Advies van het Comité van de Regio's over "Vervoer van voor de slacht bestemde levende dieren"

(98/C 64/12)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien zijn besluit van 17 september 1997 om overeenkomstig artikel 198 C, vierde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap advies uit te brengen over het vervoer van voor de slacht bestemde levende dieren, en om commissie 2 "Landinrichting, Land- en bosbouw, Jacht, Visserij, Zee en Bergstreken" met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden te belasten;

gezien het door commissie 2 op 15 oktober 1997 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 269/97 rev.; rapporteur: de heer Koczur),

heeft tijdens zijn 20e Zitting van 19 en 20 november 1997 (vergadering van 20 november) met algemene stemmen het volgende advies goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De burgers van de gemeenten en regio's van de Europese Unie volgen met bezorgdheid en grote belangstelling de berichten en discussies over de praktijken bij vervoer van levende dieren binnen de EU, en vanuit de EU naar de landen van het Midden-Oosten.

1.2. Het Europees Parlement, de Commissie en de Raad buigen zich momenteel over verschillende initiatieven m.b.t. dierenbescherming en vervoer van levende dieren.

1.3. De commissie "Vervoer en toerisme" van het Europees Parlement heeft op 2 juli het verslag over het vervoer van paarden en andere levende dieren goedgekeurd.

1.4. De Landbouwraad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de Verordening inzake gemeenschappelijke criteria voor de halteplaatsen en de aanpassing van de transportschema's (mei), alsmede aan de aanvullende voorschriften voor motorvoertuigen waarmee dieren langer dan acht uur worden vervoerd (juni).

1.5. Door het Verdrag van Amsterdam is in het EG-Verdrag nu ook een protocol betreffende de bescherming van dieren opgenomen, waarin is bepaald dat "bij het formuleren en uitvoeren van het beleid van de Gemeenschap op het gebied van landbouw, vervoer, interne markt en onderzoek, de Gemeenschap en de lid-staten ten volle rekening houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren, onder eerbiediging van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en gebruiken van de lid-staten met betrekking tot met name godsdienstige riten, culturele tradities en regionaal erfgoed".

1.6. Voorts heeft de Commissie in april een voorstel tot herziening van de Verordening inzake de gemeenschappelijke marktordening voor rundvlees ingediend, waarbij het verlenen van uitvoerrestituties wordt gekoppeld aan de inachtneming van de in het Gemeenschapsrecht vastgestelde normen inzake dierenbescherming. Het Europees Parlement zal vermoedelijk in oktober 1997 zijn advies hierover uitbrengen.

2. Welk belang heeft het Comité hierbij?

2.1. Als vertegenwoordiger van de regionale en lokale gemeenschappen en hun burgers beschouwt het Comité van de Regio's het als zijn taak het vervoer van levende dieren aan de orde te stellen en te bespreken.

2.2. Het vervoer van levende dieren is vanuit verschillende oogpunten voor de regionale en lokale gemeenschappen van belang:

- een aantal regio's is krachtens de staatsrechtelijke verdeling van de bevoegdheden verantwoordelijk voor de vaststelling van en het toezicht en de controle op de naleving van de voorschriften inzake dierenbescherming;

- een aantal regionale en lokale gemeenschappen stelt de nodige infrastructuur voor het vervoer van levende dieren ter beschikking;

- in sommige regio's wordt aan intensieve veeteelt gedaan waarvan de producten voor de Europese Unie zelf en voor uitvoer naar derde landen zijn bestemd;

- in andere regio's is de eigen productie niet voldoende om in de behoeften te voorzien en moet ook worden ingevoerd;

- regionale en lokale gemeenschappen zijn door hun geografische ligging doorvoerplaatsen voor dierentransport;

- het spreekt vanzelf dat vervoer van dieren vanuit perifere regio's juist wegens de afgelegen ligging van deze regio's langer duurt dan vanuit centrale regio's;

- in een aantal regionale en lokale gemeenschappen wordt via de havens of grensovergangen aldaar naar derde landen uitgevoerd;

- aangepaste slacht- en koelinrichtingen in de regionale en lokale gemeenschappen kunnen het aantal te vervoeren levende dieren beperken.

