GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) nr. 29/2008

door de Raad vastgesteld op 9 december 2008

met het oog op de aanneming van Richtlijn 2008/…/EG van het Europees Parlement en de Raad van … betreffende de verzekering van scheepseigenaren tegen maritieme vorderingen

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 330 E/02)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 80, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's (2),

Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (3),

Overwegende hetgeen volgt:

Tekortkomingen betreffende de naleving van de bepalingen van deze richtlijn moeten worden gecorrigeerd. Richtlijn 2008/..../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... inzake havenstaatcontrole (herschikking) (5) voorziet reeds in de aanhouding van schepen ingeval er certificaten ontbreken die zich aan boord moeten bevinden. Het is echter aangewezen om te voorzien in de mogelijkheid om een schip dat geen verzekeringsbewijs aan boord heeft, te verwijderen. De modaliteiten van de verwijdering moeten het mogelijk maken de situatie binnen een redelijke termijn recht te zetten.

Daar de doelstellingen van deze richtlijn, namelijk de invoering en toepassing van passende maatregelen op het beleidsterrein maritiem vervoer, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve, wegens haar omvang en effecten, beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Onderwerp

In deze richtlijn worden voorschriften betreffende bepaalde aspecten van de verplichtingen van scheepseigenaren met betrekking tot hun verzekering voor maritieme vorderingen vastgesteld.

Artikel 2

Toepassingsgebied

1. Deze richtlijn is van toepassing op schepen van 300 brutoton of meer.

2. Deze richtlijn is niet van toepassing op oorlogsschepen, marinehulpschepen of andere schepen die in eigendom zijn van of geëxploiteerd worden door een staat en voor niet-commerciële overheidsdiensten worden gebruikt.

3. Deze richtlijn laat de regelingen onverlet die bij de in de betrokken lidstaat geldende en in de bijlage vermelde instrumenten zijn ingevoerd.

Artikel 3

Definities

In deze richtlijn wordt verstaan onder:

„scheepeigenaar”: de geregistreerde eigenaar van een zeeschip of enige andere persoon, zoals de rompbevrachter, die verantwoordelijk is voor het exploiteren van het schip;

„verzekering”: verzekering met of zonder aftrekbare bedragen, bijvoorbeeld een aansprakelijkheidsverzekering van het type dat momenteel wordt verstrekt door de leden van de „International Group of P&I Clubs”, en andere doeltreffende vormen van verzekering (waaronder aangetoonde zelfverzekering) en financiële zekerheid die soortgelijke dekkingsvoorwaarden bieden;

Artikel 4

Verzekering tegen maritieme vorderingen

1. Elke lidstaat vereist van scheepseigenaren van schepen die zijn vlag voeren dat zij een verzekering voor die schepen hebben.

2. Elke lidstaat vereist van scheepseigenaren van schepen die een andere vlag dan de zijne voeren dat zij voor die schepen over een verzekering beschikken wanneer die schepen een onder zijn rechtsbevoegdheid vallende haven binnenvaren. Dit belet niet dat de lidstaten, als dat in overeenstemming is met het internationale recht, de nakoming van die verplichting vereisen wanneer die schepen in hun territoriale wateren varen.

3. De in de leden 1 en 2 bedoelde verzekering dekt maritieme vorderingen waarvoor op grond van het Verdrag van 1996 een bovengrens geldt. Het bedrag van de verzekering voor elk schip per incident is gelijk aan het toepasselijke maximumbedrag voor de beperking van de aansprakelijkheid overeenkomstig het Verdrag van 1996.

Artikel 5

Inspecties, naleving, verwijdering uit havens en weigering van de toegang tot havens

1. Elke lidstaat zorgt ervoor dat elke inspectie van een schip in een haven die onder zijn rechtsbevoegdheid valt overeenkomstig Richtlijn 2008/…/EG mede inhoudt dat wordt nagegaan of een verzekeringsbewijs als bedoeld in artikel 6 aan boord wordt meegevoerd.

2. Indien het in artikel 6 bedoelde verzekeringsbewijs niet aan boord wordt meegevoerd, en onverminderd Richtlijn 2008/…/EG, die in de aanhouding van schepen voorziet als het om de veiligheid gaat, kan de bevoegde autoriteit een verwijderingsbevel tegen het schip uitvaardigen, waarvan de Commissie, de andere lidstaten en de betrokken vlaggenstaat in kennis worden gesteld. Het uitvaardigen van een dergelijk verwijderingsbevel heeft tot gevolg dat elke lidstaat weigert dit schip tot zijn havens toe te laten totdat de scheepseigenaar kennis geeft van het in artikel 6 bedoelde verzekeringsbewijs.

Artikel 6

Verzekeringsbewijzen

1. Het bestaan van de in artikel 4 bedoelde verzekering wordt aangetoond met een of meer door de verstrekker afgegeven verzekeringsbewijzen die aan boord worden meegevoerd.

2. De door de verzekeringsverstrekker afgegeven verzekeringsbewijzen omvatten de volgende informatie:

3. Indien het verzekeringsbewijs noch in de Engelse, noch in de Franse, noch in de Spaanse taal is gesteld, omvat de tekst een vertaling in een van deze talen.

Artikel 7

Sancties

Voor de toepassing van artikel 4, lid 1, voeren de lidstaten een systeem in van sancties op overtredingen van de nationale bepalingen die op grond van deze richtlijn zijn vastgesteld en nemen zij de nodige maatregelen om de toepassing ervan te verzekeren. De voorziene sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.

Artikel 8

Verslagen

De Commissie legt het Europees Parlement en de Raad om de drie jaar, en voor het eerst vóór 1 januari 2015, een verslag voor over de toepassing van deze richtlijn.

Artikel 9

Omzetting

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om voor 1 januari 2012 aan deze richtlijn te voldoen. Zij zullen de Commissie daarvan onverwijld in kennis stellen.

Wanneer de lidstaten deze maatregelen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor zulke verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 10

Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Artikel 11

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

(1) PB C 318 van 23.12.2006, blz. 195.

(2) PB C 229 van 22.9.2006, blz. 38.

(3) Advies van het Europees Parlement van 29 maart 2007 (PB C 27 E van 31.1.2008, blz. 166), Gemeenschappelijk Standpunt van de Raad van 9 december 2008 en Standpunt van het Europees Parlement van … (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

(4) PB L 255 van 30.9.2005, blz. 11.

(5) PB L …

Internationaal Verdrag van 1996 inzake aansprakelijkheid en vergoeding voor schade in samenhang met het vervoer over zee van gevaarlijke en schadelijke stoffen (HNS-Verdrag).

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. Inleiding

De Commissie heeft het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de wettelijke aansprakelijkheid en financiële zekerheden van scheepseigenaars op 31 januari 2006 ingediend (1), als een van de voorstellen van het derde pakket wetgeving ten behoeve van de maritieme veiligheid.

Het Europees Parlement heeft op 29 maart 2007 advies in eerste lezing uitgebracht (2).

De Raad heeft op 9 oktober 2008 een politiek akkoord bereikt over een ontwerp-richtlijn betreffende de verzekering van scheepseigenaren tegen maritieme vorderingen. Na bijwerking door de Groep juristen/vertalers heeft de Raad op 9 december 2008 zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld overeenkomstig artikel 251 van het Verdrag.

De Raad heeft bij zijn werkzaamheden rekening gehouden met de adviezen van het Economisch en Sociaal Comité (3) en het Comité van de Regio's (4).

II. Analyse van het gemeenschappelijk standpunt

Algemeen

De Commissie heeft het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de wettelijke aansprakelijkheid en financiële zekerheden van scheepseigenaars begin 2006 ingediend, als onderdeel van het derde pakket wetgeving ten behoeve van de maritieme veiligheid. Met het Commissievoorstel wordt beoogd de regeling betreffende de wettelijke aansprakelijkheid van scheepseigenaars en de daarmee verband houdende maximumbedragen op communautair niveau te harmoniseren en een regeling voor verplichte verzekering en financiële zekerheden voor achtergelaten zeelieden in te voeren.

Hoewel de Raad het eens is met de doelstelling van het Commissievoorstel — een doeltreffender bescherming van de belangen van slachtoffers van schade als gevolg van de exploitatie van schepen —, is hij van oordeel dat enkele bepalingen van het voorstel, waarbij parallel met soortgelijke internationale verplichtingen specifieke communautaire voorschriften worden ingevoerd, tot een tegenstrijdige situatie zouden leiden en ingaan tegen de bovengenoemde doelstelling. Dit geldt vooral voor de bepalingen inzake de aansprakelijkheidsregeling en de maatregelen betreffende zeelieden. De voorgestelde bepalingen waarbij de bekrachtiging van een IMO-Verdrag verplicht wordt gesteld, zijn voor de lidstaten, met name om grondwettelijke redenen, niet aanvaardbaar. Voorts acht de Raad enkele bepalingen, met name die in verband met de toekenning en controle van certificaten, niet erg gelukkig omdat die tot onnodige administratieve lasten leiden.

In zijn gemeenschappelijk standpunt streeft de Raad naar bepalingen met een duidelijke toegevoegde waarde, en daar ontbreekt het op dit moment aan, zowel op internationaal als communautair niveau. De Raad heeft zich daarom geconcentreerd op de invoering van een verzekeringsplicht voor scheepseigenaars voor de maximumbedragen die zijn aangegeven in het Verdrag inzake beperking van aansprakelijkheid voor maritieme vorderingen, zoals gewijzigd bij het protocol van 1996 (LLMC 96). De Raad heeft specifieke maatregelen vastgesteld ter uitvoering van deze verplichting door middel van controles van een verzekeringsbewijs dat aan boord van de schepen moet worden meegevoerd, en heeft sancties vastgesteld indien niet aan de bepalingen van de richtlijn wordt voldaan.

Met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad worden dus aanzienlijke wijzigingen aangebracht in het oorspronkelijke Commissievoorstel, door nieuwe tekstdelen in te voegen en andere te schrappen. Dit betekent dat alle amendementen van het advies in eerste lezing van het Europees Parlement die op de geschrapte delen betrekking hadden, niet door de Raad zijn overgenomen.

In samenhang met het gemeenschappelijk standpunt hebben de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie in een verklaring (5) toegezegd hun uiterste best te zullen doen om de internationale verdragen inzake maritieme veiligheid, de IMO-regels inzake vlaggenstaatverplichtingen en de IMO-audit snel en effectief toe te passen.

Kernpunten van beleid

i) Verplichte verzekering tegen maritieme vorderingen

De Raad volgt het voorstel van de Commissie waar dit een verzekeringsplicht invoert voor eigenaren van schepen die de vlag van een lidstaat of van een derde land voeren. Wat deze laatste categorie schepen betreft geldt — volgens het gemeenschappelijk standpunt van de Raad — deze verplichting zodra het schip een haven binnenvaart die onder de rechtsbevoegdheid van een lidstaat valt, dan wel, indien een lidstaat zulks besluit, wanneer het schip zich bevindt in de territoriale wateren van die lidstaat.

Teneinde het algemene niveau voor de verzekeringsdekking te harmoniseren verwijst de Raad, voor de verzekeringsbedragen per schip en per incident, in zijn gemeenschappelijk standpunt naar de in de LLMC 1996 vastgestelde maximumbedragen. De term „verzekering” in het gemeenschappelijk standpunt is grotendeels gebaseerd op de definitie in IMO-Resolutie A.898(21) („Guidelines on shipowner's responsibilities in respect of maritime claims” — „Richtsnoeren inzake de verantwoordelijkheden van scheepseigenaren ten aanzien van maritieme vorderingen”).

ii) Controle, naleving en sancties

Om te controleren of de scheepseigenaars hun verzekeringsplicht nakomen voorziet het gemeenschappelijk standpunt in een controle door de havenstaat, in overeenstemming met de richtlijn inzake havenstaatcontrole. Daartoe dienen een of meer door de verzekeringsverstrekker afgegeven verzekeringsbewijzen aan boord te worden meegevoerd. De details van het verzekeringsbewijs zijn grotendeels gebaseerd op het oorspronkelijke Commissievoorstel.

De Raad acht het belangrijk om de mogelijkheid van sancties op te nemen voor het geval dat het verzekeringsbewijs niet aan boord wordt meegevoerd. Onverminderd de aanhouding van het betrokken schip overeenkomstig de voorschriften inzake havenstaatcontrole kan het schip worden verwijderd uit een haven en worden geweerd uit alle havens van de lidstaten zolang de situatie niet is verholpen. Het gemeenschappelijk standpunt bevat voorts een algemene bepaling over sancties in verband met het niet-naleven van de richtlijn, in verband met de verplichtingen van de lidstaten als vlaggenstaten.

iii) Verhouding tot regelingen in het kader van andere instrumenten inzake aansprakelijkheid en schadevergoeding

Evenals de Commissie in haar voorstel bepaalt de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt dat de richtlijn geen afbreuk doet aan de regelingen in het kader van andere internationale overeenkomsten, zoals het Aansprakelijkheidsverdrag, het HNS-Verdrag, het Bunkerolieverdrag, het Verdrag inzake wrakopruiming en de verordening waarbij het Verdrag van Athene in communautaire wetgeving wordt omgezet.

III. Conclusie

De Raad is van oordeel dat zijn gemeenschappelijk standpunt bijdraagt aan een effectieve schadeloosstelling van slachtoffers van schade als gevolg van de exploitatie van schepen en de uitsluiting van schepen die niet aan de normen voldoen.

De Raad neemt nota van de besprekingen die al met het Europees Parlement over dit voorstel zijn gevoerd in het kader van de onderhandelingen over andere voorstellen van het derde pakket wetgeving ten behoeve van de maritieme veiligheid. Hij ziet uit naar een snel akkoord over de tekst zodat de richtlijn zo snel mogelijk kan worden aangenomen.

(1) Doc. 5907/06.

(2) Doc. 7805/07 CODEC 277 MAR 20 ENV 171.

(3) CESE 1177/2006 van 13.9.2006 (PB C 318 van 23.12.2006, blz.195).

(4) CdR 43/2006 van 15.6.2006 (PB C 229 van 22.9.2006, blz.38).

(5) Doc. 15859/08 ADD 1.