Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Albanië en tot intrekking van Besluit 1999/282/EG

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Inleiding

In de periode 1992-1996 heeft de Gemeenschap Albanië 70 miljoen EUR [1] en 35 miljoen EUR [2] aan macrofinanciële bijstand in de vorm van giften toegekend in het kader van de door het IMF ondersteunde aanpassings- en hervormingsprogramma's. Deze buitengewone bijstand, die bovenop de gewone bijstand in het kader van het PHARE-programma werd verleend, werd toegekend in een periode waarin het land aanzienlijke vooruitgang boekte bij de liberalisering van zijn economie en het op gang brengen van fundamentele structurele hervormingen.

[1] PB L 287 van 2.10.1992, blz. 25.

[2] PB L 380 van 2.12.1994, blz. 17.

In april 1999 besloot de Raad Albanië voor een derde keer macrofinanciële bijstand te verlenen voor een bedrag van ten hoogste 20 miljoen EUR [3]. Hiermee werd beoogd de betalingsbalans van Albanië te ondersteunen in het kader van het door het IMF gesteunde economische programma voor de periode mei 1998-juni 2001. Deze bijstand zou in de vorm van een lening worden verstrekt omdat zij een aanvulling vormde op de, in de vorm van giften toegekende, gerichte begrotingssteun van de Gemeenschap (circa 20 miljoen EUR via het PHARE-programma en in het kader van de EG-voedselzekerheidsprogramma's) en de buitengewone begrotingssteun van circa 33 miljoen EUR om het land te helpen de kosten te dragen in verband met de aanwezigheid van vluchtelingen tijdens de Kosovo-crisis.

[3] PB L 110 van 28.4.1999, blz. 13.

Uiteindelijk bleek de Kosovo-crisis van betrekkelijk korte duur; de vluchtelingen keerden vrij snel naar huis terug en de betalingsbalanspositie van het land was beter dan verwacht. Daarom deelden de autoriteiten van Albanië de diensten van de Commissie (eind 1999 en opnieuw in 2000) mee dat de bovengenoemde macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap niet beschikbaar behoefde te worden gesteld. De Commissie heeft deze bijstand dan ook in 2001 niet meer in de programmering opgenomen [4].

[4] Zie het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de verlening van macrofinanciële bijstand aan derde landen in 2001-COM(2002) 352.

Wat de politieke aangelegenheden betreft is in 1992 de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EG en Albanië in werking getreden. Sindsdien is er sprake van steeds intensievere betrekkingen tussen Albanië en de EU, met name ten aanzien van handelsgerelateerde kwesties. Meer recentelijk, in juni 2001, beval de stuurgroep op hoog niveau uit de EU en Albanië, die onmiddellijk na de Top in Zagreb van November 2000 werd opgericht, in het kader van het stabilisatie- en associatieproces voor de landen van zuidoost-Europa, aan onderhandelingen te openen met het oog op een stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de EU en Albanië. In oktober 2002 gaf de Raad van de EU de Commissie formeel de opdracht met deze onderhandelingen te beginnen, wat in januari 2003 gebeurde.

Sinds 2001 is het CARDS-programma (Community Assistance for Reconstruction, Development en Stabilisation - communautaire bijstand voor wederopbouw, ontwikkeling en stabilisatie) het voornaamste financiële samenwerkingsinstrument van de Gemeenschap voor de Balkanlanden, en voor Albanië in het bijzonder. Voor de periode 2001-2004 is een bedrag van 181,4 miljoen EUR voor Albanië uitgetrokken. De hoofdprioriteiten zijn justitie en binnenlandse zaken, de opbouw van de bestuurlijke capaciteit, economische en sociale ontwikkeling, milieu en natuurlijke hulpbronnen, en stabilisering van de democratie. In het jaarlijkse CARDS-programma voor 2003 is voor Albanië een bedrag van 46,5 miljoen EUR aan vastleggingen opgenomen. Daarnaast is sinds 1992 door de Gemeenschap via ECHO humanitaire hulp aan Albanië verstrekt welke in 2002 een totaalbedrag had bereikt van 142 miljoen EUR, terwijl de EIB leningen heeft toegekend ter waarde van 149 miljoen EUR.

In juni 2002 keurde het IMF een tweede door een PRGF ondersteund driejarenprogramma goed voor de periode juni 2002 - juni 2005. De belangrijkste prioriteiten van het programma zijn een houdbare begroting en de ontwikkeling van de particuliere sector, evenals van de energiesector. De Albanese autoriteiten boekten in het eerste programmajaar goede vooruitgang, met name met de verbetering van het ondernemingsklimaat en de tenuitvoerlegging van het actieplan voor de energiesector. De beoordelingen in het kader van het programma werden dan ook in januari en juli 2003 met succes afgerond. Tijdens de laatste beoordeling verwachtte het IMF dat het resterende externe financieringstekort voor 2004 circa 46 miljoen USD zou bedragen, de door internationale financiële instellingen verleende bijstand in aanmerking genomen. Hierop hebben de Albanese autoriteiten bij de Commissie een verzoek ingediend voor buitengewone macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap.

Tegen deze achtergrond, en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité, stelt de Commissie de Raad derhalve voor een besluit goed te keuren waarbij (i) het bovengenoemde, verouderde besluit van de Raad van 1999 wordt ingetrokken en (ii) macrofinanciële bijstand aan Albanië wordt toegekend voor een bedrag van maximaal 25 miljoen EUR, waarvan 16 miljoen EUR als gift en 9 miljoen EUR in de vorm van een lening.

2. Recente economische ontwikkeling

De reële BBP-groei in 2002 wordt geraamd op 4,7%, tegen 6,5% in het voorgaande jaar en een gemiddelde van 9% in de periode 1998-2000. De daling van de groei weerspiegelde de aanhoudend negatieve gevolgen van de energiecrisis voor de meeste sectoren, mislukte privatiseringen waardoor de investeringsuitgaven van de overheid sterk terugliepen, evenals een geringe toename van de landbouwproductie met 2% als gevolg van de overstromingen in september 2002. Verwacht wordt dat de groei in 2003 zal aantrekken tot 6%, als gevolg van een toename van de particuliere investeringen en de netto-export. De cijfers over het eerste kwartaal wijzen op een hoger niveau van economische activiteit ten opzichte van het eerste kwartaal van 2002, dat mede te danken is aan een aanzienlijke stijging van het energieverbruik en hogere verkoopcijfers in vrijwel alle belangrijke sectoren.

De gemiddelde inflatie steeg van 3,1% in 2001 tot 5,4% in 2002. Deze stijging werd door verschillende factoren veroorzaakt zoals de energiecrisis, een tijdelijke stijging van de vraag in verband met de overgang naar de euro en de overstromingen van september. Bezorgdheid over de stijgende inflatie bracht de Centrale Bank ertoe haar monetair beleid aan te scherpen, zodat de inflatie aan het einde van het jaar 2002 beperkt bleef tot 2,1%, terwijl het streefcijfer 2 à 4% bedroeg. Deze neerwaartse tendens werd in de eerste maanden van 2003 bevestigd. In april bedroeg de inflatie op jaarbasis 2¾%, waarop de Centrale Bank besloot haar monetaire beleid te versoepelen door zowel begin mei als in juli de reporente met 50 basispunten te verlagen tot 7,5%. Hiermee maakte zij de verhogingen met in totaal 1,5 procentpunt die zij begin 2002 had doorgevoerd, gedeeltelijk ongedaan. Voor het gehele jaar 2003 zal de inflatie, dankzij een voortzetting van het voorzichtige monetaire beleid van de afgelopen jaren, waarschijnlijk binnen de streefmarge van 2-4% blijven.

Het begrotingstekort (exclusief giften) kwam in 2002 uit op 6,9% van het BBP, terwijl het streefcijfer 7,7% bedroeg. De voornamelijk als gevolg van de vertraging van de BBP-groei, de veranderingen bij de overheid en de overstromingen van september tegenvallende belastingontvangsten en douane-inkomsten, werden grotendeels gecompenseerd door besnoeiingen op de uitgaven, waarbij overigens werd getracht de gevolgen voor de armoedebestrijding zoveel mogelijk te beperken. De uitgaven op prioritaire gebieden als onderwijs, gezondheid en infrastructuur bleven na de begrotingsherziening van mei 2002 grotendeels ongewijzigd. In het eerste kwartaal van 2003 waren de belastingontvangsten circa 6% lager dan het streefcijfer van het indicatieve programma, ondanks de tenuitvoerlegging van een aantal overeengekomen maatregelen ter verbetering van de belastinginning, zoals de automatisering van de belasting- en douanediensten. Dankzij de lagere uitgaven bleef het totale tekort voor het eerste kwartaal evenwel onder het begrote tekort. Voor 2003 als geheel wordt een begrotingstekort verwacht van 6,4% van het BBP dankzij verdere verbeteringen in het belasting- en douanesysteem, een verbreding van de belastinggrondslag en grotere inspanningen om belastingontduiking, fraude en smokkel tegen te gaan.

Het tekort op de lopende rekening, exclusief officiële overdrachten, bedraagt volgens de ramingen voor 2002 9,1% van het BBP, tegen 6,3% in 2001. Dat het resultaat slechter was dan verwacht was het gevolg van een groter tekort op de handelsbalans (door negatieve aanbodschokken, vooral in de energiesector), een lager overschot op de dienstenbalans en een daling van de overdrachten uit het buitenland, welke overdrachten niettemin de voornaamste bron van harde valuta blijven. De vergelijking met 2001 is evenwel niet volledig relevant omdat de overdrachten aan het eind van het jaar sterk stegen in verband met de invoering van de euro, waardoor het tekort op de lopende rekening in 2001 met circa 2 procentpunten van het BBP daalde. Voor 2003 verwacht het IMF een daling van het tekort tot 8,5% van het BBP. Deze lichte verbetering zou gebaseerd zijn op een dienovereenkomstige gunstige ontwikkeling van de handelsbalans ten opzichte van het BBP. Inderdaad valt te verwachten dat de verbeterde elektriciteitsvoorziening reeds in 2003 de exportprestaties zal bevorderen. Er wordt eveneens een verbetering van de dienstenbalans verwacht, meer in het bijzonder als gevolg van de toegenomen ontvangsten uit het toerisme; de impact hiervan op de lopende rekening is evenwel niet groot gezien het geringe gewicht van deze sector in het BBP. De EU is de voornaamste handelspartner van Albanië; zij vertegenwoordigt circa 75% van de totale invoer en circa 90% van de totale uitvoer van het land. Sinds september 2000 gelden voor Albanië uitzonderlijke handelsmaatregelen waarbij alle Albanese industrieproducten en de meeste landbouwproducten vrij toegang hebben tot de EU.

Dankzij de kwijtschelding van schulden in verband met een herschikkingsovereenkomst met Rusland daalde de externe schuld eind 2002 licht tot 1 183 miljoen USD (circa 25% van het BBP) tegen 1 199 miljoen USD in 2001 (circa 28,2% van het BBP). De buitenlandse schuld zal waarschijnlijk in 2003 licht toenemen tot 1 216 miljoen USD (22% van het BBP), een niveau dat volgens internationale maatstaven evenwel relatief laag is.

3. Het economisch beleidskader op de middellange termijn

In april 2003 kwam een delegatie van het IMF, in het kader van besprekingen inzake de tweede beoordeling uit hoofde van het door een PRGF ondersteunde driejarenprogramma (juni 2002 - juni 2005), met de Albanese autoriteiten overeen dat in het tweede jaar van het programma (juni 2003 - juni 2004) vooral aandacht zou worden besteed aan de bevordering van behoorlijk bestuur en van de integriteit en deskundigheid van overheidsinstellingen. Hiermee wordt beoogd het ondernemingsklimaat en de moraal van de belastingbetalers te verbeteren, en om de belemmeringen voor investeringen en economische groei weg te nemen. De aandacht richt zich met name op de belastingdiensten gezien het belang hiervan voor de inkomsten van de staat; er wordt met name gestreefd naar een grotere mate van transparantie en samenhang van procedures en regelgeving. Andere belangrijke prioriteiten voor het tweede jaar van het programma zijn begrotingsconsolidatie, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde, de tenuitvoerlegging van het actieplan voor de energiesector en de consolidatie van de financiële sector.

Vanwege de aanhoudend slechte elektriciteitssituatie en het gebrek aan buitenlandse investeringen is de verwachte reële BBP-groei neerwaarts bijgesteld van 7% tot circa 6% per jaar voor de periode 2003-2005. Zowel particuliere investeringen als investeringen in openbare infrastructuur, de opkomst van dienstensectoren en een krachtige industriële groei zouden de groei moeten aanwakkeren. Deze groeivooruitzichten, die gebaseerd zijn op de voortzetting van het privatiseringsproces en een forse vraag in de bouwnijverheidssector, staan evenwel bloot aan negatieve risico's zoals politieke instabiliteit, een onzekere elektriciteitsvoorziening en mogelijke vertragingen bij de structurele hervormingen.

Wat de begrotingssituatie betreft wordt verwacht dat het begrotingstekort voor 2003, exclusief giften, circa 6,4% van het BBP zal bedragen. De belastingontvangsten en douane-inkomsten zullen met circa 15% stijgen ten opzichte van de ramingen voor 2002, aangenomen dat zowel belastingmaatregelen zullen worden genomen als verdere verbeteringen zullen worden aangebracht in de belasting- en douaneadministratie. De autoriteiten hebben evenwel toegezegd noodplannen te zullen opstellen om te voorkomen dat het toegestane maximumniveau van het totale tekort wordt overschreden indien bovengenoemde streefcijfers niet worden gehaald. Tot de terreinen waarop de uitgaven zo nodig zouden kunnen worden verlaagd behoren met name elektriciteitssubsidies evenals werken en onderhoud. Voor 2004 is een verdere vermindering van het totale tekort tot 6% van het BBP gepland. Volgens de huidige prognoses wordt dit tekort voor 3,2% door het buitenland, voor 2,5% intern en voor 0,3% uit privatiseringsopbrengsten gefinancierd.

Na de verstrakking van het monetaire beleid in 2002 en het herstel van de monetaire stabiliteit wordt thans een geleidelijke versoepeling van het monetair beleid gepland, waarmee in de eerste helft van 2003 reeds een begin is gemaakt. Het economisch kader op middellange termijn richt zich op monetaire stabiliteit, inflatie binnen een marge van 2 à 4%, en een omvang van de deviezenreserves die overeenkomt met ongeveer 4,5 maanden invoer. Het belangrijkste instrument van het monetair beleid blijft evenwel de reporente, waarvan het effect op de marktrente door middel van openmarkttransacties zou moeten worden vergroot. Gezien de quasi-monopoliesituatie in de banksector hebben de autoriteiten plannen aangekondigd om buiten het bankenstelsel om een nieuw verkoopkanaal voor schatkistpapier te ontwikkelen, welke de diversificatie van de vraag zou moeten bevorderen en daardoor een verlaging van de belangrijke rentemarge voor deposito's in de hand zou moeten werken.

