De geschiedenis van „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász”:

De naam „Csabai kolbász” werd voor het eerst vermeld in de literatuur in de jaren dertig. In de in 1936 gepubliceerde monografie „Békés vármegye” werd vermeld dat Békéscsaba zijn reputatie dankte aan de vleesverwerkende industrie. De eerste uitvoerige geschiedenis van de populaire „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” werd geschreven door Gyula Dedinszky. Hij vermelde dat „Csabai kolbász” rond de eeuwwisseling slechts was gekend en werd gewaardeerd door de plaatselijke bevolking die de worst kon proeven tijdens varkensslachtfeesten. Het nieuws verspreidde zich evenwel in het district en zowat twee decennia later had het product in heel Hongarije heel wat bekendheid verworven. Wat volgens Dedinszky „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” speciaal maakt, zijn de productiemethode, de ingrediënten en de kruiden. Het belangrijkste kruid in de „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” is de paprika. Behalve met paprika en zout wordt „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” ook gekruid met karwij, peper en knoflook maar geen enkel van deze kruiden is prominent aanwezig. Geen enkel van deze kruiden domineert de andere en alle zijn ze in de farce harmonieus geïntegreerd. Overheersend zijn de kleur, de smaak en het scherpe van de paprika. De bereidingswijze en het recept zijn sedert 1930 in talrijke publicaties verschenen.

De „commerciële” productie van „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” ging in Békéscsaba bij de aanvang van de 20ste eeuw van start. Sertéshizlaló és Húsipari Rt. (een bedrijf dat varkens afmest en varkensvlees verwerkt) dat in 1911 werd opgericht, vervaardigde — op aanbeveling van meester-slagers uit de omgeving van de stad — een enigszins pikante en kruidige worst die in een worstvel, nl. de dikke darm van varkens, werd gestopt. De worst beantwoordde aan de smaak en het consumptiepatroon van deze meester-slagers die al hun deskundigheid uit de kast haalden voor deze „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” die uiteindelijk zou uitgroeien tot één van de belangrijkste lokale producten en naar de stad van oorsprong zou worden genoemd. Familiebedrijven in de naburige stad Gyula (die, rekening houdend met haar omvang, een groot aantal slagers telde) gingen zich meer en meer toeleggen op de productie van „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász”. Meester-worstenmaker András Stéberl kocht een bedrijf in het centrum van Gyula en stak van wal met de „industriële” productie van droge worsten. Zijn fabriek groeide uit tot een van de grootste vleesverwerkende bedrijven in de regio en verschafte werk aan vaklui uit de nabije omgeving — dus ook uit Békéscsaba, de stad die met haar meester-slagers de productie van de enigszins pikante worst die in de dikke darm van varkens wordt gestopt, op gang had gebracht. De naam „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” werd gekozen om eraan te herinneren dat het product zijn oorsprong vond in de naburige stad.

In de periode tussen beide wereldoorlogen kende de „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” haar hoogdagen. Na de tweede wereldoorlog bleef de productie van de „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” in Békéscsaba en Gyula gehandhaafd niettegenstaande het feit dat bedrijven werden genationaliseerd, herhaaldelijk werden geherstructureerd of van eigenaar veranderden.

Van de faam van „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” getuigen zowel artikelen in de nationale en de regionale pers als het Worstenfestival „Csaba” dat sedert 1997 jaarlijks in de tweede helft van oktober in Békéscsaba wordt gehouden.

De faam van „Csabai kolbász” of „Csabai vastagkolbász” wordt ook bevestigd door het feit dat het product in 1999 de Kiváló Magyar Termék-prijs (uitstekend Hongaars product) en in 2000 de speciale prijs „Hungaropack Magyar Csomagolási Verseny”-prijs (prijs voor de beste verpakking) wegkaapte.