COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 13.12.1996 
COM(96) 667 def. 
96/ 0305 (COD) 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende 
machines 
(gecodificeerde versie) 
(door de Commissie ingediend) 

TOELICHTING 
1. In de context van het „Europa van de Burgers" acht de Commissie vereenvoudiging 
en duidelijkheid van het Gemeenschapsrecht van groot belang teneinde dit voor de 
burgers toegankelijker en begrijpelijker te maken. Zo krijgen de burgers nieuwe mo­
gelijkheden en specifieke rechten waarop zij zich kunnen beroepen. 
Dit doel kan echter niet worden bereikt zolang de voorschriften te talrijk zijn en, 
nadat zij herhaaldelijk ingrijpend zijn gewijzigd, gedeeltelijk in het oorspronkelijke 
besluit en gedeeltelijk in de latere wijzigingsbesluiten te vinden zijn. Nagaan welke 
voorschriften van kracht zijn vergt dan zoekwerk en vergelijking van een groot aantal 
besluiten. 
Codificatie van dikwijls gewijzigde voorschriften leidt dan ook tot duidelijkheid en 
doorzichtigheid van het Gemeenschapsrecht 
2. Bij haar besluit van 1 april 1987 heeft de Commissie haar diensten opgedragen over 
te gaan tot de constitutieve of officiële codificatie van besluiten uiterlijk nadat zij voor 
de tiende maai zijn gewijzigd. Zij heeft er daarbij op gewezen dat dit een minirnurare-
gel is, omdat haar diensten terwille van de duidelijkheid en het juiste begrip van de 
communautaire wetgeving zouden moeten trachten de teksten waarvoor zij verant­
woordelijkheid dragen, met kortere tussenpozen te codificeren. 
3. De conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Edinburgh, die in 
december 1992 plaats had, hebben de absolute noodzaak ervan bevestigd door het 
belang te onderstrepen van de constitutieve of officiële codificatie die „rechtszeker­
heid verschaft omtrent de vraag welke wet op een gegeven moment op een bepaald 
onderwerp van toepassing is". 
Bij deze codificatie moet het normale wetgevingsproces van de Gemeenschap integraal 
in acht worden genomen. 
Aangezien bij de constitutieve of officiële codificatie geen enkele inhoudelijke wijzi­
ging in de betrokken wetteksten mag worden aangebracht, zijn het Europees Parle­
ment, de Raad en de Commissie bij het interinstitutioneel akkoord van 20 december 
1994 een versnelde werkmethode voor een officiële codificatie van wetteksten 
overeengekomen. 
4. Dit voorstel tot codificatie (l) van Richtlijn 89/392/EEG van de Raad van 14 juni 
1989, inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betref­
fende machines, heeft dit soort codificatie ten doel: de nieuwe richtlijn zal de verschil­
lende richtlijnen vervangen (2) waarop de codificatie betrekking heeft; zij raakt niet 
aan de inhoud van de gecodificeerde teksten en beperkt zich er derhalve toe deze 
samen te voegen en daarin alleen de formele wijzigingen aan te brengen die voor de 
codificatie zelf vereist zijn. 
5. Het hierbij voorliggende voorstel voor een codificatie is opgesteld uitgaande van een 
voorafgaandelijk geschiede consolidatie van de tekst, in alle officiële talen, van Richt­
lijn 89/392/EEG en de wijzigingsbesluiten ervan door middel van het gegevensverwer­
kend systeem van het Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschap­
pen, zoals bedoeld in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 
Edinburgh. De oude nummering van de artikelen werd behouden om de lezing te 
vergemakkelijken: zij is in de marge opgenomen terwijl de nieuwe nummering boven 
de artikelen staat; beide nummeringen komen ook voor in een concordantietabel die 
in bijlage IX van de gecodificeerde richtlijn is opgenomen. 
(*) Opgenomen in het wetgevingsprogramma voor 1996. (2) Bijlage VIII, deel A, van dit voorstel. 
& 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
van JJ~. 
inzake de ondeiiinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende 
machines 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE 
EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Co­
mité (*), 
Volgens de procedure van artikel 189 B van het Ver­
drag (2), 
1) Overwegende dat Richtlijn 89/392/EEG van de Raad 
van 14 juni 1989, inzake de onderlinge aanpassing van 
de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende machines 
(3) herhaaldelijk en ingrijpend is gewijzigd; dat zij der­
halve zowel om redenen van rationele ordening van de 
tekst als om redenen van duidelijkheid dient te worden 
gecodificeerd; 
2) Overwegende dat de interne markt een ruimte zonder 
binnengrenzen omvat waarin het vrije verkeer van goe­
deren, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd; 
3) Overwegende dat de sector machinebouw een belangrijk 
deel vormt van de sector werktuigbouw en als industrie 
een centrale plaats inneemt in de economie van de Ge­
meenschap; 
4) Overwegende dat de sociale kosten die voortvloeien uit 
het grote aantal ongevallen dat rechtstreeks het gevolg is 
van het gebruik van machines, kunnen worden verlaagd 
door de veiligheid in het ontwerp en de bouw van de 
machines zelf te integreren, alsmede door behoorlijke in­
stallatie en onderhoud; 
5) Overwegende dat het de taak van de Lid-Staten is om 
op hun grondgebied zorg te dragen voor de veiligheid en 
gezondheid van personen — en, in voorkomend geval, 
huisdieren en voor de veiligheid van goederen — en in 
het bijzonder die van de werknemers, met name waar 
het gaat om de risico's die voortvloeien uit het gebruik 
van machines; 22. 89/392/EEG 
(aangepast) 
() 
(?) 
(3) PB nr. L 183 van 29. 6. 1989, blz. 9. Richtlijn laatstelijk gewijzigd 
bij Richtlijn 93/68/EEG (PB nr. L 220 van 30.8.1993, blz. 1). 
6) Overwegende dat de wettelijke regelingen in de Lid-Sta­
ten op het gebied van ongevalspreventie zeer sterk ver­
schillen; dat de dwingende bepalingen op dit gebied, die 
vaak worden aangevuld met technische specificaties die 
in feite verplichtingen inhouden en/of met normen met 
een vrijwillig karakter, niet noodzakelijkerwijs tot ver­
schillende veiligheids- en gezondheidsniveaus leiden, 
maar vanwege hun ongelijkheid handelsbelemmeringen 
binnen de Gemeenschap vormen; dat bovendien de na­
tionale regelingen op het gebied van overeenstemmings­
verklaring en certificatie voor machines aanzienlijk ver­
schillen; 
7) Overwegende dat de bestaande nationale bepalingen op 
het gebied van veiligheid en gezondheid, die moeten zor­
gen voor bescherming tegen de aan machines verbonden 
risico's, onderling moeten worden aangepast om het vrije 
verkeer van machines te waarborgen, zonder dat dit tot 
verlaging leidt van de in de lid-Staten bestaande en ge­
rechtvaardigde beschermingsniveaus; dat er naast de in 
deze richtlijn opgenomen bepalingen inzake het ontwerp 
en de bouw van machines, die voor het streven naar een 
veiligere werkomgeving van fundamenteel belang zijn, 
bijzondere bepalingen zullen worden vastgesteld ter 
voorkoming van bepaalde gevaren waaraan de werkne­
mers tijdens hun werk kunnen worden blootgesteld, als­
ook bepalingen die zijn gebaseerd op de organisatie van 
de veiligheid van de werknemers op de arbeidsplaats; 
8) Overwegende dat het Gemeenschapsrecht in zijn huidige 
stand bepaalt dat, in afwijking van één van de grondre­
gels van de Gemeenschap, te weten vrijheid van verkeer 
van goederen, belemmeringen van het handelsverkeer 
binnen de Gemeenschap als gevolg van verschillen in de 
nationale wetgevingen met betrekking tot de commercia­
lisering van produkten moeten worden aanvaard, voor 
zover deze voorschriften kunnen worden aangemerkt als 
noodzakelijk om te kunnen voldoen aan dwingende ei­
sen; 
9) Overwegende dat het Witboek inzake de voltooiing van 
de interne markt, dat in juni 1985 door de Europese 
Raad is goedgekeurd, in de paragrafen 65 en 68 voorziet 
in toepassing van de nieuwe aanpak op het gebied van 
de onderlinge aanpassing van de wetgevingen; dat der­
halve harmonisatie van wetgevingen in dit geval beperkt 
moet blijven tot de voorschriften die nodig zijn om te 
kunnen voldoen aan de dwingende en fundamentele ei­
sen die op het vlak van veiligheid en gezondheid aan 
machines worden gesteld; dat deze eisen vanwege hun 
fundamenteel karakter in de plaats moeten komen van 
de nationale voorschriften op dit gebied; 
10) Overwegende dat handhaving of verbetering van het in 
de Lid-Staten bereikte veiligheidsniveau een van de 
hoofddoeleinden vormt van deze richtlijn en van de vei­
ligheid als omschreven in de fundamentele voorschriften; 89/392/EEG 
10. 
6. 
+ 
10. 
11) Overwegende dat de werkingssfeer van deze richtlijn ge­
baseerd moet zijn op een algemene definitie van de term 
„machine", ten einde de technische evolutie van de fa­
bricage mogelijk te maken; dat de ontwikkeling van com­
plexe installaties alsmede de risico's die deze opleveren, 
van vergelijkbare aard zijn, waarmee hun expliciete op­
name in de richtlijn wordt gerechtvaardigd; 
12) Overwegende dat bepalingen moeten worden vastgesteld 
voor veiligheidscomponenten die afzonderlijk op de 
markt worden gebracht en waarvoor de fabrikant of zijn 
in de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde opgeeft 
welke veiligheidsfunctie zij vervullen; 
13) Overwegende dat het mogelijk moet zijn op jaarbeurzen, 
exposities, enz., machines ten toon te stellen die niet in 
overeenstemming zijn met de richtlijn; dat het wel ge­
wenst is dat geïnteresseerden duidelijk worden ingelicht 
over het feit dat genoemde machines niet aan de nor­
men voldoen en niet verkrijgbaar zijn in de staat waarin 
zij worden tentoongesteld; 
14) Overwegende dat voor het bewerkstelligen van de veilig­
heid van de machines naleving van de fundamentele vei­
ligheids- en gezondheidsvoorschriften een dwingende eis 
is; dat de toepassing van deze voorschriften oordeelkun­
dig moet gebeuren in die zin dat rekening moet worden 
gehouden met de stand van de techniek ten tijde van de 
bouw, alsmede met technische en economische eisen; 
15) Overwegende dat het in bedrijf nemen van de machine 
ais bedoeld in deze richtlijn uitsluitend kan slaan op het 
gebruik van de machine zelf voor het door de fabrikant 
beoogde doel; dat hiermee niet wordt vooruitgelopen op 
de eventuele omgevingscondities die met betrekking tot 
het gebruik van de machine zouden kunnen worden 
voorgeschreven, mits deze condities niet tot gevolg heb­
ben dat de machine afwijkingen krijgt ten opzichte van 
de bepalingen van deze richtlijn; 
16) Overwegende dat niet alleen het vrije verkeer en het in 
bedrijf stellen van machines die voorzien zijn van de 
CE-markering en de EG-verklaring van overeenstem­
ming dient te worden verzekerd, maar eveneens het vrij 
verkeer van machines die niet voorzien zijn van de CE-
markering, wanneer het de bedoeling is dat zij in een 
andere machine worden ingebouwd, dan wel met andere 
machines worden samengebouwd tot een complexe in­
stallatie; 89/392/EEG 
13. 93/44/EEG 
89/392/EEG 
(aangepast) 
11. 
12. 
19. 
17) Overwegende dat deze richtlijn derhalve alleen algemene 
fundamentele eisen op het gebied van veiligheid en ge­
zondheid geeft, die worden aangevuld met een reeks 
meer specifieke voorschriften voor bepaalde categorieën 
machines; dat het, om het voor de fabrikanten gemakke­
lijker te maken aan te tonen dat is voldaan aan de fun­
damentele eisen, gewenst is dat er op Europees niveau 
geharmoniseerde normen op het gebied van risicopre­
ventie bij het ontwerp en de bouw van machines zijn die 
tevens de controle op de overeenstemming met de fun­
damentele eisen mogelijk moeten maken; dat deze op 
Europees niveau geharmoniseerde normen worden op­
gesteld door particuliere instellingen en dat zij hun ka­
rakter van niet-verbindende tekst dienen te behouden; 
dat de Europese Commissie voor Normalisatie (CEN) en 
het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisa­
tie (CENELEC) daartoe erkend zijn als bevoegde instel­
lingen voor de vaststelling van geharmoniseerde normen 
overeenkomstig de op 13 november 1984 ondertekende 
algemene richtsnoeren voor de samenwerking tussen de 
Commissie en deze beide instellingen; dat in deze richt­
lijn onder een geharmoniseerde norm wordt verstaan 
een technische specificatie (Europese norm of harmoni­
satiedocument) die door één van beide of beide instellin­
gen is aangenomen in opdracht van de Commissie, over­
eenkomstig de bepalingen van Richtlijn 83/189/EEG van 
de Raad van 28 maart 1983 betreffende een informatie­
procedure op het gebied van normen en technische voor­
schriften (1), en uit hoofde van bovengenoemde algeme­
ne richtsnoeren; 
18) Overwegende dat er een beter wettelijk kader moet ko­
men om werkgevers en werknemers op doeltreffende en 
geschikte wijze bij het normalisatieproces te kunnen be­
trekken; 
19) Overwegende dat de verantwoordelijkheid van de Lid-
Staten voor de veiligheid, de gezondheid en andere on­
der de fundamentele eisen vallende aspecten op hun 
grondgebied, erkend moet worden in een vrijwaringsclau­
sule die voorziet in adequate communautaire bescher­
mingsprocedures; 
20) Overwegende dat het gewenst is — zoals momenteel in 
de Lid-Staten algemeen gebruikelijk is — de fabrikanten 
voor eigen verantwoordelijkheid verklaringen te laten 
opstellen inzake de overeenstemming van hun machines 
met de fundamentele eisen; dat de overeenstemming met 
geharmoniseerde normen een vermoeden van overeen­
stemming met de desbetreffende fundamentele eisen 
vormt; dat het de fabrikant volkomen vrij staat om, in­
dien hij dit nodig acht, door derden keuringen en certifi-
caties te laten verrichten; 14. 89/392/EEG 
15. 
20. (aangepast) 
16. 
(*) PB nr. L 109 van 26. 4. 1983, blz. 8. Richtlijn laatstelijk gewijzigd 
bij Beschikking %/139/EG van de Commissie (PB nr. L 32 van 
10. 2.19%, blz. 31). 
21) Overwegende dat er een meer dwingende certificatiepro-
cedure gewenst is voor bepaalde soorten machines met 
een verhoogd risico; dat die gekozen procedure van het 
EG-typeonderzoek kan worden gevolgd door een EG-
verklaring van de fabrikant, zonder dat er een dwingen­
der systeem, zoals kwaliteitswaarborg, EG-verificatie of 
EG-controle, wordt geëist; 
22) Overwegende dat het absoluut noodzakelijk is dat de fa­
brikant of diens in de Gemeenschap gevestigde gevol­
machtigde, alvorens de EG-verklaring van overeenstem­
ming op te stellen, een technisch constructiedossier sa­
menstelt; dat de volledige documentatie echter niet per­
manent in materiële vorm voorhanden hoeft te zijn, 
maar op verzoek ter beschikking moet kunnen worden 
gesteld; dat genoemde documentatie geen gedetailleerde 
tekeningen van de voor de fabricage van de machines 
gebruikte onderdelen hoeft te bevatten, behalve indien 
kennis daarvan voor de controle van de overeenstem­
ming met de fundamentele veiligheidseisen onontbeerlijk 
is; 
23) Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 
15 juni 1989 betreffende een globale aanpak op het ge­
bied van certificatie en keuring de invoering heeft voor­
gesteld van een gemeenschappelijke regelgeving betref­
fende een CE-markering van overeenstemming waarvoor 
één enkele grafische vorm geldt; dat de Raad in zijn re­
solutie van 21 december 1989 betreffende een globale 
aanpak op het gebied van de conformiteitsbeoordeling 
een dergelijke coherente aanpak wat het gebruik van de 
CE-raarkering betreft, als leidend beginsel heeft goedge­
keurd; dat derhalve de twee fundamentele elementen 
van de nieuwe aanpak, die moeten worden toegepast, de 
essentiële eisen en de procedures ter beoordeling van de 
overeenstemming zijn; 
24) Overwegende dat degenen tot wie een in het kader van 
deze richtlijn genomen besluit gericht is, de beweegrede­
nen van dit besluit en de rechtsmiddelen die voor hen 
openstaan, moeten kennen; 
25) Overwegende dat deze richtlijn de verplichtingen van de 
Lid-Staten wat betreft de in bijlage Vin, deel B, opge­
nomen tijdslimieten voor de omzetting in nationaal recht 
en die voor de toepassing van de daar vermelde richtlij­
nen, onverlet laat, 17. 89/392/EEG 
18. 
93/68/EEG 
21. 89/392/EEG 
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
HOOFDSTUK I 
WERKINGSSFEER, IN DE HANDEL BRENGEN EN 
VRIJVERKEER 
Artikel 1 
1. Deze richtlijn is van toepassing op machines en stelt 
de daarop betrekking hebbende fundamentele veiligheids-
en gezondheidsvoorschriften vast, als omschreven in bijlage 
I. 
Deze richtlijn is ook van toepassing op veiligheidscompo-
nenten wanneer die afzonderlijk in de handel worden ge­
bracht 
2. In deze richtlijn wordt verstaan onder 
a) machine: 
— een samenstel van onderling verbonden onderde­
len of organen waarvan er ten minste één kan 
bewegen, alsmede, in voorkomend geval, van 
aandrijfmechanismen, bedienings- en vermo­
gensschakelingen, enz. die in hun samenhang 
bestemd zijn voor een bepaalde toepassing, met 
name voor de verwerking, de bewerking, de ver­
plaatsing en de verpakking van een materiaal; 
— een samenstel van machines die, ten einde tot 
een zelfde resultaat bij te dragen, zodanig zijn 
opgesteld en worden bediend dat zij in samen­
hang functioneren; 
— een verwisselbaar uitrustingsstuk waardoor de 
functie van de machine wordt gewijzigd en dat in 
de handel wordt gebracht om door de bediener 
zelf aan een machine of een aantal verschillende 
machines, dan wel aan een trekker te worden 
aangebracht, voor zover dit uitrustingsstuk geen 
vervangingsonderdeel noch een werktuig is. 
b) veiligheidscomponent: een component, voor zover die 
geen verwisselbaar uitrustingsstuk is, die door de fabrikant 
of zijn in de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde in 
de handel wordt gebracht juist om bij gebruik een veilig-
heidsfunctie te vervullen en waarvan een gebrek of de 
slechte werking een gevaar vormt voor de veiligheid of de 
gezondheid van de blootgestelde personen. 89/392/EEG 
3. 
ten: Van de werkingssfeer van deze richtlijn zijn uitgeslo-
machines die uitsluitend de fysieke energie van de 
mens als krachtbron hebben en daarvan rechtstreeks 
gebruik maken, behalve die welke worden gebruikt 
voor hei hijsen/heffen van lasten; 
machines voor medische doeleinden die in recht­
streeks contact met de patiënt worden gebruikt; 
vast opgestelde en verplaatsbare attractietoestellen; 
stoomketels en drukvaten; 
machines speciaal ontworpen en in gebruik gesteld 
voor nucleair gebruik, waarbij een defect ervan tot 
het vrijkomen van radioactiviteit kan leiden; 93/44/EEG art. 1, punt 1, onder a) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
91/368/EEG art 1, punt 1, onder a) 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 1, onder b) 
(aangepast) 
89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 1, onder b) 
(aangepast) 
— radioactieve bronnen die in een machine zijn inge­
bouwd; 
— vuurwapens; 
— reservoirs voor opslag en leidingen voor het vervoer 
van benzine, dieselolie, ontvlambare vloeistoffen en 
gevaarlijke stoffen; 
— transportmiddelen, dit wil zeggen voertuigen en 
aanhangwagens daarvan die uitsluitend zijn bestemd 
voor het vervoer van personen door de lucht, via 
openbare wegen- of spoorwegnetten dan wel over wa­
ter, alsmede transportmiddelen voor zover die zijn 
ontworpen voor het vervoer van goederen door de 
lucht, via openbare wegen- of spoorwegnetten dan wel 
over water. Niet uitgesloten zijn voertuigen die in de 
mijnbouwindustrie worden gebruikt; 
— zeeschepen en mobiele offshore-eenheden alsmede 
uitrustingen aan boord van zulke schepen of eenhe­
den; 
— kabel installaties, met inbegrip van kabelsporen, voor 
openbaar of niet-openbaar personenvervoer; 
— landbouw- en bosbouwtrekkers als omschreven in arti­
kel 1, lid 1, van Richtlijn 74/150/EEG (l); 
— machines die speciaal zijn ontworpen en gebouwd 
voor militaire doeleinden of het handhaven van de or­
de; 
— liften die permanent bepaalde stopplaatsen van ge­
bouwen en bouwwerken bedienen, met behulp van 
een kooi die langs vaste, ten opzichte van het hori­
zontale vlak meer dan 15 graden hellende geleiders 
beweegt, en die bestemd is voor vervoer van 
i) personen, 
ii) personen en goederen, 
iii) uitsluitend goederen indien de kooi toegankelijk 
is, d.w.z. waarin een persoon zonder moeite kan 
binnengaan, en uitgerust is met bedieningsorga­
nen die in de cabine of binnen het bereik van 
een zich aldaar bevindend persoon gesitueerd 
zijn; 
— transportmiddelen voor personenvervoer die gebruik 
maken van tandradvoertuigen; 
— raijnliften; 
— toneelhefwerktuigen; 
— bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of 
personen en goederen. 
4. Indien voor een machine of een veiligheidscoraponent 
de in deze richtlijn bedoelde risico's geheel of gedeeltelijk 
onder een specifieke communautaire richtlijn vallen, is de 
onderhavige richtlijn voor die machines of die veiligheids-
componenten en die gevaren niet of niet meer van toepas­
sing, zodra de specifieke richtlijn wordt toegepast. 89/392/EEG 
91/368/EEG art. 1, punt 1, onder b) 
(aangepast) 
93/44/EEG art. 1, punt l, onder c) 
91/368/EEG art. 1, punt 1, onder b) 
93/44/EEG art. 1, punt l, onder c) 
(J) PB nr. L 84 van 28. 3.1974, blz. 10. Richtlijn laatstelijk gewij­
zigd bij Beschikking 95/1/EG, Euratom, EGKS, PB nr. L 1 
van 1. 1. 1995, blz. 1. 93/44/EEG art. 1, punt 1, onder d) 
5. Indien voor een bepaalde machine de risico's hoofd­
zakelijk van elektrische oorsprong zijn, is voor die machine 
uitsluitend van toepassing Richtlijn 73/23/EEG van de 
Raad (*). 
Artikel 2 
1. De Lid-Staten treffen alle dienstige maatregelen om 
ervoor te zorgen dat de machines of veiligheidscomponen­
ten waarop deze richtlijn van toepassing is, uitsluitend in 
de handel kunnen worden gebracht en in bedrijf gesteld 
indien zij geen gevaar opleveren voor de veiligheid en de 
gezondheid van personen en, in voorkomend geval, van 
huisdieren of voor de veiligheid van goederen en indien zij 
op passende wijze worden geïnstalleerd en onderhouden en 
overeenkomstig hun bestemming worden gebruikt 
2. De bepalingen van deze richtlijn doen geen afbreuk 
aan de bevoegdheid van de Lid-Staten om, met inachtne­
ming van het Verdrag, de eisen voor te schrijven die zij 
noodzakelijk achten ter bescherming van personen, inzon­
derheid van werknemers, bij het gebruik van de bedoelde 
machines of veiligheidscomponenten, voor zover deze voor­
schriften geen wijzigingen inhouden van deze machines of 
veiligheidscomponenten ten opzichte van de bepalingen 
van deze richtlijn. 
3. De Lid-Staten verhinderen niet dat met name op 
jaarbeurzen, op exposities en bij demonstraties, machines 
of veiligheidscomponenten worden tentoongesteld die niet 
in overeenstemming zijn met de bepalingen van deze richt­
lijn, mits op een zichtbaar bord is aangegeven dat de ma­
chines of veiligheidscomponenten niet daarmee in overeen­
stemming zijn en niet te koop zijn voordat zij door de 
fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde gevolmach­
tigde met die bepalingen in overeenstemming zijn ge­
bracht Bij demonstraties moeten alle passende veiligheids­
maatregelen worden genomen om de bescherming van 
personen te waarborgen. 
Artikel 3 
De machines en veiligheidscomponenten waarop deze 
richtlijn van toepassing is, moeten voldoen aan de in bijla­
ge I opgenomen fundamentele veiligheids- en gezondheids­
voorschriften. 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 2 
(aangepast) 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 3 
Artikel 4 89/392/EEG 
1. De Lid-Staten mogen het op hun grondgebied in de 
handel brengen en in bedrijf stellen van machines en vei­
ligheidscomponenten die voldoen aan de bepalingen van 
deze richtlijn, niet verbieden, beperken of verhinderen. 
2. De Lid-Staten mogen het in de handel brengen van 
machines die volgens de in bijlage II, punt B, bedoelde 
verklaring van de fabrikant of diens in de Gemeenschap 
gevestigde gevolmachtigde ertoe bestemd zijn te worden 
ingebouwd in een machine of met andere machines te wor­
den samengebouwd tot één machine waarop deze richtlijn 
van toepassing is, niet verbieden, beperken of belemmeren, 
behalve indien genoemde machines zelfstandig kunnen 
werken. 
(x) PB nr. L 77 van 26. 3. 1973, blz. 29. Richtlijn gewijzigd 
bij Richtlijn 93/68/EEG (PB nr. L 220 van 30.8.1993, blz. 1). 93/44/EEG art 1, punt 4, onder a) 
(aangepast) 
89/392/EEG 
10 
Verwisselbare uitrustingsstukken bedoeld in artikel 1, lid 2, 
onder a), derde streepje, worden beschouwd als een machi­
ne; zij moeten dus in alle gevallen voorzien zijn van de 
CE-markering en vergezeld gaan van de in bijlage II, punt 
A, bedoelde EG-verklaring van overeenstemming. 
3. De Lid-Staten mogen het in de handel brengen van 
veiligheidscomponenten als omschreven in artikel 1, lid 2, 
niet verbieden, beperken of belemmeren indien deze ver­
gezeld gaan van de in bijlage II, onder C, bedoelde EG-
verklaring van overeenstemming van de fabrikant of zijn in 
de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde. 
Artikel 5 
1. De Lid-Staten beschouwen als in overeenstemming te 
zijn met het bepaalde in deze richtlijn, met inbegrip van de 
conformiteitsbeoordelingsprocedures van hoofdstuk II: 
— machines die voorzien zijn van de CE-markering en 
vergezeld gaan van de in bijlage II, onder A, bedoel­
de EG-verklaring van overeenstemming; 
— veiligheidscomponenten die vergezeld gaan van de in 
bijlage II, onder C, bedoelde EG-verklaring van over­
eenstemming. 
Bij ontbreken van geharmoniseerde normen treffen de Lid-
Staten de maatregelen die zij nodig achten om de betrok­
ken partijen in kennis te stellen van de bestaande nationa­
le normen en technische specificaties die van belang of 
nuttig worden geacht voor de juiste toepassing van de fun­
damentele veiligheids- en gezondheidsvoorschriften van bij­
lage I. 
2. Wanneer een nationale norm die de omzetting is van 
een geharmoniseerde norm, waarvan de referentie in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen is gepubli­
ceerd, een of meer fundamentele veiligheidsvoorschriften 
omvat wordt aangenomen dat de volgens deze norm ge­
bouwde machine of veiligheidscomponent voldoet aan de 
desbetreffende fundamentele voorschriften. 
De Lid-Staten publiceren de referenties van de nationale 
normen die omzetting zijn van de geharmoniseerde nor­
men. 
3. De Lid-Staten zien erop toe dat er passende maatre­
gelen worden genomen om de sociale partners in staat te 
stellen op nationaal niveau invloed uit te oefenen op de 
opstelling van de geharmoniseerde normen en op het ge­
volg dat daaraan wordt gegeven. 
Artikel 6 
1. Wanneer een Lid-Staat of de Commissie van mening 
is dat de in artikel 5, lid 2, bedoelde geharmoniseerde nor­
men niet geheel voldoen aan de in artikel 3 bedoelde fun­
damentele voorschriften, legt de Commissie of de Lid-Staat 
de kwestie, met vermelding van de redenen, voor aan het 
bij Richtlijn 83/189/EEG ingestelde Comité. Het Comité 
brengt met spoed advies uit 91/368/EEG art 1, punt 3 
(aangepast) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
93/44/EEG art 1, punt 4, onder b) 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 5 
(aangepast) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
11 
Afhankelijk van het advies van het Comité stelt de Com­
missie de Lid-Staten in kennis van de noodzaak de betref­
fende nonnen al dan niet uit de in artikel 5, lid 2, bedoel­
de publikaties te verwijderen. 
2. Er wordt een Permanent Comité opgericht, dat is sa­
mengesteld uit door de Lid-Staten aangewezen vertegen­
woordigers en dat door een vertegenwoordiger van de 
Commissie wordt voorgezeten. 
Het Permanent Comité stelt zijn reglement van orde vast 
Volgens onderstaande procedure kunnen aan het Perma­
nent Comité alle kwesties worden voorgelegd die verband 
houden met de tenuitvoerlegging en de praktische toepas­
sing van deze richtlijn. 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité 
een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Co­
mité brengt binnen een termijn die de Voorzitter kan vast­
stellen naar gelang van de urgentie van de materie advies 
uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stem­
ming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft 
iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt 
in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het 
door het Comité uitgebrachte advies. Zij brengt het Co­
mité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft 
gehouden met zijn advies. 
Artikel 7 
1. Wanneer een Lid-Staat vaststelt dat 
— machines die voorzien zijn van 
— veiligheidscomponenten die vergezeld gaan van de 
EG-verklaring van overeenstemming, 
bij gebruik overeenkomstig hun gebruiksdoel, de veiligheid 
van personen en, in voorkomend geval, van huisdieren of 
goederen in gevaar dreigen te brengen, neemt hij alle no­
dige maatregeien om de machines of de veiligheidscompo­
nenten uit de handel te nemen, het in de handel brengen 
en in bedrijf stellen te verbieden of het vrije verkeer ervan 
te beperken. 
De Lid-Staat stelt de Commissie onmiddellijk van deze 
maatregel in kennis en geeft de redenen van zijn besluit 
aan, met name of het gebrek aan overeenstemming voort­
vloeit uit: 
a) het niet in acht nemen van de in artikel 3 bedoelde 
fundamentele voorschriften; . 
b) een verkeerde toepassing van de in artikel 5, lid 2, 
bedoelde normen; 
c) een leemte in de in artikel 5, lid 2, bedoelde normen 
zelf. 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 6, onder a) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
(aangepast) 
12 
2. De Commissie treedt zo spoedig mogelijk met de 
betrokken partijen in overleg. Wanneer de Commissie na 
afloop van het overieg vaststelt dat de maatregel gerecht­
vaardigd is, stelt zij de Lid-Staat die hem heeft genomen 
en de overige Lid-Staten daarvan onmiddellijk in kennis. 
Wanneer de Commissie na dit overleg vaststelt dat de 
maatregel niet gerechtvaardigd is, stelt zij de Lid-Staat die 
hem heeft genomen alsook de fabrikant of diens in de Ge­
meenschap gevestigde gemachtigde daarvan onmiddellijk in 
kennis. Wanneer de reden van het in lid 1 bedoelde besluit 
een leemte in de normen is, legt de Commissie, indien de 
Lid-Staat die het besluit heeft genomen, dit wil handhaven, 
de kwestie aan het Comité voor en leidt zij de in artikel 6, 
lid 1, bedoelde procedure in. 
3. Wanneer 
— een machine die niet in overeenstemming is, de CE-
markering draagt, of 
— een veiligheidscomponent die niet in overeenstemming 
is, vergezeld gaat van een EG-verklaring van overeen­
stemming, 
neemt de bevoegde Lid-Staat passende maatregelen tegen 
degene die de markering heeft aangebracht of de verkla­
ring heeft opgesteld en stelt hij de Commissie en de overi­
ge Lid-Staten daarvan in kennis. 
4. De Commissie zorgt ervoor dat de Lid-Staten op de 
hoogte worden gehouden van het verloop en de resultaten 
van de procedure. 
HOOFDSTUK D 
PROCEDURES VOOR ONDERZOEK NAAR 
OVEREENSTEMMING 
Artikel 8 
1. De fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde 
gevolmachtigde moet om te kunnen verklaren dat zijn ma­
chines en veiligheidscomponenten in overeenstemming met 
deze richtlijn zijn, voor elke gefabriceerde machine, respec­
tievelijk veiligheidscomponent een EG-verklaring van over­
eenstemming opstellen bestaande uit de in bijlage II, onder 
A, respectievelijk onder C, vermelde onderdelen. 
Voor machines geldt bovendien dat de fabrikant of zijn in 
de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde op de machine 
de CE-markering moet aanbrengen. 
2. Voordat de machine in de handel wordt gebracht 
moet de fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde 
gevolmachtigde: 
a) indien bijlage IV niet op de machine van toepassing 
is, het in bijlage V bedoelde dossier samenstellen; 89/392/EEG 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 6, onder b) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
(aangepast) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 7, onder a) 
(aangepast) 
(aangepast) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
89/392/EEG 
13 
b) indien bijlage IV op de machine van toepassing is en 
de fabricage niet of slechts gedeeltelijk volgens de in 
artikel 5, lid 2, bedoelde normen heeft plaatsgevon­
den, of indien zulke nonnen ontbreken, een model 
van de machine aan het in bijlage VI bedoelde EG-
typeonderzoek onderwerpen; 
c) indien bijlage IV op de machine van toepassing is en 
de fabricage volgens de in artikel S, lid 2, bedoelde 
normen heeft plaatsgevonden: 
— hetzij het in bijlage VI bedoelde dossier samen­
stellen en toezenden aan de keuringsinstantie 
waarvan kennisgeving is gedaan, waarna deze in­
stantie zo spoedig mogelijk bericht van ontvangst 
zal geven en het dossier zal bewaren; 
— hetzij het in bijlage VI bedoelde dossier voorleg­
gen aan de keuringsinstantie waarvan kennisge­
ving is gedaan, waarna deze instantie zal nagaan 
of de in artikel 5, lid 2, bedoelde normen correct 
zijn toegepast en een verklaring van geschiktheid 
van dit dossier zal opstellen; 
— hetzij een model van de machine aan het in bij­
lage VI bedoelde EG-typeonderzoek onderwer­
pen. 
3. Bij toepassing van lid 2, onder c), eerste streepje, van 
het onderhavige artikel is het bepaalde in punt 5, eerste 
zin, en in punt 7 van bijlage VI van overeenkomstige toe­
passing. 
Bij toepassing van lid 2, onder c), tweede streepje, van 
het onderhavige artikel is het bepaalde in de punten 5, 6 
en 7 van bijlage VI van overeenkomstige toepassing. 
4. Bij toepassing van lid 2, onder a), en punt c), eerste 
en tweede streepje, moet de EG-verklaring van overeen­
stemming slechts de overeenstemming met de fundamente­
le veiligheidsvoorschriften van de richtlijn vaststellen. 
Bij toepassing van lid 2, onder b), of lid 2, onder c), derde 
streepje, moet de EG-verklaring van overeenstemming de 
overeenstemming vaststellen met het model dat een EG-
typeonderzoek heeft ondergaan. 
5. Voor veiligheidscomponenten gelden de certificerings­
procedures die ingevolge de leden 2, 3 en 4 op machines 
van toepassing zijn. Wanneer een EG-typeonderzoek wordt 
uitgevoerd, gaat de keuringsinstantie waarvan kennisgeving 
is gedaan, bovendien na of de veiligheidscomponent de 
veiligheidsfuncties kan vervullen die door de fabrikant zijn 
opgegeven. 89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 7, onder b) 
a) Indien machines met betrekking tot andere as­
pecten onder andere richtlijnen vallen die voor­
zien in het aanbrengen van de CE-markering, 
geeft de markering aan dat de machines geacht 
worden ook aan de voorschriften van deze an­
dere richtlijnen te voldoen. 93/68/EEG art. 6, punt 2 
14 
b) Indien echter in één of meer van deze richtlijnen 
gedurende een overgangsperiode de fabrikant de 
keuze van de toe te passen regeling wordt gela­
ten, geeft de CE-markering aan dat aan de 
voorschriften van slechts de door de fabrikant 
toegepaste richtlijnen is voldaan. In dat geval 
moeten de in het Publikatiebbd van de Europese 
Gemeenschappen bekendgemaakte referenties 
van de toegepaste richtlijnen worden vermeld op 
de door deze richtlijnen voorgeschreven docu­
menten, handleidingen of gebruiksaanwijzingen 
die bij deze machines zijn gevoegd. 
7. Indien de fabrikant of zijn in de Gemeenschap geves­
tigde gevolmachtigde niet aan de verplichtingen van de le­
den 1 tot en met 6 heeft voldaan, rusten deze verplichtin­
gen op een ieder die de machine of de 
veiligheidscomponent in de Gemeenschap in de handel 
brengt Dezelfde verplichtingen gelden voor diegene die 
machines of machineonderdeien of veiligheidscomponenten 
van verschillende herkomst assembleert of die de machine 
of de veiligheidscomponent voor zijn eigen gebruik ver­
vaardigt. 
8. De verplichtingen van lid 7 geiden niet voor degenen 
die een verwisselbaar uitrustingsstuk ais bedoeld in artikel 
1 op een machine of een trekker aansluiten, mits de ele­
menten compatibel zijn en alle delen waaruit de machine 
na die aansluiting bestaat zijn voorzien van de CE-marke­
ring en vergezeld gaan van de EG verklaring van overeen­
stemming. 
Artikel 9 
1. De Lid-Staten delen de Commissie en de overige Lid-
Staten mee welke instanties zij met de in artikel 8 bedoel­
de procedure hebben belast niet welke specifieke taken 
deze instanties zijn belast en welk identificatienummer de 
Commissie hun vooraf heeft toegekend. 
De Commissie publiceert in het Publikatieblad van de Eu­
ropese Gemeenschappen de lijst van deze instanties met 
hun nummer en de taken waarvoor zij zijn aangemeld. Zij 
zorgt voor de bijwerking van deze lijst. 
2. De Lid-Staten moeten de in bijlage VII opgenomen 
criteria hanteren voor de beoordeling van de instanties 
waarvan kennisgeving moet worden gedaan. De instanties 
die voldoen aan de beoordelingscriteria welke in de desbe­
treffende geharmoniseerde normen zijn opgenomen, wor­
den geacht aan de genoemde criteria te voldoen. 
3. Een Lid-Staat die een instantie heeft aangewezen, 
moet zijn kennisgeving ongedaan maken, indien hij vast­
stelt dat de instantie niet meer aan de in bijlage VII be­
doelde criteria beantwoordt Hij stelt de Commissie en de 
overige Lid-Staten daarvan onmiddellijk in kennis. 93/68/EEG art 6, punt 2 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 7, onder c) 
(aangepast) 
91/368/EEG art 1, punt 4 
93/68/EEG art 6, punt 1 
89/392/EEG 
93/68/EEG art 6, punt 3 
89/392/EEG 
15 
HOOFDSTUK ID 
Œ-MARKER1NG 
Artikel 10 
1. De CE-markering van overeenstemming bestaat uit de 
initialen „CE". In bijlage III is het te gebruiken model af­
gebeeld. 
2. De CE-markering moet duidelijk leesbaar op de ma­
chine worden aangebracht overeenkomstig punt 1.73 van 
bijlage I. 
3. Op de machines mogen geen markeringen worden 
aangebracht die derden kunnen misleiden omtrent de bete­
kenis of de grafische vorm van de CE-markering. Op de 
machines mogen andere markeringen worden aangebracht 
op voorwaarde dat de zichtbaarheid en de leesbaarheid 
van de CE-markering niet worden verminderd 
4. Onverminderd artikel 7: 
a) ontstaat, wanneer een Lid-Staat vaststelt dat de CE-
markering ten onrechte is aangebracht, voor de fabri­
kant of zijn in de Gemeenschap gevestigde gevol­
machtigde de verplichting om onder de door deze 
Lid-Staat gestelde voorwaarden het produkt in over­
eenstemming te brengen met de bepalingen inzake de 
CE-markering en aan de inbreuk een einde te maken; 
b) treft de Lid-Staat indien de met-overeenstemming 
blijft bestaan, alle nodige maatregelen om overeen­
komstig de procedure van artikel 7 het in de handel 
brengen van het bewuste produkt te beperken of te 
verbieden dan wel het uit de handel te laten nemen. 
HOOFDSTUK IV 
SLOTBEPALINGEN 89/392/EEG 
93/68/EEG art 6, punt 1 
93/68/EEG art 6, punt 4 
89/392/EEG - 93/68/EEG art 6, punt 1 
93/68/EEG art 6, punt 5 
93/68/EEG art 6, punt 6 
(aangepast) 
89/392/EEG 
Artikel 11 
Ieder krachtens deze richtlijn genomen besluit dat ertoe 
leidt dat het in de handel brengen en het in bedrijf stellen 
van een machine of van een veiligheidscomponent wordt 
beperkt wordt nauwgezet met redenen omkleed. Het 
wordt zo spoedig mogelijk aan de belanghebbende meege­
deeld met vermelding van de rechtsmiddelen die volgens 
de in de betrokken Lid-Staat geldende wetgeving open­
staan, alsmede van de termijnen waarbinnen deze rechts­
middelen moeten worden ingesteld. 93/44/EEG art 1, punt 9 
(aangepast) 
16 
Artikel 12 
De Commissie treft de noodzakelijke maatregelen opdat 
de gegevens over alle ter zake dienende besluiten die op 
het beheer van deze richtlijn betrekking hebben, beschik­
baar worden gesteld. 89/392/EEG 
Artikel 13 
1. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de 
bepalingen van intern recht mede die zij op het onder de­
ze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
2. Vóór 1 januari 1994 onderzoekt de Commissie de 
stand van de normalisatiewerkzaamheden betreffende deze 
richtlijn en stelt in voorkomend geval de passende maatre­
gelen voor. 91/368/EEG art 1, punt 5 
Artikel 14 
De richtlijnen genoemd in bijlage VIII, deel A, worden 
ingetrokken, onverminderd de verplichtingen van de Lid-
Staten wat betreft de in bijlage VIII, deel B, opgenomen 
tijdslimieten voor de omzetting en de toepassing ervan. 
Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijnen gelden als 
verwijzingen naar de onderhavige richtlijn en worden gele­
zen volgens de concordantietabel in bijlage DC 
Artikel 15 
De huidige richdijn treedt in werking op de twintigste dag 
volgend op die van haar publikatie in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen. 
Artikel 16 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor het Europees 
Parlement 
De Voorzitter Voor de Raad 
De Voorzitter 
17 
BIJLAGE 1 89/392/EEG 
FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN 
GEZONDHEIDSEISEN BETREFFENDE HET ONTWERP 
EN DE BOUW VAN MACHINES EN VEILIGHEIDS­
COMPONENTEN 
In deze bijlage wordt onder „machine" verstaan, ofwel de 
„machine" als omschreven in artikel 1, lid 2, ofwel de „vei­
ligheidscomponent" als omschreven in datzelfde lid 
OPMERKINGEN VOORAF 
1. 
2. De verplichtingen vervat in de fundamentele veilig­
heids- en gezondheidseisen zijn alleen van toepassing 
indien het desbetreffende gevaar bij de betrokken ma­
chine aanwezig is wanneer deze op de door de fabri­
kant bedoelde wijze wordt gebruikt De eisen van de 
punten 1.1.2, 1.7.3 en 1.7.4 zijn in elk geval van toe­
passing op alle onder de richtlijn vallende machines. 
De in de richtlijn vermelde fundamentele veiligheids-
en gezondheidseisen zijn dwingend. Gezien de stand 
van de techniek is het evenwel mogelijk dat de gestel­
de doelen niet kunnen worden bereikt In dat geval 
moeten deze doelen bij ontwerp en bouw van de ma­
chine zoveel mogelijk worden nagestreefd. 
De fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen zijn 
gegroepeerd naar de risico's waartegen zij gericht zijn. 
De machines hebben een reeks risico's die in ver­
scheidene hoofdstukken van deze bijlage kunnen wor­
den genoemd. 
De fabrikant heeft de plicht een risicoanalyse te ver­
richten om na te gaan welke risico's voor zijn machine 
gelden; bij het ontwerp en de constructie van de ma­
chine moet hij vervolgens rekening houden met zijn 
analyse. 
FUNDAMENTELE VEIUGHEIDS-
ZONDHEIDSEISEN EN GE-
1.1. Algemeen 
1.1.1. Definities 
In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
1. „gevaarlijke zone", elke zone in en/of rondom 
een machine waar de aanwezigheid van een 
blootgestelde persoon een gevaar voor diens 
veiligheid of gezondheid oplevert; 
2. „blootgestelde persoon", elke persoon die 
zich geheel of gedeeltelijk in een gevaarlijke 
zone bevindt; 
3. „bediener", de persoon (personen) die tot 
taak heeft (hebben) een machine te installe­
ren, te laten werken, af te stellen, te onder­
houden, te reinigen, te herstellen of te ver­
voeren. 93/44/EEG art 1, punt 10, onder a) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder b) 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder c) 
89/392/EEG 
18 
1.1.2. In het ontwerp van de machine verwerkte veilig-
heidsbeginselen 
a) De machine dient zodanig te zijn gebouwd 
dat ze kan functioneren en kan worden afge­
steld en onderhouden zonder dat men aan ge­
vaar blootstaat wanneer deze handelingen 
worden voltrokken onder de door de fabri­
kant vastgestelde omstandigheden. 
De genomen maatregelen moeten erop ge­
richt zijn elk ongevalsrisico gedurende de te 
verwachten levensduur van de machine, ook 
bij het monteren en demonteren, volledig uit 
te sluiten, ook wanneer deze risico's het ge­
volg zijn van te voorziene abnormale omstan­
digheden. 
b) Bij het kiezen van de meest passende oplos­
singen moet de fabrikant de volgende begin­
selen toepassen, in de gegeven volgorde: 
— de risico's uitsluiten of zoveel mogelijk 
beperken (bij het ontwerp en de bouw in 
de machine verwerkte beveiliging); 
— de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen 
treffen voor risico's die niet kunnen wor­
den uitgesloten; 
— de gebruikers informeren over de risico's 
die nog aanwezig zijn als gevolg van een 
niet volledige doelmatigheid van de ge­
troffen beveiligingsmaatregelen, aange­
ven of een bijzondere opleiding vereist is 
en signaleren dat persoonlijke bescher­
mingsmiddelen moeten worden gebruikt 
c) Bij het ontwerpen en de bouw van de machi­
ne alsmede bij de opstelling van de ge­
bruiksaanwijzing moet de fabrikant niet alleen 
uitgaan van een normaal gebruik van de ma­
chine, maar tevens van het redelijkerwijze te 
verwachten gebruik. 
De machine dient zodanig te zijn ontworpen 
dat abnormaal gebruik, indien gevaarlijk, 
wordt voorkomen. In voorkomend geval dient 
de gebruiksaanwijzing de aandacht van de ge­
bruiker te vestigen op te ontraden gebruik 
van de machine dat uit de ervaring zou kun­
nen blijken. 
d) Onder de gebruiksomstandigheden waarvoor 
de machine is bestemd moeten hinder, ver­
moeidheid en psychische belasting (stress) van 
de bediener tot een haalbaar minimum be­
perkt blijven, rekening houdend met de be­
ginselen van de ergonomie. 89/392/EEG 
19 
e) Bij het ontwerpen en de bouw dient de fabri­
kant rekening te houden met de belemmerin­
gen die de bediener ondervindt door een 
noodzakelijk of te voorzien gebruik van per­
soonlijke beschermingsuitrusting (bij voor­
beeld schoenen, handschoenen, enz.). 
f) De machine moet worden geleverd met alle 
speciale uitrustingen en accessoires die essen­
tieel zijn voor het voorkomen van gevaar bij 
afstelling, onderhoud en gebruik. 
1.13. Materialen en produkten 
De voor de bouw van de machine gebruikte mate­
rialen of de bij het gebruik ervan aangewende en 
ontstane produkten mogen geen gevaar opleveren 
voor de veiligheid of de gezondheid van de bloot­
gestelde personen. 
Met name bij het gebruik van vloeistoffen, dam­
pen en gassen moet de machine zo zijn ontworpen 
en gebouwd dat deze kan worden gebruikt zonder 
gevaar als gevolg van vullen, gebruiken, opvangen 
en afvoeren. 
1.1.4. Verlichting 
De fabrikant draagt zorg voor een geïncorporeer­
de, aan de werkzaamheden aangepaste verlichting 
indien, ondanks ruimteverlichting met een normale 
waarde, afwezigheid van die geïncorporeerde ver­
lichting een risico kan inhouden. 
De fabrikant moet erop toezien dat er geen hin­
derlijke schaduwzones, hinderlijke verblinding of 
gevaarlijke stroboscopische effecten worden ver­
oorzaakt door de verlichting die door de fabrikant 
is geleverd. 
Indien bepaalde organen aan de binnenzijde veel­
vuldig moeten worden geïnspecteerd, moeten deze 
van een passende verlichting zijn voorzien; dit 
geldt eveneens voor de zones waar afstelling en 
onderhoud plaatsvinden. 
1.1.5. Ontwerp van de machine met het oog op het hante­
ren ervan 
De machine of elk van de samenstellende delen 
moet: 
— veilig kunnen worden gehanteerd; 
— verpakt zijn of ontworpen zijn om veilig te 
kunnen worden opgeslagen zonder dat er be­
schadigingen ontstaan (bij voorbeeld voldoen­
de stabiliteit speciale steunen, enz.). 
Wanneer in verband met massa, afmetingen of 
vorm van de machine of van de onderdelen het 
verplaatsen met de hand onmogelijk is, moet de 
machine of elk van de samenstellende delen: 
— voorzien zijn van bevestigingsmiddelen waar­
door deze met hijs- of hef gereedschap kan 
worden aangevat, of 
— zodanig zijn ontworpen dat de machine met 
deze bevestigingsmiddelen kan worden uitge­
rust (bijvoorbeeld schroefgaten), of 89/392/EEG 
(aangepast) 
20 
— een zodanige vorm bezitten dat normaal hijs-
of hefgereedschap gemakkelijk kan worden 
aangepast 
Wanneer de machine of één van de samenstellende 
delen met de hand wordt vervoerd, moet deze: 
— gemakkelijk verplaatsbaar zijn, of 
— uitgerust zijn met voorzieningen om de ma­
chine of het onderdeel op te pakken (bijvoor­
beeld handgrepen) waardoor deze volstrekt 
veilig kunnen worden verplaatst 
Er dienen bijzondere voorzieningen te worden ge­
troffen voor het hanteren van gereedschappen en/ 
of machinedelen, ook van lichte constructie, die 
gevaarlijk kunnen zijn (door de vorm, het mate­
riaal, enz.). 
1.2. Bediening 
1.2.1. Veiligheid en betrouwbaarheid van de bedienings­
systemen 
De bedieningssystemen moeten dusdanig ontwor­
pen en uitgevoerd zijn dat zij zo veilig en betrouw­
baar zijn dat er geen gevaarlijke situatie kan ont­
staan. Meer bepaald moeten zij zo zijn ontworpen 
en gebouwd dat 
— zij bestand zijn tegen de normale bedrijfsei-
sen en tegen invloeden van buitenaf, 
— fouten in de logica bij de bedieningshandelin­
gen niet tot gevaarlijke situaties kunnen lei­
den. 
1.2.2. Bedieningsorganen 
De bedieningsorganen moeten: 
— duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn en in 
voorkomend geval van een passend merkte­
ken zijn voorzien, 
— zodanig zijn geplaatst dat een bedieningshan­
deling veilig, zonder aarzeling of tijdverlies en 
zonder misverstand geschiedt 
— zodanig zijn ontworpen dat de beweging van 
het bedieningsorgaan een logisch verband 
heeft met het bewerkstelligde effect, 
— buiten gevaarlijke zones geplaatst zijn behal­
ve, voor zover noodzakelijk, bepaalde organen 
zoals noodstoporganen, organen voor het le­
ren bedienen van robots, 
— zodanig geplaatst zijn dat hun bediening geen 
extra gevaren met zich brengt 
— zodanig zijn ontworpen of beveiligd dat het 
gewenste effect indien dat gevaar kan opleve­
ren, niet zonder een bewuste bedieningshan­
deling kan optreden, 89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
21 
— zodanig zijn vervaardigd dat zij de te voorzie­
ne belasting kunnen verdragen; bijzondere 
aandacht moet worden geschonken aan de 
noodstopvoorzieningen, die sterk belast kun­
nen worden. 
Indien een bedieningsorgaan zodanig is ontworpen 
en uitgevoerd dat hiermede verschillende verrich­
tingen kunnen worden uitgevoerd, dat wil zeggen 
dat de verrichting niet ondubbelzinnig is (bijvoor­
beeld bij gebruik van toetsenborden, enz.), dan 
dient de bewerkstelligde werking duidelijk te wor­
den aangegeven en zo nodig te worden bevestigd 
Bedieningsorganen moeten zodanig zijn uitgevoerd 
dat de plaatsing, de verplaatsing en de weerstand 
die zij bieden verenigbaar zijn met de bewerkstel­
ligde werking, rekening houdend met de ergonomi­
sche beginselen. Met belemmeringen als gevolg 
van een noodzakelijk of te voorzien gebruik van 
persoonlijke beschermingsmiddelen (bijvoorbeeld 
schoenen, handschoenen, enz.) moet rekening wor­
den gehouden. 
De machine moet zijn voorzien van signaliserings-
inrichtingen (wijzerplaten, signalen, enz.) en aan­
wijzingen die noodzakelijk zijn voor een veilig ge­
bruik. Vanaf de bedieningspost moet de bediener 
alle aanwijzingen van die inrichtingen kunnen 
waarnemen. 
De bediener moet zich er vanaf de hoofdbedie-
ningspost van kunnen vergewissen dat er zich geen 
blootgestelde personen in de gevaarlijke zones be­
vinden. 
Indien dit onmogelijk is, moet het bedieningssys­
teem zodanig zijn ontworpen en uitgevoerd dat het 
inschakelen van de machine steeds wordt voorafge­
gaan door een akoestisch en/of visueel waarschu-
wingssignaai. De blootgestelde persoon moet de 
tijd en de middelen hebben om het inschakelen 
van de machine snel te verhinderen. 
123. In werking stellen 
Het in werking stellen van een machine mag al­
leen kunnen geschieden door een opzettelijk ver­
richte handeling met een hiervoor bestemd bedie­
ningsorgaan. 
Dit geldt ook: 
— voor het opnieuw in werking stellen na een 
stilstand, ongeacht de oorzaak daarvan, 
— voor het bewerkstelligen van een belangrijke 
wijziging in de werking (bij voorbeeld snel­
heid, druk, enz.), 
behalve indien dit opnieuw in werking stellen of 
deze wijziging van de werking geen enkel risico in­
houdt voor de blootgestelde personen. 
Het opnieuw in werking stellen of wijzigen van de 
werking in het kader van het normale programma 
van een automatische cycius valt niet onder deze 
fundamentele eis. 89/392/EEG 
22 
Indien een machine meerdere bedieningsorganen 
voor het in werking stellen heeft en de bedieners 
elkaar hierdoor in gevaar kunnen brengen, moeten 
aanvullende voorzieningen (zoals bijvoorbeeld vali-
deringsinrichtingen of keuzeschakelaars waardoor 
telkens slechts één inschakelinrichting in werking 
wordt gesteld) aanwezig zijn om dit risico uit te 
sluiten. 
Het weer automatisch doen functioneren van een 
geautomatiseerde installatie na een stilstand dient 
op eenvoudige wijze te kunnen geschieden, nadat 
de veiligheidsvoorwaarden zijn vervuld. 
1.2.4. Stopinrichtingen 
Normale stopzetting 
Elke machine moet zijn voorzien van een bedie­
ningsorgaan waarmee zij op veilige wijze volledig 
kan worden stopgezet 
Elke werkplek moet zijn voorzien van een bedie­
ningsorgaan waarmee, naar gelang van het risico, 
hetzij alle bewegende delen van de machine, hetzij 
een aantal daarvan kunnen worden stilgelegd zo­
dat de machine in veilige toestand is. De stopop-
dracht aan de machine moet voorrang hebben bo­
ven startopdrachten. 
Wanneer de machine of de gevaarlijke onderdelen 
ervan tot stilstand zijn gekomen, moet de energie­
voorziening van de betrokken aandrijfmechanismen 
worden onderbroken. 
Noodstop 
Elke machine moet voorzien zijn van één of meer 
noodstopinrichtingen waarmede een onmiddellijk 
dreigende of ontstaande gevaarlijke situatie kan 
worden afgewend. Dit geldt niet voor: 
— machines waarbij het gevaar niet verminderd 
kan worden door de noodstopinrichting, hetzij 
omdat deze niet de normale tijd binnen welke 
de machine stopt beperkt hetzij omdat deze 
het niet mogelijk maakt de in verband met 
het gevaar vereiste bijzondere maatregeien te 
nemen, 
— met de hand gedragen of handgeleide machi­
nes. 
Deze inrichting moet: 
— duidelijk herkenbare, goed zichtbare en snel 
bereikbare bedieningsorganen hebben, 
— stopzetting van een gevaarlijk proces binnen 
de kortst mogelijke tijd bewerkstelligen zon­
der extra risico's te scheppen, 
— eventueel bepaalde veiligheidsbewegingen in 
gang zetten of mogelijk maken dat deze in 
gang worden gezet 89/392/EEG 
(aangepast) 
23 
Wanneer het in werking stellen van de noodstop­
bediening wordt beëindigd nadat een stopbevel is 
gegeven, moet het stopbevel door blokkering van 
de noodstopbediening gehandhaafd blijven totdat 
de blokkering wordt opgeheven; blokkering van de 
inrichting zonder dat deze een stopbevel genereert, 
mag niet mogelijk zijn; het opheffen van de blok­
kering van de inrichting mag alleen door een daar­
toe passende handeling kunnen geschieden en mag 
de machine niet in werking stellen, maar alleen 
een hernieuwde inschakeling mogelijk maken. 
Complexe installaties 
Bij machines of machinedelen die ontworpen zijn 
om in combinatie te functioneren moet de fabri­
kant de machine zodanig ontwerpen en bouwen 
dat met de stopinrichtingen — met inbegrip van 
de noodstopinrichtkig — niet alleen de machine 
kan worden stopgezet, maar tevens alle daarvoor 
of daarachter geschakelde installaties indien het 
blijven functioneren daarvan gevaar kan opleveren. 
1.2.5. Functiekeuzeschakelaar 
De gekozen bedieningswijze moet voorrang heb­
ben op alle andere bedieningssystemen, met uit­
zondering van de noodstopinrichting. 
Indien de machine zodanig is ontworpen of ge­
bouwd dat deze volgens verschillende bedienings-
of bedrijfswijzen kan worden gebruikt, waarbij van 
uiteenlopende veiligheidsniveaus sprake is (bij­
voorbeeld om afstelling, onderhoud, inspectie, enz. 
mogelijk te maken), moet de machine voorzien 
zijn van een in elke stand vergrendelbare keuze­
schakelaar. Elke positie van de keuzeschakelaar 
mag slechts overeenkomen met één enkele be-
drijfs- of bedieningswijze. 
In plaats van een keuzeschakelaar mag ook ge­
bruik worden gemaakt van andere keuzemiddelen 
waarmede het gebruik van bepaalde functies van 
de machine tot bepaalde categorieën bedienings­
personeel kan worden beperkt (bijvoorbeeld toe­
gangscodes tot bepaalde functies van digitale be­
diening, enz.). 
Indien de machine voor bepaalde bewerkingen 
moet kunnen functioneren met uitgeschakelde be­
veiligingsvoorzieningen, moet de functiekeuzescha­
kelaar tegelijkertijd: 
— de automatische bedieningsstand onmogelijk 
maken; 
— de bewegingen uitsluitend mogelijk maken 
door middel van bedieningsorganen die onaf­
gebroken in een bepaalde stand moeten wor­
den gehouden; 
— de werking van gevaarlijke bewegende delen 
alleen mogelijk maken bij extra veiligheids­
maatregelen (bijvoorbeeld lagere snelheid, 
minder kracht stap voor stap of een andere 
passende voorziening) en daarbij gevaren in­
gevolge gekoppelde sequenties voorkomen; 93/44/EEG art 1, punt 10, onder d) 
89/392/EEG 
24 
— elke beweging onmogelijk maken die gevaar 89/392/EEG 
zou kunnen opleveren doordat vrijwillig of 
onvrijwillig invloed wordt uitgeoefend op de 
interne sensoren van de machine. 
Verder moet de bediener vanaf de bedieningspost 
het functioneren van de onderdelen waarop hij 
invloed uitoefent, kunnen beheersen. 
1.2.6. Defecten in de energievoorziening 
Een onderbreking, het herstel na een onderbreking 
of een schommeling in positieve of negatieve zin 
in de energievoorziening van de machine, mag met 
tot gevaarlijke situaties leiden. 
Met name mag het niet mogelijk zijn dat (aangepast) 
— de machine plotseling in werking wordt ge­
steld; 
— de stopzetting van de machine wordt verhin­
derd indien de opdracht daartoe reeds is ge­
geven; 
— een bewegend deel van de machine of een 
door de machine vastgehouden werkstuk valt 
of wordt uitgeworpen; 
— de automatische stopzetting of de stopzetting 
met de hand van enig bewegend deel wordt 
verhinderd 
— de doelmatigheid van de beveiligingsinrichtin­
gen wordt uitgeschakeld. 
1.2.7. Defecten in het bedieningscircuit 
Een defect dat van invloed is op de samenhang 
van het bedieningscircuit of het falen van of een 
storing in het bedieningscircuit mag geen gevaarlij­
ke situaties doen ontstaan. 
Met name mag het niet mogelijk zijn dat (aangepast) 
— de machine plotseling in werking wordt ge­
steld; 
— de stopzetting van de machine wordt verhin­
derd indien de opdracht daartoe reeds is ge­
geven; 
— een bewegend deel van de machine of een 
door de machine vastgehouden werkstuk valt 
of wordt uitgeworpen; 
— de automatische stopzetting of de stopzetting 
met de hand van enig bewegend deel wordt 
verhinderd 
— de doelmatigheid van de beveiligingsinrichtin­
gen wordt uitgeschakeld. 
1.2.8. Programmatuur 
Programmatuur voor de dialoog tussen de bedie­
ner en het bedienings- of controlesysteem van een 
machine dient gebruikersvriendelijk te zijn ontwor­
pen. 
13. Beveiliging tegen mechanische risico's 
1.3.1. Stabiliteit 
De machine, de onderdelen daarvan en de bijbe­
horende installaties moeten zodanig zijn ontwor­
pen en gebouwd dat zij onder normale bedrijfsom­
standigheden (eventueel rekening houdend met de 
klimatologische omstandigheden) voldoende stabili­
teit bezitten om zonder gevaar voor kanteling, om­
vallen of ongewenste verplaatsingen te kunnen 
worden gebruikt. 
25 
Indien de vorm van de machine zelf of de plaats 
waarvoor zij bestemd is geen voldoende waarbor­
gen kunnen bieden voor een toereikende stabili­
teit dient in passende bevestigingsmiddelen te 
worden voorzien die in de gebruiksaanwijzing 
moeten zijn aangegeven. 
13.2. Gevaar voor breuken tijdens het gebruik 
De verschillende delen van de machine, alsmede 
de verbindingen daartussen, moeten bestand zijn 
tegen de belastingen en spanningen waaraan zy 
worden blootgesteld tijdens het gebruik waarvoor 
de fabrikant de machine heeft bestemd 
De gebruikte materialen moeten voldoende weer­
stand hebben en aangepast zijn aan de eigenschap­
pen van de gebruiksomgeving waarvoor de fabri­
kant de machine heeft bestemd, met name ten 
aanzien van moeheids-, verouderings-, corrosie- en 
slijtageverschijnselen. 
De fabrikant dient in de gebruiksaanwijzing de 
aard en de frequentie te vermelden van de inspec­
ties en het onderhoud die om veiligheidsredenen 
noodzakelijk zijn. Zo nodig geeft hij aan welke on­
derdelen aan slijtage onderhevig zijn, alsmede de 
voor een vervanging geldende criteria. 
Indien er, ondanks de getroffen voorzorgsmaatre­
gelen, gevaar bestaat dat bewegende delen uiteen-
springen of breken (bijvoorbeeld bij slijpstenen), 
moeten deze bewegende delen zodanig zijn ge­
monteerd en geplaatst dat bij een breuk de stuk­
ken worden tegengehouden. 
Stijve of flexibele leidingen voor vloeistoffen, dam­
pen en gassen, in het bijzonder hogedruldeidingen, 
moeten bestand zijn tegen de interne en externe 
krachten waaraan zij normaal worden blootgesteld; 
zij moeten stevig zijn bevestigd en/óf afgeschermd 
tegen externe aantasting of belasting van allerlei 
aard er moeten voorzorgsmaatregelen worden ge­
nomen om gevaren bij eventuele breuken te voor­
komen (bruuske bewegingen, hogedrukstralen, 
enz.). 
Bij automatische toevoer van het te bewerken ma­
teriaal naar het werktuig dient aan de volgende 
voorwaarden te worden voldaan om gevaar voor 
de blootgestelde personen (bijvoorbeeld werktuig­
breuk) te vermijden: 
— bij het contact tussen werktuig en te bewer­
ken stuk moet het werktuig in zijn normale 
gebruiksomstandigheden verkeren; 
— bij het (al dan niet bewust) in werking stellen 
en/of stilzetten van het werktuig moeten de 
aanvoerbeweging en de beweging van het 
werktuig gecoördineerd zijn. 
13.3. Gevaar door vallende of wegschietende voorwerpen 
Er moeten voorzorgsmaatregelen worden genomen 
om het vallen of wegschieten van voorwerpen (be­
werkte stukken, werktuig, spaanders, splinters, 
stukken, enz.) die een gevaar kunnen opleveren, te 
voorkomen. 89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
26 
13.4. Gevaren door oppervlakken, scherpe kanten, hoeken 
Bereikbare machineonderdelen mogen, voor zover 
dat in verband met hun functie mogelijk is, geen 
scherpe kanten en hoeken of ruwe oppervlakken 
vertonen die verwondingen kunnen veroorzaken. 
13.5. Gevaren in verband met gecombineerde machines 
Wanneer een machine is bestemd om een aantal 
verschillende bewerkingen te kunnen verrichten, 
waarbij het werkstuk bij iedere bewerking met de 
hand wordt toegevoerd (gecombineerde machine), 
moet zij zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat 
ieder deel afzonderlijk kan worden gebruikt zon­
der dat de overige machinedelen voor de blootge­
stelde persoon een gevaar betekenen of hem hin­
deren. 
Met het oog hierop moet ieder deel, wanneer het 
niet volledig is afgeschermd, afzonderlijk in wer­
king kunnen worden gesteld of gestopt. 
13.6. Gevaren in verband met de verschillende draaisnel-
heden van de gereedschappen 
Indien de machine is ontworpen om bewerkingen 
uit te voeren in verschillende gebruiksomstandighe­
den (bijvoorbeeld inzake snelheid en voeding), 
moet zij zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat 
deze omstandigheden veilig en betrouwbaar kun­
nen worden gekozen en ingesteld. 
13.7. Voorkomen van gevaren in verband met de bewegen­
de delen 
De bewegende delen van de machine moeten zo­
danig zijn ontworpen, vervaardigd en geplaatst dat 
risico's worden voorkomen of, wanneer risico's blij­
ven bestaan, zodanig van afschermingen of beveili­
gingsinrichtingen zijn voorzien dat elk gevaar voor 
aanraking waardoor zich ongelukken zouden kun­
nen voordoen, wordt vermeden. 
Alle nodige maatregelen ter voorkoming van een 
onverwacht blokkeren van bewegende werkuitvoe-
rende delen moeten worden getroffen. Ingeval on­
danks deze voorzorgsmaatregelen een blokkering 
kan optreden, moet de fabrikant ervoor hebben 
gezorgd dat zij dank zij specifieke afschermings-
middelen, met behulp van speciale werktuigen, aan 
de hand van de gebruiksaanwijzing en eventueel 
aanwijzingen op de machine zelf, zonder gevaar 
kan worden verholpen. 
13.8. Keuze van de beveiliging tegen gevaren in verband 
met bewegende delen 
Een afscherming of beveiligingsinrichting die wordt 
gebruikt met het oog op de gevaren van bewegen­
de delen, moet worden gekozen op basis van het 
bestaande risico. Om de keuze mogelijk te maken, 
moeten onderstaande aanwijzingen worden opge­
volgd. 89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder a) 
89/392/EEG 
27 
A. Bewegende overbrengingsorga­
nen 
De afschermingen ter beveiliging van blootge­
stelde personen tegen de risico's veroorzaakt 
door bewegende overbrengingsorganen (zoals 
bijvoorbeeld riemschijven, riemen, tandwielen, 
tandheugels, transmissieassen, enz.) moeten: 
— vaste afschermingen zijn, overeenkomstig 
de eisen van 1.4.1 en 1.4.2.1 of 
— wegneembare schermen zijn, overeen­
komstig de eisen van 1.4.1 en 1A.22A. 
De laatste mogelijkheid moet worden aange­
wend indien veelvuldige ingrepen te voorzien 
zijn. 
B. Bewegende delen die dienen 
voor het werk 
De afschermingen of beveiligingsinrichtingen 
die ontworpen zijn om blootgestelde personen 
te beschermen tegen de gevaren die kunnen 
worden veroorzaakt door de bewegende delen 
die dienen voor het werk (zoals bijvoorbeeld 
snijgereedschap, bewegende delen van persen, 
cilinders, onderdelen die worden bewerkt, 
enz.), moeten: 
— voor zover mogelijk vaste schermen zijn, 
overeenkomstig de eisen van 1.4.1 en 
1.4.11 
— of anders, wegneembare schermen zijn 
overeenkomstig de eisen van 1.4.1 en 
1.4.11B of beveiligingsinrichtingen zoals 
gevoelige elementen (bijvoorbeeld foto-
elektrische beveiligingen, sensormatten), 
positiebeschermingsinrichtingen (bij­
voorbeeld tweehandige bedieningen), be-
schermingsinrichtingen om het lichaam 
van de bediener, of delen daarvan, auto­
matisch uit de gevaarlijke zone te hou­
den overeenkomstig de eisen van 1.4.1 
en 1.4.3. 
Wanneer echter bepaalde bewegende delen 
die dienen voor de uitvoering van het werk 
niet volledig of gedeeltelijk onbereikbaar kun­
nen worden gemaakt wanneer zij in werking 
zijn, wegens verrichtingen die het ingrijpen 
van de bediener in de omgeving van deze de­
len noodzakelijk maken, moeten deze delen, 
voor zover dit technisch mogelijk is, worden 
voorzien van: 
— vaste schermen overeenkomstig de eisen 
van 1.4.1 en 1.4,2.1, waardoor de toe­
gang tot de niet bij het werk gebruikte 
delen onmogelijk wordt alsmede van: 89/392/EEG 
28 
— instelbare schermen, overeenkomstig de 
eisen van 1.4.1 en 1.4.23, waardoor de 
toegang wordt beperkt tot die gedeelten 
van de bewegende delen die strikt nood­
zakelijk zijn voor de werkzaamheden. 
1.4. Vereiste eigenschappen van de schermen en bevei­
ligingsinrichtingen 
1.4.1. Algemene eisen 
Schermen en beveiligingsinrichtingen: 
— moeten stevig zijn uitgevoerd, 
— mogen geen bijkomende gevaren met zich 
brengen, 
— mogen niet op een eenvoudige wijze omzeild 
of buiten werking kunnen worden gesteld, 
— moeten voldoende ver van de gevaarlijke zo­
ne verwijderd zijn, 
— moeten het zicht op het verloop van het werk 
zo min mogelijk belemmeren, 
— moeten de noodzakelijke handelingen voor 
het aanbrengen en/of de vervanging van de 
gereedschappen alsmede voor de onderhouds­
werkzaamheden mogelijk maken, waarbij de 
toegang wordt beperkt tot de sector waar het 
werk moet worden verricht en, zo mogelijk, 
demontage van het scherm of de beveiligings­
inrichting niet nodig is. 
1.4.2. Bijzondere eisen voor schermen 
1.4.2.1. Vaste schermen 
Vaste schermen moeten stevig op hun plaats wor­
den gehouden. 
Deze schermen moeten zodanig zijn bevestigd dat 
zij alleen met behulp van gereedschappen kunnen 
worden geopend 
Voor zover mogelijk moeten zij by het afnemen 
van hun bevestigingsmiddelen, niet op hun plaats 
kunnen blijven. 
1.4.2.2. Wegneembare schermen 
A. Wegneembare schermen van type A moeten: 
— voor zover mogelijk, met de machine 
verbonden blijven wanneer zij geopend 
worden; 
— verbonden zijn met een vergrendelingsin­
richting die verhindert dat de bewegende 
delen op gang kunnen worden gebracht 
zolang deze delen bereikbaar zijn en die 
de beweging van deze delen doet stop­
pen zodra de schermen niet meer geslo­
ten zijn. 89/392/EEG 
29 
B. Wegneembare afschermingen van het type B 
moeten zodanig zijn ontworpen en in het be­
dieningssysteem zijn opgenomen dat: 
— de bewegende delen niet in beweging 
kunnen worden gesteld zolang zy binnen 
het bereik van de bediener zijn, 
— de blootgestelde persoon de bewegende 
delen niet kan bereiken, 
— voor de afstelling een welbewuste hande­
ling noodzakelijk is, bij voorbeeld het 
gebruik van gereedschap, een sleutel, 
enz., 
— het ontbreken van of een defect aan een 
van de onderdelen het in gang brengen 
verhindert of de bewegende delen tot 
stilstand brengt 
— bij gevaar voor wegspringende delen, 
hiertegen een beveiliging van passende 
aard is voorzien. 
1.4.23. Instelbare afschermingen die de 
toegang beperken 
Instelbare afschermingen die de toegang beperken 
tot bewegende delen die voor de werkzaamheden 
strikt noodzakelijk zijn, moeten: 
— afhankelijk van de aard van de te verrichten 
werkzaamheden, met de hand of automatisch 
instelbaar zijn, 
— gemakkelijk kunnen worden ingesteld zonder 
gebruik van gereedschap, 
— het gevaar van wegspringend materiaal zoveel 
mogelijk beperken. 
1.43. Bijzondere eisen voor beveiligingsinrichtingen 
Beveiligingsinrichtingen moeten zodanig zijn ont­
worpen en in het bedieningssysteem zijn opgeno­
men dat: 
— de bewegende delen niet in beweging kunnen 
worden gesteld zolang zij binnen het bereik 
van de bediener zijn, 
— de blootgestelde persoon de bewegende delen 
niet kan bereiken, 
— voor de afstelling een welbewuste handeling 
noodzakelijk is, bij voorbeeld het gebruik van 
gereedschap, een sleutel, enz., 
— het ontbreken van of een defect aan een van 
de onderdelen het in gang brengen verhindert 
of de bewegende delen tot stilstand brengt 
1.5. Beveiliging tegen andere gevaren 
1.5.1. Gevaren als gevolg van elektriciteit 
Wanneer de machine elektrisch wordt aangedreven 
moet zij zodanig zijn ontworpen, gebouwd en uit­
gerust dat alle gevaren in verband met elektriciteit 
worden of kunnen worden voorkomen. 89/392/EEG 
30 
De vigerende specifieke voorschriften betreffende 
elektrisch materieel dat bestemd is om binnen be­
paalde spanningsgrenzen te worden gebruikt, moe­
ten worden toegepast op de onder die voorschrif­
ten vallende machines. 
1.5.1 Gevaren als gevolg van statische elektriciteit 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat het optreden van elektrostatische ladin­
gen die gevaar kunnen opleveren, wordt verhin­
derd of beperkt en/of voorzien zijn van middelen 
waarmede deze ladingen kunnen worden afge­
voerd. 
153. Gevaren door andere dan elektrische energie 
Indien de machine met andere dan elektrische 
energie werkt (bijvoorbeeld met hydraulische, 
pneumatische of thermische energie) moet de ma­
chine zodanig zijn ontworpen, gebouwd en uitge­
rust dat alle risico's voortvloeiend uit het gebruik 
van deze soorten energie worden voorkomen. 
1.5.4. Gevaren door montagefouten 
Fouten bij het monteren of herplaatsen van be­
paalde onderdelen waardoor gevaren zouden kun­
nen ontstaan, moeten uitgesloten zijn door het 
ontwerp van deze onderdelen of anders door aan­
wijzingen die op de onderdelen zelf en/of op de 
ombouw zijn aangebracht Dezelfde aanwijzingen 
moeten zijn aangebracht op de bewegende delen 
en/of de ombouw daarvan, indien men de richting 
van de beweging moet kennen om gevaar te voor­
komen. Aanvullende gegevens dienen eventueel in 
de gebruiksaanwijzing te worden vermeld 
Indien een onjuiste aansluiting gevaar kan opleve­
ren, moeten verkeerde verbindingen van vloei­
stof-, damp- en gasleidingen, alsmede van elektri­
sche aansluitingen, uitgesloten zijn door het 
ontwerp ervan, of, indien dit niet mogelijk is, door 
aanwijzingen op de leidingen en/of aansluitklem-
men. 
1.5.5. Gevaren door extreme temperaturen 
Er moeten voorzieningen worden getroffen om elk 
gevaar voor verwondingen, door aanraking of op 
afstand van onderdelen of materialen met een ho­
ge of zeer lage temperatuur te voorkomen. 
De mogelijkheden van het wegspringen van warme 
of zeer koude stoffen moeten worden bestudeerd. 
Indien deze mogelijkheden aanwezig zijn, moeten 
de nodige middelen worden aangewend om deze 
uit te sluiten of, indien dit technisch onmogelijk is, 
het gevaar ervan te elimineren. 89/392/EEG 
31 
1.5.6. Brandgevaar 89/392/EEG 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat elk gevaar van brand of oververhitting, 
veroorzaakt door de machine zelf of door gassen, 
vloeistoffen, stof, dampen en andere door de ma­
chine geproduceerde of gebruikte stoffen, wordt 
vermeden. 
1JL7. Ontploffingsgevaar 
De machine meet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat de machine zelf of de gassen, vloeistof­
fen, stofdeeltjes, dampen en andere door de ma­
chine geproduceerde of gebruikte stoffen geen 
gevaar voor ontploffing oplevert 
Hiertoe neemt de fabrikant maatregelen om: 
— een gevaarlijke concentratie van de produkten 
te voorkomen, 
— ontbranding van de omgeving met ontplof­
fingsgevaar te verhinderen, 
— de ontploffing, indien deze zich toch voor­
doet zo klein mogelijk te maken zodat zij 
geen gevaarlijke gevolgen voor de omgeving 
heeft 
Dezelfde voorzorgsmaatregelen dienen te worden 
genomen indien de fabrikant verwacht dat de ma­
chine in een omgeving met ontploffingsgevaar 
wordt gebruikt. 
Het elektrisch materieel dat deel uitmaakt van de­
ze machines, moet wat betreft het ontploffingsge­
vaar in overeenstemming zijn met de vigerende 
bijzondere richtlijnen. 
1.5.8. Gevaren door geluidsoverlast 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge- (aangepast) 
bouwd dat gevaren als gevolg van de emissie van 
luchtgeluid tot een minimum worden terugge­
bracht rekening houdend met de vooruitgang van 
de techniek en de beschikbaarheid van geluiddem­
pende middelen, in het bijzonder bij de bron. 
1.5.9. Gevaren door trillingen 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat gevaren voortvloeiend uit door de ma­
chine veroorzaakte trillingen tot een minimum 
worden teruggebracht, rekening houdend met de 
vooruitgang van de techniek en de beschikbaarheid 
van trillingdempende middelen, in het bijzonder 
aan de bron. 
1.5.10. Stralingsgevaren 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat uitstraling door de machine beperkt 
blijft tot hetgeen noodzakelijk is voor de werking 
van de machine en dat het effect daarvan op de 
blootgestelde personen wordt geëlimineerd of tot 
een ongevaarlijk niveau wordt beperkt 
1.5.11. Gevaren door uitwendige straling 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat uitwendige straling de werking ervan 
niet kan verstoren. 
32 
1J5.11 Gevaren in verband met laserapparatuur 
Ingeval van het gebruik van laserapparatuur moet 
met de volgende voorschriften rekening worden 
gehouden: 
— de laserapparatuur op de machines moet zo­
danig zijn ontworpen en gebouwd dat iedere 
onopzettelijke straling wordt vermeden, 
— de laserapparatuur op de machines moet zo­
danig zijn beveiligd dat noch de nuttige stra­
ling, noch de straling door reflectie of diffusie 
en de secundaire straling schade toebrengen 
aan de gezondheid 
— de optische apparatuur voor de waarneming 
of het afstellen van de laserapparatuur op de 
machines moet van dien aard zijn dat de la­
serstralen geen enkel gevaar voor de gezond­
heid opleveren. 
13.13. Gevaren door de emissie van stofdeeltjes, gassen, 
enz. 
De machine moet zodanig zijn ontworpen, ge­
bouwd en/of uitgerust dat gevaren als gevolg van 
de emissie van gassen, vloeistoffen, stofdeeltjes, 
dampen en andere afvalstoffen die de machine 
produceert, worden vermeden. 
Indien dergelijke gevaren aanwezig zijn, moet de 
machine zijn uitgerust met voorzieningen om deze 
produkten op te vangen en/of af te zuigen. 
Indien de machine bij normale werking niet is af­
gesloten, moeten bovenbedoelde opvang- en/of af-
zuigvoorzieningen zich zo dicht mogelijk bij de 
plaats van de emissie bevinden. 
1.5.14. Gevaar van in een machine opgesloten te geraken 
Machines moeten zijn ontworpen, gebouwd of uit­
gerust met voorzieningen die waarborgen dat een 
blootgestelde persoon er niet in opgesloten raakt 
of die hem, indien dat niet kan worden voorko­
men, in staat stellen hulp te vragen. 
1.5.15. Gevaar van vallen 
De delen van de machine waarop, naar is voor­
zien, personen zich moeten kunnen verplaatsen of 
bevinden, moeten zodanig zijn ontworpen en uitge­
voerd dat personen op deze delen niet kunnen uit­
glijden of struikelen dan wel niet eruit of eraf kun­
nen vallen. 89/392/EEG 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder e) 
(aangepast) 
(aangepast) 
1.6. Onderhoud 
1.6.1. Onderhoud van de machine 
De afstel-, smeer- en onderhoudspunten moeten 
zich buiten de gevaarlijke zones bevinden. Afstel­
ling, onderhoud herstelling en reiniging moeten 
bij stilstaande machine kunnen plaatsvinden. 
Indien aan ten minste één van bovenstaande voor­
waarden om technische redenen niet kan worden 
voldaan, dan moeten deze verrichtingen zonder ge­
vaar kunnen worden uitgevoerd (zie met name 
1.2.5). 89/392/EEG 
33 
Voor geautomatiseerde machines en, zo nodig, 89/392/EEG 
voor andere machines voorziet de fabrikant in een 
diagnose-aansluiting voor foutenzoekapparatuur. 
Onderdelen van geautomatiseerde machines die re­
gelmatig moeten worden vervangen, met name 
vanwege een fabncagewijziging, of wanneer ze aan 
slijtage onderhevig zijn of mogelijkerwijs bescha­
digd zijn ten gevolge van een onvoorziene gebeur­
tenis, dienen op veilige wijze gemakkelijk gede­
monteerd en opnieuw gemonteerd te kunnen 
worden. Deze onderdelen moeten zodanig bereik­
baar zijn dat de desbetreffende taken op een door 
de bouwer omschreven wijze met de benodigde 
technische middelen (gereedschap, meetinstrument, 
enz.) kunnen worden uitgevoerd 
1.6.1 Middelen om de werkplek of plaatsen waar werk­
zaamheden kunnen plaatsvinden, te bereiken 
De fabrikant moet voorzien in middelen (ladders, 
trappen, loopbruggen, enz.) om op veilige wijze al­
le plaatsen voor produktie, afstellings- en onder­
houdswerkzaamheden te kunnen bereiken. 
1.63. Ontkoppeling van de krachtbronnen 
Elke machine moet zijn voorzien van inrichtingen 
waarmede zij van elk van haar krachtbronnen kan 
worden losgekoppeld Deze inrichtingen moeten 
duidelijk herkenbaar zijn. Zij moeten vergrendeld 
kunnen worden indien het herstel van de aanslui­
ting een gevaar voor blootgestelde personen zou 
kunnen opleveren. Bij machines die via een steker­
verbinding van elektrische energie worden voor­
zien, volstaat het de steker te verwijderen. 
De inrichting moet ook vergrendeld kunnen wor­
den indien de bediener niet vanaf alle plaatsen 
waar hij zich moet bevinden, kan controleren of de 
ontkoppeling voortduurt 
De overblijvende of opgeslagen energie die na ont­
koppeling van de machine nog aanwezig zou kun­
nen zijn, moet zonder gevaar voor blootgestelde 
personen kunnen worden afgevoerd 
In afwijking van bovenstaand voorschrift is toege- (aangepast) 
staan dat bepaalde circuits niet van hun kracht­
bronnen kunnen worden losgekoppeld ten einde 
bij voorbeeld bepaalde delen op hun plaats te 
houden, bepaalde informatie te behouden, het in­
wendige te verlichten, enz. In dit geval moeten 
speciale voorzorgsmaatregelen worden genomen 
om de veiligheid van de bedieners te waarborgen. 
1.6.4. Handelingen van de bediener 
De machines moeten zodanig zijn ontworpen, ge­
bouwd en uitgerust dat er zo weinig mogelijk re­
den voor handelingen van de bedieners is. 
34 
Wanneer het onvermijdelijk is dat de bediener een 
handeling uitvoert dient deze op eenvoudige en 
veilige wijze te kunnen plaatsvinden. 
1.6.5. Het schoonmaken van de inwendige delen 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
construeerd dat het schoonmaken van de inwendi­
ge delen van de machine die gevaarlijke stoffen of 
preparaten hebben bevat mogelijk is zonder dat in 
de inwendige delen behoeft te worden doorge­
drongen; ook een eventuele ontstopping moet van 
buitenaf kunnen worden uitgevoerd Indien het 
volstrekt onmogelijk is het doordringen in de in­
wendige delen te vermijden, moet de fabrikant bij 
de constructie voorzieningen treffen waardoor het 
schoonmaken met zo min mogelijk gevaar kan ge­
schieden. 
1.7. Aanduidingen 
1.7.0. Informatie 
De informatie die nodig is voor het bedienen van 
een machine, dient ondubbelzinnig en gemakkelijk 
te begrijpen te zijn. 
Zij mag niet zo uitgebreid zijn dat te hoge eisen 
aan de bediener worden gesteld 
Wanneer de veiligheid en de gezondheid van aan 
risico blootgestelde personen in gevaar kan komen 
door de gebrekkige werking van een zonder toe­
zicht werkende machine, moet deze machine zijn 
uitgerust met een inrichting die een passend ge-
luids- of lichtsignaal geeft. 
1.7.1. Alarminrichting 
Indien de machine is uitgerust met alarminrichtin­
gen (bijvoorbeeld signaleringsmiddelen, enz.), moe­
ten de signalen ondubbelzinnig zijn en gemakkelijk 
kunnen worden opgemerkt 
Er moeten maatregeien worden getroffen om de 
bediener in staat te stellen om te controleren of 
deze alarminrichtingen steeds goed blijven werken. 
De voorschriften van de specifieke richtlijnen inza­
ke kleuren en veüigheidssignalen zijn van toepas­
sing. 
1.7.2. Waarschuwing voor andere gevaren 
Indien ondanks alle getroffen voorzieningen geva­
ren blijven bestaan of indien er sprake is van niet 
voor de hand liggende potentiële gevaren (bij­
voorbeeld elektriciteitskast radioactieve bron, af­
tappen van een hydraulisch circuit, risico in een 
niet zichtbaar deel, enz.), dient de fabrikant waar­
schuwingen aan te brengen. 
Hierbij dient bij voorkeur gebruik te worden ge­
maakt van voor iedereen begrijpelijke pictogram­
men en/of van teksten in één van de talen van het 
land waar de machine wordt gebruikt op verzoek 
aangevuld met de teksten in talen die door de be­
dieners worden begrepen. 89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder b) 
89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder c) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
35 
1.73. Merktekens 
Op elke machine moeten ten minste, duidelijk 
leesbaar en onuitwisbaar, de volgende gegevens 
zijn aangebracht 
— naam van de fabrikant en zijn adres; 
— CE-markering (zie bijlage III); 
— serie- of typeaanduiding; 
— serienummer, voor zover bestaand; 
— bouwjaar. 
Indien de fabrikant een machine bouwt die be­
stemd is om in een „explosieve omgeving" te wor­
den gebruikt, dient dit op de machine te worden 
aangegeven. 
Afhankelijk van de aard van de machine, moeten 
hierop tevens alle noodzakelijke aanwijzingen wor­
den vermeld voor een veilig gebruik (bijvoorbeeld 
maximale draaisneiheid van bepaalde roterende 
delen, maximale diameter van de gereedschappen 
die kunnen worden aangebracht gewicht enz.). 
Wanneer een onderdeel van een machine tijdens 
het gebruik ervan met behulp van hijs- of hefwerk-
tuigen moet worden verplaatst moet de massa van 
dit onderdeel leesbaar, onuitwisbaar en ondubbel­
zinnig zijn aangegeven. 
Op verwisselbare uitrustingsstukken als bedoeld in 
artikel 1, lid 1 onder a, derde streepje, moeten 
dezelfde gegevens vermeld staan. 
1.7.4. Gebruiksaanwijzing 
a) Bij elke machine moet een gebruiksaanwijzing 
zijn gevoegd, waarin ten minste de volgende 
gegevens zijn vervat: 
— een herhaling van de gegevens van de 
merktekens, met uitzondering van het se­
rienummer (zie 1.7.3), eventueel aange­
vuld met gegevens die het onderhoud 
kunnen vergemakkelijken (bijvoorbeeld 
adres van de importeur, van reparateurs, 
enz.); 
— de beoogde gebruiksomstandigheden in 
de zin van punt L1.2.c); 
— de werkplek(ken) die door de bedieners 
kan (kunnen) worden ingenomen; 
— instructies inzake: 
— de inbedrijfstelling, 
— het gebruik, 
— het hanteren, met vermelding van de 
massa van de machine en van de ver­
schillende delen, indien zij regel­
matig afzonderlijk moeten worden 
vervoerd, 89/392/EEG 
93/68/EEG art 6, punt 7, onder a) 
89/392/EEG 
93/68/EEG art 6, punt 7, onder b) 
89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder d) 
(aangepast) 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder g) 
89/392/EEG 
36 
— het installeren, 
— het monteren, het demonteren, 
— het afstellen, 
— het onderhoud en de reparatie, 
zodat deze werkzaamheden zonder gevaar 
kunnen worden verricht; 
— zo nodig, lesinstructies, 
— zo nodig de essentiële kenmerken van de 
werktuigen die op de machine kunnen 
worden gemonteerd 
Zo nodig moet in de gebruiksaanwijzing de 
aandacht worden gevestigd op ontraden ge­
bruik van de machine. 
b) De gebruiksaanwijzing wordt door de fabri­
kant of zijn in de Gemeenschap gevestigde 
gevolmachtigde opgesteld in één van de talen 
van de Gemeenschap. Bij de inbedrijfstelling 
moet elke machine vergezeld gaan van een 
vertaling van de gebruiksaanwijzing in de taal/ 
talen van het land waar de machine wordt ge­
bruikt plus de oorspronkelijke gebruiksaanwij­
zing. De vertaling wordt gemaakt door de 
fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestig­
de gevolmachtigde dan wel door degene die 
de machine in het betreffende taalgebied in­
voert In afwijking hiervan is het toegestaan 
dat de onderhoudsinstructies die bestemd zijn 
voor gespecialiseerd personeel dat in dienst is 
van de fabrikant of zijn in de Gemeenschap 
gevestigde gevolmachtigde, slechts in één 
door dat personeel begrepen taal van de Ge­
meenschap gesteld zijn. 
c) De gebruiksaanwijzing moet de tekeningen en 
schema's bevatten die noodzakelijk zijn voor 
de inbedrijfstelling, het onderhoud, de inspec­
tie, de controle van de goede werking, en 
eventueel de reparatie van de machine alsme­
de alle dienstige aanwijzingen, met name op 
veiligheidsgebied 
d) Geen enkele documentatie over de machine 
mag wat de veiligheidsaspecten betreft, in 
strijd zijn met de gebruiksaanwijzing. De 
technische documentatie waarin de machine 
wordt beschreven moet de onder f) bedoelde 
gegevens inzake de emissie van luchtgeluid 
bevatten en, voor de met de hand vastgehou­
den en/of geleide draagbare machines, de in 
punt 2.2 bedoelde gegevens inzake trillingen. 89/392/EEG 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder e) 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder h) 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder i) 
(aangepast) 
37 
e) De gebruiksaanwijzing moet, voor zover 
noodzakelijk, de voorschriften bevatten voor 
een zodanige installatie en montage dat het 
geproduceerde geluid en de voortgebrachte 
trillingen worden beperkt (bijvoorbeeld ge­
bruik van schokdempers, aard en gewicht van 
het fundatieblok, enz.). 
f) In de gebruiksaanwijzing moeten de volgende 
gegevens worden vermeld inzake het door de 
machine geëmitteerde luchtgeluid, hetzij de 
reële waarde hetzij een waarde vastgesteld 
aan de hand van metingen bij een identieke 
machine: 
— het niveau van de A-gewogen equivalen­
te continue geluidsdruk op de werkplek­
ken, voor zover dit meer bedraagt dan 
70 dB(A); is het niveau lager of gelijk 
aan 70 dB(A), dan moet dit worden ver­
meld; 
— de maximale waarde van de c-gewogen 
momentane geluidsdruk op de werkplek­
ken, wanneer deze meer dan 63 Pa be­
draagt (130 dB ten opzichte van 20 
l*Pa); 
— het niveau van het door de machine uit­
gestraalde geluidsvermogen, indien het 
niveau van de A-gewogen equivalente 
continue geluidsdruk op de werkplekken 
meer dan 85 dB(A) bedraagt 
Wanneer de machine zeer grote afmetingen 
heeft, kan de aanduiding van het geluidsver­
mogen worden vervangen door de aanduiding 
van de niveaus van de equivalente continue 
geluidsdruk op gespecificeerde plaatsen rond­
om de machine. 
Indien de geharmoniseerde normen niet wor­
den toegepast, moeten de akoestische gege­
vens worden gemeten met de meest passende 
meetnorm die aan de machine is aangepast 
De fabrikant vermeldt de bedrijfsomstandig­
heden van de machine tijdens de metingen en 
de methoden die voor de metingen zijn ge­
bruikt 
Wanneer de werkplek(ken) niet is (zijn) of 
kan (kunnen) worden bepaald, moet de me­
ting van het geluidsdrukniveau worden ver­
richt op 1 m van het machine-oppervlâk en 
op een hoogte van 1,60 m boven de grond of 
het toegangsplatform. De positie en de waar­
de van de maximale geluidsdruk moeten wor­
den vermeld. 
g) Indien de machine volgens de gegevens van 
de fabrikant in een omgeving met ontplof­
fingsgevaar mag worden gebruikt, moet de 
gebruiksaanwijzing hiervoor alle nodige aan­
wijzingen bevatten. 89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder f) 
89/392/EEG 
38 
h) Indien de machines eveneens bestemd kunnen 
zijn voor gebruik door niet-professionele ge­
bruikers, moeten de tekst en de presentatie 
van de gebruiksaanwijzing niet alleen voldoen 
aan de hierboven vermelde fundamentele ei­
sen, maar ook rekening houden met het alge­
mene ontwikkelingsniveau en het inzicht dat 
men redelijkerwijze van deze gebruikers mag 
verwachten. 
2. FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GE-
ZONDHEIDSHSEN VOOR BEPAALDE CATE­
GORIEËN MACHINES 
2.1. Machines voor agro-levensmiddelen 
Indien de machine bestemd is voor bereiding of 
bewerking van levensmiddelen (bijvoorbeeld ko­
ken, koelen, op temperatuur brengen, wassen, ma­
nipuleren, verpakken, opslag, vervoer, verdeling), 
dient deze zodanig te zijn ontworpen en gebouwd 
dat infectie-, ziekte- en besmettingsgevaar worden 
voorkomen, en moeten de volgende hygiënische 
voorschriften in acht worden genomen: 
a) De materialen die in contact komen of kun­
nen komen met levensmiddelen, moeten vol­
doen aan de desbetreffende richtlijnen. De 
machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat deze materialen vóór elk gebruik 
schoon kunnen zijn. 
b) Alle oppervlakken en verbindingen daartussen 
moeten glad zijn; zij mogen geen groeven of 
spleten bevatten waar zich organisch mate­
riaal kan ophopen. 
c) De montage van de delen moet zodanig zijn 
ontworpen dat uitstekende delen, randen, 
kanten en hoeken zoveel mogelijk worden 
vermeden. De verbindingen moeten bij voor­
keur bestaan uit volle las- of lijmnaden. 
d) Alle oppervlakken die met levensmiddelen in 
aanraking komen, moeten gemakkelijk gerei­
nigd en gedesinfecteerd kunnen worden, 
eventueel na verwijdering van eenvoudig te 
demonteren delen. Oppervlakken aan de bin­
nenkant moeten verbonden zijn met rondin­
gen die voldoende wijd zijn om een volledige 
reiniging mogelijk te maken. 
e) Uit levensmiddelen afkomstige vloeistoffen, 
alsmede reinigings-, ontsmettings- en spoel-
middelen moeten zonder belemmeringen kun­
nen worden afgevoerd (eventueel in een stand 
„reiniging"). 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder j) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
39 
f) De machine moet zo zijn ontworpen en ge­
bouwd dat iedere infiltratie van vloeistof, 
ophoping van organische stoffen of binnen­
dringen van levende wezens, met name van 
insecten, in zones die niet gereinigd kunnen 
worden, wordt vermeden (bijvoorbeeld voor 
een machine die niet op poten of op wielen 
staat door het aanbrengen van een water­
dichte voeg tussen de machine en het voet­
stuk, gebruik van waterdichte verbindingen, 
enz.). 
g) De machine moet zo zijn ontworpen en ge­
bouwd dat hulpprodukten (bijvoorbeeld smeer­
middelen) niet in contact kunnen komen met 
levensmiddelen. In voorkomend geval moet de 
machine zo zijn ontworpen en gebouwd dat kan 
worden gecontroleerd of constant aan deze eis 
wordt voldaan. 
Gebruiksaanwijzing 
Behalve de in punt 1 gevraagde gegevens moet de 
gebruiksaanwijzing ook aanbevolen schoonmaak-, 
desinfecterings- en spoelmiddelen en -methoden 
vermelden (niet alleen voor de gemakkelijk bereik­
bare delen, maar ook voor de gevallen waarin rei­
niging ter plaatse nodig is van delen waar men 
niet of beter niet bij kan komen, bij voorbeeld 
blusleidingen). 
2.1 Met de hand vastgehouden en/of geleide draagba­
re machines 
Draagbare machines die door de bediener met de 
hand worden vastgehouden of met de hand wor­
den geleid moeten aan de volgende fundamentele 
veiligheids- en gezondheidseisen voldoen: 
— afhankelijk van het type machine moet de 
machine een steunvlak hebben dat groot ge­
noeg is en er moet een voldoende aantal 
voorzieningen voor het vastpakken en vast­
houden van de machine met de juiste afme­
tingen op de juiste plaatsen zijn aangebracht 
opdat de stabiliteit van de machine in de 
door de fabrikant bedoelde bedrijfsomstandig­
heden verzekerd is; 
— tenzij dit technisch onmogelijk is of wanneer 
er een onafhankelijk bedieningsorgaan is, in 
het geval dat de handvatten niet zonder ge­
vaar kunnen worden losgelaten, moet de ma­
chine voorzien zijn van bedieningsorganen 
voor het in werking stellen en/of stopzetten 
daarvan, die zo zijn aangebracht dat bedie­
ning mogelijk is zonder dat de bediener de 
handgrepen loslaat; 
— de machine moet zodanig zijn ontworpen, ge­
bouwd of uitgerust dat er geen gevaar bestaat 
wanneer zij voortijdig in werking wordt ge­
steld en/of in werking blijft nadat de bediener 
de handgrepen heeft losgelaten. Indien deze 
eis technisch niet uitvoerbaar is, moeten com­
penserende voorzieningen worden getroffen; 89/392/EEG 
(aangepast) 
40 
— een met de hand vastgehouden draagbare ma- 89/392/EEG 
chine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
bouwd dat indien nodig, het contact van het 
werktuig met het bewerkte materiaal visueel 
kan worden gecontroleerd. 
Gebruiksaanwijzing 
In de gebruiksaanwijzing moet over de trillingen 
die worden geproduceerd door met de hand vast­
gehouden en geleide machines, het volgende wor­
den vermeld: 
— de gewogen kwadratische gemiddelde waarde 
van de versnelling waaraan de armen worden 
blootgesteld, wanneer deze versnelling meer 
dan 2,5 mm/s2 bedraagt, gedefinieerd volgens 
de passende testvoorschriften. Wanneer de 
versnelling niet meer dan 2,5 m/s2 bedraagt 
moet dit worden vermeld. 
Indien toepasselijke beproevingsvoorschriften ont­
breken, moet de fabrikant aangeven volgens welke 
meetmethoden en onder welke omstandigheden de 
metingen zijn verricht 
2.3 Machines voor de bewerking ven hout en daar-
mee gelijk te stellen materia lea 
De machines voor houtbewerking en de machines (aangepast) 
voor de bewerking van materialen met fysische en 
technologische eigenschappen die vergelijkbaar zijn 
met die van hout zoals kurk, been, verhard rub­
ber, harde kunststoffen en andere soortgelijke har­
de materialen, moeten aan onderstaande funda­
mentele veiligheids- en gezondheidseisen voldoen: 
a) de machine moet zodanig zijn ontworpen, ge­
bouwd of uitgerust dat het te bewerken stuk 
veilig kan worden geplaatst en geleid; indien 
het werkstuk met de hand op een werkbank 
wordt gehouden, moet deze gedurende de be­
werking voldoende stabiliteit bieden en mag 
zij de verplaatsing van het werkstuk niet hin­
deren; 
b) indien de machine gebruikt zou kunnen wor­
den in omstandigheden waarin het gevaar van 
wegschietende stukken hout bestaat moet zij 
zodanig zijn ontworpen, gebouwd of uitgerust 
dat het wegschieten wordt voorkomen of, in­
dien dit niet zo is, het wegschietende mate­
riaal geen gevaar oplevert voor de bediener 
en/of de blootgestelde personen; 
c) de machine moet zijn uitgerust met automati­
sche remmen die het werktuig binnen vol­
doende korte tijd tot stilstand brengen, wan­
neer gevaar voor contact met het werktuig 
bestaat terwijl dit vertraagt; 
d) wanneer het werktuig deel uitmaakt van een 
niet geheel automatische machine moet deze 
zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat onge­
vallen met personen worden voorkomen dan 
wel van minder ernstige aard zijn, bij voor­
beeld door gebruik van werktuighouders met 
cirkelvormige doorsnede, door de snijdiepte 
te beperken, enz. 
41 
3. FUNDAMENTELE VOORSCHRIFTEN OP 
HET GEBIED VAN VEILIGHEID EN GE­
ZONDHEID OM DE BIJZONDERE RISICO'S 
WEGENS DE MOBILITEIT VAN MACHINES 
TE ONDERVANGEN 
Machines waaraan risico's in verband met de mo­
biliteit zijn verbonden, moeten zo zijn ontworpen 
en gebouwd dat zij aan de volgende eisen voldoen. 
Er bestaan altijd mobiliteitsrisico's bij machines 
die ofwel eigen aandrijving hebben of worden 
voortgetrokken of geduwd, dan wel zijn gemon­
teerd op een andere machine of op een trekker, 
waarvan het bedrijf in een bepaalde werkzone ge­
schiedt en waarbij mobiliteit tijdens het bedrijf 
danwei een continue of halfcontinue verplaatsing 
langs een reeks vaste werkstations is vereist 
Bovendien kunnen er mobiliteitsrisico's aanwezig 
zijn bij machines die weliswaar niet tijdens het be­
drijf worden verplaatst, maar die voorzien zijn van 
middelen om ze gemakkelijker te kunnen verplaat­
sen (machines op wielen, rotwieltjes, sleden, enz. 
dan wel op onderstellen, wagentjes, enz.). 
Om te verifiëren dat motorploegen en motorhak-
frezen geen onaanvaardbare risico's voor de bloot­
gestelde personen opleveren, moet de fabrikant of 
zijn in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde 
voor elk type machine de passende proeven ver­
richten of laten verrichten. 
3.1. Algemeen 
3.1.1. Definitie 
Onder „bestuurder" wordt verstaan, een bevoegd 
bediener die belast is met het verplaatsen van een 
machine. De bestuurder kan hetzij door de machi­
ne worden meegevoerd, hetzij de machine te voet 
begeleiden, hetzij de machine op afstand bedienen 
(kabel, radiogeleid, enz.). 
3.1.1 Verlichting 
Indien de fabrikant erin voorziet dat een machine 
met eigen aandrijving op donkere plaatsen kan 
worden gebruikt dient zij te worden uitgerust met 
aan het te verrichten werk aangepaste verlichtings-
apparatuur, onverminderd eventuele andere van 
toepassing zijnde voorschriften (verkeersregels, na-
vigatievoorschriften enz.). 
3.13. Ontwerp van de machine met het oog op het hante­
ren ervan 
Bij het hanteren van de machine en/of haar onder­
delen mogen zich geen onverhoedse verplaatsingen 
kunnen voordoen en mag geen gevaar ontstaan in­
gevolge gebrek aan stabiliteit indien de machine 
en/of haar onderdelen volgens de instructies van 
de fabrikant worden gehanteerd. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder I) 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
42 
32. Bedieningsplaats 
32.1. Bestuurdersplaats 
De bestuurdersplaats moet met inachtneming van 
de beginselen van de ergonomie zijn ontworpen. 
Er kunnen een of meer extra bestuurdersplaatsen 
worden ingericht en iedere bestuurdersplaats moet 
dan voorzien zijn van alle noodzakelijke bedie­
ningsorganen. Wanneer er verschillende bestuur­
dersplaatsen zijn, moet de machine zodanig zijn 
ontworpen dat tijdens het gebruik van een van die 
plaatsen de andere niet kunnen worden gebruikt 
met uitzondering van de noodstopinrichting. Het 
zicht vanaf de bestuurdersplaats moet zodanig zijn 
dat de bestuurder de machine met haar werktuigen 
in de beoogde werkomstandigheden kan doen wer­
ken zonder dat hijzelf of anderen daarbij aan ge­
vaar worden blootgesteld. Indien nodig dienen ge­
varen wegens ontoereikend direa zicht met behulp 
van passende middelen te worden verholpen. 
De machine moet zo zijn ontworpen en gecon­
strueerd dat er vanaf de bestuurdersplaats geen 
gevaar kan ontstaan doordat zich op de machine 
bevindende bestuurders of bedieners onverwacht 
met wielen of rupsbanden in contact komen. 
De bestuurdersplaats moet zo zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat er geen enkel gevaar voor de 
gezondheid door uitlaatgassen en/of zuurstofgebrek 
kan bestaan. 
Wanneer dat in verband met de afmetingen van de 
machine mogelijk is, moet de bestuurdersplaats 
van een samen met de machine voortbewogen be­
stuurder zodanig zijn ontworpen en geconstrueerd 
dat zij met een bestuurderscabine kan worden uit­
gerust In dit geval moet er in de cabine een 
plaats zijn waar de voor de bestuurder en/of de 
bedieners nodige instructies kunnen worden opge­
borgen. De bestuurdersplaats moet met een pas­
sende cabine worden uitgerust wanneer er gevaar 
bestaat ten gevolge van een gevaarlijk milieu. 
Wanneer een machine met een cabine is uitgerust 
dient deze zodanig te zijn ontworpen, gecon­
strueerd en/of uitgerust dat de werkomstandighe­
den voor de bestuurder goed zijn en hij tegen be­
staande risico's (bij voorbeeld ontoereikende 
verwarming en luchtverversing, onvoldoende zicht 
teveel geluid of trillingen, vallende voorwerpen, 
binnendringen van voorwerpen, omslaan enz.) 
wordt beschermd. De uitgang moet het mogelijk 
maken de cabine snel te verlaten. Tevens dient er 
een nooduitgang te zijn in een andere richting dan 
de gewone uitgang. 
De cabine en de inrichting daarvan moeten van 
moeilijk ontvlambare materialen zijn vervaardigd. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
43 
3.11 Zitplaatsen 
In elke machine moet de zitplaats de bestuurder 
voldoende stevigheid bieden en met inachtneming 
van de beginselen van de ergonomie zijn ontwor­
pen. 
De zitplaats moet zodanig zijn ontworpen dat het 
doorgeven van trillingen aan de bestuurder zoveel 
als redelijkerwijs mogelijk is, wordt beperkt De 
verankering van de zitplaats moet tegen alle moge­
lijke belastingen bestand zijn, met name tegen be­
lasting als gevolg van kantelen. Indien zich onder 
de voeten van de bestuurder geen vloer bevindt 
moet deze gebruik kunnen maken van voetsteunen 
met een antislipbekleding. 
Wanneer de machine van een kantelbeveiligingsin-
richting kan wórden voorzien, moet de zitplaats 
zijn uitgerust met een veiügheidsgordel of verge­
lijkbare voorziening die de bestuurder op zijn 
plaats houdt maar de voor de besturing noodzake­
lijke handelingen of eventuele bewegingen als ge­
volg van de vering niet belemmert 
3.23. Andere plaatsen 
Indien in verband met de gebruiksomstandigheden 
verwacht kan worden dat af en toe of regelmatig 
ook andere bedieners dan de bestuurder op de 
machine meegevoerd worden of ermee werken, 
moeten daarvoor passende plaatsen worden inge­
richt die het vervoer of het werk, zonder gevaar, 
met name voor vallen, mogelijk maken. 
Wanneer zulks in verband met de werkomstandig­
heden mogelijk is, moeten deze bedieningsplaatsen 
voorzien zijn van zitplaatsen. 
Indien de bestuurdersplaats met een cabine moet 
worden uitgerust moeten de andere plaatsen 
eveneens beschermd worden tegen de gevaren die 
de reden zijn geweest om de bestuurdersplaats te 
beschermen. 
33. Bediening 
33.1. Bedieningsorganen 
Vanaf de bestuurdersplaats moet de bestuurder al­
le organen kunnen bedienen die nodig zijn voor de 
werking van de machine, behalve voor die functies 
welke slechts met behulp van bedieningsorganen 
buiten de bestuurdersplaats zonder gevaar in wer­
king kunnen worden gesteld Het gaat dan met na­
me om bedieningsplaatsen buiten de bestuur­
dersplaats die worden bemand door andere 
bedieners dan de bestuurder of waarvoor deze 
laatste zijn bestuurdersplaats moet verlaten om 
een bedieningshandeling veilig te kunnen verrich­
ten. 
Pedalen dienen zo te zijn ontworpen, gecon­
strueerd en geplaatst dat zij door een bestuurder 
veilig met een minimum aan gevaar voor verwar­
ring kunnen worden bediend; zij dienen voorzien 
te zijn van een antislipiaag en makkelijk schoon te 
maken zijn. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
44 
Wanneer de bedieningsorganen, met uitzondering 
van de organen met een aantal vaste standen, tij­
dens hun werking zekere risico's, met name voor 
gevaarlijke bewegingen, kunnen veroorzaken, moe­
ten zij in de neutrale stand terugkeren zodra de 
bediener ze los laat 
Bij machines op wielen moet de stuurinrichting zo­
danig zijn ontworpen en geconstrueerd dat deze de 
kracht van plotselinge bewegingen van het stuur­
wiel of de stuurhendel als gevolg van schokken op 
de gestuurde wielen afzwakt 
Ieder bedieningsorgaan waarmee het differentieel 
wordt geblokkeerd taoet zodanig zijn ontworpen 
en aangebracht dat de blokkering van het differen­
tieel weer ongedaan kan worden gemaakt wanneer 
de machine rijdt 
De laatste zin van punt 1.2.2 geldt niet voor de 
mobiliteitsfunctie. 
33.2. In werking stellen/verplaatsen 
Machines met eigen aandrijving met een daarin of 
daarop meegevoerde bestuurder, moeten voorzien 
zijn van inrichtingen die een inwerkingstelling van 
de motor door onbevoegden tegengaan. 
Elke gewilde verplaatsing van een machine met ei­
gen aandrijving met een daarin of daarop meege­
voerde bestuurder mag uitsluitend mogelijk zijn in­
dien de bestuurder zich op de bedieningsplaats 
bevindt 
Wanneer een machine voor het werk moet zijn uitge­
rust met inrichtingen die uitsteken buiten haar nor­
male dimensies (bijvoorbeeld stabilisatoren, arm, 
enz.) dient de bestuurder te beschikken over midde­
len waarmee hij vóór het verplaatsen van de machine 
gemakkelijk kan nagaan of die inrichtingen in een 
bepaalde stand zijn waarbij de verplaatsing veilig 
kan plaatsvinden. 
Hetzelfde geldt voor alle andere delen die voor 
een veilige verplaatsing in een bepaalde, zo nodig 
vergrendelde stand moeten staan. 
Indien technisch en economisch uitvoerbaar, moet 
de verplaatsing van de machine onderworpen zijn 
aan de veilige stand van bovengenoemde delen. 
Een verplaatsing van de machine mag niet moge­
lijk zijn tijdens het in werking stellen van de mo­
tor. 
33.3. Stopzetting van de verplaatsing 
Onverminderd de voorschriften die gelden voor 
het wegverkeer, moet men bij het besturen van 
machines met eigen aandrijving en aanhangers 
daarvan voldoen aan de vereisten betreffende snel­
heidsvermindering, remmen, tot stilstand brengen 
en stoppen, waarbij de veiligheid onder alle be­
drijfsomstandigheden, onafhankelijk van de be­
lasting, de snelheid, de bodemtoestand of de hel­
ling, mits het door de fabrikant voorziene en 
normaal voorkomende situaties betreft met in ge­
vaar mag worden gebracht 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
45 
De bestuurder moet snelheidsvermindering en het 
tot stilstand brengen van een machine met eigen 
aandrijving door middel van een hoofdremmecha-
nisrae kunnen bewerkstellingen. Voor zover dat in 
verband met de veiligheid nodig is moet, indien 
het hoofdremmechanisrae defect raakt of als er 
geen energie is om dit mechanisme in werking te 
stellen, het afremmen en stoppen van de machine 
met behulp van een volledig onafhankelijk bedien-
baar en gemakkelijk toegankelijk hulpmechanisme 
mogelijk zijn. 
Voor zover dat in verband met de veiligheid nodig 
is moet de stilstand van de machine met behulp 
van een parkeerrem kunnen worden gehandhaafd 
Eén van de in tweede alinea bedoelde inrichtingen 
mag ook als parkeerrem fungeren op voorwaarde 
dat zij louter mechanisch werkt 
Een op afstand bediende machine moet zodanig 
zijn ontworpen en gebouwd dat zij automatisch tot 
stilstand komt als de bestuurder er de controle 
over heeft verloren. 
Punt 1.2.4 is niet van toepassing op de verplaat­
singsfunctie. 
33.4. Verplaatsen van machines met een bestuurder te voet 
Verplaatsing van een machine met eigen aandrij­
ving en een bestuurder te voet mag alleen kunnen 
plaatsvinden indien de bestuurder het betrokken 
bedieningsorgaan daartoe in een bepaalde stand 
moet blijven houden. Verplaatsing moet in het bij­
zonder niet mogelijk zijn tijdens het in werking 
stellen van de motor. 
De bedieningssystemen van machines met bestuur­
der te voet moeten zodanig zijn ontworpen dat er 
een zo gering mogelijke kans bestaat op risico's 
door een plotselinge verplaatsing van de machine 
in de richting van de bestuurder, met name: 
a) aanrijding, 
b) verwonding door draaiende werktuigen. 
Voorts moet de normale verplaatsingssnelheid van 
de machine overeenkomen met de snelheid van 
een bestuurder te voet 
Bij machines waarop een draaiend werktuig kan 
worden gemonteerd, mag het in werking stellen 
van het werktuig niet mogelijk zijn wanneer de 
achteruitbewegingsstand is ingeschakeld, behalve 
indien de verplaatsing van de machine het resul­
taat is van de beweging van het werktuig. In dit 
laatste geval is het voldoende dat de snelheid tij­
dens het achteruitgaan geen gevaar oplevert voor 
de bestuurder. 
33.5. Defecten in het bedieningscircuit 
Bij een defect in de voeding van de eventueel aan­
wezige stuurbekrachtiging moet de machine be­
stuurbaar blijven om haar te kunnen stilzetten. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
46 
3.4. Beveiliging tegen mechanische risico's 
3.4.1. Risico's door bewegingen die niet het gevolg van 
hantering van bedieningsorganen zijn 
Wanneer een deel van een machine tot stilstand is 
gebracht mag een eventuele verschuiving vanuit 
die stilstandpositie door ongeacht welke andere 
oorzaak dan het hanteren van de bedieningsorga­
nen geen enkel gevaar opleveren voor de eraan 
blootgestelde personen. 
De machine dient zodanig te zijn ontworpen, ge­
bouwd en, in voorkomend geval, op de mobiele 
draagconstructie zijn gemonteerd, dat bij verplaat­
sing ongecontroleerde schommelingen van het 
zwaartepunt de stabiliteit niet aantasten en geen 
overmatige krachten op de constructie uitoefenen. 
3.4.2. Gevaar voor breuken tijdens het gebruik 
Met grote snelheid ronddraaiende onderdelen van 
machines waarbij ondanks de voorzorgsmaatrege­
len het gevaar van breken of uiteenspringen be­
staat moeten zodanig zijn gemonteerd en afge­
schermd dat de stukken worden opgevangen of, 
wanneer dat niet mogelijk is, niet in de richting 
van de bestuurdersplaats en/of de bedieningsplaat­
sen kunnen worden geslingerd 
3.43. Gevaar door kantelen 
Wanneer bij een machine met eigen aandrijving 
met daarin of daarop een bestuurder en eventueel 
andere bedieners gevaar voor kantelen bestaat 
moet de machine zo zijn ontworpen en van be­
vestigingspunten zijn voorzien dat daarop een kan-
telbeveiligingsinrichting (ROPS) kan worden aan­
gebracht 
De constructie moet zodanig zijn dat zij bij 
omslaan de bestuurder en de eventuele bedieners 
die zich op de machine bevinden een beperkend 
vervormingsvolume (DLV) garandeert 
Om te verifiëren dat de constructie voldoet aan de 
eis van de tweede alinea moet de fabrikant of zijn 
in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde voor 
elk type constructie passende proeven verrichten 
of laten verrichten. 
Bovendien moeten de volgende grondwerkmachi­
nes met een vermogen van meer dan 15 kW wor­
den voorzien van een kantelbeveiliging: 
— laadmachines op rupsbanden of op wielen, 
— graaflaadmachines, 
— trekkers op rupsbanden of op wielen, 
— al dan niet zelfladende egaliseermachines, 
— wegschaven, 
— kiepwagens met voorstel. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
47 
3.4.4. Gevaar door vallende voorwerpen 
Wanneer bij een machine met daarin of daarop 
een bestuurder en eventueel andere bedieners ge­
vaar bestaat door vallende voorwerpen of materi­
alen, moet de machine zodanig ontworpen en, in­
dien de afmetingen dit toelaten, van 
bevestigingspunten voorzien zijn, dat er een con­
structie ter bescherming daartegen (FOPS) kan 
worden aangebracht 
Deze constructie moet zodanig zijn dat zij de be­
dieners van de machine bij het vallen van voorwer­
pen of materialen een adequaat beperkend vervor­
mingsvolume (DLV) garandeert 
Om te verifiëren dat de constructie voldoet aan de 
eis van de tweede alinea, moet de fabrikant of zijn 
in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde voor 
elk type constructie passende proeven verrichten 
of laten verrichten. 
3.4.5. Gevaar door toegangspunten 
Steunen en handgrepen moeten zodanig zijn ont­
worpen, geconstrueerd en geplaatst dat de bedie­
ners ze instinctief gebruiken en daarvoor niet naar 
de bedieningsorganen grijpen. 
3.4.6. Gevaar door trekhaakvoorzieningen 
Elke machine die wordt gebruikt als trekker of 
zelf moet worden voortgetrokken, dient te zijn uit­
gerust met een trekhaakvoorziening of koppeling 
die zodanig is ontworpen, geconstrueerd en aange­
bracht dat het aan- en loskoppelen gemakkelijk en 
veilig geschiedt en het losraken tijdens gebruik 
wordt belet 
Voor zover zulks met het oog op de trekstangbe-
lasting vereist is, moeten deze machines zijn uitge­
rust met een ondersteuning waarvan het draagvlak 
op de belasting en de bodem is afgestemd 
3.4.7. Gevaar door krachtoverbrenging van een machine 
(of trekker) met eigen aandrijving naar de aangedre­
ven machine 
De transmissieassen met cardanoverbrenging die 
de verbinding moeten vormen tussen een machine 
met eigen aandrijving (of een trekker) en de eer­
ste vaste aslager van de aangedreven machine die­
nen zowel aan de zijde van de machine met eigen 
aandrijving als van de aangedreven machine over 
de hele lengte van de as, inclusief cardankoppelin-
gen, te worden afgeschermd. 
Aan de zijde van de machine met eigen aandrij­
ving of de trekker dient de aftakas waaraan de 
transmissieas is gekoppeld te zijn beveiligd met 
behulp van een aan deze machine of trekker be­
vestigd scherm of een gelijkwaardige afscherming. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
(aangepast) 
48 
Aan de zijde van de getrokken machine moet de 
aangedreven as worden omhuld met een beveili­
gingshuls die aan de voortgetrokken machine is 
bevestigd 
Bij een cardanoverbrenging mag een koppelbe­
grenzer of een vrijloop uitsluitend worden toege­
past aan de zijde van de koppeling aan de aange­
dreven machine. In dit geval dient op de 
cardantransmissieas de monteerrichting te worden 
aangegeven. 
Elke getrokken machine voor de werking waarvan 
een transmissieas nodig is die haar verbindt met 
een machine met eigen aandrijving of met een 
trekker, moet van een zodanig koppelsysteem voor 
de transmissieas zijn voorzien dat bij ontkoppeling 
van de machine de transmissieas of de afscherming 
niet beschadigd kunnen worden door contact met 
de grond of een onderdeel van de machine. 
De uitwendige delen van de afscherming moeten 
zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en aange­
bracht dat ze niet met de transmissieas mee kun­
nen draaien. De transmissieas moet in haar geheel 
zijn afgeschermd tot aan de uiteinden waar de bin­
nenste vorken zich bevinden in het geval van een 
enkelvoudige kruiskoppeling en ten minste tot het 
midden van de buitenste verbinding(en) van een 
zogeheten groothoekkruiskoppeling. 
Indien de fabrikant in toegangen tot de bedie­
ningsplaatsen in de nabijheid van de transmissieas 
met cardanoverbrenging heeft voorzien, dient hij 
ervoor te zorgen dat de in de zesde alinea be­
schreven voorzieningen voor de afscherming van 
deze assen niet als opstap kunnen worden ge­
bruikt tenzij zij daartoe zijn ontworpen en gecon­
strueerd. 
3.4.8. Gevaar door bewegende transmissieonderdelen 
In afwijking van punt 13.8.A is het bij interne ver­
brandingsmotoren toegestaan dat de losse afscher­
mingen die de toegang tot de bewegende delen in 
het motorcompartiment afsluiten, niet van een ver­
grendelingsmechanisme zijn voorzien, op voorwaar­
de dat ze slechts kunnen worden geopend met be­
hulp van gereedschap of een sleutel of met een 
bedieningsorgaan vanuit de bestuurdersplaats, mits 
deze laatste zich in een volledig afgesloten en ver-
grendelbare cabine bevindt 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
49 
35. Maatregelen ter beveiliging tegen andere risico's 
3.5.1. Risico's van accu's 
De plaats voor de accu dient zodanig te zijn ge­
construeerd en ingericht en de accu dient zodanig 
te worden geïnstalleerd dat de kans dat in geval 
van kanteling de bediener zelf met opspattend 
eiektroryt in aanraking komt minimaal is en/of dat 
wordt voorkomen dat de bemanningsruimte met 
dampen gevuld raakt 
De machine moet zodanig zijn ontworpen en ge­
construeerd dat de accu kan worden afgekoppeld, 
met een daarvoor aangebrachte inrichting die ge­
makkelijk toegankelijk is. 
3.5.1 Brandgevaar 
Afhankelijk van het risico dat volgens de fabrikant 
tijdens het gebruik bestaat dient de machine, in­
dien zulks in verband met de afmetingen mogelijk 
is: 
— met gemakkelijk toegankelijke brandblusappa-
raten te kunnen worden uitgerust dan wel 
— te zijn voorzien van brandblussystemen die 
een integrerend deel uitmaken van de machi­
ne. 
353. Gevaren door de emissie van stofdeeltjes, gassen, 
enz. 
Indien dergelijke gevaren aanwezig zijn, mag de in 
punt 13.13 bedoelde opvang worden vervangen 
door andere methoden, zoals het neerslaan door 
verstuiving met water. 
Punt 13.13, tweede en derde alinea, is niet van 
toepassing wanneer verstuiving van produkten de 
hoofdfunctie van de machine is. 
3.6. Signalering 
3.6.1. Signalering — waarschuwing 
De machines moeten, daar waar dat van belang is 
voor de veiligheid en gezondheid van de blootge­
stelde personen, zijn voorzien van signaleringsmid-
delen en/of van bordjes met aanwijzingen omtrent 
het gebruik, het afstellen en het onderhoud van de 
machine. Die middelen dienen zodanig te zijn ge­
kozen, ontworpen en uitgevoerd dat ze bestendig 
zijn en duidelijk worden opgemerkt 
Onverminderd de voorschriften die gelden voor 
het wegverkeer, moeten machines met daarin of 
daarop een bestuurder uitgerust zijn met 
— een geluidssignaal om blootgestelde personen 
te kunnen waarschuwen; 
— een lichtsignaleringssysteera dat is afgestemd 
op de voorziene gebruiksomstandigheden, zo­
als bijvoorbeeld rem-, achteruitrij- en zwaai­
lichten. Deze laatste eis is niet van toepassing 
op mobiele machines die uitsluitend bedoeld 
zijn voor werkzaamheden ondergronds en die 
geen elektriciteit verbruiken. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
(aangepast) 
50 
Wanneer bij gebruik van op afstand bestuurde ma­
chines onder normale gebruiksomstandigheden 
personen gevaar lopen gestoten of verpletterd te 
worden, moeten deze machines voorzien zijn van 
passende middelen om de aan deze gevaren bloot­
gestelde personen te attenderen op de bewegingen 
van de machine of om ongelukken te voorkomen. 
Dit geldt ook voor machines waarvan het gebruik 
een systematische herhaling van vooruit- en achter­
uitbewegingen op één lijn impliceert en waarvan 
de bestuurder niet rechtstreeks achteruit kan zien. 
De constructie dient zodanig te zijn dat een onbe­
wuste buitendienststelling van alle alarmerings- en 
signaleringssystemen onmogelijk is. Ais dat met 
het oog op de veiligheid noodzakelijk is, moeten 
deze voorzieningen zijn uitgerust met middelen 
aan de hand waarvan men kan opmaken of alles 
goed functioneert en die de bediener opmerkzaam 
maken op eventuele defecten in die voorzieningen. 
Indien bewegingen van een machine of bijbeho­
rend werktuig bijzondere gevaren met zich bren­
gen, moet op de machine een opschrift zijn aange­
bracht dat op voldoende afstand leesbaar is voor 
iemand die de machine nadert en hem in verband 
met zijn veiligheid verbiedt zich tijdens de werk­
zaamheden in de nabijheid van de machine te be­
geven. 
3.6.2. Merktekens 
De minimaal vereiste gegevens van punt 1.7.3 die­
nen met de volgende te worden aangevuld: 
— het nominale vermogen uitgedrukt in kW; 
— de massa van de meest gangbare configuratie 
uitgedrukt in kg, en zo nodig: 
— de door de fabrikant opgegeven maxima­
le trekkracht op de trekhaak, uitgedrukt 
inN; 
— de door de fabrikant opgegeven maxima­
le verticale kracht op de trekhaak, uitge­
drukt in N. 
3.6.3. Gebruiksaanwijzing 
De gebruiksaanwijzing dient naast de onder punt 
1.7.4 voorgeschreven minimumgegevens de volgen­
de gegevens te bevatten: 
a) met betrekking tot de trillingen van de machi­
ne, ofwel de reële waarde ofwel een waarde 
op basis van metingen op een identieke.ma­
chine: 
— de naar frequentie gewogen kwadratische 
gemiddelde waarde van de versnelling 
waaraan de bovenste ledematen worden 
blootgesteld wanneer deze versnelling 
meer dan 2,5 m/s2 bedraagt wanneer dit 
niveau niet meer dan 25 m/s2 bedraagt 
moet dit worden vermeld; 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
51 
— de naar frequentie gewogen kwadratische 
gemiddelde waarde van de versnelling 
waaraan het lichaam (voeten of zitvlak) 
wordt blootgesteld wanneer deze versnel­
ling meer dan 0,5 m/s2 bedraagt wan­
neer dit niveau niet meer dan 0,5 m/s2 
bedraagt moet dit worden vermeld 
Indien de geharmoniseerde normen niet wor­
den toegepast moeten de gegevens inzake de 
trillingen worden gemeten met de meest pas­
sende meetnorm die aan de machine is aan­
gepast. 
De fabrikant dient aan te geven onder welke 
bedrijfsomstandigheden de machine tijdens de 
meting heeft gewerkt en welke methoden 
voor de metingen zijn gebruikt; 
b) indien een machine afhankelijk van de 
uitrusting geschikt is voor verschillende ge­
bruiksdoeleinden, moeten de fabrikant van de 
basismachine waarop de verwisselbare uit­
rusting kan worden gemonteerd en de fabri­
kant van de verwisselbare uitrusting de nodi­
ge gegevens verstrekken om de uitrusting 
zonder gevaar te kunnen monteren en gebrui­
ken. 
4. FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GE­
ZONDHEIDSVOORSCHRIFTEN TER VER­
MINDERING VAN DE AAN HIJS- OF HEF-
VERRICHTINGEN VERBONDEN BUZONDE-
RE GEVAREN 
Machines die aan hijs- of hefverrichtingen verbon­
den gevaar opleveren, vooral gevaar voor vallende 
of botsende lasten of voor kantelen ten gevolge 
van de behandeling van een last, moeten zo zijn 
ontworpen en gebouwd dat zij aan de volgende ei­
sen voldoen. 
Genoemde gevaren bestaan vooral bij machines 
voor de verplaatsing van een stuklast wanneer die 
verplaatsing gepaard gaat met een verandering van 
niveau. De last kan bestaan uit voorwerpen, mate­
rialen of goederen. 
4.1. Algemeen 
4.1.1. Definities 
a) „hijs- of hefgereedschappen": 
niet vast met de machine verbonden onderde­
len of inrichtingen die tussen de machine en 
de last of op de last worden geplaatst om de­
ze te kunnen opnemen; 
b) „hijs- of hefhulpstukken": 
hijs- of hefgereedschappen die dienen voor de 
vervaardiging of het gebruik van een strop, 
bijvoorbeeld ooghaken, sluitingen, touwringen, 
oogbouten enz.; 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder m) 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
52 
c) „geleide last": 
last waarvan de volledige verplaatsing gebeurt 
langs uit stijf of soepel materiaal bestaande 
geleiders, waarvan de plaats in de ruimte 
door vaste punten wordt bepaald; 
d) „gebruikscoëfficiënt": 
rekenkundige verhouding tussen de door de 
fabrikant gegarandeerde last die door een 
uitrusting, gereedschap of een machine kan 
worden gehouden en de werklast die respec­
tievelijk op de uitrusting, het gereedschap of 
de machine is aangegeven; 
e) „beproevingscoëfficient": 
rekenkundige verhouding tussen de last die 
gebruikt wordt voor de statische of dynami­
sche beproeving van een uitrusting, gereed­
schap of machine, en de werklast die respec­
tievelijk op de uitrusting, het gereedschap of 
de machine is aangegeven; 
f) „statische beproeving": 
proef waarbij de machine of het hijs- of hef-
gereedschap wordt geïnspecteerd, daarop ver­
volgens een kracht wordt uitgeoefend 
overeenkomende met de werklast vermenig­
vuldigd met de passende statische beproe­
vingscoëfficiënt en de machine of het gereed­
schap na het wegnemen van de last opnieuw 
wordt geïnspecteerd om te controleren of er 
geen schade is opgetreden; 
g) „dynamische beproeving": 
proef waarbij de machine in alle mogelijke 
configuraties in werking wordt gesteld met de 
werklast waarbij rekening wordt gehouden 
met het dynamische gedrag van de machine 
ten einde de goede werking van machine en 
veiligheidsonderdelen te verifiëren. 
4.1.2. Maatregelen ter beveiliging tegen mechanische geva-
4.1.2.1. Gevaren als gevolg van onvoldoen­
de stabiliteit 
De machines moeten zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat de in punt 13.1 vereiste stabi­
liteit gewaarborgd is tijdens en buiten bedrijf, met 
inbegrip van alle fasen van transport, montage en 
demontage, bij voorzienbare defecten en tevens tij­
dens de uitvoering van de proeven wanneer deze 
overeenkomstig de gebruiksaanwijzing worden ver­
richt 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
53 
Daartoe moet de fabrikant of zijn in de Gemeen­
schap gevestigde gemachtigde de passende verifica-
tiemiddelen gebruiken; in het bijzonder moet de 
fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde ge­
machtigde bij gemotoriseerde transportwerktuigen 
met een hijs- of hefhoogte van meer dan 1,80 m 
voor elk type werktuig een stabiliteitsproef op 
platform of een soortgelijke proef verrichten of la­
ten verrichten. 
4.1.2.2. Geleidingen en rolbanen 
De machines moeten voorzieningen bezitten die 
inwerken op de geleidingen of rolbanen ten einde 
ontsporing te voorkomen. 
Voor ontsporing ondanks de aanwezigheid van der­
gelijke voorzieningen of voor een defect aan een 
geleiding of rolbaan moeten er voorzieningen zijn 
die verhinderen dat uitrustingen, onderdelen of de 
last vallen, en dat de machine kantelt 
4.123. Mechanische sterkte 
De machines, de hijs- en hefgereedschappen en de 
verwijderbare delen moeten bestand zijn tegen de 
belastingen waaraan zij in en eventueel buiten be­
drijf en in alle mogelijke desbetreffende configura­
ties worden onderworpen onder door de fabrikant 
voorziene installatie- en exploitatievoorwaarden, 
waarbij in voorkomend geval rekening wordt ge­
houden met de effecten van weerfactoren en door 
personen uitgeoefende krachten. Aan deze eis 
moet ook gedurende het vervoer, het monteren en 
het demonteren worden voldaan. 
De machines en de hijs- en hefgereedschappen 
moeten zodanig zijn ontworpen en geconstrueerd 
dat er, rekening houdend met het gebruik, geen 
defecten ten gevolge van moeheid of slijtage optre­
den. 
De keuze van de voor het werktuig gebruikte ma­
terialen moet zijn afgestemd op de door de fabri­
kant verwachte gebruiksomstandigheden, met na­
me waar het gaat om corrosie, slijtage, schokken, 
brosheid bij lage temperaturen en veroudering. 
De machine en de hijs- en hefgereedschappen 
moeten zo zijn ontworpen en geconstrueerd dat zij 
de overbelasting waaraan zij bij statische beproe­
ving worden blootgesteld, zonder blijvende vervor­
ming of kennelijk defect kunnen doorstaan. Bij de 
berekening moet gebruik worden gemaakt van de 
waarden van de statische beproevingscoëfficiënt 
die zodanig wordt gekozen dat een adequaat vei­
ligheidsniveau is gewaarborgd; deze coëfficiënt 
heeft in het algemeen de volgende waarden: 
a) met mankracht bediende machines en hijs- en 
hefgereedschappen: de proeflast is gelijk aan 
15 maal de werklast 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
54 
b) andere machines: 1,25. 
De machines moeten zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat zij zonder defect de dynamische 
proeven, die worden verricht met de werklast ver­
menigvuldigd met de dynamische beproevings­
coëfficiënt kunnen doorstaan. Deze dynamische 
beproevingscoëfficiënt wordt zodanig gekozen dat 
een adequaat veiligheidsniveau is gewaarborgd; hij 
bedraagt in het algemeen 1,1. 
De dynamische proeven moeten worden uitge­
voerd op de machine die gereed is onder normale 
gebruiksomstandigheden in gebruik te worden ge­
nomen. Deze proeven worden in het algemeen uit­
gevoerd met de door de fabrikant aangegeven no­
minale snelheden. Wanneer de stuurstroomkring 
van de machine meerdere gelijktijdige bewegingen 
toelaat (b. v. draaien en verplaatsen van de last), 
moet de proef worden uitgevoerd onder de ongun­
stigste omstandigheden, hetgeen in het algemeen 
het geval is wanneer de bewegingen worden ge­
combineerd 
4.1.2.4. Schijven, trommels, kettingen en 
kabels 
De diameter van de schijven, trommels en rollen 
moet zijn afgestemd op de afmetingen van de ka­
bels of kettingen waarmee zij kunnen worden uit­
gerust 
De trommels en schijven moeten zodanig zijn ont­
worpen, geconstrueerd en aangebracht dat de ka­
bels of kettingen waarmee zij zijn uitgerust kun­
nen worden opgewonden zonder dat zij er 
zijdelings aflopen. 
De rechtstreeks lasten dragende kabels mogen al­
leen aan de uiteinden een splits hebben (splitsen 
zijn toegestaan in installaties die erop gebouwd 
zijn regelmatig aan andere gebruiksdoeleinden te 
worden aangepast). De gebruikscoëfficiënt van ka­
bel en uiteinden wordt zodanig gekozen dat een 
adequaat veiligheidsniveau is gewaarborgd; deze 
coëfficiënt bedraagt in het algemeen 5. 
De gebruikscoëfficiënt van de hijskettingen wordt 
zodanig gekozen dat een adequaat veiligheidsni­
veau is gewaarborgd; deze coëfficiënt bedraagt in 
het algemeen 4. 
Om te verifiëren dat de adequate gebruikscoëffi­
ciënt wordt bereikt moet de fabrikant of zijn in de 
Gemeenschap gevestigde gemachtigde voor elk 
rechtstreeks voor het hijsen van de last gebruikt 
type ketting en kabel en voor elk type kabeluitein­
de de passende proeven verrichten of laten ver­
richten. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
55 
4.1.2.5. Hijs- of hefhuipstukken 
Bij de bemeting van de hijs- of hefhuipstukken 
moet rekening zijn gehouden met moeheids- en 
verouderingsverschijnselen over een met de beoog­
de levensduur overeenkomend aantal hedrijfscycli 
onder de bedrijfsomstandigheden die voor de aan­
gegeven toepassing zijn gespecificeerd 
Bovendien geldt het volgende: 
a) de gebruikscoëfficiënt van het geheel van me­
talen kabel en kabeluiteinden moet zodanig 
worden gekozen dat een adequaat veiligheids­
niveau is gewaarborgd deze coëfficiënt be­
draagt in het algemeen 5. De kabels mogen 
alleen aan de uiteinden een splits of lus heb­
ben; 
b) wanneer kettingen van gelaste schalmen wor­
den gebruikt moeten deze van het type met 
korte schalmen zijn. De gebruikscoëfficiënt 
van de kettingen wordt ongeacht het type zo­
danig gekozen dat een adequaat veiligheidsni­
veau is gewaarborgd; deze coëfficiënt be­
draagt in het algemeen 4; 
c) de gebruikscoëfficiënt van kabels of banden 
van textielvezel hangt af van het materiaal, de 
wijze van vervaardiging, de afmetingen en het 
gebruik. De coëfficiënt moet zodanig worden 
gekozen dat een adequaat veiligheidsniveau is 
gewaarborgd deze coëfficiënt bedraagt in het 
algemeen 7, op voorwaarde dat de gebruikte 
materialen van een zeer goede, gecontroleer­
de kwaliteit zijn en dat de wijze van vervaar­
diging geschikt is voor de beoogde gebruiks­
omstandigheden. Indien zulks niet het geval 
is, heeft de coëfficiënt in het algemeen een 
hogere waarde om een gelijkwaardig veilig­
heidsniveau te bieden. 
Kabels of banden van textielvezel mogen geen 
knopen, splitsen of verbindingen hebben, be­
halve dan aan het uiteinde van de strop of 
aan de verbinding van een strop zonder ein­
de; 
d) de gebruikscoëfficiënt van alle metalen delen 
van een strop, of de in combinatie met een 
strop gebruikte metalen delen, wordt zodanig 
gekozen dat een adequaat veiligheidsniveau is 
gewaarborgd deze coëfficiënt bedraagt in het 
algemeen 4; 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
56 
e) het maxiraumdraagverraogcn van een meer-
wegstrop wordt berekend op basis van het 
maximumdraagvermogen van de zwakste 
draad het aantal draden en een verminde­
ringsfactor die afhangt van de wijze waarop 
de strop wordt gebruikt; 
f) om te verifiëren dat de adequate gebruiks­
coëfficiënt wordt bereikt, moet de fabrikant 
of zijn in de Gemeenschap gevestigde ge­
machtigde voor elk van de onder a), b), c) en 
d) genoemde typen onderdelen de passende 
proeven verrichten of laten verrichten. 
4.1.16. Beheersing van de bewegingen 
De inrichtingen voor het beheersen van de bewe­
gingen dienen zodanig te werken dat de machine 
waarop zij zijn aangebracht, veilig blijft 
a) De machines moeten zodanig zijn ontworpen 
of zijn uitgerust met inrichtingen dat de am­
plitude van de bewegingen van hun compo­
nenten binnen de daarvoor vastgestelde gren­
zen blijft Een waarschuwingssignaal moet in 
voorkomend geval aankondigen dat die in­
richtingen in werking treden. 
b) Wanneer meerdere vaste of op rails voortbe­
wogen machines tegelijkertijd bewegingen 
kunnen uitvoeren waarbij kans op botsingen 
bestaat, moeten zij zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat zij kunnen worden uitge­
rust met systemen waarmee dit gevaar kan 
worden vermeden. 
c) De mechanismen van de machines moeten zo 
zijn ontworpen en geconstrueerd dat de lasten 
niet op gevaarlijke wijze uit hun baan of on­
verwachts in een vrije val kunnen geraken, 
wanneer de krachtbron geheel of gedeeltelijk 
uitvalt of wanneer de bediener de bediening 
stopzet 
d) Behoudens bij machines waarvan het werk 
een dergelijke toepassing nodig maakt mag 
het met mogelijk zijn onder normale bedrijfs­
omstandigheden de last uitsluitend met ge­
bruikmaking van de frictierem te laten zak­
ken. 
e) De grijporganen moeten zo zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat een onverwacht vallen van 
de last wordt vermeden. 
4.12.7. Gevaren bij de behandeling van 
lasten 
De bedieningspost van de machines moet zich op 
een plaats bevinden waar het zicht op de baan van 
de bewegende delen zo goed mogelijk is om moge­
lijk gevaar opleverende botsingen met personen of 
materieel of andere machines die tegelijkertijd 
kunnen bewegen, te voorkomen. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
57 
Niet-mobiele machines met geleide last moeten zo 
zijn ontworpen en geconstrueerd dat wordt voor­
komen dat personen de kans lopen door de last of 
door het contragewicht te worden geraakt 
4.1.18. Gevaar door blikseminslag 
Wanneer tijdens het gebruik van de machines kans 
op blikseminslag bestaat moeten zij zodanige 
voorzieningen hebben dat de door de bliksem 
veroorzaakte elektrische ladingen naar de grond 
worden afgevoerd 
42. Bijzondere voorschriften voor andere dan handge* 
dreven werktuigen 
42.1. Bedieningsorganen 
4.2.1.1. Bedieningspost 
De voorschriften van punt 3.2.1 zijn tevens van 
toepassing op niet-mobiele machines. 
4.2.1.2. Zitplaats 
De voorschriften van punt 3.12, eerste en tweede 
alinea, alsmede van punt 3.13, zijn tevens van toe­
passing op niet-mobiele machines. 
4.2.13. Organen waarmee 
worden bestuurd de bewegingen 
De bedieningsorganen waarmee de bewegingen 
van de machine of de uitrusting daarvan worden 
bestuurd, moeten in de neutrale stand terugkeren 
zodra de bediener ze loslaat Voor bewegingen van 
het gehele werktuig of een deel daarvan waarbij 
geen gevaar bestaat dat de last of de machine er­
gens tegenaan stoot kunnen bovengenoemde orga­
nen worden vervangen door bedieningsorganen die 
bewegingen toelaten met automatische stilstand op 
van tevoren ingestelde niveaus, zonder dat de be­
diener de bedieningsorganen ingeschakeld houdt 
4.2.1.4. Belastingsbegrenzing 
De machines waarvan de werklast ten minste 1 000 
kg of het kantelmoment ten minste 40 000 Nm be­
draagt, moeten zijn uitgerust met inrichtingen die de 
bestuurder waarschuwen en gevaarlijke bewegingen 
van de last voorkomen in geval van: 
— overbelasting van de machines door 
— een te zware werklast of 
— een te groot moment als gevolg van deze 
last; 
— overschrijding van de momenten die naar 
kanteling streven bij het hijsen of heffen van 
een last. 
4.2.2. Door kabels geleide installatie 
De draag-, trek- of draag-trekkabels moeten wor­
den gespannen door een contragewicht of door 
een inrichting waarmee de spanning permanent 
kan worden geregeld 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
58 
4.23. Gevaren voor de blootgestelde personen-Toegangen 
tot de werkplek of tot plaatsen waar moet worden 
gewerkt 
Machines met geleide last en machines waarvoor 
de ondersteuningen van de last een welbepaalde 
baan volgen, moeten zijn uitgerust met inrichtin­
gen die gevaren voor de blootgestelde personen 
voorkomen. 
Machines die bepaalde stopplaatsen bedienen en 
waarvan bedieners het hefvlak kunnen betreden 
om de last te schikken of vast te zetten, moeten zo 
zijn ontworpen en geconstrueerd dat een ongecon­
troleerde verplaatsing van het hefvlak, met name 
bij het laden of het lossen, wordt voorkomen. 
42.4. Geschiktheid voor gebruik 
De fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde 
gemachtigde gaat bij het in de handel brengen of 
tijdens de eerste inbedrijfstelling met passende 
maatregelen die hij verricht of laat verrichten, na 
of de hijs- of hefgereedschappen en de gebruiks­
klare machines, zowel handbediende als gemotori­
seerde, hun opgegeven functies volledig veilig kun­
nen verrichten. Bij die maatregelen moeten de 
statische en dynamische aspecten van de machines 
in aanmerking worden genomen. 
Wanneer de machines niet in de ruimten van de 
fabrikant of van zijn in de Gemeenschap gevestig­
de gemachtigde kunnen worden gemonteerd, moe­
ten de passende maatregelen worden getroffen op 
de plaats van gebruik. In het tegengestelde geval, 
kunnen zij worden getroffen hetzij in de ruimten 
van de fabrikant hetzij op de plaats van gebruik. 
43. Merktekens 
4.3.1. Kettingen en kabels 
Iedere complete hijsketting, -kabel of -band die 
geen deel uitmaakt van een geheel, moet voorzien 
zijn van een merkteken, of indien dit niet mogelijk 
is, van een plaatje of een niet verwijderbare ring 
waarop de gegevens van de fabrikant of zijn in de 
Gemeenschap gevestigde gemachtigde vermeld 
staan, alsmede de identificatie van de desbetreffen­
de verklaring. 
De verklaring moet de volgens de geharmoniseer­
de normen vereiste gegevens bevatten, of de vol­
gende minimumgegevens, indien genoemde nor­
men ontbreken: 
— de naam van de fabrikant of van zijn in de 
Gemeenschap gevestigde gemachtigde, 
— het adres in de Gemeenschap van de fabri­
kant of gemachtigde, naar gelang van het ge­
val, 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder n) 
91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
59 
— een beschrijving van de ketting of de kabel 
met vermelding van: 
— de nominale afmetingen, 
— de constructie, 
— het fabricagemateriaal, 
— speciale metallurgische behandelingen 
van het materiaal, 
— in geval van een test de toegepaste norm, 
— de hoogste bedrijfsbelasting van de ketting of 
de kabel. Naar gelang van de beoogde toe­
passingen kan een reeks van waarden worden 
aangegeven. 
432. Hijs- en hefgereedschappen 
Op ieder hijs- en hefgereedschap moeten de vol­
gende merktekens zijn aangebracht 
— identificatie van de fabrikant 
— identificatie van het materiaal (bijvoorbeeld 
internationale klasse) wanneer deze informa­
tie nodig is met het oog op de verenigbaar­
heid van de afmetingen; 
— identificatie van de werklast 
— dg CE-markering. 
Voor hijs- of hefhuipstukken die componenten om­
vatten als kabels of touwwerk waarop het aanbren­
gen van een merkteken materieel onmogelijk is, 
moeten de in de eerste alinea bedoelde gegevens 
vermeld worden op een plaat of met andere stevig 
op het gereedschap bevestigde middelen. 
Deze gegevens moeten leesbaar zijn en op een zo­
danige plaats zijn aangebracht dat er geen gevaar 
bestaat dat zij door bewerkingen, slijtage enz., 
verdwijnen of dat de sterkte van het gereedschap 
erdoor wordt aangetast. 
433. Machines 
Op elke machine moeten behalve de in punt 1.7.3 
voorgeschreven gegevens de volgende gegevens 
over de nominale last onuitwisbaar en goed lees­
baar vermeld staan: 
i) bij machines waarvoor maar één waarde kan 
worden vermeld, moet deze ongecodeerd en 
op het werktuig goed zichtbaar staan aange­
geven; 
ü) wanneer de nominale last afhangt van de con­
figuratie van de machine, moet elke bedie­
ningspost voorzien zijn van een plaatje dat in 
tabelvorm of schetsmatig de werklast voor el­
ke configuratie vermeldt. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
60 
Op machines die zijn uitgerust met een hefvlak dat 
door zijn afmetingen toegankelijk is voor perso­
nen, en waarvan de vlucht het risico van vallen in­
houdt moet duidelijk en onuitwisbaar vermeld 
staan dat het heffen van personen verboden is. 
Deze vermelding moet duidelijk zichtbaar zijn aan­
gebracht op alle plaatsen die toegang bieden. 
4.4. Gebruiksaanwijzing 
4.4.1. Hijs- en hefgereedschappen 
Ieder hijs- en hefgereedschap of iedere commer­
cieel ondeelbare partij hijs- of hefgereedschappen 
moet vergezeld gaan van een gebruiksaanwijzing 
die ten minste de volgende gegevens bevat: 
— de normale gebruiksvoorwaarden; 
— aanwijzingen voor gebruik, montage en on­
derhoud; 
— de bruikbaarheidsgrenzen, met name voor ge­
reedschappen die niet aan punt 4.12.6 onder 
e), kunnen voldoen. 
4.42. Machines 
Naast het in punt 1.7.4 genoemde moet de ge­
bruiksaanwijzing gegevens bevatten omtrent: 
a) de technische kenmerken, met name: 
— zo nodig een herhaling van de tabel van 
de in punt 43.3 onder ii), aangegeven 
lasten; 
— de op steun- en bevestigingspunten uit­
geoefende krachten en de kenmerken 
van de banen; 
— zo nodig een omschrijving van de ballast 
en de manieren om deze aan te brengen; 
b) de inhoud van het onderhoudsboekje voor de 
machine, indien dit niet bij de machine wordt 
meegeleverd; 
c) de werkwijze die moet worden gevolgd indien 
het rechtstreeks zicht dat de bediener op de 
last heeft niet toereikend is; 
d) de nodige instructies voor het verrichten van 
de proeven vóór de eerste inbedrijfstelling 
van machines die niet gebruiksklaar bij de fa­
brikant worden gemonteerd. 
5. FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GE­
ZONDHEIDSEISEN VOOR MACHINES DIE 
UITSLUITEND BESTEMD ZUN VOOR GE­
BRUIK BU ONDERGRONDSE WERKZAAM­
HEDEN 
Machines die bestemd zijn voor gebruik bij onder­
grondse werkzaamheden moeten zodanig zijn ont­
worpen en gebouwd dat zij aan de volgende eisen 
voldoen. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder o) 
93/44/EEG art 1, punt 10, onder p) 
61 
5.1. Gevaren door onvoldoende stabiliteit 
Wandelondersteuningen moeten zodanig zijn ont­
worpen en geconstrueerd dat bij verplaatsing ervan 
een goede oriëntatie mogelijk is en zij voor en tij­
dens het onder druk brengen en na het wegnemen 
van de druk niet kantelen. Zij moeten voorzien 
zijn van verankeringen voor de kopplaten van de 
afzonderlijke hydraulische steunbalken. 
5.2. ENMwrtodït 
Wandelondersteuningen moeten de blootgestelde 
personen de mogelijkheid van een ongehinderde 
doortocht bieden. 
53. Verlichting 
De voorschriften van de derde alinea van punt 
1.1.4 zijn met van toepassing. 
5.4. 
De organen voor versnellen en afremmen van via 
rails geleide machines dienen met de hand te wor­
den bediend. De dodemansinrichting mag echter 
met voetbediening zijn uitgevoerd 
De bedieningsorganen van wandelondersteuningen 
dienen zodanig te zijn ontworpen en aangebracht 
dat de bedieners tijdens het schiften beschut zijn 
door een ter plaatse aanwezige stut. De bedie­
ningsorganen moeten beschermd zijn tegen iedere 
onvoorziene inschakeling. 
5.5. Stopzetting van de verplaatsing 
Een locomotief die bestemd is voor ondergrondse 
werkzaamheden» moet zijn voorzien van een dode­
mansinrichting die ingrijpt op het circuit dat de 
beweging van de machine bepaalt. 
5.6. Brandgevaar 
Het tweede streepje van punt 3.5.2 is verplicht 
voor machines die sterk ontvlambare delen bevat­
ten. 
Het remsysteem moet zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat het geen vonken of brand kan 
veroorzaken. 
Machines met een verbrandingsmotor mogen 
uitsluitend zijn uitgerust met een inwendige ver­
brandingsmotor waarbij een brandstof met lage 
dampspanning wordt gebruikt en elektrische von­
ken uitgesloten zijn. 
5.7. Gevaren door emissie van stofdeeltjes, gassen, 
enz. 
De uitlaatgassen van verbrandingsmotoren mogen 
niet naar boven worden afgevoerd. 91/368/EEG art 1, punt 6, onder g) 
(aangepast) 
62 
6. FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GE­
ZONDHEIDSEISEN DIE DE BIJZONDERE 
RISICO'S BIJ HET HEFFEN OF VERPLAAT­
SEN VAN PERSONEN MOETEN VOORKO­
MEN 
Machines waaraan risico's door het heffen of ver­
plaatsen van personen zijn verbonden, moeten zo 
zijn ontworpen en gebouwd dat zij aan de volgen­
de eisen voldoen. 
6.1. Algemeen 
6.1.1. Definitie 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder „drager", 
het platform waarop de personen plaatsnemen die 
door beweging van dit platform opgeheven, naar 
beneden gebracht of verplaatst moeten worden. 
6.12. Mechanische sterkte 
De in punt 4 bepaalde gebruikscoëfficiënten zijn 
niet voldoende voor machines die bestemd zijn 
voor het heffen of verplaatsen van personen en 
moeten in de regel worden verdubbeld. Het 
grondvlak van de drager moet zo zijn ontworpen 
en geconstrueerd dat het ruim en sterk genoeg is 
om het maximum aantal personen en de maximale 
bedrijfslast volgens fabrieksopgave te kunnen dra­
gen. 
6.13. Controle van de belasting voor toestellen die in be­
weging worden gezet door een andere energie dan 
spierkracht 
De eisen van punt 4.1.14 zijn van toepassing on­
geacht de waarde van de maximale bedrijfslast 
Deze eis geldt niet voor machines waarvoor de fa­
brikant kan aantonen dat er geen gevaar voor 
overbelasting en/of omslaan bestaat. 
62. Bedieningsorganen 
6.2.1. Wanneer de veiligheidseisen niet verplichten tot 
andere oplossingen, geldt het volgende: 
De drager moet over het algemeen zo zijn ontwor­
pen en geconstrueerd dat de personen daarop be­
schikken over bedieningsorganen om de drager ten 
opzichte van de machine te laten stijgen, dalen en 
in voorkomend geval te verplaatsen. 
Deze bedieningsorganen moeten voorrang hebben 
op de andere bedieningsorganen voor dezelfde be­
wegingen, behalve op de noodstopinrichtingen. 
De bedieningsorganen voor deze bewegingen moe­
ten zo zijn ingericht dat zij blijvend moeten wor­
den bediend, behalve voor machines die bepaalde 
stopplaatsen bedienen. 93/44/EEG art 1, punt 10, onder q) 
63 
6.22. Indien een machine voor het heffen of verplaatsen 
van personen verrijdbaar is met de drager in een 
andere stand dan de ruststand, moet de machine 
zo zijn ontworpen en geconstrueerd dat de zich in 
de drager bevindende persoon/personen beschikt/ 
beschikken over middelen om de door het rijden 
van het hefwerktuig ontstane gevaren te vermijden. 
6.23. Machines voor het heffen of verplaatsen van per­
sonen moeten zo zijn ontworpen, gebouwd of uit­
gerust dat een te snelle beweging van de drager 
geen risico's oplevert. 
63. Gevaar voor uit de drager vallen van personen 
63.1. Indien de maatregelen van punt 1.5.15 onvoldoen­
de zijn, moeten de dragers zijn uitgerust met vol­
doende bevestigingspunten voor het aantal perso­
nen dat zich op de drager kan bevinden en die 
punten moeten sterk genoeg zijn om de persoonlij­
ke beschermingsmiddelen tegen vallen te bevesti­
gen. 
632. Indien er een luik in het grond- of in het bo-
venvlak of een zijdeurtje aanwezig is, moet de 
openingsrichting ingaan tegen het gevaar van val­
len bij onverwacht opengaan. 
633. Machines voor het heffen of verplaatsen van per­
sonen moeten zo zijn ontworpen en gebouwd dat 
het grondvlak van de drager ook tijdens de bewe­
gingen niet zo sterk kan hellen dat er een risico 
voor vallen van de vervoerde personen ontstaat 
Het grondvlak van de drager moet slipvrij zijn. 
6.4. Gevaar voor het vallen of omslaan van de drager 
6.4.1. Machines voor het heffen of verplaatsen van per­
sonen moeten zo zijn ontworpen en gebouwd dat 
de drager niet kan vallen of omslaan. 
6.42. Acceleratie en afremming van de drager of het 
dragende voertuig, ten gevolge van een handeling 
van de bediener of de werking van een veilig-
heidsinrichting, bij de door de fabrikant opgegeven 
maximale belastings- en snelheidsomstandigheden, 
mogen geen risico's voor de blootgestelde perso­
nen opleveren. 
6.5. Aanduidingen 
Wanneer dat noodzakelijk is om de veiligheid te 
garanderen, moeten op de drager de noodzakelijke 
merktekens ter zake zijn aangebracht 93/44/EEG art 1, punt 10, onder q) 
(aangepast) 
64 
BÜLAGE II 89/392/EEG 
B. Inhoud van de EG-verklaring van overeenstemming 
voor machines (1) 
De EG-verklaring van overeenstemming moet de vol­
gende gegevens bevatten: 
— naam en adres van de fabrikant of zijn in de Ge­
meenschap gevestigde gevolmachtigde (2), 
— beschrijving van de machine (3), 
— alle relevante bepalingen waaraan de machine 
voldoet 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
nummer van het EG-typeonderzoek, 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
waaraan het dossier is toegezonden overeen­
komstig artikel 8, lid 2, onder c), eerste streepje, 
— in voorkomend geval naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en die 
de in artikel 8, lid 2, onder c), tweede streepje, 
bedoelde controle heeft verricht 
— in voorkomend geval de verwijzing naar de ge­
harmoniseerde normen, 
— in voorkomend geval de nationale technische 
normen en specificaties die zijn gebruikt, 
— identiteit van de ondertekenaar die gemachtigd is 
verplichtingen voor de fabrikant of de in de Ge­
meenschap gevestigde gevolmachtigde aan te 
gaan. 
Inhoud van de verklaring van de fabrikant of van 
diens in de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde 
(artikel 4, lid 2). 
De in artikel 4, lid 2, bedoelde verklaring van de fa­
brikant moet de volgende gegevens bevatten: 
— naam en adres van de fabrikant of van de in de 
Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde, 
— beschrijvingen van de machine of van de machi­
nedelen, 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
nummer van de EG-typeverklaring, 
(1) Deze verklaring moet in dezelfde taal worden opgesteld als de 
oorspronkelijke gebruiksaanwijzing (zie bijlage I, punt 1.7.4, 
onder b)), en wel in machineschrift of drukletters. Zij moet ver­
gezeld gaan van een vertaling in één van de talen van het land 
waar de machine wordt gebruikt. Voor het maken van deze 
vertaling gelden dezelfde voorwaarden als voor de vertaling 
van de gebruiksaanwijzing. 
(2) Firmanaam, volledig adres; een gevolmachtigde moet ook de 
firmanaam en het adres van de fabrikant vermelden. 
(3) Beschrijving van de machine (merk, type, serienummer, enz.). 93/44/EEG art 1, punt 11, onder a) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
91/368/EEG art 1, punt 7 
65 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
waaraan het dossier is toegezonden overeen­
komstig artikel 8, lid 2, punt c), eerste streepje, 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en die 
de in artikel 8, lid 2, punt c), tweede streepje, 
bedoelde controle heeft verricht 
— in voorkomend geval, een verwijzing naar de ge­
harmoniseerde normen. 
— vermelding van het verbod op het in gebruik 
stellen voordat de machine waarin het produkt 
wordt ingebouwd, in overeenstemming met de 
bepalingen van de richtlijn is verklaard, 
— identiteit van de ondertekenaar. 
Inhoud ma de EG-verklaring van overeenstemming 
voor veüigheidscomponenten die afzonderlijk in de 
handel worden gebracht (1) 
De EG-verklaring van overeenstemming moet de vol­
gende gegevens bevatten: 
— naam en adres van de fabrikant of zijn in de Ge­
meenschap gevestigde gevolmachtigde (2); 
— beschrijving van de veiligheidscomponent (3) 
— veiligheidsfunctie van de veiligheidscomponent 
indien deze niet duidelijk uit de beschrijving valt 
af te leiden; 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
nummer van het EG-typeonderzoek; 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en 
waaraan het dossier is toegezonden overeen­
komstig artikel 8, lid 1 onder c), eerste streepje; 
— in voorkomend geval, naam en adres van de 
instantie waarvan kennisgeving is gedaan en die 
de in artikel 8, lid 2, onder c), tweede streepje, 
bedoelde controle heeft verricht 
— in voorkomend geval, de verwijzing naar de ge­
harmoniseerde normen; 
— in voorkomend geval, de verwijzing naar de na­
tionale normen en technische specificaties die 
zijn gebruikt; 
(*) Deze verklaring moet in dezelfde taa! worden opgesteld als de 
oorspronkelijke gebruiksaanwijzing (zie bijlage I, punt 1.7.4, 
onder b)), enwel in machineschrift of drukletters. Zij moet ver­
gezeld gaan van een vertaling in één van de talen van het land 
waar de machine wordt gebruikt. Voor het maken van deze 
vertaling gelden dezelfde voorwaarden als voor de vertaling 
van de gebruiksaanwijzing. 
(2) Firmanaam, volledig adres; een gevolmachtigde moet ook de 
firmanaam en het adres van de fabrikant vermelden. 
(3) Beschrijving van de veiligheidscomponent (merk, type, serie-
nummer indien dat bestaat, enz.). 91/368/EEG art 1, punt 7 
89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 11, onder c) 
(aangepast) 
(aangepast) 
66 
identiteit van de ondertekenaar die gemachtigd is 
verplichtingen voor de fabrikant of diens in de 
Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde aan te 
gaan. 93/44/EEG art 1, punt 11, onder c) 
(aangepast) 
67 
BIJLAGE III 
CE-MARKERING VAN OVEREENSTEMMING 
De CE-markering van overeenstemming bestaat uit de 
initialen CE in de volgende grafische vorm: 
Bij vergroting of verkleining van de CE-markering 
moeten de verhoudingen van bovenstaande afbeelding 
in acht worden genomen. 
De onderscheiden onderdelen van de CE-markering 
moeten nagenoeg dezelfde hoogte hebben, die mini­
maal 5 mm bedraagt Bij machines van geringe 
grootte mag van deze minimumafmeting worden afge­
weken. 93/68/EEG art 6, punt 8 
68 
BULAGE W 
SOORTEN MACHINES EN VEILIGHEIDSCOMPONEN­
TEN WAARVOOR DE IN ARTIKEL 8, LBO 2, ONDER b) 
EN c), BEDOELDE PROCEDURE MOET WORDEN 
TOEGEPAST 
A. Machines 
1. Cirkelzagen, eenbladig en meerbladig, voor de 
bewerking van hout en daarmee gelijk te stellen 
materialen of voor de bewerking van vlees en 
daarmee gelijk te stellen materieel: 
1.1. Zaagmachines waarbij het werktuig zich tijdens 
het werk in een vaste stand bevindt, voorzien van 
een vast tafelblad en met manuele toevoer van 
het werkstuk of met verwijderbare meenemen 
12. Zaagmachines waarbij het werktuig zich tijdens 
het werk in een vaste stand bevindt, voorzien van 
een tafel-zaagbok of een heen en weer gaande 
slede die met de hand wordt verplaatst 
13. Zaagmachines waarbij het werktuig zich tijdens 
het werk in een vaste stand bevindt en die bij de 
constructie zijn uitgerust met een inrichting voor 
mechanische toevoer van de te zagen werkstuk­
ken, waarbij het materiaal met de hand wordt 
toe- en/of afgevoerd. 
1.4. Zaagmachines waarbij het werktuig tijdens het 
werk beweegbaar is en mechanisch wordt ver­
plaatst waarbij het materiaal met de hand wordt 
toe- en/of afgevoerd. 
2. Vlakschaafmachines met manuele toevoer voor 
houtbewerking. 
3. Eenzijdige schaafmachines met manuele toevoer 
en/of afvoer voor houtbewerking. 
4. Lintzagen met vast of beweegbaar tafelblad en 
lintzagen met beweegbare slede, met manuele 
toevoer en/of afvoer, voor de bewerking van hout 
en daarmee gelijk te stellen materialen of voor 
de bewerking van vlees en daarmee gelijk te stel­
len materialen. 
5. Gecombineerde machines van de in de punten 1 
tot en met 4 en in punt 7 bedoelde types voor 
de bewerking van hout en daarmee gelijk te stel­
len materialen. 
Pennenbanken met verschillende spillen 
manuele toevoer voor houtbewerking. met 
7. Freesmachines met verticale as, met manuele 
toevoer voor houtbewerking en daarmee gelijk te 
stellen materialen. 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 11 onder a) 
93/44/EEG art 1, punt 11 onder b) 
93/44/EEG art 1, punt 12, onder c) 
(aangepast) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 11 onder d) 
93/44/EEG art 1, punt 12, onder e) 
(aangepast) 
89/392/EEG 
(aangepast) 
93/44/EEG art. 1, punt 12, onder f) 
(aangepast) 
69 
8. Draagbare kettingzaagmachines voor hout­
bewerking. 
9. Persen, met inbegrip van buigmachines, voor 
koude metaalbewerking, waarbij het materiaal 
met de hand wordt toe- en/of afgevoerd en de 
beweegbare werktuigen een slaglengte kunnen 
hebben van meer dan 6 mm en een snelheid van 
meer dan 30 mm/s. 
10. Machines voor het spuitgieten en persen van 
kunststoffen met manuele toevoer of afvoer van 
het materiaal. 
11. Machines voor het spuitgieten en persen van 
rubber met manuele toevoer of afvoer van het 
materiaal. 
11 Machines voor ondergrondse werkzaamheden 
van de volgende typen: 
— mobiele machines op rails: locomotieven en 
remwagens, 
— hydraulische wandelondersteuningen, 
— verbrandingsmotoren bestemd voor de uit­
rusting van machines voor ondergrondse 
werkzaamheden. 
13. Met de hand geladen vuilniswagens met perssys­
teem. 
14. Beveiligingsvoorzieningen en verwijderbare aftak-
tussenassen voor krachtoverbrenging als beschre­
ven in punt 3.4.7. 
15. Hefbruggen voor voertuigen. 
16. Hijs- en hefwerktuigen voor het heffen van per­
sonen waarbij een gevaar voor een vrije val van 
meer dan 3 meter bestaat 
17. Machines voor de vervaardiging van pyrotech-
nische produkten. 
B. Veiligheidscomponenten 
1. Gevoelige elektrische inrichtingen die zijn ont­
worpen voor de detectie van personen, zoals 
foto-elektrische beveiliging, sensormatten, elek­
tromagnetische detectoren. 
2. Logische eenheden voor beveiligingsfuncties bij 
met twee handen te bedienen bedieningsorganen. 
3. Automatisch bewegende schermen voor de bevei­
liging van de in deel A punten 9, 10 en 11, be­
doelde machines. 
4. Kantelbeveiligingsinrichtingen (ROPS). 
5. Constructies ter beveiliging tegen vallende voor­
werpen (FOPS). 89/392/EEG 
(aangepast) 
91/368/EEG art 1, punt 8 
(aangepast) 
93/44/EEG art 1, punt 11 onder g) 
93/44/EEG art 1, punt 12, onder h) 
70 
BIJLAGE V 
EG-VERKLARING VAN OVEREENSTEMMING 
In deze bijlage wordt onder „machine" verstaan, ofwel de 
„machine" als omschreven in artikel 1, lid 2, ofwel de „vei­
ligheidscomponent'' als omschreven in datzelfde lid. 
1. De EG-verklaring van overeenstemming is de proce­
dure door middel waarvan de fabrikant of zijn in de 
Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde verklaart dat 
de in de handel gebrachte machine aan alle daarop 
betrekking hebbende fundamentele eisen inzake vei­
ligheid en gezondheid voldoet 
2. De ondertekening van de EG-verklaring van overeen­
stemming machtigt de fabrikant of zijn in de Gemeen­
schap gevestigde gevolmachtigde de CE-markering op 
de machine aan te brengen. 
3. Voordat de EG-verklaring van overeenstemming kan 
worden opgesteld, moet de fabrikant, of zijn in de 
Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde, zich ervan 
hebben vergewist en kunnen garanderen dat de hier­
onder beschreven documenten te zijnen kantore be­
schikbaar blijven voor eventuele controles: 
a) een technisch constructiedossier bestaande uit: 
— het overzichtsplan van de machine, alsmede 
de tekeningen van de bedieningsschakelin­
gen; 
— gedetailleerde en volledige tekeningen, 
eventueel vergezeld van berekeningen, test­
resultaten, enz., aan de hand waarvan kan 
worden nagegaan of de machine aan de fun­
damentele veiligheids- en gezondheidsvoor-
i schriften voldoet 
— een lijst met: 
— de fundamentele eisen van de richtlijn, 
— de normen en 
— de overige technische specificaties 
waarmee bij het ontwerp van de machine 
rekening is gehouden; 
— een beschrijving van de preventieve voorzie­
ningen met het oog op de aan de machine 
verbonden gevaren; 
— desgewenst ieder technisch verslag of ieder 
van een bevoegde instantie of een bevoegd 
laboratorium (l) verkregen certificaat; 
— indien hij de overeenstemming met een ge­
harmoniseerde norm die dat voorschrijft 
aangeeft ieder technisch verslag waarin de 
uitkomsten van de proeven zijn opgenomen 
die, naar keuze, hetzij door hemzelf, hetzij 
door een bevoegde instantie of bevoegd la­
boratorium (*) zijn verricht 
(l) Een instantie of laboratorium wordt bevoegd geacht als zij/he t 
voldoet aan de beoordelingscriteria van de desbetreffende ge­
harmoniseerde normen. 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 13 
89/392/EEG 
(aangepast) 
93/68/EEG art 6, punt 1 
71 
— een exemplaar van de gebruiksaanwijzing 
van de machine; 
b) in geval van serieproduktie, de interne bepalin­
gen die worden toegepast ter handhaving van de 
overeenstemming van de machines met de bepa­
lingen van de richtlijn. 
De fabrikant moet het nodige onderzoek verrichten 
en de nodige proeven uitvoeren met betrekking tot de 
onderdelen, de accessoires of de gehele machine om 
vast te stellen of deze qua ontwerp en bouw veilig 
kan worden gemonteerd en in gebruik genomen. 
Het niet-overleggen van de documenten na een naar 
behoren met redenen omkleed verzoek van de be­
voegde nationaJe autoriteiten, kan voldoende reden 
zijn om het vermoeden van overeenstemming met de 
bepalingen van de richtlijn in twijfel te trekken. 
a) De in punt 3 bedoelde documenten behoeven 
niet permanent in materiële vorm voorhanden te 
zijn, maar moeten kunnen worden bijeengebracht 
en ter beschikking worden gesteld binnen een 
met het belang ervan verenigbare tijd. 
Zij behoeven geen gedetailleerde tekeningen en 
andere uitvoerige inlichtingen met betrekking tot 
de bij de fabricage van de machines gebruikte 
onderdelen te bevatten, behalve indien kennis 
daarvan voor het controleren van de over­
eenstemming met de fundamentele veiligheidsei­
sen onontbeerlijk of noodzakelijk is; 
b) de in punt 3 bedoelde documenten worden 
bewaard en ter beschikking gehouden van de be­
voegde nationale instanties gedurende tenminste 
tien jaar na de datum van fabricage van de ma­
chine of na die van het laatste exemplaar van 
een in serie vervaardigde machine, met uitzonde­
ring van de gebruiksaanwijzing van de machine; 
c) de in punt 3 bedoelde documenten moeten in 
één van de officiële talen van de Gemeenschap 
zijn gesteld, met uitzondering van de gebruiks­
aanwijzing van de machine. 89/392/EEG 
(aangepast) 
BULAGE VI 
EG-TYPEONDERZOEK 
In deze bijlage wordt onder „machine" verstaan, ofwel de 
„machine" als omschreven in artikel 1, lid 2, ofwel de „vei­
ligheidscomponent" als omschreven in datzelfde lid. 
1. Het EG-typeonderzoek is de procedure door middel 
waarvan een keuringsinstantie waarvan kennisgeving is 
gedaan, vaststelt en verklaart dat het model van een 
machine aan de daarop betrekking hebbende bepalin­
gen van de richtlijn voldoet. 
2. De aanvraag om een EG-typeonderzoek wordt door 
de fabrikant of diens in de Gemeenschap gevestigde 
gevolmachtigde bij één enkele keuringsinstantie waar­
van kennisgeving is gedaan, ingediend voor een mo­
delmachine. 
De aanvraag omvat: 
— de naam en het adres van de fabrikant of diens 
in de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde, 
alsmede de plaats waar de machines zijn vervaar­
digd; 
— een technisch constructiedossier ten minste be­
staande uit: 
— een overzichtsplan van de machine, alsmede 
de tekeningen van de bedieningsschakelin­
gen; 
— gedetailleerde en volledige tekeningen, 
eventueel vergezeld van berekeningen, test­
resultaten, enz., aan de hand waarvan kan 
worden nagegaan of de machine aan de fun­
damentele veiligheids- en gezondheidsvoor­
schriften voldoet 
— een beschrijving van de preventieve voorzie­
ningen met het oog op de aan de machine 
verbonden gevaren en de lijst van de gehan­
teerde normen; 
— een exemplaar van de gebruiksaanwijzing 
van de machine; 
— in geval van serieproduktie, de interne be­
palingen die worden toegepast ter handha­
ving van de overeenstemming van de machi­
nes met de bepalingen van de richtlijn. 
Zij gaat vergezeld van een machine die representatief 
is voor de voorgenomen produktie, of in voorkomend 
geval de opgave van de plaats waar de machine kan 
worden onderzocht 
Bovengenoemde documenten behoeven over de on­
derdelen die voor de fabricage van de machines zijn 
gebruikt, geen gedetailleerde tekeningen en andere 
nauwkeurige gegevens te bevatten, behalve indien 
kennis daarvan voor de controle van de overeenstem­
ming met de fundamentele veiligheidseisen onontbeer­
lijk of noodzakelijk is. 
3. De instantie waarvan kennisgeving is gedaan, verricht 
het EG-typeonderzoek op de hieronder beschreven 
wijze: 
— zij onderzoekt het technische constructiedossier, 
ten einde de geschiktheid ervan na te gaan, en 
de aangeboden of haar ter beschikking gestelde 
machine; 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 14 
89/392/EEG 
73 
— bij het onderzoek van de machine: 
a) vergewist de instantie zich ervan of deze 
vervaardigd is overeenkomstig het techni­
sche constructiedossier en of zij veilig onder 
de beoogde bedrijfsomstandigheden kan 
worden gebruikt; 
b) gaat de instantie na of de eventuele toepas­
sing van normen correct is gebeurd; 
c) voert de instantie passende onderzoeken en 
proeven uit om na te gaan of de machine 
met de daarop betrekking hebbende funda­
mentele veiligheids- en gezondheidsvoor­
schriften overeenstemt 
Indien het model voldoet aan de daarop betrekking 
hebbende bepalingen, stelt de instantie een verkla­
ring van EG-typeonderzoek op die ter kennis van de 
aanvrager wordt gebracht Deze verklaring bevat de 
conclusies van het onderzoek, de voorwaarden die 
eventueel worden gesteld, alsmede de beschrijvingen 
en tekeningen die nodig zijn om het goedgekeurde 
model te identificeren. 
De Commissie, de Lid-Staten en de overige instanties 
waarvan kennisgeving is gedaan, kunnen een kopie 
van de verklaring en, op met redenen omkleed ver­
zoek, ook kopieën van het technische dossier en van 
de verslagen van de onderzoeken en proeven krijgen. 
De fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde 
gevolmachtigde dient de instantie waarvan kennisge­
ving is gedaan., op de hoogte te brengen van alle, zelfs 
geringe, wijzigingen die hij heeft aangebracht of over­
weegt aan te brengen aan de machine die als model 
dient De instantie waarvan kennisgeving is gedaan, 
onderzoekt deze wijzigingen en deelt de fabrikant of 
diens in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde 
mee of de verklaring van EG-typeonderzoek geldig 
blijft 
De instantie die een verklaring van EG-typeonder­
zoek weigert, doet hiervan mededeling aan de overige 
instanties waarvan kennisgeving is gedaan. De instan­
tie die een verklaring van EG-typeonderzoek intrekt 
doet hiervan mededeling aan de Lid-Staat die kennis­
geving heeft gedaan. Deze stelt de overige Lid-Staten 
en de Commissie hiervan in kennis met opgave van 
redenen voor dit besluit. 
De dossiers en de correspondentie in verband met de 
EG-typegoedkeuringsprocedures worden gesteld in 
een officiële taal van de Lid-Staat waar de instantie 
waarvan kennisgeving is gedaan, is gevestigd of in een 
door die instantie aanvaarde taal. 89/392/EEG 
74 
BULAGE VU 
DOOR DE LID-STATEN IN ACHT TE NEMEN MINI-
MUMCRITERIA VOOR DE KENNISGEVING VAN KEU­
RINGSINSTANTIES 
In deze bijlage wordt onder „machine" verstaan, ofwel de 
„machine" als omschreven in artikel 1, lid 2, ofwel de „vei­
ligheidscomponent" als omschreven in datzelfde lid. 
1. De keuringsinstantie, de directeur daarvan en het met 
de keuring belaste personeel mogen niet de ontwer­
per, de fabrikant, de leverancier of de installateur zijn 
van de machines die zij keuren, noch de gemachtigde 
van een der genoemde personen. Zij mogen bij het 
ontwerpen, de bouw, het in de handel brengen of het 
onderhoud van deze machines noch rechtstreeks, noch 
als gemachtigden van de betrokken partijen optreden. 
Een eventuele uitwisseling van technische informatie 
tussen fabrikant en keuringsinstantie wordt door deze 
bepaling niet uitgesloten. 
2. De keuringsinstantie en het personeel dat met de 
keuringen is belast, dienen de keuring uit te voeren 
met de grootste mate van beroepsintegriteit en techni­
sche bekwaamheid; zij dienen vrij te zijn van elke 
pressie en beïnvloeding, met name van financiële 
aard, die hun beoordeling of de uitslagen van hun 
keuring kan beïnvloeden, inzonderheid van personen 
of groepen van personen die bij de resultaten van de 
keuring belang nebben. 
3. De keuringsinstantie dient over het nodige personeel 
en de nodige middelen te beschikken om de met de 
uitvoering van de keuringen verbonden technische en 
administratieve taken op passende wijze te vervullen; 
tevens dient de keuringsinstantie toegang te hebben 
tot het nodige materiaal voor bijzondere keuringen. 
4. Het personeel dat met de keuringen is belast dient: 
— een goede technische en beroepsopleiding te 
hebben genoten; 
— een behoorlijke kennis te bezitten van de voor­
schriften betreffende de keuringen die het ver­
richt en voldoende ervaring met deze keuringen 
te hebben; 
— de vereiste bekwaamheid te bezitten om op 
grond van de verrichte keuringen verklaringen, 
processen-verbaal en rapporten op te stellen. 
5. De onafhankelijkheid van het personeel dat met de 
keuringen is beiast dient te zijn gewaarborgd. De be­
zoldiging van elke functionaris mag met afhangen van 
het aantal keuringen dat hij verricht noch van de uit­
slagen van deze keuringen. 
6. De keuringsinstantie dient een verzekering tegen wet­
telijke aansprakelijkheid te sluiten, tenzij deze wette­
lijke aansprakelijkheid op basis van het nationale 
recht door de Staat wordt gedekt of de keuringen 
rechtstreeks door de Lid-Staat worden verricht. 89/392/EEG 
93/44/EEG art 1, punt 15 
89/392/EEG 
(aangepast) 
(aangepast) 
75 
•tmtiammMilÊW 
Het personeel van de keuringsinstantie is gebonden 
aan het beroepsgeheim ten aanzien van al hetgeen het 
bij de uitoefening van zijn taak in het kader van de 
richtlijn of van de bepalingen van intern recht die 
daaraan uitvoering geven, ter kennis is gekomen (be­
halve tegenover de ter zake bevoegde overheidsinstan­
ties van de Staat waarin de keuringsinstantie haar 
werkzaamheden uitoefent). 89/392/EEG 
Richtlijn 89/392/EEG 
en de wijzigingen ervan: BIJLAGE VIII 
Deel A 
Lijst met ingetrokken richtlijnen 
(bedoeld in artikel 14) 
— Richtlijn 91/368/EEG 
— Richtlijn 93/44/EEG 
— Richtlijn 93/68/EEG enkel artikel 1 
enkel artikel 6 
77 
DeelB 
De voor omzetting Sn nationaal recht vastgestelde tijdslimieten 
(bedoeld in artikel 14) 
Richtlijn Uiterste datum voor 
omzetting Toepassingsdatum 
89/392/EEG (PB nr. L 183 van 29. 6. 1989, 
blz. 9) 
91/368/EEG (PB nr. L 198 van 21 7. 1991, 
blz. 16) 
93/44/EEG (PB nr. L 175 van 19.7.1993, 
blz. 12) 1 januari 1992 
1 januari 1992 
1 juli 1994 
93/68/EEG (PB nr. L 220 van 30. 8. 1993, 
blz. 1) 1 juli 1994 Vanaf 1 januari 1993; voor wat betreft de werktui­
gen bedoeld in Richtlijnen 867295/EEG, 
86/296/EEG en 86/663/EEG: vanaf 1 juli 1995 
Vanaf 1 januari 1993. 
— Vanaf 1 januari 1995 (?). 
— Vanaf Ijuli 1994 (2). 
— art 1, punt 10, met uitzondering van de 
punten a), b) en q), 
— art 1, punten 11, a) en b), 
— art ls punten 12 c), d), e) en f). 
Vanaf 1 januari 1995 (3). 
f1) De Lid-Staten moeten voor de periode tot en met december 1994, behalve voor materieel bedoeld in Richtlij­
nen 86/295/EEG, 86/296/EEG en 86/663/EEG, waarvoor de periode tot en met 31 december 1995 loopt, het in 
de handel brengen en het in bedrijf stellen van machines toelaten, die met de aldaar op 31 december 1992 
geldende nationale wetgeving in overeenstemming zijn. 
(2) De Lid-Staten staan het in de handel brengen en het in bedrijf stellen toe van machines om personen op te 
heffen of te verplaatsen alsmede van veiligheidscomponenten welke met de op 22 juli 1993 op hun grondgebied 
geldende nationale wetgeving in overeenstemming zijn. 
(3) De Lid-Staten staan het in de handel brengen en het in bedrijf stellen toe van produkten welke met de vóór 1 
januari 1995 geldende markeringsregelingen in overeenstemming zijn. 
78 
BULAGE IX 
CONCORDANTDETABEL 
89/392/EEG Onderhavige richtlijn 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel 
Artikel dl 
d 2, eerste alinea 
d 1 tweede alinea 
d 1 derde alinea 
d 2, vierde alinea 
d3 
d4 
d5 1,1 
1,1 
1,1 
1,1 
1,1 
1,1: 
1, 1 
1, I 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8, lid 1 
8, lid 2 
8, lid 3 
8, lid 4 
8, lid 4 bis 
8, lid 5 
8, lid 6 
8, lid 7 
9 
10 
11 
12 
13, lid 1 
13, lid 2 
13, lid 3 
13, lid 4 
Bijlage I 
Bijlage II 
Bijlage III 
Bijlage IV 
Bijlage V 
Bijlage VI 
Bijlage VII Artikel 1, lid 1 
Artikel 1, lid 2, punt a, eerste streepje 
Artikel 1, lid 2, punt a, tweede streepje 
Artikel 1, lid 2, punt a, derde streepje 
Artikel 1, lid 2, punt b 
Artikel 1, lid 3 
Artikel 1, lid 4 
Artikel 1, lid 5 
Artikel 2 
Artikel 3 
Artikel 4 
Artikel 5 
Artikel 6 
Artikel 7 
Artikel 8, lid 1 
Artikel 8, lid 2 
Artikel 8, lid 3 
Artikel 8, lid 4 
Artikel 8, lid 5 
Artikel 8, lid 6 
Artikel 8, lid 7 
Artikel 8, lid 8 
Artikel 9 
Artikel 10 
Artikel 11 
Artikel 12 
Artikel 13, lid 1 
Artikel 13, lid 2 
Artikel 14 
Artikel 15 
Artikel 16 
Bijlage I 
Bijlage II 
Bijlage III 
Bijlage IV 
Bijlage V 
Bijlage VI 
Bijlage VU 
Bijlage VIII 
Bijlage LX 
79 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 667 def. 
DOCUMENTEN 
NL 06 10 05 15 
Catalogusnummer : CB-CO-96-679-NL-C 
ISBN 92-78-13400-7 
Bureau voor officiële pubükaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
<r.