TOELICHTING

De ontwikkeling en voortzetting van niet-milieuverantwoorde en onveilige scheepsontmantelingspraktijken is zeer zorgwekkend. Grote commerciële zeeschepen worden aan het einde van hun levensduur nog steeds ontmanteld in ondermaatse inrichtingen in Azië (India, Pakistan en Bangladesh), doorgaans door middel van de "strandingmethode" en met aanzienlijke impact op het milieu en de gezondheid als gevolg.

Het ziet ernaar uit dat de situatie nog zal verslechteren aangezien de komende jaren naar verwachting grote aantallen schepen voor ontmanteling worden afgezonden vanwege de huidige overcapaciteit in de wereldvloot, die naar schatting nog minstens 5 tot 10 jaar zal blijven bestaan. Bovendien wordt verwacht dat de komende scheepsrecyclingpiek rond het afschrijvingsjaar voor enkelwandige tankers (2015) vooral de meest ondermaatse inrichtingen ten goede zal komen.

De huidige wetgeving[1] op internationaal en Europees niveau is ondoeltreffend gebleken om deze scheepsrecyclingpraktijken uit de wereld te helpen.

De huidige wijdverspreide niet-naleving houdt verband met:

· het tekort aan binnen de OESO beschikbare recyclingcapaciteit, met name voor de grootste commerciële schepen;

· de bikkelharde en oneerlijke concurrentie tussen ondermaatse inrichtingen en andere inrichtingen met strengere technische normen die enkel marktniches voor speciale soorten schepen zoals kleine schepen en overheidsschepen, met inbegrip van oorlogsschepen, of de vloot van geëngageerde scheepseigenaren kunnen veroveren;

· het feit dat de huidige wetgeving niet is aangepast aan de specifieke kenmerken van schepen en de internationale scheepvaart.

Om de situatie te verbeteren, hebben de partijen bij het Verdrag van Bazel de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) in 2004 verzocht dwingende vereisten voor scheepsrecycling[2] te ontwikkelen.

Het Verdrag van Hongkong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen (hierna "het Verdrag van Hongkong" genoemd) is in 2009 vastgesteld door de Internationale Maritieme Organisatie. Het moet door een voldoende aantal grote vlaggen- en recyclingstaten worden geratificeerd om in werking te treden en effect te beginnen te sorteren.

De Europese Unie en haar lidstaten hebben een vergelijking gemaakt van de niveaus van controle en handhaving die het Verdrag van Hongkong en het Verdrag van Bazel in hun totaliteit bieden. De in april 2010 bereikte conclusie luidde dat "bij wijze van voorlopige beoordeling en vanuit levenscyclusoogpunt daarom kan worden geconcludeerd dat het Verdrag van Hongkong een niveau van controle en handhaving lijkt te bieden dat minstens equivalent is met het niveau dat door het Verdrag van Bazel wordt geboden voor schepen die afval zijn volgens het Verdrag van Bazel en voor schepen die onder het Verdrag van Hongkong vallen en voor schepen die op soortgelijke wijze worden behandeld krachtens artikel 3, lid 4, van het laatstgenoemde verdrag"[3].

In oktober 2011 riepen de partijen bij het Verdrag van Bazel op het Verdrag van Hongkong te ratificeren opdat het in werking zou kunnen treden[4].

Op Europees niveau heeft de Commissie in 2007 een Groenboek over een betere ontmanteling van schepen[5] vastgesteld en in 2008 een mededeling waarin een EU-strategie voor een betere ontmanteling van schepen werd voorgesteld. In deze strategie worden de volgende maatregelen voorgesteld om de omstandigheden waarin schepen worden ontmanteld zo snel mogelijk te verbeteren, ook reeds in de overgangsperiode vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Hongkong[6]: de voornaamste elementen van het verdrag behandelen, vrijwillige maatregelen van de industrie aanmoedigen, technische bijstand en steun bieden aan ontwikkelingslanden en de bestaande wetgeving beter handhaven.

In zijn conclusies over de EU-strategie inzake scheepsrecycling heeft de Raad het Verdrag van Hongkong onderschreven, benadrukt dat het een belangrijke verwezenlijking voor de internationale gemeenschap vertegenwoordigt en een omvattend systeem van controle en handhaving "van de wieg tot het graf" biedt, en de lidstaten krachtig aangespoord prioritair werk te maken van de ratificatie van het verdrag teneinde de inwerkingtreding ervan zo veel mogelijk te bespoedigen en echte en doeltreffende veranderingen in de praktijk te bewerkstelligen[7].

2012/0056 (NLE)

Voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

waarbij de lidstaten ertoe worden verplicht in het belang van de Europese Unie toe te treden tot het Internationaal Verdrag van Hongkong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen (2009) of het te ratificeren

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1, juncto artikel 218, lid 6, onder a), punt v), en artikel 218, lid 8, eerste alinea,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Gezien de goedkeuring van het Europees Parlement,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Schepen die afval zijn, vallen op internationaal niveau onder het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan. Op Europees niveau vallen deze schepen onder Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen[8]. Die verordening geeft uitvoering aan het Verdrag van Bazel alsook aan een in 1995 vastgestelde wijziging[9] van het verdrag, die nog niet in werking is getreden, en stelt een verbod in op de uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen van lidstaten van de Unie naar landen die geen lid van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) zijn. Aangezien schepen gevaarlijke materialen bevatten, worden ze gewoonlijk ingedeeld als gevaarlijk afval en is het bijgevolg verboden ze uit te voeren voor recycling in landen die geen lid van de OESO zijn.

(2) Pogingen om de bestaande wetgeving toe te passen op schepen gaan op internationaal en Europees niveau met grote moeilijkheden gepaard.

(3) Het Internationaal Verdrag van Hongkong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen (2009) (hierna "het verdrag") is op 15 mei 2009 vastgesteld onder auspiciën van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) in het verlengde van de beraadslagingen van de Internationale Conferentie over het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen[10].

(4) Het verdrag heeft tot doel ervoor te zorgen dat de ontmanteling van schepen die aan het einde van hun levensduur zijn gekomen geen onnodige risico's inhoudt voor de gezondheid en de veiligheid van de mens en voor het milieu. Het verdrag pakt scheepsontmantelingskwesties in hun totaliteit aan alsook kwesties die zijn gerezen met betrekking tot de arbeids- en milieuomstandigheden in veel van de scheepsontmantelingslocaties overal ter wereld.

(5) De milieuverantwoorde ontmanteling van schepen vormt een prioriteit voor de Europese Unie[11] en een snelle uitvoering van het verdrag behoort tot de belangrijkste maatregelen die in de mededeling van de Commissie "Een EU-strategie voor een betere ontmanteling van schepen"[12] zijn voorgesteld.

(6) Tot dusver zijn er echter geen lidstaten die het verdrag hebben geratificeerd of ertoe zijn toegetreden, en slechts drie lidstaten hebben het ondertekend. Ratificatie van of toetreding tot het verdrag door de lidstaten zou op het internationale toneel zwaar wegen en de inwerkingtreding van het verdrag bespoedigen.

(7) Enkele bepalingen van het verdrag behoren tot de exclusieve bevoegdheid van de Unie op het gebied van scheepsrecycling.

(8) De Unie kan het verdrag niet ratificeren, omdat alleen staten partij bij het verdrag kunnen zijn.

(9) De Raad moet de lidstaten daarom verplichten het verdrag te ratificeren of ertoe toe te treden in het belang van de Unie,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Bij de inwerkingtreding van Verordening (EU) nr. XX van het Europees Parlement en de Raad (inzake scheepsrecycling) ter uitvoering van het Internationaal Verdrag van Hongkong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen ("het verdrag") dat op 15 mei 2009 is vastgesteld onder auspiciën van de Internationale Maritieme Organisatie, ratificeren de lidstaten het verdrag en treden zij ertoe toe voor de delen die onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen.

Artikel 2

De lidstaten ondernemen de nodige stappen om hun instrumenten voor de ratificatie van of voor de toetreding tot het verdrag onverwijld, en in elk geval uiterlijk drie jaar na de inwerkingtreding van dit besluit, bij het secretariaat-generaal van de Internationale Maritieme Organisatie neer te leggen.

De voortgang van de ratificatie of toetreding wordt uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van dit besluit getoetst.

Artikel 3

Dit besluit is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, op

Voor de Raad

De voorzitter

[1] Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen op Europees niveau en het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan op internationaal niveau.

[2] Besluit VII/26 inzake het milieuverantwoorde beheer van scheepsontmanteling, vastgesteld tijdens de zevende Conferentie van de partijen bij het Verdrag van Bazel.

[3] Bijdrage van de Europese Unie en haar lidstaten, beschikbaar op: http://archive.basel.int/ships/oewg-vii12-comments/comments/eu.doc

[4] Besluit X/ AA inzake de milieuverantwoorde ontmanteling van schepen, dat is vastgesteld tijdens de tiende Conferentie van de Partijen bij het Verdrag van Bazel.

[5] Mededeling COM(2008) 767 definitief van 19 november 2008 waarin een "EU-strategie voor een betere ontmanteling van schepen" wordt voorgesteld en de effectbeoordeling daarvan in het werkdocument van de diensten van de Commissie SEC(2008) 2846.

[6] Het Verdrag van Hongkong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen.

[7] Conclusies van de Raad van 21 oktober 2009, beschikbaar op: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/envir/110626.pdf

[8] PB L 190 van 12.7.2006, blz. 1.

[9] Wijziging van het Verdrag van Bazel ("wijziging betreffende het verbod"), vastgesteld bij Besluit III/1 van de partijen bij het Verdrag van Bazel.

[10] Slotakte van de conferentie (SR/CONF/45).

[11] Conclusies van de Raad van 20 november 2006.

[12] COM(2008) 767 definitief.