VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ - DE WERKING VAN RICHTLIJN 98/34/EG IN DE PERIODE 1995 - 1998

INHOUDSOPGAVE

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ DE WERKING VAN RICHTLIJN 98/34/EG IN DE PERIODE 1995 - 1998

1. SAMENVATTING

2. INLEIDING

3. DEEL I: DE INFORMATIEPROCEDURE VOOR NORMEN

3.1. Inleiding

3.2. Beknopte beschrijving van de procedure

3.3. De werking van de informatieprocedure in de periode 1995-1998

3.4. Ontwikkelingen in de normalisatieactiviteiten

3.5. Kwaliteit van de aanmeldingen door nationale normalisatieorganisaties.

3.6. Gebruik van de in het kader van de procedure verkregen informatie.

3.7. Informatie over normalisatiewerkzaamheden in algemene zin

3.8. Opdrachten voor programmering en normalisatie

3.9. Maatregelen ter verbetering van de procedure

3.10. Conclusies

4. DEEL II: DE KENNISGEVINGSPROCEDURE OP HET GEBIED VAN TECHNISCHE VOOSCHRIFTEN IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP

4.1. Inleiding

4.2. Beschrijving van de procedure

4.2.1.1. Korte beschrijving van procedure 98/34 met betrekking tot technische voorschriften

4.2.2. Wijzigingen die bij Richtlijn 94/10/EG zijn aangebracht in procedure 83/189

4.3. Toepassing van de procedure

4.3.1. Volume van de kennisgevingen

4.3.1.1. Algemene tendens

4.3.1.2. Verdeling per land

4.3.1.3. Verdeling per sector

4.3.2. Gebruik van de spoedprocedure

4.3.3. Reacties van de Commissie

4.3.3.1. Algemene tendens

4.3.3.2. Uitvoerig gemotiveerde meningen

4.3.3.3. Opmerkingen

4.3.3.4. Voornemen om een voorstel voor een dwingend communautair besluit voor te stellen, vast te stellen of bij de Raad in te dienen - standstill-besluit.

4.3.4. Reacties van de lidstaten

4.3.5. Behandeling van inbreuken

4.3.6. Gevolgen van de procedure

4.3.6.1. Vergaderingen van comité 98/34

4.3.6.2. Pakketvergaderingen

4.3.6.3. Vergaderingen met de centrale eenheden van de lidstaten

4.3.6.4. Ad hoc vergaderingen

4.4. Factoren die hebben bijgedragen tot het hoge aantal kennisgevingen

4.4.1. Diverse factoren

4.4.2. De jurisprudentie van het Hof van Justitie

4.4.2.1. Arresten wegens niet-nakoming

4.4.2.2. Arresten naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing

4.4.3. De Nederlandse inhaaloperatie voor niet-aangemelde technische voorschriften

4.5. Maatregelen voor de verbetering van de transparantie en de informatie aan het bedrijfsleven

4.6. Conclusies en vooruitzichten

5. DEEL III: UITWISSELING VAN INFORMATIE OVER TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN TUSSEN DE GEMEENSCHAP EN DE EVA-LANDEN

5.1. Inleiding

5.2. Beschrijving van de procedure

5.3. Toepassing van de procedure

5.3.1. Volume van de kennisgevingen en verdeling per sector

5.3.2. Reacties

5.3.2.1. Opmerkingen van de Commissie over kennisgevingen van de EVA

5.3.2.2. Opmerkingen van de EVA over de kennisgevingen van de Gemeenschap

5.4. Conclusies en perspectieven

6. BIJLAGEN

6.1. Tabel I - Verdeling van het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden per jaar tussen 1991 en 1998

6.2. Tabel IIa - Verdeling van het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden in 1995

6.3. Tabel IIb - Verdeling van het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden in 1996

6.4. Tabel IIc - Verdeling van het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden in 1997

6.5. Tabel IId - Verdeling van het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden in 1998

6.6. Tabel IIIa: Verdeling per land van aangemelde nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau in 1995

6.7. Tabel IIIb: Verdeling per land van aangemelde nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau in 1996

6.8. Tabel IIIc: Verdeling per land van aangemelde nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau in 1997

6.9. Tabel IIId: Verdeling per land van aangemelde nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau in 1998

6.10. Tabel IV a - De tien belangrijkste subsectoren voor nieuwe nationale normalisatiewerkzaamheden in 1995

6.11. Tabel IV b - De tien belangrijkste subsectoren voor nieuwe nationale normalisatiewerkzaamheden in 1996

6.12. Tabel IV - c - De tien belangrijkste subsectoren voor nieuwe nationale normalisatiewerkzaamheden in 1997

6.13. Tabel IV d - De tien belangrijkste subsectoren voor nieuwe nationale normalisatiediensten in 1998

6.14. Tabel V - Toepassing van artikel 4 (Verzoek om samenvoeging met nationale normalisatiewerkzaamheden en verzoek om opstelling van een Europese norm)

6.15. Tabel VI a - Normalisatiewerkzaamheden waarmee de Europese normalisatieorganisaties in 1995 zijn belast

6.16. Tabel VI b - Normalisatiewerkzaamheden waarmee de Europese normalisatieorganisaties in 1996 zijn belast

6.17. Tabel VI c - Normalisatiewerkzaamheden waarmee de Europese normalisatieorganisaties in 1997 zijn belast

6.18. Tabel VI d -Normalisatiewerkzaamheden waarmee de Europese normalisatieorganisaties in 1998 zijn belast

6.19. Tabel VII - Aantal door de lidstaten gedane kennisgevingen van technische voorschriften in de periode 1995 - 1998

6.20. Tabel VIII - Percentage door de lidstaten gedane kennisgevingen van technische voorschriften in de periode 1995 - 1998

6.21. Tabel IX - Verdeling per sector van de door de EU-lidstaten aangemelde ontwerpen (1995)

6.22. Tabel X - Verdeling per sector van de door de EU-lidstaten aangemelde ontwerpen (1996)

6.23. Tabel XI - Verdeling per sector van de door de EU-lidstaten aangemelde ontwerpen (1997)

6.24. Tabel XII - Verdeling per sector van de door de EU-lidstaten aangemelde ontwerpen (1998)

6.25. Tabel XIII - Opmerkingen over door Noorwegen en Zwitserland aangemelde ontwerpen in 1995

6.26. Tabel XIV - Verdeling per sector van de door Noorwegen en Zwitserland aangemelde ontwerpen in 1995

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

DE WERKING VAN RICHTLIJN 98/34/EG IN DE PERIODE 1995 - 1998

1. SAMENVATTING

Dit verslag over de resultaten van de toepassing van richtlijn 98/34/EG [1] in de periode van 1995 tot 1998, dat wordt opgesteld overeenkomstig artikel 11 van de richtlijn, is een belangrijke bron van informatie voor het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité.

[1] Richtlijn 83/189/EEG is, na te zijn gewijzigd bij de Richtlijnen 88/182/EEG en 94/10/EG, gecodificeerd bij Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften (PB L 204 van 21.7.1998, blz. 37). Deze richtlijn is op 5 augustus 1998 in werking getreden en komt in de plaats van de voorgaande richtlijnen. In verband daarmee en omwille van de leesbaarheid van dit verslag zijn verwijzingen naar Richtlijn 83/189/EEG vervangen door verwijzingen naar Richtlijn 98/34/EG.

Het verslag bestaat uit drie delen: de informatieprocedure op het gebied van normen (beknopte beschrijving van de procedure, analyse van de statistische gegevens, kwaliteit van de kennisgevingen en het gebruik dat ervan wordt gemaakt, opdrachten aan de Europese normalisatieorganisaties); de kennisgevingsprocedure op het gebied van technische voorschriften in de Europese Gemeenschap ( ontwikkeling van de procedure, uitgewisselde informatie, reacties van de Commissie en de lidstaten, gevolgen van de procedure, factoren die hebben bijgedragen tot de stijging van het aantal aangemelde ontwerpen, maatregelen ter verbetering van de voorlichting van het bedrijfsleven); en tenslotte, de procedure voor uitwisseling van informatie over technische voorschriften tussen de Gemeenschap en de EVA-landen.

Aan de hand van dit verslag kan de rol van richtlijn 98/34/EG gedurende de betrokken periode worden beoordeeld, met name als instrument ter voorkoming van belemmeringen voor het intracommunautaire handelsverkeer. In het verslag zijn de resultaten verwerkt van de dialoog tussen de Commissie en de lidstaten en tussen de lidstaten onderling, terwijl ook de totstandbrenging van een informatienetwerk tussen de Europese en de nationale normalisatieorganisaties een centraal element vormt.

Het verslag beoogt de informatie op dit gebied in de gehele Europese Unie te verspreiden en het bedrijfsleven ertoe aan te zetten om gebruik te maken en profijt te trekken van de procedure van de richtlijn.

2. INLEIDING

1. Dit verslag over de resultaten van de toepassing van richtlijn 98/34/EG in de periode van 1995 tot 1998, is een belangrijke bron van informatie voor het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité; het wordt opgesteld overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 83/189/EEG, als gewijzigd bij Richtlijn 88/182/EEG en Richtlijn 94/10/EG, en gecodificeerd bij Richtlijn 98/34/EG.

2. Richtlijn 98/34/EG, die ten doel heeft het ontstaan van belemmeringen voor het intracommunautaire handelsverkeer te voorkomen, heeft een fundamentele rol gespeeld bij de vorming van de interne markt, door de totstandbrenging van een dialoog tussen de Commissie en de lidstaten, de bevordering van de samenwerking tussen de lidstaten onderling en de oprichting van een informatienetwerk tussen de Europese en de nationale normalisatie-organisaties.

3. De wijzigingen die in de richtlijn zijn aangebracht, met name tijdens de in dit verslag behandelde periode, in combinatie met de jurisprudentie van het Hof van Justitie, hebben tot dit resultaat bijgedragen en de transparantie, de dialoog, de preventie en de onderlinge controle, die het systeem vanaf het begin hebben gekenmerkt, verbeterd.

4. Het verslag over de werking van dit instrument in de periode 1995-1998 omvat 3 delen:

4.1. De informatieprocedure op het gebied van normen.

Na een beknopte beschrijving van de procedure op het gebied van normen, wordt de werking van de procedure in de jaren 1995 t/m 1998 besproken, waarbij tevens een aantal statistische gegevens wordt geanalyseerd. Het verslag behandelt tevens de kwaliteit van de kennisgevingen, het gebruik dat ervan is gemaakt en de opdrachten aan de Europese normalisatie-organisaties, te weten de Europese Commissie voor normalisatie (CEN), het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (CENELEC) en het Europees Instituut voor telecommunicatienormen (ETSI). Dit hoofdstuk wordt afgesloten met een overzicht van de gerealiseerde verbeteringen en de verdere mogelijkheden voor verbetering.

4.2. De kennisgevingsprocedure op het gebied van technische voorschriften in de Europese Gemeenschap.

In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling van de procedure van Richtlijn 98/34/EG op het gebied van de technische nationale regelgeving beschreven. Er wordt nader ingegaan op de informatiestromen, met name de diverse reacties van de Commissie en de lidstaten, het gevolg dat in de verschillende gevallen aan de procedure is gegeven en de resultaten van de procedure. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de factoren die ertoe hebben bijgedragen dat het aantal aangemelde ontwerpen is gestegen, en aan de maatregelen die zijn genomen om de voorlichting aan het bedrijfsleven te verbeteren.

4.3. De uitwisseling van informatie over technische voorschriften tussen de Gemeenschappen en de EVA-landen.

In 1994 is de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER-overeenkomst) in werking getreden. In die overeenkomst zijn de bepalingen van Richtlijn 98/34/EG in aangepaste vorm overgenomen. Zwitserland, dat weliswaar geen partij is bij de EER-overeenkomst, neemt nog steeds deel aan de informatie-uitwisseling met de Gemeenschap, en zet daarmee vrijwillig de praktijk voort die werd ingevoerd in het kader van de Overeenkomst tussen de lidstaten van de EVA en de Europese Economische Gemeenschap betreffende een procedure voor uitwisseling van informatie op het gebied van technische voorschriften [2].

[2] Besluit van de Raad van 24 september 1990 betreffende de sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap, enerzijds, en de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland, de Republiek IJsland, het Koninkrijk Noorwegen, het Koninkrijk Zweden en de Zwitserse Bondsstaat, anderzijds, inzake de vaststelling van een procedure voor de uitwisseling van informatie op het gebied van technische voorschriften, PB L 291 van 23.10.1990. Deze overeenkomst was 2 jaar geldig en liep af op 1 november 1992. Zij is verlengd voor de periode tussen november 1992 en december 1993 door middel van bilaterale overeenkomsten in de vorm van briefwisselingen.

In dit deel wordt de informatie-uitwisseling tussen deze landen en de Gemeenschap besproken.

