TOELICHTING

1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

De EU-regeling inzake havenstaatcontrole (HSC) is uiteengezet in Richtlijn 2009/16/EG[1] (als gewijzigd), waarbij de vorige EU-wetgeving op dit gebied, die sinds 1995 in voege was, is herschikt en versterkt. De EU-regeling is gebaseerd op de bestaande structuur van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole, dat bestaat sinds 1982. Richtlijn 2009/16/EG (zoals gewijzigd) bevat de procedures en instrumenten van het Memorandum van overeenstemming van Parijs. Alle maritieme lidstaten van de EU, alsmede Canada, Rusland, IJsland en Noorwegen, zijn lid van het Memorandum van overeenstemming van Parijs. De Europese Unie is geen lid van het Memorandum van overeenstemming van Parijs.

Sinds 1 januari 2011 is een nieuwe inspectieregeling voor havenstaatcontrole in voege, zowel in de EU als in het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs. Deze nieuwe inspectieregeling kan alleen functioneren als elk jaar een aantal beslissingen worden genomen in het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs. Deze beslissingen worden bij consensus genomen door het "Comité Havenstaatcontrole", dat elk jaar in mei vergadert. Krachtens Richtlijn 2009/16/EG zijn beslissingen die door het passende bevoegde orgaan van het Comité Havenstaatcontrole zijn genomen, bindend voor de lidstaten van de EU.

Overeenkomstig artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie moet het standpunt dat namens de Unie in internationale organisaties, zoals het Memorandum van overeenstemming van Parijs, moet worden ingenomen wanneer deze organisaties handelingen met rechtsgevolgen vaststellen, worden vastgesteld bij besluit van de Raad, op voorstel van de Commissie.

Er wordt voorgesteld het standpunt van de EU in het Comité Havenstaatcontrole vast te stellen op basis van een aanpak in twee fasen. In een besluit van de Raad worden de beginselen en beleidslijnen voor het standpunt van de Unie voor meerdere jaren vastgelegd, waarna het standpunt voor elke jaarlijkse vergadering van het Comité Havenstaatcontrole wordt aangepast via non-papers van de Commissie die in de Groep zeescheepvaart van de Raad worden besproken. Het doel van dit voorstel is het standpunt van de Unie voor het Comité Havenstaatcontrole vast te stellen voor de periode 2015-2018. Het voorstel is er tevens op gericht om de beginselen en beleidslijnen van de Europese Unie voor de verbetering van de veiligheid op zee, de voorkoming van verontreiniging en de leef- en werkomstandigheden aan boord vast te stellen. Het standpunt van de Unie houdt ook rekening met de bepalingen van het Verdrag van Lissabon.

De Commissie stelt deze aanpak voor gezien de kenmerken van het besluitvormingsproces in het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs. Volgens de interne regels van het Memorandum van overeenstemming van Parijs moeten de leden en de werkgroepen die belast zijn met de opstelling van richtsnoeren en instructies alle documenten zes weken voor de vergadering van het Comité Havenstaatcontrole indienen. Pas als alle documenten zijn ingediend kan de Commissie van start gaan met haar analyse, teneinde een voorstel voor een gecoördineerd standpunt van de Unie overeenkomstig artikel 218, lid 9, van het VWEU op te stellen dat vervolgens door de Raad moet worden aangenomen. Aangezien er slechts weinig tijd is voor de analyse, de voorbereiding van het voorstel van de Commissie en de aanneming ervan door de Raad, is de procedure voor de jaarlijkse vaststelling van het standpunt van de Unie uiteengezet in bijlage II. Het hierna volgende besluit heeft betrekking op de periode 2015-2018.

2. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL

Het hierna volgende besluit is gebaseerd op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name op artikel 100, lid 2, in samenhang met artikel 218, lid 9, waarin bepaald is dat de Raad, op voorstel van de Commissie, een besluit vaststelt tot bepaling van de standpunten die namens de Unie worden ingenomen in een krachtens een overeenkomst opgericht lichaam, wanneer dit lichaam handelingen met rechtsgevolgen vaststelt. Dit geldt voor het standpunt dat de lidstaten, namens de Unie, moeten vaststellen in het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs.

Richtlijn 2009/16/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende havenstaatcontrole (als gewijzigd) vormt de rechtsgrond voor de beginselen die moeten worden nageleefd door de lidstaten van het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs.

2015/0081 (NLE)

Voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

Inzake het in te nemen standpunt, namens de Europese Unie, in het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 100, lid 2, in samenhang met artikel 218, lid 9,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De maritieme veiligheid, de voorkoming van verontreiniging en de leef- en werkomstandigheden aan boord van schepen kunnen daadwerkelijk worden verbeterd door het aantal schepen in de wateren van de Europese Unie dat niet aan de normen voldoet, drastisch terug te dringen, via een strikte toepassing van de verdragen, internationale codes en resoluties.

(2) Hoewel de verantwoordelijkheid voor de controle op de naleving door schepen van de internationale normen op het gebied van veiligheid, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord in de eerste plaats bij de vlaggenstaat berust, is het de verantwoordelijkheid van de rederij om erop toe te zien dat het schip en de scheepsuitrusting in goede staat verkeren na het onderzoek waarbij wordt nagegaan of voldaan is aan de voorschriften van de internationale overeenkomsten die op het schip van toepassing zijn. Een aantal vlaggenstaten is echter ernstig in gebreke gebleven wat de toepassing en handhaving van de internationale normen betreft.

(3) Derhalve dient ook de havenstaat, als tweede verdedigingslinie tegen schepen die niet aan de normen voldoen, zorg te dragen voor de controle op de naleving van de vastgestelde internationale normen op het gebied van veiligheid, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord, waarbij wordt erkend dat een inspectie in het kader van de havenstaatcontrole geen onderzoek is en de daarmee samenhangende inspectiedocumenten geen zeewaardigheidscertificaten zijn. Een geharmoniseerde aanpak met betrekking tot de handhaving van die internationale normen door de kustlidstaten van de EU ten aanzien van schepen die in de onder hun jurisdictie vallende wateren varen en hun havens gebruiken, moet concurrentieverstoring voorkomen.

(4) Richtlijn 2009/16/EG[2] (zoals gewijzigd), bevat de EU-regeling inzake havenstaatcontrole, waarbij de eerdere EU-wetgeving op dit gebied, die sinds 1995 in voege is, wordt geherformuleerd en versterkt. De EU-regeling is gebaseerd op de bestaande structuur van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole, een internationale organisatie die bestaat sinds 1982.

(5) Wat de lidstaten van de EU betreft, brengt Richtlijn 2009/16/EG de procedures, instrumenten en werkzaamheden van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole daadwerkelijk binnen de werkingssfeer van de EU-wetgeving. Krachtens Richtlijn 2009/16/EG zijn beslissingen die door het passende bevoegde orgaan van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole zijn genomen, bindend voor de lidstaten van de EU.

(6) Het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole vergadert elk jaar en neemt tijdens de besprekingen een beslissing over een aantal agendapunten die nodig zijn voor de uitvoering van Richtlijn 2009/16/EG.

(7) Overeenkomstig artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie moet het standpunt dat namens de Unie in internationale organisaties moet worden ingenomen wanneer deze organisaties handelingen met rechtsgevolgen vaststellen, worden vastgesteld bij besluit van de Raad, op voorstel van de Commissie.

(8) Volgens de interne regels van het Memorandum van overeenstemming van Parijs moeten de leden en de werkgroepen die belast zijn met de opstelling van richtsnoeren en instructies alle documenten zes weken voor de vergadering van het Comité Havenstaatcontrole indienen. Pas als alle documenten zijn ingediend kan de Commissie van start gaan met haar analyse, teneinde een voorstel voor een gecoördineerd standpunt van de Unie overeenkomstig artikel 218, lid 9, van het VWEU op te stellen. Aangezien er weinig tijd is voor deze analyse en voor de opstelling van een voorstel, moeten de richtsnoeren en beleidslijnen voor het meerjarige standpunt van de Unie, samen met het kader voor de jaarlijkse nadere bepaling van het standpunt van de Unie, worden vastgesteld.

(9) Dit besluit heeft betrekking op de periode 2015-2018.

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Het standpunt dat de Europese Unie moet innemen tijdens de jaarlijkse vergadering van het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole, wanneer dat orgaan besluiten met rechtsgevolgen dient te nemen, is uiteengezet in bijlage I bij dit besluit.

Artikel 2

De jaarlijkse nadere bepaling van het standpunt dat de Unie tijdens de jaarlijkse vergadering van het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole vindt plaats overeenkomstig bijlage II bij dit besluit.

Artikel 3

Het in bijlage I bij dit besluit uiteengezette standpunt van de Unie wordt door de Raad beoordeeld en, indien nodig, herzien op voorstel van de Commissie, uiterlijk tegen de jaarlijkse vergadering van het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs in 2018.

Artikel 4

Dit besluit treedt in werking op …………….

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter

[1] Richtlijn 2009/16/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende havenstaatcontrole (herschikking) (PB L 131 van 28.5.2009, blz. 57).

[2] PB L 131 van 28.5.2009, blz. 57.

BIJLAGE

Het standpunt van de Unie in het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole

bij het

Voorstel voor een besluit van de Raad

inzake het in te nemen standpunt, namens de Europese Unie, in het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole

Beginselen

In het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole moet de Unie:

(a) handelen overeenkomstig de door de Unie nagestreefde doelstellingen, met name de verbetering van de veiligheid op zee, de voorkoming van verontreiniging en de leef- en werkomstandigheden aan boord door het aantal schepen dat niet aan de normen voldoet, drastisch te doen afnemen door een strikte toepassing van de internationale verdragen en codes;

(b) de implementatie van een geharmoniseerde aanpak door de leden van het Memorandum van overeenstemming van Parijs bevorderen, teneinde de internationale normen effectief te doen naleven door schepen die in de onder hun jurisdictie vallende wateren varen en hun havens gebruiken;

(c) samenwerken in het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs om tot een alomvattende inspectieregeling te komen en de inspectielast op billijke wijze te verdelen, met name door de vaststelling van de jaarlijkse inspectieverbintenis die is opgesteld volgens de overeengekomen methode van bijlage 11 van het Memorandum van overeenstemming van Parijs;

(d) binnen het Memorandum van overeenstemming van Parijs werk maken van de recrutering, het behoud en de opleiding van het vereiste aantal personeelsleden van het Memorandum van overeenstemming van Parijs, met inbegrip van gekwalificeerde inspecteurs, rekening houdend met de omvang en de aard van het scheepvaartverkeer in elke haven;

(e) ervoor zorgen dat de maatregelen die in het kader van het Memorandum van overeenstemming van Parijs zijn vastgesteld, stroken met het internationaal recht, en met name met de internationale verdragen en codes op het gebied van maritieme veiligheid, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord;

(f) de ontwikkeling bevorderen van gemeenschappelijke benaderingen met andere organen die havenstaatcontrole verrichten;

(g) zorgen voor samenhang met andere beleidsgebieden van de Unie, met name op het gebied van externe betrekkingen, veiligheid, milieu en andere.

Beleidslijnen

De Unie streeft ernaar de vaststelling van de volgende maatregelen door het Memorandum van overeenstemming van Parijs te steunen:

1. teneinde te garanderen dat de werking van de EU-regeling voor havenstaatcontrole van jaar tot jaar vlot werkt overeenkomstig Richtlijn 2009/16/EG:

(a) De volgende elementen van het scheepsrisicoprofiel dat wordt gebruikt om te bepalen welke schepen aan inspectie worden onderworpen:

(1) de witte, grijze en zwarte lijst van vlaggenstaten overeenkomstig de formule die is ontwikkeld door het Memorandum van overeenstemming van Parijs en is uiteengezet in de bijlage bij Verordening (EU) nr. 801/2010 van de Commissie van 13 september 2010 tot uitvoering van artikel 10, lid 3, van Richtlijn 2009/16/EG van het Europees Parlement en de Raad wat de vlaggenstaatcriteria betreft[1];

(2) de prestatielijst van erkende organisaties overeenkomstig de methode die het Comité Havenstaatcontrole heeft vastgesteld tijdens zijn 37 vergadering in mei 2001 (agendapunt 4.5.2);

(3) het gemiddelde aantal tekortkomingen en aanhoudingen voor de bedrijfsprestatieformule op basis van de bijlage bij Verordening (EU) nr. 802/2010 van de Commissie van 13 september 2010 ter uitvoering van artikel 10, lid 3, en artikel 27 van Richtlijn 2009/16/EG van het Europees Parlement en de Raad wat de prestaties van de rederij betreft[2], zoals gewijzigd.

(b) Ervoor zorgen dat alle wijzigingen of aanpassingen van de procedures en richtsnoeren van het Memorandum van overeenstemming van Parijs stroken met de doelstellingen van de Unie, met name de verbetering van de veiligheid op zee, de voorkoming van verontreiniging en de leef- en werkomstandigheden aan boord.

2. Op middellange termijn: de vaststelling van een alternatieve methode voor de opstelling van de witte, grijze en zwarte lijst van vlaggenstaten, teneinde billijkheid ervan te verbeteren, met name voor vlaggenstaten met kleine vloten.

[1] PB L 241 van 14.9.2010, blz. 1.

[2] PB L 241 van 14.9.2010, blz. 4.

BIJLAGE

Jaarlijkse nadere bepaling van het door de Unie in te nemen standpunt in het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole

bij het

Voorstel voor een besluit van de Raad

Inzake het in te nemen standpunt, namens de Europese Unie, in het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole

Vóór elke jaarlijkse vergadering van het Comité Havenstaatcontrole van het Memorandum van overeenstemming van Parijs inzake havenstaatcontrole worden de nodige stappen ondernomen om ervoor te zorgen dat in het standpunt dat namens de Unie zal worden ingenomen, rekening wordt gehouden met alle aan de Europese Commissie toegezonden informatie en met alle te bespreken documenten die onder de bevoegdheid van de EU vallen, overeenkomstig de beginselen en beleidslijnen van bijlage I.

Daartoe zenden de diensten van de Commissie, op basis van die informatie en lang genoeg vóór de desbetreffende vergadering van het Comité Havenstaatcontrole, een document met de nadere bijzonderheden van het voorgestelde standpunt van de Unie ter bespreking en goedkeuring toe aan de Raad of zijn voorbereidende instanties.

Het beoogde Uniestandpunt in het voorbereidende document wordt geacht te zijn goedgekeurd, tenzij een aantal lidstaten die een blokkerende minderheid vormen daartegen bezwaar maken tijdens een vergadering van de voorbereidende instantie van de Raad of binnen twintig dagen na ontvangst van het voorbereidende document, naargelang welk tijdstip het vroegste is. Indien bezwaren worden gemaakt, wordt de zaak naar de Raad terugverwezen.