COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 14.11.1996 
COM(96) 573 def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
betreffende de maatregelen getroffen naar aanleiding van de 
Resolutie van de Raad en van de ministers van volksgezondheid, 
in het kader van de Raad bijeen, betreffende het rookverbod 
in ruimten bestemd voor het ontvangen van publiek 

1. INLEIDING 
1.1 Algemeen overzicht 
Volgens de huidige schattingen bedraagt het aantal rokers in de wereld 1,1 miljard. De 
WHO heeft cijfers gepubliceerd waaruit blijkt dat in de ontwikkelde landen 41 % van 
de mannen en 21 % van de vrouwen regelmatig roken1. 
De Eurobarometer-enquête, gehouden in het kader van het programma "Europa tegen 
kanker", vertoont daarentegen het beeld van dalende aantallen rokers in de Lid-Staten 
in de periode 1987-1994, en wel van 37 % in 1987 tot 34 % in 1994, met een 
aanzienlijke daling onder mannen. Ten aanzien van de leeftijd van de rokers laten 
dezelfde studies zien dat in de leeftijd van 15 t/m 39 meer vrouwen roken dan mannen, 
maar dat boven die leeftijd meer mannen dan vrouwen roken. 
Een omvangrijke studie2 over de sterftecijfers die aan het roken van tabak kunnen 
worden toegeschreven, heeft aangetoond dat ongeveer ? helft van de regelmatige 
rokers uiteindelijk aan de gevolgen van hun gewoonte sterft. 
In 1990, het laatste jaar waarvoor volledige statistieken beschikbaar zijn, werd tabak 
verantwoordelijk geacht voor ca. 510.000 sterfgevallen in het Europa van de Twaalf 
van dat moment3. 
Men schat dat in ontwikkelde landen in 1995 in totaal drie miljoen sterfgevallen te 
wijten zijn aan met tabak samenhangende oorzaken, waarbij de mensen in de 
leeftijdsgroep 35 t/m 69 jaar gemiddeld 22 jaar te vroeg overlijden3. Op grond hiervan 
zal tabak ongeveer 30 % voor zijn rekening nemen van alle sterfgevallen onder 
personen van 36 t/m 69 jaar oud, waardoor deze de belangrijkste op zichzelf staande 
oorzaak van te voorkomen sterfte wordt. Als de huidige rookpatronen blijven bestaan, 
stijgt die sterfte in het jaar 2025 tot 10 miljoen in de gehele wereld, hoewel de 
berekeningen onnauwkeurig zijn4. 
Er bestaan sterke, consistente aanwijzingen dat passief roken het relatieve risico 
vergroot voor zowel longkanker als chronische ziekten van de luchtwegen bij 
volwassenen (ca. 25%) en acute ziekten van de luchtwegen bij kinderen (50 à 100 %). 
Bovendien is het waarschijnlijk dat passief roken het gevaar voor hartziekten vergroot, 
maar de verschillende schattingen van de omvang daarvan5 zijn niet consistent. Het 
totale risico is voldoende om maatregelen ter beperking van het roken in openbare 
ruimten en op het werk te rechtvaardigen. 
WHO Tobacco and Health: The facts, 1995 
Mortality in relation to smoking: 40 years observations in male British doctors, Doll, Peto et al. 
BMJ 8.10.94, biz. 901 
Mortality from smoking in developed countries 1950-2000, Peto, Lopez et al., Oxford Medical 
Publications, 1994, biz. A7 
Mortality from smoking worldwide, Peto et al., British Medical Bulletin, vol. 52, 1996 
Environmental tobacco smoke - M.RXaw en A.K. Hackshaw, British Medical Bulletin, vol. 52, 
1996 
1.2 Communautaire maatregelen 
De Raad en de ministers van volksgezondheid van de Lid-Staten, in het kader van de 
Raad bijeen, hebben op 18 juli 1989 een resolutie goedgekeurd betreffende het 
rookverbod in ruimten bestemd voor het ontvangen van publiek6. In deze resolutie 
hebben zij de Lid-Staten verzocht door de invoering van wetgeving of door andere 
methoden die met de gebruiken en omstandigheden in hun land in overeenstemming 
waren, de volgende maatregelen te nemen: 
1. Rookverbod in gesloten ruimten, bestemd voor het ontvangen van publiek, van 
openbare of particuliere gebouwen als bedoeld in de bijlage van de resolutie. 
De Lid-Staten kunnen de lijst in de bijlage aanvullen; 
2. Rookverbod in alle middelen van collectief vervoer; 
3. Zo nodig, reservering van duidelijk afgebakende ruimten voor rokers in 
bovengenoemde gebouwen en, zo mogelijk, in de middelen voor collectief 
vervoer, met name voor lange trajecten; 
4. Bij geschillen, buiten de voor rokers gereserveerde ruimten, het recht op 
gezondheid van niet-rokers laten prevaleren boven het recht van rokers om te 
roken. 
Op basis van de van elke Lid-Staat ontvangen gegevens, heeft de Commissie in 1992 
een interimverslag gepresenteerd7, dat op 27 mei 1993 is gevolgd door conclusies van 
de Raad8. De Raad was met name van mening dat aan de hand van een systematische 
evaluatie op communautair niveau van de genomen maatregelen lering kan worden 
getrokken uit de opgedane ervaring en daaruit de nuttige beleidslijnen kunnen worden 
uitgestippeld voor de toekomst. 
Zoals gevraagd in bovengenoemde conclusies van de Raad, heeft de Commissie thans 
dit verslag over de huidige situatie opgesteld, met behulp van de door de bevoegde 
autoriteiten in de Lid-Staten aan de Commissie aan de hand van een vragenformulier 
verstrekte gegevens met inachtneming van de uitbreiding van de Unie in 1995. 
In bijlage I wordt een kort overzicht gegeven van de nationale voorschriften. Bijlage II 
bevat een tabel betreffende de situatie in de verschillende Lid-Staten en die in kort 
bestek de toepassing van de resolutie samenvat. 
In dit verslag worden alle door de Lid-Staten gekozen verschillende mogelijkheden 
opgesomd om te reageren op het initiatief waarom in de resolutie van 18 juli 1989 
wordt gevraagd. 
PB nr. C 189 van 26.7.1989, blz. 1 
SEC (92) 1979 def. 
PB nr. C 174 van 25.6.1993, blz. 4 
2. ANALYSE VAN DE SITUATIE IN DE LIDSTATEN 
In alle Lid-Staten zijn momenteel maatregelen van verschillende juridische aard van 
kracht om het roken in voor het ontvangen van publiek bestemde ruimten. Op enkele 
uitzonderingen na lijken de huidige voorschriften homogener dan die welke in het 
vorige verslag van de Commissie uit 1992 beschreven zijn, zowel wat betreft het 
toepassingsgebied als de benadering, die in bijna alle gevallen uitgaat van de 
bescherming van de gezondheid van niet-rokers. 
In het verslag uit 1992 bleek dat in de meeste van de toen twaalf Lid-Staten, kort voor 
of na de goedkeuring van resolutie C 189/01 voorschriften van kracht waren geworden 
om het roken in voor het ontvangen van publiek bestemde ruimten te verbieden. In 
heel weinig gevallen, zoals in het Verenigd Koninkrijk, bestaat geen regel met kracht 
van wet en worden alle initiatieven op dat gebied op vrijwillige basis genomen 
(gedragscode). De drie nieuwe Lid-Staten, Oostenrijk, Finland en Zweden hebben in 
de periode van 1993 t/m 1995 nieuwe voorschriften geformuleerd en gegeven, met als 
doel de resolutie van de Raad ten uitvoer te leggen. 
2.1 Juridische instrumenten 
a) Nationale wetten (in sommige gevallen aangevuld met verordeningen): 
Oostenrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, 
Luxemburg, Portugal en Zweden. 
b) Nationale verordeningen: Spanje en België. 
c) Voorschriften van enigerlei aard zoals, besluiten, beschikkingen of 
circulaires: Duitsland, Griekenland en Nederland. 
d) Geen juridische instrumenten: Verenigd Koninkrijk. 
2.2 Toepassingsgebieden 
Tot op grote hoogte zijn de nationale instrumenten in overeenstemming met de 
in de resolutie beschreven maatregelen en van toepassing op de gebouwen die 
in de bijlage van de resolutie worden genoemd. 
2.3 Bewustmakingscampagnes en vrijwillige afspraken 
In alle Lid-Staten heeft het groeiende bewustzijn van de schade die door tabak 
aan de gezondheid wordt toegebracht, geleid tot voorlichtings- en 
bewustmakingscampagnes die gebaseerd zijn op de naleving van de bestaande 
verordeningen of op de inhoud van "gedragscodes" of vrijwillige afspraken. 
Initiatieven in die richting zijn in alle landen genomen, met name in het 
Verenigd Koninkrijk (gedragscode), Duitsland (voorlichtingscampagnes voor 
de bevolking in het algemeen, voor kinderen en jongeren en in ziekenhuizen), 
Griekenland (campagnes tegen het roken voor gezondheidswerkers, leerlingen, 
leraren, werknemers, het leger), België, Ierland en Italië (campagnes gericht op 
de bevolking in het algemeen en instelling van een technisch raadgevend 
comité voor de coördinatie van alle activiteiten die met de preventie van roken 
betrekking hebben), Nederland (campagne gericht op scholen en andere 
instellingen) en Spanje (campagne gericht op volwassenen in 1993). 
3. HET PROGRAMMA "EUROPA TEGEN KANKER" 
In het raam van het eerste en het tweede actieplan voor de kankerbestrijding zijn tal 
van anti-rookprojecten gelanceerd als onderdeel van het programma "Europa tegen 
kanker", in het bijzonder in de context van ziekenhuizen, scholen en bedrijven, terwijl 
campagnes tegen het roken werden georganiseerd met het oog op de voorlichting van 
de bevolking in het algemeen. In het actieplan voor de kankerbestrijding 1996-2000 
wordt verwezen naar de formulering van strategieën ter bescherming van de 
kwetsbaarste groepen, in het bijzonder zwangere vrouwen en kinderen, tegen de 
gevaren van passief roken9. In het actieplan wordt ook de lancering gepland van een 
project ter bestrijding van passief roken, als proefproject in de media. Deze 
verschillende acties zullen worden aangepakt in de loop van de implementatie van het 
actieplan. Tevens zullen educatieve programma's op scholen en voor bijzondere 
populaties (op het werk, ouderen, in ziekenhuizen) worden ondersteund. 
4. SLOTOPMERKINGEN 
Dankzij de door de Lid-Staten verstrekte gegevens is het mogelijk een algemeen beeld 
te schetsen van de toepassing van de resolutie van de Raad; hieruit blijkt duidelijk dat 
de Lid-Staten zich hebben ingezet voor de implementatie van de resolutie. Het verslag 
behandelt echter niet de kwestie van de toepassing van de regels op nationaal niveau, 
waarover door de Lid-Staten geen mededelingen zijn gedaan. Deze kwestie valt onder 
de verantwoordelijkheid van de nationale autoriteiten en is bepalend voor het feit of de 
gezondheid van de niet-rokers in de praktijk daadwerkelijk wordt beschermd. 
Niettemin zal de Commissie trachten om, zoals aangegeven in het derde actieplan van 
het programma "Europa tegen kanker", de feitelijke toepassing van de nationale regels 
te bepalen, waarbij ook rekening wordt gehouden met de input van alle betrokkenen. 
PB nr. L 95 van 16.4.1996, blz. 6 
BIJLAGE I 
Kort overzicht van de nationale voorschriften 
(gebaseerd op door de autoriteiten van de Lid-Staten verstrekte gegevens) 
OOSTENRIJK 
Bronnen van de voorschriften: tabakswet, BGBl 431/1995; wet op de bescherming van het 
moederschap, BGBl 221/1979 en BGBl 257/1993; wet op de bescherming van werknemers, 
BGBl 45/1994. 
De tabakswet garandeert de bescherming van niet-rokers door de invoering van specifieke 
rookverboden zowel in ruimten die bestemd zijn voor bepaalde doeleinden (vergaderzalen, 
leslokalen, hallen voor schoolsport en ruimten voor meervoudig gebruik) als in algemeen 
toegankelijke ruimten in bepaalde instellingen (overheidsgebouwen, scholen en soortgelijke 
gebouwen waar kinderen en jongeren toegang hebben, worden irzorgd of ondergebracht, 
instellingen van hoger onderwijs, beroepsopleidingsinstituten, theaters en andere gebouwen die 
voor uitvoeringen of tentoonstellingen worden gebruikt). Bijzondere maatregelen ter 
bescherming van niet-rokers zijn ingevoerd via een amendement uit 1995 op de 
schoolverordening, parallel aan de tabakswet, waarin een rookverbod wordt opgelegd voor het 
gehele terrein van de school. In de resterende gebouwen zijn rookruimten toegestaan mits aan 
bepaalde voorwaarden wordt voldaan. 
De tabakswet verlangt eveneens dat in de gebouwen van de systemen voor openbaar of 
particulier vervoer (bus, trein of boot) zones voor niet-rokers worden ingesteld. 
Ander bepalingen inzake roken zijn opgenomen in de wet op de bescherming van het 
moederschap, BGBl 221/1979 en BGBl 257/1993 en de wet op de bescherming van 
werknemers, BGBl 45/1994. Een rookverbod geldt wanneer rokers en niet-rokers vanwege 
hun werk een kamer moeten delen en de niet-rokers niet voldoende beschermd kunnen worden 
door de ventilatie op te voeren. 
Niet-rokers moeten ook beschermd worden in recreatieruimten en regelkamers; de wet op de 
bescherming van werknemers verbiedt met name het roken in kamers van de medische dienst 
en in kleedkamers. Het roken in ziekenhuizen valt onder specifieke wetgeving (BGBl 1/1957, 
BGBl 801/1993). De bepalingen van de tabakswet prevaleren echter in het geval van 
gebouwen waarvoor deze wet een volledig rookverbod oplegt. 
In de transportwet en in de voorschriften ter bescherming van de jeugd die door de provincies 
zijn gegeven, zijn ook maatregelen opgenomen (bijvoorbeeld coupés niet-roken in treinen, 
rookverbod op het net van de gemeentelijke vervoerbedrijven). 
BELGIË 
Bron van de voorschriften: koninklijk besluit van 15 mei 1990, gevolgd door ministerieel 
besluit van januari 1991 en koninklijk besluit van 31 maart 1993 
In het koninklijk besluit van 1990 worden op basis van de bijlage van de resolutie van de Raad 
de verschillende gebouwen bepaald die voor de ontvangst van het publiek bestemd zijn en 
waar een rookverbod geldt. 
In de meeste gevallen (gebouwen waarin diensten aan het publiek worden verleend, 
gezondheidszorg wordt verleend, kinderen worden onderwezen of verzorgd, '/oorstellingen 
worden gegeven of tentoonstellingen georganiseerd, of sport wordt bedreven), geldt een 
algemeen rookverbod. Er kunnen duidelijk gemarkeerde zones voor rokers worden 
gereserveerd. Sedert 1 januari 1993 mogen deze zones niet meer dan de helft van de 
oppervlakte van het gebouw beslaan. Ten aanzien van de werkplek wordt in het koninklijk 
besluit van 1993 bepaald dat de werkgever maatregelen moet treffen om de 
rookomstandigheden op het werk vast te stellen, waarbij rekening moet worden gehouden met 
de verwachtingen van rokers en niet-rokers. Wanneer geen overeenstemming kan worden 
bereikt, moeten de niet-rokers worden beschermd. 
DENEMARKEN 
Kortgeleden is door de Deense autoriteiten een nieuwe wet ingevoerd. Deze betreft een 
rookvrije omgeving in openbare gebouwen, transportmiddelen, werkplekken, 
onderwijsinstellingen, dagverblijven, tehuizen en ziekenhuizen, zowel op plaatselijk als op 
staatsniveau. In het bijzonder moesten alle plaatselijke en provinciale overheden en de 
ziekenhuizen van de gemeente Kopenhagen en van de Deense staat uiterlijk op 1 januari 1996 
deze wet toepassen. In al deze gebouwen is roken verboden, met uitzondering van ruimten die 
speciaal voor rokers bestemd zijn en van ruimten op werkplekken van de staat waar de 
werknemers willen roken. In vergaderingen geldt een rookverbod, tenzij alle aanwezigen 
vinden dat roken kan worden toegestaan. 
FINLAND 
Bronnen van de voorschriften: wet op het roken van tabak 1995. 
De nieuwe wet op het roken van tabak, die vorig jaar van kracht is geworden, verbiedt het 
roken op de volgende plaatsen: in kinderdagverblijven en alle onderwijsinstellingen (ook 
universiteiten) en de terreinen daarvan die hoofdzakelijk door personen jonger dan 18 jaar 
worden gebruikt, in gesloten gebouwen van overheden of soortgelijke openbare diensten die 
door cliënten en het grote publiek worden gebruikt, tijdens voor het publiek toegankelijke 
voorstellingen binnen gebouwen, in gesloten gebouwen van diensten voor openbaar vervoer, in 
zones van werkplekken die voor andere doeleinden dan voor het werk worden gebruikt en in 
zones die door cliënten worden gebruikt en op alle werkplekken, met uitzondering van 
restaurants en restaurants en kamers in hotels. 
Roken is echter alleen toegestaan in speciale rookruimten, mits de rook zich niet uit die 
ruimten verspreidt en bedoelde ruimten zich niet bevinden in zones die voor personen jonger 
dan 18 jaar zijn bestemd. 
FRANKRIJK 
Bron van de voorschriften: wet 91-32 van 10 januari 1991 en decreet 478 van 29 mei 1992. 
Krachtens de Franse wet geldt een algemeen rookverbod in openbare gebouwen, in het 
bijzonder scholen en in het openbaar vervoer, behalve in zones die voor rokers bestemd zijn. 
Het decreet uit 1992 stelt de voorwaarden voor het rookverbod vast. Het voornaamste doel is 
de bescherming van de gezondheid van de niet-rokers en het decreet stelt de zones vast waar 
niet gerookt mag worden. Dit zijn 1) middelen van openbaar vervoer, met de mogelijkheid van 
voorzieningen voor rokers op treinen voor lange afstanden 2) werkplekken, met uitzondering 
van de eigen kamer, 3) scholen, met enige ruimten waar wel gerookt mag worden voor 
onderwijzend en overig personeel en 4) cafés en restaurants die zones voor rokers kunnen 
instellen. Dergelijke zones voor rokers worden vastgesteld door de persoon of organisatie die 
voor het gebouw verantwoordelijk is. 
In alle gevallen moet voor een goede ventilatie worden gezorgd. 
DUITSLAND 
Bij de Duitse voorschriften wordt rekening gehouden met de verdeling van de 
verantwoordelijkheid tussen de verschillende overheden (federale regering en de deelstaten). 
Op federaal niveau worden de niet-rokers beschermd door het burgerlijk wetboek. Met name 
hebben werknemers recht op een baan die hun gezondheid niet schaadt en afspraken ter 
bescherming van niet-rokers kunnen zowel door de werkgever als door de ondernemingsraad 
worden geëntameerd. Het Duitse ministerie van binnenlandse zaken heeft, via een uitspraak 
van 1975, een bijdrage geleverd tot de oplossing van enkele problemen tussen rokers en niet-
rokers in de gebouwen van de federale overheid. In feite worden zo mogelijk rokers en niet-
rokers in verschillende zones ondergebracht. Ook de strijdkrachten bieden, krachtens een 
uitspraak van de federale administratieve rechtbank, voldoende bescherming voor niet-rokers. 
De Duitse spoorwegen hebben een rookverbod ingesteld in gesloten ruimten als hallen voor 
kaartjesverkoop en kleine stations. Voor het vervoer over langere afstanden is een verdeling in 
coupés roken en niet-roken doorgevoerd, met zones voor niet-rokers in internationale treinen. 
De Duitse spoorwegen verplichten de pachters van de stationsrestauraties afzonderlijke zones 
voor rokers en voor niet-rokers in te stellen. 
Hetzelfde gebeurt in de "Raststàtten" van de autosnelwegen en de Duitse 
luchtvaartmaatschappij heeft een volledig rookverbod ingevoerd op binnenlandse en bepaalde 
intercontinentale routes. 
Op het niveau van de deelstaten heeft de 66e conferentie van ministers van volksgezondheid 
van de deelstaten meer beperkingen ingevoerd op a. reclame voor en de 
verkoopmogelijkheden van rookwaren, met name ter bescherming van kinderen en jongeren. 
Er wordt gediscussieerd over de beperking van de installatie van sigarettenautomaten op voor 
het publiek toegankelijke plaatsen. 
De toegenomen openbare discussie over de voor- en nadelen van overheidsacties ter 
bescherming van niet-rokers heeft tot talrijke aanvullende maatregelen geleid. Zo heeft de 
horeca-organisatie beloofd de bescherming van niet-rokers in hotels en pensions te verbeteren 
en verklaard de voorkeur te geven aan ad hoe-afspraken voor bijzondere plaatsen en situaties. 
Naar aanleiding van de resolutie hebben de Duitse overheden er de voorkeur aan gegeven de 
nadruk te leggen op voorlichtings- en bewustmakingscampagnes. Zo runt het federale centrum 
voor gezondheidseducatie al sinds 1987 een campagne voor kinderen en jongeren. Hetzelfde 
centrum organiseert sedert 1994 een algemene voorlichtingscampagne waarbij de nadruk ligt 
op de bescherming van de niet-rokers. Het federale centrum voor gezondheidseducatie heeft 
ook een project opgesteld binnen ziekenhuizen. 
Hoewel de in de 16 deelstaten gehouden enquête slechts een klein aantal nieuwe regels ter 
bescherming van de niet-rokers op voor het publiek toegankelijke plaatsen aan het licht heeft 
gebracht sinds het vorige verslag (1992), bleek dat de bestaande bepalingen de noodzakelijke 
bescherming van de niet-rokers garanderen en dat deze bepalingen worden geïmplementeerd. 
GRIEKENLAND 
Sinds 1952 is roken in alle soorten openbaar vervoer verboaen. Sedert 1989 is roken verboden 
in gebouwen van overheden, openbare en publiekrechtelijke lichamen alsmede andere 
instellingen zoals de Griekse telefoonmaatschappij, de elektriciteitsmaatschappij, de 
postkantoren enz., met een enkele uitzondering op plaatse* waar de mensen lang moeten 
wachten, mits er gemarkeerde rookzones aanwezig zijn. Sedert 1990 is roken op binnenlandse 
vluchten verboden. Bovendien mag niet gerookt worden op p'aatsen waar gezondheidszorg 
wordt verleend (sinds 1993). 
Het Griekse ministerie van volksgezondheid, sociaal welzijn en sociale zekerheid organiseert 
regelmatig campagnes tegen het roken op voor het publiek bestemde plaatsen, met name 
gericht op gezondheidswerkers, leerlingen van middelbare scholen, leerkrachten, werknemers 
op het werk, het leger en via tal van andere clubs, verenigingen en gemeenschappen. 
IERLAND 
Bronnen van de voorschriften: verordening inzake gezondheidsbevordering en -bescherming 
van 1990. 
Krachtens de verordening van 1990 is roken verboden in alle gemeenschappelijke ruimten 
(gangen, liften, kamers enz.), in gebouwen van de overheid en in overheidskantoren, op lagere 
en middelbare scholen, universiteiten, ziekenhuizen, gezondheidscentra, supermarkten, 
sportcentra, bioscopen en theaters, ruimten waar voedsel wordt bereid en bussen. 
Roken is aan beperkingen onderhevig in alle gebouwen waar gezondheidszorg wordt verleend, 
restaurants, cafés, stations, luchthavens en havens, treinen en vliegtuigen. De personen die 
voor de gebouwen in kwestie verantwoordelijk zijn, zijn dat ook voor overtredingen van deze 
bepalingen. De voorgestelde verordening van 1995 beperkt de mogelijkheden voor het roken, 
door het roken in specifieke zones die niet onder de verordening van 1990 vielen, te beperken 
of te verbieden. Dit zijn: banken, bouwspaarkassen, verzekeringsmaatschappijen, apotheken, 
peuterdagverblijven, crèches, taxis, kapsalons, kegelbanen en bingohallen. Er is 
overeenstemming bereikt over een gedragscode inzake roken op het werk. De overeenkomst is 
op 21 augustus 1996 volledig van kracht geworden; het roken in ruimten die door rokers en 
niet-rokers worden gedeeld is volledig verboden, terwijl het roken in kamers waar een persoon 
werkt is toegestaan wanneer deze dat wil. Roken tijdens vergaderingen is verboden, zelfs 
wanneer die worden gehouden in een kamer waar een persoon werkt. Bovendien is er in een 
gebouwen met een grote kantine een gemarkeerde zone voor rokers, terwijl in gebouwen met 
een kleine kantine een plaatselijke regeling zal moeten worden getroffen voor het gebruik 
daarvan door rokers en niet-rokers. De komende jaren zullen voortdurend anti-
tabakscampagnes en programma's voor gezondheidsbevordering worden georganiseerd. 
ITALIË 
Bron van de voorschriften: wet 584 van 11 november 1975, decreet-wet nr. 1580. 
Deze wet behelst een rookverbod in de meeste voor het publiek bestemde ruimten zoals 
ziekenhuizen, scholen, bibliotheken, musea, maar ook concertzalen, bioscopen, theaters en 
balzalen. In sommige gevallen kan dispensatie worden verkregen van de plaatselijke overheid, 
mits een installatie voor klimaatregeling wordt aangebracht. Ook in het openbaar vervoer geldt 
een rookverbod, behalve in zones die voor rokers zijn gereserveerd. De laatste jaren is met het 
oog op een specifiekere en vollediger implementatie van de resolutie van de Raad door de 
verschillende ministerie een aantal ontwerpvoorschriften voorgesteld. Voorstel nr. 1580 
bijvoorbeeld streeft ernaar alle aspecten die op communautair niveau zijn goedgekeurd te 
bestrijken en bevat nieuwe groepen gebouwen waar roken wordt verboden. Aangezien het nog 
maar een voorstel is, moet het uiteindelijk door het parlement worden goedgekeurd en tot nu 
toe is dat nog niet gebeurd. Gepland is een rookverbod in: 
openbare en particuliere instellingen voor gezondheidszorg, scholen van elk type en niveau en 
andere onderwijsinstellingen waaronder universiteiten, gebouwen die voorzieningen voor 
ouderen of jongeren bieden, sport, recreatie, vergaderingen enz.., gebouwen waar diensten aan 
het grote publiek worden verleend, commerciële gebouwen waaronder horecabedrijven, 
werkplekken (openbare en particuliere) binnenshuis waar verscheidene personen werken. In 
bepaalde andere soorten gebouwen (bijvoorbeeld openbare en particuliere instellingen voor 
gezondheidszorg is het beschikbaar stellen van ruimten voor rokers verplicht, terwijl in andere 
gebouwen (bijvoorbeeld gebouwen voor sportactiviteiten) dergelijke ruimten mogen worden 
beschikbaar gesteld, waardoor de rokers kunnen roken en tegelijkertijd de rechten van de niet-
rokers worden gerespecteerd. Dit voorstel verlangt dat in ruimten voor rokers een installatie 
voor klimaatregeling of ventilatie wordt aangebracht, om zo doende de grenswaarden terzake 
temperatuur, relatieve vochtigheid en luchtverversing aan te houden. Als onderdeel van zijn 
maatregelen ter bestrijding van roken en het voorkomen van schade aan de gezondheid, heeft 
het ministerie van volksgezondheid gesteund: 1) de organisatie van een vergadering in 
samenhang met de wereld niet-rookdag 1995, om initiatieven te plannen ter vergroting van de 
kennis van het grote publiek van de gevaren van het roken en 2) de oprichting van een 
technisch raadgevend comité voor de coördinatie van alle activiteiten in verband met de 
preventie van roken en de bescherming van de gezondheid van de niet-rokers. 
LUXEMBURG 
Bron van het voorschrift: wet van 24 maart 1989; wet van 6 januari 1995. 
De wet bestrijkt in het algemeen gebouwen die toegankelijk zijn voor het publiek 
(ziekenhuizen, scholen of verblijven van jongeren onder 16 jaar, sporthallen, bioscopen, 
theaters, musea en apotheken, wachtkamers van artsen en tandartsen en wachtkamers op de 
stations). De wet voert een totaal rookverbod in op alle lijnbussen. Krachtens een nieuwere 
wet, uit 1995, wordt het rookverbod ook uitgebreid tot instellingen voor bejaarden. 
Tot op dit moment bestaan er geen voorschriften betreffende particuliere gebouwen die voor 
het publiek toegankelijk zijn zoals cafés, restaurants, hotels enz. 
NEDERLAND 
Bron van de voorschriften: besluit van 29 december 1989 tot uitvoering van de artikelen 9 t/m 
12 van wet 342 van 1988. 
Het besluit is op 1 januari 1990 van kracht geworden en betreft zo'n 50.000 openbare 
gebouwen waar een rookverbod moet worden ingevoerd. Dit zijn alle rijksinstellingen, 
-diensten en -bedrijven, publiekrechtelijke lichamen of overheden op provinciaal en plaatselijk 
niveau. Roken is ook verboden in instellingen voor gezondheidszorg, sociale en culturele 
instellingen en sporthallen die eigendom zijn van de rijksoverheid. Zo nodig kunnen zones voor 
rokers worden gereserveerd. Het besluit voor het toezicht op de implementatie van de 
tabakswet bepaalt onder meer de controle op de naleving van dit rookverbod. 
De Nederlandse Stichting volksgezondheid en roken heeft in december 19954 een 
voorlichtingscampagne gehouden waarbij 75.000 scholen en andere instellingen betrokken 
waren, die tot doel had beleidsmaatregelen ter bescherming van niet-rokers te evalueren en te 
beheren. De rijksoverheid is bereid het rookverbod te versterken en uit te breiden ten einde 
niet-rokers te beschermen. 
PORTUGAL10 
Portugal beschikt allang over wetten waarbij het roken op voor het publiek toegankelijke 
plaatsen wordt verboden. De decreten die sedert 1978 vai kracht waren, zijn bij de wet tot 
preventie van het roken in 1982 en daarna bij decreten of decreten-wet in 1983, 1987, 1988 en 
1989 geamendeerd. 
De wetgeving bestrijkt de verschillende plaatsen die voor het publiek toegankelijk zijn: 
ziekenhuizen en gezondheidscentra of onderwijsinstellingen, zones die voor minderjarigen 
gereserveerd zijn, concertzalen, sporthallen enz., mits er voor rokers zones zijn gereserveerd. 
Roken is verboden in het stedelijk openbaar vervoer en rlgemeen gesproken in alle 
vervoermiddelen (treinen, bussen, boten enz.) voor reizen van korter dan een uur. Op langere 
reizen moeten zones voor rokers worden gereserveerd. 
De wetgeving regelt ook de invoering in restaurants, hotels en dergelijke instellingen die door 
de overheid worden gecontroleerd van zones waar roken verbonden is. Dit rooîr/erbod geldt 
echter niet als het niet mogelijk is zones voor rokers te reserveren. 
10 
Situatie van 1992, aangezien geen bijgewerkte informatie is ontvangen 
10 
SPANJE 
Bron van de voorschriften: koninklijke besluit nr. 192 van 1988 - koninklijk besluit nr. 510 
van 1992 - koninklijk besluit nr. 1185 van 1994. 
De Spaanse voorschriften inzake het rookverbod in voor het publiek bestemde ruimten zijn 
gebaseerd op de koninklijke besluiten nr. 192 van 192 en 510 van resp. 4 maart 1988 en 14 
mei 1992. Deze besluiten voeren het algemene beginsel in dat bij geschillen het recht van een 
niet-roker op gezondheid prevaleert boven de rechten van rokers. Er geldt een volledig 
rookverbod op het werk, wanneer er sprake is van een verhoogd risico in verband met het 
hanteren van schadelijke stoffen, in zones waar zwangere vrouwen werken en in liften. 
In 1994 is een nieuw koninklijk besluit gepubliceerd (nr. 1185 van 3 juni 1994) over het 
etiketteren van andere rookwaren dan sigaretten; hierbij zijn bepaalde producten voor oraal 
gebruik verboden en het stelsel van straffen in verband met tabak herzien. Dit besluit verbiedt 
het roken in 'passagiersvliegtuigen op binnenlandse vluchten van korter dan 90 minuten". 
Bovendien zijn voorlichtings- en educatieve campagnes georganiseerd op landelijk niveau, die 
zich richtten op leerlingen van 12 t/m 16 jaar. Tegelijkertijd zijn de autonome regio's in Spanje 
nauwer betrokken bij de op dit gebied genomen maatregelen, door het invoeren van hun eigen 
wetgeving ter uitbreiding of aanvulling van de nationale wetgeving. In Madrid is met de 
eigenaren van restaurants overeenstemming bereikt over de instelling van afzonderlijke zones 
voor rokers. 
ZWEDEN 
Bronnen van de voorschriften: wet nr. 581 van 1993 en wet nr. 98 van 1994. 
Roken is verboden op de volgende plaatsen: scholen, tijdens vrijetijdscursussen en soortgelijke 
plaatsen waaronder kleuterscholen, op plaatsen waar medische zorg wordt verleend en in 
andere instellingen van gezondheidszorg, in de gemeenschappelijke ruimten van 
bejaardentehuizen en andere ruimten waar dezelfde diensten en zorg worden verleend, op 
plaatsen die voor het publiek toegankelijk zijn (vergaderzalen, culturele en sportvoorzieningen) 
en op andere openbare plaatsen zoals winkels en de nationale vervoermiddelen. Rokers mogen 
roken in speciale zones. In hotels en dergelijke instellingen en in restaurants moeten enkele 
zones voor rokers worden gereserveerd, maar waar dat niet mogelijk is blijft het rookverbod 
van kracht. Op het werk is de werkgever verantwoordelijk voor de gezondheid van zijn 
werknemers, vooral ten aanzien van het gevaar van passief roken. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Bron van de voorschriften: gedragscode inzake roken op voor het publiek toegankelijke 
plaatsen. 
Er bestaan voorschriften voor ruimten onder zeggenschap van de regering of plaatselijke 
overheden, die voor het publiek toegankelijk zijn. Het beleid is dat niet-roken de norm moet 
zijn in alle gebouwen die door het publiek worden gebruikt, met speciale voorzieningen voor 
rokers in afzonderlijke zones of ruimten, waar nodig. In december 1991 is een gedragscode 
gepubliceerd over het roken op voor het publiek toegankelijke plaatsen; hierin wordt gestreefd 
naar de implementatie op vrijwillige basis van een rookbeleid. 
Roken is volledig verboden in de metro, een groot aantal treinen en bussen, op het voertuigdek 
van veerboten en op bepaalde binnenlandse en internationale vliegroutes. Alle andere vormen 
van openbaar vervoer, met uitzondering van taxis, bieden afzonderlijke voorzieningen voor 
niet-rokers. Steeds meer scholen verbieden het roken op het terrein van de school of beperken 
het tot een bepaalde zone voor leerkrachten, ander personeel of bezoekers. 
De National Health Service is thans rookvrij, behalve een beperkt aantal afzonderlijke ruimten 
waar wel gerookt mag worden op plaatsen waar dat onvermijdelijk is. 
11 
^5 In Resolutie 89 C189/01 bedoelde plaatsen 
1. Gebouwen waar, al dan niet tegen betaling, 
diensten worden verleend aan het publiek, met 
inbegrip van de verkoop van goederen. 
2. Zienhuizen en klinieken en alle andere 
gebouwen voor de gezondheidszorg. 
3. Bejaardentehuizen. 
4. Scholen en andere plaatsen waar kinderen of 
jongeren worden opgevangen of gehuisvest. 
5. Gebouwen waar hoger onderwijs of 
beroepsopleiding wordt verstrekt. 
6. Gebouwen waar voorstellingen plaatsvinden 
(bioscopen, theaters, enz.) alsmede radio- en 
televisiestudio's waar publiek wordt ontvangen. 
7. Gebouwen en gesloten ruimten waar 
tentoonstellingen worden gehouden. 
8. Gebouwen en gesloten ruimten waar sport 
wordt beoefend. 
9. Gesloten ruimten in metrostations, 
spoorwegstations, havens en luchthavens. 
10. Openbaar vervoer: 
* vfegtuige.i 
* stadsvervoer (bus, metro) 
* treinen Situatie in de verschillende Lid-Staten betreffende de 
tenuitvoerlegging van Resolutie 89 C189/01 
A 
V 
O 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
o rr 
O 
O 
O 
o 
o 
o 
0 
o 
o 
o 
o B 
V 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o rr 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o D 
V 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
?.. rr 
O 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o FIN 
V 
Q 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o rr 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o F 
V 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
0 rr 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o D 
V 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o „ 
© 
o 
o 
o 
0 
0 GR 
V 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
6 
o 
o 
o rr 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o IRL 
V 
O 
O 
o 
o 
© 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
o rr 
O 
o 
o 
0 
o 
o 
o 
o 
o h 
V 
O 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
o rr 
O 
O 
O 
o 
o 
o 
© 
o 
o L 
V 
o 
o 
© 
o 
o 
© 
o 
o 
o rr 
O 
© 
o 
o 
o BIJLAGE IV 
NL 
V 
O 
O 
o 
o 
© 
o 
o 
o 
o rr 
O 
O 
O 
o 
o 
o p^ 
V 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o rr 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o E 
V 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o rr 
© 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o sw 
V 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
o rr 
O 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
o 
o 
o 
o UK2 
V 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
0 
o rr 
O 
o 
o 
o 
o 
o 
o 
0 
o 
0 
o 
o 
Maatregelen van kracht; v: verboden; rr: rokersruimten; 1: op basis van de voorgestelde wet ter discussie in het parlement; 2: "Gedragscode 1991" 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 573 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 06 
Catalogusnummer : CB-CO-96-572-NL-C 
ISBN 92-78-11460-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
te