ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (83) 423 
 
 
 
Vol. 1983/0 158 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE  VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(83)  423 def. 
Brussel,  4 juli 1983 
DE BEGROTINGSPOLITIEK IN DE LID-STATEN 
IN 1984 
(Mededeling  van de  Commissie  aan de  Raad ingevolge 
artikel 3 van de  Beschikking "Convergentie"  van 18.2.1974) 
COM(83)  423 def. 

VOORWOORD 
De Commissie  richt deze mededeling aan de Raad met het oog op het 
onderzoek  van de -conomische  toestand  in de Gemeenschap  (1) op 11  juli, bij 
gelegenheid  waarvan  kwantitatieve  richtsnoeren  voor de  overheidsbegrotingen 
van 1984  zullen  worden gegeven. Ter  informatie  voegt zij bij de mededeling 
een verslag  over het  gevolg  dat is gegeven aan de  richtlijnen  uit haar 
mededeling  aan de Raad van 1  juli 1982 over de  begrotingsdiscipline  en de 
economische  convergentie,  waarvan het tweede  deel gewijd  is aan de 
herstructurering  van de  overheidsuitgaven  ten gunste van  produktieve 
bestedi ngen. 
Het eerste  hoofdstuk van deze mededeling  handelt  over de economische 
vooruitzichten  voor de  resterende  maanden  van 1983 en voor net  jaar 1984 en 
de voornaamste problemen ter zake van economische  politiek  waarvoor de 
Gemeenschap  zich zal gesteld  zien. Het tweede hoofdstuk is een  schets  van de 
bij de huidige  situatie  best aangepaste  begrotingspolitiek. 
(1) Overeenkomstig  artikel  3 van  Beschikking  74/120/EEG  van de Raad 
betreffende  de verwezenlijking  van een  hoge mate van convergentie  van de 
economische  politiek  van de  Lid-Staten  der Europese Economische  Gemeenschap. 

- 1 - II/253/83-NL 
I. MACRO-ECONOMISCHE  SITUATIE  VAN DE GEMEENSCHAP  EN VOORUITZICHTEN  VOOR 1983-1984 
In haar mededeling  aan de  Europese  Raad van 9  juni 1983 (1) had de 
Commissie  reeds opgemerkt  dat sedert het  laatste  kwartaal van  vorig  jaar een 
gering herstel  van de  economische  bedrijvigheid  in de Gemeenschap  valt vast te 
stellen.  Het bruto binnenlands produkt is in de  laatste  drie maanden  van '!982 
en het eerste kwartaal van 1983 met 2 % per  jaar gegroeid. Het is echter nog 
niet zeker of het  herstel  duurzaam  zal zijn : een  gelijkaardige  groei van het 
bruto binnenlands produkt in de  laatste  twee kwartalen van 1981 was de 
voorbode  van een diepere recessie in  1982,en  enkele oorzaken van de 
achteruitgang  die zich het afgelopen  jaar heeft voorgedaan,  zijn nog steeds 
aanwezig. 
Het internationale  klimaat in de  komende  twee jaren zal van  kapitaal 
belang zijn voor het  herstel  in de Gemeenschap.  Hoewel  de heropleving in de 
Verenigde Staten  zich schijnt  voort te zetten,  zullen  de druk van de 
buitenlandse schuld in  talloze  landen en de  daling  van de aardolieontvangsten 
van de OPEC-landen  een remmende  invloed uitoefenen op de expansie van de 
wereldhandel, die in 1983  vrijwel  nihil en in 1984  ongeveer  3,5 % zal  zijn. 
Anderzijds  wordt echter  verwacht  dat de  aardolieprijzen  nominaal  stabiel 
zullen blijven  en de  stijging  van de grondstoffenprijzen zal  worden  beperkt 
door de trage heropleving van de vraag en de  omvang  van de beschikbare 
produkti  ecapaci  tei ten. 
Derhalve zal de  reële  groei van het BBP in de  Gemeenschap  slechts 0,5 % 
bedragen  in 1983 en 1,5 % in 1984.  Voor 1984 worden  belangrijke 
groeiverschiHen  verwacht  : ruim 2 % in de Bondsrepubliek Duitsland, het 
Verenigd Koninkrijk en  Italië,  tegen slechts 0,5 % of  minder  in Frankrijk  en 
Nederland. De werkloosheid zal  waarschijnlijk  nog uitbreiding  nemen,  doch iets 
minder snel dan in de  laatste  maanden.  In april bedroeg  zij 10,8 % van de 
burgerlijke  beroepsbevolking,  doch in 1984 kan zij 11,5 % bereiken, dit is 
ongeveer  13,5 miljoen  werknemers.  Zelfs als de werkgelegenheid  niet verder 
afneemt  doordat het  herstel  zich bestendigt, zal dit  niet volstaan om de 
stijging  van de werkloosheid te  compenseren. 
mm»/ n m m 
(1) Mededeling van de  Commissie  aan de  Europese  Raad over de  economische  en 
sociale  toestand in de  Gemeenschap  van 9  juni 1983, C0M(83)370.  De in dit 
hoofdstuk  vermelde  cijfers zijn  herziene  ramingen;  zij wijken  niet sterk 
af van de in dat  document  genoemde  bedragen. 

