ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Slowakije - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

TOELICHTING

Op 7 april 2004 heeft de Commissie haar voorjaarsprognoses 2004 [1] gepubliceerd. Volgens deze prognoses, waarin rekening is gehouden met de gegevens die Slowakije in maart 2004 heeft meegedeeld, daalde het Slowaakse overheidstekort van 5,7% van het BBP in 2002 tot 3,6% van het BBP in 2003, waardoor het hoger is uitgekomen dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP.

[1] De voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie zijn beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Op grond van dit bewijsmateriaal heeft de Commissie op 12 mei 2004 de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Slowakije ingeleid met de goedkeuring van het verslag zoals bedoeld in artikel 104, lid 3, van het Verdrag [2]. Op 14 mei 2004 ontving de Commissie het convergentieprogramma van Slowakije, waarin werd bevestigd dat het tekort in 2003 3,6% van het BBP bedroeg.

[2] De volledige tekst van dit verslag is beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/procedures_en.htm.

De toepassing van de buitensporigtekortprocedure (BTP) is geregeld bij artikel 104 van het Verdrag en bij Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad "over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten", die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [3]. De landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden, zijn lidstaten met een derogatie. Deze dienen weliswaar buitensporige tekorten te vermijden, maar sancties uit hoofde van artikel 104, leden 9 en 11, van het Verdrag kunnen aan hen niet worden opgelegd.

[3] PB L 209 van 2.8.1997.

In het Commissieverslag op grond van artikel 104, lid 3, van het Verdrag werd geconcludeerd dat het feit dat het Slowaakse tekort in 2003 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP overschreed, niet werd veroorzaakt door een buiten de macht van de Slowaakse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en evenmin het gevolg was van een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact, aangezien de reële BBP-groei in 2003 4,2% bedroeg. Wat de ontwikkelingen in 2004 betreft, werd in het verslag geconcludeerd dat het overheidstekort wellicht zal toenemen en boven de 3% van het BBP zal blijven. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie voor 2004 uitgegaan van een overheidstekort van 4,1% van het BBP, een percentage dat de door de Slowaakse autoriteiten in het convergentieprogramma voorspelde 4,0% van het BBP dicht benadert.

In het Commissieverslag, dat op de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie is gebaseerd, wordt ook geconcludeerd dat de verhouding van de schuld tot het BBP, die in 2003 42,8% van het BBP bedroeg, ook in 2004 onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% zal blijven. In de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie wordt met name verwacht dat de schuldquote in 2004 zal uitkomen op 45,1% van het BBP, hetzelfde percentage dat door de Slowaakse autoriteiten in het convergentieprogramma wordt voorspeld.

In artikel 104, lid 4, van het Verdrag wordt bepaald dat "het in artikel 114 bedoelde Comité (d.i. het Economisch en Financieel Comité) advies uitbrengt over het verslag van de Commissie". Het Comité bracht advies uit op 24 mei 2004 en sloot zich daarin aan bij de beoordeling van het Commissieverslag. Het Comité kwam met name tot de conclusie dat de begrotingssituatie in Slowakije duidde op het bestaan van een buitensporig tekort in de zin van het eerste van de twee in artikel 104, lid 2, bedoelde criteria voor de vaststelling van dergelijke tekorten. Ook wanneer andere relevante factoren, zoals met name de budgettaire situatie op middellange termijn en de investeringsquote van de overheid, in aanmerking worden genomen, brengt dit geen verandering in de evaluatie op basis van de criteria zelf. Het Comité verwachtte tevens dat het overheidstekort ook in 2004 de referentiewaarde van het Verdrag ver zal overschrijden en dat de bruto overheidsschuld in 2004 onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP zal blijven.

Na onderzoek van alle relevante factoren die in haar verslag in aanmerking zijn genomen en gezien het advies van het Comité is de Commissie van mening dat er in Slowakije een buitensporig tekort bestaat. Dit advies, dat op 24 juni 2004 door de Commissie werd goedgekeurd, wordt hierbij aan de Raad uitgebracht overeenkomstig artikel 104, lid 5, van het Verdrag. De Commissie beveelt de Raad aan dienovereenkomstig te besluiten conform artikel 104, lid 6. Bovendien dient de Commissie overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag bij de Raad een aanbeveling in voor een tot Slowakije te richten aanbeveling van de Raad om te bereiken dat het buitensporige tekort wordt verholpen.

ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Slowakije - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

ALGEMENE OVERWEGINGEN

Overeenkomstig artikel 104 van het Verdrag dienen de lidstaten buitensporige tekorten te vermijden. Dit geldt ook voor lidstaten met een derogatie, wat het geval is voor alle landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden. Beschikkingen betreffende het bestaan van een buitensporig tekort zijn geregeld bij de buitensporigtekortprocedure (BTP), die wordt omschreven in artikel 104 van het Verdrag en Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad, die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [4].

[4] PB L 209 van 2.8.1997.

Volgens artikel 104, lid 2, van het Verdrag moet de Commissie toezien op de ontwikkeling van de begrotingssituatie en de omvang van de overheidsschuld in de lidstaten, teneinde aanzienlijke tekortkomingen vast te stellen. Met name moet de Commissie nagaan of de hand wordt gehouden aan de begrotingsdiscipline op basis van twee criteria, namelijk de verhouding tussen het voorziene of feitelijke overheidstekort en het bruto binnenlands product (BBP) en de verhouding tussen de overheidsschuld en het BBP. De statistische gegevens over deze variabelen worden door de Commissie verstrekt op basis van door de lidstaten in te dienen gegevens.

Overeenkomstig artikel 104, lid 3, van het Verdrag moet de Commissie een verslag opstellen indien een lidstaat niet voldoet aan beide criteria of aan een van de criteria van artikel 104, lid 2, of indien zij, ook al is aan de criteria voldaan, van mening is dat er gevaar voor een buitensporig tekort in een lidstaat aanwezig is. In het verslag van de Commissie wordt er tevens rekening mee gehouden of het overheidstekort groter is dan de investeringsuitgaven van de overheid en worden alle andere relevante factoren in aanmerking genomen, met inbegrip van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat op middellange termijn, zoals voorgeschreven bij artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2004, waarin rekening is gehouden met de door Slowakije in maart 2004 meegedeelde gegevens, heeft de Commissie op 12 mei 2004 een dergelijk verslag voor Slowakije vastgesteld.

Vervolgens heeft het Economisch en Financieel Comité overeenkomstig artikel 104, lid 4, op 24 mei 2004 advies uitgebracht over het verslag van de Commissie.

Volgens artikel 104, lid 5, van het Verdrag moet de Commissie advies uitbrengen aan de Raad indien zij van oordeel is dat er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan. Om te concluderen of er een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan, dient naar de mening van de Commissie rekening te worden gehouden met: i) de bevindingen in haar verslag en ii) het advies van het Economisch en Financieel Comité over het verslag van de Commissie. Op basis van deze elementen heeft de Commissie een aantal overwegingen voor Slowakije opgesteld.

OVERWEGINGEN BETREFFENDE SLOWAKIJE

1. In 2003 bedroeg het overheidstekort in Slowakije 3,6% van het BBP en overschreed het dus de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP. Er was sprake van een daling ten opzichte van het in 2002 geboekte tekort (5,7% van het BBP).

2. De in 2003 geconstateerde overschrijding door het tekort van de referentiewaarde van 3% van het BBP werd niet veroorzaakt door een buiten de macht van de Slowaakse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en was evenmin het gevolg van een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact. In 2003 beliep de reële BBP-groei 4,2%.

3. In 2003 lag het feitelijke overheidstekort 1,4 procentpunt van het BBP lager dan was gepland in december 2002, toen de begroting voor 2003 is goedgekeurd. Dit was vooral het gevolg van - grotendeels eenmalige - uitgaven die lager uitvielen dan was begroot. Daardoor werden de tegenvallers aan de ontvangstenzijde - die hoofdzakelijk voortvloeiden uit een aanzienlijke overschatting van de belastingontvangsten als gevolg van wijzigingen in de tarieven en de procedures voor de vaststelling van de belastinggrondslag - ruimschoots gecompenseerd.

4. De openbare bruto-investeringen bedroegen in 2003 3,0% van het BBP, terwijl het overheidstekort 3,6% van het BBP beliep.

5. Het overheidstekort zal ook in 2004 waarschijnlijk boven de referentiewaarde van het Verdrag liggen. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie verwacht dat het overheidstekort in Slowakije in 2004 4,1% van het BBP zal bedragen, een percentage dat de door de Slowaakse autoriteiten in het convergentieprogramma van mei 2004 geraamde 4,0% van het BBP dicht benadert.

6. De bruto schuldquote in Slowakije, die in 2003 42,8% van het BBP bedroeg, zal in 2004 waarschijnlijk onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP blijven. In de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie wordt met name verwacht dat de bruto overheidsschuld in 2004 45,1% van het BBP zal bedragen, hetzelfde percentage dat door de Slowaakse autoriteiten in het convergentieprogramma wordt voorspeld.

CONCLUSIE

Naar aanleiding van het toezicht op de begrotingssituatie in Slowakije en met name het onderzoek naar de naleving van de criteria van artikel 104, lid 2, heeft de Commissie een verslag opgesteld overeenkomstig artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Na onderzoek van alle relevante factoren waarmee in dit verslag rekening is gehouden en gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité, is de Commissie van mening dat er in Slowakije een buitensporig tekort bestaat.