19.4.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C108/31
Adviesoverheteconomischjaarverslag1993
(93/C108/08)
DeRaadheeftop18februari1993besloten,overeenkomstig Beschikking90/141/EEGvan
deRaadvan12maart1990inzakedetotstandbrenging vaneengeleidelijkeconvergentie
vanheteconomischbeleidendeeconomischeresultatengedurendedeeerstefasevande
EconomischeenMonetaireUnie,enmetnameartikel4vandezeBeschikking,hetEconomisch
enSociaalComitéteraadplegenoverheteconomischjaarverslag1993.
DeAfdelingvooreconomische,financiëleenmonetairevraagstukken ,diemetdevoorberei­
dingvandedesbetreffendewerkzaamheden wasbelast,heefthaaradviesop9februari1993
goedgekeurd .RapporteurwasdeheerCal.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn303eZitting(vergaderingvan24februari
1993)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmetmeerderheidvanstemmen(éénonthouding)
isgoedgekeurd .
1.Inleiding
1.1.DeCommissieheeftop3februari1993haar
goedkeuringgehechtaanhetverslagoverdeeconomi­
schetoestandindeGemeenschap .DeRaadheeftver­
volgenshetComitéverzocht,vóóreindfebruarieen
adviesoverditverslaguittebrengen.Dezetermijnen
hebbendeorganisatievandewerkzaamheden ende
voorbereiding vanhetadviesuiteraardnietvergemak­
kelijkt.
TochheefthetComitézijnuiterstebestgedaanom
tijdigeenadviesoptestellen,omdatdeinhetverslag
overdeeconomischesituatieindeGemeenschap ge­
noemdekwestiesbijzonderbelangrijkzijnengeenuit­
steldulden.
HetComitéisookbezigmeteeninitiatiefadvies over
„Werkgelegenheid inEuropa".
1.2.OpdeTopvanEdinburghisookeen„Verkla­
ringoverdebevorderingvanheteconomischherstelin
Europa"uitgebrachtmetalsdoel,„...degrondslagen
vandeeconomischegroeiteversterkenenhetscheppen
vannieuwewerkgelegenheid aantemoedigen".
1.2.1.Naastversterkingvandemultilateralecontro­
lemechanismen isopdeTopvoorgesteldomopkorte
termijnbinnendeEuropeseInvesteringsbank (EIB)een
nieuwetijdelijkeleningsfaciliteit van5miljardecuinte
stellenomdefinancieringvaninfrastructuurprojecten
voordeopbouwvantranseuropesenetwerkentebe­
spoedigeneneenEuropeesinvesteringsfonds meteen
startkapitaalvan2miljardecuopterichten(ditcijfer
moetwordenafgezettegende1000miljardecudie
perjaarindegeheleGemeenschapaaninvesteringen
wordenbesteed).
2.Economische situatie,oorzakenenvooruitzichten
volgensdeEuropeseCommissie
2.1.Inhaareconomischjaarverslagbevestigtde
Commissiedatopkortetermijngeenverbeteringinde
economischesituatiekanwordengebrachtendatdeGemeenschappasopmiddellangetermijnweerophaar
groeipotentieel vanongeveer3%perjaarzalkunnen
komen.
2.2.Uitdemacro-economische grafiekeninheteco­
nomischjaarverslagblijktduidelijkdeernstvande
economischesituatieindeGemeenschap .
2.2.1.Terwijlhetbrutobinnenlandsprodukt(BBP)
vandeGemeenschap indeperiode1988-1990metmeer
dan3%perjaarisgegroeid,blijkthetgroeiritmeinde
periode1991-1993tegendeprognosesenverwachtingen
inzotezijnvertraagddatdegroeiindezedriejaren
samennietmeerzalbedragendandejaarlijksegroeiin
dedriejarendaarvoor.
2.2.2.Deinvesteringen invasteactiva,dieinde
periode1987-1989rondde7%perjaarschommelden ,
gingenvervolgensnaar3,8%in1990,0,5%in1991en
1%in1992.Voor1993wordtthanszelfseennegatief
percentage (—0,5%)verwacht.Bijdeinvesteringen in
outillagewashetbeeldnogsomberder .
2.2.3.Hetgemiddeldeinflatiepercentage indeGe­
meenschapblijftsedert1989rond5%schommelen (de
deflatorvandeparticuliereconsumptiebedroegsedert
1989resp.4,9%,4,5%,5,3%en4,6%,ditlaatste
percentagewordtookvoor1993verwacht).Indezelfde
periodedaaldedeinflatieindeVSvan5%in1989/
1990naarca.3%in1992/1993.InJapanbleefhet
inflatiepercentage tussen2en3%perjaarschommelen .
2.2.4.Ophetvlakvandeexternehandelvande
Gemeenschapvaltmetnametevermeldendathethan­
delstekortgroterisgeworden.Ditisvoornamelijktoe
teschrijvenaanhetfeitdathetoverschotopdeDuitse
handelsbalans sedert1989sterkisafgenomen .
2.2.4.1.Debalansvandeexternehandelstransacties ,
diein1989inevenwichtwas,gingnaar0,3%vanhet
BBPin1990en-1%vanhetBBPin1991en1992.Dit
percentagewordtookvoor1993verwacht.
2.2.5.Debegrotingssituaties indelid-statenblijven
afwijkenvandeinhetProtocolbijhetVerdragvan

Nr.C108/32 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 19.4.93
Maastrichtvastgesteldereferentiewaarden .Uitgedrukt
in%vanhetBBPbedroeghetfinancieringstekort van
deoverheidindegeheleGemeenschap 2,9%in1989,
4,1%in1990,4,6%in1991en5,3%in1992;hetzal
naarschatting5,75%bereikenin1993.
2.2.6.Dewerkgelegenheid steegindeGemeenschap
in1989/1990metintotaal1,5%,waardoordewerk­
loosheidkondalennaar8,3%eind1990.Daarnaging
hetmindergoed.In1991steeghetaantalarbeidsplaat­
sennogmet0,1%,in1992daalde'ditaantalmet0,5%,
enin1993zaldedalingnaarschatting0,8%bedragen.
Daardoorzoudewerkloosheid in199311%belopen,
hetgeenneerkomtopongeveer15miljoenwerklozen .
2.2.6.1.Debezettingsgraad indeverwerkendein­
dustriewasin1990ongeveer85%,in199182%enin
1992minderdan80%.
2.2.7.Dereëleloonstijgingperwerknemer (natoe­
passingvandeparticuliereconsumptiedeflator )ging
van2,8%naar1,8%in1991en1,3%in1992,enzal
naarverwachtingin1993ronddenullijnschommelen .
2.2.7.1.Hetrendementvanvasteactivaistot1990/
1991blijvenstijgenomweerophethistorischeniveau
van1961-1973tekomen.
2.3.Dezeongunstigeontwikkelingvandeeconomi­
schesituatieindeafgelopenjarenendefoutendiesteeds
weerindeprognosesgemaaktzijn,moetenvolgensde
Commissiewordentoegeschreven aan:
2.3.1.hetcyclischeverloopvandeeconomie,naeen
periodevan„abnormale"groeiin1988/1989diehet
groeipotentieel overtrofentotinflatieleidde,waartegen
vanaf1989/1990viahetloon-ofbegrotingsbeleid een
restrictiefmonetairbeleidhadmoetenwordengevoerd;
2.3.2.deontwikkelingen indeVerenigdeStaten(VS)
(groeivanhetBBPvan0,7%in1990naar—1,3%in
1992)enJapan(groeivertraging van5,2%in1990naar
4,4%in1991en1,5%in1992)alsmedededollarkoers,
waardoordeexporteursuitdeGemeenschap inmoei­
lijkhedenkwamen;
2.3.3.deDuitseeenwording ,dieineeneerstefase
debinnenlandsevraagopdreef(.5%perjaarin1990/
1991),maarvervolgenstotonevenwichtleidde(meer
inflatie,begrotingstekort van3,5%vanhetBBP,afge­
ziennogvanbuitendebegrotinggehoudenfactoren,die
echtervanaf1995hierinzullenwordenmeegerekend );
2.3.4.despeculatiesopdewisselmarkten indezomer
van1992,metalsgevolgdathetBritsepondende
ItaliaanselirehetEuropeesMonetairSysteem(EMS)
verlietenendatdezwakstevaluta's(peseta,escudo,
Ierspond)werdengedevalueerd ;
2.3.5.deverslechteringvandepolitiekesituatieinde
GemeenschapnahetDeenseenhetFransereferendum,
waardooreenalgemeneonzekerheidontstondomtrent
devorderingenvandePolitiekeUnieendeEconomische
enMonetaireUnie;2.3.6.aldezefactorensamenhebbenertenslotte
voorgezorgddatdeindicatorenvoorhetvertrouwen
vandeconsumenten enhetbedrijfslevenvanaf1989
constantblevendaleneneind1992zelfseenabsoluut
dieptepunthebbenbereikt.
2.4.Deeconomische vooruitzichten diedeCommis­
sievoor1993presenteert,zijnnietzeerbemoedigend .
DeCommissiegaatervanuitdatergeenalternatief
voorhettotnutoegevoerdebeleidbestaatendat
zowelheteconomische alshetfinanciëlebeleiddus
ongewijzigdmoetenwordenvoortgezet .
2.4.1.TenaanzienvandeinhetVerdragvan
Maastrichtneergelegdebepalingenishetvooralbelang­
rijkdatdelid-statendedoelstellingenvandenominale
convergentiehonoreren,zodatdevoorwaardenkunnen
wordengeschapenvooreengezondeeconomischeople­
vingenvoorherstelvanhetvertrouwenvanhetbedrijfs­
levenenvandeconsumenten .
2.4.2.VolgensdeCommissieblijveninflatiebeper­
king,beheersingvandeoverheidsuitgaven enloonma­
tiging,metnameindeopenbaresector,opkortetermijn
degrootsteproblemen .Indiendezefactorennietonder
controlekunnenwordengebracht,kunnendevooruit­
zichtenopmeereconomischegroeivanaf1995/1996in
gevaarkomen.
3.Opmerkingen overdeeconomischesituatieente
nemenmaatregelen
3.1.DeinhetVerdragvanMaastrichtvastgelegde
criteriamethetoogopnominaleconvergentiemoeten
beschouwdwordenalsdoelstellingen opmiddellange
termijnwaarmeewordtbeoogd,devoorwaardenvoor
niet-inflatoiregroeitescheppenendetotstandbrenging
vandeEconomische enMonetaireUnie(EMU)moge­
lijktemaken.Thansmoetendezecriteriawordenaan­
gevuld:ermoettevensgestreefdwordennaareen
krachtigerereëlegroei,daardeachteruitgang vande
economischesituatieendegrotewerkloosheidanders
deinartikel2vanhetVerdraggenoemdesociaal­
economischesamenhangengeleidelijkeverbeteringvan
delevensstandaard ingevaarkunnenbrengen.
3.2.Hetinitiatiefvanstaatshoofden enregeringslei­
dersterstimuleringvangroeienwerkgelegenheid iseen
positiefbesluit,daarhiermeedeernstvandesituatieen
denegatievegevolgenhiervanvoordewerkgelegenheid
wordenerkendenertevensmeewordtbeoogd,de
groeienhetcreërenvanwerkgelegenheid inhetgehele
communautaire beleidcentraaltestellen.
3.2.1.Geziendezeernstigeeconomischetoestand
wastocheensnellerendoeltreffender optredenver­
wacht,zodatdepubliekeopinieduidelijkdeweerslag
vandecommunautaire besluitenhadkunnenzien.
