Overweging 16 van de verordening vermeldt dat de verschillende pakketten milieu-economische rekeningen in ontwikkeling zijn en dat zij in uiteenlopende mate zijn ontwikkeld, en benadrukt de noodzaak van een modulaire structuur, die voldoende flexibiliteit biedt om bijvoorbeeld bijkomende modules in te voeren.

Verordening (EU) nr. 691/2011 voorziet in een gemeenschappelijk kader voor het verzamelen, samenstellen, indienen en evalueren van milieu-economische rekeningen in de EU met het oog op het opzetten van satellietrekeningen ter aanvulling van het Europees systeem van rekeningen (ESR 2010).

Voor rekeningen voor milieusubsidies en soortgelijke overdrachten worden sommige van de vereisten reeds door verplichte rapportage van uitgavenrekeningen voor milieubescherming afgedekt. Voor een uitgebreidere en gestroomlijnde verslaglegging over milieusubsidies en soortgelijke overdrachten zal gebruik worden gemaakt van deze ervaring en deze verslaglegging kan, na de invoering ervan, de gegevens over overdrachten aanleveren die voor de uitgavenrekeningen voor milieubescherming nodig zijn.

Vele lidstaten hebben jarenlang ervaring opgedaan met het samenstellen en rapporteren van gegevens met betrekking tot bosrekeningen alsmede rekeningen voor milieusubsidies en soortgelijke overdrachten. Dit gebeurde via regelmatige vrijwillige verzameling van gegevens door de Commissie (Eurostat) en proefstudies die hebben bijgedragen tot het testen van de haalbaarheid van de invoering van ecosysteemrekeningen in de EU. Deze ervaring werd gedeeld met alle andere lidstaten.

De drie voorgestelde modules beantwoorden aan en worden geschraagd door internationale statistische normen: het Centrale raamwerk van het systeem van milieu-economische rekeningen (System of Environmental Economic Accounts — SEEA) en SEEA-ecosysteemrekeningen. De Statistische Commissie van de Verenigde Naties heeft het centrale raamwerk van het SEEA aangenomen in haar 43e vergadering in februari 2012, en de SEEA Ecosysteemrekeningen in haar 52e vergadering in maart 2021. De nieuwe modules zijn volledig in overeenstemming met het SEEA.

In ecosysteemrekeningen worden overwegingen met betrekking tot biodiversiteit en natuurlijk kapitaal geïntegreerd in algemene economische vragen over de allocatie van hulpbronnen en duurzaamheid. Bosrekeningen meten specifiek het bosareaal en het beschikbare aandeel ervan voor houtwinning en volgen hun veranderingen in de loop van de tijd. rekeningen voor milieusubsidies en soortgelijke overdrachten identificeren en kwantificeren binnenlandse begrotingsbeleidsmaatregelen en middelen van buiten de EU die de Green Deal ondersteunen door middel van economische activiteiten en producten, de bescherming van het milieu en de bescherming van natuurlijke hulpbronnen.

In artikel 10 van de verordening worden mogelijke later op basis van voorstellen van de Commissie in te voeren nieuwe modules opgesomd. Dit voorstel voert drie nieuwe milieurekeningmodules in waarin artikel 10 reeds voorziet: bosrekeningen, ecosysteemrekeningen, rekeningen voor milieusubsidies en soortgelijke overdrachten.

Verordening (EU) nr. 691/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2011 inzake Europese milieu-economische rekeningen voorziet in een gemeenschappelijk kader voor het verzamelen, samenstellen, indienen en evalueren van Europese milieu-economische rekeningen. Deze is gewijzigd bij Verordening (EU) nr. 538/2014. De verordening bestrijkt zes modules: luchtemissierekeningen, milieubelastingen naar economische activiteit, materiaalstroomrekeningen voor de gehele economie, uitgavenrekeningen voor milieubescherming, rekeningen voor de milieugoederen- en -dienstensector, en fysieke energiestroomrekeningen.

Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.

Het doel van dit voorstel is de internationale vergelijkbaarheid van milieu-economische rekeningen te waarborgen door het toepassingsgebied van Verordening (EU) nr. 691/2011 uit te breiden tot de in artikel 10 genoemde bijkomende modules. Dit artikel voorziet uitdrukkelijk in de toevoeging van nieuwe modules en bevat een kandidatenlijst. De eerste drie modules op deze lijst zijn reeds toegevoegd in het kader van Verordening (EU) nr. 538/2014.

De rechtsgrondslag van dit voorstel is artikel 338, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Overeenkomstig de gewone wetgevingsprocedure nemen het Parlement en de Raad maatregelen om ervoor te zorgen dat statistieken worden geproduceerd om de EU in staat te stellen haar rol te vervullen. De statistieken moeten voldoen aan bepaalde normen van onpartijdigheid, betrouwbaarheid, objectiviteit, wetenschappelijke onafhankelijkheid, kosteneffectiviteit en statistische geheimhouding, zonder dat dit buitensporige lasten voor bedrijven, autoriteiten en burgers met zich brengt.

Economische instrumenten voor verontreinigingsbeheersing en het beheer van natuurlijke hulpbronnen, zoals milieusubsidies, worden steeds belangrijker voor het milieubeleid van de EU, en er is veel belangstelling voor meer informatie over het gebruik en de doeltreffendheid ervan. De module voor milieusubsidies en soortgelijke overdrachten draagt bij tot het toezicht op de uitvoering van de Europese Green Deal. Dit omvat het vergroenen van de nationale begrotingen, het informeren over de werkelijke milieuprijs, het ondersteunen van de energietransitie en de klimaatdoelstellingen van de EU voor 2030, en het uitvoeren van beleid inzake hernieuwbare energie, biodiversiteit, afvalbeheer en de circulaire economie.

Het voorstel voor de module bosrekeningen is in overeenstemming met het beleid inzake klimaat en bosbestanden. Als onderdeel van de Europese Green Deal presenteerde de Commissie de nieuwe EU-bosstrategie voor 2030 als een van haar vlaggenschipinitiatieven. De strategie erkent de centrale en multifunctionele rol van bossen, en de bijdrage die bosbouw (en de gehele bosgebaseerde waardeketen) levert om een duurzame en klimaatneutrale economie te verwezenlijken tegen 2050, en levendige en welvarende plattelandsgemeenten in stand te houden. Daarnaast heeft de Commissie voor 2023 een wetgevingsinitiatief inzake bosmonitoring en strategische plannen aangekondigd. De module bosrekeningen ondersteunt de bosstrategie van de EU voor 2030 en het toekomstige bosmonitoringinitiatief en koppelt het bosbeleid aan het beleid inzake klimaat, energie en bio-economie.

Milieu-economische rekeningen brengen economische en milieu-informatie samen, waarbij de bijdrage van het milieu aan de economie en de invloed van de economie op het milieu worden gemeten. Dit voorstel verschaft informatie voor de Europese Green Deal door milieuduurzaamheidsoverwegingen voor economische beleidsdoeleinden te integreren. De gegevens die in het kader van deze verordening worden geproduceerd, zullen ook bijdragen tot vergroeningsinitiatieven van het Europees Semester, de integratie van duurzaamheid in alle EU-beleidsmaatregelen en de monitoring van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN.

In artikel 4 van de verordening is bepaald dat de Commissie de haalbaarheid moet testen van de invoering van nieuwe milieu-economische rekeningmodules door middel van vrijwillige pilotstudies door de lidstaten. Daarom zijn voor de drie voorgestelde modules verschillende proefstudies uitgevoerd om de haalbaarheid van het verzamelen van de gegevens te testen. Voor bosrekeningen en milieusubsidies en soortgelijke overdrachten stellen sommige lidstaten reeds op vrijwillige basis jaargegevens op en rapporteren zij deze aan de Commissie (Eurostat).

In artikel 10 van de verordening worden nieuwe milieu-economische rekeningmodules opgesomd die op basis van voorstellen van de Commissie zouden kunnen worden ingevoerd, met inbegrip van de drie nieuwe modules in dit voorstel. De drie modules worden ook genoemd als ontwikkelingsgebieden in de Europese strategie voor milieu-economische rekeningen voor 2019-2023, die door het Comité voor het Europees statistisch systeem is goedgekeurd.

De Commissie is vastbesloten de lasten te vereenvoudigen of te verminderen wanneer zij wetgeving wijzigt. Milieuboekhouding levert statistieken van hoge kwaliteit op door beschikbare gegevens te hergebruiken en de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en het publiek te beperken. Dit wordt bereikt door bestaande brongegevens te integreren en te combineren in robuuste ramingen en indicatoren op basis van internationale normen.

Een effectbeoordeling werd om de volgende redenen onnodig geacht. Ten eerste bestaat Verordening (EU) nr. 691/2011 reeds als beleidsinstrument voor het initiatief. Met name artikel 10 voorziet uitdrukkelijk in de mogelijkheid om nieuwe thematische rekeningen toe te voegen en noemt potentiële modules. Ten tweede hebben de lidstaten ongeveer 30 proefstudies over de nieuwe onderwerpen uitgevoerd met financiële steun van de Commissie (Eurostat) (overeenkomstig artikel 4). Ten slotte is de afgelopen 5 jaar ervaring opgedaan met de vrijwillige verzameling van gegevens over bos- en milieusubsidierekeningen. Concluderend kan worden gesteld dat er een solide empirische basis is en dat er in de loop der jaren ervaring is opgedaan.

Het voorstel is besproken met het Europees statistisch systeem en de technische details met gegevensproducenten en -gebruikers via schriftelijke raadplegingen. Het werd ook besproken in taskforces en in de werkgroepen inzake milieu-economische rekeningen en monetaire milieustatistieken en -rekeningen in mei 2020 en mei 2021. Daarnaast werden de onderliggende kwesties besproken tijdens vergaderingen van de directeuren voor sectorale en milieustatistieken en -rekeningen in juli en oktober 2021. Dezelfde groep is ook schriftelijk geraadpleegd in december 2021. Al deze raadplegingen hebben geleid tot technische verbeteringen en vereenvoudigingen.

Het op normen van de Commissie gebaseerde systeem van Eurostat voor de evaluatie van bestaande wetgeving (waaronder die van het Europees statistisch programma), is gevolgd en nam binnen het gehele proces een centrale plaats in. Daarnaast worden jaarlijks enquêtes gehouden om meer te weten te komen over gebruikers, hun behoeften en de mate waarin zij tevreden zijn met de diensten van Eurostat. Eurostat gebruikt evaluatieresultaten om de processen voor het produceren van statistische informatie en output te verbeteren. De resultaten worden meegenomen in verschillende strategische plannen, zoals het werkprogramma en het beheersplan van Eurostat.

Het nieuwe lid 4 bis van artikel 3 machtigt de Commissie om een gedelegeerde handeling vast te stellen teneinde te bepalen voor welke ecosysteemdiensten, die al in de rapportagetabellen in deel 5 van bijlage IX zijn opgenomen, geldwaarden zullen worden gerapporteerd. In bijlage IX worden ecosysteemdiensten in fysieke en monetaire eenheden aangegeven. De ecosysteemdiensten in monetaire eenheden vormen een subgroep van de ecosysteemdiensten in fysieke eenheden.

Overeenkomstig artikel 10 van Verordening (EU) nr. 691/2011 dient de Commissie om de 3 jaar bij het Parlement en de Raad een verslag in over de uitvoering van de verordening.

(1)Besluit nr. 2022/591 van het Europees Parlement en de Raad van 6 april 2022 betreffende een Algemeen Milieuactieprogramma van de Unie tot 2030 heeft bevestigd dat gedegen informatie over de belangrijkste ontwikkelingen op milieugebied, de bedreigingen en onderliggende drijvende krachten in het kader van milieuverandering van essentieel belang is voor de ontwikkeling van doeltreffend beleid, de uitvoering daarvan en meer in het algemeen de responsabilisering van de burgers. Er moeten instrumenten ontwikkeld worden om het publiek bewuster te maken van de milieueffecten van economische activiteiten. Milieu-economische rekeningen vormen een van die instrumenten.

Artikel 3 bepaalt de datum van inwerkingtreding en de rechtstreekse toepasselijkheid van deze verordening. Artikel 1, lid 7, moet bij wijze van uitzondering van toepassing zijn vanaf 2025, aangezien de verzameling van het kenmerk “milieubeschermingsoverdrachten (ontvangen/betaald)” in bijlage VIII pas in 2025 begint (zie deel 4 van bijlage VIII).

Bij artikel 2 van het voorstel wordt de verplichting van de lidstaten om gegevens over milieubeschermingsoverdrachten te rapporteren (opgenomen in de bestaande bijlage IV over uitgavenrekeningen voor milieubescherming) opgeheven zodra de uitgebreidere en gestroomlijnde reeks gegevens over milieusubsidies en soortgelijke overdrachten in bijlage VIII beschikbaar is. Dit zorgt ervoor dat dubbele rapportage wordt vermeden.

(2)In artikel 10 van Verordening (EU) nr. 691/2011 van het Europees Parlement en de Raad is bepaald dat de Commissie verslag moet uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad over de uitvoering van die verordening en, in voorkomend geval, rekening moet houden met de bevindingen van de in artikel 4, lid 2, van Verordening (EU) nr. 691/2011 bedoelde pilotstudies om de invoering van nieuwe milieu-economische rekeningmodules voor te stellen, zoals milieugebonden overdrachtsrekeningen (subsidies), bosrekeningen en rekeningen voor ecosysteemdiensten.

(3)De nieuwe modules moeten rechtstreeks bijdragen aan de beleidsprioriteiten van de Unie inzake groene groei en hulpbronnenefficiëntie.

(4)De Statistische Commissie van de Verenigde Naties heeft het centrale raamwerk van het systeem van milieu-economische rekeningen (System of Environmental Economic Accounts — SEEA) en SEEA-ecosysteemrekeningen tijdens haar 43e zitting in februari 2012 als internationale statistische norm aangenomen en de SEEA-ecosysteemrekeningen (hoofdstukken 1 tot en met 7, waarin het boekhoudkader en de fysieke rekeningen worden beschreven) tijdens haar 52e zitting in maart 2021. De nieuwe modules van deze verordening zijn volledig in overeenstemming met het SEEA.

(5)Om haar taken uit hoofde van de Verdragen uit te voeren, met name op het gebied van milieu, duurzaamheid en klimaatverandering, heeft de Unie toegang tot volledige en betrouwbare informatie ter zake nodig. Voor empirisch onderbouwde besluitvorming zijn statistieken nodig die voldoen aan strenge kwaliteitscriteria, zoals uiteengezet in Verordening (EG) nr. 223/2009 van het Europees Parlement en de Raad, overeenkomstig de doelstellingen ervan.

(6)Om de vooruitgang in de richting van een groene, concurrerende en veerkrachtige circulaire economie beter te kunnen monitoren en de vooruitgang in de richting van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen in een context van de Unie te kunnen monitoren, zijn aanvullende gegevens nodig.

(7)De conclusies van de Raad Economische en Financiële Zaken van 6 november 2020 over Europese statistieken moedigen aan dat het Europees statistisch systeem inspeelt op de nieuwe informatiebehoeften in het kader van de Europese Green Deal, met inbegrip van die in verband met de herziening en uitbreiding van het programma voor Europese milieu-economische rekeningen.

(8)In 2019 publiceerde de Europese Rekenkamer Speciaal verslag nr. 2019/16, getiteld “Europese milieu-economische rekeningen: het nut voor beleidsmakers kan worden vergroot”. In dat verslag wordt gewezen op de behoefte aan volledigere gegevens over bossen en ecosystemen en volledige tenuitvoerlegging inzake bosrekeningen.

(9) In artikel 5, lid 2, van Verordening (EU) nr. 691/2011 worden de bronnen opgesomd die de lidstaten voor het opstellen van de milieu-economische rekeningen kunnen gebruiken. Om flexibiliteit te waarborgen en de administratieve lasten voor de respondenten, de nationale bureaus voor de statistiek en andere nationale instanties te verminderen, moeten de lidstaten innovatieve benaderingen kunnen toepassen. De lidstaten moeten de Commissie altijd informeren en bijzonderheden verstrekken over de kwaliteit van die benaderingen, zodat de Commissie de kwaliteit van de gegevens kan beoordelen.

(10)Aangezien de Unie momenteel uit 27 lidstaten bestaat, is het passend te verwijzen naar de “EU-27”.

(11)De in artikel 10 van Verordening (EU) nr. 691/2011 opgenomen lijst van mogelijke toekomstige Europese milieu-economische rekeningen moet worden bijgewerkt om ze af te stemmen op de huidige beleidsprioriteiten van de Unie.

(12)Het Europees systeem van rekeningen 1995 (ESR 95) is vervangen door het Europees systeem van rekeningen 2010 (“ESR 2010”), dat is ingesteld bij Verordening (EU) nr. 549/2013 van het Europees Parlement en de Raad.

(13)“ESR 2010” bevat het referentiekader van gemeenschappelijke normen, definities, classificaties en boekhoudregels voor het opstellen van de rekeningen van de lidstaten voor de statistische behoeften van de Unie.

(14)Om rekening te houden met de huidige stand van de ontwikkeling van methodologieën om ecosysteemdiensten te waarderen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden gedelegeerd om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen ter aanvulling van de verordening, door vast te stellen voor welke van de reeds in de rapportagetabellen in deel 5 van bijlage IX opgenomen ecosysteemdiensten monetaire waarden alsmede het eerste referentiejaar en een lijst van aanvaardbare methoden voor de vaststelling van die monetaire waarden moeten worden gerapporteerd. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij de voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die de gedelegeerde handelingen voorbereiden.

(15)Aangezien de doelstellingen van deze verordening, namelijk de invoering van modules voor nieuwe milieu-uitgavenrekeningen in het huidige wettelijke kader voor Europese statistieken inzake Europese milieu-economische rekeningen, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve, op grond van redenen met betrekking tot de samenhang en vergelijkbaarheid, beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.

(16)Het Comité voor het Europees statistisch systeem is geraadpleegd,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EU) nr. 691/2011 wordt als volgt gewijzigd: