Nr. C 281/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 27. 11.76 
dat op dit punt  nog  geen  grote  vorderingen  zijn  ge-
maakt.  Zo  hanteren  de Verenigde  Staten  sedert  1 
januari  1976  wel een schema  voor  algemene  tariefpre-
ferenties,  doch  dit is van  té recente  datum  om  een 
serieuze  vergelijkende  studie  mogelijk  te maken  hoe-
wel het Amerikaanse  schema  thans  reeds  selectiever 
en restrictiever  dan  het  communautaire  S.A.P.  blijkt 
te zijn.  Voorts  brengt  de Gemeenschap  ieder  jaar  wij-
zigingen  aan  in haar  eigen  systeem,  zodat  het  nog 
jarenlang  moeilijk  zal zijn  vergelijkend  onderzoek  te 
verrichten.  Niet-geharmoniseerde  systemen  kunnen 
dus voor  onbepaalde  tijd naast  elkaar  blijven  bestaan. 
8. Het  Comité  constateert  dat  de voorstellen  van 
de Commissie  voor  1977  zijn  voorgelegd  op het 
moment  dat  de Gemeenschap  zich  opmaakt  om  in 
het kader  van  de GATT  over  multilaterale  tarief-
concessies  te onderhandelen.  In het  bijzonder  wat 
tropische  produkten  betreft,  vraagt  het zich  af of een 
unilaterale  toekenning,  met  ingang  van  1 januari 
1977,  van  — overigens  reeds  in het  kader  van  de 
GATT  geboden  — tariefconcessies,  geen  afbreuk 
zou kunnen  doen  aan  de kansen  van  de Gemeenschap 
om van  bepaalde  ontwikkelingslanden  die reeds  een 
zeker  industrialisatiepeil  hebben  bereikt,  billijke 
tegenprestaties  te verkrijgen. 
9. Het  Comité  stelt  tot zijn  voldoening  vast  dat de 
Commissie  rekening  houdt  met  een wens  waaraan  het 
in zijn  advies  van  1975  uiting  heeft  gegeven.  Volgens 
het Comité  was  het namelijk  noodzakelijk  op grond 
van de concurrentiepositie  van  de verschillende  ont-
wikkelingslanden,  een  zeker  onderscheid  tussen  de 
begunstigde  landen  te maken,  ten einde  te bereiken 
dat de minst  bedeelde  landen  maximaal  profijt  trek-
ken van  de uit de preferentiële  behandeling  voort-
vloeiende  voordelen. 
10. Het  Comité  betreurt  het  echter  dat  de Com-
missie  de toepassing  van  dit beginsel  heeft  beperkt. Het zou  gaarne  zien  dat het zo spoedig  mogelijk  in 
alle sectoren  die  onder  het  schema  van  algemene 
tariefpreferenties  vallen,  toepassing  vindt.  De Com-
missie  zou  niet  mogen  aarzelen  om ontwikkelingslan-
den die  zich  een  zekere  concurrentiepositie  hebben 
verworven  van  de toepassing  van  het stelsel  van  alge-
mene  tariefpreferenties  uit te sluiten. 
11. Meer  in het algemeen  verklaart  het Comité  het 
te betreuren  dat de Commissie  nog  steeds  niets  heeft 
ondernomen  om  gestalte  te geven  aan  haar  voorne-
men (dat  zij met  name  tot uitdrukking  bracht  in haar 
document  van  3 februari  1975  betreffende  de toekom-
stige  ontwikkeling  van  het  schema  van  algemene 
tariefpreferenties)  dit schema  in te bouwen  in een 
economisch  en commercieel  systeem  waarin  interna-
tionale  regels  en verplichtingen  gelden  en dat — hoe-
wel het schema  zijn  autonoom  karakter  behoudt  — 
rechten  en plichten  zowel  voor  de donorlanden  als 
voor  de begunstigde  landen  met  zich  meebrengt.  In 
zijn advies  van  september  1975  onderstreepte  het 
Comité  reeds  dat  het  er veel  belang  aan  hecht  dat 
dergelijke  regels  en verplichtingen  met  name  in de in-
ternationale  handel  (men  denke  aan  dumping,  subsi-
diëring,  niet-inachtneming  van  bepaalde  minimale 
sociale  normen  voor  werknemers)  worden  nageko-
men.  Men  zou  er op moeten  toezien  dat  deze  regels 
in de eerste  plaats  worden  nageleefd  door  die begun-
stigde  landen  die  reeds  een  zekere  graad  van  indu-
striële  ontwikkeling  hebben  bereikt. 
Gedaan  te Brussel,  29 september  1976. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
H. CANONGE 
Advies  inzake  de voortzetting  en verwezenlijking  van  een beleid  en een actieprogramma 
van de Europese  Gemeenschappen  inzake  het milieu  (ontwerp-resolutie  van  de Raad, 
ingediend  door  de Commissie) 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is niet  bekendgemaakt  in het 
Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 6 april  1976  heeft  de Raad  besloten  het  Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  het  artikel  198  van  het  Verdrag  tot oprichting  van  de 
Europese  Economische  Gemeenschap  over  bovengenoemd  onderwerp  te raadplegen. 