Wat de structurele hervormingen betreft zijn in het tweede programmajaar op verschillende gebieden verdere maatregelen gepland om ervoor te zorgen dat Albanië zijn groeipotentieel kan benutten.

Ten eerste zijn de Albanese autoriteiten voornemens het ondernemingsklimaat de verbeteren door investeringsbelemmeringen weg te nemen, zoals omslachtige procedures op het gebied van vergunningen en belastingen, machtsmisbruik door ambtenaren en een ontoereikende rechtshandhaving. De voorgenomen maatregelen moeten als onderdeel van de corruptiebestrijding worden beschouwd, welke de autoriteiten als belangrijkste beleidsprioriteit voor de resterende looptijd van het programma hebben geïdentificeerd. Daarnaast zetten de autoriteiten de oprichting van nieuwe agentschappen voor de bevordering van buitenlandse investeringen, de export en de ontwikkeling van kleine ondernemingen voort. Dit zou moeten bijdragen tot een versterking van de exportsector en het aantrekken van buitenlandse en binnenlandse investeerders. Ook de landhervorming, die moet bijdragen tot de ontwikkeling van de landbouwsector, zal worden voortgezet met de voltooiing van de grondregistratie eind 2004 en de opstelling van een wet die het grondbezit regelt.

Om te kunnen worden geprivatiseerd moeten de resterende staatsbank en de telecommunicatiemaatschappij Albtelekom eerst worden geherstructureerd. De privatisering van de spaarbank is onlangs mislukt; thans wordt beoogd de bank, in overleg met buitenlandse partners, te stroomlijnen en te versterken ter voorbereiding van een tweede privatiseringspoging. Na de overdracht van alle pensioenactiviteiten naar Albapost zijn er andere specifieke maatregelen genomen; zo wordt getracht om de belastingactiviteiten van de bank over te hevelen naar andere banken en de plattelandsfilialen verder te consolideren om ervoor te zorgen dat, na de privatisering van de bank, algemene bankdiensten in afgelegen gebieden behouden blijven.

De autoriteiten hebben zich ertoe verplicht het actieplan 2003-2004 inzake de hervorming van de elektriciteitssector ten uitvoer te leggen. De voornaamste doelstellingen van dit actieplan zijn de geleidelijke afschaffing, tegen eind 2004, van de subsidies op de invoer van elektriciteit door de elektriciteitsmaatschappij KESH, de geleidelijke liberalisering van de elektriciteitstarieven (waarbij evenwel rekening moet worden gehouden met de noodzaak het effect van hogere prijzen op kwetsbare huishoudens te beperken), en de voltooiing van de werkzaamheden inzake de installatie van elektriciteitsmeters medio 2004. Andere maatregelen die gericht zijn op een beëindiging van de energiecrisis in 2004 omvatten belangrijke infrastructuurverbeteringen (door middel van door de Wereldbank en de EBWO gefinancierde of gesteunde projecten) en, niet in de laatste plaats, door een ingrijpende herstructurering van KESH.

4. Externe financieringsbehoeften van Albanië in 2004

Het tweede jaar van het door een PRGF gesteunde programma loopt van juli 2003 tot juni 2004, en het derde programmajaar van juni 2004 tot juni 2005. Hoewel momenteel niet wordt verwacht dat er in 2003 een financieringstekort zal bestaan, zal dit volgens de prognose voor 2004 wel het geval zijn.

In de betalingsbalansprognoses van het IMF wordt voor 2004 een tekort op de lopende rekening verwacht van 482 miljoen USD, circa 8,5% van het BBP. Rekening houdende met de aflossingen op verplichtingen op middellange en lange termijn van 36 miljoen USD, wijzigingen in betalingsachterstanden en een geplande toename van de bruto deviezenreserves van 34 miljoen USD - met de bedoeling de reserves op een niveau van 4,3 maanden invoer te houden - wordt ervan uitgegaan dat de bruto financieringsbehoeften zullen oplopen tot 582 miljoen USD.

Aangenomen wordt dat deze financieringsbehoeften grotendeels zullen worden gedekt door directe buitenlandse investeringen (180 miljoen USD), officiële overdrachten (138 miljoen USD), evenals andere inkomende kapitaalstromen (155 miljoen USD). Wordt tevens rekening gehouden met kortlopende particuliere financieringsstromen, schuldherschikkingen (waarin naar verwachting zal worden voorzien door Hongarije, de Republiek Tsjechië en de Republiek Slovakije voor een totaalbedrag van 21 miljoen USD), almede fouten en omissies, dan zal het bruto financieringstekort op naar schatting 65 miljoen USD uitkomen.

Wanneer de macro-economische financiering door de internationale financiële instellingen (IMF en Wereldbank) van naar verwachting 19 miljoen USD in aanmerking wordt genomen, blijft de betalingsbalans van 2004 nog een extern financieringstekort van circa 46 miljoen USD vertonen. Verwacht wordt dat dit tekort door de EG en andere bilaterale donoren zal worden gedekt.

5. Mogelijke macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap en voornaamste kenmerken van deze bijstand

Aangezien Besluit nr. 1999/282/EG van de Raad van 22 april 1999 verouderd is en de bijstand in de vorm van een lening in 2001 uit het programma is geschrapt, stelt de Commissie voor dit besluit in te trekken. Tegelijkertijd stelt zij voor dat de Gemeenschap Albanië nieuwe macrofinanciële bijstand ter beschikking stelt voor een bedrag van maximaal 25 miljoen EUR als aanvulling op het door een PRGF ondersteunde driejarenprogramma van het IMF. Deze buitengewone macrofinanciële bijstand zou worden verleend naast de gewone bijstand uit hoofde van het CARDS-programma.

Gezien het betrekkelijk lage ontwikkelingspeil van Albanië (het BBP per capita bedraagt circa 1 400 USD en het land ontvangt nog steeds IDA-steun), wordt het passend geacht een aanzienlijk deel van deze bijstand in de vorm van een gift (16 miljoen EUR) en het overige deel (9 miljoen EUR) in de vorm van een lening te verstrekken. Het voorgestelde bedrag van de gift zou worden gefinancierd op grond van begrotingspost 01 03 02 02 (macro-economische bijstand aan de landen van de westelijke Balkan).

Eveneens in het licht van de externe problemen van Albanië zou de lening een looptijd hebben van 15 jaar met een aflossingsvrije periode van 10 jaar, hetgeen vergelijkbaar is met de voorwaarden van macrofinanciële bijstandsleningen die aan andere landen van de westelijke Balkan zijn toegekend. De goedkeuring van deze bijstand impliceert dat een extra bedrag van circa 0,81 miljoen EUR in het Garantiefonds moet worden gestort, wat mogelijk is aangezien in de reserve voor het Garantiefonds nog voldoende ruimte bestaat (zie bijlage) [5].

[5] In dit verband zij opgemerkt dat de intrekking van het besluit van de Raad van 1999 geen onvoorziene gevolgen heeft voor de begroting, omdat de vermindering van de middelen in het Garantiefonds voor een bedrag van 2,8 miljoen EUR, reeds in 2002 heeft plaatsgevonden.

6. Andere overwegingen in verband met de toekenning van macrofinanciële bijstand

In het licht van de aanbevelingen, die in het kader van de kwijting van de begroting 2001 en in Speciaal Verslag nr. 1/2002 van de Rekenkamer over macrofinanciële bijstand aan derde landen zijn gedaan, hebben de diensten van de Commissie naar behoren rekening gehouden met de vijf criteria van Genval (uitzonderlijk karakter, politieke voorwaarden vooraf, complementariteit, conditionaliteit en financiële discipline).

Met betrekking tot andere voorwaarden op het gebied van begrotings- en financieel beheer nemen de diensten van de Commissie maatregelen om te voldoen aan de verplichtingen die uit het nieuwe Financieel Reglement voortvloeien. In dit verband hebben zij een evaluatie vooraf gemaakt van de voorgenomen bijstand. Daarnaast zijn in het besluit van de Raad alsook op het niveau van de uitvoering bepalingen inzake fraudebestendigheid opgenomen. De diensten van de Commissie zijn met name voornemens om, voordat zij deze bijstand daadwerkelijk ten uitvoer leggen, met de hulp van externe consultants de betrouwbaarheid van de voor dit soort bijstand relevante financiële en administratieve procedures en de interne en externe controlemechanismen van Albanië aan een onderzoek te onderwerpen.

7. Voorgesteld besluit

De Raad wordt verzocht het bijgevoegde voorstel voor een besluit tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Albanië en tot intrekking van Besluit 1999/282/EG van de Raad van 22 april 1999, goed te keuren.

2003/0330 (CNS)

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Albanië en tot intrekking van Besluit 1999/282/EG

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 308,

Gezien het voorstel van de Commissie [6],

[6] PB C [...] van [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie heeft het Economisch en Financieel Comité geraadpleegd alvorens dit voorstel in te dienen.

(2) De Raad heeft, bij Besluit 1999/282/EG [7], in de nasleep van de Kosovo-crisis macrofinanciële bijstand aan Albanië goedgekeurd van ten hoogste 20 miljoen EUR in de vorm van een langlopende leningfaciliteit. Aangezien de betalingsbalanssituatie beter was dan verwacht, verzochten de Albanese autoriteiten niet om beschikbaarstelling van deze bijstand; de Commissie heeft deze bijstand in 2001 daarom niet meer in de programmering opgenomen.

[7] PB L 110 van 28.4.1999, blz. 13.

(3) Het is in verband met het stabilisatie- en associatieproces, dat het kader vormt voor de betrekkingen van de EU met de regio, wenselijk de inspanningen ter bevordering van een stabiel politiek en economisch klimaat in Albanië te ondersteunen met het oog op de geleidelijke ontwikkeling van een volledige samenwerkingsrelatie met de Gemeenschap; dit is ook het doel van de stabilisatie- en associatieovereenkomst waarover momenteel tussen Albanië en de EU wordt onderhandeld.

(4) Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft op 21 juni 2002 zijn goedkeuring gehecht aan een driejarenprogramma, ondersteund door de IMF-armoedebestrijdings- en groeifaciliteit (Poverty Reduction and Growth Facility-PRGF) voor een bedrag van circa 36 miljoen USD, ter ondersteuning van het economisch programma van de Albanese autoriteiten gedurende de periode juni 2002-juni 2005; van dit bedrag 11 miljoen USD zou in 2004 worden uitgekeerd.

(5) In het kader van de nieuwe driejarige Country Assistance Strategy (CAS), die op 20 juni 2002 door de Board van de Wereldbank werd goedgekeurd, zal in 2004 een bedrag van 8 miljoen USD worden uitgekeerd in het kader van het steunkrediet voor armoedebestrijding (Poverty Reduction Support Credit).

(6) Naast de financiële middelen die volgens de ramingen door het IMF en de Wereldbank zullen worden verstrekt, moet in 2004 een omvangrijk resterend financieel tekort worden gedekt ter ondersteuning van de beleidsdoelstellingen die de autoriteiten met hun hervormingen nastreven.

(7) De Gemeenschap heeft reeds macrofinanciële bijstand aan Albanië verstrekt; de autoriteiten van Albanië hebben om verdere financiële bijstand van de internationale financiële instellingen, de Gemeenschap en andere bilaterale donors verzocht.

(8) Macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap aan Albanië is een passende maatregel om het land te helpen zijn externe financieringsbehoeften te dekken, onder meer via de consolidatie van zijn reservepositie en begrotingssteun.

(9) Financiële bijstand van de Gemeenschap in de vorm van een combinatie van een langlopende lening en een zuivere gift is een passende maatregel om bij te dragen tot een houdbare externe financiële positie van Albanië, gezien het betrekkelijk lage ontwikkelingspeil van het land.

(10) Om een doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap in verband met de toekenning van de betrokken macrofinanciële bijstand te waarborgen moet Albanië passende maatregelen nemen om fraude en andere onregelmatigheden met betrekking tot deze bijstand te voorkomen, en dienen zowel de Commissie als de Rekenkamer controles te verrichten;

(11) De opneming van een gift in deze bijstand laat de bevoegdheden van de begrotingsautoriteit onverlet.

(12) Deze bijstand moet worden beheerd door de Commissie in overleg met het Economisch en Financieel Comité.

(13) In het EG-Verdrag zijn voor de goedkeuring van dit besluit geen andere bevoegdheden voorzien dan die van artikel 308,

BESLUIT:

Artikel 1

1. De Gemeenschap stelt aan Albanië macrofinanciële bijstand beschikbaar in de vorm van een langlopende lening en een zuivere gift, ten einde het land onder meer door middel van de consolidatie van zijn reservepositie en begrotingssteun, te helpen zijn externe financieringsbehoeften te dekken.

2. Voor de leningcomponent van deze bijstand geldt een hoofdsom van maximaal 9 miljoen EUR met een maximale looptijd van 15 jaar. Hiertoe wordt de Commissie gemachtigd namens de Europese Gemeenschap de nodige middelen op te nemen, die in de vorm van een lening ter beschikking van Albanië worden gesteld.

3. De giftcomponent van deze bijstand bedraagt ten hoogste 16 miljoen EUR.

4. Deze financiële bijstand van de Gemeenschap wordt, in nauw overleg met het Economisch en Financieel Comité, door de Commissie beheerd op een wijze die in overeenstemming is met de tussen het IMF en Albanië gesloten overeenkomsten.

5. De financiële bijstand van de Gemeenschap wordt voor twee jaar ter beschikking gesteld, met ingang van de eerste dag na de inwerkingtreding van dit besluit. Indien de omstandigheden hiertoe nopen kan de Commissie evenwel, na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité, besluiten de beschikbaarheidsperiode met maximaal één jaar te verlengen.

Artikel 2

1. De Commissie wordt gemachtigd om, na overleg met het Economisch en Financieel Comité, met de autoriteiten van Albanië overeenstemming te bereiken over de aan deze bijstand te verbinden voorwaarden betreffende het economisch beleid, die in een Memorandum van overeenstemming moeten worden vastgelegd. Deze voorwaarden moeten in overeenstemming zijn met de in artikel 1, lid 4 bedoelde overeenkomsten.

2. Alvorens over te gaan tot de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de communautaire bijstand controleert de Commissie de betrouwbaarheid van de voor deze macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap relevante financiële en administratieve procedures en interne en externe controlemechanismen van Albanië.

