NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 3.12.2008 
SEC(2008) 2948 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Begeleidend document bij de 
 
BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PA RLEMENT EN DE RAAD OVER DE 
DEELNEMING VAN DE GEMEENSC HAP AAN EEN PROGRAMMA VOOR 
METROLOGISCH ONDERZOEK DAT DOOR  VERSCHILLENDE LIDSTATEN IS 
OPGEZET 
  
SAMENVATTING VAN DE EFFECTENBEOORDELING 
 
{COM(2008) 814 definitief} 
{SEC(2008) 2949} 
NL 2   NL SAMENVATTING 
Inleiding en procedurele vereisten 
Het vroegste voorbeeld van het belang van de kwaliteit van metingen bij de opbouw van een 
maatschappij dateert van 3000 v. Chr. De " oude el ", de eerste lengtemaat, die werd gebruikt bij de 
bouw van de piramiden, was de lengte van de voorarm van de fara o plus de breedte van zijn 
handpalm. Ten tijde van koning Cheops  werd met dit systeem de grote piramide van Gizeh gebouwd, 
en de uniformiteit van de lengtemeting werd ve rwezenlijkt met een relatieve nauwkeurigheid van 
0,05 % over een afstand van 230 m. De moderne Europese metrologie vindt zijn oorsprong in de 
Franse revolutie, toen men van overheidswege alle maateenheden in Frankrijk wilde harmoniseren en 
eenheden wilde vastleggen " voor alle mensen, voor altijd ". 
In de globale economie van vandaag draagt de metrologie enorm bij tot de technologische en 
economische ontwikkeling van tal van naties in de  wereld. Metrologisch onderzoek is nodig om 
maatschappelijke problemen op te lossen en is va n belang in domeinen als bv. satellietnavigatie, 
gezondheidszorg, de halfgeleiderindustrie en klim aatverandering. In de jaren negentig werd de 
Europese Unie geconfronteerd met de "gekkekoeienz iekte", of de BSE-crisis. We herinneren ons 
allemaal de dringende nood aan metrologisch onde rzoek en nieuwe referentiematerialen als 
ondersteuning bij de regulering en om het vertrouwen van de consum ent te herstellen teneinde de 
Europese rundvleesmarkt te redden. Metrologisch onderzoek biedt een wezenlijke ondersteuning bij 
de regulering en standaardisering en krijgt daarom in tal van economieën steeds een hoge nationale prioriteit. Wanneer we echter terugblikken op de Franse revolutie zien we dat de Europese landen 
sindsdien hun nationaal metrologisch onderzoek steev ast op individuele basis hebben uitgevoerd. Zelfs 
vandaag zijn de Europese lidstaten er nog niet in geslaagd om samen een uniek, modern en volledig 
geïntegreerd Europees Programma voor Metrologisch Onderzoek (European  Metrology Research 
Programme – EMRP) op touw te zetten. 
Gedurende vele jaren heeft de Europese Geme enschap gebruik gemaak t van de verschillende 
bepalingen van het Verdrag om een betere coör dinatie en samenwerking tussen de nationale 
onderzoeksprogramma's te stimuler en. In 2000 kwam de Europese Raad  van Lissabon tot de conclusie 
dat de onderzoeksactiviteiten op nationaal en commun autair niveau beter moeten worden geïntegreerd 
en gecoördineerd om ze zo doelmatig en innovere nd mogelijk te maken. In 2006 legde het Europees 
Parlement de nadruk op een betere  coördinatie van de nationale en  Europese onderzoeksprogramma's. 
In het specifieke samenwerkingsprogramma tot u itvoering van het Zevende Kaderprogramma (KP7) 
werd een artikel 169 aangekondigd in verband met de oprichting van een gezamenlijk Europees 
Metrologisch Onderzoeksprogramma via de best aande netwerken van nationale metrologische 
laboratoria. 
