TOELICHTEND VERSLAG OVER DE OVEREENKOMST VASTGESTELD OP GROND VAN ARTIKEL K.3 VAN HET VERDRAG BETREFFENDE DE EUROPESE UNIE, INZAKE WEDERZIJDSE BIJSTAND EN SAMENWERKING TUSSEN DE DOUANEADMINISTRATIES (Door de Raad goedgekeurd op 28 mei 1998) (98/C 189/01)

1. INLEIDING

i) De Overeenkomst, vastgesteld op grond van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties ("de Overeenkomst") (PB C 24 van 23.1.1998, blz. 1) heeft ten doel de samenwerking tussen de douaneadministraties van de lidstaten van de Europese Unie op het gebied van het voorkomen, opsporen en vervolgen van inbreuken op douanevoorschriften, te verbeteren. De Overeenkomst is op 18 december 1997 te Brussel door de Raad van de Europese Unie opgesteld en dezelfde dag ondertekend. Zij bouwt voort op een eerdere overeenkomst inzake douanesamenwerking - de Overeenkomst tussen de lidstaten van de Europese Economische Gemeenschap inzake wederzijdse bijstand tussen de onderscheiden douaneadministraties - die op 7 september 1967 in Rome is ondertekend ("de Overeenkomst van Napels van 1967").

Voorgeschiedenis

ii) Doeltreffende samenwerking tussen de douanediensten heeft altijd hoog op de agenda gestaan.

iii) De Overeenkomst van Napels van 1967 kwam tot stand toen men inzag dat samenwerking tussen de douaneadministraties zou zorgen voor een accurate inning van de douanerechten en andere invoer- en uitvoerheffingen en een verbetering zou betekenen van de doelmatigheid in het voorkomen, opsporen en vervolgen van inbreuken op de douanewetgeving. Sedertdien zijn alle lidstaten van de Europese Unie, behalve Zweden, Finland en Oostenrijk, tot die Overeenkomst toegetreden (1).

iv) Sedert de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht is douanesamenwerking een hoge prioriteit in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Men zag de noodzaak in van een nieuwe overeenkomst, om de Overeenkomst van Napels van 1967 bij te stellen in het licht van de interne markt en de afschaffing van routinecontroles door de douane aan de binnengrenzen. De werkzaamheden betreffende de ontwerp-overeenkomst behoorden tot de prioriteiten die zijn genoemd in de Resolutie van 14 oktober 1996 houdende vaststelling van de prioriteiten bij de samenwerking op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken gedurende de periode van 1 juli 1996 tot en met 30 juni 1998 (PB C 319 van 26.10.1996, blz. 1).

v) In 1990 zijn de besprekingen over een nieuwe overeenkomst begonnen. In de eerste ontwerpen voor een overeenkomst stonden voorstellen voor een douane-informatiesysteem (DIS), die vervolgens zijn geschrapt en in het kader van een afzonderlijke overeenkomst verder zijn uitgewerkt. In 1995 is overeenstemming bereikt over de Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied (de DIS-overeenkomst, PB C 316 van 27.11.1995, blz. 33). Vervolgens zijn de besprekingen over de Overeenkomst inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties hervat.

Steun op hoog niveau voor de Overeenkomst inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties

vi) De laatste tijd is er in verschillende fora op hoog niveau steun betuigd voor de totstandbrenging van de Overeenkomst. De Raad erkende bijvoorbeeld de belangrijke rol die douaneadministraties vervullen bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en in zijn Actieplan ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, dat door de Europese Raad van Amsterdam van juni 1997 werd onderschreven, beval hij aan om de besprekingen over de Overeenkomst tegen eind 1997 af te ronden (PB C 251 van 15.8.1997, blz. 1). In het Actieplan stond als algemene aanbeveling dat eventuele bekrachtigingsprocedures met spoed op de agenda van de nationale parlementen moesten worden gezet.

vii) Voorts wordt in de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (Een actieprogramma voor het douanevervoer in Europa - Een nieuw douanebeleid), die is opgesteld in aansluiting op het rapport van een Tijdelijke Enquêtecommissie van het Europees Parlement voor fraude met douanevervoer, aanbevolen (in punt 4.3.4):

"Het te ontwikkelen beleid dient niet alleen gericht te zijn op het voorkomen van fraude, maar ook op de opsporing en de bestrijding daarvan, vooral wanneer deze het werk is van de financiële en economische georganiseerde misdaad. Hiervoor is het noodzakelijk dat, enerzijds, de bestaande instrumenten, waarvan sommige nieuw zijn, op doeltreffende wijze worden gebruikt, en, anderzijds, aanvullende instrumenten en mechanismen worden ontwikkeld die een betere strafvervolging mogelijk maken.".

De sluiting van de Overeenkomst moet worden gezien als een belangrijke bijdrage tot dit doel.

Bestaande rechtsgrondslagen voor de douanesamenwerking

viii) Er is behoefte aan doeltreffende samenwerking tussen de douaneadministraties van de lidstaten in het kader van zowel het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap als van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De douanesamenwerking in het kader van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap heeft betrekking op de correcte toepassing van de regelgeving inzake communautaire douane- en landbouwaangelegenheden. De samenwerking in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie heeft betrekking op de wetshandhaving bij inbreuken op de douanewetgeving; dat wil zeggen opsporing, onderzoek en vervolging van inbreuken op de nationale douanevoorschriften, en bestraffing en vervolging van inbreuken op de communautaire douanevoorschriften. Deze termen zijn in de Overeenkomst gedefinieerd en worden verderop in dit Toelichtend Verslag nader verklaard. De bestaande Overeenkomst van Napels van 1967 wordt ingetrokken wanneer deze Overeenkomst in alle lidstaten bekrachtigd is en in werking treedt.

ix) In het kader van de Gemeenschap voorziet Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad (PB L 82 van 22.3.1997, blz. 1) in wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en samenwerking tussen lidstaten en Commissie om te zorgen voor een correcte toepassing van de wetgeving op douane- en landbouwgebied. De bepalingen van de verordening betreffende bijstand op verzoek en bijstand op eigen initiatief zijn gelijk aan de bepalingen terzake in de Overeenkomst. In de tabel in bijlage A bij dit Toelichtend Verslag wordt een overzicht gegeven van de parallelle bepalingen. Aangezien Verordening (EG) nr. 515/97 voorziet in bijstand en samenwerking bij de opsporing van en het onderzoek naar inbreuken op communautaire douanevoorschriften, bevat deze Overeenkomst regels voor de nodige samenwerkingsvormen tijdens de vervolging en de bestraffing van deze inbreuken, met name via het strafprocesrecht.

x) De bepalingen van Verordening (EG) nr. 515/97 zijn, waar toepasselijk, in de plaats gekomen van de overeenkomstige bepalingen van de Overeenkomst van Napels van 1967. De Overeenkomst van Napels van 1967 blijft echter voorzien in douanesamenwerking op het gebied van het strafprocesrecht. Totdat de lidstaten de nieuwe Overeenkomst hebben aangenomen, blijft de Overeenkomst van Napels van 1967 de basis voor de samenwerking in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De Overeenkomst van Napels van 1967 biedt de rechtsgrondslag voor de uitwisseling van gegevens tussen de douaneadministraties. Wanneer de Overeenkomst in werking treedt, wordt de rechtsgrondslag voor de bij de DIS-overeenkomst ingestelde gegevensuitwisseling uitgebreid.

Inwerkingtreding

xi) De Overeenkomst treedt in werking negentig dagen nadat de laatste lidstaat zijn grondwettelijke procedures met betrekking tot de Overeenkomst heeft voltooid. Totdat de Overeenkomst in werking treedt, kunnen de lidstaten verklaren dat zij de Overeenkomst zullen toepassen in hun betrekkingen met andere lidstaten die eenzelfde verklaring hebben afgelegd. Dit houdt in dat de lidstaten met het toepassen van de bepalingen van de Overeenkomst niet hoeven te wachten totdat de laatste lidstaat zijn grondwettelijke procedures heeft voltooid.

xii) De Overeenkomst van Napels van 1967 is van toepassing op samenwerking waarbij de ondertekenende lidstaten betrokken zijn die hun grondwettelijke procedures voor de aanneming van de Overeenkomst nog niet hebben voltooid, of die deze procedures wel hebben voltooid doch niet de in het vorige punt bedoelde verklaring hebben afgelegd. De Overeenkomst van Napels van 1967 houdt op van toepassing te zijn wanneer de Overeenkomst in werking treedt.

xiii) Op verzoeken om bijstand en samenwerking wordt ingegaan overeenkomstig het nationale recht. Wanneer de Overeenkomst in werking treedt, zijn de lidstaten verplicht de bepalingen ervan toe te passen. De enige uitzonderingen zijn uiteengezet in de artikelen 19, lid 3, 19, lid 4, en 28 van de Overeenkomst, die uitzonderingen op de verplichting tot bijstand bevatten, en in artikel 30 van de Overeenkomst, dat de mogelijkheid biedt voorbehouden te maken met betrekking tot facultatieve bepalingen inzake grensoverschrijdende achtervolging, grensoverschrijdende observatie en infiltratie.

