Advies van het Comité van de Regio's over de "Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders"

(2000/C 317/17)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel voor een Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders (COM(1999) 708 def. - COD 2000/0021);

gezien het besluit van de Raad van 29 februari 2000 om het Comité over dit onderwerp te raadplegen overeenkomstig de artikelen 149 en 150 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het besluit van zijn bureau van 2 juni 1999 om commissie 7 "Onderwijs, opleiding, cultuur, jeugd, sport, burgerrechten" met het opstellen van een advies terzake te belasten;

gezien het document van de Europese Commissie, directoraat-generaal "Onderwijs en cultuur", van november 1999 over het Gemeenschapsrecht op het gebied van mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders;

gezien het Groenboek van de Commissie "Onderwijs - opleiding - onderzoek: de belemmeringen voor transnationale mobiliteit" (COM(1996) 462 def.);

gezien zijn advies van 12 maart 1997 over genoemd Groenboek van de Commissie(1);

gezien zijn advies van 19 november 1998 over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de tweede fase van het communautair actieprogramma op onderwijsgebied - Socrates; het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de tweede fase van het communautair actieprogramma inzake beroepsopleiding - Leonardo Da Vinci en het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het communautair actieprogramma - Jeugd(2);

gezien zijn advies van 12 juni 1997 over "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren - een actieprogramma"(3);

gezien het verslag van de Commissie van 18 januari 2000 "Enquête naar de sociaal-economische situatie van Erasmus-studenten" (COM(2000) 4 def.);

gezien het door commissie 7 op 5 mei 2000 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 20/2000 rev. 2 - COM-7/022) [rapporteur: de heer Bellet (F - PSE)];

overwegende dat grensoverschrijdende mobiliteit van wezenlijk belang is voor een Europa van werkgelegenheid en kennis, een Europa met een venster op de wereld, een Europa van vooruitgang en vrede. Mobiliteit kan bijdragen tot de bewustwording van het bestaan van een Europees burgerschap en tot instemming met dit concept van de Europese volkeren;

overwegende dat grensoverschrijdende mobiliteit een op solidariteit gerichte communautaire actie rechtvaardigt en tegelijk de actieve participatie van lokale en regionale overheden noodzakelijk maakt, omdat deze de voedingsbodem van de sociale samenhang en de deelneming aan het maatschappelijk leven zijn,

heeft tijdens zijn 34e zitting van 14 en 15 juni 2000 (vergadering van 15 juni) het volgende advies goedgekeurd.

Het Comité van de Regio's:

1. steunt het nieuwe plan van de Commissie om acties te ondernemen ter bevordering van de mobiliteit; deze acties moeten de nog bestaande obstakels die deze mobiliteit verhinderen of beperken, uit de weg ruimen. Dit is een uitdaging die het Comité van de Regio's wil aannemen;

2. betreurt dat de doelstellingen van het Groenboek van 1996 waarin de belemmeringen voor de mobiliteit op een rij zijn gezet, niet konden worden verwezenlijkt hoewel er tal van hooggestemde verwachtingen en grootse plannen voor een Europa van werkgelegenheid en kennis zijn geformuleerd in nadrukkelijke verklaringen waarin wordt gewezen op de dringende behoeften en verwachtingen van de betrokken bevolkingen;

3. is van mening dat het Comité van de Regio's in de huidige context als drijvende kracht moet fungeren om de mogelijkheden en waarden en het originele karakter van grensoverschrijdende mobiliteit in het licht te stellen en voor het goede doel te gebruiken. Mobiliteit is volgens het Comité van de Regio's een extra instrument om Europa in staat te stellen de rampzalige werkloosheid te bestrijden; de sociale rechten mogen daarbij evenwel niet over het hoofd worden gezien;

4. verheugt zich erover dat de huidige aanbeveling beoogt te werken aan de onderlinge aanpassing van de nationale bepalingen zonder deze in een te eng keurslijf te persen; integendeel elke lidstaat wordt aangespoord de situatie op zijn eigen terrein te verbeteren en daarbij te streven naar steeds nauwere onderlinge samenwerking en de opzet van gemeenschappelijke beleidslijnen, programma's en projecten (inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel);

5. onderstreept de sleutelrol die lokale en regionale overheden moeten spelen bij de bevordering van mobiliteit, door lokale en regionale initiatieven overeenkomstig het subsidiariteits- en nabijheidsbeginsel kracht bij te zetten; daarbij moet rekening worden gehouden met de bevoegdheden van deze overheden op het gebied van onderwijs en opleiding, ook al lopen deze bevoegdheden binnen de lidstaten van de Europese Unie uiteen;

6. verheugt zich erover dat aan onderdanen van derde landen dezelfde rechten worden toegekend als aan onderdanen van de Gemeenschap als zij in het kader van een communautair programma studeren, een opleiding volgen dan wel als leerkracht of opleider actief zijn;

7. betreurt dat de tekst van de aanbeveling niet van toepassing is op onderzoekers, hoewel mobiliteit van onderzoekers in de Mededeling "Naar een Europese onderzoekruimte"(4) wordt voorgesteld als een onontbeerlijk instrument om een Europa van kennis en knowhow tot stand te brengen;

8. onderschrijft het voorstel om werklozen die in een andere lidstaat een opleiding beginnen, te verzekeren van het behoud van de werkloosheidsuitkering die zij in de lidstaat van oorsprong ontvingen, en stelt voor de mogelijkheid om voor financiering van mobiliteit in aanmerking te komen, tot alle werkzoekenden uit te breiden. Dit is des te noodzakelijker daar de toestand op de arbeidsmarkt nog is verslechterd;

9. vindt dat er meer moet worden gedaan om de met de mobiliteit verbonden rechten te waarborgen, door de detachering van jonge vrijwilligers in andere lidstaten van de Gemeenschap streng te reglementeren en deze jongeren tijdens de uitvoering van hun taak in het belang van de gemeenschap te beschermen, zodat wordt voorkomen dat discriminerende maatregelen worden getroffen waardoor vreemdelingenhaat zou kunnen worden gewekt en Europa in een kwaad daglicht zou komen te staan;

10. wil dat in het kader van de mobiliteit ook rekening wordt gehouden met de nieuwe eisen van de informatiemaatschappij die ingrijpende wijzigingen in de samenleving met zich meebrengen. Het Comité van de Regio's stelt voor de ontwikkeling van het principe van interactiviteit tussen alle burgers te bevorderen om tot een nieuw soort van mobiliteit te komen;

11. dringt met klem aan op een - zijns inziens noodzakelijke - evaluatie van deze nieuwe soort van mobiliteit door, op basis van de bestaande instellingen, een Europese waarnemingspost voor de mobiliteit op te richten waarin alle betrokkenen vertegenwoordigd zijn en die tot taak heeft:

- gegevens over mobiliteit toegankelijk, doorzichtig en vergelijkbaar te maken;

- maatregelen te treffen om de follow-up en bijwerking van deze gegevensbank te verzekeren, zonder daarbij het onaantastbare recht op bescherming van de individuele, sociale, culturele en taalkundige vrijheid te schenden;

In het kader van deze uitdagingen zou deze Europese waarnemingspost kunnen zorgen voor:

- het kwantificeren van de geografische mobiliteit;

- het opsporen, volgen en inschatten van geografische, sociale of culturele ongelijkheden in de mobiliteitsstromen tussen lidstaten of regio's;

- speciale aandacht voor de mobiliteit van sociaal achtergestelde studenten door zich ervan te vergewissen dat daarvoor voldoende financiële middelen beschikbaar zijn en de infrastructuur toereikend is;

- het maken van een overzicht van vraag en aanbod;

- het wegwerken van ongelijkheden in de toegang tot mobiliteit (democratisering, openstelling voor kwetsbare bevolkingsgroepen, gehandicapten, gelijke kansen voor mannen en vrouwen, enz.);

- het ombuigen van beleidslijnen die vooral door de tegenstrijdige eisen van economische rendabiliteit worden gedicteerd;

12. stelt vast dat de burgers nog slecht zijn ingelicht over de mogelijkheden waarover iedere lidstaat, regio en lokale gemeenschap beschikt en dringt erop aan dat het specifieke karakter en de troeven van landen, regio's en lokale gemeenschappen die wegens hun perifere ligging minder in trek zijn, duidelijker in het licht worden gesteld;

13. acht het noodzakelijk in het bijzonder de mobiliteit van personen afkomstig uit/woonachtig in perifeer en ultraperifeer gelegen en/of dunbevolkte gebieden te bevorderen;

14. hoopt dat de voorlichtingscampagnes die tot dusver voornamelijk voor studenten bestemd waren, ook op andere bevolkingsgroepen zullen worden gericht en op een doorzichtige en evenwichtige manier, zo dicht mogelijk bij de burger, zullen worden gevoerd;

15. moedigt de Commissie aan de procedures voor de tenuitvoerlegging van mobiliteitsprogramma's te vereenvoudigen, daarvoor gespecialiseerd personeel aan te stellen en gemeenschappelijke gesprekspartners voor alle betrokken categorieën aan te wijzen;

16. wijst op de noodzaak lokale en regionale structuren op te zetten die dicht staan bij en ten dienste staan van personen die belangstelling hebben voor mobiliteitsprogramma's. Deze structuren moeten hen niet alleen precieze informatie geven, bijvoorbeeld over hun plichten, en hen verzekeren van het behoud van hun rechten, maar moeten voor hen ook een plaats zijn waar zij met hun problemen terecht kunnen en ervaringen kunnen uitwisselen;

17. stelt voor, mobiliteit op alle leeftijden te bevorderen en ze voor de verschillende leefomgevingen (gezin, school, beroep, overheidsdienst, cultuur en taal) op een samenhangende manier te organiseren door banden te leggen tussen de bestaande programma's voor elke categorie.

Brussel, 15 juni 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 215 van 16.7.1997, blz. 1.

(2) PB C 51 van 22.2.1999, blz. 77.

(3) PB C 244 van 11.8.1997, blz. 47.

(4) COM(2000) 6 def.