:OMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 528 def. 
Brussel, 23.11.1994 
-mededeling 
van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, 
het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's 
ONDERWIJS EN OPLEIDING EN DE TECHNOLOGISCHE 
INDUSTRIËLE EN SOCIALE UITDAGINGEN: 
EERSTE OPMERKINGEN 
-mededeling 
van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, 
het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's 
ONDERWIJS EN OPLEIDING EN DE TECHNOLOGISCHE 
INDUSTRIËLE EN SOCIALE UITDAGINGEN: 
EERSTE OPMERKINGEN 
Inleiding 
1. Deze Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement beoogt 
de basis te leggen voor een prospectieve aanpak van het onderwijs- en 
opleidingsbeleid ten einde de ter verwezenlijking van de doelstellingen op het gebied 
van de groei, concurrentiekracht en werkgelegenheid in het Witboek geschetste 
richtsnoeren toe te, passen zonder daarbij afbreuk te doen aan de fundamentele rol 
van het onderwijs bij de voorbereiding op het burgerschap en de integratie in een 
actieve maatschappij. 
2. De Commissie is van mening dat de diagnoses en conclusies in het Witboek -
grondige aanpassing van de stelsels, vooral door ontwikkeling van de voortgezette 
opleiding en specifieke maatregelen voor onvoldoende opgeleide schoolverlaters - als 
basisverworvenheden moeten worden beschouwd, die door de Europese Raad van 
Brussel en Korfoe zijn aanvaard en bekrachtigd. Thans moeten op basis van deze 
verworvenheden mogelijke voorstellen als antwoord op de verschillende uitdagingen 
worden bestudeerd. De Mededeling beschouwt ook de door de Commissie in haar 
Witboek over het sociaal beleid (1) en haar specifieke Mededelingen over het 
concurrentievermogen van de industrie (2) en de informatiemaatschappij (3) 
gepresenteerde punten als verworvenheden. 
Yc 
De Commissie wil in deze Mededeling de voornaamste vraagstnikken uiteenzetten 
ten aanzien waarvan, naar haar mening, gezien de ontwikkelingen in de Lid-Staten, 
breder opgezette acties nodig zijn om de antwoorden van de onderwij sen 
opleidingsstelsels op de sociaal-economische veranderingen waarvan de omvang en 
de draagwijdte door het Witboek is duidelijk gemaakt - af te stemmen. 
Onder de druk van de in een stroomversnelling geraakte sociaal-economische, 
technologische en maatschappelijke veranderingen neemt immers de behoefte aan 
en de diversificatie van opleiding, met name voortgezette opleiding, zowel bij de 
bedrijven als bij de mensen zelf toe. Samengevat kan in de toename van de 
behoefte aan opleiding onderscheid worden gemaakt tussen: 
de behoeften als gevolg van de aanpassing aan de industriële 
veranderingen op grond van wijzigingen in produktieprocessen en niet te 
vergeten in de organisatie van bedrijven, vooral door combinering van 
technologische en sociale vaardigheden; 
de behoeften als gevolg van de opkomst van de informatiemaatschappij, 
die de toegang tot kennis en de toename van de toegankelijke bronnen in 
het middelpunt van de relaties van het individu met de maatschappij 
plaatst; 
de behoeften als gevolg van de ontwikkeling van nieuwe activiteiten op 
het gebied van de dienstverlening, waarvan zal afhangen in hoeverre van 
het arbeidspotentieel gebruik kan worden gemaakt en welke nieuwe 
vaardigheidsprofielen voor de nieuwe in opkomst zijnde beroepen en 
kwalificaties zullen ontstaan. 
Onderwijs en opleiding wordt dringender dan voorheen verzocht voor elk van deze 
drie types behoeften acties te ontwikkelen en spelen een steeds belangrijkere rol in 
het socialisatie-, integratie- en herintegratieproces in een zelf in beweging zijnde 
maatschappij. Bijgevolg moet, als onderwijs en opleiding hun sociale rol in onze 
moderne maatschappij goed willen vervullen, de samenhang van de doeleinden en 
methoden van de aanpak niet alleen bewaard maar ook geconsolideerd worden. 
Minder dan ooit moeten onderwijs en opleiding als een werktuig voor economisch, 
industrieel, sociaal of welk beleid an ook worden beschouwd, maar als een 
afzonderlijk en samenhangend beleidsgebied dat ter ondersteuning van en in 
combinatie met andere instrumenten voor de economische en sociale modernisering 
van de economie wordt gebruikt. 
5. In de Mededeling worden vijf hoofdthema's behandeld: 
de anticipatie op dé behoeften ten einde de stelsels aan te passen 
de ontwikkeling van het aanbod 
de instrumenten en de methoden 
- de middelen 
de actoren 
6. Voor al deze thema's geeft de Medeling de weg aan die de Commissie denkt te 
volgen om communautaire actie ter ondersteuning en aanvulling van de maatregelen 
van de Lid-Staten te ontwikkelen. Zij eindigt met opmerkingen over de bevordering 
van de Europese dimensie. 
L Anticipatie OP de behoeften met het oog OP aanpassing van de stelsels 
7. In een overal grondig veranderende sociaal-economische situatie hangt het af van 
het vermogen om op verschijnselen en de ontwikkeling van vaardigheden vooruit 
te lopen en of de onderwijs- en opleidingsstelsels flexibel en snel kunnen reageren. 
Weliswaar wordt op micro-economisch niveau de opleiding op zeer uiteenlopende 
wijze aan de arbeid aangepast, maar de opleidingstelsels en de 
intredingssteunregelingen reageren altijd met enige vertraging en voor geruime tijd. 
8. Ter verbetering van het anticipatievermogen van de stelsels is een drieledige 
aanpak nodig, waarbij: 
a) naar meer convergentie van de maatregelen van de verschillende actoren op het 
punt van de strategische doeleinden wordt gestreefd Sommige landen zijn 
hiermee begonnen door zowel voor jongeren die een initiële opleiding volgen, 
als voor arbeidskrachten in het algemeen doeleinden op de middellange termijn 
vast te stellen. Dit soort aanpak lijkt aanmoediging en algemene toepassing te 
verdienen. 
b) samenwerking ter verbetering van de technische prognose-instrumenten wordt 
bevorderd. HieroveT kunnen op grond van de coördinatiewerkzaamheden van de 
Commissie twee algemene conclusies worden geformuleerd: 
de oprichting van partnerschappen tussen bedrijven, de overheid en 
opleiders leidt tot aanzienlijke vooruitgang. Om verderstrekkende 
conclusies mogelijk te maken moeten dergelijke organen en de 
wetenschappelijke aanpak op anticipatie van nieuwe beroepen 
worden gebaseerd. 
op verschillende niveaus (macro-economisch, sectoraal, regionaal, 
arbeidsmarkt- en opleidingsgebied) zijn anticipatie-organen 
ontwikkeld. Relatering van deze verschillende niveaus - er wordt niet 
naar invoering van één orgaan gestreefd - betekent verrijking. 
c) rekening wordt gehouden met de verandering van de aard van de vaardigheden. 
De voornaamste veranderingen zijn het gevolg van wijziging van de 
werksituaties en de inhoud van de vaardigheden. De waarneming hiervan is 
vanuit het oogpunt van de sturing en tenuitvoerlegging van opleidingsbeleid en -
acties de werkelijke door de anticipatie-organen toegevoegde waarde. 
9. Verder moet onder deze aanpak vallen: inzicht in de vaardigheden die voor een 
werkelijk actieve maatschappij nodig zijn, en beraad over het streven van het 
onderwijs naar vorming van de leerlingen tot mensen en burgers die voor hun 
keuzes en bijdrage tot een duurzame ontwikkeling verantwoordelijk zijn. Deze 
aanpak opent perspectieven, want er valt veel meer onder dan veranderingen 
waarnemen. Zo moet er ook een debat tussen alle actoren komen, waarna keuzes 
worden gemaakt die op de opzet van de programma's en vooral op de maatregelen 
op onderwijsgebied van invloed zullen zijn. 
