Samenvatting

Effectbeoordeling van de invoering van eisen inzake ecologisch ontwerp en energie-etikettering voor koelapparaten met een directe-verkoopfunctie

A. Noodzaak van actie

Waarom? Wat is het probleem?

Koelapparaten met een directe-verkoopfunctie (bijv. supermarktkoelmeubelen, drankenkoelers, kleine ijsvriezers, schepijsvitrines en automaten) zijn van groot belang om het behoud van de kwaliteit van levensmiddelen in de voedselketen in de Unie te garanderen, en bovendien om consumenten andere niet-bederfelijke levensmiddelen (zoals dranken) aan te bieden die gewoonlijk bij temperaturen beneden de omgevingstemperatuur worden geconsumeerd. Deze apparaten voorzien dus weliswaar in een aantal behoeften, maar zij zijn ook grote energieverbruikers en dragen bij aan de uitstoot van broeikasgassen; zij zijn goed voor een jaarlijks energieverbruik van ongeveer 65 TWh in de EU-28, wat overeenkomt met 0,46 % van het totale eindenergieverbruik van de EU. Het aantal apparaten in de EU-28 zal naar verwachting toenemen van 14 miljoen in 2013 tot 17 miljoen in 2030. Het energieverbruik tijdens de gebruiksfase bedraagt tot 80 % van het totale energieverbruik van deze producten. Veel apparaten worden 24 uur per dag en zeven dagen per week gebruikt. Voor deze productgroep zijn aanzienlijke economische besparingen en verbeteringen op milieugebied mogelijk. Om de volgende redenen worden deze besparingen echter niet verwezenlijkt: (1)er is geen EU-wetgeving die specifiek betrekking heeft op het energieverbruik van koelapparaten met een directe-verkoopfunctie; (2)de beschikbare informatie over het energieverbruik van de producten is beperkt; (3)aankoopbeslissingen zijn niet stelselmatig gebaseerd op de levenscycluskosten van het product; (4)er is sprake van gescheiden prikkels wanneer de koper van het apparaat niet de eindgebruiker is, bijvoorbeeld bij kleine ijsvriezers, drankenkoelers en automaten die door voedingsmiddelen- of drankmerken in supermarkten en winkels, op vliegvelden, in stations, in sportclubs enz. worden geplaatst.

Wat moet met dit initiatief worden bereikt?

Het gemiddelde energieverbruik van commerciële koelmeubelen reduceren; de uitstoot van broeikasgassen verder verminderen, die bij commerciële koeling voornamelijk samenhangt met het energieverbruik, maar ook met de lekkage van koelmiddelen; de energie-efficiëntie bevorderen, de innovatie stimuleren en de energie-afhankelijkheid verminderen. De energie-efficiëntie bevorderen als bijdrage aan de energiezekerheid in het kader van de doelstelling van de Gemeenschap om in de EU tegen 2020 20 % minder energie te verbruiken. Door specifieke eisen ten aanzien van het einde van de levensduur wordt de momenteel gebrekkige ontmanteling van koelmeubelen verbeterd en wordt bijgedragen tot de doelstellingen van de AEEA-richtlijn.

Wat is de meerwaarde van maatregelen op EU-niveau?

De energie-efficiëntie van de koelmeubelen die momenteel worden verkocht en de koelmeubelen die naar verwachting de komende jaren in de handel worden gebracht, kan aanzienlijk worden verbeterd. Zonder aanvullende specifieke maatregelen voor commerciële koelmeubelen zal de marktverschuiving naar efficiëntere apparaten slechts zeer langzaam plaatsvinden en zouden de negatieve gevolgen voor het milieu en de gezondheid kunnen blijven aanhouden. Op EU-niveau moeten maatregelen worden genomen omdat het geschetste gebrek aan geharmoniseerde specifieke regelgeving in de EU het risico inhoudt dat eisen inzake energie-efficiëntie die de lidstaten elk afzonderlijk invoeren de werking van de interne markt van de EU belemmeren. De richtlijn inzake ecologisch ontwerp (en met name artikel 16), die de doelstelling betreffende de interne markt als rechtsgrondslag van het Verdrag heeft, en de richtlijn inzake energie-etikettering (artikel 1) vormen de rechtsgrondslag op basis waarvan de Europese Commissie uitvoeringsmaatregelen vaststelt teneinde het energieverbruik van commerciële koelmeubelen te verminderen en de consumenten naar de meest efficiënte apparaten te leiden.

B. Oplossingen

Welke wetgevende en niet-wetgevende beleidsmaatregelen zijn overwogen? Heeft een bepaalde optie de voorkeur? Waarom?

De volgende beleidsopties zijn in overweging genomen: 0.Basisscenario: geen maatregelen 1.Zelfregulering/vrijwillige overeenkomst: de sector stelt eigen, niet bindende regels vast. 2.Uitsluitend ecologisch ontwerp: er wordt alleen wetgeving inzake ecologisch ontwerp ingevoerd. 3.Uitsluitend energie-etikettering: er wordt alleen wetgeving inzake energie-etikettering ingevoerd. 4.Energie-etikettering en ecologisch ontwerp met drie fasen: een combinatie van optie 2 en 3, waarbij de eisen inzake ecologisch ontwerp in drie fasen strenger worden. 5.Energie-etikettering en ecologisch ontwerp met twee fasen: een combinatie van optie 2 en 3, waarbij de eisen inzake ecologisch ontwerp in twee fasen strenger worden. Deze optie is verder opgesplitst in optie 5.1 en optie 5.2, waarbij in optie 5.2 een onderscheid wordt gemaakt tussen supermarktkoelmeubelen met en zonder koelgroep. De voorkeur gaat uit naar optie 5.2. De opties 1, 2 en 3 zijn al in een vroeg stadium verworpen en niet verder geëvalueerd.

Wie steunt welke optie?

Op de vergadering van het overlegforum van 2 juli 2014 zijn de scenario's besproken. Volgens de ngo’s en de lidstaten zijn de drempels van optie 4 niet streng genoeg: zij zijn voorstander van optie 5. De sector heeft geen opmerkingen gemaakt over het ambitieniveau van de eisen inzake energie-efficiëntie. Oostenrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, EPEE en EuroCommerce zijn voorstander van twee fasen (optie 5), de ngo’s en Duitsland zijn voorstander van drie fasen (optie 4). De herziening vindt plaats na de laatste fase (optie 5). Dit werd gesteund door de meeste belanghebbenden, alleen de EVA vroeg om een snelle herziening met het oog op de publicatie van een nieuwe testnorm. De meeste lidstaten en ngo’s zijn voorstander van de functionaliteitsbenadering (bij de opties 4 en 5), terwijl het standpunt van de sector is dat daarbij geen rekening wordt gehouden met de diversiteit van de producten op de markt. De sector en sommige lidstaten zijn voorstander van het onderscheid tussen meubelen met en zonder koelgroep (optie 5.2). De argumenten voor het voorstellen van eisen ten aanzien van het einde van de levensduur (in de opties 4 en 5) worden grotendeels onderschreven door de lidstaten en ngo’s; alleen EFCEM was tegen dergelijke eisen. De meeste lidstaten verzochten om één enkele structuur voor de energie-etiketteringsklassen voor alle verschillende apparaten (in de opties 4 en 5), dat wil zeggen voor het segment supermarkten, drankenkoelers, kleine ijsvriezers en automaten. Voorafgaand aan het overlegforum werden verschillende structuren voor de verschillende soorten apparaten voorgesteld.

C. Effecten van de voorkeursoptie

Wat zijn de voordelen van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders van de belangrijkste opties)?

Tegen 2030 zal optie 5.2 tot de volgende resultaten leiden: ·er wordt gegarandeerd dat de minst efficiënte modellen van de markt worden verwijderd; ·er is synergie tussen het push-effect van de specifieke eisen inzake ecologisch ontwerp en het pull-effect van een functionerende etiketteringsschaal; ·vergeleken met ongewijzigd beleid is sprake van een elektriciteitsbesparing van 19 TWh per jaar oftewel 0,83 % tot 1,3 % van de doelstelling van de Commissie voor 2030 wat betreft besparingen op het energieverbruik, en een besparing van de broeikasgasemissies van 7,4 Mt CO2-equivalent per jaar; ·er is sprake van een duidelijk wettelijk kader voor productontwerp, waarbij de fabrikanten over flexibiliteit beschikken om de beoogde energie-efficiëntieniveaus te verwezenlijken; ·hoewel de aankoopkosten hoger kunnen uitvallen, zal dat grotendeels worden gecompenseerd door besparingen tijdens de gebruiksfase van het product; ·de besparingen op de jaarlijkse uitgaven worden geraamd op 400 miljoen euro in 2020 en ongeveer 2,9 miljard euro tegen 2030; ·de kosten dalen door schaalvoordelen voor kosteneffectieve technologieën; ·marktfalen wordt gecorrigeerd en de werking van de interne markt wordt bijgestuurd; ·er wordt geen significante administratieve belasting geconstateerd door fabrikanten en retailers; ·het specifieke mandaat dat de lidstaten aan de Commissie hebben gegeven, wordt in acht genomen; ·er is sprake van eerlijke concurrentie doordat er een gelijk speelveld is vastgesteld; ·er zijn geen negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid; ·er zijn geen negatieve gevolgen voor de handel geconstateerd.

Wat zijn de kosten van de voorkeursoptie (indien van toepassing, anders die van de belangrijkste opties)?

De fabricagekosten stijgen naar verwachting op de korte termijn als gevolg van het gebruik van efficiëntere componenten, zoals hoogefficiënte ventilatoren, efficiëntere compressoren, betere isolatie enz. Voor de fabrikanten vallen de kosten van producten verder hoger uit door de kosten voor de aanpassing van machines en productielijnen, opleiding van het personeel, kosten van experimenten/proefprojecten, uitvoeren van tests enz. Als gevolg van schaalvoordelen, de concurrentie en hogere verkoopcijfers wordt een daling van de kosten van componenten en koelmeubelen op de middellange en lange termijn verwacht, nadat de eisen inzake ecologisch ontwerp zijn ingevoerd. De invoering van minimumnormen voor de energieprestatie en energie-etikettering vergt daarnaast dat er op een meer stelselmatige wijze tests worden verricht. Door deze factoren stijgen de aankoopkosten van apparaten met 0,4 miljard euro tegen 2030, vergeleken met ongewijzigd beleid. Deze extra consumptieve bestedingen zullen echter grotendeels worden gecompenseerd door een vermindering van de lopende kosten ten belope van 2,7 miljard euro. Naar verwachting zullen de aanvankelijk hogere prijzen van de koelmeubelen er niet toe leiden dat detailhandelaren investeringen in nieuwe, energie-efficiëntere installaties uitstellen. Aankoopbeslissingen worden genomen in de context van grootschalige verbouwingen of de bouw van nieuwe winkels. In dergelijke gevallen is de aankoopprijs van koelapparaten slechts een klein onderdeel van het totale budget, waardoor een lichte stijging niet leidt tot het uitstellen van beslissingen.

Wat zijn de gevolgen voor bedrijven, kleine, middelgrote en micro-ondernemingen?

De totale inkomsten van het bedrijfsleven zullen in het algemeen toenemen. De eisen inzake ecologisch ontwerp en energie-etikettering zijn belangrijk voor de EU-industrie, omdat deze zich zo kan onderscheiden op basis van kwaliteit en innovatie. Het voorgestelde beleid zal niet specifiek gevolgen hebben voor grotere of kleinere fabrikanten, hoewel fabrikanten met een breed scala aan producten en/of met ervaring op het gebied van hoogefficiënte koelmeubelen en eigen testfaciliteiten marktvoordelen zouden hebben. De gevolgen voor kmo’s zijn beperkt, aangezien er een tweefasenbenadering wordt ingevoerd met een eerste overgangsfase. In die fase wordt slechts een beperkt aantal apparaten van de markt verwijderd. De strengere tweede fase gaat drie jaar na de eerste fase in, zodat rekening wordt gehouden met de ontwerpcyclus van een commercieel koelapparaat. Op die manier zijn strengere eisen mogelijk en wordt er tegelijkertijd voor gezorgd dat kmo's voldoende tijd hebben om producten te ontwikkelen die aan de nieuwe eisen voldoen. Bovendien mogen de parameters op basis van het ontwerp of door extrapolatie van gegevens van een ander model, of beide, worden berekend. Hierdoor worden de lasten wat betreft het uitvoeren van tests voor bedrijven zonder testfaciliteiten minder.

Zijn er significante gevolgen voor de nationale begrotingen en overheden?

Er zijn geen andere gevolgen voor de nationale begrotingen/overheden dan hierboven vermeld.

Zijn er nog andere significante gevolgen? Maximaal 6 regels

Het dubbele en synergetische effect van de eisen inzake ecologisch ontwerp en energie-etikettering komt tot stand op een manier die billijk is voor alle fabrikanten en die de concurrentie en innovatie op het gebied van energie-efficiëntie zal stimuleren.

D. Evaluatie

Wanneer wordt dit beleid geëvalueerd?