NL 
 
 
ADVIES VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK 
van 15 maart 2007  
op verzoek van het Nederlandse Ministerie van Financiën  
inzake een voorstel van wet betreffende het verlen en van afwikkeldiensten en het toezicht daarop   
(CON/2007/7) 
 
Inleiding en rechtsgrondslag  
Op 5 februari 2007 ontving de Europese Centrale  Bank (ECB) een verzoe k van het Nederlandse 
Ministerie van Financiën om een advies inzake ee n voorstel van wet betreffende het verlenen van 
afwikkeldiensten en het toezicht daarop (hierna het ‘Voorstel’). 
De bevoegdheid van de ECB om een a dvies uit te brengen is gebaseerd op he t derde en vijfde streepje van 
artikel 105, lid 4 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en  het derde en vijfde 
streepje van artikel 2, lid 1 van Beschikking 98/4 15/EG van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de 
raadpleging van de Europese Centra le Bank door de nationale autor iteiten over ontwerpen van wettelijke 
bepalingen1, aangezien het voorstel van wet betrekking h eeft op De Nederlandsche Bank (DNB) en 
betalings- en vereveningssystemen. Overeenkomstig de  eerste volzin van artikel 17.5 van het Reglement 
van orde van de Europese Centrale Bank heef t de Raad van bestuur dit advies aangenomen.  
 
1.  Doel van het Voorstel 
Het Voorstel strekt tot aanvulling op de Wet op he t Financieel Toezicht (hierna de ‘WFT’ genoemd)2 
door die Wet aan te vullen met Deel 6 met betrekki ng tot het verlenen van afwikkeldiensten en het 
toezicht daarop3. Dit deel beoogt de totstandkoming van een doe lmatig toezichtstelsel voor de veiligheid 
en betrouwbaarheid van afwikkeldie nsten dat de stabiliteit van de fina nciële infrastructuur waarborgt. 
Adequaat toezicht op de naleving van daartoe gest elde regels door afwikkelondernemingen zal het 
vertrouwen in de financiële sect or versterken dankzij de beheersing van de risico’s die kunnen optreden 
bij het verlenen van afwikkeldiensten en de duidelijke  spelregels voor de marktdeelnemers. Daartoe bevat 
het Voorstel voor de toezichthouders op de financië le markten, De Nederlandsche Bank (DNB) en de 
Autoriteit Financiële Markten (AFM), rechtsinstrume nten ter handhaving van de toezichthoudende regels. 
De toezichthouders kunnen met name van deelnemers vergen, dat deze ee n bepaalde gedragslijn volgen, 
                                                 
