NL Publicatieblad van de Europese Unie C 81/28

Advies van het Comité van de Regio's over de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement „Herziening 2005 van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling: eerste balans en krachtlijnen voor de toekomst”

(2006/C 81/08)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

GEZIEN de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de herziening 2005 van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling: eerste balans en krachtlijnen voor de toekomst, COM(2005) 37 final;

GEZIEN het besluit van de Commissie van 9 februari 2005 om het CvdR hierover, conform artikel 265, 1e alinea, van het EG-Verdrag, te raadplegen;

GEZIEN het besluit van zijn bureau van 12 april 2005 om de commissie „Duurzame ontwikkeling” te belasten met het opstellen van een desbetreffend advies;

GEZIEN de Mededeling van de Commissie „Duurzame ontwikkeling in Europa voor een betere wereld: Een strategie van de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling” (dit Commissievoorstel is voorgelegd aan de Europese Raad van Göteborg), COM(2001) 264 final;

GEZIEN de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's „Naar een wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling”, COM(2002) 82 final,

GEZIEN de Mededeling van de Commissie van 15 januari 2002 aan de Voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad in Barcelona op 15 en 16 maart 2002 (COM (2002) 14 final), waar een nieuw elan werd gegeven aan de twee jaar ervoor in Lissabon goedgekeurde strategie om van Europa 's werelds meest dynamische en concurrende kenniseconomie te maken, gebaseerd op duurzame ontwikkeling;

GEZIEN het verkennend advies dat het Europees Economisch en Sociaal Comité op 28 april 2004 heeft uitgebracht, NAT/229 — CESE 661/2004;

GEZIEN de Verklaring van de Europese Raad van 16 en 17 juni 2005 betreffende richtsnoeren voor duurzame ontwikkeling;

GEZIEN zijn advies over de Mededeling van de Commissie „Naar een thematische strategie voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen”, COM(2003) 572 final — CdR 11/2004 fin (1);

GEZIEN zijn advies van 14 november 2001 over de Mededeling van de Commissie „Tien jaar na Rio: Voorbereiding op de Wereldtop over Duurzame Ontwikkeling in 2002”, COM (2001) 53 final — CdR 37/2001 fin (2);

GEZIEN zijn advies van 15 juni 2000 over het Besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende een communautair samenwerkingskader ter bevordering van duurzame ontwikkeling in het stedelijk milieu, COM(1999) 557 final — 1999/0233 (COD)- CdR 134/2000 fin (3);

GEZIEN zijn advies van 17 februari 2000 over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over „Immigratie, integratie en werkgelegenheid”, COM(1999) 22 final, CdR 183/1999 fin (4),

GEZIEN zijn advies over de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over „Handel en ontwikkeling: hulp aan ontwikkelingslanden om de voordelen van handel te benutten”, COM (2002) 513 final — CdR 100/2003 fin (5),

GEZIEN zijn advies over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende diensten op de interne markt, COM(2004) 2 final — 2004/0001 (COD) — CdR 154/2004 fin (6),

GEZIEN het ontwerpadvies (CdR 66/2005 rév. 1) dat op 28 juni 2005 door de CvdR-commissie „Duurzame ontwikkeling” is goedgekeurd (rapporteur: mevrouw Norrman, lid van de regionale raad van Jämtland, (SE/PSE));

Overwegende hetgeen volgt:

1) De lokale en regionale overheden staan als besluitvormings- en uitvoerend orgaan het dichtst bij de burger. Maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling dienen in dialoog met de burgers van de Europese Unie te worden geconcipieerd, goedgekeurd, ten uitvoer gelegd en gecontroleerd.

2) Voor de praktische coördinatie tussen de verschillende beleidsonderdelen moet in de 25 lidstaten van de Europese Unie door de lokale en regionale bestuurslagen worden gezorgd. Ook de tenuitvoerlegging van het Europese cohesiebeleid gebeurt op lokaal en regionaal niveau.

3) Door het gecumuleerde effect van maatregelen die door lokale en regionale overheden, in de Europese Unie en wereldwijd, ten uitvoer worden gelegd kunnen actuele niet-duurzame ontwikkelingen worden omgebogen. Het motto luidt hier: „Denk globaal, handel lokaal”.

heeft tijdens zijn op 12 en 13 oktober 2005 gehouden 61e zitting (vergadering van 12 oktober) onderstaand advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunten van het Comité van de Regio's

Algemene opmerkingen

Het Comité van de Regio's,

1.1 juicht de Mededeling van de Commissie over de herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling, waarin een eerste balans van de vorderingen met die strategie wordt opgemaakt en krachtlijnen voor de toekomst worden uitgestippeld, toe;

1.2 benadrukt dat de vorderingen die zijn gemaakt sinds de strategie voor duurzame ontwikkeling in 2001 in Göteborg werd goedgekeurd, te wensen overlaten en is het eens met de Commissie dat het tijd is voor een pro-actieve aanpak van duurzame ontwikkeling en concrete maatregelen ter plaatse;

1.3 wijst erop dat een driedimensionele benadering van duurzame ontwikkeling, d.w.z. een aanpak waarbij zowel gekeken wordt naar de economische als naar de ecologische en sociale aspecten daarvan, een basisvoorwaarde is voor groei, meer en betere banen, meer welvaart en een schoner en gezonder milieu;

1.4 onderstreept dat duurzame ontwikkeling geïntegreerd moet worden en een belangrijke plaats moet krijgen in alle onderdelen van EU-beleid. Het cohesiebeleid komt daarbij zowel op economisch als ecologisch en sociaal vlak een ondersteunende rol toe. Daarnaast dient de nodige aandacht te worden besteed aan beleidseffecten op lange termijn. Ook in het toekomstige ontwikkelingsbeleid en het voor Afrika gevoerde beleid moet consequent steun worden verleend aan duurzame ontwikkeling in internationale activiteiten.

Internationale handel

1.5 benadrukt dat de strategie van Lissabon een hoeksteen van de respons van de EU op de consequenties van de globalisering voor mededinging, economie en werknemers in Europa vormt. Deze strategie zou echter ook de consequenties van de globalisering voor de duurzame ontwikkeling van Europa en wereldwijd moeten weerspiegelen. De huidige methode om, tegen de achtergrond van verschillende internationale verdragen, duurzame ontwikkeling te beoordelen, dient verder te worden uitgewerkt om de gevolgen van globalisering voor algemene diensten en duurzame ontwikkeling op lokaal en regionaal niveau beter te kunnen weergeven.

Dialoog en samenwerking

1.6 benadrukt het belang van een vruchtbare dialoog met het maatschappelijk middenveld. De Commissie moet er daarom voor zorgen dat de boodschap die zij uitdraagt, consistent en goed gecoördineerd is. Het betekent ook dat moet worden toegezien op de uitvoering van de strategie en dat de strategie tot concrete maatregelen moet leiden.

Het lokale en regionale perspectief

1.7 wil de aandacht vestigen op de rol en verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden om duurzame ontwikkeling tot stand te brengen. De verschillende bestuurslagen moeten samen bepalen welke sociale veranderingen nodig zijn om, met doortastend optreden, een duurzame samenleving op te bouwen, en dienen aan de verwezenlijking daarvan te werken.

Toespitsing op de burger

1.8 benadrukt dat het belangrijk is dat inspanningen ter bevordering van duurzame ontwikkeling worden afgestemd op de behoeften en omstandigheden van de EU-burger, om het nodige draagvlak daarvoor te creëren. In deze dialoog spelen de lokale en regionale overheden een belangrijke rol. De Commissie zou hun inspanningen administratief en financieel moeten steunen door: — raadplegingsprocedures te ontwikkelen en fora op te richten waar op ongedwongen wijze van gedachten en ervaringen wordt gewisseld; — lokale en regionale ontwikkelingsprojecten te ondersteunen, zowel in de EU als wereldwijd; — het publiek in de EU beter te informeren over en bewust te maken van de noodzaak van gemeenschappelijke actie om een duurzame samenleving tot stand te brengen.

Volksgezondheid, veiligheid en gelijke kansen

1.9 benadrukt dat volksgezondheid in de brede zin van het woord een basisvoorwaarde is voor duurzame ontwikkeling;

1.10 wijst erop dat veiligheid een conditio sine qua non is voor een hoge levenskwaliteit en samen met volksgezondheid in brede zin centraal dient te staan in de inspanningen om duurzame ontwikkeling te bevorderen;

1.11 onderstreept tevens dat bij dergelijke inspanningen het streven naar gelijke kansen een belangrijk aandachtspunt moet vormen.

Milieubewuste bedrijfsvoering en „groene” banen

1.12 onderschrijft het standpunt van de Commissie dat het van onze productie- en consumptiepatronen zal afhangen hoe onze levenskwaliteit er in de toekomst uit zal zien. Om ervoor te zorgen dat economische groei niet langer gepaard gaat met verslechtering van het milieu, moet het publiek bewust worden gemaakt van en geïnformeerd worden over de gezondheids- en milieueffecten van goederen en diensten. Een belangrijke bijdrage tot het veranderen van productie- en consumptiepatronen leveren ook de milieuvereisten bij openbare aanbestedingen;

1.13 onderstreept de noodzaak van maatregelen om de ontwikkeling van milieubewuste bedrijfsvoering, met name in het MKB, te ondersteunen. Onderzoeksintensieve ondernemingen in de milieutechnologiesector zouden in het actuele voorstel voor het zevende Kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie specifiek moeten worden aangeduid als steunobjecten.

Doelstellingen, maatregelen en toezicht

1.14 steunt het voornemen van de Commissie om duidelijke doelstellingen, streefcijfers en termijnen vast te leggen. Hierdoor wordt het mogelijk te controleren en te meten hoe de zaken vorderen, en hiervan verslag uit te brengen;

1.15 benadrukt de noodzaak van pro-actieve en concrete maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling. Instrumenten voor de tenuitvoerlegging en evaluatie van de verschillende maatregelen mogen in het nieuwe actieprogramma evenmin ontbreken en lokale en regionale overheden dienen nauw betrokken te worden bij het uitwerken ervan;

1.16 acht het van belang dat nieuwe instrumenten worden ontwikkeld en bestaande instrumenten worden verbeterd. Dit is met name nodig om maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling te kunnen uitvoeren, evalueren en controleren. De volgende instrumenten dienen te worden ontwikkeld en/of aangepast om effectief te kunnen bijdragen tot duurzame ontwikkeling:

— Milieubeheerssystemen

Het Europees milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) dient te worden verbeterd en afgestemd op vragen en behoeften i.v.m. duurzame ontwikkeling. Er moet een milieubeheerssysteem komen dat rekening houdt met zowel economische als ecologische en sociale aspecten.

— Openbare aanbestedingen

Het opnemen van milieueisen in openbare aanbestedingen is een krachtig instrument om veranderingen in de maatschappelijke productie- en consumptiepatronen te stimuleren. Dit dient verder te worden uitgebouwd, bijv. door sterker naar voren te halen dat milieuvoordelen van lokaal geproduceerde goederen en diensten ook in de afweging kunnen meetellen. Openbare aanbestedingen bestrijken momenteel 15 % van het BNP van de EU, d.i. circa 1000 miljard euro.

— Openbare aanbestedingen voor technologische producten

Er dienen procedures voor openbare aanbestedingen in de technologie-sector te worden ontwikkeld, met name op het gebied van afvalverwerking, energievoorziening, vervoer, watervoorziening, riolering, wegen en andere infrastructuur. Voor deze zaken ligt er een verantwoordelijkheid bij de overheidssector op lokaal en regionaal niveau.

Onderzoek en ontwikkeling

Het is dringend noodzakelijk om nieuwe, milieuvriendelijkere technologieën te ontwikkelen. Het initiatief van de Commissie om een aantal technologische platforms op te richten waarin wetenschappers en het bedrijfsleven samenwerken, is een stap in de goede richting. Momenteel is er o.m. in het Europees Parlement een discussie gaande over de vraag of er geen zogenoemde „sociale onderzoeksplatforms” kunnen worden opgericht die expliciet tot doel hebben om onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten op het gebied van duurzame ontwikkeling te ondersteunen en te promoten. Het Comité van de Regio's onderschrijft dit initiatief en zou willen benadrukken dat dit initiatief dient te worden uitgebreid tot onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten op het terrein van de sociale en gedragswetenschappen. Er zijn tevens speciale initiatieven nodig om ervoor te zorgen dat onderzoeksresultaten kunnen worden omgezet in concrete maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling op lokaal en regionaal niveau.

— Voorlichting van het publiek

De Commissie heeft o.m. minimumeisen goedgekeurd voor de raadpleging van belanghebbenden voordat besluiten worden genomen op milieugebied. Daarnaast zijn er verschillende initiatieven genomen om het bedrijfsleven aan te moedigen zich sterker in te zetten voor duurzame ontwikkeling. De Commissie is niet altijd de meest geschikte instantie om de boodschap over te brengen.

— Samenwerking en uitwisseling van ervaringen

De mogelijkheid om ervaringen uit te wisselen en door samenwerking en interactie tussen diverse actoren nieuwe kennis op te doen, is een belangrijk element in inspanningen om duurzame ontwikkeling te bevorderen. In de EU houdt een groot aantal organisaties en netwerken zich hiermee bezig.

— Toezicht en evaluatie

Om gerichte, efficiënte maatregelen te kunnen nemen ter bevordering van duurzame ontwikkeling, zijn instrumenten nodig waarmee deze maatregelen onder toezicht kunnen worden gehouden en geëvalueerd. Te denken valt aan gezondheids- en milieueffectbeoordelingen, maar er zou meer moeten worden gedaan om die instrumenten verder uit te bouwen.

— Op de marktwerking gebaseerde instrumenten

Momenteel worden in de EU verschillende op de markt gebaseerde instrumenten (bv. milieugerelateerde belastingen, emissiehandelsystemen en subsidies) ingezet. Deze instrumenten dienen verder te worden ontwikkeld, zodat de werkelijke kosten van economische activiteiten voor de samenleving in de prijs tot uiting komen.

— Ruimtelijke ordening

Veel maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling houden verband met grond- en watergebruik op lokaal en regionaal niveau en met ruimtelijke ordening, zoals de tenuitvoerlegging van de waterrichtlijn van de EU of de thematische strategieën voor het stedelijk milieu en stadsafval.

— Wetgeving

Wetgeving is eveneens een belangrijk instrument om duurzame ontwikkeling te bevorderen. Sommige onderdelen van communautaire en nationale wetgeving ondersteunen echter niet ten volle de inspanningen ter bevordering van duurzame ontwikkeling. Er dient daarom prioriteit te worden gegeven aan het verbeteren en ontwikkelen van de bestaande wetgeving. Daarnaast dient de samenhang tussen de verschillende wetten te worden herzien en verbeterd teneinde o.m. tot een eenvoudiger regelgevend kader te komen. De wetgeving dient te worden ondersteund door nieuwe instrumenten en methoden die geschraagd worden door afspraken tussen de sociale partners. Voorbeelden hiervan zijn de afspraken in het kader van de open coördinatiemethode, het Handvest van Aalborg en tripartiete overeenkomsten.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's,

2.1 benadrukt dat bij de inspanningen om een duurzame samenwerking tot stand te brengen, een centrale plaats moet worden ingeruimd voor de Europese burger. In de dialoog over materiële en economische maatregelen en veranderingen in het consumptie- en gedragspatroon moet worden uitgegaan van de lokale en regionale omstandigheden;

2.2 is van mening dat de doelstellingen en maatregelen die in het kader van de werkzaamheden ter bevordering van duurzame ontwikkeling worden geformuleerd, op de lokale en regionale omstandigheden moeten zijn gebaseerd en afgestemd;

2.3 onderstreept dat het belangrijk is nieuwe instrumenten te ontwikkelen en de bestaande instrumenten te verbeteren. Dit is noodzakelijk met het oog op de uitvoering, evaluatie en controle van alle voor duurzame ontwikkeling noodzakelijke maatregelen;

2.4 vertrouwt erop dat de Commissie bij de herziening van de strategie ter bevordering van duurzame ontwikkeling en haar werkzaamheden met betrekking tot het actieprogramma, de dialoog met de lokale en regionale overheden zal uitbouwen en verdiepen. Ook wenst het Comité een actieve rol te spelen bij de opbouw van een duurzame samenleving, zowel in de Europese Unie als wereldwijd.

Brussel, 12 oktober 2005 De voorzitter van het Comité van de Regio's Peter STRAUB

(1) PB C 121 van 30 april 2004, blz.47

(2) PB C 107 van 3 mei 2002, blz.9

(3) PB C 317 van 6 november 2000, blz.33

(4) PB C 156 van 6 juni 2000, blz.40

(5) PB C 23 van 27 januari 2004, blz. 8

(6) PB C 43 van 18 februari 2005, blz. 18