n-mmtm 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 03.09.1998 
COM(1998)510def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
OVER DE TOEPASSING VAN DE 
Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en 
de Regering van de Verenigde Staten van Amerika 
betreffende de toepassing van hun mededingingsregels 
1 januari 1997 tot en met 31 december 1997 

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN 
DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
OVER DE TOEPASSING VAN DE 
Overeenkomst tussen 
de Europese Gemeenschappen en 
de Regering van de Verenigde Staten van Amerika 
betreffende de toepassing van hun mededingingsregels 
1 januari 1997 tot en met 31 december 1997 
1. INLEIDING 
Op 23 september 1991 heeft de Commissie een Overeenkomst gesloten met de 
Regering van de Verenigde Staten van Amerika betreffende de toepassing van hun 
mededingingsregels1 ("de Overeenkomst van 1991"), waarmee wordt beoogd de 
samenwerking tussen de mededingingsautoriteiten te bevorderen. Bij een gezamenlijk 
besluit van de Raad en de Commissie van 10 april 19952 werd de overeenkomst 
goedgekeurd en van toepassing verklaard vanaf de dag waarop de Commissie deze had 
ondertekend. 
Op 8 oktober 1996 heeft de Commissie het eerste verslag over de toepassing van 
de Overeenkomst vastgesteld voor de periode van 10 april 1995 tot en met 30 juni 19963. 
Het tweede verslag voltooide het kalenderjaar 1996 en bestreek de periode van 1 juli tot 
en met 31 december 19964. Het onderhavige verslag heeft betrekking op het kalenderjaar 
1997 en moet worden gelezen in samenhang met het eerste verslag, waarin de voordelen, 
maar ook de beperkingen van dit type samenwerking in detail zijn uiteengezet. 
1 Overeenkomst tussen de Regering van de Verenigde Staten van Amerika en de Commissie van de 
Europese Gemeenschappen betreffende de toepassing van hun mededingingsregels (PB L 95 van 
27.4.95, blz.47 en 50). 
2 Zie PB L 95 van 27.4.95, blz. 45 en 46. 
3 Com(%) 479 def., zie XXVIe Verslag over het mededingingsbeleid, blz.337-350. 
4 Com(96) 346 def., zie XXVIe Verslag over het mededingingsbeleid, blz. 351-357. 
-2-
BELANGRIJKSTE PUNTEN VAN SAMENWERKING VOLGENS DE 
OVEREENKOMST VAN 1991 
De samenwerking tussen de EG en de VS vindt volgens de bepalingen van de 
Overeenkomst van 1991 plaats op de volgende punten: 
de kennisgeving van zaken die door de mededingingsautoriteiten van een der 
partijen behandeld worden, wanneer deze zaken de gewichtige belangen van de 
andere partij raken (artikel II), en de uitwisseling van gegevens over algemene 
aangelegenheden met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de 
mededingingsregels (artikel Hl); 
De uitwisseling van de voornaamste gegevens in de vorm van een kennisgeving, 
of op minder formele wijze, is de duidelijkste verplichting die uit de 
Overeenkomst voortvloeit. De Overeenkomst bevat een alarmsysteem, waarbij 
elk der partijen de andere partij kennisgeving doet wanneer eerstgenoemde zaken 
behandelt die de gewichtige belangen van deze andere partij kunnen raken. In een 
later stadium van dezelfde zaak kunnen verdere kennisgevingen volgen: zo volgt 
kennisgeving in een concentratiezaak aan het begin, vervolgens, waar passend, 
wanneer de Commissie besluit de procedure in te leiden, en uiteindelijk "zo tijdig 
vóór het nemen van een beschikking als nodig is om met het standpunt van de 
andere partij rekening te kunnen houden"; 
coördinatie van de maatregelen van de mededingingsautoriteiten van beide 
partijen (artikel IV); 
De bepalingen betreffende coördinatie van het handhavend optreden zijn 
eveneens van zeer groot belang. In alle gevallen van wederzijds belang is het de 
regel geworden dat vanaf het begin contact wordt gelegd om van gedachten te 
wisselen en, waar noodzakelijk, het handhavend optreden te coördineren. De 
respectieve benaderingen bij het afbakenen van de relevante markt spelen zeer 
vaak een belangrijke rol in deze discussies. De partijen zullen vaak standpunten 
uitwisselen over mogelijke oplossingen om ervoor te zorgen dat deze niet met 
elkaar in conflict komen. In bepaalde gevallen kan samenwerking ook van nut 
zijn om duidelijkheid te krijgen over vragen van buitenlands recht die relevant 
zijn voor de interpretatie van een overeenkomst of voor de doelmatigheid van een 
maatregel. Ook feitelijke gegevens die relevant zijn voor de zaak worden 
uitgewisseld, voor zover de bescherming van vertrouwelijke informatie dit 
toelaat. De samenwerking uit dien hoofde omvatte onlangs een succesvolle 
onderlinge afstemming van onderzoeken en verificaties5. De bedoeling hiervan is 
de bewijsgaring doelmatiger te maken. Ook kan hierdoor worden voorkomen dat 
van kartelvorming verdachte ondernemingen bewijsstukken vernietigen op het 
grondgebied van de autoriteit die dit gedrag onderzoekt naar aanleiding van het 
optreden van de autoriteit aan gene zijde van de Atlantische Oceaan; 
Deze zaak is nog aanhangig en kan in dit stadium om redenen van vertrouwelijkheid niet in dit verslag 
worden behandeld. Nadere gegevens over de samenwerking tussen de EG en de VS in dit geval zullen 
in het eerste jaarlijkse verslag na de beëindiging van de procedure worden opgenomen. 
-3-
zogenoemde "traditional comity"-bepalingen, waarbij elke partij zich ertoe 
verbindt rekening te houden met de gewichtige belangen van de andere partij bij 
het nemen van maatregelen om de naleving van haar mededingingsregels te 
verzekeren (artikel VI); 
Van traditional comity is bijvoorbeeld sprake wanneer de partijen in een bepaalde 
zaak samenwerken om hun respectieve standpunten en maatregelen nader tot 
elkaar te brengen, teneinde te voorkomen dat deze schadelijke gevolgen hebben 
voor de markt van de partner. Elke partij kan in een bepaalde zaak haar 
bedenkingen onder de aandacht van de ander brengen. Dit kan ertoe leiden dat het 
onderzoek van de partner een nieuwe weg inslaat en uitmondt in een eindresultaat 
waarbij beter rekening wordt gehouden met de belangen van de andere partij; 
zogenoemde "positive comity"-bepalingen, waarbij elke partij de andere ertoe 
kan uitnodigen om, op basis van de wetgeving van laatstbedoelde partij, passende 
maatregelen te nemen ten aanzien van het mededingingsbeperkend gedrag dat 
plaatsvindt op haar grondgebied en dat nadelige gevolgen heeft voor de 
gewichtige belangen van de verzoekende partij (artikel V). 
Het gebruik van positive comity werd voor het eerst passend geacht in een 
recente zaak. De autoriteiten van de VS verzochten de Commissie om specifieke 
beschuldigingen van discriminatie te onderzoeken die betrekking hadden op een 
geautomatiseerd boekingssysteem (Amadeus) dat door Lufthansa, Air France en 
Iberia was ingevoerd. De Commissie onderzoekt deze zaak momenteel in nauwe 
samenwerking met het Amerikaanse ministerie van Justitie. 
De Overeenkomst stelt duidelijk dat geen van de bepalingen kan worden 
geïnterpreteerd op een wijze die strijdig is met de in de Europese Unie en de 
Verenigde Staten van Amerika geldende wetgeving (artikel EX) 
3. REGELS BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE 
VERTROUWELIJKHEID 
De meest intensieve samenwerking in afzonderlijke gevallen6 tussen de Europese 
Commissie en de mededingingsautoriteiten in derde landen vindt momenteel plaats op 
basis van specifieke bilaterale verdragen (Overeenkomst van 1991 tussen de EG en de 
VS7, de voorgestelde Positive Comity-Overeenkomst tussen de EG en de VS8, en de 
6 Vraagstukken betreffende de bescherming van vertrouwelijke informatie zullen zich voornamelijk 
voordoen bij samenwerking in specifieke aanhangige zaken. 
7 Overeenkomst tussen de Regering van de Verenigde Staten van Amerika en de Europese 
Gemeenschappen betreffende de toepassing van hun mededingingsregels (PB L 95 van 27.4.95, blz. 
47 - 50, zoals gerectificeerd in OJ L 131 van 15.6.95, blz. 38). 
8 COM (97) 233. 
ontwerp-Overeenkomst tussen de EG en Canada), of uit hoofde van de Aanbeveling van 
deOESOvanl9959. 
Al deze instrumenten bepalen onder de noemer "vertrouwelijkheid van 
informatie" uitdrukkelijk10 dat: 
"... geen der Partijen gehouden is de andere Partij informatie te verstrekken, wanneer 
zulks door de wetgeving van de Partij die de informatie in haar bezit heeft verboden 
is of met gewichtige belangen van de Partij die de informatie in haar bezit heeft 
onverenigbaar is." 
De eerste en (tot dusver) meest uitgebreide toelichting op de reikwijdte van de 
bescherming van vertrouwelijke informatie is vervat in de "Verklaring betreffende de 
vertrouwelijkheid van informatie", die de Commissie aan de Raad heeft overgelegd 
tijdens de vaststelling van het gezamenlijk Besluit van de Raad en de Commissie van 10 
april 1995 betreffende de inwerkingtreding van de Overeenkomst van 1991 tussen de EG 
en de VS. 
In deze Verklaring maakt de Commissie een onderscheid tussen twee soorten 
informatie die, onder verschillende omstandigheden, als vertrouwelijk zouden kunnen 
worden beschouwd. 
Ten eerste valt de informatie die de Commissie en de autoriteiten van de lidstaten 
in de loop van een onderzoek verwerven en die als zakengeheim kan worden aangemerkt 
onder artikel 20 van Verordening 17/62 van de Raad en onder vergelijkbare bepalingen 
in de relevante uitvoeringsrichtlijnen. Hierbij gaat het in essentie om informatie die niet 
tot het publieke domein behoort en die tijdens een onderzoek wordt ontdekt of uit eigen 
beweging of naar aanleiding van een verzoek om inlichtingen bij de Commissie wordt 
aangemeld op grond van Verordening 17/62. Hiertoe behoren ook bedrijfs- of 
handelsgeheimen. Deze informatie kan slechts aan de antitrustautoriteiten van de VS 
worden meegedeeld met uitdrukkelijke toestemming van de betrokken bron. 
Ten tweede is er informatie die betrekking heeft op het verloop van een 
onderzoek of het mogelijke verloop van een onderzoek en die niet onderworpen is aan 
artikel 20 van Verordening nr. 17/62 of aan vergelijkbare bepalingen in de relevante 
uitvoeringsverordeningen. Dergelijke informatie omvat het feit dat het onderzoek 
plaatsvindt, het voorwerp van het onderzoek (bijvoorbeeld een prijsafspraak, een 
marktverdelingsafspraak of misbruik van een machtspositie, zoals koppelverkoop of 
discriminerende prijzen), de identiteit van de onderzochte onderneming en de stappen die 
tijdens het onderzoek worden voorbereid. Deze informatie wordt in het belang van het 
onderzoek geheim gehouden. De mededingingsautoriteiten van de VS kunnen hiervan 
echter wel in kennis worden gesteld, omdat zij verplicht zijn de informatie vertrouwelijk 
9 Herziene Aanbeveling van de Raad betreffende samenwerking tussen Leden bij 
mededingingsbeperkende gedragingen die nadelige gevolgen hebben voor de internationale handel, 
vastgesteld op 27/ 28 juli 1995 - C(95)130. 
10 i) Artikel VIII van de Overeenkomst van 1991, ii) artikel V van de voorgestelde Positive Comity-
Overeenkomst, iii) Afdeling 10 van de ontwerp-Overeenkomst tussen de EG en Canada, en iv) 
Afdeling 10 van de Richtsnoeren die bij de OESO-aanbeveling van 1995 zijn gevoegd. 
te houden op grond van de artikelen VUI en IX van de Overeenkomst en de 
briefwisseling tussen de Partijen. 
De kennisgevingen tussen de beide Partijen (uit hoofde van artikel II, lid 4, van 
de Overeenkomst van 1991) omvatten niet de ontwerpmededeling van punten van 
bezwaar, noch enige andere vertrouwelijke gegevens. De betrokken ondernemingen 
worden ten laatste wanneer zij in kennis worden gesteld van de mededeling van punten 
van bezwaar op de hoogte gebracht van het bestaan van de kennisgevingen. 
Algemeen moet worden opgemerkt dat, wanneer vertrouwelijke informatie ter 
kennis van de antitrustautoriteiten van de VS dient te worden gebracht om deze op de 
hoogte te houden van een ontwikkeling in een bepaalde zaak, hiervoor de toestemming 
van de bron van die informatie moet worden verkregen in de vorm van een concessie van 
die bron op het punt van de vertrouwelijkheid. Het gemeenschapsrecht biedt een hoge 
mate van bescherming voor vertrouwelijke informatie die aan de Commissie wordt 
verstrekt, en de verkregen toestemming moet toereikend zijn om de Commissie te 
ontslaan van de geheimhoudingsplicht die voor haar voortvloeit uit de algemene 
beginselen van gemeenschapsrecht, de jurisprudentie van het Hof van Justitie en artikel 
20 van Verordening nr. 17. 
De voorgenomen Positive Comity-Overeenkomst tussen de EG en de VS stelt 
duidelijk dat de uit hoofde van deze instrumenten verstrekte informatie slechts voor de 
tenuitvoerlegging daarvan mag worden gebruikt, tenzij de mededingingsautoriteit die de 
informatie heeft verstrekt, instemt met een ander gebruik. De bron van de informatie die 
goedkeuring heeft gegeven voor de mededeling van bepaalde vertrouwelijke informatie 
geniet in zoverre een extra waarborg, dat deze informatie slechts voor een ander doel 
mag worden gebruikt wanneer de mededingingsautoriteit en de bron van de informatie 
hiermee instemmen. 
4. REGELS BETREFFENDE DOORZICHTIGHEID 
De lidstaten worden van samenwerkingsactiviteiten uit hoofde van de 
Overeenkomst van 1991 op de hoogte gehouden overeenkomstig de "Verklaring 
betreffende doorzichtigheid", die de Commissie aan de Raad heeft overgelegd tijdens de 
vaststelling van het gezamenlijke Besluit van de Commissie en de Raad van 10 april 
1995 betreffende de inwerkingtreding van de Overeenkomst van 1991. 
Overeenkomstig deze Verklaring zendt de Commissie afschriften van de 
kennisgevingen die op grond van de Overeenkomst van 1991 door de Commissie worden 
gedaan aan of ontvangen van de mededingingsautoriteiten van de VS aan de lidstaat of 
lidstaten waarvan de belangen in het geding zijn. De lidstaten worden zo spoedig als 
redelijk mogelijk is op de hoogte gesteld van de kennisgeving in de oorspronkelijke taal. 
Wanneer de Commissie informatie aan de autoriteiten van de VS zendt, worden de 
lidstaten hiervan gelijktijdig in kennis gesteld. 
De Commissie stelt de lidstaat of lidstaten waarvan de belangen in het geding zijn 
eveneens zo spoedig als redelijk mogelijk is op de hoogte van eventuele samenwerking 
bij of coördinatie van handhavend optreden. 
De belangen van een lidstaat worden geacht in het geding te zijn wanneer dit 
handhavend optreden: 
° relevant is voor het handhavend optreden van die lidstaat; 
° betrekking heeft op mededingingsbeperkende activiteiten (geen fusies of 
overnames) die plaatsvinden op het grondgebied van die lidstaat; 
° betrekking heeft op een fusie of overname, waarbij een of meer partijen bij de 
transactie, of een onderneming die zeggenschap uitoefent over een of meer 
partijen bij de transactie, een onderneming is die is opgericht of georganiseerd 
naar het recht van die lidstaat; 
° betrekking heeft op gedragingen waarvan wordt aangenomen dat deze werden 
verlangd, aangemoedigd of goedgekeurd door die lidstaat; 
° maatregelen omvat die, in belangrijke opzichten, gedragingen zouden vergen of 
verbieden op het grondgebied van die lidstaat. 
Bovendien zal de Commissie alle lidstaten ten minste twee maal per jaar tijdens 
bijeenkomsten van regeringsdeskundigen op het gebied van de mededinging informatie 
verschaffen over de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst, en met name over de 
contacten die met de autoriteiten van de VS hebben plaatsgevonden met betrekking tot 
de mededeling aan de lidstaten van informatie die uit hoofde van de Overeenkomst door 
de Commissie is ontvangen. 
-7-
5. SAMENWERKING IN AFZONDERLIJKE GEVALLEN GEDURENDE 
1997 
In het navolgende worden alleen de zaken opgesomd die direct onder de 
Overeenkomst van 1991 vallen. Bepaalde gevallen in de luchtvaartsector worden 
bijvoorbeeld behandeld door een andere instantie, het ministerie van Vervoer (DoT). Het 
DoT werkt formeel niet rechtstreeks samen met de Commissie, maar doet dit indirect, via 
het DoJ. De Commissie en het DoT onderhouden derhalve informele contacten. Deze 
gevallen worden in dit verslag niet behandeld. 
5.1 Statistische informatie 
a) Aantal kennisgevingen van beide zijden 
Tijdens de periode van 1 januari tot en met 31 december 1997 deed de Commissie 
in totaal 42 kennisgevingen uitgaan. De zaken zijn ingedeeld in concentratiezaken en 
niet-concentratiezaken en zijn opgesomd in Bijlage 1. 
De Commissie ontving tijdens dezelfde periode in totaal 36 kennisgevingen van 
de autoriteiten van de VS. Hiervan waren er 24 afkomstig van het ministerie van Justitie 
("het DoJ") en 12 van de Federal Trade Commission ("de FTC") van de VS. Een lijst van 
deze zaken is opgenomen in Bijlage 2, wederom met een onderverdeling in 
concentratiezaken en niet-concentratiezaken. 
Concentratiezaken vertegenwoordigden het merendeel van alle kennisgevingen in 
beide richtingen. De Commissie deed in 31 concentratiezaken kennisgeving en de 
autoriteiten van de VS in 20 concentratiezaken. 
De vermelde cijfers geven het aantal zaken weer waarin een (of meer) 
kennisgevingen werden gedaan, en niet het totale aantal afzonderlijke kennisgevingen. 
Op grond van artikel II van de Overeenkomst vinden kennisgevingen plaats in bepaalde 
fasen van de procedure, zodat in een zelfde zaak meerdere kennisgevingen kunnen 
worden gedaan. In de zaak Boeing/McDonnell Douglas bijvoorbeeld zond de Commissie 
zeven kennisgevingen aan de autoriteiten van de VS en ontving zij er zes van de FTC. 
Tabel 1 geeft het aantal kennisgevingen weer dat tussen 1 januari en 31 december 
1997 is gedaan op grond van de Overeenkomst van 1991. Tabel 2 vermeldt het aantal 
zaken sinds 23 september 1991 waarin kennisgeving is gedaan. 
-8-
Tabel 1 
Tabel 2 KENNISGEVINGEN 
Jaar Aantal Aantal VS Aantal kennisgevingen van 
concentraties 
FTC DoJ 
1997 42 12 24 30 (EG) 20 (VS) 
KENNISGEVINGEN 
Jaar Aantal EG Aantal VS Aantal kennisgevingen 
van concentraties 
FTC DoJ 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 
1997 5 
26 
44 
29 
42 
48 
42 10 
20 
22 
16 
14 
20 
12 2 (=12) 
20 (=40) 
18 (=40) 
19 (=35) 
21 (=35) 
18 (=38) 
24 (=36) 3 (EG) + 9(VS) 
11(EG) + 31(VS) 
20 (EG) + 20 (VS) 
18(EG) + 20(VS) 
31(EG)+18(VS) 
35(EG) + 27(VS) 
30 (EG) + 20 (VS) 
b) Kennisgeving aan de lidstaten 
Volgens de tekst van de interpretatieve brief die de Europese Gemeenschappen 
aan de VS hebben gezonden (en de Verklaring betreffende doorzichtigheid van de 
Commissie aan de Raad van 10 april 1995, zie punt 4) stelt de Commissie, na 
kennisgeving aan de mededingingsautoriteiten van de VS, de lidstaat of lidstaten 
waarvan de belangen in het geding zijn op de hoogte van de kennisgevingen die zij heeft 
-9-
ontvangen van de antitrustautoriteiten van de VS. Zodra derhalve kennisgevingen 
worden ontvangen van de autoriteiten van de VS, worden deze onmiddellijk naar de 
relevante eenheden van DG IV gezonden en worden tegelijkertijd afschriften gestuurd 
naar de eventuele lidstaten wier belangen in het geding zijn. Evenzeer worden bij 
kennisgevingen van DG IV aan de autoriteiten van de VS tegelijkertijd afschriften 
gezonden aan de lidstaat of lidstaten waarvan de belangen in het geding zijn. 
In de meeste gevallen doen de autoriteiten van de VS ook rechtstreeks 
kennisgeving aan de lidstaten, zulks uit hoofde van de OESO-Aanbeveling11. Gedurende 
de verslagperiode ontving het Verenigd Koninkrijk kennisgevingen in 24 zaken, 
Duitsland ip 2 ] zaken, Frankrijk in 10 zaken, Nederland in 9 zaken, Denemarken, 
Finland en Italic elk in 2 zaken en Portugal en Spanje elk in 1 zaak. 
11 Herziene Aanbeveling van de Raad betreffende samenwerking tussen Leden bij 
mededingingsbeperkende gedragingen die nadelige gevolgen hebben voor de internationale handel, 
vastgesteld op 27/ 28 juli 1995 - C(95)130. 
-10-
5.2 Inhoudelijke aspecten van de samenwerking in specifieke gevallen12 
Ook gedurende 1997 is de samenwerking tussen de ambtenaren van de 
Commissie en hun collega's in de VS constructief gebleken. De Overeenkomst van 1991 
biedt een kader voor een zinvolle en nuttige samenwerking in mededingingszaken die 
van beider belang zijn. Deze samenwerking bij en coördinatie van het handhavend 
optreden kwam ten goede aan zowel de mededingingsautoriteiten als de betrokken 
ondernemingen. 
a) Boeing/MDD13 
De samenwerking tussen de EG en de VS in de concentratiezaak Boeing/MDD 
was bijzonder intensief. 
Het ministerie van Defensie en het ministerie van Justitie van de VS deelden de 
Europese Commissie namens de regering van de VS mede er bezorgd over te zijn dat i) 
een verbod van de voorgenomen concentratie schadelijk zou kunnen zijn voor 
gewichtige defensiebelangen van de VS, ii) afstoting van Douglas Aircraft Company 
(DAC, de divisie commerciële vliegtuigen van McDonnell Douglas) er, ondanks de 
maatregelen die de Commissie een derde koper zou kunnen opleggen, waarschijnlijk niet 
toe zou leiden dat DAC behouden zou blijven als een zelfstandige vliegtuigbouwer, 
zodat het resultaat een inefficiënte regeling is voor enig onderdeel van de 
vliegtuigbouwactiviteiten van DAC dat potentieel door Boeing gered zou kunnen 
worden, waardoor in de VS arbeidsplaatsen verloren zouden kunnen gaan, en iii) de 
verkoop van DAC aan een derde partij die DAC niet als vliegtuigbouwer zou 
exploiteren, ten nadele zou gaan van de mededinging, omdat hierdoor een onderneming 
zou ontstaan die de prikkel ondervindt en over de middelen beschikt om de prijzen te 
verhogen en de dienstverlening te verminderen voor reserveonderdelen en service voor 
de in gebruik zijnde vloot van DAC, waarvan een groot deel het eigendom is van 
luchtvaartmaatschappijen in de VS. 
De Commissie heeft in de mate die in overeenstemming is met het 
Gemeenschapsrecht rekening gehouden met deze zorgpunten. Ten aanzien van met name 
de defensiebelangen van de VS heeft de Commissie de reikwijdte van haar maatregelen 
beperkt tot het commerciële gedeelte van de concentratie. De Commissie heeft geen 
gevolg gegeven aan de bezwaren die zij in de mededeling van punten van bezwaar had 
geuit met betrekking tot de gevolgen van de concentratie voor de internationale markt 
voor gevechtsvliegtuigen. 
Hoewel dit geval zijn eigen moeilijkheden kende, waarborgden de voorwaarden 
die de Commissie na afloop van haar onderzoek aan haar goedkeuring verbond dat de 
daadwerkelijke mededinging op de markt voor grote commerciële vliegtuigen zal 
worden gehandhaafd. 
12 Dit verslag spitst zich toe op aspecten van de behandeling van zaken die betrekking hebben op de 
samenwerking tussen de EG en de VS. Voor meer informatie over individuele gevallen, zie het 
XXVIIe Verslag over het mededingingsbeleid. 
13 Voor nadere gegevens over deze zaak zie onder meer: A.Schaub, "International cooperation in antitrust 
matters: making the point in the wake of the Boeing/MDD proceedings", Competition Policy 
Newsletter, nr. 1/1998 (februari), biz.. 2-6. 
-11-
b) Samenwerking bij andere grote zaken 
i) de productmarkt 
De besprekingen tussen de behandelende ambtenaren spitsen zich vaak toe op de 
productmarkt, om na te gaan of beide zijden tot vergelijkbare conclusies zijn gekomen. 
Deze besprekingen zijn gebaseerd op algemene en voor het publiek beschikbare 
informatie. Uit deze uitwisselingen is gebleken dat de marktanalyses van de Commissie 
en die van de autoriteiten van de VS in hoge mate met elkaar overeenkomen. 
Dit is van groot belang, gelet op de noodzaak óm een zinvolle uitwisseling van 
informatie tot stand te brengen en tegelijkertijd de regels inzake vertrouwelijkheid in 
acht te nemen. Indien de Commissie en de autoriteiten van de VS er verschillende 
uitgangspunten met betrekking tot de definitie van de markt op na hielden, zou het niet 
mogelijk zijn ten volle de redenen voor deze verschillende benaderingen te achterhalen 
zonder vertrouwelijke informatie te bespreken die door de partijen bij een zaak zijn 
verstrekt. Op grond van de huidige regels zou dit slechts mogelijk zijn met instemming 
van die partijen. 
In de loop van het onderzoek van de destijds voorgenomen concentratie BT/MCI 
vonden veelvuldig contacten plaats tussen ambtenaren van de EG en het DoJ. In zowel 
Washington als Brussel werden bijeenkomsten tussen beide zijden gehouden. Aangezien 
de zaak een beoordeling vergde van de productmarkten die betrokken zijn bij het 
aanbieden van transatlantische telefoniediensten, en met name aandacht vergde voor de 
gevolgen van de concentratie tegen de achtergrond van internationale regelingen inzake 
verrekeningstarieven, waren de besprekingen tussen de beide zijden nuttig, niet alleen 
voor het verfijnen van de marktdefinitie, maar ook voor het bundelen van kennis over de 
relevante regelgeving aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. 
Ook in de zaak Guinness/Grand Metropolitan werden uitgebreide besprekingen 
gevoerd tussen ambtenaren van de Commissie en hun collega's in de Verenigde Staten 
over de diverse relevante productmarkten, welke resulteerden in analyses en maatregelen 
die op een lijn lagen. 
In Santa Cruz/h/Rcrosoft waren er geen verschillen in opvatting over de 
marktdefinitie. Ook in Boeing/McDonnell Douglas kwamen de FTC en de Commissie tot 
dezelfde productmarktdefinitie van "grote commerciële vliegtuigen". Na een uitwisseling 
van zienswijzen over de vraag hoe in de DuPont/ICI-zaak de markten voor PET-folie en 
titaandioxyde dienden te worden gedefinieerd, werden bepaalde potentiële verschillen 
geconstateerd ten aanzien van de substitueerbaarheid aan zowel vraagzijde als 
aanbodzijde in de VS en de EG. 
Hoewel de autoriteiten van de EG en die van de VS soms verschillende 
productmarktdefinities gebruikten voor hun respectieve beoordelingen, waren de 
onderlinge contacten erop gericht de redenering van de ander te begrijpen en de analyse 
dienovereenkomstig te verfijnen. Door de hechte samenwerking konden conflicterende 
beslissingen worden vermeden. 
-12-
ii) De geografische markt 
De besprekingen over de geografische markt is doorgaans beperkter, omdat de 
Commissie en de autoriteiten van de VS zich gewoonlijk concentreren op de gevolgen 
van het gedrag of de transactie op de eigen markt, zelfs in zaken waarin de onderzochte 
activiteit is georganiseerd op een transatlantische of wereldwijde schaal. 
In de zaken Boeing/MDD en GE Aircraft Engines/Pratt & Whitney kozen beide 
zijden evenwel de wereldmarkt als relevante geografische markt. Bij DuPont/ICI werd 
van gedachten gewisseld over de vraag of de markten van de VS en de EG voor beide 
producten, PET en titaandioxyde, dienden te worden aangemerkt als afzonderlijke 
markten of als onderdelen van een enkele wereldmarkt. 
iii) Mededingingsbeperkende gevolgen 
In de zaak Santa Cruz/Microsoft bleek uit een algemene bespreking dat de 
Commissie en haar tegenhanger in de VS op het niveau van de ambtenaren grotendeels 
vergelijkbare opvattingen koesterden over de feiten. De zaak Guinness/Grand 
Metropolitan was een goed voorbeeld van elkaar aanvullende analyses van de 
mededingingsbeperkende gevolgen. In die zaak leidde overeenstemming over de 
marktdefinitie tot overeenstemming over de mededingingsbeperkende gevolgen, en 
uiteindelijk tot een gemeenschappelijke oplossing. 
In de zaak Boeing/MDD bracht het overleg tussen de Commissie en de FTC elk 
van deze instanties ertoe meer rekening te houden met de zorgpunten die de ander 
kenbaar maakte over de potentiële mededingingsbeperkende gevolgen van de 
concentratie. De FTC nam een kritischer houding ten aanzien van de exclusieve 
overeenkomsten van Boeing aan naarmate haar onderzoek vorderde . 
iv) Het bepalen van recht en feiten in de andere jurisdictie 
1. In geen der gevallen werd de rechtsbevoegdheid betwist, noch van de zijde van 
de VS, noch van die van de Commissie. In gevallen waarin de rechtsbevoegdheid 
van de ene autoriteit of de andere niet boven enige twijfel verheven was, werd 
informatie uitgewisseld en vonden besprekingen plaats. 
De nauwe samenwerking in de zaak Santa Cruz/Microsoft bracht aan het licht dat 
de "rule of reason"-benadering van de VS bij contractuele restricties het moeilijker 
maakt om het betrokken gedrag voor de rechter in de VS veroordeeld te krijgen dan 
volgens de juridische normen van de EG het geval is. Wat daarentegen de maatregelen 
betreft, is een verbintenis jegens de Commissie niet rechtstreeks afdwingbaar, maar een 
"consent decree" in de VS wel. 
v) Het vermijden van conflicterende maatregelen 
In de zaak Guinness/Grand Metropolitan waren de partijen op een bepaald 
moment in de onderhandelingen bereid om in te stemmen met besprekingen tussen de 
antitrustautoriteiten over de voorgenomen maatregelen. Dit was waardevol, omdat 
hierdoor een zekere mate van coördinatie ontstond die anders wellicht niet mogelijk zou 
zijn geweest. Met name werd hierdoor gewaarborgd dat de uiteindelijk overeengekomen 
maatregelen in elk van beide jurisdicties met elkaar in overeenstemming waren. 
-13-
Hoewel de FTC zich in de zaak Boeing/MDD niet over eventuele maatregelen 
beraadde, omdat zij de concentratie uiteindelijk zou goedkeuren, stelde de Commissie, 
die zeer nauwkeurig enige vorm van afstoting van DAC onderzocht, de FTC van deze 
mogelijkheid op de hoogte. Aangezien de FTC evenwel bedenkingen uitte over de 
haalbaarheid van een dergelijke oplossing en het onderzoek van de Commissie had 
uitgewezen dat er geen potentiële koper voor DAC was, deelde de Commissie de FTC 
mede dat zij rekening zou houden met de bedenkingen van deze instantie en het idee van 
afstoting van DAC derhalve zou laten varen. 
vi) Traditional comity 
De Commissie stelde de autoriteiten van de VS op 26 juni 1997 in kennis van 
haar voorlopige conclusies en bezwaren in de Boeing/MDD-zaak en verzocht de FTC 
rekening te houden met de gewichtige belangen van de Europese Unie bij het 
waarborgen van de mededinging op de markt voor grote commerciële vliegtuigen. De 
FTC antwoordde nog dezelfde dag en gaf te kennen bij het nemen van een beslissing 
rekening te zullen houden met de genoemde belangen van de Europese 
Gemeenschappen. Op 1 juli 1997 heeft de "Federal Trade Commission" bij 
meerderheidsbeslissing besloten zich niet tegen de fusie te verzetten. 
vii) Deelname van de antitrustautoriteiten van de VS aan de hoorzittingen van de 
Commissie 
Naar aanleiding van verzoeken van de Federal Trade Commission kregen 
ambtenaren van deze autoriteit van de raadadviseur-auditeur toestemming om als 
waarnemers de openbare hoorzittingen bij te wonen die op grond van de 
Concentratieverordening van de EG werden gehouden in het kader van het onderzoek in 
de concentratiezaak Guinness/Grand Metropolitan. Voorts verzocht het ministerie van 
Justitie van de VS om toestemming voor het bijwonen (als waarnemer) van de 
hoorzitting in de zaak Boeing/MDD\ welk verzoek eveneens werd ingewilligd. 
6. CONCLUSIES 
De diensten van de beide antitrustautoriteiten beschouwen de veelvuldige 
contacten en besprekingen als zeer nuttig. Hierdoor ontstaat een beter begrip van de 
betrokken vraagstukken. Het werd doelmatig en nuttig geacht om een idee te hebben van 
de wijze waarop de autoriteiten van de VS voornemens waren op bepaalde 
gebeurtenissen in een concentratiezaak te reageren. Ondanks de beperkte hoeveelheid 
informatie die kan worden uitgewisseld, behalve wanneer concessies op het punt van de 
vertrouwelijkheid worden verkregen, hebben de Commissie en de beide 
antitrustautoriteiten van de VS het voordeel dat zij in staat zijn om op consistente wijze 
op te treden, conflicterende beslissingen en incoherente maatregelen te vermijden en 
sneller besluiten te nemen. 
•14-
•ou*. 
BIJLAGE 1 
KENNISGEVINGEN VAN DE EUROPESE COMMISSIE AAN DE 
AUTORITEITEN VAN DE VS 01.01.1997 - 31.12.1997 
Concentratiezaken14: 
01 IV/M.882 - Archer-Daniels-Midland / Grace Cocoa Associates 
02 IV/M890 - Blokker/Toys "R" Us 
03 IV/M.867 - Wagons-Lits/Carlson 
04 IV/M846 - Philips/Hewlett-Packard 
05 IV/M.877-Boeing/McDonnell Douglas 
06 IV/M.856-BT/MCI(n) 
07 IVZM.905 - Schweizer Rück/S. A.F.R. 
08 IV/M.833 - The Coca-Cola company/Carlsberg A/S 
09 IV/M.902 - Warner Bros ./Liisomundo/Sogecable 
10 IV/M.920-Samsung/AST 
11 IV/M.915-Tyco/ADT 
12 IV/M.906 - Mannesmann /Vallourec 
13 rV/M.917-Valinox/runet 
14 IV/M.938 - Guinness/Grand Metropolitan 
15 IV/M.933-ICI/Unilever 
16 IV/M.936-SIEBEPLC/APVPLC 
17 IV/M.885 - MERCK/RHÔNE-POULENC/MERIAL 
18 IV/M.951 - CABLE AND WIRELESS/MAERSK DATA-NAUTEC 
19 IV/M.937 - LEAR/KEIPER 
20 IV/M.932-SEHB/VIAG/PE-BEWAG 
21 IV/M.942 - VEBA/DEGUSSA 
22 IV/M.941 - ADM/ACATOS & HUTCHESON/SOYA MATNZ 
23 IV/M.963 - COMPAQ/TANDEM 
24 IV/M.723 - ALCOA/ELKEM 
25 IV/M.966 - Philips/Lucent Technologies 
26 IV/M.954 - BAIN/HOECHST - DADE BEHRING 
27 IV/M.977-Fujitsu/Amdahl 
28 IV/M.984 - DUPONT/ICI 
29 IV/M.950 - Hoffmann-La Roche/Boehringer Mannheim 
30 IV/M. 1016 - Price Waterhouse/Coopers & Lybrand 
14 Om redenen van vertrouwelijkheid omvat deze lijst slechts de onderzoeken en zaken die openbaar zijn 
gemaakt. 
-15-
BIJLAGE 1 (vervolg) 
KENNISGEVINGEN VAN DE EUROPESE COMMISSIE AAN DE 
AUTORITEITEN VAN DE VS 01.01.1997 - 31.12.1997 
Niet-eoncentratiezaken15: 
01 IV/36.365 - NEC/PB/CMB 
02 IV/36.213/F - GEAE / P&W 
03 IV/E-3/36.204-GENUSA 
04 IV/36.420 - Microsoft Explorer Licensing 
05 IV/36.365 - NEC/PB/CMB 
06 IV/36.382 - Santa Cruz Operation/Microsoft 
07 IV/36.474-IBM/STET 
08 IV/35.969-Canal+-GDI-TINTA 
09 IV/36610/ - Sanofi Pharma Bristol - Myers 
13 Om redenen van vertrouwelijkheid omvat deze lijst slechts de onderzoeken en zaken die openbaar zijn 
gemaakt 
-16-
BIJLAGE 2 
KENNISGEVINGEN VAN DE AUTORITEITEN VAN DE VS AAN DE 
EUROPESE COMMISSIE 
01.01.1997-31.12.1997 
Concentratiezaken16 
01 The Boeing Comp./McDonnell Douglas Corp. 
02 Metal Leve S.A./Mahle GmbH 
03 Cargill Inc/Akzo Nobel N.V. 
04 Guinness/Grand Metropolitan 
05 British Telecommunications/MCI Communications Corp. 
06 Corange Ltd./Dr.H.C. Paul Sacher 
16 Due to the confidentiality requirements, this list includes only those investigations or cases which have 
been made public 
-17-
BIJLAGE 2 (vervolg) 
Niet-concentratiezaken17 
01 Hoffinann-La Roche, Jungbunzlauer International AG 
02 Sodium gluconate investigation 
03 International Association of Conference Interpreters 
04 SKW Metals & Alloys 
05 AIG Trading Corp./BP Exploration & Oil Inc/Cargill International SA 
06 HeereMac Offshore Construction Group Inc/HeereMac 
07 Graphite electrodes investigation 
17 Due to the confidentiality requirements, this list includes only those investigations or cases which have 
been made public 
-18-
ISSN 0254-1513 
COM(98)510def. 
DOCUMENTEN 
NL 08 11 10 17 
Catalogusnummer : CB-CO-98-517-NL-C 
ISBN 92-78-38884-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
'3