A4-0201/96

Resolutie over het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen inzake de vereenvoudiging van wettelijke en administratieve regelingen van de Gemeenschap (deregulering) (COM(95)0288 - C4-0255/95 - SEC(95)1379)

Het Europees Parlement,

- gezien het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen inzake de vereenvoudiging van wettelijke en administratieve regelingen van 21 juni 1995, die in september 1994 door de Commissie in het leven is geroepen om het effect van de Gemeenschaps- en nationale wetgevingen op de werkgelegenheid en het concurrentievermogen te onderzoeken met het oog op de eventuele verlichting en vereenvoudiging van die wetgevingen, en gezien de door leden van de groep van deskundigen geformuleerde bezwaren (COM(95)0288 - C4-0255/95 - SEC(95)1379,

- gezien de ondersteuning van dit initiatief door de Europese Raad (bijeenkomsten op Korfoe en in Essen),

- gezien de opmerkingen van de Commissie op het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen inzake de vereenvoudiging van wettelijke en administratieve regelingen (COM(95)0596 - SEC(95)2121),

- gezien het verslag van de Commissie aan de Europese Raad over de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit, over vereenvoudiging en codificatie ("De wetgeving verbeteren") (COM(95)0580),

- onder verwijzing naar zijn talrijke resoluties over de onderwerpen wetgevingstechniek, doorzichtigheid, codificatie en toepassing van het Gemeenschapsrecht,

- gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de adviezen van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0201/96),

A. overwegende dat bij de huidige situatie op de arbeidsmarkt van de Gemeenschap het scheppen van werkgelegenheid met voorrang en met gebruikmaking van alle mogelijkheden moet worden gestimuleerd,

B. overwegende dat, gezien de moeilijke situatie waarin de economie van de Gemeenschap verkeert, haar concurrentievermogen tegenover de concurrentie van buiten Europa moet worden versterkt,

C. overwegende dat wetgevingsprojecten op communautair niveau niet uitsluitend onder het gezichtspunt van hun effecten op de economie kunnen worden gezien, maar ingepast moeten zijn in een veelomvattend politiek oriënterend kader, dat onder meer oog moet hebben voor de rechten van de individuele Europese burger, de rechten van de werknemers, alsmede de belangen van milieu- en gezondheidsbescherming,

D. overwegende dat het begrip "wetsvereenvoudiging" ook in die zin moet worden opgevat dat het Gemeenschapsrecht toegankelijk moet worden gemaakt voor de Europese burger, waarbij duidelijkheid en leesbaarheid en daarmee een betere begrijpelijkheid van de rechtsnormen als belangrijke factoren voor hun aanvaarding door de burgers op de voorgrond staan,

E. overwegende dat het vereenvoudigen en het minder zwaar maken van de wetgevende teksten niet mag leiden tot een verkapte aantasting van het acquis communautaire,

F. overwegende dat de omvang en de vorm van de belasting van de economie door voorschriften van de Gemeenschap in grote mate afhankelijk zijn van de wijze waarop de communautaire voorschriften in de wettelijke voorschriften van de lid-staten worden omgezet, hetgeen zich echter aan de invloed van de communautaire instellingen onttrekt,

G. overwegende dat een "checklist" voor het uitvaardigen van wettelijke voorschriften een verplicht onderdeel van de voorbereiding van een nieuw wetsontwerp moet worden om een overmatige regelgeving te voorkomen; dat daarom de wetgevingsprocedure opener en tevens effectiever moet worden gemaakt en tevens rechtsnormen moeten worden geschapen die een zo groot mogelijke coherentie en praktische uitvoerbaarheid waarborgen,

H. overwegende dat uit de BSE-affaire blijkt dat een overhaaste en slecht doordachte deregulering, die in dit geval betrekking heeft op de werking van de veterinaire diensten, op termijn ernstige en onverwachte gevolgen kan hebben,

I. overwegende dat de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel niet mag leiden tot een afzwakking van de communautaire wetgeving die borg staat voor de minimumnormen inzake de veiligheid en de gezondheid van de consumenten, hun juridische rechten, hun economische belangen of hun voorlichting;

J. overwegende dat een "checklist" ook gebruikt moet worden als toetsingsinstrument met het oog op een herziening van de bestaande communautaire normen,

1. levert op de algemene uitspraken in het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen het volgende commentaar:

1.1. Het is verheugend dat de groep deskundigen algemene, d.w.z. van de diverse concrete gebieden losstaande voorstellen heeft opgesteld die ten doel hebben de weg te wijzen naar het "methodische concept" van het gemeenschappelijke optreden van de communautaire instellingen en van de lid-staten.

1.2. In de hoofdstukken 2 t/m 5 van het rapport van de groep van deskundigen wordt een aantal voor de Europese economie belangrijke sectoren individueel bezien. Afgezien van de verwijzing naar de korte tijd waarover de groep beschikte voor het verrichten van haar werkzaamheden wordt in het rapport geen overtuigende motivering voor de keuze van deze concrete sectoren gegeven. Een dergelijke motivering zou echter, gezien het aan de groep door de Commissie verleende mandaat, wenselijk zijn geweest, met name met betrekking tot de keuze van het sociaal beleid en het milieubeleid.

1.3. Het rapport gaat er zonder meer van uit dat er een wisselwerking bestaat tussen vereenvoudiging van wettelijke regelingen enerzijds, en het bereiken van het doel concurrentievermogen en groei van de Europese economie te versterken en daardoor meer werkgelegenheid te scheppen anderzijds, zonder echter in te gaan op het verband tussen deze factoren.

1.4. De groep van deskundigen is niet ingegaan op het verband tussen wetsvereenvoudiging op communautair niveau en vereenvoudiging van wettelijke regelingen op het niveau van de lid-staten, en er is met name geen onderzoek gedaan naar de negatieve gevolgen van een deregulering op Europees niveau, die zou inhouden dat opnieuw nationale regelgeving wordt toegepast, en naar het effect daarvan op de werkgelegenheid en de werking van de interne markt.

1.5. In grote lijnen worden in het rapport geen nieuwe oplossingen gesuggereerd. Dit geldt met name voor de "check list" voor wetsontwerpen op communautair niveau, die in de voorstellen 4 en 6 aan de orde worden gesteld.

1.6. Andere voorstellen (zoals b.v. voorstel 7 over de openbaarmaking van specialistische onderzoeken, voorstel 11, dat betrekking heeft op de gevolgen van de wetten in de praktijk, en voorstel 17, dat het wetgevingsprogramma van de Commissie betreft) betreffen zaken die de Commissie reeds in de praktijk brengt. Overigens is openbaarmaking van alle, een wettelijk voorschrift voorbereidende of begeleidende maatregelen niet zonder meer bevorderlijk voor de wetsvereenvoudiging (kernbegrip: toegankelijkheid van de communautair normen voor de Europese burger).

1.7. Voorstel 1 van het rapport, waarin wordt aangedrongen op een bespoediging van de codificatie van de communautaire normen, moet worden toegejuicht. Codificatie is de meest noodzakelijke en de eenvoudigst uit te voeren vorm van vereenvoudiging. Hierdoor wordt vaststelling van het in een bepaald geval van toepassing zijnde Gemeenschapsrecht vergemakkelijkt, er worden kosten bespaard en bovendien wordt het vertrouwen van de economie en van de burgers in de Europese rechtsgemeenschap bevorderd.

1.8. In principe moet ook worden toegejuicht dat aangedrongen wordt op een vereenvoudigingsprogramma dat ook betrekking heeft op de voorschriften voor omzetting van de diverse lid-staten (voorstel 2 van het rapport). Voor de verwezenlijking hiervan heeft de Commissie echter een mandaat van de Raad en de Europese Raad nodig.

1.9. Bij het doornemen van het vigerende Gemeenschapsrecht ("acquis communautaire") om tot wetsvereenvoudiging te komen, moet worden gegarandeerd dat de coherentie op een bepaald regelgevingsterrein behouden blijft en dat hierbij geen rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid kunnen ontstaan.

1.10. De voorstellen voor communautaire wetgeving moeten op een zo breed mogelijke dialoog steunen (zoals ook in voorstel 8 van het rapport wordt verlangd). In iedere fase van de vormgeving van het concept, in ieder geval echter al vóór het uitwerken van het eerste wetsontwerp, moet raadpleging plaatsvinden. Alleen met een op deze wijze opgezette raadpleging is een betere beoordeling van de aspecten subsidiariteit en evenredigheid tussen doel en middel mogelijk. Deze dient principieel in open vorm (= wit- of groenboeken) plaats te vinden. Als er behoefte aan deskundigheid op een bepaald gebied is, moeten de betrokkenen rechtstreeks bij het uitwerken van de wetgevingsvoorstellen worden betrokken. De doelgerichte raadpleging van de lid-staten moet worden geïntensiveerd.

1.11. Bij de vereenvoudiging en de opstelling van de regelgevende teksten moeten de in de Verdragen vastgelegde procedures en de prerogatieven van het Europees Parlement strikt worden gerespecteerd, met name voor wat betreft de rechtsgronden en de procedures inzake wijziging van de teksten in kwestie.

1.12. Aan voorstel 15 van het rapport kan niet worden voldaan. Er kan alleen tussen een verordening of richtlijn als rechtvorm van een nagestreefde maatregel worden gekozen in gevallen waarin beide rechtsvormen op grond van de rechtsgrondslag mogelijk zijn. Overeenkomstig het beginsel dat wordt gekeken naar de evenredigheid tussen doel en middel, moet de noodzaak en intensiteit van een regeling per geval met het oog op het nagestreefde doel worden bezien. Derhalve moeten richtlijnen altijd de eerste keus zijn als zij voor de doelstellingen van de Gemeenschap voldoende zijn.

1.13. Ieder toekomstig wetsvoorstel op communautair niveau moet aan de hand van de volgende criteria worden gecontroleerd:

a) Is ingrijpen absoluut noodzakelijk, of kan de oplossing van het probleem of het regelen van maatschappelijke ontwikkelingen worden overgelaten aan zelfregulatie of andere stuurmechanismen? (= Onderzoek of er een aanleiding is, het "of" van het handelen van de overheid, op te vatten als een rechtvaardiging voor wetgevingsactiviteiten.)

Vloeit deze rechtvaardiging voort uit een rechtsvergelijkende analyse van de bestaande nationale rechtsvoorschriften?

b) Na een bevestigend antwoord op de vraag of optreden geboden is: Welke mogelijkheden tot handelen zijn er? (= het "hoe" van het overheidsoptreden.)

- Op welk niveau moet, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, worden ingegrepen?

- Is het uitvaardigen van een wet de enige oplossing? Is een informeel optreden van de wetgever of zijn maatregelen van de betrokkenen onder eigen verantwoordelijkheid eventueel een andere oplossing? Zijn bij verbetering in de uitvoering nieuwe regelingen eventueel overbodig?

- Als er behoefte aan een wettelijke regeling is, is dan een verordening noodzakelijk, of is een richtlijn toereikend?

- Moet onmiddellijk worden opgetreden? Kan de maatregel aan een termijn worden gebonden? Is de termijn adequaat? Is het nuttig de maatregel binnen een gepaste termijn opnieuw te bezien?

c) Daarna moeten de kosten en de baten die de staat van de nieuwe regeling verwacht en ook de kosten en baten voor de betrokkenen tegen elkaar worden afgewogen (kosten-batenanalyse). Is, nadat het resultaat van deze beoordeling bekend is, de voorgenomen maatregel ook gerechtvaardigd wanneer de kosten groter zijn dan de baten? Behalve het directe economische nut moet bij de analyse ook rekening worden gehouden met andere aspecten, met name de gevolgen voor een ecologisch duurzame ontwikkeling en de sociale rechtvaardigheid.

d) Uiteindelijk moet worden beoordeeld of de maatregel op basis van de voorgaande stappen in het onderzoek de vorm van een wetsontwerp moet krijgen of dat dit niet gerechtvaardigd zou zijn.

1.14. Hoofddoel van vereenvoudiging en betere wetgeving is het stimuleren van de werkgelegenheid en het scheppen van banen door verbetering van de winstgevendheid en het concurrentievermogen, met name die van KMO's, wat bereikt zou kunnen worden met een duidelijk, begrijpelijk, geconsolideerd EU-wetgevingskader met een realistische geldigheidsduur; met dit kader dient getracht te worden een stabiel klimaat voor investering en groei te scheppen en moet gezorgd worden voor een uniforme tenuitvoerlegging en handhaving, hetgeen bijdraagt tot de verwezenlijking van de interne markt;

1.15. Vereenvoudiging en betere wetgeving zijn weliswaar belangrijk, maar vanuit het oogpunt van werkgelegenheid, winstgevendheid en concurrentievermogen in Europa niet het allerbelangrijkst;

1.16. Iedere definitie van vereenvoudiging en betere wetgeving die het concept deregulering inhoudt, of uitgaat van de opvatting dat de beste wet een wet is die wordt afgeschaft, moet worden verworpen. Een teveel aan bureaucratie verstikt het MKB en is een belemmering voor het scheppen van werkgelegenheid;

1.17. De last van regelgeving drukt zwaarder op KMO's dan op grote bedrijven en werkt derhalve concurrentiebelemmerend;

1.18. De Commissie wordt er met klem op gewezen dat haar op zich terechte inzet voor subsidiariteit en evenredigheid bij de vereenvoudiging en verbetering van de wetgeving niet tot gevolg mag hebben dat de interne markt wordt ondermijnd door nationaal protectionisme;

1.19. De verbintenis van Commissie en Raad tot consolidatie van de Europese wetgeving en verbetering van de wetgeving in 1996 wordt toegejuicht;

1.20. De Commissie wordt daarom verzocht meer waakzaamheid te betrachten en haar toezicht te verscherpen op de wijze waarop de lid-staten de Europese wetgeving ten uitvoer leggen, en niet te aarzelen om in voorkomend geval gebruik te maken van de bevoegdheden waarover zij overeenkomstig artikel 171 van het EG-Verdrag beschikt;

1.21. De Voorzitter wordt verzocht ervoor te zorgen dat de "modus vivendi" overeenkomstig de medebeslissingsprocedure doeltreffend functioneert, en op de commissievoorzitters wordt een beroep gedaan zich serieus te kwijten van hun taak toezicht uit te oefenen op de uitvoerende bevoegdheden van de Commissie;

1.22. Het Europees Parlement dient de bevoegdheid te hebben wijzigingen aan te brengen in of een veto uit te spreken over wetgevingsvoorstellen die door de Commissie op grond van de "comitologie"-regelingen zijn opgesteld wanneer het betrokken comité niet in staat is gebleken een advies uit te brengen binnen de door zijn voorzitter vastgestelde termijn;

1.23. De Europese Unie is momenteel bezig met de grootste vereenvoudigingscampagne in de geschiedenis van de moderne economie, aangezien zij vijftien stelsels van regels en verordeningen wil vervangen door slechts één stelsel;

1.24. De Commissie wordt verzocht na te gaan welke rol het Europees Milieuagentschap in de toekomst kan spelen bij de uitvoering en handhaving van de wetgeving, en de artikelen 169 en 171 consequent toe te passen om een gelijke tenuitvoerlegging en bekrachtiging van de EU-wetgeving in alle lid-staten te waarborgen;

2. levert op de specifiek inhoudeljke uitspraken in het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen het volgende commentaar:

2.1. De voorstellen op het gebied van het arbeidsrecht, die beogen het niveau van bescherming van de werknemers op Europees vlak te verlagen, zijn onaanvaardbaar, met name die welke de Commissie in haar kritische commentaar noemt. Dit geldt in het bijzonder voor de reglementering inzake gezondheid en veiligheid, gebieden waar een vermindering van het beschermingsniveau onaanvaardbaar is.

2.2. Deregulering van de communautaire voorschriften op het gebied van het arbeidsrecht vergroot niet noodzakelijkerwijs het concurrentievermogen van de Europese industrie, aangezien ook andere factoren het concurrentievermogen fundamenteel beïnvloeden, maar betekent wel een bedreiging voor de sociale rust en doet afbreuk aan de gezondheid en de bescherming van de werknemers;

2.3. Voor het concurrentievermogen, de economische bedrijvigheid en het naar elkaar toegroeien van de lid-staten is het van bijzonder groot belang dat op voorschriften op het gebied van het arbeidsrecht geharmoniseerde minimumnormen van toepassing zijn, waarop zowel UNICE als EVV hebben gewezen. De Commissie dient daarom na te gaan of er nog meer vraagstukken op sociaal gebied zijn waarop Gemeenschapswetgeving van toepassing zou moeten zijn;

2.4. De voorstellen voor deregulering op sociaal gebied zijn onaanvaardbaar: zij zouden tot gevolg hebben dat de sociale "dumping" in de Europese unie wordt aangemoedigd, alsook dat de werknemers minder worden beschermd.

2.5. De Commissie wordt verzocht te analyseren waarom EG-richtlijnen niet in nationale wetgeving worden omgezet. In haar Witboek over het sociale beleid wijst de Commissie in verband met het tenuitvoerleggingsprobleem binnen de sociale sector in de eerste plaats op de onderwerpen gezondheid en veiligheid op het werk; er zijn echter weinig besluiten ter verbetering van de tenuitvoerlegging genomen. De Commissie wordt aan haar taak als hoedster van de verdragen herinnerd, en er wordt op aangedrongen de situatie op het gebied van de tenuitvoerlegging te verbeteren door toepassing van artikel 171 in gevallen waarin zulks noodzakelijk is; tevens wordt aangedrongen op een analyse betreffende de verschillen in implementatie per lid-staat;

2.6. De Commissie dient goed gedetailleerde wetgevingsvoorstellen te doen ter verbetering en stimulering van de zorg voor gezondheid en veiligheid op het werk en in overeenstemming met artikel 118A van het EG-Verdrag en de bestaande wetgeving;

2.7. De Commissie dient na te gaan hoe de controle in het kader van de geïmplementeerde wetgeving in de lid-staten plaatsvindt (voor wat betreft arbeidsmarkt en werkomstandigheden) en hoe deze controle kan worden geharmoniseerd en gesteund met behulp van gemeenschappelijke acties van de Unie;

2.8. Bij de Commissie wordt erop aangedrongen dat er fundamentele sociale rechten voor werknemers worden vastgesteld, die voor alle werknemers gelden, ongeacht hun categorie; van deze rechten moet een directe werking in de lid-staten uitgaan, maar het moet ten volle mogelijk zijn deze zonodig door middel van EG-wetgeving aan te vullen; deze rechten moeten verder duidelijk en eenvoudig te interpreteren zijn;

2.9. Geen afbreuk mag worden gedaan aan de regelingen inzake het arbeidsrecht en veiligheid en gezondheid op het werk; ten behoeve van de betrokkenen moeten deze regelingen duidelijker worden geformuleerd. De door de meerderheid van de groep van deskundigen gehuldigde opvatting dat deregulering op dit gebied ten goede zou komen aan het concurrentievermogen en de werkgelegenheid wordt in het geheel niet gestaafd;

2.10. Kleine en middelgrote ondernemingen, en niet grote bedrijven, scheppen de meeste nieuwe arbeidsplaatsen in de Europese Unie. Het is te betreuren dat het MKB niet nadrukkelijker in de groep van deskundigen was vertegenwoordigd;

2.11. De Commissie wordt verzocht alles te doen wat in haar vermogen ligt om te verzekeren dat het MKB volledig betrokken wordt bij het proces van permanente raadpleging inzake administratieve vereenvoudiging;

2.12. Op de Commissie wordt een beroep gedaan, met volledige betrokkenheid van de sociale partners, de mogelijkheden te onderzoeken van een gedifferentieerde en de minimis aanpak inzake KMO's en wetgeving, alsmede van een specifieke procedure voor de evaluatie van de effecten van wetgeving voor KMO's en van een toetsing van alle wetgevende maatregelen op hun gevolgen voor KMO's;

2.13. Substantiële aanbevelingen in het rapport van de groep van deskundigen in de huidige vorm moeten grotendeels van de hand worden gewezen, aangezien ze te weinig gedifferentieerd zijn en gericht zijn op een nieuwe oriëntatie van het milieubeleid, die niet verenigbaar is met de Verdragsgrondslagen van artikel 130 R t/m T van het EG-Verdrag, met name voor zover wordt teruggekomen op bindende milieurechtelijke regelingen op Europees niveau;

2.14. De voorgestelde dereguleringsmaatregelen druisen tegen de noodzakelijke harmonisering van milieurechtelijke voorschriften in;

2.15. Een verlaging van de normen voor milieu, volksgezondheid of consumentenbescherming is uitgesloten; het voorzorgsbeginsel moet gehandhaafd en toegepast worden als fundamenteel beginsel van de EU- milieuwetgeving;

2.16. De bewering in het rapport dat het EU-milieubeleid in het verleden "inefficiënt en ondoeltreffend" is geweest, wordt van de hand gewezen; het milieubeleid heeft veeleer een belangrijke rol gespeeld bij de verbetering van het Europese milieu;

2.17. De nadruk wordt gelegd op het feit dat regelgevingsmechanismen onverminderd een belangrijk middel blijven om het gedrag zodanig te beïnvloeden dat rekening met het milieu wordt gehouden;

2.18. De Commissie wordt eraan herinnerd dat bij normen die op grond van het "kosten-baten-beginsel" worden ingevoerd heel gemakkelijk de kans ontstaat dat zij in strijd zijn met het voorzorgsbeginsel dat de EU op milieugebied in acht moet nemen;

2.19. De mening van de Commissie dat voorstel 12 inzake de "afvalrichtlijn" tot gevolg zou hebben dat het bestaande niveau van milieubescherming omlaag wordt gehaald en dat het illegaal afvalvervoer wordt aangemoedigd, wordt onderschreven.

3. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lid-staten.