EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.7.2021 SWD(2021) 720 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Verslag over de rechtsstaat 2021











Landenhoofdstuk over Malta bij het document MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Verslag over de rechtsstaat 2021



Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie {COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Samenvatting De hervormingen van 2020, met name wat betreft het systeem van gerechtelijke benoemingen en van tuchtprocedures, hebben bijgedragen tot de versterking van de onafhankelijkheid van het Maltese rechtsstelsel. Het vertrouwen in de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is aanmerkelijk verbeterd. Er zijn stappen gezet om de benoeming van de opperrechter te depolitiseren, hoewel bepaalde aspecten van deze procedure nadere aandacht behoeven. De overdracht van vervolgingen van de politie naar de procureur-generaal maakt vorderingen. Deze overdracht mag dan wel tijd vergen, toch is het van belang dat ook minder ernstige delicten hierin worden opgenomen. Er zijn besprekingen gaande om de onafhankelijkheid van gespecialiseerde rechtbanken te verbeteren. Er blijven ernstige uitdagingen bestaan met betrekking tot de efficiëntie van het rechtsstelsel, met name wat betreft de duur van gerechtelijke procedures, het effect van het geringe aantal rechters en de digitalisering van justitie. De regering heeft een nieuwe gerichte strategie voor fraude- en corruptiebestrijding goedgekeurd. Hoewel de onderzoeks- en vervolgingsinstanties hun behandelingscapaciteit voor corruptiezaken hebben verhoogd, zoals blijkt uit de toename van het aantal geopende zaken, duren de onderzoeken nog steeds lang, afhankelijk van hun complexiteit, en moet er nog steeds een staat van dienst worden opgebouwd wat betreft veroordelingen in zaken op hoog niveau. De hervormingen met betrekking tot de benoeming van het hoofd van de politie en van de leden van de permanente commissie tegen corruptie, alsook de gereorganiseerde samenwerking tussen de politie en de procureur-generaal, zijn pas recent doorgevoerd en de resultaten moeten nog worden afgewacht. Wat betreft de integriteitsregels voor ambtenaren, met inbegrip van parlementsleden en ministers, zijn verdere aanpassingen voorzien. Er zijn specifieke richtsnoeren opgesteld om de risico’s op corruptie bij overheidsopdrachten tijdens de COVID-19-pandemie te beperken. In 2020 en 2021 zijn verdere getuigen gehoord in het openbaar onderzoek naar de moord op onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia, dat op 15 juli 2021 is afgerond. Er hebben zich ontwikkelingen voorgedaan in de afzonderlijke strafrechtelijke procedures die verband houden met deze zaak. Journalisten ondervinden nog steeds belemmeringen wanneer zij toegang vragen tot informatie waarover overheidsinstanties beschikken, en meer in het algemeen bij de uitoefening van hun beroep. De gewijzigde Maltese omroepwet bevat geen nieuwe elementen die de effectieve onafhankelijkheid van de omroepautoriteit verbeteren. Omdat de twee grootste politieke partijen eigenaar zijn van hun eigen televisie- en radiostations, is een grondwettelijke zaak aanhangig gemaakt tegen de betrokken bepaling van de Maltese omroepwet en de toepassing ervan door de regulerende instantie voor de media. In 2020 heeft Malta een steunregeling voor aanbieders van nieuwsmedia ingevoerd om de nadelige gevolgen van de COVID-19-pandemie tegen te gaan. Er zijn verdere hervormingen doorgevoerd om de controles en waarborgen te versterken. De in 2020 voorgestelde hervormingen voor de benoeming van personen in hoge leidinggevende functies en in bepaalde onafhankelijke commissies zijn aangenomen. De resterende problemen in verband met de benoemingsprocedure voor bepaalde andere overheidsorganen zullen in het kader van de constitutionele conventie worden aangepakt. Door de COVID-19-pandemie moeten het tijdschema en de werkwijze van deze conventie echter nog worden vastgelegd. De rol van het hoofd van de ombudsdienst is versterkt, hoewel hij een gebrek aan samenhang bij de follow-up van zijn aanbevelingen vaststelde. Het wetsontwerp over de oprichting van een nationaal mensenrechteninstituut is nog steeds in behandeling door het parlement. Er blijven problemen bestaan in verband met het beperkte gebruik van openbare raadplegingen in het wetgevingsproces, onder meer over structurele hervormingen. Hoewel de maatschappelijke organisaties actief blijven deelnemen aan het publieke debat, hebben zij bepaalde bezorgdheden geuit over de toegang tot financiering en de acties van de commissaris voor vrijwilligersorganisaties. I.Justitieel stelsel Het Maltese justitieel stelsel wordt beïnvloed door de juridische tradities van zowel het continentaal recht als de common law. De rechterlijke instanties zijn verdeeld in hogere en lagere rechtbanken. Hogere rechtbanken bestaan uit rechters en omvatten het burgerlijk hof (Civil Court), het strafhof (Criminal Court), het hof van beroep (Court of Appeal), het hof van beroep in strafzaken (Court of Criminal Appeal) en het grondwettelijk hof (Constitutional Court). Lagere rechtbanken zijn samengesteld uit magistraten en omvatten het vredegerecht (Court of Magistrates) van Malta en het vredegerecht van Gozo. De rechterlijke macht staat onder leiding van de opperrechter, die ook het grondwettelijk hof voorzit. Een commissie voor de rechtspraak houdt toezicht op de werkzaamheden van de rechterlijke macht. Er bestaan een aantal gespecialiseerde rechtbanken die op specifieke gebieden oordelen. In 2019 is een volledig apart Openbaar Ministerie opgericht. Malta neemt deel aan het Europees Openbaar Ministerie. De orde van advocaten (Chamber of Advocates) is een onafhankelijke en zelfregulerende beroepsorganisatie van advocaten. Onafhankelijkheid De perceptie van de rechterlijke onafhankelijkheid is verbeterd en is nu hoog. De redelijk of zeer goede perceptie van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht door het grote publiek (69 %) is aanzienlijk verbeterd sinds 2020 (52 %), ook in vergelijking met 2016 (44 %). De redelijk of zeer goede perceptie van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht door bedrijven (67 %) is ook aanzienlijk verbeterd sinds 2020 (48 %), waardoor de dalende trend van vroeger is omgebogen. Het nieuwe systeem van gerechtelijke benoemingen heeft bijgedragen tot de versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. De Commissie van Venetië heeft het nieuwe systeem voor rechterlijke benoemingen, dat in juli 2020 is goedgekeurd, beoordeeld in haar advies van oktober 2020. De Commissie van Venetië juichte de hervorming toe, met een positieve beoordeling van de nieuwe samenstelling van de commissie voor gerechtelijke benoemingen (Judicial Appointments Committee — JAC), de publicatie van vacatures bij justitie, de directe voordracht door de JAC van justitiële kandidaten aan de president van Malta, de indiening van gedetailleerde verslagen over kandidaten door de JAC en de voordracht door de JAC van de drie meest geschikte kandidaten voor benoemingen. Deze hervormingen, waarin rekening is gehouden met de aanbevelingen van de Raad van Europa, dragen bij tot de versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. De orde van advocaten en de maatschappelijke organisaties hebben de hervormingen toegejuicht. De Commissie van Venetië betreurde echter de door de Maltese regering gevolgde procedure voor de vaststelling ervan, die geen ruimte bood voor een bredere raadpleging van het maatschappelijk middenveld of voor een breder openbaar debat, wat ook door het maatschappelijk middenveld werd aangehaald. Zij wees er tevens op dat, in het licht van haar eerdere aanbevelingen, de namen van de drie door de commissie voor gerechtelijke benoemingen voorgestelde kandidaten openbaar moeten worden gemaakt voordat de president van Malta een besluit neemt over de benoeming. Dit zou de transparantie van het proces waarborgen, maar maakte geen deel uit van de hervorming. De nieuwe procedure voor gerechtelijke benoemingen werd toegepast bij de aanwerving van vier rechters en vier magistraten in respectievelijk april en juni 2021. Ook de hervorming van de ontslagprocedure voor magistraten en rechters heeft de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht versterkt. Er zijn wijzigingen aangebracht in de ontslagprocedure voor magistraten en rechters. In het nieuwe systeem valt de ontslagprocedure onder de bevoegdheid van de commissie voor de rechtspraak, die voor het merendeel is samengesteld uit leden van de rechterlijke macht, in tegenstelling tot het vorige systeem waarin het parlement met deze procedure was belast. In haar advies van oktober 2020 was de Commissie van Venetië van oordeel dat de hervorming in het algemeen in overeenstemming is met de bestaande normen. Er zijn stappen ondernomen om de benoeming van de opperrechter te depolitiseren. In haar advies van oktober 2020 heeft de Commissie van Venetië er nogmaals op gewezen dat de benoeming van de opperrechter zoveel mogelijk moet worden gedepolitiseerd. In hetzelfde advies werd vermeld dat de vereiste van een tweederdemeerderheid in het parlement voor de benoeming van de opperrechter tot een dergelijke depolitisering zou leiden, maar werd betreurd dat er in dat verband niet in een mechanisme ter voorkoming van blokkeringen is voorzien. Meer in het algemeen zal de benoeming van de opperrechter door het parlement, zonder betrokkenheid van de rechterlijke macht, in combinatie met de mogelijkheid dat een persoon van buiten de rechterlijke macht tot opperrechter wordt benoemd, van naderbij moeten worden bekeken. De orde van advocaten was van mening dat de opperrechter moet worden gekozen uit de groep van hogere rechters, zodat personen van buiten de rechterlijke macht niet direct tot opperrechter kunnen worden benoemd, en dat de benoeming moet gebeuren door de leden van de rechterlijke macht zelf, zonder enige tussenkomst van de politiek. De overdracht van bepaalde soorten vervolgingen van de politie naar de procureur-generaal verloopt volgens een tijdschema, maar er is geen tijdschema voor de overdracht van de minder ernstige delicten. Tot voor kort was de politie verantwoordelijk voor alle vervolgingen voor lagere rechtbanken (vredegerechten), terwijl het bureau van de procureur-generaal zaken vervolgde voor de hogere rechtbanken (het strafhof en het hof van beroep in strafzaken, zowel in zijn hogere als in zijn lagere hoedanigheid). De uitvoering van de overdracht is begin 2020 van start gegaan met de aanwerving van twintig nieuwe advocaten bij het bureau van de procureur-generaal, zodat het bureau de extra werklast efficiënter kan verwerken. Op 1 oktober 2020 eindigde de eerste fase van de overgangsperiode en had de procureur-generaal de beslissingsbevoegdheid over het al dan niet vervolgen en over het instellen van vervolging voor specifieke ernstige misdrijven, waaronder corruptie, overgenomen. De regering is van plan om tot 1 oktober 2024 jaarlijks een extra aantal overtredingen aan de procureur-generaal over te dragen. In dit plan is echter de overdracht van overtredingen of misdrijven die worden bestraft met een geldboete of een maximale gevangenisstraf van twee jaar (strafzaken via snelrecht) niet opgenomen. Momenteel zijn er geen duidelijke aanwijzingen dat deze zaken ook zouden worden overgedragen. Hoewel voor deze overdracht de nodige tijd moet worden uitgetrokken, is het van belang om alle vervolgingen, ook die via snelrecht, zo spoedig mogelijk aan de procureur-generaal over te dragen. De waarborgen met betrekking tot de procedure voor de benoeming en het ontslag van de procureur-generaal zijn voor verbetering vatbaar. Ingevolge een in juli 2020 goedgekeurde wijziging van de grondwet kan de procureur-generaal door de president van Malta uit zijn of haar ambt worden ontzet via een met een tweederdemeerderheid in het parlement aangenomen resolutie. Soortgelijke wijzigingen zijn ingevoerd voor de staatsadvocaat. In haar advies van oktober 2020 heeft de Commissie van Venetië aanbevolen om een deskundigenorgaan een besluit te laten nemen over de gronden voor ontslag, of beroep bij het grondwettelijk hof tegen het besluit van een parlementaire commissie mogelijk te maken, voordat de plenaire vergadering van het parlement het definitieve besluit neemt over het ontslag. Wat de benoemingsprocedure betreft, zijn er via een hervorming in 2019 weliswaar waarborgen toegevoegd, maar in de praktijk is de benoeming van de procureur-generaal nog steeds voornamelijk de bevoegdheid van de eerste minister, wat als probleem aan de orde is gesteld. Er is nog een aanzienlijk aantal gespecialiseerde rechtscolleges actief. Veel van deze rechtscolleges worden benoemd via een procedure waarbij de uitvoerende macht betrokken is. De Commissie van Venetië heeft haar bezorgdheid geuit over de werking van deze gespecialiseerde rechtscolleges, omdat zij van mening is dat zij niet dezelfde mate van onafhankelijkheid genieten als de gewone rechterlijke macht, en herhaalde in oktober 2020 haar aanbevelingen hierover. Ook de belanghebbenden, waaronder de orde van advocaten, hebben hun bezorgdheid geuit. In het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht zijn er besprekingen gaande over de evaluatie van de onafhankelijkheid van deze gespecialiseerde rechtscolleges. Kwaliteit Er zijn aanzienlijke lacunes in de digitalisering van justitie, die met de uitvoering van de aangekondigde digitale strategie kunnen worden aangepakt. In 2020 werd een openbare raadpleging aangekondigd over een digitale strategie en een actieplan, die onder toezicht zullen staan van de Europese Commissie voor Efficiëntie in Justitie (Cepej) van de Raad van Europa en zullen worden gefinancierd door het steunprogramma voor structurele hervormingen. Na het raadplegingsproces zal rond midden 2021 een ontwerp voor een digitale strategie en een actieplan worden voorgelegd aan het ministerie van Justitie. De uitvoering van de strategie is nodig om de huidige aanzienlijke lacunes in de digitalisering van justitie aan te pakken, zoals die door belanghebbenden zijn gesignaleerd, met name wat betreft de beperkte mogelijkheid om een procedure langs elektronische weg in te dienen en te volgen. Punten die verder kunnen worden verbeterd, zijn onder meer het gebruik van digitale technologie door de rechtbanken en het Openbaar Ministerie, het gebruik van elektronische communicatiemiddelen door de rechtbanken en het Openbaar Ministerie, en digitale oplossingen voor het voeren en volgen van gerechtelijke procedures in strafzaken. Een in februari 2021 aangenomen wet biedt de minister van Justitie de mogelijkheid verordeningen uit te vaardigen die het mogelijk maken strafrechtelijke akten elektronisch te archiveren, kennisgevingen elektronisch in te dienen en strafprocedures online te voeren. Om het hoofd te bieden aan de COVID-19-pandemie is in november 2020 het Wetboek van organisatie en burgerlijke rechtsvordering gewijzigd om civielrechtelijke procedures online te kunnen voeren. Er zijn amendementen voorgesteld om bestuurlijke autoriteiten de bevoegdheid te verlenen sancties op te leggen voor schendingen waarover momenteel door de rechtbanken wordt beslist. In februari 2021 zijn wetswijzigingen voorgesteld die de soorten inbreuken zouden vastleggen die van strafrechtelijke aard kunnen worden beschouwd in situaties waarbij een overheidsinstantie een civielrechtelijke sanctie, een administratieve boete of een andere civielrechtelijke of administratieve sanctie of maatregel oplegt. Met de ontwerpwijzigingen zouden bestuurlijke autoriteiten de bevoegdheid krijgen om bepaalde sancties op te leggen voor schendingen van strafrechtelijke aard waarover momenteel alleen door de gerechtelijke autoriteiten kan worden beslist. De belanghebbenden hebben in dat verband hun bezorgdheid geuit, omdat zij menen dat deze wijzigingen kunnen leiden tot schendingen van het recht op een onpartijdig gerecht, aangezien zij het aantal zaken zouden doen toenemen dat door bestuurlijke autoriteiten in plaats van door rechtbanken wordt behandeld, en omdat de voorgestelde wijzigingen alleen kunnen worden ingevoerd door middel van een grondwetswijziging en niet door middel van wetgeving, zoals voorgesteld door de regering. Zoals vermeld in haar dringend advies van 1 juni 2021 is de Commissie van Venetië van mening dat de voorgestelde hervorming moet worden doorgevoerd door middel van een grondwetswijziging, waarbij de verhouding tot artikel 6 van het Europees Handvest voor de rechten van de mens verder moet worden verduidelijkt. Efficiëntie

De duur van de procedures blijft een bron van ernstige zorg. De duur van litigieuze civielrechtelijke en handelszaken in eerste aanleg bleef in 2019 zeer lang (465 dagen) en vertoont sinds 2017 een stijgende trend. De duur van deze procedures in beroep was ook in 2019 zeer lang (875 dagen). De gemiddelde duur van witwaszaken bleef in 2019 bijzonder lang (meer dan 1 350 dagen), zij het met een dalende trend. Hoewel de benodigde tijd om bestuursrechtelijke zaken in eerste aanleg af te handelen lang bleef, vertoont deze sinds 2017 een dalende tendens. Het afhandelingspercentage voor civielrechtelijke, handels-, bestuursrechtelijke en andere zaken lag in 2019 onder de 100 % en bleef dalen. Er worden ernstige bezorgdheden geuit door belanghebbenden over de efficiëntie van het Maltese justitiële stelsel. Deze bezorgdheden worden nog versterkt door de COVID-19-pandemie, die in 2020 tot een tijdelijke opschorting van de werkzaamheden van de rechtbanken heeft geleid en die de activiteiten van de rechtbanken blijft hinderen. Wat de strafrechtelijke procedures betreft, heeft de minister van Justitie in november 2020 wijzigingen aangekondigd om de gerechtelijke onderzoeken en de strafrechtelijke procedures te versnellen en de achterstand bij het hof van beroep terug te dringen. Bovendien is een nieuwe wet inzake de burgerlijke rechtsvordering uitgevaardigd die voorziet in een verkorting van de periode voor het verzamelen van bewijs. De wet lijkt er ook op gericht om de achterstand van zaken voor het hof van beroep aan te pakken door dat hof de mogelijkheid te geven alleen in te gaan op een verzoek tot hoorzitting wanneer dat noodzakelijk is. Het relatief lage aantal rechters en magistraten kan een invloed hebben op de doeltreffendheid van het justitieel stelsel. Het aantal rechters per hoofd van de bevolking behoort tot de laagste in de EU. Hoewel er in april 2021 vier rechters zijn benoemd om bestaande vacatures in te vullen en er in juni 2021 vier magistraten zijn benoemd, komt dit neer op een netto toename van het totale aantal rechters en magistraten van één, aangezien de meeste vacatures waren uitgeschreven om gepensioneerde of gepromoveerde rechters en magistraten te vervangen. De vereniging van rechters en magistraten heeft de regering opgeroepen ten minste zes nieuwe magistraten te benoemen om de efficiëntie van het Maltese rechtsstelsel te waarborgen. II.Corruptiebestrijding Het institutionele kader voor corruptiebestrijding bestaat uit verschillende autoriteiten. De permanente commissie tegen corruptie is verantwoordelijk voor het voorkomen van corruptie en het uitvoeren van administratieve onderzoeken naar corrupte praktijken. De commissaris voor normen in het openbare leven ziet toe op de ethiek van ministers, parlementaire secretarissen en parlementsleden. Het onderzoek naar en de vervolging van economische misdrijven, waaronder corruptie en witwaspraktijken, vallen onder de bevoegdheid van respectievelijk de politie (de onderzoeksafdeling voor financiële misdrijven) en de procureur-generaal. Die laatste zal tijdens een overgangsperiode tussen 2021 en 2024 de vervolging van alle delicten met een mogelijke veroordeling tot meer dan twee jaar gevangenisstraf overnemen. Andere organen die betrokken zijn bij de bestrijding van corruptie, zijn de eenheid voor de analyse van de financiële inlichtingen (Financial Intelligence Analysis Unit — FIAU) en de afdeling Interne audit en onderzoek (Internal Audit and Investigations Department — IAID). Deze laatste voert interne audits en onderzoeken uit binnen alle overheidsdepartementen en -agentschappen. Zoals vermeld in het verslag over de rechtsstaat 2020 hebben het lopende strafrechtelijk onderzoek en een afzonderlijk openbaar onderzoek naar de moord op onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia diepgewortelde corruptiepatronen aan het licht gebracht en een sterke maatschappelijke vraag opgeroepen om de capaciteit van de corruptiebestrijding aanzienlijk te versterken en bredere hervormingen van de rechtsstaat door te voeren. De perceptie bij deskundigen en bedrijfsleiders is dat de corruptie in de overheidssector nog steeds relatief hoog is. In de corruptieperceptie-index 2020 van Transparency International scoort Malta 53/100 en staat het op de 15e plaats in de Europese Unie en op de 52e plaats wereldwijd. Deze perceptie is de afgelopen vijf jaar significant verslechterd. De regering heeft in maart 2021 een gerichte nationale strategie voor fraude- en corruptiebestrijding voor de periode 2021-2024 goedgekeurd. De ministerraad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de strategie, die in mei 2021 is bekendgemaakt aan het parlement. De pijlers van de strategie zijn opleiding en onderwijs, het delen van informatie, institutionele samenwerking (nationaal en internationaal), alsook verantwoordingsplicht betreffende de overheidsfinanciën. De uitvoering van de strategie wordt gecoördineerd door een comité onder het voorzitterschap van de afdeling Interne audit en onderzoek (IAID). Vertegenwoordigers van de ombudsdienst, de privésector, het maatschappelijk middenveld en niet-gouvernementele organisaties betreurden dat ze niet waren uitgenodigd of geraadpleegd vóór de vaststelling van de strategie. Hoewel de onderzoeks- en vervolgingsinstanties hun behandelingscapaciteit voor corruptiezaken hebben verhoogd, zoals blijkt uit de toename van het aantal geopende zaken, duren de onderzoeken nog steeds lang, afhankelijk van hun complexiteit, en moet er nog steeds een staat van dienst worden opgebouwd wat betreft veroordelingen in zaken op hoog niveau. Sinds oktober 2020 heeft de procureur-generaal de vervolging van bepaalde ernstige misdrijven, waaronder corruptie op hoog niveau, op zich genomen. In totaal houden 14 openbare aanklagers zich bezig met financiële misdrijven en sinds het tweede kwartaal van 2020 is er een taskforce voor complexe financiële misdrijven. Het aantal onderzochte en opgeloste financiële misdrijven is aanzienlijk gestegen als gevolg van de recente verhoging van de middelen en capaciteit van de onderzoeksafdeling voor financiële criminaliteit (Financial Crimes Investigations Department — FCID) tussen 2019 en september 2020. Het onderzoek naar en de vervolging van corruptie blijft echter een langdurig proces, vooral in zaken waar grote hoeveelheden financiële gegevens moeten worden geanalyseerd of zaken die als complex worden beschouwd. Er zijn momenteel nog verschillende corruptiezaken op hoog niveau aanhangig bij de rechtbank. Er zijn nieuwe maatregelen ingevoerd om de integriteit bij de politie te verbeteren. In september 2020 heeft de politie onder leiding van het pas benoemde hoofd van de politie een transformatiestrategie voor 2020-2025 gelanceerd, gericht op de versterking van de corruptiebestrijdingsmaatregelen. De politie heeft een beleid ingevoerd om de zakelijke belangen en nevenberoepen te regelen, waarvan het toezicht is toevertrouwd aan de evaluatiecommissie, aangesteld door het hoofd van de politie. In 2020 is de politiewet gewijzigd zodat politieambtenaren anoniem aangifte kunnen doen van integriteitsschendingen binnen de politie. De doeltreffendheid van deze maatregel zal echter afhangen van de eigenlijke uitvoering ervan. Hoewel de onafhankelijkheid van de permanente commissie tegen corruptie is versterkt, konden nog geen duidelijke resultaten van de recente hervormingen worden opgetekend. De permanente commissie tegen corruptie (Permanent Commission Against Corruption — PCAC) is verantwoordelijk voor de preventie van corruptie in het openbaar bestuur en kan administratieve onderzoeken uitvoeren. Zoals in 2020 is gerapporteerd, heeft de PCAC een structurele hervorming ondergaan, die erop is gericht de benoemingsprocedure voor de drie commissarissen te verbeteren en de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden uit te breiden. Hoewel de PCAC de politie om bijstand kan vragen bij onderzoeken, beschikt ze niet over eigen onderzoekers of gegevensanalisten; haar middelen blijven beperkt en de bezorgdheid over haar capaciteit om doorslaggevende onderzoeken uit te voeren blijft derhalve bestaan. Politieonderzoeken en PCAC-beoordelingen kunnen bovendien zeer lang duren. In 2020 heeft de PCAC vier gevallen van corruptie onderzocht, en begin 2021 twee gevallen. Er is echter geen gedetailleerde informatie over de werkdruk bij de PCAC. Tot op heden hebben zeer weinig klokkenluiders zich met hun klachten tot de PCAC gewend. Wanneer het onderzoek van een dossier is afgerond, kan de PCAC de zaak sluiten of doorsturen naar de procureur-generaal. Als de procureur-generaal besluit niet tot vervolging over te gaan, kan de PCAC dat besluit aanvechten. Sinds augustus 2020 heeft de PCAC twee zaken doorgestuurd naar het bureau van de procureur-generaal. Door nieuwe bepalingen kan de auditeur-generaal het Openbaar Ministerie op de hoogte brengen van zijn of haar bevindingen. De afdeling Interne audit en onderzoek (IAID) is belast met de controle van alle overheidsdepartementen, met inbegrip van het controleren van de financiën van de overheidsinstellingen en eventuele belangenconflicten van ambtenaren. Het bureau van de auditeur-generaal is bevoegd om de rekeningen van overheidsdepartementen te controleren, met inbegrip van staatsbedrijven. Op 15 maart 2021 is de wet over de auditeur-generaal en de nationale rekenkamer gewijzigd, waardoor de auditeur-generaal onder specifieke omstandigheden zijn of haar bevindingen direct aan de procureur-generaal mag voorleggen. Het mandaat van het hoofd van de ombudsdienst, die verantwoordelijk is voor de integriteit van de ambtenaren, is afgelopen. De ombudsdienst heeft het recht om onderzoeken in te stellen naar ambtenaren en instellingen die administratieve functies vervullen, ook voor gevallen van corruptie, die worden doorgestuurd naar de procureur-generaal. De ombudsdienst heeft het recht beroep aan te tekenen tegen een beslissing van de procureur-generaal om een geval van corruptie niet te vervolgen. Tot op heden is van dit recht nog geen gebruik gemaakt . Het mandaat van het huidige hoofd van de ombudsdienst is in maart 2021 afgelopen, en daarom blijft hij in functie tot er een opvolger is benoemd . Er gelden ethische regels voor hoge ambtenaren, parlementsleden en ministers, ook wat betreft de openbaarmaking van vermogen en lobbywerk, hoewel in het integriteitskader verdere wijzigingen worden overwogen. De commissaris voor normen in het openbare leven (hierna “de commissaris” genoemd) ziet toe op het ethische gedrag van ministers, parlementaire secretarissen en parlementsleden. De verordening inzake lobbyen en de gedragscodes voor ministers en parlementsleden worden momenteel herzien. In 2020 heeft de commissaris een verslag ingediend over de gedragscode, dat nog door het parlement moet worden behandeld. Elk jaar dienen parlementsleden en ministers hun vermogensverklaringen in bij de voorzitter van de assemblee, terwijl de commissaris de controles uitvoert. De commissaris werkt momenteel aan de follow-up van acht gevallen van mogelijke belangenconflicten van parlementsleden. De ethische regels voor vertrouwenspersonen zijn gewijzigd, maar er is bezorgdheid geuit over de uitvoerbaarheid en de doeltreffendheid van de controles. Vertrouwenspersonen moeten een basisdocument voor de bekendmaking van vermogensbestanddelen indienen. Zowel de Commissie van Venetië als de Groep van Staten tegen Corruptie (Greco) hebben aanbevelingen gedaan voor wijzigingen in het wetsontwerp inzake de benoeming van vertrouwenspersonen . Sinds maart 2021, na de vaststelling van een duidelijke rechtsgrondslag voor hun benoeming, blijft een bij een andere overheidsdienst gedetacheerde ambtenaar gebonden aan de regels die gelden voor de overheidsdienst van oorsprong. De commissaris voor normen in het openbare leven heeft echter zijn bezorgdheid geuit over de haalbaarheid en de doeltreffendheid van de controle op de ethiek van vertrouwenspersonen, met name voor degenen die nauwer samenwerken met of onder een minister. Het programma voor individuele investeerders, dat de toekenning van het burgerschap mogelijk maakte in ruil voor vooraf vastgestelde betalingen en investeringen, is vervangen door een nieuwe regeling. In documenten die onder de projectnaam “paspoortpapieren” door verschillende mediabronnen zijn gepubliceerd, wordt betwijfeld of de aanvragers van het programma voor individuele investeerders voldoen aan de vereisten van het programma. De Europese Commissie heeft een inbreukprocedure tegen Malta ingeleid in verband met het vorige en het nieuwe burgerschapsprogramma voor investeerders in verband met de naleving van het EU-recht. Er zijn specifieke richtsnoeren opgesteld om de risico’s op corruptie bij overheidsopdrachten tijdens de COVID-19-pandemie te beperken. In 2020 heeft het departement Overheidsopdrachten van het ministerie van Financiën en Werkgelegenheid de verordeningen inzake overheidsopdrachten voor onroerend goed uitgevoerd, die op 30 april 2020 zijn gepubliceerd, met inbegrip van bepalingen tegen corruptie en heimelijke samenwerking. Het departement Overheidsopdrachten heeft ook een online post-contractmodule ingevoerd, binnen het officiële aanbestedingsportaal, gericht op de preventie van belangenconflicten in aanbestedingsprocedures. III.Mediapluriformiteit en -vrijheid De vrijheid van meningsuiting is vastgelegd in de grondwet van Malta, evenals in de wet inzake het Europees Verdrag (hoofdstuk 319 van de wetten van Malta). Bij de media- en smaadwet van 14 mei 2018 is de perswet van 1974 ingetrokken, waardoor de smaadwetgeving in algemeen positieve zin hervormd is. In de grondwet zijn de samenstellings-, benoemings- en ontslagprocedures en de onafhankelijkheid van de omroepautoriteit vastgelegd, evenals haar basistaken. De wet op de vrijheid van informatie stelt het wettelijk kader vast voor de toegang tot informatie die in het bezit is van de overheid. In 2020 is wetgeving vastgesteld om de richtlijn audiovisuele mediadiensten om te zetten in Maltese wetgeving. Wijzigingen in de Maltese omroepwet hebben niet geleid tot veranderingen die de onafhankelijkheid en de werking van de omroepautoriteit versterken. De leden van de omroepautoriteit worden door de president benoemd op advies van de premier en na overleg met de oppositieleider. Hoewel de vijf bestuursleden van de omroepautoriteit allemaal door de politiek zijn benoemd, loopt haar onafhankelijkheid en doeltreffendheid volgens de Media Pluralism Monitor 2021 (monitor voor de pluriformiteit van de media 2021) weinig risico, aangezien zij duidelijk afgebakende verantwoordelijkheden heeft die in de wet zijn verankerd en zij over het algemeen transparant is over haar activiteiten. Wet nr. LVI van 2020, waarmee de omroepwet is gewijzigd om deze in overeenstemming te brengen met de richtlijn audiovisuele mediadiensten, heeft geen wijzigingen ingevoerd met betrekking tot de onafhankelijkheid van de omroepautoriteit. Er blijft bezorgdheid bestaan over het feit dat politieke partijen eigenaar zijn van en invloed uitoefenen op het werk van verschillende mediakanalen en omroepen. De twee belangrijkste politieke partijen die in het parlement zijn vertegenwoordigd, bezitten, controleren of beheren een aantal Maltese mediakanalen en omroepen, waaronder onlinenieuwsportalen. Volgens de Media Pluralism Monitor 2021 houdt deze stand van zaken in dat de twee partijen actief bijdragen tot het vormgeven van de werkomgeving voor journalisten, terwijl hun mediakanalen een grote invloed hebben op het publieke discours. Dit brengt de Media Pluralism Monitor 2021 er eens te meer toe de politieke onafhankelijkheid van de media in het land als acuut in gevaar te beschouwen. Zoals opgemerkt in de Media Pluralism Monitor 2020 en herhaald in de Media Pluralism Monitor 2021 houdt de autoriteit immers hoofdzakelijk toezicht op de overheidsmedia (d.w.z. de publieke omroepdiensten) door middel van regulering, terwijl de twee andere belangrijkste omroepen — die respectievelijk eigendom van de Labourpartij en de Nationalistische Partij zijn — de facto wordt toegestaan zichzelf redactioneel in evenwicht te houden. In het licht van deze toestand is een grondwettelijke zaak aanhangig gemaakt om een clausule van artikel 13(2) van de omroepwet aan te vechten, evenals de toepassing van deze clausule door de regulerende instantie, waarmee — zo luidt het argument — een gepolariseerd medialandschap wordt geconsolideerd. Er zijn kleine wijzigingen aangebracht in de statuten van het instituut van Maltese journalisten (IGM). Het IGM, de in 1989 opgerichte beroepsorganisatie van journalisten in Malta, heeft unaniem een aantal door de commissaris voor vrijwilligersorganisaties voorgestelde wijzigingen van zijn statuten goedgekeurd (waaronder een uitbreiding van het aantal bestuursleden en extra toezicht op zijn financiën). Terwijl de Media Pluralism Monitor 2020 er nog op had gewezen dat het instituut over het algemeen niet als doeltreffend wordt beschouwd bij het waarborgen van de redactionele onafhankelijkheid, wordt in de Media Pluralism Monitor 2021 het afgelopen jaar een verandering in de aanpak vastgesteld, waarbij het instituut mondiger is geworden over de behoeften van zijn leden, alsook proactiever bij de aanpak van eventuele obstakels waarmee journalisten tijdens de uitvoering van hun taken worden geconfronteerd.

Er hebben zich geen ontwikkelingen voorgedaan met betrekking tot de transparantie van media-eigendom en er zijn geen wetswijzigingen gepland. De omroepautoriteit verzamelt eigendomsinformatie van mediakanalen, maar er zijn geen verplichtingen om deze gemakkelijk toegankelijk te maken voor het publiek. Gezien de betrekkelijk kleine omvang van de mediamarkt weet het publiek grotendeels wie de eigenaren zijn van de mediabedrijven in het land. Bijgevolg behoudt de Media Pluralism Monitor 2021 zijn score van middelgroot risico wat betreft de transparantie van media-eigendom. De omroepwet bevat specifieke beperkingen om een hoge mate van horizontale eigendomsconcentratie in de audiovisuele mediasector te voorkomen. Het ontbreken van volledige gegevens maakt een complete beoordeling echter moeilijk. Door het gebrek aan een wettelijk kader om overheidsreclame te reguleren, blijft er ruimte bestaan voor misbruik, zowel door de regering als door individuele politici. Dit blijkt uit een onderzoek van de Maltese commissaris voor normen in het openbare leven naar de toewijzing van overheidsmiddelen voor vermeende politieke reclame in de gedrukte media door een minister in functie. In juni 2021 zijn voor het eerst ontwerprichtsnoeren voor overheidsreclame en reclamemateriaal gepubliceerd door de commissaris, waarover nog raadplegingen moeten plaatsvinden . In april 2020 heeft Malta een steunregeling voor aanbieders van nieuwsmedia gelanceerd om de nadelige gevolgen van de COVID-19-pandemie te verzachten. In het kader van deze regeling was tegen februari 2021 iets meer dan 1,2 miljoen EUR aan middelen verdeeld, bedoeld om mediabedrijven te steunen die ten minste vier voltijdse journalisten in dienst hebben en dagelijks nieuws brengen. Verscheidene grote onafhankelijke mediabedrijven hebben de regeling verdedigd. Andere belanghebbenden, waaronder bepaalde andere onafhankelijke mediabedrijven en -kanalen, hebben opgemerkt dat de regeling ondoorzichtige criteria hanteert om de toegewezen bedragen te bepalen en dat zij zo is opgezet dat zij ten goede komt aan mediahuizen die eigendom zijn van de politieke partijen. De Media Pluralism Monitor 2021 meldt dat verscheidene verzoeken om informatie over deze zaak onbeantwoord zijn gebleven. Om bovengenoemde redenen wordt in de Media Pluralism Monitor 2021 de score van middelgroot risico wat betreft overheidsregulering van middelen en steun voor de mediasector behouden. De overheid is gestart met een evaluatie van het wettelijk kader voor de toegang tot informatie die in het bezit is van de overheid. De wet op de vrijheid van informatie bepaalt dat Maltese burgers, EU-burgers en personen die ten minste vijf jaar in Malta hebben verbleven, in aanmerking komen om toegang te vragen tot informatie die in het bezit is van de overheid. Elke weigering om toegang te verlenen moet worden gemotiveerd en kan worden aangevochten. Journalisten, ngo’s en de Media Pluralism Monitor 2021 melden dat journalisten, wanneer zij toegang tot informatie vragen, steevast moeilijkheden ondervinden in de vorm van regelrechte afwijzingen, aanzienlijke vertragingen en het uitblijven van een antwoord. Het IGM heeft er voorts op gewezen dat overheidsinstanties gewoonlijk de volledige toegang tot informatie en gegevens in eerste instantie ontzeggen, en heeft tevens zijn bezorgdheid geuit over de manier waarop met bepaalde persconferenties in verband met COVID-19 is omgegaan, waarbij vragen van journalisten niet werden uitgezonden. Om die redenen is in de Media Pluralism Monitor 2021 de risicoscore voor dit onderwerp aanzienlijk verhoogd, ook al blijft de score binnen de categorie van middelgroot risico. De regering heeft aangekondigd dat, in het licht van de Greco-aanbevelingen over dit punt, in januari 2021 een onafhankelijk onderzoek naar deze kwestie is gestart. In het openbaar onderzoek dat werd ingesteld om te bepalen of de staat enige verantwoordelijkheid draagt voor de omstandigheden die hebben geleid tot de moord op journaliste Daphne Caruana Galizia, zijn verdere getuigen gehoord . In de loop van 2020 en 2021 wees het openbaar onderzoek op wat sommige belanghebbenden kwalificeerden als zorgwekkende gevallen van politieke inmenging, doofpotoperaties door de politie en heimelijke afspraken met criminelen. In een bijdrage aan het openbaar onderzoek, opgesteld door de internationale organisatie voor vrijheid van meningsuiting Article 19 en gesteund door verschillende internationale persverenigingen, wordt geconcludeerd dat, indien het mandaat van het onderzoek is afgelopen en de aanbevelingen worden uitgevoerd, dit een belangrijk precedent kan scheppen voor gerechtigheid voor journalisten wereldwijd. Daar wordt aan toegevoegd dat het werk van het onderzoek van essentieel belang is voor de schadeloosstelling van het slachtoffer, haar familie en de Maltese samenleving. Journalisten worden nog steeds geconfronteerd met een aantal uitdagingen tijdens de uitoefening van hun beroep. Dit is bevestigd door journalisten, het IGM, de Media Pluralism Monitor en ngo’s, hoewel de Media Pluralism Monitor 2021 een lichte daling van het risico registreert ten opzichte van de Media Pluralism Monitor 2020. Het Platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten heeft in 2020 melding gemaakt van twee nieuwe, nog op te lossen waarschuwingen in verband met de start van SLAPP-rechtszaken door een Brits-Azerbeidzjaanse zakenman tegen vijf Maltese mediakanalen en in verband met de vermeende omkoping van een journalist van de Times of Malta. De waarschuwingen houden verband met respectievelijk de onderzoeksjournalistiek van Daphne Caruana Galizia en de strafprocedure in verband met de moordaanslag waarvan zij het slachtoffer werd. Het IGM heeft zijn bezorgdheid geuit over wat het noemt “de normalisering van het belachelijk maken en bespotten” van journalisten op sociale media. IV.Andere institutionele kwesties in verband met controles en waarborgen Malta is een parlementaire republiek waar de wetgevende macht berust bij het huis van afgevaardigden, een eenkamerparlement dat is gekozen voor een termijn van vijf jaar. De uitvoerende macht berust bij de president, die door het parlement wordt gekozen, en bij het kabinet onder leiding van de eerste minister. Alle ministers van de regering, inclusief de eerste minister, moeten lid zijn van het parlement. Grondwettelijke zaken worden door het grondwettelijk hof behandeld. De grondwet stelt een aantal onafhankelijke autoriteiten in, waaronder de ombudsdienst. De controlemechanismen in de procedure voor de benoeming en het ontslag van de president van Malta zijn versterkt. De in juli 2020 goedgekeurde hervorming bepaalt dat de president van Malta moet worden verkozen met een tweederdemeerderheid in het parlement, in plaats van met een gewone meerderheid. Dit is in lijn met de adviezen van de Commissie van Venetië, die niettemin ook heeft aangedrongen op de invoering van een mechanisme ter voorkoming van blokkeringen, dat momenteel ontbreekt. Bovendien is voor de afzetting van de president nu ook een tweederdemeerderheid in het parlement vereist en kan daartoe alleen worden besloten op grond van bewezen onvermogen om de functies van het ambt uit te voeren of “bewezen wangedrag”. Hoewel de Commissie van Venetië de hervorming toejuicht, beveelt zij aan dat de president het recht moet hebben om bij het grondwettelijk hof in beroep te gaan tegen de bevinding van dergelijk wangedrag, idealiter vóór de definitieve stemming in het parlement. De versterkte rol van de ombudsdienst kan verder worden verbeterd en het wetsontwerp tot oprichting van een nationaal mensenrechteninstituut is nog steeds in behandeling bij het parlement. Door een in juni 2020 goedgekeurde hervorming zijn de regels voor de benoeming, de schorsing en het ontslag van het hoofd van de ombudsdienst naar het grondwettelijk niveau gebracht. In haar advies van oktober 2020 juichte de Commissie van Venetië de hervorming toe, maar deed zij ook een aantal aanvullende aanbevelingen, met name de aanbeveling om het hoofd van de ombudsdienst het recht te geven op rechterlijke toetsing van het besluit over zijn of haar ontslag wegens “bewezen wangedrag”. Het zittende hoofd van de ombudsdienst betreurde het gebrek aan overleg over de hervorming, maar deed wel voorstellen om deze dienst verder te versterken. Voorts uitte hij zijn bezorgdheid over het gebrek aan follow-up van zijn aanbevelingen en stelde hij voor het parlement te verplichten de ingediende adviezen te bespreken. Het mandaat van het huidige hoofd van de ombudsdienst is op 21 maart 2021 verstreken, maar op de datum van publicatie van dit verslag was nog geen opvolger benoemd. Het voorstel uit 2019 om een nationaal mensenrechteninstituut op te richten, is nog steeds in behandeling in het parlement. Er is een grondwetshervorming betreffende de benoemingen in bepaalde onafhankelijke commissies goedgekeurd. De hervorming van 24 maart 2021 bepaalt dat de bevoegdheden in verband met de benoeming van een aantal onafhankelijke commissies voortaan berusten bij het kabinet van ministers, in plaats van bij de eerste minister. De Commissie van Venetië verwelkomde de hervorming als een positieve stap en deed aanbevelingen over de precieze formulering die in dit verband moest worden gebruikt. De Commissie van Venetië herhaalde ook haar aanbeveling om de benoemingsprocedures van de kiescommissie, de commissie voor ambtenarenzaken en de omroepautoriteit te versterken. De regering is voornemens deze aangelegenheid te bespreken in het kader van de constitutionele conventie. Vanwege de huidige COVID-19-pandemie is nog geen besluit genomen over het tijdschema van deze conventie. Maatschappelijke organisaties hebben gewezen op de behoefte aan informatie over het tijdschema, het proces en de deelname aan de conventie. De in 2020 voorgestelde hervormingen met betrekking tot de benoeming van personen met een leidinggevende functie in het openbaar bestuur zijn goedgekeurd. Op 24 maart 2021 is een wijziging goedgekeurd waarbij een duidelijke basis wordt gelegd voor de benoeming van vertrouwenspersonen. In een ander amendement, aangenomen op 24 mei 2021, is vastgelegd dat de commissie voor ambtenarenzaken, een onafhankelijk grondwettelijk orgaan, aan de president van de republiek aanbevelingen doet voor de benoeming en het ontslag van secretarissen-generaal, op basis van duidelijke en vooraf vastgestelde vereisten. Met deze wijzigingen wordt beoogd gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en de Greco. Er ontbreekt een consequente follow-up van de arresten van het grondwettelijk hof wanneer wetten ongrondwettig worden verklaard. Volgens de Maltese grondwettelijke orde hebben de arresten van het grondwettelijk hof geen uitwerking erga omnes. Wetten die ongrondwettig zijn verklaard, blijven van kracht tot het parlement ze intrekt. De Commissie van Venetië stelde vast dat het parlement in de praktijk niet consequent lijkt te zorgen voor een dergelijke follow-up en beval in dat verband aan om de verplichting in te voeren voor het parlement om ongrondwettelijk bevonden bepalingen binnen een beperkte termijn in te trekken of te wijzigen. Er zijn momenteel geen initiatieven gepland om deze kwestie aan te pakken. In het kader van de constitutionele conventie zou kunnen worden nagedacht over de rol van het parlement. De Commissie van Venetië herhaalde de aanbevelingen met betrekking tot het parlement, met name om te zorgen voor voldoende onderzoekscapaciteit voor individuele parlementsleden, voor onafhankelijk juridisch advies voor deze leden en om ervoor te zorgen dat achterbankleden minder afhankelijk worden gemaakt van regeringsposten. In dat verband heeft de regering aangekondigd dat zij in het kader van de grondwetsherziening wil bespreken of parlementsleden de keuze moeten krijgen tussen voltijds of deeltijds werken. De besprekingen over de toewijzing van extra middelen voor de aanwerving van onderzoeksfunctionarissen door alle parlementaire fracties zijn aan de gang. Er blijven problemen bestaan in het wetgevingsproces met betrekking tot het beperkte gebruik van op feitenmateriaal gebaseerde instrumenten en de doeltreffendheid van openbare raadplegingen. Eerdere bezorgdheden over het beperkte gebruik van openbare raadplegingen gelden ook voor de in juni 2020 goedgekeurde hervormingen. Maatschappelijke organisaties hebben ook hun bezorgdheid geuit over het gebrek aan overleg over wetten die van invloed zijn op hun werking. Het elektronisch inspraakplatform dat door de regering wordt ontwikkeld, zal worden gebruikt om openbare raadplegingen te organiseren. Er worden nog steeds maatregelen genomen ter bestrijding van de COVID-19-pandemie. De wet inzake de volksgezondheid verleent de hoofdinspecteur van volksgezondheid de bevoegdheid om de noodtoestand op het gebied van de volksgezondheid uit te roepen, zonder verplichting om de duur ervan vast te leggen. Dezelfde wet verleent de hoofdinspecteur de bevoegdheid om in geval van epidemieën en besmettelijke ziekten beschikkingen uit te vaardigen, te wijzigen of in te trekken. Van juni tot en met december 2020 werd meer dan 55 keer van deze bevoegdheden gebruikgemaakt, en in 2021 tweemaal (januari en februari). Verordeningen en beschikkingen die in het kader van de noodtoestand voor de volksgezondheid worden uitgevaardigd, kunnen door het parlement worden getoetst. Maatschappelijke organisaties hebben hun bezorgdheid geuit over de toegang tot financiering en de rol van de commissaris voor vrijwilligersorganisaties. De ruimte voor het maatschappelijk middenveld wordt nog steeds beschouwd als ingeperkt, onder meer vanwege de omstandigheden voor journalisten. Organisaties uit het maatschappelijk middenveld nemen actief deel aan het publieke debat. Zij hebben echter hun bezorgdheid geuit over de nieuwe regels inzake fondsenwervingsactiviteiten die in september 2020 zijn aangenomen. Die worden namelijk beschouwd als een dubbele hindernis voor verenigingen om hun activiteiten uit te voeren en verlenen de commissaris voor vrijwilligersorganisaties een onterechte discretionaire bevoegdheid om goedkeuring te weigeren aan iedereen die optreedt als inzamelaar. De maatschappelijke organisaties hebben hun bezorgdheid geuit over het feit dat het optreden van de commissaris politiek gemotiveerd zou kunnen zijn. In 2020 waren diverse regelingen actief, waaronder een noodfonds dat in 2020 is opgezet om vrijwilligersorganisaties te helpen de uitdagingen van de COVID-19-pandemie het hoofd te bieden. Dit fonds werd tot maart 2021 verlengd en van een extra 150 000 EUR voorzien. Meer dan 120 non-profitorganisaties hebben kunnen genieten van de eerste fase van de regeling, die in mei 2020 van start is gegaan met een financiering van 125 000 EUR. Op 1 juli 2021 trad de commissaris voor vrijwilligersorganisaties af. Bijlage I: lijst van bronnen in alfabetische volgorde* * De lijst van de bijdragen die zijn ontvangen in het kader van de raadpleging voor het verslag over de rechtsstaat 2021 is te vinden op https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation

Article 19 (2021), Public Inquiry into the assassination of Daphne Caruana Galizia. Written submission, 31 maart 2021, Submission to Public Inquiry (mfrr.eu) BBC (2021), Malta golden passports: 'Loopholes' found in citizenship scheme, 22 april 2021, https://www.bbc.com/news/world-europe-56843409 Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2021), Media Pluralism Monitor 2021, https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2021/ Civicus, Monitor Tracking Civic Space — Malta, https://monitor.civicus.org/country/malta/ Commissaris voor normen in het openbare leven (2021), zaak K/028, Allocation of public funds for alleged political advertising in print media, case report, https://standardscommissioner.com/wp-content/uploads/Commissioner-for-Standards-case-report-K028.pdf Directoraat-generaal Communicatie (2020), Flash Eurobarometer 482: Businesses’ attitudes towards corruption in the EU. Directoraat-generaal Communicatie (2020), Special Eurobarometer 502: corruption. Europese Commissie (2020), Verslag over de rechtsstaat — Landenhoofdstuk over Malta. Europese Commissie (2021), EU-scorebord voor justitie. Greco (2019), Fifth Evaluation Round — Evaluation Report on Malta on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies. Hof van Justitie, arrest van 20 april 2021, Repubblika/Il-Prim Ministru, C-896/19, ECLI:EU:C:2021:311. Maltees parlement (2021), Paper Laid No.: 6624, National Anti-Fraud and Corruption Strategy published by the Office of the Prime Minister, dated May 2021, https://parlament.mt/en/paper-laid/?id=34616 Maltese regering (2021), National Anti-Fraud and Corruption Strategy, https://parlament.mt/media/112436/national-anti-fraud-and-corruption-strategy_en.pdf Orde van advocaten (2020), persbericht van 14 mei 2020, https://www.avukati.org/2020/05/14/press-release-chamber-of-advocates-may-14-2020/ Orde van advocaten (2021), A Position Paper of the Chamber of Advocates — Bill 198 — the Supremacy of the Constitution and due process, 10 maart 2021, https://www.avukati.org/2021/03/10/bill-198-the-supremacy-of-the-constitution-and-due-process/ Orde van advocaten (2021), MFSA Consultation on new CSP Rulebook. Chamber of Advocates Feedback and Position Paper, https://www.avukati.org/wp-content/uploads/2021/01/Chambers-response-MFSA-consultation-CSP-Rulebook.pdf Parlementaire ombudsdienst van Malta (2020), Annual Report 2019, https://www.ombudsman.org.mt/category/annual-reports/ Raad van Europa, Adviesraad van Europese rechters (2016), Opinion No. 19 on the role of Court Presidents, https://www.coe.int/en/web/ccje/avis-n-19-sur-le-role-des-presidents-de-tribunaux Raad van Europa, Comité van Ministers (2016), Recommendations and Declarations of the Committee of Ministers of the Council of Europe in the field of media and information society, https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680645b44 Raad van Europa, Commissie van Venetië (2020), CDL-AD(2020)019-e Opinion of 8 October 2020 on Malta — Opinion on ten Acts and bills implementing legislative proposals subject of Opinion CDL-AD(2020)006, https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2020)019-e

Raad van Europa, Platform voor de bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten, https://www.coe.int/en/web/media-freedom Raad van Europa: Comité van Ministers (2010), Recommendation CM/Rec(2010)12 of the Committee of Ministers to member states on judges: independence, efficiency and responsibilities. Reporters without Borders — Malta, https://rsf.org/en/taxonomy/term/150 Repubblika (2020), Persbericht nr. 117/2020, Stqarrija PR 117/2020 - Repubblika Repubblika (2021), Press Release n. 34/2021, Reply to the Commissioner for Voluntary Organisations, 16 maart 2021, https://repubblika.org/press-release/reply-commissioner-voluntary-organisations-remarks-press/ Repubblika (2021), Press Release n. 52/2021, We congratulate four people who will be appointed to serve as judges in the Superior Courts of Malta. We wish them wisdom and courage to do work without looking anyone in the face, 15 april 2021, https://repubblika.org/press-release/we-congratulate-four-people-who-will-be-appointed-to-serve-as-judges-in-the-superior-courts-of-malta-we-wish-them-wisdom-and-courage-to-do-work-without-looking-anyone-in-the-face/ Times of Malta (2021), Exposed: the great residency sham to obtain a Maltese passport, 22 april 2021, https://timesofmalta.com/articles/view/exposed-the-great-residency-sham-to-obtain-a-maltese-passport.866220 Transparency International (2021), Corruption Perceptions Index 2020. Vereniging van rechters en magistraten van Malta (2021), persbericht van 11 februari 2021 (artikel over het persbericht: Government urged to issue a call for more magistrates (timesofmalta.com) ). Bijlage II: bezoek aan Malta De diensten van de Commissie hebben in april 2021 virtueel vergaderd met: ·Aditus Foundation ·Afdeling Interne audit en onderzoek ·Arbeidsrechtbank ·Auditeur-generaal ·Bureau van de parlementaire ombudsman — Malta ·Bureau van de procureur-generaal ·Commissaris voor informatie- en gegevensbescherming ·Commissaris voor normen in het openbare leven

·Daphne Caruana Galizia Foundation ·Instituut van Maltese journalisten ·Lovin Malta ·Ministerie van Justitie, Gelijkheid en Bestuur ·Omroepautoriteit ·Opperrechter en leden van de commissie voor de rechtspraak ·Orde van advocaten ·Permanente Commissie tegen corruptie ·Politie: onderzoeksafdeling voor financiële criminaliteit ·Prof. Justin Borg-Barthet ·Public Service Commission (Commissie openbare dienst) ·Repubblika ·Secretariaat van het parlement ·Staatsadvocaat ·Vereniging van rechters en magistraten van Malta * De Commissie heeft eveneens de volgende organisaties ontmoet in een aantal horizontale vergaderingen: ·Amnesty International ·Center for Reproductive Rights ·Civicus

·Civil Liberties Union for Europe ·Civil Society Europe ·Conference of European Churches ·EuroCommerce ·European Center for Not-for-Profit Law ·European Centre for Press and Media Freedom ·European Civic Forum ·European Federation of Journalists ·European Partnership for Democracy ·European Youth Forum ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·International Commission of Jurists ·International Federation for Human Rights ·International Planned Parenthood Federation European Network (IPPF EN) ·International Press Institute ·Netherlands Helsinki Committee ·Open Society European Policy Institute