3. Problematiek van het vervoer van levende dieren

3.1. Waarom worden voor de slacht bestemde levende dieren vervoerd?

3.2. Het vervoer van fok- en slachtdieren moet apart worden bekeken. Dit advies gaat over het vervoer van levende dieren die voor de slacht bestemd zijn.

3.3. In veel landen, waaronder de landen van het Midden-Oosten en van Noord-Afrika, is er een grote vraag naar levend vervoerde slachtrunderen en -schapen om de volgende redenen:

- de grote vraag naar vers vlees;

- gebruik van eigen slachtcapaciteit;

- gebruik van de nevenproducten van de slacht (huid, ingewanden);

- onvoldoende voorzieningen voor vervoer, koeling en opslag van vlees;

- slachting volgens religieuze voorschriften.

3.4. De invoerheffingen zijn in verscheidene derde landen aanmerkelijk hoger voor ingevoerd vlees dan voor levende dieren.

3.5. Daar de veeteelt in de Midden- en Oost-Europese landen is teruggelopen, voldoen derde landen die tot dusver uit die landen levend vee betrokken, nu via extra invoer uit de Europese Unie aan de vraag.

3.6. Dieren worden ook vervoerd om gebruik te kunnen maken van de slachtcapaciteit in een aantal perifere regio's van de Europese Unie.

3.7. Vanuit het oogpunt van de dierenbescherming is het beter dieren uitsluitend te slachten in de buurt van de plaats waar zij werden gehouden, en de producten pas daarna naar de landen van bestemming te vervoeren. Daar dit evenwel indruist tegen bepaalde belangen in de lid-staten, is een consensus hierover op communautair niveau niet haalbaar. Het transport van levende dieren moet dan ook enerzijds zoveel mogelijk beperkt en anderzijds verbeterd worden.

4. De Europese Richtlijn inzake dierenvervoer (95/29/EG)

4.1. In juni 1995 heeft de Landbouwraad Richtlijn 95/29/EG () tot wijziging van Richtlijn 91/628/EEG inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer goedgekeurd. De lid-staten moesten deze Richtlijn uiterlijk per 31 december 1996 in nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen hebben omgezet. In de Richtlijn zijn bepalingen opgenomen betreffende reisduur, rustperioden, kwalificaties van vervoerders, beladingsdichtheid van vervoermiddelen, tussenpozen voor het voederen en drenken van de dieren, alsmede controles.

4.2. De Commissie werd ertoe verplicht vóór 31 december 1995 bij de Raad voorstellen in te dienen voor de vaststelling van de normen waaraan de vervoermiddelen moeten voldoen. Zij is deze verplichting - met aanzienlijke vertraging - in juli 1997 nagekomen.

4.3. De Raad had zich ertoe verbonden, vóór 30 juni 1996 de gemeenschappelijke criteria vast te stellen waaraan de halteplaatsen moeten voldoen qua opvangstructuur, voederen, drenken, laden, lossen en in voorkomend geval het onderbrengen van bepaalde soorten dieren. Hij is deze verbintenis met één jaar vertraging in mei 1997 nagekomen.

5. Problemen

5.1. Ontbrekende uitvoeringsbepalingen en vertraagde omzetting in nationale wetgeving

De Commissie heeft met aanzienlijke vertraging de voorstellen inzake minimumnormen voor halteplaatsen en inzake motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan voorgelegd.

5.2. De omzetting van de dierenvervoerrichtlijn in nationale wetgeving per 1 januari 1997 gebeurde in slechts zeven lid-staten binnen de gestelde termijn. De Commissie heeft meegedeeld dat zij tegen lid-staten die deze verplichting binnen de vastgestelde termijn niet zijn nagekomen, een inbreukprocedure zal inleiden. Daarenboven wordt de Richtlijn in de afzonderlijke lid-staten verschillend geïnterpreteerd.

6. Controles

De in de lid-staten bevoegde instanties zorgen voor de controles op de inachtneming van de transportvoorschriften. De Europese Commissie heeft slechts beperkte controlemogelijkheden. Bij verscheidene steekproeven en controles kwamen inbreuken tegen de voorschriften aan het licht.

7. Uitvoerrestituties bij vervoer naar derde landen

7.1. Krachtens de gemeenschappelijke marktordening, die erop gericht is de verschillen tussen de communautaire en de wereldmarktprijzen weg te werken, worden restituties toegekend. Hierdoor is het mogelijk mee te concurreren op de wereldmarkt, waar het prijsniveau lager ligt dan in de EU. Het vervoer van levende dieren wordt door de hoogte van de uitvoerrestituties beïnvloed.

7.2. De tarieven van de uitvoerrestitutie kunnen volgens de gemeenschappelijke marktordeningen naar gelang van het land van bestemming worden gedifferentieerd. In de rundvleessector wordt bij de uitvoer van levende dieren en van gekoeld vlees met verschillende onderverdelingen gewerkt. Zo worden b.v. levende runderen ingedeeld naar gewicht, geslacht en de vraag of het al dan niet om fokrunderen van zuiver ras gaat. Bij gekoeld vlees wordt o.m. een onderscheid gemaakt naar gelang van het uitsnijdingsstadium van het karkas en de aldus verkregen delen.

7.3. Bij vervoer van levende varkens en schapen worden thans geen uitvoerrestituties toegekend. In de sector gevogelte worden uitvoerrestituties voor eendagskuikens en verscheidene produkten van pluimveevlees toegekend. De hoogte van de restitutie verschilt naar gelang van het product en de bestemming.

7.4. Vooral wat runderen en kalveren betreft, worden in derde landen meer levende dieren vervoerd (78,4 %) dan in de EU (17,5 %). Als men het transport van levende dieren wil beperken, moet worden voorkomen dat hoge uitvoerrestituties dierenvervoer in de hand gaan werken.

8. Verzoeken van het CvdR

8.1. Omzetting en toepassing van de Richtlijn inzake vervoer van dieren moeten serieuzer worden aangepakt. Om de in de Richtlijn vastgestelde criteria voor het vervoer van levende dieren in acht te doen nemen, moeten controles worden uitgevoerd en inbreuken worden bestraft. De bevoegde instanties moeten voor de nodige controles zorgen.

8.2. Als het vervoer niet de bestemming blijkt te hebben die is aangegeven, moeten zware sancties worden getroffen: bij herhaalde inbreuken moet de uitvoervergunning worden ingetrokken en bij onregelmatigheden moet de betrokkene van alle steun worden uitgesloten.

8.3. De door de Commissie voorgestelde wijziging van de verordening over de marktordening voor rundvlees en het ontwerp-besluit betreffende de minimumnormen voor de halteplaatsen moeten snel in nationale wetgeving worden omgezet.

8.4. Uitvoerrestituties mogen alleen worden toegekend als de door de Gemeenschap vastgestelde voorschriften betreffende het welzijn van dieren, met name de bescherming van dieren tijdens het vervoer, in acht zijn genomen.

8.5. Uitvoer van vlees en vleesproducten moet boven vervoer van levende dieren worden verkozen.

8.6. Er moet worden nagegaan hoe de uitvoer van vlees en vleesproducten naar derde landen via passende maatregelen (b.v. slachten naar islamitische traditie, steun voor de bouw van koelinstallaties) kan worden bevorderd.

8.7. Met derde landen waarnaar wordt uitgevoerd, moeten afspraken worden gemaakt waarbij deze landen er zich toe verbinden dieren conform de voorschriften inzake dierenbescherming te behandelen.

Brussel, 20 november 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() PB L 148 van 30.6.1995.