[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 5.6.2008

COM(2008) 337 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

over de eindevaluatie van het communautaire actieprogramma ter bevordering van op Europees niveau actieve organisaties en ter ondersteuning van gerichte activiteiten op het gebied van onderwijs en opleiding

INHOUDSOPGAVE

1. Inleiding 3

2. Achtergrond van de externe evaluatie 3

3. Externe evaluatie: randvoorwaarden en methodologie 4

3.1. Randvoorwaarden voor de evaluatie 4

3.2. Methodologie 4

4. Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar voor Actie 1 - Steun voor nader gespecificeerde instellingen 4

4.1. Instellingen die actief zijn op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek en zich in het bijzonder richten op Europese integratie 4

4.1.1. Bevindingen van de beoordelaar 5

4.1.2. Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 5

4.2. European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation 6

4.2.1. Bevindingen van de beoordelaar 6

4.2.2. Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 7

4.3. Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs 8

4.3.1. Bevindingen van de beoordelaar 8

4.3.2. Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 8

5. Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar over Actie 2 - Steun voor Europese organisaties die op het gebied van onderwijs en opleiding actief zijn 8

5.1. Bevindingen van de beoordelaar 9

5.2. Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en reactie van de Commissie 9

6. Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar over actie 3A - Jean Monnet-actie 9

6.1. Bevindingen van de beoordelaar 10

6.2. Belangrijkste aanbeveling van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 10

7. Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar over actie 3B - Steun voor de open coördinatiemethode in het onderwijs 10

7.1. Bevindingen van de beoordelaar 11

7.2. Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 11

8. Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar over actie 3C - Opleidingen voor nationale rechters 11

8.1. Bevindingen van de beoordelaar 12

8.2. Belangrijkste aanbeveling van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie 12

9. Conclusies van de Commissie 13

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

over de eindevaluatie van het communautaire actieprogramma ter bevordering van op Europees niveau actieve organisaties en ter ondersteuning van gerichte activiteiten op het gebied van onderwijs en opleiding

Inleiding

DIT VERSLAG WORDT INGEDIEND OP GROND VAN ARTIKEL 8 VAN BESLUIT NR. 791/2004/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN 21 APRIL 2004 TOT VASTSTELLING VAN EEN COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN OP EUROPEES NIVEAU ACTIEVE ORGANISATIES EN TER ONDERSTEUNING VAN GERICHTE ACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN ONDERWIJS EN OPLEIDING (HIERNA "HET BESLUIT" TE NOEMEN). [1] Daarin wordt de Commissie verplicht om aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit te brengen over de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma. Dit verslag moet onder meer zijn gebaseerd op een externe evaluatie. Een dergelijke evaluatie vond in 2007 plaats in de vorm van de " Final Evaluation of the Community's action programme to promote bodies active at European level and support specific activities in the field of education and training " (eindevaluatie van het communautaire actieprogramma ter bevordering van op Europees niveau actieve organisaties en ter ondersteuning van gerichte activiteiten op het gebied van onderwijs en opleiding). Deze eindevaluatie is te vinden op internet via de volgende link: http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/education/2007/activereport_en.pdf. In dit verslag reageert de Commissie op de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van de eindevaluatie.

Achtergrond van de externe evaluatie

In de periode april 2004 - december 2006 vormde het besluit de rechtsgrondslag voor een breed scala van communautaire activiteiten op het gebied van onderwijs en opleiding. Het programma was onderverdeeld in vijf afzonderlijke acties:

- Actie 1 : steun voor zeven specifieke instellingen (Europacollege, Europees Universitair Instituut, Europees Instituut voor bestuurskunde, Academie voor Europees recht, European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation, Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs en het Internationaal Centrum voor Europese vorming);

- Actie 2 : steun voor Europese organisaties die op het gebied van onderwijs of opleiding actief zijn;

- Actie 3A : steun voor onderwijs-, onderzoek- en debatactiviteiten in het hoger onderwijs ter bevordering van de Europese integratie via de Jean Monnet-actie;

- Actie 3B : steun voor activiteiten die de doelstellingen van het werkprogramma Onderwijs en opleiding 2010 helpen verwezenlijken, met behulp van de open coördinatiemethode;

- Actie 3C : steun voor opleidingen Europees recht ten behoeve van nationale rechters.

Het besluit liep op 31 december 2006 af. De acties van het programma hebben een nieuwe rechtsgrondslag gekregen en maken niet meer allemaal deel uit van eenzelfde programma.

Externe evaluatie: RANDVOORWAARDEN EN METHODOLOGIE

RANDVOORWAARDEN VOOR DE EVALUATIE

Ingevolge een verzoek voor het verrichten van diensten in het kader van de Raamovereenkomst inzake diensten op het gebied van evaluatie en effectbeoordeling kreeg ECOTEC Research and Consulting Ltd in december 2006 de opdracht voor de uitvoering van de externe eindevaluatie van het besluit. De evaluatie had betrekking op alle in het besluit omschreven acties die waren uitgevoerd tussen de begindatum in 2004 en de einddatum in 2006. Gezien de diversiteit van de doelstellingen en begunstigden van de verschillende acties van het besluit zijn zij afzonderlijk geëvalueerd en zijn voor elk van hen conclusies en aanbevelingen geformuleerd.

Method ologie

De ex-postevaluatie vond plaats tussen december 2006 en juni 2007. Voor de uitvoering van de evaluatie maakten de beoordelaars gebruik van documentenonderzoek, uitgebreide enquêtes onder belanghebbenden en diepte-interviews. De bij de evaluatie gebruikte methode weerspiegelde de verschillende niveaus van de voor het programma toegewezen begrotingsmiddelen. Zo werden voor actie 1 meer gegevens verzameld dan voor enige andere actie, en werden voor actie 2 bijzonder weinig gegevens verzameld.

Bevindingen en aanbevelingen van de beoordelaar voor Actie 1 - Steun voor NADER GESPECIFICEERDE INSTELLINGEN

Actie 1 van het besluit voorzag in de toekenning van subsidies van de Gemeenschap ter ondersteuning van bepaalde operationele en administratieve kosten aan zeven instellingen die een doelstelling van algemeen Europees belang nastreven. Deze zeven instellingen kunnen in drie groepen worden onderverdeeld: (1) instellingen die zijn gespecialiseerd op het gebied van onderwijs, opleiding en/of onderzoek en zich in het bijzonder richten op de Europese integratie (Europacollege, Europees Universitair Instituut, Europees Instituut voor bestuurskunde, Academie voor Europees recht, Internationaal Centrum voor Europese vorming); (2) het European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation; (3) het Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs.

Instellingen die actief zijn op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek en zich in het bijzonder richten op Europese integratie

Van de instellingen van actie 1 zijn vijf gespecialiseerd op het gebied van onderwijs, opleiding en/of onderzoek, met nadruk op de Europese integratie:

- het Europacollege (met campussen in Brugge en Natolin) richt zich op postuniversitair onderwijs en opleidingen op mastersniveau op het gebied van de Europese integratie;

- het Europees Universitair Instituut (EUI) in Florence biedt onderzoekmogelijkheden op doctoraal en postdoctoraal niveau op het gebied van geschiedenis, rechten, economie en politieke en sociale wetenschappen;

- het Europees Instituut voor bestuurskunde (EIB) in Maastricht verleent hoofdzakelijk diensten op het gebied van beroepsopleiding, toegepast onderzoek en advisering voor overheden in de EU-lidstaten, de kandidaat-lidstaten en de instellingen van de EU;

- de Academie voor Europees recht (AER) in Trier bevordert de bewustmaking, het begrip en de toepassing van goede praktijken op het gebied van het Europees recht door de organisatie van beroepsopleidingen en discussiefora voor rechtsbeoefenaren;

- het Internationaal Centrum voor Europese Vorming (Centre international de formation européenne - CIFE) in Nice is een onderwijs- en opleidingsinstituut dat op verschillende locaties in Europa programma's verzorgt op het gebied van Europese studies en federalisme.

Bevindingen van de beoordelaar

Gezien de duidelijke behoefte aan meer kennis over Europese integratie en Europees recht en beleid benadrukt de beoordelaar de grote relevantie van de onderwijs-, opleidings- en onderzoeksactiviteiten van de gesubsidieerde instellingen. De beoordelaar wijst met name op de bijzonder goede kansen die afgestudeerden van deze instellingen op de arbeidsmarkt hebben, en op de objectieve noodzaak dat instellingen nascholingen aanbieden aan personen en overheden die betrokken zijn bij de toepassing en uitvoering van beleid en wetgeving van de EU.

Ten aanzien van het doeltreffendheid van de instellingen stelt de beoordelaar vast dat onder oud-studenten en -cursisten een grote mate van tevredenheid bestaat. Zij gaven aan zij door hun opleiding bij de instellingen veel meer inzicht in het Europees recht of het beleid van de EU hadden verworven (en bovendien hun talenkennis aanzienlijk hadden verbeterd) en dat hun perspectieven op de arbeidsmarkt of hun werkprestaties daarmee aanzienlijk waren verbeterd.

De beoordelaar is tevreden over de doelmatigheid van de instellingen en wijst met name op het bijzonder lage uitvalspercentage van masterstudenten aan het Europacollege en het hoge aantal promoties aan het Europees Universitair Instituut,

Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

Voor de vijf bovengenoemde instellingen doet de beoordelaar 18 specifieke aanbevelingen. Om een systematische behandeling mogelijk te maken, zijn de aanbevelingen in de volgende hoofdgroepen onderverdeeld en opnieuw geformuleerd. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

1) Profiel van de instellingen: De beoordelaar acht het noodzakelijk om het profiel van sommige instellingen (met name de AER) te herzien teneinde hun onderlinge complementariteit verder te ontwikkelen, hun specifieke sterke punten uit te bouwen en overlappingen te voorkomen.

De Commissie stemt met deze aanbeveling in en besteedt al aandacht aan de complementariteit tussen de genoemde instellingen. De Commissie blijft ernaar streven om financiering van onnodige doublures tussen de instellingen te voorkomen.

2) Interne monitoring en evaluatie binnen de instellingen: De beoordelaar beveelt aan om sommige instellingen (met name het CIFE en het EIB) aan te moedigen een meer systematische aanpak van hun interne monitoring en evaluatie van de kwaliteit en de relevantie van hun onderwijs- en opleidingsactiviteiten te ontwikkelen. Met name beveelt de beoordelaar het CIFE aan om de doelstellingen en de samenhang van zijn verschillende activiteiten systematischer te analyseren om na te gaan of bepaalde activiteiten zouden kunnen worden "gestroomlijnd" om gerichter te kunnen werken.

De Commissie is het met deze aanbeveling eens. Verbetering van de kwaliteit van monitoring en evaluatie is een belangrijk aandachtspunt van de Commissie. In 2007 werden op dit gebied de eerste stappen gezet en de Commissie is voornemens om in 2008 met het CIFE en het EIB aan deze punten te blijven werken.

3) Verbreding van de deelname aan de activiteiten van de instellingen: De beoordelaar beveelt aan om de instellingen (met name het EIB en het EUI) te bewegen tot het nemen van maatregelen om het aantal inschrijvingen en de participatie uit minder goed vertegenwoordigde landen te stimuleren.

De Commissie is bereid mee te werken aan een onderzoek naar de redenen voor de mogelijke ondervertegenwoordiging van bepaalde nationaliteiten in de activiteiten van de instellingen. De Commissie is voorstandster van een zo breed mogelijke verspreiding van informatie om deze situatie te verbeteren.

4) Personeelsbeleid van de instellingen: De beoordelaar beveelt aan dat het Europacollege wordt aangemoedigd om zijn beleid ter versterking van zijn permanent onderwijspersoneel voort te zetten. Het EUI wordt aangemoedigd om extra maatregelen te nemen voor de werving en het behoud van sleutelpersoneel, met name op het gebied van economie.

De Commissie wijst erop dat strategische besluiten op het gebied van het personeelsbeleid door de begunstigden zelf worden genomen en dat zij zich daar niet in wil mengen. Binnen de grenzen van haar bevoegdheden is de Commissie bereid om deze kwesties zo nodig met de betrokken instellingen te bespreken.

5) Financiering van de instellingen : Met name voor het CIFE beveelt de beoordelaar aan om voor enkele niet-kernactiviteiten te zoeken naar alternatieve financiering. Ten aanzien van de AER beveelt de beoordelaar aan om de levensvatbaarheid te onderzoeken van alternatieve financieringsregelingen die tot meer ondernemingszin moeten leiden.

De Commissie heeft het CIFE bij meerdere gelegenheden op het belang van deze kwestie gewezen en de instelling is zich hiervan bewust. De Commissie is ook bereid om alternatieve financieringsregelingen te onderzoeken die moeten leiden tot meer ondernemingszin bij de AER.

European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation

Het European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation (EIUC) is een interdisciplinair centrum dat wordt gevormd door 41 universiteiten uit alle lidstaten van de EU, met een centrale vestiging in Venetië. Het belangrijkste programma is de unieke transnationale Europese mastersopleiding op het gebied van mensenrechten en democratisering (EMA).

Bevindingen van de beoordelaar

De beoordelaar benadrukt de grote relevantie van het EIUC als uniek netwerk dat vooraanstaande Europese mensenrechtendeskundigen uit een groot aantal academische organisaties samenbrengt en een variëteit aan perspectieven biedt die geen enkele individuele faculteit kan verstrekken. De relevantie van de EMA berust op haar interdisciplinaire aard, de unieke combinatie van theorie en praktijk en de uitgebreide netwerking op dit cruciale beleidsterrein voor Europa en de wereld.

Ten aanzien van het doeltreffendheid van het EUIC wijst de beoordelaar op de grote mate van tevredenheid onder studenten en de toename van het aantal onderzoeksopdrachten en hoogwaardige academische publicaties op het gebied van de mensenrechten. Een meerderheid van de respondenten gaf aan dat de EMA hun carrièreperspectieven aanzienlijk had verbeterd. Dat komt boven op het effect in termen van bewustmaking van nationale politici, beleidsmakers en ngo's van het belang van kwesties in verband met mensenrechten en democratisering in Europa .

Ten aanzien van de doelmatigheid lijkt de nieuwe managementstructuur van het EIUC goed te werken. De invoering van een managementstructuur is echter een gecompliceerde aangelegenheid vanwege de structuur van het EIUC en het EMA-programma. Hierdoor heeft het personeel van het EIUC te maken met medewerkers in 41 andere instellingen. Een van de belangrijkste problemen van het EIUC uit het verleden was het gebrek aan financiële stabiliteit. Dit probleem werd echter onlangs opgelost in het kader van de financiële vooruitzichten 2007-2013.

Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

De beoordelaar doet zeven specifieke aanbevelingen voor het EIUC. Om een systematische behandeling mogelijk te maken, zijn de aanbevelingen in de volgende hoofdgroepen onderverdeeld en opnieuw geformuleerd. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

1) Profiel, structuur en budget van het EIUC: De beoordelaar beveelt aan om te onderzoeken in hoeverre het waardevol is om het netwerk dat voor het EMA wordt gebruikt te vereenvoudigen en moedigt het EIUC aan om te zoeken naar een duidelijker profiel buiten het EMA.

Vereenvoudiging van het netwerk is een bijzondere uitdaging omdat 41 universiteiten betrokken zijn bij het EMA-programma. Onlangs is echter wel getracht om tot een meer werkbare beheersstructuur te komen. De Commissie is het ermee eens dat het EIUC meer zou kunnen trachten om zijn activiteiten buiten het EMA uit te breiden. De Commissie heeft het EIUC ook aangemoedigd om te zoeken naar een grotere diversificatie van zijn externe financiering, om de afhankelijkheid van EU-middelen te verkleinen.

2) Personeelsbeleid van het EIUC: De beoordelaar beveelt aan om te onderzoeken in hoeverre de onderzoekscapaciteit van het EIUC kan worden uitgebreid met het vaste personeel.

De Commissie is het met deze aanbeveling eens; wel zijn hiervoor stabiele externe financieringsbronnen nodig.

3) Beleid van het EIUC ten aanzien van afgestudeerden: De beoordelaar beveelt aan om de selectie voor het Fellowship Programme eerder te laten plaatsvinden en om het EIUC beter te laten monitoren waar afgestudeerden een baan vinden.

De Commissie is het ermee eens dat de selectieprocedure voor het Fellowship Programme eerder zou moeten plaatsvinden. Dit hangt echter af van een aantal belanghebbenden (waaronder de voorzitterschappen van de EU) en hun besluitvormingsprocessen. Er bestaat een alumnivereniging, die in samenwerking met het EIUC kan monitoren waar afgestudeerden een baan vinden. De alumnivereniging verkeert nog in een ontwikkelingsfase. Onlangs is aan alle afgestudeerden van het EIUC een vragenlijst gezonden om zoveel mogelijk informatie te verzamelen. Daarin wordt onder meer gevraagd waar zij werkzaam zijn.

4) Verbreding van de deelname aan de activiteiten van het EIUC: De beoordelaar beveelt aan om EIUC-evenementen te organiseren in nieuwe lidstaten en om nieuwe universiteiten uit deze landen te laten deelnemen aan het programma.

De Commissie bevestigt dat het EIUC dit al heeft opgepakt in het kader van de subsidie voor 2007-2008, met name door een hertoewijzing van de middelen in het kader van deze subsidie.

Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs

Het Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs (Agency for Development in Special Needs Education - AED) in Odense beoogt de verbetering van het onderwijsbeleid en de onderwijspraktijk voor leerlingen met bijzondere behoeften. Het richt zich op kwesties zoals gelijke kansen, toegankelijkheid, inclusief onderwijs en de bevordering van de kwaliteit van het onderwijs.

Bevindingen van de beoordelaar

Met betrekking tot de relevantie benadrukt de beoordelaar de belangrijke bijdrage van het AED aan de verbetering van de samenwerking tussen de ministeries van Onderwijs in de deelnemende landen. Daarnaast fungeert het als platform op het gevoelige gebied van het bijzonder onderwijs. De doeltreffendheid van het AED komt met name tot uiting in acties om nationale politici, beleidsmakers, ngo's en de bevolking bewust te maken van het belang van Europese kwesties op het gebied van het bijzonder onderwijs. Daarnaast heeft het AED een grote bijdrage geleverd aan de verbetering van het beleid voor bijzonder onderwijs op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Het AED fungeert als enig gemeenschappelijk Europees referentiekader voor de integratie van leerlingen met bijzondere behoeften.

Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

De beoordelaar doet zeven specifieke aanbevelingen voor het AED. Om een systematische behandeling mogelijk te maken, zijn de aanbevelingen in de volgende hoofdgroepen onderverdeeld en opnieuw geformuleerd. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

1) Samenwerking van het AED met andere partners : De beoordelaar beveelt aan om het AED te laten onderzoeken of nauwere samenwerking mogelijk is met beroepsbeoefenaren op de kerngebieden waarop het actief is, en of samenwerkingsprojecten met externe agentschappen mogelijk zijn.

De Commissie streeft naar een zo groot mogelijke synergie bij de uitvoering van uit de toegekende middelen gefinancierde projecten en wil de samenwerking van het AED met beroepsbeoefenaren en externe agentschappen bevorderen.

2) Communicatie en voorlichting van het AED : De beoordelaar beveelt het AED aan om op nationaal niveau meer bekendheid te geven aan zijn activiteiten, publicaties en resultaten en daarbij gebruik te maken van zijn lidmaatschap en nieuwe voorlichtingsmethoden, en om zijn communicatie met de Commissie te verbeteren.

De Commissie wil met het AED samenwerken om de voorlichtingsmethoden ook op nationaal niveau vanaf 2008 te verbeteren. De communicatie met de Commissie is na afloop van de geëvalueerde periode (2004-2006) in 2007 aanzienlijk verbeterd.

BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN VAN DE BEOORDELAAR OVER ACTIE 2 - STEUN VOOR EUROPESE ORGANISATIES DIE OP HET GEBIED VAN ONDERWIJS EN OPLEIDING ACTIEF ZIJN

Actie 2 van het besluit voorzag in subsidies van de Gemeenschap voor bepaalde operationele en administratieve kosten van Europese organisaties die op het gebied van onderwijs en opleiding actief zijn en leden in ten minste 12 lidstaten hebben. Subsidies werden verleend naar aanleiding van jaarlijkse oproepen tot het indienen van voorstellen

Bevindingen van de beoordelaar

De beoordelaar vindt actie 2 relevant omdat alle strategische prioriteiten van het werkprogramma Onderwijs en opleiding door ten minste een van de gesubsidieerde Europese organisaties werden uitgevoerd. De doeltreffendheid van actie 2 blijkt uit de oprichting van permanente netwerken en structuren van diverse groepen belanghebbenden in de gehele EU, betere profilering op de lange termijn en beleidsontwikkeling. De beoordelaar concludeert dat de verleende steun op één uitzondering na toegevoegde waarde heeft gecreëerd en doelmatig was.

Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en reactie van de Commissie

De beoordelaar doet twee specifieke aanbevelingen voor Actie 2. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

1) Strategische doelstellingen : De beoordelaar beveelt aan om opnieuw te beoordelen welke strategische doelstellingen van het werkprogramma Onderwijs en opleiding worden nagestreefd door organisaties die in het kader van deze actie subsidie ontvangen.

De Commissie neemt kennis van de aanbeveling met het oog op een herformulering van de prioriteiten en toekenningscriteria in de oproepen tot het indienen van voorstellen.

2) Resultaten : De beoordelaar beveelt aan om meer nadruk te leggen op vergroting van de effecten van de activiteiten die worden ontwikkeld door de gesubsidieerde organisaties. De beoordelaar is van mening dat actie 2 te zeer gericht is geweest op de oprichting, instandhouding en uitbreiding van netwerken, en dat dit ten koste is gegaan van andere tastbare resultaten.

Het specifieke doel van actie 2 is - en blijft – de ondersteuning van operationele en administratieve aspecten van Europese netwerkorganisaties. De Commissie staat niettemin ook positief tegenover de vergroting van de effecten van de activiteiten die door de begunstigden worden ontwikkeld en zal zoeken naar wegen om tot meer tastbare resultaten te komen.

BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN VAN DE BEOORDELAAR OVER ACTIE 3A - JEAN MONNET-ACTIE

Actie 3A van het besluit voorzag in steun van de Gemeenschap voor activiteiten in het hoger onderwijs op het gebied van de Europese integratie. Dit vond plaats in de vorm van de Jean Monnet-actie, waarmee wordt gestreefd naar vergroting van de kennis en de bewustmaking over kwesties op het gebied van de Europese integratie, door stimulering van onderwijs, onderzoek en reflectie in de praktijk van universitaire instellingen overal ter wereld. De Jean Monnet-actie is in 1990 van start gegaan en bevordert academische expertise door de toekenning van prestigieuze titels, zoals de Jean Monnet-expertisecentra en Jean Monnet-leerstoelen aan succesvolle aanvragen in de jaarlijkse oproep tot het indienen van voorstellen. Momenteel zijn er in 60 landen op vijf continenten Jean Monnet-hoogleraren, die elk jaar een gehoor van 250 000 studenten bereiken.

Bevindingen van de beoordelaar [2]

De beoordelaar benadrukt de grote relevantie van de Jean Monnet-actie bij het bevorderen van begrip en debat over de EU (overeenkomstig de prioriteit van de Commissie op het gebied van communicatie en Plan D) en bij het vergroten van de zichtbaarheid van de EU in kandidaat-lidstaten en derde landen, waarbij wordt geholpen bij de opbouw van de onderwijscapaciteit in het veld.

Ten aanzien van de doeltreffendheid meldt de beoordelaar dat de Jean Monnet-benadering een krachtig instrument is voor de bewustmaking van het belang van Europese studies, de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs en de reputatie van de deelnemende universiteiten en voor de totstandkoming van nieuwe EU-gerelateerde onderwijsactiviteiten. De effecten blijken met name in niet-EU-landen bijzonder sterk te zijn. De beoordelaar wijst er ook op dat wetenschappelijk personeel van Jean Monnet-activiteiten op grote schaal betrokken is bij voorlichting en uitwisseling, waaruit blijkt welke hefboomeffecten de activiteiten hebben die door de Jean Monnet-actie worden gesteund.

Volgens de beoordelaar is de toegevoegde waarde van de Jean Monnet-actie gelegen in zijn tweeledige functie van enerzijds een broodnodige bron van inkomsten voor universitaire departementen die actief zijn op het gebied van EU-studies en anderzijds een "kwaliteitslabel" dat bijdraagt aan de verbetering van de reputatie van het departement waar Jean Monnet-activiteiten plaatsvinden en degenen die daaraan leiding geven. Volgens de beoordelaar heeft de actie door deze tweeledige rol met naar verhouding weinig geld een zeer indrukwekkende reeks resultaten en effecten weten te bereiken, waardoor de actie bijzonder doelmatig is. Daarnaast is de Jean Monnet-actie een van de weinige EU-programma's die open staan voor deelnemers uit de hele wereld. Dit levert een positieve bijdrage aan de zichtbaarheid van de EU buiten Europa.

Belangrijkste aanbeveling van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

De beoordelaar beveelt aan om te zoeken naar mechanismen om het merk Jean Monnet binnen en buiten de EU nog bekender te maken , om meer erkenning van studenten en de bevolking te krijgen. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

De Commissie is het met deze aanbeveling eens. Nieuwe Jean Monnet-publicaties en een nieuwe Jean Monnet-website zijn in voorbereiding en moeten bijdragen tot een grotere bekendheid van het merk Jean Monnet . Er zijn contacten met het DG Externe betrekkingen en het DG Voorlichting over een ruimere verspreiding van informatie over Jean Monnet, als essentieel instrument in het kader van het streven om de burger dichter bij de EU te brengen en om de zichtbaarheid van de EU in de wereld te vergroten.

BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN VAN DE BEOORDELAAR OVER ACTIE 3B - STEUN VOOR DE OPEN COÖRDINATIEMETHODE IN HET ONDERWIJS

Actie 3B van het besluit voorzag in steun van de Gemeenschap voor activiteiten die bijdragen aan de verwezenlijking van de toekomstige doelstellingen van de onderwijs- en opleidingsstelsels in Europa. Dit vond plaats in de vorm van oproepen tot het indienen van voorstellen voor studies, bijeenkomsten van deskundigen en voorlichtingsactiviteiten ter ondersteuning van de lidstaten bij de uitvoering van de doelstellingen van "Onderwijs en opleiding 2010" via de open coördinatiemethode (OCM).

Bevindingen van de beoordelaar

De beoordelaar vindt dat actie 3B relevant is en in overeenstemming is met de doelen van het werkprogramma Onderwijs en opleiding 2010. Ten aanzien van de doeltreffendheid geeft de beoordelaar aan dat de resultaten van de gesubsidieerde activiteiten (in de meeste gevallen studiebijeenkomsten, conferenties en publicaties) naar verwachting een gunstige bijdrage zullen leveren aan het verwezenlijken van de beoogde doelstellingen op de langere termijn, met name door de totstandkoming van blijvende netwerken tussen nationale belanghebbenden. Ten aanzien van de doelmatigheid meldt de beoordelaar dat de financiering van de Commissie door alle overheden als zeer nuttig wordt beschouwd.

Belangrijkste aanbevelingen van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

De beoordelaar doet twee hoofdaanbevelingen. De opmerkingen van de Commissie worden cursief weergegeven.

1) De "niet-deelname" van bepaalde lidstaten : De beoordelaar beveelt aan om te onderzoeken waarom een aantal lidstaten niet deelneemt en om, indien praktisch mogelijk, de bestaande belemmeringen weg te nemen.

Dit punt werd besproken in de coördinatiegroep Onderwijs en opleiding 2010. Een van de belangrijkste redenen die werden aangevoerd om te verklaren waarom bepaalde lidstaten niet deelnemen, was het feit dat deze landen menen dat zij tijdrovende aanvraagprocedures moeten doorlopen voor een naar verhouding kleine financiële ondersteuning. In de meest recente oproep tot het indienen van voorstellen 27/07 "Totstandkoming en uitvoering van nationale strategieën voor levenslang leren - Onderwijs en opleiding 2010" is het maximumbedrag verhoogd tot 100 000 euro.

2) Aantrekken van nieuwe belangstellenden : De beoordelaar beveelt aan om in toekomstige oproepen tot het indienen van voorstellen meer nadruk te leggen op een bredere werving van belangstellenden voor de evenementen en andere projecten die binnen projecten worden georganiseerd. Hierdoor zou de huidige perceptie kunnen worden weerlegd dat bij dergelijke evenementen niet vaak nieuwe belanghebbenden betrokken worden.

Dit punt werd besproken in de coördinatiegroep Onderwijs en opleiding 2010. Daar bleek geen meerderheid te bestaan voor het idee om naast nationale ministeries ook andere organisaties voor subsidie in aanmerking te laten komen in het kader van deze oproepen. In de meest recente oproep tot het indienen van voorstellen 27/07 "Totstandkoming en uitvoering van nationale strategieën voor levenslang leren - Onderwijs en opleiding 2010" is een van de selectiecriteria dat bij alle activiteiten een breed scala aan partijen van alle niveaus betrokken moet zijn bij, of deel moet nemen aan de totstandkoming en uitvoering van strategieën voor levenslang leren, waaronder beleidsmakers en besluitvormers, beroepsbeoefenaren, aanbieders, sociale partners, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en lerenden.

BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN VAN DE BEOORDELAAR OVER ACTIE 3C - OPLEIDINGEN VOOR NATIONALE RECHTERS

Actie 3C van het besluit voorzag in steun van de Gemeenschap voor opleidingen Europees recht, hoofdzakelijk ten behoeve van nationale rechters Dit vond plaats in de vorm van oproepen tot het indienen van voorstellen voor steun aan opleidingen voor rechters op het specifieke gebied van het Europese mededingingsrecht.

Bevindingen van de beoordelaar

De beoordelaar vindt dat actie 3C uiterst relevant is met het oog op de modernisering van het mededingingsrecht van de EU op grond van Verordening (EG) nr. 1/2003, waarin nationale rechtbanken de bevoegdheid krijgen om artikel 81 en 82 van het EG-Verdrag volledig toe te passen. In dit verband wordt steun aan projecten waarmee de justitiële samenwerking tussen nationale rechters wordt geïntensiveerd en opleidingen worden aangeboden in verband met de uitvoering van artikel 81 en 82 van het EG-Verdrag bijzonder noodzakelijk geacht, en in overeenstemming met de doelstellingen van het programma.

Ten aanzien van de doeltreffendheid meldt de beoordelaar dat de beschikbare gegevens erop wijzen dat het programma de beoogde effecten heeft gesorteerd, met name in de vorm van meer kennis en samenhang bij de uitvoering door nationale rechters van het mededingingsrecht van de EG, en met name van de artikelen 81 en 82. De beoordelaar is verder van mening dat actie 3C ertoe heeft geleid dat rechters zich bewuster zijn geworden van de noodzaak om hun kennis en vaardigheden op het gebied van het Europese mededingingsrecht te vergroten en dat de actie een hefboomeffect heeft. De vorming van netwerken en de verbetering van de contacten tussen nationale rechters werden ook als meerwaarde aangemerkt. De beoordelaar concludeert dat de bestede middelen (toegekend in de vorm van subsidies) doelmatig zijn gebruikt.

Belangrijkste aanbeveling van de beoordelaar en opmerkingen van de Commissie

De beoordelaar beveelt de Commissie aan om, gelet op het belang van het mededingingsrecht van de EU bij het waarborgen van gelijke kansen op de interne markt in de EU, te onderzoeken of gestructureerder steun kan worden verleend aan de samenwerking tussen nationale mededingingsrechters, namelijk in de vorm van een netwerk op EU-niveau . Een dergelijk netwerk zou open kunnen staan voor rechters die zich met mededingingsrecht bezig houden, alsook voor alle andere geïnteresseerden, en zou de nodige informatie kunnen verstrekken over relevante arresten op nationaal niveau. Aangezien de uitvoering van het mededingingsrecht van de EU al enige tijd geleden is gedecentraliseerd, is informatie over arresten op dit moment versnipperd of zelfs in het geheel niet beschikbaar. Daarom zou het wenselijk zijn om te kunnen beschikken over één enkel instrument waarmee rechters en andere rechtsbeoefenaren toegang krijgen tot informatie en meningen kunnen uitwisselen, alsook nieuwe contacten kunnen leggen met rechters uit andere landen. Vanwege de toegenomen invloed van de economie op het Europese mededingingsrecht zou een dergelijk instrument ook nuttig zijn voor de uitwisseling van meningen en ervaringen op dit gebied. De opmerkingen van de Commissie over deze aanbeveling worden cursief weergegeven.

De Commissie is verheugd over deze aanbeveling. De oprichting van samenwerkingsnetwerken van nationale rechters, die rechters ook de mogelijkheid bieden om meningen uit te wisselen, was vanaf het begin (2002) een van de belangrijkste opleidingsdoelen en is als zodanig steeds evenzeer gestimuleerd als de doelstelling van opleiding van nationale rechters. Er werden echter zeer weinig voorstellen ingediend voor de financiering van een dergelijk samenwerkingsnetwerk. Toch moet erop worden gewezen dat een van de doelstellingen van de opleidingsprojecten die wél werden gesubsidieerd ook de oprichting was van netwerken van deelnemende rechters, naast steun voor bestaande netwerken. Het beste voorbeeld van een bestaand netwerk waarvan de activiteiten werden gesteund, is de Associatie van Europese mededingingsrechters (Association of European Competition Law Judges - AECLJ) die vanuit zijn hoofdkantoor in Londen een netwerk van mededingingsrechters beheert.

Voor informatie over arresten verwijst de Commissie naar haar website (http://ec.europa.eu/comm/competition/elojade/antitrust/nationalcourts/), waar alle arresten van nationale rechtbanken over de toepassing van artikel 81/82 VEG worden gepubliceerd. De website wordt permanent bijgewerkt. Naast de belangrijkste informatie over gewezen arresten zijn op de site ook de niet-vertrouwelijke versies van de arresten te vinden.

CONCLUSIES VAN DE COMMISSIE

Gelet op de prioriteiten van de Commissie en in overeenstemming met de uitkomsten van de evaluatie komt de Commissie tot de volgende conclusies over de uitvoering van het communautaire actieprogramma ter bevordering van op Europees niveau actieve organisaties en ter ondersteuning van gerichte activiteiten op het gebied van onderwijs en opleiding.

Actie 1 - Steun voor de nader gespecificeerde instellingen

Instellingen die zijn gespecialiseerd in studies op het gebied van Europese integratie

De Commissie is van mening dat voortzetting van de steun aan het Europacollege, het Europees Universitair Instituut, het Europees Instituut voor bestuurskunde en de Academie voor Europees recht van wezenlijk belang is om de Europese bevolking en de overheden en beleidsmakers van de lidstaten en de EU mogelijkheden tot onderwijs, beroepsopleidingen, onderzoek en/of beleidsrelevante reflectie te kunnen bieden die het gevolg zijn van een samenwerking in een echt trans-Europees netwerk en een werkelijk trans-Europese omgeving. Voor de periode 2007 - 2013 is de steun voor deze instellingen opgenomen in het Jean Monnet-programma van het programma "Een leven lang leren".[3]

European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation

Gelet op de prioriteit die de EU toekent aan de bevordering van democratie en mensenrechten in de wereld is de Commissie van mening dat voortzetting van de steun aan het unieke transnationale European Inter-University Centre for Human Rights and Democratisation van wezenlijk belang is, met name voor het Europese mastersprogramma op het gebied van mensenrechten en democratisering. Voor de periode 2007 - 2013 is de steun voor het EIUC opgenomen in het financieringsinstrument voor de bevordering van democratie en mensenrechten in de wereld.[4]

Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs

De Commissie is van mening dat het Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs een bijzonder relevante taak vervult als Europees platform voor samenwerking en innovatie voor het bijzonder onderwijs en is van mening dat voorzetting van de steun voor deze instelling van essentieel belang is. Voor de periode 2007 - 2013 is de steun voor het Europees Agentschap voor de ontwikkeling van het bijzonder onderwijs opgenomen in het Jean Monnet-programma van het programma "Een leven lang leren".

Actie 2 - Steun voor Europese organisaties die op het gebied van onderwijs en opleiding actief zijn

De Commissie acht het nuttig om steun te blijven verlenen voor de oprichting en consolidering van permanente netwerken en structuren van diverse groepen belanghebbenden op het gebied van onderwijs en opleiding, met het oog op de bevordering van de onderwijs- en opleidingsprioriteiten van de EU. Voor de periode 2007 - 2013 is deze steun opgenomen in het Jean Monnet-programma van het programma "Een leven lang leren". Vanwege de prioriteit die wordt gegeven aan het verkleinen van de afstand tussen de burger en de EU acht de Commissie het nuttig om de reikwijdte van de oproepen tot het indienen van voorstellen onder deze rubriek uit te breiden tot met name Europese organisaties die actief zijn op het gebied van onderwijs en opleidingen over Europese integratie.

Actie 3A: – De Jean Monnet-actie

De Commissie acht het van wezenlijk belang om de steun voort te zetten die wordt verleend aan onderwijs, onderzoek, discussie en reflectie over de Europese integratie in instellingen voor hoger onderwijs overal ter wereld, om het bewustzijn en de kennis van de Europese burgers over de EU te vergroten, de EU zichtbaarder in de wereld te maken en beleidsmakers en maatschappelijke organisaties deel te laten nemen aan een academische reflectie over actuele onderwerpen op het gebied van Europese integratie. Voor de periode 2007 - 2013 is deze steun opgenomen in het Jean Monnet-programma van het programma "Een leven lang leren". De Commissie is van mening dat het Jean Monnet-netwerk van deskundigen op het gebied van Europese integratie zowel binnen als buiten de EU moet blijven groeien.

Actie 3B - Steun voor de open coördinatiemethode in het onderwijs

De Commissie acht het nuttig om de steun te handhaven die wordt verleend aan de samenwerking tussen nationale overheden op Europees niveau, met inbegrip van de open coördinatiemethode, om de onderwijs- en opleidingsprioriteiten van de EU te bevorderen. Voor de periode 2007 - 2013 is deze steun opgenomen in het transversale programma van het programma "Een leven lang leren".

Actie 3C - Opleiding van nationale rechters

Gelet op de belangrijke rol die nationale rechters vervullen bij de handhaving van het recht van de EU in het algemeen en het Europese mededingingsrecht in het bijzonder, en op de objectieve noodzaak van meer training en contacten tussen nationale rechters op deze gebieden, acht de Commissie het van wezenlijk belang om de steun voor de opleiding van nationale rechters op mededingingsgebied voort te zetten. Voor de periode 2007 - 2013 is deze steun opgenomen in het specifieke programma "Civiel recht", als onderdeel van het algemene programma "Grondrechten en justitie".[5]

[1] PB L 138 van 30.4.2004.

[2] Opgemerkt dient te worden dat de bevindingen van de beoordelaar uitsluitend betrekking hebben op de Jean Monnet-projecten die voortkomen uit de jaarlijkse oproep tot het indienen van voorstellen. De beoordelaar heeft geen onderzoek verricht naar de effecten en de kwaliteit van de Jean Monnet-conferenties en -reflectieactiviteiten op hoog niveau die de beste academici, beleidsmakers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties samenbrengen.

[3] Besluit nr. 1720/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 tot vaststelling van een actieprogramma op het gebied van een leven lang leren, PB L 327 van 24.11.2006.

[4] Verordening (EG) nr. 1889/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 tot instelling van een financieringsinstrument voor de bevordering van democratie en mensenrechten in de wereld, PB L 386 van 29.12.2006.

[5] Besluit nr. 1149/2007/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 september 2007 tot vaststelling van het specifieke programma Civiel recht voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en justitie, PB L 257 van 3.10.2007.