Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot en interconnectie van elektronische communicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten"

(2001/C 123/10)

De Raad heeft op 25 oktober 2000 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die was belast met de voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies op 7 december 2000 goedgekeurd; rapporteur was de heer Lagerholm.

Het Comité heeft tijdens zijn 378e zitting van 24 en 25 januari 2001 (vergadering van 24 januari 2001) het volgende advies uitgebracht, dat met 82 stemmen vóór bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Commissievoorstel

1.1. Op basis van de voorgestelde richtlijn inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische telecommunicatienetwerken en -diensten(1) wil de Commissie met de onderhavige richtlijn de regels inzake de toegang tot en interconnectie van elektronische telecommunicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten harmoniseren. Doel is een regelgevingskader voor de betrekkingen tussen aanbieders van netwerken en aanbieders van diensten tot stand te brengen dat leidt tot duurzame concurrentie, interoperabiliteit van diensten en voordelen voor de consument.

1.2. De richtlijn verschaft rechtszekerheid doordat zij in duidelijke criteria voor regelgevingsinitiatieven en in duidelijke beperkingen en voorwaarden ten aanzien van het opleggen van verplichtingen voorziet. Tegelijkertijd wordt wel voldoende ruimte voor flexibiliteit geboden.

1.3. Alle exploitanten van elektronische communicatienetwerken zijn gerechtigd en, op verzoek van daartoe gemachtigde ondernemingen, verplicht om onderling interconnectieovereenkomsten aan te gaan met het doel de betrokken diensten aan te bieden, zodat de verlening en interoperabiliteit van de diensten in de gehele Gemeenschap gewaarborgd kunnen worden.

1.4. De lidstaten handhaven alle verplichtingen van Richtlijn 97/33/EG(2), Richtlijn 98/10/EG(3), Richtlijn 92/44/EG(4) inzake toegang en interconnectie, alsmede van de voorgestelde verordening inzake ontbundelde toegang tot het aansluitnet(5); deze verplichtingen worden gehandhaafd zolang uit een marktanalyse(6) blijkt dat dit wenselijk is.

1.5. De nationale regelgevende instanties moeten passende netwerktoegang en interconnectie, alsook interoperabiliteit van diensten bevorderen en waarborgen. Op grond van een marktanalyse kunnen zij exploitanten met aanmerkelijke marktmacht verplichten tot transparantie, het voeren van gescheiden boekhoudingen en non-discriminatie en eisen dat zij een voldoende gespecificeerde referentieofferte publiceren. Voorts kunnen zij exploitanten de verplichting opleggen toegang te verlenen tot en het gebruik toe te staan van specifieke faciliteiten en/of bijbehorende diensten. Tot slot kunnen zij verplichtingen inzake prijscontrole opleggen, inclusief verplichtingen inzake kostenoriëntering van prijzen en kostentoerekeningssystemen; daarbij dienen zij rekening te houden met de door de exploitant gedane investeringen en de daaraan verbonden risico's.

2. Opmerkingen

2.1. Het Economisch en Sociaal Comité sprak zich in zijn advies over de Herziening van de communicatieregelgeving 1999 als volgt uit over de toegang tot en interconnectie van elektronische communicatiediensten: "... vindt dat er alleen reden is voor regelgevende maatregelen in gevallen waar de markt tekort is geschoten bij het zorgen voor een doeltreffende en gezonde mededinging op infrastructuurgebied. Dergelijke regelgevende maatregelen moeten effectief, termijngebonden en op concrete gevallen toegespitst zijn."

2.2. Het Comité stelde tevens het volgende: "Daar waar tijdelijke maatregelen ter regulering van toegangsvoorwaarden (bijv. bij ontbundeling van aansluitnetten) nodig worden geacht, dienen deze in de eerste plaats te leiden tot overeenkomsten tussen bedrijven onderling. Als dat niet mogelijk is, moet als aanpak voor ontbundelde toegang gebruik worden gemaakt van prijsstelling, die aanzet tot investeringen in de infrastructuur (bijv. door bepaalde kostenberekeningsmethoden aan termijnen te binden) en in alle lidstaten consequent wordt toegepast. De ontwikkeling van andere toegangsopties moet zeer nauwlettend in het oog worden gehouden, en in de aanbevelingen inzake toegang die de nationale regelgevingsinstanties ontvangen, dient te worden opgenomen dat telkens als er alternatieve toegangsmogelijkheden ter beschikking staan, van regelgevende maatregelen moet worden afgezien."

2.3. Het Commissievoorstel komt in hoofdlijnen overeen met de standpunten die het Comité in bovengenoemd advies heeft verwoord.

2.4. De onderhavige richtlijn is vermoedelijk het meest ingrijpende voorstel wat mededinging en investeringsbereidheid betreft. Ook hier geeft de Commissie blijk van een fundamenteel vertrouwen in mededingingsregels, waardoor waarschijnlijk een goede balans tussen regelgeving en marktcondities, voor zowel klanten als aanbieders, tot stand gebracht zal kunnen worden.

2.5. De Commissie stelt dat de uiteindelijke vorm van het concept "interconnectie" waarschijnlijk sterk per toepassing zal verschillen en dat traditionele wetgevingsmaatregelen daarom wellicht niet zo geschikt zijn. Van dit algemene standpunt is het echter een grote stap tot praktische conclusies over de vraag wanneer interconnectie nog vereist is en wanneer regelgeving nodig is.

2.5.1. Het Comité wijst er in zijn advies over de voorgestelde kaderrichtlijn (par. 4.10.5) op dat een snelle ontwikkeling van parallelle, concurrerende moderne communicatienetwerken te verwachten valt. Daarbij zal transparantie waarschijnlijk een doorslaggevende rol spelen, omdat de netwerken op die manier zoveel mogelijk verkeer naar zich kunnen toetrekken. Zoals nu in de internetwereld reeds het geval is, zullen eventuele praktische problemen tussen de betrokken partijen zelf worden opgelost; zo niet, dan zal het verkeer een andere weg zoeken. Doordat deze uitwijkmogelijkheid in de traditionele telefonie vrijwel niet bestond, was er reden tot een potentieel ingrijpende regulering van de interconnectie. Het Comité vindt dat met soortgelijke pogingen om de nieuwe netwerken te reguleren, beter gewacht kan worden totdat blijkt dat de alternatieve oplossingen van deze netten niet voldoen. Daarbij komt nog dat regulering op IP-gebied aanzienlijk ingewikkelder zou zijn dan op het vlak van telefonie en daardoor de markt in ernstige mate zou kunnen verstoren. In tegenstelling tot de traditionele telefonie kent de IP-wereld geen vaste reeks diensten die aan nauw afgebakende kwaliteitscriteria kunnen worden onderworpen.

2.6. De grondliggende gedachte achter internet is dat het altijd toegankelijk hoort te zijn voor iedereen die over de vereiste apparatuur beschikt. Indien een internetaanbieder niet aan deze eis kan voldoen, krijgt hij geen klanten of kan hij geen reclameruimte verkopen. Er is dan ook geen goede reden om internet aan interconnectieregels te onderwerpen. Mensen kunnen bovendien op andere manieren - in eigen land of via andere landen - goedkoop toegang tot internet krijgen. De meest gebruikelijke manier van toegang tot internet is immers via de universele dienstverlening per telefoon plus een modem.

2.7. Het Comité had graag gezien dat de Commissie meer gedetailleerde voorbeelden had gegeven om duidelijker te maken in welke situaties de nieuwe interconnectieregels toegepast zouden kunnen worden.

2.8. Het Comité twijfelt er niet aan dat de Commissie zelf in principe volledig staat achter de nieuwe strategie om zo min mogelijk specifieke regels voor sectoren vast te stellen en erop te vertrouwen dat de algemene mededingingsregels meer zullen worden toegepast. Bepaalde punten in de voorgestelde richtlijn zijn echter zodanig geformuleerd dat het zou kunnen lijken alsof de Commissie niet helemaal op deze strategie wil vertrouwen.

2.8.1. Zo staat in de toelichting onder het kopje "Benadering" dat bepaalde monopolievoordelen de mededinging nog steeds negatief kunnen beïnvloeden. Terwijl dit door weinigen zal worden tegengesproken, pleit de Commissie in de volgende zin op basis van soortgelijke veronderstellingen voor ex ante-regels voor mobiele markten met slechts vier of vijf aanbieders. Het Comité vindt dat dit soort algemene veronderstellingen pas gemaakt mogen worden na evaluatie van de mededingingssituatie in het licht van de nieuwe regels. Verder wijst het erop dat het beperkte aantal licenties in sommige landen waarschijnlijk meer te wijten is aan tekortkomingen op bestuurlijk niveau dan aan schaarste van het spectrum.

2.8.2. Daarnaast lijkt de rechtszekerheid te kunnen worden ondermijnd door de formulering van artikel 8, waarin wordt gesteld dat de Commissie er bij wijze van uitzondering mee kan instemmen dat de nationale regelgevende instanties exploitanten verplichtingen opleggen die verder gaan dan die welke zijn vermeld in de artikelen 9 tot en met 13, mits alle "verplichtingen stroken met de doelstellingen van artikel 1 van deze richtlijn". Het Comité betwijfelt of het wel gerechtvaardigd is om zoveel onzekerheid over mogelijke ex ante-regels te creëren. Indien een exploitant met een machtspositie hiervan misbruik maakt, kunnen immers ook de algemene mededingingsregels worden toegepast.

Brussel, 24 januari 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) COM(2000) 393 def.; TEN/058 - advies ESC in voorbereiding; zie ook ESC-advies CES 582/2000 van 24.5.2000 over het document "Naar een nieuw regelgevingskader voor elektronische communicatie-infrastructuur en bijbehorende diensten - Herziening van de communicatieregelgeving 1999" (COM(1999) 539 def.)

(2) Richtlijn 97/33/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997 inzake interconnectie op telecommunicatiegebied, wat betreft de waarborging van de universele dienst en van de interoperabiliteit door toepassing van de beginselen van Open Network Provision (ONP) (PB L 199 van 26.7.1997), gewijzigd bij Richtlijn 98/61/EG van 24 september 1998 wat betreft nummerportabiliteit en carriervoorkeuze (PB L 268 van 3.10.1998).

(3) Richtlijn 98/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 1998 inzake de toepassing van Open Network Provision (ONP) op spraaktelefonie en inzake de universele telecommunicatiedienst in een door concurrentie gekenmerkt klimaat (PB L 101 van 1.4.1998).

(4) Richtlijn 92/44/EG van 5 juni 1992 betreffende de toepassing van Open Network Provision (ONP) op huurlijnen (PB L 165 van 19.6.1992), gewijzigd bij Richtlijn 97/51/EG (PB L 295 van 29.10.1997) en Beschikking nr. 80/98/EG van de Commissie van 7 januari 1998.

(5) COM(2000) 394 def.; TEN/060 - advies ESC in voorbereiding

(6) Overeenkomstig artikel 14 van richtlijnvoorstel COM(2000) 393 def.