Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen"

(COM(2002) 92 def. - 2002/0047 (COD))

(2003/C 61/25)

De Raad heeft op 4 maart 2002 besloten, overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 september 2002 goedgekeurd; rapporteur was de heer Retureau.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 19 september 2002 tijdens zijn 393e zitting, het volgende advies uitgebracht, dat met 43 stemmen vóór, 18 tegen, bij 9 onthoudingen werd goedgekeurd.

1. Inleidende opmerkingen over de intellectuele-eigendomsstelsels

1.1. Met industriële octrooien wordt de aanvrager binnen de grenzen van zijn conclusies onder bepaalde voorwaarden een tijdelijk exploitatiemonopolie voor zijn uitvinding verleend. In het algemeen geldt in Europa als octrooieerbaarheidsvoorwaarde dat er sprake dient te zijn van een technische uitvinding die voor een deskundige niet voor de hand ligt en zodoende een nieuwe bijdrage tot de stand van de techniek levert. Verder dient de uitvinding vatbaar te zijn voor toepassing(en) op het gebied van de nijverheid. Octrooieerbaar zijn voorwerpen van technische aard of een werkwijze (voor fabricage) op materieel gebied; zulks in tegenstelling tot theorieën en ideeën die op het immateriële vlak zijn gesitueerd.

1.2. Verlening van een octrooi impliceert dat er een nieuwe bijdrage tot de stand van de techniek is geleverd: de grote octrooibureaus houden er gegevensbestanden op na over verleende octrooien die een beschrijving van de beschermde uitvinding bevatten en uitleg ten behoeve van reproductie. Een wezenlijk aspect van octrooien is namelijk dat het tijdelijk toegekende monopolie (dat strijdt met de noties van vrije mededinging en vrije markt) wordt gecompenseerd door publicatie van de nieuwe technische kennis en vaardigheden die het octrooi belichaamt, waardoor een directe bijdrage wordt geleverd tot overdracht van technologie en verspreiding van kennis.

1.2.1. De kwaliteit van een octrooi hangt, afgezien van het innovatieve gehalte van de uitvinding, af van de vaardigheden en deskundigheid van in de eerste plaats de uitvinder en vervolgens van deskundigen, octrooigemachtigden en onderzoekers van octrooibureaus (diepgaande kennis van de stand der techniek en nieuwheidsonderzoek op basis van kwalitatief hoogwaardige en geactualiseerde gegevensbestanden). Wegens het territoriale karakter van octrooien dienen deze te worden aangevraagd in alle landen waar men wil worden beschermd. Het gaat daarbij om logge en dure procedures die voor de aangesloten Europese landen slechts tot op zekere hoogte zijn vereenvoudigd door het Verdrag van München betreffende het Europees octrooi (1973 - EOV) en in internationaal verband door het PCT (Verdrag tot samenwerking inzake octrooien). Door dit laatste verdrag wordt de bescherming uitgebreid tot de landen die aangesloten zijn bij de desbetreffende conventies en verdragen van de WIPO (World Intellectual Property Organisation). Het Europees octrooibureau (EOB) is bevoegd voor het behandelen van in het kader van het PCT ingediende octrooiaanvragen.

1.2.2. Het Comité wijst er andermaal op hoe belangrijk het is om intellectuele en industriële eigendom efficiënt te beschermen. Die bescherming dient namelijk ter versterking van investeringen, concurrentievermogen, innovatie en dus van de groei van ondernemingen en creatie van gekwalificeerde arbeidsplaatsen in de Gemeenschap. Verder herhaalt het zijn verzoek aan de Raad om ervoor te zorgen dat de aanvraagkosten en jaarlijkse heffingen niet te hoog zijn, zodat octrooien ook toegankelijk zijn voor met name middelgrote, kleine en microbedrijven. Deze kosten stijgen echter naarmate in meer landen wordt aangevraagd en in meer talen dient te worden vertaald. Daarom is een werkelijk toegankelijk EG-octrooi zo belangrijk.

1.3. Men is het erover eens dat er geen octrooi kan worden verleend voor intellectuele scheppingen, ontdekkingen en fundamentele wetenschappelijke theorieën over eigenschappen van materie, wiskundige bewerkingen (vergelijkingen, algoritmen, verzamelingenleer, waarschijnlijkheids- en matrixberekeningen, statistiek, fuzzy logic, enz.) die direct worden toegepast op informaticagebied en bij het programmeren van software. Relativiteitstheorieën, theorieën op het gebied van kwantummechanica en ontdekkingen in verband met radioactiviteit of kernfusie zijn evenmin vatbaar voor juridische bescherming, want het gaat daarbij om abstracte ideeën en fundamentele wetenschappelijk ontdekkingen. Het feit dat bijv. aan radioactiviteit en kernfusie theoretische bases voor industriële toepassingen kunnen worden ontleend, met alle economische en maatschappelijke voordelen van dien (men denke aan energie of geneesmiddelen), doet daar niets aan af.

1.4. Bepaalde voortbrengselen van de geest, zoals het werk van literaire schrijvers, schilders, fotografen, beeldende kunstenaars, cineasten, muzikanten, tekstschrijvers, enz., die in verschillende materiële vormen kunnen worden verhandeld (publicatie op diverse dragers) of openbaar kunnen worden gemaakt, worden door het auteursrecht beschermd. Sinds ruim dertig jaar is software in internationaal (WIPO en later WTO) en Europees verband (nationaal recht en uitsluiting van het EOV) beschermd door het auteursrecht, maar sommige landen (onder meer de VS en Japan) hebben wetswijzigingen doorgevoerd waardoor software, en zelfs intellectuele methodes, daar nu octrooieerbaar zijn. Het is in deze landen voldoende dat een vinding "nieuw" en "bruikbaar" is. Gevolg hiervan is dat veel octrooien worden verleend voor "uitvindingen" die in Europa hoogstens voor bescherming door het gebruiksmodel in aanmerking zouden komen. Hierbij valt te denken aan de bevestiging van een aankoop door een muisklik via internet, maar ook aan een door het EOB verleend octrooi voor een computerprogramma dat automatisch de muziek kiest die in supermarkten ten gehore wordt gebracht.

1.5. Het auteursrecht heeft van meet af aan een directere internationale reikwijdte gehad omdat er geen aanvraagprocedures en heffingen mee zijn gemoeid. Wel is, evenals ten aanzien van octrooien, nog altijd nationaal recht van toepassing. Het wordt dus gemakkelijk toegekend, hoewel in bepaalde landen een voorbehoud van inschrijving geldt (bijv. Zuid-Amerika) of het werk eerst moet worden gepubliceerd (het "copyright" in het Angelsaksische recht). Ook dienen soms de oorspronkelijkheid van het werk en de identiteit van de auteur op enigerlei wijze te worden bewezen. Maar in vergelijking met het octrooi, dat over het algemeen duur is (50000 tot 150000 EUR voor een Europees octrooi) en dat in ieder land waar de rechthebbende beschermd wil worden, moet worden geregistreerd, vormt het auteursrecht een nagenoeg kosteloos en universeel toepasselijk beschermingsmiddel.

1.6. Het toenemende belang van fundamenteel en toegepast industrieel onderzoek en kennis van "immateriële" elementen van nieuwe technologie (geïntegreerde software, geprogrammeerde elektronische componenten, "intelligente" of "virtuele" apparatuur, enz.) leidt ertoe dat de grenzen tussen auteurs- en octrooirecht vervagen, hoewel de uitgangspunten van deze twee, belangrijkste, intellectuele-eigendomsrechten overeind blijven. Het moet toch de bedoeling zijn dat door middel van bijstellingen en meer souplesse op bepaalde gebieden het octrooi van toepassing blijft op werkwijzen en uitvindingen die materiële voorwerpen betreffen. Het feit dat deze voorwerpen programmatuur (ABS-systemen, digitaal bestuurbare apparaten, gidssystemen, enz.) bevatten die functioneert op basis van elektronische componenten en bredere in- en uitgangen (waarvan de koppeling vergelijkbaar is met die in een computer) hoeft daaraan niet in de weg te staan. Het auteursrecht dient evenwel van toepassing te blijven op intellectuele scheppingen en publicaties op het gebied van cultuur, literatuur en wetenschap en op IT-programma's, zelfs al zijn de materiële dragers van werken op sommige terreinen vergaand veranderd (multimediadragers, elektronische netwerken, televisie) en zijn kopiëren en illegaal benutten van die werken relatief gemakkelijk geworden. Ook al heeft dit gevolgen voor de beschermingsmodaliteiten, die de laatste jaren overigens versterkt zijn, dan nog zijn de huidige regels, afgezien van enkele aan te brengen wijzigingen, over het algemeen toereikend.

1.6.1. Toch is het zaak, te bezien op welke wijze de klassieke beschermingssystemen voor de intellectuele eigendom het best kunnen worden aangepast of nieuwe beschermingsmiddelen te ontwerpen om ervoor te zorgen dat nieuwe technologie en de verworvenheden van de informatie- en communicatiemaatschappij zo goed mogelijk door intellectuele-eigendomsrechten worden beschermd zonder dat verspreiding van kennis en technologie wordt belemmerd. Momenteel wordt in dit verband gedacht aan hetzij specifieke stelsels (voor topografieën van halfgeleiders en voor plantenrassen), hetzij een min of meer grondige herziening van de bestaande stelsels om deze te versoepelen en beter toe te spitsen op technologie en de belangen van de samenleving (bijv. verplichte "nationale licenties" of goedkope dwanglicenties voor geneesmiddelenoctrooien om epidemieën te bestrijden, beperkte bescherming van biotechnologische uitvindingen, enz.). In dit verband speelt nog altijd het juridische en ethische probleem om met het oog op het algemeen belang evenwicht te vinden tussen uitoefening van een legitiem recht (het intellectueel-eigendomsrecht van een individu) en de legitieme rechten en belangen van anderen en de maatschappij.

1.7. Weliswaar bevindt het EG-recht van de intellectuele en industriële eigendom zich nog in een beginstadium, maar het is wel in ontwikkeling (richtlijnen met betrekking tot software, biotechnologie, elektronische schakelschema's, EG-merk, geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen, enz.). Helaas bestaat er nog altijd geen EG-otrooi. De invoering ervan mislukte begin jaren '70 en dat heeft erin geresulteerd dat deze rechtsleemte via de meest rigide, d.w.z. de intergouvernementele, methode werd opgevuld: sluiting van het EOV en oprichting van het EOB. Binnen de Raad liep de invoering van het Gemeenschapsoctrooi verdere vertraging op door serieuze politieke en juridische moeilijkheden, met name op taalgebied (een voorwendsel?) en door bezwaren tegen de oprichting van een gespecialiseerd EG-gerecht(1). Het Comité zou graag zien dat de Raad deze moeilijkheden weet te overwinnen.

1.8. Informatie- en communicatietechnologie is in beweging, waarbij met name moet worden gedacht aan het universeel toegankelijke en interoperabele internet, de voortdurende ontwikkeling van software voor de apparatuur waaruit dit netwerk (ruimte van vrije expressie en communicatie en steunpunt voor de netwerkeconomie) is samengesteld en nieuwe toepassingen ten behoeve van communicatie, handel, kapitaalverkeer, onderwijs of administratie. Men kan zich dan ook afvragen of de octrooistelsels wel op deze nieuwe technologie zijn berekend. Software (compilatoren, taal-, exploitatie- en toepassingssystemen) wordt bestreken door het auteursrecht, maar voor internet bestaat geen octrooi. De regelgevende instanties voor het net vaardigen regels uit en waarborgen de universaliteit en interoperabiliteit van dit mondiale net, dat zonder meer een essentieel element vormt van de opkomst van nieuwe technologie, de kennismaatschappij en groei in talloze industriële en dienstensectoren.

1.9. Universaliteit, interoperabiliteit en de voor economie en democratie zo belangrijke goedkope toegang tot internet worden soms echter op losse schroeven gezet door octrooiaanvragen die de normen voor internet en de voor het functioneren ervan benodigde software bedreigen. Toch dient er sprake te zijn van zo veel mogelijk openheid en in ieder geval van kosteloosheid. Dit is fundamenteel en Europa moet actiever werken aan het behoud van internet als een onvervreemdbaar public good dat universele waarde belichaamt voor overheidsinstanties en burgers, bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra, die een cruciale rol vervullen bij de uitbouw van het net en software-ontwikkeling.

