Speciaal verslag Kan het EU-initiatief  
voor kenniscentra een 
doeltreffende bijdrage 
leveren om de chemische, 
biologische, radiologische 
en nucleaire risico’s van 
buiten de EU te beperken?NL 2014  nr. 17
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352  4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u  op internet via de Europaserver ( http://europa.eu ).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-872-1684-7
doi: 10.2865/33356
© Europese Unie, 2014
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed in Luxembourg
Kan het EU-initiatief   
voor kenniscentra een 
doeltreffende bijdrage 
leveren om de chemische, 
biologische, radiologische 
en nucleaire risico’s van 
buiten de EU te beperken?
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2014  nr. 17
02
 Inhoud
Paragraaf
 Afkortingen
I – XI Samenvatting
1 – 12 Inleiding
1 – 7 Reactie op uitdagingen voor de veiligheid in de EU
8 – 12 Het EU-initiatief voor CBRN-kenniscentra
8 – 9 Doelstellingen
10 – 12 Algehele coördinatie en structuur
13 – 15 Reikwijdte en aanpak van de controle
16 – 49 Opmerkingen
16 – 21 Het concept van dit initiatief is gebaseerd op een grondige analyse en komt de samenwerking in 
en de betrokkenheid van de regio’s ten goede
22 – 28 De organisatorische opzet van het initiatief is complex, maar over het algemeen toereikend
29 – 49 Hoewel er beheerssystemen zijn opgezet, vertonen deze toch nog enige tekortkomingen
29 – 35 Vertragingen in het uitvoeringsplan
36 – 41 Er bestaan systemen voor de selectie en uitvoering van projecten, maar de partnerlanden moeten hier 
nauwer bij worden betrokken
42 – 45 Er wordt bilateraal samengewerkt tussen besluitvormings- en uitvoerende organen, maar er bestaat geen 
forum voor bredere strategische samenwerking
46 – 49 Er is een toezichtmechanisme ingesteld
50 – 53 Conclusies en aanbevelingen
50 – 51 Conclusies
52 – 53 Aanbevelingen
03 Inhoud
 Bijlage I — De structuur van het initiatief
 Bijlage II  — Lijst van regionale secretariaten
 Bijlage III  — Individuele componenten van het initiatief en betrokken instanties
 Bijlage IV  — Uitvoerende organen voor het initiatief
 Bijlage V — Lijst van projecten die momenteel worden uitgevoerd in het kader van het initiatief
 Antwoorden van de EDEO en de Commissie
04
 Afkortingen
CBRN : Chemische, biologische, radiologische en nucleaire (bedreigingen, producten)
CoE : Kenniscentra
EuropeAid : Directoraat-generaal Ontwikkeling en Samenwerking: 
EDEO : Europese Dienst voor extern optreden
JRC : Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek
IfS: Stabiliteitsinstrument
NFP : Nationaal steunpunt
NT: Nationaal team
RS: Regionaal secretariaat
Tacis : Technische bijstand aan het Gemenebest van Onafhankelijke Staten
Unicri : Interregionaal criminologisch en gerechtelijk onderzoeksinstituut van de VN
05
 Samenvatting
I
Sinds het midden van de jaren ’90 onderneemt de 
EU actie om de risico’s voor de veiligheid van de EU 
te beperken, met name via maatregelen die worden 
gefinancierd uit hoofde van het Tacis -programma voor 
nucleaire veiligheid.
II
In 2003 nam de Europese Raad twee strategieën 
aan waarin het kader werd geschetst voor toekom -
stige maatregelen op het gebied van veiligheid: de 
„Europese veiligheidsstrategie” en de „Europese 
strategie ter bestrijding van de verspreiding van 
massavernietigingswapens”.
III
Een van de instrumenten die werden ontwikkeld na de 
vaststelling van deze strategieën was het „Stabiliteits -
instrument”, met voor de jaren 2007-2013 een begroting 
van 1 820 miljoen euro. Met dit instrument worden 
uitdagingen voor de veiligheid in landen buiten de EU 
aangepakt. Het omvat zowel een kortetermijn- als een 
langetermijncomponent.
IV
De grootste maatregel van de langetermijncomponent is 
het „EU -initiatief chemische, biologische, radiologische 
en nucleaire (CBRN) kenniscentra”, dat voor de periode 
2010-2013 een begroting heeft van 100 miljoen euro. Het 
initiatief voorziet in regionale platformen om alle aspec -
ten van de chemische, biologische, radiologische en 
nucleaire risico’s van natuurrampen, onvoorziene catas -
trofes en crimineel gedrag breed aan te pakken door alle 
belanghebbenden reeds in een zeer vroege fase bij het 
proces te betrekken en zo de ontwikkeling van deskun -
digheid in de betrokken landen te stimuleren.
V
Het initiatief wordt gecoördineerd en beheerd door de 
Europese Dienst voor extern optreden en EuropeAid.VI
Tijdens de controle van de Rekenkamer werd beoordeeld 
of het EU -initiatief voor CBRN -kenniscentra een doeltref -
fende bijdrage kan leveren aan de beperking van dit 
soort risico’s van buiten de EU.
VII
De Rekenkamer komt tot de conclusie dat het EU -initia -
tief voor CBRN -kenniscentra doeltreffend kan bijdragen 
tot het beperken van chemische, biologische, radiolo -
gische en nucleaire risico’s van buiten de EU, maar dat 
verschillende elementen nog moeten worden afgerond.
VIII
Het concept van het initiatief is gebaseerd op een 
grondige analyse; de in het voormalige Tacis -programma 
vastgestelde tekortkomingen worden daarbij aange -
pakt. De brede, vraaggerichte aanpak en de specifieke 
aandacht voor regionale samenwerking zorgen voor een 
duurzaam antwoord op de in de Europese veiligheids -
strategie en de EU -strategie ter bestrijding van de ver -
spreiding van massavernietigingswapens vastgestelde 
prioriteiten die tot dusver nog niet waren aangepakt. Alle 
belanghebbenden in de partnerlanden worden reeds in 
een zeer vroege fase bij het initiatief betrokken, hetgeen 
de duurzaamheid van het initiatief en de betrokkenheid 
van de partnerlanden in de vele betrokken regio’s ten 
goede komt.
IX
De organisatorische opzet van het initiatief is — ondanks 
de complexe aard ervan — over het algemeen toerei -
kend, maar behoeft nog enige aanpassingen. De keuze 
voor de twee uitvoerende organen en de regio’s was 
weloverwogen en elk van de betrokken instanties had 
een specifieke rol te spelen. De regionale secretariaten 
beschikken echter niet over voldoende technische capa -
citeit. De EU -delegaties maken onvoldoende gebruik van 
hun positie om de politieke steun in de partnerlanden te 
vergroten en contact te houden met de EU -lidstaten.
Samenvatting 06
X
Er is een adequaat beheerssysteem ontworpen dat 
geleidelijk operationeel wordt. Sommige elementen 
van het initiatief hebben echter vertraging opgelopen. 
In het aanvankelijke uitvoeringsplan was onvoldoende 
rekening gehouden met de inherente complexiteit van 
het initiatief. Daardoor kon het uitvoeringsplan niet vol -
ledig worden toegepast, aangezien essentiële elementen 
zoals de beoordeling van de behoeften nog niet waren 
afgerond op het moment dat de eerste projecten werden 
geselecteerd. In de eerste fasen van het initiatief waren 
de partnerlanden nog niet voldoende betrokken bij 
de selectie van de projecten. Sommige projecten zijn 
reeds van start gegaan en er zijn toezichtmechanismen 
ingesteld. De Rekenkamer merkt op dat samenwerking 
tussen de besluitvormingsorganen (EDEO en EuropeAid) 
enerzijds en de uitvoerende organen (het JRC en Unicri) 
anderzijds enkel op bilaterale basis plaatsvindt.
XI
De Rekenkamer doet een aantal aanbevelingen waarmee 
de EDEO en de Commissie rekening dienen te houden 
om het initiatief verder te ontwikkelen en de duurzaam -
heid ervan te verzekeren.
07
 Inleiding
Reactie op uitdagingen 
voor de veiligheid in de 
EU
01 
In mei 2010 startte de Europese Unie 
(EU) haar initiatief Chemische, Biologi -
sche, Radiologische en Nucleaire (CBRN) 
kenniscentra (CoE) (hierna „het initiatief” 
genoemd). Doel van het initiatief is het 
versterken van de institutionele capaci -
teit van niet -EU-landen om CBRN -risico’s 
te beperken, die als zij niet worden aan -
gepakt een bedreiging kunnen vormen 
voor de EU.
02 
Het initiatief beschikt over een be -
groting van 100 miljoen euro voor de 
periode 2010-2013 en is de grootste 
maatregel van de langetermijncompo -
nent van het Stabiliteitsinstrument (IfS)1. 
Het IfS is opgezet als nieuw strategisch 
instrument voor de Europese Unie om 
een aantal mondiale uitdagingen op het 
gebied van veiligheid en ontwikkeling 
het hoofd te bieden. Het omvat maat -
regelen op zowel de korte termijn als de 
lange termijn2 en kreeg voor de periode 
2007-2013 een begroting toegewezen 
van 1,82 miljard euro (73 % voor crisis -
respons en 27 % voor crisispreventie). 
Het IfS verleent niet -EU-landen techni -
sche en financiële bijstand om risico’s 
te beperken en de paraatheid met 
betrekking tot chemische, biologische, 
radiologische en nucleaire materialen 
en stoffen te verhogen. Volgens het 
Europees Parlement en de Raad dienen 
de maatregelen die via het IfS worden 
goedgekeurd een aanvulling te vormen 
op en aan te sluiten bij de maatregelen 
die worden getroffen in het kader van 
het gemeenschappelijk buitenlands en 
veiligheidsbeleid van de EU.03 
Na de ramp in Tsjernobyl in 1986 waren 
de risico’s van kerninstallaties naar 
Sovjet -ontwerp in Centraal- en Oost - 
Europa aanleiding tot grote bezorgdheid 
in de internationale gemeenschap. Deze 
bezorgdheid nam alleen nog maar toe 
na de ineenstorting van de Sovjet -Unie 
en de opkomst van elf nieuwe, onaf -
hankelijke staten (het Gemenebest van 
Onafhankelijke Staten ofwel GOS).
