VERKLARENDE WOORDENLIJST

Achtergestelde gebieden : Achtergestelde gebieden zijn gebieden waar de landbouwproductie of -activiteit moeilijker is vanwege natuurlijke handicaps.

BTR : Bedrijfstoeslagregeling.

DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling : Directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling.

ELGF : Europees Landbouwgarantiefonds.

Euratom : Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.

Eurostat : De dienst voor statistiek van de Europese Unie en belast met de taak om de EU te voorzien van statistieken op Europees niveau waardoor vergelijkingen tussen landen en regio’s mogelijk zijn.

Herkauwend vee : Een dier met meer dan één maag dat voedsel doorslikt en het dan opnieuw opbrengt om er opnieuw op te kauwen.

Rund- en kalfsvlees : Het vlees van rundvee jonger dan één jaar wordt kalfsvlees genoemd, terwijl het vlees van ander rundvee rundvlees wordt genoemd.

SBCS : Scottish beef calf scheme (Kalverenregeling Schots rundvlees).

SEC : Secretariaat-generaal: interne documenten van de Commissie.

Subsidiabele geiten en schapen : Een "ooi" is een vrouwelijk schaap dat ten minste één keer gelammerd heeft of ten minste één jaar oud is; een "geit" (in dit verband — vert.) is een vrouwelijke geit die ten minste één keer jongen heeft gekregen of ten minste één jaar oud is. De ooien- en geitenpremies worden derhalve uitsluitend betaald voor vrouwelijke geiten en schapen.

VWEU : Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

Zoogkoe : Een koe die behoort tot een vleesras of is verkregen door kruising met een vleesras en die deel uitmaakt van een beslag waarvan de kalveren voor de vleesproductie bestemd zijn. Zoogkoeien zijn moeders die al hun melk aan hun kalf geven.

SAMENVATTING

I. Na de hervorming van het GLB in 2003 kon de landbouwsteun die voorheen werd toegekend in de vorm van rechtstreekse betalingen die waren gekoppeld aan de specifieke productie van landbouwproducten (de zogeheten "gekoppelde steun") met de introductie van de BTR – bedrijfstoeslagregeling – niet langer worden betaald in relatie tot de productie (d.w.z. hij werd ontkoppeld).

II. Voor specifieke sectoren en regio’s werd echter voorzien in een aantal uitzonderingen op de volledige ontkoppeling om de eventuele negatieve gevolgen van een onmiddellijke overgang naar volledige ontkoppeling te beperken, door de landbouwproductie in specifieke kwetsbare regio’s te beschermen en milieuvoordelen te verwezenlijken door middel van de voortzetting van een specifieke landbouwproductie. De lidstaten konden de reeds bestaande zoogkoeien- en ooien- en geitenregelingen voortzetten krachtens de optie "Gedeeltelijke uitvoering van de BTR" en andere specifieke maatregelen voor gekoppelde steun (ook bekend als artikel 69 en artikel 68). De wetgevingsvoorstellen van de Commissie voor het GLB tot 2020 [1] voorzien in de mogelijkheid voor de lidstaten om vrijwillige gekoppelde steun toe te kennen.

III. De Rekenkamer onderzocht de volgende vragen:

Is de rechtstreekse steun voor zoogkoeien, ooien en geiten in het kader van de gedeeltelijke uitvoering van de BTR:

a) gericht op de meest relevante regio’s in de lidstaten?

b) doeltreffend in het behouden van een specifieke productie en het aldus afwenden van negatieve maatschappelijke, economische en ecologische gevolgen?

c) goed gemonitord en beoordeeld door de Commissie en de lidstaten?

IV. De Rekenkamer concludeerde dat de gecontroleerde regelingen in deze opzet niet gericht zijn op de regio’s en landbouwgebieden waar zij het meest relevant zouden zijn, waardoor het effect ervan verwatert.

V. De Rekenkamer vond geen definitief bewijs waaruit blijkt dat de gecontroleerde regelingen over het algemeen een doeltreffender instrument vormen dan ontkoppelde steun, in combinatie met andere door de EU en nationaal gefinancierde maatregelen, om de productie en dus de economische activiteit te behouden in regio’s waar weinig economische alternatieven zijn en om milieuvoordelen te verwezenlijken.

VI. Bovendien zijn er gebreken in het toezicht van de Commissie en de lidstaten op essentiële prestatie-indicatoren en in de beoordeling door de Commissie en de lidstaten van de uiteindelijke maatschappelijke en ecologische impact van de regelingen, evenals een gebrek aan afstemming met andere maatregelen die vergelijkbare doelstellingen hebben.

VII. Indien het voorstel van de Commissie om na 2013 door te gaan met vrijwillige gekoppelde steun wordt aanvaard door de Raad en het Europees Parlement, beveelt de Rekenkamer de Commissie aan om:

a) voor deze sectoren een vereiste inzake de gerichtheid toe te voegen voor regelingen met gekoppelde rechtstreekse steun;

b) in overleg met de lidstaten de landbouwactiviteiten te bepalen die het meest relevant zijn om productie te behouden en aldus de daarmee verband houdende maatschappelijke, economische en ecologische aspecten aan te pakken;

c) de van de lidstaten verwachte toezichtvoorschriften en -regelingen te beschrijven en een blijvend toezichtkader in te voeren waarin alle rechtstreekse betalingen ter ondersteuning van de sectoren dierlijke productie in de lidstaten worden vermeld;

d) in overleg met de lidstaten een alomvattende evaluatie te verrichten van de impact van de verschillende steunregelingen die van invloed zijn op de sectoren teneinde het concurrentievermogen van landbouwbedrijven te verhogen.

INLEIDING

DE SECTOREN RUND- EN KALFSVLEES EN SCHAPENVLEES/GEITENVLEES IN DE EU

1. De sectoren rund- en kalfsvlees en schapenvlees en geitenvlees (hierna de sectoren "rundvlees" en "schapenvlees/geitenvlees" te noemen) zijn van groot belang voor de landbouw in de EU. Als derde grootste producent van rund- en kalfsvlees in de wereld met bijna 8 miljoen ton geslacht rundvee is de EU goed voor bijna 12 % van de wereldwijde rundvleesproductie [2]. Een derde van het in de EU [3] geproduceerde rundvlees is een rechtstreeks product van gespecialiseerde rundvleesproducenten die zoogkoeien houden voor het voortbrengen en voeden van kalveren. Een zoogkoeienbeslag wordt doorgaans gevoed door middel van een extensief beweidingssysteem, en de nakomelingen worden, zodra ze gespeend zijn, direct verkocht voor de slacht of verkocht aan andere specialisten die runderen afmesten aan de hand van een meer intensief productiesysteem, voordat ze worden geslacht. Volgens de laatste gegevens is het zoogkoeienbestand in de EU tussen 2000 en 2010 gestabiliseerd op ongeveer 12,4 miljoen dieren [4].

2. De productie van de sector schapenvlees/geitenvlees, die in de voorbije jaren stabiel bleef op iets meer dan 1 miljoen ton, daalde tot 804000 ton in 2009. De omvang van het bestand in de EU beloopt ongeveer 81 miljoen schapen – tegen 91 miljoen in 2008 – en 13 miljoen geiten.

RECHTSTREEKSE STEUN VAN DE EU AAN DE SECTOREN RUNDVLEES EN SCHAPENVLEES/GEITENVLEES

3. Landbouwers in de sectoren rundvlees en schapenvlees/geitenvlees hebben in het verleden steun gekregen krachtens verschillende regelingen voor rechtstreekse steunverlening van de EU. Het voornaamste doel van de steunverlening aan deze sectoren was het behoud van de productie, met name in gebieden waar geen alternatief is en waar die productie van belang is voor de lokale economie [5]. Om in aanmerking te komen voor rechtstreekse steun van de EU, moesten landbouwers premierechten (individuele quota) hebben, die de kwantitatieve beperkingen vormen voor iedere lidstaat en werden verdeeld onder de landbouwers op grond van een aanvraag.

4. Rechtstreekse steun voor landbouwers in deze sectoren omvat onder meer een basispremie en een aanvullende/bijkomende premie [6] voor zoogkoeien en ooien en geiten. Dit zijn op het vee [7] gebaseerde premies die ontwikkeld zijn om bepaalde aantallen productieve dieren te kunnen houden die nakomelingen zullen voortbrengen (kalveren of lammeren) die op hun beurt het aanbod vormen voor de verwerkende industrie (gespecialiseerde afmesters of slachthuizen).

5. Bij de GLB-hervorming van 2003 werd het begrip "ontkoppeling" [8] geïntroduceerd (d.w.z. opheffing van de koppeling tussen de betaling van een subsidie en het vereiste van een specifieke productie) voor landbouwbetalingen, alsook een nieuwe regeling voor rechtstreekse steunverlening van de EU — de bedrijfstoeslagregeling (BTR). Als uitzondering op de ontkoppeling hadden de lidstaten, ingeval zij van oordeel waren dat er een risico bestond op verstoring van de landbouwmarkten of staking van productie als gevolg van de overstap op de BTR, de mogelijkheid om een deel van de rechtstreekse steun in een aantal sectoren [9] in de bestaande vorm te behouden, d.w.z. een gedeeltelijke uitvoering van de BTR [10].

6. Acht lidstaten besloten gebruik te maken van de optie om rechtstreekse steun krachtens een gedeeltelijke uitvoering van de BTR te behouden voor zoogkoeien en/of ooien en geiten (zie tabel 1). De zoogkoeienpremies mochten 100 % gekoppeld blijven, hetgeen betekende dat ze betaald konden blijven worden zoals voor de hervorming. Voor de ooien- en geitenpremies betekende een koppeling van 50 % dat slechts de helft van de jaarlijkse maximale bedragen die beschikbaar waren krachtens het systeem van 2001 verder mocht worden besteed in de vorm van gekoppelde betalingen [11] (anders dan in de ultraperifere regio’s [12], waar sprake is van 100 % koppeling).

TABEL 1

LIDSTATEN DIE ZOOGKOEIENPREMIES EN OOIEN- EN GEITENPREMIES GEKOPPELD HOUDEN [13]

Lidstaat | Sector | Premiebedrag |

Oostenrijk, België | Zoogkoeienpremie | 200 euro per zoogkoe; tot 50 euro aan bijkomende premie10,50 euro per ooi; 3,50 euro aan aanvullende premie, en 8,40 euro per geit [9999] |

Denemarken, Finland, Slovenië | Ooien- en geitenpremie |

Frankrijk, Portugal, Spanje | Zoogkoeienpremie en ooien- en geitenpremie |

7. In 2008 stelde de Commissie in het kader van de tussentijdse beoordeling van het GLB – ook bekend als de "gezondheidscontrole" – voor [14] om door te gaan met de gerichte selectieve ontkoppeling op grond van de in tekstvak 1 beschreven argumenten.

