WOORDENLIJST

Assen : in de programmeringsperiode 2007-2013 wordt plattelandsontwikkeling ten uitvoer gelegd in het kader van drie thematische assen van samenhangende groepen van maatregelen voor plattelandsontwikkeling en één horizontale as voor de Leader-aanpak (Leader-as).

Beheersautoriteit : een nationaal of regionaal orgaan dat door de lidstaat wordt aangewezen om het programma voor plattelandsontwikkeling (POP) te beheren.

Buitenkanseffect : een situatie waarbij een gesubsidieerde concrete actie ook zonder de steunverlening geheel of gedeeltelijk zou zijn uitgevoerd.

Communautaire strategische richtsnoeren : een besluit van de Raad waarin de prioriteiten van de Europese Unie voor plattelandsontwikkeling worden vastgesteld.

Concrete actie : een project, contract of andere actie die in het kader van een "maatregel" wordt gefinancierd.

Deugdelijk financieel beheer : beheer van de EU-begroting in overeenstemming met de beginselen van zuinigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid.

Diversificatiemaatregelen : drie POP-maatregelen ter diversifiëring van de plattelandseconomie: "Diversificatie naar niet-agrarische activiteiten", "Ondersteuning voor het oprichten en ontwikkelen van micro-ondernemingen" en "Bevordering van toeristische activiteiten".

Doelmatigheid : behalen van de beste verhouding tussen doeltreffendheid en kosten.

Doelstelling : een verklaring van de output, resultaten en impact die men met een "interventie" wenst te bereiken.

Doeltreffendheid : verwezenlijken van de doelstellingen.

Effecten : sociaaleconomische en milieueffecten op de langere termijn.

Evaluatie : een periodieke verzameling en analyse van bewijzen om conclusies te kunnen trekken over de doeltreffendheid en doelmatigheid van "interventies". Daarbij kan rekening worden gehouden met de relevantie, de samenhang en de Europese meerwaarde van het beleid.

Gedeeld beheer : een methode om de EU-begroting uit te voeren waarbij de Commissie de uitvoeringstaken delegeert aan de lidstaten, maar toch de eindverantwoordelijkheid behoudt.

GTEK : gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader.

Indicator : een maatstaf voor een doelstelling die nuttige informatie verstrekt en op basis waarvan kan worden beoordeeld in welke mate aan een doelstelling is voldaan.

Maatregel : een steunregeling voor de tenuitvoerlegging van beleid. Een maatregel definieert de regels die gelden voor de "concrete acties" die kunnen worden gefinancierd.

Output : iets wat tot stand is gekomen met de middelen die aan een "interventie" zijn toegekend.

(Overheids)interventie : een actie, zoals een "concrete actie", "maatregel", programma of project dat door een overheid wordt uitgevoerd of gefinancierd.

POP : programma voor plattelandsontwikkeling, een programmeringsdocument dat is opgesteld door een lidstaat om het EU-beleid inzake plattelandsontwikkeling te plannen en ten uitvoer te leggen. Een POP kan worden opgesteld op regionaal of nationaal niveau en wordt door de Commissie goedgekeurd.

Resultaten : de rechtstreekse effecten of veranderingen als gevolg van de "interventie".

Specifieke doelstelling : een doelstelling die specifiek, meetbaar, haalbaar en relevant is, en van een datum is voorzien, zodat deze op een duidelijke, nauwkeurige en controleerbare manier weergeeft wat het beoogde resultaat is.

Toezicht : regelmatig onderzoek van de middelen, output en resultaten van de "interventies".

SAMENVATTING

I. Voor de programmeringsperiode 2007-2013 heeft de EU bijna 100 miljard euro toegekend aan haar doelstellingen voor plattelandsontwikkeling. De Rekenkamer gaat bij deze controle na of de Commissie en de lidstaten kunnen aantonen dat de EU-begroting die is toegekend aan het beleid inzake plattelandsontwikkeling, goed is besteed. Een essentieel onderdeel ervan is het toezicht- en evaluatiesysteem.

II. Het toezicht- en evaluatiesysteem moet informatie verschaffen over al dan niet doeltreffende en doelmatige uitgaven. Deze informatie is nodig om verantwoording af te leggen aan het Europees Parlement, de Raad en het publiek door hen te informeren over hetgeen met de EU-begroting is verwezenlijkt en om aan te tonen dat de begroting doelmatig en doeltreffend is besteed volgens de beginselen van deugdelijk financieel beheer. Dankzij toezicht en evaluatie kunnen ook de gebreken worden vastgesteld en veranderingen worden aangebracht in zowel de zevenjarige programmeringsperiode als het ontwerp van nieuw beleid en nieuwe wetgeving en uitgavenprogramma’s.

III. De Rekenkamer heeft in haar vorige verslagen herhaaldelijk benadrukt dat er veel te weinig toezicht- en evaluatie-informatie over de uitgaven voor plattelandsontwikkeling beschikbaar is en dat deze informatie van ontoereikende kwaliteit is. Deze eerdere bevindingen worden in dit verslag bevestigd en verder uitgewerkt.

IV. De Rekenkamer concludeert dat de Commissie en de lidstaten niet voldoende hebben aangetoond welke doelstellingen van het beleid inzake plattelandsontwikkeling werden verwezenlijkt en dat er onvoldoende zekerheid is of de EU-begroting goed is besteed.

V. De Rekenkamer heeft geoordeeld dat:

a) de doelstellingen voor de uitgaven voor plattelandsontwikkeling niet duidelijk genoeg waren;

b) er onvoldoende informatie en verslaglegging was over de behaalde resultaten om aan te tonen in welke mate de doelstellingen werden verwezenlijkt en dat de EU-begroting doeltreffend en doelmatig werd besteed;

c) de beschikbare toezicht- en evaluatie-informatie onvoldoende werd gebruikt om de doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling te verbeteren.

VI. De rest van de huidige programmeringsperiode, waarvoor de uitgaven lopen tot in 2015, kan en moet er beter toezicht worden gehouden en beter worden geëvalueerd. Daarnaast moeten de Commissie en de lidstaten de komende programmeringsperiode 2014-2020 aangrijpen om de doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitgaven meer centraal te stellen bij het ontwerpen en programmeren van maatregelen en vervolgens bij het selecteren van de concrete acties en projecten die moeten worden gefinancierd.

VII. De Rekenkamer beveelt daarom aan dat:

a) de lidstaten en de Commissie voor de rest van de huidige programmeringsperiode gebruikmaken van toezicht en evaluatie om zich meer te richten op het behalen van resultaten;

b) de lidstaten en de Commissie nu actie ondernemen zodat de evaluaties achteraf van de programmeringsperiode 2007-2013, die in 2015 zullen plaatsvinden, kwalitatief hoogwaardige, vergelijkbare informatie voortbrengen;

c) de Commissie voor de programmeringsperiode 2014-2020 de opzet van het GTEK verbetert zodat er meer tijdige, relevante, betrouwbare en vergelijkbare informatie wordt gegenereerd, met name over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregelen in het behalen van resultaten;

d) de lidstaten en de Commissie ervoor zorgen dat de POP’s 2014-2020 een betere basis bieden voor een deugdelijk financieel beheer, met specifieke, meetbare doelstellingen en plannen voor toezicht en evaluatie van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de programma’s;

e) de lidstaten doeltreffendheid en doelmatigheid integreren in de uitvoeringssystemen voor de POP’s 2014-2020, waarbij de informatie die wordt verzameld voor de aanvraag-, selectie- en betaalprocedures opnieuw wordt gebruikt voor toezicht en evaluatie;

f) de lidstaten en de Commissie hun verslaglegging over de met de EU-begroting behaalde resultaten verbetert om beter verantwoording te kunnen afleggen. Dit moet een meer systematische follow-up van de evaluatiebevindingen omvatten.

INLEIDING

1. De EU heeft bijna 100 miljard euro uitgetrokken voor het behalen van de doelstellingen voor plattelandsontwikkeling in de programmeringsperiode 2007-2013. De lidstaten hebben ook 58 miljard euro eigen middelen toegekend voor de medefinanciering van de programma’s voor plattelandsontwikkeling.

2. De Europese Raad heeft benadrukt dat elke euro uit de EU-begroting niet alleen correct, maar ook goed moet worden besteed. Uit de controles van de Rekenkamer is echter steeds gebleken dat de opzet en uitvoering van de essentiële maatregelen voor plattelandsontwikkeling niet voldoende waarborgen dat deze gericht zijn op het zo doeltreffend mogelijk bewerkstelligen van de beleidsdoelstellingen. Dit impliceert dat niet kan worden vertrouwd op de systemen voor de uitvoering van de begroting om te verzekeren dat de uitgaven doeltreffend en doelmatig zijn. Daarom is het des te belangrijker dat de lidstaten en de Commissie kunnen aantonen welke resultaten werden behaald op het gebied van de beleidsdoelstellingen voor plattelandsontwikkeling.

3. Toezicht en evaluatie zijn essentiële elementen om te verzekeren dat de EU-begroting goed wordt besteed. Toezicht is het regelmatige onderzoek van uitgaven, output en resultaten en leidt tot actuele informatie over de beoogde voortgang van programma’s. Evaluatie is de periodieke verzameling en analyse van bewijsstukken, zoals de informatie die bij toezicht wordt gegenereerd, om conclusies te kunnen trekken over de doeltreffendheid en doelmatigheid van een programma of beleid. Op basis van de bij toezicht en evaluatie gegenereerde informatie over niet doeltreffende of niet doelmatige uitgaven kunnen veranderingen worden doorgevoerd in de zevenjarige programmeringsperiode en bij het ontwerp van wetgeving en programma’s voor de toekomst.

4. Deze informatie is ook nodig om verantwoording af te leggen aan het Europees Parlement, de Raad en het publiek over hetgeen er met de EU-begroting is verwezenlijkt en om aan te tonen dat de begroting goed is besteed.

5. De Rekenkamer heeft echter herhaaldelijk vastgesteld dat de beschikbaarheid en kwaliteit van de toezicht- en evaluatie-informatie over plattelandsontwikkeling zeer te wensen overlaat. Tabel 1 geeft een overzicht van de recente bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot deze tekortkomingen.

TABEL 1

BEVINDINGEN BETREFFENDE HET TOEZICHT OP EN DE EVALUATIE VAN HET BELEID INZAKE PLATTELANDSONTWIKKELING IN DE SPECIALE VERSLAGEN EN JAARVERSLAGEN VAN DE REKENKAMER

Speciaal verslag nr. 5/2010 Toepassing van de Leader-aanpak op plattelandsontwikkeling | De EU-begroting heeft meer dan 2 miljard euro bijgedragen aan Leader+ en heeft meer dan 5 miljard euro geprogrammeerd voor de periode 2007-2013. De Commissie heeft nog niet aangetoond dat deze uitgaven doeltreffend en doelmatig zijn […] |

Speciaal verslag nr. 7/2011 Is agromilieusteun goed opgezet en beheerd? | De doelstellingen waren te vaag om gebruikt te worden voor de beoordeling van de mate waarin ze werden bereikt. Het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader vormt een vooruitgang, maar brengt weinig informatie voort over de verwezenlijkte milieuvoordelen (22 miljard euro geprogrammeerd). |

Speciaal verslag nr. 8/2012 Steunverlening richten op de modernisering van landbouwbedrijven | Het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader […] genereert niet het soort gegevens dat nodig is om toezicht te houden op de met de bestede middelen bereikte resultaten. Aan de hand van de gedefinieerde indicatoren kan de voortgang in de verwezenlijking van de EU-prioriteiten niet worden gecontroleerd, de gegevens zijn weinig betrouwbaar bevonden en maken het niet mogelijk vergelijkingen te maken tussen lidstaten (en/of regio’s) (11 miljard euro geprogrammeerd). |

Speciaal verslag nr. 1/2013 Was de EU-steun aan de voedselverwerkende industrie doeltreffend en doelmatig in het verhogen van de toegevoegde waarde van landbouwproducten? | […] beschikken de Commissie en de lidstaten bij de programmering van de steun voor de periode 2014-2020 niet over een toereikende basis om de doeltreffendheid te beoordelen van de 9 miljard euro die is toegewezen aan de maatregel. |

Speciaal verslag nr. 6/2013 Hebben de lidstaten en de Commissie kosteneffectiviteit bereikt met de maatregelen ter diversificatie van de plattelandseconomie? | Het ontbrak aan doeltreffend toezicht op en evaluatie van de maatregelen, zodat er een reëel risico bestaat dat de resultaten van de aan de projecten toegekende financiering onbekend blijven. De strategische EU prioriteit werkgelegenheid werd onvoldoende nagestreefd en er was een gebrek aan actief beheer wanneer bleek dat de gekozen streefcijfers niet zouden worden gehaald (5 miljard euro geprogrammeerd). |

Jaarverslag 2011, hoofdstuk 10 | […] [De directoraten-generaal van de Commissie] bepaalden geen doelstellingen voor operationele activiteiten met betrekking tot de zuinigheid (kosten van de input) of de efficiëntie […] of brachten daarover geen verslag uit […]; de beschrijving van de beleidsrealisaties gaf slechts beperkte informatie over de resultaten en impacts; deze betroffen doorgaans eerder de inputs en outputs […] verslaglegging van bereikte prestaties [was gebaseerd op] onvolledige gegevens […] |

6. De Commissie en de lidstaten kunnen de nieuwe programmeringsperiode aangrijpen om deze tekortkomingen aan te pakken en systemen in te voeren die tijdig betrouwbare informatie leveren over de resultaten van de uitgaven voor 2014-2020. Daarom voegt de Rekenkamer in deze controle haar vorige bevindingen samen en werkt zij deze verder uit om praktische aanbevelingen te kunnen formuleren die kunnen bijdragen tot een beter, deugdelijk financieel beheer van het plattelandsontwikkelingsbeleid 2014-2020.