3. DEEL I: DE INFORMATIEPROCEDURE VOOR NORMEN

3.1. Inleiding

5. Dit deel heeft betrekking op de informatieprocedure op het gebied van normalisatie in de zin van de artikelen 2 tot en met 7 van Richtlijn 98/34/EG. Daarin is bepaald dat de nationale normalisatie-instellingen de Commissie, de Europese normalisatie-instellingen en de overige, nationale normalisatie-instellingen in kennis dienen te stellen van de onderwerpen waarvoor zij besloten hebben een norm op te stellen of te wijzigen. Na een beknopte beschrijving van de procedure wordt de werking in de jaren 1995 tot en met 1998 uiteengezet. Deze uiteenzetting gaat vergezeld van een statistische analyse. Het verslag behandelt eveneens de kwaliteit van de meldingen, de wijze waarop ervan gebruik wordt gemaakt en de opdrachten die worden gegeven aan Europese normalisatie-instellingen, te weten de Europese Commissie voor normalisatie (CEN), het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (CENELEC) en het Europees Instituut voor telecommunicatienormen (ETSI). Dit hoofdstuk wordt afgesloten met een gedeelte over reeds gerealiseerde en mogelijke verdere verbeteringen.

3.2. Beknopte beschrijving van de procedure

6. In de praktijk is op 1 januari 1985 een begin gemaakt met de toepassing van de informatieprocedure voor normen. Sinds de vaststelling van Richtlijn 94/10/EG, waarbij Richtlijn 83/189/EEG werd gewijzigd, heeft de kennisgevingsplicht uitsluitend betrekking op nieuwe normalisatiewerkzaamheden. Zij geldt niet langer de overige bijwerkingen van de nationale normalisatieprogramma's, namelijk de ontwerpen voor openbaar onderzoek en de vaststelling van nationale normen.

De nationale normalisatie-instellingen (ook die van de EVA-landen) die lid zijn van de CEN en het CENELEC, sturen de noodzakelijke gegevens naar de centrale secretariaten van de CEN en het CENELEC. De verzamelde gegevens worden periodiek doorgezonden aan de Commissie en aan alle leden van de CEN en het CENELEC, die ze verder verspreiden onder de belanghebbenden om hun de gelegenheid te geven te reageren. De gegevens worden eveneens bestudeerd door de bevoegde instanties van de CEN en het CENELEC (centrale secretariaten, technische bureaus enz.) en door de diensten van de Commissie.

Tussen de Europese Commissie en de CEN en het CENELEC zijn de nodige jaarlijkse overeenkomsten gesloten om de technische uitvoering van de informatieprocedure voor normen te waarborgen.

7. Het Europees Instituut voor telecommunicatienormen (ETSI) is automatisch betrokken bij de informatieprocedure op het gebied van normen. In de praktijk beperkt zich deze deelname evenwel tot het ontvangen en bestuderen van gegevens die worden ontvangen van de leden van de CEN en het CENELEC en door de centrale secretariaten van deze beide organisaties worden doorgezonden. Het ETSI kent geen nationale normalisatie-instituten in de zin van de definitie uit artikel 1 van Richtlijn 98/34/EG. De gegevens over de uitwerking op nationaal niveau van technische specificaties op het gebied van telecommunicatie worden in principe verspreid via de informatieprocedure voor technische voorschriften (in het geval van wetgeving) of via de leden van de CEN en het CENELEC (op vrijwillige basis). Zoals in het vorige verslag reeds werd opgemerkt, mag worden verondersteld dat de normalisatiewerkzaamheden op telecommunicatiegebied op nationaal niveau beperkt van omvang zijn, omdat de programma's van het ETSI een groot aantal onderwerpen omvatten en voor elk van die onderwerpen de interne regel van de status quo van toepassing is.

Dit deel van het verslag heeft derhalve uitsluitend betrekking op de door de leden van de CEN en het CENELEC aangemelde activiteiten. De betrokken organisaties worden genoemd in bijlage II van Richtlijn 98/34/EG.

3.3. De werking van de informatieprocedure in de periode 1995-1998

8. Zoals in het vorige verslag reeds werd opgemerkt, heeft de CEN in januari 1993 de vereenvoudigde procedure ingevoerd. Het betreft de procedure die is omschreven in het Commissievoorstel van 1992, dat ten grondslag lag aan Richtlijn 94/10/EG. Dankzij deze vereenvoudiging kon het centrale secretariaat de informatiestroom beter beheersen en vorm en inhoud van bepaalde meldingen beter bestuderen. Deze vereenvoudiging bood eveneens de mogelijkheid om te beschikken over volledige en realistische statistieken met betrekking tot nieuwe werkzaamheden.

In oktober 1996 heeft de CEN voor de aanmeldingen de ICS-classificatie ingevoerd; dit is een internationale classificatie van de ISO van de verschillende gebieden, vooral industriële gebieden, die onder de normen vallen. In 1998 was deze precisering al in circa 22% van de aanmeldingen opgenomen.

Het uitwisselen van ontwerpnormen voor openbaar onderzoek, waarbij het de gehele tekst betreft, vindt sinds begin 1993 per geval plaats in overleg tussen de betrokken organisaties en in de geest van de in artikel 3 van Richtlijn 98/34/EG bedoelde participatie.

9. Het CENELEC heeft zijn eigen interne procedure, de zogeheten "Vilamoura"-procedure, verbeterd door na afloop van deze procedure zo nodig de in Richtlijn 98/34/EG bedoelde informatieprocedure te volgen. Volgens de "Vilamoura"-procedure moet elk lid van het CENELEC zo spoedig mogelijk, in het allereerste stadium, elke wens en/of voornemen voor activiteiten op het gebied van normalisatie aanmelden. Wanneer één enkel ander lid binnen een termijn van drie maanden reageert, is dat voldoende voor het laten ingaan van een status-quo-periode. Deze kan slechts worden opgeheven door het hoogste technische orgaan van het CENELEC, te weten het Technisch Bureau. Wanneer dit orgaan vaststelt dat het niet opportuun is om op Europees niveau te werken, en toestemming geeft voor het uitwerken op nationaal niveau van de aangemelde activiteit, wordt deze activiteit een nationaal initiatief in de zin van Richtlijn 98/34/EG. De aanmeldingen met betrekking tot deze laatste initiatieven worden vervolgens ieder kwartaal verspreid binnen de in Richtlijn 98/34/EG genoemde grotere kring van deelnemers.

Als gevolg van deze specifieke aanmeldingsprocedure van CENELEC en gezien het feit dat het CENELEC alleen bevoegd is voor de elektrotechnische sector, is het aantal aanmeldingen van CENELEC-leden in het kader van Richtlijn 98/34/EG vrij laag gebleven, en hebben de statistische gegevens in dit verslag hoofdzakelijk betrekking op de werkzaamheden van de CEN-leden.

Op uitdrukkelijk verzoek van de diensten van de Commissie uit 1996, heeft CENELEC bevestigd dat bovengenoemde gecombineerde procedure goed functioneerde en dat zijn leden zich er aan hielden. Het is overigens jammer dat de informatie uit de "Vilamoura"- procedure niet naar buiten toe wordt verspreid, zoals die uit de procedure van de richtlijn, maar hoofdzakelijk binnen de kring van CENELEC-leden blijft. Door alle kennisgevingen in één enkel register op te nemen zou de transparantie worden verbeterd. Deze mogelijkheid verdient daarom nadere studie.

10. De statistieken in de jaarverslagen van de CEN en het CENELEC, geven een algemeen overzicht van de activiteiten op het gebied van normalisatie die in de jaren 1995 tot en met 1998 zijn aangemeld.

De gegevens over de nieuwe werkzaamheden laten daarbij de meest recente tendensen in de normalisatieactiviteiten zien. Deze cijfers kunnen vanuit drie complementaire invalshoeken worden bestudeerd:

- uitgesplitst per activiteitenniveau (nationaal, Europees of internationaal) of naar ontwikkeling van activiteiten op elk niveau;

- uitgesplitst per land;

- uitgesplitst per activiteitensector en -subsector.

11. Zoals aangegeven in de voorgaande verslagen dienen de statistieken om de volgende redenen met enige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd:

- in de statistieken over 1992 en de jaren daarvoor is het relatief grote aantal nieuwe activiteiten dat zonder voorafgaande melding rechtstreeks werd gemeld in de fase van het openbare onderzoek niet verwerkt. Deze laattijdige kennisgevingen waren overigens in strijd met de door de CEN en het CENELEC gehanteerde regels;

- een nieuwe activiteit op Europees niveau kan een groter gebied bestrijken dan een activiteit op nationaal niveau;

- ten gevolge van onderlinge verschillen in werkwijze worden nieuwe normalisatiewerkzaamheden niet altijd in een even vroeg stadium door de leden van CEN en CENELEC aangemeld.

De toetreding van drie nieuwe lidstaten per 1 januari 1995 is eveneens een factor die een vergelijking tussen de gegevens van vóór en na die datum bemoeilijkt.

Voorts zij erop gewezen dat de aanmeldingen voor regulariseringsdoeleinden van Frankrijk in 1995 niet in de aangehechte statistieken zijn opgenomen. Op basis van gegevens van AFNOR is een raming gemaakt van het aantal regulariseringen (namelijk 62% van het totale aantal van 1342).

3.4. Ontwikkelingen in de normalisatieactiviteiten

12. Deze voorbehouden in aanmerking nemend, kan op basis van de tabellen I, II, III en IV van de bijlage bij dit verslag een aantal constateringen met betrekking tot de ontwikkeling van de normalisatie op internationaal, Europees en nationaal niveau worden gedaan.

- Het totale aantal nieuwe werkzaamheden op deze drie niveaus ligt sinds 1993 steeds rond de 4.500 eenheden, na twee jaar van snelle groei in 1991 en 1992.

- Op nationaal niveau bedroeg het aantal nieuwe initiatieven in de periode 1995-1998 gemiddeld 1.620 eenheden per jaar, wat een daling betekent ten opzichte van het gemiddelde van 2.000 over de periode 1992-1994. Het aandeel van de zuiver specifieke werkzaamheden in dit aantal bedraagt nog steeds circa 95%.

- Het aantal nieuwe initiatieven op Europees niveau is sinds 1993 sterk gedaald ten opzichte van de twee jaren daarvoor, zowel in de elektriciteitssector als in de andere sectoren.

- Op internationaal niveau zet de neergaande lijn zich voort (gemiddeld 1.122 eenheden per jaar tegen 2.189 in de periode 1992-1994).

- Wat de verdeling per lidstaat betreft, blijkt uit de tabellen IIIa t/m IIId dat gemiddeld 50% van de nieuwe werkzaamheden op nationaal niveau op het conto van Duitsland of Frankrijk moet worden geschreven. Wat dit laatste land betreft geldt dat dit cijfer in 1998 op gelijk niveau (d.w.z. 10%) is gekomen met dat van de drie andere grote lidstaten wat kennisgevingen betreft.

- De tien belangrijkste subsectoren van nationale werkzaamheden zijn aangegeven in de tabellen onder IV. In 1995 vallen omvangrijke activiteiten waar te nemen op het gebied van lucht- en ruimtevaart en chemische producten. In 1996 en 1997 trekken in hoofdzaak de nieuwe nationale activiteiten op het gebied van voedingsmiddelen en klein mechanisch gereedschap de aandacht. De sector levensmiddelen blijft in 1998 op kop liggen.

3.5. Kwaliteit van de aanmeldingen door nationale normalisatieorganisaties.

13. In de vorige verslagen merkt de Commissie op dat er nog problemen waren met de naleving van de aanmeldingstermijn en met de intrinsieke kwaliteit van de verstrekte informatie. De Commissie drong aan op extra inspanningen op nationaal en Europees niveau om een oplossing te vinden voor deze onbevredigende situatie. Vanaf de aanvang van de periode 1995-1998 is daar het nodige aan gedaan, zodat de kwaliteit van de kennisgevingen kon worden verbeterd. Deze verbetering is overigens niet vanzelfsprekend, maar het resultaat van de voortdurende inspanningen van de centrale eenheid van de CEN en haar partners op nationaal niveau.

14. In de eerste plaats heeft de centrale eenheid van de CEN in mei 1995 een gebruikershandleiding voor haar leden uitgegeven waarin duidelijke interne regels zijn gedefinieerd die de nauwkeurigheid, duidelijkheid en betrouwbaarheid van de aanmeldingen moeten waarborgen. In de handleiding wordt bovendien beschreven hoe een lid aan de werkzaamheden van een ander lid kan deelnemen. Voor alle correspondenten werd een maand later een dag georganiseerd die in het teken stond van opleiding en uitwisseling van ervaring. Voorts vonden bilaterale contacten plaats naar aanleiding van aanmeldingen van twijfelachtige kwaliteit. In dit verband is bij de centrale eenheid van de CEN een helpdesk opgezet waar de indieners van gegevens terechtkonden met al hun vragen.

15. Ondanks deze maatregelen werd in 1998 nog steeds circa 20% van de aanmeldingen laattijdig ingediend, tegenover 23% in 1994. De relatieve verbetering is vooral te danken aan het feit dat in 1998 slechts 14% van deze laattijdige aanmeldingen aan het eind van de fase van openbaar onderzoek werd ontvangen. Een extra inspanning is nodig, willen de uitgangspunten van de in de richtlijn omschreven informatieprocedure niet in gevaar komen. Laattijdige aanmelding kan een belemmering vormen voor rechtstreekse deelname aan de werkzaamheden van andere normalisatie-instellingen en voor het in een vroeg stadium overbrengen van opmerkingen.

16. Ook de duidelijkheid van de beschrijving van de ontwerpen laat, ondanks een lichte verbetering tussen 1995 en 1998, nog steeds te wensen over. In 1995 bevatte 55% van de aanmeldingen behalve de titel geen nadere beschrijving. Hoewel dat percentage in 1998 tot ongeveer 31% is gedaald, is het nog steeds hoog. Het betreft hoofdzakelijk aanmeldingen van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Finland en Oostenrijk. Bij de onduidelijkheden voor andere aanmeldingsgegevens gaat het vooral om een onjuiste indeling van de activiteitensector, zij het dat ook op dit punt in de periode 1995-1998 verbetering is opgetreden. Bovendien hebben de diensten van de Commissie twijfels ten aanzien van het ontbreken van banden tussen bepaalde nieuwe werkzaamheden en de werkzaamheden in Europees of internationaal verband.

17. Het CENELEC beschikt niet over een gedetailleerde analyse zoals die van de centrale eenheid van de CEN. Gezien de interne "Vilamoura"-procedure, die vrij stringente aanmeldingsregels behelst, en rekening houdend met de kleinere volumes, mag worden verondersteld dat de kwaliteit van de door CENELEC-leden gedane aanmeldingen op zijn minst bevredigend is.

3.6. Gebruik van de in het kader van de procedure verkregen informatie.

18. Vanwege het gebrek aan exacte gegevens over de verspreiding van de in het kader van de procedure verkregen informatie op nationaal niveau werd in het verslag over de periode 1992-1994 op een onderzoek aangedrongen. In mei 1995 heeft het centrale secretariaat van de CEN aan haar partners een vragenlijst toegezonden, die door verscheidene nationale organisaties werd beantwoord. Daaruit is gebleken dat men zich in Denemarken tegen betaling kan abonneren op het maandelijks register en dat het onderzoek van de aanmeldingen vooral binnen de normalisatie-instelling wordt uitgevoerd. In Duitsland wordt de informatie doorgezonden naar een zestigtal belanghebbende organisaties in het bedrijfsleven, die voor verdere verspreiding onder hun leden in de betrokken sector zorgen. Frankrijk blijkt over een duidelijk systeem voor systematische verspreiding en uitgebreid overleg met de industrie te beschikken. Het Italiaanse normalisatie-instituut verspreidt de informatie onder de aangesloten bedrijven en organisaties. Het technisch personeel wordt bovendien op de hoogte gehouden van de werkzaamheden die per sector zijn aangemeld. In Portugal wordt de informatie aan de leden doorgegeven, terwijl er in Zweden en het Verenigd Koninkrijk nauwelijks belangstelling voor de informatie lijkt te bestaan.

19. Zoals al in de voorgaande verslagen is opgemerkt, wordt slechts sporadisch gebruik gemaakt van artikel 4 van de richtlijn, dat betrekking heeft op de deelname aan nationale werkzaamheden en het verzoek om opstelling van Europese normen. Tabel V bevestigt deze conclusies:

- het aantal opmerkingen van de normalisatie-instellingen blijft bijzonder laag in verhouding tot het aantal ontvangen aanmeldingen;

- de verzoeken om deel te kunnen nemen aan werkzaamheden van andere leden lijken zelfs in aantal terug te lopen;

- afgezien van een of twee gevallen, zijn er geen aanvragen gedaan voor het opstellen van Europese normen.

Uit deze statistieken kan dus opnieuw worden geconcludeerd dat er geen gebruik wordt gemaakt van de door artikel 4 van de richtlijn geboden mogelijkheden.

20. Voor de sector elektrotechniek dient niettemin rekening te worden gehouden met de toepassing van de "Vilamoura"-procedure. In het kader van deze procedure bestaan er voor elk nieuw initiatief van een lid deelnamemogelijkheden die ten minste gelijkwaardig zijn aan die van artikel 4 van Richtlijn 98/34/EG. In 1997 werden in het kader van deze procedure 33 aanmeldingen behandeld. Daarvan zijn er 14 overgebracht naar Europees niveau, terwijl er 5 zijn ontwikkeld op nationaal niveau, met deelname van een of meer andere landen. In 1998 beperkte het aantal kennisgevingen in het kader van deze procedure zich tot 13, waarvan 3 werden overgeheveld naar Europees niveau.

21. De vervolgcontrole op de toepassing van de in artikel 7 van Richtlijn 98/34/EG omschreven status-quo-periode is op twee niveaus uitgevoerd, te weten door CEN/CENELEC en door de Commissie.

De meldingen worden op het centrale secretariaat van de CEN periodiek onderzocht door de technische medewerkers. Er zijn geen cijfers beschikbaar over het aantal behandelde gevallen, maar het zou nuttig zijn als deze aan de Commissie zouden worden doorgegeven.

Ook de diensten van de Commissie zijn verdergegaan met het onderzoek van ontvangen meldingen, zowel om de status quo ten opzichte van opdrachten aan de Europese normalisatie-instellingen te bewaken als om na te gaan of de activiteit wellicht beter naar Europees niveau zou kunnen worden overgebracht. Het aantal onderzochte gevallen is vanwege een gebrek aan middelen teruggebracht van 16 in 1996 tot 2 in 1997.

22. Over het gebruik van de verzamelde informatie kan ter afsluiting van dit punt nog het volgende worden opgemerkt:

- De door Richtlijn 94/10/EG geïntroduceerde vereenvoudiging van de procedure heeft de noodzakelijke voorwaarden gecreëerd voor een beter gebruik van de informatie, doordat de hoeveelheid gegevens aanzienlijk kon worden verminderd en men zich uitsluitend op de relevante informatie kon concentreren. Deze vereenvoudiging heeft de verspreiding van de informatie op nationaal niveau en de toepassing van artikel 4 evenwel niet verbeterd. Het gebruik lijkt met name afhankelijk te zijn van de algemene houding van de CEN-leden ten aanzien van de informatieprocedure. Als voorbeeld zij gewezen op het actieve beleid inzake de verspreiding van de verzamelde informatie dat in Frankrijk wordt gevoerd.

- Volgens de Commissie zouden aanvullende maatregelen kunnen worden genomen om een doelmatiger gebruik van de ontvangen informatie op nationaal niveau te waarborgen. Ondanks de forse inspanningen van het centrale secretariaat van de CEN, zijn met name systematische en aanhoudende inspanningen noodzakelijk om de medegedeelde informatie aan de bron te verbeteren. De verspreiding van informatie op nationaal niveau zou kunnen worden verbeterd door gebruik te maken van geavanceerde verspreidingstechnieken en door het nut van de procedure voor het bedrijfsleven aan te tonen.

3.7. Informatie over normalisatiewerkzaamheden in algemene zin

23. De informatie over nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau vormt slechts een klein deel van het totaal aan gegevens over normalisatiewerkzaamheden. In het algemeen is het probleem dat informatie moet worden verkregen over de vaststelling van nationale normen en over alle normalisatiewerkzaamheden, zowel lopende als afgeronde, die op Europees en internationaal niveau worden uitgevoerd.

Er moet met name nog veel worden gedaan om de informatie te verbeteren en meer rekening te houden met consumentenbelangen en milieubescherming.

Zoals zij herhaaldelijk heeft aangegeven, acht de Commissie het noodzakelijk dat de relevante gegevens over normalisatieactiviteiten onder redelijke voorwaarden beschikbaar zijn voor alle belanghebbende groeperingen. Toegankelijkheid en transparantie van normalisatieactiviteiten moeten de belangrijkste kenmerken zijn van het normalisatiesysteem. Er zijn doorlopende inspanningen noodzakelijk op nationaal en Europees niveau om te voldoen aan de informatiebehoefte van alle belanghebbende partijen.

24. In dit verband moet een onderzoek worden genoemd dat begin 1995 werd afgerond en dat een inventarisatie betrof van de kennis en de informatiebehoefte van het MKB, met name op het vlak van de normalisatie. Deze studie - die de naam "Euromanagement" kreeg - werd gefinancierd door de Commissie en uitgevoerd door AFNOR, het Franse normalisatie-instituut.

Uit de studie bleek duidelijk dat het verkrijgen van toegang tot informatie op normalisatiegebied voor het MKB enorme problemen met zich meebrengt. Om verbetering in deze situatie te brengen heeft de Commissie in juli 1996 een programma ter bevordering van de zichtbaarheid en bewustmaking gelanceerd. Dit programma, dat gaandeweg evolueert, is opgezet in nauwe samenwerking met de drie Europese normalisatieorganisaties, en is gebaseerd op een protocol van overeenstemming tussen deze organisaties en de Commissie. Het belangrijkste project van dit programma is het gedeeltelijk door de Commissie gefinancierde INES-project, dat in 1997 van start is gegaan en onder andere gericht is op het toegankelijk maken van de verschillende documenten van de CEN via Internet. In de loop van de periode 1995-1998 zijn nog andere informatieproducten ontwikkeld of uitgebracht, zoals een video, een brochure en een reeks artikelen voor MKB-tijdschriften.

25. Op verzoek van de Commissie hebben de drie normalisatie-instellingen in 1998 een begin gemaakt met de ontwikkelingswerkzaamheden voor een gemeenschappelijke web-site. Dit centrale toegangspunt op internet moet het elke gebruiker van buiten mogelijk maken informatie te verkrijgen over de nog lopende en al afgeronde normalisatiewerkzaamheden op Europees niveau in het kader van de richtlijnen op basis van de "nieuwe aanpak".

Via deze gemeenschappelijke site kan men ook gemakkelijk toegang krijgen tot de drie sites van de Europese normalisatie-instellingen en die van de Commissie. Op deze sites is de volledige tekst te vinden van de betrokken richtlijnen, alsmede de referenties van de geharmoniseerde normen waarmee deze richtlijnen worden geïmplementeerd. Het adres van deze gemeenschappelijke site is http://www.NewApproach.org .

26. Ondertussen hebben de drie Europese normalisatieorganisaties nog diverse publicaties verzorgd waarin een overzicht wordt gegeven van hun lopende werkzaamheden en de aangenomen normen, naast een inventarisatie van de nationale omzettingsmaatregelen. Bovendien zijn zij zelf begonnen met het opzetten van een site op internet.

27. Het informatieproduct PERINORM dat maandelijks wordt verspreid op CD-ROM bevat bibliografische referenties van de aangenomen normen en de normen die nog in het stadium van openbaar onderzoek zijn. Het bestrijkt diverse landen, de Europese organisaties CEN en CENELEC en de internationale organisaties ISO en CEI. De Commissie heeft het abonnement op dit product gefinancierd voor een dertigtal "Euro Information Centres" die het meest met deze problematiek te maken hebben en die over een groot geografisch gebied verspreid zijn.

Er zijn andere producten op CD-ROM op de markt, die onder andere de integrale tekst van internationale normen en CEN- en CENELEC-normen bevatten.

3.8. Opdrachten voor programmering en normalisatie

28. In het kader van de uitvoering van artikel 6, lid 3, van de richtlijn heeft het Permanente Comité in de jaren 1995-1998 een positief advies uitgebracht inzake respectievelijk 33, 18, 21 en 18 normalisatieopdrachten. Een deel (26) van deze 90 opdrachten had betrekking op de uitvoering van richtlijnen van het type "nieuwe aanpak". Andere opdrachten zijn in hoofdzaak verleend ter ondersteuning van andere communautaire beleidslijnen (zie de tabellen VI a, b, c en d in de bijlagen).

In 1996 en in de twee daarop volgende jaren zijn verscheidene belangrijke opdrachten gegeven in het kader van de richtlijn "bouwproducten".

- In 1995 is een groot aantal (11) opdrachten gegeven op het gebied van informatietechnologie en telecommunicatie.

- Zeven normalisatieopdrachten hadden betrekking op consumenten bescherming.

- Er zijn voorts acht opdrachten - hoofdzakelijk aan de CEN - verleend ter ondersteuning van de milieurichtlijnen.

- Elf opdrachten hadden betrekking op het energiebeleid, met name de terugdringing van het energiegebruik en alternatieve vormen van energie.

- Verder werd een tweetal opdrachten gegeven met betrekking tot het vervoerbeleid.

Uit dit overzicht blijkt dat de Commissie zich bij de uitvoering van het communautaire beleid op diverse gebieden steeds vaker van het normalisatie-instrument bedient. Dit werd overigens al aangekondigd in de mededeling van de Commissie van 30 oktober 1995 (COM(95) 412 def.) over een ruimer gebruik van normalisatie bij het communautaire beleid.

3.9. Maatregelen ter verbetering van de procedure

29. Op het gebied van normalisatie werd bij Richtlijn 94/10/EG een procedure ingevoerd die veel eenvoudiger is dan die van Richtlijn 83/189/EEG. Dit maakte het mogelijk de kwaliteit van de aanmeldingen gedetailleerder te onderzoeken.

30. Het centrale secretariaat van de CEN heeft met name in 1995 een aantal maatregelen genomen om de kwaliteit van de verstrekte gegevens te verbeteren: de opstelling van duidelijke regels, de organisatie van een seminar voor bewustmaking en de invoering van een gecentraliseerd kwaliteitsborgingssysteem. In de jaarverslagen van de CEN wordt de kwaliteit van de ontvangen aanmeldingen steeds uitgebreid onderzocht, hetgeen een zeer nuttige evaluatie van de kwaliteit mogelijk maakt. Het is niet bekend of er op nationaal niveau specifieke maatregelen voor kwaliteitsverbetering zijn genomen. Overigens moet erop worden gewezen dat de maatregelen van het centrale secretariaat van de CEN zonder de actieve medewerking van de CEN-leden geen resultaat zouden hebben gehad. De procedure van het CENELEC, - de zogenaamde "Vilamoura"- procedure - stelt vrij strenge eisen aan de kwaliteit van de gegevens, die overigens niet bijzonder talrijk zijn.

31. Uit het CEN-onderzoek naar de kwaliteit van de gedane aanmeldingen in de periode 1995 - 1998 en uit de evaluatie van het gebruik van de in deze periode verzamelde informatie blijkt evenwel dat de kwaliteit vrij langzaam vooruitgaat. Er moet dus een stringent kwaliteitsborgingssysteem worden gehandhaafd en nieuwe initiatieven op dit vlak zijn welkom. In deze context kan gedacht worden aan een frequentere rapportage over de kwaliteit van de ontvangen informatie of een uitvoerig onderzoek naar de meest voorkomende en belangrijkste problemen. Op basis daarvan kunnen bijvoorbeeld gerichte maatregelen per land worden genomen.

32. In de eerste plaats moeten de lidstaten zelf de nodige maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat hun normalisatie-instellingen in alle opzichten kunnen voldoen aan de verplichtingen die uit de nieuwe, verduidelijkte regels van de richtlijn voortvloeien en aan de regels die zijn vastgesteld door de Europese normalisatieorganisaties.

Op hun beurt moeten de nationale instituten nagaan of hun aanmeldingssysteem wellicht moet worden herzien of aangepast, met name wat de kwaliteit en de tijdige indiening van aanmeldingen betreft. Uit de analyse blijkt eens te meer dat er op dat niveau nog steeds lacunes bestaan.

33. Wat betreft het gebruik van de gegevens is een herziening van het huidige verspreidingssysteem noodzakelijk. Om de communicatie te vergemakkelijken en de informatie aantrekkelijker te maken moet worden nagedacht over de toepassing van nieuwe technologieën voor de aanmeldingen en de verspreiding van geconsolideerde informatie. Verder beveelt de Commissie aan dat de gegevens over de nieuwe initiatieven van CENELEC-leden worden opgenomen in het informatiepakket van de CEN. Deze aanbeveling houdt niet in dat de twee systemen worden geïntegreerd of dat de CENELEC-procedure moet worden aangepast; wel is het de bedoeling dat er ten behoeve van potentiële gebruikers een volledig overzicht komt en dat laatstgenoemde procedure voor de buitenwereld transparanter wordt.

Door de herziening van het huidige verspreidingssysteem van de CEN moet bovendien bij alle betrokkenen hernieuwde belangstelling worden gewekt voor informatie over de procedure op het gebied van normen. In dit verband kan een bewustmakingscampagne voor de betrokken kringen op Europees en nationaal niveau worden overwogen.

3.10. Conclusies

34. Wat het aantal nieuwe normalisatiewerkzaamheden op nationaal niveau betreft, kan worden geconstateerd dat de daling met 25% die zich sinds 1993 ten opzichte van de voorgaande periode had voltrokken, is bevestigd. Dit is in de eerste plaats een gevolg van de bij Richtlijn 94/10/EG ingevoerde vereenvoudigde procedure, op grond waarvan enkel nieuwe nationale werkzaamheden in strikte zin hoeven te worden aangemeld. De tweede reden voor de terugloop is, in mindere mate, de feitelijke daling van het aantal nieuwe initiatieven op nationaal niveau. Niettemin worden nog veel initiatieven op nationaal niveau ontplooid (vooral in Duitsland). In de verslagperiode zijn er per jaar gemiddeld 1.620 nationale initiatieven van start gegaan, tegenover 1.900 op Europees niveau. De belangrijkste gebieden waren levensmiddelen, bouwproducten en klein mechanisch gereedschap.

35. Door de diverse maatregelen die het centrale secretariaat van de CEN in nauwe samenwerking met de nationale normalisatie-instellingen heeft genomen, kon de kwaliteit van de aanmeldingen weliswaar worden verbeterd, maar in mindere mate dan was verwacht. Er zijn permanente inspanningen en middelen noodzakelijk om de kwaliteit van de gegevens te waarborgen. Die kwaliteit is een randvoorwaarde voor een beter gebruik en kan worden bevorderd door verbetering van de aanmeldingsregels en het beschikbaar maken van de verzamelde gegevens door middel van nieuwe technologieën.

36. Het gebruik van de in het kader van artikel 4 van Richtlijn 98/34/EG verzamelde gegevens is nog steeds marginaal, met name wat betreft de deelname aan nationale werkzaamheden en de verzoeken om de activiteiten over te brengen naar Europees niveau. Bovendien lijken er onvoldoende middelen te zijn om deze procedure te gebruiken voor controle op de status quo, die wordt ingesteld wanneer een normalisatieopdracht wordt gegeven. De informatieprocedure op het gebied van normen is dus allesbehalve doelmatig. Uit de enquête uit 1995 blijkt dat er slechts in een paar landen een actieve verspreiding plaatsvindt. Een algemene gebruikersvriendelijke verspreiding is dringend gewenst. Een onderzoek naar het belang en het nut van de procedure voor de verschillende partijen is eveneens wenselijk. Overigens moet worden benadrukt dat de opheffing van dit mechanisme voor de controle op de nationale werkzaamheden het risico van ernstige verstoringen van de interne markt met zich mee kan brengen. Alle belanghebbende partijen moeten dan ook nadenken over het nut van deze procedure, over de middelen om deze te verbeteren mocht zij worden gehandhaafd, maar ook over de gevolgen van een eventuele afschaffing ervan.

4. DEEL II: DE KENNISGEVINGSPROCEDURE OP HET GEBIED VAN TECHNISCHE VOOSCHRIFTEN IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP

4.1. Inleiding

37. In het begin van de jaren 80 heeft de Commissie, met als uitgangspunt een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen - het " Cassis de Dijon "-arrest - nieuw beleid geëntameerd voor de totstandbrenging van de interne markt; dit beleid steunt op drie pijlers:

- de aanvaarding in iedere lidstaat van producten die wettelijk zijn vervaardigd in een lidstaat van de Gemeenschap ("wederzijdse erkenning");

- een tot de belangrijke economische sectoren beperkte harmonisatie, in het bijzonder met betrekking tot gezondheid, veiligheid en milieu;

- een benadering waarin wordt uitgegaan van een op preventie gerichte controle op de nationale voorschriften.

Vanaf 1984 waren de lidstaten van de Europese Gemeenschap krachtens Richtlijn 83/189/EEG [3] verplicht om de Commissie en de andere lidstaten in kennis te stellen van elk ontwerp voor een technisch voorschrift met betrekking tot producten, voordat het betrokken ontwerp in de nationale wetgeving werd opgenomen. Per 5 augustus 1999 is dit mechanisme uitgebreid tot de voorschriften op het gebied van de informatiemaatschappij.

[3] Richtlijn 83/189/EG van de Raad van 28 maart 1983 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften, PB L 109 van 26.04.1983.

38. Dit qua opzet revolutionaire systeem heeft nog niets van zijn oorspronkelijkheid verloren. Het voorkomt het ontstaan van nieuwe belemmeringen voor de interne markt, door de versterking van de transparantie, de dialoog, de preventie en de wederzijdse controle.

De aldus ingevoerde procedure is verscheidene malen gewijzigd: eerst in 1988 (bij Richtlijn 88/182/EEG [4]) en vervolgens in 1994 (bij Richtlijn 94/10/EG [5]), met name om het toepassingsgebied uit te breiden. Inmiddels geldt de richtlijn voor alle producten - zowel landbouwproducten als industrieproducten - en omvat zij een grote verscheidenheid aan voorschriften.

[4] Richtlijn 88/182/EEG van de Raad van 22 maart 1988 tot wijziging van Richtlijn 83/189/EEG van de Raad van 28 maart 1983 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften, PB L 81 van 26. 3.1988.

[5] Richtlijn 94/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 maart 1994 tot tweede substantiële wijziging van Richtlijn 83/189/EEG betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften, PB L 100 van 19. 4.1994.

De kennisgevingsprocedure voor technische voorschriften is gecodificeerd bij Richtlijn 98/34/EG [6], waarbij alle voorgaande richtlijnen zijn ingetrokken. Deze codificatie is van kracht sinds 10 augustus 1998.

[6] Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften, PB L 204 van 21. 7.1998.

Richtlijn 98/34/EG is op haar beurt gewijzigd bij Richtlijn 98/48/EG [7], op grond waarvan de procedure per 5 augustus 1999 werd uitgebreid tot de informatiemaatschappijdiensten.

[7] Richtlijn 98/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 juli 1998 tot wijziging van Richtlijn 98/34/EG betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften, PB L 217 van 5. 8.1998.

4.2. Beschrijving van de procedure

4.2.1.1. Korte beschrijving van procedure 98/34 met betrekking tot technische voorschriften

39. Krachtens artikel 8, lid 1, van Richtlijn 98/34/EG dienen de lidstaten ieder ontwerp voor een technisch voorschrift aan de Commissie mede te delen.

Op de datum van kennisgeving gaat een status-quoperiode van drie maanden in, gedurende welke de lidstaat die het ontwerp heeft aangemeld het voorschrift in kwestie niet mag goedkeuren. Deze status-quoperiode moet de andere lidstaten en de Commissie de gelegenheid bieden om het aangemelde ontwerp te bestuderen en om op passende wijze te reageren. Het resultaat van deze overlegprocedure tussen de lidstaat die het ontwerp heeft aangemeld, de andere lidstaten en de Commissie, is bepalend voor het gevolg dat de eerste lidstaat aan het ontwerp voor een technisch voorschrift kan gegeven.

- De lidstaten en/of de Commissie zien af van een reactie. In dat geval kan de lidstaat die het ontwerp heeft aangemeld overgaan tot goedkeuring van het ontwerp zodra de drie maanden van de status quo zijn verstreken.

- De lidstaten en/of de Commissie dienen opmerkingen in overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de richtlijn. De lidstaat die het ontwerp heeft aangemeld moet daarmee bij de verdere uitwerking van het technisch voorschrift zoveel mogelijk rekening houden

- Wanneer de lidstaten en/of de Commissie van oordeel zijn dat de beoogde maatregel aspecten bezit die eventueel belemmeringen kunnen opleveren voor het vrije verkeer van goederen, kunnen zij overeenkomstig artikel 9, lid 2, van de richtlijn een uitvoerig gemotiveerde mening te kennen geven. In dat geval stelt de betrokken lidstaat de goedkeuring van het ontwerp uit met zes maanden, te rekenen vanaf de datum van kennisgeving, en deelt hij de Commissie mede welk gevolg hij van plan is aan de uitvoerig gemotiveerde mening te geven.

- Wanneer de Commissie het voornemen te kennen geeft een dwingend communautair besluit voor te stellen of vast te stellen op het door het aangemelde ontwerp bestreken gebied, of wanneer zij constateert dat het aangemelde ontwerp betrekking heeft op een onderwerp dat valt onder een bij de Raad ingediend voorstel voor een dwingend communautair besluit, moet de lidstaat die het ontwerp heeft aangemeld de goedkeuring van het technisch voorschrift overeenkomstig de leden 3 en 4 van artikel 9 van de richtlijn uitstellen met twaalf maanden te rekenen vanaf de datum van kennisgeving. Deze status-quoperiode kan op grond van artikel 9, lid 5, van de richtlijn worden verlengd tot 18 maanden indien de Raad binnen de termijn van 12 maanden een gemeenschappelijk standpunt vaststelt. De verlengde status-quoperiode wordt automatisch beëindigd als de Commissie van de indiening van een voorstel afziet of het voorstel intrekt, of wanneer de betrokken communautaire maatregel wordt vastgesteld.

40. Artikel 9, lid 7, van de richtlijn voorziet in een spoedprocedure die onder bepaalde omstandigheden de onmiddellijke vaststelling van nationale ontwerpen mogelijk maakt. Als een lidstaat om dringende redenen vanwege een met de bescherming van de gezondheid van mens en dier of de bescherming van planten, dan wel met de veiligheid verband houdende ernstige en onvoorziene situatie een technisch voorschrift wil vaststellen, kan hij om toepassing van deze procedure verzoeken, waarbij hij niet gebonden is aan de status-quoperiode. In de kennisgeving moeten de gronden voor de urgentie van de betrokken maatregel worden genoemd. De Commissie spreekt zich vervolgens uit over de vraag of de spoedprocedure terecht is gevolgd.

41. Artikel 8, lid 3, bepaalt dat de definitieve tekst van het aangemelde voorschrift onverwijld aan de Commissie moet worden meegedeeld.

De Commissie speelt in de procedure een bepalende rol. Zij is verantwoordelijk voor de verspreiding van de aangemelde ontwerpen onder de lidstaten en voor de verspreiding van de berichten tussen de lidstaten en de Commissie of de lidstaten onderling. Verder zorgt zij voor de vertaling van deze teksten, teneinde het verloop van de procedure te vergemakkelijken.

42. Het uit vertegenwoordigers van de lidstaten samengestelde permanent comité (ingesteld bij artikel 5 van de richtlijn) is een raadgevend orgaan dat ongeveer twee maal per half jaar bijeenkomt en een belangrijke rol speelt bij het toezicht op het verloop van de procedure en bij de behandeling van de verschillende problemen in verband met de kennisgevingen.

4.2.2. Wijzigingen die bij Richtlijn 94/10/EG zijn aangebracht in procedure 83/189

43. Bij Richtlijn 94/10/EG, die sinds 1 juli 1995 van toepassing is, werd de kennisgevingsprocedure voor de tweede maal ingrijpend gewijzigd. De wijzigingen hadden ten doel bepaalde termen te verduidelijken en de richtlijn aan de praktische behoeften aan te passen door uitbreiding van het toepassingsgebied.

Omwille van de samenhang werd het toepassingsgebied van de richtlijn in twee opzichten uitgebreid: ten eerste werden de productiemethodes en -procédés, die bij Richtlijn 88/182/EEG op beperkte schaal waren geïntroduceerd voor landbouwproducten, voedingsproducten en geneesmiddelen, algemeen opgenomen in het begrip "technische specificatie" (artikel 1, lid 2). Ten tweede heeft de communautaire wetgever het nieuwe concept "andere eis" ingevoerd, naast dat van "technische specificatie" (artikel 1, lid 3).

44. "Andere eisen" zijn alle eisen die aan een product kunnen worden gesteld tijdens zijn levensduur, vanaf de ingebruikneming tot het beheer of de verwijdering van de afvalstoffen die het genereert, ter bescherming van met name de consument of het milieu. In de richtlijn worden als voorbeeld enkele "andere eisen" ("voorwaarden voor gebruik, recycling, hergebruik of verwijdering") genoemd. Andere maatregelen van dezelfde aard moeten dan ook worden aangemeld wanneer zij op significante wijze de samenstelling, de aard of de verhandeling van het product kunnen beïnvloeden. Een aantal lacunes waardoor de lidstaten bepaalde technische voorschriften die wel degelijk van invloed konden zijn op de verhandeling of het gebruik van producten, aan de preventieve controle konden onttrekken is met deze wijziging aangevuld.

45. In een nieuwe alinea onder punt 9 van artikel 1 worden drie voorbeelden gegeven van "de facto technische voorschriften" waarvan de classificatie als technisch voorschrift in het verleden omstreden was. Met het oog op de fiscale autonomie van de lidstaten en omwille van de aan vrijwillige overeenkomsten inherente flexibiliteit, is voorzien in een speciale regeling voor de termijnen van de status-quoperiode voor een aantal van deze de facto technische voorschriften. De communautaire wetgever heeft aangemelde fiscale en financiële maatregelen vrijgesteld van een verplichte status-quoperiode; vrijwillige overeenkomsten kunnen maximaal vier maanden worden tegengehouden.

In de praktijk neemt het aantal aanmeldingen van fiscale en financiële maatregelen die gericht zijn op de naleving van een technische specificatie steeds meer toe.

Het feit dat de overheid overeenkomstluitende partij moet zijn bij vrijwillige overeenkomsten willen deze onder de richtlijn vallen, heeft de lidstaten een zekere vrijheid gegeven om zelf te bepalen of ze de betrokken maatregelen zullen aanmelden. In werkelijkheid is het uitzonderlijk dat een lidstaat een vrijwillige overeenkomst ondertekent; als gevolg daarvan ontsnappen veel vrijwillige overeenkomsten, ondanks het feit dat zij duidelijk van invloed zijn op het vrij verkeer van goederen, aan de procedure van de richtlijn.

46. Er is een wijziging aangebracht in de status-quoperiode die in acht moet worden genomen als er een dwingend communautair besluit wordt voorgesteld (artikel 9, leden 3 t/m 5), naar aanleiding van de weinig bevredigende resultaten van het mechanisme dat in de oorspronkelijke richtlijn was opgenomen. De status-quoperiode van 12 maanden, te rekenen vanaf de datum van kennisgeving van het ontwerp, kan nu worden verlengd tot 18 maanden wanneer de Raad gedurende de periode van 12 maanden een gemeenschappelijk standpunt vaststelt. Dankzij deze wijziging is het percentage gevallen waarin de wetgever in de verlengde status-quoperiode een dwingend communautair besluit heeft vastgesteld verviervoudigd ten opzichte van de periode 1992 - 1994.

47. Een andere wijziging betreft het transparante karakter van de informatie procedure. De definitieve versies van de vastgestelde teksten moeten hoe dan ook worden meegedeeld, en niet slechts op uitdrukkelijk verzoek van een andere lidstaat of van de Commissie (artikel 8, lid 3). Door deze wijziging is de laatste fase van de procedure, namelijk de uiteindelijk controle op de vastgestelde teksten, vergemakkelijkt.

Dit streven naar transparentie heeft de communautaire wetgever ertoe gebracht de bepalingen betreffende de vertrouwelijkheid van de in het kader van de procedure meegedeelde informatie te wijzigen. Volgens artikel 8, lid 4, zijn de uit hoofde van de kennisgevingsverplichting verstrekte inlichtingen alleen vertrouwelijk als de lidstaat die de aanmelding verricht daar uitdrukkelijk om verzoekt. In dit verband moet ook het nieuwe artikel 12 worden genoemd, dat de lidstaten verplicht om in de definitieve tekst van een technisch voorschrift of bij aanneming van een technisch voorschrift een verwijzing naar de richtlijn op te nemen.

48. Van de andere wijzigingen van de richtlijn moeten met name nog de volgende worden genoemd: de verplichting om in bepaalde gevallen te voorzien in een risicobeoordeling (artikel 8, lid 1); de verplichting om elke substantiële wijziging van een eerder aangemeld ontwerp mede te delen (artikel 8, lid 1); de mogelijkheid van centrale aanmelding (artikel 8, lid 5); de automatische beëindiging van de verlengde status-quoperiode wanneer een dwingend communautair besluit wordt vastgesteld waarvoor de status-quoperiode tot 18 was verlengd (artikel 9, lid 6); de bepalingen inzake een "ernstige en onvoorziene" situatie en de uitspraak van de Commissie over de toepassing van de spoedprocedure (artikel 9, lid 7); bepaalde uitzonderingen op de kennisgevingsverplichting (artikel 10, lid 1).

4.3. Toepassing van de procedure

4.3.1. Volume van de kennisgevingen

4.3.1.1. Algemene tendens

49. Uit de statistische gegevens van tabel VII van de bijlage blijkt dat de Commissie in 1995 439 ontwerpen voor technische voorschriften heeft ontvangen, en vervolgens 523 in 1996, 900 in 1997 en 604 in 1998. Als 1997 niet wordt meegerekend - op dat jaar komen we nog terug - blijkt de algemene tendens te zijn dat het aantal ontvangen kennisgevingen ieder jaar geleidelijk stijgt (van 1995 tot 1998: +37%). Het buitengewoon hoge aantal kennisgevingen in 1997 is het gevolg van een inhaaloperatie die de Nederlandse instanties na een arrest van het Hof van Justitie - het arrest "CIA-Security International" - zijn begonnen. In dat kader heeft Nederland 227 ontwerpen voor technische voorschriften ingediend, om deze alsnog te laten goedkeuren. Maar ook als deze Nederlandse kennisgevingen niet worden meegeteld, vertoont het aantal kennisgevingen in 1997 een opmerkelijke toename, die waarschijnlijk aan drie factoren moet worden toegeschreven: de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden tot de Europese Unie, de inwerkingtreding van Richtlijn 94/10/EG waarbij het toepassingsgebied van Richtlijn 83/189/EEG werd uitgebreid en het "CIA Security"-arrest, dat de lidstaten tot een grotere zorgvuldigheid heeft aangezet bij de toepassing van de richtlijn.

Afgezien van deze factoren speelt ook het karakter van de aangemelde ontwerpen een rol in het hoge aantal kennisgevingen. Vaak gaat het om gedeeltelijke technische aanpassingen van bestaande en reeds aangemelde technische voorschriften. Bovendien verschilt de mate van communautaire harmonisatie per sector. Op bepaalde gebieden, zoals de levensmiddelen, is slechts sprake van een gedeeltelijke harmonisatie. Op andere gebieden wordt het harmonisatieproces afgerond, bijvoorbeeld voor de telecommunicatie, waar de nieuwe Richtlijn 99/5/EG betreffende radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur van 9 maart 1999 sinds 8 april 2000 van toepassing is op radioapparatuur. In de vervoersector zijn talrijke internationale overeenkomsten tot stand gekomen. Voor enkele sectoren zijn de normalisatiewerkzaamheden nog steeds onvoltooid, bijvoorbeeld bij de bouwproducten, waarvoor de lidstaten bij gebrek aan geharmoniseerde Europese normen nog steeds op nationaal niveau wetgeving vaststellen om de producteisen te definiëren.

4.3.1.2. Verdeling per land

50. Figuur 1 (en tabel VIII van de bijlage) maakt duidelijk dat in de periode 1995 - 1998 door Nederland, Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk de meeste ontwerpvoorschriften werden aangemeld. In tegenstelling tot de voorgaande jaren bedroeg het aandeel van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk tezamen minder dan de helft van het totale aantal kennisgevingen; in 1995, 1996, 1997 en 1998 ligt het aandeel van de deze lidstaten tussen de 24% en de 48%. Het aantal kennisgevingen van Oostenrijk en Nederland is daarentegen fors gestegen. In 1997 deden Oostenrijk (106) en Nederland (341 of 114) voor de eerste maal meer kennisgevingen dan Duitsland (99), het Verenigd Koninkrijk (71) en Franrijk (51). Met name in 1997 en 1998 hebben ook België en Denemarken duidelijk meer ontwerpvoorschriften aangemeld.

51. Figuur 1

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

4.3.1.3. Verdeling per sector

52. Uit de verdeling per sector (zie figuur 2 en de tabellen IX tm. XII van de bijlage) blijkt dat, net als tussen 1992 en 1994, meer dan 75% van de in de periode 1995 - 1998 ontvangen kennisgevingen betrekking had op de volgende vijf sectoren: telecommunicatie (17,3%), landbouw en levensmiddelen (17,2%), vervoer (16,1%), machinebouw (16,6%) en woningen en utiliteitsbouw (12,1%). Het aandeel van de transportsector wordt steeds groter en in 1997 voert deze sector zelfs de lijst aan; de machinebouw neemt die positie in 1998 over. Het aandeel van de telecommunicatiesector, in 1993 en 1994 al aanzienlijk, bleek in 1995 opnieuw zeer groot (27,1%), maar is in 1996 (14,5%), 1997 (16,2%) en 1998 (14,4%) weer teruggelopen. Het aandeel van de machinebouw, dat eerst een dalende tendens liet zien (van 23,5% in 1995 tot 13,9% in 1997) is in 1998 gestegen tot 17%, terwijl de sector woningen en utiliteitsbouw stabiel is gebleven (tussen 11% en 14%).

53. Een overzicht van de nationale voorkeuren geeft nauwelijks veranderingen te zien: in de sector woningen en utiliteitsbouw zijn de meeste kennisgevingen afkomstig van Duitsland en Oostenrijk (32,8% respectievelijk 19,7% van alle kennisgevingen in deze sector); Nederland heeft de meeste ontwerpen in de sector landbouw en levensmiddelen (37,3% van het totale aantal kennisgevingen op dit gebied); traditioneel is deze sector ook belangrijk voor Italië (30,5% van alle Italiaanse kennisgevingen) en Frankrijk (20,5% van alle Franse kennisgevingen).

De geneesmiddelensector is met name belangrijk voor Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die tezamen verantwoordelijk zijn voor 41,7% van de kennisgevingen op dit gebied. Frankrijk was ook goed voor een kwart van het aantal kennisgevingen in de sector vrijetijdsartikelen. Opvallend is verder het percentage Nederlandse kennisgevingen in de sectoren milieu en vervoer (41,9% respectievelijk 35,4%). 29,4% van de Griekse kennisgevingen had betrekking op de vervoersector.

De sector machinebouw, waar de meeste kennisgevingen nog steeds van Duitsland (bijna een kwart van alle kennisgevingen in deze sector en een kwart van alle kennisgevingen van deze lidstaat) komen, lijkt ook erg belangrijk te zijn voor Finland, dat 35,4% van zijn kennisgevingen voor deze sector deed.

De sector telecommunicatie vertegenwoordigde 38,9% van de Deense, 30,9% van de Belgische, 28,7% van de Oostenrijkse en 21,9% van de Duitse kennisgevingen.

54. Figuur 2

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

4.3.2. Gebruik van de spoedprocedure

55. Van 1995 tot 1998 hebben de lidstaten 131 maal een beroep gedaan op de spoedprocedure. Op die manier werd tussen 1995 en 1998 ongeveer 5% van alle maatregelen aangemeld.

De tijdelijke stijging van de via de spoedprocedure aangemelde maatregelen in 1996 (40 gevallen) was het gevolg van de BSE-crisis; in die periode heeft het Verenigd Koninkrijk in 24 gevallen van deze procedure gebruik gemaakt. Een andere sector waar de spoedprocedure diverse malen werd toegepast is het geldtransport: in 1997 werd in vijf gevallen, alle België betreffend, geoordeeld dat aan de urgentiecriteria was voldaan, tegenover één geval in 1996 - ook België - en een ander in 1998. Andere gebieden waar de spoedprocedure werd toegepast zijn producten of preparaten op basis van planten, de veiligheid van kinderen (verbod op het vermengen van voedingsmiddelen en objecten, pseudo-speelgoed, aanstekers in de vorm van een GSM, sierobjecten en gevaarlijke maar voor kinderen aantrekkelijke producten, speel- en recreatiezones), het brandstof toevoer systeem, voertuigidentificatie ter bestrijding van verontreiniging en radar- en laserdetectiesystemen in voertuigen.

56. Tussen 1992 en 1994 was de Commissie in 25% van de gevallen van oordeel dat de spoedprocedure terecht was gevolgd. Dit cijfer is aanzienlijk gestegen, van 33% in 1995, 80% in 1996, 68% in 1997 tot 52,7% in 1998.

Het Verenigd Koninkrijk, België (elk 34 aanvragen) en Frankrijk (23 aanvragen) waren tezamen verantwoordelijk voor meer dan 70% van alle urgentiegevallen.

4.3.3. Reacties van de Commissie

4.3.3.1. Algemene tendens

57. Het percentage kennisgevingen waarop de Commissie reageert loopt terug. In 1992, 1993 en 1994 reageerde de Commissie nog op 60% van de kennisgevingen; in de jaren 1995, 1996, 1997 en 1998 bedroeg dat cijfer respectievelijk 49,7%, 63,1%, 46,5% en 38,5%, wat over deze periode een gemiddelde geeft van 49,4%. De reactie kan de vorm hebben van een opmerking, een uitvoerig gemotiveerde mening of de aankondiging dat de Commissie van plan is een richtlijn voor te stellen (zie figuur 3). Het komt vrij vaak voor dat de Commissie op een aanmelding reageert met een combinatie van deze middelen.

Figuur 3

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.3.3.2. Uitvoerig gemotiveerde meningen

i) Statistische gegevens

58. In de periode 1995 - 1998 heeft de Commissie 360 uitvoerig gemotiveerde meningen ten aanzien van aangemelde ontwerpen geformuleerd. De dalende lijn in het percentage ontwerpen waarover de Commissie een uitvoerig gemotiveerde mening formuleert wordt bevestigd. In 1990 en 1991 heeft de Commissie op 37% van de ontwerpen gereageerd met een uitvoerig gemotiveerde mening; in de jaren 1992, 1993 en 1994 bedroeg dat cijfer 31% en in de in dit verslag behandelde periode 14,6%.

ii) Motiveringen:

Artikel 28 van het EG-Verdrag en het beginsel van wederzijdse erkenning

59. Het ontbreken van bepalingen die de naleving van het beginsel van wederzijdse erkenning waarborgen was nog steeds het punt dat door de Commissie het vaakst naar voren werd gebracht in de uitvoerig gemotiveerde meningen die zij heeft geformuleerd ten aanzien van de ontwerpen die de lidstaten in de jaren 1995, 1996 en 1997 hebben aangemeld. 6% (ofwel 29 gevallen) van het totale aantal aangemelde ontwerpen in 1995 gaf aanleiding tot een uitvoerig gemotiveerde mening vanwege schending van het beginsel van wederzijdse erkenning. In 1996 (56 gevallen) en 1997 (92 gevallen) is dat cijfer tot ongeveer 10% gestegen, waarna het in 1998 (27 gevallen) weer terugliep tot 4,5%.

60. De wijze waarop dit probleem wordt behandeld heeft echter een bepaalde ontwikkeling ondergaan. Door de jarenlange ervaring met de kennisgevingsprocedure is bij de lidstaten een goed begrip ontstaan van het beginsel van wederzijdse erkenning. Zoals ook blijkt uit het lage aantal uitvoerig gemotiveerde meningen in verhouding tot het totale aantal aangemelde maatregelen, volstaat het daardoor vaker dan in het verleden dat de Commissie de lidstaten in de vorm van opmerkingen of vooral om pedagogische redenen verzoekt om verbeteringen aan te brengen in de voorgestelde bepalingen, teneinde de toepassing van voornoemd beginsel veilig te stellen.

De Commissie vestigt nu de aandacht van de lidstaten op de noodzaak om de economische operatoren zorgvuldig en volledig te informeren, zodat zij gebruik kunnen maken van de rechten die zij hebben op grond van de artikelen 28 en volgende van het Verdrag. De lidstaten melden bijvoorbeeld vaak ontwerpen aan voor technische specificaties die een onderdeel vormen van meer algemene regelingen voor goedkeuringen of conformiteitscontroles van producten. Wanneer deze algemene regelingen reeds voorzien in de toelating van in andere lidstaten legaal vervaardigde en/of in de handel gebrachte producten, vallen de in het ontwerpstadium aangemelde technische specificaties al onder een regeling voor wederzijdse erkenning in het kader van de basisregelgeving. Omwille van de duidelijkheid en de rechtszekerheid verzoekt de Commissie de lidstaten zo nodig om in de aangemelde ontwerpen de bepalingen van de basisregelgeving betreffende de wederzijdse erkenning te noemen of daarnaar expliciet te verwijzen. De nationale instanties worden er overigens regelmatig op geattendeerd dat het beginsel van wederzijdse erkenning ook geldt voor tests, voor certificaten waarin de overeenstemming van producten met de nationale voorschriften wordt vastgesteld en voor nationale instanties die bevoegd zijn dergelijke certificaten af te geven.

61. Bovendien vraagt de Commissie de lidstaten niet alleen om de wederzijdse erkenning van producten van andere lidstaten te waarborgen, waardoor de betrokken legitieme belangen in gelijke mate beschermd worden als door de aangemelde ontwerpen, maar zij verlangt tevens dat de technische eisen betreffende producten redelijk zijn. Het volstaat niet dat de lidstaten de producten van de andere lidstaten toelaten als deze "gelijkwaardig" zijn aan hun eigen producten. Voor zover de toelating is gebaseerd op de vaststelling van gelijkwaardigheid met de nationale eisen, moet tevens gewaarborgd zijn dat de nationale eisen op zichzelf niet te hoog zijn, omdat anders producten die in voldoende mate beantwoorden aan de met de regelgeving van het land van bestemming beoogde legitieme doelstellingen (bescherming van de gezondheid, veiligheid, etc.) met ongerechtvaardigde belemmeringen geconfronteerd zouden worden bij de toegang tot de markt van dat land.

Daarom neemt de Commissie in bepaalde gevallen de oplossingen die zij - na overleg met deskundigen - in haar harmonisatievoorstellen heeft verwerkt als referentiepunt voor het beschermingsniveau dat zij redelijk acht.

62. De Commissie heeft tevens de gelegenheid gehad om zich in uitvoerig gemotiveerde meningen uit te spreken over andere eisen die handelsbelemmeringen tot gevolg kunnen hebben welke niet rechtstreeks verband houden met de wederzijdse erkenning. Het betreft met name eisen van invoervergunningen, verplichtingen inzake markering, regels waardoor het gebruik van kwaliteitsaanduidingen ondergeschikt wordt gemaakt aan criteria van herkomst, of eisen met betrekking tot de modaliteiten van bepaalde goedkeuringsprocedures (bijvoorbeeld de eis dat er in de lidstaat waar een product in de handel wordt gebracht een vertegenwoordiger moet zijn gevestigd om toegang tot dergelijke procedures te krijgen).

Afgeleid recht

63. Van de andere gronden voor een uitvoerig gemotiveerde mening moet ook de niet-conformiteit van een aangemeld ontwerp met een communautaire richtlijn of verordening waarvan het voornaamste doel is de belemmeringen tot het vrije warenverkeer op te heffen worden genoemd.

In 1995 werden 12 uitvoerig gemotiveerde meningen geformuleerd vanwege een schending van Richtlijn 89/336/EEG - elektromagnetische compatibiliteit-; in 1996 lag deze richtlijn aan de basis van 11, in 1997 van 2 en in 1998 van 4 uitvoerig gemotiveerde meningen. In 1995 werden vijf uitvoerig gemotiveerde meningen uitgebracht vanwege schending van de Richtlijnen 73/23/EEG - laagspanningsrichtlijn -, 87/404/EEG - drukvaten - en 91/263/EEG - telecommunicatie-eindapparatuur-; deze richtlijnen gaven in 1996 en 1997 slechts aanleiding tot vijf uitvoerig gemotiveerde meningen. In 1998 werden twee uitvoerig gemotiveerde meningen geformuleerd op basis van Richtlijn 98/13/EG - telecommunicatie-eindapparatuur.

Andere uitvoerig gemotiveerde meningen werden gegeven vanwege schendingen van andere bepalingen van het afgeleide recht, met name op het gebied van levensmiddelen (6 in 1995, 10 in 1996, 16 in 1997 en 6 in 1998) en motorvoertuigen.

Ook moet worden opgemerkt dat de Commissie in de betrokken periode 46 kennisgevingen heeft ontvangen met betrekking tot verpakkingen en verpakkingsafval. Nederland meldde 9 ontwerpen aan, Denemarken 5, en Spanje, Finland, Frankrijk en Zweden elk 4.

De Commissie achtte 10 van deze ontwerpen (waarvan 8 in 1996) in strijd met Richtlijn 94/62/EG inzake verpakkingen en verpakkingsafval. In artikel 16 van die richtlijn is bepaald dat de lidstaten, voordat zij maatregelen in het kader van die richtlijn vaststellen, de Commissie via de procedure van Richtlijn 98/34/EG van de ontwerp-maatregelen in kennis stellen. Indien de voorgenomen maatregel tevens betrekking heeft op technische vraagstukken als bedoeld in Richtlijn 98/34/EG, kan de betrokken lidstaat preciseren dat de voor Richtlijn 94/62/EG gedane kennisgeving ook geldt in het kader van Richtlijn 98/34/EG.

Om het verloop van deze procedure te vergemakkelijken hebben de diensten van de Commissie een centraal contactpunt opgericht waar alle bovengenoemde ontwerpen kunnen worden aangemeld. In 1995 zijn de comités van de Richtlijnen 98/34/EG en 94/62/EG op de hoogte gebracht van de invoering van dit systeem.

64. De in de jaren 1992, 1993 en 1994 geconstateerde stijging van het aantal uitvoerig gemotiveerde meningen vanwege andere bezwaren dan de schending van het beginsel van wederzijdse erkenning, is in de periode 1995 - 1998 omgebogen. In 1995 had 61% (63% in 1994) van de uitvoerig gemotiveerde meningen betrekking op andere thema's dan de wederzijdse erkenning; in 1996 is dat cijfer gedaald tot 46,2%, in 1997 tot 21,4% en in 1998 tot 30%.

iii) Follow up:

65. Volgens artikel 9, lid 2, tweede alinea van de richtlijn, moet de lidstaat die een uitvoerig gemotiveerde mening ontvangt, de Commissie verslag doen over "het gevolg dat hij voornemens is aan dergelijke uitvoerig gemotiveerde meningen te geven. De Commissie geeft op deze reactie haar commentaar."

66. De lidstaat dient aan te geven of hij van plan is de ontwerp-tekst in te trekken, dan wel de handhaving van de ontwerp-tekst te rechtvaardigen of deze zodanig te wijzigen dat hij in overeenstemming is met het Gemeenschapsrecht. De Commissie moet in haar reactie aangeven of het antwoord van de lidstaat bevredigend is en niet tot enige inbreuk op het Gemeenschapsrecht kan leiden. Om deze dialoog goed te laten verlopen zet de Commissie regelmatig een lijst van kennisgevingen waarvoor nog geen reactie van de lidstaten is ontvangen voor bespreking op de agenda van het "comité 98/34".

Sinds 1995 kan een verbetering worden waargenomen van het gevolg dat de nationale instanties geven aan de uitvoerig gemotiveerde meningen van de Commissie, met als resultaat dat de lidstaten hebben gereageerd op vrijwel alle uitvoerig gemotiveerde meningen over de in 1998 aangemelde ontwerpen. Bij minder dan 10% van deze antwoorden is verder overleg tussen de Commissie en de betrokken lidstaat noodzakelijk.

4.3.3.3. Opmerkingen

i) Statistische gegevens:

67. In de periode 1995 - 1998 heeft de Commissie opmerkingen geformuleerd over 33% van het totale aantal kennisgevingen. Dit percentage ligt duidelijk onder het niveau van de jaren 1992 t/m 1994 (46%) en 1990 en 1991 (42%).

ii) Motiveringen:

68. In het algemeen hebben de opmerkingen van de Commissie ten doel een globale beoordeling - vanuit beleidsmatig dan wel juridisch perspectief - van de maatregel te geven, het standpunt van de Commissie ten aanzien van het onderwerp in kwestie naar voren te brengen of de lidstaten aan hun verplichtingen te herinneren, die met name kunnen voortvloeien uit een inbreukprocedure of een eerdere kennisgeving.

69. De Commissie heeft de lidstaten met name door middel van opmerkingen herinnerd aan hun verplichtingen krachtens artikel 12 van de richtlijn. Overeenkomstig het arrest "CIA-Security International" is de verplichte verwijzing naar de richtlijn in de tekst van een technisch voorschrift of bij de publicatie daarvan van cruciaal belang voor de bescherming van de rechten van particulieren. De Commissie heeft dan ook systematisch aangedrongen op de opneming van een dergelijke verwijzing.

De Commissie heeft ook opmerkingen gemaakt wanneer zij het niet opportuun achtte om strenger te reageren, wat een verlenging van de status-quoperiode zou impliceren. Naast gevallen van onvolledige bepalingen inzake wederzijdse erkenning gaat het met name om gevallen waarin het dwingende communautaire besluit reeds was vastgesteld maar nog niet van toepassing was, of om gevallen waarin de vaststelling van een dergelijke maatregel binnen 18 maanden - de maximale status-quotermijn in verband met een communautair harmonisatie-initiatief - niet waarschijnlijk was.

Verder werden opmerkingen gemaakt om bezwaren te formuleren tegen teksten die reeds in werking waren getreden, en waarnaar in het aangemelde ontwerp werd verwezen of die de rechtsgrondslag van het ontwerp vormden. De kennisgevingsprocedure geeft de Commissie de gelegenheid om van die teksten kennis te nemen en hun effecten vanuit communautair oogpunt te beoordelen.

Er zijn opmerkingen geformuleerd om de lidstaten op de hoogte te stellen van een normalisatieactiviteit op het betrokken gebied binnen de Europese normalisatie-organisaties. De Commissie moet haar reactie beperken tot opmerkingen, omdat dit type "Europese harmonisatie" niet verhindert dat de lidstaten technische voorschriften aannemen met betrekking tot hetzelfde onderwerp, zelfs als die het verloop van de werkzaamheden van die organisaties verstoren.

In de periode 1995 - 1998 heeft de Commissie in haar opmerkingen de lidstaten er vrij vaak aan moeten herinneren dat het uit artikel 28 van het EG-Verdrag voortvloeiende beginsel van de wederzijdse erkenning, zoals geïnterpreteerd door het Hof van Justitie, ook moet worden toegepast ten aanzien van producten uit de lidstaten van de EVA die overeenkomstsluitende partij zijn bij de EER-overeenkomst.

4.3.3.4. Voornemen om een voorstel voor een dwingend communautair besluit voor te stellen, vast te stellen of bij de Raad in te dienen - standstill-besluit.

70. Wanneer de Commissie artikel 9, leden 3 en 4, van de richtlijn toepast kan de lidstaat het ontwerp gedurende een periode van een jaar, te rekenen vanaf de datum van kennisgeving, niet goedkeuren. Aangezien deze termijn onvoldoende bleek te zijn - in de periode van 1992 tot 1994 is het communautaire besluit waarvoor de standstill was ingesteld er slechts in zes gevallen werkelijk gekomen - is de procedure enigszins gewijzigd bij Richtlijn 94/10/EG: de status-quoperiode gaat in op het moment van de kennisgeving en wordt, als tegenwicht voor de langdurige samenwerkings- en medebeslissingsprocedures, automatisch met zes maanden verlengd als de Raad een gemeenschappelijk standpunt vaststelt. Dankzij de nieuwe procedure kon er binnen de status-quoperiode in 10 gevallen een dwingend communautair besluit worden vastgesteld (1995: 6 gevallen, 1996: 4 gevallen, 1997 en 1998 geen enkel geval). Uit dit cijfer van 38% van het totale aantal gevallen waarin artikel 9, leden 3 tot en met 5, werd toegepast (tegenover 9% in de periode van 1992 tot 1994) blijkt het nut van de wijzigingen die op dit punt in Richtlijn 94/10/EG zijn aangebracht.

71. In de periode 1995 - 1998 heeft de Commissie in 30 gevallen artikel 9, leden 3 tot en met 5, van Richtlijn 98/34/EG toegepast. In 1995 heeft de Commissie in 10 gevallen een standstill-besluit genomen, in 1996 in 12 gevallen en in 1997 en 1998 in 4 gevallen.

De meeste standstills in 1995 (7) hadden te maken met de toekomstige Richtlijn 96/8/EG , "mariene uitrusting", die op 20 december 1996 werd vastgesteld. De andere standstills uit dat jaar betroffen levensmiddelen (2) en werken van edele metalen (1). In 1996 werd voor 6 nationale ontwerpen een standstill ingesteld omdat ze betrekking hadden op een door communautaire ontwerpen bestreken gebied; deze hebben uiteindelijk geresulteerd in de Richtlijnen 96/98/EG, "mariene uitrusting" en/of 98/18/EG "passagiersschepen". Andere ontwerpen hadden betrekking op de kwaliteit van brandstoffen (het "auto-oil"- programma), autobussen, residuen van bestrijdingsmiddelen (ontwerp-wijziging van Richtlijn 91/414/EEG - "gewasbeschermingsmiddelen") en het vervoer van dieren. In 1997 hadden twee kennisgevingen betrekking op de kwaliteit van brandstoffen, één op producten uit de biologische landbouw en één op pleziervaartuigen. In 1998 waren er twee standstills in verband met de werkzaamheden aan de verordening inzake de normen voor het in de handel brengen van olijfolie (die een week na het verstrijken van de status-quoperiode werd vastgesteld); verder was er een standstill voor een ontwerp inzake de binnenvaart, en een voor een ontwerp op het gebied van ecologische voeding.

Opgemerkt zij nog dat in 1995 7 van de 10 gevallen waarin artikel 9, leden 3 tot en met 5, van de richtlijn werd toegepast betrekking hadden op het vervoer; in 1996 was dat zo in 11 van de 12 gevallen.

4.3.4. Reacties van de lidstaten

72. In 1995 werden over 41% van de aangemelde ontwerpen opmerkingen gemaakt door andere lidstaten. Dit cijfer lag in 1996 op 36%, in 1997 op 29% en in 1998 op 42%. In 1995 werd ten aanzien van 18% van de kennisgevingen een uitvoerig gemotiveerde mening geformuleerd, in 1996 voor 26% van de ontwerpen, in 1997 voor 14% en in 1998 voor 18%.

73. De gebieden waarop andere lidstaten in 1995 en 1996 de meeste uitvoerig gemotiveerde meningen hebben geformuleerd zijn milieu, gevolgd door machinebouw, elektrotechniek en motorvoertuigen. In 1997 hadden de meeste opmerkingen betrekking op het milieu en op chemische producten, gevolgd door levensmiddelen en de bouwsector. In 1998 oogsten milieu en chemische producten weer de meeste opmerkingen, gevolgd door levensmiddelen.

4.3.5. Behandeling van inbreuken

74. Tussen 1995 en 1998 heeft de Commissie 103 inbreukprocedures ingeleid vanwege niet-nakoming - het niet-aanmelden van maatregelen of het goedkeuren van maatregelen vóór het verstrijken van de status-quoperiode - van Richtlijn 98/34/EG. Deze nationale wetgevingen zijn bij de Commissie gesignaleerd door het particuliere bureau dat zij heeft belast met het opsporen van nationale technische voorschriften die in strijd met Richtlijn 98/34/EG zijn vastgesteld, of door belanghebbende economische operatoren. Om deze laatste groep de gelegenheid te geven kennis te nemen van de aangemelde teksten en de vervaldatums van de aanvankelijke status-quoperiode, publiceert de Commissie iedere week in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen de titels van de aangemelde nationale ontwerpen en de daarvoor geldende termijnen.

75. Overeenkomstig het standpunt van de Commissie ter zake, dat diverse malen is uiteengezet tijdens vergaderingen van het comité (zie punt 4.3.6.1) en in bilateraal overleg tijdens bijeenkomsten van de Commissie en de centrale instanties van de lidstaten die zijn belast met de toepassing van de procedure (zie punt 4.3.6.3), stellen de meeste lidstaten intrekking van de omstreden maatregel voor en/of melden zij eventueel een nieuw ontwerp aan. Tijdens de referentieperiode kon de inbreukprocedure dankzij deze oplossing in bijna alle gevallen worden afgesloten; het Hof van Justitie heeft in vier gevallen een uitspraak gedaan (zaken C-273/94, C-289/94, C-279/94 en C-145/97, zie punt 4.4.2.1). In de periode 1992 - 1994 werden negen gevallen bij het Hof van Justitie aanhangig gemaakt.

4.3.6. Gevolgen van de procedure

4.3.6.1. Vergaderingen van comité 98/34

76. Op de vergaderingen van het comité van artikel 5 van Richtlijn 98/34 (dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie) is van gedachten gewisseld en gediscussieerd over onderwerpen van algemeen belang of specifieke zaken die van belang waren voor bepaalde partijen.

In de periode 1995 - 1998 kwam het comité 13 maal bijeen (4 maal in 1995, 4 maal in 1996, 3 maal in 1997 en 2 maal in 1998), wat duidelijk minder is dan in de periode 1992 -1994 (16 maal) en het gevolg is van budgettaire beperkingen. Er werd met name gesproken over de praktische en budgettaire aspecten van de uitvoering van procedure 98/34, maatregelen om de transparantie te verbeteren en de mogelijke verdere ontwikkelingen met betrekking tot de richtlijn.

77. Wat de praktische aspecten van de toepassing van de procedure betreft, kunnen worden genoemd de besprekingen over de stand van zaken bij de omzetting van Richtlijn 94/10/EG, de eindredactie van het nieuwe vademecum dat de basis vormt voor de samenwerking tussen de centrale eenheden en de diensten van de Commissie, de oplossingen voor het probleem van de elkaar overlappende procedures (één loket), de behandeling van kennisgevingen op het gebied van de pharmacopee, de elektronische indiening van de kennisgevingen en berichten, de verplichting om de uitvoerig gemotiveerde meningen te beantwoorden en automatisch de definitieve teksten toe te zenden. De budgettaire aspecten betroffen met name de kosten van vertalingen.

78. Een belangrijk deel van de besprekingen in het comité had betrekking op de maatregelen ter vergroting van de transparantie van procedure 98/34, zoals de opstelling van een brochure [8] waarin de kennisgevingsprocedure nader wordt toegelicht voor een groot publiek, de eventuele publicatie in het Publicatieblad van de samenvattingen en de motiveringen van de aangemelde ontwerpen en de maatregelen die zijn genomen naar aanleiding van het arrest "CIA-Security" (uiteengezet tijdens de "pakketvergaderingen" in de lidstaten; verzoek aan de lidstaten om het advies van de diensten van de Commissie te vragen over de vraag of een voorgenomen nationale maatregel moet worden aangemeld; toezending aan de lidstaten voor commentaar van referenties van teksten die na een eerste onderzoek technische voorschriften lijken te bevatten). Verder werd gesproken over de internetsite TRIS (Technical Regulation Information System), die op het moment van opstelling van dit verslag al een feit is en die op het volgende adres kan worden geraadpleegd: http://europa.eu.int/comm/enterprise/tris

[8] Het referentienummer van deze brochure, die door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen in alle talen van de Gemeenschap is gepubliceerd, is: ISBN 92-828-2786-0.

79. Over de perspectieven wat betreft de verdere ontwikkeling van de kennisgevingsprocedure is van gedachten gewisseld bij de gesprekken over de deelname van Turkije en de LMOE aan het informatie-uitwisselingssysteem en de instelling van een transparantiemechanisme voor de informatiemaatschappij. Dat laatste heeft zijn beslag gekregen met de vaststelling van Richtlijn 98/48/EG op 20 juli 1998. De omzetting van deze richtlijn is eveneens besproken in het comité.

80. Het comité heeft gefungeerd als forum voor de gesprekken over de relatie tussen artikel 28 van het EG-Verdrag en artikel 16 van Richtlijn 89/106/EEG - bouwproducten - en over Beschikking 3052/95 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een procedure voor uitwisseling van informatie over nationale maatregelen waarbij wordt afgeweken van het beginsel van het vrije verkeer van goederen binnen de Gemeenschap [9].

[9] Beschikking 3052/95 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1995 tot vaststelling van een procedure voor uitwisseling van informatie over nationale maatregelen waarbij wordt afgeweken van het beginsel van het vrije verkeer van goederen binnen de Gemeenschap (PB L 321 van 30.12.1995, blz. 1).

81. Voorts heeft de Commissie de gelegenheid gehad om per geval van gedachten te wisselen over aangemelde ontwerpen en de problemen in verband met de toepassing daarvan.

4.3.6.2. Pakketvergaderingen

82. Door de enige jaren geleden ingevoerde praktijk van de pakketvergaderingen konden de diensten van de Commissie de contacten blijven voortzetten met de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor de uitwerking van de technische regelgeving. In het kader van deze vergaderingen wordt gesproken over de aanmeldingen van het betrokken land, het verband met de inbreukprocedures op basis van de bepalingen van het EG-Verdrag betreffende het vrije verkeer van goederen en de ontwikkelingen met betrekking tot de werking van de richtlijn. Bij dergelijke pakketvergaderingen hebben de diensten van de Commissie de gelegenheid gehad om met de instanties van de lidstaten de gevolgen van het arrest "CIA-Security" te bespreken.

4.3.6.3. Vergaderingen met de centrale eenheden van de lidstaten

83. De Commissie heeft in de periode 1995 - 1998 getracht de dialoog met de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor de toepassing van Richtlijn 98/34/EG voort te zetten. Deze bijeenkomsten vonden plaats in het kader van de vergaderingen van het comité van de richtlijn of de genoemde pakketvergaderingen. Hierdoor konden veel inbreukprocedures worden afgesloten die de Commissie was begonnen wegens niet-nakoming van de kennisgevingsverplichting in het kader van de richtlijn. Op deze vergaderingen kunnen verder eventuele praktische problemen bij de toepassing van de procedure worden behandeld, en kunnen de centrale eenheden vertegenwoordigers van de voor het beheer van de richtlijn verantwoordelijke diensten van de Commissie ontmoeten.

4.3.6.4. Ad hoc vergaderingen

84. De diensten van de Commissie besteden bijzondere aandacht aan bepaalde dossiers, die volgens hen kunnen leiden tot schendingen van het Gemeenschapsrecht en tot conflicten tussen lidstaten en economische operatoren of zelfs lidstaten onderling. Op door de Commissie georganiseerde ad hoc vergaderingen kunnen de betrokken partijen tot overeenstemming komen op bepaalde geschilpunten. In de onderhavige periode hebben dergelijke vergaderingen plaatsgevonden over de meest uiteenlopende onderwerpen, van autowrakken tot satelliettelevisie, reclame voor tabaksproducten, roro-schepen, maten en gewichten, enz.

4.4. Factoren die hebben bijgedragen tot het hoge aantal kennisgevingen

4.4.1. Diverse factoren

85. Het hoge aantal kennisgevingen tussen 1995 en 1998 kan niet alleen worden toegeschreven aan de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden. Eerder vormden de inwerkingtreding van Richtlijn 94/10/EG en de omvangrijke jurisprudentie van het Hof van Justitie de belangrijkste redenen waarom de lidstaten meer dan 2400 ontwerpen voor technische voorschriften bij de Commissie hebben aangemeld.

Het arrest "CIA-Security", waarmee het uitgangspunt van de Commissie werd bevestigd dat niet in overeenstemming met Richtlijn 83/189/EEG vastgestelde technische voorschriften niet toepasselijk zijn, heeft het grote belang van de informatieprocedure aangetoond en door zijn gevolgen bijgedragen tot een grotere bekendheid van de procedure. De inhaaloperatie voor de aanmelding van technische voorschriften die de Nederlandse regering in de zomer van 1997 heeft ondernomen was zonder twijfel een gevolg van het arrest. Door deze operatie is het aantal kennisgevingen in 1997 aanzienlijk gestegen.

4.4.2. De jurisprudentie van het Hof van Justitie

86. Tussen 1995 en 1998 heeft het Hof van Justitie acht arresten gegeven met betrekking tot Richtlijn 98/34/EG, waarvan vier naar aanleiding van een verzoek van de Commissie om vast te stellen dat de lidstaat niet aan zijn verplichtingen krachtens het Gemeenschapsrecht had voldaan en vier bij een door een nationale rechter aanhangig gemaakte prejudiciële vraag. Deze arresten hebben in wezen betrekking op het begrip "technisch voorschrift"; ze verduidelijken de reikwijdte van de kennisgevingsverplichting en de consequenties die moeten worden verbonden aan het negeren daarvan.

4.4.2.1. Arresten wegens niet-nakoming

87. In het arrest van 11 januari 1996, Commissie/Nederland - "Margarine" (-273/94, Jurispr., blz. I-31) ging het om Nederlandse regelgeving waarbij naast de reeds bestaande wetgeving op het gebied van margarine een alternatieve productiewijze werd toegestaan. Het Hof van Justitie greep deze gelegenheid aan om de algemeen verbreide opvatting te weerleggen dat een technisch voorschrift dat gericht is op, dan wel resulteert in de liberalisering van het handelsverkeer, niet behoeft te worden aangemeld. In het onderhavige geval werd een nieuw technisch voorschrift in de wetgeving opgenomen, dat bijgevolg onder de richtlijn viel, ook al betrof het een versoepeling van de wetgeving.

88. Het noodzakelijke verband tussen de technische specificatie en het in de handel brengen van producten, alsmede de reikwijdte van de uitzondering voor overgangsmaatregelen zijn nader uitgewerkt in het arrest van 17 september 1996, Commissie/Italië - "Schelpdieren" (C-289/94, Jurispr., blz. I-4405). In die zaak ging het om de weigering van de Italiaanse regering om bepalingen aan te melden met betrekking tot de kwaliteit van het water waarin schelpdieren worden gekweekt, omdat de betrokken maatregelen ten doel hadden een aantal bepalingen van het Gemeenschapsrecht in nationale wetgeving om te zetten en uitsluitend betrekking hadden op het water en niet op de schelpdieren die erin worden gekweekt.

Het Hof verwierp deze twee argumenten, aangezien er in de voorschriften in kwestie een zeer nauw verband werd gelegd met het in de handel brengen van het betrokken product, omdat namelijk alleen de producten die volgens de omstreden bepalingen waren geproduceerd in de handel mochten worden gebracht en de naleving van die bepalingen dus rechtstreeks van invloed was op het in de handel brengen van schelpdieren. De uitzondering voor overgangsmaatregelen kon volgens het Hof niet worden toegepast omdat het toepassingsgebied van de omstreden nationale regels duidelijk veel beperkter was dan dat van de communautaire regelgeving.

89. In het arrest van 16 september 1997, Commissie/Italië - "Asbest" (C-279/94, Jurispr., blz. I-4743), heeft het Hof drie preciseringen aangebracht in de definitie van het begrip technisch voorschrift. Zo is een bepaling die het in de handel brengen en het gebruik van een bepaalde stof verbiedt een technisch voorschrift, zelfs nog voordat een dergelijke precisering in Richtlijn 94/10 werd gemaakt. Een voorschrift dat grenswaarden voor de concentratie asbestvezels in de lucht geeft, vormt daarentegen geen precisering van een vereist kenmerk van een product en valt dus in principe niet onder de definitie van technische specificatie; toch kan niet worden uitgesloten dat een dergelijk voorschrift consequenties heeft voor de kenmerken van het product. Het Hof herinnert er tenslotte aan dat een technisch voorschrift, om onder de kennisgevingsprocedure te vallen, nieuw moet zijn in de zin dat het juridische gevolgen kan hebben die verschillen van die van het bestaande systeem.

Wat meer in het bijzonder de procedure betreft, preciseerde het Hof dat de kennisgevingsverplichting en de status-quoverplichting niet altijd samenvallen: de volledige tekst van het ontwerp moet worden aangemeld, maar alleen de daarin opgenomen technische voorschriften vallen onder de status-quoverplichting.

90. In het arrest van 7 mei 1998, Commissie/België (C-145/97, Jurispr., blz. I-2643), heeft het Hof tenslotte erkend dat artikel 8 van de richtlijn de lidstaten verplicht om, naast de ontwerp-tekst met de technische voorschriften, ook de tekst van de in hoofdzaak en rechtstreeks betrokken wettelijke en bestuursrechtelijke basisbepalingen aan de Commissie mede te delen. Deze bepaling heeft ten doel de Commissie zo volledig mogelijk te informeren zodat zij zo doelmatig mogelijk de haar krachtens de richtlijn verleende bevoegdheden kan uitoefenen.

4.4.2.2. Arresten naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing

91. Het arrest van 30 april 1996, "CIA Security International" (C-194/94, Jurispr., blz. I-2201), is ongetwijfeld het belangrijkste dat het Hof in de verslagperiode heeft gegeven. In dat arrest onderschreef het Hof het door de Commissie in een mededeling van 1986 uiteengezette standpunt dat het negeren van de kennisgevingsverplichting leidt tot niet-toepasselijkheid van het betrokken technische voorschrift, zodat dit niet tegen particulieren kan worden gebruikt.

Het Hof baseerde die conclusie op het feit dat de artikelen 8 en 9 van de richtlijn duidelijk (technische voorschriften moeten worden aangemeld voordat ze worden goedgekeurd) en onvoorwaardelijk zijn en derhalve zodanig moeten worden geïnterpreteerd dat particulieren zich erop kunnen beroepen bij de nationale rechter. Uitgaande van een vergelijking van de procedure van Richtlijn 83/189/EEG met een procedure die een zuiver informatief karakter heeft, stelt het Hof dat de richtlijn niet alleen ten doel heeft de Commissie te informeren, maar bovendien bedoeld is om technische handelsbelemmeringen op te heffen, de lidstaten op de hoogte te brengen van plannen voor technische regelgeving van andere lidstaten, de Commissie en de andere lidstaten de nodige tijd te geven om te reageren en een wijziging voor te stellen waardoor de uit de voorgenomen maatregel voortvloeiende beperkingen voor het vrije verkeer van goederen kunnen worden verminderd en de Commissie de nodige tijd te geven om een harmonisatierichtlijn voor te stellen. Het Hof concludeerde dat het negeren van de kennisgevingsverplichting een substantiële procedurefout is die tot gevolg heeft dat de technische voorschriften in kwestie niet kunnen worden toegepast ten aanzien van particulieren. Wanneer een particulier zich bij een nationale rechter beroept op het feit dat deze verplichting niet is nagekomen, dient de rechter af te zien van de toepassing van het niet-aangemelde nationale technische voorschrift.

92. Naast deze verduidelijkingen, waarvan het belang nauwelijks kan worden verduidelijkt, heeft het Hof gepreciseerd dat de richtlijn niet van toepassing is op de voorschriften betreffende de voorwaarden voor vestiging van ondernemingen, noch op voorschriften waarin uitsluitend een machtiging wordt verleend voor de vaststelling van technische voorschriften.

93. In het arrest van 20 juin 1996, "Semeraro Casa" (C-418/93 t/m C-421/93, C-460/93 t/m met C-462/93, C-464/93, C-9/94 t/m C-11/94, C-14/94, C-15/94, C-23/94, C-24/94 en C-332/94, Jurispr., blz. I-2975), heeft het Hof vastgesteld dat de kennisgevingsverplichting niet geldt voor een nationaal voorschrift waarin geen eisen inzake de karakteristieken van een product zijn opgenomen maar alleen de sluitingstijden van winkels worden geregeld.

94. Het arrest van 20 maart 1997, "Bic Benelux" (C-13/96, Jurispr., blz. I-1755), betrof een verplichte markering waarmee de consument werd ingelicht over het feit dat het product was onderworpen aan een milieuheffing. Het Hof heeft deze gelegenheid aangegrepen om te benadrukken dat een nationale maatregel als technisch voorschrift kan worden gekwalificeerd onafhankelijk van de motieven die aan de maatregel ten grondslag liggen. Het feit dat een nationale maatregel geen technische norm implementeert welke het vrije verkeer van goederen zou kunnen belemmeren, of is goedgekeurd om het milieu te beschermen, sluit derhalve niet de mogelijkheid uit dat de maatregel een technisch voorschrift kan vormen. Aangezien de bewuste markering ten doel had het publiek in te lichten over de milieueffecten van een product, naar het voorbeeld van andere kwaliteitslabels, concludeerde het Hof dat de markering niet uitsluitend als een begeleidende fiscale maatregel kon worden beschouwd.

95. In het arrest van 16 juni 1998, "Lemmens" (C-226/97, Jurispr., blz. I-3711), kwam de vraag aan de orde of de bepalingen waaraan een product (ademanalyseapparaat) moet voldoen om door een bepaalde gebruiker (de politie) en voor bepaalde doeleinden (alcoholtest) te kunnen worden gebruikt, moeten worden aangemeld. Het Hof oordeelde dat er bepalingen kunnen bestaan die voor een product, wanneer dit voor een bepaalde gebruikersgroep bestemd is, technische specificaties voorschrijven waarvan de inhoud wordt bepaald door de specifieke doelstelling van die groep. Wanneer die specificaties onvoldoende verband houden met de productie en de verhandeling van het product, kan het voorschrift volgens het Hof niet meer als technisch voorschrift worden aangemeld. Wanneer de naleving van de technische specificaties daarentegen een vereiste is voor de verkoop aan een belangrijke verbruiker op de betrokken markt, gaat het om een technisch voorschrift; in het