Betrekkingen met andere bepalingen inzake samenwerking in strafzaken

xiv) Artikel 1 van de Overeenkomst bepaalt de verhouding van de Overeenkomst tot de bepalingen betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de justitiële autoriteiten, en tot bestaande bilaterale en multilaterale overeenkomsten. Uit hoofde van de Overeenkomst moet wederzijdse bijstand tussen douaneadministraties worden onderscheiden van wederzijdse rechtshulp in strafzaken, aangezien eerstgenoemde bijstand betrekking heeft op de nationale en communautaire douanevoorschriften met strafrechtelijke aspecten, terwijl laatstgenoemde rechtshulp uitsluitend strafrechtelijke bepalingen betreft. Het staat de lidstaten vrij overeenkomsten aan te gaan en bestaande regelingen toe te passen, mits die verder gaan dan de bepalingen van de Overeenkomst.

xv) In artikel 3 van de Overeenkomst wordt bepaald dat, wanneer een justitiële autoriteit een strafrechtelijk onderzoek verricht of leidt, die autoriteit kiest tussen toepassing van de bepalingen van de Overeenkomst of van de bepalingen betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Of er een justitiële autoriteit bij betrokken is, en het besluit van een justitiële autoriteit over de vraag welke bepalingen moeten worden toegepast, is afhankelijk van het nationale recht en van de bijzondere omstandigheden van de afzonderlijke zaken.

xvi) In artikel 30 van de Overeenkomst worden de betrekkingen tussen de Overeenkomst en de regelingen van Schengen uiteengezet. De Overeenkomst doet geen afbreuk aan verdergaande bepalingen van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen van 1990 ("de Schengen-overeenkomst") en staat de lidstaten die ook lid zijn van Schengen niet toe zich te onttrekken aan enige verplichting die zij in het kader van de Schengen-overeenkomst zijn aangegaan. Meer bijzonderheden over de parallelle bepalingen van de twee Overeenkomsten worden verderop in dit Toelichtend Verslag gegeven. Een overzicht van de parallelle bepalingen is voorts te vinden in de tabel in bijlage A.

Korte schets van de bepalingen van de Overeenkomst inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties

xvii) De Overeenkomst bevat bepalingen inzake bijstand op verzoek en bijstand op eigen initiatief tussen douaneadministraties. Deze bepalingen komen grotendeels overeen met de bepalingen van de Overeenkomst van Napels van 1967. Een tabel met een overzicht van de overeenkomstige bepalingen staat in bijlage A bij dit Toelichtend Verslag.

xviii) De Overeenkomst gaat op verscheidene punten verder dan de Overeenkomst van Napels van 1967. Zij bevat bepalingen voor "bijzondere vormen van samenwerking" tussen de douaneadministraties. Daaronder vallen grensoverschrijdende achtervolging, grensoverschrijdende observatie, gecontroleerde aflevering, infiltratie en gemeenschappelijke bijzondere onderzoekteams. Op grond van artikel 20, lid 8, artikel 21, lid 5, en artikel 23, lid 5, kunnen de lidstaten verklaren dat zij zich de toepassing van sommige van de bepalingen inzake bijzondere vormen van samenwerking of een gedeelte daarvan voorbehouden. Deze verklaringen kunnen te allen tijde worden ingetrokken. Andere wetshandhavingsdiensten dan de douaneadministraties kunnen in bepaalde omstandigheden gebruik maken van bepalingen van de Overeenkomst die niet in de Overeenkomst van Napels van 1967 stonden.

xix) De Overeenkomst bevat bepalingen inzake gegevensbescherming waaronder de gegevens vallen die buiten het DIS om worden uitgewisseld. Dit betreft grotendeels niet geautomatiseerde uitwisseling van gegevens. De DIS-overeenkomst bevat zelf ook regelingen inzake gegevensbescherming.

xx) De Overeenkomst legt in artikel 26 een rol weg voor het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in de uitlegging van de Overeenkomst.

II. COMMENTAAR BIJ DE ARTIKELEN

TITEL 1 Algemene bepalingen

Artikel 1:

1.1. In dit artikel staat dat het toepassingsgebied van de Overeenkomst betrekking heeft op lidstaten die elkaar wederzijdse bijstand verlenen om inbreuken op nationale douanevoorschriften te voorkomen en op te sporen en inbreuken op communautaire en nationale douanevoorschriften te vervolgen en te bestraffen.

1.2. In dit verband moet erop worden gewezen dat het voorkomen en opsporen van inbreuken op communautaire douanevoorschriften wordt bestreken door Verordening (EG) nr. 515/97. Handhaving (d. w. z. vervolging en bestraffing) van die inbreuken valt echter onder titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie en wordt geregeld bij deze Overeenkomst. "Communautaire douanevoorschriften" en "nationale douanevoorschriften" worden in artikel 4 van de Overeenkomst gedefinieerd.

1.3. Het artikel bepaalt ook dat de Overeenkomst geen afbreuk doet aan bepalingen inzake wederzijdse bijstand in strafzaken tussen justitiële autoriteiten en verdergaande bepalingen in reeds bestaande bilaterale en multilaterale overeenkomsten. Het staat de lidstaten vrij toe te treden tot of gebruik te maken van bestaande overeenkomsten inzake rechtshulp of bilaterale of multilaterale overeenkomsten voor wederzijdse bijstand, mits deze verder gaan. Deze bepaling is gelijk aan artikel 23 van de Overeenkomst van Napels uit 1967.

1.4. Hoe wederzijdse bijstand wordt geboden is afhankelijk van de specifieke omstandigheden van ieder geval.

1.5. Denemarken en Finland hebben verklaringen afgelegd over hun uitlegging van het begrip "justitiële autoriteiten" in artikel 1, lid 2, en artikel 3, lid 2, van de Overeenkomst. De verklaringen staan integraal in bijlage B bij dit Toelichtend Verslag.

Artikel 2:

2.1. In dit artikel wordt gesteld dat de douaneadministraties de Overeenkomst uitsluitend binnen de grenzen van hun nationale bevoegdheden kunnen toepassen en dat de Overeenkomst de nationale bevoegdheden van de douaneadministraties onverlet laat.

2.2. In artikel 4, punt 7, van de Overeenkomst wordt gedefinieerd wat in de Overeenkomst onder "douaneadministraties" wordt verstaan.

2.3. Men dient met betrekking tot deze Overeenkomst voor ogen te houden dat de bevoegdheden van de douaneadministraties van lidstaat tot lidstaat sterk verschillen.

Artikel 3:

3.1. In dit artikel staat dat de Overeenkomst betrekking heeft op wederzijdse bijstand en samenwerking in het kader van strafrechtelijke onderzoeken betreffende inbreuken op nationale en communautaire douanevoorschriften. Er staat ook in dat een justitiële autoriteit die een strafrechtelijk onderzoek verricht of leidt, kan kiezen of zij gebruik wenst te maken van de bepalingen van deze Overeenkomst of van die inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken.

3.2. De keuze hangt af van de specifieke omstandigheden van ieder geval en van de beginselen van het strafprocesrecht van de verzoekende lidstaat.

3.3. De lidstaten passen de Overeenkomst toe in het kader van hun nationale wetgeving. Het hangt van de bepalingen van de nationale wetgeving af of een justitiële autoriteit bij de toepassing van de bepalingen van deze Overeenkomst betrokken is.

3.4. Denemarken en Finland hebben verklaringen afgelegd over hun uitlegging van het begrip "justitiële autoriteiten" in artikel 1, lid 2, en artikel 3, lid 2, van de Overeenkomst. De verklaringen staan in hun geheel in bijlage B bij dit Toelichtend Verslag.

Artikel 4: In dit artikel staat een aantal definities van in de Overeenkomst gebruikte begrippen.

4.1. "Nationale douanevoorschriften" zijn de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van een lidstaat met betrekking tot het grensoverschrijdende verkeer van goederen die onderworpen zijn aan verboden of beperkingen en tot niet-geharmoniseerde accijnzen die geheel of gedeeltelijk binnen de bevoegdheid van de douaneadministratie van deze lidstaat vallen. Er zij gewezen op het aspect "geheel of ten dele" van deze definitie, omdat de bevoegdheden van de douaneadministraties van lidstaat tot lidstaat sterk uiteenlopen. In artikel 4, punt 7, van de Overeenkomst is een definitie gegeven van "douaneadministraties" en is bepaald dat ook andere wetshandhavingsinstanties de bepalingen van de Overeenkomst mogen toepassen indien zij bevoegdheden hebben op het gebied van de nationale douanevoorschriften.

Voorbeelden van nationale douanevoorschriften zijn onder andere de wetten houdende een verbod op de in- en uitvoer van psychotrope stoffen en verdovende middelen of pedofiel materiaal; tot beperking van de voorwaarden waaronder bepaalde vuurwapens mogen worden ingevoerd; en tot beperking van de persoonlijke invoer van alcohol en tabaksproducten tot goederen voor uitsluitend persoonlijk gebruik. Deze lijst dient slechts als voorbeeld. De nationale douanevoorschriften verschillen van lidstaat tot lidstaat.

4.2. "Communautaire douanevoorschriften" zijn alle communautaire en aanverwante uitvoeringsbepalingen die verband houden met de invoer, de uitvoer, de doorvoer en de aanwezigheid van goederen die verhandeld worden tussen de lidstaten en derde landen alsmede tussen de lidstaten onderling voor wat betreft goederen zonder status van communautaire goederen, of goederen die aanvullende controles of onderzoeken dienen te ondergaan om de communautaire status ervan vast te stellen. Onder deze definitie vallen ook communautaire bepalingen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en specifieke bepalingen betreffende goederen die voortkomen uit de verwerking van landbouwproducten. Communautaire bepalingen in verband met geharmoniseerde accijnzen en de BTW op ingevoerde goederen en nationale uitvoeringsbepalingen vallen hier ook onder. Er zij op gewezen dat de communautaire douanevoorschriften gewoonlijk geheel onder de bevoegdheid van de nationale douaneadministraties vallen. Dit in tegenstelling tot de nationale douanevoorschriften, waarvoor soms ten dele andere wetshandhavingsinstanties bevoegd zijn.

4.3. "Inbreuken" omvatten volgens de definitie de deelneming aan of de poging tot het begaan van inbreuken op nationale of communautaire douanevoorschriften, de deelneming aan een criminele organisatie die dergelijke inbreuken begaat en het witwassen van geld dat afkomstig is van inbreuken als omschreven in artikel 4, punt 3, van de Overeenkomst.

Denemarken heeft verklaringen met betrekking tot artikel 4, punt 3, afgelegd waarin de uitleg wordt uiteengezet die Denemarken geeft aan "deelneming aan een criminele organisatie die dergelijke inbreuken begaat" en aan "het witwassen van geld dat afkomstig is van inbreuken". De verklaringen staan in hun geheel in bijlage B bij dit Toelichtend Verslag.

4.4. "Wederzijdse bijstand" is de bijstand tussen douaneadministraties.

4.5. De "verzoekende autoriteit" is de bevoegde autoriteit van de lidstaat die een verzoek om bijstand indient.

4.6. De "aangezochte autoriteit" is de bevoegde autoriteit van een lidstaat die een verzoek om bijstand ontvangt.

4.7. "Douaneadministraties" worden gedefinieerd als de douaneautoriteiten van de lidstaten, alsmede de andere autoriteiten die belast zijn met de toepassing van de bepalingen van deze Overeenkomst. De bevoegdheden van de douaneadministraties lopen van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen en deze definitie staat toe dat andere wetshandhavingsinstanties (bijvoorbeeld de politie) de bepalingen van de Overeenkomst toepassen indien zij bevoegd zijn op te treden met betrekking tot inbreuken op de douanevoorschriften als omschreven in artikel 4, punt 1 en punt 2, van de Overeenkomst.

4.8. Onder "persoonsgegevens" valt alle informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. Deze definitie houdt verband met de bepalingen inzake gegevensbescherming in artikel 25 van de Overeenkomst.

4.9. "Grensoverschrijdende samenwerking" is de samenwerking tussen douaneadministraties met overschrijding van de grenzen van elke lidstaat. Dit soort samenwerking wordt geregeld in titel IV van de Overeenkomst.

Artikel 5:

5.1. In dit artikel staat dat verzoeken om bijstand krachtens de Overeenkomst moeten worden gecoördineerd door een centrale dienst en dat daartoe bij alle douaneautoriteiten van de lidstaten een centrale dienst moet worden aangewezen. Er wordt echter aan toegevoegd dat rechtstreekse samenwerking tussen andere diensten van de douaneadministraties van de lidstaten, met name in spoedgevallen, niet uitgesloten is. Met deze bepalingen wordt gestreefd naar een passende controle en coördinatie van maatregelen in het kader van wederzijdse bijstand en een optimaal gebruik van de beschikbare middelen; die bepalingen moeten er tevens voor zorgen dat de bestaande regelingen in alle gevallen responsief en doeltreffend zijn.

5.2. Indien een verzoek om bijstand buiten de bevoegdheid van een douaneautoriteit valt, moet het verzoek door de centrale coördinatiedienst worden doorgezonden aan de bevoegde autoriteit. In deze bepaling wordt rekening gehouden met het feit dat de diensten en administraties in de onderscheiden lidstaten niet voor dezelfde gebieden verantwoordelijk en bevoegd zijn. Met deze bepaling wordt beoogd te voorkomen dat de samenwerking wordt belemmerd doordat de lidstaat die om bijstand verzoekt niet precies weet hoe de bevoegdheden in een andere lidstaat zijn verdeeld.

5.3. Indien een verzoek niet kan worden ingewilligd, moet de afwijzing worden toegelicht.

Artikel 6:

6.1. Op grond van dit artikel kunnen verbindingsfunctionarissen uit een lidstaat op onderling overeen te komen voorwaarden in een andere lidstaat worden gestationeerd. De lidstaten kunnen bijvoorbeeld overeenkomen dat de verbindingsfunctionarissen geen wapen mogen dragen. In het artikel staat dat de verbindingsfunctionarissen geen operationele bevoegdheid hebben en zich uitsluitend zullen inzetten ten behoeve van de samenwerking. Tot de taken van de verbindingsfunctionarissen kan het bevorderen en versnellen van gegevensuitwisseling tussen lidstaten behoren, alsmede bijstand verlenen bij onderzoeken, steun verlenen bij de verzoeken om bijstand, het adviseren en bijstaan van het gastland bij de voorbereiding en uitvoering van grensoverschrijdend onderzoek.

6.2. De Raad heeft op 14 oktober 1996 Gemeenschappelijk Optreden 96/602/JBZ (PB L 268 van 19.10.1996, blz. 2) aangenomen. Dit voorziet in een gemeenschappelijk kader voor de initiatieven van de lidstaten betreffende verbindingsfunctionarissen.

Artikel 7:

In dit artikel staat dat functionarissen die in verband met de Overeenkomst in een andere lidstaat aanwezig zijn te allen tijde een schriftelijke opdracht moeten kunnen tonen waarin hun identiteit en officiële status zijn aangegeven. Dit is om misverstanden met andere ambtenaren of burgers te voorkomen. Een en ander is vereist "behoudens andersluidende bepalingen in deze Overeenkomst". Dit houdt verband met het feit dat een functionaris, krachtens artikel 23, dat betrekking heeft op infiltratie, onder een fictieve identiteit op het grondgebied van een andere lidstaat aanwezig kan zijn.

TITEL II Bijstand op verzoek

TII.1. In de bepalingen in titel II wordt beschreven hoe verzoeken om bijstand dienen te worden gedaan en wat een lidstaat moet doen wanneer hij een verzoek om bijstand krachtens de bepalingen van de Overeenkomst ontvangt. Deze titel voorziet in de vorm en inhoud van de schriftelijke verzoeken om inlichtingen; de lidstaten moeten een volledig antwoord op zulke verzoeken geven; op verzoek moeten de lidstaten voorzover mogelijk toezicht uitoefenen namens een andere lidstaat; op verzoek moet namens een andere lidstaat onderzoek verricht worden; de titel schrijft ook voor hoe de aldus verkregen informatie als bewijsmiddel gebruikt moet worden. Verzoeken om bijstand kunnen alleen worden afgewezen om de in artikel 28 van de Overeenkomst genoemde redenen (wanneer de bijstand schade kan berokkenen aan de openbare orde of andere wezenlijke belangen van de betrokken staat, of wanneer de draagwijdte van het gevraagde optreden duidelijk niet in verhouding tot de ernst van de vermeende inbreuk staat).

TII.2. Het principe dat aan deze titel ten grondslag ligt, is dat de lidstaten moeten voldoen aan een verzoek om bijstand van andere lidstaten. Door de Overeenkomst te ondertekenen, verbinden de lidstaten zich ertoe om, waar mogelijk en binnen de grenzen van de nationale wetgeving, op verzoek aan andere lidstaten informatie te verstrekken en bijstand te verlenen. In artikel 28 staan de uitzonderingen op deze algemene verplichting tot bijstandsverlening.

TII.3. De in deze titel veelvuldig gebezigde begrippen "aangezochte autoriteit" en "verzoekende autoriteit" worden in artikel 4 van de Overeenkomst gedefinieerd.

TII.4. De bepalingen in deze titel zijn te vergelijken met die in de Overeenkomst van Napels van 1967. Verordening (EG) nr. 515/97 bevat ook vergelijkbare bepalingen voor bijstand op verzoek in verband met communautaire douaneaangelegenheden, net als de meeste overeenkomsten inzake wederzijdse bijstand die de Gemeenschap en haar lidstaten met derde landen hebben gesloten (bijvoorbeeld de Europa-Overeenkomsten).

Artikel 8:

Dit artikel bevat de grondbeginselen van het verlenen van wederzijdse bijstand. Deze houden in dat een aangezochte autoriteit te werk moet gaan als handelde zij ten eigen behoeve en dat zij alle wettelijke bevoegdheden gebruikt die haar in het kader van haar nationale wetgeving ter beschikking staan. Voorts moet zij de bijstand uitbreiden tot alle omstandigheden van de inbreuk die lijken samen te hangen met het ontvangen verzoek.

Artikel 9:

9.1. In dit artikel worden vorm en inhoud van het verzoek om bijstand omschreven.

9.2. Verzoeken moeten altijd schriftelijk worden gedaan en in een officiële taal van de aangezochte lidstaat of in een voor deze lidstaat aanvaardbare taal.

9.3. Als het spoedeisende karakter van de situatie dat vereist, zijn mondelinge verzoeken mogelijk mits zij vervolgens schriftelijk worden bevestigd.

9.4. Verzoeken om bijstand moeten specifieke gegevens ter vergemakkelijking van de behandeling ervan behelzen.

Artikel 10:

10.1. Dit artikel gaat over verzoeken om inlichtingen. Er staat in dat een aangezochte autoriteit alle inlichtingen verstrekt die een verzoekende autoriteit nodig heeft om ervoor te zorgen dat inbreuken worden voorkomen, opgespoord en vervolgd. Dit is gebaseerd op artikel 4 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

10.2. Onderling kan worden overeengekomen dat functionarissen van een lidstaat gegevens mogen inzamelen uit stukken die in kantoren van een andere lidstaat opgeslagen liggen. Zij mogen kopieën maken van deze documentatie. Dit is gebaseerd op artikel 11 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

Artikel 11:

11.1. Dit artikel betreft verzoeken tot uitoefening van bijzonder toezicht dat een lidstaat namens een andere lidstaat moet uitoefenen. Er staat in dat een aangezochte autoriteit voorzover mogelijk bijzonder toezicht zal uitoefenen op personen ten aanzien van wie ernstige vermoedens bestaan dat zij betrokken zijn bij inbreuken.

11.2. Indien daartoe aangezocht, oefent de lidstaat ook toezicht uit op plaatsen, vervoermiddelen en goederen.

11.3. Het in dit artikel bedoelde bijzondere toezicht wordt door de douaneadministratie van een lidstaat uitgeoefend op het eigen grondgebied van die lidstaat.

11.4. Dit is gebaseerd op artikel 6 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

Artikel 12:

12.1. Dit artikel betreft verzoeken tot onderzoeken. Een aangezochte autoriteit moet passend onderzoek verrichten naar handelingen die een inbreuk vormen of volgens de verzoekende autoriteit lijken te vormen.

12.2. Functionarissen van de verzoekende autoriteit kunnen worden gemachtigd aanwezig te zijn bij de uitvoering van dit onderzoek. Uit hoofde van de Overeenkomst kunnen zij door de bevoegde functionarissen van de aangezochte autoriteit gemachtigd worden controle- en onderzoeksoperaties bij te wonen. Daarbij hebben zij alleen een adviserende bevoegdheid: het onderzoek wordt altijd uitgevoerd door functionarissen van de aangezochte autoriteit.

12.3. In de artikelen 13 en 14 van de Overeenkomst van Napels van 1967 staan soortgelijke bepalingen.

Artikel 13:

13.1. In dit artikel staat dat de aangezochte autoriteit op verzoek aan de geadresseerde kennis geeft van alle besluiten en beslissingen die van de bevoegde autoriteiten van de verzoekende lidstaat uitgaan en die betrekking hebben op de toepassing van deze Overeenkomst. Verzoeken om kennisgeving dienen vergezeld te gaan van een vertaling in een officiële taal van de aangezochte lidstaat.

13.2. Dit is gebaseerd op artikel 17 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

Artikel 14:

14.1. In dit artikel staat dat alle vaststellingen, informatie en documenten die, overeenkomstig hun nationaal recht, door functionarissen van de aangezochte autoriteit in de in de artikelen 10 en 12 van de Overeenkomst bedoelde gevallen van bijstand zijn verkregen, overeenkomstig de nationale wetgeving door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar de verzoekende autoriteit gevestigd is als bewijsmiddel kunnen worden gebruikt.

14.2. Dit is gebaseerd op artikel 15 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

TITEL III Bijstand op eigen initiatief

TIII.1. De bepalingen van deze titel bevatten regelingen die inhouden dat douaneadministraties andere lidstaten bijstand verlenen zonder dat daarom is verzocht. Het algemene beginsel dat aan deze titel ten grondslag ligt, is dat lidstaten, zonder dat hun daarom is verzocht, het noodzakelijke speurwerk verrichten en dat zij alle bewijzen en informatie die zij aantreffen en die een andere lidstaat kan gebruiken bij het opsporen, onderzoeken of vervolgen van inbreuken op douanevoorschriften, doorspelen.

TIII.2. De bepalingen in deze titel zijn te vergelijken met die in de Overeenkomst van Napels van 1967. Verordening (EG) nr. 515/97 bevat ook vergelijkbare bepalingen in verband met communautaire douaneaangelegenheden, net als de meeste overeenkomsten inzake wederzijdse bijstand die de Gemeenschap en haar lidstaten met derde landen hebben gesloten (bijvoorbeeld de Europa-Overeenkomsten).

Artikel 15:

In dit artikel is het algemene beginsel vastgelegd dat elke lidstaat, onder voorbehoud van eventuele beperkingen uit hoofde van de nationale wetgeving, in de in artikel 16 en artikel 17 genoemde gevallen bijstand verleent, zonder voorafgaand verzoek.

Artikel 16:

16.1. In dit artikel wordt bepaald dat de lidstaten bijzonder toezicht uitoefenen op personen en goederen en dat zij deze lidstaat alle informatie verstrekken waarover zij beschikken met betrekking tot verrichtingen die samenhangen met een voorgenomen of reeds begane inbreuk wanneer dit bijdraagt tot de voorkoming, opsporing en vervolging van inbreuken in een andere lidstaat.

16.2. Dit is gebaseerd op artikel 6 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

Artikel 17:

17.1. In dit artikel staat dat de bevoegde autoriteiten van iedere lidstaat de bevoegde autoriteiten in andere lidstaten onverwijld alle relevante inlichtingen moeten zenden over voorgenomen of reeds begane inbreuken, in het bijzonder inlichtingen over de betrokken goederen en nieuwe middelen en methoden die bij deze inbreuken worden gebruikt.

17.2. Dit is gebaseerd op de artikelen 8 en 9 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

Artikel 18:

18.1. In dit artikel staat dat krachtens deze titel verkregen gegevens over toezicht en inlichtingen door de bevoegde instanties van de lidstaat die de informatie ontvangt, als bewijsmiddel kunnen worden gebruikt overeenkomstig het nationale recht.

18.2. Dit houdt verband met artikel 15 van de Overeenkomst van Napels van 1967.

TITEL IV Bijzondere vormen van samenwerking

TIV.1. Deze titel bevat een beschrijving van bijzondere vormen van samenwerking bij het voorkomen, opsporen en vervolgen van inbreuken op douanevoorschriften. De in deze titel vermelde bijzondere samenwerkingsvormen zijn grensoverschrijdende achtervolging, grensoverschrijdende observatie, gecontroleerde aflevering, infiltratie en het gebruik van gemeenschappelijke bijzondere onderzoeksteams.

TIV.2. Bij een aantal van de in deze titel beschreven samenwerkingsvormen kunnen functionarissen van de ene lidstaat op het grondgebied van de andere aanwezig zijn of optreden ten behoeve van onderzoek naar grensoverschrijdende inbreuken op douanevoorschriften als omschreven in artikel 19, lid 2.

TIV.3. In de Overeenkomst van Napels van 1967 waren grensoverschrijdende onderzoeken niet expliciet vermeld, en deze bepalingen vormen een van de belangrijkste ontwikkelingen in het kader van de nieuwe Overeenkomst.

TIV.4. Bij de neerlegging van hun akte van aanneming van de Overeenkomst kunnen de lidstaten met betrekking tot een aantal gespecificeerde artikelen van deze titel, te weten artikel 20 inzake grensoverschrijdende achtervolging, artikel 21 inzake grensoverschrijdende observatie en artikel 23 inzake infiltratie, verklaren dat zij zich de toepassing van het betrokken artikel of een gedeelte daarvan voorbehouden. De lidstaten kunnen hun verklaring met betrekking tot deze artikelen te allen tijde intrekken.

Artikel 19:

19.1. Dit artikel bevat de algemene beginselen van de bijzondere vormen van samenwerking. Er staat in dat de in deze titel beschreven bijzondere vormen van grensoverschrijdende samenwerking uitsluitend geoorloofd zijn wanneer het gaat om inbreuken betreffende:

a) illegale handel in drugs en bepaalde andere verboden goederen,

b) handel in precursoren (d.w.z. stoffen die bestemd zijn voor de illegale vervaardiging van drugs),

c) grensoverschrijdende illegale handel in belastbare goederen, waarbij de belastingplicht wordt ontweken of getracht wordt om van de staat op onrechtmatige wijze een financiële vergoeding te verkrijgen, waarbij de kosten voor de begroting van de Europese Gemeenschap of voor een lidstaat hoog kunnen oplopen, of

d) alle andere handel in krachtens de communautaire en nationale douanevoorschriften verboden goederen.

19.2. Een lidstaat kan een verzoek van een andere lidstaat afwijzen indien het soort onderzoek strijdig is met of niet opgenomen is in zijn eigen nationale wetgeving.

19.3. Indien toestemming van de justitiële autoriteiten vereist is, moet deze worden aangevraagd en verkregen en moet aan alle opgelegde voorwaarden worden voldaan.

19.4. Indien functionarissen van een lidstaat schade aanrichten terwijl zij zich op het grondgebied van een andere lidstaat bevinden, vergoedt laatstgenoemde lidstaat de schade. Bedragen die aan derden als schadevergoeding zijn betaald, moeten door de lidstaat waarvan de functionarissen de schade hebben veroorzaakt, worden terugbetaald.

19.5. In dit artikel staat dat gegevens die ten gevolge van de in deze titel bedoelde grensoverschrijdende samenwerking zijn verkregen, overeenkomstig de nationale wetgeving gebruikt mogen worden als bewijsmateriaal door de bevoegde instanties van de lidstaat die de gegevens ontvangt.

19.6. Het artikel bepaalt ook nog dat tijdens de in titel IV bedoelde grensoverschrijdende operaties de optredende functionarissen voor de inbreuken waarvan zij het slachtoffer worden of die zij begaan, gelijkgesteld worden met de functionarissen van het gastland.

Artikel 20:

20.1. Dit artikel gaat over grensoverschrijdende achtervolging. Functionarissen van een lidstaat mogen een persoon die op heterdaad betrapt is als dader of mededader van een van de in artikel 19, lid 2, genoemde inbreuken die aanleiding kunnen zijn tot uitlevering, in een andere lidstaat blijven achtervolgen zonder voorafgaande toestemming, indien een voorafgaande waarschuwing wegens het spoedeisende karakter van de situatie niet mogelijk is of wanneer de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaat niet tijdig ter plaatse konden zijn om de achtervolging over te nemen. De achtervolgende functionarissen moeten uiterlijk bij de grensoverschrijding in contact treden met de bevoegde autoriteiten van de lidstaat op het grondgebied waarvan de achtervolging wordt voortgezet, en deze laatste kan te allen tijde verzoeken de achtervolging te staken. De achtervolgende functionarissen hebben geen aanhoudingsbevoegdheid, maar mogen desalniettemin, indien niet verzocht is de achtervolging te staken, de achtervolgde persoon aanhouden om hem over te dragen aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat op het grondgebied waarvan de achtervolging heeft plaatsgevonden. In deze omstandigheden mag de betrokkene worden gefouilleerd en mogen handboeien worden gebruikt.

20.2. De precieze omstandigheden waaronder grensoverschrijdende achtervolging kan plaatsvinden, worden echter bepaald in dit artikel en in de verklaringen die de lidstaten overeenkomstig artikel 20, lid 6, van de Overeenkomst hebben afgelegd. Iedere lidstaat die ervoor heeft gekozen de bepalingen inzake grensoverschrijdende achtervolging toe te passen, heeft bij de ondertekening van de Overeenkomst een verklaring afgelegd waarin hij aangeeft hoe het achtervolgingsrecht op zijn grondgebied dient te worden toegepast. In die verklaringen worden de beperkingen in afstand of tijd aangegeven waaronder grensoverschrijdende achtervolging is toegestaan, en of dienstwapens gedragen mogen worden. Deze verklaringen mogen worden vervangen door andere verklaringen, mits de latere verklaring de strekking van de eerdere verklaring niet beperkt.

Denemarken heeft een verklaring afgelegd over de voorwaarden waaronder grensoverschrijdende achtervolging op het Deense grondgebied kan worden toegestaan. De verklaring van Denemarken is integraal opgenomen in bijlage B bij dit Toelichtend Verslag.

20.3. Dit artikel geeft een opsomming van de algemene voorwaarden waaraan voor, tijdens en na de achtervolging moet worden voldaan.

20.4. Bij achtervolgingen mogen alle soorten grenzen worden overschreden. Het betreden van woningen en van niet voor het publiek toegankelijke plaatsen is niet toegestaan en de achtervolgende functionarissen moeten altijd als zodanig uiterlijk direct herkenbaar zijn.

20.5. Achtervolgende functionarissen mogen hun dienstwapen dragen, tenzij de lidstaat waarvan zij het grondgebied willen binnengaan, een verklaring heeft afgelegd dat dit verboden is.

20.6. Bij de neerlegging van hun akte van aanneming van de Overeenkomst kunnen de lidstaten verklaren dat zij zich de toepassing van dit artikel of een gedeelte daarvan voorbehouden. Die verklaringen kunnen te allen tijde worden ingetrokken.

20.7. In artikel 41 van de Schengen-uitvoeringsovereenkomst staat een vergelijkbare achtervolgingsbepaling. De belangrijkste verschillen zijn: de bepaling van de Schengen-overeenkomst is bindend, terwijl de ondertekenende staten van de Overeenkomst kunnen kiezen het artikel niet of gedeeltelijk toe te passen voorzover die voorbehouden geen afbreuk doen aan hun verplichtingen uit hoofde van de Schengen-overeenkomst (2); krachtens de bepaling in de Schengen-overeenkomst kan elke overeenkomstsluitende partij kiezen of grensoverschrijdende achtervolging op zijn grondgebied is toegestaan voor alle delicten die aanleiding kunnen zijn tot uitlevering of voor een lijst van ernstige misdrijven, terwijl de bepaling van de Overeenkomst op dit punt alleen betrekking heeft op de in artikel 19, lid 2, van de Overeenkomst genoemde inbreuken op douanevoorschriften die aanleiding kunnen geven tot uitlevering; de bepaling van de Schengen-overeenkomst heeft alleen betrekking op landgrenzen, terwijl de bepaling van de Overeenkomst alle grenzen betreft; de bepaling van de Schengen-overeenkomst legt geen beperkingen op aan het dragen van dienstwapens, terwijl krachtens de bepaling van de Overeenkomst elke lidstaat in een algemene verklaring het dragen van dienstwapens op zijn grondgebied kan verbieden of in een specifiek geval kan besluiten dat het dragen van dienstwapens niet is toegestaan.

Artikel 21:

21.1. Dit artikel gaat over grensoverschrijdende observatie. Er staat in dat functionarissen van de ene lidstaat de observatie van een persoon ten aanzien van wie ernstige vermoedens bestaan dat hij betrokken is bij een in artikel 19, lid 2, genoemde inbreuk, in een andere lidstaat mag voortzetten indien laatstgenoemde daarvoor tevoren toestemming heeft gegeven. Aan de toestemming kunnen voorwaarden worden verbonden. Wanneer een optreden een spoedeisend karakter heeft mag de grens zonder voorafgaande toestemming worden overschreden, op voorwaarde dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaat op wiens grondgebied de observatie moet worden voortgezet, nog tijdens de observatie onverwijld van de grensoverschrijding in kennis worden gesteld en er onverwijld een verzoek om toestemming wordt ingediend.

21.2. De voorwaarden waaronder grensoverschrijdende observatie is toegestaan, omvatten onder meer het volgende. De functionarissen zijn tijdens de observatie gebonden aan het recht van de staat op het grondgebied waarvan zij opereren en moeten de aanwijzingen van de bevoegde autoriteiten van die lidstaat opvolgen; zij moeten zich kunnen legitimeren en hun officiële functie kunnen aantonen en zij mogen geen woningen of niet voor het publiek toegankelijke plaatsen betreden. Deze functionarissen hebben geen operationele bevoegdheid, d.w.z. dat zij de geobserveerde persoon niet mogen staande houden of aanhouden. De functionarissen mogen hun dienstwapen dragen, tenzij de lidstaat waarvan zij het grondgebied willen binnengaan een verklaring heeft afgelegd waardoor dit verboden is.

21.3. Van elke grensoverschrijdende observatie wordt verslag gedaan aan de autoriteiten van de lidstaat op het grondgebied waarvan de observatie plaatsvond. Van de functionarissen die de observatie hebben verricht, kan worden verlangd dat zij persoonlijk verschijnen.

21.4. Bij de neerlegging van hun akte van aanneming van de Overeenkomst kunnen de lidstaten verklaren dat zij zich de toepassing van dit artikel of een gedeelte daarvan voorbehouden. Die verklaring kan te allen tijde worden ingetrokken.

21.5. Denemarken heeft een verklaring afgelegd waarin de omstandigheden worden omschreven waaronder het de bepalingen van artikel 21 aanvaardt. De verklaring staat integraal in bijlage B bij dit Toelichtend Verslag.

21.6. Artikel 40 van Schengen gaat ook over grensoverschrijdende observatie. De bepalingen van beide overeenkomsten zijn vergelijkbaar: in beide gevallen betreft het grensoverschrijdende observatie met voorafgaande toestemming en zonder voorafgaande toestemming in dringende gevallen. De belangrijkste verschillen zijn: de Schengen-voorschriften zijn bindend, terwijl de ondertekenende staten van de Overeenkomst kunnen kiezen de regeling voor grensoverschrijdende observatie niet of gedeeltelijk toe te passen voorzover die voorbehouden geen afbreuk doen aan hun verplichtingen uit hoofde van de Schengen-overeenkomst (3); krachtens de bepaling van de Schengen-overeenkomst komen alle delicten die aanleiding kunnen zijn tot uitlevering in aanmerking voor grensoverschrijdende observatie met voorafgaande toestemming, en een breed scala misdrijven voor grensoverschrijdende observatie zonder voorafgaande toestemming, terwijl de bepaling van de Overeenkomst alleen betrekking heeft op de in artikel 4, punt 3, en artikel 19, lid 2, van de Overeenkomst omschreven inbreuken op douanevoorschriften; krachtens de bepaling van de Schengen-overeenkomst is het dragen van dienstwapens toegestaan, tenzij de aangezochte partij uitdrukkelijk anders heeft besloten, terwijl krachtens de bepaling van de Overeenkomst elke lidstaat in een algemene verklaring het dragen van dienstwapens op zijn grondgebied kan verbieden of in een specifiek geval kan besluiten dat het dragen van dienstwapens niet toegestaan is. Uit hoofde van de Overeenkomst kunnen niet alleen personen die rechtstreeks een inbreuk begaan, maar ook personen die betrokken zijn bij een inbreuk worden geobserveerd.

Artikel 22:

22.1. Dit artikel gaat over gecontroleerde aflevering. Gecontroleerde aflevering is een onderzoekstechniek waarbij verdachte of illegale zendingen van goederen niet aan de grens in beslag worden genomen maar worden geobserveerd totdat zij hun bestemming bereiken. Met deze techniek kunnen douaneadministraties organisaties die verantwoordelijk zijn voor illegale handel, identificeren en de voornaamste bij die organisaties betrokken personen vervolgen en blijft hun optreden niet beperkt tot het louter in beslag nemen van goederen aan de grens en/of het vervolgen van de koeriers van de goederen.

22.2. In dit artikel wordt bepaald dat de lidstaten zich ertoe zullen verbinden dat een gecontroleerde aflevering op hun grondgebied kan worden toegestaan in verband met strafrechtelijk onderzoek naar inbreuken die aanleiding kunnen geven tot uitlevering. De beslissing om een gecontroleerde aflevering te doen plaatsvinden wordt genomen door de bevoegde autoriteiten van de aangezochte staat met inachtneming van de nationale wetgeving van die lidstaat. Gecontroleerde afleveringen vinden plaats onder leiding van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar de aflevering plaatsvindt. De zendingen kunnen worden onderschept en de inhoud ervan kan onaangeroerd blijven, dan wel geheel of gedeeltelijk worden verwijderd of vervangen.

22.3. Dit artikel is afgeleid van artikel 11 van het VN-Verdrag van 1988 tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen (Verdrag van Wenen) waarin de toepassing van internationale gecontroleerde aflevering in verband met de drugshandel wordt aangemoedigd.

22.4. Artikel 73 van de Schengen-overeenkomst gaat ook over gecontroleerde aflevering. De bepalingen van de beide overeenkomsten zijn vergelijkbaar. De belangrijkste verschillen zijn dat de Overeenkomst een verplichting bevat om de gecontroleerde aflevering te observeren en de mogelijkheid biedt om zendingen te onderscheppen en te laten doorgaan met intacte dan wel geheel of gedeeltelijk verwijderde of vervangen inhoud, terwijl dit in de Schengen-overeenkomst niet aan de orde komt. De Schengen-overeenkomst regelt gecontroleerde aflevering van drugs en psychotrope stoffen terwijl de Overeenkomst gecontroleerde aflevering regelt in verband met inbreuken die aanleiding kunnen geven tot uitlevering.

Artikel 23:

23.1. Dit artikel heeft betrekking op infiltratie. In het kader van dit artikel betekent infiltratie dat een functionaris van de douaneadministratie van een lidstaat (of een in opdracht van deze administratie werkzame functionaris) toestemming krijgt om onder een fictieve identiteit op het grondgebied van een andere lidstaat op te treden. De manier waarop de lidstaten dit artikel toepassen, hangt af van de bepalingen van hun nationale wetgeving.

23.2. Verzoeken om infiltratie mogen uitsluitend worden gedaan indien de zaak anders zeer moeilijk opgehelderd zou kunnen worden.

23.3. In het kader van hun opdracht zijn de functionarissen alleen bevoegd informatie te verzamelen en contacten te leggen met verdachten of andere personen in hun omgeving.

23.4. Infiltratieoperaties dienen te worden uitgevoerd volgens de voorwaarden die worden opgelegd door de nationale wetgeving van de lidstaat waar de infiltratie plaatsvindt en moeten van beperkte duur zijn. De aangezochte autoriteit dient de nodige personele en technische ondersteuning te leveren.

23.5. Bij de neerlegging van hun akte van aanneming van de Overeenkomst kunnen de lidstaten verklaren dat zij zich de toepassing van dit artikel of een gedeelte daarvan voorbehouden. Die verklaringen kunnen te allen tijde worden ingetrokken.

Artikel 24:

24.1. Dit artikel heeft betrekking op gemeenschappelijke bijzondere onderzoeksteams en biedt de lidstaten de gelegenheid dergelijke teams in onderlinge overeenstemming op te richten. Doel van deze teams is, moeilijke en veeleisende onderzoeken uit te voeren waarvoor een gelijktijdig, gecoördineerd optreden vereist is, en gemeenschappelijke acties te coördineren om bepaalde soorten inbreuken op douanevoorschriften te voorkomen en op te sporen.

24.2. Deze teams mogen alleen voor een bepaald doel en voor een beperkte periode worden opgericht. Zij staan onder leiding van een functionaris uit de lidstaat waar het team zich bevindt en die lidstaat verschaft het team het voor zijn functioneren benodigde kader. Het team dient zich bij zijn werk aan de wet in die lidstaat te houden.

24.3. Deelname aan het team verleent geen operationele bevoegdheid op het grondgebied van een andere lidstaat.

TITEL V Gegevensbescherming

Artikel 25:

25.1. Onder dit artikel vallen zaken betreffende de gegevensbescherming in verband met persoonsgegevens die de douaneadministraties uit hoofde van de Overeenkomst uitwisselen.

25.2. Op grond van dit artikel moeten de lidstaten zich houden aan de betreffende bepalingen van het Verdrag van de Raad van Europa van 1981 tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens.

25.3. Volgens dit artikel mogen lidstaten, indien zij een andere lidstaat informatie verstrekken, voorwaarden stellen aan de verwerking van persoonsgegevens.

25.4. In het artikel staat dat persoonsgegevens door de ontvangende autoriteit alleen mogen worden verwerkt voor het in artikel 1, lid 1, omschreven doel van de Overeenkomst. De autoriteit die uit hoofde van de Overeenkomst gegevens ontvangt mag deze zonder voorafgaande toestemming van de lidstaat die de gegevens heeft verstrekt, doorgeven aan de douaneadministratie, aan de autoriteiten die belast zijn met de vervolging en aan de gerechtelijke instanties, met het oog op de vervolging en bestraffing van inbreuken in de zin van artikel 4, lid 3. In alle andere gevallen is toestemming vereist van de lidstaat die de gegevens heeft verstrekt.

25.5. De lidstaat die de gegevens verstrekt, zorgt ervoor dat ze bijgewerkt zijn, gecorrigeerd worden indien ze onjuist zijn en verwijderd worden indien ze op onwettige wijze verstrekt zijn. Evenzo moet de ontvangende lidstaat de nodige correcties aanbrengen als die correcties hem ter kennis gebracht zijn. Indien de ontvangende lidstaat reden heeft om aan te nemen dat verstrekte gegevens onjuist zijn of verwijderd moeten worden, stelt hij de verstrekkende lidstaat daarvan in kennis.

25.6. De betrokken persoon heeft het recht de gegevens te laten corrigeren en mag vragen welke gegevens over hem verstrekt zijn en met welk doel (tenzij het algemeen belang zwaarder weegt). Het recht van de betrokkene op deze informatie wordt bepaald overeenkomstig het nationale recht, voorschriften en procedures van de lidstaat op het grondgebied waarvan om de informatie wordt verzocht. Voordat wordt besloten informatie te geven, dient de verstrekkende autoriteit echter in staat gesteld te worden zich daarover uit te spreken.

25.7. De gegevens worden niet langer bewaard dan nodig is voor het bereiken van het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Tevens krijgen zij dezelfde bescherming als die welke de ontvangende lidstaat verleent aan gegevens uit nationale bronnen in die lidstaat.

25.8. De lidstaten zijn overeenkomstig hun eigen wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en procedures aansprakelijk voor schade die aan personen wordt berokkend door de verwerking van in verband met de Overeenkomst verstrekte persoonsgegevens.

25.9. De lidstaten kunnen de controle delegeren aan de nationale autoriteiten voor gegevensbescherming die in het kader van de DIS-overeenkomst een controlerende rol vervullen.

25.10. Het artikel laat de DIS-overeenkomst, die zelf ook bepalingen bevat inzake de bescherming van persoonsgegevens die met behulp van het DIS worden uitgewisseld, onverlet.

25.11. Het begrip "verwerking van persoonsgegevens" wordt in deze Overeenkomst gebruikt in de zin die is gedefinieerd in Richtlijn 95/46/EG. "Persoonsgegevens" en "verwerking van persoonsgegevens" zijn in artikel 2, onder a), en onder b), van die richtlijn als volgt gedefinieerd:

a) "persoonsgegevens", iedere informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon, hierna "betrokkene" te noemen; als identificeerbaar wordt beschouwd een persoon die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificatienummer of van een of meer specifieke elementen die kenmerkend zijn voor zijn of haar fysieke, fysiologische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit;

b) "verwerking van persoonsgegevens", hierna "verwerking" te noemen, elke bewerking of elk geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd met behulp van geautomatiseerde procédés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, bijwerken, wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op enigerlei andere wijze ter beschikking stellen, samenbrengen, met elkaar in verband brengen, alsmede het afschermen, uitwissen of vernietigen van gegevens.

TITEL VI Uitlegging van de Overeenkomst

Artikel 26:

26.1. Dit artikel behelst de rol die het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen ten aanzien van de Overeenkomst vervult.

26.2. Het Hof van Justitie is bevoegd voor het beslechten van geschillen tussen lidstaten over de uitlegging of de toepassing van de Overeenkomst, indien de Raad er zelf niet in slaagt binnen zes maanden een oplossing te vinden. Ook is het Hof bevoegd met betrekking tot geschillen tussen de lidstaten en de Commissie over de uitlegging of de toepassing van de Overeenkomst. Tevens is het Hof bevoegd bij wijze van prejudiciële beslissing een uitspraak te doen over de uitlegging van de Overeenkomst, maar alleen voor die lidstaten die een verklaring afleggen dat zij deze rol van het Hof aanvaarden. Wanneer een lidstaat een dergelijke verklaring aflegt, kan hij aangeven dat ofwel:

a) zijn rechterlijke instanties waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, ofwel

b) al zijn rechterlijke instanties

het Hof van Justitie kunnen verzoeken, bij wijze van prejudiciële beslissing, een uitspraak te doen.

Ook lidstaten die deze rol van het Hof niet aanvaarden, mogen memories of schriftelijke opmerkingen bij het Hof indienen in gevallen waarover het Hof een uitspraak moet doen.

26.3. Het Hof is niet bevoegd de geldigheid of de evenredigheid na te gaan van door bevoegde wetshandhavingsinstanties uitgevoerde operaties, noch om uitspraak te doen over de uitoefening door de lidstaten van hun verantwoordelijkheden ten aanzien van de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid.

TITEL VII Toepassing en slotbepalingen

Artikel 27:

In dit artikel worden de douaneadministraties ertoe verplicht om bij het uitwisselen van informatie rekening te houden met de vereisten inzake de geheimhouding van het onderzoek. De lidstaten mogen in dit verband voorwaarden opleggen met betrekking tot het gebruik van de informatie die zij een andere lidstaat verstrekken indien de eisen van geheimhouding van het onderzoek hen daartoe dwingen.

Artikel 28:

In dit artikel wordt bepaald dat de lidstaten niet verplicht zijn bijstand te verlenen wanneer dit schade kan berokkenen aan de openbare orde of andere wezenlijke belangen van de betrokken staat, in het bijzonder met betrekking tot gegevensbescherming. Verzoeken mogen ook worden geweigerd indien het gevraagde optreden, met name in de context van de bijzondere vormen van samenwerking van titel IV, duidelijk niet in verhouding staat tot de ernst van de vermeende inbreuk. Weigeringen moeten met redenen omkleed worden.

Artikel 29:

In dit artikel wordt bepaald dat de lidstaten normaliter afzien van alle aanspraken op vergoeding van de kosten verbonden aan de uitvoering van deze Overeenkomst, met uitzondering van de kosten voor aan deskundigen betaalde vergoedingen. Indien er aanzienlijke en buitengewone kosten zijn, plegen de betrokken douaneadministraties overleg met elkaar om te besluiten hoe de kosten zullen worden betaald.

Artikel 30:

30.1. Dit artikel betreft voorbehouden bij de Overeenkomst en bepaalt dat alleen de in artikel 20, lid 8, artikel 21, lid 5, en artikel 23, lid 5, bedoelde voorbehouden toegestaan zijn, die de lidstaten de gelegenheid bieden ervoor te kiezen zich de toepassing van de bepalingen inzake grensoverschrijdende achtervolging, grensoverschrijdende observatie en infiltratie of een gedeelte daarvan, voor te behouden.

30.2. Tevens wordt in het artikel vermeld dat verplichtingen die voortvloeien uit andere overeenkomsten, en in het bijzonder uit de Schengen-uitvoeringsovereenkomst die voorzien in een versterkte samenwerking, door deze Overeenkomst onverlet worden gelaten. Dat betekent dat de lidstaten die partij zijn bij de Schengen-overeenkomst niet van dwingender verplichtingen uit hoofde van de Schengen-overeenkomst worden ontslagen door in het kader van de Overeenkomst voor minder dwingende bepalingen te kiezen.

30.3. De bepaling van de Schengen-overeenkomst betreffende grensoverschrijdende achtervolging over landgrenzen is bijvoorbeeld dwingend. De Overeenkomst inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties bevat een bepaling voor grensoverschrijdende achtervolging over alle soorten grenzen, maar de bepaling is facultatief. Schengen-leden kunnen er echter niet voor kiezen de bepaling van de Overeenkomst inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties inzake grensoverschrijdende achtervolging niet toe te passen waar het landgrenzen betreft.

Artikel 31:

31.1. In dit artikel wordt de territoriale toepassing van de Overeenkomst beperkt tot het douanegebied van de Gemeenschap. Het douanegebied van de Gemeenschap is volledig omschreven in artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad (communautair douanewetboek).

31.2. De Raad kan lid 1 met eenparigheid van stemmen volgens de in titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie omschreven procedure aanpassen aan elke wijziging in de bepalingen van de daarin bedoelde Gemeenschapswetgeving.

Artikel 32:

In dit artikel wordt bepaald dat de Overeenkomst in werking treedt 90 dagen nadat de laatste lidstaat kennis heeft gegeven van het feit dat hij zijn grondwettelijke procedures voor de aanneming ervan heeft voltooid. Tot dat tijdstip kunnen de lidstaten die deze procedures hebben voltooid, verklaren dat de Overeenkomst (met uitzondering van artikel 26) van toepassing is in hun betrekkingen met de andere lidstaten die dezelfde verklaring hebben afgelegd. De Overeenkomst van Napels van 1967 wordt ingetrokken op de dag dat deze Overeenkomst in werking treedt.

Artikel 33:

In dit artikel wordt bepaald dat elke staat die in de toekomst lid wordt van de Europese Unie, tot deze Overeenkomst kan toetreden. Ook wordt hier bepaald welke procedure nieuwe lidstaten moeten volgen als zij tot de Overeenkomst willen toetreden.

Artikel 34:

Dit artikel heeft betrekking op toekomstige wijzigingen van de Overeenkomst en er wordt in vermeld dat elke lidstaat die tot de Overeenkomst is toegetreden, wijzigingen mag voorstellen, waarover de Raad dan een besluit neemt.

Artikel 35:

In dit artikel staat dat de secretaris-generaal van de Raad depositaris is van deze Overeenkomst; in deze hoedanigheid zorgt hij ervoor dat de stand van de aannemingen en toetredingen, de toepassing, alsmede de verklaringen, reserves en andere mededelingen met betrekking tot de Overeenkomst worden bekendgemaakt in het Publicatieblad.

(1) Oostenrijk werkt aan de bekrachtiging van de Overeenkomst van Napels van 1967.

(2) Zie ook de beschrijving in dit Toelichtend Verslag van artikel 30 van de Overeenkomst.

(3) Zie ook de beschrijving in dit Toelichtend Verslag van artikel 30 van de Overeenkomst.

BIJLAGE A

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE B

VERKLARINGEN 1 TOT EN MET 8, BIJ DE OVEREENKOMST, BEKENDGEMAAKT IN HET PUBLICATIEBLAD (PB C 24 van 23.1.1998, blz. 20)

1. Ad artikel 1, lid 1, en artikel 28

Onder verwijzing naar de uitzonderingen op de verplichting tot bijstandsverlening uit hoofde van artikel 28 van de Overeenkomst verklaart Italië dat de uitvoering van verzoeken om wederzijdse bijstand, op basis van de Overeenkomst, betreffende inbreuken die krachtens de Italiaanse wetgeving geen inbreuken op nationale of communautaire douanevoorschriften zijn, om redenen die verband houden met de verdeling van bevoegdheid tussen binnenlandse autoriteiten ter zake van preventie en vervolging van misdrijven, de openbare orde of andere wezenlijke nationale belangen kan schaden.

2. Ad artikel 1, lid 2, en artikel 3, lid 2

Denemarken en Finland verklaren dat zij de woorden "justitiële autoriteiten" en "justitiële autoriteit" in artikel 1, lid 2, respectievelijk artikel 3, lid 2, van de Overeenkomst verstaan in de zin van hun verklaringen overeenkomstig artikel 24 van het op 20 april 1959 in Straatsburg ondertekende Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken.

3. Ad artikel 4, lid 3, tweede streepje

Denemarken verklaart dat naar zijn oordeel artikel 4, lid 3, tweede streepje, alleen van toepassing is op deelneming door een persoon aan het begaan door een groep personen, met een gemeenschappelijk doel, van een of meer van dergelijke inbreuken, met inbegrip van situaties waarbij de betrokkene niet deelneemt aan het feitelijke begaan van een of meer van de strafbare feiten; een dergelijke deelneming moet gebaseerd zijn op kennis van het oogmerk en de algemene criminele activiteiten van de groep, of op kennis van het voornemen van de groep om die inbreuken te begaan.

4. Ad artikel 4, lid 3, derde streepje

Denemarken verklaart dat naar zijn oordeel artikel 4, punt 3, derde streepje, alleen van toepassing is op de met het witwassen van geld verband houdende basisdelicten ten aanzien waarvan heling van gestolen goederen te allen tijde strafbaar is naar Deens recht, namelijk krachtens artikel 191 A van het Deense strafwetboek betreffende heling van gestolen drugs en artikel 284 van het strafwetboek betreffende heling van goederen in samenhang met smokkel met bijzonder verzwarende omstandigheden.

5. Ad artikel 6, lid 4

Denemarken, Finland en Zweden verklaren dat de in artikel 6, lid 4, bedoelde verbindingsfunctionarissen ook de belangen van Noorwegen en IJsland kunnen behartigen, en vice versa. De vijf Noordse landen kennen sinds 1982 een regeling waarbij de gestationeerde verbindingsfunctionarissen van een van de betrokken landen tevens de andere Noordse landen vertegenwoordigen. Deze regeling werd getroffen om de strijd tegen de drugshandel te intensiveren en om de kosten van elk land afzonderlijk door het stationeren van verbindingsfunctionarissen te beperken. Denemarken, Finland en Zweden hechten er groot belang aan dat deze goed werkende regeling gehandhaafd blijft.

6. Ad artikel 20, lid 8

Denemarken kan artikel 20 aanvaarden, onder de volgende voorwaarden:

In geval van een grensoverschrijdende achtervolging over zee of door de lucht, die door de douaneautoriteiten van een andere lidstaat wordt uitgevoerd, mag een dergelijke achtervolging uitsluitend worden voortgezet op Deens grondgebied, met inbegrip van de Deense territoriale wateren en het luchtruim boven het Deense grondgebied en de Deense territoriale wateren, wanneer de Deense autoriteiten daar van tevoren van in kennis gesteld zijn.

7. Ad artikel 21, lid 5

Denemarken kan artikel 21 aanvaarden, onder de volgende voorwaarden:

Grensoverschrijdende observatie zonder voorafgaande toestemming mag alleen worden uitgevoerd in overeenstemming met artikel 21, leden 2 en 3, wanneer er een ernstig vermoeden bestaat van betrokkenheid van de geobserveerde personen bij één van de in artikel 19, lid 2, genoemde inbreuken die aanleiding kunnen geven tot uitlevering.

8. Ad artikel 25, lid 2, onder i)

De lidstaten verbinden zich ertoe elkaar wederzijds in de Raad op de hoogte te brengen van de maatregelen die genomen zijn om de naleving van de onder i) bedoelde verbintenissen te waarborgen.