*fW3|PW?ttr 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 05.05.1997 
COM(97) 182 def. 
JAARVERSLAG 1996 VAN DE COMMISSIE 
OVER DE ONTWIKKELING, VALIDERING EN WETTELIJKE 
ERKENNING VAN METHODEN 
DIE TER VERVANGING VAN DIERPROEVEN KUNNEN 
WORDEN GEBRUIKT 
TEN BEHOEVE VAN COSMETICA 

INHOUD 
SAMENVATTING 3 
DEEL1 7 
JAARVERSLAG 1996 VAN DE COMMISSIE 
A. INLEIDING, ALGEMENE CONTEXT 7 
B. DOELSTELLINGEN EN BEPERKINGEN 8 
1. De veiligheid van de consument 8 
2. Het verminderen en beëindigen van het lijden van dieren 9 
3. De internationale aspecten en de GATT/TBT-regels 11 
4. De belangen van de KMO's 13 
C. BEHAALDE EN TE VERWACHTEN RESULTATEN 13 
1. Tests van ingrediënten en combinaties van ingrediënten van cosmetische producten 13 
2. Cosmetische eindproducten 15 
D. GEVOLGTREKKINGEN VAN DE COMMISSIE UIT DEZE DOELSTELLINGEN, 
BEPERKINGEN EN RESULTATEN IN HAAR ONTWERPRICHTLIJN TOT UITSTEL VAN 
DE TERMIJN VAN 1.1.1998 EN IN HAAR OVERWEGINGEN BETREFFENDE HET 
INDIENEN VAN EEN VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN DE RAAD EN VAN HET 
EUROPEES PARLEMENT TOT WIJZIGING VAN ARTIKEL 4, LID 1, PUNT i), VAN DE 
BASISRICHTLIJN 16 
E. CONCLUSIES EN PERSPECTIEVEN 17 
DEEL 2 20 
WETENSCHAPPELIJKE ASPECTEN 
A. IN 1996 GENOMEN INITIATIEVEN 20 
l.ECVAM 20 
2. WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR COSMETOLOGIE (onder auspiciën van DG XXIV) 21 
3. DG XII 21 
4. COLIPA 22 
5. OESO 23 
B. STATISTIEKEN OVER DIERPROEVEN 24 
C. STAND VAN DE WERKZAAMHEDEN IN 1996, PER TERREIN 25 
l.FOTO-IRRITATIE/FOTOTOXICITEIT 25 
2. HUIDABSORPTIE 27 
3. OOGIRRITATIE 29 
4. HUIDIRRITATIE 30 
5. HUIDSENSIBILISERING 31 
6. HUIDCOMPATIBILITEIT VAN EINDPRODUCTEN 32 
SAMENVATTING 
1. INLEIDING, ALGEMENE CONTEXT 
Dit verslag over 1996 is het derde door de Commissie voorgelegde jaarlijkse verslag en 
maakt de balans op van de situatie in oktober 1996, dat wil zeggen kort voor de datum 
waarop de Commissie maatregelen diende voor te stellen met het doel het verbod van 
dierproeven uit te stellen voor die gevallen waar nog geen alternatieve methoden 
beschikbaar zijn waarvan wetenschappelijk is vastgesteld dat zij de consument een 
gelijkwaardig niveau van bescherming bieden, gelet op de OESO-richtlijnen. Het verslag 
dient te worden gezien in de context van de zesde wijziging van de op 14 juni 1993 door 
de Raad goedgekeurde basisrichtlijn "cosmetische producten" (Richtlijn 93/35/EEG), die 
bepaalt dat cosmetische producten met ingrediënten of combinaties van ingrediënten die 
op dieren zijn getest vanaf 1.1.1998 verboden zijn, behalve voor zover op die datum geen 
alternatieve methoden beschikbaar zijn, in welk geval de Commissie ontwerp­
maatregelen dient in te dienen om de toepassing van deze bepaling uit te stellen. De 
zesde wijziging bepaalt voorts dat de Commissie het Europees Parlement en de Raad 
jaarlijks een verslag doet toekomen over de geboekte vooruitgang. 
Het verslag over 1996 omvat twee gedeelten. Het eerste, meer algemene gedeelte: 
- geeft een uiteenzetting van de doelstellingen en de beperkingen waarmee rekening 
moet worden gehouden; 
- geeft een samenvatting van de behaalde en te verwachten resultaten; 
- geeft aan welke de gevolgtrekkingen van de Commissie zijn, op basis van deze 
doelstellingen, beperkingen en resultaten, met name in verband met de opstelling 
van haar voorstel voor een richtlijn om de termijn van 1.1.1998 te verlengen. 
Het tweede deel van het verslag is meer wetenschappelijk van aard en legt uit: 
- welke initiatieven in de loop van 1996 zijn genomen door de verschillende bij het 
onderzoek, de validering en de wettelijke erkenning van alternatieve methoden 
betrokken partijen; 
welke problemen zich voordoen bij het verzamelen van statistische gegevens; 
wat de stand van zaken per terrein is. 
2. DOELSTELLINGEN EN BEPERKINGEN 
Er worden twee hoofddoelstellingen nagestreefd, namelijk de veiligheid van cosmetische 
producten voor de gezondheid van de mens en de vermindering of beëindiging van het 
lijden van proefdieren. 
Cosmetische producten, waaronder ook de hygiëneproducten vallen, worden 
gedurende het hele leven gebruikt. De "cosmeticarichtlijn" verplicht fabrikanten 
de veiligheid van deze producten voor de gezondheid van de mens te verzekeren 
en (met ingang van 1.1.1997) een informatiedossier bij te houden en ter 
beschikking van de controle-instanties te houden. De richtlijn voert ook een 
systeem van lijsten van verboden, aan beperkingen onderworpen en toegestane 
stoffen in, die regelmatig aan de technische ontwikkelingen worden aangepast aan 
de hand van adviezen van een Wetenschappelijk Comité voor Cosmétologie 
(WCC), dat zich baseert op de resultaten van wetenschappelijke tests. 
Ook het verbieden van alle nieuwe ingrediënten zou de noodzaak van tests niet 
wegnemen, aangezien de veiligheid van ingrediënten steeds opnieuw onderzocht 
moet worden in het licht van de vorderingen van de wetenschap. Ook is het niet 
goed mogelijk alle nieuwe ontwikkelingen tegen te houden, wat overigens ook 
voor veel KMO's de ondergang zou betekenen. 
- Het verminderen en beëindigen van het lijden van dieren is een ethische 
noodzaak. Ook al bedraagt het aantal dierproeven voor de ontwikkeling van 
cosmetische producten slechts 0,03% van alle dierproeven, toch heeft dit terrein 
prioriteit gekregen. 
Dit rapport beschrijft de inspanningen op dat terrein in 1996: 
* van de diensten van de Commissie, en in het bijzonder van het ECVAM, 
het Europees Centrum voor de Validatie van Alternatieve Methoden, dat 
deel uitmaakt van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
(GCO); van DG XI (Milieuzaken, nucleaire veiligheid en civiele 
bescherming), dat verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van 
Richtlijn 86/609/EEG betreffende de bescherming van dieren die voor 
experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt; 
van DG XII (Wetenschappen, onderzoek en ontwikkeling), in het kader 
van de financiering van onderzoeksprogramma's; en van DG XXIV 
(Consumentenbeleid), dat verantwoordelijk is met de tenuitvoerlegging 
van de Richtlijn "Cosmetische producten" en voor het Wetenschappelijk 
Comité voor Cosmétologie; 
* van het Wetenschappelijk Comité voor Cosmétologie; 
* van de COLIPA (de European Cosmetic Toiletry and Perfumery 
Association); 
* van de OESO. 
Het verslag geeft echter ook aan dat het proces van de ontwikkeling, validering en 
erkenning van alternatieve methoden ingewikkelder en langduriger is gebleken dan 
verwacht, en dat het zoals bij alle wetenschappelijk onderzoek onmogelijk is een bepaald 
resultaat tegen een bepaalde datum te garanderen. Het verslag benadrukt ook dat de 
grootste voorzichtigheid is geboden wat betreft het gebruik maken van menselijke 
vrijwilligers, en dat dit zeker geen eenvoudig alternatief voor dierproeven biedt. 
De beperkingen waarmee rekening moet worden gehouden zijn hoofdzakelijk: 
* de regels van de internationale handel, met name van de WTO 
(Wereldhandelsorganisatie). Maatregelen die tot gevolg hebben dat producten uit 
derde landen verboden worden op grond van het feit dat deze producten of 
ingrediënten daarvan op dieren getest zijn, zullen moeilijk te verenigen zijn met 
de regels van de internationale handel. Dit punt zal nader bestudeerd moeten 
worden bij het opstellen van een richtlijn van de Raad en van het Europees 
Parlement, waartoe de Commissie in de komende maanden een voorstel zal doen; 
deze richtlijn zal dienen tot wijziging van de "cosmeticarichtlijn", teneinde het 
verbod van dierproeven in een passend juridisch kader te behandelen en met name 
de kwestie van de eindproducten te regelen. 
* de belangen van de KMO's, die veel nieuwe werkgelegenheid creëren. Er dient 
gezorgd te worden voor opleiding en voorlichting. 
3. BEHAALDE EN TE VERWACHTEN RESULTATEN 
Deze resultaten worden samengevat in het eerste deel van het verslag en in het tweede 
meer in detail beschreven. 
Hierbij dient onderscheid te worden gemaakt tussen enerzijds de ingrediënten en 
combinaties van ingrediënten en anderzijds de eindproducten. 
Wat de tests van ingrediënten/combinaties van ingrediënten betreft, verklaart het verslag 
dat er momenteel geen alternatieve methoden bestaan die een gelijkwaardig 
beschermingsniveau bieden, en dat dat ook op 1.1.1998 hoogstwaarschijnlijk niet het 
geval zal zijn. 
Methoden waarbij geen gebruik wordt gemaakt van proefdieren zullen echter naar 
verwachting geleidelijk ter beschikking komen op gebieden die verband houden met 
huidabsorptie en plaatselijke risico's voor ogen en huid: foto-irritatie, oogirritatie en 
huidirritatie. 
Wat echter tests betreffende systemische risico's - als tegengesteld tot plaatselijke risico's 
- betreft, dat wil zeggen risico's in verband met een blootstelling van het gehele 
organisme, is het niet te verwachten dat binnen de gestelde termijn aanvaardbare 
alternatieven voor het gebruik van proefdieren gevonden zullen worden. Wel neemt het 
aantal proefdieren voortdurend verder af. 
