Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de opstelling van een gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS)"

(2001/C 260/11)

De Raad heeft op 12 maart 2001 besloten om, overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 26 juni 2001 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Walker.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 383e zitting op 11 en 12 juli 2001 (vergadering van 11 juli) met 111 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen, het volgende advies uitgebracht.

1. Inleiding

1.1. Regionale statistieken vormen een hoeksteen van het Europees Statistisch Systeem. Zij worden voor talrijke doeleinden en door talrijke gebruikers aangewend. De regionale gegevens van de EU-lidstaten worden onder meer gebruikt om structuurfondsen op rationele en samenhangende wijze toe te wijzen. Regionale statistieken vormen dan ook de objectieve statistische grondslag voor belangrijke beleidsbeslissingen.

1.2. Alle regionale statistieken moeten op een geografische indeling van het bestudeerde grondgebied zijn gebaseerd. Eurostat heeft begin jaren zeventig, in samenwerking met andere departementen van de Commissie, de nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) opgesteld, een samenhangend systeem voor de indeling van het grondgebied van de Europese Unie met het oog op de opstelling van regionale statistieken voor de Gemeenschap.

1.3. Deze NUTS-indeling heeft de laatste jaren steeds meer belang gekregen als grondslag voor geharmoniseerde, en bijgevolg vergelijkbare regionale gegevens. De NUTS wordt als referentie gebruikt voor de verzameling, ontwikkeling, harmonisatie en verspreiding van communautaire regionale statistieken.

1.4. Voor die NUTS-indeling bestaat tot dusverre nog geen rechtsgrondslag. Er is met andere woorden nog geen verordening met gedetailleerde regels voor het opstellen en bijwerken van het systeem. Deze kwesties worden tot op heden geregeld door een "herenakkoord" tussen de lidstaten en Eurostat, soms na lange en moeizame onderhandelingen. Vervolgens wordt de NUTS door Eurostat gepubliceerd.

1.5. Er zijn diverse fasen voor de toepassing van de regionale classificatie voor een bepaald land. Eerst wordt de administratieve structuur geanalyseerd en vervolgens wordt nagegaan of regionale gegevens op basis van deze regionale indeling worden verzameld en verspreid, wat gewoonlijk het geval is. De gemiddelde bevolkingsomvang van de eenheden van de diverse bestaande bestuursniveaus wordt vervolgens geanalyseerd om te bepalen of deze niveaus in de hiërarchie van de regionale indeling passen. Er zijn twee mogelijke resultaten:

- de gemiddelde bevolkingsomvang komt grosso modo overeen met die van een bestaand niveau in de NUTS-indeling (dan wordt de administratieve structuur in kwestie zonder wijzigingen onverkort als de regionale indeling op dit niveau overgenomen);

- geen enkele bestuurlijke structuur heeft een gemiddelde omvang die binnen de bovengenoemde bandbreedten past (dan wordt in samenwerking met het betrokken land, overeenkomstig de voor de lidstaten goedgekeurde procedure, een specifieke indeling van zogenaamde "niet-administratieve eenheden" opgesteld door kleinere bestuurseenheden samen te voegen).

1.5.1. In het eerste geval is de regio een bestuursniveau waaraan een politieke definitie ten grondslag ligt; het gevolg is dat de bevolkingsomvang van bepaalde eenheden heel ver kan afliggen van de gemiddelde bevolkingsomvang van eenheden die op dit niveau worden ingedeeld. De Duitste deelstaten vormen een voorbeeld van een land met "bestaande administratieve eenheden". Sommige lidstaten daarentegen (bv. Portugal en het VK) hebben geen "bestaande administratieve eenheden".

1.6. Het is belangrijk hierbij aan te tekenen dat de Commissievoorstellen de status quo in de lidstaten niet aantasten. Doel ervan is, ervoor te zorgen dat er in de toekomst meer coördinatie plaatsvindt en dat de verschillen minder groot worden.

1.7. Bovendien zouden de kandidaat-lidstaten bij hun toetreding tot de EU dankzij deze verordening de beschikking hebben over een kader voor een samenhangende regionale indeling van hun grondgebied voor statistische doeleinden.

1.8. Volgens de Commissie impliceren de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid dat de doelstelling van een geharmoniseerde regionale indeling waarop alle Europese regionale statistieken zijn gebaseerd, alleen kan worden bereikt in EU-verband.

2. Inhoud van het Commissievoorstel

2.1. De tekst van het Commissievoorstel staat in bijlage bij dit advies.

3. Kanttekeningen

3.1. Het Comité stemt in beginsel in met het streven om - zowel ten behoeve van de huidige als van de toekomstige EU-lidstaten - een duidelijke rechtsgrondslag voor een gemeenschappelijk samenhangend systeem voor regionale statistische analyses vast te leggen.

3.2. Regionale statistieken liggen ten grondslag aan belangrijke beleidsbesluiten. Bovengenoemd systeem is daarom vanzelfsprekend van doorslaggevend belang voor de goede werking van de structuurfondsen.

3.3. De tweede zin van de tweede paragraaf van punt 4 van het door de Commissie voorgestelde artikel 3 luidt als volgt:"De omvang van de niet-administratieve eenheden in een lidstaat voor een bepaald NUTS-niveau zijn in overeenstemming met de in lid 2 genoemde bevolkingsaantallen."

3.3.1. Zoals die zin thans is geformuleerd, moet het aantal inwoners van een niet-administratieve eenheid binnen de bandbreedte van ieder NUTS-niveau vallen. Anders gezegd, is bijsturing nodig zodra een niet-administratieve eenheid buiten die bandbreedte treedt, niettegenstaande de verduidelijking van de Commissie in de Toelichting op dit voorstel dat de gemiddelde bevolkingsomvang van de NUTS-eenheden, op welk bestuursniveau van welk land dan ook, doorslaggevend is.

3.3.2. Om de tekst van dit artikel in overeenstemming te brengen met die door de Commissie zelf aangegeven intentie, moet "de omvang van de niet-administratieve eenheden" worden gewijzigd in "de gemiddelde omvang van de niet-administratieve eenheden".

3.3.3. Zonder die wijziging zal deze verordening, eenmaal goedgekeurd, een heel andere uitwerking hebben dan de bedoeling was.

3.4. Hoewel de vergelijkbaarheid van regionale statistieken vereist dat regio's onder normale omstandigheden een vergelijkbaar bevolkingsaantal hebben, is het Comité van mening dat rekening moet worden gehouden met de bijzondere situatie van eilanden en ultraperifere regio's die vanwege hun ligging fysiek zijn geïsoleerd van de rest van het grondgebied van de Gemeenschap.

3.4.1. Het Comité neemt kennis van de in het door de Commissie voorgestelde artikel 3 uiteengezette classificatiecriteria, alsmede de voorschriften voor wijzigingen, die door de Commissie kunnen worden goedgekeurd overeenkomstig de procedure waarnaar in artikel 7, lid 2, wordt verwezen. Ondanks de voorgestelde algemene criteria dringt het Comité er bij de Commissie op aan, ervoor te zorgen dat de NUTS-classificatie rekening houdt met de bijzondere situatie van eilanden en ultraperifere regio's, en deze afzonderlijk en gescheiden indeelt, ongeacht de in artikel 3, lid 2, genoemde bandbreedtes.

3.4.2. Er bestaat geen garantie dat regio's die momenteel als afzonderlijke NUTS-eenheden worden beschouwd, dat in de toekomst ook zullen blijven. Als de uitbreiding van de EU eenmaal heeft plaatsgevonden zou de Commissie alle NUTS-regio's wellicht kunnen "harmoniseren" en geleidelijk dezelfde bandbreedten, gaan hanteren voor alle bestaande NUTS-regio's. Het Comité wijst erop dat het de Commissie volledig vrij staat de lijst van NUTS-regio's in de bijlage bij de ontwerpverordening te wijzigen, behoudens een veto van de Raad, die met een gekwalificeerde meerderheid beslist. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan deze bevoegdheid alleen te gebruiken wanneer evidente veranderingen een aanpassing noodzakelijk maken.

3.5. Krachtens punt 5 van het door de Commissie voorgestelde artikel 5 moet een lidstaat waarvoor de NUTS gewijzigd is, binnen twee jaar voor die nieuwe regionale indeling historische tijdreeksen voorleggen over de voorafgaande vijf jaar. Volgens het Comité kan die opdracht in sommige gevallen erg veel gevraagd zijn.

3.6. Het Comité is het met de Commissie eens dat de doelstelling van een geharmoniseerde regionale indeling waarop alle Europese regionale statistieken zijn gebaseerd, alleen kan worden bereikt in EU-verband.

Brussel, 11 juli 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Onderwerp

1. Doel van deze verordening is de opstelling van een gemeenschappelijke statistische classificatie van territoriale eenheden, hierna "NUTS" genoemd, teneinde de productie en de verspreiding van vergelijkbare regionale statistieken in de Gemeenschap te waarborgen.

2. De in bijlage I vastgestelde NUTS-classificatie vervangt de nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) die door het Bureau voor de statistiek van de Europese Gemeenschappen in samenwerking met de nationale bureaus voor de statistiek van de lidstaten is opgesteld.

Artikel 2

Structuur

1. De NUTS-classificatie omvat voor elke regio een specifieke code en naam. Zij verdeelt het economisch grondgebied van de Gemeenschap, zoals bepaald in Beschikking 91/450/EEG van de Commissie van 26 juli 1991(1), in territoriale eenheden, hierna "regio's" genoemd.

2. De NUTS-classificatie is hiërarchisch. Zij verdeelt elke lidstaat in regio's van NUTS-niveau 1 en elk van deze regio's in regio's van NUTS-niveau 2 die op hun beurt in regio's van NUTS-niveau 3 worden onderverdeeld.

3. Een bepaalde regio kan echter verscheidene NUTS-niveaus vertegenwoordigen.

4. Twee verschillende regio's in dezelfde lidstaat mogen niet met dezelfde naam worden aangeduid. Indien twee regio's in verschillende lidstaten dezelfde naam hebben, wordt de landencode aan de naam van de regio toegevoegd.

Artikel 3

Classificatiecriteria

1. In de lidstaten bestaande administratieve eenheden vormen het eerste criterium dat voor de definitie van regio's wordt gebruikt.

Een "administratieve eenheid" wordt gedefinieerd als een geografisch gebied met een bestuursorgaan dat bevoegd is om voor dat gebied administratieve of beleidsbeslissingen binnen het juridische en institutionele kader van de lidstaat te nemen.

2.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. De bestaande administratieve eenheden die voor de NUTS-classificatie worden gebruikt, zijn bepaald in bijlage II. Wijzigingen in bijlage II kunnen door de Commissie worden goedgekeurd overeenkomstig de procedure waarnaar in artikel 7, lid 2, wordt verwezen.

4. Indien voor een bepaald NUTS-niveau in een lidstaat geen administratieve eenheden van passende omvang bestaan, wordt dit NUTS-niveau, overeenkomstig de in lid 2 bepaalde criteria betreffende de omvang, gevormd door een passend aantal bestaande kleinere administratieve eenheden samen te voegen. Bij deze samenvoeging wordt rekening gehouden met geografische, sociaal-economische, historische, culturele en/of andere relevante criteria.

De daaruit resulterende samengevoegde eenheden worden hierna "niet-administratieve eenheden" genoemd. De omvang van de niet-administratieve eenheden in een lidstaat voor een bepaald NUTS-niveau zijn in overeenstemming met de in lid 2 genoemde bevolkingsaantallen.

Wegens bijzondere administratieve en geografische omstandigheden, die door de Commissie moeten worden beoordeeld, kunnen sommige niet-administratieve eenheden evenwel van deze cijfers afwijken.

5. Indien de bevolking van een hele lidstaat voor een bepaald NUTS-niveau onder de maximumdrempel ligt, wordt de hele lidstaat voor dit niveau als één NUTS-regio beschouwd.

Artikel 4

NUTS-componenten

1. Binnen zes maanden na inwerkingtreding van deze verordening publiceert de Commissie, na raadpleging van de lidstaten, de componenten van elke regio van NUTS-niveau 3, uitgedrukt in lokale administratieve eenheden.

De bestaande lokale administratieve eenheden zijn vastgesteld in bijlage III. Wijzigingen in bijlage III kunnen door de Commissie worden goedgekeurd overeenkomstig de procedure waarnaar in artikel 7, lid 2, wordt verwezen.

2. In de eerste zes maanden van elk jaar, delen de lidstaten alle wijzigingen in de componenten voor het afgelopen jaar mede, met inachtneming van het door de Commissie gevraagde elektronische gegevensformaat.

3. Indien het als gevolg van een van de wijzigingen in de lokale administratieve eenheden nodig is de NUTS 3-grenzen te wijzigen, zijn de bepalingen van artikel 5 van toepassing.

Artikel 5

Wijzigingen in de NUTS

1. De lidstaten brengen de Commissie op de hoogte van alle wijzigingen in bestaande administratieve eenheden en van alle andere wijzigingen op nationaal niveau die de in artikel 3 genoemde classificatiecriteria kunnen beïnvloeden.

2. Wijzigingen in de NUTS-classificatie zoals bepaald in bijlage I kunnen door de Commissie worden goedgekeurd, evenwel ten hoogste om de drie jaar, op grond van de in artikel 3 bepaalde criteria, overeenkomstig de procedure waarnaar in artikel 7, lid 2, wordt verwezen.

3. De Commissie wijzigt de niet-administratieve eenheden in een lidstaat, zoals bepaald in artikel 3, lid 4, alleen indien door de wijziging, op het desbetreffende NUTS-niveau, de standaardafwijking van de bevolkingsomvang voor alle EU-regio's kleiner wordt.

4. Wijzigingen in de NUTS-classificatie treden in werking op de eerste dag van een kwartaal, twee jaar nadat ze zijn goedgekeurd overeenkomstig de procedure waarnaar in artikel 7, lid 2, wordt verwezen.

5. Nadat een wijziging in de NUTS is goedgekeurd, zorgt de betrokken lidstaat binnen twee jaar voor de beschikbaarstelling voor de afgelopen vijf jaar van historische tijdreeksen voor de nieuwe regionale indeling.

Artikel 6

Beheer

De Commissie neemt de nodige maatregelen om een samenhangend beheer van de NUTS-classificatie te waarborgen. Dergelijke maatregelen kunnen met name het volgende omvatten:

(a) opstellen en bijwerken van toelichtingen op de NUTS;

(b) bestuderen van problemen die voor de regionale classificaties van de lidstaten uit de tenuitvoerlegging van NUTS voortkomen.

Artikel 7

Procedure

1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 1 van Besluit 89/382/EEG, Euratom(2) van de Raad opgerichte Comité statistisch programma.

2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is de in artikel 5 van Besluit 1999/468/EG van de Raad van toepassing, in overeenstemming met de artikelen 7 en 8 daarvan.

3. De periode waarin artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG van de Raad voorziet, bedraagt drie maanden.

Artikel 8

Inwerkingtreding

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

(1) PB L 240 van 29.8.1991, blz. 36.

(2) PB L 181 van 28.6.1989, blz. 47.