Cosme is een EU-programma ter verbetering van het concurrentievermogen van ondernemingen, met name van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). Het bouwt voort op het Programma voor ondernemerschap en innovatie (EIP) 2007‑2013, dat is vastgesteld uit hoofde van het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie. Er wordt gestreefd naar optimale koppelingen met andere uitgavenprogramma’s van de EU, met name de Europese structuur- en investeringsfondsen en Horizon 2020, met inbegrip van de innovatieactiviteiten die voorheen deel uitmaakten van het EIP.

Het financieringsbesluit voor ondersteunende maatregelen voorziet in een bijdrage van 7 725 000 EUR, die is opgenomen in begrotingsonderdeel 02 02 01 van de algemene begroting van de EU voor 2017.

De begroting voor Cosme wordt uitgevoerd via vier begrotingsonderdelen met kredieten die worden toegelicht in de financieringsbesluiten voor 2017.

De totale geplande begroting voor Cosme in de periode 2014‑2020 (7 jaar) bedraagt 2,3 miljard EUR, inclusief administratieve kosten. Het is de bedoeling de financiële vastleggingen tot 2020 (het laatste jaar van het programma) geleidelijk toe te laten nemen. Voor elk jaar wordt een werkprogramma met de bijbehorende steunmaatregelen vastgesteld.

Dit verslag geeft een overzicht van de uitvoering van de Cosme-begroting in 2017, zoals voorgeschreven door de verordening. Gezien het meerjarige karakter van veel projecten is besloten de publicatie uit te stellen, zodat er uitgebreide resultaten en gegevens in het verslag kunnen worden opgenomen. Het verslag omvat ondersteunende maatregelen, administratieve uitgaven en activiteiten voor 2018, zoals aangegeven in de desbetreffende projectfiches.

Er is 114,5 miljoen EUR vastgelegd voor de leninggarantiefaciliteit (LGF) en 124,4 miljoen EUR voor de vermogensfaciliteit voor groei (EFG).

In 2017 werd 0,7 miljoen EUR vastgelegd voor begeleidende activiteiten, waaronder een enquête onder kmo’s over de toegang tot financiering (570 272,46 EUR), voorlichting aan kmo’s over toegang tot EU-financiering (149 607,50 EUR) en workshops over de bankenunie en de kapitaalmarktenunie (15 000 EUR).

Leninggarantiefaciliteit (deze informatie heeft betrekking op 2017 en 2018)

Eind 2018 waren 117 garantieovereenkomsten gesloten met 93 financiële intermediairs (23 nieuwe overeenkomsten gesloten in 2017, 24 in 2018) in 28 landen (24 EU-landen en 4 derde landen) voor een totaalbedrag van 1,2 miljard EUR, en had de LGF al ongeveer 22,8 miljard EUR verstrekt aan 414 739 kmo’s in 27 landen. Voor de 117 transacties die tot eind 2018 zijn ondertekend, zal naar verwachting meer dan 36 miljard EUR ter beschikking worden gesteld van kmo’s.

Agrifarm (Griekenland): bedrijf gesteund met een LGF-lening van Cosme Agrifarm werd opgericht in 2014 en heeft een innovatieve vorm van collaboratieve productie en normalisatie van natuurlijk geteelde landbouwproducten, voornamelijk peulvruchten en rijst, ingevoerd. De productie is gebaseerd op intelligent landbouwbeheer, met behoud van de natuurlijke hulpbronnen en zonder grootschalig gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen. Het bedrijf levert expertise aan landbouwers, koopt hun producten en exporteert ze naar het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Canada en Italië, waarbij het een sterke vertrouwens- en betrouwbaarheidsrelatie met producenten opbouwt in een vaak onstabiele markt. Het bedrijf werkt nauw samen met academische instellingen en streeft ernaar de consument zo dicht mogelijk bij de bron te brengen, met volledige transparantie, respect voor het milieu en een sterke sociale impact. Alle verpakkingen zijn bijvoorbeeld op katoen gebaseerd, waardoor kunststof materialen worden vermeden. Nu het bedrijf groeit, heeft de voorzitter, Dimitris, zelf een boer van de vierde generatie, financiering gezocht bij Eurobank, in de vorm van een door de EU gegarandeerde lening met steun van het EIF in het kader van de LGF van Cosme en het EFSI. “Door de groeiende vraag moesten wij de aanvoer van grondstoffen veiligstellen en onze partnerschappen uitbreiden. We moesten onze capaciteit echt vergroten. Het was niet gemakkelijk om de financiering rond te krijgen en de steun die wij daarbij kregen, was van cruciaal belang.”.

Eigenvermogenfaciliteit voor groei (EFG) (deze informatie heeft betrekking op 2017 en 2018)

Aantal transacties: zeven ondertekend door het EIF (drie in 2017, vier in 2018), voornamelijk voor het oprichten van groei- en expansiefondsen, maar ook meerfasefondsen, waardoor eind 2018 een totaal van 15 transacties was bereikt (10 groei- en expansiefondsen, 4 meerfasefondsen die opereren met de in het kader van Horizon 2020 opgezette InnovFin-eigenvermogensfaciliteit voor startende ondernemingen).

Verwacht totaalbedrag aan investeringen voor in aanmerking komende eindontvangers: meer dan 771 miljoen EUR (eind 2018 hadden 38 in aanmerking komende eindontvangers in 12 landen 289 704 756 EUR ontvangen). In deze periode heeft het EFG ook bijgedragen aan het pan-Europese programma voor risicokapitaalfondsen (VentureEU), dat was opgezet om de knelpunten op het gebied van risicokapitaalfinanciering in de EU aan te pakken. De belangrijkste ontvanger was Axon Partners Group.

Succesverhaal: Echolight (investering ontvangen via de EFG van Cosme) Hoewel de slopende gevolgen van osteoporose kunnen worden voorkomen door vroegtijdige opsporing, wordt deze aandoening vaak te weinig of te laat gediagnosticeerd. Om iets aan dit probleem te doen, heeft het in de Italiaanse regio Apulië gevestigde medisch-technologisch bedrijf Echolight de REMS-techniek (Radiofrequency Echography Multi Spectrometry) ontwikkeld: een innovatieve, gepatenteerde oplossing om osteoporose in een vroeg stadium te diagnosticeren door middel van stralingsvrije echografie. Tijdens dit onderzoek kan in minder dan vijf minuten de botsterkte worden beoordeeld. Echolight biedt ook een betrouwbare, toegankelijke en kosteneffectieve oplossing voor niet-ioniserende controleonderzoeken. In 2016 ging het bedrijf op zoek naar investeringen ter ondersteuning van de klinische validatie van deze innovatieve technologie en ook om te investeren in marketing en verlaging van de productiekosten. Panakés, een door het EIF gesteund durfkapitaalfonds dat gespecialiseerd is in medische bedrijven, investeerde in Echolight en hielp het bedrijf een aantal wetenschappers in dienst te nemen om klinische studies uit te voeren in 15 verschillende ziekenhuizen in Europa.

Begeleidende activiteiten (deze informatie heeft betrekking op 2017 en 2018)

Met de SAFE-enquête wordt informatie verzameld over de financiële situatie, de financieringsbehoeften, de toegang tot financiering en de verwachtingen van kmo’s. De resultaten worden online gepubliceerd en kunnen worden gebruikt door de lidstaten, analisten, de academische wereld en anderen. In 2017 werden in totaal 17 532 bedrijven in 34 landen bevraagd en in 2018 17 848 bedrijven in 36 landen.

De Commissie is ook doorgegaan met het actualiseren en promoten van de website Access2Finance , die kmo’s informatie verstrekt over hoe zij toegang kunnen krijgen tot financiering uit 10 verschillende EU-programma’s in 42 landen. De website hielp kmo’s ook bij het zoeken naar financiële steun van de EU voor schone technologie en klimaat, in overeenstemming met de doelstellingen van Cosme inzake klimaatverandering. Het aantal keren dat de webpagina is bekeken, bedroeg 640 000 in 2017 en 631 000 in 2018.

Tot slot werd de in 2018 gehouden workshop over de bankenunie en de kapitaalmarktenunie als een succes beschouwd. Er werd aan deelgenomen door meer dan twintig deskundigen die hielpen bij het opstellen van een lijst van aanbevelingen.