Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie 'Praktische aspecten van de invoering van de euro'"

(98/C 73/30)

De Commissie heeft op 6 oktober 1997 overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité geraadpleegd over de voornoemde mededeling.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft besloten de heer Burani, algemeen rapporteur voor dit onderwerp, met de voorbereidende werkzaamheden te belasten.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 350e Zitting van 10 en 11 december 1997 (vergadering van 11 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 35 stemmen vóór, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Onderhavige mededeling is door de Commissie op 13 oktober 1997 in Luxemburg aan de Raad Ecofin voorgelegd; een volgende versie zal tijdens de Top van Luxemburg van 12 en 13 december 1997 worden gepresenteerd. Het document bevat informatie over de praktische voorbereidingen die de lid-staten en de Unie momenteel treffen met het oog op de invoering van de euro. Verder wordt daarin gewezen op de besluiten die op zeer korte termijn, veelal nog vóór het eind van dit jaar, moeten worden genomen.

1.2. Het document geeft een samenvatting van de stand van zaken van de voorbereidende werkzaamheden t.b.v. de invoering van de euro, en sluit daarmee aan bij het Groenboek uit 1995 () en de besluiten van de Europese Raad van Madrid van 15 en 16 december 1995. Het Economisch en Sociaal Comité heeft over dit onderwerp en daarmee verband houdende zaken al verschillende adviezen uitgebracht ().

1.3. Aangezien het door de Commissie gevraagde advies met spoed dient te worden opgesteld, beperkt het Comité zich tot de aspecten ten aanzien waarvan besluiten of initiatieven moeten worden genomen. In een later stadium zal het de nog te verwezenlijken en al verwezenlijkte maatregelen aan een nader onderzoek onderwerpen.

2. Werkprogramma ()

2.1. De Commissie acht het van essentieel belang dat de lid-staten vóór eind 1997 actieplannen opstellen met betrekking tot:

- hun omschakelingsplannen, onder meer ten aanzien van de financiële verslaglegging, de presentatie van (jaar)verslagen en belastingaangiften in euro's;

- hun voornemens ten aanzien van de redenominatie van de uitstaande staatsschuld ();

- het definitieve ontwerp van de nationale zijde van de euromunten;

- het starten van nationale voorlichtingscampagnes;

- het bepalen van nationale standpunten ten aanzien van de fiscale gevolgen van de omschakeling.

2.2. Ten aanzien van een aantal praktische problemen vraagt de Commissie zich af of deze beter met nationale dan wel communautaire maatregelen kunnen worden opgelost, en, in het laatste geval, of er wettelijke voorschriften moeten komen of dat de markt de mogelijkheid tot zelfregulering moet worden geboden, eventueel aan de hand van daarvoor op te stellen gedragscodes. Ook over dit punt moet voor het eind van dit jaar meer duidelijkheid komen.

3. Stand van de voorbereidingen ()

3.1. Met betrekking tot de voorbereidingen door de nationale overheden (paragraaf 1.2 van de mededeling) neemt het Comité kennis van de concrete resultaten die in bijna alle landen zijn geboekt. In de mededeling wordt erop gewezen dat bedrijven op ieder moment tijdens de overgangsperiode vrij mogen beslissen of zij de euro of de nationale munteenheid willen hanteren. Hierbij geldt het beginsel "geen verplichting, geen verbod".

3.2. Het Comité zou evenwel de aandacht van de Commissie en de lid-staten willen vestigen op de starheid van deze bepaling: als de overgang eenmaal een feit is, dan is deze onomkeerbaar. Met andere woorden: heeft het bedrijf eenmaal voor de euro gekozen, dan kan het niet meer terug naar de nationale munteenheid. Maar het kan gebeuren dat nieuwe programma's gebreken blijken te vertonen, waarvoor ingewikkelde en lange procedures nodig zijn. In zo'n geval kan het noodzakelijk zijn tijdelijk terug te vallen op de oude programma's. De onomkeerbaarheid van de keuze vormt dus een belemmering, die door het Comité wordt betreurd.

3.3. In de mededeling wordt bevestigd dat de nationale overheden hun interne boekhouding tijdens de hele overgangsperiode in hun nationale munteenheid zullen blijven voeren. Het Comité stelt tevreden vast dat zijn aanbeveling uit 1995 () in praktijk is gebracht. Wel moet nog worden berekend welke kosten de overheid eventueel moet maken als gevolg van de verplichting, betalingen in euro's van burgers te accepteren (en waarschijnlijk ook - op verzoek van de burgers - betalingen in euro's te verrichten).

4. Financiële verslaglegging en belastingen ()

4.1. Over de investeringen en uitgaven die bedrijven moeten doen resp. maken om over te schakelen op de euro, wordt al uitgebreid gediscussieerd. Ook het Comité heeft zich over dit punt uitgesproken (); het heeft erop gewezen dat de regels van de markt voor een rechtvaardige verdeling van de kosten moeten zorgen. In verschillende lid-staten lijkt de tendens te bestaan om een zekere fiscale flexibiliteit toe te passen, door bij de belastingheffing rekening te houden met de kosten van de overgang. Dit is zeker een oplossing, maar het Comité waarschuwt tegen ongelijke behandeling op het niveau van de verschillende lid-staten en - binnen de lid-staten - tussen de verschillende bedrijfstakken. De overgang naar de gemeenschappelijke munt mag de huidige verschillen in fiscale behandeling niet vergroten.

5. Praktische aspecten die van belang zijn voor de geldgebruiker ()

5.1. Omrekeningskosten: wat de kosten voor het omrekenen van giraal geld betreft, is het Comité van mening dat bij de verplichte omrekening van rekeningensaldi door de banken aan het einde van de overgangsperiode alsook bij de omrekening in euro van een op de rekening van de ontvanger te crediteren bedrag geen kosten aan de verbruiker in rekening mogen worden gebracht. Hetzelfde moet gelden voor het omwisselen van nationale munten en bankbiljetten in euro, voor zover het gaat om "voor huishoudens gebruikelijke hoeveelheden". Alle andere mogelijke giraal-geld- en omrekeningstransacties alsook de verstrekking van transparante informatie over mogelijke kosten zouden in het kader van vrijwillige gedragscodes van de betrokken sectoren moeten worden geregeld. Ten einde de consument nog beter te informeren, pleit het Comité voor de toepassing van nationale "euro-labels" voor het op conforme wijze in rekening brengen van kosten.

5.1.1. Met betrekking tot de omrekeningskosten (paragraaf 4.3 van de mededeling) verdienen vrijwillige afspraken of gedragscodes de voorkeur boven regelgeving, maar wel moet als algemene norm gelden dat alle "omrekeningspunten" worden verplicht te vermelden wat de tarieven zijn, dan wel of de omrekening gratis is.

5.2. Het Comité is van mening dat moet worden vastgehouden aan de datum van 1 januari 2002 voor de uitgifte van bankbiljetten en munten in euro's.

5.3. Dubbele prijsaanduidingen (paragraaf 4.2 van de mededeling). Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel zouden de lid-staten bij wege van wettelijke maatregelen zelf moeten vastleggen of dubbele prijsaanduiding tijdens de overgangsfase verplicht moet worden gesteld dan wel of de betrokken economische kringen (met name de detailhandel) via door hun organisaties te ondertekenen convenanten er zich toe mogen verbinden om vanaf de eerste dag van de overgangsfase met behulp van de vastgelegde omrekeningskoers de nieuwe prijs op correcte wijze te berekenen en aan te geven. Voorts zou verlangd kunnen worden dat de detailhandelaren hun klanten alle nodige hulpmiddelen ter beschikking stellen zodat dezen aan de nieuwe munt kunnen wennen, b.v. aan winkelkarretjes bevestigde zakrekenmachientjes, omrekeningstabellen voor de belangrijkste prijzen, enz. Wat de daaraan voorafgaande periode betreft, is het Comité geen voorstander van Europese regelgeving, die wellicht niet zal zijn afgestemd op de verschillende nationale situaties. Waarschijnlijk zal de markt, indien dat noodzakelijk of nuttig blijkt, het gebruik van dubbele prijsaanduiding dicteren.

5.3.1. De wet- of regelgevingsinitiatieven zouden vooral moeten zijn gericht op het voorkómen van benadeling van de consumenten, bijvoorbeeld in het geval van onjuiste omrekeningen of het moedwillig verkeerd toepassen van de afrondingsregels. Het Comité dringt erop aan dat dit aspect door de Commissie en de lid-staten nader wordt onderzocht; het is belangrijk dat de consumenten de juistheid van de prijzen kunnen controleren, maar nog belangrijker is het dat verkopers van goederen en diensten worden verplicht juiste prijzen te hanteren. Malafide verkopers die bewust de regels overschrijden, zouden voor fraude moeten worden vervolgd, b.v. in geval van stelselmatige opzettelijke overtreding van de voorschriften.

5.4. Een aspect dat de Commissie buiten beschouwing heeft gelaten, betreft de rol van betaalkaarten en oplaadbare kaarten tijdens de overgangsperiode. Het Comité heeft in zijn advies over het Groenboek gewezen op het feit dat dergelijke betaalmiddelen zijn uitgerust - of dat op korte termijn zullen worden - met microchips, waardoor betalingen in de oude en de nieuwe muntsoort kunnen plaatsvinden, en/of prijzen kunnen worden omgerekend. Een bijkomend voordeel is dat de omrekening van de door verkopers gevraagde prijzen automatisch kan worden gecontroleerd.

5.4.1. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan het gebruik van deze kaarten uitgebreid te onderzoeken, en er met behulp van de haar beschikbare middelen voor te zorgen dat deze gemakkelijker te begrijpen en te gebruiken zijn. In dat verband is het van belang dat de markt en met name de consumenten meer zekerheid krijgen, door ervoor te zorgen dat problemen die al lang opgelost hadden moeten zijn, zoals het eventueel in rekening brengen van kosten aan de houders van betaalkaarten, snel worden opgelost.

5.5. Duur van de fase waarin beide munten wettig betaalmiddel zijn (fase C): Om gedurende de eerste dagen na de omschakeling onnodig lange rijen voor de loketten te vermijden en om een geordende, rustige omwisseling van nationale munt in euro-biljetten en -munten zonder onnodige kosten mogelijk te maken, moet fase C een bepaalde minimumduur hebben. In lid-staten die voor de omwisseling slechts een beperkt aantal dagen willen uittrekken, zullen bovengenoemde negatieve bijverschijnselen onvermijdelijk zijn. Aan de bevoegdheid van de lid-staten om de duur van fase C overeenkomstig de Resolutie van de Raad van 7 juli 1997 betreffende het juridisch kader voor de invoering van de euro zelf te mogen bepalen, mag niet worden getornd. De Commissie wordt evenwel verzocht, de lid-staten van hulp te zijn bij hun wederzijdse voorlichting en discussie over de duur van fase C.

6. Voorlichting ()

6.1. Het Comité neemt kennis van de werkzaamheden die de Commissie en de lid-staten op dit terrein hebben verricht, evenals het bedrijfsleven en de consumentenorganisaties, al dan niet met financiële steun van de Commissie. Uit een eerste vluchtige bestudering van de programma's blijkt evenwel dat twee aspecten niet of slechts zijdelings aan bod komen:

- het feit dat de euro gedurende een bepaalde periode samen met de nationale munteenheden als wettig betaalmiddel zal gelden: er moet worden voorkomen dat de eerste dagen na de omschakeling onnodig lange rijen voor de bankloketten ontstaan. De mogelijkheid om het geld in alle rust om te wisselen - zoals tot nu toe altijd het geval was wanneer oude biljetten door nieuwe biljetten werden vervangen - heeft niet alleen organisatorisch gevolgen, maar heeft tevens gevolgen voor de omrekeningskosten, zoals in paragraaf 5.1 is uiteengezet;

- de praktische aspecten in verband met het gebruik van de in paragraaf 5.5 genoemde betaalkaarten en oplaadbare kaarten. De financiële instellingen dienen objectieve voorlichting over de praktische aspecten van het gebruik van betaalkaarten, vooruit betaalde kaarten en elektronische portemonnees te geven. De Commissie moet aanvullende, neutrale informatie verstrekken waarin zij ook eventuele nadelen van een en ander niet verzwijgt.

7. Financiële markten ()

7.1. Het Comité heeft dit punt behandeld in zijn advies over de mededeling van de Commissie getiteld "De gevolgen van de invoering van de euro voor de kapitaalmarkten" ().

Brussel, 11 december 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() COM(97) 333 def.

() Advies van het ESC van 26 oktober 1995 over het "Groenboek betreffende de wijze van invoering van één munteenheid": PB C 18 van 22.1.1996.

Advies van het ESC van 26 september 1996 over "De gevolgen van de Economische en Monetaire Unie: economische en sociale aspecten van de convergentie en voorlichtingsmaatregelen betreffende de gemeenschappelijke munt": PB C 30 van 30.1.1997.

Advies van het ESC van 31 oktober 1996 over "Wet- en regelgeving in verband met de overgang naar de gemeenschappelijke munt: gevolgen voor de markt": PB C 56 van 24.2.1997.

Advies van het ESC van 29 mei 1997 over het thema "Maatregelen voor de derde fase van de Economische en Monetaire Unie: stabiliteits- en groeipact met het oog op de begrotingsdiscipline, versterkte procedures voor economische convergentie en nieuw wisselkoersmechanisme": PB C 287 van 22.9.1997.

Advies van het ESC van 10 december 1997 over de mededeling van de Commissie "De gevolgen van de invoering van de euro voor de kapitaalmarkten": PB C 19 van 21.1.1998.

() Zie de inleiding van het Commissiedocument.

() Zie de mededeling van de Commissie "De gevolgen van de invoering van de euro voor de kapitaalmarkten" (COM(97) 337 def. van 2 juli 1997).

() Hoofdstuk 1 van de mededeling.

() Advies van het ESC van 26 oktober 1995, paragraaf 5.3.11 en 6.4.3.

() Paragraaf 3.2 van de mededeling.

() Advies van het ESC van 26 oktober 1995: PB C 18 van 22.1.1996, paragrafen 6.2.4 t/m 6.2.7.

() Hoofdstuk 4 van de mededeling.

() Hoofdstuk 5 van de mededeling.

() Hoofdstuk 7 van de mededeling.

() Advies van het ESC goedgekeurd op 10 december 1997: PB C 19 van 21.1.1998.

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen, waarvoor ten minste één vierde van de stemmen is uitgebracht, werden tijdens de beraadslagingen verworpen:

Paragraaf 5.3.1

Als volgt te wijzigen:

"... Het Comité dringt er bij de lid-staten op aan, dit aspect in het kader van hun nationale strafrecht uitvoerig te behandelen."

Uitslag van de stemming

Vóór: 13, tegen: 19, onthoudingen: 3.

Paragraaf 5

Een als volgt luidende nieuwe paragraaf in te voegen:

"Voorbereiding van de sector van de informatietechnologie

Het Economisch en Sociaal Comité is van mening dat bedrijfsleven, overheid en consumenten gespaard moeten blijven voor frequente technische aanpassingen van computersystemen in het vooruitzicht van het jaar 2000 en de invoering van de euro. Om de kosten van de aanpassing zoveel mogelijk te beperken, de betrouwbaarheid van de programma's te garanderen en het vertrouwen te handhaven, zouden aanbieders van informatietechnologie, met strategische steun van de Commissie, tijdig oplossingen voor de technische problemen in de vorm van globale pakketten moeten aanreiken.

In dit verband verheugt het Economisch en Sociaal Comité zich over de instelling van een Europees Forum voor informatietechnologie. Om niet in tijdnood te komen, zou het een goede zaak zijn als dit Forum er reeds in het eerste halfjaar van 1998 zou komen."

Uitslag van de stemming

Vóór: 15, tegen: 17, onthoudingen: 5.