MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT FINANCIËLE PROGRAMMERING 2002-2006 Rubrieken 3 en 4 van de financiële vooruitzichten

De financiële vooruitzichten geven een algemeen kader per grote uitgavencategorie, dat moet worden gedetailleerd wil de Commissie de verrichtingen in een middellangetermijnverband plaatsen. De budgetten voor 2000-2006 zijn na de Europese Raad van Berlijn over Agenda 2000 vastgesteld als integrerend deel van het Interinstitutioneel Akkoord over de verbetering van de begrotingsprocedure. Dit is echter nog geen meerjarige financiële programmering. Deze laatste is het instrument dat de diensten in staat stelt de verschillende beleidsmaatregelen en acties van de Gemeenschap te plannen. Een in juli 2000 met de begrotingsautoriteit bereikte overeenkomst voorziet in een stelselmatig onderzoek van de verenigbaarheid van de programma's met de financiële vooruitzichten. De Commissie heeft toegezegd de financiële programmering van de rubrieken 3 (intern beleid) en 4 (extern beleid) vast te stellen en aan de begrotingsautoriteit mede te delen.

De prognoses blijven van indicatieve aard en lopen dus niet vooruit op eventuele besluiten die tijdens de toekomstige begrotingsprocedures kunnen worden genomen of initiatieven van de Commissie betreffende nieuwe programma's voor verschillende begrotingsjaren.

Financiële programmering van de rubrieken 3 en 4 van de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006

(1) Rubriek 3 : Intern beleid

De bijgevoegde tabellen betreffen de periode 2000-2006. De bedragen voor de jaren 2000-2002 zijn reeds goedgekeurd of voorgesteld in het kader van de begrotingsprocedure van het betrokken jaar. Om redenen van coherentie zijn de prognoses voor de periode 2003-2006 opgesteld volgens de nomenclatuur van het voorontwerp van begroting 2002.

Opgemerkt moet worden dat de toewijzing van ruim 4/5 van de uitgaven binnen deze rubriek wordt bepaald door de bedragen die volgens de medebeslissingsprocedure voor de meerjarenprogramma's zijn goedgekeurd, waaraan een klein aantal belangrijke programma's met referentiebedragen moet worden toegevoegd.

Onderscheid moet dus worden gemaakt tussen drie soorten uitgaven:

-De goedgekeurde of voorgestelde meerjarenprogramma's, waarvan de bedragen worden geprogrammeerd overeenkomstig het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 over de opname van financiële bepalingen in de wetgevingsbesluiten. Het gaat hier om twee categorieën: de reeds door de wetgever goedgekeurde programma's (in de tabellen aangeduid met de letter «d» voor goedgekeurd of de letter «c» voor goedgekeurd volgens de medebeslissingsprocedure) en de programma's die door de Commissie zijn voorgesteld maar nog niet door de wetgever goedgekeurd (in de tabellen aangeduid met de letter «p»).

-De meerjarenprogramma's die ten einde lopen en waarvoor nog geen verlenging of vernieuwing is voorgesteld. Deze bedragen zijn in de meeste gevallen geëxtrapoleerd met de verwachte budgettaire deflator 2% per jaar (in de tabellen aangeduid met de letter «e» en cursief gedrukte cijfers).

-Acties die niet op meerjarenprogramma's berusten en die zijn samengebracht onder de benaming «overige acties», waarvan wordt verondersteld dat de groei in de meeste gevallen even hoog zal zijn als de budgettaire deflator (2% per jaar) vanaf het voorontwerp van begroting 2002.

De financiële programmering wordt gegeven per titel van de begroting. Binnen elke titel worden de meerjarenprogramma's afzonderlijk opgesomd, terwijl de bedragen voor de overige acties zijn samengevoegd.

(a) Opmerkingen

De maxima van rubriek 3 voor de periode 2000-2006 zijn die van de financiële vooruitzichten die voor die periode zijn vastgesteld, uitgedrukt in lopende prijzen. De prognoses voor de verschillende beleidsterreinen waarvoor nog geen budgettair of wetgevend besluit is genomen zijn zuivere extrapolaties tegen een groei van 2% per jaar, behalve in de gevallen waarin mag worden aangenomen dat de uitgaven op het huidige peil zullen worden gehouden of sneller zullen toenemen in verband met de beleidsprioriteiten.

De volgende aspecten moeten worden onthouden:

-Onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO): dit blijft het voornaamste uitgaventerrein (ruim 60% van rubriek 3). De toewijzingen voor de periode 2000-2002 stemmen overeen met de programmering voor het Vijfde Kaderprogramma, verhoogd met het in 1999 overgeschreven bedrag (120 miljoen EUR) dat bestemd was om te voorzien in de dringende wederopbouwbehoeften van Kosovo. Voor 2002 bevat het geplande bedrag van 4,055 miljard EUR de laatste tranche van 45 miljoen EUR van het herstel van het bovengenoemde bedrag.

-2002 is niet alleen het laatste jaar van het Vijfde Kaderprogramma, maar ook het beginjaar van het nieuwe kaderprogramma. Voor dit nieuwe programma stelt de Commissie een budget van 17,5 miljard EUR voor de periode 2003-2006 voor.

-Een aantal programma's van groot financieel belang (gemiddeld ruim 30 miljoen EUR per jaar) is sedert het eerste jaar van de lopende financiële vooruitzichten goedgekeurd,

-in het kader van de medebeslissingsprocedure: SOCRATES 2000-2006 (B3-1001), Jeugd 2000-2006 (B3-1010), Cultuur 2000-2004 (B3-2008), TEN 2000-2006 (Vervoer B5-700, Energie B5-710, Telecom B5-720), LIFE III 2000-2004 (B4-320);

-bij besluit van de Raad met een financieel referentiebedrag: LEONARDO 2000-2006 (B3-1021), MEDIA PLUS 2001-2005 (B3-201), Programma voor ondernemingen en ondernemerschap 2001-2005 (B5-510 en B5-511) en Europees Vluchtelingenfonds 2000-2004 (B5-81).

-Rekening is gehouden met de hoge beleidsprioriteit die is toegekend aan de acties op het gebied van de volksgezondheid. In mei 2000 is een programma 2001-2006 voorgesteld. In afwachting van de goedkeuring van deze nieuwe strategie op het gebied van de volksgezondheid zijn de zes programma's die eind 2000 en eind 2001 moesten worden afgerond tot eind 2002 verlengd (B3-4308). Dezelfde beleidsprioriteit gaat naar de voedselveiligheid (B3-4), waar overwogen wordt een Europese voedselautoriteit op het richten, en de veiligheid in het lucht- en zeevervoer (B2-7), waarvoor twee agentschappen zijn voorgesteld.

-De huidige financiële programmering vertoont een dalende ontwikkeling op enkele terreinen omdat bepaalde acties ten einde lopen. Dit is bijvoorbeeld het geval vanaf 2003 voor de begrotingsplaatsen "voorlichting en communicatie" (B3-3), vooral als gevolg van de voltooiing van de voorlichtingscampagne over de euro. Eventuele nieuwe initiatieven in de plaats van deze acties zullen worden aangerekend op de beschikbare ruimte onder het maximum van de rubriek, zoals hieronder wordt vermeld.

-Deze programmering is opgesteld op basis van de maxima voor de Europese Unie van de huidige 15 lidstaten. De maxima zullen worden aangepast wanneer de Unie wordt uitgebreid, om rekening te houden met de uitgavenbehoeften die het gevolg zijn van de uitbreiding, overeenkomstig de bepalingen ter zake in het Interinstitutioneel Akkoord.

(b) Beschikbare ruimte onder het maximum van de rubriek

Enkele opmerkingen dienen te worden gemaakt over de marge tussen de huidige financiële programmering van rubriek 3 en het maximum voor deze rubriek in de financiële vooruitzichten:

-De programmering van rubriek 3 leidt tot een min of meer constante ruimte van 190-270 miljoen EUR in de periode 2003-2005, welke oploopt tot ongeveer 350 miljoen EUR aan het einde van de programmeringsperiode (2006). Uit het oog mag echter niet worden verloren dat deze programmering gebaseerd is op een veronderstelde budgettaire deflator van 2% per jaar vanaf 2002. Mocht de deflator 0,5 procentpunt lager liggen, dan zal het maximum naar beneden moeten worden herzien en zal de ruimte in 2006 ongeveer 150 miljoen EUR kleiner zijn.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

-De ruimte moet ook dienen voor de bekostiging van nieuwe voorbereidende acties, proefprojecten en eventuele andere maatregelen om het hoofd te bieden aan nieuwe omstandigheden. Het is mogelijk dat de Commissie op basis van voorbereidende acties nieuwe programma's voorstelt waarvan de omvang en de begrotingstoewijzingen nu nog niet kunnen worden voorspeld.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

LEGENDE:

D: goedgekeurd

C: goedgekeurd volgens de medebeslissingsprocedure

P: voorstel voor een besluit van de Raad

E: raming (cijfers cursief)

Pc: voorstel voor medebeslissingsprocedure

Pm: zal later worden bepaald

Groei: gemiddelde jaarlijkse groei in de periode 2000-2006

06/01: groei 2006/2000 // Opmerkingen:

Vette letters geven het totaal van de titel aan.

Cursieve cijfers zijn ramingen op basis van een gemiddelde jaarlijkse groei van 2%, tenzij anders berekend.

(2) Rubriek 4: Extern beleid

De programmering is voor rubriek 4 "Extern beleid" op dezelfde wijze opgesteld als voor rubriek 3. De bedragen voor 2000 en 2001 zijn dus de bedragen die de begrotingsautoriteit heeft goedgekeurd volgens de jaarlijkse procedure. De cijfers voor 2002 zijn het voorstel van het VOB 2002.

In tegenstelling tot het grootste gedeelte van rubriek 3, waar de verschillende programma's overeenkomen met specifieke begrotingsplaatsen, is rubriek 4 ingedeeld naar geografisch gebied (met verschillende begrotingsplaatsen) of naar thema. Dit betekent dat de vaststelling - of, aan de andere kant, het verstrijken - van een rechtsgrond niet uit de tabel kan worden afgelezen. Bij de ontwikkeling van de geografische of thematische hoofdstukken tijdens de periode is evenwel rekening gehouden met mogelijke veranderingen in de programma's.

(a) Periode 2000-2006: algemene opmerkingen

De recente geopolitieke gebeurtenissen in Midden- en Oost-Europa hebben een grote invloed gehad op het externe beleid van de Europese Unie: de meeste bijstandsprogramma's (MEDA, TACIS en CARDS) zijn immers ingesteld in het laatst decennium (PHARE in 1989). In 1995 heeft de Gemeenschap nieuwe strategieën vastgesteld voor de uitbreiding van de Europese Unie met de geassocieerde LMOE en de versterking van de partnerschappen tussen de Europese Unie en de derde landen aan de Middellandse Zee, de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS) en de ontwikkelingslanden van Azië en Latijns-Amerika. Bovendien hebben de crisisinterventies van de EG naar aanleiding van conflicten en natuurrampen in verschillende regio's van de wereld (zoals Centraal-Afrika, de Balkan, Midden-Amerika, Oost-Timor) in de laatste jaren steeds aan belang gewonnen.

De vastleggingskredieten voor het externe beleid zijn opgetrokken van 1,9 miljard EUR in 1990 tot 8,2 miljard in 2000 en 8,6 miljard voor 2001 (met inbegrip van de pretoetredingsstrategie: 1,62 miljard EUR voor PHARE, 1,08 miljard voor ISPA en 540 miljoen voor SAPARD).

Volgens de financiële vooruitzichten bij het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 stijgt het maximum van rubriek 4 van 4,627 miljard EUR in 2000 tot 4,787 miljard in 2006 tegen constante prijzen van 2000. De bijkomende financiële behoeften van de Balkan hebben de oorspronkelijke programmering echter grondig veranderd: daar een herziening van de financiële vooruitzichten - en met name een verhoging van het maximum van rubriek 4 - niet mogelijk was, werd aan deze bijkomende behoeften voldaan door - naast de inzet van het flexibiliteitsinstrument in 2000 en 2001 - een grondige herziening van de externe strategieën. De Commissie heeft een belangrijke inspanning geleverd om de middelen binnen rubriek 4 te herschikken aan de hand van specifieke criteria.

Deze herschikking werd volgens de volgende krachtlijnen uitgevoerd:

-het geopolitieke gewicht en de prioriteit die aan bepaalde regio's worden gehecht;

-de armoedegerichtheid van de externe programma's;

-de resultaten van het beheer van deze programma's door de Commissie.

(b) Financiële programmering van rubriek 4: basiselementen

Zoals reeds werd vermeld, behelsde de financiële programmering bij het VOB 2001 een voorstel tot herziening van de financiële vooruitzichten om te kunnen voldoen aan de belangrijke financieringsbehoeften van het programma voor de Balkanregio. De begrotingsautoriteit heeft echter geen overeenkomst over deze herziening kunnen bereiken.

Bovendien heeft de vaststelling - of vernieuwing - in 2000 van belangrijke bijstandsprogramma's zoals CARDS, MEDA en TACIS ongetwijfeld een invloed gehad op de programmering van rubriek 4.

De nieuwe programmering is verenigbaar met de financiële referentiebedragen die de Raad heeft vastgesteld voor MEDA (5,35 miljard EUR) en CARDS (4,65 miljard EUR); voor de overige financiële interventies vertoont de financiële programmering relatief kleine veranderingen ten opzichte van die welke de Commissie in mei 2000 heeft aangenomen.

Het budget voor de NOS is geprogrammeerd op 3,66 miljard EUR, hetgeen meer is dan het financiële kader dat de Raad heeft vastgesteld voor het TACIS-programma (3,138 miljard EUR). Hoewel dit bedrag iets kleiner is dan het budget van 3,68 miljard dat in de programmering van vorig jaar werd voorgesteld (een vermindering met ongeveer 24 miljoen EUR), zal het de Commissie in staat stellen tijdens de referentieperiode voldoende macrofinanciële bijstand te verlenen.

In de laatste vier jaren van de periode (2003-2006) zal de ruimte toenemen van 211 tot 400 miljoen EUR. Dit zal de Commissie in staat stellen het hoofd te bieden aan onvoorziene gebeurtenissen in haar externe betrekkingen en de externe programma's te versterken wanneer dat nodig is.

Het totale bedrag dat voor rubriek 4 in 2002 wordt voorgesteld is 4,82 miljard EUR, hetgeen minder is dan het bedrag in de begroting 2001. Dit is te wijten aan het gebruik van het flexibiliteitsinstrument (200 miljoen EUR) voor 2001, waardoor gepaste bijstand kon worden verleend aan de Balkan zonder belangrijke gevolgen voor de overige externe programma's.

De externe prioriteiten die de Commissie voor 2002 heeft vastgesteld, de samenwerking met het Middellandse-Zeegebied en de ontwikkelingssamenwerking (zonder de pretoetredingsstrategie, die onder rubriek 7 valt), zijn ook doelstellingen voor de middellange termijn.

De regio van de Middellandse Zee is een bevoorrecht samenwerkingsterrein, hetgeen de hoogte van het budget verklaart. De Europese Unie heeft behoefte aan nauwere banden met haar onmiddellijke buurlanden en ondersteunt daarom hun ontwikkeling naar stabiliteit en democratie. Het beheer van de programma's, met name van MEDA, moet echter worden verbeterd qua rendement en impact: dit rechtvaardigt een beperkt bedrag aan vastleggingskredieten in dit stadium en een verhoging ervan tegen het einde van de programmaperiode.

Bij de overige regionale interventies, zoals de technische en economische samenwerking met Azië en Latijns-Amerika, wordt de nadruk gelegd op verlichting van de armoede, met specifieke steun voor de volksgezondheid en het onderwijs. Het budget voor Azië vertoont een jaarlijkse stijging in de loop van de periode (+ 1,4%), maar de bijstand aan Latijns-Amerika zal iets worden verlaagd (gemiddeld met 1,1% per jaar): dit heeft vooral te maken met de slechte uitvoeringsresultaten en de geleidelijke afloop van specifieke programma's (bijvoorbeeld de wederopbouw na de wervelstorm Mitch in Midden-Amerika). Gehoopt wordt dat het proces van rationalisatie van het beheer van de externe bijstandsprogramma's de efficiëntie van het optreden van de Gemeenschap in deze regio zal verbeteren.

In de Balkan heeft het CARDS-programma tot doel de wettelijke en budgettaire grondslag voor de activiteiten van de EG in Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de VJRM en de FRJ (Servië, Kosovo en Montenegro) te verstevigen. Het programma behelst een stabiel of afnemend (BiH) budget per land, behalve voor Montenegro, Kroatië, Kosovo en Servië, waar een verhoging van de steun gewettigd is door de politieke veranderingen (in 2000 en 2001 mogelijk door gebruikmaking van het flexibiliteitsinstrument).

Het bijstandsprogramma voor Zuid-Afrika is van groot politiek belang en is sterk gericht op de armoede: daarom zal de financiële inspanning tijdens de periode op het huidige peil worden gehouden (de volgens de medebeslissingsprocedure vastgestelde verordening voorziet in een jaarlijkse toewijzing van 125 miljoen EUR).

Wat het thematische aspect betreft stelt de Commissie voor de totale toewijzing voor de voedselhulp te verhogen (met gemiddeld 2,7% per jaar); deze is bestemd voor de armen en moet dus worden voortgezet.

Het budget voor de "overige samenwerkingsacties" ondergaat een gemiddelde jaarlijkse verlaging van 0,5%, vooral als gevolg van de nieuwe ramingen van de financiële behoeften voor de visserijovereenkomsten (met name met Marokko). In deze afdeling is al een belangrijke rationalisatie-inspanning geleverd door samenvoeging van begrotingsplaatsen volgens thema: geografisch, ecologisch, sociaal of volgens eindgebruiker (NGO's).

Op de humanitaire hulp mag niet worden besnoeid, gezien de goede resultaten, de zichtbaarheid en de gerichtheid ervan op de armste bevolkingsgroepen die door een crisis zijn getroffen. De groei zal gemiddeld 1% per jaar bedragen.

Ten slotte zal de pretoetredingssteun aan Cyprus, Malta en Turkije onder rubriek 4 blijven vallen. Overdracht van deze middelen is alleen mogelijk na een herziening van de financiële vooruitzichten. Momenteel hebben Cyprus en Malta hun eigen pretoetredingsinstrument, terwijl de rechtsgrond voor Turkije in voorbereiding is (er mag aan worden herinnerd dat de meeste financiële steun voor Turkije uit het MEDA-programma komt).

Conclusie: de huidige programmering maakt het mogelijk tijdens de periode geleidelijk een marge op te bouwen waarmee onvoorziene gebeurtenissen op het gebied van de externe betrekkingen kunnen worden opgevangen, de programma's waar nodig versterkt en de fluctuaties van de deflator gecompenseerd. De meerjarige programmering is indicatief.

Dit voorstel is verenigbaar met de prioriteiten en doelstellingen op middellange termijn van de Commissie. De gekozen aanpak zorgt voor een goed evenwicht tussen de vereiste ondersteuning van regio's die van geopolitiek belang voor de EU zijn en de verplichting de armere regio's in de wereld financiële hulp te bieden. Voorts is rekening gehouden met de door de financiële vooruitzichten opgelegde beperkingen en de voorbije en huidige resultaten van de verschillende programma's, alsook met de mogelijke versterking van programma's in het licht van betere resultaten en nieuwe behoeften.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>