04 
In 1991 startte de Europese Commissie 
het Tacis -programma3, dat de landen van 
het GOS moest helpen bij de overgang 
naar een democratische, marktgerichte 
economie. Dit programma liep af in 
2006.
05 
In het kader van het Tacis -programma 
kwamen de EU -lidstaten en de Commis -
sie overeen om een gezamenlijk stand -
punt in te nemen inzake nucleaire veilig -
heid. Dit leidde tot het opzetten van het 
Tacis- programma voor nucleaire veilig -
heid4 om ter plaatse bijstand te verlenen, 
een veiligheids- en regelgevingsaanpak 
uit te werken, het beheer van kernafval 
te verbeteren en voormalige kernwapen -
specialisten uit de Sovjet -Unie kansen op 
de arbeidsmarkt te bieden in het civiele 
gebruik van kernenergie.1 Verordening (EU) nr. 1717/2006 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 15 november 
2006 tot invoering van een 
stabiliteitsinstrument (PB L 327 
van 24.11.2006, blz. 1).
2 Voorbeelden van maatregelen 
op de korte termijn: steun 
voor de oprichting van 
interim  autoriteiten en 
democratische en 
pluralistische overheids -
instellingen; voorbeeld van 
maatregelen op de lange 
termijn: ontwikkeling van 
rechtskaders en institutionele 
capaciteit, bijvoorbeeld op het 
gebied van uitvoercontroles 
van goederen die voor zowel 
civiele als militaire of criminele 
doeleinden kunnen worden 
gebruikt („goederen voor 
tweeërlei gebruik”).
3 „Technische bijstand aan het 
Gemenebest van 
Onafhankelijke Staten (GOS)”.
4 In de periode 1992-2006 werd 
1,3 miljard euro aan het 
Tacis -programma voor 
nucleaire veiligheid 
toegewezen.
08 Inleiding
06 
In 2003 keurde de Europese Raad naar 
aanleiding van institutionele en inter -
gouvernementele debatten over de 
terroristische aanslagen in New York en 
de oorlog in Irak twee strategieën goed 
waarin het kader werd geschetst voor 
toekomstige acties op het gebied van 
veiligheid:
a) De „Europese veiligheidsstrategie”5, 
waarin de veiligheidssituatie in de 
EU werd geschetst en de belangrijk -
ste uitdagingen voor de EU werden 
vastgesteld, te weten:
 ο terrorisme;
 ο de verspreiding van 
massavernietigingswapens;
 ο regionale conflicten;
 ο falende staten, en
 ο georganiseerde criminaliteit.
De Raad concludeerde dat de EU een 
actievere rol moest gaan spelen, meer 
samenhang moest vertonen en beter 
in staat moest zijn om deze uitdagin -
gen het hoofd te bieden, wat betreft 
zowel de reactie op, als de preventie 
van crises.
b) In de „Europese strategie ter be -
strijding van de verspreiding van 
massavernietigingswapens”6 werd 
een stappenplan uitgestippeld voor 
maatregelen op dit vlak. De prioritei -
ten van deze strategie waren:
 ο het internationale stelsel voor 
het toezicht op non -proliferatie 
ondersteunen;
 ο niet -EU-landen bijstaan via 
capaciteitsopbouw;
 ο rechtskaders vaststellen, en
 ο reactieplannen uitwerken die deze 
landen in staat moesten stellen om 
aan hun verplichtingen binnen deze 
kaders te voldoen.07 
De bezorgdheid die werd uitgesproken 
door de EU kwam ook tot uiting in een 
resolutie van de VN -Veiligheidsraad van 
20047. Dat deze bezorgdheid nog steeds 
actueel is, bleek wel uit de recente ge -
beurtenissen in Syrië.
Het EU -initiatief voor 
CBRN -kenniscentra
Doelstellingen
08 
De belangrijkste doelstellingen8 van het 
EU-initiatief voor CBRN -kenniscentra zijn:
 ο de nationale en regionale capaci -
teit van bevoegde instanties en de 
administratieve infrastructuur op de 
lange termijn versterken;
 ο het reactievermogen op de korte 
termijn ondersteunen en versterken.
09 
Deze doelstellingen worden in het initia -
tief verwezenlijkt door:
a) landen opleiding en bijstand te 
verstrekken bij de tenuitvoerlegging 
van internationale verbintenissen 
om zo de risico’s van CBRN -versprei -
ding te beperken;
b) de nationale capaciteit te ondersteu -
nen om wettelijke, bestuursrech -
telijke en technische maatregelen 
met betrekking tot de risico’s van de 
verspreiding van CBRN te ontwikke -
len en te handhaven;5 Europese veiligheidsstrategie, 
Europese Raad, Brussel, 
12 en 13 december 2003; 
zie http://www.eeas.europa.
eu/csdp/about -csdp/
european -security -strategy/
6 Europese strategie ter 
bestrijding van de 
verspreiding van massa -
vernietigingswapens, 
Europese Raad, Brussel, 
12 december 2003; zie 
http://eeas.europa.eu/
non -proliferation -and-
disarmament/wmd/
index_en.htm
7 Resolutie 1540 van de 
VN-Veiligheidsraad van 
28 april 2004.
8 Het stabiliteitsinstrument — 
Meerjarig indicatief 
programma 2009-2011, 
Europese Commissie, 
8 april 2009.
09 Inleiding
c) te zorgen voor betrokkenheid bij en 
duurzaamheid van de opleidings- en 
bijstandsactiviteiten via een geïnte -
greerde regionale aanpak;
d) een volledig pakket van opleiding 
en bijstand op het gebied van CBRN 
aan te reiken (bv. met betrekking 
tot uitvoercontroles, illegale handel, 
veiligheid en beveiliging, noodplan -
ning, crisisrespons, het vinden van 
ander werk voor wetenschappers, 
opslag en verwijdering).
Algehele coördinatie en 
structuur
10 
Een groot aantal instanties werkt mee 
aan dit initiatief (zie ook bijlage I ):
a) De Europese Dienst voor extern 
optreden (EDEO), het orgaan dat 
verantwoordelijk is voor het buiten -
lands beleid van de EU, is belast met 
de strategische oriëntering van het 
initiatief via de meerjarige indicatie -
ve programma’s van het IfS, waar dit 
initiatief deel van uitmaakt. De EDEO 
houdt ook regelmatig contact met 
andere internationale instanties op 
het gebied van CBRN -risicobeheer 
(zoals het Internationaal Atoom -
energieagentschap) en bespreekt de 
algemene strategie en prioriteiten 
met hen.b) EuropeAid — de afdeling van de 
Commissie voor ontwikkelings -
hulp — is het besluitvormings -
orgaan en is verantwoordelijk 
voor de tenuitvoerlegging van het 
budget van het initiatief. Dit  
orgaan bereidt de jaarlijkse actie -
programma’s van het IfS voor en ziet 
toe op de werkzaamheden van het 
governanceteam en de uitvoerende 
organen: het Gemeenschappelijk 
Centrum voor onderzoek (JRC) van 
de Commissie en het Interregionaal 
criminologisch en gerechtelijk on -
derzoeksinstituut van de VN (Unicri). 
Sinds 2012 beheert EuropeAid ook 
de projecten die in het kader van het 
initiatief worden uitgevoerd9, met 
inbegrip van de selectie van projec -
ten, de aanwerving van uitvoerende 
consortia10 en het toezicht.
c) Een „governanceteam” van deskun -
digen van niet -gouvernementele or -
ganisaties uit de EU ondersteunt het 
initiatief door advies te verstrekken 
over bestuurskwesties, het initiatief 
voor te stellen aan partnerlanden en 
hun politieke steun op hoog niveau 
te vragen.
d) Het JRC en Unicri voeren het initia -
tief uit. Het JRC, de gespecialiseerde 
afdeling van de Commissie voor 
technische en wetenschappelijke 
ondersteuning, helpt bij het opstel -
len van projectvoorstellen, de selec -
tie van projecten en de beoordeling 
van de behoeften. Het JRC is tevens 
verantwoordelijk voor het vaststel -
len en handhaven van toezicht -
mechanismen voor de projecten en 
het initiatief in zijn geheel. Unicri 
richt de regionale secretariaten op 
en helpt bij het opzetten van struc -
turen in de partnerlanden, bijvoor -
beeld door nationale actieplannen 
op te stellen en rondetafelgesprek -
ken te organiseren.9 Unicri beheert de projecten 
die vóór 2012 zijn opgestart.
10 Voor het Unicri ging het  
om wereldwijde non - 
profitorganisaties met 
relevante deskundigheid;  
voor EuropeAid gaat het  
om gouvernementele 
agentschappen van EU - 
landen met relevante 
deskundigheid.
10 Inleiding
e) Elk van de meer dan veertig partner -
landen wijst een nationaal steun -
punt (NFP) aan dat de werkzaamhe -
den van de CBRN -belanghebbenden 
in dat land moet coördineren. Deze 
steunpunten helpen bij de samen -
stelling van nationale teams (NT)11, 
het organiseren van vergaderingen 
en het verspreiden van relevante 
informatie. De partnerlanden bepa -
len hun behoeften ook met behulp 
van een instrumentarium voor het 
beoordelen van deze behoeften en 
stellen nationale actieplannen op 
waarin zij prioriteiten stellen met 
betrekking tot hun behoeften. Ver -
volgens stellen zij projectvoorstellen 
op die zijn toegesneden op deze 
behoeften. In het proces dat daarop 
volgt, worden de projectvoorstel -
len versterkt met een regionale 
component (voor zover dat nog niet 
gebeurd is), worden ze verfijnd door 
het JRC en worden ze geëvalueerd, 
gerangschikt en geselecteerd voor 
financiering door EuropeAid. Daarna 
worden consortia aangesteld die het 
project moeten uitvoeren en gaat de 
uitvoering van start.
f) De partnerlanden werken samen 
via regionale secretariaten (RS) (zie 
bijlage II voor een lijst). De secre -
tariaten hebben twee permanente 
personeelsleden: een hoofd van het 
secretariaat (aangesteld door het 
gastland) en een regionale coördina -
tor (in dienst van Unicri). Zij probe -
ren de regionale samenwerking te 
stimuleren en projectvoorstellen 
een regionale dimensie te geven 
door:
 ο de uitwisseling van informatie 
en de coördinatie in de regio te 
bevorderen;
 ο landen te helpen bij het opbouwen 
van capaciteit om de behoeften te 
beoordelen en aan te pakken en 
terreinen van deskundigheid vast te 
stellen; ο de uitvoering van en het toezicht 
op projecten te ondersteunen en 
de uitvoerende organen hierover 
feedback te geven, en
 ο het bewustzijn over het initiatief in 
de regio te bevorderen.
11 
De EU -delegatie12 in elk land dat deel -
neemt aan het initiatief wordt regel -
matig op de hoogte gehouden van de 
vorderingen en de verwante maatrege -
len die in dat land worden uitgevoerd.
12 
Bijlage III  toont de individuele compo -
nenten van het initiatief en de instanties 
die betrokken zijn bij de uitvoering 
ervan.11 De nationale teams 
coördineren de verdere 
werkzaamheden en delen 
informatie in hun landen met 
instellingen als ministeries, 
agentschappen en 
onderzoeks- en 
onderwijs   instellingen.
12 De EU wordt vertegen -
woordigd door 139 
EU-delegaties en kantoren 
over de hele wereld. Meer 
informatie vindt u op http://
eeas.europa.eu/delegations/
index_nl.htm
11
 Reikwijdte en aanpak 
van de controle
13 
Het doel van de controle van de Reken -
kamer was om te beoordelen of het 
EU-initiatief voor CBRN -kenniscentra 
een doeltreffende bijdrage kan leve -
ren aan het beperken van chemische, 
biologische, radiologische en nucleaire 
risico’s van buiten de EU. Deze globale 
controlevraag werd onderverdeeld in de 
volgende drie subvragen:
 ο Is het initiatief gebaseerd op een 
grondige analyse van de situatie 
vóór 2010?
 ο Volstaat de organisatorische opzet 
van het initiatief om de vastgestelde 
uitdagingen het hoofd te bieden?
 ο Is er een geschikt beheerssysteem 
aanwezig en operationeel?
14 
Aangezien het initiatief relatief nieuw  
is (van start gegaan in 2010, eerste pro -
jecten in 2013), heeft de Rekenkamer de 
outputs, uitkomsten en effecten ervan 
nog niet gecontroleerd. In plaats daar -
van heeft zij de aanpak, de strategie en 
het beheer van het initiatief bekeken om 
na te gaan of met het initiatief CBRN - 
risico’s in niet -EU-landen waarschijnlijk 
kunnen worden beperkt.
15 
De Rekenkamer verrichtte haar controle 
tussen oktober 2013 en januari 2014. 
De controlewerkzaamheden omvatten 
een analytische evaluatie van relevante 
documenten, gesprekken met de Com -
missie, de EDEO, Unicri en het personeel 
van het governanceteam, bezoeken 
aan twee regionale secretariaten (Rabat 
en Amman) en het bijwonen van een 
workshop die werd georganiseerd in het 
kader van een van de projecten.
12
 Opmerkingen
Het concept van dit initia -
tief is gebaseerd op een 
grondige analyse en komt 
de samenwerking in en de 
betrokkenheid van de 
regio’s ten goede
16 
Het EU -initiatief voor CBRN -kenniscentra 
vormt een belangrijk vervolg op de Euro -
pese veiligheidsstrategie en de Europese 
strategie ter bestrijding van de versprei -
ding van massavernietigingswapens. Het 
concept van het initiatief is gebaseerd 
op een grondige analyse, waarin met 
name rekening is gehouden met de 
volgende tekortkomingen van het voor -
malige Tacis -programma:
 ο de aanpak was hoofdzakelijk een 
ad-hocbenadering en niet alle maat -
regelen werden in een langetermijn -
strategie opgenomen;
 ο de tenuitvoerlegging van het Tacis - 
programma verliep van bovenaf, 
waarbij de centrale besluitvorming 
bij de Commissie lag en er daardoor 
weinig ruimte voor inspraak van 
de niet -EU-landen was. Als gevolg 
daarvan was het risico erg groot dat 
de projecten en hun resultaten niet 
overeind zouden blijven na afloop 
van de EU -financiering13.17 
Het initiatief voor kenniscentra heeft een 
aantal vernieuwende eigenschappen. 
Het is bedoeld:
 ο als veelomvattend initiatief: om 
risico’s en dreigingen op het gebied 
van CBRN aan te pakken, ongeacht 
of zij van criminele, accidentele of 
natuurlijke oorsprong zijn, en om 
maatregelen in te voeren om deze 
risico’s te beperken waarin wordt 
gekeken naar preventie, detectie, 
respons en bestuur. In tekstvak 1 
hieronder worden voorbeelden 
gegeven van deze risico’s;
 ο als initiatief dat uitgaat van een 
uitdrukkelijk vraaggerichte („bot -
tom -up”) benadering: deskundigen 
in de partnerlanden gaan systema -
tisch na welke specifieke behoeften 
er in hun land bestaan voor de ver -
schillende CBRN -risicogebieden, met 
behulp van een instrumentarium 
voor de behoeftebeoordeling (de 
zogeheten kloofanalyse); vervolgens 
stellen zij in een nationaal actieplan 
prioriteiten vast met betrekking 
tot de maatregelen die moeten 
worden getroffen om deze risico’s 
en bedreigingen aan te pakken; tot 
slot werken zij projectvoorstellen 
op maat uit om aan de vastgestelde 
behoeften tegemoet te komen en 
de lacunes in de systemen voor het 
beperken van de desbetreffende 
risico’s weg te werken;
Voorbeelden van CBRN -risico’s die in het initiatief worden aangepakt:
- chemische : illegale handel in chemisch materiaal dat zou kunnen worden gebruikt voor industriële en/of criminele 
activiteiten („tweeërlei gebruik”);
- biologische : epidemieën zoals vogelgriep, een bijzonder besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt over meerdere 
landen;
- radiologische : afval van ziekenhuizen, zoals stoffen die worden gebruikt bij bestralingstherapie;
- nucleaire : incidenten zoals dat in Fukushima, waarbij radiologisch materiaal per ongeluk in het milieu terechtkomt.Tekstvak 113 Dit wordt de „duurzaamheid” 
van door donoren 
gefinancierde maatregelen 
genoemd.
13 Opmerkingen
 ο om specifiek de nadruk te leggen op 
regionale samenwerking tussen de 
partnerlanden: de deskundigheid 
en capaciteit die via dit initiatief in 
de partnerlanden worden gegene -
reerd, worden gedeeld op regionaal 
niveau.
18 
Al deze nieuwe eigenschappen moeten 
de betrokkenheid van de partnerlanden 
vergroten en zo de duurzaamheid van 
het initiatief verbeteren; met andere 
woorden, zij moeten ervoor zorgen dat 
de resultaten van de maatregelen in 
stand blijven wanneer de EU -financie -
ring stopt.
19 
Regionale samenwerking op het vlak 
van veiligheid is een van de speerpunten 
van het initiatief. De EDEO en de Com -
missie hadden goede redenen om dit 
element in het initiatief op te nemen 
en de nadruk te leggen op regionale 
samenwerking:
a) de risico’s die worden aangepakt 
zijn immers grensoverschrijdend 
van aard; de effecten van chemische 
ongevallen en epidemieën als vogel -
griep houden niet op bij de grenzen;
b) de partnerlanden zijn niet allemaal 
even ver gevorderd op het gebied 
van CBRN -risicobeperking; regionale 
samenwerking stimuleert de beste 
praktijken en partnerlanden kunnen 
profiteren van elkaars kennis.
20 
De beoogde voordelen van het initiatief 
zijn dan ook niet beperkt tot de outputs 
van de projecten. Dat buurlanden in 
gevoelige geografische gebieden, zoals 
Noord -Afrika en het Midden -Oosten, 
samenkomen om projecten op het ge -
bied van veiligheid te bespreken en uit 
te voeren, biedt een grote toegevoegde 
waarde en draagt als zodanig bij tot een 
cultuur van samenwerking en veiligheid.21 
De internationale gemeenschap was in -
genomen met het initiatief. Het initiatief 
kreeg steun van de VN -Veiligheidsraad14, 
het mondiaal partnerschap van de G8 
(waarbinnen een werkgroep rond de 
kenniscentra werd opgericht15) en de 
NAVO (waar de EU het CBRN -centrum 
van de NAVO in Vyskov, Tsjechische 
Republiek, ondersteunt16).
De organisatorische  
opzet van het initiatief is 
complex, maar over het 
algemeen toereikend
22 
De structuur van het initiatief is complex 
vanwege het aantal betrokken spelers, 
de gedecentraliseerde organisatie, de 
wereldwijde omvang, de heterogeniteit 
van de regio’s en partnerlanden en de 
gezamenlijke tenuitvoerlegging door 
EU- en VN -organen (zie paragrafen 10 en 
11). Deze complexiteit is echter inhe -
rent aan de aanpak die werd gekozen 
voor dit initiatief: een brede regionale 
bottom -upaanpak (zie paragraaf 17).
23 
De keuze voor de uitvoerende organen 
voor het initiatief, het JRC en Unicri, was 
weloverwogen. Het JRC, het interne 
wetenschappelijke orgaan van de Com -
missie, verschaft relevante technische 
deskundigheid, terwijl Unicri kan terug -
vallen op het diplomatieke netwerk van 
de VN om potentiële partnerlanden aan 
te spreken en hen ervan te proberen 
overtuigen om deel te nemen aan het 
initiatief. In bijlage IV  wordt de achter -
grond geschetst waartegen elk van de 
uitvoerende organen werd gekozen, 
over welke deskundigheid zij beschikken 
en welke belangrijke taken zij kregen 
toegewezen.14 Verklaring van de VN - 
Veiligheidsraad van 
12 april 2012 ter 
ondersteuning van de 
EU-kenniscentra.
15 „Global Partnership: Against 
the Spread of Materials and 
Weapons of Mass Destruction: 
President’s Report for 2013” 
(Mondiaal partnerschap: 
tegen de verspreiding van 
massavernietigingswapens en 
-materialen: verslag van de 
voorzitter voor 2013), 
ministerie van Buitenlandse 
Zaken en het Gemenebest, 
Londen, december 2013.
16 Zie voor meer informatie 
http://www.jcbrncoe.cz/
14 Opmerkingen
24 
Ondanks het grote aantal betrokken 
organen zijn de taken en verantwoor -
delijkheden van deze organen duidelijk 
afgebakend en heeft elk orgaan een rol 
te spelen (zie de paragrafen 10 en 11).
25 
De partnerlanden kiezen hun nationale 
steunpunt en stellen zelf een nationaal 
team samen op basis van richtsnoeren 
en aanbevelingen van het JRC en Unicri. 
Deze autonomie is van cruciaal belang 
voor hun aanvaarding van het initiatief 
en strookt met de algemene vraag -
gerichte aanpak.
26 
Bij de aanwijzing van de regio’s waar het 
initiatief zou lopen, hebben de EDEO en 
de Commissie begrijpelijkerwijs vooral 
gekozen voor regio’s die landen in de 
omgeving van de EU en/of aan de EU 
geassocieerde landen omvatten (zie bij-
lage II ). Er zijn echter steeds meer regio’s 
en landen betrokken bij het initiatief, en 
de vraag naar financiering voor nuttige 
projecten zou de beperkte beschikbare 
middelen dan ook kunnen overstijgen. 
Het kan nodig zijn om prioriteit te ver -
lenen aan projecten in gebieden die het 
meest relevant zijn voor de veiligheid 
van de EU om ervoor te zorgen dat de 
beschikbare middelen zo goed mogelijk 
worden benut.
27 
De regionale secretariaten (zie paragraaf 
10) beschikken vooralsnog over beperk -
te technische deskundigheid. Daardoor 
kunnen zij bepaalde onderdelen van hun 
rol moeilijk vervullen, zoals het verle -
nen van bijstand bij de ontwikkeling en 
verfijning van projectvoorstellen en het 
bevorderen van de uitvoering van de 
projecten in een latere fase.28 
De EU -delegaties in partnerlanden 
worden regelmatig op de hoogte gehou -
den van het initiatief, maar spelen nog 
geen voldoende actieve rol. Zij beschik -
ken over de nodige deskundigheid om 
de regionale secretariaten en nationale 
steunpunten te ondersteunen. Nog 
belangrijker is dat zij over diplomatieke 
deskundigheid beschikken die kan hel -
pen om politieke steun op hoog niveau 
in de partnerlanden te verkrijgen en te 
behouden en om het bewustzijn van de 
betrokkenheid van de EU te vergroten.
Hoewel er beheers -
systemen zijn opgezet, 
vertonen deze toch nog 
enige tekortkomingen
Vertragingen in het 
uitvoeringsplan
29 
De EDEO en EuropeAid hebben bij het 
opstellen van het uitvoeringsplan geen 
rekening gehouden met de inherente 
complexiteit van het initiatief (zie bijla -
ge III .) Het opzetten van structuren in de 
partnerlanden nam meer tijd in beslag 
dan aanvankelijk werd gedacht. De oor -
zaak hiervan is gelegen in politieke om -
standigheden en de uiteenlopende mate 
van nationale steun op hoog niveau, de 
heterogene aard van de partnerlanden, 
hun uiteenlopende eerdere ervaring met 
het beperken van CBRN -risico’s en de 
verschillende mate waarin de relevante 
structuren (zoals nationale teams) reeds 
waren opgezet.
30 
Deze complexe situatie heeft niet alleen 
de aanstelling van nationale steunpun -
ten, maar ook het opzetten van natio -
nale teams vertraagd.
15 Opmerkingen
31 
In het uitvoeringsplan werd onder meer 
voorzien in een reeks stappen, vanaf 
de beoordeling van de behoeften met 
behulp van een speciaal ontwikkeld 
instrumentarium tot nationale actie -
plannen en projectvoorstellen om de 
vastgestelde behoeften aan te pakken.
32 
Het instrumentarium voor de beoorde -
ling van de behoeften was bedoeld om 
systematisch na te gaan welke specifieke 
risico’s er in de verschillende landen be -
staan voor alle CBRN -risicogebieden. De 
ontwikkeling van het instrumentarium 
was reeds gepland in een overeenkomst 
van 2010 tussen EuropeAid en Unicri. 
Vanwege vertragingen bij de tenuit -
voerlegging van het initiatief (zie de 
paragrafen 29 en 30) heeft EuropeAid de 
ontwikkeling van het instrumentarium 
opnieuw opgenomen in zijn jaarlijkse 
actieprogramma voor 2012.
33 
Volgens EuropeAid had Unicri bij de ont -
wikkeling van het instrumentarium on -
voldoende rekening gehouden met de 
administratieve capaciteit van de part -
nerlanden, waardoor het eindproduct te 
complex was. EuropeAid wees deze taak 
in maart 2013 daarom toe aan het JRC, 
dat in december 2013 met een nieuwe, 
eenvoudiger versie kwam. Nadat dit 
instrumentarium in drie partnerlanden 
was getest, werd ze aan het begin van 
2014 volledig beschikbaar gesteld. Er 
bestaan nu twee instrumentaria die de 
partnerlanden moeten helpen om hun 
nationale actieplannen voor te bereiden.34 
Nadat de behoeften zijn beoordeeld, 
moeten nationale actieplannen worden 
uitgewerkt waarin wordt beschreven 
welke maatregelen nodig zijn om de 
vastgestelde behoeften ten aanzien van 
paraatheid bij en preventie, detectie en 
mitigatie van rampen aan te pakken. 
Eind 2013 hadden vijf partnerlanden 
ontwerpactieplannen opgesteld.
35 
Vanwege al deze vertragingen konden 
de EDEO en EuropeAid niet vasthouden 
aan het uitvoeringsplan zoals dit was 
bedoeld. Sommige projecten waren 
van start gegaan voordat de behoeften 
waren beoordeeld en er nationale actie -
plannen waren opgestart.
Er bestaan systemen voor  
de selectie en uitvoering van 
projecten, maar de partner -
landen moeten hier nauwer 
bij worden betrokken
36 
Wat de selectie van projecten betreft, 
zijn de meeste voorstellen afkomstig van 
partnerlanden of regionale secretariaten, 
al worden er ook voorstellen uitgewerkt 
door de uitvoerende organen. Hoewel 
de indiening van projectvoorstellen 
door de uitvoerende organen het initia -
tief een extra impuls kan geven, strookt 
dit niet met de bottom -upbenadering.
16 Opmerkingen
37 
Het JRC evalueert alle voorstellen en 
gaat samen met EuropeAid na of zij 
SMART17-doelstellingen en -indicatoren 
omvatten. Tijdens de selectie van de 
eerste projecten pasten EuropeAid,  
Unicri en het JRC de voorstellen aan 
door sommige voorstellen samen te 
voegen en andere te schrappen, zonder 
daarbij altijd de indiener van de voor -
stellen op de hoogte te brengen. Dit 
bracht de betrokkenheid van de indie -
ners in het gedrang en had nadelige 
gevolgen voor de ontwikkeling van het 
initiatief.
38 
Vanaf mei 2013 konden de betrokken 
partnerlanden op elk willekeurig mo -
ment projecten voorstellen, en niet lan -
ger één keer per jaar, zoals voordien het 
geval was. EuropeAid keurt deze project -
voorstellen per geval goed na gesprek -
ken tussen de partnerlanden, regionale 
secretariaten en relevante deskundigen. 
In die gesprekken gaan de deelnemers 
na of de projectvoorstellen een regionale 
dimensie hebben. De partnerlanden wa -
ren ingenomen met de nieuwe aanpak, 
aangezien zij nauwer betrokken werden 
bij de procedures die leidden tot het be -
sluit om een projectvoorstel al dan niet 
te voorzien van financiering. De part -
nerlanden zijn evenwel bezorgd over de 
tijd die verstrijkt tussen het indienen van 
projectvoorstellen en de uitvoering van 
de projecten en zouden verbeteringen in 
dit opzicht op prijs stellen.
39 
In april 2014 waren er veertig projecten 
geselecteerd (zie bijlage V ). De uitvoe -
ring van de eerste projecten ging van 
start op 1 januari 2013. De meeste van 
deze projecten hebben betrekking op 
bewustmaking, netwerken, kennisover -
dracht, opleiding, capaciteitsopbouw en 
kaders voor het bijwerken van de wet -
geving (zie bijvoorbeeld tekstvak 2 ).40 
Unicri werd belast met het beheer van 
de eerste 19 projecten van het initiatief, 
met inbegrip van de selectie en aanstel -
ling van de projectuitvoerders overeen -
komstig de VN -regels. Dit betekende 
dat alle non -profitorganisaties met 
relevante deskundigheid van overal ter 
wereld konden deelnemen. In 2012 nam 
EuropeAid het beheer van de volgende 
projecten over om de problemen aan 
te pakken die waren aangekaart door 
sommige EU -lidstaten, die wilden dat 
hun eigen deskundigen nauwer bij de 
werkzaamheden werden betrokken en 
dat de rol van de EU als donor zichtbaar -
der werd gemaakt.
41 
Sinds EuropeAid de uitvoering van de 
projecten organiseert, zijn de consortia 
die de projecten uitvoeren opgebouwd 
rond agentschappen, organen en des -
kundigen uit de EU -lidstaten. Slechts 
enkele agentschappen, organen of des -
kundigen van de partnerlanden nemen 
deel aan deze consortia, hoewel zij soms 
over ruime ervaring op de desbetref -
fende gebieden beschikken. Dit kan de 
betrokkenheid van de partnerlanden bij 
de maatregelen in de weg staan en de 
duurzaamheid van de projectresultaten 
in het gedrang brengen. Bovendien zou 
de CBRN -capaciteit in de partnerlanden 
kunnen worden vergroot als hun eigen 
deskundigheid beter zou worden benut. 
Dit was een van de belangrijkste doel -
stellingen van het initiatief.17 SMART = specifiek, meetbaar, 
aanvaardbaar, realistisch en 
tijdgebonden.
