COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0MC90) 153 def. - SYN 258 
Brussel, 23 mei 1990 
Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling 
op het gebied van de informatietechnologie 
(1990-1994) 
(door de Commissie ingediend) 

_ o . 
INHOUD 
Bladzijde 
Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling 
van een specifiek programma voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie 
(1990-1994) 3 
BIJLAGE I 
Wetenschappelijke en technische doelstellingen en inhoud 
van het programma 12 
BIJLAGE II 
Indicatieve verdeling van de middelen 21 
BIJLAGE III 
Nadere regels voor de uitvoeringvan het programma en 
acties inzake verbreiding en benutting van de 
resultaten 22 
-3-
Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling op het gebied van de informatietechnologie (1990-1994) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 130 Q, lid 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie' \ 
In samenwerking met het Europese Parlement' ', 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité^, 
Overwegende dat de Raad bij Besluit 90/221/Euratom, EEG<4> een Derde 
Kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en 
technologische ontwikkeling (1990-1994) heeft vastgesteld waarin met name de acties 
worden omschreven die op het gebied van de informatietechnologie moeten worden 
ondernomen; dat de onderhavige beschikking in het licht van de in de preambule van 
genoemd besluit vervatte overwegingen dient te worden vastgesteld; 
(^PBnr.C 
(2) PB nr. C 
(3> PB nr. C 
<4> PB nr. L 117 van 8.5.19%, blz. 28. 
-4-
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag is bepaald dat het kaderprogramma 
door middel van specifieke, binnen elke actie te ontwikkelen programma's moet worden 
uitgevoerd; 
Overwegende dat het bedrag van de voor de uitvoering van dit specifieke programma 
vereiste communautaire middelen moet worden geraamd; dat de definitieve bedragen door 
de begrotingsautoriteit worden vastgesteld met inachtneming van de aan het 
Interinstitutioneel Akkoord van 29 juni 1988<5> gehechte financiële vooruitzichten voor de 
periode 1988-1992 alsmede van de eventuele financiële vooruitzichten voor de periode 
1993-1994; 
Overwegende dat, krachtens artikel 4 en bijlage I van Besluit 90/221/Euratom, EEG, het 
voor het kaderprogramma als geheel noodzakelijk geachte bedrag een bedrag van 57 
miljoen ecu voor gecentraliseerde acties inzake verbreiding en benutting van de resultaten 
omvat, dat naar rato van het voor elke actie uitgetrokken bedrag moet worden verdeeld; 
dat, gezien de omvang van dit specifieke programma binnen de actie inzake 
informatietechnologie en communicatie, de voor dit programma noodzakelijk geachte 
financiële middelen dienen te worden verminderd met 13,52 miljoen ecu, welk bedrag voor 
genoemde gecentraliseerde werkzaamheden moet worden gereserveerd, zulks met het oog 
op de naleving van artikel 130 P, lid 2, tweede zin, van het Verdrag; 
Overwegende dat de Commissie voor de uitvoering van dit programma moet zorg dragen; 
dat de Lid-Staten, om de vervulling van haar taak te vergemakkelijken, krachtens artikel 5 
van het Verdrag ertoe gehouden zijn haar bij de uitvoering van dit programma alle nodige 
bijstand te verlenen, met name in het kader van een comité; 
Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk dient te worden uitgevoerd door met het 
oog op een bijdrage van de Gemeenschap projecten voor onderzoek en ontwikkeling te 
selecteren; dat de Commissie tot indiening van dergelijke projecten moet aanzetten door 
middel van de gebruikelijke in het Publikatieblad op te nemen uitnodigingen tot het 
indienen van voorstellen; dat eveneens dient te worden voorzien in een bijzondere 
<5> PB nr. L 185 van 15.7.1988, blz. 33. 
s -
procedure die de Commissie de nodige ruimte moet geven om, met het oog op de 
voortdurende ontwikkelingen en de geleidelijke versnelling van de technologische 
vooruitgang, ook spontaan ingediende, met de programma-doelstellingen sporende 
voorstellen in aanmerking te kunnen nemen; 
Overwegende dat bij de selectie van de in het kader van het programma uit te voeren 
projecten in het bijzonder belang moet worden gehecht aan het beginsel van de 
economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en aan het transnationale 
karakter van de projecten, alsmede aan de ondersteuning van kleine en middelgrote 
ondernemingen; 
Overwegende dat alleen in het licht van de bij de verwezenlijking van dit programma 
opgedane ervaring door de Commissie kan worden voorgesteld en door de Raad kan 
worden besloten om bij de uitvoering daarvan als aanvulling van de in de artikelen 130 L, 
130 M of 130 O van het Verdrag bedoelde middelen gebruik te maken, indien deze 
overeenkomstig de bij artikel 2, lid 2 van Besluit 90/221 /Euratom, EEG geboden 
mogelijkheid tot de verwezenlijking van de programma-doelstellingen bijdragen; 
Overwegende dat, volgens artikel 130 G van het Verdrag, de acties die door de 
Gemeenschap worden gevoerd om de wetenschappelijke en technologische grondslag van 
de Europese industrie te versterken en de ontwikkeling van haar concurrentie-vermogen te 
bevorderen, stimulering van de samenwerking op het gebied van onderzoek en 
technologische ontwikkeling met derde landen en internationale organisaties omvatten; dat 
een dergelijke samenwerking voor de ontwikkeling van dit programma bijzonder 
vruchtbaar kan blijken; 
Overwegende dat de informatietechnologie overal in maatschappij en economie aanwezig 
is, het concurrentie-vermogen van industrie en diensten aanmerkelijk verbetert en de 
werkomstandigheden en talrijke aspecten van het privé-leven vergemakkelijkt; dat er op 
het gebied van de informatietechnologieën grote inspanningen op het gebied van 
onderzoek en ontwikkeling moeten worden geleverd waartoe transnationale samenwerking 
noodzakelijk is; dat micro-elektronica, informatieverwerkende systemen en 
programmatuur, bedrijfs- en huisautomatiseringssystemen, computergeïntegreerde 
6-
fabricage en het daarbij betrokken fundamentele onderzoek in het bovengenoemde Besluit 
90/221/Euratom, EEG als prioriteiten werden vastgesteld 
Overwegende dat het Comité voor Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek (CREST) is 
geraadpleegd, 
-7 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN 
Artikel 1 
Voor een op 1 januari 1990 ingaande periode van vijfjaar wordt een in bijlage I nader 
omschreven specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de 
Europese Economische Gemeenschap op het gebied van de informatietechnologie 
vastgesteld. 
Artikel 2 
1. Het bedrag aan communautaire middelen dat voor de uitvoering van de actie waarin 
deze beschikking voorziet, noodzakelijk wordt geacht, beloopt 1352 miljoen ecu. Op 
dit bedrag wordt ten behoeve van de gecentraliseerde werkzaamheden inzake 
verbreiding en benutting van de resultaten 13,52 miljoen ecu in mindering gebracht. 
In het dan overblijvende bedrag van 1338,48 miljoen ecu zijn de personeelsuitgaven 
begrepen die ten hoogste 4 % daarvan mogen bedragen. Een indicatieve verdeling 
van de middelen is in bijlage II vervat. 
2. Indien door de Raad in toepassing van artikel 1, lid 4, van Besluit 90/22l/Euratom, 
EEG, een besluit wordt genomen, wordt om met dat besluit rekening te houden, de 
onderhavige beschikking aangepast. 
3. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast. 
Artikel 3 
Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering van het programma. 
Artikel 4 
De hoogte van de financiële bijdrage van de Gemeenschap wordt vastgesteld 
overeenkomstig bijlage IV bij Besluit 90/221/Euratom, EEG. 
-8-
Artikel 5 
1. In de loop van 1992 evalueert de Commissie het programma en legt zij over de 
uitkomsten van die evaluatie aan de Raad en aan het Europese Parlement een verslag 
voor. Zo nodig gaat dit verslag vergezeld van voorstellen tot wijziging van het 
programma. 
2. Aan het eind van het programma evalueert de Commissie de bereikte resultaten en 
legt daarover aan de Raad en aan het Europese Parlement een verslag voor. 
3. De verslagen worden opgesteld aan de hand van de in bijlage I omschreven 
doelstellingen en overeenkomstig artikel 2, lid 4, van Besluit 90/221/Euratom, EEG. 
Artikel 6 
1. De Commissie is voor de uitvoering van het programma verantwoordelijk. Zij wordt 
bijgestaan door een uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten bestaand en door de 
vertegenwoordiger van de Commissie voorgezeten comité, hierna "het Comité" te 
noemen. 
2. In de door de Commissie gesloten contracten worden de rechten en verplichtingen 
van iedere partij vastgesteld, met inbegrip van de regeling voor verbreiding, 
bescherming en benutting van de onderzoekresultaten overeenkomstig de krachtens 
artikel 130 K, tweede alinea, van het Verdrag vastgestelde bepalingen. 
3. Voor elk jaar wordt een werkprogramma vastgesteld waarin gedetailleerde 
doelstellingen en de aard van de te ondernemen projecten worden aangegeven, en 
waarin tevens de ter zake vast te stellen financiële bepalingen worden omschreven; dit 
werkprogramma wordt in voorkomend geval bijgewerkt. De Commissie stelt op grond 
van de jaarlijkse werkprogramma's uitnodigingen tot het indienen van voorstellen op. 
Artikel 7 
1. In de in artikel 8, lid 1, bedoelde gevallen legt de vertegenwoordiger van de 
Commissie het Comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité 
brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen 
naargelang van de urgentie van de aangelegenheid. Het Comité spreekt zich uit met 
de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is 
voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de 
Commissie dient te nemen. Bij stemming binnen het Comité worden de stemmen van 
de vertegenwoordigers van de Lid Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. 
De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. 
2. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn 
met het advies van het Comité. 
3. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van 
het Comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de 
Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen. 
4. Indien de Raad binnen een termijn van één maand te rekenen van de datum waarop 
het voorstel bij hem is ingediend, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde 
maatregelen door de Commissie vastgesteld. 
Artikel 8 
1. De procedure van artikel 7 geldt voor : 
- de opstelling en bijwerking van de in artikel 6, lid 3, bedoelde werkprogramma's; 
- de beoordeling van de in bijlage III, punt 2, bedoelde projecten alsmede het 
geraamde bedrag van de financiële bijdrage van de Gemeenschap, wanneer deze 
projecten aan de in bijlage III, punt 4, bedoelde normale procedure zijn 
onderworpen en het bedrag hoger is dan 5 miljoen ecu; 
- de beoordeling van alle projecten die aan de in bijlage III, punt 4, bedoelde 
buitengewone procedure zijn onderworpen alsmede het geraamde bedrag van de 
financiële bijdrage van de Gemeenschap; 
- de maatregelen ter evaluatie van het programma. 
10 
2. De Commissie kan over elke met het toepassingsgebied van het programma verband 
houdende aangelegenheid het Comité raadplegen 
3. De Commissie stelt het Comité in kennis van : 
- de voortgang van het programma; 
- de ontwerpen van de in artikel 6, lid 3, bedoelde uitnodigingen tot het indienen van 
voorstellen; 
- de in bijlage III, punt 2, bedoelde, aan de normale procedure onderworpen 
projecten, waarvoor de bijdrage van de Gemeenschap ten hoogste 5 miljoen ecu 
bedraagt, alsmede van de uitkomsten van de evaluatie daarvan; 
- de in bijlage III, punt 2, bedoelde begeleidende maatregelen; 
- de in bijlage III, punt 2, bedoelde gecoördineerde acties. 
Artikel 9 
Bij de uitvoering van dit programma kan, indien nodig, eveneens tot aanvullende 
programma's in de zin van artikel 130 L, deelnemingen in de zin van artikel 130 M en 
gemeenschappelijke ondernemingen of andere structuren in de zin van artikel 130 O van 
het Verdrag worden besloten. 
Artikel 10 
Ingeval de samenwerking met derde landen en internationale organisaties met het oog op 
de verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma juridische verbintenissen 
tussen de Gemeenschap en de betrokken derden vergt, is de Commissie gemachtigd om 
overeenkomstig artikel 130 N van het Verdrag, over internationale overeenkomsten waarin 
deze samenwerking wordt geregeld, te onderhandelen . 
Het besluit over de sluiting van deze overeenkomsten wordt volgens de procedure van 
artikel 130 Q, lid 2, van het Verdrag genomen. 
-11 -
Artikel 11 
Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad, 
De Voorzitter 
12-
BI.ILAGE I 
Wetenschappelijke en technische doelstellingen en inhoud 
De uitgangspunten van het Derde Kaderprogramma, de wetenschappelijke en technische 
doelstellingen die daarin worden nagestreefd en de motivering waarop dat programma is 
gebaseerd, vormen een integrerend deel van dit specifieke programma. 
Punt 1.1.A van bijlage II van genoemd programma vormt een integrerend deel van dit 
specifieke programma. 
Op basis en in het licht van bovengenoemde teksten volgt nu een analytische beschrijving 
van de inhoud van dit specifieke programma. 
Dit programma vormt een nieuwe fase van het Europees Strategisch Programma voor 
Onderzoek en Ontwikkeling op het gebied van Informatietechnologie (ESPRIT) en is 
gericht op nieuwe technologiegeneraties. 
Het programma wordt in vijf thema-gebieden uitgevoerd : 
Thema 1: Micro-elektronica 
Thema 2: Informatieverwerkende systemen en programmatuur 
Thema 3: Geavanceerde bedrijfs- en huisautomatiseringssysteem; randapparatuur 
Thema 4: Computergeïntegreerde fabricage en engineering 
Thema 5: Fundamenteel onderzoek. 
De begeleidende maatregelen omvatten technologieoverdracht en opleiding in elk van de 
vijf thema-gebieden. Ze omvatten speciale acties om de mogelijkheden inzake deelname 
aan communautair onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van 
informatietechnologie (IT) te verbeteren ten behoeve van organisaties in randgebieden en 
hen eveneens beter in staat te stellen de resultaten toe te passen. Er zal zowel in het kader 
van het programma zelf als van de IT-sector in het algemeen informatie worden verzameld 
en er is voorzien in maatregelen om toepassingsmogelijkheden en de onderzochte 
resultaten bekend te maken en samenwerkingsvormen te ontwikkelen van deelnemers met 
bedrijven uit de gehele IT-sector. Ze omvatten ook het informatie-uitwisselingssysteem ten 
-13 
behoeve van deelnemers aan het programma (IES) en er wordt deelgenomen aan het 
EUREKA-project inzake samenwerking ten behoeve van de OSI-netwerken in Europa 
(COSINE). Specifieke informatie over projecten wordt verstrekt in nauwe samenwerking 
met CORDIS, de informatiedienst betreffende communautaire O & O-werkzaamheden. 
Thema 1 : Micro-elektron ica 
De nadruk ligt op toepassingspecifieke geïntegreerde schakelingen (ASIC's) waaronder 
met name multi-functieschakelingen, zeer snelle schakelingen, opto-elektronische 
schakelingen, geavanceerde vermogensschakelingen ("smart power"), nieuwe apparatuur, 
produktietechnologie en materialen voor geïntegreerde schakelingen en, in samenwerking 
met andere communautaire initiatieven zoals het gezamenlijke Europese submikron-
siliciumproject (JESSI), geavanceerde technologieën in verband met submicron-
silicumtechnologie. 
De werkzaamheden worden gericht op de belangrijkste schakels in het proces van de 
ontwikkeling, de fabricage, het testen en de toepassing van geavanceerde 
halfgeleiderprodukten. De activiteiten worden zo opgezet dat gebruikers en producenten 
worden samengebracht, zodat zoveel mogelijk belanghebbenden tot voordeel van allen bij 
het onderzoek worden betrokken. Alle technologieën die nodig zijn voor de produktie van 
een nieuwe generatie geïntegreerde schakelingen (IC's) krijgen een plaats in het 
programma, doordat wordt voortgebouwd op de in het kader van ESPRIT uitgevoerde 
werkzaamheden op het gebied van procestechnologie, computergesteund ontwerp (CAD) 
en computerondersteund testen of doordat nieuwe thema's ter hand worden genomen. 
Een belangrijk nieuw thema is fabricagewetenschap en -technologie. De werkzaamheden 
op dit gebied zijn erop gericht de fabricagecapaciteit van de Europese IC-industrie te 
verbeteren door werk te maken van alle aspecten die nodig zijn om goedkope IC's van 
betere kwaliteit te maken. Dit omvat eveneens O & O op de gebieden machinebouw, 
automatisering, "clean room"-technologie en kwaliteitscontrole. 
De volgende thema's zullen met prioriteit worden behandeld : apparatuur voor 
halfgeleiderbewerking, met inbegrip van de moeilijkste technologische processen (met 
name lithografie, laagbewerking en métrologie); koppeling en aansluiting (zowel 
elektrische als optische oplossingen); geavanceerde materialen, op silicium gebaseerde 
films en samengestelde halfgeleidermaterialen (III-V-materialen) waarbij deze laatsten van 
bijzonder belang zijn voor de verdere ontwikkeling op het gebied van opto-elektronica en 
zeer snelle geïntegreerde schakelingen. 
Ten aanzien van de IC-technologie wordt gestreefd naar schakelingen met hogere densiteit 
14 
en hogere snelheid en naar kleinere en goedkopere geïntegreerde systemen met 
uitgebreider functionaliteit ter voorbereiding van het "systeem op een chip". 
