Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een eerste meerjarenprogramma ter ondersteuning van het Europese toerisme - Philoxenia (1997-2000)"

(97/C 42/04)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad [COM(96) 168 def. - 96/0127 (CNS)] ();

gezien het besluit van de Raad d.d. 24 juni 1996 om, overeenkomstig artikel 198C van het EU-Verdrag, het Comité van de Regio's over dit onderwerp te raadplegen;

gezien zijn besluit van 8 maart 1996 sub-commissie 2 "Plattelandstoerisme" te belasten met de voorbereiding van het advies;

gezien het ontwerp-advies CDR 302/96 rev. dat op 9 oktober 1996 door sub-commissie 2 is goedgekeurd (rapporteurs: mevrouw Segersten-Larsson en de heer Lafay;

heeft tijdens zijn 15e zitting d.d. 13 en 14 november 1996 (vergadering van 14 november) het volgende advies goedgekeurd.

1. Achtergrond

In het advies dat het Comité van de Regio's op 16 november 1995 heeft uitgebracht over het Groenboek van de Commissie over de rol van de Europese Unie op het gebied van toerisme () werden wat betreft de doelstellingen van de toekomstige gemeenschappelijke inspanningen ten behoeve van het toerisme de volgende zaken beklemtoond ():

- Het Comité van de Regio's benadrukt dat de Unie op het gebied van toerisme duidelijke doelstellingen moet overeenkomen en formuleren. Tevens dient te worden onderzocht of deze doelstellingen door middel van gecoördineerde inspanningen op de bestaande beleidsterreinen gehaald kunnen worden.

- Het is van mening dat de Unie dient te streven naar een - uit economisch, cultureel en milieu-oogpunt - duurzame ontwikkeling van het toerisme, die ook op lange termijn zowel toeristen, het bedrijfsleven als de lokale bevolking ten goede komt.

- Het CvdR acht het van fundamenteel belang dat er voor de sector toerisme, net als voor andere sectoren, duidelijke regelgeving gecreëerd wordt. Toeristische ondernemingen moeten kunnen profiteren van sectoraal gerichte maatregelen die kunnen bijdragen aan een grotere economische groei en meer werkgelegenheid, en aan de verbetering van concurrentievoorwaarden.

- Het Comité wijst op de noodzaak dat de Unie de regionale en lokale partners in een vroeg stadium bij de beleidsvorming betrekt. Tot deze partners behoren ook de overheden en bedrijven die primair verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van het toerisme.

Het Comité van de Regio's heeft bij zijn beoordeling van het actieprogramma Philoxenia ook de evaluatie van eerdere actieprogramma's in aanmerking genomen, te weten het "Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité betreffende de communautaire acties op het gebied van het toerisme" (besluit van de Raad 92/421/EEG) () alsmede de standpunten die het Comité naar voren heeft gebracht in zijn advies van 2 februari 1995 over "Een beleid ter ontwikkeling van het plattelandstoerisme in de regio's van de EU".

ALGEMENE OPMERKINGEN

2. Context en inhoud

2.1. Het Comité van de Regio's is van mening dat de Commissie met het voorstel voor een nieuw actieprogramma ter ondersteuning van het Europese toerisme - Philoxenia, een degelijk en goed gestructureerd plan ingediend heeft.

Het Comité stelt met tevredenheid vast dat de Commissie in haar voorstel over het geheel genomen rekening gehouden heeft met de standpunten die het t.a.v. het Groenboek inzake toerisme naar voren gebracht heeft, en ook met hetgeen het eerder opgemerkt heeft over de ontwikkeling van het plattelandstoerisme in de regio's van de EU ().

2.2. Het Comité is van mening dat de kracht van het voorgestelde Philoxenia-programma schuilt in het feit dat de inspanningen van de Unie geconcentreerd zijn op slechts enkele, maar wel essentiële maatregelen die de nationale, regionale en lokale acties een meerwaarde kunnen geven.

2.3. Het Comité wil erop wijzen dat een duurzaam meeromvattend EU-beleid een meerwaarde voor nationale, regionale en lokale inspanningen met zich brengt.

2.4. Een EU-beleid (inzake toerisme) zou een afspiegeling moeten kunnen zijn van de diverse benaderingen die de lid-staten zouden willen hanteren, en principes die betrekking hebben op bescherming van het milieu en het cultureel erfgoed moeten omvatten.

