Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de invoering van een mechanisme ter erkenning van diploma's ten behoeve van beroepswerkzaamheden welke binnen de werkingssfeer van de liberaliseringsrichtlijnen en van de richtlijnen houdende overgangsmaatregelen vallen, en tot aanvulling van het algemene stelsel van erkenning van diploma's"

(96/C 295/09)

De Raad heeft op 11 april 1996 besloten, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 49 en 57 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 20 juni 1996 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Barrow.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 337e Zitting (vergadering van 10 juli 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 103 stemmen voor en 2 tegen, bij 6 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Algemene opmerkingen

Het Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met het voorstel van de Commissie, maar wenst daarbij de volgende kanttekeningen te plaatsen:

1.1. Voor de wederzijdse erkenning van diploma's in de hele Europese Unie moet een aantal verschillende, verwarrende en elkaar overlappende situaties worden vergeleken. Desalniettemin gaat het hier om een beleidsterrein dat essentieel is voor de ontwikkeling van werkelijk vrij verkeer en dat de Europese Unie "dichter" bij de burger kan helpen brengen. Duidelijkheid, bondigheid en eenvoudig taalgebruik zijn dus van groot belang om op dit ronduit onoverzichtelijke terrein een allesomvattend beleid te ontwikkelen dat niet alleen voor de burger maar ook voor de regeringen van de lid-staten, die de voorgestelde regeling in nationale wetgeving moeten omzetten, begrijpelijk is.

1.1.1. Het Comité ziet in dat het opstellen van één enkele tekst die ongeveer 35 bestaande maatregelen en regelingen inzake de erkenning van diploma's samenvoegt, bijwerkt, verder uitwerkt en aanvult, geen sinecure is. De Commissie is er z.i. wonderwel in geslaagd veel te zeggen met relatief weinig woorden. Het Comité erkent dat eventuele grondige wijzigingen, waarmee wordt getracht eerder genomen beslissingen te vereenvoudigen, wellicht alleen het tegenovergestelde effect zouden hebben en de behandeling in de Raad zouden kunnen bemoeilijken. Het Comité is echter bang dat het voorstel in zijn huidige versie misschien niet zo duidelijk is voor de doelgroep, die immers niet uit "insiders" bestaat, niet betrokken is geweest bij de EU-besluitvorming en niet op de hoogte is van alle uitvoerige discussies die over dit onderwerp zijn gehouden.

1.1.2. Het Comité begrijpt ook dat de specifieke terminologie die in het voorstel wordt gebruikt, naar de bestaande EU-wetgeving verwijst, maar betreurt het dat de Commissie niet één keer de formule "burger die in een andere lid-staat wil wonen of werken" in de mond heeft genomen. In plaats daarvan geeft zij de voorkeur aan de verouderde en afstandelijke term "migrant" (in de Nederlandse tekst worden de termen "betrokkene" en "belanghebbende" gebruikt - vert.). Dit in tegenstelling tot de voorstellen van de Commissie voor de IGC en de bepalingen inzake burgerschap en vrij verkeer van personen, zoals vervat in artikel 8 van het huidige Verdrag.

1.1.3. Het Comité wil de Commissie er verder toe aansporen in het voorstel sekse-neutrale terminologie te gebruiken (Engelse versie).

1.2. In het nieuwe voorstel wordt een mechanisme ingevoerd ter erkenning van diploma's ten behoeve van beroepswerkzaamheden die niet onder de algemene stelsels van de richtlijnen 89/48/EEG en 92/51/EEG vallen. Ook hier wordt weer uitgegaan van wederzijds vertrouwen en van de "veronderstelling" dat elke persoon die een volledige beroepskwalificatie in een lid-staat heeft ontvangen de nodige kwalificaties bezit om hetzelfde beroep uit te oefenen in een andere lid-staat. Indien uit het vergelijkend onderzoek van diploma's blijkt dat de vereiste kennis en kwalificaties slechts gedeeltelijk overeenstemmen, moet de lid-staat van bestemming de aanvrager de "mogelijkheid" bieden aan te tonen dat hij de kennelijk ontbrekende kennis en kwalificaties heeft verworven (artikel 3, lid 1).

