••--' »-: '.:f!-::h-f.vii 
CC»? TI SS IE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 280 dof. 
Brussel, 06.07.1994 
VMRS1 A<i VAN DE COMMISSI!; 
LINGUA PROGRAMMA 
ACTIVITEITENVERSLAG 1993 
Samenvatting van het activiteitenverslag van het LINGUA-programma voor 1993 
Het LINGUA-programma is op 1 januari 1990 in werking getreden. Daar het eerste jaar er voornamelijk 
één van voorbereiding was, was 1993 het derde echte werkingsjaar van het LINGUA-programma (voor de 
decentrale acties waren de resultaten van het academisch jaar 1992/93 de eerste die met recht vergeleken 
konden worden met die van het jaar daarvoor). In 1993 (totaal budget van 41,8 miljoen ecu) kon het 
programma zowel uit kwantitatief als kwalitatief oogpunt aanzienlijk worden versterkt en uitgebreid. 
1. De acties van het Programma 
In 1992/93 kwamen 6.037 leraren vreemde talen in aanmerking voor een bijscholingsbeurs (Actie IA). 
Hiermee komt het aantal beursgerechtigden sinds het begin van het programma op bijna 12.000. Via een 
verblijf in het land waarvan zij de taal onderwijzen konden de leraren enerzijds hun methodologische 
know-how verbeteren en anderzijds hun beheersing van de taal perfectioneren en hun kennis van de cultuur 
van het land vergroten. 
23.053 leerlingen en 2.435 leraren namen deel aan een uitwisseling in het kader van een gezamenlijk 
onderwijsproject (Actie IV). Hiermee komt het aantal beursgerechtigden binnen deze actie sinds het begin 
van het programma op zon 50.000. In de eerste jaren van het programma waren alle inspanningen vooral 
gericht op de lancering van de actie. Maar al snel kon een duidelijke stijging van de vraag worden 
geconstateerd; hierdoor nam ook de kwaliteit van de geselecteerde projecten toe. Hoewel Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk nog altijd het meest bezocht worden, is het interessant te constateren dat het Engels 
als doeltaal duidelijk minder populair is geworden, ten gunste van andere, minder gebruikte talen. De 
inspanningen ten behoeve van een diversifiëring zullen in de toekomst moeten worden voortgezet. 
In het' kader van Actie II van het LINGUA-programma, dat gezamenlijk met ERASMUS wordt beheerd, 
maakten 8.847 leerlingen en 680 leraren gebruik van de mobiliteit die hen door de 226 geselecteerde 
interuniversitaire samenwerkingsprogramma's werd aangeboden. De voorkeur ging uit naar projecten die 
betrekking hadden op de opleiding van toekomstige leraren en/of de minst gebruikte en minst onderwezen 
talen. Speciale aandacht ging bovendien uit naar projecten die het aanleren van een vreemde taal 
combineerden met de studie van cen ander vak. 
In 1993 werden 39 projecten ingediend die gericht waren op de ontwikkeling van Europese 
samenwerkingsprojecten tussen bijscholingsinstcllingen (Actie IB). Hiervan werden 32 projecten aanvaard, 
waaronder 22 verlengingen vnn in 1992 gefinancierde projecten. Alle talen waren vertegenwoordigd in deze 
projecten, waaraan 130 partners deelnamen. 
In het kader van Actie III, dat ten doel heeft de talen in het bedrijfsleven te bevorderen, werden 254 
aanvragen ingediend. Hiervan werden 97 projecten aanvaard, met daarin 509 verschillende instellingen, 
waaronder universiteiten, beroepsopleidingen, KMO's en KMO-organisaties, enz. Alle talen waren in deze 
projecten vertegenwoordigd en er was duidelijk meer belangstelling voor de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen. De projecten hadden voornamelijk betrekking op de samenstelling van lesmaterialen. 
Actie VD heeft betrekking op de samenstelling van lesmateriaal ten behoeve van hel onderwijs van de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen. 43 projecten (van de 93 aanvragen) kwamen voor financiering in 
aanmerking. Deze actie kende in 1993 een groot succes en beschikte over een hoger budget. 
2. Globale analyse 
In 1993 werd een indrukwekkend aantal partnerschappen opgezet, waarbij 1082 zeer uiteenlopende 
instellingen betrokken waren. De Commissie bracht op deze manier instellingen bij elkaar die niet altijd 
gewend waren samen te werken, wat vaak tot bijzonder interessante resultaten leidde. 
Het LINGUA-programma is erin geslaagd alle doelgroepen voor het taalonderwijs te bereiken. De minst 
gebruikte en minst onderwezen talen namen een belangrijke plaats in in zowel de centrale als de decentrale 
acties van liet programma. 
De Commissie is van mening dat de verspreiding van de resultaten van de projecten uiterst belangrijk is 
en dat zij een absolute prioriteit wordt zodra de eerste produkten die met LINGUA-financiering zijn 
ontwikkeld, beschikbaar zijn. 
De ervaring met het LINGUA-programma toont duidelijk aan dal de kwantitatieve en kwalitatieve 
bevordering van de kennis van vreemde talen slechts mogelijk is binnen een coherent leader. De synergie 
tussen de verschillende acties van het programma is duidelijk en moet, net als de acties zelf, geleidelijk 
verder worden uitgebreid. 
In dit stadium van de ontwikkeling van het programma blijkt de impact van LINGUA duidelijk uit het 
profijt die de directe doelgroepen van de mobiliteit of de met behulp van LINGUA ontwikkelde produkten 
ervan hebben gehad. Maar LINGUA heeft tevens in de Lid-Staten een discussie over het taalkundig beleid 
op gang gebracht. 
Conclusie 
Na 3 werkingsjaren van het LINGUA-programma kan men nu veilig stellen dat het volledig aan de gestelde 
verwachtingen heeft voldaan. Het programma is stevig ingeworteld en evolueert zoals verwacht. 
INHOUDSOPGAVE 
INLEIDING p 6 
I. DE ACTIES VAN HET PROGRAMMA p 7 
A. DE DECENTRALE ACTIES p 7 
1. Bijscholing van leraren vreemde talen 
in het kader van mobiliteitsbeurzen (Actie IA) p 7 
2. Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jaar 
in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten (Actie IV) p 9 
B. DE CENTRALE ACTIES p 11 
1. Bijscholing van leraren vreemde talen 
in het kader van Europese Samenwerkingsprogramma's (Actie IB) p 13 
2. Talen en het bedrijfsleven (Actie III) p 15 
3. Financiële steun aan verenigingen en technisch onderzoek (Actie VA) p 18 
4. Bevordering van de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen (Actie VB) p 20 
C. DE ACTIE 'HOGER ONDERWIJS' p 22 
Bevordering van het vreemdc-talcnondcrwijs 
aan de universiteit (Actie II) p 22 
II. GLOBALE ANALYSE • p 25 
A. DE PARTNERSCHAPPEN p 25 
B. DE DOELTALEN p 26 
G DE BETROKKEN SECTOREN EN DOELGROEPEN p 27 
D. DE NOODZAAK VAN EEN COHERENT TAALKUNDIG BELEID p 28 
E. DE IMPACT VAN LINGUA p 30 
F. DE VERSPREIDING VAN RESULTATEN EN PRODUKTEN p 32 
G. FOLLOW-UP EN EVALUATIE p 33 
H. DE TOEKOMST VAN LINGUA p 34 
CONCLUSIE p 35 
ï^&:$$j$ 
LINGUA in 1993 ; £• 
Terugblik op enkele belangrijke cijfers 
* In 1993 konden dankzij de decentrale acties : 
- 6037 leraren een bijscholingscursus volgen in het land waarvan zij de taal 
onderwezen 
~ 23053 jongeren en 2435 leraren aan Gezamenlijke Oauier^ijspmjecteé 
deelnemen, via 1259 partnerschappen tussen onderwijsmsteütögen In de twaalf 
Lid~Staten 
* Dankzij de centrale acties van het programma : 
- konden 2265 partners uit alle landen van de Gemeenschap al dan niet voor hot 
eerst deelnemen aan door de Commissie gesubsidieerde projecten 
-konden 199 partnerschappen met daarin 935 partners worden opgezet teneinde, 
via ambitieuze projecten met een groot vermenigvuldigingseffect, de rjtjschoÜng van; 
leraren vreemde talen en de taalvaardigheid in het bedrijfsleven of m liet algemeen* 
te verbeteren en te bevorderen, en konden 48 instellingen betrokken worden Mj de \ 
voorbereidende bezoeken ten behoeve van de uitvoering van deze projecten •• <sr ; 
<£$&. 
<- behoorde 53% van het totale aantal doeltalen van de door deze 199 8 
partnerschappen voorgestelde projecten tot de minst gebruikte en minst \ 
onderwezen talen van de Unie 
-* konden 226 Interuniversitaire Samenwerkingsprojecten mei daarin 1147 
verschillende partners worden gevormd» waardoor voor 8847 studenten mobiliteit 
werd gecreëerd 
* In af Ie projecten : 
~ vertegenwoordigden de universitaire instellingen bijna 68% van de betrokken -
partners 
* Buiten de Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's : 
- vertegenwoordigden de universitaire instellingen 36% van-de paiö>eisehar>pen^ 
en de bedrijven, beroepsverenigingen en beroepsopleidingen bijna 25%, 
LINGUA in 1991,1992 & 1993 
Terugblik op enkele belangryke qjfers 
* In driejaar tijd konden dankzjj de decentrale acties van bet programma : 
~ 11810 leraren een bijscholingscursus volgen in het land waarvan zij de taal 
onderwezen 
- 44962 jongeren en 4581 leraren aan Gezamenlijke Ona^rwijsprojecten 
deelnemen, via 2394 partnerschappen tussen onderwijsinstellingen in de twaalf-
Lid-Staten ' " ' % "*' 
* In dezelfde periode was het dankzij de centrale acties mogelijk : 
- dat 4719 jaar-partners' uit alle landen van de Gemeenschap al dan niet voor 
het eerst deelnemen aan door de Commissie gesubsidieerde projecten 
- dat 440 partnerschappen met daarin 1973 jaar-partners' konden worden 
opgezet teneinde, via ambitieuze projecten met een groot vermenigvuIaMgmgseö6^ i 
ÓQ bijscholing van leraren vreemde talen en de taalvaardigheid in het teo^Meven * 
of in het algemeen te verbeteren en te bevorderen, en dat 183 instellingen konden* 
worden betrokken bij voorbereidende bezoeken ten behoeve van de uitvoering vant 
dez^ projecten ^ "** 
- dat by na 55% van bet totale aantal doeltalen van de door deze 440 j 
partnerschappen voorgestelde projecten tot de minst gebruikte en minste 
onderwezen talen van eb Unie behoorde 
- dat 665 Interuniversitaire Samenwerkingsprojecten met daarin 2961 jaar-
partners' konden worden gevormd, waardoor voor 21648 studenten mobiliteit: 
werd gecreëerd ^7 ' ' "^T^ 
* In alle projecten : ,,,.?•* 
- vertegenwoordigden de universitaire instellingen bijna 70% van de betrokken 
partners 
* Buiten de Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma^ : 
. - vertegenwoordigden de universitaire instellingen meer dan 301 
partnerschappen en de bedrijven, teroepsverenigfogen en beroeTWopfeidinj 
eveneens bijna 30%. ' ' ''**^''?\ 
INLEIDING 
LINGUA1 is ccn actieprogramma dat gericht is op de kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van het 
vreemde-talenonderwijs in de elf nationale talen van de Gemeenschap. Het is ccn vijfjarig programma dat 
strekt van 1 januari 1990 tot 31 december 1994. Het voor de uitvoering van deze eerste fase van het 
programma vrijgemaakte budget bedraagt ongeveer 200 miljoen ECU. 
Het jaar 1990 was, met ccn budget van 6 miljoen ECU, behalve ten aanzien van Actie II, voornamelijk een 
jaar van ontwikkeling van de vereiste structuren. Het programma ging pas werkelijk zijn operationele fase 
binnen in 1991. 1993 was dus voor de meeste acties feitelijk het derde werkingsjaar van LINGUA. 
De resultaten van 1991, toen het budget 23 miljoen ECU bedroeg, en die van 1992, met een totaal budget 
van 38 miljoen ECU, bleken over het algemeen bijzonder positief. Maar in 1993 kon het programma, met 
een budget dat zonder de technische bijstand al 41.8 miljoen ECU bedroeg, in alle sectoren en alle 
onderdelen kwalitatief en kwantitatief versterkt en verder ontwikkeld worden. Hierdoor kon het z(jn 
succes en zijn imago stevig consolideren. 
Los van de technische bijstand aan hel programma, bedroeg het budget in 1993 41,8 miljoen ECU, dat 
over de acties werd verdeeld als volgt: 
- Bijscholing van leraren vreemde talen 
(individuele beurzen) 7,68 milj. ECU 
- Bijscholing van leraren vreemde talen 
(Europese Samenwerkingsprogramma's en 
voorbereidende bezoeken aan deze Programma's) 1,98 milj. ECU 
- Mobiliteit van studenten en docenten 
in het hoger onderwijs 
(Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's) 8,30 milj. ECU 
- Bevordering van het vrecmde-talenonderwijs 
in het bedrijfsleven 
(steun aan projecten met betrekking tot linguïstische 
audits, lesmateriaal, erkenning en 
voorbereidende bezoeken aan deze projecten) 8,14 milj. ECU 
- Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jaar 
(Gezamenlijke Onderwijsprojecten) 10,50 milj. ECU 
- Financiële steun voor verenigingen, 
seminaries, publikaties... (inclusief subsidies 
voor de Nationale LINGUA-Agentschappen) 1,92 milj. ECU 
- Bevordering van het onderwijs in de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie 3,28 milj. ECU 
Totaal 41,80 milj. ECU 
1 Het UNGUA-programma werd bij Besluit 89/489/EEG van de Raad van 28 juli 1989 aangenomen en 
gepubliceerd in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen nr. L 239/24 
I. DE ACTIES VAN HET PROGRAMMA 
LINGUA omvat vijf acties die op basis van de manier waarop zij worden beheerd, in twee categorieën 
kunnen worden onderverdeeld: 
- de zogenaamde 'decentrale' acties worden beheerd door de Lid-Staten, in samenwerking met de Europese 
Commissie, 
- de zogenaamde 'centrale' acties worden over het algemeen door de Europese Commissie beheerd. 
A. DE DECENTRALE ACTIES2 
1. Bijscholing van leraren vreemde talen in het kader van mobiliteitsbeurzen 
(Actie IA) 
Het aantal deelnemers is in vergelijking tot 1992 aanzienlijk toegenomen; in 1992/93 konden, 
dankzij ccn budget van bijna 6,5 miljoen ECU en ccn gemiddeld LINGUA-beursbedrag van 
ongeveer 1075 ECU, 6037 leraren in het buitenland ccn bijscholingscursus volgen; in 1991/92, 
bedroeg het aantal leraren met ccn beurs 5257 en sinds het begin van 1991 namen in totaal 11810 
leraren aan deze actie deel. 
(in 1993 bedroeg het beschikbare budget voor de bijscholingspcriodcs in 1993/94 7,68 milj. ECU) 
8000, 
4000 
90/91 91/92 92/99 93/94 
Actie Li - Ontwikkeling van het aantal deelnemers tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91 516 ; 1991192. 5257 ; 1992/93, 6037 ; scliatting voor 1993/94, 
7200) 
Daar üe onderwijs- of uitwisselingsacuvjtciten tijdens het schooljaar plaatshebben, zijn de projecten die in 1993 
voor deze acties in aanmerking komen, noodgedwongen projecten die tussen 1 oktober 1992 en 30 september 1993 
plaatshadden; deze projecten worden dus door de Nationale LINGUA-Agentschappen gefinancierd uit het budget voor 1992 
Net als de twee voorgaande jaren, hebben de beur/en zeer veel leraren de mogelijkheid geboden om 
voor de eerste keer een bijscholingscursus te volgen in het land waarvan zij de taal onderwijzen; 
dit was voor hen niet alleen de gelegenheid om hun beheersing van deze taal te perfectioneren en 
hun methodologische capaciteiten te verbeteren, maar ook om hun kennis van het doelland uit 
te breiden; zij hebben op deze manier enerzijds hun algemene professionele know-how kunnen 
vergroten en anderzijds zichzelf een uitgebreid beeld kunnen vormen van de dagelijkse realiteit 
van de taal die zij onderwijzen. Doordat dit laatste aspect één van de absolute voorwaarden is van 
een levendige en op de realiteit gebaseerde pedagogiek, biedt LINGUA een steeds groter aantal 
leraren de mogelijkheid hun beroepsactiviteit uit te oefenen op een manier die voor leerlingen 
doeltreffend en aantrekkelijk is. 
Ook al zijn de meeste aanvragen nog steeds bestemd voor het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, 
gevolgd door Duitsland en Spanje, is het aantal leraren dat een bijscholingscursus volgt in landen 
met ccn minst gebruikte en minst onderwezen taal, met name Griekenland, Italië, Nederland en 
Portugal, in vergelijking met verleden jaar aanzienlijk toegenomen. 
Men kan redelijkerwijs aannemen dat deze nieuwe mobiliteit van leraren naar landen met een minst 
gebruikte en minst onderwezen taal niet mogelijk zou zijn geweest zonder stimulans en ondersteuning 
van LINGUA. Daarom moeten de inspanningen ten gunste van deze landen beslist worden 
voortgezet. 
D 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
totaal Gezonden leraren 
91/92 
202 
98 
2312 
73 
460 
480 
72 
613 
19 
121 
144 
663 
5257 92/93 
286 
112 
1957 
169 
625 
778 
101 
683 
7 
in 
243 
864 
6037 Ontvangen leraren 
91/92 
21 
4 
447 
35 
577 
1416 
114 
189 
1 
29 
8 
2416 
5257 % 
0.4 
0.1 
8.5 
0.7 
11.0 
26.9 
*» 2 
3.6 
0.0 
0.6 
0.2 
46.0 
100.0 92/93 
32 
"> 
581 
87 
588 
1434 
199 
283 
20 
62 
49 
2700 
6037 % 
0.5 
0.0 
9.6 
1.4 
9.7 
23.8 
3.3 
4.7 
0.3 
1.0 
0.8 
44.7 
100.0 
Actie L4 - Aantal gezonden en ontvangen leraren per land in 1991/92 en 1992/93 
2. Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jaar 
in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten (Actie IV) 
Ook de uitwisselingen en bezoeken van jongeren in het kader van vreemde talcn-onderwijsprojecten 
tussen instellingen in verschillende landen, zijn duidelijk toegenomen in vergelijking met 1991/92, 
want in 1992/93 konden, met ccn budget van bijna 7,5 miljoen ECU en een gemiddelde beurs van 
ongeveer 270 ECU per jonge begunstigde, 23053 leerlingen en 2435 leraren, dus in totaal 25488 
deelnemers, van deze mobiliteit profiteren. En hierbij komen nog de 1590 deelnemers aan 987 
voorbereidende bezoeken, met het oog op de verwezenlijking van de projecten. In 1991/92 waren 
er in totaal 19720 begunstigden en sinds begin 1991 hebben in totaal 49543 personen van deze actie 
geprofiteerd, plus de 3530 leraren die aan voorbereidende bezoeken hebben deelgenomen. Wij 
wijzen er bovendien op dat de deelnemers die in het kader van unilaterale projecten partners 
ontvangen, niet in de statistieken zijn opgenomen. 
(NB: in 1993 bedroeg het beschikbare budget voor de Gezamenlijke Onderwijsprojecten 1993/94 
10,5 miljoen ECU) 
300001 
20004 
1000» 
90/91 91/02 92/93 93/94 
Actie IV - Ontwikkeling van het aantal deelnemers tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91. V.U5 . 1991/92. 19720 ; 1992/93. 25488; schatting 1993/94. 33100) 
Wij wijzen er nogmaals op dal de Gezamenlijke Onderwijsprojecten voor hooguit 50% van de totale 
kosten van de operaties door de Gemeenschap kunnen worden gefinancierd (met uitzondering van 
projecten die voor achtergestelde bevolkingsgroepen bestemd zijn of die uitsluitend betrekking 
hebben op de minst gebruikte en minst onderwezen talen; zulke projecten worden voor maximaal 
75% gefinancierd). Dit houdt in dat de rest van het benodigde geld buiten het programma wordt 
gezocht; soms krijgt men subsidies van de betrokken ministeries of lokale autoriteiten; zo tonen 
deze laatsten dat zij er, gestimuleerd door LINGUA, niet voor terugdeinzen om te investeren in 
een communautaire actie waarvan zij het enorme belang inzien. 
Evenals vorig jaar, maar misschien nog uitdrukkelijker, blijkt dat de meeste Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten uiterst belangrijk zijn voor de onderwerpen en het onderzoek van de studie, 
en dat de activiteiten van de jongeren en hun leraren steeds vaker zowel een interculturele als een 
taalkundige dimensie bevatten; mede dankzij de harmonieuze vereniging van deze twee dimensies 
krijgt het onderwijs een echt internationaal element en vertonen de instellingen en hun cursussen 
een ware Europese dimensie. 
Ook hier is het interessant om de ontwikkeling van de mobiliteit per gastland te bestuderen. Het 
Verenigd Koninkrijk en Frankrijk worden nog steeds het meest bezocht, maar Spanje en bovenal 
Duitsland vertonen in vergelijking tot vorig jaar veel hogere cijfers; de cijfers van Griekenland, 
Italië, Nederland en Portugal zijn eveneens behoorlijk gestegen. 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
totaal (iczonden I Ontvangen deelnemers 1 
deelnemers I E 
91/92 
418 
830 
3140 
304 
2851 
4860 
455 
2471 
0 
1434 
313 
2833 
19909 92/93 I 91/92 
665 I 689 
1124 | 1130 
3120 
533 
5424 
4801 
895 
3212 
62 
1708 
715 
3229 
25488 1777 
291 
1632 
4200 
548 
1417 
42 
418 
280 
7485 
19909 % 
3.5 
5.7 
8.9 
1.5 
8.2 
21.1 
2.8 
7.1 
0.2 
2.1 
1.4 
37.6 
100.0 92/93 
754 
1170 
2418 
627 
1889 
6052 
662 
2066 
72 
938 
551 
8289 
25488 % 
3.0 
4.6 
9.5 
2.5 
7.4 
23.7 
2.6 
8.1 
0.3 
3.7 
2.2 
32.5 
100.0 
Actie IV - Aantal gezonden en ontvangen deelnemers per land tussen 1991/92 en 1992/933 
Het belang van het Engels als doeltaal is aanzienlijk afgenomen, ten gunste van andere, minder 
gebruikte talen. Het is dan ook de moeite waard om ons voor deze talen in te blijven zetten. De 
Nationale LINGUA-Agentschapppcn kunnen hierin ccn belangrijke rol spelen (bij voorbeeld bij het 
zoeken naar partners); de Gids van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten, die begin 1994 is 
gepubliceerd, kan eveneens een grote bijdrage leveren. 
Deelnemers, jongeren en begeleidende leraren (deze laatsten vertegenwoordigen gemiddeld 10% van het totaal) 
10 
Een aantal landen ontvangen meer jongeren bij hen dan zij zelf uitzenden; dit geldt vooral voor het 
Verenigd Koninkrijk waar het aantal ontvangen deelnemers het aantal gezonden deelnemers 
ruimschoots overtreft. Dit levert de nodige problemen op voor de wederkerigheid van de 
uitwisselingen met dit land. 
Net als bij de voorgaande actie is het ook hier duidelijk dat het LINGUA-programma zijn rol als 
stimulator zeer goed speelt door te streven naar een taaldiversifiëring en door de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen te bevorderen. Deze zouden zonder LINGUA waarschijnlijk niet tot 
stand zijn gekomen. Het principe van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten (waarover in februari 
1993 in Venetië ccn symposium is gehouden dat tot de publikatie van de bovengenoemde 'Gids van 
de GOP's' leidde) maakt nu vast deel uit van het dagelijks leven van heel wat leerlingen en 
leraren; hopelijk kan het nog verder worden uitgebreid. 
B. DE CENTRALE ACTIES 
In 1993 werden 530 projecten ingediend; zij telden 2267 coördinatoren en partners en hadden 
betrekking op de volgende activiteiten: 
- Actie ID ' : De bijscholing van leraren vreemde talen in het kader van Europese 
Samenwerkingsprogramma's (ESP's) (39 projecten ontvangen) 
- Actie III : De bevordering van talen in het bedrijfsleven (254 projecten ontvangen) 
- Actie VA : De bevordering van de doelstellingen van LINGUA door transnationale 
verenigingen of instanties (57 projecten ontvangen) 
- Actie VB : De ontwikkeling van algemeen lesmateriaal voor het onderwijzen en 
aanleren van de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie 
(92 projecten ontvangen) 
Verder hadden zij nog betrekking op: 
- De studiebezoeken of bezoeken ter voorbereiding van Europese Samenwerkingsprogramma's 
(ESP's) of taalkundige acticprojcctcn in het bedrijfsleven (88 projecten ontvangen). 
Van de 530 aanvragen zijn er 247 projecten (met 1118 coördinatoren en partners) in aanmerking 
genomen (d.i. bijna 46,5% van de ingediende projecten); in vergelijking tot 1992 betekent dit een 
toename van meer dan 50% van het aantal aanvaarde projecten. 
Deze toename van de door de Commissie aanvaarde projecten doet zich op redelijk homogene wijze 
in alle acties voor. 
In het algemeen neemt de kwaliteit van de ingediende projecten elk jaar toe, zowel qua inhoud 
(beter omschreven, doelgerichter, ambitieuzer, origineler en innoverender) als qua partnerschappen 
(die systematisch alle taalkundige en nici-taalkundige elementen van de ingediende projecten 
omvatten). 
Door deze verbetering van de kwaliteit van de door de partnerschappen ingediende projecten bleek 
het budget voor 1993, hoewel dit in vergelijking tot 1992 toch al aanzienlijk was uitgebreid, met 
voldoende om alle projecten te financieren die hiervoor in aanmerking kwamen; enkel aanvragen 
van een zeer hoog niveau konden financieel gesteund worden. Bovendien moesten deze aanvragen 
betrekking hebben op projecten die zonder hulp van UNGUA weinig kans van slagen hadden 
en die uiterst innovatieve activiteiten of produkten aanboden in antwoord op dringende behoeften 
ten aanzien van de inhoud en de betrokken sectoren en doelgroepen. Dit is overigens een 
weerspiegeling van een algemene tendens van een selectie die met de jaren strenger is geworden. 
Ter informatie kan nog worden opgemerkt dat de verzoeken tot subsidie voor de 530 in het kader 
van de centrale acties ingediende aanvragen opliepen tot bijna 47,9 miljoen ECU, bij een budget 
van nog geen 14 miljoen ECU. De subsidieaanvragen met betrekking tot de 247 aanvaarde 
projecten beliep bijna 20 miljoen ECU. 
De gemiddelde financiering van ccn aanvaard project bedroeg in 1993 dus ongeveer 70% van het 
gevraagde bedrag en minder dan 34 % van de totale kosten. De toegekende financiële bijdragen 
vormen voor de meeste partnerschappen ccn onmisbare aanvulling om de produkten of activiteiten 
te verwezenlijken die in de aanvraagformulieren worden vermeld. Uit ervaring blijkt dat een 
verspreiding van de communautaire hulp over een groter aantal projecten slechts de opheffing van 
vele van hen tot gevolg zal hebben, daar de partnerschappen bij gebrek aan geld hun projecten zullen 
moeten beëindigen. 
De onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de situatie voor de centrale acties (alle acties) 
tussen 1991, het jaar waarin de eerste projecten werden gefinancierd, en 1993 
1991 Ontvangen 
projecten4 
320 Aanvaarde 
projecten5 
93 'Jaar-Partners 
324 
1992 306 148 714 
1993 443 199 935 
totaal 1069 440 1973 
Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
Buiten de 'Voorbereidende Bezoeken' 
5 zie voetnoot 4 
De cijfers ten aanzien van de 'jaar-partners' weerspiegelen het feit dat een partner in een project van langer dan 
één jaar even vaak wordt opgenomen als hij in de ingediende aanvragen voorkomt 
12 
1. Bijscholing van leraren vreemde talen 
in het kader van Europese Samenwerkingsprogramma's (Actie IB) 
- In 1993 werden 39 aanvragen ingediend, waarvan 22 verlengingen van in 1991 en/of 1992 
gestarte projecten (d.i. 56,41% van het totale aantal aanvragen), met 165 partnerinstellingen. 