10. Naast het anticipatievermogen moet ook het vermogen om maatregelen te evalueren 
en stelsels te sturen worden verbeterd. Verscheidene Lid-Staten zeggen hiernaar te 
streven, maar het heeft er de schijn van dat de reactiesnelheid van de zeer trage 
stelsels en organen nog aanzienlijk moet worden opgevoerd. Het begrip evaluatie 
is nog steeds te vaag en leidt van land tot land tot uiteenlopende interpretaties. 
Bevordering van samenwerking op het gebied van de evaluatie van onderwijs en 
opleiding zou het mogelijk moeten maken om nauwkeurig aan te geven welke 
maatregelen nodig en mogelijk zijn. De onderwijswereld en de opleidingsorganen 
zouden zich geleidelijk een evaluatiecultuur - waarborg voor kwaliteit - moeten 
eigen maken en de bezwaren tegen deze aanpak moeten wegnemen. 
11. Om anticipatie en uitwisseling van methoden en instrumenten op dit gebied te 
bevorderen onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om in het kader van 
LEONARDO en de daarvoor uitgetrokken middelen een Europese waamemingspost 
voor veranderingen in vaardigheden en beroepen op te richten. Een dergelijk 
netwerk, dat op de werkzaamheden van CEDEFOP zou kunnen steunen, zou 
verbonden kunnen worden met de centra en organen die op dit gebied in de Lid-
Staten een gidsfunctie vervullen. In samenwerking met de door DG XII opgerichte 
waarnemingspost voor technologische trends en EURYDICE (werkzaamheden op 
onderwijsgebied) zou dit netwerk voornamelijk het beraad over de bij anticipatie 
van de behoefte aan vaardigheden toe te passen analyse- en evaluatiemethoden 
moeten steunen. In dit kader wenst de Commissie grondige bestudering van de bij 
de verschillende initiatieven ter anticipering op de behoefte aan vaardigheden 
gevolgde methoden en wetenschappelijke aanpak (de FORCE- en COMETT-
projecten en in een later stadium de LEONARDO- en ADAPT-projecten). Zij is van 
mening dat vanuit dit oogpunt, zo nodig, inschakeling van onderzoekers op 
onderwijs- en opleidingsgebied de sturing en de follow-up van de werkzaamheden 
van dit netwerk ten goede zou komen. 
12. De produkten van de activiteit van dit Europees netwerk zouden op hun beurt 
gebruikt kunnen worden voor acties en projecten ter overdracht van 
onderzoekresultaten op onderwijs- en opleidingsgebied naar het beleid van de 
verschillende actoren in het onderwijs en de beroepsopleiding, in het bijzonder naar 
het belangrijkste toepassingsgebied: de beroepskeuzevoorlichting en de reeds in het 
Programma LEONARDO geplande verbinding van de op dit gebied actieve 
referentiecentra tot een netwerk. Het zou mogelijk moeten zijn om op basis van de 
door het Europees netwerk voor waarneming van vaardigheden en beroepen 
verzamelde gegevens de verspreiding van informatie over veranderingen onder de 
doelgroepen te verbeteren. 
IL De ontwikkeling van het aanbod 
13. Van oudsher zijn de opleidingsstelsels en -instellingen initiële, intredings- en 
voortgezette opleiding - op specialisatie van de structuren en prestaties op 
doelgroepen en specifieke problemen gebaseerd. Deze constructie die grote 
vorderingen mogelijk heeft gemaakt bij de tenuitvoerlegging van verschillende 
educatieve antwoorden, wordt thans met twee ontwikkelingen geconfronteerd: 
de overdracht van innovaties - uit het onderwijs en de techniek, in de zin van 
produkten en methoden - tussen vakgebieden of vakken. Het saillantste 
voorbeeld is de inventarisatie en verwerving van essentiële of transversale 
vaardigheden, een begrip uit het bedrijfsleven, dat steeds meer ingang vindt in 
de inititiële opleiding en op weg is een structureel element hiervan te worden. 
- de inmiddels ongetwijfeld in de nabije toekomst noodzakelijke aanpassing van 
de toewijzingsmechanismen ten einde geld naar nieuwe gebieden te doen 
vloeien: ontwikkeling van de voortgezette opleiding, verbetering van de 
integratiefase, multidisciplinaire opleidingen, toenemende activiteit van de 
universiteiten op het gebied van de voortgezette opleiding en ontwikkeling van 
het aanbod aan multimediale opleiding. 
14. De ontwikkeling van speerpuntsectoren zal creëring en verspreiding van nieuwe 
informatieprodukten vereisen. De algemene toepassing van informatietechnologieën 
is zonder twijfel een belangrijk verschijnsel, omdat het zich in alle economische 
activiteiten voordoet. De sector biotechnologieën kan, naar het schijnt, in de 
komende jaren ook nieuwe opleidingsbehoeften genereren. Deze ontwikkelingen 
nopen tot definiëring van de minimumbasisvaardigheden, die ieder zich eigen moet 
maken en waarin naast de traditonele basisvaardigheden een technologische 
dimensie, in het bijzonder kennis van de informatica, lijkt te moeten worden 
ingevoerd. Nieuwe markten, de impuls tot technologische innovaties of nieuwe 
activiteiten, lijken eveneens behoefte aan nieuwe multidisciplinaire vaardigheden 
te generen: bijv. milieu, monumentenzorg en stadsvernieuwing. 
15. Bewaking en sturing van de stelsels worden dus een prioriteit voor alle actoren, en 
in de eerste plaats voor de beleidsmakers in de politiek. De door de Commissie in 
het kader van de foliow-up van het Witboek gemaakte Onderwijs/Opleidings-
Overzichten hebben consolidering van de in de verschillende verslagen van de Lid-
Staten beschikbare gegevens en inzicht in de ontwikkelingen - en nuttige aanvulling 
van de uitvoerige analyses op alle gebieden - mogelijk gemaakt. De Commissie 
onderzoekt de mogelijkheid of met het oog op de in het kader van SOCRATES en 
LEONARDO - na goedkeuring hiervan - door de Lid-Staten in 1996 op te stellen 
interimverslagen het maken van overzichten kan worden voortgezet en deze door 
invoering van kwantitatieve indicatoren, zoals bij de operatie sleutelcijfers op 
onderwijsgebied, kunnen worden aangevuld en aan gezamenlijke doelstellingen, één 
van de toekomstige essentiële verworvenheden van LEONARDO, kunnen worden 
gekoppeld. 
16. Hierop - overzichten en gezamenlijke doelstellingen - kan een permanente follow-up 
en convergentie van de ontwikkelingen in de Lid-Staten aan de hand van enkele 
gezamenlijke hoofdrichtsnoeren worden gebaseerd. Op grond hiervan onderzoekt 
de Commissie de mogelijkheid om via aanbevelingen van de Raad de inhoud van 
de gezamenlijke doelstellingen te specificeren. 
III. De middelen en methoden 
17. De opkomst van de informatiemaatschappij is eveneens een bron van zeer 
ingrijpende, volgens sommigen radicale, veranderingen in de opleidingsmelhoden. 
Deze mogelijke of waarschijnlijke revolutionaire verandering is het gevolg van het 
feit dat een overgang plaats heeft - en de snelheid waarmee dit gebeurt, zal nog 
aanzienlijk toenemen - van een tijd waarin de mens zelf naar de bronnen der kennis 
moest (universiteiten, opleidingscentra, bibliotheken...) naar een sociale organisatie, 
waarin informatie op grote schaal aan iedereen wordt verspreid. Het belangrijkste 
vraagstuk is niet meer zozeer de toegang tot informatie als wel het gebruik hiervan 
voor onderwijsdoeleinden. 
18 Als gevolg van deze ontwikkeling moet de opleiding en de organisatie van de 
opleiding dus grotendeels worden gewijzigd. Het klassikaal onderricht, ook bij de 
volwasseneneducatie nog steeds het voornaamste model, zal plaats maken voor 
zelfstudie en een opleidingstraject in eigen regie. De omgeving waarin de opleiding 
plaats heeft en de opleidingsinstrumenten zelf moeten radicaal worden gewijzigd. 
De opleiding zonder nevenactiviteiten, in het bijzonder beroepsactiviteiten, en met 
eigen instrumenten en structuren zal veranderen in opleiding en vorming in de 
werksituatie of de vrije tijd. De toename van het aantal geautomatiseerde 
werkplekken en multimediale apparaten en produkten in huishoudens zijn de eerste 
tekenen van dit verschijnsel. In de nabije toekomst zouden simulaties waarbij 
gebruik wordt gemaakt van virtuele beelden en waardoor het leren van technische 
maar ook van sociale vaardigheden verandert, tot wijziging van de leermethoden 
kunnen leiden. Dit geldt ook voor het onderwijs en de initiële opleiding: de nieuwe 
technologieën zijn niet alleen een aanvulling van de relatie docent-leerling maar ook 
van de mogelijkheden. In plaats van één model relatie docent-leerling zullen op 
grotere of op kleinere schaal onderrichtmodellen kunnen worden ingevoerd waarin 
de leerling een actievere rol in leersituaties zal spelen. 
19. In een dergelijk scenario wordt de beheersing van netwerken en de inhoud van via 
netwerken voor overdracht van educatieve informatie verspreide produkten een 
essentiële beleidskwestie. Waarschijnlijk zullen er - en dit zou moeten worden 
aangemoedigd - nieuwe multimediale produkten op de markt komen en op grote 
schaal via - kabel- of optische - netwerken worden verspreid. Evenals bij de 
huidige tendensen in andere takken van dienstverlening, in het bijzonder op het 
' gebied van de informatieverspreiding, is deelneming aan en/of beheersing van deze 
nieuwe onderwijs- en opleidings- en informatievectoren met educatieve doeleinden, 
in inhoudelijke en formele zin, van groot economisch en cultureel belang. 
20. De communautaire programma's en initiatieven op het gebied van de 
beroepsopleiding hebben tot verzameling van een grote hoeveelheid (duizenden) 
innovatieve en overdraagbare produkten geleid. De Commissie onderzoekt de 
mogelijkheid om in het kader van SOCRATES en LEONARDO en de daarvoor 
uitgetrokken middelen een databank met gegevens over innovatieve produkten en 
methoden op onderwijs- en opleidingsgebied op te zetten. Deze databank zou 
voornamelijk betrekking moeten hebben op technologische innovaties in de 
produktie (in het bijzonder NTI en biotechnologieën) maar ook op sectoren met 
potentiële arbeidsplaatsen (milieu, maatwerkdienstverlening, monumentenzorg, 
ruimtelijk beheer). In deze gegevensbank* die via apparatuur voor raadpleging op 
afstand aan de gebruikers ter beschikking zou kunnen worden gesteld, zouden 
duizenden innovatieve opleidingsprodukten kunnen worden opgeslagen en tijdens 
de looptijd van de communautaire programma's en initiatieven jaarlijks ongeveer 
duizend nieuwe opleidingsprodukten worden ingevoerd. 
IV De middelen 
21. Aan de naar verwachting exponentiële groei van de behoefte aan opleiding als 
gevolg van bovengenoemde factoren zal uiteraard alleen kunnen worden voldaan 
indien tevens nieuwe middelen worden vrijgemaakt. De traditionele bronnen waaruit 
opleidingsacties worden gefinancierd (voor bepaalde categorieën opleiding de 
overheidsbegroting en vooral voor de voortgezette opleiding de exploitatierekening 
van de bedrijven) zijn niet onuitputtelijk. Uit de reeds beschikbare gegevens, die 
met behulp van het eerste in 1994 door EUROSTAT uit te voeren Europese 
onderzoek naar voortgezette opleiding zullen worden geconsolideerd, blijkt dat in 
de landen met de best ontwikkelde organen de financiering van de voortgezette 
opleiding ten hoogste 3 à 4 % van de loonsom uitmaakt. Dit is een aanzienlijk 
percentage maar onvoldoende voor de te verwachten diversificatie en grote groei 
van de behoefte. Het ziet ernaar uit dat op communautair niveau verscheidene 
mogelijkheden zouden moeten worden bestudeerd: 
- behandeling - met name vanuit boekhoudkundig en fiscaal oogpunt (incentives 
inbegrepen) - van de door bedrijven of natuurlijke personen gedane 
opleidingsuitgaven als investeringskosten en niet alleen als exploitatiekosten 
met het doel de kapitalisatie van kennis te bevorderen. 
- het opzetten van financiële partnerschappen van verschillende actoren, vooral 
in gezamenlijke (overheid, lokale autoriteiten, bedrijven ...) 
arbeidsmarktgebieden en opleidingen, waardoor een werkelijke synergie van 
8 
middelen en tevens vaststelling van gezamenlijke doorzichtige maatregelen op 
opleidings-en onderwijsgebied mogelijk wordt. 
bestudering van nieuwe financiële produkten (studiespaarrekening en 
studieverzekering), waarbij een gedeelte van het spaargeld van huishoudens 
opzij gelegd wordt om de door de betrokkenen te maken kosten te dekken of 
stijging hiervan te voorkomen. Een gedeelte van het spaargeld van de 
huishoudens zal op deze manier, zoals dat ook ter bescherming van het 
lichamelijk kapitaal gebeurt, voor onderhoud en uitbreiding van het intellectuele 
kapitaal van de betrokkenen worden bestemd. Vanuit die optiek moet de 
speurtocht naar nieuwe manieren van co-investering door de werknemer (in 
geld en tijd) aandachtig worden gevolgd. 
V. De actoren 
22. De sociale dialoog over opleiding in het algemeen en opleiding ter intreding op de 
arbeidsmarkt en voortgezette opleiding in het bijzonder is een wijd verbreide 
procedure, waarbij de sociale partners in verschillende hoedanigheden op alle 
niveaus zijn betrokken: op bedrijfs-, arbeidsmarkt-, regionaal, sectoraal, nationaal 
(interprofessioneel) en Europees niveau. Al is de consensus in de praktijk soms 
geringer dan in theorie, de betrokken actoren, en in de eerste plaats de sociale 
partners, zijn het erover eens dat overleg en dialoog de aangewezen middelen zijn 
om de beleidsdoelstellingen op opleidingsgebied vast te stellen. Overleg tussen de 
sociale partners en de overheid blijkt in de Lid-Staten vrijwel altijd voorwaarde 
voor de tenuitvoerlegging van regelingen voor voortgezette opleiding en alternerend 
leren te zijn. 
23. Tevens blijkt om twee redenen bij voorkeur gebruik te worden gemaakt van de 
sociale dialoog om de vraag naar opleiding te bevorderen. Enerzijds wordt thans 
erkend dat de dialoog tussen de actoren de mogelijkheid biedt om de 
opleidingskwaliteit te verbeteren, vooral om de behoeften van de bedrijven en de 
werknemers op elkaar af te stemmen. Anderzijds kan - al zijn werkgevers en 
vakbonden het hierover minder eens - de dialoog eveneens effect hebben op de 
koppeling van het opleidingsbeleid aan de - economische en sociale -
totaalstrategie van een bedrijf 
24. Inspraak van de sociale partners over het opleidingsaanbod is een andere zaak. In 
vrijwel alle Lid-Staten hebben paritair beheerde opleidingsinstellingen, gezien de 
omvang van de daar naartoe vloeiende overheidsmiddelen, een grote invloed op 
de structurering van het aanbod. Er zou veel meer gebruik kunnen worden gemaakt 
van het vermogen van deze instellingen om - zonodig door partnerschappen of 
associatie met particuliere instellingen - tot de verspreiding van allerlei innovaties 
op het gebied van onderwijs, methodologie en instrumentarium bij te dragen. 
25. Bij de ontwikkeling van communautaire acties is de steun van de Commissie aan 
de sociale partners in het kader van de sociale dialoog en gezamenlijke door hen 
begonnen acties en projecten voortgezet en moet thans als vast onderdeel van de 
ontwikkeling van het beleid van de Unie op het gebied van initiële en voortgezette 
beroepsopleiding worden beschouwd. Hiertoe lijken twee wegen de voorkeur te 
verdienen: 
stimulering van een uitbreiding van de dialoog op alle niveaus ten einde 
de beleidsdoelstellingen en de acties op opleidingsgebied vast te stellen. 
systematische waarneming van goede overlegprocedures die ontwikkeling 
of verbetering van de voortgezette opleiding of opneming van jongeren 
in het arbeidsproces mogelijk hebben gemaakt 
26. Gezien de verlenging van de acties van het programma FORCE (gezamenlijke 
projecten, onderzoek naar overdraagbaarheid) en steunend op de aanpak en 
verworvenheden van de steun aan de sociale dialoog over de voortgezette opleiding, 
waarbij de sociale partners nauw zijn betrokken en die zij als een positieve stap in 
de dialoog beschouwen, onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om in het kader 
van LEONARDO - na goedkeuring hiervan - vooral de gezamenlijke acties van de 
sociale partners uit te breiden. Al deze acties zullen ten doel hebben de innovatieve 
factoren en elementen systematisch aan de deelnemers aan de dialoog en het 
overleg bekend te maken, ten einde een op de bestaande uiteenlopende praktijken 
in de Unie gebaseerde dialoog- en overlegcultuur te bevorderen. 
Conclusies: Bevordering van de Europese dimensie 
27. Mobiliteit en beheersing van verscheidene talen moeten in de Gemeenschap aan de 
opbouw van het Europa van de burgers ten grondslag liggen. In alle Lid-Staten 
dient dus op deze behoefte te worden vooruitgelopen en een krachtiger talenbeleid 
te worden bevorderd. De vorderingen op dit punt zijn nog te gering: de talenkennis 
van de jongeren en volwassenen is ontoereikend. Hetzelfde geldt voor het gebruik 
van moderne technologieën op school. 
10 
28. De erkenning van diploma's van universitaire studies en beroepsopleidingen is een 
prioriteit van de bevordering van de Europese dimensie. De communautaire 
instellingen hebben al een zeer groot aantal maatregelen genomen om de erkenning 
van diploma's van beroepsonderwijs te vergemakkelijken en daardoor de als gevolg 
van de verschillende onderwijsstelsels ontstane belemmeringen in het 
personenverkeer op te heffen. De Commissie wil thans de maatregelen tot erkenning 
van de doelstellingen van de universiteiten en het beroepsonderwijs in een globaal 
perpectief plaatsen. Zij heeft de aanzet gegeven tot algemeen beraad over de 
gebieden waarop actie moet worden gevoerd om de synergie tussen de verschillende 
types erkenning, zoals voorlichting, universitaire en "professionele" netwerken, 
aanpassing van opleidingen op basis van consensus en evaluatie van de kwaliteit, 
te bevorderen. 
29. De organisatie van een Europees Jaar voor Levenslange Scholing zal een kader 
bieden waarin mededelingen kunnen worden gedaan over de in de Europese Unie 
gevoerde acties. Op deze wijze wordt een groter publiek bereikt dan de directe 
doelgroep van deze maatregelen en zal het sensibiliserende effect groter zijn dan 
bij afzonderlijke acties van de Lid-Staten. Zoals de Commissie in haar voorstel voor 
een Besluit van de Raad en het Europees Parlement heeft opgemerkt, zijn de doelen 
van het Europees Jaar voor Levenslange Scholing de volgende: sensibilisering van 
het publiek voor het belang van onderwijs en opleiding, bevordering van een betere 
samenwerking tussen de structuren, oprichting van een Europese Ruimte voor 
Onderwijs en Opleiding en het belang van gelijke kansen bij toegang tot onderwijs 
en opleiding. De Commissie is tevens voornemens om samen met alle betreffende 
actoren het noodzakelijke debat over de doelen en middelen van levenslang leren 
te bevorderen. 
11 
Bijlage 
Noten 
(1) Witboek: Europees sociaal beleid - toekomstige acties voorde Unie (COM 94)333) 
(2) Mededeling aan de Raad en het Europees Parlement over een beleid ter bevordering 
van het concurrentievermogen van de Europese industrie (COM(94)319 def.) 
(3) Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het 
Economische en Sociaal Comité en het Regionaal Comité: Europa op weg naar de 
informatiemaatschappij: een actieplan (COM(94)347 def.) 
12 
ISSN 0254-1513 
COM(94) 528 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 04 
Catalogusnummer : CB-CO-94-557-NL-C 
ISBN 92-77-82739-4 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg