NL Publicatieblad van de Europese Unie C 81/131

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Discussienota over de toekomst van de EU-financiën

(COM(2017) 358 final)

(2018/C 081/18)

Rapporteur: Stefano PALMIERI Corapporteur: Petr ZAHRADNÍK

Raadpleging Europese Commissie, 4.8.2017 Rechtsgrondslag Artikel 304 VWEU Bevoegde afdeling Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang Goedkeuring door de afdeling 5.10.2017 Goedkeuring door de voltallige vergadering 19.10.2017 Zitting nr. 529 Stemuitslag (voor/tegen/onthoudingen) 138/8/14

Preambule

Dit advies maakt deel uit van een breder pakket van vier EESC-adviezen over de toekomst van de Europese economie (de verdieping van de Economische en Monetaire Unie en het economisch beleid in de eurozone, de kapitaalmarktenunie en de toekomst van de EU-financiën (1) . Het pakket staat in het teken van het Witboek over de toekomst van Europa, dat de Europese Commissie onlangs heeft gepubliceerd en houdt rekening met de Staat van de Unie 2017, de toespraak van Commissievoorzitter Juncker. Conform de resolutie van het EESC over de toekomst van Europa (2) en eerdere adviezen over de voltooiing van de EMU (3) benadrukt dit pakket adviezen de behoefte aan een gemeenschappelijk doel in het bestuur van de Unie, hetgeen veel verder gaat dan technische benaderingen en maatregelen, en in de eerste plaats een zaak is van politieke wil en gemeenschappelijk perspectief.

1. Conclusies en aanbevelingen

1.1. De Discussienota over de toekomst van de EU-financiën brengt weliswaar een aantal van de uitdagingen in kaart waarmee de EU de komende jaren te maken zal krijgen, maar de Commissie blijft de mogelijke oplossingen voor de toekomstige EU-begroting verbinden aan de vijf verschillende scenario’s die zij heeft vastgesteld in haar Witboek over de toekomst van Europa en die het EESC in een eerder advies als „kunstmatig” heeft bestempeld.

1.2. Om uit de politieke crisis in de EU te raken die het gevolg is van het ontbreken van een strategische visie voor de toekomst en het onvermogen om krachtig te reageren op de economische en financiële crisis, heeft de Europese burger behoefte aan méér (en beter) Europa, en niet minder Europa. Er is een groeiende kloof tussen de behoeften en verwachtingen van de Europese burgers, die concrete voordelen voor hun dagelijks leven wensen, en de beperkte bevoegdheden en financiële middelen waarover de EU momenteel beschikt. Het Europees project en de EU zijn weinig geloofwaardig en staan ter discussie; zo steken nationalisme en populisme de kop op.

1.3. Het EESC is het eens met de in de discussienota beschreven aanpak, namelijk dat de EU-begroting het streven naar een Europese meerwaarde als fundamenteel beginsel moet hebben, waarmee wordt bedoeld dat met een Europese begroting betere resultaten kunnen worden behaald dan met ongecoördineerde nationale begrotingen. Hiervoor moet worden afgestapt van de logica van de „juste retour”, de verdeling in netto ontvangende en netto betalende lidstaten en van ad-hoccorrecties voor de lidstaten.

1.4. De EU zou eerst moeten vaststellen welke politieke prioriteiten een grote Europese meerwaarde hebben en pas daarna moeten bepalen hoeveel middelen nodig zijn om deze te verwezenlijken, en de hervorming van de EU-begroting hierop afstemmen. Tegen deze achtergrond vindt het EESC het niet geloofwaardig dat de EU-begroting nog altijd minder dan 1 % van de ontvangsten en slechts 2 % van de overheidsuitgaven van de 28 EU-lidstaten bedraagt, wat veel te weinig is om de uitdagingen, schokken en crises op te vangen.

1.5. Om de kwaliteit van de EU-begroting te verbeteren moet de structuur van de uitgavenposten en de eigen middelen worden aangepast, waarbij rekening moet worden gehouden met stroomlijnings-, doeltreffendheids- en doelmatigheidscriteria, en de communicatie met de burgers op een directe en transparante wijze verloopt.

1.6. De kwantitatieve en kwalitatieve begrotingsaanpassing vereist een grondige en diepgaande raadpleging van het in het EESC vertegenwoordigde maatschappelijk middenveld om recht te doen aan de echte behoeften van de regio’s en om een positieve impact voor alle burgers en het algemeen belang te garanderen.

1.7. Aan de uitgavenzijde zijn de programma’s met de grootste Europese meerwaarde volgens het EESC de investeringen op middellange tot lange termijn ten behoeve van de economische, sociale en ecologische ontwikkeling, werkgelegenheid, innovatie en concurrentievermogen; de bescherming van de meest kansarme regio’s en de meest kwetsbare bevolkingsgroepen; flexibele en tijdige maatregelen om te reageren op asymmetrische schokken en plotselinge crisissituaties, onder meer dankzij een autonome begroting voor de eurozone.

1.8. Het EESC hecht met name belang aan de macro-economische stabilisatiefunctie voor de eurozone, aangezien de negatieve gevolgen voor de sociale groepen en productiesectoren die de „verliezers” van de globalisering en de technologische revolutie zijn, mede hebben geleid tot de strategische crisis van de EU en de opkomst van het populisme.

1.9. Wat de ontvangstzijde betreft kan het EESC zich vinden in de analyse in het verslag Future financing of the EU van de Groep op hoog niveau inzake eigen middelen (HLGOR), namelijk dat er behoefte is aan een nieuwe begroting met een autonoom, transparant en billijk stelsel van eigen middelen, zij het met gelijkblijvende lasten voor de meest kansarme burgers en kleine en middelgrote ondernemingen.

1.9.1. Het Comité herhaalt voorstander te zijn van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB), alsook voor financiële transacties, brandstoffen en emissies van kooldioxide, die indien die op Europees niveau wordt toegepast, een transnationale belastinggrondslag zou kunnen vormen en de mondiale effecten op het milieu zou kunnen tegengaan.

1.10. Hoewel de gevolgen van de Brexit voor het meerjarig financieel kader (MFK) na 2020 enerzijds een bedreiging kunnen vormen voor het Europees „project” — wanneer lidstaten tijdens de onderhandelingen blijven vasthouden aan het beginsel van de „juste retour” — kunnen zij ook een belangrijke kans betekenen: het feit dat een „Europese meerwaarde” wordt nagestreefd kan leiden tot een kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van de EU-begroting.

1.10.1. Om die reden is het EESC van mening dat zo snel mogelijk moet worden overgegaan tot de volgende stappen: — de Commissie dient de impact van de brexit — volgens de scenario’s („harde” of „zachte brexit”) — op het stelsel van ontvangsten en uitgaven van de EU en de gevolgen voor het MFK na 2020 te kwantificeren; — er dient een transparant en openbaar debat over het MFK na 2020 te worden gevoerd, met alle institutionele, economische en sociale actoren, de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de burgers van de EU; — de middelen voor het cohesiebeleid en voor sociale doelstellingen mogen echter niet afnemen. Op die manier zal het mogelijk zijn om de uiteenlopende en tegenstrijdige belangen van de partijen in balans te brengen en met een gemeenschappelijke oplossing te komen voor het MFK na 2020.

2. Algemene opmerkingen

2.1. In de Discussienota over de toekomst van de EU-financiën worden de mogelijke begrotingsopties met betrekking tot de uitdagingen waarvoor de EU staat verbonden met de vijf verschillende scenario’s die de Europese Commissie beschrijft in haar Witboek over de toekomst van Europa. Het EESC heeft deze aanpak bekritiseerd in zijn recente resolutie over het Witboek (4), waarin het de vijf scenario’s als „kunstmatig” bestempelt omdat zij uitsluitend tot de lidstaten zijn gericht, en dus niet van rechtstreeks belang zijn voor de Europese burgers, die een gedeelde en duidelijke strategie verwachten.

2.1.1. Hiermee gaat een belangrijke kans verloren: weliswaar is het grootste gedeelte van het document — als het gaat om de meerwaarde van de Europese financiën, de beschrijving van de trends en uitdagingen, en de verschillende opties voor de toekomst van de EU-financiën — gebaseerd op een uitstekende analyse, maar wat ontbreekt is een gedeeld, doeltreffend en doelmatig beleidsvoorstel.

2.2. De voorbije jaren heeft het EESC gewezen op problemen voor de Europese economie en samenleving, de fundamentele beginselen die moeten worden geëerbiedigd (5), en de mogelijkheden om het optreden van de EU-instellingen daadkrachtiger en doeltreffender te maken. Het EESC heeft herhaaldelijk gesteld dat de Europese burger behoefte aan méér (en beter) Europa, en niet minder Europa (6), juist omdat de politieke crisis in de EU voortvloeit uit het ontbreken van een strategische visie op de toekomst en het onvermogen om krachtig te reageren op de economische en financiële crisis.

2.3. Bij de tussentijdse herziening van het MFK 2014-2020 in 2016 (7) prees het EESC de inspanningen van de Commissie, met name de flexibiliteit die is ingevoerd om het hoofd te bieden aan onverwachte crises, alsmede de resultaatgerichte aanpak. De concrete voorstellen en de vrijgemaakte middelen leken toen echter al ontoereikend om werk te maken van de problemen en prioriteiten van de Europese Unie, aangezien het MFK het resultaat is van een weinig ambitieus compromis tussen de lidstaten, die alleen oog hadden voor hun „nettosaldo” en de voordelen voor specifieke belangengroepen, terwijl het een instrument zou moeten zijn om de belangen van de EU als geheel te behartigen.

2.4. Het EESC stemt in dit verband in met de zienswijze in de Discussienota, volgens welke „de essentie van de EU-begroting” bestaat uit „de meerwaarde van het bundelen van middelen en van resultaten die zonder coördinatie, enkel met nationale uitgaven, niet mogelijk zijn” (8).

2.5. Om te zorgen voor meer en beter Europa zouden we eerst moeten vaststellen welke politieke prioriteiten een grote Europese meerwaarde hebben en vervolgens moeten bepalen hoeveel middelen nodig zijn om deze te verwezenlijken, om de hervorming van de EU-begroting hierop af te stemmen. In dit scenario is het niet meer geloofwaardig dat de Unie minder dan 1 % van de ontvangsten en slechts 2 % van de overheidsuitgaven van de 28 lidstaten in haar eigen begroting pompt, terwijl er bovendien duidelijk sprake is van een dalende tendens (9). Dit percentage lijkt volkomen onvoldoende om het hoofd te bieden aan de nieuwe uitdagingen waarvoor de EU staat en om de schokken en crises op te vangen.

2.5.1. Een kwantitatieve stijging van de EU-begroting moet vergezeld gaan van een aanmerkelijke kwalitatieve verbetering in de vorm van een nieuwe structuur, zowel op het stuk van de uitgaven als wat betreft de eigen middelen. Daarvoor moet rekening worden gehouden met de criteria op het gebied van de stroomlijning, doeltreffendheid en doelmatigheid van de begroting, en dient de communicatie hierover met de burgers op een directe en transparante manier te verlopen.

2.5.2. De kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van de EU-begroting moet ook worden voorafgegaan door een grondige en diepgaande raadpleging van het in het EESC vertegenwoordigde maatschappelijk middenveld, om ervoor te zorgen dat de uitgavenposten daadwerkelijk de echte behoeften van de regio’s weerspiegelen en een positief doorwerken op het welzijn van de burgers, in het algemeen belang.

2.6. Met de opkomst van nieuwe uitdagingen in verband met de veranderende geopolitieke scenario’s en de noodzakelijke aanpassing aan de gevolgen van de economische en financiële crisis, is het geen toeval dat de EU-begroting absoluut ontoereikend is gebleken, en de EU eerst in een economische en financiële crisis verzeild is geraakt en vervolgens ook in een sociale en politieke crisis.

2.6.1. De politieke crisis vloeit voort uit de kloof tussen de behoeften en verwachtingen van de Europese burgers, die concrete voordelen voor hun dagelijks leven wensen, en de beperkte bevoegdheden en financiële middelen waarover de EU momenteel beschikt. Deze kloof leidt tot een toenemende afkerigheid en vormen van nationalisme en populisme, die het Europees project en de EU zelf ter discussie stellen.

2.7. De discussie over de toekomst van de EU komt op een historisch moment, waarop er veel ongerustheid en onzekerheid heerst onder de Europese bevolking, van economische, sociale, politieke en institutionele aard (10). Ten eerste zijn de gevolgen van de financiële en economische crisis nog steeds sterk voelbaar, vooral in de lidstaten die het zwaarst getroffen zijn, in bepaalde geografische gebieden, en vooral voor de lagere en middeninkomens. Ten tweede heerst er wijdverbreide scepsis over het vermogen van de politiek, en dus ook van de lidstaten en de EU, om de economische welvaart en sociale cohesie te handhaven in dit tijdperk van globalisering en internationale concurrentie (11). Ten derde is er de groeiende toestroom van migranten en vluchtelingen die op de vlucht zijn voor oorlog en armoede in Afrika en het Midden-Oosten. Ten vierde heeft het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU duidelijk gemaakt dat de Europese Unie geen onomkeerbare keuze is, een gedachte die ook in andere lidstaten navolging zou kunnen krijgen.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. Aan de uitgavenzijde is het beginsel van de Europese meerwaarde van cruciaal belang. Dit kan paradoxaal lijken in de huidige fase, waarin er enerzijds steeds meer stemmen opgaan om meer ruimte te geven aan de nationale regeringen, of zelfs om uit de EU te treden, terwijl anderzijds de logica van de „juste retour”, de verdeling in netto ontvangende en netto betalende lidstaten en ad-hoccorrecties voor bepaalde lidstaten ondertussen moeilijk te verdedigen valt.

3.1.1. Toch heeft de Commissie er goed aan gedaan om dit beginsel te benadrukken, omdat een brede politieke consensus ter ondersteuning van het optreden van de EU kan helpen om haar begroting toe te spitsen op de verwezenlijking van reële voordelen voor de Europese burgers, die de lidstaten niet afzonderlijk kunnen bereiken.

3.1.2. Om die reden is het EESC het met de Commissie eens dat de Europese meerwaarde centraal moet staan in het debat over de toekomst van de EU-financiën. Deze moet bestaan uit: Met name wordt ingegaan op (12): — de verwezenlijking van de fundamentele doelstellingen en beginselen van het gemeenschapsrecht, in het bijzonder artikel 3 van het Verdrag betreffende de EU, dat erop gericht is om alle EU-burgers fatsoenlijke levensomstandigheden te garanderen, met inachtneming van hun welzijn (13); — de vaststelling van een begroting die voorziet in de totstandkoming van Europese collectieve goederen die bijdragen tot de bescherming van de Europese fundamentele vrijheden, de interne markt en de Economische en Monetaire Unie (14).

3.1.3. Van cruciaal belang in dit verband is de volledige naleving van artikel 311 van het VWEU, dat als volgt luidt: „De Unie voorziet zich van de middelen die nodig zijn om haar doelstellingen te verwezenlijken en haar beleid ten uitvoer te leggen”.

3.2. In de discussienota wordt uitgebreid aangetoond dat de mondiale uitdagingen en crises noodzakelijkerwijs om een Europese oplossing vragen. Hiervoor moeten de middelen van de EU-begroting adequaat worden gebundeld, gebruik worden gemaakt van synergieën met nationale begrotingen, en de Europese middelen worden gericht op programma’s met een grote Europese meerwaarde, teneinde: — via investeringen op middellange tot lange termijn de economische, sociale en ecologische ontwikkeling te bevorderen alsmede de werkgelegenheid, de innovatie en het concurrentievermogen, om het hoofd te bieden aan de stagnerende productie en investeringen, de vergrijzing en de klimaatverandering; — de meest kansarme regio’s en de meest kwetsbare bevolkingsgroepen te beschermen, die schade ondervinden van de aanhoudende economische crisis en van de nadelige gevolgen van de mondialisering (15); — snel en flexibel te reageren — zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde — op de asymmetrische schokken die sommige lidstaten treffen, de migratie- en vluchtelingencrisis, interne veiligheidskwesties, noodsituaties en de gemeenschappelijke defensie.

3.3. De onderdelen met de grootste Europese meerwaarde zijn de maatregelen die het EESC reeds heeft aangewezen in verband met het MFK, aangevuld met wat bepaald is in de resolutie van het EESC over het Witboek (16): — een gecoördineerd Europees industriebeleid om de werkgelegenheid en het concurrentievermogen in een sociale markteconomie te verbeteren, waarbij alle belanghebbenden kunnen deelnemen aan de dialoog en waarbij investeringen en steun voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) worden bevorderd; — de opwaartse sociale convergentie — gelijk opgaand met de economische convergentie — van werkgelegenheid en sociale aangelegenheden door de tenuitvoerlegging van de Europese pijler van sociale rechten en de uitbreiding van het Europees Sociaal Fonds (ESF); — een migratiebeleid waarbij vluchtelingen conform internationaal recht bescherming wordt geboden, een gemeenschappelijk asielstelsel, maatregelen ter bestrijding van illegale migratie en mensenhandel, en het creëren van legale mogelijkheden om de EU binnen te komen; — de bestrijding van de klimaatverandering op basis van de Overeenkomst van Parijs en de ecologische transitie, door de uitvoering van de duurzameontwikkelingsagenda voor 2030 op alle beleidsterreinen van de EU te integreren; — de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) om de doelstellingen te realiseren in verband met de kwaliteit van het milieu, de plattelandsontwikkeling, de voedselveiligheid en de inkomenssteun van landbouwers; — de hervorming van het cohesiebeleid, met een duidelijke focus op de resultaten, die systematisch moeten worden geverifieerd tijdens de uitvoering, en een effectbeoordeling achteraf, naast bevordering van de transparantie en het partnerschapsmodel; — de financiering van grote investeringen in infrastructuur, trans-Europese netwerken, onderzoek en innovatie, te beginnen met het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) en Horizon 2020; — een eigen begroting van de eurozone die in geval van regionale schokken kan voorzien in een tijdelijke maar aanzienlijke overdracht van middelen, die bij ernstige recessies in het gehele gebied kan optreden, en die de financiële stabiliteit waarborgt (17), met een macro-economische stabilisatiefunctie, ter bescherming van investeringen en om werkloosheid en onzekere vormen van arbeid tegen te gaan.

3.3.1. De macro-economische stabilisatiefunctie is bijzonder relevant, aangezien de negatieve gevolgen voor de sociale groepen en productiesectoren die de „verliezers” van de globalisering en de veranderingen op technologisch en IT-gebied zijn, mede hebben geleid tot de strategische crisis van de EU en de opkomst van het populisme. Terwijl de lidstaten minder mogelijkheden hebben om zelfstandig op te treden en invloed uit te oefenen op de arbeidsmarkt en het socialezekerheidsstelsel, zijn er op Europees niveau nog geen sociale vangnetten gecreëerd die alle burgers in staat stellen de vruchten te plukken van de groei en de mondiale concurrentie (18).

3.4. De begroting van de EU moet dus functioneel zijn om de nodige middelen te verschaffen voor de verwezenlijking van de strategische prioriteiten, met adequate criteria voor de stroomlijning, doeltreffendheid en doelmatigheid van de structuur en de wijze waarop deze wordt geëvalueerd en geactualiseerd (19): — een sterkere nadruk op prestaties en resultaten; — een evaluatie van de kwaliteit van het regelgevingskader voor de toewijzing van de begrotingsmiddelen van de EU; — een analyse van de evolutie van de uitgaven als een continu proces op middellange termijn, waarbij ieder jaar een specifiek deel van het traject vertegenwoordigt dat nodig is om de betreffende resultaten te bereiken; — de zeer nauwe verwevenheid tussen de EU-begroting, de governance van het economisch beleid en de huidige dynamiek van de Europese economie; — de continuïteit van het begrotingsbeleid van de EU, en de verwezenlijking en beoordeling van haar doelstellingen.

3.4.1. Met name de regel van het begrotingsevenwicht moet worden aangevuld met andere indicatoren voor het meten van de prestaties en de resultaten van de uitgaven als het gaat om het welzijn van de burgers, vast te stellen in het kader van het Europees semester, met gebruikmaking van passende middelen en in samenspraak met het Europees Parlement en de nationale parlementen.

3.5. Voorts is het scala aan beschikbare EU-middelen zeer complex en weinig transparant. Naast de traditionele middelen en subsidies zijn er de financiële instrumenten om particuliere middelen te mobiliseren — door het EFSI en de structuurfondsen als hefboom te gebruiken — en verschillende instrumenten zoals het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM), dat is opgericht door de lidstaten van de eurozone maar buiten het toezicht van de EU valt, en is gericht op financiële stabilisatie (20).

3.6. Wat de ontvangstzijde betreft is het EESC het eens met de analyse in het verslag Future financing of the EU van de Groep op hoog niveau inzake eigen middelen (HLGOR) onder voorzitterschap van Mario Monti (21). Het is met name van belang dat overeenstemming wordt bereikt over een nieuwe begroting die hoofdzakelijk is gebaseerd op een autonoom, transparant en billijk stelsel van eigen middelen. Deze zouden rechtstreeks naar de EU-begroting gaan, dus niet via de lidstaten, zonder verhoging van de belastingdruk voor de meest achtergestelde burgers en kleine en middelgrote ondernemingen.

3.6.1. Met name zouden sommige van de in dat rapport voorgestelde eigen middelen een Europese meerwaarde aan de ontvangstenzijde behelzen, indien zij op het juiste niveau geïnd worden, zowel om een transnationale heffingsgrondslag te creëren als om de wereldwijde gevolgen voor het milieu tegen te gaan: de vennootschapsbelasting (CCCTB) (22), met name opgelegd aan multinationals, op financiële transacties, brandstoffen en de uitstoot van kooldioxide.

3.6.2. In dit verband hamert het EESC erop dat belastingontduiking moet worden bestreden, onder meer dankzij meer transparantie (23), en dat elke vorm van illegale belastingconcurrentie tussen de lidstaten moet worden tegengegaan.

3.7. De Brexit zal onvermijdelijk gevolgen hebben voor de EU-begroting na 2020. De omvang hiervan is door nog geen enkele EU-instelling officieel vastgesteld (24), maar voor de mogelijke gevolgen van de alternatieven ter compensatie van het begrotingstekort naar aanleiding van de Brexit worden er drie opties beschreven: 1) een toename van de nationale bijdragen van de lidstaten; 2) een verlaging van de uitgaven van de EU; 3) een combinatie hiervan. De Brexit vormt in dit verband zowel een bedreiging als een kans voor de begroting van de EU.

3.7.1. De Brexit vormt een bedreiging: indien de komende onderhandelingen over het MFK na 2020 worden overheerst door het beginsel van „juste retour” zal de huidige kloof tussen nettobetalers en netto-ontvangers nog worden versterkt, waardoor het streven naar een Europese meerwaarde in gevaar komt en de onzekerheid over het Europese project toeneemt.

3.7.2. Maar de Brexit betekent tegelijkertijd een belangrijke kans voor de hervorming van de EU-begroting, om deze vanuit kwantitatief en kwalitatief oogpunt te verbeteren, over te gaan tot een ingrijpende herziening van de uitgavenmechanismen en — overeenkomstig het voorstel van het verslag-Monti — een omvangrijk stelsel van eigen middelen voor de Unie op te zetten. Op deze manier kan een EU-begroting worden opgesteld die voorbeeldig, efficiënt en transparant is, om geloofwaardig bij de burgers over te komen en ervoor te zorgen dat zij er de voordelen van Europa en de kosten van een niet verenigd Europa gemakkelijk in kunnen terugvinden.

3.7.3. Om die reden is het wenselijk: a) dat de gevolgen van de Brexit voor de inkomsten en uitgaven van de EU-begroting op basis van de diverse scenario’s voor een „harde” of „zachte Brexit” zo spoedig mogelijk worden gekwantificeerd door de Europese Commissie; dit had in feite al moeten gebeuren in de discussienota, mede met het oog op het voorstel voor het MFK na 2020; b) dat er een ernstig, transparant en openbaar debat over de EU-begroting wordt gevoerd, met alle institutionele, politieke en sociale actoren, het maatschappelijk middenveld en de burgers van de EU; c) dat de middelen voor het cohesiebeleid en voor sociale doelstellingen echter niet afnemen omdat zij essentieel zijn voor de ontwikkeling van de EU. Alleen zo kunnen tijdens de totstandkoming van de EU-begroting, waarbij er al uiteenlopende en conflicterende belangen zijn, op transparante wijze en middels een democratisch proces keuzes worden gemaakt om deze belangen meer op één lijn te brengen in de vorm van breed gedragen oplossingen.

Brussel, 19 oktober 2017. De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Georges DASSIS

(1) Het pakket omvat de EESC-adviezen over Het economisch beleid van de eurozone (2017) (vervolgadvies) (zie bladzijde 216 van dit Publicatieblad), Kapitaalmarktenunie: tussentijdse evaluatie (zie bladzijde 117 van dit Publicatieblad), Verdieping van de EMU voor 2025, en EU-financiën voor 2025 (zie bladzijde 124 van dit Publicatieblad).

(2) EESC-resolutie over het Witboek van de Commissie over de toekomst van Europa en andere zaken, 6 juli 2017 (PB C 345 van 13.10.2017, blz. 11).

(3) PB C 451 van 16.12.2014, blz. 10, en PB C 332 van 8.10.2015, blz. 8.

(4) Resolutie van het EESC van 6 juli 2017, „Witboek van de Commissie over de toekomst van Europa en andere zaken”: „Kiezen tussen scenario’s is volgens het EESC niet de manier om tot een gezamenlijk na te streven doel te komen of een pad voor de toekomst uit te stippelen” (PB C 345 van 13.10.2017, blz. 11).

(5) PB C 248 van 25.8.2011, blz. 75, PB C 229 van 31.7.2012, blz. 32, PB C 451 van 16.12.2014, blz. 10 en PB C 487 van 28.12.2016, blz. 62.

(6) „… door de wijzer van de subsidiariteit peilen naar meer en beter Europa” (PB C 351 van 15.11.2012, blz. 36).

(7) PB C 75 van 10.3.2017, blz. 63, paragraaf 1.1.

(8) COM(2017) 358 final, blz. 6 (Engelse versie).

(9) De begroting wordt in het besluit van de Raad betreffende de eigen middelen (2014/335/EU, Euratom) gelimiteerd tot 1,2 % van het bruto nationaal inkomen (bni), maar volgens de logica die in dit advies wordt beschreven (nl. dat eerst de prioritaire beleidsgebieden moeten worden vastgesteld en vervolgens de daarvoor benodigde middelen) zou de EU-begroting niet tot een vooraf vastgesteld maximum mogen worden beperkt.

(10) PB C 75 van 10.3.2017, blz. 63, paragraaf 2.3.

(11) Slechts een derde van de EU-burgers heeft vertrouwen in de EU en haar instellingen. Europese Commissie, Public Opinion in the European Union — Standard Eurobarometer 85, mei 2016,

(12) COM(2017) 358 final, blz. 9 (Engelse versie).

(13) „De Unie heeft als doel de vrede, haar waarden en het welzijn van haar volkeren te bevorderen.”

(14) „De Unie brengt een interne markt tot stand. Zij zet zich in voor de duurzame ontwikkeling van Europa, op basis van een evenwichtige economische groei en van prijsstabiliteit, een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, […].” (artikel 3, lid 3, VEU).

(15) COM(2017) 240 final, Growing unequal?. Income distribution and poverty in OECD countries, OECD, 2008; Divided we stand: why inequality keeps rising, OECD, 2011; In it together. Why less inequality benefits all, OECD, 2015.

(16) EESC-resolutie over het Witboek van de Commissie over de toekomst van Europa en andere zaken, 6 juli 2017 (PB C 345 van 13.10.2017, blz. 11).

(17) PB C 177 van 18.5.2016, blz. 41, paragraaf 3.5.

(18) PB C 75 van 10.3.2017, blz. 63, paragraaf 4. Zie ook P. De Grauwe, What Future for the EU After Brexit?, CEPS, oktober 2016.

(19) PB C 75 van 10.3.2017, blz. 63.

(20) De toekomstige financiering van de EU. Het eindverslag en de aanbevelingen van de groep op hoog niveau inzake de eigen middelen, december 2016, blz. 82-84.

(21) De toekomstige financiering van de EU. Het eindverslag en de aanbevelingen van de groep op hoog niveau inzake de eigen middelen, december 2016.

(22) Door het EESC al in 2011 positief beoordeeld in zijn advies over de Gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (PB C 24, 28.1.2012, p. 63) en in het EESC-advies van 2017 over de Gemeenschappelijke (geconsolideerde) heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting. Nog niet gepubliceerd.

(23) PB C 487 van 28.12.2016, blz. 62.

(24) De berekening van de gemiddelde jaarlijkse nettobijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de EU-begroting — uitgevoerd door verschillende onderzoeksinstellingen — varieert van ongeveer 8 miljard EUR (Institute for Fiscal Studies; Centre for European Policy Studies) tot 10 miljard EUR (J.Delors Institute Berlin — Bertelsman Stiftung) of zelfs 20-27 miljard EUR (European Policy Centre). Zie Institute for Fiscal Studies, 2016, The Budget of the EU: a guide. IFS Briefing Note BN 181. Browne, J., Johnson, P., Phillips, D.; CEPS, 2016, The impact of Brexit on the EU Budget: A non-catastrophic event. J.Nunez Ferrer; D. Rinaldi, Policy Brief 347; J.Delors Institute Berlin — Bertelmans Stiftung, 2017, Brexit and the EU Budget: Threat or Opportunity? J. Haas- E. Rubio; EPC, 2017, EU Budget post-Brexit — Confronting reality, exploring viable solutions. E. Chonicz. Discussion Paper.