- 2 -
Bij de bestrijding  van de  inflatie zijn  aanzienlijke  vorderingen 
gemaakt  : in de  laatste  zes maanden  is het  indexcijfer  van de consumptieprijzen 
(gecorrigeerd  voor seizoensinvloeden) slechts met 7,6 % per  jaar gestegen. 
Naast de vertraging van de  gemiddelde  prijsstijging  valt een grotere 
convergentie van ^ inflatiepercentages  waar te nemen.  In 1984 kan de  stijging 
van de consumptieprijzen in de  Gemeenschap  tot een niveau van  gemiddeld  5,75 % 
teruglopen,  hetgeen  het geringste percentage zou  zijn sedert 1970.  Zelfs  als de 
inflatieverschiHen  groot  blijven,  zal de  prijsstijging  in de  meeste  Lid-Staten 
beperkter  zijn; dit resultaat  zal te  danken  zijn aan een sterke verlaging van 
de loonkosten en de  relatieve  stabiliteit  van de  invoerprijzen. 
Dank zij de gunstige ontwikkeling van de  ruilvoet  van de  Gemeenschap  in 
de laatste  twee jaren en de  reële  verbetering van de handelsbalans sedert  medio 
1983 zal het tekort op de  lopende  rekening van de betalingsbalans vermoedelijk 
afnemen,  zodat volgend  jaar ongeveer  het evenwicht zal  worden  bereikt. 
De mogelijkheid bestaat dat  deze ramingen  beter  zullen  blijken  te zijn 
dan de werkelijkheid. De  voornaamste  problemen  voor de  Gemeenschap  blijven  het 
renteverloop  in de Verenigde Staten en de vermoedelijke weerslag  daarvan  op de 
wisselkoersen,  het renteniveau in  Europa  en de schuldpositie van de 
ontwikkelingslanden.  Als de rente in  Europa  in dezelfde  mate stijgt  als in de 
Verenigde Staten,  komt het verwachte  herstel  van de  consumptie  en de 
investeringsactiviteit  in gevaar. Een  toename  van de schuldenlast van de  minder 
ontwikkelde landen zou zeer nadelig  zijn voor de  stabiliteit  van het 
internationaal  financieel  bestel en de uitvoermogelijkheden van de  Gemeenschap 
nog meer verzwakken. 
Twee belangrijke  economische  beleidsproblemen  zijn bepalend voor  deze 
vooruitzichten  : 
- In de eerste plaats dient te  worden  vastgesteld of de heropleving van de 
economische  bedrijvigheid  de juiste  snelheid heeft, met  andere  woorden  of zij 
zo gunstig verloopt als bij de huidige  omstandigheden  mogelijk is. 

- 3 -
Dit vraagstuk heeft op zichzeLf  twee aspecten : de snelheid van het 
conjunctuurherstel  in ieder land en het  gemiddelde  van de  Gemeenschap. 
Dit onderscheid  moet in de komende  18 maanden  worden  gemaakt  ten einde 
bepaalde  betalingsbalansonevenwichtigheden te verhelpen en  intern  tot 
nieuwe aanpassingen  op het gebied van de begroting en  desinflatie  over 
te kunnen  gaan. 
Daarnaast  rijst de vraag of het  niet mogelijk is in 1984 een  gemiddelde 
groei in de Gemeenschap  te verwezenlijken die groter is dan  hetgeen 
thans wordt geraamd,  ondanks  het gebrek  aan armslag in  bepaalde  Lid-Staten 
wier activiteit  niet kan worden  gestimuleerd vooraleer de saneringsmaatregelen 
effect hebben  gesorteerd. De  materiële  produktiecapaciteiten  zijn duidelijk 
aanwezig,  de wereldprijzen van de grondstoffen  zijn laag en de  uitbreiding 
van de werkloosheid  moet dringend  worden  tegengehouden.  Het is nu de vraag 
of een actiever  beleid  kan worden  gevoerd  zonder  doelstellingen op middel­
lange termijn in  gevaar  te brengen,  zoals de geloofwaardigheid van  maat­
regelen ter bevordering van de  monetaire  stabiliteit,  de afremming  van de 
overheidsschuld en de  herallocatie  van de  middelen  over particuliere  en 
openbare  sector. 
- Het tweede  belangrijke  probleem,  namelijk de internationale  monetaire  achter­
grond, moet in aanmerking  worden  genomen  bij de  algemene  beoordeling van 
economische  aanpassingsmaatregelen. Het  rentepeil  is opnieuw  iets aan het 
stijgen  in de Verenigde  Staten,  terwijl  de heropleving in de  Gemeenschap 
gedeeltelijk  wordt  bepaald  door de verlaging van de rentevoeten in de rest 
van de wereld en in  Europa.  Als een aantal  omstandigheden  in de Verenigde 
Staten (sterk conjunctuurherstel, het nog  niet geregelde  probleem  van het 
begrotingstekort  en een  monetaire  politiek  die weinig  inschikkelijk  is) 
een ernstigere  stijging  van rentevoeten in dit land veroorzaakt, zal de 
Raad de toestand  nogmaals  in beschouwing  nemen. 
Een spontane  tendens  die zich in de Gemeenschap  kan voordoen,  is een analoog 
renteverloop als in de  Verenigde  Staten met  onveranderde  budgettaire doel­
stellingen.  Het is  duidelijk  dat door een dergelijke  overeenstemming  het 
herstel  zou worden  ondermijnd. Dit is echter  niet meer dan een veronder­
stelling  en gehoopt  wordt dat de  Verenigde  Staten spoedig invloed  zullen 
• / • • * 

- 4 -
trachten  uit te oefenen op hun  begrotingstekort  opdat zij  geen werkelijkheid 
wordt. Indien  deze ongunstige  veronderstelling  toch gefundeerd zou  blijken 
te zijn, zal Europa haar  financieel beleid  moeten  herzien. 
./. 

- 5 -
II. ALGEMENE  RICHTSNOEREN  VOOR HET BEGROTINGSBELEID 
Uit het gevolg dat werd gegeven  aan de  richtsnoerenuit  de mededeling  van 
de Commissie  van 1  juli 1982 over de begrotingsdiscipline  en de economische 
convergentie  blijkt  dat in 1983  reeds zeer  bemoedigende  vorderingen  zijn ge­
maakt bij het beheersen  van de  overheidsuitgaven (1),  hetgeen  echter  niet be­
let dat de  meeste  Lid-Staten  nog steeds geconfronteerd  worden  met een te  groot 
tekort, dat vooral is toe te  schrijven  aan een  teleurstellende  ontwikkeling 
van de overheidsontvangsten. 
Eisen en risico's  voor 1984 
Bij de hierboven beschreven  vooruitzichten  is het  duidelijk  dat de  taak 
van het begrotingsbeleid  in 1984  niet eenvoudig  te omschrijven is.  Het beleid 
zal elementen  van diversiteit  tussen  de Lid-Staten  en van  flexibiliteit  volgens 
het conjunctuurverloop  moeten  bevatten. 
„Alvorens de  terugkeer  tot het  evenwicht  van de  voornaamste  economische 
grootheden  te bestendigen zal  men de  inspanningen  moeten  voortzetten  die erop 
gericht  zijn op middenlange  termijn  het tekort in de openbare  financiën te 
verminderen,  hetgeen  vooral,  door een betere beheersing  van de  uitgaven  zal 
moeten geschieden. 
In de meeste  Lid-Staten,  maar vooral  in België,  Denemarken,  Griekenland, 
Italië en  Ierland,  bereikt  het deficit  nog een  zeer hoog niveau en kan het 
leiden tot een  buitensporige  liquiditeitsschepping  of een  opwaartse  druk uit­
oefenen op de  rentevoeten  en rechtstreeks  of onrechtstreeks  het evenwicht  op 
de lopende rekening  van de  betalingsbalans  beïnvloeden.  Deze spanningen  zijn 
de erfenis  van een  lange periode  van deficitaire  begrotingspolitiek;  het 
energieke  beleid  dat zich in deze landen voor  1984 opdringt  zal in de  meeste 
dan ook slechts  het begin zijn van een  inspanning  die jaren zal  moeten  worden 
aangehouden.  In Frankrijk  hebben  de externe  belemmeringen  die in 1982 aan het 
licht zün gekomen,,  aangetoond  dat het  overheidstekort binnen zeer beperkte 
grenzen zal  moeten  worden  gehouden.  In Nederland  groeit  het overheidstekort 
van jaar tot jaar aan,, zodat een herstel  van de  particuliere  vraag,  die nog 
steeds zeer gedrukt is,  snel evenwichtsproblemen  zou veroorzaken. 
ïn de Bondsrepubliek Duitsland er.  het Verenigd  Koninkrijk  - landen  waar 
een dergelijke  correctie  n-iet alleen  wenselijk  maar thans ook mogelijk  is -
zal het nH-t-conjuncturele gedeelte  yan het  overheidstekort  bedachtzaam  moeten 
worden beperkt, zodat  de maatregelen geer, negatieve gevolgen  hebben  voor de 
« i i / « • i 
(1) Zie- Verslat? betreffende  de begrotingsdiscipline  en de economische  convergentie, 
at savede over de herstructurering  van de  ove rhei dsui t«av^n ten  gunste van 
prc-tiuktitvt'  bestedingen  (doe. SI.-'198/83,. herz» 1).. 

- 6 -
economische  groei.  Het is  echter moei Lijk het structurele  gedeelte  van het 
tekort vast te stellen  en het  risico  bestaat  dat het  cyclische  gedeelte  wordt 
onderschat  : in sommige  gevallen  kan het  gevoerde  beleid  inderdaad  restric­
tiever  zijn dan overheid wenselijk acht. 
Conjuncturele  flexibiliteit 
Als de conjunctuur  en de financiële  toestand  in de  wereld  zich de komende 
maanden  minder  gunstig ontwikkelen  dan wordt verwacht, zodat  een opwaartse  druk 
op de rentevoeten ontstaat,en bijgevolg  de groei in de Gemeenschap op de  ramingen 
achterbLijft,  zal het  nodig  zijn maatregelen  te treffen  om de  opleving vei Lig 
te stellen  en te voorkomen dat  tegelijkertijd  een te  stringente monetaire  politiek 
en een te  restrictief  begrotingsbeleid  worden  gevoerd. 
In ieder geval  zal dan  vrij spel moeten worden  gelaten  aan de  auto­
matische  stabilisatoren,  behalve  in de Landen waar de  aangroei  van de  overheids­
schuld bijzonder  zorgwekkend is geworden. In de  Bondsrepubliek Duitsland  en 
het Verenigd Koninkrijk,  Landen die de meest  opmerkelijke vorderingen  hebben 
gemaakt op het  gebied  van desinflatie,  moet bij de  beperking  van het  overheids­
tekort rekening  worden gehouden met het  conjunctuurverloop  en moet de  aanpassing 
geschieden  door verlichtingen  van de  fiscale  druk,  terwijl  de doelstelling  op 
middeLlange  termijn  dat het  aandeel  van de  overheidsuitgaven  in het  nationaal 
inkomen  moet worden  verlaagd,dient  te worden behouden. 

- 7 -
Bijzondere betekenis van de  last van de overheidsschuld 
Een fundamenteel  criterium  voor de mate waarin  de het  meest door oneven­
wichtigheden  getroffen  Landen  budgettaire  beperkingen  moeten  vaststeLLen, is de 
toename  van de overheidsschuld - vooral ten opzichte van het buitenland - en de 
desbetreffende kosten. 
De ononderbroken  stijging  van de  verhouding  tussen de overheidsschuld en 
het nationaal  inkomen  die in verschillende Lid-Staten  (België,  Denemarken, 
Frankrijk,  Griekenland, Ierland en  Italië)  wordt waargenomen,  kan een  ongunstige 
invloed  uitoefenen op de  anticipaties  van de  economische  subjecten, die een 
verzwaring van de belastingen of een min of  meer permanente  stijging  van de 
rente op  Lange  termijn  verwachten. 
Het aandeel  jan de rentelast in de  totale  uitgaven is zo belangrijk 
geworden  dat andere  uitgaven  erdoor  onmogelijk  worden  gemaakt,  terwijl  deze 
toch noodzakelijk  zijn voor de ontwikkeling van de produktieve  activiteiten 
van de openbare  en de  particuliere  sector en het  behoud  van de sociaLe zeker­
heid. Een dergeLijke verdringing van  bestedingen  is vooral  waarneembaar  in 
België,  Denemarken,  Ierland en  Italië. 
Deze spanningen  worden  nog acuter als de tekorten gedeelteLijk  door 
een beroep  op het  buitenLand  worden  gefinancierd, zoals in  België,  Denemarken, 
Ierland  en in mindere  mate Frankrijk. DergeLijke verrichtingen  oefenen  druk 
uit op de Lopende  rekening van de betalingsbalans,  vaak in zo ernstige  mate 
dat deze uit haar evenwicht  geraakt, en  houden  het risico  in van een  bijkomende 
verzwaring van de lasten ingeval van  bijstelling  van de wisselkoers. 
Het probleem  kan slechts  duurzaam  worden  opgeLost  door een aanzienlijke 
verlaging  van het tekort,  maar doordat  de renteLast niet  zonder  meer kan worden 
beperkt moeten  - tijdelijke  - offers bij  andere  bestedingen  worden  gebracht 
en is verzwaring van de belastingen in  bepaalde  gevallen onvermijdelijk. 
• · / « 

- 8 -
Voorrang aan maatregelen ter beinvloeding van de overheidsuitgaven 
De voorkeur van de  Commissie  gaat evenals  vorig jaar iliit naar oplossmgen 
waarbij de  belastmgen  20 weinig mogelijk  worden  verzwaard; zij is van 
oordeel dat de  tabilisatie  van de belastingdruk zeer  belangrijk  zal 
zijn voor het  economisch  herstel. 
Voorts dient de samenstelling van de overheidsuitgaven een her-
structurering  te ondergaan  naar bestedingen  waardoor  de produktiemogelijk-
heden worden  ontwikkeld en de  produktiviteit  verbeterd. De ervaring van 
de laatste  jaren toont aan dat het  relatieve  aandeel van de produktieve 
uitgaven in de  meeste  landen van de  Gemeenschap  is gedaald (1). Het 
welslagen van herstructureringsmaatregelen  wordt  .nie tt alleen bepaald 
door de keuzen  die bij de  opstelling  van de  begrotirig  worden  gemaakt, 
maar ook door de beheersing van de overige uitgaven en met  name van de 
uitgaven van quasi-automatische aard;  voorkomen  moet worden  dat kredieten 
voor zeer produktieve projecten - die  vaak facultatief  zijn - worden 
opgeofferd. 
(1) Zie Verslag betreffende de  begrotingsdiscipline  en de economische 
convergentie,  aismede  over de  herstructurering  van de overheidsuitgaven 
ten gunste  van produktieve bestedingen (doc.  11/198/83,  herz. 1). 

- 9 -
III. CONCLUSIES 
De Commissie  stelt vast dat : 
- de huidige prognoses op een  herstel  van de  economische  bedrijvigheid  in de 
Gemeenschap  wijzen. In de  meeste  Lid-Staten zal de expansie echter  zwak 
of matig  zijn en is het  niet zeker dat de opleving ook in 1984 voldoende 
snel zal verlopen,  niet alleen  omdat het internationale  klimaat steeds 
kan veranderen,  maar ook omdat  de interne  vraag en  vooral  de investeringen 
van het  bedrijfsleven  stagneren; 
- de landen,  waar het gevoerde  beleid geleid  heeft tot voldoende vorderingen 
bij het herstel  van het economisch evenwicht, over een zekere speelruimte 
beschikken die  aangewend  kan worden  voor het  nemen  van maatregelen ten 
behoeve  van een  economische  herleving  - mits die maatregelen passen in 
een kader dat een geloofwaardig  uitzicht  biedt op een beheersing van de 
begrotingstekorten  op de middellange  termijn  en op een  herstructurering 
van de openbare  financiën  ten voordele van produktieve  aktiviteiten.  In de 
meeste Lid-Staten echter zal de toestand van de  openbare  financiën  blijven 
eisen dat prioriteit  gegeven  wordt aan een  verkleining  van de begrotings­
tekorten  en aan het verminderen van het aandeel van de overheidsuitgaven 
in de produktie. 
De Commissie  verzoekt de  Raad te besluiten  dat : 
- als de  economische  expansie onder de verwachtingen  blijft,  de werking 
van de automatische  stabilisatoren  volledig  vrij moet worden  gelaten, 
behalve in landen  waar de overheidsschuld een te  zorgwekkend  niveau 
heeft bereikt;  landen die hun begrotingstekort tot een aanvaardbaar 
peil hebben  teruggebracht,  mogen belastingverlichtingen  overwegen  om 
te verhinderen dat  nieuwe  recessieve krachten ontstaan; 
- de begrotingspolitiek  van de Lid-Staten gebaseerd  moet blijven  op 
sanering  op middellange  termijn,  waarbij echter de nodige  flexibiliteit 
moet worden  betracht om het hoofd te bieden aan onvoorziene conjunctuur­
ontwikkelingen,  zodat de  economische  convergentie in de  Gemeenschap 
wordt bevorderd; 
- in iedere  Lid-Staat  en in de  Gemeenschap  als geheel de monetaire en de 
budgettaire  politiek  moeten  worden  gecoördineerd  opdat de - reeds 
zeer matige - expansie  niet in gevaar zou  komen  en de werkloosheid 
nog zou toenemen  ingeval  de internationale  monetaire toestand  slechter 
wordt.