TOELICHTING

1.Achtergrond van het voorstel

Dit besluit heeft betrekking op de beschikbaarstelling van een bedrag van 1 196 797 579 EUR uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) voor het verlenen van bijstand aan Italië naar aanleiding van een reeks aardbevingen die zich tussen augustus 2016 en januari 2017 in de regio's Abruzzen, Lazio, Marche en Umbrië hebben voorgedaan. Deze beschikbaarstelling van middelen gaat vergezeld van ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 4/2017, waarmee wordt beoogd de nodige vastleggings- en betalingskredieten in de algemene begroting 2017 op te nemen, na aftrek van het reeds in 2016 betaalde voorschot (30 000 000 EUR).

2.Informatie en voorwaarden

Op 16 november 2016 heeft de Commissie een eerste aanvraag voor financiële bijstand uit het SFEU ontvangen. De aanvraag hield verband met een reeks aardbevingen waardoor de regio's Abruzzen, Lazio, Marche en Umbrië waren getroffen. De vaststelling van de eerste schade had op 24 augustus 2016 plaatsgevonden. De eerste aanvraag was onvolledig aangezien er zich eind oktober 2016 een tweede reeks aardbevingen had voorgedaan en de additionele schade daarvan nog moest worden geraamd. Op 18 januari 2017, kort voordat de voorgenomen indiening van de geactualiseerde aanvraag zou plaatsvinden, deed er zich een derde reeks ernstige aardbevingen voor. Op 15 februari 2017 dienden de Italiaanse autoriteiten bijgevolg een geactualiseerde aanvraag in met herziene ramingen die op alle tussen 24 augustus 2016 en 18 januari 2017 aangerichte schade betrekking hadden.

De Commissie heeft deze aanvraag onderzocht overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad van 11 november 2002 tot oprichting van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (hierna "de SFEU-verordening" genoemd), en met name de artikelen 2, 3 en 4 van deze verordening. De belangrijkste afwegingen die bij de beoordeling zijn gemaakt, kunnen als volgt worden samengevat.

(1)In de periode tussen 24 augustus 2016 en 18 januari 2017 werden grote delen van de bergketen van de Apennijnen in Midden-Italië, en in het bijzonder de regio's Abruzzen, Lazio, Marche en Umbrië, getroffen door een reeks hevige aardbevingen met een kracht variërend van 5,9 tot 6,5 op de schaal van Richter, gevolgd door talrijke naschokken.

(2)Aardbevingen hebben een natuurlijke oorzaak en vallen derhalve onder het hoofdtoepassingsgebied van het SFEU.

(3)De aanvraag van Italië is oorspronkelijk op 16 november 2016 ontvangen en viel daarmee binnen de termijn van 12 weken na de vaststelling van de eerste schade op 24 augustus 2016. In hun aanvraag hebben de Italiaanse autoriteiten benadrukt dat de raming van de schade onvolledig was en dat het slechts om voorlopige cijfers ging. Het definitieve aanvraagdossier is op 15 februari 2017 vervolledigd met de schade die tussen 24 augustus 2016 en 18 januari 2017 is opgetreden.

(4)In zijn aanvraag heeft Italië overeenkomstig artikel 4 bis van de SFEU-verordening om de betaling van een voorschot verzocht. Op 29 november 2016 heeft de Commissie bij Uitvoeringsbesluit C(2016) 7861 een voorschot van 30 000 000 EUR (het op grond van de SFEU-verordening toegestane maximumbedrag) op de verwachte financiële bijdrage uit het SFEU toegekend, waarna zij het volledige voorschotbedrag aan Italië heeft uitbetaald.

(5)De Italiaanse autoriteiten hebben de totale directe schade veroorzaakt door de ramp op 21 878,8 miljoen EUR geraamd. Dat bedrag komt neer op 1,36 % van het bni van Italië en ligt boven de in 2016 voor Italië geldende drempel van 3 312,2 miljoen EUR (3 miljard EUR in prijzen van 2011) voor steunverlening uit het SFEU bij een "grote ramp". Daar de geschatte totale directe schade de drempel voor een "grote ramp" overschrijdt, kan de ramp als "grote natuurramp" worden aangemerkt.

(6)Wat het effect en de naweeën van de ramp betreft, zij vermeld dat als gevolg van de aardbeving van 24 augustus 2016 299 personen om het leven zijn gekomen en 390 personen in het ziekenhuis zijn opgenomen. De aardbevingen in oktober hebben geen slachtoffers geëist. De gebeurtenissen in januari hebben aan nog eens 34 mensen het leven gekost. De hulpverlening aan de bevolking in de maanden na de aardschokken van 26 en 30 oktober 2016 bereikte op 7 november een hoogtepunt met bijna 32 000 mensen die hulp hebben gekregen. Duizenden mensen moesten worden geëvacueerd, onder wie ook patiënten uit ziekenhuizen in de regio Umbrië. Op 8 november 2016 werd in het gebied van de vier getroffen regio's aan meer dan 30 0000 mensen hulp geboden. Ongeveer 11 000 onder hen werden ondergebracht in hotels en accommodaties die zowel in de direct getroffen gebieden langs de kust van de Marche als in het achterland van Umbrië waren gelegen, terwijl anderen werden opgevangen in openbare voorzieningen die door gemeenten beschikbaar werden gesteld. De streek, die al ernstig was getroffen door de gebeurtenissen van augustus en oktober, werd op 18 januari 2017 door verdere aardbevingen opgeschrikt. Zware sneeuwval leidde tot de isolatie van talrijke dorpen in de regio Abruzzen en resulteerde in een sterke verslechtering van de levensomstandigheden van de getroffen bevolking. De zoek- en reddingsoperaties bleken uiterst complex.

(7)Het door de aardbeving van 24 augustus 2016 geteisterde gebied telt hoofdzakelijk landbouwbedrijven en toeristische ondernemingen. De gebouwen van tal van boerderijen waren beschadigd (schuren, opslagplaatsen en werktuigenloodsen). In de getroffen delen van de regio's Marche en Umbrië zijn veel meer diensten- en industriebedrijven dan in de rest van de getroffen gebieden. De schade aan de bedrijven in deze regio's is vrij aanzienlijk. Bovendien hadden de bevingen zeer negatieve gevolgen voor de toeristische sector, die in het hele gebied een bloeiperiode doormaakte. Een groot aantal in nationale parken gelegen vakantiewoningen heeft ernstige schade opgelopen. Daar de aardbevingen tal van middeleeuwse bergdorpen hebben getroffen, is de schade aan sites van cultureel erfgoed aanzienlijk. Zo is het dorpscentrum van Armatrice na de schokken van 24 augustus volledig vernield. De aardbeving van 30 oktober heeft de veertiende-eeuwse basiliek van de heilige Benedictus in Norcia verwoest.

(8)De kosten voor noodacties inzake eerste levensbehoeften en herstel, die krachtens artikel 3, lid 2, van de SFEU-verordening in aanmerking worden genomen, zijn opgesplitst volgens het soort actie – door de Italiaanse autoriteiten op 2 149 363 344 EUR geraamd. Het grootste deel van dit bedrag gaat naar de kosten voor het onmiddellijke herstel van de infrastructuurvoorzieningen, en in het bijzonder de wegen, gevolgd door de kosten van de reddingsdiensten en de kosten voor het verschaffen van tijdelijk onderdak.

(9)De getroffen regio's zijn "overgangsregio's en meer ontwikkelde regio's" in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (2014-2020). De Italiaanse autoriteiten hebben aan de Commissie te kennen gegeven dat zij voornemens zijn middelen van de programma’s van de ESI-fondsen naar herstelmaatregelen over te hevelen.

(10)Momenteel lopen tegen Italië geen inbreukprocedures op het vlak van de uitvoering van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer. Volgens Italië bestaat er geen specifieke Uniewetgeving betreffende aardbevingsrisico's. In het kader van de wetgeving betreffende een Uniemechanisme voor civiele bescherming moeten lidstaten echter uiterlijk 22 december 2015 en vervolgens om de drie jaar risicobeoordelingen op nationaal of passend subnationaal niveau opstellen en een samenvatting van de relevante onderdelen daarvan aan de Commissie ter beschikking stellen. Italië neemt deze bepaling in acht en heeft zijn nationaal risicobeoordelingsoverzicht reeds bij de Europese Commissie (DG ECHO) ingediend.

(11)Op de datum waarop de aanvraag werd ingediend, liepen tegen Italië geen inbreukprocedures op het vlak van de Uniewetgeving in verband met de aard van de ramp.

(12)De Italiaanse autoriteiten hebben bevestigd dat de subsidiabele kosten niet door verzekeringen worden gedekt.

3.Financiering uit de SFEU-toewijzingen 2016, 2017 en 2018