Advies van het Comité van de Regio's over:

- het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds", en - het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van bijlage II van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds"

(1999/C 51/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gelet op het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds" en het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van bijlage II van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds" [COM(98) 130 def. - 98/0104 (AVC) - 98/0118 (CNS)] ();

gezien het besluit van de Raad van 19 mei 1998 om overeenkomstig de artikelen 130D en 198C, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Gemeenschap het Comité van de Regio's hierover te raadplegen,

gezien het besluit van het Bureau van 13 mei 1998 om commissie 1 "Regionaal beleid, Structuurfondsen, economische en sociale samenhang, grensoverschrijdende en interregionale samenwerking" met de voorbereiding van dit advies te belasten,

gezien het ontwerp-advies dat door commissie 1 op 30 september 1998 werd goedgekeurd (CDR 235/98 rev.) (rapporteurs: de heren Apostolakos en O'Neachtain);

gezien Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds () en de Mededeling van de Commissie "Agenda 2000" (COM(97) 2000 def.);

gezien zijn advies over "Cohesiebeleid en milieu" (CDR 134/96 fin) () en zijn advies over "De regio's en gemeenten en het Europese structuurbeleid na 1999" (CDR 131/97 fin) (),

heeft tijdens zijn 26e zitting van 18 en 19 november 1998 (vergadering van 19 november) het volgende advies uitgebracht.

1. Inleiding

1.1. Het Cohesiefonds, dat in 1994 overeenkomstig het Verdrag van Maastricht werd opgericht, heeft tot doel de minder welvarende lid-staten te helpen met hun voorbereiding op de komst van de EMU en op de bijbehorende begrotingsdiscipline. Daarnaast wordt dit Fonds ingezet om de minder ontwikkelde lid-staten te helpen hun ontwikkelingsachterstand weg te werken en hun kansen op groei en welvaart te verbeteren. Het Cohesiefonds is in feite een middel om de zwakste lid-staten compensatie te bieden voor het feit dat zij enerzijds veel uitgeven aan de voor hun sociale en economische groei noodzakelijke infrastructuurprojecten, terwijl zij anderzijds hun begrotingstekort binnen de perken trachten te houden.

1.2. Op 16 maart 1998 publiceerde de Commissie haar voorstel voor wijziging van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds. De Commissie stelt daarin geen radicale hervormingen voor, maar wil de regeling op een aantal essentiële punten aanpassen. Zoals gesteld in de Mededeling "Agenda 2000" is het de bedoeling dat het Cohesiefonds de huidige vier begunstigde lid-staten blijft steunen. Deze landen (Griekenland, Ierland, Portugal en Spanje) komen voor steun in aanmerking omdat hun BNP per hoofd van de bevolking minder dan 90 % van het communautaire gemiddelde bedraagt. Gedurende de periode 2000-2006 zal het Cohesiefonds kunnen beschikken over een bedrag van 21 miljard ecu (prijzen 1999), oftewel 3 miljard ecu per jaar.

Het voorstel van de Commissie kan als volgt worden samengevat:

- De koppeling aan macro-economische voorwaarden blijft bestaan. De deelnemende lid-staten moeten garanderen dat zij het overheidstekort zoveel mogelijk in de hand zullen houden. Landen die ook deelnemen aan de euro, moeten bovendien voldoen aan de voorwaarden van het stabiliteits- en groeipact. Zodra duidelijk is dat niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, zal de Commissie ingrijpen en de financiële steun opschorten.

- De Commissie stelt voor meer gebruik te maken van aanvullende financiering uit particuliere middelen.

- Om ervoor te zorgen dat het beginsel "de vervuiler betaalt" beter wordt nageleefd, wil de Commissie de hoogte van de steun kunnen variëren.

- Lid-staten krijgen een grotere rol in de financiële controle. Zij moeten voortaan verantwoording afleggen aan de Commissie over het goede beheer van de communautaire kredieten en moeten in geval van onregelmatigheden de nodige bestuursrechtelijke of gerechtelijke actie ondernemen. Zij worden eveneens verantwoordelijk voor het terugbetalen van subsidies waarmee onregelmatigheden zijn voorgevallen.

