Kennisgeving overeenkomstig artikel 114, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie — Toestemming om nationale maatregelen te handhaven die stringenter zijn dan bepalingen van een EU-harmonisatiemaatregel

(Voor de EER relevante tekst)

(2019/C 394/03)

Bij brief van 17 juli 2019, die de Commissie op 19 juli 2019 heeft ontvangen, heeft Hongarije de Commissie in kennis gesteld van zijn wens een afwijkende nationale bepaling inzake het cadmiumgehalte in fosfaatmeststoffen te handhaven. De betrokken nationale bepaling (punt 1.2 van schema 3 bij Besluit nr. 36/2006 van 18 mei 2006 van de minister van Landbouw en Plattelandsontwikkeling inzake de goedkeuring, de opslag, het op de markt brengen en het gebruik van bemestingsproducten) stelt een grenswaarde voor cadmium vast van 20 mg/kg fosforpentoxide in meststoffen met een fosforgehalte van meer dan 5 % fosforpentoxide. Deze zou verschillen van punt 3 a) ii) in PFC 1 B) en punt 2 a) ii) in PFC 1 C) I) in Deel II van bijlage I bij Verordening (EU) 2019/1009 van het Europees Parlement en de Raad (1) .

Net als bij Verordening (EG) nr. 2003/2003 mogen de lidstaten het op de markt aanbieden van EU-bemestingsproducten die aan de voorschriften voldoen, niet belemmeren om redenen die verband houden met het gehalte aan contaminanten. Zij mogen echter wel passend geachte grenswaarden handhaven of invoeren voor contaminanten in niet-geharmoniseerde producten.

In de verordening wordt verwezen naar “fosfaatmeststoffen”, die anorganische macronutriëntenmeststoffen of organo-minerale meststoffen zijn met een fosforgehalte van ten minste 5 massaprocent fosforpentoxide. De grenswaarde voor cadmium in fosfaatmeststoffen wordt vastgesteld op 60 mg/kg fosforpentoxide.

Verordening (EU) 2019/1009 stelt harmonisatieregels vast voor EU-bemestingsproducten, waartoe meer categorieën producten behoren dan de limitatieve lijst in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 2003/2003. Hierbij worden voor het eerst op EU-niveau grenswaarden voor contaminanten in geharmoniseerde producten vastgesteld.

Verordening (EG) nr. 2003/2003 stelt geen grenswaarde vast voor verontreinigende stoffen in EG-meststoffen (geharmoniseerde producten). Volgens de verordening mogen de lidstaten het in de handel brengen van “EG-meststoffen” die aan de verordening voldoen, niet verbieden, beperken of belemmeren op grond van hun samenstelling, zoals het gehalte aan verontreinigende stoffen. De nationale wetgeving van de lidstaten mag echter verplichte grenswaarden voor verontreinigende stoffen vaststellen die van toepassing zijn op niet-geharmoniseerde producten.

Ingevolge Verordening (EG) nr. 2003/2003 mag een meststof die tot een in bijlage I vermeld type meststoffen behoort en aan de in die verordening vastgestelde voorwaarden voldoet, als “EG-meststof” (geharmoniseerde producten) worden aangeduid. Bijlage I bij deze verordening bevat een lijst met verschillende typen meststoffen, waarvan sommige een fosforgehalte van meer dan 5 % fosforpentoxide hebben.

of het in de handel brengen van producten volgens de in een lidstaat geldende nationale bepalingen; deze producten worden “niet-geharmoniseerde producten” genoemd en mogen op basis van de artikelen 34 tot en met 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en Verordening (EG) nr. 764/2008 van het Europees Parlement en de Raad (4) in een andere lidstaat van de EU in de handel worden gebracht.

het in de handel brengen van producten volgens de op EU-niveau vastgestelde harmonisatieregels; in dat geval worden deze producten “geharmoniseerde producten” genoemd en kunnen zij vrij in de eengemaakte markt circuleren;

In de periode 1970-80 werden voor het eerst harmonisatieregels op het gebied van meststoffen vastgesteld ( 2 ) . De thans geldende regels zijn vervat in Verordening (EG) nr. 2003/2003 van het Europees Parlement en de Raad ( 3 ) , die met ingang van 16 juli 2022 wordt ingetrokken bij Verordening (EU) 2019/1009.

Hongarije paste vanaf 2001 een grenswaarde voor cadmium in meststoffen toe. Na de toetreding tot de EU in 2004 heeft Hongarije zijn nationale wetgeving aangepast, zodat de grenswaarde van 20 mg/kg fosforpentoxide niet geldt voor EG-meststoffen, maar alleen voor niet-geharmoniseerde producten. Bij een op 27 september 2019 ontvangen brief heeft Hongarije bevestigd dat de nationale maatregel van toepassing is op anorganische meststoffen van dezelfde typen als die welke in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 2003/2003 zijn vermeld, zolang het geen EG-meststoffen zijn (niet-geharmoniseerde producten).

Hongarije wenst de nationale grenswaarde voor cadmium van 20 mg/kg fosforpentoxide te handhaven die is vastgesteld in punt 1.2 van schema 3 bij Besluit nr. 36/2006 met betrekking tot alle bemestingsproducten met een fosforgehalte van ten minste 5 massaprocent fosforpentoxide.

4.

Hongarije heeft de verwachte nationale effecten van de in Verordening (EU) 2019/1009 vastgestelde grenswaarde van 60 mg/kg fosforpentoxide geanalyseerd. Deze grenswaarde gaf aanleiding tot grote bezorgdheid over de bescherming van de volksgezondheid en het milieu. Cadmium geldt als tumorverwekkende stof en behoort tot de giftigste elementen. Planten kunnen cadmium gemakkelijk opnemen, en zo komt cadmium in de voedselketen terecht. Er is doorgaans een lineaire correlatie tussen het cadmiumgehalte van de bodem en dat van planten. Aangezien Hongarije qua sterfgevallen als gevolg van longkanker bovenaan de ranglijst van de Unie en de wereld staat, hecht het land fundamenteel belang aan de terugdringing van de blootstelling aan cadmium dat via het voedsel in het lichaam terechtkomt. Vervuiling van de bodem met cadmium vormt ook een ernstige bedreiging voor verschillende groepen organismen. Om de biota en de biodiversiteit van de bodem te garanderen, is het belangrijk de blootstelling van organismen in de bodem aan cadmiumvervuiling te minimaliseren.

Het overgrote deel van de fosfaatmeststoffen op de Hongaarse markt zijn EG-meststoffen (geharmoniseerde producten). Desondanks heeft het grootste deel van de meststoffen op de markt een cadmiumgehalte dat lager is dan de grenswaarde van 20 mg/kg fosforpentoxide. Hongarije is van mening dat met de invoering van de grenswaarde van 60 mg/kg voor het cadmiumgehalte in fosfaatmeststoffen onvermijdelijk minder nadruk zal worden gelegd op dit kwalitatieve criterium, wat een aanzienlijke toename van de verkoop van producten met een cadmiumverontreiniging van meer dan 20 mg/kg fosforpentoxide tot gevolg zal hebben.