WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE Voorbereiding van de Euro-mediterrane vrijhandelszone: elementen voor regionale industriële samenwerking 2002-2006

1. Doelstellingen van dit document

Dit document geeft niet alleen een samenvatting van de ontwikkelingen sinds 1996, maar plaatst bovendien de ministeriële conferentie van Málaga in haar context, geeft een overzicht van de lopende werkzaamheden op het gebied van industriële samenwerking en doet voorstellen voor activiteiten in de komende jaren met het doel de mediterrane partnerlanden te helpen hun bedrijfssectoren aan te passen en te moderniseren zodat zij zoveel mogelijk profijt kunnen trekken van de oprichting van de vrijhandelszone.

De Commissie legt deze voorstellen ter bespreking voor aan de vierde Euro-mediterrane conferentie van de ministers van Industrie, die op 10 april 2002 in Málaga plaatsvindt.

2. Ontwikkelingen 1996-2001

2.1. Ministeriële conferenties

Het in november 1995 gestarte proces van Barcelona heeft tot doel een nauw Euro-mediterraan partnerschap tot stand te brengen op drie gebieden: politieke en veiligheidsdialoog; economische en financiële samenwerking; culturele, sociale en menselijke betrekkingen en uitwisselingen. In het economische en financiële hoofdstuk wordt de nadruk gelegd op de fundamentele rol van industriële samenwerking voor het creëren van een ruimte van gemeenschappelijke welvaart op basis van liberalisering van de handel, totstandbrenging van de economische overgang en stimulering van de investeringen.

Rekening houdend met de politieke situatie in het Midden-Oosten is het proces van Barcelona meer dan ooit noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de regio in zijn geheel de nodige steun krijgt opdat de economische integratie ten volle kan bijdragen tot politieke stabiliteit en vrede.

Het Euro-mediterrane partnerschap kan een cruciale bijdrage leveren om de mediterrane partnerlanden te helpen de daarmee samenhangende problemen op te lossen. Tegelijkertijd moeten deze landen en hun bedrijfswereld een grote inspanning leveren om zich aan te passen, willen zij in staat zijn om ten volle profijt te trekken van de kansen die als gevolg van de Euro-mediterrane vrijhandelszone tegen 2010 zullen worden gecreëerd, zowel in de vorm van een betere markttoegang als in de vorm van een sterkere zuid-zuid-samenwerking.

Tot dusver hebben drie conferenties van de ministers van Industrie van de 27 partners plaatsgevonden:

- De eerste werd in mei 1996 in Brussel gehouden. De ministers legden de grondslagen voor regionale industriële samenwerking door algemene doelstellingen overeen te komen, met inbegrip van met name de totstandbrenging van een geschikt juridisch en administratief kader, de ontwikkeling van industriezones, de oprichting van en de verlening van steun aan gespecialiseerde dienstencentra, de bevordering van het MKB, en de ontwikkeling van regionale netwerken van economische actoren. De verklaring van Brussel leidde tot de oprichting van twee werkgroepen in 1997.

- De tweede conferentie vond in oktober 1998 in Klagenfurt (Oostenrijk) plaats. Bij deze gelegenheid werd nagegaan hoe de werkzaamheden vorderden die in het kader van de werkgroepen werden overeengekomen, en werd tevens het belang onderstreept van infrastructuur en investeringsbevorderende activiteiten om de investeringen in het Middellandse-Zeegebied aan te moedigen.

- De derde conferentie vond in juni 2000 in Limassol (Cyprus) plaats. Ze betuigde haar steun voor een gedetailleerd werkprogramma dat rond vier grote prioriteiten was opgezet: investeringen; innovatie, technologie en kwaliteit; instrumenten van de Euro-mediterrane markt; en de ontwikkeling van het MKB. Uit organisatorisch oogpunt zorgde de conferentie voor de samensmelting van de vroegere twee werkgroepen tot één werkgroep Euro-mediterrane industriële samenwerking.

2.2. Politieke steun van de particuliere sector

Reeds in 1996 heeft de particuliere sector politieke steun voor het proces toegezegd via Euro-mediterrane industriële topbijeenkomsten die door nationale industriefederaties werden georganiseerd.

- De topbijeenkomsten in Marrakech in 1996 en in Athene in 1997 hebben bijgedragen tot de voorbereiding van de conferentie van Klagenfurt.

- Op de top in Tunis in mei 2000 werd het UNIMED-netwerk van EU- en mediterrane industriefederaties opgericht. In Limassol werd met de conclusies van deze bijeenkomst rekening gehouden.

- De conferentie in Málaga zal worden voorafgegaan door de industrietop in Istanbul op 1-2 maart 2002.

Bovendien worden momenteel inspanningen geleverd voor de oprichting van een regionale mediterrane industriefederatie naar het voorbeeld van de structuren van de UNICE.

2.3. Overzicht van de lopende activiteiten

De activiteiten op het gebied van industriële samenwerking zijn sinds de ministeriële conferentie in Limassol vooral gericht op het ontwerpen van programma's op de vier bovenvermelde prioritaire gebieden. Op drie van deze gebieden zijn er nu volledig uitgewerkte programma's:

- het Programma ter bevordering van investeringen heeft tot doel een netwerk van agentschappen ter bevordering van investeringen op te richten en aanverwante maatregelen te nemen, waarvoor 3,95 miljoen euro is uitgetrokken;

- het Programma innovatie/technologie/kwaliteit (EURO-MED ITQ) zal innovatie- en technologiecentra (ITC's) helpen hun werkmethoden, effectiviteit en technologische bekwaamheid te verbeteren, een netwerk van dergelijke centra in de Euro-mediterrane regio oprichten en een aantal problemen met betrekking tot kwaliteit aanpakken, en beschikt daarvoor over een begroting van 15 miljoen euro;

- het Programma Euro-mediterrane marktmechanismen (EURO-MED MARKET) is bedoeld om de uitwisseling van ervaring aan te moedigen, optimale praktijken aan te wijzen en de nodige regelgevende maatregelen voor de goede werking van de Euro-mediterrane vrijhandelszone aan te geven op basis van de ervaring met de interne markt van de EU. Daarvoor is een begroting van 9,9 miljoen euro vastgesteld.

Met de uitvoering van deze drie programma's wordt in 2002 begonnen. De komende jaren - tot 2005 - zal de nodige zorg moeten worden besteed aan de vlotte en efficiënte uitvoering van deze programma's. Kort voordat ze voltooid zijn, kan op grond van een evaluatie van de resultaten worden overwogen de voorgenomen activiteiten voort te zetten of uit te breiden.

Bovendien is een vroeger programma inzake industriezones bijna voltooid. Er is zeer positief op gereageerd. In antwoord op verzoeken om het programma voort te zetten, zal een evaluatie worden verricht teneinde de resultaten te beoordelen en over een mogelijk vervolg te beslissen.

Met betrekking tot de ontwikkeling van het MKB wordt voorbereidend werk verricht voor activiteiten die tot doel hebben de overheden aan te moedigen beleidsmaatregelen te ontwikkelen ter verbetering van de kadervoorwaarden waarin het MKB in het Middellandse-Zeegebied werkt, met behoud van enkele elementen van directe financiële steun aan intermediaire organisaties, waarbij wordt voortgebouwd op vroegere succesvolle ervaringen waar dit dienstig is.

Ten slotte kunnen enkele andere activiteiten, hoewel ze eigenlijk niet tot het kader van de werkgroep Euro-mediterrane industriële samenwerking behoren, een positieve bijdrage leveren tot de verwezenlijking van de bredere doelstellingen die door regionale programma's voor industriële samenwerking worden nagestreefd. De Commissie heeft bijvoorbeeld uitvoerbaarheidsstudies opgezet betreffende op internet gebaseerde gidsen voor investeerders en betreffende de bevordering van arbitrage in handelszaken en alternatieve technieken voor geschillenbeslechting.

2.4. Verwezenlijkingen tot 2001

De laatste vijf tot zes jaar hebben de door de EU gefinancierde industriële samenwerking en aanverwante activiteiten een aanzienlijke bijdrage geleverd tot het vergroten van het vermogen van de mediterrane partnerlanden en hun ondernemingen om de uitdagingen van de vrijhandelszone te beantwoorden. Hoewel er nog veel te doen blijft - vandaar de noodzaak van verdere activiteiten in deze sector - kunnen reeds enkele verwezenlijkingen worden vermeld:

Ten eerste lijkt, wat regionale programma's betreft, het bovenvermelde programma inzake industriezones - zonder afbreuk te doen aan de resultaten van de eigenlijke evaluatie die zal worden verricht - een aanzienlijke bijdrage te hebben geleverd tot het vermogen van de partnerlanden om te helpen bij het oprichten en aantrekken van ondernemingen en om in hun behoeften te voorzien. De gids voor optimale praktijken die in het kader van dit programma is gepubliceerd, is een concreet resultaat van deze inspanning. Bovendien heeft de studie betreffende "directe buitenlandse investeringen in de Middellandse-Zeelanden", die ook onder auspiciën van de werkgroep Euro-mediterrane industriële samenwerking werd uitgevoerd, een scherper beeld opgeleverd van de zwakte van directe buitenlandse investeringen in de regio, en de daarbij gemaakte analyses kunnen bijdragen tot het formuleren van oplossingen voor dit probleem.

Enkele andere regionale MEDA-programma's zijn ook relevant, bijvoorbeeld de risicokapitaalfaciliteit die door de EIB namens de Commissie wordt beheerd, of de verschillende programma's ter versterking van voor het bedrijfsleven representatieve organisaties in de begunstigde landen.

Er moet ook rekening worden gehouden met de bilaterale dimensie van de bijstand, daar het niet altijd gemakkelijk is voor het land specifieke problemen aan te pakken in het kader van een regionaal programma. De meeste mediterrane partnerlanden hebben in het kader van het MEDA-programma aanzienlijke bilaterale bijstand ontvangen op gebieden die van direct belang zijn voor de thema's die in dit werkdocument worden behandeld. Die gebieden zijn onder andere ontwikkeling van de particuliere sector, steun voor de ontwikkeling van het MKB, bijstand voor privatisering of industriële ontwikkeling, alsmede beleidsterreinen die van direct belang zijn voor het vergroten van het vermogen van de individuele landen om in een verruimde markt te concurreren, bijvoorbeeld kwaliteits- en technische normen.

Om een grondiger evaluatie van het effect van de door MEDA gefinancierde steunprogramma's - zowel regionale als bilaterale - op deze gebieden mogelijk te maken, is de Commissie van plan in de toekomst een document te presenteren waarin een overzicht van de resultaten van deze bijstand wordt gegeven.

Ten slotte moet ook worden herinnerd aan de bijdrage van de Europese Investeringsbank. De EIB heeft de laatste jaren in het Middellandse-Zeegebied een steeds grotere activiteit aan de dag gelegd, en deze activiteit zal in de toekomst verder worden versterkt. Zo zal de bank over de periode die eindigt in 2007 maximaal 6,425 miljard euro aan door de EU gegarandeerde leningen kunnen verstrekken in de mediterrane partnerlanden, terwijl ze daarnaast van de Raad de toestemming heeft gekregen om nog eens een bedrag van 1 miljard euro zonder deze garantie te lenen aan actoren in deze landen. Deze inspanning zal een aanzienlijk positief effect hebben op de bedrijfssectoren van de partnerlanden, hetzij direct (via leningen voor de capaciteitsvergroting van ondernemingen) of indirect (door bij te dragen tot de verbetering van de algemene infrastructuur).

3. Kans geboden door de conferentie van Málaga

De ministeriële conferentie van Málaga is een cruciale kans om de in het kader van het proces van Barcelona opgezette activiteiten op het gebied van industriële samenwerking een nieuwe impuls te geven. Aangezien de streefdatum 2010 snel naderbij zal komen, moet de komende jaren alles in het werk worden gesteld om de noodzakelijke wezenlijke aanpassingen grotendeels te verwezenlijken.

Daarom is het belangrijk dat de conferentie haar steun uitspreekt voor een ambitieus maar realistisch werkprogramma dat zich niet alleen concentreert op beleidsaspecten, maar ook specifiek gerichte technische bijstand omvat om te voorzien in de behoeften van de partnerlanden, daar gezien de omstandigheden een kwalitatieve stap vooruit nodig is.

4. Nieuwe oriëntaties 2002-2006

4.1. Kenmerken van regionale maatregelen

Een geactualiseerde benadering van industriële samenwerking zou erop gericht zijn optimaal profijt te trekken van de regionale aanpak.

Binnen het Euro-mediterrane partnerschap heeft regionale samenwerking tot doel:

- door een regionale aanpak efficiëntieverbeteringen te realiseren die als katalysator kunnen fungeren om de effecten van de bilaterale samenwerking te vergroten;

- problemen aan te pakken die een transnationale dimensie hebben;

- de zuid-zuid-samenwerking (d.w.z. de samenwerking tussen de Middellandse-Zeepartners onderling, waar nodig beginnend op subregionale basis) te versterken.

Uit deze kenmerken vloeit voort dat op het gebied van industriële samenwerking de directe begunstigden van de activiteiten moeten zijn de overheid en de particuliere organisaties die als multiplicatoren en intermediairs kunnen fungeren, ook al zal het bedrijfsleven de uiteindelijke begunstigde zijn van de verbetering van de kadervoorwaarden die dergelijke activiteiten zullen opleveren. Het doel dat erin bestaat de ondernemingen in het Middellandse-Zeegebied te helpen om ten volle profijt te trekken van de vrijhandelszone, kan het best worden verwezenlijkt door in de eerste plaats initiatieven te nemen die, terwijl ze de continuïteit verzekeren en reeds bestaande activiteiten aanvullen, trachten verder te gaan dan dit en een directe invloed hebben op het beleids- en regelgevingskader in de partnerlanden. In dit verband kan nuttige lering worden getrokken uit de ervaring van de EU met het verbeteren van kadervoorwaarden. Overlappingen met bestaande regionale of bilaterale programma's of activiteiten dienen te worden vermeden.

Daar de situatie in de mediterrane partnerlanden van land tot land kan verschillen, kan het nodig zijn relevante beleidsmaatregelen op bilateraal niveau uit te voeren.

Bovendien moet worden nagegaan, hetzij in de ontwerpfase, hetzij op het moment dat tot de uitvoering wordt overgegaan, of alle mediterrane partnerlanden al of niet aan elk initiatief moeten deelnemen. De goed ingeburgerde praktijk waarbij op het niveau van de uitvoering de aandacht wordt gericht op subregionale initiatieven via een aanpak die op een "cluster" van projecten is gebaseerd, zal in dit opzicht voor de nodige flexibiliteit zorgen.

In deze context en teneinde bij te dragen aan de programmering van toekomstige activiteiten in het kader van de regionale Euro-mediterrane samenwerking, stelt de Commissie een aantal nieuwe activiteiten op vier verschillende gebieden voor. In elk geval zou het opzetten van deze activiteiten afhangen van de goede invoeging ervan in de regionale programmeringsdocumenten, de beschikbaarheid van financiële middelen en de voltooiing van de voorbereidende werkzaamheden betreffende de identificatie, de uitvoerbaarheid en de beoordeling van de programma's.

4.2. Specifieke voorstellen

4.2.1. Regelgevingskader en normen

De programma's EURO-MED MARKET en EURO-MED ITQ bieden reeds een vrij brede basis voor de uitvoering van een aantal activiteiten op dit gebied.

Er zouden echter enkele aanvullende activiteiten kunnen worden ondernomen, in het kader van deze programma's of van afzonderlijke initiatieven, om de totstandbrenging van de Euro-mediterrane vrijhandelszone te vergemakkelijken en de bestaande verschillen in de regelgeving te verminderen, zowel tussen de EU en de mediterrane partnerlanden als tussen deze landen onderling.

Een uitgebreid pakket maatregelen op dit gebied zou kunnen worden gericht op:

- effectievere afstemming op internationale en/of Europese normen;

- verduidelijking van de rol die normen in het regelgevingssysteem moeten spelen, zoals in de EU met de "Nieuwe aanpak" is gebeurd;

- toenadering tot de relevante normalisatie-instellingen, met het uiteindelijke doel een zekere vorm van geaffilieerd lidmaatschap van de Europese normalisatie-instituten tot stand te brengen. Zo zouden de relevante organisaties in de mediterrane partnerlanden kunnen worden betrokken bij het opstellen van Europese normen.

Hoewel dit op grond van de respectieve associatieovereenkomsten strikt genomen niet wordt verlangd, is het ten zeerste wenselijk dat de partnerlanden streven naar afstemming op de regelgevingstechnieken van de EU en de Europese normen. Op die manier zouden hun exporteurs gemakkelijker toegang krijgen tot de EU als hun belangrijkste exportmarkt, en ook tot andere markten, aangezien de Europese normen in grote mate zijn afgestemd op de internationale normen. Bovendien zouden de partnerlanden door gecoördineerde activiteiten ter vermindering van de verschillen op het gebied van regelgeving de zuid-zuid-handel kunnen intensifiëren, waardoor de regio dank zij het vooruitzicht van een ruimere markt tegelijkertijd aantrekkelijker zou worden voor buitenlandse investeerders.

Het zou nuttig zijn de inspanningen eerst te richten op sectoren waarin de partnerlanden aanzienlijke exportbelangen hebben en/of waar specifieke moeilijkheden zijn geconstateerd. Een dialoog tussen de EU en de partnerlanden zou helpen om de prioritaire sectoren aan te wijzen, hetzij op regionale basis of, misschien beter, per land afzonderlijk, waarbij tevens rekening zou worden gehouden met de vroeger en momenteel door de EU en andere donors verleende bijstand in deze sector.

Voor de ontwikkeling van een operationeel programma op dit gebied zou ook een gecoördineerde actie nodig zijn waarbij beleidsmakers, regelgevende instanties en/of wetgevende organen, normalisatie-instellingen en belanghebbenden uit de particuliere sector worden betrokken.

4.2.2. Creëren van een gunstiger klimaat voor innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën

Niemand twijfelt er nog aan dat innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën van cruciaal belang zijn voor de ontwikkeling van ondernemingen. Dit heeft geleid tot het programma EURO-MED-ITQ, dat een belangrijke bijdrage moet leveren tot de verbetering van technologie- en innovatiecentra in het Middellandse-Zeegebied.

Aangezien nog maar pas is begonnen met de uitvoering van het programma en dit een looptijd van drie jaar heeft, is het nog te vroeg om de resultaten ervan te bespreken en na te gaan hoe daarop kan worden voortgebouwd. Zonder de voltooiing van het programma af te wachten, kan echter al worden gewerkt aan andere dimensies die relevant zijn voor de verwezenlijking van de bredere doelstellingen van het programma.

Er zou met name aandacht kunnen worden besteed aan het creëren van een gunstiger wettelijk en economisch kader voor innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën. Enkele wettelijke en institutionele aspecten (zoals de organisatie van onderwijs- en opleidingssystemen, fiscale en accountancyregels, het kader voor betrekkingen tussen bedrijfsleven en universiteiten, het al of niet bestaan van hulpmiddelen om vraag en aanbod van innovatie en technologieën op elkaar af te stemmen, de organisatie en ontwikkeling van financiële instellingen, de wetgeving inzake pandgeving, de mate van bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, enz.) kunnen de ondernemingen grondig bewust maken van het belang van deze factoren en een sterke invloed hebben op hun bereidheid en vermogen om ze in hun producten en processen te integreren.

Voor het ontwikkelen van programma's op dit gebied kan het best worden begonnen met het opstellen van een lijst van de relevantste factoren. Vervolgens zou een analyse moeten worden gemaakt van de bestaande situatie in elk van de partnerlanden met betrekking tot alle factoren. Als derde stap zou het nuttig zijn de verschillende mediterrane partnerlanden te vergelijken met elkaar en met de EU-lidstaten of landen in andere delen van de wereld. Dit proces zou, kort gezegd, leiden tot de aanwijzing van optimale praktijken en misschien tot aanbevelingen voor veranderingen. Voor deze werkzaamheden zou gebruik kunnen worden gemaakt van de ervaring die de EU heeft opgedaan met het opstellen van het "innovatiescorebord". Gezien het toenemende belang van informatie- en telecommunicatietechnologieën voor de ondernemingen in alle sectoren zou specifiek aandacht kunnen worden geschonken aan de toegang tot deze technologieën.

De nationale overheidsorganen die bevoegd zijn voor het innovatiebeleid en de technologische ontwikkeling, zouden in dit verband de voornaamste actoren zijn. De doelgroep zou echter moeten worden verruimd tot de voor de ondernemingen representatieve organisaties via hun relevante netwerken en ook tot relevante netwerken van innovatie- en technologiecentra.

Het verlenen van gerichte technische bijstand aan overheden en/of relevante particuliere organisaties zou ook in overweging kunnen worden genomen. In dit verband zou met name aandacht kunnen worden besteed aan het essentiële vraagstuk van de toegang tot innovatie en technologie voor het MKB in het Middellandse-Zeegebied. Daartoe zou bijstand kunnen worden verleend aan voor de particuliere sector representatieve organisaties en aan overheden met het doel deze beter in staat te stellen om diensten met toegevoegde waarde te verstrekken aan de ondernemingen in de regio, waarbij zou worden voortgebouwd op vroegere succesvolle ervaringen. De verlening van financiële steun voor industriële innovatie zou in deze actie centraal kunnen staan aangezien daar op dit ogenblik in de MEDA-partnerlanden vraag naar is.

Daarom moet ook worden nagedacht over de mogelijkheid om op regionaal niveau proef -/ demonstratieacties (met inbegrip van technische bijstand) betreffende de bovengenoemde thema's op te zetten, eventueel via een oproep tot het indienen van voorstellen.

In dit verband zullen nieuwe initiatieven worden ontworpen in nauwe coördinatie met de activiteiten die eventueel zullen worden opgezet met het doel de ontwikkeling van het MKB te stimuleren, zoals hierboven werd vermeld.

Bij de omschrijving van nieuwe initiatieven op dit gebied moet echter zorgvuldig te werk worden gegaan om overlapping met bestaande activiteiten te vermijden.

4.2.3. Oprichting van een permanent forum voor dialoog met de particuliere sector met het oog op het verlenen van advies aan de beleidsmakers

De deelneming van de particuliere sector aan het beleidsvormingsproces is een noodzaak en een positieve ervaring in de betrekkingen van de EU met andere delen van de wereld. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat forums zoals de Transatlantische Ondernemersdialoog (TABD) of de Ronde Tafel EU-Rusland, hoewel ze geen officiële rol spelen, nuttig zijn om de Europese Unie en geselecteerde derde landen ideeën aan te reiken voor het oplossen van specifieke problemen in hun bilaterale economische betrekkingen.

Wat het Middellandse-Zeegebied betreft, hebben de industriële topbijeenkomsten EU-MED het bedrijfsleven in de EU en in de partnerlanden geholpen om een stem in het kapittel te krijgen, en initiatieven zoals de oprichting van een mediterrane unie van industriefederaties zijn positieve nieuwe ontwikkelingen in die richting.

Het verdient echter aanbeveling voor een meer permanente en systematische betrokkenheid te zorgen, naar het voorbeeld van de bovenvermelde gevallen. Dit zou inhouden dat een permanent forum wordt opgericht waarin topfunctionarissen van de overheid en vooraanstaande bedrijfsleiders uit de EU en de mediterrane partnerlanden beleidsvraagstukken bespreken op basis van gemeenschappelijke aanbevelingen van de bedrijfswereld over punten zoals de kadervoorwaarden voor ondernemingen en investeringen, de ontwikkeling van infrastructuur, de beleids- en financiële instrumenten voor de ondersteuning van de oprichting van de vrijhandelszone, enz. Het forum zou ook een natuurlijk ontmoetingspunt voor de UNICE en zijn mediterrane tegenhanger kunnen zijn.

Er zouden door het forum aanbevelingen kunnen worden geformuleerd, hetzij op verzoek van overheidsinstanties (bijvoorbeeld de werkgroep Euro-mediterrane industriële samenwerking), hetzij op initiatief van de leden zelf.

Het verschil tussen een dergelijk forum en de versterking van de bestaande, voor het bedrijfsleven representatieve structuur bestaat in:

- de persoonlijke betrokkenheid van bedrijfsleiders;

- de directe verbinding met de hoogste overheidskringen;

- de inherente trend om van beide kanten tot gezamenlijke standpunten inzake ondernemingskwesties te komen;

- het politieke gewicht van dergelijke gemeenschappelijke standpunten.

Voor dit proces zou de actieve steun van representatieve werkgeversorganisaties nodig zijn, met name wat de selectie van de deelnemende ondernemers betreft. De betrokkenheid van dergelijke organisaties is nodig om ervoor te zorgen dat de geselecteerde zakenlui voldoende representatief zijn, zowel uit geografisch als uit sectoraal oogpunt, waarbij het MKB goed vertegenwoordigd moet zijn.

Het belang van het selecteren van de juiste ondernemers als leden van het forum mag niet worden onderschat, vooral wat de voorzitter(s) betreft. Zij moeten niet alleen brede steun genieten, maar ook bereid zijn de dialoog gezamenlijk te sturen door zichzelf actief in te zetten voor het succes ervan en ervoor te zorgen dat de werkzaamheden op technisch niveau tussen de jaarlijkse conferenties in worden uitgevoerd.

Een dergelijk forum mag, indien het daadwerkelijk wordt opgericht, niet als een op zichzelf staand initiatief worden beschouwd, maar alleen als een aanvulling op de andere elementen die als onderdeel van deze strategie worden voorgesteld. Er zou een beroep kunnen worden gedaan op de ervaring met en de deelnemers aan de industriële topbijeenkomsten EU-MED, en de bijeenkomsten van het forum zouden voor zover mogelijk tegelijk met de topbijeenkomsten moeten worden georganiseerd.

Indien dit project zou kunnen worden aangekondigd door de industriële topbijeenkomst die in maart 2002 in Istanbul plaatsvindt, zou dit de mogelijkheid bieden dat het door de ministeriële conferentie in april in Málaga officieel wordt gesteund.

4.2.4. Een virtueel netwerk van EU- en MED-overheidsdiensten om de informatiestroom in de vrijhandelszone te helpen beheren

Door de geleidelijke totstandbrenging van een Euro-mediterrane vrijhandelszone zal waarschijnlijk de behoefte ontstaan aan een meer systematische uitwisseling van informatie op een aantal beleidsterreinen. Afhankelijk van de wijze waarop de vrijhandelszone zich ontwikkelt, zou dit gebieden kunnen omvatten zoals gegevens betreffende de veiligheid van of de technische voorschriften voor bepaalde producten, douane-informatie, enz.

Binnen de EU zijn dergelijke uitwisselingen van informatie onontbeerlijk en vaak zelfs verplicht voor de goede werking van een aantal communautaire beleidsvormen. De EU heeft het IDA-programma (gegevensuitwisseling tussen overheidsdiensten) ontwikkeld met het doel een snelle en betrouwbare infrastructuur voor de veilige uitwisseling van gevoelige gegevens tussen de overheidsdiensten van de lidstaten en de Commissie beschikbaar te stellen.

Indien dergelijke behoeften zich op middellange termijn in het kader van het Euro-mediterrane partnerschap zouden voordoen, zou kunnen worden overwogen gebruik te maken van de ervaring die in het kader van het IDA-programma is opgedaan, teneinde het op deze behoeften af te stemmen. Er zouden tijdens de voorbereiding van het project nog andere uitvoeringsmiddelen moeten worden bestudeerd.

In eerste instantie zou misschien aandacht kunnen worden geschonken aan een demonstratieproject voor de totstandbrenging van interconnectiviteit tussen de IT-systemen van de overheidsdiensten die belast zijn met het industriebeleid en de ontwikkeling van ondernemingen in de mediterrane partnerlanden en in de lidstaten, teneinde de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken, mits er aantoonbaar behoefte is aan deze uitwisseling op voldoende grote schaal om een dergelijk project te rechtvaardigen. Onder meer over dit aspect zou in een uitvoerbaarheidsstudie duidelijkheid moeten worden verschaft. Indien zo een project positieve resultaten zou opleveren, zou kunnen worden overwogen het tot andere beleidsterreinen uit te breiden.

De nodige aandacht zou ook moeten worden geschonken aan projecten die in het kader van andere programma's zullen worden gefinancierd, teneinde overlappingen te vermijden.

5. Conclusie

De voorstellen in dit document hebben tot doel de industriële samenwerking een sterkere rol te laten spelen bij de voorbereiding van de Euro-mediterrane vrijhandelszone tegen 2010. In combinatie met de reeds lopende regionale programma's en met de in het kader van bilaterale programma's verleende bijstand zouden zij voor de mediterrane partnerlanden een grote hulp moeten betekenen om de geschikte voorwaarden te scheppen waaronder hun ondernemingen beter in staat zijn om ten volle profijt te trekken van de vrijhandelszone.