Er zijn slimme en duurzame investeringen vereist om de werkgelegenheid en de groei te bevorderen, zowel in Europa als in de rest van de wereld.

Sinds november 2014 heeft de Commissie aanzienlijke financiële middelen van de EU gemobiliseerd, en dat op een innovatieve wijze die ervoor zorgt dat de ingezette overheidsmiddelen een zo groot mogelijk effect sorteren en dat particuliere investeringen worden aangetrokken. Duurzame investeringen, met name in infrastructuur en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), vormden de kern van het politieke optreden van de Commissie, in het bijzonder via een efficiëntere aanwending van de beperkte EU-begrotingsmiddelen, in combinatie met maatregelen ter verbetering van het algemene bedrijfsklimaat.

De Commissie blijft zoeken naar nieuwe manieren om elke euro aan overheidsmiddelen optimaal te benutten, de particuliere sector te mobiliseren en tastbare resultaten in de reële economie te boeken.

Binnen de EU levert deze aanpak reeds bemoedigende resultaten op. Het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), de kern van het investeringsplan voor Europa, moet dan ook worden versterkt en uitgebreid, zowel door het verlengen ervan in de tijd als door het vergroten van de financiële draagkracht ervan.

Buiten de EU zal deze nieuwe benadering ook nuttig zijn om het hoofd te bieden aan de diverse uitdagingen die zich zowel in het nabuurschap van de EU als in Afrika aandienen. Tegen deze achtergrond komt de Commissie vandaag met een ambitieus Europees extern investeringsplan (EIP) voor het bevorderen van duurzame ontwikkeling, werkgelegenheid en groei in de partnerlanden en voor het aanpakken van de onderliggende oorzaken van migratie.

I. Het investeringsplan voor Europa – EFSI 2.0

Het investeringsplan voor Europa is een nuttig instrument gebleken voor het behalen van concrete resultaten en het bevorderen van een duurzame toename van de lage investeringsniveaus in Europa na de financiële crisis. De wijze waarop de garantie is geconstrueerd, zorgt voor een optimale aanwending en hefboomwerking van de schaarse overheidsmiddelen met de bedoeling tastbare resultaten op het gebied van werkgelegenheid en groei te boeken. Via het EFSI heeft de groep rond de Europese Investeringsbank (EIB) – de strategische partner van de Commissie voor het investeringsplan voor Europa – in minder dan een jaar tijd bijna 116 miljard EUR gemobiliseerd in 26 lidstaten. Tijdens diezelfde periode hebben meer dan 200 000 kmo's reeds van het EFSI geprofiteerd . Van Finland tot Griekenland, van Ierland tot Kroatië, van industriële speerpuntprojecten tot de modernisering van de voedingsmiddelenindustrie door kmo's en midcap-bedrijven in Europa, van windmolenparken tot de uitrol van nieuwe gezondheidstechnologieën: het EFSI maakt een echt verschil door innovatieve projecten te ondersteunen die banenschepping en groei in lokale gemeenschappen mede in de hand werken. Daardoor speelt het EFSI ook een grote rol bij het aanpakken van de jeugdwerkloosheid .

Op 28 juni 2016 heeft de Europese Raad het volgende geconcludeerd: "[h]et investeringsplan voor Europa, met name het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), heeft al concrete resultaten opgeleverd en vormt een belangrijke stap om particuliere investeringen aan te trekken en tegelijkertijd slim gebruik te maken van schaarse begrotingsmiddelen. De Commissie is voornemens spoedig voorstellen betreffende de toekomst van het EFSI in te dienen, die door het Europees Parlement en de Raad met voortvarendheid moeten worden besproken" . Met het vandaag aangenomen voorstel heeft de Commissie werk gemaakt van deze prioriteiten.

De Commissie streeft naar een verdubbeling van het EFSI, zowel wat de looptijd als wat de financiële draagkracht ervan betreft. Het EFSI is opgericht voor een initiële periode van drie jaar en was bedoeld om ten minste 315 miljard EUR aan strategische investeringen aan te trekken. In het licht van het succes ervan heeft de Commissie besloten een wijzigingsverordening te presenteren waarbij het EFSI wordt verlengd in de tijd en de financiële slagkracht ervan wordt vergroot. Aldus zullen ook eventuele verstoringen in de financiering worden vermeden en zal projectontwikkelaars de zekerheid worden geboden dat zij nog steeds projecten kunnen voorbereiden die na de initiële investeringsperiode kunnen worden ingediend. De vandaag voorgestelde wettelijke verlenging bestrijkt de periode van het huidig meerjarig financieel kader en moet tegen 2020 in totaal ten minste een half biljoen euro aan investeringen opleveren. Om de slagkracht van het EFSI nog verder te vergroten en de nagestreefde verdubbeling van de investeringsdoelstelling te verwezenlijken, roept de Commissie de lidstaten op om ook dringend werk te maken van het leveren van een bijdrage. Voor de periode na 2020 is de Commissie voornemens de nodige voorstellen te doen om ervoor te zorgen dat de strategische investeringen op een duurzaam peil blijven.

De belangrijkste elementen van het voorstel van vandaag worden hierna beschreven.

EFSI 2.0 – Verlenging in de tijd, grotere slagkracht en versterkte additionaliteit (eerste pijler):

Het wetgevingsvoorstel van vandaag voorziet niet alleen in een verlenging in de tijd en in een grotere slagkracht, maar ook in een versterking van de additionaliteit, waarbij vooral gevallen van marktfalen en suboptimale investeringssituaties worden aangepakt om op die manier een grotere betrokkenheid van de particuliere sector te bewerkstelligen. Opdat het initiatief een zo groot mogelijk effect sorteert, moet het EFSI zich vooral blijven concentreren op de kwaliteit van de investeringsprojecten (nl. die welke in een hogere productiviteit en een groter concurrentievermogen resulteren), naast het verhogen van de investeringsvolumes. In het licht van het belang ervan voor de eengemaakte markt zijn het vooral grensoverschrijdende infrastructuurprojecten, inclusief gerelateerde diensten, die additionaliteit bieden. Bovendien zal het EFSI zich in de toekomst nog sterker op duurzame investeringen in meerdere sectoren toespitsen om de doelstellingen van de klimaatovereenkomst van Parijs (COP21) te blijven halen en om een bijdrage te leveren aan de overgang naar een hulpbronnenefficiënte, circulaire en koolstofarme economie , conform Agenda 2030 en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen. Tevens wordt voorgesteld een groter deel van de financiering naar kmo's te kanaliseren omdat het opnemen van middelen door de markt bijzonder snel is verlopen in het kmo-onderdeel, waar de prestaties van het EFSI de verwachtingen ruimschoots overtreffen. Tot slot zijn middelen van het programma voor werkgelegenheid en sociale innovatie (EaSI) en het EFSI gebundeld tot een reeks nieuwe financiële instrumenten voor het versterken van de ondersteuning van sociaal ondernemerschap en microfinanciering.

Een belangrijk doel van het EFSI 2.0 is het vergroten van de geografische dekking van het EFSI en de verbetering van de benutting ervan in minder ontwikkelde en overgangsregio's. In dit verband is een essentiële rol weggelegd voor de combinatie van het EFSI met andere financieringsbronnen van de Unie, zoals onder meer de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) . Vandaag heeft de Commissie een voorstel voor een vereenvoudiging van de verordening houdende gemeenschappelijke bepalingen aangenomen om een dergelijke combinatie te vergemakkelijken. Daarnaast zal de Europese investeringsadvieshub op regionaal en lokaal niveau worden versterkt, zodat deze actief aan de sectorale en geografische diversificatie van het EFSI kan bijdragen.

Tevens wordt voorgesteld de investeringsbeslissingen en governanceprocedures transparanter te maken. Het investeringscomité zal in zijn besluiten, die openbaar worden gemaakt, nadere toelichting moeten geven bij de redenen waarom het meent dat een specifieke verrichting voor de EU-garantie in aanmerking komt, met name wat additionaliteit betreft. Voorts zal het scorebord van indicatoren worden gepubliceerd zodra een onder de EU-garantie vallende verrichting is ondertekend. Bovendien voorziet het voorstel ook in een verplichting voor de EIB en het Europees Investeringsfonds (EIF) om de eindbegunstigden, waaronder kmo's, van het bestaan van EFSI-steun op de hoogte te brengen.

Versterkte technische bijstand (tweede pijler):

Via overeenkomsten met relevante plaatselijke actoren zal de Europese investeringsadvieshub dichter bij het terrein technische bijstand verlenen. Er zal ook doelgerichtere en beter op maat gesneden technische bijstand beschikbaar worden gesteld voor projecten waarbij meerdere lidstaten betrokken zijn, voor projecten die tot de verwezenlijking van de COP21-doelstellingen bijdragen, en voor de combinatie van het EFSI met andere financieringsbronnen van de Unie, zoals de Europese structuur- en investeringsfondsen, Horizon 2020 en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen. In dit verband wordt in het EFSI 2.0-voorstel ook bepaald dat de hub actief moet bijdragen tot de doelstelling van sectorale en geografische diversificatie van het EFSI door het ondersteunen van de inspanningen van de EIB om, waar nodig, nieuwe projecten op het terrein op te starten.

In dit verband zal de Commissie de mogelijkheid onderzoeken om in haar vertegenwoordigingen in de lidstaten speciale Europese investeringsgezanten aan te wijzen die in het kader van één enkel investeringsbeleidsteam met de betrokken Commissiediensten zullen samenwerken.