A4-0315/96

Resolutie over de resolutie van de Raad over minimumwaarborgen voor asielprocedures (5585/95 - C4-0356/95)

Het Europees Parlement,

- gezien de resolutie van de Raad van 20 juni 1995 over minimumwaarborgen voor asielprocedures (5585/95 - C4-0356/95) ((PB C 274 van 19.9.1996, blz. 13.)),

- gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens van 10 december 1948,

- gezien het Europees Verdrag ter Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden, en het Zevende Protocol daarbij,

- gezien het Verdrag van Genève betreffende de status van Vluchtelingen van 1951 en het Protocol van 1967,

- gezien het Internationaal Verdrag ter bescherming van de Burgerrechten en Politieke rechten,

- gezien het Verdrag van 10 december 1984 tegen Foltering en andere Wrede, Onmenselijke of Onterende Behandeling of Bestraffing,

- gezien artikelen K t/m K.9 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de verklaring betreffende het asielbeleid in de Slotakte van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- gezien de Conclusies van het uitvoerend Comité 8, 15, 22, 30, 44, 58, 64, 65, 68, 73,

- gelet op de algemene rechtsbeginselen zoals die gelden in de lid-staten,

- gezien zijn resolutie van 21 september 1995 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over immigratie- en asielbeleid ((PB C 269 van 16.10.1995, blz. 156.)),

- gezien zijn resolutie van 18 november 1992 over de harmonisatie van asielwetgeving en asielbeleid binnen de Europese Unie ((PB C 337 van 21.12.1992, blz. 97.)),

- gezien de resoluties van Londen van 30 november en 1 december 1992 van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken ((10518/92 (Pers 230-G).)),

- gezien het verslag van de de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken en de adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0315/96),

A. overwegende dat de resolutie over minimumwaarborgen voor asielprocedures een goed uitgangspunt is waarin een aantal wezenlijke beginselen onder woorden is gebracht, door de verdere ontwikkeling waarvan het beoogde doel van harmonisatie kan worden bevorderd,

B. overwegende dat de resolutie van de Raad geen bindend recht bevat en dat niet bindende waarborgen geen waarborgen zijn en derhalve in communautair en nationaal recht moeten worden omgezet,

C. overwegende dat harmonisatie van het asielbeleid in de lid-staten conditio sine qua non is om de normen van de rechtsstaat in de gehele Europese Unie te waarborgen,

D. overwegende dat de Raad en de Commissie hebben nagelaten het Europees Parlement conform artikel K.6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie te consulteren,

E. overwegende dat de meeste vluchtelingen uit niet-Europese landen afkomstig zijn en moeten worden opgevangen in de eigen regio,

F. overwegende dat er in wetgeving en procedures een onderscheid moet worden gemaakt tussen asielzoekers en andere onderdanen van derde landen,

G. overwegende dat een asielzoeker slechts dan naar het land van herkomst mag worden uitgezet als is komen vast te staan dat terugkeer naar het land van herkomst geen schending van artikel 33 van het Verdrag van Genève van 1951 inhoudt (non-refoulement),

H. overwegende dat asielverzoeken in toenemende mate aan de grens worden ingediend,

I. overwegende dat het veilige derde landen-concept beschouwd wordt als een middel om te bepalen welk land verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek, om zodoende "orbit"-situaties te voorkomen,

J. overwegende dat de volgende elementen voorwaarden zijn voor een effectieve procedurele rechtsbescherming:

- de asielprocedure moet iedere asielaanvrager de mogelijkheid bieden om zijn verzoek zo spoedig mogelijk in te dienen,

- juridische en taalkundige bijstand moet aan de partijen gewaarborgd zijn,

- het feitenonderzoek en de toetsingsvrijheid moeten het de rechtsprekende instanties mogelijk maken alle wezenlijke aspecten in hun beslissing te betrekken,

- asielverzoeken moeten worden beoordeeld door een onafhankelijk gespecialiseerd orgaan dat exclusieve verantwoordelijkheid heeft voor het beoordelen van asielverzoeken,

- er moet een beroep bij een onafhankelijke instantie openstaan ter herziening van een negatieve beslissing in de asielprocedure; rechtsmiddelen dienen behalve in geval van kennelijke ongegrondheid van het asielverzoek in het algemeen opschortende werking te hebben,

K. overwegende dat bepaalde groepen asielzoekers, zoals vrouwen en onbegeleide minderjarige asielzoekers, gehoord moeten worden in een aangepast interview door speciaal in de omgang met de betreffende groepen opgeleide contactambtenaren,

L. overwegende dat vrijheid van detentie een fundamenteel recht van de mens is, zoals geformuleerd in artikel 9 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens en artikel 5 van het Europees Verdrag ter Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden,

M. overwegende dat de terugkeer van personen wier asielverzoek in een eerlijke en bevredigende procedure is verworpen, dient te worden geleid door het beginsel van veiligheid en waardigheid,

N. overwegende dat de resolutie van de Raad kan worden goedgekeurd met inachtneming van het volgende,

O. overwegende dat deze resolutie op een aantal wezenlijke punten aanvulling behoeft,

1. spreekt opnieuw zijn verontwaardiging uit over de dagelijkse malversaties waarvan duizenden mannen en vrouwen in verscheidene landen om politieke of religieuze redenen het slachtoffer zijn;

2. eist dat alvorens de Raad besluiten neemt op grond van het EU-Verdrag het Europees Parlement voorafgaand aan de besluitvorming geraadpleegd wordt overeenkomstig artikel K.6;

3. wenst in het algemeen dat de documenten en beraadslagingen van de Raad voortaan openbaar zijn en in het bijzonder dat er een einde komt aan de beslotenheid van de werkzaamheden van het K.4-Comité, en de aan dit Comité rapporterende werkgroepen, als ook de cooerdinatiecentra CIREA en CIREFI; wenst eveneens regelmatig te worden geïnformeerd omtrent de op dit gebied verrichte werkzaamheden en wenst dat met zijn opvattingen naar behoren rekening wordt gehouden;

4. is van mening dat deze resolutie en andere besluiten van algemene strekking van de Raad op het gebied van het asielbeleid als pseudo-wetgeving niet geheel bindend zijn en zich ten onrechte onttrekken aan parlementaire en justitiële controle en daarmee als vormen van Unieregelingen niet aanvaardbaar zijn;

5. verzoekt de Raad het asielbeleid (art. K.1, lid 1, van het EU-Verdrag) tot communautair beleidsterrein te maken en vervolgens met strikte eerbiediging van de beginselen van het Verdrag van Genève inzake vluchtelingen te harmoniseren, teneinde de hierboven geschetste problemen te voorkomen;

6. dringt erop aan, indien het asielbeleid niet op korte termijn tot communautair beleidsterrein kan worden gemaakt, een Europese kaderregeling voor het asielrecht en voor de bescherming van politieke vluchtelingen met strikte eerbiediging van de beginselen van het Verdrag van Genève inzake vluchtelingen in te voeren door middel van een volkenrechtelijk bindend besluit;

7. verzoekt de Raad duidelijk en dwingend vast te stellen dat elke lid-staat het verzoek om asiel of de vluchtelingenstatus van een onderdaan van een andere lid-staat als kennelijk ongegrond zal aanmerken of in ieder geval zal afwijzen;

8. acht het noodzakelijk dat contact- en beslissingsambtenaren deskundig zijn op het gebied van mensenrechten en van internationaal- en nationaal vluchtelingenrecht;

9. dringt er op aan dat besluiten ten aanzien van de asielaanvraag binnen redelijke termijn worden genomen, weliswaar zo nodig rekening houdend met de complexiteit van de asielaanvraag;

10. verzoekt de lid-staten bij het opstellen van hun gezamenlijke rapporten over de mensenrechtensituatie in de landen van herkomst van asielzoekers er rekening mee te houden of het "Centre for Documentation on Refugees" van de UNHCR en internationale mensenrechtenorganisaties de eerbiediging van de mensenrechten hebben kunnen volgen;

11. verzoekt de lid-staten om eerbiediging van de aanbevelingen van de HCR, die, overeenkomstig het bepaalde in paragraaf 65 van de leidraad inzake de procedures en criteria die moeten worden toegepast voor het bepalen van de vluchtelingenstatus, bevestigt dat de Conventie van Genève van toepassing is op personen die het slachtoffer zijn geworden van het optreden van bepaalde groeperingen terwijl de overheid duidelijk niet bij machte is hen te beschermen;

12. eist dat naast taalkundige bijstand ook, zoals is voorzien in de betreffende nationale procedurele regelingen, kosteloze juridische bijstand wordt aangeboden aan asielzoekers die niet over voldoende middelen beschikken om dit te bekostigen;

13. verlangt dat tegen een beslissing tot kennelijk ongegrond verklaren van asielverzoeken altijd een hogere voorziening openstaat bij een rechterlijke instantie die bij wet is ingesteld, onafhankelijk en onpartijdig is, en bevoegd is op zo kort mogelijke termijn bindende beslissingen te nemen;

14. eist dat het beginsel van schorsende werking van het beroep alleen in geval van een als kennelijk ongegrond afgewezen asielverzoek mag worden beperkt; uitwijzing mag alleen dan plaatsvinden wanneer de indiener de gelegenheid heeft gehad herstel van de opschortende werking van zijn beroep aan te vragen;

15. acht het noodzakelijk dat lid-staten voordat zij overgaan tot uitzetting van een asielzoeker naar een veilig derde land, garanties ontvangen dat de asielzoeker tot de procedure wordt toegelaten, er een inhoudelijke beoordeling van het asielverzoek plaatsvindt, en het beginsel van non-refoulement wordt gerespecteerd;

16. acht het noodzakelijk dat aan de asielzoeker voor de voorbereiding van het interview ter beoordeling van de asielaanvraag en het afnemen daarvan voldoende tijd beschikbaar wordt gesteld; tevens zal van het interview een verslag moeten worden opgemaakt in een voor de asielzoeker begrijpelijke taal en zal de asielzoeker, of diens rechtshulpverlener, het recht moeten hebben het verslag in te zien;

17. verlangt dat beslissingen ten aanzien van de asielaanvragen deugdelijk gemotiveerd worden, zodat blijkt welke gegevens bij de beslissing zijn betrokken, waarom deze gegevens tot de genomen beslissing hebben geleid en welke beschikbare informatie niet is meegewogen;

18. wijst er met klem op dat de met grensbewaking belaste autoriteiten geen verantwoordelijkheid voor de inhoudelijke toetsing van het asielverzoek mogen dragen;

19. verlangt in gevallen dat de toegang wordt geweigerd omdat het asielverzoek kennelijk ongegrond is en de garantie van tijdelijke wettelijke bescherming niet van toepassing is dat het afwijzingsbesluit wordt genomen door een centrale autoriteit met de noodzakelijke kennis en ervaring op het gebied van de asielwetgeving;

20. verlangt dat alle beslissingen in de asielprocedure, dus ook de beslissing dat het beginsel van een veilig derde land volgens het nationale recht van toepassing is, schriftelijk worden meegedeeld in een voor de asielzoeker begrijpelijke taal;

21. verzoekt de lid-staten een geharmoniseerde lijst - gebaseerd op uitvoerige analyses - van veilige landen van herkomst op te stellen, waar op het hele grondgebied voor alle personen en alle bevolkingsgroepen veiligheid tegen politieke vervolging bestaat; het wettelijk vermoeden van de zekerheid van vervolging moet worden weggewerkt door een duidelijke, substantiële en geloofwaardige presentatie van de individuele redenen voor vervolging; deze lijst die voor het hele grondgebied van de Unie geldt moet voor advies aan het Europees Parlement worden voorgelegd;

22. eist dat de asielzoeker de gelegenheid wordt geboden in een individuele procedure de veronderstelde veiligheid van het land van herkomst aan te vechten, waarbij de asielzoeker in de mogelijkheid moet worden gesteld aan te tonen dat zijn aanvraag gebaseerd is op bijzondere omstandigheden die, in afwijking van de algemene situatie in het land van herkomst, het vermoeden kunnen wekken dat de asielzoeker gegronde vrees voor vervolging heeft;

23. verlangt dat de toetredingseisen voor toekomstige lid-staten van de Unie voorwaarden betreffende het asielbeleid bevatten;

24. acht het noodzakelijk dat niet begeleide minderjarige asielzoekers de mogelijkheid krijgen een zelfstandig asielverzoek in te dienen; in dit geval moet de minderjarige asielzoeker een hiertoe speciaal benoemde voogd of verzorger toegewezen krijgen;

25. juicht het toe dat in de resolutie van de Raad voor het eerst rekening wordt gehouden met de behoeften van vrouwen, maar is van mening dat de bewoordingen van de resolutie de lid-staten nog te veel mogelijkheden biedt om maatregelen ter ondersteuning van vrouwelijke asielzoekers achterwege te laten;

26. pleit ervoor dat de EU en haar lid-staten in navolging van de Raad van Europa, Canada, de VS en de UNHCR, het asielrecht erkennen voor vrouwen en meisjes die het slachtoffer zijn of dreigen te worden van discriminatie op grond van geslacht;

27. verzoekt alle lid-staten richtlijnen vast te stellen met betrekking tot vrouwelijke asielzoekers, zoals overeengekomen in de Conclusies van het uitvoerend comité van de UNHCR nr. 73 van 1993, waarbij deze richtsnoeren ook advies omvatten over hoe te reageren op seksueel geweld;

28. acht het van cruciaal belang dat seksueel geweld wordt erkend als een vorm van foltering, met name gezien de toepassing van verkrachting als oorlogswapen en de culturele tradities van bepaalde landen in het kader waarvan geslachtgebonden vervolging plaatsvindt;

29. wijst met nadruk op de noodzaak van adequate informatie betreffende de mensenrechtensituatie van vrouwen, alsmede de specifieke vormen van vervolging waaraan vrouwen vaak worden blootgesteld, vooral in landen waaruit de meeste asielaanvragen in de EU afkomstig zijn;

30. dringt erop aan dat alle lid-staten opleidingsprogramma's uitwerken ten einde te verzekeren dat hun ambtenaren die asielaanvragen moeten behandelen zich voldoende bewust zijn van vraagstukken die samenhangen met geslachtsgebonden vervolging en de behoeften van getraumatiseerde vrouwelijke asielzoekers; beveelt de lid-staten aan zo snel mogelijk werk te maken van de aanbeveling (vermeld in punt 28 van de resolutie van de Raad) om, voor zover mogelijk, vrouwelijke ambtenaren en vrouwelijke tolken te belasten met de opvang van de betrokken vrouwelijke asielzoekers;

31. beklemtoont dat indien asielzoekers vergezeld zijn van hun gezin, een eigen juridische status moet worden toegekend aan de vrouw, zodat vrouwen hun eigen rechten niet verliezen in geval van overlijden, scheiding of verbreking van hun relatie;

32. dringt erop aan dat speciale programma's worden uitgewerkt voor vrouwen die behoefte hebben aan medische en psycho-sociale zorg na seksueel geweld;

33. dringt erop aan dat de lid-staten actieprogramma's opzetten teneinde ervoor te zorgen dat vrouwelijke vluchtelingen snel economisch zelfstandig worden;

34. dringt er tevens op aan dat vrouwelijke asielzoekers de mogelijkheid krijgen zelfstandig een asielverzoek in te dienen; zij dienen desgewenst over een gezamenlijke asielaanvraag apart van hun echtgenoot, door vrouwelijke contactambtenaren te worden gehoord in een zelfstandig, volwaardig interview;

35. stelt met bezorgdheid vast dat er nog geen bevredigend beleid bestaat ten opzichte van uitgeprocedeerden, afgewezen asielzoekers, moeilijk uitzetbaren en illegalen;

36. verlangt dat de garanties van artikel 9 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, artikel 5 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden en de richtlijnen van UNHCR volledig worden nageleefd en dat ook bij detentie de vrije en permanente toegang voor erkende NGO's en advocaten wordt gegarandeerd;

37. wijst de Commissie op haar belofte in 1996 met een voorstel voor een Conventie voor asielbeleid te komen en dringt er op aan dat niet alleen de bestaande afspraken worden gecodificeerd, maar dat tevens - met inachtneming van de hier gesignaleerde bezwaren - de huidige lacunes in het asielrecht worden ondervangen;

38. meent dat de regeringen en de parlementen van de lid-staten bij de harmonisatie van de procedures rekening moeten houden met de kritiek van het Europees Parlement op de resolutie, en de verduidelijkingen kunnen aanbrengen die bij de behandeling door dit Parlement als noodzakelijk naar voren zijn gekomen;

39. wenst te worden geraadpleegd door de Raad ingeval deze voornemens is zijn resolutie te wijzigen of deze te vervangen;

40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lid-staten en kandidaat-lid- staten, de Raad van Europa, UNHCR, ECRE en Amnesty International.