NL Publicatieblad van de Europese Unie C 77/143

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Governance en partnerschap op nationaal en regionaal niveau en als basis voor projecten op het gebied van regionaal beleid (raadpleging door het Europees Parlement)

(2009/C 77/30)

Het Europees Parlement heeft op 22 april 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het thema

Governance en partnerschap op nationaal en regionaal niveau en als basis voor projecten op het gebied van regionaal beleid.

Het bureau van het Comité heeft op 25 mei 2008 de gespecialiseerde afdeling Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang belast met de voorbereiding van het advies. Het ontwerpadvies werd voorbereid door de heer Van Iersel, rapporteur, en de heer Pásztor, corapporteur.

Gezien de urgentie van de werkzaamheden heeft het Comité tijdens zijn 447e zitting van 17 en 18 september 2008 (vergadering van 18 september) de heer Van Iersel als algemeen-rapporteur aangewezen en vervolgens onderstaand advies met 96 stemmen vóór en 1 tegen, bij 2 onthoudingen, goedgekeurd.

1. Conclusies en aanbevelingen

1.1 Het Comité kan het pleidooi van het Europees Parlement voor Europese, nationale en regionale governance en partnerschappen op het vlak van het regionaal beleid alleen maar toejuichen.

1.2 Het is van oordeel dat goede governance„multi-level governance” en partnerschappen met representatieve actoren uit het regionale middenveld impliceert.

1.3 Het deelt dan ook de opvattingen van de Raad en de Commissie over de wenselijkheid van effectieve multi-level governance en betere governance bij de besteding van het geld van de EU-fondsen en bij de tenuitvoerlegging van het EU-beleid. De vraag is niet „of” maar „hoe”. Waar het vooral om gaat is dat bottom up-initiatieven en het top down-kader precies op elkaar worden afgestemd.

1.4 Het Comité steunt het voorstel van het Europees Parlement om een formele ministerraad voor territoriale ontwikkeling in te stellen. Dit zou het belang van multi-level governance extra benadrukken en de Raad er meer toe verplichten de problematiek rond territoriale ontwikkeling uitvoerig te bespreken en naar overeenstemming te streven.

1.5 Het Comité ziet multi-level governance niet als een hiërarchische structuur waarbinnen elk bestuursniveau zijn eigen specifieke bevoegdheden heeft, maar veeleer als een flexibel samenspel tussen Commissie, lidstaten en lokale en regionale overheden waarbij de samenwerking volledig wordt toegesneden op specifieke situaties of doelstellingen. Goede governance wordt gekenmerkt door een geest van openheid in de onderlinge betrekkingen en een zekere flexibiliteit in de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel.

1.6 Europa heeft zelfverzekerde, veerkrachtige en duurzame regio's en steden nodig. Zoals uit een aantal voorbeelden blijkt, krijgen regio's en steden vaak positieve impulsen van de dynamiek van het economische internationaliseringsproces, waardoor zij nieuwe wegen vinden om zichzelf op de kaart te zetten.

1.7 Ondanks de zeer diverse en vaak ook zeer complexe bestuursstructuren in de lidstaten pleit het Comité met klem voor de invoering van procedures en werkmethoden die resulteren in meer verantwoordelijkheid en verantwoording voor regio's en steden (1).

1.8 De ervaring heeft uitgewezen dat decentralisatie van verantwoordelijkheid en verantwoording tot meer leiderschap en visie leidt, en leiderschap en visie zijn een goede basis voor publiek-private samenwerking en voor partnerschappen tussen overheid en stakeholders als sociale partners, kamers van koophandel, ondernemingen, ontwikkelingsagentschappen, huisvestingsmaatschappijen, semi-overheidsinstellingen, milieuagentschappen, maatschappelijke organisaties, opleidingsinstituten (op alle niveaus), architecten en kunstenaars.

