Door criminaliteit worden in heel Europa de veiligheid en het welzijn van de EU-burgers ondermijnd. Om criminaliteit doeltreffend te kunnen bestrijden, hebben rechtshandhavingsinstanties robuuste en krachtige instrumenten nodig. De krachtigste middelen om criminaliteit te bestrijden en gerechtigheid na te streven, zijn samenwerking en informatie-uitwisseling, zoals ook wordt gesteld in de EU-strategie voor de veiligheidsunie van 2020. Volgens de EU-dreigingsevaluatie voor zware en georganiseerde criminaliteit 2021 is meer dan 70 % van de misdaadorganisaties in meer dan drie lidstaten actief. Zelfs het schijnbaar meest plaatselijke misdrijf kan verbonden zijn met andere plaatsen in Europa waar dezelfde dader strafbare feiten heeft gepleegd. In deze context moeten de rechtshandhavingsinstanties snel gegevens kunnen uitwisselen. In een ruimte zonder controles aan de binnengrenzen bestaan er echter nog steeds grenzen en obstakels voor de uitwisseling van gegevens tussen rechtshandhavingsinstanties. Dit leidt tot blinde vlekken en lacunes in de rechtshandhaving voor vele criminelen en terroristen die in meer dan één lidstaat actief zijn. De lidstaten alleen kunnen de informatiekloof niet dichten, aangezien criminaliteitsbestrijding en verbetering van de veiligheid grensoverschrijdend van aard zijn. De lidstaten moeten in dit verband een beroep doen op elkaar.

De rechtshandhavingsinstanties in de EU werken samen en wisselen informatie uit, met name via het kader dat bij de Prümbesluiten (Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad) is vastgesteld voor de uitwisseling van DNA-profielen, vingerafdrukgegevens en voertuigregistratiegegevens, maar er zijn belangrijke tekortkomingen.

Er zijn voor de rechtshandhavingsinstanties vier belangrijke problemen die hinder opleveren bij de bestrijding van criminaliteit via dit kader, die alle te maken hebben met het doorzoeken en verstrekken van informatie door de rechtshandhavingsautoriteiten in de EU:

1)Rechtshandhavingsinstanties zijn niet altijd in staat te achterhalen of gegevens betreffende DNA-profielen, vingerafdrukken of voertuigregistratie die zij nodig hebben om hun taken uit te voeren, beschikbaar zijn in de nationale databank van een andere lidstaat.

2)Rechtshandhavingsinstanties beschikken niet over doeltreffende middelen om in de nationale databanken van andere lidstaten opgeslagen andere relevante categorieën gegevens die zij nodig hebben om hun taken uit te voeren (andere dan gegevens over DNA-profielen, vingerafdrukgegevens en voertuigregistratiegegevens) te doorzoeken en te raadplegen.

3)Rechtshandhavingsinstanties beschikken niet over doeltreffende middelen om gegevens over DNA-profielen, vingerafdrukgegevens en mogelijke andere relevante gegevenscategorieën die in de databank van Europol beschikbaar zijn en die zij nodig hebben om hun taken uit te voeren, te doorzoeken en te raadplegen.

4)Wanneer rechtshandhavingsinstanties een melding ontvangen dat gegevens beschikbaar zijn in de databank van een andere lidstaat (een “hit”), hebben zij niet altijd doeltreffende toegang tot de overeenkomstige feitelijke gegevens die in de nationale databank van die lidstaat zijn opgeslagen.

Deze vier belangrijke onderlinge verbonden situaties zijn een probleem door de gevolgen ervan voor de doeltreffende bestrijding van criminaliteit en voor de veiligheid en het welzijn van EU-burgers. Er moeten belangrijke beleidskeuzen worden gedaan, die een gedetailleerde beoordeling vereisen van de oorzaken van de problemen, de ermee verband houdende doelstellingen, de beschikbare beleidsopties en de effecten daarvan.