NL Publicatieblad van de Europese Unie C 244/4

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

Veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap (Verslag over de toepassing van Richtlijn 2004/36/EG van het Europees Parlement en de Raad)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 244/03)

1. INLEIDING

Sinds het programma voor de veiligheidsbeoordeling van buitenlandse luchtvaartuigen (SAFA — Safety Assessment of Foreign Aircraft) in 1996 werd opgestart onder auspiciën van de Europese burgerluchtvaartconferentie (ECAC) in samenwerking met de gezamenlijke luchtvaartautoriteiten (JAA — Joint Aviation Authorities), is het een steeds belangrijkere rol gaan spelen binnen de Europese en zelfs internationale luchtvaartveiligheid. Dit is het geval ondanks de beperkingen die inherent zijn aan het programma, zoals personele en technische middelen, alsook het beperkte karakter van de „platforminspecties” zelf — de hoeksteen van het programma.

De Europese Gemeenschap (EG) heeft het SAFA-programma van bij het begin ten volle onderschreven en gesteund, en er actief aan deelgenomen door haar lidmaatschap van de SAFA-stuurgroep en door de financiering die de Europese Commissie ter beschikking van de JAA heeft gesteld.

In het kader van de algemene strategie van de Gemeenschap voor de totstandbrenging en instandhouding van een hoog uniform veiligheidsniveau in de burgerluchtvaart in Europa werd op 21 april 2004 Richtlijn 2004/36/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap (1) vastgesteld — de zogenaamde „SAFA-richtlijn”.

Hoewel de lidstaten grotendeels van hun communautaire verplichtingen onder deze richtlijn ontheven kunnen worden wanneer zij deelnemen aan het ECAC-SAFA-programma, waarvan het beheer aan de JAA werd toegewezen, had het programma geen bindende Europese rechtsgrondslag, maar was het gebaseerd op een verbintenis van de directeurs-generaal van de deelnemende ECAC-lidstaten. De inspecties van „buitenlandse” luchtvaartuigen hebben betrekking op die luchtvaartuigen waarvan het gebruik of de exploitatie niet onder de controle valt van de bevoegde autoriteit van het land waar de inspectie plaatsvindt.

In tegenstelling tot het „vrijwillige” karakter van hun deelname aan het ECAC-SAFA-programma, verplicht Richtlijn 2004/36/EG de EU-lidstaten er wettelijk toe om platforminspecties uit te voeren van luchtvaartuigen uit derde landen die op hun luchthavens landen en deel te nemen aan de vergaring en uitwisseling van informatie over de uitgevoerde platforminspecties. „Luchtvaartuigen uit derde landen” zijn luchtvaartuigen waarvan het gebruik of de exploitatie niet onder de controle van een EU-lidstaat valt; de richtlijn belet de EU-lidstaten echter geenszins om ook luchtvaartuigen uit andere EU-lidstaten te inspecteren.

Volgens artikel 13 van de SAFA-richtlijn moet de Commissie tegen 30 april 2008 verslag uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad over de toepassing van deze richtlijn. Voorts wordt bepaald dat dat verslag van de Commissie indien nodig vergezeld moet gaan van voorstellen voor een herziening van de richtlijn. De essentiële doelstelling van dit verslag is aan te tonen in hoeverre de doelstellingen van de richtlijn werden gerealiseerd en in hoeverre de toepassing van de richtlijn heeft bijgedragen tot het verhogen van de luchtvaartveiligheid in Europa.

Teneinde deze discussie in de juiste context te plaatsen, is het programma ook bedoeld om de veranderingen in het beheer en de ontwikkeling van het SAFA-programma sinds 2004 in kaart te brengen en te beoordelen en om te achterhalen in welke mate het regelgevingskader van de richtlijn heeft bijgedragen tot die veranderingen. Voor dit kwantitatieve en kwalitatieve werk is een uitvoerige reeks maatregelen nodig, die reeds zijn genomen of tenminste gepland in het wetgevingsprogramma van de Commissie.

2. TENUITVOERLEGGING

Juridische aspecten

Overeenkomstig Richtlijn 2004/36/EG kregen de EU-lidstaten twee jaar de tijd om nationale maatregelen te nemen ter omzetting van de bepalingen van de richtlijn. In artikel 11 van de richtlijn wordt de uiterste datum vastgesteld op 30 april 2006 voor de toenmalige EU-15; voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn door de tien nieuwe lidstaten die op 1 mei 2004 zijn toegetreden, werden overgangsperiodes vastgesteld.

Uit de onderstaande tabel blijkt dat, hoewel een aanzienlijk aantal lidstaten de omzettingsmaatregelen niet tijdig heeft genomen, er zich geen grote problemen hebben voorgedaan met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de richtlijn — met twee kleine uitzonderingen. Dit was grotendeels toe te schrijven aan het feit dat de lidstaten reeds grotendeels ontheven waren van de belangrijkste verplichtingen uit hoofde van de richtlijn, met name door hun deelname aan het ECAC-SAFA-programma.

Tabel 1

Omzetting door de lidstaten

Lidstaat Termijn voor omzetting Soort termijn Openen van inbreukprocedures voor niet-mededeling Huidige status Oostenrijk 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 27.6.2007 België 30.4.2006 Gewone termijn Bulgarije 1.1.2007 Gewone termijn Cyprus 30.4.2006 Overgangsperiode Tsjechische Republiek 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak gesloten op 12.10.2006 Denemarken 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 12.10.2006 Ierland 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 11.12.2007 Estland 30.4.2006 Overgangsperiode Finland 30.4.2006 Gewone termijn Frankrijk 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 21.3.2007 Duitsland 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 12.10.2006 Griekenland 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 17.10.2007 Hongarije 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak gesloten op 27.6.2007 Italië 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 31.1.2008 Letland 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak gesloten op 12.10.2006 Litouwen 30.4.2006 Overgangsperiode Luxemburg 30.4.2006 Gewone termijn X Niet-omzetting, vastgesteld bij arrest van het Europees Hof van Justitie van 1.4.2008 Malta 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak gesloten op 27.6.2007 Nederland 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 12.12.2006 Polen (2) 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak wordt onderzocht (naar het Europees Hof van Justitie gestuurd op 28.11.2007) Portugal 30.4.2006 Gewone termijn Roemenië 1.1.2007 Gewone termijn Slowakije 30.4.2006 Overgangsperiode Slovenië 30.4.2006 Overgangsperiode X Zaak gesloten op 12.12.2006 Spanje 30.4.2006 Gewone termijn Zweden 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 12.12.2006 Verenigd Koninkrijk 30.4.2006 Gewone termijn X Zaak gesloten op 12.10.2006

Operationele aspecten

In bijna alle lidstaten is het aantal vluchten veel groter dan de beschikbare inspectiecapaciteit. Dit betekent dat SAFA-platforminspecties alleen steekproefsgewijs kunnen worden uitgevoerd. Derhalve ging het totnogtoe om willekeurige steekproeven of steekproeven die gebaseerd waren op relevante informatie, waarbij kan worden beslist om gericht bepaalde criteria te controleren (zie punt 5.2) — bv. regelmatige analyse van de gegevensbank door het EASA — of de controle te baseren op aanbevelingen van de Europese Commissie of op nationale beleidspunten en -prioriteiten.

3. GEVOLGEN VAN DE RICHTLIJN

Ten eerste werd bij Richtlijn 2004/36/EG aan de lidstaten een wettelijke verplichting opgelegd om luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van communautaire luchthavens te inspecteren.

Ten tweede introduceerde de richtlijn een geharmoniseerde aanpak voor de efficiënte handhaving van internationale veiligheidsnormen in de gemeenschap door de regels en procedures voor platforminspecties van luchtvaartuigen van derde landen die landen op communautaire luchthavens op elkaar af te stemmen. Binnen deze context bepaalde zij ook de grondslag voor de geharmoniseerde opleiding van inspecteurs en personeel, de ontwikkeling van procedures en voorstellen ter verbetering van het programma en de instrumenten en de verslaglegging over de vergaarde informatie.

Daarnaast heeft de richtlijn:

— duidelijk bijgedragen tot de aanzienlijke toename van het aantal SAFA-platforminspecties door de lidstaten tijdens de laatste jaren (zie hieronder tabel 2);

— de uitwisseling van informatie omtrent de luchtvaartveiligheid tussen de lidstaten zelf bevorderd en vereenvoudigd, samen met de Commissie en het EASA, alsook de buitenlandse burgerluchtvaartautoriteiten en de internationale organisaties;

— gediend als een steeds efficiënter afschrikmiddel tegenover potentieel onveilige exploitanten die binnen de Gemeenschap vliegen.

Bovendien is de correcte tenuitvoerlegging van de richtlijn van essentieel belang gebleken voor de vaststelling — bij Verordening (EG) nr. 2111/2005 van het Europees Parlement en de Raad (3) — van een communautaire lijst van luchtvaartmaatschappijen waaraan een exploitatieverbod in de Gemeenschap is opgelegd (de zogenaamde „zwarte lijst”).

Na de inwerkingtreding van deze verordening werden de verslagen van SAFA-platforminspecties en van de follow-up door de lidstaten als voornaamste criteria gebruikt om na te gaan of bepaalde exploitanten op de communautaire „zwarte lijst” moeten worden geplaatst.

Tabel 2

Aantal SAFA-inspecties per land per jaar

EU-lidstaten 2002-2007

2002 2003 2004 2005 2006 2007 Totaal aantal verslagen 1 Belgique/België 104 92 74 73 84 100 527 2 България 7 7 3 Česká republika 32 28 18 39 40 24 181 4 Danmark 51 50 50 60 60 60 331 5 Deutschland 1 065 992 840 793 786 845 5 321 6 Eesti 10 6 11 18 30 31 106 7 Éire/Ireland 45 52 50 41 59 24 271 8 Ελλάδα 28 3 7 44 105 182 369 9 España 50 4 43 368 1 518 1 513 3 496 10 France 1 129 1 277 1 536 1 468 1 888 2 357 9 655 11 Italia 625 879 854 883 3 241 12 Κύπρος/Kıbrıs 2 9 11 13 Latvija 4 2 3 2 21 32 14 Lietuva 3 1 7 21 24 14 70 15 Luxembourg 4 4 15 2 25 16 Magyarország 2 2 9 36 8 3 60 17 Malta 4 9 13 10 9 45 18 Nederland 113 154 182 243 267 277 1 236 19 Österreich 42 243 285 20 Polska 60 25 111 141 115 135 587 21 Portugal 9 35 100 39 22 205 22 România 28 40 35 108 104 133 448 23 Slovenija 5 8 6 8 8 18 53 24 Slovensko 12 7 4 6 12 41 25 Suomi/Finland 24 7 51 56 113 125 376 26 Sverige 54 52 60 62 102 101 431 27 United Kingdom 194 213 224 197 251 233 1 312 Totaal 3 013 3 030 3 993 4 793 6 517 7 376 28 722

4. UITOEFENING VAN DE BEVOEGDHEID VAN DE GEMEENSCHAP EN OVERDRACHT AAN EASA

Op de 125e vergadering van de directeurs-generaal van de ECAC bespraken de ECAC-lidstaten de toekomst van het SAFA-programma en werden ze het in principe eens over de overdracht ervan naar de communautaire instellingen (i.e. de Europese Commissie en het EASA), wat het belang onderstreept van de noodzaak om de pan-Europese dimensie van het programma te behouden door de invoering van een mechanisme voor de permanente deelname aan het programma van ECAC-lidstaten die niet tot de EU behoren.

Een eerste concrete stap in deze richting werd gezet met de vaststelling (via een comitéprocedure als bepaald bij artikel 8 van Richtlijn 2004/36/EG) van Verordening (EG) nr. 768/2006 van de Commissie (4). Deze verordening voorziet in de overdracht aan het EASA van de taken met betrekking tot het SAFA-programma (totnogtoe uitgevoerd door de JAA), waaronder voornamelijk de verantwoordelijkheid over de SAFA-database — de ruggengraat van het programma — en andere aanvullende activiteiten om te zorgen voor gemeenschappelijke normen voor het uitvoeren van platforminspecties en daarmee verband houdende opleidingsactiviteiten.

Deze overdracht werd geleidelijk aan doorgevoerd in 2006 en tegen eind dat jaar afgerond. De Commissie is tevreden met de coördinatie van het vlotte overgangsproces tussen de twee entiteiten, des te meer als men rekening houdt met de praktische, technische en logistieke obstakels die een dergelijke overdracht met zich meebrengt, zonder evenwel de algehele continuïteit van het SAFA-systeem al te veel in het gedrang te brengen.

4.1. 1 januari 2007 — Het SAFA-programma van de Europese Gemeenschap (EG)

Vanaf 1 januari 2007 is de volledige verantwoordelijkheid voor het beheer en de verdere ontwikkeling van het SAFA-programma van de Europese Gemeenschap overgedragen aan de Europese Commissie, bijgestaan door het EASA.

