P9_TA(2021)0427

De bescherming van werknemers tegen asbest

Resolutie van het Europees Parlement van 20 oktober 2021 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende de bescherming van werknemers tegen asbest (2019/2182(INL))

(2022/C 184/03)

Het Europees Parlement,

— gezien artikel 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

— gezien de artikelen 152 en 154 VWEU over de rol en de raadpleging van de sociale partners,

— gezien artikel 153, leden 1 en 2, VWEU,

— gezien artikel 192, leden 1, 3, 4 en 5 VWEU,

— gezien artikel 194, lid 2, VWEU,

— gezien artikel 114, lid 1, VWEU,

— gezien artikel 168 VWEU,

— gezien artikel 169, lid 3, VWEU,

— gezien Richtlijn 2009/148/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan asbest op het werk (1),

— gezien Richtlijn 2010/31/EU van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 betreffende de energieprestatie van gebouwen (2),

— gezien Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk (3),

— gezien Richtlijn 2004/37/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk (zesde bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) (4),

— gezien de Europese pijler van sociale rechten, afgekondigd op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie,

— gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” (COM(2021)0102),

— gezien zijn resolutie van 14 maart 2013 over aan asbest gerelateerde bedreigingen voor de gezondheid op de werkplek en vooruitzichten op afschaffing van alle bestaande vormen van asbest (5),

— gezien de praktische richtsnoeren van de Commissie van 2012 over de voorlichting en opleiding van werknemers die betrokken zijn bij de verwijdering of het onderhoud van asbest,

— gezien de mededeling van de Commissie van 6 juni 2014 inzake een strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014-2020 (COM(2014)0332),

— gezien het verslag van de Commissie van november 2015 getiteld “Evaluation of the Practical Implementation of the EU Occupational Safety and Health (OSH) Directives in EU Member States” (“Evaluatie van de praktische tenuitvoerlegging van de EU-richtlijnen betreffende gezondheid en veiligheid op het werk in de EU-lidstaten”),

— gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 15 mei 2019 getiteld “Werken met asbest bij energierenovatie”,

— gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 18 februari 2015 getiteld “Een asbestvrije Europese Unie”,

— gezien zijn resolutie van 10 maart 2021 over de tenuitvoerlegging van Verordening (EU) nr. 305/2011 tot vaststelling van geharmoniseerde voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten (de bouwproductenverordening) (6),

— gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen (7),

— gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020, getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen. Op weg naar een gifvrij milieu” (COM(2020)0667),

— gezien de conclusies van de Raad van 12 maart 2021 getiteld “EU-strategie voor duurzame chemische stoffen: tijd voor resultaten”,

— gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit” (COM(2020)0662),

— gezien de mededeling van de Commissie van 3 februari 2021 getiteld “Het Europees kankerbestrijdingsplan” (COM(2021)0044),

— gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020 getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie — Voor een schoner en concurrerender Europa” (COM(2020)0098),

— gezien de mededeling van de Commissie van 28 oktober 2015 getiteld “De eengemaakte markt verbeteren: meer mogelijkheden voor mensen en ondernemingen” (COM(2015)0550),

— gezien de mededeling van de Commissie van 1 juli 2020 getiteld “Europese vaardighedenagenda voor duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht” (COM(2020)0274),

— gezien het wetenschappelijk verslag van 1 februari 2021 van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) getiteld “Wetenschappelijk rapport over de evaluatie van de grenswaarden voor asbest op het werk”,

— gezien het verslag van de Commissie van september 2020 getiteld “Conquering Cancer — mission possible”,

— gezien de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie van maart 2014 zoals uiteengezet in het informatieblad “Elimination of asbestos-related diseases”,

— gezien de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, met name doelstelling 3, te weten een goede gezondheid verzekeren en welzijn promoten voor iedereen, op elke leeftijd,

— gezien de artikelen 47 en 54 van zijn Reglement,

— gezien de adviezen van de Commissie milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie interne markt en consumentenbescherming,

— gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A9-0275/2021),

A. overwegende dat bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid moet worden verzekerd;

B. overwegende dat asbest in de Unie jaarlijks tussen de 30 000 en 90 000 sterfgevallen veroorzaakt;

C. overwegende dat de meest voorkomende beroepskanker longkanker is, die tussen de 54 % en de 75 % van alle beroepskankers uitmaakt, en overwegende dat asbest de belangrijkste oorzaak van longkanker is (45 %) (8); overwegende dat blootstelling aan asbest in combinatie met tabaksconsumptie het risico op het ontwikkelen van longkanker aanzienlijk doet toenemen (9);

D. overwegende dat het Internationaal Instituut voor Kankeronderzoek (IARC) heeft erkend dat asbest aantoonbaar kankerverwekkend is (groep 1) en verantwoordelijk is voor asbestose, longkanker en mesothelioom, alsmede strottenhoofd- en eierstokkanker; overwegende dat meer onderzoek moet worden verricht naar andere vormen van kanker die door asbest worden veroorzaakt, alsook naar andere gezondheidsproblemen (andere dan kanker) (10); overwegende dat er zelfs onder bevolkingsgroepen die blootgesteld zijn geweest aan zeer kleine hoeveelheden asbestvezels, inclusief chrysotielvezels, een verhoogde kans op kanker is waargenomen; overwegende dat asbest andere niet-kwaadaardige pleurale en longaandoeningen, zoals pleurale plaques, pleurale verdikking, en goedaardige pleurale effusie, kan veroorzaken;

E. overwegende dat asbest in de Unie sinds 2005 verboden is; overwegende dat sommige lidstaten asbest al in de jaren 80 hebben verboden; overwegende dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat asbestvezels zo snel mogelijk volledig worden afgeschaft; overwegende dat de aard en de omvang van het gebruik van asbest van lidstaat tot lidstaat sterk uiteenloopt;

F. overwegende dat in Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad (11) (REACH) is bepaald dat de vervaardiging, de verkoop en het gebruik van asbestvezels en producten waaraan deze vezels opzettelijk zijn toegevoegd, verboden zijn, en overwegende dat Verordening (EU) 2016/1005 van de Commissie (12) tot wijziging van bijlage XVII bij de Reach-verordening tot doel heeft asbestproducten in de lidstaten uiterlijk op 1 juli 2025 volledig af te schaffen;

G. overwegende dat asbest een zeer gevaarlijke kankerverwekkende stof is die wereldwijd in gebouwen en andere materialen op tal van gebieden van het dagelijks leven wordt gebruikt; overwegende dat veel verschillende groepen riskeren aan asbest te worden blootgesteld, met inbegrip van werknemers in de bouw- en renovatiesector, in de mijnbouw, in het afvalbeheer, brandweerlieden, en huiseigenaren en huurders; overwegende dat de meest schadelijke gezondheidseffecten van asbestvezels die worden ingeademd en aan asbest gerelateerd ziekten zich soms pas 40 jaar later voordoen; overwegende dat het aantal gevallen in de Unie naar verwachting gaat pieken rond 2025 (13);

H. overwegende dat veel asbestgerelateerde ziekten, ondanks de bestaande regelgeving in de Unie en op nationaal niveau, te vaak niet als beroepsziekte worden erkend en dat slachtoffers daardoor geen recht hebben op een werkgerelateerde schadevergoeding, bovenop het fysieke lijden door de ziekte; overwegende dat vakbonden en belangenorganisaties van slachtoffers een belangrijke rol spelen in het bijstaan van slachtoffers van beroepsziekten in erkenningsprocedures en schadevergoedingsacties;

I. overwegende dat bij het beheer van asbest in gebouwen, waaronder leegstaande gebouwen, en de veilige verwijdering ervan ten volle rekening moet worden gehouden met gezondheid en veiligheid op het werk in de context van het plan van de Unie om de thermische isolatie van haar bebouwde omgeving te verbeteren teneinde energie te besparen en uiterlijk in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te worden; overwegende dat bij de renovatie van gebouwen om de energie-efficiëntie te vergroten vaak wordt omgegaan met materialen zoals daken, wanden of elektrische opstellingen, die mogelijk asbest bevatten wanneer die gebouwen zijn gebouwd voordat er op het niveau van de Unie en in de lidstaten regelgeving en verboden op het gebruik van asbest waren; overwegende dat een aanzienlijk deel van de bestaande gebouwen in de Unie ouder is dan 50 jaar; overwegende dat de achteruitgang van het gebouwenbestand in de Unie het risico op milieublootstelling doet toenemen, hetgeen een bedreiging vormt voor veel verschillende bevolkingsgroepen en met name tot meer gevallen van mesothelioom zou kunnen leiden; overwegende dat aan asbest gerelateerde ziekten vastgesteld zijn bij personen die in de buurt van industrieterreinen asbest wonen; overwegende dat de gezondheidseffecten van milieublootstelling sterk onderschat zijn (14); overwegende dat milieublootstelling aan asbest even hoog kan zijn als beroepsmatige blootstelling; overwegende dat meer onderzoek moet worden verricht naar de risico’s in verband met dergelijke trajecten van milieublootstelling aan asbest;

J. overwegende dat het storten van asbestafval geen duurzame langetermijnoplossing is, aangezien het probleem op die manier door toekomstige generaties moet worden opgelost, in de wetenschap dat asbestvezels in de tijd vrijwel onverwoestbaar zijn; overwegende dat het vrijkomen van asbestvezels in het milieu moet worden voorkomen; overwegende dat er kosteneffectieve methoden moeten worden ontwikkeld voor het inert maken van asbesthoudend afval, om actieve asbestvezels onschadelijk te maken en ze om te zetten in materialen die geen risico voor de volksgezondheid inhouden;

K. overwegende dat — meer in het algemeen — onderzoek en innovatie moeten worden bevorderd teneinde de screening op asbest, de opsporing van andere asbestgerelateerde vormen van kanker dan longkanker en mesothelioom, veilige verwijderingstechnieken, het afvalbeheer en de veiligheid van gebruikers van gebouwen en blootgestelde werknemers te verbeteren, inclusief middels real-time waarschuwings- en meettechnologieën op het gebied van asbest;

L. overwegende dat het milieubeleid van de Unie overeenkomstig artikel 191, lid 1, VWEU moet bijdragen tot het nastreven van doelstellingen zoals de bescherming van de gezondheid van haar burgers, de bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu, de bevordering van een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen;

M. overwegende dat het milieubeleid van de Unie overeenkomstig artikel 191, lid 2, VWEU moet berusten op het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, en het beginsel dat de vervuiler betaalt;

N. overwegende dat in artikel 37 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt bepaald dat een hoog niveau van milieubescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu geïntegreerd moeten worden in het beleid van de Unie en moeten worden gewaarborgd overeenkomstig het beginsel van duurzame ontwikkeling;

O. overwegende dat het recht op een veilig, schoon, gezond en duurzaam milieu geleidelijk aan universeel wordt erkend, aangezien het aantal landen dat dit recht erkent de afgelopen jaren is toegenomen en intussen meer dan 155 landen dit recht, of elementen van dit recht, erkennen in hun nationale rechtsstelsels;

P. overwegende dat asbest volgens het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), een carcinogeen zonder drempelwaarde is; overwegende dat de huidige bindende grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (occupational exposure limit value; OELV) aan asbest 0,1 vezel/cm3 over een periode van acht uur als tijdgewogen gemiddelde bedraagt; overwegende dat het comité Risicobeoordeling van het ECHA een advies voorbereid heeft voor een beperking van de bindende OELV aan asbest; overwegende dat blootstelling altijd zo veel moet worden beperkt als technisch mogelijk is, met name wanneer er geen veilige drempelwaarde bestaat; overwegende dat de OELV derhalve moet worden geëvalueerd om rekening te houden met de recentste wetenschappelijke en technische ontwikkelingen, en dienovereenkomstig moet worden herzien;

Q. overwegende dat 80 % van de in de lidstaten erkende beroepskankers asbestgerelateerd is; overwegende dat 98 % van de menselijke kosten, waaronder de impact op de levenskwaliteit en op het gezin van werknemers, door werknemers wordt gedragen; overwegende dat de kosten van beroepskankers in de Unie naar schatting tussen de 270 en de 610 miljard EUR per jaar bedragen, oftewel 1,8 % tot 4,1 % van het bbp (15), overwegende dat actie ter verbetering van het beleid voor het voorkomen van gezondheidsproblemen cruciaal is om ervoor te zorgen dat werknemers en hun gezinnen gezonder kunnen leven;

R. overwegende dat asbest op grote schaal in woningen is gebruikt en voor gezondheidsrisico’s zorgt; overwegende dat het recht op passende woonruimte, waarvan de definitie ook het recht op bescherming tegen bedreigingen voor de gezondheid omvat, door internationale organisaties en de lidstaten erkend is als een mensenrecht en als essentieel voor het aanpakken van ongelijkheid op het gebied van gezondheid; overwegende dat de veilige verwijdering van asbest zal bijdragen aan het garanderen van goede huisvesting voor iedereen, in het bijzonder voor huiseigenaren en huurders met lage inkomens, wier huisvestingsomstandigheden de afgelopen decennia zijn verslechterd;

S. overwegende dat de veilige verwijdering van asbest niet als voorwendsel mag worden gebruikt voor praktijken als het uitzetten van huurders met als argument dat hun woning moet worden gerenoveerd;

T. overwegende dat de invoering van eisen voor veilige asbestverwijdering sociaal rechtvaardig moet zijn en vergezeld moet gaan van passende maatregelen om eigenaren van gebouwen te ondersteunen bij de financiering van de noodzakelijke renovaties, alsmede van flankerende maatregelen op het vlak van capaciteitsopbouw voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) die werkzaamheden uitvoeren; overwegende dat — tegelijkertijd — financiering met middelen van de Unie in het kader van de renovatiegolf voor Europa, als bedoeld in de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 (renovatiegolf), ter beschikking moet worden gesteld aan begunstigden die zich houden aan regelgeving van de Unie en de lidstaten gericht op bescherming van werknemers tegen blootstelling aan asbest;

U. overwegende dat er nog steeds asbest aanwezig is in veel administratieve gebouwen, scholen, woningen, infrastructuur, openbare vervoermiddelen en waternetwerken; overwegende dat met het verstrijken van de tijd de kennis over het gebruik en de aanwezigheid van deze stof afneemt; overwegende dat de aanwezigheid van asbest en het gebrek aan kennis hierover een gevaar vormen voor alle bewoners en gebruikers van gebouwen;

V. overwegende dat de lidstaten in de resolutie van het Europees Parlement van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (16) werden opgeroepen om uiterlijk in 2030 werkgerelateerde sterfgevallen een halt toe te roepen en werkgerelateerde ziekten te verminderen, en de Commissie werd opgeroepen om Richtlijn 2004/37/EG te herzien;

W. overwegende dat in de mededeling van de Commissie van 3 februari 2021 staat dat 52 % van de jaarlijkse arbeidsgerelateerde sterfgevallen in de Unie aan werkgerelateerde vormen van kanker kan worden toegeschreven; overwegende dat verbetering van vroegtijdige diagnose, behandeling en revalidatie prioriteiten zijn voor het Europees kankerbestrijdingsplan en dat die ten goede moeten komen aan patiënten die lijden aan asbestgerelateerde aandoeningen; overwegende dat de Commissie — als onderdeel van haar plan — overweegt in 2022 een wetgevingsvoorstel te presenteren om de blootstelling van werknemers aan asbest verder te reduceren;

X. overwegende dat de Europese pijler van sociale rechten (de “Pijler”) is vastgesteld als antwoord op maatschappelijke uitdagingen in de Unie; overwegende dat de Pijler 20 beginselen omvat die in drie categorieën zijn onderverdeeld: gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt, billijke arbeidsvoorwaarden, en sociale bescherming en inclusie; overwegende dat in beginsel 10 wordt voorzien in een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers op het werk, hetgeen bescherming van werknemers tegen blootstelling aan carcinogene en mutagene agentia op het werk moet omvatten;

Y. overwegende dat uit de crisis is gebleken hoe belangrijk het is om beroepsgebonden ziekten te voorkomen en in betaalbare volksgezondheid voor iedereen te investeren; overwegende dat arbeidsinspecties, vakbonden en vertegenwoordigers op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk een belangrijke rol spelen bij de doeltreffende inspectie en handhaving van asbestgerelateerde regels en voorschriften; overwegende dat doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sancties van essentieel belang zijn om werkgevers ervan te weerhouden de regelgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk aan hun laars te lappen, en eerlijke mededinging op de interne markt te waarborgen;

Z. overwegende dat de bebouwde omgeving een aanzienlijk effect op tal van sectoren van de economie, op de lokale werkgelegenheid en op de kwaliteit van het bestaan heeft; overwegende dat de nieuwe strategie voor een duurzame bebouwde omgeving van de Commissie er onder meer op gericht is gedurende de hele levenscyclus van gebouwen de circulariteitsbeginselen te bevorderen; overwegende dat het nieuwe Actieplan voor de circulaire economie van de Commissie, zoals uiteengezet in haar mededeling van 11 maart 2020, gerichte initiatieven omvat om waardeketens van belangrijke producten, zoals constructie en gebouwen, aan te pakken; overwegende dat in de mededeling van de Commissie van 1 juli 2020 wordt erkend dat de bouwsector moet investeren in bijscholing van werknemers teneinde in te spelen op de behoeften van de groene transitie met betrekking tot groen ontwerp en groene materialen, energie-efficiëntie, circulariteit en renovatie; overwegende dat de beschikbaarheid van geschoolde bouwvakkers van cruciaal belang is voor het welslagen van de renovatiegolf;

AA. overwegende dat er in meer dan 100 landen wereldwijd, waaronder in landen van de nabuurschap van de Unie, nog steeds asbest en asbesthoudende materialen en producten legaal worden geproduceerd, verwerkt en uitgevoerd; overwegende dat in Verordening (EU) nr. 649/2012 van het Europees Parlement en de Raad (17) de uitvoering van het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met betrekking tot voorafgaande geïnformeerde toestemming ten aanzien van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel als herzien in 2019 (het “Verdrag van Rotterdam”) wordt vastgesteld, op basis waarvan de specifieke toestemming van een land moet worden verkregen voor het uitvoeren van een product dat giftige chemische stoffen bevat; overwegende dat het opvoeren van de inspanningen om te voorkomen dat producten die niet aan de eisen voldoen op de markt van de Unie worden gebracht als prioriteit is aangemerkt in de mededeling van de Commissie van 28 oktober 2015; overwegende dat nog altijd asbest op de interne markt terechtkomt, ondanks verboden op Unie- en nationaal niveau, en bestaande regelgeving (18); overwegende dat, zo lang asbest wereldwijd legaal wordt geproduceerd en verhandeld, altijd het risico bestaat dat het op de interne markt terechtkomt;

AB. overwegende dat naar behoren bijgehouden registers van mensen die in het verleden zijn blootgesteld of momenteel worden blootgesteld aan asbest belangrijk zijn om medisch toezicht te waarborgen en de erkenning van beroepsziekten te vergemakkelijken, naast inachtneming van Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad (19); overwegende dat nationale sociale-verzekeringsregelingen in de lidstaten op verschillende manieren georganiseerd zijn met betrekking tot arbeidsongevallen of beroepsziekten, met inbegrip van de aanvullende rol van collectieve overeenkomsten; overwegende dat de beginselen die aan dergelijke regelingen ten grondslag liggen en de autonomie van de sociale partners in acht moeten worden genomen;

AC. overwegende dat in het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 18 februari 2015 inzake een asbestvrije EU gesteld wordt dat ervoor moet worden gezorgd dat alle gevallen van asbestose, mesothelioom en aanverwante asbestgerelateerde ziekten in de lidstaten worden geregistreerd door middel van de systematische verzameling van gegevens over beroepsgerelateerde en niet-beroepsgerelateerde asbestziekten, dat pleurale plaques worden aangemerkt en officieel worden geregistreerd als asbestgerelateerde ziekte en dat de aanwezigheid van asbest met de hulp van specifieke waarnemingscentra op betrouwbare wijze in kaart wordt gebracht, en dat medisch personeel een gedegen training nodig heeft zodat het een goede diagnose kan stellen;

AD. overwegende dat eigenaren en beheerders van asbesthoudende gebouwen in sommige lidstaten pas een aantal wettelijke verplichtingen opgelegd krijgen wanneer zij het gebouw in gebruik nemen of met de sloop ervan willen beginnen, maar niet wanneer zij een gebouw waarin asbest voorkomt, verkopen;

Europese strategie voor de verwijdering van alle asbest

1. wijst erop dat de veilige verwijdering van asbest een voorbeeld is van de noodzaak om het in artikel 168, lid 1, VWEU bedoelde beginsel van gezondheid op alle beleidsgebieden toe te passen, aangezien het rechtstreeks verband houdt met de volgende recente en toekomstige beleidsinitiatieven van de Unie: het nieuwe EU-kader voor gezondheid en veiligheid, de Green Deal met de renovatiegolf, Next Generation EU en het meerjarig financieel kader, het Europees kankerbestrijdingsplan, de EU-strategie inzake afvalbeheer en het pakket circulaire economie; benadrukt dat bij de verwerking van asbestafval het voorzorgsbeginsel ten volle moet worden toegepast; verzoekt de Commissie een hiertoe strekkende herziening van de relevante afvalwetgeving van de Unie voor te stellen;

2. benadrukt dat de veilige verwijdering van asbest een moeilijke en dringende taak is, en herhaalt zijn oproep tot een alomvattende en geïntegreerde aanpak die verschillende beleidsterreinen met elkaar verbindt; wijst erop dat veilige arbeidsomstandigheden de voornaamste prioriteit moeten zijn;

3. roept de Commissie op een Europese strategie voor de verwijdering van alle asbest te presenteren, die de volgende elementen omvat: (a) een Europees kader voor nationale strategieën voor de veilige verwijdering van alle asbest in de lidstaten, dat een wetgevingsvoorstel moet omvatten voor de invoering van minimumnormen voor openbaar toegankelijke nationale asbestregisters; (b) een voorstel om Richtlijn 2009/148/EG te actualiseren om de maatregelen van de Unie ter bescherming van werknemers tegen de dreiging van asbest te versterken en een nieuwe golf van asbestslachtoffers in de loop van de renovatiegolf te voorkomen; (c) een wetgevingsvoorstel voor: (i) de erkenning van beroepsziekten, met inbegrip van alle bekende asbestgerelateerde ziekten, met minimumnormen voor erkenningsprocedures, en (ii) minimumnormen voor de schadeloosstelling van slachtoffers van asbestgerelateerde beroepsziekten; (d) een voorstel om Richtlijn 2010/31/EU te actualiseren met het oog op de invoering van een voorschrift voor de verplichte screening en daaropvolgende verwijdering van asbest en andere gevaarlijke stoffen voordat met renovatiewerkzaamheden van start kan worden gegaan, teneinde de gezondheid van bouwarbeiders te beschermen; (e) een wetgevingsvoorstel dat rekening houdt met de bestaande nationale regelgeving evenals een effectbeoordeling van de meest efficiënte modellen voor de verplichte screening van gebouwen, bestaande uit een oppervlaktediagnose van de aanwezigheid van asbest door een professionele entiteit met passende kwalificaties en vergunningen, vóór verkoop of verhuur en voor het opstellen van asbestcertificaten voor gebouwen die vóór 2005 of vóór het jaar van inwerkingtreding van een equivalent nationaal asbestverbod (naargelang welke datum eerder valt) zijn gebouwd;

4. wijst erop dat alomvattende strategieën voor verwijdering financiële en administratieve gevolgen zullen hebben voor eigenaren van gebouwen, overheden en bedrijven, in het bijzonder kmo’s, met inbegrip van micro-ondernemingen, alsook tot een significante werkdruk voor de certificerende instanties zullen leiden; benadrukt derhalve dat in passende overgangsperioden moet worden voorzien en dat adequate steun op regelgevings- en financieel vlak moet worden geboden;

5. benadrukt dat alle op het niveau van de Unie en de lidstaten beschikbare financiële mechanismen moeten worden gemobiliseerd, en onderstreept het feit dat de Commissie reeds duidelijk heeft gemaakt dat de lidstaten middelen van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI) kunnen toewijzen voor de behandeling en verwijdering van asbest ( 20 ) ; dringt er in dit kader op aan ESI-middelen te mobiliseren voor het verbeteren van de betrouwbaarheid en snelheid van asbestscreening, en meting, verwijdering en veilig afvalstoffenbeheer, overeenkomstig de doelstellingen van de desbetreffende nationale of regionale programma’s; benadrukt dat steun voor onderzoek en ontwikkeling van cruciaal belang is, met name voor het ontwikkelen en verbeteren van de opname door de markt van technologieën op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk, inclusief systemen voor het in real-time meten van en afgeven van waarschuwingen voor asbest, alsook kostenefficiënte methoden en technologieën voor het inert maken van asbest; verzoekt de Commissie en de lidstaten alle mogelijke middelen in te zetten om investeringen in duurzame behandelingstechnologieën te ondersteunen, onder andere door middel van speciale belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang;

6. benadrukt dat middelen van de Unie in het kader van de renovatiegolf ter beschikking moeten worden gesteld aan begunstigden die zich houden aan regelgeving van de Unie en de lidstaten gericht op bescherming van werknemers tegen asbest; dringt aan op een systeem voor het terugvorderen van middelen van de Unie van begunstigden die niet voldoen aan de Unie- of nationale regels inzake de bescherming van werknemers tegen asbest;

7. roept ertoe op het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA) te versterken, teneinde te voorzien in doeltreffende instrumenten zoals technische en wetenschappelijke ondersteuning om de preventie-inspanningen op te voeren, beter toezicht te houden op de registratie van asbesthoudende werkplekken en op de opsporing van werknemers die ermee in contact zijn geweest of er mogelijk mee in contact zijn geweest, en de opleiding van en de beschermende uitrusting voor werknemers te verbeteren; dringt aan op de oprichting van een Europees platform, binnen het mandaat van EU-OSHA, om goede praktijken voor de verwijdering en veilige verwerking van asbest onder de aandacht te brengen, die in meerdere lidstaten al in de praktijk worden gebracht, en op dit vlak voor uitwisseling daarvan te zorgen;

8. geeft aan dat de arbeidsinspecties een cruciale rol toekomt bij de preventie en controle van blootstelling aan asbest, alsook bij het verbeteren van de deskundigheid en informatie binnen bedrijven; verzoekt de lidstaten voor meer arbeidsinspecteurs te zorgen, de kwaliteit van de arbeidsinspectiediensten en de arbeidsinspecties te verbeteren, en de frequentie van de inspecties te vergroten; is van mening dat de lidstaten veel verder moeten gaan dan de aanbeveling van de Internationale Arbeidsorganisatie van ten minste één inspecteur voor elke 10 000 werknemers; spoort de lidstaten aan doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sancties op te leggen aan bedrijven die hun verplichtingen inzake met name veiligheid en gezondheid op het werk niet nakomen;

9. is van oordeel dat er een dringende behoefte is aan doeltreffende toegang tot de rechter en schadeloosstelling voor alle gezondheidsschade, niet enkel voor angstgerelateerde gezondheidsklachten, en voor alle slachtoffers van asbest; onderstreept dat alle medische kosten als gevolg van blootstelling aan asbest door de werkgevers dienen te worden gedekt wanneer deze verzuimd hebben alle passende maatregelen te nemen en te doen wat binnen hun mogelijkheden ligt om blootstelling aan asbest te voorkomen; verzoekt de Commissie de mogelijke noodzaak van wetgeving te beoordelen die een algemene aansprakelijkheidsregeling instelt voor diffuse verontreiniging, teneinde te voorzien in schadeloosstelling van slachtoffers voor alle schade ten gevolge van diffuse verontreiniging, met inbegrip van door asbest veroorzaakte verontreiniging;

Een Europese kaderrichtlijn voor nationale strategieën voor de verwijdering van asbest

10. is ingenomen met de renovatiegolf, die als doel heeft om uiterlijk in 2030 35 miljoen gebouwen te renoveren; is het eens met het standpunt in de mededeling dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de bescherming van werknemers die oude gebouwen renoveren en deelnemen aan noodoperaties tegen blootstelling aan asbest;

11. wijst erop dat voor betere preventieve maatregelen en het risicobeheer van asbestgerelateerde risico’s toegang nodig is tot relevante informatie die is afgestemd op de behoeften van de rechtstreeks betrokkenen;

12. verzoekt de Commissie te helpen bij de informatievoorziening over de verschillende systemen voor een veilige en ordelijke verwijdering of afvoer van asbesthoudende producten die gebruikmaken van de beste voorhanden zijnde technieken;

13. onderstreept dat er eveneens informatie ontbreekt over risico’s die voortvloeien uit de blootstelling van de bevolking aan in de natuur voorkomende asbesthoudende materialen;

14. dringt erop aan dat elk initiatief van de Unie ter ondersteuning van energierenovatie sociaal rechtvaardig moet zijn en maatregelen moet omvatten voor de bescherming van de gezondheid van gebruikers en werknemers, onder andere door middel van de identificatie van asbesthoudende gebouwen, teneinde te voorzien in de veilige verwijdering van asbest en andere gevaarlijke materialen;

15. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat toegang tot fatsoenlijke, betaalbare en gezonde huisvesting een van de hoekstenen van het actieplan van de Pijler is;

16. is verheugd over het feit dat meerdere lidstaten en regio’s, waaronder Nederland, Polen en Vlaanderen, momenteel ambitieuze plannen met duidelijke tijdschema’s hebben om asbest uit de bebouwde omgeving te verwijderen;

17. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om een rechtskader vast te stellen om in overleg met de relevante belanghebbenden, waaronder de sociale partners, al het bestaande asbest in gebouwen en infrastructuur in de lidstaten te beoordelen, en om de kosten van de veilige verwijdering ervan in elke lidstaat te ramen;

18. roept de Commissie op met een voorstel te komen voor een kaderrichtlijn voor de lidstaten om nationale plannen voor de verwijdering van asbest op te stellen, met duidelijke en realistische tijdschema’s, alsook prioriteiten en tussentijdse doelstellingen, de opsporing en registratie van asbest, financiering en steun voor huiseigenaren en kmo’s, beschermingsmaatregelen voor werknemers tegen het risico van blootstelling aan asbest overeenkomstig Richtlijn 2009/148/EG, en de veilige verwerking van asbest om te voorkomen dat asbest in recyclingprocessen terechtkomt;

19. dringt aan op de noodzaak van langlopend epidemiologisch toezicht teneinde de doeltreffendheid van de genomen maatregelen te beoordelen; benadrukt dat mesothelioom een ziekte is waarvan asbest de belangrijkste risicofactor is en dat het aantal gediagnosticeerde gevallen van mesothelioom een relevante indicator voor epidemiologisch toezicht is; dringt er derhalve op aan het melden van gevallen van mesothelioom bij de bevoegde autoriteiten verplicht te stellen;

20. wijst erop dat, volgens recente studies, niet-beroepsmatige blootstelling aan asbest ongeveer 20 % van de gevallen van mesothelioom in geïndustrialiseerde landen zou kunnen verklaren ( 21 )

21. herinnert eraan dat vanwege de renovatiegolf een toename aan bouwwerkzaamheden kan worden verwacht, die gepaard zal gaan met een verhoogde beroepsmatige en milieublootstelling aan asbestvezels; onderstreept dat in het kader van de renovatiegolf asbest moet worden vervangen door energie-efficiënte materialen;

22. herhaalt zijn oproep tot nationale openbare asbestregisters; verzoekt de Commissie om als onderdeel van een voorstel voor een kaderrichtlijn minimumnormen in te voeren voor openbaar toegankelijke digitale nationale registers voor asbest en andere gevaarlijke stoffen in openbare en particuliere gebouwen; wijst erop dat asbestregisters verenigbaar moeten zijn met databanken en registers in verband met onder andere energie-efficiëntie, en gevoed moeten worden middels veel gebruikte instrumenten (zoals gebouwrenovatiepaspoorten), overeenkomstig Verordening (EU) 2016/679;

23. verzoekt het Europees Milieuagentschap verder onderzoek te verrichten naar de aanwezigheid van asbest in rivieren en hun zijrivieren, en naar de gevolgen daarvan voor vegetatie en in het wild levende dieren, in navolging van het onderzoek van het Amerikaanse Environmental Protection Agency ( 22 )

24. beklemtoont dat achtergrondconcentratieniveaus van asbest in de atmosfeer in alle lidstaten gemonitord en gemeten moeten worden, dat voor toegang tot informatie moet worden gezorgd en dat er blootstellingsgrenswaarden voor woonruimten vastgesteld moeten worden;

25. neemt kennis van de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van 2017 ( 23 ) , waarin werd gesteld dat het niet nodig is asbestvezels op te nemen in bijlage I bij Richtlijn 98/83/EG van de Raad ( 24 ) en werd geconcludeerd dat asbestvezels in drinkwater geen aanleiding geven tot bezorgdheid voor de gezondheid; herinnert eraan dat een studie van Italiaanse wetenschappers de belangrijke vraag heeft opgeworpen of het drinken van water met asbestvezels erin het risico op spijsverterings- en colorectale kanker verhoogt ( 25 ) ; benadrukt dat mogelijke asbestgerelateerde ziekten die mogelijk worden veroorzaakt door het inslikken van water dat dergelijke vezels bevat die afkomstig zijn van asbestleidingen, zich tientallen jaren later nog kunnen manifesteren; benadrukt dat de Italiaanse studie op zichzelf weliswaar niet voldoende is om in dit stadium definitieve conclusies te kunnen trekken over het verband tussen de inname van asbest via water en de ontwikkeling van kanker in het maag-darmkanaal, maar dat gezien de bestaande onzekerheden het voorzorgsbeginsel van toepassing moet zijn; is van oordeel dat er meer onderzoek moet worden verricht naar deze belangrijke vraag; roept de lidstaten op om met regelmaat controles uit te voeren van de kwaliteit van het water dat voor drinkwaterwinning bestemd is en de nodige preventieve en risicobeperkende maatregelen te nemen indien een risico voor de menselijke gezondheid wordt geconstateerd;

26. maakt zich zorgen over de staat van het drinkwaterdistributienetwerk in de EU en de aanwezigheid van leidingen uit asbestcement die door slijtage asbestvezels in het water vrijgeven; herinnert er voorts aan dat overeenkomstig aanbevelingen van de WHO, leidingen van asbestcement niet langer mogen worden gebruikt of goedgekeurd voor drinkwater ( 26 ) ; is van oordeel dat in het kader van de Europese strategie voor de volledige uitbanning van asbest, en met behulp van het herstelplan voor Europa en de herstelplannen van de lidstaten, een integraal plan voor de renovatie en het asbestvrij maken van het Europese drinkwaterdistributienetwerk moet worden ontwikkeld en uitgevoerd;

Actualisering van Richtlijn 2009/148/EG betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan asbest op het werk

27. brengt in herinnering dat asbest nog steeds een van de grootste uitdagingen op het gebied van gezondheid op het werk is en dat wereldwijd 125 miljoen mensen op hun werk aan asbest zijn blootgesteld ( 27 ) , ondanks het feit dat de gezondheidsrisico’s al tientallen jaren bekend zijn;

28. wijst erop dat wereldwijd jaarlijks ongeveer 250 000 mensen sterven als gevolg van blootstelling aan asbest ( 28 ) ; wijst erop dat het sterftecijfer ten gevolge van ziektes gerelateerd aan de blootstelling aan asbestvezels de afgelopen jaren zelfs versneld is toegenomen;

29. verzoekt de Commissie Richtlijn 2009/148/EG te actualiseren, rekening houdend met de meest recente wetenschappelijke kennis en technische ontwikkelingen, met inbegrip van een evaluatie van verschillende soorten asbestvezels en de nadelige gevolgen ervan voor de gezondheid, alsmede een begin te maken met de raadpleging voor het actualiseren van de lijst van vezelachtige silicaten die binnen het toepassingsgebied van de richtlijn vallen, en in deze context te overwegen om riebeckiet, winchiet, richteriet, fluoredeniet en erioniet op te nemen in de lijst waarop actinoliet, anthofylliet, tremoliet en bruine asbest al vermeld staan;

30. benadrukt dat Richtlijn 2009/148/EG van toepassing is op alle werkzaamheden waarbij werknemers tijdens hun werk worden of kunnen worden blootgesteld aan stof afkomstig van asbest of asbesthoudende materialen; roept op tot sterkere bepalingen waarmee de bescherming van alle werknemers wordt gegarandeerd op locaties waar asbest wordt verwijderd, met inbegrip van werknemers die na verwijdering een werkterrein betreden; dringt erop aan meer nadruk te leggen op de noodzaak om alle risicoberoepen, met inbegrip van werknemers in de renovatie- en sloopsector, afvalbeheerders, mijnbouwers en brandweerlieden, op te nemen in de nationale uitvoering van die richtlijn;

31. maakt zich zorgen over het feit dat uit de recentste wetenschappelijke medische studies en aanbevelingen blijkt dat er geen drempelwaarde is waaronder de concentratie van asbestvezels in de lucht onschadelijk is ( 29 ) ; is in dat opzicht van mening dat vrijstellingen van de beschermingsmaatregelen van Richtlijn 2009/148/EG niet kunnen worden gerechtvaardigd op grond van de OELV; roept op dat in Richtlijn 2009/148/EG volledig het beginsel wordt weerspiegeld dat altijd passende persoonlijke beschermingsmaatregelen moeten worden genomen bij werkzaamheden waarbij werknemers tijdens hun werk worden blootgesteld of kunnen worden blootgesteld aan stof afkomstig van asbest of asbesthoudende materialen; is van mening dat bij het beoordelen van de risico’s rekening moet worden gehouden met de gevaarlijke aard van niet-broze asbesthoudende materialen; dringt aan op een individuele risicobeoordeling in verband met het geplande arbeidsproces om te bepalen welke beschermingsmaatregelen moeten worden getroffen;

32. dringt erop aan prioriteit te geven aan de veilige verwijdering en afvoering van asbesthoudende onderdelen en materialen, omdat repareren, onderhouden, inkapselen of omhullen alleen maar leiden tot het uitstel van de verwijdering, waardoor bewoners en werknemers ook jaren later nog met de risico’s worden geconfronteerd; roept op tot een verbod op het inkapselen en omhullen van asbesthoudende materialen die technisch kunnen worden verwijderd; wijst er met klem op dat dit verbod er niet toe mag leiden dat de huishoudens met de kleinste inkomens in een situatie terechtkomen waarin zij zich de noodzakelijke renovatie niet kunnen veroorloven; benadrukt dan ook de noodzaak van begeleidende maatregelen; dringt aan op het belang van de identificatie en registratie van en regelmatig toezicht op asbesthoudende structuren die niet op korte termijn kunnen worden verwijderd, zoals betonnen muren in gebouwen;

33. dringt erop aan synergieën tot stand te brengen met de databank die wordt opgezet door het ECHA om informatie te verzamelen en de kennis te verbeteren over tot bezorgdheid aanleiding gevende stoffen in producten en in producten wanneer deze afval worden;

34. herinnert aan het fundamentele rechtsbeginsel dat, in het kader van gezondheid en veiligheid op het werk, altijd de modernste technologieën moeten worden gebruikt om het hoogst mogelijke beschermingsniveau te bereiken; roept op tot de versterking van de technische minimumvereisten om de concentratie asbestvezels in de lucht tot het laagste niveau dat technisch mogelijk is terug te brengen, waaronder door middel van stofbestrijding en stofzuigen aan de bron, continue sedimentatie en ontsmettingsmiddelen; dringt aan op minimumvereisten voor het drukverschil tussen ingesloten asbest en de omgeving, de toevoer van verse lucht en HEPA-filters;

35. onderstreept de noodzaak dat geactualiseerde technische minimumeisen bepalingen bevatten die gelijke tred houden met de technologische ontwikkelingen; benadrukt dat het vereiste gebruik van robots en andere geavanceerde technologieën verder moet worden onderzocht, onder andere door middel van onderzoek en een systematischere uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten met het oog op de continue ontwikkeling van nieuwe normen voor de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers; merkt op dat optische microscopie niet de meest recente technologie voor het tellen van asbestvezels in de ingeademde lucht is en dat analytische transmissie-elektronenmicroscopie (ATEM; Analytical Transmission Electron Microscopy) gevoeliger is en het mogelijk maakt om asbestvezels te onderscheiden en te tellen; roept op tot het gebruik, waar mogelijk, van ATEM of vergelijkbare geavanceerde methoden voor het tellen van vezels;

36. herinnert eraan dat de monstername representatief moet zijn voor de persoonlijke blootstelling van de werknemer, hetgeen betekent dat in representatieve en realistische situaties monsters van de blootstelling van werknemers aan asbeststof moeten worden genomen door herhaaldelijk met regelmatige tussenpozen te meten gedurende de specifieke operationele fasen; is van mening dat indien de monstername niet kan worden gedaan op een manier die representatief is voor de persoonlijke blootstelling van de werknemer, alle beschikbare beschermingsmaatregelen moeten worden toegepast;

37. is van oordeel dat de informatie in de kennisgeving alle elementen moet omvatten die toegevoegd zijn in bijlage II, zoals de plaatsen waar de werkzaamheden zullen worden verricht, de apparatuur die voor de bescherming en ontsmetting van werknemers word gebruikt, en een afvalverwijderingsplan; is van oordeel dat nationale bevoegde autoriteiten die informatie ten minste 40 jaar moeten bewaren;

38. geeft met klem aan dat moet worden gezorgd voor voldoende en gerichte administratieve steun voor werkgevers voor de omzetting van de beschermingsmaatregelen en kennisgevingsvereisten, met name kmo’s, inclusief micro-ondernemingen, om niet-naleving te vermijden; benadrukt dat de verstrekking van gestandaardiseerde processen voor handelingen met asbesthoudende materialen zou helpen de hoeveelheden asbestvezels of -stof en de kosten van die handelingen terug te dringen, en de naleving van de kennisgevingsvereisten zou vergemakkelijken;

39. merkt op dat de huidige minimumnorm van de Unie voor de OELV voor asbest 100 000 vezels per m 3 bedraagt (0,1 vezel/cm 3 ); geeft aan dat de meeste lidstaten de huidige minimumnorm toepassen; benadrukt dat sommige lidstaten veel lagere OELV’s hanteren om de gezondheid van werknemers te beschermen, zoals een OELV van 2 000 vezels/m 3 (0,002) in Nederland;

40. onderstreept dat vooraanstaande medische onderzoekers van de Internationale Commissie voor gezondheid op het werk tot de conclusie zijn gekomen dat de blootstellingsgrenswaarden geen passende bescherming tegen kanker bieden en een grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling voorstellen van 1 000 vezels/m 3 (0,001 vezel/cm 3 ); is ingenomen met de toezegging van de Commissie om in 2022 een wetsvoorstel in te dienen teneinde de blootstelling van werknemers aan asbest verder te beperken, en roept de Commissie op deze grenswaarden voor blootstelling zo snel mogelijk te actualiseren en vast te stellen op 0,001 vezel/cm 3 (1 000 vezels/m 3 ), rekening houdend met de aanbevelingen van verschillende belanghebbende partijen en na raadpleging van het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats; benadrukt dat er een passende overgangsperiode nodig is om de nieuwe methode en de nieuwe blootstellingsgrenswaarden toe te passen;

41. benadrukt dat werkgevers, maar ook eigenaren, hoofdaannemers en aanbestedende diensten die opdracht geven voor werkzaamheden verplicht moeten worden een asbestdiagnose uit te voeren voordat van start wordt gegaan met werkzaamheden in gebouwen, schepen, vliegtuigen, of aan uitrusting of producten; verlangt dat, voordat werkzaamheden worden gestart aan gebouwen die vóór 2005 of vóór het jaar van inwerkingtreding van een equivalent nationaal asbestverbod (naargelang welke datum eerder valt) zijn gebouwd, een alomvattende screening op de aanwezigheid van asbesthoudende materialen wordt uitgevoerd door een gekwalificeerde en gecertificeerde exploitant; is van mening dat screenings altijd een diagnose moeten omvatten die is afgestemd op de specifieke werkplek en dat in een verslag de afwezigheid of aanwezigheid van asbest, alsook — in voorkomend geval — het vezeltype, moeten worden vermeld, met een gedetailleerde beschrijving van de aard van de verontreiniging en de exacte locatie en de geschatte hoeveelheden ervan; is van mening dat, behalve de in artikel 14 van Richtlijn 2009/148/EG vastgestelde eisen, de bijlage bij die richtlijn ook eisen moet bevatten voor een minimale opleidingsduur, die gevalideerd wordt middels een examen, met betrekking tot het desbetreffende soort werk; benadrukt in deze context het belang van een samenhangende methode voor risicobeoordeling teneinde op het niveau van de Unie een gelijk speelveld te creëren en versnippering van de interne markt te vermijden;

42. is bezorgd over het feit dat de opleidingseisen en de certificering van gevolgde opleidingen nog steeds sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat, wat een ernstig gevaar inhoudt voor de gezondheid en de veiligheid in de context van grensoverschrijdende mobiliteit van werknemers; dringt aan op een nieuwe bijlage bij Richtlijn 2009/148/EG met verplichte minimumvereisten voor opleiding op het gebied van werken met asbest, met inbegrip van specifieke vereisten voor werknemers in bedrijven die gespecialiseerd zijn in asbestverwijdering en werknemers die tijdens hun werk in contact kunnen komen met asbesthoudende materialen; is van mening dat, behalve de in artikel 14 van Richtlijn 2009/148/EG vastgestelde eisen, de bijlage bij die richtlijn ook eisen moet bevatten voor een minimale opleidingsduur met betrekking tot het respectieve soort werk, alsmede passende documentatie van die opleiding, en de regelmaat waarmee een individuele werknemer opleiding moet volgen;

Erkenning van en schadeloosstelling voor asbestgerelateerde ziekten

43. roept de Commissie op om haar aanbeveling van 19 september 2003 betreffende de Europese lijst van beroepsziekten te actualiseren ( 30 ) en er de recentste wetenschappelijke medische kennis op het gebied van beroepsziekten in op te nemen, met name in verband met asbestgerelateerde ziekten;

44. roept de lidstaten op om de erkenningsprocedures te vereenvoudigen door de bewijslast om te keren, met name wanneer er pas onlangs nationale registers zijn opgezet voor asbestarbeiders, en om passende schadevergoedingen vast te stellen voor werknemers die aan asbestgerelateerde ziekten lijden;

45. wijst erop dat asbestgerelateerde ziekten een grensoverschrijdende uitdaging vormen vanwege het vrije verkeer en dat met de rol van mobiele werknemers met name in dat opzicht rekening moet gehouden worden; herinnert eraan dat beroepsziekten en aan de werkplek gerelateerde gezondheidsrisico’s altijd verband houden met een specifiek beroep, beroepsactiviteit, werkplek en tijd; verzoekt de Commissie om, na raadpleging van de sociale partners, op grond van artikel 153, lid 1, punten a) en b), VWEU een voorstel te doen voor een richtlijn tot vaststelling van minimumnormen voor de erkenning van en schadeloosstelling voor beroepsziekten, waaronder asbestgerelateerde ziekten;

46. verzoekt de Commissie een voorstel voor te leggen voor de lidstaten houdende het instellen van een nationale functie of een ombudsman teneinde slachtoffers van beroepsziekten, en met name asbestgerelateerde ziekten met een lange latentieperiode, bij te staan in erkenningsprocedures; verzoekt de lidstaten de oprichting van patiëntenverenigingen en belangengroepen voor slachtoffers van asbestgerelateerde ziekten en hun gezinnen te ondersteunen, en hamert erop dat deze verenigingen en groepen geraadpleegd moeten worden voor het vergemakkelijken en vereenvoudigen van de erkenningsprocedures; roept op tot meer nationale financiële middelen om slachtoffers van asbestgerelateerde ziekten schadeloos te stellen, teneinde ervoor te zorgen dat de rechtstreekse, onrechtstreekse en menselijke kosten van de ziekte voldoende worden gedekt;

47. herinnert eraan dat het synergetische effect van roken en blootstelling aan asbest het risico om longkanker te krijgen aanzienlijk vergroot; verzoekt de lidstaten om alle werknemers die aan asbest zijn blootgesteld een programma aan te bieden voor hulp bij het stoppen met roken; herhaalt dat roken nooit een reden mag zijn om een werknemer erkenning van een asbestgerelateerde beroepsziekte te weigeren, of uit te sluiten van het indienen van een claim om compensatie en medische behandeling voor de ziekte;

48. roept op tot een betere evaluatie van de risico’s in verband met secundaire blootstelling, met name voor gezinsleden die met asbestwerkers samenwonen; verzoekt de lidstaten om de erkenning van en schadeloosstelling voor gedocumenteerde slachtoffers van secundaire blootstelling via niet-beroepsmatig contact met asbest te vergemakkelijken en zich op de goede praktijken van lidstaten zoals Denemarken te baseren; herinnert nogmaals aan het genderperspectief van secundaire blootstelling;

49. benadrukt het bestaan van verschillende vormen van niet-beroepsmatige blootstelling aan asbest met mogelijk aanzienlijke gevolgen voor de menselijke gezondheid, te weten indirect via een beroepsactiviteit (onder meer blootstelling aan asbeststof dat onbedoeld door werknemers naar huis wordt meegenomen), in en om de woning (onder meer huishoudelijke voorwerpen die asbest bevatten), en via de omgeving (met inbegrip van asbest in de aanwezige bouwmaterialen en installaties of in materialen van industriële oorsprong);

50. benadrukt dat vrouwen die aan asbestgerelateerde risico’s worden blootgesteld bijzonder kwetsbaar zijn voor bepaalde soorten asbestblootstelling; roept op tot betere erkenning van het genderperspectief bij alle aspecten van gezondheid en veiligheid op het werk, en tot gendermainstreaming in alle instrumenten van wetgevende en niet-wetgevende aard in de lidstaten, teneinde te voorkomen dat gendervooroordelen van invloed zijn op de opsporing, identificatie, behandeling of beschouwing van een ziekte als asbestgerelateerd, hetgeen eveneens gevolgen zou hebben voor de schadeloosstelling van slachtoffers; roept ertoe op meer rekening te houden met schoonmaakwerkzaamheden als risicofactoren bij de diagnose van ziekten; dringt aan op betere risicobeoordelingen en de identificatie van blootstelling aan asbest van arbeiders die schoonmakers zijn, met name vrouwelijke schoonmakers, alsmede personen die onbetaalde huishoudelijke taken verrichten, zoals het schoonmaken van producten die met asbest verontreinigd zijn;

51. benadrukt dat bij de toewijzing van de kosten van asbestverwijdering zoveel mogelijk rekening moet worden gehouden met het beginsel “de vervuiler betaalt”;

Asbestscreening voorafgaand aan energierenovatiewerkzaamheden en de verkoop of verhuur van een gebouw

52. herinnert eraan dat de lidstaten in overweging 14 van Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad ( 31 ) tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen worden opgeroepen om verbeteringen van de energieprestatie van bestaande gebouwen te steunen, mede door het verwijderen van asbest en andere schadelijke stoffen, het voorkomen van de illegale verwijdering van schadelijke stoffen, en het bevorderen van de naleving van bestaande wetgeving;

53. roept de Commissie op in het kader van de renovatiegolf een voorstel te doen tot wijziging van artikel 7 van Richtlijn 2010/31/EU voor de invoering van een voorschrift voor de verplichte screening, registratie en verwijdering van asbest en andere gevaarlijke stoffen voordat met renovatiewerkzaamheden van start kan worden gegaan, rekening houdend met artikel 153, lid 1, punt a), VWEU met name wat betreft de verbetering van de werkomgeving teneinde de gezondheid en veiligheid van werknemers te beschermen;

54. verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel te presenteren dat rekening houdt met de bestaande nationale regelgeving evenals een effectbeoordeling van de meest efficiënte modellen voor de verplichte screening van gebouwen, bestaande uit een oppervlaktediagnose van de aanwezigheid van asbest door een professionele entiteit met passende kwalificaties en vergunningen, vóór verkoop of verhuur en voor het opstellen van asbestcertificaten voor gebouwen die vóór 2005 of vóór het jaar van inwerkingtreding van een equivalent nationaal asbestverbod (naargelang welke datum eerder valt) zijn gebouwd;

55. verzoekt de lidstaten beschermingsmaatregelen te nemen voor huurders bij wie voorafgaand aan energierenovatiewerkzaamheden asbest is aangetroffen; benadrukt dat huurders niet moeten worden opgezadeld met de kosten van screening en verwijdering; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat huurders volledig worden geïnformeerd over de aanwezigheid van asbest in gebouwen en dat zij het asbestcertificaat krijgen;

De Unie als wereldleider bij de aanpak van asbest

56. is ingenomen met de conclusies van de Raad van 12 maart 2021, waarin de noodzaak wordt benadrukt om de nationale capaciteit voor markttoezicht en de rol van de douaneautoriteiten te versterken; verzoekt de lidstaten om de controles en het markttoezicht te versterken en samen te werken met de grens- en douaneautoriteiten van andere lidstaten, teneinde te voorkomen dat illegale asbesthoudende producten op de interne markt terechtkomen; benadrukt het belang van het ondersteunen en ontwikkelen van duurzame oplossingen voor het slopen van schepen in de Unie, overeenkomstig het nieuwe actieplan voor de circulaire economie, teneinde negatieve gezondheidseffecten bij werknemers naar aanleiding van blootstelling aan asbest daarbij te vermijden; verzoekt de Commissie te zorgen voor hoge normen inzake de bescherming van werknemers tegen blootstelling aan asbest op door de Unie goedgekeurde faciliteiten voor scheepsrecycling in derde landen; verzoekt de Commissie in kaart te brengen wat de omvang is van het probleem van de illegale invoer in de Unie van asbesthoudende producten en materialen, en aan te geven met welke maatregelen het markttoezicht zou kunnen worden verbeterd, waarbij te denken valt aan beperking van de toegang tot aanlegplaatsen en havenfaciliteiten, en het tijdelijk in de Unie vasthouden van schepen die asbesthoudende producten of materialen als vracht hebben in douanevervoer;

57. verzoekt de Commissie hoogste prioriteit toe te kennen aan de vermelding van chrysotielasbest in bijlage III bij het Verdrag van Rotterdam, alsook aan een mondiaal verbod op asbest; verzoekt de Unie met internationale organisaties samen te werken aan instrumenten om de asbestmarkt als gifhandel aan te merken; verzoekt de Unie de strijd tegen asbest en asbestgerelateerde ziekten in haar extern beleid op te nemen; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer steun, met inbegrip van financiële steun, te verlenen aan mondiale actoren, waaronder de WHO, die asbest en asbestgerelateerde ziekten bestrijden; veroordeelt financiële investeringen in asbestindustrieën, waar ook ter wereld;

58. herinnert eraan dat een derde van de bevolking van de Europese regio van de WHO in landen woont waar nog niet alle vormen van asbest verboden zijn ( 32 ) ; wijst erop dat 16 Europese landen nog steeds asbest gebruiken, met name als bouwmateriaal, en asbest blijven produceren en exporteren;

Financiële aspecten

59. roept de Commissie op om de financiële gevolgen van de verzoeken van het Parlement te beoordelen in overeenstemming met de paragrafen 17 en 18 van deze resolutie en bijlage I, punt 3;

o

o o

60. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie en de Raad.

(1) PB L 330 van 16.12.2009, blz. 28.

(2) PB L 153 van 18.6.2010, blz. 13.

(3) PB L 183 van 29.6.1989, blz. 1.

(4) PB L 158 van 30.4.2004, blz. 50.

(5) PB C 36 van 29.1.2016, blz. 102.

(6) Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0074.

(7) Aangenomen teksten, P9_TA(2020)0201.

(8) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2016/581397/EPRS_BRI(2016) 581397_EN.pdf

(9) https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asbestos-elimination-of-asbestos-related-diseases.

(10) https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Iarc-Monographs-On-The-Identification-Of-Carcinogenic-Hazards-To-Humans/Arsenic-Metals-Fibres-And-Dusts-2012.

(11) Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB L 396 van 30.12.2006, blz. 1).

(12) Verordening (EU) 2016/1005 van de Commissie van 22 juni 2016 tot wijziging van bijlage XVII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH) wat betreft asbestvezels (chrysotiel) (PB L 165 van 23.06.2016, blz. 4).

(13) Understanding a Man-Made Epidemic: The Relation between Historical Asbestos Consumption and Mesothelioma Mortality in Belgium, Van den Borre, Laura & Deboosere, Patrick, Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis, 2017.

(14) Environmental exposure to asbestos, from geology to mesothelioma, Bayram, Mehmeta; Bakan and Nur Dilekb, Current Opinion in Pulmonary Medicine, 2014.

(15) https://www.etui.org/sites/default/files/Web-executive%20summary-cancer-final.pdf

(16) Aangenomen teksten, P9_TA(2020)0371.

(17) Verordening (EU) nr. 649/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen (herschikking) (PB L 201 van 27.7.2012, blz. 60).

(18) http://www.ibasecretariat.org/alpha_ban_list.php; https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/ALL/year/2019/tradeflow/Imports/partner/WLD/product/252400

(19) Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1).

(20) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-8-2018-000862-ASW_EN.html

(21) The health impact of nonoccupational exposure to asbestos: what do we know? (te raadplegen op de website nih.gov).

(22) Washington State Department of Health, Advisory for Swift Creek Naturally Occurring Asbestos, 2009. United States Environmental Protection Agency, Swift Creek (https://response.epa.gov/site/site_profile.aspx?site_id=3639)

(23) Regionaal WHO-Bureau voor Europa, “Drinking Water Parameter Cooperation Project. Support to the revision of Annex I Council Directive 98/83/EC on the Quality of Water Intended for Human Consumption (Drinking Water Directive). Recommendations, 2017”.

(24) Richtlijn 98/83/EG van de Raad van 3 november 1998 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (PB L 330 van 5.12.1998, blz. 32).

(25) Agostino Di Ciaula, Valerio Gennaro. Rischio clinico da ingestione di fibre di amianto in acqua potabile. Epidemiologia & Prevenzione,40(6), 462. https://epiprev.it/3608

(26) https://ec.europa.eu/environment/water/water-drink/pdf/20171215_EC_project_report_final_corrected.pdf — point 13.1

(27) WHO, Asbestos: elimination of asbestos-related diseases, 2018.

(28) Furuya, Sugio, Chimed-Ochir, Odgerel, Takahashi, Ken, David, Annette, Takala, Jukka. 2018. “Global Asbestos Disaster”. Int. J. Environ. Res. Public Health 15, no. 5: 1000. https://doi.org/10.3390/ijerph15051000

(29) Wetenschappelijk verslag van het ECHA van 1 februari 2021 over de evaluatie van de grenswaarden voor asbest op het werk.

(30) Aanbeveling C(2003) 3297 van de Commissie van 19 september 2003 betreffende de Europese lijst van beroepsziekten (PB L 238 van 25.9.2003, blz. 28).

(31) Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (PB L 156 van 19.6.2018, blz. 75).

(32) https://www.euro.who.int/en/media-centre/sections/press-releases/2015/04/at-least-one-in-three-europeans-can-be-exposed-to-asbestos-at-work-and-in-the-environment