MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD - Financiële gegevens over de Europese Ontwikkelingsfondsen

SAMENVATTING

Woord vooraf

Samenvatting

1. Staat van uitvoering van de Europese Ontwikkelingsfondsen per 31.12.2001

1.1. Algemeen overzicht

1.2. Uitvoering van de EOF in 2001

2. Ramingen betreffende de financiële uitvoering voor het begrotingsjaar 2002 (Gegevens herzien in mei 2002)

2.1. Besluiten

2.2. Betalingen

2.3. Voor 2002 verwachte afroeping van bijdragen

3. Schattingen betreffende de uitvoering voor het begrotingsjaar 2003

Bijlagen

Woord vooraf

Dit document is bedoeld om als bijlage bij de ontwerpbegroting voor 2003 te worden gevoegd, overeenkomstig de afspraken van 1979 in het kader van de begrotingsprocedure.

Om de taak van de begrotingsautoriteiten te vergemakkelijken, worden alleen de hoofdzaken vermeld. Dit stuk bevat, evenals de vorige jaren :

- de stand van de uitvoering van de EOF per 31.12.2001 ;

- de ramingen betreffende de financiële uitvoering voor het lopende begrotingsjaar ;

- de uitgavenramingen voor het begrotingsjaar 2003.

Voor meer bijzonderheden over de uitvoering van de EOF per 31.12.2001 kan men de mededeling van de Commissie aan de Rekenkamer, het Europees Parlement en de Raad met de balansen en rekeningen van het 6e, 7e, en 8e EOF voor het begrotingsjaar 2001 (COM(2002) 211 def. van 29.04.2002) raadplegen.

Samenvatting

1. Met betalingen die in 2001 2.067,86 miljoen euro beliepen, werd bij de uitvoering van het EOF het hoogste niveau dat ooit werd bereikt geregistreerd en werd het herstel van de in 1998 begonnen betalingen, dankzij de inwerkingtreding van het 8e EOF, bevestigd. Vastgesteld moet worden dat de werkelijke uitgaven veel minder bedroegen dan de in november 2000 [1] aan de lidstaten voorgelegde ramingen (2.538 miljoen euro, dat wil zeggen een uitvoeringspercentage van 81,5%). Dit verschil is hoofdzakelijk toe te schrijven aan een overschatting van de mogelijkheden van uitbetalingen uit hoofde van de programmeerbare hulp, en, in mindere mate, van Stabex. De betalingen hebben echter de in juni 2001 uitgevoerde herziening enigszins overschreden. Deze herziening die in de vorige mededeling « Financiële gegevens over de EOF [2] » aan de Raad was voorgelegd, had namelijk tot een bedrag van 2.000 miljoen euro geleid.

[1] COM(2000) 805 def. van 12/12/2000

[2] COM (2001) 402 def. van 16/07/2001

Wat de besluiten betreft bedragen de nieuwe in 2001 geregistreerde betalingsverplichtingen 1920 miljoen euro. Rekening houdend met de vrijgemaakte kredieten (366 miljoen euro), is het nettocijfer 1554 miljoen euro. Dit bedrag vertoont een sterke daling ten opzichte van het in 2000 gerealiseerde. Met een bedrag van 3757 miljoen euro heeft het jaar 2000 een record gevestigd. Er zijn verschillende redenen te noemen waarom het in 2000 bereikte niveau niet werd gehandhaafd. In eerste instantie functioneren de EOF op basis van cycli van circa vijf jaar en, wat de besluiten betreft, is 2000 het jaar dat het hoogtepunt van de cyclus vormt. Deze beweging werd geaccentueerd door de betalingsverplichting in 2000 van een bedrag van ongeveer 1 miljard euro voor twee programma's inzake schuldverlichting. Tenslotte wordt de vanaf 2001 begonnen daling benadrukt door het feit dat er in afwachting van de ratificatie van de Overeenkomst van Cotonou onvoldoende middelen voor de goed presterende landen zijn.

2. De ramingen betreffende de uitvoering voor 2002 zijn, hoofdzakelijk voor de betalingen, naar beneden toe aangepast. Het is op dit moment niet erg waarschijnlijk dat het in november 2001 vastgestelde niveau bereikt zal kunnen worden. Op basis van een analyse van de huidige dossiers rekent de Commissie nu op een bedrag van 2000 miljoen euro zowel voor de betalingen als voor de besluiten, tegenover respectievelijk 2.345 miljoen euro en 2.100 miljoen euro zoals eind 2001 was geraamd. De verlagingen betreffen de programmeerbare hulp en houden eveneens verband met een gebrek aan middelen, als gevolg van de vertraging van de ratificering van de Overeenkomst van Cotonou. De consequenties van deze vertraging worden slechts gedeeltelijk weggenomen door de beschikbaarstelling vanaf 2002 van een bedrag van 1200 miljoen euro (afkomstig van het saldo van het 8e EOF), als overgangsmaatregel (Besluit Nr. 1/2000 van de ACS-EG-Raad van Ministers van 27 juli 2000).

Terwijl de Commissie in haar mededeling van december 2001 [3] had verwacht bijdragen te moeten afroepen ter hoogte van 2000 miljoen euro blijkt dus nu dat een bedrag van 1800 miljoen euro voldoende zou moeten zijn om de behoeften te dekken. Aangezien een bedrag van 800 miljoen euro was afgeroepen door de twee eerste afroepingen van bijdragen is de Commissie voornemens als derde afroeping een bedrag van 481 miljoen euro voor te stellen. Het betreft hier het nog beschikbare saldo van het 7e EOF, zodat het afroepen van bijdragen uit hoofde van dit EOF dus afgesloten kan worden. De vierde afroeping zou dan betrekking hebben op een bedrag van 519 miljoen euro, wat een totaal oplevert van 1800 miljoen euro. De behoeften van de vierde afroeping zullen in oktober 2002 opnieuw worden beoordeeld op basis van de ontwikkelingen van de huidige dossiers.

[3] COM(2001) 780 def. van 17/12/2001

3. Tenslotte verwacht de Commissie voor het jaar 2003 circa 2500 miljoen euro aan besluiten en betalingen. Deze cijfers zijn verkregen op basis van het historisch profiel (splitsing van de kredieten over de verschillende uitvoeringsjaren) dat voor de vorige EOF is waargenomen, aangepast vanwege het verwachte effect van het deconcentratieproces (van de diensten naar de delegaties). Vanwege de onzekerheid over de datum van tenuitvoerlegging van het 9e EOF (afhankelijk van de ratificatie van de overeenkomst van Cotonou) moeten deze cijfers zeer voorzichtig geïnterpreteerd worden.

Rekening houdend met de aan het begin en het eind van het begrotingsjaar noodzakelijk geachte saldi, wordt het bedrag van de bijdragen die de lidstaten in 2003 zouden moeten storten op 2300 miljoen euro geschat.

1. Staat van uitvoering van de Europese Ontwikkelingsfondsen per 31.12.2001

1.1. Algemeen overzicht

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.2. Uitvoering van de EOF in 2001

Ontwikkeling van de betalingen (6e, 7e en 8e EOF)

in miljoen euro

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Vergelijking besluiten/betalingen per instrument tussen 2000 en 2001

(6e, 7e en 8e EOF)

in miljoen euro

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Ten opzichte van de laatste drie jaar, en met name ten opzichte van het jaar 2000 was het niveau van de besluiten in 2001 betrekkelijk laag. Hiervoor zijn verschillende redenen aan te wijzen. In de eerste plaats volgt de uitvoering van de EOF de meerjarige programmeringscycli. De jaren 1998 tot en met 2000 hebben de tenuitvoerlegging van het 8e EOF gevormd en worden derhalve gekenmerkt door aanzienlijke hoeveelheden betalingsverplichtingen. Het is dan ook normaal dat het tempo van de besluiten vanaf het jaar 2001 vertraagt. Voor 2000 is overigens een besluit genomen betreffende de verlichting van de schuld van de landen met de zwaarste schuldenlast, die betrekking heeft op ongeveer 1030 miljoen euro. Tenslotte hadden de goed functionerende landen, in afwachting van de nieuwe indicatieve programma's die in het kader van het 9e EOF ondertekend moeten worden, wereldwijd te lijden onder een gebrek aan middelen terwijl betrekkelijk omvangrijke bedragen geblokkeerd waren uit hoofde van bepaalde minder goed presterende of zich in een crisis bevindende landen.

Het niveau van de betalingen in 2001 was daarentegen het hoogste sinds het begin van de EOF. De cyclus van de betalingen volgt namelijk die van de besluiten met een zekere vertraging. In het jaar 2001 werden, vergeleken met 2000, aanzienlijke betalingen geregistreerd uit hoofde van de instrumenten Stabex en SAF (structurele aanpassingsfaciliteit).

In onderstaande tabel zijn de saldi van het begin en het eind van het jaar opgenomen, de bijdragen van de lidstaten aan het EOF alsmede de uitgaven. Men stelt vast dan aanzienlijke bedragen van de Stabexrekening zijn overgedragen op de rekening van de lopende operaties, zowel in 2000 als in 2001 (1062 miljoen euro voor de twee jaren tezamen). Daardoor kon de behoefte aan financiële middelen bij de lidstaten in belangrijke mate worden teruggebracht. Deze transfers werden uitgevoerd door de Commissie, in overeenstemming met het besluit van het Comité van Ambassadeurs van augustus 2000. Bij dit besluit is de Commissie verplicht het saldo op de Stabexrekening, dat het bedrag van de opgeschorte betalingen overschrijdt, over te maken naar de rekening van de lopende operaties.

in miljoen euro

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Aan het eind van het begrotingsjaar 2001 bedroegen de beschikbare kasmiddelen 611,4 miljoen euro voor alle rekeningen samen: 391,2 miljoen euro voor de lopende uitgaven en 220,2 miljoen euro voor Stabex. Deze bedragen kunnen als normaal worden beschouwd.

Wat de 391,2 miljoen euro betreft, dient er op te worden gewezen dat dit bedrag de 83,5 miljoen euro omvat die vantevoren door het Verenigd Koninkrijk en Ierland zijn gestort uit hoofde van de eerste afroeping voor 2002. Zonder deze storting zou het saldo 307,7 miljoen euro zijn geweest. Wat Stabex betreft moest een bedrag van iets meer dan 200 miljoen euro beschikbaar blijven met het oog op eventuele opgeschorte betalingen, hoofdzakelijk ten gunste van Soedan en Togo.

Naast de 220,2 miljoen euro had de Commissie aan het eind van het begrotingsjaar 2001 ook nog een vordering op bepaalde lidstaten die wat Stabex betreft 218,7 miljoen euro betreft. Deze vordering is inmiddels betaald. Dit bedrag is, vermeerderd met de interesten, getransfereerd naar de lopende uitgaven in 2002.

Er zij aan herinnerd dat het niveau van het saldo aan het eind van 2000 om verschillende redenen abnormaal hoog was (late betalingen uit hoofde van de « Faciliteit voor structurele aanpassing », transfer van de Stabexrekening naar de rekening lopende uitgaven, enz.), een situatie die sindsdien dus gecorrigeerd is.

2. Ramingen betreffende de financiële uitvoering in begrotingsjaar 2002 (Gegevens herzien in mei 2002)

De herziening van de behoeften voor 2002 is gebaseerd op een analyse van de huidige dossies, die door de diensten van de Commissie worden behandeld. De resultaten hiervan zijn in de onderstaande tabel opgenomen.

in miljoen euro

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.1. Besluiten

De vooruitzichten inzake besluiten (2000 miljoen euro) zijn licht naar beneden toe herzien ten opzichte van die welke in november 2001 zijn vastgesteld (2100 miljoen euro). Dit is hoofdzakelijk toe te schrijven aan het feit dat sommige goed presterende regio's, doordat de ratificatie van de Overeenkomst van Cotonou zo lang op zich laat wachten, onder een gebrek aan middelen te lijden hebben en wachten op de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Cotonou.

2.2. Betalingen

Het niveau van de betalingen is eveneens naar beneden toe herzien en zij worden thans op 2000 miljoen euro geraamd, tegenover 2345 miljoen euro in november 2001. Er is hier namelijk, om dezelfde redenen als hiervoor bij de besluiten is aangegeven, sprake van een zekere achterstand bij de uitvoering van de programmeerbare hulp. Wat de overige instrumenten betreft blijven de eerder getoonde cijfers in grote lijnen geldig. Er zij evenwel op gewezen dat de prestatie voor het jaar 2002 ruimschoots het gemiddelde overtreft dat in de loop van de jaren 1992 tot en met 2001 is bereikt (1.550 miljoen euro).

De onderstaande tabel vergelijkt, ter informatie, de raming voor 2002 (zie hierboven) met de situatie van de betalingen zoals vastgesteld einde mei 2002.

Uitgaven van het EOF per 31/05/2002 in vergelijking met de raming voor 2002

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het totale uitvoeringspercentage per 31 mei 2002 bedraagt 30%. Dit percentage stemt overeen met de verwezenlijkingen in het verleden in dezelfde tijd van het jaar. Voor 1999 en 2000 waren de percentages respectievelijk 33% en 21%. Het hoge percentage van 2001 (42%) is te verklaren door de belangrijke (uitzonderlijke) uitbetalingen uit hoofde van Stabex (259 miljoen euro in deze tijd van het jaar).

2.3. Voor 2002 verwachte afroeping van bijdragen

De herziening naar beneden toe van de betalingen zal resulteren in een verlaging van de bijdragen die de lidstaten in 2002 zullen moeten storten. Aanvankelijk was evenwel een bedrag van 2.000 miljoen euro voorzien, maar gebleken is dat een bedrag 1800 miljoen euro voldoende zou moeten zijn om de behoeften te dekken. Op basis van de thans beschikbare gegevens zou dit moeten leiden tot een saldo aan het eind van het begrotingsjaar 2002 uit hoofde van de "lopende activiteiten" van circa 370 miljoen euro. Dit betrekkelijk hoge saldo zou de Commissie een zekere manoeuvreerruimte moeten geven voor eventuele uitbetalingen bovenop de huidige raming van 2000 miljoen euro.

in miljoen euro

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Voor een juiste interpretatie van de tabel moeten de volgende gegevens in aanmerking worden genomen:

- Aangezien een bedrag van 83,5 miljoen euro vooraf, voor 1 januari 2002 is gestort, en dus deel uitmaakt van het saldo van het begin van het jaar, is het resterende bedrag dat door de lidstaten moet worden gestort 1716,5 miljoen euro. Dat brengt het totaal dus op 1.800 miljoen euro.

- Het in de tabel genoemde bedrag uit hoofde van de transfer van de Stabexrekening is een schatting; de rente over de rekening in 2002 is nog niet bekend.

- De uit hoofde van Stabex genoemde bijdrage betreft de storting door een lidstaat van de laatste vordering in februari 2002. Alle schuldvorderingen Stabex zijn dus betaald.

- Wat het Stabexsaldo aan het eind van het jaar betreft werd een bedrag van 203,1 miljoen euro vastgesteld. Dit bedrag komt overeen met de thans opgeschorte betalingen ten gunste van Soedan en Togo. Indien er betalingen zouden plaatsvinden, zou het saldo aan het eind van het jaar dienovereenkomstig lager worden.

Aangezien de eerste twee afroepingen betrekking hadden op een totaalbedrag van 800 miljoen euro stelt de Commissie als derde afroeping van de bijdrage voor om het restant uit het 7e EOF te halen, te weten 481 miljoen euro. Wat de bijdrage van de lidstaten betreft zou het 7e EOF zo afgesloten zijn. Voor de laatste afroeping zou dan een bedrag van 521 miljoen euro overblijven, dat uit het 8e EOF moet worden gehaald. Er zij aan herinnerd dat de verdeling van de lasten tussen lidstaten verandert, met name omdat Oostenrijk, Finland en Zweden vanaf het 8e EOF tot de financiering van het EOF moeten bijdragen. De tabel in bijlage 1 geeft een overzicht van de verdeelsleutels van het 7e en het 8e EOF, alsook de bedragen die elke lidstaat op basis van het hiervoor beschreven scenario zou moeten storten.

3. Schatting betreffende de uitvoering voor het begrotingsjaar 2003

Het niveau van de uitgaven voor 2003 is slechts een grove schatting gebaseerd op het tempo dat in het verleden voor de verschillende EOF is waargenomen. Er wordt rekening gehouden met de verwachte effecten van de deconcentratie van de diensten van de Commissie. Het is duidelijk dat de timing van de ratificatie van de Overeenkomst van Cotonou belangrijke gevolgen heeft voor het effectieve niveau van de besluiten en de betalingen. De cijfers moeten derhalve met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden.

Zowel in de zin van besluiten als van betalingen rekent de Commissie voor 2003 op een bedrag van 2500 miljoen euro. Wat de besluiten betreft zou het grootste gedeelte uit hoofde van het 9e EOF geschieden, dat volledig operationeel zou moeten zijn. Na de ratificatie van de Overeenkomst van Cotonou zou een totaalbedrag, geraamd op 15,4 miljard euro, beschikbaar moeten zijn voor nieuwe betalingsverplichtingen. Van dit bedrag heeft 12,8 miljard euro betrekking op de nieuwe financieringsenveloppe voorzien in de overeenkomst van Cotonou (eventueel te vermeerderen met 1 miljard euro na analyse van de Raad in 2004). Hierbij dienen de overschotten gevoegd van de vorige EOF (6e, 7e en 8e), op dit ogenblik geraamd op 2,6 miljard euro.

Het niveau van de besluiten zou dus, in vergelijking met het verleden, de volgende jaren aanzienlijk moeten stijgen. Voor de periode 2003-2007 verwacht de Commissie in dit stadium een gemiddelde niveau van 2,5 à 2,6 miljard euro, met een piek die in 2005 3 miljard euro overschrijdt.

Wat de betalingen betreft komt het verwachte gemiddelde bedrag neer op 2,7 à 2,8 miljard euro. De piek wordt verwacht voor het jaar 2006, waarin de uitgaven eveneens boven de 3 miljard euro zouden liggen.

De Commissie streeft ernaar het saldo op het einde van het jaar 2003 terug te brengen tot een bedrag van rond de 200 miljoen euro, en meent, rekening houdend met de interesten, dat bijdragen van de lidstaten ten bedrage van 2300 miljoen euro voldoende zouden moeten zijn om een correcte financiering van het EOF te waarborgen.

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de voor 2002 verwachte financiële situatie (zie vorige tabel), aangevuld met de raming voor 2003.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

in miljoen euro

BIJLAGE 1

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJDRAGE AAN HET EOF VOOR HET BEGROTINGSJAAR 2002

Bijlage 2 : Uittreksels uit de jaarrekening per 31.12.2001

GECONSOLIDEERDE REKENINGEN VAN HET EOF PER 31.12.2001

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Geconsolideerde rekeningen van het EOF per 31.12.2001 (Steuncategorieën)

in 1 000 euros

>RUIMTE VOOR DE TABEL>