Advies van het Economisch en Sociaal Comité over:

- het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 92/106/EEG van de Raad houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen lid-staten", en - het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/53/EG van de Raad houdende vaststelling, voor bepaalde aan het verkeer binnen de Gemeenschap deelnemende wegvoertuigen, van de in het nationale en het internationale verkeer maximaal toegestane afmetingen, en de in het internationale verkeer maximaal toegestane gewichten" () (98/C 410/06)

De Raad heeft op 31 juli 1998 besloten om, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 75 en 84 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde voorstellen.

Het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité heeft achtereenvolgens op 8 september en 14 oktober 1998 de Afdeling TEN ("Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij") met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 358e Zitting van 13, 14 en 15 oktober 1998 (vergadering van 15 oktober), gezien het dringende karakter van deze werkzaamheden, de heer Bagliano als algemeen rapporteur aangewezen en het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór en zes stemmen tegen, bij elf onthoudingen is goedgekeurd.

1. Het Commissiedocument

1.1. Het onderhavige Commissiedocument behelst een verruiming van de definitie van het begrip "gecombineerd vervoer". Daarin wordt voor het eerst verwezen naar vervoer binnen lid-staten en tussen een lid-staat van de EU en een derde land, "waarbij de vrachtwagen, de aanhangwagen, de oplegger met of zonder trekker, de wissellaadbak of de container ... voor een aantal opeenvolgende trajecten gebruik maken van verschillende vervoerswijzen ... , op voorwaarde dat:

- elk afzonderlijk traject over de weg niet meer bedraagt dan 20 % van het totaal aantal kilometers van het traject dat via een of meer van de overige vermelde vervoerswijzen wordt afgelegd;

- er gelijkwaardig wegvervoer beschikbaar is als alternatief voor het traject over zee of over de binnenwateren."

1.2. Het Commissievoorstel heeft ten doel, de toepassing van gecombineerd vervoer te stimuleren d.m.v. de volgende maatregelen:

- uitbreiding van de verlaging van de motorrijtuigenbelasting tot alle soorten gecombineerd vervoer;

- opheffing van de beperkingen op rijden in het weekend en soortgelijke beperkingen voor het begin- en eindtraject over de weg in het kader van gecombineerd vervoer;

- wijziging van Richtlijn 96/53/EG van de Raad om in alle lid-staten van de EU een maximaal totaalgewicht van ten minste 44 ton in het gecombineerd vervoer toe te staan.

1.3. De in dit Commissiedocument gedane voorstellen zijn noodzakelijk geworden, omdat de tot dusver ten gunste van gecombineerd vervoer genomen maatregelen "een beperkte draagwijdte" hebben en "slechts een gering praktisch effect" hebben opgeleverd, zoals de Commissie in haar verslag van 18 juli 1997 over de toepassing van Richtlijn 92/106/EEG van de Raad heeft erkend.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité heeft er in meerdere recente adviezen () op gehamerd hoe belangrijk de verbetering en uitbreiding van het gecombineerd vervoer is voor de totstandbrenging van een vanuit economisch, sociaal en milieuoogpunt duurzame mobiliteit.

2.2. Het Comité stemt daarom in met de aanpak van de Commissie en acht de voorgestelde wijzigingen op de Richtlijnen 92/106/EEG en 96/53/EG noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de intentieverklaringen in de praktijk worden gebracht en dat de al eerder door de Commissie in de diverse Wit- en Groenboeken gedane suggesties bewaarheid worden.

2.3. Ondanks alle inspanningen is het gecombineerd vervoer blijven hangen op 5 % van het Europese goederenvervoer over de weg (behalve in het verkeer over de Alpen waar het gecombineerd vervoer oploopt tot 23 %). Op een aantal specifieke situaties in enkele lid-staten na, is er dus nauwelijks vooruitgang geboekt. Het wegvervoer is de afgelopen jaren echter blijven toenemen (een stijging met 22,8 % van 1990 tot 1996), terwijl de zorgwekkende terugval van het spoorvervoer onverminderd is doorgegaan (- 14,6 %). Volgens de meest recente officiële cijfers (1996) vertegenwoordigt het wegvervoer 73,6 % en het spoorvervoer 13,9 % van het goederenvervoer ().

