Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een algemeen kader voor de communautaire activiteiten ten behoeve van de consumenten (98/C 108/08) (Voor de EER relevante tekst) COM(97) 684 def. - 98/0028(COD)

(Door de Commissie ingediend op 28 januari 1998)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 129 A,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Volgens de procedure bedoeld in artikel 189 B van het Verdrag,

Overwegende dat de actie van de Gemeenschap een bijdrage levert aan de verwezenlijking van een hoog niveau van bescherming van de consumenten en van de menselijke gezondheid;

Overwegende dat de actie van de Gemeenschap ten behoeve van de consumenten bijdraagt tot de versterking van de economische en sociale cohesie;

Overwegende dat deze doelstelling alleen doelmatig kan worden verwezenlijkt door samenwerking van alle betrokken instellingen en actoren;

Overwegende dat de Gemeenschap een nieuwe impuls wil geven aan haar actie ten behoeve van de consumenten en hun gezondheid, zodat consumenten een stimulerende en innoverende rol kunnen vervullen;

Overwegende dat de Gemeenschap acties ter verwezenlijking van haar vastgestelde doelstelling moet voorzien door deze bijeen te brengen in een algemeen kader dat bepaalt welke activiteiten en werkterreinen als prioritair moeten worden beschouwd;

Overwegende dat dit algemeen kader met name dient om de initiatieven ten behoeve van de consumenten te bundelen teneinde een maximaal effect voor de consumenten te bereiken;

Overwegende dat het communautaire informatiesysteem over ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding volgens Beschikking nr. 3092/94/EG van het Europees Parlement en de Raad (1) slechts voor de periode 1994-1997 is ingesteld;

Overwegende dat dit algemeen kader zowel de initiatieven die de Gemeenschap zelf - met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel - heeft genomen als de acties ter ondersteuning van organisaties die op communautair of nationaal niveau werkzaam zijn in het belang van de consumenten dient te omvatten;

Overwegende dat dit algemeen kader voor acties van de Gemeenschap tijdens de looptijd ervan eventueel noodzakelijke andere initiatieven ter verwezenlijking van de doelstellingen aangegeven in artikel 129 A van het Verdrag niet in de weg staat;

Overwegende dat de door de Gemeenschap ondernomen initiatieven en de acties ter ondersteuning van andere particuliere of overheidsinitiatieven complementair zijn en onderdeel uitmaken van een geïntegreerde aanpak;

Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit algemeen kader ertoe moet leiden dat bij andere beleidsmaatregelen en activiteiten van de Gemeenschap beter rekening wordt gehouden met de belangen van de consumenten, met name op de terreinen volksgezondheid, onderzoek en vervoer;

Overwegende dat de in dit kader ontwikkelde initiatieven complementair dienen te zijn ten opzichte van de acties op het terrein van de volksgezondheid, vooral wat voedingsmiddelen betreft;

Overwegende dat een geharmoniseerde en onafhankelijke benadering van de aspecten in verband met de bescherming van de consumenten en hun gezondheid noodzakelijk is, en dat de Gemeenschap daartoe met name beschikt over de deskundigheid van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek;

Overwegende dat dit kader open staat voor deelname door de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa, overeenkomstig de voorwaarden aangegeven in de Europa-overeenkomsten of de aanvullende protocollen, en van Cyprus volgens nog overeen te komen procedures, en ook van de EVA/EER-landen onder voorwaarde van aanvullende middelen volgens de in de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte bepaalde regels;

Overwegende dat er een lijst opgesteld dient te worden van thema's die van prioritair belang zijn voor de actie van de Gemeenschap, teneinde over de betrokken periode een maximaal effect te bereiken;

Overwegende dat ook het vermogen van organen en organisaties die actief zijn op het gebied van de bescherming van de consumenten om een stimulerende rol te spelen bij de bewustmaking van de consumenten ten aanzien van de door de Gemeenschap vastgestelde prioritaire thema's, versterkt dient te worden;

Overwegende dat ervoor gezorgd dient te worden dat de belangen van de consumenten adequaat vertegenwoordigd worden op communautair niveau, en dat daarom de Europese organisaties die de belangen van de consumenten effectief en actief behartigen steun dienen te ontvangen;

Overwegende dat er eveneens steun dient te worden verleend aan organisaties die op nationaal of regionaal niveau actief zijn om deze organisaties ertoe te brengen om gecoördineerde acties te ondernemen met betrekking tot de als prioritair erkende thema's;

Overwegende dat het derhalve noodzakelijk is de modaliteiten van de financiële ondersteuning door de Gemeenschap van de representatieve organen en organisaties die de belangen van de consumenten verdedigen, nader te bepalen, uit zorg voor maximale transparantie en een doelmatig gebruik van de door de Gemeenschap toegekende fondsen;

Overwegende dat het noodzakelijk is criteria te bepalen voor de selectie van activiteiten die financieel ondersteund zullen worden;

Overwegende dat er doelmatige methoden voor de uitvoering, de evaluatie en de controle vastgesteld dienen te worden, en dat de betrokken doelgroepen op passende wijze geïnformeerd dienen te worden;

Overwegende dat de tenuitvoerlegging van de in dit algemeen kader geplande activiteiten geëvalueerd zal dienen te worden in het licht van de ervaringen in de eerste drie jaar;

Overwegende dat de onderhavige beschikking een financiële toewijzing voor de gehele geplande duur vaststelt, die in de zin van punt 1 van de verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995 de voornaamste referentie voor de begrotingsautoriteit vormt, in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure.

HEBBEN DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I DOELSTELLINGEN EN ALGEMENE RICHTSNOEREN

Artikel 1

1. Deze beschikking betreft de vaststelling op communautair niveau van een algemeen kader van activiteiten ter bevordering van de belangen van de consumenten en ter verzekering van een hoog niveau van consumentenbescherming.

2. Dit algemeen kader van activiteiten bestaat uit acties die een bijdrage moeten leveren aan de bescherming van de gezondheid, de veiligheid en de economische belangen van de consumenten, alsmede aan de bevordering van hun recht op voorlichting en opvoeding, en van hun recht zich te organiseren om hun belangen te verdedigen.

3. Dit algemeen kader van activiteiten geldt van 1 januari 1999 tot 31 december 2003. De financiële toewijzing voor de uitvoering van de activiteiten binnen dit algemeen kader wordt vastgesteld op 114 miljoen ECU voor de gehele periode.

De jaarlijkse kredieten worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten.

Artikel 2

Deze activiteiten omvatten:

a) acties uitgevoerd door de Commissie met het oog op ondersteuning en aanvulling van het beleid van de lidstaten, met zorg voor de ontwikkeling en actualisering ervan en toezicht erop;

b) acties ter financiële ondersteuning van de activiteiten van de Europese consumentenorganisaties, onder de in artikel 5 aangegeven voorwaarden;

c) acties ter financiële ondersteuning van specifieke projecten betreffende de bevordering van de belangen van de consumenten in de verschillende lidstaten, met name door consumentenorganisaties voorgestelde projecten, onder de in artikel 6 bepaalde voorwaarden.

Artikel 3

De Commissie verzekert de samenhang en de complementariteit tussen de communautaire activiteiten en projecten met betrekking tot de tenuitvoerlegging van dit algemeen kader en de andere programma's en initiatieven van de Gemeenschap, en bepaalt de prioriteiten met betrekking tot de in artikel 4 genoemde activiteiten.

Artikel 4

De in artikel 2 genoemde acties zijn met name gericht op de volgende specifieke terreinen:

a) gezondheid en veiligheid van de consumenten;

b) bescherming van de economische belangen van de consumenten voor wat betreft goederen en diensten;

c) opvoeding en bewustmaking van de consumenten wat betreft consumentenbescherming en consumentenrechten;

d) bevordering en vertegenwoordiging van de belangen van de consumenten.

De bijlage bevat een indicatieve lijst van de activiteiten per terrein.

HOOFDSTUK II UITVOERING

Artikel 5

1. De in artikel 2, onder b), bedoelde financiële steun kan worden toegekend aan Europese consumentenorganisaties die:

- niet-gouvernementele organisaties zonder winstoogmerk zijn, met als voornaamste doelstellingen de bevordering en bescherming van de belangen van de consumenten en van hun gezondheid, en

- een mandaat hebben om de belangen van de consumenten op Europees niveau te vertegenwoordigen, namens representatieve consumentenorganisaties uit ten minste de helft van de lidstaten van de Gemeenschap die op nationaal of regionaal niveau actief zijn.

2. De in artikel 2, onder b), bedoelde financiële steun kan worden toegekend ter ondersteuning van de activiteiten van de Europese consumentenorganisaties, zoals aangegeven in hun jaarlijkse activiteitenprogramma's, voorzover deze betrekking hebben op een of meer van de in artikel 4 genoemde terreinen.

3. De voorwaarden waaronder de financiële steun wordt toegekend, worden uiteengezet in de artikelen 7 tot en met 9.

Bovendien zal de financiële steun in principe niet meer bedragen dan 50 % van het bedrag van de uitgaven voor de uitvoering van de subsidiabele activiteiten.

Artikel 6

1. Alle natuurlijke of rechtspersonen en verenigingen van natuurlijke personen die daadwerkelijk verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de projecten kunnen in aanmerking komen voor financiële steun als bedoeld in artikel 2, onder c), wanneer de voornaamste doelstellingen van die projecten de bevordering en de bescherming van de belangen van de consumenten en van hun gezondheid zijn.

2. De financiële steun als bedoeld in artikel 2, onder c), wordt toegekend op basis van de beschrijving van het project, wanneer dat onder een van de in artikel 4 genoemde terreinen valt.

3. De voorwaarden waaronder de financiële steun wordt toegekend, worden uiteengezet in de artikelen 7 tot en met 9.

Bovendien kan de financiële steun in principe niet meer bedragen dan 50 % van het bedrag van de uitgaven tijdens de uitvoering van het project of de projecten, met uitsluiting van de beheers- en bedrijfskosten.

Artikel 7

De financiële steun als bedoeld in artikel 2, onder b) en c), wordt toegekend aan acties geselecteerd aan de hand van met name de volgende criteria:

- een goede kosten-batenverhouding;

- een toegevoegde waarde bestaand in een gedegen en gelijkmatige vertegenwoordiging van consumentenbelangen;

- een duurzaam multiplicatoreffect op Europees niveau;

- een doelmatige en evenwichtige samenwerking tussen verschillende partners in de programmering, de uitvoering en de financiering van de activiteiten;

- de ontwikkeling van een duurzame transnationale samenwerking, met name door uitwisseling en gezamenlijk gebruik van ervaring inzake de bewustmaking van de consumenten en de economische actoren;

- een zo wijd mogelijke verspreiding van de resultaten van de ondersteunde activiteiten en projecten;

- het vermogen om de relevante kwesties te analyseren, de geplande middelen voor de evaluatie van de activiteiten en de projecten en de geschiktheid tot voorbeeldwerking ("best practice").

HOOFDSTUK III PROCEDURES, EVALUATIE EN TOEZICHT

Artikel 8

1. De Commissie publiceert jaarlijks in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen een kennisgeving met een beschrijving van de te financieren prioritaire activiteiten en de selectie- en toewijzingscriteria, alsmede de indienings- en goedkeuringsprocedures.

2. Na een evaluatie van de voorstellen selecteert de Commissie de activiteiten en projecten als bedoeld in hoofdstuk II die financiële steun zullen ontvangen. Dit betekent dat er een contract met de rechten en verplichtingen van de partners wordt gesloten met de begunstigden die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering.

3. De communautaire steun betreft acties die plaats dienen te vinden in de loop van het jaar waarin de financiële bijdrage wordt toegekend, of uiterlijk in het daaropvolgende jaar.

4. Jaarlijks wordt een lijst van de begunstigden en van de in dit kader gefinancierde acties, met de bedragen van de steun, openbaar gemaakt.

Artikel 9

1. De Commissie draagt zorg voor het toezicht en de controle op de doelmatige uitvoering van de door de Gemeenschap gefinancierde activiteiten. De verificatie en het toezicht vinden plaats op basis van verslagen, opgemaakt overeenkomstig de procedures die tussen de Commissie en de begunstigde zijn overeengekomen; deze procedures omvatten ook steekproefsgewijze controles ter plaatse.

2. De begunstigde is verplicht bij de Commissie een verslag over iedere actie in te dienen binnen drie maanden na de voltooiing ervan. De Commissie bepaalt de vorm en de inhoud van dit verslag.

3. De begunstigde houdt alle bescheiden betreffende de uitgaven ter beschikking van de Commissie gedurende een periode van vijf jaar na de laatste betaling betreffende een actie.

Artikel 10

De Commissie zorgt ervoor dat de door de Gemeenschap gefinancierde acties regelmatig worden geëvalueerd. Deze evaluaties kunnen worden verricht door de diensten van de Commissie of door onafhankelijke deskundigen.

Artikel 11

1. De Commissie kan de voor een bepaalde activiteit toegekende financiële steun beperken, opschorten of terugvorderen indien zij onregelmatigheden constateert of vaststelt dat er zonder haar toestemming wezenlijke wijzigingen zijn aangebracht die onverenigbaar zijn met de doelstellingen van de overeengekomen wijze van uitvoering.

2. Indien de termijnen niet in acht zijn genomen of indien de voortgang van een activiteit slechts een gedeeltelijk gebruik van de toegewezen kredieten rechtvaardigt, vraagt de Commissie de begunstigde om een nadere verklaring binnen een bepaalde termijn. Indien het antwoord van de begunstigde onbevredigend is, kan de Commissie het restant van de financiële steun annuleren en snelle terugbetaling van de al betaalde bedragen eisen.

3. Iedere onverschuldigde betaling dient aan de Commissie terugbetaald te worden. Over niet tijdig gerestitueerde bedragen kan moratoire interest worden berekend. De Commissie beslist hoe deze bepaling toegepast dient te worden.

Artikel 12

1. De Commissie brengt jaarlijks verslag uit aan het Europees Parlement en aan de Raad over de uitvoering van dit algemeen kader.

Dit verslag geeft een overzicht van de resultaten van de evaluatie van de acties, activiteiten en projecten die in het kader van dit algemeen kader zijn uitgevoerd.

2. Uiterlijk op 30 juni 2002 legt de Commissie het Europees Parlement en de Raad een verslag voor over de eerste drie jaren van de tenuitvoerlegging van de activiteiten van dit algemeen kader.

Artikel 13

Deze beschikking is van toepassing met ingang van 1 januari 1999.

(1) PB L 331 van 21.12.1994, blz. 1.

BIJLAGE

INDICATIEVE ACTIVITEITEN PER TERREIN

1. Gezondheid en veiligheid van de consumenten

- Acties ten behoeve van de voorbereiding en opstelling van adviezen van de wetenschappelijke comités.

- Deskundigheid ten behoeve van inspecties en controles in de voedingssector, de veterinaire en de fytosanitaire sector.

- Technische deskundigheid voor het evalueren van mogelijke risico's van producten, met name van voedingsmiddelen.

- Verbetering van de integratie van relevante wetenschappelijke en technische ondersteuning bij acties inzake consumentenbescherming, met name door gebruik te maken van de deskundigheid van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

- Maatregelen betreffende consumptiegoederen die risico's voor de consumenten inhouden.

- De verspreiding van informatie over gevaarlijke en potentieel gevaarlijke producten.

2. Bescherming van de economische belangen van de consumenten wat producten en diensten betreft

- Maatregelen ter verbetering van de samenwerking tussen de instanties die bij de marktcontrole betrokken zijn.

- Maatregelen om te verzekeren dat de rechten van de consumenten worden gerespecteerd in de goederen- en de dienstensector, met inbegrip van systemen om de regeling van geschillen te verbeteren, met name door proefprojecten en het opzetten van databases.

- Maatregelen om voor consumenten de eerlijkheid van transacties te garanderen, rekening houdende met de werking van nieuwe technologieën en de ontwikkeling van de financiële diensten.

3. Opvoeding en bewustmaking van de consumenten

- Verbetering van de voorlichting over consumentenrechten en mogelijkheden, en over de uitoefening van die rechten, en de verspreiding van kennis betreffende productveiligheid onder producenten en consumenten.

- Verbetering van de consumentenvoorlichting betreffende bepaalde producten of diensten, met name door middel van vergelijkende tests.

- Ontwikkeling van de opvoeding en opleiding van de consumenten, met name in het onderwijs.

- Ontwikkeling en ondersteuning van Europese centra voor informatie en advies aan grensoverschrijdende consumenten in de Gemeenschap.

4. Bevordering en vertegenwoordiging van de belangen van de consumenten

- Versterking van de vertegenwoordiging van de belangen van de consumenten op communautair en internationaal niveau.

- Ondersteuning van representatieve consumentenorganisaties in de lidstaten, vooral daar waar zij over beperkte middelen beschikken.

- Bevordering en coördinatie van de deelname van de consumenten aan het normalisatieproces op communautair niveau.

- Bevordering, door middel van proefprojecten, van duurzame consumptiepatronen, met name van milieuvriendelijke consumptiepatronen.