MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

Naar een modern, meer Europees kader voor auteursrechten

1. Auteursrechten op de digitale eengemaakte markt

Digitale technologieën, wijdverbreide breedbandaansluitingen en de afhankelijkheid van internet in het dagelijkse leven hebben de manier veranderd waarop creatieve inhoud wordt geproduceerd, gedistribueerd en gebruikt.

Het internet is een belangrijk distributiekanaal geworden. In 2014 maakte 49 % van de internetgebruikers in de EU online gebruik van muziek, video en spellen. Bedrijfsmodellen die slechts 15 jaar geleden nog volledig onbekend waren en nieuwe economische spelers, zoals onlineplatforms, zijn gemeengoed geworden. Onlinediensten zijn een alledaags kanaal geworden dat consumenten voor creatieve inhoud gebruiken en dat naast fysieke formaten, zoals boeken en dvd's, bestaat. Inhoud kan op digitale wijze gemakkelijk en snel worden gekopieerd. Veel mensen verwachten dat zij op meerdere toestellen, op elk moment en overal op de eengemaakte markt toegang tot digitale inhoud hebben. Het tegendeel stuit op onbegrip.

De EU-regels inzake auteursrechten dienen te worden aangepast, zodat alle marktspelers en burgers de kansen kunnen benutten die deze nieuwe omgeving biedt. Om een einde te maken aan de versnippering en de moeilijkheden en een functionerende eengemaakte markt tot stand te brengen, is een meer Europees kader nodig.

De modernisering van de EU-regels inzake auteursrechten kwam voor het eerst aan bod in de politieke beleidslijnen van voorzitter Juncker voor de nieuwe Commissie en is nader toegelicht in de strategie voor de digitale eengemaakte markt. Het doel is ervoor te zorgen dat creatieve inhoud in de hele EU alom beschikbaar is en dat de EU-regels inzake auteursrechten een hoge mate van bescherming blijven bieden aan rechthebbenden, en in de digitale omgeving een goed evenwicht ten opzichte van andere beleidsdoelstellingen, o.a. op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie, in stand te houden, of gelijke toegang voor personen met een beperking te waarborgen.

Deze doelstellingen spelen voor Europa een belangrijke rol bij de economische en maatschappelijke vooruitgang, het internationale concurrentievermogen en de culturele verscheidenheid. Zij komen tegemoet aan de behoeften van zowel rechthebbenden als van gebruikers van auteursrechtelijk beschermde inhoud.

Door auteursrechten worden creativiteit en investeringen in creatieve inhoud beloond. Een kader voor auteursrechten dat een hoge mate van bescherming biedt, is het fundament van het concurrentievermogen van de creatieve bedrijfstakken van Europa. Samen met de beginselen van de interne markt betreffende het vrĳe verkeer van goederen en diensten, de EU-mededingingsregels en ons beleid op het gebied van media en cultuur, vormen auteursrechten een integrerend onderdeel van het regelgevingskader dat van toepassing is op het verkeer van creatieve inhoud in de hele EU. De wisselwerking tussen auteursrechten en deze andere beleidsterreinen bepaalt hoe waarde wordt gecreëerd uit de productie en verspreiding van werken en hoe die waarde onder de marktdeelnemers wordt verdeeld.

In deze mededeling worden acties die in de strategie voor de digitale eengemaakte markt zijn aangekondigd, nader uitgewerkt en wordt geschetst hoe de Commissie het doel van een "een moderner, meer Europees kader voor auteursrechten" wil verwezenlijken. Verder wordt in de mededeling een plan gepresenteerd dat doelgerichte, voor de zeer korte termijn bedoelde acties omvat, waaronder een voorstel betreffende de "portabiliteit" van online-inhoudsdiensten dat samen met deze mededeling wordt gepresenteerd, wordt een reeks voorstellen ontvouwd die voor 2016 zijn gepland en wordt een langetermijnvisie geschetst. Het plan zal in overeenstemming met de beginselen van betere regelgeving worden uitgevoerd en is gebaseerd op voorbereidend werk met betrekking tot het huidige kader dat de laatste jaren heeft plaatsgevonden, waartoe een uitgebreide openbare raadpleging in 2013-2014 behoorde. Daarbij wordt rekening gehouden met de door het Europees Parlement in zijn recente resolutie over de tenuitvoerlegging van de richtlijn betreffende auteursrecht in de informatiemaatschappij naar voren gebrachte standpunten en de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad van 25 en 26 juni 2015.

Uitgaande van het bovenstaande, acht de Commissie het volgende nodig:

•in de huidige EU-voorschriften inzake auteursrechten moet meer rekening worden gehouden met de eengemaakte markt en, indien gerechtvaardigd, een grotere mate van harmonisering worden gerealiseerd, met name door aspecten van de territorialiteit van het auteursrecht aan te pakken;

•waar nodig moeten de regels inzake auteursrecht worden aangepast aan de huidige stand van zaken op technologisch gebied, zodat de regels aan hun doelstelling blijven voldoen.

De doelstellingen van het auteursrecht en aanverwante wetgeving kunnen niet afzonderlijk worden verwezenlijkt. Films, theater, muziek, literatuur, wetenschappelijke publicaties, cultureel erfgoed en andere creatieve output van Europa zullen blijven bloeien en een rol van betekenis blijven spelen voor de groei, identiteit en maatschappelijke vooruitgang van Europa, maar alleen als de creatieve bedrijfstakken concurrerend zijn en de vereiste marktmechanismen tot stand zijn gebracht. Dit kan mede worden bereikt met behulp van financierings- en andere steunmaatregelen door de overheid, voor zover deze in overeenstemming zijn met het mededingingsrecht. Tot de steun die de EU verstrekt, behoren het programma Creatief Europa en de financiering van onderzoek en innovatie, met name via het programma Horizon 2020. Om doeltreffend te zijn, moeten de EU-regels inzake auteursrechten bovendien up-to-date zijn alsmede naar behoren omgezet, gehandhaafd en door iedereen begrepen worden.

2. Inhoud in de hele EU toegankelijker maken

De EU dient ernaar te streven dat online-inhoudsdiensten alom en "zonder grenzen" beschikbaar worden om de consument meer keuze en diversiteit te bieden. Als de digitale eengemaakte markt beter werkt, kunnen de makers van inhoud en de cultuurindustrie een breder publiek bereiken, krijgen zij meer zakelijke mogelijkheden en zijn zij beter bestand tegen internationale concurrentie.

Wat betreft het meenemen van auteursrechtelijk beschermde inhoud over de grenzen heen, is de digitale eengemaakte markt echter nog niet verwezenlijkt. Als mensen naar een andere lidstaat reizen, hebben zij vaak geen toegang tot inhoud waarop zij zijn geabonneerd of die zij thuis hebben gekocht (de "portabiliteit" van inhoud is m.a.w. niet gewaarborgd). Het aanbod aan online-inhoud dat in het eigen land beschikbaar is, is veel minder breed dan de culturele productie van Europa: de mogelijkheden van het online-aanbod aan legale Europese werken worden dus verre van volledig benut. Dat geldt met name voor Europese audiovisuele werken, waarvan de distributie, ook online, buiten één bepaalde lidstaat vaak moeizaam verloopt. Zelfs als werken beschikbaar zijn, zijn ze moeilijk te vinden. Bovendien hebben gebruikers vaak geen toegang tot inhoudsdistributiediensten die in andere lidstaten beschikbaar zijn.

Aangezien het internet per definitie geen grenzen heeft, stuit dat op onbegrip. Deze situatie kan ertoe leiden dat alternatieve oplossingen op technisch vlak worden gebruikt, zoals virtual private networks ("VPN's") om toegang te krijgen tot inhoud die thuis niet te vinden is, en dat piraterij plaatsvindt. Nog een voorbeeld van de huidige situatie is het aantal werken dat baat zou hebben bij een grotere bekendheid in de hele EU, maar dat op geen enkel commercieel distributiekanaal te vinden is.

Hiervoor zijn meerdere redenen. Een aantal daarvan houdt verband met auteursrechten en de territoriale toepassing daarvan. De territorialiteit van rechten staat niet in de weg dat er multiterritoriale licenties worden verleend, maar in bepaalde gevallen zijn die licenties moeilijk of helemaal niet te verkrijgen. Rechthebbenden kunnen beslissen om het territoriale bereik van aan aanbieders verleende licenties te beperken, waardoor diensten uitsluitend in één gebied of in bepaalde gebieden beschikbaar zijn. Ook aanbieders kunnen beslissen om een dienst enkel in een bepaald gebied aan te bieden, zelfs als zij een licentie voor een groter gebied hebben, bijvoorbeeld voor de hele EU, of als zij een dergelijke licentie zouden kunnen verkrijgen. Bovendien komt het voor dat verleende licenties, met name voor onlinerechten, niet worden gebruikt.