·verlenen van nieuwe investeringssteun in het kader van de bestaande en de voorgestelde begrotingsgaranties (EFSI/InvestEU) voor onder meer: 1) door de crisis getroffen, maar levensvatbare ondernemingen, om de crisis te boven te komen, en met name om de dubbele - groene en digitale - transitie te versnellen, en 2) projecten van Europees strategisch belang voor de aanvoerlijnen van de interne markt, om de strategische autonomie van de EU in essentiële sectoren en capaciteiten op te bouwen;

·verlenen van steun in de vorm van subsidies en leningen voor de uitvoering van de herstel- en veerkrachtplannen van de lidstaten in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht;

In artikel 3 is het maximumbedrag vastgelegd waarmee het instrument mag worden gefinancierd. Artikel 3 bevat ook duidelijke voorschriften voor de bestemming van de middelen, met een omschrijving van de programma’s waarvoor de middelen bestemd zijn, en van de aard van de steun (subsidies, leningen en garanties). De artikelen 2 en 4 voorzien eveneens in een strikte begrenzing van de reikwijdte en het tijdsbestek waarbinnen de middelen mogen worden gebruikt. Het herstelinstrument voor de Europese Unie mag niet worden gebruikt voor andere doeleinden dan de aanpak van de rechtstreekse economische en sociale gevolgen van deze crisis.

Een bedrag van 250 miljard EUR in prijzen van 2018 wordt gebruikt voor het verstrekken van leningen aan de lidstaten. De Unie draagt een voorwaardelijke verplichting in de vorm van een garantie voor deze leningen totdat deze zijn terugbetaald.

Een bedrag van 500 miljard EUR in prijzen van 2018 gaat naar niet-terugbetaalbare steun, naar terugbetaalbare steun via financiële instrumenten en naar de voorziening van begrotingsgaranties en bijbehorende uitgaven.

Voor een breed herstelplan voor Europa zijn omvangrijke publieke en private investeringen op Europees niveau nodig die de Unie op weg helpen naar een duurzaam en veerkrachtig herstel, die hoogwaardige banen creëren en die meehelpen om de onmiddellijke schade van de COVID-19-pandemie te repareren, terwijl de groene en digitale prioriteiten van de Unie worden ondersteund. Ter financiering van de voorgestelde handeling stelt de Commissie een wijziging in het [EMB] voor, op basis waarvan de Unie tijdelijk en uitzonderlijk een bedrag van 750 miljard EUR in prijzen van 2018 mag lenen en het maximum van de eigen middelen mag verhogen in verband met de verplichtingen en de voorwaardelijke verplichtingen voor leningen aan de lidstaten. In de voorgestelde handeling worden de middelen over de verschillende programma’s van de Unie verdeeld overeenkomstig de strategie van het herstelplan voor de Europese Unie.

De schok voor de EU-economie is symmetrisch in die zin dat alle lidstaten door de pandemie zijn getroffen, maar de gevolgen van de pandemie lopen van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen, evenals hun mogelijkheden om de economische en budgettaire schok op te vangen en daarop te reageren: deze hangen af van hun economische structuur en uitgangssituatie. Daardoor bestaat er gevaar dat de crisis gaat leiden tot grotere ongelijkheid in de Unie en een bedreiging gaat vormen voor de collectieve economische en sociale veerkracht.

In reactie daarop hebben de lidstaten buitengewone discretionaire economische en financiële maatregelen getroffen. Samen met de zogeheten “automatische stabilisatoren”, dat wil zeggen de te verstrekken werkloosheids- en socialezekerheidsuitkeringen in combinatie met gederfde belastingontvangsten, hebben die maatregelen aanzienlijke gevolgen voor de overheidsfinanciën: in zowel de eurozone als de gehele EU loopt het geaggregeerde overheidstekort op van 0,6 % van het bbp in 2019 naar 8,5 % van het bbp dit jaar.

De COVID-19-pandemie vormt een grote, ernstige volksgezondheidscrisis, die burgers, maatschappijen en economieën wereldwijd zwaar treft. De omvang van de gezondheidscrisis en de beleidsreacties daarop zijn ongekend. De sociaaleconomische gevolgen van de crisis zijn daardoor nog nauwelijks te overzien, maar nu al is duidelijk dat de financiële en economische stelsels van de lidstaten te kampen hebben met acute problemen die hun weerga niet kennen. Volgens de economische voorjaarsprognoses van de Commissie krimpt het bbp van de EU dit jaar met circa 7,5 % - veel sterker dan tijdens de mondiale financiële crisis van 2009 - en veert het in 2021 met slechts 6 % op, terwijl wordt gerekend op een stijging van de werkloosheid tot 9 % in 2020, met het gevaar dat de armoede en ongelijkheid zullen toenemen.

De financiering van het herstelinstrument voor de Europese Unie in de volumes die thans vereist zijn, hangt samen met de ongekende omstandigheden waarin de Unie verkeert. De duur en het gebruik van het herstelinstrument zijn duidelijk omschreven. Daarmee is gewaarborgd dat het gebruik van het instrument strikt beperkt blijft tot de aanpak van de gevolgen van deze crisis op een schaal die daartoe in verhouding staat. De financiering is toegesneden op de noodzaak om onmiddellijk krachtige steun te verlenen die gericht is op economisch herstel.

Alleen een dergelijke gezamenlijke actie in een geest van solidariteit tussen de lidstaten in crisistijden kan ervoor zorgen dat voldoende middelen worden gemobiliseerd voor doeltreffende interventies van de Unie in de zwaarst getroffen gebieden en sectoren.

Een dergelijke aanvullende financiering voorkomt dat de interne markt wordt ondermijnd doordat niet alle lidstaten over even grote mogelijkheden beschikken om financiering te mobiliseren, en helpt in een geest van solidariteit ook die lidstaten aan financiering waarin de budgettaire ruimte voor discretionaire uitgaven beperkt is. Daarnaast wordt ervoor gezorgd dat de uitgaven berusten op een coherente economische strategie die tussen de lidstaten wordt gecoördineerd.

De doelstellingen van dit instrument kunnen niet voldoende door de lidstaten afzonderlijk worden bereikt vanwege de schaal van de te treffen maatregelen. Het herstelinstrument voor de Europese Unie biedt de Unie de mogelijkheid om de economische en financiële maatregelen van de lidstaten, met name in de vorm van “automatische stabilisatoren” en discretionaire economische en financiële maatregelen, aan te vullen met een snelle en gerichte significante verhoging van de discretionaire uitgaven.

Artikel 122 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie biedt de mogelijkheid om in een geest van solidariteit tussen de lidstaten te besluiten tot maatregelen die passend zijn voor de economische situatie. De huidige situatie is niet eerder vertoond en wordt gekenmerkt door ernstige problemen die veroorzaakt worden door buitengewone gebeurtenissen waaraan de lidstaten niets kunnen doen. Daarom is het passend om op grond van artikel 122 VWEU uitzonderlijke tijdelijke maatregelen vast te stellen om het herstel en de veerkracht in de gehele Unie te bevorderen.

·ondersteunen van partnerlanden, en met name in de Westelijke Balkan, het nabuurschap en Afrika, bij hun inspanningen om het hoofd te bieden aan en te herstellen van de gevolgen van de pandemie en veerkrachtiger te worden.

De voorgestelde verordening biedt financiële steun uit externe bestemmingsontvangsten uit de leningen die de Unie in het kader van artikel 3 ter van het [EMB] mag aangaan voor niet-terugbetaalbare steun, voor terugbetaalbare steun via financiële instrumenten en voor de voorziening van begrotingsgaranties en bijbehorende uitgaven. Daarvoor zijn vastleggings- en betalingskredieten nodig waaruit de bedragen worden gefinancierd die verschuldigd zijn in verband met de leningen die worden aangegaan (couponbetalingen en aflossingen op de vervaldag). Vóór 2028 vinden er geen aflossingen uit de EU-begroting plaats. De nodige kredieten voor de mogelijke couponbetalingen over de periode 2021-2027 zijn verenigbaar met het voorstel van de Commissie voor het meerjarig financieel kader, en met name met rubriek 2 - Cohesie en waarden (exclusief “Economische, sociale en territoriale samenhang”). Het toekomstige meerjarig financieel kader zal de nodige kredieten moeten bevatten voor couponbetalingen en aflossingen op de vervaldag.

Overwegende hetgeen volgt:

(1)Met het oog op de indamming van de verspreiding van de door het coronavirus veroorzaakte ziekte (COVID-19), die de Wereldgezondheidsorganisatie op 11 maart 2020 officieel als pandemie heeft bestempeld, hebben de lidstaten een reeks ongekende maatregelen getroffen.

(2)De maatregelen die genomen zijn naar aanleiding van die uitzonderlijke situatie, waaraan de lidstaten niet schuldig zijn, hebben geleid tot een duidelijke ontregeling van de economische activiteiten, die tot uiting komt in een scherpe daling van het bruto binnenlands product en significante gevolgen heeft voor de werkgelegenheid, de sociale omstandigheden, armoede en ongelijkheid. Met name hebben die maatregelen ertoe geleid dat de aanvoerlijnen en de productie zijn ontwricht en geen werk meer kan worden verricht op de werkplek. Daarnaast zijn tal van diensten niet of nauwelijks meer te verlenen. Tegelijk is de consumentenvraag gedaald. Vele bedrijven hebben te kampen met liquiditeitstekorten en hun solvabiliteit is in gevaar, terwijl de financiële markten roerige tijden kennen. Essentiële sectoren als reizen en toerisme zijn bijzonder hard geraakt. Meer in het algemeen hebben die maatregelen al geleid of zullen ze leiden tot een ernstige verslechtering van de financiële situatie van tal van bedrijven in de Unie.

(3)De crisis heeft zich al snel verspreid over het gehele grondgebied van de Unie en in derde landen. Voor 2020 wordt voor de Unie gerekend op een forse economische krimp. Het risico bestaat dat het herstel van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen zal lopen en de divergentie tussen de nationale economieën daardoor toeneemt. De eengemaakte markt en de sociale en territoriale samenhang lopen gevaar doordat niet alle lidstaten over even grote budgettaire mogelijkheden beschikken om financiële steun te bieden daar waar deze het meest nodig is om het herstel op gang te brengen, en doordat de nationale maatregelen per land verschillen.

(4)Er is een breed samenstel van economische herstelmaatregelen nodig, waarvoor substantiële publieke en private investeringen op Europees niveau vereist zijn die de Unie op weg helpen naar een duurzaam en veerkrachtig herstel, die hoogwaardige banen creëren, die de sociale inclusie bevorderen en die meehelpen om de onmiddellijke schade van de COVID-19-pandemie te repareren, terwijl de groene en digitale prioriteiten van de Unie worden ondersteund.

(5)Deze uitzonderlijke situatie, waaraan de lidstaten niet schuldig zijn, vraagt om een coherente en uniforme aanpak op Unieniveau. Om een verdere verslechtering van de economie, de werkgelegenheid en de sociale samenhang te voorkomen en een duurzaam en veerkrachtig herstel van de bedrijvigheid aan te jagen, moet een uitzonderlijk, gecoördineerd economisch en sociaal steunprogramma worden opgezet, in een geest van solidariteit tussen de lidstaten, en met name de lidstaten die bijzonder zwaar zijn getroffen.

(6)Aangezien het instrument een uitzonderlijke reactie vormt op deze tijdelijke, maar extreme omstandigheden, mag de steun uit hoofde van dit instrument alleen beschikbaar worden gesteld voor de aanpak van de gevolgen van de COVID-19-pandemie of voor de onmiddellijke financieringsbehoeften om een opleving van de COVID-19-pandemie te voorkomen.

(7)Dit instrument moet met name gericht zijn op maatregelen om de arbeidsmarkten, de sociale bescherming en de gezondheidszorgstelsels te herstellen, op maatregelen om het potentieel voor duurzame groei en werkgelegenheid te versterken teneinde de cohesie tussen de lidstaten te bevorderen en hun transitie naar een groene en digitale economie te ondersteunen, om steun te verlenen aan bedrijven die te lijden hebben onder de gevolgen van de COVID-19-pandemie, en met name kleine en middelgrote ondernemingen en economisch levensvatbare bedrijven met solvabiliteitsproblemen, op maatregelen om de strategische autonomie van de Unie op het gebied van vitale leveringsketens te versterken, op steun voor onderzoek en innovatie in reactie op de COVID-19-pandemie, op capaciteitsopbouw op Unieniveau om in de toekomst beter voorbereid te zijn op een crisis, op steun aan gebieden om hun inspanningen in het kader van een rechtvaardige transitie voort te zetten, en op steun aan plattelandsgebieden om de gevolgen van de COVID-19-pandemie aan te pakken. De economische en handelsbetrekkingen met buur- en ontwikkelingslanden, en met name in de Westelijke Balkan, de landen die onder het Europees nabuurschapsbeleid vallen, en landen in Afrika zijn van groot belang voor de economie van de Unie. Om die reden, en in overeenstemming met de mondiale rol en verantwoordelijkheid van de Unie, moeten de financiële middelen ook worden ingezet voor steun en humanitaire hulp aan die landen om de gevolgen van de COVID-19-pandemie te bestrijden en van deze pandemie te herstellen, teneinde de economische en handelsbetrekkingen tussen die landen en de Unie te herstellen en te versterken.

(8)Met het oog op een duurzaam en veerkrachtig herstel in de Unie en om de verlening van economische steun te vergemakkelijken, moet gebruik worden gemaakt van de vaste mechanismen van uitgaven die via de Unieprogramma’s binnen de relevante meerjarige financiële kaders lopen. Steun in het kader van die programma’s wordt verleend in de vorm van niet-terugbetaalbare steun, leningen en de voorziening van begrotingsgaranties. De toewijzing van financiële middelen moet afhangen van de mate waarin die programma’s kunnen bijdragen tot de doelstellingen van het instrument.

(9)Gelet op de aard van de te financieren maatregelen moet het ene deel van de middelen van dit instrument worden gebruikt voor het verstrekken van leningen aan lidstaten, terwijl het andere deel van de middelen externe bestemmingsontvangsten in de zin van artikel 21, lid 5, van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad moeten vormen en gebruikt moeten worden voor niet-terugbetaalbare steun, financiële instrumenten en de voorziening van begrotingsgaranties en bijbehorende uitgaven van de Unie. Hoewel artikel 12, lid 4, onder c), en artikel 14, lid 3, van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van toepassing zijn op vastleggings- en betalingskredieten die worden opgevoerd voor de externe bestemmingsontvangsten uit hoofde van deze verordening, mogen de uit dergelijke externe bestemmingsontvangsten voortvloeiende vastleggingskredieten, gelet op de termijnen die zijn vastgesteld voor de verschillende soorten steun, niet automatisch worden overgedragen tot na de diverse einddatums, tenzij het gaat om vastleggingskredieten die nodig zijn voor technische en administratieve bijstand voor de uitvoering van de maatregelen in het kader van deze verordening.

(10)Vastleggingskredieten voor niet-terugbetaalbare steun moeten automatisch worden opgevoerd tot het toegestane bedrag. De liquiditeit moet op doeltreffende wijze worden beheerd in die zin dat de middelen alleen worden gegenereerd wanneer de juridische verbintenissen via de corresponderende betalingskredieten moeten worden uitgevoerd.

(11)Gezien het belang van het gebruik van de bedragen in de eerste jaren van het instrument is een voortgangsevaluatie wenselijk. Daartoe moet de Commissie uiterlijk op 31 maart 2023 een verslag opstellen.

(12)In artikel 135, lid 2, van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is bepaald dat wijzigingen van Besluit 2014/335/EU, Euratom van de Raad die op of na de datum van inwerkingtreding van dit akkoord worden vastgesteld, niet op het Verenigd Koninkrijk van toepassing zijn voor zover deze wijzigingen gevolgen hebben voor de financiële verplichtingen van het Verenigd Koninkrijk. De steun uit hoofde van deze verordening en de overeenkomstige verhoging van het maximum van de eigen middelen hebben gevolgen voor de financiële verplichtingen van het Verenigd Koninkrijk. Overeenkomstig artikel 143, lid 1, van het terugtrekkingsakkoord is het Verenigd Koninkrijk tegenover de Unie slechts aansprakelijk voor zijn aandeel in de voorwaardelijke verplichtingen van de Unie die voortvloeien uit financiële verrichtingen waartoe door de Unie vóór de datum van inwerkingtreding van dit akkoord is besloten. De voorwaardelijke verplichtingen die de Unie in het kader van deze verordening aangaat, vallen na de datum van terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie. Daarom mag deze verordening niet van toepassing zijn op en in het Verenigd Koninkrijk,



HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Herstelinstrument voor de Europese Unie

Ingesteld wordt het herstelinstrument voor de Europese Unie (hierna het “instrument” genoemd), dat het herstel in de nasleep van de COVID-19-pandemie moet ondersteunen.

Artikel 2

Toepassingsgebied van het instrument

(1)Het instrument ondersteunt het herstel in Unie in de nasleep van de COVID-19-pandemie en financiert met name de volgende maatregelen om de negatieve economische gevolgen van die pandemie aan te pakken:

(a)maatregelen om de werkgelegenheid en banencreatie te herstellen en de gezondheidszorgstelsels te herstellen;

(b)hervormingen en investeringen om het groeipotentieel, de cohesie tussen lidstaten en hun veerkracht te versterken;