A4-0069/99

Resolutie over de mededeling van de Commissie - De betrekkingen van de EU met de nieuwe onafhankelijke staten van Centraal-Azië (COM(95)0206 - C4-0256/96)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(95)0206 - C4-0256/96),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 november 1995 over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kirgizië, anderzijds ((PB C 339, 18.12.1995, blz. 51.)),

- gelet op zijn besluit van 13 maart 1997 betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds ((PB C 115, 14.4.1997, blz. 196.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 april 1996 inzake het voorstel voor een besluit van de Raad tot sluiting door de Europese Gemeenschap van de interimovereenkomst betreffende de handel en de ondersteunende maatregelen tussen de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie enerzijds en Kazachstan anderzijds ((PB C 141, 13.5.1996, blz. 276.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 juni 1997 inzake het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van de interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken tussen de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en de Republiek Kirgizië, anderzijds ((PB C 222, 21.7.1997, blz. 53.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 december 1997 inzake het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van de interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken tussen de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en de Republiek Oezbekistan, anderzijds ((PB C 14, 19.1.1998, blz. 412.)),

- gezien de resolutie van 11 februari 1999 over de presidentsverkiezingen in Kazachstan ((Deel II, punt 8 van de notulen van 11.2.1999.)),

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de adviezen van de Commissie externe economische betrekkingen en de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A4-0069/99),

A. onderstrepende dat, hoewel de schendingen van de rechten van de mens in bepaalde landen ernstiger zijn dan in andere, de situatie in alle Centraal-Aziatische republieken verre van bevredigend is,

B. overwegende dat de nieuwe onafhankelijke staten van Centraal-Azië gelegen zijn in een gebied waar de internationale rechtsorde onder druk staat en gevaar loopt,

C. overwegende dat het in het verleden de ratificatie van de overeengekomen partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten (OPS) met Kazachstan en Oezbekistan heeft uitgesteld ten gevolge van de onbevredigende mensenrechtensituatie, en dat het momenteel, in afwachting van verbeteringen op het gebied van de mensenrechten, niet verder gaat met de ratificatie van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Toerkmenistan,

D. onder verwijzing naar de verklaring van de Raad van 21 januari 1999 over de presidentsverkiezingen in Kazachstan en de verklaring van de OVSE, volgens welke wegens de manier waarop de verkiezingen werden gehouden, kan worden gesproken van een stap terug in het democratiseringsproces en bij de opbouw van een rechtsstaat in Kazachstan,

E. zich verheugend over de stappen in de Centraal-Aziatische republieken voor de opbouw van een werkzame democratie zoals beschreven in de CVSE-documenten die zij mede ondertekend hebben,

F. kennis nemend van het werk van de TACIS-programma's voor democratie in Centraal-Azië en zich verheugend over het feit dat een bijkomend project ter waarde van 1 miljoen ecu speciaal voor vraagstukken van democratie in Oezbekistan is goedgekeurd in het kader van het TACIS-actieprogramma voor 1999, en uiting gevend aan zijn tevredenheid over het feit dat ook grote projecten voor de tenuitvoerlegging van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten zijn opgenomen in de actieprogramma's 1998/1999 voor Oezbekistan, Kazachstan and Kirgizië,

G. overwegende dat het belangrijk is de Intertadzjiekse vredesovereenkomst van Moskou van december 1997 ten uitvoer te leggen en de strenge maatregelen betreurend die de Oezbeekse overheid heeft getroffen tegen bepaalde Islamitische gemeenschappen,

H. het belang benadrukkend van de ontwikkeling van relaties tussen de Unie en de nieuwe onafhankelijke staten van Centraal-Azië in het licht van de strategische sleutelpositie van het gebied en zijn immense natuurlijke rijkdommen,

I. overwegende dat de Commissie verwacht dat door de tenuitvoerlegging van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met Oezbekistan, Kazachstan en Kirgizië, die naar verwachting in 1999 in werking zullen treden, de Unie in staat zal zijn een grotere invloed uit te oefenen op de economische en politieke hervormingen in die landen,

J. bezorgd over de politieke wrijvingen tussen de nieuwe onafhankelijke staten die een obstakel kunnen vormen voor de regionale samenwerking en constaterend dat geschillen tussen Toerkmenistan en Azerbeidzjan over het grensbesluit in de Kaspische Zee de aanleg van trans-Kaspische pijpleidingen kunnen belemmeren waarvoor de Europese Unie steun had willen bieden (INOGATE),

K. overwegende dat het aanhoudende conflict in Afghanistan een bedreiging voor de veiligheid in de regio betekent,

L. overwegende dat een aantal landen in de regio hun bezorgdheid hebben geuit over de door India en Pakistan uitgevoerde kernproeven,

M. overwegende dat de Kaspische pijpleidingprojecten zeer belangrijk zijn voor het aantrekken van buitenlandse investeringen in Centraal-Azië en voor de versterking van de regionale samenwerking,

N. de toenemende milieuverontreiniging betreurend, evenals de bedreigingen voor de regio, zoals het opdrogen van het Aralmeer door het afleiden van water voor katoenproductie en het hoge niveau van radioactiviteit rond de regio Semipalatinsk in Kazachstan, waar jarenlang Sovjetkernproeven hebben plaatsgevonden met de bijbehorende radioactieve neerslag,

O. betreurend dat in de TACIS-verordening niet is voorzien in technische bijstand voor het herstellen van de nucleaire schade in Semipalatinsk, en zijn tevredenheid uitend over de rol die TACIS heeft gespeeld in het WARMAP-project,

P. de toenemende stroom drugs uit Afghanistan betreurend, evenals de daarmee samenhangende problemen van drugsmokkel langs routes door Centraal-Azië,

Q. overwegende dat de regio blootgesteld is aan potentieel ernstige economische moeilijkheden na de financiële crisis in Rusland,

1. stelt vast dat een geslaagde ontwikkeling van deze staten die een overgangsproces doormaken, en dan met name de stabilisering van de democratische structuren, voor de Europese Unie van centrale betekenis is en wijst de Commissie erop dat voor de Unie de invoering van de democratische fundamentele rechten en de rechten van de mens in deze landen een prioriteit moet zijn;

2. verheugt zich over de belofte van de Commissie aan zijn Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid om de mensenrechtenkwesties regelmatig en op een ernstige manier ter sprake te brengen bij de autoriteiten van de Centraal-Aziatische republieken en om zijn Commissie buitenlandse zaken volledig op de hoogte te houden van de ontwikkelingen op dit gebied;

3. is verheugd over het moratorium op de doodstraf in Kirgizië en Toerkmenistan en doet een beroep op alle Centraal-Aziatische regeringen om te volharden in hun streven naar afschaffing van de doodstraf;

4. verzoekt de Centraal-Aziatische regeringen de teruggang in het democratiseringsproces van het afgelopen jaar te corrigeren, met name op het gebied van vrije en eerlijke verkiezingen, beperkingen op de vrijheid van meningsuitdrukking en vereniging en de onderdrukking van minderheden;

5. erkent de rol van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten van de Unie in die betrekkingen; betreurt het trage tempo van de politieke en economische hervormingen in sommige Centraal-Aziatische republieken;

6. verheugt zich over de inwerkingtreding van de interimovereenkomsten met Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan, waardoor de ontwikkeling van sterkere economische banden en een grotere handel met die landen mogelijk moet worden;

7. onderstreept de nadelige gevolgen van de roebelcrisis en de financiële crisis in Zuidoost-Azië voor het ontwikkelingsproces in de landen van deze regio; wijst op de eventuele sociale en politieke consequenties van macro-economische instabiliteit in deze landen;

8. onderstreept hoe cruciaal belangrijk de bijdrage is die door middel van buitenlands kapitaal (in het bijzonder uit de Europese Unie) wordt geleverd aan de ontwikkeling van de natuurlijke hulpbronnen van de regio; erkent echter dat politieke stabiliteit, zowel op het niveau van de staat als op regionaal niveau, een essentiële factor bij investeringsbeslissingen is;

9. verzoekt de Europese Unie de initiatieven van de Verenigde Naties en de OVSE op het gebied van conflictpreventie en vredeshandhaving in de regio te steunen, en om met name in Tadzjikistan en Afghanistan vrede en stabiliteit te bevorderen;

10. acht het noodzakelijk dat de Europese Unie actief samenwerkt met de landen uit deze regio, en in het bijzonder met Oezbekistan en Tadzjikistan, om de uitbreiding van het conflict in Afghanistan en de naburige landen te verhinderen, door op te komen voor godsdienstige tolerantie en de rechten van de vrouw en daarnaast humanitaire hulp en politieke steun te bieden aan zones in Afghanistan die aan de controle van het Taliban-regime ontsnappen;

11. verzoekt de EU-lidstaten om hun invloed binnen het NAVO-Partnerschap voor de Vrede te gebruiken om de veiligheid en stabiliteit in de regio te bevorderen;

12. verzoekt de Commissie haar samenwerking met de landen van de regio in verband met vraagstukken van de derde pijler voort te zetten;

13. verzoekt de Europese Unie om haar dialoog met de Verenigde Staten over regionale kwesties voort te zetten binnen de Transatlantische Dialoog;

14. onderstreept de door TACIS gespeelde rol bij de bevordering van economische hervorming en de overgang naar een markteconomie; verheugt zich over het TACIS-project om investeringen in de pijpleidingprojecten en in vervoer en communicatie in de hele regio te vergemakkelijken en dringt erop aan dat er meer hulp moet worden aangewend voor het bevorderen van de democratie in de regio;

15. is van oordeel dat met name in de sectoren vervoer en olie- en gasinfrastructuren de Unie in haar betrekkingen met de nieuwe onafhankelijke staten van Centraal-Azië een regionale benadering moet nastreven; wijst de projecten TRACECA en INOGATE aan als potentiële kernfactoren in de economische ontwikkeling en integratie van de regio;

16. verlangt meer steun via het TACIS democratieprogramma voor niet-gouvernementele organisaties (NGO's), zodat zij democratie en mensenrechten effectiever kunnen controleren en dringt aan op een passende versterking van de middelen voor het democratieprogramma voor de nieuwe onafhankelijke staten, met name ten behoeve van de partnerschapsprogramma's die voor de vorming van een burgermaatschappij uiterst belangrijk zijn;

17. verlangt meer EU-steun in de vorm van financiering en technische bijstand om te helpen bij het herstel van de milieuschade die gedurende de laatste zeventig jaar in Centraal-Azië is aangericht;

18. verzoekt de Europese Unie om de gebeurtenissen met betrekking tot de aanstaande verkiezingen in Centraal-Azië zorgvuldig in het oog te houden;

19. verzoekt de Commissie en de Raad om samen met de internationale financiële instellingen maatregelen te overwegen om te helpen de bevolking van de regio te beschermen tegen ernstige economische tegenspoed als gevolg van de buitenlandse effecten van de Russische crisis;

20. wijst erop dat de Europese Unie, gelet op de grote verschillen in de economische situaties en de vooruitzichten in de nieuwe onafhankelijke staten van Centraal-Azië, een individuele benadering voor elk land dient te kiezen, waarbij betrokken dienen te worden: bilaterale handelsliberalisatie, technische steun en, zonodig, macroeconomische en humanitaire hulp;

21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de presidenten, regeringen en parlementaire instellingen van Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Toerkmenistan and Oezbekistan.