- Om er zeker van te zijn dat de meest milieuvriendelijke oplossing wordt gekozen, moet kritischer worden gekeken naar alternatieven voor het voorgestelde project en de milieu-effecten ervan.

- De Commissie stelt vereenvoudiging van het financieel beheer voor; aan het beheer van en toezicht op de kredieten worden echter hogere eisen gesteld.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité is zeer ingenomen met het feit dat de Commissie het Cohesiefonds, ondanks de komst van de EMU, toch wil handhaven. Uit het eerste verslag over de economische en sociale samenhang in de EU, dat in november 1996 werd gepubliceerd, is gebleken dat het structuurbeleid een sterk nivellerend effect heeft gehad. Het Comité wijst met name op de cruciale bijdrage die het Cohesiefonds heeft geleverd aan de overbrugging van de verschillen tussen de lid-staten, maar beklemtoont ook dat tot op heden geen van de begunstigde landen de bovengrens die voor steunverlening uit het Fonds geldt, nl. een BNP per hoofd van de bevolking dat niet meer dan 90 % van het communautaire gemiddelde bedraagt, heeft bereikt.

2.2. Het Comité constateert dat de cohesielanden weliswaar vooruitgang hebben geboekt op het gebied van zowel vervoer (een sector die, gezien hun perifere ligging, van levensbelang is voor deze landen) als milieu (een terrein waarop deze landen de EU-richtlijnen nog niet volledig hadden uitgevoerd), maar dat de desbetreffende infrastructuur nog heel wat te wensen overlaat. In een aantal cohesielanden is de infrastructuur immers nog steeds een ondergeschoven kindje. De behoefte aan voortdurende verbetering van de infrastructuur en het conflict tussen enerzijds de behoeften aan investeringen in deze infrastructuur en anderzijds de door het stabiliteits- en groeipact opgelegde verplichting het overheidstekort weg te werken - ongeacht of wordt deelgenomen aan de euro - pleiten voor een voortzetting van de financiering uit dit Fonds.

2.3. Het Comité vindt ook dat het Cohesiefonds een rol moet blijven spelen in het kader van het streven om in de betrokken lid-staten een milieuvriendelijk ontwikkelingsproces op gang te brengen. Aangezien duurzame ontwikkeling en milieubescherming uitdrukkelijk worden vermeld in het Verdrag van Amsterdam, is het Comité van mening dat de Unie het Cohesiefonds moet blijven inzetten om de milieubescherming in de lid-staten verder te verbeteren, vooral waar het gaat om de bescherming en het beheer van watervoorraden en de inzameling, behandeling en verwerking van afval.

2.4. Het Comité merkt op dat de voorgestelde wijzigingen zijn ingegeven door efficiëntieenefficiëntie- en billijkheidsoverwegingen en door het streven de milieubescherming te verbeteren, en dat de geringe aanpassingen bewijzen dat het Cohesiefonds en de werking ervan tot op heden relatief succesvol zijn geweest. Het heeft echter een aantal bedenkingen bij de algemene financieringsregeling, de aanvullende financiering uit particuliere middelen, sommige aspecten van het beginsel "de vervuiler betaalt" en een paar van de voorgestelde wijzigingen in verband met het financieel beheer.

2.5. Een aantal van de voorgestelde wijzigingen vergroten de milieudimensie van het Cohesiefonds. Er wordt volkomen terecht meer nadruk op gelegd dat de milieueffecten van de ingediende projecten zorgvuldig moeten worden beoordeeld, eventuele andere mogelijkheden grondig tegen het licht moeten worden gehouden en pogingen moeten worden gedaan om adequate fiscale maatregelen en heffingen in te voeren waarmee de kosten van vervuiling en milieuschade op de verantwoordelijken kunnen worden verhaald.

2.6. Het Comité erkent dat pogingen om de groei en de convergentie op het gebied van productiecapaciteit en reëel inkomen te bevorderen slecht kunnen uitpakken voor het milieu en dat de cohesielanden flink in de buidel zullen moeten tasten om de nodige milieubeschermende maatregelen te kunnen nemen. Het vindt de extra aandacht voor het beginsel "de vervuiler betaalt" een goede zaak, maar is van oordeel dat duidelijker moet worden aangegeven hoe dit beginsel in de praktijk dient te worden gehanteerd.

2.7. Het Comité begrijpt dat de voorgestelde wijzigingen op financieel gebied de steunverlening eenvoudiger en doeltreffender moeten maken, maar is bang dat deze aanpassingen gevolgen zullen hebben voor de rol van de lokale en regionale overheden als uitvoerende instanties.

2.8. Het Comité maakt zich met name zorgen over de mogelijke blokkering van ongebruikte middelen. Het zou graag zien dat de regeling op dit vlak wordt aangepast, zodat ongebruikte middelen aan andere waardevolle cohesieprojecten kunnen worden besteed.

2.9. Het Comité constateert dat de Commissie niet alleen voorstelt Verordening (EG) nr. 1164/94 te wijzigen, waarvoor eenstemmigheid in de Raad is vereist, maar ook de bijlagen, waarvoor een gekwalificeerde meerderheid van stemmen nodig is. Het hoopt dat de wijzigingen in de bijlagen - waarvoor geen unanimiteit in de Raad is vereist - de filosofie achter de Cohesiefondsregeling niet ondermijnen.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Werkingssfeer van het Cohesiefonds (artikel 2)

3.1.1. Hoewel het Comité voorstander is van een strikte toepassing van de vastgelegde criteria, vindt het de invoering van een overgangsregeling na 2003 het overwegen waard. In tegenstelling tot de herziene Structuurfondsenregeling voorziet de Cohesiefondsverordening niet in een eventuele geleidelijke vermindering van de steun en wordt gesteld dat de financiering van nieuwe projecten (of onderdelen van grote projecten die in deelprojecten zijn opgesplitst) wordt stopgezet zodra niet meer aan de criteria voor steunverlening wordt voldaan. Het Comité is van mening dat een abrupte stopzetting van de cohesiesteun nadelige gevolgen zal hebben voor veel regio's. Daarom is het wellicht geen slecht idee een overgangsregeling in te voeren voor het afbouwen van de steun na 2003, het jaar waarin, halverwege de looptijd van het Cohesiefonds, een tussentijdse balans wordt opgemaakt. Zo worden de cohesielanden beschermd tegen economische en sociale schokken, wordt hun vooruitgang geconsolideerd en worden zij geholpen zich verder aan te passen aan hun nieuwe situatie. Door na 2003 een aantal beperkte overgangsmaatregelen in te voeren kan de vooruitgang in de cohesielanden worden veiliggesteld.

3.2. Koppeling van de bijstand aan macro-economische voorwaarden (artikel 6)

3.2.1. Het Comité vindt het goed dat de Commissie de toekenning van steun aan bepaalde voorwaarden blijft koppelen. Het is namelijk van mening dat het macro-economisch beleid op stabiliteit en groei gericht moet blijven. Wel mag de koppeling aan voorwaarden de ontwikkeling in de cohesielanden niet belemmeren.

3.3. Meer aanvullende financiering uit particuliere middelen (artikel 7)

3.3.1. Het Comité sluit zich aan bij het voorstel om bij grote projecten die inkomsten kunnen opleveren, meer gebruik te maken van particuliere middelen. Dit kan de hefboomwerking en het multiplicatoreffect van de communautaire financiering vergroten. Het vindt ook dat particuliere investeringen moeten worden gestimuleerd teneinde het structuurbeleid efficiënter te maken en een multiplicatoreffect teweeg te brengen. Deze overwegingen zijn reeds naar voren gebracht in het advies over "De regio's en gemeenten en het Europese structuurbeleid na 1999" ().

3.3.2. Het Comité wil er echter op wijzen dat de belangen van particuliere en regionale/lokale partners soms uiteenlopen, wat de financiering uit particuliere middelen in de weg kan staan. Zo staan particuliere geldschieters niet altijd te springen om in bepaalde, meer perifeer gelegen gebieden in vervoer en milieu te investeren. Ook moet erop worden toegezien dat de regio's over behoorlijke collectieve en infrastructuurvoorzieningen beschikken. In sommige gevallen zijn de lokale en regionale overheden de aangewezen instanties om dergelijke infrastructuurprojecten uit te voeren (te financieren) en te onderhouden.

3.3.3. Het Comité is van oordeel dat de samenwerking tussen overheid en particulieren moet worden aangemoedigd, maar is ondanks zijn voorkeur voor een dergelijke samenwerking van mening dat het aan de nationale overheid moet worden overgelaten om, op grond van gegevens die door de plaatselijke en regionale overheden zijn verstrekt, uit te maken of een project inkomsten kan opleveren en dus geschikt is voor particuliere financiering.

3.4. Milieukwesties: betere toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt" (artikel 7) en een vollediger evaluatie van alternatieven en van de milieu-effecten (artikel B)

3.4.1. Het Comité is van mening dat bescherming en verbetering van het milieu, alsook het wegwerken van de verschillen in milieuomstandigheden tussen de diverse regio's, noodzakelijke voorwaarden zijn voor een succesvol cohesiebeleid. Het is dan ook verheugd over de extra aandacht die milieukwesties in de Cohesiefondsregeling krijgen.

3.4.2. In verband hiermee verwijst het naar zijn advies over "Cohesiebeleid en milieu" (), waarin het er bij de Commissie op aandringt de Cohesiefondsmiddelen ook in de toekomst gelijk te verdelen tussen vervoersinfrastructuur- en milieuprojecten, zodat een duurzame ontwikkeling van het milieu wordt bereikt. Om aan de uiteenlopende behoeften en omstandigheden van de regio's tegemoet te komen moet het echter mogelijk blijven om in gerechtvaardigde gevallen een uitzondering te maken en deze bepaling van de verordening met een zekere flexibiliteit toe te passen.

3.4.3. Het Comité is ingenomen met de voorgestelde wijzigingen, die het de Commissie mogelijk maken om de hoogte van de steun te differentiëren aan de hand van het beginsel "de vervuiler betaalt" en de cohesielanden ertoe aan te zetten het milieubederf op een correcte manier door te berekenen.

Een kleine toelichting bij deze nadruk op het beginsel "de vervuiler betaalt" in de gewijzigde Verordening is echter op zijn plaats. Ten eerste moet worden aangegeven hoe de hoogte van de steun voortaan zal worden bepaald. De hoogte van de steun moet in overleg met de betrokken lid-staat en de desbetreffende regionale en lokale instanties worden vastgesteld. Ten tweede is het beginsel "de vervuiler betaalt" weliswaar een essentieel onderdeel van het huidige Europese milieubeleid, maar kan de strikte toepassing ervan een zware dobber zijn voor veel cohesielanden, vooral voor landen die het tot dusver niet zo nauw hebben genomen met het in rekening brengen van milieukosten. Het Comité is daarom van mening dat de toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt" bij alle projecten verplicht moet worden gesteld, maar dat het mogelijk moet blijven uitzonderingen te maken in gevallen waarin het duidelijk is dat de lokale omstandigheden de (integrale) toepassing van het beginsel nog niet rechtvaardigen.

In het licht van het bovenstaande zou het Comité graag wat meer uitleg hebben over de manier waarop de Commissie dit onderdeel van de Verordening denkt te gaan uitvoeren. Volgens het Comité moeten er communautaire richtsnoeren worden opgesteld voor het beginsel "de vervuiler betaalt" en de toepassing ervan op verschillende projecten.

3.4.4. Het Comité is van mening dat het voorstel om de niet gekozen projecten en de milieueffecten ervan vollediger te evalueren in belangrijke mate kan garanderen dat de uitbouw van de infrastructuur, en daarmee ook de economische ontwikkeling, niet ten koste gaan van een gezond milieu. Het Comité denkt echter dat een volledige evaluatie van álle mogelijkheden aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de financiën en het personeel van regionale en lokale overheden. Het zou dan ook graag zien dat er richtlijnen komen voor het aantal te evalueren alternatieven en het vereiste niveau van beoordeling.

3.5. Financiële controle (artikel 12)

3.5.1. Het Comité verheugt zich over de voorgestelde wijzigingen, die recht doen aan het subsidiariteitsbeginsel en de lid-staten meer bevoegdheden en verantwoordelijkheid verlenen.

3.6. Nader te bepalen begrippen (artikel A)

3.6.1. In de uitvoeringsbepalingen wordt een definitie van de begrippen "project", "groep van projecten" en "projectstadium" opgenomen. Het Comité is blij met deze verduidelijking en hoopt dat het de financiering van grote projecten ten goede komt en een meer strategische benadering van de infrastructuurproblematiek in de lid-staten mogelijk maakt.

3.6.2. Het wijst er echter op dat een aantal projecten, vooral op het gebied van het milieu, vanwege de specifieke situatie in sommige cohesielanden weliswaar kleinschalig waren maar desalniettemin een belangrijke uitwerking hebben gehad op de kwaliteit van het milieu. Er moet dus voor worden gezorgd dat de eerder genoemde definities de financiering van kleine maar belangrijke projecten (als bedoeld in artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1164/94) niet in de weg staan. Het Comité stelt derhalve voor de definitie in artikel A, lid 2, sub a), te herzien in de zin dat aan alle in artikel 10, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1164/94 beschreven criteria moet worden voldaan in plaats van alleen aan het door de Commissie voorgestelde criterium. Zo wordt gegarandeerd dat bij het definiëren van een project niet alleen naar de sociale en economische voordelen wordt gekeken, maar dat ook de prioriteiten van de lokale overheden in overweging worden genomen, alsook de bijdrage aan en verenigbaarheid met andere onderdelen van het Europese beleid.

3.7. Financieel beheer (artikel C en D)

3.7.1. Het Comité vindt het goed dat de Verordening betreffende het Cohesiefonds wordt gewijzigd in plaats van vervangen en dat de administratieve bepalingen grotendeels ongewijzigd blijven. Daardoor kan de overgang naar de nieuwe periode vlekkeloos verlopen en wordt de tenuitvoerlegging van de Verordening niet onderbroken.

3.7.2. Het Comité is verheugd over het voorstel dat de Commissie aan het begin van elk financieel jaar betalingsverplichtingen aangaat. Dit neemt een deel van de onzekerheid ten aanzien van de betalingen weg, zorgt ervoor dat regionale en lokale overheden hun eigen begroting hierop beter kunnen afstemmen en leidt ertoe dat degenen die met de planning zijn belast zich een relatief duidelijk beeld kunnen vormen van de hoeveelheid communautaire steun die kan worden verwacht.

3.7.3. De Commissie stelt een aantal maatregelen voor om in het geval van niet-uitvoering van een project het hiervoor bestemde geld op een andere manier te kunnen besteden. In de gewijzigde Verordening wordt bepaald dat, behalve in naar behoren gerechtvaardigde gevallen, de financiering van een project wordt stopgezet indien het project twee jaar na de beoogde startdatum nog steeds niet is begonnen. Het Comité is het ermee eens dat beter moet worden nagegaan wanneer de projecten precies van start zijn gegaan en dat het mogelijk moet zijn ongebruikte middelen voor andere doeleinden aan te wenden. Dit zijn belangrijke voorwaarden voor een doeltreffende inzet van de middelen en voor de verdere legitimatie van de steunverlening.

Het Comité wijst er evenwel op dat de lokale en regionale overheden soms allerlei problemen en vertragingen ondervinden wanneer zij een groot infrastructuurproject door allerlei juridische, plannings-, onteigenings- en consultatieprocedures moeten loodsen. Vooral wanneer derden zich in het proces gaan mengen, kan het project onverwachte vertraging oplopen.

Het Comité dringt erop aan dat de Commissie met deze problemen rekening houdt en ruimte laat voor enige flexibiliteit bij de uitvoering van dit voorstel, zodat de specifieke omstandigheden van ieder project in overweging kunnen worden genomen.

3.7.4. Als de wijzigingsvoorstellen worden goedgekeurd, worden in het eerste jaar van het project geen betalingen meer verricht. De Commissie stelt voor in het eerste jaar een voorschot uit te keren van slechts 10 % van het toegezegde steunbedrag. Het Comité vreest dat een vermindering van het voorschot van 50 % naar 10 % de nationale begroting alsook de budgetten van de lokale en regionale overheden (met name in het geval van minder kapitaalkrachtige overheden) in de beginfase van een project onder druk zal zetten.

3.7.5. Het Comité is bovendien van mening dat de laatste betaling (20 % in de meeste gevallen en 10 % bij belangrijke projecten) ook een buitensporig zware financiële last op de schouders van plaatselijke instanties legt.

3.7.6. Het Comité vindt dat de Commissie niet in de regel twee maanden na ontvangst van een ontvankelijke betalingsaanvraag de betaling moet verrichten, maar altijd.

3.7.7. De Commissie stelt voor dat de eigenlijke betalingen worden gedaan na ontvangst van de nodige documenten waaruit blijkt dat de uitgaven werkelijk zijn verricht en dat het project aan de gestelde voorwaarden voldoet (met name ten aanzien van de vooruitgang van het project, te meten aan de hand van een aantal specifieke indicatoren). Het Comité is van mening dat de invoering van een strikter financieel beheer en beter toezicht de lokale en regionale overheden onder druk kan zetten, gezien het korte tijdsbestek waarbinnen verslag moet worden uitgebracht en de grotere hoeveelheid details die in een dergelijke verslaggeving moet worden verstrekt. Hoewel het de voordelen van beter toezicht en een meer gedetailleerde verslaggeving erkent, is het ervan overtuigd dat de nieuwe termijnen een onredelijke administratieve en financiële last op de schouders van de regio's en gemeenten leggen.

3.8. Toezicht en evaluatie (artikel F)

3.8.1. Het Comité vindt het belangrijk dat de regionale en lokale overheden bij de toezichtcomités worden betrokken. Het is van essentieel belang dat hun inschakeling bij toezicht en evaluatie als een onderdeel van de toepassing van het partnerschapsbeginsel wordt beschouwd (zoals in de Structuurfondsenregeling) en dat de lokale en regionale overheden bij alle stadia van de steunverleningsprocedure in het kader van de Cohesiefondsregeling worden betrokken, gaande van het vaststellen van prioriteiten tot toezicht en evaluatie.

3.8.2. Gezien de kosten van het toezicht op en de evaluatie van Cohesiefondsprojecten voor de nationale, regionale en lokale overheden, zou het Comité graag zien dat een aantal van deze uitgaven worden beschouwd als "subsidiabele" uitgaven.

3.8.3. Het Comité verheugt zich erover dat in het jaarverslag van de Commissie over de werking van het Cohesiefonds voortaan ook moet worden vermeld welk effect het Fonds op de werkgelegenheid heeft gehad.

4. Conclusies

4.1. Het Comité neemt met voldoening kennis van het voorstel om de steunverlening van het Cohesiefonds te handhaven. Het is ervan overtuigd dat het Fonds een nuttige bijdrage zal blijven leveren aan het wegwerken van het infrastructurele tekort in de vier betrokken landen. Het vindt het ook goed dat de huidige Verordening wordt aangepast in plaats van vervangen. Het is van oordeel dat de overgang naar de volgende financieringsperiode hierdoor vlekkeloos zal verlopen.

4.2. Hoewel het Comité voorstander is van nauwere samenwerking tussen overheid en particulieren, is het van mening dat de besluiten ten aanzien van het inkomstengenererend vermogen van projecten en hun geschiktheid voor particuliere financiering moeten worden genomen door de nationale overheid, in overleg met de plaatselijke en regionale instanties.

4.3. Het Comité is van oordeel dat er richtsnoeren moeten worden opgesteld voor de toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt". Het is voorts van mening dat het, ondanks het belang van dit beginsel voor het milieu, niet als dwingende voorwaarde aan alle projecten mag worden opgelegd en dat het mogelijk moet blijven uitzonderingen te maken in gevallen waarin de toepassing ervan veel meer nadelen dan voordelen zou opleveren.

4.4. Teneinde de bevolking ontvankelijk te maken voor het beginsel "de vervuiler betaalt", dringt het Comité er bij de Commissie op aan meer te investeren in voorlichtings- en bewustmakingscampagnes (hetzij uit de voor technische bijstand bestemde middelen van het Fonds, hetzij uit andere bron). Zo wordt een mentaliteitsverandering onder zowel producenten als consumenten bevorderd, wat een essentiële voorwaarde is voor de invoering en instandhouding van marktgerichte instrumenten.

4.5. Het Comité is van mening dat het Cohesiefonds ook kleinschalige projecten moet blijven ondersteunen. Hoewel het belang van grootschalige projecten en van een strategische benadering van de infrastructuur- en milieuproblemen volgens het Comité buiten kijf staat, kunnen ook kleinschalige projecten in de cohesielanden van grote waarde blijken te zijn. Het is daarom van essentieel belang dat de lokale instanties op dit gebied hun eigen prioriteiten stellen.

4.6. Het Comité is verontrust over het besluit van de Commissie om ongebruikte middelen uit het Cohesiefonds te blokkeren en vindt dat deze kwestie nader overleg verdient. De ongebruikte gelden moeten voor andere cohesieprojecten kunnen worden aangewend.

4.7. Het Comité heeft zijn bedenkingen bij de vermindering van het voorschot van 50 % naar 10 % en verzoekt de Commissie te overwegen dit voorschot van 10 % naar 30 % te verhogen, zodat zeker in de beginfase van een project voldoende middelen voorhanden zijn.

4.8. Het Comité is bovendien van mening dat de saldobetalingen niet meer dan 5 % van het totale steunbedrag mogen bedragen. Zo kan er tijdens de uitvoering van een project altijd over geld worden beschikt, wat de voortgang van het project bevordert.

4.9. Het Comité is van oordeel dat de Commissie terecht voorstelt om de financiering van projecten die niet binnen twee jaar na de beoogde startdatum zijn begonnen, stop te zetten. Het schaart zich tevens achter het standpunt van de Commissie dat een uitzondering moet worden gemaakt voor naar behoren gerechtvaardigde gevallen en dringt erop aan dat ieder project afzonderlijk wordt bekeken en dat enige flexibiliteit wordt betracht.

4.10. Gelet op de aangescherpte controle-, toezicht- en evaluatieregels pleit het Comité voor het invoeren van een bepaling op grond waarvan de controle-, toezicht- en evaluatiekosten als "subsidiabele" uitgaven worden beschouwd.

4.11. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan erop toe te zien dat lokale en regionale overheden bij alle fasen van de steunverlening worden betrokken, gaande van het vaststellen van prioriteiten tot toezicht en evaluatie.

4.12. Tot slot zou het Comité, gelet op het feit dat voor veranderingen in de bijlage geen unanimiteit in de Raad is vereist, de garantie willen dat dergelijke wijzigingen de filosofie achter de Cohesiefondsregeling niet ondermijnen.

4.13. Het Comité verzoekt de Commissie het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds" en het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende wijziging van bijlage II van Verordening (EG) nr. 1164/94 tot oprichting van een cohesiefonds" aan te passen en hierbij rekening te houden met de opmerkingen van het Comité van de Regio's.

Brussel, 19 november 1998.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

() PB C 159 van 26.5.1998, blz. 7.

() PB L 130 van 25.5.1994, blz. 1.

() PB C 34 van 3.2.1997, blz. 22.

() PB C 64 van 27.2.1998, blz. 5.

() CDR 131/97 fin - PB C 64 van 27.2.1998, blz. 5.

() CDR 134/96 fin - PB C 34 van 3.2.1997, blz. 22.