[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel,

COM(2008)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

betreffende het openen van overleg met Mauritanië krachtens artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

betreffende het openen van overleg met Mauritanië krachtens artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou

1. Achtergrond

De situatie in Mauritanië[1] wordt sinds de jaren tachtig gekenmerkt door talrijke pogingen tot staatsgreep. In 1984 heeft kolonel Ould Taya de macht gegrepen en president Ould Haidallahi opgevolgd. President Taya is gedurende bijna twintig jaar aan de macht gebleven. Onder het regime-Taya vond een reeks betwiste verkiezingen plaats en werd vooral aan het eind van de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig een etnische zuivering van de administratie doorgevoerd, alsook andere maatregelen met een etnisch karakter die hebben geleid tot de uittocht van duizenden Mauritaanse burgers naar Senegal en Mali.

In deze context pleegden militairen uit de directe entourage van voormalig president Ould Taya, die een militaire raad onder leiding van kolonel Ely Ould Mohamed Vall hadden opgericht, op 3 augustus 2005 een staatsgreep zonder bloedvergieten. Dit tussentijdse regime heeft met de steun van de internationale gemeenschap en met name van de Europese Unie een voorbeeldige overgang naar de democratie tot stand gebracht. Na een reeks democratische constitutionele, parlementaire en presidentiële verkiezingen is in maart 2007 de eerste democratisch verkozen president in de geschiedenis van Mauritanië geïnstalleerd.

Op 6 augustus 2008 hebben generaals van het Mauritaanse leger, voormalige leden van de militaire raad die van 2005 tot 2007 de democratische overgang in Mauritanië tot stand hadden gebracht, opnieuw een staatsgreep zonder bloedvergieten gepleegd. Zij arresteerden de verkozen president Sidi Ould Cheikh Abdallahi en premier Yahya Ould Ahmed Waghf (die enkele dagen later werd vrijgelaten). Diezelfde dag nog hebben het voorzitterschap van de Europese Unie en de Commissie de staatsgreep veroordeeld, waarbij zij opriepen tot eerbiediging van de democratie en het wettelijke institutionele kader dat in 2007 was gecreëerd en erop aandrongen dat de president en de premier zouden worden vrijgelaten en in hun ambt hersteld . Een van de generaals die aan de putsch hadden deelgenomen, Mohamed Ould Abdel Aziz, heeft zich vervolgens uitgeroepen tot leider van een elfkoppige militaire "H oge Raad van de strijd- en veiligheidskrachten " (junta), die volgens hem " de nodige maatregelen zal nemen om de continuïteit van de staat te garanderen en in overleg met de instellingen, de politieke krachten en het maatschappelijke middenveld de organisatie van presidentsverkiezingen te superviseren ". De staatsgreep is algemeen veroordeeld door de internationale gemeenschap, met inbegrip van de Verenigde Staten van Amerika en de Afrikaanse Unie, die net zoals de Unie van de Arabische Maghreb een gezant heeft afgevaardigd, namelijk de commissaris voor vrede en veiligheid, ambassadeur Ramtane Lamamra, die de ontwikkeling van de situatie van nabij moet volgen en moet bijdragen tot een vreedzame oplossing van de crisis.

Deze putsch vormt het sluitstuk van een politieke crisis die al drie maanden aan de gang was, maar waarbij het grondwettelijke kader tot aan de staatsgreep werd geëerbiedigd. Op 6 mei 2008 had de Mauritaanse president de premier, Zein Ould Zeidane, die sinds de overgang in functie was, vervangen door de leider van de regeringspartij, Yahya Ahmed el Waghf, die deel uitmaakte van zijn nauwe omgeving. De regering van el Waghf stond spoedig bloot aan kritiek, hoofdzakelijk omdat zij leden van de voormalige dictatuur van Taya en "gematigde islamisten" omvatte. Na een motie van wantrouwen door dissidente volksvertegenwoordigers van de presidentiële partij, het nationaal pact voor democratie en ontwikkeling, heeft de premier vervolgens op 3 juli 2008 het ontslag van zijn regering ingediend, zes maanden nadat zij aan de macht was gekomen. De premier werd door de president in ere hersteld en op 15 juli 2008 werd een nieuwe regering aangewezen, waarvan islamisten werden uitgesloten, maar die niet de steun kreeg van de parlementaire meerderheid of van de militairen, van wie altijd al werd aangenomen dat zij de parlementsleden steunden.

Enkele dagen voor de staatsgreep hadden 25 volksvertegenwoordigers en 23 senatoren hun ontslag uit de presidentiële partij, het nationaal pact voor democratie en ontwikkeling, aangekondigd. Officieel klaagden de ontslagnemende partijleden de toenemende autoritaire houding van het staatshoofd aan, zijn "cliëntelisme" en zijn weigering om een buitengewone zitting van het parlement te organiseren om verantwoording af te leggen voor vermeende malversaties en fraude. Op de ochtend van de staatsgreep heeft de Mauritaanse president een besluit ondertekend tot ontslag van de leiders van het leger, de gendarmerie en de presidentiële wacht. Het hoofd van de presidentiële wacht, generaal Mohamed Ould Abdel Aziz, heeft vervolgens met de oprichting van een hoge staatsraad onder zijn voorzitterschap de leiding van de staatsgreep genomen.

De dag na de staatsgreep heeft generaal Mohamed Ould Abdel Aziz een toespraak gehouden waarin hij het land opriep tot eenheid en bevestigde dat hij zich ertoe verbond " alle problemen in het land op te lossen en te zorgen voor rechtvaardigheid en gelijkheid ". In aanwezigheid van de leden van de hoge staatsraad bevestigde generaal Mohamed Ould Abdel Aziz vervolgens dat " de strijdkrachten aan de zijde van het volk zullen blijven staan om de democratie te verankeren, dat zij de democratie hebben ingevoerd en dat zij zich ertoe verbinden op de naleving van de democratie toe te zien. Wij zullen zorgen voor het goede beheer van de staatszaken, de administratie reorganiseren, de verschillende pijlers van de staat versterken en de rechtsstaat in stand houden". Daarbij stelde hij spoedig nieuwe presidentsverkiezingen in het vooruitzicht. De militairen en de machtshebbers die hen ondersteunden, hebben aangevoerd dat deze coup de enig mogelijke oplossing vormde voor de institutionele blokkades van de afgelopen maanden en de geleidelijke achteruitgang van de situatie in het land.

2. Voorstel van de Commissie

De Commissie acht iedere oplossing buiten het grondwettelijke kader van het land totaal onaanvaardbaar. Zij is van oordeel dat een oplossing waarbij dit kader wordt gerespecteerd, wellicht moeilijk maar toch mogelijk zou geweest zijn en veel betere resultaten zou opgeleverd hebben dan de volledige stopzetting van een democratisch proces dat met een aanzienlijke politieke en financiële inzet van de internationale gemeenschap, en meer in het bijzonder de EU, was opgezet.

Bij artikel 9, lid 2, van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, die op 23 juni 2000 in Cotonou is ondertekend en op 25 juni 2005 in Luxemburg is herzien, zijn de essentiële elementen vastgesteld waarop het partnerschap is gebaseerd. De democratische beginselen en de rechtsstaat vormen de leidraad van het binnenlands en internationaal beleid van de partijen en zijn essentiële elementen van de overeenkomst. In het licht van dit artikel en van de omstandigheden waaronder een militaire junta de macht in Mauritanië heeft gegrepen, constateert de Commissie dat er sprake is van een bijzonder ernstige en flagrante schending van deze essentiële elementen en beschouwt zij deze situatie als een "bijzonder dringend geval" overeenkomstig artikel 96, lid 2, onder b), van de overeenkomst. Zij acht het dus nodig overleg met de Mauritaanse autoriteiten aan te knopen teneinde na te gaan welke oplossingen mogelijk zijn om de grondwettelijke orde te herstellen. Dit overleg zal plaatsvinden overeenkomstig artikel 96 van de herziene Overeenkomst van Cotonou. Bij het overleg zal meer in het bijzonder rekening worden gehouden met de resultaten van de bemiddeling en het overleg door de Europese Unie en andere internationale instellingen, met name de Afrikaanse Unie.

Deze dialoog zal de militaire junta in Mauritanië de mogelijkheid bieden haar intenties en voorstellen voor een oplossing van de crisis te verduidelijken en zal de Europese Unie in staat stellen te bepalen in welke mate zij op basis van die dialoog steun zou kunnen verlenen aan initiatieven die een aanzet geven tot naleving van de beginselen van artikel 9, lid 2, van de herziene Overeenkomst van Cotonou.

Derhalve stelt de Commissie de Raad voor de Islamitische Republiek Mauritanië overeenkomstig de bijgevoegde ontwerpbrief uit te nodigen tot overleg krachtens artikel 96 van de herziene Overeenkomst van Cotonou.

De Commissie stelt voor dat de lopende samenwerkingsactiviteiten tijdens de overlegperiode worden beperkt tot humanitaire maatregelen of maatregelen die direct ten goede van de bevolking komen (met inbegrip van steun uit hoofde van toewijzing B van het negende EOF om de gevolgen van de overstromingen op te vangen) en tot de tenuitvoerlegging en de betalingen betreffende lopende contracten (inclusief wegenbouw en infrastructuur), op voorwaarde dat de specifieke bepalingen van de financieringsovereenkomsten worden nageleefd. Humanitaire maatregelen kunnen ook bijstand omvatten aan de slachtoffers van mensenhandel, asielzoekers, vluchtelingen en migranten van wie het leven of de gezondheid in gevaar zijn. Aangezien de voorbereiding van de nieuwe programma's van het onlangs ondertekende tiende EOF herhaalde contacten met de nationale instanties inhoudt, zullen de activiteiten ter voorbereiding van de projecten worden beperkt, behalve voor eventuele humanitaire maatregelen of maatregelen die direct ten goede van de bevolking komen. Voor de activiteiten op basis van de communautaire instrumenten voor externe bijstand stelt de Commissie voor op dezelfde wijze te werk te gaan als voor de maatregelen op basis van de Overeenkomst van Cotonou, waarbij de verordeningen betreffende die instrumenten en het financieel reglement moeten worden nageleefd.

Voorts controleert de Commissie thans of de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de partnerschapsovereenkomst inzake visserij en het onlangs herziene protocol daarbij nog steeds zijn vervuld en behoudt zij zich het recht voor om in het licht van de partnerschapsovereenkomst inzake visserij met Mauritanië de nodige consequenties uit deze controle te trekken.

BIJLAGE

Bru ssel,

De Interim-premier van de Islamitische RepubliekMauritaniëNouakchottMauritanië

ONTWERP

Excellentie,

In zijn verklaring van 6 augustus 2008 betreffende de staatsgreep in Mauritanië heeft het voorzitterschap van de Europese Unie deze coup krachtdadig veroordeeld. Het voorzitterschap heeft eraan herinnerd dat de politieke spanningen moeten worden opgelost binnen het institutionele kader dat door de democratische overgang tot stand is gebracht en heeft een oproep gedaan om zo spoedig mogelijk tot de grondwettelijke orde terug te keren.

Op diezelfde dag heeft de Europese Commissie een verklaring afgelegd waarin zij de staatsgreep veroordeelde en een oproep deed tot naleving van de democratie en van het wettelijke institutionele kader dat sinds 2007 in Mauritanië bestaat, en wees op de risico's die deze situatie voor de tenuitvoerlegging van de samenwerking met de Gemeenschap inhoudt. Zij deelde ook mede dat de situatie te gelegener tijd zou worden geëvalueerd in het licht van de ter zake geldende bepalingen van de overeenkomst van Cotonou, waarbij Mauritanië partij is.

Wij zijn van oordeel dat het hier gaat om een ernstige en flagrante schending van de in artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonou genoemde essentiële onderdelen, en nodigen derhalve uw land krachtens artikel 96, lid 2, onder b), van de Overeenkomst van Cotonou namens de Gemeenschap en de lidstaten van de EU uit tot overleg om de situatie grondig te onderzoeken in het licht van de overeenkomst en eventueel recht te zetten.

Wij stellen voor dat dit overleg binnenkort plaatsvindt in het gebouw van de Raad van de Europese Unie in Brussel, op een in onderling overleg te bepalen datum.

Met de meeste hoogachting,

Voor de Raad Voor de Commissie

Cc: Voorzitterschap van de Raad van de ACS-EU-ministers Voorzitterschap van het Comité van ACS-ambassadeurs Secretariaat-generaal van de groep van ACS-staten

[1] Mauritanië is geen lid van de ECOWAS (waaruit het zich in 2000 heeft teruggetrokken) of van de UEMOA, maar wel van de Arabische Liga en de Unie van de Arabische Maghreb (UAM). Het land neemt sinds november 2007 als volwaardig lid deel aan het Euro-mediterraan proces van Barcelona. Het is ook lid van de Unie voor het Middellandse Zeegebied.