8. Bij de inwerkingtreding van de wetgeving van 2009 [15], na afloop van de "gezondheidscontrole", werd aldus een verdere ontkoppeling van de rechtstreekse steunbetalingen aan de vleesproducerende sectoren geïntroduceerd [16]. Voor de zoogkoeien- en ooien- en geitenpremies trad er echter geen wijziging op, aangezien de lidstaten die in 2003 hadden gekozen voor de gedeeltelijke uitvoering van de BTR ten aanzien van deze sectoren, deze mogelijkheid opnieuw mochten voortzetten, waarbij de nadruk lag op de toewijzing van middelen op basis van regionale behoeften [17]. Bovendien werd de mogelijkheid om steun te verlenen aan de twee sectoren verbreed door middel van twee maatregelen die verband houden met specifieke soorten landbouw en landbouwactiviteiten (zie tekstvak 2).

TEKSTVAK 1

DOOR DE COMMISSIE AANGEVOERDE ARGUMENTEN OM DOOR TE GAAN MET DE GEDEELTELIJKE UITVOERING VAN DE BTR IN DE GECONTROLEERDE SECTOREN

[…] de reikwijdte van recente hervormingen en de opname van meer sectoren in de BTR maken dat de gedeeltelijk gekoppelde steun minder relevant wordt en verhinderen dikwijls dat landbouwers concurrerender en meer marktgericht worden. Bovendien zijn landbouwers in de gevallen van niet-winstgevende sectoren vaak slechter af dan de landbouwers in een situatie van volledige ontkoppeling die lagere betalingen ontvangen [18]. Bovendien hebben landbouwers die nog altijd gekoppelde steun ontvangen, te maken met zowel gekoppelde als ontkoppelde systemen die naast elkaar bestaan, hetgeen complexiteit en administratieve kosten met zich brengt zonder inkomstenvoordelen. Om de hiervoor genoemde redenen is het wenselijk over te schakelen op een volledige ontkoppeling. […] In sommige specifieke gevallen is een minimumniveau aan landbouwproductie echter belangrijk om de economische activiteit in de regio’s waar weinig economische alternatieven zijn te behouden en zo te zorgen voor een toereikend aanbod van grondstoffen voor de verwerkende industrieën, of om milieuvoordelen te verwezenlijken.

9. In de lidstaten die gebruikmaken van de optie van gedeeltelijke uitvoering van de BTR voor deze regelingen is de huidige trend dat de premies worden opgenomen in de BTR. Dit betekent dat landbouwers die voorheen betalingen ontvingen in het kader van de gecontroleerde regelingen nu in aanmerking komen om betalingen te ontvangen in het kader van de BTR, zonder dat zij daarvoor dieren hoeven te houden. De ooien- en geitenpremie is in de meeste van deze lidstaten al ontkoppeld, of zal er worden ontkoppeld, terwijl Frankrijk de zoogkoeienpremie vanaf 2010 gedeeltelijk heeft ontkoppeld. Als gevolg daarvan daalden de jaarlijkse bedragen in het kader van de maatregelen voor een gedeeltelijke uitvoering van 2 miljard euro in 2006 (het jaar waarin alle lidstaten waren overgegaan op de BTR) tot iets meer dan 1 miljard euro in 2011 (zie tabel 2).

DE WETGEVINGSVOORSTELLEN VOOR HET GLB NA 2013

10. De Commissie stelde wetgevingsvoorstellen vast voor het GLB na 2013, waarin onder meer nieuwe regels worden bepaald voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers krachtens steunregelingen binnen het kader van het GLB [19]. Volgens artikel 38, lid 2, van dit voorstel "[…] mag [gekoppelde steun] alleen worden verleend in sectoren of in regio’s van een lidstaat waar specifieke soorten landbouw of specifieke landbouwsectoren die om economische en/of maatschappelijke en/of ecologische redenen van groot belang zijn, bepaalde problemen ondervinden". In de sectoren rundvlees en schapenvlees/geitenvlees zou vrijwillige gekoppelde steun dus nog altijd zijn toegestaan, waardoor de mogelijkheid voor rechtstreeks steun, zoals de gecontroleerde regelingen, wordt behouden.

TEKSTVAK 2

TWEE NIEUWE MAATREGELEN, GEÏNTRODUCEERD BIJ DE VERORDENING VAN 2009

Artikel 63 van Verordening (EG) nr. 73/2009: bij wijze van afwijking mogen de lidstaten besluiten de eerder als gekoppelde betalingen betaalde steun te gebruiken voor het vaststellen of verhogen van de waarde van toeslagrechten in gevallen van specifieke landbouwactiviteiten die niet noodzakelijkerwijs verband houden met de voorheen gekoppelde betalingen.

In artikel 68 van Verordening (EG) nr. 73/2009 worden compensatieregelingen toegestaan voor de sectoren zuivel, rund- en kalfsvlees, schapenvlees, geitenvlees en rijst in economisch of ecologisch kwetsbare gebieden of voor economisch kwetsbare soorten landbouw. De lidstaten mogen 10 % van hun nationale maxima gebruiken om specifieke gekoppelde-steunregelingen op te zetten voor de landbouw in deze sectoren. Deze optie verving en vergrootte de mogelijkheden voor het geven van de gekoppelde steun die eerder beschikbaar was op grond van de bepalingen in artikel 69 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

TABEL 2

ONTWIKKELING VAN HET BUDGET VOOR DE GECONTROLEERDE REGELINGEN

(EUR) |

Premie | Kredieten 2011 | Kredieten 2010 | Uitvoering 2009 | Uitvoering 2006 |

Zoogkoeienpremie | 952000000 | 1162000000 | 1153141941 | 1257884680 |

Aanvullende zoogkoeienpremie | 51000000 | 52000000 | 51723556 | 62112145 |

Subtotaal a) | 1003000000 | 1214000000 | 1204865497 | 1319996825 |

Schapen en geiten | 22000000 | 258000000 | 232868953 | 691666492 |

Schapen en geiten extra | 7000000 | 78000000 | 72391238 | 215169838 |

Aanvullende betalingen in de schapen- en geitensector | - | - | - | - |

Subtotaal b) | 29000000 | 336000000 | 305260191 | 906836330 |

TOTALEN [ a) +b) ] | 1032000000 | 1550000000 | 1510125688 | 2226833155 |

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

REIKWIJDTE VAN DE CONTROLE

11. In de controle werden de zoogkoeien- en ooien- en geitenregelingen onderzocht. De controle bestreek de periode van direct voorafgaand aan de uitvoering van de hervorming van 2003 (d.w.z. 2005) tot en met 2010.

12. De algemene controlevraag luidde als volgt: Is de rechtstreekse steun voor zoogkoeien, ooien en geiten in het kader van de gedeeltelijke uitvoering van de BTR:

a) gericht op de meest relevante regio’s in de lidstaten?

b) doeltreffend in het behouden van de productie en het aldus afwenden van negatieve maatschappelijke, economische en ecologische gevolgen?

c) goed gemonitord en beoordeeld door de Commissie en de lidstaten?

AANPAK VAN DE CONTROLE

13. De controle werd verricht aan de hand van controlebezoeken aan de Commissie (directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling) en vier [20] lidstaten die deze regelingen voortzetten, terwijl de ontwikkelingen in deze sectoren in twee andere lidstaten [21] werden onderzocht aan de hand van administratieve controles. Voorts werden informatiebezoeken gebracht aan twee lidstaten die hadden gekozen voor de volledige uitvoering van de BTR [22], teneinde de ontwikkeling van de sectoren rundvlees en schapenvlees/geitenvlees te vergelijken met die in de lidstaten welke de gecontroleerde regelingen niet voortzetten.

14. De controle-informatie werd als volgt verzameld:

a) beoordeling van de toezichtprocedures van de Commissie en dossiers met betrekking tot de voorbereidende werkzaamheden voor de wetgevingsvoorstellen in de twee sectoren, inclusief evaluaties en andere studies;

b) vergaderingen met de betrokken nationale overheden alsmede vraaggesprekken met vertegenwoordigers van de landbouwers uit beide sectoren;

c) onderzoek van de kwaliteit van de analyse en de bewijsstukken bij de lidstaten ten aanzien van de toereikendheid van de zoogkoeien- en ooien- en geitenpremies voor het behoud [23] van een minimumniveau van landbouwproductie in de landbouweconomieën van bepaalde regio’s en in het bijzonder gebieden waar landbouwers niet kunnen terugvallen op economische alternatieven;

d) bezoeken ter plaatse aan een aantal eindbegunstigden om de situatie van hun bedrijven te bespreken, evenals de gevolgen van de regelingen voor hun productiebesluiten;

e) analyse van historische trends met betrekking tot de productie, alsmede van maatschappelijke en ecologische gevolgen in de gecontroleerde lidstaten en een vergelijking met lidstaten die kozen voor de volledige uitvoering van de BTR in samenhang met nationale of EU-maatregelen, specifiek gericht op deze sectoren;

f) beoordeling en analyse van relevante studies en statistieken.

OPMERKINGEN

DE REGELINGEN RICHTEN OP DE MEEST RELEVANTE REGIO’S IN DE LIDSTATEN

15. De rechtvaardiging voor het aanhouden van de gecontroleerde regelingen bestond in het feit dat in regio’s die met problemen kampen en voor kwetsbare sectoren, zoals de sectoren rundvlees en schapenvlees/geitenvlees, voldoende gerichte maatregelen het risico op stopzetting van de productie en op mogelijke negatieve maatschappelijke, economische en ecologische gevolgen, kunnen beperken. Bij de controle werd beoordeeld of de Commissie en de lidstaten de meest relevante regio’s in de lidstaten hebben geanalyseerd en geïdentificeerd, d.w.z. de kwetsbare regio’s en landbouwgebieden op hun grondgebied, waar stopzetting van de productie schadelijke gevolgen zou hebben, en of de opzet van de regelingen geschikt was om de veehouders aldaar te bereiken.

VOOR HET GROOTSTE DEEL VAN DE MIDDELEN ZIJN ER GEEN ADEQUATE BEPALINGEN OM ZE GERICHT IN TE ZETTEN

16. Een bepaalde mate van gerichtheid van de middelen ligt reeds besloten in de aard van deze regelingen en in de landbouwactiviteit die erdoor wordt gesubsidieerd, namelijk een landbouwactiviteit die doorgaans wordt verricht door middel van extensieve beweiding met dieren op grond die niet geschikt is voor akkerbouw. Zonder uitdrukkelijke en toereikende bepalingen voor de gerichtheid kan rechtstreekse steun echter leiden tot het subsidiëren van andere, meer intensieve veeteeltmethoden.

17. De Commissie nam in de uitvoeringsbepalingen voor de regelingen geen regionaal vereiste op waardoor de steun uitdrukkelijk gericht zou worden op de plaatsen waar deze het meest doeltreffend zou zijn. Met de huidige uitvoering verwatert derhalve het effect van de steun, aangezien deze wordt verspreid over het gehele grondgebied van de lidstaten. De subsidiabiliteitsvoorwaarden voor de basispremies [24] voor zoogkoeien en ooien, die meer dan 90 % vertegenwoordigen van de begrote middelen voor de twee gecontroleerde sectoren, richten de steun niet expliciet op de kwetsbare regio’s van een lidstaat.

DE DOELGERICHTE ONDERDELEN VAN DE REGELINGEN ZIJN BEPERKT OF STAAN OP HET PUNT TE VERDWIJNEN

18. Er is een aantal onderdelen binnen de huidige regelingen dat expliciet doelgericht is, namelijk de basispremie voor geiten, de extra ooien- en geitenpremie en de aanvullende zoogkoeienpremie. Deze zijn echter niet voldoende gericht op landbouwregio’s of zijn van beperkte financiële waarde. Bovendien worden ze opgenomen in de BTR.

19. De subsidiabiliteitsvoorwaarden voor de basispremie voor geiten [25] richten de rechtstreekse steun op landbouwers in specifieke gebieden waar de productie aan bepaalde criteria voldoet. De lidstaten met een betrekkelijk groot geitenbestand hebben echter besloten de geitenpremie volledig op te nemen in de BTR, waardoor het potentieel voor het gericht maken van deze steun wordt verkleind (zie tekstvak 3).

20. De aanvullende ooien- en geitenpremie is gericht op bepaalde regio’s en specifieke landbouwpraktijken [26]. De premie is zodanig opgezet dat ze alleen wordt betaald "aan de landbouwers in de gebieden waar de productie van schapen- en geitenvlees een traditionele activiteit is of aanzienlijk bijdraagt aan de plattelandseconomie". Deze premie, die in 2006 goed was voor 215 miljoen euro, is echter aan het verdwijnen, aangezien er een tendens is om haar volledig op te nemen in de BTR [27]. Alleen Portugal en Finland hebben deze premie gekoppeld gehouden voor het kalenderjaar 2010.

TEKSTVAK 3

LIDSTATEN DIE DE GEBRUIKMAKING VAN DE GERICHTE ONDERDELEN VAN DE GECONTROLEERDE REGELINGEN NIET VOORTZETTEN

Frankrijk, dat een populatie heeft van meer dan 1,3 miljoen geiten (goed voor 10 % van het EU-geitenbestand), besloot de geitenpremie vanaf 2006 volledig op te nemen in de BTR en de ooienpremie vanaf 2010. Spanje, dat goed is voor 22 % van het totale geitenbestand van de EU, ontkoppelde de premies eveneens volledig vanaf 2010. De grootste geitenproducent van de EU, Griekenland (ongeveer 38 % van het totale geitenbestand), had besloten de geitenpremie volledig op te nemen in de BTR vanaf de invoering ervan.

21. De aanvullende premie voor zoogkoeien omvat ook een bepaling inzake de gerichtheid, aangezien deze verband houdt met convergentieregio’s [28]. Deze regio’s zijn echter niet per definitie landbouwregio’s waar het houden van zoogkoeien rechtstreeks kan worden gekoppeld aan een specifieke maatschappelijke of ecologische impact. De aanvullende zoogkoeienpremie bedroeg in 2010 51 miljoen euro (tegen 62,1 miljoen euro in 2006), hetgeen 5 % vertegenwoordigt van het totaal van de gecontroleerde regelingen. De specifieke bedragen per maatregel en lidstaat zijn te vinden in bijlage I.

DOELTREFFENDHEID VAN DE REGELINGEN IN HET BEHOUDEN VAN SPECIFIEKE PRODUCTIE EN HET ALDUS AFWENDEN VAN NEGATIEVE MAATSCHAPPELIJKE, ECONOMISCHE EN ECOLOGISCHE GEVOLGEN

22. De regelingen waren bedoeld om een bepaald niveau aan specifieke productie te behouden in kwetsbare regio’s en aldus de negatieve maatschappelijke, economische en ecologische gevolgen van de beoogde herstructurering die volgt uit de ontkoppeling, af te wenden [29]. Deze doelstellingen blijven van toepassing in de wetgevingsvoorstellen van de Commissie voor het kader van het GLB in de periode 2014-2020 [30].

23. Bij de controle werd derhalve onderzocht of de trends in de twee sectoren in de gecontroleerde lidstaten op significante wijze afweken van die in de lidstaten die de premies volledig hadden opgenomen in de BTR, en of eventuele verschillen konden worden toegeschreven aan de gecontroleerde regelingen.

ER BESTAAT GEEN OVERTUIGEND BEWIJS DAT DE GECONTROLEERDE REGELINGEN EEN STERKE INVLOED HEBBEN OP DE ALGEMENE ONTWIKKELING VAN DE AANTALLEN DIEREN

24. Over het geheel genomen nam het aantal zoogkoeien in de lidstaten die kozen voor de gedeeltelijke uitvoering van de BTR licht toe [31] (+ 2 %) tussen 2005 en 2010, terwijl het aantal in de ontkoppelde lidstaten met 6 % [32] daalde. De invloed van de zoogkoeienpremies is echter niet merkbaar in de algemene zoogkoeientrends van de individuele lidstaten.

25. In Frankrijk bijvoorbeeld, een lidstaat die koos voor de gedeeltelijke uitvoering van de BTR en die goed is voor ongeveer 32 % van het totale aantal zoogkoeien, werd het bestand kleiner tussen 2001 en 2004; na 2004 begon het aantal zoogkoeien echter te stijgen en sinds 2008 is het relatief stabiel (zie figuur 1). De afname in de periode 2001-2004 vond plaats ondanks het bestaan van de zoogkoeienpremies en andere rechtstreekse steun aan de rundvleessector.

26. Duitsland daarentegen, een lidstaat die de gecontroleerde regelingen volledig ontkoppeld had en die goed is voor ongeveer 6 % van het totale zoogkoeienbestand, kende een dalende trend van 2000 tot 2004, toen de zoogkoeienpremies nog altijd beschikbaar waren. Sindsdien is het aantal zoogkoeien gestabiliseerd/gedaald met een lagere snelheid, zelfs na de volledige uitvoering van de BTR.

FIGUUR 1

ZOOGKOEIENTRENDS IN FRANKRIJK EN DUITSLAND 2000-2010

+++++ TIFF +++++

Bron: Gebaseerd op gegevens van Eurostat.

27. Het aantal schapen, dat sinds lange tijd afneemt, vertoont geen significante wijzigingen in deze trend voor de lidstaten die sinds 2005 de BTR volledig of gedeeltelijk uitvoeren. De afname is zo sterk dat de premies uit hoofde van de gecontroleerde regelingen, die beschikbaar zijn sinds de jaren 90, deze trend niet hebben kunnen keren (zie figuur 2). Het aantal geiten is stabiel gebleven in de lidstaten die de BTR volledig ofwel gedeeltelijk uitvoeren.

28. Voorts blijkt uit het feit dat vier [33] van de zes lidstaten die kozen voor de optie van een koppeling van 50 % voor de ooien- en geitenpremies besloten om deze volledig op te nemen in de BTR en in plaats daarvan voor deze sectoren gebruik te maken van steun in het kader van artikel 68, dat deze premies niet volledig doeltreffend werden geacht (tekstvak 4).

DEZE TRENDS IN AANTALLEN DIEREN WORDEN HOOFDZAKELIJK BEÏNVLOED DOOR EXOGENE EN CONTEXTUELE FACTOREN DIE SPECIFIEK ZIJN VOOR IEDERE LIDSTAAT

29. Het ontbreken van een sterk verband tussen de dierpremies en de aantallen dieren suggereert dat sterke exogene of contextuele factoren, die specifiek zijn voor elke lidstaat, een overheersende invloed uitoefenen op de ontwikkeling van de aantallen dieren. Deze factoren omvatten de geschiktheid van de grond, de marktomstandigheden, de mate van concurrentie vanuit derde landen en de voorkeuren van consumenten.

FIGUUR 2

TREND IN AANTALLEN SCHAPEN EN GEITEN VOOR GEKOPPELDE EN ONTKOPPELDE LIDSTATEN (2000-2010)

+++++ TIFF +++++

Bron: Gebaseerd op gegevens van Eurostat.

30. Deze exogene en contextuele factoren hebben een dermate sterk algemeen effect dat de gecontroleerde regelingen ofwel hun invloed verliezen, daar waar deze factoren positief zijn, ofwel de situatie niet kunnen keren, daar waar de factoren negatief zijn. Dit wordt bevestigd in de door de Rekenkamer verrichte analyse van de langetermijntrend van de aantallen dieren in de afzonderlijke lidstaten (zie tekstvak 5) en in de evaluaties en andere studies van de Commissie [34].

TEKSTVAK 4

VOORBEELD VAN HET OPNEMEN VAN DE OOIEN- EN GEITENREGELINGEN IN DE BTR EN HET VERLENEN VAN AANVULLENDE SPECIFIEKE STEUN AAN DE SCHAPEN- EN GEITENSECTOR

Vanaf 2010 heeft Frankrijk de schapenpremies volledig ontkoppeld en een meer geconcentreerde en gerichte specifieke steunregeling opgezet ter vervanging van de ooien- en geitenregeling in het kader van de gedeeltelijke uitvoering van de BTR, op basis van technische en economische selectiecriteria. Dit werd gedaan in het kader van artikel 68, lid 1, onder b), en in combinatie met BTR-steun (d.w.z. totaal betalingen in aanvulling op de BTR ter hoogte van ongeveer 135 miljoen euro in 2010).

Een gevolg van deze beleidswijziging voor de begunstigden blijkt duidelijk uit het volgende geval: een landbouwer in de Auvergne die schapen hield op een landbouwbedrijf op een hoogte van meer dan 1000 meter, waar andere economische alternatieven beperkt zijn, zag zijn steun met 15000 euro stijgen tussen 2006 (gedeeltelijke ontkoppeling: 50 % van de ooienpremie) en 2010 (volledige ontkoppeling van de premies plus specifieke steun op basis van de artikelen 63 en 68). De productie van de landbouwer bleef echter stabiel gedurende deze periode en varieerde van 612 tot 653 schapen.

TEKSTVAK 5

VOORBEELD VAN STERKE EFFECTEN VAN EXOGENE FACTOREN OP DE DIERENPRODUCTIE

Portugal, een lidstaat die koos voor de gedeeltelijke uitvoering van de BTR, kende positieve trends in de aantallen zoogkoeien dankzij een programma in 1994 om akkerbouwgrond om te zetten in weidegrond teneinde de veeteelt te bevorderen, en dankzij de toewijzing van 90000 aanvullende dierentoeslagrechten waardoor het nationale zoogkoeienquotum toenam.

OP DE OMVANG VAN DE VEESTAPEL GEBASEERDE PREMIES DIE NIET ZIJN GEKOPPELD AAN ANDERE VOORWAARDEN ZETTEN NIET AAN TOT VERBETERING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN

31. Het behoud van de gekoppelde steun is een overgangsmaatregel om landbouwers in gevoelige gebieden te steunen, maar werd volgens de Commissie niet verondersteld de algemene koers van de hervorming in de richting van ontkoppeling en meer marktgerichtheid bij de producenten in het gedrang te brengen. Een steunregeling uit hoofde waarvan premies worden betaald per stuk vee, zonder enige andere specifieke voorwaarden, zet landbouwers echter niet direct aan tot verbetering van hun concurrentievermogen.

