ft Aft ft ft 
ft ft 
ft ft 
ft^ft COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 17.07.1998 
COM(1998)458def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
Voortgangsverslag over het meerjarenprogramma ter bevordering van de 
energie-efficiëntie in de Gemeenschap - SAVE II 
Beschikking 96/737/EG van de Raad, Art. 8.1 

SA VE II 1997 Jaarverslag 
Inleiding 
Op 16 december 1996, bijna één jaar na afloop van het SAVE-programma, werd SAVE II 
vastgesteld door de Raad [Beschikking 96/737/EG van de raad van 16 december 1996]. 
De looptijd van SAVE II werd vastgesteld op vijfjaar, met ingang van I januari 1996, en de 
indicatieve begroting bedroeg 45 miljoen ecu. In aiwachting van het goedkeuringsbesluit 
werden in de loop van 1996 reeds maatregelen genomen om het momentum en de continuïteit 
van SAVE II te waarborgen. In 1996 waren reeds verscheidene studies en proefprojecten 
voorbereid die onmiddellijk na definitieve goedkeuring van SAVE II van start konden gaan. 
Overeenkomstig artikel 8.1 van Beschikking 96/737/EG van de Raad wordt in dit verslag een 
overzicht gegeven van de werkzaamheden en de vooruitgang die sinds de goedkeuring van 
SAVE II is geboekt. Bij het verslag is een voorstel gevoegd inzake richtsnoeren voor de 
gerichte sectorièle proefprojecten in 1998. 
SAVE II is het enige programma op het niveau van de Gemeenschap dat specifiek gericht is 
op de bevordering van rationeel energieverbruik. Centraal in SAVE II staan de 
niet-technologische factoren, die kunnen bijdragen aan de totstandbrenging van een energie-
efficiëntie-infrastructuur en aan de verbetering van het beleidsonderzoek. Investeringen in 
uitrusting komen niet voor SAVE H-subsidies in aanmerking. Het programma is vooral 
gericht op het creëren van een omgeving waarin investeringen in energie-efficiëntie worden 
bespoedigd en het commerciële potentieel van energie-efficiëntie wordt erkend. 
In SAVE II wordt voortgebouwd op een aantal acties uit het oorspronkelijke 
SAVE-programma : 
- etikettering en standaardisering van het energieverbruik voor toestellen en apparatuur; 
- proefacties; 
- verspreiding van informatie. 
SAVE II gaat op de volgende punten echter verder dan SAVE I: 
- de voortgang op het gebied van energie-efficiëntie op nationaal en op communautair 
niveau wordt bewaakt; 
- het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau wordt verbeterd door middel van 
beleidsmaatregelen die op efficiënt energiebeheer gericht zijn; 
- er worden mogelijkheden onderzocht om energie-efficiëntie als criterium in 
communautaire programma's op te nemen. 
Aan SAVE II kan ook worden deelgenomen door de geassocieerde landen in Midden- en 
Oost-Europa en door Cyprus; de voorwaarden voor deelneming worden per land door de 
Raad vastgesteld. Sinds 1996 kunnen bovendien de EVA-EER-landen, Liechtenstein, IJsland 
en Noorwegen aan SAVE II deelnemen. 
In het kader van SAVE II worden acties op vijf gebieden ondersteund: 
- studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing 
van communautaire maatregelen zoals de ontwikkeling van normen, studies naar de 
effecten van energieprijzen op energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn 
SA VE II 1997 Jaarverslag 
energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader van programma's van de 
Gemeenschap; 
- gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van investeringen in 
energie-efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot 
energiegebruik te verbeteren; 
- maatregelen ter bevordering van de uitwisseling van ervaring; 
- monitoring van de voortgang op het gebied van energie-efficiëntie in de Gemeenschap 
en in afzonderlijke lidstaten en doorlopende evaluatie en toetsing van maatregelen in 
het kader van SAVE II; 
- specifieke acties op regionaal en stedelijk niveau, ter verbetering van de samenhang 
tussen lidstaten en regio's op het gebied van energie-efficiëntie. 
In de loop van 1997 werd de onafhankelijke eindevaluatie van SAVE voltooid. Uit de 
evaluatie bleek dat SAVE een waardevol beleidsinstrument was voor de bevordering van 
energie-efficiëntie; tegelijkertijd werd benadrukt dat er dringend behoefte was aan een 
duidelijke en samenhangende strategie voor proefaclies. Verder werd erop gewezen dat de 
verspreiding van de resultaten een sleutel is voor het succes op langere termijn van SAVE en 
dat verbetering van de monitoring en de cirectanalyse een voorwaarde is voor de 
doelmatigheid op lange termijn. Bij de evaluatie deed zich het probleem voor dat de positieve 
resultaten van SAVE moeilijk volledig konden worden gekwantificeerd, vanwege het 
niet-technische karakter van de meeste acties. De gerealiseerde en nog te verwachten 
voordelen van het SAVE-programma wegen echter ruimschoots op tegen de kosten. Alleen 
al de richtlijn inzake veivvarmingsketels levert een voordeel op van meer dan 391 miljoen ecu 
per jaar (met een jaarlijkse energiebesparing van meer dan 11 miljoen ton olie-equivalent tot 
het jaar 2010 in de twaalf lidstaten), hetgeen een veelvoud is van de totale begroting van het 
SAVE-programma. In dit verband kunnen ook de vermeden milieuschade en het 
macro-economische effect worden genoemd. Verder bleek uit de evaluatie dat de 
SAVE-acties indirect bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het 
specifieke programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief 
demonstratie, op het gebied van niet-nucleaire energie (JOULE-THERMIE), doordat SAVE 
een positieve omgeving creëert (wat betreft de wettelijke, administratieve en sociale 
aspecten) voor de verspreiding en implementatie van de nieuwe technologie die door 
JOULE-THERMIE wordt ondersteund. 
De aanbevelingen uit de evaluatie van SAVE zijn gebruikt bij de planning van SAVE II. 
In bijlage I worden overzichtstabellen gegeven van de begroting van het 
SAVE II-programma; de gegevens zijn geactualiseerd en gerangschikt per gebied. In 1996 
bedroeg de totale begroting van SAVE 11 15,2 miljoen ecu en in 1997 18,3 miljoen ecu. In 
bijlage I is tevens een beknopt statistisch overzicht van het programma opgenomen. 
• Acties uit hoofde van artikel 2a (Studies) 
In het kader van SAVE II is uit hoofde van artikel 2a steun verleend aan tal van studies. Een 
van de belangrijkste activiteiten betrof ondersteuning van CEN en CENELEC bij de 
ontwikkeling van meetnormen. Ook is steun verleend aan studies op gebieden als lampen, 
ballast, ovens en was- en droogmachines. De werkzaamheden op het gebied van 
nonnontwikkelmg hebben geresulteerd in een etiketteringsrichtlijn voor afwasmachines 
(Richtlijn 97/17/EG), die in 1997 is vastgesteld. Verder is nog een etiketteringsrichtlijn voor 
SA VE II 1997 Jaarverslag 
huishoudelijke lampen in behandeling, die in 1998 door de Commissie zal worden 
goedgekeurd. 
Andere studies die verband houden met de doelmatigheid van SAVE en SAVE II hebben 
onder andere betrekking op de financiering van de evaluatie van SAVE, de ontwikkeling van 
een tussentijds monitoring- en evaluatiesysteem voor SAVE II, de evaluatie van de richtlijn 
voor verwarmingsketels (92/42/EG) en de effecten van energie-etikettering. 
De studie naar de toepassing van Richtlijn 93/76/EG van de Raad tot beperking van 
kooldioxide-emissies door verbetering van de energie-efficiëntie, werd eind 1996 voltooid. 
Uit de studie bleek dat de richtlijn enkele significante maar niet-kwantificeerbare effecten had 
gehad op nationale programma's. De richtlijn vertoont nogal wat gebreken, omdat zij geen 
meetbare doelstellingen bevat, moeilijk te controleren is, en omdat de uitvoering in de 
praktijk bijna onmogelijk is en de onduidelijkheid van de doelstellingen afbreuk doet aan de 
resultaten. In het algemeen heeft de richtlijn voor de lidstaten een lage prioriteit. 
Een andere categorie studies betreft de vaststelling van standaardineetmethodes voor de 
doelmatigheid van bepaalde apparatuur, zoals huishoudelijke ovens en 
klimaatregelingssystemen, enz. Een afzonderlijke studie is uitgevoerd naar strategieën met 
betrekking tot de aankoop van energie-efficiënte producten. 
SAVE II voorziet tevens in een financiële bijdrage van de Commissie voor de uitvoering van 
de IEA-overeenkomst inzake vraagbeheersing (DSM). 
Eind 1997 is een belangrijke studie van start gegaan waarin de effecten van 
investeringsprogramma's op het gebied van energie-efficiëntie op de werkgelegenheid 
worden geïnventariseerd. 
De eerste fase van een studie voor de ontwikkeling van een handleiding voor de evaluatie van 
energie-efficiëntieprogramma's in overheidsdiensten wordt in 1998 gepresenteerd. 
• Acties uit hoofde van artikel 2b - Gerichte sectoriële acties 
Het grootste deel van de begroting van het programma is nog steeds bestemd voor gerichte 
proefprojecten. In 1996 ging het om 48,7% en in 1997 om 34,5%, wat overeenkomt met 
bijna 76% voor het gehele SAVE-programma. Wel moet eraan worden herinnerd dat in de 
percentages voor 1996 en 1997 de stedelijke en regionale component van SAVE II is 
meegerekend; deze onderdelen maakten nog geen deel uit van SAVE. 
De gerichte proefprojecten moeten het tempo van investeringen in energie-efficiëntie 
opvoeren en gedragspatronen met betrekking tot energiegebruik verbeteren, en 
infra structuren creëren of uitbreiden (de zogenaamde "capacity building") op een groot aantal 
gebieden. Daartoe behoren de vervoersector, de bouw, de industrie, geïntegreerde 
hulpbronnenplanning en vraagbeheersing, warmtekrachtkoppeling en apparatuur. De 
"capacity building" kan plaatsvinden op nationaal, regionaal of plaatselijk niveau, in de vorm 
van opleiding, training, verspreiding van informatie en ontwikkeling van deskundigheid 
inzake methoden en beleidsinstrumenten. Deze infrastructuren dragen in belangrijke mate bij 
tot de uitvoering van het wetgevingsprogi amma van de Gemeenschap op het gebied van de 
energie-efficiëntie. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de onder SAVE II vallende 
SAVE II1997 Jaarverslag 
onderwerpen. In SAVE II wordt meer aandacht gegeven aan vervoerprojecten, die nu meer 
dan 20% uitmaken van het totale aantal projecten. In SAVE kwam het aandeel van de 
vervoerprojecten nooit boven de 9%, ondanks pogingen daar verbetering in te brengen. 
Omdat SAVE II pas in december 1996 werd goedgekeurd, zijn er nog geen SAVE II-
projecten voltooid. Er moet echter op worden gewezen dat de follow-up van de 
253 projecten die uit hoofde van het oorspronkelijke SAVE-programma werden gefinancierd, 
wordt verbeterd, teneinde de langetermijneffecten vast te stellen. Het is de bedoeling dat de 
SAVE Il-projecten voortbouwen op de resultaten van de SAVE-proefprojecten. 
Bij projecten in het kader van SAVE II moeten minimaal twee lidstaten betrokken zijn. Er 
wordt echter naar gestreefd om per project meer dan twee lidstaten te laten deelnemen. 
Deelname is mogelijk voor overheidsorganen, instituten, regionale en plaatselijke instanties, 
particuliere ondernemingen, universiteiten en consultantsbureaus. 
* Acties uit hoofde van de artikelen 2c en 2d - Bevordering van de uitwisseling van 
ervaring 
Artikel 2c voorziet in steun voor door de Commissie voorgestelde maatregelen, terwijl 
artikel 2d betrekking heeft op niet door de Commissie voorgestelde maatregelen. 
Maatregelen waartoe de Commissie het initiatief neemt, kunnen volledig worden 
gefinancierd, terwijl bij de andere maatregelen steunverlening tot 50% mogelijk is. 
In 1996 is een contract gesloten met het EnR-netwerk1, dat zijn werkzaamheden op hel 
gebied van informatieverspreiding, waarmee in 1993 werd begonnen, zal voortzetten. 
SAVE II heeft voor 50% bijgedragen in de kosten van informatieverspreiding, publicaties en 
de organisatie van evenementen. Het EnR-netwerk heeft ook enkele werkzaamheden 
uitgevoerd die volledig door SAVE II zijn gefinancierd. Het gaat onder andere om financiële 
steun voor diverse informatienetwerken, bijvoorbeeld voor DSM, onderwijs, woningbouw, 
openbare gebouwen, opleiding, industrie, enz. Onder het contract valt tevens de ontwikkeling 
van een Internet-site. Het project wordt voor het EnR gecoördineerd door het Ierse 
energiecentrum, maar de ontwikkeling en het onderhoud zijn in handen van CRES uit 
Griekenland. 
In 1997 is gekozen voor een andere benadering bij de verspreiding van informatie, waarbij 
minder op het EnR-netwerk wordt gesteund. SAVE II zal ook verdergaan met ondersteuning 
van diverse conferenties, met name over gespecialiseerde onderwerpen, zoals financiering 
door derden. Deze evenementen hebben een transnationaal karakter. 
Informatie over de lopende en de voltooide SAVE-prqjcctcn is verkrijgbaar via de CORDIS-
database van DG XIII. De informatie wordt om de zes maanden bijgewerkt. 
• Acties uit hoofde van artikel 2e - Toetsing en evaluatie 
Een van de nieuwe acties in het kader van SAVE II betreft de verbetering van de monitoring 
van de energie-efficiëntie op nationaal en communautair niveau. Uit hoofde van het SAVE-
programma werd steun gegeven voor de ontwikkeling van energie-indicatoren. Deze 
EnR is een netwerk van nationale energieagentschappen in Europa. 
SA VEII1997 Jaarverslag 
activiteit wordt gecoördineerd door ADEM E uit Frankrijk, en wordt onder SAVE II 
voorgezet. Een tweede activiteit betreft het MURE II-project, in het kader waarvan een 
uitvoerige catalogus wordt opgesteld van de reeds genomen of geplande maatregelen ter 
bevordering van energiebesparing en -efficiëntie in de Europese Unie, terwijl ook een kosten-
efficiëntieanalyse en een evaluatie worden uitgevoerd van maatregelen op het gebied van 
energie-efficiëntie in vergelijking met andere mogelijkheden voor energievoorziening. Verder 
betreft het nieuwe contract de uitbreiding van de database tot Oostenrijk, Finland en Zweden. 
Ook worden in het kader van MURE strategische studies verricht, zoals de meting van de 
effecten van bouwvoorschriften en het beheer van het stadsverkeer. Als aanvulling op MURE 
is MURE-Territory ontwikkeld, dat planners op regionaal en lokaal niveau moet helpen bij de 
ontwikkeling en de evaluatie van beleid en maatregelen inzake energie-efficiëntie binnen een 
specifiek gebied. 
In 1998 zullen externe deskundigen in alle thematische sectoren van de energie-efficiëntie in 
het kader van SAVE II assistentie verlenen bij de permanente toetsing en evaluatie van de 
acties. 
In de beschikking van de Raad inzake SAVE 11 wordt gesteld dat "het SAVE H-programma 
erop gericht is de energie-intensiteit van de eindvraag te verbeteren met een extra 
procentpunt per jaar boven het percentage dat anders zou zijn gehaald". De nieuwe 
elementen die aan toetsing en evaluatie zijn onderworpen, moeten te zijner tijd duidelijke 
indicaties opleveren over de doelmatigheid van het programma. 
• Acties uit hoofde van artikel 2f - Energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau 
Het opzetten van energieagentschappen op regionaal en plaatselijk niveau en op eilanden 
werd in 1996 in het SAVE Il-programma opgenomen. Regio's en steden beschikken over een 
zeer belangrijk potentieel waarmee de energiestrategie van de Gemeenschap kan worden 
ondersteund, bijvoorbeeld via een substantiële reductie van de C02-emissies door de 
ontwikkeling van regionale kanalen voor plaatselijke en hernieuwbare energiebronnen. 
SAVE II heeft in 1997 31 energieagentschappen - 20 regionale en 11 stedelijke -
gefinancierd. Voor de eerste drie jaar van zijn functioneren ontvangt ieder agentschap van de 
Gemeenschap een financiële bijdrage van 175.000 ecu. De begroting voor deze activiteit 
bedroeg 5.400.000 ecu. Jaarlijks wordt een oproep tot het indienen van voorstellen 
gepubliceerd, die gericht is tot regio's of steden met meer dan 100.000 inwoners. 
Het belangrijkste doel van energiebeheer op regionaal en plaatselijk niveau is de omschrijving 
en de uitvoering van acties ter verbetering van verbruikspatronen, door middel van de 
bevordering van energie-efficiëntie enerzijds en de benutting van lokale en hernieuwbare 
energiebronnen anderzijds. 
Doordat regionale en stedelijke agentschappen voor energiebeheer nauw in contact staan met 
de energieproducenten en de openbare en particuliere energieverbruikers, is het mogelijk om 
problemen van zeer algemene aard aan te pakken, maar ook om activiteiten te ondernemen 
die afgestemd zijn op de plaatselijke situatie, de economische en sociale omstandigheden en 
de omvang van de betrokken gemeenschappen. 
SA VE111997 Jaarverslag 
Deze tcbottom up "-benadering wordt versterkt door een multiplicatoreffect dat met name te 
danken is aan de nauwe samenwerking tussen de agentschappen en aan de uitwisseling van 
informatie en ervaring, inclusief knowhow op technologiegebied. 
Deze actie wordt aangevuld door specifieke verspreidingsactiviteiten, zoals de jaarlijkse 
bijeenkomsten van contractanten, thematische seminars en de publicatie van handleidingen en 
beste praktijken. De Europese Commissie en het Comité van de Regio's organiseren 
gezametüijk een reeks seminars over het thema energie en plaatselijke instanties. De eerste 
twee seminars vonden plaats in Espoo (28 februari 1997) en Bologna (18 april 1997) en 
waren gewijd aan de klimaatverandering en de uitvoering van strategieën voor energie-
efficiëntie. Het derde seminar - Rhodes, 3 oktober 1997 - had als thema plaatselijke 
ontwikkeling en werkgelegenheid, terwijl op het laatste seminar, dat gehouden werd te Lyon 
(24-26 november 1997), gesproken werd over de rol van regio's en steden in energiebeheer. 
Op nationaal niveau zijn zeven workshops georganiseerd in de lidstaten die positief op de 
uitnodiging van de Commissie hebben gereageerd. In deze workshops hebben de met 
middelen van de Commissie opgerichte energieagentschappen, de nationale agentschappen en 
regeringsvertegenwoordigers vruchtbare contacten gelegd, de complementariteit van hun 
maatregelen onderzocht en methodes voor samenwerking en coördinatie uitgewerkt. 
Een studie naar de sociale effecten van energiebeheer (brandstofschaarste) is door het SAVE-
comité goedgekeurd en wordt momenteel uitgevoerd door twaalf agentschappen en 
gecoördineerd door Quercy Energies (Frankrijk). 
• Andere acties 
Op 23 september 1997 heeft de Werkgroep Energie van de Raad het voorstel voor een 
richtlijn inzake geïntegreerde hulpbronnenplanning (RPT)2 besproken. De Commissie 
bestudeert momenteel de opmerkingen die de lidstaten tijdens deze bijeenkomst hebben 
gemaakt. 
Op 15 oktober heeft de Commissie een mededeling3 goedgekeurd, getiteld "Een 
communautaire strategie voor de bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK.) en het 
wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling ervan". De mededeling is toegezonden 
aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van 
de Regio's. Op 8 december 1997 heeft de Raad een resolutie aangenomen naar aanleiding van 
de mededeling. 
Er wordt momenteel gewerkt aan een besluit van de Raad voor de deelname van 
geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa en Cyprus. Het proces zal worden 
bespoedigd, zodat zoveel mogelijk geassocieerde landen in 1998 aan SAVE II kunnen 
deelnemen. 
1RP - Integrated Resource Planning (Geïntegreerde hulpbronnenplanning). of RPT - Rational 
Planning Techniques (Rationele planningtechnieken) 
COM(97)5l4def. 
SA VE II1997 Jaarverslag 
• Herziene richtsnoeren 
In bijlage II zijn de herziene richtsnoeren voor de prioriteiten voor 1998 opgenomen. De 
prioriteiten zijn gebaseerd op de voorstellen van de üdstaten en van de Commissie. 
SAVE II 1997 Jaarverslag 
Bijlage I 
Beknopt statistisch overzicht van SA VEII 
• Financiering in het kader van SA VE II (in ecu) 
Activiteit 
Studies (2a) 
Proefacties (2b) 
Informatie (2c en 2d) 
Toetsing (2e) 
Energiebeheer op regionaal 
en stedelijk niveau 
Totaal 1996 
753.525 
7.424.977 
976.425 
881.000 
5.200.110 
15.236.037 1997 
2.528.893 
6.472.356 
2.179.963 
1.404.042 
5.738.746 
18.324.000 
• Proefprojecten 
Aantal en percentage proefprojecten per onderwerp: 
Onderwerp 
Apparaten 
Gebouwen 
WKK 
Vraagbeheersing 
Onderwijs en opleiding 
Industrie 
Vervoer 
Totaal 1996 
5 (9 %) 
13(23%) 
— 
17(30%) 
4(17%) 
3 (5%) 
14(25%) 
56 1997 
4(10%) 
12(30%) 
1 (2,5 %) 
7(17,5%) 
5(12,5%) 
2 (5 %) 
9 (22,5%) 
40 SAVE II 1997 Jaarverslag 
Bijlage I 
Beknopt statistisch overzicht van SA VE II 
• Financiering in het kader van SA VE II (in ecu) 
Activiteit 
Studies (2a) 
Proefacties (2b) 
Informatie (2c en 2d) 
Toetsing (2e) 
Energiebeheer op regionaal 
en stedelijk niveau 
Totaal 1996 
753.525 
7.424.977 
976.425 
881.000 
5.200.110 
15.236.037 1997 
2.528.893 
6.472.356 
2.179.963 
1.404.042 
5.738.746 
18.324.000 
• Proefprojecten 
Aantal en percentage proefprojecten per onderwerp: 
Onderwerp 
Apparaten 
Gebouwen 
WKK 
Vraagbeheersing 
Onderwijs en opleiding 
Industrie 
Vervoer 
Totaal 1996 
5 (9 %) 
13(23%) 
— 
17(30%) 
4(17%) 
3 (5%) 
14(25%) 
56 1997 
4(10%) 
12(30%) 
1 (2,5 %) 
7(17,5%) 
5(12,5%) 
2 (5 %) 
9 (22,5%) 
40 
9 
Proefprojecten per lidstaat: SA VE II1997 Jaarverslag 
Lidstaat 1996 1 1997 
België 0 2 
Denemarken 3 2 
Duitsland 4 4 
Finland 4 2 
Frankrijk 5 2 
Griekenland 4 4 
Ierland 2 0 
Italië 6 4 
Luxemburg 0 j 
Nederland 7 2^ 
Noorwegen 3 2 
Oostenrijk 3 2_ _ __ 
Portugal 3 3 
Spanje 4 4 
Verenigd Koninklijk 5 3 
Zweden 3 0 
Samenwerkingsverbanden in ~ 3 
de EU 
Totaal 1 56 1 40 
Daar pas in 1997 contracten zijn gesloten voor proefprojecten in het kader van SAVE II, zijn 
deze projecten nog niet voltooid. Voor de proefprojecten van het oorspronkelijke SAVE-
programma is de stand van zaken als volgt: 
Voltooid In uitvocring 
1991 16 0 
1992 46 %_ 
1993 70 4 
1994 39 24 
1995 12 37 
Total 1 183 ~ 1 70 
* stand van zaken september 1997 
SA VE II1997 Jaarverslag 
Bijlage II 
Herziene richtsnoeren 
Actiegebieden van het SAVE !!-^rfl^raninia in 199& 
De uitnodiging tot het indienen van voorstellen in het kader van SAVE II betrof 
tien gebieden, namelijk: 
1. Rationeel energiegebruik in gebouwen. 
2. Rationeel energiegebruik van apparaten. 
3. Rationeel energiegebruik in het vervoer. 
4. Rationeel energiegebruik in de industrie. 
5. Vraagbeheersing en geïntegreerde hulpbronnenplanning. 
6. Onderwijs en opleiding. 
7. Bevordering van warmtekrachtkoppeling. 
8. Oprichting van regionale en lokale energieagentschappen. 
9. Voorlichting. 
10. Studies die gericht zijn op de tenuitvoerlegging van maatregelen in de gehele 
Unie. 
N.B.: 
In tegenstelling tot een proefproject bestrijkt een studie alle lidstaten van de EU en de EER. 
Bovendien heeft een studie een analytisch karakter, terwijl aan een proefproject ook 
operationele aspecten verbonden zijn. 
Werkgebieden voor 1998* 
Gebieden waarvoor in 1998 voorstellen kunnen worden ingediend: 
5.1. PROEFACTEES (Beschikking 96/737/EG (SAVE), PB L 335 van 24.12.1996, blz. 50, artikel 
2b en 2d) 
5.1.1. Rationeel energiegebruik in gebouwen. 
a) Renovatie van oude gebouwen, waarbij maatregelen voor cnergic-clïiciëntie worden 
uitgevoerd. 
b) Systemen voor de veivanging van bouwelementen (b.v. ramen) en de installatie van 
aanvullende elementen voor een grotere energie-efficiëntie. 
c) Financiering door derden in de openbare en particuliere sector. 
d) Energiebeheer in collectieve gebouwen. 
e) Toepassing van ontwerp-instrumenten voor energie-efficiënte gebouwen. 
0 Toegevoegde waarde van het gebruik van certificering voor gebouwen en de energie-
efficiëntie in bouwvoorschriften. 
11 
SAVE II 1997 Jaarverslag 
g) Proefacties voor de bevordering van de vraag naar energie-efficiënte bouwelementen en de 
introductie van zeer efficiënte elementen op de markt, bijvoorbeeld door gezamenlijke 
aankopen te vergemakkelijken, 
h) Demonstratie van nieuwe specificaties, met inbegrip van energie-efficiëntie voor in 
gebouwen gebruikte producten en systemen en veranderingen in aankoopgewoonten, 
waarin rekening wordt gehouden met de kostprijs van energie, 
i) Bevordering van de tenuitvoerlegging van Richtlijn 93/76/EG (PB L 237 van 22.9.1993, 
blz. 28). 
j) Bevordering van de oprichting van dienstverlenende bedrijven op energiegebied in de 
Üdstaten. 
k) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van projecten en programma's 
in de bouwsector. 
5.1.2. Rationeel energiegebruik van apparaten, met inbegrip van energieverbruikende 
toestellen in gebouwen (verwarming, koeling, warmwatertoestellen) 
a) Bevordering van energie-etikettering (opleiding van detailhandelaars, promotie, enz.). 
b) Proefacties om aan het publiek en andere kopers van apparatuur gerichte voorlichting over 
energie te geven. 
c) Proefacties om de vraag naar energie-efficiënte apparatuur te bevorderen en zeer efficiënte 
apparatuur op de markt te introduceren, bijvoorbeeld door collectieve aankopen te 
vergemakkelijken. 
d) Proefacties om de keuze van geschikte, energie-efficiënte apparatuur door installateurs en 
klanten te bevorderen (venvarming, warmwatertoestellen, koelsystemen, enz.). 
e) Efficiënter gebruik van apparaten (in huishoudens, kantoren, restaurants, enz.). 
f) Bevordering van de tenuitvoerlegging van Richtlijn 92/42/EG (PB L 176 van 22.6.1992, 
blz. 17). 
g) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van projecten en programma's 
in de sector apparatuur. 
5.1.3. Rationeel energiegebruik in het vervoer 
a) Energiebesparende verkeersregelingssystemen in steden. 
b) Systemen voor openbaar vervoer (trams, hybride voertuigen, treinen, sneltrams, enz.), met 
name door verbetering van de infrastructuur of bevordering van gedragsverandering. 
Vergroting van het aandeel van het openbaar vervoer ten opzichte van het privé-vervoer in 
het stadsverkeer. Integratie van het openbaar vervoer. 
c) Maatregelen om het gebruik van energie-efficiënt privé-vervoer te bevorderen (fietsen, 
rijwielen met elektrische aandrijving, enz.) met name door verbetering van de 
infrastructuur of bevordering van gedragsverandering. 
d) Beheersystemen op het gebied van het goederenvervoer. 
e) Beheersystemen op het gebied van het luchtvervoer. 
f) Betere verbindingen tussen de diverse vervoertakken. 
g) Systemen voor rekeningrijden in Europese steden. 
h) Vervoerdiensten voor forenzen (park and ride, carpooling, vervoerplannen voor grote 
ondernemingen), 
i) Wagenparkbeheer (vrachtwagens, bussen, touringcars, taxi's, enz.), 
j) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van projecten en programma's 
in de vervoersector. 
5.1.4. Rationeel energiegebruik in de industrie. 
12 
SA VE II 1997 Jaarverslag 
a) Het ontwikkelen van nationale systemen voor het vaststellen van doelstellingen en tic 
bewaking van de verwezenlijking daarvan, met name door proefprogrammas. 
b) Het ontwikkelen van systemen (aankopen, LCC-methodes, enz.) ter bevordering van 
investeringen in energie-efficiënte apparatuur (waaronder gezamenlijke acties voor de 
aankoop van energie-efficiënte industriële apparatuur en specificaties voor energie-
efficiëntie ten aanzien van in de industrie gebruikte producten en systemen, veranderingen 
in aankoopgewoonten). 
c) Totstandbrenging van systemen voor de verspreiding van de beste beschikbare 
technologieën voor industriële processen en installaties. 
d) Integratie van energie-efficiëntie in het milieubeheer en systemen voor kwaliteitsbeheer. 
e) Analyse van de belemmeringen voor energie-efficiëntie in de industrie en demonstratie van 
mogelijke oplossingen. 
f) Bevordering van de tenuitvoerlegging van Richtlijn 93/76/EG (PB L 237 van 22.9.1993, 
blz. 28). 
g) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van projecten en programma's 
in de industrie. 
5.1.5. Vraagbeheersing en geïntegreerde hulpbronnenplanning. 
a) Proefprogramma's op het gebied van vraagbeheersing. 
b) Acties voor vraagbeheersing met financiering door derden. 
c) Bewaking van de belasting en van de verbetering van het eindverbruik van elektriciteit, 
met name voor huishoudelijke apparatuur en verlichting. 
d) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van projecten en programma's 
op het gebied van vraagbeheersing. 
5.1.6. Onderwijs en opleiding. 
Er wordt op gewezen dat opleidingsacties in het reguliere onderwijs ook dit jaar niet in 
aanmerking komen voor steun uit hoofde van deze rubriek. 
a) Ontwikkeling van onderwijsmateriaal (met name multimediamateriaal) voor 
gespecialiseerde groepen (architecten, docenten, energiebeheerders, cursusleiders, enz.) of 
gespecialiseerde opleidingen (universiteiten enz.). 
b) Ontwikkeling van onderwijsmateriaal (met name multimediamateriaal) voor scholen en 
centra voor beroepsopleiding. 
c) Bevordering van energie-efficiëntie in het midden- en kleinbedrijf (MKB) via onderwijs- en 
opleidingssystemen. 
5.1.7. Warmtekrachtkoppeling. 
a) Niet-technologische projecten voor de beoordeling van energiebesparingen door WKK-
installaties in de industrie en de bouwsector. 
b) Analyse van de belemmeringen op het gebied van wet- en regelgeving voor de uitbreiding 
van gecentraliseerde en gedecentraliseerde WKK en voorstellen voor mogelijke 
oplossingen binnen de nieuwe geliberaliseerde energiemarkt, tegen de achtergrond van 
artikel 8 van Richtlijn 96/92/EG (PB L 327 van 30.1.1997, blz. 20). 
c) Proefacties voor de invoering van financiering door derden op het gebied van WKK. 
d) Instrumenten en methodes voor de analyse van de effecten van WKK-projecten en 
-programma's. 
5.1.8. Oprichting van plaatselijke en regionale energieagentschappen. 
13 
SA VE 11 1997 Jaarverslag 
Kandidaten die voorstellen indienen voor de oprichting van energieagentschappen, moeten de 
speciaal aan dit thema gewijde brochure aanvragen, tezamen met het speciale formulier dat 
voor de indiening van voorstellen moet worden gebruikt. 
5.1.9. Voorlichting. 
De activiteiten voor de bevordering van energie-efficiëntie als zodanig of van concepten, 
zoals financiering door derden, die direct verband houden met de bevordering van energie-
efficiëntie. Dergeüjke activiteiten zijn bijvoorbeeld conferenties, seminars, workshops, de 
productie van publicaties en van elektronisch materiaal (b.v. databases, CD-ROM's), en 
kunnen betrekking hebben op een brede reeks thema's. Op dit gebied zijn er geen 
vastomlijnde prioriteiten, maar de activiteit moet wel een transnationaal karakter hebben. 
Prioriteiten: 
Op de bovengenoemde gebieden is de Commissie vooral geïnteresseerd in projecten op de 
gebieden WKKt vervoer, energiegebruik in gebouwen en energiegebruik in de industrie. 
5.2. STUDIES EN SOORTGELIJKE ACTIES DIE GERICHT ZIJN OP DE 
TENUITVOERLEGGING EN VOLTOOIING VAN COMMUNAUTAIRE 
MAATREGELEN TER VERBETERING VAN DE ENERGIE-EFFICIËNTIE. 
(Artikel 2, onder a), van Beschikking 96/737/EG inzake het SAVE-programma, PB L 335 
van 24.12.1996, blz. 50). 
5.2.1. Prioritaire studies als feitelijke en analytische ondersteuning voor de 
ontwikkeling van beleidsacties in 1998. 
a) Koelkasten en diepvriezers4 - Herziening van de etikettering (Richtlijn 94/2/EG, PB L 45 
van 17.2.1994, blz. 1) en minimumnormen inzake energie-efficiëntie (Richtlijn 96/57/EG, 
PB L 236 van 18.9.1996, blz. 36) overeenkomstig die richtlijnen. 
b) Warmwatertoestellen2 - Voorbereiding van etikettering en andere maatregelen van de Unie 
voor warmwatersy sternen. 
c) Wasmachines (voor kleding)2 - Herziening van de etikettering (Richtlijn 95/12/EG, PB 
L 136 van 25.6.1995, blz. 1) en de vrijwillige overeenkomsten die met CECED zijn 
gesloten over energie-efficiëntie van wasmachines. 
d) AfÀvasmachines - Technische/economische analyse ter ondersteuning van de besprekingen 
over een vrijwillige overeenkomst. 
e) Variabele snelheidsregeling voor elektrische motoren2 - Omschrijving van EU-maatregelen 
en -programma's (etikettering, vrijwillige overeenkomsten, efficiëntienormen, 
specificaties) teneinde tot veranderingen op de markt komen. 
f) Pompen2 - Inventarisatie van EU-maatregelen (etikettering, vrijwillige overeenkomsten, 
efficiëntienormen, specificaties) teneinde tot veranderingen op de markt voor pompen te 
komen, en de kosten/baten van de invoering van de aanbevolen maatregelen. 
g) Geïntegreerde hulpbronnenplanning in een veranderende markt - Analyse en bijwerking 
van IRP en DSM in de geliberaliseerde interne markt voor energie. 
In deze studies moeten de kenmerken van de huidige markt worden beschreven en een schatting 
worden gegeven van het besparingspotentieel, de kosten en baten van de diverse toestellen en het 
beleid, alsmede een analyse van het effect op het energieverbruik, CO.>-emissies en de 
belanghebbende partijen. 
14 
SA VE II 1997 Jaarverslag 
5.2.2. Studies die voor de Commissie nuttig kunnen zijn bij het toetsen van de huidige 
acties en het ontwikkelen van nieuwe maatregelen. 
a) Apparaten - Monitoring van de energie-efficiëntie van koelkasten, diepvriezers, 
droogtrommels en wasmachines die in de Unie worden verkocht. 
b) Particulier vervoer - Factoren die van invloed zijn op het gebruik van vormen van 
particulier vervoer (in de stad) die weinig energie verbruiken, met name het gebruik van 
fietsen. Inventarisatie van de meest doelmatige beleidsmaatregelen om deze vervoerwijzen 
te bevorderen. 
c) Elektrische ventilatoren en compressoren - Studies die gericht zijn op de uitvoering van 
communautaire maatregelen en de verandering van de markt voor elektrische ventilatoren 
en compressoren. 
d) Overeenkomsten op lange termijn - Analyse van de mogelijke energiebesparing in de Unie 
door middel van overeenkomsten op lange termijn ter bevordering van energie-efficiëntie 
in de industrie en de tertiaire sector; verslag over de acties die in de lidstaten zijn gevoerd 
en evaluatie van de doelmatigheid daarvan. 
e) Energie en menselijk gedrag - Analyse van energie-efficiëntie-aspecten waarop het 
menselijk gedrag van invloed is, onderzoek naar de bestaande kennis over dit onderweip in 
de lidstaten en definitie van de informatietypen en -middelen die noodzakelijk zijn voor een 
doelmatige communicatie over energie-efficiëntie. 
f) Warmtekrachtkoppeling/stadsverwarming - Analyse van de effecten van de liberalisering 
van de elektriciteitsmarkt op grote centrale installaties voor WKK en stadsverwarming en 
-koeling (voor gemeenten of grote regio's). 
g) Vervoer - Overzicht van maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie in de 
vervoersector in de programma's van de EU. 
15 

ISSN 0254-1513 
COM(98) 458 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 14 15 16 
Catalogusnummer : CB-CO-98-468-NL-C 
ISBN 92-78-38345-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
A (o