Naast de goed gedocumenteerde ondersteuning van het Europees Parl ement en de Raad voor een 
dergelijk initiatief bevestigde een uitgebreid e raadpleging van belanghebbenden de nood aan 
communautaire inspanningen voor de beoogde in tegratie en modernisering van het Europese 
metrologiesysteem. Ook de betrokken diensten van de Commissie die de metrologische 
onderzoeksresultaten in hun respec tieve werkgebieden gebruiken voor de voorbereiding van de 
moderne regulering/wetgeving (bv. SANCO, ENV, EN TR), bevestigden in on derlinge vergaderingen 
de wenselijkheid van een geïntegreerd programma da t de bestaande nationale  onderzoeksprogramma's 
grotendeels in zich verenigt. 
Omschrijving van het probleem 
Metrologie is geen courant publiek thema, maar is  echter wel essentieel voor de bevordering van de 
moderne handel en communicatie. De toegang tot bepaalde markten kan worden bemoeilijkt door 
incompatibele standaarden of het gebrek aan uniform e maten en gewichten. Me trologisch onderzoek is 
een publiek goed  en een belangrijke ondersteunende activiteit voor de regulering en standaardisering 
van overheidswege. Alle belangrijke economisch e mogendheden hebben erkend dat technologisch 
onderzoek en ontwikkeling inzake metrologie vitaal is voor een duurzame economische groei. Tegen 
NL 3   NL deze achtergrond wordt Europa geconfronteerd met het zogenoemde Europese metrologische 
dilemma; het "Europese metrologische dilemma" behels t het permanent afstemmen van de 
metrologische inspanningen op de maatschappelijke behoe ften, die beide veeleisender en complexer 
zijn en dus meer middelen vergen terwijl ze nog steed s zonder nieuwe of bijkomende middelen een 
antwoord op de '"traditionele " behoeften moeten bieden.  Tegelijkertijd nemen de globale behoeften 
aan een nauwkeurige en snelle meting in traditione le industrieën toe, oefenen nieuwe, opkomende 
technologieën bijkomende druk uit op het meetsyst eem en vereisen ze "geheel nieuwe typen van 
meting". In tal van maatschappelijke domeine n zoals gezondheidszorg, milieubescherming, 
voedselveiligheid of transport neemt de erkenning van het belang van standaarden en meting snel toe, 
en er is een rechtstreeks  verband met de wetgeving. De besc hikbare Europese middelen nemen echter 
niet toe of worden niet optimaal aangewend.  
De Europese metrologische onderzoeksgemeenschap is  een gespecialiseerde ge meenschap die slechts 
losse banden heeft met onderzoeksorganisaties of academische instellingen. Ze is grotendeels 
gefragmenteerd met enkele centra di e wereldvermaardheid genieten en  die baat zouden hebben bij een 
brede concurrentie op internationaal niveau. Doubl ures in onderzoek bestaan wel degelijk, zoals bv. in 
de zogeheten "Calibration and M easurement Capability Statements" (CMC's) waar de "grote 4" 
Europese landen (Duitsland, het Ve renigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië) die metrologisch onderzoek 
en ontwikkeling uitvoeren, 4050 CM C's hebben, in vergelijking met de 2250 CMC's voor de volledige 
Verenigde Staten van Amerika. Kleinere lidstaten  hebben een uitstekende wetenschappelijke kennis in 
verschillende metrologiegerelateerde domeinen (bv. nanotechnologie), maar kunnen hun eigen 
capaciteiten inzake metrologisch onderzoek niet uit bouwen door gebrek aan kritische massa en de 
hoge opstartinvesteringen. Ook op nationaal niveau  erkent men het falen van het systeem. Een 
europeanisering en modernisering van de programma's kan deze situatie omkeren en het sleutelprobleem  oplossen: 
Het Europese systeem voor metrologisch onderzo ek, ondersteund door solitaire inspanningen voor 
onderzoeksprogramma's, moet een antwoord bi eden op het "metrologische dilemma".  Het Europese 
potentieel in metrologisch onderzoek wordt niet ten volle benut om optimale antwoorden op de 
maatschappelijke uitdagingen te bieden.  Er ontbreekt een gezamenlijke actie  tussen de lidstaten en de 
Gemeenschap om een moderne en uitdagingsg erichte onderzoeksinspanning voor metrologie te 
leveren.  Elke nieuwe aanpak moet de beschikbare br onnen verhogen en kan alleen succesvol zijn 
wanneer hij ten volle rekening houdt met de bestaande  nationale systemen en deze integreert in een 
effectief Europees programma dat zou moeten  leiden tot een daadwerkelijke verandering en 
modernisering van de bestaande nationale systemen. 
Het recht van de Gemeenschap om op dit domein hande lend op te treden is vastgelegd in verschillende 
artikelen van het Verdrag voor de coördinatie en  samenwerking inzake onderzoek tussen de lidstaten 
en de Gemeenschap. Artikel 165 van het Verdrag be paalt dat "de Gemeenschap  en de lidstaten hun 
activiteiten op het gebied van onde rzoek en technologische ontwikkeli ng moeten coördineren teneinde 
de wederzijdse samenhang van het be leid van de lidstaten en het beleid van de Gemeenschap te 
verzekeren." Het is duidelijk dat artikel 169 de Ge meenschap uitnodigt maatregelen te nemen voor de 
deelneming van de verschillende lidstaten in onderzoeks- en ontwikk elingsprogramma's. Een 
communautaire actie lijkt uitermate gerechtvaardigd, omdat de lidstaten deze problemen niet in hun 
eentje kunnen aanpakken. Daarna ast vloeit de nood aan Europese actie deels voort uit de 
transnationale aard van sommige van de bela ngrijkste uitdagingen (bv. gezondheidszorg, 
milieubescherming of voedselveiligheid) waar de lids taten samen moeten handelen om de problemen 
op transnationaal niveau te kunnen aanpakken. 
Doelstellingen 
De algemene beleidsdoelstellingen  van het initiatief zijn het verbet eren van de capaciteit van de EU 
om de beleidsdoelstelli ngen op hoog niveau te verwezenlijken en  een antwoord te bieden op haar 
voornaamste uitdagingen in de komende jaren: 
• Bijdragen aan de verwezenlijking van de doels tellingen van de herzie ne Lissabon-strategie. 
• In het bijzonder meer en beter investeren in kennis voor groei en banen. 
NL 4   NL • Bijdragen aan de verwezenlijking van de Eur opese onderzoeksruimte (EOR) (European Research 
Area – ERA). 
• Europa ondersteunen om doelmatiger te an twoorden op de voornaamste maatschappelijke 
uitdagingen zoals milieubeschermi ng, gezondheidszorg, voedselveilighe id of openbare veiligheid. 
Om bij te dragen aan de verwezenlijking van deze al gemene beleidsdoelstellinge n zal het nodig zijn de 
doeltreffendheid en doelmatighe id van het openbare metrologische onderzoek te verbeteren. 
Specifieke doelstellingen  zijn: 
• Het structureren van de EOR door het coördinere n en deels integreren van nationale openbare 
metrologische onderzoeksprogramma's. 
• Het verbeteren van de doelma tigheid van Europa's gefragmen teerde openbare aanpak inzake 
metrologisch onderzoek. 
• Het verbeteren van de effecten van deze programma's. 
• Het verwijderen van barrières tussen nati onale metrologische onderzoeksprogramma's. 
Om bovenstaande verbeteri ngen aangaande de effecten en doelm atigheid te bevorderen, zijn de 
operationele doelstellingen : 
• Grensoverschrijdende coördinatie en integratie van onderzoeksprogramma's. 
• De grote uitdagingen (bv. klimaatverandering) en  gebieden met dringende metrologische behoeften 
(bv. nieuwe en opkomende technologieën zoals bv. nanotechnologie, biotechnologie en gezondheidszorg) aanpakken. 
• Sommige "nieuwe" lidstaten of kandidaat- lidstaten ondersteunen bij het opbouwen van 
metrologische onderzoekscapaciteit. 
• De toegang tot unieke onderzoeksinfra structuren en -faciliteiten openen. 
• De algemene samenwerking tussen nationale metrologische onderzoeksprogramma's met de 
relevante wetenschappelijke gemeenschap  op Europees niveau bevorderen. 
• De programmering van nationale en Euro pese onderzoeksprioriteiten moderniseren. 
• De geografische mobiliteit van "beginnende" onderzoe kers van Nationale M eetinstituten (NMI) en 
Aangestelde Instituten (AI) waarborgen. 
• Europa zou met één stem moeten spreken om h aar invloed op wereldniveau te versterken. 
• Metrologisch onderzoek moet een ondersteunende activiteit voor overheidsregulering worden. 
• De industriële en economische groei onderste unen door zichtbaar openbaar metrologisch 
onderzoek. 
Voorstelling van de beleidsoptie 
De opties voor communautaire actie berusten op  de logica en interventiemechanismen van het 
Zevende kaderprogramma (KP7). Naast het niet o ndernemen van acties verwijzen deze opties daarom 
rechtstreeks of onrechtstreeks naar communautaire acties (onderzoeksfinancieri ng) onder het KP7, die 
zouden overeenkomen met de best aande nationale interventielogi ca inzake onderzoeksprogrammering 
in de verschillende lidstaten. 
De opties zijn op grond van hun voornaamst e kenmerken als volgt omschreven. 
(1) Beleidsoptie 1: "Geen verd ere communautaire actie"; st atus-quo, geen verdere actie 
voor het EMRP – kan leiden to t intergouvernementele aanpak. 
(2) Beleidsoptie 2: "Onrechtstreekse communautaire  actie van beneden af  – lichte coördinatie" 
onder KP7-programma's en -thema's (programma 's inzake Samenwerking/Capaciteiten). Het is 
de bedoeling het EOR-NET-schema en/of het EO R-NET Plus-schema te gebruiken, maar 
aparte kwesties thema per thema aan te pakken en onderdeel per programmaonderdeel in het 
KP-programma (optie "business-as-usual"). 
(3) Beleidsoptie 3: "Onrechtstreekse communautaire  actie van boven af" – Het thema metrologie 
opnieuw opnemen in het KP – Onderdeel onder KP7 of voorbereiding van een KP8 en 
opnieuw een Communautair Programma voor Metrologie opnemen.  
(4) Beleidsoptie 4: "Artikel 169 – programma-i ntegratie door onrechtstreekse communautaire 
actie"; communautaire actie via artikel 169 voor het verwezenlijken van de programma-
NL 5   NL integratie door de lidstaten, zoals aangegeve n in het specifieke programma "Samenwerking" 
tot uitvoering van het Zevende kaderprogramma. 
(5) Beleidsoptie 5: JRC – rechtstreekse actie; een  uniek Europees programma voor metrologisch 
onderzoek, geïmplementeerd via het JRC voor  het dekken van de behoeften op Europees 
niveau inzake metrologie. 
Het verschil tussen deze vijf opties schuilt in de manier waarop de communautaire interventie is 
opgezet – hetzij als onrechtstreekse of rechtstreek se actie. De voornaamste kenmerken van elke 
beleidsoptie worden in detail besp roken in de volgende subsecties. 
Analyse en vergelijking van de opties  
Wanneer Beleidsoptie 1  wordt gekozen, kan de huidige situatie door de afwezigheid van enige 
politieke en/of financiële communa utaire actie (EOR-NET of andere  hulpmiddelen voor coördinatie) 
niet blijven bestaan. Zij zal waar schijnlijk verslechteren omdat de li dstaten naar verwachting minder in 
het domein van metrologisch onderzoe k zullen investeren wanneer dit geen Europese prioriteit is. De 
status-quo en scheiding tussen de programma's van de  lidstaten zullen blijven bestaan; het lijkt weinig 
waarschijnlijk dat onderzoeksgroepe n van nieuwe landen zullen aanslu iten bij ervaren en deskundige 
onderzoeksteams in meer ontwikkelde landen. Beleidsoptie 2  vervolgt de weg die is ingeslagen met 
het EOR-NET van het KP6 en EOR-NET-Plus bij de start van het KP7. Beleids- en 
onderzoeksdomeinen (bv. energie, milieu) va n de EU kunnen makkelijk rechtstreeks worden 
betrokken bij de coördinatie met pr ogramma's van lidstaten en goed ontworpen interactiemechanismen 
met verschillende op metrologie gerichte EOR-NETs  zullen een sleutelrol spelen. Een coherente 
gezamenlijke langetermijnaanpak inzake programmering zal niet plaatsvinden zoals in het geval van 
een effectief Europees onderzoeksprogramma. Beleidsoptie 3  vereist geen omvangrijke institutionele 
opzet. Ze zou een specifiek onderzoeksprogr amma voor metrologie creëren waarbij de 
metrologiegemeenschap en de gehe le wetenschappelijke gemeenschap  alsook de industrie in het 
algemeen kunnen dingen naar financ iering onder de KP-regels. Ze bied t de mogelijkheid om vooral te 
focussen op de nieuwe technische uitdagingen in opkom ende domeinen en aldus bij te dragen aan de 
modernisering van de sector. Deze aanpak is gelijk aan die van Optie 2. Ze zal geen invloed hebben op 
de bestaande nationale metrologische onderzoekssyst emen en de integratie tussen de nationale 
programma's en infrastructuren. Beleidsoptie 4  creëert een platform voor een gezamenlijke 
onderzoeksprogrammering voor de EU en de lidstat en en dus een coherente onderzoeksagenda met 
kritische massa op lange termijn. De actieve deel neming van de Europese Commissie kan de nadruk 
op mobiliteit, openheid en een focus op opkomende  domeinen waarborgen. De combinatie van 
Europese en nationale financieringen creëert een kr itische massa die naar alle waarschijnlijkheid de 
structurele veranderingen in de nationale metrologi sche onderzoekssystemen zal stimuleren. De band 
met de industrie is niet expliciet op Europees niveau  en beperkt zich eerder tot het nationale niveau. 
Deze optie vereist aanzienlijke institutionele vera nderingen waarvan de impl ementering vermoedelijk 
tijd en complexe onderhandelingen met de lidstaten zal vereisen. Beleidsoptie 5  impliceert dat het 
metrologisch onderzoek geïsoleerd van de lidstat en, hun respectieve onderzoeksprogramma's en 
gerelateerde infrastructuren plaatsvindt en dus we inig invloed heeft op het herstructureren van de 
nationale systemen voor metrologisch onderzoek, en  evenmin rekening houdt met de behoeften van 
lidstaten. Bijkomende knelpunten zijn de rekrut eringsvereisten voor het JRC en het gebrek aan 
concurrentie in het metrologische domein, dat door  zijn aard concurrerende  onderzoekssporen nodig 
heeft om de meest betrouwba re oplossingen te vinden. 
Na een vergelijking van alle vijf beleidsopties z ijn wij van mening dat Opties 1 en 5 geen haalbare 
alternatieven zijn om bovenstaa nd probleem aan te pakken, en we  beperken ons in de volgende 
gedetailleerde bespreking derhalve uitsluitend to t opties 2, 3 en 4 om de overblijvende opties 
rechtstreeks te vergelijken. We b eschrijven een brede reeks effecten  op de operationele doelstellingen. 
Het volgende overzicht is een samenvatting van de u itgevoerde analyse en toont een vergelijking van 
de drie haalbare opties op het vlak van de effe cten op de doelstelling van een communautaire actie 
inzake metrologisch onderzoek. 
Tabel:  Overzicht van de mogelijke effecten van de drie opties 
NL 6   NL Gevolgen voor: Optie 2: Lichte 
coördinatie Optie 3: 
KP Optie 4: 
Artikel 169 
Doelmatigheid van de coördinatie, integratie 
van NMI en nationale programma's Middelmatig  Zeer gering Zeer hoog 
Doeltreffendheid van de coördinatie, integratie 
van NMI en nationale programma's Middelmatig Gering Hoog 
Grote uitdagingen Middelmatig Hoog Hoog 
Nieuwe lidstaten: capaciteitsopbouw Laag/Middelmatig Gering Middelmatig/
Hoog 
Open toegang tot infrastructuren Laag/Middelmatig Gering Middelmatig/
Hoog 
Interactie met weten schappelijke gemeenschap Laag/Middelmatig Zeer hoog Middelmatig/
Hoog 
Modernisering metrologiesysteem Middelmatig Gering Hoog 
Ontwikkeling mobiliteit en HR Gering Zeer gering Middelmatig 
Globale samenwerking en positie van Europa Laag/Middelmatig Gering Hoog 
Ondersteuning voor EU-regulering Gering Gering Hoog 
Groei: Dienstverlening aan de industrie Gering Gering Middelmatig 
Groei: Ondersteuning voor opkomende 
sectoren Middelmatig Hoog Hoog 
Deze vergelijking toont aan dat de effecten van een artikel 169 bij het Europees Metrologisch 
Onderzoeksprogramma op de doe lstellingen voor actie inzake metrologie het sterkst zijn. 
Wij komen tot de algemene conclusie dat de tijd  rijp is voor een artikel-169-initiatief inzake 
metrologie.  Het initiatief is belangrijk voor zowel de vooruitgang en modernisering van het 
Europese systeem voor metrologisch onderzoek al s de ondersteuning van de industrieën en 
wetenschappelijke domeinen die behoefte hebben aan  meer en meer verfijnde activiteiten op het 
vlak van metrologie.  
De voornaamste bevindingen van de Effecten beoordeling worden hier samengevat. Het 
"metrologische dilemma" is een realiteit. De voorbeel den bevestigen dat de be hoefte aan metrologisch 
onderzoek en dienstverlening toeneemt. Metrologie is van rechtstreeks belang om  bij te dragen aan het 
oplossen van problemen en het verwezenlijken van de  beleidsdoelstellingen in  Europa. Met hoe meer 
grote uitdagingen Europa wordt geconfronteerd, hoe meer het beleid op deze uitdagingen wordt 
afgestemd en hoe meer Europa ook de  referentie is voor een  crisisbeheer dat nauwkeurige metingen en 
testen behelst. Artikel 169 zou bijkomende financ iële middelen vrijmaken op Europees en nationaal 
niveau. De communautaire bijdrage zou ervoor zo rgen dat het werkingsprogramma van het nieuwe 
artikel 169 EMRP de Europese interesse zou weersp iegelen, zonder de nationale activiteiten te 
beperken en deze uitsluitend te koppelen aan de Eu ropese dimensie van het programma. Van alle met 
elkaar vergeleken alternatieven zou artikel 169 het best bijdragen aan de modernisering van de 
nationale structuren. De doelstellingen stemmen ove reen met de Europese context om rechtstreeks bij 
te dragen aan het Lissabon-proces, en bij een  gepaste implementering zou het metrologische 
NL 7   NL onderzoek vooropstaan bij de crea tie van de EOR op basis van g ezamenlijke initiatieven van de 
lidstaten en de Commissie. 
Monitoring en evaluatie 
Naast de monitoring en evaluatie is er een jaarlijkse rapportering door de Specifieke 
Uitvoeringsstructuur (Dedicated Implementation Struct ure – DIS) die verwijst naar de registreerbare 
integratie-indicatoren en indicatoren inzake kwa liteitsvooruitgang op grond va n de verwachte acties 
binnen het EMRP-programma. Er zal de DIS wo rden gevraagd om op oproepbasis de voor de 
indicatoren en zelfevaluatie vereis te informatie te leveren, beginn end met de gegevens voor het jaar 
voorafgaand aan de start van het EMRP. Een met een tussentijdse en een ex-postevaluatie belaste 
expertengroep zal de voortgang in de verschillende acties van het ge plande programma evalueren op 
grond van 13 welomlijnde indicatoren. De expert engroep zal de effecten van het EMRP op de 
integratie van nationale metrologieprogramma's, de  herstructurering van de metrologische netwerken 
en programma's en de effecten op het gehele EOR verder evalueren.