Eindverslag van de raadadviseur-auditeur in Zaak COMP/36.571 - Oostenrijkse banken

(opgesteld overeenkomstig artikel 15 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures (PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21))

(2004/C 48/03)

De ontwerp-beschikking geeft aanleiding tot de volgende opmerkingen met betrekking tot het recht te worden gehoord:

Op 13 september 1999 werd aan acht Oostenrijkse banken een mededeling van punten van bezwaar toegezonden (die op 15 september 1999 werd ontvangen) over hun deelname aan een vermeend kartel dat betrekking had op een hele reeks bankactiviteiten (het Lombard-kartel). Op hun verzoek werd de termijn voor de beantwoording ervan verlengd van 15 november tot 9 december 1999. De partijen antwoordden zowel schriftelijk alsook mondeling op de hoorzitting die op 18 en 19 januari 2000 plaatsvond. Daarna werd op 22 november 2000 een bijkomende mededeling van punten van bezwaar toegezonden aan de (zelfde acht) partijen over de vermeende heimelijke afspraken over omrekeningskosten. De partijen antwoordden opnieuw schriftelijk alsmede mondeling op de hoorzitting van 27 februari 2001. De bezwaren die in de bijkomende mededeling werden aangevoerd, zijn niet in de ontwerp-beschikking overgenomen.

Na de bijkomende mededeling van punten van bezwaar eisten de partijen volledige inzage in de parallelle dossiers die door de Commissie waren samengesteld over vermeende inbreuken op artikel 81, EG-Verdrag, op de markten van andere lidstaten voor het wisselen van eurozone-valuta. De raadadviseur-auditeur concludeerde dat de partijen al toegang hadden gekregen tot alle documenten uit deze parallelle dossiers die objectief gezien verband hielden met de bezwaren die in deze zaak waren aangevoerd. Deze kwestie is echter niet langer relevant voor de onderhavige ontwerp-beschikking aangezien, zoals hierboven is opgemerkt, de bezwaren die in de bijkomende mededeling van punten van bezwaar werden aangevoerd, niet zijn overgenomen.

De partijen voerden ook bezwaren aan tegen het advies van een deskundige die van de Commissie de opdracht had gekregen een economische studie die door de banken zelf was overgelegd, te evalueren. De banken betwisten de geldigheid van de bevindingen van het gevraagde deskundigenadvies, aangezien de auteurs ervan blijkbaar niet in het bezit waren geweest van alle relevante feiten in deze zaak. De partijen verzochten derhalve om het deskundigenadvies uit het dossier te verwijderen en hiermee geen rekening te houden bij de vaststelling van de beschikking. De partijen verzochten ook om een bijkomende (derde) hoorzitting voor het geval hun eerste verzoek niet zou worden ingewilligd. De raadadviseur-auditeur verwierp het eerste verzoek met het argument dat het aan de Commissie was om de inhoud van het deskundigenadvies te beoordelen. Wat in dit verband van belang was voor de partijen, was de waarborging van hun recht op verdediging, te weten inzage van de studie zelf en de mogelijkheid om hierover opmerkingen te maken. De adviseur-auditeur bepaalde dat een hoorzitting derhalve niet noodzakelijk was. De partijen werd evenwel bijkomende informatie verstrekt over het deskundigenadvies overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de toegang tot dossiers. Het bewuste deskundigenadvies is evenwel niet langer relevant in deze zaak aangezien de Commissie zich hierop niet baseert in haar ontwerp-beschikking.

In de loop van de procedure besloot de Commissie de Freiheitliche Partei Österreich ("FPÖ") als klager toe te laten in deze zaak. De partijen betwistten dat FPÖ geacht kan worden hierbij een redelijk belang te hebben in de zin van artikel 3 van Verordening nr. 17. Op 27 maart 2001 schreef de raadadviseur-auditeur aan die banken die hiertegen bezwaar bleven maken, dat de FPÖ opnieuw had verzocht om toezending van de niet-vertrouwelijke versie van de twee mededelingen van punten van bezwaar in deze zaak en dat hij voorstelde om hun verzoek in te willigen. Een voorstel voor een niet-vertrouwelijke versie van de documenten werd als bijlage meegezonden. Na bijkomende correspondentie tussen de raadadviseur-auditeur en de partijen over deze kwestie, werden op 9 augustus 2001 aan PSK en Erste beslissingen toegezonden overeenkomstig artikel 9, tweede alinea, van het Besluit van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures. In deze beslissingen verklaarde de raadadviseur-auditeur dat het niet aan hem was om te beslissen over de toepassing van artikel 3, lid 2, van Verordening nr. 17 van de Raad van 1962 naar het voor concurrentie verantwoordelijke lid van de Commissie, namens de Commissie. Het besluit om de FPÖ toe te laten als klager in deze zaak, was door de heer Van Miert genomen en vervolgens door de heer Monti bevestigd. Dit besluit was een voorbereidende stap in de administratieve procedure en op zich geen maatregel waartegen beroep kan worden aangetekend. Met betrekking tot de niet-vertrouwelijke versie van de mededelingen van punten van bezwaar wees de raadadviseur-auditeur het verzoek van de hand om de namen van de banken te schrappen, met het argument dat deze geen zakengeheim vormden. Daarentegen zouden de gegevens over het huidige en toekomstige economisch beleid van de banken, alsmede de namen en functies van natuurlijke personen wel worden geschrapt.

Op 19 september 2001 diende PSK een verzoek in bij het Gerecht van eerste aanleg tot nietigverklaring van deze beslissing alsmede een verzoek om de omstreden beslissing op te schorten en de Commissie te gelasten de twee mededelingen van punten van bezwaar niet aan de FPÖ toe te zenden. Op 20 december 2001 verwierp de president van het gerecht dit verzoek. De president oordeelde dat de verzoeker niet had aangetoond dat er voor hem ernstige en onherstelbare schade dreigt en dat de zaak spoedeisend is, en bij een afweging van de belangen concludeerde hij dat het communautair belang, op grond waarvan derden die door de Commissie als klagers zijn erkend, in staat zouden moeten worden gesteld om nuttige opmerkingen te maken over de door de Commissie aangevoerde bezwaren, zwaarder zou moeten wegen dan het belang van de klager bij het voorkomen van de toezending van de mededelingen van de punten van bezwaar.

Op besluit van de president van het gerecht werd de niet-vertrouwelijke versie van beide mededelingen van punten van bezwaar op 9 januari 2002 aan de FPÖ toegezonden om haar in de gelegenheid te stellen haar standpunt kenbaar te maken. In opdracht van de raadadviseur-auditeur werd de FPÖ meegedeeld door de dienst van DG Concurrentie die met de zaak belast is, dat de documenten uitsluitend waren bedoeld om haar in staat te stellen haar recht uit te oefenen om in deze zaak als klager te worden gehoord en niet voor enig ander doel, in het bijzonder niet de toezending aan enige derde. Vervolgens werd haar tevens medegedeeld dat de documenten het voorlopige standpunt van de Commissie weergaven en dat de banken als onschuldig moesten worden beschouwd in afwachting van de eindbeschikking van de Commissie. Op 15 februari 2002 verzocht de FPÖ om volledige inzage in het dossier en een hoorzitting. Inzage in het dossier werd geweigerd aangezien hiervoor geen rechtsgrondslag bestond. Bovendien wees de raadadviseur-auditeur het verzoek om een hoorzitting van de hand aangezien deze de procedure verder zou vertragen en het niet waarschijnlijk was dat deze aanmerkelijke toegevoegde waarde voor de zaak zou opleveren. De raadadviseur-auditeur stelde voorts tot zijn leedwezen vast dat de FPÖ de mededelingen van punten van bezwaar openbaar had gemaakt. Deze handelwijze had niets van doen met de rechten van de FPÖ als klager in de onderhavige kartelprocedure.

In het licht van het bovenstaande concludeer ik dat het recht om te worden gehoord in deze zaak in acht is genomen. De ontwerp-beschikking heeft alleen betrekking op de bezwaren ten aanzien waarvan de partijen hun standpunt kenbaar hebben kunnen maken.

Gedaan te Brussel, 27 mei 2002.

Karen Williams