NL Publicatieblad van de Europese Unie C 175/31

Ontwerpadvies van het Comité van de Regio's over het „Groenboek — De leermobiliteit van jongeren bevorderen”

(2010/C 175/08)

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

1. Het Comité is ingenomen met het initiatief van de Commissie om met het groenboek „De leermobiliteit van jongeren bevorderen” een discussie in Europa op te starten over de mogelijkheden om mobiliteit beter te stimuleren, belemmeringen voor grensoverschrijdende mobiliteit van jongeren uit de wereld te helpen en het nut van ervaringen met mobiliteit te belichten.

2. Het betuigt andermaal zijn steun aan mobiliteit binnen en zeker ook buiten Europa en is het met Raad en Commissie eens dat een leerfase in het buitenland voor alle jongeren geleidelijk aan geen uitzondering meer dient te zijn maar regel zou moeten worden.

3. Het wijst erop dat de mobiliteit van studenten en docenten een centraal element van de Europese samenwerking op onderwijsgebied vormt en een uitdrukkelijke verdragsrechtelijke doelstelling van de Unie op dat gebied is.

4. Daarom biedt het aanzienlijke meerwaarde om het onderwerp op Europees niveau aan te pakken. Dat kan ook belangrijke prikkels verschaffen voor het opstellen van Europese, nationale, regionale en lokale programma's, instrumenten en initiatieven voor grensoverschrijdende bevordering van mobiliteit van jongeren voor studiedoeleinden.

5. Meer uitwisseling van informatie en ervaringen tussen de lidstaten betekent winst en het Comité hecht in dit verband vooral veel waarde aan verspreiding door de Commissie van nationale procedures die hun waarde hebben bewezen.

6. Kan zich vinden in de brede aanpak van het groenboek, waarin de verschillende leersituaties van alle jongeren centraal staan en waarbij alle terreinen van formeel en informeel onderwijs worden betrokken.

7. Wijst op de belangrijke bijdrage van de regionale en lokale lichamen tot de bevordering van de leermobiliteit, met name op het gebied van voorlichting, advisering en bewustmaking. Verder bieden zij in dit verband veelal ondersteuning betreffende kwaliteitsbeheer en financiering.

Het toenemende belang van leermobiliteit

8. De Commissie merkt terecht op dat leermobiliteit – d.w.z. een verblijf in het buitenland om nieuwe vaardigheden op te doen – voor jongeren één van de wezenlijke mogelijkheden is om zich te ontwikkelen, toegang tot nieuwe kennis te krijgen, hun talenkennis te verbeteren, interculturele vaardigheden op te doen en hun kansen op de arbeidsmarkt te verhogen.

9. Het Comité is ervan overtuigd dat interculturele vaardigheden en internationale en talenkennis steeds meer aan belang winnen in een periode van de globalisering steeds sneller gaat en zich grensoverschrijdende dwarsverbanden vormen tussen alle privé- en arbeidsgebieden.

10. De Commissie heeft gelijk wanneer zij stelt dat mobiliteit leidt tot meer begrip onder jongeren van de Europese identiteit, tot een sterker gevoel van Europees burgerschap en tot een minder vijandelijke houding tegenover vreemdelingen. Daarnaast wordt de verspreiding van kennis bevorderd, en dat is de sleutel tot de op kennis gebaseerde toekomst van Europa.

11. Ook merkt de Commissie terecht op dat leermobiliteit een vast onderdeel van de Europese identiteit en een kans voor alle Europese jongeren moet vormen. Op die manier kan namelijk worden bijgedragen tot behoud van de concurrentiekracht van de Unie, opbouw van een kennismaatschappij en daarmee tot verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid.

12. Het Comité deelt het standpunt van de Commissie dat er per saldo nog altijd te weinig jongeren in het buitenland gaan studeren. Wel is het zo dat zij in haar groenboek niet ingaat op de talrijke naast de EG-programma's bestaande nationale financiële en organisatorische maatregelen ter bevordering van die mobiliteit.

13. Verder vestigt het er de aandacht op dat de lidstaten, regionale en lokale lichamen, scholen, universiteiten, onderwijs- en jeugdinstellingen, ondernemingen, verenigingen en andere organisaties talrijke mobiliteitsmaatregelen steunen die het formele en informele onderwijs dienen.

14. Vaak zijn juist de kleine, lokale, regionale of nationale mobiliteitsprojecten doorslaggevend en dragen deze bij tot de versterking van het „Europese” denken, een actief burgerschap van de Unie en democratie.

De voorwaarden voor meer mobiliteit van jongeren

15. De belangrijkste voorwaarden voor het succesvol doorlopen van een mobiliteitsfase zijn de beschikbaarheid van uitgebreide, doelgerichte informatie en deskundig, op het individu toegesneden gegeven advies.

16. Ook bestaat er behoefte aan bijkomende voorlichting over vooral maatregelen ten behoeve van mobiliteitsbevordering die geen deel uitmaken van de EU-programma's. Daarom is het nuttig om informatie over dergelijke reeds bestaande nationale programma's in de vorm van, ook elektronische, „handboeken” te bundelen.

17. Verder denkt het Comité dat de bereidheid om elders te gaan studeren mede wordt beïnvloed door factoren als kwaliteit, transparantie, verenigbaarheid en erkenning van buitenlandse onderwijsprogramma's en diploma’s en vooral ook institutionele, sociale en financiële randvoorwaarden.

18. Jongeren moeten de vele voordelen van en financiële programma's voor een studie in het buitenland worden bijgebracht.

19. Een aantal belemmeringen zijn slechts in beperkte mate extern beïnvloedbaar. Meer mobiliteit vergt daarom ook veel bereidwilligheid, tijd, inspanning en openheid van alle partijen.

20. In dit verband zwijgt het groenboek over de individuele verantwoordelijkheid van jongeren. Die zouden er zelf wat aan moeten doen om die belemmeringen te overwinnen, bijv. via deelname aan uitwisselingsprogramma’s. Er moeten juist maatregelen komen om het eigen initiatief van jongeren op te wekken en te stimuleren.

21. Ook wordt in het groenboek geen aandacht geschonken aan de belangrijke rol van de ouders. Die moeten namelijk vroegtijdig hun kind de zin van studeren in het buitenland bijbrengen. Dit betekent dat ouders zich ervan bewust dienen te zijn dat het zeer nuttig voor hun kind is om in een ander land te studeren, hun kinderen daartoe motiveren en hen, waar mogelijk, helpen bij voorbereiding en verblijf. Het is in dit verband een grote uitdaging om ook de in onderwijs- en economisch opzicht kansarmere bevolkingsgroepen te bereiken.

22. Verder is het zeker zaak om in economisch of sociaal opzicht achtergestelde groepen, mensen met bijzondere behoeften en immigratiejongeren nauwer bij de mobiliteitsprogramma’s te betrekken en in voorkomend geval meer ondersteuning te bieden. Juist deze categorieën hebben namelijk vaker met specifieke hindernissen te maken.

23. Uitbreiding van de grensoverschrijdende leermobiliteit is een goede zaak. Het Comité waarschuwt er echter wel voor dat de andere taken en behoeften van scholen, universiteiten, opleidings- en andere instellingen en dus de kwaliteit van het onderwijs niet verwaarloosd mogen worden. Het denkt daarbij bijv. aan planning van het studiejaar en de organisatie op lange termijn van leerprocessen.

24. De onderwijsprogramma’s van de Unie moeten ook na 2013 worden voortgezet en Commissie, Raad en Europees Parlement wordt verzocht om tijdig de nodige middelen in te plannen bij de voorbereiding van het meerjarig financieel kader 2014-2020.

25. Het is goed dat in het groenboek meermaals op de essentiële regionale en lokale bijdrage tot mobiliteitsbevordering wordt ingegaan. De Commissie wordt dan ook verzocht om bij het opstellen en uitvoeren van het programma meer rekening met die rol te houden door het lokale en regionale niveau duurzaam bij een en ander te betrekken.

26. Het streven om de mobiliteit van jongeren ook brancheoverstijgend te bevorderen zou zijn neerslag moeten vinden in het EU-programma voor levenslang leren. Zo zou er bijv. voor allerlei soorten scholieren de mogelijkheid in het leven kunnen worden geroepen om in buitenlandse bedrijven of bij andere buitenschoolse organisaties stage te lopen.

27. Verder wordt aanbevolen om de administratieve lasten aangaande de mobiliteitsmaatregelen van de EU aanzienlijk te reduceren en de vele aanvraagformulieren te vereenvoudigen.

28. Daarnaast worden de bevoegde nationale, regionale en lokale autoriteiten erop gewezen dat zij het door de geboortedaling in de EU vrijkomende geld kunnen gebruiken voor meer kwantitatieve en kwalitatieve stimulering van de leermobiliteit.

29. Voorts zouden de verantwoordelijke nationale, regionale en lokale lichamen regelingen moeten treffen om die mobiliteit te ondersteunen en hindernissen weg te werken.

30. In een EU met 27 lidstaten spelen de grote regio's een steeds belangrijkere rol, en ook aan de bevordering van leermobiliteit kunnen zij een significante bijdrage leveren.

31. Tevens wordt de regionale en lokale lichamen aanbevolen om tot het informeel onderwijs bij te dragen middels mobiliteitsmaatregelen in het kader van regionale of stedelijke partnerschappen.

32. In een steeds meer mondiale economie moeten leerkrachten, opleiders, werkgevers en anderen bewuster worden gemaakt van het belang van internationale vaardigheden.

Een nieuw partnerschap voor mobiliteit

33. De Commissie merkt terecht op dat er op alle terreinen gecoördineerd moet worden gewerkt en er een nieuw partnerschap nodig is om de mobiliteitsmogelijkheden van jongeren substantieel te verhogen: de overheid moet samenwerken met het maatschappelijk middenveld, ondernemingen en talloze andere actoren op het gebied van onderwijs en jeugdbeleid.

34. Op alle gebieden en niveaus moeten de bestaande mobiliteitsmogelijkheden worden verzilverd en dienen er nieuwe manieren te worden gevonden om die mobiliteit te stimuleren.

35. Ook is het Comité het met de Commissie eens dat onder andere leerkrachten, opleiders, jeugdbegeleiders („multiplicatoren”) en voormalige deelnemers aan mobiliteitsprogramma's een sleutelrol vervullen bij de stimulering van jongerenmobiliteit en het roept er daarom toe op om in toekomstige aanbestedingen en programma’s een sterkere nadruk op die rol te leggen.

36. Bijval verdient het nieuwe initiatief COMENIUS-regio. Dat maakt de betrokkenheid van buitenschoolse organisaties mogelijk en is gericht op bevordering van de regionale en gemeentelijke samenwerking in Europa op onderwijsgebied. Daarbij gaat het om zaken van gemeenschappelijk belang, uitwisseling van ervaringen en ontwikkeling van duurzame samenwerkingsstructuren.

37. Het Comité heeft gegeven de bevoegdheidsverdeling en de heterogeniteit van de actoren op onderwijsgebied evenwel zijn bedenkingen bij het verzoek van de Commissie dat Europese, nationale en regionale autoriteiten samenwerken met de organisaties van het maatschappelijk middenveld en de lokale autoriteiten om tot gezamenlijke financiering te komen.

38. Bundelen van bestaand geld betekent immers niet meer geld, en daarom is het beter om zich eerst te richten op kwalitatieve uitbouw van bestaande programma’s en betere informatie over hetgeen voorhanden is.

39. De lokale en regionale lichamen worden ertoe opgeroepen om niet alleen projecten voor een leven lang leren ter bevordering van de leermobiliteit ten uitvoer te leggen, maar daarnaast nauwkeurig na te gaan hoe via ook de Europese structuurfondsen de financiering kan worden geregeld voor bijv. bi- en multilaterale regionale partnerschappen aangaande beroepsopleiding.

40. Verder wordt de universiteiten verzocht om nieuwe samenwerkingsvormen tussen publieke en particuliere instellingen ten behoeve van mobiliteit te onderzoeken.

41. Bedrijven moeten vooral wat beroepsopleidingen, vervolgopleidingen en onderzoek betreft de mobiliteit helpen bevorderen. Verder dienen zij ondanks de deels aanzienlijke structuurverschillen tussen de beroepsopleidingstelsels mobiliteitsacties voor stagiaires te ondersteunen, en daarbij ook bijeconomisch zwaar weer in kennis en vaardigheden investeren.

42. Het Comité herinnert verder aan zijn steun voor het proefproject „Erasmus” voor lokale en regionale afgevaardigden (1), waarmee die mensen de kans wordt geboden om hun kennis te verruimen, nieuwe ervaringen op te doen en goede praktijken uit te wisselen.

43. Virtuele mobiliteit (internet) kan daadwerkelijke mobiliteit begeleiden maar niet vervangen. Wel is eerstgenoemde vorm een hulpmiddel voor jongeren om zich gemakkelijker voor te bereiden op een echt kwalitatief hoogwaardigere studie, met alle voordelen voor later, in het buitenland.

Europese, regionale en lokale mobiliteitsdoelstellingen

44. Het Comité vestigt de aandacht op de conclusies van de Raad van 12 mei 2009 betreffende een strategisch kader voor de Europese samenwerking op het gebied van algemeen en beroepsonderwijs. Daarin wordt de Commissie verzocht om eind 2010 met een voorstel voor een Europees gemiddelde (een Europese „benchmark”) te komen, waarin de kwantitatieve en kwalitatieve aspecten aan de orde komen. Het Comité ziet dat met veel belangstelling tegemoet.

45. Dat gemiddelde vergt geen nationale doelstellingen en besluiten. Wel kunnen nationale maatregelen die op basis van de prioriteiten per lidstaat worden genomen helpen om dat gemiddelde te halen.

46. Los van de Europese doelstellingen verzoekt de Commissie de regio’s, universiteiten, scholen, bedrijven en verenigingen om zelf benchmarks vast te leggen. Het Comité wil erop wijzen dat nationale of regionale doelstellingen een zaak voor de lidstaten zijn.

47. Verder is het zo dat het ontwikkelen van nieuwe indicatoren en benchmarks het nationale, regionale en lokale bestuur met aanzienlijke bijkomende administratieve en financiële lasten kan opzadelen. Daarom moet, gezien het streven van de Commissie naar vermindering van administratieve rompslomp, een en ander worden voorafgegaan door een uitgebreide kosten/baten-analyse.

48. Ten slotte wordt de Commissie verzocht om na evaluatie van de resultaten van de raadpleging een inventaris op te maken van nuttig gebleken procedures en concrete, bruikbare oplossingen met betrekking tot mobiliteitsproblemen te formuleren. Dat alles zou zij vervolgens aan de nationale, regionale en lokale overheden moeten doen toekomen.

Brussel, 10 februari 2010 De voorzitter van het Comité van de Regio's Mercedes BRESSO

(1) Witboek van het Comité van de Regio's over Multilevel Governance, cdr 89/2009