Nr. C 159/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 6. 91 
ontbreken. Het betreft hier de uitvoeringsverordeningen 
inzake extensivering, de speciale vergoeding voor berg-
streken en braaklegging. 
3.1. De Commissie zou daarom moeten onderzoeken 
of deze maatregelen niet alsnog in het onderhavige 
document kunnen worden opgenomen, zonder dat eerst 
op latere codificaties behoeft te worden gewacht. 
4. Het Comité wijst erop hoe belangrijk codificatie is 
voor de door de Gemeenschap beoogde totstandkoming van een harmonische interne markt, waarin geen regio­
nale verschillen meer bestaan. De op verwezenlijking 
van de interne markt gerichte Gemeenschapsteksten 
worden op deze wijze namelijk toegankelijker en zullen 
daardoor ook doeltreffender worden. 
5. Tot besluit wijst het Comité de Commissie erop 
dat het Gemeenschapsrecht in dezen gestabiliseerd moet 
worden, zodat de landbouwers een duidelijk en juist 
beeld van de geldende maatregeien kunnen krijgen. 
Gedaan te Brussel, 24 april 1991. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois STAEDELIN 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreflende een document ten bewijze 
van het bestaan van een arbeidsverhouding (*) 
(91/C 159/12) 
De Raad heeft op 23 januari 1991 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die 
met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies 
op 11 april 1991 opgesteld. Rapporteur was de heer Cavaleiro Brandao. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 286e zitting (vergadering van 24 april 
1991) het volgende advies uitgebracht, dat met grote meerderheid van stemmen 
(5 onthoudingen) is goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité schaart zich achter het doel van het 
onderhavige voorstel, dat erin bestaat iedere werknemer 
het recht toe te kennen te weten voor wie hij werkt, 
waar hij werkt en wat de basisvoorwaarden van zijn 
werk zijn. 
Hierdoor zal de arbeidsmarkt doorzichtiger worden en 
meer houvast bieden, hetgeen het vrije verkeer van 
personen en in het algemeen de sociale mobiliteit zal 
bevorderen. 
(!) PB nr. C 24 van 31. 1. 1991, blz. 3. 1.2. De juridische grondslag van het voorstel is ar­
tikel 100 van het Verdrag, dat erop gericht is de wettelij­
ke bepalingen van de lid-staten nader tot elkaar te 
brengen. 
Het Comité heeft geen bezwaar tegen de juridische 
grondslag. 
1.3. Zoals gezegd gaat het Comité ermee akkoord 
dat aan iedere werknemer het recht wordt toegekend 
te weten voor wie hij werkt, waar hij werkt, en wat de 
basisvoorwaarden van zijn werk zijn. 
Op grond daarvan zou volgens het Comité derhalve 
moeten worden vastgelegd dat: 
IB.^r Puhlikatiehlad van de europese Gemeenschappen ^r.GlóE^óB3 
a^ enerzijdsde werkgever verplicht moet zijn iedere 
werknemer een schriftelijk bewijs van de arbeidsvee 
houding te verstrekkend 
b^ anderzijdsiedere werknemer het rechtheef van 
^ijnwerkgevereendocument te verlangen waarin 
de belangrijkste bepalingen van de overeenkomst en 
andereeventueel overeengekomen voorwaardenzijn 
opgenomen. 
L^. In overeenstemming met de in europa geldende 
wetgeving^ rechtsleer en jurisprudentie kan het bewijs 
van arbeidsverhouding met alle middelen worden gele^ 
verdien dit zou zo moeten blijven. 
werknemers moeten derhalve het recht behouden ken 
niste nemen vaneenovereenkomstof eendocument 
waarin de belangrijkste arbeidsvoorwaarden zijn vast^ 
gel^d^ en ^ij zouden van dit recht gebruik moeten 
kunnen maken indien en wanneer zij dit nodig achtend 
overeenkomstig hetgeen inparagraarE^wordtvoorge 
steld, 
vlocht dit bewijs van het bestaan van een arbeidsver 
houding in de praktijk alleen kunnen worden geleverd 
als de werkgever een dergelijk schriftelijk document 
heeft verstrekte dan zouden de rechtbanken er wel eens 
van uit kunnen gaan dat er geen arbeidsverhouding 
bestaat wanneer het betrokken document niet kan worD 
den voorgelegd. In dat geval ^ou de positie van de 
werknemer worden verzwakt en ^ou het moeilijker zijn 
het bewijs van het bestaan van een arbeidsverhouding 
releveren, 
1BÓE Aan de andere kant ^ou de verplichten algemene 
en automatische afgifte van een document voor iedere 
werknemer de administratieve rompslomp in de onder^ 
nemingen kunnen doen toenemen en — vooral voor 
kleine bedrijven — vaak toteenonnodigeen overbodige 
verhoging van de kosten leiden. 
L^. ^Biet het oog op deze overwegingen is het comité 
van mening dat de tekst van het voorstel overeenkomt 
stig de volgende beginselen gewijzigd zou moeten 
wordend 
— ledere werknemer dient het recht te hebben te verD 
langen dat de wezenlijke bepalingen en voorwaar 
den vande arbeidsverhouding schriftelijk worden 
vastgelegde en hij moet van dit recht gebruik kunnen 
maken. 
— ^e arbeidsvoorwaarden vanalleloontrekkenden 
in de Europese Gemeenschap moeten hetzij bijweg 
hetzij bij collectieve arbeidsovereenkomst hetzij in 
een arbeidsovereenkomst^volgens de specifieke be 
palingen van elk land worden vastgesteld^^artikel 
^ van het Gemeenschapshandvest van de sociale 
grondrechten van de werkenden^, 
— IÖe aan de werknemer geboden mogelijkheid de 
wezenlijke elementen van de arbeidsverhouding 
schriftelijk te laten vastleggend mag de mobiliteit en 
flexibiliteit die met het oog op 1^ moeten worden 
nagestreefde niet doorkruisen. ^. Bijzondere opmerkingen 
^.1. Ar^^^ 
Overeenkomstig het richtlijnvoorstel is een schriftelijk 
bewijs alleen vereist bij een arbeidsverhouding die een 
gemiddelde arbeidsduur van acht uur per weekover 
schrijdt, l^et comité acht ^ulks niet gerechtvaardigd, 
^.1. ^tet het oog op de algemene opmerkingen stelt 
het comité voor^artikel^indevolgende^in te wijzigend 
^1, Uiterlijk een maand na indienstneming van de 
werknemer dient de werkgever hem^haar een schrif 
telijk bewijs van de arbeidsverhouding te verD 
strekken, 
^, L^e werknemer heeft het rechte bij het begin van 
de arbeidsverhouding dan wel op enig later tijdstip 
van de werkgever een document te ontvangen waarD 
in de elementen en de wezenlijke voorwaarden van 
de overeenkomst ^ijn vastgelegd. 
^, In het in lid ^ bedoelde document kunnen de 
overeengekomen voorwaarden worden vastgelegde 
alsmede andere voorwaarden diehetzij krachtens 
de wet^ hetzij krachtens collectieve overeenkomsten 
vantoepassing^ijnendieéén van de partijen wil 
laten opnemen, 
^. Onafhankelijk hiervan kunnen de arbeidsverhou^ 
ding en de desbetreffende voorwaarden met behulp 
van ieder geëigend middel worden bewegen.^ 
^.^. ^aast de reeds gemaakte opmerkingen^waar 
uit een voorstel voor een nieuwe bewoording van artikel 
^isvoortgevloeid^wil het comité tevens de volgende 
commentaar m.b.t, de door de commissie voor artikel 
^voorgestelde formulering naar voren brengend 
^.^.L In lid^vanartikel^zijn de elementen opge^ 
nomen die volgens de commissie dekernvande ar 
beidsverhouding uitmaken en die gouden moeten wor^ 
den opgenomen in het document dat aan de werknemer 
moet worden verstrekt, ^oals reeds uit de voorgestelde 
nieuwe tekst duidelijk wordt^ pleit het comité voor een 
meer algemene formulering.Op die manier kan in ie^ 
derelidstaatbeter worden ingespeeldopderealiteit 
aldaar.Aan de andere kant worden hierdoor de nadelen 
van een opsomming vermeden^ die in bepaalde gevallen 
te ver kan gaan^ en in andere onvoldoende ^ou kunnen 
zijn. 
Vooral het feit dat tegelijkertijd en naast elkaar de 
^omschrijving van het werkten ^het soort dienstvers 
band^ wordengenoemd^ is problematische aangezien 
dit te ver lijkt te gaan^ maar ook omdat juridische 
begrippen worden gehanteerd die in de diverse lid 
staten een uiteenlopende betekenis kunnen hebben, 
^L^, Inlid^ vanartikel^isvastgelegddatvan 
iedere substantiële wijziging van de in het schriftelijke 
document opgenomen gegevens mededeling dient te 
Nr. C 159/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 6. 91 
worden gedaan. Er wordt evenwel niet verduidelijkt 
wat als substantiële wijziging moet worden aangezien. 
2.2.2.3. Het Comité wijst op het belang van gevallen 
waarin de werknemer in een ander land (en niet alleen 
in derde landen) moet gaan werken. Hiervoor zou er 
een aparte en specifieke regeling kunnen komen. Het 
Comité verzoekt de Commissie dit aspect van het voor­
stel te verduidelijken. 
2.3. Artikel 3 
Een schriftelijke verklaring is niet verplicht als een 
schriftelijk vastgelegde arbeidsovereenkomst, een aan-
stellingsbrief of een ander document waarin naar een 
collectieve arbeidsovereenkomst of een andere regeling 
Gedaan te Brussel, 24 april 1991. 
1. Inleiding 
Het Comité is ingenomen met het Commissievoorstel, 
aangezien het een belangrijke bijdrage levert tot het 
goed functioneren van de interne markt voor consumen­
ten, voor wie ook een rol is weggelegd in het proces 
van economische integratie. Het voorstel is in overeen­
stemming met de beginselen die zijn vastgelegd in de 
(M PB nr. C 243 van 28. 9. 1990, blz. 2. inzake arbeidsverhoudingen wordt verwezen, voorhan­
den is. 
Noch de gehanteerde juridische begrippen, noch de 
praktische gevolgen van dit voorschrift lijken voldoende 
duidelijk. 
2.4. Artikels 
Aangezien de inhoud van de schriftelijke documenten 
waarin de arbeidsverhouding wordt vastgelegd traditio­
neel van lid-staat tot lid-staat verschilt, zou kunnen 
worden vastgesteld dat ieder land kan bepalen welke 
wezenlijke gegevens of voorwaarden in het in artikel 2, 
lid 2 en in paragraaf 2.2.1 bedoelde document moeten 
worden opgenomen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran?ois STAEDELIN 
Resoluties van de Raad betreffende het beleid van de 
Gemeenschap inzake bescherming en voorlichting van 
de consument (2) en de Resolutie van het Europese 
Parlement van 21 februari 1986 (3). 
(2) PB nr. C 92 van 25. 4. 1975, blz. 1; PB nr. C 133 van 3. 6. 1981, 
blz. 1 en PB nr. C 167 van 5. 7. 1986, blz. 1. 
(3) PB nr. C 68 van 24. 3. 1986, blz. 194. Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende oneerlijke bedingen in 
consumentenovereenkomsten (*) 
(91/C 159/13) 
De Raad heeft op 2 oktober 1990 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 A 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbe­
reiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 2 april 1991 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Hilkens. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 286e zitting (vergadering van 24 april 
1991) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen voor, 4 stemmen 
tegen, bij 6 onthoudingen is goedgekeurd.