tWÊt 
I SS IE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 350 def. 
Brussel, 23 oktober 1991 
if ^ 
• Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een derde communautair 
actieprogramma ten behoeve van gehandicapten 
HELIOS I I (1992-1996) 
(door de Commissie ingediend) 

- 2 -
MEMORIE VAN TOELICHTING 
DERDE COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA 
TEN BEHOEVE VAN GEHANDICAPTEN 
- HELIOS II* - (1992-1996) 
A - OVERZICHT VAN DE TEN BEHOEVE VAN GEHANDICAPTEN GEVOERDE ACTIES 
1. Een nul tldlmens ionaio actio 
De Europese Gemeenschap, die ongeveer 30 miljoen burgers met een 
lichamelijke, zintuiglijke, geestelijke of psychologische handicap telt 
(bijna 10% van de bevolking), heeft zich ten doel gesteld de 
gehandicapten op economisch en sociaal gebied te laten delen in de 
algemene trend van de steeds snellere stijging van de levensstandaard van 
alle inwoners. De eerste stap van de Lid-Staten was de goedkeuring van 
een sociaal actieprogramma door de Raad in 1974 (1). De Commissie nam 
nota van de toenemende behoefte aan hulp voor gehandicapten en lanceerde 
in 1983 het eerste communautaire actieprogramma. 
Concentreerde de bijdrage van de Gemeenschap aan de nationale 
inspanningen zich aanvankelijk op de uitwisseling van ervaringen op 
technisch gebied, daarna richtte zij zich op het formuleren van een 
globaal en samenhangend beleid en op de ontwikkeling van een aantal 
communautaire instrumenten ten behoeve van gehandicapten. Zo heeft de 
Raad op 24 juli 1986 een aanbeveling betreffende werkgelegenheid voor 
gehandicapten (2) goedgekeurd en op 14 mei 1987 een communutair 
samenwerkingsprogramma betreffende integratie op school (3). 
Een nieuwe fase ging van start op 18 april 1988 toen de Raad het tweede 
communautaire actieprogramma voor de periode 1988-1991, genaamd HELIOS 
(Handicapped people in the European community Living Independently in an 
Open Society), goedkeurde. Het doel van dit programma was de activiteiten 
van het voorafgaande programma voort te zetten en te intensiveren, 
waarbij bovendien het accent gelegd werd op de bevordering van het 
zelfstandig leven van gehandicapten. Er werden een kader, een basis en 
vervolgens criteria vastgelegd voor de ontwikkeling van een globaal en 
samenhangend beleid op communautair niveau, in de vorm van praktische en 
concrete voorstellen voor verschillende sleutelsectoren. 
In de loop van de laatste Jaren zijn verschillende bepalingen op 
uiteenlopende terreinen met betrekking tot gehandicapten goedgekeurd. 
* HELIOS: Handicapped people in the European community Living Independently 
in an Open Society. 
(1) PB nr. C 13 van 12.02.1974, biz. 1. 
(2) PB nr. L 225 van 12.08.1986, biz. 43. 
(3) PB nr. L 211 van 08.08.1987, biz. 1. 
(4) PB nr. L 104 van 23.04.1988, biz. 38. 
- 3 -
Naar aanleiding van een rapport van de Commissie maakte de Raad in 1989 
(5) zijn conclusies bekend betreffende werkgelegenheid voor 
gehandicapten, ten einde gelijke kansen wat betreft de toegang tot 
beroepsopleidingen en de arbeidsmarkt te verzekeren, door de deelname van 
alle betrokken partijen te stimuleren. 
Daarnaast bevat het gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van 
de werkenden een speciaal aan gehandicapten gewijd hoofdstuk. 
De Commissie heeft een actieprogramma opgesteld voor de tenuitvoerlegging 
van het handvest, en in dit kader heeft zij bij de Raad een voorstel voor 
een richtlijn betreffende mobiliteit en vervoer van personen met beperkte 
mobiliteit ingediend (6). De mobiliteit en de mogelijkheid zich naar het 
werk te begeven zijn essentiële voorwaarden voor de Integratie in het 
beroepsleven en voor de individuele ontplooiing van gehandicapten. 
Tenslotte heeft de Raad van Ministers in 1990 een resolutie aangenomen 
betreffende de integratie van gehandicapte kinderen en Jongeren in het 
gewone onderwijs (7). 
2. Andere communautaire programma's, acties en initiatieven ten behoeve van 
gehandicapten 
Daarnaast heeft de Commissie in de loop van de laatste Jaren een aantal 
op de specifieke behoeften van gehandicapten gerichte programma's, acties 
en initiâtieven ontwikkeld. 
Een schematisch overzicht van deze activiteiten is in bijlage opgenomen 
(blz. 20). 
B - DOELSTELLINGEN EN VOORLOPIGE BALANS VAN HET ACTIEPROGRAMMA HELIOS I 
De doelstellingen van het actieprogramma HELIOS I waren: 
- vast te stellen welke vernieuwende benaderingen en maatregelen 
bevorderd dienden te worden, met het oog op een betere convergentie en 
coördinatie van de in de Lld-Staten ten behoeve van gehandicapten 
gevoerde acties, 
een communautaire meerwaarde toe te voegen op het gebied van de 
integratie van gehandicapten, door de uitwisseling van informatie en 
ervaringen, 
het verbeteren van do participatie op communautair niveau van de 
gehandicapten en van hun organisaties. 
(5) PB nr. L 173 van 08.07.1989, blz. 1. 
(6) COM (90) 588 def. 
(7) PB nr. C 162 van 03.07.1991, blz. 2 
- 4 -
Overeenkomstig het Besluit van de Raad van 18 april 1988 tot vaststelling 
van het actieprogramma HELIOS I, heeft de Commissie op 6 december 1990 
een tussentijds rapport over de tenuitvoerlegging en de resultaten van 
het HELIOS I-programma Ingediend. In het eindverslag zal de definitieve 
balans worden opgemaakt; dit eindrapport zal voor eind juli 1992 aan het 
Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité worden 
voorgelegd. 
in de bijlagen is een overzicht van de activiteiten van het 
actieprogramma HELIOS I opgenomen (blz. 25). 
C - BELEIDSLIJNEN EN VOORUITZICHTEN VAN HET HELIOS 11-PROGRAMMA (1992-1996) 
1. Voorbereiding van het voorstel 
Het onderhavige voorstel is het resultaat van : 
grootscheepse deelname van de rechtstreeks betrokken personen, 
groeperingen en instanties. De Commissie heeft meer dan 
100 suggesties (ongeveer 250 blz.) ontvangen, voornamelijk van de 
kant van gehandicapten of hun organisaties, van wetenschappelijk 
onderzoekers, van beroepskrachten of vrijwilligers op het terrein van 
de revalidatie, en ook van bepaalde locale, regionale en nationale 
activiteiten; 
uitgebreid overleg over de intermediaire projecten, die onderzocht 
zijn in de vergaderingen van het raadgevend comité, van de 
verbindingsgroep, van de NGO-dialooggroep, en van de groep Integratie 
op schooI ; 
de analyse van de bij de evaluatie van de activiteiten in de loop van 
de voorafgaande programma's positief gewaardeerde elementen. 
Bij deze uitgebreide raadpleging is gebleken dat de 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten, de beroepskrachten op het 
gebied van de revalidatie, en in het bijzonder de gehandicapten en 
hun organisaties, graag actief willen meewerken bij de vaststelling 
van op de ontwikkeling van een globaal en samenhangend beleid inzake 
de integratie van gehandicapten gerichte gemeenschappelijke 
doelsteli ingen. 
2. Doelstellingen van het HELIOS 11-programma 
Teneinde een globaal, samenhangend en gecoördineerd beleid op het gebied 
van de volledige integratie van gehandicapten te stimuleren, is het doel 
van HELIOS II convergentie benaderingen te ontwikkelen op uiteenlopende 
terreinen, zoals: preventie en vroegtijdige hulpverlening, revalidatie, 
integratie in het onderwijs, bij- en nascholing, beroepskeuzevoorlichting 
en beroepsopleidingen, werkgelegenheid, nieuwe technologieèn, technische 
hulpmiddelen en databases, zelfstandig leven, de mogelijkheid deel te 
nemen aan culturele, creatieve en sportieve activiteiten, 
vrijetijdsbesteding en toerisme, gezinnen, bejaarden en de sociale', 
economische en Juridische bescherming van gehandicapten. 
- 5 -
In vergelijking met HELIOS I is het HELIOS 11-voor stel met name 
uitgebreid tot de volgende terreinen: preventie en vroegtijdige 
hulpverlening, revalidatie, de integratie in het kleuteronderwijs en in 
het universitaire onderwijs, de bij- en nascholing, de mogelijkheid deel 
te nemen aan creatieve en sportieve activiteiten en toerisme. 
in het kader van HELIOS II zal bij alle activiteiten meer aandacht 
besteed worden aan de nieuwe technologieën, vooral met betrekking tot de 
aanpassing van de werkplek, en aan die technologieën met behulp waarvan 
het Isolement van de gehandicapten doorbroken kan worden, en de 
onderwijsmogelijkheden verbeterd kunnen worden. 
Bovendien zullen In het kader van HELIOS II meer wedstrijden 
georganiseerd en prijzen toegekend worden op verschillende gebieden, 
zoals werkgelegenheid en beroepsopleiding, integratie op school, 
creativiteit, sport en toerisme, een en ander in nauwe samenwerking met 
de media. 
De in het kader van HELIOS II aanbevolen activiteiten bevatten dus 
verschillende elementen, waarvan Interactie, convergente benadering en 
coördinatie het meest belangrijk zijn voor het versterken van de effecten 
van het programma op alle gebieden, en voor het verwezenlijken van een zo 
compleet en volmaakt mogelijke integratie. De integratie van de 
gehandicapten dient als een geheel gezien te worden, en kan niet als 
voltooid beschouwd worden zolang zij niet op werkelijk alle onderdelen 
een feit is. Vanuit deze visie streeft HELIOS II naar meer synergie en 
dynamische samenwerking tussen alle deelnemers, en de effecten van het 
programma moeten nog versterkt worden door de bijdrage van andere 
communautaire programma's op aangrenzende gebieden (zoals met name 
HORIZON en TIDE). 
3. Maatregelen 
Naast het bevorderen en eventueel invoeren op communautair niveau, door 
de Commissie, van richtsnoeren voor het beleid inzake de 
integratieproblemen waar gehandicapten mee te maken hebben, worden in het 
kader van HELIOS II drie elementen met een onderlinge wisselwerking 
voortgezet, geïntensiveerd en geherstructureerd: 
1) Technische samenwerking 
Het uitvoeren van positieve acties, gericht op de behoeften van 
gehandicapten op locaal niveau, dankzij de door de communautaire 
netwerken en de representatieve ni et-gouvernementele organisaties met 
een Europese dimensie ontwikkelde technische samenwerking, met het 
doel Informatie en vernieuwende en effectieve experimenten op 
Europees niveau uit te wisselen tussen alle betrokken en bevoegde 
partijen; 
- 6 -
2) Informatie en documentatie HANDYNET 
Het In onderling overleg opzetten van een uitgebreid Informatie- en 
documentatiesysteem, dat alle aspecten van het gecoördineerde 
revalidatie- en integratieproces bestrijkt, ten behoeve van de 
gehandicapten en van alle bij dit proces betrokken partijen; 
3) Raadpleging: 
Het opzetten van structuren. 
Er wordt voorgesteld de ten behoeve van gehandicapten ondernomen actie te 
intensiveren door bijzondere aandacht te besteden aan preventie, 
gehandicapte vrouwen en personen die voor gehandicapten zorgen, 
gehandicapte bejaarden, de opleiding van diverse betrokkenen en de 
bewustmaking van het publiek in het algemeen en van de doelgroepen in het 
bijzonder. De bevordering van de integratie van gehandicapten vereist 
actie op verschillende niveaus en de medewerking van alle leden van de 
samenleving. De Gemeenschap heeft al meermaals duidelijk blijk gegeven 
van de politieke wil zich in te zetten voor gehandicapten en zij zal 
zonder enige twijfel de al ondernomen concrete acties te kunnen behoeve 
bliJven voortzetten. 
3.1 Technische samenwerking 
Op het gebied van de technische samenwerking zullen drie activiteiten 
ondernomen worden: 
- netwerken van Vernieuwende Acties voor Locale Integratie en voor 
Uitwisselingen (A.I.L.E.) (8), gericht op revalidatie, integratie in 
onderwijs en opleiding, vakopleidingen en werkgelegenheid en sociale 
integratie; 
- de samenwerking op verschillende niveaus met de representatieve niet-
gouvernementele organisaties met een Europese dimensie (EURAS) (8) die 
tot taak hebben de jaarlijkse Vernieuwende Thematische RevalIdat Ie-Act les 
(A.I.R.) (8) op alle gebieden van de integratie van gehandicapten te 
organiseren; 
- de bevordering van de bewustmaking van het publiek door een programma 
voor de toekenning van prijzen aan voltooide modelprojecten over de 
thema's werkgelegenheid, zelfstandig leven, technische hulpmiddelen; de 
mogelijkheid deel te nemen aan creatieve activiteiten en vormen van 
vrijetijdsbesteding en reizen. 
(8) De afkortingen A.I.L.E en A.I.R. (uitspraak als respectievelijk NaileN en 
"air" In het Frans) en EURAS worden in alle talen van de Gemeenschap 
gebruikt, zowel voor het enkelvoud als voor het meervoud. 
- 7 -
3.1.1. Communautaire netwerken van Vernieuwende Acties voor Lokale 
Integratie en Uitwisselingen (A.I.L.E.) 
Het vernieuwende en locale karakter van de ondernomen specifieke acties 
dient gehandhaafd te worden, maar ook dient de benaming van de netwerken 
gewijzigd te worden om niet alleen de modelprojecten over te houden; 
daarnaast zal bij alle gehandhaafde projecten het accent gelegd worden op 
de vernieuwing en op het uiteindelijke doel, namelijk de integratie. De 
leden van de communautair netwerken moeten voldoen aan bepaalde 
doeInamevoorwaarden en duidelijk omschreven en concrete resultaten 
behalen op het gebied van de jaarlijkse thema's. De communautaire 
A.I.L.E.-netwerken dienen hun samenwerking met het HANDYNET-systeem en 
met de ni et-gouvernementele organisaties met een Europese dimensie 
(EURAS) te intensiveren. 
De communautaire netwerken dienen de beste experimenten en methoden niet 
alleen te bevorderen maar ook over te dragen, rekening houdende met de 
volgende principes: vroegtijdig ingrijpen, globale aanpak, continuïteit, 
mu111d i se i p11 na i re geïndi v i duaIi seerde behandeIi ngen. Door een betere 
evaluatie van de ondernomen acties zal het naar verwachting mogelijk 
worden de positieve effecten van HELIOS II voor de gehandicapten en hun 
omgeving te versterken. 
Het activiteitenprogramma van deze vier netwerken bestaat uit 
studiebezoeken, opleidingsstages, seminars, conferenties en andere 
samenwerkingsactiviteiten met een Europese dimensie en deze hebben 
betrekking op: 
In het kader van HELIOS II wordt een nieuw communautair netwerk 
opgericht, dat zich speciaal wijdt aan de functionele aspecten van de 
revalidatie van gehandicapten. Door de specialisatie en de nauwkeurige 
omschrijving van de taken van dit netwerk zal de ontwikkeling van alle 
medische handelingen die gericht zijn op de integratie van gehandicapten 
in de loop van het continue en samenhangende proces van hun revalidatie, 
gestimuleerd worden. 
Het communautaire netwerk betreffende de integratie op het gebied van 
het onderwijs wordt in het HELIOS I I-programma gehandhaafd, om 
gehandicapte kinderen meer mogelijkheden tot individuele ontplooiing te 
bieden, en te voldoen aan de verwachtingen van hun ouders en aan de 
behoeften van gehandicapte volwassenen. Het doel hierbij is zoveel 
mogelijk de integratie in het gewone onderwijs te bevorderen. 
Bij HELIOS I werd het accent op het basis- en voortgezet onderwijs 
gelegd. Het HELIOS II-programma zet die activiteiten voort en breidt ze 
uit tot het kleuteronderwijs, het universitaire onderwijs, het para-
uni vers! ta ire onderwijs en de bij- en nascholing. 
- 8 -
Wat de economische integratie en de integratie in het beroepsleven 
betreft, waren de activiteiten van HELIOS I gericht op de bevordering van 
de beroepsopleiding en van het werken In een normale werkomgeving, zonder 
de voorzieningen ter vergemakkelijking van de overgang naar een gewone 
arbeid8omgevlng te veronachtzamen. HELIOS II zet deze activiteiten voort 
en breidt ze uit tot het werk in een beschermde omgeving. Over dit 
onderwerp zal een op het arbeidsgestel, de ondernemingen en de werkgevers 
gerichte bewustmakingsactie gevoerd worden. 
Het communautaire netwerk betreffende het zelfstandig leven, dat al 
deel uitmaakte van HELIOS I, wordt in het HELIOS I!-programma verder 
uitgebreid, en bestrijkt met name ook de verbetering van het leefmilieu 
in de steden, de huisvesting, de toegankelijkheid van openbare gebouwen 
en de nieuwe technologieën en de hulpmiddelen voor in huls, die van 
essentieel belang zijn om een zo zelfstandig en onafhankelijk mogelijk 
leven mogelijk te maken. In deze visie is het zelfstandig leven een van 
de voornaamste aandachtsvelden wat betreft het bewust maken van het 
publiek en bepaalde doelgroepen (beleidmakers of managers op locaal 
niveau, architecten, enz.). Het werkveld zal worden uitgebreid tot oudere 
gehandicapten en gezinnen van gehandicapten. 
3.1.2 Steun voor Europese samenwerking met representatieve niet-
gouvernementele organisaties met een Europese dimensie. 
Deze vorm van samenwerking met gehandicapten wordt gerealiseerd door 
tussenkomst van ni et-gouvernementele organisaties met een Europese 
dimensie (EURAS), die in de Lid-Staten representatief zijn voor bepaalde 
typen handicap of specifieke integratieproblemen. 
Deze samenwerking vindt plaats in het kader van de Vernieuwende 
Thematische Revalidatie-Acties (A.I.R.). Deze thematische acties bestaan 
uit de uitwisseling van informatie en van doeltreffende experimenten en 
methoden op de volgende gebieden: preventie en vroegtijdige hulp, 
revalidatie, integratie op school en opleiding, beroepsopleidingen en 
werkgelegenheid, nieuwe technologieën, technische hulpmiddelen en 
databases, zelfstandig leven, de mogelijkheid deel te nemen aan culturele 
activiteiten, creatieve uitingen, sport, vrijetijdsbesteding en toerisme, 
gezinnen en bejaarden, en sociale, economische en Juridische bescherming. 
Deze Vernieuwende Thematische RevalI dat Ie-Act les (A.I.R.) worden 
gecoördineerd met de binnen de communautaire A.I.L.E.-netwerken en 
HANDYNET gevoerde acties en worden gerealiseerd door middel van 
conferenties, seminars, studiebezoeken, opleidingsstages en andere 
samenwerkingsactiviteiten met een Europese dimensie, op basis van de door 
de Commissie in overleg met de Europese ni et-gouvernementele organisaties 
(EURAS) vastgestelde Jaarlijkse thema's. Door het vaststellen van 
Jaarlijkse thema's zullen de NGO's (EURAS) hun deskundigheid beter kunnen 
benutten. Ook dienen deze hun samenwerking met de communautaire A.I.L.E.-
netwerken en met het HANDYNET-systeem te intensiveren. 
- 9 ~ 
3.1.3. Bevordering van de bewustmaking van het publiek 
HELIOS II zal veel meer aandacht besteden aan de bewustmaking van het 
publiek en aan de verspreiding van informatie betreffende de 
integratieproblemen van gehandicapten, zowel onder de deelnemers aan het 
programma als onder het publiek. 
In dit verband zal worden doorgegaan met het organiseren van wedstrijden 
en het toekennen van prijzen op het gebied van het zelfstandig leven, en 
zullen dergelijke wedstrijden ook worden organiseren op het gebied van 
werkgelegenheid, technische hulpmiddelen en de mogelijkheid deel te nemen 
aan creatieve activiteiten, toerisme en reizen. Prioriteit zal worden 
gegeven aan acties in de media die erop gericht zijn de mogelijkheden tot 
integratie van gehandicapten onder de aandacht te brengen van het publiek 
in het algemeen en van de doelgroepen in het bijzonder. 
De verspreiding van de informatie, die onder HELIOS I al op communautair 
niveau gebeurde, zal op dat niveau worden geïntensiveerd en op nationaal 
niveau worden ingevoerd. 
3.2 Informatie- en documentatiesysteem HANDYNET 
HANDYNET is een meertalig Europees Informatie- en documentatiesysteem, 
dat bedoeld is om gehandicapten nuttige en praktische inlichtingen 
betreffende hun specifieke behoeften te verschaffen. 
Het HANDYNET systeem, een nieuw verschijnsel in Europa en vanwege de 
negen gebruikte talen uniek in de wereld, is na een periode van 
ontwikkeling in 1990 operationeel geworden, dankzij de medewerking van 
specialisten uit alle landen. 
In het HELIOS I programma omvatte HANDYNET, naast educatieve software, 
alleen de technische hulpmiddelen voor motorisch, visueel en 
communicatief gehandicapten. 
Onder HELIOS II zal het systeem worden uitgebreid tot beroepsopleidingen 
en werkgelegenheid, toegankelijkheid en vervoer, sport, 
vrijetijdsbesteding, toerisme en creativiteit. 
Het systeem kan op drie manieren worden gebruikt : via een gegevensbank, 
via elektronische post en via een elektronische krant. 
Door het vernieuwende en baanbrekende werk met betrekking tot de Europese 
netwerken en de meertaligheid, zal het HANDYNET systeem belangrijke 
effecten op sociaal, economisch en wetenschappelijk gebied hebben. 
Op sociaal gebied kunnen gehandicapten in hun eigen taai het meest 
geschikte en goedkoopste technische hulpmiddel kiezen door de 
verschillende produkten op de markt te vergelijken; daarnaast zullen 
degenen die met politieke, administratieve en sociale 
verantwoordelijkheid zijn belast in het systeem de nodige informatie 
vinden om hun beleid beter te kunnen bepalen. 
- 10 -
Op economisch gebied draagt de in het systeem beschikbare informatie bij 
tot de ontsluiting en de doorzichtigheid van de markt. De 
Informatievoorziening door het systeem bevordert de opheffing van 
barrières tussen de Lid-Staten, de verbetering van de kwaliteit en de 
beperking van de kosten door méér concurrentie, en het ontwikkelen van de 
markt door de vergroting van het aanbod en de vraag. 
Op wetenschappelijk gebied wordt, door de vergelijkbaarheid van de 
produkten en hun bijzondere kenmerken, het onderzoek gestimuleerd, 
hetgeen leidt tot de ontwikkeling van het gebruik van de nieuwe 
technologieën voor de verbetering van de technische hulpmiddelen. 
3.2.1. Gegevensbank 
Overeenkomstig de wens van de Raad in zijn besluit van 18 december 1989 
betreffende het HANDYNET-systeem, is dit systeem in de loop van het 
eerste semester van 1990 operationeel geworden. Het systeem berust op de 
door de 12 Lid-Staten aangewezen nationale centra voor 
gegevensverzameling, die aldus een Europees netwerk voor 
gegevensverzameling en voorlichting vormen. 
De nationale centra verzamelen informatie over de in hun Lid-Staat 
beschikbare technische hulpmiddelen, en geven die in hun eigen taal door 
aan een centrale coördInatie-eenheid van HANDYNET. 
Deze eenheid bewerkt de gegevens en zorgt ervoor dat zij in alle negen 
talen van de Gemeenschap beschikbaar zijn. 
De gegevens betreffen de beschrijving van de technische hulpmiddelen, de 
commerciële en niet-commerciëie organisaties die zich met de produktie en 
de distributie ervan bezighouden, en ook de regelingen in het betreffende 
land inzake de aanschaf of het huren van die technische hulpmiddelen. 
Dankzij de samenwerking tussen de verzamel centra in de technische 
coördinatiegroep zijn de verzamel fiches vereenvoudigd, om een snellere 
verwerking mogelijk te maken. Tot op heden (23.09.1991) zijn 
13.316 gegevens verzameld betreffende technische hulpmiddelen voor 
motorisch, visueel en communicatief gehandicapten, evenals een inventaris 
van software voor onderwijs of revalidatie. 
Elk nationaal verzamel- en informatiecentrum kan de Europese gegevensbank 
HANDYNET via de telefoon raadplegen, hetgeen echter enkele ongemakken. 
Daarom is besloten het "on l ine"-systeem te vervangen door een veel 
sneller en gedecentraliseerd systeem, namelijk CD-LM, een compact disc 
die aan elk van de nationale verzamel- en Informatiecentra verstrekt en 
regelmatig bijgewerkt zal worden. 
Wat het verzamelen van de gegevens betreft bevindt het HANDYNET-systeem 
zich dus in de operationele fase; momenteel zijn de inspanningen gericht 
op een zo breed mogelijke verspreiding van deze gegevens door de 
nationale en regionale informatiecentra. 
- 11 -
BIJ opleiding van het personeel van deze centra in de Lid-Staten, die 
onder het HORIZON-inltlat lef valt, zullen zoveel mogelijk gehandicapten 
worden Ingeschakeld. 
De behoefte van de gehandicapten aan Informatie blijft echter zeker niet 
beperkt tot de technische hulpmiddelen; opdat ook gehandicapten in een 
Europa zonder grenzen kunnen leven, zullen op dezelfde manier ook 
gegevens verzameld moeten worden betreffende de arbeidsmarkt, 
toegankelijkheid, vervoer, toerisme en sport. 
3.2.2. Elektronische post en computerkrant 
Daarnaast is het dankzij de opzet van het HANDYNET-systeem mogelijk 
geweest een communicatie- en informatiesysteem te ontwikkelen, zowel met 
de leden van het netwerk als tussen die leden onderling, door middel van 
elektronische post en een computerkrant. 
In het kader van HELIOS I waren de post en de krant alleen bestemd voor 
de nationale centra voor gegevensverzameling, maar bij HELIOS II zullen 
alle partners van het programma er gebruik van kunnen maken. 
3.3 Bredere raadplegingsstructuren 
Het voor HELIOS I ingestelde raadgevend comité blijft in HELIOS II 
gehandhaafd. De Commissie is voornemens, naast dit comité, de 
verbindingsgroep, die in het kader van HELIOS I is opgericht en waaraan 
naast de regeringsvertegenwoordigers ook de vertegenwoordigers van de 
NGO's en van de sociale partners deelnemen, te handhaven en uit te 
breiden. 
Bovendien wordt in HELIOS II het bestaan van de dialooggroep officieel 
erkend. De dialooggroep omvat alleen vertegenwoordigers van de 
representatieve NGO's met een Europese dimensie, en dient voor 
gedachtenwisselingen over de activiteiten van HELIOS II. 
4. Conclusie 
HELIOS II zal dus de activiteiten van HELIOS l ter ondersteuning van de 
in de Lid-Staten gedane inspanningen en ter bevordering van de 
samenwerking en de coördinatie van de acties op locaal, regionaal, 
nationaal en communautair niveau, voortzetten, bevorderen en 
intensiveren. Derhalve stelt de Commissie de Raad voor een derde 
actieprogramma HELIOS II ten uitvoer te leggen, dat alle soorten 
handicaps en integratieproblemen zal bestrijken, met het doel 
aanzienlijke verbeteringen te brengen In de situatie van de 
gehandicapten, die door de beperkingen die hun omgeving hen oplegt met 
een permanente uitdaging worden geconfronteerd. De richting van dit 
programma sluit aan bij de verlangens van de gehandicapten, hun gezinnen 
en andere betrokkenen en ook bij de aanbevelingen, resoluties, adviezen 
en wensen van met name het Europese Parlement en ook van andere 
Internationale en communautaire organisaties en instanties. Voor de 
verwezenlijking van de doelen van dit programma zal naar verwachting een 
looptijd van vijf Jaar, van 1992 tot en met 1996, noodzakelijk zijn. 
- 12 -
D. Toelichting blj de artikelen van het voorstel voor een besluit 
ARTIKEL EEN 
in artikel een wordt het doel van het HELIOS II-programma genoemd; het 
werkterrein van HELIOS l zal worden uitgebreid, met name wat betreft de 
activiteiten in verband met preventie, revalidatie en bepaalde aspecten 
van de sociale integratie (sport, vrijetijdsbesteding, toerisme en 
cultuur). 
De integratie in het onderwijs is nu officieel en expliciet onder de 
doelstellingen van het HELIOS I I-programma opgenomen. Het onderwijs was 
niet rechtstreeks bij HELIOS I betrokken, en de aandacht bleef beperkt 
tot het basis- en voortgezetonderwiJs. HELIOS II omvat ook het kleuter-, 
universitair en para-universitair onderwijs, en de bij- en nascholing. 
In de loop van HELIOS I is onderzoek verricht naar de integratie in het 
beroeps- en economisch leven, met speciale aandacht voor de overgang naar 
een ni et-beschermde werkomgeving. In HELIOS wordt daaraan de 
beroepskeuzevoorlichting en de evaluatie toegevoegd, evenals de 
aanpassing van de werkplek en het werk in een beschermde omgeving. 
De looptijd van HELIOS I was vier Jaar; HELIOS II is een vijf Jarenplan. 
ARTIKEI 2 
Artikel 2 betreft de werkingssfeer van HELIOS II en de algemene definitie 
van het begrip handicap. De grote verscheidenheid van de bij de 
communautaire actie betrokken gehandicapten heeft geleid tot wijziging 
van dit artikel ten opzichte van het HELIOS I-programma en tot het 
overnemen van de indeling van de Wereldgezondheidsorganisatie. Deze 
indeling, die nu in een groeiende meerderheid van de Lid-Staten gebruikt 
wordt, omvat alle personen waarop de communautaire actie gericht is, 
ongeacht de oorsprong van het gebrek: lichamelijk (ook zintuiglijk) en 
geestelijk (ook psychisch) of als gevolg van een ernstige chronische 
aandoening. 
ARTIKEI 3 
Artikel 3 noemt de verschillende werkterreinen van het nieuwe programma. 
Vervolgens worden onder a, b, c, d, de doelstellingen en activiteiten op 
elk van die terreinen genoemd: 
a) een globaal communautair beleid, 
b) het vaststellen welke maatregelen een vernieuwend karakter hebben, 
c) de voortzetting van de ontwikkeling van activiteiten op het gebied 
van uitwisselingen en Informatievoorziening op communautair niveau, 
d) de intensivering van de samenwerking met de NGO's met een Europese 
dimensie. 
- 13 -
ARTIKEL 4 
Artikel 4 verwijst naar de voor de uitvoering van het HELIOS II programma 
noodzakelijke maatregelen. Deze maatregelen omvatten enerzijds algemene 
acties en anderzijds specifieke acties. De eerste algemene actie betreft 
de technische samenwerking in het kader van de netwerken en van de 
samenwerking met de NGO's. De tweede actie, getiteld HANDYNET, beschrijft 
het functioneren van het verzamelen en verspreiden van de informatie, 
evenals het bevorderen van het onderzoek. De derde actie betreft de 
participatie van de gehandicapten en van hun representatieve 
organisaties. De vierde actie betreft de samenwerking met andere 
internationale organisaties. De specifieke acties worden in de bijlage 
nader toegelicht. 
ARTIKEL 5 
Artikel 5, ongewijzigd overgenomen van het HELIOS I programma, belast de 
Commissie met de tenuitvoerlegging van het HELIOS II programma. 
ARTIKEL S 
Artikel 6 stelt een raadgevend comité in, om de Commissie bij te staan 
bij de tenuitvoerlegging van het programma, en geeft aan over welke 
onderwerpen het raadgevend comité advies zal moeten uitbrengen. 
ARTIKEL 7 
Artikel 7 bepaalt dat er voor 31 december 1994 een tussentijds 
evaluatierapport opgesteld dient te worden, en voor 1 Juli 1997 een 
eindverslag. 
Deze twee verslagen moeten het Europees Parlement, de Raad en het 
Economisch en Sociaal Comité worden voorgelegd. 
- 14 -
8 I 4L AS E N 
Bijlage a : SCHEMATISCH OVERZICHT VAN DE ANDERE COMMUNAUTAIRE PROGRAMMA'S, 
ACTIES EN INITIATIEVEN TEN BEHOEVE VAN GEHANDICAPTEN 
A. Specifieke acties ten behoeve van gehandicapten 
1. TIDE-lnitiatlef 
Technology for the socio-economic Integration of the Disabled and 
Elderly people. 
2. HORIZON-Initiatief - onderdeel gehandicapten 
Communautair initiatief voor gehandicapten en kansarmen, om hun 
kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren. 
B. Andere communautaire programma's. acties en initiatieven waarbij 
bijzondere aandacht aan de problemen van gehandicapten wordt besteed 
1. Europees Sociaal Fonds (ESF) 
De gehandicapten zijn een van de doelgroepen van het ESF, met name 
wat langdurige werkloosheid en werkloze Jongeren betreft. 
2. Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling (EFRO) 
Het EFRO onderneemt activiteiten op het gebied van gezondheid en 
opleiding in bepaalde regio's van de Gemeenschap, en vormt daardoor 
een doelmatige aanvulling op de acties in het kader van het HELIOS-
programma. 
3. Menselijke hulpbronnen, onderwijs, opleiding en Jeugd 
Bij alle volgende programma's heeft de deelneming van gehandicapten 
prioriteit: 
a) ERASMUS: communautair actieprogramma ter bevordering van de 
mobiliteit van studenten en van de samenwerking in het hoger 
onderwijs (1990-1994). 
b) LINGUA: communautair programma ter bevordering van het vreemde­
talenonderwijs in de Europese Gemeenschap (1990-1994). 
c) ARION: programma voor studiebezoeken van onderwiJsspecialisten. 
Communautair samenwerkingsprogramma ter verbetering van de 
kwaliteit van de onderwijssystemen. 
d) Jeugd voor Europa: communautair actieprogramma ter bevordering 
van uitwisselingen van Jongeren in de Gemeenschap (1992-1994). 
- 15 -
4. Veiligheid en gezondheid OP de arbeidsplaatsen 
De kaderrichtlijn betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen 
ter bevordering van de verbetering van de gezondheid en de veiligheid 
van de werknemers op het werk (89/391/EEG van 12.06.1989) bepaalt dat 
de werkgever verplicht is groepen met een verhoogd risico - waaronder 
de gehandicapten - te beschermen tegen voor hen specifieke gevaren 
(art. 15). 
De bijzondere richtlijn betreffende de minimumvoorschriften Inzake de 
veiligheid en de gezondheid op de arbeidsplaatsen (89/654/EEG van 
30.11.89) legt de normen vast voor de inrichting van de werkplekken 
en de sanitaire voorzieningen, en voor de toegankelijkheid van de 
arbeidsplaatsen en het interne verkeer. 
Het voorstel voor een bijzondere richtlijn betreffende bouwplaatsen 
en verplaatsbare werkplaatsen bevat ook specifieke bepalingen ten 
behoeve van gehandicapten. 
5. Medisch onderzoek en gezondheid 
In het kader van het communautaire beleid ten behoeve van 
gehandicapten is een belangrijke taak weggelegd voor het medisch 
onderzoek en de gezondheidsmaatregelen. De in 1990 goedgekeurde 
communautaire instrumenten op het gebied van de preventie van 
invaliditeit en gebreken hebben in belangrijke mate bijgedragen tot 
het terugdringen van de oorzaken van invaliditeit en handicaps als 
gevolg van ziekten of uiteenlopende gezondheidsproblemen. 
Bovendien is onderzoek verricht op medisch gebied en op het gebied 
van de ontwikkeling van medische technologie. 
6. Telecommunicatie en telematica 
a) COST 219 : onderzoek naar oplossingen voor problemen in verband 
met de behoeften van gehandicapten inzake de toegankelijkheid van 
telecommunicatie- en teleinformatiediensten (1989-1991) 
b) RACE Research and development In Advanced Communications 
technology in Europa (1990-1994). 
Drie projecten van het RACE-programma zijn rechtstreeks op 
gehandicapten gericht; deze betreffen: 
- commerciële hulpdiensten op het gebied van de zorgverlening 
voor slechthorenden, visueel gehandicapten, personen met 
verminderde mobiliteit, doven en bejaarden, 
- een model voor de aanpassing van muitimedia-terminals, 
- informatie over de behoeften van verschillende categorieën van 
gehandicapten, om na te gaan aan welke voorwaarden aangepaste en 
vernieuwende uitrusting dient te voldoen. 
c) AIM Advanced Informatics in Medicine. Onderzoeks- en 
ontwikkelingsprogramma op het gebied van de toegepaste telematica 
in de gezondheidszorg (1991-1994). 
Het in het kader van het AIM-programma verrichte onderzoek omvat 
twee projecten die voor gehandicapten van belang zijn: 
- systemen en instrumenten voor de functionele evaluatie op 
afstand van gehandicapten, en voor de organisatie en 
ondersteuning van verzorging thuis, 
- hulpmiddelen die de moderne technologieën voor gehandicapten 
meer toegankelijk maken. 
- 16 -
d) DRIVE : Dedicated Road Infrastructure for Vehicle Safety In 
Europe. Communautair actieprogramma voor onderzoek en 
ontwikkeling van Informatie- en telecommunicatietechnologie op 
het gebied van het wegtransport. Het DRIVE programma zal de 
veiligheid in het verkeer verbeteren door standaardisatie, 
onderzoek, ontwikkeling en evaluatie van informatietechnologie in 
verband met het wegtransport (per Jaar worden 150,000 mensen 
permanent gehandicapt als gevolg van verkeersongevallen in de 
Gemeenschap). 
e) DELTA : Onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma ter bevordering van 
de toepassing van de nieuwe technologieën op het gebied van de 
Informatie, de telecommunicatie en de televisie, op het gebied 
van onderwijs en opleiding. 
De volgende terreinen verdienen de aandacht: 
- acties voor aangepaste beroepsopleiding voor gehandicapten, 
- onderwijs met behulp van de computer, 
-maatregelen ter opheffing van belemmeringen van de 
communicatie. 
7. Vervoer 
a) Toegankelijkheid van vervoermiddelen: voorstel voor een richtlijn ter 
verbetering van de mobiliteit en het veilige vervoer naar het werk 
van werknemers met verminderde mobiliteit (goedgekeurd op 
28.02.1991). 
b) Verordening tot vaststelling van gemeenschappelijke regels 
betreffende een systeem voor vergoedingen in het geval van 
overboeking op lljnvluchten (goedgekeurd op 08.02.1991): artikel 4 
van deze verordening bepaalt dat gehandicapten bij overboeking door 
luchtvaartmaatschappijen op luchthavens op het grondgebied van de 
Gemeenschap voorrang dienen te krijgen. 
c) COST 322: onderzoek naar de perfectionering van autobussen met 
verlaagd platform en naar de aanpassing van haltes. 
d) Onderzoek naar de informatie- en communicatiebehoeften van 
gehandicapten in verband met het gebruik van het openbaar vervoer. 
e) Europees rijbewijs (Richtlijn van 29.07.1991): deze richtlijn bevat 
specifieke bepalingen die het fysiek gehandicapten (met name personen 
met een zintuigeliJke handicap, epilepsie of diabetes) gemakkelijker 
moet maken een rijbewijs te halen. Met name Is er een bepaling die 
houders van een rijbewijs B toestaat een minibus of een voertuig 
"voor sociaal gebruik", dat meer dan 3,5 ton weegt, te besturen. 
f) Voorstel voor een richtlijn inzake normen voor de constructie van 
bussen en toerlngcars: dit voorstel voor een richtlijn bevat speciale 
bepalingen betreffende de toegankelijkheid, de in- en uitgangen, de 
hoogte van de treden, de lengte van de gangpaden en de deuren van 
deze voertuigen (december 1990). 
- 17 -
8. Belastingvoordelen en invoerrechten 
a) Belastingvoordelen: wat betreft de BTW zal voor speciale apparaten 
voor gehandicapten en voor hun revalidatie gedurende een 
overgangsperiode een "nultarief" of een "verminderd tarief toegepast 
worden. 
b) Invoerrechten: vrijstelling van invoerrechten voor voorwerpen bedoeld 
voor gebruik door gehandicapten, onder bepaalde beperkende 
voorwaarden (Verordening 918/83). Een voorstel voor een wijziging 
houdt in dat een van die voorwaarden wordt afgeschaft, namelijk de 
eis dat er geen gelijkwaardig communautair produkt mag zijn. Deze 
vrijstelling Is beperkt tot de invoer van gratis verstrekte 
produkten, waarbij de gever geen commerciële bedoelingen heeft 
(Richtlijn 82/181/EEG). 
9. Vrijetijdsbesteding 
a) Creativiteit: het opzetten van een coördinatiestructuur voor 
creatieve activiteiten op nationaal en Europees niveau (betreffende 
de Europese NGO EUCREA en de nationale NGO's die deze 
vertegenwoordigen in elk van de 12 Lid Staten). De taak van deze 
structuur is alle creatieve activiteiten (schilderen, muziek, 
theater, dans, enz.) te stimuleren en te coördineren, voor zover ze 
van therapeutische waarde zijn en de expressie en de zelfontplooiing 
bevorderen. 
b) Sport: oprichting (nog gaande) van een coördinatiestructuur voor 
sportieve activiteiten door en voor gehandicapten, teneinde de 
onderlinge samenhang van acties op nationaal en Europees niveau te 
bevorderen. 
Het opzetten van een Europese gegevensbank die alle bij sportieve 
activiteiten voor gehandicapten betrokken organisaties bevat 
(operationeel eind 1991 op compact disc). 
c) Toerisme: maatregelen voor het opzetten van een coördinatiestructuur 
voor toeristische activiteiten voor gehandicapten op nationaal of 
Europees niveau. Daarnaast is in de mededeling van de Commissie over 
het toerisme een speciaal hoofdtsuk gewijd aan het "Sociale 
toerisme", met name ten behoeve van gehandicapten. 
10- Consumentenbeleid 
Het raadgevend comité voor het consumentenbeleid bestudeert 
regelmatig de initiatieven van de Commissie in verband met de 
specifieke behoeften van gehandicapten. 
11- Buitenlandse betrekkingen 
a) PHARE: communautair hulpprogramma voor de economische wederopbouw 
van de landen van Midden- en Oost Europa (Verordening 3906/89). 
Het PHARE programma omvat acties ten behoeve van Roemeense 
kinderen, met name de complete rénover ing van 17 centra voor 
gehandicapte kinderen. 
- 18 -
b) TEMPUS: transeuropees mobiliteitsprogramma voor 
universiteitsstudies (1990-1994, besluit van 07.05.1990). Het 
TEMPUS programma omvat In het kader van het PHARE-programma drie 
acties waaraan gehandicapten kunnen deelnemen. Een in 1990 
Ingediend project betreft de opleiding van gehandicapten. 
Overigens is geconstateerd dat men zich meer bewust is geworden 
van de specifieke behoeften van gehandicapten. 
12. Samenwerking met de ontwikkelingslanden 
In het algemene kader van het samenwerkingsbeleid van de Europese 
Gemeenschap t.a.v. de ontwikkelingslanden is een van de voornaamste 
doelstellingen een zo groot mogelijk aantal personen in die landen 
toegang tot de gezondheidszorg te verschaffen, teneinde de gelijkheid 
en de sociale rechtvaardigheid te bevorderen. Een groot aantal 
communautaire projecten voor de ontwikkeling van de nationale 
systemen van gezondheidszorg in die landen omvatten activiteiten ten 
behoeve van gehandicapten, ofwel op het gebied van de preventie 
danwei op het gebied van de fysieke of sociale revalidatie. 
- 19 -
Bijlage b : VOORLOPIGE BALANS VAN HET ACTIEPROGRAMMA HELIOS I 
1. Politleke Initiatieven 
De politieke initiatieven zijn In het algemeen voortgekomen uit de 
activiteiten op alle niveaus, met name op seminars en conferenties, 
waaraan de gehandicapten en hun vertegenwoordigers hebben deelgenomen, 
evenals de netwerken voor de uitwisseling van ervaring en informatie. Op 
onderwijsgebied hebben bijvoorbeeld de conclusies van conferentie van 
Rotterdam (1989) geleid tot het opstellen van de Resolutie van 
31 mei 1990. Deze resolutie heeft in de meeste Lid-Staten een stimulerend 
effect gehad en tot praktische maatregelen geleid. 
In dit opzicht zijn de volgende documenten het vermelden waard: 
verslag over werkgelegenheid voor gehandicapten in de Gemeenschap, 
ingevolge de Aanbeveling van de Raad van 24 Juli 1986, en de 
conclusies van de Raad van 12 Juli 1989, 
Besluit van de Raad van 18 december 1989 betreffende de voortzetting 
van het HANDYNET-systeem In het kader van het HELIOS-programma, 
Resolutie van de Raad en van de ministers van Onderwijs van 
31 mei 1990 betreffende de integratie van gehandicapte kinderen en 
Jongeren in het gewone onderwijs, 
tussentijds verslag aan het Parlement en aan de Raad van 
6 december 1990 over de tenuitvoerlegging van het HELIOS I-programma, 
voorstel voor een Resolutie van de Raad en van de ministers van 
Onderwijs over de integratie op school, betreffende de relatie tussen 
ouders en onderwijsgevenden, 
voorstel voor een Richtlijn van de Raad ter verbetering van de 
mobiliteit en het veilige vervoer van gehandicapte werknemers op weg 
naar het werk. 
2. Technische samenwerking 
Het voornaamste doel van de op dit gebied geplande activiteiten was het 
bevorderen van vernieuwing, het stimuleren van de uitwisseling van 
ervaringen en het bevorderen van de verspreiding van geslaagde 
experimenten door middel van de volgende maatregelen: 
a) het intensiveren van de Europese samenwerking inzake bestaande 
model activité!ten in de Lid Staten. 
b) het opzetten van een geautomatiseerde databank (HANDYNET) over de 
verschillende aspecten van het teven van gehandicapten, in de 9 talen 
van de Gemeenschap. 
- 20 -
c) Europese netwerken 
Na selectie van de deelnemers op voordracht van de regeringen zijn er 
4 netwerken opgericht: 
1) 50 centra en experimenten voor opleidingen of beroepsrevalidatie, 
2) 21 lokale modelactiviteiten betreffende de integratie van 
gehandicapte kinderen en Jongeren in het onderwijs, 
3) 27 lokale modelactiviteiten betreffende de economische 
integratie, 
4) 32 lokale modelactiviteiten op het gebied van de sociale 
integratie (toegankelijkheid, hulsvesting, mobiliteit en 
vervoer), 
dus in totaal 130 activiteiten, verspreid over de 12 Lid Staten. 
Deze 4 netwerken zijn opgericht om de uitwisseling van ideeën en de 
overdracht van kennis en geslaagde experimenten tussen de Lid Staten 
te stimuleren. Dit gebeurt door middel van de organisatie van 
conferenties en seminars, studiebezoeken of opleidingsstages. 
Aan de conferenties nemen alle partners van een netwerk deel, plus 
enkele externe partners. Het doel van de conferenties is enerzijds 
het verzekeren van samenhang op Europees niveau bij de ontwikkeling 
van nieuwe technieken, en anderzijds het bevorderen van een of meer 
bijzondere aspecten. 
Aan de seminars, die zijn gewijd aan een specifiek onderwerp, nemen 
die leden van een netwerk deel, die zich in het bijzonder met dat 
thema bezighouden. 
De conclusies van deze conferenties en seminars worden op grote 
schaal verspreid, zodat alle partners ze verder kunnen verspreiden en 
er ook zelf van kunnen profiteren voor hun eigen werk. 
Op basis van deze informatie worden georganiseerd: 
ofwel studiebezoeken, waarbij de leden van een netwerk ter 
plaatse geslaagde activiteiten kunnen bestuderen, met het oog op 
een eventuele overdracht; 
danwei opleidingsstages, waarbij bijzonder doelmatig gebleken 
methoden of technieken bestudeerd en aangeleerd kunnen worden. 
- 21 -
De resultaten van al deze acitivltelten zijn moeilijk te 
kwantificeren, aangezien het de ontwikkeling en verbetering van 
ideeën en concepten betreft. Desalniettemin kan geconstateerd worden 
dat bepaalde Lid Staten, waar het sociale systeem minder ontwikkeld 
is, een grote behoefte aan informatie hebben, en geleidelijk 
profiteren van de ervaring van andere partners om een 
ontwikkelingsniveau te bereiken dat gelijkwaardig aan dat van de 
andere Lid Staten, waarbij zij momenteel ook geholpen worden door het 
HORIZON initiatief. 
Bepaalde bijzonder interessante activiteiten, die ofwel spontaan 
danwei naar aanleiding van deze bijeenkomsten zijn ontwikkeld, 
verdienen vanwege hun succes bijzondere aandacht. 
Op het gebied van de CENTRA EN EXPERIMENTEN VOOR BEROEPSOPLEIDING EN 
-REVALIDATIE moeten twee nieuwe activiteiten genoemd worden. De 
eerste betreft de revalidatie van personen met hersenletsel. Hier 
hebben drie centra in samenwerking de herintegratie van een aantal 
patiënten bewerkstelligd. 
De tweede betreft de beroepsrevalidatie van psychische patiënten. Dit 
betreft de centra van ROTTERDAM en MAASTRICHT in Nederland, het 
centrum te THESSALONIKI in Griekenland, het centrum te OSNABRUCK in 
Duitsland en het centrum van EDINBURGH In Schotland. 
Daarnaast hebben enkele centra activiteiten met een bijzonder hoog 
kwaliteitsniveau ontwikkeld, met name: 
het centrum van PENGWERN HALL (Wales) voor geestelijk 
gehandicapten, dat een compleet opleidingsprogramma ontwikkelt, 
dat loopt van de eenvoudigste dagelijkse bezigheden tot aan het 
aanvaarden van een gewone baan; 
de centra voor beroepsopleiding van WORMS (voor lichamelijk 
gehandicapten) en BAD VILBEL (lichamelijk of geestelijk 
gehandicapten) in Duitsland, waar de patiënten hogere 
vakdiploma's kunnen behalen; 
de beroepsschool van SAHVA te KOPENHAGEN (Denemarken), waar een 
flexibel opleidingsprogramma gecombineerd wordt met produktie 
voor de ni et-beschermde markt; 
het QUEEN ALEXANDRA COLLEGE voor blinden te BIRMINGHAM (Verenigd 
Koninkrijk) dat visueel gehandicapten een compleet op lei dings- en 
dienstenprogramma aanbiedt; 
het centrum "LA NOSTRA FAMIGLIA" van BOSISIO PARINI (Italië) voor 
kinderen met uiteenlopende handicaps, waar in nauwe samenwerking 
met een wetenschappelijk instituut een revalidatie programma op 
hoog niveau wordt uitgevoerd; 
- 22 -
het beroepencentrum van SAINT-ETIENNE (Frankrijk), dat een 
samenwerkingsmodel met ondernemingen heeft ontwikkeld; 
- de "COPE FOUNDATION FOR THE MENTALLY HANDICAPPED" (Ierland), een 
voorbeeld van dienstverlening op allerlei gebied vanaf de 
vroegste jeugd tot de ouderdom. 
Wat de LOCALE MODELACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN DE INTEGRATIE OP SCHOOL 
betreft, verdienen enkele specifieke acties vermeld te worden. Het 
betreft: 
- de locale model activité it van NORTHUMBERLAND (Verenigd 
Koninkrijk) voor de aanpassing en de inrichting van scholen met 
het oog op de integratie van zwaar gehandicapte kinderen en 
Jongeren; 
de locale model actIvlteit van SWANSEA (Verenigd Koninkrijk) voor 
de bevordering van de integratie van gehandicapte Jongeren in het 
gewone, voortgezette en hoger onderwijs; 
de locale model activlteit van THOLEN (Nederland) voor een systeem 
van samenwerking tussen instellingen voor gewoon en speciaal 
onderwijs, zodat men minder een beroep op het speciaal onderwijs 
hoeft te doen en de toegang tot het gewone onderwijs 
vergemakkelijkt wordt; 
de locale model activlteit van VALLADOLID (Spanje) voor de 
bevordering van de Individuele integratie dankzij de bijstand van 
een multidlsciplinair team; 
de locale modelactiviteit van SIENA (Italië) voor onderzoek op 
het gebied van de nieuwe technologieën, voor de samenwerking 
tussen alle voorzieningen en voor de uitwerking van een aan de 
stad aangepast plan; 
de locale modelactiviteit van HINNERUP (Denemarken) voor de 
individuele integratie op alle scholen en voor onderzoek op het 
gebied van de nieuwe technologieën. 
Wat de LOCALE MODELACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN DE ECONOMISCHE 
INTEGRATIE betreft, kan gewezen worden op de volgende succesvolle locale 
initiatieven: 
de locale model activite it te GENK-HASSELT (België) voor de 
ontwikkeling van een specifieke dienstverlening voor de plaatsing 
van gehandicapten, die bijzonder succesvol Is; 
de locale model activlteit te SILKEBORG (Denemarken) voor een 
interessante filosofie en een uitgebreide ervaring met 
beroepsopleiding in het gewone beroepsopleidingssysteem; 
- 23 -
de locale modelactiviteit te ABENSBERG (Duitsland) voor de 
ontwikkeling van een zeer doelmatige begeleiding in het kader van 
de werkgelegenheid voor geestelijk gehandicapten; 
de locale modelactiviteit van TULLAMORE (Ierland) die zich op 
gestructureerde en doeltreffende wijze bezighoudt met 
beroepskeuzevoorlichting en werkgelegenheid voor gehandicapten; 
de locale modelactiviteit van RIETI (Italië) voor het verminderen 
van de afhankelijkheid van instellingen, de socialisatie en de 
basisopleiding van geesteszieken, enerzijds dankzij een 
realistische benadering van de arbeidsmarkt, en anderzijds In het 
kader van een coöperatieve drukkerij voor geestelijk 
gehandicapten, waar zij ook opgeleid worden in het gebruik van de 
nieuwe technologie; 
de locale model actIvlteit te LISSABON (Portugal) voor een 
coherente en met succes bekroonde aanpak van de beroepsopleiding 
van doven-, 
de locale modelactiviteit te LONDEN (Verenigd Koninkrijk) voor de 
beroepsopleiding en de plaatsing op de arbeidsmarkt d.m.v. nieuwe 
technologieën en benaderingen-, 
de locale modelactiviteit te MURCIA (Spanje) voor een 
systematische aanpak van de integratie van geestelijk 
gehandicapten; 
de locale modelactiviteit te BADAJOZ (Spanje) voor het beheer van 
een project voor de plaatsing van gehandicapten in semi-
beschermde structuren. 
Wat de LOCALE MODELACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN DE SOCIALE INTEGRATIE 
EN HET ZELFSTANDIG LEVEN betreft, verdienen de volgende activiteiten de 
aandacht: 
de locale model activiteiten van VAL DE MARNE (Frankrijk), ESCH 
SUR ALZETTE (Luxemburg) en ALAVA (Spanje) voor hulp bij het 
ontwikkelen van een zelfstandig leven en beroepsopleidingen voor 
geesteszieken die een langere periode in een instelling hebben 
doorgebracht; 
de locale model activlteiten van BANFF (Verenigd Koninkrijk), 
NYKOBING en FALSTER (Denemarken), VEILE (Denemarken) en WATERFORD 
(Ierland) voor een regionaal pian voor desinstitutionaiisering, 
dat de basis legt voor voorzieningen voor hulp aan huis, 
beroepsopleiding en vrijetijdsbesteding voor geestelijk 
gehandicapten en geesteszieken; 
de locale model activlteiten te GIUGLIANO (Italië) en STUTTGART 
(Duitsland) voor de ontwikkeling van sociaal-psychiatrische 
diensten buiten instellingen, inclusief hulpdiensten voor 
noodgeva11 en, beroepsopI e IdIng, werkgeIegenheIdsmode11 en en 
vrijetijdsbesteding; 
- 24 -
- de locale model activlteit te SAINT-QUENTIN-EN-YVELINES 
(Frankrijk) voor de sociale Integratie door middel van aangepaste 
huisvesting, mobiliteit, vervoer en toegankelijkheid; 
- de locale modelactivlteit te BORDEAUX (Frankrijk) voor de 
terugkeer naar huis, de technische hulpmiddelen, de aanpassing 
van de woning en hulpverlening In het dagelijks leven-, 
de locale modelactiviteit te BELLUNO (Italië) voor opvoeding in 
het zelfstandig leven, technische hulpmiddelen en 
toegankelijkheid; 
de locale modelactiviteit te BOLOGNA (Italië) voor de controle 
van de omgeving van lichamelijk zwaar gehandicapten; 
de locale modelactivlteiten van LLANELLI (Verenigd Koninkrijk), 
LONDEN (Verenigd Koninkrijk) en BRIGHTON (Verenigd Koninkrijk) 
voor de participatie van gehandicapten aan het 
besluitvormingsproces en voor een van huis-tot-huis-
vervoerssysteem. 
d) Geautomatiseerd informatie- en documentatiesysteem HANDYNET 
HANDYNET is een geautomatiseerd Europees meertalig informatiesysteem 
dat de volgende gebieden bestrijkt: 
technische hulpmiddelen voor motorisch, visueel en communicatief 
gehandicapten, en onderwiJsprogrammatuur, 
beroepsopleiding en werkgelegenheid, 
toegankelijkheid en vervoer, 
sport, vrijetijdsbesteding, toerisme, creativiteit, enz. 
Overeenkomstig het besluit van de Raad van 18 december 1989 hebben de 
activiteiten in verband met het voltooien en operationeel maken van 
de HANDYAIDS module over technische hulpmiddelen voor motorisch, 
visueel, auditief, geestelijk of communicatief gehandicapten, 
prioriteit gekregen. 
Het systeem werkt via drie componenten: 
1. een databank 
2. elektronische post 
3. een elektronische nieuwsbrief. 
Het HANDYNET systeem, een geheel nieuwe ontwikkeling in Europa, is 
geleidelijk ontwikkeld en In 1990 operationeel geworden, dankzij de 
medewerking van deskundigen uit alle landen. 
- 25 -
Met de nationale verzamel centra zijn door de desbetreffende 
regeringen gecontroleerde contracten getekend. Deze contracten, die 
de rechten en plichten van alle partners van het systeem, met 
Inbegrip van de Commissie, vastleggen, zijn getekend tussen Juni 1990 
en februari 1991. 
De gegevensverzameling in samenwerking met de gecontracteerde centra 
is geleidelijk op gang gekomen, na installatie van de werkstations en 
de opleiding van het personeel, waarover al tijdens de opbouwfase was 
besloten. 
Daardoor zijn alle Lid Staten In staat geweest al vanaf het begin van 
1991 met de gegevensverzameling te beginnen. 
Deze verzameling vond plaats via het telefoonnet, een bijzonder 
langzame en kostbare methode. Een nieuwe ontwikkeling is het gebruik 
van interfases, waardoor de gegevens automatisch omgezet kunnen 
worden. Hierdoor was het mogelijk tot 23.09.1991 13.316 gegevens 
bijeen te brengen. Dankzij de samenwerking van de nationale 
verzamel centra In de verbindingsgroep zijn de verzamel fiches, die 
zeer complex waren, vereenvoudigd, en is het systeem zelf en het 
functioneren daarvan verbeterd. Volgens de plannen zal in de komende 
maanden de CD-ROM techniek ingevoerd worden, d.w.z. compact discs, 
die gemakkelijk en snel verspreid kunnen worden. Verder dienen de 
informatie- en adviescentra, die de gehandicapten moeten voorlichten, 
verder ontwikkeld te worden. Het initiatief daartoe valt onder 
verantwoordelijkheid van de Lid Staten. Door de technische 
ontwikkeling zullen de gegevens ook in beeld en geluid verspreid 
kunnen worden, zodat alle categorieën gehandicapten er gebruik van 
zullen kunnen maken, (vocale synthese, braille). 
3. Samenwerking met de NGO's 
Tot nu toe heeft de Commissie een financiële bijdrage geleverd aan 
163 activiteiten met een Europese dimensie van de Europese NGO's 
(EURAS). In de loop van HELIOS I is prioriteit verleend aan 
samenwerking met Europese NGO's die representatief zijn voor een 
handicap of een integratieprobleem. Deze samenwerking is in de loop 
van het HELIOS programma versterkt en heeft betrekking op de volgende 
activiteiten: 
permanente dialoog, 
advies aan de Commissie over technische problemen, na raadpleging 
van hun nationale organisaties, 
medewerking bij het opstellen van technische criteria in verband 
met de ontwikkeling van politieke initiatieven, 
verspreiding van informatie betreffende het HELIOS programma, 
samenwerking met andere activiteiten van het HELIOS programma. 
- 26 -
In het kader van haar samenwerking met de Europese NGO's, 
georganiseerd op basis van Jaarlijkse actieprogramma's met een 
Europese dimensie, financiert de Commissie conferenties, seminars, 
studiebezoeken, opleidingsstages en andere samenwerkingsactiviteiten 
met een Europese dimensie. Van de 50 Europese NGO's zijn er 30 lid 
van de dialooggroep en 9 van de verbindingsgroep van HELIOS. 
Overigens hebben bepaalde activiteiten van de gesubsidieerde NGO's 
een hoog niveau bereikt. De volgende activiteiten zijn daar goede 
voorbeelden van: 
Europese actie van gehandicapten (E.A.H.) 
In november 1989 Is in Aken (Duitsland) een seminar over 
werkgelegenheid voor geestelijk en lichamelijk gehandicapten 
gehouden. Het doel was na te gaan welke mogelijkheden er bestaan om 
de kansen van gehandicapten op de gewone arbeidsmarkt te bevorderen. 
Federatie van Gezinsorganisaties in de Europese Gemeenschap (COFACE) 
In april 1991 hebben COFACE en de Association des Paralysés de France 
in Straatsburg een conferentie gehouden over "Vrij verkeer en 
vestigingsrecht voor gehandicapten in de EG". Het doel was 
gezamenlijk een "resolutie" betreffende dit centrale thema op te 
stellen. 
Eurolink - Age 
In maart 1990 organiseerde Eurolink-Age een Europees seminar in 
Florence met als thema "Ouder worden en handicap". Het doel van dit 
seminar was deze twee onderwerpen te bespreken en op Europees niveau 
een verband te leggen. Er is een eindrapport opgesteld, dat ook een 
"Europese praktijkcode" betreffende handicap en ouder worden omvat. 
De Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad hebben 
overigens bij het opstellen van een globaal beleid rekening gehouden 
met dit document. 
International League of Societies for Persons with a Mental Handicap 
De ILSMH heeft in Juni 1991 haar Jaarvergadering gehouden. De 
doelstellingen waren enerzijds het te volgen beleid inzake de 
woonomstandigheden van geestelijk gehandicapte volwassenen in Europa 
te bepalen, en anderzijds de ethische problemen te bespreken die zich 
met name bij biomedisch onderzoek voordoen. 
Internationale Federatie van Arbeids- en Burger invaliden (FIMITIC) 
De FIMITIC heeft in Juni 1990 in Denemarken een congres gehouden over 
de mogelijkheden voor zelfstandig leven en hulpdiensten voor 
gehandicapten. Het congres werd afgesloten met de unanieme 
goedkeuring van een resolutie betreffende de grondrechten van de 
gehandicapte. 
27 -
Mobility International 
Het begin december 1990 in Milaan gehouden seminar had tot doel de 
rechtspositie van gehandicapten In de loop van hun leven te 
v«rgelIJken. 
Rehabilitation International European Communities Association (RI-
ECA) 
RI-ECA heeft in samenwerking met het Spaanse ministerie van Sociale 
Zaken Inserso in november 1988 in Spanje een Europees seminar 
georganiseerd over de vergelijking van inkomens, verstrekkingen en 
dienstverlening, met het oog op de harmonisatie van de sociale 
bescherming in de Gemeenschap. Er is een eindverslag met samenvatting 
gepubliceerd over uitkeringen, dienstverlening en sociale 
bescherming. 
Union Européenne des Aveugles (U.E.A.) 
In december 1988 is in Kopenhagen een conferentie gehouden over 
nieuwe technieken en nieuwe opleidingen voor blinde telefonistes. De 
conferentie heeft geleid tot een belangrijke politieke 
standpuntbepaling van de U.E.A.: positieve discriminatie, opleiding, 
permanent overleg met ondernemingen, en de oprichting van een 
Europees forum voor onderling contact en voor de uitwisseling van 
ervaringen en van technische en technologische informatie. 
European Community Regional Secretariat of the World Federation of 
the Deaf - ECRS 
Tijdens de onderwiJsconferentie in Athene is de "Verklaring van de 10 
rechten van dove kinderen" goedgekeurd. Deze verklaring is opgesteld 
tijdens een HELIOS seminar over integratie op school te Rotterdam in 
1989, en heeft sindsdien ai veel tot veranderingen bijgedragen. Aan 
de Universiteit van Patras in Griekenland is een vakgroep voor 
dovenonderwiJs opgericht, en men heeft besloten op Portugese scholen 
gebarentaal in te voeren. Het verslag heeft ook gediend als basis 
voor verschillende latere conferenties (opleiding en werkgelegenheid, 
rechten van dove studenten en tweetalig onderwijs). 
European Regional Council of the World Federation for Mental Health 
(ERC-WFMH) 
In Juni 1991 heeft de Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid 
in samenwerking met de ERC-WFMH in België het eerste Europese congres 
voor gezinsleden van geesteszieken georganiseerd. Er is een manifest 
opgesteld over de rechten van de geesteszieke en zijn familieleden. 
Creativiteit - Sport - Toerisme 
In de loop van het HELIOS I programma (1988-1991) heeft zich een 
opmerkelijke groei en ontwikkeling voorgedaan van organisaties die 
zich bezighouden met sport en creativiteit voor gehandicapten. 
- 28 -
Tegelijkertijd spelen creativiteit en sport een steeds belangrijker 
rol, aangezien zij bijdragen tot de verdere integratie van 
gehandicapten, dankzij de uitwisseling van Ideeën of ervaringen 
tussen de verschillende Lid Staten. 
Op initiatief van de Commissie van de Europese Gemeenschappen is de 
internationale organisatie EUCREA opgericht; deze organisatie houdt 
zich bezig met creativiteit voor en door gehandicapten, en is 
gebaseerd op nationale comités in de twaalf Lid Staten. Deze 
vereniging tracht creatieve activiteiten op nationaal en Europees 
niveau te stimuleren en te coördineren. In de loop van het HELIOS I 
programma zijn ongeveer 350 creatieve projeten geëvalueerd, waarvan 
127 een subsidie van de Commissie ontvangen hebben. Deze projecten 
omvatten al ie vormen van artistieke expressie, maar ook alle 
categorieën handicaps. Zij omvatten de organisatie van conferenties, 
seminars en tentoonstellingen van creatieve uitingen, en ook de 
ontwikkeling van de mogelijkheden voor gehandicapten: deze 
activiteiten lopen uiteen van muziek en theater tot audiovisuele 
produkties, en van schilderen tot literatuur. Er worden beurzen 
verstrekt ter ondersteuning van gehandicapte artiesten en van anderen 
die creatief werkzaam zijn. 
Op het gebied van de sport is bij contacten met een groeiend aantal 
organisaties van gehandicapten gebleken dat een coördinatiestructuur 
noodzakelijk is, zowel op nationaal ais op communautair niveau. De 
Commissie steunt dit initiatief, omdat het de organisatie van deze 
evenementen zal vergemakkelijken. In de periode 1988-1991 heeft de 
Commissie 50 projecten betreffende verschillende sportieve 
activiteiten en verschillende categorieën handicaps gesubsidieerd. 
Wat reizen voor gehandicapten betreft heeft de British Tourist Board 
in maart 1991 in samenwerking met de Commissie een Europese 
conferentie georganiseerd met de titel "Toerisme voor allen". Deze 
conferentie, die werd geopend door de Britse staatssecretaris voor 
toerisme, was meer gericht op de toerisme industrie en de 
mogelijkheden voor aangepaste aanbiedingen voor gehandicapten dan op 
de sociale dienstverlening of op de gehandicaptenorganisaties. 
De deelnemers hebben er met nadruk op gewezen dat bij de opleiding 
van architecten rekening moet worden gehouden met de behoeften van 
alle toeristen, ook die van gehandicapten. 
Verder meende men dat er naar gestreefd moet worden dat de 
reisbureaus systematisch overleg plegen met organisaties of 
specialisten op het gebied van de gehandicaptenzorg. 
- 29 -
4. Bewustmaking van het publiek 
De bewustmaking van het publiek Is buitengewoon belangrijk. Het doel is 
d* mentaliteit en de opvattingen van een groot deel van de bevolking te 
veranderen. In dit verband neemt de samenwerking met media een steeds 
belangrijker plaats in. Er is een overeenkomst gesloten met een tv-
station over het audiovisueel verslaan van grote manifestaties. Bij veel 
beurzen en tentoonstellingen Is een HELIOS stand te vinden, waar in 
rechtstreeks contact met gehandicapten en met beroepskrachten informatie 
verspreid kan worden. 
De Commissie organiseert elk Jaar wedstrijden en kent prijzen toe op het 
gebied van het zelfstandig leven van gehandicapten (toegankelijkheid, 
vervoer, huisvesting). Tijdens de Europese conferenties van Brussel 
(1989) en Brighton (1991) zijn 29 prijzen toegekend voor geslaagde 
projecten zoals: 
de ontwikkeling van een apparaat dat in rolstoelen kan worden 
ingebouwd en waardoor die (statische of mobiele) obstakels kunnen 
overwinnen en stoppen als er iemand voor ze langs loopt; dit 
hulpmiddel is zeer nuttig in het dagelijks leven en maakt het ernstig 
gehandicapten mogelijk zich voort te bewegen zonder anderen of 
zichzelf In gevaar te brengen (België); 
Infraroodzenders op strategische plaatsen In openbare gebouwen 
(stations, postkantoor, enz.) die instructies of informaties 
betreffende de mobiliteit van blinden verstrekken (Duitsland); 
de aanpassing van openbare vervoermiddelen (bus, metro), te Bilbao 
(Spanje) voor alle soorten handicaps (hefplatformen, opritten, 
mondelinge informatie en informatie in braille); 
de opvoeding in ze Ifverzorg ing en zelfstandig leven van geestelijk 
gehandicapte jonge volwassenen in een centrum waar alle noodzakelijke 
uitrusting aanwezig is en waar buiteninstitutionele activiteiten 
worden aangeboden (I taIië); 
de renovatie en aanpassing van woningen, volgens een origineel 
ontwerp, in een wijk nabij het centrum van Edinburgh (Groot-
Brittannië), waarbij gebruik gemaakt is van de ervaringen van 
gehandicapten; dit project maakt zelfstandig leven binnen een groep 
en sociale integratie mogelijk. 
Andere belangrijke resultaten zijn de aanpassing van de luchthaven 
Heathrow bij Londen, de aanpassing van een zeilschip aan de behoeften van 
gehandicapten, het verlenen van beurzen aan gehandicapte artiesten en de 
verbetering van de toegankelijkheid van een groot aantal Europese musea. 
- 30 
5. Studies 
De volgende studies, die in de loop van het HELIOS l programma zijn 
uitgevoerd, zijn van essentieel belang voor het vaststellen van nieuwe 
beleidslijnen, en met name voor de presentatie van de nieuwe politieke 
initiatieven: 
auteursrechten op kunstwerken van geestelijk gehandicapte artiesten, 
de beschermde werkplaatsen in Europa, 
de gehandicapte vrouwen, 
de gehandicapten en de nieuwe technologieën, 
beroepsbezigheden en vrijetijdsbesteding voor personen die geestelijk 
of zwaar lichamelijk gehandicapt zijn en voor meervoudig 
gehandicapten, 
mobiliteit en vervoer van gehandicapten, 
de werkgelegenheidssituatie van gehandicapten, 
statistieken over de situatie van gehandicapten, 
onderzoek bij de revalidatiecentra van de Lid Staten, 
onderzoek naar de positie van doven in de Europese Gemeenschap, 
vergelijking van de systemen van sociale zekerheid van de Lid Staten, 
met het oog op een harmonisatie ten behoeve van gehandicapten. 
6. Overlegstructuren 
De Commissie streeft met de overlegstructuren van het HELIOS programma 
twee doelen na, namelijk enerzijds een zo groot mogelijke duidelijkheid 
over al haar activiteiten en anderzijds de participatie van de 
rechtstreeks betrokken gehandicapten aan het besluitvormingsproces. Deze 
structuren zijn: 
een raadgevend comité met twee regeringsvertegenwoordigers per Lid 
Staat; 
een verbindingsgroep, samengesteld uit de regeringsvertegenwoordigers 
van het raadgevend comité, vertegenwoordigers van negen NGO's met een 
Europese dimensie en van werkgevers- en werknemersorganisaties; 
- 31 -
de werkgroepen "Integratie op school", "Werkgelegenheid voor 
gehandicapten", "Mobiliteit en vervoer", die bestaan uit 
regeringsdeskundigen die de Commissie van advies dienen inzake de 
verschillende aspecten van de integratie; 
een dialooggroep, die op het moment bestaat uit ongeveer 30 NGO's, 
geselecteerd op grond van hun representativiteit op Europees of 
internationaal niveau op een speciaal gebied; 
verschillende technische werkgroepen, samengesteld uit deskundigen, 
zoals de technische coördinatiegroep van HANDYNET. 
- 32 -
Voorstel voor een 
PESIUIT VAN Pi PAAP 
tot vaststelling van een derde communautair 
actieprogramma ten behoeve van gehandicapten 
HELIOS I I (1992-1996) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 128 en 235, 
Gelet op Besluit 63/266/EEG van de Raad van 2 april 1963 houdende 
vaststelling van de algemene beginselen voor de toepassing van een 
gemeenschappelijk beleid met betrekking tot de beroepsopleiding^), 
inzonderheid het tiende beginsel daarvan, 
Gezien het voorstel van de Commissie^2), 
Gezien het advies van het Europees Parlement^3), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité^4), 
Overwegende dat de voltooiing van de interne markt met haar sociale 
dimensie en de daardoor teweeggebrachte veranderingen, de snelle 
technische ontwikkelingen en de complexere arbeidsmarkten tot het 
treffen van passende maatregelen ten behoeve van gehandicapten nopen; 
(1) PB nr. 63 van 20.4.1963, blz. 1338/63. 
(2) PB nr. 
(3) PB nr. 
(4) PB nr. 
- 33 -
Overwegende dat de conclusies van de Raad en van de Ministers van 
Onderwijs, in het kader van de Raad bijeen, van 14 mei 1987 betreffende een 
Europees samenwerkingsprogramma inzake de integratie van gehandicapte 
kinderen in het gewone onderwijst^) en de resolutie van de Raad en de 
Ministers van Onderwijs, in het kader van de Raad bijeen, van 31 mei 
1990^6) bevestigen dat het noodzakelijk is de fysieke hinderpalen te 
verwijderen, gebruik te maken van flexibele onderwijsmethoden die aan de 
individuele behoeften zijn aangepast en die de overgang naar 
beroepsopleiding en beroepsleven en naar het leven als volwassene 
vergemakkelijken, een zo actief mogelijke samenwerking met 
gespecialiseerde instellingen op te zetten, de door de nieuwe 
technologieën op onderwijsgebied geboden mogelijkheden te benutten en de 
banden tussen het gezin, de samenleving, de sociale diensten, de 
gezondheidsdiensten en het arbeidsbestel te versterken; 
Overwegende dat het HANDYNET-systeem, door het beschikbaar worden van de 
module over technische hulpmiddelen, bijdraagt tot het scheppen van 
gunstiger voorwaarden voor de integratie van gehandicapten en tot het 
informeren van zich voor het integratieproces van gehandicapten inzettende 
instellingen, beroepsgroepen en verenigingen over toegepast onderzoek op 
het gebied van technische hulpmiddelen; dat het Handynet-systeem derhalve 
voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het onderhavige 
programma van fundamenteel belang is; 
Overwegende dat het onderhavige programma tot doel heeft de op nationaal, 
regionaal en lokaal niveau ondernomen acties aan te vullen, met name door 
voor uitwisselingen van desbetreffende ervaringen en informatie te zorgen; 
Overwegende dat, zoals verklaard in Titel I, punt 26, van het 
Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden^7), 
iedere gehandicapte, ongeacht de oorsprong en de aard van zijn handicap, 
voor concrete aanvullende maatregelen ter bevordering van zijn 
maatschappelijke en beroepsintegratie in aanmerking dient te kunnen komen; 
dat deze maatregelen, afgestemd op de capaciteiten van de betrokkenen, met 
name op beroepsopleiding, ergonomie, toegankelijkheid, mobiliteit, 
vervoermiddelen en huisvesting betrekking moeten hebben; 
(5) PB nr. C 211 van 8.8.1987, blz. 1. 
(6) PB nr. C 162 van 3.7.1990, blz. 2. 
(7) C0M(89) 471 def. 
- 34 -
Overwegende dat in de Mededeling van de Commissie over haar actie-
programma^8) betreffende de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapshandvest 
van de sociale grondrechten van de werkenden nadrukkelijk erop wordt 
gewezen dat in het kader van de sociale dimensie van de verwezenlijking van 
de interne markt in 1992 in de Lid-Staten bij voorrang maatregelen voor het 
ontwikkelen en intensiveren van een samenhangend en globaal beleid ter 
bevordering van de beroeps- en sociale integratie en van het zelfstandig 
leven van gehandicapten, zowel op nationaal als op communautair niveau, 
moeten worden genomen; dat het Europese integratiebeleid voor gehandicapten 
dient te worden voortgezet en geïntensiveerd, ten einde één van de meest 
kansarme groepen van de bevolking meer gelijke kansen te bieden; 
Overwegende dat, aangezien dit besluit enerzijds uitvoering geeft aan 
beginselen inzake de tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijk beleid 
inzake de beroepsopleiding en ter bevordering van de werkgelegenheid van 
gehandicapten en anderzijds aan maatregelen die, met inbegrip van op de 
functionele revalidatie, de integratie op school, de sociale integratie en 
het zelfstandig leven van gehandicapten gerichte maatregelen, moeten worden 
getroffen om één van de doelstellingen van de Gemeenschap te 
verwezenlijken, zonder dat het Verdrag in de daartoe vereiste specifieke 
bevoegdheden voorziet, zowel artikel 128 als artikel 235 van het Verdrag 
als rechtsgrondslagen dienen te gelden, 
BESLUIT: 
ARTIKEL 1 
Een communautair actieprogramma ter bevordering van de integratie op 
school, van de beroeps-, de economische en de sociale integratie alsmede 
van het zelfstandig leven van gehandicapten (HELIOS II-programma), hierna 
"HELIOS II" genoemd, wordt vastgesteld voor het tijdvak van 1 Januari 1992 
tot en met 31 december 1996. 
