Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige-verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines"

(COM(2002) 765 def. - 2002/0304 (COD))

(2003/C 220/04)

De Raad heeft op 11 februari 2003 besloten, overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De gespecialiseerde afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 juni 2003 goedgekeurd; rapporteur was de heer Barros Vale.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 400e zitting van 18 en 19 juni 2003 (vergadering van 18 juni) het volgende advies uitgebracht, dat met eenparigheid van stemmen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Dit advies gaat over het voorstel tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende de "onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige-verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines".

1.1.1. De motoren die bestemd zijn voor toepassing in deze machines worden grotendeels voor de mondiale markt gefabriceerd. Bijgevolg is bij de ontwikkeling van de huidige wetgeving hoge prioriteit gegeven aan een wereldwijde afstemming. Ook bij de ontwikkeling van nieuwe emissienormen zal deze prioriteit blijven gelden.

1.2. De voorgestelde richtlijn is van toepassing op motoren met een compressieontsteking met een vermogen tussen de 18 en 560 KW die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines. De richtlijn bevat strengere grenswaarden voor de luchtverontreinigende emissies van deze motoren.

1.3. In Richtlijn 97/68/EG worden wat emissienormen betreft twee fasen onderscheiden:

- de normen van fase I werden op 31 december 2000 van kracht en gelden voor elke vermogensgroep;

- de normen van fase II werden/worden tussen 31 december 2000 en 31 december 2003 van kracht, afhankelijk van de vermogensgroep.

1.4. In overeenstemming met artikel 19 van de "oude" richtlijn, waarin staat dat de emissienormen voor motoren met compressieontsteking zullen worden aangescherpt, stelt de Commissie nu die nieuwe fasen IIIA en IIIB voor met nieuwe grenswaarden voor deze motoren.

1.5. De Commissie stelt voor het toepassingsgebied van de oude richtlijn uit te breiden tot:

- binnenschepen met een lengte van 20 meter of meer en een volume van 100 m3 of meer;

- sleepboten of duwboten die zijn gebouwd om schepen met een lengte van 20 meter of meer te slepen of te duwen of langszij deze schepen te varen.

1.6. Fase IIIA van het voorstel heeft alleen betrekking op gasvormige verontreinigingen; tijdens deze fase zouden NOx-emissies (uitstoot van stikstofoxiden) moeten worden teruggedrongen met 30 % ten opzichte van fase II. Fase IIIA zou moeten ingaan op 31 december 2005 of 31 december 2007, afhankelijk van de grootte van de motor. De voorgestelde grenswaarden stroken met de desbetreffende wetgeving van de Verenigde Staten.

1.7. Tijdens fase IIIB zou de hoeveelheid vaste deeltjes in de emissies van de betrokken motoren met ongeveer 90 % moeten worden teruggedrongen ten opzichte van fase II. Fase IIIB zou moeten ingaan op 31 december 2010 of 31 december 2011.

1.8. Verder stelt de Commissie voor om de methoden voor meting en bemonstering te wijzigen en hierbij procedures in te voeren waarmee het werkelijke gebruik van motoren beter gesimuleerd kan worden. De aldus te verkrijgen resultaten zullen significatiever zijn dan de gegevens die nu op basis van testcycli voor de stabiele toestand worden vergaard. De voorgestelde procedures zouden moeten worden gevolgd tijdens fase IIIB om de massa van de deeltjes in emissies vast te stellen. Voor het meten van de emissies tijdens fase IIIA en de gasvormige emissies tijdens fase IIIB mag men kiezen tussen de nieuwe en de oude testprocedures. Dit voorstel m.b.t. de methoden voor meting en bemonstering betekent wel dat de richtlijn alleen nog geldt voor machines met gebruikspatronen waarop de testprocedures voor niet voor de weg bestemde machines niet van toepassing zijn. Voor het merendeel van deze machines gelden echter al speciale richtlijnen, zoals Richtlijn 70/156/EEG voor motorvoertuigen, Richtlijn 74/150/EEG voor landbouwtractoren en Richtlijn 94/25/EG voor pleziervaartuigen, en anders ligt hun vermogen boven de 560 kw, zoals bij locomotieven het geval is.

1.9. Fase IIIA kan worden doorlopen met de huidige technologie of met de technologie die vanaf 2010 beschikbaar zal komen. Wat de bepleite grenswaarden voor de uitstoot van deeltjes betreft, is een algemeen aanbod van laagzwavelige brandstoffen (50 mg/kg = 50 ppm) van essentieel belang. De voor fase IIIB geplande grenswaarden kunnen dan ook pas worden ingevoerd als de wijzigingen van Richtlijn 98/70/EG met betrekking tot diesel van kracht zijn geworden.

1.10. Krachtens de voorgestelde richtlijn zouden motoren door de motorfabrikanten zelf of door de fabrikanten van uitrustingen in deze uitrustingen mogen worden gemonteerd. Dankzij deze flexibele aanpak krijgen fabrikanten van uitrustingen genoeg tijd om hun producten op de volgende twee manieren aan de richtlijn aan te passen:

- zij mogen twee jaar lang "oude" motoren blijven gebruiken, dit wil zeggen motoren die vóór de inwerkingtreding van de nieuwe emissiegrenswaarden zijn gebouwd;

- zij mogen motoren blijven gebruiken die alleen voldoen aan de grenswaarden van de vorige fase; het aandeel van deze motoren in elke vermogensgroep (berekend aan de hand van de gemiddelde distributie in de afgelopen vijf jaar op de EU-markt) zou dan wel moeten worden beperkt tot 20 % van de jaarlijkse productie. De fabrikanten kunnen ook kiezen voor ontheffing voor een vast aantal stuks in één of meer vermogensgroepen, met als maximum: 50 stuks in de groep van 130 tot 560 kw, 100 stuks in de groep van 75 tot 130 kw, 150 stuks in de groep van 37 tot 75 kw en 200 stuks in de groep van 19 tot 37 kw.

2. Algemene opmerkingen

2.1. In overeenstemming met artikel 19 van de voorgestelde richtlijn, dat voorziet in een aanscherping van de emissienormen voor motoren met compressieontsteking, stelt de Commissie voor om de emissiegrenswaarden voor niet voor de weg bestemde mobiele machines met een motorvermogen van 18 tot 560 kw verder te verlagen.

2.2. Voor niet voor de weg bestemde mobiele machines worden veel minder motoren geproduceerd dan voor wel voor de weg bestemde mobiele machines. In technologisch opzicht verschillen beide soorten motoren zeer weinig van elkaar, zodat de ervaring die men opdoet met de eerste categorie motoren kan worden gebruikt ter verbetering van de tweede categorie motoren. Dit betekent vooral dat de technologie die ontwikkeld is voor vrachtwagenmotoren moet worden afgestemd op de omstandigheden waarin niet voor de weg bestemde machines gebruikt zullen worden. Wat dit gebruik betreft is er echter een aantal grote verschillen:

- de gebruiksomstandigheden en het toerental lopen sterk uiteen;

- niet voor de weg bestemde machines worden niet geregistreerd (hebben geen kentekenbewijs). Dit maakt het moeilijk om toezicht uit te oefenen op het normale gebruik van deze machines, maar hoeft geen beletsel te zijn om, met het oog op hun typegoedkeuring, de naleving van de eisen in de richtlijn die op deze machines betrekking hebben af te dwingen;

- de "nuttige levensduur" wordt niet bepaald door middel van verplichte periodieke inspecties zoals bij voor de weg bestemde machines het geval is, maar aan de hand van economische criteria die betrekking hebben op het gebruik dat beroepsbeoefenaars en bedrijven maken van niet voor de weg bestemde machines met compressiemotoren.

2.3. Deze verschillen hoeven de verwezenlijking van de doelstellingen van de richtlijn niet echt in de weg te staan, aangezien:

- de nieuwe "procedures voor meting en bemonstering" ook geschikt zijn voor de manier waarop niet voor de weg bestemde machines worden gebruikt;

- deze machines op grond van hun omvang en vermogen vooral door beroepsbeoefenaars worden gebruikt en dan ook geregeld door de betrokken bedrijven aan de gewone onderhoudsbeurten worden onderworpen;

- niet voor de weg bestemde machines waarschijnlijk in mechanisch opzicht sneller achteruitgaan dan de erin gemonteerde motoren, zodat op termijn de typegoedkeuring van de motoren op zichzelf al genoeg is om ervoor te zorgen dat de in de richtlijn opgenomen grenswaarden gedurende de nuttige levensduur van de machines niet worden overschreden.

2.4. Om te illustreren hoe belangrijk deze richtlijn is voor het oplossen van de problemen op het gebied van de luchtkwaliteit, volgt hier een overzicht waaruit kan worden opgemaakt hoeveel van alle dieselmachines mobiele, niet voor de weg bestemde machines zijn. Deze machines waren in 1998 goed voor 9,3 % van het totale dieselgebruik in de EU (227117000 ton):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. Technologische problemen

3.1. Zoals gezegd kunnen de technologische verbeteringen van motoren die gemonteerd worden in voor de weg bestemde machines in de meeste gevallen waarschijnlijk ook worden doorgevoerd in motoren die gemonteerd worden in niet voor de weg bestemde machines. De Commissie komt in dit verband echter met de verstandige suggestie dat zij uiterlijk eind december 2006 een voorstel zal indienen waarin zij zal ingaan op de haalbaarheid van een dergelijk gebruik/een dergelijke technologie-overdracht.

4. Het belang van goede brandstoffen

4.1. Fase III B kan pas ingaan als brandstoffen aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen en Richtlijn 98/70/EG, waarin staat dat diesel voor motoren in voor de weg bestemde voertuigen een zwavelgehalte van maximaal 50 ppm mag hebben, dus ten uitvoer is gelegd. De typegoedkeuring van motoren die lopen op een referentiebrandstof biedt de garantie dat deze de grenswaarden van fase III B niet zullen overschrijden, al is dit uiteraard alleen mogelijk als de juiste brandstoffen ook werkelijk op de markt verkrijgbaar zijn.

4.1.1. De kosten die worden genoemd in de Toelichting bij het richtlijnvoorstel zijn ramingen en geen precieze bedragen, waardoor het niet mogelijk is een goed beeld te krijgen van de kosten/batenverhouding en in te schatten wat in het algemeen de voordelen zijn van de reeks voorgestelde grenswaarden voor motoren die gemonteerd worden in niet voor de weg bestemde voertuigen (zie bijvoorbeeld par. 3.7.4 van de Toelichting).

4.2. Laagzwavelige brandstoffen (10-50 ppm) zullen naar verwachting niet op alle markten te krijgen zijn. Zolang dit het geval is, zullen de grenswaarden die gelden tijdens fase III-B overschreden worden.

5. Slotopmerkingen

5.1. Het is een goede zaak dat de Commissie met haar voorstel streeft naar een betere milieubescherming. Wel dient de Commissie te beseffen dat er de nodige haken en ogen aan de uitvoering van haar voorstel zitten. Haar voorstel is namelijk alleen uitvoerbaar als er adequate brandstoffen beschikbaar komen en als het mogelijk is om na te gaan of motoren na de typegoedkeuring voldoen aan de vastgestelde normen.

5.2. Hoewel niet voor de weg bestemde mobiele machines met motoren met compressieontsteking niet geregistreerd hoeven te worden, zou het voor de officiële instanties van elke lidstaat mogelijk moeten zijn om ze in kaart te brengen en te lokaliseren, aangezien ze meestal worden gebruikt door beroepsbeoefenaars en bedrijven. Deze machines zouden altijd voorzien moeten zijn van een typegoedkeuringbewijs met een gedetailleerde beschrijving van de onderdelen die verplicht zijn om ervoor te zorgen dat de grenswaarden in de richtlijn, op basis waarvan ze zijn goedgekeurd, niet worden overschreden. Op die manier krijgen de lidstaten een instrument in handen om na te gaan of de machines in kwestie nog steeds aan de goedkeuringsvoorwaarden voldoen.

6. Conclusies

6.1. Het EESC is te spreken over de door de Commissie voorgestelde richtlijn, omdat niet voor de weg bestemde machines met inwendige-verbrandingsmotoren hierdoor minder vervuiling zullen veroorzaken.

6.2. Het EESC is het eens met de opmerkingen van de Commissie over de haalbaarheid van de technische oplossingen die moeten voorkomen dat de voor de verschillende fasen geldende grenswaarden worden overschreden, en met de termijnen waarbinnen de richtlijn van kracht moet worden. Het kan zich bovendien vinden in de gewijzigde voorwaarden waaraan de brandstoffen volgens de Commissie tijdens fase III B dienen te voldoen. Ten slotte kan ook de betere technische formulering van de nieuwe testmethoden in de bijlagen van de ontwerprichtlijn op instemming van het EESC rekenen.

Brussel, 18 juni 2003.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

R. Briesch