Verslag over de rechtsstaat 2021 De situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie

Verslag over de rechtsstaat 2021 Landenhoofdstuk over Finland

Finland heeft geen speciaal agentschap voor corruptiebestrijding en de verantwoordelijkheid voor corruptiebestrijding is verdeeld over verschillende autoriteiten en instanties. Het betreft onder meer het ministerie van Justitie, het ministerie van Financiën, de politie, de belastingdienst, de mededingings- en consumentenautoriteit, de parlementaire ombudsdienst en de kanselier van Justitie. Het departement Strafbeleid en strafrecht van het ministerie van Justitie blijft toezien op de inspanningen ter voorkoming van corruptie en coördineert het netwerk voor corruptiebestrijding dat bestaat uit vertegenwoordigers van de betrokken ministeries, de politie, het Openbaar Ministerie, het bedrijfsleven en de industrie en niet-gouvernementele organisaties.

Het gerechtelijk apparaat blijft zijn werklast efficiënt beheren. Het gerechtelijk apparaat presteert op een gemiddeld niveau wanneer het gaat over de geraamde tijd om zowel litigieuze civielrechtelijke en commerciële zaken als bestuursrechtelijke zaken te beslechten. Het afhandelingspercentage voor de eerste categorie is sinds 2016 lichtjes gedaald, maar ligt nog steeds op 100 % , terwijl het afhandelingspercentage voor bestuursrechtelijke zaken duidelijk is gedaald van 112 % in 2018 naar 100 % in 2019 . Het aantal lopende zaken is met name laag voor litigieuze civielrechtelijke en commerciële zaken en gemiddeld voor bestuursrechtelijke zaken, wat aantoont dat het gerechtelijk apparaat zijn werklast over het algemeen goed aankan . Hoewel de rechtbanken er in het algemeen in geslaagd zijn hun activiteiten tijdens de COVID-19-pandemie voort te zetten, hebben belanghebbenden melding gemaakt van vertragingen in procedures en hebben sommige rechtbanken nu te maken met een achterstand in de afhandeling van zaken.

De nationale gerechtelijke administratie bleef de rechtbanken actief ondersteunen tijdens de COVID-19-pandemie. Sinds het uitbreken van de COVID-19-pandemie heeft de nationale gerechtelijke administratie bijzondere inspanningen geleverd om de rechtbanken bij te staan in hun respons op de pandemie . De instantie heeft onder meer bijstand verleend bij crisiscommunicatie, een handleiding gepubliceerd over het gebruik van verbindingen op afstand bij rechtszaken en gezorgd voor de levering van IT-apparatuur . De regelmatige bijeenkomsten met de leiding van de rechtbanken (zie hierboven) stelden hen in staat methoden te bespreken om concrete problemen aan te pakken en hun ervaringen met collega’s te delen.

De autoriteiten hebben projecten laten uitvoeren om het systeem van rechtsbijstand toegankelijker te maken. De kosten van gerechtelijke procedures worden gemiddeld als hoog beschouwd, wat de toegang tot de rechter kan belemmeren, vooral in het geval van mensen met een gemiddeld inkomen . Naar aanleiding van het programma van de regering om te onderzoeken of de inkomensgrenzen voor rechtsbijstand kunnen worden verhoogd om de toegankelijkheid van rechtsbijstand voor mensen met een gemiddeld inkomen te verbeteren , is in juni 2020 door het ministerie van Justitie een onderzoeksproject gestart om de toegang tot rechtsbijstand te onderzoeken . Het ministerie van Justitie heeft ook een project gelanceerd om de mogelijkheden te onderzoeken voor de oprichting van een centrale nationale autoriteit voor rechtsbijstand en curatele. De nieuwe autoriteit zou de administratie van de rechtsbijstand centraliseren om ervoor te zorgen dat deze in het hele land op toereikende en gelijke wijze wordt verleend . De voorbereiding van een dienst voor rechtsbijstand op afroep die in 2019 van start ging , is opgeschort terwijl de autoriteiten de financieringsmogelijkheden onderzoeken .

De autoriteiten voeren verschillende projecten uit om de digitalisering van justitie te verbeteren. In december 2020 is de laatste hand gelegd aan een nieuw dossierbeheersysteem voor de bestuurs- en bijzondere rechtbanken, dat in samenwerking met de rechters is ontwikkeld, en dat in alle respectieve rechtbanken is ingevoerd, hoewel er zich enkele technische problemen hebben voorgedaan. Met het systeem kunnen gebruikers onder meer klachten indienen, stukken ontvangen en de stand van de procedure online controleren. Het maakt het ook mogelijk vonnissen te produceren in een machinaal leesbaar formaat. Een soortgelijk dossierbeheersysteem voor gewone rechtbanken is in ontwikkeling en zal naar verwachting eind 2022 klaar zijn. Bovendien heeft het ministerie van Justitie eind 2020 een systeem voltooid dat het mogelijk maakt beslissingen van rechtbanken en andere instanties automatisch te anonimiseren en te annoteren, waardoor de elektronische beschikbaarheid van documenten naar verwachting zal toenemen . Daarnaast ontwikkelt het ministerie van Justitie een nieuw rapportage-instrument voor gebruik door rechtbanken en enkele andere instanties, wat de bruikbaarheid van de verzamelde informatie moet vergroten .

De hervorming van het Openbaar Ministerie begint vruchten af te werpen in termen van grotere efficiëntie en specialisatie. Vanaf september 2019 zijn het bureau van de procureur-generaal en elf lokale parketten samengevoegd tot één nationaal Openbaar Ministerie . De herstructurering heeft de centralisatie en de ontwikkeling van uniforme nationale strafvervolgingspraktijken, een betere samenwerking binnen het Openbaar Ministerie en een gelijkmatigere verdeling van de middelen mogelijk gemaakt . Zij maakte ook een grotere specialisatie van officieren van justitie mogelijk . Dit heeft geleid tot een verbetering van de efficiëntie, zoals onder meer blijkt uit een toename van het aantal opgeloste zaken per openbare aanklager . De hervorming is ook van belang voor de corruptiebestrijding (zie deel II). Het Openbaar Ministerie meldde een achterstand in de afhandeling van zaken die gedeeltelijk was veroorzaakt door de COVID-19-pandemie, en ontving extra financiering om deze achterstand weg te werken .

De nationale gerechtelijke administratie is in januari 2020 operationeel geworden en heeft zich bewezen als een belangrijke instelling die het werk van de rechtbanken vergemakkelijkt. Na de oprichting in januari 2020, waarvan melding is gemaakt in het verslag over de rechtsstaat 2020, heeft de nationale gerechtelijke administratie, een nieuwe onafhankelijke instantie die verantwoordelijk is voor het bestuur van de rechtbanken , zich in het eerste jaar van haar bestaan bewezen door haar eigen structuren op te bouwen en haar procedures te consolideren. Tegelijkertijd heeft zij haar reguliere taken uitgevoerd ten aanzien van het verzorgen van de centrale administratieve functie van alle rechtbanken en het organiseren van opleidingen voor rechters in samenwerking met de raad voor gerechtelijke opleidingen . Zij heeft actief met de rechtbanken gecommuniceerd en regelmatige bijeenkomsten met de leiding van alle rechtbanken gefaciliteerd om hun behoeften te evalueren. De belanghebbenden melden dat de nationale gerechtelijke administratie een actieve rol heeft gespeeld bij de ondersteuning van de rechtbanken . Dankzij de oprichting van deze instantie hebben de rechtbanken hun middelen kunnen inzetten voor kerntaken en is de onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat verder versterkt .