ARTIKEL 2 
Voor de doeleinden van HELIOS II wordt onder "gehandicapten" verstaan: 
personen met ernstige gebreken of handicaps die het gevolg zijn van 
lichamelijke, waaronder zintuiglijke, of geestelijke, waaronder psychische, 
aandoeningen en die het verrichten van een voor de mens als normaal 
beschouwde activiteit of functie belemmeren of beletten. 
(8) C0M(89) 568 def., blz. 53-54. 
- 35 -
APT IKEI 3 
Op het gebied van de functionele revalidatie, de integratie op school, de 
beroepsopleiding en -revalidatie, de economische en de sociale integratie 
alsmede het zelfstandig leven van gehandicapten bestaan de doelstellingen 
van HELIOS II uit: 
a) het voortzetten van de ontwikkeling van een globaal communautair 
integratiebeleid, dat op de beste en de doeltreffendste innoverende 
experimenten en methoden in de Lid-Staten is gebaseerd; 
b) het vaststellen welke vernieuwende benaderingen en maatregelen met 
het oog op een betere onderlinge afstemming en coördinatie van de 
overeenkomstig punt a) gevoerde acties dienen te worden bevorderd; 
c) het voortzetten van de ontwikkeling van activiteiten inzake 
uitwisselingen en informatie die een positieve bijdrage overeen­
komstig punt a) kunnen leveren en een zo breed mogelijke verspreiding 
daarvan bevorderen; 
d) het intensiveren van de samenwerking met ni et-gouvernementele 
organisaties met een Europese dimensie. 
ARTIKEL 4 
1. De algemene acties ter verwezenlijking van de in artikel 3 bedoelde 
doelstellingen bestaan uit: 
a) het coördineren, ondernemen en stimuleren van activiteiten op 
basis van nader bepaalde jaarlijkse thema's, die op het bevorderen 
van vernieuwing, het vergemakkelijken van uitwisselingen van 
ervaringen en het aanmoedigen van de verspreiding van geslaagde 
experimenten en de overdracht van doeltreffende methoden zijn 
gericht. Deze activiteiten impliceren dat de gehandicapten, hun 
gezinnen, de vertegenwoordigende organisaties, deskundigen, 
onderzoekers, beroepsbeoefenaren op dit gebied, vrijwilligers en 
sociale partners daarbij nauw worden betrokken; 
- 36 -
b) het voorzien in de informatiebehoefte van gehandicapten door 
middel van het voortzetten, in het kader van het geautomatiseerde 
informatie- en documentatiesysteem HANDYNET en op basis van nationale 
gegevens, van het verzamelen, het op Europees niveau standaardiseren, 
het bijwerken, het uitwisselen en het verbreiden van de door de 
nationale centra voor gegevensverzameling en informatie in de Lid-
Staten vergaarde informatie. 
Het HANDYNET-systeem dient mede ter bevordering van het onderzoek 
naar en de produktle van technische hulpmiddelen door het opstellen 
van een inventaris van toegepast onderzoek op dit gebied; 
c) het bevorderen van de deelname van gehandicapten in het kader van 
bestaande communautaire programma's, met name op het gebied van 
opleiding en voorbereiding op het beroepsleven, nieuwe technologieën, 
beroepsopleiding en werkgelegenheid, gelijke rechten voor vrouwen, 
onderwijs in vreemde talen, en van de mobiliteit en de uitwisseling 
van jongeren binnen de Gemeenschap; 
d) het zorgen voor een nauwere coördinatie met door intergouverne­
mentele organisaties ondernomen activiteiten en voor samenwerking met 
andere activiteiten op internationaal niveau op de in artikel 3 
bedoelde gebieden. 
2. De specifieke acties ter verwezenlijking van de in artikel 3 bedoelde 
doelstellingen worden in de bijlage genoemd. 
ARTIKEL 5 
De Commissie draagt zorg voor de uitvoering van HELIOS II. 
ARTIKEL 6 
1. De Commissie wordt bijgestaan door een Raadgevend Comité, hierna 
"Comité" genoemd, bestaande uit twee regeringsvertegenwoordigers van 
elke Lid-Staat en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de 
Comm i ss i e. 
- 37 -
2. Het advies van het Comité wordt gevraagd: 
- voor de oprichting en bij de vaststelling van de selectiecriteria, 
van de communautaire netwerken van vernieuwende acties voor locale 
integratie en voor uitwisselingen (A.I.L.E.); 
- voor het opstellen van de lijst van Jaarlijkse thema's die in 
conferenties, seminars, en studiebezoeken die in het kader van deze 
netwerken worden georganiseerd, aan de orde zullen komen; 
- over iedere, in het raam van de toepassing van artikel 4 te 
ondernemen algemene of specifieke actie. 
3. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp 
voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt binnen een 
termijn die de Voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie 
van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van 
een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-
Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt 
opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité 
uitgebrachte advies. Zij brengt het Comité op de hoogte van de wijze 
waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. 
ARTIKEL 7 
1. De Commissie legt over de uitvoering van HELIOS II vóór 
31 december 1994 aan het Europees Parlement, aan de Raad en aan het 
Economisch en Sociaal Comité een tussentijds evaluatieverslag voor. 
2. De Commissie legt over de uitvoering en de resultaten van HELIOS II 
vóór 1 Juli 1997 aan het Europees Parlement, aan de Raad en aan het 
Economisch en Sociaal Comité een volledig verslag voor. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
- 38 -
BIJLAGE 
SPECIFIEKE ACTIES TER VERWEZENLIJKING VAN DE IN 
ARTIKEL 3 VAN HET BESLUIT GENOEMDE DOELSTELLINGEN 
1. ALGEMENE OPMERKINGEN 
De onderhavige specifieke acties worden door de Commissie uitgevoerd 
in overleg met de Lid-Staten, de verenigingen van gehandicapten en 
hun families, de sociale partners en de beroeps- en 
vrijwi 11igersinstelIingen die werkzaam zijn op het gebied van de 
integratie van gehandicapten. 
De voorwaarden voor en de wijzen van deelname van de partners van de 
netwerken, van het HANDYNET-systeem en van de Europese ni et-
gouvernementele organiaties worden hieronder vastgesteld. 
Bovendien wordt in het bijzonder de nadruk gelegd op de rol van de 
nieuwe technologieën bij de integratie van gehandicapten. Door de 
onderwijskundige en praktische mogelijkheden die deze nieuwe 
technologieën bieden kunnen de ontwikkeling van leermiddelen, de 
aanpassing van werkplekken en van communicatie- en vervoermiddelen 
bevorderd worden, en kan het isolement van gehandicapten doorbroken 
worden. 
2. COMMUNAUTAIRE NETWERKEN VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE EN VOOR UITWISSELINGEN (AlLE's) * 
2.1 Algemene voorwaarden voor en wijzen van deelname van de AlLE's. 
2.1.1. De leden van elk netwerk moeten in elke Lid-Staat vernieuwende 
instellingen van hoog niveau, die op het gebied van de integratie 
als zodanig erkend worden en die duidelijk belang bij en ervaring 
met dit gebied hebben, vertegenwoordigen. 
De AlLE's worden door de Commissie op voordracht van de Lid-
Staten benoemd tot lid van een netwerk en kunnen vervangen 
worden. 
- 39 -
AlLE's die lid van een netwerk willen worden, dienen zich te 
verplichten tot het verwezenlijken van nader bepaalde en aan 
concrete en vernieuwende thema's gekoppelde doelstellingen. 
* De afkorting AILE wordt in alle talen van de Gemeenschap gebruikt 
(uitspraak: "aile" in het Frans). 
ledere AILE stelt een jaarlijks programma van activiteiten met een 
communautaire dimensie op, met bijbehorend tijdschema, ledere AILE 
verplicht zich op communautair niveau samen te werken en de verkregen 
informatie te verspreiden onder de andere partners van haar netwerk 
en van het externe netwerk. 
Het activiteitenprogramma van een netwerk bestaat uit studiebezoeken, 
opleidingsstages, seminars, conferenties en andere 
samenwerkingsactiviteiten met een Europese dimensie, en wordt 
opgesteld op basis van de jaarlijks door de Commissie in overleg met 
de Lid-Staten vastgestelde thema's. 
In combinatie met de activiteiten van ieder communautair netwerk 
worden positieve acties, onderzoeken en samenwerking met de Europese 
ni et-gouvernementele organisaties (EURAS) en de Lid-Staten 
georganiseerd. 
De AlLE's kunnen in werkgroepen samengebracht worden, met de opdracht 
verschillende thema's in verband met het integratieproces uit te 
werken. Er zal een évaluâtiegroep opgericht worden. 
De AlLE's dienen nauw samen te werken met de betrokken 
vertegenwoordigers van de lokale, regionale en nationale overheden, 
met Europese ni et-gouvernementele organisaties, en ook met 
representatieve organisaties en verenigingen van gehandicapten, hun 
families, beroepskrachten en vrijwilligers. 
2.1.2. Financiële bijdrage van de Gemeenschap: tot 50% voor 
conferenties, (in samenwerking met de nationale overheden), tot 
100% voor seminars, activiteiten van werkgroepen, studiebezoeken, 
opleidingsstages en het uitgeven van een tijdschrift. 
2.2 Specifieke act ies 
- 40 -
2.2.1. Communautair netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en VOOR UITWISSELINGEN op het gebied van de 
functionele revalidatie (AILE I) 
Het opzetten van een netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en UITWISSELINGEN, samengesteld uit revalidatiecentra 
(AILE I) op basis van nader bepaalde en gedetailleerde criteria. 
Dit netwerk heeft tot taak de uitwisseling van informatie en 
ervaringen betreffende de principes en criteria van een coherente 
en volledige functionele revalidatie te vergemakkelijken 
(vroegtijdig ingrijpen, veel omvattende benadering, continuïteit, 
multidisciplinaire geïndividualiseerde behandelingen). 
De AlLE's worden bij de vergaderingen van het netwerk 
vertegenwoordigd door personen die zich beroepsmatig en voltijds 
met revalidatie bezighouden. 
2.2.2. Communautair netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en UITWISSELINGEN op het gebied van het onderwijs 
(AILE II) 
Organisatie van een netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en UITWISSELINGEN op het gebied van het onderwijs 
(AILE II) op basis van nader bepaalde en gedetailleerde criteria. 
Dit netwerk heeft tot taak de uitwisseling van informatie en 
ervaringen voor het kleuter-, basis-, voortgezet, universitair en 
para-universitair onderwijs en voor bij- en nascholing te 
vergemakkeli jken. 
Dit netwerk zet de uitvoering van het Europese 
samenwerkingsprogramma inzake integratie op school van 
gehandicapten (87/C22/01) en van de Resolutie (90/C162/C2) 
betreffende de tenuitvoerlegging van de integratie van 
gehandicapte kinderen en Jongeren in het gewone onderwijs voort. 
2.2.3. Communautair netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE EN UITWISSELINGEN op het gebied van de 
beroepsopleiding en de werkgelegenheid (AILE lil) 
- 42 -
Hergroepering van het netwerk van centra voor beroepsopleiding en 
-revalidatie en van het netwerk van lokale modelactiviteiten op 
het gebied van de economische integratie (AML II) van het eerste 
HELIOS-programma in een nieuw netwerk van VERNIEUWENDE ACTIES 
VOOR LOKALE INTEGRATIE en UITWISSELINGEN op het gebied van de 
beroepsopleiding en de werkgelegenheid (AILE lil), op basis van 
nader bepaalde en gedetailleerde criteria. Dit netwerk heeft tot 
taak de uitwisseling van informatie en ervaringen betreffende de 
principes en criteria van de beroepsopleiding en de 
werkgelegenheid te vergemakkelijken, met name wat betreft thema's 
zoals keuzevoorlichting en beoordeling, vernieuwende opleidingen, 
werkgelegenheid, beschermd werk (met name sociale werkplaatsen) 
en de overgang naar gewoon werk, evenals de aanpassing van 
arbeidsplaatsen en de beoordeling van de arbeidsgeschiktheid. 
Dit netwerk zet de tenuitvoerlegging voort van aanbeveling 
86/379/EEG en van conclusie 89/0173/01 over werkgelegenheid voor 
gehandicapten in de Gemeenschap, en werkt mee aan de toepassing 
van het gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de 
werkenden. 
De Commissie bevordert de invoering van een "Europese 
praktijkcode" voor de integratie op de arbeidsmarkt, opgesteld in 
samenwerking met de Lid-Staten. 
2.2.4. Communautair netwerk van VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en UITWISSELINGEN op sociaal gebied (AILE IV) 
Omvorming van het netwerk van lokale modelactiviteiten op het 
gebied van de sociale integratie (AML III) van het eerste HELIOS-
programma in een netwerk VAN VERNIEUWENDE ACTIES VOOR LOKALE 
INTEGRATIE en UITWISSELINGEN op sociaal gebied (AILE IV), op 
basis van nader bepaalde en gedetailleerde criteria. Dit netwerk 
heeft tot taak de uitwisseling van informatie en ervaringen te 
vergemakkelijken en een zo zelfstandig en onafhankelijk mogelijk 
beroepsleven te bevorderen, evenals een volwaardig sociaal leven, 
vooral op het gebied van de rechten van gehandicapten, hun rol in 
de samenleving, de toegankelijkheid van woningen, steden en 
openbaar vervoer, en de opheffing van bouwkundige, psychologische 
en communicatiebelemmeringen. 
- 43 -
Uitwisselingen van ervaringen op het gebied van de 
toegankelijkheid van openbare gebouwen (inclusief gebouwen met 
een culturele of ontspanningsfunctie), de aanpassing van woningen 
(inclusief de uitrusting en hulp aan huis om een onafhankelijk 
leven in een eigen woning mogelijk te maken) en van de 
begeleiding op het gebied van mobiliteit en vervoer voor 
gehandicapten. 
3. GEAUTOMATISEERD INFORMATIE- EN DOCUMENTATIESYSTEEM HANDYNET 
3.1 Algemene voorwaarden voor en wijzen van deelname van de nationale 
centra voor de coördinatie van de gegevensverzameling en van de 
nationale informatie- en adviescentra. 
De nationale centra voor de coördinatie van de 
gegevensverzameling hebben tot taak de op nationaal niveau 
verzamelde gegevens betreffende integratie op verschillende 
gebieden, en eventueel ook betreffende commerciële of niet-
commerciële organisaties en betreffende de geldende wettelijke 
voorschriften in de verschillende Lid-Staten, aan een centrale 
computer door te geven. 
De nationale informatie- en adviescentra hebben tot taak de 
gehandicapten en de beroepskrachten met behulp van de op 
communautair niveau verzamelde gegevens te informeren en te 
adviseren over het sociaal-economische integratieproces. 
3.2 Specifieke activiteiten 
Voortzetting van de ontwikkeling van de module over de technische 
hulpmiddelen, gids met informatie over produkten en commerciële 
en niet-commerciële organisaties die met deze produkten te maken 
hebben, en een overzicht van de wettelijke bepalingen betreffende 
die produkten. 
44 -
Uitbreiding van het HANDYNET systeem door het creëren van nieuwe 
modules betreffende werkgelegenheid en vakopleiding, sport, 
creativiteit, toerisme en andere vormen van vrijetijdsbesteding, een 
overzicht van onderzoekactiviteiten, documentatie, een meertalig 
glossarium en statistische gegevens. 
Tenuitvoerlegging van positieve en op de toekomst gerichte acties ter 
stimulering van de aanpassing van nieuwe technologieën aan de 
behoefte van gehandicapten, en ter bevordering van onderzoek. 
Financiële bijdrage van de Gemeenschap: tot 100% (voor de dekking van 
de Europese dimensie van het systeem). 
4. SAMENWERKING MET DE NIET-GOUVERNEMENTELE ORGANISATIES 
4.1 Algemene voorwaarden voor en wijzen van samenwerking met de Commissie. 
4.1.1. De Commissie intensiveert de samenwerking met de niet-gouvernementele 
organisaties (NGO's), vooral met die organisaties die op Europees 
niveau representatief zijn. 
4.1.2. De deelneming van de Europese NGO's (EURAS) * vindt plaats op 
verschillende niveaus en is afhankelijk van de vraag of zij 
beantwoorden aan de criteria van representativiteit binnen de 
Gemeenschap : 
Op het eerste niveau zijn de EURAS in aile twaalf Lid-Staten 
vertegenwoordigd, zijn deskundig op het gebied van elk type 
handicap of zijn gespecialiseerd in de prioritaire problemen 
inzake de integratie van gehandicapten. 
Op het tweede niveau vertegenwoordigen de EURAS een specifieke 
handicap of integratieprobleem in verschillende Lid Staten. Hen 
wordt verzocht hun krachten te bundelen en zich op het eerste 
niveau te laten vertegenwoordigen door een NGO die representatief 
is voor hun type handicap of integratieprobleem. 
De Commissie verzoekt de EURAS die aan het HELIOS programma 
deelnemen, in elke Lid Staat een Nationaal Comité op te richten, 
waarvan de verschillende nationale verenigingen die 
representatief zijn voor een type handicap of een 
integratieprobleem lid zijn. 
De afkorting EURAS wordt In alle talen van de Gemeenschap gebruikt, zowel 
voor het meervoud als het enkelvoud. 
45 -
4.2 Specifieke acties 
Elk jaar een programma opstellen van activiteiten die In aanmerking 
komen voor financiële steun van de Commissie, en een evenwichtig 
advies uitbrengen over de prioriteit van deze activiteiten. 
Vernieuwende Thematische Revalidatie acties (A.I.R.) * organiseren op 
alle gebieden van de integratie van gehandicapten, te weten preventie 
en vroegtijdige hulp; functionele revalidatie; integratie op school 
en opleiding; beroepsrevalIdatIe en -opleiding en werkgelegenheid; 
nieuwe technologieën; zelfstandig leven; de mogelijkheid deel te 
nemen aan culturele activiteiten, creatieve uitingen, sport, 
vrijetijdsbesteding en toerisme; de gezinnen van gehandicapten en 
bejaarde gehandicapten; en de sociale, economische en Juridische 
bescherming. Deze vernieuwende thematische revalidatie-acties 
(A.I.R.) worden gevoerd door middel van conferenties, seminars, 
studiebezoeken, opleidingsstages en andere samenwerkingsactiviteiten 
met een Europese dimensie in verband met de Jaarlijkse thema's. 
Het informeren van de nationale verenigingen in de Lid Staten en van 
de andere Europese NGO's, op hun respectieve werkterreinen, over de 
op communautair niveau ondernomen acties. 
De Commissie, op verzoek, adviseren over de technische aspecten in 
verband met het vertegenwoordigde type handicap of 
intégrât ieprobleem. 
Een Jaarlijks verslag over de uitgevoerde activiteiten met een 
Europese dimensie voorleggen. 
De Commissie draagt bij in de kosten van coördinatie en onderzoek van 
de Europese ni et-gouvernementele organisaties die lid zijn van de 
Verbindingsgroep. 
Financiële steun van de Commissie: tot 50% voor de vergaderingen van 
de nationale Comité's van de EURAS, de conferenties, seminars, 
studiebezoeken, opleidingsstages en andere samenwerkingsactiviteiten 
met een Europese dimensie, en tot 100% voor de kosten van coördinatie 
en onderzoek van de ni et-gouvernementele organisaties op het eerste 
niveau. 
De afkorting A.I.R. (Actions thématiques Innovatrices de Réadaptation, 
uitspraak als "air" in het Frans) wordt in alle talen van de Gemeenschap 
gebruikt, zowel voor het meervoud als voor het enkelvoud. 
- 46 -
5. INFORMATIE EN BEWUSTMAKING VAN HET PUBLIEK 
Acties en campagnes voor de bewustmaking van het publiek en de media 
met betrekking tot de integratieproblemen van gehandicapten, door een 
brede verspreiding van informatie over de Integratieproblemen van 
gehandicapten. 
De Commissie draagt bij tot de bewustmaking van het publiek door het 
organiseren van wedstrijden en de toekenning van jaarlijkse prijzen 
voor voltooide modelprojecten op het gebied van de Integratie van 
gehandicapten op verschillende terreinen en voor activiteiten In de 
media. 
De modelprojecten die een prijs gekregen hebben, worden gepresenteerd 
tijdens een conferentie annex tentoonstelling. 
De Commissie ondersteunt de organisatie van jaarlijkse informatieve 
vergaderingen op nationaal niveau voor alle deelnemers aan HELIOS II. 
Financiële bijdrage van de Gemeenschap: tot 100%. 
6. GESPECIALISEERDE OPLEIDINGSACTIES 
De Commissie organiseert opleidingsstages binnen de Gemeenschap voor 
nationale ambtenaren, ambtenaren van de Gemeenschappen, en 
vertegenwoordigers van gehandicaptenorganisaties en van netwerken. 
7. SPECIALE THEMA'S 
Bij de tenuitvoerlegging van de bovengenoemde specifieke acties 
besteden de deelnemers aan HELIOS II bijzondere aandacht aan: 
preventie en vroegtijdige hulp, teneinde het ontstaan of de 
ontwikkeling van het gebrek, de invaliditeit of de handicap te 
voorkomen, 
de moeilijkheden waarmee de gezinnen van gehandicapten, 
gehandicapte vrouwen en gehandicapte ouderen te maken hebben, 
de bevordering van de economische en sociale integratie van 
gehandicapte vrouwen, 
de opleiding van beroepskrachten en vrijwilligers die bij de 
verschillende fasen van het integratieproces betrokken zijn, 
personen die in het bijzonder verantwoordelijk zijn voor 
gehandicapte kinderen, jongeren of volwassenen. 
- 47 -
8. PROGRAMMA'S, ACTIES EN INITIATIEVEN DIE DE GEHANDICAPTEN 
RECHTSTREEKS BETREFFEN 
Vooral op het gebied van de beroepsreval Idat Ie en de 
werkgelegenheid Is een wisselwerking tot stand gekomen met het 
HORIZON Initiatief, evenals met het TIDE initiatief op het 
gebied van het gebruik van de nieuwe technologieën. 
9. STUDIES EN TECHNISCHE BIJSTAND 
Studies, deskundig advies en technische bijstand voor het 
uitwerken van voorstellen of voor het verstrekken van 
technische bijstand op de In artikel 3 bedoelde terreinen. 
Financiële bijdrage van de Gemeenschap: tot 100%. 
10. AANVULLENDE SPECIFIEKE ACTIE IN HET KADER VAN DE IN PUNT 2 TOT 
EN MET 5 BEDOELDE ACTIVITEITEN 
Samenwerking met externe deskundigen die tot taak hebben de 
Commissie bij te staan bij de coördinatie, de uitvoering en de 
evaluatie van de onder punt 2) tot en met 5) bedoelde 
activiteiten. 
Financiële bijdrage van de Gemeenschap: tot 100%. 
- 48 -
HELIOS II-PROGRAMMA (1992-1996) 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
DEEL 1: FINANCIËLE GEVOLGEN 
1. Titel van de actie 
Communautaire acties ten behoeve van gehandicapten - HELIOS II-programma 
2. Desbetreffende begrotingslijnen 
B3-4102 B8-3502 B3-1000 
3. Rechtsgronds1ag 
Het derde actieprogramma HELIOS II (1992-1996) is gericht op de 
ontwikkeling van een samenhangend en globaal beleid op communautair 
niveau ten behoeve van gehandicapten, rekening houdend met de bij de 
activiteiten van het voorafgaande programma opgedane ervaring (zie 
Besluit van de Raad 231/88/EEG). 
4. Beschrijving van de actie 
Het organiseren, in samenwerking met de Lid-Staten, van vier 
netwerken van Vernieuwende Acties voor Lokale Integratie en voor 
Uitwisselingen (A.I.L.E.) betreffende respectievelijk revalidatie, 
integratie op school en universiteit, werkgelegenheid en 
beroepsopleiding en bevordering van het zelfstandig leven. 
Subsidies voor externe activiteiten inzake Europese samenwerking, 
coördinatie en deskundig advies van de niet-gouvernementele 
organisaties. 
Operationele ontwikkeling van het geautomatiseerde informatiesysteem 
HANDYNET wat betreft de module "technische hulpmiddelen" en 
uitbreiding naar andere modules (bibliografie van onderzoek op het 
gebied van werkgelegenheid en opleiding, creativiteit, sport en 
toerisme); dekking van de Europese dimensie van het systeem. 
Organisatie van gespecialiseerde opleidingsacties binnen de 
Gemeenschap voor nationale ambtenaren, ambtenaren van de 
Gemeenschappen, en vertegenwoordigers van de NGO's en de netwerken. 
Bevordering van de bewustmaking van het publiek door middel van een 
programma van jaarlijkse prijzen voor modelprojecten op verschillende 
gebieden en door specifieke activiteiten in samenwerking met de 
audiovisuele media. Bredere verspreiding van informatie. 
Studies en andere vormen van technische bijstand, met name voor de 
voorbereiding, de begeleiding en de evaluatie van politieke 
initiatieven. 
Coördinatie, stimulering en evaluatie door externe deskundigen van de 
bovengenoemde activiteiten. 
- 49 -
5. Indeling van de uitgaven of van de inkomsten 
5.1 Niet-verplichte uitgaven 
5.2 Gesplitste kredieten voor lijn B3-4102 
Ongesplitste kredieten voor de lijnen B8-3502 en B3-1000 
5.3 Aard van de te verwachten inkomsten: geen. 
6. Aard van de uitgaven of van de inkomsten 
Uitgaven voor 100% (voor het uitvoeren van activiteiten in het kader 
van dienstverleningscontracten). 
Subsidies voor medefinanciering met andere bronnen uit de publieke 
en/of de particuliere sector. 
Onderzoeks- en consultancycontracten. 
Kosten van seminars, documentatie, publikatie en administratie. 
Reis- en verblijfkosten en salariscompensatie voor gespecialiseerde 
opleidingscursussen. 
7. Financiële gevolgen voor de beleidskredieten (deel B van de begroting) 
7.1 Gelieve aan te geven hoe de totale kosten van de actie berekend 
worden (zie bijlagen 1-2) 
(1992-1996): 47,3 MECU 
46,3 MECU: B3-4102 B8-3502 (minibudget) 
1 MECU: B3-1000 
Totale kosten in 1992: 8,55 MECU 
6,707 MECU: B3-4102 
1,693 MECU: B8-3502 (minibudget) 
0,150 MECU: B3-1000 
a) Netwerken van Vernieuwende Acties voor Lokale Integratie en voor 
Uitwisselingen (A.I.L.E.) in samenwerking met de Lid-Staten 
2,1 MECU 
b) Bevordering van de bewustmaking van het publiek 
0,5 MECU 
c) HANDYNET-systeem 
1,9 MECU 
d) Samenwerking met de niet-gouvernementele organisaties (EUR-ONG) 
3,15 MECU 
e) Opleidingsstages 
0,3 MECU 
f) Onderzoeken en technische bijstand 
0,6 MECU 
- 50 -
Voor 1992 is een verhoging van + 8% gepland en voor de periode 1993-1996 een 
jaarlijkse verhoging van + 5% op de budgetlijn B3-4102 (en van 0,015 MECU 
voor 1992 en 0,025 MECU per jaar voor de periode 1993-1996 op de lijn B3-
1000). 
1) De verhoging in procenten is het grootst in 1992, het beslissende jaar 
voor de tenuitvoerlegging van het nieuwe programma. 
Volgens de plannen zullen met name de activiteiten van de vier A.I.L.E.-
netwerken en van het HANDYNET-systeem ten uitvoer gelegd worden. 
Daarnaast zal de financiële steun voor de samenwerking met de NGO's licht 
verlaagd worden ten opzichte van 1991 (waarbij echter de subsidies voor 
de nieuwe Duitse Lander in 1991 niet meegerekend worden), zodat de kloof 
tussen de verzoeken om hulp en de beperkte begrotingsmiddelen niet te 
groot wordt. Het budget voor de verspreiding van informatie op nationaal 
niveau zal sterk verhoogd worden, evenals dat voor de nieuwe 
gespecialiseerde opleidingsacties. 
Totale verhoging voor 1992: 0,515 MECU (in procenten: + 8%) 
Verhoging per activiteitensector: 
I. A.I.L.E.-netwerken 
Inflatiepercentage: 
Geleidelijke tenuitvoerlegging 
van de activiteiten 
TOTAAL + 82.000 ECU + 4% 
- 32.000 ECU -1,6% 
+ 50.000 ECU +2,4% 
II. HANDYNET 
Inflatiepercentage: 
Meertalige thesaurus en 
documentatie en tenuitvoerlegging 
TOTAAL + 74.000 ECU + 4% 
- 24.000 ECU -1,3% 
+ 50.000 ECU +2,7% 
III. Samenwerking met de EURAS (A.I.R.) 
Inflatiepercentage: 
Vermindering van de samenwerking 
op basis van jaarlijkse thema's 
(voor 1992 rekening houdend met de 
nieuwe Lander) 
TOTAAL + 140.800 ECU + 4% 
- 510.800 ECU -14,5% 
- 370.000 ECU -10,5% 
- 51 -
IV. Bevordering van de bewustmaking 
van het publiek en verspreiding 
van informatie 
Inflatiepercentage 
Verspreiding van informatie 
TOTAAL 15.200 ECU 
104.800 ECU 
+ 120.000 ECU 4% 
28% 
+ 32% 
V. Gespecialiseerde opleidingsacties 
Opleidingsacties 
Conferenties voorbereiding en 
evaluatie 
TOTAAL + 200.000 ECU 
+ 100.000 ECU 
+ 300.000 ECU 
VI. 
2) Andere activiteiten 
TOTAAL + 365.000 ECU +55,3% 
+ 515.000 ECU + 8% 
In de periode van 1993 tot 1996 zal de jaarlijkse verhoging (gereduceerd 
tot 5%) gebruikt worden voor de uitbreiding van HANDYNET met modules 
sport, creativiteit en toerisme en met een onderzoeksbibliografie. Ook 
zal de informatievoorziening met de A.I.L.E. georganiseerd en geleidelijk 
tot externe netwerken uitgebreid kunnen worden, en er zullen in 
samenwerking met de NGO's projecten gefinancierd kunnen worden. Daarnaast 
ligt het in de bedoeling het aantal exemplaren van het informatieblad van 
HELIOS te verhogen met 20% op jaarbasis. Tenslotte zal bijzondere 
aandacht besteed worden aan de evaluatie van de concrete doelstellingen 
en van de effectiviteitsindicatoren. 
Totale verhoging: + 5% (gemiddeld percentage per jaar) 
7.2 Geef het aandeel van het "minibudget" in de totale kosten van de actie 
aan. 
Geef de wijze van berekening aan. 
personeel 
publikaties/informatie 
infrastructuur : 
rechtstreeks 
evenredige bijdrage 
overig 1.456.000 ECU 
40.000 ECU 
157.000 ECU 
40.000 ECU 
8. Welke bepalingen ter voorkoming van fraude omvat het actievoorstel? 
Controle van de boekhoudingen en de rekeningen. 
- 52 -
DEEL 2: ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
1. Benodigd personeel voor het uitvoeren van het programma 
DG V huidig aangevraagd extra personeel 
3 A IA 
2 B 1 B 
2 C IC 
1 gedetacheerde nationale 
deskundige 
Deze extra posten zullen in het kader van de financiële planning voor het 
desbetreffende jaar gevonden moeten worden. 
2. Benodigde huishoudelijke kredieten 
p.m. 
vergaderingen van het Raadgevend Comité voor de sociale en 
economische integratie van gehandicapten HELIOS, tripartiete 
Verbindingsgroep HELIOS 
(A 2510) 
vergaderingen van de groepen "Integratie op School" van HELIOS, van 
de groep "Werkgelegenheid", van de groep "Mobiliteit en Vervoer", van 
de groep "Technische Coördinatie HANDYNET-HELIOS", van de 
"Evaluatiegroep" en van de Dialooggroep HELIOS. 
(A 2500) 
- 53 -
DEEL 3: ASPECTEN VAN DE KOSTEN-BATEN-ANALYSE 
1. Doelstellingen en overeenstemming met de financiële planning 
De looptijd van het actieprogramma HELIOS II is vijf jaar (1992-1996). 
Het totale bedrag van 47,3 MECU, waarvan 46,3 MECU onder B3-4102 en B8-
3502, komt overeen met de financiële planning voor deze periode. 
2. Motivering van de actie 
De ongeveer 30 miljoen gehandicapten (10% van de bevolking) vormen een 
van de meest kansarme sociale groepen in de Gemeenschap. De concurrentie 
op de arbeidsmarkt en in het economisch leven zal door de interne markt 
en door de voortdurende snelle technische ontwikkelingen steeds scherper 
worden; dit maakt een langdurige en intensieve communautaire actie ten 
behoeve van gehandicapten noodzakelijk. 
3. Begeleiding en evaluatie van de actie 
Het raadgevend comité en de verbindingsgroep van HELIOS, waarin 
regeringsvertegenwoordigers, NGO's en sociale partners vertegenwoordigd 
zijn, vergaderen in principe drie keer per jaar teneinde de 
tenuitvoerlegging van het HELIOS II-programma te bespreken en te 
evalueren. Er zal een werkgroep "Evaluatie" worden opgericht in overleg 
met de verbindingsgroep. Aan het einde van het HELIOS II-programma zal 
een externe instantie een evaluatierapport opstellen. 
4) Bevordering van de bewustmaking van het publiek door een programma van 
jaarlijkse prijzen voor modelprojecten op verschillende gebieden en door 
specifieke activiteiten in samenwerking met de audiovisuele media. 
5) Organisatie van gespecialiseerde opleidingsacties in de Gemeenschap voor 
nationale ambtenaren, ambtenaren van de Gemeenschappen, en 
vertegenwoordigers van NGO's en van netwerken. 
!• Tijdschema van de acties: 
1) 1992 moet beschouwd worden als het besissende jaar tussen het HELIOS I-
programma en het nieuwe programma. Met de activiteiten van de A.I.L.E.-
netwerken op basis van de jaarlijkse thema's, met de uitbreiding van het 
HANDYNET-systeem en met de intensivering van de samenwerking met de NGO's 
op basis van prioritaire jaarlijkse thema's zal begin 1993 begonnen 
worden. Vanaf 1992 zullen gespecialiseerde opleidingsacties georganiseerd 
worden voor ambtenaren en vertegenwoordigers van de NGO's en van de 
netwerken. 
2) Voor de periode 1993-1996: 
het A.I.L.E.-netwerk: vanaf 1993 zal het aantal conferenties en 
seminars toenemen. Ook zullen er meer studiebezoeken en 
opleidingsstages plaatsvinden. Organisatie van de externe netwerken: 
vanaf begin 1994. 
- 54 -
Uitbreiding van het HANDYNET-systeem. 
Ontwikkeling van de module werkgelegenheid-opleiding: begin 1993. 
Ontwikkeling van de module sport (begin 1992), creativiteit en 
toerisme: begin 1993. 
Samenstelling van de onderzoeksbibliografie: begin 1994. 
Samenstelling van de meertalige thesaurus: begin 1992. 
Statistieken: vanaf begin 1993. 
Samenwerking met de NGO's op basis van jaarlijkse thema's. 
Ontwikkeling van de procedure voor subsidieverlening op basis van 
prioritaire jaarlijkse thema's: vanaf 1993. 
2. Motivering van de actie; 
De ongeveer 30 miljoen gehandicapten (10% van de bevolking) vormen een 
van de meest kansarme sociale groepen in de Gemeenschap. De concurrentie 
op de arbeidsmarkt en in het economisch leven zal door de interne markt 
en door de voortdurende snelle technische ontwikkelingen steeds scherper 
worden; dit maakt een langdurige en intensieve communautaire actie ten 
behoeve van gehandicapten noodzakelijk. 
De indicatoren van de effectiviteit zijn: 
Voor de A.I.L.E.-netwerken: 
De activiteiten van de vier A.I.L.E.-netwerken hebben betrekking op 
de uitwisseling van informatie en ervaring tussen vernieuwende 
modelprojecten en worden georganiseerd op basis van prioritaire 
jaarlijkse thema's. De concrete doelstelling is dat iedere A.I.L.E. 
in de loop van het programma actief zal kunnen deelnemen aan de 
voorbereiding van studiebezoeken, opleidingsstages, seminars en de 
jaarlijkse conferentie, die alle op een prioritair jaarlijks thema 
betrekking hebben en dat alle A.I.L.E ieder jaar aan ten minste één 
jaarlijkse conferentie kunnen deelnemen. Daarnaast is het de 
bedoeling in de loop van het programma iedere partner van het externe 
netwerk ten minste eenmaal uit te nodigen voor een activiteit van de 
A.I.L.E.-netwerken. 
Voor HANDYNET: 
De concrete doelstelling is dat in de loop van het programma iedere 
gehandicapte in de Gemeenschap, of zijn organisatie, toegang kan 
krijgen tot het HANDYNET-systeem voor gratis informatie (in een van 
de officiële talen) over alle in Europa verkrijgbare technische 
hulpmiddelen. 
Daarnaast zal er een voor gehandicapten toegankelijke operationele 
databasis over werkgelegenheid en opleiding, sport, creativiteit en 
toerisme gecreëerd worden, evenals een onderzoeksbibliografie. 
- 55 -
Voor de samenwerking met de NGO's: het is gebleken dat het voor de 
samenwerking met de Europese NGO's toegewezen bedrag op de begroting 
verhoogd zal moeten worden, gelet op de belangrijke stijging van het 
aantal vernieuwende activiteiten en initiatieven op communautair 
niveau op de verschillende prioritaire aandachtsvelden van het 
HELIOS-programma. De concrete doelstelling is het bevorderen van 
externe samenwerkingsactiviteiten voor ieder type handicap of 
integratieprobleem, op basis van de jaarlijkse thema's van de A.I.R. 
Gespecialiseerde opleidingsacties: de concrete doelstelling is dat 
ieder jaar ten minste twee ambtenaren per Lid-Staat, en een 
vertegenwoordiger per representatieve EURAS, deel kunnen nemen aan 
een gespecialiseerde opleidingsactie, in de vorm van een stage van 
vier tot zes weken in een andere Lid-Staat. 
3. Begeleiding en evaluatie van de actie 
Het Raadgevend Comité en de Verbindingsgroep van HELIOS, waarin 
regeringen, niet-gouvernementele organisaties en sociale partners 
vertegenwoordigd zijn, vergaderen in principe drie keer per jaar ten 
einde de tenuitvoerlegging van het HELIOS II-programma te bespreken en te 
evalueren. Er zal bovendien een dialooggroep bestaande uit 
vertegenwoordigers van de niet-gouvernementele organisaties in principe 
tweemaal par jaar vergaaderen. Er zal een werkgroep "Evaluatie" worden 
opgericht. Aan het einde van het HELIOS II-programma zal een externe 
instantie een evaluatierapport opstellen. 
De werkgroep "Evaluatie" zal tot taak krijgen ieder jaar na te gaan of de 
concrete doelstellingen zijn verwezenlijkt en de onder punt 2 (motivering 
van de actie) genoemde effectiviteitsindicatoren te controleren. 
B3-4102 Hot vorvolbook von do botoHnqon tow opzichto von do botoHngovorpHchtlngon zol or noor vorwochtinq oio volgt uitzion: 
3 BETALINGSVERPLICHTINGEN 
1. Voor 1991 oongogono vorplichtingon dio mot 
niouwo botalingokrodioton vorrokond mooton 
wordon 
2. Von 1990 ovorgodragon (1) vastloggingokro­
dioton 
3.Krodloton 1991 
4.Krodioton 1992 
TOTAAL 
S.Krodioton 1993 
6.Krodloton 1994 
7.Krodioton 1995 
S.Krodioton 1996 
(1) Of opniouw opgonomon, to vorrokonon mot niouwo 
botalingokrodioton 
86-3502 V 
E 
B3-1000 V 
E 6.207 
6.695 
7.059 
7.407 
7,777 
8.175 
K 
K 
K 
IK 
TOTAAL 
B3-4102 Vastloggingokrodioton 
B8-35Û9 
B3-1000 Botolingokrodioton BETALINGEN 
1991 
2.5 
3.507 
6.007 
-
-
1.693 
1.693 
0.135 
0.135 
8.035 
7,835 1992 
0.563 
2.4 
5.5 
8.463 
-
-
1,837 
1,837 
0,150 
0.150 
8,682 
10.45 1993 
0.2 
0.3 
1.0 
7.8 
6.3 
-
1.9 
1.9 
0.175 
0.175 
9.134 
9.875 1994 
0.137 
0.163 
6.9 
0.6 
6.0 
-
2 
2 
0.2 
0.2 
9.607 
9.1 1995 
— 
7,359 
0.159 
1 
6.2 
-
2.1 
2.1 
0.225 
0.225 
10.102 
9.684 1996 
— 
7.907 
0,407 
1.0 
6.5 
2.2 
2.2 
0.25 
0.25 
10,625 
10.357 
VK * vaotloggingskrodioton / BK - botalingokrodioton 
a 
I ONTWIKKELING VAN HET HELIOS I I-PROGRAImtA EN VAN HET HANDYNET-SYSTEEM. 1992-1996 
1991 1992 1993 1994 1995 1996 TOTAAL 
** (tor informatio) 
I Notwork von Vorniouwondo Actios voor 2.050.000 2.100.000 2.213.000 2.331.000 2.454.000 2.584.000 11.682.000 
Lokolo Intogrotio on voor Uitwissolingon 
(A.I.L.E.) 
II Bovordoring von do bowustmaking von hot 380.000 532.000 559.000 587.000 616.000 648.000 2.942.000 
publiok on voroproidlng van do informatio 
III HANDYNET-systoom 1.850.0000 1.900.000 1.995.000 2.095.000 2.200.000 2.310.000 10.500.000 
IV Somonworking mot do NGO's op basis van 3.520.000 3.150.000 3.317.000 3.491.000 3.674.000 3.866.000 17.498.000 
vorniouwondo thomotischo rovalidatio-actios 
(A.I.R.) 
V Gospocialiooordo oploidingsactioo — 400.000 420.000 441.000 463.000 488.000 2.212.000 
VI Studios on tochnischo bijstond 235.000 600.000 630.000 662.000 695.000 729.000 3.316.000 
waarvan 8.035.000 8.682.000 9.134.000 9.607.000 10.102.000 10.625.000 48.150.000 
Hoofdstuk B3-4102 B8-3502 7.500.000 8.532.000 8.959.000 9.407.000 9.877.000 10.375.000 47.150.000 
minibudgot 
Hoofdstuk B3-1000 135.000 150.000 175.000 200.000 225.000 250.000 1.000.000 
Hoofdstuk B3-4102 niouwo Ouitso Lfndor 400.000 
- 58 -
WmSÊmimmJÊÊJÊÊÎsO 
TITEL VAN HET VOORSTEL 
\w\ bohow van aohftn^lCflPton 
HEUQS II, 1W8-1M0 
Referentienummer van het document: V/1196/91 
Het yoçrstel: 
1. De doelstelling van het communautaire actieprogramma HELIOS heeft 
betrekking op de bevordering van de integratie in het onderwijs, van de 
integratie in het beroepsleven en de economische Integratie en van het 
zelfstandig leven van gehandicapten, met name door de volgende acties: 
het coördineren, ondernemen en stimuleren van activiteiten in verband met 
de uitwisseling van ervaringen en informatie op communautair niveau. 
Het voortzetten, in het kader van het geautomatiseerde informatie- en 
documentatiesysteem HANDYNET, van het verzamelen, bijwerken, uitwisselen 
en verspreiden van de in de Lid-Staten verzamelde gegevens betreffende 
technische hulpmiddelen voor gehandicapten. 
Het HANDYNET-systeem zal uitgebreid worden op het gebied van opleidingen, 
werkgelegenheid, toerisme en vrijetijdsbesteding. 
Samenwerking met de Europese niet-gouvernementele organisaties (EUR-ONG). 
In verband met het subsidiariteitsbeginsel beperkt het HELIOS-programma zich 
tot acties met een Europese dimensie, met name acties voor de uitwisseling 
van ervaringen en informaties, evenals de ontwikkeling van programmatuur voor 
gegevensverzameling en informatie op communautair niveau in de negen talen 
van de Gemeenschap. 
gevolgen vppr ondernemingen: 
2. Wie zal de gevolgen van het voorstel ondervinden? 
Het HELIOS II-programma heeft geen directe gevolgen voor de ondernemingen 
in verschillende sectoren. Het HANDYNET-systeem, dat de consument meer 
inzicht in de Europese markt van technische hulpmiddelen moet 
verschaffen, zal evenwel van invloed zijn op die sector, waar momenteel 
in iedere Lid-Staat enkele nationale ondernemingen een dominante positie 
i nnemen. 
De sector technische hulpmiddelen voor gehandicapten bestaat vooral uit 
kleine en middelgrote ondernemingen. 
De meeste ondernemingen in deze sector zijn in het noorden van de 
Gemeenschap gevestigd. 
3. De ondernemingen hoeven geen bijzondere maatregelen te nemen om zich aan 
het voorstel aan te passen. 
59 -
4. Wat zullen de mogelijke economische gevolgen van het voorstel zijn? 
Het actieprogramma is gericht op het bevorderen van werkgelegenheid voor 
gehandicapten, door de ontwikkeling van een globaal communautair beleid 
dat gebaseerd is op de meest effectieve experimenten en methoden op het 
gebied van economische Integratie, opleidingen en beroepsrevalidatie in 
de Lid-Staten. 
Geen rechtstreekse gevolgen voor de investeringen, het oprichten van 
nieuwe ondernemingen of de concurrentie tussen de ondernemingen. 
5. Het voorstel bevat geen specifieke maatregelen met betrekking tot het 
midden- en kleinbedrijf. 
6. Raadpleging: 
De regeringsvertegenwoordigers, de niet-gouvernementele organisaties van 
gehandicapten en de sociale partners die lid zijn van de Verbindingsgroep 
van HELIOS zijn geraadpleegd over het voorstel. 
; ISSN 0254-1513 
COM(91) 350 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 
Catalogusnummer : CB-CO-91-450-NL-C 
ISBN 92-77-76629-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg