COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(91) 151 def. 
Brussel, 31 juli 1991 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
houdende goedkeuring van de algemene voorschriften, 
algemene voorwaarden en procedurevoorschriften voor 
bemiddeling en arbitrage inzake door het 
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) gefinancierde 
overeenkomsten voor werken, leveringen en diensten, 
wat de toepassing daarvan betreft in de associatie 
van de landen en gebieden overzee met de 
Europese Economische Gemeenschap 
(door de Commissie ingediend) 

- 2 -
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
Ontwerp-voorsteI van de Commissie voor een ontwerp-beschikking van de Raad houdende 
goedkeuring van de algemene voorschriften, de algemene voorwaarden en de 
procedurevoorschriften voor bemiddeling en arbitrage inzake uit de middelen van het 
EOF gefinancierde overeenkomsten voor werken, leveringen en diensten, voor wat 
betreft hun toepassing in de associatie van de landen en gebieden overzee met de 
Europese Economische Gemeenschap. 
In de artikelen 211 tot 213 van het voorstel voor een beschikking van de Raad 
betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee (LGO) met de Europese 
Economische Gemeenschap (COM (90) 387), die betrekking hebben op de toepassing van 
de regels voor concurrentie en preferenties, wordt bepaald dat de Commissie een 
voorstel zal indienen voor algemene voorschriften, algemene voorwaarden en een 
arbitrageregeling inzake door het EOF gefinancierde overeenkomsten voor werken, 
leveringen en diensten in de LGO. 
Het oogmerk van de algemene voorschriften, algemene voorwaarden en 
arbitrageregeling is een zekere uniformiteit te handhaven op het gebied van de 
toekenning en uitvoering van door het EOF gefinancierde contracten. 
Ingevolge de artikelen 305 tot 307 van Lomé IV heeft de Raad van Ministers ACS-EEG 
in 1990 regels en voorschriften aangenomen voor door het EOF gefinancierde 
overeenkomsten in de ACS-Staten. Het huidige voorstel is gebaseerd op dezelfde 
algemene voorschriften, algemene voorwaarden en arbitrageregeling als die voor de; 
ACS-Staten zal gelden. Er moesten echter enkele wijzigingen worden aangebracht met 
het oog op de bijzondere aard van de LGO vergeleken met de ACS-Staten. Deze 
wijzigingen zijn opgesomd in de bijgaande "Toelichting". 
- 3 -
Voorstel voor een 
Besluit van de Raad 
houdende goedkeuring van de algemene voorschriften, 
algemene voorwaarden en procedurevoorschriften voor 
bemiddeling en arbitrage inzake door het 
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) gefinancierde 
overeenkomsten voor werken, leveringen en diensten, 
wat de toepassing daarvan betreft in de associatie 
van de landen en gebieden overzee met de 
Europese Economische Gemeenschap 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 136, 
Gelet op het Besluit van de Raad van 1991 betreffende de associatie van 
de landen en gebieden overzee met de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op de artikelen 211, 212 en 213, 
Op voorstel van de Commissie; 
Overwegende dat het noodzakelijk is de voor de opdrachten voor werken, 
leveringen en diensten die uit de door de Commissie beheerde middelen van 
het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) worden gefinancierd, geldende algemene 
voorschriften en algemene voorwaarden vast te stellen; 
Overwegende dat het noodzakelijk is procedurevoorschriften voor bemiddeling 
en arbitrage inzake met de middelen van het EOF gefinancierde 
overheidsopdrachten vast te stellen; 
_ 4 -
Overwegende dat de Raad met dit besluit in het bijzonder acht heeft geslagen 
op de soortgelijke, voor het gebruik van EOF-gelden in de ASC-Staten 
vastgestelde documenten, 
BESLUIT : 
Artikel 1 
De algemene voorschriften voor door het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) in 
de landen en gebieden overzee gefinancierde overheidsaanbestedingen voor 
werken, leveringen en diensten, die in bijlage I zijn vermeld, zijn van 
toepassing bij de opstelling en toekenning van uit de middelen van het EOF 
gef inancierde overheidsopdrachten. 
Voor de uitvoering van uit de middelen van het EOF gefinancierde 
overheidsopdrachten gelden, behoudens het bepaalde in artikel 212, punt b) 
van het besluit van de Raad van 1991, de volgende algemene voorwaarden : 
- de algemene voorwaarden voor door het EOF gefinancierde opdrachten voor 
werken, vermeld in bijlage II; 
- de algemene voorwaarden voor door het EOF gefinancierde opdrachten voor 
leveringen, vermeld in bijlage lil; 
- de algemene voorwaarden voor door het EOF gefinancierde opdrachten voor 
diensten, vermeld in bijlage IV. 
Geschillen in verband met een uit de middelen van het EOF gefinancierde 
opdracht, die ingevolge de algemene voorwaarden en de op het contract 
toepasselijke bijzondere voorwaarden door bemiddeling of arbitrage moeten 
worden geregeld, worden beslecht overeenkomstig de in bijlage V vermelde 
procedurevoorschriften voor bemiddeling en arbitrage inzake door het EOF 
gefinancierde opdrachten. 
- 5 -
Artikel 2 
Dit besluit is van toepassing op de door het EOF in de landen en gebieden 
overzee gefinancierde overheidsopdrachten, die met ingang van 1 juni 1991 
zi Jn gegrond. 
Artikel 3 
Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Pub Iikatieb lad van de Europese 
Gemeenschappen. 
Gedaan te Brussel, op Voor de Raad 
- 6 -
ONTWERP 
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
ALGEMENE VOORWAARDEN 
EN 
ARBITRAGEREGELING 
VAN TOEPASSING IN 
DE LGO 
- 7 
TOELICHTING 
Betreft : Algemene voorschriften, algemene voorwaarden en 
arbitrageregeling, van toepassing in de LGO 
1. De algemene voorschriften, de algemene voorwaarden en de 
arbitrageregeling - die in het volgende onder de verzamelnaam AVA worden 
aangeduid - bestaan uit vijf documenten : 
- de algemene voorschriften voor door het EOF gefinancierde 
overeenkomsten voor werken, leveringen en diensten, 
- de algemene voorwaarden voor overeenkomsten voor werken, 
- de algemene voorwaarden voor overeenkomsten voor leveringen, 
- de algemene voorwaarden voor overeenkomsten voor diensten, en 
- de procedurevoorschriften voor bemiddeling en arbitrage inzake 
overeenkomsten. 
2. Deze documenten zijn gebaseerd op de AVA die reeds met de ACS-Staten is 
overeengekomen. Er moesten echter wijzigingen in worden aangebracht in 
verband met het ontwerp-besluit van de Raad (C0M(90)387), alsook in 
verband met enkele specifieke bepalingen die op de ACS-Staten van 
toepassing zijn, maar niet op de LGO. 
3. Ten opzichte van de AVA die van toepassing is op de ACS-Staten bevat de 
ontwerp-AVA voor de LGO de volgende amendementen en wijzigingen : 
Algemene voorschriften 
Waar dat op zijn plaats is, is de term "ACS-Staten" vervangen door "LGO" 
of "land of gebied". 
Artikel 1 : De verwijzing naar het 7e EOF is geschrapt. 
Artikel 3.1. : Er zijn definities van "LGO" en "besluit van de Raad" 
toegevoegd. 
De definitie van "maatschappijen of firma's" is gewijzigd 
overeenkomstig het ontwerp-besluit. 
Artikel 4.1. : De oorsprong van de leveranties is gewijzigd overeen­
komstig het ontwerp-besluit. 
- 8 -
Artikel 5 (a) : Gewijzigd om pubilkatie in de EG en de betrokken LGO, 
alsmede in andere passende informatiemiddelen in de regio 
te bewerkstelligen. 
Artikel 7.5 en 7.9 : "De ACS-Staat" is vervangen door "de opdrachtgever". 
Artikel 7.11 : "De nationale ordonnateur" is vervangen door "de ordonnateur 
van de LGO." 
Artikel 22.1 : "tijdelijke samenwerkingsverbanden is vervangen door "Joint 
ventures" 
Artikel 22.2 : Gewijzigd overeenkomstig de ontwerp-beschikking 
Artikel 24.4 en 24.5 : De inhoud is herschikt, maar het recht van de 
inschrijver om tegen een vaste wisselkoers in 
vreemde valuta te worden betaald blijft behouden. 
Artikel 26.1 : Het minimum voor inschrijvingsgaranties is geschrapt. 
Artikel 33.3 : "en met de Overeenkomst" is geschrapt. 
Artikel 36.2 : De twee laatste alinea's zijn geschrapt, aangezien zij reeds 
deel uitmaken van het corpus van het artikel. 
Artikel 41.2 : Is geschrapt met het oog op de wijziging in artikel 1. 
Alomene voorwaarden voor overeenkomsten voor werkzaamheden 
Artikel 1.1 : Er zijn definities van "LGO" en "Beschikking van de Raad" 
toegevoegd. 
De definities van "ACS-Staten" en "Overeenkomst" zijn 
geschrapt. 
"ACS-Staat" is vervangen door "LGO". 
Artikel 68.5 : "Overeenkomst" is vervangen door "Beschikking van de Raad". 
b)i) is geschrapt. Hiermee wordt de nieuwe arbitrage­
regeling van het EOF volledig van kracht voor alle 
transnationale overeenkomsten. 
Algemene voorwaarden voor overeenkomsten voor leveringen 
Dezelfde wijzigingen als voor werken. 
Algemene voorwaarden voor overeenkomsten voor diensten 
Dezelfde wijzigingen als voor werken. 
- 9 -
Procedurevoorschriften voor bemiddeling en arbitrage inzake overeenkomsten 
Waar dat op zijn plaats is, is de term "ACS-Staten" vervangen door "LGO". 
Artikel 2 : De definities van "ACS-Staat", "Overeenkomst" en "Raad van 
Ministers" zijn geschrapt. 
Er zijn definities van "LGO" en "Beschikking van de Raad" 
toegevoegd. 
Artikel 5.3 : Nationaliteitsstatus gewijzigd 
Artikel 6 : Nationaliteitsstatus gewijzigd 
Artikel 34.1 : NationalIteitsstatus gewijzigd 
Artikel 34.2 : Verwijzing naar "de secretaris-generaal van het 
secretariaat-generaal van de ACS" geschrapt. 
- 10 -m*yT 
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
VOOR DOOR HET EUROPEES 
ONTWIKKELINGSFONDS 
GEFINANCIERDE 
OVEREENKOMSTEN VOOR 
WERKEN, LEVERINGEN EN 
DIENSTEN 
IN DE LGO 
- 11 -
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
INHOUD 
INLEIDING Blz 
Artikel 1 Voorwaarden 13 
Artikel 2 Nationaal recht 14 
DEFINITIES EN BEGINSELEN 
Artikel 3 Definities 14 
Artikel 4 Voorwaarden om in aanmerking te komen voor gunning 17 
van overeenkomsten 
Artikel 5 Gelijke deelneming 19 
Artikel 6 Afwijking 20 
Artikel 7 Concurrentie 20 
Artikel 8 Aan een prijsvraag gekoppelde aanbesteding 23 
Artikel 9 Preferentie 24 
Artikel 10 Soorten overeenkomsten 24 
Artikel 11 Technische specificaties en normen 25 
Artikel 12 Berichten en schriftelijke mededelingen 26 
BEKENDMAKING VAN DE AANBESTEDING 
Artikel 13 Bericht van aanbesteding 26 
Artikel 14 Voorafgaande selectie van inschrijvers 28 
Artikel 15 Onderhandse overeenkomsten 29 
AANBESTEDINGSDOSSI ER 
Artikel 16 Inhoud van het aanbestedingsdossier 29 
Artikel 17 Toelichting op de inlichtingen voor inschrijvers 31 
Artikel 18 Wijzigingen in het aanbestedingsdossier 3'i 
INSTRUCTIES VOOR DE INSCHRIJVERS 
Artikel 19 Taal 32 
Artikel 20 Inhoud van de inschrijving 32 
Artikel 21 Percelen 3-5 
Artikel 22 Samenwerking met derden 34 
Artikel 23 Onafhankelijkheid van de inschrijvers 35 
Artikel 24 Prijsopgave in de inschrijving 35 
Artikel 25 Geldigheidstermijn 36 
Artikel 26 Inschrijvingsgarantie 3-? 
12 -
Artikel 27 Variantontwerpen ?Q 
Artikel 28 Verkenning vóór inschrijving 39 
Artikel 29 Ondertekening van inschrijvingen 39 
INDIENING VAN INSCHRIJVINGEN 
Artikel 30 Termijn voor de indiening 40 
Artikel 31 Verzegelen en kenmerken van de enveloppes 41 
Artikel 32 Intrekking en wijziging 42 
ONDERZOEK VAN DE INSCHRIJVINGEN 
Artikel 33 Opening van de inschrijvingen 42 
Artikel 34 Beoordeling van inschrijvingen 43 
Artikel 35 Annulering van een aanbestedingsprocedure 45 
GUNNNG VAN DE OPDRACHT 
Artikel 36 Keuze 
Artikel 37 Kennisgeving van de gunning 
Artikel 38 Opstelling van het gunningsdocument 
Artikel 40 Uitvoeringsgarantie 
ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN 
Artikel 41 Algemene en slotbepalingen 46 
4<:-
Artikel 39 Ondertekening van de overeenkomst + 
49 
50 
- 13 -
INLEIDING 
ARTIKEL 1 
Voorwaarden 
1.1 De gunning van uit de middelen van het." Europees 
Ontwikkelingsfonds (EOF) gefinancierde overeenkomsten voor werken, 
leveringen en diensten valt onder de onderhavige algemene voorschriften. 
1.2 De uitvoering van uit de middelen van het. europees 
Ontwikkelingsfonds (EOF) gefinancierde overeenkomsten voor werken, 
leveringen en diensten vallen : 
a) onder de algemene voorwaarden inzake elk type van door het EOF 
gefinancierde overeenkomsten of 
b) in geval van medegefinancierde projecten en programma's of van een aan 
derden toegekende afwijking, of van een versnelde procedure of in andere 
toepasselijke gevallen, onder andere algemene voorwaarden zoals 
eventueel overeengekomen door.het betrokken land of ge-bied en de Europese 
.Economische Gemeenschap (EEG), d.w.z. 
i) de algemene, voorwaarden als voorgeschreven door de nationale wet­
geving van het betrokken_land of qebied of de aldaar qev/estigde nraktiik 
met betrekkinq tot internationale overeenkomsten of 
ii) enige andere internationale algemene voorwaarden voor overeenkomsten 
en 
c) de bijzondere voorwaarden. 
1.3 De algemene voorschriften behelzen de beginselen van en de voorwaarden 
voor deelname in opdrachten, instructies voor de inschrijvers, alsmede de 
beginselen van en de voorwaarden voor de gunning van opdrachten. 
1.4 De algemene voorwaarden die van toepassing zijn op een bepaald type 
overeenkomst, omvatten contractuele bepalingen van administratieve, 
financiële, wettelijke en technische aard met betrekking tot de uitvoering 
van de overeenkomsten. 
1.5 De bijzondere voorwaarden die van toepassing zijn op iedere overeen­
komst behelzen : 
a) wijzigingen in de algemene voorwaarden ; 
b) bijzondere contractuele bepalingen ; 
c) technische specificaties ; en 
d).andere aangelegenheden met betrekking tot de overeenkomst. 
14 -
ARTIKEL 2 
Nationaal recht 
Op alle aangelegenheden die niet onder deze algemene voorschriften vallen, 
is het nationale recht van de Staat van de opdrachtgever van toepassing. 
DEFINITIES EN BEGINSELEN 
ARTIKEL 3 
Definities 
3.1. Op deze algemene voorschriften zijn de volgende definities van 
toepassing : 
EEG : de Europese Economische Gemeenschap. 
EOF : het Europees Ontwikkelingsfonds. 
Beschikking van de Raad : Beschikking .../.../EEG van de Raad betreffende 
de associatie van de landen en gebieden Overzee met de EEG. 
LGO : de krachtens de Beschikking van de Raad met de EEG geassocieerde 
landen en gebieden. 
ACS-Staten : de Staten in Afrika, het Caribische Gebied en de Stille Oceaan 
die de ACS-EEG-Overeenkomst hebben ondertekend. 
Commissie : de Commissie van de Europese Gemeenschappen. 
Gemachtigde : de vertegenwoordiger van de Commissie in de LGO. 
Lid-Staten : de Lid-Staten van de Europese Economische Gemeenschap. 
ACS-EEG-Overeenkomst : de toepasselijke Overeenkomst tussen de ACS-
Staten en de EEG. 
Opdrachtgever : de Staat of de publiekrechtelijke of privaatrechtelijke 
rechtspersoon door of namens welke de overeenkomst gesloten wordt. 
Staat van de opdrachtgever : de LGO op het grondgebied waarvan de over­
eenkomst voor werken leveringen of diensten moet worden uitgevoerd. 
Inschrijver : elke natuurlijke of rechtspersoon of groep van dergelijke 
personen, die een inschrijving indient met het oog op de sluiting van 
een overeenkomst. 
Gekozen inschrijver : de ingevolge een aanbestedingsprocedure geselec­
teerde inschrijver of, in het geval van onderhandse overeenkomsten, de 
isnchrijver die de overeenkomst ondertekent. 
- 15 -
Directie : de overheidsdienst, dan wel de publiekrechtelijke rechtspersoon, 
de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die door de opdrachtgever is 
aangewezen overeenkomstig de wetgeving van de Staat van de opdrachtgever en 
belast is met de leiding over en/of controle van de uitvoering van de 
overeenkomst en aan wie de opdrachtgever krachtens de overeenkomst rechten 
en/of bevoegdheden kan delegeren. 
Vertegenwoordiger van de directie : iedere door de directie krachtens de 
overeenkomst als zodanig aangewezen natuurlijke of rechtspersoon die 
bevoegd is de directie bij de uitvoering van haar taak en bij de uit­
oefening van de aan haar overgedragen rechten en/of bevoegdheden te 
vertegenwoordigen. Waar taken en rechten en/of bevoegdheden van de directie 
aan haar vertegenwoordiger zijn gedelegeerd, duidt de term directie dus ook 
haar vertegenwoordiger aan. 
Verken : de tijdelijke of hulpwerken en duurzame werken die krachtens de 
overeenkomst moeten worden uitgevoerd. 
Leveringen : alle zaken die de leverancier aan de opdrachtgever moet 
leveren, waar nodig met inbegrip van diensten zoals installatie, 
beproeving, inwerkingstelling, deskundigenhulp, toezicht, onderhoud, 
herstelling, opleiding en dergelijke andere verplichtingen in verband met 
de krachtens de overeenkomst te leveren zaken. 
Diensten : de krachtens een overeenkomst voor diensten door de adviseur te 
verrichten taken, zoals studies, ontwerpen, verlening van technische 
bijstand en opleiding. 
Bouwstoffen : machines, apparaten, bestanddelen en alle zaken, krachtens de 
overeenkomst te verstrekken of in te brengen. 
Materieel : toestellen en andere machines en, indien van toepassing 
krachtens de wet en/of praktijk van de Staat van de opdrachtgever, de 
tijdelijke voorzieningen op de bouwplaats die nodig zijn voor de uitvoering 
van de overeenkomst, met uitzondering van bouwstoffen of andere zaken die 
deel moeten uitmaken van duurzame werken. 
Becijferd bestek : het document dat een opgave per post van de onder een 
overeenkomst tegen eenheidsprijs uit te voeren taken bevat, met voor elke 
post vermelding van de hoeveelheid en de overeenkomstige eenheidsprijs. 
Staat van eenheidsprijzen : de volledige gespecificeerde staat van de 
prijzen, met inbegrip van de specificatie van het totaalbedrag, die door de 
inschrijver samen met zijn inschrijving is ingediend en zo nodig gewijzigd, 
en die deel uitmaakt van de overeenkomst tegen eenheidsprijs. 
- 16 -
Specificatie van het totaalbedrag : de gespecificeerde lijst van percen­
tages en prijzen waaruit blijkt hoe de prijs% van een op een totaalbedrag 
gebaseerde overeenkomst is opgebouwd, maar die geen deel uitmaakt van de 
overeenkomst. 
Inschrijvingssom : het door de inschrijver in zijn inschrijving genoemde 
bedrag voor het uitvoeren van de overeenkomst. 
Aannemingssom : het in de overeenkomst genoemde en als eerste raming 
bedoelde bedrag dat verschuldigd is voor de uitvoering van de werken, 
leveringen of diensten, of enig ander bedrag waarvan aan het eind van de 
overeenkomst wordt vastgesteld dat het krachtens de overeenkomst 
verschuldigd is. 
Tekeningen : de tekeningen die de opdrachtgever en de inschrijver in 
verband met de inschrijving hebben verstrekt. 
Dag : kalenderdag. 
Termijnen : de contractuele termijnen die ingaan op de dag welke volgt op 
de datum van de akte of gebeurtenis die als beginpunt voor die termijnen 
geldt. Is de laatste dag van de termijn geen werkdag, dan verstrijkt de 
termijn aan het einde van de eerstvolgende werkdag na de laatste dag van de 
termijn. 
Schriftelijk : in handschrift, machineschrift of druk, met inbegrip van 
telexen, telegraafberichten en telefaxen. 
Mededelingen : certificaten, kennisgevingen, orders en instructies uit 
hoofde van de overeenkomst. 
Nationale valuta : de valuta van de Staat van de opdrachtgever. 
Ecu : de Europese munteenheid (European currency unit). 
Vreemde valuta : elke krachtens deze algemene voorschriften toepasselijke 
valuta die niet de nationale valuta is, en die in de inschrijving is 
vermeld. 
Beschrijving van de opdracht : de door de opdrachtgever opgestelde 
verklaring met de beschrijving van zijn eisen en/of de doeleinden van de 
diensten, zo nodig met inbegrip van de te gebruiken methoden en middelen 
en/of te bereiken resultaten. 
Vennootschappen : vennootschappen naar burgerlijk recht of handelsrecht, 
daaronder begrepen openbare of andere ondernemingen, coöperatieve 
verenigingen en overige rechtspersonen en associaties naar publiek- of 
privaatrecht, met uitzondering van vennootschappen welke geen winst beogen, 
die in overeenstemming met de wetgeving van een Lid-Staat of van een XGO 
zijn opgericht en hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun 
- 17 -
hoofdvestiging binnen een Lid-Staat of een LGO hebben ; een vennoot­
schap die slechts haar statutaire zetel binnen een Lid-Staat of een -LOG 
^eeft, moet evenwel een activiteit uitoefenen die een reële, daad­
werkelijke en voortdurende band heeft met de economie van die Lid-Staat of LGO 
3.2 De opschriften en titels in deze algemene voorschriften mogen niet als 
onderdeel daarvan worden beschouwd of bij de interpretatie van deze voor­
schriften in aanmerking worden genomen. 
3.3 Indien de context zulks toestaat worden in het enkelvoud gebruikte 
woorden geacht ook het meervoud te omvatten en vice versa, en worden 
mannelijke woorden geacht ook het vrouwelijk te omvatten en vice versa. 
3.4 Woorden die personen of partijen aanduiden omvatten ook vennootschappen 
en iedere andere organisatie die rechtspersoonlijkheid bezit. 
ARTIKEL 4 
Voorwaarden om in aanmerking te komen voor gunning 
van overeenkomsten 
4.1 Behoudens indien in overeenstemming met de Beschikking van de Raad eri/of 
met artikel 6 een afwijking is toegestaan : 
a) staat de deelneming aan aanbestedingen en aan de gunning van door het EOF 
gefinancierde overeenkomsten op gelijke voorwaarden open voor : 
i) natuurlijke personen, vennootschappen of overheids- of semi-
overheidsmstanties van de LGO . . en de EEG ; 
ii) coöperaties en andere publiekrechtelijke of privaatrechtelijke 
rechtspersonen, met uitzondering van die welke geen winst beogen, 
uit de EEG, de LGO en/of de ACS-Staten; 
iii) gemeenschappenjKe ondernemingen of combinaties van vennootschappen 
uit* de LGO, de ACS en/of de EEG. 
b) De leveringen moeten van oorsprong uit de EEG, DE LGO en/of de ACS-Staten 
zijn. . - . . 
4.2 Natuurlijke personen en vennootschappen komen niet in aanmerking voor 
gunning van overeenkomsten indien : 
a) zij in staat van faillissement zijn ; 
b) betalingen aan hen zijn gestaakt op grond van een andere gerechtelijke 
uitspraak dan een faillietverklaring, welke overeenkomstig de nationale 
wetgeving gehele of gedeeltelijke ontheffing van het beheer en de 
beschikking over hun vermogen met zich brengt ; 
- 18 -
c) tegen hen een gerechtelijke procedure is geopend welke een bevel tot 
opschorting van de betalingen inhoudt en welke overeenkomstig hun 
nationale wetgeving kan leiden tot een faillietverklaring of tot een 
andere situatie die tot gevolg heeft dat zij geheel of gedeeltelijk 
worden ontheven van het beheer en de beschikking over hun vermogen ; 
d) zij bij een uiteindelijke uitspraak schuldig zijn bevonden aan een 
misdrijf in de uitoefening van hun beroep of een inbreuk op de gedrags­
regels van hun beroep ; 
e) zij zich in ernstige mate schuldig hebben gemaakt aan het verstrekken van 
onjuiste gegevens betreffende de voor de deelneming aan een aanbesteding 
vereiste inlichtingen ; 
f) zij bij een andere overeenkomst met de opdrachtgever contractbreuk hebben 
gepleegd. 
4.3. Om voor deelneming aan een aanbesteding en voor gunning van overeen­
komsten in aanmerking te kunnen komen moeten de inschrijvers naar genoegen 
van de opdrachtgever aantonen dat zij voldoen aan artikel 4.1, alsook aan de 
gestelde juridische, technische en financiële eisen, en over de 
mogelijkheden en middelen beschikken om de overeenkomst adequaat uit te 
voeren. Hiertoe moeten alle inschrijvingen de volgende informatie bevatten : 
a) een document waarvan de dagtekening minder dan 90 dagen geleden is 
opgesteld overeenkomstig de nationale wetgeving of gebruiken van de 
inschrijver, waarin wordt verklaard dat : 
- hij voldoet aan de in artikel 4.1 genoemde voorwaarden ; 
- hij niet verkeert in een van de in artikel 4.2 bedoelde situaties ; 
b) afschriften van authentieke documenten inzake de oprichting en/of 
wettelijke status, de plaats van registratie en de statutaire zetel en, 
ingeval deze zich elders bevindt, de hoofdvestiging van de vennootschap 
of associatie dan wel, voor wat gemeenschappelijke ondernemingen betreft, 
van elke inschrijvende partij daarvan ; 
c) bijzonderheden over de ervaring en over de vroegere uitvoering door de 
inschrijver (of elke partij van een gemeenschappelijke onderneming) van 
soortgelijke overeenkomsten in de afgelopen vijf jaar, met bijzonderheden 
over andere in uitvoering zijnde overeenkomsten en details over de 
daadwerkelijke deelneming aan elk van die overeenkomsten ; 
d) waar zulks van toepassing is, het belangrijkste materieel dat ten behoeve 
van de uitvoering van de overeenkomst wordt gepland ; 
e) de kwalificaties en ervaring van het personeel op sleutelposities -dat zou 
worden ingezet voor het beheer en de uitvoering van de overeenkomst, 
zowel ter plaatse als elders ; 
- 19 -
f) voorstellen betreffende de aard, de voorwaarden en de voorschriften voor 
onderaanneming, wanneer onderaanneming wordt overwogen voor onderdelen 
van de overeenkomst waarmee een bedrag van meer dan 10 % van de 
inschrijvingssom is gemoeid ; 
g) rapporten over de positie van de inschrijver (of elke partij bij een 
gemeenschappelijke onderneming) uit boekhoudkundig en financieel oogpunt, 
bijvoorbeeld door middel van winst- en verliesrekeningen, balansen en 
•accountantsrapporten over de laatste vijf jaren, een financiële prognose 
betreffende de komende twee jaren en een machtiging van de inschrijver 
(of de gevolmachtigde van een gemeenschappelijke onderneming) tot het 
inwinnen van informatie bij de bankiers van de inschrijver ; en 
h) informatie over lopende gerechtelijke of scheidsrechterlijke procedures 
of geschillen waarbij de inschrijver betrokken is. De bedoelde -informatie 
blijft beperkt tot kwesties die rechtstreeks van belang zijn voor het 
toekennen of uitvoeren van de overeenkomst. 
., ARTIKEL 5 
Gelijke deelneming 
5.1 De ~ "LGO en de Commissie treffen de nodige maatregelen voor een zo 
ruim mogelijke deelname onder gelijke voorwaarden aan de aanbestedingen voor 
overeenkomsten voor werken, leveringen en diensten, waaronder zo nodig 
maatregelen om : 
a) te bewerkstelligen dat aanbestedingen via het Publikatieblad van de EEG. 
het Officiële Publikatieblad van de betrokken LGO en andere passende in­
formatiemiddelen;- in het -bijzonder "in de L€0 en ACS-Staten van de regio; 
b) discriminerende praktijken en technische specificaties die ruime deelname 
onder gelijke voorwaarden kunnen verhinderen, uit te sluiten • 
x:) samenwerking tussen vennootschappen uit de Lid-Staten 
ACS-Staten te bevorderen, bij voorbeeld door voorafgaande selectie van 
gemeenschappelijke ondernemingen en consortiums tussen vennootschappen 
van de Lid-Staten , de LGO en de ACS-Staten 
d) er zorg voor te dragen dat alle selectiecriteria in het inschrijvings­
dossier worden genoemd ; en 
e) er zorg voor te dragen dat de gekozen inschrijving voldoet aan de eisen 
van het aanbestedingsdossier en aan de daarin genoemde selectiecriteria. 
- 20 -
ARTIKEL 6 
Afwijking 
6.1 Terwille van een optimale kosten/batenverhouding van het stelsel kunnen 
natuurlijke en rechtspersonen uit niet tot de ACS-Staten behorende ontwikke­
lingslanden op verzoek van de betrokken LGO ' worden gemachtigd deel te 
nemen aan door de EEG gefinancierde overeenkomsten. 
6.2 De betrokken LGO ... verstrekken de Gemachtigde in elk voorkomend 
geval de informatie die de EEG nodig heeft om over dergelijke uitzonderingen 
een besluit te nemen, waarbij bijzondere aandacht wordt geschonken aan : 
a) de geografische ligging van de betrokken .LGO -; 
b) het concurrentievermogen van de aannemers, leveranciers en adviseurs uit 
de EEG *• de LGO en de ACS-Staten; 
c) de noodzaak om buitensporige stijging van de uitvoeringskosten van 
overeenkomsten te vermijden ; 
d) de vervoersproblemen en vertragingen in verband met levertijden of 
soortgelijke problemen ; 
e) de meest geschikte en aan de lokale omstandigheden optimaal aangepaste 
technologie. 
6.3 Voor deelneming van derde landen die geen partij zijn bij de ACS-EEG-
Overeenkomst, aan door de EEG gefinancierde overeenkomsten kan ook 
toestemming worden gegeven : 
a) wanneer de EEG deelneemt in de financiering van regionale of inter­
regionale activiteiten waarbij deze landen betrokken zijn ; 
b) in het geval van medefinanciering van projecten en programma's ; 
c) in geval van spoedhulp. 
6.4 In uitzonderingsgevallen kunnen in overleg met de Commissie advies­
bureaus of deskundigen die de nationaliteit van de in artikel 6.3 bedoelde 
derde landen hebben, deelnemen aan overeenkomsten voor diensten. 
ARTIKEL 7 
Concurrentie 
7.1 Behoudens voor zover anders bepaald in artikel 7, worden uit het EOF 
gefinancierde overeenkomsten voor werken en leveringen gesloten na openbare 
aanbesteding en overeenkomsten voor diensten na niet-openbare aanbesteding. 
7.2 De . LGO kunnen krachtens de bepalingen van artikel 7.3, 7.4 en 7.7 
en in overleg met de Commissie : 
- 21 -
a) overeenkomsten gunnen na niet-openbare aanbesteding, in voorkomend geval 
na een oproep tot voorafgaande kwalificatie ; 
b) onderhands overeenkomsten sluiten ; 
c) overeenkomsten ui•••«eren via overheids- of semi-overheidsinstanties van 
de -LGO 
7.3 Niet-openbare aanbestedingen zijn toegestaan 
a) indien is vastgesteld dat de situatie urgent is of indien de aard of 
bepaalde bijzondere kenmerken van de overeenkomsten zulks wettigen ; 
b) voor zeer gespecialiseerde projecten of programma's ; 
c) voor overeenkomsten van grote omvang na voorafgaande selectie. 
7.4 Onderhandse overeenkomsten kunnen worden gegund in de volgende 
gevallen : 
a) werkzaamheden van geringe omvang, urgente situaties of kortlopende 
projecten voor technische samenwerking ; 
b) spoedhulp ; 
c) werkzaamheden die aan individuele deskundigen worden opgedragen ; 
d) werkzaamheden ter aanvulling van of noodzakelijk voor de voltooiing van 
andere die reeds in uitvoering zijn ; 
e) indien de uitvoering van de overeenkomst uitsluitend is voorbehouden aan 
houders van octrooien of licenties om de betrokken goederen te gebruiken, 
te verwerken of in te voeren ; 
f) wanneer een aanbesteding geen gunstig resultaat heeft opgeleverd. 
7.5 De volgende procedure is van toepassing op niet-openbare aanbestedingen 
en onderhandse overeenkomsten : 
a) in het geval van overeenkomsten voor werken en leveringen wordt door de 
opdrachtgever in overleg met de gemachtigde een lijst van 
gegadigden opgesteld, na, indien van toepassing, een oproep tot vooraf­
gaande kwalificatie ; 
b) in het geval van ove^eehkémsten voor' aiensten wordt de lijst van 
gegadigden door de opdrachtgever in overleg met de Commissie opgesteld op 
basis van de voorstellen van de opdrachtgever en de voorstellen van 
de Commissie ; ' ~~ 
- 22 -
c) bij onderhandse overeenkomsten staat het de-opdrachtgever vrij het nodige 
overleg te plegen met de gegadigden op de lijst die hij 
artikel 7.5, onder a) en b), heeft opgesteld, en de overeenkomst te 
gunnen aan de door hem gekozen inschrijver. 
7.6 Voor overeenkomsten voor diensten wordt terdege rekening gehouden met de 
beschikbaarheid van geschikte gegadigden die in de .LGO verblijven. 
^ verblijven. 
Eigen beheer 
7.7 Wanneer de betrokken LGO in zijn departementen beschikt over 
daartoe gekwalificeerde leidinggevende ambtenaren, worden overeenkomsten via 
overheids- of semi-overheidsinstanties van de betrokken LGO k- in eigen 
beheer uitgevoerd in geval van spoedhulp, van overeenkomsten voor diensten 
en van alle andere activiteiten waarvan de kosten worden geraamd op minder 
•dan 5 miljoen ecu. 
7.8 De Gemeenschap zal bijdragen in de kosten van de betrokken instantie -
door beschikbaarstelling van ontbrekend materieel en/of materiaal en/of 
middelen waarmee de nodige bijkomende deskundigen uit de betrokken LGO 
of andere LGO of ACS-Staten kunnen worden aangeworven. De Gemeenschap 
zal alleen kosten vqtor haar rekening nemen die voortvloeien uit aanvullende 
maatregelen en tijdelijke uitgaven welke voor de uitvoering van het 
project absoluut vereist zijn. 
Overeenkomsten voor spoedhulp 
7.9 Bij de behandeling van overeenkomsten voor spoedhulp wordt rekening 
gehouden met de urgentie van de situatie. Daartoe kan de/opdrachtgever voor alle 
activiteiten in verband met spoedhulp, in overleg met de/v gemachtigde, 
toestemming geven voor : 
»«\ 
a) het sluiten van onderhandse overeenkomsten ; 
b) het uitvoeren van overeenkomsten in eigen beheer ; 
c) tenuitvoerlegging via gespecialiseerde bureaus ; 
d) rechtstreekse tenuitvoerlegging door de Commissie. 
Versnelde procedure 
7.10 Om een snelle en doeltreffende tenuitvoerlegging van de projecten en de 
programma's te waarborgen wordt een versnelde aanbestedingsprocedure 
toegepast, tenzij de betrokken- LGO* „ anders besluit of instemt met een 
andersluidend voorstel van de Commissie. De versnelde procedure voor het 
organiseren van aanbestedingen kent kortere aanbestedingstermijnen en de 
oproep tot inschrijving blijft geperkt tot de betrokken . LGO * en de 
- 23 -
aangrenzenae LGO of ACS-Staten, in overeenstemming met de geldende voorschrif­
ten in de betrokken LGO.De versnelde procedure is van toepassing in de 
volgende gevallen : 
a) overeenkomsten voor werken : waarvan de kosten op minder dan 
5 miljoen ecu worden geraamd ; 
b) spoedhulp : ongeacht het bedrag van de overeenkomst. 
7.11 Bij wijze van afwijking kan de nationale ordonnateur van de LGO in overleg met de 
gemachtigde voor een beperkt bedrag leveringen en/of diensten aanschaffen 
wanneer deze in de betrokken LGO 0f aangrenzende LG0 of ACS-Staten 
verkrijgbaar zijn. 
7.12 Om de procedure te bespoedigen kunnen de ACS-Staten de Commissie 
verzoeken namens hen rechtstreeks of via het bevoegde bureau te onder­
handelen over overeenkomsten voor diensten en deze op te stellen en te 
sluiten. 
ARTIKEL 8 
Aan een prijsvraag gekoppelde aanbesteding 
8.1 Indien de opdrachtgever zulks om redenen van technische, esthetische of 
financiële aard wenselijk acht, kan een uitnodiging tot inschrijving voor 
een prijsvraag worden gedaan. De prijsvraag vindt plaats op basis van een 
programma en criteria die door de opdrachtgever zijn vastgesteld. Voorts 
geldt het volgende : 
a) In het programma kan worden bepaald dat de beste ontwerpen in aanmerking 
komen voor prijzen. Deze worden vastgesteld in het programma en toegekend 
aan de ontwerpers overeenkomstig de door de opdrachtgever opgestelde 
rangorde. Eventueel kent de opdrachtgever geen prijzen toe indien de 
ontwerpen onbevredigend worden geacht. 
b) Tenzij anders in de aanbesteding aangegeven, zijn de aan het ontwerp 
verbonden auteursrechten eigendom van de mededingers. De opdrachtgever 
mag echter met hun toestemming de ontwerpen gebruiken voor verdere 
ontwikkeling. 
8.2 De opdrachtgever kan offertes vragen voor nader onderzoek, studie en 
ontwerp voor zover nodig voor de verdere ontwikkeling van het project. 
8.3 Behoudens artikel 8.1, onder b), en 8.2, kan de opdrachtgever offertes 
vragen voor de gedetailleerde uitwerking van een ontwerp van een mededinger 
en de voorbereiding van documenten tot het stadium waarin aanbestedingen 
voor leveringen of bouw kunnen worden gedaan. 
- 24 -
8.4 De opdrachtgever kan offertes vragen voor voorstellen voor ontwerp en 
uitvoering van een kant-en-klaar op te leveren project. De aanbesteding 
geschiedt dan op basis van een totaalbedrag. De inschrijvingen worden 
beoordeeld op hun esthetische, practische, technische en economische 
verdiensten. Er worden geen prijzen uitgeloofd. 
ARTIKEL 9 
Preferentie 
9.1 Er worden maatregelen genomen om te bevorderen dat zoveel mogelijk 
natuurlijke en rechtspersonen van de . LGO deelnemen aan de uitvoering 
van de door het EOF gefinancierde overeenkomsten opdat de materiële en 
menselijke hulpbronnen van deze landen en gebieden zo goed mogelijk worden gebruikt 
Hiervoor gelden de volgende bepalingen : 
a) voor overeenkomsten voor werken waarmee minder dan 5 miljoen ecu is 
gemoeid, krijgen inschrijvers uit de-.LGO bij vergelijking van 
inschrijvingen van hetzelfde economische, en technische -
kwaliteitsniveau een prijspreferentie van 10 %, op voorwaarde dat 
minstens een kwart van het aandelenkapitaal en van het leidinggevend 
personeel afkomstig is uit een of meer DGTT; "' 
b) voor overeenkomsten voor leveringen, ongeacht het daarmee gemoeide 
bedrag, krijgen inschrijvers uit 'LGO i die leveringen aanbieden 
waarvan minstens 50 % van het bedrag van de overeenkomst afkomstig is 
uit LGO -7 een prijspreferentie van 15 % bij vergelijking van 
inschrijvingen van hetzelfde economische en technische 
kwaliteitsniveau ; 
c) bij overeenkomsten voer/\ diensten wordt, bij aanwezigheid van de vereiste 
bekwaamheden, de voorbeur gegeven aan deskundigen, instituten of advies­
bureaus uit- LGO bij vergelijking van inschrijvingen van hetzelfde 
economische en technische kwaliteitsniveau ; 
d) bij onderaanneming geeft de inschrijver aan wie de overeenkomst is 
gegund, voorkeur aan natuurlijke personen en vennootschappen uit de 
LGO > die de betrokken overeenkomst op vergelijkbare voorwaarden 
kunnen uitvoeren ; 
9.2 De in artikel 9.1 bedoelde drempel en percentages kunnen op basis van 
de toepasselijke J3eschikking~~v-aTtrde Raad worden gewijzigd. 
ARTIKEL 10 
Soorten overeenkomsten 
10.1 De overeenkomst kan zijn : 
a) op basis van een totaalbedrag, indien voor het geheel der onder de 
overeenkomst vallende werken, leveringen en diensten een vaste prijs 
geldt ; 
- 25 -
b) op basis van eenheidsprijzen, indien de werken, leveringen en diensten 
in een becijferd bestek postgewijs worden vermeld met opgave van de aan­
geboden eenheidsprijzen ; 
c) op basis van gecontroleerde uitgaven, indien de werken, leveringen en 
diensten worden betaald op basis van de feitelijke kosten verhoogd met 
overheadkosten en een winstfactor ; 
d) op gemengde basis, indien de prijzen worden vastgesteld op ten minste 
twee van de in artikel 10.1 genoemde wijzen ; 
e) op basis van voorlopige prijzen, indien in de uitzonderingsgevallen 
bedoeld in artikel 10.2 in overleg tussen de opdrachtgever en de 
inschrijver overeenkomsten worden gegund zonder dat de prijzen vooraf 
worden vastgesteld, en deze overeenkomsten op de overeengekomen wijze 
worden betaald. 
10.2 Gunning op basis van voorlopige prijzen mag uitsluitend plaatsvinden : 
a) bij opdrachten die ingewikkeld zijn of waarvoor een nieuwe techniek moet 
worden toegepast waaraan belangrijke onbekende technische aspecten zijn 
verbonden, zodat met de opdracht moet worden begonnen zonder dat alle 
uitvoeringsvoorwaarden kunnen worden vastgesteld ; 
b) in geval van buitengewone en onvoorzienbare omstandigheden, bijvoorbeeld 
wanneer de opdracht dringend is en de aard en de uitvoeringsmiddelen 
moeilijk te bepalen zijn. 
10.3 Behalve in het geval van overeenkomsten op basis van voorlopige 
prijzen vindt de gunning plaats op grond van vooraf bepaalde prijzen. Deze 
prijzen kunnen totaalbedragen of eenheidsprijzen zijn. 
10.4 De instructies voor de inschrijvers behelzen het volgende : 
a) de aard van de overeenkomst ; 
b) voor overeenkomsten op basis van gecontroleerde uitgaven, de methode 
voor de berekening van kosten, overheadkosten en winst ; 
c) voor overeenkomsten op gemengde basis, de methoden voor de berekening 
van de krachtens de overeenkomst te betalen bedragen. 
ARTIKEL 11 
Technische specificaties en normen 
11.1 De technische specificaties, alsmede de methoden voor de proefneming, 
controle, oplevering, overneming en berekening die in de overeenkomst 
voorkomen, mogen worden gegeven door verwijzing, in rangorde, naar door de 
EEG en de ACS-Staat gemeenschappelijk aanvaarde normen, dan wel naar 
nationale normen van ACS-Staten of van een Lid-Staat, dan wel naar andere 
normen, met inbegrip van internationale normen. 
- 26 -
11.2 Tenzij zulks door het onderwerp van de overeenkomst wordt gerecht­
vaardigd, is het verboden technische specificaties op te nemen die 
produkten van een bepaald fabrikaat of van een bepaalde herkomst of bij­
zondere werkwijzen vermelden, ten gevolge waarvan bepaalde produkten worden 
begunstigd of uitgeschakeld. Dit verbod geldt ook de aanduiding van merken, 
octrooien of types of inzake een specifieke oorsprong of produktie. Indien 
produkten of werkwijzen niet kunnen worden aangeduid door middel van 
voldoende nauwkeurige en begrijpelijke termen, mogen deze echter wel worden 
genoemd, met toevoeging van de vermelding "of daarmede gelijkwaardig". 
ARTIKEL 12 
Berichten en schriftelijke mededelingen 
12.1 Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden worden mededelingen 
tussen de opdrachtgever en/of de directie enerzijds en de inschrijvers of 
de gekozen inschrijver anderzijds per post, telegraaf, telex of telefax 
gezonden aan dan wel persoonlijk afgegeven op de door die partijen daartoe 
aangewezen adressen. 
12.2 Indien de afzender een ontvangstbewijs verlangt, maakt hij daarvan 
melding in zijn mededeling en verlangt hij een ontvangstbewijs wanneer er 
een uiterste datum van ontvangst voor de mededeling is voorgeschreven. In 
ieder geval treft de afzender de nodige maatregelen om de ontvangst van 
zijn mededeling te verzekeren. 
BEKENDMAKING VAN DE AANBESTEDING 
ARTIKEL 13 
Bericht van aanbesteding 
13.1 Opdrachtgevers die een overeenkomst willen sluiten via een openbare 
aanbesteding of via een niet-openbare aanbesteding met voorafgaande 
selectie, geven hun voornemen hiertoe te kennen in een bericht dat door de 
Commissie wordt bekendgemaakt in het Publikatieblad van de EEG. in alle 
officiële publikatiebladen van de ACS-Staten en via alle andere passende 
informatiemiddelen. 
13.2 Alvorens de aanbesteding bekend te maken legt de opdrachtgever het 
aanbestedingsdossier voor aan de Gemachtigde. 
- 27 -
13.3 De gemachtigde : 
a) keurt bij versnelde procedures, onderhandse overeenkomsten en overeen­
komsten voor spoedhulp, voorafgaand aan de bekendmaking door de 
opdrachtgever, het aanbestedingsdossier goed binnen dertig dagen nadat 
de opdrachtgever dit aan hem heeft voorgelegd ; 
b) zendt in alle andere gevallen dan die van artikel 13.3, onder a), het 
aanbestedingsdossier door aan de Commissie die het goedkeurt binnen 
30 dagen nadat de opdrachtgever het aan de gemachtigde heeft voorgelegd. 
13.4 Bij openbare aanbestedingen wordt in het bericht van aanbesteding met 
name het volgende vermeld : 
a) het onderwerp en doel van de overeenkomst alsmede de aard en de omvang 
van de opdracht ; indien de opdracht in percelen is verdeeld, de grootte 
van de percelen en de mogelijkheid om voor één, voor verscheidene of 
voor de massa der percelen in te schrijven ; de mogelijkheid om 
variant-ontwerpen in te dienen wanneer zulks is toegestaan ; bij aan een 
prijsvraag voor ontwerpen en uitvoering gekoppelde aanbestedingen de 
criteria voor het ontwerp én de andere eisen die de inschrijvers nodig 
hebben om het doel van de overeenkomst te begrijpen en dienovereen­
komstig in te schrijven ; 
b) de gunningscriteria en alle belangrijke of ongebruikelijke beoordelings­
criteria inzake de aanbesteding (bijvoorbeeld de preferentiemarge) ; 
c) de plaats van uitvoering, de financieringsbron en de uitvoeringstermijn 
van het project en bij leveringsovereenkomsten de plaats van levering, 
en/of installatie ; 
d) de opdrachtgever en naam en adres van de gunnende dienst ; 
e) de wijze van inschrijving, de plaats waar het aanbestedingsdossier kan 
worden ingezien, alsmede de voorwaarden waarop het kan worden 
verkregen ; 
f) de termijn, te rekenen vanaf de voor de ontvangst van de inschrijvingen 
vastgestelde uiterste datum, gedurende welke de inschrijvers gebonden 
blijven door hun inschrijving ; 
g) de voor de ontvangst van de inschrijvingen vastgestelde uiterste datum 
en uur, het adres waaraan de inschrijvingen moeten worden gezonden, het 
aantal vereiste exemplaren en de taal waarin zij moeten worden gesteld ; 
h) zo nodig plaats, dag en uur van de opening der inschrijvingen ; 
i) de verschillende garanties die de opdrachtgever eist, alsmede het bedrag 
van elke garantie, waar passend uitgedrukt in een percentage van de 
inschrijving, en het tijdstip waarop die garanties moeten worden 
gesteld ; 
- 28 -
J) het adres van de diensten waar de inschrijvers aanvullende inlichtingen 
kunnen inwinnen. 
13.5 Bij niet-openbare aanbestedingen met voorafgaande selectie wordt in 
het bericht met name het volgende vermeld : 
a) de wijze van inschrijving, alsmede de in artikel 13.4, onder a), b), c), 
d) en g), bedoelde gegevens ; 
b) de voorwaarden waarop het aanbestedingsdossier kan worden verkregen : 
c) waar passend, de uiterste datum waarop de uitnodigingen tot inschrijving 
door de opdrachtgever zullen worden verzonden ; 
d) de inlichtingen die bij de aanvragen tot deelneming moeten worden 
verstrekt in de vorm van verklaringen en bescheiden met betrekking tot 
de hoedanigheid en bekwaamheid van de aanvrager die de opdrachtgever 
verlangt overeenkomstig artikel 4, alsmede de economische en technische 
eisen waaraan iedere aanvrager moet voldoen als hij voor selectie in 
aanmerking wenst te worden genomen. 
ARTIKEL 14 
Voorafgaande selectie van inschrijvers 
14.1 Bij niet-openbare aanbesteding met voorafgaande selectie wordt een 
lijst van gegadigden opgesteld overeenkomstig artikel 14.2 na, indien van 
toepassing, een oproep tot voorafgaande kwalificatie, na bekendmaking van 
het in artikel 13.1 bedoelde bericht. 
14.2 Deze lijst wordt opgesteld, onder meer, in overeenkomst met 
artikel 7.5 en met de noodzakelijke kwalificaties om het voorgenomen 
project uit te voeren, inzonderheid artikel 4. 
14.3 De opdrachtgever kiest de gegadigden op grond van de informatie die 
zij hebben verstrekt in antwoord op hetgeen overeenkomstig artikel 13.5, 
onder d), wordt verlangd. De gekozen gegadigden ontvangen een uitnodiging 
tot inschrijving met met name de volgende gegevens : 
a) de in artikel .13.4, onder e), f), g), h), i) en j) genoemde 
informatie ; 
b) een verwijzing naar het in artikel 13.5 bedoelde bericht van aan­
besteding ; 
c) eventuele wijzigingen als bedoeld in artikel 18. 
- 29 -
ARTIKEL 15 
Onderhandse overeenkomsten 
15.1 Bij onderhandse overeenkomsten worden de werken, leveringen of 
diensten die het onderwerp van een overeenkomst zullen vormen, na 
onderhandelingen tussen de opdrachtgever en de inschrijver vastgesteld. 
15.2 Wanneer de onderhandse procedure wordt toegepast, kiest de betrokken LGO 
een kandidaat uit een lijst die overeenkomstig artikel 7.4 en 7.5 is 
opgesteld. 
15.3 Na de voltooiing van de onderhandelingen stelt de opdrachtgever de 
tekst van de overeenkomst op en deelt hij die mee overeenkomstig 
artikel 38. 
15.4 De opdrachtgever en de inschrijver komen een datum overeen die als 
datum van sluiting van de overeenkomst geldt. Deze datum wordt vermeld in 
de tekst van de overeenkomst. 
AANBESTEDINGSDOSSI ER 
ARTIKEL 16 
Inhoud van het aanbestedingsdossier 
16.1 De wijze van indiening van de inschrijvingen en de criteria voor de 
gunning worden bepaald in het aanbestedingsdossier. Behalve de uitnodiging 
tot inschrijving kan het aanbestedingsdossier, waar van toepassing, de 
volgende stukken bevatten : 
a) de instructies voor de inschrijvers ; 
b) de algemene voorwaarden die van toepassing zijn op het specifieke type 
overeenkomst ; 
c) de bijzondere voorwaarden voor de specifieke overeenkomst ; 
d) de technische specificaties en/of beschrijving van de opdracht ; 
e) de vorm van de specificatie van het totaalbedrag in geval van overeen­
komsten op basis van een totaalbedrag, en de vorm van de staat van 
eenheidsprijzen en/of van het becijferd bestek in geval van overeen­
komsten op basis van eenheidsprijzen ; 
f) de lijst van eisen of lijsten met aanvullende informatie ; 
g) de tekeningen ; 
h) het inschrijvingsbiljet ; 
- 30 -
i) het inschrijvingsgarantieformulier ; 
j) het formulier voor de overeenkomst ; 
k) het uitvoeringsgarantieformulier ; en 
1) een beschrijving van de wijze waarop de inschrijvingen worden 
beoordeeld, met inbegrip van de beoordelingscriteria en het relatieve 
belang van elk criterium. 
~ ! I 
16.2 Bij het aanbestedingsdossier wordt voorts naar gelang van de aard van 
de overeenkomst een "Nota van algemene inlichtingen" gei/oegd. Deze nota 
wordt opgesteld door de Gemachtigde, in overleg met de het rokkon I.CO «n oticlrr 
voorbehoud van hun goedkeuring. Zij is louter informatief en vormt geen 
deel van de overeenkomst. Zij bevat het geheel of een deel van de volgende 
inlichtingen : 
a) geografische gegevens over het gebied waar de plaats van uitvoering van 
de overeenkomst is gelegen, met inbegrip van klimaatgegevens ; 
b) ligging van de plaats van uitvoering van de overeenkomst, toegangswegen 
en andere infrastructuur die kunnen worden gebruikt voor de uitvoering 
van de overeenkomst ; 
c) inlichtingen betreffende douane-, belasting- en prijsvoorschriften en 
-wetgeving ; 
d) loonschalen, alsmede de wettelijke of op overeenkomsten berustende 
lasten voor werkgevers, met opgave van het minimum- of normale loon dat 
bij de voorschriften van de Staat van de opdrachtgever is vastgesteld, 
of dat op de plaats van uitvoering van de overeenkomst gebruikelijk is, 
voor de voornaamste categorieën plaatselijke arbeidskrachten die voor de 
uitvoering van de overeenkomst nodig zijn ; 
e) gegevens over de wetgeving en voorschriften inzake deviezen, alsmede 
over het monetaire stelsel en de organisatie van het bankwezen in de 
Staat van de opdrachtgever ; 
f) alle verdere inlichtingen inzake de wetten en voorschriften van de Staat 
van de opdrachtgever betreffende de uitvoering van overeenkomsten, met 
opgave van de instanties waar afschriften van deze wetten en voor­
schriften kunnen worden verkregen. 
16.3 De beschrijving van de opdracht voor overeenkomsten voor diensten 
omvat met name : 
a) een zo gedetailleerd mogelijke beschrijving van het voorwerp van de 
overeenkomst ; 
b) feitelijke bijzonderheden, zoals gegevens die in het bezit zijn van de 
opdrachtgever, beperkingen waardoor de opdrachtgever zelf gebonden is in 
verband met de naleving van bepaalde technische of andere voorschriften, 
en door de opdrachtgever vastgestelde verplichtingen ; 
- 31 -
c) afhankelijk van de aard van de overeenkomst en voor zover beschikbaar, 
voorbereidende ontwerpstudies of uitvoeringsschema's en een ontwerp­
overeenkomst ; 
d) algemene documentatie, inzonderheid omvattende de wetgeving en voor­
schriften betreffende het technisch gebied waarop de overeenkomst 
betrekking heeft of andere verwijzingen waardoor deze wetgeving en voor­
schriften verkregen kunnen worden. 
16.4 De inschrijver bestudeert alle instructies, voorwaarden, formulieren, 
beschrijvingen, specificaties en tekeningen in het aanbestedingsdossier 
zorgvuldig. Alleen de inschrijver is verantwoordelijk voor zijn antwoorden 
op de vragen in het aanbestedingsdossier en voor alle omissies of 
vergissingen in zijn antwoorden. Het niet verstrekken van alle in het 
aanbestedingsdossier verlangde gegevens of de indiening van een 
inschrijving die niet in alle opzichten op grond van het aanbestedings­
dossier ontvankelijk is, is voor eigen risico van de inschrijver en kan 
leiden tot afwijzing van zijn inschrijving. 
ARTIKEL 17 
Toelichting op de inlichtingen voor inschrijvers 
Indien naar aanleiding van vragen van een inschrijver of om andere redenen 
informatie over de uit te voeren overeenkomst dan wel andere informatie die 
van belang kan zijn voor de prijsbepaling door de inschrijver, aan een 
inschrijver wordt verstrekt, wordt deze informatie tevens onverwijld 
schriftelijk medegedeeld aan de overige inschrijvers voor zover deze bekend 
zijn, met dien verstande dat informatie van commerciële aard inzake de 
aanvaardbaarheid van variantoplossingen niet aan de andere inschrijvers 
wordt verstrekt. De opdrachtgever gaat alleen in op vragen of verzoeken om 
toelichting die hij ten minste dertig dagen vóór de uiterste termijn voor 
de indiening van inschrijvingen ontvangt. 
ARTIKEL 18 
Wijzigingen in het aanbestedingsdossier 
Indien de opdrachtgever tijdens de periode voor de inschrijvingen een 
wijziging aanbrengt in het aanbestedingsdossier, worden alle gegadigde 
inschrijvers die in het bezit zijn gesteld van de inschrijvingsdocumenten, 
hiervan onmiddellijk schriftelijk in kennis gesteld, en tegelijk ook van 
een eventuele verlenging van de periode voor de inschrijvingen die de 
opdrachtgever noodzakelijk kan achten om de inschrijvers in staat te 
stellen met deze wijziging rekening te houden. 
- 32 -
INSTRUCTIES VOOR DE INSCHRIJVERS 
ARTIKEL 19 
Taal 
De inschrijving, de tot de overeenkomst behorende stukken alsmede alle 
hierop betrekking hebbende correspondentie en documenten worden gesteld in 
de taal die in de instructies voor de inschrijvers is voorgeschreven. 
ARTIKEL 20 
Inhoud van de inschrijving 
20.1 De door de inschrijver op te stellen en in te dienen inschrijving 
dient, overeenkomstig de voorwaarden van het aanbestedingsdossier, onder­
staande stukken te bevatten : 
a) het ingevulde inschrijvingsbiljet en het aanhangsel daarbij ; 
b) de inschrijvingsgarantie ; 
c) de specificatie van het totaalbedrag in geval van overeenkomsten op 
basis van een totaalbedrag, of de staat van eenheidsprijzen en/of het 
becijferd bestek in geval van overeenkomsten op basis van eenheids­
prijzen ; 
d) lijsten met aanvullende informatie ; 
e) documenten waaruit de in artikel A4 bedoelde hoedanigheid en bekwaamheid 
van de inschrijver blijkt, behalve bij niet-openbare aanbesteding met 
voorafgaande selectie ; 
f) toegestane variantontwerpen alsmede andere elementen die dienen te 
worden overgelegd overeenkomstig de in het aanbestedingsdossier vermelde 
instructies voor de inschrijvers ; 
g) alle inlichtingen die nodig zijn ter beoordeling van de inschrijvingen ; 
h) wanneer in de instructies voor de inschrijvers wordt bepaald dat nazorg 
dient te worden verleend, een nota betreffende de voorzieningen die de 
inschrijver moet treffen om aan deze verplichtingen te voldoen ; 
i) in voorkomend geval, een opgave van de aanvullende waarborgen die de 
inschrijver voorstelt betreffende onder andere de uitvoeringstermijn en 
de omvang van het werk ; 
j) alle informatie over voorgenomen onderaannemingen, en 
k) de inschrijvingssom en de wijze en valuta van betaling. 
- 33 -
20.2 Nazorg wordt verlangd voor overeenkomsten voor leveringen, tenzij aard 
van de leveringen deze nazorg niet wettigt. Indien de opdrachtgever nazorg 
verlangt : 
a) worden in de bijzondere voorwaarden de voorwaarden en voorschriften en 
de duur van deze nazorg vermeld ; 
b) richt de gekozen inschrijver, tenzij de aard van de leveringen of de 
voorwaarden ter zake zulks niet rechtvaardigen, in de Staat van de 
opdrachtgever de vereiste dienst voor nazorg op. 
ARTIKEL 21 
Percelen 
21.1 Bij het onderzoek van de wijze waarop een project moet worden uit­
gevoerd, wordt rekening gehouden met de economische en technische voordelen 
van verdeling van het project in zo groot mogelijke homogene percelen. 
21.2 Indien een project in percelen is verdeeld, wordt in de instructies 
voor de inschrijvers vermeld : 
a) het aantal percelen ; 
b) aard, plaats en omvang van elk perceel ; en 
c) eventueel het minimum- en maximumaantal percelen waarop een inschrijver 
kan inschrijven. -, 
21.3 De procedure voor de indiening van een inschrijving is als volgt : 
a) een inschrijver kan voor elk afzonderlijk perceel inschrijven ; 
b) behalve indien in de instructies voor de inschrijvers anders is voor­
geschreven, kan de inschrijver in zijn inschrijving de totale korting 
vermelden die hij toestaat indien bepaalde of alle percelen waarvoor hij 
per perceel heeft ingeschreven, worden samengevoegd ; 
c) behalve indien in de instructies voor de inschrijvers is vermeld dat de 
percelen die aan eenzelfde inschrijver worden gegund, één opdracht 
vormen, wordt voor ieder van de percelen een aparte overeenkomst 
gesloten ; 
d) indien percelen aan verschillende inschrijvers worden gegund, kan in het 
aanbestedingsdossier of de instructies voor de inschrijvers worden voor­
geschreven dat de inschrijver voor een bepaald perceel de uitvoering van 
alle percelen dient te coördineren. 
- 34 -
ARTIKEL 22 
Samenwerking met derden 
22.1 Ten einde de LGO's beter in staat te stellen hun technische 
bekwaamheden te ontwikkelen en de vakkennis van hun adviseurs te 
verbeteren, worden partnerschapsakkoorden gestimuleerd tussen advies­
bureaus, raadgevend ingenieurs, deskundigen en instellingen van de EEG en 
die van de ACS-Staten. Met het oog hierop stellen de Commissie en de 
'LGüVs -a alles in het werk om 
a) door middel van 'joint ventures onderaanneming te 
bevorderen alsmede het gebruik van uit de-LGO's afkomstige 
deskundigen in teams die werken voor adviesbureau^, raadgevend 
ingenieurs of instituten in de EEG ; 
b) inschrijvers in het aanbestedingsdossier op de hoogte te stellen van de 
selectiecriteria en preferenties in deze algemene voorschriften, met 
name die welke betrekking hebben op het bevorderen van het gebruik van 
menselijke hulpbronnen uit de LGO's 
22.2 De opdrachtgever kan de gegadigden in de uitnodiging tot inschrijving 
of tijdens de onderhandelingen over een overeenkomst de medewerking 
voordellen van andere* maatschappijen of nationale de.skundigen of adviseurs uit 
de LGO's of de ACS, die in onderlinge overeenstemming zijn aangewezen. Deze samen­
werking kan geschieden in de vorm van een gemeenschappelijke onderneming, van 
onderaanneming oi van praktijkopleiding van stagiairs. 
22.3 Wanneer de samenwerking geschiedt in de vorm van : 
a) een gemeenschappelijke onderneming, dan is artikel 4.3, onder b), van 
toepassing ; 
b) onderaanneming, dan is artikel 4.3, onder f), van toepassing ; 
c) praktijkopleiding van stagiairs, dan moeten de door de opdrachtgever-
voorgedragen stagiairs de basisbekwaamheden bezitten die verenigbaar 
zijn met de daadwerkelijke medewerking, in het kader van de praktijk­
opleiding, aan de uitvoering van de overeenkomst. Het maximumaantal 
stagiairs wordt vastgesteld in de bijzondere voorwaarden. Bij de 
berekening van de vergoeding of in de inschrijvingssom wordt rekening 
gehouden met alle kosten die de inschrijver moet dragen als gevolg van 
het verstrekken van een praktijkopleiding aan stagiairs. De praktijk­
opleiding van stagiairs beperkt in geen geval de verplichtingen van de 
gekozen inschrijver met wie de overeenkomst is gesloten en leidt evenmin 
tot enige aansprakelijkheid van de opdrachtgever of van de directie. 
22.4 De betrokken partijen verbinden zich ertoe onderling samen te werken 
en stellen bij overeenkomst de procedure vast voor een dergelijke 
samenwerking en inzonderheid de daaruit voortvloeiende aansprakelijkheden. 
- 35 -
ARTIKEL 23 
Onafhankelijkheid van de inschrijvers 
23.1 Bij overeenkomsten voor diensten brengt de inschrijver, indien hij een 
juridische betrekking heeft aangeknoopt met natuurlijke of rechtspersonen 
die zouden kunnen meewerken aan de uitvoering van werken of aan leveringen 
waarvan de omschrijving of de voorbereiding het onderwerp vormt van de 
diensten, of indien hij anderszins met hen bijzondere betrekkingen 
onderhoudt die zijn onafhankelijkheid kunnen aantasten, de opdrachtgever 
daarvan op de hoogte, hetzij in zijn inschrijving, hetzij bij de 
onderhandelingen over de sluiting van de overeenkomst of zodra dergelijke 
omstandigheden zich vóór de gunning van de opdracht voordoen. 
23.2 Indien desondanks met de betrokken inschrijver een overeenkomst wordt 
gesloten, behoudt de opdrachtgever zich het recht voor, de betrokken 
natuurlijke of rechtspersonen uit te sluiten van van iedere medewerking aan 
de uitvoering van de werken of leveringen. 
ARTIKEL 24 
Prijsopgave in de inschrijving 
24.1 De inschrijver verstrekt de in het aanbestedingsdossier voor de 
prijsopgave vereiste informatie, maakt de nodige berekeningen, ondertekent 
het inschrijvingsbiljet en hecht dit aan zijn inschrijving. 
24.2 Het totaalbedrag van de inschrijving wordt in cijfers en voluit in 
letters geschreven. Indien er verschil is tussen de in cijfers en de in 
letters opgeschreven prijs, geldt de prijsopgave in letters. Indien de 
instructies voor de inschrijvers zulks voorschrijven, worden ook de 
volgende bedragen in cijfers en voluit in letters geschreven : 
a) de specificatie van het totaalbedrag, in geval van overeenkomsten op 
basis van een totaalbedrag ; 
b) de eenheidsprijzen voor iedere post in het becijferd bestek en/of de 
staat van eenheidsprijzen, in geval van overeenkomsten op basis van 
eenheidsprijzen ; 
c) in geval van een gemengde overeenkomst de specificatie van het gedeelte 
tegen een totaalbedrag alsmede in het becijferd bestek en/of de staat 
van de prijzen, voor het gedeelte tegen eenheidsprijzen. 
24.3 De prijzen moeten overeenkomen met de waarde van elk van de posten in 
verhouding tot het totaalbedrag van de inschrijving. Zij mogen geen aan­
leiding kunnen geven tot distorsie van de vergelijking der inschrijvingen, 
noch tot termijnbetalingen die niet in verhouding staan tot de waarde van 
het uitgevoerde werk. 
- 36 -
24.4 Inschrijvingen worden uitgedrukt in de nationale valuta van de Staat 
van de opdrachtgever. 
24.5 Een inschrijver kan in zijn inschrijving verzoeken dat een 
gerechtvaardigd gedeelte, uitgedrukt in procenten van de inschrijvings­
prijs, rechtstreeks in een vreemde valuta aan hem worden betaald. De 
vereiste rechtvaardiging wordt beoordeeld in het licht van de verifieerbare 
feiten wat betreft de daadwerkelijke oorsprong van de uit te voeren werken, 
leveringen of diensten en de uitgaven die daarmee gemoeid zijn. De op de beta­ling in vreemde valuta toe te passen wisselkoers is die welke geldt 30 dagen vóór de uiterste termijn voor de indiening van offertes. 24.6 In de door de inschrijver ingediende prijs wordt rekening gehouden met 
de belastingregelineen volgens de ACS-EEG-Overeenkomst. 
ARTIKELS 
Geldigheidstermijn 
25.1 Inschrijvers blijven door hun inschrijvingen gebonden gedurende de 
overeenkomstig artikel 13 door de opdrachtgever voorgeschreven termijn. 
Iedere inschrijving die voor een kortere termijn geldt, kan door de 
opdrachtgever worden verworpen. De door de opdrachtgever vastgestelde 
termijn is voldoende lang voor een beoordeling en vergelijking van de 
inschrijvingen, alsmede voor het verkrijgen van alle nodige instemmingen en 
goedkeuringen en voor de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst. 
De voorgeschreven geldigheidstermijn mag normaal niet langer zijn dan 
120 dagen vanaf de uiterste datum die voor de indiening van de 
inschrijvingen is vastgesteld, doch kan variëren op grond van de aard en 
gecompliceerdheid van de overeenkomst. 
25.2 In buitengewone omstandigheden kan de opdrachtgever, vóór het 
verstrijken van de oorspronkelijke geldigheidstermijn van de 
inschrijvingen, de inschrijver verzoeken om een nader genoemde verlenging 
van de geldigheidstermijn. Aan inschrijvers die dit verzoek inwilligen, zal 
niet worden gevraagd noch worden toegestaan hun inschrijving te wijzigen ; 
wel zal hun worden verzocht de geldigheidstermijn van hun inschrijvings­
garantie dienovereenkomstig te verlengen. Artikel 26 betreffende vrijgeving 
en verbeurdverklaring van de inschrijvingsgarantie blijven van toepassing 
gedurende de verlengde geldigheidstermijn van de inschrijving. 
25.3 De gekozen inschrijver blijft door zijn inschrijving gebonden 
gedurende een periode van 60 dagen na ontvangst van de kennisgeving dat hij 
is uitgekozen. 
- 37 -
ARTIKEL 26 
Inschrijvingsgarantie 
26.1 Tenzij in de instructies voor de inschrijvers anders is bepaald, waar­
borgen de inschrijvers voor overeenkomsten voor werken en leveringen de 
ernst van hun aanbiedingen door het stellen van een garantie. In het 
aanbestedingsdossier wordt het bedrag van deze garantie vermeld, dat . 
in geen geval 2 % van het bedrag van de overeenkomst overschrijdt. 
26.2 De inschrijvingsgarantie wordt verstrekt in de vorm van een bank­
garantie, een bankwissel, een gewaarmerkte cheque, een borgtocht van een 
verzekerings- of borgtochtmaatschappij, een onherroepelijk accreditief, dan 
wel een deposito in gereed geld bij de opdrachtgever. Indien de 
inschrijvingsgarantie in de vorm van een bankgarantie, een bankwissel, een 
gewaarmerkte cheque of een borgtocht moet worden gegeven, geschiedt dit 
door een bank of een verzekerings- of borgtochtmaatschappij die goedgekeurd is door 
de opdrachtgever en in een LGO, een ACS-Staat of een Lid-Staat is gevestigd. 
De bankgarantie of borgtocht is,'strikt in overeenstemming met het formulier 
voor de inschrijvingsgarantie in het aanbestedingsdossier of, in geval van 
onderhandse overeenkomsten, in de bijzondere voorwaarden. Ongeacht de vorm 
van de garantie, is deze autonoom en betaalbaar op eerste verzoek en geldig 
tot ten minste 60 dagen na de geldigheidstermijn van de inschrijving. 
26.3 Inschrijvingen die niet vergezeld gaan van een aanvaardbare 
inschrijvingsgarantie, kunnen door de opdrachtgever worden verworpen. 
26.4 De inschrijvingsgaranties van niet gekozen inschrijvers worden 
vrijgegeven uiterlijk 60 dagen na het verstrijken van de geldigheidstermijn 
van de inschrijving, eventueel verlengd overeenkomstig artikel 25.2, of, 
indien dat eerder is, bij de gunning van de overeenkomst. 
26.5 De inschrijvingsgarantie van de gekozen inschrijver wordt vrijgegeven 
wanneer de inschrijver de overeenkomst heeft ondertekend en de vereiste 
uitvoeringsgarantie heeft gesteld, tot genoegen van de opdrachtgever. -
26.6 De inschrijvingsgarantie kan zonder kennisgeving worden ingeroepen : 
a) indien een inschrijver zijn inschrijving gedurende de geldigheidsduur 
van zijn inschrijving intrekt ; 
b) indien de gekozen inschrijver nalaat binnen de voorgeschreven termijn de 
overeenkomst te ondertekenen of de vereiste uitvoeringsgarantie te 
stellen. 
- 38 -
ARTIKEL 27 
Variantontwerpen 
27.1 Behoudens andersluidende bepalingen in de instructies voor de 
inschrijvers mogen inschrijvers een inschrijving voor variantontwerp 
indienen. In de instructies voor de inschrijving worden de beperkingen, 
ontwerp-criteria en andere eisen gespecifieerd die aan een variantontwerp 
worden gesteld. Behoudens andersluidende bepalingen in de instructies voor 
de inschrijvers, mag een op een variantontwerp gebaseerde inschrijving 
alleen worden ingediend indien ook een inschrijving conform het ontwerp van 
de opdrachtgever wordt ingediend. 
27.2 Variantontwerpen mogen niet afwijken van de eisen van deze algemene 
voorschriften. De inschrijvingen voor het door de opdrachtgever 
voorgestelde ontwerp en die voor de variantontwerpen worden samen 
beoordeeld. 
27.3 In de instructies voor de inschrijvers moet worden bepaald of de 
inschrijver die een variantontwerp indient, aansprakelijk zal zijn voor het 
ontwerp van de variant ; is dat het geval dan worden daarin de procedures 
voor controle, herziening en goedkeuring nader aangegeven. 
27.4 De indiening van ieder variantontwerp omvat : 
a) een speciale inschrijving voor het variantontwerp ; 
b) de uiteenzetting van het voordeel van het variantontwerp boven het 
ontwerp van de opdrachtgever, met inbegrip van een kwantificeerbare 
rechtvaardiging van enig economisch voordeel ; 
c) een ontwerp van de wijzigingen in de technische bepalingen van de 
bijzondere voorwaarden die noodzakelijk zijn in verband met het variant­
ontwerp ; 
d) de tekeningen en specificaties die worden gevraagd in het ontwerp van de 
opdrachtgever en die in het variantontwerp niet afwijken ; 
e) de tekeningen en specificaties die in het variantontwerp afwijken ; 
f) een technische toelichting op de conceptie van het variantontwerp 
alsmede, eventueel, tekeningen en berekeningen ; 
g) bij overeenkomsten op basis van een totaalbedrag, een specificatie van 
de totale prijs zoals gewijzigd door het variantontwerp ; 
h) bij overeenkomsten op basis van eenheidsprijzen, een becijferd bestek 
en/of een staat van prijzen, zoals gewijzigd door het variantontwerp. 
- 39 -
ARTIKEL 28 
Verkenning vóór inschrijving 
28.1 De inschrijver wordt aangeraden de plaats waar de overeenkomst moet 
worden uitgevoerd en de omgeving daarvan te verkennen en te inspecteren, en 
zelf, op eigen verantwoordelijkheid, alle informatie te verzamelen die 
nodig kan zijn om de inschrijving voor te bereiden en een overeenkomst te 
sluiten. De kosten van deze verkenning van de plaats van uitvoering van de 
overeenkomst, zijn voor rekening van de inschrijver. 
28.2 De inschrijver en zijn personeel of gemachtigden krijgen van de 
opdrachtgever voor zover mogelijk toegang tot de plaats van uitvoering van 
de overeenkomst voor bovenbedoelde inspectie, mits de inschrijver, zijn 
personeel of zijn gemachtigden de opdrachtgever en diens personeel of 
vertegenwoordigers ontheffen van en schadeloosstellen voor iedere 
aansprakelijkheid ter zake. Dientengevolge is de inschrijver aansprakelijk 
voor verwondingen (al dan niet met dodelijke afloop), verlies of 
beschadiging die niet zouden zijn ontstaan indien de betrokken toegang niet 
was verkregen. 
28.3 Onverminderd de immigratiewetten en voorschriften van de Staat van de 
opdrachtgever verleent de betrokken LGO een inreisvergunning voor 
personen die het bewijs leveren dat zij overeenkomstig artikel 4 in 
aanmerking komen voor deelneming aan een aanbesteding, of voor hun 
gemachtigden, opdat zij de nodige bezoeken ter voorbereiding van hun 
inschrijving kunnen brengen. Deze vergunning verloopt op de dag volgende op 
de einddatum van de geldigheidstermijn van de inschrijvingen. 
ARTIKEL 29 
Ondertekening van inschrijvingen 
29.1 De inschrijving wordt ondertekend door de inschrijver of zijn naar 
behoren gemachtigde vertegenwoordiger, overeenkomstig de instructies voor 
de inschrijvers. Zij wordt opgemaakt in één origineel exemplaar dat de 
vermelding "origineel" draagt. In de instructies voor de inschrijvers wordt 
bepaald hoeveel afschriften de inschrijver moet verstrekken. Deze 
afschriften worden op dezelfde wijze ondertekend als het origineel en 
dragen de vermelding "afschrift". 
29.2 Een door een gemachtigde ingediende inschrijving vermeldt de lastgever 
namens wie wordt gehandeld. Iedere gemachtigde kan slechts één inschrijver 
vertegenwoordigen. De gemachtigden voegen bij de inschrijving hetzij alleen 
de overeenkomst hetzij de authentieke of onderhandse akte, waarbij zij 
worden gemachtigd namens de inschrijvers te handelen. Een onder een 
onderhandse akte gestelde handtekening wordt voor eensluidend gewaarmerkt 
volgens de nationale wetgeving van de Staat van de lastgever. 
- 40 -
29.3 Vanneer de inschrijver een gemeenschappelijke onderneming of een 
consortium van twee of meer personen is, mag er maar één inschrijving voor 
één overeenkomst worden ingediend, ondertekent elk van deze personen de 
inschrijving en zijn al deze personen gezamenlijk en hoofdelijk gebonden 
door de inschrijving en de eventueel daaruit voortvloeiende overeenkomst 
overeenkomstig de wet van de Staat van de opdrachtgever, en belasten zij 
een van hen met de leiding met de bevoegdheid om de gemeenschappelijke 
onderneming of het consortium te binden. Samenstelling of structuur van de 
gemeenschappelijke onderneming of het consortium worden niet zonder 
voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever gewijzigd. 
29.4 De vertegenwoordiger van de gemeenschappelijke onderneming of het 
consortium mag de inschrijving alleen ondertekenen indien hij hiertoe door 
de leden van de gemeenschappelijke onderneming of het consortium uit­
drukkelijk schriftelijk is gemachtigd en de overeenkomst of de authentieke 
of onderhandse akte, bij welke de volmacht is verleend, bij de inschrijving 
is gevoegd. Alle handtekeningen onder een machtiging moeten voor eens­
luidend worden gewaarmerkt volgens de nationale wetten en voorschriften van 
elk van de partijen bij de gemeenschappelijke onderneming of het 
consortium, evenals de volmachten waarin schriftelijk wordt bepaald dat de 
ondertekenaars van de inschrijving gemachtigd zijn namens de leden van de 
gemeenschappelijke onderneming of het consortium verbintenissen aan te 
gaan. Elk van de leden van de gemeenschappelijke onderneming of het 
consortium moet de door artikel 4 vereiste bewijsstukken overleggen, alsof 
hij zelf de inschrijver was. 
29.5 In de volledige inschrijving komen geen veranderingen, tussenvoegingen 
of doorhalingen voor, behoudens om haar in overeenstemming te brengen met 
instructies van de opdrachtgever of om vergissingen van de inschrijver te 
corrigeren. De veranderingen en correcties worden geparafeerd door de 
persoon of personen die de inschrijving ondertekenen. 
29.6 Behoudens in het geval van percelen overeenkomstig artikel 21 en een 
variantontwerp overeenkomstig artikel 27, mag er slechts één inschrijving 
door iedere inschrijver worden ingediend. Inschrijvers mogen in generlei 
hoedanigheid deelnemen in de inschrijving van een ander voor dezelfde 
overeenkomst. 
INDIENING VAN INSCHRIJVINGEN 
ARTIKEL 30 
Termijn voor de indiening 
30.1 De inschrijvingen moeten door de opdrachtgever worden ontvangen op het 
adres en vóór de datum en het uur als bepaald overeenkomstig artikel 13. 
Bij de bepaling van deze datum moet de opdrachtgever er zorg voor dragen 
dat voldoende tijd beschikbaar wordt gesteld, rekening houdend met de aard, 
- 41 -
de omvang, de gecompliceerdheid en de plaats van het voorgenomen project en 
andere relevante factoren. Deze periode bedraagt echter niet minder dan 
90 dagen voor een open aanbesteding. 
30.2 De opdrachtgever kan de in artikel 30.1 bedoelde termijn voor de 
indiening van de inschrijvingen naar eigen goeddunken verlengen door het 
aanbestedingsdossier overeenkomstig artikel 18 te wijzigen ; in dat geval 
geldt de verlengde termijn voor alle vorige rechten en verplichtingen van 
de opdrachtgever en de inschrijvers waarvoor de oorspronkelijke termijn 
gold. Indien een inschrijver zijn recht van intrekking uitoefent nadat hij 
van deze verlenging in kennis is gesteld, wordt zijn inschrijving aan hem 
teruggezonden en wordt zijn inschrijvingsgarantie vrijgegeven na de 
openbare opening van de inschrijvingen. 
30.3 Iedere inschrijving die door de opdrachtgever wordt ontvangen na de 
overeenkomstig de artikelen 13.4, onder g), en 18 door de opdrachtgever 
voorgeschreven uiterste datum voor ontvangst van inschrijvingen, wordt 
afgewezen en na de openbare opening van de inschrijvingen teruggezonden aan 
de inschrijver. 
ARTIKEL 31 
Verzegelen en kenmerken van de enveloppes 
31.1 De inschrijvingen, de in de instructies voor de inschrijvers 
voorgeschreven bijlagen, alsmede de in artikel 4 bedoelde bewijsstukken 
worden gesloten in een verzegelde niet-identificeerbare enveloppe waarop 
uitsluitend zijn vermeld : 
a) het adres dat in het bericht van aanbesteding of de uitnodiging tot 
inschrijving is opgegeven voor de indiening van inschrijvingen ; 
b) een verwijzing naar het bericht van aanbesteding waarop met de 
inschrijving wordt ingegaan ; 
c) indien van toepassing, de nummers van de percelen waarop wordt 
ingeschreven ; en 
d) het opschrift : "niet openen vóór de zitting voor de opening van de 
inschrijvingen", gesteld in de taal van het aanbestedingsdossier. 
31.2 Voor elk geval wordt in de instructies voor de inschrijvers bepaald of 
de documenten betreffende het prijsvoorstel en het technische voorstel te 
zamen in één enveloppe moeten worden gesloten, dan wel in afzonderlijke 
enveloppes. In het laatste geval wordt het prijsvoorstel, in een 
afzonderlijke, identificeerbare enveloppe gesloten ; deze wordt voorzien 
van de vermelding "inschrijvingssom", verzegeld en te zamen met het 
technische voorstel in de in artikel 31.1 bedoelde enveloppe gesloten. 
- 42 -
ARTIKEL 32 
Intrekking en wijziging 
32.1 Een inschrijver mag zijn inschrijving vóór de uiterste datum voor 
indiening, bedoeld in artikel 30.1, wijzigen of intrekken, mits de 
opdrachtgever voor de voor de indiening van deze inschrijving voor­
geschreven uiterste datum een schriftelijke kennisgeving van de wijziging 
of intrekking heeft ontvangen. 
32.2 De kennisgeving van wijziging of intrekking door de inschrijver wordt 
opgesteld, verzegeld, gekenmerkt en verzonden overeenkomstig artikel 31. 
Een kennisgeving van intrekking kan ook persoonlijk worden afgegeven dan 
wel verzonden per telex, telegraaf of telefax, doch moet dan wel bevestigd 
worden door een ondertekend afschrift ter bevestiging, dat niet na 
deuiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen op de post mag 
zijn afgestempeld. Intrekking geschiedt zonder enig voorbehoud en maakt een 
einde aan iedere verdere deelneming aan de inschrijvingsprocedure. 
32.3 Behoudens overeenkomstig artikel 34.1 mag een inschrijving niet worden 
gewijzigd na de uiterste datum, bedoeld in artikel 30.3. 
32.4 In de periode tussen de uiterste datum, bedoeld in artikel 30.3, en 
het verstrijken van de geldigheidstermijn van de inschrijvingen mogen geen 
inschrijvingen worden ingetrokken. Intrekking in die periode kan leiden tot 
verbeurdverklaring van de inschrijvingsgarantie. 
ONDERZOEK VAN DE INSCHRIJVINGEN 
ARTIKEL 33 
Opening van de inschrijvingen 
33.1 Bij ontvangst worden de inschrijvingen in volgorde van aankomst 
geregistreerd in een speciaal register. Het registratienummer, alsmede de 
datum en het uur van aankomst worden op de binnengekomen enveloppen 
vermeld. Deze enveloppen moeten verzegeld blijven en zorgvuldig bewaard 
worden tot zij onder de in artikel 33.2 en 33.3 gestelde voorwaarden worden 
geopend. 
33.2 Bij een in het openbaar plaatsvindende opening van de inschrijvingen 
worden de namen van de inschrijvers, de inschrijvingssommen, de 
schriftelijke kennisgevingen van wijziging en intrekking, het stellen van 
de vereiste inschrijvingsgarantie en eventuele andere bijzonderheden die 
door de opdrachtgever noodzakelijk worden geacht, meegedeeld. Bij een 
systeem van dubbele enveloppe als bedoeld in artikel 31.2 wordt tevens 
meegedeeld dat geen prijsenveloppen zijn geopend. 
- 43 -
33.3 De inschrijvingen wofrden geopend en onderzocht overeenkomstig de 
regels van de betrokken LGO, - ten 
einde na te gaan of de inschrijvingen volledig zijn, of de vereiste 
inschrijvingsgarantie is gesteld, of de documenten naar behoren zijn 
ondertekend en of de inschrijvingen in het algemeen in orde zijn. 
33.4 Enveloppes met de vermelding "Inschrijvingssom" overeenkomstig 
artikel 31 worden niet geopend voordat de beoordeling van de inschrijvingen 
uitgezonderd de prijzen is voltooid. 
33.5 Slechts de inschrijvingen in die enveloppes die niet na de uiterste 
datum, bedoeld in artikel 30.3, zijn ontvangen, worden bij de beoordeling 
in aanmerking genomen. 
33.6 De opdrachtgever stelt ten eigen behoeve een proces-verbaal op van de 
opening van de inschrijvingen, met opgave van de ten overstaan van de 
aanwezigen openbaar gemaakte gegevens overeenkomstig artikel 33.2. 
33.7 Na de openbare opening van de inschrijvingen mogen geen gegevens 
betreffende het onderzoek, de adstructie, de beoordeling en de vergelijking 
van inschrijvingen en aanbevelingen inzake de gunning openbaar worden 
gemaakt aan inschrijvers of anderen die niet officieel bij de zaak 
betrokken zijn. 
33.8 Pogingen van een inschrijver om de opdrachtgever te beïnvloeden bij 
het onderzoek, de adstructie, de beoordeling en de vergelijking van 
inschrijvingen en bij beslissingen inzake de gunning hebben afwijzing van 
zijn inschrijving ten gevolge. 
33.9 De Gemachtigde is aanwezig bij het openen van inschrijvingen en 
ontvangt een afschrift van elke inschrijving. 
ARTIKEL 34 
Beoordeling van inschrijvingen 
34.1 Ten einde het onderzoek, de beoordeling en de vergelijking van de 
inschrijvingen te vergemakkelijken kan de opdrachtgever elke inschrijver 
persoonlijk benaderen voor de adstructie van zijn inschrijving, met 
inbegrip van specificaties van eenheidsprijzen. Het daartoe strekkend 
verzoek en de reactie daarop geschieden schriftelijk en worden medegedeeld 
op één van de in artikel 12 genoemde wijzen, maar er mag geen wijziging van 
de prijs of inhoud van de inschrijving worden gevraagd, aangeboden of 
toegestaan tenzij ter correctie van rekenkundige vergissingen die de 
opdrachtgever bij de beoordeling van de inschrijvingen overeenkomstig 
artikel 34.7 heeft ontdekt. 
- 44 -
34.2 Alvorens tot de gedetailleerde beoordeling van de inschrijvingen over 
te gaan, controleert de opdrachtgever of iedere inschrijving in wezen 
ontvankelijk is op grond van de eisen van het aanbestedingsdossier. 
34.3 In de zin van artikel 34.2 is een ontvankelijke inschrijving een 
inschrijving die voldoet aan alle bepalingen, voorwaarden en specificaties 
van het aanbestedingsdossier zonder essentiële afwijking of essentieel 
voorbehoud. Onder essentiële afwijking of essentieel voorbehoud wordt 
verstaan al hetgeen de strekking, kwaliteit of uitvoering van de 
overeenkomst wezenlijk aantast, of wezenlijk onverenigbaar is met het 
aanbestedingsdossier of de rechten van de opdrachtgever dan wel de 
verplichtingen van de inschrijver krachtens de overeenkomst wezenlijk 
beperkt, waarbij de concurrentiepositie van andere inschrijvers die 
ontvankelijke inschrijvingen indienen, onbillijk zou aantasten. 
34.4 Indien een inschrijving niet ontvankelijk is op grond van de eisen van 
het aanbestedingsdossier, wordt zij door de opdrachtgever afgewezen en mag 
zij niet alsnog na correctie of intrekking van de afwijking of het 
voorbehoud, ontvankelijk worden verklaard. 
34.5 Van als ontvankelijk aangemerkte inschrijvingen wordt vervolgens 
nagegaan of zij vanuit technisch oogpunt conform het aanbestedingsdossier 
en artikel 36 zijn, waarna zij op grond van hun technische kwaliteiten 
-worden gerangschikt. In de bijzondere voorwaarden worden, indien nodig, de 
criteria voor deze technische beoordeling uitvoerig gespecificeerd. 
34.6 Na de volledige technische beoordeling worden de inschrijvingen die op 
grond van artikel 34.5 technisch ontvankelijk zijn, financieel beoordeeld. 
Inschrijvingen worden vergeleken in de nationale valuta. 
34.7 Als ontvankelijk aangemerkte inschrijvingen worden door de opdracht­
gever geverifieerd op calculatie- en telfouten. De fouten worden door de 
opdrachtgever als volgt gecorrigeerd : 
a) bij discrepantie tussen zowel in cijfers als voluit geschreven bedragen 
gelden de voluit geschreven bedragen, en 
b) behalve bij overeenkomsten op basis van een totaalbedrag geldt bij 
discrepantie tussen een eenheidsprijs en het produkt van die eenheids­
prijs en de hoeveelheid, de opgegeven eenheidsprijs, tenzij volgens de 
opdrachtgever de eenheidsprijs kennelijk fout is in welk geval het 
opgegeven produkt geldt en de eenheidsprijs door de opdrachtgever wordt 
gecorrigeerd. 
34.8 Het in de inschrijving vermelde, zo nodig overeenkomstig artikel 34.7 
door de opdrachtgever gecorrigeerde bedrag wordt als bindend voor de 
inschrijver beschouwd. Indien de inschrijver de gecorrigeerde 
inschrijvingssom niet aanvaardt, wordt zijn inschrijving afgewezen. 
- 45 -
34.9 Nadat de inschrijvingen geheel in overeenstemming met artikel 34 zijn 
beoordeeld, worden de ontvankelijke inschrijvingen ingedeeld in 
inschrijvingen van inschrijvers die krachtens artikel 9 voor preferentie in 
aanmerking komen en inschrijvingen van andere inschrijvers. Uitsluitend 
voor de nadere beoordeling en vergelijking van de inschrijvingen worden de 
inschrijvingssommen, waar nodig gecorrigeerd, van de niet voor een 
preferentie in aanmerking komende inschrijvers verhoogd met het percentage 
van de preferentiemarge. Nadere bijzonderheden inzake de procedures voor de 
toepassing van de preferentiemargebepalingen van artikel 9 worden door de 
opdrachtgever vastgesteld in het aanbestedingsdossier. 
34.10 Het verloop van de beoordelingsprocedure wordt neergelegd in een naar 
behoren ondertekend proces-verbaal dat niet openbaar wordt gemaakt noch ter 
kennis van de inschrijvers wordt gebracht. Een afschrift van dit proces­
verbaal wordt aan de Commissie toegezonden. 
ARTIKEL 35 
Annulering van een aanbestedingsprocedure 
35.1 De opdrachtgever kan vóór de gunning van de opdracht, zonder ten 
aanzien van de inschrijvers aansprakelijk te zijn en onverminderd de fase 
die is bereikt in de procedure die tot het sluiten van de overeenkomst 
leidt : 
a) hetzij de aanbestedingsprocedure annuleren overeenkomstig artikel 35.2, 
hetzij gelasten dat de procedure opnieuw, zo nodig op een andere wijze, 
wordt begonnen ; of -_ 
b) indien het project is verdeeld in percelen, daar slechts bepaalde van 
gunnen en eventueel beslissen dat voor de overige percelen een of meer 
nieuwe inschrijvingen, zo nodig op een andere wijze, zullen 
plaatsvinden. 
35.2 Een aanbestedingsprocedure kan in de volgende gevallen door de 
opdrachtgever worden geannuleerd : 
a) geen enkele inschrijving is ontvankelijk op grond van het 
aanbestedingsdossier ; 
b) geen enkele inschrijving beantwoordt aan de in artikel 36 bedoelde 
gunningscriteria ; 
c) de economische of technische gegevens van het project zijn gewijzigd ; 
d) buitengewone omstandigheden maken de normale uitvoering van de 
overeenkomst onmogelijk ; 
e) alle ontvangen inschrijvingen overschrijden de voor de overeenkomst 
uitgetrokken financiële middelen ; 
- 46 -
f) de ingekomen inschrijvingen bevatten ernstige onregelmatigheden 
resulterend in belemmering van de normale werking van de markt ; 
g) er is geen mededinging geweest. 
35.3 Indien een aanbestedingsprocedure wordt geannuleerd, betekent de 
opdrachtgever zijn beslissing aan de nog door hun inschrijving gebonden 
inschrijvers. Deze inschrijvers kunnen geen aanspraak maken op enige 
vergoeding ; zij hebben recht op onmiddellijke vrijgeving van de 
inschrijvingsgarant ies. 
35.4 Indien de annulering van de aanbestedingsprocedure te wijten is aan 
omstandigheden waarbij de inschrijvingen niet behoeven te worden geopend, 
worden de ongeopende en verzegelde enveloppes met, in voorkomend geval, de 
prijsvoorstellen en, in ieder geval, de andere inschrijvingselementen op 
kosten van de inschrijvers aan hen geretourneerd. 
GUNNING VAN DE OPDRACHT 
ARTIKEL 36 
Keuze 
36.1 De opdrachtgever gunt de opdracht aan de inschrijver : 
a) wiens inschrijving op grond van het aanbestedingsdossier ontvankelijk is 
bevonden ; en 
b) wiens inschrijving, in het geval van overeenkomsten voor werken of 
leveringen, het voordeligst is bevonden op grond van onder andere : 
i) de prijs, de exploitatie- en onderhoudskosten ; 
ii) de kwalificaties van de inschrijvers en de door hen geboden 
garanties, alsook de technische kwaliteiten van de inschrijving, 
met inbegrip van het aanbod van de nazorg in de betrokken LGO; 
iii) de aard van de voorwaarden en de termijnen voor de uitvoering van 
de overeenkomsten en de aanpassing aan plaatselijke omstandig­
heden ; 
c) met, in het geval van overeenkomsten voor diensten, de voordeligste 
inschrijving waarbij onder andere rekening wordt gehouden met de prijs, 
de technische waarde van de inschrijving, de voor het verrichten van de 
diensten voorgestelde organisatie en methodes, alsmede de bekwaamheid, 
onafhankelijkheid en beschikbaarheid van het voorgestelde personeel. 
- 47 -
36.2 Indien twee inschrijvingen op grond van bovengenoemde criteria 
gelijkwaardig worden bevonden, wordt de voorkeur gegeven aan : 
a) de inschrijver uifde LGO of een ACS-Staat; of 
b) bij ontbreken van een dergelijke inschrijving, aan de inschrijver die 
het optimale gebruik van het materiële en menselijke potentieel van 
de ACS-Staten mogelijk maakt. 
36.3 De opdrachtgever : 
a) voltooit de beoordeling van de inschrijvingen binnen de geldigheids­
termijn waarbij hij rekening houdt met de periode die nodig is voor de 
goedkeuring van de overeenkomsten ; 
b) deelt het resultaat van de beoordeling van de inschrijvingen en een 
voorstel voor de gunning van de opdracht mede aan de Gemachtigde. 
36.4 De gemachtigde : 
a) verleent binnen 30 dagen zijn goedkeuring aan het voorstel van de 
opdrachtgever voor de gunning van de opdracht in het geval van alle : 
i) onderhandse overeenkomsten ; 
ii) overeenkomsten voor diensten ; 
iii) overeenkomsten betreffende spoedhulp, en 
iv) overeenkomsten via versnelde procedures, overeenkomsten voor werken 
ter waarde van minder dan 5 miljoen ecu en overeenkomsten voor 
leveringen ter waarde van minder dan 1 miljoen ecu ; 
b) verleent binnen 30 dagen zijn goedkeuring aan het voorstel van de 
opdrachtgever voor de gunning van de overeenkomsten die niet vallen 
onder artikel 36.4, onder a), in alle gevallen waarin aan de volgende 
voorwaarden is voldaan : de gekozen inschrijving is de laagste van de 
inschrijvingen die voldoen aan de eisen van het aanbestedingsdossier, 
voldoet aan de daarin vermelde selectiecriteria en overschrijdt niet het 
voor de overeenkomst uitgetrokken bedrag ; 
- 48 -
c) zendt, indien aan de voorwaarden van artikel 36.4, onder b), niet is 
voldaan, het voorstel voor de gunning van de overeenkomst door aan de 
Commissie die ter zake een besluit neemt binnen 60 dagen na de ontvangst 
door de gemachtigde. Indien de prijs van de gekozen inschrijving het 
voor de overeenkomst uitgetrokken bedrag overschrijdt, legt de 
Commissie, bij de goedkeuring van de gunning, tevens de noodzakelijke 
kredieten vast. 
ARTIKEL 37 
Kennisgeving van de gunning 
37.1 Vóór het verstrijken van de geldigheidstermijn van de inschrijving 
stelt de opdrachtgever de gekozen inschrijver schriftelijk ervan in kennis 
dat zijn inschrijving is gekozen. 
37.2 Tenzij in het aanbestedingsdossier anders is bepaald, deelt bij 
overeenkomsten voor werken of leveringen de opdrachtgever, nadat de gekozen 
inschrijver overeenkomstig artikel 40 een uitvoeringsgarantie heeft 
gesteld, de andere inschrijvers onverwijld mee dat hun inschrijvingen niet 
gekozen zijn en retourneert hij hun inschrijvingsgaranties. 
37.3 De opdrachtgever is niet gehouden de beweegredenen van zijn keuze 
bekend te maken of met de inschrijvers in overleg te treden of te 
corresponderen over de uitslag van de aanbesteding. 
37.4 De uitslagen van openbare aanbestedingen worden bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de EEG, en, afhankelijk van de gebruiken in de betrokken 
LGO f in het officiële publikatieblad van die Staat en/of andere 
passende informatiemiddelen. 
ARTIKEL 38 
Opstelling van het gunningsdocument 
38.1 Nadat de uitslag van de aanbesteding overeenkomstig artikel 37 is 
meegedeeld, stelt de opdrachtgever het gunningsdocument op voor onder­
tekening door de gekozen inschrijver. Dit document moet ten minste het 
volgende bevatten : 
a) de opsomming van de stukken van de overeenkomst, met vermelding van de 
volgorde van belangrijkheid ; 
b) de overeengekomen toevoegingen aan en uitzonderingen op deze stukken ; 
c) de aannemingssom ; 
d) overeenkomstig artikel 34.7 door de opdrachtgever genomen beslissingen ; 
- 49 -
e) de naam van de directie en de vertegenwoordiger van de directie indien 
deze niet in de bijzondere voorwaarden zijn vermeld. 
38.2 Het gunningsdocument wordt ter ondertekening aan de gekozen 
inschrijver voorgelegd. 
ARTIKEL 39 
Ondertekening van de overeenkomst 
39.1 Tenzij anders bepaald in het aanbestedingsdossier ondertekent de 
gekozen inschrijver de overeenkomst binnen 30 dagen na de ontvangst van het 
gunningsdocument. Na diens ondertekening wordt het gunningsdocument 
teruggezonden naar de opdrachtgever of diens gemachtigde vertegenwoordiger 
dan wel naar de bevoegde autoriteit van debetrokken LGO voor goedkeuring, 
indien nodig, en ondertekening. 
39.2 Tenzij anders bepaald in het aanbestedingsdossier, ondertekent de 
opdrachtgever de overeenkomst niet voordat de uitvoeringsgarantie 
overeenkomstig artikel 40 is gesteld. 
39.3 Door de ondertekening door de opdrachtgever wordt de overeenkomst 
bindend voor beide partijen ; de gekozen inschrijver wordt van het feit van 
ondertekening op de hoogte gesteld. 
39.4 Ongeacht artikel 39.1 tot en met 39.3 kan de opdrachtgever, 
afhankelijk van de aard van de overeenkomst, beslissen de overeenkomst te 
sluiten op basis van de gunningsbriefprocedure waarbij de kennisgeving van 
de opdrachtgunning inhoudt dat de overeenkomst is gesloten. In dat geval 
worden de in artikel 38.1 genoemde stukken aan de brief gehecht. 
39.5 Indien de gekozen inschrijver afziet van de overeenkomst, kan de 
opdrachtgever diens inschrijvingsgarantie opvorderen. Bovendien kan hij dan 
hetzij de andere inschrijvers benaderen in de volgorde van rangschikking 
van hun inschrijvingen, hetzij een nieuwe aanbestedingsprocedure openen. Zo 
nodig kan een onderhandse overeenkomst worden gesloten. 
ARTIKEL 40 
Uitvoeringsgarantie 
40.1 Tenzij anders bepaald in het aanbestedingsdossier stelt de gekozen 
inschrijver voor een overeenkomst voor werken of leveringen binnen 30 dagen 
na ontvangst van de kennisgeving van de gunning door de opdrachtgever aan 
de opdrachtgever een uitvoeringsgarantie in de vorm die is gespecificeerd 
in de algemene voorwaarden. 
- 50 -
40.2 Verzuim van de gekozen inschrijver om te voldoen aan artikel 40.1 
vormt voldoende grond om de gunning te annuleren en de inschrijvings­
garantie verbeurd te verklaren ; in dat geval kan de opdrachtgever 
overeenkomstig artikel 39.5 handelen. 
ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN 
ARTIKEL 41 
Algemene en slotbepalingen 
41.1 Alle documenten en voorstellen die door de opdrachtgever aan de 
Commissie of de gemachtigde worden voorgelegd voor instemming of goed­
keuring overeenkomstig deze algemene voorschriften worden goedgekeurd of 
worden geacht te zijn goedgekeurd binnen de in deze algemene voorschriften 
vastgestelde termijnen, of binnen 30 dagen indien geen termijn wordt 
genoemd. 
41.%. Aanvaarde schadeclaims wegens te late betalingen worden vergoed door de be­
trokken LGO en de Commissie, ieder uit zijn/haar eigen middelen, voor dat 
gedeelye van de vertraging waarvoor hij/zij aansprakelijk is. 
- 51 - Ttâ*Y î 
ALGEMENE VOORWAARDEN 
VOOR DOOR HET EUROPEES 
ONTWIKKELINGS FONDS 
GEFINANCIERDE 
OVEREENKOMSTEN VOOR 
WERKEN 
IN DE LGO 
- 52 -
INHOUD 
INLEIDENDE BEPALINGEN 
Blz 
54 
57 Art. 1 Definities 
Art. 2 Recht en taal van de overeenkomst 
Art. 3 Rangorde van de contractuele bescheiden " 
Art. 4 Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen " 
Art. 5 Directie en vertegenwoordiger van de directie 
Art. 6 Cessie 58 
59 
Art. 7 Onderaanneming 5? 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
Art. 8 Verstrekken van bescheiden 60 
Art. 9 Toegang tot de bouwplaats 61 
Art. 10 Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften 61 
Art. 11 Achterstallige betalingen aan het personeel van de aannemer 62 
VERPLICHTINGEN VAN DE AANNEMER 
Art. 12 Algemene verplichtingen 62 
Art. 13 Leiding van de werken 64 
Art. 14 Personeel 64 
Art. 15 Uitvoeringsgarantie 64 
Art. 16 Verzekering 66 
Art. 17 Algemeen tijdschema 6? 
Art. 18 Specificatie van de prijzen 67 
Art. 19 Tekeningen van de aannemer 63 
Art. 20 Toereikendheid van de inschrijvingsprijzen 6> 
Art. 21 Buitengewone risico's 69 
Art. 22 Veiligheid op de bouwplaatsen 70 
Art. 23 Bescherming van de belendende eigendommen 71 
Art. 24 Belemmering van het verkeer 71 
Art. 25 Kabels en leidingen 72 
Art. 26 Uitzetten van de werken 72 
Art. 27 Uit afbraak afkomstige materialen 73 
Art. 28 Vondsten 73 
Art. 29 Hulpwerken * 74 
Art. 30 Bodemonderzoek 74 
Art. 31 Verband met andere werken 75 
Art. 32 Octrooien en licenties 75 
AANVANG EN VERTRAGINGEN 
Art. 33 Opdracht tot aanvang van uitvoering 76 
Art. 34 Uitvoeringstermijn 76 
- 53 -
Art. 35 Verlenging van de uitvoeringstermijn 
Art. 36 Vertraging bij de uitvoering 
Art. 37 Wijzigingen 
Art. 38 Schorsing 
MATERIALEN EN WERKUITVOERING 
Art. 39 Dagboek 
Art. 40 Kwaliteit van de werken en de materialen 
Art. 41 Inspectie en proefnemingen 
Art. 42 Afkeuring 
Art. 43 Eigendom van bouwstoffen en materialen 76 
77 
78 
30 
31 
32 
32 
33 
84 
BETALING 
Art 
Art 
Art 
Art 
Art 
Art 
Art 
Art. 
Art. 
Art. 
Art. 
Art. 
Art. 44 
45 
46 
47 
48 
49 
50 
51 
52 
53 
54 
55 
56 Algemeen 
Overeenkomsten op basis van voorlopige prijzen 
Voorschotten 
Inhoudingen 
Prijsherziening 
Meting 
Termijnbetalingen 
Eindafrekening 
Rechtstreekse betalingen aan onderaannemers 
Achterstallige betalingen 
Betaling aan derden 
Aanspraak op bijbetaling 
Betalingen in vreemde valuta 
OPLEVERING EN ONDERHOUD 
Art. 57 Algemene bepalingen 
Art. 58 Keuring bij voltooiing van het werk 
Art. 59 Gedeeltelijke oplevering 
Art. 60 Voorlopige oplevering 
Art. 61 Onderhoudsverplichtingen 
Art. 62 Eindoplevering 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 85 
36 
36 
3" 
83 
3'"< 
90 
92 
75 
?4 
>4 
95 
96 
96 
97 
•>? 
"6 
99 
Art. 63 Contractbreuk 
Art. 64 Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 
Art. 65 Beeindinging van de overeenkomst door de aannemer 
Art. 66 Overmacht 
Art. 67 Overlijden 100 
10" 
103 
103 
105 
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
Art. 68 Beslechting van geschillen 105 
- 54 -
INLEIDENDE BEPALINGEN 
ARTIKEL 1 
Definities 
1.1. Voor de toepassing van de onderhavige algemene voorwaarden en van de 
overeenkomst wordt verstaan onder : 
EEG : de Europese Economische Gemeenschap. 
LGO : de associatie van ce landen en gebieden Overzee met de EEG; 
Overeenkomst : de door de partijen aangegane en ondertekende 
overeenkomst voor de uitvoering van de werken, met inbegrip van 
alle bijlagen alsook alle bescheiden die er een geheel mee 
vormen. 
Aannemer : de partij waarmee de opdrachtgever de overeenkomst sluit. 
Opdrachtgever : De Staat of de publiekrechtelijke of privaat­
rechtelijke rechtspersoon door of namens welke de overeenkomst 
met de aannemer gesloten wordt. 
Staat van de opdrachtgever : de LGO op het grondgebied waarvan 
de overeenkomst voor werken moet worden uitgevoerd. 
Directie : de overheidsdienst, dan wel de publiekrechtelijke 
rechtspersoon, de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die 
door de opdrachtgever is aangewezen overeenkomstig de wetgeving 
van de Staat van de opdrachtgever en belast is met de leiding 
over en/of controle van de uitvoering van de overeenkomst voor 
werken, en aan wie de opdrachtgever krachtens de overeenkomst 
rechten en/of bevoegdheden kan delegeren. 
Vertegenwoordiger van de directie : iedere door de directie krachtens 
de overeenkomst als zodanig aangewezen natuurlijke of rechts­
persoon die bevoegd is de directie bij de uitvoering van haar 
taak en bij de uitoefening van de aan haar overgedragen rechten 
en/of bevoegdheden te vertegenwoordigen. Waar taken en rechten 
en/of bevoegdheden van de directie aan haar vertegenwoordiger 
zijn gedelegeerd, duidt de term directie dus ook haar 
vertegenwoordiger aan. 
Werken : de tijdelijke en duurzame werken die krachtens de overeen­
komst moeten worden uitgevoerd. 
- 55 -
Bouwstoffen : machines, apparaten, bestanddelen en alle zaken die krachtens 
de overeenkomst moeten worden geleverd om in de werken te worden 
geïntegreerd. 
Materieel : toestellen en andere machines en, indien van toepassing 
krachtens de wet en/of praktijk van de staat van de opdrachtgever, de 
tijdelijke voorzieningen op de bouwplaats die nodig zijn voor de 
uitvoering van de werken, met uitzondering van bouwstoffen of andere 
zaken die deel moeten uitmaken van de duurzame werken. 
Becijferd bestek : het document dat een opgave per post bevat van de onder 
een overeenkomst tegen eenheidsprijs uit te voeren werken met voor 
elke post vermelding van de hoeveelheid en de overeenkomstige 
eenheidsprijs. 
Staat van eenheidsprijzen : de volledig gespecificeerde staat van de 
prijzen, met inbegrip van de specificatie van het totaalbedrag, die door de 
aannemer samen met zijn inschrijving is ingediend en zonodig 
gewijzigd, en die deel uitmaakt van de overeenkomst tegen 
eenheidsprijs; 
Specificatie van het totaalbedrag : de gespecificeerde lijst van 
percentages en prijzen waaruit blijkt hoe de prijs van een op een 
totaalbedrag gebaseerde overeenkomst is opgebouwd, maar die geen deel 
uitmaakt van de overeenkomst. 
Aannemingssom : het in de overeenkomst genoemde en als eerste raming 
bedoelde bedrag dat verschuldigd is voor de uitvoering van de werken, 
leveringen of diensten, of enig ander bedrag waarvan aan het eind van 
de overeenkomst wordt vastgesteld dat het krachtens de overeenkomst 
verschuldigd is. 
Stelpost : een in de overeenkomst opgenomen en als zodanig aangeduid bedrag 
voor de uitvoering van werk of de levering van goederen, materialen, 
bouwstoffen of diensten, of voor onvoorziene uitgaven ; dit bedrag kan 
op last van de directie geheel, gedeeltelijk of in het geheel niet 
worden gebruikt. 
Tekeningen : de tekeningen van de opdrachtgever en de directie en de door 
de directie goedgekeurde tekeningen van de aannemer, bestemd voor de 
uitvoering van de werken. 
Bouwplaats : de plaatsen waar de opdrachtgever de werken laat uitvoeren en 
de andere plaatsen die volgens de overeenkomst deel uitmaken van de 
bouwplaats. 
Onderhoudstermijn : de in de overeenkomst bepaalde termijn onmiddellijk na 
de datum van voorlopige oplevering, tijdens welke de aannemer de 
uitvoering van de werken overeenkomstig de opdrachten van de directie 
moet voltooien en gebreken moet verhelpen. 
Eindopleveringscertificaat : de aan het eind van de onderhoudstermijn door 
de directie aan de aannemer afgegeven verklaring(en) dat de aannemer 
heeft voldaan aan zijn verplichtingen tot uitvoering, voltooiing en 
onderhoud van de betrokken werken. 
- 56 -
Dag : kalenderdag. 
Termijnen : de contractuele termijnen die ingaan op de dag welke volgt op 
de datum van de akte of gebeurtenis die als beginpunt voor die 
termijnen geldt. Is de laatste dag van de termijn geen werkdag, dan 
verstrijkt de termijn aan het einde van de eerstvolgende werkdag na de 
laatste dag van de termijn. 
Schriftelijk : in handschrift, machineschrift of druk, met inbegrip van 
telexen, telegraafberichten en telefaxen. 
Mededelingen : certificaten, kennisgevingen, opdrachten en instructies uit 
hoofde van de overeenkomst. 
Dienstorder : schriftelijke instructies of opdrachten van de directie aan 
de aannemer betreffende de uitvoering van de werken. 
Nationale valuta : de valuta van de Staat van de opdrachtgever. 
Vreemde valuta : elke toegelaten valuta die niet de nationale valuta is, en 
die in de overeenkomst is vermeld. 
Algemene schadevergoeding : het niet vooraf in de overeenkomst bepaalde 
bedrag dat door een rechtbank of arbitrage-instantie wordt toegekend 
of door de partijen is overeengekomen als aan de benadeelde partij 
verschuldigde compensatie voor contractbreuk door de andere partij. 
Gefixeerde schadevergoeding : het in de overeenkomst vermelde bedrag dat de 
aannemer bij wijze van compensatie aan de opdrachtgever verschuldigd 
is wanneer hij verzuimt de werken of een deel daarvan te voltooien 
binnen de bij de overeenkomst voorgeschreven termijnen, of dat de ene 
partij aan de andere partij verschuldigd is voor enig ander in de 
overeenkomst gespecificeerd geval van contractbreuk. 
Bijzondere voorwaarden : de in de overeenkomst opgenomen bijzondere 
voorwaarden, die door de opdrachtgever zijn opgesteld als onderdeel 
van de uitnodiging tot inschrijving en waar nodig van wijzigingen zijn 
voorzien, en die bestaan uit : 
a) wijzigingen in de onderhavige algemene voorwaarden ; 
b) bijzondere contractuele bepalingen ; 
c) technische specificaties ; en 
d) andere aangelegenheden met betrekking tot de overeenkomst 
- 57 -
1.2. De opschriften en titels in deze algemene voorwaarden mogen niet als 
onderdeel daarvan worden beschouwd of bij de interpretatie van de 
overeenkomst in aanmerking worden genomen. 
1.3. Indien de context zulks toestaat worden in het enkelvoud gebruikte 
woorden geacht ook het meervoud te omvatten en vice versa, en worden 
mannelijke woorden geacht ook het vrouwelijk te omvatten en vice 
versa. 
1.4. Woorden die personen of partijen aanduiden omvatten ook vennoot­
schappen en iedere andere organisatie die rechtspersoonlijkheid be^it. 
ARTIKEL 2 
Recht en taal van de overeenkomst 
2.1. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden is 
het recht van de Staat van de opdrachtgever van toepassing op de 
overeenkomst. 
2.2. In alle aangelegenheden die niet onder deze algemene voorwaarden 
vallen, is het recht van toepassing dat op de overeenkomst van 
toepassing is. 
2.3. De taal van de overeenkomst en van alle mededelingen tussen de 
aannemer, de opdrachtgever en de directie of hun vertegenwoordigers 
wordt in de bijzondere voorwaarden bepaald. 
ARTIKEL 3 
Rangorde van de contractuele bescheiden 
Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, wordt de rangorde van de 
contractuele bescheiden in de bijzondere voorwaarden vastgesteld. 
ARTIKEL 4 
Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen 
4.1. Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden, worden mede­
delingen tussen de opdrachtgever en/of de directie enerzijds en de 
aannemer anderzijds per post, telegraaf, telex of telefax gezonden aan 
dan wel persoonlijk afgegeven op de daartoe door hen aangewezen 
adressen. 
4.2. Indien de afzender een ontvangstbewijs verlangt, moet hij daarvan 
melding maken in zijn mededeling ; wanneer er een uiterste datum van 
ontvangst voor de mededeling is voorgeschreven, is hij gehouden zo'n 
ontvangstbewijs te verlangen. In ieder geval moet de afzender de 
nodige maatregelen treffen om de ontvangst van zijn mededeling te 
verzekeren. 
- 58 -
4.3. Telkens wanneer in de overeenkomst sprake is van betekening of afgifte 
van een kennisgeving, instemming, goedkeuring, certificaat of besluit, 
wordt daarmee, tenzij anders bepaald, een schriftelijke kennisgeving, 
instemming, goedkeuring, certificaat of besluit bedoeld en moet het 
gebruik van de woorden "kennisgeven", "verklaren" of "besluiten" 
dienovereenkomstig worden opgevat. Een dergelijke instemming, 
goedkeuring, certificaat of besluit mag niet zonder geldige reden 
worden geweigerd of uitgesteld. 
ARTIKEL 5 
Directie en vertegenwoordiger van de directie 
5.1. De directie vervult de in de overeenkomst omschreven taken. Behoudens 
uitdrukkelijk beding in de overeenkomst is de directie niet gerechtigd 
de aannemer van een van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst 
te ontheffen. 
5.2. De directie kan in voorkomend geval, met behoud van haar uiteindelijke 
aansprakelijkheid, taken en bevoegdheden die bij haar berusten aan 
haar vertegenwoordiger delegeren en deze delegatie te allen tijde 
intrekken of de vertegenwoordiger vervangen. Delegatie, intrekking of 
vervanging gebeuren schriftelijk en hebben geen rechtsgevolgen voordat 
de aannemer er een afschrift van heeft ontvangen. 
5.3. Elke mededeling die door de vertegenwoordiger van de directie overeen­
komstig de voorwaarden van een dergelijke delegatie aan de aannemer 
wordt gedaan, heeft dezelfde gevolgen als wanneer zij van de directie 
zelf was uitgegaan, met dien verstande dat : 
a) wanneer de vertegenwoordiger van de directie verzuimt werk. 
materialen of bouwstoffen af te keuren, dit geen afbreuk doet aan 
het recht van de directie om dat alsnog te doen en de nodige 
opdrachten tot verbetering te geven ; 
b) het de directie vrijstaat om de mededeling ongedaan te maken of te 
wijzigen. 
5.4. Instructies en/of opdrachten van de directie worden gegeven in de vorm 
van dienstorders. Deze orders worden gedateerd, genummerd en door de 
directie in een register genoteerd ; afschriften ervan worden zo nodig 
ter hand gesteld aan de vertegenwoordiger van de aannemer. 
- 59 -
ARTIKEL 6 
Cessie 
6.1. Cessie is alleen geldig in de vorm van een schriftelijk akkoord waar­
bij de aannemer zijn in de overeenkomst vastgelegde opdracht of een 
deel daarvan aan een derde overdraagt. 
6.2. Het is de aannemer verboden om de overeenkomst of een deel ervan, dan 
wel enig voordeel of recht uit hoofde ervan, zonder voorafgaande 
schriftelijke toestemming van de opdrachtgever over te dragen, tenzij 
dit geschiedt : 
a) door een zekerheid ten gunste van de banken van de aannemer te 
stellen voor alle bedragen die krachtens de overeenkomst 
verschuldigd zijn of opeisbaar zullen worden ; of 
b) door het verhaalrecht van de aannemer tegen aansprakelijke derden 
over te dragen aan de verzekeraars van de aannemer, wanneer deze 
diens schade of aansprakelijkheid hebben vergoed. 
6.3. Voor de toepassing van artikel 6.2. ontslaat de instemming van de 
opdrachtgever met een cessie de aannemer niet van zijn verplichtingen 
voor het reeds uitgevoerde of niet overgedragen deel van de in de 
overeenkomst vastgelegde opdracht. 
6.4. Wanneer de aannemer zijn overeenkomst zonder toestemming heeft 
overgedragen, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving 
rechtens de in de artikelen 63 en 64 vastgestelde sancties wegens 
contractbreuk opleggen. 
6.5. Cessionarissen moeten voldoen aan de op de gunning van de overeenkomst 
toepasselijke criteria om als zodanig in aanmerking te komen. 
ARTIKEL 7 
Onderaanneming 
7.1. Onderaanneming is alleen geldig in de vorm van een schriftelijk 
akkoord waarbij de aannemer de uitvoering van een deel van zijn 
overeenkomst aan een derde toevertrouwt. 
7.2. Onderaanneming kan niet geschieden zonder voorafgaande schriftelijke 
toestemming van de opdrachtgever aan de aannemer. De in onderaanneming 
te geven werken en de identiteit van de onderaannemers worden aan de 
opdrachtgever meegedeeld. Met inachtneming van het bepaalde in 
artikel 4.3. betekent de opdrachtgever binnen 30 dagen na ontvangst 
van de mededeling zijn beslissing aan de aannemer, waarbij hij in 
voorkomend geval opgave doet van de redenen waarom toestemming wordt 
geweigerd. 
- 60 -
7.3. Bij de keuze van onderaannemers geeft de aannemer de voorkeur aan 
natuurlijke personen of vennootschappen van de Staat van de opdracht­
gever, die in staat zijn het gevraagde werk op soortgelijke 
voorwaarden te verrichten. 
7.4. Onderaannemers moeten voldoen aan de op de gunning van de overeenkomst 
toepasselijke criteria om als zodanig in aanmerking te komen. 
7.5. Onverminderd artikel 52 heeft de opdrachtgever geen contractuele 
betrekkingen met onderaannemers. 
7.6. In dezelfde mate als voor handelingen, in gebreke blijven en 
nalatigheden van hemzelf, zijn gemachtigden of werknemers, is de 
aannemer aansprakelijk voor handelingen, in gebreke blijven en 
nalatigheden van zijn onderaannemers en hun gemachtigden of 
werknemers. De goedkeuring door de opdrachtgever van de onderaanneming 
van een deel van de overeenkomst of van de onderaannemer die een deel 
van de werken zal uitvoeren, ontslaat de aannemer van geen enkele 
verplichting krachtens de overeenkomst. 
7.7. Ingeval een onderaannemer zich ter zake van de uitvoering van het werk 
of de door hem geleverde goederen, materialen, bouwstoffen of diensten 
tegenover de aannemer verbonden heeft tot na de onderhoudstermijn 
krachtens de overeenkomst, is de aannemer na het verstrijken van de 
onderhoudstermijn te allen tijde gehouden, op verzoek en op kosten van 
de opdrachtgever, zijn vorderingsrecht voor de rest van de tijd 
waarvoor die verbintenis loopt, onmiddellijk aan de opdrachtgever ov^r 
te dragen. 
7.8. Wanneer de aannemer zonder goedkeuring een onderaannemingsovereenkomst 
aangaat, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving rechtens de 
in de artikelen 63 en 64 vastgestelde sancties wegens contractbreuk 
opleggen. 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
ARTIKEL 8 
Verstrekken van bescheiden 
8.1. Binnen 30 dagen nadat de aannemer de uitvoeringsgarantie 
overeenkomstig artikel 15 heeft verstrekt, ontvangt hij van de 
directie kosteloos een afschrift van de tekeningen die met het oog op 
de uitvoering van de overeenkomst zijn gemaakt, alsook twee 
afschriften van de specificaties en andere contractuele bescheiden. 
Voor zover ze beschikbaar zijn, kan de aannemer extra afschriften van 
deze tekeningen, specificaties en andere bescheiden kopen. De aannemer 
retourneert alle tekeningen, specificaties en andere contractuele 
bescheiden aan de opdrachtgever wanneer deze het onderhoudscertifïcaat 
verstrekt of bij de eindoplevering. 
- 61 -
8.2. Tenzij zulks voor toepassing van de overeenkomst noodzakelijk is, mag 
de aannemer de door de opdrachtgever verstrekte tekeningen, specifi­
caties en andere bescheiden niet gebruiken of aan derden doorgeven 
zonder voorafgaande toestemming van de directie. 
8.3. De directie heeft het recht de aannemer dienstorders te geven met de 
aanvullende documenten en instructies die vereist zijn voor een 
behoorlijke en correcte uitvoering van de werken en voor het verhelpen 
van gebreken. 
ARTIKEL 9 
Toegang tot de bouwplaats 
9.1. Te gepasten tijde en naar gelang van het verloop van de werkzaamheden 
stelt de opdrachtgever de bouwplaats en de toegang daartoe ter 
beschikking van de aannemer, overeenkomstig het in deze algemene 
voorwaarden bedoelde uitvoeringsplan. De aannemer biedt andere 
betrokken personen redelijke gelegenheid om hun werkzaamheden uit te 
voeren, als bepaald in de bijzondere voorwaarden of als verlangd bij 
dienstorder. 
9.2. Terrein dat de opdrachtgever aan de aannemer beschikbaar heeft 
gesteld, mag door de aannemer alleen voor de uitvoering van de 
opdracht worden gebruikt. 
9.3. De aannemer behoudt hem ter beschikking gestelde gebouwen tijdens he,t 
gebruik in goede staat en herstelt ze, indien de opdrachtgever of de 
directie dit verzoekt, na voltooiing van de opdracht, behoudens 
normale slijtage, in hun oorspronkelijke toestand. 
9.4. De aannemer heeft geen recht op vergoeding voor verbeteringen door 
werk dat hij op eigen initiatief heeft uitgevoerd. 
ARTIKEL 10 
Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften 
10.1. De aannemer kan de hulp van de opdrachtgever inroepen voor het 
verkrijgen van afschriften van wetten, voorschriften, en informatie 
over plaatselijke gebruiken, beschikkingen of verordeningen van het 
land waar de werken worden uitgevoerd, waarmee de aannemer bij de 
naleving van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst te maken 
kan krijgen. De opdrachtgever kan de gevraagde hulp aan de aannemer 
verstrekken op diens kosten. 
- 62 -
10.2. Onverminderd de wetten en voorschriften inzake buitenlandse werk­
nemers in de Staat waar de werken worden uitgevoerd, doet de 
opdrachtgever al het nodige om het de aannemer makkelijker te maken 
de vereiste visa en vergunningen, met inbegrip van werk- en 
verblijfsvergunningen, te verkrijgen voor het personeel waarvan de 
diensten door aannemer en opdrachtgever onmisbaar worden geacht. 
alsmede de verblijfsvergunningen voor hun gezinnen. 
ARTIKEL 11 
Achterstallige betalingen aan het personeel van de aannemer 
Wanneer de verschuldigde lonen en salarissen van de werknemers van de 
aannemer en de in het recht van de Staat van de bouwplaats vastgestelde 
vergoedingen en bijdragen niet tijdig zijn uitbetaald, kan de opdrachtgever 
de aannemer meedelen dat hij de lonen, salarissen, vergoedingen en 
bijdragen binnen 15 dagen na de mededeling rechtstreeks zal uitbetalen. 
Indien de aannemer betwist dat deze betalingen verschuldigd zijn, stelt hij 
de opdrachtgever binnen de termijn van 15 dagen in kennis van zijn met 
redenen omklede bezwaren. Is de opdrachtgever, na kennisneming van die 
bezwaren, van oordeel dat de lonen, salarissen, vergoedingen en bijdragen 
verschuldigd zijn, dan kan hij ze uit de aan de aannemer verschuldigde 
bedragen betalen. Bij gebreke van verschuldigde bedragen kan hij putten uit 
één van de krachtens deze algemene voorwaarden gestelde garanties. 
Eventueel door de opdrachtgever uit hoofde van dit artikel ondernomen 
stappen ontslaan de aannemer niet van zijn verplichtingen jegens zijn 
werknemers, behoudens in de mate waarin door deze stappen aan een 
verplichting zou zijn voldaan. De opdrachtgever aanvaardt door genoemde 
stappen geen enkele aansprakelijkheid ten opzichte van de werknemers van de 
aannemer. 
VERPLICHTINGEN VAN DE AANNEMER 
ARTIKEL 12 
Algemene verplichtingen 
12.1. De aannemer dient de werken met de nodige zorg en toewijding en in 
overeenstemming met de bepalingen van de overeenkomst te ontwerpen in 
de mate waarin zulks in de overeenkomst is bepaald ; voorts dient hij 
de werken uit te voeren en te voltooien en alle gebreken daarin te 
verhelpen. De aannemer zorgt voor de leiding, het personeel, de 
materialen, de bouwstoffen, het materieel, en alle overige tijdelijke 
of duurzame zaken voor het ontwerpen, uitvoeren en voltooien van de 
werken en voor het verhelpen van gebreken, voor zover zulks in de 
overeenkomst is omschreven of op redelijke gronden daaruit kan worden 
afgeleid. 
- 63 -
12.2. De aannemer is ten volle aansprakelijk voor de geschiktheid, 
stabiliteit en veiligheid van alle verrichtingen en constructie­
methodes in het kader van de overeenkomst. 
12.3. De aannemer richt zich naar de dienstorders van de directie. Wanneer 
hij van mening is dat een dienstorder de bevoegdheid van de directie 
of de reikwijdte van de overeenkomst te buiten gaat. stelt hij de 
directie, op straffe van verval, binnen 30 dagen na ontvangst van de 
dienstorder in kennis stellen van zijn met redenen omklede bezwaren. 
Deze kennisgeving heeft geen schorsende werking voor wat de 
uitvoering van de dienstorder betreft. 
12.4. De aannemer houdt zich aan alle wetten en voorschriften die gelden in 
de Staat van de opdrachtgever en hij ziet erop toe dat zijn 
personeel, hun gezinsleden en zijn plaatselijke werknemers die wetten 
en voorschriften eveneens naleven. De aannemer vrijwaart de 
opdrachtgever tegen alle vorderingen of gerechtelijke acties ten 
gevolge van overtredingen van die wetten en voorschriften die hij, 
zijn werknemers of hun gezinsleden zouden begaan. 
12.5. Wanneer de aannemer of een van zijn onderaannemers, gemachtigden of 
personeelsleden iemand steekpenningen, geschenken, fooien of 
commissiegelden aanbiedt dan wel belooft aan te bieden of te betalen. 
dan wel betaalt als aansporing tot of als beloning voor het 
verrichten of nalaten van een handeling ter zake van de overeenkomst 
of enige andere overeenkomst met de opdrachtgever, dan wel ais aan­
sporing tot of als beloning voor het begunstigen of achterstellen van 
een persoon ter zake van de overeenkomst of enige andere overeenkomst 
met de opdrachtgever, dan kan de opdrachtgever, onverminderd de 
rechten die de aannemer uit hoofde van de overeenkomst heeft 
verworven, de overeenkomst beëindigen, in welk geval de artikelen 63 
en 64 van toepassing zijn. 
12.6. Alle documenten en inlichtingen in verband met de overeenkomst worden 
door de aannemer als persoonlijk en vertrouwelijk behandeld en 
worden, tenzij noodzakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst. 
niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdracht­
gever of de directie na overleg met de opdrachtgever bekendgemaakt of 
prijsgegeven. Bij een geschil over de vraag of zij ter wille van de 
uitvoering van de overeenkomst openbaar moeten worden gemaakt of 
prijsgegeven, berust de eindbeslissing bij de opdrachtgever. 
12.7. Wanneer de aannemer een gemeenschappelijke onderneming of een 
consortium van twee of meer personen is, zijn deze personen 
gezamenlijk en hoofdelijk aansprakelijk voor de uitvoering van de 
overeenkomst overeenkomstig de wet van de Staat van de opdrachtgever, 
en belasten zij, op verzoek van de opdrachtgever, een van hen met de 
leiding en de bevoegdheid om de gemeenschappelijke onderneming of het 
consortium te binden. Samenstelling of structuur van de gemeen­
schappelijke onderneming of het consortium mogen niet zonder 
voorafgaande toestemming van de opdrachtgever worden gewijzigd. 
- 64 -
ARTIKEL 13 
Leiding van de werken 
13.1. De aannemer neemt zelf de leiding van de werken op zich of wijst met 
dit doel een vertegenwoordiger aan. Deze aanwijzing wordt ter goed­
keuring aan de directie voorgelegd. De goedkeuring kan te allen tijde 
worden ingetrokken. Wordt de goedkeuring van de aanwijzing geweigerd 
of ingetrokken, dan omkleedt de directie haar beslissing met redenen 
en legt de aannemer onverwijld een nieuwe aanwijzing voor. 
13.2. Wanneer de directie haar goedkeuring ten aanzien van de vertegenwoor­
diger van de aannemer intrekt, verwijdert de aannemer, zodra hij 
hiervan in kennis is gesteld, de vertegenwoordiger zo spoedig 
mogelijk van de werken en vervangt hem door een vertegenwoordiger die 
door de directie is aanvaard. 
13.3. De vertegenwoordiger van de aannemer is volledig bevoegd om alle 
beslissingen te nemen die voor de uitvoering van de werken vereist 
zijn, om dienstorders te ontvangen en uit te voeren en om het in 
artikel 39 bedoelde dagboek of, in voorkomend geval, het losbladige 
register mede te ondertekenen. De aannemer is in elk geval zelf voor 
de goede uitvoering van het werk verantwoordelijk en vergewist zich 
er derhalve onder meer van dat de specificaties en dienstorders door 
zijn eigen werknemers en door de onderaannemers worden nageleefd. 
ARTIKEL 14 
Personeel 
14.1. Het personeel dat de aannemer in dienst heeft, moet voldoende in 
aantal zijn en een optimaal gebruik van de arbeidskrachten in de 
Staat waar de werken worden uitgevoerd, mogelijk maken. Deze 
werknemers moeten de nodige bekwaamheid en ervaring bezitten opdat de 
regelmatige voortgang en de juiste uitvoering van de werken verzekerd 
zijn. De aannemer vervangt iedere werknemer die naar het oordeel van 
de directie de goede uitvoering der werkzaamheden in gevaar kan 
brengen, onmiddellijk. 
14.2. De loontarieven en de algemene arbeidsvoorwaarden zoals deze zijn 
vastgelegd in de voorschriften van de Staat van de opdrachtgever, 
gelden als minimum voor de werknemers op de bouwplaats. 
ARTIKEL 15 
Uitvoeringsgarantie 
15.1. Binnen 30 dagen na ontvangst van de kennisgeving van de gunning van 
de overeenkomst verstrekt de aannemer de opdrachtgever een garantie 
- 65 -
voor de volledige en correcte uitvoering van de overeenkomst. Het 
bedrag van de garantie wordt bepaald in de bijzondere voorwaarden en 
mag niet hoger liggen dan 10 % van de aannemingssom met inbegrip van 
de in aanvullingen op de overeenkomst bepaalde bedragen, tenzij in de 
bijzondere voorwaarden anders is bepaald. In geen enkel geval echter 
mag het 20 % van die som overschrijden. 
15.2. De uitvoeringsgarantie is bestemd tot vergoeding van de opdrachtgever 
voor verliezen ten gevolge van verzuim van de aannemer om zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst volledig en correct na te 
komen. 
15.3. De uitvoeringsgarantie dient te worden gesteld conform het bepaalde 
in de bijzondere voorwaarden en kan worden verstrekt in de vorm van 
een bankgarantie, een bankwissel, een gewaarmerkte cheque, een 
borgtocht van een verzekerings- en/of borgtochtmaatschappij, een 
onherroepelijke accreditief dan wel een deposito in gereed geld bij 
de opdrachtgever. Indien de uitvoeringsgarantie dient te worden 
gegeven in de vorm van een bankgarantie, een bankwissel, een 
gewaarmerkte cheque of een borgtocht, dan wordt zij gegeven door een 
bank of een borgtocht- en/of verzekeringsmaatschappij, goedgekeurd 
door de opdrachtgever in overeenstemming met de criteria die van 
toepassing zijn om voor de gunning van de overeenkomst in aanmerking 
te komen. 
15.4. Tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, luidt de 
uitvoeringsgarantie in de soorten en combinaties van valuta's waarin 
de overeenkomst betaalbaar is. 
15.5. Aan de aannemer worden geen betalingen gedaan voordat de garantie is 
verstrekt. De garantie blijft geldig totdat de overeenkomst volledig 
en correct is uitgevoerd. 
15.6. Kan de natuurlijke of rechtspersoon die borg staat, zijn verplich­
tingen tijdens de uitvoering van de overeenkomst niet nakomen, dan 
vervalt de geldigheid van de garantie. De opdrachtgever verzoekt de 
aannemer formeel een nieuwe garantie te verstrekken op dezelfde 
voorwaarden als de vorige. Verstrekt de aannemer geen nieuwe 
garantie, dan kan de opdrachtgever de overeenkomst beëindigen. 
15.7. Conform de garantievoorwaarden en ten belope van de garantiesom 
verzoekt de opdrachtgever betaling uit de garantiesom van alle 
bedragen waarvoor de borg uit hoofde van de garantie aansprakelijk is 
wegens in gebreke blijven van de aannemer in het kader van de 
overeenkomst. Op verzoek van de opdrachtgever betaalt de borg deze 
bedragen onverwijld uit zonder dat hij hiertegen, op welke grond dan 
ook, enig bezwaar kan maken. Alvorens aanspraak te maken op de 
uitvoeringsgarantie stelt de opdrachtgever de aannemer in kennis van 
de aard van het in gebreke blijven waarop de aanspraak berust. 
15.8. Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, wordt de uitvoerings­
garantie vrijgegeven binnen 30 dagen na de afgifte van de in 
artikel 51 bedoelde ondertekende eindafrekening. 
- 66 -
ARTIKEL 16 
Verzekering 
16.1. De aannemer is gehouden om gezamenlijk namens zichzelf en de 
opdrachtgever een verzekering af te sluiten tegen verlies of schade 
waarvoor hij krachtens de overeenkomst aansprakelijk is. Deze 
verzekering dekt, tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is 
bepaald, het volgende : 
a) de volledige vervangingswaarde van de werken, met inbegrip van de 
materialen en de bouwstoffen die daarin worden verwerkt, bij 
verlies of beschadiging door enige andere oorzaak dan overmacht of 
risico's die krachtens de overeenkomst aan de opdrachtgever zijn 
toe te schrijven ; 
b) een extra bedrag dat gelijk is aan 15 % van de vervangingswaarde 
of dat in de bijzondere voorwaarden is omschreven, voor dekking 
van alle bijkomende kosten inzake en in verband met het herstel 
van verlies of schade, met inbegrip van de honoraria en kosten 
voor het slopen en verwijderen van enig gedeelte van de werken en 
voor het ruimen van afval van welke aard ook ; 
c) het materieel van de aannemer en andere zaken die hij op de 
bouwplaats heeft gebracht, voor een zodanig bedrag dat vervanging 
op de bouwplaats mogelijk is. 
16.2. De aannemer mag de in artikel 16.1. genoemde verzekeringspolis 
vervangen door een algemene polis, op voorwaarde dat die polis onder 
meer het genoemde in artikel 16.1., onder a), b) en c) dekt. De 
aannemer stelt de verzekeraar in dat geval in kennis van het belang 
van de opdrachtgever. 
16.3. De aannemer sluit een verzekering ter dekking van zijn aan­
sprakelijkheid voor arbeidsongevallen en zijn uit de werkzaamheden 
voortvloeiende wettelijke aansprakelijkheid jegens een ieder die hij 
op het werk in dienst heeft, jegens de opdrachtgever en diens 
personeel. De aansprakelijkheid is onbeperkt in geval van lichamelijk 
letsel. 
16.4. De aannemer sluit een verzekering tegen risico's en wettelijke 
aansprakelijkheid wegens een handeling of nalatigheid die aan hem, 
zijn rechtsopvolgers of gemachtigden wordt toegeschreven. Die 
verzekering wordt gesloten voor ten minste het in de bijzondere 
voorwaarden genoemde bedrag. Voorts vergewist hij zich ervan dat al 
zijn onderaannemers een soortgelijke verzekering hebben gesloten. 
16.5. Alle in dit artikel bedoelde verzekeringen worden gesloten binnen 
30 dagen na de kennisgeving van de gunning van de opdracht en moeten 
worden goedgekeurd door de opdrachtgever. De verzekeringen gaan in 
bij het begin van de werken en blijven van kracht tot de 
eindoplevering van de werken. Telkens wanneer de opdrachtgever of de 
directie dit van de aannemer verlangen, legt de aannemer onverwijld 
de verzekeringspolis over aan de opdrachtgever en toont hij aan dat 
de verzekeringspremies regelmatig worden betaald. 
- 67 -
16.6. Niettegenstaande de verzekeringsverplichting van de aannemer overeen­
komstig artikel 16, is alleen hij aansprakelijk en vrijwaart hij de 
opdrachtgever en de directie tegen aanspraken van derden wegens 
schade aan eigendom of lichamelijk letsel ten gevolge van de 
uitvoering van de werken door hemzelf, zijn onderaannemers en 
werknemers. 
ARTIKEL 17 
Algemeen tijdschema 
17.1. Overeenkomstig de bijzondere voorwaarden stelt de aannemer een 
algemeen tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de overeenkomst op 
dat hij ter goedkeuring aan de directie voorlegt. Dit schema omvat 
ten minste : 
a) de volgorde waarin de aannemer voorstelt de werken uit te voeren ; 
b) de termijnen waarbinnen de tekeningen moeten worden ingediend en 
goedgekeurd ; 
c) een algemene beschrijving van de door de aannemer voorgestelde 
werkwijze ter uitvoering van de werken, en 
d) alle verdere details en gegevens die de directie redelijkerwijze 
kan verlangen. 
17.2. De goedkeuring van het schema door de directie ontheft de aannemer 
niet van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
17.3. Zonder goedkeuring van de directie worden in het schema geen 
belangrijke wijzigingen aangebracht. Wanneer de uitvoering van het 
werk echter niet conform het schema verloopt, kan de directie de 
aannemer opdragen het schema te herzien en het herziene schema ter 
goedkeuring aan haar voor te leggen. 
ARTIKEL 18 
Specificatie van de prijzen 
18.1. Voor zover nodig in verband met de toepassing van de overeenkomst, 
verstrekt de aannemer, uiterlijk 20 dagen na ontvangst van een met 
redenen omkleed verzoek van de directie, een uitvoerige specificatie 
van zijn tarieven en prijzen. 
18.2. Na de kennisgeving van de gunning doet de aannemer, binnen de in de 
bijzondere voorwaarden gestelde termijn, aan de directie, uitsluitend 
ter informatie, gedetailleerde kwartaalramingen van de cash flow 
toekomen, met vermelding van alle betalingen waarop hij krachtens de 
- 68 -
overeenkomst recht heeft. Vervolgens dient hij op verzoek van de 
directie per kwartaal een herziene cash flow-raming over te leggen. 
Uit deze informatie vloeit voor de opdrachtgever of de directie 
generlei aansprakelijkheid voort. 
ARTIKEL 19 
Tekeningen van de aannemer 
19.1. De aannemer legt aan de directie ter goedkeuring voor : 
a) binnen de in de overeenkomst of het algemeen tijdschema gestelde 
termijnen : de tekeningen, documenten, monsters en/of modellen die 
in de overeenkomst zijn omschreven ; 
b) de tekeningen die redelijkerwijs door de directie verlangd kunnen 
worden voor de uitvoering van de overeenkomst. 
19.2. Indien de directie haar in artikel 19.1. bedoelde goedkeuring niet 
betekent binnen de termijnen die zijn vastgesteld in de overeenkomst 
of het goedgekeurde algemene tijdschema, worden die tekeningen, 
documenten, monsters of modellen aan het einde van de gestelde 
termijnen geacht te zijn goedgekeurd. Indien geen termijn is gesteld, 
worden zij 30 dagen na ontvangst geacht te zijn goedgekeurd. 
19.3. Goedgekeurde tekeningen, documenten, monsters en modellen worden door 
de directie ondertekend of anderszins gewaarmerkt en er wordt 
behoudens andersluidende opdracht van de directie niet van afgeweken. 
Door de directie niet goedgekeurde tekeningen, documenten, monsters 
of modellen van de aannemer worden onmiddellijk aan de eisen van de 
directie aangepast en opnieuw door de aannemer ter goedkeuring voor­
gelegd. 
19.4. De aannemer verstrekt van de goedgekeurde tekeningen extra afdrukken 
waarvan vorm en aantal in de overeenkomst of latere dienstorders 
worden bepaald. 
19.5. De goedkeuring van de tekeningen, documenten, monsters of modellen 
door de directie ontheft de aannemer niet van zijn verplichtingen 
krachtens de overeenkomst. 
19.6. De directie heeft het recht alle contractuele tekeningen, documenten, 
monsters of modellen te allen redelijke tijde ter plaatse bij de 
aannemer te controleren. 
19.7. Voor de voorlopige oplevering van het werk verstrekt de aannemer 
handleidingen en onderhoudsvoorschriften, voorzien van tekeningen, 
die zo gedetailleerd zijn dat zij de opdrachtgever in staat stellen 
alle onderdelen van het werk te gebruiken, te onderhouden, aan te 
passen en te repareren. Tenzij anders bepaald in de bijzondere 
voorwaarden, zijn de handleidingen en tekeningen in de taal van de 
overeenkomst gesteld en worden ze verschaft in de vorm en het aantal 
die in de overeenkomst zijn bepaald. Uit het oogpunt van voorlopige 
oplevering worden de werken niet voltooid geacht voordat de 
opdrachtgever de handleidingen en tekeningen heeft ontvangen. 
- 69 -
ARTIKEL 20 
Toereikendheid van de inschrijvingsprijzen 
20.1. De aannemer wordt geacht de bouwplaats en de omgeving ervan te hebben 
gecontroleerd en bestudeerd, zich vóór de indiening van zijn 
inschrijving te hebben vergewist van de aard van de bodem en de 
ondergrond, rekening te hebben gehouden met vorm en aard van de 
bouwplaats, omvang en aard van het werk en van de daarvoor vereiste 
materialen, de communicatiemiddelen met en toegangswegen tot de 
bouwplaats, alsmede het vereiste onderkomen, en zich in het algemeen 
alle nodige informatie te hebben verschaft over risicofactoren, even­
tualiteiten en alle andere omstandigheden die zijn inschrijving 
beïnvloeden. 
20.2. De aannemer wordt geacht zich vóór de indiening van zijn inschrijving 
te hebben vergewist van de juistheid en de toereikendheid van de 
inschrijving en van de tarieven en prijzen die in het becijferd 
bestek of de staat van eenheidsprijzen zijn opgegeven, welke al zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst dekken, tenzij daarin anders 
is bepaald. 
20.3. Aangezien de aannemer geacht wordt zijn prijzen op grond van zijn 
eigen berekeningen, bewerkingen en ramingen te hebben vastgesteld, is 
hij gehouden tot uitvoering zonder extra kosten van elk werk dat 
correspondeert met een onderdeel van zijn inschrijving waarvoor hij 
geen eenheidsprijs of vast bedrag heeft opgegeven. 
ARTIKEL 21 
Buitengewone risico's 
21.1. Indien de aannemer tijdens de uitvoering van het werk stuit op 
kunstmatige belemmeringen of natuurlijke omstandigheden die door een 
ervaren aannemer redelijkerwijze niet waren te voorzien en indien de 
aannemer van mening is dat hij daardoor extra kosten zal moeten maken 
en/of dat de uitvoeringstermijn daardoor moet worden verlengd, stelt 
hij de directie hiervan overeenkomstig de artikelen 35 en 55 in 
kennis. Daarbij vermeldt hij de kunstmatige belemmeringen en/of 
natuurlijke omstandigheden en verstrekt hij details omtrent de 
verwachte gevolgen daarvan, de maatregelen die hij neemt of wil nemen 
en de voorziene vertraging in of weerslag op de uitvoering van het 
werk. 
21.2. Na ontvangst van de kennisgeving kan de directie onder andere : 
a) de aannemer om een kostenraming verzoeken van de maatregelen die 
hij neemt of voornemens is te nemen ; 
b) de in artikel 21.2., onder a), bedoelde maatregelen met of zonder 
wijziging goedkeuren ; 
- 70 -
c) schriftelijke instructies geven in verband met de aanpak van de 
kunstmatige belemmeringen of natuurlijke omstandigheden ; 
d) wijziging, schorsing of stopzetting van de overeenkomst gelasten. 
21.3. Voor zover de directie beslist dat de genoemde kunstmatige 
belemmeringen of natuurlijke omstandigheden door een ervaren aannemer 
redelijkerwijze niet geheel of gedeeltelijk waren te voorzien, wordt 
door de directie : 
a) bij de vaststelling van een verlenging van de uitvoeringstermijn 
die uit hoofde van artikel 35 aan de aannemer moet worden 
toegestaan, rekening gehouden met iedere vertraging die deze wegens 
dergelijke belemmeringen of omstandigheden heeft opgelopen ; en/of 
b) in geval van kunstmatige belemmeringen of andere natuurlijke 
omstandigheden dan weersomstandigheden, de bijbetaling vastgesteld 
die uit hoofde van artikel 55 aan de aannemer verschuldigd is. 
21.4. Weersomstandigheden geven de aannemer geen recht op aanspraken uit 
hoofde van artikel 55. 
21.5. Beslist de directie dat de kunstmatige belemmeringen of natuurlijke 
omstandigheden door een ervaren aannemer redelijkerwijze geheel of 
gedeeltelijk waren te voorzien, dan stelt zij de aannemer daarvan zo 
spoedig mogelijk in kennis. 
ARTIKEL 22 
Veiligheid op de bouwplaatsen 
22.1. De aannemer heeft het recht de toegang tot de bouwplaats te weigeren 
aan een ieder die niet bij de uitvoering van de overeenkomst betrokken 
is, met uitzondering echter van door de directie gemachtigde personen. 
22.2. De aannemer is gehouden tijdens de gehele uitvoeringsduur te zorgen 
voor de veiligheid op de bouwplaatsen en is er verantwoordelijk voor 
dat, in het belang van zijn werknemers, de gemachtigden van de 
opdrachtgever en derden, alle nodige maatregelen worden getroffen om 
schade of ongeval als gevolg van de uitvoering van de werken te 
voorkomen. 
22.3. De aannemer neemt onder zijn verantwoordelijkheid en op zijn kosten 
alle noodzakelijke maatregelen voor de bescherming, het behoud en het 
onderhoud van bestaande gebouwen en werken. Hij levert en onderhoudt 
op zijn kosten de voor de goede uitvoering van de werken noodzakelijke 
of door de directie redelijkerwijs verlangde verlichting, afsluitingen 
en beveiligings- en bewakingsvoorzieningen. 
- 71 -
22.4. Indien tijdens de uitvoering van de overeenkomst spoedmaatregelen 
moeten worden genomen om elk gevaar voor ongevallen of schade te 
voorkomen of om de veiligheid na een ongeval of schade te waarborgen, 
maant de directie de aannemer formeel aan het nodige te doen. Indien 
de aannemer deze maatregelen niet kan of wil nemen, kan de directie 
dit werk uitvoeren op kosten van de aannemer voor zover deze 
aansprakelijk is. 
ARTIKEL 23 
Bescherming van de belendende eigendommen 
23.1. De aannemer treft onder zijn verantwoordelijkheid en op zijn kosten 
alle bouwkundige voorzorgen en, gelet op de heersende omstandigheden, 
beschermt hij de belendende eigendommen en vermijdt hij aldaar 
abnormale hinder te veroorzaken. 
23.2. De aannemer vrijwaart de opdrachtgever tegen de financiële gevolgen 
van door de eigenaren van belendende terreinen of omwonenden 
ingediende vorderingen, voor zover de aannemer hiervoor aansprakelijk 
is en de aan de belendende eigendommen toegebrachte schade niet het 
gevolg is van een risico voortvloeiend uit het ontwerp of de bij de 
bouw van het werk te volgen werkwijze, die door de opdrachtgever of de 
directie aan de aannemer is voorgeschreven. 
ARTIKEL 24 
Belemmering van het verkeer 
24.1. De aannemer ziet erop toe dat de werken en installaties aan het 
verkeer op verbindingsinfrastructuur, zoals wegen, spoorwegen, 
waterwegen, vliegvelden, geen andere schade of hinder veroorzaken dan 
die welke in de bijzondere voorwaarden zijn toegestaan. Bij de keuze 
van routes en voertuigen houdt hij met name rekening met 
gewichtsbeperkingen. 
24.2. Alle door de aannemer noodzakelijk geachte, in de bijzondere 
voorwaarden omschreven of door de opdrachtgever vereiste speciale 
maatregelen ter beveiliging of versterking van een weg-, baan- of 
brugvak worden op kosten van de aannemer genomen, ongeacht of zij door 
hem worden uitgevoerd. De aannemer stelt de directie in kennis van 
alle door hem voorgenomen speciale maatregelen alvorens deze uit te 
voeren. De kosten voor het herstel van bij het vervoer van materialen, 
bouwstoffen of materieel aan weg-, baan- of brugvakken veroorzaakte 
schade zijn voor rekening van de aannemer. 
- 72 -
ARTIKEL 25 
Kabels en leidingen 
25.1. Wanneer de aannemer in de loop van de uitvoering van de werkzaamheden 
op merktekens stuit die de ligging van ondergrondse kabels, leidingen 
of andere voorzieningen aangeven, laat hij deze tekens op hun plaats 
of plaatst hij ze terug indien de uitvoering van de werken een 
tijdelijke verwijdering noodzakelijk heeft gemaakt. Voor al deze 
handelingen is toestemming van de directie vereist. 
25.2. De aannemer is verantwoordelijk voor het in goede staat houden, het 
eventueel verwijderen en terugplaatsen van kabels, leidingen en andere 
voorzieningen waarvan de opdrachtgever het bestaan heeft vermeld in de 
overeenkomst ; de daaraan verbonden kosten zijn v^or rekening van de 
aannemer. 
25.3. Indien de aanwezigheid van kabels, leidingen en andere voorzieningen 
niet in de overeenkomst is vermeld, doch door merk- en kentekens wordt 
aangegeven, heeft de aannemer de algemene verplichting voorzorgs­
maatregelen te nemen en dezelfde verplichtingen met betrekking tot het 
in stand houden, verwijderen en terugplaatsen als hierboven vergeld. 
In dit geval vergoedt de opdrachtgever hem de kosten in verband met 
die werkzaamheden voor zover deze voor de uitvoering van de overeen­
komst noodzakelijk zijn. 
25.4. De verplichting tot verwijdering en terugplaatsing van kabels, 
leidingen en andere voorzieningen alsmede de kosten die daaruit 
voortvloeien, vallen evenwel niet onder de verantwoordelijkheid van de 
aannemer indien de opdrachtgever besluit deze verantwoordelijkheid. 
zelf te dragen. Dit geldt eveneens indien deze verplichting en de 
daaraan verbonden kosten ten laste komen van een gespecialiseerde 
overheidsdienst of een concessiehouder. 
25.5. Als werkzaamheden op de bouwplaats openbare diensten kunnen verstoren 
of schade kunnen toebrengen aan openbare voorzieningen, stelt de 
aannemer de directie daar onmiddellijk en een redelijke tijd van te 
voren schriftelijk van in kennis, opdat tijdig passende maatregelen 
kunnen worden getroffen om de werkzaamheden normaal voortgang te laten 
vinden. 
ARTIKEL 26 
Uitzetten van de werken 
26.1. Het is de taak van de aannemer : 
a) de werken nauwkeurig uit te zetten aan de hand van de door de 
directie aangegeven oorspronkelijke tekens, lijnen en niveaus ; 
b) ervoor te zorgen dat de plaatsing, de niveaus, de afmetingen en het 
tracé van alle onderdelen van de werken juist zijn, en 
c) alle instrumenten, gereedschappen en mankracht te leveren die nodig 
zijn om bovengenoemde taken te verrichten. 
- 73 -
26.2. Als tijdens de uitvoering van de werken blijkt dat er ten aanzien van 
de plaats, de niveaus, de afmetingen of het tracé van een van de 
onderdelen van de werken een vergissing is gemaakt, dient de aannemer, 
als de directie dat verlangt, op zijn kosten tot genoegen van de 
directie de nodige verbeteringen aan te brengen, tenzij de vergissing 
te wijten is aan onjuiste gegevens van de directie, in welk geval de 
kosten van rectificatie voor rekening van de opdrachtgever komen. 
26.3. De door de directie verrichte controle op het uitzetten van de werken 
of op lijnen en niveaus ontheft de aannemer niet van zijn 
verantwoordelijkheid voor de nauwkeurigheid daarvan en de aannemer 
dient er nauwlettend op toe te zien dat alle peilmaten, bouwplanken, 
piketten en andere zaken die noodzakelijk zijn voor het uitzetten van 
de werken, niet in het ongerede raken. 
ARTIKEL 27 
Uit afbraak afkomstige materialen 
27.1. Wanneer in de overeenkomst afbraakwerkzaamheden zijn begrepen, zijn de 
daaruit afkomstige materialen en zaken, tenzij in de bijzondere 
voorwaarden en/of in de wetgeving van de Staat van de opdrachtgever 
anders is bepaald en behoudens het bepaalde in artikel 28. eigendom 
van de aannemer. 
27.2. Is in de bijzondere voorwaarden bepaald dat de opdrachtgever recht» 
heeft op het eigendom van uit de afbraak afkomstige materialen en op 
alle zaken die daarbij vrijkomen of een gedeelte daarvan, dan treft de 
aannemer alle nodige voorzorgsmaatregelen om deze intact te houden. 
Hij is aansprakelijk wanneer die materialen of zaken door zijn toedoen 
of door toedoen van degenen die voor hem werken, worden vernield ot 
beschadigd. 
27.3. Indien de opdrachtgever zich het recht op het eigendom van de 
materialen of zaken voorbehoudt, en ongeacht het gebruik dat hij 
voornemens is hiervan te maken, komen alle kosten in verband met het 
vervoer en het bewaren ervan, en alle kosten voor de opslag op de door 
de directie aangegeven plaats, ten laste van de aannemer voor zover de 
vervoersafstand niet meer dan 100 meter bedraagt. 
27.4. Tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, verwijdert de 
aannemer naargelang het werk vordert op eigen kosten het afbraak-
materiaal, puin en afval van de bouwplaats. 
ARTIKEL 28 
Vondsten 
28.1. Vondsten van enigerlei belang die bij graaf- of sloopwerkzaamheden 
worden gedaan, worden terstond ter kennis van de directie worden 
gebracht. Rekening houdend met de wetgeving van de Staat van de 
opdrachtgever beslist de directie wat er met de vondsten moet 
gebeuren. 
28 - 74 -
2. De opdrachtgever behoudt zich het recht voor op het eigendom van 
vondsten die bij de graaf- of sloopwerkzaamheden op de terreinen van 
de opdrachtgever worden gedaan ; de aannemer ontvangt een vergoeding 
voor eventuele bijzondere diensten. 
28.3. Kunstvoorwerpen, antiquiteiten, en voorwerpen van belang voor de 
natuurlijke historie of voor de munt- en penningkunde of andere 
voorwerpen van wetenschappelijk belang, alsmede zeldzame of uit edel 
metaal vervaardigde voorwerpen die bij graaf- of sloopwerkzaamheden 
worden gevonden, zijn het eigendom van de opdrachtgever. 
28.4. Bij betwisting beslist uitsluitend de opdrachtgever over de 
interpretatie van het bepaalde in artikel 28.2. en 28.3. 
ARTIKEL 29 
Hulpwerken 
29.1. De aannemer voert op zijn kosten alle hulpwerken uit die nodig zijn om 
de uitvoering van het werk mogelijk te maken. Hij legt de directie de 
tekeningen voor van de te gebruiken hulpwerken, zoals kistdammen, 
steigers, formelen, bekistingen. Hij houdt rekening met de opmerkingen 
van de directie in dit verband, maar draagt de verantwoordelijkheid 
voor deze tekeningen. 
29.2. Is in de bijzondere voorwaarden bepaald dat de opdrachtgever 
verantwoordelijk is voor het ontwerp van bijzondere hulpwerken, dan-
verstrekt de directie de aannemer binnen een redelijke termijn de 
nodige tekeningen opdat deze de hulpwerken kan uitvoeren volgens het 
uitvoeringsplan. In dergelijke gevallen blijft uitsluitend de 
opdrachtgever verantwoordelijk voor de veiligheid en de doelmatigheid 
van hun ontwerp. De aannemer is evenwel verantwoordelijk voor de 
juiste uitvoering ervan. 
ARTIKEL 30 
Bodemonderzoek 
Behoudens de bijzondere voorwaarden en de technische specificaties, stelt 
de aannemer personeel en materieel ter beschikking van de directie voor het 
verrichten van elk bodemonderzoek dat deze laatste redelijkerwijs 
noodzakelijk acht. Voor dit werk ontvangt de aannemer een vergoeding van de 
werkelijke kosten van arbeidskrachten en materieel die zijn gebruikt of ter 
beschikking gesteld, voor zover daarin niet in de overeenkomst is voorzien. 
- 75 -
ARTIKEL 31 
Verband met andere werken 
31.1. Voor wat betreft de werkzaamheden van andere aannemers in dienst van 
de opdrachtgever en hun personeel, van het personeel van de opdracht­
gever en van andere bevoegde overheidsinstanties die op of in de 
nabijheid van de bouwplaats werkzaamheden verrichten die niet zijn 
opgenomen in de overeenkomst of in een overeenkomst die de opdracht­
gever in het kader van of ter ondersteuning van de werken is 
aangegaan, zorgt de aannemer er overeenkomstig de voorwaarden van de 
directie in alle redelijkheid voor dat deze naar behoren kunnen 
worden uitgevoerd. 
31.2. Stelt de aannemer echter op schriftelijk verzoek van de directie door 
hem te onderhouden wegen ter beschikking van een dergelijke aannemer 
of openbare instantie, dan wel van de opdrachtgever, of laat hij zijn 
hulpwerken, steigers of ander materieel op de bouwplaats door die 
personen of instanties gebruiken of verleent hij enige andere dienst 
waarin in de overeenkomst niet was voorzien, dan vergoedt de 
opdrachtgever de aannemer de daarmee gepaard gaande kosten en/of 
stemt hij in met een verlenging van de uitvoeringstermijn die de 
directie voor dat gebruik of die dienst redelijk acht. 
31.3. De aannemer kan niet op grond van artikel 31 worden ontslagen van 
enige verplichting uit hoofde van de overeenkomst, noch kan hij 
andere aanspraken laten gelden dan die waarin wordt voorzien door 
artikel 31.2. 
ARTIKEL 32 
Octrooien en licenties 
Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden vrijwaart 
de aannemer de opdrachtgever en de directie tegen elke aanspraak wegens het 
duidelijk in de overeenkomst vermelde gebruik van octrooien, licenties, 
tekeningen, ontwerpen, modellen en fabrieks- of handelsmerken, behalve 
wanneer de overtreding te wijten is aan het naleven van het ontwerp of de 
specificatie die door de opdrachtgever en/of de directie zijn verstrekt. 
- 76 -
AANVANG EN VERTRAINGEN 
ARTIKEL 33 
Opdracht tot aanvang van uitvoering 
33.1. De opdrachtgever stelt de datum vast waarop de uitvoering van de 
overeenkomst moet worden aangevangen en verwittigt de aannemer 
hiervan via de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst of via 
een dienstorder, gegeven door de directie. 
33.2. Tenzij door de partijen anders is overeengekomen, wordt niet later 
dan 180 dagen na de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst 
met de werken begonnen. 
ARTIKEL 34 
Uitvoeringstermijn 
De uitvoeringstermijn vangt aan op de overeenkomstig artikel 33.1. 
vastgestelde datum ; de duur ervan is die welke is vastgelegd in de 
overeenkomst, onverminderd de termijnverlengingen die op grond van 
artikel 35 kunnen worden toegestaan. 
ARTIKEL 35 
Verlenging van de uitvoeringstermijn 
35.1. De aannemer kan verzoeken de uitvoeringstermijn te verlengen wanneer 
er vertraging in de voltooiing van de overeenkomst is of zal ontstaan 
ten gevolge van : 
a) uitzonderlijke weersomstandigheden in de Staat van de 
opdrachtgever ; 
b) kunstmatige belemmeringen of natuurlijke omstandigheden die door 
een ervaren aannemer redelijkerwijze niet waren te voorzien ; 
c) dienstorders die van invloed zijn op de datum van voltooiing, voor 
zover deze niet zijn uitgevaardigd omdat de aannemer in gebreke is 
gebleven ; 
d) niet-nakoming door de opdrachtgever van zijn verplichtingen uit 
hoofde van de overeenkomst ; 
e) schorsing van de werkzaamheden buiten de schuld van de aannemer ; 
f) overmacht ; 
77 -
g) andere in deze algemene voorwaarden genoemde oorzaken die niet te 
wijten zijn aan het in gebreke blijven van de aannemer. 
35.2. Wanneer de aannemer aanspraak meent te kunnen maken op verlenging van 
de uitvoeringstermijn, stelt hij binnen 30 dagen nadat hij zich er 
rekenschap van heeft gegeven dat vertraging zou kunnen optreden, de 
directie in kennis van zijn voornemen om een verzoek tot verlenging 
in te dienen ; zo spoedig als volgens de omstandigheden redelijk is, 
verschaft hij de directie tevens volledige en nauwkeurige gegevens 
met betrekking tot zijn verzoek, opdat dit tijdig kan worden 
onderzocht. 
35.3. Na naar behoren te hebben overlegd met de opdrachtgever en, in 
voorkomend geval, met de aannemer, verleent de directie, indien 
verlenging van de uitvoeringstermijn in de toekomst of met 
terugwerkende kracht gerechtvaardigd is, deze verlenging of deelt zij 
de aannemer mee dat hij geen recht op verlenging heeft. 
ARTIKEL 36 
Vertraging bij de uitvoering 
36.1. Als de aannemer er niet in slaagt de werken binnen de in de over­
eenkomst vastgestelde termijn(en) te voltooien, heeft de opdracht­
gever, zonder formele kennisgeving en onverminderd zijn andere 
rechtsmiddelen uit hoofde van de overeenkomst, recht op gefixeerde 
schadevergoeding voor iedere dag of ieder dagdeel tussen het einde 
van de gestelde uitvoeringstermijn of de uit hoofde van artikel 35 
verlengde uitvoeringstermijn en het werkelijke tijdstip van 
voltooiing, tegen het tarief en tot het maximum bedrag als bepaald in 
de bijzondere voorwaarden. Wanneer in overeenstemming met artikel 59 
een gedeeltelijke oplevering van de werken heeft plaatsgevonden, kan 
de in de bijzondere voorwaarden vastgestelde gefixeerde schade­
vergoeding verhoudingsgewijze verminderd worden met het waardeaandeel 
dat het opgeleverde gedeelte vertegenwoordigt in de waarde van de 
werken in hun geheel. 
36.2. Indien de opdrachtgever aanspraak kan maken op het in artikel 36.1. 
bedoelde maximumbedrag, kan hij na kennisgeving aan de aannemer : 
a) beslag leggen op de uitvoeringsgarantie ; en/of 
b) de overeenkomst beëindigen ; en 
c) voor rekening van de aannemer een overeenkomst met een derde 
sluiten voor de uitvoering van de resterende werken. 
- 78 -
ARTIKEL 37 
Wijzigingen 
37.1. De directie heeft de bevoegdheid opdracht te geven tot wijziging van 
een deel van de werken, dat nodig is voor de correcte uitvoering 
en/of werking ervan. Bedoelde wijzigingen kunnen het volgende 
omvatten : toevoegingen, weglatingen, vervangingen, wijzigingen van 
kwaliteit, kwantiteit, vorm, karakter, aard, positie, afmeting, 
niveau of tracé, alsmede wijzigingen van de voorgeschreven volgorde, 
werkwijze of planning van de uitvoering van de werken. Een opdracht 
tot wijziging leidt niet tot nietigheid of ongeldigheid van de 
overeenkomst, doch de eventuele gevolgen worden gewaardeerd 
overeenkomstig de artikelen 37.5. en 37.7. 
37.2. Wijzigingen mogen uitsluitend worden aangebracht op grond van dienst­
orders, met dien verstande dat : 
a) indien de directie het om enigerlei reden noodzakelijk acht om een 
mondelinge opdracht te geven, deze opdracht zo spoedig mogelijk 
door haar in een dienstorder wordt bevestigd ; 
b) indien de aannemer een in artikel 37.2., onder a). bedoelde 
mondelinge opdracht schriftelijk bevestigt en deze bevestiging 
niet terstond schriftelijk door de directie wordt weerlegd, een 
dienstorder .voor xle wijziging wordt geacht te £ijn uitgevaardigd, 
tenzij in dè bijzondere voorwaarden anders is bepaald; 
c) een dienstorder tot wijziging niet vereist is voor een 
vermeerdering of vermindering van de hoeveelheid werk die het 
gevolg is van over- of onderschrijding van de in het becijferd 
bestek of in de staat van eenheidsprijzen vermelde hoeveelheid. 
37.3. Voordat de directie een dienstorder tot wijziging laat uitgaan, stelt 
zij, behalve in de gevallen bedoeld in artikel 37.2., de aannemer in 
kennis van de aard en de vorm van die wijziging. De aannemer dient zo 
spoedig mogelijk na ontvangst van deze kennisgeving bij de directie 
een voorstel in, inhoudende : 
a) een beschrijving van het eventuele werk en een uitvoeringsschema ; 
b) eventueel noodzakelijke wijzigingen in het algemeen tijdschema of 
met betrekking tot een van de verplichtingen van de aannemer, 
krachtens de overeenkomst ; 
c) eventuele aanpassing van de aannemingssom, overeenkomstig het 
bepaalde in artikel 37. 
- 79 -
37.4. Nadat de directie de voorstellen van de aannemer, als bedoeld in 
artikel 37.3., heeft ontvangen, besluit zij, na naar behoren overleg 
te hebben gepleegd met de opdrachtgever en, in voorkomend geval, met 
de aannemer, zo spoedig mogelijk of de wijziging zal worden uit­
gevoerd. Indien dat het geval is, geeft zij via een dienstorder de 
opdracht dat de wijziging wordt uitgevoerd tegen de prijzen en over­
eenkomstig de voorwaarden zoals die in de in artikel 37.3. bedoelde 
voorstellen van de aannemer zijn bedongen of zoals die door de 
directie zijn gewijzigd overeenkomstig artikel 37.5. 
37.5. De prijs van alle door de directie overeenkomstig artikel 37.3. en 
37.4. opgedragen wijzigingen wordt door de directie vastgesteld 
overeenkomstig de volgende beginselen : 
a) voor werk van dezelfde aard en uitgevoerd onder dezelfde 
voorwaarden als werk waarvoor een prijsopgave is gedaan in het 
becijferd bestek of in de staat van eenheidsprijzen, wordt de 
waarde tegen de daarin opgenomen prijzen en tarieven berekend ; 
b) voor werk dat niet van dezelfde aard is of dat niet onder dezelfde 
voorwaarden wordt uitgevoerd, worden de prijzen en tarieven van de 
overeenkomst, voor zover zulks redelijk is, als basis voor de 
berekening gebruikt ; is zulks niet het geval, dan maakt de 
directie een billijke berekening ; 
c) is de aard of het bedrag van een wijziging ten opzichte van de „ 
aard of het bedrag van de overeenkomst in haar geheel of een deel 
ervan, zodanig dat een voor een bepaalde post in de overeenkomst 
opgenomen tarief of prijs volgens de directie door die wijziging 
onredelijk is geworden, dan stelt de directie een tarief of prijs 
vast die zij in de gegeven omstandigheden redelijk en passend 
acht ; 
d) indien een wijziging noodzakelijk is ten gevolge van m gebreke 
blijven of contractbreuk door de aannemer, komen alle extra kosten 
in verband met deze wijziging ten laste van de aannemer. 
37.6. Wanneer de aannemer een dienstorder betreffende de verlangde 
wijziging ontvangt, voert hij de wijziging uit en is hij daarbij door 
deze algemene voorwaarden gebonden alsof de wijziging in de overeen­
komst was opgenomen. De werken mogen niet worden vertraagd tot er een 
verlenging van de uitvoeringstermijn of een aanpassing van de 
aannemingssom wordt toegekend. Indien de opdracht voor een wijziging 
voorafgaat aan de aanpassing van de aannemingssom, dient de aannemer 
een overzicht bij te houden van de kosten en de tijd die met de 
uitvoering van de wijziging gemoeid zijn. Deze gegevens dienen te 
allen redelijke tijde voor de directie ter inzage beschikbaar te 
zijn. 
37.7. Blijkt bij de voorlopige oplevering dat een dienstorder of een andere 
omstandigheid die niet aan het in gebreke blijven van de aannemer te 
wijten is, tot gevolg heeft dat de totale waarde van het werk met 
meer dan 15 % van de aannemingssom is gestegen of gedaald, dan 
- 80 -
beslist de directie, na overleg met de opdrachtgever en de aannemer, 
over een verhoging of verlaging van de aannemingssom ingevolge de 
toepassing van artikel 37.5. De aldus vast te stellen som wordt 
gebaseerd op het bedrag waarmee de waardestijging of -daling 15 % 
overschrijdt. De directie stelt de opdrachtgever en de aannemer van 
dit bedrag in kennis en de aannemingssom wordt dienovereenkomstig 
aangepast. 
ARTIKEL 38 
Schorsing 
38.1. Indien de directie daar opdracht toe geeft, schorst de aannemer de 
uitvoering van de werkzaamheden of een gedeelte daarvan gedurende de 
periode of perioden en op de wijze die de directie nodig acht. 
38.2. Gedurende de periode van schorsing neemt de aannemer alle nodige 
voorzorgsmaatregelen om de werken, de bouwstoffen, het materieel en 
de bouwplaats te vrijwaren voor kwaliteitsvermindering, verlies of 
schade. Meerkosten in verband met dergelijke voorzorgsmaatregelen 
worden aan de aannemingssom toegevoegd, tenzij de schorsing : 
a) onderwerp van andersluidende bepalingen in de overeenkomst i~ ; of 
b) noodzakelijk is wegens enig in gebreke blijven van de aannemer ; 
of 
c) noodzakelijk is in verband met de normale klimatologische 
omstandigheden op de bouwplaats ; of 
d) noodzakelijk is voor de veiligheid of de correcte uitvoering van 
de werken of enig onderdeel daarvan, voor zover deze noodzakelijk­
heid niet voortvloeit uit een handeling of in gebreke blijven van 
de directie of de opdrachtgever, dan wel uit één van de in 
artikel 21 bedoelde buitengewone risico's. 
38.3. De aannemer heeft geen recht op dergelijke aanvullingen op de 
aannemingssom als hij de directie niet binnen 30 dagen na ontvangst 
van de opdracht tot schorsing van de werkzaamheden meedeelt dat hij 
daar aanspraak op wil maken. 
38.4. Na overleg met de opdrachtgever en de aannemer kent de directie de 
aannemer die daar aanspraak op maakt, een zodanige bijbetaling en/of 
verlenging van de uitvoeringstermijn toe als zij billijk en redelijk 
acht. 
38.5. Indien de periode van schorsing 180 dagen overschrijdt en de 
schorsing niet aan het in gebreke blijven van de aannemer toe te 
schrijven is, kan de aannemer de directie schriftelijk toestemming 
vragen het werk binnen 30 dagen te hervatten, of kan hij de 
overeenkomst beëindigen. 
- 81 -
MATERIALEN EN WERKUITVOERING 
ARTIKEL 39 
Dagboek 
39.1. Op elke bouwplaats wordt door de directie, tenzij anderszins bepaald 
in de bijzondere voorwaarden, een dagboek bijgehouden waarin deze ten 
minste : 
a) gegevens inschrijft omtrent weersomstandigheden, onderbrekingen 
van de werkzaamheden als gevolg van weersinvloeden, aantal 
arbeidsuren, aantal en hoedanigheid van de op de bouwplaats 
tewerkgestelde arbeiders, aangevoerde materialen, gebruikt 
materieel, materieel buiten dienst, ter plaatse uitgevoerde 
proeven, verzonden monsters, onverwachte gebeurtenissen, alsmede 
aan de aannemer gegeven opdrachten ; 
b) gedetailleerd aantekening houdt van alle kwantitatieve en 
kwalitatieve gegevens betreffende het uitgevoerde werk en de 
geleverde en gebruikte goederen die op de bouwplaats gecontroleerd 
kunnen worden en relevant zijn voor de berekening van de aan de 
aannemer te verrichten betalingen. 
39.2. De aantekeningen vormen een onderdeel van het dagboek, maar kunnen 
eventueel worden opgenomen in afzonderlijke documenten. De technische 
bepalingen met betrekking tot het bijhouden van de aantekeningen 
worden vastgesteld in de bijzondere voorwaarden. 
39.3. De aannemer draagt er tijdig en overeenkomstig de bijzondere 
voorwaarden zorg voor dat aantekening wordt gehouden van de werken. 
diensten en leveringen die later niet kunnen worden gemeten of 
gecontroleerd, bij gebreke waarvan hij genoegen moet nemen met de 
beslissingen van de directie, behoudens door hem op zijn kosten te 
leveren tegenbewijs. 
39.4. De tijdens de uitvoering van het werk in het dagboek verrichte 
inschrijvingen worden ondertekend door de directie en medeondertekend 
door de aannemer of diens vertegenwoordiger. Bij betwisting door de 
aannemer maakt deze binnen vijftien dagen na de dag van, de 
inschrijving van de gegevens of de aantekeningen waarmede hij zich 
niet kan verenigen, zijn opmerkingen kenbaar aan*de directie. 
Verzuimt de aannemer mede te ondertekenen of zijn opmerkingen binnen 
de gestelde termijn kenbaar te maken, dan wordt hij geacht akkoord te 
gaan met de in het dagboek voorkomende vermeldingen. De aannemer kan 
op elk ogenblik kennis nemen van het dagboek ; hij mag dit document 
niet meenemen, doch heeft het recht een afschrift te maken of te 
ontvangen van de inschrijvingen die hij te zijner informatie meent 
nodig te hebben. 
39.5. De aannemer verschaft de directie op haar verzoek de voor het correct 
bijhouden van het dagboek dienstige gegevens. 
- 82 -
ARTIKEL 40 
Kwaliteit van de werken en de materialen 
40.1. De werken, bestanddelen en materialen moeten overeenstemmen met de in 
de overeenkomst opgenomen specificaties, tekeningen, staten, 
modellen, monsters, mallen en overige vereisten, die gedurende de 
gehele uitvoeringstermijn voor identificatie ter beschikking van de 
opdrachtgever of de directie worden gehouden. 
40.2. Voor iedere voorafgaande technische keuring die in de bijzondere 
voorwaarden wordt voorgeschreven, dient de aannemer een verzoek tot 
de directie te richten. Dit verzoek behelst het referentïenummer van 
de overeenkomst, en indien van toepassing het nummer van de partij en 
de plaats waar deze keuring dient te geschieden. De in het verzoek 
omschreven onderdelen en materialen moeten voorafgaand aan hun 
integratie in de werken door de directie in overeenstemming met de 
vereisten voor technische aanvaarding worden verklaard. 
40.3. Ook na een dergelijke technische goedkeuring van materialen of 
produkten die bestemd zijn om in de werken te worden geïntegreerd of 
bij de vervaardiging van bestanddelen te worden verwerkt, kunnen deze 
materialen en produkten alsnog worden afgekeurd en dienen zij 
onmiddellijk door de aannemer te worden vervangen wanneer bij een 
nieuw onderzoek gebreken of onvolkomenheden worden geconstateerd. De 
aannemer kan in de gelegenheid worden gesteld de afgekeurde 
materialen of produkten te herstellen en in goede staat te brengen, 
maar deze materialen en produkten zullen alleen voor integratie in de 
werken worden goedgekeurd als ze tot tevredenheid van de directie 
zijn hersteld en in goede staat zijn gebracht. 
ARTIKEL 41 
Inspectie en proefnemingen 
41.1. De aannemer draagt er zorg voor dat de bestanddelen en materialen 
voldoende tijdig op de bouwplaats worden afgeleverd om de directie 
gelegenheid te geven voor de keuring van de bestanddelen en 
materialen. De aannemer wordt geacht zich volkomen rekenschap te 
hebben gegeven van de moeilijkheden die zich daarbij kunnen voordoen, 
en derhalve wordt hem niet toegestaan zich te beroepen op enige 
oorzaak voor vertraging in het nakomen van zijn verplichtingen. 
41.2. De directie heeft het recht om, hetzij zelf hetzij middels haar 
gemachtigde, de bestanddelen, de materialen en de werkuitvoering te 
inspecteren, aan onderzoeken, metingen en proefnemingen te onder­
werpen, en om de gang van zaken te controleren bij de voorbereiding, 
de vervaardiging of de produktie van alles wat wordt voorbereid, 
vervaardigd of geproduceerd om krachtens de overeenkomst te worden 
geleverd, ten einde vast te stellen of de bestanddelen, materialen en 
uitvoering aan de eisen inzake kwaliteit en hoeveelheid voldoen. Dit 
gebeurt op de plaats van voorbereiding, vervaardiging of produktie, 
dan wel op de bouwplaats of op andere plaatsen die in de overeenkomst 
worden genoemd. 
- 83 -
41.3. De aannemer dient met het oog op deze proefnemingen en inspecties : 
a) de directie tijdelijk en gratis de bijstand te verlenen, alsmede 
de monsters en proefstukken, de machines, het materieel, de 
werktuigen, de materialen en het personeel ter beschikking te 
stellen die normaal gesproken voor inspecties en proefnemingen 
nodig zijn ; 
b) tijdstip en plaats van de proefnemingen overeen te komen met de 
directie ; 
c) te allen redelijke tijde aan de directie toegang te verschaffen 
tot de plaats van de proefnemingen. 
41.4. Als de directie op de afgesproken dag voor de proefnemingen niet 
aanwezig is, kan de aannemer, tenzij de directie hem een andere 
instructie verstrekt, overgaan tot de uitvoering van de proefnemingen 
die worden geacht in aanwezigheid van de directie te zijn verricht. 
De aannemer doet terstond naar behoren gewaarmerkte afschriften van 
. de resulaten toekomen aan de directie, die, als zij de proefneming 
niet heeft bijgewoond, door de proefnemingsresultaten is gebonden. 
41.5. Wanneer bestanddelen en materialen de in artikel 41 bedoelde 
proefnemingen met goed gevolg hebben doorstaan, stelt de directie de 
aannemer daarvan in kennis of ondertekent zij het desbetreffende 
attest van de aannemer. 
41.6. Als de directie en de aannemer het niet eens zijn over de resultaten 
der proefnemingen, geven zij elkaar binnen 15 dagen nadat het 
meningsverschil is gerezen, een verklaring van hun standpunt. Zowel 
de directie als de aannemer kunnen verlangen dat de proefnemingen 
onder dezelfde omstandigheden en op dezelfde voorwaarden worden 
herhaald of dat ze, indien een van de beide partijen zulks wenst, 
opnieuw worden uitgevoerd door een in gezamenlijk overleg uitgekozen 
deskundige. Alle verslagen over de proefnemingen worden ingediend bij 
de directie, die de resultaten onverwijld aan de aannemer doet 
toekomen. De resultaten van de herkeuring zijn beslissend. De kosten 
voor herkeuring komen ten laste van de partij wier ongelijk is 
gebleken uit het resultaat van de herkeuring. 
41.7. Bij haar taakuitoefening is de directie en zijn alle door haar 
gemachtigde personen gehouden informatie die bij de inspecties en 
proefnemingen ter zake van de produktïemethoden en de werkwijze van 
de onderneming is verkregen, uitsluitend ter kennis te brengen van 
degenen die bevoegd zijn daarvan kennis te nemen. 
ARTIKEL 42 
Afkeuring 
42.1. Bestanddelen en materialen die niet de gespecifieerde kwaliteit 
bezitten, worden afgekeurd. Zij kunnen worden voorzien van een 
speciaal merk ; dit mag niet van dien aard zijn dat de kwaliteit of de 
handelswaarde van de afgekeurde bestanddelen en materialen erdoor 
wordt aangetast. De afgekeurde bestanddelen en materialen dienen 
- 84 -
binnen de door de directie te preciseren termijn door de aannemer van 
de bouwplaats te worden verwijderd ; blijft de aannemer daarbij in 
gebreke, dan worden zij rechtens op kosten en voor risico van de 
aannemer door de directie verwijderd. Ieder werk waarin afgekeurde 
bestanddelen of materialen zijn verwerkt, wordt afgekeurd. 
42.2. De directie kan tijdens de uitvoering van het werk en voordat het in 
bezit wordt genomen, opdracht geven of besluiten dat 
a) de bestanddelen of materialen die haars inziens niet in overeen­
stemming zijn met de overeenkomst, binnen de in de opdracht 
genoemde termijnen van de bouwplaats worden verwijderd ; 
b) deze bestanddelen of materialen door geschikte bestanddelen of 
materialen worden vervangen ; 
c) werk dat haars inziens ten aanzien van bestanddelen, materialen, 
uitvoering of ontwerp waarvoor de aannemer verantwoordelijk is. 
niet strookt met de overeenkomst, wordt afgebroken en op de juiste 
wijze opnieuw wordt uitgevoerd, dan wel op bevredigende wijze 
hersteld, ongeacht of het eerder is gekeurd of dat er een termijn­
betaling voor is verricht. 
42.3. De directie stelt de aannemer zo spoedig als redelijkerwijs mogelijk 
is, schriftelijk in kennis van dit besluit, waarbij nauwkeurig opgave 
wordt gedaan van de geconstateerde gebreken. 
42.4. De aannemer herstelt op eigen kosten met bekwame spoed de aldus 
gespecificeerde gebreken. Indien de aannemer geen gehoor geeft aan de 
opdracht, is de opdrachtgever gerechtigd andere personen in dienst te 
nemen om de werkzaamheden uit te voeren ; alle onkosten die hieruit 
voortvloeien of die hiervoor worden gemaakt, mogen door de opdracht­
gever in mindering worden gebracht op bedragen die aan de aannemer 
verschuldigd zijn of zullen worden. 
42.5. De bepalingen van artikel 42 doen geen afbreuk aan het recht van de 
opdrachtgever om op grond van de artikelen 36 en 63 vorderingen in te 
dienen. 
ARTIKEL 43 
Eigendom van bouwstoffen en materialen 
43.1. Alle door de aannemer verstrekte materieel, hulpwerken, bouwstoffen en 
materialen worden, wanneer zij eenmaal op de bouwplaats zijn binnen­
gebracht, geacht uitsluitend bestemd te zijn voor de uitvoering van 
het werk en mogen zonder schriftelijke toestemming van de directie 
niet geheel of gedeeltelijk door de aannemer worden verwijderd, 
behalve om ze van het ene gedeelte van de bouwplaats naar het andere 
te brengen. Genoemde toestemming is evenwel niet vereist voor 
voertuigen die leidinggevend en uitvoerend personeel, materieel, 
hulpwerken, bestanddelen of materialen van of naar de bouwplaats 
vervoeren. 
- 85 
43.2. In de bijzondere voorwaarden kan worden bepaald dat alle materieel, 
hulpwerken, bouwstoffen en materialen op de bouwplaats die eigendom 
zijn van de aannemer of van een firma waarin de aannemer een 
meerderheidsbelang heeft, voor de duur van de uitvoering van de 
werken : 
a) in eigendom aan de opdrachtgever worden overgedragen ; of 
b) aan een retentierecht ten gunste van de opdrachtgever worden 
onderworpen ; of 
c) aan eender welke andere regeling betreffende voorrang of zekerheid 
worden onderworpen. 
43.3. Wanneer de overeenkomst overeenkomstig artikel 63 ingevolge contract­
breuk van de aannemer wordt beëindigd, heeft de opdrachtgever het 
recht materieel, hulpwerken, bestanddelen en materialen op de bouw­
plaats te gebruiken ten einde de werken te voltooien. 
43.4. Ieder contract van de aannemer voor de huur van op de bouwplaats 
binnengebracht materieel, hulpwerken, bestanddelen of materialen, 
bevat een bepaling krachtens welke de eigenaar daarvan, ingevolge een 
schriftelijk verzoek van de opdrachtgever binnen 7 dagen na de datum 
waarop de beëindiging overeenkomstig artikel 64 ingaat en ingevolge de 
verbintenis van de opdrachtgever om vanaf die datum alle daarvoor 
verschuldigde huur te betalen, zich ertoe verbindt het betrokken 
materieel en de betrokken bestanddelen, hulpwerken of materialen aan 
de opdrachtgever te verhuren op dezelfde voorwaarden als waarop zij 
aan de aannemer waren verhuurd, met dien verstande dat de 
opdrachtgever gerechtigd is iedere andere door hem in dienst genomen 
aannemer het gebruik ervan toe te staan met het oog op de voltooiing 
van het werk overeenkomstig artikel 64.3. 
43.5. In geval van beëindiging van de overeenkomst vóór de voltooiing van 
het werk, dient de aannemer alle bouwstoffen, hulpwerken, materieel of 
materialen die krachtens artikel 43.2. eigendom van de opdrachtgever 
zijn geworden dan wel aan een retentierecht zijn onderworpen, aan de 
opdrachtgever af te staan. Blijft de aannemer in gebreke, dan kan de 
opdrachtgever de door hem noodzakelijk geachte maatregelen nemen om in 
het bezit te komen van de bouwstoffen, hulpwerken, materieel, bestand­
delen en materialen en de daarmee verband houdende kosten op de 
aannemer verhalen. 
BETALING 
ARTIKEL 44 
Algemeen 
44.1. Betalingen worden in de nationale valuta verricht, tenzij in de 
overeenkomst anders is bepaald. 
- 86 -
44.2. De administratieve of technische bepalingen voor de betaling van 
voorschotten, termijnbetalingen en/of eindafrekeningen overeenkomstig 
de artikelen 45 tot en met 56, worden vastgesteld in de bijzondere 
voorwaarden. 
ARTIKEL 45 
Overeenkomsten op basis van voorlopige prijzen 
45.1. In uitzonderlijke gevallen, wanneer een overeenkomst op basis van 
voorlopige prijzen wordt gegund, worden de uit hoofde van de 
overeenkomst te betalen bedragen als volgt berekend : 
a) zoals voor overeenkomsten op basis van kostprijs-plus in 
artikel 49.1., onder c) ; of 
b) eerst op basis van voorlopige prijzen en, wanneei de uitvoerings-
voorwaarden van de overeenkomst bekend zijn, zoals voor overeen­
komsten tegen een vast totaalbedrag of tegen eenheidsprijs volgens 
artikel 49.1., respectievelijk onder a) en onder b), of zoals voor 
een gemengde overeenkomst. 
45.2. De aannemer dient de opdrachtgever of de directie alle inlichtingen te 
verschaffen die deze redelijkerwijs ten aanzien van met de overeen­
komst verband houdende zaken in verband met de berekening kunnen 
verlangen. Wanneer geen overeenstemming kan worden bereikt over de 
bepaling van de waarde van de werken, worden de te betalen bedragen, 
bepaald door de directie. 
ARTIKEL 46 
Voorschotten 
46.1. Indien de bijzondere voorwaarden hierin voorzien, worden aan de 
aannemer op zijn verzoek voor verrichtingen in verband met de 
uitvoering van de werken in de volgende gevallen voorschotten 
toegekend : 
a) een vast bedrag ter dekking van uitgaven welke uit het op gang 
brengen van de uitvoering der overeenkomst voortvloeien ; 
b) indien hij aantoont dat hij een koopcontract heeft gesloten of een 
bestelling geplaatst voor de levering van materialen, bouwstoffen. 
materieel, machines en werktuigen enz. die nodig zijn voor de 
uitvoering van de overeenkomst, alsmede andere belangrijke uitgaven 
vooraf heeft gedaan, zoals voor de verwerving van octrooien of de 
kosten van studies. 
46.2. In de bijzondere voorwaarden wordt het bedrag van de voorschotten 
vastgesteld ; het vaste voorschot overeenkomstig artikel 46.1., 
onder a), mag niet meer bedragen dan 10 % van de oorspronkelijke 
aannemingssom, en elk ander voorschot overeenkomstig artikel 46.1.. 
onder b). niet meer dan 20 % daarvan. 
- 87 -
46.3. Voorschotten worden pas verstrekt nadat : 
a) de overeenkomst is gesloten ; 
b) de aannemer de uitvoeringsgarantie overeenkomstig artikel 15 aan de 
opdrachtgever heeft verstrekt ; 
c) de aannemer aan de opdrachtgever voor het volledige bedrag van het 
voorschot een afzonderlijke afroepgarant ie van de in artikel 15.3. 
genoemde instellingen heeft gegeven, die van kracht blijft totdat 
de aannemer het volledige voorschot heeft afgelost via de in de 
overeenkomst genoemde termijnbetalingen. 
46.4. De aannemer gebruikt het voorschot alleen voor verrichtingen in 
verband met de uitvoering van de werken. Indien de aannemer misbruik 
maakt van een gedeelte van het voorschot, dient hij het voorschot 
onmiddellijk terug te betalen en worden er verder geen voorschotten 
meer aan hem betaald. 
46.5. Indien de voorschotgarantie niet meer geldig is en de aannemer 
verzuimt deze weer te doen gelden, kan de opdrachtgever hetzij een 
bedrag ter grootte van het voorschot inhouden op latere betalingen die 
krachtens de overeenkomst aan de aannemer verschuldigd zijn, hetzij 
artikel 15.6. toepassen. 
46.6. In geval van beëindiging van de overeenkomst, ongeacht de oorzaak • 
daarvan, kunnen de garanties tot zekerstelling van de voorschotten 
onmiddellijk worden ingeroepen met het oog op terugbetaling van het 
nog door de aannemer verschuldigde saldo van de voorschotten, zonder 
dat de borg de betaling ervan op welke gronden dan ook kan uitstellen 
of betwisten. 
46.7. De in artikel 46 bedoelde voorschotgarantie wordt vrijgegeven naarmate 
de voorschotten worden teruggestort. 
46.8. De nadere voorwaarden en procedures voor de toekenning en 
terugbetaling van voorschotten worden omschreven in de bijzondere 
voorwaarden. 
ARTIKEL 47 
Inhoudingen 
47.1. Het bedrag dat op de termijnbetalingen wordt ingehouden als zekerheid 
voor de verplichtingen van de aannemer gedurende de onderhoudstermijn, 
alsmede de nauwkeurige voorschriften waaraan deze zekerheid moet 
voldoen, worden in de bijzondere voorwaarden vastgesteld ; dit bedrag 
mag echter in geen geval hoger zijn dat 10 % van de aannemingssom. 
47.2. Uiterlijk tot de aanvang van de werken en met instemming van de 
opdrachtgever kan de aannemer de inhoudingen desgewenst vervangen door 
een inhoudingsgarantie die wordt verstrekt overeenkomstig 
artikel 15.3. 
- 88 -
47.3. De inhoudingen of de inhoudingsgarantie worden vrijgegeven binnen 
90 dagen na de datum van eindoplevering van de werken. 
ARTIKEL 48 
Prijsherziening 
48.1. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden en 
behoudens artikel 48.4. is de overeenkomst een overeenkomst met vaste 
prijzen die niet voor herziening vatbaar zijn. 
48.2. Bij overeenkomsten met voor herziening vatbare prijzen wordt bij de 
prijsherziening rekening gehouden met schommelingen in de prijzen voor 
belangrijke lokale of externe posten die als grondslag dienden voor de 
berekening van de inschrijvingssom, zoals arbeidslonen, diensten, 
materialen en leveringen, alsmede met de uit wettelijke bepalingen of 
regelingen voortvloeiende lasten. De nadere voorschriften voor de 
herziening worden in de bijzondere voorwaarden vastgelegd. 
48.3. De in de inschrijving van de aannemer vermelde prijzen worden geacht 
a) te zijn opgemaakt op grond van de omstandigheden die golden 
30 dagen voor de uiterste datum voor indiening van de 
inschrijvingen of, in geval van onderhandse overeenkomsten, op de 
datum van de overeenkomst ; 
b) rekening te houden met de wetten en relevante belastingvoor­
schriften die van toepassing waren op de overeenkomstig 
artikel 48.3., onder a), bepaalde referentiedatum. 
48.4. Wanneer na de in artikel 48.3. beoogde datum een wet, verordening. 
decreet of andere wettelijke regeling van een staat of deelstaat, dan 
wel een regeling of beschikking van een plaatselijke of andere 
overheidsinstantie wordt gewijzigd of in werking treedt, met als 
gevolg dat er een wijziging optreedt in de contractuele relatie tussen 
de partijen bij de overeenkomst, plegen de opdrachtgever en de 
aannemer overleg over de wijze waarop verder krachtens de overeenkomst 
te werk moet worden gegaan ; ingevolge dat overleg kunnen zij 
besluiten : 
a) dat de overeenkomst wordt gewijzigd ; of 
b) dat de ene partij aan de andere een vergoeding voor het ontstane 
nadeel betaalt ; of 
c) dat de overeenkomst in onderlinge overeenstemming wordt beëindigd. 
48.5. In geval van vertraging bij de uitvoering van het werk waarvoor de 
aannemer verantwoordelijk is, of aan het eind van de uitvoerings­
termijn, die in voorkomend geval conform de overeenkomst is gewijzigd, 
worden de prijzen in de 30 dagen voor de voorlopige oplevering niet 
meer herzien, behoudens toepassing van een nieuwe prijsindexering, 
indien zulks in het voordeel van de opdrachtgever is. 
- 89 -
ARTIKEL 49 
Neting 
49.1. Bij de bepaling van de waarde van overeenkomsten voor werken zijn de 
volgende methoden van toepassing : 
a) Voor overeenkomsten tegen een vast totaalbedrag wordt het 
krachtens de overeenkomst verschuldigde bedrag bepaald op grond 
van de specificatie van de totale aannemingssom, dan wel op grond 
van een specificatie, uitgedrukt in percentages van de aannemings-
som die overeenkomen met de voltooide fases van de werken. Wanneer 
voor posten hoeveelheden worden vermeld, zijn dit vaste hoeveel­
heden waarvoor de aannemer een totaalbedrag heeft ingediend, en 
die worden betaald ongeacht de hoeveelheden werk die werkelijk 
zijn uitgevoerd. 
b) Voor overeenkomsten tegen eenheidsprijs : 
i) het krachtens de overeenkomst verschuldigde bedrag wordt 
berekend door de eenheidstarieven toe te passen op de 
hoeveelheden werk die in overeenstemming met de overeenkomst 
werkelijk voor de respectieve posten zijn uitgevoerd ; 
ii) de in het becijferd bestek vermelde hoeveelheden zijn de voor 
de werken geraamde hoeveelheden die echter niet worden 
beschouwd als de werkelijke en correcte hoeveelheden werk die 
de aannemer moet uitvoeren om aan zijn verplichtingen uit 
hoofde van de overeenkomst te voldoen ; 
iii) de directie bepaalt door meting de feitelijke hoeveelheden 
van de door de aannemer uitgevoerde werken, welke overeen­
komstig artikel 50 worden betaald. Tenzij in de bijzondere 
voorwaarden anders is bepaald, worden er geen hoeveelheden 
aan de posten in het becijferd bestek toegevoegd behoudens 
ten gevolge van een wijziging overeenkomstig artikel 37 of 
van een andere bepaling in de overeenkomst die de aannemer 
het recht op bijbetaling geeft ; 
iv) indien de directie van oordeel is dat bepaalde onderdelen van 
de werken moeten worden gemeten, stelt zij de aannemer hier­
van tijdig in kennis zodat hij de meting bij kan wonen of een 
gemachtigde kan sturen die hem vertegenwoordigt. De aannemer 
of zijn gemachtigde staat de directie bij de meting bij en 
verstrekt alle door de directie verlangde gegevens. Indien de 
aannemer de meting niet bijwoont of nalaat een gemachtigde te 
sturen, is de door de directie verrichte of goedgekeurde 
meting verbindend voor de aannnemer ; 
v) het werk wordt netto gemeten, ongeacht algemene of plaatse­
lijke gebruiken, tenzij in de overeenkomst anders is bepaald. 
- 90 -
c) Voor overeenkomsten op basis van kostprijs-plus wordt het 
krachtens de overeenkomst verschuldigde bedrag bepaald op grond 
van de werkelijke kosten met een overeengekomen bijbetaling voor 
algemene kosten en winst. In de bijzondere voorwaarden wordt 
bepaald welke gegevens de aannemer in verband met artikel 49.1., 
onder c), aan de directie dient te verstrekken en op welke wijze. 
49.2. Indien een post in de overeenkomst is aangeduid als "stelpost", wordt dtr 
voorziening daarvoor niet in aanmerking genomen bij de berekening van de 
percentages als bedoeld in artikel 37. 
ARTIKEL 50 
Termijnbetalingen 
50.1. Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden dient de aannemer, 
aan het eind van iedere in artikel 50.7. bedoelde periode en in een door 
de directie goedgekeurde vorm, bij de directie een verzoek tot termijn­
betaling in. Naargelang van het geval bevat dit verzoek de volgende 
gegevens : 
a) de volgens de overeenkomst geraamde waarde van de duurzame werken die 
aan het eind van de betrokken periode zijn uitgevoerd ; 
b) een bedrag dat een eventuele prijsherziening krachtens artikel 48 
weergeeft ; 
c) een bedrag dat moet worden ingehouden overeenkomstig artikel 47 ; 
d) debiteringen/crediteringen met betrekking tot de betrokken periode 
ten aanzien van op de bouwplaats aanwezige bouwstoffen en materialen 
die bestemd zijn voor, maar nog niet geïntegreerd zijn in de duurzame 
werken, ter hoogte van het bedrag en onder de voorwaarden neergelegd 
in artikel 50.2. ; 
e) een bedrag dat overeenkomstig artikel 46 bij wijze van aflossing van 
het voorschot moet worden afgetrokken ; 
f) alle andere bedragen waarop de aannemer krachtens de overeenkomst 
recht kan doen gelden. 
50.2. De aannemer heeft recht op de bedragen die de directie passend acht met 
betrekking tot bouwstoffen en materialen die bestemd zijn voor, maar nog 
niet in de duurzame werken zijn geïntegreerd, mits : 
a) de bouwstoffen en materialen beantwoorden aan de specificaties voor 
de duurzame werken en zodanig in partijen zijn gesorteerd dat zij 
door de directie kunnen worden herkend ; 
b) de bouwstoffen en materialen op de bouwplaats zijn aangevoerd, en ten 
genoegen van de directie naar behoren zijn opgeslagen en beveiligd 
tegen verlies, beschadiging of kwaliteitsvermindering ; 
- 91 -
c) het overzicht van de aannemer inzake de behoeften, de bestellingen, 
de ontvangst en het gebruik van de bouwstoffen en materialen 
krachtens de overeenkomst wordt bijgehouden in een door de directie 
goedgekeurde vorm, en door de directie kan worden geverifieerd ; 
d) de aannemer, te zamen met zijn declaratie, een raming van de waarde 
van de op de bouwplaats aanwezige bouwstoffen en materialen indient, 
alsmede alle bescheiden die de directie nodig kan hebben voor de 
waardebepaling van de bouwstoffen en de materialen en waaruit blijkt 
dat de aannemer daarvan eigenaar is en ervoor heeft betaald ; en mits 
e) indien zulks in de bijzondere voorwaarden is bepaald, de eigendom van 
die bouwstoffen en materialen wordt geacht aan de opdrachtgever te 
zijn overgedragen. 
50.3. Wanneer de directie ingevolge artikel 50 door haar gefiatteerde termijn­
betalingen met betrekking tot bouwstoffen en materialen goedkeurt, doet 
dat geen afbreuk aan het recht dat de directie krachtens de overeenkomst 
heeft om bouwstoffen en materialen die niet aan de overeenkomst voldoen, 
af te keuren. 
50.4. De aannemer is aansprakelijk voor verlies, beschadiging en de kosten van 
opslag en verplaatsing van bedoelde bouwstoffen en materialen op de 
bouwplaats en dient de nodige aanvullende verzekeringen af te sluiten 
ter dekking van risico's in verband met verlies of beschadiging. 
ongeacht de oorzaak. 
50.5. Binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek om termijnbetaling wordt 
dit goedgekeurd of zodanig gewijzigd dat het volgens de directie het 
bedrag weergeeft waarop de aannemer krachtens de overeenkomst recht 
heeft. Bij verschil van mening over de waarde van een post is het 
oordeel van de directie doorslaggevend. Na vaststelling van het aan de 
aannemer verschuldigde bedrag verstrekt de directie de opdrachtgever en 
de aannemer een termijnbetalingscertificaat voor het aan de aannemer 
verschuldigde bedrag en deelt zij de aannemer mede voor welke 
werkzaamheden betaling plaatsvindt. 
50.6. De directie mag via een termijnbetalingscertificaat correcties of 
wijzigingen aanbrengen in alle eerder door haar afgegeven certificaten 
en is gemachtigd de waardebepaling van een termijnbetalingscertificaat 
te wijzigen of de afgifte van een certificaat te weigeren indien de 
werken of onderdelen daarvan niet tot haar genoegen zijn uitgevoerd. 
50.7. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden vindt 
er één termijnbetaling per maand plaats. 
- 92 -
ARTIKEL 51 
Eindafrekening 
51.1. Uiterlijk 90 dagen na afgifte van het in artikel 62 genoemde emd-
opleveringscertificaat dient de aannemer bij de directie een ontwerp-
eindaf rekening in, samen met bewijsstukken waarin op gedetailleerde 
wijze de waarde van de krachtens de overeenkomst uitgevoerde werken, 
alsmede alle andere bedragen waarop de aannemer in het kader van de 
overeenkomst recht meent te hebben, zijn aangegeven, ten einde de 
directie in staat te stellen de eindafrekening op te maken. Overeen­
komstig artikel 51.6. kan evenwel in de bijzondere voorwaarden worden 
bepaald dat de ontwerp-eindafrekening en de daarmee samenhangende 
procedures vóór de afgifte van het certificaat van voorlopige oplevering 
afgehandeld moeten worden. 
51.2. Binnen 90 dagen na ontvangst van de ontwerp-eindafrekening en van alle 
gegevens die redelijkerwijs voor de controle ervan nodig zijn, stelt de 
directie de eindafrekening op met de volgende bedragen : 
a) het bedrag dat volgens haar krachtens de overeenkomst uiteindelijk 
verschuldigd is ; en 
b) na vaststelling van de reeds verrichte betalingen en van alle 
bedragen waarop de opdrachtgever krachtens de overeenkomst recht 
heeft, het eventuele saldo dat de opdrachtgever aan de aannemer 
verschuldigd is, of dat de aannemer aan de opdrachtgever verschuldigd 
is, naar gelang van het geval. 
51.3. De directie verstrekt de opdrachtgever of diens naar behoren gemachtigde 
vertegenwoordiger en de aannemer de eindafrekening met het definitieve 
bedrag waarop de aannemer krachtens de overeenkomst recht heeft. De 
opdrachtgever of diens naar behoren gemachtigde vertegenwoordiger en de 
aannemer ondertekenen de eindafrekening waardoor zij de gehele en 
definitieve waarde erkennen van het werk dat krachtens de overeenkomst 
is uitgevoerd en zij sturen de directie onmiddellijk een ondertekend 
exemplaar. De eindafrekening bevat evenwel geen betwiste bedragen die 
het voorwerp zijn van onderhandelingen, bemiddeling, arbitrage of 
beslechting. 
51.4. De door de aannemer ondertekende eindafrekening vormt een schriftelijke 
kwijting aan de opdrachtgever, ter bevestiging dat het in de eind­
afrekening vermelde bedrag de gehele en definitieve vereffening is van 
alle bedragen die aan de aannemer uit hoofde van de overeenkomst 
verschuldigd zijn, behalve die bedragen die het voorwerp zijn van een 
minnelijke schikking, arbitrage of beslechting. Deze kwijting is echter 
pas effectief na betaling van bedragen die verschuldigd zijn op grond 
van de eindafrekening en nadat de in artikel 15 vermelde uitvoerings­
garantie aan de aannemer is gerestitueerd. 
- 93 -
51.5. De opdrachtgever kan door de aannemer niet aansprakelijk worden gesteld 
voor welke kwesties dan ook die voortvloeien uit of verband houden met 
de overeenkomst of de uitvoering van de werken, tenzij de aannemer 
dienaangaande aanspraken in zijn ontwerp-eindafrekening heeft gemaakt. 
51.6. Gelet op de gebruiken in de Staat van de opdrachtgever kan in de 
bijzondere voorwaarden worden afgeweken van artikel 51. 
ARTIKEL 52 
Rechtstreekse betalingen aan onderaannemers 
52.1. Wanneer een naar behoren overeenkomstig artikel 7 aanvaarde onder­
aannemer bij de directie een vordering indient waarin hij stelt dat de 
aannemer niet heeft voldaan aan zijn financiële verplichtingen jegens 
hem, maant de directie de aannemer aan om deze onderaannemer te betalen 
of hem schriftelijk de redenen op te geven waarom geen betaling dient 
plaats te vinden. Blijft betaling of een schriftelijke opgave van 
redenen binnen de in de aanmaning gestelde termijn achterwege, dan kan 
de directie, na zich ervan te hebben overtuigd dat het werk is 
uitgevoerd, de schuldvordering van de onderaannemer fiatteren en betaalt 
de opdrachtgever deze schuldvordering uit de nog aan de aannemer 
verschuldigde bedragen. De aannemer blijft geheel verantwoordelijk voor 
het rechtstreeks betaalde werk. 
52.2. Toont de aannemer aan dat hij voldoende redenen heeft om de schuld­
vordering van de onderaannemer geheel of gedeeltelijk te weigeren, dan 
betaalt de opdrachtgever de onderaannemer slechts de bedragen waarover 
geen betwisting bestaat. De door de onderaannemer gevorderde bedragen 
waarvoor de aannemer voldoende weigeringsgronden heeft aangevoerd, 
worden pas door de opdrachtgever betaald na een minnelijke schikking 
tussen de partijen, na de uitspraak van een arbitrage-instantie of na 
een naar behoren aan de directie betekende gerechtelijke beslissing. 
52.3. De rechtstreekse betalingen aan onderaannemers mogen de tegen de prijzen 
van de overeenkomst berekende waarde van de door hen verrichte werkzaam­
heden waarvoor zij betaling verlangen, niet overschrijden ; deze waarde 
wordt berekend of beoordeeld op grond van het becijferde bestek, de 
staat van eenheidsprijzen, of de specificatie van het totaalbedrag. 
> 
52.4. De rechtstreekse betalingen aan onderaannemers geschieden geheel in de 
nationale valuta van het land waarin de overeenkomst wordt uitgevoerd, 
of deels in deze nationale valuta en deels in vreemde valuta, conform de 
overeenkomst. 
- 94 -
52.5. De in vreemde valuta verrichte rechtstreekse betalingen aan de onder­
aannemers worden berekend overeenkomstig artikel 56. Deze betalingen 
kunnen geen verhoging tot gevolg hebben van de totale som die conform de 
overeenkomst in vreemde valuta betaalbaar is. 
52.6. Artikel 52 is van toepassing onverminderd de krachtens artikel 54 
geldende rechtsvoorschriften betreffende het recht op betaling van 
schuldeisers op grond van cessie of verpanding. 
ARTIKEL 53 
Achterstallige betalingen 
53.1. De bedragen die verschuldigd zijn op grond van de door de directie 
afgegeven termijnbetalingscertificaten en eindafrekening, worden door de 
opdrachtgever aan de aannemer uitbetaald binnen 90 dagen nadat dit 
certificaat of deze afrekening bij de opdrachtgever is ingekomen. Bij 
overschrijding van de betalingstermijn heeft de aannemer recht op rente. 
berekend naar het aantal dagen vertraging en tegen het in de bijzondere 
voorwaarden vastgestelde percentage, over een eveneens in de bijzondere 
voorwaarden vermelde maximumperiode. De aannemer heeft, onverminderd 
alle andere rechten en verhaalmiddelen krachtens de overeenkomst, recht 
op betaling van die rente. Voor wat de eindafrekening betreft wordt de 
rente voor de achterstallige betaling op dagbasis berekend tegen het in 
de bijzondere voorwaarden vastgestelde percentage. 
53.2. Is meer dan 120 dagen na het verstrijken van de in artikel 53.1. vast­
gestelde termijn geen betaling geschied, dan ontstaat voor de aannemer 
het recht om de overeenkomst niet uit te voeren of te beëindigen. 
ARTIKEL 54 
Betaling aan derden 
54.1. Opdrachten tot betaling aan derden kunnen slechts worden uitgevoerd na 
een cessie overeenkomstig artikel 6. De cessie wordt ter kennis van de 
opdrachtgever gebracht. 
54.2. Kennisgeving van cessionarissen geschiedt uitsluitend door de aannemer. 
54.3. Onverminderd de in artikel 53 genoemde termijn beschikt de opdracht­
gever, in geval van rechtsgeldige derdenbeslag op het eigendom van de 
aannemer, dat betrekking heeft op aan hem verschuldigde betalingen uit 
hoofde van de overeenkomst, over 30 dagen om de betalingen aan de 
aannemer te hervatten ; deze termijn gaat in op de dag waarop hij 
kennisgeving ontvangt van de definitieve opheffing van het beletsel tot 
betaling. 
- 95 -
ARTIKEL 55 
Aanspraak op bijbetaling 
55.1. Indien de aannemer van oordeel is dat er conform de overeenkomst 
omstandigheden zijn op grond waarvan hij aanspraak kan maken op bijbe­
talingen, moet hij : 
a) indien hij het voornemen heeft aanspraak op bijbetalingen te maken, 
de directie daarvan in kennis stellen of deze aanspraken maken binnen 
30 dagen nadat hij kennis heeft gekregen van genoemde omstandigheden, 
en dient hij zijn aanspraak te motiveren ; en 
b) zodra redelijkerwijs mogelijk is na het tijdstip van die kennis­
geving, doch uiterlijk 60 dagen nadien, tenzij anderszins door de 
directie aanvaard, een volledige en gedetailleerde motivering van 
zijn aanspraak aan de directie voorleggen. Deze gegevens mogen echter 
in geen geval worden ingediend na de datum van indiening van de 
ontwerp-eindafrekening. De aannemer verstrekt de directie nadien 
onverwijld alle verdere informatie die deze redelijkerwijs kan 
verlangen om de gegrondheid van de aanspraak na te gaan. 
55.2. Wanneer de directie de verlangde volledige en gedetailleerde motivering 
van de aanspraak van de aannemer heeft ontvangen, gaat zij, onverlet 
artikel 21.4., na gepast overleg met de opdrachtgever en, in voorkomend 
geval, met de aannemer na of deze laatste recht heeft op bijbetaling en 
stelt zij de partijen hiervan in kennis. 
55.3. De directie kan de aanspraak op bijbetaling afwijzen, als deze niet 
voldoet aan de vereisten van artikel 55. 
ARTIKEL 56 
Betalingen in vreemde valuta 
Indien de aannemer krachtens de overeenkomst recht heeft op betalingen in 
vreemde valuta, zijn de omrekeningskoersen voor de betalingen die welke door 
de centrale bank van de Staat van de opdrachtgever zijn vastgesteld 30 dagen 
voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen voor de 
opdracht. Die omrekeningskoersen zijn vast. 
- 96 -
OPLEVERING EN ONDERHOUD 
ARTIKEL 57 
Algemene bepalingen 
57.1. De opneming van het werk door de directie met het oog op de voorlopige 
oplevering of de emdoplevering geschiedt in aanwezigheid van de 
aannemer. Diens afwezigheid vormt geen beletsel voor de opneming, mits 
hij ten minste 30 dagen vóór de opnemingsdatum naar behoren is 
opgeroepen. 
57.2. Indien buitengewone omstandigheden de vaststelling van de toestand van 
het werk of het op andere wijze overgaan tot aanvaarding daarvan 
gedurende de voor de voorlopige of de eindoplevering vastgestelde 
termijn beletten, dan wordt dit na overleg, indien mogelijk, met de 
aannemer bij proces-verbaal door de directie vastgesteld. Binnen 
30 dagen na de dag waarop het beletsel is weggevallen vindt de opneming 
plaats en wordt door de directie een proces-verbaal van goedkeuring of 
afwijzing opgemaakt: De aannemer mag zich niet op bedoelde omstandig­
heden beroepen om zich te onttrekken aan de verplichting het werk in een 
geschikte staat van oplevering aan te bieden. 
ARTIKEL 58 
Keuring bij voltooiing van het werk 
58.1. De werken worden slechts als opgeleverd beschouwd na op kosten van de 
aannemer op de voorgeschreven wijze te zijn opgenomen en beproefd. De 
aannemer stelt de directie in kennis van de datum waarop deze opneming 
en proefnemingen kunnen beginnen. 
58.2. De werken die niet voldoen aan de voorwaarden en bepalingen van de 
overeenkomst of, bij gebreke van voorwaarden en bepalingen, niet zijn 
uitgevoerd volgens de gebruiken van goed vakmanschap van de Staat waar 
de werken zijn gelegen, worden desgewenst door de aannemer gesloopt en 
opnieuw uitgevoerd of ten genoegen van de directie hersteld ; doet de 
aannemer dit niet, dan geschiedt zulks rechtens na voorafgaande kennis­
geving in opdracht van de directie op kosten van de aannemer. De 
directie kan onder dezelfde omstandigheden ook de sloop en wederuitvoe­
ring door de aannemer, dan wel de herstelling ten genoegen van de 
directie eisen van werken waarin materialen zijn verwerkt die niet 
kunnen worden goedgekeurd, alsmede van werken die zijn uitgevoerd in een 
periode waarin de werkzaamheden waren geschorst overeenkomstig 
artikel 38. 
- 97 -
ARTIKEL 59 
Gedeeltelijke oplevering 
59.1. De opdrachtgever kan over de verschillende werken, gedeelten of onder­
delen van werken die deel uitmaken van de overeenkomst beschikken 
naarmate zij gereed komen. Iedere inbezitneming van werken, delen of 
onderdelen van werken door de opdrachtgever wordt voorafgegaan door een 
voorlopige gedeeltelijke oplevering. In spoedeisende gevallen kan de 
inbezitneming echter vóór de oplevering plaatsvinden, mits vooraf door 
de directie een beschrijving van het nog uit te voeren werk wordt 
opgemaakt, die door de aannemer en de directie wordt goedgekeurd. Zodra 
de opdrachtgever de werken, een gedeelte of onderdeel daarvan in bezit 
heeft genomen, is de aannemer niet meer gehouden schade te herstellen. 
behalve wanneer deze het gevolg is van constructiefouten of onvoldoende 
vakmanschap. 
59.2. Indien de aard van het werk zich hiertoe leent, kan de directie op 
verzoek van de aannemer akkoord gaan met gedeeltelijke voorlopige 
oplevering, mits de werken, gedeelten of onderdelen daarvan voltooid en 
geschikt zijn voor het in de overeenkomst omschreven gebruik. 
59.3. Bij voorlopige gedeeltelijke oplevering als bedoeld in artikel 59.1. en 
59.2., gaat de in artikel 62 vermelde onderhoudstermijn in op de datum 
van deze voorlopige gedeeltelijke oplevering, behoudens andersluidende 
bepalingen in de bijzondere voorwaarden. 
ARTIKEL 60 
Voorlopige oplevering 
60.1. Het werk wordt door de opdrachtgever in bezit genomen wanneer het de bij 
voltooiing van het werk verrichte proefnemingen met bevredigend 
resultaat heeft doorstaan en wanneer een certificaat van voorlopige 
oplevering is afgegeven of geacht wordt te zijn afgegeven. 
60.2. Ten vroegste 15 dagen voordat het werk naar het oordeel van de aannemer 
voltooid zal zijn en ter voorlopige oplevering gereed komt, kan de 
aannemer de directie schriftelijk om een certificaat van voorlopige 
oplevering verzoeken. Binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek van 
de aannemer dient de directie : 
a) het certificaat van voorlopige oplevering aan de aannemer te doen 
toekomen, met een afschrift aan de opdrachtgever ; daarin vermeldt 
zij, in voorkomend geval, haar voorbehoud, en onder andere de datum 
waarop het werk volgens haar conform de overeenkomst was voltooid en 
ter voorlopige oplevering gereed is gekomen ; ofwel 
b) het verzoek af te wijzen en daarbij aan te geven welke actie de 
aannemer volgens haar moet ondernemen om het certificaat te 
ontvangen. 
- 98 -
60.3. Indien de directie binnen 30 dagen geen certificaat van voorlopige 
oplevering verstrekt of het verzoek van de aannemer binnen die termijn 
niet afwijst, wordt ervan uitgegaan dat zij het certificaat heeft ver­
strekt op de laatste dag van die termijn. Het certificaat van voorlopige 
oplevering wordt niet beschouwd als een erkenning dat het werk in alle 
opzichten voltooid is. Indien het werk bij de overeenkomst m onderdelen 
is uitgesplitst, heeft de aannemer het recht om voor elk onderdeel een 
apart certificaat aan te vragen. 
60.4. Bij de voorlopige oplevering sloopt en verwijdert de aannemer de hulp­
werken alsmede de materialen die niet meer nodig zijn voor de uitvoering 
van de overeenkomst. Bovendien verwijdert hij alle afval en obstakels en 
herstelt hij elke door de overeenkomst vereiste verandering m het 
terrein. 
60.5. Onmiddellijk na de voorlopige oplevering kan de opdrachtgever alle 
werken als voltooid in gebruik nemen. 
ARTIKEL 61 
Onderhoudsverplichtingen 
61.1. De aannemer is verantwoordelijk voor het verhelpen of herstellen van 
gebreken of schade aan onderdelen van het werk, die tijdens de onder­
houdstermijn of binnen 30 dagen na het verstrijken hiervan aan de dag 
treden of ontstaan en het gevolg zijn van : 
a) verwerking van gebrekkige bouwstoffen of materialen of onvoldoende 
vakmanschap of een ondeugdelijk ontwerp van de aannemer ; en/of 
b) handelingen of nalatigheden van de aannemer gedurende de onderhouds­
termijn. 
61.2. Zo spoedig als mogelijk is, verhelpt of herstelt de aannemer voor eigen 
rekening de gebreken of schade. Voor alle vervangingen of vernieuwingen 
herbegint de onderhoudstermijn vanaf de datum waarop de vervanging of de 
vernieuwing tot genoegen van de directie is geschied. Indien de overeen­
komst voorziet in gedeeltelijke oplevering, wordt de onderhoudstermijn 
alleen verlengd voor het onderdeel van de werken dat door de vervanging 
of vernieuwing is betroffen. 
61.3. Indien dergelijke gebreken aan de dag treden of dergelijke schade 
ontstaat tijdens de in artikel 61.1. genoemde termijn, stelt de 
opdrachtgever of de directie de aannemer daarvan in kennis. Indien de 
aannemer de gebreken of schade niet binnen de in de kennisgeving 
gestelde termijn verhelpt of herstelt, kan de opdrachtgever : 
- 99 -
a) het werk zelf uitvoeren of iemand anders in dienst nemen om het werk 
op risico en voor rekening van de aannemer te laten uitvoeren, 
waarbij de door de opdrachtgever gemaakte kosten worden afgetrokken 
van de bedragen verschuldigd aan of van de garanties gesteld door de 
aannemer, of van beide ; of 
b) de overeenkomst beëindigen. 
61.4. Indien de gebreken of schade zodanig zijn dat de opdrachtgever het genot 
van het geheel of van een deel van de werken in belangrijke mate wordt 
ontzegd, kan de opdrachtgever, onverlet ieder ander rechtsmiddel, 
terugbetaling eisen van alle bedragen die voor de betrokken onderdelen 
van het werk zijn betaald, alsmede van de kosten voor het slopen van die 
onderdelen en het opruimen van de bouwplaats. 
61.5. In spoedgevallen, wanneer de aannemer niet onmiddellijk kan worden 
bereikt of, als hij wel bereikt is. niet de vereiste maatregelen kan 
treffen, kunnen de opdrachtgever of de directie het werk laten uitvoeren 
op kosten van de aannemer. De opdrachtgever of de directie stellen de 
aannemer zo spoedig mogelijk in kennis van de genomen stappen. 
61.6. Indien in de bijzondere voorwaarden is bepaald dat de wegens normale 
slijtage noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden door de aannemer worden 
uitgevoerd, worden de desbetreffende werkzaamheden betaald uit een 
voorlopig bedrag. Beschadigingen als gevolg van de in artikel 21 
genoemde omstandigheden of die het gevolg zijn van abnormaal gebruik, 
vallen buiten deze verplichting, tenzij daardoor een gebrek of een * 
tekortkoming aan het licht treedt die een eis tot herstel of vervanging 
overeenkomstig artikel 61 wettigt. 
61.7. De onderhoudsverplichting wordt geregeld in de bijzondere voorwaarden en 
technische specificaties. Indien de duur van de onderhoudstermijn niet 
wordt vermeld, bedraagt deze 365 dagen. De onderhoudstermijn gaat in op 
de dag van de voorlopige oplevering. 
61.8. Na de voorlopige oplevering en onverminderd de onderhoudsverplichtingen, 
bedoeld in artikel 61, is de aannemer niet meer aansprakelijk voor 
risico's die de werken kunnen treffen en waarvan de oorzaken hem niet 
kunnen worden toegerekend. De aannemer is echter vanaf de datum van de 
voorlopige oplevering wel aansprakelijk voor de deugdelijkheid van de 
werken overeenkomstig de bijzondere voorwaarden of de wetgeving van de 
Staat van de opdrachtgever. 
ARTIKEL 62 
Eindoplevering 
62.1. Bij het verstrijken van de onderhoudstermijn of, wanneer er meer dan eén 
onderhoudstermijn bestaat, bij het verstrijken van de laatste termijn, 
- 100 -
en wanneer alle gebreken zijn verholpen of alle schade is hersteld, 
verstrekt de directie de aannemer een eindopleveringscertificaat, met 
afschrift aan de opdrachtgever, waarin opgave wordt gedaan van de datum 
waarop de aannemer tot genoegen van de directie aan zijn verplichtingen 
krachtens de overeenkomst heeft voldaan. Het eindopleveringscertificaat 
wordt door de directie overgelegd binnen 30 dagen na het einde van de 
genoemde termijn dan wel zodra de op grond van artikel 61 opgedragen 
werken tot genoegen van de directie zijn voltooid. 
62.2. De werken worden niet als voltooid beschouwd, zolang het eind-
opleveringscertificaat niet door de directie is ondertekend en aan de 
opdrachtgever afgegeven, met een afschrift aan de aannemer. 
62.3. Ongeacht de afgifte van het eindopleveringscertificaat blijven de aan­
nemer en de opdrachtgever aansprakelijk voor de uitvoering van 
verplichtingen krachtens de overeenkomst, die zijn ontstaan voordat het 
eindopleveringscertificaat werd afgegeven, doch waaraan nog niet is 
voldaan op het moment waarop het werd verstrekt. De aard en de draag­
wijdte van dergelijke verplichtingen wordt vastgesteld onder verwijzing 
naar de bepalingen van de overeenkomst. 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 
ARTIKEL 63 
Contractbreuk 
63.1. Een partij pleegt contractbreuk, wanneer zij een krachtens de overeen­
komst op haar rustende verplichting niet nakomt. 
63.2. In geval van contractbreuk staan de benadeelde partij de volgende 
rechtsmiddelen ter beschikking : 
a) schadevergoeding ; en/of 
b) beëindiging van de overeenkomst. 
63.3. Schadevergoeding kan : 
a) algemeen zijn ; of 
b) gefixeerd zijn. 
63.4. Indien de opdrachtgever recht heeft op schadevergoeding, mag hij deze 
inhouden op alle aan de aannemer verschuldigde bedragen of op de 
desbetreffende garantie. 
- 101 -
ARTIKEL 64 
Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 
64.1. De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde en met onmiddellijke 
ingang beëindigen, behoudens het bepaalde in artikel 64.2. 
64.2. Tenzij in deze algemene voorwaarden anders is bepaald, kan de opdracht­
gever, na de aannemer hiervan 7 dagen van tevoren in kennis te hebben 
gesteld, in elk van de volgende gevallen de overeenkomst beëindigen en 
de aannemer de toegang tot de bouwplaats ontzeggen : 
a) indien de aannemer de werken niet wezenlijk conform de bepalingen van 
de overeenkomst uitvoert ; 
b) indien de aannemer niet binnen een redelijke termijn gevolg geeft aan 
een aanmaning van de directie om een nalatigheid of verzuim bij de 
nakoming van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst goed te 
maken, waardoor de correcte en tijdige uitvoering van de werken 
ernstig in het gedrang komt ; 
c) indien de aannemer dienstorders van de directie weigert of nalaat uit 
te voeren ; 
d) indien de aannemer de overeenkomst overdraagt of onderaannemings­
overeenkomsten sluit zonder dat de opdrachtgever daarvoor toestemming 
heeft gegeven ; 
e) indien de aannemer failliet gaat of insolvent wordt, onder curatele 
wordt gesteld, een regeling met zijn schuldeisers treft, onder een 
curator, bewindvoerder of beheerder blijft voortwerken ten behoeve 
van zijn schuldeisers, of in liquidatie is ; 
f) indien een nadelige onherroepelijke rechterlijke uitspraak wordt 
gedaan over een inbreuk op de beroepsethiek van de aannemer ; 
g) indien enigerlei andere vorm van juridische onbekwaamheid de uitvoe­
ring van de overeenkomst in de weg staat ; 
h) indien er zich veranderingen in de organisatie voordoen die een 
wijziging van de rechtspersoonlijkheid, de aard of het beheer van de 
aannemer tot gevolg hebben, tenzij die veranderingen in een 
bijvoegsel bij de overeenkomst worden vastgelegd ; 
i) indien de aannemer verzuimt de vereiste garantie of zekerheid te 
stellen, of indien de persoon die de eerdere garantie of zekerheid 
stelde, zijn verplichtingen niet kan nakomen. 
- 102 -
64.3. Beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan andere rechten of 
bevoegdheden waarover de opdrachtgever en de aannemer krachtens de 
overeenkomst beschikken. De opdrachtgever mag daarna de werken zelf 
beëindigen of voor rekening van de aannemer een andere overeenkomst met 
een derde partij sluiten. De aansprakelijkheid van de aannemer voor 
vertraging bij de voltooiing houdt onmiddellijk op wanneer de opdracht­
gever hem de toegang tot de bouwplaats ontzegt, onverminderd elke 
eventuele eerder ontstane aansprakelijkheid. 
64.4. Wanneer de beëindiging van de overeenkomst wordt aangezegd, geeft de 
directie de aannemer opdracht onmiddellijk maatregelen te treffen om de 
werken onverwijld op ordelijke wijze tot een einde te brengen en de 
kosten tot een minimum te beperken. 
64.5. Zo spoedig mogelijk na beëindiging van de overeenkomst bepaalt de 
directie de waarde van de werken en stelt zij alle bedragen vast die bij 
de beëindiging van de overeenkomst aan de aannemer verschuldigd zijn. 
64.6. Ingeval van beëindiging van de overeenkomst 
a) stelt de directie, na inspectie van de werken en na inventarisering 
van hulpwerken, materialen, bouwstoffen en materieel, zo spoedig 
mogelijk een rapport op van de door de aannemer uitgevoerde werkzaam­
heden. De aannemer wordt opgeroepen om bij de inspectie en de 
inventarisering aanwezig te zijn. De directie maakt eveneens een 
staat op van de lonen die de aannemer nog verschuldigd is aan de 
werknemers die hij in verband met de overeenkomst in dienst heef* 
genomen en van de bedragen die de aannemer aan de opdrachtgever 
verschuldigd is ; 
b) staat het de opdrachtgever vrij om alle of een deel van de door de 
directie goedgekeurde hulpwerken, alsmede de speciaal voor de 
contractuele uitvoering van de werken geleverde of vervaardigde bouw­
stoffen en materialen over te nemen ; 
c) is het bedrag voor overname van de bovenbedoelde hulpwerken. 
materieel, bouwstoffen en materialen niet groter dan het nog niet 
betaalde deel van de door de aannemer gedane uitgaven, beperkt tot 
hetgeen voor de uitvoering van de overeenkomst onder normale voor­
waarden vereist is ; 
d) mag de opdrachtgever materialen en zaken die door de aannemer zijn 
aangevoerd of besteld en die nog niet door de opdrachtgever zijn 
betaald, tegen marktprijzen overnemen op de voorwaarden die door de 
directie dienstig worden geacht. 
64.7. De opdrachtgever is niet verplicht de aannemer verdere betalingen te 
doen voordat de werken zijn voltooid ; daarna heeft de opdrachtgever het 
recht om de eventuele extra kosten voor de voltooiing van de werken bij 
de aannemer in te vorderen, of betaalt hij de aannemer het hem vóór de 
beëindiging van de overeenkomst verschuldigde saldo uit. 
- 103 
64.8. Als de opdrachtgever de overeenkomst beëindigt, mag hij op de aannemer 
alle door hem geleden verliezen verhalen tot het in de overeenkomst 
vastgestelde maximumbedrag. Indien er geen maximumbedrag is vastgesteld. 
mag de opdrachtgever niet meer eisen dan ten hoogste het gedeelte van de 
aannemingssom dat overeenkomt met de waarde van het gedeelte van de 
werken dat door het in gebreke blijven van de aannemer niet kan worden 
gebruikt voor de daaraan gegeven bestemming. 
64.9. Indien deze beëindiging niet het gevolg is van een handeling of verzuim 
van de aannemer, is deze gerechtigd om naast de hem verschuldigde 
bedragen voor reeds uitgevoerde werkzaamheden een vergoeding voor 
geleden verliezen te vorderen. 
ARTIKEL 65 
Beëindiging van de overeenkomst door de aannemer 
65.1. Met inachtneming van een opzegtermijn van 14 dagen kan de aannemer de 
overeenkomst met de opdrachtgever beëindigen, indien deze laatste : 
a) de aannemer na afloop van de in artikel 53.2. genoemde termijn nog 
niet de bedragen heeft betaald die hem krachtens een door de directie 
afgegeven certificaat verschuldigd zijn ; of 
b) na herhaalde aanmaningen stelselmatig zijn verplichtingen verzuimt na 
te komen ; of 
c) de voortgang van de werken of een onderdeel daarvan langer dan 
180 dagen schorst om redenen die niet in de overeenkomst zijn vermeld 
of die niet te wijten zijn aan het in gebreke blijven van de 
aannemer. 
65.2. Een dergelijke beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan 
andere rechten waarover de opdrachtgever en de aannemer krachtens de 
overeenkomst beschikken. Wanneer de overeenkomst aldus wordt beëindigd, 
is de aannemer met inachtneming van de wet van de Staat van de opdracht­
gever gerechtigd zijn materieel onmiddellijk van de bouwplaats te 
verwijderen. 
65.3. Bij een dergelijke beëindiging van de overeenkomst vergoedt de opdracht­
gever de aannemer alle eventueel geleden verlies of schade. De 
desbetreffende bijbetalingen mogen een maximum dat in de overeenkomst 
moet worden vermeld, evenwel niet overschrijden. 
ARTIKEL 66 
Overmacht 
66.1. Geen van de partijen wordt geacht in gebreke te zijn gebleven of haar 
verplichtingen krachtens de overeenkomst niet te zijn nagekomen, indien 
zij hierbij werden gehinderd door omstandigheden van overmacht die zich 
hebben voorgedaan na de datum van kennisgeving van de gunning, of na de 
datum waarop de overeenkomst van kracht werd, indien die datum eerder 
viel. 
- 104 -
66.2. Onder "overmacht" wordt hier verstaan : stakingen, uitsluitingen of 
andere arbeidsconflicten, staatsvijandige handelingen, al dan niet 
verklaarde oorlogen, blokkades, oproer, rellen, epidemieën, aard­
verschuivingen, aardbevingen, stormen, bliksem, overstromingen, 
verzakkingen, ordeverstoringen, explosies en andere soortgelijke 
onvoorziene gebeurtenissen die geen van beide partijen in de hand heeft 
en waaraan zij ondanks de nodige inzet niet in staat zijn het hoofd te 
bieden. 
66.3. Onverminderd de artikelen 36 en 64, kan niet ten nadele van de aannemer 
worden besloten tot verbeurdverklaring van zijn uitvoeringsgarantie, 
gefixeerde schadevergoeding of beëindiging van de overeenkomst wegens 
ingebrekeblijven, indien en voor zover de vertraging in de uitvoering of 
het op andere wijze niet-nakomen van zijn verplichtingen krachtens de 
overeenkomst het gevolg van overmacht is. Onverminderd de artikelen 53 
en 65 is de opdrachtgever evenmin aansprakelijk voor betaling van rente 
over achterstallige betalingen of voor het niet uitvoeren of beëindigen 
door de aannemer wegens zijn eigen in gebreke blijven indien en voor 
zover de vertraging of het op andere wijze niet nakomen van diens 
verplichtingen het gevolg van overmacht is. 
66.4. Indien een partij van mening is dat er zich omstandigheden van overmacht 
hebben voorgedaan die de nakoming van haar verplichtingen nadelig kunnen 
beïnvloeden, stelt zij de andere partij en de directie daarvan 
onmiddellijk in kennis, waarbij zij gedetailleerd opgave doet van de 
aard, de vermoedelijke duur en het waarschijnlijke gevolg van de 
omstandigheden. Behoudens andersluidende schriftelijke instructies van 
de directie, blijft de aannemer, voor zover dat redelijkerwijze mogelijk 
is, voldoen aan zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst en zoekt 
hij ter nakoming van zijn verplichtingen naar redelijke alternatieve 
middelen die niet door de overmachtsituatie worden gehinderd. De 
aannemer past deze alternatieve middelen uitsluitend toe indien de 
directie daartoe instructie geeft. 
66.5. Indien er voor de aannemer meeruitgaven ontstaan door het opvolgen van 
de instructies van de directie of door het gebruik van alternatieve 
middelen uit hoofde van artikel 66.4., wordt het bedrag daarvan door de 
directie gefiatteerd. 
66.6. Indien er zich omstandigheden van overmacht hebben voorgedaan en deze 
situatie 180 dagen aanhoudt, kan de ene partij, ongeacht een verlenging 
van de uitvoeringstermijn die op grond van die toestand eventueel aan de 
aannemer is verleend, de andere partij er met een opzegtermijn van 
30 dagen van in kennis stellen dat zij de overeenkomst wenst te 
beëindigen. Indien de overmachtsituatie na deze 30 dagen nog bestaat, 
wordt de overeenkomst beëindigd en worden de partijen krachtens het op 
de overeenkomst toepasselijke recht bijgevolg ontheven van hun verdere 
verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
- 105 -
ARTIKEL 67 
Overlijden 
67.1. Wanneer de aannemer een natuurlijke persoon is, wordt de overeenkomst 
automatisch beëindigd indien die persoon komt te overlijden. De 
opdrachtgever onderzoekt evenwel alle voorstellen van erfgenamen of 
rechthebbenden die de wens tot voortzetting van de overeenkomst kenbaar 
hebben gemaakt. Binnen 30 dagen na ontvangst van dergelijke voorstellen 
brengt de opdrachtgever zijn beslissing ter kennis van de betrokkenen. 
67.2. Wanneer de aannemer uit verschillende natuurlijke personen bestaat en 
één of meer daarvan komen te overlijden, wordt in gemeenschappelijk 
overleg tussen de partijen een rapport over de stand van de werkzaam­
heden opgesteld ; de opdrachtgever beslist of de overeenkomst wordt 
beëindigd dan wel voortgezet overeenkomstig de door de overlevenden, 
respectievelijk de erfgenamen of rechthebbenden aangegane verbintenis. 
67.3. In de in artikel 67.1. en 67.2. genoemde gevallen geven de personen die 
voorstellen om de uitvoering van de overeenkomst voort te zetten, 
hiervan binnen 15 dagen na de datum van het overlijden kennis aan de 
opdrachtgever. 
67.4. Deze personen zijn, behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere 
voorwaarden, in dezelfde mate als de overleden aannemer, gezamenlijk en 
hoofdelijk aansprakelijk voor de goede uitvoering van de overeenkomst. 
De voortzetting van de overeenkomst is onderworpen aan de bepalingeli met 
betrekking tot het stellen van de in artikel 15 bedoelde garantie. 
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
ARTIKEL 68 
Beslechting van geschillen 
68.1. De opdrachtgever en de aannemer stellen alles in het werk om een minne­
lijke schikking te treffen voor geschillen in verband met de overeen­
komst die tussen hen of tussen de directie en de aannemer kunnen 
ontstaan. 
> 
68.2. De bijzondere voorwaarden bevatten voorschriften betreffende : 
a) de procedure voor de minnelijke schikking van geschillen ; 
b) de termijnen waarin de procedure inzake minnelijke schikking kan 
worden ingeroepen na kennisgeving van het geschil aan de andere 
partij, alsmede de maximumtermijn om een dergelijke schikking te 
bereiken, waarbij geldt dat deze laatste termijn niet langer mag zijn 
dan 120 dagen vanaf het begin van de te volgen procedure ; 
- 106 -
c) de termijnen voor de schriftelijke beantwoording van een verzoek om 
minnelijke schikking of van andere verzoeken die tijdens die proce­
dure geoorloofd zijn, en de gevolgen van het niet-nakomen van die 
termijnen. 
68.3. Nadat de procedure inzake minnelijke schikking is mislukt, kunnen de 
partijen overeenkomen het geschil binnen een vastgestelde termijn te 
beslechten via bemiddeling door een derde partij. 
68.4. De procedure inzake minnelijke schikking of beslechting via bemiddeling 
behelst in alle gevallen een procedure waarbij de tegenpartij in kennis 
wordt gesteld van de klachten en de reacties daarop. 
68.5. Bij ontstentenis van een minnelijke schikking of beslechting via bemid­
deling binnen de vastgestelde maximumtermijnen wordt het geschil 
beslecht : 
a) in geval van een nationale overeenkomst, overeenkomstig het nationale 
recht van de Staat van de opdrachtgever ; en 
b) in geval van een transnationale overeenkomst>Jk>yia arbitrage overeen­
komstig de door de EÈG-Raad vastgestelde procedurevoorschriften. 
via arbitrage overeenkomstig de ACS-EEG-Overeenkomst vastgestelde 
procedurevoorschriften. 
- 107 
ALGEMENE VOORWAARDEN 
VOOR DOOR HET EUROPEES 
ONTWIKKELINGSFONDS 
GEFINANCIERDE 
OVEREENKOMSTEN VOOR 
LEVERINGEN 
IN DE LGO 
- 108 -
INHOUD 
INLEIDENDE BEPALINGEN 
ARTIKEL 1 Definities 
ARTIKEL 2 Recht en taal van de overeenkomst 
ARTIKEL 3 Rangorde van de contractuele bescheiden 
ARTIKEL 4 Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen 
ARTIKEL 5 Directie en vertegenwoordiger van de directie 
ARTIKEL 6 Cessie 
ARTIKEL 7 Onderaanneming 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
ARTIKEL 8 Verstrekken van bescheiden 
ARTIKEL 9 Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften B 1ÏÛ 
113 
113 
rs 
114 
T4 
115 
H 6 
VERPLICHTINGEN VAN DE LEVERANCIER 
ARTIKEL 10 Algemene verplichtingen 
ARTIKEL 11 Uitvoeringsgarantie 
ARTIKEL 12 Verzekering 
ARTIKEL 13 Algemeen tijdschema 
ARTIKEL 14 Specificatie van de prijzen 
ARTIKEL 15 Tekeningen van de leverancier 
ARTIKEL 16 Toereikendheid van de inschrijvingsprijzen 
ARTIKEL 17 Octrooien en licenties 117 
119 
120 
120 
'21 
121 
122 
123 
AANVANG EN VERTRAGINGEN 
ARTIKEL 18 Opdracht tot aanvang van uitvoering 
ARTIKEL 19 Uitvoeringstermijn 
ARTIKEL 20 Verlenging van de uitvoeringstermijn 
ARTIKEL 21 Vertraging bij de uitvoering 
ARTIKEL 22 Wijzigingen 
ARTIKEL 23 Schorsing 123 
124 
-24 
125 
125 
128 
MATERIALEN EN WERKUITVOERING 
ARTIKEL 24 Kwaliteit van de leveringen 
ARTIKEL 25 Inspectie en proefnemingen 
ARTIKEL 26 Eigendom van de leveringen 129 
129 
131 
- 109 
BETALING 
ARTIKEL 27 Algemeen 
ARTIKEL 28 Overeenkomsten op basis van voorlopige prijzen 
ARTIKEL 29 Voorschotten 
ARTIKEL 30 Inhoudingen 
ARTIKEL 31 Prijsherziening 
ARTIKEL 32 Termijnbetalingen 
ARTIKEL 33 Eindafrekening 
ARTIKEL 34 Betaling aan derden 
ARTIKEL 35 Achterstallige betalingen 
ARTIKEL 36 Betalingen in vreemde valuta 
OVERNEMING EN GARANTIE 
ARTIKEL 37 Aflevering 
ARTIKEL 38 Keuringen 
ARTIKEL 39 Voorlopige overneming 
ARTIKEL 40 Garantieverplichtingen 
ARTIKEL 41 Nazorg 
ARTIKEL 42 Definitieve overneming 131 
131 
132 
133 
133 
134 
136 
137 
137 
1:iö 
138 
139 
141 
142 
143 
143 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 
ARTIKEL 43 Contractbreuk 144 
ARTIKEL 44 Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 145 
ARTIKEL 45 Beëindiging van de overeenkomst door de leverancier 146 
ARTIKEL 46 Overmacht 147 
ARTIKEL 47 Overlijden 143 
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
ARTIKEL 48 Beslechting van geschillen 149 
- 110 -
INLEIDENDE BEPALINGEN 
ARTIKEL 1 
Definities 
1.1. Voor de toepassing van de onderhavige algemene voorwaarden en van de 
overeenkomst wordt verstaan onder : 
EEG : de Europese Economische Gemeenschap. 
LGO : de associatie van landen en gebieden Overzee met de EEG. 
Overeenkomst : de door de partijen aangegane en ondertekende overeenkomst 
voor de leveringen, met inbegrip van 'alle bijlagen en aanhangsels 
alsook alle bescheiden die er een geheel mee vormen. 
Leverancier : de partij waarmee de opdrachtgever de overeenkomst sluit. 
Opdrachtgever : de Staat of de publiekrechtelijke of privaatrechtelijke 
rechtspersoon door of namens welke de overeenkomst met de leverancier 
gesloten wordt. 
Staat van de opdrachtgever : de . op het grondgebied waarvan de 
overeenkomst voor leveringen moet worden uitgevoerd. 
Directie : de overheidsdienst, dan wel de publiekrechtelijke rechts­
persoon, de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die door de 
opdrachtgever is aangewezen overeenkomstig de wetgeving van de Staat 
van de opdrachtgever en belast is met de leiding over en/of controle 
van de uitvoering van de overeenkomst voor leveringen, of aan wie de 
opdrachtgever krachtens de overeenkomst rechten en/of bevoegdheden 
kan delegeren. 
Vertegenwoordiger van de directie : iedere door de directie krachtens de 
overeenkomst als zodanig aangewezen natuurlijke of rechtspersoon die 
bevoegd is de directie bij de uitvoering van haar taak en bij de 
uitoefening van de aan haar overgedragen rechten en/of bevoegdheden 
te vertegenwoordigen. Waar taken en rechten en/of bevoegdheden van de 
directie aan haar vertegenwoordiger zijn gedelegeerd, duidt de term 
directie dus ook haar vertegenwoordiger aan. 
- 111 -
Leveringen : alle zaken die de leverancier aan de opdrachtgever moet leveren, 
waar nodig met inbegrip van diensten zoals installatie, beproeving, 
inwerkingstelling, deskundigenhulp, toezicht, onderhoud, herstelling, 
opleiding en andere dergelijke verplichtingen 1n verband met de krachtens 
de overeenkomst te leveren zaken. 
Becijferd bestek : het document dat een opgave per post bevat van de leveringen 
die moeten worden verricht krachtens een overeenkomst tegen eenheidsprijs, 
met voor elke post vermelding van de hoeveelheid en de overeenkomstige 
eenheidsprijs. 
Staat van eenheidsprijzen : de volledige gespecificeerde staat van de prijzen, 
met inbegrip van de specificatie van het totaalbedrag, die door de 
leverancier samen met zijn inschrijving is ingediend en zo nodig is "* 
gewijzigd en die deel uitmaakt van de overeenkomst tegen eenheidsprijs. 
Specificatie van het totaalbedrag : de opgave per post van de tarieven en 
prijzen, waaruit de opbouw blijkt van de prijs in een overeenkomst tegen 
een vast totaalbedrag, maar die geen onderdeel van de overeenkomst is. 
Aannemingssom : het in de overeenkomst vermelde bedrag dat overeenkomstig de 
oorspronkelijke raming verschuldigd 1s voor de uitvoering van de 
leveringen, of ieder ander bedrag waarvan bij de eindafrekening is vast­
gesteld dat het krachtens de overeenkomst aan de leverancier verschuldigd 
1s. 
Tekeningen : de tekeningen van de opdrachtgever en de directie en de door de 
directie goedgekeurde tekeningen van de leverancier, bestemd voor de 
uitvoering van de leveringen. 
Mededelingen : certificaten, kennisgevingen, opdrachten en instructies uit 
hoofde van de overeenkomst. 
Schriftelijk : 1n handschrift, machineschrift of druk, met Inbegrip van 
telexen, telegraafberichten en telefaxen. 
Garantietermijn : de in de overeenkomst bepaalde termijn onmiddellijk na de 
datum van voorlopige overneming, tijdens welke de leverancier de uit­
voering van de overeenkomst overeenkomstig de opdrachten van de directie 
moet voltooien en gebreken moet verhelpen. 
Certificaat van definitieve overneming : de aan het eind van de garantietermijn 
door de directie aan de leverancier afgegeven verklaring dat de 
leverancier heeft voldaan aan zijn verplichtingen uit hoofde van de 
overeenkomst. 
Dag : kalenderdag. 
- 112 -
Termijnen : de contractuele termijnen die ingaan op de dag welke volgt op 
de datum van de akte of de gebeurtenis die als beginpunt voor die 
termijnen geldt. Is de laatste dag van de termijn geen werkdag, dan 
verstrijkt de termijn aan het einde van de eerstvolgende werkdag na 
de laatste dag van de termijn. 
Dienstorder : schriftelijke instructies of opdrachten van de directie aan 
de leverancier betreffende de uitvoering van de leveringen. 
Nationale valuta : de valuta van de Staat van de opdrachtgever. 
Vreemde valuta : elke toegelaten valuta die niet de nationale valuta is, 
en die in de overeenkomst is vermeld. 
Stelpost : een in de overeenkomst opgenomen en als zodanig aangeduid 
bedrag voor de levering van goederen, materialen, uitrusting of 
diensten, of voor onvoorziene uitgaven ; dit bedrag kan op last van 
de directie geheel, gedeeltelijk of in het geheel niet worden 
gebruikt. 
Gefixeerde schadevergoeding : het in de overeenkomst vermelde bedrag dat 
de leverancier bij wijze van compensatie aan de opdrachtgever 
verschuldigd is wanneer hij verzuimt de leveringen of een deel 
daarvan te voltooien binnen de bij de overeenkomst voorgeschreven 
termijnen of dat de ene partij aan de andere partij verschuldigd is 
voor enig ander in de overeenkomst gespecificeerd geval van contract­
breuk. 
Algemene schadevergoeding : het niet vooraf in de overeenkomst bepaalde 
bedrag dat door een rechtbank of arbitrage-instantie wordt toegekend 
of door de partijen is overeengekomen als aan de benadeelde partij 
verschuldigde compensatie voor contractbreuk door de andere partij. 
Bijzondere voorwaarden : de in de overeenkomst opgenomen bijzondere voor­
waarden die door de opdrachtgever zijn opgesteld als onderdeel van de 
uitnodiging tot inschrijving en waar nodig van wijzigingen zijn voor­
zien, en die bestaan uit : 
a) wijzigingen in de onderhavige algemene voorwaarden ; 
b) bijzondere contractuele bepalingen ; 
c) technische specificaties ; en 
d) andere aangelegenheden met betrekking tot de overeenkomst. 
1.2. De opschriften en titels in deze voorwaarden mogen niet als onderdeel 
daarvan worden beschouwd of bij de interpretatie van de overeenkomst in 
aanmerking worden genomen. 
- 113 -
1.3. Indien de context zulks toestaat worden in het enkelvoud gebruikte woorden 
geacht ook het meervoud te omvatten en vice versa, en worden mannelijke 
woorden geacht ook het vrouwelijk te omvatten en vice versa. 
1.4. Woorden die personen of partijen aanduiden omvatten ook vennootschappen, 
en iedere andere organisatie die rechtspersoonlijkheid bezit. 
ARTIKEL 2 
Recht en taal van de overeenkomst 
2.1. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden is het 
recht van de Staat van de opdrachtgever van toepassing op de overeenkomst. 
2.2. In alle aangelegenheden die niet onder deze algemene voorwaarden vallen, 
is het recht van toepassing dat op de overeenkomst van toepassing is. 
2.3. De taal van de overeenkomst en van alle mededelingen tussen de 
leverancier, de opdrachtgever en de directie of hun vertegenwoordigers 
wordt in de bijzondere voorwaarden bepaald. 
ARTIKEL 3 
Rangorde van de contractuele bescheiden 
Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, wordt de rangorde van de 
contractuele bescheiden in de bijzondere voorwaarden vastgesteld. 
ARTIKEL 4 
Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen 
4.1. Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden, worden mededelingen 
tussen de opdrachtgever en/of de directie enerzijds en de leverancier 
anderzijds per post, telegraaf, telex of telefax gezonden aan dan wel 
persoonlijk afgegeven op de daartoe door hen aangewezen adressen. 
4.2. Indien de afzender een ontvangstbewijs verlangt, moet hij daarvan melding 
maken in zijn mededeling ; wanneer er een uiterste datum van ontvangst 
voor de mededeling is voorgeschreven, is hij gehouden zo'n ontvangstbewijs 
te verlangen. In ieder geval moet de afzender de nodige maatregelen 
treffen om de ontvangst van zijn mededeling te verzekeren. 
- 114 -
4.3. Telkens wanneer 1n de overeenkomst sprake is van betekening of afgifte van 
een kennisgeving, instemming, goedkeuring, certificaat of besluit wordt 
daarmee, tenzij anders bepaald, een schriftelijke kennisgeving, instem­
ming, goedkeuring, certificaat of besluit bedoeld en moet het gebruik van 
de woorden "kennisgeven", "verklaren" of "besluiten" dienovereenkomstig 
worden opgevat. Een dergelijke Instemming, goedkeuring, certificaat of 
besluit mag niet zonder geldige reden worden geweigerd of uitgesteld. 
ARTIKEL 5 
Directie en vertegenwoordiger van de directie 
5.1. De directie vervult de 1n de overeenkomst omschreven taken. Behoudens uit­
drukkelijk beding in de overeenkomst is de directie niet gerechtigd de 
leverancier van een van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst te 
ontheffen. 
5.2. De directie kan 1n voorkomend geval, met behoud van haar uiteindelijke 
aansprakelijkheid, taken en bevoegdheden die bij haar berusten aan haar 
vertegenwoordiger delegeren en deze delegatie te allen tijde Intrekken of 
de vertegenwoordiger vervangen. Delegatie, Intrekking of vervanging 
gebeuren schriftelijk en hebben geen rechtsgevolgen voordat de leverancier 
er een afschrift van heeft ontvangen. 
5.3. Elke mededeling die door de vertegenwoordiger van de directie overeen­
komstig de voorwaarden van een dergelijke delegatie aan de leverancier 
wordt gedaan, heeft dezelfde gevolgen als wanneer zij van de directie zelf 
was uitgegaan, met dien verstande dat : 
a) wanneer de vertegenwoordiger van de directie verzuimt leveringen af te 
keuren, dit geen afbreuk doet aan het recht van de directie om dat 
alsnog te doen en de nodige opdrachten tot verbetering te geven ; 
b) het de directie vrijstaat om de mededeling ongedaan te maken of te 
wijzigen. 
5.4. Instructies en/of opdrachten van de directie worden gegeven in de vorm van 
dienstorders. Deze orders worden zo nodig gedateerd, genummerd en in een 
register genoteerd ; afschriften ervan worden zo nodig ter hand gesteld 
aan de vertegenwoordiger van de leverancier. 
ARTIKEL 6 
Cessie 
6.1. Cessie 1s alleen geldig 1n de vorm van een schriftelijk akkoord waarbij de 
leverancier zijn in de overeenkomst vastgelegde opdracht of een deel 
daarvan aan een derde overdraagt. 
- 115 -
6.2. Het is de leverancier verboden om de overeenkomst of een deel ervan, dan 
wel enig voordeel of recht uit hoofde ervan, zonder voorafgaande schrifte­
lijke toestemming van de opdrachtgever over te dragen, tenzij dit 
geschiedt : 
a) door een zekerheid ten gunste van de banken van de leverancier te 
stellen voor alle bedragen die krachtens de overeenkomst verschuldigd 
zijn of opeisbaar zullen worden ; of 
b) door het verhaal recht van de leverancier tegen aansprakelijke derden 
over te dragen aan de verzekeraars van de leverancier, wanneer deze 
diens schade of aansprakelijkheid hebben vergoed. 
6.3. Voor de toepassing van artikel 6.2. ontslaat de Instemming van de 
opdrachtgever met een cessie de leverancier niet van zijn verplichtingen 
voor het reeds uitgevoerde of niet overgedragen deel van de in de 
overeenkomst vastgelegde opdracht. 
6.4. Wanneer de leverancier zijn overeenkomst zonder toestemming heeft over­
gedragen, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving rechtens de in 
de artikelen 43 en 44 vastgestelde sancties wegens contractbreuk opleggen 
6.5. Cessionarissen moeten voldoen aan de op de gunning van de overeenkomst 
toepasselijke criteria om als zodanig 1n aanmerking te komen. 
ARTIKEL 7 
Onderaanneming 
7.1. Onderaanneming is alleen geldig in de vorm van een schriftelijk akkoord 
waarbij de leverancier de uitvoering van een deel van zijn overeenkomst 
aan een derde toevertrouwt. 
7.2. Onderaanneming kan niet geschieden zonder voorafgaande schriftelijke toe­
stemming van de opdrachtgever aan de leverancier. De in onderaanneming te 
geven leveringen en de Identiteit van de onderaannemers worden aan de 
opdrachtgever meegedeeld. Met inachtneming van het bepaalde in arti­
kel 4.3. betekent de opdrachtgever binnen 30 dagen na ontvangst van de 
mededeling zijn beslissing aan de leverancier, waarbij hij in voorkomend 
geval opgave doet van de redenen waarom toestemming wordt geweigerd. 
7.3. Bij de keuze van onderaannemers geeft de leverancier de voorkeur aan 
natuurlijke personen of vennootschappen van de Staat van de opdrachtgever 
die in staat zijn de gevraagde leveringen op soortgelijke voorwaarden uit 
te voeren. 
7.4. Onderaannemers moeten voldoen aan de op de gunning van de overeenkomst 
toepasselijke criteria om als zodanig in aanmerking te komen. 
7.5. De opdrachtgever heeft geen contractuele betrekkingen met onderaannemers. 
- 116 -
7.6. In dezelfde mate als voor handelingen, In gebreke blijven en nalatigheden 
van hemzelf, zijn gemachtigden of werknemers, is de leverancier aansprake­
lijk voor handelingen, in gebreke blijven en nalatigheden van zijn onder­
aannemers en hun gemachtigden of werknemers. De goedkeuring door de 
opdrachtgever van de onderaanneming van een deel van de overeenkomst of 
van de onderaannemer ontslaat de leverancier van geen enkele verplichting 
krachtens de overeenkomst. 
7.7. Ingeval een onderaannemer zich ter zake van de door hem uitgevoerde 
leveringen tegenover de leverancier verbonden heeft tot na de garantie-
termijn krachtens de overeenkomst, is de leverancier na het verstrijken 
van de garantietermijn te allen tijde gehouden, op verzoek en op kosten 
van de opdrachtgever, zijn vorderingsrecht voor de rest van de tijd waar­
voor die verbintenis loopt, onmiddellijk aan de opdrachtgever over te 
dragen. 
7.8. Wanneer de leverancier zonder goedkeuring een onderaannemingsovereenkomst 
aangaat, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving rechtens de in 
de artikelen 43 en 44 vastgestelde sancties wegens contractbreuk opleggen. 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
ARTIKEL 8 
Verstrekken van bescheiden 
8.1. Binnen 30 dagen nadat de leverancier de uitvoeringsgarantie overeenkomstig 
artikel 11 heeft verstrekt, ontvangt hij van de directie kosteloos een 
afschrift van de tekeningen die met het oog op de uitvoering van de 
overeenkomst zijn gemaakt, alsook twee afschriften van de specificaties en 
andere contractuele bescheiden. Voor zover ze beschikbaar zijn, kan de 
leverancier extra afschriften van deze tekeningen, specificaties en andere 
bescheiden kopen. De leverancier retourneert alle tekeningen, 
specificaties en andere contractuele bescheiden aan de opdrachtgever 
wanneer deze het garantiecertificaat verstrekt, of bij de definitieve 
overneming. 
8.2. Tenzij zulks voor toepassing van de overeenkomst noodzakelijk is, mag de 
leverancier de door de opdrachtgever verstrekte tekeningen, specificaties 
en andere bescheiden niet gebruiken of aan derden doorgeven zonder 
voorafgaande toestemming van de directie. 
8.3. De directie heeft het recht de leverancier dienstorders te geven met de 
aanvullende tekeningen en instructies die vereist zijn voor een behoor­
lijke en correcte uitvoering van de overeenkomst en voor het verhelpen van 
gebreken. 
- 117 -
ARTIKEL 9 
Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften 
9.1. De leverancier kan de hulp van de opdrachtgever inroepen voor het 
verkrijgen van afschriften van wetten, voorschriften, en informatie over 
plaatselijke gebruiken, beschikkingen of verordeningen van het land waar 
de leveringen worden uitgevoerd, waarmee de leverancier bij de naleving 
van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst te maken kan krijgen. De 
opdrachtgever kan de gevraagde hulp aan de leverancier verstrekken op 
diens kosten. 
9.2. De leverancier verstrekt de opdrachtgever tijdig de nadere gegevens over 
de leveringen om hem in staat te stellen alle nodige invoervergunningen of 
-certificaten te verkrijgen. 
9.3. De opdrachtgever zorgt ervoor dat alle voor de leveringen of enig onder­
deel daarvan vereiste invoervergunningen of -certificaten redelijk op tijd 
worden verkregen, gelet op de tijd die nodig 1s voor de aflevering van de 
leveringen en voor de volledige uitvoering van de overeenkomst. 
9.4. Onverminderd de wetten en voorschriften inzake buitenlandse werknemers in 
de Staat waar de leveringen worden uitgevoerd, doet de opdrachtgever al 
het nodige om het de leverancier makkelijker te maken de vereiste visa en 
vergunningen, met inbegrip van werk- en verblijfsvergunningen, te 
verkrijgen voor het personeel waarvan de diensten door leverancier en 
opdrachtgever onmisbaar worden geacht, alsmede de verblijfsvergunningen 
voor hun gezinnen. 
VERPLICHTINGEN VAN DE LEVERANCIER 
ARTIKEL 10 
Algemene verplichtingen 
10.1. De leverancier voert de overeenkomst met de nodige zorg en toewijding 
uit, hetgeen, indien aldus 1s overeengekomen, mede inhoudt dat hij zich 
belast met het ontwerpen, vervaardigen, op de plaats van bestemming 
afleveren, installeren, testen en in bedrijf stellen van de te leveren 
goederen, alsmede alle overige werkzaamheden verricht, waaronder ook het 
verhelpen van eventuele gebreken 1n de leveringen. De leverancier zorgt 
voorts voor het materieel, de leiding, de arbeidskrachten en de 
faciliteiten die vereist zijn voor de uitvoering van de overeenkomst. 
- 118 -
20.2. De leverancier richt zich naar de dienstorders van de directie. Wanneer 
hij van mening 1s dat een dienstorder de bevoegdheid van de directie of 
de reikwijdte van de overeenkomst te bulten gaat, stelt hij de directie, 
op straffe van verval, binnen 30 dagen na ontvangst van de dienstorder in 
kennis van zijn met redenen omklede bezwaren. Deze kennisgeving heeft 
geen schorsende werking voor wat de uitvoering van de dienstorder 
betreft. 
10.3. De leverancier houdt zich aan alle wetten en voorschriften die gelden in 
de Staat van de opdrachtgever en hij ziet erop toe dat zijn personeel, 
hun gezinsleden en zijn plaatselijke werknemers die wetten en voor­
schriften eveneens naleven. De leverancier vrijwaart de opdrachtgever 
tegen alle vorderingen of gerechtelijke acties ten gevolge van over­
tredingen van die wetten en voorschriften die hij, zijn werknemers of hun 
gezinsleden zouden begaan. 
10.4. Wanneer de leverancier of één van zijn onderaannemers, gemachtigden of 
personeelsleden Iemand steekpenningen, geschenken, fooien of commissie-
gelden aanbiedt dan wel belooft aan te bieden of te betalen, dan wel 
betaalt als aansporing tot of als beloning voor het verrichten of nalaten 
van een handeling ter zake van de overeenkomst of enige andere overeen­
komst met de opdrachtgever, dan wel als aansporing tot of als beloning 
voor het begunstigen of achterstellen van een persoon ter zake van de 
overeenkomst of enige andere overeenkomst met de opdrachtgever, dan kan 
de opdrachtgever, onverminderd de rechten die de leverancier uit hoofde 
van de overeenkomst heeft verworven, de overeenkomst beëindigen in welk 
geval de artikelen 43 en 44 van toepassing zijn. 
10.5. Alle documenten en inlichtingen 1n verband met de overeenkomst worden 
door de leverancier als persoonlijk en vertrouwelijk behandeld en worden, 
tenzij noodzakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst, niet zonder 
voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever of de 
directie bekendgemaakt of prijsgegeven na overleg met de opdrachtgever. 
Bij een geschil over de vraag of zij ter wille van de uitvoering van de 
overeenkomst openbaar moeten worden gemaakt of prijsgegeven, berust de 
eindbeslissing bij de opdrachtgever. 
10.6. Wanneer de leverancier een gemeenschappelijke onderneming of een 
consortium van twee of meer personen 1s, zijn deze personen gezamenlijk 
en hoofdelijk aansprakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst 
overeenkomstig de wet van de Staat van de opdrachtgever, en belasten zij, 
op verzoek van de opdrachtgever, een van hen met de leiding en de 
bevoegdheid om de gemeenschappelijke onderneming of het consortium te 
binden. Samenstelling of structuur van de gemeenschappelijke onderneming 
of het consortium mogen niet zonder voorafgaande toestemming van de 
opdrachtgever worden gewijzigd. 
- 119 -
ARTIKEL 11 
Uitvoeringsgarantie 
11.1. Binnen 30 dagen na ontvangst van de kennisgeving van de gunning van de 
overeenkomst verstrekt de leverancier de opdrachtgever een garantie voor 
de volledige en correcte uitvoering van de overeenkomst. Het bedrag van 
de garantie wordt bepaald 1n de bijzondere voorwaarden en mag niet hoger 
liggen dan 10 % van de aannemingssom met inbegrip van de in aanvullingen 
op de overeenkomst bepaalde bedragen, tenzij in de bijzondere voorwaarden 
anders 1s bepaald. In geen enkel geval echter mag het 20 % van die som 
overschrijden. 
11.2. De uitvoeringsgarantie 1s bestemd tot vergoeding van de opdrachtgever 
voor verliezen ten gevolge van verzuim van de leverancier om zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst volledig en correct na te komen. 
11.3. De uitvoeringsgarantie dient te worden gesteld conform het bepaalde in de 
bijzondere voorwaarden en kan worden verstrekt 1n de vorm van een bank­
garantie, een bankwissel, een gewaarmerkte cheque, een borgtocht van een 
verzekerings- en/of borgtochtmaatschappij, een onherroepelijk 
accredltlef, dan wel een deposito in gereed geld bij de opdrachtgever. 
Indien de uitvoeringsgarantie dient te worden gegeven in de vorm van een 
bankgarantie, een bankwissel, een gewaarmerkte cheque of een borgtocht, 
dan wordt zij gegeven door een bank of een borgtocht- en/of verzekerings­
maatschappij, goedgekeurd door de opdrachtgever 1n overeenstemming met de 
criteria die van toepassing zijn om voor de gunning van de overeenkomst 
in aanmerking te komen. 
11.4. Tenzij 1n de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, luidt de 
uitvoeringsgarantie in de soorten en combinaties van valuta's waarin de 
basisovereenkomst betaalbaar is. 
11.5. Aan de leverancier worden geen betalingen gedaan voordat de garantie is 
verstrekt. De garantie blijft geldig totdat de overeenkomst volledig en 
correct is uitgevoerd. 
11.6. Kan de natuurlijke of rechtspersoon die borg staat, zijn verplichtingen 
tijdens de uitvoering van de overeenkomst niet nakomen, dan vervalt de 
geldigheid van de garantie. De opdrachtgever verzoekt de leverancier 
formeel een nieuwe garantie te verstrekken op dezelfde voorwaarden als de 
vorige. Verstrekt de leverancier geen nieuwe garantie, dan kan de 
opdrachtgever de overeenkomst beëindigen. 
11.7. Conform de garantievoorwaarden en ten belope van de garantiesom verzoekt 
de opdrachtgever betaling uit de garantiesom van alle bedragen waarvoor 
de borg uit hoofde van de garantie aansprakelijk 1s wegens in gebreke 
blijven van de leverancier 1n het kader van de overeenkomst. Op verzoek 
van de opdrachtgever betaalt de borg deze bedragen onverwijld uit zonder 
dat hij hiertegen, op welke grond dan ook, enig bezwaar kan maken. 
Alvorens aanspraak te maken op de uitvoeringsgarantie stelt de 
- 120 -
opdrachtgever de leverancier in kennis van de aard van het in gebreke 
blijven waarop de aanspraak berust. 
11.8. Met uitzondering van het eventueel in de bijzondere voorwaarden vermelde 
gedeelte voor de nazorg, wordt de uitvoeringsgarantie vrijgegeven binnen 
30 dagen na de afgifte van de in artikel 33 bedoelde ondertekende eind­
afrekening. 
ARTIKEL 12 
Verzekering 
12.1. Onverminderd het bepaalde in artikel 37 kan in de bijzondere voorwaarden 
worden voorgeschreven dat het vervoer van de leveringen moet geschieden 
onder dekking van een verzekeringspolis, waarvan de condities kunnen 
worden vastgelegd in de bijzondere voorwaarden. In de bijzondere voor­
waarden kan voorts worden bepaald dat de leverancier ook nog andere 
soorten verzekeringen moet sluiten. 
12.2. Niettegenstaande de verzekeringsverplichting van de leverancier overeen­
komstig artikel 12.1, is alleen hij aansprakelijk en vrijwaart hij de 
opdrachtgever en de directie tegen aanspraken van derden wegens schade 
aan eigendom of lichamelijk letsel ten gevolge van de uitvoering van de 
overeenkomst door hemzelf, zijn onderaannemers en werknemers. 
ARTIKEL 13 
Algemeen tijdschema 
13.1. Indien dit in de bijzondere voorwaarden is voorgeschreven, legt de 
leverancier een algemeen tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de 
overeenkomst ter goedkeuring aan de directie voor. 
Dit schema omvat ten minste : 
a) de volgorde waarin de leverancier voorstelt de overeenkomst uit te 
voeren, met inbegrip van het ontwerpen, vervaardigen, afleveren op de 
plaats van overneming, installeren, testen en in bedrijf stellen ; 
b) de termijnen waarbinnen de tekeningen moeten worden ingediend en goed­
gekeurd ; 
c) een algemene beschrijving van de door de leverancier voorgestelde 
werkwijze ter uitvoering van de overeenkomst, en 
d) alle verdere details en gegevens die de directie redelijkerwijze kan 
verlangen. 
13.2. De goedkeuring van het schema door de directie ontheft de leverancier 
niet van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
- 121 -
13.3. Zonder goedkeuring van de directie worden In het schema geen belangrijke 
wijzigingen aangebracht. Wanneer de uitvoering van de overeenkomst echter 
niet conform het schema verloopt, kan de directie de leverancier opdragen 
het schema te herzien en het herziene schema ter goedkeuring aan haar 
voor te leggen. 
ARTIKEL 14 
Specificatie van de prijzen 
14.1. Voor zover nodig in verband met de toepassing van de overeenkomst, ver­
strekt de leverancier uiterlijk 20 dagen na ontvangst van een met redenen 
omkleed verzoek van de directie, een uitvoerige specificatie van zijn 
tarieven en prijzen. 
14.2. Na de kennisgeving van de gunning doet de leverancier, in voorkomend 
geval, binnen de in de bijzondere voorwaarden gestelde termijn, aan de 
directie, uitsluitend, ter informatie, gedetailleerde kwartaal ramingen 
van de cash flow toekomen, met vermelding van alle betalingen waarop hij 
krachtens de overeenkomst recht heeft. Vervolgens dient hij op verzoek 
van de directie per kwartaal een herziene cash flow-raming over te 
leggen. Uit deze Informatie vloeit voor de opdrachtgever of de directie 
generlei aansprakelijkheid voort. 
ARTIKEL 15 
Tekeningen van de leverancier 
15.1. Indien dit 1n de bijzondere voorwaarden is voorgeschreven, moet de 
leverancier aan de directie ter goedkeuring voorleggen : 
a) binnen de in de overeenkomst of het algemeen tijdschema gestelde 
termijnen : de tekeningen, documenten, monsters en/of modellen die in 
de overeenkomst zijn omschreven ; 
b) de tekeningen die redelijkerwijs door de directie verlangd kunnen 
worden voor de uitvoering van de overeenkomst. 
15.2. Indien de directie haar in artikel 15.1. bedoelde goedkeuring niet 
betekent binnen de termijnen die zijn vastgesteld in de overeenkomst of 
het goedgekeurde algemene tijdschema, worden die tekeningen, documenten, 
monsters of modellen aan het einde van de gestelde termijnen geacht te 
zijn goedgekeurd. Indien geen termijn 1s gesteld, worden zij 30 dagen na 
ontvangst geacht te zijn goedgekeurd. 
- 122 
15.3. Goedgekeurde tekeningen, documenten, monsters en modellen worden door de 
directie ondertekend of anderszins gewaarmerkt en er wordt behoudens 
andersluidende opdracht van de directie niet van afgeweken. Door de 
directie niet goedgekeurde tekeningen, documenten, monsters of modellen 
van de leverancier worden onmiddellijk aan de eisen van de directie 
aangepast en opnieuw door de leverancier ter goedkeuring voorgelegd. 
15.4. De leverancier verstrekt van de goedgekeurde tekeningen extra afdrukken 
waarvan vorm en aantal in de overeenkomst of latere dienstorders worden 
bepaald. 
15.5. De goedkeuring van de tekeningen, documenten, monsters of modellen door 
de directie ontheft de leverancier niet van zijn verplichtingen krachtens 
de overeenkomst. 
15.6. De directie heeft het recht alle contractuele tekeningen, documenten, 
monsters of modellen te allen redelijke tijde ter plaatse bij de 
leverancier te controleren. 
15.7. Voor de voorlopige overneming van de leveringen verstrekt de leverancier 
handleidingen en onderhoudsvoorschriften, voorzien van tekeningen, die zo 
gedetailleerd zijn dat zij de opdrachtgever 1n staat stellen alle onder­
delen van de leveringen te gebruiken, te onderhouden, aan te passen en te 
repareren. Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden, zijn de 
handleidingen en tekeningen in de taal van de overeenkomst gesteld en 
worden ze verschaft in de vorm en het aantal die in de overeenkomst zijn 
bepaald. Uit het oogpunt van voorlopige overneming worden de leveringen 
niet voltooid geacht voordat de opdrachtgever de handleidingen en 
tekeningen heeft ontvangen. 
ARTIKEL 16 
Toereikendheid van de Inschrijvingsprijzen 
16.1. Onverminderd eventuele aanvullende bepalingen 1n de bijzondere voor­
waarden, wordt de leverancier geacht zich vóór de indiening van zijn 
inschrijving te hebben vergewist van de juistheid en de toereikendheid 
van de inschrijving, rekening te hebben gehouden met alle vereisten voor 
de volledige en correcte uitvoering van de overeenkomst, en in zijn 
tarieven en prijzen alle kosten betreffende de leveringen te hebben 
verwerkt, in het bijzonder : 
a) de vervoerskosten ; 
b) de kosten van het verplaatsen, verpakken, laden, lossen, overslaan, 
afleveren, uitpakken, controleren en verzekeren van de te leveren 
goederen, alsmede de andere administratieve kosten in verband met de 
leveringen. Het verpakkingsmateriaal blijft eigendom van de opdracht­
gever, tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald ; 
- 123 -
c) de kosten van de documentatie betreffende de leveringen, wanneer deze 
documentatie door de opdrachtgever wordt verlangd ; 
d) het uitvoeren van en het toezicht op het ter plaatse monteren en/of 
opstarten van de afgeleverde goederen ; 
e) het verschaffen van werktuigen voor montage en/of onderhoud van de 
afgeleverde goederen ; 
f) het verschaffen van uitvoerige handleidingen en onderhoudsvoor­
schriften voor elk onderdeel van de afgeleverde goederen, overeen­
komstig de bepalingen van de overeenkomst ; 
g) het toezicht op of de onderhouds- en/of réparâtiewerkzaamheden aan de 
afgeleverde goederen gedurende een in de overeenkomst vastgelegde 
periode, met dien verstande dat deze nazorg de leverancier niet 
ontslaat van zijn garantieverplichtingen krachtens de overeenkomst, en 
h) het opleiden van personeel van de opdrachtgever 1n de fabriek van de 
leverancier en/of elders als bepaald in de overeenkomst. 
16.2. Aangezien de leverancier geacht wordt zijn prijzen op grond van zijn 
eigen berekeningen, bewerkingen en ramingen te hebben vastgesteld, is hij 
gehouden tot uitvoering zonder extra kosten van elk werk dat correspon­
deert met een onderdeel van zijn Inschrijving waarvoor hij geen eenheids­
prijs of vast bedrag heeft opgegeven. 
ARTIKEL 17 
Octrooien en licenties 
Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden vrijwaart de 
leverancier de opdrachtgever en de directie tegen elke aanspraak wegens het 
duidelijk in de overeenkomst vermelde gebruik van octrooien, licenties, 
tekeningen, ontwerpen, modellen en fabrieks- of handelsmerken, behalve wanneer 
de overtreding te wijten is aan het naleven van het ontwerp of de specificatie 
die door de opdrachtgever en/of de directie zijn verstrekt. 
AANVANG EN VERTRAGINGEN 
ARTIKEL 18 
Opdracht tot aanvang van uitvoering 
18.1. De opdrachtgever stelt de datum vast waarop de uitvoering van de overeen­
komst moet worden aangevangen en verwittigt de leverancier hiervan via de 
kennisgeving van de gunning van de overeenkomst of via een dienstorder, 
gegeven door de directie. 
- 124 -
18.2. Tenzij door de partijen anders is overeengekomen, wordt niet later dan 
180 dagen na de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst met de 
uitvoering begonnen. 
ARTIKEL 19 
Uitvoeringstermljn 
19.1. De uitvoeringstermijn vangt aan op de overeenkomstig artikel 18.1.vast­
gestelde datum ; de duur ervan 1s die welke is vastgelegd in de 
overeenkomst, onverminderd de termijnverlengingen die op grond van 
artikel 20 kunnen worden toegestaan. 
19.2. Indien voor de levering van afzonderlijke partijen afzonderlijke 
uitvoeringstermijnen worden vastgesteld, worden deze termijnen 1n geval 
van toewijzing van meer dan één partij aan een zelfde leverancier niet 
bij elkaar opgeteld. 
ARTIKEL 20 
Verlenging van de uitvoeringstermijn 
20.1. De leverancier kan verzoeken de uitvoeringstermijn te verlengen wanneer 
er vertraging 1n de voltooiing van de opdracht is of zal ontstaan ten 
gevolge van : 
a) extra of aanvullende leveringen besteld door de opdrachtgever ; 
b) uitzonderlijke weersomstandigheden in de Staat van de opdrachtgever 
die van invloed kunnen zijn op de installatie of opbouw van de 
geleverde goederen ; 
c) natuurlijke belemmeringen of omstandigheden die van invloed kunnen 
zijn op de aflevering van de goederen en die door een ervaren 
leverancier redelijkerwijs niet waren te voorzien ; 
d) dienstorders die van invloed zijn op de datum van voltooiing, voor 
zover deze niet zijn uitgevaardigd omdat de leverancier 1n gebreke is 
gebleven ; 
e) nlet-nakoming door de opdrachtgever van zijn verplichtingen uit hoofde 
van de overeenkomst ; 
f) schorsing van de aflevering en/of Installatie van de goederen buiten 
de schuld van de leverancier ; 
g) overmacht ; 
h) andere 1n deze algemene voorwaarden genoemde oorzaken die niet te 
wijten zijn aan het in gebreke blijven van de leverancier. 
- 125 -
20.2. Wanneer de leverancier aanspraak meent te kunnen maken op verlenging van 
de uitvoeringstermijn, stelt hij binnen 15 dagen nadat hij zich er 
rekenschap van heeft gegeven dat vertraging zou kunnen optreden, de 
directie in kennis van zijn voornemen om een verzoek tot verlenging in te 
dienen ; tenzij tussen de leverancier en de directie anders is overeen­
gekomen, verschaft de leverancier de directie uiterlijk 60 dagen daarna 
volledige en nauwkeurige gegevens met betrekking tot zijn verzoek, opdat 
dit tijdig kan worden onderzocht. 
20.3. Na naar behoren te hebben overlegd met de opdrachtgever en, 1n voorkomend 
geval, met de leverancier, verleent de directie, Indien verlenging van de 
uitvoeringstermijn In de toekomst of met terugwerkende kracht gerecht­
vaardigd is, deze verlening of deelt zij de leverancier mee dat hij geen 
recht op verlenging heeft. 
ARTIKEL 21 
Vertraging bij de uitvoering 
21.1. Als de leverancier er niet in slaagt enige of alle goederen te leveren of 
de diensten te verrichten binnen de in de overeenkomst vastgestelde 
termijn(en), heeft de opdrachtgever, zonder formele kennisgeving en 
onverminderd zijn andere rechtsmiddelen uit hoofde van de overeenkomst, 
recht op gefixeerde schadevergoeding voor iedere dag of ieder dagdeel 
tussen het einde van de gestelde uitvoeringstermijn of de uit hoofde van 
artikel 20 verlengde uitvoeringstermijn en het werkelijke tijdstip van 
voltooiing, tegen het tarief en tot het maximumbedrag als bepaald in de 
bijzondere voorwaarden. 
21.2. Indien de opdrachtgever aanspraak kan maken op het in artikel 21.1. 
genoemde maximumbedrag, kan hij na kennisgeving aan de leverancier : 
a) beslag leggen op de uitvoeringsgarantie ; en/of 
b) de overeenkomst beëindigen ; en 
c) voor rekening van de leverancier een overeenkomst met een derde 
sluiten voor de uitvoering van het resterende gedeelte van de 
leveringen. 
ARTIKEL 22 
Wijzigingen 
22.1. De directie heeft de bevoegdheid opdracht te geven tot wijziging van een 
deel van de leveringen dat nodig is voor de correcte uitvoering en 
afwerking van de leveringen. Bedoelde wijzigingen kunnen het volgende 
omvatten : toevoegingen, weglatingen, vervangingen, wijzigingen zowel van 
kwaliteit, kwantiteit, vorm, karakter of aard als in tekeningen, 
- 126 -
ontwerpen of specificaties, indien de te verrichten leveringen speciaal 
voor de opdrachtgever moeten worden vervaardigd, alsmede 1n de methode 
van verzending of verpakking, de plaats van aflevering en 1n de voor­
geschreven volgorde, werkwijze of planning voor de uitvoering van de 
leveringen. Een opdracht tot wijziging leidt niet tot nietigheid of 
ongeldigheid van de overeenkomst, doch de eventuele gevolgen worden 
gewaardeerd overeenkomstig de artikelen 22.5. en 22.7. 
22.2. Wijzigingen mogen uitsluitend worden aangebracht op grond van dienst­
orders, met dien verstande dat : 
a) Indien de directie het om enigerlei reden noodzakelijk acht om een 
mondelinge opdracht te geven, deze opdracht zo spoedig mogelijk door 
haar 1n een dienstorder wordt bevestigd ; 
b) Indien de leverancier een 1n artikel 22.2., onder a), bedoelde 
mondelinge opdracht schriftelijk bevestigt en deze bevestiging niet 
terstond schriftelijk door de directie wordt weerlegd, een dienstorder 
voor de wijziging wordt geacht te zijn uitgevaardigd ; 
c) een dienstorder tot wijziging niet vereist is voor een vermeerdering 
of vermindering van de hoeveelheid werk die het gevolg 1s van over- of 
onderschrijding van de in het becijferd bestek of in de staat van 
eenheidsprijzen vermelde hoeveelheid. 
22.3. Voordat de directie een dienstorder tot wijziging laat uitgaan, stelt 
zij, behalve in de gevallen bedoeld 1n artikel 22.2., de leverancier in 
kennis van de aard en de vorm van die wijziging. De leverancier dient zo 
spoedig mogelijk na ontvangst van deze kennisgeving bij de directie een 
voorstel in, inhoudende : 
a) een beschrijving van de eventuele taken of maatregelen en een 
uitvoeringsschema ; 
b) eventueel noodzakelijke wijzigingen in het algemeen tijdschema of met 
betrekking tot een van de verplichtingen van de leverancier krachtens 
de overeenkomst ; 
c) eventuele aanpassing van de aannemingssom, overeenkomstig het bepaalde 
in artikel 22. 
22.4. Nadat de directie de voorstellen van de leverancier, als bedoeld in 
artikel 22.3., heeft ontvangen, besluit zij, na naar behoren overleg te 
hebben gepleegd met de opdrachtgever en, 1n voorkomend geval, met de 
leverancier, zo spoedig mogelijk of de wijziging zal worden uitgevoerd. 
Indien dat het geval 1s, geeft zij vla een dienstorder de opdracht dat de 
wijziging wordt uitgevoerd tegen de prijzen en overeenkomstig de voor­
waarden zoals die in de in artikel 22.3. bedoelde voorstellen van de 
leverancier zijn bedongen of zoals die door de directie zijn gewijzigd 
overeenkomstig artikel 22.5. 
- 127 -
22.5. De prijs van alle door de directie overeenkomstig artikel 22.4. opge­
dragen wijzigingen wordt door de directie vastgesteld overeenkomstig de 
volgende beginselen : 
a) voor taken van dezelfde aard en uitgevoerd onder dezelfde voorwaarden 
als taken waarvoor een prijsopgave 1s gedaan in het becijferd bestek 
of in de staat van eenheidsprijzen, wordt de waarde tegen de daarin 
opgenomen prijzen en tarieven berekend ; 
b) voor taken die niet van dezelfde aard zijn of niet onder dezelfde 
voorwaarden worden uitgevoerd, worden de prijzen en tarieven van de 
overeenkomst, voor zover zulks redelijk is, als basis voor de 
berekening gebruikt ; 1s zulks niet het geval, dan maakt de directie 
•en billijke berekening ; 
c) 1s de aard of het bedrag van een wijziging ten opzichte van de aard of 
het bedrag van de overeenkomst in haar geheel of een deel daarvan, 
zodanig dat een voor een bepaalde post 1n de overeenkomst opgenomen 
tarief of prijs volgens de directie door die wijziging onredelijk is 
geworden, dan stelt de directie een tarief of prijs vast die zij in de 
gegeven omstandigheden redelijk en passend acht ; 
d) Indien een wijziging noodzakelijk is ten gevolge van in gebreke 
blijven of contractbreuk door de leverancier, komen alle extra kosten 
in verband met deze wijziging ten laste van de leverancier. 
22.6. Wanneer de leverancier een dienstorder betreffende de verlangde wijziging 
ontvangt, voert hij de wijziging uit en is hij daarbij door deze algemene 
voorwaarden gebonden alsof de wijziging in de overeenkomst was opgenomen. 
De leveringen mogen niet worden uitgesteld tot er een verlenging van de 
uitvoeringstermijn of een aanpassing van de aannemingssom wordt toege­
kend. Indien de opdracht voor een wijziging voorafgaat aan de aanpassing 
van de aannemingssom, dient de leverancier een overzicht bij te houden 
van de kosten en de tijd die met de uitvoering van de wijziging gemoeid 
zijn. Deze gegevens dienen te allen redelijke tijde voor de directie ter 
inzage beschikbaar te zijn. 
22.7. Blijkt bij de voorlopige overneming dat een dienstorder of een andere 
omstandigheid die niet aan het in gebreke blijven van de leverancier te 
wijten 1s, tot gevolg heeft dat de totale waarde van het volgens de 
overeenkomst voorgeschreven leveringen met meer dan 15 % van de aan-
nemingssom is gestegen of gedaald, dan beslist de directie, na overleg 
met de opdrachtgever en de leverancier, over een verhoging of verlaging 
van de aannemingssom ingevolge de toepassing van artikel 22.5. De aldus 
vast te stellen som wordt gebaseerd op het bedrag waarmee de waarde­
stijging of -daling 15 % overschrijdt. De directie stelt de opdrachtgever 
en de leverancier van dit bedrag in kennis en de aannemingssom wordt 
dienovereenkomstig aangepast. 
- 128 -
ARTIKEL 23 
Schorsing 
23.1. De directie kan de leverancier te allen tijde via een dienstorder 
opdracht geven tot schorsing : 
a) van de verdere vervaardiging van de te leveren goederen ; of 
b) van de aflevering van de goederen op de plaats van overneming op het 
in het algemeen tijdschema vastgestelde tijdstip, of, Indien geen 
tijdstip is aangegeven, op het voor de aflevering geschikte tijdstip ; 
of 
c) van de Installatie van de goederen die op de plaats van overneming 
zijn afgeleverd. 
23.2. Zelfs Indien de goederen conform de overeenkomst op de plaats van 
overneming zijn afgeleverd maar de installatie ervan door de directie is 
geschorst, moet de leverancier tijdens de periode van schorsing de bij 
hem of elders opgeslagen leveringen zoveel mogelijk en overeenkomstig de 
instructies van de directie tegen kwaliteitsverlies, verlies of schade 
beschermen en vrijwaren. 
23.3. De extra uitgaven In verband met deze beschermende maatregelen worden aan 
de aannemingssom toegevoegd. De leverancier kan echter geen aanspraak 
maken op vergoeding van extra uitgaven Indien de schorsing : 
a) onderwerp van andersluidende bepalingen 1n de overeenkomst is ; of 
b) noodzakelijk is in verband met de normale klimatologische 
omstandigheden op de plaats van overneming ; of 
c) noodzakelijk is wegens enig 1n gebreke blijven van de leverancier ; of 
d) noodzakelijk is voor de veiligheid of de correcte uitvoering van de 
overeenkomst of enig onderdeel daarvan, voor zover deze noodzakelijk­
heid niet voortvloeit uit een handeling of 1n gebreke blijven van de 
directie of de opdrachtgever. 
23.4. De leverancier heeft geen recht op dergelijke aanvullingen op de 
aannemingssom als hij de directie niet binnen 30 dagen na ontvangst van 
de order tot schorsing van verdere uitvoering of aflevering, meedeelt dat 
hij daar aanspraak op w11 maken. 
23.5. Na overleg met de opdrachtgever en de leverancier kent de directie de 
leverancier die daar aanspraak op maakt, een zodanige bijbetaling en/of 
verlenging van de uitvoeringstermijn toe als zij billijk en redelijk 
acht. 
- 129 -
23.6. Indien de periode van schorsing 180 dagen overschrijdt en de schorsing 
niet aan het in gebreke blijven van de leverancier toe te schrijven is, 
kan de leverancier de directie schriftelijk toestemming vragen de 
leveringen binnen 30 dagen te hervatten, of kan hij de overeenkomst 
beëindigen. 
MATERIALEN EN WERKUITVOERING 
ARTIKEL 24 
Kwaliteit van de leveringen 
24.1. De leveringen moeten in alle opzichten voldoen aan de in de bijzondere 
voorwaarden opgenomen technische specificaties en 1n alle opzichten 
overeenstemmen met de 1n de overeenkomst opgenomen tekeningen, staten, 
modellen, monsters, mallen en overige vereisten, die gedurende de gehele 
uitvoeringstermijn voor identificatie ter beschikking van de opdracht­
gever en de directie worden gehouden. 
24.2. Voor ledere voorafgaande technische keuring die in de bijzondere voor­
waarden wordt voorgeschreven, dient de leverancier een verzoek tot de 
directie te richten. Dit verzoek behelst de specificatie van de 
materialen, voorwerpen en monsters die in overeenstemming met de overeen­
komst ter keuring worden voorgelegd, en Indien van toepassing het nummer 
van de partij en de plaats waar de keuring dient te geschieden. De in het 
verzoek omschreven voorwerpen, materialen en monsters moeten voorafgaand 
aan hun opneming in de leveringen door de directie in overeenstemming met 
de vereisten voor technische aanvaarding worden verklaard. 
24.3. Ook na een dergelijke technische goedkeuring van materialen of produkten 
die bestemd zijn om in de leveringen te worden opgenomen of bij de 
vervaardiging van bestanddelen te worden verwerkt, kunnen deze materialen 
of produkten alsnog worden afgekeurd en dienen zijn onmiddellijk door de 
leverancier te worden vervangen wanneer bij een nieuw onderzoek gebreken 
of onvolkomenheden worden geconstateerd. De leverancier kan in de 
gelegenheid worden gesteld de afgekeurde materialen of produkten te her­
stellen en in goede staat te brengen, maar deze materialen en produkten 
zullen alleen voor opneming in de leveringen worden goedgekeurd als ze 
tot tevredenheid van de directie zijn hersteld en 1n goede staat zijn 
gebracht. 
ARTIKEL 25 
Inspectie en proefnemingen 
25.1. De leverancier draagt er zorg voor dat de leveringen voldoende tijdig op 
de plaats van overneming worden afgeleverd om de directie gelegenheid te 
geven voor de keuring van de leveringen. De leverancier wordt geacht zich 
volkomen rekenschap te hebben gegeven van de moeilijkheden die zich 
daarbij kunnen voordoen, en dehalve wordt hem niet toegestaan zich te 
beroepen op enige oorzaak voor vertraging In het nakomen van zijn 
verplIchtingen. 
- 130 -
25.2. De directie heeft het recht om, hetzij zelf, hetzij middels haar 
gemachtigde, de bestanddelen, materialen en de uitvoering op gezette 
tijden te inspecteren, aan onderzoeken, metingen en proefnemingen te 
onderwerpen, en om de gang van zaken te controleren bij de voorbereiding, 
de vervaardiging of de produktie van alles wat wordt voorbereid, 
vervaardigd of geproduceerd om krachtens de overeenkomst te worden 
afgeleverd, ten einde vast te stellen of de bestanddelen, materialen en 
uitvoering aan de eisen Inzake kwaliteit en hoeveelheid voldoen. Dit 
gebeurt op de plaats van voorbereiding, vervaardiging of produktie dan 
wel op de plaats van overneming of op andere plaatsen die in de 
overeenkomst worden genoemd. 
25.3. De leverancier dient met het oog op deze proefnemingen en inspecties : 
a) de directie tijdelijk en gratis de bijstand te verlenen, alsmede de 
monsters en proefstukken, de machines, het materieel, de werktuigen, 
de materialen, de tekeningen en de produktlegegevens ter beschikking 
te stellen die normaal gesproken voor inspecties en proefnemingen 
nodig zijn : 
b) tijdstip en plaats van de proefnemingen overeen te komen met de 
directie : 
c) te allen redelijke tijde aan de directie toegang te verschaffen tot de 
plaats van de proefnemingen. 
25.4. Als de directie op de afgesproken dag voor de proefnemingen niet aanwezig 
is, kan de leverancier, tenzij de directie hem een andere instructie 
verstrekt, overgaan tot de-uitvoering van de proefnemingen, die worden 
geacht in aanwezigheid van de directie te zijn verricht. De leverancier 
doet terstond naar behoren gewaarmerkte afschriften van de resultaten 
toekomen aan de directie, die, als zij de proefneming niet heeft 
bijgewoond, door de proefnemingsresultaten is gebonden. 
25.5. Wanneer bestanddelen en materialen de 1n artikel 25 bedoelde 
proefnemingen met goed gevolg hebben doorstaan, stelt de directie de 
leverancier daarvan 1n kennis of ondertekent zij het desbetreffende 
attest van de leverancier. 
25.6. Als de directie en de leverancier het niet eens zijn over de resultaten 
der proefnemingen, geven zij elkaar binnen 15 dagen nadat het 
meningsverschil is gerezen, een verklaring van hun standpunt. Zowel de 
directie als de leverancier kunnen verlangen dat de proefnemingen onder 
dezelfde omstandigheden en op dezelfde voorwaarden worden herhaald of dat 
ze, indien een van de belde partijen zulks wenst, opnieuw worden 
uitgevoerd door een 1n gezamenlijk overleg uitgekozen deskundige. Alle 
verslagen over de proefnemingen worden ingediend bij de directie, die de 
resultaten onderwijld aan de leverancier doet toekomen. De resultaten van 
de herkeuring zijn beslissend. De kosten voor herkeuring komen ten laste 
van de partij wier ongelijk 1s gebleken uit het resultaat van de 
herkeuring. 
25.7. B1j haar taakuitoefening 1s de directie en zijn alle door haar 
gemachtigde personen gehouden informatie die bij de inspecties en 
proefnemingen ter zake van de produktiemethoden en de werkwijze van de 
onderneming is verkregen, uitsluitend ter kennis te brengen van degenen 
die bevoegd zijn daarvan kennis te nemen. 
- 131 -
ARTIKEL 26 
Eigendom van de leveringen 
26.1. In de bijzondere voorwaarden kan worden bepaald dat de leverancier, ten 
einde zich er met betrekking tot een deel van de leveringen van te 
verzekeren dat betaling krachtens artikel 32 plaatsvindt voordat de 
goederen op de plaats van overneming zijn afgeleverd, gehouden is : 
a) de eigendom van het desbetreffende gedeelte aan de opdrachtgever over 
te dragen ; of 
b) dat gedeelte van de leveringen te onderwerpen aan een retentierecht 
ten gunste van de opdrachtgever ; of 
c) dat gedeelte van de leveringen te onderwerpen aan eender welke andere 
regeling betreffende voorrang of zekerheid. 
26.2. In geval van beëindiging van de overeenkomst vóór de voltooiing ervan, 
draagt de leverancier eender welk gedeelte van de leveringen dat 
krachtens artikel 26.1. eigendom van de opdrachtgever is geworden of aan 
een retentierecht is onderworpen, aan dfe opdrachtgever over. Blijft de 
leverancier in gebreke, dan kan de opdrachtgever de noodzakelijk geachte 
maatregelen nemen om in het bezit te komen van die. leveringen en de 
daarmee verband houdende kosten op de leverancier verhalen. 
BETALINGEN 
ARTIKEL 27 
Algemeen 
27.1. Betalingen worden in de nationale valuta verricht, tenzij in de overeen­
komst anders is bepaald. 
27.2. De administratieve of technische bepalingen voor de betaling van voor­
schotten, termijnbetalingen en/of eindafrekeningen overeenkomstig de 
artikelen 28 tot en met 36 worden vastgesteld in de bijzondere 
voorwaarden. 
ARTIKEL 28 
Overeenkomsten op basis van voorlopige prijzen 
28.1. In uitzonderlijke gevallen, wanneer niet alle prijzen vooraf kunnen 
worden bepaald, kan, in overleg tussen en met instemming van de opdracht­
gever en de leverancier, een overeenkomst op basis van voorlopige prijzen 
worden gegund. Het bedrag van de overeenkomst wordt aanvankelijk bepaald 
- 132 -
op basis van voorlopige prijzen, en daarna, wanneer de ultvoerings-
voorwaarden van de overeenkomst bekend zijn, volgens de in de bijzondere 
voorwaarden uiteengezette procedure. 
28.2. De leverancier dient de opdrachtgever of de directie alle Inlichtingen te 
verschaffen die deze redelijkerwijs ten aanzien van met de overeenkomst 
verband houdende zaken in verband met de berekeningen kunnen verlangen. 
Wanneer geen overeenstemming kan worden bereikt over de bepaling van de 
waarde van de leveringen, worden de te betalen bedragen bepaald door de 
directie. 
ARTIKEL 29 
Voorschotten 
29.1. Tenzij anders bepaald In de bijzondere voorwaarden, worden aan de 
leverancier op zijn verzoek voor verrichtingen 1n verband met de 
uitvoering van de leveringen voorschotten toegekend 1n de vorm van een 
vast bedrag. 
29.2. Behoudens het bepaalde in de bijzondere voorwaarden, mag het totale 
bedrag van de voorschotten niet meer bedragen dan 60 % van de 
aannemingssom. 
29.3. Voorschotten worden pas verstrekt nadat : 
a) de overeenkomst is gesloten ; 
b) de leverancier de uitvoeringsgarantie overeenkomstig artikel 11 aan de 
opdrachtgever heeft verstrekt ; 
c) de leverancier aan de opdrachtgever voor het volledige bedrag van het 
voorschot een afzonderlijke afroepgarantie van de 1n artikel 11 
genoemde instellingen heeft gegeven, die van kracht blijft gedurende 
ten minste 60 dagen na de voorlopige overneming van de leveringen. 
29.4. De leverancier gebruikt het voorschot alleen voor verrichtingen in 
verband met de leveringen van de goederen. Indien de leverancier misbruik 
maakt van een gedeelte van het voorschot, dient hij het voorschot 
onmiddellijk terug te betalen en worden er vereer geen voorschotten meer 
aan hem betaald. 
29.5. Indien de voorschotgarantie niet meer geldig 1s en de leverancier 
verzuimt deze weer te doen gelden, kan de opdrachtgever hetzij een bedrag 
ter grootte van het voorschot inhouden op latere betalingen die krachtens 
de overeenkomst aan de leverancier verschuldigd zijn, hetzij 
artikel 11.6. toepassen. 
29.6. In geval van beëindiging van de overeenkomst, ongeacht de oorzaak 
daarvan, kunnen de garanties tot zekerstelling van de voorschotten 
onmiddellijk worden ingeroepen met het oog op terugbetaling van het nog 
door de leverancier verschuldigde saldo van de voorschotten, zonder dat 
de borg de betaling ervan op welke gronden dan ook kan uitstellen of 
betwisten. 
- 133 -
29.7. De in artikel 29 bedoelde voorschotgarantie wordt niet vrijgegeven 
voordat de voorlopige overneming van de leveringen heeft plaatsgevonden, 
maar wel binnen 60 dagen na de datum van voorlopige overneming. 
29.8. De nadere voorwaarden en procedures voor de toekenning en terugbetaling 
van voorschotten worden omschreven in de bijzondere voorwaarden. 
ARTIKEL 30 
Inhoudingen 
30.1. Het bedrag dat op de termijnbetalingen wordt ingehouden als zekerheid 
voor de verplichtingen van de leverancier gedurende de garantietermijn, 
alsmede de nauwkeurige voorschriften waaraan deze zekerheid moet voldoen, 
worden in de bijzondere voorwaarden vastgesteld ; dit bedrag mag echter 
1n geen geval hoger zijn dan 10 % van de aannemingssom. 
30.2. Uiterlijk tot de voorlopige overneming van de leveringen en met 
Instemming van de opdrachtgever kan de leverancier de inhoudingen 
desgewenst vervangen door een Inhoudingsgarantie die wordt verstrekt 
overeenkomstig artikel 11.3. 
30.3. De Inhouding of de inhoudingssgarantie wordt vrijgegeven binnen 90 dagen 
na de datum van definitieve overneming van de leveringen. 
ARTIKEL 31 
Pr1jsherzienlng 
31.1. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden en 
behoudens artikel 31.4. is de overeenkomst een overeenkomst met vaste 
prijzen die niet voor herziening vatbaar zijn. 
31.2. Bij overeenkomsten met voor herziening vatbare prijzen wordt bij de 
prijsherziening rekening gehouden met schommelingen in de prijzen voor 
belangrijke lokale of externe posten die als grondslag dienen voor de 
berekening van de inschrijvingssom, zoals arbeidslonen, diensten, 
materialen en leveringen, alsmede met de uit wettelijke bepalingen of 
regelingen voortvloeiende lasten. De nadere voorschriften voor de 
herziening worden 1n de bijzondere voorwaarden vastgelegd. 
31.3. De 1n de Inschrijving van de leverancier vermelde prijzen worden geacht 
a) te zijn opgemaakt op grond van de omstandigheden die golden 30 dagen 
voor de uiterste datum voor indiening van de Inschrijvingen of, 
Ingeval van onderhandse overeenkomsten, op de datum van de 
overeenkomst ; 
b) rekening te houden met de wetten en relevante belastingvoorschriften 
die van toepassing waren op de overeenkomstig artikel 31.3., onder a), 
bepaalde referentiedatum. 
- 134 -
31.4. Wanneer na de in artikel 31.3. beoogde datum een wet, verordening, 
decreet of andere wettelijke regeling van een staat of deelstaat, dan wel 
een regeling of beschikking van een plaatselijke of andere overheids­
instantie, wordt gewijzigd of 1n werking treedt, met als gevolg dat er 
een wijziging optreedt 1n de contractuele relatie tussen de partijen bij 
de overeenkomst, plegen de opdrachtgever en de leverancier overleg over 
de wijze waarop verder krachtens de overeenkomst te werk moet worden 
gegaan ; ingevolge dat overleg kunnen zij besluiten : 
a) dat de overeenkomst wordt gewijzigd ; of 
b) dat de ene partij aan de andere een vergoeding voor het ontstane 
nadeel betaalt ; of 
c) dat de overeenkomst in onderlinge overeenstemming wordt beëindigd. 
31.5. In geval van vertraging bij de uitvoering van de overeenkomst, waarvoor 
de leverancier verantwoordelijk 1s, of aan het eind van de uitvoerings­
termijn, die 1n voorkomend geval conform de overeenkomst 1s gewijzigd, 
worden de prijzen in de 30 dagen voor de voorlopige overneming niet meer 
herzien, behoudens toepassing van een nieuwe prijsindexering, indien 
zulks in het voordeel van de opdrachtgever 1s. 
ARTIKEL 32 
Termljnbetal1ngen 
32.1. Tenzij anders bepaald in de bijzondere voorwaarden dient de leverancier, 
aan het eind van iedere in artikel 32.7. bedoelde periode en in een door 
de directie goedgekeurde vorm, bij de directie een verzoek tot termijn­
betaling in. Naargelang van het geval bevat dit verzoek de volgende 
gegevens : 
a) de volgens de overeenkomst geraamde waarde van de leveringen die aan 
het eind van de betrokken periode zijn verricht ; 
b) een bedrag dat een eventuele prijsherziening krachtens artikel 31 
weergeeft ; 
c) een bedrag dat moet worden Ingehouden overeenkomstig artikel 30 ; 
d) deb1ter1ngen/cred1teringen met betrekking tot de betrokken periode ten 
aanzien van goederen die in het kader van de overeenkomst zijn 
geleverd, maar nog niet zijn geïnstalleerd of 1n werking zijn gesteld, 
ter hoogte van het bedrag en onder de voorwaarden neergelegd in 
artikel 32.2. ; 
e) alle andere bedragen waarop de leverancier krachtens de overeenkomst 
recht kan doen gelden. 
32.2. De leverancier heeft recht op de bedragen die de directie passend acht 
met betrekking tot goederen die 1n het kader van de overeenkomst zijn 
geleverd, maar nog niet zijn geïnstalleerd of 1n werking zijn gesteld, 
mits : 
- 135 -
a) de leveringen beantwoorden aan de specificaties van de overeenkomst en 
zodanig 1n partijen zijn gesorteerd dat zij door de directie kunnen 
worden herkend ; 
b) de goederen op de plaats van overneming zijn afgeleverd en ten 
genoegen van de directie naar behoren zijn opgeslagen en beveiligd 
tegen verlies, beschadiging of kwaliteitsvermindering ; 
c) het overzicht van de leverancier inzake de behoeften, de bestellingen, 
de ontvangst en het gebruik van de goederen en materialen krachtens de 
overeenkomst wordt bijgehouden in een door de directie goedgekeurde 
vorm, en door de directie kan worden geverifieerd ; 
d) de leverancier, te zamen met zijn declaratie, een raming van de waarde 
van de op de plaats van overneming aanwezige leveringen indient, 
alsmede alle bescheiden die de directie nodig kan hebben voor de 
waardebepaling van de leveringen en waaruit blijkt dat de leverancier 
daarvan eigenaar is en ervoor heeft betaald ; en mits 
e) indien zulks in de bijzondere voorwaarden is bepaald, de eigendom van 
de leveringen als bedoeld in artikel 26 wordt geacht aan de opdracht­
gever te zijn overgedragen. 
32.3. Wanneer de directie ingevolge artikel 32 door haar gefiatteerde termijn­
betalingen met betrekking tot goederen en materialen goedkeurt, doet dat 
geen afbreuk aan het recht dat de directie krachtens de overeenkomst 
heeft om goederen en materialen die niet aan de overeenkomst voldoen, af 
te keuren. Indien zulks in de bijzondere voorwaarden is bepaald, worden 
in geval van afkeuring de afgekeurde goederen en materialen onmiddellijk 
weer eigendom van de leverancier. 
32.4. De leverancier is aansprakelijk voor verlies, beschadiging en de kosten 
van opslag, verplaatsing en verwijdering van de afgekeurde goederen en 
materialen van de plaats van overneming en dient de nodige aanvullende 
verzekeringen af te sluiten ter dekking van risico's In verband met 
verlies of beschadiging, ongeacht de oorzaak. 
32.5. Binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek om termijnbetaling wordt dit 
goedgekeurd of zodanig gewijzigd dat het volgens de directie het bedrag 
weergeeft waarop de leverancier krachtens de overeenkomst recht heeft. 
Bij verschil van mening over de waarde van een post is het oordeel van de 
directie doorslaggevend. Na vaststelling van het aan de leverancier 
verschuldigde bedrag verstrekt de directie de opdrachtgever en de 
leverancier een termijnbetal1ngscert1fIcaat voor het aan de leverancier 
verschuldigde bedrag en deelt zij de leverancier mede voor welke 
leveringen betaling plaatsvindt. 
32.6. De directie mag vla een termijnbetalingscertlfIcaat correcties of 
wijzigingen aanbrengen 1n alle eerder door haar afgegeven certificaten en 
1s gemachtigd de waardebepaling van een termijnbetalIngscertificaat te 
wijzigen of de afgifte van een certificaat te weigeren Indien de overeen­
komst of onderdelen daarvan niet tot haar genoegen zijn uitgevoerd. 
- 136 -
32.7. De frequentie van de termijnbetalingen wordt vastgesteld in de bijzondere 
voorwaarden overeenkomstig de karakteristieken van de leveringen. 
32.8. In de bijzondere voorwaarden kan worden voorgeschreven dat sommige 
termijnbetalingen in hun geheel moeten worden gegarandeerd door een 
overeenkomstig artikel 11 goedgekeurde garantie. 
ARTIKEL 33 
Eindafrekening 
33.1. Uiterlijk 60 dagen na afgifte van het in artikel 42 genoemde certificaat 
van definitieve overneming dient de leverancier bij de directie een 
ontwerp-eindafrekening in, samen met bewijsstukken waarin op gedetail­
leerde wijze de waarde van de krachtens de overeenkomst uitgevoerde 
leveringen, alsmede alle andere bedragen waarop de leverancier in het 
kader van de overeenkomst recht meent te hebben, zijn aangegeven, ten 
einde de directie in staat te stellen de eindafrekening op te maken. 
Overeenkomstig artikel 33.6. kan evenwel in de bijzondere voorwaarden 
worden bepaald dat de ontwerp-eindafrekening en de daarmee samenhangende 
procedures vóór de afgifte van het certificaat van voorlopige overneming 
afgehandeld moeten worden. 
33.2. Binnen 60 dagen na ontvangst van deze ontwerp-eindafrekening en van alle 
gegevens die redelijkerwijs voor de controle ervan nodig zijn, stelt de 
directie de eindafrekening op met de volgende bedragen : 
a) het bedrag dat volgens haar krachtens de overeenkomst uiteindelijk 
verschuldigd is, en 
b) na vaststelling van de reeds verrichte betalingen en met alle bedragen 
waarop de opdrachtgever krachtens de overeenkomst recht heeft, het 
eventuele saldo dat de opdrachtgever aan de leverancier verschuldigd 
is, of dat de leverancier aan de opdrachtgever verschuldigd is, naar 
gelang van het geval. 
33.3. De directie verstrekt de opdrachtgever of diens naar behoren gemachtigde 
vertegenwoordiger en de leverancier de eindafrekening met het definitieve 
bedrag waarop de leverancier krachtens de overeenkomst recht heeft. De 
opdrachtgever of diens naar behoren gemachtigde vertegenwoordiger en de 
leverancier ondertekenen de eindafrekening, waardoor zij de gehele en 
definitieve waarde erkennen van de leveringen die krachtens de overeen­
komst zijn uitgevoerd en zij sturen de directie onmiddellijk een onder­
tekend exemplaar. De eindafrekening bevat evenwel geen betwiste bedragen 
die het voorwerp zijn van onderhandelingen, bemiddeling, arbitrage of 
beslechting. 
- 137 -
33.4. De door de leverancier ondertekende eindafrekening vormt een schrifte­
lijke kwijting aan de opdrachtgever, ter bevestiging dat het in de 
eindafrekening vermelde bedrag de gehele en definitieve vereffening is 
van alle bedragen die aan de leverancier uit hoofde van de overeenkomst 
verschuldigd zijn, behalve die bedragen die het voorwerp zijn van een 
minnelijke schikking, arbitrage of beslechting. Deze kwijting 1s echter 
pas effectief na betaling van bedragen die verschuldigd zijn op grond van 
de eindafrekening en nadat de 1n artikel 11 vermelde uitvoeringsgarantie 
aan de leverancier is gerestitueerd. 
33.5. De opdrachtgever kan door de leverancier niet aansprakelijk worden 
gesteld voor welke kwesties dan ook die voortvloeien uit of verband 
houden met de overeenkomst of de uitvoering van de leveringen, tenzij de 
leverancier dienaangaande aanspraken in zijn ontwerp-eindafrekening heeft 
gemaakt. 
33.6. Gelet op de gebruiken in de Staat van de opdrachtgever kan in de 
bijzondere voorwaarden worden afgeweken van artikel 33. 
ARTIKEL 34 
Betaling aan derden 
34.1. Opdrachten tot betaling aan derden kunnen slechts worden uitgevoerd na 
een cessie overeenkomstig artikel 6. De cessie wordt ter kennis van de 
opdrachtgever gebracht. 
34.2. Kennisgeving van cessionarissen geschiedt uitsluitend door de 
leverancier. 
34.3. Onverminderd de in artikel 35 genoemde termijn beschikt de opdrachtgever, 
1n geval van rechtsgeldig derdenbeslag op het eigendom van de 
leverancier, dat betrekking heeft op aan hem verschuldigde bedragen uit 
hoofde van de overeenkomst, over 30 dagen om de betalingen aan de 
leverancier te hervatten ; deze termijn gaat in op de dag waarop hij 
kennisgeving ontvangt van de definitieve opheffing van het beletsel tot 
betaling. 
ARTIKEL 35 
Achterstallige betalingen 
35.1. De bedragen die verschuldigd zijn op grond van de door de directie 
afgegeven termijnbetalingscertificaten en eindafrekening, worden door de 
opdrachtgever aan de leverancier uitbetaald binnen 90 dagen nadat dit 
certificaat of deze afrekening bij de opdrachtgever 1s ingekomen. Bij 
overschrijding van de betalingstermijn heeft de leverancier recht op 
- 138 -
rente, berekend naar het aantal dagen vertraging en tegen het in de 
bijzondere voorwaarden vastgestelde percentage, over een eveneens in de 
bijzondere voorwaarden vermelde max1mumperiode. De leverancier, heeft 
onverminderd alle andere rechten en verhaalmiddelen krachtens de overeen­
komst, recht op betaling van die rente. Voor wat de eindafrekening 
betreft wordt de rente voor de achterstallige betaling op dagbasls 
berekend tegen het in de bijzondere voorwaarden vastgestelde percentage. 
35.2. Is meer dan 120 dagen na het verstrijken van de in artikel 35.1. vast­
gestelde termijn geen betaling geschied, dan ontstaat voor de leverancier 
het recht om de overeenkomst niet uit te voeren of te beëindigen. 
ARTIKEL 36 
Betalingen in vreemde valuta 
Indien de leverancier krachtens de overeenkomst recht heeft op betalingen 
1n vreemde valuta, zijn de omrekeningskoersen voor de betalingen die 
welke door de centrale bank van de Staat van de opdrachtgever zijn 
vastgesteld 30 dagen vóór de uiterste datum voor dé indiening van de 
Inschrijvingen voor de opdracht. Die omrekeningskoersen zijn vast. 
OVERNEMING EN GARANTIE 
ARTIKEL 37 
Aflevering 
37.1. De leverancier levert de goederen af overeenkomstig de bepalingen van de 
overeenkomsten en de leverancier blijft verantwoordelijk voor de 
leveringen tot de voorlopige overneming. 
37.2. De leverancier verpakt de leveringen zoals vereist 1s om te voorkomen dat 
zij schade of kwaliteitsverminderingen oplopen gedurende het vervoer naar 
hun eindbestemming als bepaald in de overeenkomst. De verpakking moet 
voldoende zijn om zonder beperkingen ruwe verlading, blootstelling aan 
extreme temperaturen, zout en neerslag gedurende het vervoer en opslag in 
de buitenlucht te kunnen doorstaan. Omvang en gewicht van de verpakking 
moeten, in voorkomend geval, zijn afgestemd op de afgelegen ligging van 
de eindbestemming van de leveringen en de mogelijke afwezigheid van 
faciliteiten voor het verladen van zware vrachten op alle punten tijdens 
het vervoer. 
37.3. Verpakking, merking en begeleidende documenten in en bulten op de 
verpakking moeten in overeenstemming zijn met de bijzondere eisen die 
uitdrukkelijk 1n de overeenkomst worden gesteld, onder voorbehoud van 
wijzigingen daarin volgens latere instructies van de opdrachtgever. 
- 139 -
37.4. De leveringen worden niet naar de plaats van overneming verzonden of 
aldaar afgeleverd dan nadat de leverancier van de directie een schrif­
telijke bevestiging heeft verkregen uit hoofde waarvan de goederen mogen 
worden afgeleverd. De leverancier 1s verantwoordelijk voor de aflevering 
op de plaats van overneming van alle leveringen en voor het leveranciers-
materieel dat ten behoeve van de overeenkomst 1s vereist. 
37.5. Iedere aflevering moet vergezeld gaan van een door de leverancier 
opgemaakte staat. Deze staat, die conform het In de bijzondere voor­
waarden voorgeschreven model is, behelst met name de volgende gegevens : 
- de afleveringsdatum ; 
- het referentienummer van de overeenkomst ; 
- de identiteitsgegevens betreffende de leverancier ; 
- de omschrijving van de geleverde goederen, eventueel met opgave van de 
verdeling over de verpakkingen. 
37.6. Iedere verpakking moet duidelijk voorzien zijn van het volgnummer vermeld 
1n de 1n artikel 37.5. bedoelde staat ; tenzij anders voorgeschreven, 
bevat deze staat een inventaris van de inhoud. 
37.7. De aflevering wordt geacht te zijn geschied wanneer voor beide partijen 
toegankelijk schriftelijk bewijs bestaat dat de aflevering van de 
goederen heeft plaatsgevonden conform het bepaalde in de overeenkomst en 
wanneer de factuur of facturen en alle andere documenten als vermeld in 
de bijzondere voorwaarden aan de opdrachtgever zijn overgelegd. Wanneer 
de leveringen in een inrichting van de opdrachtgever worden afgeleverd, 
draagt deze overeenkomstig de bepalingen van het op de overeenkomst 
toepasselijk recht aansprakelijkheid als bewaarnemer, gedurende de tijd 
die verloopt tussen de aflevering voor opslag en de overneming. 
37.8. Alle materialen en goederen die uit hoofde van de overeenkomst worden 
geleverd, worden ten behoeve van de opdrachtgever volledig verzekerd 
tegen verlies of schade bij fabricage of verwerving, vervoer, opslag en 
aflevering, overeenkomstig het bepaalde in de bijzondere voorwaarden. 
ARTIKEL 38 
Keuringen 
38.1. De leveringen worden slechts overgenomen na op kosten van de leverancier 
op de voorgeschreven wijze te zijn gekeurd en beproefd. De Inspecties en 
proefnemingen kunnen worden uitgevoerd op de plaats van aflevering en/of 
van eindbestemming van de goederen. 
- 140 -
38.2. De directie kan tijdens de uitvoering van de leveringen en voordat deze 
worden overgenomen, opdracht geven of beslissen dat : 
a) leveringen die haars inziens niet in overeenstemming zijn met de 
overeenkomst, binnen de 1n de opdracht genoemde termijn(en) van de 
plaats van overneming worden verwijderd ; 
b) deze goederen of materialen door geschikte goederen of materialen 
worden vervangen ; 
c) installaties die haars Inziens ten aanzien van materialen, uitvoering 
of ontwerp waarvoor de leverancier verantwoordelijk 1s, niet stroken 
met de overeenkomst, worden verwijderd en op de juiste wijze opnieuw 
geïnstalleerd, ongeacht of zij eerder zijn gekeurd of dat er een 
termijnbetaling voor 1s verricht ; 
d) door de leverancier uitgevoerd werk, geleverde goederen of gebruikte 
materialen niet in overeenstemming zijn met de overeenkomst, dan wel 
dat de leveringen of een gedeelte daarvan niet aan de voorschriften 
van de overeenkomst voldoen. 
38.3. De leverancier herstelt op eigen kosten met bekwame spoed de aldus 
gespecificeerde gebreken. Indien de leverancier 1n gebreke blijft wat de 
uitvoering van de opdracht betreft, is de opdrachtgever gerechtigd andere 
personen in dienst te nemen om de opdrachten uit te voeren ; alle 
onkosten die hieruit voortvloeien of die hiervoor worden gemaakt, worden 
door de opdrachtgever verhaald op de leverancier of kunnen door de 
opdrachtgever in mindering worden gebracht op bedragen die aan de 
leverancier verschuldigd zijn of zullen worden. 
38.4. Leveringen die niet de vereiste kwaliteit bezitten, worden afgekeurd. Zij 
kunnen worden voorzien van een speciaal merk ; dit mag niet van dien aard 
zijn dat de kwaliteit of de handelswaarde van de afgekeurde goederen 
erdoor wordt aangetast. De afgekeurde leveringen dienen, indien de 
directie dit verlangt, binnen de door de directie te preciseren termijn 
door de leverancier van de plaats van overneming te worden verwijderd ; 
blijft de leverancier daarbij in gebreke, dan worden zij rechtens op 
kosten en voor risico van de leverancier verwijderd. Ieder werk waarin 
afgekeurde materialen zijn verwerkt, wordt afgekeurd. 
38.5. De bepalingen van artikel 38 doen geen afbreuk aan het recht van de 
opdrachtgever om op grond van artikel 21 aanspraken te maken, noch 
ontslaan zij de leverancier op enigerlei wijze van garantieverplichtingen 
of andere contractuele verplichtingen. 
- 141 -
ARTIKEL 39 
Voorlopige overneming 
39.1. De geleverde goederen worden door de opdrachtgever overgenomen wanneer 
zij conform de bepalingen van de overeenkomst zijn afgeleverd, wanneer 
zij de vereiste keuringen met bevredigend resultaat hebben doorstaan, 
wanneer zij in voorkomend geval 1n werking zijn gesteld en wanneer een 
certificaat van voorlopige overneming is afgegeven of geacht wordt te 
zijn afgegeven. 
39.2. Ten vroegste 15 dagen voordat de leveringen naar het oordeel van de 
leverancier voltooid zullen zijn en ter voorlopige overneming gereed 
komen, kan de leverancier de directie schriftelijk om een certificaat van 
voorlopige overneming verzoeken. Binnen 30 dagen na ontvangst van het 
verzoek van de leverancier dient de directie : 
a) het certificaat van voorlopige overneming aan de leverancier te doen 
toekomen, met een afschrift aan de opdrachtgever ; daarin vermeldt 
zij, in voorkomend geval, haar voorbehoud, en onder andere de datum 
waarop de leveringen volgens haar conform de overeenkomst waren 
voltooid en ter voorlopige overneming gereed zijn gekomen ; ofwel 
b) het verzoek af te wijzen en daarbij aan te geven welke actie de 
leverancier volgens haar moet ondernemen om het certificaat te 
ontvangen. 
39.3. Indien buitengewone omstandigheden de overneming van de leveringen 
gedurende de voor de voorlopige of definitieve overneming vastgestelde 
termijn beletten, dan wordt dit, Indien mogelijk na overleg met de 
leverancier, bij proces-verbaal door de directie vastgesteld. Binnen 
30 dagen na de dag waarop het beletsel is weggevallen wordt door de 
directie een certificaat van goedkeuring of afwijzing opgesteld. De 
leverancier mag zich niet op bedoelde omstandigheden beroepen om zich te 
onttrekken aan de verplichting de leveringen 1n een geschikte staat van 
overneming aan te bieden. 
39.4. Indien de directie binnen 30 dagen geen certificaat van voorlopige over­
neming verstrekt of de levering binnen die termijn niet afwijst, wordt 
ervan uitgegaan dat zij het certificaat heeft verstrekt op de laatste dag 
van die termijn. Een certificaat van voorlopige overneming wordt niet 
beschouwd als een erkenning dat de leveringen in alle opzichten verricht 
zijn. Indien de leveringen bij de overeenkomst in partijen zijn uit­
gesplitst, heeft de leverancier het recht om voor elke partij een apart 
certificaat aan te vragen. 
39.5. Na voorlopige overneming van de leveringen sloopt en verwijdert de 
leverancier de hulpwerken alsmede de materialen die niet meer nodig zijn 
voor de uitvoering van de overeenkomst. Bovendien verwijdert hij alle 
afval en obstakels en herstelt hij elke door de overeenkomst vereiste 
verandering van het terrein.. 
- 142 -
ARTIKEL 40 
Garantleverplichtingen 
40.1. De leverancier garandeert dat de geleverde goederen nieuw, niet eerder 
gebruikt en van het recentste model zijn en dat alle recente verbete­
ringen Inzake ontwerp en materiaal daarin zijn verwerkt, tenzij in de 
overeenkomst anders 1s bepaald. Voorts garandeert de leverancier dat alle 
geleverde goederen geen ontwerp-, materiaal- of constructiefouten 
vertonen, behalve voor zover de keuze van ontwerp of materialen 1s 
bepaald in de specificaties, noch gebreken die door toedoen of nalatig­
heid van de opdrachtgever kunnen ontstaan bij normaal gebruik van de 
goederen onder de voorwaarden die gelden 1n de Staat van de opdracht­
gever. 
40.2. Tenzij anders 1s bepaald in de bijzondere voorwaarden, moet deze garantie 
geldig blijven gedurende een periode van 360 dagen nadat de goederen, of 
desgevallend partijen ervan, op de 1n de overeenkomst vermelde eind­
bestemming zijn afgeleverd en in werking gesteld, of gedurende een 
periode van 540 dagen na verscheping in de haven van het land van 
herkomst, indien die periode vroeger eindigt. De garantleverplichting 
valt onder de bijzondere voorwaarden en de specificaties waarin de 
desbetreffende termijn en voorwaarden zijn vastgesteld. 
40.3. De leverancier is verantwoordelijk voor het verhelpen of herstellen van 
gebreken of schade aan onderdelen van de leveringen, die tijdens de 
garantietermijn of binnen 30 dagen na het verstrijken hiervan aan de dag 
treden of ontstaan 
a) Ingevolge verwerking van gebrekkige materialen, onvoldoende 
vakmanschap, of een ondeugdelijk ontwerp van de leverancier ; of 
b) Ingevolge handelingen of nalatigheden van de leverancier gedurende de 
garantietermijn ; of 
c) tijdens een keuring door of namens de directie vóór het verstrijken 
van de garantietermijn. 
40.4. Zo spoedig als mogelijk is, verhelpt of herstelt de leverancier voor 
eigen rekening de gebreken of schade. Voor alle vervangingen of 
reparaties herbegint de onderhoudstermijn vanaf de datum waarop de 
vervanging of de reparatie tot genoegen van de directie is geschied. 
Indien de overeenkomst voorziet in gedeeltelijke overneming, wordt de 
onderhoudstermijn alleen verlengd voor het onderdeel van de leveringen 
dat door de vervanging of de reparatie 1s betroffen. 
40.5. Indien dergelijke gebreken aan de dag treden of dergelijke schade 
ontstaat tijdens de in artikel 40.3. genoemde periode, stelt de 
opdrachtgever of de directie de leverancier daarvan 1n kennis. Indien de 
leverancier de gebreken of schade niet binnen de in de kennisgeving 
gestelde termijn verhelpt of herstelt, kan de opdrachtgever : 
- 143 -
a) het gebrek of de schade zelf verhelpen of herstellen, dan wel iemand 
anders in dienst nemen om het werk op risico en voor rekening van de 
leverancier te laten uitvoeren, waarbij de door de opdrachtgever 
gemaakte kosten worden afgetrokken van de bedragen verschuldigd aan of 
van de garanties gesteld door de leverancier, of van beide ; of 
b) de overeenkomst beëindigen. 
40.6. In spoedgevallen, wanneer de leverancier niet onmiddellijk kan worden 
bereikt of, als hij wel bereikt is, niet de vereiste maatregelen kan 
treffen, kunnen de opdrachtgever of de directie het werk laten uitvoeren 
op kosten van de leverancier. De opdrachtgever of de directie stellen de 
leverancier zo spoedig mogelijk in kennis van de genomen stappen. 
ARTIKEL 41 
Nazorg 
De eventueel bij de overeenkomst vereiste nazorg wordt verleend 
overeenkomstig de nadere bepalingen van de bijzondere voorwaarden. De 
leverancier verbindt zich ertoe te zorgen of te laten zorgen voor 
onderhoud en reparatie van de leveringen en te voorzien in snelle 
verstrekking van reserve-onderdelen. In de bijzondere voorwaarden kan 
worden bepaald dat de leverancier met betrekking tot de door hem 
geproduceerde of gedistribueerde reserve-onderdelen alle of een deel van 
de onderstaande verplichtingen dient na te komen : 
a) levering van de reserve-onderdelen die de opdrachtgever bij de 
leverancier verkiest aan te kopen, met dien verstande dat deze keuze 
de leverancier niet ontheft van zijn garantieverplichtingen krachtens 
de overeenkomst ; en 
b) bij stopzetting van de produktie : voorafgaande kennisgeving aan de 
opdrachtgever opdat deze de nodige onderdelen kan aankopen, en na 
stopzetting van de produktie : kosteloze verstrekking aan de 
opdrachtgever van de blauwdrukken, tekeningen en specificaties van de 
reserve-onderdelen indien en wanneer daarom wordt verzocht. 
ARTIKEL 42 
Definitieve overneming 
42.1. Bij het verstrijken van de garantietermijn of, wanneer er meer dan één 
garantietermijn bestaat, bij het verstrijken van de laatste termijn, en 
wanneer alle gebreken zijn verholpen en alle schade is hersteld, 
verstrekt de directie de leverancier een certificaat van definitieve 
overneming, met afschrift aan de opdrachtgever, waarin opgave wordt 
- 144 -
gedaan van de datum waarop de leverancier tot genoegen van de directie 
aan zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst heeft voldaan. Het 
certificaat van definitieve overneming wordt door de directie overgelegd 
binnen 30 dagen na het einde van de garantietermijn of zodra de op grond 
van artikel 40 opgedragen herstellingen tot genoegen van de directie zijn 
voltooid. 
42.2. De overeenkomst wordt niet als volledig uitgevoerd beschouwd, zolang het 
certificaat van definitieve overneming niet door de directie 1s 
ondertekend en aan de opdrachtgever afgegeven, met een afschrift aan de 
leverancier. 
42.3. Ongeacht de afgifte van het certificaat van definitieve overneming 
blijven de leverancier en de opdrachtgever aansprakelijk voor de uit­
voering van verplichtingen krachtens de overeenkomst, die zijn ontstaan 
voordat het certificaat van definitieve overneming werd afgegeven, doch 
waaraan nog niet is voldaan op het moment waarop het werd verstrekt. De 
aard en de draagwijdte van dergelijke verplichtingen wordt vastgesteld 
onder verwijzing naar de bepalingen van de overeenkomst. 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 
ARTIKEL 43 
Contractbreuk 
43.1. Een partij pleegt contractbreuk wanneer zij een krachtens de overeenkomst 
op haar rustende verplichting niet nakomt. 
43.2. In geval van contractbreuk staan de benadeelde partij de volgende rechts­
middelen ter beschikking : 
a) schadevergoeding ; en/of 
b) beëindiging van de overeenkomst. 
43.3. Schadevergoeding kan : 
a) algemeen zijn ; of 
b) gefixeerd zijn. 
43.4. Indien de opdrachtgever recht heeft op schadevergoeding, mag h1j deze 
inhouden op alle aan de leverancier verschuldigde bedragen of op de 
desbetreffende garantie. 
- 145 -
ARTIKEL 44 
Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 
44.1. De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde en met onmiddellijke 
Ingang beëindigen, behoudens het bepaalde in artikel 44.2. 
44.2. Tenzij in deze algemene voorwaarden anders is bepaald, kan de 
opdrachtgever, na de leverancier hiervan 7 dagen van tevoren 1n kennis te 
hebben gesteld, 1n elk van de volgende gevallen de overeenkomst 
beëindigen : 
a) Indien de leverancier de leveringen niet strikt conform de bepalingen 
van de overeenkomst uitvoert ; 
b) indien de leverancier niet binnen een redelijke termijn gevolg geeft 
aan een aanmaning van de directie om een nalatigheid of verzuim bij de 
nakoming van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst goed te 
maken, waardoor correcte en tijdige uitvoering van de overeenkomst 
ernstig 1n het gedrang komt ; 
c) Indien de leverancier dienstorders van de directie weigert of nalaat 
uit te voeren ; 
d) indien de leverancier de overeenkomst overdraagt of onderaannemings­
overeenkomsten sluit zonder dat de opdrachtgever daarvoor toestemming 
heeft gegeven ; 
e) indien de leverancier failliet gaat of insolvent wordt, onder curatele 
wordt gesteld, een regeling met zijn schuldeisers treft, onder een 
curator, bewindvoerder of beheerder blijft voortwerken ten behoeve van 
zijn schuldeisers, of in liquidatie is ; 
f) indien een nadelige onherroepelijke rechterlijke uitspraak wordt 
gedaan over een Inbreuk op de beroepsethiek van de leverancier ; 
g) Indien enigerlei andere vorm van juridische onbekwaamheid de 
uitvoering van de overeenkomst 1n de weg staat ; 
h) indien er zich veranderingen 1n de organisatie voordoen die een 
wijziging van de rechtspersoonlijkheid, de aard of het beheer van de 
leverancier tot gevolg hebben, tenzij die veranderingen 1n een 
bijvoegsel bij de overeenkomst worden vastgelegd ; 
1) Indien de leverancier verzuimt de vereiste garantie of zekerheid te 
stellen of Indien de persoon die de eerdere garantie of zekerheid 
stelde, zijn verplichtingen niet kan nakomen. 
44.3. Beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan andere rechten of 
bevoegdheden waarover de opdrachtgever en de leverancier krachtens de 
overeenkomst beschikken. De opdrachtgever mag daarna voor rekening van de 
leverancier een andere overeenkomst met een derde partij sluiten. De 
aansprakelijkheid van de leverancier voor vertraging bij de voltooiing 
houdt onmiddellijk op wanneer de overeenkomst wordt beëindigd, onver­
minderd elke eventuele eerder ontstane aansprakelijkheid. 
- 146 -
44.4. Wanneer de beëindiging van de overeenkomst wordt aangezegd, geeft de 
directie de leverancier opdracht onmiddellijk maatregelen te treffen om 
de uitvoering van de overeenkomst onverwijld op ordelijke wijze tot een 
einde te brengen en de kosten tot een minimum te beperken. 
44.5. Zo spoedig mogelijk na beëindiging van de overeenkomst bepaalt de 
directie de waarde van de leveringen en stelt zij alle bedragen vast die 
bij de beëindiging van de overeenkomst aan de leverancier verschuldigd 
zijn. 
44.6. In geval van beëindiging van de overeenkomst 
a) stelt de directie, 1n aanwezigheid van de leverancier of zijn 
vertegenwoordigers dan wel na deze naar behoren te hebben opgeroepen, 
zo spoedig mogelijk een rapport op van de uitgevoerde leveringen en 
het verrichte werk en maakt zij een Inventaris op van de aangevoerde 
materialen d1e niet zijn gebruikt. Voorts wordt een staat opgemaakt 
van de bedragen die de leverancier aan de opdrachtgever verschuldigd 
1s ; 
b) mag de opdrachtgever materialen en zaken die door de leverancier zijn 
aangevoerd of besteld en die nog niet door de opdrachtgever zijn 
betaald, tegen marktprijzen overnemen op de voorwaarden die door de 
directie dienstig worden geacht. 
44.7. De opdrachtgever 1s niet verplicht de leverancier verdere betalingen te 
doen voordat de leveringen zijn voltooid i daarna heeft de opdrachtgever 
het recht om de eventuele extra kosten voor de voltooiing van de 
leveringen bij de leverancier in te vorderen, of betaalt hij de 
leverancier het hem vóór de beëindiging van de overeenkomst verschuldigde 
saldo uit. 
44.8. Als de opdrachtgever de overeenkomst beëindigt, mag hij op de leverancier 
alle door hem geleden verliezen verhalen tot het in de overeenkomst 
vastgestelde maximumbedrag. Indien er geen maximumbedrag is vastgesteld, 
mag de opdrachtgever niet meer eisen dan ten hoogste het gedeelte van de 
aannemingssom dat overeenkomt met de waarde van het gedeelte van de 
leveringen dat door het in gebreke blijven van de leverancier niet kan 
worden gebruikt voor de daaraan gegeven bestemming. 
44.9. Indien de beëindiging niet het gevolg is van een handeling of verzuim van 
de leverancier, 1s deze gerechtigd om naast de hem verschuldigde bedragen 
voor reeds uitgevoerde werkzaamheden een vergoeding voor geleden 
verliezen te vorderen. 
ARTIKEL 45 
Beëindiging van de overeenkomst door de leverancier 
45.1. Met inachtneming van een opzegtermijn van 14 dagen kan de leverancier de 
overeenkomst met de opdrachtgever beëindigen, indien deze laatste : 
a) de leverancier na afloop van de 1n artikel 35.2. vermelde termijn nog 
niet de bedragen heeft betaald die hem krachtens een door de directie 
afgegeven certificaat verschuldigd zijn ; of 
- 147 -
b) na herhaalde aanmaningen stelselmatig zijn contractuele verplichtingen 
verzuimt na te komen ; of 
c) de voortgang van de leveringen of een onderdeel daarvan langer dan 
180 dagen schorst om redenen die niet 1n de overeenkomst zijn vermeld 
of die niet te wijten zijn aan het in gebreke blijven van de 
leverancier. 
45.2. Een dergelijke beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan 
andere rechten waarover de opdrachtgever en de leverancier krachtens de 
overeenkomst beschikken. 
45.3. Bij een dergelijke beëindiging van de overeenkomst vergoedt de opdracht­
gever de leverancier alle eventueel geleden verlies of schade. De 
desbetreffende bijbetalingen mogen een maximum dat in de overeenkomst 
moet worden vermeld, evenwel niet overschrijden. 
ARTIKEL 46 
Overmacht 
46.1. Geen van de partijen wordt geacht 1n gebreke te zijn gebleven of haar 
verplichtingen krachtens de overeenkomst niet te zijn nagekomen, indien 
zij hierbij werden gehinderd door omstandigheden van overmacht die zich 
hebben voorgedaan na de datum van kennisgeving van de gunning, of na de 
datum waarop de overeenkomst van kracht werd, indien die datum eerder 
viel . 
46.2. Onder "overmacht" wordt hier verstaan : stakingen, uitsluitingen of 
andere arbeidsconflicten, staatsvijandige handelingen, al dan niet 
verklaarde oorlogen, blokkades, oproer, rellen, epidemieën, aardverschui­
vingen, aardbevingen, stormen, bliksem, overstromingen, verzakkingen, 
ordeverstoringen, explosies en andere soortgelijke onvoorziene gebeurte­
nissen die geen van beide partijen 1n de hand heeft en waaraan zij 
ondanks de nodige Inzet niet in staat zijn het hoofd te bieden. 
46.3. Onverminderd de artikelen 21 en 44 kan niet ten nadele van de leverancier 
worden besloten tot verbeurdverklaring van zijn uitvoeringsgarantie, 
gefixeerde schadevergoeding of beëindiging van de overeenkomst wegens in 
gebreke blijven, indien en voor zover de vertraging in de uitvoering of 
het op andere wijze niet-nakomen van zijn verplichtingen krachtens de 
overeenkomst het gevolg van overmacht 1s. Onverminderd de artikelen 35 en 
45, 1s de opdrachtgever evenmin aansprakelijk voor betaling van rente 
over achterstallige betalingen of voor het niet uitvoeren of beëindigen 
door de leverancier wegens zijn eigen 1n gebreke blijven, indien en voor 
zover de vertraging of het op andere wijze niet-nakomen van diens 
verplichtingen het gevolg van overmacht 1s. 
46.4. Indien een partij van mening 1s dat er zich omstandigheden van overmacht 
hebben voorgedaan die de nakoming van haar verplichtingen nadelig kunnen 
beïnvloeden, stelt zij de andere partij en de directie daarvan 
onmiddellijk 1n kennis, waarbij zij gedetailleerd opgave doet van de 
aard, de vermoedelijke duur en het waarschijnlijke gevolg van de 
- 148 
omstandigheden. Behoudens andersluidende schriftelijke Instructies van de 
directie blijft de leverancier, voor zover dat redelijkerwijze mogelijk 
is, voldoen aan zijn verplichtingen krachtens de.overeenkomst en zoekt 
hij ter nakoming van zijn verplichtingen naar redelijke alternatieve 
middelen die niet door de overmachtsituatie worden gehinderd. De 
leverancier past deze alternatieve middelen uitsluitend toe indien de 
directie daartoe Instructie geeft. 
46.5. Indien er voor de leverancier meeruitgaven ontstaan door het opvolgen van 
de instructies van de directie of door het gebruik van alternatieve 
middelen uit hoofde van artikel 46.4. wordt het bedrag daarvan door de 
directie gefiatteerd. 
45.6. Indien er zich omstandigheden van overmacht hebben voorgedaan en deze 
situatie 180 dagen aanhoudt, kan de ene partij, ongeacht een verlenging 
van de uitvoeringstermijn die op grond van die toestand eventueel aan de 
leverancier is verleend, de andere partij er met een opzegtermijn van 
30 dagen van 1n kennis stellen dat zij de overeenkomst wenst te 
beëindigen. Indien de overmachtsituatie na deze 30 dagen nog bestaat, 
wordt de overeenkomst beëindigd en worden de partijen krachtens het op de 
overeenkomst toepasselijke recht bijgevolg ontheven van hun verdere 
verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
ARTIKEL 47 
Overlijden 
47.1. Wanneer de leverancier een natuurlijke persoon is, wordt de overeenkomst 
automatisch beëindigd indien die persoon komt te overlijden. De opdracht­
gever onderzoekt evenwel alle voorstellen van erfgenamen of recht­
hebbenden die de wens tot voortzetting van de overeenkomst kenbaar hebben 
gemaakt. Binnen 30 dagen na ontvangst van dergelijke voorstellen brengt 
de opdrachtgever zijn beslissing ter kennis van de betrokkenen. 
47.2. Wanneer de leverancier uit verschillende natuurlijke personen bestaat en 
één of meer daarvan komen te overlijden, wordt 1n gemeenschappelijk 
overleg tussen de partijen een rapport over de stand van de uitvoering 
van de overeenkomst opgesteld ; de opdrachtgever beslist of de 
overeenkomst wordt beëindigd dan wel voortgezet overeenkomstig de door de 
overlevenden, respectievelijk de erfgenamen of rechthebbenden aangegane 
verbintenis. 
47.3. In de 1n artikel 47.1. en 47.2. genoemde gevallen geven de personen die 
voorstellen om de uitvoering van de overeenkomst voort te zetten, hiervan 
binnen 15 dagen na de datum van het overlijden kennis aan de opdracht­
gever. 
47.4. Deze personen zijn, behoudens andersluidende bepalingen 1n de bijzondere 
voorwaarden, in dezelfde mate als de oorspronkelijke leverancier, 
gezamenlijk en hoofdelijk aansprakelijk voor de goede uitvoering van de 
overeenkomst. De voortzetting van de overeenkomst 1s onderworpen aan de 
bepalingen met betrekking tot het stellen van de in artikel 11 bedoelde 
garantie. 
149 -
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
ARTIKEL 48 
Beslechting van geschillen 
48.1. De opdrachtgever en de leverancier stellen alles 1n het werk om een 
minnelijke schikking te treffen voor geschillen in verband met de over­
eenkomst die tussen hen of tussen de directie en de leverancier kunnen 
ontstaan. 
48.2. De bijzondere voorwaarden bevatten voorschriften betreffende : 
a) de procedure voor de minnelijke schikking van geschillen ; 
b) de termijnen waarin de procedure Inzake minnelijke schikking kan 
worden ingeroepen na kennisgeving van het geschil aan de andere 
partij, alsmede de maximumtermijn om een dergelijke schikking te 
bereiken, waarbij geldt dat deze laatste termijn niet langer mag zijn 
dan 120 dagen vanaf het begin van de te volgen procedure ; 
c) de termijnen voor de schriftelijke beantwoording van een verzoek om 
minnelijke schikking of van andere verzoeken die tijdens die procedure 
geoorloofd zijn, en de gevolgen van het niet-nakomen van die 
termi jnen. 
48.3. Nadat de procedure inzake minnelijke schikking is mislukt, kunnen de 
partijen overeenkomen het geschil binnen een vastgestelde termijn te 
beslechten via bemiddeling door een derde partij. 
48.4. De procedure Inzake minnelijke schikking of beslechting via bemiddeling 
behelst in alle gevallen een procedure waarbij de tegenpartij in kennis 
wordt gesteld van de klachten en de reacties daarop. 
48.5. 61j ontstentenis van een minnelijke schikking of beslechting vla 
bemiddeling binnen de vastgestelde maximumtermijnen wordt het geschil 
beslecht : 
a) in geval van een nationale overeenkomst, overeenkomstig het nationale 
recht van de Staat van de opdrachtgever ; en 
b) in geval van een transnationale overeenkomst via arbitrage overeenkomstig 
de door de EEG-Raad vastgestelde procedurevoorschriften. 
- 150 -1iü*v w 
ALGEMENE VOORWAARDEN 
VOOR DOOR HET EUROPEES 
ONTWIKKEL INGSFONDS 
GEFINANCIERDE 
OVEREENKOMSTEN VOOR 
DIENSTEN 
IN DE LGO 
- 151 -
INHOUD 
INLEIDENDE BEPALINGEN 
Blz 
Art. 1 Definities 1" 
Art. 2 Recht en taal van de overeenkomst ^55 
Art. 3 Rangorde van de contractuele bescheiden ^56 
Art. 4 Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen ^° 
Art. 5 Directie en vertegenwoordiger van de directie ^6 
Art. 6 Cessie 157 
Art. 7 Onderaanneming 158 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
Art. 8 Verstrekken van informatie 159 
Art. 9 Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften 159 
VERPLICHTINGEN VAN DE ADVISEUR . 
Art. 10 Algemene verplichtingen 1ó0 
Art. 11 Beroepsethiek 1 SI 
Art. 12 Onafhankelijkheid 16c 
Art. 13 Specificaties en ontwerpen 162 
Art. 14 Schadeloosstelling 163 
Art. 15 Regelingen inzake gezondheid en verzekeringen 164 
Art. 16 Eigendom van rapporten en documenten 165 
AARD VAN DE DIENSTEN 
Art. 17 Strekking van de diensten 165 
Art. 18 Verschaffing van personeel 167 
Art. 19 Personeel en materieel 163 
Art. 20 Stagiairs 169 
UITVOERING VAN DE OVEREENKOMST 
Art. 21 Opdracht tot aanvang van uitvoering 169 
Art. 22 Uitvoeringstermijn 170 
Art. 23 Verlenging van de uitvoeringstermijn 170 
Art. 24 Vertraging bij de uitvoering 171 
Art. 25 Schorsing 171 
- 152 -
Art. 26 Wijzigingen 172 
Art. 27 Werktijden 1?4 
Art. 28 Verlofrechten 174 
Art. 29 Inlichtingen 175 
Art. 30 Boekhouding I75 
Art. 31 Indiening van rapporten 175 
Art. 32 Goedkeuring van rapporten en documenten 174 
BETALING 
Art. 33 Algemeen 176 
Art. 34 Voorschotten I77 
Art. 35 Procedure voor de betalingen 17ö 
Art. 36 Reizen en vervoer 179 
Art. 37 Prijsherziening 130 
Art. 38 Achterstallige betalingen 131 
Art. 39 Betaling aan derden 181 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 
Art. 40 Contractbreuk 181 
Art. 41 Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 132 
Art. 42 Beëindiging van de overeenkomst door de adviseur 184 
Art. 43 Overmacht 184 
Art. 44 Overlijden 185 
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
Art. 45 Beslechting van geschillen 1^° 
- 153 -
INLEIDENDE BEPALINGEN 
ARTIKEL 1 
Definities 
1.1. Voor de toepassing van de onderhavige algemene voorwaarden en van de 
overeenkomst wordt verstaan onder : 
EEG : de Europese Economische Gemeenschap. 
LGO : de associatie van de landen en gebieden Overzee met de EEG. 
Overeenkomst : de door de partijen aangegane en ondertekende overeenkomst 
voor het verrichten van de diensten, met inbegrip van alle bijlagen 
en aanhangsels alsook alle bescheiden die er een geheel mee vormen. 
Adviseur : de partij waarmee de opdrachtgever de overeenkomst sluit. 
Opdrachtgever : de Staat of de publiekrechtelijke of privaatrechtelijke 
rechtspersoon door of namens welke de overeenkomst met de adviseur 
wordt gesloten. 
Staat van de opdrachtgever : de "'LGO. op het grondgebied waarvan de 
overeenkomst voor diensten moet worden uitgevoerd. 
Directie : de overheidsdienst, dan wel de publiekrechtelijke rechts­
persoon, de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die door de 
opdrachtgever is aangewezen overeenkomstig de wetgeving van de Staat 
van de opdrachtgever en belast is met de directie en/of controle van 
de uitvoering van de overeenkomst voor diensten, of aan wie de 
opdrachtgever krachtens de overeenkomst rechten en/of bevoegdheden 
kan delegeren. 
Vertegenwoordiger van de directie : iedere door de directie krachtens de 
overeenkomst als zodanig aangewezen natuurlijke of rechtspersoon die 
bevoegd is de directie bij de uitvoering van haar taak en bij de 
uitoefening van de aan haar overgedragen rechten en/of bevoegdheden 
te vertegenwoordigen. Waar taken en rechten en/of bevoegdheden van de 
directie aan haar vertegenwoordiger zijn gedelegeerd, duidt de term 
directie dus ook haar vertegenwoordiger aan. 
Diensten : krachtens de overeenkomst te verrichten taken, zoals studies, 
ontwerpen, verlening van technische bijstand, opleiding. 
- 154 -
Beschrijving van de opdracht : de door de opdrachtgever opgestelde verklaring 
met de beschrijving van zijn eisen en/of de doeleinden van de diensten, zo 
nodig met inbegrip van de door de adviseur te gebruiken methoden en 
middelen en/of te bereiken resultaten. 
Dag : kalenderdag 
Termijnen : de contractuele termijnen die ingaan op de dag welke volgt op de 
datum van de akte of gebeurtenis die als beginpunt voor die termijnen 
geldt. Is de laatste dag van de termijn geen werkdag, dan verstrijkt de 
termijn aan het einde van de eerstvolgende werkdag na de laatste dag van 
de termijn. 
Aannemingssom : het in de overeenkomst vermelde bedrag dàt overeenkomstig de 
oorspronkelijke raming verschuldigd is voor de verrichting van de 
diensten, of ieder ander bedrag waarvan bij het einde van de overeenkomst 
is vastgesteld dat het krachtens de overeenkomst aan de adviseur 
verschuldigd is. 
Project : het project in verband waarmee de diensten krachtens de overeenkomst 
moeten worden verricht. 
Staat van eenheidsprijzen : de volledige staat van de prijzen, met inbegrip van 
de specificatie van het totaalbedrag, die door de adviseur samen met zijn 
inschrijving Is ingediend en zonodig is gewijzigd, en die deel uitmaakt . 
van de overeenkomst tegen eenheidsprijzen. 
Specificatie van het totaalbedrag : de gespecificeerde lijst van percentages en 
prijzen waaruit blijkt hoe de prijs van een op een totaalbedrag gebaseerde 
overeenkomst is opgebouwd, maar die geen deel uitmaakt van de 
overeenkomst. 
Tekeningen : de tekeningen van de opdrachtgever en de directie en de door de 
directie goedgekeurde tekeningen van de adviseur, bestemd voor het 
verrichten van de diensten. 
Schriftelijk : 1n handschrift, machineschrift of druk, met inbegrip van 
telexen, telegraafberichten en telefaxen. 
Dienstorder : schriftelijke instructies of opdrachten van de directie aan de 
adviseur betreffende het verrichten van de diensten. 
Mededelingen : certificaten, kennisgevingen, opdrachten en instructies uit 
hoofde van de overeenkomst. 
Nationale valuta : de valuta van de Staat van de opdrachtgever. 
Vreemde valuta : ^1ke toegelaten valuta die niet de nationale valuta is, en die 
in de overeer'comst is vermeld. 
- 155 -
Algemene schadevergoeding : het niet vooraf in de overeenkomst bepaalde 
bedrag dat door een rechtbank of arbitrage-Instantie wordt toegekend 
of door de partijen is overeengekomen als aan de benadeelde partij 
verschuldigde compensatie voor contractbreuk door de andere partij. 
Gefixeerde schadevergoeding : het in de overeenkomst vermelde bedrag dat 
de adviseur bij wijze van compensatie aan de opdrachtgever 
verschuldigd is wanneer hij verzuimt de overeenkomst of een deel 
daarvan binnen de bij de overeenkomst voorgeschreven termijnen uit te 
voeren, of dat de ene partij aan de andere partij verschuldigd is 
voor enig ander in de overeenkomst gespecificeerd geval van 
contractbreuk. 
Bijzondere voorwaarden : de in de overeenkomst opgenomen bijzondere 
voorwaarden die door de opdrachtgever zijn opgesteld als onderdeel 
van de uitnodiging tot inschrijving en waar nodig van wijzigingen 
zijn voorzien, en die bestaan uit : 
a) wijzigingen in de onderhavige algemene voorwaarden ; 
b) bijzondere contractuele bepalingen ; 
c) technische specificaties ; en 
d) andere aangelegenheden met betrekking tot de overeenkomst. 
1.2. De opschriften en titels in deze voorwaarden mogen niet als onderdeel 
daarvan worden beschouwd of bij de interpretatie van de overeenkomst in 
aanmerking worden genomen. 
1.3. Indien de context zulks toestaat worden in het enkelvoud gebruikte woorden 
geacht ook het meervoud te omvatten en vice versa, en worden mannelijke 
woorden geacht ook het vrouwelijk te omvatten en vice versa. 
1.4. Woorden die personen of partijen aanduiden omvatten ook vennootschappen en 
iedere andere organisatie die rechtspersoonlijkheid bezit. 
ARTIKEL 2 
Recht en taal van de overeenkomst 
2.1. Behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere voorwaarden is het 
recht van de Staat van de opdrachtgever van toepassing op de overeenkomst. 
2.2. In alle aangelegenheden die niet onder deze algemene voorwaarden vallen, 
is het recht van toepassing dat op de overeenkomst van toepassing is. 
- 156 
2.3. De taal van de overeenkomst en van alle mededelingen tussen de adviseur, 
de opdrachtgever en de directie of hun vertegenwoordigers wordt in de bij­
zondere voorwaarden bepaald. Alle verslagen, aanbevelingen en dossiers die 
krachtens de overeenkomst door de adviseur worden opgesteld, moeten 
eveneens in de in de bijzondere voorwaarden vermelde taal worden 
opgesteld. 
ARTIKEL 3 
Rangorde van de contractuele bescheiden 
Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, wordt de rangorde van de 
contractuele bescheiden in de bijzondere voorwaarden vastgesteld. 
ARTIKEL 4 
Kennisgevingen en schriftelijke mededelingen 
4.1. Tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, worden mededelingen 
tussen de opdrachtgever en/of de directie enerzijds en de adviseur ander­
zijds per post, telegraaf, telex of telefax gezonden aan dan wel 
persoonlijk afgegeven op de daartoe door hen aangewezen adressen. 
4.2. Indien de afzender een ontvangstbewijs verlangt, moet hij daarvan melding 
maken in zijn mededeling ; wanneer er een uiterste datum van ontvangst^ 
voor de mededeling is voorgeschreven, is hij gehouden zo'n ontvangstbewijs 
te verlangen. In ieder geval moet de afzender de nodige maatregelen 
treffen om de ontvangst van zijn mededeling te verzekeren. 
4.3. Telkens wanneer in de overeenkomst sprake is van betekening of afgifte van 
een kennisgeving, instemming, goedkeuring, certificaat of besluit wordt 
daarmee, tenzij anders bepaald, een schriftelijke kennisgeving, 
instemming, goedkeuring, certificaat of besluit bedoeld en moet het 
gebruik van de woorden "kennisgeven", "verklaren" of "besluiten" 
dienovereenkomstig worden opgevat. Een dergelijke instemming, goedkeuring, 
certificaat of besluit mag niet zonder geldige reden worden geweigerd of 
uitgesteld. 
ARTIKEL 5 
Directie en vertegenwoordiger van de directie 
5.1. De directie vervult de in de overeenkomst omschreven taken. Behoudens uit­
drukkelijk beding in de overeenkomst is de directie niet gerechtigd de 
adviseur van een van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst te 
ontheffen. 
- 157 -
5.2. De directie kan 1n voorkomend geval, met behoud van haar uiteindelijke 
aansprakelijkheid, taken en bevoegdheden die bij haar berusten aan haar 
vertegenwoordiger delegeren en deze delegatie te allen tijde intrekken of 
de vertegenwoordiger vervangen. Delegatie, intrekking of vervanging 
gebeuren schriftelijk en hebben geen rechtsgevolgen voordat de adviseur er 
een afschrift van heeft ontvangen. 
5.3. Elke mededeling die door de vertegenwoordiger van de directie 
overeenkomstig de voorwaarden van een dergelijke delegatie aan de adviseur 
wordt gedaan, heeft dezelfde gevolgen als wanneer zij van de directie zelf 
was uitgegaan, met dien verstande dat : 
a) wanneer de vertegenwoordiger van de directie verzuimt verslagen of 
diensten af te keuren, dit geen afbreuk doet aan het recht van de 
directie om dat alsnog te doen en de nodige opdrachten tot verbetering 
te geven ; 
b) het de directie vrijstaat om de mededeling ongedaan te maken of te 
wi jzigen. 
5.4. Instructies en/of opdrachten van de directie worden gegeven in de vorm van 
dienstorders. Deze orders worden gedateerd, genummerd en in een register 
genoteerd ; afschriften ervan worden zo nodig ter hand gesteld aan de 
vertegenwoordiger van de adviseur. 
ARTIKEL 6 
Cessie 
6.1. Cessie is alleen geldig in de vorm van een schriftelijk akkoord waarbij de 
adviseur zijn in de overeenkomst vastgelegde opdracht of een deel daarvan 
aan een derde overdraagt. 
6.2. Het is de adviseur verboden de overeenkomst of een deel ervan, dan wel 
enig voordeel of recht uit hoofde ervan, zonder voorafgaande schriftelijke 
toestemming van de opdrachtgever over te dragen, tenzij dit geschiedt : 
a) door een zekerheid ten gunste van de banken van de adviseur te stellen 
voor alle bedragen die krachtens de overeenkomst verschuldigd zijn of 
opeisbaar zullen worden ; of 
b) door het verhaal recht van de adviseur tegen aansprakelijke derden over 
te dragen aan de verzekeraars van de adviseur, wanneer deze diens 
schade of aansprakelijkheid hebben vergoed. 
6.3. Voor de toepassing van artikel 6.2. ontslaat de instemming van de 
opdrachtgever met een cessie de adviseur niet van zijn verplichtingen voor 
het reeds uitgevoerde of niet overgedragen deel van de in de overeenkomst 
vastgelegde opdracht. 
- 158 -
6.4. Wanneer de adviseur zijn overeenkomst zonder toestemming heeft 
overgedragen, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving rechtens de 
in de artikelen 40 en 41 vastgestelde sancties wegens contractbreuk 
opleggen. 
6.5. Cessionarissen moeten voldoen aan op de gunning van de overeenkomst 
toepasselijke criteria om als zodanig in aanmerking te komen. 
ARTIKEL 7 
Onderaanneming 
7.1. Onderaanneming is alleen geldig in de vorm van een schriftelijke akkoord 
waarbij de adviseur de uitvoering van een deel van zijn overeenkomst aan 
een derde toevertrouwt. 
7.2. Onderaanneming of indienstneming van een andere onafhankelijke adviseur om 
een deel van de diensten te verrichten kan niet geschieden zonder vooraf­
gaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever aan de adviseur. De 
in onderaanneming te geven diensten en de identiteit van de onafhankelijke 
adviseur worden aan de opdrachtgever meegedeeld. Met inachtneming van het 
bepaalde in artikel 4.3. betekent de opdrachtgever binnen 30 dagen na 
ontvangst van de mededeling zijn beslissing aan de adviseur, waarbij hij 
in voorkomend geval opgave doet van de redenen waarom toestemming wordt 
geweigerd. 
7.3. Bij de keuze van onderaannemers en/of andere onafhankelijke adviseurs, 
gaat de voorkeur uit naar natuurlijke personen of vennootschappen van de 
Staat van de opdrachtgever die in staat zijn de gevraagde diensten onder 
soortgelijke voorwaarden te verrichten. 
7.4. Onderaannemers en/of onafhankelijke adviseurs moeten voldoen aan de op de 
gunning van de overeenkomst toepasselijke criteria om als zodanig in 
aanmerking te komen. 
7.5. De opdrachtgever erkent geen contractuele banden met onderaannemers en/of 
onafhankelijke adviseurs. 
7.6. In dezelfde mate als voor handelingen, in gebreke blijven en nalatigheden 
van hemzelf, zijn gemachtigden of werknemers, is de adviseur aansprakelijk 
voor handelingen, in gebreke blijven en nalatigheden van zijn 
onderaannemers en/of andere onafhankelijke adviseurs en hun gemachtigden 
of werknemers. De goedkeuring door de opdrachtgever van de onderaanneming 
van een deel van de overeenkomst of van het in dienst nemen door de 
adviseur van andere onafhankelijke adviseurs of onderaannemers om een deel 
van de diensten te verrichten, ontheft de adviseur van geen enkele 
verplichting krachtens de overeenkomst. 
- 159 -
7.7. Indien een hierboven bedoelde onderaannemer of onafhankelijke adviseur 
door de opdrachtgever of de directie ongeschikt wordt bevonden om zijn 
taken te vervullen, kan de opdrachtgever of de directie de adviseur 
onverwijld verzoeken, ofwel ter vervanging een onafhankelijke adviseur of 
onderaannemer met de voor de opdrachtgever wel aanvaardbare kwalificaties 
en ervaring aan te trekken, ofwel de diensten zelf te verrichten. 
7.8. Wanneer de adviseur zonder voorafgaande goedkeuring een onderaannemings­
overeenkomst aangaat of een andere onafhankelijke adviseur in dienst 
neemt, kan de opdrachtgever zonder formele kennisgeving rechtens de in de 
artikelen 40 en 41 vastgestelde sancties wegens contractbreuk opleggen. 
VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER 
ARTIKEL 8 
Verstrekken van informatie 
8.1. De opdrachtgever verstrekt de adviseur zo spoedig mogelijk alle hem ter 
beschikking staande informatie en/of documentatie die voor de uitvoering 
van de overeenkomst van belang kan zijn. De betrokken documenten worden 
bij voltooiing van de diensten aan de opdrachtgever geretourneerd. 
8.2. De opdrachtgever verleent de adviseur alle mogelijke hulp bij het 
verkrijgen van voor de overeenkomst relevante gegevens waarom deze de 
opdrachtgever rederlijkerwijze kan verzoeken met het oog op de uitvoering 
van de overeenkomst. 
ARTIKEL 9 
Bijstand met betrekking tot plaatselijke voorschriften 
9.1. De adviseur kan de hulp van de opdrachtgever Inroepen voor het verkrijgen 
van afschriften van wetten, voorschriften, en informatie over plaatselijke 
gebruiken, beschikkingen of verordeningen van het land waar de diensten 
moeten worden verricht, waarmee de adviseur bij de naleving van zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst te maken kan krijgen. De 
opdrachtgever kan de gevraagde hulp aan de adviseur verstrekken op diens 
kosten. 
9.2. Onverminderd de wetten en voorschriften Inzake buitenlandse werknemers in 
de Staat waar de diensten moeten worden verricht, doet de opdrachtgever al 
het nodige om het de adviseur makkelijker te maken de vereiste visa en 
vergunningen, met inbegrip van werk- en verblijfsvergunningen, te 
verkrijgen voor het personeel waarvan de diensten door adviseur en 
opdrachtgever onmisbaar worden geacht, alsmede de verblijfsvergunningen 
voor hun gezinnen. 
160 -
9.3. De opdrachtgever geeft zijn functionarissen, gemachtigden en vertegen­
woordigers alle nodige of passende instructies om de snelle en 
doeltreffende uitvoering van de diensten te vergemakkelijken. 
VERPLICHTINGEN VAN DE ADVISEUR 
ARTIKEL 10 
Algemene verplichtingen 
10.1. De adviseur houdt zich aan alle wetten en voorschriften die gelden in de 
Staat van de opdrachtgever en hij ziet erop toe dat zijn personeel, hun 
gezinsleden en zijn plaatselijke werknemers die vleten en voorschriften 
eveneens naleven. De adviseur vrijwaart de opdrachtgever tegen alle 
vorderingen en gerechtelijke acties ten gevolge van overtredingen van die 
wetten en voorschriften die hij, zijn werknemers of hun gezinsleden 
zouden begaan. 
10.2. De adviseur verricht de diensten met de nodige zorg, doeltreffendheid en 
toewijding, overeenkomstig de beste voor zijn beroep geldende p»uktijken 
en in overeenstemming met de onderhavige algemene voorwaarden, de 
beschrijving van de opdracht en de instructies van de directie. 
10.3. De adviseur richt zich naar de dienstorders van de directie. Wanneer hij 
van mening is dat een dienstorder de bevoegdheid van de directie of de 
reikwijdte van de overeenkomst te buiten gaat, stelt hij de directie, op 
straffe van verval, binnen 30 dagen na ontvangst van de dienstorder in 
kennis van zijn met redenen omklede bezwaren. Deze kennisgeving heeft 
geen schorsende werking voor wat de uitvoering van de dienstorder 
betreft. 
10.4. Wanneer de adviseur of een van zijn onderaannemers, onafhankelijke 
adviseurs, gemachtigden of personeelsleden iemand steekpenningen, 
geschenken, fooien of commissiegelden aanbiedt dan wel belooft aan te 
bieden of te betalen als aansporing tot of als beloning voor het 
verrichten of nalaten van een handeling ter zake van de overeenkomst of 
enige andere overeenkomst met de opdrachtgever, dan wel als aansporing 
tot of als beloning voor het begunstigen of achterstellen van een persoon 
ter zake van de overeenkomst of enige andere overeenkomst met de 
opdrachtgever, dan kan de opdrachtgever, onverminderd de rechten die de 
adviseur uit hoofde van de overeenkomst heeft verworven, de overeenkomst 
beëindigen, in welk geval de artikelen 40 en 41 van toepassing zijn. 
- 161 -
10.5. Alle documenten en Inlichtingen in verband met de overeenkomst worden 
door de adviseur als persoonlijk en vertrouwelijk behandeld en worden, 
tenzij noodzakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst, niet zonder 
voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever of de 
directie na raadpleging van de opdrachtgever bekendgemaakt of prijs­
gegeven. Bij geschillen over de vraag of zij ter wille van de uitvoering 
van de overeenkomst openbaar moeten worden gemaakt of prijsgegeven, 
berust de eindbeslissing bij de opdrachtgever. 
10.6. Wanneer de adviseur een gemeenschappelijke onderneming of een consortium 
van twee of meer personen is, zijn deze personen gezamenlijk en hoofde­
lijk aansprakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst overeenkomstig 
de wet van de Staat van de opdrachtgever, en belasten zij, op verzoek van 
de opdrachtgever, een van hen met de leiding en de bevoegdheid om de 
gemeenschappelijke onderneming of het consortium te binden. Samenstelling 
of structuur van de gemeenschappelijke onderneming of het consortium 
mogen niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdracht­
gever worden gewijzigd. 
ARTIKEL 11 
Beroepsethiek 
11.1. Overeenkomstig de ethiek van zijn beroep en met inachtneming v-rn de 
nodige discretie, gedraagt de adviseur zich steeds loyaal en onpartijdig, 
en als een betrouwbaar raadgever van de opdrachtgever. Hij onthoudt zich 
er met name van, zonder voorafgaande toestemming van de opdrachtgever in 
het openbaar verklaringen over het project of over de diensten af te 
leggen en in het kader van de overeenkomst activiteiten te ontplooien die 
met zijn verplichtingen jegens de opdrachtgever in conflict komen. Hij 
bindt de opdrachtgever op generlei wijze zonder diens voorafgaande 
schriftelijke toestemming, en maakt deze verplichting zo nodig aan derden 
duidelijk. 
11.2. Tijdens de duur van de overeenkomst eerbiedigen de adviseur en zijn werk­
nemers de politieke, culturele en godsdienstige gebruiken in de Staat van 
de opdrachtgever. 
11.3. Het honorarium dat de adviseur krachtens de overeenkomst ontvangt, vormt 
diens enige beloning voor de overeenkomst ; de adviseur en zijn personeel 
mogen in het kader van de overeenkomst of voor de nakoming van hun 
daaruit voortvloeiende verplichtingen geen enkele provisie, korting, 
toelage, indirecte betaling of andere vergoeding aanvaarden. 
11.4. Behoudens schriftelijke toestemming van de opdrachtgever mag de adviseur 
direct noch indirect enige royalty, gift of provisie ontvangen voor een 
gepatenteerd of beschermd artikel dan wel procédé dat 1n het kader of 
voor de uitvoering van de overeenkomst of het project wordt toegepast of 
voor de uitvoering ervan wordt gebruikt. 
X 
- 162 -
11.5. De adviseur en zijn personeel zijn gedurende de gehele duur van de 
overeenkomst en na voltooiing daarvan gebonden door het beroepsgeheim. In 
dit verband mogen, behoudens voorafgaande schriftelijke toestemming van 
de opdrachtgever, de adviseur en zijn werknemers of medewerkers de 
vertrouwelijke inlichtingen die hun zijn verstrekt of waarvan zij kennis 
hebben gekregen, nimmer meedelen aan personen of instanties ; evenmin 
mogen zij zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdracht­
gever openbaarheid geven aan informatie met betrekking tot de aan­
bevelingen die in de loop van of als resultaat van de diensten zijn 
gedaan. Voorts mogen zij van de aan hen verstrekte inlichtingen en van de 
resultaten van in het kader van of voor de uitvoering van de overeenkomst 
uitgevoerde studies, proeven en onderzoek geen voor de opdrachtgever 
schadelijk gebruik maken. 
ARTIKEL 12 
Onafhankelijkheid 
12.1. De adviseur onthoudt zich ervan betrekkingen aan te gaan die afbreuk 
zouden kunnen doen aan zijn onafhankelijkheid of aan de onafhankelijkheid 
van zijn personeel. Indien de adviseur zijn onafhankelijkheid niet 
bewaart, kan de opdrachtgever, onverminderd vergoeding van de schade die 
hij uit dezen hoofde mocht hebben geleden, de overeenkomst zonder formele 
kennisgeving onmiddellijk beëindigen. 
12.2. Na de sluiting of in verband met de beëindiging van de overeenkomst 
beperkt de adviseur zijn rol in verband met het project tot het 
verrichten van de diensten. Behoudens schriftelijke toestemming van de 
opdrachtgever, zijn de adviseur en de eventuele andere aannemers, 
adviseurs of leveranciers met wie hij geassocieerd of gelieerd is, 
uitgesloten van het verrichten van werken, leveringen of van andere 
diensten voor het project, in welke hoedanigheid dan ook, en van 
inschrijving voor enig onderdeel van het project. 
ARTIKEL 13 
Specificaties en ontwerpen 
13.1. Bij de opstelling van alle specificaties en ontwerpen gebruikt de 
adviseur gangbare en algemeen erkende systemen die voor de opdrachtgever 
aanvaardbaar zijn, en houdt hij rekening met de meest recente 
ontwerp-criteria. 
13.2. De adviseur zorgt ervoor dat de specificaties en ontwerpen alsmede alle 
documentatie met betrekking tot het leveren van goederen en het 
verrichten van diensten voor het project op onpartijdige grondslag worden 
opgesteld ten einde concurrentie bij de inschrijvingen te stimuleren. 
- 163 -
ARTIKEL 14 
Schadeloosstelling 
14.1. De opdrachtgever en diens gemachtigden en werknemers worden door de 
adviseur op diens kosten schadeloos gesteld voor en gevrijwaard tegen 
alle vorderingen, verliezen of schade ten gevolge van iedere handeling of 
nalatigheid van de adviseur tijdens het verrichten van de diensten, met 
inbegrip van iedere inbreuk op wettelijke bepalingen of rechten van 
derden met betrekking tot octrooien, handelsmerken en andere vormen van 
intellectuele eigendom zoals auteursrechten. 
14.2. De opdrachtgever en diens gemachtigden en werknemers worden door de 
adviseur op diens kosten schadeloos gesteld voor en gevrijwaard tegen 
alle vorderingen, verliezen of schade die zouden ontstaan doordat de 
adviseur verzuimt zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 10 na te 
komen, met dien verstande dat : 
a) de adviseur uiterlijk 30 dagen nadat dergelijke vorderingen, verliezen 
of schade ter kennis van de opdrachtgever zijn gekomen, daarvan in 
kennis moet worden gesteld ; 
b) de aansprakelijkheid van de adviseur uit hoofde van artikel 14 beperkt 
blijft tot het in de bijzondere voorwaarden genoemde maximumbedrag, 
met dien verstande dat dat maximum niet van toepassing is bij 
vorderingen, verliezen of schade die te wijten zijn aan opzettelijk 
wangedrag van de adviseur ; 
c) de aansprakelijkheid van de adviseur uit hoofde van artikel 14.2. 
beperkt blijft tot vorderingen, verliezen of schade die rechtstreeks 
veroorzaakt zijn door het niet nakomen van zijn verplichtingen 
krachtens de overeenkomst, en geen aansprakelijkheid omvat ten gevolge 
van onvoorziene voorvallen die daar direct of indirect het gevolg van 
zijn. 
14.3. Indien de adviseur heeft verzuimd zijn verplichtingen krachtens de 
overeenkomst na te komen, dient hij iedere tekortkoming in de verrichting 
van de diensten op verzoek van de opdrachtgever voor eigen rekening te 
herstellen. 
14.4. Niettegenstaande andersluidende bepalingen in artikel 14 is de adviseur 
in geen enkel opzicht aansprakelijk voor vorderingen, verliezen of schade 
die te wijten zijn : 
a) aan het feit dat de opdrachtgever nalaat een aanbeveling op te volgen 
of een handeling, beslissing of aanbeveling van de adviseur teniet 
doet of van de adviseur eist een beslissing of aanbeveling op te 
volgen waarmee de adviseur het niet eens is of ten aanzien waarvan hij 
een ernstig voorbehoud maakt ; of 
b) aan de onjuiste uitvoering van de instructies van de adviseur door 
gemachtigden, werknemers of onafhankelijke aannemers van de opdracht­
gever. 
164 -
14.5. Na voltooiing van de diensten blijft de afviseur gedurende een periode 
als vastgesteld in het op de overeenkomst toepasselijke recht, 
aansprakelijk voor ieder in gebreke blijven ten aanzien van zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
ARTIKEL 15 
Regelingen inzake gezondheid en verzekeringen 
15.1. De werkovereenkomst van de adviseur met de opdrachtgever is onderworpen 
aan de voorwaarde dat aan de opdrachtgever het bevredigende bewijs wordt 
verstrekt dat de adviseur en/of zijn personeel in goede gezondheid 
verkeren en geen handicaps hebben die het verrichten van de diensten 
kunnen belemmeren. De opdrachtgever kan van de adviseur en/of zijn 
personeel dat de diensten verricht, verlangen dat zij zich door een 
gekwalificeerd arts medisch laten keuren voordat zij hun normale 
verblijfplaats verlaten en dat zij de uitslag van die medische keuring zo 
spoedig mogelijk aan de opdrachtgever doen toekomen. 
15.2. Voor de looptijd van de overeenkomst sluit de adviseur voor zichzelf en 
voor de andere door hem in het kader van de overeenkomst aangeworven 
personen een ziektekostenverzekering af. Behoudens andersluidend beding 
in de overeenkomst, draagt de opdrachtgever geen aansprakelijkheid voor 
de ziektekosten van de adviseur. 
15.3. De opdrachtgever aanvaardt geen verantwoordelijkheid voor levens-, 
ziekte-, ongevallen-, reis- of andere verzekeringen die noodzakelijk of 
wenselijk zijn voor het personeel van de adviseur of diens onderaannemers 
of andere onafhankelijke adviseurs voor het verrichten van de diensten, 
noch voor hun gezinsleden. 
15.4. Binnen 20 dagen na kennisgeving van de goedkeuring van de overeenkomst 
sluit de adviseur, voor een bedrag waarvan het maximum in de bijzondere 
voorwaarden 1s bepaald, een verzekering af, ten einde vanaf het begin van 
de uitvoering van de overeenkomst en gedurende de gehele looptijd daarvan 
de volgende risico's volledig te dekken : 
a) aansprakelijkheid van de adviseur in verband met ziekte of arbeids­
ongevallen waardoor zijn werknemers worden getroffen, met inbegrip van 
de kosten van repatriëring om gezondheidsredenen ; 
b) verlies van of schade aan voor de uitvoering van de overeenkomst 
gebruikt materieel van de opdrachtgever ; 
c) wettelijke aansprakelijkheid voor ongevallen die in het kader van de 
uitvoering van de overeenkomst overkomen aan derden, de opdrachtgever 
of diens werknemers ; 
d) dood door ongeval of blijvende invaliditeit ten gevolge van 
lichamelijk letsel opgelopen tijdens de looptijd van de overeenkomst ; 
- 165 -
e) alle andere in de bijzondere voorwaarden genoemde risico's die volgens 
de wetgeving van de Staat van de opdrachtgever moeten worden vezekerd. 
15.5. In de bijzondere voorwaarden kan aan de adviseur ook de verplichting 
worden opgelegd om het risico van verlies van of schade aan persoonlijke 
bezittingen van zijn werknemers en hun gezinnen in de Staat van de 
opdrachtgever te verzekeren. 
15.6. Telkens wanneer de opdrachtgever of de directie dit van hem verlangen, 
toont de adviseur onverwijld aan dat hij in het bezit is van de 
verzekeringspolls en dat de verzekeringspremies regelmatig worden 
betaald. 
ARTIKEL 16 
Eigendom van rapporten en documenten 
16.1. Alle rapporten en gegevens, zoals kaarten, diagrammen, tekeningen, 
specificaties, plannen, statistieken, berekeningen en bewijsstukken of 
materiaal, welke bij de uitvoering van de overeenkomst door de adviseur 
zijn verkregen, bijeengebracht of opgesteld, dragen een vertrouwelijk 
karakter en blijven het volledige eigendom van de opdrachtgever. Na de 
beëindiging van de overeenkomst draagt de adviseur al deze documenten en 
gegevens aan de opdrachtgever over. De adviseur mag kopieën of 
afschriften van deze documenten en gegevens bewaren, maar die zonder 
voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever niet 
gebruiken voor doeleinden die geen verband houden met zijn overeenkomst. 
16.2. De adviseur mag zonder schriftelijke toestemming van de opdrachtgever 
geen artikelen publiceren die betrekking hebben op de diensten of 
daarnaar verwijzen bij de uitvoering van diensten voor anderen, noch van 
de opdrachtgever verkregen informatie verspreiden. 
AARD VAN DE DIENSTEN 
ARTIKEL 17 
Strekking van de diensten 
17.1. De adviseur verricht de diensten in overeenstemming met de overeenkomst en 
de beschrijving van de opdracht. 
17.2. De overeenkomst kan een of meer van de volgende taken omvatten : 
- project-1dentifleering en -omschrijving ; 
- economische of marktstudies ; 
- voorbereidende en/of eigenlijke uitvoerbaarheidsstudie ; 
166 -
- studie voor projectuitvoering (voorontwerp of gedetailleerd ontwerp, en 
zo nodig definitief ontwerp van uitvoering, voorbereiding van het aan­
bestedingsdossier) ; 
- toezicht op het project ; 
- leiding bij de projectuitvoering ; 
- verschaffen van personeel ; 
- andere vormen van technische bijstand. 
17.3. In de bijzondere voorwaarden wordt de beschrijving van de opdracht 
gegeven, waarbij onder meer worden vermeld : 
a) doel en strekking van de overeenkomst ; 
b) de graad van nauwkeurigheid die in de verschillende stadia of gedeelten 
van de dienstverrichting moet worden bereikt ; en 
c) vorm en inhoud van de rapporten, verklaringen, plannen, berekeningen, 
metingen, specificaties, ramingen en van leder ander document dat de 
adviseur bij voltooiing van ieder stadium of deel van de studie en bij 
voltooiing van de studie moet opmaken. 
17.4. Wanneer de overeenkomst tot doel heeft te voorzien 1n de verlening van 
technische bijstand aan de opdrachtgever en/of de directie, heeft de 
adviseur een adviserende functie ten aanzien van de opdrachtgever en/of de 
directie met betrekking tot alle uit de uitvoering van het project 
voortvloeiende technische aspecten. De adviseur heeft geen beslissings-
verantwoordel1jkheid. 
17.5. Wanneer de overeenkomst tot doel heeft te voorzien in leidinggeving bij de 
uitvoering van het project, neemt de adviseur, overeenkomstig de wetgeving 
van de Staat van de opdrachtgever en onder het gezag van de directie, alle 
leidinggevende taken op zich die zijn verbonden aan het toezicht op de 
uitvoering van een project. 
17.6. Indien de adviseur krachtens de bijzondere voorwaarden een aanbestedings­
dossier moet voorbereiden, moet dit dossier alle documenten bevatten die 
nodig zijn voor de raadpleging van geschikte aannemers, fabrikanten en 
leveranciers en voor de voorbereiding van uitnodigingen tot inschrijving 
met het oog op de uitvoering van de werken, leveringen of diensten waarop 
de uitnodiging tot inschrijving betrekking heeft. De opdrachtgever 
verstrekt de adviseur alle nodige gegevens voor het opstellen van het 
administratieve gedeelte van het aanbestedingsdossier. 
17.7. Wanneer de overeenkomst tot doel heeft te voorzien in de uitoefening van 
toezicht op een project, krijgt de adviseur de leiding over de 
uitvoeringsfase van het project. 
- 167 -
17.8. Niettegenstaande artikel 12.2. kan de adviseur die belast is met de 
studie- en/of ontwerp-stadia van het project, opdracht krijgen aanvullende 
diensten te verlenen in de vorm van leidinggeving bij en uitoefening van 
toezicht op het project, inclusief de verschaffing van personeel voor het 
verlenen van technische assistentie. 
ARTIKEL 18 
Verschaffing van personeel 
18.1. Wanneer de overeenkomst tot doel heeft te voozien in de verschaffing van 
personeel voor de uitvoering van een project, stelt de adviseur dit 
personeel beschikbaar op specifieke gebieden die te maken hebben met de 
uitvoering van het project ; dit personeel verleent technische assistentie 
in een adviserende en/of leidinggevende functie of in beide. Het 
desbetreffende personeel staat onder rechtstreeks gezag van de directie. 
18.2. De diensten worden door de in de overeenkomst genoemde personeelsleden 
verricht gedurende de voor elk van hen daarin aangegeven termijn. De 
adviseur mag die termijnen na voorafgaande goedkeuring van de 
opdrachtgever enigszins wijzigen indien zulks voor een doelmatige 
dienstverrichting nodig is, op voorwaarde dat die wijzigingen niet 
meebrengen dat de betalingen op grond van de overeenkomst de aannemingssom 
overschri jden. 
18.3. De adviseur is verantwoordelijk voor de bekwaamheid van het personeel dat 
hij ter beschikking van de opdrachtgever stelt. 
18.4. De adviseur mag in geen geval overgaan tot vervanging van personeel zonder 
voorafgaande toestemming van de opdrachtgever. De adviseur draagt er 
echter zorg voor dat personeelsleden door andere voor de opdrachtgever 
aanvaardbare personeelsleden met ten minste gelijkwaardige kwalificaties 
en ervaring worden vervangen Indien : 
a) een personeelslid wegens ziekte of ongeval niet in staat is nog 
diensten te verrichten ; 
b) een in de overeenkomst genoemde persoon volgens de opdrachtgever niet 
in staat of niet geschikt is zijn taken uit hoofde van de overeenkomst 
te vervullen ; 
c) de vervanging van personeel van de adviseur noodzakelijk blijkt op 
grond van andere omstandigheden bulten de macht van de adviseur. 
18.5. Het aan het vervangende personeelslid betaalde salaris mag niet meer 
bedragen dan het salaris dat het vervangen personeelslid zou hebben 
ontvangen. 
18.6. Behoudens in geval van vervanging wegens overlijden of wanneer de 
opdrachtgever een vervanging verlangt die niet is voorzien in de 
overeenkomst, komen de extra kosten voortvloeiend uit of verbonden aan de 
vervanging van het personeel ten laste van de adviseur. Deze kosten 
omvatten de kosten voor de terugreis van het vervangen personeelslid 
- 168 -
en diens gezin en indien nodig de uitgaven die voortvloeien uit de 
noodzaak van de gelijktijdige aanwezigheid op de plaats van de 
dienstverrichting van het te vervangen personeelslid en zijn vervanger. 
ARTIKEL 19 
Personeel en materieel 
19.1. De opdrachtgever verleent zijn goedkeuring aan het door de adviseur voor 
de uitvoering van de overeenkomst te gebruiken personeel. In de bijzondere 
voorwaarden worden de minimumeisen bepaald ten aanzien van het niveau van 
opleiding, kwalificaties en ervaring van het personeel van de adviseur, 
evenals, in voorkomend geval, de vereiste specialisaties. 
19.2. De referenties en het curriculum vitae van elk bij de uitvoering van de 
overeenkomst in te zetten personeelslid in dienst van de adviseur, worden 
ter goedkeuring aan de opdrachtgever voorgelegd, hetzij tegelijkertijd met 
de inschrijving van de adviseur in geval van een aanbestedingsprocedure, 
hetzij, in andere gevallen, bij de sluiting van de overeenkomst. 
19.3. De opdrachtgever deelt zijn goedkeuring of afwijzing mee binnen 30 dagen 
na de aanstelling van de adviseur of de inschrijving als bedoeld in 
artikel 19.2. 
19.4. Het door de opdrachtgever aanvaarde personeel begint zijn werkzaamheden*bp 
de in de bijzondere voorwaarden bepaalde datum of binnen de daarin aan­
gegeven termijnen of, bij gebreke van desbetreffende voorschriften, op de 
datum of binnen de termijnen die door de opdrachtgever aan de adviseur 
worden meegedeeld. 
19.5. Tenzij 1n de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, verblijft het 
personeel van de adviseur in de nabijheid van de plaats waar het werkzaam 
is. Wanneer de diensten gedeeltelijk buiten de Staat van de opdrachtgever 
moeten worden verricht, houdt de adviseur de directie op de hoogte van de 
namen en hoedanigheden van de personeelsleden die dat gedeelte van de 
diensten moeten uitvoeren, en van het daarvoor aangewende materieel. 
19.6. Te dien einde : 
a) deelt de adviseur de directie binnen 15 dagen na de gunning van de 
overeenkomst het voor de plaatsing van het personeel voorgestelde tijd­
schema mee, alsmede een specificatie van hun taken en een lijst van het 
materieel dat hij voornemens is voor de diensten te gebruiken. 
b) stelt de adviseur de directie tijdig in kennis van de data van aankomst 
en vertrek van ieder personeelslid ; 
c) verzoekt de adviseur de directie tijdig om toestemming voor iedere 
personeelswijziging en voor iedere wijziging in het oorspronkelijke 
tijdschema of in het materieel. 
- 169 -
19.7. De adviseur neemt alle maatregelen die vereist zijn om zijn personeel te 
voorzien en te blijven voorzien van het materieel dat het nodig heeft om 
zijn gespeel fleerde taken te vervullen onder omstandigheden die voor de 
doeltreffendheid het meest bevorderlijk zijn. 
ARTIKEL 20 
Stagiairs 
20.1. De adviseur draagt gedurende de looptijd van de overeenkomst zorg voor de 
opleiding van stagiairs die hem uit hoofde van de overeenkomst door de 
opdrachtgever worden toegewezen. 
20.2. Het feit dat deze stagiairs door de adviseur worden opgeleid, verleent hun 
niet de rechtspositie van werknemer van de adviseur. Zij dienen de 
instructies van de adviseur en het bepaalde in artikel 11 evenwel in acht 
te nemen alsof zij werknemers van de adviseur waren. De adviseur kan op 
een met redenen omkleed schriftelijk verzoek toestemming krijgen een 
stagiair die 1n zijn werk of gedrag niet voldoet, te vervangen. 
20.3. Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, worden de beloning voor de 
stagiairs, alsmede hun reis- en verblijfkosten en alle andere met hen* 
samenhangende uitgaven door de opdrachtgever gedragen. 
20.4. De adviseur brengt ieder kwartaal bij de opdrachtgever verslag uit over 
het stageverloop. Vlak voor de voltooiing van de diensten stelt de 
adviseur een rapport op over de resultaten van de opleiding van de 
stagiairs en geeft hij, met het oog op hun toekomstige tewerkstelling, een 
beoordeling van de bekwaamheden die zij hebben verworven. De vorm van deze 
rapporten en de rapporteringsprocedure worden in de bijzondere voorwaarden 
vastgelegd. 
UITVOERING VAN DE OVEREENKOMST 
ARTIKEL 21 
Opdracht tot aanvang van uitvoering 
21.1. De opdrachtgever stelt de datum vast waarop met de uitvoering van de 
overeenkomst moet worden aangevangen en verwittigt de adviseur hiervan via 
de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst of via een dienstorder, 
gegeven door de directie. 
21.2. Tenzij door de partijen anders 1s overeengekomen, wordt niet later dan 
180 dagen na de kennisgeving van de gunning van de overeenkomst met de 
uitvoering begonnen. 
- 170 -
21.3. Indien diensten buiten de Staat van de opdrachtgever moeten worden 
verricht, begint de uitvoering van de overeenkomst, wat die diensten 
betreft, op de datum waarop zij werkelijk worden verricht ; deze datum mag 
niet vroeger vallen dan de door de opdrachtgever bepaalde datum. 
ARTIKEL 22 
Uitvoeringstermi jn 
22.1. De uitvoeringstermijn vangt aan op de overeenkomstig artikel 21.1. vast­
gestelde datum ; de duur ervan is die welke is vastgelegd in de overeen­
komst, onverminderd de termijnverlengingen die op grond van artikel 23 
kunnen worden toegestaan. 
22.2. Indien voor afzonderlijke dienstverrichtingen afzonderlijke uitvoerings­
termijnen worden vastgesteld, worden deze termijnen in geval van 
toewijzing van meer dan één dienstverrichting aan eenzelfde adviseur, niet 
bij elkaar opgeteld. 
22.3. Indien projecten inzake technische samenwerking over verschillende jaren 
lopen en 1n de bijzondere voorwaarden is voorzien in verschillende 
contractperioden, dan wordt de uitvoeringstermijn bepaald met inachtneming 
van artikel 31 en zijn de partijen slechts gebonden voor de eerste 
contractperiode. Tenzij een van de partijen de overeenkomst na afloop van 
een contractperiode wenst te beëindigen, wordt de overeenkomst aan het 
einde van iedere periode vernieuwd door middel van opeenvolgende 
aanhangsels met vermelding van de door de adviseur te nemen maatregelen. 
Het honorarium voor de nieuwe contractperiode wordt vastgesteld op grond 
van de in de overeenkomst vastgelegde beginselen. 
22.4. De partij die het voornemen heeft de overeenkomst niet met een nieuwe 
contractperiode te verlengen, dient de andere partij hiervan uiterlijk 
90 dagen voor het verstrijken van de lopende contractperiode kennis te 
geven. 
ARTIKEL 23 
Verlenging van de uitvoeringstermijn 
23.1. De adviseur kan verzoeken de uitvoeringstermijn te verlengen wanneer er 
vertraging in de voltooiing van de overeenkomst is of zal ontstaan ten 
gevolge van : 
a) extra of aanvullende diensten in opdracht van de directie ; 
b) dienstorders die van invloed zijn op de datum van voltooiing, voor 
zover deze niet zijn uitgevaardigd omdat de adviseur in gebreke is 
gebleven ; 
c) niet-nakoming door de opdrachtgever van zijn verplichtingen uit hoofde 
van de overeenkomst ; 
- 171 -
d) schorsing van de diensten buiten de schuld van de adviseur ; 
e) overmacht ; 
f) andere in deze algemene voorwaarden genoemde oorzaken van vertraging 
die niet te wijten zijn aan het in gebreke blijven van de adviseur. 
23.2. Wanneer de adviseur aanspraak meent te kunnen maken op verlenging van de 
uitvoeringstermijn, stelt hij binnen 15 dagen nadat hij zich er rekenschap 
van heeft gegeven dat vertraging zou kunnen optreden, de directie in 
kennis van zijn voornemen om een verzoek tot verlenging in te dienen ; 
tenzij tussen de adviseur en de directie anders is overeengekomen, 
verschaft de adviseur de directie uiterlijk 60 dagen daarna volledige en 
nauwkeurige gegevens met betrekking tot zijn verzoek, opdat dit tijdig kan 
worden onderzocht. 
23.3. Na naar behoren te hebben overlegd met de opdrachtgever en, in voorkomend 
geval, met de adviseur, verleent de directie, indien verlenging van de 
uitvoeringstermijn in de toekomst of met terugwerkende kracht gerecht­
vaardigd is, deze verlenging of deelt zij de adviseur mee dat hij geen 
recht op verlenging heeft. 
ARTIKEL 24 
Vertraging bij de uitvoering 
24.1. Als de adviseur er niet in slaagt de diensten binnen de in de overeenkomst 
vastgestelde termijn(en) te verrichten, heeft de opdrachtgever, zonder 
formele kennisgeving en onverminderd zijn andere rechtsmiddelen uit hoofde 
van de overeenkomst, recht op gefixeerde schadevergoeding voor iedere dag 
of ieder dagdeel tussen het einde van de gestelde uitvoeringstermijn of de 
uit hoofde van artikel 23 verlengde uitvoeringstermijn en het werkelijke 
tijdstip van voltooiing, tegen het tarief en tot het maximumbedrag als 
bepaald in de bijzondere voorwaarden. 
24.2. Indien de opdrachtgever aanspraak kan maken op het in artikel 24.1. 
genoemde maximumbedrag, kan hij na kennisgeving aan de adviseur : 
a) de overeenkomst beëindigen ; en 
b) de diensten voltooien op kosten van de adviseur. 
ARTIKEL 25 
Schorsing 
25.1. Indien de directie daar opdracht toe geeft, schorst de adviseur de uit­
voering van de diensten of een gedeelte daarvan gedurende de periode of 
perioden en op de wijze die de directie nodig acht. 
172 -
25.2. Na overleg met de opdrachtgever en de adviseur kent de directie de 
adviseur die daar aanspraak op maakt, een zodanige verlenging van de 
uitvoeringstermijn toe als zij billijk en redelijk acht. 
25.3. Indien de periode van schorsing 180 dagen overschrijdt en de schorsing 
niet aan het 1n gebreke blijven van de adviseur toe te schrijven is, kan 
de adviseur de directie schriftelijk toestemming vragen om de uitvoering 
van de diensten binnen 30 dagen te hervatten of kan hij de overeenkomst 
beëindigen. 
ARTIKEL 26 
Wi jzigingen 
26.1. Zonder aan het doel of de draagwijdte van de overeenkomst te raken, heeft 
de directie de bevoegdheid opdracht te geven tot wijziging van een deel 
van de te verrichten diensten, nodig voor de correcte voltooiing van de 
diensten. Bedoelde wijzigingen kunnen het volgende omvatten : 
toevoegingen, weglatingen, vervangingen, wijzigingen van kwaliteit en 
kwantiteit, alsmede wijzigingen van de voorgeschreven volgorde, werkwijze 
of planning van de uitvoering van de diensten. Een opdracht tot wijziging 
leidt niet tot nietigheid of ongeldigheid van de overeenkomst, doch de 
eventuele financiële gevolgen worden gewaardeerd overeenkomstig de artike­
len 26.5. en 26.7. 
26.2. Wijzigingen mogen uitsluitend worden aangebracht op grond van 
dienstorders, met dien verstande dat : 
a) indien de directie het om enigerlei reden noodzakelijk acht om een 
mondelinge opdracht te geven, deze opdracht zo spoedig mogelijk door 
haar in een dienstorder wordt bevestigd ; 
b) Indien de adviseur een in artikel 26.2., onder a), bedoelde mondelinge 
opdracht schriftelijk bevestigt en deze bevestiging niet terstond 
schriftelijk door de directie wordt weerlegd, een dienstorder voor de 
wijziging wordt geacht te zijn uitgevaardigd. 
26.3. Voordat de directie een dienstorder tot wijziging laat uitgaan, stelt zij, 
behalve in de gevallen bedoeld in artikel 26.2., de adviseur in kennis van 
de aard en de vorm van die wijziging. De adviseur dient zo spoedig 
mogelijk na ontvangst van deze kennisgeving bij de directie een voorstel 
in, Inhoudende : 
a) een beschrijving van de te verrichten diensten en een 
uitvoeringsschema ; 
b) eventueel noodzakelijke wijzigingen in het algemeen tijdschema of met 
betrekking tot een van de verplichtingen van de adviseur krachtens de 
overeenkomst. 
c) eventuele aanpassing van de aannemingssom, overeenkomstig het bepaalde 
in artikel 26. 
- 173 -
26.4. Nadat de directie de voorstellen van de adviseur, als bedoeld in 
artikel 26.3., heeft ontvangen, besluit zij, na naar behoren overleg te 
hebben gepleegd met de opdrachtgever en, in voorkomend geval, met de 
adviseur, zo spoedig mogelijk of de wijziging zal worden uitgevoerd. 
Indien dat het geval is, geeft zij via een dienstorder de opdracht dat de 
wijziging wordt uitgevoerd tegen de prijzen en overeenkomstig de 
voorwaarden zoals die in de 1n artikel 26.3. bedoelde voorstellen van de 
adviseur zijn bedongen of zoals die door de directie zijn gewijzigd 
overeenkomstig artikel 26.5. 
26.5. De prijs van alle door de directie overeenkomstig artikel 26.4. opgedragen 
wijzigingen wordt door de directie vastgesteld overeenkomstig de volgende 
beginselen : 
a) voor taken van dezelfde aard en uitgevoerd onder dezelfde voorwaarden 
als werk waarvoor een prijsopgave is gedaan in de staat van 
eenheidsprijzen, wordt de waarde tegen de daarin opgenomen prijzen en 
tarieven berekend ; 
b) voor taken die niet van dezelfde aard zijn of die niet onder dezelfde 
voorwaarden worden uitgevoerd, worden de prijzen en tarieven van de 
overeenkomst voor zover zulks redelijk 1s, als basis voor de berekening 
gebruikt ; is zulks niet het geval, dan maakt de directie een billijke 
berekening ; 
c) 1 s de aard of het bedrag van een wijziging ten opzichte van de aard of 
het bedrag van de overeenkomst in haar geheel of een deel daarvan, 
zodanig dat een voor een bepaalde post in de overeenkomst opgenomen 
tarief of prijs volgens de directie door die wijziging onredelijk is 
geworden, dan stelt de directie een tarief of prijs vast die zij in de 
gegeven omstandigheden redelijk en passend acht ; 
d) Indien een wijziging noodzakelijk is ten gevolge van in gebreke blijven 
of contractbreuk door de adviseur, komen alle extra kosten in verband 
met deze wijziging ten laste van de adviseur. 
26.6. Wanneer de adviseur een dienstorder betreffende de verlangde wijziging 
ontvangt, voert hij de wijziging uit en is hij daarbij door deze algemene 
voorwaarden gebonden alsof de wijziging In de overeenkomst was opgenomen. 
De dienstverrichting mag niet worden vertraagd tot er een verlenging van 
de uitvoeringstermijn of een aanpassing van de aannemingssom wordt 
toegekend. Indien de opdracht voor een wijziging voorafgaat aan de 
aanpassing van de aannemingssom, dient de adviseur een overzicht bij te 
houden van de kosten en de tijd die met de uitvoering van de wijziging 
gemoeid zijn. Deze gegevens dienen te allen redelijke tijde voor de 
directie ter inzage beschikbaar te zijn. 
- 174 -
26.7. BUjkt bij de voorlopige goedkeuring van de verrichte diensten dat een 
dienstorder of een andere omstandigheid die niet aan het 1n gebreke 
blijven van de adviseur te wijten is, tot gevolg heeft dat de totale 
waarde van voorgeschreven werk met meer dan 15 % van de aannemingssom is 
gestegen of gedaald, dan beslist de directie, na overleg met de 
opdrachtgever en de adviseur, over een verhoging of verlaging van de 
aannemingssom ingevolge de toepassing van artikel 26.5. De aldus vast te 
stellen som wordt gebaseerd op het bedrag waarmee de waardestijging of 
-daling 15 % overschrijdt. De directie stelt de opdrachtgever en de 
adviseur van dit bedrag in kennis en de aannemingssom wordt 
dienovereenkomstig aangepast. 
ARTIKEL 27 
Werktijden 
De werkdagen en werkuren van de adviseur in de Staat van de opdrachtgever 
worden vastgesteld op basis van de wettelijke voorschriften en gebruiken 
van de Staat van de opdrachtgever en rekening houdend met de eisen van de 
te verrichten diensten. 
ARTIKEL 28 
Verlofrechten 
28.1. Wanneer de overeenkomst in vakantie voorziet, 1s de adviseur gerechtigd 
gedurende de uitvoeringstermijn van de overeenkomst vakantie te nemen 
overeenkomstig artikel 28. 
28.2. Het recht op vakantie wordt verworven in het in de overeenkomst bepaalde 
tempo. De vakantie wordt toegekend voor iedere volle periode van zes 
maanden en elk daaropvolgend deel van een maand gedurende welke de 
adviseur zijn diensten verricht. De vakantie wordt gedurende de 
uitvoeringstermijn van de overeenkomst opgenomen op een door de directie 
goedgekeurd tijdstip. 
28.3. Het recht op vakantie kan niet worden omgezet 1n uitbetaling in geld, 
tenzij de eisen van de te verrichten diensten volgens de directie van dien 
aard zijn dat de vakantie niet gedurende de uitvoeringstermijn van de 
overeenkomst kan worden opgenomen. 
28.4. De adviseur heeft geen recht op ziekteverlof of buitengewoon verlof, met 
dien verstande echter dat de directie geheel naar eigen goeddunken, om 
humanitaire redenen of anderszins, aan de adviseur toestemming kan geven 
om gedurende de uitvoeringstermijn van de overeenkomst onbetaald verlof te 
nemen. 
- 175 -
ARTIKEL 29 
Inlichtingen 
De adviseur verstrekt de directie de Inlichtingen over de diensten en het 
project waarom de directie desgevallend kan verzoeken. Hiertoe worden door 
de adviseur periodieke rapporten opgesteld waarvan onderwerp en frequentie 
in de bijzondere voorwaarden worden aangegeven. Over moeilijkheden bij de 
uitvoering of technische tekortkomingen in de beschrijving van de opdracht 
worden bijzondere rapporten opgesteld. 
ARTIKEL 30 
Boekhouding 
30.1. De adviseur voert een nauwgezette en stelselmatige boekhouding met betrek­
king tot de diensten ; vorm en Inhoud van die boekhouding moeten stroken 
met de gebruiken in de betrokken beroepssector en toereikend zijn om nauw­
keurig vast te kunnen stellen dat de in artikel 35 bedoelde kosten en 
uitgaven daadwerkelijk verband houden met de verrichting van de betrokken 
diensten. 
30.2. De adviseur stelt de directie in de gelegenheid de boekhouding met betrek­
king tot de diensten te allen redelijke tijde in te zien en afschriften jof 
kopieën te maken ; voorts stelt hij de directie of haar gemachtigden in de 
gelegenheid die boekhouding te allen redelijke tijde te controleren, zowel 
gedurende als na het verrichten van de diensten. 
ARTIKEL 31 
Indiening van rapporten 
31.1. Vlak voor de voltooiing van de diensten stelt de adviseur een 
vertrouwelijk algemeen rapport op, In voorkomend geval met een financiële 
analyse van het project en een kritische studie over eventuele belangrijke 
problemen die zich gedurende de uitvoering van het project hebben 
voorgedaan. 
31.2. Het 1n artikel 31.1. bedoelde rapport wordt uiterlijk 60 dagen na de vol­
tooiing van de diensten door de adviseur aan de directie toegezonden 1n 
het In de bijzondere voorwaarden aangegeven aantal exemplaren. D1t rapport 
is niet bindend voor de opdrachtgever. 
31.3. Indien een overeenkomst in verschillende stadia wordt uitgevoerd, wordt 
over de uitvoering van leder stadium door de adviseur een rapport 
opgesteld, tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald. 
- 176 -
31.4. Andere personen dan de directie aan wie exemplaren van de in artikel 29 en 
31 bedoelde rapporten en documenten dienen te worden toegezonden en de 
termijnen waarbinnen de adviseur deze rapporten en documenten moet 
Indienen, worden bepaald In de bijzondere voorwaarden. B1j deze termijnen 
wordt rekening gehouden met de in de bijzondere voorwaarden genoemde 
termijnen voor het onderzoek en de goedkeuring of de afwijzing van de 
rapporten en documenten door de opdrachtgever. 
ARTIKEL 32 
Goedkeuring van rapporten en documenten 
32.1. De opdrachtgever bevestigt met zijn goedkeuring van de door de adviseur 
opgestelde en hem toegezonden rapporten en documenten dat deze 
beantwoorden aan de voorwaarden van de overeenkomst. 
32.2. De opdrachtgever stelt de adviseur binnen de in de bijzondere voorwaarden 
gestelde termijnen in kennis van zijn beslissing inzake de hem toegezonden 
rapporten en documenten, zulks met opgave van redenen indien hij de 
rapporten of documenten afwijst of om wijzigingen verzoekt. 
32.3. Wordt een rapport of document door de opdrachtgever goedgekeurd onder 
voorbehoud van door de adviseur aan te brengen wijzigingen, dan schrijft 
de opdrachtgever een termijn voor waarbinnen de gewenste wijzigingen 
moeten worden aangebracht. 
32.4. Indien een overeenkomst in verschillende stadia wordt uitgevoerd, geldt 
voor de uitvoering van leder vervolgstadium de voorwaarde dat de 
opdrachtgever eerst zijn goedkeuring aan het voorgaande stadium moet 
hebben gehecht, behalve wanneer de stadia gelijktijdig worden uitgevoerd. 
BETALING 
ARTIKEL 33 
Algemeen 
33.1. Betalingen worden verricht in de in de overeenkomst bepaalde valuta of 
valuta's. 
33.2. De administratieve of technische bepalingen voor de betaling van 
voorschotten, termijnbetalingen of de vereffening van het eindsaldo 
overeenkomstig de artikelen 34 tot en met 39, worden vastgesteld in de 
bijzondere voorwaarden. 
- 177 -
ARTIKEL 34 
Voorschotten 
34.1. Indien de bijzondere voorwaarden hierin voorzien, worden aan de adviseur 
op zijn verzoek voor verrichtingen in verband met de uitvoering van de 
diensten voorschotten toegekend in de vorm van een vast bedrag ter dekking 
van uitgaven welke uit het op gang brengen van de uitvoering der overeen­
komst voortvloeien. 
34.2. Behoudens het bepaalde in de bijzondere voorwaarden, mag het totaal van de 
voorschotten niet meer bedragen dan 20 % van de oorspronkelijke 
aannemingssom. 
34.3. Voorschotten kunnen pas worden verstrekt nadat : 
a) de overeenkomst is gesloten ; 
b) de adviseur aan de opdrachtgever voor het volledige bedrag van het 
voorschot een afzonderlijke afroepgarantie heeft gegeven in de vorm van 
een bankgarantie, een bankwissel, een gewaarmerkte cheque, een 
borgtocht van een verzekerings- en/of borgtochtmaatschappij, een 
onherroepelijk accreditief, dan wel een deposito in gereed geld. Indien 
de garantie dient te worden gegeven in de vorm van een bankgarantie, 
een bankwissel, een gewaarmerkte cheque of een borgtocht dan wordt zij 
gegeven door een bank of een borgtocht- en/of verzekeringsmaatschappij, 
goedgekeurd door de opdrachtgever in overeenstemming met de criteria 
die van toepassing zijn om voor de gunning van de overeenkomst in 
aanmerking te komen. De garantie moet in leder geval gedurende ten 
minste 60 dagen na de goedkeuring van het eindrapport van kracht 
blijven. 
34.4. De adviseur gebruikt het voorschot alleen voor verrichtingen in verband 
met de uitvoering van de diensten. Indien de adviseur misbruik maakt van 
een gedeelte van het voorschot, dient hij het voorschot onmiddellijk terug 
te betalen en worden er verder geen voorschotten meer aan hem betaald. 
34.5. Indien de voorschotgarantie niet meer geldig 1s en de adviseur verzuimt 
deze weer te doen gelden, kan de opdrachtgever een bedrag ter grootte van 
het voorschot Inhouden op latere betalingen die krachtens de overeenkomst 
aan de adviseur verschuldigd zijn ; Indien de opdrachtgever een dergelijke 
inhouding als onuitvoerbaar beschouwt, kan hij de overeenkomst beëindigen. 
34.6. In geval van beëindiging van de overeenkomst, ongeacht de oorzaak daarvan, 
kunnen garanties tot zekerstelling van de voorschotten onmiddellijk worden 
ingeroepen met het oog op terugbetaling van het nog door de adviseur 
verschuldigde saldo van de voorschotten, zonder dat de borg de betaling 
ervan op welke gronden dan ook kan uitstellen of betwisten. 
34.7. De in artikel 34 bedoelde voorschotgarantie wordt vrijgegeven naarmate de 
voorschotten worden teruggestort. 
34.8. De nadere voorwaarden en procedures voor de toekenning en terugbetaling 
van voorschotten worden omschreven in de bijzondere voorwaarden. 
- 178 -
ARTIKEL 35 
Procedure voor de betalingen 
35.1. Wanneer de diensten zijn verricht en goedgekeurd, heeft de adviseur recht 
op termijnbetalingen of op vereffening van het eindsaldo overeenkomstig de 
in de overeenkomst neergelegde procedures, schema's en termijnen. 
35.2. De beloning voor gedeelten van een maand geschiedt op basis van een 
dertigste per dag van de dienovereenkomstige maandelijkse eenheidsprijs. 
Verminderingen voor onvolledig verrichte diensten vinden op basis van de 
in de overeenkomst vastgestelde prijzen plaats voor het niet-verrichte 
deel van de diensten." 
35.3. Voor het gedeelte van de overeenkomst dat gebaseerd is op een vast bedrag 
of op eenheidsprijzen kan slechts 1n termijnbetalingen worden voorzien 
voor diensten die reeds zijn verricht en, voor wat betreft het gedeelte 
van een overeenkomst dat gebaseerd is op kostenvergoeding, slechts tegen 
overlegging van passende bewijsstukken. 
35.4. Het bedrag van een termijnbetaling mag niet hoger zijn dan 90 % van de 
waarde van de diensten waarop zij betrekking heeft ; de aldus ingehouden 
resterende 10 % wordt als eindsaldo betaald. 
35.5. De frequentie van de termijnbetalingen wordt in de bijzondere voorwaarden 
geregeld. Als algemene regel vinden zij plaats op maandelijkse basis, dan 
wel wanneer bepaalde stadia of gedeelten van de diensten zijn voltooid. 
35.6. De voorwaarden voor betalingen voor andere aan de adviseur toevertrouwde 
diensten worden bepaald in de bijzondere voorwaarden. 
35.7. Voor iedere betaling doet de adviseur de opdrachtgever in viervoud een 
schriftelijk betalingsverzoek met declaratieposten toekomen, vergezeld van 
kwitanties, facturen, reçus en andere passende bewijsstukken, voor de voor 
elke maand of periode te betalen bedragen. 
35.8. Binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek om termijnbetaling wordt dit 
goedgekeurd of zodanig gewijzigd dat het volgens de directie het bedrag 
weergeeft waarop de adviseur krachtens de overeenkomst recht heeft. Bij 
verschil van mening over de waarde van een post is het oordeel van de 
directie doorslaggevend. Na vaststelling van het aan de adviseur 
verschuldigde bedrag verstrekt de directie de opdrachtgever en de adviseur 
een termijnbetalingscertificaat voor het aan de adviseur verschuldigde 
bedrag en deelt zij de adviseur mede voor welke dienst betaling 
plaatsvindt. 
- 179 -
35.9. De directie mag vla een termijnbetalingscertificaat correcties of 
wijzigingen aanbrengen in alle eerder door haar afgegeven certificaten en 
is gemachtigd de waardebepalingen van een termijnbetalingscertificaat te 
wijzigen of de afgifte van een certificaat te weigeren indien de diensten 
of onderdelen daarvan niet tot haar genoegen zijn uitgevoerd. 
35.10. De vereffening van het eindsaldo is afhankelijk van.de voorwaarde dat de 
adviseur aan al zijn verplichtingen met betrekking tot de uitvoering van 
alle stadia of gedeelten van de diensten heeft voldaan en dat de 
opdrachtgever zijn goedkeuring aan het laatste stadium of gedeelte van de 
diensten heeft gehecht. De eindbetaling wordt pas verricht nadat het 
eindrapport en de als zodanig kenbaar gemaakte einddeelaratie door de 
adviseur zijn ingediend en door de opdrachtgever als bevredigend zijn 
goedgekeurd. Ieder bedrag dat de opdrachtgever overeenkomstig artikel 35 
heeft betaald of laten betalen, en dat de rechten uit hoofde van de 
overeenkomst van de adviseur overschrijdt, wordt door de adviseur aan de 
opdrachtgever terugbetaald binnen 30 dagen na ontvangst van de 
desbetreffende kennisgeving door de adviseur. 
35.11. Wanneer zich voor kortere of langere tijd een of meer van de hieronder 
vermelde omstandigheden voordoen, kan de opdrachtgever de betaling van de 
krachtens de overeenkomst aan hem verschuldigde bedragen na schriftelijke 
kennisgeving aan de adviseur geheel of gedeeltelijk schorsen : 
a) wanneer de adviseur in gebreke blijft bij de uitvoering van de 
overeenkomst ; 
b) in een andere situatie waarvoor de adviseur uit hoofde van de 
overeenkomst aansprakelijk is en die door de opdrachtgever wordt 
beschouwd als een belemmering of mogelijke belemmering voor de 
succesvolle voltooiing van het project of de overeenkomst. 
ARTIKEL 36 
Reizen en vervoer 
36.1. Tenzij in de bijzondere voorwaarden anders is bepaald, komen de 
reiskosten van de daarvoor in aanmerking komende personeelsleden van de 
adviseur en van hun echtgenoten en ten laste komende kinderen in de zin 
van de wet van het land waar het bedrijf van de adviseur is gevestigd, 
ten laste van de opdrachtgever. Deze kosten worden vergoed tot ten 
hoogste de kosten van de kortst mogelijke reisroute tussen de gewone 
verblijfplaats en de plaats waar de overeenkomst moet worden uitgevoerd. 
36.2. Reizen per vliegtuig worden gemaakt in de economy-klasse. Reizen overzee, 
per spoor en over de binnenwateren worden gemaakt in de eerste klasse. De 
kosten die worden gemaakt om de bagage van daarvoor in aanmerking komende 
personeelsleden te vervoeren van de gewone verblijfplaats naar de plaats 
waar de overeenkomst moet worden uitgevoerd, komen ten laste van de 
opdrachtgever tot aan de in de bijzondere voorwaarden aangegeven 
gewichtsmaxima. 
• 
36.3. In de bijzondere voorwaarden wordt aangegeven onder welke voorwaarden de 
kosten voor het vervoer van documentatie, materieel en materialen ten 
laste van de opdrachtgever kunnen komen. 
- 180 
36.4. In al deze gevallen vindt vergoeding alleen plaats tegen overlegging van 
bewi jsstukken. 
ARTIKEL 37 
Prijsherziening 
37.1. Behoudens andersluidende bepalingen 1n de bijzondere voorwaarden en 
behoudens artikel 37.4. is de overeenkomst een overeenkomst met vaste 
prijzen die niet voor herziening vatbaar zijn. 
37.2. Bij overeenkomsten met voor herziening vatbare prijzen wordt bij de prijs­
herziening rekening gehouden met schommelingen in de prijzen voor belang­
rijke lokale of externe posten die als grondslag dienden voor de 
berekening van de inschrijving, zoals arbeidslonen en andere diensten. De 
nadere voorschriften voor de herziening worden in de bijzondere 
voorwaarden vastgelegd. 
37.3. De in de inschrijving van de adviseur vermelde prijzen worden geacht 
a) te zijn opgemaakt op grond van de omstandigheden die golden 30 dagen 
vóór de uiterste datum voor indiening van de inschrijvingen of, ingeval 
van ondershandse overeenkomsten, op de datum van de overeenkomst ; en 
b) rekening te houden met de wetten en relevante belastingvoorschriften 
die van toepassing waren op de overeenkomstig artikel 37.3., onder a), 
bepaalde referentiedatum. 
37.4. Wanneer na de in artikel 37.3. beoogde datum een wet, verordening, decreet 
of andere wettelijke regeling van een staat of deelstaat, dan wel een 
regeling of beschikking van een plaatselijke of andere overheidsinstantie 
wordt gewijzigd of in werking treedt, met als gevolg dat er een wijziging 
optreedt in de contractuele relatie tussen de partijen bij de 
overeenkomst, plegen de opdrachtgever en de adviseur overleg over de wijze 
waarop verder krachtens de overeenkomst te werk moet worden gegaan ; 
ingevolge dat overleg kunnen zij besluiten : 
a) dat de overeenkomst wordt gewijzigd ; 
b) dat de ene partij aan de andere een vergoeding voor het ontstane nadeel 
betaalt ; of 
c) dat de overeenkomst in onderlinge overeenstemming wordt beëindigd. 
37.5. In geval van vertraging bij de verrichting van de diensten waarvoor de 
adviseur verantwoordelijk is, of aan het eind van de uitvoeringstermijn, 
die in voorkomend geval conform de overeenkomst is gewijzigd, worden de 
prijzen in de 30 dagen voor de voltooiing Van de diensten niet meer 
herzien, behoudens toepassing van een nieuwe prijsindexering, Indien zulks 
in het voordeel van de opdrachtgever is. 
- 181 -
ARTIKEL 38 
Achterstallige betalingen 
38.1. De bedragen die verschuldigd zijn op grond van de door de directie 
afgegeven certificaten voor de termijnbetalingen en de vereffening van het 
eindsaldo worden door de opdrachtgever aan de adviseur uitbetaald binnen 
90 dagen nadat deze certificaten bij de opdrachtgever zijn ingekomen. Na 
overschrijding van de betalingstermijn heeft de adviseur recht op rente, 
berekend naar het aantal dagen vertraging en tegen het in de bijzondere 
voorwaarden vastgestelde percentage, over een eveneens in de bijzondere 
voorwaarden vermelde maximumperiode. De adviseur heeft, zonder aanmaning 
en onverminderd alle andere rechten en verhaalmiddelen krachtens de 
overeenkomst, recht op betaling van die rente. Voor wat de eindafrekening 
betreft wordt de rente voor de achterstallige betalingen op dagbasis 
berekend tegen het in de bijzondere voorwaarden vastgestelde percentage. 
38.2. Is meer dan 120 dagen na het verstrijken van de in artikel 38.1. vastge­
stelde termijn geen betaling geschied, dan ontstaat voor de adviseur het 
recht om de overeenkomst niet uit te voeren of te beëindigen. 
ARTIKEL 39 
Betaling aan derden 
39.1. Opdrachten tot betaling aan derden kunnen slechts worden uitgevoerd na een 
cessie overeenkomstig artikel 6. De cessie wordt ter kennis van de 
opdrachtgever gebracht. 
39.2. Kennisgeving van cessionarissen geschiedt uitsluitend door de adviseur. 
39.3. Onverminderd de in artikel 38 genoemde termijn beschikt de opdrachtgever, 
in geval van rechtsgeldig derdenbeslag op het eigendom van de adviseur, 
dat betrekking heeft op aan hem verschuldigde betalingen uit hoofde van de 
overeenkomst, over 30 dagen om de betalingen aan de adviseur te 
hervatten ; deze termijn gaat in op de dag waarop hij kennisgeving 
ontvangt van de definitieve opheffing van het beletsel tot betaling. 
CONTRACTBREUK EN BEËINDIGING VAN DE OVEREENKOMST 
ARTIKEL 40 
Contractbreuk 
40.1. Een partij pleegt contractbreuk wanneer zij een krachtens de overeenkomst 
op haar rustende verplichting niet nakomt. 
- 182 -
40.2. In geval van contractbreuk staan de benadeelde partij de volgende rechts­
middelen ter beschikking : 
a) schadevergoeding ; en/of 
b) beëindiging van de overeenkomst. 
40.3. Schadevergoeding kan : 
a) algemeen zijn ; of 
b) gefixeerd zijn. 
40.4. Indien de opdrachtgever recht heeft op schadevergoeding, mag hij deze 
Inhouden op alle aan de adviseur verschuldigde bedragen of op de 
desbetreffende garantie. 
40.5. Onverminderd de wetgeving van de Staat van de opdrachtgever, heeft de 
opdrachtgever recht op vergoeding van door hem geleden schade die na de 
voltooiing van de overeenkomst aan de dag treedt. 
ARTIKEL 41 
Beëindiging van de overeenkomst door de opdrachtgever 
41.1. De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde en met onmiddellijke 
ingang beëindigen, behoudens het bepaalde in artikel 41.2. 
41.2. Tenzij in deze algemene voorwaarden anders is bepaald, kan de 
opdrachtgever, na de adviseur hiervan 7 dagen van tevoren in kennis te 
hebben gesteld, in elk van de volgende gevallen de overeenkomst 
beëindigen : 
a) Indien de adviseur de diensten niet wezenlijk conform de bepalingen van 
de overeenkomst verricht ; 
b) indien de adviseur nog altijd in gebreke blijft gedurende 14 dagen 
nadat de opdrachtgever hem in kennis heeft gesteld van de schorsing van 
de betalingen uit hoofde van artikel 35.11. ; 
c) indien de adviseur niet binnen een redelijke termijn gevolg geeft aan 
een aanmaning van de directie om een nalatigheid of verzuim bij de 
nakoming van zijn verplichtingen krachtens de overeenkomst goed te 
maken, zodat de correcte en tijdige uitvoering van de diensten ernstig 
in het gedrang komt ; 
d) indien de adviseur dienstorders van de directie weigert of nalaat uit 
te voeren ; 
e) Indien de adviseur de overeenkomst overdraagt of onderaannemingsover­
eenkomsten sluit zonder dat de opdrachtgever daarvoor toestemming heeft 
gegeven ; 
- 183 -
f) indien de adviseur failliet gaat of insolvent wordt, onder curatele 
wordt gesteld, een regeling met zijn schuldeisers treft, onder een 
curator, bewindvoerder of beheerder blijft voortwerken ten behoeve van 
zijn schuldeisers, of in liquidatie is ; 
g) indien een nadelige onherroepelijke rechterlijke uitspraak wordt gedaan 
over een inbreuk op de beroepsethiek van de adviseur ; 
h) indien enigerlei andere vorm van juridische onbekwaamheid de uitvoering 
van de overeenkomst in de weg staat ; 
i) indien er zich veranderingen in de organisatie voordoen die aan de 
opdrachtgever moeten worden medegedeeld en die een wijziging van de 
rechtspersoonlijkheid van de adviseur tot gevolg hebben, tenzij die 
veranderingen in een bijvoegsel bij de overeenkomst worden vastgelegd ; 
j) indien de adviseur zijn onafhankelijkheid uit hoofde van artikel 12.1. 
niet handhaaft ; 
k) indien de adviseur verzuimt de vereiste garanties of zekerheid te 
stellen of indien de persoon die de eerdere garantie of zekerheid 
stelde, zijn verplichtingen niet kan nakomen. 
41.3. Beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan andere rechten of 
bevoegdheden waarover de opdrachtgever en de adviseur krachtens de 
overeenkomst beschikken. De opdrachtgever mag daarna de diensten zelf 
voltooien of voor rekening van de adviseur een andere overeenkomst met een 
derde partij sluiten. De aansprakelijkheid van de adviseur voor vertraging 
bij de voltooiing houdt onmiddellijk op wanneer de opdrachtgever de 
overeenkomst beëindigt, onverminderd elke eventuele eerder ontstane 
aansprake1i jkheid. 
41.4. Na beëindiging van de overeenkomst of wanneer hem daarvan kennis is 
gegeven, neemt de adviseur onmiddellijk maatregelen om de diensten snel en 
ordelijk af te sluiten en de uitgaven tot een minimum te beperken. 
41.5. Zo spoedig mogelijk na beëindiging van de overeenkomst bepaalt de directie 
de waarde van de diensten en stelt zij alle bedragen vast die bij de 
beëindiging van de overeenkomst aan de adviseur verschuldigd zijn. 
41.6. De opdrachtgever is niet verplicht de adviseur verdere betalingen te doen 
voordat de diensten zijn voltooid ; daarna heeft de opdrachtgever het 
recht de eventuele extra kosten voor de voltooiing van de diensten bij de 
adviseur in te vorderen of betaalt hij de adviseur het hem verschuldigde 
saldo uit. 
41.7. Als de opdrachtgever de overeenkomst beëindigt, mag hij op de adviseur 
alle door hem geleden verliezen verhalen tot het in de overeenkomst 
vastgestelde maximumbedrag. Indien er geen maximumbedrag is vastgesteld, 
mag de opdrachtgever, onverminderd zijn andere rechtsmiddelen uit hoofde 
van de overeenkomst, aanspraak maken op het gedeelte van de aannemingssom 
- 184 -
dat overeenkomt met het gedeelte van de diensten dat door het in gebreke 
blijven van de adviseur niet op bevredigende wijze is uitgevoerd. 
41.8. Indien de beëindiging niet het gevolg is van een handeling of verzuim van 
de adviseur, is deze gerechtigd om naast de hem verschuldigde bedragen 
voor reeds uitgevoerde werkzaamheden een vergoeding voor geleden verliezen 
te vorderen. 
ARTIKEL 42 
Beëindiging van de overeenkomst door de adviseur 
42.1. Met inachtneming van een opzegtermijn van 14 dagen kan de adviseur de 
overeenkomst met de opdrachtgever beëindigen, indien deze laatste : 
a) de adviseur na afloop van de in artikel 38.2. genoemde termijn nog niet 
de bedragen heeft betaald die hem krachtens een door de directie 
afgegeven certificaat verschuldigd zijn ; of 
b) na herhaalde aanmaningen stelselmatig zijn verplichtingen verzuimt na 
te komen ; of 
c) de voortgang van de dienstverrichting of een onderdeel daarvan langer 
dan 180 dagen schorst om redenen die niet in de overeenkomst zijn 
vermeld of die niet te wijten zijn aan het in gebreke blijven van de. 
adviseur. 
42.2. Een dergelijke beëindiging van de overeenkomst doet geen afbreuk aan 
andere rechten waarover de opdrachtgever en de adviseur krachtens de 
overeenkomst beschikken. 
42.3. Bij een dergelijke beëindiging van de overeenkomst vergoedt de 
opdrachtgever de adviseur alle eventueel geleden verlies of schade. De 
desbetreffende bijbetalingen mogen een maximum dat in de overeenkomst moet 
worden vermeld, evenwel niet overschrijden. 
ARTIKEL 43 
Overmacht 
43.1. Geen van de partijen wordt geacht in gebreke te zijn gebleven of haar 
verplichtingen krachtens de overeenkomst niet te zijn nagekomen, indien 
zij hierbij werden gehinderd door omstandigheden van overmacht die zich 
hebben voorgedaan na de datum van kennisgeving van de gunning, of na de 
datum waarop de overeenkomst van kracht werd, Indien die datum eerder 
viel . 
43.2. Onder "overmacht" wordt hier verstaan : stakingen, uitsluitingen of andere 
arbeidsconflicten, staatsvljandlge handelingen, al dan niet verklaarde 
oorlogen, blokkades, oproer, rellen, epidemieën, aardverschuivingen, 
aardbevingen, stormen, bliksem, overstromingen, verzakkingen, 
- 185 -
ordeverstoringen, explosies en andere soortgelijke onvoorziene 
gebeurtenissen die geen van beide partijen in de hand heeft en waaraan zij 
ondanks de nodige inzet niet in staat zijn het hoofd te bieden. 
43.3. Onverminderd de artikelen 24 en 41, kan niet ten nadele van de adviseur 
worden besloten tot gefixeerde schadevergoeding of beëindiging van de 
overeenkomst wegens in gebreke blijven, indien en voor zover de vertraging 
in de uitvoering of het op andere wijze niet-nakomen van zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst het gevolg van overmacht is. 
Onverminderd de artikelen 38 en 42, is de opdrachtgever evenmin 
aansprakelijk voor betaling van rente over achterstallige betalingen of 
voor het niet uitvoeren of beëindigen door de adviseur wegens zijn eigen 
in gebreke blijven indien en voor zover de vertraging of het op andere 
wijze niet-nakomen van diens verplichtingen het gevolg van overmacht is. 
43.4. Indien een partij van mening is dat er zich omstandigheden van overmacht 
hebben voorgedaan die de nakoming van haar verplichtingen nadelig kunnen 
beïnvloeden, stelt zij de andere partij en de directie daarvan 
onmiddellijk in kennis, waarbij zij gedetailleerd opgave doet van de aard, 
de vermoedelijke duur en het waarschijnlijke gevolg van de omstandigheden. 
Behoudens andersluidende schriftelijke instructies van de directie, blijft 
de adviseur, voor zover dat redelijkerwijze mogelijk is, voldoen aan zijn 
verplichtingen krachtens de overeenkomst en zoekt hij ter nakoming van 
zijn verplichtingen naar redelijke alternatieve middelen die niet door de 
overmachtsituatie worden gehinderd. De adviseur past deze alternatieve 
middelen uitsluitend toe indien de directie daartoe instructie geeft.* 
43.5. Indien er voor de adviseur meeruitgaven ontstaan door het opvolgen van de 
instructies van de directie of door het gebruik van alternatieve middelen 
uit hoofde van artikel 43.4., wordt het bedrag daarvan door de directie 
gefiatteerd. 
43.6. Indien er zich omstandigheden van overmacht hebben voorgedaan en deze 
situatie 180 dagen aanhoudt, kan de ene partij, ongeacht een verlenging 
van de uitvoeringstermijn die op grond van die toestand eventueel aan de 
adviseur is verleend, de andere partij er met een opzegtermijn van 
30 dagen van in kennis stellen dat zij de overeenkomst wenst te 
beëindigen. Indien de overmachtsituatie na deze 30 dagen nog bestaat, 
wordt de overeenkomst beëindigd en worden de partijen bijgevolg ontheven 
van hun verdere verplichtingen krachtens de overeenkomst. 
ARTIKEL 44 
Overlijden 
44.1. Wanneer de adviseur een natuurlijke persoon is, wordt de overeenkomst 
automatisch beëindigd indien die persoon komt te overlijden. De opdracht­
gever onderzoekt evenwel alle voorstellen van erfgenamen of rechthebbenden 
die de wens tot voortzetting van de overeenkomst kenbaar hebben gemaakt. 
Binnen 30 dagen na ontvangst van dergelijke voorstellen brengt de 
opdrachtgever zijn beslissing ter kennis van de betrokkenen. 
- 186 -
44.2. Wanneer de adviseur uit verschillende natuurlijke personen bestaat en één 
of meer daarvan komen te overlijden, wordt in gemeenschappelijk overleg 
tussen de partijen een rapport over de uitvoering van de diensten 
opgesteld ; de opdrachtgever beslist of de overeenkomst wordt beëindigd 
dan wel voortgezet overeenkomstig de door de overlevenden, respectievelijk 
de erfgenamen of rechthebbenden aangegane verbintenis. 
44.3. In de in artikel 44.1. en 44.2. genoemde gevallen geven de personen die 
voorstellen om de uitvoering van de overeenkomst voort te zetten, hiervan 
binnen 15 dagen na de datum van het overlijden kennis aan de 
opdrachtgever. 
44.4. Deze personen zijn, behoudens andersluidende bepalingen in de bijzondere 
voorwaarden, in dezelfde mate als de eerste adviseur, gezamenlijk en 
hoofdelijk aansprakelijk voor de goede uitvoering van de overeenkomst. De 
voortzetting van de overeenkomst is onderworpen aan de bepalingen met 
betrekking tot het stellen van de 1n deze algemene voorwaarden bedoelde 
garanties. 
BESLECHTING VAN GESCHILLEN 
ARTIKEL 45 
Beslechting van geschillen 
45.1. De opdrachtgever en de adviseur stellen alles in het werk om een 
minnelijke schikking te treffen voor geschillen in verband met de 
overeenkomst die tussen hen of tussen de directie en de adviseur kunnen 
ontstaan. 
45.2. De bijzondere voorwaarden bevatten voorschriften betreffende : 
a) de procedure voor de minnelijke schikking van geschillen ; 
b) de termijnen waarin de procedure inzake minnelijke schikking kan worden 
Ingeroepen na kennisgeving van het geschil aan de andere partij, 
alsmede de maximumtermijn om een dergelijke schikking te bereiken, 
waarbij geldt dat deze laatste termijn niet langer mag zijn dan 
120 dagen vanaf het begin van de te volgen procedure ; 
c) de termijnen voor de schriftelijke beantwoording van een verzoek om 
minnelijke schikking of van andere verzoeken die tijdens die procedure 
geoorloofd zijn, en de gevolgen van het n1et-nakomen van die termijnen. 
45.3. Nadat de procedure inzake minnelijke schikking is mislukt, kunnen de 
partijen overeenkomen het geschil binnen een vastgestelde termijn te 
beslechten via bemiddeling door een derde partij. 
45.4. De procedure Inzake minnelijke schikking of beslechting via bemiddeling 
behelst in alle gevallen een procedure waarbij de tegenpartij in kennis 
wordt gesteld van de klachten en de reacties daarop. 
- 187 -
45.5. Bij ontstentenis van een minnelijke schikking of beslechting via 
bemiddeling binnen de vastgestelde maximumtermijnen wordt het geschil 
beslecht : 
a) in geval van een nationale overeenkomst, overeenkomstig het nationale 
recht van de Staat van de opdrachtgever ; en 
b) in geval van een transnationale overeenkomst via arbitrage overeenkomstig 
de door de EEG-Raad vastgestelde procedurevoorschriften. 
- 188 -•v^I 
PROCEDUREVOORS CHRIFTEN 
VOOR BEMIDDELING EN 
ARBITRAGE INZAKE UIT 
HET EUROPEES 
ONTWIKKELINGSFONDS 
GEFINANCIERDE 
OVEREENKOMSTEN 
IN DE LGO 
189 -
INHOUD 
I - INLEIDENDE BEPALINGEN 
Blz 
Artikel 1 Toepassingsgebied 191 
Artikel 2 Definities V?f 
Artikel 3 Kennisgeving en berekening van termijnen 1^2 
Artikel 4 Uitputting van interne administratieve middelen 1^2 
Artikel 5 Bemiddeling 1*3 
II - HET GERECHT 
Artikel 6 Nationaliteit van de scheidsrechters 194 
Artikel 7 Aantal scheidsrechters 194 
Artikel 8 Benoeming van een alleen zetelend scheidsrechter 195 
Artikel 9 Benoeming van drie scheidsrechters 195 
Artikel 10 Benoemingen door de benoemende Instantie 196 
Artikel 11 Wraking van scheidsrechters 197 
Artikel 12 Vervanging van een scheidsrechter 198 
III - DE ARBITRAGEPROCEDURE 
Artikel 13 Algemene bepalingen 199 
Artikel 14 Toepasselijk recht en procedurevoorschriften 199 
Artikel 15 Taal waarin de procedure wordt gevoerd 2GG 
Artikel 16 Plaats waar de procedure wordt gevoerd 200 
Artikel 17 Vertegenwoordiging en bijstand 201 
Artikel 18 Aanvang van de arbitrageprocedure ,>01 
Art1 kei 19 Verzoekschri ft £02 
Artikel 20 Verweerschrift 202 
Artikel 21 Wijziging van het verzoekschrift of van het 
verweerschri ft 203 
Artikel 22 Betwisting van de bevoegdheid van het Gerecht 203 
Art1kei 23 Overige stukken 204 
Artikel 24 Termijnen 204 
Artikel 25 Bewijs 204 
Artikel 26 Mondelinge behandeling 204 
Artikel 27 Voorlopige of conservatoire maatregelen 205 
Art1kei 28 Deskundigen 206 
Art 1 kei 29 Verstek 206 
Artikel 30 Afsluiting van de hoorzittingen 207 
Artikel 31 Dekking van proceduregebreken 207 
- 190 -
IV - HET VONNIS 
Artikel 32 Wijze van beslissen 207 
Artikel 33 Tijdstip, draagwijdte, vorm en rechtskracht van het 
vonnis 208 
Artikel 34 Tenuitvoerlegging van het vonnis 208 
Artikel 35 Dading of andere redenen tot beëiniding van de procedure 209 
Artikel 36 Uitlegging van het vonnis 209 
Artikel 37 Rechtzetting van het vonnis 210 
Artikel 38 Aanvullend vonnis 210 
Artikel 39 Honoraria 210 
Artikel 40 Kosten 211 
Artikel 41 Consignatie 212 
- 191 
I - INLEIDENDE BEPALINGEN 
ARTIKEL 1 
Toepassingsgebied 
1.1 De regeling van geschillen over een door het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) 
gefinancierde overeenkomst, die overeenkomstig de algemene voorwaarden en de voor de 
overeenkomst geldende bijzondere voorwaarden door bemiddeling of arbitrage geregeld 
kunnen worden, geschiedt 1n overeenstemming met deze procedurevoorschriften. 
ARTIKEL 2 
Definities 
Behalve waar uit het verband een andere betekenis blijkt, worden de onderstaande woorden 
en uitdrukkingen 1n dit reglement als volgt verstaan : 
OCT : de landen en gebieden Overzee die krachtens het Besluit van de Raad 
zijn geassocieerd met de Europese Economische Gemeenschap (EEG) 
Besluit van de Raad': Besluit .../.../EEG van de Raad van de Europese Gemeenscha] 
pen van ... betreffende de associatie van de landen en gebieden Overzee met de EEG 
L1d-Staat : een L1d-Staat van de Europese, Economische Gemeenschap (EEG). 
Administratief college : het College in de betrokken LGO dat tot taak heeft langs 
administratieve weg geschillen 1n verband met overeenkomsten waarbij de opdrachtgever 
partij 1s, te regelen. 
Het Gerecht : het scheldsgerecht. 
Benoemende Instantie : de door de partijen b1J «en arbitrage overeengekomen, of de bij 
gebreke van overeenstemming 1n dit reglement aangeduide Instantie die bevoegd 1s om de 
scheidsrechter aan te wijzen. 
Opdrachtgever : de Staat of de publiekrechtelijke of privaatrechtelijke rechtspersoon 
door of namens welke de overeenkomst gesloten wordt. 
De ACS-EEG-Overeenkomst : de geldende Overeenkomst tussen ACS-Staten en de EEG. 
De Raad van Ministers : de ACS-EEG-Raad van Ministers, zoals bedoeld 1n de 
ACS-EEG-Overeenkomst. 
De overeenkomst : een EOF-overeenkomst voor werken, leveringen of diensten. 
Verzoeker : de partij die het initiatief tot de arbitrageprocedure neemt door de andere 
partij een kennisgeving toe te zenden die als verzoek om arbitrage geldt en waarin zij 
haar middelen uiteenzet. 
- 192 -
Verweerder : de partij bij de arbitrage tegen wie het verzoek gericht 
is. 
Partij : in verband met arbitrage, de verzoeker of de verweerder bij 
arbitrage. 
ARTIKEL 3 
Kennisgeving en berekening van termijnen 
3.1 Iedere 1n deze voorschriften vereiste kennisgeving wordt per aan­
getekend schrijven met verzoek om gedateerde ontvangstbevestiging 
toegezonden of met verzoek om een gedateerd ontvangstbewijs over­
handigd. De kennisgeving wordt geacht te zijn ontvangen op de dag 
waarop ze aldus is overhandigd. 
3.2 De in deze voorschriften vastgestelde termijnen vangen aan op de dag 
volgend op de dag van ontvangst van de kennisgeving, de mededeling of 
het voorstel ; wanneer de laatste dag van de termijn een wettelijke 
feestdag of een vrije dag is op het 1n die kennisgeving opgegeven adres 
voor de kennisgeving, wordt deze termijn tot de eerstvolgende werkdag 
verlengd. Wettelijke feestdagen en vrije dagen die binnen de termijn 
vallen, worden evenwel meegerekend. ^ 
ARTIKEL 4 
Uitputting van interne administratieve middelen 
4.1 Een geschil wordt slechts aan arbitrage volgens deze voorschriften 
onderworpen, indien alle Interne administratieve rechtsmiddelen die de betrokkei 
LGO voor het beslechten van dergelijke geschillen biedt, zijn of 
-geacht worden uitgeput te zijn. De mogel1jkheden tot het instellen van 
een administratief beroep worden geacht uitgeput te zijn, wanneer het 
administratief college binnen 120 dagen na ontvangst van het eerste 
verzoek om regeling van het geschil, geen eindbeslissing heeft gegeven. 
4.2 In gevallen waarin voor een verzakende partij geen administratief 
beroep openstaat omdat dit 1n de betrokken LGO niet bestaat, kan een 
geschil pas aan arbitrage overeenkomstig deze voorschriften onderworpen 
worden nadat de verzoeker zijn bezwaar ter kennis van de andere partij 
heeft gebracht en deze partij binnen 120 dagen na ontvangst van deze 
kennisgeving geen noemenswaardige stappen ondernomen heeft om de 
oorzaak van het bezwaar weg te nemen of recht te zetten. 
- 193 -
ARTIKEL 5 
Bemiddel ing 
5.1 Wie het recht heeft om arbitrage te verzoeken, kan dat verzoek steeds 
vooraf laten gaan door een beroep op de goede diensten van de 
instelling die de overeenkomst financiert, of op regeling van het 
geschil door bemiddeling overeenkomstig deze voorschriften. 
5.2 In geval van overeenstemming tussen de partijen in het geschil treedt 
één persoon als bemiddelaar op, of anders een commissie van drie 
bemiddelaars. 
5.3 Om voor aanwijzing in aanmerking te komen, moet een bemiddelaar de 
nationaliteit hebben van de betrokken LGO of van een'Lid-Staat. 
5.4 Indien één persoon als bemiddelaar optreedt, wordt deze door de 
partijen in het geschil te zamen gekozen. Indien een commissie 
bemiddelt, wijst elke partij in het geschil een van de leden van de 
Commissie aan. Het derde lid van de commissie, dat voorzitter is en een 
andere nationaliteit bezit dan de betrokken partijen, wordt door de 
eerste twee leden van de commissie gekozen. 
5.5 De partij die om bemiddeling verzoekt, stelt de andere partij hlervarï 
in kennis. 
Het verzoek bevat een uiteenzetting van de argumenten van de verzoeker 
en gaat vergezeld van afschriften van terzake strekkende stukken en 
documenten. Het verzoek vermeldt voorts de naam en het adres van de 
persoon die als bemiddelaar wordt voorgesteld of aangewezen. 
5.6 Binnen 60 dagen na ontvangst van de kennisgeving van het verzoek, 
deelt de andere partij de verzoeker mee of hij bereid is een 
bemiddelingspoging te aanvaarden en 1n dat geval de verzoeker een 
repliek op diens argumenten te doen toekomen. De repliek vermeldt ook 
de naam en het adres van de persoon die de andere partij als 
bemiddelaar voorstelt of aanwijst. 
5.7 Binnen 30 dagen na ontvangst van de repliek wijzen de door de partijen 
gekozen leden van de bemiddelingscommissie de voorzitter aan. 
5.8 De bemiddelaar of de bemiddelingscommlssie gaan zo Informeel en vlot 
te werk als met een billijke en objectieve regeling van het geschil 
verenigbaar 1s en hun optreden berust op het op eerlijke wijze horen 
van belde partijen. 
Elke partij kan persoonlijk verschijnen of zich door een gemachtigde 
van haar keuze laten vertegenwoordigen. 
- 194 -
5.9 Na het onderzoeken van de zaak leggen de bemiddelaar of de 
bemiddelingscommissie indien mogelijk de inhoud van een regeling aan 
partijen voor. 
5.10 Wordt er een regeling bereikt, dan stelt de bemiddelaar of de 
bemiddelingscommiss1e hiervan een akte op en ondertekent deze. Ten 
blljke van aanvaarding wordt deze akte door partijen ondertekend. De 
aldus ondertekende akte van de regeling is voor partijen bindend. 
5.11 Aan de partijen worden afschriften verstrekt van de aldus ondertekende 
akte van de regeling. 
5.12 Wordt er geen regeling bereikt, dan blijven partijen vrij hun geschil 
overeenkomstig deze voorschriften aan arbitrage te onderwerpen, in 
welk geval niets van wat in verband met de procedure voor de 
bemiddelaar of de bemiddelingscommissie aan het licht is gekomen, hoe 
dan ook afbreuk kan doen aan hun legitieme rechten van partijen bij 
arbitrage. 
5.13 Wie ter regeling van een geschil als bemiddelaar of lid van een 
bemiddelIngscommissie is opgetreden, kan niet voor dezelfde zaak als 
scheidsrechter aangesteld worden. 
II - HET GERECHT 
- ARTIKEL 6 
Nationaliteit van de scheidsrechters 
Om voor benoeming in aanmerking te komen, moet een scheidsrechter de 
nationaliteit hebben van de betrokken LGO of van een Lid-Staat. 
ARTIKEL 7 
Aantal scheidsrechters 
Indien de partijen het hierover mens zijn, bestaat het gerecht uit 
slechts één scheidsrechter. Deze overeenstemming moet tot stand komen 
binnen 15 dagen nadat de verweerder de kennisgeving waarbij de 
arbitrageprocedure overeenkomstig artikel 18 wordt ingeleid, heeft 
ontvangen. Indien de partijen binnen de gestelde termijn geen 
overeenstemming bereiken over arbitrage door één scheidsrechter of 
Indien zij anderszins tot een akkoord komen, wordt het Gerecht uit 
drie scheidsrechters samengesteld. 
195 -
ARTIKEL 8 
Benoeming van een alleen zetelend scheidsrechter 
8.1 Indien een alleen zetelend scheidsrechter moet worden benoemd, wordt 
die scheidsrechter of de benoemende instantie die die scheidsrechter 
benoemt, door partijen in onderlinge overeenstemming aangewezen binnen 
60 dagen nadat de arbitrageprocedure overeenkomstig artikel 18 1 s 
ingeleid. 
8.2 Indien : 
a) partijen binnen de gestelde 60 dagen geen overeenstemming bereiken 
over de scheidsrechter of de benoemende instantie ; of 
b) de door partijen overeengekomen benoemende Instantie weigert op te 
treden of nalaat binnen 60 dagen na ontvangst van hun daartoe 
strekkend verzoek de scheidsrechter te benoemen ; 
kan elke partij de hoogste in rang onder de rechters 1n het Inter­
nationaal Gerechtshof te Den Haag die onderdaan zijn van de betrokken LGO 
en de Lid-Staten verzoeken de bevoegdheden van de benoemende instantie 
uit te oefenen. 
ARTIKEL 9 
Benoeming van drie scheidsrechters 
9.1 Indien drie scheidsrechters moeten worden benoemd, benoemt iedere 
partij er één. De twee aldus benoemde scheidsrechters kiezen de derde 
scheidsrechter, die de funtle van voorzitter van het Gerecht vervult. 
9.2 De benoeming van een scheidsrechter door elke partij geschiedt binnen 
60 dagen na de datum waarop zij overeengekomen zijn dat het Gerecht 
uit drie scheidsrechters zal bestaan, of de datum waarop het 
overeenkomstig artikel 7.1 uitgesloten 1s dat in het Gerecht één 
scheidsrechter zal zetelen. 
9.3 Indien : 
a) binnen 30 dagen nadat elke partij haar scheidsrechter heeft 
aangewezen, de twee benoemde scheidsrechters geen derde 
scheidsrechter hebben gekozen, of 
b) binnen 30 dagen na ontvangst van de kennisgeving van de aan-
wljzlging van een scheidsrechter door één partij, de andere partij 
de eerste partij niet heeft meegedeeld wie zij als scheidsrechter 
heeft aangewezen ; 
wordt de ontbrekende scheidsrechter op verzoek van een der partijen 
door de benoemende instantie aangewezen. 
- 196 -
9.4 De benoemende instantie wordt door partijen 1n onderlinge overeen­
stemming aangewezen uiterlijk 60 dagen na het specifieke verzuim dat 
de behoefte aan een optreden harerzijds doet ontstaan. Z1jn de 
partijen het binnen die termijn niet eens geworden over een benoemende 
instantie, dan kan elke partij de hoogste in rang onder de rechters in 
het Internationaal Gerechtshof te Den Haag die onderdaan zijn van de 
~LG0 ~ - en de L1d-Staten, verzoeken de bevoegdheden van de 
benoemende instantie uit te oefenen. 
ARTIKEL 10 
Benoemingen door de benoemende instantie 
10.1 Wanneer een benoemende instantie verzocht wordt een schelsrechter te 
benoemen, zendt de partij die daarom verzoekt haar een afschrift toe 
van de in artikel 18.1 bedoelde kennisgeving van arbitrage, alsook een 
afschrift van de overeenkomst waarover of 1n verband waarmee *»t 
geschil Is ontstaan. De benoemende instantie kan ieder der partijen om 
de inlichtingen verzoeken die zij voor de vervulling van haar taak 
nodig acht. 
10.2 Elke partij kan de benoemende Instantie personen voordragen die 
geschikt zijn voor benoeming als scheidsrechter. Deze voordracht gaat» 
vergezeld van de volledige naam en adres alsook de nationaliteit van 
de voorgedragen personen, met vermelding van hun kwalificaties. 
10.3 De benoemende instantie benoemt de scheidsrechter of scheidsrechters 
zo spoedig mogelijk. Daarbij dient zij : 
a) zich te laten lelden door overwegingen die geschikt zijn om te 
waarborgen dat een onafhankelijke en onpartijdige scheidsrechter 
wordt benoemd, die van een andere nationaliteit is dan partijen, 
een hoog zedelijk aanzien geniet en met betrekking tot het geschil 
op juridisch, technisch of financieel gebied over een erkende 
bekwaamheid beschikt ; en 
b) tenzij beide partijen anders overeenkomen of de benoemende 
instantie op eigen gezag beslist dat zulks in het gegeven geval 
niet geraden is, de hierna beschreven procedure van lijsten te 
volgen : 
1) de benoemende instantie deelt belde partijen een Identieke lijst 
mee, waarop tenminste drie namen voorkomen van personen die 
overeenkomstig de artikelen 6.1 en 10.3, onder a), voor 
benoeming in aanmerking komen ; 
- 197 -
II) binnen 30 dagen na ontvangst ervan kan iedere partij deze 
lijst aan de benoemende instantie terugzenden na doorhaling 
van de naam of namen waartegen zij bezwaar maakt en na 
nummering van de overblijvende namen in de volgorde van haar 
voorkeur. Wordt de lijst niet teruggezonden of wordt geen 
wijziging aangebracht 1n de volgorde van de namen op de 
oorspronkelijke lijst, dan worden de namen op die lijst geacht 
door de betrokken partij te zijn goedgekeurd 1n de volgorde 
waarin ze vermeld staan ; 
III) na ontvangst van de door beide partijen teruggezonden lijst 
of, Indien dit tijdstip vroeger valt, na het verstrijken van 
de termijn voor terugzending , wijst de benoemende Instantie 
binnen 30 dagen de scheidsrechter aan op de lijst, uit de 
namen die zijn goedgekeurd of geacht worden te zijn goed­
gekeurd en 1n overeenstemming met de volgorde van voorkeur van 
de partijen. 
iv) Indien de benoeming om enigerlei reden niet volgens deze 
procedure kan plaatsvinden, kan de benoemende instantie een 
geschikte scheidsrechter aanwijzen, daarbij terdege rekening 
houdend met het belang van de partijen, de aard van het 
geschil en in voorkomend geval, het feit dat één van de 
partijen een Staat is. 
ARTIKEL 11 
Wraking van scheidsrechters 
11.1 Eenieder die voor de functie van scheidsrechter wordt benaderd, brengt 
degenen die daartoe contact met hem opnemen, op de hoogte van alle 
feiten en omstandigheden die omtrent zijn onpartijdigheid of 
onafhankelijkheid gerechtvaardigde twijfel of argwaan zouden kunnen 
doen rijzen. Wie tot scheidsrechter benoemd is maakt deze feiten of 
omstandigheden aan partijen bekend, indien hij hen daarover niet reeds 
eerder heeft Ingelicht. 
11.2 Elke scheidsrechter kan door een partij worden gewraakt Indien er 
feiten of omstandigheden bestaan die omtrent zijn onpartijdigheid of 
bevoegdheid gerechtvaardigde twijfel of argwaan kunnen doen rijzen. 
Een partij kan evenwel een scheidsrechter die zij heeft aangewezen of 
bij wiens benoeming zij betrokken was, slechts wraken om redenen 
waarvan zij na zijn benoeming kennis heeft gekregen. 
11.3 Een partij die een scheidsrechter wenst te wraken, geeft daarvan 
schriftelijk en met opgave van redenen kennis aan het Gerecht, de 
gewraakte scheidsrechter en de tegenpartij. De kennisgeving wordt 
vezonden binnen 15 dagen na de oprichting van het Gerecht of, indien 
dit tijdstip later valt, de benoeming van de gewraakte scheidsrechter, 
dan wel binnen 15 dagen nadat de wrakende partij kennis heeft gekregen 
van de omstandigheden die de wraking rechtvaardigen. 
- 198 
11.4 Wanneer een partij Instemt met de wraking door een andere partij of 
wanneer de gewraakte scheidsrechter zijn functie neerlegt, verliest 
die scheidsrechter onmiddellijk zijn bevoegdheid om in de arbitrage­
procedure op te treden. Overeenstemming tussen partijen over de 
wraking of het feit dat de gewraakte scheidsrechter zijn functie 
neerlegt, betekenen echter geen aanvaarding van de geldigheid van de 
wrakingsgronden. 
11.5 Wordt de wraking door de andere partij niet aanvaard of legt de 
gewraakte scheidsrechter zijn functie niet neer, dan wordt als volgt 
over de wraking beslist : 
a) indien de scheidsrechter door een benoemende instantie is 
aangewezen, door die instantie ; 
b) indien de scheidsrechter niet door een benoemende Instantie is 
aangewezen, door de eventuele overige leden van het Gerecht ; 
c) 1n alle andere gevallen of ingeval de overige leden van het Gerecht 
geen overeenstemming bereiken, door een benoemende Instantie die 
volgens de procedure van artikel 9.4 is of wordt aangewezen. 
De beslissing van die instantie is onherroepelijk. 
ARTIKEL 12 
Vervanging van een scheidsrechter 
12.1 In de volgende gevallen wordt een plaatsvervangende scheidsrechter 
benoemd volgens de in de artikelen 8 tot en met 10 vastgestelde 
procedure die van toepassing is op de benoeming van de scheidsrechter 
in kwestie in wiens vervanging wordt voorzien : 
a) de wraking van een scheidsrechter 1s door de andere partij 
aanvaard ; of 
b) een gewraakte scheidsrechter heeft zijn functie neergelegd ; of 
c) de wraking van een scheidsrechter wordt gehandhaafd, ofschoon de 
wraking door de andere partij niet aanvaard wordt of de gewraakte 
scheidsrechter weigert zijn functie neer te leggen ; of 
d) een scheidsrechter overlijdt 1n de loop van de arbitrageprocedure ; 
of 
e) een scheidsrechter voert om enige andere reden zijn opdracht niet 
uit, dan wel is rechtens of 1n feite verhinderd zijn opdracht uit 
te voeren. 
- 199 -
12.2 Indien een scheidsrechter wordt vervangen, staat het aan het Gerecht 
te beslissen of enige voordien gehouden hoorzitting dient te worden 
herhaald en kan het Gerecht elke 1n de loop van de procedure gegeven 
beslissing of beschikking naast zich neerleggen. 
III - DE ARBITRAGEPROCEDURE 
ARTIKEL 13 
Algemene bepalingen 
13.1 Onverminderd deze voorschriften, kan het Gerecht de arbitrageprocedure 
voeren op de wijze die het passend acht. 
13.2 Het Gerecht moet bij de arbitrage met zoveel spoed en aandacht voor 
kostenbesparing te werk gaan, als verenigbaar 1s met een billijke 
rechtsbedeling. De partijen worden op voet van gelijkheid behandeld, 
en iedere partij wordt 1n alle onderdelen van de procedure ten volle 
1n de gelegenheid gesteld voor haar rechten op te komen en haar 
middelen voor te dragen. 
13.3 Indien een der partijen in enig onderdeel van de procedure daarom 
verzoekt, houdt het Gerecht hoorzittingen waarop getuigen, met 
Inbegrip van deskundigen, verklaringen kunnen afleggen of partijen hun 
standpunt mondeling kunnen uiteenzetten. B1j gebreke van een verzoek 
1n die zin beslist het Gerecht of een dergelijke hoorzitting dient 
plaats te vinden dan wel of de behandeling op stukken geschiedt. 
13.4 Alle stukken of inlichtingen die door een der partijen aan het Gerecht 
worden overgelegd of verstrekt, worden door die partij terzelfder tijd 
aan de wederpartij meegedeeld. Een partij mag dergel 1jke stukken of 
Inlichtingen nooit ter ondersteuning van haar argumenten gebruiken, 
tenzij bewezen wordt dat ze aan de andere partij zijn overgelegd of 
verstrekt. 
ARTIKEL 14 
Toepasselijk recht en procedurevoorschriften 
14.1 Het door het Gerecht op de onderwerpen van geschil toegepaste recht is 
het in de overeenkomst vastgestelde recht van de Staat van de 
opdrachtgever tenzij de overeenkomst in een ander toepasselijk recht 
voorziet, in welk geval het Gerecht dat recht toepast. In alle 
gevallen doet het Gerecht uitspraak volgens de bepalingen van de 
overeenkomst en kan het daarbij de op de transactie toepasselijke 
handelsgebruiken 1n aanmerking nemen. 
- 200 -
14.2 Wanneer het toepasselijk recht op een bepaald punt stilzwijgend is, 
past het Gerecht de conflictregels toe, die voortvloeien uit het op de 
overeenkomst toepasselijke recht. Het Gerecht mag, op grond van stil­
zwijgen of duisterheid van het recht, niet weigeren uitspraak te doen. 
14.3 Onverminderd de artikelen 5.1 en 14.1, doet het Gerecht uitspraak bij 
wijze van minnelijke schikking of naar billijkheid wanneer de partijen 
in de loop van het geding het hiertoe uitdrukkelijk machtigen. 
14.4 De gehele arbitrageprocedure wordt volgens deze voorschriften gevoerd. 
Wanneer een procedureaangelegenheid hierin niet 1s geregeld en 
partijen daaromtrent niet tot overeenstemming komen, wordt daarover 
beslist door het Gerecht, dat in dat geval in het bijzonder erop 
toeziet dat de gelijkheid van partijen wordt geëerbiedigd. 
ARTIKEL 15 
Taal waarin de procedure wordt gevoerd 
15.1 De arltrageprocedure wordt gevoerd en het arbitragevonnls wordt 
gewezen in de taal waarin de overeenkomst is gesteld waarvan de 
bepalingen of de uitvoering tot het geschil aanleiding hebben gegeven 
15.2 Het Gerecht kan bevelen dat bij aan het verzoekschrift of het 
verweerschrift gehechte stukken en bij elk ander tijdens de procedure 
overgelegd stuk waarvan de oorspronkelijke taal niet de proceduretaai 
is, een eensluidend gewaarmerkte vertaling wordt gevoegd in de 
proceduretaai. 
ARTIKEL 16 
Plaats waar de procedure wordt gevoerd 
16.1 De arbitrageprocedure wordt gevoerd 1n de . LGO waar de opdracht 
1s gegund of wordt uitgevoerd. Om gegronde redenen en met Instemming 
van de partijen kan het Gerecht echter beslissen dat de arbitrage 
elders plaatsvindt. Hierbij houdt het Gerecht rekening met de 
omstandigheden van de zaak, met Inbegrip van de kosten, het gemak van 
de partijen en de mogelijk nadelige gevolgen van de procedureregels 
van een andere plaats voor de partijen en de procedure. 
16.2 Onverminderd artikel 16.1 kan het Gerecht hoorzittingen en bijeen­
komsten houden op elke plaats die het, rekening houdend met de 
omstandigheden van de zaak, passend acht. 
- 201 -
16.3 Het Gerecht kan, met het oog op het onderzoek van werken, goederen of 
andere zaken of stukken, overal bijeenkomen waar het zulks passend 
acht. Partijen worden tijdig verwittigd, zodat zij bij het onderzoek 
aanwezig kunnen zijn. 
ARTIKEL 17 
Vertegenwoordiging en bijstand 
17.1 Partijen kunnen zich laten vertegenwoordigen en/of bijstaan door de 
personen hunner keuze. De naam en het adres van de aangewezen personen 
worden schriftelijk aan de andere partij en het Gerecht meegedeeld. In 
deze mededeling wordt vermeld of de aanwijzlging tot vertegen­
woordiging dan wel tot bijstand strekt. 
ARTIKEL 18 
Aanvang van de arbitrageprocedure 
18.1 De verzoeker in een arbitrageprocedure zendt een kennisgeving van 
arbitrage toe aan de verweerder. Deze kennisgeving is ongeldig wanneer 
zij geschiedt meer dan 90 dagen '.la ontvangst van de eindbeslissing in 
laatste instantie in de administratieve procedure in debetrokken LGO of, 
indien er geen administratief beroep openstaat, meer dan 90 dagen na 
het verstrijken van de in artikel 4.2 gestelde termijn van 120 dagen 
voor het wegnemen van een ter kennis van de andere partij gebracht 
bezwaar. 
18.2 De arbitrageprocedure wordt geacht een aanvang te nemen op de dag 
waarop de verweerder de kennisgeving van arbitrage ontvangt. 
18.3 De kennisgeving van arbitrage bevat de volgende gegevens : 
a) het verzoek dat het geschil aan arbitrage wordt onderworpen ; 
b) de naam en het adres van partijen, alsook hun nationaliteit op het 
tijdstip van de kennisgeving ; 
c) de aanduiding van de overeenkomst waaruit of in verband waarmee het 
geschil is ontstaan en de bijzondere clausule of clausules 1n de 
overeenkomst die worden Ingeroepen of aangevochten ; 
d) de algemene aard van de vordering met, 1n voorkomend geval, het 
bedrag waarop deze betrekking heeft ; 
e) het voorwerp van de vordering ; 
f) een verklaring, met vermelding van de data, betreffende eventuele 
administratieve procedures en de uitkomst ervan, dan wel 
betreffende de kennisgeving van de bezwaren en het gevolg dat eraan 
1s gegeven ; 
g) een voorstel ten aanzien van het aantal scheidsrechters (een of 
drie). 
- 202 -
18.4 De kennisgeving van arbitrage kan eveneens bevatten : 
a) de naam van de persoon en/of de instantie die overeenkomstig 
artikel 8.1 voorgedragen wordt voor benoeming als alleen zetelend 
scheidsrechter en/of benoemende instantie ; 
b) de kennisgeving van de 1n artikel 9.1 bedoelde benoeming van een 
scheidsrechter door de verzoeker ; 
c) een uiteenzetting van de middelen, zoals bedoeld in artikel 19. 
ARTIKEL 19 
Verzoekschrift 
19.1 Indien hij zijn middelen niet reeds in de kennisgeving van arbitrage 
heeft uiteengezet, zendt de verzoeker binnen de door het Gerecht 
vastgestelde termijn zijn verzoekschrift toe aan de verweerder en aan 
leder der scheidsrechters. 61j het verzoekschrift wordt een afschrift 
van de overeenkomst gevoegd. 
19.2 Het verzoekschrift, dat door de verzoeker en/of zijn naar behoren 
gemachtigde vertegenwoordiger wordt ondertekend en gedateerd, bevat de 
volgende gegevens : 
a) de naam en het adres van de partijen ; 
b) een uiteenzetting van de tot staving van de vordering aangevoerde 
feiten ; 
c) de geschilpunten ; 
d) het voorwerp van de vordering. 
De verzoeker kan alle stukken die hij dienstig acht, bij zijn 
verzoekschrift voegen of daarin melding maken van de stukken of andere 
bewijsmiddelen die hij voornemens 1s over te leggen of voor te dragen. 
ARTIKEL 20 
Verweerschrift 
20.1 De verweerder zendt binnen de door het Gerecht vastgestelde termijn 
zijn verweerschrift aan de verzoeker en aan leder der scheidsrechters 
toe. 
20.2 De verweerder antwoordt in zijn verweerschrift op de punten van het 
verzoekschrift, bedoeld in artikel 19.2, onder b), c), en d). De 
verweerder voegt de stukken waarop hij te zijner verdediging steunt, 
bij het verweerschrift of maakt daarin melding van de stukken of 
andere bewijsmiddelen die hij voornemens 1s over te leggen of voor te 
dragen. 
- 203 -
20.3 De verweerder kan hetzij in zijn verweerschrift, hetzij 1n een latere 
fase van de arbitrageprocedure, indien het Gerecht van oordeel 1s dat 
de omstandigheden van de zaak een zodanige vertraging rechtvaardigen, 
op grond van de overeenkomst een tegenvordering instellen of ter 
compensatie een aan de overeenkomst ontleend recht doen gelden. 
20.4 Artikel 19.2 1s van toepassing, wanneer een tegenvordering wordt 
Ingesteld of ter compensatie enig recht geldend wordt gemaakt. 
ARTIKEL 21 
Wijziging van het verzoekschrift of van het verweerschrift 
Partijen kunnen tijdens de arbitrageprocedure hun verzoekschrift, 
respectievelijk verweerschrift wijzigen of aanvullen, tenzij het 
Gerecht van oordeel 1s dat het de wijziging niet kan toestaan omdat 
deze te laat komt of de andere partij teveel zou benadelen. 
ARTIKEL 22 
Betwisting van de bevoegdheid van het Gerecht 
22.1 Het Gerecht 1s bevoegd uitspraak te doen over excepties van » 
onbevoegdheid. 
22.2 Het Gerecht 1s bevoegd uitspraak te doen over het bestaan of de 
geldigheid van de overeenkomst. Een beslissing waarbij het Gerecht 
vaststelt dat de overeenkomst nietig 1s, doet niets af aan de 
geldigheid van de arbitrageclausule in de overeenkomst of aan de 
overeenkomst om het geschil aan arbitrage te onderwerpen en laat 
bijgevolg ook de toepassing van deze procedurevoorschriften onverlet. 
22.3 Excepties van onbevoegdheid worden uiterlijk bij de indiening van het 
verweerschrift of, in het geval van een tegenvordering, uiterlijk bij 
de indiening van de memorie van repliek opgeworpen. Deze bepaling 1s 
eveneens van toepassing op nieuwe vorderingen en tegenvorderingen die 
in de loop van de procedure worden toegelaten. 
22.4 In de regel doet het Gerecht vóór de behandeling ten principale 
uitspraak over excepties van onbevoegdheid. Het kan evenwel de 
arbitrageprocedure voortzetten en over deze excepties in het 
eindvonnis uitspraak doen. 
- 204 -
ARTIKEL 23 
Overige stukken 
Het gerecht beslist welke andere stukken, benevens het verzoekschrift 
en het verweerschrift, partijen aan het Gerecht moeten of kunnen 
overleggen en in voorkomend geval op welke wijze en binnen welke 
termijn dit dient te geschieden. 
ARTIKEL 24 
Termijnen 
De termijnen die het Gerecht voor de overlegging van stukken (met 
inbegrip van het verzoekschrift en het verweerschrift) vaststelt, 
mogen niet meer bedragen dan 45 dagen. Het Gerecht kan deze termijnen 
evenwel verlengen indien het verlenging gerechtvaardigd acht. 
ARTIKEL 25 
Bewijs 
25.1 Elke partij moet het bewijs leveren van de feiten waarop zij haar 
vordering, respectievelijk haar verweer doet steunen. 
25.2 Indien het zulks noodzakelijk acht, kan het Gerecht partijen gelasten 
binnen de termijn die het vaststelt, het Gerecht en de wederpartij een 
beknopt overzicht te verschaffen van de stukken en andere 
bewijsmiddelen die zij voornemens is over te leggen of voor te dragen 
tot staving van de litigieuze feiten, zoals in haar verzoekschrift, 
respectievelijk verweerschrift uiteengezet. 
25.3 Het Gerecht kan op leder tijdstip tijdens de arbitrageprocedure 
partijen gelasten binnen de termijn die het vaststelt, aanvullende 
bewijsmiddelen over te leggen of voor te dragen. 
ARTIKEL 26 
Mondel1nge behandel 1ng 
26.1 Indien een hoorzitting wordt gehouden, verwittigt het Gerecht partijen 
tijdig van dag, uur en plaats. 
- 205 -
26.2 Indien getuigen moeten worden gehoord, deelt elke partij ten minste 
15 dagen vóór de hoorzitting het Gerecht en de andere partij de naam 
en het adres mee van de getuigen die zij voornemens is op te roepen, 
met vermelding van het onderwerp waarop de getuigenverklaringen 
betrekking zullen hebben en van de taal waarin zij zullen worden 
afgelegd. 
26.3 Het Gerecht treft de nodige voorzieningen voor het vertalen en het 
opmaken van het proces-verbaal van de ter zitting afgelegde mondelinge 
verklaringen, indien het een en ander in verband met de omstandigheden 
van de zaak noodzakelijk acht of indien partijen daaromtrent een 
overeenkomst hebben gesloten en deze ten minste 15 dagen vóór de 
zitting ter kennis van het Gerecht hebben gebracht. 
26.4 De hoorzittingen worden met gesloten deuren gehouden, tenzij partijen 
anders overeenkomen. Het Gerecht kan een getuige verzoeken zich 
tijdens het horen van een andere getuige terug te trekken. Het Gerecht 
bepaalt het verloop van het getuigenverhoor, onverminderd het recht 
van elke partij om desgewenst de door de andere partij voorgebrachte 
getuigen te ondervragen. 
26.5 Getuigenbewijs kan ook de vorm hebben van een schriftelijke, door de 
getuigen ondertekende verklaring waarin zij op erewoord bevestigen dat 
het verklaarde waar is. Op verzoek van een partij en met de instemming 
van het Gerecht kunnen deze getuigen evenwel worden gehoord tijdens 
een zitting waarop partijen aanwezig kunnen zijn en in de gelegenheid 
worden gesteld de getuigen te ondervragen. 
26.6 Het Gerecht beoordeelt de ontvankelijkheid en het belang van de 
voorgedragen bewijzen, alsmede het feit of deze ter zake zijn. 
ARTIKEL 27 
Voorlopige of conservatoire maatregelen 
27.1 Het Gerecht kan op verzoek van een der partijen de voorlopige 
maatregelen nemen die het met betrekking tot het onderwerp van het 
geschil noodzakelijk acht ; het kan met name met betrekking tot de 
litigieuze goederen voorzieningen treffen tot bewaring van recht, 
onder meer door te gelasten dat die goederen onder het toezicht van 
een derde worden geplaatst of dat bederfelijke waar wordt verkocht. 
Het Gerecht kan eveneens het deponeren van een geldsom of van een 
zekerheid gelasten als waarborg voor het geheel of een gedeelte van de 
bedragen. In geval dit niet gebeurt, kan het Gerecht daaruit de in een 
dergelijk geval voor de hand liggende conclusies trekken. 
27.2 De voorlopige maatregelen kunnen worden getroffen bij wege van een 
provisioneel vonnis. Het Gerecht kan gelasten dat zekerheid wordt 
gesteld tot betaling van de door deze maatregelen veroorzaakte kosten. 
- 206 -
ARTIKEL 28 
Deskundigen 
28.1 Het Gerecht kan een of meer onafhankelijke deskundigen aanstellen met 
de opdracht een studie te maken en het Gerecht schriftelijk verslag 
uit te brengen over de punten die het uitdrukkelijk aanwijst. Een 
partij heeft het recht een deskundige te wraken op grond van 
onbevoegdheid en partijdigheid ; aanvaardt het gerecht de wraking, dan 
trekt de deskundige zich terug. Partijen ontvangen een afschrift van 
de door het Gerecht opgestelde taakomschrijving van de deskundige. 
28.2 Partijen verstrekken de deskundige alle dienstige Inlichtingen, 
verlenen hem Inzage van de stukken waarom hij verzoekt, en geven hem 
toegang tot de goederen die hij wenst te inspecteren. Indien een 
partij de gegrondheid van een verzoek van de deskundige betwist, wordt 
het geschil aan het Gerecht ter beslechting voorgelegd. 
28.3 Het Gerecht doet dadelijk na ontvangst van het verslag van de des­
kundige een afschrift daarvan toekomen aan partijen, die 1n de 
gelegenheid worden gesteld daarover schriftelijk hun opmerkingen te 
maken. Partijen kunnen alle stukken onderzoeken waarop de deskundige 
zich in zijn verslag heeft gebaseerd. 
28.4 Op verzoek van een der partijen kan de deskundige na de indiening van 
zijn verslag worden gehoord tijdens een zitting waarbij partijen 
aanwezig kunnen zijn en tfjdens welke zij 1n de gelegenheid worden 
gesteld hem te ondervragen. Elke partij kan tijdens deze zitting over 
de punten die het voorwerp vormen van het geschil door haar gekozen 
deskundigen oproepen. Artikel 26 1 s van toepassing op deze procedure. 
ARTIKEL 29 
Verstek 
29.1 Indien de verzoeker zonder geldige reden verzuimt binnen de door het 
Gerecht vastgestelde termijn zijn verzoekschrift in te dienen, gelast 
het Gerecht de arbitrageprocedure te beëindigen. Indien de verweerder 
zonder geldige reden verzuimt binnen de door het Gerecht vastgestelde 
termijn zijn verweerschrift 1n te dienen, gelast het Gerecht de 
procedure voort te zetten, met inachtneming van de specifieke situatie 
van de verweerder en kan het uitspraak doen, ook al is er geen 
verweerschrift ingediend. 
29.2 Indien een der partijen, na overeenkomstig deze procedurevoorschriften 
volgens de regels opgeroepen te zijn, zonder geldige reden verzuimt 
ter zitting te verschijnen, kan het Gerecht de arbitrageprocedure 
voortzetten. 
- 207 -
29.3 Indien een der partijen zonder geldige reden verzuimt binnen de 
vastgestelde termijn gevolg te geven aan een haar volgens de regels 
ter kennis gebracht verzoek tot overlegging van stukken, kan het 
Gerecht uitspraak doen aan de hand van de bewijzen waarover het 
beschikt en daarbij terdege rekening houden met het verzuim en de 
consequenties daarvan voor de procedure. 
ARTIKEL 30 
Afsluiting van de hoorzittingen 
30.1 Het Gerecht kan partijen vragen of zij nog bewijsmiddelen willen 
voordragen, getuigen wensen voor te brengen dan wel nog verklaringen 
wensen af te leggen ; indien dit niet het geval is, kan het de 
hoorzittingen voor gesloten verklaren. 
30.2 Indien het zulks om uitzonderlijke redenen noodzakelijk acht, kan het 
Gerecht, zolang geen vonnis Is gewezen, eigener beweging of op verzoek 
van een der partijen besluiten de hoorzittingen te heropenen. 
ARTIKEL 31 
Dekking van proceduregebreken „ 
Een partij die niet onverwijld bezwaar maakt tegen het feit dat enige 
bepaling of voorwaarde van deze voorschriften niet in acht is genomen, 
wordt geacht afstand te hebben gedaan van het rcht zich op dit gebrek 
te beroepen. 
IV. HET VONNIS 
ARTIKEL 32 
Wijze van beslissen 
32.1 Wanneer er drie scheidsrechters zijn, spreekt het Gerecht een vonnis 
of een andere beslissing uit bij meerderheid van stemmen. Is er geen 
meerderheid, dan 1s de stem van de voorzitter beslissend, maar hij 
moet deze stem motiveren. 
32.2 Is er geen meerderheid of Indien het Gerecht hem daartoe machtigt, dan 
beslist de voorzitter zelfstandig over procedureaangelegenheden, 
behoudens mogelijke herziening van zijn beslissing door het Gerecht. 
- 208 -
ARTIKEL 33 
Tijdstip, draagwijdte, vorm en rechtskracht van het vonnis 
33.1 Het scheidsrechterüjke vonnis wordt zo spoedig mogelijk uitgesproken 
nadat het Gerecht kennis heeft genomen of gekregen van de bewijs­
stukken die de partijen willen voorleggen. 
33.2 Het Gerecht kan, benevens een eindvonnis, voorlopige, Interlocutoire 
of partiële vonnissen wijzen. 
33.3 Het vonnis wordt schriftelijk gewezen, 1s onherroepelijk en bindend 
voor de partijen. De partijen verbinden zich ertoe het vonnis 
onverwijld ten uitvoer te leggen. Iedere ACS-Staat of Lid-Staat erkent 
leder dienovereenkomstig gewezen vonnis als bindend en zorgt voor de 
tenuitvoerlegging ervan op zijn grondgebied, alsof het een in kracht 
van gewijsde gegane beslissing van een eigen rechterlijke Instantie 
geldt. 
33.4 Het vonnis wordt door het Gerecht met redenen omkleed, tenzij partijen 
anders zijn overeengekomen. 
33.5 Het vonnis wordt door de scheidsrechters ondertekend en naar behoren 
gewaarmerkt, met vermelding van de datum waarop en de plaats waar het 
gewezen is. Wanneer er drie scheidsrechters zijn, wordt, indien de 
handtekening van een hunner ontbreekt, de reden daarvan in het vonnis 
vermeld. 
33.6 Het vonnis kan slechts met toestemming van belde partijen openbaar 
worden gemaakt. 
33.7 Het Gerecht doet aan elke partij een door de scheidsrechters 
ondertekend afschrift van het vonnis toekomen. 
ARTIKEL 34 
Tenuitvoerlegging van h«t vonnis 
34.1 Om erkenning en tenuitvoerleggino van een vonnis te verkrijgen oo het 
grondgebied van;.de LGO of eeo Lid-Staat 
doet de belanghebbende partij een voor eensluidend gewaarmerkt 
afschrift van het vonnis toekomen aan de daartoe door deze Staat 
aangewezen autoriteit. Het verlof tot tenuitvoerlegging wordt op dit 
afschrift aangebracht na enkele controle van de echtheid van bedoeld 
afschrift. 
34.2 Binnen 180 dagen na de dag van inwerkingtreding van deze voor­
schriften, deelt ledere ondertekenende Staat aan de Voorzitter van de 
Raad van Ministers mee welke autoriteit hij daartoe heeft aangewezen 
en brengt hem van eventuele wijzigingen op de hoogte. De Voorzitter 
van de Raad van Ministers zendt deze gegevens onverwijld door naar de 
<7nnr al ff f j ya.n de -Commis sier;- - • - • -
- 209 -
34.3 De tenuitvoerlegging van het vonnis wordt beheerst door de wettelijke 
regeling betreffende de tenuitvoerlegging van rechterlijke 
beslissingen, die van kracht is in de Staat op het grondgebied waarvan 
de tenuitvoerlegging wordt gevorderd. 
ARTIKEL 35 
Dading of andere redenen tot beëindiging van de procedure 
35.1 Indien, vooraleer vonnis wordt gewezen, partijen anderszins een dading 
aangaan die aan het geschil een einde maakt, gelast het Gerecht de 
beëindiging van de arbitrageprocedure of stelt het. Indien beide 
partijen daarom verzoeken en het Gerecht dit verzoek aanvaardt, het 
akkoord tussen partijen 1n een arbitraal vonnis vast. D1t vonnis 
behoeft niet met redenen te worden omkleed. 
35.2 Indien, vooraleer vonnis wordt gewezen, de voortzetting van de 
arbitrageprocedure om een andere reden dan die vermeld 1n artikel 35.1 
overbodig of onmogelijk wordt, stelt het scheidsgerecht partijen in 
kennis van zijn voornemen om, tenzij daartegen binnen zestig dagen 
bezwaar Is aangetekend, de beëindiging van de procedure te gelasten. 
Indien een der partijen binnen dertig dagen bezwaar maakt, gelast het 
gerecht de beëindiging van de procedure niet dan na partijen te hebben 
gehoord en te hebben besloten dat er geen gerechtvaardigde gronden 
voor bezwaar bestaan. 
35.3 Het scheidsgerecht doet ledere partij van de beschikking tot 
beëindiging van de arbitrageprocedure of van het vonnis houdende 
vaststelling van het akkoord tussen partijen, een door de 
scheidsrechters ondertekend afschrift toekomen. Artikel 33.3 en 33.5 
tot en met 33.7, 1s van toepassing op het vonnis houdende vaststelling 
van het akkoord tussen partijen. 
ARTIKEL 36 
Uitlegging van het vonnis 
36.1 Elk der partijen kan, binnen een termijn van 60 dagen te rekenen vanaf 
de dag van ontvangst van het vonnis, en mits zij de andere partij 
daarvan 1n kennis stelt, het Gerecht om uitlegging van zijn vonnis 
verzoeken. Ingeval na het verstrijken van die termijn een nieuw feit 
aan het licht komt, gaan de 60 dagen in vanaf de datum waarop dat 
geschiedt, met dien verstande dat de maximumtermijn voor een verzoek 
op grond van dit nieuwe feit niet langer 1s dan 120 dagen na de datum 
van het vonnis. 
36.2 De uitlegging wordt schriftelijk gegeven zo spoedig mogelijk na de dag 
van ontvangst van het verzoek. De uitlegging vormt een integrerend 
deel van het vonnis en artikel 33.2 tot en met 33.6 is daarop van 
toepassing. 
- 210 -
ARTIKEL 37 
Rechtzetting van het vonnis 
37.1 Elk der partijen kan, binnen een termijn van 60 dagen te rekenen vanaf 
de dag van ontvangst van het vonnis, en mits zij de wederpartij 
daarvan in kennis stelt, het Gerecht verzoeken rekenfouten, schrijf-
en drukfouten en andere onnauwkeurigheden van dien aard in de tekst 
van het vonnis verbeteren. Het Gerecht kan, binnen een termijn van 
dertig dagen te rekenen vanaf de dag van kennisgeving van het vonnis 
aan partijen, eigener beweging dergelijke rechtzettingen aanbrengen. 
37.2 De rechtzettingen worden schriftelijk aangebracht en artikel 33.2 tot 
en met 33.6 is daarop van toepassing. 
ARTIKEL 38 
Aanvullend vonnis 
38.1 Indien is nagelaten 1n het vonnis uitspraak te doen op enig punt van 
de vordering die het voorwerp van de arbitrageprocedure vormde, kan 
elk der partijen, binnen een termijn van 60 dagen te rekenen vanaf de 
dag van ontvangst van het vonnis, en mits zij de wederpartij daarvan 
in kennis stelt, het Gerecht verzoeken een aanvullend vonnis te 
wi jzen. 
38.2 Indien het Gerecht het verzoek om een aanvullend vonnis gerecht­
vaardigd acht en van oordeel is dat het verzuim kan worden hersteld 
zonder dat opnieuw hoorzittingen behoeven te worden gehouden of nadere 
bewijsvoering nodig is, vult het zijn vonnis aan binnen 60 dagen na 
ontvangst van het verzoek. 
38.3 Artikel 33.2 tot en met 33.6 is op het aanvullend vonnis van 
toepassing. 
ARTIKEL 39 
Honoraria 
39.1 Het honorarium van de leden van het Gerecht moet redelijk zijn, 
rekening houdende met de ingewikkeldheid van de zaak, de door de 
scheidsrechters daaraan bestede tijd en andere relevante omstandig­
heden van de zaak. 
39.2 Indien door partijen in onderlinge overeenstemming dan wel overeen­
komstig dit reglement een benoemende instantie is aangewezen en deze 
instantie een schaal van honoraria heeft bekendgemaakt voor scheids­
rechters in internationale geschillen waarvoor een beroep op haar 
wordt gedaan, stelt het Gerecht zijn honorarium vast met inachtneming 
van deze schaal, voor zover het zulks, gelet op de omstandigheden van 
de zaak, passend acht. 
- 211 -
39.3 Indien de benoemende Instantie geen schaal van honoraria voor scheids­
rechters in Internationale geschillen heeft bekendgemaakt, kan elk der 
partijen te allen tijde voordat het Gerecht uitspraak omtrent zijn 
kosten doet, de benoemende instantie verzoeken een verklaring op te 
stellen betreffende de gebruikelijke grondslag voor de berekening van 
honoraria 1n internationale geschillen waarin deze Instantie 
scheidsrechters benoemt. Indien de benoemende instantie bereid is een 
dergelijke verklaring op te stellen, stelt het Gerecht zijn honorarium 
vast met inachtneming van de aldus verstrekte gegevens, voor zover het 
dit, gelet op de omstandigheden van de zaak, passend acht. 
39.4 Indien in de gevallen, bedoeld in artikel 39.2 en 39.3, de benoemende 
instantie op verzoek van een der partijen aanvaardt een voorstel voor 
de honoraria op te stellen, stelt het Gerecht zijn honorarium eerst 
vast na raadpleging van de benoemende Instantie, die het Gerecht 
zodanige overwegingen met betrekking tot het honorarium kan voorhouden 
als zij passend acht. 
ARTIKEL 40 
Kosten 
40.1 Het Gerecht stelt in zijn vonnis de kosten van de arbitrage vast. Als^ 
kosten kunnen uitsluitend worden aangemerkt : 
a) het honorarium van de leden van het Gerecht, dat voor ledere 
scheidsrechter afzonderlijk wordt opgegeven en door het Gerecht 
zelf overeenkomstig artikel 39 wordt vastgesteld ; 
b) de reis- en verblijfkosten en andere uitgaven van de scheids­
rechters ; 
ç) de kosten van deskundigenadvies en andere bijstand waarop het 
Gerecht een beroep heeft gedaan ; 
d) de reis- en verblijfkosten en andere uitgaven van de getuigen, ten 
belope van het door het Gerecht aanvaarde bedrag ; 
e) de door de 1n het gelijk gestelde partij gemaakte kosten voor 
vertegenwoordiging en bijstand 1n rechte, voor zover tijdens de 
arbitrageprocedure vergoeding daarvan is gevorderd en ten belope 
van het bedrag dat het Gerecht redelijk acht ; 
f) 1n voorkomend geval, het honorarium en de kosten van de benoemende 
Instantie. 
40.2 Onverminderd het bepaalde in artikel 40.3 wordt in beginsel de in het 
ongelijk gestelde partij in de kosten van de arbitrage verwezen. Het 
Gerecht kan evenwel de kosten geheel of gedeeltelijk compenseren, 
indien het zulks, gelet op de omstandigheden van de zaak, passend 
acht. 
- 212 -
40.3 Het staat het Gerecht vrij om, rekening houdende met de omstandigheden 
van de zaak, te beslissen welke partij de in artikel 40.1, 
onder e),bedoelde kosten voor vertegenwoordiging en bijstand 1n rechte 
zal dragen, dan wel deze kosten te compenseren, Indien het zulks 
passend acht. 
40.4 Wanneer het Gerecht een beschikking tot beëindiging van de arbitrage­
procedure geeft of een vonnis houdende vaststelling van het akkoord 
tussen partijen wijst, stelt het de in artikel 40.1 bedoelde kosten 
van de arbitrage bij deze beschikking of bij dit vonnis vast. 
40.5 Het Gerecht kan voor de uitlegging, rechtzetting of aanvulling van 
zijn vonnis, zoals bedoeld in de artikelen 36 tot en met 38, geen 
bijkomend honorarium verlangen. 
ARTIKEL 41 
Consignatie 
41.1 Het Gerecht kan dadelijk na zijn oprichting partijen verzoeken als 
voorschot op de in artikel 40.1, onder a), b) en c) bedoelde kosten 
gelijke bedragen 1n consignatie te geven. 
41.2 Het Gerecht kan tijdens de arbitrageprocedure partijen verzoeken 
aanvullende bedragen in consignatie te geven, indien daartoe gegronde 
redenen bestaan. 
41.3 Indien door partijen 1n onderlinge overeenstemming dan wel krachtens 
deze voorschriften een benoemende instantie is aangewezen en deze 
instantie op verzoek van een der partijen aanvaardt in dezen haar 
medewerking te verlenen, stelt het Gerecht de in consignatie te geven 
bedragen of aanvullende bedragen eerst vast na raadpleging van de 
benoemende instantie, die het Gerecht zodanige overwegingen met 
betrekking tot de hoogte van deze bedragen kan voorhouden als zij 
passend acht. 
41.4 Indien de gevraagde bedragen binnen een termijn van 30 dagen te 
rekenen vanaf de dag van ontvangst van het verzoek, niet volledig in 
consignatie zijn gegeven, stelt het Gerecht partijen daarvan In 
kennis, zodat z1j alsnog de consignatie kunnen verrichten. Indien de 
consignatie uitblijft, kan het Gerecht besluiten de procedure voort te 
zetten, dan wel schorsing of beëindiging van de procedure gelasten. 
41.5 Nadat het vonnis is gewezen, doet het Gerecht partijen rekening van 
het gebruik van de in consignatie gegeven bedragen en betaalt het 
ongebruikte gedeelte van deze bedragen aan hen terug. 
ISSN 0254-1513 
COM(91) 151 def. 
DOCUMENTEN 
NL il 
Catalogusnummer : CB-CO-91-360-NL-C 
ISBN 92-77-75002-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg