TOELICHTING

1.Achtergrond van het voorstel

Dit besluit heeft betrekking op de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (hierna “het SFEU” genoemd) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad (hierna “de verordening” genoemd); het gaat om een bedrag van 823 548 633 EUR voor bijstand aan Kroatië en Polen naar aanleiding van natuurrampen in die landen in de loop van 2020, alsmede voor voorschotten aan zeven lidstaten (Duitsland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Kroatië, Portugal en Spanje) naar aanleiding van de grote volksgezondheidscrisis die begin 2020 door de COVID-19-pandemie is veroorzaakt. Deze beschikbaarstelling van middelen gaat vergezeld van ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 9/2020, waarmee wordt beoogd de nodige vastleggings- en betalingskredieten in de algemene begroting 2020 op te nemen.

2.Informatie en voorwaarden

2.1Kroatië: aardbeving in de stad Zagreb en de provincies Zagreb en Krapina-Zagorje in maart 2020

(1)Op 10 juni 2020 heeft de Republiek Kroatië (hierna “Kroatië” genoemd) een aanvraag ingediend voor een bijdrage uit het SFEU om nood- en hersteloperaties te financieren na de aardbeving van 22 maart 2020 in de stad Zagreb en de provincies Zagreb en Krapina-Zagorje.

(2)De aanvraag werd ingediend binnen de periode van twaalf weken na de eerste schade door de ramp en bevat alle informatie die krachtens artikel 4 van de verordening vereist is

(3)De aardbeving heeft een natuurlijke oorzaak en valt derhalve onder het toepassingsgebied van het SFEU.

(4)De Kroatische autoriteiten hebben de totale directe schade geraamd op 11 572 586 387 EUR. Dit bedrag komt overeen met 22,9 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van Kroatië en overschrijdt de drempel van 303,3 miljoen EUR voor de beschikbaarstelling van middelen uit het SFEU voor een “grote ramp” (0,6 % van het Kroatische bni in 2020). De ramp wordt daarom beschouwd als een “grote natuurramp” en valt dus onder het toepassingsgebied van de verordening.

(5)De totale directe schade vormt de basis voor de berekening van de financiële bijdrage uit het SFEU. De financiële bijdrage mag alleen worden gebruikt voor noodacties inzake eerste levensbehoeften als bedoeld in artikel 3 van de verordening.

(6)De diensten van de Commissie hebben de aanvraag grondig getoetst aan de verordening, met name de artikelen 2, 3 en 4. Op 17 juli 2020 heeft de Commissie Kroatië verzocht om de informatie aan te vullen aangaande de methode die is gebruikt om de herstelkosten van woningen en onderwijsinstellingen te ramen. Kroatië heeft die informatie op 28 en 31 juli 2020 naar behoren verstrekt zodat de Commissie haar beoordeling kon afronden.





(7)In de aanvraag geven de Kroatische autoriteiten een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenis en de omvang van de schade. Het zwaarst getroffen gebied omvat de stad Zagreb en de provincies Zagreb en Krapina-Zagorje met in totaal 1,23 miljoen inwoners, waarvan 1,18 miljoen in gemeenten en steden die tot natuurrampgebied werden uitgeroepen. De aardbeving, met een kracht van 5,5 op de schaal van Richter, was de zwaarste in Zagreb sinds 1880. 27 mensen raakten gewond en één persoon is aan zijn verwondingen bezweken.

(8)De aardbeving veroorzaakte grote structurele schade aan het gebouwenbestand, met name aan woningen en openbare gebouwen (d.w.z. onderwijsvoorzieningen, ziekenhuizen en gebouwen van instellingen). De Kroatische autoriteiten schatten dat 26 000 gebouwen beschadigd raakten (ongeveer 5 % zwaar, 20 % matig en 74 % licht). Naar schatting 30 000 mensen zijn ontheemd; zij hebben van de Kroatische regering subsidies ontvangen om tijdelijke accommodatie te huren.

(9)De aardbeving heeft zware schade toegebracht aan de meeste gebouwen in de historische stad Zagreb en aan individuele onroerende culturele eigendommen, voornamelijk kerken, in het ruimere stadsgebied en de aangrenzende provincies. Een van de twee spitsen van de kathedraal, de meest iconische culturele locatie van Zagreb, is afgebroken. Meer dan 80 % van de ziekenhuisgebouwen werd rechtstreeks getroffen door de aardbeving en 17 % werd tijdelijk of permanent onbruikbaar verklaard. De aardbeving veroorzaakte schade aan talrijke onderwijsvoorzieningen. Volgens de eerste beoordeling raakten 106 gebouwen voor kleuteronderwijs, 214 schoolgebouwen en onderwijscentra, en 12 slaapzalen voor leerlingen beschadigd. Bovendien meldden 36 afdelingen van de Universiteit van Zagreb schade aan 142 gebouwen. De gebouwen van 29 wetenschappelijke instellingen werden eveneens getroffen. Gedetailleerde informatie over de totale schade, de daarmee samenhangende kosten en de sociaal-economische gevolgen van de ramp is te vinden in het verslag “Croatia Earthquake. Rapid Damage and Needs Assessment 2020", opgesteld door de Kroatische regering met steun van de Wereldbank.

(10)In de onafhankelijke beoordeling door de diensten van de Commissie werd de afbakening van het getroffen gebied en het aantal getroffen inwoners, zoals aangegeven in de aanvraag, bevestigd. Een uitgebreide analyse van de schade aan overheidsactiva en woningen heeft de ruimtelijke spreiding van de schade en de specifieke cijfers met betrekking tot de schade aan onderwijsvoorzieningen bevestigd. De aanvulling van de informatie die Kroatië op verzoek van de diensten van de Commissie heeft verstrekt, verschaft een beter inzicht in de oorsprong van de totale kosten die in het verzoek zijn opgevoerd. De Commissie heeft die kosten toegepast in haar kostenschattingsmethode, die is uitgewerkt door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek: de totale directe schade ligt in de grootteorde van de door de Kroatische autoriteiten geraamde schade.

(11)Kroatië heeft de kosten voor de noodacties inzake eerste levensbehoeften en herstel die krachtens artikel 3, lid 2, van de verordening subsidiabel zijn, op 2 270,1 miljoen EUR geraamd. Het land heeft ook een uitsplitsing naar het soort activiteiten verschaft. Het grootste deel betreft de kosten voor herstelwerkzaamheden aan de infrastructuur, met name op het gebied van onderwijs, gezondheid en tijdelijke huisvesting.

(12)De Kroatische autoriteiten hebben bevestigd dat de subsidiabele kosten niet door verzekeringen worden gedekt.

(13)In de aanvraag van 10 juni 2020 heeft Kroatië om de betaling van een voorschot verzocht overeenkomstig artikel 4 bis van de verordening. Op 10 augustus 2020 heeft de Commissie Uitvoeringsbesluit C (2020) 5575 aangenomen waarmee een voorschot van 88 951 877 EUR uit het SFEU werd toegekend en vervolgens aan Kroatië werd uitbetaald.