27. 11. 78 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 283/11 
Bladzijde 6, paragraaf 2.3 
Vóór de laatste alinea van paragraaf 2.3 de volgende passage in te voegen: 
„Gezien evenwel de te verwachten ontwikkeling van de werkloosheid en in het bijzonder het grote 
aantal schoolverlaters dat op de arbeidsmarkt verschijnt, dient de Commissie, zonder afbreuk te 
doen aan de vrijheid van onderhandelen tussen de sociale partners, beslist een voorstel voor een 
communautair kaderinstrument inzake arbeidstijdverkorting aan de Raad voor te leggen. 
Dit kaderinstrument moet verschillende mogelijkheden voor feitelijke verkorting van de werktijd 
aangeven waarover binnen elke Lid-Staat dient te worden onderhandeld. Van deze mogelijkheden 
kunnen worden genoemd: 
— verkorting van de werkweek; 
— verlaging Van de pensioengerechtigde leeftijd; 
— verlenging van de vakantie (met doorbetaling); 
— verlenging van de leerplicht. 
Bij deze onderhandelingen moet tevens worden gesproken over de wijze waarop met de vastgestelde 
regelingen werkelijk tot uitbreiding van de werkgelegenheid kan worden bijgedragen. 
Afgezien van dit instrument, dat een onmiddellijk conjunctureel effect heeft, dient ook weer een ener­
giek industriebeleid te worden gevoerd, waarvan het ontbreken op communautair niveau het voeren van 
een op herstel van volledige werkgelegenheid gerichte economische politiek structureel in de weg staat." 
Motivering 
Het motief van het wijzigingsvoorstel blijkt uit de tekst zelf. 
Uitslag van de stemming: 
Vóór: 37, tegen: 39, onthoudingen: 3. 
Advies inzake de ontwikkeling van de sociale toestand in de Gemeenschap in 1977 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is nog niet bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 18 april 1978 heeft de Commissie besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd onderwerp te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 20 en 21 juni 1978 te Brussel gehouden 160e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, Gezien de van 18 april 1978 daterende adviesaanvrage 
van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, 
Gezien het op 25 april 1978 door het Bureau van het 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Comité genomen besluit, de Afdeling voor sociale 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel vraagstukken met het opstellen van een advies inzake 
198, dit onderwerp te belasten, 
Nr. C 283/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 11. 78 
Gezein het door deze Afdeling op 8 juni 1978 opge­
stelde advies, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Piga, voorge­
legde rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn op 20 en 21 juni 
1978 gehouden 160e zitting (vergadering van 20 juni), 
Overwegende dat het kernprobleem van het sociaal 
beleid al sinds enkele jaren niet meer de verdeling van 
het stijgende inkomen in een expansieve volkshuishou­
ding is, maar de bescherming en uitbreiding van de 
werkgelegenheid, met name voor jongeren, in een stag­
nerende economie; 
Overwegende dat de Gemeenschap het totale instrumen­
tarium van het sociaal beleid op deze nieuwe situatie 
dient af te stemmen; 
Overwegende dat alle communautaire beleidsinstrumen­
ten gemakkelijker op het bereiken van een toestand van 
volledige en optimale werkgelegenheid kunnen worden 
gericht indien alle maatschappelijke groepen het eens 
worden over een minimumprogramma, zodat hun 
economisch en sociaal beleid ook op dit doel wordt 
georiënteerd, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat zonder stemmen tegen bij 3 onthoudingen werd 
goedgekeurd. 
1. Het sociaal beleid van de Gemeenschap 
1.1. In alle analyses van de sociale toestand in de 
Gemeenschap in 1977 — en in het bijzonder in het ver­
slag van de Commissie — wordt erop gewezen dat de 
ongunstige trends in de sociale ontwikkeling, vooral wat 
de werkgelegenheid betreft, hebben aangehouden. 
Het Comité herinnert aan enkele elementen van deze 
ontwikkeling die in het verslag van de Commissie naar 
voren worden gebacht: 
a) Werkgelegenheid: De werkloosheid is van 
5 483 000 in december 1976 gestegen tot 6 043 000 
in december 1977; ,,dit is meer dan ooit werd be­
reikt sedert het ontstaan van de Gemeenschap" 
(Sociaal Verslag, paragraaf 2). De situatie is bijzon­
der ernstig voor de jongeren, de vrouwen en de 
migranten. De jongeren maakten in 1977 37 % van 
alle werklozen uit, terwijl zij maar nauwelijks 17 % 
van de beroepsbevolking vertegenwoordigen. In het 
totale aantal migrerende werknemers (6 miljoen, 
waarvan 4,5 miljoen uit derde landen) is in het 
algemeen geen verandering gekomen, maar de stroom werkloze migranten die naar hun land van 
herkomst terugkeren, is aangezwollen; verder treedt 
in sommige landen een verontrustende afkeer van 
vreemdelingen, vooral van migranten afkomstig uit 
Afrikaanse landen, aan de dag. 
b) Sociale bescherming: In het algemeen zijn de sociale 
verzekeringen onder grote financiële druk komen te 
staan, met het gevolg dat het huidige peil van sociale 
bescherming in het geding dreigt te komen en het 
financiële evenwicht zelf gevaar loopt, dan wel het 
gebrek aan evenwicht dreigt toe te nemen. 