1  PB L 189 van 3.7.1998, blz. 42.  
2  Gepubliceerd in het Staatsblad nr. 475 van 31 oktober 2006. De datum van inwerkingtredi ng  van 1 januari 2007 is 
vastgelegd in een Besluit van 11 december 2006 gepubliceerd in  het Staatsblad nr. 664 van 20 december 2006. Zie tevens 
Advies CON/2006/20 van 25 april 2006 inzake het Nederla ndse voorstel van Wet op he t Financieel Toezicht. 
3  Momenteel omvat de Wet op het Financie el Toezicht 5 delen: het Algemeen d eel, het Deel Markttoegang financiële 
ondernemingen, het Deel Prudentiëel toezicht financiële ondernemingen, he t Deel Gedragsto ezicht financiële 
ondernemingen en het Deel Gedrag stoezicht financiële markten. 
2 een of meerdere curatoren aanstelle n, incrementele of administratieve  boetes opleggen. Voorts, kunnen de 
toezichthouders een vergunning wijzigen, deels of geheel intrekken of voorwaarden aan een vergunning 
verbinden. Het Voorstel volgt een functionele aanpa k door te verwijzen naar afwikkeldiensten en niet 
naar afwikkelsystemen. 
 2. Algemene opmerkingen  2.1 Normaliter beoogt systeemtoezicht te voorkomen dat financiële problemen van een instelling 
overslaan naar andere financiële instellingen en naar de financië le markten. De ECB begrijpt dat 
het systeemtoezicht uit hoofde van het Voorstel is  beperkt tot afwikkelondernemingen en de tijdige 
voltooiing van afwikkeldiensten, efficiëntie en  het beperken van juridische, afwikkelings-, 
operationele en financiële risico’s  beoogt te waarborgen. Bovendien,  beoogt het Voorstel tevens te 
voorkomen, dat wanneer een deelnemer niet aan zijn  verplichtingen kan voldoen, dit er toe leidt dat 
ook andere deelnemers hun verplichtingen ni et kunnen nakomen, hetgeen de financiële 
infrastructuur zou kunnen ontwrichten, of, in he t ergste geval, een systeemcrisis zou kunnen 
veroorzaken. Daartoe zet het Voorstel de aanbevelingen om van Committee on Payment and 
Settlement Systems met betrekking tot effectenve reveningssystemen en van de International 
Organization of Securities Commissions’ (CPSS-IOSCO) en de CPSS Core Principles for Systemically Important Payment Systems
4. De ECB is van mening dat het Voorstel dient te 
verduidelijken dat DNB verantwoordelijk blijf t voor toezicht binnen het gemeenschappelijke 
toezichtsbeleidskader van het Eurosysteem5.  
2.2 De momenteel op de markt actief zij nde afwikkelondernemingen zijn: (i) Equens6, voor 
betalingsverrekening; (ii) LCH.Clearnet, als cen trale tegenpartij voor transacties in financiële 
instrumenten; en (iii) Euroclear Netherlands /Necigef, voor de vere vening van financiële 
instrumenten. Het voorstel is niet van toepassing op het Nederlandse real-time bruto vereveningssysteem, TOP, aangezien DN B geen afwikkelonderneming, geen 
verrekeningsonderneming of kredietinstelling is in de betekenis van het Voorstel. 
2.3  De ECB merkt tevens op dat het Voorstel het antwoord is van de Nederl andse autoriteiten op het 
IMF-landenrapport houdende de be oordeling van Nederland dat bep aalt dat ‘[i]ndien de nieuwe 
wet verduidelijkt dat bijvoorbeeld een als centr ale tegenpartij optredende  onderneming of een 
effectenafwikkelingssysteem onder direct toezich t staat, en met een duidelijke rolverdeling tussen 
DNB en AFM, zou zijn voldaan aan Aanbeveling nr. 18’
7.  
2.4  De ECB begrijpt dat betalingsproducten niet onder het Voorstel vallen en dat DNB 
verantwoordelijk blijft voor toezicht op betalingspr oducten, op basis van haar taak de goede 
                                                 
4  Beschikbaar op de website van de Bank  voor Internationale Betalingen www.bis.org . 
5  Zie Advies CON/2003/14 van 7 augustus 2003 op verzoek van de Banca d’Italia  inzake een ontwerpverordening met 
betrekking tot betalingssystemen, betaalinfrastructuur en betaalinstrumenten, bladzijde 3.  
6  Op 30 november 2006 werd Equens gevormd na de fusi e tussen Interpay en het Transaktionsinstitut für 
Zahlungsverkehrsdienstleistungen AG.  
7  IMF-landenrapport, nr. 04/310 van se ptember 2004, blz. 166, beschikbaar op de website van het IMF op www.imf.org . 
3 werking van betalingssystemen te bevorderen, vast gelegd in artikel 105, lid 2 van het Verdrag en 
artikel 3.1 en artikel 22 van het de Statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de 
Europese Centrale Bank, alsook in het gem eenschappelijke toezichtsbeleidskader van het 
Eurosysteem en artikel 3, lid 1, onder e) en artikel 4, lid 2 van de Bankwet8.   
2.5 De ECB merkt tevens op dat i ngevolge artikel 6:21, de Nederlandse Mededingingsautoriteit na 
verkregen machtiging van de Mini ster van Financiën maatregelen kan nemen ten aanzien van de 
prijzen die een afwikkelonderneming in rekening br engt voor haar afwikkeldiensten, waarbij de 
Minister daaraan voorafgaand DNB en AFM daarove r raadpleegt. Deze bepalingen strekken tot het 
bepalen van objectieve, transparan te en non-discriminatoire prijzen. 
2.6  De ECB verwelkomt de invoering van direct sy steemtoezicht, aangezien zu lks de transparantie en 
de aansprakelijkheid sterk verbetert en de toezi chthouders op de financië le markten een duidelijke 
basis verschaft voor maatregelen binnen het ka der van systeemtoezicht en prudentiëel en 
gedragstoezicht.  
 3. Toezicht door DNB op betalingssystemen  3.1  In Advies CON/2006/20 merkte de ECB dat bepaalde delen van de WFT geen onderscheid 
maakten tussen de Eurosysteem taken van DNB en  niet-Eurosysteem taken van DNB. Ingevolge de 
Wet oefent AFM gedragstoezicht uit op  financiële ondernemingen, waaronder 
afwikkelondernemingen. Het Voorst el bepaalt dat de AFM toezicht uitoefent op het marktgedrag 
van afwikkelsystemen, waaronder niet door DNB geëxploiteerde betalingssystemen. De WFT 
definieert in artikel 1:25 (eertijds in artikel 1:8 van het voorstel van wet zoals beschikbaar ten tijde 
van de goedkeuring van Advies CON/2006/20) gedr agstoezicht als het ‘bevorderen van ordelijke 
en transparante financiële-marktprocessen’. G ezien de overeenkomst tussen de concepten van 
gedragstoezicht en de statutaire taak van he t Eurosysteem van ‘het bevorderen van de goede 
werking van het betalingsverkeer’ (w elke taak zij middels haar toezichtfunctie uitoefent), tevens 
gezien artikel 25 van de statuten betreffende de  rol van de ECB op het gebied van financiële 
stabiliteit en gezien het feit dat betalingssystem en en effectenafwikkelingssystemen onderling 
samenhangen, zou sprake kunnen zi jn van tegenstrijdigheid tussen  de verantwoordelijkheden van 
DNB als integraal deel van het Eurosysteem  en de door het Voorstel vastgelegde 
verantwoordelijkheden van AFM.  
3.2  Aangezien betalings- en effectenafwikkeling ssystemen samenhangen, vormt zulks derhalve een 
sterk argument voor het uitoefenen van toezicht op betalings- en effectenafwikkelingssystemen 
door de nationale centrale bank. Het voorstel co mbineert het model van geïntegreerd overzicht 
inzake betalings- en effectenafwikkeling ssystemen met het toekennen van eigen 
verantwoordelijkheden en  bevoegdheden aan de prudentiële/sys teem toezichthouder, DNB, en de 
gedragstoezichthouder, AFM. Aldus gezien, form aliseert het Voorstel de rol van DNB in het 
toezicht op effectenafwikkelingssystemen als onde rdeel van prudentiëel en systeemtoezicht. 
                                                 
8  Bankwet 1998, Staatsblad van 26 maart 1998, blz. 200. 
4 3.3  Op communautair niveau bepalen artikel 105, lid 2 van het Verdrag en artikel 3.1 en artikel 22 van 
de statuten de algemene juridische basis voor he t vervullen van de toezichtfunctie ten aanzien van 
betalingssystemen, met een nade re invulling van het beleid middels het gemeenschappelijke 
toezichtsbeleidskader van het Eurosysteem, zoal s de Raad van bestuur dat heeft vastgesteld. 
Teneinde te komen tot een dui delijke verdeling van verantwoor delijkheden, heeft de ECB in 
Advies CON/2006/20 aanbevolen dat het toezicht op betalingssystemen, met inbegrip van 
gedragstoezicht, expliciet aan DNB zou worden toegewezen, hetgeen zou stroken met de deelname 
van DNB aan het Eurosysteem. Aangezien dit in het Voorstel niet is geschied, herhaalt de ECB haar aanbeveling en beveelt ten sterkste aan het V oorstel te wijzigen om te verduidelijken dat DNB 
het gehele toezicht over betalingssystemen uitoefent.  
 4. Verdeling van bevoegdheden  
4.1  Indien een afwikkelonderneming met een vergunning niet langer voldoet aan hetgeen in 
afdeling 4.3.4(A) bepaald is, kan AFM ingevolge ar tikel 2:3c van het Voorstel DNB adviseren de 
vergunning in te trekken of een of  meerdere personen tot curator te benoemen. De ECB merkt op 
dat het Voorstel eigen verant woordelijkheden aan DNB en AFM toekent. Aangezien DNB de 
hoofdtoezichthouder zal zijn, d.w.z. DNB is de  entiteit die de aan het toezicht onderworpen 
entiteiten een vergunning verleent voor het verlen en van afwikkeldiensten, dient het Voorstel 
tevens voor DNB ten overstaan van AFM een adviesrol vast te leggen, opdat DNB haar 
bevoegdheden kan uitoefenen indien een afwikke londerneming niet langer voldoet aan het in 
afdeling 4.3.4(A) bepaalde.  
4.2  Voorts bepaalt artikel 4:76a, lid 2 dat een deelnemer de toegang door de afwikkelonderneming 
slechts kan worden geweigerd met het oog op het be heersen van risico’s die de goede werking van 
de door de afwikkelonderneming aangeboden afwikkeldiensten kunne n aantasten. Deze bepaling is 
opgenomen in Deel 4 betreffende gedragstoezicht door AFM. De ECB merkt op dat DNB als prudentiëel en systeemtoezichthouder betrokken dient te  zijn bij de vaststelling of de regels van de 
afwikkelonderneming criteria omvatten die de toeg ang beperken op andere gronden dan risico.  
 5. Toezichthoudende bevoegdheden in de Wet Giraal Effectenverkeer  
De ECB merkt op dat artikel 2 van de Wet Giraal Effectenverkeer
9 de benoeming stipuleert van de 
toezichthouder van het Centraal Instituut, d.w.z. het Centraal Effectendepot, en somt de toezichthoudende 
bevoegdheden op.  Gezien de definitie van afwi kkeldiensten in artikel 1.1 van het Voorstel10, zou de ECB 
willen voorstellen deze toezichtsbepali ngen in het Voorstel op te nemen en deze dus uit de Wet Giraal 
Effectenverkeer te schrappen. 
                                                 
9  Staatsblad 1977, nr. 333, laatstelij k gewijzigd bij de Wet van 25 juni 1998, Staatsblad nr. 446.  
10   Artikel 1.1, onder c) definieert afwikkelingsdiensten al s het verrichten van ‘werkzaamheden, gericht op het beheren, 
bewaren en administreren van financiële instrumenten en het mogelijk maken dat transacties in financiële instrumenten 
giraal kunnen worden verwerkt’. 
5  
6. Invloed op de stabiliteit van de financiële sector  
Artikel 2:3a, lid 2 bepaalt dat ‘het eerste lid is niet van toepassing op het verlenen van bij algemene 
maatregel van bestuur te bepalen categorieën afwikkeldiensten die g een aanmerkelijke invloed hebben of 
kunnen hebben op de stabiliteit van de fi nanciële sector’.  De ECB neem t er nota van dat het criterium 
van niet-aanmerkelijke invloed tamelijk ruim is . Derhalve zou de ECB willen aanmoedigen, na 
raadpleging van DNB, objectieve en transparante crite ria vast te stellen en deze openbaar te maken.  
 7. Belangenverstrengeling Artikel 6:3, lid 1, onder a) bepaalt dat een afwi kkelonderneming belangenverstr engeling dient tegen te 
gaan, maar het Voorstel bepaalt de term niet  nader. De Memorie van Toelichting definieert 
‘belangenverstrengeling’ als ‘onmiskenbare sch endingen van de maatschappelijke norm die het 
vertrouwen in de afwikkelonderneming of in de fina nciële markten ernstig schaden’, hetgeen beperkend 
werkt. De ECB is van mening dat deze definitie  onvoldoende duidelijkheid biedt en beveelt een 
aanscherping van dit concept aan. Met name zou de term  betrekking dienen te he bben op situaties, waarin 
sprake is van incompatibele uiteenlopende doelstelli ngen, zoals bijvoorbeeld tussen een gevolmachtigde 
en diens opdrachtgever. Het betreft tevens situatie s waarin de doelstellingen van verschillende groepen 
van personen binnen een afwikkelonderneming, zoal s de gebruikers, eigenaars en overheden, niet 
volledig op elkaar zijn afgestemd. 
 Dit Advies wordt op de website van de ECB gepubliceerd.  
  Gedaan te Frankfurt am Main, 15 maart 2007. 
 
[getekend] 
 
De President van de ECB 
Jean-Claude TRICHET