HET BELEID INZAKE PLATTELANDSONTWIKKELING EN HET GEMEENSCHAPPELIJK TOEZICHT- EN EVALUATIEKADER (GTEK)

7. Het beleid inzake plattelandsontwikkeling 2007-2013 van de EU is georganiseerd rond drie "thematische assen". Elke as bestaat uit een aantal maatregelen die zijn bedoeld om de beleidsdoelstellingen te verwezenlijken (zie tabel 2 in dit verslag). Een vierde as, bekend als de Leader-as, beoogt dezelfde doelstellingen via door de gemeenschap aangestuurde lokale ontwikkelingsstrategieën.

8. De EU stelt de "prioriteiten voor plattelandsontwikkeling" vast in de communautaire strategische richtsnoeren (Besluit 2006/144/EG van de Raad) [1], die het beleid in de context van ruimere EU-doelstellingen plaatsen, met name de in Göteborg vastgestelde duurzaamheidsdoelstellingen en de strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid. Volgens dit besluit is de "overkoepelende prioriteit" voor bijvoorbeeld de middelen voor "as 3" het scheppen van werkgelegenheid en groeivoorwaarden.

9. De lidstaten stellen programma’s voor plattelandsontwikkeling (POP’s) op nationaal en regionaal niveau op. Na goedkeuring door de Commissie voeren de lidstaten deze programma’s uit in het kader van "gedeeld beheer".

10. De verordening van de EU inzake plattelandsontwikkeling stelde een "gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader" (GTEK) vast voor de periode 2007-2013 [2]. Dit nieuwe systeem werd in 2007 ingevoerd en bestaat uit gemeenschappelijke indicatoren om de voortgang in de uitvoering van de doelstellingen voor plattelandsontwikkeling op zodanige wijze te meten dat alle POP’s met elkaar kunnen worden vergeleken en de gegevens kunnen worden samengevoegd. Het GTEK vereist ook dat voor elke POP een evaluatie vooraf, een tussentijdse evaluatie in 2010 en een evaluatie achteraf in 2015 wordt uitgevoerd door onafhankelijke beoordelaars.

11. In een andere verordening van de Commissie [3] zijn meer specifieke vereisten en een opsomming van uitgangssituatie-, output-, resultaat- en impactindicatoren opgenomen. Definities van de indicatoren, gemeenschappelijke evaluatievragen en methodologische richtsnoeren zijn opgenomen in het niet-bindende "GTEK-handboek" van de Commissie [4].

12. De lidstaten moesten "specifieke, controleerbare doelstellingen" in hun POP’s vaststellen, met streefdoelen voor de gemeenschappelijke indicatoren. Aangezien gemeenschappelijke indicatoren niet alle effecten van individuele POP’s kunnen bestrijken, moesten de lidstaten ook een beperkt aantal aanvullende indicatoren vaststellen. Tot slot moesten ze gegevensverzamelingssystemen vaststellen en evaluaties organiseren. Ze stellen een jaarlijks voortgangsverslag op op basis van de toezicht- en evaluatie-informatie, waaruit de voortgang van het programma op het gebied van de vastgestelde doelstellingen moet blijken. De beheersautoriteiten en de toezichtcomités van de lidstaten moeten de toezicht- en evaluatie-informatie gebruiken om de kwaliteit van de programma’s en de tenuitvoerlegging ervan te verbeteren.

13. De Commissie coördineert het GTEK. De diensten van de Commissie kijken de jaarlijkse voortgangsverslagen na en voegen de toezichtgegevens samen. Ze kunnen deelnemen als waarnemers in de toezichtcomités van de lidstaten en vergaderen jaarlijks met de beheersautoriteiten om de belangrijkste resultaten van het voorgaande jaar voor elk POP te onderzoeken. De Commissie stelt beoordelaars aan om syntheses te maken van de tussentijdse evaluaties en de evaluaties achteraf, en publiceert deze verslagen. De Commissie moet ook een aantal verslagen opstellen over de tenuitvoerlegging en de resultaten van het beleid inzake plattelandsontwikkeling (zie paragraaf 51).

14. Het uitvoeren van toezicht en evaluatie heeft een kostprijs. In de lidstaten wordt de "technische bijstand" door de EU medegefinancierd; hieronder kunnen de kosten van het verzamelen en verwerken van toezichtgegevens (personeel, computersystemen enz.) vallen, evenals de uitgaven voor studies en evaluaties. Iets minder dan 2 % van de POP-begrotingen (1,9 miljard euro) werd toegekend aan de technische bijstand voor de periode 2007-2013, met inbegrip van andere technische activiteiten zoals de controle van de juistheid van de uitgaven. Bijkomende kosten die rechtstreeks door de Commissie worden betaald, zijn onder meer de kosten voor de syntheses van de tussentijdse evaluaties en de evaluaties achteraf van de POP’s van de lidstaten en de bedrijfskosten van een evaluatiehelpdesk en een Deskundigencomité evaluatie [5].

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

15. De Rekenkamer onderzocht of de Commissie en de lidstaten kunnen aantonen dat de EU-begroting voor het beleid inzake plattelandsontwikkeling goed is besteed. De controlewerkzaamheden zijn opgebouwd rond de drie volgende vragen:

a) Is het duidelijk wat de doelstellingen zijn van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling?

b) Is er betrouwbare informatie bekendgemaakt waaruit blijkt wat de resultaten van de uitgaven zijn en of die doeltreffend zijn behaald?

c) Is er gebruikgemaakt van toezicht- en evaluatie-informatie om de uitgaven doeltreffender en doelmatiger te maken?

16. De controle betreft voornamelijk het vaststellen van doelstellingen en streefindicatoren voor de POP’s voor 2007-2013 en het genereren, rapporteren en gebruiken van de toezicht- en evaluatie-informatie. Bij de controle besteedde de Rekenkamer vooral aandacht aan de maatregelen voor plattelandsontwikkeling die ze sinds 2010 controleert. Deze zijn samen goed voor 53 % van de totale geprogrammeerde uitgaven voor plattelandsontwikkeling voor de periode 2007-2013. Tabel 2 bevat een beknopte beschrijving van de maatregelen die de Rekenkamer sinds 2010 controleert, samen met de bijbehorende doelstellingen en de resultaatindicatoren.

TABEL 2

GESELECTEERDE POP-MAATREGELEN EN BIJBEHORENDE RESULTAATINDICATOREN

Doelstellingen van de assen | Geselecteerde maatregelen | Beschrijving van de maatregelen | Gemeenschappelijke resultaatindicatoren |

AS 1: verbetering van het concurrentievermogen van de land- en bosbouw door steun te verlenen voor herstructurering, ontwikkeling en innovatie | Modernisering van landbouwbedrijven Artikel 20, onder b), i), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Subsidies voor investeringen in landbouwmachines en -uitrusting, zoals tractoren, oogstmachines, landbouwgebouwen, mestopslag, irrigatiefaciliteiten enz. | Aantal bedrijven dat nieuwe producten en/of nieuwe technieken heeft geïntroduceerd.Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven. |

Verhogen van de toegevoegde waarde van land- en bosbouwproducten Artikel 20, onder b), iii), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Subsidies voor investeringen in uitrusting voor voedselverwerking, zoals voor olijfolieproductie, zuivelproducten, fruit- en groenteverpakking, vleesverwerking enz. | Aantal bedrijven dat nieuwe producten en/of technieken heeft geïntroduceerd.Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven. |

AS 2: verbetering van het milieu en het platteland door steunverlening voor landbeheer | Agromilieubetalingen Artikel 36, onder a), iv), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Betalingen aan landbouwers en andere landbeheerders die vrijwillig een agromilieuverbintenis aangaan voor een periode van 5 tot 7 jaar. De betalingen per hectare of per grootvee-eenheid dekken extra kosten of gederfde inkomsten als gevolg van de specifieke verbintenis (bv. organische landbouw, bescherming van waterbronnen, bevordering van in het wild levende dieren en planten enz.). | Oppervlakte waarop een succesvol landbeheer wordt toegepast dat bijdraagt tot: een betere biodiversiteit;een betere waterkwaliteit;het afremmen van de klimaatverandering;een betere bodemkwaliteit;de preventie van marginalisatie en landverlating. |

AS 3: verbetering van de leefkwaliteit op het platteland en bevordering van diversificatie van de economische bedrijvigheid | Diversificatie naar niet-agrarische activiteiten Artikel 52, onder a), i), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Subsidies voor investeringen door een lid van het landbouwhuishouden dat diversifieert naar niet-agrarische activiteiten, zoals landbouwwinkels, agrotoerisme of andere activiteiten. | Stijging van de niet-agrarische bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde ondernemingen.Brutoaantal geschapen banen (onderverdeling volgens leeftijd, geslacht en banen in en buiten het landbouwbedrijf). |

Steun voor de oprichting en ontwikkeling van ondernemingen Artikel 52, onder a), ii), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Subsidies voor investeringen door microlandbouwondernemingen (minder dan 10 werknemers en minder dan 2 miljoen euro omzet) of voor het oprichten van nieuwe micro-ondernemingen. | Brutoaantal geschapen banen (onderverdeling volgens leeftijd, geslacht en banen in en buiten het landbouwbedrijf).Stijging van de niet-agrarische bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde ondernemingen. |

Bevordering van toeristische activiteiten Artikel 52, onder a), iii), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Subsidies voor investeringen in toeristische accommodatie en diensten, kleinschalige toeristische infrastructuur (zoals wandelpaden en bewegwijzering naar toeristische plaatsen) en marketing van landbouwtoerisme. | Extra aantal toeristen (onderverdeling volgens aantal overnachtingen en aantal dagjesmensen).Brutoaantal geschapen banen (onderverdeling volgens leeftijd, geslacht en banen in en buiten het landbouwbedrijf). |

AS 4 — LEADER: de uitvoering van plaatselijke ontwikkelingsstrategieën om de doelstellingen te verwezenlijken van een of meer van de drie andere assen | Artikel 63, onder a), van Verordening (EG) nr. 1698/2005 | Ondersteuning voor landbouwgemeenschappen voor de uitvoering van geïntegreerde en innovatieve strategieën die bijdragen tot de duurzame ontwikkeling van lokale gebieden op de lange termijn. Leader volgt een aanpak van onderop met beslissingsbevoegdheid voor een plaatselijke groep wat de uitwerking en de uitvoering van plaatselijke ontwikkelingsstrategieën betreft. | Brutoaantal geschapen banen (onderverdeling volgens leeftijd, geslacht en banen in en buiten het landbouwbedrijf).Aantal deelnemers die een opleidingsactiviteit met succes hebben beëindigd. |

17. De werkzaamheden voor deze controle, die werd uitgevoerd tussen januari en april 2013, werden geconcentreerd op twaalf POP’s die in de vorige controles van de Rekenkamer aan bod kwamen [6]. Deze POP’s zijn samen goed voor net meer dan 50 % van de totale geprogrammeerde uitgaven voor plattelandsontwikkeling voor de periode 2007-2013. De figuur toont op welke POP’s deze controle betrekking had en het aandeel ervan in de totale begroting die aan plattelandsontwikkeling is toegekend voor de programmeringsperiode 2007-2013.

18. De betrokken lidstaten en de Commissie gaven informatie over de acties die werden uitgevoerd na de vorige controles van de Rekenkamer. Daarnaast onderzocht de Rekenkamer de meest recente toezicht- en evaluatie-informatie die over de geselecteerde maatregelen werd bekendgemaakt. In de meeste gevallen was dit het jaarlijks voortgangsverslag van 2011, dat in de tweede helft van 2012 was voltooid. De Rekenkamer evalueerde het beheer van het GTEK door de Commissie, haar verslaglegging over de beleidsuitvoering en de resultaten, haar toezichtactiviteiten betreffende de geselecteerde maatregelen en POP’s en het gebruik van toezicht- en evaluatie-informatie bij de goedkeuring van POP-wijzigingen.

FIGUUR

GESELECTEERDE PROGRAMMA’S VOOR PLATTELANDSONTWIKKELING: TOEGEWEZEN BEGROTING ALS PERCENTAGE VAN HET TOTAAL (2007-2013)

+++++ TIFF +++++

Bron: Directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling.

OPMERKINGEN

ZIJN ER DUIDELIJKE DOELSTELLINGEN VOOR HETGEEN DE UITGAVEN VOOR PLATTELANDSONTWIKKELING MOETEN BEWERKSTELLIGEN?

19. Doelstellingen geven weer wat men met het beleid en de programma’s tracht te verwezenlijken en zorgen ervoor dat keuzes kunnen worden gemaakt inzake de toekenning van begrotingen en dat maatregelen kunnen worden ontworpen en uitgevoerd met een passend evenwicht tussen de verwachte resultaten en de kosten. Doelstellingen zijn ook een ijkpunt waaraan de behaalde resultaten kunnen worden getoetst. Op die manier kunnen ondermaatse prestaties worden vastgesteld en aangepakt en kunnen de doeltreffendheid en doelmatigheid worden verbeterd. Bijgevolg vormen doelstellingen een basis voor de beoordeling van de prestaties en voor verantwoording: de beheerders van de EU-fondsen kunnen verantwoordelijk worden gehouden voor het doeltreffende en doelmatige gebruik van de EU-begroting. Hiertoe dienen de doelstellingen specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en van een datum voorzien te zijn, zoals bepaald in het Financieel Reglement van de EU [7].

20. De doelstellingen moeten met name een toekomstige situatie beschrijven, zoals de verandering die of het resultaat dat met het beleid of het programma moet worden behaald. Ze moeten zodanig worden geformuleerd dat kan worden nagegaan of ze zijn verwezenlijkt. Ze moeten ook worden gekwantificeerd, of worden gekoppeld aan relevante indicatoren met streefdoelen, zodat op basis daarvan kan worden gegarandeerd dat programma’s kosteneffectief zijn en maatregelen (die concrete acties selecteren voor financiering) zo worden beheerd dat de doelstellingen doelmatig worden verwezenlijkt.

21. De Rekenkamer heeft in al haar doelmatigheidscontroles van plattelandsontwikkeling beoordeeld of de doelstellingen in de wetgeving en de POP’s specifiek en meetbaar waren. De Rekenkamer heeft de antwoorden van de Commissie en de lidstaten op haar eerdere bevindingen geëvalueerd en heeft de daarop aangebrachte wijzigingen aan de twaalf geselecteerde POP’s onderzocht.

IN HET EU-BELEID INZAKE PLATTELANDSONTWIKKELING ZIJN GEEN DOELSTELLINGEN OF STREEFDOELEN GEKWANTIFICEERD; DIT MOETEN DE LIDSTATEN IN DE POP’S DOEN…

22. De EU-prioriteiten voor plattelandsontwikkeling zijn opgenomen in de communautaire strategische richtsnoeren, en de verordening inzake plattelandsontwikkeling stelt drie doelstellingen voor het beleid vast (zie de paragrafen 7 en 8). In de verordening worden een aantal maatregelen omschreven die de lidstaten kunnen uitvoeren om deze doelstellingen te verwezenlijken, maar er worden geen specifiekere doelstellingen aan de maatregelen gekoppeld.

23. De doelstellingen voor plattelandsontwikkeling worden niet op EU-niveau gekwantificeerd. De doelstellingen worden geformuleerd als verbetering van het concurrentievermogen en bevordering van diversificatie. Er wordt niet vermeld hoeveel verbetering of diversificatie de EU wenst te bewerkstelligen met de EU-begroting [8].

24. De lidstaten moeten krachtens de wetgeving "controleerbare specifieke doelstellingen en de indicatoren" in hun POP’s opnemen "die het mogelijk maken de voortgang, de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het programma te meten". Voordat de Commissie de POP’s goedkeurt, moet zij ervoor zorgen dat ze "consistent" zijn met de gemeenschappelijke strategische richtsnoeren (de EU-prioriteiten) en de verordening.

25. Verscheidene maatregelen dragen bij aan elke EU-doelstelling: 16 verschillende maatregelen zijn vastgesteld ter verbetering van het concurrentievermogen van de land- en bosbouw, de doelstelling van as 1. Een maatregel kan ook meerdere doelstellingen dienen: uitrusting die wordt gefinancierd onder de maatregel "modernisering van landbouwbedrijven" (as 1) kan bijvoorbeeld ook de milieueffecten van landbouw beperken (doelstelling van as 2). Er is daarom een duidelijk plan nodig voor de resultaten die met elke maatregel worden beoogd, indien POP’s als redelijke basis moeten dienen voor de toekenning van middelen in de eerste plaats, maar ook voor het beheer van de maatregel teneinde het oogmerk te bereiken, en ten slotte voor de verslaglegging over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregel.

… MAAR DE POP’S BEVATTEN NIET VOLDOENDE SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN MET STREEFDOELEN VOOR DE RESULTATEN

26. Zoals eerder vermeld, moeten de lidstaten volgens de EU-verordening specifieke doelstellingen vaststellen op basis van hun verschillende behoeften die ze in de programmeringsfase bepalen. Op een paar uitzonderingen na zijn de doelstellingen van de POP’s echter algemeen geformuleerd, in open termen (zoals om te ondersteunen, te verbeteren, bij te dragen aan, te bevorderen enz.). Hiermee wordt aangegeven wat de programma’s moeten doen, maar is er geen duidelijkheid over welke toekomstige situatie ze moeten bereiken. Met dergelijke niet-specifieke doelstellingen is het niet mogelijk om na te gaan of de doelstellingen voldoende werden bereikt.

27. Door dit gebrek aan specifieke doelstellingen in de POP’s is het uitvoeren van toezicht en evaluatie niet alleen moeilijker, maar besteden de lidstaten, volgens de bevindingen van de eerdere controles van de Rekenkamer, ook onvoldoende aandacht aan doeltreffendheid en doelmatigheid bij de tenuitvoerlegging van de maatregelen (zie tabel 1).

28. De streefdoelen voor de gemeenschappelijke resultaat- en impactindicatoren die vereist zijn in het kader van het GTEK, moeten de POP-doelstellingen van de lidstaten in zekere mate kwantificeren en verduidelijken. Zoals in de volgende paragrafen wordt beschreven, is het echter zo dat:

niet alle POP’s streefdoelen hebben vastgesteld voor de indicatoren;

de vastgestelde streefdoelen ramingen van de verwachte resultaten waren in plaats van gekwantificeerde doelstellingen;

de indicatoren (en dus de streefdoelen) niet altijd relevant waren voor de POP-doelstellingen.

29. Roemenië was de enige van de twaalf lidstaten die streefdoelen had vastgesteld in zijn oorspronkelijke POP voor alle resultaatindicatoren voor de geselecteerde maatregelen volgens de GTEK-vereisten. De Commissie keurde, ondanks de ontbrekende streefdoelen, de andere POP’s goed. In het oorspronkelijke POP van Oostenrijk waren er bijvoorbeeld geen streefdoelen voor output- of resultaatindicatoren voor de agromilieumaatregel, hoewel deze goed was voor 45 % van de totale geprogrammeerde uitgaven.

30. De lidstaten berekenden de resultaatstreefdoelen die voor het GTEK zijn vereist, door in te schatten wat de maatregel zou voortbrengen met de toegekende begroting. Het zou logischer zijn geweest om eerst de resultaten vast te stellen die moeten worden behaald om te voldoen aan een bepaalde behoefte of om een doelstelling te verwezenlijken, en vervolgens de maatregel te ontwerpen en te bepalen in welke mate de behoefte kan worden vervuld of de doelstelling kan worden verwezenlijkt met de beschikbare financiering.

31. Sommige POP-doelstellingen blijken de verwachte resultaten te optimistisch in te schatten. Een voorbeeld hiervan is het streefdoel in het Roemeense POP van 7,65 miljoen bijkomende bezoeken van toeristen door kleinschalige investeringen in toeristische activiteiten, wat het tienvoudige was van de streefdoelen in de andere geëvalueerde POP’s. Dit streefdoel werd bijgevolg verminderd met 5 miljoen.

32. De gemeenschappelijke resultaatindicatoren zijn niet altijd relevant voor de doelstellingen van de POP’s van de lidstaten; ze kwantificeren dan ook niet wat met de programma’s wordt beoogd. Zo is in Baden-Württemberg de indicator "aantal bedrijven dat nieuwe producten of technieken invoert" slechts in beperkte mate relevant voor de POP-doelstellingen, aangezien het streefdoel slechts 7 van de 3000 bedrijven betreft die worden gesteund door de maatregel voor de modernisering van landbouwbedrijven. In dit geval werden in het POP aanvullende indicatoren vastgesteld met streefdoelen voor de maatregel die relevant waren voor de doelstellingen ervan, zoals een streefdoel voor het aantal boerderijen dat gezondere varkensstallen bouwt. In vele POP’s werden echter de aanvullende indicatoren niet op deze manier toegepast. Een voorbeeld hiervan is het POP van Tsjechië, waarin de indicator voor "nieuwe producten of technieken" niet wordt beschouwd als zijnde relevant voor de maatregelen "moderniseren van landbouwbedrijven" en "verhoging van de toegevoegde waarde van landbouwproducten". Er werden geen alternatieve indicatoren voor deze maatregelen vastgesteld.

33. Door de zwakke indicatordoelen en het gebrek aan specifieke doelstellingen, zoals hiervoor beschreven, geven de POP’s niet duidelijk weer wat wordt beoogd.

34. Aan de hand van gemeenschappelijke indicatorstreefdoelen voor output en resultaten zou de Commissie de geplande doelmatigheid van verschillende POP’s moeten kunnen vergelijken (zie voor meer informatie paragraaf 61) en moet zij de streefdoelen op EU-niveau kunnen samenvoegen om aan te tonen wat de beoogde resultaten van het beleid inzake plattelandsontwikkeling zijn. Sommige lidstaten hebben echter de streefdoelen op een andere manier gepresenteerd, zoals "een toename van X %" of met een andere omschrijving dan die in het GTEK-richtsnoer, waardoor ze niet kunnen worden vergeleken of samengevoegd. De waarde van de geconsolideerde streefdoelen op EU-niveau is eveneens beperkt indien er POP-streefdoelen ontbreken, onwaarschijnlijk of onvergelijkbaar zijn. De bijlage geeft de streefdoelen weer die ontbraken of niet overeenstemden met de GTEK-vereisten.

IS ER BETROUWBARE INFORMATIE OVER DE RESULTATEN GEPUBLICEERD WAARUIT BLIJKT WAT DE RESULTATEN VAN DE UITGAVEN WAREN EN HOE EFFICIËNT DIE WERDEN BEHAALD?

35. De belangrijkste toezicht- en evaluatie-informatie om de doeltreffendheid en doelmatigheid aan te tonen, is de informatie die betrekking heeft op de resultaten, aangezien deze de rechtstreekse effecten van de uitgaven weergeeft. Deze informatie moet nauwkeurig en, met het oog op samenvoeging, consistent zijn: daarnaast moet de informatie ook weergeven wat de effecten van de uitgaven met betrekking tot de EU- en POP-doelstellingen zijn. De informatie moet worden gerapporteerd aan de begrotingsautoriteiten en het publiek zodat zij kunnen zien wat leidt tot het succes of falen van de gefinancierde maatregelen en dat de EU-begroting doeltreffend en doelmatig wordt aangewend.

36. De Rekenkamer heeft de kwaliteit van de toezicht- en evaluatie-informatie in al haar recente plattelandsontwikkelingscontroles onderzocht. Bevindingen werden, indien van toepassing, voor de twaalf geselecteerde POP’s bijgewerkt. De Rekenkamer evalueerde de jaarlijkse voortgangsverslagen en de "samenvattende verslagen" van de lidstaten [9] en de controles door de Commissie van de kwaliteit van de verstrekte informatie. De Rekenkamer evalueerde ook de verslagen van de Commissie (zie paragraaf 51).

DE GEMEENSCHAPPELIJKE TOEZICHTINDICATORGEGEVENS OVER DE RESULTATEN ZIJN NIET BETROUWBAAR GENOEG

37. Het GTEK is een waardevol instrument en is nodig om consistente, vergelijkbare informatie op EU-niveau te verkrijgen. Het werd echter al snel duidelijk dat het GTEK, dat in 2007 werd ingevoerd, niet goed genoeg werd voorbereid. Niet alle lidstaten hadden vooraf gepland hoe de gegevens voor de gemeenschappelijke indicatoren moesten worden verzameld. Vele lidstaten namen, parallel aan hun administratieve systemen (systemen voor beoordeling, goedkeuring, controle en betaling van steunaanvragen), ad-hocmaatregelen; dit leidde tot meer werk voor de nationale en regionale autoriteiten en voor de begunstigden, en zorgde er ook voor dat toezichtinformatie afzonderlijk werd verzameld, met alle risico’s van dien voor de gegevensintegriteit.

38. In de meeste gevallen namen de lidstaten voor de resultaatgegevens de voorspelde resultaten over die de begunstigden in hun steunaanvraag of, in sommige gevallen, in de betalingsaanvraag vermeldden. In Engeland en Zweden controleerden de autoriteiten de geloofwaardigheid van deze gegevens en zij pasten deze waar nodig aan. Hierdoor konden ze de causaliteit beoordelen, nl. dat de gecreëerde werkgelegenheid, de toename van de "bruto toegevoegde waarde", het nieuwe product of de toename van het toerisme een effect van de steun was, en niet louter toeval. Weinig andere lidstaten hadden dergelijke regelingen ingevoerd om de kwaliteit van de gegevens te controleren.

39. De Poolse autoriteiten hadden nauwkeurige informatie in hun administratieve systemen over de gecreëerde banen, aangezien de begunstigden bewijs van de nieuwe banen moesten overleggen alvorens ze de subsidie kregen uitbetaald. De autoriteiten gebruikten voor het GTEK deze informatie echter niet, maar een enquête die de begunstigden moesten invullen, wat uiteraard een minder betrouwbare methode is, aangezien er voor de ingevulde gegevens geen bewijs werd gevraagd of de betrouwbaarheid ervan niet werd gecontroleerd. In Tsjechië en Hongarije werden de indicatorgegevens ook verkregen door middel van een enquête zonder dat de nauwkeurigheid van de gegevens werd gecontroleerd.

40. De gecontroleerde lidstaten beschouwden doorgaans de gegevensverzameling in het kader van het GTEK als een extra taak die moest worden uitgevoerd om te voldoen aan de vereisten van de verordening, maar die weinig waarde had voor hun eigen beheer van de maatregelen; bijgevolg hadden ze weinig oog voor de kwaliteit ervan. Deze houding wordt bevestigd door het feit dat talrijke lidstaten, als antwoord op de bevindingen van de Rekenkamer dat hun toezicht en evaluatie ontoereikend zijn, uitlegden dat ze hadden gedaan wat nodig was om te voldoen aan de GTEK-vereisten. Zo kreeg de Rekenkamer als antwoord van een lidstaat op haar bevinding dat deze lidstaat geen plannen had voor toezicht en evaluatie van plaatselijke ontwikkelingsstrategieën in het kader van Leader, dat de lidstaat het GTEK had ingesteld overeenkomstig de bepalingen op EU-niveau, en dat het dus niet de schuld van de lidstaat was als Leader niet aan bod kwam.

41. Als gevolg van de hiervoor beschreven tekortkomingen heeft de Rekenkamer in haar recente controles vastgesteld dat de GTEK-resultaatgegevens vaak niet overeenstemmen met de werkelijke situatie. De afwijkingen ontstaan doordat niet duidelijk is welke informatie is vereist en doordat op het moment van de steunaanvraag resultaten als "bruto toegevoegde waarde" moeilijk te voorspellen zijn, aangezien deze afhankelijk zijn van vele factoren, zoals de economische conjunctuur. In sommige gevallen zijn de maatregelen zo ontworpen dat ze de aanvragers ertoe aanzetten de verwachte resultaten, zoals het aantal te scheppen banen, te overdrijven om hun kans op een subsidie te vergroten.

42. Met name de gemeenschappelijke resultaatindicatoren lieten te veel ruimte voor interpretatie, gegevens waren duur of moeilijk te verzamelen en sommige indicatoren waren weinig waardevol, aangezien ze de resultaten van de maatregelen niet weergaven; dit wordt geïllustreerd in tekstvak 1. Daarnaast waren, zoals aangetoond in paragraaf 32, de gemeenschappelijke indicatoren niet altijd relevant genoeg of toereikend om aan te tonen of aan de POP-doelstellingen werd voldaan.

DE TUSSENTIJDSE BEOORDELINGEN HEBBEN NIET GELEID TOT VOLDOENDE OP BEWIJZEN GEBASEERDE CONCLUSIES OVER DE EFFECTEN VAN DE MAATREGELEN VOOR PLATTELANDSONTWIKKELING

43. Doordat de lidstaten niet voldoende toezicht hielden op de resultaten, is de kwaliteit van de tussentijdse evaluaties in het algemeen ontoereikend. Krachtens de verordening moeten tussentijdse evaluaties worden uitgevoerd om niet alleen de mate van benutting van de middelen te onderzoeken, maar ook de doeltreffendheid en doelmatigheid van de voor de EU-begroting gehanteerde programmering, de sociaaleconomische impact en de impact op de communautaire prioriteiten. Voor de tussentijdse evaluaties, die in 2010 werden uitgevoerd, beschikten vele beoordelaars gewoon niet over de nodige informatie om hun evaluatie uit te voeren omdat maatregelen nog te recent waren om al resultaten op te leveren of omdat de lidstaten geen relevante en betrouwbare gegevens hadden verzameld. Bij de tussentijdse evaluaties ging de aandacht voornamelijk uit naar financiële en outputgegevens en werden heel wat nuttige analyses uitgevoerd van de tenuitvoerlegging en van de tekortkomingen in de toezichtgegevens. De evaluaties gaven echter zelden nuttige informatie over de verwezenlijking van de doelstellingen of de doelmatigheid.

TEKSTVAK 1

VOORBEELDEN VAN PROBLEMEN MET RESULTAATINDICATOREN

De Commissie gaf geen richtsnoeren mee voor wat moet worden beschouwd als een "nieuw product of een nieuwe techniek" voor de maatregel betreffende de modernisering van landbouwbedrijven. Uit de Roemeense gegevens blijkt dat 98 % van de investeringen leidde tot een nieuw product of nieuwe techniek, terwijl dit in Polen 13 % was en in Hongarije 35 %. Een dergelijk groot verschil is niet alleen het gevolg van verschillen in de maatregelen, aangezien zij gelijksoortige investeringen bestreken. Bijna elke investering in nieuwe landbouwgebouwen, -machines of -uitrusting voldeed aan de Roemeense definitie voor de indicator.

De resultaatindicator "oppervlakte waarop een succesvol landbeheer wordt toegepast" is in de praktijk identiek aan de outputindicator "gebieden waarop agromilieusteun wordt toegepast". Dit komt doordat lidstaten alle ondersteunde gebieden als "succesvol" beschouwen, zonder te beoordelen of de biodiversiteit, waterkwaliteit enz. werden verbeterd. De Rekenkamer stelde gevallen vast waarin het agromilieucontract niet succesvol was, maar het gebied nog steeds tussen de resultaatgegevens stond.

44. De tussentijdse evaluaties waren in veel gevallen gebaseerd op ongeschikte methoden; zo werd er uitgegaan van veronderstellingen formuleren of afgegaan op enquêtes zonder andere procedures te volgen of bewijsmateriaal te verzamelen [10] ter staving van de conclusies. Casestudy’s kunnen weliswaar waardevol zijn om bevindingen te illustreren of gegevens te verklaren, maar sommige beoordelaars trokken op basis van slechts enkele casestudy’s conclusies voor een complete maatregel of een heel programma. In sommige tussentijdse evaluaties werd niet getracht om de gemeenschappelijke evaluatievragen te beantwoorden die de Commissie in de GTEK-richtsnoer heeft vastgesteld [11]. In Frankrijk werd in de tussentijdse evaluatie geen enkele maatregel onder de assen 3 en 4 besproken.

45. Bijgevolg gaven de tussentijdse evaluaties onvoldoende op bewijzen gebaseerde antwoorden op de evaluatievragen betreffende de doelmatigheid en het verwezenlijken van doelstellingen, en waren ze te uiteenlopend om nuttige informatie op EU-niveau te geven.

DE COMMISSIE HEEFT DE LIDSTATEN AANGEMOEDIGD OM BETER TE EVALUEREN EN TOEZICHT TE HOUDEN EN ER IS NUTTIGE INFORMATIE OVER DE BESTEDING VAN DE EU-BEGROTING…

46. De Commissie erkende al snel de problemen met de indicatoren en de evaluaties, werkte met de lidstaten samen om de richtsnoeren te verbeteren en bood steun, met name via een "evaluatiehelpdesk". Na de tussentijdse evaluaties heeft de Commissie de tekortkomingen geanalyseerd en heeft ze op basis van de opgedane ervaringen het GTEK voor de periode 2014-2020 ontwikkeld.

47. De Commissie controleert de toezichtgegevens van de lidstaten (die met de jaarlijkse voortgangsverslagen worden overgelegd) en vraagt de lidstaten aperte fouten te verbeteren alvorens zij het jaarlijks voortgangsverslag als zijnde in overeenstemming met de verordening aanvaardt. De laatste vijf jaar zijn de gegevens veel consistenter en vollediger geworden, maar op het moment van de controle in april 2013 had de Commissie nog steeds de jaarlijkse voortgangsverslagen voor 2011 van Frankrijk, Hongarije en Engeland niet aanvaard; de recentste informatie voor deze landen dateert dus van 2010. Er zijn echter beperkingen aan hetgeen de Commissie kan doen indien de lidstaten de gegevens niet verstrekken. Hongarije heeft de indicatorgegevens voor 2011 nog niet verstrekt, met als uitleg dat het land zijn indicatoren nog aan het herzien is. Voor andere lidstaten ontbreken nog belangrijke gegevens; zo heeft Roemenië nog geen resultaatindicatorgegevens gerapporteerd voor de zes geëvalueerde maatregelen. Van de twaalf geëvalueerde POP’s hebben enkel Oostenrijk en Zweden alle gemeenschappelijke resultaatindicatoren voor 2011 verstrekt. In de bijlage zijn de gegevens opgenomen die de lidstaten in hun jaarlijkse voortgangsverslagen voor 2011 hebben verstrekt. Het gebrek aan actuele gegevens houdt in dat de gegevens weinig bruikbaar zijn voor de beoogde controle van de output en resultaten.

48. Als er dan al resultaatgegevens beschikbaar zijn, heeft de Commissie weinig zekerheid dat ze betrouwbaar zijn. De lidstaten hoeven in de jaarlijkse voortgangsverslagen niet te beschrijven welke definities ze hebben gehanteerd of welke gegevensverzamelingsmethoden ze hebben toegepast en de Commissie heeft niet gecontroleerd of de lidstaten systemen hebben om de kwaliteit van de gegevens te verzekeren, hoe elke lidstaat termen zoals "nieuwe producten" interpreteert en welke lidstaten de methodologische richtsnoeren volgen. Zo stelde de Rekenkamer vast dat Hongarije de omschrijving van de indicator "gecreëerde banen" zodanig wijzigde dat ook de "behouden banen" in aanmerking kwamen, wat de resultaten sterk zou opblazen; de Commissie werd hiervan echter niet uitdrukkelijk op de hoogte gebracht.

49. Voor alle vastgestelde problemen blijft het GTEK toch een belangrijk instrument; zonder dit instrument zouden de mogelijkheden voor toezicht op en evaluatie van de EU-begroting nog beperkter zijn. Hoewel de kwaliteit van de toezichtinformatie in de eerste jaren en van vele tussentijdse evaluaties onaanvaardbaar was, heeft de Commissie vastgesteld dat de deskundigheid en de evaluatiecultuur een zekere ontwikkeling hebben doorgemaakt. Er is waardevolle ervaring opgedaan die moet leiden tot een krachtiger GTEK in de toekomst. De Rekenkamer heeft voorbeelden van goede praktijken op het gebied van toezicht en evaluatie vastgesteld in bijvoorbeeld Oostenrijk, Zweden en Engeland voor de agromilieumaatregel (zie paragraaf 65), waaruit blijkt wat er kan worden bereikt.

50. Voor de outputindicatoren zijn de GTEK-gegevens relatief coherent en volledig en kunnen ze nuttige informatie verschaffen over de besteding van de EU-begroting. Wat de behaalde resultaten betreft, is er door toezicht en evaluatie echter nog onvoldoende relevante, nauwkeurige, coherente en vergelijkbare informatie vergaard.

… MAAR ER WERD ONVOLDOENDE GERAPPORTEERD OVER DE BEREIKTE RESULTATEN OM AAN TE TONEN DAT DE EU-BEGROTING GOED WERD BESTEED

51. De lidstaten en de Commissie zijn krachtens de verordeningen verplicht om periodiek te rapporteren over de tenuitvoerlegging van de begroting en de verwezenlijking van de plattelandsontwikkelingsdoelstellingen. In tabel 3 is een overzicht opgenomen van de verslagen van de lidstaten en de Commissie die betrekking hebben op de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling.

TABEL 3

VERSLAGLEGGING OVER DE DOELMATIGHEID EN DOELTREFFENDHEID VAN DE UITGAVEN VOOR PLATTELANDSONTWIKKELING

Verslag | Doel van het verslag | Opmerkingen |

Lidstaten

Jaarlijks voortgangsverslag voor elk POP (Artikel 82 van Verordening (EG) nr. 1698/2005) | De financiële tenuitvoerlegging van het programma, de voortgang van het programma op het gebied van de vastgestelde doelstellingen en de maatregelen die werden genomen om de kwaliteit en doeltreffendheid van de tenuitvoerlegging van het programma te verzekeren, aantonen. | Deze verslagen presenteren de gemeenschappelijke indicatoren, beschrijven de fysieke en financiële tenuitvoerlegging van het programma en geven informatie over de evaluatieactiviteiten. |

Strategisch toezicht — Samenvattend verslag (Artikel 13 van Verordening (EG) nr. 1698/2005) | Vooruitgang op het gebied van de tenuitvoerlegging van de nationale strategie en doelstellingen en de bijdrage aan de verwezenlijking van de communautaire strategische richtsnoeren aantonen. | De inhoud van deze verslagen is vergelijkbaar met die van de jaarlijkse voortgangsverslagen. |

Commissie

Verslag over de evaluatie van de financiën van de Unie (COM(2012) 40 final en COM(2012) 675 final) | Het Europees Parlement en de Raad bewijs voor de behaalde resultaten overleggen. (NB: niet enkel voor het beleid inzake plattelandsontwikkeling) | De verslagen bevatten de evaluaties die tijdens het jaar werden uitgevoerd. Plattelandsontwikkeling kwam niet aan bod, aangezien er geen evaluaties op EU-niveau werden gepubliceerd. De Rekenkamer heeft opmerkingen over deze verslagen geformuleerd in haar Advies nr. 4/2012 en in een brief van de president die beschikbaar is op het volgende internetadres: http://eca.europa.eu/portal/pls/portal/docs/1/19934783.PDF |

Samenvattend verslag over de tenuitvoerlegging van de nationale strategieën (COM(2011) 450 final). Ten tijde van de controle (april 2013) had de Commissie het samenvattende verslag, dat begin 2013 moest zijn afgerond, nog niet gepubliceerd. | Een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen, trends en uitdagingen van dit moment met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de nationale strategische plannen en de communautaire strategische richtsnoeren, met inbegrip van follow-up van maatregelen die worden genomen naar aanleiding van de conclusies van het verslag. | Het verslag bevat de gegevens over de financiële en fysieke tenuitvoerlegging die uit de jaarlijkse voortgangsverslagen van alle lidstaten worden verzameld en die slechts een paar resultaatindicatoren betreffen. Er wordt niet geanalyseerd of er voldoende resultaten zijn behaald of wat de betrokken kosten waren. |

Jaarlijks activiteitenverslag, directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling | De resultaten van de activiteiten van DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling op het gebied van de vastgestelde doelstellingen weergeven. | De verslagen bevatten impactindicatoren die aantonen in welke mate de doelstellingen van de Commissie (die op sommige gebieden verschillen van de doelstellingen van de verordening inzake plattelandsontwikkeling) zijn verwezenlijkt. Voor vijf van de zes indicatoren zijn de gegevens voor 2012 dezelfde als die van 2011, die volgens de Rekenkamer onbetrouwbaar waren (zie hoofdstuk 10 van het Jaarverslag 2011). In de bijlagen van het verslag zijn een aantal bevindingen opgenomen van externe evaluaties en resultaatindicatoren uit de jaarlijkse voortgangsverslagen van de lidstaten. |

Activiteitenoverzicht met betrekking tot operationele uitgaven: werkdocument bij het ontwerp van algemene begroting | De door de Commissie aangevraagde toewijzingen in het begrotingsontwerp rechtvaardigen. | In de verklaring voor de begroting van 2013 wordt gesproken over "belangrijke verwezenlijkingen". Deze hebben betrekking op de activiteiten van de Commissie. Er worden geen verbanden gelegd tussen de activiteiten en de informatie over de resultaten, die een samenvoeging is van de gemeenschappelijke indicatorgegevens. |

52. Deze verslagen bevatten de beschikbare indicatorgegevens en geven in het algemeen een toereikende beschrijving van de tenuitvoerlegging van de programma’s uit een oogpunt van bestede bedragen en output. De verslagen vertonen echter gemeenschappelijke tekortkomingen die in de volgende paragrafen worden beschreven.

53. In deze verslagen wordt in de gepresenteerde informatie te weinig aandacht besteed aan de betrouwbaarheid van de gegevensbronnen of methoden. Sommige lidstaten extrapoleerden bijvoorbeeld gegevens op basis van een klein aantal gevallen, evenals de Commissie in haar jaarlijks activiteitenverslag [12]. Door de matige kwaliteit van vele tussentijdse evaluaties zijn ook de bevindingen van deze evaluaties maar in beperkte mate betrouwbaar, maar de lidstaten en de Commissie hielden hiermee onvoldoende rekening.

54. De verslagen van de lidstaten en de Commissie geven indicatorwaarden weer die betrekking hebben op streefdoelen die de lidstaten hebben gewijzigd om ze af te stemmen op de verwachte resultaten. In tekstvak 2 wordt uitgelegd waarom dit niet mag worden gedaan. Recentelijk heeft de Commissie bijvoorbeeld een wijziging aan het POP van Tsjechië goedgekeurd die het streefdoel voor het scheppen van werkgelegenheid verlaagt met meer dan 90 % (van 29000 naar 2 700). Indien het programma uiteindelijk 2700 banen schept, zal het slechts 9 % van het in het goedgekeurde POP streefdoel behalen, wat een slecht resultaat is. Het jaarlijks voortgangsverslag zal dit echter vergelijken met het herziene streefdoel en het beschouwen als een 100 %-succes. De beheersautoriteit zal niet hoeven uit te leggen waarom het oorspronkelijke streefdoel niet werd bereikt. Deze praktijk doet afbreuk aan de verslagen in die mate dat ze niet echt meer kunnen worden gebruikt om verantwoording af te leggen, d.w.z. aan te tonen in welke mate de programmabeheerders de vastgestelde plattelandsontwikkelingsdoelstellingen hebben verwezenlijkt. In de verslagen van de Commissie staat in een voetnoot dat de streefdoelen "kunnen worden herzien", maar in de jaarlijkse voortgangsverslagen van de lidstaten die door de Rekenkamer werden geëvalueerd, wordt geen gewag gemaakt van afgezwakte streefdoelen. In de bijlage zijn de streefdoelen voor resultaatindicatoren opgenomen die zijn gewijzigd sinds het oorspronkelijke POP.

55. De evaluatiebevindingen in de verslagen van de Commissie en de lidstaten zijn meestal het werk van onafhankelijke beoordelaars. De lezer komt in de verslagen echter niet te weten welke conclusies de Commissie of de lidstaat zelf uit de evaluaties trekt en of de Commissie of de lidstaat de evaluatiebevindingen geldig bevindt [13].

56. Bovendien rapporteerden de lidstaten en de Commissie enkel bepaalde evaluatiebevindingen, in sommige gevallen enkel de positieve. Zo toonden enkele tussentijdse evaluaties een buitenkanseffect voor de investeringsmaatregelen van ongeveer 50 % [14]; deze conclusie is van belang voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van de programma’s, maar werd niet opgenomen in de jaarlijkse voortgangsverslagen van de lidstaten. Uit de verslagen blijkt ook niet systematisch welke maatregelen worden genomen als antwoord op de evaluatiebevindingen.

57. Tot slot nemen de lidstaat en de Commissie in hun verslagen niet veel meer op dan de beschikbare informatie en een beperkte analyse van de tenuitvoerlegging. Ze geven in het verslag geen analyse van de doelmatigheid van de uitgaven of geven geen conclusies over de mate waarin aan de POP- en EU-doelstellingen werd voldaan. De verslagen geven dan ook weinig zekerheid over hoe goed de lidstaten en de Commissie de EU-begroting hebben besteed [15].

TEKSTVAK 2

HET GEBRUIK VAN INDICATORSTREEFDOELEN

De lidstaten moeten de maatregelen actief beheren zodat aan de resultaatstreefdoelen (en dus de EU-doelstellingen) wordt voldaan door bijvoorbeeld de subsidiabiliteits- en selectiecriteria aan te passen en dus de betrokken maatregelen beter te "richten". Indien de lidstaten, ondanks alle mogelijke inspanningen, de streefdoelen toch niet kunnen verwezenlijken, moeten ze in het jaarlijks voortgangsverslag uitleggen waarom niet aan de streefdoelen is voldaan en wat ze hebben ondernomen om deze alsnog te trachten te verwezenlijken. De streefdoelen mogen niet gewoon worden verlaagd op basis van een laatste voorspelling of een "herziene schatting" van de resultaten, want dit wekt ten onrechte de indruk dat de maatregel succesvol was.

Door de resultaatstreefdoelen te verlagen, wordt ook afbreuk gedaan aan de geplande doelmatigheid en doeltreffendheid van de EU-begroting, aangezien er minder wordt verwezenlijkt met hetzelfde geld. Daarom mogen streefdoelen alleen worden verlaagd in uitzonderingsgevallen die duidelijk gerechtvaardigd zijn, met goedkeuring van de Commissie. Indien streefdoelen, uitzonderlijk, worden gewijzigd, moet dit duidelijk worden uitgelegd wanneer de indicatorgegevens met betrekking tot het streefdoel worden gerapporteerd.

IS ER GEBRUIKGEMAAKT VAN TOEZICHT- EN EVALUATIE-INFORMATIE OM DE DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID VAN DE UITGAVEN TE VERBETEREN?

58. In het vorige deel werd onderzocht of de toezicht- en evaluatie-informatie voldeed aan de vereisten van verantwoording, d.w.z. of ze aantoont wat er werd verwezenlijkt. Met toezicht en evaluatie wordt echter niet alleen getracht informatie te verschaffen voor verslaglegging, maar moet ook worden verzekerd dat de begroting voor plattelandsontwikkeling goed wordt besteed.

59. Door toezicht en evaluatie moet de Commissie lessen kunnen trekken uit de huidige en vorige programmeringsperioden en deze kunnen toepassen bij het opstellen van voorstellen voor nieuwe verordeningen. De lidstaten op hun beurt moeten op basis van deugdelijk bewijs door toezicht en evaluatie hun POP’s kunnen opzetten en zo verzekeren dat de meest doeltreffende en doelmatige maatregelen worden geprogrammeerd. De informatie moet vervolgens de besluitvormers erop attenderen dat doelstellingen niet worden verwezenlijkt of dat de doelmatigheid van de maatregelen ontoereikend is; op die manier kunnen de besluitvormers tijdens de programmeringsperiode de opzet of tenuitvoerlegging van de maatregelen verbeteren.

60. Lidstaten moeten in hun jaarlijks voortgangsverslag rapporteren over de stappen die ze hebben genomen om de kwaliteit en doeltreffendheid van de tenuitvoerlegging van het programma te verzekeren en moeten de vooruitgang jaarlijks met de Commissie evalueren. De Rekenkamer ging voor de twaalf geselecteerde POP’s in de jaarlijkse voortgangsverslagen en de jaarlijkse vergaderdocumenten op zoek naar bewijzen van genomen stappen om de doeltreffendheid en doelmatigheid te verbeteren. De Rekenkamer evalueerde ook de documentatie betreffende de wijzigingen aan de twaalf programma’s om te bepalen of ze gebaseerd waren op toezicht- en evaluatie-informatie die in het kader van het GTEK werd verzameld. Tot slot evalueerde de Rekenkamer de informatie die de Commissie ter onderbouwing van haar voorstellen voor de programmeringsperiode 2014-2020 heeft verstrekt.

DE COMMISSIE HIELD GEEN REKENING MET DE DOELMATIGHEID VAN DE MAATREGELEN BIJ DE OORSPRONKELIJKE GOEDKEURING VAN DE POP’S

61. De streefdoelen in de POP’s van de lidstaten kunnen, in voorkomend geval, worden geanalyseerd om te bepalen of de programma’s een goede kosteneffectiviteit hebben uit een oogpunt van de EU-prioriteiten en -doelstellingen. Verschillen tussen de POP’s zijn te verwachten, maar bij grote verschillen moet de Commissie onderzoeken of deze gerechtvaardigd zijn. In tekstvak 3 zijn voorbeelden van grote verschillen opgenomen.

62. De diversificatiemaatregelen in de POP’s van bijvoorbeeld Campania en Tsjechië lijken in eerste instantie een slecht gebruik van het EU-budget wat de EU-prioriteiten betreft, maar het kan zijn dat er specifieke nationale prioriteiten bestaan die de grote afwijkingen rechtvaardigen. Daarom moeten deze afwijkingen worden geanalyseerd en verklaard, maar de Commissie heeft voor haar beoordeling van de POP-voorstellen de doelmatigheid van de maatregelen niet geanalyseerd. Bijgevolg hebben dergelijke afwijkingen niet de nodige aandacht gekregen en kan dus niet worden gegarandeerd dat dit doeltreffende en doelmatige manieren zijn om de EU-doelstellingen te verwezenlijken.

LIDSTATEN HEBBEN ER DOOR MIDDEL VAN TOEZICHT- EN EVALUATIE-INFORMATIE TOE BIJGEDRAGEN DAT DE MAATREGELEN BETER AANSLAAN…

63. Het is duidelijk dat de EU-begroting geen effect kan hebben als ze niet wordt besteed. Informatie over het aanslaan van maatregelen is daarom belangrijk, want op die manier kunnen programmabeheerders erop worden gewezen dat er behoefte is aan een herziening van de regelingen omtrent de publiciteit, subsidiabiliteitsvoorwaarden, steunpercentages of selectiecriteria om de maatregelen doeltreffend te maken. De Rekenkamer stelde vast dat de lidstaten hiervoor oog hadden en gegevens van administratieve bronnen gebruikten om de toepassing van hun begrotingen nauwlettend te controleren. De lidstaten gebruikten ook evaluatie-informatie, met name informatie van de tussentijdse evaluatie, om vast te stellen waarom bepaalde maatregelen maar in beperkte mate aansloegen.

TEKSTVAK 3

VOORBEELDEN VAN VERSCHILLEN TUSSEN POP’S DIE BIJ DE ANALYSE VAN DE INDICATORSTREEFDOELEN AAN HET LICHT KWAMEN

De resultaatindicator voor de maatregel betreffende de diversifiëring van landbouwactiviteiten is de "stijging van de niet-agrarische bruto toegevoegde waarde" bij de gesteunde ondernemingen en kan de vooruitgang weergeven op het gebied van de EU-prioriteit van het scheppen van groeivoorwaarden. Uit het POP-streefdoel van Tsjechië blijkt dat voor elke nieuwe euro jaarlijkse bruto toegevoegde waarde een overheidssteun nodig is van 65 euro. In Hongarije bedraagt deze steun 3,2 euro en in Oostenrijk 0,4 euro.

Wat de EU-prioriteit "scheppen van werkgelegenheid" betreft, blijkt uit de streefdoelen van de resultaatindicatoren voor alle maatregelen samen dat de overheidssteun per nieuwe baan varieert van ongeveer 10000 euro (Andalusië, Tsjechië, Engeland, Roemenië en Zweden) tot ongeveer 90000 euro (Hongarije en Luxemburg). De waarde voor één POP (Campanië: 203000 euro) wijkt heel sterk af.

64. De verordening en het GTEK vormen een goede basis voor de Commissie om toezicht uit te oefenen op de tenuitvoerlegging van de programma’s van de lidstaten uit financieel oogpunt en op het gebied van output. Voor de meeste geëvalueerde POP’s heeft de Commissie minstens één wijziging goedgekeurd die ertoe moest leiden dat de maatregelen beter zouden aanslaan.

… MAAR ER IS WEINIG WAARUIT BLIJKT DAT DE LIDSTATEN OF DE COMMISSIE INFORMATIE OVER DE RESULTATEN GEBRUIKEN OM DE DOELTREFFENDHEID OF DOELMATIGHEID VAN DE MAATREGELEN TE VERBETEREN

65. Zorgen dat maatregelen beter aanslaan zorgt er niet noodzakelijk voor dat de POP-maatregelen doeltreffend zullen zijn en dus dat de beoogde resultaten zullen worden behaald. Tijdige, betrouwbare en relevante informatie over de behaalde resultaten is daarom ook belangrijk. De voorbeelden in tekstvak 4 illustreren dat door een combinatie van streefdoelvaststelling en toezicht en evaluatie van resultaten de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregelen kunnen worden verbeterd.

TEKSTVAK 4

GEBRUIK VAN TOEZICHT EN EVALUATIE OM DE DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID VAN DE MAATREGELEN TE VERBETEREN (POP VOOR ENGELAND)

Voor de agromilieumaatregel analyseerden de autoriteiten welke activiteiten het meest kosteneffectief waren in het behalen van milieuvoordelen in verschillende geografische gebieden; op basis daarvan prioriteerden ze de aanvragen. De overeenkomsten met de landbouwers omvatten controleerbare doelstellingen ("succesindicatoren") zoals het zaaien van zaadmengsels op percelen om wilde vogels gedurende de hele winter (tot 15 februari) van voedsel te voorzien. De autoriteiten controleerden of deze doelstellingen werden bereikt door elk jaar een aantal landbouwbedrijven te bezoeken. De autoriteiten evalueerden de resultaten, veranderden de prioriteiten om de streefdoelvaststelling te verbeteren en stelden vast welke de meest kosteneffectieve activiteiten waren die in de toekomst moesten worden gesteund.

De beheersautoriteit stelde een streefdoel vast voor de "kosten van overheidssteun per nieuwe baan" en hanteerde dit als een van de criteria voor de beoordeling van subsidieaanvragen voor de diversificatiemaatregelen en voor de controle van de vooruitgang. Bij de tussentijdse evaluatie werden vervolgens de feitelijke resultaten geanalyseerd om vast te stellen welke maatregelen en projecttypes de meest doeltreffende waren. Zo waren projecten in het kader van de maatregel voor micro-ondernemingen aanzienlijk doelmatiger in het scheppen van werkgelegenheid dan diversificatieprojecten in landbouwbedrijven. Na de evaluatie werd de steun voor de diversificatiemaatregel voor landbouwbedrijven verlaagd.

DE LIDSTATEN HEBBEN WIJZIGINGEN AAN POP’S NIET GERECHTVAARDIGD OP BASIS VAN RESULTAATGEGEVENS

66. Alle twaalf geselecteerde POP’s waren minstens eenmaal gewijzigd en in sommige gevallen negen- of tienmaal. De Rekenkamer zocht naar voorbeelden waarbij de lidstaten de veranderingen rechtvaardigden door te verwijzen naar de GTEK-resultaatgegevens. De Rekenkamer zocht dus naar rechtvaardigingen als "landbouwers hebben niet genoeg nieuwe producten gemaakt om aan de POP-doelstelling te voldoen" of "veranderingen aan het POP zijn nodig om het streefdoel van werkgelegenheid te verwezenlijken". Er werden er geen gevonden. De rechtvaardigingen die werden aangevoerd, hadden voornamelijk betrekking op de begroting: de wijzigingen werden aangebracht omdat de uitgaven hoger of lager waren dan voorzien, en niet omdat de behaalde resultaten verschilden van de beoogde resultaten.

67. Indien de POP-uitgaven lager zijn dan beoogd door de lidstaten, worden de door de EU aan het programma toegekende middelen na twee jaar verlaagd volgens de zogeheten "vrijmakingsprocedure". De lidstaten hebben de neiging dit te beschouwen als het "verliezen" van EU-middelen. Om dit te vermijden, wijzigden de lidstaten hun POP’s om de financiering voor maatregelen met een beperkte toepassing te verschuiven naar maatregelen waarnaar meer vraag was. Zo luidde de rechtvaardiging voor de wijzigingen aan het POP van Andalusië dat "er op dit moment corrigerende maatregelen moeten worden getroffen om mogelijke vrijmaking in de toekomst te vermijden".

68. In vele gevallen was het zo dat de goedgekeurde veranderingen de geplande doelmatigheid van de maatregelen verlaagden in plaats van verhoogden. Andalusië verhoogde de begroting voor de maatregel "micro-ondernemingen" met 194 %, maar verlaagde de streefdoelen voor de output (aantal ondersteunde micro-ondernemingen) met 82 % en de resultaten voor het scheppen van werkgelegenheid met 96 %. Campanië wijzigde het POP om het steunpercentage op te trekken tot 100 % voor twee van de diversificatiemaatregelen in een poging de toepassing ervan te vergroten: aanvragers kregen alle kosten van hun investeringsprojecten vergoed zonder aanvullende verplichtingen om resultaten te behalen en zonder zelf te hoeven bijdragen. Het streefdoel op het gebied van werkgelegenheidsschepping voor de maatregel ter diversificatie van landbouwbedrijven werd verlaagd van 250 in het oorspronkelijke POP naar 95.

DE COMMISSIE RICHTTE HAAR AANDACHT OP DE OUTPUT EN DE FINANCIËLE TENUITVOERLEGGING EN NIET OP HET BEHALEN VAN RESULTATEN

69. De opmerkingen van de Commissie over de voorgestelde POP-wijzigingen en de jaarlijkse vergaderingen met de lidstaten hadden voornamelijk betrekking op de output en de besteding van de begroting, en niet zozeer op de manier waarop de beoogde resultaten moeten worden behaald, ook al bleek uit de resultaatindicatoren dat de streefdoelen niet zouden worden verwezenlijkt. Met de jaarlijkse vergaderingen werd het in de verordening vastgelegde doel niet behaald, met name het onderzoeken van de belangrijkste resultaten van het voorgaande jaar.

70. Uit de verslagen van de Commissie blijkt ook dat de nadruk werd gelegd op het besteden van de begroting en dat niet werd gekeken naar de informatie over de behaalde resultaten. In het samenvattende verslag aan het Europees Parlement en de Raad over de tenuitvoerlegging van de nationale strategieën [16] stelde de Commissie over de maatregel voor de modernisering van landbouwbedrijven het volgende: "In enkele andere lidstaten lijkt het tempo van de uitvoering hoger dan verwacht, waardoor het […] geraamde bedrag moet worden verhoogd". De Commissie legde niet uit waarom door een snellere uitvoering het bedrag moet worden verhoogd. Resultaatgegevens die in hetzelfde verslag stonden, zoals de resultaten voor dezelfde maatregel die aantonen dat slechts 10 % van het streefdoel voor nieuwe producten/technieken werd behaald, werden niet geanalyseerd of besproken in het verslag van de Commissie.

71. Uit de gecumuleerde resultaatgegevens in een bijlage bij het jaarlijks activiteitenverslag voor 2011 van DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling blijkt dat na het vierde jaar van de programmeringsperiode slechts 4 % van het streefdoel voor het scheppen van werkgelegenheid was verwezenlijkt. Er wordt in het document of in het daaropvolgende beheersplan van het DG geen gewag gemaakt van activiteiten die de Commissie plant om deze situatie te verbeteren, ondanks het belang dat in de EU-strategie wordt gehecht aan de prioriteit van het scheppen van werkgelegenheid.

DE COMMISSIE MAAKTE GEEN GEBRUIK VAN DE GTEK-RESULTATEN VOOR HAAR VOORSTELLEN VOOR DE PROGRAMMERINGSPERIODE 2014-2020

72. De Commissie vaardigde in oktober 2011 voorstellen uit voor de programmeringsperiode 2014-2020 [17]. In de toelichting staan de resultaten van de effectbeoordeling, die het Europees Parlement en de Raad informatie moeten verschaffen die relevant is voor hun besluiten. Er wordt beschreven aan welke behoeften het beleid inzake plattelandsontwikkeling moet tegemoetkomen, maar er wordt niet aangetoond dat de voorgestelde maatregelen doeltreffend en doelmatig zijn om in die behoeften te voorzien.

73. In bijlage 4 van de effectbeoordeling staat "een evaluatie van het huidige beleidskader" waarin de Commissie voor slechts 7 van de 40 POP-maatregelen de resultaatstreefdoelen voorstelt. Er worden geen gegevens bekendgemaakt over de verwezenlijking van de streefdoelen. In bijlage 4 bis geeft de Commissie een kort overzicht van de sterke en zwakke punten van de maatregelen voor de modernisering van de landbouwbedrijven, milieumaatregelen in de landbouw, bosbouwmaatregelen, micro-ondernemingen en Leader, maar zij geeft geen informatie over de andere voor de periode 2014-2020 voorgestelde maatregelen, zoals financieel gezien belangrijke maatregelen als die ter verhoging van de toegevoegde waarde van landbouwproducten (EU-financiering van 5,6 miljard euro in 2007-2013). Deze bijlage bevat financiële en outputgegevens voor alle maatregelen, maar geen informatie over de behaalde resultaten. Bijlage 11 bevat een overzicht van de evaluatiebevindingen waaruit blijkt dat de effectbeoordeling grotendeels is gebaseerd op de synthese van de evaluaties vooraf van de POP’s 2007-2013, die in 2008 werd gepubliceerd [18].

74. Hieruit blijkt de tekortkoming wat betreft de timing en beschikbaarheid van de toezicht- en evaluatie-informatie. De Commissie vaardigde haar voorstellen uit voordat de syntheses van de tussentijdse evaluaties en de evaluaties achteraf beschikbaar waren; de voorstellen zijn dan ook niet gebaseerd op informatie over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregelen in de periode 2007-2013, maar evenmin op de evaluatie achteraf van de periode 2000-2006. Hoewel deze evaluaties tekortkomingen vertonen, moeten ze in aanmerking worden genomen wanneer besluiten worden genomen over het beleid voor 2014-2020. Zo concludeert de evaluatie achteraf dat de effecten van de maatregel ter verhoging van de toegevoegde waarde van landbouwproducten op het concurrentievermogen van de landbouw in het algemeen overwegend marginaal blijken te zijn. In de tussentijdse evaluaties werd gewag gemaakt van een groot aantal buitenkanseffecten (zie paragraaf 55). Toch stelde de Commissie deze maatregel voor de periode 2014-2020 voor zonder het Europees Parlement en de Raad informatie te verstrekken over de buitenkanseffecten en over voorwaarden die aan de maatregel moeten worden gesteld zodat de buitenkanseffecten zo veel mogelijk worden beperkt.

75. Bij het maken van keuzes over het toekomstige beleid op EU-niveau en voor programmering op nationaal en regionaal niveau, moet informatie beschikbaar zijn zodat een antwoord wordt gegeven op elementaire, maar toch belangrijke vragen zoals "is deze maatregel in het verleden doeltreffend gebleken in het verwezenlijken van de doelstellingen?"; "is deze maatregel de meest doeltreffende manier om de doelstelling te verwezenlijken?" en "welke lessen kunnen worden getrokken uit de tenuitvoerlegging van deze maatregel in het verleden zodat de maatregel in de toekomst doeltreffender wordt?". De resultaatgegevens waaruit de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregelen moeten blijken, waren echter niet tijdig beschikbaar voor de effectbeoordeling. De informatie die daarna werd bekendgemaakt in bijvoorbeeld de bijlagen bij het jaarlijks activiteitenverslag van DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling is bijgevolg niet voldoende relevant, betrouwbaar en volledig. Ten slotte heeft de Commissie niet de informatie verstrekt die nodig was om de besluiten te ondersteunen over de meest doeltreffende en doelmatige maatregelen voor de periode 2014-2020.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

76. Het Verdrag en het Financieel Reglement van de EU vereisen dat de lidstaten met de Commissie samenwerken om te verzekeren dat de EU-middelen worden besteed volgens het beginsel van goed financieel beheer. Deze beginselen zijn doeltreffendheid, doelmatigheid en zuinigheid. Om in de context van het beleid inzake plattelandsontwikkeling deze beginselen toe te passen, moeten de Commissie en de lidstaten tijdig weten of de maatregelen voor plattelandsontwikkeling de beleidsdoelstellingen op doelmatige wijze verwezenlijken. Ze moeten verantwoording afleggen over hun resultaten door deze mee te delen aan het Europees Parlement, de Raad en het EU-publiek.

77. De Rekenkamer concludeert dat de Commissie en de lidstaten niet voldoende hebben aangetoond wat is verwezenlijkt met betrekking tot de doelstellingen van het beleid inzake plattelandsontwikkeling en dat niet met zekerheid kan worden gesteld dat de EU-begroting voor plattelandsontwikkeling goed is besteed.

78. Het gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader (GTEK) is het belangrijkste instrument dat is ingevoerd om de nodige informatie te verstrekken en zekerheid te verschaffen. Door de tekortkomingen in het systeem kan, zoals eerder beschreven, niet voldoende zekerheid worden verschaft. Het GTEK is een instrumentenpakket dat kan (en moet) worden verbeterd. Betere instrumenten bieden echter geen soelaas als ze niet juist worden gebruikt. De Rekenkamer stelde vast dat het huidige gebrek aan verantwoording toe te schrijven is aan een meer fundamentele tekortkoming, met name dat in de programma’s te sterk de nadruk werd gelegd op het besteden van de begroting en onvoldoende op het doelmatig behalen van resultaten. Bijgevolg werd er te weinig aandacht besteed aan het toezicht op en evalueren van de resultaten en effecten, en ook aan de kwaliteit van de informatie.

79. De Rekenkamer stelde vast dat door de lidstaten opgestelde POP’s geen goede basis vormden voor een doeltreffende en doelmatige toekenning van de EU-begrotingsmiddelen omdat de doelstellingen algemeen en open waren geformuleerd en de beoogde resultaten voor deze doelstellingen onvoldoende waren gekwantificeerd. De POP’s richtten de financiering ook niet op het gebied waarop deze het meeste effect zou sorteren en gaven geen ijkpunt waaraan de behaalde resultaten konden worden getoetst (paragrafen 19-33).

80. Ten tweede is er een tekort aan informatie: ondanks de steun van de Commissie hebben de lidstaten geen toezicht- en evaluatie-informatie gegenereerd die voldoende betrouwbaar, coherent en relevant is om de behaalde resultaten voor de vastgestelde doelstellingen aan te tonen. De lidstaten en de Commissie rapporteerden de gemeenschappelijke indicatorgegevens die beschikbaar waren, maar legden geen verbanden tussen de gegevens en de doelstellingen van de POP’s of de EU. De conclusies van de evaluaties werden selectief geformuleerd en kregen geen systematische follow-up. De Commissie noch de lidstaten formuleerden hun eigen conclusies over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitgaven (paragrafen 35 tot en met 57).

81. Ten derde maakten de Commissie en de lidstaten onvoldoende gebruik van de beschikbare toezicht- en evaluatie-informatie, hoe gebrekkig die ook was, om de doelmatigheid en doeltreffendheid van de maatregelen te verbeteren. In het dagelijks beheer van de programma’s vestigden de lidstaten hun aandacht voornamelijk op het besteden van de begroting in plaats van op het behalen van de beoogde resultaten. De Commissie voorzag haar voorstellen voor de programmeringsperiode 2014-2020 van informatie van de evaluaties vooraf van de POP’s voor de lopende periode, zonder daarin enige informatie over de behaalde resultaten op te nemen (paragrafen 58-75).

82. De Commissie belooft in haar voorstellen voor 2014-2020 meer aandacht te zullen besteden aan de resultaten. Voor deze verhoogde aandacht is geen nieuwe wetgeving nodig; er kan en moet nu werk van worden gemaakt om ervoor te zorgen dat de EU-begroting goed wordt besteed, voornamelijk omdat het einde van de programmeringsperiode 2007-2013 nadert en het risico toeneemt dat de resterende begroting overhaast wordt uitgegeven om de sluitingsdatum voor betalingen (2015) in acht te nemen. In dit licht doet de Rekenkamer de volgende aanbevelingen:

AANBEVELING 1

De lidstaten en de Commissie moeten voor de rest van de huidige programmeringsperiode gebruikmaken van toezicht en evaluatie om zich meer te richten op het behalen van resultaten.

De lidstaten moeten alle voorgestelde wijzigingen aan de POP-maatregelen rechtvaardigen en hun beoogde effecten verklaren uit een oogpunt van doeltreffendheid en doelmatigheid in het behalen van de resultaten met betrekking tot de POP- en EU-doelstellingen. De Commissie moet de voorgestelde wijzigingen ook aan de hand daarvan beoordelen. Bij het jaarlijkse onderzoek van de programma’s moet voornamelijk aandacht worden besteed aan de resultaten, zoals ook krachtens de verordening is vereist.

83. Voor de tussentijdse evaluaties 2007-2013 waren er onvoldoende betrouwbare gegevens, waren de evaluatiemethoden ontoereikend en was er een gebrek aan coherentie, hetgeen de bruikbaarheid ervan sterk beperkte en het moeilijk maakte om op EU-niveau geldige conclusies te trekken. De laatste beschikbare toezichtgegevens van de resultaten zijn nog steeds niet coherent en de kwaliteit ervan voldoet niet. Bijgevolg bestaat het risico dat de evaluaties achteraf, die in 2015 zullen worden uitgevoerd, van onvoldoende kwaliteit zullen zijn.

AANBEVELING 2

De lidstaten en de Commissie moeten nu actie ondernemen zodat de evaluaties achteraf van de programmeringsperiode 2007-2013, die in 2015 zullen plaatsvinden, kwalitatief hoogwaardige, vergelijkbare informatie opleveren.

i) De Commissie moet, op basis van de ervaringen met de tussentijdse evaluaties, specifieke richtsnoeren uitbrengen die de kwaliteit en coherentie van de evaluaties achteraf moeten verzekeren.

ii) De lidstaten moeten plannen hoe ze de informatie die nodig is voor de evaluatie achteraf, met inbegrip van de veelheid van gegevens die voor administratieve doeleinden worden verzameld, zullen verstrekken. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de evaluatieovereenkomsten kwaliteitscriteria bevatten die de beoordelaars verplichten de GTEK-richtsnoeren na te leven en te antwoorden op de gemeenschappelijke evaluatievragen op basis van deugdelijke gegevens en evaluatiemethoden.

iii) De Commissie moet proactief controleren of de lidstaten de richtsnoeren voor de gemeenschappelijke indicatoren en de evaluaties achteraf naleven. Indien dit niet het geval is, moet de Commissie samen met de betrokken lidstaten zoeken naar oplossingen zodat kwalitatief hoogwaardige, vergelijkbare informatie wordt verkregen.

84. Door de tekortkomingen in de opzet van het GTEK 2007-2013 is er nu een gebrek aan tijdige, betrouwbare en coherente informatie voor met name resultaatgegevens. De Commissie heeft de omschrijvingen van de indicatoren en de richtsnoeren al enigszins verbeterd, maar dit volstond nog niet. Streefdoelen voor de resultaten, met een regelmatige controle van de verwezenlijking ervan, zijn uiterst belangrijk voor een deugdelijk financieel beheer. Volgens de huidige plannen van de Commissie voor het GTEK 2014-2020 zijn er echter geen streefdoelen vereist voor de resultaatindicatoren.

AANBEVELING 3

Voor de programmeringsperiode 2014-2020 moet de Commissie het GTEK-ontwerp verbeteren om meer tijdige, relevante, betrouwbare en vergelijkbare informatie te genereren, met name over de doeltreffendheid en doelmatigheid van elke maatregel in het behalen van resultaten.

i) Het doel van elke gemeenschappelijke indicator en het beoogde gebruik ervan op EU-niveau moeten duidelijk zijn. De resultaatindicatoren moeten de rechtstreekse effecten van de uitgaven — hetgeen is verwezenlijkt — weergeven, en moeten worden vastgesteld voor alle EU-prioriteiten en -doelstellingen. Er moeten gegevens worden verzameld voor elke maatregel die bijdraagt aan deze prioriteiten en doelstellingen, zodat de doeltreffendheid en doelmatigheid van specifieke maatregelen kunnen worden beoordeeld.

ii) De lidstaten en de Commissie moeten de kwaliteit van de gemeenschappelijke indicatorgegevens controleren en zekerheid bieden over de betrouwbaarheid ervan.

iii) De lidstaten moeten, met betrekking tot de specifieke doelstellingen van de POP’s, tijdig verantwoording afleggen over de output, resultaten en impact die zijn behaald (zie aanbeveling 6) in plaats van specifieke indicatorgegevens te genereren of evaluaties uit te voeren.

85. De Rekenkamer stelde vast dat de POP’s 2007-2013 geen specifieke, meetbare doelstellingen hadden, waardoor de maatregelen te weinig doelgericht waren en toezicht en evaluatie moeilijk uit te voeren waren. De POP’s van 2014-2020 bieden een gelegenheid om de besteding van de EU-begroting degelijker te onderbouwen.

AANBEVELING 4

De lidstaten en de Commissie moeten ervoor zorgen dat de POP’s 2014-2020 een betere basis bieden voor een deugdelijk financieel beheer, met specifieke, meetbare doelstellingen en plannen voor toezicht en evaluatie van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de programma’s.

i) De lidstaten moeten in de POP’s 2014-2020 specifieke doelstellingen vaststellen die meetbaar zijn, alsook streefdoelen voor de resultaten. De gekozen POP-maatregelen en de beoogde resultaten moeten worden gerechtvaardigd door te verwijzen naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de betreffende maatregelen in 2007-2013.

ii) In de POP’s moet voor elke maatregel worden bepaald welke informatie nodig zal zijn om de output, resultaten en impact aan te tonen. Indien de gemeenschappelijke indicatoren ontoereikend zijn, moeten aanvullende indicatoren worden vastgesteld of aanvullende evaluaties worden uitgevoerd. Voor alle informatie die nodig is, moet in de POP’s worden vermeld uit welke bron de gegevens moeten worden gehaald, hoe ze moeten worden verzameld (rekening houdend met de administratieve last) en hoe de betrouwbaarheid ervan moet worden verzekerd.

iii) De Commissie moet controleren of de POP’s overeenstemmen met de verordening, maar moet ook de beoogde doeltreffendheid en doelmatigheid ervan nagaan: de Commissie moet verzekeren dat de POP’s een toereikende basis bieden voor een deugdelijk financieel beheer door de beoogde resultaten te toetsen aan de begrote kosten.

86. De Rekenkamer heeft tijdens haar controles inzake plattelandsontwikkeling vastgesteld dat veel lidstaten de POP-maatregelen niet voldoende richtten door middel van subsidiabiliteitsvoorwaarden en selectiecriteria, zodat er tevoren al weinig zekerheid bestond over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de maatregelen. Hierdoor is er meer behoefte aan het verkrijgen van zekerheid achteraf door toezicht en evaluatie, wat leidt tot aanvullende kosten en administratieve last voor het verzamelen van de gegevens.

AANBEVELING 5

De lidstaten moeten doeltreffendheid en doelmatigheid integreren in de uitvoeringssystemen voor de POP’s 2014-2020, waarbij de informatie die wordt verzameld voor de aanvraag-, selectie- en betaalprocedures opnieuw wordt gebruikt voor toezicht en evaluatie.

De lidstaten moeten vooraf de doeltreffendheid en doelmatigheid beoordelen, en niet alleen bij de programmering, maar ook bij de selectie van concrete acties voor financiering. Dit verlaagt het risico dat er geld wordt verspild aan ondoeltreffende projecten die tijdens de projectselectie al hadden kunnen worden geschrapt. Door informatie te verzamelen voor projectselectie en betaling (aantal nieuwe banen, beoogde milieuvoordelen enz.) hoeven er achteraf minder gegevens te worden verzameld en is de administratieve last bijgevolg kleiner.

87. Terwijl de lidstaten en de Commissie de verslagen van de onafhankelijke beoordelaars publiceerden, gaven ze in hun eigen jaarverslagen en samenvattende verslagen onvoldoende informatie over hoe goed zij de EU-begroting hebben besteed. De lidstaten en de Commissie gebruikten in deze verslagen geen financiële en outputindicatorgegevens om de behaalde resultaten toe te lichten en gaven geen informatie over de doelmatigheid. De lezers van de verslagen van de lidstaten en de Commissie moesten zelf oordelen in hoeverre de evaluaties betrouwbaar waren of achterhalen of sommige evaluatieconclusies waren weggelaten en waarom.

AANBEVELING 6

De lidstaten en de Commissie moeten hun verslaglegging over de met de EU-begroting behaalde resultaten verbeteren om beter verantwoording te kunnen afleggen. Dit moet een meer systematische follow-up van de evaluatiebevindingen omvatten.

i) Halverwege de programmeringscyclus moeten de lidstaten en de Commissie beginnen hun conclusies op te nemen in hun jaarverslagen over hetgeen er met de programma’s is verwezenlijkt op het gebied van zowel de POP-doelstellingen als de EU-doelstellingen. In deze verslagen moeten voornamelijk de behaalde resultaten worden belicht en moet de doelmatigheid van elke maatregel worden besproken alsook de resultaten, afgezet tegen de kosten. Indien de gemeenschappelijke indicatoren alleen niet volstaan om de verwezenlijking van POP-doelstellingen aan te tonen, moeten ze worden aangevuld met administratieve gegevens en evaluatiebevindingen, rekening houdend met de grenzen van hun reikwijdte en betrouwbaarheid.

ii) De lidstaten en de Commissie moeten in hun verslaglegging van evaluatiebevindingen duidelijk maken welke actie zij ondernemen of verklaren waarom er geen acties zijn gepland. Alle evaluatieconclusies moeten erin worden opgenomen en een follow-up krijgen, en niet slechts een selectie ervan.

iii) Om te verzekeren dat de evaluaties achteraf van de programma’s 2007-2013 ten volle benut worden, moeten de Commissie en de lidstaten in hun jaarverslagen voor 2015 een analyse opnemen van de gevolgen van de evaluatiebevindingen voor de periode 2014-2020.

Dit verslag werd door kamer I onder voorzitterschap van de heer Ioannis SARMAS, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 9 oktober 2013.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Besluit 2006/144/EG van de Raad van 20 februari 2006 inzake communautaire strategische richtsnoeren voor plattelandsontwikkeling (programmeringsperiode 2007-2013) (PB L 55 van 25.2.2006, blz. 20).

[2] Artikel 80 van Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad van 20 september 2005 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo) (PB L 277 van 21.10.2005, blz. 1).

[3] Verordening (EG) nr. 1974/2006 van de Commissie van 15 december 2006 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo). De volledige lijst van gemeenschappelijke indicatoren is opgenomen in bijlage VIII (PB L 368 van 23.12.2006, blz. 15).

[4] Handboek voor een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader. Richtsnoer, Directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling, september 2006.

[5] Een beoordeling van de kosten voor technische bijstand viel niet onder de reikwijdte van deze controle.

[6] De Rekenkamer heeft andere POP’s uit het toepassingsgebied van deze controle gehaald, met name die waarbij zij slechts één POP-maatregel had beoordeeld (Ierland, Griekenland, Litouwen en Portugal) of waarbij zij verschillende POP’s had gecontroleerd in dezelfde lidstaat.

[7] Deel I, titel II, hoofdstuk 7 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1).

[8] Dit is ook van toepassing op de voorstellen van de Commissie voor de verordeningen 2014-2020. In haar Advies nr. 1/2012 over bepaalde voorstellen voor verordeningen betreffende het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode 2014-2020 stelde de Rekenkamer dat er voor de voorstellen "een versnipperende en zeer uiteenlopende reeks doelstellingen" is bepaald en dat het "niet duidelijk [is] wat deze doelstellingen op EU-niveau beogen te bereiken. De Rekenkamer is van oordeel dat het beleid voor plattelandsontwikkeling baat zou hebben bij een minder complexe en meer nauwkeurige reeks van doelstellingen, inclusief duidelijke streefdoelen (verwachte resultaten en impact, alsmede indicatoren). Dit zou helpen om het beleid te richten op het leveren van resultaten voor essentiële prioriteiten van de EU."

[9] Artikel 13 van Verordening (EG) nr. 1698/2005.

[10] Zie paragrafen 75 tot en met 77 van Speciaal verslag nr. 1/2013 "Was de EU-steun aan de voedselverwerkende industrie doeltreffend en doelmatig in het verhogen van de toegevoegde waarde van landbouwproducten?" (http://eca.europa.eu).

[11] De Rekenkamer heeft bij de controle van de maatregel voor het verhogen van de toegevoegde waarde van landbouwproducten vastgesteld dat er in acht van 23 geëvalueerde tussentijdse evaluatieverslagen geen conclusies waren met betrekking tot de evaluatievraag "In welke mate hebben ondersteunde investeringen bijgedragen tot een groter mededingingsvermogen van de landbouw- en bosbouwsector?", hoewel dit de EU-doelstelling was waarvoor de steun is gegeven.

[12] In hoofdstuk 10 van haar Jaarverslag voor 2011 stelde de Rekenkamer dat directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling in zijn jaarlijks activiteitenverslag voor 2011 de bespreking van de effecten van het programma gebaseerd had op ontoereikende gegevens. Zo werd de toename van hernieuwbare energie berekend op basis van gegevens voor slechts 9 van de 88 POP’s (PB C 344 van 12.11.2012).

[13] De Commissie publiceert de externe evaluaties, met inbegrip van de syntheses van de evaluatie achteraf en de tussentijdse evaluatie, met het voorbehoud dat de conclusies die van de beoordelaar zijn en niet noodzakelijk door de Commissie worden gedeeld.

[14] Zie paragraaf 61 van Speciaal verslag nr. 1/2013 "Was de EU-steun aan de voedselverwerkende industrie doeltreffend en doelmatig in het verhogen van de toegevoegde waarde van landbouwproducten?".

[15] Het jaarlijks activiteitenverslag van directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling bevat een "Conclusie over de zekerheid met betrekking tot het gedeelde beheer van ELGF- en Elfpo-uitgaven". Dit betreft uitsluitend de wettigheid en regelmatigheid van de betalingen. Er wordt geen conclusie geformuleerd over de behaalde resultaten. In het onderdeel over deugdelijk financieel beheer wordt enkel gesproken over problemen in de tenuitvoerlegging zoals te late betalingen.

[16] COM(2011) 450 final van 20 juli 2011.

[17] Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo), COM(2011) 627 final/2 van 19 oktober 2011.

[18] Synthese van ex-ante-evaluaties van programma’s voor plattelandsontwikkeling 2007-2013, Eindverslag, DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling, 11.12.2008.

--------------------------------------------------

BIJLAGE

STATUS VAN DE STREEFDOELEN VOOR DE RESULTAATINDICATOREN IN DE POP’S EN GEGEVENS DIE DE LIDSTATEN IN HUN JAARLIJKS VOORTGANGSVERSLAG VOOR 2011 HEBBEN OPGENOMEN

Maatregel | Modernisering van landbouwbedrijven | Verhoging van de toegevoegde waarde van land- en bosbouwproducten | Agromilieumaatregelen | | Diversificatie naar niet-agrarische activiteiten | Oprichting en ontwikkeling van ondernemingen | Bevordering van toeristische activiteiten |

POP | Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven/ondernemingen | Aantal bedrijven/ondernemingen die nieuwe producten en/of nieuwe technieken hebben geïntroduceerd | Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven/ondernemingen | Aantal bedrijven/ondernemingen die nieuwe producten en/of nieuwe technieken hebben geïntroduceerd | Oppervlakte waarop een succesvol landbeheer wordt toegepast [1] | | Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven/ondernemingen | Brutoaantal geschapen banen | Stijging van de bruto toegevoegde waarde bij de gesteunde bedrijven/ondernemingen | Brutoaantal geschapen banen | Brutoaantal geschapen banen | Extra aantal bezoeken van toeristen (aantal dagjesmensen) |

omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens | omschreven streefdoelen | verstrekte gegevens |

Oostenrijk | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Tsjechië | | | | | | | | | | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | |

Verenigd Koninkrijk — Engeland | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Frankrijk — vasteland (Hexagone) | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Duitsland — Baden-Württemberg | | | | | | | | | streefdoelen naar boven/beneden bijgesteld | | | | | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | | |

Hongarije | | | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | | | | | | |

Italië — Campanië | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoelen naar beneden bijgesteld | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | |

Luxemburg | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Polen | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | | | | | | |

Roemenië | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoelen naar boven bijgesteld | | | | | | | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | |

Spanje — Andalusië | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoelen naar boven/ beneden bijgesteld | | | | | | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | |

Zweden | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoel naar boven bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoelen naar boven bijgesteld | | | | | streefdoel naar boven bijgesteld | | | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | streefdoel naar beneden bijgesteld | | | |

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Omschreven streefdoelen: | | Streefdoelen omschreven in het oorspronkelijke en recentste POP (met vermelding indien het streefdoel werd gewijzigd tussen het oorspronkelijke en recentste POP). | | Verstrekte gegevens: | | Verstrekte gegevens die door de Commissie zijn aanvaard (jaarlijks voortgangsverslag 2011). |

| | Streefdoelen die uitsluitend in het oorspronkelijke of uitsluitend in het laatste POP zijn omschreven; streefdoelen die niet in overeenstemming zijn met het GTEK-handboek en dus niet kunnen worden vergeleken. | | | | | Gegevens niet verstrekt per maatregel; gegevens niet actueel; jaarlijks voortgangsverslag niet door de Commissie aanvaard. |

| | Streefdoelen niet omschreven in het oorspronkelijke en meest recente POP. | | | | | Gegevens niet verstrekt. |

| | Maatregel niet geprogrammeerd. | | | | | Maatregel niet uitgevoerd. |

[1] De resultaatindicator voor deze maatregel heeft vijf componenten (gebieden die bijdragen tot verbetering van de biodiversiteit, verbetering van de waterkwaliteit, het afremmen van de klimaatverandering, verbetering van de bodemkwaliteit, en de vermijding van marginalisatie en landverlating). Deze tabel laat zien of er een streefdoel werd omschreven en gegevens werden verstrekt voor minstens een van deze componenten. In sommige gevallen werden streefdoelen voor een bepaalde component naar boven bijgesteld en voor een ander naar beneden bijgesteld. Dit wordt weergegeven als "streefdoel naar boven/beneden bijgesteld".

--------------------------------------------------