1.10. Software is cruciaal voor de uitbouw van deze netwerktechnologie, de perfectionering van informaticawerktuigen, verschillende geautomatiseerde industriële processen en voor een toenemend aantal diensten of innovatieve technologische apparaten waarvan sommige vergaande veranderingen teweegbrengen in het dagelijks leven, de cultuur of het maatschappelijk verkeer.

2. Het Commissievoorstel

2.1. Het voorstel strekt ertoe dat het recht van de lidstaten via wetgeving of jurisprudentie wordt uitgebreid tot "de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen" (artikel 1 - werkingssfeer), zodat in alle lidstaten de octrooibureaus octrooien voor deze uitvindingen verlenen zoals het EOB dat doet (ondanks de uitsluiting van software van de werking van het EOV). Het is dus mede de bedoeling om op die manier de jurisprudentie van de nationale rechters te "uniformeren".

2.2. In artikel 2 van het voorstel (definities) wordt aangegeven wat onder dergelijke uitvindingen wordt verstaan en welke de kenmerken ervan zijn.

2.3. Voor de toepassing van de uitvindingen is een computer, computernetwerk of een ander programmeerbaar apparaat nodig (artikel 2, onder a).

2.4. "Technische bijdrage" wordt als volgt gedefinieerd: een bijdrage tot "de stand van de techniek op een technisch gebied die voor een deskundige niet voor de hand ligt" (artikel 2, onder b). Deze definitie is klassiek, maar wel nieuw is het element dat de bijdrage "op het eerste gezicht nieuwe kenmerken heeft die geheel of gedeeltelijk door middel van een computerprogramma of computerprogramma's worden gerealiseerd".

2.5. Een programma bestaat uit een serie instructies die worden gegeven om digitale of gelijksoortige gegevens te verwerken. De technische bijdrage is dus onlosmakelijk verbonden en grotendeels zoniet volledig afhankelijk van de uitvoering van een of meer programma's door een elektronisch programmeerbare rekenmachine of een vergelijkbaar apparaat.

2.6. Alle "in computers geïmplementeerde uitvindingen" worden evenwel beschouwd als "behorende tot een gebied van de technologie" (artikel 3). Op die manier behoren het programma of de programma's (het is ook mogelijk dat de uitvinding volledig via een programma wordt toegepast, d.w.z. in feite bestaat uit een programma en de methode voor of het resultaat van gegevensbewerking, en eventueel ook nog gegevensbestanden) automatisch tot een technisch gebied en wordt dus de facto aangenomen dat deze voldoen aan een aantal fundamentele octrooieerbaarheidsvereisten (uitvinding van technische aard, bijdrage tot de stand van de techniek).

2.6.1. Afgezien van de reeds genoemde elementen wordt in artikel 4 (voorwaarden voor octrooieerbaarheid) de klassieke bijkomende voorwaarde gesteld dat de uitvinding "vatbaar is voor toepassing op het gebied van de nijverheid".

2.7. In artikel 5 (vorm van de conclusies) wordt geëist dat de uitvinding wordt geclaimd als product, d.w.z. als een geprogrammeerde computer of geprogrammeerd computernetwerk dan wel als een werkwijze die middels het uitvoeren van software wordt toegepast.

2.8. Krachtens artikel 6 worden echter de voorwaarden voor de auteursrechtelijke bescherming van computerprogramma's (Richtlijn 91/250/EEG) gehandhaafd, en ook zijn op grond van deze bepaling reverse engineering, decompilatie ten behoeve van interoperabiliteit of het maken van een eigen kopie ten behoeve van veiligheidsdoeleinden toegestaan. Verder zijn de voorschriften betreffende topografieën van halfgeleiders en merken gehandhaafd.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Krachtens de richtlijn kan dus octrooi worden aangevraagd voor een computer of een geprogrammeerd computernetwerk dan wel een werkwijze die door het uitvoeren van software wordt toegepast. Iedere op die manier gerealiseerde innovatie wordt namelijk automatisch aangemerkt als "behorende tot een gebied van de technologie", ook al wordt het resultaat uitsluitend verkregen door het functioneren van een programma. Daarmee lijkt de deur wijd opengezet te zijn voor software-octrooien. Immers, ieder programmeerbaar elektronisch apparaat kan alleen met behulp van software functioneren en verder is het casuïstische onderscheid tussen software als zodanig en software met technische effecten in de praktijk onhanteerbaar, omdat alle software hetzij als systeem hetzij als toepassingsmodaliteit voor een computer of elektronische onderdelen is bestemd. Daarnaast kan de octrooieerbaarheid onbeperkt worden uitgebreid tot programma's en intellectuele methoden aan de hand van uitspraken van de technische kamers van het EOB waarin de uitsluiting van artikel 52 van het EOV wordt genegeerd.

3.1.1. Het richtlijnvoorstel is beperkt tot in computers geïmplementeerde uitvindingen en bevat de klassieke cumulatieve criteria die de octrooieerbaarheid ervan beperken. Dit is niet naar de zin van voorstanders van het eenvoudigweg afschaffen van iedere beperking van de reikwijdte van het octrooirecht. Toch vormt het voorstel in wezen een blijk van aanvaarding en rechtvaardiging achteraf van de wel erg vergaande "jurisprudentie" van het EOB. Op het eerste gezicht lijkt de Commissie niet over te willen gaan tot afschaffing van artikel 52, lid 2, van het EOV, zoals door de directie van het EOB en sommige leden van de Raad wordt gewenst. Desalniettemin zet zij met haar voorstel de deur wijd open voor octrooieerbaarheid van alle soorten software, met name door ervan uit te gaan dat reeds sprake is van een "technische bijdrage" wanneer software op een standaardcomputer wordt gebruikt.

3.1.2. Het bestuur van het EOB werkt in dit verband reeds toe naar octrooieerbaarheid van geprogrammeerde methodes voor zaken doen (Bijlage 6 van de interne regels voor onderzoekers - "Business Methods" - is in dit verband ondubbelzinnig). Op die manier kunnen in de toekomst ook andere uitgesloten gebieden voor octrooieerbaarheid in aanmerking komen. Hierbij valt te denken aan onderwijsmethoden, die immers eveneens via IT-programma's en elektronische netwerken, met name internet, kunnen worden toegepast.

3.2. Een groeiend aantal apparaten bevat elektronische onderdelen en informaticaprogramma's: camera's en digitale camcorders, vliegtuigen en satellieten, voertuigen, instrumenten voor industriële analyse, automatische bewakings- en waarschuwingssystemen, industriële robots, programmeerbare machinewerktuigen, enz. De lijst wordt alsmaar langer. Het is wezenlijk dat het criterium "technische bijdrage" wordt beperkt tot een vinding of een materieel effect, dus een fysiek tastbare uitvinding.

3.3. Is dat niet het geval, dan zouden op grond van het richtlijnvoorstel alle (geheel of gedeeltelijk via programma's) in computers geïmplementeerde uitvindingen automatisch worden beschouwd als behorend tot een technisch gebied, met als risico dat alle programma's die in technische uitvindingen worden toegepast octrooieerbaar zijn. Dit zou tevens een serieuze aantasting betekenen van het in de regels betreffende software bestaande onderscheid tussen programma's als zodanig en programma's waarmee een technische uitvinding geheel of gedeeltelijk wordt toegepast.

3.4. Deze verwatering wordt nog versterkt door artikel 6, krachtens hetwelk het auteursrecht van toepassing lijkt te blijven op programma's voor de toepassing van uitvindingen die een nieuwe technische bijdrage belichamen, terwijl deze in het voorstel tevens onder het octrooirecht vallen. Decompilatie, ontwikkeling van interoperabele toepassingen en kopiëren voor persoonlijk gebruik zijn in Richtlijn 91/250/EEG en meer in het algemeen in het auteursrecht toegestaan, maar in het octrooirecht leveren deze handelingen namaak of illegaal kopiëren op.

3.5. Op die manier kan men zich afvragen waar de Commissie met een dergelijk voorstel heen wil. Met name worden vragen opgeworpen door de toelichting, die begint met opmerkingen over de noodzaak om de softwarebranche tegen piraterij te beschermen. Verder worden, evenals in de bij het voorstel gevoegde documenten, nagenoeg uitsluitend software en de sofwarebranche genoemd. Dat lijkt niet alleen excessief, zo niet volstrekt irrelevant, wanneer het toepassingsgebied van het voorstel inderdaad even beperkt is als de Commissie stelt.

3.6. Programma's vormen het resultaat van modulaire processen waarin vaak gedeeltes van codes worden hergebruikt. Voorts gaat het om incrementele processen op basis van bestaande functies. Daarnaast moet er sprake van interoperabiliteit zijn om te voorkomen dat bestaande computers, onderdelen daarvan en toepassingssystemen iedere keer moeten worden vervangen wanneer er een nieuwe versie van het besturingssysteem of processors wordt ingevoerd.

3.7. De huidige programma's zijn ingewikkeld. Dat is een logisch gevolg van de toename van kennis. Dit geldt voor alle intellectuele en wetenschappelijke activiteiten, die immers voortbouwen op reeds vergaarde kennis (of kritiek). De wetenschappelijke en technische kennis die in technische apparaten is geïntegreerd, is van een andere aard dan de materiële onderdelen. Kennis kan worden gedeeld, verspreid of overgedragen, zonder aan waarde in te boeten. De samenwerking op het gebied van softwareontwikkeling binnen de universitaire wereld of openbare onderzoekslaboratoria is bijvoorbeeld een van de kanalen waardoor voor de samenleving onmisbare kennis wordt verspreid. Octrooien kunnen een belemmering vormen voor deze samenwerkingsvormen en voor de vrije verspreiding van gratis of openbaar toegankelijke software.

3.8. Gegeven de aard van programma's en het feit dat er geen nauwkeurig onderzoek wordt vereist of deponering van de broncode in de landen die softwareoctrooien kennen, loopt men in Europa het risico van venijnige juridische procedures inzake namaak, zoals reeds in sommige lidstaten het geval is. Daarin zullen zich bewijsmoeilijkheden voordoen wanneer de code niet wordt gepubliceerd, ook al zijn grote blokken van codes onvermijdelijk identiek (courante instructies voor gegevensbeheer in programma's, sorteeralgoritmen, verkleining van beeld of tekst, bestandsformaat, enz.). Toename van het aantal rechtszaken, die, zoals men in de VS kan constateren, gedurende lange tijd kostbare technische en juridische deskundigheid vergen, komt het MKB niet ten goede. Zelfs al wint een mkb een proces dat is aangespannen door een concurrent die over voldoende financiële middelen beschikt, dan nog loopt het bedrijf het risico te verdwijnen, te worden opgeslokt of te worden gedwongen tot het verlenen van kruislicenties waarbij de uitvinding wordt gedeeld met een dominante onderneming die niets heeft bijgedragen tot de onderzoeksinvesteringen. Op die manier zullen concentraties en praktijken die de mededinging aantasten alleen maar toenemen.

3.9. De Commissie legt overigens nergens uit hoe het octrooi programmaontwikkelaars beter tegen kopiëren beschermt dan het auteursrecht. Ook ontbreekt iedere analyse waaruit zou blijken dat octrooien voor in computers geïmplementeerde uitvindingen het MKB en micro-ondernemingen voordelen zouden bieden. De standpunten van onafhankelijke of openbare softwareontwikkelaars, waarvan sommigen zich voorstander toonden van een specifieke regeling, werden van de hand gewezen met als argument dat uitsluitend het eigendomsmodel welvaart en banen genereert. Tot op heden echter kon de softwarebranche in Europa tot bloei komen onder de paraplu van het auteursrecht, dat dus geen investeringsbelemmering bleek te vormen. De voorkeur van een twaalftal grote, goeddeels niet-Europese, bedrijven voor het octrooi wordt nu dus in wezen gehonoreerd. Daarmee werden de tegengestelde opvattingen van andere belangrijke ondernemingen alsook bepaalde voorstellen voor een specifiek stelsel of een aangepast gebruiksmodel naar de prullenbak verwezen.

3.10. Ook het begrip netwerk wordt in het ontwerp niet gedefinieerd en dus kan ook internet eronder vallen. Het valt daarom niet uit te sluiten dat een via internet toegepaste uitvinding octrooieerbaar is. Internet is een openbaar netwerk en de uitvinding is dus noodzakelijkerwijs een programma. De vrijheid van handelen op internet, een van de belangrijkste pijlers van de communicatie-, informatie- en kennismaatschappij, is dus in het geding.

3.11. De Commissie stelt zich met haar voorstel op een beslissend standpunt in een discussie en op een markt waar de keuzevrijheid van de consument en democratische gedachtewisseling nog open kwesties zijn. Verder worden monopolistische posities door octrooien versterkt hetgeen een bedreiging vormt voor vrijheid, openheid en gemeenschappelijke en belangenloze vormen van ontwikkeling die uitmonden in innovaties en mededinging die samenleving en economie onschatbare voordelen bieden.

3.12. Het is de vraag in hoeverre het een goede zaak is om octrooien, instrumenten uit het industriële tijdperk, te verlenen voor immateriële voortbrengselen van de geest als programma's en het resultaat van hun toepassing per computer. In het voorstel en het effectbeoordelingsformulier beantwoordt de Commissie deze vraag zonder meer bevestigend. Haar uitgangspunt is echter beperkt en uitsluitend ingegeven door octrooirechtelijke overwegingen. Zij heeft onvoldoende oog voor economische factoren en de impact op onderzoek en ondernemingen in Europa waardoor een totaalvisie ontbreekt. Voorts strijdt haar opvatting met de op termijn in het geding zijnde belangen van samenleving, ontwikkeling en zelfs van de democratie (e-government, onderwijs en voorlichting van de burgers).

3.13. Het is weinig geloofwaardig en veroorzaakt slechts onzekerheid, en eventueel zelfs rechtschaos, om de indruk te wekken dat het slechts om een periode van drie jaar gaat waarna een evaluatie volgt en de zaken zouden kunnen worden teruggedraaid. Er zouden tijdens die drie jaar immers wel degelijk rechten zijn verworven. In werkelijkheid zou een onomkeerbaar proces worden opgestart met goeddeels onbekende gevolgen voor onze economieën en samenlevingen. Een aantal tendensen maken reeds een deel van die consequenties zichtbaar: innovatie en interoperabiliteit worden afgeremd, internet dreigt te worden gesegmenteerd, toegangskosten stijgen, programma's worden minder toegankelijk voor de consument en minder rendabel voor ontwikkelaars en verleners van diensten via internet, aangepaste netwerken en toepassingen die op basis van die programma's functioneren.

3.14. Het is een hachelijke zaak om de reikwijdte van octrooien uit te breiden tot een onbepaald aantal soorten programma's die worden geacht een technische bijdrage te vormen zonder eerst onafhankelijk, degelijk en diepgaand onderzoek te doen naar de economische factoren en de gevolgen voor met name het MKB en micro-ondernemingen, de werkgelegenheid en de maatschappelijke gevolgen op de lange termijn. Het is beter, uniformiteit aan te brengen in de regels en daarmee in de rechtspraak van de lidstaten en de mogelijkheid te laten, zoals reeds in de meeste lidstaten het geval is, octrooien te verlenen voor technische uitvindingen die een voor hun functioneren onontbeerlijke specifieke code bevatten. Uitvindingen die uitsluitend of hoofdzakelijk uit programma's bestaan of nagenoeg uitsluitend in standaardsoftware worden toegepast dienen daarentegen van octrooieerbaarheid te worden uitgesloten.

3.15. Het voorstel herbergt in zijn huidige vorm zonder meer het risico dat de regels voor software en andere intellectuele vindingen overhoop worden gehaald hetgeen een aantasting zou opleveren van internationale, door de WIPO beheerde verdragen en de WTO-akkoorden inzake de handelsgerelateerde aspecten van de intellectuele eigendom. De octrooiregels, zoals die in een aantal landen op een breed vlak op nieuwe technologie worden toegepast, elimineren of marginaliseren een aantal ontwikkelaars, met name het MKB ten aanzien van "niches" op markten die essentieel zijn voor groei en de verwezenlijking van de IT-maatschappij. Verder wordt het octrooistelsel uitgebreid met andere vormen van intellectuele vindingen als zakenmethoden (business methods), onderwijsmethoden of algoritmen (encryptie, compressie).

3.16. Verder valt zeker niet uit te sluiten dat het voorstel er eveneens toe leidt dat de communautaire wetgeving voor de interne markt dubbelzinniger wordt met het grote risico dat de nationale rechtspraak en het beleid van de nationale octrooibureaus uiteen zullen gaan lopen. De jurisprudentie in de respectieve lidstaten lijkt momenteel echter een steeds homogener beeld te geven. Daarom moet, vooral wanneer er op EG-niveau duidelijke regelingen voor de intellectuele eigendom kunnen worden vastgesteld, deze harmonisatie worden bestudeerd en gestimuleerd met behulp van bijvoorbeeld een open coördinatiemethode.

3.17. Een belangrijk, niet door de Commissie genoemd middel om innovaties op softwaregebied te beschermen is de markt zelf. Een innovatie kan de markt veroveren en zich daar lang genoeg handhaven om de onderzoeks- en verspreidingskosten terug te verdienen voordat anderen met concurrerende oplossingen komen. Gegeven de natuur van de softwaremarkt is dit een tamelijk courante gang van zaken. Zijn concurrenten daarentegen innovatiever of bieden zij een betere prijs/kwaliteitsverhouding, dan kunnen zij na een bepaalde periode marktsegmenten innemen. Daardoor wordt de keuzevrijheid voor de consument verhoogd en worden via de mededinging de prijzen voor licenties lager.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Een aantal moeilijkheden of bijzonderheden die inherent zijn aan de aard van software staan in de weg aan eenzelfde octrooieerbaarheid als voor technologische uitvindingen:

4.1.1. het gaat om moeilijkheden bij het vaststellen van de stand der techniek. Er bestaan gegevensbestanden voor technologische uitvindingen, zoals die van het EOB of de USPO (United States Patent Office) die via internet of op cd-rom toegankelijk zijn. Voor software bestaan dergelijke bestanden evenwel niet. Een notie "als stand van de techniek" is voor software in de praktijk dan ook niet te hanteren.

4.1.2. Mkb's en micro-ondernemingen beschikken over het algemeen niet over de technische, juridische en financiële middelen om octrooien aan te vragen en vooral om zich te verdedigen tegen vijandige gerechtelijke procedures die in het geval van software gemakkelijk wegens beweerde namaak kunnen worden opgestart. Er zouden in dit verband een Europees fonds of nationale fondsen moeten worden opgericht, maar zolang dat niet het geval is worden genoemde ondernemingen door invoering van octrooieerbaarheid van software in een kritieke situatie gedrongen waarin zij worden blootgesteld aan dergelijke vijandige acties.

4.1.3. Programma's bestaan uit een serie instructies (de broncode) die steeds vaker onafhankelijk zijn van het platform of systeem (cross compatibility), zulks om redenen van verplaatsbaarheid en interoperabiliteit, met name op internet. Programma's die onafhankelijk van elkaar in dezelfde programmeertaal zijn geschreven hebben echter veel gemeen. Programmeertalen kennen immers alle dezelfde beperkingen die voortvloeien uit hun algoritmische aard en veel talen bouwen voort op bestaande talen of combinaties daarvan. Verder worden programma's ook met behulp van "zelfbouwpakketten" vervaardigd, waarbij nagenoeg geen code hoeft te worden gemaakt. Dit is bijvoorbeeld het geval met software voor het beheer van gegevensbestanden of internetsites.

4.1.4. Het begrip innovatie valt dus niet gemakkelijk te definiëren. Het heeft vaak betrekking op een min of meer groot aantal functies die een onderdeel vormen van verschillende programma's die hetzelfde doel dienen of er slechts toe strekken om doelen een naam te geven. De gebruikersinterfaces zijn vaak gelijksoortig omdat dezelfde softwareontwikkelingsprogramma's voor een of meer platforms worden gebruikt of ter wille van interoperabiliteit. Zou dat niet het geval zijn, dan zouden de gebruikers voor iedere nieuwe toepassing met een nieuwe interface vertrouwd moeten worden gemaakt.

4.1.5. Een code dient voortdurend te worden onderhouden om "bugs" te corrigeren, veiligheidsleemten op te vullen of verbeteringen in het licht van de behoeften van de gebruikers aan te brengen. Dit onderhoud is een hoofdtaak geworden voor de samensteller of bedrijven die IT-diensten verstrekken ten behoeve van netwerkveiligheid, die inmiddels van strategische waarde is. Op het gebied van defensie, militaire productie en steeds vaker ook bij de ontwikkeling van e-government bestaat behoefte aan veilige en duurzame software en vertrouwelijkheid van informatie of betalingen. Daarom willen de overheidsinstanties toegankelijke programma's waarvan zij de broncode kennen om, zelfs wanneer de programmeur niet meer te achterhalen is, te kunnen zorgen voor onderhoud, stabiliteit en veiligheid van die code. Het octrooirecht lijkt alleen met behulp van een groot aantal uitzonderingsclausules tegemoet te kunnen komen aan deze begrijpelijke prioriteiten. Daarom lijkt het, soepelere, auteursrecht (de softwarerichtlijn) geschikter.

4.1.6. Een code is geen technisch voorwerp in klassieke zin dat kan worden onderworpen aan de regels voor materiële uitvindingen. In landen waar programmatuur octrooieerbaar is, bestaan geen duidelijke concepten van technische bijdrage, uitvindersactiviteit of wijziging van de stand der techniek (die in wezen onmogelijk te definiëren zijn; de ontwikkeling van een gegevensbestand voor software is in de Verenigde Staten stopgezet). Ook is de stand der techniek ondefinieerbaar en daaruit moeten conclusies worden getrokken met betrekking tot de octrooieerbaarheidsvereisten in Europa.

4.1.7. Tevens moet worden toegegeven dat de huidige verleningsvoorwaarden voor "in computers geïmplementeerde uitvindingen", met name wanneer deze slechts uit een programma bestaan, niet voldoen aan de normale voorwaarden voor onderzoek en verlening die overeenkomen met de Europese octrooieerbaarheidsvereisten: de broncode of in ieder geval de gebruikersinterface dan wel het bestandsformaat zou ten behoeve van interoperabiliteit moeten worden gepubliceerd. Verder wordt geen aandacht besteed aan kosteloze licenties voor uitvindingen die betrekking hebben op het functioneren van internet.

4.2. Ondanks de soms gebruikte beschermingsmiddelen van (informatie)technische aard zijn computerprogramma's, evenals multimediaproducten, relatief gemakkelijk illegaal na te maken. Verder spelen er problemen in verband met de auteursrechterlijke bescherming tegen kopiëren en verspreiding van kopieën. Wat de technische en juridische oplossingen betreft, is software in hoge mate vergelijkbaar met andere intellectuele en artistieke producties van multimediale aard. Hetzelfde geldt voor de technische aspecten van illegaal kopiëren en verspreiden via internet, dat steeds vaker gebeurt. Daarentegen bestaan er veel grotere verschillen met de methoden ter bestrijding van namaak van technische voorwerpen of materiële producten(2).

4.3. Er is niets op tegen dat een octrooi wordt verleend voor een ingewikkeld technisch voorwerp waarin een speciaal programma in real time een cruciale rol vervult (ABS-remsysteem, robots) en in wezen niet van het voorwerp valt te scheiden. Maar er is evenmin iets op tegen om de respectieve onderdelen van het voorwerp onder verschillende rechtsregels te brengen. In de praktijk is dit overigens meestal het geval. Een technische uitvinding als een elektronische zakagenda (personal digital assistant, PDA) kan worden beschermd door verschillende intellectuele-eigendomsrechten op naam, merk of model (design). Verder valt te denken aan het auteursrecht voor de geïntegreerde systeemsoftware, programma's voor schriftherkenning en andere toepassingen. Ook valt te denken aan verschillende octrooien voor onderdelen als een beeldscherm, het soort batterij, elektronische onderdelen, waarvan sommigen zijn voorgeprogrammeerd of zelfs programmeerbaar zijn. Voorts bestaan er standaardvormen van geïntegreerde software die in talloze apparaten kunnen worden gebruikt, zoals zakcomputers, ruimtevaartuigen en geleiding van voertuigen (zoals de industriële standaard QNX, dat een niet-beschermd programma is en gebaseerd is op "Eclipse" of een softwaremotor die is ontwikkeld en in "Open Source" geplaatst door IBM; verder bestaat er een "embedded Windows XP", een "Windows-CE", een "embedded BSD" en een "embedded Linux", waarvan sommige wel en andere niet zijn beschermd).

4.4. Overigens bestaan er in de zware industrie bepaalde automaten en programma's die vaak niet zijn geoctrooieerd en worden behandeld als bedrijfsgeheim (dat in sommige landen overigens wordt beschermd, hetgeen wellicht ook iets voor Europa zou kunnen zijn).

4.5. Uit geen enkele vergelijkende studie of argument blijkt dat al dan niet geïntegreerde software beter door het octrooi dan door het auteursrecht zou kunnen worden beschermd. De BSA schat dat wereldwijd meer dan 40 % van de voor beroepsdoeleinden gebruikte programma's zijn nagemaakt. In bepaalde gevallen kan dit aandeel zelfs 90 % bedragen, zonder te praten over kopiëren door personeel ten behoeve van privégebruik. Door het auteursrecht beschermde multimediaproducten, muziek, films en elektronische spelletjes hebben met hetzelfde probleem te maken. Er bestaat geen aanwijzing of bewijs dat het auteursrecht, dankzij hetwelk veel is geïnvesteerd in het bioscoop- en muziekbedrijf, niet in staat zou zijn om op softwaregebied hetzelfde te bereiken en dat de rechtsbescherming daarom zou moeten worden veranderd.

4.6. Het is bekend waarom Europese mkb's en microbedrijven niet vaker octrooien aanvragen en de problemen dienaangaande zullen zelfs niet eens gedeeltelijk worden opgelost door onderhavige ontwerprichtlijn. Zoals het Comité in eerdere adviezen benadrukte(3), wordt het hoofdprobleem gevormd door de afwezigheid van een echt Europees octrooi dat in technisch en financieel opzicht toegankelijk is.

4.7. Het Comité dringt er bij de Raad op aan, snel een besluit te nemen, maar eerst moet er nog een aantal teksten worden bijgesteld of aangevuld in het licht van de internationale normen. Deze laatste staan overigens niet in de weg aan specifieke stelsels, die bijvoorbeeld meer bescherming bieden.

4.8. Wat ten slotte innovatie betreft, heeft het Comité er reeds vaak op gewezen dat er veel te weinig middelen beschikbaar worden gesteld voor fundamenteel onderzoek en ontwikkeling.

4.9. Dit zijn volgens het Comité de werkelijke prioriteiten. Het is dan ook van mening dat er veel grondigere en onafhankelijkere economische en juridische studies moeten worden verricht en dat de mening van alle betrokken sectoren en actoren op werkelijk objectieve wijze, d.w.z. zonder vooroordelen, moet worden herbestudeerd alvorens het recht betreffende de intellectuele eigendom voor eens en voor altijd te wijzigen. Dit kan zelfs betrekking hebben op slechts een beperkt gebied (software) vanwege de vergaande consequenties die onderhavig initiatief voor octrooieerbaarheid kan hebben.

5. Conclusies

5.1. Evenals in andere sectoren wordt ook in de softwarebranche nagedacht over de rechtsbescherming van programma's tegen illegaal kopiëren, namaak of andere inbreuken. De vraag is echter of men de bestaande regels onomkeerbaar moet wijzigen, zoals het geval was bij de uitbreiding van de reikwijdte van artikel 52 van het EOV tot software. Het zou toch beter zijn dat alle betrokkenen eerst uit oogpunt van algemeen belang meer diepgaand van gedachten zouden wisselen. Alvorens beslissende stappen te ondernemen, moet worden nagedacht over de Europese aanpak en de harmonisatiebeginselen betreffende de intellectuele eigendom ten einde samenhang aan te brengen in de regels voor de interne markt.

5.2. Commissie, Raad en Parlement moeten een op harmonisatie gerichte totaalvisie op de verschillende onderdelen van de intellectuele eigendom ontwikkelen die gekoppeld is aan de politieke en economische doelstellingen van de Unie, zoals met name te Lissabon gedefinieerd. Tijdens de Raad "interne markt" van mei 2002 werd invoering van het Gemeenschapsoctrooi andermaal als prioritair aangemerkt.

5.3. Uit het voorstel, bijbehorend effectrapportageformulier en de enige, aan een nationaal octrooibureau uitbestede, studie blijkt niet dat het auteursrecht minder efficiënte bescherming zou bieden dan het octrooi. Verder is er nooit onderzoek verricht naar de gevolgen voor de gebruikers (consumenten). Het is dan ook alleszins de vraag in hoeverre een, voor het bedrijfsleven kostbare, overstap naar een ander stelsel voordelen zou bieden. De consequenties voor de werkgelegenheid zijn evenmin in kaart gebracht. Ook is er geen aandacht besteed aan de bescherming van uitvinders in loondienst of in de hoedanigheid van onderaannemer, terwijl deze toch een cruciale rol spelen bij de ontwikkeling van dit soort immateriële "producties".

5.4. Het Comité geeft er de voorkeur aan dat onderhavig voorstel grondig wordt herzien. De Commissie doet er beter aan om op EG-niveau in juridisch en beleidsmatig opzicht samenhang aan te brengen in industriële en intellectuele-eigendomskwesties en daarbij ook te kijken naar onderzoek en innovatie en de financiering daarvan. Voorts dient zij prioriteit te verlenen aan invoering van het EG-octrooi waarbij de internationale verplichtingen van de Gemeenschap in het kader van de WTO en jegens bij de WIPO en het EOV aangesloten landen volledig dienen te worden gerespecteerd. Wellicht is het zelfs beter om het EOV en het EOB in de communautaire verworvenheden op te nemen. Zo niet, dan blijft EG-harmonisatie achter de feiten aanlopen en afhankelijk van een niet-communautaire organisatie die slechts bevoegd is op een deelgebied van de intellectuele eigendom en haar bevoegdheden en inkomstenbronnen natuurlijk wil uitbreiden. Probleem daarbij is echter dat die organisatie uiteraard het overzicht mist over de, ingewikkelde, aspecten van de intellectuele eigendom, onvoldoende noodzaak voelt om flexibel in te spelen op kwesties die opduiken in verband met nieuwe technologie en in juridisch opzicht te weinig alternatieven voor handen heeft.

5.5. Er bestaan stellig juridische oplossingen die zijn toegesneden op de gestage toename van intellectueel/wetenschappelijke uitvindingen, d.w.z. op de "immateriële" component van technologische innovatie. Die verdienen echter wel diepgaand onderzoek en verder moeten alle betrokkenen uitgebreid worden geraadpleegd, de eindgebruikers inbegrepen. Tevens dienen in dit verband de internationale verplichtingen jegens de WIPO en de WTO te worden gerespecteerd teneinde innovatie, technologieoverdracht en verspreiding van kennis te beschermen. Deze vormen immers de hoekstenen van de rechtsbescherming van technologische innovatie en zijn daarmee de enige rechtvaardiging voor uitzonderingen op de mededingingsbepalingen. Het mag niet zo zijn dat deze doelstellingen het veld moeten ruimen voor monopolisten of voor excessief langdurige toezichtsregelingen betreffende technologie in de ontwikkelingslanden en de NIC's.

5.6. Uitsluitend de kwaliteit en de doelmatigheid van de rechtsbescherming (het onderscheid auteursrecht of octrooi is hier irrelevant), en vooral het innovatiegehalte zijn bepalend voor het aantrekken van de nodige ontwikkelingsinvesteringen. Daarom is het van belang dat de Europese wetgever duidelijke gemeenschappelijke regels uitvaardigt waarmee het hoge beschermingsniveau dat de huidige rechten bieden kan worden gehandhaafd.

5.7. Het Comité is van mening dat de regels en daarmee de rechtspraak van de lidstaten in die zin dienen te worden geharmoniseerd dat, zoals reeds in meeste lidstaten het geval is, octrooi kan worden verleend voor technische vindingen die een voor hun functioneren onontbeerlijke specifieke code bevatten. Uiteraard moet de uitvinding wel aan de octrooieerbaarheidseisen voldoen. Het vindt daarentegen dat de eventuele invoering van octrooieerbaarheid van "uitvindingen" die uitsluitend of hoofdzakelijk uit software bestaan of die technisch gezien iets nieuws hebben, maar nagenoeg uitsluitend in standaardsoftware worden toegepast, voorafgegaan dient te worden door uitvoerig juridisch onderzoek. Dit onderzoek dient gericht te zijn op definitie- en afgrenzingskwesties, teneinde de toepassing van de nationale regels ter bescherming van innovatie te harmoniseren. Verder moet er economisch onderzoek worden verricht naar onder meer kosten/batenanalyses en inschattingen van de gevolgen, op financieel gebied en qua efficiëntie van de bescherming van middelgrote, kleine en microbedrijven, alsook naar kosten, rechten en garanties voor de consument.

5.8. Het Comité is het volledig eens met het Europese bedrijfsleven (zowel de industriële als de dienstensector), de programma-ontwikkelaars en de gebruikers dat er via wetgeving daadwerkelijke samenhang moet worden aangebracht in een economisch en onderzoeksbeleid dat doeltreffende bescherming dient te bieden en voor de verschillende vormen van intellectuele eigendom zal zijn geharmoniseerd.

5.9. De in dit verband te nemen beleidsmatige, budgettaire en juridische maatregelen dienen te resulteren in meer stimulansen voor wetenschappelijke en technologische innovatie. Deze zijn vandaag de dag onlosmakelijk met elkaar verbonden en daarmee worden duurzame groei en competitiviteit bevorderd. Op die manier wordt namelijk met behulp van innovatie gezorgd voor meer gekwalificeerde arbeidsplaatsen, zodat concreet gestalte wordt gegeven aan de zeker ook door het Comité gewenste Europese kenniseconomie, waarvan de voordelen meer met de ontwikkelingslanden moeten worden gedeeld.

Brussel, 19 september 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Zie ESC-advies 282/98, PB C 129 van 27.4.1998.

(2) Zie ESC-advies 701/2001, PB C 221 van 7.8.2001.

(3) Zie ESC-advies 411/2001, PB C 155 van 29.5.2001 en ESC-advies 921/2001, PB C 260 van 17.9.2001.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen werden verworpen, maar hebben ten minste een kwart van de stemmen gekregen.

Paragraaf 3.12

te schrappen.

Motivering

De reikwijdte van octrooien wordt door de voorgestelde richtlijn niet uitgebreid. Het EOB heeft reeds duizenden octrooien voor in computers geïmplementeerde uitvindingen verleend. Met het voorstel wordt slechts naar uniformiteit gestreefd, omdat de jurisprudentie in bijvoorbeeld Duitsland en het VK uiteenloopt.

Paragraaf 3.13

te schrappen.

Motivering

Deze paragraaf is misleidend. Zoals hiervoor opgemerkt heeft het EOB reeds duizenden octrooien voor de software in kwestie verleend (de Commissievertegenwoordiger sprak tijdens de vergadering van de afdeling "TEN" van zo'n 25000). Er bestaan en bestonden reeds rechten in Europa sinds het EOB na de uitspraak in de zaak Sohei (gepubliceerd in T 769/92) software-octrooien begon te verlenen. In het ontwerp wordt gedreigd met een "rechtschaos", maar deze zou dan al hebben moeten bestaan, hetgeen niet het geval is. Zoals opgemerkt wordt met de richtlijn beoogd, bestaande praktijken op het gebied van intellectueel-eigendomsrecht te codificeren. Daartoe behoort dat in grote getale octrooien worden verleend voor in computers geïmplementeerde uitvindingen, waaronder computersoftware.

Paragraaf 3.14

te schrappen.

Motivering

Ook in deze paragraaf wordt opgemerkt dat octrooiregelingen door de voorgestelde richtlijn wijzigingen zullen ondergaan, maar dat is niet het geval. Het voorstel betreft slechts een codificatie van de bestaande praktijk waarin het EOB octrooien verleent voor in computers geïmplementeerde uitvindingen, zoals ook het VS- en het Japanse octrooibureau dat doen.

Paragraaf 3.15

te schrappen.

Motivering

De tekst bevat misleidende veralgemeningen. "Business methods" zijn octrooieerbaar in de VS, maar niet in Europa en Japan. Een algoritme in de zin van een wiskundige formule als zodanig is nergens ter wereld octrooieerbaar. Het gebruik van een algoritme in een nieuwe uitvinding waarmee een technisch probleem is opgelost vormt in de meeste landen daarentegen wel een octrooieerbare vinding. In paragraaf 3.15 wordt opgemerkt dat met het voorstel de deur wordt opengezet voor octrooieerbaarheid van "business methods", onderwijsmethoden en (zuivere) algoritmen. Dat is niet waar. Het voorstel behelst slechts codificatie van de bestaande praktijk waarin octrooien worden verleend voor genoemde software-uitvindingen die van nieuwheid en uitvindingshoogte getuigen en een bijdrage tot de stand van techniek vormen. Met de richtlijn worden dus geen veranderingen in de bestaande praktijk aangebracht en evenmin verandert er iets t.a.v. de octrooieerbaarheid van "business methods" of algoritmen.

Uitslag van de stemming

Vóór: 27, tegen: 27, onthoudingen: 6.