Van deze 39 aanvragen konden 32 projecten worden aanvaard (d.i. 82,05% van het totale aantal 
aanvragen en 28% meer dan in 1992), waaronder de 22 verlengingen (d.i. 68,75% van het totale 
aantal aanvaarde projecten en 100% van het aantal verzoeken om verlenging). Deze projecten 
konden worden uitgevoerd voor een contractuele periode van 1 september 1993 tot 31 augustus 1994. 
Door deze 32 partnerschappen werd van het LINGUA-programma een bijdrage gevraagd ter hoogte 
van 2.357.097 ECU (36% meer dan in 1992) en uiteindelijk kon een totale communautaire 
subsidie worden toegekend van 1.899.829 ECU (d.i. 80,60% van het totale verzochte bedrag -
32,76% meer dan in 1992 - en 30,63% van de totale kosten van de projecten).In dit laatste bedrag 
zijn de beurzen voor de voorbereidende bezoeken niet inbegrepen. De totale financiële bijdrage van 
de Gemeenschap voor Actie ID, inclusief de voorbereidende bezoeken, bedroeg ECU 1980000. 
1991 
1992 
1993 
totaal Ontvangen 
projecten7 
51 
62 
39 
152 Aanvaarde 
projecten' 
12 
25 
(waarvan 7 vcrl.) 
32 
(waarvan 22 
vcrl.) 
69 'Jaar-Partners'9 
40 
110 
130 
280 
Actie IB - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners 
in de aanvaarde projecten sindttièscWhaakjcs: aantal verlengde projecten) 
- In 1993 waren bij de 32 aanvaarde Programma's 130 verschillende instellingen betrokken 
(+18,18% in vergelijking tot 1992); de meest voorkomende partners in de teams waren hoger-
ondenvysinstellingen en lokale of regionale onderwijstnstanties. 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Alle talen, inclusief het Iers en met als enige uitzondering het Luxemburgs, waren in de projecten 
aanwezig en hoewel het Duits, het Engels en het Frans nog altijd de belangrijkste doeltalen zijn, 
worden zij op de voet gevolgd door het Spaans en het Italiaans en zijn ook het Portugees en het 
zie voetnoot 4 
zie voetnoot 4 
zie voetnoot 6 
13 
r i ni! 
Gricks behoorlijk populair. Gezien het effect dat de Europese Samenwerkingsprogramma's kunnen 
hebben op de schakering van talen die in de instellingen worden aangeboden, heeft de Commissie 
er bijzonder goed op toegezien dat de programma's bijdragen tot een grotere diversifiëring en tot 
de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen. 
- Ter ondersteuning van de absolute prioriteit die wordt gegeven aan projecten met minst gebruikte 
en minst onderwezen talen, waren de selectiecriteria van de nieuwe projecten voornamelijk 
gebaseerd op: 
. de kwaliteit van de dossiers bij wijze van potentiële en originele bijdrage aan de verbetering van 
de bijscholing van leraren vreemde talen en hun docenten 
. voorkeur voor de produktie van gezamenlijke cursussen voor de bijscholing van leraren vreemde 
talen en hun docenten 
. de betekenis van transnationale partnerschappen en het streven naar een vertegenwoordiging van 
alle Lid-Staten, hetzij als coördinatoren, hetzij als partners. 
- Zoals hierboven is vermeld, zijn 130 instellingen bij de Europese Samenwerkingsprogramma's 
betrokken. 
Deze projecten moeten gezamenlijk en in een gemeenschappelijk kader de culturele, taalkundige en 
professionele realiteit van elk van de partners weerspiegelen en eveneens gezamenlijk bepalen welke 
elementen van ccn Europese dimensie tot uiting moeten komen in de nieuwe 
bijscholingsmogelijkhedcn voor leraren vreemde talen. 
Zo speelt LINGUA, dankzij dit netwerk waarin alle deelnemende instellingen nauw samenwerken 
en dankzij de originaliteit van het voorgestelde onderwijs, een steeds belangrijker rol in de sector 
van de bijscholing van opleiders vreemde talen. Deze rol wordt nog versterkt door het feit dat ESP's 
zich niet slechts bezighouden met de definitie van theoretische modellen, maar dat één van hun 
concrete activiteiten de opleiding van leraren is en dat deze activiteit verandering brengt in een 
aantal gewoonten. Sommige instellingen voor de bijscholing van leraren vreemde talen die zich 
vroeger concentreerden op de opleiding van hun eigen leraren in hun eigen land, zijn nu, dankzij de 
ESP's en in het kader van de daarin georganiseerde activiteiten, begonnen leraren uit andere Lid-
Staten op te leiden. Zij bieden hen hun eigen taal als doeltaal aan, zelfs als deze taal nog geen vast 
onderdeel is van de nationale cursussen van de deelnemers (Italië is wat dit betreft een interessant 
voorbeeld). Dit is het bewijs van het potentiële belang van dit verschijnsel en het nut voor de 
verscheidenheid van talen en de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen. 
De Commissie wil deze impact van de ESP's op de bijscholing van leraren, alsook de invloed die 
zij op de nationale stelsels kunnen uitoefenen, nog verder versterken. Hiertoe organiseert zij in 
verscheidene Lid-Staten en in samenwerking met de betrokken Nationale Agentschappen nationale 
seminaries 1er bevordering van de verspreiding van de resultaten en produkten van de 
Programma's. De Commissie is van mening dat het huidige netwerk van deelnemende instellingen 
moet worden uitgebreid (vgl hieronder de paragraaf over het eerste onderzoek, in het deel 'Actie 
VA' van dit verslag) met zo veel mogelijk grote instellingen die zijn gespecialiseerd in de opleiding 
van opleiders vreemde talen (vgl tevens het symposium dat in het voorjaar van 1994 in Gent zal 
worden gehouden), en zij zet zich hiervoor dan ook volledig in. 
- Van de 30 ingediende aanvragen zijn 14 voorbereidende bezoeken voor tic tenuitvoerlegging 
van Europese Samenwerkingsprogramma's gefinancierd. 
14 
2. Talen en het bedrijfsleven (Actie III) 
- In 1993 werden 254 aanvragen ingediend, waarvan 83 verlengingen van in 1991 en/of 1992 
gestarte projecten (d.i. 32,68% van het totale aantal aanvragen), met 1232 partnerinstellingen. 
Van deze 254 aanvragen konden 97 projecten worden aanvaard (d.i. 38,19% van het totale aantal 
aanvragen en 12,79% meer dan in 1992), waaronder 57 verlengingen (d.i. 35,05% van het totale 
aantal aanvaarde projecten en 68,67% van het aantal verzoeken om verlenging). Deze projecten 
konden worden uitgevoerd voor een contractuele periode van 1 juli 1993 tot 30 juni 1994, voor 
projecten die tijdens de selectieronde van 15 maart 1993 waren ingediend, of van 1 januari tot 31 
december 1994 voor projecten die tijdens de selectieronde van 15 september 1993 waren ingediend. 
Door deze 97 partnerschappen werd van het LINGUA-programma een bijdrage gevraagd ter hoogte 
van 11.695.319 ECU (39,91% meer dan in 1992) en uiteindelijk kon een totale communautaire 
subsidie worden toegekend van 8.004.000 ECU (d.i. 68,44% van het totale verzochte bedrag -
14,29% meer dan in 1992 - en 34,01% van de totale kosten van de projecten).In dit bedrag zijn 
de beurzen voor de voorbereidende bezoeken niet inbegrepen. De totale financiële steun van de 
Gemeenschap, inclusief de voorbereidende bezoeken, bedroeg 8140000 ECU. 
1991 Ontvangen 
10 projecten 
185 projecten Aanvaarde 
ii 
58 'Jaar-Partners'" 
195 
1992 170 86 
(waarvan 34 verl.) 441 
1993 254 97 
(waarvan 57 verl.) 509 
totaal 609 241 1145 
Actie UI - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners 
in de aanvaarde projecten sinds 1 991 (tussen haakjes: aantal verlengde projecten) 
- In 1993 waren bij de 97 aanvaarde projecten 509 verschillende instellingen betrokken (+15,42% 
in vergelijking tot 1992). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-
universitaire instellingen (137, d.i. 26,92% van het totale aantal instellingen die bij de projecten 
betrokken waren), gevolgd door de beroepsopleidingen voor initieel en byscholingsonderwijs (77 
instellingen, d.i. 15,13%). Hierna kwamen de KMO's en de organisaties van KMO's (71, d.i. 
10 zie voetnoot 4 
zie voetnoot 4 
12 zie voetnoot 6 
13,95%), gevolgd door de vakverenigingen en -organisaties (41 instellingen, d.i. 8,06%) en de 
talenopleidingen en -centra (37 instellingen, d.i. 7,27%). Eveneens aanwezig in de partnerschappen 
waren, in afnemende volgorde: de uitgevers en de fabrikanten en verspreiders van lesmateriaal 
(35, d.i. 6,88%), officiële instanties - nationale of lokale autoriteiten (28, d.i. 5,50%), non-profit 
organisaties (24, d.i. 4,72%), Kamers van Koophandel en Nijverheid (20, d.i. 3,93%), alsook, in 
minder belangrijke mate, grote bedrijven (4), bcoordelingsinstanties (3) en lerarenverenigingen of -
federaties (2); tot slot werden er nog 30 uiteenlopende organisaties en instellingen geteld die 
geïsoleerde categorieën vertegenwoordigden (bijv. adviesbureaus). 
- Alle Lid-SUiten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Alle talen waren in de projecten vertegenwoordigd: het Duits, het Engels en het Frans bleven 
natuurlijk, met 52,63% van het totaal, in de meerderheid en dit hoeft niemand te verbazen, gezien 
de vaste gewoonte in het bedrijfsleven om de meeste aandacht te besteden aan de meest gebruikte 
talen; maar de groter wordende belangstelling in de partnerschappen voor de minst gebruikte en 
minst onderwezen talen en voor hun gebruik in situaties waar voorheen andere talen overheersten, 
heeft zich duidelijk voortgezet. Zelfs als men het Spaans en het Italiaans, de belangrijkste van de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie, buiten beschouwing laat, zijn de overige 
6 talen alleen al goed voor 25,77% van het totaal, en dat in een actie die niet uitsluitend voor hen 
bestemd is. De enige achterblijvers zijn op het ogenblik het Iers en het Luxemburgs, talen waarvoor 
nog zeer veel zal moeten worden gedaan. 
Een analyse van de Commissie in 1993, die een verband legt tussen enerzijds de economische 
sectoren die bij de projecten zijn betrokken, en anderzijds de doeltalen, heeft heel duidelijk 
aangetoond dat de minst gebruikte en minst onderwezen talen sinds het begin van het programma 
extra aandacht hebben gekregen en dat ook hier LINGUA een belangrijke rol heeft gespeeld als 
stimulator van de diversitiëring. 
- Het type project dat het meest werd ingediend, had betrekking op het ontwerp, de uitwerking 
en ontwikkeling van lesmaterialen (83 projecten van de 97 goedgekeurde); ver daarachter kwamen 
enkele projecten voor de ontwikkeling van opleidingscursussen (6 projecten), voor linguïstische 
audit en behoeftcnanalyse (5 projecten), en 2 voor systemen voor het toekennen van diploma's. Het 
moet echter gezegd worden dat in de meeste projecten die betrekking hadden op lesmaterialen, een 
eerste fase voorzien of al afgerond was waarin een serieuze analyse werd gemaakt van de 
behoeften waaraan deze lesmaterialen zouden moeten beantwoorden. 
76% van de projecten bestudeerde het gebruik van de media en de nieuwe onderwijstechnologieën 
en 14% had specifiek betrekking op het afstandsonderwijs. 
- De selectiecriteria van de projecten waren voornamelijk gebaseerd op: 
. de bewezen of geconstateerde behoeften aan het voorgestelde lesmateriaal, 
. de geldigheid en haalbaarheid van de doelstellingen en hun verhouding tot de criteria en de 
prioriteiten van het programma zoals deze in het Besluit worden genoemd, 
de gegrondheid van de partnerschappen, zowel wat hun transnationaliteit als de complementariteit 
van de vereiste know-how en de betrokkenheid van de doelsectoren en -groepen betreft, 
16 
. de kwaliteit van de methodologie en het vernieuwende karakter van de doelstellingen en van 
de middelen die worden gebruikt om deze te bereiken, 
. de kwaliteit van de plannen voor de verspreiding van de produkten. 
- Over het algemeen was 1993 ccn belangrijk jaar voor Actie III van het LINGUA-programma. 
Dit was in feite het eerste jaar waarin, dankzij de vooruitgang die met de projecten was geboekt, een 
begin kon worden gemaakt met hun begeleiding. Dit leidde tot tal van bezoeken aan 
partnerschappen of aan vergaderingen met alle partners in Brussel. 
Een groot aantal eindprodukten en prototypen van te bewerken produkten zijn al ontwikkeld en 
de Commissie heelt concrete voorstellen kunnen doen ten aanzien van de verspreiding van de 
resultaten en de produkten (vgl hieronder de paragraaf over het tweede onderzoek in het deel 'Actie 
VA' van dit verslag en die over de verspreiding in het deel 'Globale analyse'). 
Verder organiseerde de Commissie in januari 1993, samen met het DELTA-programma, een 
Symposium te Londen over het thema van het onderwijs van vreemde talen en nieuwe 
onderwijstechnologieën. Tijdens dit symposium werden ccn groot aantal lopende projecten met 
elkaar vergeleken en de balans opgemaakt van de meest geavanceerde methoden; van dit Symposium 
zijn de notulen gepubliceerd; dit zeer belangrijke document geeft een interessante synthese van 
de meest recente technieken op dit gebied. 
In de tweede helft van 1993 heeft de Commissie de verschillende instanties voor het beheer van het 
programma een voorstel kunnen doen betreffende een mogelijke strategie voor deze actie. Deze 
strategie is gebaseerd op een zeer nauwkeurige analyse van de inhoud en van de verkregen of 
verwachte resultaten van afgeronde of lopende projecten. Met deze analyse als uitgangspunt is 
waar noodzakelijk ccn versterking of uitbreiding van de communautaire maatregelen voorzien 
(onder andere ten aanzien van de doelgroepen, de vaardigheden die zijn ontwikkeld en de 
voorgestelde niveaus in een bepaalde taal en/of sector en de gebruikte methoden en technologieën). 
Tot slot heeft de Commissie, in samenwerking met het Duitse Nationale Agentschap, in februari 
1994 in Saarbrücken ccn symposium over de linguïstische audit en de behoeftenanatyse 
georganiseerd, dat ten doel had de balans op te maken van de LINGUA-projecten op het gebied 
van taalkundig onderzoek en ccn strategie voor de toekomst op te stellen. Tijdens dit Symposium 
werd benadrukt dat taalkundig onderzoek moest worden bekeken vanuit het oogpunt van een globale 
bcdrijfsstrategic. De verschillende fasen van het taalkundige onderzoek werden geanalyseerd en er 
werden verscheidene onderzoeksinstrumenten (waaronder instrumenten voor "auto-evaluatie") 
gepresenteerd. Een van de conclusies van het symposium was dat het concept van linguïstische audit, 
zijn technieken en zijn produkten, onder de betrokken bedrijven en experts moest worden verspreid. 
Over het algemeen is het zeer bemoedigend dat de activiteiten die door Actie III van het 
programma worden gesteund, sterk bijdragen tot ccn grotere belangstelling bij bedrijven en 
personeel voor het aanleren van vreemde talen in het bedrijfsleven. 
- van de 58 ingediende aanvragen zijn 34 voorbereidende bezoeken voor de verweznlijking van 
Actie Ill-projectcn gefinancierd. 
3. Financiële steun aan verenigingen en technisch onderzoek (Actie VA) 
- In 1993 werden 57 aanvragen ingediend, met 213 partnerinstellingen. 
Van deze 57 aanvragen konden 27 projecten worden aanvaard (d.i. 4738% van het totale aantal 
aanvragen en 92,86% meer dan in 1992) 
Door deze 27 partnerschappen werd van het LINGUA-programma ccn bijdrage gevraagd ter hoogte 
van 554.959 ECU (140% meer dan in 1992) en uiteindelijk kon ccn totale communautaire subsidie 
worden toegekend van 492.361 ECU (d.i. 88,72% van het totale verzochte bedrag - 185,61% meer 
dan in 1992 - en 36,26% van de totale kosten van de projecten). 
1991 Ontvangen 
projecten 
28 Aanvaarde projecten 'Jaar-partners'" 
38 
1992 
1993 
totaal 14 
57 27 
107 49 70 
105 
213 
Actie VA - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
- In 1993 waren bij de 27 aanvaarde Programma's 105 verschillende instellingen betrokken (+50% 
in vergelijking tot 1992). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-universitaire 
hoger-ondenvgsinstellingen (23, d.i. 29,49% van het totale aantal instellingen dat bij de projecten 
betrokken was), de non-profit organisaties (22, d.i. 28.21%), de instellingen voor de opleiding 
van leraren vreemde talen (10, d.i. 12.83%), de talencentra (eveneens 10, d.i. 12.83%) en de 
betrokken ministeries of departementen van ministeries (10.26%). 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Door de aard van de actie en van haar doelstellingen waren alle talen op de ene of andere manier 
in de projecten vertegenwoordigd. 
- De typen projecten die het meest werden ingediend hadden allereerst betrekking op de 
organisatie van conferenties of colloquia (17 van de 27 projecten), gevolgd door activiteiten van 
instanties en verenigingen (5 projecten) en publikaties (3 projecten). 
In de manifestaties, colloquia en andere seminaries die voor een communautaire subsidie in 
aanmerking kwamen, kwamen zeer uiteenlopende thema's aan de orde: de verwerking van een 
Europese dimensie in de opleiding van leraren vreemde talen, de versterking van het onderlinge 
begrip tussen de gebruikers van bepaalde talen (met name de Romaanse talen), de stimulering van 
uitwisselingen tussen klassen, de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen 
dankzij netwerken van nationale en transnationale instanties, de bevordering van speciale 
evenementen gericht op de ontwikkeling van het onderwijs in één van de minst gebruikte talen. 
zie voetnoot 6 
18 
Andere projecten waren eerder geconcentreerd op talen en op nieuwe onderwijstechnologieën of 
op het gebruik van de media om het publiek bewust te maken van het belang van het aanleren van 
vreemde talen (bijvoorbeeld de samenstelling van tclevisicuitzendingen met de steun van LINGUA). 
Over het geheel genomen waren de gefinancierde projecten direct of indirect afgestemd op de 
doelstellingen van het programma. 
- Over het algemeen kon Actie VA in 1993 haar werkterrein aanzienlijk uitbreiden en 
diversifiëren en heeft zij haar activiteiten duidelijker aangepast aan de globale strategie van het 
programma; andere, nog in voorbereiding zijnde projecten gaan diezelfde richting op; in de 
toekomst denkt de Commissie deze actie ook te kunnen gebruiken voor een betere verspreiding 
van de verkregen resultaten en produkten in het kader van de overige LINGUA-acties. 
- In het verlengde van de activiteiten van deze actie, maar onafhankelijk van haar, is een serie van 
4 belangrijke technische onderzoeken uitgevoerd. De resultaten van deze onderzoeken, die aan het 
einde van het eerste semester van 1994 verwacht worden, zullen waarschijnlijk de noodzakelijke 
informatie kunnen leveren voor een nauwkeurige omschrijving van de toekomstige strategie van 
het programma. Deze onderzoeken moeten verder, via door hen opgestelde inventarissen, bijdragen 
tot de samenstelling van het compendium en de databank met LINGUA-produkten en bijdragen 
tot de verspreiding van de resultaten (vgl hieronder 'Verspreiding'). 
Het eerste onderzoek betreft de bijscholing van leraren vreemde talen (actie I); het heeft 
voornamelijk ten doel de balans op te maken van alle centra in de twaalf Lid-Staten, waar deze 
bijscholing wordt verzorgd, en de typen bijscholing en cursussen voor te stellen en te analyseren 
die daar worden aangeboden; het wil verder de bekende of potentiële behoeften aan transnationale 
samenwerking tussen de geïnventariseerde centra bestuderen, evenals de mogelijkheden en 
manieren om deze samenwerking tot stand te brengen. 
Het tweede onderzoek inventariseert de lesmaterialen die in het kader van Actie III van 
LINGUA en ten behoeve van het personeel van KMO's/KMI's zijn samengesteld, en bestudeert 
hun gebruik en hun doeltreffendheid; verder onderzoekt het de strategieën die zijn opgezet om 
deze produkten uit te proberen en om controle uit te oefenen op de kennis die zij helpen 
verwerven. 
Het derde onderzoek beslaat erin, de balans op te maken en een kritische beschrijving te 
geven van de nationale en transnationale verenigingen die ten doel hebben het onderwijs in en 
het gebruik van vreemde talen en het interculturele karakter van het onderwijs te bevorderen 
en de gedachtenvorming en uitwisselingen tussen de verschillende hoofdrolspelers in het 
vreemde-talenonderwijs te stimuleren. Deze verenigingen zouden kunnen deelnemen aan in het 
kader van Actie VA georganiseerde projecten en eventueel ook bijdragen tot het proces van 
verspreiding van de door het programma voortgebrachte resultaten en produkten, via de door hen 
gevormde of gebruikte netwerken. 
Het vierde en laatste onderzoek streeft er, eveneens in het kader van Actie VB, naar een lUst 
op te stellen met de belangrijkste produkten die binnen en buiten LINGUA zijn ontwikkeld, ten 
behoeve van het onderwijs in de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie. Het wil 
de inhoud van deze produkten beschrijven, ze kritisch analyseren en hun beschikbaarheid en impact 
op de markt bestuderen. 
19 
4. Bevordering van de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen (Actie VB) 
- In 1993 werden 93 aanvragen ingediend, waarvan 26 verlengingen van in 1991 en/of 1992 
gestarte projecten (d.i. 27,96% van het totale aantal aanvragen), met 356 partnerinstellingen. 
Van deze 93 aanvragen konden 43 projecten worden aanvaard (d.i. 46,24% van het totale aantal 
aanvragen en 86,96% meer dan in 1992), waaronder 22 verlengingen (d.i. 51,16% van het totale 
aantal aanvaarde projecten en 84,62% van het aantal verzoeken om verlenging). Deze projecten 
konden worden uitgevoerd voor ccn contractuele periode van 1 juli 1993 tot 30 juni 1994, voor 
projecten die tijdens de selectieronde van 15 maart 1993 waren ingediend, of van 1 januari tot 31 
december 1994 voor projecten die tijdens de selectieronde van 15 september 1993 waren ingediend. 
Door deze 43 partnerschappen werd van het LINGUA-programma een bijdrage gevraagd ter hoogte 
van 4.870.695 ECU (210,31% meer dan in 1992) en uiteindelijk kon een totale communautaire 
subsidie worden toegekend van 3.282.000 ECU (d.i. 67,38% van het totale verzochte bedrag -
231,01% meer dan in 1992 - en 32,80% van de totale kosten van de projecten). 
1991 
1992 
1993 
totaal Ontvangen 
projecten 
56 
52 
93 
201 Aanvaarde projecten 
15 
23 
(waarvan 7 verl.) 
43 
(waarvan 22 
verl.) 
81 'Jaar-partners'14 
51 
93 
191 
335 
Actie VB - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
(tussen haakjes: aantal verlengde projecten) 
- In 1993 waren bij de 43 aanvaarde Programma's 191 verschillende instellingen betrokken 
(+10538% in vergelijking tot 1992). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-
universitaire instellingen (107, d.i. 56,02% van het totale aantal instellingen dat bij de projecten 
betrokken was), gevolgd door de uitgevers en de fabrikanten en verspreiders van lesmateriaal (15, 
d.i. 7,85%), officiële instanties - nationale of lokale autoriteiten (12, d.i. 6,28%), 
lerarenverenigingen of -federaties (eveneens 12, d.i. 6,28%) en non-profit organisaties (10, d.i. 
14 zie voetnoot 6 
20 
5,24%). Eveneens aanwezig in de partnerschappen waren, in afnemende volgorde: 
beroepsopleidingen voor initieel en bijscholingsonderwijs (8, d.i. 4,19%), de KMO's en de 
organisaties van KMO's (eveneens 8, d.i. 4,19%), talenopleidingen en -centra (7, d.i. 3,66%), 
alsook, in minder grote mate, grote bedrijven (4), 1 vakvereniging en 1 bcoordclingsinstantie; tot slot 
werden er nog 6 uiteenlopende organisaties en instellingen geteld die geïsoleerde categorieën 
vertegenwoordigden. 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Alle minst gebruikte en minst onderwezen talen, met uitzondering van het Luxemburgs, waren 
in de projecten vertegenwoordigd. Hetzelfde geldt voor het Duits, het Engels en het Frans, maar 
deze talen waren hier duidelijk minder belangrijk (vgl hieronder 'de doeltalen', in paragraaf B van 
de globale analyse); dit betekent dat het besluit om Actie VB voor te behouden aan de steun voor 
de diversifiëring van het onderwijs in vreemde talen, duidelijk is toegepast. 
- Het type project dat het meest werd ingediend had betrekking op het ontwerp, de uitwerking 
en ontwikkeling van lesmaterialen (41 projecten van de 43); de overige twee projecten waren 
algemener. 
58% van de projecten bestudeerde het gebruik van de media en de nieuwe onderwijstechnologieën 
en 20% had specifiek betrekking op het afstandsonderwijs. 
- De selectiecriteria, die al zijn genoemd in het deel van dit verslag dat betrekking had op Actie 
III, golden ook voor Actie VB. Maar in het kader van deze actie werden alleen die projecten 
aanvaard die werkelijk ten doel hadden de minst gebruikte en minst onderwezen talen te 
bevorderen. 
- Actie VB bleek in 1993 een groot succes, zowel op het gebied van de aanvragen (bijna 80% 
meer ingediende projecten dan in 1992), de aanvaarde projecten als het aan hen toegekende budget. 
Het feit dat het maximaal toegestane bedrag van de subsidies is afgestemd op dat van Actie III, was 
mede verantwoordelijk voor het veel grotere aantal ingediende projecten en heeft de partners 
aangespoord om veel ambitieuzere projecten uit te voeren. 
Net als in Actie III zijn ook hier de eerste produkten verschenen en de Commissie wil deze op een 
zo groot mogelijke schaal verspreiden (vgl hierboven de paragraaf over het vierde onderzoek in 
het deel 'Actie VA) van dit verslag en hieronder de paragraaf over de verspreiding in het deel 
'Globale analyse'). 
In het kader van deze actie heeft de Commissie ook een werkgroep in het leven geroepen, die zijn 
gedachten moet laten gaan over het probleem van de bevordering van de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen en oplossingen moet aandragen; deze gedachtenvorming en voorstellen zullen 
deels moeten worden gestimuleerd door de resultaten van een analyse van de inhoud van de 
lopende projecten (taal van de leerlingen voor elke doeltaal, ontwikkelde vaardigheden, voorgestelde 
niveaus, aanpak en gebruikte technologieën). Een van de eerste resultaten van de analyse toont al 
aan dat er bij bepaalde talen behoefte is aan lesmateriaal voor gevorderden, alsook aan lesmateriaal 
waarmee het begrip en de produktie van geschreven teksten wordt ontwikkeld. 
C. DE ACTIE HOGER ONDERWIJS' 
Bevordering van het vreemde-talenonderwijs 
aan de universiteit (Actie II) 
Actie II van het LINGUA-programma dekt de interuniversitaire samenwerking en de mobiliteit 
en uitwisseling van studenten en personeel uit het hoger onderwijs. De administratieprocedures van 
deze actie zijn dezelfde als die van het ERASMUS-programma en er zijn gezamenlijke regelingen 
getroffen voor het beheer van ERASMUS en Actie II van LINGUA. 1993 was het vierde 
werkingsjaar van deze actie. 
De aanvragen werden zodanig geëvalueerd dat de uiteindelijke selectie duidelijk de prioriteiten 
van het LINGUA-programma weerspiegelt De voorkeur ging verder uit naar de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen en naar projecten die gericht waren op de opleiding van toekomstige 
leraren vreemde talen. In het geval van bezoeksbeurzen ging speciale aandacht naar de bestudering 
van de taalkundige problemen van studentenmobiliteit en van de toepassing van nieuwe 
onderwijstechnologieën op het aanleren van vreemde talen. Verder werd ook veel aandacht 
geschonken aan projecten voor de invoering van cursussen gericht op de studie van een vreemde 
taal als hoofdvak, in combinatie met een ander vak. 
Evenals in voorgaande jaren zag het selectiebeleid er in 1993 op toe dat de meerjarige subsidies 
voor de meeste programma's die in 1992/93 waren aanvaard, opnieuw werden bevestigd; tegelijkertijd 
werd er bij de universiteiten op aangedrongen nieuwe interuniversitaire samenwerkingsinitiatieven 
te blijven ontwikkelen. 
De volgende grafieken tonen de evolutie van het aantal instellingen dat betrokken is bij de 
Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's en het aantal mobiele studenten tussen 1990 en 1994. 
1200, 
800 
400 
00/91 91/92 92/93 93/94 
Actie II - Evolutie van het aantal instellingen dat betrokken is bij ISP's, tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91. 215 : 1991/92, 627 ; 1992/93, 972 ; 1993/94, 1147) 
8000 
4000 
90/91 91/92 92/93 93/94 
Aciiv II - Evolutie van het aantal mobiele studenten tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91, 1897 ; 1991/92, 4180 ; 1992/93, 6724 ; 1993/94, 8847) 
- Van de 238 aanvragen voor Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (2,6% meer dan 
verleden jaar), werden in 1993 226 ISP's geselecteerd voor het universitair jaar 1993/94 (ofwel een 
toename van 7,11% ten opzichte van vorig jaar); zij hadden betrekking op 8847 studenten (31,57% 
meer dan in 1992/93) en 680 docenten (35,73% meer dan in 1992/93). 
De ISP's inzake studentenmobiliteit (220 in 1993/94) namen met 7,84% toe en die inzake 
docentenmobiliteit (70 in 1993/94) met 20,69%. 
Van de 226 aanvaarde Programma's, hadden er 120 betrekking op de studie van minst gebruikte 
en minst onderwezen talen, 66 hadden als hoofdonderdeel 'de opleiding van opleiders' en 55 
waren gericht op opleidingscursussen waarin talen gecombineerd werden met andere vakken (vooral 
Europese studies, mens-wetenschappen en bedrijfskunde). 
Gezien de aard en doelstellingen van Actie II, waren alle partners in de projecten universitaire 
instellingen of vergelijkbare hoger-onderwijsinstellingen. De institutionele deelname nam ten 
opzichte van verleden jaar met 18% toe en kende 1147 partners. 
- Wat de beurzen voor studiebezoeken betreft, konden 48 van de 58 ingediende aanvragen worden 
aanvaard; waar mogelijk werd de voorkeur gegeven aan aanvragen voor bezoeksbeurzen die 
betrekking hadden op de minst gebruikte en minst onderwezen talen en aan aanvragen die 
duidelijk een dimensie bezatten van een 'opleiding van toekomstige leraren'. 
Ofschoon de selectie voor 1993 een stijging van 20% ten opzichte van 1992 laat zien, stelt men toch 
vast dat evenals in voorgaande jaren het globale aantal bezoeken zeer laag is gebleven. Dit is ten 
dele te wijten aan het feit dat er sinds het begin van het programma weinig of geen aanvragen zijn 
binnengekomen voor cursussen die een minst gebruikte en minst onderwezen taal combineerden met 
één of meer andere vakken. 
- Het Besluit van de Raad tot oprichting van LINGUA stelde duidelijk dat het de bedoeling was 
dat de LINGUA- en de ERASMUS-beurzen ongeveer even hoog zouden zijn. Deze wens is niet 
altijd even goed in de praktijk gebracht en naargelang van de landen zijn er altijd meer of minder 
grote verschillen blijven bestaan tussen de studiebeurzen van LINGUA en die van ERASMUS. Het 
LINGUA Comité had, net als overigens het ERASMUS Adviescomité, de wens uitgesproken dat voor 
dit probleem ccn oplossing zou worden gevonden en dat het evenwicht tussen de twee typen EG-
steun zou worden hersteld. In 1993 kon de Commissie de twee Comités voorstellen doen die werden 
aanvaard en die sindsdien erop toezien dat binnen eenzelfde Lid-Staat het bedrag van een LINGUA 
mobiliteitsbeurs gelijk is aan dat van een ERASMUS mobiliteitsbeurs. 
24 
II. GLOBALE ANALYSE 
A. DE PARTNERSCHAPPEN 
In 1993 zijn, in het kadcr van de decentrale actie inzake steun aan Gezamenlijke Onderwijsprojecten, 
1259 'interinstitutionele projecten' verwezenlijkt en sinds begin 1991 bedraagt het aantal ten 
uitvoer gelegde projecten 2394. Sinds het begin van het programma hebben dui/enden scholen in de 
twaalf landen van de Unie op deze manier een partnerschap kunnen aangaan en geleerd om samen 
aan concrete onderwijsprojecten te werken. 
Nog altijd in 1993, maar nu in het kadcr van de centrale acties van het programma, gingen 2082 
instellingen partnerschappen aan ten behoeve van de ontwikkeling van projecten in alle LINGUA-
acties en alle LINGUA-scctorcn; sinds begin 1991 hebben in totaal 4719 'jaar-partners' aan 
dergelijke transnationale teams meegewerkt. 
Universiteiten, departementen en universitaire en para-universitaire opleidings- en 
onderzoeksinstituten zijn bovenal partners in Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (ISP's), 
omdat deze uitsluitend betrekking hebben op het hoger onderwijs. Maar daarnaast hebben zij toch 
ook ccn belangrijk aandeel (36rr) in de partnerschappen van de centrale acties, die gericht zijn 
op de bijscholing van leraren vreemde talen, de ontwikkeling van taalvaardigheden in het 
bedrijfsleven en de ontwikkeling van lesmaterialen ten behoeve van de algemene bevordering van 
de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie. 
De officiële instanties, zoals departementen van ministeries, lokale autoriteiten en lokale of 
regionale onderwijsinstanties, namen 9% van de partners voor hun rekening; de 
beroepsopleidingen voor initieel en bijscholingsonderwijs waren eveneens goed voor 9%; andere 
goed vertegenwoordigde instanties of instellingen waren de KMO's en de organisaties van KMO's 
(6,5%), onderwijsinstanties. zoals talenopleidingen en -centra (6%), uitgevers en fabrikanten van 
lesmaterialen (5,5%), vakverenigingen en beroepsorganisaties (4,5%), Kamers van Koophandel 
(2,5%) en verenigingen of federaties van leraren vreemde talen (2,5%). 
Wij willen hier benadrukken dat de Commissie via LINGUA heeft bijgedragen tot de nauwe 
samenwerking tussen instellingen die, tot hun betrokkenheid bij het programma, nauwelijks of niet 
gewend waren om samen te werken; deze instellingen hebben op deze manier hun wederzijdse 
vaardigheden kunnen bundelen en dankzij het complementaire karakter van hun expertise zijn soms 
bijzonder interessante methodologische en technologische vernieuwingen doorgevoerd. Een ander 
interessant punt is het feit dat een aantal partnerschappen, die waren opgezet voor de ontwikkeling 
van 'LINGUA-prodiiklcn', besloten heelt hun transnationale samenwerking te verlengen door 
samen aan projecten te werken in het kader van andere communautaire programma's (bijv. 
PETRA of COMETT). 
25 
B. DE DOELTALEN 
In 1993 hadden opnieuw de meeste aanvragen voor de decentrale acties betrekking op de talen 
Engels en Frans; het Spaans stond in het kader van Actie IA en het Duits in het kader van Actie 
IV op de derde plaats. Het percentage voor Engels, Frans en Duits was echter wel iets lager dan 
in 1992; slechts 78r; van de houders van ccn beurs voor bijscholingscursussen ging in 1993 naar 
het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, tegenover 81% in 1992. En maar 67% van de 
jongeren die in het kader van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten voor mobiliteit in aanmerking 
kwamen, koos deze landen als bestemming, tegenover 68% in 1992. 
Daarentegen zijn andere talen, zoals het Grieks, het Italiaans, het Nederlands en het Portugees, 
in belang toegenomen. Dit belang is natuurlijk relatief, maar niettemin duidelijk voelbaar, want de 
cijfers voor deze talen zijn in sommige gevallen meer dan verdubbeld (van de minst gebruikte en 
minst onderwezen talen is alleen het Deens in 1993 licht gedaald). 
Wij stellen met tevredenheid vast dat de minst gebruikte en minst onderwezen talen populairder 
zijn in de decentrale acties dan in de nationale programma's van de onderwijsinstellingen van 
de Lid-Statcn; het Italiaans was bijvoorbeeld de doeltaal van 4,69% van de leraren die een 
bijscholingscursus volgden en van 8,12% van de jongeren die deelnamen aan Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten, terwijl het percentage leerlingen dat deze taal in de verschillende landen van de 
Gemeenschap als vreemde taal leert, voorlopig nog veel lager is. 
Ook de cijfers met betrekking tot de centrale acties stemmen ons tevreden; in elk van deze acties 
werden vooral de minst gebruikte en minst onderwezen talen als doeltaal van de projecten 
gekozen. Hoewel het Engels goed was voor 18,53%, het Frans voor 15,35% en het Duits voor 
13,13% van de doeltalen, namen de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie met zijn 
allen 53% voor hun rekening. 
De actie waarin de minst gebruikte en minst onderwezen talen minder goed vertegenwoordigd 
waren, was die gewijd aan de ontwikkeling van talen in het bedrijfsleven; maar zelfs op dit 
moeilijke terrein, waar de meest gebruikte talen, vooral het Engels, diepgeworteld zijn, namen de 
minst gebruikte talen nog 48% van de doeltalen in beslag. Maar zij waren vanzelfsprekend het best 
vertegenwoordigd in de actie die speciaal voor hen bestemd was en ofschoon het Engels, het Frans 
en het Duits in deze 'actie voor de minst gebruikte en minst onderwezen talen' toch nog 25% van 
de doeltalen vertegenwoordigden, was dit eerder een 'weerslag' dan een bewuste keuze', in die zin 
dat deze talen niet specifiek als doeltaal werden gekozen maar slechts dienden als basis voor de 
overdracht van methodologie en technologie. 
C. DE BETROKKEN SECTOREN EN DOELGROEPEN 
Actie I van het programma had, gezien het feit dat zij uitsluitend de bijscholing van leraren vreemde 
talen beoogde, vanzelfsprekend betrekking op de onderwijssector en haar doelgroep waren de 
leraren vreemde talen, ongeacht hun (nict-universitaire) niveau, variërend van kleuterschool tot het 
secundair onderwijs. 
Evenals actie I besloeg Actie II één enkele sector, waarin zij gespecialiseerd was: vreemde talen, 
mits deze alleen of in combinatie met andere vakken in het hoger onderwijs gestudeerd werden; de 
doelgroepen waren dan ook uitsluitend universitaire docenten en studenten vreemde talen. 
Actie IV, die gericht is op de uitwisseling van jongeren in het kader van Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten, had betrekking op alle typen nict-universitaire instellingen voor jongeren tussen 
16 en 25 jaar; de Nationale Agentschappen aanvaardden opnieuw zowel projecten van algemene 
onderwijsinstellingen als van beroepsopleidingen; maar opnieuw gaven zij de voorkeur aan dat deel 
van de bevolking dat zowel uit sociaal-economisch als cultureel en taalkundig oogpunt meestal 
minder bevoorrecht is: jongeren in initiële beroepsopleidingen. 
Verder willen wij erop wijzen dat sinds het begin van het programma duizenden leraren uit alle 
mogelijke studierichtingen in het kader van deze actie het voorbereidende werk van projecten 
hebben gecoördineerd en hebben deelgenomen aan bezoeken en uitwisselingen; deze leraren 
hebben zo een intellectuele, culturele en taalkundige mobiliteit ervaren die hen heeft geholpen een 
Europese dimensie in hun eigen lespraktijk te integreren. 
In de Onderwijsprojecten zijn de meest uiteenlopende vakgebieden vertegenwoordigd. 
Ter informatie, en zonder volledig te willen zijn, kunnen we stellen dat de volgende gebieden in de 
onderwijsprojecten aan bod zijn gekomen: horeca, toerisme, reclame/marketing, 
informatie/communicatie, pers, audiovisuele sector, informatica, uitgeverij, kunstnijverheid, schone 
kunsten, tweelingstcdcn, interculturele studies, energiebesparing, boekhouding, plaatselijke economie, 
gezondheidszorg, arbeidsmethoden, samenstelling van glossaria, elektrische voorschriften, mechaniek, 
kappcrsopleidingcn, secretarieel werk, technieken voor het aanleren van vreemde talen,... 
Deze sectoren hielden heel vaak verband met het specifieke karakter van de onderwijsinstellingen 
van de jongeren; niettemin hadden zij soms ook wel betrekking op meer algemene zaken die voor 
alle partners in de projecten golden. 
Actie III, inzake de bevordering van talen in het bedrijfsleven, had betrekking op alle grote 
bedrijfstakken, zowel in de tertiaire sector (ongeveer 41% van de betrokken bedrijfstakken) als, in 
minder grote mate, de secundaire (29%) en primaire sector (ongeveer 17%). 
Voorbeelden van bedrijfstakken die een specifieke doclsector van de projecten waren, zijn de 
landbouw, metallurgie, engineering, verwerkende industrie, bouw, bouwkunde, distributie, handel, 
21 
horeca, vervoer, communicatie, toerisme, bankwezen, financiën, openbaar bestuur, medische en 
farmaceutische industrie,... 
De kleine en middelgrote ondernemingen waren vertegenwoordigd in ongeveer 60% en de grotere 
ondernemingen in ongeveer 28% van de doelsectoren van de projecten; hoewel het Besluit bepaalt 
dat absolute voorrang moet worden gegeven aan de KMO's, kwamen ook grotere ondernemingen 
in aanmerking, indien zij ccn duidelijke wil toonden om bij te dragen aan de bevordering van de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen. Het lijkt erop dat de grotere ondernemingen zich 
meer bewust zijn van en meer open staan voor de noodzaak om het onderwijs in vreemde talen 
te diversifiëren, en dat zij beter in staat zijn om een dergelijke diversifiëring door te voeren dan 
de meeste KMO's, die meer belangstelling hebben voor het onmiddellijke nut van de taal en dus 
eerder ccn beroep zullen doen op de meest gebruikte talen, met name het Engels. Bovendien beheerst 
het personeel van grote ondernemingen vaak al de meest gesproken talen, zodat het misschien ook 
daarom meer open slaat voor nieuwe talen dan het personeel van KMO's. 
Niettemin zouden ook de KMO's meer belangstelling moeten hebben voor de taaiopleiding van hun 
personeel; uit de resultaten van bepaalde in het kader van het programma uitgevoerde taalkundige 
audits blijkt dat heel wat ondernemingen in de Europese Unie commerciële kansen hebben moeten 
laten schieten vanwege hun te slechte beheersing van de taal van de klant. Om een concreet 
voorbeeld te noemen: in Belgisch Limburg gaf 34% van de bedrijven dat aan een regionale audit 
had deelgenomen, toe dat handelscontacten mislukt waren omdat men de taal van de partner niet 
voldoende beheerste; de Commissie heeft begin 1994 in Saarbrücken een symposium gehouden over 
het thema van de taalkundige audit en diens gebruik in de context van een globale 
ondernemingsstrategie (zoeken naar nieuwe markten, enz...). 'De taal van de klant spreken' is 
tegenwoordig voor bedrijven die hun produkten uitvoeren, ongeacht hun omvang, een bijna 
onontkoombare noodzaak geworden. 
Actie VB, die de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen nastreeft, had 
daarentegen minder betrekking op de economische (in de eigenlijke zin van het woord) sectoren en 
was meer bedoeld voor het grote publiek. 
Van de grootste doelgroepen in Actie III en VB kunnen we met name de inspanning van LINGUA 
in de richting van de sociaal-economisch minder bevoorrechte groepen noemen, te weten: 
werknemers, bedienend personeel, geschoolde en ongeschoolde arbeiders. Dit was de belangrijkste 
doelgroep (35%); gevolgd door het middenkader met ongeveer 20% (het hoger leidinggevend 
personeel nam minder dan 6% in beslag); het 'grote publiek' (alle sociaal-economische groepen) 
vertegenwoordigde ongeveer 16% van de doelgroepen en ambtenaren ongeveer 13%). 
D. DE NOODZAAK VAN EEN COHERENT TAALBELEID 
De ervaring van de eerste werkingsjaren van het LINGUA-programma heeft heel duidelijk 
aangetoond dat een doeltreffende kwantitatieve en kwalitatieve bevordering van de kennis van 
vreemde talen alleen mogelijk is in een coherent geheel. 
28 
De taalcommunicatic in ccn meertalige Gemeenschap vormt een complex probleem want er zijn tal 
van zeer uiteenlopende doelgroepen en doelstellingen. De oplossing ligt dus voor een groot deel in 
de vastlegging en uitvoering van een coherente communautaire benadering ter ondersteuning van 
het vrijwillige taalbeleid van de Lid-Statcn. 
Dit communautaire taalbeleid moet lot uitdrukking komen in concrete maatregelen, rondom een 
globale strategie. En dat is nu al sinds zijn oprichting de rol van het LINGUA-programma. De 
afgelopen drie jaar heeft het de taalkundige problemen van de Unie op doeltreffende en coherente 
wijze aangepakt en bewezen dat het, via een globale behandeling van de problemen, een aantal kon 
oplossen. Meer in het algemeen heeft het programma aangetoond dat het een werkelijke impact 
heeft op het taalbeleid van de Lid-Staten. 
Die onderlinge afhankelijkheid van de acties van het LINGUA-programma lijkt al duidelijk 
aanwezig bij acties die betrekking hebben op de opleiding van leraren vreemde talen en de mobiliteit 
van jongeren, maar zij geldt zeker in de betrekkingen tussen diezelfde acties en de acties inzake de 
bevordering van talen in het bedrijfsleven of de ontwikkeling van lesmaterialen. 
Hoewel het bedrijfsleven beschikt over eigen strategieën en middelen voor het aanleren van vreemde 
talen aan de verschillende personeelscategorieën, worden deze strategieën en middelen aangepast aan 
het kennisniveau van het personeel, en dit niveau hangt vanzelfsprekend af van de kwaliteit van het 
door hen verkregen onderwijs en de mobiliteitskansen die zij hebben gehad; zij is dus in de meeste 
gevallen het resultaat van het op school doorlopen leerproces; daarom moeten Acties I (bijscholing 
van leraren vreemde talen), III (ontwikkeling van vreemde talen in het bedrijfsleven) en IV 
(jongerenmobiliteit) van het programma onderling afhankelijk en (reëel of potentieel) 
complementair zijn. 
Bij de ontwikkeling van lesmaterialen is sprake van zeer nauw verband tussen enerzijds de 
ontwerpers en samenstellers van deze materialen, die beiden gespecialiseerd zijn in taalonderwijs, 
en anderzijds de manier waarop zij zijn opgeleid (initieel onderwijs of bijscholing). De kwaliteit van 
de materialen is vanzelfsprekend grotendeels afhankelijk van de opleiding en onderwijservaring van 
de auteurs en hier zijn het daarom Actie 1 (bijscholing van leraren vreemde talen), II (initiële 
opleiding van toekomstige leraren vreemde talen), III (onderdeel 'ontwikkeling van lesmateriaal 
voor het vreemde-talenonderwys in het bedrijfsleven') en V (onderdeel 'ontwikkeling van 
lesmateriaal voor de bevordering van de minst gebruikte en minste onderwezen talen') die 
onderling afhankelijk en complementair moeten zijn. 
Het is eveneens van essentieel belang dat de coherentie en samenwerking tussen de acties plaats 
vinden op het niveau van de sleutelpersonen in het programma; daarom moeten alle krachten 
gebundeld blijven en moet men samen blijven werken om het onderwijs van vreemde talen beter 
en de leerstrategieën doeltreffender te maken, van de taalkundige theoreticus tot de specialist in 
toegepaste taalkunde, van de didacticus lot de niet-taalkundige die verantwoordelijk is voor de 
bedrijfsopleiding en tot de eindgebruiker van het voor hem ontwikkelde materiaal, van de psycho­
linguist tot de opleider van opleiders, van de audio-visucle specialist tot de informaticus, van de 
expert in mobilitcilstcchnickcn tot de interculturele specialist. De kracht en de bekwaamheid van elk 
29 
van de bovengenoemde sleutelpersonen, alsook hun mogelijkheden tot samenwerking, zijn de redenen 
waarom de actie van de Commissie ter ondersteuning van de ontwikkeling van doeltreffende 
instrumenten om de taalvaardigheid van de Europeanen te verbeteren, zon succes is. 
E. DE IMPACr VAN LINGUA 
In de sector van de decentrale acties inzake de mobiliteit van leraren en jongeren, spreken de 
cijfers van het aantal begunstigden sinds het begin van het programma (zie bladzijde 4 van deze 
samenvatting) voor zich, zodat wij hierop niet teveel in hoeven te gaan. We willen slechts 
benadrukken dat, ondanks het feit dat deze cijfers kwantitatief gezien nog maar ccn klein deel van 
de jongeren en leraren vertegenwoordigen die potentieel in aanmerking zouden komen, tegenwoordig 
zoveel mensen mobiel zijn geworden dat ccn nieuwe dynamiek zich heeft gevormd en dat ook 
milieus waarin men lot de oprichting van LINGUA op professioneel of onderwijsgebied nogal 
sedentair was, gewend zijn geraakt aan mobiliteit. 
Dit is een impact die minder verband houdt met het kwantitatieve dan met het kwalitatieve aspect 
en die daarom des te belangrijker is; de Commissie zal nu vanzelfsprekend deze dynamiek moeten 
blijven stimuleren, maar het zou ook een goede zaak zijn als de onderwijsinstanties van de 
verschillende Lid-Sta ten van hun kant eveneens, in overleg met de Commissie, de nodige 
inspanningen verrichten en als ook zij deze beweging willen stimuleren en uitbreiden. 
Nog altijd met betrekking tot het kwaliteitsaspect, heeft de analyse van de door de Commissie en de 
vertegenwoordigers van elke Lid-Staat samengestelde en vervolgens verspreide vragenlijsten 
aangetoond dat, in het geval van leraren die een bijscholingsbeurs hadden ontvangen, de door hen 
gevolgde cursussen in het algemeen enerzijds hun taalkundige en methodologische vaardigheden 
en anderzijds hun culturele kennis hadden vergroot. Deze verbetering had vanzelfsprekend zeer 
positieve gevolgen voor hun lespraktijk. 
Voor de jongeren ligt de gevoeligste kwalitatieve impact in het voordeel van transnationale 
samenwerking: enkele maanden samen werken met partners in ccn instelling in ccn ander land (ook 
al verloopt deze samenwerking op afstand, ten minste tijdens de voorbereidende fase van de 
uitwisseling) leidt tot een betere kennis van "de ander", van diens nationale karakteristieken, diens 
fysieke en culturele milieu, en deze van binnen uit verkregen kennis bevordert veelal de snellere 
aanvaarding en erkenning van eventuele verschillen. Deze transnationale samenwerking draagt 
er tevens toe bij dat op concrete en levendige wijze een authentieke Europese dimensie wordt 
toegevoegd aan de lespraktijk van de leraren, en aan het beeld dat de leerlingen van de hen 
omringende wereld hebben. Deze gezamenlijke projecten hebben natuurlijk ook, via hun sterke 
taalkundige element, een gunstige invloed op de manier waarop de jongeren de vreemde taal 
'zien' en beleven. De taal wordt niet langer beschouwd als studievak zonder duidelijke relatie met 
de werkelijke wereld, maar als een onmisbaar instrument om met de partners te kunnen 
communiceren; dit schept bij de leerlingen een sterke motivering om "de taal van de ander" te leren 
beheersen. 
Wat de centrale acties betreft blijkt de impact van het programma eveneens uit acties die 
betrekking hebben op de inhoud van de bijscholing van de leraren, de talen in het hoger onderwijs 
en de projecten voor het bedrijfsleven en het grote publiek. 
Kwantitatief gezien blijkt deze impact uit het voortdurend grotere aantal projecten dat wordt 
ingediend en aanvaard; verder kan ze gemeten worden aan de hoeveelheid partnerschappen die 
sinds de oprichting van het programma zijn opgezet en die duizenden instellingen en duizenden 
personen bij elkaar brengen, die meestal enkel tot hun actieve samenwerking zijn gekomen omdat 
het programma hen daartoe aanzette. 
Kwalitatief gezien zijn het de exacte inhoud van de projecten, de behaalde resultaten, de 
ontwikkelde produkten en hun effecten op de betere taalvaardigheid van de burgers die de 
beoordeling van de impact van het programma mogelijk maken. 1993 was het eerste jaar waarin 
door LINGUA mogelijk gemaakte onderwijsmodules of lesmaterialen het licht zagen. We moeten 
er hier wel op wijzen dat veel van de eerste projecten die eind 1991 hun eerste financiering 
ontvingen en die twee of drie jaar zouden moeten duren, hooguit fase II van hun activiteiten hadden 
kunnen afronden, zodat de meeste inlichtingen waarover de Commissie eind 1993 beschikte, slechts 
voorproefjes waren van produkten die nog niet helemaal waren afgerond. 
Toch is een klein aantal produkten al afgerond, met name betreffende de ontwikkeling van de talen 
voor het bedrijfsleven en de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen. Deze 
produkten, waarvan het merendeel gebruik maakt van nieuwe technologieën, stemmen over het 
algemeen volledig overeen met het aanvankelijke ontwerp en de Commissie is op het ogenblik bezig 
deze produkten systematisch te inventariseren en nauwkeurig te beschrijven. De resultaten zullen 
op grote schaal onder de potentiële gebruikers worden verspreid, in de vorm van een compendium 
van LINGUA-produkten (zie hieronder 'Verspreiding van resultaten en produkten'). Het reële 
didactische nut van deze produkten kan vanzelfsprekend pas later geëvalueerd worden, wanneer zij 
verspreid, gebruikt en getest zijn op het concrete terrein van de opleiding. 
Ook onder de Europese Samenwerkingsprogramma's, die een betere bijscholing van de leraren 
vreemde talen nastreven, zijn er nog maar weinig die volledig zijn afgerond en de ontwikkelde 
activiteiten hebben meestal slechts een tijdelijk karakter. Desalniettemin zijn in sommige gevallen 
al nauwe banden gecreëerd tussen de lopende ESP's en leraren die op zoek zijn naar 
opleidingscursussen. Deze leraren konden in het kader van de activiteiten van de Europese 
Samenwerkingsprogramma's deelnemen en op die manier profiteren van het onderzoek en de meest 
recente methodologische vooruitgang op het gebied van taaldidactiek. Zo is een bescheiden begin 
gemaakt (maar het verschijnsel zal zich in de komende jaren ongetwijfeld uitbreiden) met dit proces, 
volgens welke de ESP's in alle instellingen - van kleuterschool tot secundair onderwijs - een 
nieuwe wind doen blazen en een grotere doeltreffendheid teweegbrengen in de aanpak van het 
vreemde-talenonderwijs. 
Men begint nu geleidelijk op concrete en nauwkeurige wijze de algemene impact van het 
programma op het taalbeleid van de Lid-Staten te evalueren, op basis van de verslagen die de 
Nationale Agentschappen, overeenkomstig met artikel 13 van het Besluit van de Raad van Ministers 
van 28 juli 1989, naar de Commissie hebben gezonden. 
De Commissie heeft van deze verslagen een synthese gemaakt, die aantoont dat LINGUA een 
belangrijke rol heeft gespeeld als nationale stimulator van het vreemde-talenonderwijs. Het 
programma heeft er met name toe bijgedragen dat de aandacht is gevestigd op de noodzaak om 
taalkwesties te allen tijde globaal en coherent aan te pakken. Verder heeft het ertoe bijgedragen 
dat in de meeste Lid-Staten op nationaal en regionaal niveau (lokale of nationale autoriteiten) de 
dialoog en het politieke debat tussen enerzijds de met onderwijs en beroepsopleidingen belaste 
personen en anderzijds de voor de economische ontwikkeling verantwoordelijke personen op gang 
kon worden gebracht en vereenvoudigd. Tot slot heeft het ook vaak de uitvoering van nieuwe 
initiatieven van de Lid-Staten gestimuleerd, zoals de algemene invoering van vreemde­
talenonderwijs voor jonge kinderen, de mogelijkheid om vanaf het begin van de eerste cyclus van 
het secundair onderwijs twee talen te studeren en de uitbreiding van de reeks talen die in de 
schoolprogramma's worden aangeboden. 
De uit de genoemde synthese gebleken impact wordt overigens bevestigd door het eindverslag van 
de externe evaluatie dat in oktober 1993 door Price Walerhouse werd gepubliceerd (vgl hieronder 
'Follow-up en evaluatie") 
Verder is hij ook verscheidene malen door het Comité Lingua geconstateerd; diens leden wijzen 
bij elke gelegenheid op hun belangstelling voor een programma waarmee zij zich zeer verbonden 
voelen en waaraan zij volop willen bijdragen, zowel via de kwaliteit van hun meningen, 
opmerkingen en suggesties tijdens de vergaderingen als die van het eigenlijke werk dat zij in hun 
eigen land verrichten. 
Bovendien is het programma tijdens tal van vergaderingen van het Onderwijscomité, de Raad van 
Ministers en het Europees Parlement ter sprake gekomen. Ook daar werd telkens weer de positieve 
impact van LINGUA genoemd en gewezen op de resultaten van het programma. 
F. DE VERSPREIDING VAN RESULTATEN EN PRODUKTEN 
De Commissie hecht bijzonder veel belang aan de verspreiding van de resultaten die door de 
verschillende communautaire programma's op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding zijn 
behaald en ziet er op toe dat deze resultaten aan zoveel mogelijk mensen ter beschikking worden 
gesteld. Ook de produkten die uit de verschillende acties zijn voortgekomen, moeten een zo groot 
mogelijk publiek ten goede komen. 
Wat LINGUA betreft, hebben wc gezien dat de eerste lesprodukten en opleidingsmodules hun 
definitieve vorm beginnen te krijgen. Zij zullen de komende maanden waarschijnlijk nog sterk 
toenemen; daarom zullen de projectcoördinatoren, maar ook de personen die verantwoordelijk zijn 
voor het programma, ze op een zo groot mogelijke schaal moeten verspreiden. Hiertoe heeft de 
Commissie uit verschillende Lid-Staten experts verzameld. Hun taak is enerzijds zo goed en 
doeltreffend mogelijke oplossingen aan te dragen teneinde de grootschalige verspreiding van 
UNGUA-produktcn en -resultaten te garanderen, en te helpen bij het opzetten van een netwerk voor 
de verspreiding van de produkten in de tweede helft van 1994. Andere vergaderingen zijn gepland. 
Verder wordt er gewerkt aan een compendium en een geautomatiseerde databank van allerlei in 
het kader van LINGUA ontwikkelde lesprodukten en -materialen; elk beschikbaar produkt wordt 
met alle nuttige inlichtingen en ccn gedetailleerde beschrijving van zijn inhoud, de betrokken 
niveaus, de doelgroepen en de plaats waar het geraadpleegd kan worden, in kaartvorm gezet. Dit 
compendium wordt vanzelfsprekend op grote schaal verspreid en de databank moet normaal 
gesproken eenvoudig te bereiken zijn op de compatibele netwerken van de Europese Gemeenschap 
en de twaalf Lid-Staten. 
G. FOLLOW-UP EN EVALUATIE 
De Commissie houdt zich voortdurend bezig met de follow-up van de acties en de interne 
evaluatie van het programma. Hierbij gaat zij voor de centrale acties uit van de door de 
projcctcördinator overhandigde tussentijdse en eindverslagen, vergaderingen voor de 
hergroepering van projecten, vergaderingen ten behoeve van gedachtenvorming en coördinatie, 
alsmede de officiële bezoeken ter begeleiding of ter uitvoering van audits. 
Voor de decentrale acties geschieden follow-up en evaluatie via een voortdurend contact tussen 
de Commissie en de LINGUA-Nationale Agentschappen, in de vorm van vergaderingen en 
werkgroepen en dankzij hel elektronisch communicatienetwerk EuroKom, dat door de Commissie 
in alle twaalf Lid-Staten is geïnstalleerd. 
Verder is in 1993 door het bureau Price Watcrhousc ccn externe evaluatie van het programma 
gemaakt; deze evaluatie, die nu afgerond en in de vorm van een verslag gepubliceerd is, was over 
het algemeen zeer positief. 
Enkele van de voornaamste conclusies van het verslag zijn dat: 
- "LINGUA tegemoet komt aan een belangrijke communautaire behoefte en dat het zijn 
doelstellingen bereikt..."; 
- LINGUA "de talen op de politieke kalender heeft gezet en de verdienstelijkheid heeft, dit in 
een context van communicatie en culturele verscheidenheid te doen"; 
- LINGUA "tevens heett bijgedragen tot een betere kennis van de taal verscheidenheid van de 
Gemeenschap en het belang van culturele banden voor de bouw aan de Europese samenhang, 
volgens de principes van verdraagzaamheid en wederzijds respect. Dit geldt met name voor de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Gemeenschap die dankzij LINGUA 
bevorderd zijn"; 
33 
- LINGUA "via zijn verschillende acties een verscheidenheid aan projecten heeft gefinancierd 
en dat deze verscheidenheid aanzienlijk heeft bijgedragen tot het innoverende karakter van de 
projecten en het enthousiasme waarmee het programma ook nu nog wordt begroet". 
H. DE TOEKOMST VAN LINGUA 
De Commissie heeft respectievelijk in januari 1994 en december 1993 haar twee voorstellen 
aangenomen voor toekomstige communautaire programma's met betrekking tot het onderwijs 
(SOCRATES-programma) en de beroepsopleiding (LEONARDO DA VINCI-programma). Deze 
voorstellen werden vervolgens overhandigd aan de Raad en het Parlement. 
De gerechtvaardigde wens om de bestaande programma's te rationaliseren, teneinde hen 
doeltreffender te maken, heeft geleid tot de groepering van deze programma's. Het LINGUA-
programma vindt zichzelf bijna geheel terug bij het SOCRATES-programma, dat in alle geplande 
acties vertegenwoordigd zal zijn. Hoofdstuk I van het voorstel inzake SOCRATES neemt de huidige 
Actie II van het LINGUA-programma (Talen en hoger onderwijs) over en breidt haar nog verder uit; 
hoofdstuk II omvat en versterkt de huidige Actie IV (Gezamenlijke Onderwijsprojecten); het 
hoofdstuk over transversale maatregelen - hoofdstuk III - neemt de huidige Actie I (bijscholing van 
leraren vreemde talen) en V (bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de 
Unie, alsook, in het deel over 'Aanvullende maatregelen', de steun aan verenigingen) over. Enkel de 
huidige Actie III (talen en bedrijfsleven) vinden we terug in het voorstel voor het programma inzake 
de beroepsopleiding, LEONARDO. 
Maar de Commissie heelt duidelijk kenbaar gemaakt dat het haar bedoeling is alle activiteiten van 
de twee programma's op taalgebied globaal te beheren, teneinde hun samenhang en coherentie te 
garanderen en hun impact en doeltreffendheid te vergroten. 
De voorstellen van de Commissie garanderen dus niet alleen dat de verworvenheden van LINGUA 
behouden blijven en verder ontwikkeld worden, maar ook dat zijn reikwijdte en effecten 
aanzienlijk versterkt worden, want talen zijn voortaan het middelpunt van nagenoeg alle acties 
van de twee toekomstige programma's. 
54 
CONCLUSIE 
LINGUA is in de drie jaar dat het operationeel was, volop tegemoet gekomen aan de verwachtingen van 
al diegenen die zich hadden ingezet voor zijn tenuitvoerlegging. Zowel zijn centrale als zijn decentrale 
acties waren een enorm kwantitatief en kwalitatief succes. 
Het heeft daadwerkelijk bijgedragen tot de bevordering van het onderwijzen en aanleren van vreemde 
talen in een groot aantal sectoren en is er met name in geslaagd - ook al zijn de resultaten nu nog 
bescheiden - het onderwijs van de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Gemeenschap te 
doen toenemen. Verder heeft het bijgedragen tot de verandering van bepaalde gewoonten, met name op 
het gebied van de opleiding van ieraren vreemde talen, en heeft het de ontwikkeling van 
schooluitwisselingen mogelijk gemaakt. Dit zijn dankzij het programma ware onderwijsprojecten 
geworden, die een vast onderdeel zijn van de cursussen en lespraktijk van de leraren. 
Zijn impact is dus zeer groot en zal ongetwijfeld nog verder toenemen in het veel bredere kader van de 
toekomstige programma's SOCRATES en LEONARDO. 
We kunnen nu echt stellen dat de activiteiten van het LINGUA-programma een uiterst belangrijk element 
zijn in de verbetering van de taal- en communicatieve vaardigheden van de Europeanen en dat zij één 
van de hoekstenen zijn van het communautair beleid inzake onderwijs en beroepsopleiding. 
35 
LINGUA 
KWANTITATIEVE EN KWALITATIEVE ONTWIKKELING 
VAN DE TAALVAARDIGHEID IN EUROPA 
door 
- het algemeen gebruik van vreemde talen 
- steun aan de bevordering van alle talen van de Gemeenschap 
de opneming van vreemde talen in de universitaire studieprogramma's 
- het perfectioneren van de capaciteiten van de leraren vreemde talen 
- de bevordering van de vreemde talen in het bedrijfsleven 
- de stimulering van methodologische vernieuwing 
- steun aan programma's voor de uitwisseling van jongeren 
met behulp van onderwijsprojecten 
-%C 
HHnB 
STATISTIEKEN 
1993 
Bijlagen 1 t/m 4 hebben betrekking op de decentrale Acties IA en IV 
Bijlagen 5 t/m 11 hebben betrekking op de centrale Acties IB, III, V en de voorbereidende bezoeken 
Bijlage 12 heeft betrekking op Actie II 
Th 
BIJLAGE 1 • ACTIE IA • MOBILITEIT LERAREN PER LID-STAA1 
T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D Bg 
Blr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK 
Totaal 
% 
Rang GAsTLAND 
Bg Blr 
28 
3 
1 
32 
32 
| 0.53 
053 
10 
è Bnl 
1 DK 
1 
1 
2 
0.03 
12 
DK D 
1 
2 
58 
13 
1 
13 
87 
37 
48 
1 
25 
29 
266 
581 
9.62 
4 
D GR 
1 
23 
17 
42 
1 
3 
87 
1 44 
7 
GR E. 
1 
29 
11 
22 
192 
72 
22 
23 
22 
194 
588 
9 74 
3 
E F 
70 
£l 
459 
70 
151 
33 
203 
50 
80 
297 
1434 
23.75 
2 
F IRL 
2 
3 
100 
3 
35 
9 
30 
4 
12 
1 
199 
330 
6 
IRL 1 
1 
5 
4 
133 
13 
24 
9 
10 
84 
283 
4.69 
5 
1 L 
20 
20 
0.33 
11 
L NL 
53 
1 
6 
1 
1 
62 
1.03 
8 
NL P 
i 
1 
3 
1 
23 
3 
17 
49 
0.81 
9 
P UK 
2 
6 
39 
52 
998 
95 
391 
515 
377 
3 
100 
122 
2700 
44.72 
1 
UK 
GASTLAND T6t 
4 
94 
188 AAL 
286 
112 
1957 
169 
625 
778 
101 
683 
7 
212 
243 
864 
6037 
100 % 
0.07 
1.56 
3.11 4.74 
184 
32.42 
2 80 
10.35 
12.89 
1.67 
11.31 
0.12 
3.51 
4.03 
14.31 
100 Rang 
6 
10 
1 
9 
5 
'31-
n 
4 
12 
8 
7 
2 » Bfr 
Bnl 
bk 
D 
GR 
E 
T" 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D 
BIJLAGE 2 - ACTIE IA • IN- EN UITGAANDE STROMEN PER LIDSTAAT 
UNGUA/RAP83/AN.1/2 
BILAGE 3 • ACTIE IV - MOBILITEIT JONGEREN PER UO-STAAT 
T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D & BJr 
Bnl 
bk 
b 
GR 
E 
P 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
ÜK 
Totaal 
% 
Rang GASTLAND 
Bg 
35 
35 Blr 
16 
44 
55 
45 
134 
is 
12 
45 
dèé Bnl 
44 
24 
22 
40 
30 
117 
277 
678 
0.15 | 1.59 1 1.20 
294 
8 
B DK 
185 
202 
445 
241 
104 
18 
176 
1081 
4.60 
6 
DK b 
11 
20 
150 
10 
46 
184 
480 
158 
348 
232 
28 
510 
2185 
9.48 
3 
b GR 
èé 
07 
75 
90 
95 
20 
45 
69 
567 
2.46 
10 
GR E 
62 
42 
73 
161 
47 
615 
16 
121 
164 
20 
390 
1711 
7.42 
5 
Ë 
GAS! F 
13 
95 
430 
i2i 
1955 
75 
490* 
Ô16 
28 
Ï6*5 
'24Ö 
ÏÖ49-
5493 
23.83 
2 
P IRL 
24 
35 
124 
30 
165 
ui 
40 
598 
2.59 
9 
IRL 1 
49 
59 
197 
162 
112 
265 
405 
49 
158 
58 
356 
1870 
8.11 
4 
i L 
46 
20 
66 
0 29 
42 
L NL 
11 
28 
52 
172 
75 
28 
109 
256 
25 
95 
851 
3 69 
i 
NL P 
11 
18 
15 
14 
25 
40 
150 
43 
84 
94 
494 
2.14 
11 
P UK 
131 
111 
311 
1454 
105 
1896 
2145 
829 
25 
277 
195 
7479 
32.44 
1 
ÜK 
LAND TötAAL 
24 
310 
263 597 
ÏÖ15 
2801 
478 
4934 
436$ 
819 
2908 
53 
1533 
649 
2901 
23053 
100 % 
öiö 
\M 
1.14 2.59 
4.40 
12.15 
2.Ô7 
24.40 
18.93 
3.55 
42.04 
0.23 
6.65 
2.82 
12.58 
100 Rang 
10 
7 
5 
11 
1 
2 
8 
3 
12 
6 
9 
4 s? Bfr 
Bnl 
bk 
b 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
Uk T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D 
BIJLAGE 4 • ACTIE IV - IN- EN UITGAANDE STROMEN PER LIO-STAAT 
6000 4000 2000 0 
GEZONDEN JONGEREN 2000 4000 6000 
ONTVANGEN JONGEREN 8000 
UNGUA/RAP. 93/AN. 3/4 
BIJLAGE 5 - CENTRALE ACTIES - ONTVANGEN EN AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 PER LID-STAAT 
STAAT 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK 
TOTAAL ONTVANGEN PROJECTEN 
IB 
2 
2 
3 
1 
1 
4 
5 
2 
2 
4 
13 
39 III 
14 
6 
29 
43 
22 
36 
7 
33 
1 
8 
3 
52 
254 VA 
7 
3 
4 
3 
4 
21 
1 
5 
2 
1 
1 
5 
57 VB 
8 
5 
9 
13 
2 
16 
8 
12 
9 
4 
7 
93 BEZOEK 
10 
15 
7 
7 
13 
3 
7 
3 
4 
19 
88 TOTAAL 
41 
16 
60 
67 
36 
90 
19 
62 
5 
23 
16 
96 
531 
STAAT 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK 
TOTAAL AANVAARDE PROJEKTEN 
IB 
2 
2 
2 
1 
1 
4 
3 
1 
2 
2 
12 
32 III 
6 
4 
18 
13 
7 
12 
2 
11 
1 
7 
3 
13 
97 VA 
3 
2 
1 
2 
2 
9 
1 
3 
2 
2 
27 VB 
6 
2 
5 
3 
9 
3 
4 
5 
3 
3 
43 BEZOEK 
5 
5 
3 
2 
6 
2 
6 
2 
4 
13 
48 TOTAAL 
22 
10 
31 
22 
12 
40 
8 
27 
4 
16 
12 
43 
247 B DK D GR E F IRL I L NL P UK • BEZOEK 
• VB 
• VA 
Dm 
a© 
• BEZOEK 
[JVB 
• VA 
Dm 
DIB 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK 
3-UNGUA/RAP93/AN.5 
BIJLAGE 6 - CENTRALE ACTIES - VERDEUNG VAN PROJECTEN 1993 PER GROTE REGIO'S 
BRD DEUTSCHLAND 
RU: ScNeswig-Holstein. R12:Hamburg 
R13: Medeaocnsea R14: Bremen. RT5: Nordrhein-Westfaien. 
R16: Hessen. R17: Rhelrtond-Pfotz. RIB: Baden-Württemberg. 
R19: Bayem. R1A: Saartand. RIK Berin. R1C: Brandenburg. 
R1D. MecMenbufr>Vorpommein. R1E: Sochsen. 
RIF: Sactaen-Anhal. R1G: Thüringen 
\R2: FRANCE 
R21: le de Fiance. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nwd • Ras-de-Cotato. R24: Est. R25: Ouest. R26:$ud-Ouest. 
R27: Centre-Est. R28: Medrîerrannee. R29: Déportera dOutre-Mer 
: Total 
R31: Nod Ovest. R32: Lombordta. R33: Nord Est. 
R34: Emla-Romagna, R35: Centre R36: lazk>. R37: Comporoa. 
R38: Abruzzl-Mofee. R39: Sud. R3A Sida. R3ft Sordegna 
\R4: NEDERLAND : Total « 16 I 
R41: Noord-Nederland. R42: Oost-Nedeitond. 
R45: ZüJd-Nederlond. R47: West-Nederland 
J--
BIJLAGE 7 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 - VERDELING PER DOELTAAL 
Taal 
ES 
DA 
DE 
GR 
EN 
FR 
IR 
IT 
NL 
PT 
LE ACTIE 
IB 
13 
3 
16 
6 
19 
20 
2 
13 
6 
9 III 
40 
17 
44 
21 
64 
46 
3 
26 
16 
15 
3 VB 
10 
7 
5 
11 
9 
10 
4 
10 
17 
10 TOTAAL 
63 
27 
65 
38 
92 
76 
9 
49 
39 
34 
3 
70 
60 
50 
40 
30 
20 
10 
0 ESJ 
DA 
DE 
GR 
EN 
FR 
IR 
IT 
NL 
PT 
*U. 
10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 
il 
EN FR -H^TI^ GIB 
Dm 
• VB 
LE 
UNGUA/RAP 93/AN. 7 
BIJLAGE t - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 - AANTAL COÖRDINATOREN EN PARTNERS PER LID-STAAT 
Staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
UK 
Totaal 1 
Coör 
2 
2 
2 
1 
1 
4 
3 
1 
2 
2 
12 
32 B 
Part 
1 
3 
17 
5 
13 
24 
3 
9 
1 
5 
7 
10 
98 1 
Coör 
6 
4 
18 
13 
7 
12 
2 
11 
1 
7 
3 
13 
97 II 
Part 
17 
25 
45 
41 
40 
76 
11 
44 
5 
19 
19 
70 
412 VA 
Coör 
3 
2 
1 
2 
2 
9 
1 
3 
2 
2 
27 Part 
5 
5 
8 
3 
8 
12 
3 
7 
2 
8 
3 
14 
78 VB 
Coör 
6 
2 
5 
3 
9 
3 
4 
5 
3 
3 
43 Part 
10 
12 
9 
17 
12 
16 
7 
14 
2 
13 
10 
26 
148 Bezoeken 
Coör 
5 
5 
3 
2 
6 
2 
6 
2 
4 
13 
48 Part 
7 
8 
21 
5 
20 
22 
1 
13 
1 
8 
7 
22 
135 Totaal 
Coör 
22 
10 
31 
22 
12 
40 
8 
27 
4 
16 
12 
43 
247 Part 
40 
53 
100 
71 
93 
150 
25 
87 
11 
53 
46 
142 
871 
IB 
Bi 
DKf 
Df"--'--1 
GR ,-T 
E^=^—— 
IRL =1 
I « =3 
L] 
NL ^P 
10 20 30 
UNOUA/HAMKyAN.8 Bh--1 
DK j- -1 
GR t= 
Ft IRLp 
I ZZ;J 
% UK 
50 100 VA j 
Bt.J ? 
DK .-I 
D ;="~J I 
' i 
GR ? 
IRL^ 
I m ' 
Lj 
NL =1 
P=J 
UK^ =3 
0 10 20 TOTAAL 
50 
VB DPart 
• Coör 
100 150 
BEZOEKEN 
DK —I 
D ^=1 
GR ? 
E , ~» 
F — 1 
IRL a 
L>_ 
NL ,—1 
P? 
UK |^i • 
0 20 40 
^ 
BIJLAGE 9 - CENTRALE ACTIES VERDELING PARTNERS 1993 PER GROTE REGIO'S 
\R1:BRD DEUTSCHLAND : Total » lOOl 
R11: Schteftvta-HoWeln, R12:Homburg 
R13: Medersdchsea R14: Bremen. RT5: Nordrhein-Wesrlaien. 
Rio: Hessen. R17: Rhetnland-Pfarz. R18: BadervWürtlemberg. 
R19: Bayera R1A: Saarland. RIB: Berm. R1C: Brandenburg. 
R1D. MecWenburg-Vorpornmera R1E: Sochsen. 
RIF: SachservAnhol, R1G: Thürlngen 
\R2: FRANCE 
R21: le de France. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nord • Pas-de-Calais. R24: Est. R2S: Ouest. R26:Sud-Ouest. 
R27: Centre-Est. R28: Módtterrannóe. R29: Déportem. dOutre-Mer 
: rotor 
R31: Nord Ovesl. R32: lomoardta. R33: Nord Est. 
R34: Emla-Romagna. R35: Centra. R36: lazto. R37: Campania. 
R38: Abruzzt-Molse. R39: Sud, R3A: Slcla. R3B: Sardegna 
: Total 
R41: Noord-Nedertand. R42: Oost-Nederiond. 
R4S: Zuid-Nederland. R47: West-Nedertond 
Tlotal = 40 | 
RS1: Vlaams Gewest. R52: Région Wolome. 
R53: Bruxeies-Brussel 
: Total 
0 vw I dS> 
w ^J Guadeloupe |F| 
*" ^" 
RC2 AçoesiP) Martinique (F| 
R29 ^^ 
?C3 Modeua |P) Reunion (F) 
r * 2 * rt^\ 
fiB7 Canoiios|E) Guyane {T) : Total • 1421 
R71: North. R72: \brkshire and Humbersde. 
R73: East Midlands. R74: East AngMa. R7S: South East. 
R76: South West. R77: West Middnds. R78: North West. 
R79: Wales. R7A: Scotland. R7ft Northern Ireland 
: Total 
BIJLAGE 10 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 - VERDELING PER TYPE COÖRDINATOR/PARTNER 
Type coördinator/partner 
1 • Departement ministerie 
2 * Plaatsefjke overheid 
3 > Regionale of plaatsef jke onderwijsinstantie 
4 = Insteling voor hoger onderwijs 
5 = Onderzoeksinstluut gespeciafseerd in de 
didactiek van vreemde talen 
6 * Instelling voor opleiding taalleraren 
7 = School 
8 « Talencentrum 
9 = Vereniging o( federatie van taaldocenten 
10 = Organisatie van initiële beroepsopleidingen 
11 = Organisatie voor permanente beroepsopleiding< 
12 * Organisatie voor KMO-opleidingen 
13 = Onderwijsorganisatie voor volwassenen of arbei 
14 = Kleine en Middelgrote Ondernemingen 
15 = KMO-organisatie 
16 «Groot bedrijf 
17 » Organisatie van grotere bedrijven 
18 * Kamer van Koophandel of Industrie 
19 = Sectorièle organisatie 
20 * Vakorganisatie 
21 « Arbeidersvereniging 
22 = Uitgever, softwarefabrikant 
23 * Onderzoeksinstantie 
24 « Non-profitorganisatie of -instantie 
25 «Andere IB 
C 
1 
3 
7 
12 
2 
2 
1 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
32 P 
7 
1 
9 
' 38 
4 
19 
4 
1 
7 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5 
98 Hl 
C 
2 
1 
2 
20 
4 
0 
2 
5 
0 
5 
9 
4 
2 
2 
4 
0 
0 
1 
1 
3 
4 
7 
2 
11 
6 
97 P 
16 
2 
4 
95 
14 
4 
10 
20 
2 
13 
27 
14 
21 
38 
9 
4 
0 
19 
10 
13 
10 
28 
1 
14 
24 
412 VA 
C 
4 
0 
1 
6 
1 
0 
0 
1 
4 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
8 
1 
27 P 
4 
1 
2 
17 
2 
10 
3 
9 
2 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
2 
0 
14 
7 
78 VB 
C 
1 
0 
2 
17 
2 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
0 
5 
2 
43 P 
7 
1 
1 
82 
4 
0 
1 
4 
11 
4 
2 
0 
0 
4 
0 
4 
0 
0 
0 
1 
0 
12 
1 
5 
4 
148 Bezoeken 
C 
3 
2 
3 
8 
2 
1 
1 
1 
0 
0 
1 
2 
1 
0 
1 
0 
0 
1 
0 
0 
1 
4 
0 
1 
15 
48 P 
10 
2 
1 
27 
2 
0 
0 
5 
0 
4 
2 
0 
1 
12 
2 
0 
0 
9 
4 
2 
0 
2 
0 
2 
48 
135 Totaal 
C 
11 
6 
15 
83 
11 
4 
5 
8 
6 
6 
11 
7 
4 
4 
€ 
0 
0 
2 
1 
3 
5 
15 
2 
25 
27 
247 P 
44 
7 
17 
259 
26 
33 
18 
39 
22 
26 
32 
14 
22 
54 
11 
8 
0 
28 
14 
18 
10 
44 
2 
36 
88 
871 TOTAAL 
UP 
• e 
50 100 150 200 250 300 
UNGUA/RAP93/AN. 10 
BIJLAGE 10 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 - VERDELING PER TYPE COÖRDINATOR/PARTNER 
UNGUA/RAP 93/AN. 10 
BIJLAGE 11 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1993 - AANGEVRAAGDE EN TOEGEKENDE BEDRAGEN PËR LID-STAAT 
STAAT 
B 
DK 
GR 
IRL 
NL 
UK 
TOTAAL GEVRAAGD 
1.162.411 
828.781 
2.680.092 
2.326.851 
1.182.298 
2.949.201 
709.840 
2.066.035 
402.100 
1.478.680 
1.053.080 
2.829.835 
19.669.204 TOEGEKEND 
3.000.000 
2.500.000 
2.000.000 
1.500.000 
1.000.000 
500.000 
0 803.432 
598.660 
1.868.763 
1.416.100 
832.130 
2.268.637 
487.606 
1.524.350 
317.500 
933.800 
625.610 
2.150.313 
13.826.901 
^ 
UM I 1^1 GEVRAAGD 
11% IRL 
4% 
U7I 
im U nk =£ 
m i& J» 
B DK GR IRL NL P UK TOEGEKEND 
D GEVRAAGD 
D TOEGEKEND 
UNGLMVRAP93/AN. 11 
BIJLAGE 12 - ACTIE II ALGEMENE STATISTIEK 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten • maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten • maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten - maanden 
SM • programma's 
TS - programma's 
CD • programma's 
IP - programma's Alle aanvragen 
ontvangen 
1.189 
238 aanvaard 
1.147 
226 
Alle aanvragen 
ontvangen 
1.169 
9.169 
65.418 
232 
107 aanvaard 
1.129 
8.847 
63.585 
220 
70 
Uitbreidingen 
ontvangen 
998 
192 aanvaard 
990 
191 
Meerjarige activiteiten 
ontvangen 
970 
7.792 
56.461 
186 
51 aanvaard 
962 
7.667 
55.699 
185 
50 
Nieuwe aanvragen 
ontvangen 
191 
46 aanvaard 
157 
35 
Nieuwe aanvragen 
ontvangen 
187 
1.216 
7.991 
45 
14 aanvaard 
155 
1.019 
6.920 
34 
5 % aan­
vaarding 
96.5 
95.0 
% aan­
vaarding 
96.6 
96 5 
97.2 
94.8 
65.4 
% aan­
vaarding 
99.2 
99.5 
% aan­
vaarding 
99.2 
98.4 
98.7 
99.5 
98.0 
% aan­
vaarding 
82.2 
76.1 
% aan­
vaarding 
82.9 
83.8 
86.6 
75.6 
35.7 aanvaard 
1992/93 
972 
211 
aanvaard 
1992/93 
944 
6.724 
48.326 
204 
58 % toename 
in 1993/94 
18.0 
7.1 
% toename 
in 1993/94 
19.6 
31.6 
31.6 
7.8 
20.7 % aanvaarding 
in 1992793 
93.5 
90.9 
% aanvaarding 
in 1992/93 
91.3 
92.8 
93.3 
89.1 
49.2 
Nieuwe activiteiten in uitbreidingen 
ontvangen 
12 
161 
966 
1 
42 aanvaard 
12 
161 
1 
15 % aanvaarding 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
35.7 
Nieuwe aanvragen • nieuwe activiteiten in uitbreidingen 
ontvangen 
199 
1.377 
8.957 
46 
56 aanvaard 
167 
1.180 
7.886 
35 
20 % aanvaarding 
83.9 
85.7 
88.0 
76.1 
35.7 
Notes: 
SM = Studentenmobiliteit 
TS = Docentenmobiliteit 
CD = Ontwikkeling Studieprogramma's 
IP = Intensieve programma's 
UNGUA/RAP 93/AN. 12 h? 
ISSN 0254-1513 
COM(94) 280 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-94-295-NL-C 
ISBN 92-77-71293-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeensehappen 
L-2985 Luxemburg