De werkzaamheden op het gebied van IC's met hoge densiteit zullen worden 
geconcentreerd op de 0,5-0,3 mikron silicium (Si) CMOS technologie (Complementary 
metal oxide semiconductor). Naast de bestaande halfgeleider proces- en 
materiaaltechnologie zullen CAD-gereedschappen en -systemen worden ontwikkeld 
waarmee op hogere complexiteitsniveaus kan worden ontworpen en getest (van 4 tot 8 
miljoen transistoren, geheugen en logica tezamen). De werkzaamheden op het gebied van 
IC's met hoge dichtheid worden in combinatie met JESSI uitgevoerd. 
De werkzaamheden op het gebied van zeer snelle IC's hebben zowel betrekking op bipolair 
silicium als op III-V-technologieën voor digitale en analoge schakelingen. De 
werkzaamheden omvatten halfgeleidertechnologie en -materialen en specifieke aspecten 
van de ontwikkeling en het testen van snelle IC's (bij voorbeeld voor hoogfrequente digitale 
IC's). 
Een en ander is gericht op het tot stand brengen van het "systeem op een chip" door de 
ontwikkeling van flexibele processen waarmee verschillende mogelijkheden zoals digitale 
en analoge functies, niet vluchtige geheugens, laagspanning, vermogensschakelingen en 
sensoren op één chip kunnen worden gecombineerd. Deze kenmerken zullen worden 
geïntegreerd in een gestandaardiseerd digitaal submicron-CMOS-proces. Wegens de 
grotere complexiteit van het proces moeten speciale maatregelen worden getroffen om een 
voldoende hoge opbrengst te garanderen. Er zijn daarom tevens speciale CAD-
gereedschappen nodig waarmee het bij voorbeeld mogelijk is de verschillende functies op 
de chip te simuleren. 
Overal waar zich een specifieke behoefte voordoet zal worden gezorgd voor 
technologieoverdracht, opleiding en andere begeleidende maatregelen; er wordt speciaal 
de nadruk gelegd op voorbereidende werkzaamheden inzake een genormaliseerd CAD-
kader met interfaces voor een doelmatige integratie van CAD-systemen. Er is eveneens 
voorzien in maatregelen om het tekort aan specifieke bekwaamheden aan te pakken. Dit 
probleem kan alleen worden opgelost in samenwerking met de industrie (bij voorbeeld 
wanneer toegang tot industriële installaties nodig is). Er zullen eveneens maatregelen 
worden getroffen om de toepassing van ASIC-technologie in innovatieve produkten, met 
name vanuit het midden- en kleinbedrijf (MKB), te bevorderen. 
Thema 2 : Informatieverwerkende systemen en programmatuur 
Parallelle architecturen worden beschouwd als de sleutel tot toekomstige doorbraken in de 
15-
prijs/prestatieverhouding van computers. De werkzaamheden op dit gebied moeten leiden 
tot een gering aantal machine-architecturen met ongeveer 10 rekenelementen, waarmee 
kan worden voorzien in specifieke toepassingen. Met parallelle systemen wordt de 
betrouwbaarheid en de veiligheid van het systeem verbeterd. De werkzaamheden omvatten 
geavanceerde proeven om geselecteerde parallelle architecturen te valideren. Ook de 
behoeften inzake gedistribueerde verwerking en real-time toepassingen zullen in 
aanmerking worden genomen. De inspanningen zullen met name worden geconcentreerd 
op sterk gekoppelde en homogene systemen. Er zal aandacht worden besteed aan 
besturingssystemen voor gemeenschappelijk gebruik van informatie tussen bestaande 
systemen en aan nieuw ontwikkelde besturingssystemen voor parallelle systemen. 
Technische en wetenschappelijke werkstations met een zeer hoge capaciteit zullen 
gebaseerd zijn op parallelle architecturen. 
Toekomstige computergeneraties zullen niet alleen behoefte hebben aan hogere en meer 
betrouwbare capaciteit maar eveneens aan betere interfaces en met name mens-machine 
interfaces. Er zal worden gewerkt aan de ontwikkeling van beheersgereedschappen voor 
gebruiker interfaces en meertalige intelligente objecten in een gedistribueerde 
werkomgeving. De nadruk ligt op systemen voor de herkenning en synthese van 
informatie uit zeer complexe signalen. Dit betreft met name herkenning van menselijke 
spraak en beeldinterpretatie. 
In de meeste IT-systemen wordt tegenwoordig de programmatuur als het overheersende 
kostenelement beschouwd. De beperkingen van de Europese programmatuurproduktie 
worden gezien als het meest kritische probleem van de IT-industrie. Waar een belangrijke 
vooruitgang kan worden verwacht zullen gereedschappen en methoden ter ondersteuning 
van systeemintegratie en ter verhoging van de produktiviteit van de programmatuur 
krachtiger moeten worden. Deze werkzaamheden zullen steunen op bestaande of nieuw 
ontwikkelde normen. Speciale aandacht gaat naar de overdraagbaarheid van de 
programmatuur, hergebruik en het ontwerp van gestandaardiseerde modules. Opnieuw 
wordt de nadruk gelegd op verbetering van produktiviteit, kwaliteit en zekerheid, en 
speciaal op het gebruik van moderne ontwerp-technieken in de dagelijkse praktijk. De 
industrialisering van programmeringsgereedschappen en -omgevingen zal worden 
aangemoedigd door demonstratie van toepassingen. Deze werkzaamheden omvatten de 
industrialisering van kennisengineeringtechnieken, met name ter aanvulling van bestaande 
conventionele systeemengineeringstechnieken. 
Er zullen maatregelen worden getroffen om de invoering van nieuwe 
programmatuurproduktietechnieken te bevorderen en de vakkundigheid op een ruime 
schaal te vergroten. Een en ander vereist opleidingen afgestemd op de behoefte van de 
- 16 
industrie. Deze maatregelen steunen op de resultaten van projecten in het kader van 
ESPRIT en EUREKA en van programma's van de Lid Staten op het gebied van de 
ontwikkeling van industriële methoden en gereedschappen. 
Thema 3 : Geavanceerde bedrijfs- en huisautomatiseringssystemen; randapparatuur 
De sector geavanceerde bedrijfs- en huisautomatiseringssystemen is gericht op integratie 
van functies in de bedrijfsomgeving en de woning. Een ander doel is het gemakkelijker 
gebruik van de systemen. Er wordt zeer hoge prioriteit gegeven aan normvoorbereidend 
onderzoek. Bij alle activiteiten wordt zeer veel aandacht besteed aan gedistribueerde 
verwerking met inbegrip van databasebeheer en aan de vereiste werkstations en 
microprocessorsystemen en -technologieën. De werkzaamheden op het gebied van 
gedistribueerde verwerking zullen met name geconcentreerd worden op zwak gekoppelde 
en heterogene systemen. In voorkomend geval zullen systeemevaluatieproeven worden 
uitgevoerd. In dat verband zal de integratie van gereedschappen en voorzieningen in 
specifieke toepassingen die werkelijk interessant zijn voor de gebruikers, worden 
gedemonstreerd evenals de integratie van verschillende activiteiten die moeten leiden tot 
een efficiëntere gegevensstroom in de verschillende organisaties. 
Er worden twee complementaire maar onderling verwante gebieden behandeld. 
De O&O-werkzaamheden op het gebied van geïntegreerde bedrijfsautoma-
tiseringssystemen hebben betrekking op de gegevensstroom in afdelingen en vestigingen 
binnen de onderneming. Daardoor wordt het mogelijk diverse activiteiten tussen de 
functionele eenheden te integreren. Deze werkzaamheden omvatten de integratie van 
mobiele terminals in bedrijfsinformatiesystemen. In dat verband spelen systemen voor 
werkzaamheden in samenwerkingsverband een belangrijke rol. Daardoor wordt 
samenwerking tussen medewerkers mogelijk ten aanzien van: opstellen van tekst, 
bestandsverwerking, besluitvorming, informele interactie, probleembeschrijving en 
conferenties. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de verbetering van de 
werkomstandigheden en van kwalificaties van de verschillende beroepsniveaus. 
De O&O-activiteiten op het gebied van intelligente huizen en intelligente gebouwen 
stemmen gedeeltelijk overeen met die betreffende het geïntegreerde bedrijf maar hier 
gelden andere grenzen op het gebied van kosten en functionaliteit. Zij zijn gericht op de 
integratie van IT met andere gebouwfuncties zoals veiligheid, privacy, spraak- en 
documentoverdracht, verwarming, verlichting en energiebeheer. Behoeftenanalyse, 
functionele specificaties, en normvoorbereidende werkzaamheden hebben betrekking op 
diverse aspecten van de kwaliteit van het bestaan zoals ergonomie en verbetering van de 
werkomstandigheden. 
17-
In het kader van bedrijfs- en huisautomatiseringssystemen krijgen perifere systemen een 
steeds grotere betekenis. Het doel van de O & O-werkzaamheden op het gebied van 
perifere systemen is de wetenschappelijke en technologische basis te versterken voor 
nieuwe systeemgeneraties die betrouwbaar en goedkoop zijn en in grote hoeveelheden 
kunnen worden geproduceerd. Om door O & O bij te dragen aan de vernieuwing van de 
Europese industrie op het gebied van componenten en delen van perifere systemen dient 
er samenwerking te komen tussen producerende en gebruikende industrieën en moet een 
kritische massa worden bereikt. 
De activiteiten inzake perifere technologie omvatten O&O-aspecten van specifieke 
technologieën voor printers, beeldschermen, invoer- en opslageenheden. Speciale nadruk 
ligt op technologieën voor vlakke beeldplaten, magnetisch-optische opslagsystemen, niet-
mechanische printertechnieken en scanningtechnieken. 
De maatregelen inzake overdracht van gespecialiseerde technologie en opleiding op het 
gebied van geïntegreerde bedrijfssystemen omvat demonstraties van geavanceerde IT-
oplossingen die met name geschikt zijn voor kleine bedrijven. 
Thema 4 : Computergeïntegreerde fabricage en engineering 
Deze activiteiten zijn erop gericht de technologische basis te leveren voor open systemen, 
systemen opgebouwd uit delen van verschillende leveranciers, gedistribueerde bewerkingen 
in engineering- en fabricageomgevingen, en een bijdrage te leveren tot een betere 
integratie van geavanceerde IT-systeemcomponenten in de machinebouwindustrie. De 
werkzaamheden worden geconcentreerd op nieuwe generaties van fundamentele CIM-
technologieën en op de demonstratie van de toepasbaarheid in de fabricage en op andere 
engineeringsgebieden. Er zal worden gezorgd voor synergie met het specifieke programma 
voor industriële technologie en materialen, dat is vastgesteld bij 
Beschikking 90/221/Euratom, EEG. 
De O & O-werkzaamheden betreffen ook de technologische infrastructuur en 
applicatieproeven. In het kader van de technologische infrastructuur dienen geavanceerde 
technieken, methoden en gereedschappen op het gebied van CIM te worden ontwikkeld 
om toepassing in fabricage en engineering te bevorderen op de verschillende gebieden waar 
IT van bijzonder strategisch belang is. De aanpak, die gericht is op verbetering van het 
kostenrendement, op flexibiliteit en op hoge kwaliteit, is gebaseerd op het open-
systeemconcept gesteund door aangepast normvoorbereidend onderzoek waarbij rekening 
wordt gehouden met de aard van de machinebouwbedrijven die veelal verschillende 
vestigingen en diverse leveranciers hebben. De thema's zijn onder meer logistiek en 
distributie, communicatie en architecturen voor engineeringtoepassingen, het beheer van 
-18-
industriële processen, technisch ontwerp, robotica en uitrustingstechnologie (regeling en 
instrumentering), mechatronica en microsystemen. Er zullen on-line 
kwaliteitscontroletechnieken worden ontwikkeld om gedurende de gehele levensduur van 
produkten en processen een veilige en betrouwbare werking te garanderen. 
Voortbouwend op de resultaten die reeds in het kader van ESPRIT zijn bereikt, zal werk 
worden gemaakt van nieuwe engineeringproefbanken. Tot de hierbij betrokken 
toeleveringsindustrieën behoren onder meer systeemintegratie- en 
programmatuurbedrijven, fabrikanten van computers en communicatieapparatuur, 
werktuigmachines, autonome voertuigen, kranen, elektronica, regeling en instrumentering, 
sensoren en actuatoren. De werkzaamheden zullen worden afgestemd op kleine en 
middelgrote gebruikers die de meerderheid van alle engineeringbedrijven vormen en op 
grote gebruikers die de toon aangeven op het gebied van hoog-technologische 
toepassingen. Samenwerking tussen gebruikers en leveranciers zal wederom sterk worden 
aangemoedigd. 
Ter validering van geavanceerde IT-oplossingen zullen applicatieproeven worden 
uitgevoerd op het gebied van fabricage van afzonderlijke onderdelen, toepassingen in de 
procesindustrie, massafabricage en andere engineeringtoepassingen. Er zal aandacht 
worden besteed aan schonere industriële processen. 
Het opleidingsniveau van het personeel in deze sector beantwoordt nog niet aan de eisen 
van de geavanceerde fabricage- en engineeringindustrie en dat zal de vooruitgang beperken 
indien er niet snel werk van wordt gemaakt. Technologieoverdracht en de opleiding zijn het 
meest doeltreffend bij een multidisciplinaire aanpak, wanneer de gebruikers sterk bij de 
werkzaamheden worden betrokken, en indien er een sterke band is met de O&O-
activiteiten; in sommige gevallen kan één en ander zelfs als onderdeel van het hoofdproject 
worden gerealiseerd. De op specifieke gevallen toegesneden opleidings- en scholingsacties 
bieden tevens de mogelijkheid om studenten en pas afgestudeerden bij 
demonstratieprojecten te betrekken. 
Thema 5 : Fundamenteel onderzoek 
Fundamenteel onderzoek draagt bij aan het instandhouden en vergroten van de kennis en 
de deskundigheid die de onderbouw vormen voor de wetenschappelijke basis van de 
Europese informatietechnologie. De met dergelijke acties te ondersteunen gebieden 
worden geselecteerd op grond van : 
de mogelijkheid om in de toekomst een doorbraak of een belangrijke vooruitgang te 
realiseren zelfs indien er geen directe toepassingen in zicht zijn; 
- 19 -
de mogelijkheid om te profiteren van de toegevoegde waarde door samenwerking op 
Europees niveau; 
het feit dat deze acties duidelijk voorafgaan aan O & O maar toch bijdragen aan de 
algemene doelstellingen van het programma; 
de versterking van interdisciplinaire banden. 
Er is onderzoek gepland naar het vervaardigen van zeer snelle elementen met een laag 
ruisniveau bij lage temperaturen en door de invoering van nieuwe bij hoge temperatuur 
supergeleidende materialen. Omdat er uiterst complexe componenten nodig zijn als basis 
voor de omvangrijke parallelle systemen van de toekomst, zal onderzoek worden gedaan 
naar de verdere verkleining van elektronische schakelingen tot in het nanometergebied. 
Daartoe is onderzoek noodzakelijk van de fysische eigenschappen van organische en 
optische materialen die zeer waarschijnlijk in IT-elementen en systemen kunnen worden 
toegepast. Er zal worden gestreefd naar aansluiting met de activiteiten op het gebied van 
materiaalonderzoek in het kader van het specifieke programma voor industriële 
technologie en materialen, dat is vastgesteld bij Beschikking 90/221/Euratom, EEG. Het 
onderzoek naar de toekomstige mogelijkheden op apparatuurgebied zal worden aangevuld 
met werkzaamheden op het gebied van de nieuwe generatie apparatuurontwerpmethoden. 
Toekomstige doorbraken met betrekking tot de doeltreffende en doelmatige ontwikkeling 
van programmatuur en in zekere zin van computersystemen in het algemeen, zullen 
steunen op de kracht van formele systeembeschrijvingen. Daarom zal werk worden 
gemaakt van de logische en algebraïsche funderingen van de computerwetenschap die het 
noodzakelijke kader vormen voor de ontwikkeling van parallelle systemen, van specificatie-
en verificatietechnieken, en van de volgende generatie programmeertalen en algoritmen. 
Met het oog op de ontwikkeling van betrouwbare gedistribueerde systemen zal 
fundamenteel onderzoek op het gebied van betrouwbare gedistribueerde systemen en 
geïntegreerde databases worden aangemoedigd. 
De nog bestaande leemtes in de grondslagen van kunstmatige intelligentie vertragen de 
noodzakelijke verbeteringen op talrijke gebieden waar behoefte is aan meer intelligente 
systemen en procedures ter vervanging van de thans beschikbare gegevensverwerking en 
netwerkverbindingen. Om deze problemen op te lossen zal het fundamenteel onderzoek 
worden gericht op zeer complexe parallelle systemen, neurocomputers en andere 
knelpunten op dit gebied, zoals het werken met onzekerheden, kennisrepresentatie, 
fabrieksautomatiseringstheorieën en mens-computerinteracties. 
Maatregelen inzake technologieoverdracht en opleiding hebben ten doel nauwe banden te 
20 
leggen en in stand te houden met de industriegerichte activiteiten in het programma. 
In het kader van het fundamenteel onderzoek zal in universiteiten en onderzoekcentra het 
groeiende probleem van het tekort aan deskundigheid worden aangepakt. Zowel voor 
technologieoverdracht als voor opleiding dienen op diverse IT-gebieden "European centres 
of excellence " te worden bevorderd. Fundamenteel onderzoek kan een belangrijke rol te 
spelen bij het voorzien in deze behoefte door te fungeren als katalysator voor het ontstaan 
van dergelijke "centres of excellence". 
21 
BIJLAGE II 
Indicatieve verdeling van de middelen 
in %, voor de periode 1990-1994 
l.Micro-elektronica 27-31 
2.Informatieverwerkende systemen en programmatuur 23-27 
3.Bedrijfs-en huissystemen;randapparatuur 15-19 
4.Computergeïntegreerde fabricage en engineering 17-21 
5.Fundamenteel onderzoek 9-11 
De verdeling over verschillende thema's sluit niet uit dat de projecten onder verscheidene 
thema's kunnen vallen. 
22 
BIJLAGE III 
Nadere regels voor de uitvoering van het programma en acties inzake verbreiding en 
benutting van de resultaten 
De Commissie voert het programma uit op basis van de in bijlage I gegeven 
wetenschappelijke en technische invulling daarvan. 
De in artikel 3 bedoelde nadere regels voor de uitvoering van het programma hebben 
betrekking op projecten voor onderzoek en technologische ontwikkeling, begeleidende 
maatregelen en gecoördineerde acties. 
Voor de projecten worden contracten voor gezamenlijke rekening voor onderzoek en 
technologische ontwikkeling gesloten. 
De begeleidende maatregelen bestaan erin gebruik te maken van passende middelen 
voor een goede technische uitvoering en voor het beheer en de evaluatie van het 
programma, voor de adequate verbreiding en de beschikbaarstelling van de resultaten, 
voor coördinatie, alsmede voor opleidings- en bewustmakingsactiviteiten ten behoeve 
van de deelnemers aan het programma. 
De gecoördineerde acties zijn die welke zijn omschreven in het Financieel Reglement. 
Aan de projecten kan uitsluitend worden deelgenomen door in de Gemeenschap 
gevestigde<6) natuurlijke of rechtspersonen, zoals universiteiten, onderzoekorganisaties 
en industriële ondernemingen, waaronder ook kleine en middelgrote ondernemingen, 
of verenigingen daarvan, met name Europese economische samenwerkingsverbanden 
(EESV). 
Natuurlijke of rechtspersonen die zijn gevestigd in landen die met de Gemeenschap 
overeenkomsten voor wetenschappelijke en technische samenwerking hebben 
gesloten, kunnen op basis van het criterium van wederzijds voordeel aan in het kader 
van dit programma opgezette projecten deelnemen. De in dit verband geselecteerde 
contractanten komen niet voor een financiële bijdrage van de Gemeenschap in 
aanmerking en moeten bijdragen in de algemene beheerskosten. 
(6) De Europese Organisatie voor Kernonderzoek (CERN), die in Genève is gevestigd en waarvan het 
merendeel van de installaties zich op het grondgebied van de Gemeenschap bevindt, kan aan contracten in 
het kader van dit programma deelnemen. 
23-
4. Bij de selectie van de projecten wordt in beginsel de eerste hieronder beschreven 
methode gevolgd; in uitzonderingsgevallen kan een beroep worden gedaan op de 
tweede methode: 
De deelnemers aan de projecten worden geselecteerd aan de hand van de normale 
procedure van de in artikel 6, lid 3, bedoelde uitnodigingen tot het indienen van 
voorstellen welke in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen wordt 
bekendgemaakt. 
Bovendien kan de Commissie onder de hieronder genoemde voorwaarden volgens 
een buitengewone procedure voorstellen aanvaarden, wanneer deze een 
buitengewoon veelbelovende en waardevolle bijdrage kunnen leveren door een 
origineel onderzoekthema, een nieuwe wetenschappelijke en technische benadering of 
op het gebied van de methodiek, terwijl ook de specifieke aard van de indieners in 
aanmerking wordt genomen. 
Een gunstig uitvallende technische beoordeling van dergelijke voorstellen vormt op 
zich onvoldoende rechtvaardiging voor de selectie van het project; deze buitengewone 
procedure kan alleen worden toegepast nadat is vastgesteld dat de normale procedure 
van uitnodigingen tot het indienen van voorstellen niet in aanmerking komt omdat het 
project de hierbovengenoemde kenmerken bezit. 
De buitengewone procedure moet worden voltooid vóór de normale, zodat het bedrag 
dat beschikbaar is voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de volgens de 
normale procedure geselecteerde projecten, nauwkeurig kan worden bepaald. De 
sluitingsdatum voor de buitengewone procedure wordt jaarlijks in het Publikatieblad 
bekendgemaakt. 
Het bedrag van de financiële bijdrage van de Gemeenschap voor alle volgens de 
buitengewone procedure geselecteerde projecten tezamen wordt jaarlijks vastgesteld 
aan de hand van de volgens buitengewoon strenge criteria geselecteerde projecten. Dit 
bedrag mag in geen enkel geval meer bedragen dan 15 %; het kan jaarlijks worden 
herzien in het licht van de opgedane ervaring. 
De Commissie zal een vademecum opstellen waarin alle regels die voor deze 
buitengewone procedure gelden, met het oog op de transparantheid ervan worden 
uiteengezet. 
5. Aan de projecten moet worden deelgenomen door ten minste twee van elkaar 
onafhankelijke, niet in dezelfde Lid-Staat gevestigde partners. 
24-
6. De Commissie kan de deelnemers stimuleren om voor de uitvoering van projecten, 
met name die welke groot zijn opgezet, een EESV op te richten of andere regelingen 
te treffen waarmee een gedecentraliseerd, op de specifieke kenmerken van het project 
afgestemd beheer mogelijk wordt. 
7. De verbreiding van de kennis die bij de uitvoering van de projecten is verworven, 
geschiedt enerzijds binnen het specifieke programma en anderzijds door middel van 
gecentraliseerde acties, overeenkomstig het in artikel 4, derde alinea, van Besluit 
90/221 /Euratom, EEG, bedoelde besluit. 
FINANCIAL STATEMENT 
1. BUDGET HEADING AND TITLE 
Subsection 6, Item B 6111 
Specific programme of Community RTD activities in the field of Information 
Technologies (1990-1994) 
2. LEGAL BASE 
Article 130 Q (2) of the Treaty. 
3. OBJECTIVES AND DESCRIPTION 
See Annex I of the proposal. 
4. FINANCIAL IMPLICATIONS 
Amounts deemed necessary in MioECU: 
Programme implementation 1338.48 
Centralised action for dissemination and valorisation 13.52 
TOTAL 1352.00 
The indicative internal breakdown of the 1338.48 MioECU for the programme 
implementation is given in Annex II of the proposal. 
Indicative multiannual schedules 
in MioECU 1990 1991 1992 1993 1994* TOTAL 
Commitments - 345.00 195.26 512.00 286.22 1338.48 
Payments - 80.00 290.00 305.00 663.48 1338.48 
* for the payment appropriations: 1994 and beyond. 
The definitive yearly amounts will be determined by the budgetary authority in 
accordance with the financial perspectives for the period 1990-1992 (annexed to the 
Interinstitutional Agreement of 29 June 1988) and with subsequent financial 
perspectives which may be adopted for 1993 and 1994. 
5. STAFF AND ADMINISTRATIVE EXPENDITURE 
In addition to the principal means of action, which are contracts (annex III), the above 
amounts include programme-related staff and administrative expenditure estimated at 
no more than 94 MioECU. 
The expenditure on staff will not exceed 4% of the amount deemed necessary for the 
programme implementation. This implies a maximum of 301 statutory posts (A, B 
and/or C) at any given time during the life of the programme. The infrastructure 
costs related to statutory staff will be borne by Part A of the budget. 
6. IMPLICATIONS FOR REVENUE 
The contributions by third country contractors towards the cost of administration of 
the programme will be reused pursuant to articles 27.2 and 96 of the Financial 
Regulation*1* 
7. TYPE OF CONTROL 
Control will be exercised by: 
- the Programme Management Committee (scientific control) 
- the services of the DG responsible for the execution of the programme, possibly 
assisted by independent experts 
- the Commission's Financial Controller. 
In accordance with Article 2 of the Financial Regulation^), the use of appropriations 
will be subject to analyses of cost-effectiveness and the realization of quantified 
objectives will be monitored. 
External audits may be carried out by the Court of Auditors in accordance with the 
Treaty. 
(1) Financial Regulation of 21 December 1977, as last amended by Regulation 610/90 of 13 March 1990. 
Competitiveness and Employment Impact Statement 
Subject: Proposal for a Council Decision concerning a specific programme of research 
and technological development in the field of Information Technology (1990-
1994) 
I Reason for Introducing Measure 
The proposal is being submitted in order to implement the Information Technology 
part of the third Framework Programme of Community activities in the field of 
research and development (1990-1994). 
II Features of the Businesses in Question 
The proposal is of an industrial nature and is primarily directed to enterprises in 
Information Technology. This sector includes a large proportion of SMEs, which 
already participate in the ESPRIT Programme to a considerable extent. In fact SMEs 
participate in 80% of projects in the second phase of ESPRIT. 
The businesses in question are spread throughout the Member States including 
regions which are eligible for regional aid and eligible under the ERDF. 
III Obligations Directly Imposed on Businesses 
The proposal confirms the principles of existing administrative procedures for 
participation in the programme and takes account of the continuous need for efforts 
in terms of encouraging industrial actors towards further transnational initiatives, 
including an increase of the potential for such cooperation of organizations in 
peripheral Member States. 
There are no disadvantages to enterprises except for the additional costs, quite 
minimal, relating to the preparation of unsuccessful proposals. 
IV Indirect Obligations Likely to be imposed on businesses by local authorities 
None are envisaged. 
V Special measures in respect of SMEs 
The major advantage for SMEs is that all signatories to contracts are treated on an 
equal footing, so that even with a relatively small contribution to make, a contractor 
has the right of full access to and exploitation of results. SMEs participate in all 
technology areas of ESPRIT and in both large pre-planned projects and smaller more 
speculative projects. Their participation is far from secondary. 92 ESPRIT projects 
(25%) have SMEs operating as prime contractors. 
With respect to the technical content of the Specific Programme, new increased 
emphasis will be given to areas such as software, computer integrated manufacturing 
and engineering which are particularly suited to SMEs because of their large presence 
and vital impact in these areas. Aside from the R&D activity per se, accompanying 
measures, some aimed specifically at SMEs, constitute an integral part of the current 
proposal. 
VI Likely Effects on Competitiveness of Businesses and on Employment 
The effects on competitiveness and employment (inasmuch as these can be measured) 
of R&D programmes such as the Specific Programme in IT are and will continue to be 
of an indirect and positive nature in the medium term. ESPRIT has so far permitted 
over 410 SMEs to participate in research and development, thereby enhancing their 
technological capabilities and their international market prospects. An independent 
high-level review of ESPRIT conducted in 1989 report that SMEs are positive about 
the effects of ESPRIT on their competitive position. Beneficial effects quoted include 
: improved access to markets, better understanding of international market needs, 
improved international marketing contacts, improved corporate image and 
acceptability to international customers. Without ESPRIT many SMEs would not 
have the funds available for significant research activity nor would they be able to 
benefit from international collaboration. The Programme is expected to offer to a 
considerable number of high-tech-oriented SMEs chances to participate in 
international projects. 
VII Consultation of Industry 
The proposal is the result of a broad consultation of representatives from Community 
industry and science. The proposal will be submitted to the Economic and Social 
Committee for opinion. 
ISSN 0254-1513 
COM(90)153def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-90-236-NL-C 
ISBN 92-77-60685-1 
VERKOOPPRIJS tot 30 bb.: 3,50 ECU per 10 blz. meer: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg