A4-0384/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: De Europese Unie en de ruimtevaart: bevordering van toepassingen, markten en industrieel concurrentievermogen (COM(96)0617 - C4-0042/97)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(96)0617 - C4-0042/97),

- gezien zijn vorige resoluties:

. van 25 april 1979 over de deelneming van de Gemeenschap aan het ruimteonderzoek ((PB C 127 van 21.5.1979, blz. 42.));

. van 17 september 1981 over het ruimtevaartbeleid in Europa ((PB C 260 van 12.10.1981, blz. 102.));

. van 17 juni 1987 over het Europese ruimtevaartbeleid ((PB C 190 van 20.7.1987, blz. 78.));

. van 22 oktober 1991 over het Europees ruimtevaartbeleid ((PB C 305 van 25.11.1991, blz. 26.));

. van 6 mei 1994 over de Gemeenschap en de ruimte ((PB C 205 van 25.7.1994, blz. 467.)),

- gezien het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0384/97),

A. overwegende dat het Europees ruimtevaartbeleid sedert het einde van de jaren '70 is toegespitst op een onafhankelijke toegang tot en exploitatie van de ruimte, coördinatie van de ruimtevaartactiviteiten, bevordering van de efficiency en de concurrentiepositie van de Europese ruimtevaartindustrie en steun aan het onderzoek en de technologische ontwikkeling in deze sector,

B. overwegende dat Europa ondanks de complexiteit van elke specifieke sector op zich en de vrij bescheiden overheidsfinanciering, die heel wat lager ligt dan bij de belangrijkste concurrenten, dankzij een opmerkelijke wil tot samenwerking erin geslaagd is om een substantiële activiteit op het gebied van de ruimtevaart tot ontwikkeling te brengen, waarbij de zij het forse groei van de commerciële markt niet mag verhelen dat er gesnoeid is in de overheidsinvesteringen die noodzakelijk zijn om technologische vooruitgang en de voortzetting van de activiteiten voor de exploratie van de ruimte en het vergroten van de kennis over het heelal te kunnen garanderen,

C. overwegende dat, zoals de Verdragen nu geformuleerd zijn, de uitgaven voor militair O& O aan de lidstaten zijn voorbehouden en dat de EU hier terecht geen zeggenschap over heeft,

D. overwegende dat er een brede kloof gaapt tussen het relatieve gewicht van de ruimtevaartsector aan weerszijden van de Atlantische Oceaan, vooral wanneer men ziet naar het aantal personen die in ruimtevaartindustrie werkzaam zijn - 200.000 in de VS tegen 39.000 in Europa - of het omzetcijfer op de commerciële markt - 7% tegen 38% in Europa, zodat de in Europa als commercieel beschouwde ruimtevaartactiviteiten in de Verenigde Staten nog steeds door de overheid worden gefinancierd,

E. overwegende dat de grote tendensen die zich in de economische en politieke context aftekenen, namelijk de overgang naar de wereldwijde informatiemaatschappij, de openstelling van de wereldmarkt voor nieuwe concurrenten en de nieuwe geopolitieke parameters die bepalend zijn voor de groei van deze sector, een heroriëntatie van het Europese ruimtevaartbeleid vereisen,

F. overwegende dat de Commissie in haar informatiemaatschappij- en telecommunicatiehandvest een specifieke doelstelling dient op te nemen betreffende Europese initiatieven en projecten op basis waarvan gebruikersorganisaties uit de landen in Midden- en Oost-Europa en de derde landen in het Middellandse-Zeegebied kunnen deelnemen aan het concipiëren en ontwikkelen van nieuwe satelliettoepassingen, teneinde vraagstukken van wederzijds belang aan te pakken en ontwikkeling, onderwijs en culturele uitwisseling te ondersteunen;

G. overwegende dat de aanpak van de Commissie ten aanzien van de factoren die rechtstreeks van invloed zijn op het ruimtevaartbeleid van de Unie positief mag worden genoemd, met name wat betreft de integratie van ruimtevaart en telecommunicatie, navigatie en aardobservatie, de trage herstructurering van de industrie in Europa in vergelijking met de concentratie van de Amerikaanse concerns, de taken van het ESA en de plaats van het wetenschappelijk onderzoek en de technologische ontwikkeling in de Europese Unie,

H. overwegende dat het bij de investeringen die voor de ontwikkeling van deze industrie nodig zijn, zowel gaat om overheidsinvesteringen waarvan het resultaat moeilijk te meten valt omdat er strategische doeleinden of het algemeen belang mee gemoeid zijn, als om investeringen met risicodragend kapitaal waarvan de terugverdientijd zeer lang is,

1. stelt vast dat de Commissie zijn genoemde resolutie van 6 mei 1994 en de conclusies van het Ruimtevaartforum op 6 en 7 november 1995 in haar mededeling bevestigt;

2. acht het dringend noodzakelijk dat het ruimtevaartbeleid van de Europese Unie wordt herzien ten einde rekening te houden met alle strategische en commerciële belangen die in het geding zijn en er opnieuw meer wordt geïnvesteerd om de groei en de concurrentiepositie van de ruimtevaartindustrie te handhaven en de achterstand die op bepaalde gebieden is opgelopen, weer in te halen;

3. vreest dat een al te optimistische visie op de omvang en de snelheid van de ontwikkeling in de tijd van de markt voor commerciële toepassingen en diensten van algemeen belang tot een onderschatting kan leiden van de overheidsinvesteringen die met name op het gebied van onderzoek en ontwikkeling nog nodig zijn, vooraleer de fakkel kan worden overgenomen door een markt waarop de concurrentie volop speelt, een open, eerlijke markt waaraan de Commissie nog heel wat moet doen voordat deze tot stand kan komen, vooral om te bereiken dat Europese ruimtevaartproducten en - diensten toegang krijgen tot de markten van derde landen op basis van het wederkerigheidsprincipe;

4. wijst erop dat er een Europees beleid moet komen voor het gebruik van aardobservatiegegevens door het opzetten van een infrastructuur en diensten die niet door de particuliere sector kan worden gefinancierd en de aardobservatie ook moet dienen om mens en goed tegen klimaatveranderingen, grote risico's en natuurrampen alsook door de mens veroorzaakte rampen, te beschermen, de rol van scheidsrechter bij conflicten over de toegang tot natuurlijke rijkdommen te vervullen en het EU-beleid, met name op het gebied van de ruimtelijke ordening, landbouw en visserij, vervoersbeleid, fraudebestrijding alsook wettelijke aspecten en de opleiding in het gebruik van nieuwe instrumenten ten uitvoer te leggen;

5. dringt erop aan dat de technologische kennis en de financiële middelen voor de civiele ruimtevaart, in het bijzonder wat satellietobservatie betreft, worden versterkt in het besef dat de particuliere sector vandaag niet alle Europese infrastructuurvoorzieningen zal kunnen financieren die nodig zijn om een autonome en onafhankelijke toegang tot en verwerking van de informatie te waarborgen;

6. is van mening dat de ruimtevaartindustrie resoluut de weg van de concentratie moet opgaan om te kunnen concurreren met de Amerikaanse fabrikanten met behulp van een preferentiebeleid ten aanzien van de Europese industrie om de behoeften van de Unie te dekken, opdat deze zoals haar concurrenten op een echte interne markt kan steunen;

7. onderstreept dat de ruimtevaart in zijn geheel moet worden benaderd door in de acties die op Europees niveau moeten worden gevoerd, plaats in te ruimen voor wetenschappelijke aspecten en de bemande ruimtevaart en zich niet uitsluitend tot commerciële toepassingen te beperken, zoals in het verslag van de High Level Group en de mededeling van de Commissie te lezen staat;

8. keurt nochtans de aandacht goed die wordt besteed aan steun voor commerciële activiteiten vooral voor de lanceerbases die geld van de overheid vereisen voor hun dure investeringen in geavanceerd onderzoek die van essentieel belang zijn om op langere termijn mee te kunnen komen in de concurrentieslag;

9. herinnert aan de verbindende rol die de ruimtevaart vervult dank zij de hoofdzakelijk openbare internationale samenwerking die tot stand komt in de vorm van synergie tussen het industrieel potentieel en programma's inzake onderzoek en technologische ontwikkeling rond grootschalige projecten zoals het internationaal ruimtestation en grote wetenschappelijke experimenten zoals HUBBLE, ISO en CASINI;

10. acht het onontbeerlijk dat in het kader van het Vijfde Kaderprogramma aanzienlijke middelen worden uitgetrokken voor het civiele ruimtevaartonderzoek door middel van gerichte acties op het gebied van de informatiemaatschappij, de aardobservatie en de scheepvaart en beveelt een specifieke actie aan die garant moet staan voor een synergetische coördinatie tussen de verschillende activiteiten en de ESA-programma's maar stelt duidelijk dat het vijfde kaderprogramma onder geen beding mag worden gebruikt om militair O& O te financieren;

11. stelt met name voor dat in het kader van het vijfde kaderprogramma in samenwerking met ESA onderzoek wordt gedaan naar zonnepanelen voor gebruik in de verre ruimte;

12. spoort de Commissie ertoe aan om samen met ESA actieprogramma's ten uitvoer te leggen die erop zijn gericht de successen van de Europese ruimtevaartindustrie beter te integreren in de ontwikkeling van de regio's waar deze activiteiten plaatsvinden;

13. verzoekt de Commissie bij het uitstippelen van de grote lijnen van het Europese ruimtevaartbeleid bijzondere aandacht te besteden aan het versterken van de technische en economische mogelijkheden van de industrie door middel van maatregelen ter bevordering zowel van innoverende toepassingen op het gebied van de bemande ruimtevaart en de grote technologische programma's als van technische en commerciële toepassingen op de massacommunicatiemarkten (telecommunicatie) en andere markten voor grootschalige dienstverlening (navigatie);

14. keurt het goed dat model- en demonstratieprojecten vermeld worden onder de acties die de Europese Unie moet ondernemen en wil dat in dit verband de aanleg wordt overwogen van modulaire demonstratieplatforms voor het valideren van door de industrie van de Unie ontwikkelde ruimtevaartapparatuur;

15. beveelt aan om naast de ESA-Ministerraad in de nabije toekomst een vergadering van de Europese Raad te organiseren waarin specifiek wordt gesproken over een Europees ruimtevaartbeleid;

16. verzoekt de Commissie privé- en overheidsinvesteringen in sleutelindustrieën, zoals de satelliet- en draagraketindustrie, te bevorderen en daarbij de klemtoon te leggen op kleine draagraketten die eventueel in samenwerking met maatschappijen uit derde landen kunnen worden gelanceerd;

17. is van mening dat de Commissie het ESA dient te verzoeken te evalueren in hoeverre het ontbreken van een Europees onderzoeksprogramma met betrekking tot voor hergebruik geschikte lanceervaartuigen (RLV's) een risico inhoudt voor de concurrentiepositie van de Europese ruimtevaartsector;

18. spoort de Commissie ertoe aan om met het ESA een internationale reglementering uit te werken om de vervuiling door ruimteschroot te bewaken, te controleren en weg te werken;

19. verzoekt de Commissie volop werk te maken van de normalisatie en coördinatie van de Europese satellietnavigatiesystemen teneinde een zelfstandig geïntegreerd Europees navigatiesysteem op te zetten in het perspectief van een mondiaal systeem en de samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en de derde landen in het Middellandse-Zeegebied te bevorderen;

20. verzoekt de lidstaten die niet tot het ESA behoren, toe te treden, opdat het Europese karakter van deze organisatie kan worden versterkt;

21. verzoekt de Commissie de kennis van de Europese programma's te bevorderen bij grote partners en potentiële afnemers: India, China, Rusland, Afrika en een evenwichtige dialoog te starten met Japan en de Verenigde Staten over standaardisering en onderlinge koppeling van de grote systemen;

22. is verheugd over de goedkeuring door de Raad van het actieplan over communicatie via satellieten en is van mening dat dit actieplan snel moet worden uitgevoerd omwille van de concurrentiepositie van de bij deze activiteiten betrokken Europese industrieën; legt vooral de nadruk op het belang van de in het actieplan genoemde O& O-acties zoals de onderzoeksprojecten naar komende generaties satellieten en telecommunicatie;

23. is van oordeel dat de Commissie en het ESA financiële steun moeten verlenen aan het ruimtevaartonderwijs door middel van seed space-projecten (microsatellieten, get-away special) voor studenten in het middelbaar en hoger onderwijs;

24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad.