A4-0384/96

Resolutie over de studie van de Commissie inzake mogelijke strategieën voor de ontwikkeling van de betrekkingen op landbouwgebied tussen de Europese Unie en de geassocieerde landen met het oog op hun toekomstige toetreding (Landbouwstrategiestudie) (CSE(95)0607 - C4-0023/96)

Het Europees Parlement,

- gezien de Studie van de Commissie (CSE(95)0607 - C4-0023/96)),

- gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de adviezen van de Commissie regionaal beleid en de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0384/96),

A. overwegende dat krachtens het besluit van de Europese Raad van Kopenhagen van 1993 de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa (LMOE) lid van de Europese Unie kunnen worden als zij aan bepaalde voorwaarden voldoen, en gelet op het feit dat de Europese Raad in december 1994 in Essen en in juli 1995 in Cannes dit besluit bevestigd heeft en een strategie voor toenadering van de LMOE tot de Europese Unie uitgestippeld heeft en erop gewezen heeft dat met de toetreding van de geassocieerde Europese landen een bijdrage geleverd wordt tot stabiliteit en vrede op het Europese continent,

B. overwegende dat artikel A van het EU-Verdrag "een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa" voorschrijft, en gelet op de preambule van het EG-Verdrag, waarin de "overige Europese volkeren" worden opgeroepen zich bij dit verbond aan te sluiten,

C. overwegende dat op de topconferentie van Kopenhagen van 1993 een democratisch bestel, een rechtsorde en stabiele instellingen als essentiële toetredingsvoorwaarden werden geformuleerd en tegelijkertijd verlangd werd dat de kandidaat-landen over een functionerende markteconomie beschikken die zich op de interne markt weet te handhaven, en bereid zijn alle verdere verplichtingen van een lidmaatschap op zich te nemen,

D. overwegende dat door een uitbreiding van de EU-15 met tien landen in Midden- en Oost-Europa de totale oppervlakte van de Unie met eenderde, d.w.z. 1,1 miljoen km2 wordt uitgebreid, dat er momenteel aanzienlijke verschillen in economisch vermogen en levensstandaard bestaan en dat het bruto binnenlands produkt van deze LMOE op het ogenblik slechts ca. 3% van het economisch potentieel van de EU bedraagt,

E. overwegende dat het landbouwareaal van de Europese Unie na de toetreding van de LMOE met 44% en de hoeveelheid bebouwbare grond met 55% toeneemt, dat het aantal consumenten met 106 miljoen wordt uitgebreid tot bijna 500 miljoen, en dat in de LMOE de landbouw een veel grotere rol speelt dan in de EU-15, wat blijkt uit het feit dat in de Unie slechts ca. 6% van de beroepsbevolking in de landbouw werkzaam is die goed is voor 2,5% van het BBP, terwijl in de tien LMOE gemiddeld 25% van de beroepsbevolking in de landbouw werkt en 8% van het BBP produceert,

F. overwegende dat in de tijd vóór de omwenteling de landbouwgrond - behalve in Polen en Slovenië - volledig in het bezit was van collectieve bedrijven en staatsbedrijven, en dat het privatiseringsproces niet alleen in verschillend tempo verloopt, maar ook zijn neerslag vindt in diverse bezitsvormen (zuiver particulier bezit, pachtbedrijven, aandelenvennootschappen, staatsbedrijven) en tot een min of meer vergaande versnippering van landbouwareaal en agrarische structuren leidt, hetgeen het ontstaan van efficiënte structuren kan vertragen,

G. overwegende dat het aantal bedrijven in de verwerkende sector die nu reeds aan de EU-normen voldoen en als zodanig aangemerkt worden, nog zeer gering is,

H. overwegende dat in de landbouwsector van de LMOE wegens de nog niet afgeronde overschakeling en onzekere winstverwachtingen particuliere kredieten slechts zeer aarzelend worden verstrekt en dat er derhalve van overheidswege kredietfaciliteiten en kredietprogramma's worden opgezet, zonder welke een algemene stabilisering van de landbouwsector zeer veel langzamer zou verlopen,

I. overwegende dat in sommige Midden- en Oosteuropese landen gedurende de industriële herstructurering de landbouw nog steeds dienst doet als "buffer in de werkgelegenheid", hetgeen tot kleine bedrijven heeft geleid en de noodzakelijke modernisering van de landbouw heeft bemoeilijkt,

J. overwegende dat na de politieke ommekeer het prijspeil in de LMOE door de afschaffing van omvangrijke prijssteunmaatregelen voor levensmiddelen aanzienlijk is gestegen en de huishoudens tussen de 30 en 60% van hun inkomen voor levensmiddelen uitgeven, ondanks het feit dat de prijzen van de meeste levensmiddelen nog steeds beduidend lager zijn dan in de Europese Unie,

K. overwegende dat de EU tot nog toe een exportoverschot heeft in de handel in landbouwprodukten met de LMOE-10 (in 1994 werd een overschot geboekt van meer dan 3 mrd ecu) en dat er sprake is van een steeds verder toenemende export naar de betrokken landen (in 1994 een toename van 7,7% tot circa 12 mrd ecu); overwegende dat de LMOE ernaar streven de uitvoer van landbouwprodukten te bevorderen, maar dat als gevolg van de produktiedaling na de omwenteling en er nog steeds moeilijkheden zijn om de eigen behoeften te dekken en om genoeg handelspartners in de Unie te vinden; dat deze landen evenwel in de toekomst met behulp van betere technologie in staat zullen zijn hun produktie te vergroten tot boven de zelfvoorzieningsgraad,

L. gelet op het belang dat door de consument in de Unie aan hoge normen bij levensmiddelenhygiëne en veterinaire controles en gewasbescherming wordt toegekend, en overwegende dat epidemieën catastrofale gevolgen voor zowel consumenten als producenten kunnen hebben,

M. overwegende dat overal in de Unie het platteland in toenemende mate wordt gekenmerkt door economische achteruitgang, ontvolking, toename van de werkloosheid, ontoereikendheid van de dienstverlening en een verminderd aanbod aan onderwijs- en beroepsopleidingsfaciliteiten,

N. eraan herinnerend dat de Europese landbouwers door de activiteit die zij uitoefenen en hun aanwezigheid op het platteland een rol spelen in de economie en de export en tevens een maatschappelijke functie hebben omdat zij het platteland bewonen en beheren, het milieu beschermen en het leven op het platteland in stand houden,

O. overwegende dat derhalve bij de vraag wanneer een LMOE lid wordt van de Unie, ontwikkeling, structuur en potentieel van de landbouwsector van het desbetreffende land belangrijke, doch niet prioritaire criteria zullen vormen en dat bij een algemene beoordeling tevens rekening moet worden gehouden met de bovengenoemde, op de top van Kopenhagen geformuleerde criteria,

P. overwegende dat de Commissie de LMOE een vragenlijst heeft doen toekomen die betrekking heeft op alle economische sectoren en dat de antwoorden op die vragen, die eind juli 1996 binnen moesten zijn, de Commissie in staat zullen stellen advies uit te brengen over de toetreding,

Q. overwegende dat de Europese Unie en de EU-lid-staten in de periode 1990-1994 een bedrag van totaal 38.745 mln ecu aan de LMOE ter beschikking hebben gesteld en reeds thans de belangrijkste kapitaalverstrekkers voor de modernisering van de economie zijn, waarbij in het kader van het PHARE-programma 578 mln ecu aan de landbouwsector is toegekend,

R. overwegende dat de Commissie van mening is dat niet alle doelstellingen van de GLB-hervorming verwezenlijkt zijn en dat het noodzakelijk is het GLB te laten evolueren in de richting van een verdieping van de hervorming, los van de integratie van de LMOE, en dat de GLB-hervorming moet worden voortgezet, en dat binnen de Unie meer moet worden gedaan aan een geïntegreerd beleid ter bevordering van de plattelandsontwikkeling, waarbij als alternatief voor of als aanvulling op de traditionele landbouwactiviteiten nieuwe inkomstenbronnen moeten worden aangeboord,

S. overwegende dat de Commissie van oordeel is dat de vereenvoudiging van het landbouwbeleid een doel vormt waarnaar actief moet worden gestreefd,

T. overwegende dat de Commissie er op lange termijn naar streeft een beleidsstrategie voor meer marktgerichtheid en een groter concurrentievermogen te ontwikkelen, het marktbeleid en inkomenssteun van elkaar los te koppelen, het verschil tussen het interne prijspeil en de prijzen op de wereldmarkt te verminderen, en waar mogelijk de nadelige gevolgen voor de inkomsten te beperken door middel van flankerende maatregelen zoals het genereren van aanvullende inkomsten via het inzetten en belonen van landbouwers als "verleners van ecologische diensten", alsook door middel van de exploitatie van hernieuwbare grondstoffen en biomassa;

U. overwegende dat de Commissie voornemens is het behoud van het platteland en een multifunctionele rol voor de landbouw tot kernpunten van haar ontwikkelingsconcept te maken,

V. overwegende dat een herziening van de tot 1999 geregelde structuurfondsen ophanden is, dat tegelijkertijd een begin wordt gemaakt met een herziening van de GATT-overeenkomsten die na een op conflictvermijding gerichte periode uiterlijk in 2003 aflopen en dat ook het financieringsstelsel van de Europese Unie tot 1999 geregeld is,

W. overwegende dat na de integratie van de LMOE het gemiddelde BBP kleiner zal worden en dat bijgevolg ook het aantal regio's van de EU-15 zal dalen dat dan nog als onder doelstelling 1 vallende regio's (regio's met minder dan 75% van het gemiddelde BBP in de EU) kan worden aangemerkt,

X. overwegende dat de Commissie tot dusver nog geen concrete voorstellen heeft gedaan voor de wijze waarop de in principe toe te juichen nieuwe aanpak van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet worden gerealiseerd, dat aan de samenwerking tussen Commissie en Europees Parlement op dit belangrijke punt afbreuk wordt gedaan wanneer het bij algemene intentieverklaringen blijft en dat onderhavig verslag aangevuld moet worden zodra de Commissie haar denkbeelden heeft gepreciseerd,

Uitgangspunten voor de integratie van de LMOE

1. is van oordeel dat de overeengekomen en zinvolle integratie van de LMOE pas voor beide partijen succes kan opleveren als sprake is van een succesvolle algehele vernieuwing van de Europese Unie en van consolidatie van het politieke en vergroting van het democratische fundament van de EU, zoals nagestreefd op de zojuist begonnen Intergouvernementele Conferentie;

2. wijst erop dat de situatie van de landbouw in de diverse LMOE niet homogeen is, hetgeen dan ook een gedifferentieerde, voorzichtige en behoedzame aanpak van de toetredings-onderhandelingen rechtvaardigt; derhalve moet bij de vaststelling van de maatregelen en periodes ter voorbereiding van de toetreding en van de overgangsmaatregelen en - periodes na de toetreding rekening worden gehouden met de concrete situatie van elk van de geassocieerde landen;

Uitbreiding van de EU en gemeenschappelijk landbouwbeleid

3. is van mening dat een reeks ontwikkelingen de landbouwsector in de komende jaren significant zullen beïnvloeden en dat het GLB met deze ontwikkelingen rekening moet houden; dit zijn de vermoedelijke koopkrachtige stijging van de vraag naar landbouwprodukten op de wereldmarkt, de eisen van de moderne industriemaatschappij aan de landbouw op het vlak van produktkwaliteit en een het milieu ontziende landbouw, het begin van de volgende handelsronde in het kader van de WTO en de vanaf 1999 opnieuw vast te stellen financiële randvoorwaarden van de EU-begroting;

4. onderstreept dat het een wezenlijke voorwaarde voor om het even welke verandering van het GLB is dat de gevolgen van de toepassing van de hervorming van het GLB van 1992 grondig worden geanalyseerd en dat de hervormingen van de GMO's in de nog niet hervormde sectoren in overeenstemming met de richtsnoeren van 1992 en de jumboraad van 1993 worden uitgevoerd, waarbij tevens rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van de verschillende sectoren en de economische uitdagingen waarmee deze worden geconfronteerd,alsook met het feit dat vereenvoudigingsprocessen niet tot gevolg mogen hebben dat de interventie- en steunmechanismen van het GLB opnieuw genationaliseerd worden;

5. is van mening dat de aanpassing van het GLB vóór de concrete afronding van de onderhandelingen met de Middeneuropese landen die willen toetreden, in grote lijnen moet zijn vastgesteld, zodat deze landen ook met kennis van zaken wat betreft het toekomstige landbouwbeleid over een toetreding kunnen beslissen;

6. wijst erop dat de optie van de ontwikkeling van het GLB volgens het model van de "verdere ontwikkeling van de in 1992 gekozen benadering" zorgvuldiger moet worden geëvalueerd, waarbij rekening moet worden gehouden met de bestaande verschillen in de agrarische en klimatologische situatie tussen de EU en de LMOE en waarbij men zich moet baseren op de oorspronkelijke richtsnoeren van de hervorming van het GLB van 1992; de onder optie 3 "verdere ontwikkeling van de in 1992 gekozen benadering" voorgestelde wijzigingen van de huidige versie van het GLB wordt dan ook duidelijk als ontoereikend beschouwd omdat deze wijzigingen niet tot nieuwe problemen en crises voor de Europese landbouwsectoren en het Europese platteland mogen leiden;

7. acht het absoluut noodzakelijk dat de kandidaat-lid-staten de visie van de Europese Unie op Europa en de doelstellingen daarvan delen en dat zij beseffen dat zij deel zullen gaan uitmaken van een waarlijk gemeenschappelijk landbouwbeleid;

8. wenst dat het regionaal beleid en het cohesiebeleid in geografisch en thematisch opzicht toegespitst worden op de armste regio's, waarbij de omvang van de steun in de afzonderlijke regio's afhankelijk wordt gesteld van de mogelijkheden van en bereidheid tot co-financiering door de lid-staat in kwestie, maar dat solidariteit voor benadeelde regio's in de rijkere lid-staten een vanzelfsprekendheid moet blijven;

9. wenst dat de uitbreiding de huidige omvang van de steun die krachtens de overeenkomst van de Uruguay-Ronde aan de landbouw mag worden toegekend, niet in het gedrang brengt en dat zij geen nadelige gevolgen zal hebben voor het concurrentievermogen van de Europese landbouw;

10. is bovendien van mening dat de toekomst van het GLB wat betreft de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa niet kan worden geanalyseerd zonder rekening te houden met de invloed die de totstandkoming van een vrijhandelszone met de Maghreb- en de Mercosur- landen met zich mee zou brengen;

11. constateert dat in het kader van het in 1992 vernieuwde gemeenschappelijk landbouwbeleid met de beperking van de overschotproduktie en de stabilisering van de landbouwproduktie een belangrijk succes is geboekt, maar tegelijkertijd het eigen initiatief van de landbouwer door het steeds groter wordende oerwoud van regels verstikt is;

12. wijst erop dat het oerwoud van regels groeit, waardoor de landbouwer met een administratieve rompslomp wordt opgescheept die als extra bedrijfskostenfactor in rekening moet worden gebracht;

13. wenst derhalve dat de toetreding van de LMOE niet leidt tot verzwakking van het GLB en dat dit beleid ervoor blijft zorgen dat de Europese landbouw:

- zijn essentie behoudt, d.w.z. een op gezinsbedrijven steunende structuur en een evenwichtige bevolking van het platteland door de landbouwers,

- zijn fundamentele rol blijft spelen in de economie en op het platteland,

- de hem toekomende positie op de wereldmarkt behoudt en

- bijdraagt tot verdere uitdieping van de Unie;

14. acht het evenwel noodzakelijk dat geruime tijd voordat de uitbreiding een feit wordt, een studie wordt gemaakt van de gevolgen van de nieuwe toetredingen voor het GLB;

15. is van oordeel dat de diverse integratiestrategieën alleen kunnen worden goedgekeurd als de economische, regionale en algemene gevolgen en de sociale consequenties van het integratieproces van de diverse LMOE, voor Europa en voor ieder van deze landen, grondig zijn bestudeerd en cijfermatig, per geval en per land zijn geanalyseerd; daarom is een bredere discussie over de uitbreiding, met een groot aantal deelnemers, waaronder met name de sociale partners en de representatieve landbouwersorganisaties van de diverse lid-staten, onontbeerlijk;

16. dringt erop aan dat in verband hiermee ook alle uiteindelijke gevolgen van de toepassing van de resultaten van de Uruguay-Ronde en de vrijhandelsakkoorden worden bestudeerd en gekwantificeerd;

17. constateert dat de vraag naar levensmiddelen op de wereldmarkt op de lange termijn naar verwachting zal stijgen en dat daartoe een aanpassing van het landbouwbeleid van de EU nodig is, zodat de landbouwers in de EU zich tot actieve actoren op een groeiende en koopkrachtigere wereldmarkt kunnen ontwikkelen;

Het landbouwbeleid van de EU en het subsidiariteitsbeginsel

18. verlangt dat het landbouwbeleid van de EU volgens het subsidiariteitsbeginsel wordt uitgevoerd en dat de principes van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, d.w.z. financiële solidariteit, de communautaire preferentie en de eenheid van de markt, gehandhaafd blijven;

19. verlangt dat nader wordt onderzocht in hoeverre de uitvoering van bepaalde onderdelen van het landbouwbeleid van de EU, zoals het subsidiebeleid ter bevordering van specifieke landschap- en natuurwaarden, volgens het subsidiariteitsbeginsel regionaal kon plaatsvinden; wijst echter een renationalisatie van het prijs- en inkomensbeleid van de hand omdat dit leidt tot concurrentieverstoring binnen de Unie;

20. verlangt dat de uitvoering van het landbouwbeleid van de EU volgens het subsidiariteitsbeginsel en het cohesiebeginsel in verregaande mate geregionaliseerd wordt en dat de instellingen van de Europese Unie voortaan uitsluitend het politiek en economisch bindende kader bepalen dat vervolgens door de lid-staten moet worden ingevuld, en tegenover de EU-instellingen moet worden verantwoord;

Medebeslissingsrecht van het Europees Parlement

21. verlangt dat het Europees Parlement ook op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid het volle medebeslissingsrecht wordt toegekend;

Plattelandsbeleid

22. onderstreept dat bij de noodzakelijke herziening van de structuurfondsen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid meer rekening moet worden gehouden met het feit dat maatschappelijke, economische en milieuproblemen meestal aan meerdere oorzaken toe te schrijven zijn en een raakvlak hebben met de meest uiteenlopende beleidssectoren, zoals sociaal beleid, economisch beleid, landbouwbeleid, regionaal beleid, milieubeleid en vervoersbeleid, hetgeen met name geldt voor het platteland in zijn totaliteit;

23. is van oordeel dat het landbouwbeleid van de EU voortaan nog sterker ten doel moet hebben de vereisten van een op bestaanszekerheid en kwaliteit gerichte produktie van levensmiddelen met het behoud van de economische en ecologische functie van het platteland in overeenstemming te brengen, en aldus bij te dragen tot duurzame overlevingskansen voor het platteland, en wijst erop dat het bij de produktie van landbouw- en levensmiddelen in de huidige situatie slechts in zeer beperkte mate mogelijk is de extra kosten die door milieuvoorschriften en ecologisch noodzakelijke produktiebeperkingen ontstaan via een hogere marktprijs op te vangen;

24. stelt vast dat een sterkere gerichtheid van het landbouwbeleid van de EU op de desbetreffende regio en haar bijzondere kenmerken er derhalve toe dient te leiden dat de op behoud van werkgelegenheid gerichte produktie van hoogwaardige voedingsmiddelen, met inbegrip van een dienovereenkomstige verwerking en verkoop, wordt gehandhaafd en gewaarborgd door het stimuleren van regionale markten waarop consumenten bereid zijn te betalen voor de bijzondere sociale en ecologische waarde van deze voedingsmiddelen;

Duurzaam beheer

25. constateert dat alleen door een duurzame economische bedrijvigheid op het platteland aan de bovengenoemde eisen kan worden voldaan en dat duurzaamheid niet beperkt mag worden tot milieuvriendelijk handelen in engere zin, waarbij uitsluitend rekening wordt gehouden met de gevolgen voor grond, water en lucht;

26. wijst erop dat een en ander een algemene benadering impliceert en naast de eigenlijke produktiesector ook maatschappelijke, culturele en ethische aspecten moet omvatten; onderstreept dat duurzame landbouw veelal weinig energie en hulpbronnen vereist en is van oordeel dat duurzame bedrijvigheid ten doel heeft de basis voor het bestaan en voor het economisch leven in stand te houden en te ontwikkelen en aldus de kansen voor toekomstige generaties veilig te stellen;

Aanvullend inkomen door ecologische dienstverlening en een het milieu ontziende energieproduktie

27. verlangt dat diensten van landbouwers op het gebied van het milieu en het landschapsbeheer als concrete dienstverlening van de landbouwer worden beloond en dat, rekening houdend met de regionale karakteristieken, de kosten worden gedekt;

28. wijst erop dat op deze wijze de landbouwer in de toekomst niet alleen een taak als levensmiddelenproducent, maar ook een taak als ecologische dienstverlener vervult en bijgevolg een rol speelt die volkomen gelijkwaardig is aan die van maatschappelijk dienstverlener in de samenleving;

29. verlangt echter dat nauwkeurig wordt gedefinieerd welke taken een aldus geconcipieerde, maatschappelijk verantwoorde, duurzame en milieuvriendelijke landbouw concreet in een regio moet vervullen omdat een beloning van de taakvervulling als ecologisch dienstverlener in de publieke opinie alleen geaccepteerd wordt als deze beloning bestemd is voor het verrichten van concrete activiteiten die door de burger zelf kunnen worden beoordeeld;

30. onderstreept niettemin dat behoud en inrichting van het cultuurlandschap een functie zijn van de agrarische activiteiten als zodanig, en een ontkoppeling van de produktie van voedingsmiddelen en landschapsonderhoud derhalve moet worden vermeden;

31. wijst erop dat op het terrein van de eigenlijke traditionele landbouwproduktie ook in de toekomst banen zullen verdwijnen en dringt aan op behoud of zelfs uitbreiding van de werkgelegenheid op het platteland door stimulering van alternatieve arbeidsmogelijkheden; ziet in de diversificatie van de inkomensmogelijkheden in de landbouw, zoals de produktie van biomassa, het gebruik van leegstaande bedrijfsruimten voor andere doeleinden en de verschillende vormen van rechtstreekse verkoop, een mogelijkheid om arbeidsplaatsen in de landbouw te behouden, maar onderstreept dat er daarnaast ook buiten de landbouw meer werkgelegenheid moet worden gecreëerd, om voor een stabiele arbeidsmarkt op het platteland te zorgen, terwijl met moderne informatietechnologie en goede communicatieverbindingen enerzijds het platteland een goede leefomgeving wordt en anderzijds werkgelegenheid wordt geboden;

Kwaliteitsbeleid en etikettering van levensmiddelen

32. verzoekt de Commissie een beleid te ontwikkelen (b.v. een Europees kwaliteitskeurmerk) opdat de inspanningen van de landbouwsector op milieu- en ecologisch gebied aan de consument volkomen duidelijk kunnen worden gemaakt en dat de consument de mogelijkheid heeft zulks te controleren;

33. verlangt dat bij de produktie van levensmiddelen over de gehele linie meer dan tot dusver de nadruk wordt gelegd op een hoog kwaliteitspeil, het overleggen van een waterdicht bewijs van herkomst, met name bij levensmiddelen van dierlijke oorsprong, een waterdichte kwaliteits- en herkomstcontrole, een op het dier afgestemde veehouderij en een duurzame exploitatie van het landbouwareaal; verlangt verder een dienovereenkomstig duidelijke etikettering van levensmiddelen, daar deze kwesties voor de consument steeds belangrijker zijn geworden;

34. verlangt dat er een begin wordt gemaakt met een "ecologische" landbouwhervorming, teneinde te voorkomen dat verbouw en gebruik van hernieuwbare grondstoffen op den duur uit belastingmiddelen worden gesubsidieerd; verlangt voorts een straffere toepassing van de wetgeving met betrekking tot het welzijn van dieren, zowel gedurende de fok als tijdens het vervoer, teneinde wrede omstandigheden tijdens het transport van dieren te voorkomen;

Wereldhandel

35. is van oordeel dat er in de toekomstige GATT-onderhandelingen niet alleen over wederzijdse verminderingen van tarieven en handelsbelemmeringen moet worden onderhandeld, maar dat tevens milieuvoorschriften, het beginsel van duurzaam economisch handelen, alsook bepaalde sociale misstanden die tot oneerlijke concurrentie leiden, bij de onderhandelingen moeten worden betrokken;

36. wijst op het feit dat de groeiende vraag naar voedingsmiddelen op de wereldmarkt gunstige mogelijkheden biedt voor het veiligstellen van het marktaandeel van uit de Unie afkomstige produkten;

Uitgangspunten voor toetreding tot de EU

37. wenst dat de toekomstige lid-staten van het begin af aan als partners uitvoerig over de op handen zijnde hervormingen in de Unie worden voorgelicht om hen in staat te stellen zich op een nieuwe situatie voor te bereiden en , zo nodig, hun normen aan te passen;

38. constateert weliswaar dat de contacten op het middelste en lagere niveau tot dusver veelzijdig zijn en met succes zijn verlopen, maar betreurt dat de "gestructureerde dialoog" op regeringsniveau maar zelden meer inhoudt dan plichtplegingen, hoewel juist overleg op het hoogste niveau over o.m. problemen die zich voordoen in de periode vóór de toetreding geboden is teneinde onduidelijkheden weg te nemen en teleurstellingen te voorkomen; acht het tevens noodzakelijk dat de contacten tussen bestuurlijke instanties en beroepsorganisaties in de kandidaat-lid-staten en de Europese Unie worden vergemakkelijkt en uitgebreid, aangezien deze van doorslaggevend belang zullen zijn voor de voorbereiding en het welslagen van de integratie;

39. benadrukt dat de Commissie zo spoedig mogelijk concrete denkbeelden over een nieuw regionaal beleid en een nieuw gemeenschappelijk landbouwbeleid moet presenteren en dat de LMOE tijdig vertrouwd moeten worden gemaakt met de bovengenoemde beginselen van een nieuw regionaal beleid, met name met het plattelands- en duurzaamheidsbeleid;

40. onderstreept dat er ook in de uitgebreide Unie sprake moet zijn van een gemeenschappelijk landbouwbeleid waarin het nationale landbouwbeleid van de betrokken landen is geïntegreerd, en dat daarom evenzeer moet worden vastgehouden aan gemeenschappelijke financiering als aan controle van de uitgaven door de instellingen van de EU;

41. verlangt een evaluatie van de landbouwsector van de kandidaat-lid- staten, evenals van alle overige sectoren, aan de hand van de in Kopenhagen vastgestelde criteria, en dat daarbij in aanmerking wordt genomen dat met het zuiver formeel overnemen van de noodzakelijke normen niet kan worden volstaan, maar dat een gegarandeerde en duurzame toepassing van die normen op alle niveaus noodzakelijk is;

42. is van mening dat de LME niet zozeer behoefte hebben aan prijzen- en inkomenssteun voor hun landbouwers, als wel aan gerichte bijstand voor de herstructurering, modernisering en diversificatie van hun produktiecapaciteit in de landbouw en, zowel in de toeleverende als verwerkende branches, voor verbetering van de infrastructuur op het platteland;

43. verzoekt de Commissie derhalve steun te verlenen aan de invoering van een landbouwbeleid in de LME waarmee een verhoging van de binnenlandse voedselprijzen wordt voorkomen omdat dat gelet op het gemiddelde gezinsinkomen ondraaglijk zou zijn, doch ervoor te zorgen dat dit niet tot een massaal verlies van arbeidsplaatsen in deze produktiesector leidt;

44. erkent tenslotte dat een sociale en ecologische uitbreidingsstrategie regelingen voor behoorlijke minimum-inkoopsprijzen veronderstelt waardoor wordt gegarandeerd dat de in de EU geïmporteerde goederen worden verhandeld op het niveau van de prijzen in de EU en sociale en ecologische dumping wordt verhinderd;

Kosten van de integratie van de LMOE

45. waarschuwt ervoor verdere berekeningen te presenteren die gebaseerd zijn op de achterhaalde veronderstelling dat het bestaande stelsel van structuurfondsen en gemeenschappelijk landbouwbeleid zonder voorafgaande hervorming op de nieuwe lid-staten wordt toegepast, en verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een kostenberekening voor te leggen waarin rekening wordt gehouden met de evolutie van de markten en van het GLB, alsook met de mechanismen die bepalend zijn voor de toewijzing van de middelen uit de structuurfondsen;

46. wijst erop dat bij alle berekeningen van de kosten in verband met de integratie ook in aanmerking moet worden genomen welke kosten en problemen er in tal van sectoren zouden ontstaan door niet-integratie;

47. dringt er met het oog op het feit dat de landbouwsector economisch en sociaal gezien zeer kwetsbaar is, op aan dat alle besluiten op dit gebied, en met name in het kader van de uitbreidingen, van tevoren in het kader van de financiële vooruitzichten nader worden uitgelegd;

48. is van oordeel dat de agrarische ondernemers in de LMOE zich op het gebied van produktie en afzet op grotere schaal in cooeperatieve verenigingen kunnen aaneensluiten om hun economische belangen tegenover de handel doeltreffender te behartigen, dat derhalve ook het concurrentievermogen van de van de landbouw afhankelijke sectoren versterkt kan worden; dat voor de aanloopfinanciering van deze produktie- en afzetverbetering mede moet worden gedacht aan investeringssteun en rentesubsidies van de daartoe bevoegde Europese Instellingen;

EU-normen voor de veterinaire, fytosanitaire en levensmiddelensector

49. verlangt dat bij de aanstaande equivalentieonderhandelingen tussen de EU-15 en de LMOE niet te wijzigen EU-normen op het gebied van levensmiddelenhygiëne en veterinaire en fytosanitaire controles worden vastgesteld en in volle omvang worden toegepast omdat de bescherming van consument en producent tegen allerlei epidemieën van eminent belang is en tekortkomingen bij de levensmiddelenhygiëne en veterinaire controles en -normen tot forse en existentiebedreigende afzetdalingen kunnen leiden; acht het absoluut noodzakelijk dat de resultaten van de inspanningen die de communautaire landbouwers al tientallen jaren leveren en waardoor zij een hoog prestatiepeil op veterinair en volksgezondheidsgebied hebben bereikt, niet teniet worden gedaan;

50. pleit ervoor EU-maatstaven voor gezondheidsvoorschriften als richtsnoer voor de LMOE vast te stellen zodat deze landen met financiële steun van de EU zonder dralen aan de nieuwe oostgrens van de Europese Unie een controlestelsel kunnen opzetten en doeltreffend kunnen toepassen;

Werkgelegenheid en ontwikkeling van de landbouwproduktie

51. constateert dat de LMOE, gezien het, vergeleken met de Gemeenschap, veelal grote bevolkingsaandeel dat in de landbouw werkzaam is, op lange termijn extra en alternatieve werkgelegenheid moeten creëren voor diegenen waarvoor - evenals in de EU-15 - als gevolg van de aanhoudende structuurveranderingen op den duur geen rendabele bestaansmogelijkheid in de landbouw is weggelegd;

52. wijst erop dat ervaringen, opgedaan met migraties van armere naar rijkere lid-staten in de Unie, hebben geleerd dat op een migratie van ca. 3% van de bevolking gerekend moet worden en dat, gezien de aanzienlijke achterstand in welvaart van de LMOE ten opzichte van zelfs de armere lid-staten van de EU-15, het zoeken naar werk tot een migratie van ten minste 6 miljoen arbeidskrachten kan leiden, terwijl een integratie van een dergelijk groot aantal extra arbeidskrachten wegens de aanhoudende werkloosheid in de Europese Unie momenteel onmogelijk is;

53. is van mening dat in verband met de overschakelingsproblemen een herstel van de landbouwproduktie op ten minste het niveau van vóór de politieke ommekeer nog tal van jaren in beslag zal nemen en dat elke poging om het in de LMOE nog aanzienlijk lagere prijspeil voor landbouwprodukten door directe of indirecte steun van de Unie te verhogen, economisch nadelig, maatschappelijk onverantwoord en politiek destabiliserend kan zijn zolang de particuliere huishoudingen nog altijd 30 à 60% van hun beschikbare inkomen voor levensmiddelen uitgeven en de inflatiecijfers nog altijd tussen de 10 en 30% of zelfs nog hoger liggen;

Meer hulp van de EU in de periode vóór toetreding

54. is van oordeel dat in de periode vóór toetreding de financiële hulp voor de LMOE moet worden uitgebreid en dat extra middelen, bijvoorbeeld voor de verdere ontwikkeling van een kredietsysteem, voor de bouw van eigen grens- en importcontrolefaciliteiten aan de latere, nieuwe oostgrens van de Unie, nodig zijn, en wijst erop dat buitenlands kapitaal en de vestiging van buitenlandse bedrijven weliswaar wenselijk en nodig is, maar dat het creëren van eigen structuren, bijvoorbeeld in de vorm van regionale producentenverenigingen en verwerkende organisaties (b.v. in de vlees- en zuivelsector) noodzakelijk is om latere afhankelijkheid te vermijden;

55. is de mening toegedaan dat deze financiële hulp van de EU prioritair moet worden toegekend voor herstructurering, modernisering en diversifiëring van de produktiecapaciteiten in de landbouwsector van de LMOE, voor verbetering van de infrastructuur op het platteland, voor extra programma's voor een geïntegreerde plattelandsontwikkeling alsmede voor milieuprogramma's, en dat de financiële hulp voor opleiding en bijscholing van desbetreffende experts uitgebreid en voortgezet moet worden;

56. acht, gezien de huidige prijssituatie in de LMOE en gelet op de redenen die aan compensatiebetalingen binnen de Unie ten grondslag liggen, toepassing van deze compensatiebetalingen op de LMOE niet wenselijk; verzoekt de Commissie niettemin een exacte financiële kwantificering te geven van de derde hervormingsoptie waarop in landbouwstrategiestudie wordt gewezen, overeenkomstig het verzoek van de Begrotingscommissie van het Parlement tijdens haar hoorzitting van mei 1996;

57. wenst dat de hulpmaatregelen van de Unie in de periode vóór toetreding door de invoering van een specifiek fonds naar het voorbeeld van het geïntegreerde Middellandse-Zeeprogramma gebundeld worden en daarnaast op uitbreiding of consolidatie van bestaande EU-programma's en EU- instrumenten (b.v. transeuropese netwerken) gericht zijn;

58. wijst erop dat bij de vóór 31 december 1999 te verwachten herziening van de bestaande structuurfondsen dit hulpprogramma voor de LMOE in het bestaande structuurfondsenscenario geïntegreerd kan worden en dat dit programma gefinancierd zou kunnen worden ofwel door herverdeling van de uitgaven ofwel door gebruikmaking van de speelruimte binnen de maximumlimieten van de eigen middelen;

59. benadrukt echter dat de financiële hulp in de aan de toetreding voorafgaande periode niet mag dienen tot instandhouding van ondoeltreffende structuren waarvan zeker is dat zij na de integratie van de LMOE aan de concurrentie door andere bedrijven uit de Unie niet het hoofd kunnen bieden, en dat de criteria op grond waarvan agrarische ondernemers in de LMOE nu reeds voor steunmaatregelen in aanmerking komen, gebaseerd moeten zijn op de hierboven omschreven beginselen van een nieuw gemeenschappelijk landbouwbeleid, die gericht zijn op duurzaamheid en stimulering van het platteland;

60. erkent het belang van de landbouwmarkten in de LMOE, evenals de wezenlijke verschillen die bestaan tussen deze markten en de in de EU beoefende landbouw, voornamelijk op het gebied van de prijzen en het aandeel van landbouwprodukten in het beschikbaar gezinsinkomen; dringt erop aan dat tijdens de periode vóór de toetreding passende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat de druk om de landbouwmarkten te harmoniseren met die van de interne markt niet leidt tot ernstige verstoringen, op prijsgebied of op het vlak van de eigendomsstructuur en de werkgelegenheid, van de oostelijke markten;

61. acht het dringend noodzakelijk maatregelen op te nemen voor de verbetering en de uitbreiding van de diergeneeskundige en fytosanitaire infrastructuur en uitrustingen, en in steun te voorzien voor het stimuleren van de harmonisatie van de controletechnieken en de wetgevingen, evenals steun voor het behoud van de bodem met als doel erosie en ecologische achteruitgang ervan te voorkomen;

62. stelt vast dat in de door de Commissie voorgestelde lijst van maatregelen vóór de toetreding bijkomende voorstellen bij de van kracht zijnde overeenkomsten zijn opgenomen, waarvan de gevolgen voor de verschillende markten en regio´s niet behandeld of berekend worden; toch wordt het voorstel aanvaardbaar geacht om de LMOE toe te staan onder elkaar quota's in het kader van de bestaande overeenkomsten te ruilen die niet volledig worden opgebruikt;

Tijdsbestek voor de toetreding van de LMOE

63. constateert dat, gezien de momenteel nog zeer uiteenlopende stand van zaken wat betreft de voorbereiding van de LMOE op toetreding en gelet op de in Kopenhagen en Madrid overeengekomen integratiecriteria, een gefaseerde groepsgewijze toetreding van de LMOE noodzakelijk is;

64. verzoekt de Commissie en de Raad tijdens de periode vóór toetreding het Parlement regelmatig, ten minste één keer per jaar, verslag uit te brengen over de stand van zaken bij de onderhandelingen met de afzonderlijke LMOE, en verwacht een eerste dergelijk verslag na evaluatie van de antwoorden op de aan de LMOE toegezonden vragenlijsten;

65. wijst erop dat het de onderhandelingen met de LMOE op de voet zal volgen, van alle mogelijkheden voor een open discussie met de LMOE als partners gebruik zal maken en in de laatste fase van de besprekingen zelf zal beslissen op welke wijze, in welke groepen en in welk tijdsbestek de integratie dient plaats te vinden;

66. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lid-staten, alsmede aan de regeringen en parlementen van de landen in Midden- en Oost-Europa.