Gewijzigd voorstel voor een AANBEVELING VAN DE RAAD inzake alcoholgebruik door kinderen en adolescenten (door de Commissie overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-verdrag ingediend) - (Voor de EER relevante tekst)

1. Voorgeschiedenis

- Toezending van het voorstel aan de Raad (COM(2000) 736 definitief): 28.11.2000.

- Toezending van het voorstel door de Raad aan het Europees Parlement (raadplegingsprocedure (COM(2000) 736-2001/0801(CNS)): 16.01.2001.

- Advies van het Europees Parlement (PE A5-150/01): 16.05.2001.

2. Doel van het voorstel

Het voorstel voor een aanbeveling van de Raad beveelt aan om op lokaal, nationaal en Europees niveau geëigende, alomvattende beleidsmaatregelen inzake gezondheidsbevordering te ontwikkelen en toe te passen met betrekking tot alcohol en jongeren. De lidstaten wordt verzocht de problemen ingevolge alcoholgebruik door jongeren door middel van onderwijs en voorlichting aan te pakken en het toezicht op de naleving van de regelgeving, bijvoorbeeld inzake de verkoop van alcohol, rijden onder invloed en reclame, te versterken.

De voorgestelde aanbeveling verzoekt de lidstaten ook om de producenten en detailhandelaren van alcoholische dranken op te roepen tot zelfregulatie wat de reclame betreft. De nationale regeringen wordt verzocht met de betrokken bedrijfstak gedragscodes op te stellen of verder te ontwikkelen om ervoor te zorgen dat alcoholische dranken niet op jongeren gericht worden en de producten en de reclame ervoor niet speciaal bedoeld zijn om bij hen in de smaak te vallen.

3. Standpunt van de Commissie ten aanzien van de amendementen van het Europees Parlement

In aansluiting op het debat over deze aanbeveling op 15 mei 2001 heeft het Europees Parlement op 16 mei de volgende amendementen goedgekeurd: 1-6, 8, 9 (1e deel), 10-11, 12 (2e deel), 14-18, 19 (1e deel), 20-40, 42-46, 48-56. Het aldus gewijzigde voorstel werd met een grote meerderheid goedgekeurd; de wetgevingsresolutie werd aangenomen met 445 stemmen voor, 63 stemmen tegen en 21 onthoudingen.

Commissaris Byrne had op de plenaire vergadering van 15 mei aangegeven dat de Commissie de volgende amendementen geheel of gedeeltelijk kon overnemen: 1, 8, 10, 11, 15, 17, 18, 21, 22, 24, 27, 30, 31, 33, 34, 35, 38, 39, 40, 42, 49, 50, 51 en 52.

3.1. De volgende amendementen worden volledig overgenomen: 1, 8, 10, 11, 18, 27, 30, 31 en 34.

De redenen voor het overnemen van deze amendementen kunnen als volgt worden samengevat:

Amendement 1: de voorgestelde nieuwe formulering voor overweging 4 is explicieter en sluit aan bij de mededeling van de Commissie inzake verkeersveiligheid.

Amendement 8: het lijkt inderdaad raadzaam om de voorgestelde herformulering van overweging 15 over te nemen om duidelijker aan te geven dat er meer onderzoek nodig is, waaronder uitgebreidere en consequente gegevensverzameling.

Amendement 10: het lijkt inderdaad raadzaam om punt 1 te verbeteren door te wijzen op de noodzaak om onderzoek en gegevensverzameling te bevorderen. Ook is het zinvol om erop te wijzen dat jongeren weloverwogen keuzes moeten kunnen maken en in dit verband ook het regionale niveau te noemen.

Amendement 11: dit nieuwe punt 1 bis versterkt punt 1 door toe te voegen dat alcohol een van de belangrijkste gezondheidsdeterminanten is. In combinatie met delen van amendement 17 komt dit punt nu te luiden: "Studies inzake alcoholgebruik als een van de determinanten van gezondheid steunen waarmee de gevolgen ervan op lokaal, nationaal, regionaal en communautair niveau kunnen worden beoordeeld en in dit verband de ontwikkeling van gegevensbanken aanmoedigen om op systematische wijze alle met betrekking tot alcohol en gezondheid van belang zijnde aangelegenheden te onderzoeken" (zie ook amendement 17).

Amendement 18: inderdaad moeten in punt 5 naast jeugdorganisaties en sportverenigingen ook studentenorganisaties worden genoemd; druk van de omgeving, alcoholmisbruik door de ouders en gebrek aan zelfrespect zijn belangrijke kwesties; bijdragen aan het afbreken van het negatieve beeld dat kleeft aan alcoholvrije alternatieven is een nuttig doel.

Amendement 27: het is van belang om de rol van de jongeren in punt 11 te onderstrepen; het vervangen van de woorden "zorgwekkend drinkgedrag" door "schadelijk alcoholgebruik" is ook aanvaardbaar.

Amendement 30: de producenten en de detailhandelaren "verzoeken" in plaats van "oproepen" op dit gebied zelfregulerend op te treden in punt 13 is een aanvaardbare redactionele wijziging.

Amendement 31: "zorgen voor" een convenant met de producenten en de detailhandelaren in plaats van "streven naar" in punt 14 is eveneens een aanvaardbare wijziging.

Amendement 34: het toevoegen van een nieuw, tiende streepje in punt 15, onder b), betreffende "het gebruik van misleidende merknamen" is een zinvolle verduidelijking die ook een impliciete verwijzing bevat naar "alcopops" (de aanleiding voor het opstellen van deze aanbeveling).

3.2. De volgende amendementen zijn gedeeltelijk of met een andere formulering overgenomen: 15, 17, 21, 22, 24, 33, 35, 38, 39, 40, 42, 49, 50, 51 en 52.

Amendement 15: Voor ngo's is op dit gebied een taak weggelegd en zij dienen daarom in punt 10 te worden genoemd (een multicentrumaanpak bevorderen om jongeren op te voeden). Punt 10 komt nu als volgt te luiden: "Een multi-centrumaanpak bevorderen om jongeren op te voeden over alcoholgebruik en -misbruik teneinde dat misbruik te helpen voorkomen en daar indien nodig de onderwijs-, gezondheids- en jeugddiensten, de handhavingsinstanties, niet-gouvernementele organisaties en de media bij betrekken."

Amendement 17: het punt gegevensbanken moet in het kader van onderzoek en gegevensverzameling worden genoemd. Punt 1 bis (nieuw) komt daarom als volgt te luiden: "Studies inzake alcoholgebruik als een van de determinanten van gezondheid steunen waarmee de gevolgen ervan op lokaal, nationaal, regionaal en communautair niveau kunnen worden beoordeeld en in dit verband de ontwikkeling van gegevensbanken aanmoedigen om op systematische wijze alle met betrekking tot alcohol en gezondheid van belang zijnde aangelegenheden te onderzoeken" (zie ook amendement 11).

Amendement 21: het is van belang om ook de detailhandelaren te betrekken bij de verantwoordelijkheid om horeca- en verkooppersoneel op te leiden met betrekking tot de bescherming van jongeren en een verwijzing toe te voegen naar de bestaande vergunningsbeperkingen; punt 6 komt daarom als volgt te luiden: "De producenten en detailhandelaren van alcoholische dranken aanmoedigen in hun inspanningen om speciale opleiding te ontwikkelen voor horeca- en verkooppersoneel met betrekking tot de bescherming van kinderen en adolescenten en met betrekking tot de bestaande vergunningsbeperkingen betreffende de verkoop van alcohol aan jongeren, alsmede met betrekking tot de noodzaak om alcoholische dranken op de verkooppunten strikt gescheiden te houden van niet-alcoholische dranken". (Zie ook amendement 42).

Amendement 22: het is een zinvolle suggestie om adviesmateriaal in overleg met jongeren te produceren; opvoeders en docenten spelen een belangrijke rol bij gezondheidsbevordering en het toevoegen van de media en de werkplek is zinvol. Punt 7 komt daarom als volgt te luiden: "De productie aanmoedigen, waar van toepassing in overleg met jongeren, van adviesmateriaal voor de ouders, docenten en opvoeders om hen te helpen om alcoholproblemen met hun kinderen te bespreken en de verspreiding ervan via plaatselijke netwerken zoals scholen, diensten voor gezondheidszorg, de werkplek, bibliotheken en gemeenschapscentra, alsook via internet en andere media, te bevorderen."

Amendement 24: het is zinvol om ervoor te zorgen dat minderjarige drinkers niet de doelgroep worden van misleidende merknamen. Punt 15, onder a), komt daarom als volgt te luiden: "om ervoor te zorgen dat de producenten zich met hun alcoholhoudende producten niet richten op kinderen en adolescenten, onder andere met behulp van misleidende merknamen." (Zie ook amendement 33).

Amendement 33: dit amendement stelt evenals amendement 24 voor punt 15, onder a), anders te formuleren; het luidt nu: "om ervoor te zorgen dat de producenten zich met hun alcoholhoudende producten niet richten op kinderen en adolescenten, onder andere met behulp van misleidende merknamen." (Zie amendement 24).

Amendement 35: dit amendement stelt voor om te wijzen op de noodzaak om de kans op verwarring tussen alcoholische en niet-alcoholische dranken te beperken. Daartoe wordt aan punt 15, onder b), een nieuw, elfde streepje toegevoegd: "- verwarring tussen niet-alcoholische en alcoholische dranken."

Amendement 38: het lijkt nuttig om bij punt 15, onder b), bepaalde soorten dranken te noemen die speciaal voor jongeren bedoeld zijn; de eerste zin van punt 15, onder b), komt nu te luiden: "om ervoor te zorgen dat alcoholhoudende dranken en de reclame ervoor niet speciaal bedoeld zijn om in het bijzonder bij kinderen en adolescenten in de smaak te vallen, bijvoorbeeld alcoholhoudende frisdranken ("alcopops") of "samengestelde dranken". Het betreft ongeveer de volgende elementen:".

Amendement 39: het is zinvol om te verduidelijken dat reclame afzonderlijk op kinderen of op adolescenten, dan wel op beide groepen tegelijk gericht kan zijn. Het achtste streepje van punt 15, onder b), komt daarom te luiden: "- het maken van reclame in op kinderen of adolescenten gerichte geschreven en andere media". (Zie ook amendement 40).

Amendement 40: reclame op televisie is op EU-niveau geregeld en ook zijn er nationale voorschriften wat betreft de radio. Daarom lijkt het raadzaam om meer in het algemeen over "media" te spreken, zodat conflicten met de bestaande regelgeving worden vermeden. Het achtste streepje van punt 15, onder b), komt daarom te luiden: "- het maken van reclame in op kinderen of adolescenten gerichte geschreven en andere media". (Zie ook amendement 39).

Amendement 42: het op de verkooppunten gescheiden houden van alcoholische dranken en niet-alcoholische dranken is een belangrijk punt in de opleiding van verkooppersoneel. Punt 6 komt daarom als volgt te luiden: "De producenten en detailhandelaren van alcoholische dranken aanmoedigen in hun inspanningen om speciale opleiding te ontwikkelen voor horeca- en verkooppersoneel met betrekking tot de bescherming van kinderen en adolescenten en met betrekking tot de bestaande vergunningsbeperkingen betreffende de verkoop van alcohol aan jongeren, alsmede met betrekking tot de noodzaak om alcoholische dranken op de verkooppunten strikt gescheiden te houden van niet-alcoholische dranken." (Zie ook amendement 21).

Amendement 49: het is inderdaad nodig om in de voorgestelde aanbeveling te wijzen op de rol van het nieuwe actieprogramma voor de volksgezondheid en de aandacht voor de gezondheid in andere beleidstakken wat betreft de eventuele ontwikkelingen in het alcoholbeleid. Daartoe wordt onder "Follow-up op communautair niveau" een nieuw punt 4 voorgesteld, luidende: "Ten volle gebruik te maken van alle communautaire beleidstakken, in het bijzonder van het actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid, teneinde de door deze aanbeveling bestreken problematiek aan te pakken."

Amendement 50: het voorstel om alcohol in op jongeren gerichte EU-programma's op te nemen is impliciet verwerkt in het nieuwe punt betreffende de aandacht voor de gezondheid op andere beleidstakken (zie amendement 49).

Amendement 51: het is zinvol de noodzaak van samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie te onderstrepen. Punt 2 van "Follow-up op communautair niveau komt daarom te luiden: "Te zorgen voor de follow-up, de evaluatie en het toezicht op de ontwikkelingen en de maatregelen die in de lidstaten en op Gemeenschapsniveau zijn genomen, waar van toepassing samen te werken met de Wereldgezondheidsorganisatie, en in deze context een permanente, constructieve en gestructureerde dialoog met alle belangstellende partijen te verzekeren;"

Amendement 52: het lijkt inderdaad raadzaam om de rapportagetermijn te verkorten en vervolgens periodiek verslag over de aanbeveling uit te brengen. Punt 3 van "Follow-up op communautair niveau" komt daarom te luiden: "Uiterlijk aan het einde van het vierde jaar na de datum van de goedkeuring van deze aanbeveling, en daarna op gezette tijden, op basis van door de lidstaten verstrekte informatie verslag uit te brengen over de toepassing van de voorgestelde maatregelen, te toetsen hoe doeltreffend de voorgestelde maatregelen zijn, en de noodzaak van verdere acties te overwegen."

4. Besluit

Overeenkomstig artikel 250, lid 2, van het EG-Verdrag wijzigt de Commissie haar voorstel zoals hierboven aangegeven.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter