Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "Algemene productveiligheid"

(2000/C 51/16)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 29 april 1999 besloten, overeenkomstig art. 23, lid 3 van het Reglement van Orde, een advies op te stellen over "Algemene productveiligheid".

De Afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 25 november 1999. Rapporteur was mevrouw Williams.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 368e zitting (vergadering van 8 december 1999) het volgende advies uitgebracht, dat met 48 stemmen vóór, 9 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De breed opgezette richtlijn inzake algemene productveiligheid(1) is in werking getreden in juni 1994, nadat al eerder een reeks richtlijnen over specifieke onderwerpen van kracht geworden was, zoals de richtlijn betreffende de veiligheid van speelgoed(2). Juridische grondslag voor dit streven naar veiligheid was art. 100 A van het Verdrag en met name de passage dat wordt "uitgegaan van een hoog beschermingsniveau". Nu is de grondslag art. 153 (ex art. 129 A) van het Verdrag van Amsterdam. Met dit artikel wordt een nieuwe dimensie gegeven aan de consumentenbescherming (zoals ook aan de bescherming van de volksgezondheid) en het Comité hoopt dat de nieuwe Commissie hieraan nog grotere prioriteit zal geven.

1.2. Ingevolge art. 16 van de richtlijn inzake algemene productveiligheid moet de Commissie een verslag voorleggen van de opgedane ervaring, vergezeld van passende voorstellen. De Raad werd verondersteld in juni 1998 een besluit te nemen over de eventuele aanpassing van de richtlijn.

1.3. Aangezien de Commissie en de Raad te laat zijn, wil het Comité proberen met een initiatiefadvies het evaluatieproces aan te zwengelen.

1.4. Het is niet de eerste keer dat het Comité zich over de richtlijn uitspreekt: in 1988 bracht het een initiatiefadvies uit(3) en vervolgens werd het in 1990(4) door de Commissie geraadpleegd.

1.5. Beseft dient te worden dat de beginselen van eerlijke handel en faire mededinging niet alleen de belangen van de consumenten, maar ook die van het bedrijfsleven en de werknemers moeten dienen. Leveranciers van gevaarlijke goederen hebben een oneerlijk voordeel ten opzichte van concurrenten die wel kosten maken om voor veiligheid te zorgen. Zij vormen niet alleen een bedreiging voor de consument, maar zij ondermijnen tevens het vertrouwen van de mensen in het functioneren van de markt.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Doelstellingen van de huidige richtlijn (samenvatting)

2.1.1. Het doel van de richtlijn blijkt onmiddellijk uit de eerste zin "zorgen dat de op de markt gebrachte producten veilig zijn". Producenten en distributeurs dienen er dus voor te zorgen dat hun producten geen risico's opleveren dan wel uitsluitend risico's die voor de desbetreffende soort producten acceptabel zijn. Producenten dienen ervoor te zorgen dat de oorsprong van hun waar kan worden achterhaald en distributeurs mogen geen goederen leveren waarvan zij weten dat deze onveilig zijn. Voort zijn zij verplicht, de consument over alle aan het product klevende risico's te informeren.

2.1.2. De richtlijn is van toepassing op alle producten met uitzondering van tweedehandsproducten die als antiek worden geleverd of vóór het gebruik gerepareerd moeten worden. Alle andere tweedehandsproducten vallen binnen de reikwijdte van de regeling. Ook voedingsmiddelen vallen eronder, voor zover niet onderwerp van een specifieke regeling.

2.1.3. Tevens is voorgeschreven dat de consument toereikend moet worden geïnformeerd en worden zaken als het uit de handel nemen en verbieden van producten geregeld. Ten slotte vormt de richtlijn de grondslag voor het "communautair systeem voor snelle uitwisseling van gegevens" (RAPEX) waarbij de lidstaten de Commissie in kennis stellen van het feit dat zij een gevaarlijk product op hun markt hebben ontdekt.

2.2. Belangrijke veranderingen sinds de inwerkingtreding van de richtlijn

2.2.1. Sinds 1992 hebben zich de volgende belangrijke ontwikkelingen voorgedaan:

- de interne markt en het vrije verkeer van goederen zijn verwezenlijkt;

- Zweden, Oostenrijk en Finland zijn tot de Unie toegetreden;

- er zijn steeds meer ingewikkelde producten op de markt gebracht;

- er zijn nieuwe, onpersoonlijke, afzetmethoden ontwikkeld (bijv. elektronische handel, verkoop op afstand);

- consumenten hebben met crises te maken gekregen (bijv. BSE en dioxine) en de aandacht is bijgevolg gericht op risico-evaluatie en het in het ontwerpdocument van D.-G. XXIV behandelde "voorzorgsbeginsel";

- de handel is gemondialiseerd en er is een nieuwe Wereldhandelsorganisatie opgericht, met alle gevolgen voor de consumentenbescherming vandien;

- de technologie schrijdt voort en de communicatie m.b.t. tenuitvoerleggingsprocedures is versneld, met name betreffende het uit de markt nemen en andere noodmaatregelen;

- sinds de goedkeuring van de richtlijn is het subsidiariteitsbeginsel een steeds belangrijkere plaats gaan innemen.

2.2.2. Daarnaast dient ook naar de toekomst te worden gekeken: het zou bijv. kunnen dat de Unie wordt uitgebreid met landen die nog geen effectieve veiligheidsvoorschriften kennen en nog niet over de nodige expertise beschikken. Het Comité beveelt aan terug te grijpen op bestaande regelingen, in het kader waarvan bevoegde overheidsinstanties in sommige lidstaten internationale samenwerking, mogelijkheden tot het opdoen van ervaring, alsook opleiding en uitwisseling kunnen verwezenlijken.

2.3. Algemene opmerkingen over de met de richtlijn opgedane ervaringen

2.3.1. Helaas is er vertraging opgetreden in de verslaglegging, maar gelukkig hebben de Commissie en andere betrokkenen ingezien dat de richtlijn een paar jaar na inwerkingtreding ervan aan een heroverweging zou moeten worden onderworpen en is er dan ook in art. 16 een daartoe strekkende bepaling opgenomen. Deze zienswijze wordt door de in de vorige paragraaf genoemde veranderingen alleen maar bevestigd.

2.3.2. Ook verdienen alle instanties die een uitgebreide raadpleging over de uitvoering en herziening van de richtlijn hebben opgestart en voortgezet lof.

2.3.3. Weliswaar is de richtlijn in de eerste plaats gericht op bescherming van de consument, maar er is ook behoefte aan doeltreffendere consumentenvoorlichting, met name om mensen die al geacht worden ernstig risico te lopen, te onderrichten. Het Comité neemt er met belangstelling kennis van dat het D.-G. XXIV voorlichting aan kwetsbare groepen consumenten reeds tot een begrotingspost voor 2000 heeft gemaakt. Daar vooral kinderen gevaar lopen, moeten ouders zich goed bewust zijn van hun verantwoordelijkheid.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Comité heeft de richtlijn titelgewijs onder de loep genomen.

- Doelstellingen - werkingssfeer - definities;

- algemeen veiligheidsvereiste;

- verplichtingen en bevoegdheden van de lidstaten;

- kennisgeving en uitwisseling van informatie;

- dringende situaties en optreden op Gemeenschapsniveau;

- diversen en slotbepalingen.

3.2. Doelstellingen - werkingssfeer - definities (artt. 1 en 2)

3.2.1. In art. 16 wordt een uitspraak (van de Raad) gevraagd over de vraag of de werkingssfeer van de richtlijn zoals omschreven in art. 1 dient te worden uitgebreid. Het standpunt van het Comité luidt als volgt:

3.2.1.1. Het constateert met voldoening dat, dankzij het grote succes van de richtlijn inzake de aansprakelijkheid voor producten met gebreken, de veiligheidswetgeving en de druk van de concurrentie, de normen in de EU geleidelijk zijn aangescherpt.

3.2.1.2. Het Comité vindt dat de richtlijn een waardevol instrument blijft met betrekking tot alle producten die niet door sectorspecifieke richtlijnen worden bestreken.

3.2.1.3. Toch meent het dat er meer kan worden gedaan, en wel op twee manieren: in de eerste plaats door vereenvoudiging, verduidelijking en het wegnemen van dubbelzinnigheden en, in de tweede plaats door de lidstaten te stimuleren om informatie uit te wisselen en ervoor te zorgen dat gevaarlijke producten uit de markt worden genomen.

3.2.1.4. Verder dient de reikwijdte van de richtlijn ook de veilige installatie en het onderhoud van producten volgens contractuele bepalingen te omvatten. Daartoe dient art. 2 te worden gewijzigd, om installatie en aansluiting met het oog op de veiligheid van het betrokken product te definiëren(5).

3.2.2. De definities van art. 2 zijn niet van toepassing op producten waarvoor specifieke richtlijnen bestaan.

3.2.2.1. De huidige definities stroken over het algemeen met hetgeen het Comité in zijn twee vorige adviezen(6) had voorgesteld.

3.2.2.2. Er moet echter met demografische veranderingen rekening worden gehouden: vandaag de dag zijn niet alleen kinderen, maar ook het snel toenemende aantal ouderen en zeer kwetsbare oude mensen als serieuze risicogroepen te beschouwen. Ook dient rekening te worden gehouden met de specifieke behoeften van gehandicapten, met name bij het ontwerpen van een product.

3.2.2.3. In de huidige richtlijn wordt het woord "product" in samenhang met gebruik door de consument gedefinieerd. Er is echter geen rekening mee gehouden dat er grijze zones kunnen opdoemen die voortvloeien uit het soms minieme onderscheid tussen producten en apparatuur die zowel voor privé- als voor beroepsdoeleinden worden verkocht. Bekende voorbeelden van zulke "productmigratie" zijn laserpennen, doe-het-zelf-artikelen en tuingereedschap. Het publiek dient dan ook te worden gewaarschuwd voor mogelijke gevaren wanneer dergelijke producten gebruikt worden zonder specifieke kennis, opleiding, geschikte beschermende kleding of benodigheden. Volgens het Comité moet de bestaande formulering "in het kader van een handelsactiviteit" met het oog op problemen in verband met "productmigratie" worden verduidelijkt en dient die interpretatie vervolgens onder de aandacht te worden gebracht van de instanties die toezien op de naleving van de wettelijke voorschriften.

3.2.2.4. Aangezien de veiligheid van een product gedurende de hele levensduur ervan gegarandeerd moet zijn, beveelt het Comité aan méér aandacht te besteden aan praktische instructies voor een veilige vernietiging.

3.2.2.5. Ook wordt de Commissie verzocht om nog eens naar de implicaties van het woord "risico" te kijken en dit woord met name tegen het licht van haar eigen studies over risicobeoordeling te houden. Het voorzorgsbeginsel moet worden toegepast in situaties waarin te weinig wetenschappelijk bewijs voorhanden is om een bepaald beschermingsniveau vast te stellen, maar waarin een mogelijk risico van ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Ook mag er geen twijfel over bestaan dat de aanvaardbaarheid van risicofactoren afhangt van de maatschappelijke opvattingen over het minimum aan onvermijdbare risico's dat de mensen bereid zijn te tolereren. Ten slotte moet duidelijk zijn dat de samenleving haar normen geleidelijk aan opschroeft tot het risiconiveau dat zij nog aanvaardbaar acht.

3.3. Algemeen veiligheidsvereiste

3.3.1. In artikel 3, lid 2, na het eerste streepje wordt gesteld dat "de producenten (...) de consument de relevante informatie (dienen) te verstrekken die hem in staat stelt zich een oordeel te vormen over de aan een product inherente risico's", waarmee een belangrijk verband wordt gelegd tussen de richtlijn en het zorgen voor veiligheidsvoorschriften en waarschuwingen.

3.3.1.1. Het Comité vraagt zich af of informatie op etiketten en in gebruiksaanwijzingen, hetzij in de vorm van woorden, hetzij van diagrammen of pictogrammen, wel altijd duidelijk, gemakkelijk te begrijpen, te onthouden en toe te passen is.

3.3.1.2. Soms is er namelijk zelfs sprake van overdaad aan informatie; deze kan te uitgebreid zijn of er wordt in herhaling vervallen als producenten en distributeurs beiden zeer gedetailleerde veiligheidsvoorschriften geven en elk mogelijk juist of onjuist gebruik aangeven. Het gevolg is dat de consumenten ofwel het informatiemateriaal niet lezen ofwel teveel van het goede krijgen en door de bomen het bos niet meer zien.

3.3.1.3. Het Comité stelt dan ook voor een praktische leidraad aan de richtlijn toe te voegen waarin verduidelijkt wordt hoe de informatie moet worden gepresenteerd.

3.3.1.4. Er dient ook een omvangrijk, goed gecoördineerd onderzoek plaats te vinden naar de adequaatheid van veilige communicatie, met inbegrip van elektronische mededelingen en elektronische handel.

3.3.1.5. Het Comité vestigt verder nog de aandacht op het grote belang van duidelijke, bestendige waarschuwingen en aanmaningen, met name als de taal waarin deze gegeven worden niet de taal van het land van de consument is of wanneer de vertaling in de moedertaal van de consument slecht is. Het Comité stelt het volgende voor:

- waarschuwingen dienen te worden gegeven in de hoofdta(a)l(en) van het land waar het product wordt afgezet;

- de afwezigheid van verplichte waarschuwingen en etikettering dienen redenen te zijn om de invoer van een product uit derde landen te kunnen verbieden;

- in speciale gevallen dient informatie die essentieel is voor de veiligheid van een product, indien mogelijk, in verschillende vormen beschikbaar te zijn, zoals bijvoorbeeld in braille ten behoeve van blinden of slechtzienden.

3.3.2. Artikel 3, lid 2, tweede streepje: betreffende het uit de markt nemen van producten

3.3.2.1. Het Comité vindt de formulering vaag en onpraktisch in die zin dat niet duidelijk wordt waar en wanneer producenten en distributeurs producten en partijen moeten kenmerken om het terugroepen of het uit de markt nemen te vergemakkelijken. Er dient een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen "uit de markt nemen", i.e. het gereglementeerd verwijderen van producten met gebreken uit winkels, opslagruimten en fabrieken, en "terugroepen", het terughalen door leveranciers en producenten van goederen die al door consumenten gekocht en gebruikt zijn. Verwijzend naar artikel 6, stelt het Comité voor de richtlijn zo te wijzigen dat de lidstaten producenten en distributeurs kunnen verplichten producten indien nodig uit de markt te nemen.

3.3.3. Artikel 4

3.3.3.1. In artikel 4 komt het belangrijke onderwerp normen, die op nationaal, Europees en internationaal niveau bestaan, aan de orde. Wanneer er nog geen specifieke EG-normen zijn overeengekomen, is het volgens het Comité wenselijk dat de lidstaten elkaars voorschriften erkennen. Het is zaak dat de kandidaat-lidstaten alle EU-richtlijnen op dit gebied mét de daarbij behorende EU-normen overnemen; deze normen worden geacht in overeenstemming te zijn met de eisen die in de desbetreffende richtlijnen worden gesteld.

3.3.3.2. Het Comité benadrukt dat de Commissie zou moeten nagaan of de wederzijdse erkenning van normen tot veiligheidsproblemen heeft geleid.

3.3.3.3. Nu is het voor de autoriteiten die belast zijn met het toezicht op de naleving moeilijk om zaken aanhangig te maken bij gebrek aan normen waarnaar kan worden verwezen. Het Comité benadrukt dus de noodzaak vaart te zetten achter de normalisatie op EU-niveau, waarbij CEN en Cenelec op de juiste wijze met de ISO moeten samenwerken.

3.3.3.4. De producenten hebben absoluut behoefte aan normen die op internationaal niveau geharmoniseerd zijn.

3.3.3.5. Het Comité verzoekt normalisatie-instituten de inhoud van normen evenzeer relevant te maken voor consumenten als voor producenten en de mogelijkheden te verruimen voor de consumenten om in normalisatiecommissies vertegenwoordigd te zijn.

3.4. Verplichtingen en bevoegdheden van de lidstaten

3.4.1. Artikel 5

3.4.1.1. Overeenkomstig artikel 5 dienen de lidstaten autoriteiten aan te stellen of aan te wijzen die moeten nagaan of de producten aan de eisen voldoen en moeten zij deze autoriteiten melden bij de Commissie, die de informatie doorgeeft aan de andere lidstaten. Deze regeling heeft de steun van Prosafe (het forum voor het toezicht op de veiligheid van producten in Europa), dat een gegevensbestand heeft van instanties die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van producten. Het is van essentieel belang dat erop gelet wordt of de richtlijn daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd en of de naleving ervan wordt bijgehouden in iedere lidstaat. Het Comité vindt daarom dat lidstaten zo mogelijk één enkele autoriteit moeten belasten met het toezicht op de veiligheid van producten.

3.4.1.2. Volgens het Comité is er behoefte aan een doeltreffende regeling die een rigoureuze en consistente toepassing van de richtlijn mogelijk maakt.

3.4.1.3. Het Comité stelt voor dat de Commissie informatie, die dikwijls wordt bijgewerkt, over voor veiligheid bevoegde autoriteiten opneemt op de website van het D.-G. "Gezondheid en consumentenbescherming".

3.4.1.4. Lidstaten dienen verplicht te zijn toezichthoudende autoriteiten te helpen die informatie nodig hebben over ondernemingen die hun hoofdvestiging hebben of vooral actief zijn in het gebied dat onder hun jurisdictie valt.

3.4.2. Artikel 6: bevoegdheden voor de lidstaten

3.4.2.1. De richtlijn moet dusdanig worden gewijzigd dat het uit de markt nemen van gevaarlijke producten geen optie voor de lidstaten blijft maar een verplichting wordt. In sommige lidstaten is tot op heden namelijk nauwelijks gebruik gemaakt van die optie. Worden producten per vergissing uit de markt gehaald, dan dient de door de producent geleden schade te worden vergoed.

3.4.2.2. De lidstaten moeten een centraal bestand opzetten dat samenhangende gegevens bevat en in de hele Unie door de Commissie wordt gecoördineerd.

3.4.2.3. Ook dienen de lidstaten de consumenten via allerlei kanalen, inclusief een EU-site op internet, systematisch toegang te verschaffen tot informatie over producten die uit de markt worden gehaald. Het taalgebruik daarbij moet duidelijk en ondubbelzinnig zijn. Voorts dienen zij handelaren en hun verenigingen aan te moedigen om innovatiever en efficiënter met de consument te communiceren en betere systemen voor de opsporing van gebrekkige producten en kopers ervan te gebruiken.

3.5. Kennisgeving en uitwisseling van informatie; dringende situaties en optreden op EU-niveau

3.5.1. De bepaling van artikel 6 betreffende het uit de markt nemen is dubbelzinnig en wordt daardoor van lidstaat tot lidstaat verschillend uitgelegd en toegepast. Deze bepaling moet dus helderder worden geformuleerd.

3.5.1.1. Het Comité beveelt daarom aan, de procedure uit te breiden met de specifieke verplichting voor ondernemingen om overheidsinstanties over onveilige producten te informeren.

3.5.1.2. Het Comité wijst erop dat het uit de markt nemen slechts een onderdeel van een strategie vormt. Er bestaat behoefte aan een strategische en doelgerichte aanpak om veiligere producten te ontwerpen en te vervaardigen. Ook dienen de stand van zaken betreffende productveiligheid en de geconstateerde tekortkomingen voortdurend te worden geëvalueerd(7), en moeten er wegen worden gevonden om vooruitgang te meten en over bepaalde periodes te volgen.

3.5.2. Artikelen 7 en 8

3.5.2.1. Het Comité ziet in dat de richtlijn werd goedgekeurd in een periode waarin minder nadruk werd gelegd op het subsidiariteitsbeginsel, krachtens hetwelk handhaving, urgentieprocedures en sancties grotendeels aan de lidstaten en de door hen aangewezen autoriteiten dienen te worden overgelaten, en de Commissie zich tot coördinatie beperkt.

3.5.2.2. De Unie opereert overigens steeds meer internationaal, waarbij er oog dient te zijn voor de positieve bijdrage van de OESO. Er is daarom behoefte aan internationale afspraken ten behoeve van de internationale handhaving en een internationaal on-line-bestand met informatie over alle uit de markt genomen en onveilige producten.

3.5.2.3. Bijgevolg stelt het Comité voor dat de Unie ervoor zorgt dat informatie efficiënt en snel via het Rapid Exchange of Information System (Rapex), dat nu op permanente basis is ingevoerd, wordt uitgewisseld en dat deze informatie op vaste patronen wordt onderzocht. Momenteel stuit doorgifte nog op hindernissen waardoor informatie de eerstbetrokkenen te laat bereikt en dus aan praktische waarde inboet. Acute risico's moeten terstond kunnen worden bestreden en dit mag niet door het beginsel van vrij goederenverkeer worden belemmerd.

3.5.2.4. Het Comité beveelt aan om de huidige, onnodig ingewikkelde, kennisgevingsprocedure uit te breiden met procedures voor risicobeoordeling.

3.5.2.5. Digitale informatie-uitwisseling tussen toezichthoudende autoriteiten en veiligheidsorganisaties en doorgifte van de desbetreffende informatie aan de Commissie en aan andere lidstaten dienen op nationaal niveau te worden vergemakkelijkt.

3.5.2.6. Producten waarvan in de Unie bekend is dat zij gevaarlijk zijn, zouden niet naar derde landen mogen worden geëxporteerd, met name niet naar ontwikkelingslanden, waar veel onwetendheid heerst en slechts weinig beschermende wetgeving bestaat. Uitzonderingen kunnen worden gemaakt wanneer de desbetreffende producten op grond van verschillen in cultuur, levenswijze en traditie daar aanvaardbaar zijn. Dergelijke exporten moeten van geval tot geval worden beoordeeld.

3.5.2.7. Het Comité beseft dat het garanderen van vertrouwelijkheid wanneer het vermoeden van gevaar bestaat, een probleem kan opleveren, maar stelt desondanks voor, iedere periode van bedrijfsgeheim die de producent voor zijn productevaluatie nodig heeft aan een strikte limiet te binden.

3.5.3. Artikel 9

3.5.3.1. Het Comité zou graag zien dat de toch al beperkte bevoegdheden van de Commissie om inzake veiligheidskwesties op te treden, worden uitgebreid, door sommige voorwaarden voor ingrijpen te schrappen en een en ander te verduidelijken. De Commissie zou met name moeten worden belast met het toezicht op de uitvoering van de richtlijn en op de efficiency van nationale controles.

3.5.3.2. Ook verdient het aanbeveling dat de Commissie betrokken wordt bij het analyseren van gegevens over ongelukken teneinde tendenzen en toekomstige prioriteiten in kaart te brengen.

3.5.3.3. Het Comité wijst op het groeiende belang van het Europees systeem van toezicht op ongevallen thuis en in de vrije tijd (EHLASS), waarover het reeds eerder heeft geadviseerd, en maakt de volgende opmerkingen.

3.5.3.4. Een efficiënt systeem voor monitoring van ongevallen, dat ook gegevens over productveiligheid bevat, is cruciaal, dient logischerwijs te worden ondergebracht bij het D.-G. "Gezondheid en consumentenbescherming" en moet in coördinatie met de andere betrokken directoraten-generaal worden gecoördineerd. Het Comité ziet in dat producten veelal slechts bij ongelukken zijn betrokken en deze niet noodzakelijkerwijs veroorzaken. Momenteel is EHLASS het enige instrument voor het systematisch vergaren van statistische informatie ter zake. Zo kan bijv. worden geconstateerd of het aantal ongelukken sinds de uitvoering van de richtlijn is toegenomen en kunnen met behulp van het systeem tendenzen in kaart worden gebracht en prioriteiten worden vastgesteld. Het systeem moet consequent over de hele EU worden uitgebreid en ook dient in dit verband met derde landen als de VS en Australië te worden samengewerkt.

3.5.3.5. In de richtlijn moet de Commissie worden verplicht jaarlijks toegankelijke informatie te publiceren en mechanismen in te voeren voor controles op invoer uit derde landen. Dit is met name van belang met het oog op de geplande uitbreiding.

3.5.4. Artikelen 10, 11 en 12

3.5.4.1. Het Comité zou graag zien dat de huidige nogal restrictieve voorwaarden voor het lidmaatschap van het bij de oorspronkelijke richtlijn ingevoerde "Comité voor noodgevallen inzake productveiligheid" worden versoepeld, zodat een bredere kring van deskundigen (bijv. onafhankelijke gezondheids- en veiligheidsspecialisten) lid kan worden. Ook zou het wellicht soortgelijke bevoegdheden op zich kunnen nemen als productveiligheidscommissies.

3.5.4.2. Tevens dient in de richtlijn dit Comité voor noodgevallen de mogelijkheid te worden geboden om gegevens aangaande de hele EU te onderzoeken en productveiligheidsnormen, met het oog op wijziging ervan, door te lichten.

3.5.4.3. Ook zouden agenda en notulen van de comitévergaderingen op de website van het D.-G. "Gezondheid en consumentenbescherming" kunnen worden gepubliceerd.

3.5.5. Handhaving (Het Comité constateert dat samenwerking op handhavingsgebied of handhavingsniveaus momenteel niet in de richtlijn zijn geregeld)

3.5.5.1. Het Comité doet, gegeven de toename van grensoverschrijdende aankopen, de volgende suggesties voor manieren waarop de Commissie samenwerking en uitwisseling van informatie tussen de EU-handhavingsinstanties kan verbeteren:

- ontwikkeling van een regelmatig en goed geëquipeerd forum van handhavingsfunctionarissen (zie paragraaf 3.4.1.1);

- ontwikkeling van een gemeenschappelijke, op objectieve en wetenschappelijke criteria gebaseerde benadering van risicobeoordeling;

- consistentere test- en monsterprocedures.

3.6. Diverse en slotbepalingen

3.6.1. Artikel 15

Gegeven de snelheid waarmee veranderingen zich in Europa voltrekken, vindt ook het Comité dat de Commissie om de twee jaar een verslag moet uitbrengen. Dit verslag dient via EHLASS vergaarde gegevens te bevatten, alsook een jaarlijkse lijst van aanmeldingen, verboden en terugnames in verband met productveiligheid.

3.6.2. Artikel 18

Beschikking 89/45/EEG wordt ingetrokken omdat krachtens artikel 7 van de richtlijn het Rapex-systeem permanent wordt ingevoerd.

4. Verdere kwesties

4.1. Bij de toepassing van de huidige versie van de richtlijn zijn nog vele andere kwesties aan de orde. Deze variëren van mondiale effecten tot milieuvriendelijke eliminatie van producten aan het einde van de levenscyclus. De belangrijkste kwesties zijn de volgende:

4.1.1. Het Comité vraagt zich af of de herziene versie zich ook tot diensten uit dient te strekken, maar vindt dat dit essentiële onderwerp vanwege de ingewikkeldheid ervan beter kan worden geregeld in een nieuwe, aparte richtlijn voor nauwkeurig gedefinieerde categorieën van diensten.

4.1.2. Ook denkt het dat sancties, straffen en compensaties overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel beter op nationaal niveau kunnen worden geregeld.

4.1.3. Het acht het niet nodig dat er een EU-productveiligheidscommissie wordt opgericht. Reorganisatie en uitbreiding van het bestaande Comité voor noodgevallen inzake productveiligheid volstaat. Voor de lidstaten is het wel aanbevelenswaardig om goed geëquipeerde productveiligheidscommissies op te richten.

5. Conclusies

5.1. Een doeltreffende richtlijn inzake algemene productveiligheid, die nauwkeurig en oordeelkundig herzien is en aan de veranderende behoeften van de Unie is aangepast, is van het grootste belang voor een adequaat en evenwichtig functionerende interne markt. Een dergelijke regeling is voorts essentieel voor meer bescherming van de consument tegen verwondingen of zelfs de dood. Daarnaast is regeling cruciaal voor producenten en leveranciers, omdat zij een duidelijk juridisch kader voor alle marketingactiviteiten biedt en aanknoopt bij de beginselen van faire handel en mededinging.

5.2. Het is voor de consumentenbescherming van wezenlijk belang dat de richtlijn inzake productveiligheid voortdurend wordt herzien en bijgesteld. Het is echter ook van belang dat bij het aanbrengen van eventuele wijzigingen altijd rekening wordt gehouden met de regels die gelden of overwogen worden met betrekking tot productaansprakelijkheid. Medio dit jaar heeft de Commissie hierover een Groenboek, "Wettelijke aansprakelijkheid voor producten met gebreken", gepubliceerd(8).

5.3. Het Comité weet dat de Commissie de richtlijn momenteel herziet en verzoekt haar rekening te houden met de resultaten die haar vele raadplegingen hebben opgeleverd, alsook met de opmerkingen van het Comité.

Brussel, 8 december 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) 92/59/EEG van de Raad van 29.6.1992, PB L 228 van 11.8.1992, p. 24 en advies ESC: PB C 75 van 26.3.1990, p. 1.

(2) 88/378/EEG van 3.5.1988, PB L 187 van 16.7.1988, p. 1.

(3) PB C 175 van 4.7.1988, p. 12.

(4) ESC-advies: PB C 75 van 26.3.1990, p. 1.

(5) Wellicht moet dit worden heroverwogen in het licht van toekomstige wetgeving betreffende consumentenovereenkomsten.

(6) Zie PB C 175 van 4.7.1988, p. 12 en PB C 75 van 26.3.1990, p. 1.

(7) Een en ander overeenkomstig het door de Universiteit van Louvain-la-Neuve in het najaar van 1999 op verzoek van de Commissie opgestelde rapport over de tenuitvoerlegging van de richtlijn.

(8) COM(1999) 396 def. van 28.7.1999.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen, waarvoor minstens één kwart van de stemmen werd uitgebracht, werden tijdens de beraadslaging in de Afdeling verworpen.

Wzg. 2

Par. 3.5.2.6 te schrappen.

Motivering

Als men een derde land wil verbieden een product in te voeren dat binnen de EU niet verkocht mag worden omdat het niet aan de veiligheidseisen voldoet, maar dat in principe wel in het betrokken land mag worden verkocht, moet dit worden aangemerkt als een poging om Europese regelgeving dwingend op te leggen buiten de eigen grenzen op een wijze die principieel onaanvaardbaar is. Een uitvoerverbod zou buiten de EU worden opgevat als een blijk van een bevoogdende en ouderwets "kolonialistische" houding. Daar mag Europa zich niet aan bezondigen.

Uitslag van de stemming

Vóór: 14, tegen: 34, onthoudingen: 5.

Wzg. 1

Par. 4.1.1 te schrappen.

Motivering

Zoals de tekst van deze paragraaf terecht opmerkt, is het vraagstuk van de veiligheid van diensten en de eventuele aansprakelijkheid voor onveilige dienstverlening zeer ingewikkeld. Dit is ook de reden dat in het verleden de Raad een voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake aansprakelijkheid voor onveilige en/of gebrekkige dienstverlening niet heeft aanvaard. Het is te simpel om vanwege deze ingewikkeldheid van de materie, tot de uitspraak te komen dat op dit terrein aparte wetgeving in de zin van een EU-richtlijn noodzakelijk zou zijn. Dergelijke wetgeving zou ook het risico in zich dragen dat de ontwikkeling van de dienstensector binnen de EU geremd zou worden vanwege de veelal niet te overziene en derhalve niet te verzekeren risico's. Dit staat haaks op het streven van de EU, hetgeen ook recent nog door het ESC is onderschreven, om het werkgelegenheidspotentieel van de dienstensector verder te ontwikkelen.

Daarnaast is het ook vrijwel onmogelijk om, zoals bij producten wél mogelijk is, diensten bij gebleken gevaar "uit de markt te halen". Indien een bepaalde lidstaat bijv. een dienst zou "verbieden" vanwege gebleken "gevaar" zou dit kunnen leiden tot een inbreuk op het functioneren van vrije dienstverlening op de interne markt, juist in een situatie als de huidige waarin blijkens een recente Mededeling van de Commissie, het principe van de wederzijdse erkenning nog veelal niet door de lidstaten toegepast wordt ten aanzien van dienstverlenende beroepen. Diensten worden vrijwel altijd verleend in het kader van een contractuele relatie. Het burgerlijk recht dat op deze verbintenissen van toepassing is, biedt voldoende garanties om bij problemen tot oplossingen te komen tussen partijen, bijv. op basis van wanprestatie leidende tot schadevergoedingen. Daarnaast is bij niet-contractuele relaties de leer van de "onrechtmatige daad" van toepassing, die naast schadevergoeding ook tot verbodsacties kan leiden. Het bestaande civielrechtelijke kader in de lidstaten biedt derhalve voldoende garanties om te voorzien in de behoeften en voor verdergaande wetgeving in de zin van harmoniserende EU-richtlijnen is de behoefte dan ook niet aangetoond.

Uitslag van de stemming

Vóór: 22, tegen: 29, onthoudingen: 10.