A4-0255/97

Resolutie over de convergentiecriteria voor de Economische en Monetaire Unie en de financiering van de socialezekerheidstelsels in de lidstaten van de Europese Unie

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar de ontwerpresolutie, ingediend door de heer Garriga Polledo over de convergentiecriteria, de derde fase van de EMU en de verschillende socialezekerheidstelsels (B4-0589/95),

- gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

- gezien de rapporten van de Europese Commissie van 1993 en 1995 over de sociale bescherming in de Unie ((De sociale zekerheid in Europa - 1993, Bureau voor officiële publicaties, Luxemburg, 1194 en COM(95)0457.)),

- gezien de mededeling van de Europese Commissie over de toekomst van de sociale bescherming: een kader voor een Europees debat (COM(95)0466),

- gelet op de mededeling van de Commissie over modernisering en verbetering van de sociale bescherming in de Europese Unie (COM(97)0102),

- onder verwijzing naar zijn resoluties van 7 april 1992 over de resultaten van de intergouvernementele conferenties en 10 maart 1994 over de gevolgen van de invoering van de EMU voor het sociaal beleid ((PB C 125 van 18.5.1992, blz. 81 en PB C 91 van 28.3.1994, blz. 230.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 juli 1995 over een coherente werkgelegenheidsstrategie voor de Europese Unie ((PB C 249 van 25.9.1995, blz. 143.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 29 november 1995 inzake het jaarverslag van de Commissie "Werkgelegenheid in Europa -1995" ((PB C 339 van 18.12.1995, blz. 28.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 februari 1997 over de mededeling van de Commissie - de toekomst van de sociale bescherming: een kader voor een Europees debat en het verslag van de Commissie inzake sociale zekerheid in Europa ((PB C 85 van 17.3.1997, blz. 63.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0255/97),

A. overwegende dat de sociale bescherming in de meeste lidstaten gezorgd heeft voor een degelijke levensstandaard en een beperking van de armoede en dat dit sociaal model de hoeksteen van de Europese Unie moet blijven,

B. overwegende dat de hoge werkloosheid, het gevaar van sociale uitsluiting van een groter wordend deel van de bevolking en de vergrijzing van de bevolking belangrijke uitdagingen voor de toekomst vormen,

C. overwegende dat alle lidstaten van de Europese Unie te kampen hebben met financieringsproblemen voor hun sociale zekerheid,

D. overwegende dat de convergentiecriteria de budgettaire ruimte van de lidstaten beperken om hun sociale opdracht te vervullen, en ter zelfder tijd vaststellend dat de maatschappelijke discussie over de toekomst van de sociale zekerheid niet los kan worden gezien van de noodzaak tot sociale samenhang én verdere Europese politieke integratie,

E. overwegende dat de financiering van de socialezekerheidstelsels in de lidstaten zeer verschillend is: in hoofdzaak via sociale bijdragen, zoals in België, Frankrijk en Duitsland, of in hoofdzaak via fiscale opbrengsten zoals in Ierland en de Scandinavische landen,

F. overwegende dat de patronale sociale bijdragen dienen te worden beperkt om de kosten van de productiefactor arbeid te verlagen en dat dit niet mogelijk is als niet wordt voorzien is in een alternatieve financiering,

G. overwegende dat het scheppen van meer arbeidsplaatsen van vitale betekenis is voor de toekomst van de sociale zekerheid en dat juist daarom de Raad en de Commissie via een voluntaristisch werkgelegenheidsbeleid de lidstaten een meer aangepast kader moeten aanreiken in hun strijd tegen de werkloosheid,

H. overwegende dat artikel 2 van het EG-Verdrag zich uitdrukkelijk tot taak stelt te zorgen voor een hoog niveau van werkgelegenheid en van sociale bescherming, een verbetering van de levensstandaard en van de kwaliteit van het bestaan, de economische en sociale samenhang en de solidariteit tussen de lidstaten,

I. overwegende dat de lidstaten in artikel 117 van het EG-Verdrag de noodzaak erkennen, verbetering van de levensstandaard en van de arbeidsvoorwaarden van de werknemers te bevorderen, zodat de onderlinge aanpassing daarvan op de weg van de vooruitgang wordt mogelijk gemaakt,

1. onderstreept met nadruk dat de bepalingen inzake de Economische en Monetaire Unie onverkort moeten worden uitgevoerd zoals vastgelegd in het Verdrag, omdat de lagere rente, de lagere wisselkosten en de beperking van de wisselrisico's een efficiënt kader vormen voor meer groei en meer werkgelegenheid;

2. brengt in herinnering dat begrotingsdiscipline en totstandbrenging van de monetaire unie verenigbaar zijn met beleidsvormen die zijn gericht op duurzame groei en het scheppen van werkgelegenheid, maar dat noch de naleving van de convergentiecriteria, noch de datum voor de derde fase als voorwendsel mogen worden gebruikt om afbreuk te doen aan de noodzakelijke inspanningen van de Unie en van de lidstaten om werkgelegenheid te scheppen en aan de handhaving van een hoge graad van sociale bescherming

3. is van oordeel dat het scheppen van nieuwe banen en het handhaven en versterken van een goed socialezekerheidsysteem niet als strijdig met de economische ontwikkeling moeten worden beschouwd, maar als simultane beleidsobjectieven moeten gelden;

4. stelt vast dat de demografische evolutie binnen de socialezekerheidstelsels op middellange en lange termijn zal zorgen voor belangrijke meeruitgaven inzake pensioenen en ziekteverzekering, die in een aantal lidstaten zullen worden gecompenseerd door min-uitgaven voor kinderbijslag en werkloosheid;

5. stelt vast dat voor de financiering van de pensioenen in een aantal landen kapitalisatiestelsels en in een aantal andere landen omslagstelsels gelden; beklemtoont dat beide stelsels historisch gegroeid zijn met respectieve structurele voor- en nadelen; oordeelt dat er in landen met kapitalisatiestelsels, mede dankzij de lage inflatie, minder financieringsproblemen rijzen; concludeert dat in landen met het sociaal rechtvaardiger omslagstelsel grotere inspanningen nodig zullen zijn tot vermindering van de schuldratio teneinde meer middelen vrij te maken voor de financiering van de wettelijke pensioenen; deelt de opvatting van de Commissie dat een radicale overgang van de openbare stelsels van omslagfinanciering naar kapitaaldekking niet realistisch is door de enorme overgangskosten;

6. acht het zinvol dat er een nauwkeuriger onderzoek naar de demografische ontwikkelingen wordt gedaan met het oog op de verschillende vormen van de bestaande pensioenverzekeringsstelsels (b.v. omslagsystemen, kapitaaldekkingssystemen, enz.) en de aanpassingen die eventueel noodzakelijk zijn in de stelsels voor sociale zekerheid; verzoekt de Commissie hierover een verslag op te stellen;

7. is van oordeel dat de vraag hoe de socialezekerheidstelsels betaalbaar kunnen blijven zonder dat het sociaal vangnet wordt verzwakt, de uitdaging is waarmee de lidstaten geconfronteerd worden; legt er de nadruk op dat gezonde overheidsfinanciën de beste waarborg vormen voor een goed functionerende sociale zekerheid; suggereert daarom de lidstaten de sanering op een sociaal gerechtvaardigde wijze verder te zetten;

8. is van oordeel dat deze sanering moet gebeuren door tegelijkertijd aan de ene kant de ontvangsten te verhogen en/of op peil te houden op basis van bijdragen en belastingen, en aan de andere kant de uitgaven te verlagen in termen van voorzieningen en rechthebbenden, waarbij erop moet worden toegezien dat aan de concurrentiepositie van de bedrijven en aan de koopkracht van de bevolking niet substantieel wordt geraakt;

9. constateert dat ten gevolge van de tekortkomingen van de interne markt het gevaar bestaat dat het inspelen op de verschillen in concurrentievoorwaarden tot concurrentieverstoringen leidt; om die reden dient de interne markt zo snel en zo volledig mogelijk te worden verwezenlijkt;

10. stelt vast dat het ontbreken van een toereikende fiscale coördinatie niet alleen een beletsel vormt voor de voltooiing van de binnenmarkt en leidt tot fiscaal opbod tussen de lidstaten, maar het ook mogelijk maakt diverse nationale stelsels van sociale zekerheid onder druk te zetten en de thans bestaande verschillen tussen de lidstaten te vergroten, wat strijdig is met de grondbeginselen van de interne markt;

11. dringt daarom aan op een betere coördinatie van de belastingstelsels wat de belastbare basis en tarifering betreft, waarbij bedacht moet worden dat de belastingstelsels in de Europese Unie enige flexibiliteit en verschillen tussen de lidstaten moeten toelaten; dit is noodzakelijk omdat er in de afzonderlijke lidstaten en regio's een uiteenlopende behoefte aan publieke goederen bestaat en om hun de gelegenheid te geven te reageren op de schokken van buiten af en op verschillen in de conjunctuurbeweging, om compensatie te bieden voor het verlies van het wisselkoersmechanisme in fase drie van de Economische en Monetaire Unie; vraagt de Ecofin-Raad de besprekingen van de Commissievoorstellen terzake, met positief gevolg af te sluiten;

12. is derhalve van oordeel dat het heffen van belastingen de fundamenten van de socialezekerheidstelsels niet mag ondergraven, maar integendeel de voorwaarden moet scheppen voor de verbetering daarvan op middellange termijn en rekening moet houden met de doelstellingen van meer werkgelegenheid;

13. acht het noodzakelijk de mogelijkheid tot verplaatsing van de belastingdruk van arbeid naar verbruik van niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen, kapitaal en/of meerwaarde te onderzoeken in samenhang met eventuele toenemende moeilijkheden bij de financiering van de sociale zekerheid en kwesties in verband met fiscale concurrentie tussen de regio's, milieubeleid en het beleid inzake natuurlijke hulpbronnen; verzoekt de Commissie om een dienovereenkomstig voorstel tot hervorming van het belastingsysteem in te dienen, gebaseerd op het memorandum van de Commissie inzake belastingstelsels in de Unie en de werkzaamheden van de High Level Groupfiscaliteit;

14. verzoekt de Commissie en de Raad op het economisch en sociaal vlak een kader aan te reiken en ook meer aandacht te besteden aan een degelijk werkgelegenheidsbeleid; de discussie over de activering van de werking van de arbeidsmarkt en het verhogen van de belastingstimuli op het zoeken naar werk mogen geen afbreuk doen aan de handhaving van de socialezekerheidstelsels;

15. herinnert eraan dat het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid een eerste stap in die richting zet, maar dat belangrijke maatregelen met betrekking tot het stimuleren van de investeringen in innovatieve technologieën, onder meer op gebied van milieubescherming, tot op heden grotendeels dode letter zijn gebleven; is van mening dat economische groei die naar behoren rekening houdt met het behoud van het milieu noodzakelijk is om de financiering van de stelsels van sociale zekerheid opnieuw vlot te trekken, zoals overigens blijkt uit de voorstellen van het Witboek;

16. eist de onverkorte uitvoering van het Witboek en steunt in afwachting hiervan de voorstellen van de Commissievoorzitter met betrekking tot de herziening van de financiële vooruitzichten, met name om de begroting sterker te oriënteren op werkgelegenheid;

17. verzoekt de lidstaten en, in de eerste plaats, de Europese Unie een werkgelegenheidsbevorderend beleid te voeren dat er o.a. op gericht is de kapitaalmassa die besteed wordt aan werkloosheidsuitkeringen en opleiding van werkzoekenden - althans gedeeltelijk - aan te wenden voor arbeidsscheppende initiatieven;

18. geeft zich er rekenschap van dat de convergentiecriteria de lidstaten steunen in hun streven naar economische stabiliteit en een gezond budgettair beleid, waardoor de kansen op een lager rentepeil en een toeneming van investeringen, groei en werkgelegenheid stijgen, met alle positieve gevolgen van dien voor de sociale samenhang en, dankzij de versterkte inkomstenbasis, voor de grondslagen van de socialezekerheidstelsels;

19. vraagt de Europese sociale dialoog de discussie aan te vatten over haar plaats en functie na de inwerkingtreding van de derde fase van de EMU, o.a. op het vlak van het loonbeleid; wenst dat hierbij een specifieke vertegenwoordiging van het MKB betrokken wordt met het oog op een maximale representativiteit;

20. verzoekt de Commissie het standpunt van het Europees Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 19 februari 1997 inzake het debat waarmee een begin is gemaakt met de mededeling over de toekomst van de sociale bescherming in Europa nauwkeurig te beoordelen en er voldoende rekening mee te houden;

21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de parlementen van de lidstaten.