NL Publicatieblad van de Europese Unie C 88/85

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De betrekkingen tussen de EU en Mexico”

(2006/C 88/17)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 1 juli 2004 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over: „De betrekkingen tussen de EU en Mexico”.

De gespecialiseerde afdeling „Externe betrekkingen”, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 26 januari 2006 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Rodríguez García-Caro.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 424e zitting van 14 en 15 februari 2006 (vergadering van 15 februari 2006) het volgende advies uitgebracht, dat met 107 stemmen vóór en 4 stemmen tegen, bij 6 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1 In december 1995 heeft het EESC voor het eerst advies uitgebracht over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Mexico (1). Het wil nu nagaan hoe die betrekkingen zich inmiddels hebben ontwikkeld en een aantal denksporen uitzetten, zodat met name de toekomstige relatie tussen de EU en Mexico en de rol van de maatschappelijke organisaties van beide partijen kunnen worden uitgespit.

1.2 Vast staat dat de betrekkingen tussen de EU en Mexico er aanzienlijk op vooruit zijn gegaan, getuige de Associatieovereenkomst van oktober 2000 inzake economisch partnerschap, politieke coördinatie en samenwerking tussen de EU en Mexico (Algemene Overeenkomst), die ook voorziet in een vrijhandelszone. Bedoeling van dit advies is een aantal elementen aan te reiken die het strategische belang van de Euro-Mexicaanse band duidelijk maken en waarmee de associatieovereenkomst kan worden uitgebreid en verbeterd, zonder voorbij te gaan aan de specifieke kenmerken van elk van beide partijen.

1.3 In de associatieovereenkomst wordt uitdrukkelijk vermeld (artt. 36 en 39) dat de maatschappelijke organisaties van beide partijen een rol moeten spelen in het aanhalen van de banden. Verder is tijdens de IIIe Bijeenkomst van maatschappelijke organisaties uit de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied in april 2004 in Mexico, waarop het EESC zich erg actief heeft betoond, een verklaring (2) goedgekeurd waarin een reeks maatregelen zijn opgenomen die tot de volgende drie doelstellingen moeten leiden: het verdiepen van de band tussen de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied; het opstellen van een agenda ter bevordering van de sociale samenhang; en het versterken van de rol van de maatschappelijke organisaties. Zo wordt er in de verklaring o.m. op gewezen dat een gestructureerde dialoog op regionaal en nationaal niveau moet worden opgezet, en dat de partijen bereid moeten zijn zich volledig in te zetten voor de versterking van de daartoe benodigde instanties. Ook wordt het Comité verzocht hieraan zijn steun te verlenen door ervaringen uit te wisselen en de dialoog aan te gaan.

1.4 Het ligt dus in de bedoeling het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij de overeenkomst tussen de EU en Mexico. Een eerste stap is het aanhalen van de banden tussen de maatschappelijke organisaties van beide partijen, maar daarnaast moet het maatschappelijk middenveld ook officieel deel gaan uitmaken van het institutioneel kader van de overeenkomst. Dat kan via de oprichting van een adviesorgaan dat hetzij verplicht wordt geraadpleegd over thema's die inhoudelijk verband houden met de overeenkomst, hetzij op eigen initiatief voorstellen doet. Concreet zou het Comité graag zien dat een gemeenschappelijk raadgevend comité wordt opgericht.

2. Situatie en vooruitzichten in Mexico op politiek, economisch en sociaal gebied

2.1 De politieke situatie

2.1.1 Het democratiseringsproces in Mexico verloopt moeizaam en op een bijzondere manier. De gebeurtenissen in de nationale politiek van de afgelopen twintig jaar hebben een stevige grondslag gelegd voor een pluralistisch en democratisch regime. Na een aantal hervormingen beschikt Mexico nu over een sterke en onafhankelijke wetgevende en rechterlijke macht. De politieke machtsverhoudingen zijn gewijzigd en er zijn verregaande institutionele hervormingen uitgevoerd. Hierbij valt te denken aan het Nationaal Hooggerechtshof (Corte Suprema de Justicia de la Nación), het Federaal Verkiezingsinstituut (Instituto Federal Electoral) en de Verkiezingscommissie van het Federale Mexicaanse Gerecht (Tribunal Electoral del Poder Judicial de la Federación).

2.1.2 De overwinning van Vicente Fox Quesada, presidentskandidaat van de Nationale Actiepartij (PAN), maakte het jaar 2000 tot een politiek keerpunt. Met de verkiezing van Vicente Fox kwam nl. een einde aan de heerschappij van de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI), die 71 jaar lang ononderbroken aan de macht was geweest. Met deze gebeurtenis werd duidelijk dat een wisseling van de macht noodzakelijk was voor de goede werking van het democratische bestel. Een tijdperk van veranderingen brak aan.

2.1.3 Het nationale ontwikkelingsplan (2001-2006) van de Mexicaanse regering was bedoeld om de overgang op politiek, economisch, sociaal en demografisch vlak soepel te doen verlopen. In dit plan worden een aantal prioritaire actiepunten voor de regering afgebakend, te weten sociale en menselijke ontwikkeling, kwaliteitsgroei, en handhaving van de rechtsorde.

2.1.4 Verscheidene hervormingsplannen die voor de regering Fox cruciaal waren (de fiscale hervorming en de hervorming van het energiebeleid) zijn op de lange baan zijn geschoven. De regering beschikt immers niet over een voldoende ruime meerderheid voor de goedkeuring ervan in de kamers (congres en senaat), en bovendien staan de volgende presidentsverkiezingen voor de deur (juli 2006).

2.1.5 Dankzij de economische groei en de relatieve politieke stabiliteit tijdens zowat de hele tweede helft van de 20e eeuw is Mexico uitgegroeid tot een middelgrote internationale macht. Met de economische crisis van de jaren tachtig en de ingrijpende veranderingen op internationaal vlak in de jaren negentig werden de kaarten opnieuw geschud en zag Mexico zich verplicht zijn doelstellingen inzake economie, politiek en buitenlandse betrekkingen bij te stellen.

2.1.6 In een later stadium zijn de strategische betrekkingen tussen Mexico en Europa uitgemond in de zogenaamde Algemene Overeenkomst, die verder gaat dan de concrete aspecten van de bilaterale betrekkingen. Het gebeurt de laatste jaren steeds vaker dat beide partijen vergelijkbare standpunten innemen over internationale thema's en erin slagen op multilaterale bijeenkomsten één lijn te trekken. Zo hebben Mexico en de EU o.m. samengewerkt op het vlak van milieu (het Kyotoprotocol), ontwikkelingsbeleid (topbijeenkomsten van Johannesburg en Monterrey) en mensenrechten. Verder worden nauwe betrekkingen onderhouden met de rest van Latijns-Amerika; kijken we maar naar het politiek overleg met de Groep van Rio. Daarnaast is Mexico voorstander van het integratieproces in het kader van de MERCOSUR, waarmee het zich wil associëren, en ondersteunt het de Pan-Amerikaanse Vrijhandelszone (FTAA).

2.1.7 Als knooppunt van het Amerikaanse continent dient Mexico een strategische plaats in te nemen in de huidige en de toekomstige betrekkingen van de EU met deze regio.

2.2. De economische situatie

2.2.1 Ook vanuit economisch oogpunt heeft Mexico de afgelopen tien jaar een enorme verandering doorgemaakt: de economie is er veel opener geworden, en Mexico is het enige land dat vrijhandelsverdragen heeft afgesloten met de VS, Canada, Japan en de EU, alsook met de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), Israël en de meeste Latijns-Amerikaanse landen. Verder is Mexico in 1984 toegetreden tot de GATT, de huidige Wereldhandelsorganisatie (WTO), en in 1993 tot de Organisatie voor Economische Samenwerking tussen Azië en de Stille Zuidzee (APEC). Ook is het land sinds 1994 aangesloten bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De hervormingen in Mexico hebben in een veel hoger tempo plaatsgevonden en zijn veel diepgaander dan in de meeste andere ontwikkelingslanden die de laatste jaren vergelijkbare economische hervormingen hebben uitgevoerd. Factoren die de economie sterk hebben beïnvloed zijn m.n. de ontwikkeling van de interne consumptie, de groeiende vraag uit de VS, de stijging van de prijzen van activa in de VS, de stijging van de olieprijs, de grote toevloed van rechtstreekse buitenlandse investeringen, de opbrengst van het toerisme en het geld dat door de emigranten wordt overgemaakt.

2.2.2 Nagenoeg 98 % van de Mexicaanse ondernemingen zijn micro-ondernemingen of behoren tot het MKB. Zij zijn van fundamenteel belang voor de werkgelegenheid, de regionale economische activiteit en de opleiding van technici en bedrijfsleiders. Het MKB kan een enorme bijdrage leveren aan de economische en sociale ontwikkeling van Mexico, niet alleen omdat het voldoet aan de basisbehoeften van de bevolking, maar ook omdat het grondstoffen en onderdelen levert aan grote bedrijven. Verder is de rol van het MKB in de directe en indirecte export cruciaal.

2.2.3 Vanaf het einde van de jaren tachtig is het de sector van de kleine en middelgrote ondernemingen die het zwaarst wordt getroffen door de veranderingen in het economisch beleid, de financiële crisissen en de afschaffing van de financiële stimulansen voor investeringen, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling. De kleine en middelgrote ondernemingen moesten toezien hoe hun activiteit drastisch afnam. Op dit moment zijn alle partijen het erover eens dat het huidige beleid en de beschikbare instrumenten onvoldoende garanties bieden voor het voortbestaan en de ontwikkeling van het MKB.

2.2.4 Volgens het rapport over Mexico van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) (3) is het beheer van de overheidsschuld van Mexico de laatste vijf jaar aanzienlijk verbeterd. Er is nu immers gekozen voor een aangepaste beheersstrategie en meer transparantie. Ondanks deze vooruitgang blijft de publieke sector blootgesteld aan herfinanciering en de risico's van de rentevoet.

2.2.5 Met de toetreding van Mexico tot de GATT (4) in 1986 werd de eerste stap gezet op weg naar een opener handelsbeleid. De export werd daarmee de belangrijkste hefboom voor economische groei. Mexico voerde niet langer alleen grondstoffen, maar ook afgewerkte producten uit, waarbij m.n. de assemblagebedrijven (5) een belangrijke rol speelden. Toch groeit de handel sinds 2000 minder snel, wat aantoont hoezeer het land gevoelig is voor schommelingen van de externe vraag.

2.2.6 De volgende reeks van oorzaken en gevolgen is er debet aan dat de Mexicaanse economie minder snel groeit: — de minder goede groeiperspectieven in de VS, en de rechtstreekse invloed daarvan op de Mexicaanse export; — de afname van de Mexicaanse export en dientengevolge ook van de investeringen in de exportsector; — de afname van de investeringen, die over het algemeen ook weer een weerslag heeft op de nationale productie; — de afname van de nationale productie, die op zijn beurt van invloed is op de werkgelegenheid (6).

2.2.7 Het beperkte economische herstel in de VS is niet de enige factor die de Mexicaanse economie heeft beïnvloed. Ook de economische opkomst van China (7) enerzijds en de algemene verslechtering van de concurrentiepositie van Mexico anderzijds legden gewicht in de schaal.

2.2.8 Volgens het Mexicaanse Instituut voor de Mededinging (8) is de internationale concurrentiepositie van Mexico er de laatste jaren op achteruitgegaan. Dit verlies aan concurrentiekracht is hoofdzakelijk te wijten aan het falen van het Mexicaanse economische model, dat gebaseerd is op lage salarissen en onvoldoende aandacht besteedt aan factoren die bevorderlijk kunnen zijn voor het ondernemingsklimaat, zoals de kosten van basisinfrastructuur (vervoer, communicatie, water), energie, belastingstelsel, onderwijs, kwalificatie en productiviteit van de arbeidskrachten, veiligheid en beheer op regeringsniveau.

2.2.9 Om daadwerkelijk te kunnen concurreren moet Mexico voldoen aan een aantal voorwaarden die verband houden met de verbetering van het concurrentievermogen, productiviteit, gekwalificeerde arbeidskrachten, innovatie en technologische ontwikkeling en democratie. Op het gebied van handel moet de juridische zekerheid worden versterkt en moet worden gewerkt aan de logistieke keten en infrastructuur, zodat investeringen worden vergemakkelijkt en de doorvoer van goederen vlotter verloopt; daarnaast moet een concurrerender tariefstelsel worden ontwikkeld.

2.3 Sociale situatie

2.3.1 Zoals eerder al opgemerkt bevindt Mexico zich in een overgangsfase en wordt de sociale situatie gekenmerkt door ongelijkheid. De kloof tussen de verschillende regio's en inwoners is nog breder geworden (vooral het verschil in ontwikkeling tussen noord en zuid is opmerkelijk), de plattelandsvlucht duurt voort (waardoor de agglomeraties uit hun voegen barsten) en een meerderheid van de Mexicanen heeft een maatschappelijk zwakke positie.

2.3.2 Het Nationaal Ontwikkelingsplan 2001-2006, dat op poten werd gezet na de schrijnende achteruitgang van de sociale situatie, heeft het sociaal beleid bovenaan de nationale agenda geplaatst. De sociale programma's van de regering zijn de laatste jaren aanzienlijk uitgebreid: meer mensen kunnen profiteren van meer voordelen en hogere steun. De sociale uitgaven zijn toegenomen in reële termen; zo stegen de uitgaven voor onderwijs, sociale bescherming en programma's voor armoedebestrijding in de jaren 90 jaarlijks met 8,4 %, en na 2000 zelfs met 9,8 %.

2.3.3 Toch blijven de groeicijfers uiteenlopen en kan de staat slechts beperkt aan herverdeling doen aangezien de belastinginning te wensen overlaat en de belastingdruk erg laag is. Het beleid inzake sociale samenhang schiet dan ook ernstig tekort. Bijkomende negatieve factoren zijn de beperkte omvang van de binnenlandse economie en de weinig ontwikkelde nationale markt.

2.3.4 In de periode 2000-2002 slaagden 3,4 miljoen personen erin boven de voedselarmoedegrens uit te komen. Dat wil zeggen dat zij kunnen voldoen aan hun behoeften op het vlak van voeding en — bescheiden — kunnen investeren in onderwijs en gezondheid. Deze gegevens staan in scherp contrast met de situatie in de periode 1994-1996; in deze periode steeg het aantal personen onder de voedselarmoedegrens nl. met 15,4 miljoen.

2.3.5 Het aantal personen dat onder de voedselarmoedegrens leeft (gezinnen waar het inkomen per persoon niet volstaat om te voldoen aan de behoeften op het vlak van voeding) is in de stedelijke gebieden teruggelopen van 12,6 tot 11,4 %, terwijl dat aantal op het platteland daalde van 42,4 tot 34,8 %. Desondanks is het aantal armen nog altijd buitensporig hoog in vergelijking met het ontwikkelings- en welvaartsniveau van het land, wat niet wegneemt dat kan worden gesproken van een positieve tendens (9). Anderzijds houdt het heterogene karakter van de Mexicaanse samenleving niet alleen verband met armoede, maar ook met de kwaliteit van de onderwijs- en gezondheidsinstellingen, die bovendien moeilijk toegankelijk zijn, wat de situatie van regio's met een achterstand nog bemoeilijkt. Het analfabetisme in het noorden (5 %) ligt lang niet zo hoog als in het zuiden en het zuidoosten van het land (17 %) .

2.3.6 Schendingen van de mensenrechten zijn een ernstig probleem, dat in veel gevallen niet alleen samenhangt met een gebrekkige rechtspraak maar mede in de hand wordt gewerkt door de handel in verdovende middel en mensen. Vooral wat de mensenrechten van de inheemse bevolking aangaat scoort Mexico duidelijk onvoldoende. De grootste problemen ontstaan door de meer dan gebrekkige werking van de politiemacht en het rechtssysteem. Alle inspanningen op de hoogste regeringsniveaus ten spijt heeft nog lang niet iedereen toegang tot de rechter.

2.3.7 Hoewel de laatste jaren grondwettelijk gezien vooruitgang is geboekt op het vlak van de erkenning van de culturele en etnische diversiteit en de rechten van de inheemse bevolking, staat Mexico nog voor een aantal grote uitdagingen. Van daadwerkelijke bescherming en verbetering van de mensenrechten en fundamentele vrijheden van de inheemse bevolking is immers nog lang geen sprake. De meest in het oog springende problemen zijn de strijd om landbouwgrond, de discriminatie bij de toegang tot de rechter en de rechtsgang, en de gedwongen verhuizingen (10).

2.3.8 Een van de andere voornaamste sociale problemen in Mexico is de verdeling van de grond. Het grootstedelijke gebied van Mexico Stad, met een bevolking van zo'n 25 miljoen, bevindt zich in twee opzichten op een scharnierpunt. Zo is een halt toegeroepen aan de snelle stijging van de bevolking, die nu relatief stabiel is, en is de grond opnieuw verdeeld. Daarnaast is Mexico van de productie van goederen voor de nationale markt overgestapt op een diensteneconomie die de concurrentie op internationaal niveau wil aangaan (11).

2.3.9 Het grootstedelijke gebied van Mexico Stad beschikt over een aanzienlijk groeipotentieel: vele bedrijven hebben er hun zetel, er zijn onderwijs- en onderzoekscentra, de culturele rijkdom is er groot en de rechtstreekse buitenlandse investeringen stromen toe. Dit groeipotentieel wordt evenwel ondermijnd door de concentratie van minderbedeelden in precaire woonwijken, waar dienstverlening en infrastructuur te kort schieten of onbestaand zijn en de gevolgen van natuurrampen zich sterker doen voelen. Bovendien ligt het opleidingsniveau er te laag en is de onveiligheid er veel hoger dan elders (12).

2.3.10 De onderwijssituatie van de bevolking die onder de voedselarmoedegrens leeft, heeft in de periode 2000-2002 wel een aantal wijzigingen ondergaan. Het aantal niet schoolgaande kinderen tussen 5 en 15 is gedaald van 14,3 naar 11,9 %. Met name in de groep van 12- tot 15-jarigen is het percentage werkende kinderen in deze periode teruggebracht van 18,6 tot 6,6 %. Ook het analfabetisme en het percentage van de bevolking (boven de 15) dat het lager onderwijs niet heeft afgemaakt, zijn in vergelijkbare mate gedaald. Dit alles is zeker positief, maar feit blijft dat het onderwijs- en gezondheidssysteem ondermaats zijn en een bevredigend niveau van sociale samenhang in de weg staan.

2.3.11 In 2004 bedroeg de werkloosheid in Mexico 3,1 %, terwijl dat in de EU-15 8,2 % was en in de VS 5,6 % (13). Volgens de recent opgerichte Waarnemingspost voor werkgelegenheid (14) zijn er het laatste decennium in zowat alle kennissectoren meer mensen werkzaam. Belangwekkend is m.n. dat van het totale aantal werknemers 56 % werkzaam is in drie kennissectoren, nl. economie/bestuur, onderwijs en sociale wetenschappen. Met name in de economische en bestuurssector is het aantal werknemers de laatste vier jaar sterk toegenomen.

2.3.12 Ook blijkt uit deze cijfers dat het merendeel van de vrouwen er nu in slaagt toe te treden tot de arbeidsmarkt. Toch heeft maar 40 % van de vrouwen met een diploma van hoger onderwijs werk, terwijl 52 % van de studenten vrouw is.

2.3.13 Acht op de tien Mexicanen werken als loontrekkende (15), dat wil zeggen dat zij over een arbeidscontract beschikken en loon ontvangen. De hoogste lonen worden uitbetaald in de sectoren waar de minste mensen werken (ingenieurswetenschappen, fysica, wiskunde en biologie), terwijl de lonen in het onderwijs — waar het werkgelegenheidspercentage het hoogst is — het laagst liggen.

2.3.14 Institutioneel gezien heeft Mexico dankzij de oprichting van allerhande netwerken en verenigingen grote vooruitgang geboekt op het vlak van sociale ontwikkeling en de versterking van het maatschappelijk middenveld. Veelzeggend in dit verband zijn de wet op de toegang tot openbare informatie, de wet op sociale ontwikkeling en de wet ter versterking van de maatschappelijke organisaties.

3. Ontwikkeling en beoordeling van de Algemene Overeenkomst EU-Mexico

3.1 Ontwikkeling (16)

3.1.1 De huidige Associatieovereenkomst inzake economisch partnerschap, politieke coördinatie en samenwerking tussen de EU en Mexico (Algemene Overeenkomst), die in werking is getreden op 1 oktober 2000, fungeert tevens als vrijhandelsovereenkomst, en voorziet ook in politieke dialoog en gemeenschappelijke samenwerking. Voorloper van de Algemene Overeenkomst was het akkoord dat de EU en Mexico in 1991 ondertekenden. In 1995 hebben beide partijen in Parijs hun handtekening gezet onder een gezamenlijke verklaring waarin de politieke, economische en commerciële doelstellingen voor een nieuwe overeenkomst werden vastgelegd. De onderhandelingen over een dergelijke nieuwe overeenkomst gingen van start in oktober 1996 en werden in juli 1997 afgerond. Resultaat was de zogeheten Algemene Overeenkomst en het Tussentijds Akkoord, dat werd ondertekend in Brussel op 8 december 1997.

3.1.2 De voornaamste punten die in de Algemene Overeenkomst aan de orde komen, zijn de institutionalisering van de politieke dialoog, de versterking van de economische en handelsbetrekkingen via de geleidelijke, bilaterale en preferentiële liberalisering van de handel conform de regels van de WTO, en de uitbreiding van de samenwerking, die nu zo'n dertig gebieden betreft. Ten slotte is in het kader van de overeenkomst ook een Gezamenlijke Raad opgericht, die toezicht houdt op de uitvoering van de bepalingen.

3.1.3 Dankzij het Tussentijds Akkoord (17), dat in werking trad op 1 juli 1998, hoefden de partijen niet te wachten op de ratificering van de Algemene Overeenkomst om een aanvang te maken met de uitvoering van de bepalingen inzake handel en de begeleidende maatregelen.

3.1.4 In 2004 besloten de EU en Mexico in het kader van het Gezamenlijk Comité uitvoering te geven aan de herzieningsclausules die in de overeenkomst zijn vastgelegd voor landbouw, diensten en investeringen. Zo werd overeengekomen begin 2005 een onderhandelingsronde over deze sectoren op te starten, die nog datzelfde jaar zou kunnen worden afgerond.

3.2 Beoordeling

Meer dan vijf jaar na de inwerkingtreding van de Associatieovereenkomst inzake economisch partnerschap, politieke coördinatie en samenwerking tussen de EU en Mexico (Algemene Overeenkomst) meent het EESC te kunnen concluderen dat deze overeenkomst van grote invloed kan zijn en dankzij zijn progressieve inslag voor beide partijen voordelen kan opleveren op de drie gebieden die de pijlers van de overeenkomst vormen (politieke dialoog, ontwikkeling van de handel en samenwerking). De algemene balans is volgens het EESC positief. Niet alleen zijn de resultaten op het vlak van handel en investeringen gunstig, ook de institutionele dialoog is versterkt. Wel wijst het EESC erop dat tot nog toe niet ten volle gebruik is gemaakt van de mogelijkheden die de overeenkomst biedt. Het wil in dit verband dan ook de volgende kanttekeningen plaatsen.

3.2.1 Politiek

3.2.1.1 In november 2004 besloten Mexico en de EU tijdens de vierde bijeenkomst van het Gezamenlijk Comité Mexico-EU in Mexico Stad om de bilaterale politieke dialoog een nieuwe impuls te geven. Ook gaven zij nogmaals aan zich te willen inzetten voor de versterking van het multilateralisme. Verder bleek tijdens de gedachtewisseling over het Internationaal Strafhof dat beide partijen het eens zijn over een uitbreiding van de bevoegdheden van dit hof.

3.2.1.2 Niet alleen is in het kader van de Algemene Overeenkomst een aantal topbijeenkomsten van de staatshoofden van Mexico en de EU gehouden en diverse raden en comités van deskundigen op specifieke gebieden opgericht, ook werd een aantal nieuwe, permanente overlegorganen gecreëerd, zodat beide partijen diepgaand met elkaar in dialoog kunnen treden over thema's van gemeenschappelijk belang. Zo heeft de overeenkomst een toenadering tussen de politieke vertegenwoordigers bewerkstelligd. Tevens zijn ook de banden tussen de maatschappelijke organisaties van Mexico en de EU aangehaald, niet het minst dankzij de door het EESC georganiseerde IIIe Bijeenkomst van maatschappelijke organisaties uit de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, die plaatsvond in april 2004 in Mexico Stad.

3.2.1.3 Niettemin is het EESC van mening dat de overeenkomsten nog voor verbetering vatbaar zijn. Het stelt voor een aantal bepalingen inzake samenwerking en geïnstitutionaliseerde dialoog op te nemen en het maatschappelijk middenveld te betrekken bij de besluitvorming. Het EESC is in dit verband bijzonder ingenomen met de conclusies van de bijeenkomst van de Gezamenlijke Raad, waarbij is ingegaan op de mogelijkheid om de dialoog met het maatschappelijk middenveld te institutionaliseren en opdracht werd gegeven om na te gaan hoe een en ander het best in praktijk kan worden gebracht (18).

3.2.1.4 Op voorstel van de EU is in de Algemene Overeenkomst een zogenaamde „democratische clausule” opgenomen, waarin wordt bepaald dat het intern en internationaal beleid van de partijen gebaseerd moet zijn op de eerbiediging van de democratische beginselen en de fundamentele mensenrechten zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de rechten van de mens, en dat zulks een cruciaal onderdeel is van de overeenkomst. Deze clausule wekte bij het maatschappelijk middenveld de hoop dat verdere inspanningen zouden volgen om de handel om te vormen tot een hefboom voor duurzame ontwikkeling en een instrument om de eerbiediging van de mensenrechten, inclusief de sociale en economische rechten, veilig te stellen. Op deze aspecten wordt evenwel niet specifiek ingegaan.

3.2.2 Economie

3.2.2.1 Beide partijen zijn het erover eens dat de algemene balans vijf jaar na de ondertekening van de overeenkomst positief is. Zij wijzen erop dat de handel (19) en de investeringsstromen tussen de EU en Mexico aanzienlijk zijn toegenomen.

3.2.2.2 Dankzij de Algemene Overeenkomst kan de EU op gelijke voet concurreren met de landen waarmee Mexico vrijhandelsovereenkomsten heeft afgesloten. De zogenaamde „NAFTA-parity” houdt immers in dat de in de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst vastgelegde toegangsvoorwaarden voor de VS nu ook gelden voor Europese ondernemingen. Mexico op zijn beurt plukt de vruchten van het sterke Europese investeringspotentieel, de overdracht van technologie en de grootschalige Europese markt.

3.2.2.3 Toch zijn de resultaten nog lang niet bevredigend. Hoewel de handel tussen de EU en Mexico sinds de inwerkingtreding van de overeenkomst is gestegen, betekent dit niet dat het aandeel van de EU in het totale percentage is toegenomen, terwijl het tekort op de Mexicaanse handelsbalans almaar groter wordt. Feit is wel dat dit tekort op de eerste plaats tot uiting komt in de invoer van halffabrikaten en kapitaal, die niet alleen nodig zijn voor de modernisering van de Mexicaanse productiebedrijven, maar ook voor de in Mexico gevestigde Europese bedrijven die eindproducten maken die bestemd zijn voor uitvoer naar de VS en waarvan de meerwaarde groter is.

3.2.2.4 In de periode januari 1994 — juni 2004 liepen de EU-investeringen in Mexico in totaal op tot 33,656 miljard dollar (20), of 24,3 % van de totale rechtstreekse buitenlandse investeringen in het land in de desbetreffende periode. Tussen 1999 en 2004 ontving Mexico in totaal 78,060 miljard dollar via rechtstreekse buitenlandse investeringen, waarvan 19,791 miljard uit de EU. De volgende EU-lidstaten waren in afnemende volgorde van belangrijkheid verantwoordelijk voor de rechtstreekse buitenlandse investeringen in Mexico in de periode januari 1994-juni 2004: Spanje (8,3 %), Nederland (8,2 %), Verenigd Koninkrijk (3,7 %) en Duitsland (2,6 %). De ontwikkeling van de investeringen toont duidelijk het strategisch belang van Mexico voor de EU aan. Mexico en de EU moeten de mogelijkheden van de Algemene Overeenkomst op het vlak van investeringen en diensten — een cruciale sector voor de EU — zo veel mogelijk benutten.

3.2.2.5 Voorts vestigt het EESC de aandacht op een aantal andere economische effecten van de Algemene Overeenkomst: — de EU-investeringen blijven beperkt tot een bijzonder klein aantal Mexicaanse productiesectoren en regio's; diversificatie is broodnodig (we denken daarbij vooral aan wetenschappelijke en technologische ontwikkeling); — hoewel de Mexicaanse export is toegenomen gaat het nog steeds om een zeer beperkt aantal producten; het Mexicaanse bedrijfsleven moet derhalve trachten nieuwe, nog onontgonnen sectoren en markten in andere EU-lidstaten te ontdekken; — de toename van handel en investeringen is positief voor de economie in het algemeen, maar heeft niet het gewenste effect op het vlak van sociale ontwikkeling en armoedebestrijding; — vooral de grote Europese en Mexicaanse bedrijven profiteren van de voordelen van de Algemene Overeenkomst, wat ten koste gaat van het MKB; — het door de Algemene Overeenkomst aangereikte wettelijk kader is niet afdoende om grotere investeringen aan te trekken; het is daarom van fundamenteel belang dat meer juridische zekerheid wordt geboden; — de Algemene Overeenkomst in haar huidige vorm is niet de enige mogelijke grondslag voor de handelsbetrekkingen; er moet dus gebruik worden gemaakt van de herzieningsclausules om de overeenkomst te verbeteren en aan te passen.

3.2.3 Samenwerking

3.2.3.1 De samenwerking tussen Mexico en de EU berust op vier pijlers. Op de eerste plaats is er de bilaterale samenwerking op regeringsniveau. Ten tweede zijn er de regionale programma's van de Commissie voor heel Latijns-Amerika (AL-Invest; URBAN; ALFA; @lis, Eurosocial, enz.), waaraan dus ook Mexico deelneemt. Ten derde is er de samenwerking op specifieke gebieden, zoals mensenrechten, milieu en NGO's, en ten slotte kan Mexico toetreden tot andere programma's, zoals het VIe kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling.

3.2.3.2 Het hoofdstuk samenwerking van de Algemene Overeenkomst en het Memorandum van overeenkomst over de meerjarige richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van de samenwerking Mexico-EU 2002-2006, vormen een solide juridisch kader op het vlak van bilaterale samenwerking. In dit memorandum verbinden beide partijen zich ertoe de samenwerking te richten op de volgende gebieden: sociale ontwikkeling en bestrijding van ongelijkheid; bestendiging van de rechtsstaat; economische samenwerking; en wetenschappelijke en technologische samenwerking. Er is gekozen voor medefinanciering: de EU trekt 52,6 miljoen euro uit voor de periode 2002-2006, terwijl de Mexicaanse instellingen voor wie de projecten bedoeld zijn zelf een vergelijkbaar bedrag op tafel leggen. Verder is er de Kaderovereenkomst voor financiering, een basisdocument voor de formulering van specifieke projecten voor samenwerking tussen Mexico en de EU.

3.2.3.3 Ook is vaart gezet achter de goedkeuring van bijkomende instrumenten voor de versterking van de samenwerking tussen Mexico en de EU. Zo is in februari 2004 de Sectorovereenkomst voor wetenschappelijke en technologische samenwerking ondertekend, en wordt nog steeds overlegd over de sectorovereenkomsten inzake hoger onderwijs en milieu.

3.2.3.4 Op dit moment loopt het Integraal Programma voor steun aan het MKB, met o.m. de volgende doelstellingen: de technische mogelijkheden van de kleine en middelgrote ondernemingen verbeteren om zo hun productiviteit te doen stijgen; steun aan de overdracht van technologie; steun aan de samenwerking tussen bedrijven met het oog op gemeenschappelijke investeringen en strategische partnerschappen tussen het Mexicaanse en het Europese MKB; en modernisering en internationalisering van het MKB. Daarnaast is er het programma voor de tenuitvoerlegging van de overeenkomst, dat gericht is op specifieke gebieden als douane, technische normen, sanitaire en fytosanitaire normen, consumentenbescherming en intellectueel eigendom.

3.2.3.5 Op het gebied van de samenwerking inzake mensenrechten lopen projecten als de „Uitvoering van de aanbevelingen die zijn voortgevloeid uit de diagnose m.b.t. de situatie van de mensenrechten in Mexico” en „Verbetering en bescherming van de mensenrechten van de inheemse bevolking van Mexico”.

3.2.3.6 In verband met het beheer van de samenwerking heeft een aantal Mexicaanse overheidsinstellingen het EESC gewezen op de complexiteit van de communautaire procedures en mechanismen voor de uitvoering van de samenwerking. Mexico en de EU lijken het erover eens te zijn dat de samenwerking in de toekomst nog moet worden versterkt. Daarvoor is een nieuwe aanpak nodig, en moeten dus nieuwe mechanismen worden uitgewerkt en goedgekeurd. Voorbeelden zijn sectorale dialoog en trilaterale samenwerking tussen Mexico, de EU en derde landen, m.n. uit Midden-Amerika. Verder dienen de samenwerkingsgebieden voor de periode 2007-2013 te worden vastgesteld. Het EESC is in dit verband van mening dat meer steun moet worden verleend aan het MKB en dat meer aandacht moet uitgaan naar o.m. sociale samenhang, onderwijs en milieu.

3.2.4 De gevolgen van de uitbreiding van de EU voor de betrekkingen met Mexico

3.2.4.1 Mexico onderhoudt m.n. met een aantal van de tien nieuwe EU-lidstaten bloeiende handelsbetrekkingen. Kijken we maar naar de ontwikkeling van de handel met de Tsjechische Republiek, Hongarije en de Slowaakse Republiek. Bovendien blijkt dat m.n. de kleine en middelgrote economieën hiervan de vruchten plukken, méér dan de grote. Toch staat de handel tussen Mexico en de nieuwe lidstaten nog in de kinderschoenen.

3.2.4.2 Voor Mexico betekent de uitbreiding van de Unie dat de geprivilegieerde handelsbetrekkingen tussen de partijen bij de Algemene Overeenkomst zich nu ook uitstrekken tot de tien nieuwe lidstaten. De gevolgen daarvan zouden dus zowel voor de Mexicaanse als voor de ondernemers uit de nieuwe lidstaten voelbaar moeten zijn, aangezien zij kunnen profiteren van de voordelen van een vrijhandelszone van meer dan 550 miljoen (21) consumenten (de bevolking van de EU en Mexico samen (22)). De uitbreiding houdt in dat ook de nieuwe lidstaten het communautaire handelsbeleid toepassen, zodat bedrijven uit derde landen, zoals Mexico, het op de markt van die nieuwe lidstaten nu aanzienlijk gemakkelijker hebben aangezien ook daar nu gemeenschappelijke handelsvoorschriften, een gemeenschappelijke tariefregeling en gemeenschappelijke administratieve procedures gelden.

3.2.4.3 Zowel Mexico als de nieuwe lidstaten gaan er prat op dat hun markt heel wat te bieden heeft voor de ondernemingen van de andere partij. De nieuwe lidstaten wijzen in dat verband op de verwerkende industrie, Mexico refereert aan zijn landbouw. Daarbij komt dat de economie in de nieuwe lidstaten een hoge vlucht heeft genomen, waardoor de vraag aanzienlijk zal stijgen. Dit levert de Mexicaanse exporteurs een relatief voordeel op, aangezien hun Latijns-Amerikaanse en Aziatische concurrenten nog geen preferentiële overeenkomst met de EU hebben afgesloten.

4. De Algemene Overeenkomst tussen Mexico en de EU en de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst (NAFTA)

4.1 De ligging van Mexico naast de VS, een van de grootste markten ter wereld, verklaart grotendeels waarom de Mexicaanse economie zo verweven is met de Noord-Amerikaanse. De VS ging het erom hun concurrentiepositie t.o.v. hun belangrijkste rivalen, nl. Japan en de EU, te versterken, terwijl Mexico een internationale economische rol ambieerde. Vandaar dat Mexico en de VS hun band nauwer hebben aangehaald via de NAFTA, wat vooral positief is uitgevallen voor Noord-Amerika en in het algemeen voor de kleine en middelgrote ondernemingen. De EU was op dat moment volop bezig met de toenadering tot het Oosten, een proces dat in gang was gezet met de Duitse hereniging.

4.2 Sinds de inwerkingtreding van de NAFTA op 1 januari 1994 heeft de trilaterale handel het niveau van 623 miljard dollar overschreden, wat neerkomt op meer dan een verdubbeling. In de periode 1994-2003 zijn de rechtstreekse buitenlandse investeringen in de drie landen opgelopen tot meer dan 1,7 biljoen dollar. Tegelijkertijd met de NAFTA zijn ook de Noord-Amerikaanse Overeenkomst voor samenwerking op milieugebied (ANCA) en de Noord-Amerikaanse Overeenkomst voor samenwerking op arbeidsgebied in werking getreden (23).

4.3 De Wereldbank gaat ervan uit (24) dat de Mexicaanse export en de buitenlandse investeringen zonder het bestaan van de NAFTA een stuk lager zouden liggen. Noord-Amerika is voor Mexico de belangrijkste bron van investeringen (de EU komt op de tweede plaats). Tussen 1999 en 2004 gingen de Noord-Amerikaanse investeringen voornamelijk naar de goederen- en dienstensector (resp. 43,7 en 38,4 % van het totaal). Andere consequenties van de NAFTA, die betrekking hebben op gebieden als werkgelegenheid, immigratie, het inkomen per inwoner of de landbouw, zijn echter meer omstreden. De massale toestroom van investeringen sinds de inwerkingtreding van de NAFTA is er niet in geslaagd de verwachtingen waar te maken en Mexico op te tillen naar VS-niveau (25).

4.4 Op dit moment werken de partijen bij de NAFTA aan de verdieping van de economische integratie van Noord-Amerika en zijn zij op zoek naar bijkomende instrumenten om de handel, de investeringen en hun concurrentiepositie te verbeteren. Fundamentele kwesties als emigratie of de mobiliteit van werknemers komen in de NAFTA evenwel niet aan de orde, hoewel de VS slechts een beperkt aantal arbeidsvisa verstrekt. Hierbij zij opgemerkt dat het aantal illegale Mexicaanse immigranten in de VS na de vrijmaking van de handel van 2 miljoen in 1990 is gestegen tot 4,8 miljoen in 2000 (26), waardoor de problemen aan de grens nog zijn toegenomen. In 2004 hadden zo'n 10 miljoen in Mexico geboren personen hun verblijfplaats in de VS. Tellen we daarbij nog de VS-inwoners van Mexicaanse origine, dan komen we uit op 26,6 miljoen of 9 % van de Noord-Amerikaanse bevolking. Een van de meest zichtbare gevolgen van migratie zijn de geldbedragen die migranten naar hun thuisland sturen, en die in 2004 de som van 13 miljard dollar overstegen (27).

4.5 Fundamenteel verschil tussen de NAFTA en de Algemene Overeenkomst Mexico-EU is dat deze laatste verder gaat dan de handelsbetrekkingen alleen. Niet alleen is de EU na de afsluiting van de Algemene Overeenkomst uitgegroeid tot de tweede handelspartner van Mexico, waarmee zij evenwichtige en billijke handelsbetrekkingen onderhoudt, de overeenkomst betreft ook fundamentele aspecten van politieke samenwerking en overleg die in de NAFTA niet aan de orde komen. Evenmin wordt in de NAFTA voorzien in mechanismen voor deelname van het maatschappelijk middenveld aan de besluitvorming.

4.6 De handelsbalans toont aan dat het handelsverkeer tussen Mexico en de EU de laatste vijf jaar aanzienlijk is toegenomen, hoewel volgens de cijfers (28) nog onvoldoende om een tegengewicht te bieden voor de handelsbetrekkingen van Mexico met de VS, die de belangrijkste handelspartner blijft. In 2003 ging nog 90 % van de Mexicaanse uitvoer naar de NAFTA-landen (29), tegenover niet meer dan 3,4 % naar de EU. Ook 64,2 % van de Mexicaanse invoer is afkomstig uit de VS, tegenover een schamele 10,4 % uit de EU.

5. Institutionalisering van de dialoog met de maatschappelijke organisaties

5 .1 Met de algemene overeenkomst wordt de politieke dialoog geïnstitutionaliseerd, zodat op de verschillende niveaus overleg kan worden gepleegd over alle bilaterale en internationale kwesties van wederzijds belang. In dit verband werd besloten een „Gezamenlijke Raad” op te richten (art. 45), die zou worden belast met het toezicht op de naleving van de overeenkomst en zou worden bijgestaan door een „Gezamenlijk Comité” (art. 48). Verder wordt in de overeenkomst bepaald dat de Gezamenlijke Raad andere specifieke comités of organismen in het leven kan roepen om hem bij te staan bij de uitvoering van zijn taken (art. 49).

5.2 Om de belangen van de sociale sectoren van beide partijen veilig te stellen is het van fundamenteel belang dat het Mexicaanse en Europese maatschappelijk middenveld nauwer worden betrokken bij de uitvoering van de Algemene Overeenkomst. Ook is een betere vertegenwoordiging van alle maatschappelijke organisaties noodzakelijk, van landbouwers-, consumenten- en vrouwenverenigingen, milieuorganisaties, mensenrechtengroeperingen en beroepsverenigingen tot het MKB.

5.3 De titels VI en VII van de Algemene Overeenkomst, waarin de hierboven vermelde artikelen terug te vinden zijn, vormen de juridische grondslag voor de oprichting van een Gemengd Raadgevend Comité EU-Mexico. Op de eerste plaats wordt in artikel 36 uitdrukkelijk gesteld dat het maatschappelijk middenveld moet worden betrokken bij de regionale integratie. Ten tweede wordt in artikel 39 bepaald op welke gebieden de samenwerking moet worden toegespitst; de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld wordt in dit verband als eerste vermeld. En ten slotte beschikt de Gezamenlijke Raad conform artikel 49 over de bevoegdheid om alle adviescomités of organismen in het leven te roepen die nodig zijn voor de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de overeenkomst. Dankzij de evolutieve clausule (artikel 43) is het bovendien mogelijk alle samenwerkingsgebieden uit te breiden. De oprichting van een gemeenschappelijk orgaan van de EU en Mexico, zoals hierboven vermeld, behoort dus zeker tot de mogelijkheden. Een dergelijk orgaan — dat de gangbare benaming (30) Gemeenschappelijk Raadgevend Comité zou moeten krijgen — kan dan een rol spelen op alle gebieden die in de overeenkomst aan de orde komen.

5.4 Het EESC wijst erop dat het bestaan van een legitieme, representatieve en onafhankelijke Mexicaanse tegenhanger van het EESC, waarin de drie traditionele sectoren (werkgevers, werknemers en diverse belangen) naar behoren vertegenwoordigd zouden zijn, de oprichting en werking van een orgaan als hierboven bedoeld, zou vergemakkelijken. Stappen vanuit parlementaire hoek met het oog op de oprichting van een Mexicaanse SER zijn tot nog toe echter op niets uitgelopen. Wel is een federaal wetsvoorstel ingediend dat gericht is op de oprichting van een openbare Sociaal-Economische Raad met domicilie in Mexico Stad (31). Verder slagen de vakverenigingen, de werkgeversorganisaties en de tertiaire sector er maar niet in een consensus te bereiken, en ten slotte wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen het instrumentarium voor sociale dialoog (raadpleging, overleg en onderhandelingen) en de raadpleging van het maatschappelijk middenveld.

5.5 Op regeringsniveau wordt de (meer sociale dan civiele) dialoog met een gedeelte van het maatschappelijk middenveld gevoerd via de zogenaamde Raad voor de dialoog met de productiesectoren (32), die de vakbonden, de werkgevers, en de centrale en regionale overheden verenigt. De tertiaire sector is maar gedeeltelijk vertegenwoordigd via vertegenwoordigers van de academische wereld en de landbouwsector. Anderzijds is de regering voortdurend in gesprek met een aantal organen waarin verschillende maatschappelijke organisaties verenigd zijn (vakbonden, verenigingen van kleine ondernemingen, NGO's). Daarbij komen m.n. de door Mexico ondertekende handelsovereenkomsten ter sprake.

5.6 De Mexicaanse regering en werkgevers pleiten ervoor de Raad voor de dialoog met de productiesectoren uit te roepen tot gesprekspartner van het EESC. Wel erkent de regering dat dan in een volgend stadium ook moet worden bekeken hoe de organisaties van de tertiaire sector hierbij kunnen worden betrokken. Het merendeel van de vakbonden heeft de Raad voor de dialoog met de productiesectoren erkend en is daarin actief, hoewel ze het er niet over eens zijn of die Raad inderdaad kan fungeren als tegenhanger van het EESC. De maatschappelijke organisaties zijn voorstander van een geheel nieuwe SER.

6. Conclusies en aanbevelingen

6.1 Hoewel de veranderingen die op dit moment plaatsvinden in Mexico goed ontvangen worden, zal niemand ontkennen dat er nog heel wat werk aan de winkel is. Zo is het nodig de rechtsstaat te versterken door de vrijheid en juridische zekerheid veilig te stellen, de problemen bij de toepassing van de rechtspraak weg te werken, de rijkdom beter te verdelen, de sociale bescherming te ontwikkelen, de toegang tot een onderwijs- en gezondheidssysteem van goede kwaliteit te verzekeren en de binnenlandse markt te vergroten via o.m. het MKB. De sociale samenhang moet als een rode draad door al deze maatregelen lopen, zodat Mexico kan uitgroeien tot een stabiel en ontwikkeld land.

6.2 Het EESC is van mening dat niet ten volle gebruik wordt gemaakt van alle mogelijkheden die de Algemene Overeenkomst biedt. Zo zou de overeenkomst moeten worden aangegrepen om de douanetarieven naar beneden te halen, technische handelsbelemmeringen te slechten en nieuwe markten te openen voor de handel in diensten en investeringen. Beide partijen moeten de vestiging van nieuwe ondernemingen bevorderen door de institutionele betrekkingen te versoepelen, een gunstig ondernemingsklimaat te scheppen en aan te zetten tot het organiseren van ontmoetingsbijeenkomsten. Ook moet de bilaterale samenwerking worden versterkt via initiatieven van gemeenschappelijk belang, hoofdzakelijk in de rest van Latijns-Amerika en de VS. De aspecten van de overeenkomst die betrekking hebben op sociale zaken en arbeid (opleiding, gelijke kansen, werkgelegenheid, enz.) moeten worden versterkt via samenwerkingsprojecten.

6.3 Om het maatschappelijk middenveld de kans te geven hieraan een bijdrage te leveren, kan een Gemeenschappelijk Raadgevend Comité EU-Mexico worden opgericht. Ook is het EESC fervent voorstander van de oprichting van Mexicaanse SER, en verzoekt het de Mexicaanse vertegenwoordigers hun inspanningen in dit verband te handhaven.

6.4 Het Gemeenschappelijk Raadgevend Comité EU-Mexico zou de Gezamenlijke Raad kunnen adviseren bij de ontwikkeling, de follow-up en de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de Algemene Overeenkomst. Zijn taak zou erin bestaan op verzoek van het Gezamenlijk Comité of de Gezamenlijke Raad advies uit te brengen op een aantal nader te bepalen gebieden. Ook zou het op eigen initiatief advies kunnen uitbrengen of aanbevelingen kunnen formuleren over thema's die verband houden met de overeenkomst. Daarnaast zou het Comité op gezette tijden verslag moeten uitbrengen over de ontwikkeling van de overeenkomst en de coördinatie op zich nemen van de bijeenkomsten van het Forum van het maatschappelijk middenveld EU-Mexico, dit met de steun (ook financieel) van het Gezamenlijk Comité. Met het oog op een betere follow-up van de tenuitvoerlegging van de overeenkomst zou het Gemeenschappelijk Raadgevend Comité ten slotte ook regelmatig moeten bijeenkomen met de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Mexico. De manier waarop dit dient te gebeuren kan later worden vastgelegd.

6.5 Aangezien nog niet duidelijk is hoe het toekomstige Gemeenschappelijk Raadgevend Comité EU-Mexico moet worden samengesteld zou het nuttig zijn de banden met het Mexicaanse maatschappelijk middenveld op systematische basis aan te halen. Tot nog toe zijn er immers maar sporadisch contacten geweest. Het EESC zou daarom graag zien dat voor elk van de groepen van het maatschappelijk middenveld (werkgevers, werknemers en tertiaire sector) in overleg drie vertegenwoordigers worden aangewezen. Op zijn beurt zal het EESC ook voor elk van zijn drie groepen drie vertegenwoordigers benoemen. Bedoeling is een gemeenschappelijke werkgroep op te richten om zo alvast het pad te effenen.

6.6 De Gemeenschappelijke Werkgroep EESC-vertegenwoordigers van het Mexicaanse maatschappelijk middenveld zou de opdracht krijgen een voorstel uit te werken inzake de oprichting, de samenstelling, de taak en het reglement van orde van een Gemeenschappelijk Raadgevend Comité EU-Mexico. Bedoeling is dat de werkgroep in de loop van 2006 een voorstel uitwerkt, dat dan in 2007 aan de Gemeenschappelijke Raad kan worden voorgelegd.

6.7 Anderzijds zou het EESC in het kader van de bilaterale betrekkingen, buiten de Algemene Overeenkomst om, steun kunnen verlenen aan de oprichting van een nationale Mexicaanse SER, binnen het kader van zijn bevoegdheden en op voorwaarde dat hierover een consensus bestaat in de Mexicaanse samenleving. Op die manier kunnen de banden tussen de Mexicaanse en Europese maatschappelijke organisaties nauwer worden aangehaald en kan een positieve bijdrage worden geleverd aan de versterking van de Euro-Mexicaanse betrekkingen.

6.8 Een dergelijk orgaan zou een afspiegeling moeten zijn van de pluraliteit van het Mexicaans maatschappelijk middenveld, en dus worden samengesteld uit de drie eerder vermelde sectoren. Net als het EESC zou de Mexicaanse SER moeten steunen op representativiteit, onafhankelijkheid en legitimiteit. De ervaring heeft aangetoond dat in dit verband twee punten cruciaal zijn: er moet een consensus bestaan tussen de verschillende betrokken sectoren van het maatschappelijk middenveld, en er moeten criteria worden afgebakend betreffende de representativiteit van de in de raad vertegenwoordigde organisaties.

Brussel, 15 februari 2006 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Anne-Marie SIGMUND

(1) Par. 5.5 van het op 21 december 1995 goedgekeurde advies over „De betrekkingen tussen de Europese Unie en Mexico” (PB C 82 van 19-3-1996, blz. 68).

(2) Hoofdstuk III van de samenvatting en par. 33, 34 en 35 van de Slotverklaring van de IIIe Bijeenkomst van maatschappelijke organisaties uit de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, Mexico, 13-15 april 2004; in dit document wordt de vooruitgang op het gebied van de erkenning van de culturele en etnische diversiteit en van de rechten van de inheemse bevolking in kaart gebracht.

(3) Rapport van het IMF over Mexico nr. 04/418 van 23 december 2004.

(4) General Agreement on Tariffs and Trade, in het Nederlands „Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel”.

(5) Volgens de nationale raad voor de assemblagesector voor de export (www.cnime.org.mx) gaat het hier om een industrieel of dienstenproces dat gericht is op de verwerking, de productie of de reparatie van goederen van buitenlandse herkomst die tijdelijk worden ingevoerd en in een later stadium weer worden uitgevoerd. Dit proces vindt plaats in assemblagebedrijven of ondernemingen die zich gedeeltelijk richten op de export conform de wet op de ontwikkeling en de hervorming van de assemblagesector voor de export. De industriële activiteit in Mexico bestaat uit de sectoren mijnbouw, eindverwerking, bouw, elektriciteit, gas en water. De afname van de investeringen in 2001-2003 heeft geleid tot een vermindering van de productie in de sector eindverwerking en de bouwsector. M.n. de volgende sectoren werden het zwaarst getroffen door de afname van de export: metaalindustrie (auto's, elektrische en elektronische apparatuur, machines en uitrusting), textiel, kleding, leer en chemische stoffen (petroleum, geneesmiddelen, rubber, plastiek). De sectoren waar de productie het sterkst beperkt is zijn de sectoren die zich voor meer dan 50 % bezig houden met assemblage. Hun export bestaat m.a.w. voor meer dan de helft uit assemblageproducten, zoals textiel en kleding (62 %), machines en uitrusting (60 %) en hout (56 %).

(6) Volgens het Mexicaanse onderministerie voor Industrie en Handel is de werkloosheid in alle subsectoren van de industrie tussen 2001 en 2003 in vergelijking met de periode 1995-2000 toegenomen, nl. met 17,8 % in de assemblagesector en met 13,8 % in de overige sectoren. Het herstel van 2004 heeft geen verandering gebracht in de werkgelegenheidsindicatoren, die een dalende tendens blijven vertonen.

(7) De hoge concurrentiedruk vanuit China en zijn aandeel in de textiel- en kledingmarkt van de VS en de EU vereisen een aanpassing van de landen die naar deze markten exporteren. M.n. voor Mexico zijn de gevolgen hiervan bijzonder zwaar. Het ontwikkelingspotentieel van China maakt dat Mexico zich behoorlijk zal moeten inspannen om zijn huidige positie te behouden. Dit geldt, gezien het niveau van de Mexicaanse lonen, met name voor de productie van arbeidsintensieve goederen.

(8) Analyse van het Mexicaanse concurrentievermogen; Mexicaans Instituut voor de Mededinging, september 2003.

(9) Ministerie voor sociale ontwikkeling, Medición del desarrollo. México 2002-2006,23 juni 2003.

(10) Bulletin van de VN nr. 03/042 van 17 juni 2003 inzake de situatie van de grondrechten en vrijheden van de inheemse bevolking in Mexico.

(11) PolicyBbrief OESO, oktober 2002: Territorial reviews: Mexico City.

(12) De armoede in Mexico: een evaluatie van de voorwaarden, de tendensen en de strategie van de regering, Wereldbank 2004.

(13) OESO, Employment Outlook, 2005.

(14) De Waarnemingspost voor werkgelegenheid is door de Mexicaanse regering opgezet om de arbeidsmarkt te verbeteren. Een delegatie van het EESC was aanwezig bij de opening van de post door de Mexicaanse president op 2 maart 2005 in de ambtswoning in Los Pinos.

(15) Nationaal Instituut voor statistiek, aardrijkskunde en informatica, Mexico Stad 8 maart 2004.

(16) Betrekkingen EU-Mexico, Permanente Vertegenwoordiging van Spanje bij de EU.

(17) Kaderovereenkomst waarin de regels voor het handelsoverleg werden vastgelegd, zodat zonder omwegen van start kon worden gegaan met de onderhandelingen via de in de Algemene Overeenkomst vermelde Gezamenlijke Raad.

(18) Par. 15 van de mededeling van de Gezamenlijke Raad EU-Mexico, gehouden in Luxemburg op 26 mei 2005.

(19) Sinds de inwerkingtreding van de handelsbepalingen van de overeenkomst in 2000 tot juni 2004 is de handel tussen de EU en Mexico in totaal met 31 % gestegen (tot 111 miljard dollar), Europa in Mexico 2004, Delegatie van de EU in Mexico 2004.

(20) Alle gegevens m.b.t. de rechtstreekse buitenlandse investeringen zijn gebaseerd op het volgende document: „Europa in Mexico, 2004”, Delegatie van de EU in Mexico, 2004.

(21) Inclusief Bulgarije en Roemenië.

(22) Mexico telde in 2003 102 miljoen inwoners (OESO, Fact Book, 2005).

(23) Gemeenschappelijke Verklaring van de NAFTA-commissie voor vrije handel, 16 juli 2004.

(24) Verslag over Mexico van de Area de Estudios de Caja, Madrid, mei 2002. Wereldbank „NAFTA-lessen voor de landen van Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied” , D. Lederman, W.F. Maloney en L. Serven, 2003.

(25) Wereldbank, World Development Indicators Online.

(26) John Audley, ibidem, blz. 49.

(27) Perscommuniqué 71/04 van het ministerie voor binnenlandse zaken, 17 december 2004.

(28) Bron: ANIERM, met gegevens van het ministerie van economische zaken.

(29) Hierbij mag niet worden vergeten dat het in 10 % van deze 90 % om aardolie gaat en in 50 % om assemblageproducten.

(30) Bij art. 10 van de Associatieovereenkomst EU-Chili (van kracht sinds 1 maart 2005; PB L 352 van 30-12-2002) is een gemeenschappelijk raadgevend comité opgericht, dat de Associatieraad steunt bij het bevorderen van de dialoog en de samenwerking tussen de verschillende sociale en economische organisaties van het maatschappelijk middenveld van de EU en Chili.

(31) Artikel 1 van het wetsontwerp.

(32) Voor meer informatie zie de volgende internetpagina: http://www.stps.gob.mx/consejo_dialogo/cpdsp/frameset.htm.