De permanente deelname van niet tot de EU behorende ECAC-lidstaten, en dus ook de pan-Europese dimensie van het programma, zijn gegarandeerd door de ondertekening van een werkovereenkomst tussen elke niet tot de EU behorende ECAC-lidstaat afzonderlijk en het EASA inzake de vergaring en uitwisseling van informatie over de veiligheid van luchtvaartuigen die gebruik maken van communautaire luchthavens en luchthavens op het grondgebied van die bepaalde staat.

Met inbegrip van de EU-27 telt het SAFA-programma van de EG momenteel 42 deelnemende staten: Albanië, Armenië, Oostenrijk, Azerbeidzjan, België, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Kroatië, Cyprus, Tsjechische Republiek, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Georgië, Duitsland, Griekenland, Hongarije, IJsland, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Republiek Moldavië, Monaco, Nederland, Noorwegen, Polen, Portugal, Roemenië, Servië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Zweden, Zwitserland, Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Turkije, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk.

Zoals bij haar voorganger ECAC/JAA is het essentiële principe van het EG-SAFA-programma dat in elk land dat deelneemt aan het SAFA-programma een platforminspectie kan worden uitgevoerd van luchtvaartuigen („uit derde landen” voor EU-lidstaten, of „uit het buitenland” voor niet-EU ECAC-landen). Deze inspecties hebben hoofdzakelijk betrekking op de documenten en handleidingen van het luchtvaartuig, de licenties van de bemanning, de kennelijke staat van het luchtvaartuig en de aanwezigheid en staat van de verplichte veiligheidsapparatuur in de cabine. De referenties voor die inspecties zijn opgenomen in bijlagen 1 (personeelslicenties), 6 (exploitatie van luchtvaartuigen) en 8 (luchtwaardigheid van luchtvaartuigen) van de normen van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO). Alle deelnemende landen volgen dezelfde procedure voor het uitvoeren van deze controles. Ook voor het opstellen van de verslagen van de controles moet een gemeenschappelijk formaat worden gebruikt. Wanneer belangrijke onregelmatigheden worden vastgesteld, wordt contact opgenomen met de exploitant van het luchtvaartuig en met de passende luchtvaartautoriteit (van het land van de exploitant of het land waarin het luchtvaartuig is geregistreerd) teneinde corrigerende maatregelen vast te stellen. Indien het om een algemene onregelmatigheid gaat, is het mogelijk dat dergelijke maatregelen niet alleen voor het geïnspecteerde luchtvaartuig gelden, maar ook voor andere luchtvaartuigen. Alle in de verslagen vastgelegde gegevens en alle aanvullende informatie (bijvoorbeeld een lijst met ondernomen en afgeronde acties na een inspectie) worden centraal opgeslagen in een computergegevensbank die door het EASA in Keulen, Duitsland, wordt opgezet en beheerd.

De belangrijkste kenmerken van het SAFA-programma van de EG kunnen als volgt worden samengevat:

— het wordt toegepast door alle 42 landen die deelnemen aan het SAFA-programma in heel Europa;

— de resultaten van de inspecties worden op grote schaal verspreid via een gecentraliseerde gegevensbank;

— een „bottom-up”-benadering: het programma is opgebouwd rond platforminspecties van luchtvaartuigen;

— de inherente doelstelling van het programma is te controleren of de ICAO-normen die internationaal van toepassing zijn op alle geïnspecteerde luchtvaartuigen, worden nageleefd.

Operationele structuur

Zoals bepaald in Richtlijn 2004/36/EG en Verordening (EG) nr. 768/2006 tot toepassing van die richtlijn, omvat de operationele structuur van het programma twee belangrijke organen:

— het bij Verordening (EEG) nr. 3922/91 van de Raad ingestelde Comité inzake veiligheid van de luchtvaart: het eerste orgaan waarop de Commissie een beroep doet om geharmoniseerde uitvoeringsmaatregelen voor Richtlijn 2004/36/EG vast te stellen, bedoeld om de doeltreffendheid van het SAFA-programma van de EG te bevorderen, in het bijzonder de inspectie- en verslagleggingsregeling als bepaald in de artikelen 8 en 12 van bovenvermelde richtlijn;

— EASA: het tweede orgaan dat, zoals bepaald bij Verordening (EG) nr. 768/2006 — naast de operationele database-gebonden taken — de Commissie en het comité inzake veiligheid van de luchtvaart voorstellen doet voor de verdere verbetering en ontwikkeling van het SAFA-programma van de EG en de inbreng van verslagen in de database (aan de hand van de daarvoor geschikte analysemiddelen) tijdig analyseert.

Daarnaast heeft de Commissie — onder auspiciën van het comité inzake veiligheid van de luchtvaart — een Europese SAFA-stuurgroep opgericht, bestaande uit vertegenwoordigers van alle 42 deelnemende staten. Naast het samenbrengen van nationale deskundigen als raadgevers op verzoek van de Commissie en/of het comité (inzake veiligheid van de luchtvaart) zelf, vormt deze groep ook een onmisbaar communicatiekanaal tussen de Gemeenschap en de niet tot de EU behorende deelnemende staten, wat verder het engagement van de Commissie onderstreept om de pan-Europese dimensie van het programma te behouden en zelfs te versterken.

5. HET SAFA-PROGRAMMA VAN DE EG VERSTERKEN

Gelet op de opgedane ervaring na de inwerkingtreding van Richtlijn 2004/36/EG, de onvermijdelijke link met de „zwarte lijst”-verordening (Verordening (EG) nr. 2111/2005) en de overdracht van het volledige SAFA-programma naar de Gemeenschap — niet voorzien op het tijdstip van de vaststelling van de richtlijn —, was het voor de Commissie onmiddellijk duidelijk dat de bestaande bepalingen van voornoemde richtlijn dringend moesten worden herzien om de goede werking en de verdere ontwikkeling van het programma te garanderen.

Daarom deed de Commissie in 2007 twee voorstellen voor nieuwe wetgevingsinstrumenten met betrekking tot respectievelijk de procedures om platforminspecties uit te voeren en de prioriteit van door de lidstaten uitgevoerde inspecties (zie punten 5.1 en 5.2 hieronder). Na een uitgebreide bespreking in het comité inzake veiligheid van de luchtvaart en na onderzoek van de definitieve teksten door het Europees Parlement, werden deze twee nieuwe wetgevingsinstrumenten door de Commissie goedgekeurd op 16 april 2008 (5).

Op andere mogelijke verbeteringen en toekomstige ontwikkelingen van het programma wordt dieper ingegaan onder de punten 5.3 en 5.4.

5.1. Richtlijn van de Commissie tot wijziging van bijlage II van Richtlijn 2004/36/EG

In de oorspronkelijke versie bevatte bijlage II bij Richtlijn 2004/36/EG slechts zeer algemene criteria ter illustratie van het brede kader voor een uitgebreidere reeks procedures voor het uitvoeren van en de verslaglegging over platforminspecties door de lidstaten.

Gezien het toenemende belang van de resultaten van in het kader van het SAFA-programma uitgevoerde platforminspecties, dat de Commissie als belangrijk criterium hanteert voor het opnemen van luchtvaartmaatschappijen in de communautaire „zwarte lijst”, werd het ook noodzakelijk geacht de bovengenoemde bijlage te wijzigen om de procedures voor de geharmoniseerde uitvoering van en verslaglegging over door lidstaten uitgevoerde platforminspecties een wettelijke basis te geven (en afdwingbaar te maken). De gewijzigde bijlage gaat dan ook dieper in op verscheidene behoeften die in de loop van de voorbije maanden aan het licht zijn gekomen, met name:

1. de noodzaak om in de bijlage kernelementen op te nemen voor een handboek met procedures voor platforminspecties van de EG-SAFA, dat strikt beperkt is tot de noodzakelijk geachte bindende voorzieningen voor de lidstaten (door de opname ervan in bijlage II van de richtlijn); het wordt eveneens van toepassing op de niet tot de EU behorende deelnemende staten via hun werkovereenkomsten met het EASA. De kernelementen hebben betrekking op: — kwalificatiecriteria en opleidingsvoorwaarden voor SAFA-inspecteurs; — relevante veiligheidsnormen, die centraal staan in het EG-SAFA-programma; — inspectieprocedures; — categorisering van bevindingen; — te nemen follow-upmaatregelen naargelang de resultaten van platforminspecties;

2. de noodzaak om de „SAFA-checklist” uit de oorspronkelijke bijlage te vervangen door de meest recente „SAFA-procedures”;

3. de noodzaak van een specifieke bepaling die alle deelnemende staten verplicht een deadline in acht te nemen van niet meer dan 15 werkdagen tussen de datum van een platforminspectie en de invoer van het verslag ervan in de gecentraliseerde database, ter bevordering van de nauwkeurigheid en de relevantie van de analyses van de verslagen die regelmatig door het EASA worden uitgevoerd;

4. de noodzaak om een standaard „Bewijs van inspectie” in te voeren, dat wordt overhandigd aan het personeel van de geïnspecteerde vliegtuigen in ruil voor een ondertekend ontvangstbewijs;

5. de noodzaak om verscheidene delen van de oorspronkelijke tekst anders te formuleren met het oog op de duidelijkheid en de leesbaarheid van de bijlage.

In de gewijzigde bijlage verbindt het EASA zich ertoe om deze kernelementen aan te vullen met richtsnoeren ten behoeve van de lidstaten. Daartoe zal het EASA een transparante procedure opstellen om de lidstaten te raadplegen, gebaseerd op de beschikbare expertise van de regelgevende luchtvaartautoriteiten van de lidstaten en door, indien nodig, een beroep te doen op deskundigen van de betrokken partijen. Daartoe kan het een werkgroep oprichten.

5.2. Verordening van de Commissie tot uitvoering van Richtlijn 2004/36/EG betreffende prioriteit voor platforminspecties van luchtvaartuigen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap

De Commissie heeft herhaaldelijk gewezen op haar verbintenis om zo goed mogelijk gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten voor het vergaren van inlichtingen over luchtvaartveiligheid, met het oog op een maximale efficiëntie van de beperkte middelen die in het kader van het SAFA-programma van de EG beschikbaar zijn. Daartoe is de Commissie overeenkomstig deze maatregel gemachtigd om formeel bindende „kwalitatieve eisen” te stellen door prioriteit te geven aan door lidstaten uitgevoerde platforminspecties van bepaalde objecten die aan de hand van een reeks (in de verordening bepaalde) criteria geïdentificeerd zijn als potentieel gevoelig voor veiligheidstekortkomingen.

De Commissie is van mening dat deze maatregel de willekeur bij platforminspecties in het kader van het SAFA-programma moet beperken door potentieel gevaarlijke objecten beter te identificeren en door de vergaring van aanvullende gegevens over dergelijke objecten te bevorderen; dit kan ook leiden tot betere feedback met het oog op het nemen van een beslissing in het kader van de „zwarte lijst”-verordening (Verordening (EG) nr. 2111/2005).

5.3. „Kwantitatieve doelstelling”

In de bovenstaande tabel 2 (zie blz. 7) stelt men vast dat, hoewel het aantal SAFA-platforminspecties in de Gemeenschap sinds 2001 meer dan verdubbeld is, er grote verschillen zijn in het aantal platforminspecties dat door de lidstaten individueel wordt uitgevoerd.

Hoewel de Commissie begrijpt dat er grote verschillen zijn wat de in de lidstaten beschikbare personele en materiële middelen betreft, meent zij toch dat, ongeacht de beschikbare middelen, de output van vele lidstaten wat betreft het aantal uitgevoerde inspecties per jaar aan het onaanvaardbare grenst. Afhankelijk van de lidstaat heeft dit betrekking op:

— het daadwerkelijke aantal inspecties op zich;

— het aantal inspecties in verhouding tot het verkeer naar en van de lidstaat in kwestie.

De Commissie heeft er herhaaldelijk op gewezen dat er verbetering moet komen in deze situatie. Zij blijft samen met het EASA en de lidstaten zoeken naar een manier om een minimumaantal inspecties per jaar en per lidstaat te bepalen, uiteraard op grond van diverse parameters, zoals het aantal vluchten, internationale luchthavens, de intensiteit van eerdere controles in andere lidstaten, enz.

5.4. Uitbreiding van de bevoegdheden van het EASA — Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad

Op 20 februari 2008 hebben de Raad en het Europees Parlement hun goedkeuring gehecht aan Verordening (EG) nr. 216/2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, houdende intrekking van Richtlijn 91/670/EEG, Verordening (EG) nr. 1592/2002 en Richtlijn 2004/36/EG (6) (hierna de „EASA-verordening” genoemd). Richtlijn 2004/36/EG (en haar uitvoeringsbepalingen) wordt vervangen door een reeks maatregelen die als volgt zijn vastgesteld in het kader van de EASA-verordening:

Artikel 10 van deze verordening — die in werking is getreden op 8 april 2008 — stelt maatregelen vast die tot dan toe bij Richtlijn 2004/36/EG waren bepaald. Bovendien bepaalt artikel 10, lid 5, dat de in dat artikel bedoelde maatregelen ten uitvoer mogen worden gelegd via een comitéprocedure („… overeenkomstig de in artikel 65, lid 4, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing”).

Daarnaast bepaalt artikel 69 van de verordening dat Richtlijn 2004/36/EG wordt ingetrokken vanaf de inwerkingtreding van de in artikel 10, lid 5, van de verordening bedoelde uitvoeringsbepalingen en onverminderd de in artikel 8, lid 2, van Richtlijn 2004/36/EG bedoelde uitvoeringsbepalingen.

Ten slotte zijn de in artikel 10 bepaalde principes van toepassing vanaf de in de respectieve uitvoeringsbepalingen vastgestelde datum, maar in geen geval later dan 8 april 2012.

6. „GEAGGREGEERD VERSLAG” OVER HET SAFA-PROGRAMMA (7)

Artikel 6, lid 2, van Richtlijn 2004/36/EG bepaalt dat de Commissie jaarlijks een voor het publiek en de belanghebbenden in de bedrijfstak toegankelijk verslag met geaggregeerde gegevens publiceert, dat een analyse bevat van alle informatie die werd vergaard via de verslagen over platforminspecties van luchtvaartuigen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap. Die analyse is eenvoudig en begrijpelijk en geeft aan of er sprake is van een verhoogd veiligheidsrisico voor passagiers. In die analyse wordt de informatiebron geanonimiseerd.

In februari 2008 heeft de Commissie een eerste geaggregeerd verslag aangenomen en gepubliceerd, met een analyse van de resultaten van de tussen 30 april 2006 en 31 december 2006 uitgevoerde platforminspecties. Vanaf 2008 zal dit verslag telkens betrekking hebben op een volledig kalenderjaar, in dit geval op de periode van 1 januari tot en met 31 december 2007 — het eerste volledige jaar na de overdracht van de verantwoordelijkheid voor het beheer en de ontwikkeling van het SAFA-programma van de ECAC en de JAA aan de Gemeenschap.

De Commissie is van mening dat, met het oog op meer transparantie en verantwoordelijkheid voor alle betrokkenen en tegenover het Europees Parlement en de publieke opinie, de beperkingen van artikel 6, lid 2, van Richtlijn 2004/36/EG moeten worden versoepeld om ervoor te zorgen dat de jaarlijkse verslagen nauwkeuriger informatie verstrekken betreffende de veiligheidsvoorzieningen.

7. CONCLUSIES

Uit de ervaring die de voorbije jaren met SAFA-inspecties is opgedaan, blijkt dat ze een algemene indicatie geven van de veiligheid van buitenlandse exploitanten. Het is echter slechts een beperkte indicatie, geen volledig beeld van de veiligheid van een bepaald luchtvaartuig of een bepaalde exploitant. Dit is met name te wijten aan het feit dat bepaalde aspecten tijdens een inspectie moeilijk te beoordelen zijn (bv. boordpersoneelsbeheer, volledige luchtwaardigheidsstatus, enz.) omdat de beschikbare tijd voor de inspecties en dus ook het niveau van gedetailleerdheid van de inspecties beperkt is.

Een volledige beoordeling van bepaalde luchtvaartuigen of exploitanten kan alleen worden verkregen wanneer de verantwoordelijke luchtvaartautoriteit (het land van de exploitant of het land waar het luchtvaartuig is geregistreerd) continu toezicht uitoefent. De informatie die wordt verkregen via het SAFA-programma van de EG kan met name als volgt nuttig worden gebruikt:

— het is een preventief instrument dat mogelijke negatieve veiligheidstendensen helpt identificeren. Wanneer voor een bepaalde exploitant veel en/of herhaaldelijk terugkerende tekortkomingen worden vastgesteld, is dit een zeer goede indicator van mogelijke structurele problemen met het beheer van de kwaliteitscontrole van die exploitant en met het niveau van het veiligheidstoezicht dat wordt uitgeoefend door de verantwoordelijke nationale burgerluchtvaartautoriteiten van het land waar die exploitant is gecertificeerd; soortgelijke negatieve tendensen kunnen ook worden geïdentificeerd met betrekking tot bepaalde types luchtvaartuigen;

— een meer direct nut van de SAFA-inspecties is dat ze in realtime kunnen bijdragen tot de veilige exploitatie van het geïnspecteerde luchtvaartuig; ze sporen de inspectieautoriteiten immers aan ervoor te zorgen dat onmiddellijk corrigerende maatregelen worden genomen alvorens verdere vluchten met dat luchtvaartuig worden uitgevoerd.

De informatie van alle uitgevoerde inspecties wordt gedeeld, en draagt aldus bij tot een vollediger beeld over een bepaald luchtvaartuig, type luchtvaartuig, een bepaalde exploitant of alle exploitanten van een bepaalde staat. De gecentraliseerde SAFA-gegevensbank is daarom bijzonder nuttig, aangezien zij bijdraagt tot een snelle informatiestroom voor alle staten die aan het SAFA-programma van de EG deelnemen.

Sinds de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 2111/2005 („zwarte lijst”), hebben de SAFA-inspecties aan belang gewonnen als een van de criteria waarop de Commissie zich baseert wanneer zij beslist exploitanten in de lijst op te nemen. Dit is met name het geval geweest sedert de opstelling van de eerste communautaire lijst in maart 2006 en de verdere regelmatige updates van de lijst.

Samenvattend zijn dit de conclusies van dit verslag:

— bij Richtlijn 2004/36/EG werd in de Gemeenschap een verplicht stelsel ingevoerd voor regelmatige platforminspecties van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap en werd de grondslag gelegd voor geharmoniseerde procedures betreffende het uitvoeren van, de verslaglegging over en de follow-up van die inspecties en de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, de Commissie en het EASA;

— enkele kleine uitzonderingen niet te na gesproken, zijn er in de lidstaten geen grote problemen geweest met de omzetting en tenuitvoerlegging van de bepalingen van de richtlijn;

— door de beslissing om het beheer en de ontwikkeling van het volledige SAFA-programma van de ECAC/JAA onder de bevoegdheid van de Gemeenschap te plaatsen, ontstond een dringende behoefte aan aanvullende wetgeving bij de richtlijn om de vlotte overdracht van het programma te garanderen;

— de kernelementen die ten grondslag liggen aan het communautaire stelstel voor platforminspecties zijn juridisch bindend gemaakt door de wijziging van bijlage II bij de richtlijn, waardoor ze op elkaar werden afgestemd in alle lidstaten en in de 15 andere staten die aan het SAFA-programma deelnemen. Deze maatregel moet de algemene kwaliteit van de verslagen over platforminspecties verbeteren, wat in het bijzonder van belang is voor onderzoeken in het kader van de bij Verordening (EG) nr. 2111/2005 ingevoerde communautaire „zwarte lijst” van luchtvaartmaatschappijen;

— er zijn uitvoeringsbesluiten genomen om de regels en criteria te bepalen om prioriteit te geven aan platforminspecties van bepaalde objecten, die geïdentificeerd kunnen worden aan de hand van bepaalde criteria, bv. dat ze een potentiële bedreiging vormen voor de luchtvaartveiligheid;

— hoewel het totale aantal SAFA-platforminspecties in de Gemeenschap sinds 2001 meer dan verdubbeld is, zijn er grote verschillen in het aantal platforminspecties dat door de lidstaten individueel wordt uitgevoerd. De Commissie onderzoekt daarom of het haalbaar is om de individuele lidstaten een minimumaantal inspecties op te leggen;

— de goedkeuring van Verordening (EG) nr. 216/2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, moet op termijn leiden tot de intrekking van Richtlijn 2004/36/EG — ten laatste tegen 8 april 2012 — en de geleidelijke vervanging ervan door de bepalingen van artikel 10 van die verordening en de in het kader van artikel 10, lid 5, vast te stellen uitvoeringsbepalingen. Hierbij wordt overwogen om de verantwoordelijkheden van het EASA betreffende het beheer en de verdere ontwikkeling van het programma aanzienlijk te vergroten.

(1) PB L 143 van 30.4.2004, blz. 76.

(2) Polen heeft op 13 maart 2008 een reeks herziene uitvoeringsmaatregelen meegedeeld, die momenteel onderzocht worden door de juridische diensten van de Commissie.

(3) PB L 344 van 27.12.2005, blz. 15.

(4) PB L 134 van 20.5.2006, blz. 16.

(5) PB L 109 van 19.4.2008, blz. 7 en blz. 17.

(6) PB L 79 van 19.3.2008, blz. 1.

(7) PB C 42 van 15.2.2008, blz. 1.