P6_TA(2006)0272

Strategie voor duurzame ontwikkeling

Resolutie van het Europees Parlement over de herziening van de duurzame ontwikkelingsstrategie

Het Europees Parlement,

- gelet op de duurzame ontwikkelingsstrategie zoals goedgekeurd op de Europese Raad van Göteborg op 15 en 16 juni 2001 en gelet op het actieprogramma van Johannesburg zoals goedgekeurd op de Wereldtop over duurzame ontwikkeling in 2002,

- gezien de mededeling van de Commissie over herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling: een actieplatform (COM(2005)0658),

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 16 en 17 juni 2005 en onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over dit onderwerp,

- gelet op de vragen voor mondeling antwoord aan de Commissie en de Raad,

- gelet op artikel 108, lid 5 van het Reglement,

A. overwegende dat niet-duurzame trends op allerlei gebieden nog steeds verder woekeren zoals gebruik van land en hulpbronnen, vervoer, klimaatverandering, visserij, het gebruik van fossiele brandstoffen en uitputting van de biodiversiteit,

B. overwegende dat de drie centrale en met elkaar samenhangende doelstellingen van milieubescherming, maatschappelijke billijkheid en cohesie en economische welvaart zeer belangrijk zijn, en overwegende dat het noodzakelijk is ervoor te zorgen dat deze drie componenten van duurzame ontwikkeling naar behoren worden geïntegreerd en geïmplementeerd zowel op EU-niveau als op wereldniveau,

C. gelet op de beleidsondersteunende beginselen die ten grondslag moeten liggen aan duurzame ontwikkeling, in het bijzonder van kwaliteit van het leven en solidariteit binnen en tussen generaties,

D. overwegende dat het noodzakelijk is de culturele switch te maken naar een samenleving die is gebaseerd op duurzame ontwikkelingsbeginselen waarvoor beleid met een lange adem nodig is, gericht op het loskoppelen van economische groei van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen,

E. overwegende dat een belangrijk deel van de Europese bevolking nog steeds te lijden heeft onder ernstige economische en maatschappelijke problemen zoals armoede, werkloosheid en maatschappelijke uitsluiting en dat de meeste maatschappelijk achtergestelde mensen vaak leven onder de slechtste maatschappelijke omstandigheden, o.a. slechte huisvesting en gezondheid; tevens gelet op de dramatische demografische veranderingen in de Europese Unie en de omgekeerde trends in de minst ontwikkelde landen,

Globale evaluatie

Gebrek aan ambitie

1. is teleurgesteld over het gebrek aan vooruitgang bij het ontwikkelen en bij de follow-up van de in 2001 in Göteborg goedgekeurde duurzame ontwikkelingsstrategie;

2. is van mening dat het actieplatform van de Commissie over het bijstellen van de duurzame ontwikkelingsstrategie wel erg voorzichtig en zwak is en in de huidige vorm er niet in zal slagen om de publieke opinie en de beleidsmakers te mobiliseren rond de vitale taken die voor ons liggen;

3. is echter verheugd over de waardevolle werkzaamheden van het Oostenrijkse voorzitterschap dat heeft getracht de duurzame ontwikkelingsstrategie nieuw leven in te blazen, dat de voorstellen van de Commissie heeft versterkt, dat de bestaande targets en indicatoren onder één meer coherente noemer heeft gebracht en dat ernaar streeft sommige nieuwe concepten ingang te doen vinden;

Het verband met de Lissabon-strategie

4. is van mening dat het goedkeuren van overkoepelende strategieën zoals die zijn goedgekeurd in Cardiff, Lissabon en Göteborg, weinig zoden aan de dijk zet tenzij zij goed op elkaar worden afgestemd en worden behandeld als verschillende aspecten van één overkoepelend proces, alleen van waarde is als dit wordt gevolgd door een samenhangend en consequent overkoepelend proces;

5. merkt op dat in de strategie van Lissabon milieudoelstellingen even belangrijk zouden moeten zijn als concurrentievermogen en het scheppen van werkgelegenheid, terwijl in de duurzame ontwikkelingsstrategie economische duurza amheid en vermindering van de armoede dezelfde prioriteit zouden moeten hebben als de milieudoelstellingen;

6. constateert in dit verband dat de nieuwe duurzame ontwikkelingsstrategie en de Lissabon-strategie elkaar op allerlei punten aanvullen zoals hun gemeenschappelijke doel van verbeterde concurrentie, het scheppen van meer en kwalitatief hoogstaander banen, grotere maatschappelijke aansluiting, milieubescherming en het voorkomen van risico's;

7. stelt daarom voor dat concrete stappen worden ondernomen om te verzekeren dat de implementatie ervan tijdig en goed wordt gecoördineerd; met name door compatibele procedures voor controle en herziening;

8. stelt bovendien als concrete stap voor op weg naar effectieve coördinatie van de Lissabon- en duurzame ontwikkelingsstrategieën voor dat de noodzakelijke veranderingen van de energie en vervoerssystemen — die moeten worden gebaseerd op het ontkoppelen van de vraag naar energie van economische groei en op een omschakeling naar milieuvriendelijke vervoersmiddelen — een essentiële doelstelling van de duurzame ontwikkelingsstrategie moet worden gehanteerd als een hefboom voor het bevorderen van groei, werkgelegenheid en export binnen de Lissabon-strategie;

9. neemt bovendien kennis van het besluit van de Europese Raad van het voorjaar van 2006 om jaarlijks op de voorjaarsraad een energieherziening te houden en dat de werkzaamheden hiervoor moeten passen in het bredere kader van de duurzame ontwikkelingsstrategie en het Lissabon-proces;

Versterking van de strategie

Versterking van de doelstellingen: het stellen van duidelijke doelstellingen en targets op middellange en lange termijn

10. constateert dat het voordeel van de term "duurzame ontwikkeling" is dat het een werkelijk overkoepelende, economische, maatschappelijke en milieudoelstelling is, is voorts van mening dat de term in het licht van de diverse interpretaties zo nauwkeurig mogelijk moet worden gedefinieerd;

11. is het in dit verband eens met de zeven kernvraagstukken die zijn voorgedragen om op te nemen in een bijgestelde duurzame ontwikkelingsstrategie (klimaatverandering en schonere energie; volksgezondheid; maatschappelijke uitsluiting; demografie en migratie; het beheer van natuurlijke hulpbronnen; duurzaam vervoer; wereldwijde armoede en ontwikkelingsvraagstukken);

12. verlangt dat de Commissie de doelstellingen en targets herziet om een zo ambitieus mogelijk niveau te bereiken, en erop toeziet dat deze meetbaar en specifiek zijn, om een nauwkeurige en gedetailleerde evaluatie van de vorderingen mogelijk te maken;

13. legt de nadruk op het belang van de volksgezondheid en bescherming van de biodiversiteit gezien het hooggestelde doel het teruglopen van de biologische verscheidenheid in Europa en in de wereld uiterlijk in 2010 om te keren en stelt voor om deze doelen óf toe te voegen als een nieuw kernvraagstuk binnen de duurzame ontwikkelingsstrategie óf hieraan ten minste speciale nadruk eraan te verlenen in specifieke secties inzake gezondheid en beheer van natuurlijke hulpbronnen;

14. benadrukt het belang van gendergelijkheid voor een duurzame ontwikkeling; onderstreept dat de gemeenschappelijke doelstellingen van de Lissabon-strategie en de SDS niet kunnen worden bereikt zonder de huidige ongelijkheden aan te pakken en beter gebruik te maken van het potentieel van mannen én vrouwen; onderstreept derhalve dat sociale integratie zo breed mogelijk moet worden opgevat en ook de genderdimensie moet omvatten;

15. is daarom van mening dat een beperkt aantal doelstellingen op middellange en lange termijn moet worden herbevestigd of vastgesteld en moet worden gebaseerd op het voorzorgsbeginsel en ambitieus en realistisch van karakter moet zijn en vervolgens juist en systematisch moet worden toegepast en gecontroleerd; is van mening dat deze doelstellingen in het bijzonder moeten betreffen: de huidige negatieve trends op het gebied van landgebruik en hulpbronnen, vervoer, klimaatverandering, visserij, het gebruik van fossiele brandstoffen en uitputting van de biodiversiteit; er moet worden gestreefd naar het stimuleren van een omschakeling, het loskoppelen van economische groei en vervoer en de vermindering van emissies van broeikasgassen overeenkomstig de max+2°C opwarming vergeleken met pre-industriële niveaus;

16. steunt de voorgestelde nieuwe nadruk op het streven naar meting van hulpbron-efficiency door toepassing van milieu resource accounting; stelt voor dat speciaal moet worden gestreefd naar stringente controle op de ecologische footprint van de EU in de wereld, met analyse van de milieu-impact zowel van de consumptie als van de productiekant en met als doel dat de EU footprint stelselmatig wordt gereduceerd;

17. is bovendien verheugd over het voorstel van de Commissie voor een Europees Jaar voor bestrijding van armoede en sociale uitsluiting; dringt er bij de Commissie op aan om te komen met meer specifieke initiatieven en efficiënte implementatiemaatregelen zodat er werkelijke vooruitgang kan worden geboekt; wijst in dit verband bij wijze van voorbeeld op het initiatief van de Commissie om de impact te analyseren van een vergrijsde samenleving die streeft naar concrete oplossingen gebaseerd op inspraak van de verschillende politieke besluitvormingsniveaus in de Europese Unie en van het maatschappelijk middenveld;

Bevordering van de kwaliteit van groei als randvoorwaarde voor de duurzame ontwikkelingsstrategie

18. is van mening dat de nadruk die wordt gelegd op het BNP bij het meten van de vooruitgang in de samenleving gepaard moet gaan met een even grote zorg over de kwalitatieve aspecten van groei, omdat dit een randvoorwaarde is voor duurzame ontwikkeling; is daarom van mening dat er een overeenkomst moet worden bereikt over een beperkt pakket aan belangrijke duurzaamheidsindicatoren waarover uitvoerig moet worden gesproken op de jaarlijkse bijstelling van de duurzame ontwikkelingsstrategie; is van mening dat deze indicatoren moeten gaan over fundamentele aspecten van de kwaliteit van het leven en een kwantitatieve snelle evaluatie mogelijk moeten maken van de gezondheid (kwaliteit en verdeling van gezondheidszorg; levensverwachting; kindersterfte enz.), geestelijke paraatheid (onderwijs en cultuur, toegang ICT), betrokkenheid (deelname aan de besluiten van de samenleving en maatschappelijk kapitaal, enz.) en milieukwaliteit (lucht- en waterverontreiniging, enz.);

19. roept op tot verdere ontwikkeling van het Europees maatschappelijk model en aanbevelingen op basis van dit model dat de lidstaten actie ondernemen om iets te doen tegen de "niet-duurzame" trends van armoede, maatschappelijke uitsluiting en de gevolgen van de vergrijzing van de samenleving; is van mening dat hiertoe maatschappelijke positie-indicatoren moeten worden ontwikkeld die vervolgens kunnen worden opgenomen in de duurzaamheidsimpactevaluatie; benadrukt dat Europa behoefte heeft aan een macroeconomisch kader om de duurzame ontwikkeling te steunen door het versterken van de milieuvriendelijke interne vraag, werkgelegenheid en maatschappelijke cohesie;

20. is van mening dat duurzame ontwikkeling moet worden beschouwd als een economische buitenkans meer dan als dwang en als aansporing tot technologische innovering en investering; verzoekt de Commissie daarom om te zorgen voor effectieve coördinatie van de groeistrategieën van de Unie door integratie van informatica en communicatietechnologieën en efficiënte technologieën voor duurzame ontwikkeling en "smart growth" zowel in binnen- als in buitenland;

21. is van mening dat een samenleving gebaseerd op kennis, bewustzijn en inspraak alsook op aansluiting en interpersonele betrekkingen moet worden gepromoot die verder gaat dan de Agenda van Lissabon; is van mening dat dit een hogere kwaliteitssamenleving vertegenwoordigt en eentje die door uitgebreide steun voor de ICT remmend kan werken op de behoefte aan energie en andere natuurlijke hulpbronnen;

Versterking van duurzaamheidsbeheer op nationaal, EU- en internationaal niveau

22. is van mening dat de duurzame ontwikkelingsstrategie het nodig maakt dat er stelselmatig wordt gecontroleerd wanneer deze strategie echt naar behoren wordt geïmplementeerd;

23. is van plan regelmatig een plenair debat te houden over de doelstellingen en targets van de duurzame ontwikkelingsstrategie gebaseerd op bijdragen van alle betrokken commissies zodat het Parlement tijdig zijn standpunt kan bepalen over vooruitgang en prioriteiten van de duurzame ontwikkelingsstrategie zodat dit tandpunt volledig kan worden verdisconteerd bij de herzieningen van de duurzame ontwikkelingsstrategie in de Europese Raad; is bovendien van mening dat het regelmatige dialogen moet houden met nationale parlementen van de lidstaten en de parlementen van de constitutionele regio's op algemene of bilaterale basis zodat kan worden onderzocht wat de beste praktijken zijn bij duurzame ontwikkeling en om ervaringen uit te wisselen over Europese en nationale implementatie van de duurzame ontwikkelingsstrategie;

24. benadrukt het belang van nationale duurzame ontwikkelingsstrategieën in elk van de EU-lidstaten en de noodzaak dat zij onder elkaar de beste praktijken uitwisselen; onderstreept bovendien de noodzaak voor actie over de duurzame ontwikkelingsstrategie op regionaal en plaatselijk niveau alsook op het niveau van de afzonderlijke burgers met versterking van onderwijs, participerende processen en bewustzijn van duurzame ontwikkelingsprincipes;

25. is van mening dat herziening van duurzaamheid centraal moet staan bij alle impactevaluaties van nieuwe EU-beleidsmaatregelen en van "ex post"-controles op beleidsimplementatie;

26. is van mening dat actie op EU-niveau moet worden aangevuld door actie op internationaal niveau ter stimulering van de bevordering van duurzame ontwikkelingsbeginselen overal ter wereld, niet in de laatste plaats in de zich snel ontwikkelende landen ter wille van bevordering van economische groei en vermindering van de armoede terwijl ook de schaarse hulpbronnen kunnen worden gered en het milieu kan worden beschermd;

27. roept derhalve op tot een meer systematische jaarlijkse controle op de vooruitgang in de richting van de targets van het Johannesburg-actieplan en de millenniumontwikkelingsdoelstellingen;

28. erkent dat ontwikkelingslanden niet hoeven te vervallen in de verontreinigende fouten van de geïndustrialiseerde landen bij het ontwikkelen van hun economie; roept bovendien op tot het mainstreamen van duurzaamheidsprincipes in de ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten van de EU en voor eigen financiering bij het aanpakken van de wereldwijde milieuproblemen en behoeften;

Aanvullende maatregelen

29. benadrukt dat aanvullende maatregelen nodig zijn zoals duurzame fiscale maatregelen en overheidsaanbestedingen en dat niet-duurzame overheidssubsidies op een aantal beleidsterreinen zo snel mogelijk moeten worden afgebouwd, met name in de sectoren energie en landbouw; is van mening dat duurzaamheid niet zal worden bereikt zonder de fiscale last te verplaatsen van arbeid naar gebruik van hulpbronnen en vervuiling;

30. onderstreept het belang van plattelandsontwikkelingsprogramma's en landbouw (zowel conventioneel als organisch) voor een duurzame ontwikkeling aangezien slechts economisch en ecologisch rendabele plattelandsgebieden de trend kunnen keren van ontvolking van het platteland en daarmee de essentiële infrastructuur behouden kunnen doen blijven; wenst dat specifiek onderzoek wordt gedaan naar de mogelijke effecten van de klimaatverandering op de beschikbaarheid van water en de kwaliteit van de bodem in het Middellandse-Zeegebied;

31. benadrukt de belangrijke rol van wetenschap en innovatie bij het aanpakken van de vele uitdagingen die worden genoemd in de duurzame ontwikkelingsstrategie; met inbegrip van het concurrentievermogen; betreurt het dat overheidssteun aan energieonderzoek in de EU en haar lidstaten drastisch is verminderd de laatste tijd en bepleit een aanzienlijke toename, van de ondersteuning van vernieuwbare energie en energiebesparing;

32. erkent dat klimaatbeveiliging en de noodzaak om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te doorbreken de belangrijkste prioriteiten zijn bij de beleidsvorming van de EU waar niet alleen ambitieuze binnenlandse actie nodig is om broeikasgassen te beperken maar ook belangrijke financiële steun aan technologiesamenwerking met ontwikkelingslanden voor het stimuleren van investeringen in zuinig energiegebruik en geringe koolstoftechnologie; benadrukt het belang van energiebesparing als de enige significante energiebron in Europa die geen negatieve milieuffecten heeft;

33. is van mening dat de doelstellingen van de duurzame ontwikkelingsstrategie hun weerspiegeling moeten vinden in het gebruik van de EU-begroting gedurende de periode 2007-2013 en moeten helpen de agenda te bepalen voor een volledige herziening van de EU-begroting in 2008-2009; is in dit verband verheugd dat het voorstel voor een verordening van de Raad houdende algemene bepalingen over het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds (COM(2004)0492) expliciet vermeldt dat de doelstellingen van de fondsen worden nagestreefd binnen het kader van duurzame ontwikkeling, maar betreurt het dat het vastleggen van de door de fondsen medegefinancierde hulp niet beantwoordt aan de duurzame ontwikkelingsstrategie en is van mening dat dit moet worden bijgesteld;

34. legt er ten slotte de nadruk op dat maatregelen ter ondersteuning van duurzame ontwikkelingsdoelstellingen niet alleen in het licht van hun kortetermijnkosten moeten worden beoordeeld maar ook van hun langetermijnbaten en dat de kosten van niet-optreden eveneens volledig moeten worden verdisconteerd;

*

* *

35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.

--------------------------------------------------