De richtlijn voorziet in harmonisatie van de bepalingen met betrekking tot liften en veiligheidscomponenten voor liften en is gebaseerd op de beginselen van de "nieuwe aanpak". Dit betekent dat de richtlijn is beperkt tot formulering van de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen waaraan de liften en veiligheidscomponenten op de markt moeten voldoen.

·het garanderen van het vrije verkeer van liften en veiligheidscomponenten voor liften in de gehele EU, en het leveren van een bijdrage aan een doeltreffend functionerende interne markt voor voornoemde producten. Derhalve moeten lidstaten op hun grondgebied handel in liften en veiligheidscomponenten voor liften die voldoen aan de vereisten van de richtlijn, toestaan;

In de richtlijn is het wettelijke kader vastgesteld voor het in de handel brengen van liften en veiligheidscomponenten voor liften, en voor het in bedrijf stellen van liften.

De evaluatie is beschreven in een werkdocument van de diensten van de Commissie dat dit verslag vergezelt. Aangezien de evaluatie van de richtlijn minder dan drie jaar na de inwerkingtreding van de nationale omzettingswetgeving heeft plaatsgevonden, is de empirische onderbouwing relatief beperkt. Omdat Richtlijn 2014/33/EU echter het resultaat is van een zuivere aanpassing van Richtlijn 95/16/EG aan het nieuwe wetgevingskader (Besluit nr. 768/2008/EG) zonder inhoudelijke wijzigingen van belang, heeft de evaluatie ook betrekking op de periode voorafgaand aan de inwerkingtreding van de huidige richtlijn, d.w.z. de periode waarop Richtlijn 95/16/EG van toepassing is (1 juli 1999 tot en met 19 april 2014).

Richtlijn 2014/33/EU betreffende liften en veiligheidscomponenten voor liften ("de richtlijn") is op 26 februari 2014 vastgesteld. Het Europese rechtskader met betrekking tot liften was in eerste instantie ingevoerd bij twee richtlijnen: Richtlijn 84/528/EEG inzake hef- en verladingsapparatuur van 17 september 1984 en Richtlijn 84/529/EEG inzake liften met elektrische, hydraulische of oleo-elektrische aandrijving van 17 september 1984. Per 1 juli 1999 zijn beide richtlijnen ingetrokken bij Richtlijn 95/16/EG inzake liften van juni 1995 die later werd vervangen door Richtlijn 2014/33/EU.

·wat betreft de verplichtingen van marktdeelnemers: in overeenstemming met NWK-besluit nr. 768/2008/EG, vaststelling van de verplichtingen van installateurs, fabrikanten, gemachtigde vertegenwoordigers, importeurs en distributeurs alsook specifieke bepalingen betreffende bv. de uitwisseling van informatie tussen degene die verantwoordelijk is voor de verwezenlijking van het gebouw of het bouwwerk en de installateur van de lift;

·wat betreft conformiteitsbeoordelingsprocedures: bepalingen betreffende procedures voor het in kennis stellen van aangemelde instanties, criteria die van toepassing zijn op aangemelde instanties en conformiteitsbeoordelingsprocedures;

·wat betreft essentiële veiligheids- en gezondheidseisen: definitie van de veiligheids- en gezondheidsdoelstellingen die moeten worden verwezenlijkt, met inbegrip van bepalingen om liften toegankelijk te maken voor gehandicapten en het voorkomen van het risico op beknelling;

·wat betreft markttoezicht: bepalingen in overeenstemming met NWK-besluit nr. 768/2008/EG, met inbegrip van markttoezicht in de Unie en controle van liften en veiligheidscomponenten voor liften die de markt van de Unie binnenkomen, procedures voor het omgaan met liften en veiligheidscomponenten voor liften die op nationaal niveau een risico inhouden, vrijwaringsprocedure van de Unie, enz.

3. Omzetting en uitvoering

Om realisatie van de doelstellingen mogelijk te maken, zijn in de richtlijn bepaalde aspecten van de wettelĳke en bestuursrechtelĳke bepalingen van de lidstaten betreffende liften en veiligheidscomponenten voor liften geharmoniseerd. De bepalingen van de richtlijn moeten door de lidstaten in nationale wetgeving worden omgezet en ten uitvoer worden gelegd.

De richtlijn is op uniforme wijze omgezet in alle lidstaten. Niets wijst erop dat er moeilijkheden zijn geweest bij de omzetting, met uitzondering van één probleem dat in het evaluatieonderzoek is gesignaleerd met betrekking tot de omzetting van de bepaling betreffende "voorafgaande instemming" zoals vastgelegd in de derde zin van punt 2.2 van de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen. Deze kwestie wordt verder besproken in het punt 4.2 van dit verslag.

Wat betreft de tenuitvoerlegging van de richtlijn zijn er in de lidstaten enkele geringe afwijkingen geconstateerd wat betreft de gebruikte definities, de wijze waarop de uitwisseling van informatie tussen de installateur en degene die verantwoordelijk is voor de verwezenlijking van het gebouw is gerealiseerd, de bepalingen met betrekking tot toegankelijkheid van liften voor gehandicapten, de mogelijkheid van voorafgaande instemming om het risico op beknelling te voorkomen, de conformiteitsbeoordeling en de certificaten van het EG-typeonderzoek en de markttoezichtpraktijken.

De definitie van "installateur" zoals gegeven in de richtlijn is door 26 lidstaten in nationale wetgeving omgezet. De wetgeving van Estland bevatte aanvankelijk een andere definitie, waarin de installateur werd aangeduid als "fabrikant". Het gebruik van de term "fabrikant" in plaats van "installateur" was niet van invloed op de toepassing van de richtlijn. Voorts verwijst de wetgeving van Estland ter omzetting van Richtlijn 2014/33/EU nu ook naar de term "fabrikant".

In artikel 6, lid 1, van de richtlijn wordt de uitwisseling van informatie beschreven die moet verzekeren dat de installateur en degene die verantwoordelijk is voor de verwezenlijking van het gebouw elkaar de benodigde gegevens verstrekken en passende maatregelen nemen voor de goede werking en het veilige gebruik van de lift. Dit artikel is door 26 lidstaten letterlijk omgezet in nationale wetgeving. De Oostenrijkse en Hongaarse wetgeving voorzien in een specifiek mechanisme waarmee deze informatie-uitwisseling is gewaarborgd. Deze kleine verschillen zijn niet van invloed op de toepassing van de richtlijn.

Twintig lidstaten hebben bij de omzetting in nationale wetgeving bepalingen opgenomen met betrekking tot de toegankelijkheid van liften voor gehandicapten en hebben bij deze omzetting de letterlijke bepalingen uit de richtlijn overgenomen. De acht resterende lidstaten hebben de bepalingen met betrekking tot toegankelijkheid van liften in hoofdzaak opgenomen in hun nationale bouwvoorschriften. Het merendeel van de lidstaten heeft aanvullende of meer specifieke bepalingen geformuleerd om in hun nationale bouwvoorschriften de toegankelijkheid van gebouwen te reguleren. Dit aspect valt onder de nationale bevoegdheid van de lidstaten.

Twintig lidstaten hebben de derde zin van punt 2.2 van de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen van de richtlijn letterlijk omgezet in nationale wetgeving. Hiermee wordt lidstaten in uitzonderlijke gevallen, met name in bestaande gebouwen, de mogelijkheid van "voorafgaande instemming" geboden voor het inzetten van passende middelen ter voorkoming van het risico op beknelling, anders dan het bieden van vrije ruimte of schuilruimte voorbij de uiterste standen van de liftkooi. In vier lidstaten mag het principe van "voorafgaande instemming" alleen worden toegepast wanneer er een lift moet worden geïnstalleerd in "bestaande gebouwen" waar sprake is van structurele beperkingen. In de praktijk wordt de instemming op verschillende manieren toegepast in de lidstaten. Gezien het feit dat er diverse ontwerpoplossingen op basis van verschillende technologieën bestaan, mogen installateurs dankzij de procedure voor "voorafgaande instemming" alternatieve methoden gebruiken om het risico op beknelling te voorkomen. De verschillen tussen de criteria die door de lidstaten worden toegepast, maken het voor installateurs echter moeilijker om informatie te vinden over de te volgen nationale praktijken. Het effect van dergelijke praktijken op de werking van de richtlijn wordt besproken in het onderstaande punt 4.2.

De conformiteitsbeoordelingsprocedures die moeten worden toegepast door de fabrikanten van veiligheidscomponenten en de installateurs van liften, zoals bedoeld in de artikelen 15 en 16 van de richtlijn, zijn in alle lidstaten omgezet in nationale wetgeving en worden in de lidstaten ten uitvoer gelegd.Sommige belanghebbenden hebben gemeld dat installateurs soms werden verzocht om in aanvulling op EG-typeonderzoekcertificaten verder bewijs te leveren dat de liften aan de eisen voldoen. Dergelijke uitvoeringsproblemen zijn weggenomen omdat uit hoofde van de nieuwe Richtlijn 2014/33/EU de inhoud van de typeonderzoekcertificaten is aangepast.

Markttoezicht is een cruciaal instrument voor handhaving van de wetgeving en is gebaseerd op maatregelen om te controleren of producten voldoen aan de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen, en om erop toe te zien dat producten die niet aan de eisen voldoen, aangepast, uit de handel genomen of teruggeroepen worden. Er zijn geen specifieke procedures vastgelegd in Richtlijn 95/16/EG. Het kader voor markttoezicht is vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 765/2008, en Richtlijn 2014/33/EU bevat specifieke bepalingen voor markttoezicht die daarop zijn gebaseerd. Uit de evaluatie blijkt dat in de lidstaten het markttoezicht op strategieën, de reikwijdte van de controleactiviteiten, de frequentie van de controles en de soorten controles op verschillende manieren wordt uitgeoefend.

De aanmeldingsprocedures voor aangemelde instanties, zoals bedoeld in artikel 28 van de richtlijn, zijn op verschillen manieren ingevoerd in de lidstaten. Technische capaciteiten moeten door de aangemelde instanties bij voorkeur worden aangetoond aan de hand van accreditatie en 19 lidstaten hebben dit artikel omgezet in nationale wetgeving en op deze manier accreditatie verplicht gesteld. Wanneer er geen gebruik wordt gemaakt van accreditatie moeten de aangemelde instanties de aanmeldende autoriteit in het bezit stellen van alle bewijsstukken die nodig zijn om hun naleving van de relevante eisen te verifiëren. Verschillen in de uitvoering van de aanmeldingsprocedures zijn niet van invloed op de toepassing van de richtlijn.

4. Belangrijkste bevindingen van de evaluatie

4.1. Relevantie

Uit de evaluatie blijkt dat de doelstellingen van de richtlijn momenteel nog even relevant zijn als ten tijde van het eerste voorstel voor de richtlijn. In het bijzonder de doelstellingen om een hoog niveau van veiligheid voor gebruikers, installateurs en onderhoudspersoneel te garanderen en het vrije verkeer van liften en veiligheidscomponenten voor liften te waarborgen, zijn nog steeds volledig relevant.

Over het algemeen wordt de richtlijn als duidelijk ervaren. Uit de evaluatie blijkt echter dat het noodzakelijk is te onderzoeken hoe de duidelijkheid van de reikwijdte van de richtlijn kan worden verbeterd wat betreft grote aanpassingen van in bedrijf zijnde liften die zouden leiden tot toepassing van de richtlijn in plaats van de nationale voorschriften. Ook moet onderzoek worden verricht naar de definitie van "installateur" die wordt gebruikt in de richtlijn in plaats van "fabrikant" van een lift, en naar de begrippen "in bedrijf stellen" en "in de handel brengen". Er is bezorgdheid geuit over de bepalingen betreffende de "voorafgaande instemming", enerzijds wat betreft de niet-geharmoniseerde criteria die door de lidstaten worden gebruikt voor het toestaan of verwerpen van voorafgaande instemming, hetgeen leidt tot verschillen in praktijken, en anderzijds wat betreft de mogelijkheid dat er in de EU verschillende veiligheidsnormen kunnen ontstaan. Er is ook bezorgdheid geuit over de duidelijkheid van de bepalingen ten aanzien van toegankelijkheid van liften voor gehandicapten omdat er verschillende nationale toegankelijkheidseisen gelden voor het gehele gebouw terwijl de toegankelijkheid van liften wordt gereguleerd door de richtlijn.

Afgezien van het feit dat de richtlijn relevant is voor het vrije verkeer van de producten waarop de richtlijn betrekking heeft, blijkt uit de evaluatie dat de richtlijn een passend beleidsinstrument is, ook voor het aanpakken van de nieuwe risico's die voortvloeien uit technologische ontwikkelingen op het gebied van liften. In overeenstemming met de Nieuwe Aanpak wordt in de richtlijn alleen melding gemaakt van de risico's die moeten worden aangepakt en de veiligheidsdoelstellingen die moeten worden verwezenlijkt, en wordt het aan de fabrikanten en installateurs overgelaten om technische oplossingen te kiezen die in overeenstemming zijn met de wetgeving. Op deze manier wordt innovatie in de liftenbranche mogelijk gemaakt.