WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE - De nieuwe strategie voor Euro-mediterrane regionale industriële samenwerking

WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE De nieuwe strategie voor Euro-mediterrane regionale industriële samenwerking

1. Inleiding

Het proces van Barcelona, dat in november 1995 is gestart, brengt een allesomvattend partnerschap tot stand rond drie krachtlijnen: het partnerschap op politiek en veiligheidsgebied, het economisch en financieel partnerschap en het partnerschap op cultureel, sociaal en menselijk gebied. Wat de economische en financiële aspecten ervan betreft, wordt gewezen op de essentiële rol van de industriële samenwerking bij de totstandbrenging van een Euro-mediterraan gebied van gedeelde welvaart op basis van de invoering van het vrije handelsverkeer, de verwezenlijking van de economische overgang en de dynamisering van de investeringen. Sindsdien werden belangrijke initiatieven ondernomen.

De eerste Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie heeft in mei 1996 in Brussel plaatsgevonden. De ministers van Industrie van de 27 partnerlanden hebben de verklaring over de Euro-mediterrane industriële samenwerking goedgekeurd, waarin een aantal prioritaire acties voor de regionale industriële samenwerking worden vastgesteld. Deze omvatten met name de totstandbrenging van een voor deze samenwerking passend juridisch en administratief kader, de inrichting van de industriezones, de oprichting van en steunverlening aan gespecialiseerde dienstencentra, de bevordering van het MKB en de ontwikkeling van de regionale netwerken tussen economische subjecten.

De werkgroepen voor industriële samenwerking. De Verklaring van Brussel heeft eveneens geleid tot de oprichting, in 1997, door de Europese Commissie van twee werkgroepen. Deze werkgroepen bestaan uit nationale deskundigen die door hun respectieve ministers van Industrie zijn benoemd, en uit vertegenwoordigers van de internationale organisaties of van het bedrijfsleven, al naargelang de onderwerpen van de vergaderingen. Bij de diensten van de Europese Commissie wordt de coördinatie verzorgd door het directoraat-generaal Ondernemingen voor vraagstukken in verband met industriële samenwerking en door het directoraat-generaal Buitenlandse betrekkingen voor mediterrane vraagstukken in verband met het proces van Barcelona.

De tweede Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie heeft in oktober 1998 in Klagenfurt (Oostenrijk) plaatsgevonden. In hun conclusies hebben de ministers met name gewezen op de essentiële rol van de twee werkgroepen, de door het Euro-mediterrane bedrijfsleven gemaakte vorderingen op het gebied van samenwerking, het belang van de infrastructuren voor de investeringen en de rol van particuliere investeringen als een van de belangrijkste motoren voor de economische en sociale ontwikkeling van de regio.

Voorts werden door de nationale brancheorganisaties van de 27 mediterrane partners twee industriële topconferenties georganiseerd, de ene in Marrakech in 1996 en de andere in Athene in 1997. De tijdens deze bijeenkomsten geformuleerde conclusies zijn door de ministers van Industrie op de Euro-mediterrane conferentie van Klagenfurt in aanmerking genomen.

2. Doel van dit werkdocument

Het doel van dit werkdocument is de ministers van de partnerlanden die op 22 juni 2000 in Limassol (Cyprus) voor de derde Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie zullen bijeenkomen, de lopende actieprogramma's over onderwerpen die voor de Euro-mediterrane industriële samenwerking van belang zijn, de recentste ontwikkelingen van de Euro-mediterrane industriële samenwerking en de prioritaire acties voor de komende jaren te presenteren.

2.1. Lopende programma's over onderwerpen die voor de Euro-mediterrane industriële samenwerking van belang zijn

In het kader van de ontwikkeling van de Euro-mediterrane netwerken van ondernemingen werden programma's vastgesteld om de netwerkvorming tussen de kamers van koophandel, handelsbeurzen, ambachtelijke en MKB-verenigingen en organisaties ter bevordering van de buitenlandse handel te stimuleren. Dit soort programma werd onlangs tot de branche- en werkgeversorganisaties uitgebreid. Het programma voor samenwerking tussen de nationale instituten voor de statistiek (MEDSTAT), dat erop gericht is de statistieken van de Europese Unie en haar mediterrane partners op zowel nationaal als regionaal niveau te harmoniseren, vormt thans een essentieel instrument om het beleid tot modernisering van de industrie te ondersteunen.

Ook werd een programma uitgevoerd om de industriegebieden van de mediterrane partners te versterken. Doel van dit programma is de werking van de bestaande gebieden en de methodologie voor het ontwerp van nieuwe gebieden te verbeteren om de locale ondernemingen betere diensten te verlenen.

Ten slotte werden de acties om het MKB aan beide kanten van de Middellandse Zee dichter tot elkaar te brengen, in het kader van instrumenten zoals Europartenariat, Med-Partenariat en Med-Interprise voortgezet. Zo waren de mediterrane ondernemingen bijvoorbeeld goed vertegenwoordigd op de Europartenariat-evenementen die in november 1998 in Valencia, in mei 1999 in Wenen en in oktober 1999 in Potsdam werden georganiseerd.

2.2. Recente ontwikkelingen op het gebied van de Euro-mediterrane regionale samenwerking

Op grond van de aanbevelingen die de ministers van Buitenlandse Zaken in april 1999 in Stuttgart hadden geformuleerd, hebben de diensten van de Commissie een nota inzake een methodologie voor de regionale activiteiten van het proces van Barcelona opgesteld en aan de 27 partners toegestuurd. Deze nota definieert een nieuwe strategie die op grond van prioritaire krachtlijnen de uitvoering van grootscheepse regionale programma's mogelijk maakt en zo een betere zichtbaarheid en toegevoegde waarde op regionaal niveau garandeert. Wat de industriële samenwerking betreft, is met de leden van de werkgroepen tijdens de plenaire vergadering van 14 en 15 oktober 1999 in Athene overeengekomen de strategie aan de nieuwe aanbevelingen aan te passen en dus actieprioriteiten vast te stellen en de structuur en werking van de werkgroepen te wijzigen.

2.3. Actieprioriteiten voor de Euro-mediterrane industriële samenwerking

In het kader van de nieuwe strategie voor regionale samenwerking is overeengekomen de acties op het gebied van industriële samenwerking op vier prioritaire doelstellingen te richten:

- bevordering van investeringen

- innovatie en kwaliteit

- instrumenten en mechanismen van de Euro-mediterrane markt

- ontwikkeling van het MKB.

2.3.1. Bevordering van investeringen

De investeringen blijven het zorgenkind van het Middellandse-Zeegebied, dat bij het aantrekken van directe buitenlandse investeringen een steeds grotere achterstand heeft ten aanzien van andere gebieden in de wereld. Daarom heeft de Commissie in nauwe samenwerking met de werkgroep een regionaal programma opgesteld met het oog op de oprichting van een Euro-mediterraan netwerk van agentschappen voor de bevordering van investeringen. In december 1999 is besloten tot de financiering van een programma voor een totaalbedrag van circa 4 miljoen euro. De uitvoering van dit driejarenprogramma zal in het jaar 2000 worden gestart en zal drie actiegebieden omvatten:

- de versterking van het potentieel van de mediterrane agentschappen voor de bevordering van investeringen door middel van opleidingsacties en uitwisseling van personeel;

- de totstandbrenging van een operationeel netwerk van Europese en mediterrane agentschappen voor de bevordering van investeringen door middel van interinstitutionele communicatieacties;

- de bevordering van de investeringen op regionaal niveau door middel van gemeenschappelijke voorlichtings- en communicatieacties en de gezamenlijke deelneming van Euro-mediterrane agentschappen aan promotie-evenementen.

Om gevolg te geven aan de conclusies van de tweede Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie in Klagenfurt, is in januari 2000 een grondige studie aangevat naar de sectorale stromen van directe buitenlandse investeringen in de mediterrane landen. De resultaten van deze studie zullen samen met aanbevelingen en actievoorstellen worden gepresenteerd op de derde ministerconferentie die in juni 2000 op Cyprus zal plaatsvinden.

2.3.2. Innovatie en kwaliteit

Innovatie en kwaliteit zijn onderwerpen die de bedrijfsleiders van concurrerende ondernemingen nauw aan het hart liggen en vormen een grote uitdaging voor de mediterrane kleine en middelgrote ondernemingen die in het kader van een mondiale economie zullen moeten werken.

Een regionaal programma "Innovatie en kwaliteit" bevindt zich momenteel in de laatste voorbereidende fase. Het voorstel tot financiering zal in de tweede helft van het jaar 2000 bij het MED-comité worden ingediend en zal twee componenten omvatten:

- een component "Industriële innovatie ten behoeve van het MKB", bestaande uit acties om de ontwikkeling van de sectorale technische centra en de innovatiecentra in de mediterrane landen te bevorderen, de totstandbrenging van een Euro-mediterraan netwerk van technische en innovatiecentra, bewustmakingsacties voor de ondernemingen door middel van de overdracht van goede werkwijzen en acties om de technische en innovatiecentra in staat te stellen samenwerkingsrelaties met laboratoria, onderzoeks- en technologiecentra in de Europese Unie en in mediterrane landen aan te knopen;

- een component "Kwaliteit" met als doel op regionaal niveau een aantal voorlichtings- en opleidingsacties te voeren op gebieden als normalisatie, certificatie, kwaliteit en metrologie. Bijzondere nadruk zal worden gelegd op de netwerkvorming tussen de administratieve eenheden die belast zijn met de bevordering van de kwaliteit in de verschillende mediterrane landen en op hun relatie met het Euro-mediterrane netwerk van technische en innovatiecentra.

2.3.3. Instrumenten en mechanismen van de Euro-mediterrane markt

Dit actiegebied is van bijzonder belang voor de progressieve totstandbrenging van een Euro-mediterrane vrijhandelszone. De geleidelijke harmonisatie van de economieën van de lidstaten van de Europese Unie met die van de mediterrane partnerlanden vergt immers een grondige kennis van het concept "interne markt" en van de in Europa opgedane ervaring. De mededeling van de Commissie over het "Euro-mediterrane partnerschap en de interne markt" [1], die in oktober 1998 tijdens de Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie te Klagenfurt door de 27 partners is goedgekeurd, definieert een aantal prioritaire gebieden voor de verbetering van de handels- en investeringsvoorwaarden tussen de lidstaten van de Europese Unie en de mediterrane partners, namelijk vrij verkeer van goederen, douane en belastingen, overheidsopdrachten, financiële diensten, intellectuele-eigendomsrechten, gegevensbescherming, audit en boekhouding en mededingsregels.

[1] COM(1998) 538 def.

Een regionaal programma voor de tenuitvoerlegging van de mededeling is momenteel in voorbereiding. Het financieringsvoorstel zal in de tweede helft van het jaar 2000 bij het MED-comité worden ingediend en zal twee componenten omvatten:

- een component wederzijdse informatie, bestaande uit workshops die bestemd zijn voor deskundigen van de mediterrane partners en de Europese Unie op de gebieden die onder de mededeling van de Commissie vallen;

- een opleidingscomponent, bestaande uit studiebezoeken en opleidingsacties die al naargelang de behoeften van de mediterrane partners worden gepland; deze component zal ook de mogelijkheid bieden acties voor specifieke technische bijstand te definiëren om de uitwisseling van deskundigen en het opzetten van jumelageprojecten tussen administratieve structuren te stimuleren en te vergemakkelijken.

2.3.4. Ontwikkeling van het MKB

Het doel is een regionaal programma op te stellen waarmee het klimaat voor de ontwikkeling van het MKB kan worden verbeterd. Voor dit actiegebied zal in 2001 een financieringsvoorstel worden ingediend. In het kader van dit programma zullen de hinderpalen voor de ontwikkeling van het MKB in de mediterrane partnerlanden worden geïdentificeerd en zullen onder meer maatregelen worden voorgesteld om de administratieve procedures bij de oprichting van ondernemingen te vereenvoudigen en de toegang van het MKB tot financiering te verbeteren.

2.4. Structuur, werking en rol van de werkgroepen

Om een efficiënte toepassing van de nieuwe strategie voor industriële samenwerking op de vier bovengenoemde prioritaire actiegebieden te garanderen, hebben de diensten van de Commissie tijdens de plenaire vergadering van de werkgroepen in Athene nieuwe richtsnoeren voor de activiteiten van deze groepen voorgesteld. Deze richtsnoeren werden goedgekeurd. Zij voorzien in de fusie van de twee werkgroepen tot een enkele groep, de groep "Industriële samenwerking", en in de oprichting van comités van deskundigen op elk prioritair actiegebied.

De werkgroep "Industriële samenwerking" krijgt een strategische rol toebedeeld, namelijk de identificatie van de prioriteiten, de follow-up van de lopende acties en de vaststelling van richtsnoeren voor de toekomst. De verslagen over de activiteiten van de werkgroep "Industriële samenwerking" zullen aan de Commissie en de Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie worden voorgelegd.

De rol van de comités van deskundigen zal afhangen van de vorderingen van de werkzaamheden op elk prioritair gebied: als de programma's voor technische bijstand aan de gang zijn, moeten zij de uitvoering ervan volgen en als die programma's nog moeten worden vastgesteld, dienen zij de Commissie bij te staan bij de opstelling van een strategisch document bestaande uit de identificatie en definitie van doelstellingen en een voorstel voor activiteiten die moeten worden ondernomen om deze doelstellingen te bereiken.

3. Conclusie

De nieuwe strategie voor Euro-mediterrane industriële samenwerking geeft dus gevolg aan de aanbevelingen van de Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Buitenlandse Zaken over de regionale samenwerking. Zowel wat de vaststelling van de actieprioriteiten als de uitvoering ervan betreft, betekent zij een aanzienlijke vooruitgang ten opzichte van de Verklaring van Brussel over de industriële samenwerking, die in mei 1996 door de ministers van Industrie te Brussel is goedgekeurd. Zij beantwoordt tenslotte aan de conclusies van de deelnemers aan de tweede Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie die in oktober 1998 te Klagenfurt heeft plaatsgevonden. Het verdient derhalve aanbeveling deze nieuwe strategie voor industriële samenwerking voor te leggen aan de derde Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie die op 22 juni 2000 in Limassol (Cyprus) zal worden gehouden.