De Commissie is vastberaden om deze uitdagingen aan te gaan. Daarom wordt deze evaluatie te baat genomen om de oorspronkelijke agenda bij te werken en met nieuwe prioritaire maatregelen aan te vullen. In dat alles zijn de reacties op de publieke consultatie die tussen januari en maart 2017 liep, meegenomen.

Doorslaggevend daarbij is de vraag hoe bedrijven, grote en kleine financiële dienstverrichters en institutionele en retailbeleggers de bouwstenen gebruiken. Nationale autoriteiten en marktdeelnemers hebben de sleutel in handen bij het uitbouwen van de financiële kanalen en marktsegmenten, maar ook van de juridische, fiscale en technische infrastructuur die nodig is om de barrières voor EU-integratie te slopen en een waarlijk eengemaakte kapitaalmarkt te ontwikkelen.

In de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 13 december 2016 over de wetgevingsprioriteiten van de EU voor 2017 was ook sprake van initiatieven om veiligere en transparantere markten voor securitisatie te creëren en prospectussen voor effecten te verbeteren, om zo de kapitaalmarktenunie tot stand te brengen.

Volgens de discussienota over de verdieping van de economische en monetaire unie van 31 mei is vooruitgang op het gebied van de kapitaalmarktenunie van groot belang om te zorgen voor meer innovatieve, duurzame en gediversifieerde financieringsbronnen voor huishoudens en bedrijven. De nota beklemtoont ook dat, om daarin te slagen, de inzet van het Europees Parlement, de Raad en alle stakeholders onontbeerlijk is.

Een en ander vraagt om doortastender optreden, een effectiever toezicht en maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de voordelen van de kapitaalmarktenunie voelbaar zijn in de hele EU. De kapitaalmarktenunie moet ook met oplossingen komen om de kracht van verandering van financiële technologie in goede banen te leiden en particulier kapitaal toe te leiden naar duurzame investeringen.

In zijn resolutie van 19 januari 2016 erkende het Europees Parlement dat de kapitaalmarkten een belangrijke rol kunnen vervullen als het erom gaat in de financieringsbehoeften van de economieën van de lidstaten te voorzien. Ook beklemtoonde het Europees Parlement dat een kapitaalmarktenunie meer aandacht moet hebben voor de eindgebruikers van kapitaalmarkten, d.w.z. ondernemingen en beleggers.

Een kapitaalmarktenunie versterkt de derde pijler van het Investeringsplan voor Europa. Zij biedt voordelen voor alle lidstaten, omdat hiermee ook de economische en monetaire unie (EMU) wordt versterkt doordat zij economische en sociale convergentie in de hand werkt en economische schokken in de eurozone helpt op te vangen. Dit staat ook zo beschreven in het verslag van de vijf voorzitters over de Voltooiing van de economische en monetaire unie.

Het economisch herstel in de EU krijgt geleidelijk meer vaart, met nu al voor het vijfde jaar op rij positieve groeicijfers. Toch blijven er aanzienlijke neerwaartse risico's. Het aandeel van investeringen in de groei blijft gering en het investeringspercentage ligt nog steeds onder het niveau van vóór de crisis. Deze aanhoudend zwakke investeringen blijven wegen op het doorzettende herstel en de groei op langere termijn.

Om investeringen voor de lange termijn te versterken, hebben we sterkere kapitaalmarkten nodig. Die markten moeten voor nieuwe bronnen van bedrijfsfinanciering zorgen en voor meer mogelijkheden om te investeren. Zo kunnen we de concrete voordelen van de interne markt voor EU-bedrijven en huishoudens openstellen. EU-bedrijven, van start-ups en scale-ups tot sterk uitgebouwde multinationals, hebben toegang nodig tot een breed scala financieringsbronnen, om te kunnen investeren in innovatie en de uitbreiding van hun bedrijf. Huishoudens hebben toegang nodig tot kapitaalmarkten om meer en betere kansen te krijgen om te investeren in hun toekomst.

2.De agenda van de kapitaalmarktenunie uitvoeren

De uitdagingen die in het actieplan kapitaalmarktenunie 2015 zijn geschetst, hebben niets aan relevantie ingeboet. De kapitaalmarktenunie blijft nodig omdat zowel banken als kapitaalmarkten vitale onderdelen van het financiële systeem zijn, die elkaar niet beconcurreren maar aanvullen. De 178 reacties die zijn ingekomen tijdens de publieke consultatie over de tussentijdse evaluatie van de kapitaalmarktenunie, bevestigden de meer specifieke uitdagingen waarop de kapitaalmarktenunie een antwoord moet bieden (zie het onderstaande overzicht van de feedback die de consultatie opleverde).

·Europese start-ups en scale-ups hebben meer risicofinanciering nodig om te kunnen investeren in innovatie en groei. Nieuw opkomende vormen van risicokapitaal moeten worden ontwikkeld en versterkt - naast bancair krediet. ·De omvang van publieke aandelen- en obligatiemarkten van de EU blijft achter bij andere ontwikkelde economieën, zeker in sommige lidstaten. Toegang krijgen tot publieke markten is duur en complex, met name voor small- en mid-cap-ondernemingen. ·In de nasleep van de financiële crisis hebben EU-banken de nodige inspanningen geleverd om buitensporige blootstellingen aan risico's en hefbomen af te bouwen. Mede daardoor vindt er een krimp in nieuwe leningen aan EU-bedrijven plaats. Kapitaalmarkten kunnen krachtige oplossingen bieden om banken te helpen hun balansen efficiënter te beheren en hun kredietverschaffing aan bedrijven en huishoudens te financieren. ·Verzekeringsondernemingen en pensioenfondsen beleggen onvoldoende in risicokapitaal, aandelen en infrastructuur. Meer particulier kapitaal moet worden ingezet voor duurzame investeringen, voor de transitie naar een koolstofarme economie en voor investeringen om te voldoen aan belangrijke maatschappelijke behoeften. ·De participatie van retailbeleggers op kapitaalmarkten blijft nog steeds laag. EU-huishoudens behoren tot de grootste spaarders ter wereld, maar het overgrote deel van dit spaargeld staat op bankrekeningen met korte looptijden. Meer beleggingen op de kapitaalmarkt kunnen een antwoord helpen te bieden op de uitdagingen die de vergrijzing en de lage rente stellen. Voorwaarde is wel dat retailbeleggers toegang krijgen tot aantrekkelijke beleggingsvoorstellen tegen concurrerende en transparante voorwaarden. ·Talrijk zijn oude en hardnekkige obstakels die grensoverschrijdende beleggingen in de EU belemmeren, hetgeen ten koste gaat van de efficiëntie van de EU-economie. Barrières schrikken beleggers ervan af om hun portfolio's geografisch te diversifiëren, gaan ten koste van de liquiditeit van markten en maken het voor ondernemingen lastiger om op te schalen.

De voorbije 18 maanden heeft de Commissie, conform het oorspronkelijke tijdsschema, meer dan de helft van de maatregelen uitgevoerd die in het actieplan kapitaalmarktenunie waren aangekondigd (20 op 33).

Bijzondere inspanningen zijn geleverd om de bronnen van risicofinanciering uit te breiden naarmate bedrijven geleidelijk opschalen, en om dit soort financiering ruimer beschikbaar te stellen over de hele EU.

·Durfkapitaal – bij de uitvoering van het Commissie-pakket is goede vooruitgang geboekt. Dankzij het beginselakkoord dat het Europees Parlement en de Raad op 30 mei hebben bereikt over de verordening betreffende Europese durfkapitaalfondsen (EuVECA) en de verordening inzake Europese sociaalondernemerschapsfondsen (EuSEF) zal het voor beleggers gemakkelijker worden om te beleggen in innovatieve mkb-bedrijven doordat de verordening wordt uitgebreid tot fondsbeheerders, ongeacht hun omvang, en doordat het scala bedrijven waarin kan worden belegd, wordt verruimd. De selectieprocedure voor beheerders van één of meer door de particuliere sector geleide pan-Europese paraplufondsen voor durfkapitaal zal de komende maanden worden afgerond. De diensten van de Commissie hebben nationale fiscale stimulansen voor durfkapitaal en business angels doorgelicht. Op basis hiervan en voortbouwend op de in het kader van het Start-up en Scale-up-initiatief van 2016 overwogen initiatieven wordt vandaag een studie gepubliceerd waarin goede praktijken worden beschreven. Dit kan lidstaten helpen bij het vormgeven en uitvoeren van hun beleid, onder meer via het Europees semester, om zo dit soort fiscale stimulansen effectiever te maken en de ontwikkeling van lokale kapitaalmarkten te bevorderen.

·Bedrijven die publieke markten opgaan om daar kapitaal aan te trekken – er is vooruitgang geboekt om een en ander eenvoudiger te maken. Het akkoord dat het Europees Parlement en de Raad in december 2016 hebben bereikt over een gemoderniseerde EU-prospectusverordening wordt in juni 2017 gepubliceerd en zal vanaf medio 2019 van kracht zijn. Een van deze verbeteringen is dat de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) een nieuwe, kosteloze EU-brede onlinedatabase voor prospectussen zal beheren. De Commissie werkt momenteel samen met het Europees Parlement, de lidstaten en de ESMA om de nodige uitvoeringsmaatregelen uit te tekenen, met name over de inhoud en vorm van het verlichte EU-groeiprospectus, over controle en goedkeuring, het universele registratiedocument en de informatie die moet worden vrijgegeven voor secundaire emissies (zodat voor kleine en frequente emittenten eenvoudige vereisten kunnen gelden). In het kader van haar voorstel van oktober 2016 voor een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) heeft de Commissie ook stappen ondernomen om iets te doen aan de bevoordeling in het belastingstelsel van vreemd vermogen tegenover eigen vermogen. Voorts worden binnenkort de doorlichtingen van de regelgevingsbarrières voor de notering van mkb-bedrijven en de liquiditeit van de markt voor bedrijfsobligaties afgerond.

·De capaciteit van banken om krediet te verstrekken aan de economie – vooruitgang is geboekt bij het vrijmaken van capaciteit op de balansen van banken, om zo extra financiering voor de economie te genereren. Op 30 mei hebben het Europees Parlement en de Raad een beginselakkoord bereikt over een eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde (STS) securitisatie, samen met een herziening van de kapitaalvereisten voor banken. In november 2016 heeft de Commissie een wijziging voorgesteld van de EU-regels inzake kapitaalvereisten voor banken, waarmee zij zou worden gemachtigd om de volledige kredietuniesector van een lidstaat ontheffing te verlenen. De consultatie over een EU-breed raamwerk voor gedekte obligaties en vergelijkbare structuren voor leningen aan kleine bedrijven is afgerond.

·Infrastructuurinvesteringen – de gedelegeerde handeling in het kader van Solvabiliteit II is in september 2015 gewijzigd en in april 2016 van kracht geworden. Hiermee wordt het voor EU-verzekeringsondernemingen goedkoper om te investeren in in aanmerking komende infrastructuurprojecten. Vandaag komt de Commissie ook met maatregelen om de risicokalibrering voor investeringen in infrastructuurondernemingen te herzien. Om particuliere investeringen door banken in infrastructuurprojecten aan te moedigen, zou met het voorstel van november 2016 tot wijziging van de wetgeving inzake kapitaalvereisten (CRR/CRD IV) een reguleringsklimaat tot stand komen dat veel gevoeliger is voor risico's, hetgeen hoogkwalitatieve infrastructuurprojecten zou bevorderen en risico's voor investeerders zou verminderen.

·Institutionele beleggingen en retailbeleggingen – stevige fundamenten zijn nu gelegd voor voorstellen over EU-brede individuele pensioenen, de grensoverschrijdende distributie van beleggingsfondsen en verlaagde kosten voor verzekeringsondernemingen om te beleggen in private equity en onderhands geplaatste bedrijfsobligaties. Parallel daarmee heeft de Commissie in maart 2017 haar Actieplan inzake financiële diensten voor de consument gepresenteerd. Daarin staat uitgetekend hoe consumenten in de hele EU een groter aanbod van en betere toegang tot financiële retaildiensten kunnen krijgen. Als aanvulling op de inspanningen met betrekking tot de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte (SEPA) biedt het actieplan ook antwoorden op de kwestie van de hoge kosten om binnen de EU bepaalde betalingen uit te voeren. De Commissie werkt ook intensiever samen met de Europese toezichthoudende autoriteiten (ESA's) rond het vergroten van de transparantie en de vergelijkbaarheid van kosten en prestaties van retail beleggings- en pensioenproducten.

·Preventieve herstructurering en ondernemers een tweede kans geven – in november 2016 is de Commissie met een voorstel gekomen voor regels rond preventieve herstructurering, die moeten voorkomen dat levensvatbare ondernemingen die in financiële moeilijkheden verkeren, worden geliquideerd en die ondernemers een nieuwe kans moeten gunnen om na een faillissement opnieuw te gaan ondernemen. Het voorstel bevat ook regels die insolventieprocedures efficiënter, beter voorspelbaar, minder duur en sneller moeten maken. Over die voorstellen lopen momenteel onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad en een snelle goedkeuring ervan zou er in belangrijke mate voor kunnen helpen te zorgen dat de juridische omgeving ondernemerschap ondersteunt.

·Het rapport van de Commissie van maart 2017 tekent een routekaart uit voor het doorbreken van nationale barrières voor het vrij verkeer van kapitaal. Op 23 mei 2017 heeft de Raad Economische en Financiële Zaken zich achter deze routekaart geschaard.

·Financiële stabiliteit – ook al zullen meer gevarieerde financieringskanalen in het kader van de kapitaalmarktenunie het financiële bestel van de EU veerkrachtiger maken, toch blijft de behoefte bestaan om, mochten zich op de kapitaalmarkten stabiliteitsrisico's voordoen, die risico's te kunnen identificeren en daarop te reageren. Na haar consultatie in 2016 zal de Commissie nu het nodige doen opdat het Europees Comité voor systeemrisico's (ESRB) de capaciteit krijgt voor het monitoren van potentiële risico's voor financiële stabiliteit als gevolg van marktgebaseerde financiering.

Wat de nog uitstaande maatregelen betreft waarvoor in het actieplan kapitaalmarktenunie voorbereidende werkzaamheden waren aangekondigd, zal de Commissie nu snel met drie wetgevingsvoorstellen komen, die hoekstenen zijn voor de totstandbrenging van de kapitaalmarktenunie:

1.Een wetgevingsvoorstel over een pan-Europees Persoonlijk Pensioen Product (PEPP) (eind juni 2017). Hiermee zullen de fundamenten worden gelegd voor een veiligere, kostenefficiëntere en transparantere markt voor betaalbaar en vrijwillig individueel pensioensparen dat op een pan-Europese schaal kan worden beheerd. Dit zal helpen tegemoet te komen aan de behoeften van mensen die de toereikendheid van hun pensioenvoorzieningen willen versterken, de demografische uitdaging adresseren, een aanvulling zijn op de bestaande pensioenproducten en -regelingen, en de kostenefficiëntie ondersteunen van individuele pensioenen door goede kansen te bieden voor langetermijnbeleggingen voor individuele pensioenen. 2.Een wetgevingsvoorstel waarin collisieregels worden uitgewerkt wat betreft de gevolgen voor derden van effectentransacties en vorderingen (vierde kwartaal 2017). Verschillen in de wijze waarop bij de toewijzing van schuldvorderingen de gevolgen voor derden van de cessie van vorderingen worden behandeld in lidstaten, vormen een complicatie voor het gebruik van die instrumenten als grensoverschrijdend onderpand en maken het voor beleggers lastig om het risico van vreemdvermogensbeleggingen te beprijzen. Door het wegnemen van de onzekerheid over het toepasselijke recht en de daarmee samenhangende kosten en risico's, zal dit voorstel grensoverschrijdende transacties bevorderen. Het zal voortbouwen op de werkzaamheden van een bijzondere deskundigengroep en de uitkomsten van de lopende publieke consultatie. Met het voorstel komt er duidelijkheid over de vraag welk recht van toepassing is op de gevolgen voor derden van effectentransacties en bij vorderingen. 3.Een wetgevingsvoorstel voor een EU-raamwerk voor gedekte obligaties (eerste kwartaal 2018). Dit voorstel zal inzetten op het tot stand brengen van een sterker geïntegreerde markt voor gedekte obligaties in de EU, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van bestaande gedekte obligaties. De markten voor gedekte obligaties zijn een belangrijk kanaal voor langetermijnfinanciering van de reële economie.



Parallel hiermee zal de Commissie de mogelijkheid onderzoeken om European Secured Notes te ontwikkelen als een instrument voor mkb- en infrastructuurleningen.

Daarnaast boekt de Commissie ook vooruitgang bij haar voorbereidende werkzaamheden rond de volgende maatregelen die de toezeggingen uit het oorspronkelijke actieplan moeten implementeren:

·Wijzigingen van de gedelegeerde verordening tot aanvulling van Solvabiliteit II in 2018, om de prudentiële behandeling van private equity en onderhands geplaatste schuldinstrumenten te herzien, wanneer dit, uit oogpunt van een risicogebaseerd toezicht, prudentieel verantwoord is.

·Aanbeveling over onderhandse plaatsingen (voortbouwend op de ervaring van goed functionerende nationale regelingen). Markten voor onderhandse plaatsing van schuldinstrumenten kunnen de beschikbaarheid van financiering voor niet-beursgenoteerde middelgrote ondernemingen verruimen. De aanbeveling zal voortbouwen op de uitkomsten van een studie, die in het vierde kwartaal 2017 zal worden gepubliceerd.