Initiatief van de Bondsrepubliek Duitsland voor een richtlijn van de Raad betreffende de ondersteuning bij doorgeleiding in het kader van maatregelen tot verwijdering door de lucht

(2003/C 4/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 63, punt 3, onder b),

Gezien het initiatief van de Bondsrepubliek Duitsland,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Er dient rekening te worden gehouden met de aanbeveling van de Raad van 22 december 1995 betreffende overleg en samenwerking bij de tenuitvoerlegging van verwijderingsmaatregelen(1) en met het besluit van het Uitvoerend Comité van Schengen van 21 april 1998 betreffende de samenwerking tussen de overeenkomstsluitende partijen bij de verwijdering van onderdanen van derde landen door de lucht.

(2) De wederzijdse ondersteuning bij verwijdering draagt bij tot de verwezenlijking van het gemeenschappelijke doel van beëindiging van het illegale verblijf van onderdanen van derde landen die verplicht zijn te vertrekken. Een voor alle lidstaten bindende regeling draagt daarenboven bij tot de rechtszekerheid en tot meer eenvormigheid in de procedures.

(3) Verwijdering door de lucht ter beëindiging van het verblijf van onderdanen van derde landen wint aan belang. Ondanks de inspanningen van de lidstaten om bij voorrang rechtstreekse vluchten te gebruiken, moeten om economische redenen, bijvoorbeeld een ontoereikend aanbod van rechtstreekse vluchten, soms vluchten via transitluchthavens van andere lidstaten worden gebruikt.

(4) De soevereiniteitsrechten van de lidstaten - met name met betrekking tot de toepassing van maatregelen van indirecte dwang tegenover weerspannige, te verwijderen personen - blijven onverlet.

(5) Het Verdrag inzake strafbare feiten en bepaalde andere handelingen begaan aan boord van luchtvaartuigen (Verdrag van Tokio) - met name met betrekking tot het gezag aan boord van de verantwoordelijke gezagvoerder en aansprakelijkheidskwesties - blijft onverlet.

(6) Inzake de kennisgeving aan luchtvaartmaatschappijen van de uitvoering van begeleide en niet-begeleide verwijderingen is rekening gehouden met bijlage 9 van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart (ICAO) van 7 december 1944.

(7) De lidstaten leggen deze richtlijn ten uitvoer met inachtneming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.

(8) Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het Protocol betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, neemt Denemarken niet deel aan de aanneming van deze richtlijn, die derhalve niet bindend is voor noch van toepassing is in deze lidstaat. Aangezien bij deze richtlijn het Schengenacquis uit hoofde van de bepalingen van titel IV van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap wordt uitgewerkt, besluit Denemarken overeenkomstig artikel 5 van dit protocol binnen een termijn van zes maanden nadat de Raad de richtlijn heeft vastgesteld, of het deze richtlijn in zijn nationale wetgeving zal omzetten.

(9) Voor de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen is deze richtlijn een uitwerking van bepalingen van het Schengenacquis in de zin van de overeenkomst die de Raad van de Europese Unie op 18 mei 1999 met deze beide staten heeft gesloten. Na afronding van de in de overeenkomst bedoelde procedures gelden de rechten en verplichtingen die uit deze richtlijn voortvloeien eveneens voor deze beide staten en voor de betrekkingen tussen deze staten en de lidstaten van de Europese Gemeenschap tot welke deze richtlijn gericht is,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

1. Deze richtlijn behelst maatregelen ter ondersteuning van al dan niet begeleide verwijderingen door de bevoegde autoriteiten op de transitluchthavens van de Europese Unie.

2. Wanneer de verwijdering naar een staat van doorreis of van bestemming mislukt, moeten de aangezochte lidstaten eveneens de overname van de onderdaan van een derde land in de aangezochte lidstaat in het kader van deze richtlijn ondersteunen.

Artikel 2

In deze richtlijn wordt verstaan onder:

a) "onderdaan van een derde land": eenieder die geen onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie, de Republiek IJsland of het Koninkrijk Noorwegen is;

b) "begeleider": iedere persoon van de verzoekende lidstaat die belast is met de begeleiding van de onderdaan van een derde land, met inbegrip van de personen die instaan voor de medische verzorging, alsook tolken;

c) "doorgeleiding": het voor de verwijdering door de lucht vereiste verblijf van de onderdaan van een derde land en eventueel ook van de begeleiders in de zone van een luchthaven van de aangezochte lidstaat;

d) "verzoekende lidstaat": de lidstaat die een verwijderingsbesluit ten aanzien van een onderdaan van een derde land ten uitvoer legt en om doorgeleiding via een transitluchthaven van een andere lidstaat verzoekt;

e) "aangezochte lidstaat": de lidstaat op wiens grondgebied de transitluchthaven van doorgeleiding zich bevindt.

Artikel 3

1. De aangezochte lidstaat ondersteunt de doorgeleiding van te verwijderen onderdanen van derde landen overeenkomstig deze richtlijn.

2. De verzoekende lidstaat gaat eerst na of verwijdering naar de staat van bestemming met een rechtstreekse vlucht mogelijk is. Er wordt in beginsel niet om doorgeleiding verzocht wanneer de verwijderingsmaatregel tot het overbrengen naar een andere luchthaven op het grondgebied van een lidstaat noopt.

3. De doorgeleiding wordt niet aangevraagd of kan worden geweigerd wanneer er voor de onderdaan van een derde land in de staat van bestemming of in een andere staat van doorreis gevaar bestaat voor onmenselijke of vernederende behandeling, foltering of doodstraf, of wanneer zijn leven of vrijheid wordt bedreigd op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging.

4. De doorgeleiding kan voorts worden geweigerd wanneer:

a) de onderdaan van een derde land in de aangezochte lidstaat strafrechtelijk vervolgd zou moeten worden;

b) de doorgeleiding door andere staten van doorreis dan wel de overname door de staat van bestemming niet gewaarborgd is, of

c) de gewenste ondersteuning bij wijze van uitzondering om organisatorische redenen niet mogelijk is binnen een bepaalde termijn.

5. In het in lid 4, onder c), bedoelde geval stelt de aangezochte lidstaat ten behoeve van de verzoekende lidstaat onverwijld een termijn vast binnen welke de doorgeleiding kan worden ondersteund voorzover aan de overige voorwaarden is voldaan.

6. Een reeds verleende toestemming tot doorgeleiding kan door de aangezochte lidstaat worden ingetrokken wanneer achteraf omstandigheden in de zin van de leden 3 en 4 bekend worden die weigering van de doorgeleiding rechtvaardigen.

7. De aangezochte lidstaat moet de verzoekende lidstaat onverwijld en met opgave van redenen op de hoogte brengen wanneer de toestemming tot doorgeleiding wordt geweigerd of ingetrokken overeenkomstig de leden 3, 4 of 6, of wanneer doorgeleiding om een andere reden niet mogelijk is.

Artikel 4

1. De verzoekende lidstaat verplicht zich tot onmiddellijke terugname van de onderdaan van een derde land wanneer

a) de toestemming tot doorgeleiding geweigerd of ingetrokken is overeenkomstig artikel 3, lid 3, 4 of 6;

b) de betrokkene tijdens de doorgeleiding zonder toestemming de aangezochte lidstaat is binnengekomen;

c) de doorgeleiding van de betrokkene naar een andere staat van doorreis of naar de staat van bestemming mislukt is, of

d) de doorgeleiding om een andere reden niet mogelijk is.

2. In de in lid 1 bedoelde gevallen zorgt de aangezochte lidstaat ervoor dat de onderdaan van een derde land door de verzoekende lidstaat wordt teruggenomen. De kosten voor de terugreis van de onderdaan van een derde land komen ten laste van de verzoekende lidstaat.

Artikel 5

1. De aangezochte lidstaat voorziet vanaf de landing en het openen van de vliegtuigdeuren tot het daadwerkelijke vertrek van de onderdaan van een derde land in alle nodige ondersteunende maatregelen. Met name de volgende maatregelen komen daarvoor in aanmerking:

a) afhalen van de onderdaan van een derde land aan het vliegtuig en begeleiding op het terrein van de transitluchthaven, inzonderheid naar een ander vliegtuig;

b) overbrenging en onderbrenging van de onderdaan van een derde land in een ruimte voor inbewaringstelling om redenen van openbare veiligheid of orde;

c) uitoefening van soeverein gezag ter verhindering of beëindiging van weerspannigheid van de onderdaan van een derde land;

d) dringende medische verzorging van de onderdaan van een derde land en eventueel van zijn begeleiders;

e) verpleging van de onderdaan van een derde land en eventueel van zijn begeleiders;

f) in ontvangst nemen, bewaren en doorgeven van reisdocumenten, met name bij niet-begeleide verwijdering, en

g) mededeling aan de verzoekende lidstaat waar en wanneer een niet-begeleide onderdaan van een derde land het grondgebied van de Europese Unie verlaat.

2. Over de wijze en de omvang van de ondersteuning krachtens lid 1 beslissen de bevoegde autoriteiten van de aangezochte lidstaat, die voor de getroffen maatregelen verantwoordelijk zijn.

3. De begeleiders beschikken op het grondgebied van de aangezochte lidstaat niet over openbare macht. Dit laat maatregelen in het kader van de algemene noodweer- en noodhulprechten in het rechtsbestel van de aangezochte lidstaat onverlet. De begeleiders dragen tijdens de doorgeleiding geen wapens en leggen op verzoek van de aangezochte lidstaat hun dienstpas voor.

4. De kosten van prestaties krachtens lid 1, onder d) en e), komen ten laste van de verzoekende lidstaat. De overige kosten komen ten laste van de aangezochte lidstaat.

Artikel 6

1. Het verzoek om al dan niet begeleide doorgeleiding en de daarmee verbonden ondersteuningsmaatregelen uit hoofde van artikel 5, lid 1, moet schriftelijk door de verzoekende lidstaat worden ingediend. Het moet zo spoedig mogelijk, doch ten minste twee werkdagen vóór de doorgeleiding, in de verzoekende lidstaat toekomen.

2. In geval van niet-begeleide verwijdering waarvoor geen ondersteuningsmaatregelen als bedoeld in artikel 5, lid 1, vereist zijn en in bijzonder gefundeerde dringende gevallen mag de termijn van lid 1 korter zijn.

3. De aangezochte lidstaat geeft de verzoekende lidstaat onmiddellijk kennis van zijn beslissing. Zonder instemming van de aangezochte lidstaat mag niet met de doorgeleiding worden begonnen.

4. Voor de ontvangst van het verzoek krachtens lid 1 wijzen de lidstaten telkens een centrale instantie aan.

5. Met het oog op inwilliging van het verzoek overeenkomstig lid 1 worden de gegevens op het voor de aanvraag en de toestemming tot doorgeleiding bestemde formulier overeenkomstig het bepaalde in de bijlage aan de aangezochte lidstaat toegezonden.

6. Bij niet-begeleide verwijdering stelt de verzoekende lidstaat de aangezochte lidstaat in kennis van de op het in de bijlage bedoelde formulier vermelde personalia, de gegevens betreffende het reisdocument en de vluchtgegevens betreffende de onderdaan van een derde land. Indien de aangezochte lidstaat ondersteuningsmaatregelen in de zin van artikel 5, lid 1, treft, geeft de verzoekende lidstaat tevens kennis van de zitplaats van de betrokkene overeenkomstig de passagierslijst.

7. Een toestemming tot doorgeleiding geldt als vrijstelling van de visumplicht.

8. De centrale autoriteiten van de lidstaten stellen elkaar op de hoogte van de telefonisch te bereiken contactpersonen bij de grenskantoren op de luchthavens, die tijdens de gehele uitvoering van de doorgeleiding bereikbaar zijn.

Artikel 7

Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de verplichtingen uit hoofde van het Verdrag van Genève betreffende de status van vluchtelingen van 28 juli 1951, in de versie van het Protocol van New York van 31 januari 1967, van de Overeenkomst betreffende de vaststelling van de staat die verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek dat bij een van de lidstaten van de Europese Gemeenschappen wordt ingediend, en van internationale uitleveringsverdragen.

Artikel 8

1. De lidstaten treffen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen om vóór ... aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 9

Deze richtlijn treedt in werking dertig dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 10

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten, overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

Gedaan te ...

Voor de Raad

De voorzitter

...

(1) PB C 5 van 10.1.1996, blz. 3.

BIJLAGE

>PIC FILE= "C_2003004NL.000702.TIF">

>PIC FILE= "C_2003004NL.000801.TIF">