De Finse rechterlijke macht geniet een onafhankelijkheid die zeer hoog wordt gepercipieerd. De gepercipieerde onafhankelijkheid van rechtbanken en rechters is zeer hoog; 83 % van het algemene publiek en 86 % van de ondernemingen beschouwen die onafhankelijkheid als “vrij goed of zeer goed” . Zowel voor het algemene publiek als voor de ondernemingen is het niveau sinds 2016 constant zeer hoog. Wat het algemene publiek betreft, is het niveau tot 2019 gestaag gestegen en wat ondernemingen betreft, is het niveau de afgelopen twee jaar gestegen.

Het Finse justitieel stelsel bestaat uit de gewone rechterlijke macht, met twintig districtsrechtbanken, vijf hoven van beroep en het hooggerechtshof, en de bestuurlijke rechterlijke macht met zes regionale bestuursrechtbanken en het administratief hooggerechtshof. Er zijn drie gespecialiseerde rechtbanken . De onafhankelijke nationale gerechtelijke administratie staat in voor het bestuur van de rechtbanken, met onder meer het beheer van begrotingen, gebouwen en ICT-systemen . De onafhankelijke raad voor gerechtelijke benoemingen doet voorstellen voor benoemingen van rechters aan de regering, terwijl het hooggerechtshof en het administratief hooggerechtshof zelf rechters voorstellen . Rechters worden formeel benoemd door de president van de republiek . Het nationaal Openbaar Ministerie is een onafhankelijke overheidsinstantie met aan het hoofd een procureur-generaal, die wordt benoemd door de president op voorstel van het ministerie van Justitie en die door de regering kan worden ontslagen of geschorst . De Finse orde van advocaten is een onafhankelijk orgaan dat toezicht houdt op de activiteiten van advocaten. Tuchtprocedures tegen advocaten worden gevoerd door de tuchtraad, een onafhankelijke toezichthouder die naast de Finse orde van advocaten functioneert. Finland neemt deel aan het Europees Openbaar Ministerie.

De regering heeft een actieplan voor betere regelgeving aangenomen, dat tot doel heeft de kwaliteit, de planning en de transparantie van wetgeving te verbeteren. De meeste maatregelen die in het kader van de COVID-19-pandemie zijn genomen, waren gebaseerd op de gewone wetgeving. Wanneer gebruik werd gemaakt van noodbevoegdheden, waren de goedkeuring van het parlement en een voorafgaande toetsing op grondwettigheid vereist. Het hervormingsproces ter verduidelijking van de taken van de kanselier van Justitie en de ombudsdienst, twee belangrijke onafhankelijke autoriteiten die betrokken zijn bij het waarborgen van de grondrechten, wordt door beide autoriteiten gesteund en zal volgens plan in het najaar van 2021 aan het parlement worden voorgelegd. In het najaar van 2021 zal een nieuwe adviesraad inzake middenveldbeleid worden verkozen, een platform dat een vruchtbare interactie tussen de overheid en het maatschappelijk middenveld bevordert.

In Finland heerst over het algemeen een vrij en beschermd klimaat voor journalisten en mediaprofessionals. De belangrijkste regelgevende instantie voor de media, het Finse Agentschap voor vervoer en communicatie, wordt als eerlijk en transparant beschouwd, maar de economische situatie van dit agentschap blijft problematisch. Er is nieuwe specifieke wetgeving aangenomen die aanbieders van mediadiensten verplicht informatie over hun eigendomsstructuur openbaar te maken. Er is een voorbereidende werkgroep ingesteld om de grondwettelijk gewaarborgde toegang tot documenten verder uit te breiden door naleving af te dwingen en meer informatie te bestrijken. De regering is ook voornemens het wetboek van strafrecht te wijzigen om de vervolging van onwettige bedreigingen en van aanvallen op kwetsbare slachtoffers, zoals freelancejournalisten, te vergemakkelijken. Om haatzaaiende uitlatingen tegen vrouwelijke journalisten aan te pakken, bereidt de regering momenteel een andere wijziging van het wetboek van strafrecht voor om het geslacht toe te voegen aan de motieven die reden zijn om de strafmaat voor misdrijven te verzwaren. Bovendien denkt de regering na over een permanent steunmechanisme voor de journalistiek in Finland, naast een tijdelijke steunregeling die specifiek verband hield met de COVID-19-pandemie.

Finland wordt nog steeds gezien als een van de minst corrupte landen in de EU en wereldwijd. Op 27 mei 2021 is een speciale alomvattende regeringsstrategie ter bestrijding van corruptie aangenomen. De strategie is erop gericht de strijd tegen corruptie te intensiveren, onder meer door verduidelijking van de verantwoordelijkheden, bewustmaking en preventie, verbetering van de transparantie en van de doeltreffendheid van de wetgeving op het gebied van corruptiebestrijding, alsmede door relevant onderzoek. Hoewel de autoriteiten sterk de nadruk leggen op de bestrijding van financiële criminaliteit en stappen hebben ondernomen om buitenlandse omkoping aan te pakken, blijft de opsporing en vervolging daarvan een probleem. Lobbywerk is momenteel nog niet gereglementeerd, maar de regering werkt aan wetgeving inzake een transparantieregister. Er worden ook wetgevingsinitiatieven besproken om de bezorgdheid over draaideurpraktijken tussen de overheid en particuliere belangen weg te nemen. Een herzien systeem voor vermogensaangiften voor overheidsfunctionarissen is in behandeling en het voorstel om de bescherming van klokkenluiders in een nieuwe, op zichzelf staande wet te regelen, zal naar verwachting eind 2021 in werking treden.

Het Finse rechtsstelsel wordt nog steeds als zeer onafhankelijk gepercipieerd. De onlangs opgerichte nationale gerechtelijke administratie is volledig operationeel geworden en heeft, naast het uitvoeren van haar reguliere taken, de rechtbanken bijgestaan in hun respons op de COVID-19-pandemie. De hervorming van het Openbaar Ministerie heeft bijgedragen tot een grotere doelmatigheid, dankzij centralisatie, de ontwikkeling van uniforme praktijken, een betere samenwerking en een gelijkmatigere verdeling van de middelen. De autoriteiten voeren verschillende projecten uit om de digitalisering van het justitiële stelsel te verbeteren en het systeem van rechtsbijstand toegankelijker te maken.

Deskundigen en bedrijfsleiders zien Finland als een van de minst corrupte landen ter wereld. In de corruptieperceptie-index 2020 van Transparency International scoort Finland 85/100, waarmee het op de tweede plaats komt in de Europese Unie en op de derde plaats wereldwijd. Deze perceptie is de afgelopen vijf jaar echter verslechterd.

De eerste nationale corruptiebestrijdingsstrategie is op 27 mei 2021 aangenomen . In november 2019 heeft de ministeriële werkgroep voor binnenlandse veiligheid en versterking van de rechtsstaat besloten een aanvang te maken met de verdere voorbereiding van een strategie voor corruptiebestrijding. Op 23 april 2020 heeft het ministerie van Justitie een voorbereidings- en stuurgroep benoemd om voor Finland een strategie en een actieplan voor corruptiebestrijding op te stellen teneinde de doeltreffendheid van corruptiebestrijdings- en preventiemaatregelen te verbeteren. De strategie is alomvattend, bestrijkt zowel preventieve als reactieve aspecten, en is erop gericht de strijd tegen corruptie, de bewustmaking en de preventie ervan te intensiveren, de verantwoordelijkheden verder te verduidelijken en de samenwerking tussen de autoriteiten te verbeteren, en de doeltreffendheid van de wetgeving op het gebied van corruptiebestrijding, alsook van relevant onderzoek, te verbeteren . De strategie gaat vergezeld van een gedetailleerd actieplan voor de periode 2021–2023 dat alle domeinen van de strategie bestrijkt, precieze acties vaststelt en de verantwoordelijke instanties aanwijst. Het voorbereidingsproces zelf heeft bijgedragen tot een grotere bewustmaking van het algemene publiek en een bredere consensus over de noodzaak van een betere beschikbaarheid van informatie over het onderwerp.

Hoewel er geen gespecialiseerde eenheden voor de vervolging van corruptie zijn , heeft de hervorming van het Openbaar Ministerie geleid tot een grotere specialisatie van de individuele openbare aanklagers. De herstructurering van het Openbaar Ministerie in 2019 heeft de samenhang van de strafvervolgingspraktijken verbeterd en een grotere specialisatie van de openbare aanklagers mogelijk gemaakt (zie deel I) . Momenteel hebben zes gespecialiseerde openbare aanklagers corruptie als expertisegebied. Daarnaast zijn er 19 openbare aanklagers die gespecialiseerd zijn in de vervolging van ambtsmisdrijven. Alle plaatselijke openbare aanklagers zijn bevoegd om kleine corruptiezaken te vervolgen . De samenwerking tussen de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor corruptiebestrijding is naar verluidt over de hele linie doeltreffend en strekt zich uit tot het regionale niveau. De financiële-inlichtingeneenheid is nauw betrokken bij het onderzoek naar vermeende gevallen van corruptie.

Het aantal zaken van vervolging van corruptie en economische delicten is in de loop van de tienjarige verslagperiode relatief stabiel gebleven, met een gemiddelde van tien zaken per jaar . In de afgelopen jaren is een zeer hoog percentage corruptiezaken uiteindelijk door de rechter geseponeerd. De meeste corruptiedelicten die door de autoriteiten worden vervolgd, hebben betrekking op economische delicten.

Er zijn maatregelen genomen om tekortkomingen bij de preventie, opsporing en vervolging van buitenlandse omkoping aan te pakken. De OESO meldt dat er sinds 2017 geen enkele buitenlandse omkopingszaak is opgespoord, onderzocht of vervolgd. De regering deelde mee dat zij een algehele evaluatie van de kwestie uitvoert en preventieve activiteiten heeft gelanceerd. Er worden momenteel opleidingsprogramma’s voor rechters, openbare aanklagers en rechtshandhavers samengesteld. Finland heeft voor het midden- en kleinbedrijf ook een gedetailleerd document met richtsnoeren opgesteld over corruptierisico’s, waaronder buitenlandse omkoping. Het document is bedoeld om het bewustzijn over de risico’s en gevolgen van corruptie in de particuliere sector te vergroten bij activiteiten op de binnenlandse of internationale markt, en biedt ondernemingen praktische instrumenten om corruptie aan te pakken.

Er zijn zorgen geuit over het kader voor onderzoek naar leden van de regering. Ministers kunnen alleen ter verantwoording worden geroepen voor ambtsmisdrijven via een speciale grondwettelijke procedure waarbij het parlement, na advies van het grondwettelijk comité, besluit of er een aanklacht wordt ingediend . De Groep van staten tegen corruptie van de Raad van Europa (Greco) heeft haar zorgen geuit over de beperkte onderzoeks- en strafvervolgingsbevoegdheden van dit proces, dat in de context van corruptiezaken op hoog niveau tot moeilijkheden zou kunnen leiden.

De gedragscode voor ambtenaren en hoge uitvoerende functies, die de bestaande richtsnoeren consolideert, is op 7 mei 2021 gepubliceerd. Tot nu toe was het ethisch kader voor overheidsfunctionarissen niet geconsolideerd en verspreid over verschillende rechtshandelingen . De gedragscode bundelt regels inzake waarden, algemene plichten, nevenfuncties, geschenken en voordelen en is bindend voor alle ambtenaren, met inbegrip van topfunctionarissen maar met uitzondering van ministers . Het ministerie van Financiën heeft op 1 mei 2021 ook het document met richtsnoeren voor door ambtenaren ontvangen gastvrijheid, voordelen en geschenken geactualiseerd. In het najaar van 2020 hebben de ministers richtsnoeren gekregen over geschenken en de registratie ervan.

Lobbywerk is in Finland nog steeds niet gereglementeerd en wetgeving inzake een transparantieregister is in voorbereiding. Het ministerie van Justitie heeft onlangs een rapport gepubliceerd waarin de lobbypraktijken in Finland worden onderzocht . In het verslag wordt lobbywerk aangemerkt als een wijdverbreide praktijk die vaak verborgen blijft. Een speciale parlementaire werkgroep werkt verder aan wetgeving inzake een transparantieregister, met als doel het besluitvormingsproces te verbeteren en het vertrouwen van het algemene publiek te vergroten. In een eerste fase wordt overwogen om een registratieplicht in te voeren voor lobbyisten die invloed uitoefenen op beslissingen op het niveau van de centrale overheid, met uitsluiting van lokale en regionale overheden, hoewel het toepassingsgebied later zou kunnen worden uitgebreid . De wet inzake het transparantieregister zal naar verwachting in 2023 in werking treden, met als doel tegelijkertijd een elektronisch register in te voeren .

De regering bereidt wetgevingsvoorstellen voor om “draaideurpraktijken” strenger te reglementeren. Een regeringsvoorstel om de afkoelingsperiode voor ambtenaren te verlengen van zes naar twaalf maanden zal naar verwachting in het najaar van 2021 bij het parlement worden ingediend. Wat de ministers betreft, bereidt de regering momenteel een wetgevingsproject voor inzake de beperking van draaideurpraktijken om mogelijke belangenconflicten aan te pakken die zich kunnen voordoen nadat zij hun openbaar ambt hebben neergelegd. De bedoeling was dit voorstel in het voorjaar van 2021 aan het parlement voor te leggen . Het draaideurfenomeen is uitvoerig besproken als gevolg van enkele gevallen die de nationale media haalden. Belangenconflicten worden in de wetgeving nog steeds niet gedefinieerd, hoewel eerder aanbevelingen zijn gedaan om een formeel systeem in te voeren of te verbeteren voor de beoordeling van de aangiften van ministers en de openbaarmakingen van andere personen in een hoge uitvoerende functie.

Een parlementaire werkgroep werkt aan een herziening van de wetgeving inzake politieke partijen en de financiering van verkiezingen. Op de financiering van politieke partijen wordt toezicht gehouden door de nationale rekenkamer. Er bestaat echter bezorgdheid over het feit dat de huidige regels niet waterdicht zijn, wat het mogelijk zou maken de herkomst van alle financiële bijdragen niet bekend te maken. Een parlementaire werkgroep in het kader van het programma voor nationale democratie evalueert de ontwikkeling van de wetgeving inzake verkiezingen, partijen en partijfinanciering en zal in 2021 verslag uitbrengen .

Het systeem voor de openbaarmaking van vermogensbestanddelen wordt momenteel herzien. De openbaarmaking van vermogensbestanddelen voor hooggeplaatste overheidsfunctionarissen is gereguleerd via de wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid . Verwacht wordt dat in de loop van 2021 een wetswijziging bij het parlement zal worden ingediend waardoor de verplichting om vermogensbestanddelen openbaar te maken ook zou gaan gelden voor bijzondere adviseurs van ministers. Er worden ook wijzigingen overwogen om de discretionaire bevoegdheid van ambtenaren te beperken wat betreft de informatie die in hun belangenverklaring moet worden opgenomen en de mate waarin informatie relevant moet worden geacht voor de beoordeling van hun vermogen om taken onafhankelijk uit te voeren .

Wetgeving inzake de bescherming van klokkenluiders is in voorbereiding. Er is geen algemene wetgeving inzake de bescherming van klokkenluiders en meldingen van inbreuken op het recht zijn aangepakt via specifieke wetgeving, zoals het arbeidsrecht en het strafrecht. Finland werkt momenteel aan nieuwe wetgeving inzake de bescherming van klokkenluiders, met het oog op de nationale uitvoering van de EU-richtlijn inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden. De inwerkingtreding wordt verwacht medio december 2021. Intussen heeft het ministerie van Financiën in maart 2021 een werkgroep ingesteld om een technisch kanaal voor het melden van onregelmatigheden aan overheidsorganisaties voor te bereiden, dat betrekking heeft op de uitvoering van de EU-richtlijn inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden.

De wetgeving en andere maatregelen op het gebied van corruptiebestrijding werden tijdens de COVID-19-pandemie toegepast zoals gebruikelijk. Het nationaal onderzoeksbureau volgt en analyseert de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de corruptie. Hoewel corruptie in het algemeen in de Finse gezondheidssector niet als een groot probleem wordt beschouwd, zijn de verantwoordelijke autoriteiten zich bewust van het verhoogde risiconiveau tijdens de COVID-19-pandemie en wordt er onder leiding van het ministerie van Financiën in samenwerking met de gemeenten een strategie ontwikkeld voor betere en duurzamere aanbestedingspraktijken om het risico te verminderen .

III.Mediapluriformiteit en -vrijheid

In Finland wordt de vrijheid van meningsuiting beschermd door de grondwet, die ook de toegang tot overheidsdocumenten waarborgt. Finland verplicht aanbieders van mediadiensten om informatie over hun eigendomsstructuur openbaar toegankelijk te maken. De taken en bevoegdheden van het Finse agentschap voor vervoer en communicatie (Traficom), de regelgevende instantie voor de media, zijn wettelijk vastgesteld. Er is wetgeving aangenomen tot omzetting van de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten .

De regelgevende instantie voor de media, het Finse agentschap voor vervoer en communicatie (Traficom), functioneert onafhankelijk en doeltreffend, maar de economische situatie van het agentschap blijft problematisch . In de recentste editie van de Media Pluralism Monitor (2021) (monitor voor de pluriformiteit van de media 2021) wordt de regelgevende instantie voor de media beoordeeld als eerlijk en transparant. Volgens de Media Pluralism Monitor 2021 zijn de risico’s alleen maar groter geworden doordat de regering een gedeeltelijke begrotingscontrole op het agentschap uitoefent en het budget ontoereikend is. De overheid heeft aangekondigd dat er een mogelijkheid bestaat dat tot 56 van de bijna 1 000 personeelsleden zullen worden ontslagen. Ondanks deze uitdagingen heeft Traficom onlangs een lichte verbetering van de personele middelen voor zijn mediatoezichtstaken kunnen constateren. Het nationaal audiovisueel instituut, een andere onafhankelijke media-instantie met meer gespecialiseerde functies , meldt op zijn beurt een lichte verbetering van zijn middelen in vergelijking met het voorgaande jaar en is in staat geweest nieuw personeel aan te werven.

Nieuwe wetgeving heeft media-eigendom transparanter gemaakt . Als onderdeel van de nationale omzetting van de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten is in januari 2021 in Finland nieuwe regelgeving in werking getreden , op grond waarvan aanbieders van mediadiensten verplicht zijn informatie over hun eigendomsstructuur openbaar te maken. Voorheen waren er geen specifieke regels voor de transparantie van media-eigendom, hoewel vrijwillige aangifte gebruikelijk was, en werden de algemene bekendmakingsregels voor ondernemingen met beperkte aansprakelijkheid toegepast op mediabedrijven . In de Media Pluralism Monitor 2021 wordt opgemerkt dat de concentratie van nieuwsmedia in Finland nog steeds zeer hoog is.

De regering heeft financiële steun in de vorm van subsidies verleend in een poging de mediasector door de crisis van COVID-19 heen te helpen. In oktober 2020 heeft de regering 7,5 miljoen EUR aan subsidie uitgetrokken om de door de COVID-19-pandemie getroffen media te steunen bij de productie van inhoud en om het aanbod van gevarieerde journalistieke inhoud te vergroten, en de journalistiek op lokaal, regionaal en nationaal niveau te bevorderen . De subsidie werd toegekend aan alle mediabedrijven die voldeden aan de voornamelijk economische criteria, waaronder bewijs van een daling van de advertentieverkoop, maar belanghebbenden wijzen erop dat bepaalde middelgrote mediabedrijven niet aan alle subsidiabiliteitscriteria konden voldoen . Een door het ministerie van Verkeer en Communicatie aangewezen werkgroep zal nagaan of een permanenter steunmechanisme voor de journalistiek in Finland kan worden ingevoerd .

In reactie op het regeringsprogramma is het ministerie van Justitie voornemens de wet openbaarheid van bestuur te actualiseren . De regering zal onder meer nagaan of de wet in meer algemene zin op gegevens en informatie kan worden toegepast en of het toepassingsgebied moet worden uitgebreid tot rechtspersonen die eigendom zijn van of gecontroleerd worden door de publieke sector . De naleving van de wet zal ook worden versterkt. De indruk is nog steeds dat sommige autoriteiten, waaronder de politie, de regels de afgelopen jaren strikter zijn gaan interpreteren. Het ministerie van Justitie heeft een werkgroep ingesteld die tot juni 2023 geleidelijk de toereikendheid van het toepassingsgebied en de mogelijke tekortkomingen van de huidige wetgeving moet beoordelen en verduidelijken en oplossingen moet aanreiken. Bij de beoordeling zullen zowel structurele veranderingen als digitalisering aan bod komen. De werkgroep zal later in 2021 met een voorstel komen over de vraag of er dringend wijzigingen in de wetgeving moeten worden aangebracht . Dit initiatief wordt over het algemeen toegejuicht door niet-gouvernementele organisaties. Er wordt ook gevraagd om een beter evenwicht tussen de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de toegankelijkheid van informatie van openbaar belang .

Verscheidene juridische hervormingen zijn in voorbereiding om journalisten te beschermen tegen onlineaanvallen . Het ministerie van Justitie heeft een regeringsvoorstel ingediend tot wijziging van het wetboek van strafrecht om openbare aanklagers in bepaalde gevallen in staat te stellen namens het slachtoffer een aanklacht in te dienen wegens onwettige bedreigingen en aanvallen. De wijziging is bedoeld om de kwetsbare positie van freelancejournalisten en mensen met een publieke functie te beschermen en zal naar verwachting in het najaar van 2021 in werking treden . Om haatzaaiende uitlatingen tegen vrouwelijke journalisten aan te pakken, is het ministerie van Justitie ook begonnen met de voorbereiding van een andere wijziging van het wetboek van strafrecht om het geslacht toe te voegen aan de motieven die reden zijn om de strafmaat voor misdrijven te verzwaren . Deze acties lijken grotendeels te worden toegejuicht door de journalistieke gemeenschap, met name wanneer het gaat om het aanpakken van onlinebedreigingen . Voorts denkt de regering erover na of het nodig is het contactverbod aan te scherpen, wat iemands leven, gezondheid, vrijheid of gemoedsrust kan beschermen door een ander het contact te verbieden en mogelijke misdrijven te voorkomen. De regering onderzoekt of het huidige wetgevingskader onlinehaatcampagnes voldoende aanpakt en welke mogelijkheden er zijn om de doeltreffendheid van contactverboden te verbeteren en het aantal schendingen te verminderen . De journalistenvakbond beheert samen met mediabedrijven en brancheorganisaties een steunfonds om journalisten bij te staan die het slachtoffer zijn geworden van bedreigingen en andere vormen van intimidatie . In het platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten zijn voor Finland geen nieuwe waarschuwingen bekendgemaakt sinds het verslag over de rechtsstaat van 2020 , maar de Media Pluralism Monitor 2021 meldt dat journalisten steeds vaker online worden lastiggevallen, meestal in de vorm van bedreigingen en lastercampagnes, en dat vooral vrouwelijke journalisten te maken krijgen met verbaal geweld op grond van geslacht en dreigingen met seksueel geweld.