Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit 2002/131/EG houdende afsluiting van de overlegprocedure met Haïti in het kader van artikel 96 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

Na de parlementsverkiezingen op 21 mei en 9 juli 2000 heeft de observatiemissie van de Organisatie van Amerikaanse staten (OAS) geconstateerd dat verschillende onregelmatigheden en gevallen van fraude waren voorgekomen en dat een onwettige berekeningsmethode voor de aanwijzing van de senatorposten was gehanteerd. Ondanks verschillende verklaringen en demarches van de EU hebben de Haïtiaanse autoriteiten geweigerd de verkiezingsresultaten ter discussie te stellen, waardoor de geloofwaardigheid en de legitimiteit van de uit die verkiezingen resulterende instellingen op de helling komt te staan.

De Raad van de Europese Unie heeft op 2 augustus 2000 besloten de regering van Haïti op grond van artikel 96 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst uit te nodigen tot overleg teneinde de situatie grondig te onderzoeken en te vernemen wat de intenties van Haïti zijn in verband met de naleving van de essentiële elementen van artikel 9 van de overeenkomst en meer in het bijzonder de beginselen van de democratie en de rechtsstaat. Dat overleg heeft op 26 september 2000 in Brussel plaatsgevonden.

Na afloop van dat overleg, en aangezien de Haïtiaanse autoriteiten de standpunten van de EU in verband met de legitimiteit van het verkiezingsproces naast zich hebben neergelegd, heeft de Raad van de Europese Unie op 29 januari 2001 overeenkomstig artikel 6, lid 2, sub c), van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst besloten de volgende passende maatregelen betreffende haar samenwerkingsbeleid met Haïti te nemen: (a) niet-beschikbaarstelling van de tweede tranche van het 8ste EOF ten bedrage van 44,4 miljoen euro; (b) schorsing van de directe begrotingssteun; (c) heroriëntering van het saldo van de eerste tranche van het 8ste EOF naar projecten die direct ten goede komen van de Haïtiaanse bevolking, die de civiele samenleving en de particuliere sector versterken en die eventueel het proces van democratisering en versterking van de rechtsstaat ondersteunen; (d) voorbereiding van de programmering van het 9de EOF door de delegatie van de Europese Commissie in Haïti, die de Haïtiaanse regering telkens wanneer nodig zal raadplegen; geen kennisgeving van toewijzing van middelen tenzij de Raad in de loop van de geldigheidsduur van dit besluit anders beslist. Bij het vaststellen van deze maatregelen is ernaar gestreefd nadelige effecten voor de armste lagen van de Haïtiaanse bevolking te vermijden.

Eind 2001 hebben de Commissie en de Raad de situatie gezamenlijk herbekeken. Tijdens die toetsing is geconstateerd dat verschillende pogingen tot oplossing van de politieke crisis en tot bemiddeling hadden plaatsgevonden, met name door talrijke missies van de Organisatie van Amerikaanse staten (OAS). Er is evenwel geconcludeerd dat beide partijen, Lafamni Lavallas aan de ene en Convergence Démocratique aan de andere kant, niet tot het ondertekenen van een formeel akkoord zijn gekomen, hoewel op bepaalde punten zekere vorderingen zijn bereikt. Op 21 januari 2002 heeft de Raad besloten de passende maatregelen die de Raad van de EU op 29 januari 2001 had vastgesteld, tot 31 december te handhaven. Het besluit van de Raad bepaalt dat, zodra een akkoord tussen beide partijen is ondertekend, alle samenwerkingsinstrumenten die door de op 29 januari 2001 vastgestelde maatregelen zijn getroffen, geleidelijk worden hernomen aan de hand van vier indicatoren voor het oplossen van de crisis: (1) oprichting van een voorlopige kiesraad; (2) oprichting van een commissie voor verkiezingstoezicht, zowel op centraal als op gedecentraliseerd niveau; (3) organisatie van parlementsverkiezingen en (4) organisatie van lokale en regionale verkiezingen. De aan deze vier indicatoren gekoppelde passende maatregelen zijn: (1) uitbetaling van de beschikbare middelen van de eerste tranche van het 8ste EOF voor programma's in partnerschap met de staat, die gericht zijn op armoedebestrijding en ondersteuning van de democratie; (2) uitbetaling van de tweede tranche van het 8ste EOF voor programma's voor ondersteuning van het verkiezingsproces, wegeninfrastructuur, armoedebestrijding en ondersteuning van de democratie; (3) kennisgeving van de toewijzing van het 9de EOF en ondertekening van het overeenkomstige nationaal indicatief programma met onmiddellijke uitvoering van projecten en programma's in de sector onderwijs en in de niet-concentratiesectoren (40% van het nationaal indicatief programma); (4) vrijmaking van de 60% van het nationaal indicatief programma voor het 9de EOF die bestemd zijn voor vervoersinfrastructuur en van bedrag B voor eventuele ondersteuning van de structurele aanpassing.

Deze maatregelen verstrijken op 31 december 2002. Het besluit bepaalt dus dat de situatie gezamenlijk door de Commissie en de Raad zal worden herbekeken; aan de hand van die toetsing zal een bijsturing van de maatregelen worden overwogen en zal de Commissie zo nodig nieuwe voorstellen bij de Raad indienen.

Sinds de inwerkingtreding van de passende maatregelen hebben verschillende pogingen tot oplossing van de politieke crisis door bemiddeling plaatsgevonden. Met name zijn er de inspanningen van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en de Caribische gemeenschap (CARICOM). De speciale missie van de OAS voor de versterking van de democratie op Haïti heeft een bijzondere rol gespeeld bij het zoeken van een oplossing van de crisis.

Toch is tot op vandaag geen bevredigende oplossing gevonden. De Haïtiaanse regering heeft zich ertoe verbonden versterkte prioriteit toe te kennen aan het herstel van een klimaat van veiligheid en vertrouwen in het land, met inbegrip van het onderzoeken van alle politiek geïnspireerde moorden en de versterking van de ontwapeningsprogramma's. De tenuitvoerlegging van deze verbintenis door concrete maatregelen wordt beschouwd als een voorafgaande voorwaarde voor het oplossen van de huidige crisis.

Anderzijds blijft de sociaal-economische situatie ter plaatse verder verslechteren. Er zijn verschillende oproepen gelanceerd voor het versterken van de internationale samenwerking ten behoeve van de Haïtiaanse bevolking, voor steun aan het verkiezingsproces en voor het herstel van de democratie.

In het bijzonder bevestigt de OAS in resolutie nr. 822 van 4 september 2002 haar steun voor de normalisatie van de economische samenwerking tussen de Haïtiaanse regering en de internationale financiële instellingen, en verzoekt zij de betrokken partijen de technische en financiële hinderpalen voor deze normalisatie op te lossen. Uitgaande van de hypothese van een gunstige ontwikkeling zou het passend zijn dat de Europese Unie zich voorziet van de nodige middelen om dit herstel bij te staan met begrotingssteun en andere maatregelen om de tenuitvoerlegging van de daaraan verbonden voorwaarden te vergemakkelijken en de sociale en menselijke effecten van de macro-economische aanpassingsmaatregelen te verzachten. Zulks kan alleen plaatsvinden binnen een gunstig politiek klimaat, en daarvoor is het oplossen van de electorale crisis een voorafgaande voorwaarde.

Er wordt dus voorgesteld de volgende passende maatregelen te nemen:

(a) aanwending van de beschikbare middelen van de eerste tranche van het 8ste EOF en terbeschikkingstelling van de tweede tranche van het 8ste EOF voor projecten die direct ten gunste komen van de Haïtiaanse bevolking, de civiele samenleving en de particuliere sector, en voor projecten ter ondersteuning van de democratie en het verkiezingsproces.

(b) de kennisgeving van toewijzing van de middelen van het 9de EOF en de ondertekening van het overeenkomstige nationaal indicatief programma zullen niet tijdens de looptijd van dit besluit plaatsvinden.

Alle door deze maatregelen getroffen samenwerkingsinstrumenten zullen geleidelijk worden hernomen in het licht van de ontwikkeling van het electoraal proces. Zulks omvat eventuele aan bepaalde voorwaarden gekoppelde begrotingssteun bij de herneming van de samenwerking van de internationale financiële instellingen. Deze maatregelen verstrijken op 31 december 2003.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit 2002/131/EG houdende afsluiting van de overlegprocedure met Haïti in het kader van artikel 96 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

gelet op de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst die bij Besluit nr. 1/2000 van de ACS-EG-Raad van Ministers vervroegd wordt toegepast [1], inzonderheid op artikel 96,

[1] PB L 195 van 01.08.2000, blz. 46

gelet op het intern akkoord inzake maatregelen en procedures voor de tenuitvoerlegging van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, dat bij besluit van de vertegenwoordigers van regeringen van de lidstaten van 18 september 2000 voorlopig wordt toegepast, inzonderheid op artikel 3,

gezien het voorstel van de Commissie

overwegende hetgeen volgt:

(1) Op grond van Besluit 2002/131/EG van de Raad [2] wordt de toekenning van financiële steun aan Haïti gedeeltelijk geschorst met het oog op de toepassing van de passende maatregelen vastgesteld in artikel 96, lid 2, sub c), van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst.

[2] PB L 47 van 19.02.2002, blz. 34

(2) Het besluit verstrijkt op 31 december 2002 en voorziet in een herziening van de maatregelen vóór die datum.

(3) De democratische beginselen worden op Haïti nog steeds niet nageleefd. Bepaalde maatregelen verdienen evenwel ondersteuning, en de samenwerking ten behoeve van de Haïtiaanse bevolking dient te worden gehandhaafd.

BESLUIT:

Artikel 1

Besluit 2002/131/EG wordt als volgt gewijzigd:

1) In artikel 3, tweede en derde alinea, wordt "31 december 2002" vervangen door "31 december 2003".

2) De bijlage wordt vervangen door de bijlage bij dit besluit.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking op de dag van goedkeuring ervan.

Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Gedaan te Brussel, [...]

Voor de Raad

De voorzitter

[...]

BIJLAGE

Ontwerp-brief

Excellentie,

De Europese Unie hecht groot belang aan artikel 9 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. De democratische beginselen en de rechtsstaat, waarop het ACS-EG-partnerschap is gebaseerd, zijn essentiële elementen van die overeenkomst en vormen dan ook de hoeksteen van onze betrekkingen.

In haar brief van 31 januari 2001 heeft de Europese Unie medegedeeld dat zij betreurde dat geen bevredigende oplossing was gevonden om de schending van de Haïtiaanse kieswet te verhelpen. Zij heeft u medegedeeld dat u de in artikel 96, lid 2, sub c), van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst vastgestelde passende maatregelen dient te nemen. In haar brief van ................... (preciseren) heeft de Unie haar besluit van 29 januari 2001 herzien teneinde te komen tot een geleidelijke herneming van alle samenwerkingsinstrumenten afhankelijk van de verwezenlijking van democratische doelstellingen inzake het verkiezingsproces.

Vandaag, na meer dan twee jaar van politieke crisis is de Unie van oordeel dat de democratische beginselen nog altijd niet hersteld zijn op Haïti. Zij erkent evenwel dat er talrijke inspanningen hebben plaatsgevonden om deze crisis op te lossen, onder meer door de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en de Gemeenschap van Caribische Staten (CARICOM), en bevestigt opnieuw haar wens om die maatregelen te ondersteunen. Zij is verheugd over de verbintenis van de Haïtiaanse regering om een grotere prioriteit toe te kennen aan het herstel van een klimaat van veiligheid en vertrouwen in het land, met inbegrip van het onderzoeken van alle politiek geïnspireerde moorden en de versterking van de ontwapeningsprogramma's. Zij moedigt de regering eveneens aan die verbintenis om te zetten in concrete daden. De Europese Unie is verontrust over de verslechtering van de sociaal-economische situatie op Haïti en bevestigt opnieuw haar wens om haar samenwerking ten behoeve van de Haïtiaanse bevolking voort te zetten.

In het licht van het bovenstaande heeft de Raad van de Europese Unie haar besluit van 21 januari 2002 herzien en besloten de volgende passende maatregelen in de zin van artikel 96, lid 2, sub c), van de overeenkomst te herzien:

(a) uitbetaling van de beschikbare middelen van de eerste tranche van het 8ste EOF en terbeschikkingstelling van de tweede tranche van het 8ste EOF voor projecten die direct ten goede komen van de Haïtiaanse bevolking, de civiele samenleving en de particuliere sector en voor projecten ter ondersteuning van de democratie en het verkiezingsproces.

(b) de kennisgeving van toewijzing van de middelen van het 9de EOF en de ondertekening van het overeenkomstige nationaal indicatief programma zullen niet tijdens de looptijd van dit besluit plaatsvinden.

De Unie zal van dichtbij toezien op het verdere verloop van het democratiseringsproces en meer in het bijzonder het zetten van de nodige stappen voor het organiseren van parlementaire en plaatselijke verkiezingen, zoals bijvoorbeeld de oprichting van de voorlopige kiesraad en de oprichting van een commissie voor verkiezingstoezicht. Alle door deze maatregelen getroffen samenwerkingsinstrumenten zullen geleidelijk worden hernomen afhankelijk van de ontwikkeling van het verkiezingsproces. Dit omvat eventueel begrotingssteun die wordt gekoppeld aan de herneming van de samenwerking met de internationale financiële instellingen.

De Unie is bereid haar besluit in geval van een positieve ontwikkeling te herzien. Zij herhaalt dat zij openstaat voor een versterkte politieke dialoog.

Gelieve, Excellentie, de verzekering van onze bijzondere hoogachting te aanvaarden.

Voor de Commissie Voor de Raad