*f**#HÉ# 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 06.02.1998 
COM(1998)52def. 
JEUGD VOOR EUROPA 
TUSSENTIJDS EVALUATIEVERSLAG 
(door de Commissie ingediend) 

JEUGD VOOR EUROPA 
TUSSENTIJDS EVALUATIEVERSLAG 
INHOUD 
Inleiding 
Het programma "Jeugd voor Europa" 
D Ontwikkeling van de communautaire actie ten behoeve van de jeugd 
D Kenmerken en doelstellingen 
D Wijze van uitvoering 
D Eerste resultaten 
Een nieuwe fase in de communautaire samenwerking ten behoeve van de jeugd 
D Samenwerkingsbeleid in jeugdzaken centraal in de actie van de 
Gemeenschap 
D Via het beheer dichter bij de burger komen 
D Een drieledig communautaire programma 
Conclusie 
Bijlagen 
Statistieken 
/( 
JEUGD VOOR EUROPA 
TUSSENTIJDS EVALUATIEVERSLAG 
INLEIDING 
Het besluit van het Europees Parlement en de Raad van 14 maart 1995 houdende 
aanneming van de derde fase van het programma "Jeugd voor Europa" bepaalt dat de 
Commissie tijdens het derdejaar van het programma bij het Europees Parlement en de 
Raad een evaluatieverslag over de eerste twee uitvoeringsjaren indient, dat gebruikt 
zal worden voor de herdefiniëring en eventuele aanpassing van het programma. 
Van de uitvoering van Jeugd voor Europa is de balans opgemaakt aan de hand van een 
gezamenlijke analyse van de eindrapporten van de ondersteunde projecten, de 
activiteitenverslagen van de nationale agentschappen en de resultaten van de 
verschillende door de Commissie en de nationale agentschappen georganiseerde 
thematische seminars en werkgroepen. Verder is een externe evaluatie uitgevoerd 
waaruit een aantal door het programma voortgebrachte resultaten, gevolgen en 
ontwikkelingen naar voren zijn gekomen en mogelijke richtingen voor de toekomst 
zijn aangegeven. 
Het programma "Jeugd voor Europa" 
Jeugd Voor Europa is bedoeld voor jongeren tussen de 15 en 25 jaar die in een van de 15 
lidstaten van de Unie of in IJsland, Liechtenstein of Noorwegen wonen. Het heeft een 
looptijd van vijfjaar (1995-1999) en kon in 1995 en 1996 telkens over een budget van 24 
miljoen ecu beschikken. Vanaf eind 1997 kunnen ook de geassocieerde landen van Midden-
en Oost-Europa en Cyprus aan het programma deelnemen. 
Er worden vijf hoofdacties onderscheiden: 
•^ Intracommunautaire activiteiten waarbij jongeren worden betrokken (actie A) 
•^ Jeugdwerkers (actie B) 
^ Samenwerking tussen de structuren van de lidstaten (actie C) 
•^ Uitwisselingen met derde landen (actie D) 
"^ Jongerenvoorlichting en onderzoek op het gebied van de jeugd (actie E) 
K( 
D Ontwikkeling van de communautaire actie ten behoeve van de jeugd 
De goedkeuring in 1988 van het programma "Jeugd voor Europa" ter ondersteuning 
van mobiliteitsacties voor jongeren was een eerste fase van de communautaire actie 
buiten het formele onderwijskader. Naar aanleiding van het memorandum van 1990 
"Jongeren in de Europese Gemeenschap" en het verslag van het Parlement over het 
communautaire beleid en de gevolgen daarvan voor jongeren van 1991 is in dat jaar 
de eerste officiële Raad "Jeugdzaken" gehouden. Bij die gelegenheid hebben de 
ministers voor jeugdzaken een resolutie van de Raad inzake prioritaire acties op het 
gebied van jongeren goedgekeurd. Tenslotte heeft het Europees Parlement eind 1991 
een begrotingslijn voor de uitvoering van deze prioritaire acties gecreëerd, die in 1993 
de omschrijving "Jeugdbeleid"3 kreeg en toen het programma "Jeugd voor Europa" en 
de prioritaire acties omvatte. 
Met haar voorstel voor de derde fase van het programma, dat op 14 maart 1995 door 
de Raad en het Europees Parlement is goedgekeurd, heeft de Commissie een 
samenwerkingsbeleid in jeugdzaken op communautair niveau geïntroduceerd, 
berustend op artikel 126 van het EG-verdrag. Deze derde fase behelsde een 
hergroepering van de verschillende acties die waren ontplooid in de eerste twee fasen 
van Jeugd voor Europa, de prioritaire acties op het gebied van jongeren en deels in de 
programma's Petra (jongerenprojecten) en Tempus (activiteiten voor jongeren). 
Dankzij deze hergroepering konden het effect van de acties en de complementariteit 
daartussen worden vergroot, terwijl tevens een samenhangend kader geboden werd 
voor informele onderwijsactiviteiten ten behoeve van jongeren. Een verdere 
uitbreiding van het werkterrein van de Gemeenschap betreffende het 
samenwerkingsbeleid in jeugdzaken was het in 1996 gelanceerde proefproject 
"Europees vrijwilligerswerk voor jongeren". 
D Kenmerken en doelstellingen 
Jeugd voor Europa is een proeftuin op sociaal gebied. Het biedt mogelijkheden om 
jongeren bewust en vertrouwd te maken met Europese en transnationale activiteiten. 
Het fungeert als katalysator en multiplicator voor de ontwikkeling van ideeën en 
acties op dit terrein in de lidstaten door de uitwisseling van ervaringen en goede 
praktijken te vergemakkelijken. 
Het kader en de doelstellingen van het samenwerkingsbeleid in jeugdzaken zijn 
omschreven in artikel 1 van het al genoemde besluit. Het programma beoogt jongeren 
aan de hand van concrete ervaringen alle vaardigheden, kennis, morele waarden en 
burgerschapszin bij te brengen die zij nodig hebben om zich tot actieve, 
verantwoordelijke burgers te ontwikkelen. Hoofddoel is dat jongeren actief in de 
samenleving participeren en daarin worden geïntegreerd. Dit leerproces gaat uit van 
betrokkenheid van de jongeren zelf en maakt daarbij vooral gebruik van de 
mogelijkheden die het georganiseerde maatschappelijk leven in algemene zin biedt. 
1 COM(90) 469 def. 
2 rapporteur: de heer L. Vecchi, 24 mei 1991 (A3-0142/91) 
3 B3-1011 
Jeugd voor Europa heeft de weg aangegeven voor hechtere partnerschappen op alle 
niveaus: tussen de Commissie en de lidstaten, tussen de overheden, tussen de 
nationale agentschappen die belast zijn met de uitvoering van het programma in de 
lidstaten, en tussen de groepen die de projecten voorbereiden en uitvoeren. Vanaf de 
start van het programma in 1988 heeft de Commissie mechanismen voor 
samenwerking met de lidstaten opgezet en dit is met de jaren steeds beter gaan 
functioneren. 
Tenslotte heeft Jeugd voor Europa van meet af aan een vaste plaats ingeruimd voor de 
deelname van kansarme jongeren en daartoe positieve actie ondernomen. In de derde 
fase van het programma wordt aan deze doelgroep nog meer aandacht besteed. 
D Wijze van uitvoering 
De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma en wordt 
daarbij geassisteerd door een gemengd comité, bestaande uit twee vertegenwoordigers 
per lidstaat. Met de eigenlijke uitvoering van het programma op nationaal niveau zijn 
de nationale agentschappen belast. Deze hebben een jaarcontract met de Commissie, 
gebaseerd op een gedetailleerd werkplan, en krijgen een subsidie die maximaal 50% 
van hun huishoudelijke uitgaven kan bedragen. Om de samenwerking tussen alle 
betrokken partijen te verbeteren heeft de Commissie het real-time 
communicatienetwerk Nety en het beheers- en follow-up-instrument YouthLink 
opgezet, waardoor de Commissie, de nationale agentschappen en het Bureau voor 
technische bijstand met elkaar zijn verbonden. 
De acties A.I (uitwisseling en mobiliteit van jongeren) en B.I (jeugdwerkers -
ondersteuning van actie A) worden decentraal beheerd. De Commissie heeft er in 
overleg met het comité van het programma de voorkeur aan gegeven de andere acties 
centraal te blijven beheren, althans tijdens de startfase van het programma. Nu 
overweegt zij om voor de laatste twee jaar van het programma een aantal van die 
acties geheel of ten dele te decentraliseren. Het centrale beheer van al deze acties 
gebeurt overigens in nauwe samenwerking met de lidstaten en de 
jongerenorganisaties. 
De komende maanden zal de Commissie het functioneren van de agentschappen 
onderzoeken; in dit verslag wordt daar dus niet op ingegaan. Wel kunnen nu al een 
aantal constateringen worden gedaan. Allereerst moet erop worden gewezen dal de 
besluitvormings-, administratieve en wettelijke structuren van de nationale 
agentschappen van land tot land verschillen. Die agentschappen kunnen in twee 
categorieën worden onderverdeeld, al naar zij deel uitmaken van een 
overheidsinstelling (bv. een ministerie) of een particuliere organisatie (bv. een 
jongerenorganisatie) die via een dienstverleningscontract of anderszins (subsidie enz.) 
van de overheid afhangt. Deze band met de overheid blijkt ook hieruit dat die tussen 
50 en 75% van het budget van de agentschappen medefinanciert. Of een agentschap 
deel uitmaakt van een openbare dan wel particuliere instantie heeft ook gevolgen voor 
met name de toegankelijkheid ervan en voor de regels die gelden voor de behandeling 
van de dossiers. Op het vlak van de besluitvorming tenslotte zijn slechts enkele 
nationale agentschappen volledig autonoom. Meestal worden de besluiten genomen 
door selectiecomités waarin in de regel de jongerenorganisaties vertegenwoordigd 
zijn. 