3. De Commissie onderzoekt periodiek, in samenwerking met het Economisch en Financieel Comité en in coördinatie met het IMF, of het economisch beleid van Albanië in overeenstemming is met de doelstellingen van deze bijstand en of aan de daaraan verbonden voorwaarden is voldaan.

Artikel 3

1. De in het kader van deze bijstand toegekende lening en gift worden in tenminste twee achtereenvolgende tranches door de Commissie aan Albanië ter beschikking gesteld. Behoudens het bepaalde in artikel 2 en een bevredigende uitkomst van het in artikel 2, lid 2 bedoelde onderzoek wordt de eerste tranche uitgekeerd op basis van een bevredigende stand van zaken bij de uitvoering van het door de armoedebestrijdings- en groeifaciliteit van het IMF ondersteunde macro-economisch programma van Albanië.

2. Met inachtneming van het bepaalde in artikel 2 worden de tweede en eventuele volgende tranches uitgekeerd op basis van een bevredigende tenuitvoerlegging van het bovengenoemde programma, en niet eerder dan drie maanden na de uitkering van de voorgaande tranche.

3. De middelen worden betaald aan de Centrale Bank van Albanië. De uiteindelijke ontvanger van de middelen is de Centrale Bank van Albanië, in zoverre de bijstand bedoeld is om de reservepositie van het land te versterken, dan wel het Ministerie van Financiën indien zij bedoeld is om de begroting te ondersteunen.

Artikel 4

Deze bijstand wordt ten uitvoer gelegd overeenkomstig de bepalingen van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen en de uitvoeringsmaatregelen daarvan. In het bijzonder dient het met de autoriteiten van Albanië overeen te komen Memorandum van overeenstemming te bepalen dat Albanië passende maatregelen vaststelt ter voorkoming van fraude en andere onregelmatigheden in verband met deze bijstand. Daarnaast dient het Memorandum de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF), evenals de Rekenkamer het recht te verlenen in voorkomend geval ter plaatse controles te verrichten.

Artikel 5

1. De in artikel 1, lid 2 bedoelde transacties tot het opnemen en verstrekken van leningen worden met dezelfde valutadatum afgesloten en mogen voor de Gemeenschap geen looptijdtransformatie, valuta- of renterisico, of enig ander commercieel risico met zich brengen.

2. De Commissie neemt, indien Albanië zulks verlangt, de nodige maatregelen om in de voorwaarden van de lening een clausule inzake vervroegde aflossing op te nemen en deze toe te passen.

3. De Commissie kan op verzoek van Albanië en indien de omstandigheden een gunstigere rente op de leningen mogelijk maken, haar oorspronkelijk opgenomen leningen geheel of gedeeltelijk herfinancieren of de desbetreffende voorwaarden herstructureren. De herfinancieringen of herstructureringen geschieden onder de in lid 1 gestelde voorwaarden en mogen niet leiden tot een verlenging van de gemiddelde looptijd van de betrokken lening, noch tot de verhoging van het tegen de lopende wisselkoers omgerekende bedrag dat op de dag van deze herfinanciering of herstructurering nog uitstaat.

4. Alle kosten die de Gemeenschap bij het sluiten en uitvoeren van de in dit besluit bedoelde transacties maakt, komen ten laste van Albanië.

5. Het Economisch en Financieel Comité wordt in kennis gesteld van de ontwikkelingen met betrekking tot de in de leden 2 en 3 bedoelde verrichtingen.

Artikel 6

Tenminste eenmaal per jaar, vóór september, doet de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een verslag toekomen, waarin een evaluatie van de uitvoering van dit besluit in het voorgaande jaar is opgenomen.

Artikel 7

Besluit 1999/282/EG van de Raad tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Albanië wordt hierbij ingetrokken.

Artikel 8

Dit besluit treedt in werking op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Gedaan te Brussel, op [...]

Voor de Raad

De Voorzitter

BIJLAGE

BEGROTINGSMIDDELEN DIE NODIG ZIJN VOOR STORTINGEN IN HET GARANTIEFONDS IN 2004 EN MARGE IN DE RESERVE VOOR LENINGEN EN LENINGGARANTIES TEN BEHOEVE VAN DERDE LANDEN

(x 1 miljoen euro)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

FINANCIEEL MEMORANDUM

1. BENAMING VAN DE MAATREGEL

Macrofinanciële bijstand aan Albanië.

2. BETROKKEN BEGROTINGSONDERDEEL

a) Giftcomponent van de bijstand (in EUR)

Begrotingspost: 01 03 02 02 (ontwerp-begroting 2004)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

b) Leningcomponent van de bijstand

01 04 01 07 - "Garantie van de Europese Gemeenschap voor de programma's van door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van financiële bijstand aan de westelijke Balkanlanden".

3. RECHTSGROND

Artikel 308 van het Verdrag.

4. OMSCHRIJVING EN MOTIVERING VAN DE MAATREGEL

a) Omschrijving van de maatregel

Het verstrekken van een communautaire lening (te financieren door middel van leningen die de Gemeenschap op de internationale kapitaalmarkten opneemt) voor een bedrag van maximaal 9 miljoen EUR en een gift voor een bedrag van maximaal 16 miljoen EUR (te financieren uit de algemene begroting) aan Albanië, ten einde de hervormingsinspanningen van de regering te ondersteunen en een houdbare betalingsbalanspositie te waarborgen.

b) Motivering van de maatregel

De duurzaamheid van de in de begunstigde landen bereikte resultaat op het gebied van economische stabilisatie en hervorming is in hoge mate afhankelijk van buitenlandse financiële bijstand uit officiële bron, tegen gunstige voorwaarden.

5. INDELING VAN DE UITGAVEN

a) Gift: niet-verplichte uitgaven, gesplitste kredieten.

b) Lening: verplichte uitgaven

6. AARD VAN DE UITGAVEN

a) Zuivere gift (100%-subsidie), die in tenminste twee opeenvolgende tranches wordt uitgekeerd.

b) Eventueel beroep op de begrotingsgarantie voor door de Gemeenschap opgenomen middelen ter financiering van de lening.

7. FINANCIËLE GEVOLGEN

a) Wijze van berekening

De schatting van het noodzakelijk geachte bijstandsbedrag is gebaseerd op de huidige ramingen van de resterende behoefte van het begunstigde land aan buitenlandse financiële middelen.

Aangenomen wordt dat voor de leningscomponent van de steun geen beroep zal worden gedaan op de begrotingsgarantie. [8] Het Garantiefonds voor externe maatregelen moet evenwel volgens de Fondsverordening van middelen worden voorzien voor een bedrag dat overeenkomt met 9% van het gegarandeerde leningsbedrag (9 miljoen EUR). Hierdoor zal, wanneer het besluit is goedgekeurd, een overdracht van 0,81 miljoen EUR uit de reserve (begrotingspost 01 01 01 13) naar het Garantiefonds (begrotingspost 01 04 01 14) noodzakelijk zijn. Dit bedrag komt overeen met de in de reserve voor garanties van de ontwerp-begroting 2004 aanwezige marge (begrotingspost 01 04 01 13).

[8] In dit verband zij opgemerkt dat de intrekking van het besluit van de Raad van 1999 geen onvoorziene gevolgen heeft voor de begroting, omdat de vermindering van de middelen in het Garantiefonds voor een bedrag van 2,8 miljoen EUR (20 miljoen EUR bij een voorzieningspercentage van 14%) reeds in 2002 heeft plaatsgevonden (kredietoverschrijving nr. 13/2002).

b) Gevolgen van de maatregel voor de beleidskredieten

Voor de giftcomponent van de bijstand wordt een beroep gedaan op de kredieten van de begrotingspost 01 03 02 02, mits wordt voldaan aan een aantal beleidsvoorwaarden waarover met de autoriteiten van Albanië overeenstemming moet worden bereikt.

Op de begrotingspost voor de leningencomponent van de bijstand wordt alleen aanspraak gemaakt als daadwerkelijk een beroep op de garantie wordt gedaan.

c) Financiering van de beleidsuitgaven

(i) Gift

Het volgende tijdschema voor de kredieten wordt voorgesteld, welke zullen worden gefinancierd binnen de maxima van categorie 4 van de huidige financiële vooruitzichten (in EUR):

// 2004

Vastleggingskredieten // 16 000 000

Betalingskredieten // 16 000 000

(ii) Ingeval van een beroep op de begrotingsgarantie

Middels een beroep op het Garantiefonds dat bij Verordening (EG, EURATOM) nr. 2728/94 van 31 oktober 1994, laatstelijk gewijzigd bij Verordening nr. 1149/1999 van 25 mei 1999, is ingesteld. Volgens de verordening tot instelling van het Fonds geschiedt de voorziening van het Fonds door middel van een overmaking van 0,81 miljoen EUR van de reserve naar het Fonds.

Indien in het Garantiefonds onvoldoende middelen aanwezig zijn, kan voor aanvullende betalingen een beroep op de begroting worden gedaan door middel van overdracht:

- van een eventueel in de reserve voor garanties aanwezige marge, overeenkomstig de bepalingen van artikel 18 van Verordening (EG) nr. 2040/2000 van de Raad van 26 september 2000 betreffende de begrotingsdiscipline;

- [van eventuele laattijdig aan de begroting betaalde bedragen waarvoor een beroep op de begrotingsgarantie is gedaan, mits deze betalingen niet als ontvangsten zijn geboekt;]

- van een eventuele marge die beschikbaar is binnen het maximum voor categorie 4 van de financiële vooruitzichten of door herschikking daarbinnen. In dit geval zou een beroep worden gedaan op begrotingspost 01 04 01 07 "Garantie van de Europese Gemeenschap voor de programma's van door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van financiële bijstand aan de Westelijke Balkanlanden".

Teneinde aan haar verplichtingen te voldoen, kan de Commissie de aflossingen en rentebetalingen voorlopig met eigen kasmiddelen financieren. In dat geval is artikel 12, lid 3 van Verordening (EG, EURATOM) nr. 1150/2000 van de Raad van 22 mei 2000 van toepassing.

8. MAATREGELEN TER BESTRIJDING VAN FRAUDE

Voordat deze bijstand effectief beschikbaar wordt gesteld, zullen de diensten van de Commissie, bijgestaan door daartoe naar behoren gemachtigde deskundigen, de betrouwbaarheid toetsen van de financiële en administratieve procedures van de Centrale Bank en van het Ministerie van Financiën van Albanië. Deze toetsing betreft gebieden als beheerstructuur en -organisatie, rapportage-instrumenten, het beheer van middelen en de controle daarop, IT-procedures en -veiligheid, evenals de interne en externe controlemechanismen en de onafhankelijkheid van de Centrale Bank.

Dit onderzoek, waarvan het doel duidelijk aan de betrokken autoriteiten zal worden uiteengezet, zou plaatsvinden in het kader van de voortdurende operationele evaluatie van deze financiële en administratieve procedures in alle derde landen waar macrofinanciële bijstand wordt verleend, ten einde te voldoen aan de voorwaarden welke voortvloeien uit het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. Het onderzoek zal tevens rekening houden met de conclusies van de Safeguard Assessments van het IMF en andere relevante verslagen van het IMF en de Wereldbank.

In de tekst van de rechtsgrondslag is een verwijzing naar fraudebestrijdingsmaatregelen opgenomen (artikel 4). Deze maatregelen zullen in het Memorandum van overeenkomst nader worden uiteengezet en mogelijk worden aangevuld met verdere maatregelen die in het kader van de operationele evaluatie noodzakelijk worden geacht.

Tenslotte zullen op de bijstand verificatie- en controleprocedures worden toegepast onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF), en de Europese Rekenkamer.

9. GEGEVENS INZAKE DE KOSTEN-BATENANALYSE

a) Motivering van de maatregel en specifieke doelstellingen

De voorgestelde bijstand dient ter ondersteuning van de inspanningen van Albanië op het gebied van macro-economische hervormingen en vormt een aanvulling op de financiële middelen die de internationale gemeenschap in het kader van het door het IMF ondersteunde programma aan dit land verstrekt; zij steunt het land bij de overgang naar een markteconomie.

b) Controle en evaluatie

De voorgestelde bijstand is macro-economisch van aard; de controle erop en de evaluatie ervan vinden plaats in het kader van het door het IMF ondersteunde stabilisatie- en hervormingsprogramma dat door het begunstigde land ten uitvoer wordt gelegd. De controle door de diensten van de Commissie is met name gebaseerd op een betrouwbaar stelsel van indicatoren betreffende het macro-economische en structurele beleid, waarover met de autoriteiten van het begunstigde land overeenstemming moet worden bereikt. In het kader van dit proces kunnen de diensten van de Commissie ook controle uitoefenen op de essentiële terreinen die in de bovengenoemde operationele evaluatie worden onderkend. Tenslotte onderhouden zij nauwe contacten met de diensten van het IMF en de Wereldbank, zodat zij gebruik kunnen maken van de door deze diensten opgestelde beoordelingen van de door het begunstigde land geboekte resultaten op het stuk van stabilisatie en hervormingen.

Het voorstel voor een besluit van de Raad voorziet in een jaarlijks bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen verslag waarin een evaluatie van de tenuitvoerlegging van deze maatregel is opgenomen.

Een of twee jaar na de tenuitvoerlegging van de bijstand zullen de Commissie of daartoe naar behoren gemachtigde vertegenwoordigers een onafhankelijke evaluatie achteraf van de bijstand verrichten. De autoriteiten van het land zijn verplicht alle daartoe benodigde gegevens te verschaffen.

10. ADMINISTRATIEVE KOSTEN

De maatregel heeft een uitzonderlijk karakter en brengt geen toename van het aantal personeelsleden van de Commissie met zich.

EVALUATIE VOORAF

MACROFINANCIËLE BIJSTAND AAN ALBANIË

Inhoudsopgave

1. Probleemanalyse en behoeftenbeoordeling

De reële BBP-groei in Albanië wordt geraamd op 4,7% in 2002, tegen 6,5% in het voorgaande jaar en een gemiddelde van 9% in de periode 1998-2000. Verwacht wordt dat de groei in 2003 zal aantrekken tot 6% als gevolg van een toename van de particuliere investeringen en de netto-export. Het begrotingstekort (exclusief giften) kwam in 2002 uit op 6,9% van het BBP, terwijl het streefcijfer 7,7% bedroeg. Voor 2003 als geheel wordt een begrotingstekort verwacht van 6,4% van het BBP dankzij verdere verbeteringen in het belasting- en douanesysteem, een verbreding van de belastinggrondslag en grotere inspanningen om belastingontduiking, fraude en smokkel tegen te gaan.

Het tekort op de lopende rekening, exclusief officiële overdrachten, is opgelopen van 6,3% van het BBP in 2001 tot naar schatting 9,1% in 2002. In 2003 verwacht het IMF een daling van het tekort tot 8,5% van het BBP.

1.1. Economische vooruitzichten op middellange termijn

Vanwege de aanhoudend slechte elektriciteitssituatie en het gebrek aan buitenlandse investeringen is de verwachte reële BBP-groei neerwaarts bijgesteld van 7% tot circa 6% per jaar voor de periode 2003-2005. Voor 2004 wordt een verdere vermindering van het begrotingstekort tot 6% van het BBP voorspeld. Volgens de huidige prognoses wordt dit tekort voor 3,2% door het buitenland, voor 2,5% intern en voor 0,3% met privatiseringsopbrengsten gefinancierd.

Afgaande op de betalingsbalansprognoses van het IMF zal het tekort op de lopende rekening in 2004 482 miljoen USD of circa 8,5% van het BBP bedragen. Rekening houdend met de aflossingen op verplichtingen op middellange en lange termijn ten belope van 36 miljoen USD, wijzigingen in betalingsachterstanden en een geplande toename van de bruto deviezenreserves met 34 miljoen USD - met de bedoeling de reserves op een niveau van 4,3 maanden invoer te houden -, wordt ervan uitgegaan dat de bruto financieringsbehoeften zullen oplopen tot 582 miljoen USD.

Aangenomen wordt dat deze financieringsbehoeften grotendeels zullen worden gedekt door buitenlandse directe investeringen (180 miljoen USD), officiële overdrachten (138 miljoen USD) en andere inkomende kapitaalstromen (155 miljoen USD). Wordt tevens rekening gehouden met kortlopende particuliere financieringsstromen, schuldherschikkingen, almede fouten en omissies, dan zal het bruto financieringstekort op naar schatting 65 miljoen USD uitkomen.

Wanneer de macro-economische financiering door de internationale financiële instellingen (IMF en Wereldbank) van naar verwachting 19 miljoen USD in aanmerking wordt genomen, blijft de betalingsbalans in 2004 nog een extern financieringstekort van circa 46 miljoen USD vertonen. Verwacht wordt dat dit tekort door de EG en andere bilaterale donoren zal worden gedekt.

1.2. Structurele hervormingen in het kader van de IMF-armoedebestrijdings- en groeifaciliteit

Wat de structurele hervormingen betreft is in het tweede jaar van een door de IMF-armoedebestrijdings- en groeifaciliteit (Poverty Reduction and Growth Facility - PRGF) ondersteund driejarenprogramma verdere vooruitgang op verschillende gebieden gepland om ervoor te zorgen dat Albanië zijn groeipotentieel ten volle kan benutten. De voornaamste prioriteiten van het programma zijn het verbeteren van het ondernemingsklimaat door de investeringsbelemmeringen weg te nemen, de voltooiing van de grondregistratie tegen eind 2004 en de opstelling van een wet die het grondbezit regelt, de herstructurering/privatisering van de resterende staatsbank en van de telecommunicatiemaatschappij Albtelekom, alsook de tenuitvoerlegging van het actieplan 2003-2004 voor de hervorming van de elektriciteitssector.

2. Doelstellingen van het MFB-pakket en daarop betrekking hebbende indicatoren

2.1. Doelstellingen

Door de macro-economische hervormingsinspanningen van de regering te ondersteunen en door de financiering aan te vullen die door de internationale gemeenschap in het kader van het door het IMF ondersteunde programma aan het land wordt verstrekt, zou deze bijstand Albanië helpen bij de overgang naar een markteconomie. Tegen deze achtergrond en gezien de bovenbeschreven uitdagingen en behoeften worden met het voorgestelde MFB-pakket de volgende doelstellingen nagestreefd:

* de in 2004 resterende buitenlandse financieringsbehoefte van circa 46 miljoen USD op de betalingsbalans helpen dekken;

* de hervormingsinspanningen van de Albanese autoriteiten bevorderen en aanmoedigen (ook in het kader van het stabilisatie- en associatieproces).

De doelstellingen van de macro-economische en structurele hervormingen zullen nader worden uitgewerkt en toegelicht in het memorandum van overeenstemming met de Albanese regering. Mogelijke subdoelstellingen op het gebied van de structurele hervormingen zijn onder meer:

* herstructurering/privatisering van de strategische sectoren;

* hervorming van de overheidsdiensten (met name de belasting- en douanediensten);

* verbetering van het rechtskader voor de ontwikkeling van de particuliere sector.

2.2. Indicatoren

Een eerste categorie indicatoren van macro-economische aard zijn de kwantitatieve benchmarks die in de IMF-programma's zijn vastgelegd. In het bovengenoemde memorandum van overeenstemming zullen in overleg met de autoriteiten van het begunstigde land prestatie-indicatoren worden gespecificeerd.

3. Alternatieve instrumenten en risicobeoordeling

3.1. Instrumenten

Macrofinanciële bijstand wordt verleend in de vorm van een lening, een gift of een combinatie van beide. Gezien het vrij lage ontwikkelingspeil van het land (in Albanië bedraagt het BBP per hoofd ongeveer 1 400 USD en het land ontvangt nog steeds IDA-steun) wordt het aangewezen geacht een groot deel van deze bijstand in de vorm van een gift (16 miljoen EUR) en het resterende deel (9 miljoen EUR) in de vorm van een lening te verstrekken.

Macrofinanciële bijstand is ongebonden en algemene macro-economische steun die het land helpt zijn externe financieringsbehoeften te dekken, onder meer door de reserves te versterken en de begroting te ondersteunen. Met projectgebonden steun zou niet op dezelfde wijze op deze behoeften kunnen worden ingespeeld omdat deze steun bijvoorbeeld niet kan worden aangewend voor de rentebetalingen en aflossingen op de buitenlandse schuld of voor de versteviging van de reservepositie. De ervaring met soortgelijke operaties, onder meer ook in Albanië, heeft bovendien uitgewezen dat de aan macrofinanciële bijstand verbonden economische beleidsvoorwaarden het stabilisatie- en hervormingsproces versterken.

3.2. Risicobeoordeling

Het risico bestaat dat macrofinanciële bijstand, die niet voor het verrichten van specifieke uitgaven wordt verleend (in tegenstelling tot bijvoorbeeld projectfinanciering), op frauduleuze wijze wordt gebruikt. Dit risico hangt algemeen genomen samen met factoren zoals de onafhankelijkheid van de centrale bank, de kwaliteit van de systemen en procedures voor het beheer, de controle en de bestemming van dergelijke bijstand, de IT-veiligheid en de interne/externe auditfunctie. Hoewel het verlenen van bijstand in de vorm van projectgebonden steun een valabel alternatief kan lijken, komt een dergelijk instrument niet tegemoet aan de behoefte van het land aan ongebonden financiering in het kader van het IMF-programma en zijn er bovendien frauderisico's van andere aard aan verbonden.

Om het risico van een frauduleus gebruik van macrofinanciële bijstand te verkleinen, wordt deze gestort op duidelijk geïdentificeerde rekeningen van de centrale bank of de regering. Voordat deze bijstand effectief beschikbaar wordt gesteld, zullen de diensten van de Commissie, bijgestaan door daartoe naar behoren gemachtigde deskundigen, bovendien de betrouwbaarheid toetsen van de financiële en beheerprocedures en de interne en externe controlemechanismen van Albanië die voor dit soort bijstand van belang zijn (zie deel 8 van het financieel memorandum).

Ten slotte zullen op de bijstand verificatie- en controleprocedures worden toegepast onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF), en de Europese Rekenkamer.

4. Toegevoegde waarde van het optreden van de Gemeenschap

In juni 2002 keurde het IMF een tweede door de PRGF ondersteunde driejarenprogramma goed voor de periode juni 2002-juni 2005. De belangrijkste prioriteiten van het programma waren het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting, het bevorderen van de ontwikkeling van de particuliere sector en het ondersteunen van de ontwikkeling van de energiesector. De Albanese autoriteiten boekten in het eerste programmajaar goede vooruitgang, met name bij de verbetering van het ondernemingsklimaat en de tenuitvoerlegging van het actieplan voor de energiesector. Het risico bestaat evenwel dat zonder de aanvullende macrofinanciële bijstand van de EG het door de PRGF van het IMF ondersteunde stabilisatie- en hervormingsprogramma niet volledig kan worden uitgevoerd, de steun van de bevolking voor de vereiste aanpassingsinspanningen taant en de hervormingen tot stilstand komen.

Daarnaast worden met deze bijstand inspanningen aangemoedigd en ondersteund die van bijzonder belang worden geacht voor de EG. Het kan daarbij gaan om zowel voorwaarden die in de IMF/WB-programma's zijn gesteld, als prioriteiten die in het kader van het stabilisatie- en associatieproces zijn vastgelegd.

De macrofinanciële bijstand vormt ten slotte ook een aanvulling op het CARDS-programma (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation - communautaire bijstand voor wederopbouw, ontwikkeling en stabilisatie), dat sinds 2001 het voornaamste financiële samenwerkingsinstrument van de Gemeenschap is voor de Balkanlanden en voor Albanië in het bijzonder. Voor de periode 2001-2004 is voor Albanië een bedrag van 181,4 miljoen EUR uitgetrokken. De hoofdprioriteiten zijn justitie en binnenlandse zaken, de opbouw van de bestuurlijke capaciteit, economische en sociale ontwikkeling, milieu en natuurlijke hulpbronnen, en stabilisering van de democratie. In het jaarlijks CARDS-programma voor 2003 is voor Albanië voor een bedrag van 46,5 miljoen EUR aan vastleggingen opgenomen.

5. Lessen uit het verleden

In het verleden is de aan Albanië en andere landen verleende macrofinanciële bijstand van groot belang gebleken voor de ondersteuning van gedegen stabilisatie- en hervormingsprogramma's. Het is dan ook duidelijk geworden dat de EG- en de IMF-voorwaarden op zodanige wijze op elkaar moeten worden afgestemd dat zij elkaar aanvullen en ondersteunen en niet te streng uitvallen wanneer zij worden samengevoegd.

Aanvankelijk nam macrofinanciële bijstand hoofdzakelijk de vorm aan van leningen, maar tegenwoordig is de bijstand veelal een combinatie van leningen en giften, waarbij rekening wordt gehouden met het inkomstenpeil en de terugbetalingscapaciteit van het land.

In het licht van de aanbevelingen die in het kader van de kwijting van de begroting 2001 en in Speciaal Verslag nr. 1/2002 van de Rekenkamer over macrofinanciële bijstand aan derde landen zijn gedaan, hebben de diensten van de Commissie naar behoren rekening gehouden met de vijf criteria van Genval (uitzonderlijk karakter, politieke voorwaarden vooraf, complementariteit, conditionaliteit en financiële discipline).

6. Planning van de toekomstige controle en evaluatie

De voorgestelde bijstand is macro-economisch van aard; de controle erop en de evaluatie ervan vinden plaats in het kader van het door het IMF ondersteunde stabilisatie- en hervormingsprogramma dat door het begunstigde land ten uitvoer wordt gelegd.

6.1. Controle

Het controlesysteem berust op de verstrekking van verslagen en gegevens door de autoriteiten zoals bepaald in het memorandum van overeenstemming, alsook op het brengen van controlebezoeken aan het betrokken land. Hoewel de bijstand centraal wordt beheerd, kan eventueel ook van de Commissiedelegaties ter plaatse worden verlangd dat zij verslag uitbrengen.

De controle van de maatregel door de diensten van de Commissie is met name gebaseerd op een betrouwbaar stelsel van indicatoren betreffende het macro-economische en structurele beleid, waarover met de autoriteiten van het begunstigde land overeenstemming moet worden bereikt. In het kader van dit proces kunnen de diensten van de Commissie ook controle uitoefenen op de essentiële terreinen die in de bovengenoemde operationele evaluatie worden onderkend. Ten slotte onderhouden zij nauwe contacten met de diensten van het IMF en de Wereldbank, zodat zij gebruik kunnen maken van de door deze diensten opgestelde beoordelingen van de door het begunstigde land geboekte resultaten op het stuk van stabilisatie en hervormingen.

Het voorstel voor een besluit van de Raad voorziet in een jaarlijks bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen verslag waarin een evaluatie van de tenuitvoerlegging van deze maatregel is opgenomen.

6.2. Evaluatie

Een of twee jaar na de tenuitvoerlegging van de bijstand zullen de Commissie of daartoe naar behoren gemachtigde vertegenwoordigers een onafhankelijke evaluatie achteraf van de bijstand verrichten. De autoriteiten van het land zijn verplicht alle daartoe benodigde gegevens te verschaffen.

7. Waarborgen van de kosteneffectiviteit

De Commissie stelt voor dat de Gemeenschap Albanië nieuwe macrofinanciële bijstand ter beschikking stelt voor een bedrag van maximaal 25 miljoen EUR (waarvan 16 miljoen EUR in de vorm van een gift en 9 miljoen EUR in de vorm van een lening) als aanvulling op het driejarige IMF-programma dat door de PRGF wordt ondersteund.

In het licht van de externe problemen van Albanië zou de lening een looptijd hebben van 15 jaar met een aflossingsvrije periode van 10 jaar, hetgeen vergelijkbaar is met de voorwaarden van macrofinanciële bijstandsleningen die aan andere landen van de westelijke Balkan zijn toegekend. De goedkeuring van deze bijstand impliceert dat een extra bedrag van circa 0,81 miljoen EUR in het Garantiefonds moet worden gestort, wat mogelijk is aangezien in de reserve voor het Garantiefonds nog voldoende ruimte bestaat [9].

[9] In dit verband zij opgemerkt dat de intrekking van het besluit van de Raad van 1999 geen onvoorziene gevolgen heeft voor de begroting, omdat de vermindering van de middelen in het Garantiefonds voor een bedrag van 2,8 miljoen EUR, reeds in 2002 heeft plaatsgevonden.

Het gaat in dezen om een buitengewone maatregel, die niet leidt tot een toename van het aantal personeelsleden van de Commissie.

De in het kader van deze bijstand toegekende lening en gift worden in ten minste twee achtereenvolgende tranches door de Commissie aan Albanië ter beschikking gesteld, waarbij de eerste tranche wordt uitgekeerd op basis van een bevredigende stand van zaken bij de uitvoering van het macro-economisch programma van Albanië dat met het IMF is overeengekomen en door de armoedebestrijdings- en groeifaciliteit wordt ondersteund. De tweede en eventuele volgende tranches worden uitgekeerd op basis van een bevredigende tenuitvoerlegging van het bovengenoemde programma en van het economisch beleid, en mits wordt voldaan aan de aan de bijstand verbonden financiële voorwaarden zoals deze in het memorandum van overeenstemming zijn vastgelegd.