32. Daarentegen vormt het koppelen van de betalingen per stuk vee aan kwaliteitsverbeteringen, zoals wordt gedaan in bepaalde lidstaten (bijv. Ierland en het Verenigd Koninkrijk – Schotland), mogelijkerwijs een meer doeltreffende steunmaatregel die zowel het behoud van de productie als de gewenste toegenomen marktgerichtheid stimuleert. Een dergelijke aanpak verhelpt tevens een fundamenteel probleem dat werd benoemd in de effectbeoordeling die werd verricht in het kader van de gezondheidscontrole van het GLB, namelijk het feit dat de gedeeltelijk gekoppelde steun landbouwers vaak verhindert om meer concurrentievermogen en marktgerichtheid te verwezenlijken. Bovendien zijn landbouwers in de gevallen van niet-winstgevende sectoren vaak slechter af dan landbouwers in een situatie van volledige ontkoppeling die lagere betalingen ontvangen [35].

GEEN WAARNEEMBAAR VERSCHIL IN ANDERE ALGEMENE TRENDS TUSSEN LIDSTATEN DIE DE BTR VOLLEDIG OF GEDEELTELIJK UITVOEREN

33. De voortzetting van de gecontroleerde regelingen was ook bedoeld om de negatieve maatschappelijke, economische en ecologische weerslag van de herstructurering als gevolg van de ontkoppeling, d.w.z. de volledige uitvoering van de BTR in deze sectoren, te beperken. Bij de controle werden trends vergeleken in relevante vervangende indicatoren (vleesproductie, aantal begunstigden en dieren per landbouwbedrijf, en de oppervlakte blijvend grasland) voor de lidstaten die de volledige ontkoppeling en lidstaten die de gedeeltelijke uitvoering van de BTR toepassen, om mede te bepalen in welke mate ontkoppeling leidt tot dergelijke negatieve gevolgen.

GEEN SIGNIFICANTE VERSCHILLEN IN DE TRENDS VAN VLEESPRODUCTIE TUSSEN DE LIDSTATEN DIE DE GECONTROLEERDE REGELINGEN TOEPASSEN EN DE LIDSTATEN DIE DAT NIET DOEN

34. Uit de controle bleek dat er tussen de lidstaten die de gecontroleerde regelingen gekoppeld houden (d.w.z. zoals vóór de hervorming) en de lidstaten die deze premies volledig in de BTR hebben opgenomen, geen waarneembaar verschil bestaat in de trends die werden waargenomen voor de vleesproductie (zie bijlage II voor de trends van de vleesproductie). Hoewel slechts een derde van de EU-rundvleesproductie rechtstreeks verband houdt met zoogkoeien, geven deze trends toch een belangrijke indicatie dat de ontkoppeling van de gecontroleerde regelingen geen significante impact heeft gehad op de vleesproductie.

35. Deze trends worden opnieuw sterk beïnvloed door exogene en contextuele factoren, waaronder de herstructurering die thans plaatsvindt, zowel op het niveau van het landbouwbedrijf (bijv. uittreding van niet-duurzame bedrijven, hogere concentratie dieren per landbouwbedrijf) als van de bedrijfstak (bijv. supermarktketens die direct de markt betreden als klanten, fusies van slachthuizen enz.).

36. Ter illustratie van deze contextuele factoren ziin er bewijzen waaruit bleek dat de opzet van de landbouw- en levensmiddelenproductieketen een sterk effect heeft op de verwerkende industrie. In Portugal bijvoorbeeld, waar 75 % van de landbouwbedrijven wordt aangemerkt als "zeer klein", duidden de nationale instanties de zwakke onderhandelingspositie van kleine en verspreide veeboeren tegenover leveranciers en klanten aan als een factor die de productiviteit van de sector beperkt. Dit werd nog versterkt door het feit dat slachthuizen in Portugal alleen een slachtdienst leveren en geen prominentere rol spelen in de vermarkting van het vlees. Daarentegen constateerden de nationale instanties in het Verenigd Koninkrijk na de volledige invoering van de BTR een omschakeling naar het verbeteren van de productiviteit van de veestapel en van het concurrentievermogen van het landbouwbedrijf, alsmede inspanningen om het marktaandeel van veehouders en de output via coöperaties te vergroten.

FIGUUR 3

VLEESPRODUCTIE — VERGELIJKING VAN DE LIDSTATEN DIE DE PREMIES TOEPASSEN MET DE LIDSTATEN DIE DAT NIET DOEN

+++++ TIFF +++++

Bron: Gebaseerd op het Statistisch Jaarboek 2010 van de Voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), tabel B.10.

OVEREENKOMSTEN IN BEPAALDE RELEVANTE MAATSCHAPPELIJKE EN ECOLOGISCHE TRENDS IN ALLE LIDSTATEN

37. In de gecontroleerde lidstaten was er een algemene afname van het aantal begunstigden voor zoogkoeien, schapen en geiten, hetgeen strookt met de algemene trend in de landbouw dat landbouwers met minder concurrentiekracht de sector verlaten. Deze afname kan schadelijke gevolgen hebben, bijvoorbeeld een afname van de werkgelegenheid op landbouwbedrijven, economische gevolgen voor plattelandsgemeenschappen, alsmede negatieve ecologische effecten. Deze mogelijke impacts zijn echter grotendeels tenietgedaan door de algemene trend in de EU van een toenemend aantal dieren per landbouwbedrijf (zie bijlage III), waarbij landbouwers met meer concurrentiekracht een deel van de productiefactoren overnemen van degenen die zijn vertrokken, in een poging hun concurrentievermogen en winstgevendheid te verhogen door hun productieschaal te vergroten.

38. De instandhouding van een minimaal productievereiste, zoals wordt gestimuleerd door de gecontroleerde regelingen, kan een rol spelen in de verwezenlijking van ecologische voordelen, zoals een dalend brandrisico en het vergroten van de biodiversiteit. De Commissie heeft bijvoorbeeld al een aantal soorten landbouwactiviteiten, zoals extensieve-beweidingssystemen, schaaphoeden en verweiding [36] van dieren, aangeduid die verband houden met een maatschappelijke en/of ecologische impact.

39. Andere beleidsinstrumenten van de EU, zoals milieumaatregelen in de landbouw of probleemgebiedmaatregelen, of zelfs de EU-regelgeving [37], spelen een vergelijkbare en complementaire rol. Deze maatregelen houden ook verband met de beoogde milieu-effecten van de gecontroleerde regelingen. Het is derhalve onduidelijk in welke mate de gecontroleerde regelingen, wanneer ze worden toegepast over het gehele grondgebied van de lidstaten, bijdragen tot de voorkoming van negatieve ecologische gevolgen. Dit wordt bevestigd door het feit dat in de bezochte ontkoppelde lidstaten nergens bleek dat er wijdverbreide milieuproblemen waren ontstaan die werden veroorzaakt door landverlating na de ontkoppeling van de gecontroleerde regelingen.

40. Voorts was de door herkauwend vee benutte "oppervlakte blijvend grasland" (zie tabel 3) – te gebruiken als milieu-indicator – ofwel stabiel, ofwel niet sterk gedaald in de EU-lidstaten, ongeacht de beslissing om de gecontroleerde regelingen al of niet te ontkoppelen.

TABEL 3

TOTALE OPPERVLAKTE OPGEGEVEN ALS BLIJVEND GRASLAND

Bron: DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling van de Europese Commissie.

OPGEGEVEN AREAAL BLIJVEND GRASLAND (1000 hectare) |

EU-15 | 2006 | 2009 | Percentage wijziging (2009 t.o.v. 2006) |

België [8888] | 459 | 458 | – 0,2 % |

Denemarken | 225 | 215 | – 4,4 % |

Spanje [8888] | 5695 | 6001 | 5,4 % |

Frankrijk [8888] | 8103 | 8106 | 0 % |

Oostenrijk | 1437 | 1397 | – 2,8 % |

Portugal [8888] | 1037 | 1124 | 8,4 % |

Finland | 22 | 19 | – 15,1 % |

A)Subtotalen (Lidstaten met gedeeltelijke uitvoering BTR) | 16978 | 17320 | 2,0 % |

Duitsland | 4925 | 4798 | – 2,6 % |

Ierland | 4264 | 4233 | – 0,7 % |

Griekenland | 2740 | 2719 | – 0,8 % |

Italië | 2303 | 2325 | 1 % |

Luxemburg | 66 | 65 | – 1,7 % |

Nederland | 813 | 832 | 2,4 % |

Zweden | 800 | 713 | – 11 % |

Verenigd Koninkrijk | 9919 | 9796 | – 1,2 % |

B)Subtotalen (Lidstaten met volledige uitvoering BTR) | 25830 | 25481 | – 1,4 % |

DE ONTKOPPELING VAN DE PREMIES WAS NADELIG VOOR DE VEETEELT IN KWETSBARE GEBIEDEN

41. Hoewel in een aantal gevallen de regelingen ogenschijnlijk goed gerechtvaardigd kunnen worden, blijkt uit de ervaring met ontkoppeling dat deze overgang meestal niet leidde tot ingrijpende wijzigingen in de productiestructuur op het niveau van de EU, zoals ook werd opgemerkt door de Commissie [38]. Uit de controle van de Rekenkamer bleek dat in bepaalde regio’s binnen de lidstaten, zoals bergachtige gebieden of regio’s waar niet veel levensvatbare landbouwalternatieven voorhanden zijn, er een reëel risico [39] bestaat dat de veeteelt wordt opgegeven, hetgeen – zoals weergegeven in tekstvak 6 – in bepaalde lidstaten ook is gebeurd. Vanwege de moeilijke bodem- of klimaatomstandigheden en een lagere winstgevendheid neemt in die gebieden, door het ontbreken van een specifiek productievereiste, de productie van herkauwend vee af, hetgeen vervolgens maatschappelijke en economische gevolgen kan hebben.

TEKSTVAK 6

STOPZETTING VAN PRODUCTIE IN VERBAND MET ONTKOPPELING IN KWETSBARE REGIO’S

Schotland, dat voor een groot deel bestaat uit grond met een lage productiviteit [40] en waar de productiealternatieven derhalve beperkt zijn tot de productie van herkauwend vee in het kader van een extensief beweidingssysteem, kende een sterke terugval van het aantal begunstigden na de invoering van de BTR. De beëindiging werd door de Schotse instanties deels toegeschreven aan oudere of minder efficiënte landbouwers die de landbouw verlieten en hun land vervolgens doorverpachtten. Het feit dat er een versnelde afname optreedt van de aantallen gehouden dieren na de invoering van de BTR, is zorgwekkend uit milieuoogpunt, met name in de meer achtergestelde gebieden van de "Hills and Islands" of de kwetsbare noordwestelijke regio van Schotland. Volgens de door de Schotse instanties verstrekte informatie is de afname van het aantal schapen sinds de invoering van bedrijfstoeslagen versneld, met een daling van 14,4 % in de afgelopen 5 jaar. De aantallen runderen namen ook af met 7,5 % tussen 2005 en 2009, hoewel er in het laatste jaar een kleine stijging optrad van 0,8 %.

Een ander voorbeeld van het risico van de beëindiging van de productie in probleemgebieden is Portugal, waar een groot deel van de landbouwgrond zich in achtergestelde gebieden bevindt. Het merendeel van de schapenhouderij in Portugal vindt plaats in gebieden met natuurproblemen of in marginale gebieden waar geen economisch haalbare alternatieven voorhanden zijn. In 2009 werd een groot deel (53 %) van de totale ooienpremies betaald aan begunstigden in de regio Alentejo, die is ingedeeld als probleemgebied. Na de 50 %-ontkoppeling van de ooien- en geitenpremies wees een analyse van de trends uit dat er in deze regio een scherpere daling optrad van de begunstigden die schapen en geiten hielden dan in andere regio’s, wat aantoont dat het risico van beëindiging van de productie vanwege ontkoppeling sterker is in achtergestelde gebieden waar de alternatieven beperkt zijn.

DE TOEZICHT- EN BEOORDELINGSSYSTEMEN VAN DE COMMISSIE EN DE LIDSTATEN

42. De Commissie en de lidstaten dienen te beschikken over passende beheersinstrumenten, zoals goed werkende kaders voor prestatiebeheer, om op regelmatige basis toezicht te houden op vooraf vastgestelde prestatie-indicatoren, en de maatschappelijke, economische en ecologische impact van de regelingen [41] te beoordelen. Bovendien moeten de twee regelingen goed worden afgestemd met andere steun die de sectoren ter beschikking staat.

GEBREKKIG TOEZICHT OP DE RESULTATEN OP HET NIVEAU VAN DE LIDSTATEN

43. In het algemeen beschikt elk van de gecontroleerde lidstaten over gedetailleerde informatie met betrekking tot de veeteeltsectoren en de landbouwsituatie van de verschillende landbouwregio’s op zijn grondgebied. Deze informatie is echter verspreid over afdelingen op verschillende niveaus of in verschillende agentschappen die afzonderlijk voor hun eigen doeleinden dergelijke informatie verzamelen.

44. Aangezien er geen wettelijk vereiste bestaat inzake de toezichtregelingen, legden de meeste van de bezochte lidstaten geen toezichtsysteem ten uitvoer waarmee de output van de gecontroleerde steunregelingen voor dieren werd gekoppeld aan de specifieke definitieve uitkomsten en hadden zij evenmin specifieke prestatie-indicatoren vastgesteld voor de gecontroleerde regelingen.

45. Ondanks de naar voren gebrachte argumenten voor de instandhouding van de gedeeltelijke uitvoering van BTR-maatregelen door middel van de gecontroleerde steunregelingen [42] verduidelijkte de Commissie niet wat wordt bedoeld met "productie" (bijv. het aantal landbouwbedrijven, begunstigden, gehouden dieren enz.) of "aanbod aan de verwerkende industrieën" (bijv. kalveren of lammeren, levend gewicht of karkasgewicht, vleesgewicht in ton enz.), en op welke wijze deze twee onderdelen zouden bijdragen tot de beoogde sociaaleconomische en/of ecologische impact.

46. Als gevolg daarvan worden deze twee termen niet op vergelijkbare wijze beschreven in de lidstaten die de gecontroleerde regelingen ten uitvoer brengen en zijn ze niet gekoppeld aan de behoeften zoals beschreven door de begrotingsautoriteiten en de Commissie ter onderbouwing van het behoud van deze regelingen. In plaats daarvan gaven de lidstaten sterk uiteenlopende interpretaties aan de mogelijke doelstellingen van de regelingen en aan de verschillende vervangende indicatoren (d.w.z. operationele doelstellingen) die gebruikt kunnen worden om toe te zien op de doeltreffendheid van de regelingen (zie tekstvak 7). Dergelijke interpretaties vormen echter niet per definitie geschikte [43] prestatie-indicatoren voor de reeks kwesties die door de regelingen moeten worden verholpen en waarop de Commissie op EU-niveau toezicht zou moeten houden.

GEEN GLOBAAL OVERZICHT VAN VERSCHILLENDE MAATREGELEN WAARVAN DE VERWACHTE IMPACT VERGELIJKBAAR IS MET DIE VAN DE GECONTROLEERDE REGELINGEN

47. Een bijkomende beperking in het toezicht van de Commissie is het feit dat er geen toezichtinstrument is dat een globaal/holistisch overzicht geeft van de steunmiddelen die vanuit verschillende bronnen beschikbaar zijn voor de sectoren dierlijke productie en die samen synergieën opleveren. Dergelijke steun is beschikbaar in het kader van zowel pijler I als pijler II van het GLB [44] en uit nationale fondsen. Hoewel deze informatie op verschillende niveaus binnen de Commissie beschikbaar is, wordt ze niet systematisch verzameld en compleet gemonitord.

TEKSTVAK 7

VERSCHILLENDE INTERPRETATIES VAN PRESTATIE-INDICATOREN IN DE LIDSTATEN

Frankrijk: Volgens belanghebbenden kan "productie" gemeten worden aan de hand van het aantal kalveren of tonnen geëxporteerd kalfsvlees in plaats van slechts het aantal gehouden zoogkoeien. "Aanbod aan de verwerkende industrie" kan bestaan uit het aantal kilogram levend gewicht aan rundvlees, kalfsvlees en lammeren. Voor de geitensector interpreteerden de belanghebbenden de geproduceerde en aan de kaasindustrie geleverde geitenmelk als maatstaf voor het aanbod aan de verwerkende industrie.

België: Hier werd "productie" gezien als het aantal koeien van het ras "Blanc-Bleu Belge". De rundvleesproductie werd gedefinieerd met de term "production indigène brute (PIB)" (bruto binnenlandse productie) die wordt geteld in aantal ton gewicht aan karkasequivalenten. Dit wordt berekend aan de hand van het aantal in België geslachte dieren plus het aantal levend geëxporteerde dieren, minus het aantal levend geïmporteerde dieren.

Spanje: De nationale autoriteiten definieerden "productie" als een combinatie van het totale aantal dieren, het aantal landbouwbedrijven en de hoeveelheid geproduceerd rundvlees. Als "aanbod aan de verwerkende industrie" hanteerden zij de karkassen van in het binnenland gefokte dieren plus de importen voor afmesting.

48. De veesectoren profiteren bijvoorbeeld in belangrijke mate van middelen voor plattelandsontwikkeling uit pijler II, met name milieumaatregelen in de landbouw [45], en de ondervraagde belanghebbenden (nationale instanties en vertegenwoordigende landbouworganisaties) waren het eens over de complementariteit van deze steun. Bovendien worden productiebesluiten van zoogkoeien-, schapen- en geitenhouders in belangrijke mate beïnvloed door andere beleidsinstrumenten uit pijler I (bijv. voorwaarden inzake de cross-compliance van de BTR [46], maatregelen in het kader van artikel 68 enz.) of op nationaal niveau gefinancierde maatregelen (zie tekstvak 8 voor voorbeelden).

49. De bezochte begunstigden maken geen onderscheid tussen de verschillende onderdelen van de steun die zij ontvangen. Wanneer zij hun productiebesluiten nemen, is alleen het totale steunbedrag van belang voor de begunstigden, en niet één enkele regeling op zichzelf (zie tekstvak 9). Dubbele financiering [47] is dus mogelijk vanwege het bestaan van verschillende regelingen met vergelijkbare doelstellingen, hetgeen vermeden zou kunnen worden als de Commissie een globaal overzicht had van de verschillende regelingen die landbouwers ter beschikking staan, alsmede van de impact ervan.

TEKSTVAK 8

VOORBEELDEN VAN STEUNREGELINGEN VOOR DE GECONTROLEERDE SECTOREN MET VERGELIJKBARE DOELSTELLINGEN

Ierland: "Regeling voor de registratie van dierenwelzijn en fokkerij inzake het zoogkoeienbestand" (gekoppelde steun, ook bekend als de welzijnsregeling voor zoogkoeien). Een nationaal gefinancierde regeling met toestemming van de Commissie [48], uit hoofde waarvan thans een premie van 40 euro per stuk vee wordt betaald (ongeveer 92,5 miljoen euro) om het dierenwelzijn en de kwaliteit van het specifiek voor rundvlees gehouden zoogkoeienbestand te verbeteren. "Regeling weideschapen" (ontkoppelde steun op grond van de bepalingen in artikel 68). Gefinancierd met onbenutte BTR-kredieten; het betreft een op oppervlakte gebaseerde regeling die verband houdt met de veebezetting van de schapen, die verschillende tarieven kent voor landbouwers in het laagland en in het hoogland, en die gelijk is aan 10 euro per ooi (ongeveer 54 miljoen euro tijdens de driejarige looptijd).

Verenigd Koninkrijk (Schotland): "Kalverenregeling Schots rundvlees" (SBCS) (gekoppelde steun die wordt gefinancierd op basis van de bepalingen in de artikelen 69 en 68). De regeling biedt rechtstreekse steun aan gespecialiseerde rundvleesproducenten als de door hen gehouden mannelijke en vrouwelijke kalveren voor ten minste 75 % van een rundvleesras stammen en de kalveren ten minste 30 dagen oud zijn (119 200000 euro voor 2010-2013 of ongeveer 18-19 miljoen pond aan jaarlijkse betalingen).

TEKSTVAK 9

VOORBEELD VAN EEN COMBINATIE VAN VERSCHILLENDE STEUNREGELINGEN DIE VERGELIJKBARE DOELSTELLINGEN VERWEZENLIJKEN

De begunstigde was gevestigd in een achtergesteld gebied in een van de gecontroleerde lidstaten en werd ter plaatse bezocht. De voornaamste economische activiteit van de landbouwer betrof de productie van lammeren die hij aan andere landbouwers verkocht om ze te laten afmesten of meteen te laten slachten. De lammerenproductie kwam voort uit het houden van 400 ooien die graasden in een omheind gebied op het circa 250 ha tellende terrein van de landbouwer. De op het bedrijf geproduceerde eiwithoudende gewassen en granen werden volgens de landbouwer hoofdzakelijk gebruikt om zijn dieren te voeden. In 2009 droeg de landbouwer de helft van zijn bedrijf over aan zijn zoon (waarbij 200 schapen werden overgedragen).

Een analyse van de relatieve bijdrage uit de verschillende regelingen toont het geringe financiële belang van de schapenpremies voor het productiebesluit van de landbouwer. Ondertussen hebben maatregelen voor probleemgebieden en milieumaatregelen in de landbouw vergelijkbare doelstellingen als de gecontroleerde regelingen wat betreft de regionale gerichtheid en ecologische uitkomsten, en dragen deze veel meer bij aan het totale subsidie-inkomen van de landbouwer. Daarnaast zouden op dit bedrijf de uit "cross compliance" voortvloeiende voorschriften voor BTR-premies het meest efficiënt zijn nageleefd door grazend vee zoals schapen te houden en zou de landbouwer dus zelfs bij het ontbreken van een specifiek productievereiste in het kader van de ooienregeling grazend vee hebben gehouden.

+++++ TIFF +++++

DE BEOORDELING DOOR DE COMMISSIE VAN DE IMPACT VAN DE REGELINGEN WORDT GEHINDERD DOOR EEN AANTAL TEKORTKOMINGEN

DE HUIDIGE HERVORMING VAN DE COMMISSIE WORDT NIET ONDERSTEUND DOOR EEN EVALUATIE VAN DE GEZONDHEIDSCONTROLE VAN 2008

50. De Commissie gaf opdracht tot verschillende evaluatiestudies met betrekking tot de twee sectoren, die ook betrekking hadden op de gecontroleerde regelingen en de effecten op verschillende steunmaatregelen ten behoeve van de twee sectoren. Evaluaties vormen samen met effectbeoordelingen essentiële instrumenten voor de Commissie om de impact van beleid te bestuderen en te helpen een gefundeerd oordeel te vormen wanneer ter zake dienende wetgevingsvoorstellen worden opgesteld [49].

51. Evaluaties in een omgeving van snelle hervormingen, zoals thans het geval is (de GLB-hervorming van 2003, gevolgd door de hervorming "gezondheidscontrole van het GLB", gevolgd door de hervorming van het GLB na 2013), zijn echter gebaseerd op een analyse van het verleden die mogelijk niet langer volledig relevant is en/of te laat komt om op zichzelf van nut te zijn voor de Commissie.

52. Zo waren, toen de Commissie de voorstellen voor het GLB na 2013 ontwikkelde, met betrekking tot de twee gecontroleerde vleessectoren en -regelingen uitsluitend evaluaties beschikbaar [50] die de situatie ten tijde van de besluiten van de hervorming van 2003 [51] betroffen, en niet die van na 2008. De lidstaten legden echter al bepalingen ten uitvoer die voortkwamen uit de gezondheidscontrole van het GLB, welke verbeteringen aanbracht in de instrumenten en nieuwe instrumenten introduceerde voor de lidstaten [52] om mogelijke verstoringen vanwege de ontkoppeling in de gecontroleerde sectoren te verhelpen. Dezelfde opmerking geldt voor een evaluatie van de GLB-maatregelen voor de schapen- en geitensector die werd gepubliceerd in november 2011 [53].

53. Als gevolg daarvan worden de Raad en het Parlement nu verzocht besluiten te nemen over een nieuwe hervorming zonder volledig op de hoogte te zijn van de impact van de hervormingen van het GLB van 2008, die belangrijke wijzigingen inhielden wat betreft de mogelijkheden om specifieke steun te verlenen [54].

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

54. De Rekenkamer vond geen afdoend bewijs waaruit blijkt dat de zoogkoeien- en ooien- en geitenregeling, die bestaan in het kader van de optie tot gedeeltelijke uitvoering van de BTR, over het algemeen een meer doeltreffend instrument vormen dan ontkoppelde steun, in combinatie met andere door de EU en op nationaal niveau gefinancierde maatregelen, om de productie en dus economische activiteit te behouden in regio’s waar weinig economische alternatieven zijn of om milieuvoordelen te verwezenlijken.

55. Een aantal lidstaten heeft geconcludeerd dat de beoogde effecten van de regelingen beter kunnen worden gerealiseerd door een volledige ontkoppeling van de premies in combinatie met een gecoördineerde aanpak met gebruikmaking van de fondsen uit de pijlers I en II ter ondersteuning van de sectoren in kwetsbare gebieden of ten behoeve van specifieke doeleinden. Dienovereenkomstig is er een toenemende trend om de gecontroleerde steunregelingen op te nemen in de BTR en gebruik te maken van alternatieve instrumenten om kwetsbare sectoren te beschermen.

56. De Commissie heeft voorgesteld om de vrijwillige gekoppelde steun in bepaalde sectoren, waaronder de gecontroleerde sectoren, na 2013 te blijven toestaan. Noch de Raad, noch het Parlement heeft tot op heden formeel gereageerd op het voorstel van de Commissie. De aanbevelingen hierna stellen gedetailleerde wijzigingen voor die de wetgever zou kunnen opnemen in een herziene regeling indien het voorstel van de Commissie wordt aanvaard.

WORDEN ZOOGKOEIEN-, OOIEN- EN GEITENREGELINGEN IN DE LIDSTATEN GERICHT OP DE MEEST RELEVANTE REGIO’S?

57. Het was de lidstaten toegestaan de zoogkoeien-, ooien- en geitenregelingen voort te zetten vanwege productierisico’s in bepaalde sectoren en regio’s. De conclusie van de controle was dat het merendeel van de middelen in het kader van de gecontroleerde regelingen verspreid over de grondgebieden van de lidstaten beschikbaar wordt gesteld. Ondanks de nadruk die de wetgever legt op kwetsbare regio’s, zijn de regelingen met de huidige opzet dus niet gericht op de regio’s en gebieden waar lokale productie van levensbelang is voor de economie en het milieu, en waar geen alternatieven voorhanden zijn. De effecten van de regelingen verwateren dus vanwege het gebrek aan gerichtheid (paragrafen 15-17).

58. De enige gerichte maatregelen die deel uitmaken van de steun voor beide sectoren zijn de aanvullende premies – waar deze van toepassing zijn – die alleen betaald kunnen worden aan landbouwers in bepaalde gebieden. Deze zijn echter van beperkt financieel belang en/of worden momenteel ontkoppeld (paragrafen 18-21).

AANBEVELING 1

De Commissie dient voor regelingen voor gekoppelde rechtstreekse steun een vereiste op te nemen inzake de gerichtheid. In het bijzonder dienen de uitvoeringsbepalingen van de Commissie de lidstaten te verplichten landbouwgebieden te identificeren waar gekoppelde dierpremies een aantoonbaar gunstig effect kunnen hebben en waar een gebrek heerst aan werkelijk levensvatbare alternatieven, en die aanduiding te motiveren.

ZIJN DE ZOOGKOEIEN-, OOIEN- EN GEITENREGELINGEN DOELTREFFEND IN HET BEHOUDEN VAN SPECIFIEKE PRODUCTIE EN HET ALDUS AFWENDEN VAN NEGATIEVE MAATSCHAPPELIJKE, ECONOMISCHE EN ECOLOGISCHE GEVOLGEN?

59. Een vergelijking tussen de lidstaten die de steun volledig hebben ontkoppeld en lidstaten die de gecontroleerde steunmaatregelen hebben voortgezet, levert geen sluitend bewijs op ten gunste van de algemene doeltreffendheid van de laatstgenoemde situatie voor het behoud van de productie (paragrafen 22-28).

60. De impact van exogene en contextuele factoren die van invloed zijn op de sectoren, weegt zwaarder dan de impact van de regelingen zelf (paragrafen 29 en 30). Er was echter bewijs waaruit bleek dat in kwetsbare regio’s de ontkoppeling van premies heeft geleid tot een afname van de veeproductie (paragraaf 41).

AANBEVELING 2

De Commissie dient, in overleg met de lidstaten, te verduidelijken welke soorten specifieke landbouwactiviteiten (bijv. extensieve beweidingssystemen, schaaphoeden enz.) het meest relevant zijn om de landbouwproductie en economische activiteit te behouden in regio’s met weinig economische alternatieven en om milieuvoordelen te verwezenlijken.

Om de doeltreffendheid van de EU-steun aan de gecontroleerde sectoren te maximaliseren, moet deze steun gericht zijn op landbouwers en specifieke landbouwactiviteiten in achtergestelde regio’s die te maken hebben met ecologische, maatschappelijke en economische risico’s.

61. De productiebesluiten van zoogkoeien-, schapen- en geitenhouders worden beïnvloed door een veelheid aan verschillende steunmaatregelen die hun ter beschikking staan en afkomstig zijn uit verschillende bronnen. Voor zover gekoppelde steunregelingen noodzakelijk worden geacht, zullen ze waarschijnlijk een grotere impact hebben wanneer ze geconcentreerd zijn en beter gericht zijn op het concurrentievermogen van landbouwbedrijven (paragrafen 31 en 32).

62. Er waren geen aanmerkelijke verschillen tussen de lidstaten die hadden gekozen voor een volledige of een gedeeltelijke uitvoering van de BTR in de trends op het gebied van maatschappelijke, economische en ecologische aspecten, zoals vleesproductie, aantal begunstigden en dieren en de oppervlakte blijvend grasland (paragrafen 24-28 en 33-40).

WORDEN DE ZOOGKOEIEN-, OOIEN- EN GEITENREGELINGEN GOED GEMONITORD EN BEOORDEELD DOOR DE COMMISSIE EN DE LIDSTATEN?

63. In de meeste bezochte lidstaten was het toezicht op prestatie-indicatoren gebrekkig vanwege het ontbreken van een systeem voor ad-hoctoezicht op de prestaties om de resultaten en uitkomsten van de gecontroleerde regelingen te meten, en vanwege de verschillende interpretaties die de lidstaten geven aan de termen "productie" en "aanbod aan de verwerkende industrie" (paragrafen 43-46). Nog een beperking voor het toezicht van de Commissie was het ontbreken van een geschikt instrument dat een globaal overzicht geeft van de uit verschillende bronnen beschikbare steun (paragrafen 47-49).

64. Het snelle tempo van de recente GLB-hervormingen staat het tijdig verrichten van nauwkeurige kwantitatieve beoordelingen soms in de weg. Zo wordt het systeem van de Commissie voor het beoordelen van de impact van de gecontroleerde regelingen gehinderd door het ontbreken van een evaluatie van de gezondheidscontrole van 2008 (zie de paragrafen 42 en 50-53).

AANBEVELING 3

De Commissie dient te beschrijven welke toezichtvoorschriften en -regelingen zij verwacht van de lidstaten met betrekking tot de steunregelingen voor de sectoren dierlijke productie, en deze op te nemen in een wetsvoorschrift, zoals een uitvoeringshandeling, die lidstaten verplicht passende prestatie-indicatoren en actuele gegevens te hanteren die naar behoren gekoppeld zijn aan de beoogde uitkomsten van de steunregelingen voor dieren.

De Commissie dient een blijvend toezichtkader in te voeren waarin alle rechtstreekse steun wordt weergegeven, inclusief nationale steun en steun uit hoofde van pijler II, die wordt betaald om de sectoren dierlijke productie te steunen in de lidstaten, en wel door op alomvattende wijze informatie te verzamelen en te monitoren in de gehele EU. Zodoende houdt de Commissie rekening met de algemene effecten van verschillende soorten op de sectoren dierlijke productie gerichte regelingen en identificeert zij mogelijke synergieën daartussen teneinde dubbele financiering in het kader van steuninstrumenten met vergelijkbare doelstellingen te vermijden.

AANBEVELING 4

De Commissie dient, in overleg met de lidstaten, een alomvattende evaluatie te verrichten van de impact van de verschillende steunregelingen en, waar mogelijk, de impact te beoordelen van alternatieve maatregelen ter verbetering van de productiekwaliteit en het concurrentievermogen, bijv. door het stimuleren van verbeteringen in de veestapel.

Dit verslag werd door kamer I onder voorzitterschap van de heer Ioannis SARMAS, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 20 juni 2012.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] COM(2011) 625 definitief/2 van 19 oktober 2011.

[2] Landbouw in de Europese Unie — Statistische en economische informatie 2010, Europese Commissie, DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling.

[3] Voor de gehele EU is ongeveer twee derde van het geproduceerde rundvlees direct of indirect afkomstig van de melkveestapel, een sector die niet door deze controle wordt bestreken.

[4] Bron: Eurostat.

[5] Zie bijv. de preambule van Verordening (EG) nr. 1254/1999 van de Raad van 17 mei 1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees (PB L 160 van 26.6.1999, blz. 21), overweging 12, waarin wordt gesteld dat "het wenselijk is de lidstaten in staat te stellen een verband te leggen tussen gevoelige zones of plaatsen en de zoogkoeienhouderij, om te zorgen dat deze productietak vooral gehandhaafd wordt in streken waar er geen alternatief voor is". Voor schapenvlees/geitenvlees, wordt in overweging 11 van de preambule van Verordening (EG) nr. 2529/2001 van de Raad van 19 december 2001 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schapen- en geitenvlees (PB L 341 van 22.12.2001, blz. 3) gesteld dat "een koppeling tussen gevoelige gebieden of plaatsen en de productie van schapen- en geitenvlees […] wenselijk [is] om ervoor te zorgen dat deze productie vooral in gebieden waar die productie belangrijk is voor de plaatselijke economie blijft bestaan".

[6] In Verordening (EG) nr. 1254/1999 werden de premietarieven voor de rundvleessector vastgesteld. In Verordening (EG) nr. 2529/2001 werden de rechtstreekse steunbetalingen voor de sector schapenvlees/geitenvlees vastgesteld.

[7] Gebaseerd op het aantal dieren.

[8] Verordening (EG) nr. 1782/2003 van de Raad van 29 september 2003 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen inzake rechtstreekse steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwers en houdende wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 2019/93, (EG) nr. 1452/2001, (EG) nr. 1453/2001, (EG) nr. 1454/2001, (EG) nr. 1868/94, (EG) nr. 1251/1999, (EG) nr. 1254/1999, (EG) nr. 1673/2000, (EEG) nr. 2358/71 en (EG) nr. 2529/2001 (PB L 270 van 21.10.2003, blz. 1).

[9] Waaronder de sectoren rundvlees en schapenvlees/geitenvlees.

[10] De bedrijfstoeslagregeling trad in werking op 1 januari 2005. De lidstaten konden ervoor kiezen de BTR toe te passen met inachtneming van een overgangsperiode (die eindigde op 31 december 2005 of 31 december 2006) wanneer dit gerechtvaardigd was op grond van speciale landbouwcondities. De rechtsgrondslag voor gebruikmaking van de optie tot gedeeltelijke uitvoering van de BTR werd verschaft in de artikelen 64-68 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[11] De rest van de gedurende een referentieperiode (doorgaans 2000-2002) aan landbouwers betaalde gemiddelde bedragen werd opgenomen in de berekening van de BTR naargelangvan de door iedere lidstaat gekozen optie voor de berekening van de toeslagrechten.

[12] Regio’s die deel uitmaken van de lidstaat, zich buiten Europa bevinden en integraal onderdeel zijn van de EU. Er zijn negen van dergelijke regio’s — zes Franse, twee Portugese en één Spaanse.

[13] Spanje, Frankrijk en Slovenië ontkoppelden de schapen- en geitenpremie in het kalenderjaar 2010, terwijl Denemarken deze ontkoppelde in het kalenderjaar 2012.

[9999] Behalve in gevallen waarin het aantal begunstigden aanzienlijk lager werd na de ontkoppeling waardoor een stijging van de steunpercentages per landbouwer mogelijk werd.

[14] COM(2008) 306 definitief van 20 mei 2008.

[15] Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad van 19 januari 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen inzake rechtstreekse steunverlening aan landbouwers in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwers, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1290/2005, (EG) nr. 247/2006, (EG) nr. 378/2007 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1782/2003 (PB L 30 van 31.1.2009, blz. 16), die in werking trad per januari 2009.

[16] In de rundvleessector moesten de slachtpremie en de speciale premie voor mannelijke dieren op uiterlijk 1 januari 2012 ontkoppeld zijn.

[17] Overweging 34 van de preambule van Verordening (EG) nr. 73/2009: "Wat de sector zoogkoeien, schapen- en geitenvlees betreft, kan het […] nog steeds nodig zijn om in het belang van de landbouweconomie in bepaalde regio’s, met name waar geen economische alternatieven voor landbouwers voorhanden zijn, een minimaal landbouwproductieniveau te handhaven."

[18] Dit argument werd reeds te berde gebracht tijdens de beraadslagingen van de Raad die voorafgingen aan de hervorming van 2003. Zie "Hervorming van het GLB: Toelichtingsnota DS 222/03" van de Raad van 18 juni 2003, Luxemburg.

[19] Voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van voorschriften voor rechtstreekse betalingen aan landbouwers in het kader van de steunregelingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid — COM(2011) 625 definitief/2 van 19 oktober 2011. Titel IV, hoofdstuk 1, beschrijft de mogelijkheden voor vrijwillige gekoppelde steun die kan worden toegekend aan bepaalde sectoren, inclusief schapenvlees, geitenvlees, en rund- en kalfsvlees, tot 5 % van de jaarlijkse nationale maxima en zelfs meer in specifieke gevallen.

[20] België, Spanje, Frankrijk en Portugal.

[21] Oostenrijk en Finland. Er werden geen specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van Slovenië, dat in 2010 ontkoppelde, of Denemarken, dat had besloten om de ooien- en geitenpremie maar tot 2012 voort te zetten.

[22] Ierland en het Verenigd Koninkrijk (Engeland en Schotland).

[23] Het referentiepunt voor "behoud" is vastgesteld op basis van trends voor en na de invoering van de BTR.

[24] D.w.z. de zoogkoeien- en ooienpremies zoals beschreven in de artikelen 111, lid 1, en 101, lid 1, van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[25] Zoals bepaald in artikel 101, lid 2, van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[26] Artikel 102 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[27] Ontkoppeling met 50 % op grond van de regelgeving vanaf het eerste jaar van de uitvoering van de BTR; volledige ontkoppeling van steunbetalingen aan deze sectoren in Frankrijk en Spanje vanaf 2010.

[28] D.w.z. de regio’s in het kader van de convergentiedoelstelling die wordt gehanteerd bij de toewijzing van de structuurfondsen van de EU, en die overeenkomen met niveau twee van de NUTS (nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek), waar het bnp per hoofd van de bevolking minder bedraagt dan 75 % van dat van de EU-25.

[29] SEC(2008) 1885 van 20 mei 2008, blz. 50.

[30] Daarin wordt bepaald dat de Commissie middels een uitvoeringshandeling de besluiten (d.w.z. die waar in artikel 39, lid 3, of in voorkomend geval, artikel 39, lid 4, onder a), van de wetgevingsvoorstellen voor het GLB na 2013 naar wordt verwezen) van de lidstaten goedkeurt wanneer voor de betrokken regio of sector een van deze behoeften wordt aangetoond.

[31] Oostenrijk, België, Frankrijk, Portugal en Spanje.

[32] Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

[33] Denemarken, Spanje, Frankrijk en Slovenië.

[34] Evaluatieverslag van de Commissie (2010): Evaluatie van de markteffecten van gedeeltelijke ontkoppeling, blz. 147-150. Ministerie van Landbouw in Spanje: Analyse voor eventuele ontkoppeling van runderpremies (zoogkoeienpremie en slachtpremie).

[35] GLB-gezondheidscontrole — Effectbeoordeling, toelichting nr. 3, blz. 3.

[36] Seizoensgebonden verplaatsing van dierenkudden van de ene naar de andere locatie.

[37] Bijv. artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 73/2009 waarin wordt bepaald dat lidstaten erop toezien dat grond die in 2003 blijvend grasland was, als grasland moet worden gehandhaafd.

[8888] Ter plaatse bezochte lidstaten: België, Spanje, Frankrijk, Oostenrijk en Portugal met zoogkoeienpremies, en Denemarken en Finland met ooien- en geitenpremies. Portugal: zie tekstvak 5 voor verklaring van de stijging.

[38] COM(2008) 306 definitief.

[39] Voor een gedetailleerde analyse van de milieurisico’s die kunnen worden aangepakt door middel van de schapen- en geitenhouderij, zie het evaluatieverslag van de Commissie (2007) — Studie naar de milieugevolgen van de schapen- en geitenhouderij en van het premiesysteem voor schapen en geiten, blz. 48-64.

[40] Volgens het verslag "The importance of livestock production to the Scottish economy" (Het belang van de veeteelt voor de Schotse economie) van "Quality Meat Scotland", gebaseerd op de capaciteitsindeling van de grond voor landbouwdoeleinden van het "Macaulay Land Use Research Institute", wordt slechts 6 % van de Schotse grond ingedeeld als "grond van bovengemiddelde kwaliteit" die derhalve geschikt is voor akkerbouwgewassen. Als gevolg daarvan is er een hoge mate van afhankelijkheid van de teelt van herkauwers die een afspiegeling vormt van de grondcapaciteit van Schotland en de beperkte alternatieven voor productie op deze grond. Volgens het classificatiesysteem van de Europese Commissie voor het bepalen van probleemgebieden wordt bijna 85 % van de Schotse landbouwgrond ingedeeld als probleemgebied en is de teelt van herkauwers de dominante landbouwactiviteit, waarbij meer dan 90 % van de voor de fokkerij gebruikte ooien en 82 % van de vleeskoeien in deze gebieden wordt aangetroffen.

[41] Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1), het Financieel Reglement, artikel 27, waarin het volgende is bepaald: "De begrotingskredieten worden aangewend volgens het beginsel van goed financieel beheer, dat zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid inhoudt." Voorts wordt bepaald dat er "voor alle door de begroting bestreken activiteitensectoren […] specifieke, meetbare, haalbare, relevante en van een datum voorziene doelstellingen [worden] vastgesteld. De verwezenlijking van die doelstellingen wordt gecontroleerd door per activiteit vastgestelde resultatenindicatoren […]".

[42] Zie paragraaf 7, tekstvak 1: "een minimumniveau aan landbouwproductie […] om te zorgen voor een toereikend aanbod van grondstoffen voor de verwerkende industrieën […]".

[43] Prestatie-indicatoren moeten relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk zijn ("RACER").

[44] Pijler I omvat marktondersteuningsmaatregelen en rechtstreekse steun, inclusief de BTR, aan producenten in de EU. Pijler II heeft betrekking op maatregelen voor plattelandsontwikkeling gericht op de ondersteuning van plattelandsgemeenschappen om zich te ontwikkelen en te diversifiëren.

[45] Zie ook Europese Commissie (2010) — Evaluatie van GLB-maatregelen met betrekking tot de sectoren die voorwerp uitmaakten of uitmaken van rechtstreekse steun — Groep 1: Horizontale kwesties: Evaluatie van de markteffecten van gedeeltelijke ontkoppeling, blz. 66.

[46] Deze voorwaarden op het gebied van "cross-compliance" omvatten het in een goede landbouw- en milieuconditie houden van de grond en de naleving van uit de regelgeving voortvloeiende beheerseisen.

[47] De term "dubbele financiering" , zoals gehanteerd door de Commissie, verwijst naar betalingen die worden gedaan in het kader van twee of meer regelingen en die dezelfde doelstelling beogen te verwezenlijken.

[48] D.w.z. overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en de richtsnoeren van de Europese Commissie voor staatssteun op het gebied van landbouw.

[49] Wetgevingsvoorstellen over de hervorming van het GLB na 2013.

[50] Evaluatie van rechtstreekse steunverlening in de sector rundvlees, oktober 2010, en Evaluatie van de markteffecten van gedeeltelijke ontkoppeling, oktober 2010.

[51] D.w.z. betreffende maatregelen in het kader van artikel 69 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[52] Zie bijv. het nieuwe artikel 68 van Verordening (EG) nr. 73/2009 dat het oude artikel 69 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 vervangt alsmede de nieuw geboden mogelijkheden op grond van artikel 63 van dezelfde verordening.

[53] Evaluatie van de GLB-maatregelen voor de schapen- en geitensector, november 2011.

[54] Bijv. het verslag van 2010 getiteld "Evaluatie van de markteffecten van gedeeltelijke ontkoppeling" (Evaluatie van GLB-maatregelen met betrekking tot sectoren die voorwerp uitmaakten of uitmaken van rechtstreekse steun — Groep 1: Horizontale kwesties, blz. 2) waarin werd vermeld dat het doel was de effecten van gekoppelde of gedeeltelijk gekoppelde steun – zoals vastgesteld door Verordening (EG) nr. 1783/2003 – op de markt in een algemene context van volledige ontkoppeling te analyseren. Evenzo was het in 2010 gepubliceerde verslag "Evaluatie van rechtstreekse steunverlening in de sector rund- en kalfsvlees" gericht op de periode 2005-2007 en heeft het geen betrekking op de effecten van de bij Verordening (EG) nr. 73/2009 geïntroduceerde bepalingen.

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

OVERZICHT VAN DE GEKOPPELDE RECHTSTREEKSE BETALINGEN VOOR ZOOGKOEIEN, SCHAPEN EN GEITEN IN DE LIDSTATEN DIE DE BTR TOEPASSEN

Lidstaat | Schapen en geiten | Beginjaar | Zoogkoeien | Beginjaar | EU-maximum 2005 | EU-maximum 2010 | Begroting uitgetrokken voor artikel 68 van 2010-2013 [9999] | Beschrijving van de specifieke steun krachtens artikel 68 [9999] |

Schapen en geiten | Zoogkoeien | Schapen en geiten | Zoogkoeien |

Basis | Aanvullend | Basis | Bijkomend | Basis | Aanvullend | Basis | Bijkomend |

België | Ontkoppeld | 2005 | Gekoppeld | | n.v.t. | n.v.t. | 77565000 | 19389000 | n.v.t. | n.v.t. | 77565000 | 19389000 | 29978880 | Voor een betere kwaliteit (art. 68, lid 1, sub a) ii))Premieteelt op grasland (art. 68, lid 1, sub b))Specifieke steun voor dekgewassenBehoud van het Piétrainras in de varkenssector |

Denemarken | 2012 | | Ontkoppeld | 2005 | 855000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 855000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 111820000 | Agromilieumaatregelen (art. 68, lid 1, sub a) v))Blijvende energiegewassen (art. 68, lid 1, sub a) i))Blijvende ecologische fruitbomen en bessenstruiken (art. 68, lid 1, sub a) i))Productie blijvende energiegewassen (art. 68, lid 1, sub a) i))Specifieke steun voor de vleesproductie (art. 68, lid 1, sub b)) |

Duitsland | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 4000000 | Graslandpremie in de zuivelsector |

Ierland | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 143800000 | Graslandschapenregeling (art. 68, lid 1, sub b))Efficiency graslandzuivel (art. 68, lid 1, sub b))Behoud veestapel in de Burren (art. 68, lid 1, sub a) i))EU-regeling zoogkoeienwelzijn (art. 68, lid 1, sub a) iv)) |

Griekenland | Ontkoppeld | 2006 | Ontkoppeld | 2006 | 180300000 | 63200000 | 25700000 | 3100000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 323600000 | Kwaliteitsverbetering olijfolie, durumtarwe (art. 68, lid 1, sub a) ii))Vleesproducenten in probleemgebieden (vaarzen, zoogkoeien, schapen en geiten) (art. 68, lid 1, sub b))Herstructureringsprogramma’s in probleemberggebieden (art. 68, lid 1, sub c)) |

Spanje | 2010 | | Gekoppeld | | 366997000 | 111589000 | 279830000 | 28937000 | n.v.t. | n.v.t. | 261153000 | 26000000 | 992653540 | Nationaal programma kwaliteitsgroenteKwaliteitsprogramma tabakTeeltwisseling zonder bevloeiingSteun voor schapen- en geitenhouders onder de kwaliteitsregelingenSteun voor kwaliteitsmelkSteun voor schapen- en geitenproducentenSteun voor melkproducenten in probleemgebiedenProductie van rundvlees van officieel erkende kwaliteitKwetsbaarheid zoogkoeienSteun voor kwaliteitsverhoging suikerbietSteun voor kwaliteitsverhoging katoenNotensectorSteun voor kwaliteitsverhoging melk en zuivelSteun voor de zuivelsector in kwetsbare/gevoelige gebiedenSteun voor de geitensector in probleemgebiedenSteun voor de schapensector in kwetsbare gebiedenVroegere maatregelen van artikel 69 (rundvlees, katoen, suiker, melk) |

Frankrijk | 2010 | | 25 % ontkoppeld in 2010 | | 133716000 | 40208000 | 734908000 | 1137000 | n.v.t. | n.v.t. | 525622000 | n.v.t. | 1874400000 | Bijkomende steun voor proteïnehoudende gewassen (art. 68, lid 1, sub a) i))Steun voor de kwaliteit van durumtarwe (art. 68, lid 1, sub a) ii))Behoud van biologische landbouw (art. 68, lid 1, sub a) v))Steun voor omschakeling op biologische landbouw (art. 68)Diversificatie teeltwisseling (art. 68, lid 1, sub a) v))Steun voor kalveren van zoogkoeien en voor als biologisch gemerkte kalveren, steun voor schapen- en geitenproducenten, steun voor melkproducenten in berggebieden (art. 68, lid 1, sub b))Oogstverzekering (art. 68, lid 1, sub d)) |

Lidstaat | Schapen en geiten | Beginjaar | Zoogkoeien | Beginjaar | EU-maximum 2005 | EU-maximum 2010 | Begroting uitgetrokken voor artikel 68 van 2010 - 2013 [9999] | Beschrijving van de specifieke steun krachtens artikel 68 [9999] |

Schapen en geiten | Zoogkoeien | Schapen en geiten | Zoogkoeien |

Basis | Aanvullend | Basis | Bijkomend | Basis | Aanvullend | Basis | Bijkomend |

Italië | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 1277100000 | Kwaliteitsverbetering (rund- en kalfsvlees, schapen- en geitenvlees, olijfolie, zuivelproducten, tabak, suiker, bloementeelt) (art. 68, lid 1, sub a) ii)) Teeltwisseling (art. 68, lid 1, sub a) v)) Premiebetalingen voor oogst-, dieren- en gewasverzekeringen (art. 68, lid 1, sub d)) |

Luxemburg | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |

Malta | Ontkoppeld | 2007 | Ontkoppeld | 2007 | 53000 | 18000 | 26000 | 3000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |

Nederland | Ontkoppeld | 2006 | Ontkoppeld | 2006 | 13800000 | 300000 | 10900000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 120585000 | Vervoer over water (art. 68, lid 1, sub a) i)) Dierenwelzijn (art. 68, lid 1, sub a) v)) Elektronische I&R voor schapen (art. 68, lid 1, sub b)) Weerverzekering (art. 68, lid 1, sub d)) |

Oostenrijk | Ontkoppeld | 2005 | Gekoppeld | | n.v.t. | n.v.t. | 70578000 | 99000 | n.v.t. | n.v.t. | 70578000 | 99000 | 51600000 | Melkkoeienpremie (art. 68, lid 1, sub b)) |

Portugal | Gekoppeld | | Gekoppeld | | 21892000 | 7184000 | 79031000 | 9503000 | 21892000 | 7184000 | 78695000 | 9462000 | 133044000 | Extensief gebruik van autochtone rassen (runderen, schapen en geiten) (art. 68, lid 1, sub a) i)) Kwaliteitsverbetering van landbouwproducten (gewassen en dieren) (art. 68, lid 1, sub a) ii)) Agromilieumaatregelen ter bescherming van het nationale olijvenpatrimonium en steun voor extensieve beweiding (art. 68, lid 1, sub a) v)) Economisch kwetsbare landbouwtypen in de sectoren melk en schapen (art. 68, lid 1, sub b)) |

Slovenië | 2010 | | Ontkoppeld | 2007 | 520000 | 178000 | 5183000 | 626000 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 49514200 | Extensief fokken van vrouwelijke runderen en zuivelbetaling voor landbouwers in berggebieden en op steile heuvels (art. 68, lid 1, sub b)) Behoud van dierenfokkerij op landbouwbedrijven met blijvend grasland (art. 68, lid 1, sub c)) |

Finland | Gekoppeld | | Ontkoppeld | 2006 | 1200000 | 400000 | 9300000 | 600000 | 600000 | 200000 | n.v.t. | n.v.t. | 194804200 | Steun voor de productie van rund- en kalfsvlees en premie voor melkkoeien (art. 68, lid 1, sub b)) Vroegere maatregelen van artikel 69 (akkerbouwgewassen) (artikel 72, lid 3) |

Zweden | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 13868000 | Kwaliteitsverbetering in alle sectoren a) ii) — Afzetverbetering in alle sectoren a) III) — Vroegere maatregelen van artikel 69 (kwaliteits- en afzetverbetering in alle sectoren) |

Verenigd Koninkrijk | Ontkoppeld | 2005 | Ontkoppeld | 2005 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 119200000 | Regeling Schots rundvlees (art. 68, lid 1, sub b)) Vroegere maatregelen van artikel 69 (rundvleessector in Schotland) |

TOTALEN | 719333000 | 223077000 | 1293021000 | 63394000 | 23347000 | 7384000 | 1013613000 | 54950000 | 5439967820 | |

[9999] Bron: DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling van de Europese Commissie, Eenheid D1 Uitvoering van specifieke steun (artikel 68 van Verordening (EG) nr. 73/2009. Voorlopige cijfers meegedeeld door de lidstaten. Wijzigingen mogelijk. DS/2010/03 bijgewerkt 5.9.2011.

--------------------------------------------------

BIJLAGE II

VEESTAPEL EN VLEESPRODUCTIE IN DE EU (1995-2010)

+++++ TIFF +++++

1 EGG = Equivalent geslacht gewicht in ton.

Bron: Eurostat.

Noot: Tot 2004 hebben gegevens betreffende de vleesproductie betrekking op de EU-15.

--------------------------------------------------

BIJLAGE III

GEMIDDELD AANTAL DIEREN PER LANDBOUWBEDRIJF

+++++ TIFF +++++

Bron: Eurostat (FSS).

--------------------------------------------------