27.11.  76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 281/21 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 29 en 30 september  1976  te Brussel  gehouden  141e  zit-
ting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het  verzoek  van  de Raad  van  de Europese 
Gemeenschappen  d.d.  6 april  1976  om advies, 
Gezien  het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap,  met  name  artikel  198, 
Gezien  het besluit  van  zijn  Bureau,  de Afdeling  voor 
milieu,  volksgezondheid  en comsumptie  te belasten 
met het  opstellen  van  een  desbetreffend  advies  en 
rapport  (besluit  van  30 maart  1976,  genomen  in 
afwachting  van  een  komende  raadpleging), 
Gezien  het  op 16 september  1976  door  de Afdeling 
voor  milieu,  volksgezondheid  en consumptie  opge-
stelde  advies, 
Gezien  het rapport  van  de heer  Merli  Brandini,  rap-
porteur, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  141e  zitting 
van 29 en 30 september  1976  (vergadering  van  29 
september  1976), 
Overwegende  dat  het  tweede  programma  zal bijdra-
gen tot bepaling  van  de strekking  van  de doelstellin-
gen van  het  milieubeleid  en van  de invloed  van  dit 
beleid  op de communautaire  politiek, 
Overwegende  dat dit programma  slechts  door  middel 
van een  behoorlijk  opgezette  bewustmaking  van  de 
bevolking  ten aanzien  van  de erin  vervatte  voorstel-
len zal worden  uitgevoerd, 
Overwegende  dat  in dit  programma  als  voorlopig 
doel is aangegeven  dat de uitwerking  van  besluiten  of 
maatregelen  die het milieu  kunnen  beïnvloeden  wordt 
onderkend  en zo mogelijk  wordt  gemeten  door  mid-
del van  een  geschikte  procedure  voor  de beoordeling 
van de weerslag  op het milieu, 
Overwegende  dat  het  gezien  de beschikbare  hulp-
bronnen  nodig  is, de inhoud  van  de aanbevolen 
maatregelen  zorgvuldig  te kiezen  en de positieve  in-
vloed  van  deze  maatregelen  op de totstandkoming 
van het nationaal  inkomen  juist  te beoordelen, BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  hecht  bij  vier 
stemonthoudingen  zijn  goedkeuring  aan  het  voorstel 
van de Commissie,  onder  voorbehoud  van  de volgende 
opmerkingen  en voorstellen. 
1. Inleidende  opmerkingen 
1.1. De  Raad  van  de Europese  Gemeenschappen 
heeft  het eerste  actieprogramma  inzake  het milieu  op 
22 november  1973  goedgekeurd.  Hiermee  werd 
beoogd,  een  reeks  wettelijke  en bestuursrechtelijke 
maatregelen  te doen  nemen  om het milieu  in stand  te 
kunnen  houden  en te kunnen  beschermen  met  de 
nadruk  op preventieve  activiteiten,  alsmede  het wel-
zijn te verhogen. 
1.2. Het  Comité  heeft  zich  over  de  algemene 
hoofdlijnen  en de in acht  te nemen  prioriteiten  uitge-
sproken  in een  studie  inzake  de „Eerste  mededeling 
van de Commissie  betreffende  het beleid  van  de Ge-
meenschap  op het  gebied  van  het  milieu"  en in een 
advies  inzake  de „Ontwerp-resolutie  van  de Raad  be-
treffende  een  programma  van  actie  van  de Gemeen-
schappen  inzake  het milieu"  (*). 
1.3. De  Commissie  is ingegaan  op het verzoek  van 
het Comité,  te worden  geraadpleegd  over  de door 
haar  bij de Raad  in te dienen  voorstellen.  Het  Comité 
heeft  aldus  een  veertigtal  voorstellen  voor  verorde-
ningen,  richtlijnen  en besluiten  behandeld  en er tel-
kenmale  op gewezen  hoeveel  belang  de in het Comité 
vertegenwoordigde  economische  en sociale  catego-
rieën  stellen  in een  grondige  verbetering  van  het leef-
en werkmilieu  van  de bevolking  van  de Gemeen-
schap. 
1.4. Drie  jaar  na het  besluit  van  de Raad  wil  de 
Commissie  ervoor  zorgen  dat  de maatregelen  ter uit-
voering  van  het  eerste  programma  worden  voortge-
zet, waarbij  tevens  meer  accent  wordt  gelegd  op de 
invloed  van  het programma  op de politieke  keuze  in 
de Gemeenschap,  en wil  zij sommige,  reeds  in dit 
programma  aangegeven  beginselen  een  nauwkeuriger 
inhoud  geven;  deze  beginselen  zijn  o.m.  het  nemen 
van preventieve  maatregelen,  de vaststelling  van  ge-
meenschappelijke  doelstellingen  op lange  termijn,  de 
(l) PB  nr. C 88 van  22. 10. 1973. 
Nr. C 281/22 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 27. 11. 76 
onderlinge  aanpassing  van  de nationale  wetgevingen 
alsmede  de harmonisatie  van  de internationale  ver-
dragen  onderling  en met  de desbetreffende  commu-
nautaire  wetgeving. 
1.5. Van  de in het nieuwe  programma  neergelegde 
doelstellingen  is door  de  Commissie  bijzondere 
nadruk  gelegd  op de maatregelen  ter verhindering 
van verspilling  van welke  aard  dan  ook  waardoor  de 
industriële  produktie  bepaald  wordt  gekenmerkt,  als-
mede  op de noodzaak,  de banden  met  de landen  van 
de derde  wereld  nauwer  aan te halen,  zodat  een begin 
kan worden  gemaakt  met  een echte  ontwikkelingssa-
menwerking. 
1.6. Voorts  steunt  het  Comité  de Commissie  in 
haar streven,  rekening  te houden  met  de op grond 
van de aanhoudende  crisis  in de Gemeenschap  en de 
wereld  te verwachten  nieuwe  economische  ontwikke-
lingen. 
1.7. Het  Comité  is van  oordeel  dat op het gebied 
van het milieubeleid  de initiatieven  van  de Lid-Staten 
moeten  worden  gecoördineerd  en ook  de Commissie 
initiatieven  moet  nemen,  daar  dient  te worden  verme-
den dat als gevolg  van  diverse  initiatieven  een zekere 
starheid  ontstaat.  Te dien  einde  dringt  het Comité  er 
bij de Commissie  op aan,  het  informatieakkoord 
steeds  actiever  ten uitvoer  te leggen  met  het doel,  een 
voor  de gehele  Gemeenschap  geldend  beleid  te voeren. 
1.8. Het  Comité  constateert  dat de Commissie  er 
met overtuiging  op wijst  dat de industriële  expansie 
vandaag  de dag  zowel  door  de beperkte  natuurlijke 
hulpbronnen  als door  de aan  de consumptiemaat-
schappij  inherente  schaal  van  waarden  wordt  belem-
merd;  de Commissie  stelt  echter  fundamentele  oplos-
singen  voor  die als zodanig  in dit verband  niet  toerei-
kend  zijn,  zoals  een  harmonische  ontwikkeling  van 
de verschillende  economische  activiteiten  en een 
noodzakelijk  parallellisme  tussen  de tenuitvoerlegging 
van het communautaire  milieubeleid  en de sociaal-
economische  ontwikkeling. 
1.9. Erkend  moet  echter  worden  dat  het moeilijk 
is, meer  voor  te stellen  dan  de Commissie  doet  wan-
neer zij erop  aandringt  dat maatregelen  ter opheffing 
van de meest  in het oog  lopende  misstanden  moeten 
worden  getroffen.  Het zal bovendien  niet  gemakkelijk 
zijn, een positieve  omschrijving  te geven  van  het doel 
dat met  betrekking  tot de gewenste  maatschappij-
vorm  moet  worden  bereikt,  zolang  de storingen  van 
het milieu  in negatieve  termen  worden  weergegeven 
(ontoereikende  kwaliteit  van  lucht  of water,  tijdge-
brek  enz.). 
1.10.  Het  Comité  stemt  overigens  nogmaals  in met 
de beginselen  en doelstellingen  die uit het eerste  pro-
gramma  zijn  overgenomen  en wijst  op: — het belang  van  preventieve  maatregelen  in de sec-
toren  waar  hoge  uitgaven  in de toekomst  kunnen 
worden  vermeden; 
— het belang  van  de voorstellen  betreffende  de 
beoordeling  van  de milieugevolgen  om  over  een 
zo groot  mogelijk  aantal  elementen  (positieve, 
negatieve,  op korte  en op middellange  termijn  en 
de mogelijke  alternatieven)  voor  de besluitvor-
ming  te beschikken; 
— het belang  van  de uitwerking  van  een karterings-
methode  die moet  worden  toegepast  bij de be-
sluitvorming  op het  gebied  van  de ruimtelijke 
ordening. 
1.11.  Volgens  het  Comité  kan  door  het  gebruik 
van deze  instrumenten  op de verschillende  terreinen 
een bijdrage  worden  geleverd  tot een betere  oplossing 
van de problemen  bij het bepalen  van  de prioriteit 
van maatregelen  inzake  beperkte  natuurlijke  reserves, 
tot de bekendmaking  van  de bereikte  resultaten  en 
tot vergroting  van  de instemming  van  de bevolking 
om het programma  op steeds  grotere  schaal  te kun-
nen uitvoeren. 
1.12.  In  dit verband  dringt  het Comité  er bij de 
Commissie  op aan,  ervoor  te zorgen  dat de verschil-
lende  economische  en sociale  categorieën  op zo groot 
mogelijke  schaal  bij de Conferentie  over  stedelijke 
problemen  worden  betrokken. 
2. Algemene  opmerkingen 
2.1. Het  Comité  is weliswaar  ingenomen  met  de 
voorstellen  van  de Comissie  ter voortzetting  en ver-
wezenlijking  van een communautair  beleid  op milieu-
gebied,  maar  moet  helaas  vaststellen  dat de uitvoe-
ring maar  langzaam  op gang  komt.  Hoewel  de Raad 
van de Gemeenschappen  tot dusverre  22 richtlijnen, 
besluiten,  aanbevelingen  en resoluties  heeft  vastgesteld, 
is een nog  groter  aantal  voorstellen  voor  communau-
taire  wetten  nog  steeds  in behandeling. 
2.2. Gezien  de in de reeds  vastgestelde  wetsteksten 
bepaalde  termijnen  voor  de kennisgeving  zullen  de 
Lid-Staten  evenwel  waarschijnlijk  pas in 1977  de eer-
ste wettelijke  en bestuursrechtelijke  bepalingen  ter 
uitvoering  van het eerste  programma  kunnen  uitvaar-
digen.  De resultaten  van  de besluiten  kunnen  echter 
pas in de periode  daarna  worden  nagegaan  en beoor-
deeld. 
2.3. Aan  de andere  kant  vormen  de resultaten  van 
de genomen  maatregelen  een  belangrijke  factor  bij 
het leggen  van een juist  verband  tussen  doeleinden  en 
middelen,  experimentele  oplossingen  en de doeltref-
fendheid  hiervan,  aan  de hand  waarvan  de prioritei-
ten voor  het toekomstig  beleid  moeten  worden  be-
paald.  Er moet  dus  een  prioriteitenstelsel  met  een 
27.11.  76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 281/23 
bruikbaar  tijdschema  worden  vastgelegd,  aan de hand 
waarvan  de beperkte  middelen  meer  gericht  kunnen 
worden  aangewend  en zodoende  een reële  tenuitvoer-
legging  van het programma  kan  worden  bereikt. 
2.4. In  dit verband  moet  het Comité  er wel op wij-
zen dat een effectieve  bestrijding  van de milieuvervui-
ling en de andere  vormen  van  milieuhinder  en maat-
regelen  ter verhoging  van  het welzijn  de voorwaarde 
vormen  voor  het  bevorderen  van  een  harmonische 
ontwikkeling  van  de economische  bedrijvigheid.  Om 
de relaties  tussen  het milieubeleid  en de economische 
en sociale  ontwikkeling  beter  te kunnen  beoordelen, 
is het  volgens  het  Comité  gewenst,  de traditionele 
economische  berekeningsmethoden  te vernieuwen. 
3. Bijzondere  opmerkingen 
3.1. Analyse  van  de kosten  van  milieubescherming 
3.1.1.  Worden  de groei  en het  B.N.P.  uitsluitend 
aan de hand  van  de ontwikkeling  van  de materiële 
rijkdom  berekend,  dan  schiet  men  tekort  en krijgen 
zowel  de overheid  als de particuliere  economische 
subjecten  een  onjuist  beeld  van  de situatie.  De on-
juistheid  van  de overtuiging  dat natuurlijke  reserves 
als lucht  en water  onbeperkt  aanwezig  zouden  zijn  en 
naar  believen  kunnen  worden  verbruikt  of vervuild, 
komt  steeds  duidelijker  naar  vören. 
3.1.2.  Het  zou  juister  zijn,  enerzijds  de stijging  van 
het B.N.P.  op te tekenen  en anderzijds  aan de passief-
zijde  aan te geven,  hoeveel  natuurlijke  reserves  (lucht, 
water,  bodem)  moesten  worden  vernietigd  of bedor-
ven om het B.N.P.  tot stand  te brengen,  dan  wel  de 
kosten  aan te geven  om de schade  te herstellen. 
3.1.3.  Aan  de uitgavenzijde  dienen  de kosten  van 
een achterwege  blijven  van  maatregelen  (nadelen 
voor  de volksgezondheid  en kosten  van  het  herstel, 
vervuiling  van het milieu  en kosten  van  het tegengaan 
hiervan,  enz.)  te worden  verwerkt.  Aan  de batenzijde 
dienen  behalve  de kwantificeerbare  factoren  de kwa-
litatieve  factoren  verbetering  van  het  algemeen  wel-
zijn te worden  getaxeerd.  Aan  de actiefzijde  van het 
B.N.P.  moeten  worden  toegevoegd  de verbetering  van 
de gezondheid  van  de mens  en de tijd  die wordt  be-
steed  aan  ontspanning  of huishouding,  terwijl  aan de 
passiefzijde  de milieuschade  moet  worden  opgeno-
men. 
3.1.4.  Het  gaat  hier  om het probleem,  kwalitatieve 
elementen  in de berekening  van  de economische  groei 
op te nemen.  Daarom  moet  worden  ingestemd  met  de 
noodzaak,  kwalitatieve  en sociale  kencijfers  aan  de 
traditionele  berekeningsmethode  toe te voegen. 
3.1.5.  Het  lijkt  noodzakelijk  dat  de Commissie 
binnen  het bestek  van  de maatregelen  die zij kan tref-fen een nadere  studie  maakt  van  de reeds  in interna-
tionaal  verband  op gang  gebrachte  analyse  van  de 
kosten  en baten  van  een  milieubeleid  waarin  ook  de 
eraan  verbonden  kwalitatieve  elementen  een  plaats 
krijgen.  Uiteraard  gaat  het zoeken  naar  gemeenschap-
pelijke  criteria  voor  het kwantificeren  en meten  van 
deze  kwalitatieve  elementen  met  veel  moeilijkheden 
gepaard.  Dit doet  evenwel  niets  af aan  de noodzaak, 
geëigende  criteria  voor  de nationale  rekeningen  vast 
te leggen  waarin  de kwalitatieve  doelstellingen  zijn 
verankerd  en de „kosten  en baten"  van  deze  doelstel-
lingen  duidelijker  tot uiting  komen. 
3.2. Het  voorkomen  en  terugdringen  van  verontreini-
ging en storingen  van  het milieu 
3.2.1.  Bij  dergelijke  onopgeloste  problemen  rijst 
dikwijls  de vraag  of de doelstellingen  van  een milieu-
beleid  conflicteren  met  andere  sociaal-economische 
doelstellingen. 
3.2.2.  Hiervoor  is stellig  een  compromis  met  de 
traditionele  doelstellingen  vereist,  maar  beide  soorten 
doelstellingen  vormen  geen  tegenstelling  met  elkaar. 
3.2.3.  Zelfs  in de traditionele  economische  bereke-
ningen  komen  pogingen  om  de negatieve  gevolgen 
voor  het milieu  te neutraliseren  tot uiting  in kwanti-
tatieve  aspecten,  wanneer  zij de samenstelling  van  het 
inkomen  en de structuur  van  de investeringen  beïn-
vloeden  (b.v.  zuiveringsinstallaties  voor  water  en 
lucht  enz.). 
3.2.4.  Deze  vorm  van  inkomsten  wijzigt  evenwel 
de kwalitatieve  samenstelling  van  het nationaal  inko-
men met  mogelijke  gevolgen  voor  de consumptie-
structuur.  Om  deze  redenen  vragen  de milieumaatre-
gelen  een  afdoende  verduidelijking  wat  de kosten  en 
baten  en de boekhoudkundige  gevolgen  hiervan  be-
treft.  Dit is uiteindelijk  onmisbaar  indien  men  de be-
volking  bij de uitvoering  van  de programma's  wil be-
trekken  en indien  men  wil dat de bevolking  inzicht  in 
de hieruit  voortvloeiende  wijzigingen  in de structuur 
van haar  inkomsten  krijgt  en hiermee  instemt. 
3.3. Bewustmaking  door  opvoeding  en  voorlichting 
3.3.1.  Het  stemt  het Comité  tot voldoening  dat de 
Commissie  voornemens  is, aandacht  te besteden  aan 
de bewustmaking  van  de bevolking  voor  het milieu-
beleid  door  middel  van  opvoeding  en voorlichting. 
Volgens  het Comité  dient  een zodanig  programma  op 
de volgende  grondslagen  te berusten: 
— inschakeling  van  de traditionele  opvoedingsinstel-
lingen  (gezin,  school),  om ervoor  te zorgen  dat de 
jonge  generaties  zich  bewust  worden  van  de 
milieuproblemen,  bij  een  totstandbrenging  van 
een blijvende  eerbied  voor  het natuurlijke  milieu 
bij deze  groep; 
Nr. C 281/24 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 27. 11. 76 
— inschakeling  van  alle  massamedia  (pers,  televisie, 
radio)  die inlichtingen  moeten  verstrekken  betref-
fende  de resultaten  die de milieubeschermingsac-
ties hebben  opgeleverd.  Hiervoor  moet  een  ge-
schikte  methode  worden  ontwikkeld  (samenvat-
ting van  de maatregelen,  de kosten  en battfn  van 
de acties,  de uitwerkingen  ervan  op lucht,  water 
en bodem  en op de verspilling),  waarmee  de din-
gen beter  begrijpelijk  kunnen  worden  gemaakt  en 
de actieve  belangstelling  van  de bevolking  wordt 
gewekt.  De Commissie  dient  te bevorderen  dat 
hierop  afgestemde  programma's  worden  uitge-
werkt  in rechtstreekse  samenwerking  met  de 
nationale  instanties  voor  het beheer  van  de mas-
samedia; 
. — inschakeling  van  specifieke  bevolkingsgroepen  bij 
speciale  programma's.  Dergelijke  groepen  kunnen 
b.v. bestaan  uit automobilisten,  landbouwers,  toe-
risten,  kopers  van  schadelijke  produkten  enz.  Bij 
het uitwerken  van  zodanige  programma's  zouden 
de reclameprogramma's  voor  bepaalde  produkten 
een nuttige  rol kunnen  vervullen; 
— opneming  van  algemene  vormingscursussen  met 
betrekking  tot het milieu  en van  speciale  cursus-
sen voor  technici  en milieudeskundigen  in het 
hoger  onderwijs. 
3.3.2.  Het  Comité  verzoekt  de Commissie  dan  ook, 
naast  de reeds  uitgewerkte  programma's  tevens  pro-
gramma's  op te stellen  aan de hand  van  bovenstaande 
ideeën.  Deze  maatregelen  te zamen  kunnen  ervoor 
•zorgen  dat  de acties  meer  gericht  plaatsvinden  en 
tegelijkertijd  de resultaten  ervan  beter  worden  beoor-
deeld. 
3.4. De communautaire  maatregelen  tegen  de vervui-
ling van zoet-  en zeewatter 
3.4.1.  Het  Comité  herinnert  eraan  dat  het  in het 
algemeen  de maatregelen  heeft  goedgekeurd  die zijn 
genomen  voor  de bestrijding  van  de verontreiniging 
van zee-,  rivier-  en meerwater;  hierbij  heeft  het erop 
gewezen  dat  moet  worden  nagegaan  welke  sociaal-
economische  gevolgen  te strikte  normen  en te korte 
termijnen  kunnen  hebben  voor  de bedrijven  welke  in 
de nabijheid  liggen  van  waterlopen  die  onder  de 
nieuwe  communautaire  regeling  vallen.  Het  Comité 
achtte  het dan  ook  noodzakelijk  dat wordt  voorzien 
in overgangsperiodes  voor  de uitvoering  van  de voor-
genomen  maatregelen  en dat tegelijkertijd  onderzoek 
op het gebied  van  de waterverontreniging  wordt  ver-
richt,  zodat  een  zeker  evenwicht  kan  worden  bereikt 
tussen  de milieubescherming  en de mate  waarin  reke-
ning wordt  gehouden  met  de sociaal-economische 
aspecten. 
3.4.2.  In  het bijzonder  met  betrekking  tot de ver-
mindering  van  de waterverontreiniging  door  papier-
pulpfabrieken  en de titaandioxide-industrie  achtte  het 
Comité  het in geval  van  sociale  of economische  moei-lijkheden  voor  de industrie  in deze  sectoren  wense-
lijk, geen  afwijkingen  van de voorschriften  der richt-
lijn in te voeren,  doch  veeleer  de voor  deze  omstan-
digheden  geplande  overheidssteun  in te zetten.  Door 
oprichting  van  één  enkel  communautair  fonds  zou 
volgens  het  Comité  verzekerd  zijn  dat  de Gemeen-
schap  deze  steun  in beheer  heeft. 
3.4.3.  Het  Comité  heeft  er waardering  voor  dat de 
Commissie  streeft  naar  continuïteit  van  het optreden 
van de Gemeenschap  op dit gebied  en dat zij in het 
nieuwe  programma  voorrang  heeft  gegeven  aan  de 
bescherming  en het behoud  van  het watermilieu;  wel 
baart  het probleem  van  de bescherming  van de water-
dieren  die door  intensieve  winning  van  rivierzand  met 
de ondergang  worden  bedreigd,  haar  enigszins  zor-
gen. 
3.4.4.  Het  Comité  dringt  er daarom  bij de Com-
missie  op aan,  de gevolgen  van  deze  zandwinning 
voor  de voortplanting  van  bepaalde  zeer  bedreigde 
waterdiersoorten  te bestuderen. 
3.4.5.  Ten  einde  het water  met  zijn  rijkdommen  te 
beschermen,  stelt  het  Comité  de Commissie  voor, 
voorstellen  in te dienen  voor  een  gemeenschappelijke 
methode  van  exploratie,  controle  en taxering  van  de 
in het water  voorkomende  rijkdommen,  aangezien  de 
behoefte  hieraan  toeneemt. 
3.4.6.  Het  Comité  ziet  ten slotte  in hoe  belangrijk 
het is, de internationale  verdragen  op het terrein  van 
de zeeverontreiniging  op communautair  niveau  uni-
form  toe te passen  en in de communautaire  wetge-
ving op te nemen,  ingeval  de Gemeenschap  bij het 
sluiten  van  deze  verdragen  als rechtspersoon  van  het 
internationale  recht  optreedt.  Het  Comité  verwijst  te 
dien aanzien  naar  de adviezen  die het hierover  heeft 
uitgebracht,  en waarin  het de Commissie  er met  name 
om heeft  verzocht,  in haar  beleid  ten aanzien  van  een 
aantal  punten  nog  verder  te gaan  dan  deze  verdragen. 
3.5. Lucht-  en bodemvervuiling 
3.5.1.  Het  Comité  verwijst  naar  zijn  uitspraken 
over de ernstige  lucht-  en bodemvervuiling;  het heeft 
namelijk  zijn  goedkeuring  gehecht  aan  de bepalingen 
omtrent  de beperking  van  het  gebruik  van  verschil-
lende  stoffen,  zoals  polychloorbifenylen  (PCB)  en be-
strijdingsmiddelen,  in verband  met  de ernstige  geva-
ren die het gebruik  ervan  met  zich  meebrengt  voor 
het milieu,  en aan de bepalingen  betreffende  de onder-
linge  uitwisseling  van  inlichtingen  door  de Lid-Staten 
inzake  de luchtvervuiling  door  zwavelverbindingen  en 
door  hangende  deeltjes  in de atmosfeer.  In dit kader 
heeft  het Comité  de verontreiniging  op de arbeids-
plaats  ter sprake  gebracht,  die,  zoals  reeds  lang  gele-
den is aangetoond,  in het algemeen  tot uiting  komt  in 
een aantasting  van  het milieu  die geleidelijk  overslaat 
naar buiten  toe. 
27.11.  76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 281/25 
3.5.2.  Weliswaar  erkent  het  Comité  dat  de land-
bouw  bijdraagt  tot de bescherming  van  de natuur, 
maar  toch  wijst  het er met  nadruk  op dat  het  zich 
steeds  verder  uitbreidende  gebruik  van  bestrijdings-
middelen,  kunstmest  en in het algemeen  fytosanitaire 
produkten  in de landbouw  talloze  ernstige  gevolgen 
voor  het milieu  kan  hebben,  die rechtstreeks  van  in-
vloed  zijn  op de gezondheid  van  de mens.  Waar-
schijnlijk  geldt  hetzelfde  ten aanzien  van  het gebruik 
op grote  schaal  van  antibiotica  in grote  veefokkerijen. 
3.5.3.  Sommige  van  deze  stoffen  worden  slechts 
gedeeltelijk  uitgeschakeld  en komen  in de verschil-
lende  onderdelen  van  de voedselketen  nog  steeds 
voor. 
3.5.4.  Het  Comité  steunt  daarom  alle  door  de 
Commissie  overwogen  initiatieven  om  de genoemde 
gevolgen  weg  te nemen  en adviseert,  zo spoedig 
mogelijk  specifieke  maatregelen  te nemen  om aan  de 
vestiging  van  veeteeltbedrijven  milieubeschermende 
voorschriften  te verbinden. 
3.5.5.  Het  Comité  is van  mening  dat het doel  in-
zake  luchtvervuiling  kan  worden  bereikt  zowel  door 
kwaliteitsdoelstellingen  vast  te leggen  als door  nor-
men te bepalen.  Ter  bescherming  van  het milieu  zijn 
dergelijke  normen  noodzakelijk;  het feit  dat normen 
in communautair  verband  worden  vastgesteld,  impli-
ceert  echter  nog  niet  dat  zij uniform  op het  gehele 
grondgebied  van  de Gemeenschap  worden  toegepast. 
Pluralisme  vereist  evenwel  harmonisatie  door  de 
oplossingen  te oriënteren  op gemeenschappelijk,  in 
communautair  verband  vastgelegde  doelstellingen 
van het milieubeleid. 
3.6. De communautaire  maatregelen  inzake  de ener-
gieproduktie 
3.6.1.  Het  Comité  constateert  dat de verontrusting 
en de reacties  van  de bevolking  met  betrekking  tot 
de bouw  van  nieuwe  elektrische  centrales  zich  duide-
lijker  manifesteren  bij kerncentrales  dan  bij conven-
tionele  centrales. 
3.6.2.  Hoewel  dergelijke  reacties  hun  verklaring 
vinden  in onvoldoende  of slechts  ten dele  juiste  infor-
maties,  leiden  zij wel tot vertraging  van  de noodzake-
lijke  opvoering  van de energieproduktie. 
3.6.3.  De  communautaire  programma's  voor 
milieu  en energie  bevatten  voldoende  maatregelen 
om de nadelen  van  de initiatieven  in de energiesec-
tor te voorkomen  dan  wel  op te vangen. 
3.6.4.  Niettemin  blijft  een  deel  van  de bezwaren 
gerechtvaardigd  totdat  een  bevredigend  (specifiek  en 
toegankelijk)  voorlichtingsprogramma  is uitgewerkt 
waarmee  de bevolking  een  juist  beeld  kan  worden verschaft  van de reële  risico's  en nadelen,  van  de pro-
gramma's  om  deze  nadelen  te voorkomen  en op te 
vangen,  alsmede  van  de bij de uitvoering  van  deze 
programma's  bereikte  resultaten. 
3.6.5.  Daar  een  van  de grootste  problemen  is gele-
gen in het zoeken  van  vestigingsplaatsen  voor  de cen-
trales  en zelfs  in nog  sterkere  mate  in de concentratie 
in bepaalde  gebieden,  dienen  de Lid-Staten,  vooral 
waar  het grensgebieden  betreft,  nauw  samen  te wer-
ken door  informatie  over  de bouwprojecten,  de vesti-
gings-  en lokalisieringscriteria  voor  dergelijke  cen-
trales  uit te wisselen  met  het doel,  het milieu  te be-
schermen. 
3.6.6.  Een  communautaire  richtlijn  tot vaststelling 
van gemeenschappelijke  criteria  voor  de vestiging 
van in de toekomst  te bouwen  centrales  zou  in hoge 
mate  gewenst  zijn.  Door  vaststelling  van  deze  criteria 
en gebiedsindeling  op basis  van  de milieukenmerken 
kan een  betere  keuze  van  de vestigingsplaatsen  wor-
den gemaakt  en kan  concentratie  van  kerncentrales, 
vooral  in de grensgebieden,  worden  voorkomen. 
3.7. De communautaire  maatregelen  inzake  bepaalde 
produkten  en de bestrijding  van  verspilling 
3.7.1.  Het  Comité  wijst  nog  eens  op de door  hem 
al vaker  beklemtoonde  noodzaak,  er bij de fabrikanten 
van bepaalde  produkten  steeds  sterker  op aan  te drin-
gen, materialen  en stoffen  te gebruiken  die  de ge-
zondheid  van  de mens  niet  bedreigen  en als afval 
geen  al te grote  problemen  opleveren.  Tegelijktertijd 
en met  hetzelfde  doel  dient  er bij de gebruikers  en 
verbruikers  op te worden  aangedrongen,  de toepas-
sing van  deze  materialen  en stoffen  zo veel  mogelijk 
te beperken. 
3.7.2.  Het  Comité  heeft  tevens  de noodzaak  van 
totale  harmonisatie  van  de wetgevingen  der Lid-Sta-
ten beklemtoond,  aangezien  aldus  zowel  voor  een be-
ter functioneren  van  de gemeenschappelijke  markt 
kan worden  gezorgd. 
3.7.3.  Bovendien  heeft  het Comité  erop  aangedron-
gen dat  op alle  niveaus  een  groots  opgezette  voor-
lichtingsactie  wordt  ondernomen  die betrekking  heeft 
op de betekenis  en de draagwijdte  van  de vermeldin-
gen op etiketten,  met  name  bij schadelijke  produkten, 
met het doel  de bevolking  op de hoogte  te stellen  van 
de bepalingen  die ter bescherming  van  de gezondheid 
zijn vastgesteld.  Bij alle  desbetreffende  communau-
taire  bepalingen  zou  namelijk  ook  moeten  worden 
gezorgd  voor  een  zodanige  etikettering  dat de consu-
ment  aan  de hand  ervan  met  kennis  van  zaken  een 
keuze  uit de produkten  kan  maken. 
3.7.4.  Wat  de bestrijding  van de verspilling  betreft, 
stemt  het Comité  in met  de door  de Commissie  gege-
ven schets  van  in het bijzonder  een  algemeen  recyc-
Nr. C 281/26 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 27.11.76 
ling-beleid.  Om  te bereiken  dat  een  dergelijk  beleid 
vrucht  afwerpt,  zouden  sommige  voorbeeldige  experi-
menten  kunnen  worden  bedacht  met  bijzondere  er-
kenning  of prijzen.  In dit verband  dienen  alle  initia-
tieven  tot instelling  van  afvalbeurzen  te worden  aan-
gemoedigd  en te worden  gecoördineerd  in Europees 
verband. 
3.8. Beoordeling  van  de weerslag  op het milieu 
3.8.1.  Het  Comité  gaat  akkoord  met  het initiatief 
van de Commissie  tot uitwerking  op communautair 
niveau  van  een  procedure  voor  de beoordeling  van 
het milieu.  Aangezien  sommige  Lid-Staten  met  studies 
zijn begonnen  of maatregelen  ter zake  hebben  geno-
men,  acht  het  Comité  het  uiterst  gewenst  dat  bij 
dit initiatief  rekening  wordt  gehouden  met  de tot op 
heden  opgedane  ervaring  en dat het uitmondt  in een 
harmonisatie  van  de modaliteiten. 
3.8.2.  Voorlopig  doel  van  een dergelijke  procedure 
moet  zijn  het onderkennen  en eventueel  meten  van  de 
gevolgen  die voortvloeien  uit besluiten  of maatrege-
len welke  invloed  op het milieu  kunnen  hebben.  Op 
deze  wijze  zouden  verontreiniging  en beschadiging 
van het  natuurlijke  milieu  zo veel  mogelijk  kunnen 
worden  voorkomen. 
3.8.3.  Doordat  de te bereiken  doelstellingen  een zo 
uitgebreid  gebied  beslaan,  ontstaan  problemen  ten 
aanzien  van  de gewenste  definities,  waarvoor  nauw-
keurig  en zorgvuldig  een oplossing  moet  worden  ge-
zocht.  Bovendien  zou  het nastreven  van  deze  doelstel-
lingen  niet  tot gevolg  mogen  hebben  dat besluiten  of 
maatregelen  die  zijn  ingegeven  door  de wens  meer 
vooruitgang  te bereiken,  niet  of met  vertraging  tot 
stand  komen. 
3.8.4.  Zonder  dat  een  snelle  uitvoering  in gevaar 
wordt  gebracht,  zou de procedure  kunnen  leiden  tot: 
— hetzij  goedkeuring  van  de besluiten; 
— hetzij  uitsluiting  van  de initiatieven,  waarbij  alter-
natieven  worden  voorgesteld  of de betrokkenen 
worden  verzocht  alternatieve  besluiten  voor  te 
leggen; 
— hetzij  een verzoek  aan  de betrokkenen,  aanpassin-
gen te bewerkstelligen  die met  de milieu-eisen  in 
overeenstemming  zijn. 
3.8.5.  Bovendien  zouden  de uitwerkingen  van  de 
procedure  niet  tegen  de andere  doelstellingen  mogen 
indruisen  die deel  uitmaken  van  de besluiten. 
3.8.6.  Een  zodanige  procedure  moet  gebaseerd  zijn 
op de volgende  elementen: 
— vaststelling  van  objectieve  criteria  voor  het bepa-
len van  de kritische  grens  van  de weerslag  op het milieu  van  waaraf  de aard  van  deze  weerslag 
moet  worden  geanalyseerd  en een  advies  van  een 
bevoegde  instantie  noodzakelijk  is; 
— verplichting,  de gevolgen  voor  het milieu  bekend  te 
maken  die verbonden  zijn  aan  de uitvoering  van 
besluiten  of maatregelen  door  de centrale  of 
plaatselijke  overheid; 
— verplichting,  de gevolgen  voor  het milieu  bekend 
te maken  die verbonden  zijn  aan  de besluiten  of 
maatregelen  van  particulieren,  wanneer  deze  be-
sluiten  of maatregelen  zijn  onderworpen  aan  ad-
ministratieve  goedkeuringsprocedures; 
— verplichting,  toezicht  uit te oefenen  op ieder  ander 
besluit  of iedere  andere  maatregel  die niet  onder 
de eerste  beide  categorieën  vallen  en die invloed 
op het milieu  kunnen  hebben; 
— bepaling,  welke  overheidsinstanties  bevoegd  zijn 
ter zake  van  het  vaststellen  van  de weerslag  op 
het milieu  op basis  van  de eerste  door  de betrok-
ken gegeven  inlichtingen  en die een  eigen  advies 
hierover  mogen  uitbrengen; 
— in de onderhavige  adviezen  dient  het voorstel  het-
zij zonder  voorbehoud  te worden  aanvaard,  hetzij 
te worden  afgewezen  met  vermelding  van  alterna-
tieve  oplossingen  of met  de vermelding  dat partij-
en alternatieve  oplossingen  of aanpassingen  moe-
ten zoeken  of met  vermelding  van  de aanpassin-
gen die de betrokken  partijen  in het voorstel  zou-
den moeten  aanbrengen; 
— in de onderhavige  adviezen  zou  aanvullend  ieder 
ander  nuttig  oordeel  van  de bevoegde  instanties 
met betrekking  tot de verschillende  besluiten  of 
maatregelen  kunnen  worden  opgenomen,  in het 
bijzonder  ten aanzien  van  het  effect  op langere 
termijn  en het meer  of minder  omkeerbare  karak-
ter van  de uitwerkingen  van  de besluiten  of maat-
regelen; 
— vaststelling  van  de termijn  waarbinnen  het advies 
moet  worden  voorgelegd; 
— opneming  van  het advies  in het normale  besluit-
vormingsproces  in de instanties  of bij de particu-
lieren  die besluiten  of maatregelen  ten uitvoer  leg-
gen. 
3.9. Internationale  concurrentie 
3.9.1.  Uit  alle  zowel  door  nationale  als door  inter-
nationale  (b.v.  O.E.S.O.)  instanties  verrichte  onder-
zoeken  blijkt  dat de extra  kosten  die moeten  worden 
gemaakt  voor  een  redelijk  milieubeheer  geen  belem-
mering  vormen.  Door  de Gemeenschap  of een  Lid-
Staat  genomen  unilaterale  maatregelen  kunnen  in de 
internationale  concurrentie  evenwel  een ernstige  han-
dicap  vormen  (b.v.  titaandioxide,  papierpulp). 
27.11.  76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 281/27 
3.9.2.  Dit  geldt  zowel  voor  de wettelijke  regelingen 
ter bestrijding  van  de milieuverontreiniging  als voor 
de invoering  van  tijdrovende  procedures  vóór  het  op 
de markt  brengen  van  bepaalde  produkten  of de 
verplichting  voor  de industrie  gedetailleerde  inlichtin-
gen te verstrekken  betreffende  het energieverbruik  en 
het gebruik  van  grondstoffen,  de investeringen,  de 
produktie  en de vervuilling. 
3.9.3.  Het  Comité  verzoekt  de Commissie  dieper 
op dit onderwerp  in te gaan. 
3.10.  Helaas  moet  het  Comité  constateren  dat  ten 
aanzien  van  de positieve  suggesties  in het  document 
„Overwegingen  met  betrekking  tot het  tweede  actie-programma  van  de Europese  Gemeenschap  inzake 
het milieu"  zo weinig  concrete  maatregelen  zijn  voor-
gesteld.  Dit  kan  worden  gezegd  van  de  suggestie 
(hoofdstuk  3) over  de maatregelen  inzake  de samen-
stelling  en de levensduur  van  de produkten. 
Gedaan  te Brussel,  30 september  1976. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en  Sociaal  Comité 
H. CANONGE 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
I. Wijzigingsvoorstellen  die tijdens  de discussie  werden  verworpen 
Paragraaf  3.3.1 
Achter  een eerste  streepje  een als volgt  luidende  tekst  in te voegen: 
„— onderzoek  en systematische  analyse  van  de wensen  en verlangens  van  de bevolking 
op milieugebied  om vast  te stellen  welke  waardenschaal  gemiddeld  wordt  toegekend 
aan de verschillende  onderdelen  van  het milieu  en welke  variaties  hierin  in de loop 
van de tijd  optreden;" 
Toelichting 
Het wordt  nodig  geacht  de bevolking  bij de milieuproblematiek  te betrekken,  aangezien 
zij als eerste  de gevolgen  ervan  ondervindt;  daarom  dient  met  haar  wensen  en gewoontes 
rekening  te worden  gehouden. 
Uitslag  van de stemming 
Stemmen  vóór:  3, stemmen  tegen:  9, onthoudingen:  8. 
Paragraaf  3.5.5. 
De tweede  zin te schrappen. 
Toelichting 
Deze  opmerking  schijnt  in te druisen  tegen  de criteria  voor  harmonisatie  op communautair 
niveau  die de E.E.G.-instanties  ingang  willen  doen  vinden. 
Uitslag  van de stemming 
Stemmen  vóór:  1, stemmen  tegen:  17, onthoudingen:  11. 
Paragraaf  3.6.2  te schrappen  en paragraaf  3.6.4  als volgt  te doen  luiden: 
„De mogelijke  gevaren  in de verschillende  stadia  van  de splijtstofcyclus  mogen  niet 
worden  veronachtzaamd  en dienen  te worden  getaxeerd.  Daarom  moet  worden  getracht, 
Nr. C 281/28 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 27.11.  76 
de gevaren  waaraan  de bevolking  blootstaat  objectief  te evalueren,  en dient  men  ten 
behoeve  van de bevolking  een bevredigend  voorlichtingsprogramma  uit te voeren.  Voor 
verdere  opmerkingen  verwijst  het Comité  naar  het advies  dat het binnenkort  over  dit 
thema  zal uitbrengen." 
Uitslag  van de stemming 
Stemmen  vóór:  5, stemmen  tegen:  14, onthoudingen:  8. 
Paragraaf  3.8.6 
Achter  een eerste  streepje  een als volgt  luidende  tekst  in te voegen: 
„— omschrijving  van de milieuaspecten  waarop  moet  worden  gelet;". 
Toelichting 
Het lijkt  noodzakelijk  deze  overweging  als punt  van  uitgang  op te nemen  ten einde  zich 
een beter  begrip  te kunnen  maken  van  de voorgestelde  procedure  die  op de andere 
elementen  is gebaseerd. 
Uitslag  van de stemming 
Stemmen  vóór:  3, stemmen  tegen:  13, onthoudingen:  11. 
II. Ingevolge  de goedkeuring  van enkele  wijzigingsvoorstellen  werden  de volgende  tekstgedeelten 
van het advies  van de afdeling  voor  milieu,  volksgezondheid  en consumptie  gewijzigd 
Paragraaf  1.4 
„. . . de vaststelling  van  gemeenschappelijke  doelstellingen  op lange  termijn,  de coördi-
natie  van  de nationale  programma's  en de harmonisatie  van  het door  de Lid-Staten 
gevoerde  beleid." 
Uitslag  van de stemming  over  het wijzigingsvoorstel 
Met algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Paragraaf  3.4.6 
„Zij herinnert  eraan  dat het Comité  is geraadpleegd  inzake  een aantal  voorstellen  voor 
communautaire  regelingen,  waarover  de Afdeling  zelf de adviezen  moet  voorbereiden. 
Zij geeft  er evenwel  de voorkeur  aan,  deze  specifieke  maatregelen  bij die gelegenheid 
te behandelen  en thans  slechts  te wijzen  op de noodzaak,  in deze  sector  steeds  sneller 
voorwaarts  te gaan." 
Uitslag  van de stemming  over  het wijzigingsvoorstel 
Met algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Paragraaf  3.5.2 
„Weliswaar  erkent  de Afdeling  dat de landbouw  bijdraagt  tot de bescherming  van  de 
natuur,  maar  toch  wijst  zij er met  nadruk  op dat het zich  steeds  verder  uitbreidende 
gebruik  van  bestrijdingsmiddelen,  kunstmest  en in het algemeen  fytosanitaire  produkten 
in de landbouw  talloze  ernstige  gevolgen  voor  het milieu  kan  hebben,  die rechtstreeks 
van invloed  zijn  op de gezondheid  van  de mens." 
Uitslag  van de stemming  over  het wijzigingsvoorstel 
Met algemene  stemmen  goedgekeurd. 
27.11.  76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 281/29 
Paragraaf  3.5.3 
„Deze  stoffen  worden  slechts  gedeeltelijk  uitgeschakeld  en komen  in de verschillende 
onderdelen  van  de voedselketen  nog  steeds  voor." 
Uitslag  van  de stemming  over  bet wijzigingsvoorstel 
Met algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Aan het advies  van  de Afdelingen  worden  de paragrafen  3.9 en 3.10  toegevoegd. 
Uitslag  van  de stemming  over  het wijzigingsvoorstel 
Met algemene  stemmen  goedgekeurd.