MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot en interconnectie van elektronische communicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten

1. Achtergrond

Op 12 juli 2000 [1] heeft de Commissie haar voorstel voor een richtlijn COM (2000)384 def. - 2000/0186 (COD)) vastgesteld.

[1] PB C 365 van 19.12.2000, blz. 215.

Dit voorstel is op 25 augustus 2000 ingediend bij het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 24 januari 2001 [2] advies uitgebracht.

[2] PB C 123 van 25.4.2001, blz. 50.

Het Comité van de Regio's heeft de Raad en het Europees Parlement bij schrijven van 16 februari 2001 meegedeeld geen advies over deze kwestie te zullen uitbrengen.

Het Europees Parlement heeft op 1 maart 2001 [3] in eerste lezing in het kader van de medebeslissingsprocedure advies uitgebracht en een wetgevingsresolutie vastgesteld waarin het voorstel van de Commissie werd goedgekeurd, zij het onder voorbehoud van de in die resolutie opgenomen amendementen en met het verzoek aan de Commissie om haar voorstel dienovereenkomstig te wijzigen.

[3] PB C

Op 4 juli 2001 [4] heeft de Commissie krachtens artikel 250 van het EG-Verdrag haar gewijzigd voorstel vastgesteld waarin een groot deel van de in eerste lezing door het Europees Parlement vastgestelde amendementen geheel of gedeeltelijk is verwerkt.

[4] PB C

De Raad heeft op 17 september 2001 [5] overeenkomstig artikel 251 van het EG-Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt over dit voorstel voor een richtlijn bepaald.

[5] PB C

In deze mededeling geeft de Commissie haar standpunt over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad overeenkomstig artikel 251 van het EG-Verdrag.

2. Doel van het voorstel van de Commissie

Het voorstel van de Commissie maakt deel uit van het nieuwe regelgevingspakket voor elektronische communicatienetwerken en -diensten en harmoniseert de wijze waarop de lidstaten de markt voor aanbieders van communicatienetwerken en -diensten in de Gemeenschap reguleren.

De richtlijn definieert een raamwerk van voorschriften die technologisch neutraal zijn, maar die kunnen worden toegepast op markten voor specifieke producten of diensten in bepaalde geografische gebieden teneinde de op de markt geconstateerde problemen tussen aanbieders van toegangs- en interconnectiediensten op te lossen. Het betreft hier onder meer toegang tot vaste en mobiele netwerken, alsmede toegang tot digitale-omroepnetwerken, met inbegrip van voorwaardelijke-toegangsystemen en andere bijbehorende faciliteiten zoals elektronische programmagidsen (EPG's) en applicatieprogramma-interfaces (API's). De richtlijn biedt de marktdeelnemers rechtszekerheid doordat zij duidelijke criteria vaststelt ten aanzien van hun rechten en plichten (artikelen 3 en 4) en het optreden van de regelgever (artikel 5). Zij stelt beperkingen aan de verplichtingen betreffende toegang en interconnectie en de omstandigheden waaronder deze kunnen worden opgelegd, terwijl zij de nationale regelgevende instanties tegelijkertijd voldoende flexibiliteit biedt om een doeltreffende oplossing te vinden voor nieuwe marktproblemen die een belemmering vormen voor daadwerkelijke concurrentie (artikelen 6 tot en met 13).

3. Commentaar op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad

3.1. Samenvatting van het standpunt van de Commissie

De Commissie is verheugd over het gemeenschappelijk standpunt, waarin een groot deel van de door het Europees Parlement in eerste lezing voorgestelde (en door de Commissie in haar gewijzigd voorstel opgenomen) amendementen is verwerkt. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad sluit nauw aan bij het gewijzigd voorstel van de Commissie, zowel wat betreft de structuur als wat betreft de inhoud. Een groot deel van de door het Europees Parlement geïntroduceerde en door de Commissie in haar gewijzigd voorstel verwerkte amendementen, zowel die ter verbetering van de technische voorschriften en verduidelijking van de wettelijke rechten en plichten van ondernemingen ten aanzien van toegang en interconnectie, alsmede die waarmee de criteria voor het ingrijpen van de regelgever worden verfijnd, zijn vervolgens door de Raad opnieuw bijgeschaafd en in zijn gemeenschappelijk standpunt opgenomen.

Het gemeenschappelijk standpunt vertegenwoordigt een weloverwogen compromis tussen de door het Parlement geïntroduceerde en door de Commissie aanvaarde essentiële eisen, zij het met gedetailleerdere bepalingen en flexibelere oplossingen dan in het gewijzigd voorstel. Daarom kan de Commissie volledige instemmen met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, inclusief alle wijzigingen die deze in het gewijzigd voorstel van de Commissie heeft aangebracht. Voorts stelt zij het op prijs dat de richtlijn op korte termijn wordt goedgekeurd, aangezien het een essentieel onderdeel betreft van het nieuwe regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten van de Gemeenschap.

3.2. Door het Europees Parlement in eerste lezing vastgestelde amendementen

3.2.1. Amendementen van het Europees Parlement

Het Europees Parlement heeft in eerste lezing 47 amendementen op het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie vastgesteld. Naar aanleiding van het advies van het Europees Parlement heeft de Commissie een groot aantal belangrijke wijzigingen in haar gewijzigd voorstel opgenomen.

In haar gewijzigd voorstel heeft de Commissie 31 van de 47 amendementen van het Europees Parlement hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk of in beginsel verwerkt: de amendementen 1, 6, 7, 8, 9, 12, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 23, 24, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 42-43, 44, 45, 47 en 48.

3.2.2. Door de Commissie aanvaarde en geheel, gedeeltelijk of in beginsel in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen amendementen van het Europees Parlement

De volgende, door de Commissie in haar gewijzigd voorstel overgenomen amendementen zijn door de Raad hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk of in beginsel gehandhaafd: de amendementen 1, 6, 7, 9, 12, 16, 19, 23, 24, 26, 29, 33, 34, 37, 38, 41, 42-43, 44, 45, 47 en 48.

Ofschoon in een aantal van de aanvaarde amendementen minimale of kleine wijzigingen zijn aangebracht en andere ingrijpend zijn aangepast, is de onderliggende doelstelling van de amendementen van het Europees Parlement gehandhaafd. De ingrijpende aanpassingen zijn hieronder toegelicht.

3.2.3. Door de Commissie aanvaarde, maar niet in het gemeenschappelijk standpunt verwerkte amendementen van het Europees Parlement

De volgende amendementen zijn geheel, gedeeltelijk of in beginsel door de Commissie aanvaard en in het gewijzigd voorstel verwerkt, maar niet door de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt overgenomen: de amendementen 8, 15, 17, 18, 21, 28, 30, 31 en 32.

In een deel van amendement 17 dat betrekking heeft op artikel 5 inzake de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de nationale regelgevende instanties, dringt het Europees Parlement aan op een bepaling dat "op een concurrerende markt over de toegang tot en interconnectie van netwerken in principe akkoorden moeten worden gesloten op basis van commerciële onderhandelingen tussen de betrokken bedrijven". Dit werd door de Commissie in haar gewijzigd voorstel overgenomen. Ofschoon de Raad had aangegeven dit principe in algemene zin te steunen, heeft hij niettemin besloten deze passage niet in het artikel op te nemen omdat daardoor enige mate van rechtsonzekerheid zou kunnen ontstaan ten aanzien van het gebruik van andere beslissingsbevoegdheden van de nationale regelgevende instantie om bedrijven andere verplichtingen met betrekking tot toegang of interconnectie op te leggen die uitstijgen boven hun wederzijds commerciële belang (kwaliteit en integriteit van de diensten, verplichting tot collocatie ter beperking van de milieueffecten, enz.). In plaats daarvan heeft de Raad de verwijzing naar het principe van commerciële besprekingen over toegang en interconnectie in overweging 5 gehandhaafd.

Wat betreft amendement 8, op grond waarvan de definitie van interconnectie in artikel 2, onder b), technisch zou worden aangepast, heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven de formulering uit het oorspronkelijke voorstel van de Commissie te behouden omdat deze juridisch meer houvast lijkt te bieden.

Het Europees Parlement wilde door middel van amendement 15, dat betrekking heeft op artikel 4, lid 3, de nationale regelgevende instanties de bevoegdheid geven sancties op te leggen bij niet-naleving van de vertrouwelijkheidsbepalingen betreffende informatie die tijdens of na onderhandelingen over toegangs- of interconnectieovereenkomsten tussen ondernemingen wordt ontvangen. De Commissie had dit amendement aanvaard en in haar gewijzigd voorstel verwerkt. De Raad meent evenwel dat dergelijke sancties aan het inzicht van de lidstaten moeten worden overgelaten.

Met amendement 18, dat eveneens op artikel 5 betrekking heeft, wilde het Europees Parlement bereiken dat de nationale regelgevende instanties alle ex ante-verplichtingen die aan exploitanten met betrekking tot een specifieke markt zijn opgelegd, intrekken zodra er op die markt daadwerkelijk concurrentie zou bestaan. De Commissie had dit in haar gewijzigd voorstel overgenomen. In principe gaat de Raad akkoord met de toepassing van deze bepaling, die in feite zou moeten voortvloeien uit de marktanalyseprocedure van artikel 8 voor wat betreft de intrekking van verplichtingen. Maar de Raad heeft er ook op gewezen dat dit amendement tot rechtsonzekerheid zou kunnen leiden wat betreft andere bijzondere maatregelen die de nationale regelgevende instantie de exploitanten zou kunnen opleggen buiten de marktanalyseprocedure om, in gerechtvaardigde omstandigheden en in het algemeen belang van de gebruikers, bijvoorbeeld om de in de nieuwe bepalingen van artikel 5, leden 1 en 2, van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad opgenomen interoperabiliteit en integriteit van diensten te garanderen.

De Commissie had ook ingestemd met amendement 32 en het laatste gedeelte van amendement 28 met betrekking tot artikel 8 betreffende de oplegging, wijziging of opheffing van verplichtingen, op grond waarvan de nationale regelgevende instanties de gevolgen van een beslissing voor alle op de markt aanwezige ondernemingen zouden moeten inventariseren en een kwantitatieve gegevensanalyse zouden moeten maken. De Raad de heeft evenwel gemeend deze eis te moeten vervangen door in een nieuwe bepaling, artikel 8, lid 4, een ruimere formulering op te nemen die op amendement 29 van het Parlement is gebaseerd en op grond waarvan de opgelegde verplichtingen moeten worden afgestemd op de aard van het geconstateerde probleem en evenredig en gerechtvaardigd dienen te zijn in het licht van de algemene beleidsdoelstellingen die in artikel 7 van de kaderrichtlijn zijn gespecificeerd.

De Raad meent voorts dat amendement 31 inzake de nieuwe bepaling in artikel 8, lid 3 bis, op grond waarvan een exploitant andere exploitanten met lopende interconnectie- en toegangsovereenkomsten ruim van tevoren in kennis dient te stellen van het intrekken van een verplichting, al door artikel 7, lid 3, wordt gedekt.

Tenslotte is het eerste gedeelte van amendement 30, dat betrekking heeft op de kennisgeving aan de Commissie van ontwerpbesluiten die de nationale regelgevende instanties overwegen te nemen en dat door de Commissie was geaccepteerd, niet door de Raad aanvaard omdat het niet in overeenstemming is met de transparantieprocedure waarover deze overeenstemming heeft bereikt in het gemeenschappelijk standpunt over de kaderrichtlijn. Ook amendement 21, waarin wordt bepaald dat de Commissie maatregelen neemt om de toegangverplichtingen uit te breiden tot andere faciliteiten dan die van bijlage II van de richtlijn, werd niet door de Raad gesteund, omdat een dergelijke uitbreiding voorbarig werd geacht en hiermee vooruit zou worden gelopen op het standpunt van het Communicatiecomité hierover.

3.2.4. Verschillen tussen het gewijzigd voorstel van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad

Overwegingen

Sommige overwegingen hebben minimale wijzigingen ondergaan, terwijl aan andere nieuwe passages zijn toegevoegd om de belangrijkste nieuwe bepalingen van het gemeenschappelijk standpunt (zie hieronder) te motiveren. In het bijzonder is een nieuwe passage toegevoegd aan overweging 5 ter verklaring van de nieuwe bepaling van artikel 5, lid 1 bis, en aan overweging 9 als toelichting op de nieuwe bepaling van artikel 5, lid 1 ter. Voorts is een nieuwe overweging 10 toegevoegd ter motivering van de nieuwe bepaling van artikel 6, lid 3.

Hoofdstuk I - Toepassingsgebied, doelstelling en definities (artikelen 1 en 2)

De Raad heeft het toepassingsgebied van de richtlijn niet veranderd, maar wel enkele technische definities bijgeschaafd. Er zij op gewezen dat de Raad een definitie van "voorwaardelijke-toegangsysteem" voor digitale-omroepdiensten heeft geïntroduceerd ter aanvulling van de door het Parlement in amendement 9 voorgestelde definitie van "bijbehorende faciliteiten". Beide definities zijn door de Raad aangepast met het oog op de samenhang en in de kaderrichtlijn opgenomen met het oog op de algemene toepasbaarheid binnen het totale regelgevingspakket. Om dezelfde reden is ook de definitie van eindgebruiker naar de kaderrichtlijn overgebracht.

Hoofdstuk II - Algemeen kader ter regulering van toegang en interconnectie (artikelen 3 t/m 5)

De Raad heeft de uitgangspunten voor de tot ondernemingen gerichte voorschriften inzake toegang en interconnectie (artikelen 3 en 4) en de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de nationale regelgevingsinstanties in dit verband (artikel 5), afgezien van enkele verfijningen, in essentie gehandhaafd.

De bevoegdheden van de nationale regelgevingsinstanties om op te treden, zijn verruimd. In het bijzonder is een nieuwe bepaling in artikel 5, lid 1 bis, opgenomen, op basis waarvan de nationale regelgevingsinstanties, voorzover dit noodzakelijk is met het oog op de end-to-end connectiviteit, bedrijven verplichtingen kunnen opleggen die de toegang voor eindgebruikers regelen. Bovendien is in artikel 5, lid 1 ter, een nieuwe bepaling opgenomen op grond waarvan een lidstaat de nationale regelgevingsinstantie toestemming kan geven om de exploitanten van voorwaardelijke-toegangsystemen en andere bijbehorende faciliteiten, voorzover dit noodzakelijk is om de toegankelijkheid van gespecificeerde digitale radio- en televisieomroepdiensten voor eindgebruikers te garanderen, te verplichten toegang te verlenen tot nieuwe gateways, zoals elektronische programmagidsen (EPG's) en applicatieprogramma-interfaces (API's) op billijke, redelijke en niet-discriminerende voorwaarden. Deze door de nationale regelgevingsinstanties opgelegde verplichtingen dienen in overeenstemming te zijn met de beginselen objectiviteit, transparantie en proportionaliteit (waarnaar in de nieuwe bepaling van artikel 5, lid 3, wordt verwezen) en conform de transparantieprocedure van artikel 6 van de kaderrichtlijn ten uitvoer te worden gelegd.

Hoofdstuk III - Verplichtingen van exploitanten en marktobservatieprocedures (artikelen 6 t/m 13)

De Raad heeft enkele verfijningen aangebracht in de artikelen 6 tot en met 13, maar heeft het toepassingsgebied van de verplichtingen en procedures voor het opleggen van verplichtingen inzake toegang en interconnectie aan ondernemingen in gerechtvaardigde gevallen, in essentie gehandhaafd.

De Raad heeft het toepassingsgebied en de verplichtingen van artikel 6 met betrekking tot voorwaardelijke toegang voor digitale omroep verruimd, zodat daar nu ook digitale radiodiensten onder vallen. Deze eis had het Parlement opgenomen in een deel van amendement 19.

De Raad heeft de voornaamste bepalingen van artikel 8 inzake oplegging, wijziging of opheffing van verplichtingen enigszins bijgeschaafd en verduidelijkt, in het bijzonder door een redactionele aanpassing van lid 3, waarin nu duidelijk wordt bepaald dat de nationale regelgevingsinstanties de in de artikelen 9 tot en met 13 bedoelde verplichtingen niet kunnen opleggen aan exploitanten die niet zijn aangewezen als beschikkende over aanmerkelijke marktmacht op een specifieke markt, tenzij dit anderszins noodzakelijk is voor de uitvoering van bijzondere bepalingen uit hoofde van deze of andere richtlijnen van het regelgevingskader. In de eerste alinea van artikel 8, lid 3, wordt verwezen naar een uitputtende lijst van uitzonderingen, waardoor de rechtszekerheid wordt verhoogd.

De Raad heeft voorts een belangrijke nieuwe procedure geïntroduceerd in artikel 6, lid 3, die betrekking heeft op de herziening van de verplichtingen voor de aanbieders van voorwaardelijke-toegangsystemen voor digitale omroepdiensten en op grond waarvan de nationale regelgevingsinstantie toestemming kan krijgen om door middel van de in artikel 14 van de kaderrichtlijn geïntroduceerde geharmoniseerde marktanalyseprocedure te beoordelen of de voorwaarden voor exploitanten die niet over aanmerkelijke marktmacht op de betrokken markt beschikken, moeten worden ingetrokken of aangepast. Een dergelijke intrekking of aanpassing mag geen negatieve gevolgen hebben voor de eindgebruikers van dergelijke diensten of voor de vooruitzichten ten aanzien van daadwerkelijke concurrentie. De nationale regelgevingsinstantie dient daarbij de transparantieprocedure van artikel 6 van de kaderrichtlijn te respecteren. Op basis van deze procedure kan een lidstaat de geharmoniseerde marktanalysebenadering en de eventuele daaruit voortvloeiende verplichtingen toepassen op markten voor alle soorten elektronische communicatiediensten, met inbegrip van diensten voor voorwaardelijke toegang tot digitale tv-omroep.

Hoofdstuk IV - Procedurebepalingen (artikelen 14 t/m 19)

De comitéprocedure in het kader van de tenuitvoerlegging van deze richtlijn is uitgebreid met de raadplegingsprocedure, die is opgenomen in artikel 14, lid 2. De procedures voor de herziening, omzetting en inwerkingtreding zijn in overeenstemming gebracht met die van de kaderrichtlijn.

4. Conclusie

De Commissie is van mening dat met het gemeenschappelijk standpunt, dat met eenparigheid van stemmen is vastgesteld, een belangrijke stap is gezet in de richting van de invoering van een nieuwe regelgevingskader voor de markt voor elektronische communicatienetwerken en -diensten. Er is een groot deel van de belangrijkste amendementen van het Europees Parlement in verwerkt, terwijl het tegelijkertijd trouw blijft aan de structuur en inhoud van het gewijzigd voorstel van de Commissie.

De Commissie concludeert dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad haar volledige instemming verdient.