In het algemeen gesproken zal de veiligheid van eindproducten na 1.1.1998 zonder 
dierproeven geëvalueerd kunnen worden, dankzij de beschikbare informatie over de 
veiligheid van de ingrediënten en door middel van methoden waarbij geen gebruik wordt 
gemaakt van dieren, ook al zullen deze methoden waarschijnlijk niet in een OESO-
richtlijn behandeld worden; deze behandelen alleen ingrediënten en combinaties van 
ingrediënten. In bepaalde gevallen zal echter rekening gehouden moeten worden met de 
mogelijkheid van toxische effecten door bijvoorbeeld de onderlinge reactie/interactie van 
ingrediënten of doordat het gekozen oplosmiddel de doordringing van de huid door de 
ingrediënten bevordert. In dergelijke gevallen zullen dierproeven noodzakelijk blijven. 
4. GEVOLGTREKKINGEN VAN DE COMMISSIE UIT DEZE 
DOELSTELLINGEN, BEPERKINGEN EN RESULTATEN 
De ontwerprichtlijn van de Commissie tot uitstel van de termijn van 1.1.1998 houdt 
rekening met de in het verslag aangegeven doelstellingen, beperkingen en resultaten. 
De Commissie constateert dat, hoewel er vooruitgang is geboekt bij de ontwikkeling van 
alternatieve testmethoden, met name op de terreinen huidabsorptie en plaatselijke risico's 
voor ogen en huid, er op dit moment nog geen enkele alternatieve methode 
wetenschappelijk gevalideerd en wettelijk erkend is en dat de OESO nog geen richtlijnen 
heeft goedgekeurd betreffende toxiciteitstests op het terrein van de alternatieve 
testmethoden. 
Een ingrijpende verandering van deze situatie vóór 1 januari 1998 is niet te verwachten. 
In de ontwerprichtlijn wordt daarom voorgesteld de in artikel 4, lid 1, punt i), van 
Richtlijn 76/768/EEG bepaalde termijn te verlengen, overeenkomstig de tweede alinea 
van deze bepaling, tot 30 juni 2000; het is te verwachten dat vóór deze datum geen 
alternatieve testmethoden wetenschappelijk gevalideerd en wettelijk erkend zullen 
kunnen worden. 
Verder zal volgens de ontwerprichtlijn de Commissie vóór 1 januari 2000 ontwerp­
maatregelen indienen op basis van de tot dan toe geboekte vooruitgang. 
Ook verklaart de Commissie het onderzoek naar en het valideren van alternatieve 
methoden te willen bevorderen. 
Wat de eindproducten betreft, zal de Commissie de verbreiding onder KMO's van 
methoden waarbij geen proefdieren gebruikt worden, bevorderen. 
De Commissie heeft zich beraden en zal binnen enkele maanden een voorstel voor een 
richtlijn van de Raad en van het Parlement indienen tot wijziging van artikel 4, lid 1, punt 
i), teneinde het verbod van dierproeven met ingang van 1.1.1998 voor wat betreft 
cosmetische eindproducten - behoudens uitzonderlijke gevallen - te regelen in een 
passende wetstekst, overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 76/768/EEG. 
Dit voorstel voor een richtlijn zal ook enkele punten met betrekking tot producten uit 
derde landen regelen en enkele begrippen en verwijzingen waarover vragen zijn gerezen, 
verduidelijken. 
Aangezien het een op artikel 100A gebaseerde richtlijn betreft, zal dit voorstel van de 
Commissie door de Raad en door het Europees Parlement goedgekeurd moeten worden. 
JAARVERSLAG 1996 VAN DE COMMISSIE 
over de ontwikkeling, validering en wettelijke erkenning van methoden 
die ter vervanging van dierproeven kunnen worden gebruikt 
ten behoeve van cosmetica 
DEEL 1 
A. INLEIDING, ALGEMENE CONTEXT 
De Commissie heeft eerder twee jaarverslagen ingediend met gegevens over de jaren 
1994 en 1995 met betrekking tot de ontwikkeling, validering en wettelijke erkenning van 
methoden die ter vervanging van dierproeven ten behoeve van cosmetica kunnen worden 
gebruikt. 
Dit verslag over 1996 maakt de balans op van de situatie in oktober 1996 en moet worden 
gezien in de context van Richtlijn 76/768/EEG, die in het nieuwe, door Richtlijn 
93/35/EEG van de Raad van 14 juni 1993 ingevoegde artikel 4, lid 1, punt i), bepaalt dat 
de Lid-Staten het in de handel brengen van cosmetische producten met ingrediënten of 
combinaties van ingrediënten die na 1 januari 1998 op dieren zijn beproefd, verbieden, 
ten einde aan deze richtlijn te voldoen. 
Het artikel preciseert echter: "...indien bij het uitwerken van methoden die dierproeven op 
bevredigende wijze kunnen vervangen onvoldoende vooruitgang is geboekt, met name 
wanneer, ondanks alle redelijke inspanningen, geen alternatieve methoden 
wetenschappelijk zijn gevalideerd als methoden die de consument, met inachtneming van 
de OESO-richtlijnen voor toxiciteitsonderzoek, een gelijkwaardige bescherming 
garanderen, dient de Commissie uiterlijk op 1 januari 1997 ontwerp-maatregelen in om 
de toepassing van deze bepaling voldoende lang, en in ieder geval tenminste twee jaar, 
uit te stellen, overeenkomstig de procedure van artikel 10. Vóór zij deze ontwerp­
maatregelen voorlegt, raadpleegt de Commissie het Wetenschappelijk Comité voor 
Cosmétologie." 
Dit Verslag 1996 bestaat uit twee delen. Het eerste, meer algemene gedeelte geeft een 
uiteenzetting van de doelstellingen en de beperkingen waarmee rekening moet worden 
gehouden, van de behaalde en te verwachten resultaten wat betreft enerzijds de 
ingrediënten/combinaties van ingrediënten en anderzijds de eindproducten, en van de 
gevolgtrekkingen van de Commissie op basis van deze doelstellingen, beperkingen en 
resultaten, in verband met de opstelling van haar ontwerpvoorstel voor een richtlijn om 
de termijn van 1.1.1998 te verlengen. 
Het tweede deel van het verslag is meer wetenschappelijk van aard en geeft aan: 
- welke initiatieven in de loop van 1996 zijn genomen door de verschillende bij het 
onderzoek, de validering en de wettelijke erkenning van alternatieve methoden 
betrokken partijen, met waar mogelijk een opgave van de kosten van deze 
initiatieven; 
welke problemen zich voordoen bij het verzamelen van statistische gegevens; 
- wat de stand van zaken per terrein is. 
B. DOELSTELLINGEN EN BEPERKINGEN 
Wat cosmetische producten betreft, dienen twee hoofddoelstellingen nagestreefd en in de 
mate van het mogelijke met elkaar verzoend te worden, namelijk enerzijds het verzekeren 
van de veiligheid van de consument en anderzijds het zoveel mogelijk beperken van het 
lijden van proefdieren. 
Bovendien dient rekening gehouden te worden met verschillende beperkingen; de twee 
belangrijkste zijn de internationale aspecten en de noodzaak de WTO-regels en het 
beginsel van vrije concurrentie te respecteren, en de noodzaak rekening te houden met de 
belangen van werkgelegenheid scheppende ondernemingen, met name kleine en 
middelgrote ondernemingen. 
1. De veiligheid van de consument 
De veiligheid van de consumenten dient de voornaamste overweging te blijven. In dat 
verband dient men te bedenken dat het begrip "cosmetische producten" niet alleen de 
zogenaamde "schoonheidsmiddelen" omvat, zoals lippenstift en nagellak, maar ook 
producten als zeep, shampoo, tandpasta, enz., die men een leven lang dagelijks gebruikt, 
ook als baby al. Het is van het grootste belang dat deze producten geen schadelijke 
effecten kunnen hebben, noch onmiddellijke en zichtbare, zoals irritaties, noch 
onzichtbare op lange termijn zoals carcinogeniteit, teratogeniteit, enz. 
Om deze veiligheid van het cosmetische product voor de gezondheid van de mens te 
kunnnen verzekeren, is het noodzakelijk niet alleen de veiligheid van het eindproduct te 
testen, maar ook en vooral die van de ingrediënten daarvan. De fabrikant dient zich te 
vergewissen van de veiligheid van de ingrediënten, overeenkomstig artikel 2 van de 
richtlijn "cosmetische producten", dat bepaalt dat cosmetische producten de gezondheid 
van de mens niet mogen schaden wanneer zij worden aangewend onder "normale of 
redelijkerwijze te voorziene gebruiksvoorwaarden"; de fabrikant zou bij schade voor de 
gezondheid aansprakelijk kunnen worden gesteld op grond van Richtlijn 85/374/EEG 
inzake de aansprakelijkheid voor producten met gebreken. Volgens Richtlijn 93/35/EEG 
van de Raad van 14 juni 1993 tot zesde wijziging van de basisrichtlijn "cosmetische 
producten" dient de fabrikant er met ingang van 1.1.1997 eveneens voor te zorgen dat de 
bevoegde controle-instanties gemakkelijk kunnen beschikken over bepaalde gegevens, 
waaronder een "beoordeling van de veiligheid van het eindproduct voor de gezondheid 
van de mens". Te dien einde dient de fabrikant aandacht te besteden aan "het algemene 
toxicologische profiel, de chemische structuur en het blootstellingsniveau van de 
ingrediënten". 
Bovendien omvat de richtlijn "cosmetische producten" een reeks bijlagen met positieve 
en negatieve lijsten van stoffen. Het algemene beginsel is dat stoffen vrij gebruikt mogen 
worden voor zover ze niet verboden (bijlage II) of aan bepaalde beperkingen en 
8 
voorwaarden (bijlage III) onderworpen zijn. Er zijn drie uitzonderingen op dit algemene 
principe: alleen kleurstoffen, conserveringsmiddelen en UV-filters die op de positieve 
lijsten (bijlage IV, VI en VII) staan, zijn toegestaan. 
Alvorens stoffen op deze lijsten, die elk jaar bij een richtlijn van de Commissie aan de 
technische ontwikkeling worden aangepast, worden geplaatst, dient het Wetenschappelijk 
Comité voor Cosmétologie over iedere stof afzonderlijk advies uit te brengen, met name 
over de vraag of die stof al dan niet toxisch is voor de mens. Het Comité baseert zich 
hierbij op alle beschikbare wetenschappelijke gegevens, en met name op de door de 
fabrikanten verstrekte testresultaten, die betrekking kunnen hebben op sensibilisering, 
mutageniteit, oogirritatie, huidirritatie, foto-irritatie, carcinogeniteit, teratogeniteit, acute, 
subchronische en chronische toxiciteit, enz. 
Er bestaan al ongeveer 7.000 stoffen die in cosmetische producten gebruikt worden, en 
voor veel cosmetische producten zijn dan ook geen nieuwe tests meer nodig, maar er zij 
op gewezen dat tests vaak nog noodzakelijk zijn om al sinds lang gebruikte stoffen 
opnieuw te beoordelen in het licht van de technische vooruitgang en nieuwe 
wetenschappelijke kennis. Het WCC bestudeert ieder jaar een serie verboden stoffen (er 
zijn er in totaal ongeveer 400) en stoffen die aan bijzondere beperkingen en voorwaarden 
onderworpen zijn (ongeveer 50 in totaal). 
Ook de risico's van combinaties van stoffen moeten onderzocht kunnen worden. Om 
veiligheidsredenen is het dus niet mogelijk van alle dierproeven af te zien, ook niet als 
men zich beperkt tot al langer gebruikte stoffen. Het lijkt overigens ook niet raadzaam of 
redelijk om alle nieuwe ontwikkelingen in de cosmeticasector, of in welke sector van het 
bedrijfsleven dan ook, tegen te willen houden. Zelfs als de consumenten bereid zouden 
zijn af te zien van hun legitieme verwachting van nieuwe en steeds betere producten, zou 
een verbod op nieuwe producten op basis van nieuwe stoffen zonder enige twijfel leiden 
tot de ondergang van een groot aantal ondernemingen in de cosmeticasector, vooral van 
KMO's, die een belangrijke rol spelen bij het creëren van werkgelegenheid. 
2. Het verminderen en beëindigen van het lijden van dieren 
Het verminderen en zodra dat mogelijk is beëindigen van het lijden van proefdieren is 
een doelstelling waaraan voortdurend en op alle niveaus gewerkt dient te worden. 
Deze doelstelling sluit aan bij ethische normen met betrekking tot eerbiediging van het 
leven, bij de publieke opinie en bij de wensen van het Europees Parlement, en is ook 
opgenomen in verschillende Europese wetsteksten, waaronder Richtlijn 86/609/EEG 
betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere 
wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, en Richtlijn 93/35/EEG (zesde wijziging 
van de basisrichtlijn betreffende cosmetische producten). 
Om de veiligheid van de consument te waarborgen, moet alles in het werk worden 
gesteld opdat dierproeven zo snel mogelijk worden vervangen door alternatieve tests die 
een gelijkwaardige bescherming bieden. De dierproeven op het gebied van de cosmetica 
vertegenwoordigen weliswaar slechts 0,03% van alle dierproeven en alle stoffen moeten 
al worden getest ten behoeve van de verzameling van de toxiciteitsgegevens 
overeenkomstig Richtlijn 92/32/EEG, maar toch wordt het gebied van de cosmetische 
producten prioritair geacht en zijn de afgelopen jaren, met name sinds de goedkeuring 
van Richtlijn 93/35/EEG, tal van inspanningen verricht ter bevordering van de 
ontwikkeling van alternatieve methoden. Deze inspanningen, de verkregen resultaten en 
de toekomstperspectieven zijn beschreven in de jaarverslagen over 1994 en 1995 
betreffende de "ontwikkeling, validering en wettelijke erkenning van methoden die ter 
vervanging van dierproeven ten behoeve van cosmetica kunnen worden gebruikt". Deze 
verslagen zijn al door de Commissie aan EP en Raad voorgelegd. 
Deze verslagen beschrijven de werkzaamheden van een aantal betrokken partijen, 
waarvan de activiteiten in 1996 in deel II worden beschreven. Het gaat met name om: 
het ECVAM (Europees Centrum voor de validatie van alternatieve methoden), een 
onderdeel van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek te Ispra, dat tot taak 
heeft de validering van alternatieve methoden op communautair niveau te coördineren, 
een forum voor de uitwisseling van informatie te bieden, een gegevensbank op te zetten, 
bij te houden en te beheren, en de dialoog tussen alle betrokkenen te bevorderen. 
In 1996 heeft het ECVAM opnieuw workshops georganiseerd die rechtstreeks betrekking 
hadden op het beoordelen van de veiligheid van cosmetische producten (b.v. 
gegevensbanken over alternatieve methoden), in Atla aanbevelingen gepubliceerd 
betreffende methoden voor de beoordeling van huidabsorptie en voor het testen van 
huidsensibilisering, alsmede aanebevelingen betreffende de toepassing van biostatistische 
methoden bij de ontwikkeling en de validering van alternatieve toxicologische methoden, 
een studie betreffende het testen van UV-filters in bijlage VII van de "cosmeticarichtlijn" 
(foto-irritatie) gesubsidieerd en gecoördineerd, een formele valideringsstudie 
ondernomen die vier tests op huidcorrosiviteit omvat, frequente contacten met de OESO 
voortgezet, en een aantal prevalideringsstudies gestart die rellevant zijn voor de 
cosmetica-industrie. 
De Commissie (DG XL Milieuzaken, nucleaire veiligheid en civiele bescherming) is 
belast met het toezicht op de tenuitvoerlegging van Richtlijn 86/609/EEG inzake de 
bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden 
worden gebruikt, en heeft de ontwikkelingen op dit terrein nauwlettend gevolgd. 
De Commissie (DG XII. Wetenschappen, onderzoek en ontwikkeling) heeft eveneens 
onderzoekprogramma's gesubsidieerd die onder andere betrekking hadden op de 
ontwikkeling van alternatieve methoden. 
In het kader van haar consumentenbeleid heeft de Commissie (DG XXIV) onderzoek 
gestimuleerd, heeft zij deelgenomen aan bijeenkomsten met alle betrokken partijen en 
deze ten dele ook zelfgeorganiseerd, alsmede de vergaderingen van het WCC. 
Het Wetenschappelijk Comité voor de Cosmétologie heeft tot taak de Commissie 
wetenschappelijk advies te verstrekken over de ingrediënten in de bijlagen van de 
cosmeticarichtlijn, over de toepasbaarheid van de alternatieve methoden die zijn 
gevalideerd in het evaluatieproces van de veiligheid van cosmetische producten, en over 
het voorstel voor een richtlijn betreffende het uitstel van het verbod op dierproeven in 
gevallen waar op 1.1.1998 nog geen alternatieve methoden beschikbaar zullen zijn, dat de 
Commissie moet indienen. Het Comité als geheel en de subgroep "alternatieve 
10 
methoden" hebben in 1996 meerdere malen vergaderd, ook met vertegenwoordigers van 
de Europese cosmetica-industrie. Naast zijn in deel II nader beschreven activiteiten heeft 
het WCC in 1996 een document goedgekeurd over "The use of alternatives to animal 
studies in the safety evaluation of cosmetic ingredients or combinations of ingredients". 
Wat tenslotte de OESO betreft, verdienen vooral de werkzaamheden met betrekking tot 
huidabsorptie vermelding (vergadering van de nationale coördinatoren te Parijs in 
september 1996). 
Er zij op gewezen dat de ontwikkeling, validering en erkenning van alternatieve 
methoden een proces is dat enige tijd vraagt, ook als er hard aan gewerkt wordt. 
Zo is gebleken dat de verschillende stappen van de validering, d.w.z. het complexe 
proces van het evalueren en controleren van de relevantie, de betrouwbaarheid en de 
reproduceerbaarheid van een voor routinematige en wettelijk erkende toepassing 
ontwikkelde test, talrijker en complexer zijn dan aanvankelijk werd aangenomen, en men 
heeft nieuwe stappen moeten invoegen. 
Bovendien is het, zoals bij alle wetenschappelijk onderzoek, vrijwel onmogelijk om een 
bepaald resultaat op een bepaalde datum te garanderen, en bepaalde onderzoeken 
waarvan men aannam dat ze bijna waren voltooid, zoals het EU/HO-onderzoek naar 
alternatieven voor de test van Draize, hebben onvoldoende resultaat opgeleverd wat 
betreft de voorspelbaarheid van het risico. 
Wat alternatieve proeven op mensen betreft, bijvoorbeeld op het terrein van de 
huidirritatie, dient te worden benadrukt dat de grootst mogelijke voorzichtigheid geboden 
is en dat dergelijke tests alleen mogen worden toegestaan indien duidelijk is aangetoond 
dat er geen serieuze risico's zijn. 
Het valt echter niet te ontkennen dat de tot nu toe geboekte vooruitgang op dit gebied al 
tot een aanzienlijk afname van de aantallen proefdieren en van het lijden van die dieren 
heeft geleid, bijvoorbeeld door het gebruik van drie in vitro-basistests voor mutageniteit. 
Vanzelfsprekend is verdere vooruitgang op dit terrein mogelijk en noodzakelijk. 
3. De internationale aspecten en de GATT/TBT-regels 
Er dient op gewezen te worden dat eventuele maatregelen die tot gevolg hebben dat de 
invoer van bepaalde cosmetische producten in de Gemeenschap wordt verboden, alleen 
omdat die producten of ingrediënten daarvan op dieren getest zijn, moeilijk te verenigen 
zouden zijn met de bestaande regels van de wereldhandel. De voornaamste beperking die 
het internationale recht staten oplegt is een verbod - tenzij er een regel bestaat die dat in 
bepaalde gevallen toestaat - van machtsuitoefening op het grondgebied van een andere 
staat. 
Op de eerste plaats verbieden de WTO-regels kwantitatieve beperkingen van de invoer 
(artikel XI, lid 1). Bovendien verbiedt artikel III, lid 4, iedere discriminatie van 
vergelijkbare producten, dat wil volgens de geldende interpretatie zeggen, producten die 
geen fysieke verschillen vertonen. Aangezien de gebruikte testmethode natuurlijk geen 
11 
fysieke invloed heeft op het product, zou discriminatie op grond van dat criterium als 
strijdig met artikel III, lid 4, beschouwd kunnen worden. 
Verder zouden dergelijke maatregelen moeilijk te rechtvaardigen zijn op grond van 
artikel XX (algemene uitzonderingen) van het GATT, met name niet op grond van punt 
b), dat - onder de in de preambule van artikel XX genoemde voorwaarden - maatregelen 
toestaat die "noodzakelijk zijn voor de bescherming van de gezondheid en het leven van 
mens en dier of voor de instandhouding van plantaardig leven". Bij gebrek aan 
jurisprudentie op dit gebied is het niet duidelijk of de bescherming van het welzijn van 
dieren onder deze uitzondering valt. 
Ten tweede, aangezien het maatregelen betreft die bedoeld zijn om de naleving van 
bepaalde bepalingen van de cosmeticarichtlijn te controleren, te weten de voorschriften 
ter bescherming van de menselijke gezondheid, dient rekening gehouden te worden met 
de bepalingen van de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen 
(THB/TBT: Technical Barriers to Trade), met name met artikel 6, dat de wederzijdse 
erkenning van de beoordelingsprocedures aanmoedigt: "... het streven van de Leden (zal) 
zoveel mogelijk erop gericht zijn (...) de resultaten van de 
conformiteitsbeoordelingsprocedures in andere Leden te doen aanvaarden, zelfs wanneer 
deze procedures verschillend zijn van hun eigen procedures, indien zij ervan overtuigd 
zijn dat deze procedures eenzelfde mate van conformiteit met de technische voorschriften 
en normen garanderen als hun eigen procedures." 
In het licht van deze bepalingen zal de extraterritoriale toepassing van een 
communautaire maatregel betreffende een verbod van dierproeven beschouwd kunnen 
worden als strijdig met de internationale verplichtingen van de Gemeenschap. Bovendien 
bepaalt artikel 4, lid 1, sub i) van de richtlijn dat het verbod op dierproeven uitgesteld kan 
worden indien er geen wetenschappelijk gevalideerde alternatieve methoden bestaan die 
de consument een gelijkwaardig niveau van bescherming bieden. Het zou moeilijk te 
ontkennen zijn dat dierproeven - uit een oogpunt van bescherming van de menselijke 
gezondheid - gelijkwaardig zijn aan als gelijkwaardig erkende alternatieve methoden. 
Men dient te bedenken dat het verbod van dierproeven niet gebaseerd is op de 
overweging dat dierproeven geen correcte beoordeling van de naleving van de bepalingen 
van de cosmeticarichtlijn mogelijk maken, maar uitsluitend op ethische overwegingen. 
Verder zouden ook alle unilaterale beslissingen betreffende het al of niet beschikbaar zijn 
van alternatieve methoden aangevochten kunnen worden. De Overeenkomst inzake 
technische handelsbelemmeringen moedigt de leden van de WTO aan internationale 
systemen voor beoordeling van de conformiteit met technische voorschriften en normen 
tot stand te brengen (art. 9). Lid 3 van ditzelfde artikel bepaalt echter ook dat deze 
internationale systemen in overeenstemming dienen te zijn met de 5 en 6 van de 
Overeenkomst. 
Het is dus van het grootste belang om op zijn minst binnen het door de OESO 
aangegeven kader te blijven, waarnaar Richtlijn 93/35/EEG overigens ook verwijst. 
Deel II van dit verslag geeft aan welke rol de OESO speelt met betrekking tot alternatieve 
methoden op de verschillende terreinen van de veiligheid van cosmetische producten, en 
12 
benadrukt de nauwe banden die de Commissie ook op dit specifieke terrein met de OESO 
onderhoudt. 
De Commissie houdt rekening met al deze aspecten in verband met de regels van de 
internationale handel bij het opstellen van een voorstel voor een richtlijn van de Raad en 
van het EP tot wijziging van de basisrichtlijn "cosmetica", teneinde het verbod op 
dierproeven in een passend juridisch kader te regelen, met name wat het punt van de 
cosmetische eindproducten betreft. 
4. De belangen van de KMO's. 
Behalve met de veiligheid van de consumenten en met de ethische eis van het 
verminderen en beëindigen van het lijden van proefdieren, dient ook rekening te worden 
gehouden met de legitieme belangen van de cosmetische industrie, met name van de 
werkgelegenheidscheppende KMO's. De te ontwikkelen alternatieve methoden moeten 
namelijk ook toegankelijk zijn voor de KMO's, ook wanneer deze "intern" niet over 
evenveel toxicologen, ervaring en informatie, eigen laboratoria en financiële middelen als 
de grote ondernemingen beschikken. 
In dit verband zal COLIPA dan ook bijzondere voorlichtings- en opleidingsinspanningen 
verrichten, in samenwerking met de daarbij aangesloten grote ondernemingen. Naar het 
zich laat aanzien zullen de KMO's overigens ook een beroep kunnen doen op 
gespecialiseerde laboratoria voor het uitvoeren van alternatieve tests, naarmate deze 
beschikbaar worden. 
Ook het ECVAM zou betrokken kunnen worden - eventueel met deelname van 
COLIPA/SCAAT - bij het opleiden van KMO's in het gebruik van alternatieve methoden 
voor het testen van de veiligheid van cosmetische producten. 
C. BEHAALDE EN TE VERWACHTEN RESULTATEN 
1. Tests van ingrediënten en combinaties van ingrediënten van cosmetische 
producten 
Zoals ook uit deel II blijkt, moet geconstateerd worden dat tot nu toe nog geen enkele 
alternatieve methode die de consument een'gelijkwaardig beschermingsniveau zou kunen 
bieden wetenschappelijk gevalideerd, door de bevoegde autoriteiten aanvaard en wettelijk 
erkend is. De OESO heeft nog geen richtlijn heeft goedgekeurd inzake toxiciteitstests op 
het gebied van alternatieve methoden voor het testen van ingrediënten en combinaties 
van ingrediënten van cosmetische producten. 
Op grond van de geboekte vooruitgang valt evenwel te verwachten dat geleidelijk 
alternatieve methoden beschikbaar zullen komen op de verschillende gebieden van de 
veiligheid in verband met huidabsorptie en plaatselijke risico's voor ogen en huid: 
huidabsorptie, foto-irritatie, oogirritatie en huidirritatie. 
13 
Deze methoden zullen echter naar verwachting op 1.1.1998 nog niet gevalideerd en 
erkend zijn, hoewel men daarop wel gehoopt had wat betreft huidabsorptie en foto­
irritatie. 
Wat huidabsorptie en plaatselijke risico's betreft, is de situatie als volgt: 
Foto-irritatie 
Het gaat hierbij met name om de UV-filters. Een speciale studie die aan sluit op de 
EU/COLIPA-valideringsstudie is in 1996 geprogrammeerd. Deze studie wordt geleid 
door Zebet en gesubsidieerd en gecoördineerd door het ECVAM. Dit onderzoek moet 
leiden tot tests voor de UV-filters in bijlage VII van de cosmeticarichtlijn en tot een 
protocol met het oog op het indienen van een voorstel voor een richtsnoer van de OESO. 
De eerste resultaten van deze speciale studie worden in september 1997 verwacht. 
Huidabsorptie 
In mei 1996 heeft de cosmetica-industrie, na overleg met de Commissie, de OESO een 
ontwerp voor een nieuw richtsnoer betreffende in vitro-tests inzake huidabsorptie 
voorgelegd. Dit voorstel werd onderbouwd met gegevens "uit eigen huis". In september 
1996 is te Parijs een vergadering van de groepen van nationale coördinatoren van de 
OESO gehouden, maar de aanvaarding van het voorstel neemt veel tijd in beslag. 
Het WCC heeft benadrukt dat de door de industrie gebruikte testprotocollen nog niet 
officieel gevalideerd zijn en dat aanvullende documentatie nodig is. Het comité heeft in 
de afgelopen jaren echter wel gebruik gemaakt van de gegevens betreffende 
huidabsorptie in vitro bij de beoordeling van verschillende cosmetica-ingrediënten. 
Oogirritatie 
In het verslag over 1995 werd opgemerkt dat de resultaten van valideringsstudies 
betreffende alternatieve methoden voor de oogirritatietest van Draize teleurstellend waren 
(EU/Home Office-studie en COLIPA-studie). 
Het ECVAM en de COLIPA hebben in december 1996 vergaderd om de resultaten van 
de EU/HO-studie en de COLIPA-studie te bespreken en nieuwe initiatieven te plannen. 
Huidirritatie 
Het ECVAM heeft een formele valideringsstudie ondernomen die vier 
huidcorrosiviteitstests omvat; de resultaten worden in 1997 verwacht. 
Ook de OESO heeft een ontwerpstrategie inzake tests voor het vaststellen van het 
huidirritatievermogen van chemische stoffen op haar programma staan. 
Deze ontwerpstrategie behelst een hiërarchische benadering: sterk huidirriterende stoffen 
worden geëlimineerd door bestudering van de structure activity relations (SAR's) en 
structure property relations (SPR's) en van gegevens verkregen door in vitro-
corrosietests, alvorens conventionele in vivo-proeven met konijnen of menselijke 
vrijwilligers overwogen worden. 
14 
Uit dit overzicht van de situatie ten aanzien van plaatselijke risico's blijkt dat in de nabije 
toekomst vooruitgang te verwachten is wat betreft het vinden van alternatieven voor 
dierproeven, evenwel niet vóór 1 januari 1998. Wat het verminderen van de aantallen 
proefdieren en van het lijden van die dieren betreft, kan echter vastgesteld worden dat in 
de praktijk in vitro-tests al gebruikt worden voor voorselectie en oriëntatie en dat het 
WCC al bepaalde gegevens ontvangt. 
Huidsensibilisering 
Door de voortgang van het wetenschappelijk onderzoek heeft men meer inzicht gekregen 
in het verschijnsel huidsensibilisering. 
Het ECVAM zal actie ondernemen in het licht van het rapport van de ECVAM-workshop 
over dit onderwerp. 
Mutagemteit 
Door een combinatie van drie in vitro-basistests is het al mogelijk een mutagene werking 
aan te tonen; deze combinatie wordt reeds toegepast bij de beoordeling van de veiligheid 
van cosmetische ingrediënten. 
Alle tests van ingrediënten met betrekking tot systemische effecten 
(Acute toxiciteit, subchronische toxiciteit, carcinogeniteit, teratogeniteit) 
Aangezien deze effecten verband houden met een blootstelling van het gehele organisme, 
is het niet te verwachten dat binnen afzienbare tijd alternatieven voor dierproeven 
ontwikkeld zullen worden. 
Door verfijning van de gebruikte methoden zijn echter de aantallen proefdieren en het 
lijden van die dieren al aanzienlijk verminderd, en in dit opzicht is verdere vooruitgang te 
verwachten. 
2. Cosmetische eindproducten 
Wat de cosmetische eindproducten betreft, kan men er gelet op de tot nu geboekte 
vooruitgang van uitgaan dat de veiligheid van deze producten in het algemeen beoordeeld 
zal kunnen worden aan de hand van de beschikbare kennis over de toxiciteit van de 
ingrediënten en hun fysieke en chemische kenmerken, en door middel van methoden 
waarbij geen gebruik wordt gemaakt van proefdieren, ook al zullen deze methoden 
waarschijnlijk geen onderwerp zijn van een OESO-richtlijn; deze behandelen alleen 
ingrediënten en combinaties van ingrediënten. 
Dierproeven zullen dus alleen nog in zeer uitzonderlijke gevallen noodzakelijk zijn, als 
een potentialisering van de toxische effecten van de ingrediënten te vrezen valt, met name 
wanneer de huidabsorptie van de ingrediënten bevorderd wordt door het gebruikte 
oplosmiddel, of wanneer dergelijke effecten kunnen optreden door de interactie van de 
ingrediënten. Het WCC heeft dit aspect benadrukt in zijn richtsnoeren in "The use of 
alternative methods to animal studies in the safety evaluation of cosmetic ingredients or 
combinations of ingredients" van 24 mei 1996. 
15 
Bepaalde producenten van cosmetische producten maken al veelvuldig gebruik van 
methoden voor het testen van hun eindproducten waarbij geen proefdieren worden 
gebruikt. 
COLIPA (de European Cosmetic Toiletry and Perfumery Association) heeft te kennen 
gegeven dat de vereniging geleidelijk en op basis van vrijwilligheid een beëindiging van 
dierproeven voor het testen van eindproducten - behalve in de hierboven bedoelde 
uitzonderlijk gevallen - in de gehele cosmetische industrie in Europa kan 
bewerkstelligen, en met het oog daarop ook bereid is de noodzakelijke technologie­
overdracht te organiseren. COLIPA heeft ook medegedeeld dat de vereniging zou kunnen 
zorgen voor een bredere verspreiding van de op dit terrein geboekte resultaten en de 
noodzakelijke opleidingen voor ondernemingen en laboratoria in Europa zou kunnen 
ondersteunen; deze opleidingen zouden gecoördineerd kunnen worden door de 
verantwoordelijke diensten van de Commissie. De Commissie zal vooral aandacht 
besteden aan de verspreiding van testmethoden zonder gebruik van dieren onder de 
KMO's. Ook kan zij zich bezighouden met het op internationaal niveau bevorderen van 
dergelijke methoden. 
D. GEVOLGTREKKINGEN VAN DE COMMISSIE UIT DEZE 
DOELSTELLINGEN, BEPERKINGEN EN RESULTATEN IN HAAR 
ONTWERPRICHTLIJN TOT UITSTEL VAN DE TERMIJN VAN 1.1.1998 
EN IN HAAR OVERWEGINGEN BETREFFENDE HET INDIENEN VAN 
EEN VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN DE RAAD EN VAN HET 
EUROPEES PARLEMENT TOT WIJZIGING VAN ARTIKEL 4, LID 1, 
PUNT i), VAN DE BASISRICHTLIJN. 
1. De door de Commissie opgestelde ontwerprichtlijn gaat uit van de constatering 
dat, hoewel er vooruitgang is geboekt bij de ontwikkeling van alternatieve 
testmethoden, met name op de terreinen huidabsorptie en plaatselijke risico's voor 
ogen en huid, tot nu toe geen enkele alternatieve methode wetenschappelijk 
gevalideerd en erkend is. De OESO heeft nog geen richtlijnen betreffende 
relevante toxiciteitstests op het gebied van alternatieve testmethoden 
goedgekeurd. 
Een ingrijpende verandering van deze situatie vóór 1.1.1998 is niet te verwachten. 
In de ontwerprichtlijn wordt daarom voorgesteld de in artikel 4, lid 1, punt i), van 
richtlijn 76/768/EEG bepaalde termijn met tenminste twee jaar te verlengen, 
overeenkomstig de tweede alinea van dat punt. 
Het is momenteel moeilijk te voorspellen wanneer bepaalde alternatieve 
methoden voor het testen van bepaalde ingrediënten of combinaties van 
ingrediënten wetenschappelijk gevalideerd zullen kunnen worden. Aangezien 
echter redelijkerwijs te verwachten is dat geleidelijk alternatieve methoden 
beschikbaar zullen worden voor wat betreft huidabsorptie, foto-irritatie, 
oogirritatie, huidirritatie en huidsensibilisering, en de Commissie anderzijds 
rekening wil houden met de bedoeling van artikel 4, lid 1, punt i), wordt in de 
16 
ontwerprichtlijn een datum voorgesteld waarop waarschijnlijk nog geen 
alternatieve testmethode voldoende wetenschappelijk gevalideerd en wettelijk 
erkend zal zijn, namelijk 30 juni 2000. Verder zal volgens het voorontwerp de 
Commissie vóór 1 januari 2000 ontwerpmaatregelen voorstellen op basis van de 
tot dan toe geboekte vooruitgang. 
Tenslotte zal de Commissie, in de hierboven aangegeven context en 
overenkomstig de bepalingen van artikel 13OF, lid 3, van het Verdrag en van het 
Vierde Kaderprogramma voor onderzoek, de nodige maatregelen nemen om het 
onderzoek en de validering van van alternatieven voor dierproeven op het gebied 
van de ingrediënten en combinaties van ingrediënten van cosmetische producten 
te bevorderen. Dit voornemen zou in een van de consideransen van het 
ontwerpvoorstel voor een richtlijn opgenomen kunnen worden. 
Indiening van een voorstel voor een richtlijn van de Raad en van het Europees 
Parlement tot wijziging van artikel 4, lid 1, punt i), van de basisrichtlijn. 
In de in punt C.2 hierboven aangegeven context van de behaalde en te verwachten 
resultaten met betrekking tot cosmetische eindproducten heeft de Commissie zich 
beraden, en zij zal binnen enkele maanden een voorstel voor een richtlijn van de 
Raad en van het Europees Parlement tot wijziging van artikel 4, lid 1, punt i), 
indienen, teneinde het verbod op dierproeven voor het testen van cosmetische 
eindproducten met ingang van 1.1.1998 - behoudens uitzonderlijke gevallen - in 
een passend juridische instrument te regelen, overeenkomstig de bepalingen van 
Richtlijn 76/768/EEG. 
Deze voorgestelde richtlijn zal ook in een passend juridisch kader enkele aspecten 
met betrekking tot uit derde landen afkomstige producten regelen en het begrip 
"eindproducten" verduidelijken. 
Aangezien het een op artikel 100A gebaseerde richtlijn betreft, zal dit voorstel 
van de Commissie zowel door het Europees Parlement als door de Raad 
goedgekeurd moeten worden. 
E. CONCLUSIES EN PERSPECTIEVEN 
1. Dit verslag geeft een overzicht van de situatie kort voor de datum waarop de 
Commissie maatregelen dient voor te stellen om de termijn van 1 januari 1998 uit 
te stellen voor die gevallen waar op die datum nog geen alternatieve methoden 
beschikbaar zullen zijn voor het testen van ingrediënten en combinaties van 
ingrediënten. 
2. Er zijn twee doelstellingen: de veiligheid van de consument, die naaf de mening 
van de Commissie absoluut gegarandeerd dient te zijn, en de 
vermindering/beëindiging van het lijden van proefdieren. 
* Ook het verbieden van alle nieuwe ingediënten zou de noodzaak van 
dierproeven niet wegnemen, aangezien nieuwe wetenschappelijke 
17 
inzichten regelmatig aanleiding geven om de veiligheid van bestaande 
ingrediënten opnieuw te onderzoeken. Het tegenhouden van alle nieuwe 
productontwikkeling zou overigens ook voor veel (werkgelegenheid 
scheppende) KMO's de ondergang betekenen. Verder zij erop gewezen dat 
onder "cosmetische producten" ook producten voor de dagelijkse hygiëne, 
babyverzorging, enz., vallen, en niet alleen "schoonheidsmiddelen". 
* Het beëindigen van het lijden van proefdieren in de cosmeticasector dient 
prioriteit te krijgen, zelfs al betreft dit slechts 0,03% van het totale aantal 
dierproeven. De Commissie (ECVAM, DG XI, XII, XXIV), het 
Wetenschappelijk Comité voor de Cosmétologie, de OESO en de industrie 
zelf hebben in 1996 hun inspanningen op dit terrein voortgezet. 
Het valideringsproces is echter ingewikkelder gebleken dan verwacht. Naar de 
mening van het WCC dient met name bij het gebruik van menselijke vrijwilligers 
de grootst mogelijke voorzichtigheid in acht genomen te worden, en biedt dit 
zeker geen eenvoudig alternatief voor dierproeven. 
Verder zijn er twee belangrijke beperkingen: 
a) De regels van de internationale handel, met name die van de WTO 
(Wereldhandelsorganisatie). Maatregelen die tot gevolg hebben dat 
producten uit derde landen verboden worden op grond van het feit dat 
deze producten of ingrediënten daarvan op dieren getest zijn, zullen 
moeilijk te verenigen zijn met de regels van de internationale handel. Dit 
punt zal nader bestudeerd moeten worden bij het opstellen van een 
richtlijn van de Raad en van het Europees Parlement, waartoe de 
Commissie in de komende maanden een voorstel zal doen; deze richtlijn 
zal dienen tot wijziging van de "cosmeticarichtlijn", teneinde het verbod 
van dierproeven in een passend juridisch kader te behandelen en met name 
de kwestie van de eindproducten te regelen. 
b) De belangen van de KMO's, waarvoor voldoende informatie en 
opleidingsmogelijkheden beschikbaar dienen te zijn. 
Wat de behaalde en te verwachten resultaten betreft, dient onderscheid te worden 
gemaakt tussen ingrediënten/combinaties van ingrediënten en eindproducten. 
a) Wat ingrediënten en combinaties van ingrediënten betreft, zal op 1.1.1998 
nog geen aanvaardbare alternatieve methode beschikbaar zijn. Naar 
verwachting zullen echter geleidelijk alternatieve methoden worden 
ontwikkeld met betrekking tot huidabsorptie, foto-irritatie, oogirritatie, 
huidirritatie en huidsensibilisering. 
Voor tests met betrekking tot systemische effecten, d.w.z. verband 
houdend met een blootstelling van het gehele organisme, zullen echter 
naar verwachting binnen afzienbare tijd geen alternatieve methoden 
ontwikkeld kunnen worden. 
18 
b) De veiligheid van eindproducten zou na 1.1.1998 over het algemeen 
gegarandeerd moeten kunnen worden zonder gebruik te maken van 
dierproeven, met name dankzij de kennis betreffende de ingrediënten. Het 
WCC heeft er echter op gewezen dat uitzonderingen mogelijk moeten zijn 
indien de vrees bestaat dat er toxische effecten kunnen optreden door 
bijvoorbeeld de interactie van de ingrediënten. 
c) De aantallen gebruikte proefdieren konden echter al aanzienlijk 
verminderd worden. 
5. De Commissie heeft de consequenties getrokken uit deze doelstellingen, 
beperkingen en te verwachten resultaten: 
Zij heeft een ontwerprichtlijn tot uitstel van de termijn van 1.1.1998 opgesteld 
voor wat betreft ingrediënten en combinaties van ingrediënten. 
Verder heeft de Commissie besloten zich verder te beraden over het indienen van 
een voorstel voor een richtlijn van de Raad en van het Europees Parlement tot 
wijziging van artikel 4, lid 1, punt i) van de basisrichtlijn, om met name het punt 
van het verbod op dierproeven voor het testen van cosmetische eindproducten te 
regelen. 
19 
DEEL 2 
WETENSCHAPPELIJKE ASPECTEN 
A. IN 1996 GENOMEN INITIATIEVEN 
1. ECVAM 
Onder de workshops en publicaties van het ECVAM in 1995 en 1996 over de 
ontwikkeling en validering van alternatieve testmethoden waren de volgende rechtstreeks 
van belang voor het evalueren van de veiligheid van cosmetische producten: 
Workshop 13 
Workshop 16 
Workshop 19 
Workshop 24 Methods for Assessing Percutaneous Absorption 
Angera, Italië, 30 mei - 3 juni 1994 
Howes et al. (1996), ATLA 24, p. 81-106 
Acute toxicity testing in vitro and the classification 
and labelling of chemicals 
Angera, Italië, 18-22 april 1994 
Seibert et al. (1996), ATLA 24, p. 499-510 
Alternative methods for skin sensitisation testing 
Angera, Italie, 24-28 april 1995 
Da Silva et al. (1996), ATLA 24, p. 683-705 
The development and validation of expert systems 
for predicting toxicity 
Angera, Italië, 1-4 oktober 1996 
Dearden et al. (1997), ATLA 24, nog niet 
verschenen 
Workshop 25 Current Status and Future Development of 
Databases on Alternative Methods 
Neublberg, Duitsland, 12-15 september 1996, 
verslag in voorbereiding 
Daarnaast heeft het ECVAM in ATLA aanbevelingen gepubliceerd betreffende de 
toepassing van biostatistische methoden bij de ontwikkeling en validering van 
alternatieve toxicologische methoden (ATLA 24, 511-530,1996) 
20 
Een andere ECVAM Task Force (naast de Biostatistics Task Force) waarvan de 
werkzaamheden van belang zijn voor het probleem van het testen van cosmetica is die 
voor Prevalidation, Skin Irritation and Integrated Testing. 
Naast de ECVAM-valideringsstudies betreffende huidcorrosiviteit en fototoxiciteit is 
begonnen met prevalideringsstudies betreffende de BCOP-test (Bovine Corneal Capacity 
and Permeability) en de FL-test (Fluorescin Leakage). 
2. WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VOOR COSMETOLOGIE (onder 
auspiciën van DG XXIV) 
Het subcomité alternatieve methoden/richtlijnen van het WCC heeft 3 gezamenlijke 
vergaderingen met COLIPA/SCAAT (15 februari 1996, 19 maart 1996, 24 april 1996) 
georganiseerd, plus een vergadering met de directeur van het ECVAM (6 maart 1996) en 
een vergadering voor het formuleren van conclusies en het goedkeuren van een advies (6 
mei 1996), na raadpleging door DG XXIV. 
In deze vergaderingen zijn de volgende punten behandeld: 
a. Voorbereiding van een document als leidraad voor de besprekingen van het 
subcomité "Gebruik van alternatieven voor dierproeven bij het evalueren van de 
veiligheid van cosmetica-ingrediënten en combinaties daarvan". 
b. Bestudering van het eindrapport van het EU/HO-valideringsonderzoek van de 
oogirritatietest van Draize. 
c. Bestudering van de statistische evaluatiegegevens van fase 1 van het COLIPA-
valideringsonderzoek van de oogirritatietest bij konijnen. 
d. Discussie met het hoofd van het ECVAM over de tenuitvoerlegging van de 
bepalingen van artikel 4 van Richtlijn 93/35/EEG, waarvoor een algemene 
herziening van de valideringsonderzoeken nodig zal zijn. 
e. Discussies met COLIPA/SCAAT over de aanpak waarvoor de industrie heeft 
gekozen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van Richtlijn 93/35/EEG, een 
aanpak die is gebaseerd op de ervaringen van de cosmeticaproducenten en de 
perspectieven inzake vervangende methoden. 
3. DG XII 
De Commissie heeft sinds 1985 onderzoek ondersteund op het terrein van nieuwe 
in vitro-alternatieven voor dierproeven in de farmaco-toxicologie, met het oog op 
toepassing in de cosmetica-industrie. 
Het in aansluiting op BAP, BRIDGE and BIOTECH I gelanceerde BIOTECH II-
programma draagt eveneens bij tot de ontwikkeling van deze in vitro-
alternatieven voor toepassing op cosmetische producten. Op basis van de 
21 
resultaten van de tweede oproep tot het indienen van voorstellen worden drie 
projecten gefinancierd met een gezamenlijk budget van 3.825.000 ecu. 
Deze projecten zijn: 
BIO4-CT96-0086: 
New immuno-pharmaco-toxicological model: human reconstructed 
epidermis containing Langerhans cells 
Coordinator: Dr. Rainer Schmidt 
L'OREAL S.A. 
Centre Charles Zviak 
9a, rue du Général Roguet 
F - 92383 Clichy Cedex 
BIO4-CT96-0036: 
Development of in vitro systems using human immortalized cell lines for 
testing skin irritancy 
Coordinator: Professor Charles Lapière 
Laboratory of Experimental Dermatology 
Université de Liège 
Tour de Pathologie, B 23 
B - 4000 Liège 
BIO4-C96-0246: 
Development for in vitro tests for drug allergenicity and B cell switching 
to IgE synthesis 
Coordinator: Dr. I. W. Coleman 
Department of Pharmacology & Therapeutics 
New Medical Building 
Ashton Street 
GB - Liverpool L69 3BX 
4. COLIPA 
COLIPA/SCAAT (The European Cosmetics, Toiletry and Perfumery 
Association/Steering Committee on Alternatives to Animal Testing) 
22 
Na het internationale tweedaagse wetenschappelijke symposium aan het einde van 1995 
heeft het SCAAT verder gewerkt aan de algemene erkenning en de invoering in het kader 
van de bestaande voorschriften van gevalideerde alternatieve methoden. 
Op het terrein van oogirritatie kwamen de definitieve resultaten van het Colipa-
valideringsonderzoek ter beschikking, die ter beoordeling werden voorgelegd aan het 
ECVAM en het WCC. De betreffende werkgroep heeft een eerste rapport opgesteld over 
de uitslag van het onderzoek, dat gepubliceerd zal worden in "Toxicology in Vitro". Een 
nader statistische analyse van de gegevens die het onderzoek heeft opgeleverd is nog 
gaande. 
Op het terrein van de huidirritatie stelt de betreffende werkgroep momenteel richtlijnen 
op voor het testen van cosmetische ingrediënten op mensen; de tekst daarvan zal naar 
verwachting begin 1997 beschikbaar zijn. Dit is een vervolg op de in 1995 
uitgevaardigde en onlangs in "Food and Chemical Toxicology" gepubliceerde richtlijnen 
voor het testen van eindproducten op mensen. Beide sets van richtlijnen zijn gebaseerd 
op de noodzaak van strikte ethische normen voor dergelijke proeven. 
Op het terrein van de huidabsorptie heeft een werkgroep door de cosmetica-industrie 
geproduceerde gegevens verzameld, die de validiteit van in vitro-tests, zoals bedoeld in 
de Colipa-richtlijnen van 1995, ondersteunen. Het ECVAM, de OESO, het WCC en DG 
XXIV hebben een uitgebreid pakket gegevens ontvangen. 
Op het terrein van de foto-irritatie is de tweede fase van de EU/COLIPA-
valideringsstudie met succes afgerond en met het WCC besproken. Het WCC heeft om 
een speciaal onderzoek gevraagd om na te gaan of de in vitro-methode kan worden 
toegepast op de UV-filters in bijlage VII van de cosmeticarichtlijn. Dit speciale 
onderzoek zal door het ECVAM gesponsord en in de loop van het komende jaar 
uitgevoerd worden. 
Het SCAAT heeft ook een werkgroep "Huidsensibilisering" opgericht. De taak van deze 
nieuwe groep is hoofdzakelijk een onderzoekprogramma betreffende mechanismen, dat 
eventueel tot de ontwikkeling van bruikbare in vitro-tests zou kunnen leiden, op te stellen 
en uit te voeren. 
5. OESO 
De richtlijnen van de OESO voor het testen van chemische stoffen en de beginselen van 
goede laboratoriumpraktijken (Good Laboratory Practice, GLP) worden ontwikkeld in de 
ruimere context van het concept van wederzijdse erkenning van gegevens. Deze twee 
instrumenten voor de waarborging van een geharmoniseerde gegevensverzameling en -
kwaliteit vormen een integrerend deel van het Besluit van de Raad van de OESO uit 1981 
betreffende de wederzijdse erkenning van gegevens (Mutual Acceptance of Data, MAD). 
Met dit besluit van de Raad zijn de 28 lidstaten van de OESO overeengekomen dat 
gegevens die in een van de OESO-landen bij het testen van chemische stoffen met 
inachtneming van de richtlijnen van de OESO en de beginselen van GLP worden 
23 
verzameld, ook in de andere OESO-landen voor evaluatiedoeleinden en voor andere 
doeleinden in verband met de bescherming van mens en milieu worden erkend. 
Het gevolg in de praktijk van dit besluit is dat de in het ene land onder deze voorwaarden 
ontwikkelde gegevens, mits deze volgens de voorschriften worden aangewend, in een 
andere lid-staat niet kunnen worden geweigerd. De richtlijnen van de OESO voor 
proeven worden dan ook over de gehele wereld erkend als standaardmethode voor het 
testen van de veiligheid, en hierdoor wordt de validiteit en internationale erkenning van 
testresultaten alleen maar bevorderd. Zich bewust van het belang van de OESO-
richtlijnen voor proeven, steunt de Europese Commissie de werkzaamheden ten behoeve 
van de ontwikkeling van nieuwe richtlijnen en de bijwerking van bestaande. 
R STATISTIEKEN OVER DIERPROEVEN 
De Commissie heeft de Lid-Staten herhaaldelijk, zowel mondeling als schriftelijk, 
verzocht de noodzakelijke statistische gegevens te verstrekken. 
1525: 
1. Acht lidstaten (Italië, Griekenland, België, Ierland, Zweden, Finland, Luxemburg, 
Duitsland) meldden dat op hun grondgebied geen dierproeven met cosmetische 
eindproducten waren verricht. 
2. Zes lidstaten (Griekenland, Nederland, Ierland, Zweden, Finland, Luxemburg) 
meldden dat op hun grondgebied geen dierproeven met cosmetische ingrediënten 
waren verricht. 
3. Slechts drie lidstaten (Oostenrijk, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) gaven de 
aantallen gebruikte proefdieren aan, waarbij benadrukt werd dat deze cijfers 
moeilijk te interpreteren waren en dat de betekenis ervan onduidelijk was. Onder 
die omstandigheden konden in het verslag over 1995 geen vergelijkende tabellen 
worden opgenomen, omdat die een vertekend beeld gegeven zouden hebben. 
4. Wat de verklaringen betreffende het niet voorkomen van tests betreft, dient erop 
gewezen te worden dat bepaalde lidstaten die geen ingrediënten produceren 
zonder twijfel ingrediënten gebruiken die in andere lidstaten of in derde landen 
getest zijn, en dat bepaalde ingrediënten van cosmetische producten voor ander 
doeleinden getest kunnen zijn. 
Na de laatste aanmaning van de Commissie in oktober 1996: 
1. Ierland en Finland bevestigden dat in die landen in 1996 geen cosmetische 
producten op dieren waren getest. Zweden deed hetzelfde voor 1995 maar meldde 
in november 1996 nog niet over gegevens over 1996 te beschikken. 
2. Portugal meldde dat indat land geen dierproeven ten behoeve van cosmetische 
producten waren gedaan. 
24 
3. Duitsland bevestigde dat eindproducten niet op diren werden getest; er waren 
geen gegevens met betrekking tot dierproeven met ingrediënten. 
4. In Nederland tenslotte werd op 5 februari 1997 de Wet op de dierproeven van 
kracht, die bepaalt dat er geen dierproeven mogen worden gedaan om nieuwe 
cosmetische producten te ontwikkelen of om bestaande cosmetische producten die 
onder de Warenwet vallen, te testen. 
De Commissie betreurt het dat zij niet over meer statistische gegevens beschikt en zet 
haar inspanning op dit terrein voort. 
C. STAND VAN DE WERKZAAMHEDEN IN 1996, PER TERREIN 
1. FOTO-IRRITATIE/FOTOTOXICITEIT 
ECVAM/COLIPA 
De volledige biometrische analyse (= statistische evaluatie) van de gedurende fase II van 
de validering geproduceerde gegevens is afgerond wat betreft de test op de 
levensvatbaarheid van cellen 3T3 NRU PI1. 
De ruwe gegevens zijn geregistreerd op EXCEL en op interne samenhang getoetst. Er is 
een nieuw mathematisch model ontwikkeld voor de analyse van complexe dosis-reactie­
relaties. 
De voorspellende waarde is geëvalueerd door vergelijking van de classificatie van de 
foto-irritatie in vivo van de geteste materialen met de classificatie op basis van de 
waarden van het biologische eindpunt van de in vitro-test. 
De variabiliteit van de in vitro-classificatie is berekend aan de hand van de 
classificatiefoutenverhouding. 
De mate van overeenstemming van de testresultaten van verschillende laboratoria is 
statistisch geëvalueerd. 
De resultaten van de biometrische analyse (d.d. 29.3.1996) tonen aan dat de NRU-test 
correct het irriterend vermogen voor de mens van het merendeel van de geteste 
stoffen kan voorspellen. [Er wordt op de volgende punten gewezen:] 
a) De PIF geeft (in veel gevallen) niet de exacte gemeten waarden aan, maar 
schattingen die hoger of lager zijn dan de kritieke waarde (>5<) die in fase 1 van 
de valideringsstudie is bepaald. 
"Neutral red uptake assay", waarbij celculturen als 
doelmateriaal worden gebruikt en de cellulaire 
toxiciteit het biologische eindpunt is. 
25 
b) Het in de SOP (Standard Operational Procedure) van de 3T3 NRU-test 
voorgestelde voorspellingsmodel geeft voor de meeste geteste stoffen een goede 
voorspelling van de fototoxiciteit in vivo. 
c) De variabiliteit van de PIF-waarden neemt toe met de stijging van de absolute 
waarden van de PIF. 
Het aantal onafhankelijke tests in laboratoria was te gering om een betrouwbare 
schatting van de intralaboratoriumvariabiliteit te maken. 
d) De efecten van de variabiliteit van de gegevens op de in vitro-classificatie zijn te 
verwaarlozen, zoals blijkt uit de computeranalyse van de classificatiefouten. 
De technische problemen die ten grondslag lagen aan de foutieve classificatie van 
bepaalde geteste materialen zijn geïdentificeerd, en bij de evaluatie van de 
betrouwbaarheid van de 3T3 NRU Pi-test in het eindverslag zal er rekening mee worden 
gehouden. 
Het gaat met name om: 
- de eventuele in vivo-classificatiefouten; 
- fouten bij het oplossen door het ontbreken van informatie over de gecodeerde 
teststoffen; 
- afwijkingen van de SOP. 
Naar aanleiding van de aanbeveling van het WCC, dat benadrukte dat de toepasbaarheid 
van de NRU-test bij de evaluatie van de UV-filters in bijlage VII geverifieerd diende te 
worden en dat er een gegevensbank opgezet diende te worden, is er in 1996 een speciale 
studie geprogrammeerd, onder leiding van de ZEBET en gesubsidieerd en gecoördineerd 
door het ECVAM. De doelstellingen van deze studie onderzoek zijn het testen van de 
UV-filters in bijlage VII en het opstellen van een geoptimaliseerd protocol, met het oog 
op het indienen van een voorstel voor een richtlijn inzake foto-irritatie in vitro bij de 
OESO. De eerste resultaten van de de speciale studie worden in september 1997 
verwacht. 
QESQ 
De groep nationale coördinatoren van de OESO heeft besloten de in vivo-methode die zij 
op haar programma heeft staan niet verder te ontwikkelen vóór het einde van de derde 
fase van de in vitro-validering, waarvoor de uiterlijke termijn het einde van 1997 is. 
Indien de in vitro-methode dan nog niet beschikbaar is, zal de OESO de ontwikkeling 
van de in vivo-methode voortzetten. 
26 
2. HUIDABSORPTIE 
COLIPA 
In mei 1996 is een in het rapport van de ECVAM-workshop voorgestelde en door de 
industrie, het ECVAM en het secretariaat van de OESO besproken methode aan de 
OESO voorgelegd. 
Dit voorstel, dat momenteel wordt bestudeerd door de groep nationale coördinatoren van 
de OESO, omvat algemene principes voor het opstellen van testprotocollen betreffende 
de penetratie van de huid door chemische stoffen; hiervoor worden huidmonsters van 
verschillende soorten (dode) zoogdieren afgenomen. 
[- kennis betreffende de geteste stof en keuze van het opnamemiddel; 
keuze van het type cel, van de ontvangende vloeistof en van de huidsoort, en 
controle van de integriteit van de huid; 
potentiële rol van het huidmetabolisme; 
dosis (beperkt of onbeperkt) en duur van de blootstelling; 
omstandigheden: temperatuur en vochtigheid; 
verzameling en analyse van de monsters; 
presentatie van de resultaten en inhoud van het eindverslag.] 
Ter ondersteuning van dit voorstel voor een richtlijn heeft de COLIPA de OESO, het 
ECVAM en het WCC een dossier gestuurd met gegevens "uit eigen huis" en 
wetenschappelijke publicaties waaruit de voorspellende waarde, de betrouwbaarheid en 
de robuustheid van de in vitro-aanpak moeten blijken. 
Dit dossier kan als volgt worden samengevat: 
* Voorspellende waarde 
De in vitro-tests geven kennelijk een goede indruk van de huidabsorptie in vivo. 
[Rekening houdende met de variabiliteit van de in vivo-gegevens, bestaat er een 
goede correlatie tussen: 
- de in vitro-gegevens (varken) en de in vivo-gegevens (rat) voor 10+8 
haarkleurmiddelen; 
- de in vitro-gegevens (rat) en de in vivo-gegevens (rat) voor 8 gecodeerde 
stoffen van uiteenlopende oplosbaarheid; 
27 
de in vitro-gegevens (varken) en de in vivo-gegevens (mens) voor 7 
kleurstoffen; 
- de in vitro-gegevens (varken) en de in vivo-gegevens (mens) voor 1 UV-
filter in ethanoloplossing. 
De huid van varkensoren kan dienen als een zeer goede nabootsing van de 
menselijke huid in bij vitro-huidabsorptietests van oestradiol.] 
Het is mogelijk dermaal-farmacokinetische voorspellingsmodellen op basis van 
tests in vitro te ontwikkelen. 
[De in vitro-gegevens van ratten kunnen in combinatie met een dermaal-
farmacokinetisch voorspellingsmodel worden gebruikt. Het model voorspelt 
correct de resultaten in vivo bij de mens voor een ester gesuspendeerd in een 
mengsel van organische oplosmiddelen en oppervlakte-actieve stoffen.] 
Betrouwbaarheid 
De experimenten op dit terrein betroffen verschillende categorieën cosmetische 
ingrediënten, waaronder UV-filters, haarkleurstoffen, oppervlakte-actieve stoffen, 
minerale koolwaterstoffen, enz. 
Robuustheid 
Het dossier bevat slechts zeer beperkte infomatie over de intra- en 
interlaboratorium-variabiliteit van de resultaten en de statistische analyse daarvan. 
[De huidpenetratiecoëfficienten (Kp) en de standaardafwijkingen daarvan geven 
een indicatie van de mate van reproduceerbaarheid van de resultaten van een serie 
in vitro-tests met benzylalcohol. Een goede interlaboratorium-
reproduceerbaarheid is vastgesteld in e_sn onderzoek in twee laboratoria die 
hetzelfde in vitro-protocol (rat) gebruikten voor het meten van de huidpenetratie 
van 2 UV-filters.] 
Invloed van de omstandigheden 
Enkele artikelen geven beperkte en niet systematische informatie over de invloed 
van de omstandigheden van opslag, van het gebruikte type cel, en van de 
gebruikte partijen huid. 
[- Het gebruik van huid van vers geslachte of van bevroren varkens maakt 
geen verschil voor de gegevens voor 2 UV-filters (lipofiel) en voor 
melkzuur (hydrofiel); 
het gebruikte type cel (statisch of doorstroom-) heeft geen invloed op de 
huidabsorptie van in water oplosbare stoffen door verschillende typen 
membranen van verschillende soorten (varken, rat, mens) heen naar 
verschillende opname-oplossingen; 
28 
de keuze van de opname-oplossing is van groot belang voor moeilijk in 
water oplosbare stoffen; 
partijen huid van drie verschillende dieren (ratten) waren niet van invloed 
op de gegevens betreffende de huidabsorptie en opname door de huid heen 
voor twee in hetzelfde oplosmiddel geteste UV-filters.] 
OESO 
Binnen de groep nationale coördinatoren van de OESO bestaat verschil van mening 
tussen de vertegenwoordigers van de VS en die van de EU met betrekking tot de in vitro-
benadering. 
Op haar zevende vergadering, die op 18 en 19 september 1996 te Parijs werd gehouden, 
heeft de groep nationale coördinatoren besloten: 
1. een workshop te wijden aan het bestuderen van de bestaande gegevens 
inzake in vitro-huidabsorptie; 
2. haar beslissingen te te nemen aan de hand van een leidraad, in het 
komende jaar op te stellen door het Secretariaat van de OESO, betreffende 
de criteria voor validering en aanvaardbaarheid van alternatieve methoden 
(op basis van het rapport van de workshop van Solna) 
3. een tweevoudige richtlijn betreffende in vivo- en in vitro-tests op te 
stellen, voor het geval de in vitro-benadering zich sneller ontwikkelt dan 
voorzien. 
Hoewel het WCC benadrukt heeft dat de door de industrie gebruikte testprotocollen 
niet formeel gevalideerd waren, en aanbevolen heeft om de bestaande documentatie 
verder aan te vullen, met name wat betreft de intra- en interlaboratorium-
reproduceerbaarheid en de invloed van het dragermateriaal op het vrijkomen van de 
cosmetische ingrediënten, is het Comité overtuigd van het belang en het nut van de in 
vitro-methoden, en heeft het in de afgelopen jaren gebruik gemaakt van in vitro-
gegevens betreffende huidabsorptie bij het evalueren van de veiligheid van een aantal 
cosmetische ingrediënten voor menselijk gebruik. 
3. OOGIRRITATIE 
RCVAM/COLIPA 
De internationale EU/HO-valideringsstudie inzake alternatieven voor de oogirritatietest 
van Draize heeft niet de gewenste resultaten opgeleverd, maar wel geleid tot een 
29 
ECVAM/ERGATT-workshop over de praktische aspecten van de validering, tot het 
opstellen door het ECVAM van een schema voor prevalidering, en tot de programmering 
van de COLIPA-studie. 
Er zijn voor een beperkt aantal protocollen beperkte resultaten bereikt in de eerste fase 
van de internationale valideringsstudie van COLIPA inzake alternatieven voor de 
oogirritatietest van Draize, waarvoor vóór iedere test voorspellingsmodellen waren 
ontwikkeld. 
De statistische evaluatie van de resultaten van de eerste valideringsfase wijst erop dat de 
FL-test2, de TEA3 en de RBC-test4, die redelijk bij hun voorspellingsmodellen aansluiten, 
de meestbelovende protocollen zijn; voor de twee eerstgenoemde zijn echter meer 
gegevens nodig met betrekking tot de reproduceerbaarheid, aangezien ze elk door slechts 
twee laboratoria zijn aangewend, en het nut van de FL- en RBC-tests wordt in twijfel 
getrokken omdat de classificatiemodellen door sommigen als niet relevant beschouwd 
worden. Bovendien is tot nu toe geen poging gedaan om na te gaan of in vivo-tests 
eventueel door een batterij van twee of meer tests vervangen zouden kunnen worden. 
Er bestaan momenteel nog geen gevalideerde alternatieve methoden die eventueel in 
plaats van het testprotocol voor oogirritatie in vivo OESO 405 gebruikt zouden 
kunnen worden. 
4. HUIDIRRITATIE 
ECVAM 
Na een prevalidering van de huidcorrosiviteitstests in 1995 (TER, CORROSITEX, SKIN 
en EPISKIN) heeft het ECVAM een formele valideringsstudie ondernomen die vier 
huidcorrosiviteitstests en 60 testmaterialen omvat; de resultaten worden in 1997 
verwacht. 
Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van een database voor het 
voorspellen van het irriterend vermogen. Hierbij moet echter worden opgemerkt dat de in 
vitro-tests die momenteel gevalideerd worden sterk irriterende stoffen betreffen en dat dit 
onderzoek, hoewel zeer nuttig met het oog op het classificeren en etiketteren van 
gevaarlijke stoffen, slechts van beperkt nut is voor het beoordelen van de huidtolerantie 
van cosmetische ingrediënten, die in principe weinig of niet irriterende stoffen zijn (in de 
gebruikte concentraties). 
FLT: Fluorescein Leakage Test, meting van de aan een 
celbarrière aangerichte schade 
TEA: Tissue Equivalent Assay, meting van de benodigde 
tijd voor een reductie van 50% van de cellulaire 
levensvatbaarheid van menselijke cellen in co-cultuur 
RBC: Red Blood Cell Haemolysis Test, beoordeelt de 
schade aan celwanden 
30 
Er bestaan momenteel nog geen gevalideerde alternatieve methoden die eventueel in 
plaats van het testprotocol voor huidirritatie in vivo OESO 404 gebruikt zouden 
kunnen worden. Een ECVAM-workshop over equivalenten voor de menselijke huid 
en het gebruik daarvan is gepland voor 1997. 
OESO 
De groep nationale coördinatoren van de OESO heeft een ontwerpstrategie inzake tests 
voor het bepalen van het huidirriterend vermogen van chemische stoffen op haar 
programma staan. 
De door de OESO voorgestelde strategie omvat een benadering waarbij eerst de voor de 
huid meest irritante stoffen worden geëlimineerd door een beoordeling van de actieve 
relaties in verband met de structuur en de eigenschappen van de stof en met de gegevens 
ontleend aan de corrosiviteitstests in vitro, voordat overwogen wordt conventionele tests 
in vivo op konijnen uit te voeren of gebruik te maken van menselijke vrijwilligers. 
5. HUIDSENSIBILISERING 
De vaststelling van het sensibiliseringspotentieel, waarvan de effecten tot uiting komen in 
contactallergieën, speelt een belangrijke rol bij het evalueren van de veiligheid van 
cosmetische ingrediënten. 
Het uitgebreide onderzoek op dit terrein heeft meer inzicht verschaft in de mechanistische 
achtergrond van huidsensibilisering. Het lijkt erop dat een sensibiliserend vermogen 
alleen betrouwbaar voorspeld kan worden door de bij verschillende aanvullende tests 
verkregen gegevens te combineren. 
ECVAM 
Het verslag van ECVAM-workshop 19 geeft een overzicht van de stand van zaken en 
bevat een aantal aanbevelingen voor de oriëntering van het onderzoek met het oog op het 
vinden van alternatieven voor dierproeven, te weten: 
- het verfijnen van het expertsysteem DEREK voor het geven van 
structuurkenmerken die geassocieerd zijn met huidsensibilisering en het 
ontwikkelen van aanvullende systemen op basis van SAR's (Structure-Activity 
Relationships); 
- het standaardiseren van de meestbelovende proeven met celculturen in vitro, en 
met name het bestuderen van de essentiële rol van transmitters afgeleid van 
menselijke dendritische cellen en het standaardiseren van de methoden voor het 
isoleren en de kweek van die cellen; 
- het ontwikkelen van andere in vitro-modellen, met name op huidexplanten; 
31 
- het ontwikkelen van een huidmetabolismesysteem in vitro; 
- het ontwikkelen van een database op basis van deze tests, via een validering ten 
opzichte van een database met passende in vivo-gegevens. 
Het ECVAM hoopt in 1997 een prevalideringsstudie betreffende een in vitro-test te 
zullen kunnen ondersteunen. 
Gezien de complexiteit van het proces en het feit dat voorspelling van het sensibiliserend 
vermogen bijzonder moeilijk is, aangezien de reacties bij de mens per individu sterk 
verschillen, zijn definitieve resultaten op dit terrein pas op middellange of lange 
termijn te verwachten. 
6. HUIDCOMPATIBILITEIT VAN EINDPRODUCTEN 
De door COLIPA in november 1995 opgestelde richtlijnen over de evaluatie van de 
huidcompatibiliteit van cosmetische eindproducten in het kader van strikt 
gecontroleerde klinische studies, met inachtneming van strikte ethische normen en op 
basis van betrouwbare gegevens betreffende de stabiliteit van de geteste producten, 
alsmede een evaluatie van de toxiciteitsgegevens van de ingrediënten van producten, zijn 
gepubliceerd in "Food and Chemical Toxicology" [nr. 34 (1996), blz. 651-660]. 
32 
ISSN 0254-1513 
COM(97)182def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 15 02 
Catalogusnummer : CB-CO-97-176-NL-C 
ISBN 92-78- 19039-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
3&