17 Opmerkingen
Voorbeeld van een project
Titel  Project 5: Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken met betrekking tot het toezicht 
op de in- en uitvoer van CBRN
Doelgebied  Atlantische zijde van Afrika, Centraal -Azië, het Midden -Oosten en Noord -Afrika
Uitvoerend orgaan  Duits Bureau voor economie en exportcontrole (BAFA), Duitsland
Datum  1.1.2013–31.12.2014
Begroting (EUR)  1 440 000
Doelstellingen  1.  De capaciteit van landen op het gebied van invoer- en uitvoercontroles versterken door speci -
fieke procedures en richtsnoeren te ontwikkelen om illegale grensoverschrijdende zendingen 
van gevaarlijke CBRN -materialen tegen te gaan.
 2.  Vertrouwen opbouwen tussen instellingen, agentschappen enz. die betrokken zijn bij de in- 
en uitvoerregelgeving op nationaal en regionaal niveau.
 3.  Een duurzaam systeem voor kennisuitwisseling ontwikkelen dat kan worden toegepast op 
een breed scala van landen en regeringsstructuren op basis van gratis beschikbare pakketten 
met instrumenten op het gebied van CBRN -in- en uitvoer.
 4.  De regionale samenwerking tussen agentschappen en standaardisatie verbeteren met behulp 
van internationale procedures en richtsnoeren voor in- en uitvoercontrole.Tekstvak 2
18 Opmerkingen
Er wordt bilateraal samen -
gewerkt tussen besluit -
vormings- en uitvoerende 
organen, maar er bestaat 
geen forum voor bredere 
strategische samenwerking
42 
Tijdens de eerste fase werd een coördi -
natiecomité opgericht waarin vertegen -
woordigers van besluitvormingsorganen 
(de EDEO en EuropeAid) en uitvoerende 
organen (het JRC en Unicri) bijeenkwa -
men om het lopende proces voor de op -
zet van het initiatief te bespreken, met 
inbegrip van de regionale prioriteiten, 
de keuze van de projecten die Unicri zou 
beheren enz. Nadat de Unicri -projecten 
waren geselecteerd, hield dit comité op 
te bestaan. Sindsdien werken de betrok -
ken instanties voornamelijk op bilaterale 
basis samen.
43 
Verschillende betrokken instanties gaven 
aan dat de onderlinge samenwerking, 
coördinatie en communicatie zouden 
kunnen worden verbeterd, bijvoorbeeld 
door het coördinatiecomité nieuw leven 
in te blazen als een forum voor ruimere 
strategische samenwerking. Het comité 
zou duidelijkheid kunnen scheppen en 
kunnen helpen bij het tijdig vaststellen 
van prioriteiten, waardoor het niet lan -
ger nodig zou zijn om talrijke bilaterale 
gesprekken te voeren.
44 
Naast het initiatief voor kenniscentra 
bestaan er nog andere kanalen om 
projecten op het gebied van CBRN te 
financieren, bijvoorbeeld via het Inter -
nationaal Atoomenergieagentschap of 
agentschappen in de EU -lidstaten.45 
De Commissie heeft geen globaal over -
zicht van alle projecten die gefinancierd 
worden door alle instrumenten op het 
gebied van het veiligheidsbeleid, noch 
van de beperking van CBRN -risico’s 
die wordt gefinancierd door andere 
donoren.
Er is een toezichtmechanisme 
ingesteld
46 
EuropeAid heeft een toezichtmechanis -
me ingesteld voor dit initiatief op basis 
van essentiële prestatie- en impact -
indicatoren. EuropeAid houdt tevens 
toezicht op de projecten met de hulp 
van het JRC en Unicri. Het jaarverslag 
over de activiteiten van EuropeAid bevat 
tevens informatie over de uitvoering van 
het initiatief.
47 
Het JRC heeft een goed ontwikkelde, 
uitgebreide website ontwikkeld waar be -
langhebbenden actuele informatie kun -
nen vinden over projectvoorstellen en 
de selectie en uitvoering van projecten.
48 
In zijn „zesmaandelijks voortgangsver -
slag betreffende de uitvoering van de 
EU-strategie tegen de verspreiding van 
massavernietigingswapens”18 brengt de 
Raad verslag uit over de beperking van 
de risico’s van CBRN en, onder andere, 
over het initiatief voor kenniscentra.
49 
Aangezien de projecten pas in 2013 van 
start gingen (zie paragraaf 39) is het nog 
te vroeg om de doeltreffendheid van 
het toegepaste toezichtmechanisme te 
beoordelen.18 Het laatste verslag werd 
bekendgemaakt in 
Publicatieblad C 54 van 
25.2.2014.
19
 Conclusies en 
aanbevelingen
Conclusies
50 
Ten aanzien van de algemene controle -
vraag concludeert de Rekenkamer dat 
het EU -initiatief voor CBRN -kenniscentra 
een doeltreffende bijdrage kan leveren 
om chemische, biologische, radiologi -
sche en nucleaire risico’s van buiten 
de EU te beperken, maar dat verschil -
lende elementen nog moeten worden 
voltooid.
51 
Ten aanzien van de drie subvragen 
komt de Rekenkamer tot de volgende 
conclusies:
a) Het concept van het initiatief is ge -
baseerd op een grondige analyse en 
hiermee worden de in het voorma -
lige Tacis -programma vastgestelde 
tekortkomingen aangepakt. De 
brede vraaggerichte aanpak en de 
specifieke aandacht voor regionale 
samenwerking zorgen voor een 
duurzaam antwoord op de in de 
Europese veiligheidsstrategie en 
de EU -strategie ter bestrijding van 
de verspreiding van massavernie -
tigingswapens vastgestelde priori -
teiten die tot dusver nog niet waren 
aangepakt. Het initiatief betrekt er 
alle belanghebbenden in de partner -
landen reeds in een heel vroege fase 
bij, hetgeen de duurzaamheid van 
het initiatief en de inspraak van de 
partnerlanden in veel van de betrok -
ken regio’s ten goede komt.b) De organisatorische opzet van het 
initiatief is — ondanks de complexe 
aard ervan — over het algemeen 
toereikend, maar behoeft nog enige 
aanpassingen. De keuze voor de 
twee uitvoerende organen en de 
regio’s was weloverwogen en elk 
van de betrokken instanties had een 
specifieke rol te spelen. De regionale 
secretariaten beschikken echter niet 
over voldoende technische capa -
citeit. De EU -delegaties maken on -
voldoende gebruik van hun positie 
om de politieke steun in de partner -
landen te vergroten en contact te 
onderhouden met de EU -lidstaten.
c) Er is een geschikt beheerssysteem 
ontworpen dat geleidelijk operatio -
neel wordt. Sommige elementen van 
het initiatief hebben echter vertra -
ging opgelopen. In het aanvankelij -
ke uitvoeringsplan was onvoldoende 
rekening gehouden met de inhe -
rente complexiteit van het initiatief. 
Daardoor kon het uitvoeringsplan 
niet volledig worden toegepast, aan -
gezien sommige essentiële elemen -
ten, zoals de beoordeling van de 
behoeften, nog niet waren afgerond 
op het moment dat de eerste pro -
jecten werden geselecteerd. In de 
eerste fasen van het initiatief waren 
de partnerlanden niet voldoende 
betrokken bij de selectie van de 
projecten. Sommige projecten lopen 
reeds en er zijn toezichtmecha -
nismen ingesteld. De Rekenkamer 
merkt op dat de samenwerking 
tussen de besluitvormingsorganen 
(EDEO en EuropeAid) enerzijds en 
de uitvoerende organen (het JRC en 
Unicri) anderzijds enkel op bilaterale 
basis plaatsvindt.
20 Conclusies en aanbevelingen
Aanbevelingen
52 
Gezien de huidige structuur van het ini -
tiatief, dienen de EDEO en de Commissie 
het volgende te doen:
 ο de EU -financiering toespitsen op 
de gebieden die het meest relevant 
zijn voor de veiligheid van de EU, 
om op die manier het rechtstreekse 
voordeel te maximaliseren;
 ο de capaciteit van de regionale secre -
tariaten te verhogen door de techni -
sche deskundigheid te verbeteren;
 ο de rol van de EU -delegaties te 
versterken, met name in de landen 
waar een regionaal secretariaat is 
ingesteld.53 
Wat het beheer van de projecten betreft, 
dient de Commissie:
 ο maatregelen te nemen om de part -
nerlanden niet alleen te betrekken 
bij de opzet van projecten, maar ook 
bij de uitvoering ervan. Dit zou de 
betrokkenheid van die landen bij 
de maatregelen versterken en de 
duurzaamheid van de maatregelen 
verzekeren;
 ο inspanningen te blijven leveren om 
de procedures te verbeteren, om zo 
het tijdsverloop tussen het indienen 
van de voorstellen en de uitvoering 
van de projecten te verkorten;
 ο de samenwerking tussen de besluit -
vormingsorganen en de uitvoerende 
organen te verbeteren, bijvoorbeeld 
door het coördinatiecomité nieuw 
leven in te blazen.
Dit verslag werd door kamer III onder voorzitterschap van de heer Karel PINXTEN, 
lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
7 oktober 2014.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President

21
 Bijlagen
De structuur van het initiatief
Regionale 
secretariaten
Nationale teamsRondetafel-
gesprekken
RS
NT
NTNTNT
NT
NT NTNTNTNT
RSRaad Parlement
CBRN-knooppunten
lidstatenGovernanceteamEDEO
EuropeAid
Gemeenschappelijk 
Centrum voor onderzoek
RS
NT NTNTNT
NT
RS
NT NTNTNT
NTStrategie
Beheer en 
coördinatie
Uitvoerende organen
en contractantenAgentschappen
lidstatenUnicriBijlage I
22 Bijlagen
Lijst van regionale secretariaten
Afkorting Regio Betrokken landen
ZOA Zuidoost‑AziëBrunei, Cambodja, Indonesië
Laos, Maleisië, Myanmar/Birma,
Filipijnen,
Singapore, Thailand, Vietnam
AZA Atlantische zijde van Afrika Ivoorkust, Gabon, Liberia, Mauritanië, Marokko, Senegal, Togo
NA Noord‑Afrika Algerije, Libië, Marokko, Tunesië
ZOEZuidoost‑Europa, Zuidelijke Kaukasus, Moldavië 
en OekraïneAlbanië, Armenië, Bosnië en Herzegovina, voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië, Georgië, Moldavië, Montenegro, Servië, Oekraïne
CA Centraal‑Azië Kirgizië, Tadzjikistan, Oezbekistan
MO Midden‑Oosten Irak, Jordanië, Libanon
OCA Oost ‑ en Centraal‑AfrikaBurundi, Democratische Republiek Congo, Ghana, Kenia, Rwanda, Seychellen, 
Uganda, Zambia
In onderhandeling:
GCC Samenwerkingsraad van de Golf Nog te bepalenBijlage II
23 Bijlagen
Individuele componenten van het initiatief en betrokken instantiesBijlage IIIOprichting van nationale teams (NT)
en regionale secretariaten (RS)
Identiﬁcatie van lacunes in de capaciteit, met behulp
van het instrumentarium voor  behoefteraming
Voorbereiding van nationale actieplannen
om de lacunes weg te werken
Identiﬁcatie van de gemeenschappelijke regionale
behoeften en acties tijdens rondetafelgesprekken
Verﬁjning en goedkeuring van projectvoorstel
Contracteren van agentschappen in de lidstaten
Uitvoering van het project
Toezicht en kwaliteitsevaluatieRSPartnerland Unicri
NTJRC
NTUnicri
RS
NT JRC
EuropeAidNT JRC
EuropeAidJRCRS
NT
Agentschappenlidstaten
EuropeAid JRCUnicri
24 Bijlagen Bijlage IVUitvoerende organen voor het initiatief
JRC Unicri
Volledige naam Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoekInterregionaal criminologisch en gerechtelijk onderzoeks ‑
instituut van de Verenigde Naties
ZetelBrussel, België; voorts zeven onderzoekinstellingen op 
andere locatiesTurijn, Italië
ActiviteitenterreinWetenschappelijk onderzoek, aanvankelijk met bijzonde ‑
re aandacht voor nucleaire en radiologische vraagstukkenPreventie van criminaliteit en strafrecht 
Startpagina http://ec.europa.eu/dgs/jrc/index.cfm?id=10 http://www.unicri.it/
Redenen voor keuze als 
uitvoerende instantie van 
het initiatief—  Relevante technische kennis
—  Geslaagde samenwerking in voorgaande programma’s
—  Internationale erkenning als deskundige instantie op 
dit gebied
—  Ervaring met projectbeheer—  Deskundigheid op het gebied van criminaliteit en 
justitie
—  Kennis over capaciteitsopbouw in niet ‑EU‑landen
—  Eerdere samenwerking met de Europese Commissie 
—  Er is een VN ‑orgaan vereist, aangezien het initiatief 
voor partnerlanden aan gevoelige kwesties op het 
gebied van veiligheid raakt
Belangrijkste taken binnen 
het initiatief—  Verstrekken van technische en wetenschappelijke 
bijstand
—  Bijstand bij het opstellen van projectvoorstel ‑
len, waaronder het ontwerp van de technische 
specificaties
—  Ondersteuning van EuropeAid bij de selectie van 
projecten
—  Instelling en onderhoud van toezichtmechanismen 
voor projecten en het initiatief in zijn geheel
—  Verrichten van behoefteramingen samen met 
partnerlanden—  Voorbereiding van de methodologie
—  Oprichting van regionale secretariaten, met inbegrip 
van het voorzien in permanente medewerkers
—  Bijstand bij het opzetten van structuren in partnerlan ‑
den (nationale steunpunten, nationale teams)
—  Opstellen van nationale actieplannen in samenwer ‑
king met partnerlanden
—  Organisatie van regionale rondetafelgesprekken die 
de regionale samenwerking waarborgen en helpen bij 
het uitwerken van projectvoorstellen
25 Bijlagen Bijlage VLijst van projecten die momenteel worden uitgevoerd in het kader van het initiatief1
Projectnummer Titel UitvoeringsperiodeBegro -
ting in 
euroLanden/regio’s  
(zie voor afkortingen 
bijlage II)
Project 040Gezondheidslaboratoria versterken om potentiële biologische 
risico’s tot een minimum te beperken1.1.2014 ‑31.12.2016 4 495 712 CA, MO, ZOE
Project 039De gezondheidsbeveiliging in havens, op luchthavens en bij 
grensovergangen op het land versterken2 3.7. 2013 ‑ 2 2.7. 2015 1 500  000 CA, MO, NA, ZOE
Project 038Outreach voor exportcontroles voor producten voor tweeërlei 
gebruik1.1.2014 ‑31.12.2015 2 500  000 CA, MO
Project 037MEDILABSECURE — Netwerken van virologielaboratoria 
voor mens en dier en laboratoria voor medische entomologie 
oprichten6.1.2014 ‑ 5.1.2018 3 626 410 MO, NA, ZOE
Project 036Verdere ontwikkeling en bestendiging van het mediterrane pro ‑
gramma voor opleiding op het gebied van interventie‑epidemio ‑
logie (Intervention Epidemiology Training — MediPIET)1.1.2014 ‑31.12.2017 6 400  000 MO, NA, ZOE
Project 035 Beheer van gevaarlijk chemisch en biologisch afval 1.1.2014 ‑30.6.2017 3 871 800 AZA, NA
Project 034 Uitbreiding van de capaciteit voor CBRN‑respons en chemische en 
medische noodgevallen1.1.2014 ‑31.12.2016 3 914 034 MO
Project 033 Het nationale rechtskader voor CBRN versterken en gespeciali ‑
seerde, technische opleiding verstrekken om de paraatheid en 
het reactievermogen op het gebied van CBRN te vergroten15.9.2013 ‑14.9.2016 2 699  069 AZA, OCA
Project 032Invoering van een mediterraan programma voor opleiding op het 
gebied van interventie‑epidemiologie (Intervention Epidemio ‑
logy Training — MediPIET)1.1.2013 ‑31.12.2014 440  000 AZA, MO, NA, ZOE
Project 031 Netwerk van universiteiten en instellingen voor bewustmaking 
rond problemen op het gebied van tweeërlei gebruik van chemi ‑
sche materialen1.1.2013 ‑31.12.2014 800  000 Internationaal
Project 030 Excellentienetwerk voor nucleaire forensische wetenschap in de 
regio Zuidoost‑Azië1.1.2013 ‑31.12.2014 600  000 ZOA
Project 029 Regionale ontwikkeling van personele middelen voor het beheer 
van nucleaire veiligheid, beveiliging en waarborgen via een 
universitair masterprogramma in Thailand1.1.2013 ‑31.12.2014 340 000 ZOA
Project 028 De ontwikkeling van een geïntegreerd nationaal veiligheidssys ‑
teem voor nucleaire en radioactieve materialen ondersteunen1.1.2013 ‑31.12.2014 1 000  000 ZOA
Project 027 Beheer van biologische risico’s 1.1.2013 ‑31.12.2014 480  000 Landen in Zuidoost‑Azië
Project 026 Voorafgaande voorwaarde voor het versterken van de nationale 
rechtskaders voor CBRN1.1.2013 ‑31.12.2014 300 000 Libanon, Tunesië
Project 025 Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken op het 
gebied van bioveiligheid, biobeveiliging en het beheer van 
biologische risico’s1.1.2013 ‑31.12.2014 480  000 MO
Project 024 Ontwikkeling van een methode om RN‑materialen op te sporen 
en te beheren en de bevolking te beschermen1.1.2013 ‑31.12.2014 600  000Mauritanië, Marokko, 
Senegal
Project 023 Capaciteit opbouwen om bedreigingen van chemische, biologische, 
radiologische en nucleaire stoffen op te sporen en aan te pakken1.1.2013 ‑31.12.2014 500 000Landen in de Landen in de 
Balkan, MO, NA en ZOA
1 http://www.cbrn-coe.eu/Projects.aspx
26 Bijlagen
Projectnummer Titel UitvoeringsperiodeBegro -
ting in 
euroLanden/regio’s  
(zie voor afkortingen 
bijlage II)
Project 022 Verstrekking van gespecialiseerde technische opleiding om de 
capaciteit van de eerstehulpverleners bij CBRN‑incidenten te 
vergroten1.1.2013 ‑31.12.2014 700 000 AZA, ZOA
Project 021 De regionale capaciteit voor grenscontroles vergroten om 
CRN‑materialen te identificeren en op te sporen1.1.2013 ‑31.12.2014 700 000 AZA, ZOA
Project 019 Ontwikkeling van procedures en richtsnoeren om veilige infor ‑
matiebeheersystemen en gegevensuitwisselingsmechanismen 
voor CBRN‑materialen onder regelgevend toezicht te creëren en 
te verbeteren3.1.2013 ‑2.1.2015 400  000 Internationaal
Project 018 Internationaal netwerk van universiteiten en instellingen voor 
bewustmaking inzake problemen rond het tweeërlei gebruik van 
biotechnologie1.1.2013 ‑31.12.2014 399 719 Internationaal
Project 017 Een nationaal responsplan uitwerken in Ghana en Kenia om 
ongeoorloofde gebeurtenissen met betrekking tot chemische, 
biologische, radiologische en nucleaire (CBRN) materialen aan te 
pakken15.5.2013 ‑14.5.2015 240 000 Ghana en Kenia
Project 016 De ontwikkeling van een geïntegreerd nationaal nucleair beveili ‑
gingssysteem ondersteunen1.1.2013 ‑31.12.2014 400  000 N.v.t.
Project 015 De bioveiligheid en biobeveiliging in laboratoria versterken door 
een isobanksysteem voor laboratoria te ontwikkelenAanbesteding loopt 480  000 Landen in Zuidoost‑Azië
Project 014 Verstrekken van gespecialiseerde, technische opleiding om de 
capaciteit van de eerstehulpverleners te vergroten4.1.2013 ‑3.1.2015 400  000 ZOE
Project 013 Capaciteitsopbouw en bewustmaking om bedreigingen van che ‑
mische, biologische, radiologische en nucleaire materialen vast te 
stellen en aan te pakken in landen in Sub‑Saharaans Afrika1.1.2013 ‑31.12.2014 319 924 OCA
Project 012 Ervaring uitwisselen tussen landen in de EU en Zuidoost‑Azië 
over de versterking van wetgeving en regelgeving op het gebied 
van bioveiligheid en biobeveiliging, en relevante beheersyste ‑
men voor laboratoria via regionale kenniscentra – fase 24.1.2013 ‑3.1.2015 320 000 Landen in Zuidoost‑Azië
Project 011 Bevorderen van goede praktijken en procedures voor samenwer ‑
king tussen verschillende agentschappen bij het beoordelen van 
de risico’s op misbruik van chemische, biologische, radiologische 
en nucleaire materialen1.1.2013 ‑31.12.2014 1 915 452Landen in NA, de Balkan, 
MO, ZOA
Project 010 Ontwikkeling van e‑learningcursussen op het gebied van 
CBRN‑risicobeperking1.1.2013 ‑31.12.2014 388 451 Internationaal
Project 009 Nationaal responsplan in Libanon voor CBRN‑incidenten 1.1.2013 ‑31.12.2014 159 900 Libanon
Project 008 Voorafgaande voorwaarde voor het versterken van de nationale 
rechtskaders voor CBRN1.1.2013 ‑31.12.2014 800  000 Landen in Zuidoost‑Azië
Project 007 Richtsnoeren, procedures en standaardisatie op het gebied van 
bioveiligheid/biobeveiliging1.1.2013 ‑31.12.2014 1 199 576Landen in ZOA, de Balkan 
Moldavië
Project 006 Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken inzake 
het beheer van chemische en biologische afvalstoffen1.1.2013 ‑31.12.2014 480  000 ZOA
Project 005 Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken met 
betrekking tot het toezicht op de in ‑ en uitvoer van CBRN1.1.2013 ‑31.12.2014 1 440 000 AZA, CA, MO, NABijlage V
27 Bijlagen
Projectnummer Titel UitvoeringsperiodeBegro -
ting in 
euroLanden/regio’s  
(zie voor afkortingen 
bijlage II)
Project 004 Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken op het 
gebied van CBRN‑respons door verschillende agentschappen1.1.2013 ‑31.12.2014 959 675 ZOA, ZOE
Project 003 Kennisontwikkeling en overdracht van beste praktijken op het 
gebied van bioveiligheid, biobeveiliging en het beheer van 
biologische risico’s1.1.2013 ‑31.12.2014 1 920 000 AZA, NA, ZOA, ZOE
Project 002 Capaciteitsopbouw om bedreigingen van chemische, biologische, 
radiologische en nucleaire stoffen op te sporen en aan te pakken1.1.2013 ‑31.12.2014 160 000 Balkanlanden
Project 001 De forensische capaciteit voor de preventie van georganiseerde 
criminaliteit en illegale handel in chemische stoffen identificeren 
en versterken, met inbegrip van opleiding en uitrusting voor 
eerstelijnsdouaneambtenaren1.1.2013 ‑31.12.2014 640  000 Balkanlanden
Proefproject 2 Proefproject 2 — Versterking van wet ‑ en regelgeving op het 
gebied van bioveiligheid, biobeveiliging en systemen voor 
laboratoriumbeheer1.1.2011 ‑30.11.2012 375 000 Landen in Zuidoost‑Azië
Proefproject 1 Proefproject 1 — Capaciteitsopbouw om illegale handel in 
nucleair materiaal tegen te gaan1.1.2011 ‑30.6.2012 375 000 Landen in Zuidoost‑AziëBijlage V
28
IX
De Commissie en Unicri (Interregionaal criminologisch 
en gerechtelijk onderzoeksinstituut van de VN) leve -
ren onderscheiden, maar onderling aanvullende pro -
grammasteun voor het initiatief. Het governanceteam 
biedt waar en wanneer dit wordt gevraagd steun voor 
allerlei beleidskwesties. Er zal ook bijstand ter plaatse 
worden geleverd aan een aantal regionale secretaria -
ten, met name die welke actief zijn in de toetredings -
landen, kandidaat -lidstaten en naburige landen.
Nu de netwerken zijn opgezet, is de Commissie voor -
nemens de technische capaciteit te verbeteren waar 
die het best kan worden geabsorbeerd. EU -delegaties 
spelen een steeds belangrijker rol bij de ondersteu -
ning van het initiatief. Nu de bottom -upbenadering 
op basis van vrijwilligheid tot stand is gebracht, kan 
steun van de EU -delegaties worden gegeven zonder 
dat dit wordt gezien als een aanjager voor regionale 
samenwerking.
X
Het verschil qua capaciteit van de partnerlanden om 
het initiatief ten uitvoer te leggen, heeft geresulteerd 
in een enigszins ongelijke ontwikkeling.
XI
De Commissie en de EDEO danken de Rekenkamer 
voor haar aanbevelingen die de interne inspanningen 
om het initiatief te verbeteren, zullen versterken.Samenvatting
VII
De Commissie en de EDEO zijn verheugd met de con -
clusies van de Rekenkamer en zijn het ermee eens dat 
bepaalde elementen van het initiatief verder moeten 
worden verfijnd. Er is goede vooruitgang geboekt bij 
de tenuitvoerlegging van een initiatief dat gebaseerd 
is op een vrijwillige aanpak vanuit de basis, dat tijd 
nodig zal hebben om een zekere rijpheid te bereiken 
en dat altijd in continue ontwikkeling zal zijn. Alle 
nodige instrumenten zijn momenteel beschikbaar, 
zoals het opzetten van de vereiste structuren in de 
meeste regio’s, de organisatie van rondetafelgesprek -
ken, de vragenlijst inzake de beoordeling van de 
behoeften, de projectfinanciering in diverse regio’s, 
maatregelen om de projectuitvoering en - evaluatie 
te monitoren en verschillende instrumenten om de 
zichtbaarheid te vergroten. Voorts is er op gezette 
tijden vergaderd met partnerlanden, uitvoerings -
agentschappen en internationale organisaties, alsook 
met de contactpunten van de EU -lidstaten. In vijf 
pionierslanden worden de eerste nationale actieplan -
nen uitgewerkt. Er worden ook extra inspanningen 
gedaan om nieuwe partnerlanden uit te nodigen voor 
deelname aan het programma. Meer dan 20 nieuwe 
partnerlanden hebben belangstelling getoond om tot 
het programma toe te treden. Met deze bouwstenen 
en met de netwerken die zijn opgericht, kan het ini -
tiatief het veiligheids - en risicobeheer in de EU en de 
deelnemende landen naar een hoger niveau tillen.
VIII
Het initiatief bereikt de doelstellingen van de Euro -
pese veiligheidsstrategie en van de EU -strategie ter 
bestrijding van criminele activiteiten in verband met 
de non -proliferatie van massavernietigingswapens, 
en vermindert tevens de risico’s van door de mens 
veroorzaakte en natuurlijke CBRN -bedreigingen. Waar 
er risico’s met betrekking tot de verspreiding van mas -
savernietigingswapens bestaan, versterkt het initiatief 
maatregelen om die verspreiding tegen te gaan, maar, 
als naar het geografische bereik van het initiatief 
wordt gekeken, wordt ook steun verleend wanneer 
bredere CBRN -risico’s ontstaan.Antwoorden van de 
EDEO en de Commissie
Antwoorden van de EDEO en de Commissie 29
tenuitvoerleggingskader was prioriteit te verlenen 
aan bepaalde regio’s, gebaseerd op de veiligheids -
prioriteiten van de EU en op de capaciteit van de 
partnerlanden.
34
Alle activiteiten in het kader van het initiatief worden 
opgezet op basis van vrijwilligheid. De partnerlanden 
beslissen of zij al dan niet een nationaal CBRN -actie -
plan willen ontwikkelen.
35
De projectfinanciering is op zich niet afhankelijk van 
het invullen van de vragenlijst inzake de beoorde -
ling van de behoeften en/of de vaststelling van een 
nationaal actieplan. In bepaalde gevallen onderneemt 
de Commissie actie op basis van specifieke verzoeken 
van partnerlanden met betrekking tot een prioritair 
probleem in verband met CBRN -risicobeperking dat 
dringend moet worden opgelost.
36
Alleen gedurende de eerste fasen van het initiatief 
werden projecten voorgesteld door de uitvoerings -
agentschappen. Dit gebeurde wanneer er urgente en 
duidelijke behoeften waren die konden worden ver -
wacht terwijl de bottom -upaspecten van het initiatief 
nog volop in ontwikkeling waren.
37
Na de eerste ervaring zijn maatregelen genomen om 
de communicatie met de partnerlanden te verbeteren 
over de kwaliteitseisen van CBRN -gerelateerde projec -
ten die in aanmerking komen voor EU -financiering. De 
doelstellingen en financieringscriteria worden nu op 
gezette tijden besproken op rondetafelvergaderingen 
in de regio’s, op de vergaderingen met de hoofden 
van de regionale secretariaten en op de vergaderin -
gen met de nationale CBRN -steunpunten. De in het 
verleden ontvangen projectvoorstellen waren vaak 
te beperkt van bereik en hadden vaak uitsluitend een 
nationaal in plaats van een regionaal karakter. Het 
JRC heeft de wijzigingen aan projectvoorstellen op 
gedetailleerde manier gevolgd. Alle oorspronkelijke 
projectvoorstellen zijn geïnformatiseerd en kunnen 
op elk moment worden geraadpleegd.Opmerkingen
21
De bottom -upbenadering op basis van vrijwilligheid 
die het initiatief kenmerkt, wordt gezien als een model 
voor de totstandbrenging van samenwerking op het 
terrein van complexe veiligheidskwesties.
26
De keuze van de regio’s was het resultaat van een 
veelomvattende aanpak waarbij de EDEO, de Commis -
sie en de landen van de regio’s werden ondersteund 
door de EU -lidstaten die aan de selectie deelnamen 
door de detachering van door de Commissie betaalde 
deskundigen.
De logica om prioriteit te geven aan toetredingslan -
den en kandidaat -lidstaten, alsook aan landen die tot 
het nabuurschapsbeleid van de EU behoren, is goed 
te begrijpen. Het belang van risico’s en bedreigingen 
in andere regio’s mag niet worden onderschat, zoals 
duidelijke is aangetoond met de Fukushimaramp 
en de recente uitbraak van de ebolaziekte en de uit 
Zuidoost -Azië afkomstige pandemieën. Het initia -
tief heeft echter een inherente flexibiliteit die het 
mogelijk maakt op doeltreffende wijze te reageren op 
mondiale en nieuwe bedreigingen.
27
Er zal bijstand ter plaatse worden geleverd door een 
aantal regionale secretariaten, met name die welke 
actief zijn in toetredingslanden, kandidaat -lidstaten 
en naburige landen. Er worden maatregelen genomen 
om dit proces te vergemakkelijken.
28
Dit is een prioritaire follow -upactie voor de EDEO en 
voor EuropeAid, en wij ontwikkelen momenteel instru -
menten om ervoor te zorgen dat de delegaties en de 
ambassades van de lidstaten in een betere positie 
verkeren om het initiatief te ondersteunen.
29
Het verschil qua capaciteit van de partnerlanden 
om het initiatief te ondersteunen, heeft een enigs -
zins ongelijke ontwikkeling tot gevolg gehad. Een 
aanpak die een reactie vormde op dit specifieke 
Antwoorden van de EDEO en de Commissie 30
en de Verenigde Staten van Amerika). Dankzij deze 
coördinatieactiviteiten heeft de Commissie een glo -
baal overzicht, voor zover dat mogelijk is.
Conclusies en aanbevelingen
50
De Commissie en de EDEO zijn verheugd met het ver -
slag van de Rekenkamer over de CBRN -kenniscentra 
van de EU. Er is behoefte aan een vraaggedreven 
en regionale aanpak die van groot nut is voor onze 
instellingen.
51 a)
Wij verwelkomen de conclusies van de Rekenkamer. Er 
zijn elementen van het initiatief die nog moeten wor -
den verfijnd. Er is grote vooruitgang geboekt bij de 
uitvoering van een initiatief dat gebaseerd is op een 
vrijwillige, bottom -upbenadering, dat tijd nodig zal 
hebben om een zekere volwassenheid te bereiken en 
dat zich altijd in permanente ontwikkeling zal bevin -
den. Alle vereiste instrumenten zijn nu beschikbaar, 
onder meer het opzetten van de vereiste structuren 
in de meeste regio’s, de organisatie van rondetafelge -
sprekken, een vragenlijst inzake de beoordeling van 
de behoeften, projectfinanciering in verschillende 
regio’s, maatregelen om de uitvoering en beoordeling 
van projecten te monitoren, en ten slotte verschei -
dene instrumenten om de zichtbaarheid te vergroten. 
Voorts vinden er op gezette tijden vergaderingen 
plaats met partnerlanden, uitvoeringsagentschappen 
en internationale organisaties, alsook met de con -
tactpunten van de EU -lidstaten. In vijf pionierslanden 
worden de eerste nationale actieplannen uitgewerkt. 
Er worden ook extra inspanningen gedaan om nieuwe 
partnerlanden uit te nodigen voor deelname aan het 
programma. Meer dan 20 nieuwe partnerlanden heb -
ben belangstelling getoond om tot het programma 
toe te treden. Met deze bouwstenen en met de 
netwerken die zijn opgericht, kan het initiatief het vei -
ligheids - en risicobeheer in de EU en de deelnemende 
landen naar een hoger niveau tillen.38
In vergelijking met andere programma’s zijn de tijds -
bestekken vrij kort ten gevolge van de voor het initia -
tief geldende zogenaamde N+1-regel. Gemiddeld gaat 
een project van start 15 maanden na het besluit van 
de Commissie inzake het jaarlijkse actieprogramma.
40
De verbetering van de zichtbaarheid van de EU in het 
initiatief blijft een belangrijke prioriteit voor de Com -
missie en de EDEO.
41
Er zijn verscheidene maatregelen genomen die gericht 
zijn op een grotere betrokkenheid van de partnerlan -
den bij de werkzaamheden, bijvoorbeeld door aan de 
uitvoeringsconsortia voor te stellen lokale deskundig -
heid in te huren.
Gemeenschappelijke antwoord op de 
paragrafen 42 en 43
Het opnieuw tot leven wekken van het coördinatie -
comité kan een bredere samenwerking vergemak -
kelijken, waarbij het comité zijn activiteit vooral moet 
toespitsen op de strategische krachtlijnen en tenuit -
voerleggingskwesties. Het formaat kan variëren aan -
gezien bij de discussies met de partnerlanden, zoals 
Unicri, de financiële verordeningen van de Commissie 
in acht moeten worden genomen.
Bilaterale samenwerking blijft echter noodzakelijk om 
op diepgaande wijze bepaalde kwesties, zoals con -
tractuele en financiële aspecten, te kunnen bespreken.
45
De Commissie doet alle mogelijke inspanningen om 
de EU -activiteiten op het gebied van CBRN te coördi -
neren binnen en buiten de Europese Unie.
Er bestaan diverse forums waarbinnen coördinatie 
plaatsvindt, zoals het CBRN -actieplan van de EU, 
verschillende werkgroepen op het niveau van de Raad, 
het wereldwijde G8/G7-partnerschap (waarbij de voor -
naamste partijen en partners betrokken zijn, inclusief 
die van de internationale organisaties: IAEA; WHO; 
Comité 1540; OPCW, ISTC en STCU) of het Wereldwijd 
initiatief ter bestrijding van het nucleaire terrorisme 
(een initiatief dat uitgaat van de Russische Federatie 
Antwoorden van de EDEO en de Commissie 31
53 eerste bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbeve -
ling. De uitvoeringsconsortia worden ertoe aange -
moedigd lokale deskundigheid te betrekken bij de 
uitvoering van de projecten.
53 tweede bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbeve -
ling. In vergelijking met andere programma’s zijn de 
tijdsbestekken vrij kort ten gevolge van de voor het 
initiatief geldende N+1-regel. Gemiddeld gaat een 
project van start 15 maanden na het besluit van de 
Commissie inzake het jaarlijkse actieprogramma. De 
Commissie zal zich inspannen om dat tijdsverloop 
verder te verkorten.
53 derde bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbeve -
ling. Het coördinatiecomité, dat is toegespitst op 
de strategische krachtlijnen en tenuitvoerleggings -
kwesties, zal nieuw leven worden ingeblazen. Het 
formaat kan variëren aangezien bij de discussies met 
de uitvoeringspartners, zoals Unicri, de financiële ver -
ordeningen van de Commissie in acht moeten worden 
genomen.51 b)
De Commissie en Unicri leveren onderscheiden, maar 
onderling aanvullende programmasteun voor het ini -
tiatief. Het governanceteam biedt waar en wanneer dit 
wordt gevraagd steun voor allerlei beleidskwesties. Er 
zal ook bijstand ter plaatse worden geleverd aan een 
aantal regionale secretariaten, met name die welke 
actief zijn in de toetredingslanden, de kandidaat - 
lidstaten en de naburige landen.
Nu de netwerken zijn opgezet, is de Commissie voor -
nemens de technische capaciteit te verbeteren waar 
die het best kan worden geabsorbeerd. EU -delegaties 
spelen een steeds belangrijker rol bij de ondersteu -
ning van het initiatief. Nu de bottom -upbenadering 
op basis van vrijwilligheid tot stand is gebracht, kan 
de steun van de EU -delegaties worden gemobiliseerd.
51 c)
In zekere zin was variatie bij de snelheid van uitvoe -
ring onvermijdelijk, maar nu de instrumenten beschik -
baar zijn, verloopt de tenuitvoerlegging van het 
programma gelijkmatiger, ook al blijft de voortgang 
over de regio’s heen ongelijk. Er wordt gezocht naar 
manieren om ervoor te zorgen dat de goede bilaterale 
samenwerking tussen de besluitvormingsinstanties en 
de goede bilaterale samenwerking tussen de uitvoe -
ringspartners wordt uitgebreid tot de vier organen.
52 Eerste bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbeve -
ling. Het initiatief heeft een inherente flexibiliteit die 
het mogelijk maakt op efficiënte wijze te reageren op 
wereldwijde en nieuwe bedreigingen.
52 Tweede bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbe -
veling. Er zal bijstand ter plaatse worden geleverd 
door een aantal regionale secretariaten, met name 
die welke actief zijn in de toetredingslanden, kandi -
daat -lidstaten en naburige landen. Er zijn maatregelen 
genomen om dit proces te vergemakkelijken.
52 Derde bolletje
De Commissie en de EDEO aanvaarden de aanbeve -
ling. Dit is een prioritaire follow -upactie voor de EDEO 
en de Commissie en wij werken aan instrumenten om 
de EU -delegaties en de lidstaten een grotere rol te 
doen spelen bij de ondersteuning van het initiatief.

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar: 
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten: 
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet ‑EU‑landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Betaalde abonnementen:•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm).
QJ-AB-14-017-NL-N  ISSN 1977-575XIn mei 2010 startte de Europese Unie haar 
initiatief Chemische, Biologische, Radiologische 
en Nucleaire (CBRN) kenniscentra. Doel van het 
initiatief is het versterken van de institutionele 
capaciteit van niet -EU-landen om CBRN -risico’s 
te beperken, die als zij niet worden aangepakt 
een bedreiging kunnen vormen voor de EU.
Tijdens de controle van de Rekenkamer werd 
beoordeeld of het EU -initiatief voor CBRN - 
kenniscentra een doeltreffende bijdrage kan 
leveren aan de beperking van dit soort risico’s  
van buiten de EU. De Rekenkamer komt tot de 
conclusie dat het initiatief doeltreffend kan 
bijdragen tot het beperken van chemische, 
biologische, radiologische en nucleaire risico’s van 
buiten de EU, maar dat verschillende elementen 
nog moeten worden afgerond. De Rekenkamer 
doet een aantal aanbevelingen waarmee de EDEO 
en de Commissie rekening dienen te houden om 
het initiatief verder te ontwikkelen en de 
duurzaamheid ervan te verzekeren.
EUROPESE
REKENKAME R