2.5. Volgens het Verdrag moet de EU zich inzetten voor milieubescherming en -verbetering, en moet zij milieubescherming integreren in de overige beleidsonderdelen. Het toerisme maakt deel uit van de sectoren die in het vijfde actieprogramma inzake het milieu in het bijzonder genoemd worden.

2.6. Het Comité van de Regio's heeft o.a. in zijn advies van 12 juni 1996 over Agenda 21 () benadrukt dat niet alleen milieu, maar ook economie, cultuur en maatschappelijk welzijn aandachtspunten binnen het milieubeleid moeten zijn.

2.7. Maatregelen inzake toerisme zouden volgens het Comité van de Regio's zó vormgegeven moeten worden, dat zij bijdragen tot een duidelijk coherent referentiekader of een waardengemeenschap, waarbinnen jaarlijks de actieprogramma's voor toerisme gevolgd kunnen worden, zelfs al verschillen deze qua doelstellingen en gekozen maatregelen.

2.8. Het Comité is van mening dat, indien er duidelijker en meeromvattende EU-maatregelen geformuleerd worden, de gebruikers en begunstigden van het actieprogramma voor toerisme daardoor gemakkelijker zouden kunnen begrijpen waarom de EU bepaalde maatregelen in actieprogramma's e.d. voorrang geeft boven andere.

2.9. Aangezien het nieuwe actieprogramma een brede spreiding zal krijgen, zou het volgens het Comité van de Regio's nuttig zijn als er reeds in het Philoxenia-programma een duidelijker paragraaf over onderwijs en beleidsvorming opgenomen zou worden.

2.10. Het Comité onderstreept dat het EU-beleid zo opgesteld moet zijn dat het gemakkelijk aangepast kan worden al naar gelang de nationale, regionale en lokale wensen en vereisten.

2.11. Inspanningen van de Unie in het kader van eerdere actieplannen hebben tot gevolg gehad dat er in de lid-staten analoog beleid gemaakt werd, bijvoorbeeld wat betreft de aandacht voor het belang van cultuur voor toerisme. Het Comité wil de waarde van dit effect benadrukken en erop wijzen dat het duidelijk afhankelijk is van de inspanningen van zowel openbare instellingen als particulieren.

2.12. Het CvdR staat achter het voorstel van de Commissie het cultuurtoerisme te blijven steunen, omdat er nog veel te doen is qua methodologie, en om meer bedrijven te interesseren voor de commerciële toepassing van cultuur bijvoorbeeld als meerwaarde bij een zakenreis of bij de producten van het plattelandstoerisme. Ditzelfde geldt voor het gezondheidstoerisme.

2.13. Tenslotte wil het Comité wijzen op het feit dat het toerisme op lange termijn meer steun kan verwachten als het als een geïntegreerd onderdeel wordt opgenomen in het lokale of regionale beleid voor ontwikkeling en werkgelegenheid, en daar waar de EU-steun bijdraagt aan het scheppen van meer gelijke kansen. Het Comité van de Regio's, als vertegenwoordiger hiervan, spant zich in om het bewustzijn voor deze zaken te bevorderen om zo bij te dragen aan het "toerismevriendelijke klimaat" dat de Commissie nastreeft.

DOELSTELLINGEN EN VOORGESTELDE MAATREGELEN

3. Verbetering van de kennis op het gebied van het toerisme

3.1. Het CvdR heeft in verschillende situaties aangegeven dat er snel een gezamenlijke taal voor het toerisme gevonden moet worden, om communicatie over methoden en "know-how" mogelijk te maken.

3.2. Het Comité is daarom bijzonder ingenomen met de voorgestelde acties op EU-niveau om de fundamentele kennis over het toerisme te verbeteren, waardoor het mogelijk wordt om de situatie en ontwikkeling in de lid-staten beter te evalueren en te vergelijken. Dit is van essentieel belang om bijvoorbeeld beleidsmakers meer inzicht in toeristische aangelegenheden en de specifieke behoeften van deze industrie te geven.

3.3. Pas als er een betere grondslag in de vorm van o.a. vergelijkbare statistische gegevens en kwaliteitsnormen aanwezig is, kan volgens het CvdR het voorgestelde einddoel "de kwaliteit en het concurrentievermogen van het Europese toerisme te stimuleren, teneinde bij te dragen tot de groei en de werkgelegenheid", volledig geëvalueerd worden.

