Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumvoorschriften voor de verbetering van de gezondheidsbescherming en de veiligheid van de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen" ()

(96/C 153/07)

De Raad heeft op 15 november 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 118 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 15 februari 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Liverani.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 333e Zitting (vergadering van 29 februari 1996) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (2 onthoudingen) is goedgekeurd.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Het Comité stemt in met het Commissievoorstel, maar wil daarbij wel de volgende kanttekeningen plaatsen.

1.2. Het richtlijnvoorstel vormt een aanvulling op Richtlijn 94/9/EG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lid-staten betreffende apparaten en beveiligingssystemen bedoeld voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. Het Comité heeft in 1992 al advies uitgebracht (CES 356/92) over deze op artikel 100 A gebaseerde richtlijn, waarmee beoogd werd de technische belemmeringen voor het handelsverkeer uit de weg te ruimen en zo de interne markt tot stand te brengen.

1.2.1. Onderhavig voorstel is dus bedoeld als aanvulling en heeft betrekking op de voorwaarden voor het gebruik van apparaten en beveiligingssystemen. Eigenlijk zou het beter zijn geweest als de richtlijn inzake het ontwerp en die inzake het gebruik van dergelijke apparaten en systemen gelijktijdig waren opgesteld, zoals het Comité in zijn advies van 1992 (paragrafen 2.2.1 en 2.2.2) bepleitte.

1.3. Het Commissievoorstel is tot stand gekomen na uitvoerig overleg met de sociale partners, de betrokken organisaties en instanties en het Raadgevend Comité voor veiligheid, hygiëne en gezondheidsbescherming.

1.4. Het voorstel druist niet in tegen het subsidiariteitsbeginsel, omdat alleen via maatregelen op EU-niveau kan worden gewaarborgd dat de bescherming van werknemers in alle lid-staten aan gemeenschappelijke minimumeisen voldoet en dat de beschermingsvoorschriften in de verscheidene lid-staten niet op uiteenlopende wijze worden toegepast.

1.5. Tot tevredenheid van het Comité is het richtlijnvoorstel beknopt en helder geformuleerd. Gezien artikel 189 (derde alinea) van het Verdrag is de voorgestelde richtlijn voor de lidstaten verbindend voor wat het te bereiken resultaat betreft; de nationale instanties en sociale partners wordt echter de bevoegdheid gelaten vorm en middelen te kiezen.

1.6. In de "Overwegingen" aan het begin van het voorstel wordt uiteengezet welke belangenafweging aan de maatregel ten grondslag ligt. Het Comité wijst erop dat de inhoud van de Overwegingen in de verschillende talen gelijk dient te worden getrokken (in de Italiaanse versie ontbreken bijvoorbeeld enkele Overwegingen).

1.7. Het Comité onderstreept ook de overwegingen die genoemd worden in de aan het richtlijnvoorstel gehechte toelichting betreffende de evaluatie van de gevolgen van het voorstel voor de ondernemingen, met name in het licht van de noodzaak rekening te houden met de specifieke situatie waarin het MKB en ambachtelijke bedrijven zich bevinden.

2. Bijzondere opmerkingen

2.1. Wat de definitie van "explosieve omgeving" (artikel 2: "mengsel van lucht en brandbare stoffen") betreft, wordt verwezen naar artikel 1 van Richtlijn 94/9/EG en wordt er kennis van genomen dat "onstabiele chemische stoffen" (die zuurstof en een brandbare stof bevatten) buiten de werkingssfeer vallen; deze vallen nl. onder het richtlijnvoorstel inzake "chemische agentia" (COM(93) 155 def.), waarover het Comité eerder advies heeft uitgebracht (CES 1169/93).

2.1.1. Ten einde een duidelijke scheiding tussen de werkingssferen van de twee richtlijnen over ontploffingsgevaar te waarborgen, dringt het Comité er bij Commissie en Raad op aan dat explosiegevaar door chemische stoffen (zuurstof en een brandbare stof) in bovengenoemd richtlijnvoorstel over "chemische agentia" wordt opgenomen. Verder verzoekt het Commissie en Raad ervoor te zorgen dat er geen enkele onduidelijkheid over of overlapping tussen beide (voorstellen voor) richtlijnen kan ontstaan.

2.2. Artikel 4 bevat een aantal algemene en specifieke werkgeversverplichtingen die bedoeld zijn om de gezondheid van de werknemers te beschermen. Deze verplichtingen betreffen met name de artikelen 6, 9 en 10 van de zgn. Kaderrichtlijn (89/391/EEG). Het Comité wil de Commissie er echter op wijzen dat het om preventieve redenen belangrijk is om in onderhavige richtlijn ook artikel 8 (verplichtingen van werkgevers) en artikel 13 (verplichtingen van werknemers) van de Kaderrichtlijn te noemen.

2.2.1. Het Comité stelt de Commissie bovendien voor om m.b.t. de controle-uitoefening in omgevingen waar explosiegevaar bestaat, in alle talen de term "adequaat toezicht" te gebruiken in plaats van "toezicht ... door een verantwoordelijke persoon" (artikel 4, lid 1, tweede streepje), omdat onder eerstgenoemde term alle toezichtsmaatregelen kunnen vallen en dus niet alleen het toezicht dat door mensen wordt uitgeoefend. In het kader van de in artikel 6 van de Kaderrichtlijn genoemde verantwoordelijkheden van de werkgever zou namelijk ook van instrumenten en moderne technologieën gebruik moeten kunnen worden gemaakt.

2.3. Het Comité stelt vast dat de zone-indeling van plaatsen waar explosieve omgevingen kunnen bestaan en de daarvoor geldende criteria (artikel 5 en bijlagen I/A, II/B en IV) internationaal zijn en van de normen van de ISO (International Standard Organisation) en de IEC (International Electric Committee) zijn afgeleid. Wil er sprake zijn van een doeltreffende harmonisatie, dan moeten deze criteria tamelijk nauwgezet worden omschreven.

2.4. Voorts neemt het Comité er kennis van dat als datum die geldt voor nieuwe arbeidsmiddelen bestemd voor gebruik op plaatsen waar een explosieve omgeving kan ontstaan (lid 1 en lid 2 van artikel 9) 30 juni 2003 is vastgesteld in verband met enerzijds afzetoverwegingen en anderzijds de normalisatie door CEN en Cenelec in de zin van artikel 100 A van het Verdrag en de eerder genoemde Richtlijn 94/9/EG.

2.4.1. Het Comité stelt vast dat de minimumvoorschriften van deze richtlijn in het geval van respectievelijk werkplekken die voor de eerste maal gebruikt worden en wijzigingen, uitbreidingen en/of verbouwingen binnen het bedrijf (lid 3 en 5 van artikel 9) op het moment van de inwerkingtreding van de richtlijn zonder overgangsperiode meteen van toepassing zijn. Verder is in lid 4 van artikel 9 bepaald dat werkplekken en arbeidsmiddelen die bij inwerkingtreding van de richtlijn reeds in gebruik waren uiterlijk na een overgangsperiode van drie jaar aan de minimumvoorschriften moeten voldoen.

2.4.2. Om het voor het MKB, met name in de ambachtelijke sfeer, gemakkelijker te maken de voorschriften van de richtlijn in acht te nemen, wijst het Comité op de noodzaak dat de lid-staten het MKB voorzien van de nodige informatie en technische en administratieve begeleiding om deze voorschriften volledig en accuraat te kunnen toepassen. In dit verband is de onderhandelingsactiviteit van de sociale partners voor de volledige tenuitvoerlegging van de richtlijn van het grootste belang: snelle uitvoering van het SAFE-programma dient door de sociale partners in het MKB actief te worden gesteund en kan concreet tot de uitvoering van de richtlijnbepalingen bijdragen.

2.5. Het Comité neemt er nota van dat de technische aanpassingen van de bijlagen (artikel 10) worden vastgesteld volgens de procedure die in artikel 17 van de Kaderrichtlijn (89/391/EEG) is genoemd. Omdat deze aanpassingen politieke implicaties kunnen hebben, zou hierbij volgens het Comité een belangrijke rol weggelegd moeten zijn voor de sociale partners. In dit verband zou het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid bij de toepassing van de richtlijn een grotere rol moeten spelen. Het ESC verzoekt de Commissie om ter zake van tevoren advies in te winnen.

2.6. Het Comité is van oordeel dat het in artikel 11 genoemde vademecum over minimumvoorschriften een nuttig instrument kan worden om ongevallen te helpen voorkomen, en pleit er derhalve voor dat het op grote schaal wordt verspreid. Bovendien dringt het Comité erop aan dat het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid bij de voorbereiding van dit vademecum, d.w.z. voordat het aan de Raad wordt voorgelegd en de procedure van artikel 17 van Richtlijn 89/391/EEG in werking wordt gezet, alsmede bij de aanpassing daarvan wordt betrokken. Het vademecum zou meteen na goedkeuring van de richtlijn moeten verschijnen.

Brussel, 29 februari 1996.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 332 van 9. 12. 1995, blz. 10.