NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 45/33

Kennis, creativiteit en innovatie dankzij een leven lang leren — uitvoering van het werkprogramma „Onderwijs en opleiding 2010”

P6_TA(2008)0625

Resolutie van het Europees Parlement van 18 december 2008 over kennis, creativiteit en innovatie dankzij een leven lang leren — Uitvoering van het werkprogramma „Onderwijs en opleiding 2010” (2008/2102(INI))

(2010/C 45 E/06)

Het Europees Parlement,

— gelet op de artikelen 149 en 150 van het EG-Verdrag,

— gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2007 getiteld „Kennis, creativiteit en innovatie dankzij een leven lang leren — ontwerp voor het gezamenlijke voortgangsverslag 2008 van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het werkprogramma „Onderwijs en opleiding 2010”” (COM(2007)0703) en het begeleidend werkdocument van de diensten van de Commissie (SEC(2007)1484),

— gezien het gedetailleerd werkprogramma voor de follow-up inzake de doelstellingen van de onderwijs- en opleidingstelsels in Europa (1) en de opeenvolgende gezamenlijke interimverslagen over de voortgang bij de uitvoering,

— gezien de resolutie van de Raad van 15 november 2007 over onderwijs en opleiding als belangrijke motor voor de strategie van Lissabon (2),

— gezien Besluit nr. 1720/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 tot vastlegging van een actieprogramma op het gebied van een leven lang leren (3),

— gezien de resolutie van de Raad van 15 november 2007 over nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen (4),

— gezien het werkdocument van 28 augustus 2007 van de diensten van de Commissie over kennisgerichter beleidsvoering en werkwijzen in onderwijs en opleiding (SEC(2007)1098),

— gezien de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (5),

— gezien Aanbeveling 2006/143/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 februari 2006 over verdere Europese samenwerking op het gebied van de kwaliteitsborging in het hoger onderwijs (6),

— gezien het Europees Handvest voor kwaliteit in de mobiliteit (7),

— onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 november 2007 over de rol van sport in het onderwijs (8),

— gezien Aanbeveling 2006/962/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake sleutelcompetenties voor een leven lang leren (9),

— onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 januari 2008 over volwasseneneducatie: „Een mens is nooit te oud om te leren” (10),

— onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 september 2008 over het Bologna-proces en studentenmobiliteit (11),

— onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 september 2008 over de verbetering van de kwaliteit van de lerarenopleiding (12),

— gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 13 en 14 maart 2008,

— gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

— gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs en het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A6-0455/2008),

A. overwegende dat de Europese Unie ernaar streeft om tegen 2010 wereldleider in de kwaliteit van onderwijs en opleiding te worden, die van centraal belang voor verdere vooruitgang in het proces van Lissabon zijn,

B. overwegende dat er vooruitgang in de uitbreiding van autonomie en verantwoordelijkheid van de universiteiten is, en dat ze in die ontwikkeling op meer steun moeten kunnen rekenen,

C. overwegende dat onderwijs- en opleidingsstelsels mannen en vrouwen gelijke kansen moeten bieden,

D. overwegende dat gelijkheid van mannen en vrouwen in het onderwijs- en opleidingsbeleid een conditio sine qua non voor het welslagen van de strategie van Lissabon is, die o.m. tot doel heeft om de verschillende behandeling van en mannen en vrouwen op de Europese arbeidsmarkten aan te pakken, onder andere door de deelname in het arbeidsleven tegen 2010 tot 60 % van de vrouwen op te trekken,

E. overwegende dat de lidstaten de hervorming van hun nationale onderwijs- en opleidingstelsel moeten aanmoedigen door onderling samen te werken en degelijke werkwijzen te delen,

F. overwegende dat de duidelijke en uitgebreide strategieën en werkmiddelen voor levenslang leren die door het Parlement en de Raad overeengekomen zijn, op een samenhangende manier toegepast moeten worden om de doelstellingen van de Lissabon-strategie te verwezenlijken en de kennisdriehoek te verstevigen,

G. overwegende dat Europa vaardigheden van hogere kwaliteit nodig heeft en dat creativiteit en vernieuwing in alle stadia van onderwijs en opleiding aanmoediging verdienen,

H. overwegende dat er voorzieningen voor de vaardigheden in milieu en samenleving getroffen moeten worden die in de toekomst nodig zijn, bvb door klimaatverandering en andere milieuproblemen in alle vormen van het leerproces horizontaal te integreren,

I. overwegende dat leerplannen de persoonlijke ontwikkeling van de studenten moeten bevorderen door de rechten van de mens en de Europese waarden te omvatten,

J. overwegende dat kwaliteit en doeltreffendheid van onderwijs en opleiding en hun beschikbaarheid voor de burger als centrale beleidsdoelstellingen op Europees niveau te beschouwen zijn,

K. overwegende dat onderwijs en opleiding altijd op de plaatselijke en regionale mogelijkheden, kenmerken en behoeften afgestemd moeten zijn,

1. verheugt zich over de reeds aangehaalde mededeling van de Commissie van 12 november 2007 en de vorderingen waar ze uitvoerig verslag over uitbrengt;

2. wijst erop dat de beleidsvoering voor onderwijs en opleiding voortdurend van begeleidende sociaal-economische maatregelen voorzien moet worden om de algemene levenstandaard van de Europese burgers te verbeteren;

3. benadrukt dat migranten en minderheden geïntegreerd moeten worden (vooral zigeuners/Roma) en dat de integratie van groepen met bijzondere behoeften (op de eerste plaats vrouwen, personen met een handicap en oudere personen) op alle niveaus en in alle onderdelen van het onderwijs speciale aandacht verdient; meent dat migranten bijkomende steun moeten krijgen, terwijl etnische minderheden en zigeuners/Roma door speciaal opgeleid personeel bijgestaan moeten worden dat tot dezelfde minderheid behoort of minstens de taal van de minderheid spreekt;

4. wijst met nadruk op het belang van de sport in onderwijs en opleiding en de noodzaak om er speciale aandacht aan te besteden, bijvoorbeeld door voor meer gymnastiek en sport in alle vormen van onderwijs te zorgen, van kleuterschool tot universiteit, en eist minstens drie lesuren sport per week in het leerplan, en steunmaatregelen voor de scholen om het voorgeschreven minimum zo mogelijk te overtreffen;

5. benadrukt de centrale rol van gezin en sociaal milieu in alle aspecten van onderwijs en opleiding;

6. merkt op dat onderwijs essentieel is voor de sociale en persoonlijke ontwikkeling van zowel vrouwen als mannen; wijst daarom met klem op het belang om in onderwijs en opleiding meer aandacht aan de gelijkheid van mannen en vrouwen te besteden;

7. betreurt dat de onderwijsstelsels vrouwen ontmoedigen om traditioneel door mannen beheerste studies en beroepsopleidingen te volgen, maar verwelkomt maatregelen voor meer gelijkheid van mannen en vrouwen en vraagt de lidstaten met klem om programma's in te voeren die vrouwen zo gediversifieerd mogelijk beroepsvoorlichting en vervolgens bijstand op de arbeidsmarkt willen geven;

8. wijst erop dat de reëel ongelijke kansen van mannen en vrouwen in levenslange leer- en opleidingsprocessen van hoge kwaliteit zoveel merkbaarder zijn op de eilanden en in geografisch en sociaal benadeelde gebieden; dringt daarom op meer aandacht voor onderwijsinitiatieven in het regionaal beleid aan;

9. stipt de aanhoudende ondervertegenwoordiging van vrouwen op bepaalde studiegebieden, op alle niveaus, en in het onderzoek aan; bepleit daarom praktische positieve acties om de toestand bij te stellen;

10. wijst erop dat studenten die hun studie tijdelijk onderbreken, vooral jonge moeders, slachtoffer van discriminatie kunnen worden en roept op tot flexibeler regelingen om een studie of opleiding na de geboorte te kunnen hervatten en studies met beroeps- en gezinsleven te verzoenen;

11. merkt op dat de kwaliteit van leerplannen en onderricht over heel de lijn verbeterd moet worden, evenals de sociale verzekering van de leraren, en wijst erop dat ook hun verdere vorming en mobiliteit aandacht verdienen;

12. benadrukt dat mediageletterdheid en kennis van de informatie- en communicatietechnologie krachtige aanmoediging verdienen en beveelt aan om van opvoeding in het gebruik van de media een integraal bestanddeel van het leerplan op alle onderwijsniveaus te maken en onderwijzend personeel en oudere mensen mediapedagogische lespakketten aan te bieden;

13. wijst erop dat de overgang tussen verschillende onderwijs- en opleidingsystemen en formele, niet-formele en informele opleiding verbeterd moet worden;

14. dringt er bij de Raad op aan om erop toe te zien dat elke Europese lidstaat in de praktijk het Europees onderwijs- en opleidingsbeleid uitvoert; meent dat de nationale regeringen duidelijke nationale doelstellingen in onderwijs en opleiding moeten vastleggen en de nodige wetgeving en overeenkomstige maatregelen moeten invoeren om de Europese normen te kunnen bereiken en vooral voor gebruikmaking van de hulpmiddelen te zorgen die op EU-niveau aangenomen zijn, zoals bij voorbeeld de reeds aangehaalde aanbeveling sleutelcompetenties voor een leven lang leren, het Europees kwalificatiekader en de Europass (13);

Kleuteronderwijs

15. stelt met nadruk dat er ruimere middelen uitgetrokken moeten worden om de materiële omkadering, onderbrenging en doorlopende maatregelen voor de verdere vorming van onderwijzend personeel te verbeteren zodat de kwaliteit van het kleuteronderwijs toeneemt en dat er ruimere investeringsmogelijkheden zijn, waarbij algemene beschikbaarheid van kwalitatief hoogstaand kleuteronderwijs een geschikte manier is om alle kinderen, maar vooral die uit sociaal achtergestelde milieus of minderheidsgroepen, gelegenheid tot levenslang leren te geven;

16. wijst er uitdrukkelijk op hoe belangrijk het is dat kinderen elementaire vaardigheden ontwikkelen, hun moedertaal of de taal van hun land van verblijf leren, en in een zo vroeg mogelijk stadium leren lezen en schrijven;

17. meent dat het aanleren van een tweede taal in hetzelfde vroeg stadium moet beginnen, maar dat de omgang met talen in de vroege kinderjaren op een speelse manier en zonder prestatiedwang moet plaatsvinden;

18. vraagt alle lidstaten om kleuteronderwijs verplicht te stellen;

Lager en middelbaar onderwijs

19. benadrukt dat er speciale aandacht aan personen te besteden is die anders in een later stadium misschien het onderwijs verlaten; denkt dat er speciale programma's en maatregelen aangenomen moeten worden om het percentage schoolverlaters terug te dringen, en in gevallen dat schoolverlaten onvermijdelijk is en zich blijft voordoen, dat de belanghebbenden steun verdienen en mogelijkheden tot maatschappelijke reïntegratie moeten krijgen, en geschikte opleidingen moeten kunnen volgen;

20. benadrukt dat lager en middelbaar onderwijs de kinderen de mogelijkheden tot zelfstandig, scheppend en vernieuwend denken moeten geven en ze tot mediakritische en zelfkritische burgers moeten vormen;

21. wijst met nadruk op het belang van de leerplannen van elke lidstaat, die lessen moeten bevatten om de creativiteit en vernieuwingsgeest van de kinderen te stimuleren;

22. meent dat leerplannen en hun inhoud voortdurend bijgewerkt moeten worden zodat ze actueel blijven en de belangrijke rol van ondernemingszin en vrijwilligerswerk met het oog op de persoonlijke ontwikkeling bevorderen; en stelt met nadruk dat alle lidstaten grotere betekenis aan de lerarenopleiding moeten hechten en er meer middelen voor moeten uittrekken om tastbare vooruitgang in de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie van Lissabon voor het werkprogramma Onderwijs en opleiding 2010 te bereiken en het levenslang leren in de Europese Unie te stimuleren;

23. is ervan overtuigd dat kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium een tweede vreemde taal moeten leren;

24. moedigt het aanleren van vreemde talen van in de vroege jaren nadrukkelijk aan, en opname van onderricht in vreemde talen in alle leerplannen voor de lagere school; onderlijnt dat er om die doelstelling te bereiken voldoende middelen ter beschikking gesteld moeten worden om leraren vreemde talen op te leiden en in dienst te nemen;

25. meent dat ontwikkeling van persoonlijke talenten, specifieke mogelijkheden en natuurlijke vaardigheden van de leerlingen in dit onderwijsstadium een belangrijke doelstelling moet zijn, en wijst erop dat het om bekwaamheden gaat die later de grondslag voor arbeid en beroepsleven kunnen vormen;

26. benadrukt dat leerlingen die de elementaire vaardigheden niet verworven hebben of verwerven, bijzondere aandacht verdienen, evenzeer als bijzonder begaafde leerlingen, zodat ze hun meer dan gemiddelde mogelijkheden en talenten zo goed mogelijk verder kunnen ontwikkelen;

27. beveelt de lidstaten aan om de theoretische en beroepskwalificaties van de leraren en hun levenslang leerproces aanzienlijk te verbeteren;

28. geeft uitdrukkelijk zijn steun voor de eis van voortdurende en systematische verdere vorming van leraren in de loop van hun beroepsleven; meent dat alle leraren regelmatig in de gelegenheid gesteld moeten worden om hun bekwaamheden en kwalificaties en hun pedagogische vakkennis op te frissen;

29. beveelt aan om zo spoedig mogelijk Europese maatschappijleer in de leerplannen op te nemen, om een nieuwe generatie in het bewustzijn van de Europese waarden in aangelegenheden als de rechten van de mens, culturele verscheidenheid, verdraagzaamheid, milieubescherming en klimaatverandering te vormen;

Beroepsonderwijs en -opleiding

30. stelt vast dat zowel kwaliteit als aantrekkelijkheid van beroepsonderwijs en -opleiding verbetering verdienen;

31. wijst erop dat beroepsonderwijs en -opleiding meer voeling met zowel de Europese als de nationale staatshuishoudingen moeten houden om het leerproces beter op de arbeidsmarkt af te stemmen;

32. stelt met nadruk dat de mobiliteit van leraren en studenten (niet alleen in geografische betekenis maar ook tussen beroepsonderwijs en -opleiding en hoger onderwijs) aanzienlijk moet verbeteren;

Hoger onderwijs

33. vindt dat de onderwijsprogramma's aan de universiteit gemoderniseerd moeten worden om aan de huidige en komende sociaal-economische behoeften te beantwoorden;

34. beveelt aan om in hogere opleidingen bij voorrang interdisciplinaire leerprogramma's uit te werken, die zich op de grenzen tussen de wetenschappen bevinden, om specialisten te vormen die in staat zijn om de ingewikkeldste problemen van de wereld van vandaag te behandelen;

35. stelt met nadruk dat de belangstelling van leerlingen en studenten voor technisch en natuurwetenschappelijk en op milieubescherming gerichte onderwijsprogramma's en hun inhoud verhoogd moet worden;

36. vraagt de lidstaten om samenwerkingsverbanden tussen universiteiten en het bedrijfsleven daadwerkelijk aan te moedigen, en bovendien ook tussen de universiteiten en de vele belanghebbende instanties en kringen op nationaal, regionaal en plaatselijk vlak;

37. stelt vast dat de samenwerking onder de Europese instellingen voor hoger onderwijs aanzienlijk uitgebreid moet worden en ook dat kwalificaties zo eenvoudig mogelijk overgedragen moeten kunnen worden;

38. merkt op dat het werk van leraren en hoogleraren voortdurend bijwerking verdient, zoals ook de programma's, hun inhoud, en de werkmethoden;

39. stelt voor dat het Europees instituut voor innovatie en technologie aansluiting op het proces van Bologna vindt en bij de hervorming van het hoger onderwijs in Europa in aanmerking genomen wordt;

40. beveelt de lidstaten ten zeerste aan om de mobiliteit van studenten en leraren te verbeteren, ook de mobiliteit tussen landen, onderwijsprogramma's en studierichtingen; wijst daarbij met nadruk op het belang van praktische omzetting van het reeds aangehaalde Europees Handvest voor kwaliteit in de mobiliteit, om een echte Europese ruimte voor levenslange vorming en verdere opleiding tot stand te brengen en de economische, sociale en regionale samenwerking te stimuleren;

Levenslang leren

41. meent dat de werkgevers stelselmatig aangemoedigd moeten worden om voor onderwijs en opleiding van hun werknemers te zorgen en ook stimulansen moeten krijgen om laag geschoolde werknemers aan levenslange leerprogramma's te laten deelnemen;

42. stipt aan dat langdurig werklozen, mensen uit benadeelde sociale milieus, personen met speciale behoeften, gewezen bewoners van opvoedingsgestichten en strafinrichtingen bijzondere aandacht verdienen;

43. beklemtoont dat vooral vrouwen tot deelname aan opleidings- en verdere vormingsmogelijkheden aangemoedigd moeten worden, en dat er daarom ook speciale programma's aangeboden en gesteund moeten worden die vrouwen tot levenslang leren stimuleren;

44. benadrukt dat laag geschoolde en oudere werknemers bijzondere aanmoediging nodig hebben en met stimulansen aangespoord moeten worden om aan de programma's voor levenslang leren deel te nemen;

45. verlangt dat er in programma's voor volwassenenvorming en levenslang leren speciale aandacht naar de groepen gaat die op de arbeidsmarkt het meest benadeeld zijn, meer in het bijzonder jonge mensen, vrouwen — vooral op het platteland — en ouderen;

46. wil dat er aan gedacht wordt dat ouderschapsopvoeding voor man en vrouw van wezenlijk belang voor het algemeen welzijn, armoedebestrijding en sociale samenhang is; dringt er in die gedachtegang op aan dat er in onderwijs en opleiding polyvalente programma's voor levenslang leren en de opleiding van ouderschapsopvoeders tot stand komen;

47. wijst er nadrukkelijk op dat kennis en kwalificaties die door levenslang leren verworven zijn, veel ruimer en gemakkelijker erkend moeten worden, en meent dat daarvoor ook de verwezenlijking van het Europees kwalificatiekader en de Europass bespoedigd moet worden, als hulpmiddelen om levenslang leren te stimuleren;

48. meent dat er in alle stadia van het levenslang leerproces meer middelen vanwege zowel de Europese als nationale overheden beschikbaar moeten zijn om de mobiliteit te verbeteren;

49. eist dat de voordelen van het reeds aangehaalde Europees handvest voor kwaliteit in de mobiliteit erkend en benut en door de lidstaten in werkelijkheid omgezet worden, en dat de Commissie een stand van zaken over de uitvoering in de lidstaten opmaakt;

50. dringt erop aan dat er voor alle studenten en werknemers met gezinslast zoveel mogelijk sociale dienstverlening en begeleidende voorzieningen (b.v. kinderopvang) gewaarborgd zijn;

51. vindt dat vrijwilligersdiensten in het werkprogramma Onderwijs en opleiding 2010 geïntegreerd en bij de uitvoering in aanmerking genomen moeten worden;

52. is ervan overtuigd dat gedachtewisselingen en wederzijds onderricht en leren tussen de verschillende leeftijdsgroepen uitgebreid moeten worden;

53. benadrukt dat de levenslange leerprogramma's het ondernemerschap moeten ondersteunen door de burgers n staat te stellen om kmo's op te richten en aan de behoeften van zowel de samenleving als de economie te voldoen;

54. vestigt er de aandacht op dat er advies- en informatiediensten over levenslang leren voor alle leeftijdsgroepen opgericht moeten worden om al de doelstellingen te kunnen nastreven;

*

* *

55. verzoekt zijn Voorzitter om deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten.

(1) PB C 142 van 14.6.2002, blz. 1.

(2) PB C 300 van 12.12.2007, blz. 1.

(3) PB L 327 van 24.11.2006, blz. 45.

(4) PB C 290 van 4.12.2007, blz. 1.

(5) PB C 111 van 6.5.2008, blz. 1.

(6) PB L 64 van 4.3.2006, blz. 60.

(7) PB L 394 van 30.12.2006, blz. 8.

(8) PB C 282 E van 6.11.2008, blz. 131.

(9) PB L 394 van 30.12.2006, blz. 10.

(10) Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0013.

(11) Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0423.

(12) Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0422.

(13) Beschikking nr. 2241/2004/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 2004 betreffende een enkel communautair kader voor transparantie op het gebied van kwalificaties en competenties (Europass) (PB L 390 van 31.12.2004, blz. 6).