Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Consolidering van de aan de toetreding voorafgaande strategie"

(98/C 157/14)

Conform het bepaalde in artikel 23, lid 3, van zijn Reglement van Orde heeft het Economisch en Sociaal Comité op 11 december 1997 besloten, een advies op te stellen over de "Consolidering van de aan de toetreding voorafgaande strategie".

De Afdeling voor externe betrekkingen, handels- en ontwikkelingsbeleid, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 13 maart 1998. Rapporteur was de heer Hamro-Drotz.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 353e Zitting d.d. 25 en 26 maart 1998 (vergadering van 25 maart) met 98 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 1 onthouding, het volgende advies uitgebracht.

1. Inleiding

De Europese Raad van Luxemburg heeft in december 1997 de noodzakelijke besluiten genomen om het uitbreidingsproces in algemene zin van start te laten gaan. Deze besluiten stoelen op de adviezen van de Commissie hierover (), op de besluiten die de Raad op 27 november 1997 en 8 december 1997 heeft genomen en op het Verslag van het Voorzitterschap aan de Europese Raad. Indirect is ook gebruik gemaakt van de door de Commissie opgestelde rapporten over de economische situatie en de ontwikkelingsperspectieven in de kandidaat-landen ().

In de conclusies van de Europese Raad wordt de nadruk gelegd op de belangrijkste uitdagingen die hiermee gepaard gaan: "de komende jaren moeten de kandidaat-landen worden voorbereid op hun toetreding tot de EU en dient te worden gewaarborgd dat ook de Unie zelf naar behoren is voorbereid op de uitbreiding ..." ()

De Commissie is begonnen met de hiertoe benodigde voorbereidingen; in maart 1998 is een aanvang gemaakt met de uitvoering van de voorbereidingsstrategie.

In Bijlage staan de details en actuele situatie van de geconsolideerde voorbereidingsstrategie weergegeven.

2. Eerdere activiteiten van het ESC op dit gebied

Eenwording van Europa met een beter leef- en werkklimaat voor het nageslacht is altijd een van de voornaamste doelstellingen van het Economisch en Sociaal Comité geweest.

Op grond daarvan is het Comité de laatste jaren nauw betrokken geweest bij de activiteiten van de EU ter intensivering van de contacten met de LMOE. Dit is een van de prioriteiten in het beleid van het Comité geworden. Er zijn tal van adviezen en rapporten voorbereid en goedgekeurd, waarvan de Europese instellingen die zich voor deze uitdaging gesteld zien, gebruik hebben kunnen maken.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft de afgelopen jaren bijgedragen aan intensivering van de samenwerking met de LMOE door o.a. verschillende hoorzittingen te organiseren (in Brussel, Warschau, Tallinn en elders) met vertegenwoordigers van socio-economische groeperingen uit de kandidaat-landen. Het Comité heeft deze vertegenwoordigers ook nog in het kader van andere activiteiten ter voorbereiding van zijn adviezen ontmoet. Zo zijn ontmoetingen gearrangeerd tijdens de aan het "Europa van de burgers" gewijde conferenties in Wenen en Helsinki. Daarnaast is het Comité bilaterale contacten aangegaan met groeperingen uit deze landen, of heeft het deze geïntensiveerd, o.a. door samen met de betrokken partijen uit een aantal landen gemeenschappelijke raadgevende comités op te richten. De gedane waarnemingen en conclusies zijn apart geïnventariseerd en op adequate wijze verwerkt in voornoemde adviezen en rapporten van het ESC.

3. Conclusies en aanbevelingen

Met dit advies wordt beoogd, aanbevelingen op te stellen alsmede maatregelen en prioriteiten voor te stellen met het oog op de consolidering van de aan de toetreding voorafgaande strategie, waarmee de Europese Unie in maart 1998 van start zal gaan.

Het advies is gebaseerd op de conclusies van eerdere ESC-adviezen over dit onderwerp zonder deze echter woordelijk te herhalen of rechtstreeks te citeren. Aangezien het Comité voornemens is om betrokken te blijven bij het proces ter voorbereiding van de uitbreiding van de EU, ligt het accent in dit advies op de kwesties die naar de mening van het Comité zelf centraal dienen te staan in de beginfase van dit proces.

3.1. Het ESC staat achter de door de Europese Raad geformuleerde beginselen zoals die centraal dienen te staan in het toetredingsproces, bijvoorbeeld: de kandidaat-landen nemen o.g.v. gelijke voorwaarden en criteria deel aan het toetredingsproces; elk kandidaat-land heeft in dit proces zijn eigen tempo, al naar gelang de mate waarin het klaar is voor het lidmaatschap; voorwaarden voor het openen van onderhandelingen over toetreding zijn dat de kandidaat-landen voldoen aan de criteria, zoals vastgesteld op de Europese Raad van Kopenhagen, dat zij hun nationale wetgeving afgestemd hebben op die van de EU en dat deze ook daadwerkelijk wordt geïmplementeerd op het tijdstip van toetreding.

Doelstelling van alle betrokken partijen dient te zijn dat in het kader van de toetreding alleen bij uitzondering tijdelijke overgangsregelingen worden geaccepteerd.

Deze beginselen onderstrepen het belang van de consolidering van de aan toetreding voorafgaande strategie; naar de mening van het ESC zal de aanstaande uitbreiding grotendeels afhankelijk zijn van de positieve resultaten die worden geboekt,zodra de allereerste fase van deze strategie intreedt.

3.2. Het ESC staat ook achter de algemene opzet van de geconsolideerde aan de toetreding voorafgaande strategie. Niettemin wenst het de aandacht te vestigen op de volgende punten:

- het is van primair belang dat de partnerschappen met de afzonderlijke kandidaat-landen ter voorbereiding op de toetreding op een zo concreet en realistisch mogelijke wijze gestalte krijgen; daarom dient te worden benadrukt hoe belangrijk de voorbereiding en verwezenlijking van deze partnerschappen zijn. Hiertoe dienen per land duidelijke politieke, economische, sociale (o.a. op het gebied van de werkgelegenheid), sectorale (o.a. op het gebied van de landbouw en het milieu) en op regionale samenwerking gerichte doelstellingen te worden geformuleerd. Het ESC stelt met voldoening vast dat de door de Commissie op 4 februari 1998 voor de afzonderlijke landen voorgestelde beleidslijnen inzake de partnerschappen stroken met deze beginselen. In eerste instantie dient aandacht te worden besteed aan het toezicht op de partnerschappen, de rapportage over de uitvoering ervan en de evaluatie van de actieprogramma's, hetgeen naar het zich laat aanzien zal uitgroeien tot een permanent proces;

- in de partnerschapsfase, die in verscheidene gevallen waarschijnlijk lange tijd in beslag zal nemen, moet eveneens rekening worden gehouden met het feit dat het acquis communautaire voortdurend verandert naarmate de interne samenhang sterker wordt, de interne markt op hechtere grondslag begint te functioneren en de monetaire unie haar beslag krijgt. Het aanpassingsvermogen van de kandidaat-landen moet via samenwerking zo goed ontwikkeld worden dat zij ook deze veranderingen aankunnen. Tegelijkertijd dient te worden gewaarborgd dat het acquis communautaire niet in gevaar wordt gebracht en dat de interne samenhang van de Unie niet zwakker wordt tijdens het proces van voorbereiding op de uitbreiding of op het moment dat de uitbreiding een feit is, noch tengevolge daarvan;

- het is zaak, uiterst nauwgezet de voorwaarden voor financiering van de voorbereidingen op de uitbreiding te blijven ramen en te controleren, en geen besluiten te nemen die te zware financiële lasten met zich mee brengen, noch tijdens de voorbereidende fase noch daarna. De actieprogramma's dienen te zijn ingebed in een realistisch financieringskader en te worden gedekt door reëel bestaande of te verwachten middelen. Het streven dient gericht te zijn op het in gebruik nemen van nieuwe financieringsbronnen; hiertoe dienen de banksystemen fundament te krijgen en het beurswezen te worden versterkt, zodat met behulp daarvan zowel binnen- als buitenlands kapitaal kan worden aangetrokken. Maar tegelijk zijn afspraken nodig over zaken als: de exacte voorwaarden voor dergelijke financieringsvormen; de aflossingsplannen van de kandidaat-landen, en zekerheid voor particuliere investeerders. Laatstgenoemd punt vereist dat er een deugdelijk eigendomsrecht van de grond komt. Het is goed dat de noodzaak van financiering en de toewijzing van de middelen per land (o.a. voor milieuzorg) op continue basis exact wordt vastgesteld, aan de hand van de primaire behoeften en de vooruitgang die in specifieke situaties is geboekt. De financiering dient gekoppeld te worden aan de voortgang die per land is geboekt. Ook de nieuwe instrumenten in het kader van het Phare-programma en de diverse bestaande fondsen dienen continu te worden ontwikkeld ter verbetering van de efficiency, en van het begin af aan dient ervoor gezorgd te worden dat de coördinatie tussen de verschillende financieringsinstrumenten goed functioneert. De mogelijkheden om te lenen bij de Europese Investeringsbank en om borgstellingen te verkrijgen via het Europees Investeringsfonds dienen te worden uitgebreid, en de reeds van start gegane samenwerking met de EBWO en Wereldbank moet worden ontwikkeld;

- aangezien het zich laat aanzien dat het proces ter voorbereiding van de uitbreiding zeer complex en inspannend gaat worden en per land in verschillend tempo zal gaan verlopen, dient het beheer door de Unie van het begin af aan op een zo duurzaam mogelijke wijze te worden gevoerd, en dienen daarvoor voldoende middelen te worden uitgetrokken. Het proces van voorbereiding en besluitvorming moet transparant en uniform t.a.v. de diverse bij dit proces betrokken actoren worden gemaakt.

3.3. Het ESC staat onvoorwaardelijk achter de aan de toetreding voorafgaande strategie, zoals in Luxemburg uitgestippeld. Het Comité roept alle betrokken partijen op om te bevorderen dat de betrekkingen tussen de twee bevolkingsgroepen op Cyprus worden genormaliseerd. Dit zou ertoe bijdragen dat het vertrouwen tussen beide groepen wordt hersteld.

3.4. Het ESC dringt er bij de EU en Turkije op aan, de onderlinge samenwerking op doelbewuste en actieve wijze te intensiveren. Het streven dient gericht te zijn op het scheppen van dusdanige omstandigheden dat de strategie die voorafgaat aan een toetreding van Turkije, zo snel mogelijk kan worden bekrachtigd.

Het Comité is van plan een eigen bijdrage te leveren aan dat proces, o.a. via de activiteiten van het Gemengd Raadgevend Comité EU/Turkije, opgericht door het ESC en vertegenwoordigers van diverse belangengroepen uit Turkije.

3.5. De Europese Unie dient tevens meer in het algemeen en, naar gelang de voorbereidende fase van de uitbreiding vordert, in toenemende mate aandacht te besteden aan het ontwikkelen van de grensoverschrijdende en regionale samenwerking, zowel tussen de kandidaat-landen onderling als met de naaste buren die niet zullen toetreden tot de EU.

De Unie dient haar invloed aan te wenden om te bewerkstelligen dat de economische, maatschappelijke, culturele en politieke betrekkingen tussen de kandidaat-landen onderling niet worden afgebroken maar juist worden aangehaald. Het Comité stelt voor dat de Europese Unie doorgaat met het verlenen van krachtige steun in de vorm van actieprogramma's, zodat het handelsverkeer en de samenwerking tussen de kandidaat-landen, vooral in de grensregio's en tussen buurlanden, verder tot ontwikkeling komt.

3.6. Het ESC kan zich vinden in de constatering van de Europese Raad dat de uitbreiding mede afhankelijk is van de mate waarin de EU zelf klaar is voor nieuwe leden, en van de mate waarin het beleid van haar instellingen kan worden verbeterd conform de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam. De Intergouvernementele Conferentie die hierover door de huidige lid-staten zal worden gehouden, dient parallel aan het in gang zetten van de aan toetreding voorafgaande strategie te worden voorbereid, waarbij uitgangspunt dient te zijn dat ook de kandidaat-landen tijdig op de hoogte worden gesteld van de gang van zaken.

Daarnaast dient ervoor te worden gezorgd dat de uitbreiding zo veel en zo gelijkmatig mogelijk ten goede komt aan alle delen van de Unie, en dat de bevolking in de lid-staten goed doordrongen is van de voordelen en gevolgen van de uitbreiding en dat daarover een actieve maatschappelijke discussie wordt gevoerd.

De komende uitbreiding dient ook op adequate wijze tot uitdrukking te komen in het EU-beleid ter ontwikkeling van de betrekkingen met derden, en in de deelname van de EU aan de lopende overlegvormen in de diverse internationale fora, zoals de WTO.

Ook de gevolgen van de uitbreiding voor het ESC en voor de samenstelling, het beleid en de interne procedures van het Comité, dienen onderwerp van discussie te worden. Het Comité is bereid, hierover zijn eigen gedachten te formuleren.

3.7. Bij de geconsolideerde aan de toetreding voorafgaande strategie dient het accent op twee prioritaire punten te liggen:

a) bevordering van de efficiency van de bestuurlijke en juridische systemen en

b) doorvoering van de communautaire wet- en regelgeving in de nationale wetgevingen en bevordering van de efficiency van investeringen in het ten uitvoer leggen daarvan. Doel van dit laatste is verbetering van het internationale, op zowel economische als sociale waarden stoelende concurrentievermogen van de kandidaat-landen, en van hun vermogen om met succes het hoofd te bieden aan de ook op de eigen binnenlandse markt feller wordende concurrentie ten gevolge van de interne markt. Dit brengt tevens met zich dat de infrastructuur in de kandidaat-landen over een breed front moet worden versterkt en dat deze landen opgenomen worden in de pan-Europese vervoersnetwerken. Op deze wijze wordt ook invloed uitgeoefend op de werkgelegenheid, de welvaart en de omstandigheden in het beroepsleven.

De voornaamste uitdagingen die men met de strategie het hoofd wil bieden, zijn de voorbereiding van de kandidaat-landen op het lidmaatschap en de voorbereiding van de EU en de huidige lid-staten zelf op de uitbreiding. In dit verband is het van cruciaal belang dat burgers, bedrijfsleven en andere actoren in de kandidaat-landen goed op de hoogte zijn van de komende uitbreiding, het EU-lidmaatschap en de gevolgen ervan.

Op grond van het voorgaande roept het ESC de EU op, de geconsolideerde aan de toetreding voorafgaande strategie over een breed front in gang te zetten, waarbij ook de socio-economische actoren in de Unie een rol in dit proces wordt toebedeeld en tevens de kandidaat-landen worden aangespoord, mee te doen aan soortgelijke regelingen. De opvattingen van bedrijfsleven, werknemers, landbouworganisaties, consumenten en andere representatieve maatschappelijke groeperingen dienen via een op de specifieke omstandigheden afgestemde dialoog in aanmerking te worden genomen, en deze actoren dienen zowel op nationaal als op internationaal niveau ingeschakeld te worden bij de voorbereiding van de uitbreiding. Het ESC is ervan overtuigd dat het reeds van start gegane uitbreidingsproces aanzienlijk meer kans van slagen maakt, als geluisterd wordt naar de opvattingen van deze actoren over de aan de toetreding voorafgaande strategie, over de inhoud, uitvoering en controle van de partnerschapsprogramma's ter voorbereiding op de toetreding, en over het beheer van het hierop betrekking hebbende Phare-programma. Hierbij dient gebruik te worden gemaakt van de kennis, ervaringen, contacten en visies van deze actoren.

Genoemde actoren dienen deel te nemen aan dit proces, als men wil dat de structuren die in de EU-lid-staten in gebruik zijn voor het voeren van maatschappelijke dialogen, ook in de kandidaat-landen een sterkere duurzame basis krijgen, en als men de inhoud van de partnerschappen en de voorwaarden die het EU-lidmaatschap met zich brengt, wil uitleggen aan de verschillende partijen in de kandidaat-landen. Een goed draaiende economie kan niet zonder een goed draaiende arbeidsmarkt en een goed georganiseerde sociale dialoog tussen stabiele en onafhankelijk opererende belangengroeperingen (zoals bedrijfsleven, werknemers en landbouworganisaties) en tussen deze groeperingen en de nationale overheid. De op de principes van een goed draaiende economie, burgermaatschappij, democratie en rechtstaat gebaseerde hervormingsprocessen dienen aldus een centraal element te vormen in de voorbereidingsstrategie, en daartoe dienen in de kandidaat-landen desbetreffende structuren, know-how en andere regelingen geschapen en ontwikkeld te worden. De inzet en steun hiervoor van de maatschappelijke actoren in de EU-landen is hierbij van onschatbare waarde. Door hieraan deel te nemen, worden genoemde actoren uit de EU en de huidige lid-staten tevens zelf voorbereid op de uitbreiding van de Unie. Naar de mening van het ESC dienen deze actoren bij de deelname aan dit proces hun eigen verantwoordelijkheid te dragen, opdat de doelstellingen m.b.t. de uitbreiding kunnen worden verwezenlijkt.

Het ESC kan een centrale rol spelen bij de strategie ter voorbereiding van de uitbreiding en bij bovengenoemde kwesties. Het Comité stelt voor dat de EU hiertoe steun verleent aan de verdere bemoeiingen van het Comité om binnen het kader van het voorbereidingsproces nog nauwere effectieve contacten - zowel multi- als bilaterale - op te bouwen met de maatschappelijke actoren in de kandidaat-landen.

Het ESC is van plan om op basis van de in dit verband opgedane ervaringen en gelegde contacten nog meer adviezen hierover uit te brengen, en om de gestructureerde dialoog te versterken door het organiseren van jaarlijkse hoorzittingen met de actoren uit de kandidaat-landen, en ook door anderszins de periodieke bilaterale contacten met de betrokken actoren in de afzonderlijke kandidaat-landen te intensiveren. De bedoeling is: luisteren naar de opvattingen van de maatschappelijke actoren uit de kandidaat-landen t.a.v. de voorbereidingsstrategie en de partnerschappen, en t.a.v de wijze waarop deze in de praktijk functioneren en verbeterd zouden moeten worden; uitleggen wat de doelstellingen en voorwaarden van de diverse bij het voorbereidingsproces betrokken partijen zijn; de interactie verbeteren; steun verlenen aan het opzetten van de nodige maatschappelijke structuren in de kandidaat-landen, alsmede de opvattingen die o.g.v. deze activiteiten naar voren komen, doorspelen naar de relevante EU-instellingen. Het streven is erop gericht, aldus de lopende voorbereidingen van de EU t.a.v. de uitbreiding te ondersteunen.

Het ESC stelt voor dat de EU deze activiteiten zal aanvaarden als een geïnstitutionaliseerd onderdeel van de consolidering van de aan de toetreding voorafgaande strategie.

Brussel, 25 maart 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() Agenda 2000, deel I en II; samenvattingen en conclusies van de verzoeken tot toetreding, en het Voorstel van de Commissie voor een verordening (EG/Euratom) van de Raad betreffende bijstand aan de LMOE-landen die het EU-lidmaatschap hebben aangevraagd, als onderdeel van de strategie ter voorbereiding op de toetreding.

() European Economy, Supplement C N 3 and 4 (ISSN 1027-2097).

() C/97/4000.

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Essentie van het afgesproken kader ter voorbereiding op de toetreding van de nieuwe lid-staten

1. De drie belangrijkste acties uit het programma ter voorbereiding van de uitbreiding van de EU

De Europese Raad van Luxemburg is in december 1997 de volgende drie prioritaire acties t.a.v. de op handen zijnde voorbereidingen voor de uitbreiding overeengekomen:

1) Organiseren van een jaarlijkse Europese conferentie (de eerste is gehouden op 12 maart 1998) met deelneming van de EU-lid-staten en de andere Europese landen die willen toetreden en er dezelfde waarden en doelstellingen op het gebied van binnen- en buitenlandse politiek op na houden. In eerste instantie worden de kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa, Turkije en Cyprus door de EU uitgenodigd voor deze conferentie.

Het is de bedoeling dat de conferentie uitgroeit tot een multilateraal forum voor politiek overleg, waar kwesties worden besproken die de deelnemers in het algemeen interesseren, en waar een verbreding en verdieping plaatsvindt van de onderlinge samenwerking op het gebied van buitenlandse politiek en veiligheid, justitie en binnenlandse zaken, en andere sectoren van wederzijds belang, met name waar het economische kwesties en regionale samenwerking betreft.

2) Op gang brengen van een toetredings- en onderhandelingsproces (op 30 maart 1998), gebaseerd op artikel O van het Verdrag betreffende de Europese Unie, met deelneming van de tien kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa en Cyprus (de "15+11-opzet"). Dit proces omvat de volgende onderdelen:

a) Er zal een uniform kader voor de kandidaat-landen in het leven worden geroepen, en de lid-staten kunnen zo nodig altijd in contact staan met de kandidaat-landen. (De Raad heeft de verordening betreffende het algemene kader op 26 januari 1998 goedgekeurd.)

b) De aan de toetreding voorafgaande strategie zal worden geconsolideerd, hetgeen de kandidaat-landen in staat zal stellen lid te worden van de EU. De centrale elementen van deze strategie zijn de toetredingspartnerschappen en uitbreiding van de steun die aan de toetreding voorafgaat (zie hoofdstuk 2). In het geval van Cyprus is een aparte, enigszins afwijkende versie van de aan toetreding voorafgaande strategie opgesteld. (In 1999 zal er een eerste algehele evaluatie van de strategie plaatsvinden.)

c) De adviezen van de Commissie (Agenda 2000 met bijlagen) vormen het uitgangspunt, en de toetredingsonderhandelingen zullen als volgt worden georganiseerd:

De EU zal bilaterale intergouvernementele conferenties organiseren (op 30 maart 1998), bedoeld als startpunt voor de toetredingsonderhandelingen met Cyprus, Hongarije, Polen, Estland, Tsjechië en Slovenië, waarbij de voorwaarden van het lidmaatschap aan de orde komen.

De lid-staten zullen op grond van het voorstel van het Coreper onverwijld een beslissing nemen over het algemene onderhandelingskader, waarbij gedetailleerde procedurele regelingen voor de op handen zijnde onderhandelingen zullen worden opgesteld. Tijdens zijn vergadering van 13 en 14 maart 1998 heeft de Raad de uitgangspunten hiervan vastgesteld.

De EU zal (tegelijk met de onder het vorige punt genoemde activiteiten), vooral d.m.v. een analytische bestudering ("screening") van de communautaire wet- en regelgeving, de voorbereiding van de onderhandelingen met Roemenië, Slowakije, Letland, Litouwen en Bulgarije versnellen (vanaf 3 april 1998).

d) Er zal een observatieprocedure, gebaseerd op regelmatig door de Commissie uit te brengen rapporten, worden ingevoerd, met behulp waarvan wordt bekeken welke vorderingen de kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa maken. Daarna kan er een aanbeveling worden gedaan om een begin te maken met de bilaterale intergouvernementele conferenties. (Het eerste rapport wordt eind 1998 uitgebracht.)

3) Ten behoeve van Turkije zal een speciale strategie worden uitgewerkt, als bevestiging dat een Turks lidmaatschap toch mogelijk is. De Associatieraad EU-Turkije zal de strategie in het bijzonder op grond van artikel 28 van de associatie-overeenkomst evalueren. (De Commissie is in maart met een aanvulling op deze strategie gekomen in de vorm van voorstellen ter intensivering van de samenwerking op een aantal specifieke gebieden.)

2. Essentie van de consolidering van de aan de toetreding voorafgaande strategie

De Europese Raad van Essen heeft in 1995 een op de Europa-overeenkomsten gebaseerde strategie ter voorbereiding op de toetredingen uitgestippeld, en het startsein gegeven voor een gestructureerde dialoog en toewijzing van steun via het Phare-programma. In 1996 heeft de Europese Raad van Dublin besloten om de strategie te versterken en uit te breiden tot alle kandidaat-landen.

Op grond van de besluiten, genomen op de Europese Raad van Luxemburg, zijn de Europa-overeenkomsten het fundament van de betrekkingen tussen de EU en de tien kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa geworden. (Ook de overeenkomsten met de drie Baltische staten zijn op 1 februari 1998 in werking getreden.) De aan de toetreding voorafgaande strategie wordt meer gedetailleerd uiteengezet in het Commissiedocument "Agenda 2000" ().

De bedoeling van de geconsolideerde strategie ter voorbereiding op de toetredingen is om alle kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa in de gelegenheid te stellen, zich voor te bereiden op de onderhandelingen over het lidmaatschap en het lidmaatschap zelf, en al vóór de toetreding zoveel mogelijk communautaire wetten en regels in de eigen wetgeving over te nemen.

De strategie concentreert zich a) op de partnerschappen ter voorbereiding van de toetreding en b) op opvoering van de steun ter voorbereiding van de toetreding.

De afzonderlijke partnerschappen ter voorbereiding van de toetreding zijn een centraal element van de geconsolideerde strategie hiertoe. Zij zijn vooral bedoeld om de afzonderlijke kandidaat-landen te helpen met alle mogelijke vormen van bijstand, gebaseerd op een gedetailleerd omschreven prioriteitenschema en op de actieprogramma's die door de Commissie worden voorbereid en jaarlijks worden goedgekeurd door de EU en elk kandidaat-land afzonderlijk. Economische hulp, die voornamelijk wordt verleend via het Phare-programma, zal gekoppeld worden aan de door de kandidaat-landen gemaakte vorderingen - of concreter, aan de vorderingen, gemaakt bij het implementeren van de communautaire wet- en regelgeving.

De Raad zal met spoed een beslissing nemen over het opzetten van partnerschapsprogramma's, en op grond daarvan zal hij uiterlijk 15 maart 1998 besluiten over de details van elk afzonderlijk partnerschap. (De voorstellen voor de afzonderlijke partnerschappen werden op 4 februari 1998 ingediend. Hierin staan de doelstellingen voor de korte termijn (1998) en voor de lange termijn, zowel de algemene als de sectorale, geformuleerd. De Raad en het Parlement hebben deze op 23 februari en 10 maart 1998 o.g.v. artikel 235 goedgekeurd.)

(Als startpunt voor de onderhandelingen is ook de afzonderlijke kandidaat-landen verzocht om in maart hun beleidsplannen te presenteren: op welke wijze zijn zij van plan het acquis communautaire in praktijk te brengen. Andere onderdelen van de voorbereidingen zijn: een programma voor economische prioriteiten op de middellange termijn, richtsnoeren voor verwezenlijking van de interne markt en samenwerking ter bestrijding van de georganiseerde misdaad.)

De substantieel opgevoerde steun ter voorbereiding van de toetreding zal in eerste instantie worden toegewezen via het Phare-programma, waarvan het accent inmiddels is komen te liggen op de toetreding tot de EU. In dit verband zijn er twee prioriteiten gesteld: ontwikkeling van bestuur en rechtsorde (ca. 30 %) en financiering van investeringen ter invoering en implementatie van de communautaire wet- en regelgeving (ca. 70 %). Met zijn budget van 10,5 miljard ecu voor de periode 1990-1999 is Phare het belangrijkste programma voor de LMOE. Het aandeel van Phare voor de periode 2000-2006 wordt op dit moment reeds voorbereid. (De Commissie heeft op 18 maart 1998 een voorstel ingediend voor een verordening betreffende een financieringsinstrument van de voorbereiding op de uitbreiding, ISPA geheten.)

De steun ter voorbereiding van de toetreding zal vanaf het jaar 2000 ook steunmaatregelen voor de landbouw omvatten en fungeren als instrument van het structuurbeleid, waarbij dezelfde soort accenten worden gelegd als bij de activiteiten in het kader van het Cohesiefonds. Via de structuurfondsen is reeds 7 miljard ecu en via het GLB 4 miljard ecu vrijgemaakt voor de steun ter voorbereiding van de toetreding. De Europese Investeringsbank (EIB) heeft onlangs besloten, haar steun aan de LMOE te verdubbelen, tot 3,5 miljard ecu voor de komende twee jaar.

Een ander belangrijk element van de voorbereidingssteun is het openstellen van een aantal EU-programma's en het beheer van bepaalde comités voor de kandidaat-landen. Beslissingen in dezen worden van geval tot geval genomen.

() Agenda 2000 - deel II DOC/97/7.