Advies van het Comité van de Regio's over het "Eerste verslag over de economische en sociale samenhang - 1996"

(97/C 379/08)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het rapport over de vooruitgang van de economische en sociale samenhang (art. 130B van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap) (COM(96) 542 def.);

gezien het besluit van de Commissie van 9 december 1996 om het Comité van de Regio's hierover te raadplegen, overeenkomstig de artikelen 130 B en 198 C, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het besluit van 8 maart 1996 om commissie 8 "Economische en sociale samenhang, Sociaal beleid, Volksgezondheid" te belasten met de voorbereiding van dit advies;

gezien het besluit van 8 maart 1996 om commissie 1 "Regionale ontwikkeling - Economische ontwikkeling - Plaatselijke en regionale financiën" te belasten met de voorbereiding van een aanvullend advies;

gezien het ontwerp-advies (CDR 76/97 rev. 2) van commissie 8 van 23 juni 1997 (rapporteur: Jardim);

gezien het aanvullend advies van commissie 1 (CDR 105/97 rev. 2 - rapporteur: Tindemans), dat op 20 juni 1997 werd goedgekeurd en in het ontwerp-advies werd opgenomen,

heeft tijdens zijn 19e zitting van 17 en 18 september 1997 (vergadering van 18 september) met algemene stemmen het volgende advies goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Eerste rapport over de economische en sociale samenhang - 1996

1.1.1. De Commissie moet om de drie jaar aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's verslag uitbrengen over de vooruitgang die is geboekt bij de verwezenlijking van de economische en sociale samenhang, alsmede over de wijze waarop de diverse middelen - economisch beleid van de lid-staten, beleidsmaatregelen en acties van de EU, met inbegrip van het structuurbeleid en andere financieringsinstrumenten - daartoe hebben bijgedragen. In voorkomend geval dient het verslag vergezeld te gaan van passende voorstellen (art. 130 B van het Verdrag betreffende de Europese Unie). Het document dat hier wordt behandeld, is het eerste rapport van de Commissie over de cohesie.

1.1.2. De analyse van de Commissie beslaat zes hoofdstukken. De tekst vangt aan met een definitie van het begrip cohesie, en gaat vervolgens dieper in op de problematiek van convergentie en cohesie vanuit drie invalshoeken, namelijk inkomen en werkgelegenheid, sociale samenhang, en kwaliteit van het bestaan en Europees burgerschap. Er wordt nagegaan in hoeverre het beleid van de lid-staten bijdraagt tot de samenhang, en wat het verband is tussen de sectorale en structurele beleidsmaatregelen van de EU en de samenhang. Ten slotte bespreekt de Commissie de geboekte resultaten.

1.1.3. De Commissie plaatst het cohesiebeleid van de EU in de context van het Europese maatschappelijke model, waar de waarden van de sociale markteconomie voorop staan, en solidariteit en wederzijdse steun garant staan voor de vrije toegang van alle burgers tot de diensten van algemeen belang en de sociale-zekerheidsvoorzieningen. Deze vormen van solidariteit en steun moeten volgens de Commissie vanuit concreet economisch en sociaal oogpunt worden geëvalueerd.

1.1.4. De Commissie baseert haar appreciatie op artikel 130 A van het EU-Verdrag, waarin de economische en sociale samenhang wordt omschreven als "de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel".

1.1.5. De pogingen om "de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's, met inbegrip van de plattelandsgebieden, te verkleinen", geven volgens de Commissie de specifieke geografische dimensie van de definitie weer. Hiermee wordt bevestigd dat grote ongelijkheid in een "gemeenschap" die naam waardig, onaanvaardbaar is.

1.1.6. De samenhang wordt in het rapport niet alleen vanuit geografisch, maar ook vanuit sociaal oogpunt bekeken. Er wordt dan ook de nodige aandacht besteed aan de veranderingen in de sociaal-economische verschillen tussen lid-staten, regio's, en maatschappelijke groepen.

1.1.7. Volgens de geografische benadering betekent terugbrengen van de verschillen convergentie op het gebied van inkomens, concurrentievermogen en werkgelegenheid. Overeenkomstig de sociale benadering is het zaak de verschillen die voortvloeien uit de ongelijke toegang tot winstgevende activiteiten en de daaruit voortvloeiende beloning, weg te werken (langdurig werklozen, jeugdwerkloosheid, werkloosheid onder vrouwen, en armoede).

1.2. Jaarlijks verslag van het Cohesiefonds - 1995

1.2.1. In het verslag van 1995 gaat de Commissie in op twee belangrijke beginselen die ten grondslag liggen aan het beheer van het fonds, namelijk het beginsel dat voor de periode 1995-1999 evenveel dient te worden uitgetrokken voor de financiering van milieuprojecten als voor de financiering van infrastructuurprojecten, en het conditionaliteitsbeginsel.

1.2.2. De Commissie beklemtoont dat dit laatste, politieke principe geloofwaardig en betrouwbaar moet overkomen, en de cohesie-lid-staten niet in het nauw mag drijven.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Voor het eerst wordt een algemeen overzicht van de ontwikkeling van de lid-staten en de regio's beschikbaar gesteld, aangevuld met een gedetailleerde analyse van de groei, de productiviteit en de werkgelegenheid. Bovendien wordt een antwoord geboden op de vraag hoe de diverse communautaire en nationale beleidsmaatregelen aan de cohesie hebben bijgedragen.

2.2. Het beleid van de regionale en plaatselijke autoriteiten komt evenwel maar heel terloops ter sprake. Toch zijn zij het juist die direct in contact staan met de burgers en het lokale bedrijfsleven, en de regionale ontwikkeling dus voor een groot deel in handen hebben.

2.3. De Commissie heeft besloten geen voorstellen op te nemen in het verslag. In de plaats daarvan maakt zij de toekomst van het cohesiebeleid tot onderwerp van een breed debat met alle betrokken partijen, met inbegrip van de andere instellingen en organen van de Unie.

2.4. De verschillende taalversies van het verslag waren pas erg laat klaar. Dat heeft het CvdR echter niet belet in te gaan op het verzoek van de Commissie en onmiddellijk met de voorbereiding van een advies te starten.

Het Comité van de Regio's:

2.5. is tevreden over deze door de Commissie opgestelde analyse van de samenhang in al zijn aspecten, waarbij duidelijk voorop wordt gesteld dat de verbetering van de economische situatie geen doel op zich is, maar een middel ten dienste van de Europese burger;

2.6. betreurt evenwel dat de Commissie zich beperkt tot een descriptieve, weinig verhelderende analyse. Het rapport geeft de resultaten weer, maar peilt niet naar de onderliggende oorzaken. Het CvdR dringt er dan ook op aan dat "case studies" worden verricht i.v.m. de strategie op het gebied van regionale ontwikkeling;

2.7. pleit er verder ook voor dat wordt nagegaan welke parameters bij dit soort studies dienen te worden gehanteerd. Hoofdzaak is dat de parameters relevant zijn en inlichtingen verstrekken over de kwalitatieve aspecten van de productiestructuur, de arbeidskrachten en de infrastructuur;

2.8. constateert bovendien dat er geen enkel onderscheid wordt gemaakt tussen concurrentievermogen als kenmerk van economische activiteit en als kenmerk van een regio. Het concurrentievermogen van ondernemingen is van essentieel belang voor hun continuïteit, terwijl het concurrentievermogen van een regio, of liever het bedrijfsklimaat, bepalend is voor de aantrekkingskracht van die regio op bedrijven. Het Comité is derhalve van mening dat de communautaire, nationale, regionale en lokale autoriteiten meer aandacht aan deze kwestie moeten schenken;

2.9. verheelt niet dat het verontrust is over de verhouding tussen het centrum en de periferie van Europa, waarin tijdens de door de Commissie bestudeerde periode (1989-1993) geen verandering is gekomen. De kloof tussen de rijkste en armste regio's is m.a.w. niet gedicht en zelfs breder geworden, ondanks het feit dat in het kader van het communautaire cohesiebeleid aanzienlijke sommen zijn vrijgemaakt voor het verkleinen van de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus. De verschillen tussen de lid-staten daarentegen zijn wél afgenomen. Zo wordt een betrekkelijke verbetering vastgesteld voor de cohesie-lid-staten;

2.10. erkent dat de toename van welvaart nieuwe perspectieven moet openen en het bestaansniveau, en meer in het algemeen de kwaliteit van het bestaan, moet optrekken. De ontwikkeling moet daarom van duurzame aard zijn, terwijl het beheer van de natuurlijke hulpbronnen op lange termijn moet worden bekeken, daarbij steeds de sociale doelstellingen voor ogen houdend;

2.11. sluit zich aan bij de stelling van de Commissie dat de verschillen niet alleen tot gevolg hebben dat de kwaliteit van het bestaan in de regio's met een ontwikkelingsachterstand lager ligt, en de kansen van de bewoners op een waardig bestaan vrijwel nihil zijn, maar ook aantonen dat het menselijk potentieel onderbenut is en dat de Unie niet alle economische mogelijkheden waarover zij beschikt aanboort. Solidariteit met deze regio's is nl. een hoeksteen van de vooruitgang, niet alleen vanuit sociaal perspectief, maar om het economisch-groeipotentieel in de hele Unie uit te buiten;

2.12. schaart zich achter het door het Comité van wijzen opgestelde rapport "Voor een Europa van burgerlijke en sociale rechten" waarin wordt gesteld dat Europa, wil het voorkomen dat de ongelijkheid en sociale marginalisatie nog toenemen, en als het verandering wil brengen in het lakse beleid t.a.v. uitsluiting, aanzienlijke inspanningen zal moeten leveren op het gebied van innovatie, organisatie en mobilisatie, zodat een ontwikkelingsmodel kan worden uitgewerkt waarin ieder zijn plaats vindt. Dit impliceert een diepgaande hervorming van het overheidsbeleid: voorkomen is immers beter dan genezen;

2.13. onderstreept dat cohesie samenhangt met economische groei en nieuwe kansen. Dit hoeft overigens niet ten koste te gaan van de groei of de werkgelegenheid in andere regio's, daar dat zou neerkomen op negatieve convergentie;

2.14. onderstreept dat cohesie niet mag worden verward met harmonisatie of uniformiteit. Cohesie en diversiteit zijn geen tegenstrijdige begrippen maar kunnen elkaar integendeel aanvullen. Hieruit volgt dat steeds meer flexibiliteit aan de dag zal moeten worden gelegd bij acties van de structuurfondsen, zodat de concrete problemen van elke regio op de juiste manier worden aangepakt;

2.15. pleit er daarom voor dat bij de tenuitvoerlegging van het structuurbeleid steeds wordt uitgegaan van de beginselen van subsidiariteit en partnerschap. Het is echter een feit dat bepaalde lid-staten deze beginselen bij de uitvoering van de structuurfondsen- en cohesiesteun voortdurend naast zich neer leggen. De lokale en regionale autoriteiten dienen bij alle stadia van de steunverlening te worden betrokken, van het afbakenen van de prioriteiten tot controle en evaluatie. Het nationale en het regionale niveau - die het dichtst bij de burger staan - vormen immers de ideale voedingsbodem voor vernieuwende ideeën die de lokale problemen kunnen helpen oplossen;

2.16. wijst er ten slotte op dat het in het verleden al herhaaldelijk advies heeft uitgebracht over deze problematiek, en vermeldt met name zijn advies inzake het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, en zijn rapport over de toekomst van de economische en sociale samenhang, alsmede het advies over "De rol van regionale en lokale autoriteiten bij de toepassing van het partnerschapsbeginsel in het kader van de Structuurfondsenregeling";

2.17. herinnert eraan dat de economische en sociale samenhang, die erop gericht is de ontwikkelingskloof tussen de regio's te dichten, niet in praktijk kan worden gebracht zonder stil te staan bij de beginselen van ruimtelijke ordening en zonder coördinatie van de territoriale aspecten van het communautaire beleid; zaak is immers te waken over de coherentie en over complementariteit van de communautaire maatregelen en de nationale beleidsstrategieën t.a.v. ruimtelijke ordening.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid en armoede

3.1.1. Het Comité stelt vast dat de economische groei in de EU de laatste jaren aanzienlijk verbeterd is. Deze groei is evenwel niet continu verlopen en is ongelijk verdeeld over het hele Europese grondgebied.

3.1.2. Het stelt daarnaast vast dat de verschillen in inkomen per hoofd van de bevolking tussen de verschillende lid-staten de laatste jaren verminderd zijn, en dat er nog steeds een kloof bestaat tussen de regio's, die in bepaalde gevallen alsmaar dieper wordt. Het Comité beklemtoont dat het cohesiebeleid niet heeft geleid tot regionale convergentie, ook al ligt de groei in de regio's van doelstelling 1 over het algemeen genomen hoger dan het gemiddelde.

3.1.3. Het stelt vast dat de relatieve positie van een groot aantal regio's in de loop der jaren is gewijzigd, met als gevolg dat de samenstelling van de groep van regio's met een BBP per capita dat hoger ligt dan het gemiddelde en die van de regio's met een BBP p.c. lager dan het gemiddelde, er eveneens anders is gaan uitzien. Dat heeft ook tot gevolg dat de cijfers betreffende inkomen, werkgelegenheid en werkloosheid sterk uiteenlopen.

3.1.4. Het Comité merkt op dat de gunstige economische groei in Europa zich evenwel niet heeft doorgezet in het creëren van werkgelegenheid. Het gemiddelde werkloosheidscijfer - in 1995 10,7 % - ligt dan ook nog steeds hoog, en het aantal langdurig werklozen is toegenomen.

3.1.5. Het merkt ook op dat de werkloosheidssituaties op het hele grondgebied van de EU sterk uiteenlopen, en dat Spanje, Ierland en Finland met het grootste aantal werklozen te kampen hebben. Op regionaal en lokaal niveau echter doet dit probleem zich nog veel sterker gevoelen.

3.1.6. Het stelt vast dat de economische activiteit in de EU is samengebald in de meest verstedelijkte gebieden, waar het BBP per inwoner 14 % hoger ligt dan het gemiddelde, en waar zich twee derde tot driekwart van de rijkdom bevindt. Desondanks neemt de werkloosheid ook toe in de steden, waar zij in bepaalde gevallen zelfs oploopt tot 30 %.

3.1.7. Het stelt vast dat eind jaren 80 gemiddeld 15 % van de gezinnen onder de armoedegrens leefde, maar dat dit aantal zonder de sociale voorzieningen van de lid-staten zou oplopen tot 40 %. Volgens de "Statistiques en bref", waarin de belangrijkste resultaten van het in 1993 uitgevoerde onderzoek naar de inkomensverdeling en armoede onder gezinnen in het Europa van de Twaalf worden weergegeven, leeft 17 % van alle gezinnen in de EU onder de armoedegrens. Portugal spant de kroon: daar liggen de inkomens van 29 % van de gezinnen aanzienlijk onder het communautair gemiddelde. Daarna komt Griekenland (24 %), gevolgd door het Verenigd Koninkrijk (23 %). Denemarken bevindt zich aan het andere uiteinde van het spectrum en kent de minste armoede (9 % van de Deense gezinnen). In de andere landen varieert het percentage van 13 % in Duitsland en België tot 21 % in Ierland. Ook Luxemburg kent een relatief hoog percentage (14 %) vanwege het feit dat het gemiddelde inkomen vrij hoog ligt, waardoor de (relatieve) armoede ook hoog uitvalt.

3.1.8. Het Comité merkt op dat de volgende tendensen op lange termijn steeds meer veld zullen winnen in Europa: uitbreiding van de werkgelegenheid in de dienstensector, gepaard gaand met een sterke achteruitgang in de landbouw en de industrie, toename van deeltijds werken en verandering van het beroepsprofiel, waarbij de nadruk komt te liggen op verregaande technische kwalificaties en een hoog opleidingsniveau.

3.1.9. Het constateert dat de dynamiek inzake jobcreatie niet overal in de Gemeenschap gelijk ligt, maar dat bepaalde regio's erin geslaagd zijn een hoge productiviteit (productiemethoden en beperkte inzet van arbeidskrachten) te koppelen aan een hoge werkgelegenheidsgraad. Deze resultaten zijn in hoofdzaak te danken aan de moderne communicatie-infrastructuur en aan bekwame en geschoolde arbeidskrachten die met name gespecialiseerd zijn in onderzoek en technologische ontwikkeling, wat de flexibiliteit, het aanpassingsen het innovatievermogen van de economie ten goede komt, zodat de poort wordt opengezet voor nieuwe, winstgevende activiteiten.

3.1.10. Het stelt vast dat de werkloosheid in de verschillende lid-staten en regio's uiteenlopende oorzaken heeft, maar over het algemeen nauw samenhangt met de economische groei tegen de achtergrond van een voortdurend toenemend concurrentievermogen, en dus ook verband houdt met het sociale-ontwikkelingsmodel van de EU; de stijging van het BBP is immers op de eerste plaats te danken aan de groei van de arbeidsproductiviteit.

3.1.11. Het meent bijgevolg dat de werkloosheid niet alleen op korte termijn of vanuit sectoraal oogpunt benaderd mag worden, of het nu om het traditionele werkgelegenheidsbeleid dan wel om het structuurbeleid gaat, omdat een dergelijke aanpak neerkomt op het analyseren van de gevolgen, maar blind blijft voor de oorzaken, en aldus tot inefficiënte oplossingen leidt.

3.1.12. Het sluit zich bijgevolg aan bij de Verklaring van Dublin over werkgelegenheid, waarin de volgende aanbevelingen worden gedaan:

a) verbetering van de doeltreffendheid van de arbeidsmarkt en de investeringen in menselijke hulpbronnen, met extra aandacht voor de meest kwetsbare groepen;

b) vernieuwing van het belastingstelsel en de sociale zekerheid, door deze meer toe te spitsen op werkgelegenheid;

c) opdrijven van de inspanningen om de markten voor goederen en diensten te moderniseren, en zo nieuwe bronnen van werkgelegenheid aan te boren;

d) versterking van het Europese concurrentievermogen en bevordering van de lokale ontwikkeling.

3.2. Het beleid van de lid-staten

3.2.1. Het Comité erkent dat het beleid van de lid-staten van groot belang is voor de cohesie. Er zijn al successen geboekt op het vlak van nominale convergentie (inflatie en rentevoeten), zodat een algemeen klimaat is ontstaan dat economische groei in de hand werkt, en de interne verschillen in inkomen per inwoner zijn teruggedrongen. Toch schiet het nationaal beleid nog steeds te kort waar het gaat om het reduceren van de ongelijkheid tussen de Europese regio's. De nationale beleidsmaatregelen reiken immers niet verder dan de grenzen van het eigen grondgebied, en het economisch potentieel is van lid-staat tot lid-staat verschillend.

3.2.2. Het betreurt dat de regionale gevolgen van nationale beleidsmaatregelen - ook als het om regionaal beleid gaat - maar heel oppervlakkig worden geschetst, en dat op geen enkel moment de link wordt gelegd met de verandering in de regionale verschillen; dit geldt met name voor de beleidsmaatregelen die gericht zijn op de EMU-criteria.

3.2.3. Het is van mening dat het macro-economische beleid voor stabiliteit, groei en werkgelegenheid moet worden voortgezet, en dat de impact van deze maatregelen kan worden aangezwengeld door de coördinatie tussen het economisch en het structuurbeleid te verbeteren.

3.3. Het sectoraal beleid van de Gemeenschap

3.3.1. Het sectoraal beleid van de EU dat niet onder de structuurmaatregelen valt en gericht is op doelstellingen die los staan van de samenhang, is van belang voor de groei van de Gemeenschap in haar geheel. Toch kan dit beleid over het hele grondgebied diametraal tegenover elkaar staande consequenties hebben, en de inspanningen om de verschillen terug te brengen, weer teniet doen. Het Comité is van oordeel dat de negatieve gevolgen van deze beleidsmaatregelen in de Europese regio's daarom moeten worden opgevangen door het sociaal-structurele beleid van de Gemeenschap.

3.3.2. De uiteindelijke impact van het niet-structurele beleid op de versterking van de samenhang is sterk afhankelijk van de specifieke situatie van elke regio.

3.3.3. De doelstellingen van de niet-structurele sectorale beleidsmaatregelen behoeven niet te worden gewijzigd, maar de positieve effecten ervan moeten over het hele Europese grondgebied worden verspreid. In dit verband is het zaak de mechanismen voor de coördinatie van het structuurbeleid met de overige communautaire beleidsgebieden te versterken, zodat het streven naar samenhang in alle maatregelen wordt geïntegreerd. Het CvdR is het dan ook volmondig eens met de Commissie, wanneer die verklaart dat het een van de eerste verplichtingen van de Unie is om erover te waken dat de realisatie van de doelstellingen van deze maatregelen tevens de samenhang moet optimaliseren.

3.3.4. Daarnaast wijst het Comité op de rol van het "Ontwikkelingsplan voor de Communautaire Ruimte" (OCR), waarvan een eerste versie is voorgesteld tijdens de informele Raad van ministers van ruimtelijke ordening op 8 juni 1997 in Noordwijk (Nederland). Dit document, waarin drie hoofddoelstellingen worden aangegeven, nl. economische en sociale samenhang, duurzame ontwikkeling en een evenwichtige spreiding van het Europese concurrentievermogen, zal de coördinatie van de territoriale aspecten van het communautaire beleid en de samenwerking inzake ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied vergemakkelijken.

3.3.5. De Commissie is voornemens na te gaan hoe het niet-structurele beleid meer kan worden toegespitst op de versterking van de samenhang. Het Comité hoopt dat het tijdig op de hoogte zal worden gebracht van de resultaten van dit onderzoek en de daarop gebaseerde beleidsvoornemens, zodat het hierover advies kan uitbrengen.

3.3.6. Het Comité zou in dialoog met de Commissie meer aandacht willen besteden aan de regionale en lokale uitwerking van nieuwe ontwikkelingen in het niet-structurele beleid.

3.3.7. De hervorming van het GLB, waarmee een aanvang is gemaakt in 1992, moet in dezelfde lijn worden voortgezet. Bescherming van producten waaraan grote overschotten bestaan, moet worden afgebouwd. Voorts dient te worden gestreefd naar een meer evenwichtige steunverlening, die gericht is op een duurzame ontwikkeling van de Europese regio's waar de landbouwsector in economisch en sociaal opzicht een strategische positie inneemt. Zo moet met name meer aandacht uitgaan naar de steun voor omschakeling op andere teelten, en moet meer worden geïnvesteerd in de armste gebieden en de meest rendabele producties. De efficiëntie van de sector en het veiligstellen van het inkomen van de landbouwers dienen als een rode draad door alle maatregelen te lopen.

3.3.7.b. De armste regio's - alsmede andere zwaar door de hervorming van het GLB getroffen regio's - dienen te worden gecompenseerd d.m.v. extra inspanningen op het vlak van het structuurbeleid in het kader van een totaalbeleid dat op duurzame ontwikkeling van de plattelandsgebieden is gericht.

3.3.8. De versterking van het innovatiepotentieel van de perifere regio's vereist een ombuiging van het communautaire beleid voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Het O& TO-beleid dient de samenwerking tussen de rijkste regio's en de achterop geraakte of perifere gebieden te stimuleren, zodat de behoeften van deze laatste op het vlak van O& TO kunnen worden ingevuld.

3.3.9. De inspanningen die de laatste jaren zijn verricht op het gebied van onderwijs en opleiding moeten nog worden opgevoerd, zodat de nog bestaande verschillen tussen het centrum en een gedeelte van de periferie snel uit de wereld worden geholpen. Dit is immers een conditio sine qua non wil men de regio's dichter bij elkaar brengen.

3.3.10. In zijn algemeenheid wordt het concurrentiebeleid onderschreven, inclusief het streven naar coherentie tussen het regionaal beleid van de lid-staten en het structuurbeleid van de Gemeenschap, dat gericht is op zwakke regio's. Dit mag op zichzelf evenwel geen aanleiding zijn voor de lid-staten om minder in de ontwikkeling van hun regio's te investeren, noch voor de EU om de lid-staten slechts toe te staan een specifiek regionaal ontwikkelingsbeleid te voeren voor alleen die regio's, die in aanmerking komen voor ondersteuning door de Gemeenschap.

3.3.11. Zonder het mededingingsbeleid - en met name de toepassing van artikel 92, lid 2 en 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie - noch het beleid inzake economische en sociale cohesie op de helling te willen zetten, vestigt het Comité de aandacht op de volgende vier kwesties:

a) het feit dat bepaalde lid-staten niet kunnen profiteren van de toegestane speelruimte, is op zich geen argument om deze maxima te verlagen; daardoor zouden immers de subsidiemogelijkheden voor landen die dat wél kunnen en met vergelijkbare regionale problemen hebben te kampen, afnemen;

b) zolang de wereldhandel niet volledig geliberaliseerd is, moet er een flink bedrag aan steun worden uitgetrokken voor investeringsprojecten die van strategisch belang zijn voor de Europese economie. Versterking van de concurrentiepositie van de Europese industrie moet voorop staan, vooral in het geval van de regio's of zones die het zwaarst worden getroffen door technologische en sectorale veranderingen;

c) in geval van calamiteiten die tot een structurele ontwrichting van de regio leiden, moet een aanzienlijk steunbedrag ter beschikking staan;

d) er zij eveneens gewezen op de uitzonderlijke situatie van een structurele ontwrichting als gevolg van een plotselinge verandering van het economisch systeem, waardoor de bestaande economische structuur van de ene dag op de andere wordt blootgesteld aan de krachten van de vrije markteconomie en talloze banen verloren gaan. Het EU-beleid moet rekening houden met dergelijke uitzonderlijke situaties.

3.3.12. De liberalisering van de internationale handel, die over het algemeen genomen gunstig is voor de communautaire economie, zal in bepaalde Europese regio's evenwel negatief uitpakken. De zwaarst getroffen regio's zijn ook die met de grootste ontwikkelingsachterstand, die met de grootste sectorale of structurele problemen, alsook de perifeer gelegen en dunbevolkte gebieden, zoals de regio's van doelstelling 6, die er alle belang bij hebben hun concurrentiepositie te verbeteren. De Unie moet dan ook extra aandacht besteden aan deze gebieden, en de negatieve gevolgen van de liberalisering ondervangen met adequate maatregelen.

3.3.13. In dit verband moet verder rekening worden gehouden met de gevolgen van de internationale mobiliteit van het kapitaal. Het bedrijfsleven wordt nl. aangetrokken door vestigingsplaatsen waar geen sociale minimumnormen gelden en de rendabiliteit dus hoger ligt. Aangezien de productie dan op de communautaire markt terechtkomt, moet de EU dringend gaan nadenken over mogelijke sancties om de sociale rechten van de Europese burger te beschermen.

3.4. Het structuurbeleid van de Gemeenschap

3.4.1. Het structuurbeleid van de EU heeft de economische en sociale samenhang versterkt, en heeft met name de economische teloorgang van de gebieden met een ontwikkelingsachterstand of met een industrie in verval weten te keren.

3.4.2. Daarnaast heeft dit beleid positieve gevolgen voor de steunregio's op het gebied van groei, investeringen en werkgelegenheid, zowel wat bestaande als nieuwe arbeidsplaatsen betreft.

3.4.3. Nu al is duidelijk dat de verschillen op het gebied van de infrastructuur voor het vervoer over de weg en telecommunicatie aanzienlijk zijn afgenomen, terwijl ook positieve resultaten zijn geboekt op het gebied van diversificatie van energiebronnen en milieu. Verder wordt verwacht dat ook de verschillen op het gebied van onderwijs en opleiding van de bevolking van de cohesielanden zullen verminderen. Ten slotte stelt het Comité vast dat eenvoudige infrastructuurmaatregelen, zoals de steun aan management en innovatie van de bedrijven in de regio's van de doelstellingen 2 en 5b), het concurrentievermogen en de economische diversificatie aanzienlijk hebben verbeterd.

3.4.4. Toch valt moeilijk te zeggen of hiermee werkelijk een degelijke basis is gelegd voor de duurzame ontwikkeling van de regio's in kwestie. Uit de globale resultaten in de regio's van de doelstellingen 2 en 5b) kunnen vooralsnog geen conclusies worden getrokken. Uit het rapport is niet op te maken of dit samenhangt met de ontwikkelingsfase waarin de regio's zich bevinden, dan wel met de overwegend beperkte omvang van deze regio's, dan wel met de samenhang tussen de steunmechanismen van de diverse lid-staten en die van de EU. Het Comité stelt voor na te gaan of de doelstellingen 2 en 5b) in sommige gevallen niet meer op de regionale behoeften kunnen worden afgestemd en een groter toepassingsgebied kunnen krijgen door te vast te stellen dat regio's vanaf een bepaalde, minimale omvang voor steun in aanmerking komen.

3.4.5. Anderzijds valt de situatie op het gebied van infrastructuur (wegen, spoorwegen, havens, luchthavens, telecommunicatie en sanitaire basisvoorzieningen), de scholingsgraad van de bevolking en het O& TO-potentieel in de rijkste regio's niet te vergelijken met de situatie in de achtergebleven of perifere gebieden. Het is deze kloof die de regio's met een achterstand in hun groei belemmert.

3.4.6. Overigens is infrastructuur van niet te onderschatten belang voor het concurrentievermogen van de regio's. Verbetering van de infrastructuur is, evenzeer als innovatie, een van de voorwaarden voor een duurzame economische groei. Overigens geldt deze vaststelling niet alleen voor de hervorming van de structuurfondsen.

3.4.7. De Commissie toont in haar rapport aan dat het structuurbeleid in hoofdzaak bedoeld is om het hoofd te bieden aan veranderingen. Voor de regionale economische structuur luiden de sleutelwoorden dan ook modernisering en innovatie. De modernisering van de infrastructuur valt echter ten dele buiten het structuurbeleid van de Commissie. Het Comité onderstreept dat de modernisering van de economische structuur doorgaans ook nieuwe eisen stelt op infrastructuurgebied. Naast het vergemakkelijken van de toegang tot de economische kernen, is ook de verbetering van de infrastructuur daarbuiten een conditio sine qua non voor de ontwikkeling van de regio's.

3.4.8. Het spreekt vanzelf dat de ontwikkeling van de regio's met de grootste ontwikkelingsachterstand relatief langzaam verloopt, hoewel hun groei over het algemeen hoger ligt dan het communautaire gemiddelde (3 %).

3.4.9. Het Comité is het eens met het pleidooi van de Commissie voor een flexibeler structuurbeleid, dat in staat is in te spelen op de veranderingen en dat met name de nieuwe uitdagingen en kansen aankan.

3.4.10. Als de Commissie in haar Rapport stelt dat regionale en sociale dispariteiten niet slechts wijzen op een geringere bestaanskwaliteit, maar tevens op onderbenutting van economisch potentieel en dat het verbeteren daarvan tevens het belang van de Unie als geheel dient, verwijst dat naar twee uitgangspunten voor het structuurbeleid van de Gemeenschap, te weten rechtvaardigheid (justice) en doelmatigheid (efficiency).

Het rechtvaardigheidsbeginsel leidt tot een beleid gericht op het wegwerken van achterstanden. Doelmatigheid verwijst naar de bijdrage aan de doelstelling van duurzame ontwikkeling van de Gemeenschap.

3.4.10.1. Voor zover het structuurbeleid wordt gestuurd door de huidige regionale doelstellingen, houdt het zich bezig met al langer bestaande problemen en is het als gevolg daarvan re-actief. Dit is meer geïnspireerd door rechtvaardigheid dan door doelmatigheid, en er bestaat geen twijfel over de noodzaak en de verplichting om de steun aan de minst ontwikkelde regio's voort te zetten.

3.4.10.2. Overwogen zou kunnen worden om vanuit het oogpunt van doelmatigheid tot op zekere hoogte ook andere regio's op een pro-actieve - preventieve - manier bij het structuurbeleid te betrekken. Daarmee mag dan evenwel geen afbreuk worden gedaan aan de prioriteit voor regio's met de grootste ontwikkelingsachterstand. In het bijzonder zou de aandacht moeten worden gericht op de groep regio's die zich in de rangorde bevinden tussen de kop- en staartgroep en met negatieve ontwikkelingen te kampen hebben dan wel daarmee worden bedreigd.

Het is beter en doorgaans ook gemakkelijker het afglijden van regio's te voorkomen dan regio's weer op niveau te brengen als ze eenmaal in de achterhoede zijn beland. Preventieve acties dragen niet bij tot verkleining van de verschillen tussen de kopgroep van regio's en de achterhoede, maar wel tot meer over-all convergentie. Daarmee wordt zowel bijgedragen tot vergroting van de effectiviteit van het structuurbeleid als tot de doelstelling omtrent de ontwikkeling van de Gemeenschap.

3.4.11. Aangezien de Europese regio's zich in verschillende ontwikkelingsfases bevinden, is het niet meer dan logisch dat wordt gezocht naar flexibele oplossingen, die geval per geval worden uitgewerkt.

Met het oog hierop zal het huidige systeem doeltreffender moeten worden, zeker gezien het hoge aantal doelstellingen (6 in totaal) en de criteria die hierop van toepassing zijn, en zal zowel de desbetreffende wetgeving als het besluitvormingsproces moeten worden aangepast.

3.4.12. Met de afloop van de huidige programmeringsperiode (1994-1999) komt een eind aan het pakket structuurmaatregelen dat was ontworpen met het oog op de voltooiing van de interne markt, en was gericht op compensatie van de negatieve gevolgen daarvan. Nu moet het beleid opnieuw onder de loep worden genomen, ditmaal met het oog op het wegwerken van de verschillen tussen de regio's, de Economische en Monetaire Unie (EMU), de toenemende liberalisering van het internationale handelsverkeer en de uitbreiding.

3.4.13. De wijzigingen dienen geleidelijk te worden ingevoerd om te vermijden dat de resultaten die al werden verkregen op het vlak van reële convergentie, teniet worden gedaan.

3.4.14. De versterking van de economische en sociale samenhang moet daarom de link vormen tussen het oude en het nieuwe pakket maatregelen.

3.4.15. Aangezien de versterking van de economische en sociale samenhang gericht is op de bevordering van de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel, via grotere groei en nieuwe economische mogelijkheden in de armste regio's en onder de minst begunstigde maatschappelijke groepen, meent het CvdR dat de structuursteun efficiënter moet zijn. Dit impliceert dat het leeuwendeel van de middelen naar de regio's met de grootste ontwikkelingsachterstand en de zwaarste probleemgebieden moet gaan.

3.4.16. Verder moeten de structuurfondsen zich blijven richten op de problematiek van sociale uitsluiting, een verschijnsel dat voortspruit uit de ongelijke toegang tot winstgevende activiteiten. Slachtoffers zijn werkloze jongeren en vrouwen en langdurig werklozen. Ook andere parameters die bepaalde vormen van sociale uitsluiting kunnen blootleggen, zoals gezondheid, sterftecijfer en armoede, dienen bij de selectie van de steunregio's in aanmerking te worden genomen.

3.4.17. De specifieke steun aan de cohesielanden moet gehandhaafd blijven. Het Comité stelt vast dat het Cohesiefonds een doorslaggevende bijdrage heeft geleverd tot de convergentie tussen de lid-staten. Het fonds moet blijven bestaan om de resultaten op het vlak van nominale en reële convergentie te verankeren, zeker nu de cohesielanden zichzelf budgettaire beperkingen opleggen om te voldoen aan de Maastrichtnormen.

3.4.18. Tevens stelt het Comité vast dat de financiële bijstand van de EU op lokaal niveau heeft geleid tot de toename van partnerschappen tussen de autoriteiten, opleidingsinstanties, en de industrie. In een poging om in aanmerking te komen voor EU-steun, gaan steeds meer lokale partners zich aaneensluiten tot netwerken, wat het plaatselijke concurrentievermogen ten goede zal komen. Het Cohesiefonds en de communautaire initiatieven zouden zich bij de financiering en tenuitvoerlegging van projecten ook moeten laten leiden door het partnerschapsbeginsel.

3.4.19. Een herziening van regio's die steun genieten uit hoofde van doelstelling 1 moet aan de hand van de in elke regio bereikte resultaten worden herzien. Om in aanmerking te komen voor deze steun, mag het gemiddelde inkomen per inwoner in de regio in kwestie namelijk niet hoger liggen dan 75 % van het communautaire gemiddelde. Het huidige BIP-criterium zegt evenwel niet alles over tal van andere problemen waar de regio's van doelstelling 1 nog steeds mee te kampen hebben.

Vooraleer over te gaan tot de herziening van de lijst van doelstelling 1-regio's, moet worden gestreefd naar een versoepeling van het structuurbeleid, de criteria voor de toekenning van steun en het instrumentarium, zodat een en ander vlotter kan worden afgestemd op de situatie in de afzonderlijke regio's. De financiering per inwoner in de regio's van doelstelling 1 kan dan worden aangepast aan de specifieke behoeften van elke regio.

Een aanpassing van de criteria, de invoering van nieuwe steunmaatregelen of een progressieve vermindering van de communautaire steun gedurende een bepaalde periode is noodzakelijk met het oog op de regio's die ingevolge de uitbreiding naar het oosten statistisch gezien niet meer in de categorie benadeelde regio's zullen vallen.

3.4.20. Het Comité meent dat bij de voorbereiding van de hervorming van de structuurfondsen bijzondere aandacht moet uitgaan naar de keuze van de criteria voor de indeling van de regio's per doelstelling, terwijl terzelfder tijd ook strikter de hand moet worden gehouden aan de toepassing daarvan.

Zo moet met name worden nagegaan of die criteria niet op meer ter zake doende indicatoren kunnen worden gebaseerd, nu er eenmaal een Europees systeem van lokale en regionale indicatoren is ingevoerd, zoals vastgelegd in de Verklaring van Barcelona.

Daarnaast onderstreept het Comité dat in de volgende programmeringsperiode niet alleen het concurrentievermogen en de werkgelegenheid op de voorgrond moeten staan, maar ook de keuze van relevante indicatoren om de zwakke punten van het regionale concurrentievermogen op te sporen: groei van het BBP, oprichting en levensvatbaarheid van kleine en middelgrote ondernemingen (MKB), productiviteitsgroei en uitgaven voor O& TO.

Tevens moet aandacht worden besteed aan de acties die gericht zijn op de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, de maatregelen die garant staan voor duurzame ontwikkeling, en de maatregelen ter bevordering van de samenwerking tussen regio's en internationale autoriteiten en de samenwerking tussen grensregio's.

3.4.21. Het Comité is van mening dat het regionaal beleid de onderlinge afhankelijkheid tussen de steden en het omringende landelijk gebied moet weerspiegelen, en dat daarbij moet worden gestreefd naar een nieuw evenwicht tussen beide. Deze doelstelling heeft meer kans op slagen indien zij wordt opgenomen in een regionaal ontwikkelingsplan en wordt ondersteund door de structuurfondsen.

3.4.22. Het Comité onderstreept dat de vrij beperkte middelen dank zij het additionaliteitsbeginsel en de medefinanciering toch een zekere hefboomwerking hebben. De regionale en plaatselijke autoriteiten zouden de investeringen op eigen kracht nooit dezelfde positieve impuls kunnen geven als de structuurfondsen. Het lijdt dan ook geen twijfel dat abrupte stopzetting van deze steun nefaste gevolgen zou hebben voor veel regio's, waar het ontwikkelingsniveau zelfs zou kunnen terugvallen. Vanzelfsprekend geldt dit eveneens voor het Cohesiefonds.

3.4.23. Het additionaliteitsbeginsel moet worden versterkt en strikt worden toegepast. Wel kunnen de steunbedragen worden aangepast aan de concrete budgettaire situatie in de minst begunstigde en perifere regio's, waar de begroting niet toereikend is om de communautaire steun te kunnen aanvullen en de naleving van de Maastrichtnormen voor budgettaire problemen zorgt.

3.4.24. Coherente regionalisering van de middelen van de structuurfondsen, met inbegrip van het ESF, draagt bij tot de noodzakelijke versterking van de efficiëntie van het structuurbeleid. Het Comité zou daarom graag zien dat de lid-staten zich er niet langer toe beperken maar een gedeelte van de middelen door te sluizen naar de regionale en plaatselijke autoriteiten, zoals momenteel maar al te vaak het geval is.

3.4.25. Waar mogelijk zou de EIB nauwer betrokken moeten worden bij de financiering van structuurfondsprojecten, zodat aanvullende middelen kunnen worden vrijgemaakt en de verhouding tussen subsidies en leningen evenwichtiger wordt.

3.4.26. Niet alleen zijn overlappingen met de communautaire bestekken uit den boze, de communautaire initiatieven moeten tevens worden toegespitst op een beperkt aantal innoverende doelstellingen met een reëel communautair belang en met voorbeeldfunctie.

Gezien het complexe beheer en de moeizame coördinatie van de doelstellingen en de communautaire initiatieven in het geval van regio's die verschillende vormen van structurele steun ontvangen, stelt het Comité voor dat de Commissie nagaat of in deze gevallen voor een geïntegreerde aanpak kan worden gekozen dan wel globale subsidies kunnen worden toegekend.

In de toekomst dienen via de communautaire initiatieven of bijzondere financieringsmechanismen voldoende middelen te worden uitgetrokken voor de samenwerking tussen regio's en grensregio's. Daarnaast moeten ook andere vernieuwende proefprojecten op de agenda worden gezet.

3.4.27. Tevens is er behoefte aan een meer doeltreffende begeleiding en evaluatie, en dienen fraude en onregelmatigheden harder te worden aangepakt.

3.4.28. Het CvdR is het ermee eens dat het nuttig kan zijn de rol van de verschillende partners binnen de toezichtcomités beter af te bakenen. Zo zou het nodig kunnen blijken een duidelijk onderscheid te maken tussen de partners met beslissingsbevoegdheid (financiers) en de partners met louter raadgevende bevoegdheden. De eerste groep moet worden vertegenwoordigd door de autoriteiten die instaan voor de medefinanciering, de tweede dient voornamelijk te bestaan uit sociale partners en vertegenwoordigers van allerhande belangengroepen. Ook dient te worden nagegaan in hoeverre de beginselen van subsidiariteit en participatie worden nageleefd. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende beheersfuncties van de lokale en regionale autoriteiten binnen de structuurfondsen en het Cohesiefonds, die zowel op het vlak van controle, herziening en evaluatie liggen. Verder is het zaak de werking van de toezichtcomités te verbeteren door deze comités ruimere bevoegdheden toe te kennen en het recht te geven zelf beslissingen te nemen, met name ten aanzien van het financiële aspect van de steunverlening. Zo is het CvdR van oordeel dat veranderingen met betrekking tot de hoogte van de steunpercentages niet meer aan de Commissie dienen te worden voorgelegd als het toezichtcomité zijn fiat heeft gegeven. Op dit punt moet de regeling dringend worden verbeterd, temeer daar de besluiten van de Commissie nogal op zich laten wachten, waardoor er van een tijdige en vlotte uitbetaling van de steun weinig terechtkomt.

3.4.29. Het subsidiariteitsbeginsel en het partnerschapsbeginsel dienen met de grootst mogelijke flexibiliteit te worden toegepast, zodat de regionale en lokale autoriteiten worden betrokken bij het uitstippelen van de juiste maatregelen en acties voor de problemen van elke regio. Op die manier zullen de beste resultaten worden geboekt. Alleen door alle betrokken partijen in te schakelen, zal de toekomstige ontwikkeling van de hele Europese Unie ook tot een beter evenwicht tussen de regio's leiden.

4. Uitbreiding

4.1. Daar de uitbreiding naar het oosten als een politieke prioriteit wordt beschouwd, die niet te verwaarlozen gevolgen zal hebben op communautair niveau, dienen de volgende punten in acht te worden genomen:

a) de uitbreiding dient geleidelijk te verlopen, rekening houdend met de mate waarin de kandidaten voldoen aan de voorwaarden die de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 heeft gesteld;

b) de communautaire steun aan kandidaat-lid-staten (Phare) moet gehandhaafd blijven voor de landen waar de voorbereiding van de toetreding moeizamer verloopt;

c) ook de in het kader van het communautaire structuurbeleid verstrekte bijstand aan de landen van Oost-Europa dient geleidelijk te worden ingevoerd; het is immers niet alleen zaak in te spelen op de behoeften, de vraag is ook in hoeverre de landen in kwestie werkelijk in staat zijn de verplichtingen na te komen die voortvloeien uit het additionaliteitsbeginsel;

d) ten slotte eist het Comité de garantie dat een eventuele uitbreiding het solidariteitsbeginsel, zoals dat door de lid-staten is overeengekomen en wordt toegepast, niet op de helling zet.

Brussel, 18 september 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

BIJLAGE

Kanttekeningen bij het verslag van het Cohesiefonds - 1995 (COM(96) 388 def.)

Het Comité van de Regio's:

1. is ingenomen met het feit dat de Commissie rekening heeft gehouden met zijn opmerkingen over de toezichtcomités, waarin volgens het Comité vertegenwoordigers van de regionale en lokale autoriteiten van alle cohesielanden zitting zouden moeten hebben, en over een door het fonds te organiseren hoorzitting, tijdens dewelke de regionale en lokale instanties de kans zouden krijgen hun suggesties en standpunten naar voren te brengen;

2. constateert dat de Commissie bereid is een groter aantal projecten in de ultraperifere regio's te financieren, en hoopt dat dit voornemen zo snel mogelijk zal worden uitgevoerd;

3. betreurt dat de Commissie geen gegevens heeft verstrekt over de economische en sociale consequenties van de acties van het Cohesiefonds voor de lid-staten en de samenhang in de Unie, maar heeft hoop dat deze kwestie in het volgende rapport aan de orde zal komen, daar de Commissie al opdracht heeft gegeven tot een studie over de beste methode voor een dergelijke analyse; het stelt evenwel vast dat het rapport wel al gegevens bevat over de directe en indirecte werkgelegenheid die in de periode 1993-1995 tot stand is gebracht;

4. stelt tot zijn genoegen vast dat de Commissie zich soepel heeft opgesteld bij de toepassing van het conditionaliteitsbeginsel en de bepalingen inzake buitensporige overheidstekorten;

5. is verder tevreden over het feit dat de milieuprojecten in 1995 48,5 % van de totale middelen vertegenwoordigden, terwijl de vervoersinfrastructuurprojecten rond de 51,5 % schommelden. Deze cijfers benaderen het vooropgestelde evenwicht, en betekenen een verbetering t.o.v. de verdeling in de periode 1993-1995, toen gemiddeld 46,1 % van de middelen naar milieuprojecten ging, en 53,9 % naar de vervoerssector. Een en ander impliceert echter niet dat dit evenwicht alleen zaligmakend is, het is zaak soepel in te spelen op de concrete behoeften van elke regio;

6. constateert dat het fonds steun heeft verleend aan 5 van de 14 projecten die in Essen het stempel prioritair hebben meegekregen (HST Zuid-Frankrijk-Spanje, Griekse snelwegen, snelweg Lissabon-Valladolid, spoorverbinding Cork-Dublin-Belfast, wegcorridor Ierland-VK-Benelux);

7. verzoekt de Commissie om in haar volgende rapport een overzicht te geven van de totale bijstand die tussen 1993 en 1996 aan de vier landen zowel voor milieuprojecten als voor vervoersinfrastructuurprojecten is verstrekt, zodat een globaal idee wordt verkregen van de door het fonds goedgekeurde financieringen;

8. stelt vast dat de Commissie een reeks administratieve voorschriften en normen heeft uitgevaardigd om te vermijden dat projecten worden gefinancierd die indruisen tegen de milieurichtlijnen of de communautaire wetgeving inzake overheidsopdrachten, en om overlappingen bij de financiering te voorkomen;

9. stelt tevens vast dat de Commissie erop toeziet dat de te financieren vervoersprojecten aansluiten bij de transeuropese netwerken of bestemd zijn om de toegang tot deze netwerken te verbeteren;

10. betreurt dat het fonds niet beschikt over cijfers i.v.m. het aantal afgewezen projecten. Wel wordt telkens de motivering van de weigering weergegeven;

11. verheugt zich erover dat m.b.t. de goedgekeurde projecten geen fraude of onregelmatigheden zijn vastgesteld;

12. is het volmondig eens met de volgende stellingname van de Commissie:

"Een uitbreiding zal een diepgaande invloed op de cohesie van de Unie uitoefenen. Om voor eenieder aanvaardbaar te kunnen zijn zal enigerlei hervorming of wijziging van het cohesiebeleid stapsgewijs ingevoerd en zonder overhaasting uitgewerkt moeten worden.

De Commissie heeft zich voorlopig op het standpunt gesteld dat moet worden vastgehouden aan de algemene toepassing van het cohesiebeleid in de hele Unie. Aan de cohesielanden moet een voortgezette solidariteit worden gegarandeerd, waarbij rekening wordt gehouden met het succes dat op het gebied van de economische en sociale cohesie wordt geboekt. Het beleid moet worden gevoerd in een vorm die duidelijk maakt dat het beginsel van begrotingsdiscipline daadwerkelijk in acht wordt genomen in een situatie waarin de meeste lid-staten een strikt begrotingsbeheer voeren om aan de criteria van Maastricht te voldoen.

Het Cohesiefonds is slechts één van de instrumenten ter bevordering van de economische en sociale cohesie die in deze context moeten worden onderzocht."