EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 7.12.2011 
SEC(2011) 1470 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
bij 
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot vaststelling van een financieringsins trument voor ontwikkelingssamenwerking 
{COM(2011) 840 definitief} 
{SEC(2011) 1469 definitief}  
 
NL 2   NL 1. OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM  
Armoede blijft een groot probleem in de ont wikkelingslanden. Hoewel er aanzienlijke 
vooruitgang werd geboekt, liggen de meeste ontwikkelingslanden niet op koers om de 
millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) te  behalen en zijn ze niet in staat met 
succes op weg te gaan naar duurzame ontwikkeli ng. Bovendien blijven de mondiale uitdagingen 
groot en werden de ontwikke lingslanden zwaar getroffen door  de opeenvolging van recente 
crises, wat geleid heeft tot sociale en ec onomische instabiliteit,  gedwongen migratie, 
voedselonzekerheid en een verhoogde kwetsbaarh eid voor externe problemen. Er wordt steeds 
vaker erkend dat het milieu en de natuurlijk e hulpbronnen van vitaal belang zijn voor een 
duurzame economische groei en het uitbannen van de armoede. Bovendien worden deze reeds kwetsbare situaties aangescherpt door de k limaatverandering, die de verwezenlijkingen op het 
vlak van ontwikkeling deels te niet zou kunnen doen als ze niet  op een gepaste manier wordt 
aangepakt. De EU blijft zich inzetten om de ont wikkelingslanden te helpen om de armoede terug 
te dringen en uiteindelijk uit te bannen. 
Om die doelstelling te verwezenlijken , werd voor de periode 2007-2013 het 
financieringsinstrument voor ontwikkelings samenwerking (DCI) uitgewerkt, met als 
voornaamste overkoepelende doelstelling het uitbanne n van de armoede in de partnerlanden en 
-regio's. Het is een van de be langrijkste instrumenten van de  EU voor ontwikkelingssteun aan 
niet-Europese landen, naast het Europees Ontwikkelingfonds (EOF) en het Europees 
nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI). Het instrument bestaat uit drie categorieën 
van programma's: i) bilaterale en regionale ge ografische programma's voor de samenwerking met 
Azië, Latijns-Amerika, Centraal-Azië, het Mi dden-Oosten en Zuid-Afrika; ii) thematische 
programma's die de volgende vraagstukken bestrijken: investeren in mensen, milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, niet-ove rheidsactoren en l okale autoriteiten, 
voedselzekerheid en migratie en asiel; en iii) begeleidende maatregelen voor suiker. 
Nieuwe uitdagingen, gekoppeld aan de in de Eu ropa 2020-strategie vast gelegde prioriteiten, 
hebben de Commissie ertoe aange zet om voorstellen in te dien en voor de herziening en 
aanpassing van het ontwikkelingsbe leid van de EU, via de medede ling die binnenkort zal worden 
gepubliceerd, met als titel „Het ef fect van het EU-ontwikkelingsbe leid vergroten: een agenda 
voor verandering”. Bij de vers chillende evaluaties kwamen eveneens een aantal tekortkomingen 
van het financieringsinstrument aan het licht, hoewel erkend werd dat het instrument in het 
algemeen een meerwaarde biedt en bijdraagt tot de verwezenlijking van de MDG's. Op basis van 
het voorafgaande werden in de huidige DCI-ver ordening de volgende problemen vastgesteld: 
(1) Het DCI houdt onvoldoende rekening met de doelstellingen van de meest recente 
tendensen in het ontwikke lingsbeleid van de EU. 
(2) De wereld is veranderd sinds 2007 en een aantal van de huidige begunstigden van het 
DCI zijn sindsdien uitgegroeid tot nieuwe wereldmachten en zijn zelf donor geworden. 
Het DCI maakt onvoldoende onderscheid tusse n zijn begunstigden op het vlak van de 
economische en sociale ongelijkheden tu ssen en binnen de partnerlanden. 
(3) Het DCI houdt onvoldoende rekening met de vooruitgang van de partnerlanden op het 
vlak van democratisering en eerbiedig ing van de fundamentele mensenrechten. 
 
NL 3   NL (4) Het is moeilijk gebleken om regio-overschrijdende of continentale initiatieven uit te 
werken vanwege de huidige structuur van de  instrumenten voor externe bijstand, in het 
bijzonder op het vlak van de tenuitvoerleggi ng van de gezamenlijke Afrika-EU-strategie. 
(5) De thematische programma's zijn niet flexibel genoeg en te sterk versnipperd om op een 
afdoende manier te kunnen inspelen op de recen te mondiale crises en de internationale 
verbintenissen die op het hoogste polit ieke niveau worden aangegaan. 
(6) De specifieke behoeften van landen in crisis-,  postcrisis- en kwetsb are situaties worden 
onvoldoende weerspiegeld in het huidige DCI,  waardoor de EU niet  altijd snel kan 
reageren op een snel evoluerende situatie. 
(7) Het DCI is in het algemeen niet flexibel ge noeg. Zo is er bijvoorbeeld niet voorzien in 
bepalingen die het mogelijk maken om niet -geprogrammeerde middelen te gebruiken 
om tegemoet te komen aan onvoorziene behoeften. 
(8) Het huidige programmeringsproces  van het DCI is te complex en te strikt. Zo is het 
bijvoorbeeld niet mogelijk om de Europese programmeringscyclus en -strategie af te 
stemmen op de cycli en strategieën van de partners en wordt gezamenlijke programmering met de lidstaten, zoals vereist door de agenda voor de doeltreffendheid 
van ontwikkelingshulp, onvoldoende gefaciliteer d. Het instrument biedt geen afdoende 
rechtsgrondslag voor het gebruik van innovati eve maatregelen om hulp te verlenen, 
zoals mechanismen voor het combineren van hulp uit leningen en subsidies of publiek-private partnerschappen. 
2. A
NALYSE VAN DE SUBSIDIARITEIT  
De EU en haar lidstaten zijn de  grootste donor ter wereld en vers trekken meer dan de helft (56 %) 
van de mondiale hulp aan ontwikkelingslanden. De  EU biedt hulp aan de armsten op deze planeet 
in meer dan 150 landen over heel de wereld en zet zich in om de MDG's ti jdig te verwezenlijken, 
tegen eind 2015. De officiële ontwikkelingshulp di e door de Europese Commissie wordt beheerd, 
maakt op zichzelf al 20 % uit van de totale hu lp die de EU tot nu toe geboden heeft. De EU 
bekleedt een unieke neutrale en on partijdige positie van waaruit z ij externe hulp kan bieden in 
naam van en in samenwerking met de lidstaten en  waardoor zij meer geloof waardigheid geniet in 
de landen waarin zij actief is. Dankzij 27 lidstat en die optreden vanuit gezamenlijke beleidslijnen 
en strategieën, beschikt de EU over een kritie ke massa om mondiale u itdagingen het hoofd te 
bieden, in het bijzonder de verwezenlijking van de MDG's. 
3. DOELSTELLINGEN VAN HET EU- INITIATIEF  
De algemene doelstellingen van de opvolger van het DCI zullen voornamelijk gericht zijn op i) 
het terugdringen en op de  lange termijn uitbannen van de armo ede in de partnerlanden en -regio's 
en op ii) het bevorderen van de democratie, de rechtsstaat, mensenrechte n en goed bestuur. In 
overeenstemming met het voorgestelde herziene EU-ontwikkelingsbeleid zal er eveneens een 
derde algemene doelstelling worden ingevoerd: i ii) het ondersteunen van inclusieve en duurzame 
op groei gerichte ontwikkeling. 
 
NL 4   NL De opvolger van het DCI zal worden gebaseerd op het bestaande instrument, dat belangrijk is 
gebleken voor het terugdringen en het op lange te rmijn uitbannen van armoede, en zal de in punt 
1 beschreven problemen aanpakken. 
4. BELEIDSOPTIES  
Het handhaven van het DCI zonder enige wijziging is de eerste optie (optie 1 = status-quo). 
Onder optie 2 (wijziging van de  DCI-verordening) werden er twee alternatieve scenario's 
vergeleken met de status-quo: 
• De doelstellingen van het instrument af stemmen op de nieuwe tendensen in het 
EU-ontwikkelingsbeleid, namelijk de verste rking van het ontwikkelingsbeleid in het 
Verdrag van Lissabon en de meest re cente tendensen op het vlak van 
ontwikkelingsbeleid; 
• Ervoor zorgen dat er voldoende ondersch eid gemaakt wordt tussen de begunstigden, 
door de EU-samenwerking specifiek toe te spitsen op een beperkt aantal landen, te 
differentiëren via de toegewezen bedragen en het soort steun aan te passen volgens een 
vastgestelde reeks criteria; 
• Goed bestuur, democratie, mensenrechten en  de rechtsstaat duidelijk opnemen in het 
mechanisme voor de toewijzing van middelen; 
• Een pan-Afrikaans programma vaststelle n binnen het financieringsinstrument; 
• De flexibiliteit verhogen en de versni ppering van de thematische programma's 
wegwerken door het aantal programma's te beperken; 
• Flexibelere (her)programmeringsprocessen, op maat gesneden ad-hocevaluaties en 
specifieke tenuitvoerleggingspro cedures voor landen in crisis -, postcrisis- en kwetsbare 
situaties mogelijk maken; 
• Meer flexibiliteit inbouwen in het financieringsinstrum ent voor de toewijzing van 
middelen via nieuwe mechanismen, zoals een niet-geprogrammeerde reserve; 
• De flexibiliteit van het pr ogrammeringsproces verhogen en het proces eenvoudiger 
maken om gezamenlijke programmering en het afstemmen van de 
programmeringscyclus op die van de partnerlanden te vergemakkelijken. 
5. BEOORDELING VAN DE EFFECTEN  
Optie 1, de status-quo handhaven, zou de problemen die op basis van de ervaringen uit het 
verleden mogen worden verwacht en die in  punt 1 zijn beschreven, niet aanpakken. 
Optie 2, het DCI verder ontwikkelen, zou het mogelijk maken om het volgende te doen: 
 
NL 5   NL • de doelstellingen van de opvolger van het fi nancieringsinstrument afstemmen op de 
nieuwe tendensen in he t EU-ontwikkelingsbeleid; 
• een duidelijk onderscheid maken tussen de partnerlanden om armoede doeltreffender te 
bestrijden en de EU meer invloed en effect te verschaffen in lande n waar haar bijstand 
het hardst nodig is; 
• goed bestuur, democratie, mensenrechten en de rechtsstaat duidel ijker opnemen in de 
bijstand van de EU om een effectievere sa menwerking en dialoog met de partnerlanden 
met betrekking tot die waarde n tot stand te brengen; 
• een doeltreffendere tenuitvoerlegging van de gezamenlijke Afrika-EU-strategie 
vergemakkelijken en het zo eenvoudiger maken om de beleidsdoelstellingen van de EU 
op het Afrikaanse continent te verwezenlijken; 
• de thematische programma's stroomlijnen om de  flexibiliteit te verkrijgen die nodig is 
opdat de EU snel zou kunnen reageren op mondiale uitdagingen; 
• flexibele mechanismen invoeren om een doe ltreffendere respons van de EU op snel 
evoluerende situaties in landen in crisis-,  postcrisis- en kwetsbare situaties te 
bevorderen; 
• de flexibiliteit van de toewijzing van mi ddelen verbeteren om in te spelen op 
evoluerende situaties op extern niveau al s gevolg van politieke omstandigheden, crises 
of nieuwe uitdagingen; en 
• de doeltreffendheid van EU-hulp verb eteren door de programmerings- en 
tenuitvoerleggingsprocedures eenvoudiger en  flexibeler te maken om gezamenlijke 
programmering mogelijk te maken, de programmeringscyclus van de EU af te stemmen op die van de partnerlanden en het gebr uik van innovatieve maatregelen voor het 
verlenen van hulp te bevorderen. 
6. V
ERGELIJKING VAN DE OPTIES  
De eerste optie zou de EU niet in staat stellen om de in punt 3 beschreven doelstellingen te 
verwezenlijken. Onder optie 2 wordt voor elke sp ecifieke doelstelling de voorkeur gegeven aan 
de alternatieve suboptie B in plaat s van aan suboptie A, aangezien die suboptie al de vastgestelde 
problemen aanpakt en beter afgestemd is op de in  punt 3 beschreven doelstellingen. Zo zal het 
mogelijk zijn om de herziene richtsnoeren va n het EU-ontwikkelingsbeleid in de opvolger van 
het DCI op te nemen, wat de doeltreffendheid en he t effect van de bijstand van de EU aan de 
ontwikkelingslanden zal vergroten. 
7. MONITORING EN EVALUATIE  
De DCI-verordening is een machti gingsverordening waarin de be langrijkste elementen en de 
basis voor het optreden van de EU worden va stgelegd. De precieze acties worden bepaald via 
meerjarige programmering en jaarlijkse actieprogram ma's waarin de door de EU uit te voeren 
 
NL 6   NL activiteiten worden gespecificeerd, met inbegrip  van de doelstellingen die de omschreven 
activiteiten beogen en de verwachte  resultaten. Op dat moment word en er specifieke indicatoren 
vastgesteld, rekening houdend met de specifieke eigenschappen van de desbetreffende actie. 
De internationaal overeengekomen  doelen en indicatoren voor de  MDG's en klimaatverandering 
zijn reeds bekend. Voor de overkoepelende doelste lling om de armoede in de partnerlanden en 
-regio's terug te dringen en op lange te rmijn uit te bannen, kunnen bijvoorbeeld de 
MDG-indicatoren voor doel 1 worden gebruikt. 
Uitgaven ter bevordering van maatregele n op het gebied van klimaatverandering, 
energie-efficiëntie of het besche rmen en duurzaam beheren van de biodiversiteit en ecosystemen, 
zullen worden gevolgd op basis van de vastgest elde OESO-methode („de Rio-indicatoren”).