1.2. In het verslag van de Commissie ontbreekt een 
analyse van de aan deze trends ten grondslag liggende 
oorzaken. Hat Comité acht een dergelijk onderzoek 
noodzakelijk om beter te kunnen bepalen op welke 
wijze deze ontwikkeling moet worden tegengegaan en 
om te kunnen nagaan, welke uitwerking de negatieve 
factoren in de Lid-Staten hebben; aldus kunnen dan 
tijdig de juiste maatregelen worden genomen, om even­
tuele afwijkende ontwikkelingen tot staan en de harmo­
nisatie van de arbeidsvoorwaarden, die een noodzake­
lijke component is van de Europese eenwording, weer 
op gang te brengen. 
1.3. Het Comité vraagt zich af, of dit traditioneel 
geconcipieerde sociaal verslag van de Commissie, gezien 
de ernst en het ingewikkelde karakter van bovenge­
noemde negatieve ontwikkelingen, nog wel als geschikt 
kan worden beschouwd. Dit document mist vooral een 
goed gestructureerde opzet waaruit duidelijk blijkt dat 
de sociale en de economische ontwikkeling nauw met 
elkaar verweven zijn en aan de hand waarvan kan 
worden vastgesteld, welke de fundamentele trends zijn 
en welke maatregelen uitkomst in de situatie zouden 
kunnen brengen. Deze interdependentie maakt een meer 
systematische en globale beoordeling van de situatie 
noodzakelijk. De Commissie zou daarom uit deze situa­
tie, ook wat het handhaven van een apart sociaal ver­
slag, naast de analyse van de economische situatie aan­
gaat, de juiste conclusies moeten trekken. 
Gewezen moet verder worden op het gevaar dat essen­
tiële elementen van het sociaal beleid, die door de 
Commissie in haar voor de overlegorganen (Driepar-
tijenconferentie en Permanent Comité voor arbeids­
marktvraagstukken) bestemde documenten worden 
opgenomen, buiten beschouwing blijven in het sociaal 
verslag, dat -— samen met het „werkprogramma van de 
Commissie" — het voornaamste document inzake het 
communautair sociaal beleid moet blijven. Het Euro­
pese Parlement moet hierover immers krachtens het 
Verdrag advies uitbrengen en sinds 1966 vraagt de 
Commissie ter zake bovendien het Economisch en So­
ciaal Comité om advies. 
1.4. De negatieve trends die de sociale ontwikkeling 
van de Gemeenschap vanaf 1973 te zien heeft gegeven, 
zijn zich van jaar tot jaar scherper en op grotere schaal 
gaan aftekenen. De verwachting dat van het functione­
ren van de gemeenschappelijke markt nagenoeg auto-
27. 11. 78 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 283/13 
matisch een harmoniserende invloed in de zin van voor­
uitgang zou uitgaan blijkt zowel met de situatie in de 
verschillende regio's als wat de verschillende sociale 
categorieën betreft, niet te zijn uitgekomen. Men kan 
zich thans afvragen of de Gemeenschap reeds of bijna in 
een sociale crisis verkeert, d.w.z. of de huidige sociale 
verworvenheden en het tot nu toe bereikte sociale 
evenwicht behouden kunnen worden en of de negatieve 
tendensen niet onomkeerbaar zijn. De Gemeenschap zal 
bijzondere aandacht moeten besteden aan de specifieke 
problemen van jongeren, vrouwen en migrerende werk­
nemers, aangezien zij zwaarder door de huidige crisis­
situatie getroffen worden. 
1.5. Een aantal verschijnselen van de afgelopen jaren 
— zoals de ongerustheid van een deel der arbeidersklas­
se, de toename van het aantal mensen dat „zwart werk" 
verricht en de werkloosheid van veel schoolverlaters — 
dienen, evenals de illegale immigratie, met de bestrijding 
waarvan reeds een begin is gemaakt, nauwlettend te 
worden bestudeerd en vervolgens te worden aangepakt, 
wil men vermijden dat deze pluralistische democratische 
maatschappij hieraan ten onder zal gaan. 
1.6. De communautaire Instellingen zijn zich ervan 
bewust geworden dat de doelstellingen van het sociaal 
beleid — in de eerste plaats verbetering van de werk­
gelegenheidssituatie — alleen door samenwerking in 
alle communautaire beleidssectoren kunnen worden 
verwezenlijkt. In het Algemeen Verslag voor 1977 
wordt verklaard: „De zorgwekkende werkgelegenheids­
situatie stond in 1977 op de voorgrond. Men heeft 
gedaan wat men kon om te komen tot een 
gelijkgerichtheid van de initiatieven van de Gemeen­
schap en om de middelen waarmee activiteiten op dit 
gebied ontwikkeld kunnen worden te mobiliseren" 
(§ 235). In het sociaal verslag verklaart de Commissie 
dat zij „van het herstel van de volledige werkgelegen­
heid het hoofddoel heeft gemaakt van niet alleen haar 
sociaal beleid doch van het beleid op alle deelterreinen" 
(§4). 
1.6.1. Het Comité is overigens van mening dat de 
coördinatie van het economisch en het sociaal beleid 
van de Lid-Staten en de invloed hiervan op de werkgele­
genheidssituatie nog ontoereikend zijn, omdat de poli­
tieke wil ontbreekt en ook omdat de verdeling van de 
bevoegdheden tussen de Gemeenschap en de Lid-Staten 
aan duidelijkheid te wensen overlaat. 
1.6.2. De te Kopenhagen bijeengekomen Europese 
Raad verklaarde in zijn slotcommuniqué „dat een ver­
betering van de werkgelegenheidssituatie een hoofddoel 
is van de gemeenschappelijke algemene strategie van de 
Gemeenschap". Hij beklemtoonde het belang van de 
groeidoelstelling van de Gemeenschap in dit verband. 
1.6.3. Het Economisch en Sociaal Comité heeft er 
meermalen op gewezen dat het werkgelegenheidsbeleid 
moet worden beschouwd als een integrerend deel van de 
algemene politiek van de Gemeenschap, met inbegrip van haar richtlijnen betreffende het te creëren maat­
schappijmodel en het gewenste ontwikkelingstype. 
1.7. Deze bewustwording heeft reeds in aanzienlijke 
mate haar neerslag in initiatieven van de Commissie en 
de Raad gevonden, maar in bepaalde gevallen is het 
alleen maar bij woorden gebleven. 
a) In het kader van het economisch en monetair beleid 
hebben de Commissie en de Raad naar aanleiding 
van het uitblijven van een verbetering op de ar­
beidsmarkten, meermalen voorstellen gedaan. Er­
kend werd dat een meer dynamische groei noodza­
kelijk is, waartoe niet alleen de overheids- en parti­
culiere investeringen moeten worden aangemoedigd, 
doch ook de particuliere consumptie moet worden 
gestimuleerd, zonder dat dit evenwel tot een verho­
ging van de loonkosten en een aanwakkering van de 
inflatie mag leiden. Het Comité heeft zich in april jl. 
in gunstige zin uitgesproken over de voorstellen van 
de Commissie inzake communautaire leningen voor 
structurele doeleinden. Het stelt vast dat de Raad 
deze voorstellen alleen maar gedeeltelijk heeft over­
genomen. 
b) In het kader van de industriepolitiek hebben de 
Commissie en de Raad anti-crisismaatregelen geno­
men ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie, de 
textielindustrie en de scheepsbouw, met het doel het 
produktiepotentieel in deze sectoren te verminderen, 
zonder tot dusverre met concrete alternatieven voor 
de verloren gegane werkgelegenheid te komen; aldus 
bestaat het gevaar dat deze maatregelen tal van voor 
iedere Lid-Staat verschillende gevolgen zullen heb­
ben, waardoor de onevenwichtigheden nog zullen 
worden toegespitst. Ten aanzien van andere crisis­
sectoren, zoals de bouwnijverheid — waar de crisis 
weer doorwerkt in de bedrijfsvoertuigenindustrie en 
de meubelfabrieken — en de zware chemische in­
dustrie, zijn tot nog toe geen specifieke steunmaatre­
gelen genomen. De Commissie en de Raad bevorde­
ren ook nieuwe activiteiten, b. v. in de informatica 
en aeronautica. Met wat de Gemeenschap aan 
mankracht, techniek en financiële middelen heeft, 
kan zij de werkgelegenheid in deze sectoren aanzien­
lijk opvoeren. Hetzelfde kan worden gezegd van 
andere „nieuwe" industriële sectoren die de Com­
missie nog niet uit het oogpunt van de verbetering 
van de werkgelegenheidssituatie heeft onderzocht: 
apparatuur voor nieuwe energiebronnen, zuiverings­
installaties, enz. Bovendien is het wenselijk meer 
initiatieven ten gunste van het midden- en kleinbe­
drijf te nemen, aangezien diens vermogen om in hoog 
tempo nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen, nog 
onvoldoende in aanmerking wordt genomen en nog 
niet op zijn juiste waarde wordt geschat. Het gaat 
hier om bedrijven die in het sociaal bestel en het 
produktieproces van de Gemeenschap een funda­
mentele rol spelen wegens de vele arbeidsplaatsen 
die zij bieden en hun grote spreiding en wier pro­
duktiepotentieel voor het herstel van de economie 
van doorslaggevend belang is. Op lange termijn zal 
het midden- en kleinbedrijf zijn stabiliserende rol 
Nr. C 283/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 11. 78 
slechts kunnen blijven spelen als het zijn onafhanke­
lijkheid kan bewaren in een evenwichtige structuur 
waarin de verschillende bedrijfsgrootten voorkomen. 
De Commissie zou meer aandacht moeten besteden 
aan gevallen waarin bepaalde ondernemingen, met 
name multinationale maatschappijen, besluiten 
produktieactiviteiten en werkgelegenheid van Lid-
Staten naar derde landen te verplaatsen, en daarbij 
mede moeten nagaan waarom daartoe werd beslo­
ten. 
c) In haar verslag aan de Raad inzake het regionaal 
beleid heeft de Commissie zich wegens het feit dat 
de „economische crisis de op regionaal gebied be­
staande onevenwichtige situaties nog heeft verergerd 
en terzelfdertijd nieuwe aanpassings- en omschake­
lingsproblemen heeft doen ontstaan, die de kiemen 
van nieuwe discrepanties tussen de regio's in zich 
dragen" (Algemeen Verslag, paragraaf 266), ertoe 
verplicht, in de voorstellen die zij de Raad inzake de 
in de verschillende sectoren te voeren politiek zal 
voorleggen, rekening te houden met de mogelijke 
gevolgen van deze beleidsmaatregelen op het regio­
nale vlak, in het bijzonder wat de werkgelegenheid 
betreft. In de loop van 1977 heeft de Raad een voor­
lopig besluit genomen ten aanzien van de omvang 
van het Regionaal Fonds, zonder zich in het alge­
meen over de nieuwe opzet van het regionaal beleid 
uit te spreken. 
Het Comité wijst erop dat het sociaal, het regionaal 
en het landbouwbeleid alle zeilen moeten bijzetten 
om mee te werken aan de verbetering van de toe­
stand waarin de minder florerende regio's zich be­
vinden. 
d) Wat de Commissie en de Raad in het kader van het 
gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid ter 
verbetering van de sociale situatie in deze sectoren 
hebben gedaan, kan nog niet als bevredigend wor­
den beschouwd. Pas eind 1977 heeft de Commissie 
voorstellen voorgelegd waardoor de economische 
situatie ert daarmee de werkgelegenheid in de land­
bouw van de minder begunstigde regio's (in het 
bijzonder het Middellandse-Zeegebied) zou kunnen 
worden verbeterd; de landbouw in deze gebieden is 
tot dusver minder doeltreffend gesteund dan de 
landbouw in andere regio's met alle ernstige gevol­
gen van dien voor de werkgelegenheid en voor de 
daardoor te spelen rol bij de te verwezenlijken inte­
gratie met de overige sectoren, in het bijzonder de 
levensmiddelenindustrie. Bovendien is het op 26 mei 
1977 door het Comité gedane voorstel, de Driepar­
tij en conferentie en het Permanent Comité voor ar­
beidsmarktvraagstukken een onderzoek naar de 
werkgelegenheid in de landbouw te laten instellen 
evenals het voorstel tot het bijeenroepen van een 
Europese Conferentie over het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid zonder gevolg gebleven. Voorts 
heeft de Raad de reeds in 1972 door de Commissie 
voorgestelde maatregelen ter bevordering van het 
werken van jongeren in de landbouw nog niet goed­
gekeurd. Doordat de Lid-Staten het op visserijgebied niet eens 
kunnen worden, konden sociale maatregelen die 
door het ontoereikende visbestand en de instelling 
van de 200-mijlszone noodzakelijk waren gewor­
den, niet worden goedgekeurd. 
e) De sociale problemen beginnen zich thans ook op 
het vlak van de externe betrekkingen van de Ge­
meenschap te doen gevoelen; dit resulteerde door­
gaans alleen maar in protectionistische maatregelen, 
met het gevolg dat het handelsverkeer minder snel is 
toegenomen. Gezegd moet worden dat de werkgele­
genheidsproblemen, zowel voor de communautaire 
werknemers als voor die uit de derde wereld, bij het 
handelsbeleid ten aanzien van derde landen, in het 
bijzonder wat de landbouwsector betreft, nog steeds 
onvoldoende aandacht krijgen. Bij de handelsbe­
sprekingen wordt vooral nog steeds te weinig inge­
gaan op de noodzaak tot bestrijding van de z. g. 
„sociale dumping" door exportbedrijven van som­
mige derde landen; dank zij lage arbeidskosten, die 
zij mede bewerkstelligen door het loonpeil van hun 
eigen personeel zeer laag te houden, nemen deze 
bedrijven op de wereldmarkt een gunstige concur­
rentiepositie in. 
1.8. Wat de sociale sector zelf betreft, is de Commissie 
bijzonder actief, hoewel het in de meeste gevallen om 
reeds eerder begonnen projecten gaat, waarvan som­
mige al voltooid hadden moeten zijn: werkgelegenheid 
van jongeren en vrouwen, coördinatie van de arbeids­
markten, betere werking van het Sociaal Fonds, actie­
programma voor migrerende werknemers, verbetering 
van de levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden. 
De Raad heeft de voorstellen van de Commissie slechts 
gedeeltelijk goedgekeurd en is dan, in het geval van het 
Sociaal Fonds en het onderwijs aan kinderen van migre­
rende werknemers, maar ten dele tegemoet gekomen 
aan hetgeen door de Commissie was voorgesteld en 
door het Comité was gevraagd. Het Comité vraagt zich 
af of het initiatief van de Commissie op sociaal gebied 
en nog meer dat van de Raad wel opwegen tegen de 
problemen, die zich nog hebben toegespitst; men kan 
zich namelijk afvragen of de besluiten wel tijdig worden 
genomen, of de beschikbare middelen wel doeltreffend 
zijn, of de kernpunten wel worden onderkend en, der­
halve, of het beleidsinstrumentarium niet moet worden 
aangepast. 
1.9. Gezien de uiteenlopende ontwikkelingen van het 
ogenblik en de specifieke problemen die zich in de ver­
schillende takken van industrie voordoen, wijst het 
Comité op hetgeen het reeds heeft gezegd in zijn advies 
inzake de ontwikkeling van de sociale toestand van 23 
juni 1977 (PB nr. C 172 van 20 juli 1977, paragraaf 
2.3): „(Het is) noodzakelijk dat de bestaande paritaire 
comités beter gaan functioneren en dat er tot een uit­
breiding van die comités in andere sectoren wordt over­
gegaan, zonder evenwel de autonomie van de betrokken 
partijen aan te tasten. Deze comités moeten een rol spe­
len in het overleg over de middellange-termijn-
ontwikkeling". 
27. 11. 78 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 283/15 
2. Voorstellen van het Comité 
2.1. Gezien de te verwachten ontwikkeling van de 
werkgelegenheid tot 1980 en het structurele karakter 
van de werkloosheid moet aan de sociale problematiek 
een centrale plaats worden toegekend. In theorie is dit 
reeds het geval, maar thans zal dit in de praktijk moeten 
blijken en wel in die zin dat enerzijds alle communau­
taire beleidsmaatregelen een reële bijdrage dienen te 
leveren tot de verwezenlijking van de nagestreefde vol­
ledige en optimale werkgelegenheid in alle regio's van 
de Gemeenschap, en anderzijds ook de nationale be­
leidsmaatregelen voor werkgelegenheid, ontwikkeling 
en stabiliteit op dit communautaire doel afgestemd 
dienen te zijn en onderling in overeenstemming dienen 
te worden gebracht. 
2.1.1. Het Comité is het met de Commissie eens dat 
ten behoeve van de werkgelegenheid en de investeringen 
getroffen maatregelen die geen communautair karakter 
hebben tot „een steriele wedijver tussen de Lid-Staten" 
aanleiding kunnen geven (Algemeen Verslag, paragraaf 
180). Het Comité onderstreept dat het beslist noodzake­
lijk is meer te investeren in de uitbreiding en modernise­
ring van de industrie, ten einde de doeltreffendheid en 
capaciteit ervan op te voeren en zo te bereiken dat het 
werkgelegenheidspeil en de concurrentiepositie van de 
EG op de wereldmarkt verbeterd worden. Er moet in 
het bijzonder op gewezen worden dat deze investeringen 
slechts werkelijk gedaan zullen worden als de voor­
waarden verenigd zijn waarmee wordt bereikt dat het 
herstel van de economische groei, waarvoor zij bedoeld 
zijn, in gang gezet wordt. Het is de taak van de overheid 
onverwijld de maatregelen te treffen om deze gunstige 
voorwaarden voor de ondernemingen te scheppen. 
2.1.2. Het besluit er volledig op te vertrouwen dat het 
marktmechanisme de openbare en particuliere investe­
ringen zal activeren, kan, gezien de omvang en de aard 
van de werkgelegenheidscrisis, niet juist worden geacht. 
Het Comité heeft er reeds op gewezen dat de spontane 
werking van de markt niet noodzakelijkerwijs zal leiden 
tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de 
Driepartijenconferentie, waaronder met name volledige 
werkgelegenheid (Advies van 28 oktober 1976, PB nr. C 
297 van 16 december 1976). Bovendien heeft het Co­
mité meermalen aangedrongen op de ontwikkeling van 
nieuwe doeltreffende economische strategieën, mede ten 
einde de kwaliteit van het bestaan te verbeteren. 
2.2. Er dient een steeds nauwere band te worden ge­
legd tussen: financiële steun aan ondernemingen, plan­
nen voor industriële herstructurering, omschakeling en 
ontwikkeling, programma's voor landbouw (levensmid­
delen) en bosbouw en ontwikkeling van de tertiaire 
sector en werkgelegenheidsdoeleinden. 
Dientengevolge is het noodzakelijk op steeds grotere 
schaal overlegprocedures in gang te zetten waarbij niet 
alleen de uitwerking van het communautair beleid en de 
gevolgen daarvan in de Lid-Staten in aanmerking wor­den genomen, maar ook de oorzaken daarvan die de 
economische en sociale ontwikkeling van de Gemeen­
schap beïnvloeden. 
2.2.1. Men dient gebruik te maken van het feit dat de 
sociale partners zich uitdrukkelijk tot overleg bereid 
hebben verklaard, en dient zich met inzet van alle 
krachten te wijden aan een ingrijpende sociale herstruc­
turering ten einde doeltreffende, op harmonisatie ge­
richte maatregelen uit te werken. Daarbij dient ervan te 
worden uitgegaan dat elke partij een prijs te betalen 
heeft, dat de te brengen offers billijk gespreid en gecom­
penseerd moeten worden, en dat in elk geval de laagste 
lonen er méér op vooruit moeten gaan en de armoede in 
sommige streken krachtiger moet worden teruggedron­
gen. 
2.3. De Gemeenschap beschikt over velerlei instrumen­
ten voor haar sociale politiek, waarvan de functies el­
kaar soms overlappen en de doeltreffendheid in het 
algemeen te wensen overlaat. Het Comité vindt dat het 
sociale instrumentarium herzien moet worden om het 
op de nieuwe taken af te stemmen. Het gaat er vooral 
om het werk van de bestaande instrumenten te verbete­
ren en te coördineren; de actie ervan moet steeds gericht 
zijn op het prioritaire doel: volledige en optimale werk­
gelegenheid, als resultaat van een gezond economisch 
beleid. 
2.3.1. Zowel het Permanent Comité voor arbeids­
marktvraagstukken als, in nog sterkere mate, de Drie­
partijenconferentie dienen ten spoedigste te worden 
gemaakt tot authentieke organen voor overleg tussen 
sociale partners en communautaire overheid, in het 
kader waarvan de voorwaarden voor een nieuwe sociale 
politiek kunnen worden geschapen. 
2.3.2. Nagegaan zou moeten worden of het mogelijk is 
deze communautaire overlegorganen met de taak te 
belasten de besprekingen tussen regering, vakbonden en 
werkgevers te coördineren, die steeds vaker in de ver­
schillende landen voorgesteld en met instemming van de 
partijen gehouden worden; bij dit overleg worden reeds 
essentiële onderdelen van het economisch en sociaal 
beleid van de Lid-Staten behandeld. 
2.3.3. Voor het Economisch en Sociaal Comité is de 
onvervangbare rol weggelegd, de convergentie tussen de 
beleidsmaatregelen van de verschillende sociale partners 
en de integratie en coherentie ervan op communautair 
niveau te bevorderen. 
2.3.4. De Commissie dient er van haar kant zorg voor 
te dragen dat de werkzaamheden van de overlegorganen 
concreter en doeltreffender worden, zodat de 
moeilijkheden die zich thans nog voordoen uit de weg 
geruimd kunnen worden, en dient zelf actief op te tre­
den door ze beter voor te bereiden, specifieke voorstel­
len in te dienen en langs de geëigende wegen de conclu­
sies van deze organen in de praktijk te brengen, met 
behulp van een zowel het economische als het sociale 
Nr. C 283/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 11. 78 
beleid omvattende strategie. Bij de binnenkort door de 
Commissie in het kader van deze organen, en in het 
bijzonder van de Driepartijenconferenties te nemen in­
itiatieven, dient zij ernaar te streven dat door de sociale 
partners en de communautaire instanties gezamenlijk 
een zowel economische als sociale strategie wordt uit­
gewerkt, waarmee in alle regio's een economisch herstel 
op gang wordt gebracht en wordt geconsolideerd dat 
geen inflatie veroorzaakt, dat voor volledige en optimale 
werkgelegenheid zorgt en tegelijkertijd mede het welzijn 
ten goede komt. 
3.3.4. Opgemerkt moet worden dat het ESF nog geen 
enkele rechtstreekse bijdrage tot het scheppen van ar­
beidsplaatsen heeft geleverd omdat zijn statuut hem 
zulks belet, terwijl het ten gevolge van zijn beperkte 
financiële middelen (ca. 5 % van de EEG-begroting 
voor 1978) te weinig voor de beroepsopleiding heeft 
gedaan. Bovendien dreigt de werking van het Fonds 
overdreven moeizaam en ingewikkeld te worden ge­
maakt door een aantal punten van de richtlijnen voor 
het beheer van het ESF. Het welgemeende initiatief van 
de Commissie om de bevoegdheden van het Sociaal 
Fonds bij wege van speciale maatregelen uit te breiden, 
heeft door de passieve houding van de Raad weinig 
resultaten opgeleverd. Volgens het Comité is het even­
wel noodzakelijk, de reglementen van het ESF 
ingrijpend te wijzigen, zo nodig met gebruikmaking van 
artikel 235 van het Verdrag. Met het oog op de nood­
zaak het Fonds ook bevoegdheid te geven tot het schep­
pen van arbeidsplaatsen, moeten diens financiële midde­
len dienovereenkomstig worden verruimd. De sociale 
partners zou gevraagd moeten worden, een totaaloor-
deel over de begrotingsproblemen van de EEG te geven. 
Aldus kunnen zij een bijdrage leveren tot de noodzake­
lijke coördinatie van de financiële maatregelen van de 
verschillende fondsen van de Gemeenschap en kunnen 
zij ervoor zorgen dat het begrotingsbeleid beter op de 
sociale behoeften wordt afgestemd. 
2.3.6. Het Comité erkent de positieve rol van het in 
1974 door de Raad goedgekeurde „Sociaal actiepro­
gramma" waarvan de eerste etappe een aantal bijzonder 
belangrijke maatregelen inhield. Daarom betreurt het 
dat deze etappe in 1976 nog niet — overeenkomstig het 
besluit van de Raad — was voltooid. De Commissie 
heeft de Raad o. a. pas een deel van haar voorstellen 
voor de tenuitvoerlegging van het programma ten be­
hoeve van de migrerende werknemers voorgelegd. 
Anderzijds is het voorstel voor een richtlijn voor de ge­
lijke behandeling van mannen en vrouwen op het gebied 
van de sociale zekerheid nog niet door de Raad goedge­
keurd. 
Ten slotte betreurt het Comité dat de Commissie zich 
nog niet heeft gekweten van de taak die zij in 1973 op 
zich heeft genomen, de Raad „vóór 31 december 1976 
een afgerond pakket maatregelen voor een nieuwe 
etappe voor te leggen" (1) (Sociaal actieprogramma). 
(*) PB nr. C 13 van 12. 2. 1974. Het Comité verzoekt de Commissie deze voorstellen zo 
spoedig mogelijk in te dienen. Het is daarbij vooral van 
belang dat de Gemeenschap beschikt over een sociaal 
programma dat op de ernst van de nieuwe situatie is 
afgestemd. De op het sociale vlak gevoerde actie zou 
namelijk moeten steunen op een samenhangend pro­
gramma waardoor de doeltreffendheid van de maatrege­
len wordt vergroot, in een juridisch kader dat het mede 
op grond van artikel 235 van het EEG-Verdrag mogelijk 
maakt de nodige maatregelen te treffen, ook als deze 
niet in Titel III van dit Verdrag als zodanig zijn ge­
noemd. 
2.3.7. Het Comité behoudt zich het recht voor, zich 
over de door de Commissie voor 1978 aangekondigde 
initiatieven één voor één uit te spreken. Het acht het 
echter gewenst erop te wijzen dat het noodzakelijk is: 
a) het initiatief van de Gemeenschap te concentreren 
op enkele belangrijke punten, ten einde versnippe­
ring van krachten op te algemene en op marginale 
problemen te vermijden; 
b) dat de Commissie, in het kader van haar rol van 
centrale stuwende kracht van het communautaire 
leven, de Sociale Raad ertoe aanzet, zich sneller over 
haar voorstellen uit te spreken en daarbij de advie­
zen van het Economisch en Sociaal Comité en het 
Europese Parlement meer in aanmerking te nemen. 
2.4. Het Comité is het eens met de Commissie dat de 
volledige en optimale werkgelegenheid het hoofddoel 
van de communautaire sociale politiek moet blijven; het 
tekent daarbij wel het volgende aan: 
a) Het is beter te spreken van „verwezenlijking van de 
volledige en optimale werkgelegenheid" dan van 
„herstel van de volledige werkgelegenheid" ten 
einde er de nadruk op te leggen dat structurele ver­
anderingen, waaronder mede geografische verschui­
vingen op de arbeidsmarkt moeten worden doorge­
voerd; 
b) Weliswaar moet terzelfdertijd ook naar sociale 
vooruitgang worden gestreefd, maar ter vermijding 
van versnippering van krachten adviseert het Comité 
de Commissie, aan die sociale doeleinden voorrang 
te verlenen welke een positieve uitwerking op de 
werkgelegenheid kunnen hebben. 
c) Bij de huidige werkgelegenheidssituatie zijn aanpas­
sing en modernisering van de beroepsopleidings- en 
omscholingsstructuren en -systemen van zeer bij­
zonder belang en hiertoe zal nauw met de vertegen­
woordigers van de betrokken kringen moeten wor­
den samengewerkt. 
