Advies van het Economisch en Sociaal Comité over:

- het "Voorstel voor een besluit van de Raad tot goedkeuring van de toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Protocol bij de Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken aangenomen te Madrid op 27 juni 1989" (), en - het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad inzake het Gemeenschapsmerk in verband met de toetreding van de Europese Gemeenschap tot het op 27 juni 1989 te Madrid aangenomen Protocol bij de Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken" () (97/C 89/06)

Op 17 oktober 1996 en op 2 december 1996 heeft de Raad besloten, overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde voorstellen.

De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 januari 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Ataíde Ferreira.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 342e Zitting (vergadering van 29 januari 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 94 stemmen vóór en 1 tegen, bij 4 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

Dit advies gaat over het voorstel tot goedkeuring van de toetreding van de Europese Gemeenschap tot het op 27 juni 1989 te Madrid aangenomen Protocol bij de Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken, het zogeheten "Protocol van Madrid" (doc. COM(96) 367 def.) en over de wijziging van Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk (doc. COM(96) 372).

2. De toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Protocol van Madrid

2.1. Het Protocol van Madrid heeft tot doel een aantal van de moeilijkheden uit de weg te ruimen die sommige landen ervan weerhielden toe te treden tot de Schikking van Madrid van 14 april 1991 betreffende de internationale inschrijving van merken, hierna "Schikking " te noemen.

2.2. Het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad bevat een zeer duidelijk overzicht van de wijzigingen die door het Protocol van Madrid in de oorspronkelijke Schikking zijn aangebracht en die in het algemeen als "gunstig voor alle betrokken partijen" kunnen worden bestempeld. Een van de wijzigingen betreft artikel 14, lid 1, sub b), waarin wordt bepaald dat ook elke intergouvernementele organisatie partij kan worden bij het Protocol van Madrid, mits aan de voorwaarden sub (i) en (ii) wordt voldaan. De Europese Gemeenschap - de intergouvernementele organisatie ten behoeve waarvan deze wijzigingen werden aangebracht - voldoet volledig aan beide voorwaarden.

2.3. Krachtens het Gemeenschapsrecht is de rechtsgrondslag voor toetreding van de Gemeenschap tot internationale overeenkomsten enerzijds artikel 228 (lid 2, tweede zin, en lid 3, tweede alinea), dat aan de Europese Gemeenschap de bevoegdheid verleent om overeenkomsten te sluiten met andere landen of internationale organisaties, en anderzijds artikel 235, waarop de gemeenschappelijke regels inzake het Gemeenschapsmerk zijn gebaseerd.

2.4. Het stelsel van het Protocol van Madrid kan als volgt worden samengevat:

2.4.1. De aanvraag om een internationale inschrijving (die op een reeds ingeschreven merk of op een bij een nationale of regionale administratie van oorsprong ingediende aanvraag voor een inschrijving kan worden gebaseerd) beperkt zich tot één enkele procedure, die gelijkstaat met het indienen van een hele reeks aanvragen bij nationale of regionale administraties.

2.4.2. De aanvraag om een inschrijving moet worden ingediend bij de administratie (in de zin van artikel 2, lid 2 en 3, van het Protocol van Madrid) van een overeenkomstsluitende partij, en de aanvrager moet uitdrukkelijk aangeven tot welk grondgebied van welke overeenkomstsluitende partijen de merkenrechtelijke bescherming zich moet uitstrekken.

2.5. Een dergelijk stelsel is eenvoudig, bespaart tijd en voorkomt bureaucratische rompslomp. Door één procedure te introduceren wordt voorkomen dat een hele reeks aanvragen bij nationale of regionale instanties moet worden ingediend. Dat heeft een onmiskenbaar gunstige invloed op de internationale samenwerking en de ontwikkeling van handelsbetrekkingen.

2.6. Een ander voordeel van het Protocol van Madrid is dat de uitwerking ervan zich kan uitstrekken tot alle overeenkomstsluitende partijen bij het Verdrag van Parijs voor de bescherming van industrieel eigendom van 20 maart 1983. Zo bestaat zonder meer de mogelijkheid dat houders van een merk via het Protocol van Madrid bereiken dat hun merk ook bescherming geniet op het grondgebied van alle lid-staten die partij zijn bij het Verdrag van Parijs.

2.7. Het is niet ondenkbaar dat de houders van een merk dat krachtens het Protocol van Madrid wordt beschermd, er niet veel voor voelen om de produkten van hun industrieel eigendom als Gemeenschapsmerk () te laten registreren.

2.8. Aangezien de houder van een Gemeenschapsmerk vooralsnog niet op basis van dit Gemeenschapsmerk om internationale inschrijving van zijn merk kan verzoeken, kan het huidige systeem er anderzijds in sommige gevallen (vooral wanneer de merkhouders voornemens zijn handel te drijven met zowel lid-staten als derde landen) toe leiden dat wordt teruggegrepen op de nationale of regionale merkenrechtelijke bescherming, waarmee de toepassing van de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk ernstig in het gedrang komt en bijgevolg ook de rol van het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt, hierna te noemen het "Harmonisatiebureau" (), wordt ondermijnd.

2.9. Daar komt nog bij dat het Protocol van Madrid en de Verordening (EG) inzake het Gemeenschapsmerk verschillende aspecten van deze problematiek regelen: in het eerste geval wordt harmonisering van de procedure voor het aanvragen van de internationale inschrijving van merken geregeld, terwijl het in het tweede om een uniform regionaal stelsel voor de bescherming van merken gaat.

2.10. Uit het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat beide stelsels voor merkenrechtelijke bescherming niet met elkaar in strijd zijn, maar elkaar aanvullen. De complementariteit ligt gewoonweg in het feit dat aanvragers en houders van een Gemeenschapsmerk door het indienen van een internationale aanvraag overeenkomstig het Protocol van Madrid internationale bescherming voor hun merk verkrijgen, en houders van een internationale inschrijving krachtens het Protocol van Madrid voor hun merk bescherming als Gemeenschapsmerk kunnen aanvragen.

2.11. Door koppeling van het stelsel van het Gemeenschapsmerk en dat van het Protocol van Madrid wordt bereikt dat ondernemingen gemakkelijker kunnen profiteren van de voordelen van het Gemeenschapsmerk via het Protocol van Madrid, en dat de houders van een Gemeenschapsmerk dank zij datzelfde Protocol kunnen profiteren van internationale bescherming. Dit zal ongetwijfeld in belangrijke mate helpen gunstige voorwaarden te scheppen voor de handel tussen de Europese Gemeenschap en de betrokken derde landen.

2.12. Volgens de Commissie is toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Protocol van Madrid een goede zaak. Zij stelt voor dat de voorzitter van de Raad bij het indienen van de akte van toetreding bij de directeur-generaal van de WIPO overeenkomstig dit Protocol een verklaring bij deze akte voegt. De door de Commissie gepresenteerde ontwerp-verklaring heeft uitsluitend betrekking op het "individuele emolument" dat in artikel 8, lid 7, sub a) van het Protocol van Madrid wordt genoemd. De desbetreffende ontwerp-verklaring is ten volle aanvaardbaar.

2.13. Het Comité wijst echter op de gevolgen die in de tekst sub (i) en (ii) van genoemd artikel 8, lid 7, worden aangehaald en op het feit dat, zoals ook door de Commissie wordt beklemtoond, een besluit moet worden genomen over de hoogte van de vaste, individuele emolumenten (taks) zodra meer bekend is over de besparingen die de internationale procedure oplevert.

2.14. Het Comité beklemtoont ook dat, overeenkomstig de bepalingen van artikel 2 van het voorstel voor een besluit van de Raad, de akte van toetreding moet worden voorafgegaan door communautaire uitvoeringsmaatregelen die het pad effenen voor het verbinden van beide systemen, d.w.z. de wijziging van de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk.

2.15. Het Comité kan zich volledig verenigen met de bepalingen van artikel 3 van het voorstel van de Commissie en is verheugd dat de lid-staten, krachtens de bepalingen van lid 2 van dit artikel, hun stem kunnen laten horen.

2.16. Het Comité wijst er echter met klem op dat België, Luxemburg en Nederland hun wetgeving ten aanzien van merken, tekeningen en modellen reeds hebben geharmoniseerd aan de hand van de "uniforme merkenwetgeving voor de Benelux", wat als voorbeeld kan dienen voor alle landen in het streven naar harmonisering op andere terreinen. Het is derhalve wenselijk dat de Commissie het initiatief neemt tot harmonisering van de wetgeving van de lid-staten op het gebied van tekeningen en modellen.

2.17. Het Comité beklemtoont tevens dat iedere lid-staat afzonderlijk tot het Protocol van Madrid moet kunnen toetreden. Dit kan immers voordelen opleveren en ligt trouwens ook in de lijn van de afspraken die op 2 mei 1992 in Porto, in het kader van de overeenkomst betreffende de Europese ruimte, zijn gemaakt.

3. Wijziging van de Verordening houdende het Gemeenschapsmerk

3.1. De Commissie heeft ook een voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk () voorgelegd. De basisgedachte achter dit voorstel is dat de Commissie voorstander is van het samenvoegen van alle bepalingen betreffende de internationale inschrijving van merken in één wetgevend document. Het Comité vindt dit een steekhoudend argument.

3.2. Anderzijds merkt de Commissie op dat "de regels die van toepassing zijn op internationale inschrijvingen waarin de Europese Gemeenschap wordt aangewezen, in beginsel dezelfde zijn als die welke voor Gemeenschapsmerken gelden"(...) en dat "de voorgestelde regels dan ook vaak naar andere artikelen van de verordening verwijzen". Dat is op zich al reden genoeg om deze regels in de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk op te nemen.

3.3. Het Comité ziet in dat de toetreding van de Gemeenschap tot het Protocol van Madrid voordelen biedt en staat vierkant achter het principe van één juridisch document waarin alle regels zijn ondergebracht. Wat dus nog ontbreekt, is een analyse van de voorgestelde regels, waarvan de rechtsgrondslag in het licht van artikel 235 van het Verdrag moet worden bekeken. Het Comité gaat akkoord met de tekst van de inleiding, waarin wordt uitgelegd waarom toetreding tot het Protocol belangrijk is en waarom de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk moet worden gewijzigd.

3.4. Het Comité hecht zijn goedkeuring aan artikel I van het voorstel van de Commissie, waarin de invoeging van een nieuwe titel over de internationale inschrijving van merken en de naam van die titel worden voorgesteld.

3.5. De nieuwe titel XIII bestaat uit 18 artikelen, die een samenhangend geheel vormen en zijn toegespitst op het verwezenlijken van het belangrijkste doel, nl. het op elkaar afstemmen van twee stelsels voor de inschrijving van merken.

3.6. Er zij echter op gewezen dat het stelsel voor internationale inschrijving van merken in het voorstel van de Commissie vrijwel voortdurend ondergeschikt wordt gemaakt aan het stelsel dat tot dusver voor het Gemeenschapsmerk gold, met als gevolg dat de oplossingen die worden gekozen grotendeels afkomstig zijn uit de verordening inzake het Gemeenschapsmerk.

3.7. Van de artikelen die door de Commissie zijn voorgesteld, verdienen de volgende aspecten bijzondere aandacht:

3.7.1. Artikel 140, omdat hierin wordt bepaald dat de verordening inzake het Gemeenschapsmerk en de verordeningen tot uitvoering hiervan van overeenkomstige toepassing zijn op aanvragen om inschrijving van een merk in het internationale register van de WIPO, waarin de Europese Gemeenschap wordt aangewezen. Dit basisprincipe ligt ten grondslag aan het streven naar koppeling van beide stelsels.

3.7.2. In lid 1 van artikel 142 wordt gesteld dat de internationale aanvraag mag worden ingediend in een van de talen van het Bureau. Dit kan dus slechts gebeuren in één van de talen die overeenkomstig het Protocol van Madrid zijn toegestaan en tevens een taal van het Bureau is, d.w.z. het Engels en Frans. Het Comité beklemtoont dat op dit niveau van internationaal recht onmogelijk kan worden verlangd dat alle talen van de Europese Unie mogen worden gebruikt.

3.8. Ook de volgende aspecten kunnen de goedkeuring van het Comité wegdragen:

3.8.1. de bepaling betreffende de anciënniteit, overeenkomstig de artikelen 34 en 35 van de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk;

3.8.2. het feit dat de aanvragen om een internationale inschrijving op dezelfde wijze als aanvragen om een Gemeenschapsmerk worden onderworpen aan een onderzoek met betrekking tot absolute weigeringsgronden;

3.8.3. de bepaling dat het Bureau een communautair rechercheverslag moet opstellen;

3.8.4. de bepaling dat tegen internationale inschrijvingen waarin de Europese Gemeenschap wordt aangewezen, binnen een termijn van negen maanden oppositie kan worden ingesteld, overeenkomstig de artikelen 8, 42 en 43 van de verordening inzake het Gemeenschapsmerk;

3.8.5. de bepaling dat een aanvraag om internationale inschrijving waarin de Europese Gemeenschap wordt aangewezen, kan worden omgezet in een aanvraag om een nationaal merk, zoals reeds het geval is met merken die als Gemeenschapsmerk zijn ingeschreven, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 108 en 110 van de verordening inzake het Gemeenschapsmerk;

3.8.6. de bepaling dat de in de Europese Gemeenschap beschermde internationale inschrijvingen aan dezelfde regels worden onderworpen als het Gemeenschapsmerk voor wat termijn en aanvangsdatum hiervan betreft;

3.8.7. de bepaling dat een aanvraag om internationale inschrijving waarin de Europese Gemeenschap wordt aangewezen en die als gevolg van een "centrale aanval" tegen de aanvraag nietig is verklaard, kan worden omgezet in een aanvraag om een Gemeenschapsmerk.

3.9. Wat artikel II van het voorstel voor een verordening betreft, wijst het Comité erop dat een periode van drie maanden in acht moet worden genomen tussen het indienen van de aanvraag om toetreding tot het Protocol en de inwerkingtreding ervan, teneinde moeilijkheden te voorkomen als gevolg van het eventueel later van kracht worden van andere wetgevende documenten.

4. Conclusies

Gezien de bovenstaande overwegingen ten aanzien van zowel het belang van toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Protocol van Madrid als aanpassing van de voorstellen van de Commissie te dien einde, spreekt het Comité zich positief uit over de voorstellen van de Commissie, en:

- verklaart zich voorstander van toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Protocol bij de Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken,

- gaat akkoord met de invoeging van een titel XIII in Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad, en

- verzoekt de Commissie initiatieven te ontplooien tot harmonisering van de wetgeving op het gebied van tekeningen en modellen.

Brussel, 29 januari 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 293 van 5. 10. 1996, blz. 11.

() PB nr. C 300 van 10. 10. 1996, blz. 11.

() De officiële statistieken spreken wat dit betreft boekdelen: van alle aanvragen om internationale inschrijving door merkhouders in de lid-staten betreft twee derde een verzoek om merkenrechtelijke bescherming in derde landen ("Internationale merken", Statistieken WIPO van 1995).

() PB nr. L 11 van 14. 1. 1994.