1.9 Daarom moeten representatieve actoren uit het regionale middenveld de kans krijgen om een verantwoordelijke en transparante bijdrage te leveren aan de uitwerking en uitvoering van regionale EU-programma's. Als met het standpunt van de lokale en regionale gemeenschappen rekening wordt gehouden, zal dit de acceptatie van de Europese waarden door de burgers ten goede komen.

1.10 Het Comité is van oordeel dat goed gestructureerd overleg tot succesvolle partnerschappen met niet-gouvernementele stakeholders kan leiden, en zulks in álle fasen van het regionaal beleid (uitwerking, planning en evaluatie) (2).

1.11 Goede, flexibele en op de specifieke situatie toegesneden multi-level governance kan, dankzij de daarbij gecreëerde synergieën, een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van het uiteindelijke doel van regionaal beleid, nl. het activeren van de aanwezige krachten en het verborgen potentieel van regio's en steden.

1.12 Het Comité pleit voor het opzetten van een Europees uitwisselingsprogramma voor lokale en regionale ambtenaren en een fijnmazig netwerk voor de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken. Gespecialiseerde onderzoeksinstituten en universiteiten kunnen daarbij een ondersteunende rol spelen.

2. Achtergrond

2.1 Sinds 2001 is het thema „governance” — terecht — steeds meer op de voorgrond gekomen, een gevolg van het groeiende besef dat beter moet worden toegezien op de naleving van EU-regelgeving en de implementatie van EU-beleid in en door de lidstaten (3).

2.2 Om dezelfde reden verwelkomt het Comité het komende verslag van het Europees Parlement over governance en partnerschap op nationaal en regionaal niveau (4). Dit document is een duidelijk teken van de toenemende belangstelling van het Europees Parlement, als EU-instelling, voor de manier waarop de lidstaten het regionaal beleid concreet vormgeven.

2.3 Uit het EP-verslag blijkt dat in onze dynamische wereld, met zijn economische internationalisering en de continue stroom van veranderingen waarmee deze gepaard gaat, geen plaats is voor een strikte toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Om gelijke tred te kunnen houden met de ontwikkelingen in de wereld en om het gemeenschappelijk overeengekomen EU-beleid met succes ten uitvoer te kunnen leggen, zijn een flexibelere interactie en synergie tussen de diverse bestuursniveaus nodig. De aanpassing van de procedures in het kader van de Lissabon-strategie, waarin Commissie, Raad en lidstaten samen de verantwoordelijkheden delen, zijn een duidelijk voorbeeld van een dergelijke interactie bij de implementatie van EU-beleid.

2.4 Ook het concept „multi-level governance”, waarbij Commissie, lidstaten en lokale en regionale overheden elk hun eigen plaats en verantwoordelijkheden hebben binnen het grotere geheel, moet worden gezien tegen de achtergrond van onze dynamische samenleving.

2.5 Regionale projecten en maatregelen komen tot stand in het kader van vaak zeer complexe en onderling sterk verschillende nationale en regionale bestuurspraktijken, maar burgers en bedrijfsleven hebben er uiteraard alle belang bij dat een en ander overal op een correcte en consistente manier wordt uitgevoerd.

2.6 De voorstellen van het Europees Parlement en de vele vragen die beantwoord moeten worden als men de bestuurspraktijken binnen de EU meer op één lijn wil brengen om optimale resultaten te bereiken op het gebied van het regionaal beleid, moeten worden gezien tegen de achtergrond van de ideeën die de Commissie en de Raad eerder al in een aantal documenten uiteen hebben gezet.

2.7 Een aantal van deze ideeën en van de daarmee samenhangende beginselen wordt uiteengezet in het werkdocument Innovatie en regionaal beleid (5) dat de diensten van de Commissie hebben opgesteld in de aanloop naar de informele ministersbijeenkomst over „territoriale samenhang en regionaal beleid” op de Azoren (6). Het gaat hier om ideeën die al ingang hadden gevonden — en ten dele ook al in praktijk waren gebracht — in de periode 2000-2006. Voor de zoveelste keer wordt in dit werkdocument opgemerkt dat de lidstaten of regio's op eigen kracht niet in staat zijn hun concurrentievermogen te versterken, en dat dit doel alleen kan worden bereikt als de betrokken overheden, het bedrijfsleven, de burgers en de relevante maatschappelijke organisaties nauw samenwerken met de Commissie en de EU-instellingen (7). Bovendien is voor een succesvolle evaluatie voldoende institutionele en bestuurscapaciteit vereist.

2.8 Volgens de Commissie is alleen met een geheel nieuwe aanpak, gebaseerd op samenwerking en strategische coördinatie tussen de verschillende bestuursniveaus, vooruitgang mogelijk. Omdat er nu eenmaal geen universele „wonderstrategie” bestaat, pleit zij voor een op de specifieke behoeften van iedere regio toegesneden strategische mix waarbij een keur van netwerken, clusters en kenniscentra — eventueel ondersteund door regionale agentschappen — met elkaar samenwerkt.

2.9 Zij heeft haar doelstellingen voor de programmeringsperiode 2007-2013 nader uiteengezet in de Beschikking betreffende communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie, waarin sterk de nadruk wordt gelegd op concurrentievermogen, groei en menselijk potentieel. Nieuw daarin is de zgn. „Europese territoriale doelstelling”, d.w.z. het stimuleren van grensoverschrijdende samenwerking (via gezamenlijke lokale en regionale doelstellingen en initiatieven), transnationale samenwerking (rond projecten ter bevordering van de territoriale ontwikkeling) en interregionale samenwerking en uitwisselingen van ervaringen (8).

2.10 De voor territoriale samenhang en regionaal beleid bevoegde ministers hebben in het Handvest van Leipzig en de Territoriale Agenda een „agenda voor regio's en steden” vastgelegd (9) en later, op de informele ministersbijeenkomst op de Azoren, aangegeven hoe een en ander in praktijk moet worden gebracht. In het Eerste Actieprogramma (10) verklaren zij dat multi-level governance van fundamenteel belang is voor een evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling van de EU en dat zij dan ook bereid zijn om met geselecteerde stakeholders en lokale en regionale overheden afspraken te maken over de implementatie van de prioriteiten van de Territoriale Agenda.

2.11 Verder benadrukken zij in het Actieprogramma dat bij de uitvoering van de Territoriale Agenda rekening moet worden gehouden met de institutionele structuur van iedere lidstaat en een belangrijke rol moet worden toebedeeld aan de nationale, regionale en lokale overheden en andere stakeholders; wel pleiten zij in dit verband voor een dialoog met de Commissie en de overige EU-instellingen (11). Opvallend is ook hier weer de nadruk op overleg, samenwerking en wederzijdse ondersteuning in de hele governance-keten, van lokale actoren tot Europese Commissie.

2.12 In de vijf actielijnen van het actieprogramma pleiten de ministers voor een versterking van de territoriale multi-level governance, nieuwe vormen van partnerschap en territoriale governance en meer aandacht voor de territoriale/stedelijke dimensie bij het ontwikkelen van sectoraal beleid.

2.13 Toch is het teleurstellend — maar wel typisch — dat de verantwoordelijkheid voor de praktische uitvoering van een en ander — of althans het uitwerken van concrete initiatieven — alweer bijna uitsluitend bij de lidstaten wordt gelegd en dat over de cruciale rol van lokale en regionale overheden en andere stakeholders nagenoeg met geen woord wordt gerept. De traditionele opvatting van „subsidiariteit” heeft in dit Actieprogramma duidelijk nog steeds de overhand.

3. Algemene opmerkingen

3.1 De transparantie, consistentie en efficiëntie van de planning en implementatie van het regionaal beleid laten nog te wensen over, niet alleen als gevolg van problemen bij de betrokken directoraten-generaal en EU-fondsen (organisatie, werkmethoden, coördinatie), maar vooral ook vanwege tekortkomingen en lacunes in het samenspel tussen de verschillende overheden en de implementatie van de beleidsmaatregelen en programma's.

3.2 Volgens het ontwerpverslag van het Europees Parlement zijn inmiddels al enkele initiatieven genomen om de governance op EU-niveau te verbeteren, zoals URBAN I en II, LEADER en Urbact.

3.3 Sommige daarvan, zoals de Territoriale Agenda, vindt het Comité nogal vaag. Het is trouwens niet duidelijk in hoeverre multi-level governance in bovengenoemde programma's een succesfactor is.

3.4 Multi-level governance mag dan overal in de EU steeds meer ingang vinden, qua communicatie en qua transparantie en consistentie van de werkmethoden laat de situatie nog te wensen over. Dit laat zich grotendeels verklaren door het feit dat de EU niet als een eenheidsstaat functioneert.

3.5 Bovendien blijken in een aantal lidstaten de nationale overheden en sommige stakeholders, zoals decentrale overheden, onder invloed van nationale belangen en culturele tradities sterk uiteenlopende opvattingen te hebben over de plaats van de EU in een systeem van multi-level governance.

3.6 En tot slot is er nog de grote diversiteit aan bestuurlijke en politieke systemen in de lidstaten, die vaak diep geworteld en doorgaans moeilijk te veranderen zijn. Ook dit kan de werking van een systeem van multi-level governance bemoeilijken.

3.7 Het moge dan ook duidelijk zijn dat een uniforme regionale planning en programmering op EU-niveau vrijwel onmogelijk is. Nationale en vaak ook regionale structuren, methoden en praktijken blijven een doorslaggevende rol spelen. Dit neemt niet weg dat praktische omstandigheden, zoals de huidige internationale financiële en sociaaleconomische ontwikkelingen, het noodzakelijk maken de procedures te herzien om de regio's in staat te stellen hun ontwikkeling ter hand te nemen en zich aan de veranderende omstandigheden aan te passen.

3.8 Het regionaal beleid van de EU dient zowel van onderop als van bovenaf vorm te worden gegeven. Van onderop, omdat de regio's hun sociaaleconomische situatie, hun concurrentiepositie en hun milieusituatie moeten monitoren en verbeteren, en omdat regionaal beleid (zowel van de EU als van de lidstaten) noodzakelijkerwijs op lokaal en regionaal niveau ten uitvoer wordt gelegd. Van bovenaf, omdat de financiering van een en ander en de uitwerking van het algemene beleidskader een zaak van de EU en de nationale overheden is. Er is nooit sprake van „eenrichtingsverkeer”.

3.9 Het kan alleen maar worden toegejuicht dat de EU-instellingen en de lidstaten inspanningen leveren om de bestuurlijke procedures efficiënter te maken en meer op één lijn te brengen. Een goede governance op het gebied van het regionaal beleid vereist echter in de allereerste plaats aanpassingen in te rigide vormen van multi-level governance, en dus een andere bestuurscultuur en -mentaliteit.

3.10 Uit de in paragraaf 2 genoemde documenten blijkt duidelijk dat de Raad grotendeels dezelfde mening is toegedaan. Dit is beslist een goede zaak, maar tussen woord en daad gaapt vaak een enorme kloof.

3.11 Effectieve implementatie is in landen met een traditie op het vlak van decentraal bestuur gemakkelijker te realiseren dan in sterk gecentraliseerde landen. In lidstaten zonder een verfijnd regionaal beleid en zonder een volwaardige regionale bestuurslaag liggen de zaken nog gecompliceerder.

3.12 Een effectief regionaal beleid vereist ook betere en nauwkeuriger Europese statistieken.

3.13 Het Comité verwelkomt alle initiatieven die de Europese governance kunnen verbeteren en op die manier een betere en transparantere koppeling tussen beleidsvorming en beleids implementatie tot stand kunnen brengen. Bij de implementatie van het beleid is de participatie van publieke en particuliere lokale en regionale stakeholders absoluut noodzakelijk. Deze moeten een meer zichtbare rol toebedeeld krijgen. Het Comité acht dit van cruciaal belang, mede omdat betrokkenheid doorgaans tot gedeelde inzet en gedeelde verantwoordelijkheid leidt.

4. Multi-level governance: samenspel tussen Commissie, lidstaten en regio's

4.1 Het Comité pleit voor meer coherentie in de regelgeving over de diverse EU-fondsen op het gebied van het regionaal beleid. De vele beginselen en doelstellingen zijn voor buitenstaanders nogal verwarrend.

4.2 De directoraten-generaal van de Commissie moeten het eens zien te worden over een gemeenschappelijke aanpak. De Interservice Group Urban Affairs (12) kan daarbij een nuttige rol spelen.

4.3 Een coherentere regelgeving en een zichtbare gemeenschappelijke aanpak op EU-niveau kunnen een voorbeeld vormen voor de nationale regeringen en ministeries en zullen deze misschien aanzetten tot een meer integrale benadering van de ontwikkeling van hun regio's en steden — een wijze van aanpakken die op nationaal niveau doorgaans niet gebruikelijk is. Het zou hoe dan ook een goede zaak zijn de kloof tussen het EU-niveau en de regio's en steden te verkleinen.

4.4 De invoering van een flexibele vorm van multi-level governance kan, mede vanwege de daarmee samenhangende synergieën, voor de lidstaten een welkome stimulans zijn om hun bestuurspraktijk aan te passen. Een adequate, transparante en consistente bestuursstructuur is een belangrijke voorwaarde om het uiteindelijke doel van het regionaal beleid — het (verborgen) potentieel van regio's en steden zo veel mogelijk activeren — te kunnen realiseren.

4.5 De EU-fondsen moeten, in nauwe coördinatie met de programma's van de lidstaten, de nodige stimulansen bieden om regio's en steden ertoe aan te zetten hun potentieel verder te ontwikkelen.

4.6 Daarnaast is voor de Commissie ook een bredere rol weggelegd: zij moet de regio's en steden dichter bij Europa brengen en hun zelfvertrouwen, veerkracht en duurzaamheid bevorderen. Zij moet dit doen door de nog niet goed begrepen Lissabon-Agenda nader toe te lichten (ook op decentraal niveau), de toekomstige rol van steden en grootstedelijke gebieden onder de aandacht te brengen en de verspreiding van succesvolle methoden over de hele EU te bevorderen (13). Gespecialiseerde onderzoeksinstituten en universiteiten kunnen daarbij een ondersteunende rol spelen.

4.7 Dit hoeft helemaal niet te leiden tot nieuwe bureaucratische procedures. Een en ander zal de bureaucratische rompslomp juist helpen verminderen en uiteindelijk resulteren in een gerichte en consistente decentralisatie van bevoegdheden.

4.8 Groot voordeel van decentralisatie is dat de lokale en regionale overheden ertoe worden verplicht hun verantwoordelijkheid te nemen en verantwoording af te leggen.

4.9 Verantwoordelijkheid en verantwoording zijn onlosmakelijk verbonden met de hoekstenen van ieder regionaal ontwikkelingsproces, nl. leiderschap, visie en consistentie. Daarvan zijn in Europa uitstekende voorbeelden te vinden (14).

4.10 De EU en de lidstaten dienen ook oog te hebben voor de mechanismen en methoden die in succesvolle regio's en steden, incl. grootstedelijke gebieden, worden toegepast. Dit zijn immers geen „miniatuurstaatjes”. Een regio of stad is iets heel anders dan een land en dat heeft zo zijn gevolgen voor de toe te passen managementmethoden.

4.11 Regio's en steden laten zich vaak leiden door concrete doelstellingen met een grote impact op de lokale ontwikkeling (15) en hun imago wordt veelal bepaald door hun aantrekkelijkheid voor (buitenlandse) investeerders, de mogelijkheden voor clustervorming en de beschikbaarheid van menselijk potentieel. Ook zaken als duurzame ontwikkeling, sociale integratie en kwaliteit van de levens- en arbeidsomstandigheden staan tegenwoordig hoog op de agenda.

4.12 Het Comité pleit voor het opzetten van een Europees uitwisselingsprogramma voor lokale en regionale ambtenaren omdat steden en regio's veel kunnen leren van elkaars methoden en strategieën, b.v. op het vlak van ruimtelijke ontwikkeling, sociale woningbouw of het verbeteren van hun economische aantrekkingskracht.

4.13 Verder stelt het voor om, zoals dat ook in het kader van andere onderdelen van het EU-beleid is gebeurd, twinning-programma's voor regio's en steden uit de hele EU op te zetten om de regio's en steden meer vertrouwd te maken met decentrale programma's en procedures.

4.14 Dergelijke goed gestructureerde uitwisselingen kunnen bijdragen tot een cultuur- en mentaliteitsverandering in de regio's en steden en deze ertoe aanzetten om voor zichzelf op te komen en zelf hun ontwikkeling ter hand te nemen. Het is al vaker gebleken dat regio's en grootstedelijke gebieden onder invloed van de dynamiek van het economische internationaliseringsproces erin slagen zichzelf weer op de kaart te zetten.

4.15 De EU zou dit bewustmakingsproces kunnen ondersteunen, b.v. door het verlenen van financiële steun uit de diverse EU-fondsen of door middel van gerichte communicatie en adviesverstrekking door ambtenaren van de Commissie. Daarbij kan een beroep worden gedaan op gespecialiseerde, over de grenzen heen opererende adviesorganen. Ook het Europees Parlement zou een nuttige bijdrage kunnen leveren door dit proces, dat al aan de gang is, in goede banen te helpen leiden.

4.16 Het Comité steunt het voorstel van het Europees Parlement om een formele ministerraad voor territoriale ontwikkeling in te stellen. Dit zou het belang van multi-level governance extra benadrukken en een goed platform bieden voor de ontwikkeling van ideeën over een holistische aanpak van de problemen van regio's en steden. Bovendien zou het de Raad er meer toe verplichten om de problematiek rond territoriale ontwikkeling uitvoerig te bespreken en naar overeenstemming te streven.

4.17 Op basis van het Eerste Actieprogramma (2007) (16) zou op EU-niveau een discussie over de modernisering van bestuursstructuren en -praktijken en over de relatie tussen de staat en de regio's en steden kunnen worden gestart, met als doel de bureaucratische rompslomp te verminderen, vertrouwen te scheppen, de veerkracht en duurzaamheid van regio's en steden te verbeteren, de transparantie te vergroten en de lijnen tussen het EU-niveau en de decentrale bestuursniveaus te verkorten.

4.18 Al deze suggesties kunnen bijdragen tot een betere governance van de betrekkingen tussen de verschillende overheden en bestuursniveaus. We moeten af van het idee van een hiërarchische structuur waarbinnen elk bestuursniveau zijn eigen specifieke bevoegdheden heeft. Anders dan een strikt hiërarchisch systeem maakt multi-level governance een flexibel samenspel tussen Commissie, lidstaten en lokale en regionale overheden mogelijk, waarbij de samenwerking volledig kan worden toegesneden op specifieke situaties of doelstellingen.

5. Geen goed bestuur zonder partnerschappen met het maatschappelijk middenveld

5.1 Modern lokaal en regionaal management vereist de actieve medewerking van de lokale en regionale stakeholders, die hun eigen specifieke kennis en kunde kunnen inbrengen en op die manier goed kunnen inspelen op de lokale behoeften. Dit wordt in een aantal documenten van de Raad impliciet of expliciet erkend (17).

5.2 Het partnerschapsconcept, dat in dit advies centraal staat, is gebaseerd op artikel 11 van de algemene Structuurfondsenverordening, waarin wordt gepleit voor overleg met en participatie van de diverse sociaaleconomische geledingen van het maatschappelijk middenveld (18).

5.3 Goede governance op het gebied van het regionaal beleid houdt in dat erkende en representatieve actoren uit het regionale middenveld de kans wordt gegeven om een eigen verantwoordelijke en transparante bijdrage te leveren. Dit betekent concreet dat zij moeten worden geraadpleegd over en actief moeten worden betrokken bij de uitwerking, planning en evaluatie van regionale projecten. Dit geldt ook voor interregionale en grensoverschrijdende projecten, met name in het kader van een Europese groepering voor territoriale samenwerking (19).

5.4 Decentralisatie brengt met zich mee dat de lokale en regionale overheden meer verantwoordelijkheid krijgen en verantwoording dienen af te leggen. Dit heeft uiteindelijk ook een stimulerend effect op niet-gouvernementale stakeholders, zoals sociale partners, kamers van koophandel, bedrijven, ontwikkelingsagentschappen, huisvestingsmaatschappijen, semi-overheidsinstellingen, milieuagentschappen, maatschappelijke organisaties, opleidingsinstituten (op alle niveaus), medische instanties, architecten en kunstenaars.

5.5 Ondanks de intentieverklaringen van de Raad en een permanente dialoog tussen Commissie, lidstaten en regio's over het opzetten van partnerschappen zijn er maar weinig regio's die het partnerschapsbeginsel al in praktijk brengen (20). In vele regio's is er nog geen enkel partnerschap tot stand gekomen. Goede voorbeelden moeten bekend worden gemaakt.

5.6 De representatieve geledingen van het maatschappelijk middenveld moeten zich ook op regionaal niveau goed organiseren en dienen ook de benodigde kennis en kunde in huis te hebben. Dit is geen gemakkelijke voorwaarde in landen waar het maatschappelijk middenveld maar zwak is ontwikkeld of een breed spectrum aan soms tegenstrijdige belangen vertegenwoordigt.

5.7 De Commissie moet de mogelijkheid krijgen om als katalysator en pleitbezorger van scholing in decentrale governance op te treden.

5.8 Ook het bewustzijn van en de visie op de behoefte aan veranderingen en aanpassingen in regio's en steden kunnen tot meer en betere partnerschappen leiden. De ervaring heeft uitgewezen dat overheden met een coherente visie meer geneigd zijn om met andere stakeholders samen te werken. De bepalingen van artikel 11 van de algemene Structuurfondsenverordening moeten ook in deze optiek worden gezien.

5.9 Partnerschappen bieden tal van kansen. Betere governance op decentraal niveau zal de veerkracht en het aanpassingsvermogen van de hele samenleving ten goede komen.

5.10 Daar de Commissie in de loop van dit jaar een document over partnerschappen in het kader van het Europees cohesiebeleid zal uitbrengen, neemt het Comité zich voor om in een ander advies dieper op deze problematiek in te gaan.

Brussel, 18 september 2008 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité D. DIMITRIADIS

(1) Met „regio's” en „steden” wordt niet gedoeld op de gelijknamige bestuurseenheden. Het Comité ziet deze begrippen veeleer als een dynamisch concept: sociaaleconomisch homogene gebieden bestaande uit netwerkregio's, steden en hun achterland, met elkaar verbonden gemeenten en stedelijke gebieden.

(2) Zie het EESC-advies Partnerschap voor de uitvoering van de Structuurfondsen, PB C 10 van 14 januari 2004, blz. 21.

(3) In het Witboek Europese Governance (COM(20001) 428 final) kwam de Commissie met nieuwe ideeën over de manier waarop de EU kan en moet functioneren. Zo pleitte zij onder meer voor een grotere betrokkenheid, meer openheid en een duidelijke koppeling tussen beleid, regelgeving en implementatie om Europa dichter bij de burger te brengen.

(4) PE409.539v01-00, rapporteur: dhr. Beaupuy.

(5) SEC(2007) 1547 van 14 november 2007.

(6) Gehouden onder het Portugese voorzitterschap op 23 en 24 november 2007.

(7) Ibidem, blz. 6. Zie ook blz. 18 („sleutelfactoren voor een succesvolle regionale ontwikkeling”).

(8) Ibidem, blz. 17.

(9) Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden en Territoriale agenda van de Europese Unie — Naar een concurrerender en duurzamer Europa van diverse regio's , aangenomen tijdens de informele ministersbijeenkomst over stedelijke ontwikkeling, gehouden op 24 en 25 mei 2007 te Leipzig.

(10) Eerste Actieprogramma voor de implementatie van de Territoriale Agenda van de Europese Unie, 23 november 2007.

(11) Ibidem, blz. 8.

(12) De Interservice Group Urban Affairs is in 2007 opgericht. Alle DG's die te maken krijgen met specifieke belangen van steden, zijn erin vertegenwoordigd.

(13) De Commissie heeft de ervaringen van 26 Franse regio's bijeengebracht in een vergelijkend overzicht.

(14) Een van deze voorbeelden is Bilbao, waar twintig jaar van leiderschap, visie en consistentie hebben geresulteerd in een moderne en toekomstgerichte metropool in een regio die in de vroege jaren '80 nog een achterstandsgebied was. Met financiële steun van de nationale, regionale en provinciale overheid slaagde de stad erin uit het dal te kruipen. Bilbao werd op die manier een schoolvoorbeeld van efficiënte samenwerking met de particuliere sector en het maatschappelijk middenveld.

(15) Voorbeelden hiervan zijn Rijsel (knooppunt van hogesnelheidslijnen), Barcelona (organisatie van de Olympische Spelen en viering van 500 jaar ontdekking van Amerika door Columbus) en Birmingham (nieuw toekomstgericht stadscentrum). In al deze steden vormden de genoemde projecten de kiem voor een nieuwe ontwikkeling.

(16) Zie het Eerste Actieprogramma, blz. 5: „Er moeten nieuwe vormen van territoriale governance worden ontwikkeld om een integralere aanpak en een flexibele samenwerking tussen de diverse territoriale niveaus te bewerkstelligen.”.

(17) Zie paragraaf 2.

(18) Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad, juli 2006. Deze Verordening is van toepassing op alle programma's in het kader van het cohesiebeleid van de EU in de periode 2007-2013. Het spreekt voor zich dat partnerschappen op nationaal niveau, hoe belangrijk deze ook zijn, niet in de plaats kunnen komen van partnerschappen met organisaties uit het regionale middenveld.

(19) Verordening (EG) nr. 1082/2006 van de Raad, juli 2006. Deze verordening gaat alleen over grensoverschrijdende bestuurlijke samenwerking.

(20) Het Comité heeft al meermaals gepleit voor het aangaan van partnerschappen in het kader van het regionaal beleid, b.v. in de adviezen Partnerschap voor de uitvoering van de Structuurfondsen (PB C 10 van 14 januari 2004, blz. 21) en De rol van de maatschappelijke organisaties bij de tenuitvoerlegging van het cohesie- en regionale ontwikkelingsbeleid van de EU (PB C 309 van 16 december 2006, blz. 126). Ook op andere terreinen zijn regionale partnerschappen absoluut noodzakelijk, zoals b.v. in het kader van het Programma voor concurrentievermogen en innovatie en het Zevende Kaderprogramma (zie het advies De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het programma voor concurrentievermogen en innovatie, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 12).