Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval"

(COM(2001) 729 def. - 2001/0291 (COD))

(2002/C 221/09)

Op 31 januari 2002 heeft de Raad, overeenkomstig artikel 95 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 mei 2002 goedgekeurd; rapporteur was de heer Adams.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft dit advies tijdens zijn 391e zitting op 29 en 30 mei 2002 (vergadering van 29 mei) met 100 stemmen vóór bij 3 onthoudingen goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het voorstel van de Commissie gaat over taakstellingen voor het terugwinnen en recyclen van verpakkingsafval en is bedoeld om nationale maatregelen verder te harmoniseren, zo de druk op het milieu te verminderen en tegelijkertijd een goede werking van de interne markt te waarborgen. De eerste maatregelen op dit gebied werden in 1985 genomen. Later zagen zowel de economische actoren als de lidstaten in dat er wetgeving moest komen voor alle verpakkingen en verpakkingsafval. Na een uitgebreide raadplegingsronde (in zijn advies van 24 maart 1993(1) liet het EESC zich er alleszins positief over uit) werd Richtlijn 94/62/EG goedgekeurd. Dit bleek een juiste beleidskeuze te zijn. In de meeste lidstaten was omzetting van de Richtlijn een succes, al bracht een en ander wel met zich mee dat een groot gedeelte van de kosten van niet-duurzame verwerkingsmethoden nu wordt doorberekend aan producenten en consumenten. Zelfs in de minder goed presterende landen is een positieve trend ingezet. Met de nu voorgestelde richtlijn wil de Commissie aan de eis voldoen de taakstellingen van de eerste fase (die uiterlijk 30 juni 2001 moesten zijn verwezenlijkt) aan te scherpen. De nieuwe taakstellingen moeten uiterlijk 30 juni 2006 zijn gehaald. Bovendien worden voor elk aparte categorie afvalmateriaal nieuwe taakstellingen voorgesteld die aan de hand van levenscyclusanalyses en kosten/batenanalyses moeten worden bepaald. Verder dringt de Commissie erop aan dat een herziening als deze ook in de toekomst om de vijf jaar zal plaatsvinden.

1.2. In het voorstel gaat de Commissie niet in op de vraag waarom verpakkingsafval moet worden beperkt, gerecycled en teruggewonnen, aangezien hieraan in de originele Richtlijn al uitgebreid aandacht is besteed. Men is het erover eens dat de maatregelen nog steeds even noodzakelijk zijn; ook onder de EU-bevolking is hiervoor een breed draagvlak te vinden. In het voorstel komen echter wél de effectiviteit en haalbaarheid van de huidige en de voorgestelde taakstellingen aan de orde. De Commissie wijst er in haar voorstel verder op het bestaan van een aantal andere initiatieven die betrekking hebben op verwante onderwerpen, bijvoorbeeld het Witboek inzake geïntegreerd productbeleid, de thematische strategie voor recycling, de thematische strategie voor het duurzaam gebruik van hulpbronnen en de richtlijn over elektrische en elektronische apparatuur.

1.3. Het EESC legt in dit advies ongeveer dezelfde accenten als de Commissie in haar voorstel heeft gedaan, al wijst het er net als de Commissie op dat andere aspecten van de Richtlijn uit 1994, zoals preventie, hergebruik en verdere maatregelen om de milieukosten van verpakkingen in de productiekosten te verwerken, zo snel mogelijk de nodige aandacht dienen te krijgen. Het EESC heeft al een belangrijke bijdrage geleverd aan de toekomstige discussie met zijn initiatiefadvies over "De verwerking van verpakkingsafval van levensmiddelen en non-food-producten", opgesteld door de heer Verhaeghe en goedgekeurd in december 1999(2). Dit advies, dat nog altijd zeer relevant is en waarin tal van verwante onderwerpen aan de orde komen, biedt een aanvullende kijk op de technische, milieu- en economische aspecten van verpakkingsafvalbeheer en van de verwerking van afval tot secundaire materialen. De belangrijkste punten uit dit initiatiefadvies zullen daarom terugkomen in de conclusies van dit advies.

1.4. De hele samenleving heeft baat gehad bij de toepassing van de Richtlijn. De Commissie en iedereen die bij de ontwikkeling en uitvoering ervan was betrokken hebben er een groot succes mee geboekt. Dankzij de Richtlijn is men zich in heel Europa bewuster van het milieu geworden en zijn met name de lidstaten waar weinig gerecycled werd in actie gekomen. Hoewel zij niet blind zijn voor de voordelen van verpakkingen, zijn consumenten en producenten nu steeds meer gaan inzien dat zij de bijproducten van consumptie en productie op een duurzame manier dienen te verwijderen. Overal waar bedrijven, consumenten en lokale en nationale overheden gezamenlijke plannen hebben uitgevoerd, is op het gebied van recycling grote, ja zelfs spectaculaire vooruitgang geboekt.

1.5. Wat bescherming, gezondheid, veiligheid, informatie en houdbaarheid betreft zijn aan goede verpakkingen veel voordelen verbonden. Bij de berekening van de kosten van een product moet daarom ook de behandeling van verpakkingsafval, vroeger beschouwd als iets dat niet tot het eigenlijke productieproces behoorde, in aanmerking worden genomen. Het EESC gaat in dit advies dan ook vooral in op de vraag of de "oude" taakstellingen voor meer recycling en terugwinning hebben gezorgd en of de nieuwe voorgestelde taakstellingen in 2006 kunnen worden ingevoerd.

2. Definities (een korte uitleg over de terminologie en definities die in het richtlijnvoorstel worden gebruikt)

2.1. Algemene taakstelling voor terugwinning: onder terugwinning van verpakkingsafval valt recycling en terugwinning van energie of brandstoffen uit materialen via verbranding of andere processen.

2.2. Materiaalspecifieke taakstellingen: voor glas, papier/karton, metalen en kunststoffen worden aparte minimumtaakstellingen voorgesteld. De voorgestelde taakstelling van 20 % voor verpakkingsafval van kunststoffen mag alleen door middel van mechanische of chemische recycling worden verwezenlijkt. Voor een vijfde categorie van voor recycling in aanmerking komende materialen zoals hout, textiel en composietmaterialen zijn geen taakstellingen geformuleerd, al wijst de Commissie erop dat het recyclen van deze materialen eventueel deel (7 %) zou kunnen gaan uitmaken van de totale recyclingtaakstelling.

2.3. Composietmaterialen: verpakkingen die diverse materialen bevatten. Dit kan problemen bij de recycling opleveren: de verschillende materialen zijn niet altijd even eenvoudig te scheiden. De meeste composietmaterialen bevattende verpakkingen zullen worden geclassificeerd op grond van het materiaal waaruit zij voor het grootste gedeelte bestaan.

2.4. Maximumtaakstellingen: deze waren bedoeld om te voorkomen dat verstoringen op de interne markt zouden optreden als lidstaten grote hoeveelheden recyclebare materialen inzamelden zonder daarbij te zorgen voor genoeg verwerkingscapaciteit. De maximumtaakstellingen mogen na overleg met de Commissie worden overschreden als er genoeg recyclinginstallaties (gepland) zijn. Sommige lidstaten overschrijden nu al de geldende taakstellingen, en naar het zich laat aanzien zullen zij ook de nieuwe maximumtaakstellingen overschrijden. Er werd een maximumtaakstelling ingevoerd omdat men inzag dat er aan recycling technische beperkingen kleven of om ervoor te zorgen dat lidstaten bij het ontwikkelen van programma's voor het inzamelen en scheiden van afval niet te maken krijgen met een buitensporig grote afvalstroom uit andere landen.

3. Inhoud van het Commissievoorstel

3.1. In de tabel hieronder staan de taakstellingen voor de eerste fase van de Richtlijn en de voorgestelde taakstellingen voor de tweede fase.

(Voorgestelde) taakstellingen voor de eerste en tweede fase (in gewicht)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3.2. Met het kleinere verschil tussen de minimum terugwinningstaakstellingen en de minimum recyclingtaakstellingen wordt onderkend dat recycling voor het meeste gescheiden ingezamelde verpakkingsafval de uit milieu-oogpunt en wat de kosten/batenverhouding betreft beste oplossing is. De Commissie dringt er echter ook bij de lidstaten op aan om in bepaalde gevallen de terugwinning van energie te stimuleren. De energieterugwinning van bepaalde onderdelen van verpakkingsafval kan namelijk gunstig zijn voor de milieubalans van het verpakkingsafvalbeheer en een ecologische en economische optimalisering van alle afvalstromen mogelijk maken, mits een en ander gebeurt in zeer energie-efficiënte installatie die zijn uitgerust met adequate apparatuur om luchtverontreiniging tegen te gaan. Men moet echter steeds voor ogen houden dat de bevolking en milieuorganisaties in het bijzonder bezorgd zijn over de potentiële gevolgen van afvalverbranding voor het milieu en de volksgezondheid, vooral als afval wordt verbrand in installaties die nog niet aan de IPPC-normen zijn aangepast of die slechtere emissiewaarden dan gespecialiseerde afvalverbrandingsinstallaties hebben. Bovendien vergen verbrandingsinstallaties grote investeringen, waardoor de flexibiliteit van het afvalbeheer in het gedrang dreigt te komen. Daarom wordt voorgesteld om de terugwinningstaakstellingen niet boven de 75 % te laten uitkomen.

3.3. Ook nu wordt er bij de lidstaten op aangedrongen om de via recycling teruggewonnen materialen opnieuw te gebruiken in verpakkingen en andere producten.

3.4. Griekenland, Ierland en Portugal mogen de verwezenlijking van de herziene taakstellingen met drie jaar uitstellen tot 30 juni 2009.

3.5. Er worden definities gegeven van mechanische, chemische en materiaalrecycling.

3.6. In een bijlage staan nadere omschrijvingen van verpakkingsmaterialen, in antwoord op de vragen die zijn gerezen tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke Richtlijn.

4. Algemene opmerkingen

4.1. Om haalbare taakstellingen te kunnen voorstellen heeft de Commissie vertegenwoordigers van Europese verpakkings-, recycling-, terugwinnings- en afvalverwerkingsbedrijven, milieu- NGO's, consumenten en andere betrokken partijen geraadpleegd. De nu voorgestelde taakstellingen gaan minder ver dan de oorspronkelijk tijdens de eerste raadplegingsronde voorgestelde taakstellingen, om meer rekening te kunnen houden met gedragspatronen van consumenten, de industriële verwerkingscapaciteit en de participatie van lokale overheden in landen waar het recyclen nog niet zo ver ontwikkeld is. Een aantal consumenten-, milieu- en niet-gouvernementele organisaties drong aan op hogere recyclingtaakstellingen, een hergebruikquotum, statiegeldregelingen en heffingen op verpakkingen. Hiervan is in het richtlijnvoorstel niets terug te vinden. Als alle productie-, marketing-, sociale en milieukosten van het verpakken van producten in de prijs werden doorberekend, zou er minder of helemaal niet meer worden aangedrongen op extra heffingen op verpakkingen. Men is het er echter nog lang niet over eens of het wel mogelijk is om deze sociale en milieukosten in kaart te brengen en te kwantificeren.

4.2. De hoofddoelstelling, een duurzamere regeling voor verpakkingen, kan alleen worden verwezenlijkt als de politieke wil er is, het publiek van het belang ervan bewust wordt gemaakt, het bedrijfsleven zich ervoor inzet en gemeentelijke overheden actieve ondersteuning bieden. Aan al deze voorwaarden is namelijk voldaan in de landen waar hogere recycling- en terugwinningstaakstellingen zijn verwezenlijkt.

4.3. Het richtlijnvoorstel van de Commissie is mede gebaseerd op een aantal onafhankelijke studies, en dan met name op een in opdracht van RDC/Pira verricht onderzoek naar de kosten en baten van de verwezenlijking van diverse taakstellingen. Hoewel het zich nog in de ontwerpfase bevindt, is het al wel gepubliceerd, en het blijkt de voorstellen in de ontwerprichtlijn volledig te ondersteunen. Door de complexiteit van de kosten/batenanalyses is er sprake van een aanzienlijke achterstand op het oorspronkelijke tijdschema, maar volgens de Commissie hebben de lidstaten nog altijd tijd genoeg om zonodig nieuwe taakstellingen in hun wetgeving op te nemen.

4.4. Volgens de Commissie beschikken de verschillende sectoren eveneens over voldoende tijd om de infrastructuur die nodig is om de nieuwe taakstellingen te verwezenlijken aan te leggen of verder uit te breiden. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven uit diverse lidstaten met hoge taakstellingen betwisten dit. Volgens het EESC heeft in bijna alle lidstaten de verpakkingsindustrie laten zien over voldoende flexibiliteit en aanpassingsvermogen te beschikken om de eerste serie taakstellingen (die soms zelfs verder gingen dan in de Richtlijn werd voorgesteld) te verwezenlijken. Gezien deze bemoedigende prestatie zullen de nieuwe taakstellingen geen noemenswaardige problemen opleveren. Voorwaarde is echter wel dat alle partijen - nationale en gemeentelijke overheden, bedrijfsleven en consumenten - actief meewerken aan de uitvoering van de recycling- en terugwinningsprogramma's.

4.5. De ervaringen die de lidstaten hebben opgedaan zijn in dit verband van belang. In 1998 hadden zes lidstaten al een algemeen recyclingniveau bereikt dat overeenkomt met het niveau dat de Commissie nu voor 2006 voorstelt, waarmee zij dus acht jaar voorlopen op het voorgestelde schema. Bovendien hadden in hetzelfde jaar acht lidstaten voor glas en papier, vier voor kunststoffen en drie voor metalen recyclingniveaus bereikt die ongeveer gelijk zijn aan de niveaus die de Commissie nu voorstelt voor 2006.

Prestaties op het gebied van recycling

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.6. Toen de oorspronkelijke Richtlijn werd goedgekeurd, waren er drie groepen lidstaten:

- lidstaten die wat het "recyclingbewustzijn" van consumenten, inzameling en verwerking betreft duidelijk achteropliepen;

- lidstaten met de middelen en mogelijkheden om hun inzamelings- en verwerkingscapaciteit snel te ontwikkelen, maar waar al sinds lang uitgebreid gebruik werd gemaakt van niet-duurzame afvalverwerkingsmethoden en waar consumenten niet actief werden aangespoord om afval te recyclen;

- lidstaten met een stevig verankerde inzamelings- en verwerkingscapaciteit en relatief in hoge mate "recyclingbewuste" consumenten.

4.7. Met zowel de oorspronkelijke als de nu voorgestelde nieuwe taakstellingen probeert de Commissie de speciale situatie van alle drie de groepen in aanmerking te nemen; zij zet alle lidstaten ertoe aan om langzaam maar zeker toe te werken naar de verwezenlijking van milieu-efficiënte recyclingtaakstellingen, zodat zij de tijd hebben om hun capaciteit uit te breiden, inzamelingssystemen uit te werken en voor een milieubewust consumentengedrag te zorgen. De materiaalspecifieke taakstellingen in de Richtlijn hebben in de lidstaten op alle niveaus aanleiding gegeven tot het ontstaan van recycling- en terugwinningsinitiatieven. Lidstaten met een gering "recyclingbewustzijn" hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt, en lidstaten met al stevig verankerde recyclingpraktijken hebben deze verder verbeterd en uitgebreid.

4.8. De Commissie legt zich erbij neer dat de voorgestelde nieuwe taakstellingen in een aantal lidstaten slechts een minimaal rechtstreeks effect zullen hebben, aangezien deze de voorgestelde taakstellingen al verwezenlijken. Zij wijst er echter op dat dankzij deze nieuwe taakstellingen in 2006 4,7 miljoen ton verpakkingsmateriaal méér zal worden gerecycled, omdat landen die wat dit betreft nu nog achterlopen dan ook aan de eisen zullen voldoen.

4.9. Het is van het grootste belang dat verpakkingen het milieu voortaan minder belasten. Maatregelen om hiervoor te zorgen mogen echter geen afbreuk doen aan de andere essentiële criteria waaraan verpakkingen volgens consumenten moeten voldoen: voedselveiligheid, houdbaarheid, bescherming van het product, informatie en gemak. Gezien de werking van de interne markt is het aan de EU om tussen al deze verschillende belangen een juist evenwicht te bepalen.

5. Bijzondere opmerkingen

5.1. Bij de uitvoering van recycling- en terugwinningsprogramma's spelen technische kwesties een steeds belangrijkere rol. Daarom moet er meer ondersteuning komen voor met name onderzoek naar recycling en hergebruik van kunststoffen en polymeren én naar de ontwikkeling van industriële capaciteit.

5.2. De hoge marginale kosten van afvalinzameling, scheiding en verwerking die met de ambitieuzere taakstellingen zijn gemoeid, vergen zowel in financieel opzicht als wat de verwerkingscapaciteit betreft heel wat van de lidstaten, al kan een groeiend "recyclingbewustzijn" onder consumenten hierbij wel voor enig tegenwicht zorgen. Steeds ambitieuzere taakstellingen zullen echter onvermijdelijk kosten met zich meebrengen, en er moet dan ook alles aan worden gedaan om er voor te zorgen dat de consument, die gevraagd zal worden om voor deze kosten op te draaien, het recyclingbeleid actief blijft ondersteunen.

5.3. In veel lidstaten heeft zich rond recycling en hergebruik een heel onderdeel van de sociale economie ontwikkeld. De Commissie moet dan ook beseffen dat door de toenemende professionalisering en industrialisatie van terugwinning-, recycling- en hergebruiksystemen arbeidsplaatsen in gevaar kunnen komen die toegankelijk zijn voor kansarme groepen. Vooral de ontwikkeling van chemische processen voor sommige kunststoffen (naast of in plaats van mechanische processen) komt technologisch geavanceerde ondernemingen ten goede, wat mogelijk ten koste gaat van arbeidsintensieve processen.

5.4. Voor hout is geen aparte taakstelling opgenomen in de oorspronkelijke Richtlijn en ook niet in de voorgestelde herziening, al neemt het qua volume en gewicht een belangrijke plaats in de afvalstroom in. In de herziene richtlijn zou aandacht moeten worden besteed aan de speciale rol die is weggelegd voor hout in verpakking en de hiermee samenhangende afvalbeheerskwesties.

5.5. De herziening maakt deel uit van een continu proces om het bedrijfsleven, de handel en de consument steeds meer bewust te maken van het effect van verpakkingsafval op het milieu. Het bedrijfsleven en de handel hebben al welwillend gereageerd op programma's om verpakkingsafval zoveel mogelijk te beperken, te recyclen en opnieuw te gebruiken, waarbij aanvullende nationale taakstellingen en speciale wetgeving vaak een steun in de rug blijken te zijn. Meestal volgen verpakkingen tijdens hun levenscyclus de opeenvolgende schakels van een duidelijk in kaart te brengen kleine gebruikersgroep en zijn directe, kostenefficiënte maatregelen mogelijk.

5.6. Volgens het RDC/Pira-rapport lopen de optimale recyclingpercentages van lidstaat tot lidstaat flink uiteen; het grootste verschil bedraagt maar liefst 31 %. Tot op zekere hoogte (ongeveer 10 %) liggen hieraan geografische omstandigheden ten grondslag. Andere belangrijke factoren zijn onder meer de bereidwilligheid van de betrokken partijen, alternatieve afvalverwerkingsmethoden en vervoersafstanden. Bij het verwezenlijken van de voorgestelde taakstellingen zullen zich vooral problemen voordoen voor de lidstaten die in het verleden weinig aandacht hebben besteed aan de bewustmaking van consumenten en dan ook een geringere recyclingcapaciteit hebben ontwikkeld. Voor sommige materialen kunnen deze problemen ernstige vormen aannemen (bijvoorbeeld de recycling van groenglas in het VK, als gevolg van de grote netto-import van wijn). Wat de duurzaamheid van verpakkingen betreft is echter op sociaal en milieugebied al heel wat bereikt, en verdere vooruitgang moet dan ook niet in de waagschaal worden gesteld met gemakkelijk te verwezenlijken taakstellingen voor lidstaten die achteroplopen bij de uitvoering van effectieve, gecoördineerde programma's. Dit betekent dat sommige lidstaten hun interne uitvoeringsplannen wellicht dienen bij te stellen om de taakstellingen in de richtlijn te kunnen verwezenlijken en de recycling van bepaalde materialen extra moeten stimuleren of ondersteunen.

5.7. Huishoudens produceren het meeste glasafval, ongeveer de helft van het metaal- en kunststoffenafval en eenderde van het papier- en kartonafval. Het besef dringt door dat bij het verpakken van consumentenproducten terughoudendheid moet worden betracht en dat de terugwinning van materialen uit de gemeentelijke afvalstroom dient te worden verbeterd. Deze afvalstroom is moeilijker te beheersen dan die van de industrie en de handel en heeft een gevarieerdere samenstelling. Er moet daarom nog meer steun komen voor nationale, regionale en gemeentelijke initiatieven om uit het verpakkingsafval van huishoudens materialen terug te winnen. Dit sluit aan bij de eerdere uitspraak van het EESC dat het milieubeleid voor verpakkingen en verpakkingsafval een ambitieus en pro-actief karakter moet krijgen, waarbij de nadruk dient te liggen op preventie en terugwinning van verpakkingsafval.

6. Conclusies

6.1. Het EESC staat volledig achter Richtlijn 94/62/EG. Deze Richtlijn is voor de lidstaten een belangrijke motor om systemen voor de gescheiden inzameling en recycling van verpakkingsafval in te voeren en om iedereen te doen inzien dat verpakkingen een belangrijk en noodzakelijk onderdeel zijn van de levenscyclus van een product, maar tegelijkertijd ook voor een aanzienlijke afvalstroom zorgen. Het EESC is het verder eens met de plannen om de recycling- en terugwinningstaakstellingen steeds verder aan te scherpen en deze nu al flink op te schroeven.

6.2. Bij het formuleren van de voorgestelde nieuwe taakstellingen is extra rekening gehouden met de lidstaten waar nog weinig gerecycled wordt. Deze taakstellingen zullen veel van hen vergen, maar volgens het EESC moeten zij ze met een samenhangend pro-actief beleid toch kunnen verwezenlijken. In de afgelopen vijf jaar is namelijk met de invoering van specifieke, gedifferentieerde nationale wetgeving en met de maatregelen van de verpakkings- en recycling-, terugwinning- en afvalverwerkingsindustrie al heel wat bereikt. In een aantal lidstaten zijn de consumenten zich nog steeds weinig bewust van de mate waarin zij zelf kunnen bijdragen aan de recycling van afval. De EU en de lidstaten moeten daarom speciale voorlichtingsprogramma's op touw zetten waarin de nadruk komt te liggen op recycling, hergebruik en minimale verpakkingen die echter wél aan alle gezondheids- en veiligheidseisen voldoen. Tijdens de opkomst van de consumptiemaatschappij in de tweede helft van de vorige eeuw gingen sommige landen wel, maar andere niet over tot hergebruik en recycling van afval. De gevolgen hiervan zijn nog altijd duidelijk voelbaar. De lidstaten moeten er verder voor zorgen dat de gemeentelijke overheden hun steun voor de recycling van verpakkingsafval met concrete maatregelen kracht bijzetten.

6.3. Aan de recycling van verpakkingsafval kleeft nog steeds een aantal problemen. Ook in dit advies dringt het EESC daarom aan op een pro-actief beleid waarbij producenten, gebruikers en afvalverwerkingsbedrijven worden betrokken en rekening wordt gehouden met hun beperkte economische speelruimte. Het EESC wijst er hier nogmaals op dat een blauwdruk voor de ontwikkeling van afzetmogelijkheden voor gerecyclede producten het volgende zou moeten omvatten:

- meer steun voor onderzoek en innovatie en voor de ontwikkeling van nieuwe technieken voor de terugwinning van verpakkingsafval;

- ontwikkeling van nieuwe markten voor gerecyclede materialen;

- vaststelling van CEN-normen voor de gerecyclede materialen;

- de diverse "verpakkingsketens" moeten verantwoordelijk worden gesteld voor hun activiteiten;

- er moet een constructieve dialoog met de consumenten/burger worden aangegaan;

- het statistische controlesysteem van de EU dient voortdurend te worden verbeterd.

6.4. Het baart het EESC enigszins zorgen dat het herzieningsvoorstel geen bijdrage levert aan de discussie over vermindering en hergebruik van verpakkingen en over de verantwoordelijkheden van de producenten van verpakkingen. Nieuwe voorstellen mogen niet achterwege blijven omdat het vergaren van vergelijkbare gegevens en het evalueren van de plannen langzamer gaat dan gepland. Het EESC overweegt om hierover een initiatiefadvies op te stellen. Het is vooral van belang dat informatie wordt verzameld over de preventieve maatregelen die de lidstaten krachtens Richtlijn 94/62 nemen, dat maatregelen worden ontwikkeld voor complex verpakkingsmateriaal dat moeilijk te recyclen is, dat nog eens aandacht wordt besteed aan eventuele economische stimuleringsmaatregelen ter bevordering van hergebruik en recycling, en dat er meer steun komt voor vrijwillige maatregelen.

6.5. De pogingen die momenteel worden ondernomen om te bepalen bij welke mate van recycling en terugwinning van verpakkingsmateriaal de economische en ecologische kosten en baten met elkaar in evenwicht zijn, moeten worden uitgebreid. Hierbij moet met name worden gekeken naar:

- de stijgende marginale kosten als steeds hogere percentages van de gespecificeerde materialen worden ingezameld en gerecycled;

- milieufactoren die moeilijk in financiële termen te kwantificeren zijn, zoals de kosten die gemoeid zijn met maatregelen tegen het ontsierende effect van afval;

- eventuele problemen als gevolg van het gebruik van samengestelde materialen of van etiketten die zware metalen of andere niet recyclebare stoffen bevatten.

6.6. Er bestaat nog steeds onzekerheid over de inzameling en de interpretatie van gegevens met betrekking tot de productie van verpakkingen en afval in de lidstaten, al zijn er wel duidelijke verschillen. De Commissie zou daarom duidelijkere gemeenschappelijke richtsnoeren moeten opstellen en voor een samenhangende toepassing hiervan in de EU dienen te zorgen. In dit verband is ook de handel in recyclebare materialen binnen en buiten de EU een belangrijke kwestie.

6.7. Ten slotte wijst het EESC erop dat de interne markt na de uitbreiding zal zijn uitgebreid tot landen die streven naar een economisch niveau dat in de huidige lidstaten gepaard gaat met grote hoeveelheden verpakkingsafval. Deze landen hebben al aanzienlijke ervaring opgedaan met een creatieve aanpak van recycling en hergebruik, en het zou zeer toe te juichen zijn als hun deskundigheid niet verloren gaat, maar in de hele EU wordt gebruikt om in het algemeen op een duurzamere manier met verpakkingen om te gaan.

Brussel, 29 mei 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) EESC-Advies CES 345/93, PB C 129 van 10.5.1993.

(2) EESC-Advies CES 1119/99, PB C 51 van 23.2.2000, blz. 17-23.