2.4.1. Een belangrijke rol moet worden vervuld door: 
a) het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de 
beroepsopleiding te Berlijn, dat vooral tot taak heeft 
de Commissie te adviseren inzake maatregelen die 
zowel de noodzakelijke aanpassing van de beroeps­
opleiding aan de veranderde behoeften van het be-
27. 11. 78 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 283/17 
drijfsleven als de bestrijding van de huidige fasever­
schillen tussen de ontwikkeling van de onder­
wijssystemen en de ontwikkeling van de op de ar­
beidsmarkt gevraagde vakkennis en van de arbeids­
marktvooruitzichten bevorderen; 
b) de Europese Stichting tot verbetering van de levens-
en arbeidsomstandigheden te Dublin, die vooral tot 
taak heeft de Commissie te adviseren inzake maatre­
gelen die de uitwerking en totstandkoming van 
bepalingen bevorderen welke zowel een betere be­
scherming van het leven en de gezondheid van de 
bevolking als een kwalitatieve verbetering van het 
werk garanderen. Daarbij dient ook aandacht te 
worden besteed aan de positieve uitwerking hiervan 
op de werkgelegenheid. 
Het Comité hoopt dat tussen deze organen en het Co­
mité steeds geregelder contacten tot stand zullen komen. 
2.4.2. Het Comité neemt met voldoening kennis van 
het feit dat de Europese Raad te Kopenhagen, die 
„uiting gaf aan zijn grote bezorgdheid" over het aan­
houdend hoge werkloosheidscijfer, erkend heeft „dat de 
werkloosheid het beste kan worden aangepakt door via 
een actief beleid op het gebied van de economie, de 
werkgelegenheid en de investeringen nieuwe arbeids­
plaatsen te scheppen." Bovendien was de Europese 
Raad van mening „dat voorts dient te worden nagegaan 
of maatregelen voor een herverdeling van de werkgele­
genheid een aanvullende rol kunnen spelen bij de ver­
lichting van de huidige ernstige werkgelegenheidspro­
blemen." . 
2.4.3. Wat de nieuwe arbeidsplaatsen betreft, wijst het 
Comité nogmaals op de noodzaak, deze niet alleen in de 
door de Commissie genoemde sectoren (geavanceerde 
industrie en diensten) te scheppen, maar ook in de acti­
viteiten die tot de verbetering van de kwaliteit van het 
bestaan bijdragen (apparatuur ter bestrijding van de 
milieuverontreiniging, bebossing, plattelands- en stads­
sanering, huisvesting, enz.). Bovendien kunnen ook de 
meest vitale activiteiten van de landbouwsector het 
hunne bijdragen, in nauwe samenwerking met de be­
drijven die landbouwprodukten verwerken en in de 
handel brengen, terwijl verder de uitbreiding van de 
overheidsinvesteringen voor sociale voorzieningen en 
selectieve stimulering van de particuliere investeringen 
nuttig zijn. Deze nieuwe werkgelegenheid dient bij 
voorkeur te worden gecreëerd in regio's met hoge werk­
loosheid en wel vooral ten behoeve van jongeren. 
2.4.4. In verband met de betere verdeling van de be­
schikbare arbeid neemt het Comité er met voldoening 
kennis van dat de sociale partners bereid zijn tot com­
munautair overleg over een betere verdeling van de 
gemiddelde arbeidsduur. Het Comité hoopt dat men 
dank zij deze positieve houding van de sociale partners, 
met de actieve medewerking van de communautaire 
autoriteiten, vóór de vierde Driepartijenconferentie 
concrete resultaten zal kunnen bereiken. In een aantal 
Lid-Staten zijn reeds de eerste overeenkomsten over verkorting van de wekelijkse arbeidstijd tot stand 
gekomen. 
2.4.5. Ten slotte is het noodzakelijk zich krachtiger in 
te zetten voor een beter gebruik van de middelen en 
instrumenten voor de eenmaking van de arbeidsmarkt 
op communautair niveau, de totstandbrenging van 
evenwicht tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, 
de bestrijding van illegale vormen van arbeid en de 
herwaardering van het handwerk, mede door het uit­
werken van nieuwe beroepskwalificaties waardoor 
enerzijds een grotere belangstelling voor werk en be­
roep kan worden gewekt en anderzijds de tewerkstelling 
van jongeren in het algemeen wordt bevorderd, zodat de 
belangrijke en meer aan de behoeften van de markt 
beantwoordende inzet van deze groep wordt vergroot. 
2.4.6. Het Comité stelt de Commissie voor, na te gaan 
of haar eigen diensten haar de mogelijkheid bieden de 
volgende taken op zich te nemen: 
a) vroegtijdige beoordeling van de arbeidsmarkttrends 
in de negen Lid-Staten, met speciale aandacht voor 
de werkgelegenheid voor jongeren; 
b) bevordering van de oriëntatie van het gehele beleid 
van de Gemeenschap op volledige en optimale 
werkgelegenheid; 
c) het mee-coördineren van het arbeidsmarktbeleid van 
de Gemeenschap en dat van de Lid-Staten, in per­
manente samenwerking met de openbare instellin­
gen en lichamen die in de diverse Lid-Staten met de 
uitvoering van het economisch en sociaal beleid 
belast zijn. 
2.5. Het Comité doet een beroep op de communau­
taire Instellingen, de nationale parlementen en regerin­
gen, en de beroeps- en vakorganisaties om alle krachten 
voor de verwezenlijking van volledige en optimale 
werkgelegenheid — vooral voor jongeren -— in te zet­
ten, ten einde aldus de betrokkenheid van de gehele 
bevolking van de Gemeenschap bij de opbouw van één 
Europa te versterken door dit Europa beter op de maat­
schappelijke en individuele behoeften van zijn burgers af 
te stemmen. 
2.5.1. Het Comité is ervan overtuigd dat voor dit doel 
een zekere mate van overeenstemming over een sociaal-
economisch programma voor herstel zonder inflatie en 
voor een beter regionaal en sectorkei evenwicht vereist 
is, alsmede meer coherente maatregelen ter bevordering 
van het welzijn. 
2.5.2. De sociale partners kunnen — roet behoud van 
hun onafhankelijke positie — een belangrijke bijdrage 
tot de uitvoering van dit programma leveren, door hun 
besluiten op communautair niveau voor te leggen ten 
einde tot hechtere en systematischere sociale betrekkin­
gen te komen. Hiertoe is bet nodig dat alle initiatieven 
tot overleg waartoe sociale partners en Gemeenschap 
zich reeds in een gemeeïTschappehjke inspanning op 
specifieke terreinen verplicht ltelbbera, worden aange­
moedigd en uitgebreid, met het doel akkoorden tot 
Nr. C 283/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 11. 78 
misch en Sociaal Comité, de Lid-Staten en de sociale 
partners elk jaar inzicht geeft in de voor dit doel be­
reikte vooruitgang. Alle medewerkers aan het pro­
gramma zullen uit dit document dan gegevens voor de 
volgende etappes kunnen putten. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Basil de FERRANTI 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Verworpen wijzigingsvoorstel 
Het volgende wijzigingsvoorstel is tijdens de beraadslaging verworpen: 
Bladzijde 3, paragraaf 1.4 
De derde zin van deze paragraaf te schrappen. 
Motivering 
Met deze zin vervalt men in herhalingen en krijgt de tekst zelfs een pessimistische toon die niet gerecht­
vaardigd is. 
Uitslag van de stemming: 
Vóór: 16, tegen: 38, onthoudingen: 1. 
De volgende teksten van het advies van de Afdeling zijn door tijdens de beraadslaging goedgekeurde 
wijzigingsvoorstellen gewijzigd of geschrapt: 
Bladzijden 9 en 10, paragraaf 2.2.1, laatste zin 
„Om deze bereidheid levend te houden en verder te stimuleren, is het noodzakelijk dat de sociale 
leemten op het niveau van de Gemeenschap, de Lid-Staten en de sociale partners worden aange­
vuld.". 
Uitslag van de stemming: 
Met algemene stemmen vóór geschrapt. 
Bladzijde 10, paragraaf 2.3.1 
„Zowel het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken als, in nog sterkere mate, de Drie-
partijenconferentie dienen ten spoedigste te worden gemaakt tot authentieke organen voor overleg stand te brengen die ook de sociale betrekkingen in de 
afzonderlijke Lid-Staten positief kunnen beïnvoeden. 
2.5.3. Het sociaal verslag dient het document te wor­
den waarin de Commissie het Parlement, het Econo-
Gedaan te Brussel, 20 juni 1978. 
27. 11. 78 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 283/19 
tussen sociale partners en communautaire overheid, waarbinnen een sociale politiek op een basis 
van solidariteit, door middel van voor allen bindende programma's uitgewerkt kan worden.". 
Uitslag van de stemming: 
Gewijzigd, met 38 stemmen vóór en 5 stemmen tegen bij 8 onthoudingen. 
Advies inzake een ontwerp voor een resolutie van de Raad van de Europese Gemeenschap­
pen betreffende een actieprogramma van de Europese Gemeenschappen op het stuk van de 
veiligheid en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen nr. C 9 van 11 januari 1978, blz. 2. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 4 januari 1978 heeft de Raad besloten, het Economisch en Sociaal Comité overeenkom­
stig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economi­
sche Gemeenschap over bovengenoemd ontwerp te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 20 en 21 juni 1978 te Brussel gehouden 160e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel 
198, 
Gezien de van 5 januari 1978 daterende adviesaanvrage 
van de Raad van de Europese Gemeenschappen, 
Gezien het door zijn Voorzitter op 18 januari 1978 
genomen besluit, de Afdeling voor sociale vraagstukken 
met de voorbereiding van een advies en een rapport ter 
zake te belasten, 
Gezien het door de Afdeling voor sociale vraagstukken 
op 8 juni 1978 opgestelde advies, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Eboli, opge­
stelde rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens de'160e zitting van 20 
en 21 juni 1978 (vergadering van 21 juni), dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het actieprogramma van de Europese Gemeen­
schap op het stuk van de veiligheid en de gezondheids­
bescherming op de arbeidsplaats verdient de grootst 
mogelijke aandacht, omdat het zeer ernstige problemen 
aan de orde stelt en de verwezenlijking van belangrijke 
doeleinden nastreeft. 
1.2. In het document dat aan het Comité is voorgelegd 
stelt de Commissie voorop dat 
— de situatie van de veiligheid op de arbeidsplaats in 
de Lid-Staten ernstig blijft, „ondanks de verrichte 
inspanningen"; 
— de ontwikkeling van de moderne technologie steeds 
nieuwe risico's doet ontstaan, zodat het noodzake­
lijk is de mogelijke oorzaken van schade tevoren op