MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Naar een duurzamere visserij in de EU: stand van zaken en oriëntaties voor 2023

1.Inleiding

In deze mededeling wordt nader ingegaan op de toestand van de Europese visserij. Ze bevat ook oriëntaties voor de voorstellen en het overleg met derde landen van de Commissie over de vangstmogelijkheden van 2023. Die zijn erop gericht het herstel van bepaalde bestanden verder te versterken en gezonde bestanden op het niveau van de maximale duurzame opbrengst (MDO) te houden.

In het algemeen is de visserij weer duurzamer geworden, dankzij de inspanningen van de sector om niet alleen de toestand van de bestanden verder te verbeteren, maar de duurzame bestanden ook in goede staat te houden. Dat heeft ertoe geleid dat nog meer bestanden op een duurzaam niveau werden gebracht. Vooral in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan werden zeer goede resultaten geboekt.

Internationaal bleef de EU in 2021 een belangrijke drijvende kracht voor verdere vooruitgang in regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s). Er zijn echter nog meer inspanningen nodig, vooral in de Middellandse Zee, waar de situatie zorgwekkend blijft, en in de Oostzee, waar de recente verbeteringen een terugslag kenden door andere drukfactoren op het milieu en de mariene ecosystemen.

Sinds februari heeft de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne vanuit verschillende opzichten gevolgen gehad voor de visserij, vooral in de Zwarte Zee. De veranderende veiligheidssituatie in de Zwarte Zee heeft geleid tot een verstoring van de visserijactiviteiten. In de wateren van bepaalde lidstaten, zoals de Roemeense wateren aan de Oekraïense grens in de Donaudelta, zijn visserijactiviteiten om veiligheidsredenen tijdelijk verboden. Andere lidstaten en oeverstaten hebben op regionaal niveau veiligheidswaarschuwingen aan de sector afgegeven. Daarnaast heeft de militaire agressie van Rusland geleid tot verstoorde handelsstromen, gevolgen voor de verstrekking van wetenschappelijk advies en voor bepaalde onderhandelingen op internationaal niveau, en hogere energieprijzen die crisismaatregelen van het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) noodzakelijk maken om de aanzienlijke verstoring van de markt in de sector op te vangen. Het is dan ook belangrijk om de veerkracht verder te vergroten om de voedselzekerheid in Europa te waarborgen, en om de doelstellingen van de Green Deal te verwezenlijken, met name door verdere innovatie en energietransitie.

2.Vorderingen bij de totstandbrenging van een duurzame visserij in de EU

2.1.Ontwikkeling van de biomassa en visserijdruk

Om de duurzaamheid van visserijactiviteiten te waarborgen, mag niet meer vis worden gevangen dan jaarlijks weer kan worden geproduceerd. Een bestand wordt duurzaam bevist op het niveau van de maximale duurzame opbrengst als de verhouding tussen de werkelijke visserijsterfte (F) en de visserijsterfte op het niveau van de maximale duurzame opbrengst (FMDO) lager dan of gelijk aan 1 is.

In 2020 is de totale visserijdruk in de EU-wateren verder afgenomen en is de toestand van de bestanden verder verbeterd. Het is met name een goede zaak dat dankzij de inspanningen van de sector in 2020 de totale visserijmortaliteitsratio in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan voor het eerst tot minder dan 1 is gedaald. Sommige andere bestanden blijven echter overbevist en/of onder de biologisch veilige grenzen. Er is dan ook meer vooruitgang nodig om de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) te verwezenlijken. In de Oostzee kent de positieve tendens van de afgelopen jaren een terugslag als gevolg van de dramatische milieusituatie en overbevissing in het verleden. Dat heeft geleid tot habitatverlies voor een aantal visbestanden, tot een afname van de hoeveelheid vis in de zee en tot een kleinere omvang van het kabeljauwbestand en nu ook andere bestanden in de Oostzee. In de Middellandse Zee zijn voor EU-bestanden en gedeelde bestanden die gereglementeerd zijn in het kader van het meerjarenplan voor het westelijke deel van de Middellandse Zee en de Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee (GFCM), stappen gezet in de richting van de MDO-doelstelling: de visserijmortaliteitsratio bedraagt daar voor het eerst sinds 2003 minder dan 2.

2.2.Vangstmogelijkheden voor 2022

De voor 2022 vastgestelde vangstmogelijkheden zijn een belangrijke stap op het vlak van duurzaam visserijbeheer.

In de Atlantische Oceaan, de Oostzee en het Skagerrak/Kattegat worden vangstmogelijkheden voornamelijk gedefinieerd als vangstbeperkingen in de vorm van totaal toegestane vangsten (TAC’s).

In die gebieden werden voor uitsluitend door de EU beheerde bestanden vangstbeperkingen vastgesteld in overeenstemming met de MDO voor alle bestanden waarvoor die ratio beschikbaar was, behalve voor haring in het westelijke deel van de Oostzee, waarvoor andere strenge maatregelen werden getroffen conform het meerjarenplan voor de Oostzee. Voor bestanden die in een moeilijke situatie verkeren, zoals kabeljauw in het Kattegat en in het oostelijke en westelijke deel van de Oostzee, werden aanvullende beschermingsmaatregelen getroffen. In het algemeen beseffen de Baltische lidstaten en belanghebbenden dat er maatregelen moeten komen om belangrijke commerciële visbestanden in de Oostzee weer op te bouwen, en zij dragen daartoe hun deel bij.

Voor bestanden die met het VK worden gedeeld, zijn beide partijen binnen de in de handels- en samenwerkingsovereenkomst vastgestelde termijn vangstbeperkingen overeengekomen die in overeenstemming zijn met de MDO, voor de meeste bestanden waarvoor dit advies beschikbaar was. Ten aanzien van vier bestanden waarvoor een nulvangst werd geadviseerd, werd een ander besluit genomen en kwamen de partijen een lage vangstbeperking overeen die alleen betrekking heeft op bijvangsten, om verstikking van de gemengde demersale visserij te voorkomen. Voor één bestand kwamen de partijen een kleine TAC overeen om te kunnen doorgaan met het verzamelen van gegevens.

Wat betreft bestanden die trilateraal met Noorwegen en het VK worden gedeeld, kwamen de drie partijen overeen om verder herstel van het kabeljauwbestand in de Noordzee na te streven door de herstelmaatregelen voort te zetten en een TAC onder het wetenschappelijk advies vast te leggen voor verscheidene andere bestanden die in gemengde visserijen in wisselwerking staan met kabeljauw. De TAC’s voor haring zijn vastgelegd onder het wetenschappelijk advies. Voor het enige in het kader van de MDO beoordeelde bestand dat bilateraal met Noorwegen wordt gedeeld, werd de TAC vastgelegd op MDO-niveau.

Wat de bestanden van makreel, blauwe wijting en Atlantisch-Scandinavische haring betreft, zijn de kuststaten overeengekomen de totale TAC’s vast te leggen op MDO-niveau. In 2022 staan besprekingen over verdelingsregelingen op de agenda om overbevissing bij gebrek aan dergelijke regelingen te vermijden.

De Middellandse Zee en de Zwarte Zee worden gekenmerkt door gemengde visserij en veel bestanden die worden gedeeld met derde landen. Veel bestanden in die zeeën worden nog altijd boven het duurzame niveau bevist, hoewel voor sommige bestanden de visserijmortaliteitsratio in de buurt van het duurzame niveau komt en voor zeven soorten de FMDO werd gehaald in 2020. Om de MDO-doelstelling te bereiken in 2025, moeten nog meer krachtige instandhoudingsinspanningen worden geleverd, met name door toepassing van het meerjarenplan voor het westelijke deel van de Middellandse Zee en de nieuwe strategie voor 2030 van de GFCM. De vangstmogelijkheden voor 2022 geven inderdaad uitvoering aan een aanzienlijk pakket maatregelen die in 2021 door de GFCM zijn aangenomen.