MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (elektromagnetische velden) (n-de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG).

1992/0449 (COD) C

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (elektromagnetische velden) (n-de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)

1. ACHTERGROND

Voorstel voorgelegd aan het Europees Parlement* en de Raad (COM(1992) 560 definitief - 1992/0449 (COD)) op

8.2.1993 (PB C 77 van 18.3.1993) * Het voorstel viel toen nog niet onder de medebeslissingsprocedure.

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité uitgebracht op

30.6.1993 (PB C 249 van 13.9.1993)

Advies van het Comité van de Regio's* * Het comité heeft in een brief van 13 januari 2000 verklaard geen advies te zullen uitbrengen.

Advies van het Europees Parlement (eerste lezing) uitgebracht op

20.4.1994 (PB C 128 van 9.5.1994) en bevestigd op 16.9.1999 (PB C 54 van 25.2.2000)

Gewijzigd voorstel aan de Raad voorgelegd op

8.7.1994 (PB C 230 van 19.8.1994)

Formele goedkeuring (unanimiteit) van het gemeenschappelijk standpunt door de Raad op

17.12.2003.

2. DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Het oorspronkelijke voorstel was gebaseerd op artikel 118A van het Verdrag (nu artikel 137) en heeft de vorm van een bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG, de kaderrichtlijn.

Het voorstel is gericht op de bescherming van werknemers tegen risico's voor hun gezondheid en veiligheid als gevolg van blootstelling aan fysische agentia. Het is van toepassing op vier fysische agentia: lawaai (risico's voor het gehoor), trillingen (risico's voor de armen, de handen en het gehele lichaam), elektromagnetische velden en optische straling (risico's voor de gezondheid door inductiestromen in het lichaam, schokken, verbrandingen en het absorberen van thermische energie).

De bepalingen betreffende trillingen, elektromagnetische velden en optische straling zijn nieuw, terwijl de bepalingen betreffende lawaai al te vinden zijn in Richtlijn 86/188/EEG van de Raad.

De algemene benadering van de Raad bestond erin zich op één agens per keer te concentreren, te beginnen met trillingen.

Alle delegaties en de Commissie aanvaardden dit idee om het voorstel in delen te behandelen; de niet-behandelde delen blijven evenwel bij de Raad liggen voor toekomstige discussies.

Voor de eerste twee fysische agentia, trillingen en lawaai, hebben het Europees Parlement en de Raad twee richtlijnen aangenomen, namelijk 2002/44/EG en 2003/10/EG. Dit voorstel is het derde onderdeel van de algemene benadering van de Raad om elk fysisch agens in een afzonderlijke richtlijn te behandelen [1].

[1] ZIE DE VERKLARING VAN DE RAAD IN DE NOTULEN VAN 25 JUNI 2001.

3. OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1. Algemeen

Door de opsplitsing van het voorstel blijft het gemeenschappelijk standpunt nu beperkt tot de minimumvoorschriften voor de bescherming van werknemers tegen risico's voor hun gezondheid en veiligheid die voortvloeien of kunnen voortvloeien uit blootstelling aan elektromagnetische velden.

Het gemeenschappelijk standpunt bepaalt grenswaarden voor blootstelling, die direct gebaseerd zijn op de gevolgen voor de gezondheid en op biologische gegevens. De naleving van deze grenswaarden garandeert dat aan elektromagnetische velden blootgestelde werknemers worden beschermd tegen alle bekende schadelijke gevolgen voor de gezondheid. Het gemeenschappelijk standpunt stelt ook actiewaarden vast die rechtstreeks meetbare parameters vormen waarbij een of meer van de maatregelen uit de richtlijn moeten worden genomen. De naleving van deze actiewaarden garandeert dat de toepasselijke grenswaarden voor blootstelling niet worden overschreden.

Deze waarden zijn in grote mate verkregen op basis van de aanbevelingen van de ICNIRP [2] inzake blootstelling aan niet-ioniserende straling (ICNIRP 7/99).

[2] ICNIRP: International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection.

De effecten op lange termijn, waaronder mogelijke kankerverwekkende effecten, die kunnen ontstaan als gevolg van blootstelling aan tijdsafhankelijke elektrische, magnetische en elektromagnetische velden waarvoor geen sluitend wetenschappelijk bewijs van een causaal verband bestaat, komen in dit gemeenschappelijk standpunt niet aan bod.

Het gemeenschappelijk standpunt stelt actiewaarden voor statische magnetische velden vast. Aangezien de bestaande wetenschappelijke kennis geen zekerheid biedt over de effecten van de blootstelling aan die velden op de gezondheid, stelt het gemeenschappelijk standpunt, net als het voorstel van de Commissie, geen grenswaarden voor blootstelling aan statische magnetische velden vast.

In een in de notulen opgenomen verklaring betreurt de Raad dat hij niet in staat is geweest om de gevolgen van een dergelijke beroepsmatige blootstelling voor de gezondheid te behandelen en verzoekt hij de Commissie de werkzaamheden van de ICNIRP op dit gebied van nabij te volgen. De Commissie heeft in antwoord op deze verklaring gezegd dat ze elke actualisering zal voorstellen die ze gezien de ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis op dit gebied noodzakelijk acht.

Het gemeenschappelijk standpunt stelt vast welke preventieve maatregelen noodzakelijk zijn om de risico's waaraan werknemers worden blootgesteld, te verminderen. Deze preventieve maatregelen berusten hoofdzakelijk op de verplichting van de werkgever om de verschillende risico's als gevolg van de blootstelling aan elektromagnetische velden vast te stellen en te evalueren. Een van de voornaamste elementen van het gemeenschappelijk standpunt is dan ook de evaluatie van de niveaus van de elektromagnetische velden waaraan de werknemers worden blootgesteld. Daarvoor kan een meting en/of berekening noodzakelijk zijn. Het gemeenschappelijk standpunt bepaalt in dit verband dat de lidstaten zolang er geen geharmoniseerde Europese normen van het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (CENELEC) beschikbaar zijn voor alle situaties die moeten worden geëvalueerd, gemeten en berekend, andere wetenschappelijke normen of richtsnoeren mogen hanteren.

Op basis van de risico-evaluatie moet de werkgever, tenzij de evaluatie aantoont dat de blootstelling de grenswaarden niet overschrijdt en veiligheidsrisico's uitgesloten zijn, een programma met technische en/of organisatorische maatregelen vaststellen en ten uitvoer brengen om blootstelling boven de grenswaarden te vermijden.

Het gemeenschappelijk standpunt voorziet eveneens in gedetailleerde maatregelen met betrekking tot voorlichting en opleiding van de werknemers die worden blootgesteld aan risico's in verband met elektromagnetische velden. Het gemeenschappelijk standpunt schrijft ook een "passend gezondheidstoezicht" voor bij werknemers die schadelijke gevolgen voor hun gezondheid of veiligheid kunnen ondervinden.

Over het algemeen volgt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad het voorstel van de Commissie, hoewel het wegens de opsplitsing van het voorstel een afwijkende structuur heeft.

Een groot verschil met het gewijzigde voorstel van de Commissie is evenwel de afzwakking van de bepalingen in verband met het gezondheidstoezicht. De Commissie heeft bij die afzwakking een voorbehoud gemaakt en gezegd dat die bepalingen onvoldoende zijn: ze nemen het preventieve karakter van het gezondheidstoezicht weg en kennen werknemers niet het recht toe zich bij een te hoge blootstelling medisch te laten onderzoeken. De Commissie is van mening dat dat niet te rechtvaardigen is in een richtlijn die nu juist over een te hoge blootstelling aan elektromagnetische velden gaat, met schadelijke effecten op de gezondheid als voornaamste gevolg.

Inwendig letsel als gevolg van een niet-herkende, te hoge blootstelling kunnen namelijk alleen door een professioneel gezondheidswerker worden vastgesteld tijdens een geregelde gezondheidscontrole.

Artikel 8 van het gemeenschappelijk standpunt in verband met het gezondheidstoezicht houdt zich overigens niet aan de wetgevingstechnische regels, aangezien het geen enkele bijkomende verplichting bevat ten opzichte van artikel 14 van Richtlijn 89/391/EEG, de kaderrichtlijn. De tekst van het gemeenschappelijk standpunt is gelijk aan die van de richtlijn (artikel 14), terwijl de huidige richtlijn over de specifieke risico's van de blootstelling aan elektromagnetische velden gaat.

3.2. De amendementen van het Europees Parlement in eerste lezing

De in eerste lezing aangenomen amendementen van het Europees Parlement in verband met elektromagnetische velden zijn als volgt genummerd: 1, 4 tot 21, 25, 37 tot 40.

De amendementen 1, 5, 9, 14, 37 en 38 zijn integraal overgenomen, zowel in het gemeenschappelijk standpunt als in het gewijzigde voorstel.

De amendementen 4, 7, 13 en 17 zijn gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen, terwijl ze in het gewijzigde voorstel integraal waren aanvaard.

De amendementen 6, 8, 10, 11, 18, 19, 20, 21, 39 en 40, die in het gewijzigde voorstel waren overgenomen, komen in het gemeenschappelijk standpunt niet meer voor. De Commissie aanvaardt het niet-opnemen van deze amendementen, die niet relevant zijn gezien de nieuwe structuur van de tekst en de nieuwe preventieve benadering als gevolg van de ontwikkeling van de technische kennis sinds 1994.

De amendementen 15 en 16, die betrekking hebben op het gezondheidstoezicht en die in het gewijzigde voorstel waren overgenomen, komen in het gemeenschappelijk standpunt niet meer voor, tegen de wens van de Commissie in.

Amendement 12 is noch in het gemeenschappelijk standpunt, noch in het gewijzigde voorstel overgenomen om redenen die verband houden met de nieuwe structuur van de tekst en de aangenomen preventieve benadering.

Amendement 25, dat niet in het gewijzigde voorstel was overgenomen, is in licht gewijzigde vorm in het gemeenschappelijk standpunt geïntegreerd.

De voornaamste verschillen tussen het gewijzigde voorstel en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn de volgende:

- De structuur is gewijzigd en de artikelen zijn opnieuw genummerd na de beslissing om één algemene richtlijn inzake fysische agentia op te splitsen in vier afzonderlijke richtlijnen die elk één fysisch agens bestrijken. De Commissie heeft deze opsplitsing aanvaard, op voorwaarde dat het gewijzigde voorstel bij de Raad blijft liggen totdat alle fysische agentia zijn behandeld en dat de Raad zich ertoe verbindt zijn werkzaamheden voort te zetten totdat alle onderdelen van het voorstel aan bod zijn gekomen.

- De definities van de grenswaarden voor blootstelling en de actiewaarden zijn gewijzigd. De Commissie aanvaardt de nieuwe definities, die de betekenis van deze waarden verduidelijken.

- In het gemeenschappelijk standpunt zijn de drempelniveaus geschrapt. De Commissie aanvaardt deze schrapping omdat de drempelwaarden voor de elektromagnetische velden geen betekenis hebben: onder de grenswaarden voor blootstelling zijn geen gevolgen voor de gezondheid vastgesteld.

- De verwijzing naar de geharmoniseerde Europese normen van het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (CENELEC) voor de evaluaties, de meting en/of de berekening van de niveaus van de elektromagnetische velden waaraan de werknemers zijn blootgesteld. De Commissie aanvaardt deze verwijzing, die de toepassing van de richtlijn verbetert; hierdoor wordt het de werkgevers, en in het bijzonder die in het midden- en kleinbedrijf, gemakkelijker gemaakt hun verplichtingen na te komen.

- Het gemeenschappelijk standpunt bepaalt dat in openbaar toegankelijke arbeidsplaatsen geen evaluatie, meting of berekening van de blootstelling aan elektromagnetische velden behoeft te gebeuren op voorwaarde dat al een evaluatie is verricht overeenkomstig de bepalingen van aanbeveling 1999/519/EG van de Raad. De Commissie aanvaardt deze nieuwe bepaling, die bureaucratische verplichtingen en een dubbele evaluatie van de blootstellingsniveaus voorkomt, terwijl de bescherming van de gezondheid van de werknemers toch gewaarborgd blijft, aangezien de waarden voor de bevolking vijf keer strenger zijn dan de waarden in het gemeenschappelijk standpunt.

- De bepaling in verband met het gezondheidstoezicht is duidelijkt afgezwakt, want het gemeenschappelijk standpunt doet niets meer dan verwijzen naar de artikelen 14 en 15 van Richtlijn 89/391/EEG. De Commissie maakt een voorbehoud bij deze bepaling van het gemeenschappelijk standpunt. In een in de notulen van de Raad opgenomen verklaring betreurt ze dat het gemeenschappelijk standpunt niet de elementen van het - gewijzigde - voorstel van de Commissie heeft overgenomen die, in antwoord op twee amendementen van het Europees Parlement, het preventieve karakter van het gezondheidstoezicht benadrukken door werknemers het recht te geven zich bij te hoge blootstelling medisch te laten onderzoeken en door nieuwe gegevens in het preventiesysteem van het bedrijf op te nemen.

- De schrapping van de bepaling inzake activiteiten die een verhoogd risico vormen en aan de verantwoordelijke autoriteiten moeten worden gemeld. De Commissie aanvaardt deze schrapping, aangezien deze situaties in ieder geval aan het licht moeten komen tijdens de risico-evaluatie.

- De tabellen en bepalingen van de bijlage zijn bijgewerkt op grond van de nieuwste aanbevelingen van de ICNIRP op dit gebied. De Commissie heeft deze aanpassing aan de nieuwste wetenschappelijke en technische kennis uiteraard aanvaard.

3.3. Door de Raad ingevoerde nieuwe bepalingen, en het standpunt van de Commissie

Artikel 4, lid 3, van het gemeenschappelijk standpunt bepaalt dat de evaluatie, meting en/of berekening van de niveaus van de elektromagnetische velden waaraan de werknemers zijn blootgesteld, niet noodzakelijk is in openbaar toegankelijke arbeidsplaatsen op voorwaarde dat al een evaluatie is verricht overeenkomstig de bepalingen van Aanbeveling 1999/519/EG van de Raad betreffende de beperking van blootstelling van de bevolking aan elektromagnetische velden, en met inachtneming van de daarin opgenomen restricties voor werknemers en met uitsluiting van de veiligheidsrisico's.

De Commissie deelt de mening van de Raad dat de invoering van deze bepaling de administratieve belasting vermindert en tegelijkertijd de gezondheid van de werknemers op passende wijze beschermt, aangezien de blootstellingswaarden voor de bevolking duidelijk lager liggen en dus meer bescherming bieden.

4. CONCLUSIES/ALGEMENE OPMERKINGEN

De Commissie keurt het gemeenschappelijk standpunt in zijn geheel goed, met uitzondering van de bepalingen in verband met het gezondheidstoezicht van artikel 8, die ze ontoereikend vindt.

5. VERKLARINGEN VAN DE COMMISSIE

Antwoord van de Commissie op de verklaring van de Raad in de notulen van de Raad

"De Commissie herinnert de Raad eraan dat de voorbereidende wetenschappelijke werkzaamheden voor haar voorstel in nauwe samenwerking met de ICNIPR hebben plaatsgevonden.

Op basis van deze aanhoudende samenwerking zal de Commissie elke actualisering voorstellen die ze gezien de ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis op dit gebied noodzakelijk acht."

Verklaring van de Commissie betreffende artikel 8

"De Commissie neemt akte van de unanimiteit in de Raad, maar is van mening dat de bepalingen in verband met het gezondheidstoezicht ontoereikend zijn. Ze betreurt dat de Raad in het gemeenschappelijk standpunt niet de elementen van het gewijzigde voorstel van de Commissie heeft kunnen behouden die, in antwoord op twee amendementen van het Europees Parlement, het preventieve karakter van het medisch toezicht benadrukken en werknemers het recht geven zich bij te hoge blootstelling medisch te laten onderzoeken."