3.4. Het Comité van de Regio's staat achter het voorstel om de statistische gegevens die de lid-staten conform de statistiek-richtlijn van 1995 invoeren en verzamelen, toegankelijker en gebruiksvriendelijker te maken. Dit moet evenwel met zo min mogelijk administratieve rompslomp gepaard gaan.

4. Bundeling van toeristische gegevens uit andere bronnen

4.1. Het CvdR is ingenomen met het feit dat de EU de verantwoordelijkheid op zich neemt om de beschikbare informatie op tal van niveaus en bij verschillende organisaties op een effectieve manier te bundelen en te verspreiden.

4.2. Volgens het Comité moet het voorgestelde Europees netwerk voor onderzoek en documentatie op het gebied van toerisme in nauw contact staan met gebruikers, zowel toeristische ondernemingen als openbare organisaties. Hierdoor wordt het mogelijk om de concrete informatie in de gegevensbank en de advisering zo'n vorm te geven dat zij optimaal gebruikt kunnen worden.

4.3. Het CvdR is van mening dat de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën een betere circulatie van deze informatie mogelijk moeten maken, en de informatie toegankelijker moeten maken voor de verschillende doelgroepen: deskundigen op dit terrein, toeristen, scholen, universiteiten, bibliotheken, enz. Via het communautaire programma INFO 2000, dat tot doel heeft multimedia-industrie te ontwikkelen, zouden in dit verband maatregelen kunnen worden genomen.

5. Bevordering van de evaluatie van de communautaire maatregelen die van invloed zijn op het toerisme

5.1. Het CvdR acht het van groot belang om een betere coördinatie van de initiatieven en acties op het gebied van toerisme in het kader van verschillende directoraten-generaal en programma's tot stand te brengen. Het staat daarom achter het initiatief van de Commissie om maatregelen te nemen waardoor het overzicht en inzicht in hoe andere EU-initiatieven de toeristenindustrie beïnvloeden, worden verbeterd. Het is b.v. van belang dat het beleid afgestemd wordt op de maatregelen van de structuurfondsen op het gebied van toerisme en regionale aantrekkingskracht in het kader van de prioritaire doelstellingen en de communautaire initiatieven zoals Interreg II.

5.2. Het Comité van de Regio's zou ook graag zien dat de verbeterde interne coördinatie resulteert in betere informatie voor de actoren in het toerisme, bijvoorbeeld in de vorm van een eenvoudige gids om toeristische ondernemingen en openbare vertegenwoordigers de weg te wijzen bij het zoeken naar de juiste programma's en vormen van steun voor hun specifieke behoeften. Ook zou een dergelijke gids inzicht kunnen geven in het totaal van informatie en middelen via andere programma's en fondsen naast Philoxenia ter beschikking van het toerisme staan.

6. Verbetering van het wetgevende en financiële klimaat voor het toerisme

6.1. De voorwaarden in de dienstensector overeen dienen te komen met die in de industrie. Het CvdR ziet het als een belangrijke taak om op zowel nationaal als EU-niveau op het belang hiervan te wijzen. De industrie geniet in veel opzichten namelijk betere voorwaarden, o.a. qua belasting op energie.

6.2. Volgens het Comité is het van belang dat de Commissie initiatieven ontplooit om een overzicht op te stellen van de voorwaarden voor het toerisme op het stuk van wetgeving en belasting, zowel in de lid-staten als in belangrijke concurrerende landen buiten de EU. Met behulp daarvan zouden de lid-staten beter in staat zijn een standpunt in te nemen over hun behoefte aan verandering.

7. Versterking van de samenwerking met de lid-staten, de industrie en andere belanghebbenden

7.1. Het Comité van de Regio's is het eens met de Commissie dat er een duidelijke behoefte bestaat aan het stimuleren van samenwerking en coördinatie. Het is net als de Commissie van mening dat partnerschappen tussen particuliere en openbare actoren de vorm van samenwerking is waardoor het toerisme het best wordt bevorderd.

7.2. Toch vindt het Comité dat de lid-staten in hun nationale programma's voor toerisme de nadruk moeten leggen op de behoefte aan samenwerking en coördinatie binnen partnerschappen. Door dit, evenals de behoefte aan partnerschappen tussen regio's, in het actieprogramma Philoxenia op te nemen, kan de Unie dergelijke samenwerkingsvormen stimuleren.

7.3. Ten aanzien van de samenwerking wil het Comité ook de vraag opwerpen hoe de Unie zou kunnen bijdragen aan het stimuleren van de samenwerking tussen oude en nieuwe toeristische attracties - bijvoorbeeld door een "mentorschap" tussen plaatsen met vergelijkbare omstandigheden. Dit zou een belangrijk instrument kunnen zijn om b.v. de landen in het voormalige Oost-Europa te steunen. Voorts zou het treffen van specifieke steunmaatregelen moeten worden aangemoedigd ter uitvoering van projecten die tot doel hebben, het toerisme in niet-lid-staten in het Middellandse-Zeegebied te ontwikkelen.

7.4. Het Comité twijfelt eraan of geregelde algemene bijeenkomsten wel het beste middel zijn om een effectieve samenwerking tussen lid-staten te bevorderen.

7.5. Het is daarentegen van mening dat het zeer zeker gewenst is thematische vergaderingen en werkgroepen, bestaande uit deskundigen van verschillende organisaties te houden, o.m. om ervoor te zorgen dat delen van dit programma kunnen worden verwezenlijkt.

KWALITEITSVERHOGING VAN HET EUROPESE TOERISME

8. Bevordering van duurzaam toerisme

8.1. Het Comité van de Regio's onderstreept dat het belangrijk is dat de Unie lange-termijnvoorstellen doet voor maatregelen om zowel actoren in de toeristenindustrie als het grote publiek meer te attenderen op de noodzaak de natuurlijke en culturele hulpbronnen rationeel te gebruiken. Dit is een fundamenteel wereldwijd probleem dat op EU-niveau gesteund moet worden.

8.2. De kwaliteit van het toerisme is in hoge mate afhankelijk van de totale indruk die de bezoeker krijgt van de omgeving waarin hij zich bevindt en de mensen die hij ontmoet. Lokale en regionale vertegenwoordigers zijn er in het bijzonder verantwoordelijk voor, het toerisme een zodanige inhoud te geven dat het zowel door bezoekers als door de lokale bevolking als stimulerend ervaren wordt. Het toerisme laat zijn sporen na in de lokale samenleving - zowel positieve als negatieve.

8.3. Daarom acht het CvdR het een goede zaak dat de Commissie voorstelt om steun te geven aan de uitwisseling van ervaringen tussen lokale initiatieven en netwerken die een bijdrage leveren aan de kennis over o.a. methoden voor duurzaam en milieuvriendelijk toerisme.

8.4. In het belang van het toerisme wil het Comité in het bijzonder de aandacht richten op de zich ontwikkelende kenniscentra, die zich bezighouden met activiteiten buitenshuis en met voorlichting over natuur en cultuur. Omdat er meer belangstelling is voor avontuur en het ervaren van natuur en cultuur, is er meer behoefte aan kennis over hoeveel de natuur kan verdragen en aan professionele en inspirerende gidsen/voorlichters die de toeristen de natuur en cultuur met al hun zintuigen laten beleven. Het Comité benadrukt dat kennis en het ontwikkelen van vaardigheden een belangrijk deel van de ontwikkeling van het product toerisme is, en dat deze zaken onmisbaar zijn bij natuurtoerisme om conflicten met de lokale bevolking te vermijden. In landen waar het "allemansrecht" geldt, dienen toeristische ondernemingen ervoor te zorgen dat het commercieel gebruik van de natuur verstandig en met kennis van zaken gebeurt, zodat er geen onenigheid met grondeigenaren ontstaat.

8.5. Het Comité van de Regio's is van mening dat het doel van de in te stellen prijs voor milieuvriendelijk toerisme lovenswaardig is. Het Comité betwijfelt echter of deze prijs op basis van concurrentie moet worden toegekend aangezien dit een omvangrijke administratie in de lid-staten tot gevolg zal hebben. Het zou een goede zaak zijn als de Commissie op een andere manier goede, inspirerende voorbeelden zou belonen die als een leidraad zouden kunnen fungeren.

8.6. Het CvdR wil over het algemeen wijzen op het belang van het feit dat de EU bij de beoordeling van welke projecten steun zullen ontvangen, meer rekening houdt met het nut en de meerwaarde van een bepaald project dan met de grootte ervan. Het kan bijvoorbeeld gaan om initiatieven die een spin-off tot gevolg hebben in plattelandsgebieden en in toeristische gebieden in de buurt van grotere steden.

9. Opheffing van hinderpalen voor de ontwikkeling van toerisme

9.1. Het Comité van de Regio's is van mening dat als de Commissie kan bijdragen aan de identificatie van duidelijke en voor alle lid-staten bruikbare concepten, dit een meerwaarde oplevert. Goede voorbeelden hiervan zijn binnen het plattelandstoerisme "Kamperen bij de boer" en de grensoverschrijdende samenwerking met bijvoorbeeld "culturele routes" en de "ontdek je geboortestreek-campagnes".

9.2. Volgens het CvdR mogen beleidsmatige acties die pas in een latere fase en indirect vruchten afwerpen, niet onderschat worden. Investeringen op het gebied van cultuurtoerisme, ecotoerisme, plattelandstoerisme en toerisme voor gehandicapten in het kader van eerdere actieprogrammma's hebben een inspirerend effect en aanzienlijke invloed op de beleidsvorming gehad in tal van lid-staten. Betere samenwerking tussen lid-staten rond een gemeenschappelijk concept kan ook het benodigde aantal toeristen opleveren om een klein product economisch rendabel te maken.

9.3. Het Comité vindt initiatieven op EU-niveau waardevolle instrumenten om problemen te analyseren en beter gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden tot ontwikkeling van bijvoorbeeld het gezondheidstoerisme, zakentoerisme, cultuurtoerisme en plattelandstoerisme. Er dient echter bijzondere aandacht te worden besteed aan het uitwerken van specifieke oplossingen door middel van nieuwe technologieën.

9.4. Het CvdR benadrukt in het bijzonder het belang van steun op EU-niveau voor het uitwisselen van ervaringen met aanpassingen voor gehandicapten in het toerisme.

9.5. De mogelijkheden voor gehandicapten om op reis te gaan en ergens te verblijven, zijn afhankelijk van de gehele inzet van de lokale samenleving om hinderpalen voor verschillende soorten handicaps weg te nemen.

9.6. Toeristische ondernemingen en organisaties zijn volgens het Comité in het bijzonder verantwoordelijk voor het verschaffen van duidelijke informatie over de toegankelijkheid van bezienswaardigheden en attracties voor mensen met verschillende handicaps. Belangrijke taken zijn het vaststellen van criteria voor verschillende handicaps en toegankelijkheid, alsmede de keuze van duidelijke symbolen die in toeristische folders en bij attracties gebruikt kunnen worden.

9.7. Het CvdR acht het in het bijzonder van belang dat er een harmonisatie tussen landen tot stand komt inzake het gebruik van symbolen ter aanduiding van de bereikbaarheid voor gehandicapten en het uitwisselen van ervaringen met bijvoorbeeld begeleidingsservice voor gehandicapten en verzekeringskwesties.

9.8. Het Comité wil nog een punt waardoor de kwaliteit van het toerisme verbeterd kan worden onder de aandacht brengen. Het is van mening dat er zowel economische als kwalitatieve redenen zijn om verder te analyseren hoe toeristische producten beter op de behoeften van de consument afgestemd kunnen worden. Dit geldt met name voor de steeds groter wordende groep alleenstaande vrouwen die zowel voor hun werk als in hun vrije tijd reizen. De veiligheidsaspecten zijn voor deze groep en voor kinderen van groot belang. Het CvdR beschouwt het analyseren van de veiligheidsproblematiek over het algemeen als een taak die de EU op zich zou moeten nemen. In dit kader is de coördinatie van verzekeringskwesties voor slachtoffers van misdrijven een belangrijke opdracht.

9.8.1. Om een ongehinderde ontwikkeling van het toerisme mogelijk te maken, moeten ook andere beleidsmaatregelen van de EU efficiënt worden aangepast. In dit verband zij gewezen op het mededingingsrecht, waarin vaak geen rekening wordt gehouden met de regionale aspecten van het toerisme.

9.8.2. Het kan schadelijk zijn voor het toerisme als in de lid-staten de vakanties in dezelfde periode vallen. Hiervoor moet dan ook een oplossing worden gevonden in de vorm van een vakantiespreiding.

9.9. Het CvdR heeft geconstateerd dat de doelstelling "Opheffing van hinderpalen voor de ontwikkeling van toerisme" vaak verkeerd geïnterpreteerd wordt en met het opheffen van belastingbarrières en dergelijke geassocieerd wordt.

9.10. Het Comité stelt daarom voor, deze doelstelling "Marktaanpassing volgens verschillende thema's en doelgroepen" te noemen, een rubriek die duidelijker weergeeft wat het doel van de Commissie is.

VERHOGING VAN HET AANTAL TOERISTEN UIT DERDE LANDEN

10. Promotie van Europa als toeristische bestemming

10.1. Het door de Commissie geformuleerde voornemen om de grote verscheidenheid en het pluralisme van Europa, alsmede de vele mogelijkheden die bezoekers van buiten de Gemeenschap geboden worden, onder de aandacht te brengen, zal door het Comité van de Regio's als uitgangspunt genomen worden.

10.2. Volgens het CvdR dient de marketing van Europa een aanvulling te zijn op de door de EU ook op andere wijze ondersteunde maatregelen. Voorbeelden hiervan zijn de promotie van grensgebieden zoals het binnenland van Scandinavië en de landen rond de Oostzee. Een dergelijke marketinginspanning voldoet ook aan de doelstelling om de toeristenstromen te spreiden en komt overeen met de overige EU-doelstellingen om verschillen te verminderen en hulpbronnen te verdelen. Het CvdR benadrukt dat lokale en regionale vertegenwoordigers de geplande marketingcampagne van Europa moeten kunnen beïnvloeden. De marketing op EU-niveau moet vanuit een bottum-up perspectief gebeuren. Het Comité ziet een grondige follow-up en evaluatie van de maatregelen als een vereiste.

11. Algemene opmerkingen over het voorgestelde budget

11.1. Het Comité van de Regio's ziet geen reden om het budget van Philoxenia tot in detail te bespreken. Het Comité neemt aan dat ook middelen van buiten het Philoxenia-programma op een betere manier dan vroeger voor toeristische doeleinden aangewend zullen worden. Dit kan gebeuren door middel van de voorgestelde intensievere interne coördinatie tussen andere voor het toerisme van belang zijnde strategische programma's en fondsen.

11.2. Volgens het Comité moet gedurende de eerste jaren de hoogste prioriteit worden gegeven aan maatregelen om de kennis over het toerisme te vergroten. Het wil concrete werkzaamheden zoals statistiek, onderzoek en het opzetten van een gegevensbank alsmede technische en specifieke maatregelen voorrang geven boven algemene inspanningen zoals het verstrekken van informatie en het organiseren van bijeenkomsten op EU-niveau.

11.3. Het CvdR is over het algemeen van mening dat het aantal marketinginspanningen geleidelijk aan opgevoerd moet worden zodat deze pas het intensiefst zijn als de overige maatregelen om de kwaliteit van het Europese toerisme te verbeteren vruchten afgeworpen hebben.

SAMENVATTING

Het Comité van de Regio's is ingenomen met het nieuwe actieprogramma Philoxenia

- De gekozen maatregelen zullen een meerwaarde voor nationale, regionale en lokale activiteiten betekenen.

- Toerisme is een positieve factor die een "gemeenschappelijke waarde" inhoudt, doordat het alles wat met het milieu en de omgeving te maken heeft, samenbrengt.

- Cultuurtoerisme, plattelandstoerisme en zakelijk toerisme hebben zowel op zichzelf als gezamenlijk een groot ontwikkelingspotentieel.

- Om beter te begrijpen wat het toerisme inhoudt, zijn fundamentele maatregelen nodig, zoals onderwijs en onderzoek, en de uitwisseling van informatie en statistische gegevens.

- De samenwerking tussen lid-staten moet plaatsvinden op basis van gelijkwaardige juridische en economische voorwaarden.

- Het uitwisselen van ervaringen en goede voorbeelden is een essentieel onderdeel van een duurzame ontwikkeling van het toerisme in heel Europa.

- Het toerisme moet zodanig georganiseerd worden dat het tegemoet komt aan de behoeften van gehandicapten op het gebied van toegankelijkheid en het gebruik van duidelijke symbolen.

- Met de veiligheid van alle reizigers, en in het bijzonder die van vrouwen en kinderen, moet rekening worden gehouden.

- Europa moet zich meer als reisbestemming profileren.

- Reële lokale en regionale inspraak is een voorwaarde om het programma te laten slagen.

Door zijn voorstellen levert dit rapport een zeer positieve bijdrage aan het toerisme in Europa.

Brussel, 14 november 1996.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() PB nr. C 222 van 31. 7. 1996, blz. 9.

() COM(95) 97 def.

() PB nr. C 126 van 29. 4. 1996, blz. 24.

() PB nr. L 231 van 13. 8. 1992, blz. 26.

() PB nr. C 210 van 14. 8. 1995, blz. 99.

() PB nr. C 337 van 11. 11. 1996, blz. 34.