EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 14.12.2021 SWD(2021) 471 final/2 WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE inzake de planningsmethodologie voor het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T)





















bij het voorstel van de Commissie voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk, tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1153 en Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1315/2013

{COM(2021) 812 final} - {SEC(2021) 435 final} - {SWD(2021) 472 final} - {SWD(2021) 473 final}



In dit werkdocument van de diensten van de Commissie wordt de methode uiteengezet voor de planning van het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) zoals gebruikt in het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1315/2013 [verwijzing naar het voorstel van de Commissie van hetzelfde pakket toevoegen]. Deze methode is gebaseerd op die welke door de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad is gebruikt in de wetgevingsprocedure tot vaststelling van Verordening (EU) nr. 1315/2013. De methode is gebruikt om een uitgebreid trans-Europees vervoersnetwerk en een trans-Europees kernnetwerk in kaart te brengen. Bij de toepassing van de methode moet de relevante EU-wetgeving volledig worden nageleefd. De methode bestaat uit een aantal criteria die consequent worden toegepast. In een eerste stap wordt het uitgebreide netwerk vastgesteld (hoofdstuk 1). In een tweede stap worden delen van het uitgebreide netwerk aangewezen als kernnetwerk (hoofdstuk 2) of als uitgebreid kernnetwerk (hoofdstuk 3). 1.Het uitgebreide netwerk Het uitgebreide netwerk omvat componenten voor alle vervoerswijzen — spoor, weg, binnenwateren, lucht en zee en de bijbehorende knooppunten en overeenkomstige systemen voor verkeersinformatie en -beheer. Het uitgebreide netwerk is in essentie het resultaat van de actualisering en aanpassing van het huidige TEN-T, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 1315/2013. Deze actualisering en aanpassing gebeurde in overeenstemming met een aantal beginselen die voortvloeien uit de gebruikte methode: (1)het huidige TEN-T actualiseren om rekening te houden met de vooruitgang bij de uitvoering ervan en het waar nodig aanpassen aan wijzigingen in de nationale planning, overeenkomstig de planning op EU-niveau; (2)doodlopende verbindingen en geïsoleerde verbindingen in het huidige TEN-T wegwerken als deze niet worden gerechtvaardigd door bijzondere geografische kenmerken, ofwel door dergelijke verbindingen te schrappen, ofwel door ze te verlengen zodat de mazen van het netwerk worden gesloten. (3)ervoor zorgen dat voldaan wordt aan minimumnormen voor infrastructuur en uitrusting, overeenkomstig de geldende wetgeving (bv. spoorweginteroperabiliteit, veiligheid van wegtunnels, classificatie van de binnenwateren). Volgens de VN-ECE moeten binnenwateren minstens voldoen aan klasse IV. (4)de selectie van de voor commercieel verkeer opengestelde zeehavens herzien overeenkomstig minstens een van de volgende specifieke criteria: Passagiers: zeehavens die verbonden zijn met de landcomponent van het uitgebreide netwerk, met een jaarlijks verkeersvolume van meer dan 1 ‰ van het totale jaarlijkse passagiersvervoer over zee in de EU. Dit jaarlijks verkeersvolume vertegenwoordigt het gemiddelde van de totalen van de laatste drie jaar waarvoor gegevens voor alle lidstaten beschikbaar zijn op basis van de door EUROSTAT gepubliceerde statistieken. Vracht: Met de landcomponent van het uitgebreide netwerk verbonden zeehavens met een jaarlijks verkeersvolume — voor de afhandeling van bulk- of niet-bulkgoederen — van meer dan 1 ‰ van de overeenkomstige totale jaarlijkse vracht die in EU-havens wordt afgehandeld, indien lineaire interpolatie tussen bulk- en niet-bulkgoederen aan de volgende formule beantwoordt: vb/tb + vn/tn ≥ 1 (waarbij vb het bulkvolume is, tb de drempel voor bulk, vn het niet-bulkvolume en tn de drempel voor niet-bulk). Dit jaarlijks verkeersvolume vertegenwoordigt het gemiddelde van de totalen van de laatste drie jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn op basis van de door EUROSTAT gepubliceerde statistieken. In het uitgebreide netwerk opgenomen zeehavens, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 1315/2013, blijven deel uitmaken van het uitgebreide netwerk als de lineaire interpolatie tussen bulk- en niet-bulkgoederen aan de volgende formule beantwoordt: vb/tb + vn/tn ≥ 0,95 of als het jaarlijks verkeersvolume meer dan 85 % van de relevante drempel bedraagt. Zeehavens op eilanden, op voorwaarde dat zij toegankelijkheid verschaffen op NUTS 3- of archipelniveau. Zeehavens in perifere gebieden, op voorwaarde dat de afstand over de weg naar een andere TEN‑T-haven minstens 200 km bedraagt (volgens het kortste wegtraject). (5)de selectie van de voor commercieel verkeer opengestelde luchthavens herzien overeenkomstig minstens een van de volgende specifieke criteria: Passagiers: Luchthavens met een jaarlijks verkeersvolume van meer dan 1 ‰ van het totale jaarlijkse passagiersverkeer in de EU. Dit jaarlijks verkeersvolume vertegenwoordigt het gemiddelde van de totalen van de laatste drie jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn op basis van de door EUROSTAT gepubliceerde statistieken.

Vracht: Luchthavens met een jaarlijks verkeersvolume van meer dan 2 ‰ van het overeenkomstige totale jaarlijkse vrachtvolume dat in EU-luchthavens wordt afgehandeld. Dit jaarlijks verkeersvolume vertegenwoordigt het gemiddelde van de totalen van de laatste drie jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn op basis van de door EUROSTAT gepubliceerde statistieken. In het uitgebreide netwerk opgenomen luchthavens, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 1315/2013, blijven deel uitmaken van het uitgebreide netwerk als het jaarlijks verkeersvolume meer dan 85 % van de relevante drempel bedraagt. Luchthavens op eilanden. Luchthavens die in perifere of niet aan zee grenzende gebieden zijn gevestigd, op een afstand van minstens 100 km (volgens het kortste wegtraject) of, als er een hogesnelheidslijn in de regio ligt, op een afstand van minstens 200 km (volgens het kortste wegtraject) van een andere TEN-T-luchthaven. (6)Voor binnenhavens is de volumedrempel vastgesteld op 500 000 ton. Voeg havens toe die de drempel overschrijden en behoud binnenhavens zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 1315/2013, tenzij het volume sinds 2013 aanzienlijk gedaald is. Binnenhavens moeten openstaan voor commercieel verkeer en gevestigd zijn op een TEN-T-waterweg. (7)Voeg multimodale goederenterminals toe die gratis toegang verschaffen aan alle logistieke exploitanten en die aan een van de volgende specifieke criteria voldoen: -ze hebben een overslagvolume dat meer dan 800 000 ton per jaar bedraagt of tegen 2030 dit volume zal bereiken. -ze zijn verbonden met drie componenten van het modale TEN-T-netwerk of zijn het belangrijkste platform van een NUTS 2-regio, verbonden met twee componenten van het modale TEN-T-netwerk. Overeenkomstig het actieplan dat de lidstaten na de vaststelling van de nieuwe TEN-T-verordening moeten opstellen, kunnen in een later stadium nog meer multimodale vrachtterminals worden toegevoegd. (8)Identificeer de stedelijke knooppunten met minstens 100 000 inwoners of, indien er in een NUTS 2-regio geen stedelijk gebied met meer dan 100 000 inwoners is, het belangrijkste knooppunt van die NUTS 2-regio. Indien een dergelijk stedelijk knooppunt nog niet met het TEN-T-netwerk is verbonden, voeg dan de spoor- en wegverbindingen toe om dat knooppunt met het TEN-T-netwerk te verbinden. (9)Na vaststelling van militaire eisen die door de Raad zijn goedgekeurd, beoordeel het civiel gebruik van de militaire netwerkelementen en voeg die elementen aan het uitgebreide netwerk toe op voorwaarde dat havens, luchthavens, terminals en binnenwateren aan bovengenoemde criteria voldoen en dat de weg- en spoorgedeelten ook voor civiele doeleinden worden gebruikt, zonder overlappingen in het netwerk te creëren. (10)Voeg de gedeelten van de corridors voor goederenvervoer per spoor toe die zijn aangemerkt als “hoofdtraject”, “alternatief traject” of “ICM-lijn” en die nog geen deel uitmaken van het TEN-T-netwerk. (11)Zorg ervoor dat elk ultraperifeer gebied, met inbegrip van de belangrijkste eilanden, ontsloten wordt via minstens één haven en één luchthaven; voeg de weg(en) op het hoofdgrondgebied toe naar de havens en luchthavens . 2.Het kernnetwerk Het kernnetwerk is een onderdeel van het uitgebreide netwerk en bevat de strategisch belangrijkste TEN-T-knooppunten en -verbindingen. Daarom worden alleen elementen van het uitgebreide netwerk geselecteerd voor het kernnetwerk. Het is multimodaal — d.w.z. het omvat alle vervoerswijzen en hun verbindingen, alsook relevante ICT-systemen, teneinde modale integratie en multimodale exploitatie mogelijk te maken. Op het niveau van de verbindingen zijn uitzonderingen op het beginsel van multimodaliteit alleen aanvaardbaar als een bepaalde vervoerswijze niet bestaat (vaak zijn er geen waterwegen binnenwateren, sommige lidstaten of eilanden hebben geen spoornet). Voorts wordt sterk de nadruk gelegd op interoperabiliteit binnen en tussen de vervoerswijzen. Het kernnetwerk wordt in de volgende stappen geïdentificeerd: 1. Identificatie van de hoofdknooppunten van het kernnetwerk: Dit zijn de knooppunten van het grootste strategische belang in de EU, die in de eerste fase van de planningsprocedure worden geïdentificeerd:

–hoofdknooppunten voor passagiers- en goederenvervoer, –hoofdknooppunten voor uitsluitend goederenvervoer, –hoofdknooppunten voor uitsluitend passagiersvervoer, Er zijn twee categorieën hoofdknooppunten: –primaire hoofdknooppunten (P), die aan de desbetreffende criteria voldoen en derhalve worden geselecteerd alvorens vorm wordt gegeven aan het netwerk, –secundaire hoofdknooppunten (S), die niet worden gebruikt om vorm te geven aan het kernnetwerk, maar worden geïdentificeerd op basis van het kernnetwerk dat aan de hand van de hoofdknooppunten is gevormd, behalve voor de “laatste kilometer”-verbindingen op lokaal niveau. 2. Identificatie van de verbindingen tussen de primaire hoofdknooppunten: Multimodale verbindingen worden geselecteerd uit het uitgebreide netwerk als verbindingen tussen de primaire hoofdknooppunten, op basis van de overeenkomstige (potentiële) hoofdverkeersstromen, zoals gespecificeerd in punt 2.2. Uit de toepassing van deze methode op de binnenwateren bleek dat ze bijna allemaal deel zouden uitmaken van het kernnetwerk. Daarom wordt het gehele binnenvaartnetwerk als onderdeel van het kernnetwerk beschouwd. De “Europese maritieme ruimte” is de maritieme dimensie van het TEN-T. Voor zover de verbindingen van de Europese maritieme ruimte de functie vervullen van kernnetwerkverbindingen of delen daarvan (bv. verbindingen tussen hoofdknooppunten van het kernnetwerk over zee), worden ze eveneens beschouwd als onderdeel van kernnetwerk. In de volgende twee delen worden de criteria uiteengezet om de knooppunten (deel 2.1) en verbindingen (deel 2.2) van het kernnetwerk te identificeren. 2.1.De hoofdknooppunten van het kernnetwerk Primaire knooppunten, die vorm geven aan het netwerk, worden gemarkeerd met (P), secundaire knooppunten met (S). (a)Hoofdknooppunten voor passagiers- en goederenvervoer: De hoofdknooppunten voor passagiers- en goederenvervoer blijven de bij Verordening (EU) nr. 1315/2013 geïdentificeerde knooppunten in de EU-lidstaten; zie bijlagen I en II bij dit document voor de lijsten. De knooppunten zijn geselecteerd op basis van de volgende criteria: A.1 (P)De hoofdstad van elke EU-lidstaat en steden met een EU-hoofdstadfunctie; A.2 (P)Elk hoofdstedelijk Europees groeigebied (MEGA in de ESPON-atlas 2006); A.3 (P)Een stedelijke agglomeratie- of stadscluster die, met inbegrip van de bijbehorende omgeving, zoals gedefinieerd door de overeenkomstige LUZ (“Larger Urban Zones”, volgens Urban Audit en EUROSTAT), meer dan 1 miljoen inwoners heeft; A.4 (P)De belangrijkste stad van een eiland of een groep eilanden die een NUTS 1-regio met minstens 1 miljoen inwoners vormen; A.5 (P)Eén hoofdgrensovergang per vervoerswijze tussen elke EU-lidstaat met een buitengrens en elk van de aangrenzende niet-EU-lidstaten, namelijk die met de grootste langeafstandsverkeersstroom. Dit geldt niet voor Noorwegen en Zwitserland, waarvoor speciale overeenkomsten bestaan. Grensovergangen fungeren alleen als aanvullende punten voor netwerkplanning, maar hebben geen andere kernknooppuntfunctie.

(b)Hoofdknooppunten voor goederenvervoer: B.1 (S)Een zee- of binnenhaven of een weg-spoorterminal van een stedelijk hoofdknooppunt volgens een van de criteria A.1 – A.4; B.2 (P)Een zee- of binnenhaven met een jaarlijks overslagvolume van minstens 1 % van het totale overslagvolume van alle zeehavens in de EU, indien de lineaire interpolatie tussen bulk- en niet-bulkgoederen beantwoordt aan de volgende formule: vb/tb + vn/tn ≥ 1 (waarbij vb het bulkvolume is, tb de drempel voor bulk, vn het niet-bulkvolume en tn de drempel voor niet-bulk). In het kernnetwerk opgenomen zeehavens, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 1315/2013, blijven deel uitmaken van het kernnetwerk als de lineaire interpolatie tussen bulk- en niet-bulkgoederen aan de volgende formule beantwoordt: vb/tb + vn/tn ≥ 0,95. (Zeehavens die directe buren zijn en samen aan de volumedrempel voldoen, ook al is dat afzonderlijk niet het geval, kunnen als een cluster worden beschouwd als zij gemeenschappelijke hinterlandverbindingen hebben, met uitzondering van de “laatste kilometer”, of als zij nauw samenwerken, bv. als ze onder gemeenschappelijk beheer staan of elkaar functioneel aanvullen.) B.3 (P)De grootste zeehaven (in termen van overslagvolume) langs elke ononderbroken kustlijn van eilandlidstaten en niet-eiland-NUTS 1-regio’s met toegang tot de zee waar geen havens zijn geclassificeerd overeenkomstig criterium B.1 of B.2. Dit geldt alleen voor kustlijnen die relevant zijn op Europese schaal (bv. schiereilanden met een lengte en breedte van meer dan 200 km), zonder rekening te houden met gedetailleerde kustvormen. B.4 (S)Binnenhavens met een aansluiting op spoorverbindingen van het kernnetwerk voor vracht en/of op zeevervoer, die op de overeenkomstige knooppunten moeten worden aangesloten. B.5 (S)Zeehavens die binnenhavens van het kernnetwerk zijn overeenkomstig B.4 en binnenhavens die zeehavens zijn overeenkomstig B.3. B.6 (S)Weg-spoorterminals die gelegen zijn in het gebied waar punten van kernnetspoorlijnen voor goederenvervoer vertakken of elkaar kruisen, of die gelegen zijn in de omgeving (bv. in dezelfde stad) van een zeehaven of binnenhaven van het kernnetwerk. B.7 (S)Luchthavens met een jaarlijks vrachtvolume van minstens 1 % van het overeenkomstige EU-totaal. (c)Hoofdknooppunten voor passagiersvervoer: C.1 (S)De belangrijkste luchthaven van elk stedelijk hoofdknooppunt overeenkomstig A.1 - A.4; C.2 (P)Luchthavens met een jaarlijks passagiersvolume van minstens 1 % van het overeenkomstige EU-totaal; C.3 (P)De steden waarin zeehavens van het kernnetwerk zijn gelegen, overeenkomstig criterium B.2 of B.3, als hun bevolking meer dan 200 000 inwoners in de overeenkomstige LUZ bedraagt; C.4 (P)Zeehavens van het kernnetwerk, overeenkomstig criterium B.2 of B.3, als ze een relevante bruggenhoofdfunctie vervullen voor passagiersveerboten binnen het kernnetwerk. 2.2.De verbindingen van het kernnetwerk Aangezien voor binnenwateren het kernnetwerk identiek is aan het uitgebreide netwerk, zijn de onderstaande criteria alleen van toepassing op wegen en spoorwegen. De landverbindingen van het kernnetwerk (weg, spoor) worden aangevuld met de “Europese maritieme ruimte”, om de toegang tot eilandlidstaten te verzekeren en kortere verbindingen naar of tussen schiereilanden mogelijk te maken. De verbindingen van het kernnetwerk zijn van het grootste belang voor langeafstandsverkeer. Ze dragen bij tot een homogenere en evenwichtigere toegankelijkheidsstructuur in de hele Unie. (d)Passagiers- en vrachtverbindingen: D.1Aangrenzende stedelijke hoofdknooppunten overeenkomstig A.1 - A.3 worden met elkaar verbonden over de weg en per spoor. (Twee hoofdknooppunten worden als “aangrenzend” beschouwd als de overeenkomstige relevante (bestaande en/of potentiële) verkeersstromen daartussen een directe lijn volgen en niet door een derde tussenliggend hoofdknooppunt lopen.) Verder van elkaar gelegen hoofdknooppunten worden dus indirect met elkaar verbonden, en zo wordt het netwerk gevormd.

D.2Elke landgrens tussen twee aangrenzende EU-lidstaten wordt in elk geval door minstens één multimodale kernnetwerkverbinding overschreden. D.3Grensovergangen overeenkomstig A.5 worden met hun overeenkomstige hinterlandhoofdknooppunten verbonden overeenkomstig A.1 - A.3, volgens de relevante verkeersstromen. D.4Landverbindingen kunnen worden aangevuld met verbindingen van de “Europese maritieme ruimte” om eilandlidstaten of stedelijke hoofdknooppunten op eilanden overeenkomstig A.4 te verbinden met zeehavens van het kernnetwerk op het vasteland, of om omwegen rond baaien af te snijden. (e)Vrachtverbindingen: E.1Zeehavens overeenkomstig B.2 of B.3 worden elk met slechts één hinterlandhoofdknooppunt verbonden, volgens de meest relevante verkeersstromen. Verbindingen tussen havens zijn niet gepland, maar kunnen voortvloeien uit de algemene route van een kernnetwerkverbinding. In landen met spoorwegen zijn kernnetwerkhavens zowel over de weg als via het spoor met het hinterland verbonden. E.2De lokale verbindingen van zee- of binnenhavens en van weg-spoorterminals overeenkomstig B.1 en B.4 (“laatste kilometer”) worden als onderdeel van het kernnetwerk beschouwd. E.3Het gehele binnenvaartgedeelte van het uitgebreide netwerk. (f)Passagiersverbindingen: F.1In lidstaten met spoorwegen moeten luchthavens van het kernnetwerk tegen eind 2030 op het spoorwegnet zijn aangesloten. F.2Voor passagiers zijn zeehavensteden volgens C.3 en zeehavens volgens C.4 verbonden met hetzelfde stedelijk hinterlandknooppunt waarmee de zeehaven is verbonden voor vracht (volgens criterium E.1). (g)Weglaten van verbindingen: Verbindingen volgens D, E of F worden niet opgenomen in het kernnetwerk als: G.1de verbinding niet bestaat (“ontbrekende verbinding”) en de uitvoering ervan niet zou worden gerechtvaardigd door de functionaliteit ervan (bv. als onderdeel van een potentiële langeafstandsvervoerscorridor) of niet haalbaar zou zijn tegen 2030; G.2de verbinding bestaat, maar niet voldoet aan de eisen van de beoogde functie binnen het kernnetwerk en de modernisering/verbetering/opwaardering ervan niet zou worden gerechtvaardigd door de functie ervan of niet haalbaar zou zijn tegen 2030; G.3de verbinding bestaat, maar de overeenkomstige verkeersstromen tussen de knooppunten verwaarloosbaar zijn (bv. wegens de lange afstand en/of de kleine omvang van de knooppunten) of kunnen worden gebundeld op andere (parallelle) verbindingen die omwille van andere functies deel uitmaken van het kernnetwerk; De toepassing van deze criteria voor de afzonderlijke verbindingen maakt het mogelijk af te wijken van het beginsel van multimodaliteit op het niveau van de verbindingen. Sommige verbindingen kunnen alleen betrekking hebben op de weg of het spoor. (h)Traject van de verbindingen: H.1De verbindingen moeten zo recht en direct mogelijk zijn, om de relevante langeafstandsverkeersstromen te volgen, de effectiviteit en efficiëntie van het vervoer te vergroten, de territoriale samenhang te ondersteunen en bij te dragen aan de vermindering van broeikasgassen en luchtverontreiniging en aan duurzaam landgebruik. Uitzonderingen zijn toegestaan om criterium D.2 te volgen. H.2Omwegen zijn gerechtvaardigd om onvermijdelijke obstakels en ecologisch kwetsbare gebieden (bv. Natura 2000-gebieden) te omzeilen, om aanvullende kleinere steden, luchthavens, multimodale vrachtterminals enz. met elkaar te verbinden en, als dit vereist is, om de naleving van de relevante EU-milieuwetgeving te garanderen. Om het traject van een verbinding in het algemeen te optimaliseren, mogen de eventuele nadelen van extra omleidingen niet groter zijn dan de voordelen van een betere regionale of lokale toegankelijkheid. H.3Bij voorkeur moeten de verbindingen reeds bestaande, in aanbouw zijnde of geplande infrastructuur volgen. Verkeersstromen worden zoveel mogelijk gebundeld, rekening houdend met topografische omstandigheden, de gevolgen voor het milieu, de behoeften van de gebruikers en mogelijke knelpunten.

H.4Spoorverbindingen kunnen verschillende trajecten volgen voor passagiers- en vrachtvervoer, zelfs op grotere schaal. Dit kan het gevolg zijn van specifieke technische parameters (hellingen, snelheid, enz.) overeenkomstig de behoeften van passagiers en vrachtverkeer, van specifieke operationele situaties om knooppunten met veel passagiersverkeer te omzeilen, en van het feit dat rekening moet worden gehouden met reële goederenstromen (waarbij, indien gerechtvaardigd, zelfs mag worden afgeweken van criterium D.1). 3.Het uitgebreide kernnetwerk Naast het kernnetwerk wordt een uitgebreid kernnetwerk geïdentificeerd om de stapsgewijze tenuitvoerlegging van het TEN-T te verbeteren. Om dit doel te verwezenlijken, zijn delen van het uitgebreide spoor- en wegennetwerk geselecteerd die tegen 2040 moeten worden aangelegd. Het uitgebreide kernnetwerk bestaat uit de volgende delen: 1.delen die zijn opgenomen in de Europese vervoerscorridors, met name de hoofdlijnen en omleidingstrajecten van de corridors voor goederenvervoer per spoor; 2.delen die relevant zijn voor de totstandbrenging van een Europees hogesnelheidsspoorwegnet en die niet tegen 2030 kunnen worden gerealiseerd; 3.delen die nodig zijn om multimodaliteit langs de Europese vervoerscorridors tot stand te brengen.



Bijlage I: Lijst van stedelijke knooppunten van het kernnetwerk BELGIË Antwerpen Brussel BULGARIJE Sofia TSJECHIË Ostrava Praag DENEMARKEN

Aarhus Kopenhagen DUITSLAND Berlijn Bielefeld Bremen Düsseldorf Frankfurt am Main Hamburg Hannover Keulen Leipzig Mannheim München Nürnberg Stuttgart ESTLAND Tallinn IERLAND Baile Átha Cliath/Dublin

Corcaigh/Cork GRIEKENLAND Athene Heraklion Thessaloniki SPANJE Barcelona Bilbao Las Palmas de Gran Canaria/Santa Cruz de Tenerife Madrid Palma de Mallorca Sevilla Valencia FRANKRIJK Bordeaux Rijsel Lyon Marseille Nice Parijs

Straatsburg Toulouse KROATIË Zagreb ITALIË Bologna Cagliari Genua Milaan Napels Palermo Rome Turijn Venetië CΥΡRUS Lefkosía LETLAND Riga LITOUWEN Vilnius

LUXEMBURG Luxemburg HONGARIJE Boedapest MALTA Valletta NEDERLAND Amsterdam Rotterdam OOSTENRIJK Wenen POLEN Gdańsk Katowice Kraków Łódź Poznań Szczecin Warschau Wrocław