De nationale agentschappen vervullen een spilfunctie bij de decentralisatie van het 
programma. Zij opereren in een heus netwerk dat in de loop der jaren in interactie 
met de Commissie is opgebouwd. Hoewel dit netwerk geleidelijk steeds sterker 
geworden is, doen zich nog enkele problemen voor, vooral doordat het netwerk steeds 
met nieuwe deelnemende landen is uitgebreid. Dit zijn niet zozeer problemen van 
administratieve aard; het is vooral van belang om de communautaire dimensie en de 
geïntegreerde benadering van het programma te bewaren. Dit vereist dat gestreefd 
wordt naar overeenstemming over de inhoud, oriëntatie en kwaliteit van de projecten 
en acties, in weerwil van de sterk uiteenlopende sociaal-economische en culturele 
realiteiten en tradities. Voortdurende communicatie en interactie tussen de 
agentschappen van de 18 deelnemende landen onderling en met de Commissie is 
hierbij een noodzaak. 
De ervaring heeft geleerd dat het met het oog op de betrokkenheid van de nationale 
agentschappen bij alle acties nodig is dat zij aan de besluitvorming deelnemen, wat 
inhoudt dat de kredieten voor de verschillende acties decentraal beheerd moeten 
worden. Een verdere decentralisatie brengt ook intensievere controles en follow-up 
mee en leidt tot betere transparantie van de procedures en een grotere 
informatiestroom. Dit vereist een werkelijke investering van de kant van de 
Commissie, die de komende jaren nog groter zal moeten worden. 
D Eerste resultaten 
De verschillende actoren van Jeugd voor Europa zijn het erover eens dat het 
programma voor jongeren van belang is omdat het een open programma is dat zowel 
op nationaal als op Europees niveau een belangrijke meerwaarde op het gebied van 
het informele onderwijs gebracht heeft. Ook zijn zij van oordeel dat het programma 
zich door zijn educatieve karakter onderscheidt van andere activiteiten voor de 
vrijetijdsbesteding van jongeren. De tradities in het jeugdwerk in het algemeen, en in 
het bijzonder op internationaal niveau, lopen nog altijd uiteen, maar geen enkel land 
beschikt over een programma dat qua structuur of inhoud met Jeugd voor Europa 
vergelijkbaar is. 
Er zijn verder tastbare resultaten verkregen op het vlak van de ontwikkeling en 
uitbreiding van het internationaal jeugdwerk, dat voorheen dikwijls beperkt moest 
blijven tot de mogelijkheden die bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten boden. 
Hieraan is nu een Europese dimensie toegevoegd. Dankzij de voortdurende 
samenwerking tussen de lidstaten kon het jeugdwerk binnen de lidstaten worden 
geconsolideerd en kwamen er nieuwe initiatieven op plaatselijk niveau. Het 
programma heeft ook kwaliteitseisen voor nationale en Europese acties 
geïntroduceerd. Verder heeft het investeringen op opleidings- en onderzoeksgebied 
gestimuleerd. 
De doelstellingen van het programma zijn coherent met de nationale doelstellingen 
voor het jeugdbeleid en sluiten aan bij educatieve beginselen die alle lidstaten 
huldigen, zoals ontwikkeling van democratie en tolerantie en actieve integratie van de 
jongeren in de samenleving. 
Ontwikkeling en resultaten van de verschillende acties 
In 1995 en 1996 hebben alle actoren van het programma (jongeren, organisaties, 
nationale agentschappen, leden van het comité en de Commissie) zich vertrouwd 
kunnen maken met een programma van gevarieerde, elkaar aanvullende acties rond 
een gemeenschappelijk doel. In de eerste twee jaar van het programma konden nieuwe 
acties in dit kader verankerd worden terwijl de al vóór deze derde fase bestaande 
uitwisselingen van jongeren zich verder konden ontwikkelen. Belangrijkste thema's 
van de ondersteunde activiteiten waren artistieke en culturele expressie, Europese 
bewustwording en de levensomstandigheden. 
Ook dient te worden benadrukt dat uit een analyse van de budgetgegevens blijkt dat 
het bestede geld rechtstreeks ten goede komt van de belanghebbenden. Toch 
heerst de opvatting dat de procedures en regels voor het overdragen van de subsidies 
op decentraal en centraal niveau te log zijn en niet goed aansluiten bij de realiteit van 
de acties in het veld. Dit is een uiterst complex probleem: enerzijds is er de noodzaak 
om dicht bij de burger te staan, anderzijds de vereisten van goed beheer van openbare 
middelen. Hier komt nog bij dat partners met geringe financiële mogelijkheden niet 
veronachtzaamd mogen worden, terwijl we tegelijkertijd moeten blijven streven naar 
projecten van hoge kwaliteit. 
Het programma kent positieve acties om de toegang van kansarme jongeren tot alle 
acties te vergemakkelijken. Dit is een essentiële doelstelling, die echter niet eenvoudig 
in praktijk te brengen is. Dat vereist namelijk dialoog en voortdurend overleg tussen 
lidstaten om de te nemen maatregelen op die doelgroep af te stemmen. In 1995-96 
hebben de lidstaten 37% van hun budget van actie A.I besteed aan projecten met 
kansarme jongeren. Nog afgezien van de cijfers moet worden onderstreept dat de 
acties zich vanwege hun aard en dankzij de door het programma gestimuleerde 
pedagogische en methodologische vrijheid bijzonder lenen voor deelname door 
mensen in een probleemsituatie die misschien niet zou gauw aan andere 
communautaire acties zouden deelnemen. Niettemin moeten de op dit gebied 
geleverde inspanningen worden voortgezet en geïntensiveerd, in het bijzonder met het 
oog op de opleiding van jeugdwerkers voor deze doelgroep en de samenwerking 
tussen de structuren van de lidstaten, om zo nieuwe partnerschappen te stimuleren. 
Tenslotte is de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten een concreet, 
geslaagd voorbeeld van het subsidiariteitsbeginsel in de praktijk. De nationale 
agentschappen hebben hun inspanningen in vergelijking met de eerste twee jaar van 
het programma, waarin het een beperktere reikwijdte had, moeten opvoeren. Nu twee 
jaar verstreken zijn, blijken er nog altijd enkele knelpunten of misverstanden te 
bestaan. Deze moeten dus verholpen worden en de agentschappen moeten worden 
gestimuleerd om meer gebruik te maken van de mogelijkheden van het programma en 
hun contract met de Commissie (opleiding van personeel, middelen voor het 
verkrijgen van informatie en advies, betere rentabilisering van de thematische 
seminars enz.). Tenslotte moet de netwerkactiviteiten van de agentschappen nieuw 
leven ingeblazen worden. 
Actie A Intracommunautaire activiteiten waarbij de jongeren rechtstreeks 
worden betrokken 
Uitwisselingen van jongeren (actie A.I), de enige activiteit van het programma in de 
eerste twee fasen, vormen de kern hiervan. Sinds 1995 worden zij aangevuld met 
acties ter bevordering van de ondernemingsgeest, creativiteit en solidariteit van de 
jongeren van de Unie (acties A.II.l en A.II.2). 
Actie A.I Uitwisseling en mobiliteit van jongeren 
In 1995-96 hebben meer dan 100 000 jongeren van deze actie gebruik kunnen maken. 
Dankzij de twee eerste fasen van het programma denken jongeren bij het woord 
uitwisselingen nu meteen aan Jeugd voor Europa. Deze bekendheid van de 
uitwisselingen in vergelijking met de andere acties van het programma is ook te 
verklaren door de prioriteit die de meeste nationale agentschappen bij hun 
voorlichting en adviezen aan dit soort activiteiten toekennen en doordat bepaalde 
organisaties zich op dit gebied gespecialiseerd hebben. 
Actie A.I wordt decentraal beheerd, met uitzondering van multilaterale activiteiten 
van Europese NGO's, die rechtstreeks door de Commissie worden beheerd. Uit 
hoofde van deze actie ingediende projecten worden dus rechtstreeks aan de nationale 
agentschappen gestuurd, die ook verantwoordelijk zijn voor de selectie, het sluiten 
van de contracten, de financiering en de follow-up. Doordat deze actie al zo lang 
loopt, zijn de nationale agentschappen inmiddels goed ingewerkt in de verschillende 
beheersaspecten. Toch zou het uit een algemeen oogpunt goed zijn om meer op zoek 
te gaan naar nieuwe soorten uitwisselingen, interactie met andere acties van het 
programma en de geleidelijke introductie van multilaterale activiteiten. Uit een 
oogpunt van communautaire samenwerking moet ook worden getracht om de 
interactie tussen de nationale agentschappen zelf te vergroten en te zorgen voor 
grotere transparantie in de resultaten van de selecties en de follow-up van de 
projecten. De nieuwe communicatiesystemen die de Commissie heeft opgezet - Nety 
en YouthLink - zouden de agentschappen hierbij van dienst moeten zijn. 
Voor veel jongeren is een uitwisselingsproject van Jeugd voor Europa hun allereerste 
multiculturele ervaring en zij zijn daarover heel erg te spreken. Tal van deelnemers 
worden dankzij hun project op ideeën voor verdere activiteiten gebracht en daardoor 
ook vaak tot een grotere mobiliteit gestimuleerd. 
Een groep Duitse, Luxemburgse, Britse en Nederlandse jongeren heeft een 
straattoneel op touw gezet over racismebestrijding. Deze voorstelling is opgevoerd in 
Luxemburg, Rotterdam, Sheffield en Berlijn, in buurten waar mensen uit allerlei 
landen dagelijks met elkaar in aanraking komen. 
25 lichamelijk en geestelijk gehandicapte jongeren hebben deelgenomen aan een 
uitwisseling in Nederland. Déze jongeren uit Finland, Spanje, Portugal en Oostenrijk 
zijn ontvangen door Nederlandse jongeren met een handicap, met als doel in de 
praktijk kennis te maken met verschillende maatregelen om de mobiliteit van mensen 
met een handicap te verbeteren. Zo kunnen de jongeren zelf innovaties evalueren en 
kunnen die zo nodig makkelijker aan hun eigen omgeving worden aangepast. Na deze 
eerste proef zal een volgende uitwisseling worden georganiseerd, nu in Zuid-Europa. 
De Europese dimensie van de uitwisselingen is evenals bij de jongereninitiatieven 
vaak eerder impliciet dan expliciet. Heel wat deelnemers zeggen dat zij tijdens de 
uitwisseling weinig over de Europese Unie geleerd hebben en geen belangstelling 
voor Europese thema's hebben. Maar wel hechten zij veel waarde aan het thema van 
de uitwisseling en dit zijn meestal kwesties die voor alle landen van de Unie van 
belang zijn, zoals solidariteit, racisme en het milieu. En ook het samen werken met 
jongeren uit verschillende landen vinden zij een groot pluspunt van het programma. 
Wij moeten ons dus verder beraden op de wijze waarop wij het Europese karakter van 
deze actie kunnen aangeven, benutten en uitdragen, onder meer in de 
subsidieaanvraagformulieren en de eindrapporten. Ook gebeurt het nog al te vaak dat 
de deelnemers aan een uitwisseling van Jeugd voor Europa - of een andere actie van 
het programma - er alleen toevallig achter komen dat zij aan een actie van een 
communautair programma deelnemen. De Commissie en de nationale agentschappen 
zullen dus meer moeten doen om de zichtbaarheid van het programma en het 
Europese karakter ervan te verbeteren. 
Overigens blijken de jongeren zelf de eerste multiplicatoren van het programma te 
zijn. Na een geslaagde uitwisseling willen zij graag doorgaan en aan verdere 
uitwisselingen deelnemen (bijvoorbeeld van bi- naar tri- of multilateraal of met andere 
landen), zelf begeleider worden of een opleiding volgen. 
Tenslotte is er in de loop der jaren ook een verschuiving opgetreden in het soort 
organisaties dat van het programma gebruikmaakt. Kleine, vaak plaatselijke 
organisaties staan nu open voor uitwisselingen en daaronder zijn groepen of 
verenigingen die hiermee een eerste ervaring hebben opgedaan in het kader van de 
prioritaire acties op het gebied van jongeren en een uitwisseling van jongeren 
georganiseerd hebben in de hoop partners voor een netwerk te vinden. Uit de 
statistieken blijkt dat in 1996 meer dan 50% van de organisaties nieuw was. 
Uit een analyse van de in 1995-96 ondersteunde acties blijkt duidelijk dat bij veel 
uitwisselingen de deelnemers nieuwe werk- en communicatiemethoden uitproberen, 
zodat niet alleen mensen maar ook ervaringen en praktijken uitgewisseld worden. 
Deze ontwikkeling moet in de resterende looptijd van het programma gevolgd en 
geanalyseerd worden en daarbij is het ook van belang een aantal proefprojecten te 
steunen om nieuwe typen uitwisselingen te proberen. Ook moet de follow-up van de 
uitwisseling grondig worden geanalyseerd, zowel wat het educatieve gehalte als wat 
de impact betreft, en moet geëxperimenteerd worden met nieuwe manieren om op 
deze weg voort te gaan. 
Naar aanleiding van deze derde fase van het programma was het de bedoeling van de 
Commissie om tri- en multilaterale uitwisselingen te stimuleren om de Europese 
diversiteit nog intensiever te beleven; zij werd daarbij gesteund door de adviezen van 
het comité van het programma . Toch zijn bilaterale uitwisselingen op dit moment 
nog steeds in de meerderheid, met uitzondering van de projecten van Europese 
NGO's. Dit hangt grotendeels samen met het gebrek aan ervaring van de voornaamste 
actoren en de hogere kosten van dit soort uitwisselingen. De organisaties en 
jeugdwerkers zeggen zelf dat multilaterale activiteiten lastiger op poten te zetten zijn, 
zowel uit pedagogisch als uit organisatorisch en financieel opzicht. Hier blijkt dus 
dringend behoefte te zijn aan een specifieke opleiding. Dit aspect zal later bij actie B 
ter sprake gebracht worden. Verder is de Commissie van plan de huidige procedures 
aan te passen om te proberen wat aan het kostenprobleem van dit soort activiteiten te 
doen. Hierbij moet nog worden aangetekend dat de nationale agentschappen, de 
organisatoren van uitwisselingen en de jeugdwerkers van mening zijn dat bilaterale 
uitwisselingen waardevol zijn om kansarme jongeren bij het programma te betrekken 
en ook voor organisaties die voor het eerst een uitwisseling van jongeren willen 
organiseren. 
Voor de tussentijdse evaluatie van het programma is de leden van het 
programmacomité naar hun mening gevraagd en verreweg de moesten van hen 
bevestigen de prioriteit voor multilaterale activiteiten. Zij vinden namelijk dat die 
activiteiten de werkelijke communautaire meerwaarde op het gebied van 
jongerenuitwisselingen vertegenwoordigen. Het zou nuttig zijn deze kwestie van bi-, 
tri- of multilateraal de komende twee jaar eens grondig te bestuderen, met name in het 
licht van de wens om het programma voor alle jongeren open te stellen. 
Actie A.II Ondernemingsgeest, creativiteit en solidariteit 
Actie A.II.1 Jongereninitiatieven 
Jeugd voor Europa wil alle jongeren zonder uitzondering bereiken: het moet naar de 
jongeren in hun eigen omgeving toegaan en hen in staat stellen hun 
ondernemingsgeest en creativiteit in een Europese context te ontplooien. Daarom 
steunt het programma jongereninitiatieven: door de jongeren zelf opgezette en 
beheerde projecten die nauw aansluiten bij de plaatselijke gemeenschap en 
rechtstreeks verband houden met de behoeften en belangstelling van de jongeren. Met 
dit soort initiatieven, gewijd aan een Europees thema of in het kader van netwerken 
die een brug slaan tussen de plaatselijke gemeenschap en Europa, moeten de jongeren 
4 Vanuit dit oogpunt mag het aantal jaarlijks door een land georganiseerde bilaterale uitwisselingen met 
een van zijn partners in principe niet meer dan 30% van het totaal van dat land uitmaken en mag dit 
niet meer dan 20% van de voor deze activiteit aan het land toegewezen kredieten vertegenwoordigen. 
zich ervan bewust worden dat zij deel uitmaken van de Europese Unie en op hun 
eigen niveau een rol kunnen spelen bij de opbouw van Europa. 
Een aantal werkloze jongeren hebben elkaar in een milieuorganisatie gevonden. Zij 
willen een hotel openen dat helemaal ecologisch wordt beheerd, om te laten zien hoe 
wij kunnen leven met eerbied voor het milieu, recycling van materiaal en beperking 
van het elektriciteits- en watergebruik. Het hotel moet als voorbeeld dienen voor 
mensen die met een ecologische leefwijze kennis willen maken en het kan ook gasten 
ontvangen van soortgelijke Europese projecten. Er wordt informatiemateriaal over de 
andere projecten verzameld dat in het hotel wordt gepresenteerd. 
»|eà|t3|ea|c3|ea|c»|ct|«a|e3iea|c4ca|c3|ci|ca|ea|e9|t3|c4c9|e3(ci|c 
Een groep jongeren uit een achterstandsgebied werkt mee aan de totstandkoming van 
een beeldhouwwerk en een speelterrein voor de kinderen m hun buurt. Hierdoor moet 
een sfeer van tolerantie gecreëerd worden tegen een bijzonder problematische 
achtergrond van uitsluiting en geweld. 
De actie "jongereninitiatieven" wordt centraal door de Commissie beheerd. De 
projecten worden geselecteerd door een comité, bestaande uit vertegenwoordigers van 
de Commissie, de nationale agentschappen en het Jeugdforum. Verder worden de 
nationale agentschappen geacht de Commissie te voorzien van commentaar op alle 
projecten van hun land. Ook zouden zij over adviseurs moeten beschikken die 
potentiële projecten moeten ondersteunen en als schakel tussen de jongeren en het 
betrokken nationale agentschap fungeren. 
Actie A.II.l is een van de nieuwe acties van het programma. Hiervoor is een 
inwerkperiode nodig geweest en pas nu dit verslag wordt opgesteld, beginnen er 
resultaten te komen. In 1995-96 konden dankzij deze actie bijna 500 
jongereninitiatieven op touw gezet worden. In de tot dusver verkregen resultaten is het 
effect van de communautaire actie al zichtbaar. Het blijkt namelijk dat dankzij de 
ondersteuning van jongereninitiatieven in de lidstaten dit soort activiteiten gecreëerd 
of geïntensiveerd konden worden. 
Benadrukt moet echter worden dat de jongereninitiatieven behoren tot de acties die 
het meest te lijden hebben gehad van de late goedkeuring van het programma. Deze 
vertraging heeft minimaal twee ernstige gevolgen gehad. Ten eerste lag het 
goedkeuringspercentage van de projecten in 1995-96 onder het gemiddelde, omdat het 
begrip jongereninitiatieven in de verschillende lidstaten niet altijd op dezelfde wijze is 
opgevat. De twee in 1995 op Europees niveau georganiseerde seminars hebben er 
zeker toe bijgedragen dat de selectiecriteria nauwkeuriger omschreven zijn en beter 
begrepen worden, maar uit de ervaring blijkt dat de begeleidende maatregelen voor de 
jongereninitiatieven nog verder uitgebreid moeten worden teneinde die beter te 
definiëren en tot een gemeenschappelijke aanpak te komen door adviseurs op te 
leiden. De Commissie heeft hiertoe sinds 1997 een aantal maatregelen gelanceerd. 
Voorts blijft een groot aantal initiatieven nog te vaak beperkt tot plaatselijk niveau en 
is de Europese dimensie ervan soms moeilijk te zien. Dit komt hoofdzakelijk doordat 
het tijd en investeringen vergt om de ontwikkeling en inwortcling van initiatieven op 
plaatselijk niveau te stimuleren. Nog meer tijd en investeringen zijn nodig om die 
daarna in een Europees kader te laten doorgroeien en met de huidige procedures 
zouden dergelijke netwerken van initiatieven geen financiële steun kunnen ontvangen. 
Het communautaire karakter van de jongereninitiatieven en het belang van een actie 
waarin de jongeren de hoofdrol spelen wordt niet voldoende naar voren gebracht. Ook 
moet worden onderstreept dat de Europese Unie met deze actie op de dagelijkse 
realiteit van de jongeren inspeelt. De jongeren geven zelf trouwens toe dat zij hun 
project zonder de steun van de Gemeenschap nooit hadden kunnen realiseren. Verder 
levert deze actie een bijdrage aan de sociale samenhang en brengt zij de populaties die 
ervan profiteren nader tot elkaar. In meer dan een derde van de jongereninitiatieven 
kon een nieuwe organisatie opgericht worden. Een door jongeren geleid en beheerd 
project heeft zo'n zestig banen gecreëerd. Bestudering van de in de afgelopen twee 
jaar gesteunde projecten leert ook dat een groot aantal begunstigden voor het eerst aan 
een Europees programma deelneemt. Door op plaatselijk niveau communautaire steun 
te verlenen is het programma voor een ander publiek toegankelijk gemaakt en zijn 
jongeren en organisaties gemobiliseerd die er anders nooit toe gekomen zouden zijn 
aan een Europees programma deel te nemen. Het is frappant te constateren dat de 
meeste actoren en initiatiefnemers van deze projecten jongeren zijn die zich - in de 
stad of op het platteland - in een onzekere situatie bevinden. Weliswaar lopen de 
thema's van de initiatieven sterk uiteen (sociaal of cultureel gebied, milieu, erfgoed 
enz.), maar opvallend is dat vrijwel alle initiatieven als voornaamste streven het 
herstel van de samenleving hebben. Voorts zijn er aanwijzingen dat jongeren die aan 
een jongereninitiatief hebben deelgenomen daar voordeel van hebben en gestimuleerd 
worden om nieuwe projecten te ondernemen. 
Vanuit dit oogpunt moet in de resterende looptijd van het programma beter gebruik 
gemaakt worden van de synergie die op natuurlijke wijze tot stand komt tussen de 
jongereninitiatieven, de uitwisselingen en het vrijwilligerswerk. 
Verder acht de Commissie het noodzakelijk het beheer van deze actie te 
decentraliseren om de jongeren beter in hun eigen omgeving de nodige steun te 
kunnen geven en de nationale agentschappen een grotere verantwoordelijkheid te 
geven voor deze actie van het programma. Met deze decentralisatie zal de Commissie 
zich beter kunnen wijden aan de vorming van netwerken en de oprichting van 
partnerschappen. 
Actie A.II.2 Vrijwilligerswerk 
Actie A.II.2 wordt decentraal beheerd, op dezelfde wijze als actie A.II.l. Door 
vrijwilligerswerk te verrichten kunnen de jongeren hun solidariteit in een andere 
lidstaat van de Unie in de praktijk tot uiting brengen. 
Vrijwilligerswerk is niet uitsluitend gericht op het leerproces van de deelnemende 
jongeren. Ook de ontvangende organisaties en gemeenschappen profiteren immers van 
deze actie. Het vrijwilligerswerk is een verrijkende ervaring voor de jonge 
vrijwilligers en levert een bijdrage aan de collectieve inspanning. De actie heeft een 
vrij beperkt budget. Toch konden in 1995-96 meer dan 200 jongeren gedurende enige 
tijd vrijwilligerswerk in een andere lidstaat verrichten. Dankzij actie A.II.2 konden 
vrijwilligcrsprojeeten, in hoofdzaak van korte en middellange duur, worden 
gerealiseerd, alsmede aanvullende activiteiten (studies, seminars enz.). Uit een analyse 
van de projecten blijkt dat landen waar vrijwilligerswerk al een begrip was ook hier 
goed vertegenwoordigd zijn, maar dat de overige lidstaten steeds meer belangstelling 
voor deze actie gekregen hebben. 
Dankzij de verschillende activiteiten die sinds 1992 zijn ondersteund en de discussies 
en ervaringsuitwisselingen met de lidstaten die daaruit zijn voortgekomen, hebben het 
potentieel en de betekenis van dit soort activiteiten op Europees niveau meer 
bekendheid gekregen. 
Meer in het algemeen heeft het opnemen van een actie zoals het vrijwilligerswerk in 
een programma voor het samenwerkingsbeleid in jeugdzaken hieraan een nieuwe 
stimulans gegeven: met het vrijwilligerswerk is een dimensie van individuele 
participatie geïntroduceerd. Hierdoor is het jeugdbeleid zijn stempel van 
vrijetijdsbesteding kwijtgeraakt en is een brug naar de sociaal-economische wereld 
geslagen. 
Volgens het tijdschema voor de onderhandelingen zoals dat er op dit moment uitziet 
zal het toekomstige programma "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren", 
waarschijnlijk in het eerste halfjaar van 1998 worden goedgekeurd, maar omdat het 
hier om een medebeslissingsprocedure gaat, is dit niet 100% zeker. Daarom is de 
Commissie van plan actie A.II.2, "Vrijwilligerswerk voor jongeren" in Jeugd voor 
Europa te handhaven zolang het programma voor Europees vrijwilligerswerk voor 
jongeren nog niet is goedgekeurd. 
Actie B Jeugdwerkers 
Jeugd voor Europa erkent de fundamentele rol van jeugdwerkers, de voor de hand 
liggende tussenpersonen om met en voor jongeren te werken. Actie B van het 
programma is opgezet om de kwaliteit van alle in het kader van actie A ontwikkelde 
activiteiten te kunnen verbeteren door middel van studiebezoeken, 
haalbaarheidsonderzoeken en opleidingsacties voor jeugdwerkers. Ook de oprichting 
of consolidatie van netwerken van jeugdwerkers tussen de lidstaten valt hieronder 
(actie B.I). Een volgend doel is het stimuleren van de Europese samenwerking tussen 
structuren en organisaties voor de opleiding van jeugdwerkers (actie B.II). Verder 
stimuleert het programma in het kader van de positieve actie voor kansarme jongeren 
de specifieke opleiding van jeugdwerkers voor deze doelgroep. Actie B.I wordt 
grotendeels decentraal door de nationale agentschappen beheerd, terwijl het beheer 
van actie B.II centraal bij de Commissie plaatsvindt. 
37 jonge jeugdwerkers uit 7 EU-landen hebben een opleiding gekregen met het doel 
hen beter uit te rusten om zich voor kansarme jongeren en lagere milieus in te zetten. 
Deze opleiding is sterk gericht op persoonlijke ontwikkeling en een intercultureel 
leerproces. 
10 
15 jeugdwerkers ontvangen een opleiding gericht op het uitwisselen en analyseren 
van plaatselijke acties voor de jeugd in de vijf betrokken landen. Dit project is 
bedoeld om de deelnemers knowhow te laten opdoen om projecten te realiseren en een 
netwerk te vormen van jonge actoren uit verschillende Europese landen die projecten 
op het platteland kunnen uitvoeren. 
Alle betrokkenen (nationale agentschappen, leden van het programmacomitc, 
jeugdwerkers) adviseren om meer nadruk te leggen op opleidingsactiviteiten, omdat 
die volgens hen het sterke punt van het programma zijn en het meeste effect sorteren. 
Er zijn immers maar weinig nationale opleidingen die gericht zijn op transnationale en 
Europese activiteiten, terwijl de opleiders en jeugdwerkers zich juist op dat gebied 
willen kwalificeren. Verder onderstrepen alle initiatiefnemers van de tot nu toe 
ondersteunde projecten het belang van opleiding om transnationale samerrwerking op 
dit gebied op te zetten. 
In 1995-96 hebben meer dan 3000 jeugdwerkers en 35 Europese 
samenwerkingsprojecten op opleidingsgebied - waaronder twee grote proefprojecten 
- van deze actie kunnen profiteren. Hierbij domineren opleidingsacties voor 
jeugdwerkers en studiebezoeken van korte duur. Er wordt echter te weinig gebruik 
gemaakt van actie B.I om de uitwisselingen, jongereninitiatieven en 
vrijwilligersstages gevarieerder te maken. De thema's van de korte studiebezoeken 
blijven namelijk te algemeen en de opleidingsstages zouden meer toegespitst moeten 
worden op de acties van het programma. Ook moet meer aandacht besteed worden aan 
het effect dat de ondersteuning van Europese samenwerking op opleidingsgebied op 
actie B.I heeft en het gebruik dat van de door deze actie opgeleide jeugdwerkers 
gemaakt wordt. 
Medio 1996 heeft de Commissie een seminar gehouden, getiteld "Het betrekken van 
jeugdwerkers bij het programma Jeugd voor Europa". Deze inspanningen zullen 
worden voortgezet door de studiebezoeken te heroriënteren op het onderzoeken van de 
mogelijkheden om in het kader van de jongereninitiatieven uitwisselingsprojecten, 
vrijwilligersstages en partnerschappen op te zetten. Ook moet de opleiding van 
adviseurs voor jongereninitiatieven verbeterd en systematischer opgezet worden. 
De lidstaten onderkennen de waarde van deze actie, als die zich duidelijk op Europees 
niveau afspeelt en gericht is op het initiëren en ondersteunen van samenwerking 
tussen opleidingsinstellingen en opleiders. Ook moet zij de dialoog tussen de 
verschillende niveaus en instanties die zich met de initiële en voortgezette opleiding 
van jeugdwerkers in de Unie bezighouden versterken. De lidstaten erkennen het 
initiatiefrecht van de Commissie maar wijzen daarbij wel op het 
subsidiariteitsbeginsel; de opleiding van jeugdwerkers als zodanig behoort immers tot 
de bevoegdheid van de lidstaten. Er moet dus voor worden gezorgd dat de in het kader 
van Jeugd voor Europa gesteunde activiteiten een aanvulling vormen op wat al op 
nationaal niveau wordt gedaan. 
Afgezien van de erkenning die met deze actie wordt verkregen en de proefprojecten en 
netwerken van opleiders, zou moeten worden gezorgd voor betere verspreiding van 
meer praktijkgerichte opleidingsproducten in het kader van een algehele strategie voor 
communautaire samenwerking. De Commissie heeft hiertoe al iets ondernomen door 
het bevorderen van de ontwikkeling van opleidingsprogramma's op Europees niveau, 
afgestemd op de behoeften van de mobiliteitsactiviteiten van Jeugd voor Europa. 
Vooral op dit gebied wenst de Commissie de al bestaande samenwerking met de Raad 
van Europa voort te zetten. 
Actie C Samenwerking tussen de structuren van de lidstaten 
Tal van actoren houden zich met jeugdzaken bezig. Actie C is bedoeld om de 
samenwerking tussen hen op Europees niveau te vergemakkelijken. In 1995 en 1996 
zijn 47 projecten gesteund. Het aantal projecten vertoont een stijgende lijn, maar is 
geografisch gezien nog steeds niet in balans. Zo zijn er geen projecten van structuren 
in Portugal, Griekenland, Finland, IJsland en Ierland en maar weinig uit Italië en 
Spanje. Er zijn al bewustmakingsacties gevoerd om de deelname van deze landen te 
vergroten. 
Ondanks de vrij bescheiden omvang van deze actie konden hiermee al zo'n honderd 
plaatselijke structuren zich in een netwerk verenigen dankzij de oprichting van een 
Europese Confederatie van jeugdhuizen en jongerencentra. 
Actie C geniet echter bij de potentiële begunstigden nog onvoldoende bekendheid. Dit 
staat haar volledige ontplooiing in de weg en dat kan alleen veranderen als de 
nationale agentschappen en de plaatselijke vertegenwoordigers zich daar volledig voor 
inzetten. Daarom is de Commissie van plan deze actie te decentraliseren. 
Actie D Uitwisselingen met derde landen 
De activiteiten uit hoofde van actie D zijn bedoeld om de overdracht van expertise en 
knowhow op het gebied van het jeugdwerk naar de bevoegde openbare en particuliere 
instanties in de betrokken landen te bevorderen en bij te dragen aan de ontwikkeling 
van het maatschappelijk leven en de civiele samenleving in derde landen. Ook tracht 
de actie tegemoet te komen aan de almaar toenemende vraag van de jongeren zelf die 
samenwerking met jongeren buiten de Unie tot stand willen brengen. 
In de startfase (1995-97) kon de basis worden gelegd voor jongerenuitwissclingcn met 
derde landen, waarbij gestreefd is naar evenwichtige toegang van alle lidstaten en 
vooral naar projecten van hoge kwaliteit en duurzame partnerschappen. Ook is een 
geleidelijke diversificatie van de traditionele uitwisselingsstromen bevorderd. Daartoe 
omvat de actie niet alleen jongerenuitwisselingsprojecten maar ook voorbereidende 
werkzaamheden die essentieel zijn om die uitwisselingen te doen slagen. De ervaring 
heeft getoond hoe nodig dit streven naar kwaliteit van de projecten en partners en de 
continuïteit daarbij waren en dat moet dan ook in de consolidatiefase worden 
voortgezet. 
12 
Een opleidingsseminar op de Westelijke Jordaanoever waar 32 jonge jeugdwerkers 
afkomstig van de Europese Unie, Jordanië en de Westelijke Jordaanoever aan 
deelnamen. Deze activiteit is bedoeld om een bijdrage te leveren aan het vredesproces 
aan de hand van een educatief jongerenproject en de deelnemers de vaardigheden op 
sociaal-educatief gebied bij te brengen om hen in slaat te stellen jongerenacties in 
Jordanië en op de Westelijke Jordaanoever op te zetten. Deze activiteit moet ook het 
uitgangspunt zijn voor toekomstige uitwisselingen waarbij de jongeren zelf 
initiatieven kunnen ontplooien. 
Een door een organisatie opgezet project om een Europees netwerk van amateur­
rockgroepen en in de rochcultuur geïnteresseerde verenigingen te creëren met het oog 
op het bevorderen van culturele uitwisselingen tussen jongeren van verschillende 
landen. Het project speelt zich afin Bosnië-Herzegovina om de wederopleving van de 
rockscene in die regio te bevorderen. Het zal worden voortgezet in de vorm van 
blijvende culturele uitwisselingen tussen dit land en de andere drie deelnemende 
landen. Met deze uitwisselingen willen de organisatoren de ontwikkeling van muzikale 
en verenigingsactiviteiten van Bosnische jongeren bevorderen en tegemoetkomen aan 
hun gerichtheid op Europa en hun drang naar ontmoetingen door tussen de vier 
deelnemende landen een netwerk tot stand te brengen. 
Een groep jeugdwerkers van de twee gemeenschappen van Cyprus heeft een 
studiebezoek aan Noord-Ierland gebracht met als thema samenwerking tussen 
gescheiden gemeenschappen. Het Cyprische agentschap van Jeugd voor Europa heeft 
deze activiteit voorbereid door beide gemeenschappen alle communautaire informatie 
te verstrekken. In aansluiting op dit studiebezoek is voor 1998 ook een 
jongerenuitwisseling gepland. 
In 1995-96 hebben meer dan 5000 jongeren aan actie D kunnen deelnemen. De 
deelname is in 1996 weer goed op gang gekomen, nadat die in 1995 enigszins was 
teruggelopen door de vertraging bij de uitvoering van de derde fase van het 
programma. De belangrijkste toename deed zich voor in de samenwerking met de 
Middellandse-Zeelanden, met name in het kader van het vredesproces tussen Israël en 
de Palestijnen. Hierbij moet worden aangetekend dat de noordelijke lidstaten van de 
Unie inmiddels bij een groot aantal projecten met deze landen betrokken zijn. 
Daarentegen is er enige stagnatie opgetreden bij de republieken van het GOS, wal te 
wijten is aan technische en economische problemen, en een duidelijke vertraging bij 
de landen van Midden- en Oost-Europa als gevolg van budgettaire beperkingen. Aan 
de verklaring van de Raad van juni 1994 met het verzoek om tot en met 1999 elk jaar 
3,5 miljoen ecu van de Tempus-Phare-kredieten te reserveren voor activiteiten met 
jongeren uit de LMOE's is namelijk weinig gehoor gegeven: in 1996 was daarvoor 
maar 660 000 ecu beschikbaar. In deze eerste twee jaar van het programma heeft de 
Commissie ook assistentie verleend aan de landen van Midden- en Oost-Europa en 
Cyprus om nationale agentschappen op te zetten en zich vertrouwd te maken met de 
werkmethoden van de al bestaande agentschappen. Verder is er bijzondere aandacht 
besteed aan de verspreiding van informatie naar deze landen. 
Ondanks de pogingen daartoe is er geografisch gezien nog steeds een gebrek aan 
evenwicht, wat vooral komt door de neiging van landen om zich te concentreren op 
\y 
regio's die qua tradities en cultuur het dichtst bij hen staan. Toch benadrukken de 
begunstigden in derde landen ook dat actie D, vooral dankzij het criterium dat ten 
minste twee lidstaten en twee derde landen moeten deelnemen, het mogelijk gemaakt 
heeft om regionale samenwerking op hun niveau te initiëren, zonder daarbij de 
Europese dimensie van de actie te verwaarlozen; die is alleen maar sterker geworden. 
Een laatste interessante constatering is dat actie D ook afgeleide effecten op de 
begunstigden in de Unie begint te vertonen. 
De samenwerking met de Raad van Europa op dit gebied moet absoluut worden 
geïntensiveerd. 
Actie E Jongerenvoorlichting en onderzoek op het gebied van de jeugd 
Willen de maatregelen van Jeugd voor Europa in hun totaliteit doeltreffend en 
functioneel zijn, dan is betrouwbare, toegankelijke en gebruiksvriendelijke 
voorlichting een voorwaarde; dit is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de 
Commissie. Hiervoor dient actie E, die een kader biedt voor samenwerking tussen 
voorlichtingsstructuren voor jongeren, in zowel de openbare als de particuliere sector, 
en voor samenwerking bij studies naar de situatie en behoeften van de jongeren in de 
lidstaten. 
Actie E.l Jongerenvoorlichting 
Om de deelname van jongeren te bevorderen moeten die ook hun stem kunnen laten 
horen. Actie E.l verschaft concrete middelen voor een directe dialoog tussen de 
jongeren en de verschillende verantwoordelijkheidsniveaus voor jeugdzaken in de 
Gemeenschap. 
Deze actie vormt een stimulans om de jongerenvoorlichting te verbeteren door hun 
standpunten in aanmerking te nemen. Die voorlichting kan op twee manieren worden 
verstrekt: via Europese projecten en via het Eurodesk-netwerk. 
Het Eurodesk-project is een voorlichtings- en adviesdienst voor jongeren op Europees 
niveau over alles wat verband houdt met de communautaire en nationale acties en 
programma's waaraan zij kunnen deelnemen. Eurodesk bestaat momenteel uit een 
coördinatie-eenheid - Brussels Link - en 18 partners in de verschillende landen. 
Brussels Link is belast met het verzamelen en voortdurend bijwerken van informatie 
(er is een gegevensbank die ook publicaties over jongeren en beschrijvingen en 
adressen van jongerenorganisaties bevat) en het dagelijks beheer en de verspreiding 
van de informatie onder de partners met behulp van een telecommunicatienetwerk. De 
partners - die in sommige gevallen gebruikmaken van nationale netwerken voor 
jongerenvoorlichting - bieden de jongeren informatiediensten: telefonisch advies, 
publicaties en persoonlijke bijstand in hun kantoor. Elke partner moet de 
gemeenschappelijke gegevensbank voorzien van informatie, onder meer over 
nationale programma's die voor jongeren van belang kunnen zijn, De partners zijn 
volledig verantwoordelijk voor het beheer en de ontwikkeling van het netwerk. 
14 
In 1995-96 zijn uit hoofde van deze actie 91 projecten gesteund. De ondersteunde 
projecten en netwerken waren gericht op een specifiek probleem (jonge immigranten, 
uitgeslotenen, minderheidsgroepen enz.), of op een van de media (video, radio, 
Internet, gids, tijdschrift...). Over het geheel genomen is er wel sprake van een goed 
evenwicht tussen projecten die gericht zijn op ervaringsuitwisseling en projecten voor 
het uitbrengen van voorlichtingsmateriaal. Een van de sterke punten van actie E.I is 
dat organisaties hierdoor de kans krijgen om met innoverende voorlichtingsmethoden 
te experimenteren. Dankzij deze actie is er op dit gebied een Europese 
samenwerkingscultuur ontstaan die tot uitdrukking komt in concrete acties ten gunste 
van de jongeren. Uit de ervaring met actie E.I is gebleken dat de doelen en 
voorwaarden van deze actie nader verduidelijkt moeten worden. Daarom zal het 
Eurodesk-project een van de voornaamste prioriteiten van de Commissie op het 
gebied van jongerenvoorlichting blijven. 
Verder blijkt het ook nodig om de initiatiefnemers van projecten beter te adviseren, 
kleinschalige projecten te stimuleren en te helpen met het vormen van werkelijke 
partnerschappen en het opzetten van projecten op Europese schaal. 
Actie E.II Onderzoek op het gebied van de jeugd 
Actie E.II is gelanceerd ter aanvulling van het onderzoek dat in het kader van het 
specifieke programma voor gericht sociaal-economisch onderzoek kan worden 
gesteund. Na twee jaar beschikken wij dankzij deze actie over gedetailleerde 
informatie betreffende bepaalde aspecten van de jeugd en is de knowhow van 
onderzoeksgroepen op dit terrein gebundeld. Ook is een specifieke 
Eurobarometerenquête onder de jongeren in Europa gehouden, die regelmatig zal 
worden herhaald. 
De vruchtbare samenwerking die met de Raad van Europa is opgebouwd zal worden 
gecontinueerd. 
Een nieuwe fase in de communautaire samenwerking ten behoeve van de jeugd 
D Samen werkingsbeleid in jeugdzaken 
Hel tot stand gebrachte communautaire samenwerkingsbeleid ten behoeve van de 
jeugd is een belangrijk resultaat. Dit heeft het debat en de beleidsbepaling op dit 
gebied nieuwe impulsen gegeven. Ook is de samenwerking op het gebied van 
informeel onderwijs, mobiliteit en ondersteuning van initiatieven van jongeren nieuw 
leven ingeblazen. Ook twee mededelingen die de Commissie in 1997 heeft 
goedgekeurd - "Agenda 2000" en "Voor een Europa van de kennis" - moeten bij de 
gedachtevorming over een nieuwe fase van de communautaire actie op dit gebied in 
aanmerking genomen worden. 
De mededeling van de Commissie "Agenda 2000", die de hoofdlijnen van de actie 
van de Gemeenschap voor de komende jaren schetst, noemt als een van de prioriteiten 
van het interne beleid van de Unie de ontwikkeling van jongerenuitwisselingen en het 
Europees vrijwilligerswerk. Ook de onlangs door de Commissie goedgekeurde 
mededeling "Voor een Europa van de kennis" stelt het samenwerkingsbeleid in 
jeugdzaken centraal in het kennisbeleid, als stuwende kracht voor informeel onderwijs 
in de Europese onderwijsruimte. 
De nu ingaande nieuwe fase van de communautaire actie ten behoeve van de jeugd 
sluit hierbij aan. De acties van Jeugd van Europa hebben immers als uitgangspunt hel 
bevorderen van verschillende typen informeel onderwijs voor alle jongeren. 
De in de mededeling "Voor een Europa van de kennis" gegeven richtsnoeren 
onderkennen de specifieke bijdrage van informeel onderwijs, dat steeds meer 
betekenis krijgt met het oog op het verwerven van uiteenlopende vaardigheden 
gedurende het hele leven. Daar komt nog bij dat dit document concrete mogelijkheden 
aangeeft om werkelijke synergie te creëren tussen het samenwerkingsbeleid op het 
gebied van het onderwijs, de beroepsopleiding en de jeugd. 
Deze synergie zal des te gemakkelijker gerealiseerd kunnen worden als een 
geïntegreerd programma voor de jeugd, dat uitgaat van de soorten acties die in de 
mededeling "Voor een Europa van de kennis" zijn aangegeven, door zijn aard tal van 
links biedt met de communautaire programma's voor de aanverwante sectoren 
onderwijs en beroepsopleiding. Zo kan worden samengewerkt met het Leonardo da 
Vinci-programma ten behoeve van opleidingsprojecten voor jongerenwerkers. Ook 
moeten gezamenlijke projecten worden uitgevoerd in scholen en jongerencentra, met 
name op voorliehtingsgebied. 
De mogelijke synergieën met de communautaire samenwerkingsprogramma's met 
derde landen moeten ook worden nagegaan. 
Als laatste punt moeten activiteiten op het gebied van sport en cultuur worden 
genoemd, waar jongeren graag aan deelnemen. Uit de recente Eurobarometer-enquête 
blijkt dat bijna 30% van de jongeren bij een sportvereniging is aangesloten. De 
activiteiten voor jongeren moeten zich nu dus meer gaan richten op deze sectoren, die 
16 
bij uitstek geschikt zijn voor informele leerprocessen en het verwerven van 
burgerschapsvaardigheden. 
D Via het beheer dichter bij de burger komen 
Jeugd voor Europa is bij de verschillende potentiële begunstigden tamelijk goed 
bekend. Het is een unicum op communautair niveau omdat het zonder meer openstaat 
voor alle jongeren. Doordat de jongeren hun eigen projecten kunnen opzetten en de 
kosten zo laag mogelijk worden gehouden, kan een groot aantal jongeren worden 
bereikt. Deze successen mogen de eerder aangestipte tekortkomingen niet 
verdoezelen, maar zijn een reden om voor de acties van het geïntegreerde 
jongerenprogramma dat in het jaar 2000 van de grond moet komen grotendeels een 
krachtig decentraal beheer te overwegen. 
De ervaring die is opgedaan met de uitvoering van Jeugd voor Europa en de 
decentralisatie van een groot deel van de acties van het Europees vrijwilligerswerk 
vormt een solide basis om een werkelijk partnerschapsbeheer te ontwikkelen, zoals al 
in de mededeling "Voor een Europa van de kennis" wordt onderstreept. Er is in die 
richting al het nodige gedaan, zodat wij nu de beschikking hebben over systemen voor 
directe, snelle communicatie. Zo is het beheers- en communicatiesysteem 
"YouthLink" een krachtig monitoringhulpmiddel waarmee projecten waarbij 
verscheidene nationale agentschappen betrokken zijn real-time kunnen worden 
beheerd. Dit vormt de basis om de Europese dimensie van de jongerenuitwisselingen 
nog verder uit te bouwen door die vaker tri- of multilateraal te maken. Evenzo zal het 
dankzij het "Nety"-netwerk makkelijker worden gezamenlijk projecten uit te voeren 
op basis van verscheidene samenwerkingsprogramma's. Dit betere 
partnerschapsbeheer vereist ook dat de partners zijn opgeleid voor hun 
administratieve, advies- en begeleidingstaken. Het is dus essentieel dat de structuren 
die op nationaal of lokaal niveau mei het programmabeheer belast zijn, voldoende 
middelen krijgen om volledig profijt te trekken van hel potentieel van en de synergie 
tussen de actieprogramma's op onderwijs-, opleidings- en jeugdgebied die gelijktijdig 
ten uitvoer moeten worden gelegd. 
De Commissie zal zich van haar kant extra inzetten voor de communicatie en de 
administratieve vereenvoudiging van de procedures, om duidelijk aan te geven dat 
Europa dankzij samenwerkingsacties voor haar burgers iets tastbaars kan worden. 
D Een drieledig communautair programma 
Uit de resultaten van de samenwerkingsprogramma's kan worden opgemaakt op 
welke terreinen de Europese meerwaarde maximaal is en de Gemeenschap haar 
functie, het katalyseren van ontwikkelingen en het aanvullen van de nationale acties, 
vervult. 
Dit omvat de bevordering van mobiliteit en jongereninitiatieven alsmede maatregelen 
voor de follow-up, met name op basis van netwerken. 
17 
A.- Mobiliteit 
Jongerenuitwisselingen zoals die door Jeugd voor Europa zijn gesteund, hebben een 
duidelijk educatief oogmerk. Op grond van de ervaring mag worden gezegd dat dit 
een unieke manier is om sociale en persoonlijke vaardigheden te verwerven. 
Mobiliteit is trouwens de concreetste manier om Europa te beleven. Driekwart van de 
in de Eurobarometer-enquête ondervraagde jongeren associëren de Europese Unie met 
bewegingsvrijheid en willen daarvan gebruik kunnen maken. Het educatieve 
potentieel van jongerenuitwisselingen kan alleen dan volledig tot ontplooiing komen 
als bij die uitwisselingen rekening gehouden wordt met de uiteenlopende behoeften 
van de jongeren. Daarom moet een flexibele aanpak aangemoedigd worden zodat de 
jongeren in hun projecten zelf een actieve rol kunnen spelen. Daarvoor is soms een 
specifieke voorbereiding nodig om ook jongeren in achterstandsituaties in staat te 
stellen aan alle vormen van mobiliteit deel te nemen. 
Mobiliteit kan zowel groepsgewijs plaatsvinden, zoals bij de huidige actie A.I van 
Jeugd voor Europa, als individueel in de vorm van vrijwilligerswerk. Uitwisselingen 
in groepen blijken bij uitstek geschikt voor de jongere deelnemers: bijna de helft van 
hen is jonger dan 18 jaar. Dit i§ een goede start om met mobiliteit kennis te maken en 
anderen te ontmoeten in een relatief veilige omgeving. Vrijwilligerswerk daarentegen 
vereist volledige inzet en niet alle jongeren zullen daar meteen aan toe zijn. 
Uitwisselingen met derde landen komen tegemoet aan het onder jongeren levende 
verlangen om de solidariteit en openheid van Europa jegens de rest van de wereld te 
manifesteren. Deze actie heeft al resultaat gehad in het kader van de overeenkomsten 
met de geassocieerde landen, vooral doordat zo een bijdrage geleverd werd aan de 
totstandkoming van de civiele samenleving in die landen. Het is van belang de banden 
met de landen die in geografisch of cultureel opzicht dicht bij Europa liggen aan te 
halen. 
Vrijwilligerswerk is voor jongeren een unieke manier om afstand te nemen van hun 
eigen omgeving en intensief een andere cultuur te ervaren. Het biedt bij uitstek de 
gelegenheid om de grenzen tussen de verschillende sociale klassen te doorbreken, 
jongeren met achterstandsgroepen in contact te brengen en jongeren uit zulke groepen 
uit hun eigen omgeving te halen om zich voor anderen nuttig te maken. 
B.- Jongereninitiatieven 
De communautaire samenwerking in jeugdzaken is erin geslaagd nieuwe partners te 
activeren. Zo konden ook jongeren die niet bij jongerenorganisaties waren aangesloten 
aan communautaire acties deelnemen. Hierdoor is het effect op plaatselijk niveau sterk 
vergroot. Verder brengen deze acties teweeg dat meer en meer organisaties zich voor 
Europa openstellen door van Jeugd voor Europa gebruik te maken. Elk jaar is bijna de 
helft van de organisaties die communautaire steun ontvangen nieuw, zodat het 
programma groeperingen bereikt die niet uit zichzelf aan een door de Gemeenschap 
gesteunde activiteit begonnen zouden zijn. 
Dit onderdeel bouwt voort op de ervaring die met de jongereninitiatieven is opgedaan. 
Het is de bedoeling dat de ontplooide initiatieven kunnen uitgroeien tot werkelijke 
is 
bronnen van werkgelegenheid; in de afgelopen twee jaren heeft bijna een derde van de 
initiatieven nieuwe banen gecreëerd. De jongereninitiatieven zullen ook een 
aansluitingsmogelijkheid bieden voor vrijwilligers die na hun vrijwilligerswerk een 
eigen project van algemeen belang willen realiseren of het ondernemerschap willen 
proberen. Ook bieden deze acties de gelegenheid om nieuwe partnerschappen in het 
openbare of particuliere maatschappelijk leven te creëren. 
De bevordering van de creativiteit van de jongeren heeft vooral betrekking op hun 
sociale integratie en deelname aan de samenleving. Hier worden nieuwe manieren 
beproefd om jongeren actief in te schakelen. Voortbouwend op de resultaten van 
eerdere initiatieven moet er nu worden gestreefd naar het toepassen en verspreiden 
innoverende methoden voor de integratie van jongeren. 
De jonge initiatiefnemers zullen worden aangemoedigd om gebruik te maken van de 
mogelijkheden van de nieuwe technologieën voor communicatie tussen de partners en 
de geleidelijke opbouw van netwerken op communautair niveau tussen initiatieven 
met gemeenschappelijke doelstellingen. 
Als zij in een netwerk verenigd worden zal de Europese meerwaarde van deze 
initiatieven immers nog groter worden. 
C. Follow-up en kwalitcitsondcrsteuning 
Het jongerenbeleid van de Gemeenschap heeft een vernieuwing gebracht in de soorten 
acties en werkmethoden van een sector waarin de activiteiten gewoonlijk op 
plaatselijk of nationaal niveau plaatsvonden. Om optimaal van deze vernieuwing te 
profiteren moet doorgegaan worden met de uitwisseling van informatie en goede 
praktijken tussen de initiatiefnemers van jongerenacties en allen die daarbij betrokken 
zijn, vooral mensen die nog niet in die sector werkzaam zijn maar dat wel willen gaan 
doen. Er moet in het bijzonder op worden gelet dat de jeugdwerkers over de 
capaciteiten beschikken om jongeren die aan projecten van Europese schaal 
deelnemen te steunen. Ook moet de gerichte opleiding van jeugdwerkers betreffende 
het multiculturele aspect* en de ondersteuning van kansarme jongeren worden 
voortgezet. 
Informatieverstrekking wordt vaak de sleutelfactor voor Europese programma's 
genoemd om een hefboomeffect te bewerkstelligen, hoe ambitieus zij ook zijn 
opgezet. Er zijn nu al krachtige hulpmiddelen, zoals het Eurodesk-netwerk, die 
concrete vooruitzichten bieden om voor jongeren bestemde informatie doeltreffend te 
verspreiden. De Commissie is van plan door te gaan met gerichte 
informatieverspreiding naar de jongeren toe om hen lot deelname aan de 
communautaire acties te bewegen. Dit is vooral essentieel voor kansarme jongeren, 
omdat een gebrek aan informatie bij hen vaak de eerste hinderpaal is om vooruit te 
komen. Nauwe samenwerking met de lidstaten en de werkers in het veld zal hierbij 
van doorslaggevend belang zijn. 
Follow-up van de door de samenwerkingsprogramma's gesteunde projecten moet in 
Jeugd voor Europa een prioriteit blijven. Netwerken zijn nuttig voor het consolideren 
van de samenwerking tussen de verschillende partijen die bij mobiliteitsprojecten of 
19 
jongereninitiatieven betrokken zijn. Ook zijn zij een goed middel om een concrete 
aansluiting te bieden op vrijwilligerswerk als de jongeren dat in een duurzaam project 
willen omzetten. 
Actie C van Jeugd voor Europa heeft ons belangrijke lessen geleerd over de 
perspectieven van netwerken tussen de actoren in het jeugdwerk. Evenals de 
experimentele netwerken die bij het proefproject voor Europees vrijwilligerswerk tot 
stand gebracht zijn, verschaft deze actie een uitgangspunt waarop v<x)rtgebouwd moei 
worden met het oog op diversificatie van de partners. 
Zoals al in de mededeling "Voor een Europa van de kennis" is onderstreept, moeten 
nog meer studies verricht worden om bepaalde aspecten van de jongeren in Europa 
beter te leren kennen en de beste benaderingen te vinden om aan hun behoeften 
tegemoet te komen. Het blijkt dat als bij communautaire acties voor jongeren geen 
eisen ten aanzien van hun kwalificaties worden gesteld, zij daar inderdaad warm voor 
te krijgen zijn. Zij stappen heen over het blok dat zij hebben tegen sociale structuren 
als het formele onderwijs en de arbeidsmarkt. Deze ontwikkeling moet nader 
bestudeerd worden zodat de toekomstige acties voor de jeugd deze hefboomfunctie 
om alle jongeren tot deelneming te bewegen nog beter kunnen vervullen. 
Dit onderdeel zal ook de mogelijkheid bieden om de ontwikkeling van deze nieuwe 
individuele onderwijs- en opleidingstrajecten te analyseren. 
Conclusie 
De communautaire samenwerking ten behoeve van de jongcfen slaat nieuwe wegen 
in. De specifieke bijdrage die deze samenwerking levert en de hernieuwde 
belangstelling van actoren die van oudsher op dit gebied minder actief waren, werken 
hierop positief uit. De ontwikkeling van de derde sector biedt nog veel meer 
mogelijkheden voor acties en steunverlening, waarvan de acties voor jongeren profijt 
kunnen hebben. 
Deze gunstige conjunctuur in combinatie met het positieve onthaal dat de 
communautaire samenwerkingsacties voor jongeren hebben gekregen, vormt een 
stevige basis voor de verdere ontwikkeling van de samenwerking. Ondanks de 
geconstateerde zwakke punten, die voornamelijk beperkt bleven tot de operationele 
procedures, heeft de communautaire samenwerking als stuwende kracht gefungeerd en 
wij moeten ervoor zorgen dat dat zo blijft. 
20 
BIJLAGEN 
AANTAL PROJECTEN (ingediend en goedgekeurd) 1995.1996 
GEDECENTRALISEERD EN GECENTRALISEERD 
1995 
ingediende 
projecten goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in % 1996 
ingediende 
projecten goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in% 1995 + 1996 
ingediende 
projecten goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
% 
GEDECENTRALISEERD 
subtotaal (gedecentr.) 
% van het totaal 
GECENTRALISEERD 
subtotaal (gecentr.) 
% van het totaal 3795 
79,2 
996 
20,8 2480 
82,7 
• 
518 
17,3 65,3 
52,0 3632 
69,5 
1596 
30,5 2459 
77,5 
713 
22,5 67,7 
44,7 7427 
74,1 
2592 
25,9 4939 
80,0 
1231 
20,0 66,5 
47,5 
TOTAAL 
% 4791 
100 2998 
100 62,6 5228 
100 3172 
100 60,7 10019 
100 6170 
100 61,6 
Voorlopige gegevens 
AANTAL PROJECTEN (ingediend en goedgekeurd) 1995.1996 
GEDECENTRALISEERD 
A.I 
B.I 
TOTAAL 1995 
ingediende 
projecten 
3379 
416 
3795 goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in% 1996 
ingediende 
projecten 
2246 
234 
2480 66,5 
56,3 
65,3 3128 
504 
3632 goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in% 1995 + 1996 
ingediende 
projecten goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in% 
2168 
291 
2459 69,3 
57,7 
67,7 6507 
920 
7427 4414 
525 
4939 67,8 
57,1 
66,5 
Voorlopige gegevens 
AANTAL GESUBSIDIEERDE PROJECTEN 95/96 (GEDECENTRALISEERD) 
AT 
BEDE 
BEFL 
BEFR 
DE 
DK 
ES 
FI 
FR 
GB 
GR 
IE 
IS 
IT 
LU 
NL 
NO 
PT 
SE 
TOTAAL A.I 
1995 
61 
2 
34 
19 
273 
40 
188 
102 
192 
575 
78 
85 
23 
212 
24 
76 
60 
125 
77 
2246 1996 
60 
3 
45 
30 
268 
76 
268 
72 
203 
460 
125 
81 
20 
169 
19 
70 
37 
94 
68 
2168 B.I 
1995 
13 
4 
13 
8 
65 
31 
9 
4 
20 
4 
7 
48 
8 
234 1996 
14 
3 
10 
10 
52 
42 
11' 
2 
5 
27 
62 
3 
8 
38 
4 
291 
Voorlopige gegevens 
& 
AANTAL GESUBSIDIEERDE PROJECTEN 95/96 
(GEDECENTRALISEERD) 
600 T 
LAND •A.I 1995 
•A.I 1996 
DBI 1995 
DB.I 1996 i 
Voorlopige gegevens 
AANTAL PROJECTEN (ingediend en goedgekeurd) 1995.1996 
GECENTRALISEERD 
1995 
ingediende goedgekeurde 
projecten projecten GOEDGEKEURD 
in% 1996 
ingediende 
projecten goedgekeurde 
projecten GOEDGEKEURD 
in% 1995 + 1996 
ingediende goedgekeurde 
projecten projecten GOEDGEKEURD 
in% 
A. I 
A.II.1 
A.II.2 
B.I 
B.ll 
C 
D 
E.I 
E.ll 
TOTAAL 70 
384 
84 
16 
21 
20 
342 
59 
996 51 
163 
53 
16 
15 
15 
162 
43 
518 72,9 
42,4 
63,1 
100,0 
71,4 
75,0 
47,4 
72,9 
52,0 67 
709 
76 
12 
31 
48 
451 
128 
74 
1596 39 
313 
32 
8 
17 
32 
205 
48 
19 
713 58,2 
44,1 
42,1 
66,7 
54,8 
66,7 
45,5 
37,5 
25,7 
44,7 137 
1093 
160 
28 
52 
68 
793 
187 
74 
-
2592 90 
476 
85 
24 
32 
47 
367 
91 
19 
1231 65,7 
43,5 
53,1 
85,7 
61,5 
69,1 
46,3 
48,7 
25,7 
47,5 
Voorlopige gegevens 
Cv 
DEELNEMERS NAAR LEEFTIJD EN GESLACHT (GEDECENTRALISEERD) 
A.I 
B.I 1995 
1996 
1995 
1996 % 
<15 
2,1 
2,8 
0,1 
0,0 % 
15-17 
44,5 
43,9 
4,0 
2,4 % 
18-20 
30,0 
28,7 
6,3 
9,6 % 
21-23 
14,3 
15,6 
24,7 
19,0 % 
24-25 
6,0 
5,9 
21,1 
19,7 % 
>25 
3,1 
3,2 
43,7 
49,2 % 
MAN 
48,4 
47,5 
53,2 
50,9 % 
VROUW 
51,6 
52,5 
46,8 
49,1 
Voorlopige gegevens 
THEMA'S VAN PE PROJECTEN (SEPEQENTRAÜSEERP) 
AJ BJ 
1995 
% 1996 
% 1995 
% 1996 
% 
Actief burgerschap 3,0 2,9 8,1 8,5 
Culturele en artistieke expressie 35,1 31,5 12,2 7,6 
Milieu 6,1 7,2 2,0 4,9 
Gelijke kansen 2,6 2,8 0,5 2,2 
I Europees bewustzijn 12,5 21,8 7,6 8,0 
Gezondheid (drugs, aids, alcoholisme) 1,0 2,2 0,4 
Levensomstandigheden 9,0 8,0 1,5 2,2 
Misdaadbestrijding 0,4 0,4 1,0 1,3 
Bestrijding van uitsluiting 2,7 2,9 4,6 5,4 
Racismebestrijding | | | 2,8 | 2,81 | 1,0| 0,9 
Mobiliteit 1,6 0,6 40,6 30,8 
Nieuwe technologieën 0,2 0,4 0,4 
Bescherming en promotie van 
het plaatselijk erfgoed 2,8 3,0 1,0 0,9 
Maatschappelijke integratie 4,3 6,6 2,0 5,8 
Jongerenvoorlichting 7,5 3,4 14,2 12,9 
Vrijetijdsbesteding van jongeren 7,9 3,3 2,5 6,7 
Thema niet bekend 0,3 0,3 1,0 0,9 
Totaal 100,0 100,0 100,0 100,0 
Gebaseerd op voorlopige gegevens van de nationale YouthLink-databanken, October 97, 
eindresultaten, resp. aanvragen (voor DK, ES, FR, NL, PT) 
geen gegevens beschikbaar voor GR, IT 
Voorlopige gegevens 
i% 

ISSN 0254-1513 
COM(98) 52 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 01 06 13 
Catalogusnummer : CB-CO-98-054-NL-C 
ISBN 92-78-30757-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
W