Advies over het thema "De rol van regionale en lokale autoriteiten bij de toepassing van het partnerschapsbeginsel in het kader van de Structuurfondsenregeling"

(96/C 100/17)

Op 5 december 1994 heeft het Bureau van het Comité van de Regio's, onder verwijzing naar artikel 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, besloten een initiatiefadvies op te stellen over het voornoemde thema.

Overeenkomstig artikel 9 van het Reglement van Orde van het Comité van de Regio's werd commissie 1 (Regionale ontwikkeling - Economische ontwikkeling - Plaatselijke en regionale financiën) met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast.

Tijdens de vergadering van commissie 1 op 19 januari 1995 werden de heren Meek en Hansen aangewezen als rapporteurs.

Inleiding

Tijdens zijn achtste zitting op 19 en 20 juli 1995 (vergadering van 20 juli) heeft het Comité van de Regio's, onder verwijzing naar:

- het Witboek over "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" (COM(93) 700 def.), waarin voor meer decentralisatie van de economie wordt gepleit en een groter belang aan het regionale en lokale niveau wordt toegekend;

- het "Vijfde jaarverslag over de hervorming van de structuurfondsen 1993" van de Europese Commissie (COM(95) 30 def.);

- het door het Comité van de Regio's op 21 april 1995 goedgekeurde advies over "De herziening van het Verdrag betreffende de Europese Unie", waarin het Comité aandringt op verruiming van de definitie van het subsidiariteitsbeginsel;

het volgende advies goedgekeurd:

De Structuurfondsenverordeningen

1. Bij de hervorming van de Structuurfondsen in 1988 werden vier beginselen geïntroduceerd: partnerschap, concentratie, programmering en additionaliteit. Bij de herziening van de regeling in 1993 werd aan deze beginselen nog méér gewicht toegekend dan in de oorspronkelijke regeling.

2. Het partnerschapsbeginsel wordt in artikel 4, lid 1, van de Structuurfondsenverordening van 1993 als volgt omschreven:

"De actie van de Gemeenschap is bedoeld als aanvulling op of bijdrage tot de overeenkomstige acties van de Lid-Staten. Zij komt tot stand door nauw overleg tussen de Commissie, de betrokken Lid-Staat en de door de Lid-Staat aangewezen nationale, regionale, lokale of andere bevoegde autoriteiten en instanties - overeenkomstig de respectieve institutionele regelingen en gebruiken van elke Lid-Staat, met inbegrip van de economische en sociale partners - waarbij elke partij handelt als een partner die een gemeenschappelijk doel nastreeft. Dit overleg wordt hierna "partnerschap" genoemd. Het partnerschap omvat de voorbereiding, de financiering en de beoordeling vooraf van, het toezicht op en de evaluatie achteraf van de acties.

Het partnerschap eerbiedigt ten volle de respectieve institutionele, juridische en financiële bevoegdheden van elke partner."

3. Het partnerschapsbeginsel werd oorspronkelijk ingevoerd om het structuurbeleid te decentraliseren. Door de vage formulering ervan is het echter op uiteenlopende wijze geïnterpreteerd en is een discussie over de rol van de partners ontstaan.

4. In de huidige tekst van de Verordeningen wordt niet bepaald of het partnerschap "verticaal" (met hiërarchische verhoudingen tussen de partners) of juist "horizontaal" (met op voet van gelijkheid behandelde partners) moet worden opgezet. Ook bestaat er onduidelijkheid over de precieze functie van het partnerschap.

Doel en opzet van het advies

5. In dit initiatiefadvies wordt onderzocht hoe het partnerschapsbeginsel momenteel - op grond van de huidige Verordeningen - wordt toegepast en welke rol de democratisch gekozen regionale en lokale autoriteiten in de partnerschapsregelingen spelen. Het is niet de bedoeling een "blauwdruk voor het ideale partnerschap" te maken, omdat elk partnerschap de specifieke regionale en lokale omstandigheden moet weerspiegelen en afgestemd dient te zijn op de bestaande bestuursstructuur op regionaal en lokaal niveau. Wel zal concreet worden aangegeven hoe de rol van regionale en lokale autoriteiten in de partnerschapsregelingen kan worden versterkt.

6. Het advies is gebaseerd op een door de rapporteurs georganiseerde enquête onder de leden van commissie 1 over de toepassing van het partnerschapsbeginsel in hun eigen regio. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek worden in dit advies enkele algemene problemen op het gebied van de structuur en werking van de partnerschapsregelingen onder de aandacht gebracht.

