Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2022/C 341/05)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) binnen drie maanden na de datum van deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“Dalmatinska janjetina”

EU-nr.: PDO-HR-02799 – 17.8.2021

BOB (X) BGA ( )

1. Naam/Namen [van de BOB of de BGA]

“Dalmatinska janjetina”

2. Lidstaat of derde land

Kroatië

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.1. Vers vlees (en verse slachtafval)

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

“Dalmatinska janjetina” verwijst naar lamsvlees afkomstig van de lammeren van een inheems Kroatisch schapenras — de Dalmatische pramenka — die uitsluitend in het in punt 4 vermelde geografische gebied worden geboren, gefokt en geslacht.

Voor de productie van “Dalmatinska janjetina” worden de lammeren geslacht wanneer ze 70 tot 130 dagen oud zijn en 15 kg tot 28 kg wegen.

De onderscheidende kenmerken van de karkassen van Dalmatische pramenkalammeren zijn hun gemiddelde tot zeer goede bevleesdheid en hun lichte tot matige bedekking met vetweefsel (klasse 2 of 3). De karkassen wegen, met de kop, 8 tot 14 kg, zijn maximaal 80 cm lang en leveren een warm slachtrendement van ten minste 45 % op. Het spierweefsel is lichtroze tot roze van kleur, en het vlees van de lange rugspier bevat minder dan 4 % vet en ten minste vijf verschillende vluchtige organische chemische verbindingen uit de terpenengroep.

“Dalmatinska janjetina” wordt het hele jaar door verhandeld, uitsluitend vers en gekoeld, ofwel als geheel karkas met de kop, nieren en het niervet (die aan het karkas moeten blijven vastzitten), en al dan niet met het orgaanvlees (lever, longen met luchtpijp en hart) en de testes, die, indien aanwezig, als onderdeel van het karkas worden beschouwd, ofwel als half karkas, wat betekent dat het karkas in de lengte doormidden wordt gehakt langs de scheidingslijn die door het midden van de kop, de hals-, rug-, lende- en staartwervels, het borstbeen en het bekken loopt.

“Dalmatinska janjetina” wordt altijd in bereide toestand gegeten. Het vlees is sappig en mals, smelt in de mond en heeft niet het uitgesproken aroma of de uitgesproken smaak van schapenvlees.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Totdat ze worden geslacht, worden de lammeren die voor de productie van “Dalmatinska janjetina” worden gebruikt uitsluitend gevoed met de melk van hun moeder en met weidegras.

Weidegras is de belangrijkste voedingsbron voor schapen en vult maximaal 80 % van hun voedingsbehoeften in. De resterende 20 % bestaat uit weidehooi en/of, minder vaak, luzernehooi (voornamelijk in de winter). Ten minsten 80 % van het voeder is afkomstig uit het afgebakende geografische productiegebied van “Dalmatinska janjetina” dat in punt 4 wordt beschreven. Het hooi is meestal afkomstig van nabije weiden in de vruchtbaardere gebieden van het Dalmatische achterland — de berggebieden van Dalmatië — en, in uiterste nood en bij droogte, ook van buiten het afgebakende productiegebied van “Dalmatinska janjetina”, meer bepaald van de weiden van Lika en Gorski Kotar, maar uitsluitend uit de volgende provincies: de provincie Zadar (gebied van de stad Gračac), de provincie Lika-Senj (de hele provincie), de provincie Karlovac (uitsluitend het grondgebied van de stad Ogulin en de gemeenten Josipdol, Plaški en Saborsko) en de provincie Primorje-Gorski Kotar (uitsluitend het grondgebied van de steden Vrbovsko, Delnice en Čabar en de gemeenten Lokve, Fužine, Mrkopalj, Ravna Gora, Skrad en Brod Moravice). Hooi uit de bovenvermelde gebieden mag worden gebruikt als aanvullend voeder voor schapen (maar niet voor lammeren) in de winter, tijdens de droogstand van de ooien (die dan drachtig zijn) en heeft daarom geen gevolgen voor de kwaliteit en scheikundige samenstelling van het lamsvlees.

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle fasen in de productie van “Dalmatinska janjetina” moeten plaatsvinden in het afgebakende geografische productiegebied als bedoeld in punt 4.

Het productieproces van “Dalmatinska janjetina” omvat het opfokken, dekken en lammeren van Dalmatische pramenkaschapen en het opfokken en slachten van hun lammeren.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Voordat de karkassen en halve karkassen van Dalmatische pramenkalammeren in de handel worden gebracht, moeten ze een stempel krijgen van het erkende slachthuis waar de dieren zijn geslacht en moeten ze in transparante, zelfklevende plasticfolie worden verpakt.

Het inpakken — d.w.z. het wikkelen van plasticfolie rondom de uitgeslachte en gekoelde karkassen van “Dalmatinska janjetina”-lammeren — vindt plaats in slachthuizen in het in punt 4 bedoelde gebied voordat het product in de handel wordt gebracht, voornamelijk ter bescherming van de hygiëne van het vlees (om te voorkomen dat de karkassen tijdens de behandeling en het vervoer in contact komen met microbiële besmettingsbronnen), de versheid en de kwaliteit (om te voorkomen dat de karkassen in contact komen met de lucht en aldus de chemische processen te vertragen waardoor het vet en de eiwitten in het vlees worden afgebroken).

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

“Dalmatinska janjetina” wordt geproduceerd binnen de bestuurlijke grenzen van de provincie Lika-Senj (uitsluitend het gebied van de stad Novalja en de kusthellingen van het Velebit-gebergte op het grondgebied van de gemeente Karlobag) en de provincie Zadar (uitsluitend de gebieden van de steden Benkovac, Biograd, Nin, Obrovac, Pag en Zadar en de gemeenten Bibinje, Galovac, Jasenice, Kali, Kolan, Kukljica, Lišane Ostrovičke, Novigrad, Pakoštane, Pašman, Polača, Poličnik, Posedarje, Povljana, Preko, Privlaka, Ražanac, Sali, Stankovci, Starigrad, Sukošan, Sveti Filip i Jakov, Škabrnja, Tkon, Vir, Vrsi en Zemunik Donji) en op het gehele grondgebied van de provincies Šibenik-Knin, Split-Dalmatia en Dubrovnik-Neretva.

5. Verband met het geografische gebied

Specificiteit van het geografische gebied

Natuurlijke factoren

Het geografische gebied Dalmatië omvat drie verschillende geomorfologische en klimaatzones (het kust- en eilandgebied met een mediterraan klimaat, het Dalmatische achterland met een submediterraan klimaat en het berggebied met een continentaal klimaat), die, samen met de mensen die er door de eeuwen heen hun stempel op gedrukt hebben, rechtstreeks van invloed zijn geweest op de plantengroei in dit gebied. Op plaatsen waar de bora zich sterk laat voelen of plaatsen met arme, rotsachtige bodems (bv. de uitlopers van het Velebit-gebergte) zijn voornamelijk weiden met salie en vedergras (Ass. Stipo-Salvietum officinalis) te vinden, met een groot aantal Illyrische en Illyrisch-Adriatische endemische soorten, voornamelijk soorten die zich hebben aangepast aan de droogte en de hevige borawind, met name aromatische en geneeskrachtige planten. Dalmatië is een van de Europese regio’s met de rijkste flora, aangezien er naar schatting 3 500 verschillende plantensoorten groeien, waarvan meer dan 7 % endemisch is, met daarnaast een groter aantal steno-endemische soorten (Ozimec et al., Poljoprivredna bioraznolikost Dalmacije, Tradicijske sorte i pasmine Dalmacije, 2009, blz. 430). Op weiden in het Dalmatische achterland groeien voornamelijk Illyrisch zwenkgras en bolvormig zwenkgras (Ass. Festuco-Koelerietum officinalis), waarvan de floristische samenstelling wordt gedomineerd door tal van lage, meestal vlakbij de grond groeiende kruidachtige soorten, waarschijnlijk als gevolg van een selectieproces dat heeft plaatsgevonden tijdens de duizenden jaren begrazing door schapen. Deze weiden worden beschouwd als typische schapenweiden (Rogošić, Gospodarenje mediteranskim prirodnim resursima, 2000, blz. 112). Dit toont niet alleen duidelijk aan dat de inheemse Dalmatische pramenkaschapen zich hebben aangepast aan natuurlijke omstandigheden met schaarse voedingsstoffen, maar ook dat deze soort van invloed is geweest op de botanische samenstelling en kenmerken van de weiden. Naast de welige groei van verschillende plantensoorten zijn de onderscheidende kenmerken van het Dalmatische weidelandschap in de kust- en eilandgebieden en het Dalmatische achterland de schaarse aanwezigheid van weiland, met name tijdens de droge perioden van het jaar, en het aanzienlijke aandeel plantensoorten met een lage voedingswaarde maar een grote rijkdom aan aromatische en antioxiderende chemische verbindingen (tweezaadlobbigen) (bijlage 6.4. Krvavica et al., “Isparljivi sastojci arome dalmatinske janjetine”, Meso 1, 2015, blz. 58). Deze eigenschappen maken dat de Dalmatische weilanden beslist uniek te noemen zijn en sterk verschillen van de weilanden in continentale gebieden, terwijl de berggebieden, waar de plantengroei in de zomer niet wordt belemmerd (en waar geen droogte heerst, in tegenstelling tot de lager gelegen gebieden van het Dalmatische achterland, de kust en de eilanden), niet alleen rijk aan plantensoorten zijn, maar ook een groot aantal weilanden omvatten die traditioneel worden gebruikt voor de productie van hooi van hoge kwaliteit of als graasweiden tijdens de jaarlijkse droogteperiode.

Menselijke factoren

De naam “Dalmatië” is nauw verbonden met de traditionele schapenhouderij in dit gebied. In het verre verleden, in de 4e eeuw voor Christus, vestigden de “Dalmatae” of “Delmatae”, een Illyrische stam, zich op het grondgebied dat wij tegenwoordig Dalmatië noemen. Deze stam kreeg zijn naam van het Illyrische woord voor schaap — “dalma” of “delma” — en de Romeinse provincie Dalmatië werd naar die stam vernoemd (Ozimec et al., Poljoprivredna bioraznolikost Dalmacije; Tradicijsko poljoprivredno bilje i domaće životinje, 2009, blz. 203, 204). De eerste geschreven documenten over de schapenteelt in Dalmatië dateren uit de late 17e en de vroege 19e eeuw, terwijl een bron uit het jaar 1808 verwijst naar de teelt van bijna twee miljoen schapen en geiten (Defilippis, Dalmatinska poljoprivreda u prošlosti, 2001, blz. 83; in Kraljski Dalmatin, 1808, blz. 218, 222). Er bestaan historische beschrijvingen van de nomadische levensstijl van de Dalmatische schapenhouders, die hun schapen en geiten in de zomermaanden (juni-augustus) doorgaans de nabije bergen op dreven, waar zij de zomer doorbrachten samen met de dieren, een gebruik dat vandaag de dag nog steeds bestaat in deze regio (de bergketens Velebit, Dinarides, Svilaja, Kamešnica, Mosor en Biokovo). Schapenhouders doen dit voornamelijk omdat tijdens de zomer de vegetatie in het laagland niet verder groeit — en er dus te weinig weiland en water is.

De traditionele bereidingswijze van “Dalmatinska janjetina” bestaat erin dat het gehele lamskarkas met kop en al wordt geroosterd (Brusić, 8000 godina uzgoja ovaca na hrvatskom Jadranu, blz.. 416, 427, 428, 431), een bereidingswijze die cruciale gevolgen heeft gehad voor de kenmerken van de lamskarkassen van de Dalmatische pramenkasoort (leeftijd en gewicht van de lammeren), die om die reden altijd met de kop worden verhandeld.

Specifieke kenmerken van het product

“Dalmatinska janjetina” wordt bijzonder op prijs gesteld door de consumenten en wordt, gezien zijn uitzonderlijke kwaliteit, beschouwd als een culinaire specialiteit van Dalmatië. De karkassen van Dalmatische pramenkalammeren behoren op basis van hun gewicht tot de categorie van lichte lamskarkassen. In vergelijking met lammeren die in continentale gebieden worden geteeld of die intensief in stallen worden gefokt, leveren de karkassen van de Dalmatische pramenkalammeren een hoger slachtrendement op en is het spierweefsel iets donkerder van kleur en minder vet. Het vlees van de lange rugspier bevat minder dan 4 % vet (Vnučec, 2011, Odlike trupa i kakvoća mesa janjadi iz različitih sustava uzgoja, doctoraatsthesis, blz. 61), bevat meer verschillende vluchtige organische verbindingen, voornamelijk terpenen (Krvavica et al., op. cit., 2015, blz. 62) en heeft een specifieke vetzuursamenstelling. De combinatie van al deze kenmerken creëert specifieke organoleptische eigenschappen die door de consumenten sterk worden gewaardeerd. De leeftijd en het lichaamsgewicht van de lammeren bij de slacht en de manier waarop de karkassen in het slachthuis worden uitgeslacht, worden voornamelijk bepaald door de traditionele schapenhouderij, het beoogde gebruik van het product en de gewoonten van de consumenten; bijgevolg worden karkassen van Dalmatische pramenkalammeren — d.w.z. “Dalmatinska janjetina” — altijd in de handel gebracht samen met de kop, de nieren en het niervet, en met of zonder het orgaanvlees en de testes.

De naam “Dalmatinska janjetina” komt van oudsher voor in het dagelijkse taalgebruik, zoals blijkt uit de menu’s van tal van restaurants in Dalmatië en continentaal Kroatië, en die naam wordt ook gebruikt in de wetenschappelijke literatuur en de vakliteratuur.

Oorzakelijk verband tussen het geografische gebied en het product

Het oorzakelijk verband tussen het geografische gebied en het product “Dalmatinska janjetina” is gebaseerd op de specifieke kwaliteit van het vlees van de Dalmatische pramenkalammeren en de traditionele teeltmethode in het specifieke geografische gebied.

“Dalmatinska janjetina” draagt de naam van het gebied waarin de Dalmatische pramenkalammeren worden geteeld (Dalmatië), en de naam Dalmatië zelf is afkomstig van het Illyrische woord voor schaap — “dalma” of “delma”. Het mag dan ook worden gezegd dat Dalmatië al sinds mensenheugenis een land van schapen en schapenhouders is.

De kenmerken van de Dalmatische pramenka — zoals zijn gehardheid en behendigheid, en vooral zijn smalle, spitse snuit, de soepelheid van zijn kaak en lippen — wijzen erop dat deze soort zich gedurende duizenden jaren heeft aangepast aan de ruwe omstandigheden van het Dalmatische karstlandschap, zodat deze dieren kunnen grazen op de moeilijk bereikbare weiden op de rotsachtige Dalmatische bodem, die is begroeid met heesters en struiken, en zij zelfs kunnen overleven op het uiterst onherbergzame en woeste terrein op de zeer steile hellingen van het kustgebied. Bovendien worden de weiden van het Dalmatische achterland beschouwd als typisch grasland voor begrazing door schapen, wellicht omdat er een selectie aan planten groeit die na duizenden jaren grazen, vooral door schapen, tot is stand gekomen, maar het aanpassingsproces heeft duidelijk in beide richtingen gewerkt. Het specifieke aroma en de specifieke smaak van “Dalmatinska janjetina” zijn voornamelijk toe te schrijven aan de vele plantensoorten in de drie verschillende vegetatiezones, met onder meer een aanzienlijk aantal soorten met een lage voedingswaarde maar een grote rijkdom aan aromatische en antioxiderende scheikundige verbindingen, die cruciale gevolgen hebben voor de specifieke scheikundige samenstelling van het product, met name de vetzuursamenstelling (Vnučec, op. cit., 2011, blz. 67), en voor de samenstelling van vluchtige aromatische verbindingen. Bijgevolg omvat het aromatische profiel van “Dalmatinska janjetina” een aanzienlijk hoger aantal verschillende vluchtige verbindingen dan andere soorten lamsvlees, met name het aantal en het algehele percentage terpenen in vergelijking met continentaal lamsvlees (Krvavica et al., “Isparljivi sastojci mesa janjadi iz različitih zemljopisnih područja”, proceedings, 2016, blz. 162). Terpenen zijn metabolieten van tweezaadlobbigen die in ruime mate voorkomen in de unieke en diverse florale samenstelling van de Dalmatische weilanden en die rechtstreeks en intact in het spierweefsel van het dier worden opgenomen (Krvavica et al., op.cit., 2015, blz. 58), en die in de literatuur dan ook worden beschouwd als unieke merkstoffen van planten (Krvavica et al., op. cit., 2016, blz. 162). Aangezien in het gebied waarin de Dalmatische pramenkaschapen worden geteeld voor een groot deel van het jaar weinig weiland is te vinden, leggen de schapen en lammeren elke dag grote afstanden af tijdens hun zoektocht naar voedsel, met als gevolg dat “Dalmatinska janjetina” minder vet bevat en iets donkerder van kleur (lichtroze tot roze) is dan andere soorten lamsvlees. Door de karige weilanden groeien de lammeren ook minder snel, met als gevolg dat hun spijsverteringsstelsel minder goed ontwikkeld is; bijgevolg is het slachtrendement van karkassen hoger dan voor continentale lammeren (Mioč et al., “Dalmatinska janjetina”, proceedings, 2012, blz. 31, 32, 34). In het licht van het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het kenmerkende aroma en de specifieke smaak van “Dalmatinska janjetina” niet alleen het resultaat zijn van de kenmerken van de soort en de traditionele methode van de schapen- en lammerenteelt, maar ook — en vooral — van de specificiteit van het geografische gebied waar de Dalmatische pramenkasoort wordt geteeld.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/zoi-zozp-zts/dokumenti-zoi-zozp-zts/Specifikacija%20DJ%20-%20izmijenjena_02.2022_%C4%8Distopis.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.