Advies van het Comité van de Regio's over:

- de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's eEurope 2002: de realisatie van een EU-kader voor de exploitatie van overheidsinformatie", en

- het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten"

(2003/C 73/10)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - eEurope 2002: de realisatie van een EU-kader voor de exploitatie van overheidsinformatie" (COM(2001) 607 def.) en het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten" (COM(2002) 207 def. - 2002/0123 (COD));

gezien het besluit van de Raad van 24 juli 2002 om het Comité overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het EG-Verdrag over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn bureau van 12 maart 2002 om de commissie "Cultuur en opleiding" met het opstellen van een advies terzake te belasten;

gezien het "Groenboek inzake Overheidsinformatie: een essentiële hulpbron voor Europa" (COM(98) 585 def.);

gezien zijn advies (CDR 190/1999 fin)(1) over "Overheidsinformatie: een essentiële hulpbron voor Europa - Groenboek over overheidsinformatie in de informatiemaatschappij" (COM(98) 585 def.);

gezien het actieplan eEurope 2002 "Een informatiemaatschappij voor iedereen" (COM(2000) 330 def.);

gezien de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - De invoering van mobiele communicatie van de derde generatie (3G) in de Europese Unie: Stand van zaken en de weg vooruit" (COM(2001) 141 def.);

gezien de "beschikking 2001/48/EG van de Raad van 22 december 2000(2) tot vaststelling van een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netwerken en ter bevordering van de taalkundige verscheidenheid in de informatiemaatschappij";

gezien de "richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij";

gezien de "richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken";

gezien de studie van Pira International in opdracht van de Europese Commissie met betrekking tot commerciële exploitatie van overheidsinformatie (oktober 2000);

gezien het ontwerpadvies van de commissie "Cultuur en opleiding" (CDR 134/2002 rev.), dat op 30 september 2002 werd goedgekeurd (rapporteur: mevrouw Barrero Flórez, directeur-generaal Europese aangelegenheden, regering van het prinsdom Asturië (E/PSE)),

heeft tijdens zijn op 20 en 21 november 2002 gehouden 47e zitting (vergadering van 21 november) het volgende advies uitgebracht.

1. Standpunt van het Comité van de Regio's

1.1. De ontwikkeling van de informatie- en kennismaatschappij heeft een grote positieve invloed op de levenskwaliteit van de burger, het concurrentievermogen van bedrijven, de banengroei en de kwaliteit van de openbare dienstverlening.

1.2. De exploitatie en het hergebruik van informatie spelen een doorslaggevende rol bij de ontwikkeling van de zogeheten informatie- en kennismaatschappij.

1.3. De waardevolle informatie die door de publieke sector wordt voortgebracht, verzameld en geëxploiteerd, heeft een aanzienlijk economisch potentieel - en derhalve werkgelegenheidsbevorderend vermogen - en vormt een essentiële basis voor veel digitale informatieproducten van de inhoudindustrie alsook een belangrijke grondstof is voor nieuwe diensten met toegevoegde waarde van zowel de publieke als particuliere sector, via diverse kanalen waaronder het draadloze Internet.

1.4. De lokale en regionale overheden zijn één van de belangrijkste producenten, samenstellers, bezitters en leveranciers van overheidsinformatie, en hebben er derhalve veel belang bij dat de inzameling en exploitatie van deze informatie correct en op brede schaal plaatsvinden.

1.5. De mogelijkheden voor exploitatie van overheidsinformatie zijn in Europa thans beperkt, wat grotendeels is te wijten aan de onduidelijkheid omtrent en incoherentie van de regels en gebruiken die in de hele Europese Unie van kracht zijn, alsook aan de ontoereikende informatie die door de overheid zelf wordt verstrekt.

1.6. Er heerst algemene onzekerheid over de voorwaarden voor het gebruik en de exploitatie van de informatie waarover de publieke sector in de Europese Unie beschikt, waardoor het voor bedrijven uit de inhoudsector nagenoeg onmogelijk is om die informatie over de grens te exploiteren.

1.7. Verspreiding en hergebruik van algemeen toegankelijke informatie zijn van belang voor de optimale uitoefening van openbare dienstverplichtingen door de lokale en regionale overheden, die de beleidsverantwoordelijken zijn die het dichtst bij de burger, het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven staan.

1.8. De lidstaten en decentrale overheden van die lidstaten houden er verschillende culturele en bestuurlijke tradities op na ten aanzien van het verzamelen en ordenen van overheidsinformatie. Bovendien is de toegang tot overheidsinformatie hoe dan ook een nationale, regionale en lokale aangelegenheid is.

1.9. Een efficiëntere en meer wijdverbreide benutting en exploitatie van overheidsinformatie door zowel de publieke sector zelf als door de burger, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld is van grote invloed op de sociaal-economische ontwikkeling van de hedendaagse maatschappij.

1.10. Gemeenschappelijke regels en gebruiken voor het hergebruik en de exploitatie van overheidsinformatie zijn belangrijk en noodzakelijk om te garanderen dat voor alle deelnemers aan de Europese informatiemarkt dezelfde basisvoorwaarden gelden, en dat de voorwaarden voor hergebruik van deze informatie doorzichtiger worden en verstoring van de interne markt wordt voorkomen.

1.11. De documenten die in het onderhavige ontwerpadvies worden behandeld, maken deel uit van een pakket beleidsmaatregelen dat tot doel heeft een minimumaantal regels vast te stellen voor de commerciële en niet-commerciële exploitatie van overheidsinformatie in de lidstaten.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

2.1. Het Comité steunt de in de Mededeling geponeerde stelling dat een ruimere toegankelijkheid en betere benutting van overheidsinformatie ertoe kunnen leiden dat deze een waardevolle hulpbron wordt voor Europese burgers, ondernemingen en overheidsdiensten, die veel voordeel kunnen halen uit de beschikbaarheid van overheidsinformatie via het Internet.

2.2. Het Comité deelt de mening van de Commissie dat overheidsinformatie een aanzienlijk economisch potentieel heeft, omdat zij een essentiële basis vormt voor een groot aantal digitale informatieproducten en een belangrijke grondstof zou kunnen worden voor nieuwe diensten en met name voor het draadloze Internet.

2.3. Het schaart zich ook achter de constatering, in het voorstel voor een richtlijn, dat minimale harmonisatie van de voorschriften en praktijken in de lidstaten inzake de exploitatie van overheidsinformatie zal bijdragen tot betere voorwaarden voor de exploitatie van overheidsinformatie, die, enerzijds, de economische bedrijvigheid en de werkgelegenheid een nieuwe impuls kunnen geven en, anderzijds, kunnen leiden tot een beter gebruik van die informatie ten behoeve van de burgers, die een reeks van informatieproducten met toegevoegde waarde tot hun beschikking krijgen die de openbare sector zelf niet kan bieden.

2.4. Het constateert met genoegen dat de richtlijn zich beperkt tot de noodzakelijke minimale harmonisatie om de marktdeelnemers rechtszekerheid en doorzichtigheid te garanderen; zo worden de belangrijkste belemmeringen voor de industrie beperkt of overwonnen, terwijl de overheden voldoende speelruimte overhouden voor de toepassing van de richtlijn en elke overheidsinstantie in principe zelf kan beslissen over het hergebruik van algemene informatie.

2.5. Het Comité vindt de titel van het voorstel voor een richtlijn slecht gekozen omdat het, zoals in de titel van de Mededeling goed tot uiting komt, de exploitatie van overheidsinformatie is die moet worden geregeld en niet de exploitatie van overheidsdocumenten, die nader wordt omschreven in de wetgeving van sommige lidstaten.

2.6. Het is van oordeel dat in het artikel over het toepassingsgebied van de richtlijn niet alleen moet worden verwezen naar de informatie in de documenten waarover openbare lichamen beschikken, maar ook naar de documenten die door deze lichamen worden geproduceerd.

2.7. Het is bovendien van mening dat, in overeenstemming met artikel 1 (voorwerp en toepassingsgebied), in de definitie van "hergebruik" artikel 2 enkel over "exploitatie" zou moeten worden gesproken in plaats van over het "gebruik" van overheidsinformatie.

2.8. Dat de voorschriften van de lidstaten ten aanzien van de definitie van algemeen toegankelijke documenten in acht worden genomen en dat in ieder geval de privacy en de intellectuele eigendomsrechten van derden worden beschermd, wordt toegejuicht.

2.9. Het Comité dringt erop aan het begrip "document" te preciseren, in die zin dat bijvoorbeeld i.v.m. gegevensbescherming onderscheid wordt gemaakt tussen specifieke documenten en documenten die bestemd zijn voor massadistributie.

2.10. Behalve de soorten overheidsinformatie die niet onder het toepassingsgebied van het voorstel voor een richtlijn vallen, zouden ook de overeenkomstig de nationale wetgeving uit te sluiten documenten die door beleidsorganen van overheden worden geproduceerd of waarover zij beschikken, moeten worden uitgesloten.

2.11. Het Comité is voorstander van hergebruik van algemeen toegankelijke overheidsinformatie voor zowel commerciële als niet-commerciële doeleinden en juicht toe dat het voorstel voor een richtlijn streeft naar een zo gering mogelijke extra administratieve belasting van de openbare lichamen die deze informatie ter beschikking stellen.

2.12. In de richtlijn zouden bepalingen moeten worden opgenomen waarin eisen worden gesteld aan het gebruik van overheidsinformatie door commerciële bedrijven. Daarbij valt onder meer te denken aan de eis dat commerciële bedrijven ervoor zorgen dat de overheidsinformatie actueel en van goede kwaliteit blijft, correct wordt gebruikt en niet verkeerd geïnterpreteerd kan worden. De gegevens moeten authentiek blijven en de bron dient correct vermeld te worden.

2.13. Wat de in de Mededeling opgenomen voorstellen inzake experimenten en dialoog betreft, dient de bevordering van experimenten door en op initiatief van de verschillende bestuurslagen voorrang te krijgen op de standaardisering van elektronische vormen en de normalisering van metadatastructuren, die beide van groot praktisch belang zijn voor de informatie die in elektronische vorm beschikbaar is en kunnen helpen voorkomen dat de informatie in alle mogelijke bestaande vormen moet worden aangeleverd.

2.14. Het Comité gaat akkoord met het in het voorstel voor een richtlijn omschreven tariefbeginsel, dat betekent dat elk overheidsorgaan het recht heeft om, indien het zulks nodig of wenselijk acht, de kosten van voortbrenging, vermenigvuldiging en verspreiding van de informatie via een vergoeding voor het hergebruik van de informatie terug te vorderen. Het Comité vindt het echter onaanvaardbaar dat het tariefbeginsel ook ruimte laat voor een winstmarge, aangezien het om algemeen toegankelijke overheidsinformatie gaat.

Het maakt zich overigens ook zorgen om de bedragen die door de particuliere sector op de markt worden gevraagd voor producten die afkomstig zijn van de exploitatie van overheidsinformatie, en die het algemene gebruik hiervan ernstig kunnen beperken.

2.15. Het kan zich vinden in de overweging van het voorstel voor een richtlijn dat gedrag dat als misbruik van een machtspositie zou kunnen worden aangemerkt, in het algemeen moet worden vermeden, maar is er wel voorstander van dat, in uitzonderlijke gevallen, uitsluitende overeenkomsten voor de exploitatie van overheidsinformatie worden gesloten wanneer zulks noodzakelijk is ter garantie van de dienstverlening van algemeen belang.

2.16. Het toont zich bezorgd over het ontbreken van overgangsbepalingen of -termijnen in het voorstel voor een richtlijn, wat gevolgen kan hebben voor de overeenkomsten of afspraken over het hergebruik of de exploitatie van informatie tussen openbare lichamen en particuliere bedrijven die van kracht zijn op het moment van inwerkingtreding van de richtlijn.

2.17. Het stelt voor objectieve indicatoren vast te stellen voor een doeltreffende analyse van het algemene effect van de richtlijn bij de herziening die na de inwerkingtreding ervan plaatsvindt.

2.18. Het Comité is zeer te spreken over de oprichting van een Groep ter bevordering van het gebruik van digitale overheidsgegevens, die als coördinatieplatform en klankbord dient en dringt, gezien het belang dat de decentrale bestuursorganen hechten aan de open coördinatiemethode, aan op vertegenwoordiging van de lokale en regionale overheden in deze Groep.

Brussel, 21 november 2002.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 11

(2) PB L 14 van 18.1.2001.