Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2022/C 252/08)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) binnen drie maanden na de datum van deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“OKTOBERFESTBIER”

EU-nr.: PGI-DE-1034 – 23.8.2012

BOB ( ) BGA (X)

1. Naam/Namen [van de BOB of de BGA]

“Oktoberfestbier”

2. Lidstaat of derde land

Duitsland

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 2.1. Bier

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Ondergistend bier met:

stamwortgehalte in %: 13,6-14,0 alcoholgehalte in vol. %: 5,3 – 6,6 kleur (EBC): 6,0-28,0 eenheden bitterstoffen (EBU): 16,0-28,0 eenheden

Licht, goud-, barnsteenkleurig of donker, van vol, zeer rond, zacht of moutig tot licht gehopt met een zeer zacht bittertje of een krachtige, zoetige smaak.

De genoemde waarden zijn onderworpen aan de wettelijke en door de bevoegde Beierse voedselveiligheidsautoriteiten erkende toleranties.

Het productieproces vindt plaats overeenkomstig het Münchense Reinheitsgebot van 1487, zoals opgenomen in § 9, punt 1, van de Vorläufiges Biergesetz (de voorlopige bierwet).

Het water moet afkomstig zijn uit de tertiaire lagen van de Münchener Schotterebene (spoelzandvlakte) in het stadsgebied van München. De diepe bronnen waar het water momenteel vandaan komt, liggen 140-250 m diep, afhankelijk van de locatie. Het water van de gemeentelijke watervoorziening van München voldoet niet aan deze vereisten.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

De ingrediënten zijn gerstemout, hop, gist en water. Het water moet afkomstig zijn uit de tertiaire lagen van de Münchener Schotterebene (spoelzandvlakte) in het stadsgebied van München.

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Het volledige productieproces van “Oktoberfestbier” moet plaatsvinden op het grondgebied van de stad München. Dit proces begint met het schroten van het mout en het maischen, en eindigt na een lageringsperiode van vier tot elf weken; daarbij wordt het jonge bier op natuurlijke wijze verrijkt met koolzuur en rijpt het uit tot een smakelijke drank.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Het bier wordt geëtiketteerd als “Oktoberfestbier”. Overeenkomstig artikel 12, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1151/2012, in samenhang met artikel 13, lid 3, van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 668/2014, bevatten de etiketten het BGA-symbool van de Unie alsook de geregistreerde naam.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Grondgebied van de stad München

5. Verband met het geografische gebied

Specificiteit van het geografische gebied

De faam en het specifieke karakter van “Oktoberfestbier”, dat binnen de grenzen van de stad München wordt gebrouwen, zijn het resultaat van een traditionele productiemethode die gedurende vele eeuwen in stand is gehouden en van de uitzonderlijke bekendheid van het Münchense Oktoberfest.

In 1487 werd het Münchense Reinheitsgebot aangenomen, een wet betreffende de zuiverheid van bier. Die wet bepaalde niet alleen de ingrediënten van bier, maar ook dat het bier aan een “biercontrole” moest worden onderworpen (thans kwaliteitscontrole genoemd). Deze regel geldt thans nog steeds, in de vorm van § 9, punt 1, van de voorlopige bierwet.

Een andere bijzonderheid is het gebruik van water dat afkomstig is uit diepe bronnen in tertiaire lagen (tot een diepte van ongeveer 250 m) die binnen de stadsgrenzen van München liggen. Zoals blijkt uit deel twee van het boek Geschichte der Spatenbrauerei (“Geschiedenis van de Spaten-brouwerij”) van Fritz Sedlmayr, zijn in het midden van de 19e eeuw waterputten gegraven tot een diepte van 200 m.

In het boek Lowenbräu schrijft ook Wolfgang Behringer dat er in de periode rond 1900 diepe putten werden gegraven.

De verkoop van bier (op dat moment dat de zuiverste drank die er bestond) tijdens het Oktoberfest is terug te voeren tot het eerste Oktoberfest in 1810, met de vermelding van “Traiteuren” of gespecialiseerde cateraars die gemachtigd waren om bier en wijn te serveren. (Cfr. 175 Jahre Oktoberfest, herdenkingspublicatie van de stad München, München 1985 of de Tageszeitung van 16 juli 2010).

Het Oktoberfest gaat terug tot het jaar 1810, toen een paardenwedren werd gehouden op een weide buiten de stad ter ere van het huwelijk tussen kroonprins Lodewijk I van Beieren en prinses Theresia van Saksen-Hildburghausen, Het Oktoberfest, dat door de Münchenaren wordt aangeduid als “Wies’n” [“weiden”], vindt vandaag de dag jaarlijks plaats tussen midden september en begin oktober op diezelfde weide van 42 hectare. De “Theresienwiese” bevindt zich in het midden van de stad en sporen van de renbaan van weleer zijn nog steeds zichtbaar. Naast het Oktoberfest is er ook het Zentrale Landwirtschaftsfest, een vierjaarlijkse beurs die voor het eerst werd georganiseerd in 1811. Het 200e Oktoberfest vond plaats in 2010 en omvatte een speciale historische component, met onder andere paardenwedrennen en dierenshows. Sindsdien heeft die component enigszins een nieuwe gedaante gekregen en is die omgedoopt tot “Oide Wiesn” [“het oude Oktoberfest”].

Startsein voor het Oktoberfest is het moment waarop de burgemeester van de stad München het eerst vat “Oktoberfestbier” aanslaat, een traditie die in 1950 begon met Thomas Wimmer, de toenmalige burgemeester. Alvorens het eerste biervat wordt aangeslagen, trekken de restaurateurs in een stoet naar hun tenten op het Oktoberfest in met bloemen versierde koetsen, vergezeld van burgemeesters en gemeenteraadsleden, door paarden getrokken praalwagens met het bedieningspersoneel en de luisterrijke karren van de Münchense brouwers. De intrede van de restaurateurs en brouwers en het tappen van het eerste vat worden over de hele wereld uitgezonden via televisie en internet, net zoals ’s werelds grootste kostuum- en schuttersprocessie, die de volgende dag plaatsvindt en voor velen hét hoogtepunt van de openingsfestiviteiten van Oktoberfest is.

De wereldwijde faam van het “Oktoberfestbier” berust thans eveneens op het feit dat in het bierbrouwproces in München al in een vroeg stadium werd geïnnoveerd, wat een beslissende invloed had op de kwaliteit van het bier. Een van die innovaties was met name de eerste koelmachine, door Carl von Linde in 1873 ontwikkeld. De machine werd voor het eerst ingezet in een Münchense brouwerij, en het succes ervan betekende dat andere Münchense brouwerijen de techniek gingen toepassen in de vorm van koelkasten, en de uitvinding later overal ter wereld ingang vond. Van belang in dit verband was dat vanaf dat moment, onafhankelijk van het klimaat en de buitentemperatuur, continu zoveel bier van gelijkmatige kwaliteit kon worden gebrouwen en bewaard als maar gewenst. Dit maakte het mogelijk om voor grote evenementen van tevoren grote hoeveelheden bier te produceren en het bier ter plaatse op te slaan en te serveren zonder aan kwaliteit in te boeten.

Een van de belangrijkste factoren achter de uitzonderlijke reputatie van “Oktoberfestbier” is dat het speciaal voor het Oktoberfest werd gebrouwen. Dit product van topkwaliteit is niet alleen verkrijgbaar op het Oktoberfest, maar wordt ook overal ter wereld verkocht onder de naam “Oktoberfestbier”.

Hoewel de stad München sinds 1985 geen promotie meer maakt voor het Oktoberfest, waren 91 % van de respondenten in een officiële wereldwijde bekend met het Oktoberfest. In deze context berichtte de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung van 20 oktober 1997: “Het festival heeft een zulke internationale dimensie! Hoewel het festival als het “Münchense Oktoberfest” wordt aangeduid, is het duidelijk dat het ook veel buitenlandse bezoekers lokt, die Engels, Italiaans, Frans, Japans en andere kleinschaligere talen spreken, en het Beierse dialect er zelden hoorbaar is.”

Specificiteit van het product

In deze context werd in de officiële publicatie van de stad München ter ere van de 200e verjaardag van het Oktoberfest bericht dat “er zich pas sinds 1872 een onderscheidend “Oktoberfestbier” heeft ontwikkeld”. Richard Bauer en Fritz Fenzl schreven in hun boek 175 Jahre Oktoberfest 1810 bis 1895 dat in 1872 een bijzonder sterk bier met een hoog stamwortgehalte werd geserveerd. En in München, Bier, Oktoberfest tekent Hans Glöckle op dat de Münchense bevolking destijds maar liefst 12 kreuzers moest betalen voor “Oktoberfestbier”. Maar in plaats van te klagen over de prijs, drinken zij het bier “met eerbied en dankbare waardering voor de bijzondere kwaliteit ervan”. Het boek vervolgt: “Vanaf 1872 werd “Märzen” (“maartbier”), met zijn stamwortgehalte van 13 % en zijn alcoholgehalte van 4,1 %, het Oktoberfestbier bij uitstek, en het bier behield deze speciale status tot na de Tweede Wereldoorlog.” Vanaf 1950 verscheen een lichtere variant, die meer in de smaak viel bij de toenmalige oktoberfestgangers, al kent amberkleurig bier momenteel een heropleving.

“Oktoberfestbier” is bier dat speciaal voor het Oktoberfest wordt gebrouwen door brouwerijen in het geografische gebied en dat op het festival rijkelijk vloeit; met betrekking tot dit aspect heeft de consument zekere verwachtingen. “Oktoberfestbier” onderscheidt zich van andere feestbieren door het water dat wordt gebruikt om het bier te brouwen, het stamwortgehalte van ten minste 13,6 % en ten hoogste 14,0 % (respectievelijk aan de hogere en aan de lagere kant), het hogere alcoholgehalte van 5,3-6,6 %, en de basiswaarde voor bitterheid van 16 EBU en maximumwaarde voor bitterheid van 28 EBU (ook respectievelijk aan de hogere en aan de lagere kant). Als gevolg van de maximale waarde van 28 EBU zijn de bieren niet erg bitter en worden zij doorgaans gekenmerkt door een volle, zeer zachte smaak, die in Zuid-Beieren al decennialang de voorkeur wegdraagt.

De op het Reinheitsgebot van 1487 gebaseerde productiemethoden en de daaruit voortvloeiende uitzonderlijke ervaring en deskundigheid van de brouwers in het geografische gebied zorgen ervoor dat de consument bij “Oktoberfestbier” uitzonderlijk hoge verwachtingen koestert inzake kwaliteit.

De bijzondere status en reputatie van “Oktoberfestbier” worden zowel in Duitsland als internationaal erkend. Talrijke artikelen uit Europese kranten verwijzen naar het Oktoberfest en de in meer of mindere mate nauwe verbondenheid ervan met bier. In 74 krantenartikelen die tussen 1995 en 2012 in het Verenigd Koninkrijk krantenartikelen zijn gepubliceerd, wordt van het bier en het Oktoberfest in het algemeen gezegd dat ze “het meest vermaard”, “wereldwijd bekend” en “beroemd” zijn. In sommige artikelen wordt het bier zelfs beschreven. Reeds in 1955 pende dr. Kuballe in een artikel over het Oktoberfest in de Industrie-Kurier-Düsseldorf het volgende: “Dit jaarlijkse, van de vorige eeuw daterende festival in München is uitgegroeid tot het grootste van Europa. In reisbrochures in Europa en de VS wordt het een alsmaar populairder evenement dat op zijn minst moet worden meegemaakt.” In 1996 schreef Paul Delany in de Britse krant The Sun: “De bezoekers van het grootste bierfestival ter wereld dronken vorig jaar bijna negen MILJOEN pinten. En dit jaar verwachten de organisatoren van het 163e Oktoberfest in München dat ruim zeven miljoen bezoekers nóg meer zullen drinken.” In 2003, tekende Derek Scally van The Irish Times het volgende op: “[...] het enige echte Oktoberfestbier. Moeilijk te vinden buiten München, maar de zoektocht waard.” In 2006 noemde de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung het Oktoberfest “het grootste bierfestival van het zonnestelsel”. In 2011 stelde dezelfde krant in een artikel dat “geen eerbetoon aan München compleet is zonder het Oktoberfest.” Dit citaat maakt duidelijk hoe belangrijk het Oktoberfest en dus ook het “Oktoberfestbier” voor München zijn.

De bijzondere status van “Oktoberfestbier” komt tot uiting in Duitse en internationale literaire werken uit vele verschillende genres. Voorbeelden hiervan zijn het Manuale della birra [Bierhandboek] en citaten uit de volgende boeken: L’Oktoberfest de Munich: portée sociale et politique [De sociaal-politieke impact van het Münchense Oktoberfest] van Thomas Landwehrlen, 2005: “[...] op de eerste plaats, het Wiesn-bier (of Oktoberfestbier), een speciaal voor de gelegenheid gebrouwen bier [..]; en The Oxford Companion to Beer van Oliver Garret en Tom Colicchio, 2011: “Het huidige Oktoberfestbier van Spaten is nog steeds grotendeels gebaseerd op dat recept uit 1872. In de negentiende [eeuw] .[...] was een groot deel van de basismout in märzenbier en oktoberfestbier [...]”. Het volgende citaat komt uit het boek World’s Best Beers – One thousand craft brews from cask to glass [“’s Werelds beste bieren – 1000 ambachtsbieren van vat tot glas”] van Ben McFarland uit 2009: “Technisch gezien mag echt Oktoberfestbier alleen binnen de stadsgrenzen van München worden gebrouwen door brouwers die deelnemen aan het [...]”.

Over de voortreffelijkheid van “Oktoberfestbier” zijn niet alleen de brouwers maar pers en literatuur het eens. Zo verwees de krant Welt am Sonntag in 2005 als volgt naar “Oktoberfestbier” in de context van de kleuren van de Duitse nationale vlag, de Bundesregering en daarmee geassocieerde kleuren van de belangrijkste Duitse politieke partijen: “Als zaterdag het Oktoberfest begint, zullen wij eerder denken aan bier dan aan verkiezingen.” En even verder: “Dan zal niet het zwart of het rood regeren, maar goud – het vloeibare goud van het beste Beierse bier.” In 2009 werd het “Oktoberfestbier” in een artikel in die krant vanuit het perspectief van de internationale consument beschreven met de woorden: “Een bier waar de wereld haar oog op heeft”. In een ander artikel uit 2011 over “Oktoberfestbier” klonk het duidelijk en beknopt: “Eén ding is duidelijk: alle “Wiesnbiere” die de brouwerijen voor het Oktoberfest van dit jaar brouwen, zijn extreem lekker.” Deze beoordelingen in de pers stemmen overeen met het verslag van schrijver Thomas Wolfe over diens bezoek aan het Oktoberfest in 1928, waarin hij de voortreffelijkheid van het “Oktoberfestbier” onderstreept: “De verteller, die net zo anoniem is als het ontzag en de euforie die hem op de Wiesn overvallen, moet navraag doen om het spektakel te bevatten: “Bier?”, vraag ik: “Waarom bier?” Waarom komen mensen naar hier om bier te drinken? Waarom hebben de beroemde brouwerijen hier al deze tenten opgetrokken, terwijl heel München bekendstaat om zijn bier en de stad honderden kroegen telt? Zijn metgezel Heinrich gaf hem gelijk maar reageerde dat het om “Oktoberfestbier” ging”.” Ook de bekende bierjournalist Michael Jackson beschreef het onovertroffen karakter van “Oktoberfestbier” als volgt: ““Oktoberfestbier” heeft een schuimkraag van alpijnse proporties en hartige toetsen van room en mout [...]”

Causaal verband tussen het geografische gebied en een bepaalde hoedanigheid, de faam of andere kenmerken van het product

De lange traditie van het brouwen van “Oktoberfestbier” voor het festival in München, de verkoop ervan op het wereldberoemde en befaamde, al meer dan tweehonderd jaar bestaande Oktoberfest, en het bijzondere karakter van het “Oktoberfestbier” als zacht bier met een volle smaak (een kenmerk dat al deze bieren gemeen hebben) hebben van “Oktoberfestbier” een bekend en populair speciaalbier gemaakt in Duitsland en daarbuiten. Het bier is haast een ambassadeur van München, en de reputatie ervan is onlosmakelijk verbonden met de stad en haar levenskunst. Het festival waar het befaamde “Oktoberfestbier” ontstond en wordt geserveerd, is wereldberoemd.

Een van de eerste verwijzingen naar het feit dat op het Oktoberfest alleen bier van in het geografische gebied gevestigde brouwerijen mocht worden geserveerd, is te vinden in een uitspraak van het stadsbestuur over het Oktoberfest, die van toepassing was tot 1850. In de reeks artikelen Miscellanea Bavarica Monacensia, nr. 100, met de titel Das Münchner Oktoberfest, wordt kort uiteengezet hoe vier restaurateurs uit de omgeving van München hun bier niet mochten serveren op het Oktoberfest, omdat het afkomstig was uit de gemeente Tölz (ongeveer 45 km van München). Alleen de 18 Münchense restaurateurs, wier bier afkomstig was van de lokale brouwerijen in München, mochten hun producten tijdens het Oktoberfest schenken. De vier restaurateurs uit de omgeving kregen wel toestemming om hun bier op enige afstand van het Oktoberfest te verkopen, in de buurt van Sendlinger Höhe.

De inwoners van München associëren “Oktoberfestbier” met de geschiedenis en de tradities van het Oktoberfest, waarover zij op de basisschool leren. De periode waarin het Oktoberfest plaatsvindt, wordt in München vaak omschreven als een op zichzelf staand “seizoen”, vergelijkbaar met “Starkbierzeit” (“seizoen van het sterke bier” in maart).

Elk jaar trekken bezoekers uit de hele wereld naar het Oktoberfest om in de traditionele sfeer te genieten van dit bijzondere bier. Volgens de stad München zag het Oktoberfest tussen 2000 en 2010 elk jaar gemiddeld meer dan 6 miljoen bezoekers, die er samen gemiddeld van 6,24 miljoen liter bier dronken.

Dat het woord “Oktoberfestbier” niet alleen wordt geassocieerd met bier van een bepaalde kwaliteit, maar ook met de stad München, blijkt uit twee recente consumentenonderzoeken.

In een enquête van 1980 in Duitsland werd aan de deelnemers de volgende vraag gesteld: Stel je voor dat je in een café of van vrienden een fles bier krijgt met op het etiket “Oktoberfest Bier”. Waar zou je denken dat het bier gebrouwen is? 70 % van de Duitsers en 84 % van de Beieren antwoordden onmiddellijk: München.

Uit een empirisch marktonderzoek dat in 2008 in Oostenrijk werd uitgevoerd, bleek dat 68,5 % van de occasionele bierdrinkers vertrouwd was met de naam “Oktoberfestbier” en dat 53,5 % daarvan de term associeerde met de stad München.

Het belang van “Oktoberfestbier” voor het Oktoberfest, de stad München en daarbuiten blijkt onder meer uit het feit dat de prijs van een “Maß” (een glas van 1 liter) “Oktoberfestbier” in München en Beieren nog steeds een politiek debat op gang brengt, in tegenstelling tot de prijs voor normaal bier.

In een artikel in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung van 21 september 2003 van Thiemo Heeg werd hierop ingegaan: “De belangrijkste vraag voorafgaand aan het Oktoberfest in München is altijd dezelfde: hoeveel zal een liter bier dit jaar kosten?”. In het verleden stond dit niet altijd ter discussie. Zo werden in 1844 “zwaarbewapende” reservetroepen van het leger paraat gehouden omdat er dat jaar protesten waren geweest tegen de prijs van het bier en men nieuw protest vreesde (het officiële Wiesn-blad van de stad München, 200 Jahre Oktoberfest, Münchner Merkur en Tageszeitung).

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://register.dpma.de/DPMAregister/geo/detail.pdfdownload/29500

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.