2.4. Daarnaast komt de liberalisering/privatisering van het spoorvervoer maar moeizaam op gang. De Commissie () wijst erop dat de aangeboden vervoersdiensten slechts in twee gevallen met Richtlijn 91/440/EEG overeenstemmen (). Bovendien komt er geen schot in de zgn. freeways () waarop veel hoop was gevestigd om op de gevolgen van die richtlijn vooruit te lopen. Ook moeten afzonderlijke en op zich staande acties of initiatieven worden uitgebannen, omdat maatregelen die tot doel hebben om het evenwicht in de vervoerssector te herstellen en te verbeteren, alleen zinvol zijn in een breder kader en als onderdeel van een algemeen beleid.

2.5. Tegen die achtergrond kunnen deze twee Commissievoorstellen alleen maar worden beschouwd als echte operationele instrumenten ter vergemakkelijking en stimulering van het gecombineerd vervoer. Met het oog daarop worden rechtstreekse maatregelen voorgesteld en dient een pragmatische, methodologische aanpak te worden gevolgd, zodat een kader wordt gecreëerd waarbinnen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, de lid-staten in actie kunnen en moeten komen.

2.6. Het Comité vindt deze wijzigingsvoorstellen dus relevant en positief, omdat

- de voorgestelde maatregelen bedoeld zijn om het rendement van het gecombineerd vervoer te verhogen, ook op trajecten die momenteel als niet lucratief of productief worden beschouwd, d.w.z. alle trajecten die onder de drempel van 500 km vallen (daaronder wordt ervan uitgegaan dat wegvervoer alléén meer rendement oplevert);

- de voorgestelde maatregelen de belangstelling van de kleine en middelgrote ondernemingen in de wegvervoerssector voor gecombineerd vervoer vergroten;

- de definitie van het begrip "gecombineerd vervoer" zowel geografisch als vervoerstechnisch gezien is verruimd, waardoor een hiaat is ingevuld dat in het verleden tot interpretatie-problemen heeft geleid.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het voorstel houdende wijziging op Richtlijn 96/106/EEG

3.1.1. Definitie gecombineerd vervoer (art. 1)

3.1.1.1. Het Comité staat volledig achter de oplossing waarvoor de Commissie in dit artikel heeft gekozen, omdat de definitie van gecombineerd vervoer wordt verruimd tot het verkeer binnen de lid-staten en tussen lid-staten en landen die nog geen lid zijn van de EU. Met de bepaling dat elk over de weg afgelegde afstand van gecombineerd vervoer niet meer dan 20 % van het totale traject weg/andere vervoerswijzen mag bedragen, heeft de Commissie voldoende slagen om de arm genomen.

3.1.1.2. Daarentegen zal het "rolling road"-vervoer (), zoals de Commissie zelf toegeeft, "minder profiteren van de door de richtlijn geboden voordelen aangezien het traject over de weg bij dergelijke transporten vaak een relatief groot deel van de totale reis uitmaakt." Desalniettemin pleit het Comité ervoor om alsnog deze vorm van vervoer te vergemakkelijken vanwege het belang daarvan bij het afleggen van afstanden over bijzonder moeilijke en ook vanuit milieuoogpunt gevoelige trajecten (zoals bijvoorbeeld de Alpen).

3.1.1.3. De uitdrukking "korte overvaarten" in de tweede paragraaf van dit artikel, moet nader worden toegelicht. Waar het hier in de praktijk om gaat, is moeilijk uit te maken, behalve in het geval van korte overvaarten met veerboten. Ook de limiet die wordt gesteld met "Trajecten over het water waarvan meer dan de helft onvermijdelijk is voor commercieel levensvatbare exploitatie van het vervoer" dient te worden verduidelijkt.

3.1.2. Voertuigenbelastingen (art. 6, lid 1)

3.1.2.1. In artikel 6, lid 1, ontbreekt iedere technische onderbouwing van de kwantitatieve bepaling van de bedragen die voor ieder transport worden berekend. Zo kan de vraag worden gesteld of het voor vrijstelling of terugbetaling van voertuigbelastingen voorgestelde minimale bedrag van 18 ecu per transport, wel effectief is. Gezien de moeilijkheid om daarop controle uit te oefenen, pleit het Comité voor de terugbetaling achteraf van een standaardbedrag, waarvan de hoogte niet alleen afhangt van de voertuigenbelasting, maar ook van een eventuele tol die op de snelweg is betaald en van de kosten van de reis. Als dat niet kan, verdient het altijd nog de voorkeur om de voertuigenbelasting helemaal terug te betalen, ook al zijn er landen waar die wordt verlaagd om de accijnzen op dieselolie te verhogen.

3.1.3. Vrijstelling van het rijverbod (art. 9 bis)

3.1.3.1. De in dit artikel bedoelde vrijstelling (in weekeinden, 's nachts en op feestdagen) vereist een nauwgezette controle langs de weg om misbruik te voorkomen. Het Comité vestigt de aandacht op de sociale consequenties van een dergelijke maatregel, omdat de mogelijkheid om buiten de gebruikelijke werktijden om en op feestdagen goederen te laden en te lossen, kan betekenen dat vrachtwagen en bestuurder ter beschikking van de bevrachter moeten blijven, mét dan ook nog het probleem dat er personeel aanwezig moet zijn voor het leveren, resp. in ontvangst nemen van de goederen.

4. Conclusies

4.1. Het Comité staat achter de onderhavige voorstellen voor richtlijnen en de daaraan ten grondslag liggende doelstellingen. Het is ervan overtuigd dat alles op alles moet worden gezet om het gecombineerd vervoer te stimuleren. Op die manier kan doeltreffend worden bijgedragen aan de totstandbrenging van duurzame mobiliteit ten behoeve van een duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling van economie en handel.

4.2. Het Comité adviseert echter met name om

- artikel 1 duidelijker te formuleren;

- de mogelijkheid open te laten dat maatregelen worden genomen ten gunste van het "rolling road"-vervoer, vooral op vanuit milieuoogpunt bijzonder moeilijke trajecten;

- het mechanisme van belastingverlaging voor het gecombineerd vervoer te herzien, óók vanwege de moeilijkheid om daarop controle uit te oefenen;

- te zorgen voor de noodzakelijke adequate controles langs de weg door de bevoegde autoriteiten om misbruik te voorkomen.

Brussel, 15 oktober 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

() PB C 261 van 19.8.1998, blz. 10-13.

() Advies van het Comité over het "Wetgevingsprogramma van de Commissie op vervoersgebied/Actieprogramma voor het GVB 1995-2000", PB C 39 van 12.2.1996, blz. 43. Advies van het Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende de toekenning van communautaire financiële bijstand voor maatregelen ten behoeve van het gecombineerd goederenvervoer", PB C 89 van 19.3.1997, blz. 18.

Advies van het Comité over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's "Intermodaliteit en intermodaal vrachtvervoer in de Europese Unie - een systeembenadering van het vrachtvervoer - strategieën en acties voor het verhogen van efficiëntie, dienstverlening en duurzaamheid", PB C 19 van 31.1.1998, blz. 25.

() DG VII "Transports in figures 1998".

() COM(98) 202 def. van 31.3.1998, Mededeling van de Commissie over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 91/440/EEG.

() Richtlijn 91/440/EEG inzake de ontwikkeling van het spoorvervoer, PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25.

() Goederensnelspoorwegen.

() Vervoerstechniek waarbij de gehele vervoerscombinatie (vrachtwagen met aanhangwagen of oplegger) met de bestuurder erin op de trein meereist (begeleid gecombineerd vervoer).