7. Toen het voorbereidend onderzoek werd uitgevoerd, waren alleen de programma's van de eerste vier doelstellingen en een aantal programma's van de doelstellingen 5b en 6 operationeel. Partnerschapsregelingen voor de nieuwe communautaire initiatieven worden in dit advies buiten beschouwing gelaten. De voorbereiding van het advies werd bemoeilijkt doordat de goedkeuring van de regelingen op zich heeft laten wachten en de uitvoering van de programma's vertraging heeft opgelopen. Dit is des te teleurstellender omdat de programma's al meer dan een jaar geleden van start hadden moeten gaan.

8. Allereerst wordt in het advies ingegaan op het belang van regionale en lokale overheden voor de partnerschapsregelingen. Vervolgens wordt bekeken welke problemen uit het onderzoek naar voren zijn gekomen en hoe effectieve partnerschappen tot stand gebracht zouden kunnen worden.

De sleutelrol van regionale en lokale autoriteiten in partnerschapsregelingen

9. Het partnerschapsbeginsel is belangrijk omdat goed functionerende partnerschappen tot efficiënte programma's en een effectief gebruik van de Structuurfondsen op regionaal en lokaal niveau leiden. Dankzij het partnerschap worden de belangrijke - regionale èn lokale - actoren bijeengebracht die een grondige kennis van hun gebied hebben en de economische troeven en zwakheden ervan kunnen aangeven. Bovendien geeft het partnerschap gestalte aan het subsidiariteitsbeginsel en zorgt het ervoor dat de partners zich "mede-auteur" van het programma voelen.

10. Regionale en lokale overheden vervullen in de verschillende landen van de Europese Unie de meest uiteenlopende taken. Zo ontwikkelen zij economische strategieën en initiatieven, steunen zij bedrijven, verbeteren zij de fysieke omgeving en de infrastructuur, nemen zij belemmeringen voor de economische ontwikkeling weg, steunen zij mensen die voor het eerst een baan zoeken of zich voorbereiden op een andere of betere baan en helpen zij mensen en gebieden om aansluiting te vinden bij het economische leven van de rest van de Unie. Verder spelen zij een doorslaggevende rol bij het aantrekken van externe middelen.

11. Het Comité van de Regio's is van mening dat voor democratisch gekozen regionale en lokale autoriteiten een sleutelrol in de partnerschapsregelingen is weggelegd, omdat zij:

- verantwoordelijk zijn voor de welvaart en het welzijn in hun gebied, als democratisch gekozen organen verantwoordingsplicht jegens de regionale en lokale gemeenschappen hebben, de programma's democratische legitimiteit geven en de betrokkenheid van de burgers vergroten;

- bijdragen in de financiering van grote delen van de programma's;

- als organen die verantwoordelijk zijn voor de lokale economische ontwikkeling en als brandpunt van het regionale en lokale bedrijfsleven zorgen voor coördinatie en integratie van de steunmaatregelen, bij voorbeeld op het vlak van economische ontwikkeling, fysieke infrastructuur en scholing, waardoor de steunverlening beter kan worden gecoördineerd en beter kan worden ingepast in een strategie op lange termijn.

Problemen met de partnerschapsregelingen

12. Uit de antwoorden op de enquête blijkt dat er zeer uiteenlopende partnerschapsregelingen bestaan. Het gamma varieert van goed functionerende regelingen die worden gekenmerkt door constructief overleg en intensieve deelname van regionale en lokale autoriteiten, via partnerschappen die nog in ontwikkeling zijn, tot gevallen waarin nog nauwelijks sprake is van een partnerschap.

13. Deze verscheidenheid kan voor een belangrijk deel worden verklaard door het feit dat lid-staten ieder hun eigen bestuursstructuur en hun eigen traditie op het gebied van overleg tussen de verschillende overheidsniveaus hebben. Welke partners bij het partnerschap betrokken zijn, verschilt van lid-staat tot lid-staat omdat meestal de lid-staten zelf bepalen wie er aan het partnerschap mogen deelnemen.

14. Het onderzoek was niet opgezet om een gedetailleerd beeld van het structuurfondsenbeheer in de lid-staten te krijgen, maar de antwoorden hebben daarvan toch wel een globale indruk opgeleverd doordat zij bepaalde tendensen in de werking van de partnerschapsregelingen aan het licht hebben gebracht.

15. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt in dit hoofdstuk ingegaan op een aantal problemen op het vlak van de opzet en werking van de partnerschapsregelingen, vooral met betrekking tot de invloed van regionale en lokale autoriteiten.

16. Niet alle partnerschapsregelingen kampen met deze problemen. Zoals in het rapport is weergegeven, zijn er ook verscheidene geslaagde voorbeelden van partnerschappen te vinden. Deze worden hier niet afzonderlijk beschreven of toegelicht, maar hun kenmerken kunnen vaak worden afgeleid uit de oplossingen die in de antwoorden worden aangedragen. Een verdere uitwisseling van ervaringen op dit gebied is dan ook zeker noodzakelijk.

Uitwerking van de programmeringsdocumenten

17. De uitwerking van de programma's is meestal in handen van de centrale overheid, vaak ook wanneer het om regionale programma's gaat. Regionale en lokale instanties worden daar in uiteenlopende mate bij betrokken, b.v. via raadplegingsprocedures. Een paar uitzonderingen daar gelaten is de inbreng van regionale en lokale autoriteiten in de huidige programmeringsperiode groter dan in de vorige.

18. Over het algemeen willen regionale en lokale autoriteiten meer invloed op de programmering. Zij pleiten voor een "bottom-up"-benadering bij de uitwerking van de programma's en dus voor een grotere inbreng van de regionale en lokale overheden, die een sleutelrol in partnerschapsregelingen zouden moeten spelen, aangezien zij door de plaatselijke bevolking zijn gekozen en bijdragen in de financiering van de projecten. Aan gekozen leden moet een rol in de beheerscomités worden toegekend. Bestaande documenten moeten zo veel mogelijk in de programmeringsdocumenten worden verwerkt.

19. Dit standpunt valt niet alleen te beluisteren in lid-staten waar de lokale bestuurslaag minder sterk ontwikkeld is en waar de programmering en coördinatie van de steunverlening in handen is van gedecentraliseerde diensten van de centrale overheid, maar ook in gevallen waarin de lokale bestuurslaag wèl sterk is uitgebouwd.

20. Sommige landen hebben de neiging om de voorkeur te geven aan nationale of grootschalige programma's voor grotere gebieden boven kleinschalige programma's voor regio's en subregio's. In de antwoorden op de enquête daarentegen wordt ervoor gepleit vaker voor regionale programma's te kiezen. Dit is van essentieel belang voor de legitimiteit en het voortbestaan van regionale partnerschapsregelingen.

21. In sommige antwoorden wordt erop gewezen dat de nationale programma's te ver van het regionale en lokale niveau af staan. Bovendien zijn soms meerdere ministeries op nationaal niveau verantwoordelijk voor het beheer van de Structuurfondsen, wat de coherentie van de programma's niet ten goede komt. Gesteld wordt dat regionale programma's beter op regionale en lokale behoeften kunnen inspelen dan nationale programma's.

22. Slechts in een beperkt aantal gevallen is tijdens de onderhandelingen over programmeringsdocumenten sprake van formeel rechtstreeks contact tussen de Europese Commissie en regionale en lokale autoriteiten. Meestal worden de partners pas officieel van het overleg op de hoogte gesteld wanneer het document al is goedgekeurd.

23. Met betrekking tot de rol van de Europese Unie wordt beklemtoond dat een rechtstreekse dialoog met de Europese Commissie noodzakelijk is. Dit blijkt ook uit de suggesties aan het adres van de Europese Unie om de regionale en lokale autoriteiten nauwer bij de uitwerking van de programma's te betrekken en de regels van de Structuurfondsen eenvoudiger te maken. Verder wordt erop gewezen dat de continuïteit van de programma's in sommige gevallen in gevaar wordt gebracht als gevolg van de betrekkelijk korte programmeringsperiodes, de beperkte termijnen voor de uitvoering van de projecten en het feit dat de besluiten over de toekenning van de steun zo lang op zich laten wachten.

24. Centrale overheden spelen niet altijd in op regionale en lokale behoeften en het gevaar bestaat dat de uitwerking en het beheer van de programma's een louter bureaucratische aangelegenheid worden, waarbij geen sprake is van doelgericht beleid. Als de regionale en lokale autoriteiten bij de zaak worden betrokken, zal er daarentegen wèl sprake zijn van een dergelijk beleid en zullen de programma's bovendien meer belangstelling wekken op regionaal en lokaal niveau.

25. In de gevallen waarin de programma's door regionale autoriteiten worden uitgewerkt, zou het volgens de respondenten nuttig zijn om de invloed van lokale autoriteiten te vergroten. Als de verantwoordelijkheid voor het lokale ontwikkelingsbeleid bij de lokale autoriteiten ligt, moeten de regionale programma's nauwer bij dit beleid aansluiten en er beter mee gecoördineerd worden. Bovendien moet dan in de programma's ook worden uitgegaan van de al bestaande regionale beleidsinstrumenten die voor de uitvoering van de programma's kunnen worden gebruikt.

26. Tevens wordt naar voren gebracht dat de regionale en lokale autoriteiten wellicht aan invloed zouden winnen als er meer onderling overleg op lokaal niveau zou zijn - in de vorm van een regelmatige, gezamenlijke toetsing van de resultaten van het ontwikkelingsproces aan de algemene en specifieke doelstellingen van de programma's - en als de deskundigheid op lokaal niveau zou worden verbeterd.

Uitvoering van de programma's

27. Over het algemeen genomen lijken regionale en lokale autoriteiten steeds meer invloed te krijgen op het beheer van de programma's, de selectie van de projecten en de financiële besluiten.

28. Regionale partnerschappen blijken in het stadium van de uitvoering van de programma's zeer goed uitgebouwd te zijn en goed te functioneren. De samenwerking verloopt weliswaar niet overal op dezelfde manier, maar in vele gevallen ligt de verantwoordelijkheid voor het beheer van de programma's bij een beheerscomité op regionaal niveau, waarin de regionale en lokale autoriteiten en nog andere bij de programma's betrokken regionale en lokale kringen en instanties vertegenwoordigd zijn. Wel verschilt de concrete samenstelling ervan van geval tot geval.

29. De beheerscomités beschikken niet altijd over beslissingsbevoegdheid. Vaak kunnen zij alleen maar advies geven of voorstellen doen en worden de uiteindelijke beslissingen door de centrale overheid genomen. Deze regionale samenwerkingsorganen dienen de betrokken kringen te vertegenwoordigen, over een eigen administratieve structuur te beschikken en beslissingsbevoegdheid ten aanzien van het financiële aspect van de projecten te krijgen.

30. In veel partnerschapsregelingen speelt de centrale overheid een dominante rol. In sommige gevallen worden de gekozen regionale en lokale autoriteiten slechts indirect of helemaal niet vertegenwoordigd of gaat de deelname van vertegenwoordigers van de centrale overheid in ieder geval ten koste van die van regionale en lokale autoriteiten. Dit is jammer omdat juist de regionale en lokale autoriteiten de lokale behoeften het beste kennen en dus een nuttige bijdrage kunnen leveren aan het vaststellen van prioriteiten wanneer het gaat om projecten met rechtstreekse gevolgen voor de lokale gemeenschappen.

31. Waar de tendens tot het opzetten van grootschaligere programma's bestaat, blijken de regionale en lokale autoriteiten in mindere mate bij het beheer van de programma's betrokken te worden.

32. In het algemeen vinden lokale autoriteiten dat hun inbreng bij de uitvoering van de programma's minder groot is dan die van de regionale autoriteiten. Om dit te veranderen stellen zij diverse maatregelen voor. Zo vinden zij dat lokale autoriteiten beter in de beheersorganen vertegenwoordigd moeten worden, beter geïnformeerd moeten worden en rechtstreeks moeten deelnemen aan de selectie van de projecten. Verder dienen er op ruimere schaal hoorzittingen te worden georganiseerd en moeten de deskundigheid en scholing van de lokale autoriteiten worden verbeterd.

Toezicht op en evaluatie van de programma's

33. Regionale en lokale autoriteiten zijn vaak op de een of andere manier betrokken bij het toezicht op en de evaluatie van de programma's. Zo zijn zij b.v. vaak direct of indirect vertegenwoordigd in toezichtcomités of soortgelijke organen.

34. In dit stadium is het partnerschap echter zeker nog voor verbetering vatbaar. In sommige landen spelen de regionale en lokale autoriteiten nog maar een zeer bescheiden rol op dit gebied. Met name de evaluatie van de programma's blijkt vaak uitsluitend een zaak van de centrale overheid te zijn.

35. Blijkens de reacties op de enquête zou het toezicht op regionale programma's volledig aan regionale comités moeten worden overgelaten. Voor deze comités is een belangrijke rol weggelegd omdat de lokale en regionale partners bijdragen in de financiering van de projecten en over de kennis van hun gebied beschikken om het toezicht en de evaluatie op een efficiënte manier te kunnen aanpakken.

Op weg naar effectieve partnerschapsregelingen

36. Het Comité is van mening dat succesvolle partnerschappen alleen mogelijk zijn indien de politieke wil bestaat om het partnerschapsbeginsel toe te passen en als de voordelen van een intensieve deelname van de partners worden erkend. Dit blijkt de minste problemen op te leveren in landen met gedecentraliseerde politieke en bestuursstructuren waar de lagere bestuursniveaus over aanzienlijke bevoegdheden en middelen beschikken en waar al een traditie op het gebied van samenwerking en overleg bestaat. Het is evenwel zaak dat het partnerschapsbeginsel ook wordt toegepast in landen waar de politieke en bestuursstructuren niet volledig tot ontwikkeling zijn gekomen.

Uitwerking van de programmeringsdocumenten

37. De uitwerking van het programmeringsdocument is het belangrijkste stadium in het uitstippelen van een effectieve strategie die op ruime steun van alle betrokken partners kan rekenen. Het Comité is van oordeel dat in deze fase een centrale rol is weggelegd voor regionale en lokale autoriteiten. Deze zijn immers de gekozen overheden die het dichtst bij de burgers en de lokale gemeenschappen staan. Verder is het van essentieel belang dat bij de uitwerking van het programmeringsdocument wordt gekozen voor een "bottom-up"-benadering en dat alle partners zich "mede-auteur" van het uiteindelijke document voelen.

38. In de meeste lid-staten zijn regionale en lokale autoriteiten niet rechtstreeks betrokken bij de onderhandelingen met de Europese Commissie over de programmeringsdocumenten. Dit kan ertoe leiden dat besluiten over essentiële aspecten van of belangrijke wijzigingen in het document buiten het partnerschap om worden genomen. Het Comité dringt er dan ook op aan dat de regionale en lokale autoriteiten bij deze onderhandelingen worden betrokken en dat het uiteindelijke document ook door hun vertegenwoordigers wordt ondertekend. Tijdens de onderhandelingen met de Commissie moet optimaal recht worden gedaan aan het vigerende beleid en de bestaande beleidsinstrumenten van de regionale en lokale autoriteiten.

39. Het Comité is van mening dat in de programmeringsdocumenten duidelijk moet worden aangegeven wie allemaal bij het partnerschap betrokken zijn en wat de voornaamste taken en verantwoordelijkheden van de partners zijn. Gezien hun belangrijke functie als democratisch gekozen vertegenwoordigers moeten regionale en lokale autoriteiten een hoofdrol in het partnerschap toebedeeld krijgen.

Uitvoering van de programma's

40. Het Comité dringt er bij de Europese Commissie op aan de duur van de programmeringsperiodes te verlengen, zodat er voldoende tijd is voor de uitvoering van de projecten en voor het nemen van de nodige besluiten. Op die manier kan de continuïteit van de uitvoering van de programma's veilig worden gesteld.

41. Voor een efficiënte toepassing van de Structuurfondsenregeling is het zaak dat een regionaal beheerscomité wordt opgericht dat over de voor zijn werking noodzakelijke middelen beschikt en waarin de lokale en regionale partners vertegenwoordigd zijn.

42. Het beheerscomité dient er niet alleen op toe te zien dat de in het programmeringsdocument uitgestippelde strategie daadwerkelijk wordt gevolgd, maar dient ook beslissingen te nemen over de projecten die deel uitmaken van het programma. Zoals uit de reacties op de enquête blijkt, laat de vertegenwoordiging van de regionale en lokale autoriteiten in deze comités nogal te wensen over. Het Comité vindt dan ook dat daar iets aan gedaan moet worden. Het beheerscomité dient de besluiten te nemen die voor de uitvoering van het desbetreffende programma nodig zijn. Daaronder vallen ook wijzigingen die in het programma aangebracht moeten worden als gevolg van veranderde sociaal-economische omstandigheden of in het licht van bevindingen bij het toezicht op de uitvoering van het programma.

43. Sommige regionale programma's bestrijken een dermate uitgestrekt gebied dat zij wel erg ver van de lokale partners lijken af te staan. In dergelijke gevallen moeten subregionale of sectorale comités worden opgericht, die de beheerscomités met raad en daad moeten bijstaan en van de nodige informatie moeten voorzien, zodat alle partners het gevoel hebben dat zij daadwerkelijk bij de uitvoering van het programmeringsdocument worden betrokken.

44. Het Comité maakt zich grote zorgen over het feit dat nationale autoriteiten wel eens de neiging hebben om de regionale partners niet bij de besluitvorming over sommige onderdelen van het programma te betrekken. Deze praktijk is in strijd met de geest van het partnerschap.

45. Het Comité is van mening dat er veel geleerd kan worden van de verschillende partnerschapsregelingen in de Europese Unie. Het verzoekt de Europese Commissie dan ook ervoor te zorgen dat er meer programma's voor het uitwisselen van ervaringen op dit vlak komen. Het Comité zelf zal eveneens het nodige doen om de uitwisseling van ervaringen te bevorderen. Het dringt erop aan dat dergelijke initiatieven zo veel mogelijk worden gestimuleerd.

Toezicht op en evaluatie van de programma's

46. Het Comité beschouwt het toezicht op en de evaluatie van de programma's als een belangrijk onderdeel van de procedure. Toezicht dient niet de vrijwel exclusieve taak van nationale autoriteiten te zijn - zoals thans het geval is - maar in samenwerking met regionale en lokale autoriteiten te geschieden.

47. Het is absoluut noodzakelijk dat de toezicht- en evaluatiemethoden in overleg met de lokale en regionale partners worden vastgesteld, als belangrijke geldschieters betrokken zullen worden bij het verzamelen van de vereiste informatie en ervoor kunnen zorgen dat de bevindingen de lokale gemeenschappen daadwerkelijk ten goede komen.

48. In een aantal lid-staten is het voorgekomen dat de regionale en lokale instanties niet van de evaluatieresultaten op de hoogte zijn gebracht. Het Comité meent dat op deze manier geen echt partnerschap tot stand kan komen en dat er via discussies over de toezicht- en evaluatieresultaten naar moet worden gestreefd de kwaliteit van de programma's te verbeteren. Het stelt dan ook voor dat de Europese Commissie in samenwerking met het Comité van de Regio's een algemeen kader voor de evaluatie vaststelt. Het hoofddoel van toezicht is de uitvoering van het programma op lokaal en regionaal niveau te controleren. De bevindingen hierbij vormen het voornaamste uitgangspunt voor de besluiten die het beheerscomité moet nemen met betrekking tot de eventuele aanpassing van het programma.

49. Het Comité is van mening dat de invloed van lokale autoriteiten versterkt kan worden door de deskundigheid op lokaal niveau te verbeteren en voor een betere communicatie tussen de verschillende bestuurslagen te zorgen.

Aanbevelingen

50. Het Comité beklemtoont dat de steunverlening via de structuurfondsen alleen vruchten kan afwerpen indien de regionale en lokale autoriteiten, als de democratisch gekozen overheden die het dichtst bij de burgers en de lokale gemeenschappen staan, een centrale rol in de partnerschapsregelingen toebedeeld krijgen.

51. Het wijst erop dat dit bij sommige programma's ook inderdaad zo is. In vele gevallen echter hebben regionale en lokale autoriteiten onvoldoende invloed of worden zij niet rechtstreeks bij de programma's betrokken. Ook in deze programma's moet hun een centrale rol toebedeeld worden.

52. Het Comité betreurt dat sommige belangrijke programma's door centrale overheden worden beheerd en ver van het regionale en lokale niveau af staan. Deze situatie is niet bevorderlijk voor de deelname van regionale en lokale instanties en voor een op de lokale behoeften en prioriteiten afgestemde verdeling van de middelen.

53. Het Comité is van mening dat de partnerschapsregels in de huidige Verordening zo vaag zijn geformuleerd dat het partnerschapsbeginsel op uiteenlopende wijzen geïnterpreteerd wordt. Het dringt er dan ook op aan dat in artikel 4 van de Verordening een formele verwijzing naar regionale en lokale autoriteiten wordt opgenomen, omdat juist zij de democratische legitimiteit hebben om de regionale en lokale belangen te behartigen.

54. In de Verordening wordt bepaald dat de partners "nauw overleg" dienen te voeren. Deze term is echter moeilijk te definiëren en veel partners zijn van mening dat hiervan geen sprake is geweest. Dit is vaak het gevolg van het feit dat in de landen in kwestie nog geen structuur voor samenwerking en overleg tussen de verschillende bestuurslagen voorhanden is.

55. Het Comité benadrukt dat ook de taken van de partners in de huidige Verordening niet duidelijk worden omschreven. Voorts dringt het erop aan dat aan àlle fasen van de Structuurfondsenprocedure terdege aandacht wordt geschonken. De regionale en lokale autoriteiten zouden bij de officiële onderhandelingen tussen de lid-staten en de Europese Commissie betrokken moeten worden en hun vertegenwoordigers zouden de uiteindelijke programma's als gelijkwaardige partners mede moeten ondertekenen. Een en ander zou tijdens de herziening van de programma's van doelstelling 2 in 1996 moeten worden gewijzigd.

56. Het Comité onderstreept dat het van belang is lering te trekken uit de verschillende partnerschapsregelingen binnen de Europese Unie. Het verzoekt de Europese Commissie een programma voor de uitwisseling van ervaringen op dit vlak op te zetten. Het Comité van zijn kant zal eveneens de nodige initiatieven nemen om de uitwisseling van ervaringen te bevorderen. Het dringt erop aan dat dergelijke initiatieven zo veel mogelijk worden gestimuleerd.

57. Het Comité wijst erop dat de Europese Commissie en de lid-staten geen dominerende rol mogen spelen en dat de inbreng van de regionale en lokale partners even groot moet zijn om een "top-down"-benadering, waarbij sommige gedeelten van de programma's buiten de regionale partners om worden besproken en vastgesteld, te vermijden.

Uitwerking van de programmeringsdocumenten

58. Het Comité acht het van groot belang dat in de gecombineerde programmeringsdocumenten en de communautaire bestekken duidelijk wordt aangegeven hoe het partnerschap functioneert en wie erbij betrokken zijn. De Europese Commissie zou haar fiat pas mogen geven wanneer de regionale en lokale autoriteiten overeenkomstig artikel 4 van de Structuurfondsenverordening een daadwerkelijke inbreng kunnen leveren. Het Comité is van oordeel dat de volgende partijen de programmeringsdocumenten zouden moeten ondertekenen: de Europese Commissie, de lid-staat en de vertegenwoordigers van de regionale en lokale autoriteiten.

59. Het Comité dringt er met klem op aan dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, bij de uitwerking van de programmeringsdocumenten wordt uitgegaan van een "bottom-up"-benadering, waarbij het bepalen van de strategieën en doelstellingen aan de regionale en lokale partners wordt overgelaten. Alleen zo kunnen alle partners zich "mede-auteur" van het uiteindelijke document voelen.

Uitvoering van de programma's

60. Het Comité maakt zich zorgen over het feit dat centrale overheden of andere partners weleens de neiging hebben om gedeelten van het programma als hun exclusieve bevoegdheid te beschouwen en de regionale partners niet bij de besluitvorming over projecten op dat gebied te betrekken.

61. Het benadrukt dat het voor een efficiënte toepassing van de Structuurfondsenregeling zaak is dat een regionaal beheerscomité wordt opgericht, dat over de voor zijn werking noodzakelijke middelen beschikt en waarin de regionale en lokale partners vertegenwoordigd zijn. Dit comité moet financiële beslissingen over de projecten kunnen nemen.

Toezicht op en evaluatie van de programma's

62. Het Comité beklemtoont dat de toezicht- en evaluatiemethoden in overleg met de lokale en regionale partners vastgesteld moeten worden en dat deze een actieve rol bij de uitvoering ervan dienen te spelen.

63. Het onderstreept in het bijzonder dat het nodige moet worden gedaan om de informatieverstrekking aan de partners te verbeteren en hun deskundigheid te vergroten, zodat via discussies over de toezicht- en evaluatieresultaten de kwaliteit van de programma's kan worden verbeterd. Het Comité is van oordeel dat de bevindingen bij het toezicht op de uitvoering van de programma's een belangrijk uitgangspunt moeten vormen voor de door het beheerscomité te nemen besluiten inzake de eventuele aanpassing of bijwerking van de programma's.

Brussel, 20 juli 1995.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC