over de toepassing in de periode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2014 van sommige bepalingen van Verordening (EG) nr. 1071/2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen

Ondanks de bij artikel 26 vastgestelde rapportageverplichting hadden zes lidstaten op het moment dat dit verslag werd opgesteld, geen nationaal verslag ingediend: Oostenrijk, België, Cyprus, Hongarije, Nederland en Portugal. Sommige lidstaten hebben hun gegevens pas na de uiterste datum van 30 september 2015 ingediend, wat belangrijke gevolgen had voor de timing van de voorbereiding van dit verslag van de Commissie. In een aantal verslagen ontbrak noodzakelijke informatie, waardoor een uitgebreide analyse moeilijk te maken was. In andere gevallen betroffen de gegevens niet de gevraagde periode.

Dit is het tweede verslag op grond van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Het betreft de periode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2014. Het eerste verslag had betrekking op de periode van 4 december 2011 (de datum waarop de verordening van toepassing is geworden) tot en met 31 december 2012. Dit verslag wordt op hetzelfde moment gepubliceerd als het verslag over de voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, zoals vereist op grond van artikel 26, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Daardoor krijgen de lidstaten en belanghebbenden voor dezelfde rapportageperiode een samenhangend beeld van de interne markt en de sociale regelgeving in het wegvervoer.

b) het aantal uitgereikte vergunningen per jaar en per categorie, het aantal geschorste of ingetrokken vergunningen, het aantal personen dat ongeschikt is verklaard en de redenen voor deze beslissingen;

De nationale verslagen van de lidstaten zijn van essentieel belang voor het verslag van de Commissie. In artikel 26 van de verordening is vastgesteld welke gegevens in de nationale verslagen moeten worden opgenomen:

Overeenkomstig artikel 3 van de verordening moeten ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen werkelijk en op duurzame wijze in een lidstaat gevestigd zijn, betrouwbaar zijn, voldoende financiële draagkracht bezitten en de vereiste vakbekwaamheid bezitten. Volgens artikel 4 van de verordening zijn wegvervoerondernemingen bovendien verplicht een vervoersmanager aan te wijzen die beschikt over een getuigschrift van vakbekwaamheid waarmee wordt aangetoond dat hij of zij over de nodige vaardigheden en kennis beschikt om de effectieve en permanente leiding te voeren over de vervoersactiviteiten, overeenkomstig alle wettelijke vereisten en de vereisten van de sector. De lidstaten moeten erop toezien dat de vervoerondernemingen de voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 naleven. Bovendien speelt een goed georganiseerde administratieve samenwerking tussen de lidstaten een sleutelrol om het toezicht op ondernemingen die actief zijn in de Europese Unie efficiënter te maken.

Dit verslag betreft de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer in de lidstaten. De bedoeling is een beter toezicht te verzekeren op de toepassing van Verordening (EG) nr. 1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG van de Raad (hierna: "Verordening (EG) nr. 1071/2009"). Die verordening is van toepassing op alle in de EU gevestigde ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen of van plan zijn dat te doen. Het beroep van wegvervoerondernemer betreft zowel het beroep van ondernemer van goederenvervoer over de weg als het beroep van ondernemer van personenvervoer over de weg. De verordening is niet van toepassing op bepaalde categorieën van ondernemingen, bijvoorbeeld bedrijven die gebruik maken van motorvoertuigen met een massa in beladen toestand van minder dan 3,5 ton. In Verordening (EG) nr. 1071/2009 zijn gemeenschappelijke regels bepaald voor de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen- en personenvervoer over de weg.

De Commissie heeft een ex-postevaluatie van Verordeningen (EG) nr. 1071/2009 en 1072/2009 laten uitvoeren. Waar nodig zijn gegevens van die studie verwerkt in dit verslag.

III.Analyse van gegevens inzake de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer

1. Overzicht van de wegvervoersector op het gebied van betrouwbaarheid, financiële draagkracht en vakbekwaamheid

Dit deel van het verslag biedt een overzicht van de nationale vereisten, de organisatie van controles, het niveau van naleving en de ondervonden moeilijkheden, op basis van de informatie die door de lidstaten is verstrekt. Omwille van het fragmentarisch karakter van de verslagen van de lidstaten is dit overzicht niet compleet. Indien nodig zijn de verslagen van de lidstaten aangevuld met gegevens van bovengenoemde evaluatiestudie.

Zoals bij artikel 3, lid 2, van verordening (EG) nr. 1071/2009 onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, hebben een aantal lidstaten, naast de vier voorwaarden van de verordening (werkelijke en duurzame vestiging, betrouwbaarheid, voldoende financiële draagkracht en vereiste vakbekwaamheid), nationale vereisten opgelegd waaraan moet worden voldaan om toegang te krijgen tot het beroep van wegvervoerondernemer. Zo moet in Slowakije een vervoersmanager minstens 21 jaar oud zijn. In Oostenrijk moet een wegvervoerondernemer over de nodige eigen parkeerplaatsen beschikken in de gemeente of in een andere gemeente binnen hetzelfde of een aangrenzend administratief district. In Spanje moeten aanvragers drie voertuigen met een gezamenlijke nuttige lading van minstens 60 ton bezitten. Frankrijk, Italië en Letland hebben besloten dat ook vrachtvervoerders die voertuigen met een toelaatbaar laadvermogen van maximaal 3,5 ton exploiteren, moeten voldoen aan de toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerondernemer.

De manier waarop de lidstaten de naleving van de vier toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerondernemer controleren, is zeer verschillend, evenals het aantal uitgevoerde controles.

In Estland wordt die naleving gecontroleerd aan de hand van een op risico's gebaseerd systeem en ligt de klemtoon op ondernemingen met een verhoogd risico van ernstige of herhaalde inbreuken op de regels voor wegvervoer.

In Ierland worden om de vijf jaar de betrouwbaarheid, de financiële draagkracht en de vakbekwaamheid gecontroleerd, als ondernemingen hun vergunning moeten verlengen. Bovendien kunnen ondernemers die onder de aandacht komen van de bevoegde autoriteit of waarvan wordt aangenomen dat zij een hoger risico vormen, vaker worden gecontroleerd. De betrouwbaarheid wordt nagegaan door middel van een doorlichting van de vervoersmanager en andere relevante personen, aan de hand van een nationale doorlichtingsprocedure die wordt uitgevoerd door de nationale politiediensten. In het kader van deze doorlichtingsprocedure ontvangt de bevoegde autoriteit een lijst van veroordelingen die kan worden gebruikt om de betrouwbaarheid te bepalen. Tijdens de geldigheidsperiode van vijf jaar hoeft een exploitant doorgaans geen aanvullende informatie bij de vergunningverlenende autoriteit in te dienen. Dat moet alleen als de autoriteit heeft geconstateerd dat de exploitant een risico vertegenwoordigt.

In Letland wordt de financiële draagkracht gecontroleerd aan de hand van gegevens uit de jaarverslagen die door het handelsregister worden verstrekt. Bovendien worden de vier voorwaarden gecontroleerd alvorens een vervoersvergunning wordt verleend. Vergunningen worden meestal geschorst op verzoek van de belastinginspectie, als die heeft besloten om de economische activiteit van de vervoersonderneming te schorsen. Omdat in Letland gewaarmerkte kopieën van communautaire vergunningen en certificaten voor nationaal vervoer worden uitgereikt voor elk voertuig afzonderlijk en voor maximaal twaalf maanden, worden die bij niet-naleving van de vier voorwaarden niet verlengd. Wat de betrouwbaarheid betreft, worden zowel de vervoersmanager, de onderneming als de bestuursleden gecontroleerd. Als de vervoersmanager of een bestuurslid wordt vervangen, wordt de betrouwbaarheid van elk nieuw lid gecontroleerd.

In Spanje wordt de naleving van de toegangsvoorwaarden op twee manieren gecontroleerd: ofwel moeten de ondernemingen documenten overleggen waaruit blijkt dat zij aan de vier voorwaarden voldoen, ofwel gaan inspecteurs ter plaatse de kantoren van de onderneming controleren. In Spanje moeten vervoersondernemingen hun vergunning om de twee jaar laten verlengen, waarbij telkens de naleving van de vier voorwaarden wordt gecontroleerd. Bovendien worden ondernemingen waarvan de vergunning niet is verlengd, elk jaar gecontroleerd om na te gaan of zij geen vervoersactiviteiten uitvoeren. In 2013 werden 354 ondernemingen daarop gecontroleerd. Drie daarvan werden bestraft omdat zij vervoersactiviteiten uitvoerden zonder vergunning. In 2014 werden 1 184 ondernemingen gecontroleerd en werden 36 inbreuken vastgesteld.

In Polen worden 400 inspecteurs ingezet voor controles langs de weg en in kantoren van vrachtvervoerders. De controlegegevens worden opgestuurd naar het Bureau voor Internationaal Vervoer en naar de lokale instanties die de communautaire vergunningen uitreiken en die controleren of aan de vier voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 is voldaan. In Polen moet een daadwerkelijke en duurzame vestiging beschikken over technische apparatuur en toestellen om op een gestructureerde en continue wijze vervoersactiviteiten uit te voeren, waaronder ten minste: een parkeerplaats; een laad- en loszone; uitrusting voor het onderhoud van voertuigen.

Duitsland beschikte vroeger alleen over regionale risicoclassificatiesystemen, maar sinds juli 2014 is er ook een nationaal systeem. Inbreuken krijgen een score van vijf punten (zeer ernstige inbreuk), drie punten (ernstige inbreuk) of één punt (andere inbreuk). Een onderneming loopt een verhoogd risico als ze vijf (voor ondernemingen met maximaal 10 voertuigen), acht (maximaal 50 voertuigen) of elf (meer dan 50 voertuigen) punten heeft.

De Driver and Vehicle Standards Agency in het VK beschikt sinds 2006 over de zogenaamde OCRS (Operator Compliance Risk Score). Het voorspellend vermogen van het systeem is in 2012 verfijnd. De OCRS bevat informatie over inbreuken op de technische controle, die worden gekoppeld aan andere inbreuken.

In Denemarken worden de financiële draagkracht, vakbekwaamheid, schulden en duurzame vestiging gecontroleerd van alle nieuwe aanvragers van een nationale of communautaire vergunning. De betrouwbaarheid wordt alleen gecontroleerd als de politie een probleem heeft gemeld of als daartoe enig vermoeden is. Inbreuken die tijdens wegcontroles door de politie worden vastgesteld, worden vijf jaar bijgehouden. Doorgaans controleren de Deense autoriteiten alle nieuwe aanvragers en ongeveer 250 bestaande exploitanten. Die laatsten worden geselecteerd met het risicoclassificatiesysteem. Om de eerste twee vergunningen te krijgen, moeten exploitanten voldoen aan een initiële vereiste inzake financiële draagkracht van 150 000 DKK (ongeveer 20 000 EUR), terwijl volgens Verordening (EG) nr. 1071/2009 slechts een reserve van 9 000 EUR is vereist voor het eerste voertuig en 5 000 EUR per extra voertuig. In Denemarken is per extra voertuig 40 000 DKK (ongeveer 5 400 EUR) vereist. Bovendien mag de betalingsachterstand bij de overheid niet meer dan 50 000 DKK (ongeveer 6 700 EUR) bedragen. De Deense vervoersautoriteit vraagt die gegevens op bij de Deense belastingautoriteit als zij de financiële draagkracht van de onderneming controleert.

Roemenië heeft een risicoclassificatiesysteem waarmee het elke vervoersonderneming doelgericht kan controleren op allerlei inbreuken op het vlak van wegvervoer. Als een onderneming een filiaal opent, wordt de daadwerkelijke en duurzame vestiging ervan gecontroleerd.

In Nederland heeft de Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie een methode ontwikkeld om vervoersexploitanten op te sporen die het risico lopen niet langer aan de vereiste voor financiële draagkracht te voldoen. Die vervoerders worden nauwlettend in het oog gehouden. Als een vervoersexploitant met een hoog risico niet aan de vereiste van financiële draagkracht kan voldoen binnen de termijn die is vastgesteld in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 1071/2009, wordt zijn communautaire vergunning ingetrokken. Vervoersexploitanten zijn daardoor verplicht om aan de vereiste van financiële draagkracht te voldoen gedurende de volledige geldigheidsperiode van de communautaire vergunning, en niet alleen tijdens de aanvraagperiode. De risicoclassificatie wordt ook toegepast op de vereiste vakbekwaamheid.

In Finland is het risicoclassificatiesysteem gekoppeld aan betrouwbaarheidscontroles. Systematische betrouwbaarheidscontroles van alle betrokken personen wordt als een zware taak beschouwd, en juist daarom is een risicoclassificatie nodig.

De controle van duurzame en daadwerkelijke vestiging wordt geacht meer middelen in beslag te nemen dan andere controles, en verscheidene handhavingsautoriteiten benadrukken het veeleisende karakter ervan en het gebrek aan administratieve capaciteit om alle in een lidstaat geregistreerde wegvervoersondernemingen te controleren.

Het aantal controles van de vier toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerondernemer varieert sterk van lidstaat tot lidstaat. In 2014 voerde Bulgarije 5 640 controles op duurzame en daadwerkelijke vestiging uit, terwijl er in de periode 2013-2014 in Estland 120 controles werden uitgevoerd. In de periode 2013-2014 voerde Estland 50 betrouwbaarheidscontroles en 50 vakbekwaamheidscontroles uit. In 2013 werden in Roemenië 2 543 betrouwbaarheidscontroles uitgevoerd, in 2014 waren er dat 2 760. In de periode 2013-2014 werden in Spanje 10 465 vrachtvervoerders en 1 920 ondernemingen voor personenvervoer (totaal: 12 415) gecontroleerd op de vier toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerder.

Uit de beschikbare gegevens blijkt dat de toegangsvoorwaarden voor het beroep van vrachtvervoerder vrij goed worden nageleefd. Van de 5 640 ondernemingen die in 2014 in Roemenië werden gecontroleerd op duurzame en daadwerkelijke vestiging, bleken er slechts 49 niet te voldoen. Ook Ierland meldt een hoog nalevingsniveau, zonder het aantal inbreuken toe te lichten.