TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 van de Raad van 2 december 2013 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020 (hierna de "MFK-verordening" genoemd) voorziet in de mobilisering van de marge voor onvoorziene uitgaven van ten hoogste 0,03 % van het bruto nationaal inkomen van de EU-28 als laatste redmiddel om op onvoorziene omstandigheden te reageren. In de technische aanpassing van het MFK voor 2020, die gebaseerd is op artikel 6 van de MFK-verordening, is het absolute maximum van de marge voor onvoorziene uitgaven voor het jaar 2020 vastgesteld op 5 096,8 miljoen EUR.

De Commissie dient vandaag het ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 2/2020 in. Het omvat een verhoging van de vastleggingskredieten voor rubriek 3 Veiligheid en burgerschap met in totaal 3 000,0 miljoen EUR ter dekking van de heractivering van het instrument voor noodhulp (ESI) binnen de Unie om de lidstaten te helpen de gevolgen van de COVID-19-uitbraak op te vangen en het Uniemechanisme voor civiele bescherming/rescEU verder te versterken om het aanleggen van grotere voorraden van essentiële middelen en de coördinatie van de verdeling ervan in Europa te faciliteren. Deze verhoging komt bovenop andere verhogingen voor dezelfde rubriek ten bedrage van in totaal 423,3 miljoen EUR die de Commissie met OGB nr. 1/2020 had voorgesteld.

Omdat er geen ruimte is voor herschikkingen binnen rubriek 3, stelt de Commissie, in lijn met het eveneens vandaag ingediende voorstel tot wijziging van de MFK-verordening om de beperkingen inzake de werkingssfeer van dit instrument op te heffen, in OGB nr. 2/2020 voor om de overkoepelende marge voor vastleggingen te gebruiken voor het volle bedrag van 2 042,4 miljoen EUR dat in het kader van dit speciale instrument beschikbaar is.

Daarnaast gaat OGB nr. 2/2020 vergezeld van een voorstel tot wijziging van Besluit (EU) 2020/265 betreffende de terbeschikkingstelling van middelen uit het flexibiliteitsinstrument in 2020. Met dit voorstel, waardoor het totale voorgestelde beschikbaar te stellen bedrag wordt verhoogd met 316,3 miljoen EUR, komt de totale beschikbaarstelling in 2020 uit op 1 094,4 miljoen EUR en is het voor dit speciale instrument beschikbare bedrag volledig opgebruikt.

Tot slot stelt de Commissie als laatste redmiddel voor om de marge voor onvoorziene uitgaven voor 2020 te mobiliseren ten bedrage van 714,6 miljoen EUR om de vastleggingskredieten in verband met uitgaven van rubriek 3 in de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2020 volledig te kunnen financieren boven het vastleggingenplafond.

2.RECHTVAARDIGING VAN DE MOBILISERING VAN DE MARGE

2.1.INLEIDING

Verordening (EU) 2016/369 bepaalt dat bij een door de mens of de natuur veroorzaakte ramp die zich voordoet of kan voordoen noodhulp kan worden verstrekt indien de omvang en de gevolgen van de ramp zo uitzonderlijk groot zijn dat er ernstige en verstrekkende humanitaire gevolgen zijn in een of meer lidstaten, en alleen in uitzonderlijke omstandigheden wanneer geen ander voor de lidstaten of de Unie beschikbaar instrument toereikend is.

Het “severe acute respiratory syndrome coronavirus 2” (SARS-CoV-2) en de erdoor veroorzaakte ziekte (COVID-19) zijn door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) successievelijk uitgeroepen tot noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang en wereldwijde pandemie. De gevolgen van de uitbraak voor de volksgezondheid zijn zeer ernstig en wijdverspreid in de hardst getroffen lidstaten, en blijven verergeren naarmate ze zich in meer lidstaten doen gevoelen.

Het Uniemechanisme voor civiele bescherming/rescEU is zowel bij OGB nr. 1/2020 als OGB nr. 2/2020 versterkt, er is een investeringsinitiatief Coronavirusrespons gelanceerd om de Europese structuur- en investeringsfondsen in te zetten, en nog andere instrumenten van de Unie leveren een bijdrage om de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid mede te helpen lenigen. Vanwege de enorme omvang van de uitdaging is een krachtig antwoord op de humanitaire gevolgen met betrekking tot de volksgezondheid van de uitbraak in de Unie evenwel nodig.

Dit alles in aanmerking genomen, stelt de Commissie voor het instrument voor noodhulp waarin Verordening (EU) 2016/369 voorziet, te heractiveren en te wijzigen in verband met de COVID-19-uitbraak.

2.2.DE MARGE VOOR ONVOORZIENE UITGAVEN ALS LAATSTE REDMIDDEL

In artikel 13, lid 1, van de MFK-verordening wordt de marge voor onvoorziene uitgaven omschreven als laatste redmiddel om op onvoorziene omstandigheden te reageren. Overeenkomstig punt 14 van het Interinstitutioneel Akkoord van 2 december 2013 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer heeft de Commissie de mogelijkheid onderzocht om aanzienlijke bedragen binnen de bestaande begroting te herschikken. In de begroting voor 2020 had de Commissie reeds voorgesteld om de niet toegewezen marge onder het maximum voor vastleggingen van rubriek 3 volledig te gebruiken. Voorts is 778,1 miljoen EUR van het flexibiliteitsinstrument aangesproken in de goedgekeurde begroting. Er is bijgevolg geen ruimte meer voor herschikkingen binnen deze rubriek.

Bij OGB nr. 1/2020 en nr. 2/2020 is voorgesteld het resterende bedrag van het flexibiliteitsinstrument te mobiliseren om tot een bedrag van in totaal 1 094,4 miljoen EUR te komen. Het aanspreken van de overkoepelende marge voor vastleggingskredieten is nu gereserveerd voor groei en werkgelegenheid en migratie en veiligheid, en omvat dus geen mobilisering voor maatregelen in verband met de COVID-19-uitbraak. Daarom stelt de Commissie vandaag voor de MFK-verordening te wijzigen om de beperking van het toepassingsgebied van de overkoepelende marge voor vastleggingskredieten op te heffen en het volledige beschikbare bedrag bij OGB nr. 2/2020 te mobiliseren voor het instrument voor noodhulp en een verdere versterking van rescEU. Aangezien het gecombineerde bedrag van de overkoepelende marge voor vastleggingskredieten en het flexibiliteitsinstrument ontoereikend is om de voorgestelde verhoging van de vastleggingskredieten te financieren, is de marge voor onvoorziene uitgaven als laatste redmiddel het enige instrument dat ter beschikking staat om de resterende extra uitgaven boven het maximum van rubriek 3 te financieren.

2.3.BUDGETTAIRE GEVOLGEN VAN ONVOORZIENE OMSTANDIGHEDEN IN 2020

De Commissie stelt voor 714,6 miljoen EUR te mobiliseren via de marge voor onvoorziene uitgaven om de extra behoeften in verband met de reactivering van het ESI te dekken.

In de overeenkomstige betalingskredieten zal worden voorzien binnen het maximum voor betalingen van 2020 (en verder). Het is bijgevolg niet nodig om de marge voor onvoorziene uitgaven voor betalingen te mobiliseren.