Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 90/435/EEG betreffende de gemeenschappelijke fiscale regeling voor moedermaatschappijen en dochterondernemingen uit verschillende lidstaten"

(COM(2003) 462 def. - 2003/0179 (CNS))

(2004/C 32/25)

Op 5 september 2003 heeft de Raad besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Gezien de urgente aard van de werkzaamheden heeft het Comité tijdens zijn op 29 en 30 oktober 2003 gehouden 403e zitting (vergadering van 29 oktober) besloten mevrouw Polverini aan te wijzen als algemeen rapporteur, en heeft het met algemene stemmen het volgende advies goedgekeurd.

1. Voorwoord

1.1. Richtlijn 90/435/EEG voorziet in een aantal voorschriften m.b.t. dividendbetalingen en andere winstuitkeringen, die gericht zijn op het wegwerken of althans beperken van de wettelijke en economische, dubbele of meervoudige belasting die wordt geheven op de winst die een dochteronderneming in de lidstaat van de moedermaatschappij aan die moedermaatschappij uitkeert.

1.2. Uit de ervaring die met de toepassing van deze richtlijn is opgedaan, is gebleken dat in de oorspronkelijke tekst van 1990 enkele wijzigingen moeten worden aangebracht.

1.3. Aansluitend op haar studie naar de heffing van vennootschapsbelasting in de EU-lidstaten heeft de Commissie het onderhavige voorstel tot wijziging geformuleerd dat er vooral op gericht is het aantal begunstigden van de richtlijn uit te breiden.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Mede in het licht van de komende uitbreiding van de Unie is een geleidelijke harmonisering van de wetgeving van de lidstaten volgens het EESC noodzakelijk om de fiscale belemmeringen op afdoende wijze te kunnen wegwerken.

2.2. In het licht van de globalisering van de markten en de verspreiding van nieuwe technologieën en elektronische handel is het zaak de tekortkomingen weg te werken die vennootschappen in de Europese Unie ervan kunnen weerhouden de voordelen van de interne markt ten volle te benutten en de Unie, in tegenstelling tot hetgeen met de doelstellingen van Lissabon wordt beoogd, aan concurrentiekracht en welvaart doen inboeten.

2.3. Het EESC onderschrijft de doelstelling die aan het voorstel tot wijziging van de richtlijn inzake moedermaatschappijen en dochterondernemingen (moeder-dochterrichtlijn) ten grondslag ligt, nl. de versterking van concerns die in meer dan één lidstaat van de Unie vestigingen hebben. Deze doelstelling kan worden verwezenlijkt door het wegwerken of althans beperken van de wettelijke en economische, dubbele of meervoudige belasting die wordt geheven op de winstuitkeringen die een dochteronderneming in de lidstaat van de moedermaatschappij of de vaste inrichting uitkeert.

2.4. Het is een goede zaak dat het aantal begunstigden van de richtlijn wordt uitgebreid tot nieuwe rechtsvormen die tot dusver van het toepassingsgebied van de richtlijn waren uitgesloten, waaronder coöperaties, onderlinge vennootschappen, bepaalde niet op kapitaal gebaseerde vennootschappen en spaarbanken.

2.5. Daar de voordelen van de moeder-dochterrichtlijn met name tot spaarbanken en onderlinge vennootschappen worden uitgebreid, wordt ook in de bank- en verzekeringssector de versterking van concerns op de interne markt bevorderd.

2.6. Er moet evenwel worden nagegaan of het dienstig kan zijn (in een beperkt aantal gevallen die vooraf moeten worden bepaald) om de voordelen van de moeder-dochterrichtlijn (beperkt tot belastingvrijstelling van winstuitkeringen) uit te breiden, los van het al dan niet bestaan van moeder-dochterverhoudingen.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Artikel 1, lid 1: vaste inrichting

3.1.1. De voorgestelde wijziging van artikel 1 van de richtlijn maakt duidelijk dat de lidstaat waar zich een vaste inrichting bevindt, de voordelen waarin de richtlijn voorziet, aan deze vaste inrichting moet toekennen als zij winstuitkeringen ontvangt en verder aan alle voorwaarden van de moeder-dochterrichtlijn voldoet.

3.1.2. De wijziging van art. 4, lid 1, van de richtlijn verplicht de lidstaat van de vaste inrichting en de lidstaat van de moedermaatschappij die winstuitkeringen ontvangen:

- deze winstuitkeringen van belasting vrij te stellen,

of

- ingeval zij deze winst belasten, de vaste inrichting en de moedermaatschappij toe te staan dat gedeelte van de belasting van de dochteronderneming en iedere kleindochteronderneming dat op deze winst betrekking heeft, van hun eigen belasting af te trekken, zulks binnen de grenzen van het bedrag van de overeenstemmende belasting.

3.1.3. Door de uitbreiding van de moeder-dochterrichtlijn tot gevallen waarbij een vaste inrichting van een moedermaatschappij winstuitkeringen ontvangt die van een dochteronderneming afkomstig zijn, moeten de verschillende driehoeksverhoudingen die door de belastingplanning van het concern kunnen ontstaan, goed worden bekeken.

3.1.4. In dit verband maakt de voorgestelde wijziging, zoals ze is geformuleerd, het mogelijk de richtlijn toe te passen wanneer de moedermaatschappij en de dochteronderneming om fiscale redenen in verschillende lidstaten gevestigd zijn en de dividenden aan een vaste inrichting van de moedermaatschappij in een andere lidstaat worden uitbetaald.

3.1.4.1. De richtlijn kan ook worden toegepast als de moedermaatschappij en de dochteronderneming in verschillende lidstaten gevestigd zijn en de vaste inrichting die de dividenden ontvangt, in dezelfde lidstaat als de dochteronderneming gevestigd is.

3.1.5. De moeder-dochterrichtlijn wordt evenwel slechts gedeeltelijk toegepast als de moedermaatschappij en de dochteronderneming in verschillende lidstaten gevestigd zijn maar de vaste inrichting zich in een land buiten de Europese Unie bevindt. In dat geval zullen de voorgestelde wijzigingen tot gevolg hebben dat het land waar de dochteronderneming gevestigd is, de uitgaande dividenden van belasting zal vrijstellen (cf. art. 5 van de richtlijn), terwijl het land waar zich de vaste inrichting bevindt, de door de richtlijn voorgeschreven regeling niet moet toepassen. Ten gevolge van de nieuwe formulering van art. 4, lid 1, van de genoemde richtlijn, wordt aan de lidstaat van de moedermaatschappij voorts de keuze gelaten om ofwel winstuitkeringen van belasting vrij te stellen, ofwel toe te staan dat de moedermaatschappij dat gedeelte van de belasting dat op deze winst betrekking heeft, van haar eigen belasting aftrekt, zulks binnen de grenzen van het bedrag van de overeenstemmende belasting.

3.1.6. Ten slotte moet er in het bijzonder op worden gelet dat de richtlijn niet wordt misbruikt ingeval de moedermaatschappij en de dochteronderneming in dezelfde lidstaat gevestigd zijn, terwijl de vaste inrichting zich in een andere lidstaat bevindt. In dat geval kan de richtlijn niet worden toegepast overeenkomstig art. 3, lid 1, waarin is bepaald dat de dochteronderneming haar fiscale woonplaats in een andere EU-lidstaat dan de moedermaatschappij moet hebben.

3.1.6.1. Er dient evenwel grondig te worden onderzocht of deze specifieke bepaling niet indruist tegen het principe van non-discriminatie. In dit verband zij verwezen naar de algemene opmerkingen.

3.2. Artikel 1, lid 2: uitbreiding van het aantal begunstigden van de moeder-dochterrichtlijn

3.2.1. Teneinde het aantal begunstigden van de richtlijn uit te breiden wordt voorgesteld de minimale deelnemingsvereiste (die nodig is om als moedermaatschappij en als dochteronderneming te worden aangemerkt) van 25 % tot 10 % te verlagen.

3.2.2. Het EESC stelt met genoegen vast dat de verlaging van de minimale deelnemingsvereiste tot gevolg zal hebben dat meer ondernemingen van de door Richtlijn 90/435/EEG geboden fiscale voordelen zullen kunnen profiteren - ondernemingen die vroeger niet aan de minimale deelnemingsvereiste van 25 % voldeden.

Brussel, 29 oktober 2003.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

R. Briesch