Het Comité neemt kennis van het feit dat de vorige algemene stelsels goed functioneerden, dat er geen klachten zijn binnengekomen en dat uit overleg met de belangrijkste beroepsorganisaties op Europees niveau is gebleken dat het huidige voorstel op dezelfde voet verder kan gaan. Toch moet de Commissie waakzaam blijven en erop toezien dat vrije beroepsuitoefening gewaarborgd is; indien nodig moet zij ook klaar staan om in te grijpen. Verder moet zij het verslag van D.-G. XXII en D.-G. XV over de tenuitvoerlegging van de algemene stelsels voor de erkenning van hogere diploma's bestuderen om te voorkomen dat de gestelde problemen zich bij de toepassing van deze richtlijn niet weer voordoen. Bovendien zal er nog wat aan het principe van wederzijdse erkenning op grond van bovengenoemde "veronderstelling" moeten worden gesleuteld indien of wanneer de EU wordt uitgebreid. Ten slotte dient de Commissie bij het EP en het ESC verslag uit te brengen over de toepassing van de richtlijn en moet het stelsel worden herzien vóór er sprake kan zijn van nieuwe toetredingen.

2. Bijzondere opmerkingen

2.1. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan de term "migrant" (in de Engelse versie - vert.) te vervangen door "burger die in een andere lid-staat wil wonen of werken" en in het begin van het voorstel naar artikel 8 van het Verdrag te verwijzen.

2.2. Artikel 1 (Toepassingsgebied) 2.2.1. Het toepassingsgebied van de richtlijn (zie bijlage A) is vastgesteld na overleg van de Commissie met de belangrijkste Europese beroepsorganisaties.

2.2.2. Het Comité vindt dat er voldoende overleg is gepleegd en dat met dit overleg voldoende rekening is gehouden. Ook de nationale of sectorale beroepsorganisaties die belang hebben bij deze richtlijn, zijn door de Commissie naar tevredenheid geraadpleegd. Doen zich evenwel problemen voor tijdens de bilaterale onderhandelingen, dan zou de Commissie de nationale beroepsorganisaties de helpende hand kunnen bieden.

2.2.3. De Commissie heeft terecht te ingewikkelde details met betrekking tot hoger-onderwijsopleidingen of specifieke beroepen die in vroegere richtlijnen zijn geregeld, vermeden.

2.3. Artikel 2 (Voorlichting) 2.3.1. Hoewel in de lid-staten goede en toegankelijke informatie over de "reglementering" die voor een bepaald beroep geldt, voorhanden is, vindt het Comité dat dergelijke informatie begrijpelijk moet zijn voor diegenen voor wie ze bestemd is en zowel in het gastland als in het land van herkomst in alle EU-talen beschikbaar moet zijn. Er moet een vereenvoudigde en bijgewerkte EU-brochure over de wederzijdse erkenning van diploma's worden opgesteld en op grote schaal onder m.n. ondernemers worden verspreid via de "Euro Info Centres" (EIC) en organisaties uit het bedrijfsleven (branche-organisaties en colleges).

2.4 Artikel 3 (Erkenning van diploma's) 2.4.1. Zoals gezegd in paragraaf 1.2.1, vertrouwt het Comité erop dat het principe van wederzijdse erkenning in het nieuwe algemene stelsel geen dode letter zal zijn. De Commissie moet ervoor zorgen dat het vergelijkend onderzoek van diploma's en kwesties als gedeeltelijke overeenstemming en bijkomende "mogelijkheden" om "aan te tonen" dat men bepaalde kennis en vaardigheden heeft verworven, niet degenereren tot kunstmatige belemmeringen van vrij verkeer. Er moet ook een vastomlijnde en duidelijke procedure komen voor het recht om overeenkomstig de nationale wetgeving van de ontvangende lid-staat beroep aan te tekenen. De termijn voor het aantekenen van beroep moet stroken met de desbetreffende wettelijke bepalingen of voorschriften van de betrokken lid-staat en mag maximaal zes maanden bedragen. Daarenboven moeten afgewezen kandidaten op de hoogte worden gesteld van de redenen waarom hun diploma's niet werden erkend.

2.5. Artikelen 4-7 (Erkenning van beroepskwalificaties en beroepservaring) 2.5.1. Het Comité constateert dat de verschillende referentieperiodes, de gemeenschappelijke definities en de basisprocedures precies volgens het advies van de geraadpleegde beroepsorganisaties werden vastgesteld en overeenstemmen met de vorige richtlijnen. Van het "bewijs van goed zedelijk gedrag" kan mogelijk misbruik worden gemaakt. Overeenkomstig artikel 7 rust de bewijslast op het land van herkomst, waarbij met de grootste omzichtigheid te werk moet worden gegaan.

2.5.2. Bovendien merkt het Comité op dat de Commissie het woord "bedrijfsleider", dat ook in de liberaliserings- en overgangsrichtlijnen wordt gebruikt, in artikel 4 vervangen heeft door de woorden "in een leidinggevende functie". Deze formulering ("een leidinggevende functie") is onder meer terug te vinden in artikel 3, lid 1, sub a), van Richtlijn 64/427/EEG alsook in artikel 7, lid 1, sub a) en b) van Richtlijn 68/366/EEG en in artikel 2, lid 1, sub a) en b) van Richtlijn 82/489/EEG. Overigens verschaft de door de Commissie in artikel 5 voorgestelde definitie van "werkzaamheid van bedrijfsleider" meer duidelijkheid, omdat hier de verantwoordelijkheden van een ondernemer worden omschreven.

2.6. Artikel 5 2.6.1. Het Comité stelt voor, de woorden "industriële of commerciële" in artikel 5 te schrappen, zodat de zin als volgt komt te luiden: "... in een onderneming van de overeenkomstige bedrijfstak werkzaam is geweest".

2.6.2. In de ogen van het Comité volstaat het niet om als lid van het leidinggevend personeel belast te zijn geweest met commerciële taken, zoals de omschrijving in artikel 5, sub c) luidt. Ook technische vaardigheden zijn vereist. Met name in het geval van ambachtelijke ondernemingen en activiteiten en in de kunstnijverheid is zulks van cruciaal belang.

Artikel 5, sub c) moet dus als volgt worden geformuleerd:

"c) hetzij als lid van het leidinggevend personeel, belast met commerciële en technische taken en verantwoordelijk voor ten minste één afdeling van de onderneming."

2.7. Artikel 6 2.7.1. In verband met artikel 6 vestigt het Comité de aandacht op de bekendmaking van de Commissie betreffende bewijzen van de duur en de aard van de beroepswerkzaamheden die in het land van herkomst werden uitgeoefend (). In de bijlage bij deze bekendmaking zet de Commissie uiteen hoe deze bewijzen kunnen worden geleverd.

2.7.2. Ter wille van de duidelijkheid alsook ter vereenvoudiging van de toepassing ervan, dienen in artikel 6 de volgende woorden te worden toegevoegd:

"Het bewijs dat aan de in artikel 4 omschreven voorwaarden is voldaan, wordt geleverd door een door de bevoegde autoriteit of het bevoegde lichaam van de lid-staat van oorsprong of van herkomst afgegeven verklaring, waarmee de betrokkene zijn verzoek om in de ontvangende lid-staat de betrokken werkzaamheid of werkzaamheden op een bepaalde wijze en gedurende een bepaalde tijd te mogen uitoefenen dient te staven."

2.8. Artikel 8 (Wijziging van het algemeen stelsel) 2.8.1. De aanvullingen op de Richtlijnen 89/48/EEG en 92/51/EEG zijn duidelijk.

2.9. Artikelen 9-11 (Bepalingen van institutionele aard) 2.9.1. Het Comité meent dat de comitologieprocedure die wordt uiteengezet in de artikelen 9 en 10 van de richtlijn, niet mag worden toegepast op de bepalingen van artikel 4. Dit artikel geeft de essentie van de bestaande overgangs- en liberaliseringsrichtlijnen weer, aangezien het de belangrijkste bepalingen daaruit overneemt. De kern van het voorstel voor een richtlijn is dus terug te vinden in artikel 4, dat daarmee het belangrijkste artikel is. Dergelijke essentiële bepalingen kunnen enkel worden gewijzigd volgens de standaardprocedure voor de wijziging van richtlijnen, waarbij zowel Raad, Parlement als Comité dienen te worden betrokken. Via de door de Commissie in artikel 10 voorgestelde procedure kunnen hoogstens de in bijlage A opgenomen lijsten worden gewijzigd.

2.9.2. Het Economisch en Sociaal Comité kan er tevens mee instemmen dat de samenstelling van het comité aan het geldende model beantwoordt. Toch wil het Comité de Commissie ertoe aansporen erover te waken dat de betrokken branche-organisaties actief bij de uitvoering en controle van de richtlijn worden betrokken. Het overleg en de contacten met het comité kunnen worden opgevoerd, er kunnen hoorzittingen worden georganiseerd, het Economisch en Sociaal Comité moet volledige inzage krijgen in de rapporten waarin de stand van zaken wordt weergegeven en het CEDEFOP kan zich wellicht op meer doeltreffende wijze bezig houden met het controleren en vergelijken van attesten van nieuwe vaardigheden en opleidingen.

2.10. Artikelen 12-16 (Slotbepalingen) 2.10.1 Het Comité stelt voor, lid 1 van artikel 14 als volgt te wijzigen:

"... om binnen twee jaar na de goedkeuring ervan aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen ...."Brussel, 10 juli 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité C. FERRER

() PB nr. C 81 van 13. 7. 1974, blz. 1 tot 13.