3.3.Ditgroei-enwerkgelegenheidsinitiatief moet
wordenaangevuldmeteengecoördineerd optredenin
deinternationale economischebetrekkingen ,waarbij
degroeiendeprotectionistische tendensenbeteugeld

19.4.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C108/33
moetenwordeneneeninternationaal klimaatmoet
wordengeschapendatdecommunautaire groeistrategie
tengoedekomt.
3.4.Degroei-enwerkgelegenheidsstrategie magniet
wordendoorkruistdooreenrestrictiefbegrotingsbeleid ,
datdeeconomischegroeinegatiefzoukunnenbeïnvloe­
den.Ermagnietwordengetorndaanhetstrevennaar
maximaleconvergentieopmiddellangetermijn,maar
tochmoetendringendmaatregelenwordengenomen
omdegroeiweeropgangtebrengen.
3.4.1.Metnametegendeachtergrondvandewereld­
wijdeconcurrentiestrijd waarindeGemeenschap isver­
wikkeld,iseenverlagingvanhetinflatiepeilnoodzake­
lijkomdeinternationale concurrentiepositie vandeEG
teherstellen .
3.5.Decommunautaire coördinatiemoetworden
versterkt.Deeconomischemaatregelendiedelid-staten
inhetkadervanhetactieplanvoorgroeienwerkgele­
genheidzullennemen,moetenopcommunautair niveau
gecoördineerd enbekendgemaakt worden;zijmogen
nietlouterhetantwoordopspecifiekinterneproblemen
vandelid-statenzijn.
3.6.Despanningtusseninterneenexternedoelstel­
lingenvanheteconomischbeleidinverschillendeEu­
ropeselandenmoetonverwijldnaderomschrevenen
vervolgensopgehevenworden.Ditgeldtmetnamevoor
deinstandhouding vandemuntpariteit ,hetverliesaan
concurrentievermogen ,debegrotingstekorten ende
overheidsschuld .
3.6.1.HetComitébeveeltaandatallelid-statenzich
eropnieuwtoeverbinden,ominzakewisselkoersen
gemeenschappelijk ,gecoördineerd entijdigoptetreden.
3.7.Dereëlerente,vooralopkortetermijn,ligtop
eenpeildatindeindustrielanden bijnanognooitzo
hoogisgeweest.DeOrganisatievoorEconomische
Samenwerking enOntwikkeling (OESO)heeftindit
verbandinhaarjongsterapport(december1992)gesteld
dathethogerentepeilinEuropadegroeiheeftafge­
remd.
Ondankshetfeitdatdeinflatieindemeestelid-staten
gedaaldis,waardoorookderentevergoeding optegoe­
denisafgenomen,isdedebetrentevrijwelgelijkge­
bleven.
3.7.1.Welmoetonderscheidgemaaktwordentussen
dekorte-termijnrente ,dierechtstreeksdoordecentrale
bankenwordtbeïnvloed,endelange-termijnrente ,die
inhoofdzaakafhankelijkisvanhetevenwichttussen
spareneninvesteren,envooralvandeinflatieverwach­
ting.
3.7.2.InDuitslandbijvoorbeeldligtdelange-ter­
mijnrenteongeveer0,3puntenbenedendeAmerikaanse
rente,terwijldekorte-termijnrente erongeveer5,3pun­
tenhogerligt.
HetistehopendatderecenteverlagingdoordeBundes­
bankmet0,5%en0,25%vanresp.hetLombardtariefenhetdiscontodeaanzetvormttoteenalgemene
rentedalinginEuropa.
3.7.3.Eenverlagingvanhetrentepeilzoujuistde
voorwaardenkunnenscheppenominvesteringen en
particulierverbruikaantezwengelenendeuitde
overheidsschuld voortvloeiende lastenteverlichten .
3.7.4.Doorhetfeitdatdeimplicieterenteopde
schuldhogerligtdandenominalegroeivanhetBBP
(d.i.dereëlegroeiplusdeprijsstijging,diebeideduide­
lijkaanhetvertragenzijn),iseen„sneeuwbaleffect "
ontstaan.Daardoorisdeschuldratioverslechterd ,on­
dankshetfeitdatdelandendiestrevennaareengrotere
begrotingsdiscipline hetprimairebegrotingstekort heb­
benkunnenterugdringen .
3.8.DefinanciëleinstellingeninveleOESO-landen
hebbendelaatstejarendevoorkeurgegevenaanvast­
goedleningen ,omdatonroerendegoedereneendeugde­
lijkegarantievoordeverstrekteleningenlekentezijn.
3.8.1.Degrotereconcurrentie indezesector,die
somsnietgepaardgingmetadequaattoezichtopde
kredietinstellingen ,heeftgeleidtoteenbuitensporige
stijgingvandevastgoedprijzen .Dekredietinstellingen
zagenindezestijgingeenversterkingvandehungebo­
denleninggaranties .
3.8.2.Inverschillendelandenzijndevastgoedprijzen
ingestort.Ditveroorzaakte faillissementen ,hetgeen
nooptetotenormekapitaalinjecties metoverheidsgeld ,
en—meeralgemeen—twijfelsdeedrijzenomtrentde
kwaliteitvandeactiva.
3.8.3.Dezeernstigesituatieheeftaanzienlijkegevol­
gen(dienaderbestudeerdmoetenworden)voorhet
tempovandeeconomischeopleving,dieduidelijklang­
zamerverlooptenzwakkerisdaninvergelijkbareperio­
desinhetverleden.
3.8.4.Geziendehuidigeschuldenlast—zowelvan
degezinnenalsvandebedrijvenenookvandeover­
heid—zaleendalingvanderentevoetenalléénniet
voldoendezijnomdeeconomienieuwleveninte
blazen:erzijntevensmaatregelennodigdieopeen
beterenproduktievergebruikvanhetkapitaalgericht
zijn.Inditverbandzoubijvoorbeeldmeerkredietkun­
nenwordenverstrektvoorproduktieveinvesteringen ,
enmindervoorspeculatievevastgoedprojecten .
3.9.Doordeopnemingvaneennieuwetitelinhet
Verdragzullendeinvesteringenophetgebiedvaninfra­
structuur(metnamedeEuropesenetwerkenindesecto­
renvervoer,energieentelecommunicatie )onderde
bevoegdheidvandeGemeenschap vallen,zodatten
volleprofijtkanwordengetrokkenvandevoordelen
dieuitdetotstandbrenging vandeinternemarktvoort­
vloeien.
3.9.1.Devoorbereidende werkzaamheden methet
oogophetopgangbrengenvandeprojecten—waar­
vanervelereedsoppapierstaan—moetenworden
versneld.Daarbijmoetenzoweldelid-statenalsde

Nr.C108/34 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 19.4.93
communautaire instantiesonverwijldaangevenmet
welkeprojecteneerderdangeplandmoetwordenbe­
gonnen.
3.9.2.OokhetCohesiefondsmoetzosnelmogelijk
vandegrondkomen.
3.9.3.Losvanderechtstreekseweerslagvandeze
besluitentenaanzienvaneensectordiezwaardoorde
huidigecrisiswordtgetroffen,zoumetdeversnelde
uitvoeringvanprojectenblijkwordengegevenvaneen
krachtdadigeaanpakenvanvertrouwenindeeconomi­
scheopleving.
3.10.Demacro-economische gevolgenvandebeslui­
tenvandeTopvanEdinburghoverdefinanciëlevoor­
uitzichtenvoordeGemeenschaptot1999,metinbegrip
vandeverhogingvandemiddelenvandestructuurfond­
sen,komennieteensaandeordeinheteconomisch
jaarverslagvandeCommissie .Zijzoudenmoetenwor­
dengenoemdbijdefactorendiedeeconomischeople­
vingkunnenbevorderen .
3.10.1.Hoeweldegoedgekeurdevooruitzichten ach­
tergeblevenzijnbijdeoorspronkelijke voorstellenvan
deCommissie,ishetplafondvandeeigenmiddelen
opgetrokken ,zullenaanzienlijkmeermiddelenvoorde
structuurfondsen wordenuitgetrokken ,enzijngaran­
tiesgegevendatmeergeldterbeschikkingzalkomen
voordeversterkingvanzowelhetinternebeleidalsde
externepolitiek,metnametenaanzienvandelanden
vanMidden-enOost-Europa .
3.10.2.Decommunautaire begrotingzalintotaal
vanongeveer70miljardecuin1993totzowat84
miljardecuin1999wordenopgetrokken .Daarvanzal
30miljardecunaarstructuurmaatregelen gaan.
3.10.3.Debeduidendedirecteenindirectegevolgen
vandezegeldoverdracht voordebegunstigdelanden,
alsmedededaarmeeverbondenstijgingvandevraagin
deoverigelid-staten,zullenerbeslistingrotematetoe
bijdragendateenklimaatvanvertrouwenontstaat,te
meerdaarhetmeerjarenkader deonzekerheidweg­
neemtdiezichbijjaarlijksebegrotingenvoordoet.3.11.Zodraduidelijkwerddatdeeconomischecrisis
veelernstigerwasdanalgemeenwerdaangenomen ,is
erinallecommunautaire documentensteedsweerop
gewezendatdesocialepartnersindezesituatieeen
belangrijkerolkunnenspelenenertoekunnenbijdragen
decrisisteoverwinnen .
3.11.1.Vandesocialepartnerswordtverwachtdat
zijdeloonstijgingenbinnendeperkenhouden(hetgeen
alsvoorwaardevoorfinanciëlestabiliteitwordtgezien)
enopdearbeidsmarktflexibiliteitaandedagleggen,
teneindedeaanwervingvannieuwewerknemerste
stimuleren .
3.11.1.1.Tenaanzienvandeloonontwikkeling wijst
deCommissieertevensopdatdereëleloonstijging
slechtsdehelftvandeproduktiviteitsstijging zoumogen
bedragen;deanderehelftmoetdienenomderentabili­
teitoptetrekken.
3.11.2.Hetgeendesocialepartnersdecommunautai­
rebesluitvormingsinstanties gevraagdhebben(met
nameopbasisvandeop3juli1992tijdensdecommu­
nautairesocialedialoogaangenomenverklaring),heeft
minderweerklankgevonden.Ditgeldtinhetbijzonder
voordenoodzaakdateendynamischereconomisch
beleidwordtgevoerd,derentevoetenwordenverlaagd,
meerwordtgeïnvesteerd ,monetairestabiliteittotstand
wordtgebrachtenstabielearbeidsplaatsen wordenge­
creëerd.
3.11.3.Wilmendeconcurrentiepositie vandeEu­
ropeseeconomieoplangetermijnherstellenenverster­
ken,danmoetendewerknemersactieverkunnendeel­
nemenaandeontwikkelingvanhunbedrijf,metname
waarhetgaatomdeverbeteringvandewerkmethodes
endeinvoeringvannieuwetechnologieëneninnovaties
inhetproduktieproces .Eenvanderedenenwaaromin
sommigeEuropeselandeneengroottekortaangespe­
cialiseerdearbeidskrachten bestaatennietkanworden
voldaanaaneenaantalbehoeftenvandebedrijven,
terwijlertegelijkertijdgrotewerkloosheidheerst,ligt
inhetfeitdatdearbeidsverhoudingen indielanden
onvoldoendemetdetijdmeezijngeëvolueerd (een
anderebelangrijkeredenisdatdeberoepsopleiding ver
vanderealiteitstaatennietisafgestemdopdesituatie
endebehoeftenvandebedrijven).
GedaanteBrussel,24februari1993.
DeVoorzitter
vanhetEconomisch enSociaalComité
SusanneTIEMANN