Gemeenschappelijk Standpunt (EG) Nr. 13/2002

door de Raad vastgesteld op 13 december 2001

met het oog op de aanneming van Aanbeveling 2002/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... betreffende de uitvoering van een geïntegreerd beheer van kustgebieden in Europa

(2002/C 58 E/01)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 175, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie(1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's(3),

Overeenkomstig de procedure van artikel 251 van het Verdrag(4),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Het kustgebied is van groot belang voor het milieu, de economie, de maatschappij, de cultuur en de recreatie in Europa.

(2) De biodiversiteit van de kustgebieden is uniek qua flora en fauna.

(3) Er dient rekening te worden gehouden met hoofdstuk 17 van Agenda 21, aangenomen op de VN-conferentie over milieu en ontwikkeling in Rio in juni 1992.

(4) In het evaluatieverslag van het Europees Milieuagentschap van 1999 wordt gewezen op een steeds verdere aantasting van de omstandigheden in de kustgebieden van Europa, zowel wat de kusten zelf als wat de kwaliteit van het kustwater betreft.

(5) De kustgebieden in de Gemeenschap worden tevens bedreigd door de gevolgen van klimaatverandering in het bijzonder zeespiegelstijgingen, verandering in stormfrequentie en stormkracht, en toename van kusterosie en overstromingen.

(6) De bevolkingsgroei en de ontwikkeling van de economische activiteit vormen een steeds grotere bedreiging voor zowel het milieuevenwicht als het sociale evenwicht in de kustgebieden.

(7) De achteruitgang van de visserijactiviteit en van de daarmee samenhangende werkgelegenheid maakt veel van de visserij afhankelijke gebieden uiterst kwetsbaar.

(8) De bestaande regionale verschillen in de Gemeenschap hebben tot gevolg dat het beheer en het behoud van elk kustgebied verschillen.

(9) Het is van cruciaal belang te komen tot een voor het milieu duurzaam, in economisch opzicht billijk, maatschappelijk verantwoord en met de gevoelige culturele elementen rekening houdend beheer van het kustgebied, dat de integriteit van dit belangrijk erfgoed op peil houdt en toch aandacht heeft voor de traditionele lokale activiteiten en gebruiken, voorzover die geen bedreiging inhouden voor gevoelige natuurgebieden en voor het behoud van de wilde soorten van de kustfauna en -flora.

(10) De Gemeenschap pleit voor een geïntegreerd beheer op grotere schaal door middel van horizontale instrumenten. De activiteiten op dit gebied dragen aldus bij aan het geïntegreerde beheer van kustgebieden.

(11) In haar mededelingen(5) aan het Europees Parlement en de Raad stelt de Commissie dat voor een geïntegreerd beheer van het kustgebied strategische, gecoördineerde en in onderling overleg vastgestelde maatregelen op lokaal en regionaal niveau nodig zijn, gestuurd en ondersteund door een passend kader op nationaal niveau.

(12) In het demonstratieprogramma van de Commissie voor een geïntegreerd beheer van kustgebieden worden de beginselen van een goed beheer van kustgebieden uiteengezet.

(13) Er is behoefte aan coherente actie op Europees niveau waarbij ook samenwerking nodig is, met name op het niveau van regionale zeeën, om de grensoverschrijdende problemen van het kustgebied aan te pakken.

(14) Zowel in de resolutie van de Raad van 6 mei 1994 betreffende een communautaire strategie voor geïntegreerd beheer van de kustzones(6) als in de resolutie van de Raad van 25 februari 1992 betreffende het toekomstige beleid van de Gemeenschap met betrekking tot de Europese kustzone(7), wordt gesteld dat er voor de uitvoering van een geïntegreerd beheer van kustgebieden een gecoördineerd Europees optreden nodig is.

(15) In een geïntegreerd beheer van kustgebieden spelen talrijke factoren mee, waarvan ruimtelijke ordening en bodemgebruik echter slechts van bijkomstig belang zijn.

(16) Overeenkomstig het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel, zoals geformuleerd in artikel 5 van het Verdrag, en Protocol nr. 7 bij het Verdrag van Amsterdam betreffende de toepassing van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel en gelet op de diversiteit van de situatie in de kustgebieden en van het wettelijk en institutioneel kader in de lidstaten, kunnen de doelstellingen van het voorgestelde optreden het best worden verwezenlijkt door actie op communautair niveau,

BEVELEN HET VOLGENDE AAN:

HOOFDSTUK I

EEN STRATEGISCHE AANPAK

De lidstaten houden rekening met de strategie voor duurzame ontwikkeling en met het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het zesde Milieuactieprogramma(8), en volgen ten aanzien van het beheer van hun kustgebieden een strategische aanpak gebaseerd op:

a) bescherming van het kustmilieu, gebaseerd op een ecosysteembenadering die de integriteit en de werking daarvan vrijwaart, en op het duurzame beheer van de natuurlijke hulpbronnen van zowel het zee- als het landgedeelte van het kustgebied;

b) de erkenning van de bedreiging voor de kustgebieden die uitgaat van de klimaatverandering en de gevaren die voortvloeien uit de stijging van de zeespiegel;

c) passende, ecologisch verantwoorde maatregelen ter bescherming van de kustgebieden;

d) duurzame economische mogelijkheden en werkgelegenheid;

e) een functionerend maatschappelijk en cultureel systeem in de lokale gemeenschappen;

f) voldoende voor het publiek toegankelijke gebieden, zowel voor recreatie als voor esthetische doeleinden;

g) in het geval van afgelegen kustgemeenschappen: het behoud of de bevordering van hun samenhang;

h) een betere coördinatie van de acties die door alle betrokken autoriteiten zowel op zee als op het land worden ondernomen bij het beheer van de wisselwerking tussen de zee en het land.

HOOFDSTUK II

BEGINSELEN

De lidstaten volgen de beginselen van een geïntegreerd beheer van kustgebieden, op basis van:

a) een holistisch perspectief (thematisch en geografisch), dat rekening houdt met de onderlinge afhankelijkheid van en de verscheidenheid tussen de voor de kustgebieden relevante natuurlijke systemen en menselijke activiteiten;

b) een perspectief op lange termijn dat rekening houdt met het voorzorgsbeginsel en met de behoeften van de huidige en toekomstige generaties;

c) bij geleidelijk verlopende processen een adaptief beheer waardoor aanpassingen die gelijke tred houden met de ontwikkeling van zowel de problemen als de kennis daarover, worden vergemakkelijkt. Een en ander impliceert de noodzaak van een solide wetenschappelijke basis met betrekking tot de ontwikkeling van het kustgebied;

d) de specifieke lokale kenmerken en de grote diversiteit van de Europese kustgebieden, zodat door specifieke oplossingen en flexibele maatregelen aan hun concrete behoeften kan worden voldaan;

e) werken met natuurlijke processen en eerbiedigen van de draagkracht van de ecosystemen, zodat onze activiteiten op lange termijn milieuvriendelijker, sociaal meer verantwoord en economisch gezonder worden;

f) het betrekken van alle belanghebbenden (economische en sociale partners, de organisaties die de bewoners van kustgebieden vertegenwoordigen, niet-gouvernementele organisaties en het bedrijfsleven) bij het beheersproces, bijvoorbeeld door middel van overeenkomsten en op basis van gedeelde verantwoordelijkheid;

g) steun en betrokkenheid van alle betrokken bestuursinstanties op nationaal, regionaal en lokaal niveau, waartussen passende contacten zouden moeten worden gelegd of onderhouden, teneinde de bestaande beleidsmaatregelen beter te coördineren. Partnerschappen met en tussen regionale en lokale autoriteiten zouden waar zulks passend is tot stand dienen te worden gebracht;

h) toepassing van een combinatie van instrumenten die erop toegesneden is de samenhang te vergemakkelijken tussen enerzijds de sectorale beleidsdoelstellingen onderling, en anderzijds die tussen ruimtelijke ordening en het beheer.

HOOFDSTUK III

NATIONALE INVENTARISATIE

De lidstaten stellen een nationale inventaris op, of werken die bij, om te analyseren welke belangrijke actoren, wetten en instellingen het beheer van het kustgebied beïnvloeden. In deze inventaris zouden:

a) de volgende sectoren (maar niet uitsluitend deze) in overweging moeten worden genomen: visserij en aquacultuur, vervoer, energie, beheer van hulpbronnen, bescherming van soorten en habitats, cultureel erfgoed, werkgelegenheid, regionale ontwikkeling in zowel plattelands- als stadsgebieden, toerisme en recreatie, industrie en mijnbouw, afvalbeheer, landbouw en onderwijs;

b) alle bestuursniveaus moeten worden opgenomen;

c) de belangen, de rol en de bezorgdheden van de burgers, de niet-gouvernementele organisaties en het bedrijfsleven moeten worden geanalyseerd;

d) relevante interregionale organisaties en samenwerkingsstructuren moeten worden geïdentificeerd, en

e) de vigerende beleids- en wetgevende maatregelen moeten worden geïnventariseerd.

HOOFDSTUK IV

NATIONALE STRATEGIEËN

1. Op basis van de resultaten van de inventarisatie ontwikkelt elke betrokken lidstaat een of meer nationale strategieën voor de uitvoering van de in hoofdstuk II uiteengezette beginselen voor een geïntegreerd beheer van het kustgebied.

2. Deze strategieën kunnen specifiek voor het kustgebied zijn of onderdeel zijn van geografisch breder opgezette strategieën of programma's voor de bevordering van een geïntegreerd beheer van een groter gebied.

3. In het kader van deze strategieën zou het dienstig zijn:

a) de respectieve rollen, alsook de mechanismen voor de coördinatie daarvan, te identificeren van de verschillende bestuursinstanties in het land of de regio onder wier bevoegdheid tot het kustgebied behorende activiteiten of hulpbronnen vallen. Deze rolspecificatie zou afdoende toezicht en een passende strategie en samenhang tussen de acties mogelijk moeten maken;

b) de geschikte combinatie van instrumenten voor de uitvoering van de in hoofdstuk II neergelegde beginselen binnen de nationale, regionale of lokale wettelijke en bestuursrechtelijke context te identificeren. Bij de ontwikkeling van deze strategie zouden de lidstaten moeten overwegen of het een goede zaak zou zijn:

i) nationale strategische plannen voor hun kustgebied te ontwikkelen ter bevordering van geïntegreerd beheer, waardoor onder meer de verdere verstedelijking en de exploitatie van het landelijk gebied zodanig in de hand kunnen worden gehouden dat de natuurlijke kenmerken van het kustgebied bewaard blijven;

ii) door middel van mechanismen voor grondaankoop en verklaringen dat gronden tot het openbare domein behoren, te zorgen voor publieke toegang voor recreatiedoeleinden zonder afbreuk te doen aan de bescherming van gevoelige gebieden;

iii) contractuele overeenkomsten of convenanten met gebruikers van het kustgebied, met inbegrip van milieuconvenanten met de industrie, te ontwikkelen;

iv) economische en fiscale stimuleringsmaatregelen toe te passen, en

v) mechanismen voor regionale ontwikkeling aan te wenden;

c) nationale en, waar zulks passend is, regionale of plaatselijke wetgeving, beleid en programma's te ontwikkelen of te behouden die betrekking hebben op zowel de in zee als op het land gelegen delen van de kustgebieden;

d) met name maatregelen aan te geven om initiatieven van onderop voor, en de deelneming van het publiek aan het geïntegreerde beheer van het kustgebied en de hulpbronnen daarvan te stimuleren;

e) waar nodig, bronnen te identificeren voor de duurzame financiering van initiatieven voor geïntegreerd beheer van kustgebieden en te onderzoeken hoe het best gebruik kan worden gemaakt van de bestaande financieringsmechanismen, zowel op communautair als op nationaal niveau;

f) mede in het kader van de herziening van het communautaire beleid, mechanismen te identificeren waarmee de communautaire wetgeving en het communautaire beleid met gevolgen voor het kustgebied volledig en op gecoördineerde wijze kunnen worden uitgevoerd en toegepast;

g) hierin adequate systemen op te nemen voor de monitoring van, en de verspreiding van informatie onder het publiek over het betreffende kustgebied. Door deze systemen zou er informatie in een geschikte en compatibele vorm moeten worden verzameld en verstrekt aan besluitvormers op nationaal, regionaal en lokaal niveau om een geïntegreerd beheer te vergemakkelijken. Onder andere de werkzaamheden van het Europees Milieuagentschap kunnen te dien einde als basis worden benut. Deze gegevens zouden overeenkomstig de desbetreffende communautaire wetgeving, inzonderheid Richtlijn 2001/.../EG van het Europees Parlement en de Raad inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EG(9), voor het publiek beschikbaar moeten zijn;

h) te bepalen hoe passende nationale opleidings- en onderwijsprogramma's de uitvoering van de beginselen van geïntegreerd beheer in het kustgebied kunnen ondersteunen.

HOOFDSTUK V

SAMENWERKING

1. De lidstaten bevorderen de dialoog met de buurlanden aan dezelfde regionale zee, waaronder niet-lidstaten, gaan een dergelijke dialoog aan of behouden deze, teneinde mechanismen op te zetten voor een betere coördinatie van de aanpak van grensoverschrijdende vraagstukken.

2. De lidstaten zorgen er door samenwerking met de Gemeenschapsinstellingen en andere bij het kustgebied betrokken partijen ook actief voor dat vorderingen worden geboekt inzake de totstandkoming van een gemeenschappelijke aanpak van het geïntegreerde beheer van kustgebieden, en onderzoeken daarbij de noodzaak van een Europees forum voor kustbelanghebbenden. In dit proces zou gezocht moeten worden naar manieren om gebruik te maken van bestaande instellingen en overeenkomsten.

3. In deze context wordt de samenwerking met de kandidaat-lidstaten behouden en uitgebreid.

HOOFDSTUK VI

RAPPORTAGE EN TOETSING

1. De lidstaten brengen vijf jaar na de aanneming van deze aanbeveling verslag uit bij de Commissie over de ervaringen bij de uitvoering daarvan.

2. Deze verslagen zijn voor het publiek beschikbaar en bevatten met name informatie over:

a) de resultaten van de nationale inventarisatie;

b) de voorgestelde strategie(ën) op nationaal niveau voor de uitvoering van een geïntegreerd beheer van kustgebieden;

c) een samenvatting van de maatregelen die voor de uitvoering van de nationale strategie(ën) zijn genomen;

d) een evaluatie van de verwachte effecten van de strategie(ën) op de stand van zaken van de kustzone.

3. De Commissie zou deze aanbeveling uiterlijk zes jaar na de datum van aanneming ervan moeten herzien en bij het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag moeten indienen, zo nodig vergezeld van een voorstel voor verdere communautaire maatregelen.

Gedaan te ...

Voor het Europees Parlement

De voorzitster

Voor de Raad

De voorzitter

(1) PB C ... E van ..., blz. ...

(2) PB C 155 van 29.5.2001, blz. 17.

(3) PB C 148 van 18.5.2001, blz. 23.

(4) Advies van het Europees Parlement van 5 juli 2001 (nog niet verschenen in het Publicatieblad), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 13 december 2001 en besluit van het Europees Parlement van ...

(5) Doc. COM(97) 744 def. en doc. COM(2000) 547 def.

(6) PB C 135 van 18.5.1994, blz. 2.

(7) PB C 59 van 6.3.1992, blz. 1.

(8) PB L ...

(9) PB L ...

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

De Commissie heeft de Raad op 8 september 2000 een voorstel toegezonden voor een aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad betreffende de uitvoering van een geïntegreerd beheer van kustgebieden in Europa, gebaseerd op artikel 175, lid 1, van het Verdrag.

Het Europees Parlement heeft op zijn zitting van 2 tot 5 juli 2001 advies uitgebracht. Het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hebben respectievelijk op 28 maart 2001 en 14 februari 2001 advies uitgebracht.

Naar aanleiding van die adviezen heeft de Commissie op 26 september 2001 een gewijzigd voorstel aan de Raad toegezonden.

De Raad heeft met toepassing van artikel 251 van het Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt op 13 december 2001 vastgesteld.

II. DOELSTELLING

De aanbeveling heeft tot doel een milieutechnisch, sociaal en economisch gezien verantwoorde en duurzame ontwikkeling van de kustgebieden aan te moedigen door een op samenwerking berustende integrale benadering van het beheer te bevorderen.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

1. Algemeen

Ter aanmoediging van een geïntegreerd beheer van de kustgebieden is het de bedoeling dat de lidstaten nationale strategieën opstellen aan de hand van een aantal beginselen die in de aanbeveling en de begeleidende mededeling van de Commissie worden genoemd. De nationale strategieën zouden gegrond moeten zijn op de resultaten van nationale inventarisaties van wetgeving, instellingen en belangrijke actoren die van invloed zijn op het beheer van kustgebieden in alle betrokken sectoren.

De uitvoering van de nationale strategieën zou moeten leiden tot een beter inzicht in de (milieutechnische, sociale en economische) processen die van invloed zijn op de kustgebieden, een grotere rol van de betrokken partijen bij het kustbeheer en beter afgestemde en gecoördineerde sectorale beleidsmaatregelen, administratieve stelsels en initiatieven op plaatselijk niveau.

Het is de bedoeling dat de lidstaten de Commissie na vijf jaar rapporteren over de ervaringen met de uitvoering van de aanbeveling, en dat de Commissie een jaar daarna een evaluatierapport opstelt, zo nodig vergezeld van een voorstel voor verdere maatregelen van de Gemeenschap.

2. Amendementen van het Europees Parlement

De Raad heeft 32 van de 41 door het Europees Parlement goedgekeurde amendementen geheel, inhoudelijk of gedeeltelijk aanvaard.

In detail:

a) de amendementen nrs. 1, 13, 22, 23 en 40 zijn volledig aanvaard;

b) de amendementen nrs. 4 en 7 (samengevoegd), 8, 10, 19, 25, 26, 27 en 28 (samengevoegd) zijn inhoudelijk aanvaard, maar met een andere redactie of plaatsing in de tekst;

c) de volgende amendementen zijn gedeeltelijk aanvaard:

de amendementen nrs. 2 en 3 over de kenmerken en problemen van kustzones: inhoudelijk overgenomen, maar zonder de vermelding van Gemeenschapsbesluiten op het gebied van de bescherming van habitats (amendement nr. 2) en de opsomming van mogelijke oorzaken van aantasting (amendement nr. 3);

amendement nr. 5 betreffende een nieuwe overweging aangaande visserijactiviteiten: inhoudelijk overgenomen met een andere redactie;

amendement nr. 6 betreffende een nieuwe overweging aangaande groei: toegevoegd, maar zonder de voorbeelden van vormen van bedrijvigheid die een bedreiging vormen;

amendement nr. 11, waarmee verduidelijkingen omtrent de soort vereiste maatregelen worden toegevoegd, behoudens het woord "eerst", dat onduidelijk wordt geacht;

amendement nr. 17 over de strategische benadering: grotendeels verwerkt en anders geformuleerd, maar de vermelding van een "bindende" gemeenschappelijke strategie is weggelaten;

de amendementen nrs. 20 en 21 betreffende beginselen: samengevoegd en opgenomen in de tekst, maar anders geredigeerd om bindende formuleringen, die niet in een aanbeveling thuis horen, te vermijden;

de amendementen nrs. 29 en 38 betreffende partnerschap: gedeeltelijk verwerkt, samen met amendement nr. 26 in hoofdstuk II, onder g), aangaande beginselen;

de amendementen nrs. 46 en 31 betreffende inventarisatie: inhoudelijk toegevoegd in hoofdstuk III;

de amendementen nrs. 33 en 34 betreffende nationale strategieën, anders geredigeerd om bindende formuleringen te vermijden, zijn inhoudelijk verwerkt in hoofdstuk IV;

amendement nr. 35 betreffende toekomstige EU-wetgeving: inhoudelijk opgenomen in hoofdstuk IV, punt 3, onder f), in een ruimere formulering die betrekking heeft op alle takken van het Gemeenschapsbeleid;

amendement nr. 36 betreffende verstrekking van informatie aan het publiek: overgenomen met een andere redactie voor de rol van het Europees Milieuagentschap en de kosten die moeten voldoen aan de op stapel staande EU-voorschriften met betrekking tot het beschikbaar stellen van informatie voor het publiek;

amendement nr. 37 betreffende participatie van het publiek: de gedachte van dit amendement is verwerkt in hoofdstuk IV (nationale strategieën), punt 3, onder d);

amendement nr. 43 betreffende de beoordeling door de Commissie: gedeeltelijk verwerkt, maar het tijdstip is gewijzigd en de formulering is ruimer gemaakt, daar vastlegging op een communautair juridisch kader inzake een geïntegreerd beheer van kustgebieden prematuur en ongeschikt voor een aanbeveling wordt geacht;

d) de Raad heeft de amendementen nrs. 12, 16 en 18 niet aanvaard, overeenkomstig het advies van de Commissie;

e) de Raad heeft zes amendementen die de Commissie geheel of gedeeltelijk aanvaard had om de volgende redenen niet aanvaard:

amendement nr. 14 dat een verwijzing naar de Internationale Maritieme Organisatie toevoegt: de Raad heeft gekozen voor een ruimere formulering van deze overweging, maar in hoofdstuk III (nationale inventarisatie) interregionale organisaties en in hoofdstuk V (samenwerking) bestaande instellingen en verdragen vermeld;

amendement nr. 15 tot toevoeging van een overweging betreffende toename van de druk op kustgebieden sinds de resolutie van de Raad van 1994: de Raad is van oordeel dat de verschillende vormen van druk op kustgebieden reeds in de overwegingen 4 tot en met 8 beschreven worden en dat een vermelding van druk op kustgebieden sinds 1994 niet nodig is;

amendement nr. 24 tot toevoeging van een vermelding van kusterosie en overstroming in hoofdstuk II (beginselen): de Raad is van oordeel dat de inhoud van dit amendement reeds is weergegeven in hoofdstuk I (een strategische aanpak - zie onder a) tot en met d)). Hoofdstuk II betreffende de beginselen voor een geïntegreerd beheer van kustgebieden wordt niet de juiste plaats geacht voor zulk een bepaling;

amendement nr. 32 betreffende de nationale strategieën: de bindende formulering van dit amendement en de vermelding van een toekomstig communautair juridisch kader worden niet juist geacht voor een aanbeveling. De Raad heeft de noodzaak van partnerschap met regionale en lokale autoriteiten in hoofdstuk II (beginselen), onder g), vermeld;

amendement nr. 39 betreffende de uitvoering van bestaande overeenkomsten met buurlanden: wegens de toevoeging van een passage over gebruikmaking van bestaande overeenkomsten voor vorderingen met een gemeenschappelijke benadering van het geïntegreerde beheer van kustgebieden in hoofdstuk V werd deze aanvullende toevoeging niet nodig geacht;

amendement nr. 42 betreffende een door de lidstaten te verrichten evaluatie van de naleving van het Gemeenschapsrecht: dit amendement is niet aanvaard, daar het een bevoegdheid van de Commissie als hoedster van het Verdrag betreft.

3. Andere door de Raad aangebrachte wijzigingen

Er zijn enkele minder ingrijpende wijzigingen aangebracht om details in het Commissievoorstel te verduidelijken of toe te voegen (bv. in de hoofdstukken I en II betreffende de strategische aanpak en de beginselen voor een geïntegreerd beheer van kustgebieden), die echter de algemene strekking van de tekst niet veranderen.

De Commissie heeft het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aanvaard.