Advies over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt

(96/C 39/17)

De Raad heeft op 21 september 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 43 en 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 november 1995 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Santiago.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 330e Zitting op 22 en 23 november 1995 (vergadering van 23 november 1995) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen bij 6 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De concurrentiepositie en het inkomen van de rijstproducenten in de EU worden ernstig bedreigd door de concurrentie van rijst uit derde landen, die als gevolg van de GATT-akkoorden gemakkelijker zijn weg naar de communautaire markt zal vinden.

1.1.1. Om ervoor te zorgen dat de rijstproducenten deze concurrentie het hoofd kunnen bieden, alsook om hun bestaan veilig te stellen en hun inkomen op peil te houden moet de gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt worden herzien.

1.1.2. De rijstteelt is niet alleen vanuit economisch oogpunt belangrijk voor bepaalde regio's van de Unie, maar ook vanuit milieu-oogpunt, omdat zij onmisbaar is voor de instandhouding van het gevoelige ecosysteem van vochtige streken.

1.2. Toen de Raad in 1992 de laatste hand legde aan de hervorming van het GLB, verzocht hij de Commissie aansluitend voorstellen uit te werken voor de hervorming van de sectoren die bij deze hervorming buiten schot waren gebleven. Na de wijnbouw, groenten en fruit, gedroogd veevoer en katoen is de rijstsector één van de laatste uit de reeks.

1.3. De Commissie heeft een uitgebreid voorstel voor een verordening opgesteld, dat vergezeld gaat van een verslag waarin de produktie en bewerking van rijst zeer volledig en tot in detail wordt geanalyseerd. Rijst is nl. een gewas met bijzondere kenmerken dat aanmerkelijk verschilt van andere granen.

1.4. De rijst die in Europa wordt geproduceerd, behoort hoofdzakelijk tot de japonica-variant. Indica-rijst wordt immers in tropische streken verbouwd, omdat voor een rendabele produktie klimatologische omstandigheden (licht, temperatuur) zijn vereist die in de meeste produktiegebieden van de Gemeenschap doorgaans niet worden aangetroffen.

1.5. De rijstmarkt is redelijk in evenwicht en het structurele overschot van japonica-rijst wordt op traditionele markten afgezet of gebruikt om te voldoen aan de communautaire verplichtingen op het gebied van voedselhulp.

2. Algemene opmerkingen

2.1. De voorstellen van de Commissie voor de hervorming van de GMO voor rijst liggen grosso modo in de lijn van de hervorming van de graansector :

- verlaging van de producentenprijs;

- compensatiesteun per hectare;

- gegarandeerd maximumareaal;

- kwaliteitsbeleid;

- interventieregeling.

2.2. Hierbij zal tegenover de voorgestelde verlaging van de interventieprijs (thans 15 %) een volledige financiële compensatie moeten staan om het inkomen van de producenten op peil te houden en hun voortbestaan te garanderen.

2.3. Zo moet ook, volgens het principe van gelijke behandeling, bij het berekenen van de compensatiesteun voor iedere rijst producerende lid-staat worden uitgegaan van de gemiddelde opbrengst in de afgelopen drie jaar (1993, 1994 en 1995). Daarbij moet rekening worden gehouden met de ontwikkeling van de consumptie alsook met de jongste uitbreiding van de Europese Unie. Bij het berekenen van het nationaal gegarandeerd maximumareaal mag in het geval van Portugal en Spanje echter niet over het hoofd worden gezien dat het rijstareaal wegens de droogte is afgenomen.

2.4. De sancties die worden opgelegd indien het NGMA wordt overschreden, moeten worden herzien.

2.4.1. Indien het communautair gegarandeerd maximumareaal (CGMA) met 1 % wordt overschreden, moet de compensatiesteun met 1 % worden verminderd. Deze sanctie mag uitsluitend worden toegepast op de lid-staat waar de overschrijding heeft plaatsgevonden.

2.4.2. Het Comité is van mening dat de rijstsector op dezelfde manier moet worden behandeld als andere produktiesectoren.

2.5. Het Comité vestigt de aandacht op de eventuele sociale gevolgen van een mogelijke vermindering van het rijstareaal en vindt het vreemd dat in het voorstel van de Commissie niet wordt nagegaan hoe diep de rijstteelt in de maatschappij is verankerd en hoeveel mensen in deze sector en aanverwante agro-industriële sectoren werkzaam zijn.

2.5.1. Het verbouwen van rijst vergt zeer bijzondere vakkennis en 65 % van de producenten gebruikt meer dan 50 % van hun grond voor de rijstteelt. Deze producenten nemen meer dan 70 % van het totale areaal voor hun rekening, wat betekent dat een groot aantal kleine producenten voor hun landbouwinkomen vrijwel uitsluitend van dit produkt afhankelijk zijn.

2.6. De hervorming van de GMO voor rijst en de verlaging van de douanerechten als gevolg van de GATT-akkoorden leiden tot een aanzienlijke prijsdaling voor zowel in de Gemeenschap geproduceerde als geïmporteerde rijst. Deze prijsdaling moet doorwerken in de prijs die de consument betaalt.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. In het huidige voorstel wordt gesteld dat de criteria voor het omschrijven van de standaardkwaliteit van voor interventie aangeboden rijst strenger moeten worden en beter aan moeten sluiten bij de produktienormen van derde landen die rijst op de communautaire markt afzetten.

3.1.1. Het Comité verbaast zich erover dat het niet tevens is geraadpleegd over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende vaststelling van de standaardkwaliteit van rijst (doc. COM(95) 405 def.). Iedere wijziging in kwaliteitscriteria vindt immers altijd haar weerslag in de producentenprijs.

3.2. Het Comité steunt het streven naar een kwaliteitsbeleid dat meer tegemoet komt aan de eisen van de consument, maar wijst erop dat, ondanks het feit dat voor het telen van de indicavariant speciale klimatologische omstandigheden zijn vereist, deze teelt in bepaalde gebieden van de EU - zij het in beperkte mate - kan worden gestimuleerd.

3.2.1. Het Comité is het er niet mee eens dat via sancties (lagere prijzen, verminderde compensatiesteun) wordt getracht de produktie van bepaalde typen rijst in de gewenste zin om te buigen. Er zou beter worden gekozen voor steun aan onderzoek naar en proefprojecten met andere soorten kwaliteitsrijst en een beleid van compenserende steun per type rijst, wat in het verleden voor indica-rijst doeltreffend is gebleken. Gezien de akkoorden tussen de EU en de ACS-landen en de PTOM (landen en gebieden overzee) inzake de invoer van rijst, zijn deze maatregelen ten volle verantwoord.

3.2.2. Het Comité wijst erop dat, wil men een echt kwaliteitsbeleid voeren, bij het definiëren van de criteria voor de standaardkwaliteit van rijst rekening moet worden gehouden met de verschillende kenmerken van de indica- en japonica-varianten en met het feit dat 80 % van de rijstproduktie in de Gemeenschap uit deze laatste variant bestaat.

3.2.3. Bij het vaststellen van de criteria voor standaardkwaliteit rijst moet eveneens rekening worden gehouden met het feit dat de uit derde landen ingevoerde rijst gedopte rijst is en dus al een eerste bewerking heeft ondergaan. In verband hiermee lijkt het noodzakelijk een interventieprijs voor half-bewerkte rijst in te stellen, zoals de Raad in december 1994 ook van plan was.

3.3. In tegenstelling tot wat voor andere landbouwprodukten geldt, is de interventie op de rijstmarkt beperkt en speelt zij alleen een belangrijke rol bij het vaststellen van de marktprijzen.

3.3.1. Indien, zoals thans wordt voorgesteld, de criteria voor interventie strenger worden zonder dat daar enigerlei financiële compensatie voor de producent tegenover staat, zal de steun via interventie aanzienlijk afnemen.

3.3.2. Het voorgestelde nieuwe systeem van preventieve interventie kan ertoe leiden dat de interventievoorraden vrij op de markt van de Unie worden afgezet, waardoor de vrije-marktwerking wordt verstoord, de prijzen flink kunnen dalen en de interne markt ernstig ontwricht kan raken.

3.3.3. Kortom, het nieuwe systeem zal ingewikkeld, duur en moeilijk uitvoerbaar zijn.

Brussel, 23 november 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER