AFKORTINGEN

AG : achtergebleven gebied

BTR : bedrijfstoeslagregeling

CATS : Clearance Audit Trail System (database met informatie over betalingen uit de Europese landbouwfondsen)

ELFPO : Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling

ELGF : Europees Landbouwgarantiefonds

Eurostat : Statistisch bureau van de Europese Unie

GLB : Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

GLMC : Goede landbouw- en milieuconditie

GVE : Grootvee-eenheden

RBE : Uit de regelgeving voortvloeiende beheerseisen

REAB : Regeling inzake een enkele areaalbetaling

URAA : Uruguay Round Agreement on Agriculture, landbouwovereenkomst van de Uruguay-ronde

WTO : Wereldhandelsorganisatie (Genève)

LIJST VAN TERMEN

Agenda 2000 : Deze hervorming voorzag het GLB van twee hoofdpijlers die via twee Europese landbouwfondsen werden gefinancierd uit de communautaire begroting. De eerste pijler (Europees landbouwgarantiefonds - ELGF) biedt marktmaatregelen en inkomenssteun in de vorm van rechtstreekse betalingen. De tweede pijler (Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling - ELFPO) cofinanciert maatregelen voor plattelandsontwikkeling op terreinen zoals agromilieu, bevordering van de voedselkwaliteit, strengere technische normen en dierenwelzijn.

Check-up : In 2008 werd de GLB-hervorming van 2003 herzien: goedkeuring van Commissievoorstellen voor verdere ontkoppeling van de rechtstreekse steun en bijkomende flexibiliteit in de BTR, grotere overdrachten van uitgaven naar de maatregelen voor plattelandsontwikkeling, wijzigingen in het interventiesysteem, verhogingen van de melkquota en andere sectorspecifieke maatregelen.

Hervorming van 1992 : De eerste grote hervorming van het GLB ("MacSharry-hervorming") waarbij de interventieprijzen in de sectoren landbouwgewassen en rundvlees werden verlaagd. Ter compensatie van de verwachte inkomstenverliezen introduceerde de hervorming rechtstreekse betalingen aan producenten van landbouwgewassen en voor uit productie genomen grond (braaklegging).

Hervorming van 2003 : deze GLB-hervorming ("Mid-Term Review") was erop gericht de prijsondersteuning te verminderen en die vermindering te compenseren door rechtstreekse inkomenssteun, als voortzetting van een proces dat was begonnen in 1992 (MacSharry-hervorming) en bevestigd in 1999 (Agenda 2000-hervorming). De hervorming van 2003 introduceerde de ontkoppeling van de steun en de naleving van randvoorwaarden terwijl de steun voor de plattelandsontwikkeling werd versterkt.

Landbouwbedrijfsinkomen : inkomen dat ontstaat uit de landbouwactiviteiten en wordt gebruikt als vergoeding van de eigen productiefactoren (werk en/of onderneming, eigen kapitaal en grond in eigendom). Het is gelijk aan het factorinkomen minus de kosten voor het lenen van kapitaal en het inhuren van arbeidskrachten.

Landbouwfactor Inkomen : geeft de netto meerwaarde van landbouwactiviteiten aan (alsmede onafscheidelijke secundaire niet-landbouwactiviteiten) tegen factorkostprijs. Het wordt berekend door de waarde van het intermediair verbruik, het verbruik van vast kapitaal en de productielasten af te trekken van de waarde van de landbouwproductie tegen basisprijzen en daarbij de waarde van (andere) productiesubsidies op te tellen. Huishoudens hebben vaak inkomsten uit andere bronnen (niet-landbouwactiviteiten, salarissen, sociale voordelen, inkomsten uit eigendom), zodat het landbouwinkomen niet per se gelijk is aan het reële inkomen van een landbouwhuishouden.

Ontkoppeling : Het verbreken van het verband tussen rechtstreekse steunbetalingen en de feitelijke landbouwproductie.

WTO-landbouwovereenkomst : resultaat van onderhandelingen in de Uruguay-Ronde 1986-1994 waarbij de lidstaten van de WTO overeenkwamen de toegang tot de markt te verbeteren en marktverstorende subsidies in de landbouw te verminderen.

SAMENVATTING

I. De bedrijfstoeslagregeling (BTR) vormt een essentieel onderdeel van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van 2003. Ze had tot doel, de landbouwers aan te moedigen om beter in te spelen op de vraag uit de markt alsook hun inkomen te ondersteunen. De BTR wordt momenteel toegepast in 17 van de 27 EU-lidstaten en de uitgaven voor de regeling beliepen in 2009 ongeveer 28,8 miljard euro.

II. De Rekenkamer richtte haar controle van de BTR-uitvoering op de volgende aspecten:

- de begunstigden van het beleid, het recht op bedrijfstoeslagen en de definitie van subsidiabele grond;

- de bijdrage van de regeling tot de verwezenlijking van de doelstellingen: ondersteuning van het landbouwinkomen en behoud van de grond in goede landbouw- en milieuconditie;

- de specifieke gevolgen van de diverse uitvoeringsmodellen van de regeling.

III. De begunstigden van de BTR zijn "landbouwers" die "landbouwactiviteiten uitoefenen" en "subsidiabele grond ter beschikking" hebben. Maar door het gebrek aan precisie in de definitie van deze termen en door de manier waarop de betrokken bepalingen later werden toegepast, was het mogelijk dat personen of entiteiten met weinig of geen landbouwactiviteit toch BTR-betalingen ontvingen.

IV. In 2008 verrichtten de Commissie en de Raad een onderzoek van het GLB dat bekend staat als de "check-up" en leidde tot de erkenning dat de BTR-steun niet mocht gaan naar "een natuurlijke of rechtspersoon wiens landbouwactiviteiten slechts een onaanzienlijk deel uitmaken van zijn totale economische activiteiten of wiens voornaamste bedrijfs- of ondernemingsdoel niet de uitoefening van een landbouwactiviteit is". Maar tot nu toe heeft geen enkele lidstaat gebruik gemaakt van deze mogelijkheid om de begunstigden van de BTR-steun beter te selecteren.

V. Nieuwe landbouwers hadden soms moeilijk toegang tot de BTR. Bovendien waren de criteria voor subsidiabele grond niet duidelijk genoeg en bleef het vereiste minimum aan landbouwactiviteit soms beperkt tot helemaal geen activiteit.

VI. Rechtstreekse betalingen, die BTR- en gekoppelde steun omvatten, vormen een groot deel van het landbouwinkomen. Het grootste deel van de steun gaat naar een klein aantal grote begunstigden, terwijl de grote meerderheid van de begunstigden ieder slechts een gering steunbedrag ontvangen.

VII. De ontvangst van BTR-steun is gekoppeld aan de naleving van randvoorwaarden. De Rekenkamer stelde echter vast dat er geen rechtstreeks verband bestaat tussen de BTR-steun en de kosten die de landbouwers maken voor die naleving. Evenmin is een rechtstreeks verband aantoonbaar tussen de BTR-steun en de positieve externe effecten die door landbouwactiviteiten worden gegenereerd.

VIII. Aan de lidstaten werden verscheidene opties ("modellen") geboden voor de uitvoering van de BTR. De keuze tussen de beschikbare modellen had een aanzienlijke invloed op de verdeling van de steun binnen elke lidstaat (onder de landbouwers). Dit betekent dat de BTR momenteel een niet erg doelgerichte methode is ter ondersteuning van het landbouwinkomen.

IX. De meeste lidstaten die tot nu toe de BTR hebben ingevoerd, hebben gekozen voor het historisch model, waarin de steunbedragen voornamelijk berusten op tussen 2000 en 2002 vastgestelde parameters die niet langer sporen met de huidige activiteiten. Als de instanties van de lidstaten geen passende beperkingen hebben ingevoerd, kan dit model gepaard gaan met speculatieve overdrachten en cumulatie van toeslagrechten door begunstigden.

X. Het regionale model bevordert een gelijkere verdeling van de steun. Niettemin is gebleken dat dit model leidt tot een versterking van de "kapitalisatie" van de steun in de grondprijs en de grondpacht. Die kapitalisatie bestaat in alle steunregelingen op basis van de oppervlakte van de bewerkte grond, maar is sterker in de regionale uitvoeringsvorm van de BTR.

XI. Hoewel de BTR in het algemeen heeft bijgedragen tot de verwezenlijking van de GLB-doelstellingen, met name door de landbouwers aan te moedigen beter in te spelen op de vraag uit de markt en door het inkomen in de landbouwsector als geheel te ondersteunen, verzoekt de Rekenkamer de Commissie te overwegen of die aspecten kunnen worden herzien zoals voorgesteld in de hierna volgende aanbevelingen.

XII. De Rekenkamer doet de volgende aanbevelingen:

- de bestaande regelgeving moet worden gewijzigd om ervoor te zorgen dat de BTR-steun terechtkomt bij actieve landbouwers, met name door begunstigden uit te sluiten die geen of slechts onbeduidende landbouwactiviteiten uitoefenen;

- subsidiabele grond en landbouwactiviteiten moeten duidelijker worden omschreven om ervoor te zorgen dat er geen BTR-steun gaat naar niet-agrarische percelen en naar activiteiten die niet helpen om de landbouwproductiviteit te verhogen (artikel 39 van het Verdrag, zie voetnoot 5) of actief de milieuwaarde van de grond te behouden;

- de berekening van de BTR-steun moet worden gewijzigd zodat deze beter overeenkomt met de kosten in verband met het milieu en andere externe effecten;

- de GLMC-normen moeten de landbouwers ertoe dwingen concrete en regelmatige werkzaamheden te verrichten als zij het volledige steunbedrag willen ontvangen. De betalingskortingen voor niet-inachtneming van randvoorwaarden zouden afschrikwekkender moeten worden;

- er moet worden gestreefd naar een evenwichtigere verdeling van de steun onder de landbouwers door verdere modulatie van de betalingen, door aftopping van de hoogste individuele betalingen of door rekening te houden met de specifieke omstandigheden van landbouwbedrijven;

- de berekening van de rechten moet worden gebaseerd op de actuele landbouwomstandigheden in de verschillende regio’s.

INLEIDING

ACHTERGROND

1. Tot de hervorming van 1992 bestond het GLB in de meeste landbouwsectoren uit een systeem van prijsondersteuning gecombineerd met overheidsinterventies op de landbouwmarkten en grensbescherming [1]. Door de prijsondersteuning ontstonden bijna permanent overschotten van de voornaamste landbouwproducten en marktstabilisatie was – tegen hoge begrotingskosten – alleen mogelijk met maatregelen zoals particuliere opslag, afzetmaatregelen, uitvoersubsidies of zelfs vernietiging van landbouwproducten. Bovendien kreeg de prijsondersteuning stelselmatig kritiek tijdens multilaterale handelsbesprekingen.

2. De GLB-hervorming van 1992 verlaagde de interventieprijzen voor graan en rundvlees en verplichtte grote landbouwbedrijven een deel van hun grond uit productie te nemen. Daarnaast omvatte de hervorming begeleidende maatregelen voor milieubescherming, vervroegde uittreding van landbouwers en bebossing. Ter compensatie van het verwachte verlies aan inkomsten als gevolg van de daling van de prijzen voor graan en rundvlees ontvingen de producenten rechtstreekse betalingen die waren gekoppeld aan de ingezaaide oppervlakte of het aantal dieren. De totale bedragen van deze betalingen bleven beperkt tot sectorspecifieke regionale of nationale maxima.

TEKSTVAK 1

DE BEDRIJFSINKOMENSSTEUN EN DE INTERNATIONALE VERBINTENISSEN VAN DE EUROPESE UNIE

In 1994 ondertekenden de Europese Unie en de lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie de landbouwovereenkomst van de Uruguay-ronde (URAA). Deze overeenkomst deelt de diverse vormen van landbouwsteun in naar impact op de verstoring van de internationale handel. Directe prijsondersteuning wordt bijzonder verstorend geacht en de WTO-lidstaten verbonden zich ertoe deze steunvorm terug te schroeven. Rechtstreekse betalingen die zijn "losgekoppeld" van de productie worden geacht de handel niet te verstoren en zijn dus toegestaan [2].

3. In 1999 kwam de Europese Raad te Berlijn overeen het GLB opnieuw te hervormen. De landbouwsteun werd georganiseerd rond twee grote "pijlers" die via twee fondsen zouden worden gefinancierd uit de communautaire begroting. Het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) blijft de financiering van marktmaatregelen verzorgen en biedt inkomenssteun in de vorm van aan productie gekoppelde rechtstreekse betalingen. Het Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (ELFPO) cofinanciert maatregelen inzake plattelandsontwikkeling zoals milieubescherming en duurzame landbouw, bevordering van de voedselkwaliteit en strengere technische en dierenwelzijnsnormen.

DE GLB-HERVORMING VAN 2003 INTRODUCEERDE DE BEDRIJFSTOESLAGREGELING

4. De uitvoering van de URAA en veranderde politieke prioriteiten leidden tot de GLB-hervorming van 2003. Deze was bedoeld ter aanmoediging van de landbouwers om in te spelen op de vraag uit de markt en als stimulans voor landbouwpraktijken die geacht werden het milieu te beschermen.

5. Wat betreft de eerste GLB-pijler (ELGF) die de markten en de rechtstreekse steun financiert, omvatte de hervorming van 2003 vier hoofdelementen:

- Invoering van de bedrijfstoeslagregeling (BTR). Deze regeling vervangt de meeste bestaande rechtstreekse steunbetalingen. In de BTR is de steun "losgekoppeld" van elke productieverplichting.

- Voor de volledige betaling van rechtstreekse steun geldt de voorwaarde dat de landbouwer al zijn grond in goede landbouw- en milieuconditie (GLMC) houdt en de uit de regelgeving voortvloeiende beheerseisen (RBE’s) naleeft. Dit zijn de zogenaamde "randvoorwaarden". GLMC en RBE’s gebieden of verbieden bepaalde praktijken in verband met de bescherming van het productiepotentieel van landbouwgrond, het milieu, gezondheid en welzijn van dieren, planten en voedselveiligheid.

- Invoering van een dwingend mechanisme om alle rechtstreekse betalingen van meer dan 5000 euro per kalenderjaar te verminderen met een vast percentage ("modulatie") [3]. De uit de modulatie voortvloeiende middelen worden overgedragen aan het ELFPO.

- Een mechanisme van financiële discipline om ervoor te zorgen dat de overeengekomen bedragen ter financiering van Pijler I van het GLB geen enkel jaar worden overschreden [4]. Dit mechanisme werd van kracht in 2007 maar werd tot nu toe nog niet geactiveerd.

6. De BTR is zo ontworpen dat ze spoort met de algemene doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, namelijk "de productiviteit van de landbouw te doen toenemen" en "aldus de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, met name door de verhoging van het hoofdelijk inkomen van hen die in de landbouw werkzaam zijn" [5]. Het inkomen van de landbouwers, dat sinds de invoering een der hoofdpunten van het GLB vormde, blijft dus een belangrijke beleidsoverweging.

7. Voor het toepassingsjaar 2008 (begrotingsjaar 2009) bedroegen de nationale maxima waarover de 17 lidstaten die tot nu toe de BTR hebben ingevoerd beschikten voor het verdelen van toeslagrechten, in totaal 31,5 miljard euro [6]. In de EU-begroting 2009 maakte de BTR 72,1 % uit van de rechtstreekse steunbetalingen van de EU en 49,8 % van het budget voor landbouw en plattelandsontwikkeling.

TABEL 1

JAARLIJKSE BEGROTINGSMAXIMA VOOR DE BEDRIJFSTOESLAGREGELING

(1000 euro) |

Lidstaat | Jaar van toepassing |

| 2006 | 2007 | 2008 |

België | 475641 | 488660 | 502200 |

Denemarken | 981539 | 987356 | 993338 |

Duitsland | 5644898 | 5693330 | 5741963 |

Ierland | 1335311 | 1337919 | 1340752 |

Griekenland | 2041887 | 2069049 | 2234039 |

Spanje | 3529453 | 3542583 | 3600357 |

Frankrijk | 6060555 | 6107448 | 6159613 |

Italië | 3593132 | 3612988 | 3827342 |

Luxemburg | 36602 | 37051 | 37051 |

Malta | | 1668 | 3017 |

Nederland | 325103 | 730632 | 743163 |

Oostenrijk | 540440 | 643956 | 649473 |

Portugal | 365645 | 413774 | 434232 |

Slovenië | | 50454 | 62902 |

Finland | 519628 | 521285 | 523362 |

Zweden | 630000 | 714201 | 719414 |

Verenigd Koninkrijk | 3914945 | 3931186 | 3947375 |

Totaal | 29994779 | 30883540 | 31519593 |

VOORNAAMSTE ELEMENTEN VAN DE BTR EN UITVOERINGSMODELLEN

8. Zoals hiervoor is aangegeven was de BTR de hoeksteen van de GLB-hervorming van 2003 en verving zij de meeste bestaande betalingen van rechtstreekse steun [7]. Alleen landbouwers komen in aanmerking voor de BTR. Een landbouwer is een persoon die een landbouwactiviteit uitoefent. Een landbouwactiviteit is gedefinieerd als het telen van planten, het fokken van dieren of het in goede landbouw- en milieuconditie houden van grond (GLMC) [8].

9. Om BTR-steun te genieten moet een landbouwer "toeslagrechten" bezitten en beschikken over subsidiabele landbouwgrond. Elk toeslagrecht dat samen met één hectare subsidiabele grond wordt gedeclareerd, geeft recht op een BTR-betaling die gelijk is aan het bedrag van het gedeclareerde toeslagrecht [9]. Toeslagrechten zijn in essentie aan voorwaarden gebonden rechten op betaling van inkomenssteun door de EU, dus een activum. Ze kunnen worden gescheiden van de grond en apart worden verhandeld.

10. Toeslagrechten worden verleend door de nationale instanties. De nationale maxima zijn gelijk aan de waarde van alle beschikbare toeslagrechten die de landbouwers kunnen activeren met subsidiabele grond binnen het grondgebied van de lidstaat. Die waarde is hoger dan de werkelijk betaalde bedragen, omdat alle directe betalingen aan landbouwers, ook die van de BTR, worden verlaagd als gevolg van modulatie (bijvoorbeeld 5 % in 2008), omdat de lidstaten nog niet alle beschikbare bedragen volledig hebben toegewezen, omdat de landbouwers niet alle toeslagrechten hebben gebruikt ("geactiveerd") (bijvoorbeeld omdat ze in een bepaald jaar minder hectaren bewerken dan het aantal rechten dat zij bezitten) of omdat de betalingen werden verlaagd op grond van een administratieve sanctie (bijvoorbeeld bij te late indiening van de steunaanvraag). Zo werd krachtens de regeling in totaal 28,8 miljard euro betaald in het begrotingsjaar 2009 [10].

11. België, Denemarken, Duitsland, Ierland, Italië, Luxemburg, Oostenrijk, Portugal, Zweden en het Verenigd Koninkrijk hebben de BTR ingevoerd in 2005. Spanje, Frankrijk, Nederland, Finland en Griekenland introduceerden de BTR na een overgangsperiode een jaar later, in 2006.

12. Voor de nieuwe lidstaten die in 2004 of 2007 tot de EU toetraden, gelden specifieke regels. Zij konden in principe evenals andere lidstaten de BTR invoeren, maar tot dusverre hebben alleen Malta en Slovenië dat gedaan in 2007. Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Roemenië, Polen en Slowakije maakten gebruik van de optie om de invoering van de BTR uit te stellen tot 2013. Intussen passen zij de regeling inzake een enkele areaalbetaling toe (REAB) [11]. REAB maakte geen deel uit van het controlebereik waarop dit verslag betrekking heeft.

13. In verband met de berekening en toekenning van toeslagrechten werden meerdere toepassingsopties geboden, die een aantal "modellen" inhielden waaruit de lidstaten konden kiezen: het historisch model, het regionaal model ("flat rate") en gemengde modellen die de beide voorgaande combineren:

a) Het historisch model [12]: Elke landbouwer ontvangt toeslagrechten die in de regel zijn gebaseerd op het gemiddelde steunbedrag dat werd ontvangen gedurende de driejarige (2000, 2001 en 2002) referentieperiode (het historischereferentiebedrag) en op het gemiddelde aantal hectaren dat gedurende die periode werd bewerkt onder een der voornoemde gekoppelde steunregelingen (de referentieoppervlakte) [13]. Het bedrag van een toeslagrecht is dus gelijk aan het referentiebedrag gedeeld door het aantal rechten. Deze berekeningswijze leidt tot aanzienlijke verschillen in het bedrag van toeslagrechten wegens de ongelijkheid van de steun voor specifieke landbouwsectoren tijdens de referentieperiode.

b) Het regionale model met een vast bedrag [14]: In het regionale model hebben alle aan de landbouwers van een welomschreven regio/subregio toegewezen toeslagrechten dezelfde waarde (vast bedrag) en ontvangt elke landbouwer een toeslagrecht voor elke subsidiabele hectare grond die hij heeft gedeclareerd in het eerste toepassingsjaar of anders in het laatste jaar vóór de invoering van de BTR.

c) Gemengde ("hybride") modellen: Hier worden elementen van het historische en het regionale model gecombineerd. De landbouwers ontvangen een vast basisbedrag per subsidiabele hectare plus een vast percentage van de steunbetalingen die zij tijdens de referentieperiode hadden ontvangen. De hybride modellen kunnen statisch of dynamisch zijn: de combinatie van historische waarden en vaste bedragen kan onveranderd blijven of mettertijd evolueren tot een volledig regionaal model met een vast bedrag. De modellen die werden gekozen door de 17 lidstaten die de BTR toepassen voor de berekening en toewijzing van toeslagrechten zijn vermeld in bijlage I.

14. De lidstaten hadden het recht een deel van de historische betalingen onder te brengen in een nationale reserve die kon worden gebruikt om toeslagrechten te verlenen aan nieuwe landbouwers die hun activiteiten hadden aangevat na de referentieperiode, landbouwers in speciale omstandigheden of landbouwers die waren getroffen door herstructurerings- of ontwikkelingsprogramma’s.

WIJZIGINGEN AANGEBRACHT DOOR DE IN 2008 VERRICHTE "CHECK-UP" VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID

15. In 2008 verrichtten de Commissie en de Raad een onderzoek naar het GLB die bekend staat als de "check-up". De Raad aanvaardde de voorstellen van de Commissie voor verdere ontkoppeling van de regelingen voor rechtstreekse steun die nog steeds waren gekoppeld aan productie [15]. De overige gekoppelde steunregelingen voor gedroogde voedergewassen, zetmeel, vlas en hennep zullen eveneens worden ontkoppeld en opgenomen in de BTR tegen 2013. Verder bracht de check-up een vereenvoudiging van de regels en de afschaffing van de verplichting voor de landbouwers een deel van hun grond onbewerkt te laten (verplichte braaklegging).

16. De Raad gaf de lidstaten ook het recht hun aanvankelijke keuze voor een bepaald model ter uitvoering van de BTR te herzien. Lidstaten die hadden gekozen voor het historisch model, konden nu besluiten het verschil tussen de bedragen van de toeslagrechten te verkleinen of over te schakelen op een (volledig of hybride) regionaal model. Lidstaten die reeds een hybride regionaal model hadden ingevoerd, konden besluiten de historische component van de waarde van de toeslagrechten te verminderen en die rechten aldus dichter bij de regionale waarde te brengen. De lidstaten mochten ook de samenstelling van de regio’s herzien [16]. Ten slotte kregen de lidstaten het recht maximaal 10 % van hun "nationale maxima" te gebruiken als steun voor specifieke problemen [17].

REIKWIJDTE, DOELSTELLINGEN EN AANPAK VAN DE CONTROLE

17. De Rekenkamer controleerde de uitvoering van de BTR reeds in de 17 lidstaten die deze toepassen sinds 2006. Over de resultaten van deze controles werd gerapporteerd in de betrokken jaarverslagen.

18. Tevens besloot de Rekenkamer, in 2009 en 2010 aanvullende controlewerkzaamheden te verrichten met het oog op dit verslag. Deze omvatten ook controlebezoeken aan de Europese Commissie en aan drie lidstaten (Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en Italië) en analyse en onderzoek van studies en evaluaties.

19. Dit verslag behandelt de volgende onderwerpen:

- de vaststelling van de begunstigden van het beleid, de voorwaarden voor toegang tot de bedrijfstoeslag en de definitie van subsidiabele gronden;

- de bijdrage van de regeling tot de doelstellingen ondersteuning van de landbouwinkomens en het in goede landbouw- en milieuconditie houden van landbouwgrond;

- de specifieke gevolgen van de diverse uitvoeringsmodellen van de regeling;

- de fouten ten gevolge van de ingewikkelde berekeningen die nodig zijn voor de vaststelling van de toeslagrechten.

OPMERKINGEN

DE BEGUNSTIGDEN VAN HET BELEID, DE VOORWAARDEN VOOR TOEGANG TOT DE BEDRIJFSTOESLAG EN DE OPZET VAN BELANGRIJKE ELEMENTEN VAN DE REGELING

20. De controle wees op een gebrek aan precisie bij de vaststelling van de begunstigden van de BTR, de subsidiabele activiteiten en gronden alsook op een aanzienlijke vrijheid van handelen bij de opzet en uitvoering van belangrijke elementen van de regeling door de lidstaten.

DEFINITIES VAN "BEDRIJF", "LANDBOUWACTIVITEIT" EN "GROND TER BESCHIKKING VAN DE LANDBOUWER"

21. De begunstigden van de BTR zijn "landbouwers" die een "landbouwactiviteit" uitoefenen en "subsidiabele grond ter beschikking" hebben. Maar door het gebrek aan precisie in de definitie van deze termen (landbouwer, landbouwactiviteit, enz.) en door de manier waarop deze later werden toegepast, was het mogelijk dat personen of entiteiten met weinig of geen landbouwactiviteit toch BTR-betalingen ontvingen.

22. In de rechtsvoorschriften [18] wordt een bedrijf gedefinieerd als het geheel van de productie-eenheden dat door de landbouwer wordt beheerd en zich bevindt op het grondgebied van eenzelfde lidstaat. Een productie-eenheid is een perceel landbouwgrond (inclusief voederareaal) of een dier dat in de referentieperiode recht heeft gegeven op rechtstreekse betalingen. Landbouwactiviteit is landbouwproducten produceren, fokken of telen tot en met het oogsten, het melken, het fokken en het houden van dieren voor landbouwdoeleinden of de grond in GLMC houden.

23. De rechtsgrondslag verplicht de begunstigden dus niet

a) grond of enig ander landbouwproductiemiddel te bezitten,

b) een producent van landbouwgoederen te zijn, en

c) hun inkomen te halen uit de verkoop op een markt van producten van hun landbouwactiviteit.

24. Wat betreft de beschikbaarheid van grond moesten de aanvragers volgens de eerste BTR-rechtsgrondslag gedurende een periode van ten minste 10 maanden [19] beschikken over subsidiabele percelen overeenkomstig het aantal toeslagrechten dat zij bezaten. Deze regel werd te beperkend geacht en in 2008 vervangen door de verplichting dat de grond op een vastgestelde datum ter beschikking van de landbouwer [20] moet staan. De rechtsvoorschriften geven echter geen definitie van "ter beschikking van de landbouwer" of "beheer van productie-eenheden". De gedeclareerde grond kan dus op elk moment van het kalenderjaar buiten de vastgestelde datum ter beschikking van een ander persoon staan zonder dat dit afdoet aan de hoedanigheid van landbouwer van de aanvrager.

25. Bepaalde lidstaten hebben getracht de BTR toe te spitsen op specifieke groepen van landbouwers. Zo eist Luxemburg dat de aanvrager de nodige landbouwmachines of uitrusting bezit. In Frankrijk is de landbouwer volgens de instanties de persoon die het economisch risico draagt van de landbouwactiviteiten die op de voor de BTR gedeclareerde grond worden verricht. Dat is de persoon die de economische beslissingen neemt, dus degene die inputfactoren aanschaft (grond, machines, zaden, enz.) en inkomsten verwerft uit de verkoop van de bedrijfsproducten.

26. Een begunstigde die de vereiste landbouwactiviteit laat uitvoeren door betaalde werknemers wordt beschouwd als een landbouwer. Maar wanneer de grond wordt verpacht en de pachter het economisch risico van de landbouwactiviteit draagt, ontvangt deze toch geen BTR-steun als in de pachtovereenkomst wordt vermeld dat de landeigenaar de economische begunstigde blijft van de verrichte activiteiten. De controle bracht een aantal dergelijke gevallen aan het licht [21]. In die gevallen werd de BTR-steun betaald aan de landeigenaars op voorwaarde dat de pachter namens hen de grond in GLMC hield.

TEKSTVAK 2

BTR-BEGUNSTIGDEN DIE NIET HET ECONOMISCH RISICO VAN LANDBOUWACTIVITEITEN DRAGEN

De controle van de Rekenkamer bracht een aantal gevallen aan het licht waarin een pachter werd betaald krachtens een steunregeling voor achtergebleven gebieden maar de bedrijfstoeslag voor hetzelfde perceel naar een andere begunstigde ging (de grondeigenaar). Dergelijke gevallen kwamen vaak voor in het regionale (hybride) model omdat in het jaar van invoering van de regeling de toeslagrechten werden toegewezen aan eenieder die subsidiabele grond declareerde, ongeacht of hij een landbouwproducent was of was geweest.

BETALING AAN GEPENSIONEERDE LANDBOUWERS VOOR DE INACHTNEMING VAN DE MINIMUMVOORWAARDEN INZAKE GLMC

27. Volgens de vroegere gekoppelde betalingsregelingen vóór de BTR had een gepensioneerde landbouwer niet langer recht op rechtstreekse steun omdat de landbouwproductie was gestopt. Door de invoering van de BTR konden landbouwers die hun vroegere bedrijf van de hand hadden gedaan hun rechten behouden en activeren op gepachte grond waarop zij geen activiteiten uitoefenden via complexe structuren die waren opgezet om te voldoen aan de voorschriften van de verordeningen. In die gevallen konden zij die het oude bedrijf overnamen nieuwe rechten ontvangen uit de nationale reserve.

28. Volgens een studie in opdracht van de Commissie [22] zorgde de invoering van de BTR voor uitstel in de feitelijke pensionering van landbouwers doordat de regeling het hun mogelijk maakte hun toeslagrechten en bedrijven (eventueel alleen gepachte grond van geringe waarde met minimale GLMC-verplichtingen) te behouden. De nationale instanties konden de Rekenkamer echter geen betrouwbare gegevens bezorgen over de vraag of dit op grote schaal voorkwam. De Rekenkamer stelde vast dat één lidstaat (Frankrijk) zulke gevallen wil vermijden door wetgeving die landbouwers slechts toegang geeft tot de nationale pensioenregeling indien zij al hun toeslagrechten en grond overdragen, mogelijk met uitzondering van een perceel voor levensonderhoud. In het algemeen bestaat echter het risico dat een door de invoering van de BTR aangemoedigde verlate uittreding van landbouwers negatieve gevolgen heeft voor de herstructurering van de landbouwsector.

TEKSTVAK 3

BTR-BEGUNSTIGDEN DIE HUN VROEGERE BEDRIJF VAN DE HAND HADDEN GEDAAN

In Italië ontdekte de Rekenkamer vroegere producenten van graan en tabak in het bezit van hoogwaardige toeslagrechten die al hun grond hadden overgedragen aan andere landbouwers en tegen een lage prijs schraal graasland huurden in bergachtig gebied op grote afstand van hun vroegere bedrijf en van hun woning. In de praktijk mochten lokale landbouwers hun dieren kosteloos op die gronden laten grazen, hetgeen toereikend werd geacht om deze in GLMC te houden. In een ander geval had een gepensioneerde landbouwer zijn bedrijf overgedaan aan familieleden en openbare grond gedeclareerd met als enige doel zijn rechten te activeren zonder dat hij enig recht had op het gebruik van de gedeclareerde grond [23].

NIEUWE BEGUNSTIGDEN

29. Na de invoering van de BTR ontdekte de Rekenkamer een aantal nieuwe begunstigden voor wie landbouwactiviteiten slechts een onbeduidend deel van hun totale economische activiteit uitmaken of wier hoofdactiviteit niet bestaat uit het uitoefenen van landbouw. Opvallende voorbeelden daarvan zijn recreatie- en sportclubs, spoorwegmaatschappijen, natuurreservaten, luchthavens en gemeenteraden, jacht- en sportterreinen, overheidsorganen, scholen en kampeerterreinen.

30. Onder deze nieuwe begunstigden ontdekten de controleurs ook investeerders die (soms hoogwaardige) toeslagrechten kochten en activeerden op grond van geringe waarde en aldus een zeer aantrekkelijke gegarandeerde opbrengst haalden uit hun investering (zie de paragrafen 66 en 67).

31. Bij de "check-up" werd erkend dat landbouwinkomenssteun niet zou mogen worden verleend aan "een natuurlijke of rechtspersoon wiens landbouwactiviteiten slechts een onaanzienlijk deel uitmaken van zijn totale economische activiteiten of wiens voornaamste bedrijfs- of ondernemingsdoel niet de uitoefening van een landbouwactiviteit is" [24]. Toch liet de verordening het aan de lidstaten over dergelijke begunstigden uit te sluiten door middel van passende rechtsvoorschriften. Tot nu toe is dat in geen enkele lidstaat gebeurd en aan die begunstigden wordt nog steeds BTR-steun betaald. De bezochte lidstaten noch de Commissie beschikken over precieze gegevens inzake het aantal van die begunstigden en het bedrag aan BTR-steun dat zij ontvingen. Omdat er nationale maxima zijn vastgesteld, betekent acceptatie van dergelijke nieuwe begunstigden een vermindering van het steunbedrag dat beschikbaar blijft voor de hoofddoelgroep van begunstigden van de BTR-steun.

LIDSTATEN ORGANISEREN HOOFDELEMENTEN VAN DE BTR OP STERK VERSCHILLENDE MANIEREN

32. De details van de uitvoering van een aantal hoofdelementen van de BTR worden overgelaten aan de lidstaten. Dit betreft onder meer de toegang van nieuwe aanvragers, de bepaling van het minimum op de gedeclareerde grond te verrichten landbouwactiviteiten of de voorwaarden om recht te hebben op de consolidering van de toeslagrechten.

DE TOEGANG VAN NIEUWE AANVRAGERS TOT DE BTR HANGT GOEDDEELS AF VAN HET UITVOERINGSBELEID VAN DE LIDSTATEN

33. Personen die landbouwactiviteiten willen aanvatten, hebben in principe geen recht op BTR-steun tenzij ze een subsidiabel landbouwbedrijf met de bijhorende toeslagrechten verwerven of die rechten kopen op de markt. De lidstaten kunnen ook hun nationale reserves gebruiken om toeslagrechten te verlenen aan nieuwe landbouwers die hun landbouwactiviteit beginnen. Daarbij geldt de voorwaarde dat ze geen landbouwactiviteiten hebben uitgeoefend in eigen naam of op eigen risico in de vijf jaar vóór het begin van hun landbouwactiviteit [25].

34. Uit de controle bleek dat sommige lidstaten de reserve gebruikten als een beleidsinstrument ter bevordering van de intrede in de landbouwsector door aan nieuwe landbouwers toeslagrechten toe te wijzen.

35. Andere lidstaten hebben daarentegen – ondanks verzoeken van nieuwe landbouwers om toeslagrechten – geen specifiek beleid en geen middelen beschikbaar in de nationale reserve. Nieuwe landbouwers moeten dus betalingsrechten verwerven, hetgeen tot grote investeringen kan leiden en hun intrede ernstig kan hinderen. Mettertijd kunnen meer en meer nieuwe landbouwers moeite hebben om toeslagrechten te verwerven. Intussen is 57,5 % van de landbouwers in de Europese Unie ouder dan 55 jaar en is een van de drie ouder dan 65 jaar [26]. Daarom is het voor een dynamische en innovatieve landbouwsector van belang de vestiging van nieuwe, actieve landbouwers te bevorderen.

DE VEREISTEN INZAKE SUBSIDIABELE GROND EN EEN MINIMUM AAN LANDOUWACTIVITEITEN ZIJN NIET ALTIJD DUIDELIJK OMSCHREVEN

36. Er zijn drie soorten subsidiabele grond: bouwland, blijvend grasland en grond voor de teelt van blijvende gewassen [27]. Het wordt echter aan de lidstaten overgelaten te specificeren wat een subsidiabel perceel is. In sommige lidstaten worden marginale gronden en beboste terreinen die traditioneel dienen voor occasionele begrazing aanvaard als subsidiabel, terwijl andere lidstaten dergelijke grond uitsluiten van BTR-steun. Marginale grond kan snel overwoekerd worden door struiken en bos en daardoor ongeschikt worden voor landbouwdoeleinden.

37. Wat betreft de omschrijving van de concrete activiteiten die de landbouwers moeten uitoefenen om hun land in GLMC te houden, formuleert de EU-wetgeving alleen algemene doelstellingen inzake bodemerosie, organische bodemstoffen, bodemstructuur en het voorgeschreven minimum aan onderhoud. Dit laatste aspect is bijzonder belangrijk voor grond die niet langer wordt benut voor de productie. De vaststelling van de minimumnormen wordt overgelaten aan de lidstaten, die deze aanpassen aan de specifieke kenmerken van de regio’s. Daardoor kunnen landbouwers jaarlijkse betalingen ontvangen zonder enig specifiek onderhoud te hoeven verrichten, of door af en toe een minimale activiteit uit te oefenen, zoals onkruidbestrijding of grasmaaien om de drie of vijf jaar. Wanneer landbouwers zelfs die minimumtaken niet uitvoeren, riskeren zij een beperkte verlaging van de BTR-betalingen krachtens de bepalingen inzake cross compliance [28].

TEKSTVAK 4

RUIME DEFINITIE VAN SUBSIDIABELE GROND EN MINIMALE LANDBOUWACTIVITEIT

De bepalingen inzake GLMC hebben een grote impact in het Verenigd Koninkrijk (Schotland), waar het grootste deel van de landbouwgrond bestaat uit ruw grasland waarvan bijna de helft is gedeclareerd voor de BTR [29]. De meeste van die gronden liggen in achtergebleven gebieden. De toepasselijke nationale regels voor achtergebleven gebieden bepalen dat de grond actief moet worden bewerkt. Maar volgens de BTR is dezelfde grond subsidiabel met als enige voorwaarde dat de aanvragers zich verbinden tot het niet verrichten van specifieke activiteiten die de natuurlijke toestand van de grond zouden wijzigen, zoals draineren of ploegen. De Rekenkamer stelde vast dat individuele begunstigden jaarlijks honderdduizenden en zelfs meer dan een miljoen euro aan BTR-steun ontvingen zonder enige landbouwactiviteit te verrichten op dergelijke grond, inclusief een natuurreservaat dat al sinds decennia niet meer werd gebruikt voor landbouw. Naar schatting wordt tegenwoordig voor ongeveer 150000 hectaren van dergelijke percelen BTR-steun betaald.

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer

In Spanje werd gedeeltelijk bebost en rotsig grasland in een bergstreek subsidiabel geacht hoewel de landbouwers niet werden geacht enig bijzonder onderhoud te verrichten. Regels inzake veebezetting, die het behoud van permanent grasland op een behoorlijk niveau hadden kunnen verzekeren, waren slechts facultatief.

In Italië moet permanent grasland worden gemaaid of begraasd door dieren. Deze verplichting bestaat ook voor beboste en bergachtige gebieden die gebruikt worden voor begrazing. De nationale instanties voerden een systeem van reductiecoëfficiënten in ter identificatie van niet-subsidiabele gebieden zonder grasbegroeiing. Zoals de Rekenkamer reeds aangaf in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2007 werden die gebieden door de reductiecoëfficiënten onderschat.

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer

De Rekenkamer constateerde ook dat begunstigden in Italië nog steeds worden betaald op basis van onjuiste informatie over het grondgebruik, hoewel de gedeclareerde percelen weer in hun natuurlijke staat verkeren en niet langer kunnen worden gebruikt voor begrazing door vee.

In Frankrijk verplichten de nationale regels de landbouwers grond in GLMC te houden door deze te laten begrazen of jaarlijks te maaien, maar op lokaal niveau kunnen specifieke normen worden vastgesteld. Dit heeft geleid tot de situatie dat in bepaalde regio’s volledige betaling van de BTR-steun kan worden verkregen voor percelen die wel 30 % niet-subsidiabele oppervlakte omvatten, bijvoorbeeld rotsen, struiken en bomen.

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer

TIJDELIJK GEBRUIK VAN GROND VOOR NIET-LANDBOUWACTIVITEITEN

38. Bij de invoering van de BTR lieten de regels geen steunbetaling toe wanneer de percelen werden gebruikt voor niet-landbouwactiviteiten. Als gevolg van de "check-up" [30] wordt deze grond nu wel subsidiabel geacht als de landbouwactiviteit kan worden uitgeoefend zonder ernstig te worden gehinderd door de intensiteit, aard, duur en timing van de niet-landbouwactiviteit [31]. De precieze beschrijving van dergelijke situaties wordt echter overgelaten aan de lidstaten. De Rekenkamer trof gevallen aan waarin de nationale instanties toeslagrechten hadden verleend die werden geactiveerd voor percelen waarop voornamelijk recreatie plaatsvond.

NEGATIEVE GEVOLGEN VAN DE CONSOLIDATIE VAN TOESLAGRECHTEN

39. De betaling van BTR-steun is verbonden met de doelstelling het verlaten van landbouwgrond te vermijden [32]. Volgens het historische model kunnen landbouwers slechts het volledige theoretische bedrag aan betalingen ontvangen indien zij hetzelfde aantal hectaren blijven bewerken als tijdens de referentieperiode [33]. De regelgeving [34] kent uitzonderingen voor landbouwers die zijn getroffen door herstructurerings- en ontwikkelingsprogramma’s. Die landbouwers konden hun historische toeslagrechten inruilen voor een kleiner aantal rechten met een hoger bedrag. Die procedure heet "consolidatie". De landbouwers hebben minder grond nodig om hun toeslagrechten te activeren maar behouden toch het historische steunniveau. Voorbeelden zijn landbouwgrond die werd bebost krachtens een overheidsprogramma of landbouwers die enkele percelen hadden verloren door de reorganisatie van landbouwgrond in het kader van de herverkaveling.

40. De Rekenkamer stelde vast dat consolidatie van toeslagrechten plaatsvond onder andere omstandigheden dan die welke de regelgeving voorzag.

41. Daar landbouwers die deze consolidatie genoten minder grond nodig hebben om hetzelfde steunbedrag te ontvangen, kan de vrijgekomen grond worden overgenomen door een andere landbouwer die daarop zijn eigen toeslagrechten kan activeren, of door een nieuwe landbouwer die toeslagrechten ontvangt uit de nationale reserve. Dit betekent dat meer steun wordt betaald voor eenzelfde oppervlakte. Anderzijds bestaat het risico dat de resterende grond wordt verlaten en niet langer in GLMC wordt gehouden.

TEKSTVAK 5

CONSOLIDATIE ONDER OMSTANDIGHEDEN WAARIN DE REGELGEVING NIET VOORZIET

In Frankrijk constateerde de Rekenkamer dat de instanties geen rekening hielden met het totaal aan landbouwgrond dat bepaalde melkproducenten bezaten toen de zuivelpremie in 2006 werd ontkoppeld, en het bedrag van die premie verbonden aan een veel kleinere oppervlakte. In één geval kreeg een landbouwer die vroeger 70 ha had gebruikt slechts rechten toegewezen voor 2 ha. Evenmin werd rekening gehouden met gemeenschappelijk grasland dat de begunstigden van de extensiveringsbetalingen tijdens de referentieperiode als areaal voor voedergewassen hadden gebruikt. Zodoende konden de begunstigden in feite hun toeslagrechten op kleinere grondoppervlakten consolideren onder omstandigheden waarin de verordeningen niet voorzien.

EEN GROOT DEEL VAN DE BTR-STEUN GAAT NAAR DE GROTERE BEDRIJVEN EN DE BIJDRAGE VAN DE REGELING TOT MILIEUVRIENDELIJKE LANDBOUW IS BEPERKT

DE BTR-STEUN VORMT EEN BELANGRIJK DEEL VAN HET LANDBOUWERSINKOMEN MAAR ER WORDT GEEN VERSCHIL GEMAAKT TUSSEN LANDBOUWERS MET EEN LAAG OF MET EEN HOOG INKOMEN

42. In 2008 waren er 4,49 miljoen begunstigden van BTR-steun en het totaal van de betalingen voor die regeling beliep 28,7 miljard euro voor het toepassingsjaar 2008 [35]. Het niveau van de inkomenssteun vertoont echter aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten en tussen landbouwers. De verdeling van de BTR onder de lidstaten hangt sterk af van hun grootte en van de omvang van hun landbouwsector zoals die wordt weerspiegeld in de nationale maxima. De verdeling onder de individuele begunstigden hangt af van het door de lidstaat gekozen uitvoeringsmodel, de oppervlakte van de tijdens de referentieperiode bewerkte landbouwgrond, het subsidieniveau in de sector waarin de landbouwers tijdens de referentieperiode actief waren en het aantal hectaren dat zij momenteel bewerken.

FIGUUR 1

RECHTSTREEKSE BETALINGEN PER BEDRIJF IN 2008

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer, op basis van betalingsgegevens van de Europese Commissie.

43. Rechtstreekse betalingen, onder meer van BTR- en gekoppelde steun, vormen een aanzienlijk deel van het bedrijfsinkomen [36], hetgeen aangeeft dat de landbouwsector als geheel sterk afhankelijk is van de EU-steun. Niettemin stelt de Rekenkamer vast dat in de hele EU 74,4 % van de landbouwers deeltijds werken, hetgeen betekent dat ze niet hun volledige inkomen uit de landbouw halen [37].

44. Hoewel de doelstelling van de BTR – aanzienlijk bijdragen aan het inkomen van de landbouwer – lijkt te zijn bereikt, berust de verdeling van de subsidies onder de individuele landbouwers nog steeds hoofdzakelijk op de oppervlakte van de bewerkte grond, zodat een groot deel van de BTR-steun nog steeds naar grote bedrijven gaat, zoals ook onder de voorgaande regeling het geval was. De opzet van de BTR bevat een tegenstrijdigheid: enerzijds wordt beoogd de individuele inkomens te steunen, maar anderzijds wordt bij de verdeling ervan weinig rekening gehouden met de specifieke omstandigheden van de ontvanger.

ANALYSE VAN DE VERDELING: DE BTR IS VOORAL GUNSTIG VOOR ENKELE GROTE BEGUNSTIGDEN

45. De GLB-hervorming van 2003 hield vast aan het idee van compensatiebetalingen, in die zin dat het subsidiebedrag dat een landbouwer onder de voorgaande regeling voor rechtsreekse steun ontving onder de nieuwe BTR ongeveer behouden moest blijven. In alle modellen hebben grotere bedrijven een hogere inkomenssteun [38].

46. Op het niveau van de landbouwer behouden het historische model en in zekere mate ook het hybride model de grote sectorspecifieke verschillen van de vroegere steunniveaus. Uit een Commissie-analyse van de verdeling van de toeslagrechten qua waarde per hectare blijkt dat dit heeft geleid tot aanzienlijke verschillen tussen lidstaten die hebben gekozen voor het historische model en lidstaten die een hybride model hebben ingevoerd [39]. Dat is bijzonder duidelijk in lidstaten met sectoren die hoge steunniveaus per hectare genoten, zoals olijfolie, katoen of ruwe tabak, al konden de afzonderlijke bedrijven betrekkelijk klein zijn. In lidstaten met een intensieve dierproductie zoals Nederland kan de BTR-steun per hectare eveneens hoog zijn als de bedrijven weinig grond hebben in verhouding tot de dierproductie, terwijl de betalingen per hectare in gebieden met extensieve landbouw zeer laag kunnen zijn. Alleen in Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk (Engeland) zal deze situatie tegen 2013 geleidelijk verdwijnen omdat die lidstaten hebben besloten de historische component te verkleinen ten faveure van een uniforme waarde van elk toeslagrecht.

TEKSTVAK 6

VERSCHILLEN IN DE BEDRAGEN VAN DE RECHTEN IN HET HISTORISCH MODEL

Naar gelang van de intensiteit van de productie lag de productiesteun in de olijfoliesector tussen honderden en duizenden euro per hectare. In de tabakssector beliep de steun duizenden euro per hectare. In de katoensector bedroeg de in het referentiebedrag opgenomen gekoppelde steun tussen 966 euro per hectare in Griekenland en 1202 euro per hectare in Portugal. Toeslagrechten voor dierpremies kunnen bij intensieve productie tot 5000 euro per hectare bedragen. Daarentegen kan het bedrag van toeslagrechten in gebieden met extensieve schapen- en geitenteelt verwaarloosbaar zijn.

47. Een analyse van de verdeling van de BTR-steun onder de begunstigden toont aan dat de steun is toegespitst op een klein aantal landbouwers. In 2009 (voor het toepassingsjaar 2008) ontving 84 % van de begunstigden minder dan 10000 euro ofwel 25 % van de totale waarde van de betalingen. Omgekeerd ontving 0,41 % van de begunstigden meer dan 100000 euro ofwel 12,78 % van de totale waarde van de betalingen [40]. Dat wordt geïllustreerd door tabel 2 en figuur 2.

48. In het kader van de GLB-check-up overwoog de Commissie, de rechtstreekse betalingen aan de individuele begunstigden af te toppen. Uiteindelijk besloot de Raad [41] de verplichte modulatie voor zeer grote begunstigden licht te versterken en op betalingen van meer dan 300000 euro een bijkomende modulatie van 4 % toe te passen. Deze bijkomende aanpassing, die slechts een zeer klein aantal begunstigden treft (ongeveer 2500), heeft geen significante invloed op de algehele verdeling van de steun.

TABEL 2

VERDELING VAN DE BTR-BETALINGEN (TOEPASSINGSJAAR 2008)

Bron: Europese Rekenkamer, op basis van betalingsgegevens van de Europese Commissie (CATS).

Jaarlijkse betaling van BTR-steun (euro) | Aantal begunstigden | % van het totale aantal begunstigden | % van het ontvangen bedrag op het totaal der betalingen |

< 500 | 1395721 | 31,08 % | 1,18 % |

≥ 500 en <5 000 | 1912824 | 42,60 % | 12,48 % |

≥ 5000 en <10 000 | 458464 | 10,21 % | 11,43 % |

≥10 000 en < 50000 | 642954 | 14,32 % | 47,67 % |

≥ 50000 en < 100000 | 62210 | 1,39 % | 14,46 % |

≥ 100000 en < 300000 | 15927 | 0,35 % | 8,30 % |

≥ 300000 en < 500000 | 1500 | 0,03 % | 1,99 % |

≥ 500000 en < 1000000 | 783 | 0,02 % | 1,81 % |

≥ 1000000 | 144 | 0,00 % | 0,68 % |

Totaal-generaal | 4490527 | | |

DE BTR-STEUN WEERSPIEGELT NOCH DE KOSTEN VOOR GRONDONDERHOUD, NOCH DE POSITIEVE EXTERNE EFFECTEN

49. De hervorming van 2003 koppelde de volledige betaling van BTR-steun aan de landbouwers aan de naleving van bepaalde door die hervorming ingestelde verplichtingen inzake milieu en duurzame landbouw (de zogenoemde randvoorwaarden). De naleving van de randvoorwaarden is aldus een sterk argument geworden ter rechtvaardiging van betalingen aan landbouwers. Deze voorwaarden, waarvan de meeste reeds voor 2003 bestonden, worden geacht "…gepaard [te gaan] met … een stijging van de productiekosten voor de communautaire landbouwbedrijven" [42].

50. Grond in GLMC houden is in het algemeen belang omdat de productiecapaciteit van de grond bewaard blijft en regelmatig onderhoud andere positieve effecten kan hebben, bijvoorbeeld bescherming tegen watervervuiling, brandpreventie of het behoud van landschapskenmerken en habitats.

FIGUUR 2

VERDELING VAN BTR-INKOMENSSTEUN IN 2008 (EURO PER JAAR)

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer, op basis van betalingsgegevens van de Europese Commissie (CATS)

51. Er bestaat geen rechtstreeks verband tussen BTR-steun en de kosten die de landbouwers maken voor het naleven van de verplichte normen inzake landbouwpraktijken in het kader van de randvoorwaarden en die kosten zijn ook niet gekwantificeerd. Het is dan ook mogelijk dat bedrijven in gebieden met een hoge opbrengst veel steun ontvangen zonder erg strenge GLMC-verplichtingen terwijl een bedrijf in een gebied met lage opbrengst met zware GLMC-verplichtingen slechts weinig steun ontvangt.

52. Niet-naleving van de randvoorwaarden leidt in de regel alleen tot een verlaging van het volledige bedrag aan BTR en andere steun die aan de landbouwer in overtreding worden betaald. De Rekenkamer stelde vast dat die verlaging in de praktijk meestal verwaarloosbaar is en zelden wordt opgelegd (alleen al omdat de niet-naleving vaak onopgemerkt blijft, want het aantal per jaar inzake de randvoorwaarden gecontroleerde landbouwers is erg klein [43]).

53. Momenteel is het ook niet mogelijk rechtstreeks verband te leggen tussen de BTR-steun en de positieve externe effecten van de landbouwactiviteiten, namelijk de diensten die de begunstigden van BTR-steun aan het publiek verlenen door bij de exploitatie van hun bedrijf de milieuvoorschriften na te leven en de landbouwgrond in GLMC te houden.

SPECIFIEKE EFFECTEN VAN DE OPZET VAN DE REGELING EN HET UITVOERINGSBELEID VAN DE LIDSTATEN

EEN GROTE VERSCHEIDENHEID AAN MODELLEN, VARIANTEN EN UITVOERINGSWIJZEN IN DE LIDSTATEN

54. Zoals eerder gezegd, wordt aan de lidstaten een groot aantal uitvoeringsopties geboden, en elk model vergt ingewikkelde berekeningen van de individuele steunrechten.

55. De meeste lidstaten van de EU-17 opteerden voor het historisch model. Alleen Malta en Slovenië verkozen onmiddellijke overgang naar een regionaal model met een vast bedrag. In Denemarken, Duitsland en één regio van het Verenigd Koninkrijk (Engeland) zal, na een overgangsperiode waarin de landbouwers wennen aan de nieuwe voorwaarden, het dynamisch hybride model uitmonden in een volledig regionaal model, zodat landbouwers in eenzelfde regio toeslagrechten zullen hebben met een uniforme waarde per hectare.

56. Voor specifieke sectoren konden de lidstaten kiezen voor gedeeltelijke of volledige ontkoppeling. Tevens konden zij nieuwe specifieke steunmaatregelen invoeren die waren gekoppeld aan kwaliteitsproductie in specifieke landbouwsectoren [44].

57. Het gevolg van dit ruime gamma van opties is dat elk van de 17 lidstaten de regeling op zijn eigen manier uitvoert. Momenteel worden er 20 verschillende modellen en varianten toegepast [45]. In deze situatie kon de beoogde vereenvoudiging van de inkomenssteunregeling niet haar volle effect sorteren, vooral niet in lidstaten waar een deel van de rechtstreekse betalingen nog steeds is gekoppeld aan productie. De nieuwe opties die aan de lidstaten worden geboden in het kader van de check-up, waardoor ze konden evolueren naar een "vlakker" model, hebben de situatie niet ingrijpend gewijzigd.

58. Het ruime gamma van uitvoeringsopties heeft belangrijke gevolgen voor de verdeling van de BTR-steun onder de landbouwers in de lidstaten. Die verdeling varieert goeddeels volgens het gekozen model. Dat betekent dat de BTR thans niet zo’n doelgerichte methode is om inkomenssteun te verlenen.

METTERTIJD IS HET HISTORISCH MODEL LOS KOMEN TE STAAN VAN DE PRODUCTIE …

DE BTR-STEUN IS NIET GEBASEERD OP DE ACTUELE ACTIVITEIT

59. In het historisch model hangt het niveau van de BTR-steun af van de vraag of de activiteit van de landbouwer tijdens de referentieperiode (meestal de jaren 2000, 2001 en 2002) rechtstreekse steun opleverde. Evenzo geeft in het hybride model de historische component van de waarde van een toeslagrecht nog steeds het niveau weer van de sectorspecifieke steun die de landbouwer ontving. Zoals gezegd was het begrip "compensatie" het leidend beginsel in het kader van de verlaging van de interventieprijzen. Er is echter weinig verband tussen de historische steunniveaus en de huidige vraag op de markt, het landbouwpotentieel van de bewerkte grond, de bedrijfsstructuren en de milieunormen.

60. Landbouwers die geen toeslagrechten ontvingen omdat hun activiteit tijdens de referentieperiode niet in aanmerking kwam voor rechtstreekse productiesteun, genieten geen BTR-steun, ook al hebben zij intussen van productie gewisseld. Om toch BTR-steun te krijgen, moeten zij op de markt toeslagrechten kopen.

61. Dit kan leiden tot situaties waarin twee landbouwers die momenteel hetzelfde gewas telen op gelijke oppervlakten in dezelfde regio toch zeer verschillend worden behandeld naar gelang van wat zij produceerden tijdens de referentieperiode en van de vraag of zij op grond daarvan toeslagrechten ontvingen.

62. Als gevolg van de check-up erkende de Raad dat het mettertijd steeds moeilijker werd een rechtvaardiging te vinden voor de aanzienlijke verschillen in individuele steun die louter berustten op voorbije activiteiten. Op dit punt had de Commissie het voornemen te komen tot een "vlakker" systeem, dus de grote verschillen tussen de individuele toeslagrechten weg te werken. Maar nog geen enkele lidstaat heeft besloten de door de check-up-hervorming geboden mogelijkheden te benutten en het gekozen model te herzien.

IN HET HISTORISCH MODEL MAAKTE DE HANDEL IN TOESLAGRECHTEN SPECULATIEVE [46]OVERDRACHTEN EN CUMULATIE VAN TOESLAGRECHTEN MOGELIJK

63. Met de invoering van de BTR werden toeslagrechten gescheiden van de grond: ze kunnen worden verhandeld los van de overdracht van de grond waarvoor ze werden toegewezen en kunnen worden geactiveerd op elk soort subsidiabele grond, ongeacht de aard van de daarop verrichte landbouwactiviteit. Dit opende de deur voor het ontstaan van markten voor toeslagrechten, die worden verhandeld binnen en buiten de regio’s waar ze werden vastgesteld.

64. Een markt voor toeslagrechten werd beschouwd als een middel om de steunregeling doelmatiger te maken. Dit idee berust op de economische redenering dat, zodra er toeslagrechten zijn toegewezen, de landbouwer zijn steunniveau alleen nog kan verhogen door van anderen bijkomende rechten te kopen, met of zonder grond. Verwacht wordt dat de toeslagrechten in een open en doorzichtige markt zullen gaan naar de landbouwers die er het meest voor willen betalen, hetgeen een efficiënte steuntoewijzing bevordert.

65. De EU-regelgeving biedt diverse mogelijkheden tot overdracht van toeslagrechten [47]. Sommige lidstaten remden de handel in toeslagrechten zonder grond af door de activering van dergelijke rechten te beperken tot de regio’s waar ze waren toegewezen (Frankrijk, Verenigd Koninkrijk (Engeland)) of door "inhoudingen" toe te passen op bepaalde overdrachten van rechten met of zonder grond (Frankrijk). In laatstgenoemd geval wordt de waarde van elk overgedragen toeslagrecht met een bepaald percentage verminderd. Andere lidstaten wilden de overdracht van rechten niet beperken (Verenigd Koninkrijk (Schotland)) of stopten zelfs met de toepassing van inhoudingen om de handel aan te moedigen [48]. Laatstgenoemde keuze werd ingegeven door de zorg dat landbouwers die toeslagrechten wilden verkopen daarmee aarzelden omdat de inhoudingen de waarde van de toekomstige betalingen – en dus ook de verkoopprijs van elk toeslagrecht – sterk zouden hebben verlaagd.

66. De Rekenkamer constateerde dat het ontbreken van regelgeving over dergelijke overdrachten en het heterogene landbouwpotentieel van de grond een negatieve uitwerking hadden. De mogelijkheid om marginale grond met geringe kosten te pachten waarvoor de begunstigden geen bijzonder strenge GLMC-verplichtingen moesten nakomen, baande de weg voor speculatieve aankopen en de cumulatie van toeslagrechten zonder grond door investeerders die deze rechten activeren op percelen waar geen "echte" landbouwactiviteit vereist is.

67. De controle van de Rekenkamer bevestigde het bestaan van gevallen waarin investeerders hoogwaardige toeslagrechten hadden verworven die waren gegenereerd in vruchtbare regio’s en in sectoren met intensieve productie, maar die door de investeerder werden geactiveerd op marginale grond met een geringe marktwaarde, die ver van zijn bedrijf of woning lag en weinig of geen landbouwactiviteit vereiste. Zoals hiervoor reeds werd onderstreept, heeft dit reeds geleid tot het ontstaan van een groep begunstigden die een minimum aan GLMC-voorwaarden naleven maar wel een aanzienlijk gegarandeerd inkomen ontvangen.

TEKSTVAK 7

VOORBEELDEN VAN GEVALLEN VAN INVESTERING

In haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2008 maakte de Rekenkamer gewag van gevallen van aanvragers in het Verenigd Koninkrijk (Schotland) die hoogwaardige toeslagrechten kochten en tegen een zeer lage prijs grote percelen pachtten waarop weinig of zelfs geen onderhoudsactiviteit nodig was. In 2007 en 2008 werd 40 % van de zonder grond overgedragen toeslagrechten geactiveerd op ruw grasland. Vrijwel alle bijkomende grond die sinds 2007 in Schotland werd gedeclareerd voor de BTR (ongeveer 58000 ha) was ruw grasland (ongeveer 50000 ha), hoewel het aantal schapen in Schotland reeds sinds jaren daalt.

In Italië, waar de grond volgens de GLMC-regels moet worden gemaaid of begraasd, trof de Rekenkamer begunstigden aan die toeslagrechten hadden verworven en grasland pachtten in marginale gebieden. Zo was er een begunstigde die in 2008 toeslagrechten zonder grond kocht tegen vrijwel de nominale waarde van ca. 197000 euro. Na modulatie zouden deze toeslagrechten de begunstigde onder de huidige omstandigheden tot 2013 een totale inkomenssteun van ongeveer 1088000 euro opleveren. De begunstigde activeerde bijna al deze toeslagrechten op 45 ha gepacht arm grasland op 400 km afstand van zijn vaste woonplaats. De jaarlijkse pachtprijs voor de grond bedroeg 7650 euro. De begunstigde verricht op die grond geen enkele landbouwactiviteit en het recht op begrazing is kosteloos toegewezen aan een plaatselijke landbouwer, zodat de begunstigde zijn GLMC-verplichtingen vervult.

68. De EU- wetgeving biedt de lidstaten de mogelijkheid de nodige regels vast te stellen om speculatieve overdrachten te voorkomen die leiden tot een cumulatie van toeslagrechten door de begunstigden zonder de overeenkomstige agrarische basis [49]. Deze bepalingen zijn echter facultatief.

ONDOELTREFFENDE CORRECTIEMECHANISMEN IN GEVAL VAN ONVERWACHTE WINST

69. In het historische model en het regionale (hybride) model konden landbouwers die hun activiteiten na de referentieperiode hadden gestaakt of verminderd, worden onderworpen aan het voorschrift inzake "onverwachte winst" [50], volgens welk hun op hun activiteit gedurende de referentieperiode gebaseerde rechten konden worden verminderd met maximaal 90 %. De opbrengst van deze verminderingen werd bij de nationale reserve gevoegd. Het voorschrift inzake onverwachte winst werd echter alleen toegepast op overdrachten tot 15 mei 2004.

70. België, Frankrijk, Denemarken, Italië, Luxemburg, Griekenland en Zweden kozen voor toepassing van dit voorschrift, maar beperkten dit tot landbouwers in bepaalde sectoren. In de andere lidstaten mochten de landbouwers al hun historische rechten behouden.

71. In Italië en Frankrijk constateerde de Rekenkamer gevallen waarin landbouwers tabakspremierechten hadden overgedragen na 15 mei 2004 en aldus de hoogwaardige toeslagrechten ontvingen die voortvloeiden uit hun vroegere tabaksproductie zonder dat de overheid een deel van de betrokken bedragen kon terugvorderen.

72. Een ander geval werd gesignaleerd in het jaarverslag 2006 van de Rekenkamer [51]: "Aan landbouwers die in productiecapaciteit hebben geïnvesteerd of grond hebben gekocht mogen rechten uit de nationale reserve worden toegewezen. In het Verenigd Koninkrijk gold een inkomensstijging van 10 % als toereikend bewijs van investering. Paradoxaal genoeg konden landbouwers aan dit investeringscriterium voldoen door in 2002 meer dieren te slachten (dat wil zeggen: de veestapel te verkleinen). Dit veroorzaakte een algemene run op rundveepremies." Het resultaat was dat landbouwers die vóór het einde van de referentieperiode al het vee op hun bedrijf slachtten het recht hadden al hun historische referentiebedragen te behouden zolang de BTR bestaat.

73. In 2009 keurde de Raad het Commissievoorstel goed om de bepalingen inzake onverwachte winst te wijzigen en de lidstaten de mogelijkheid te geven maximaal 100 % van de referentiebedragen terug te vorderen op de onverwachte winst die de landbouwers maken in de sectoren waar de resterende gekoppelde steun tegen 2012 zal worden opgenomen in de BTR [52]. Deze bepalingen zijn echter facultatief en brengen geen correctie aan in oude gevallen waarin het voorschrift niet werd toegepast.

… MAAR HET REGIONALE MODEL HEEFT ANDERE NEGATIEVE GEVOLGEN

REGIONALISATIE ZORGT WEL VOOR EEN GELIJKERE VERDELING VAN DE STEUN, MAAR IS NOG STEEDS IN HET VOORDEEL VAN GROTERE BEDRIJVEN

74. Het regionale model gaat gepaard met gelijke bedragen per toeslagrecht in heel de betrokken regio, ongeacht de aard van de landbouwactiviteit die er werd uitgeoefend voor de invoering van de BTR. In het dynamische hybride model, dat momenteel wordt toegepast in Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk (Engeland) en waarbij het regionale model geleidelijk wordt ingevoerd, wordt de historische component geleidelijk beperkt en herverdeeld over alle toeslagrechten in de regio. De Rekenkamer onderstreepte reeds in haar jaarverslag over 2006: "De rechtstreekse EU-steun zal in belangrijke mate van de feitelijke landbouwers verschuiven naar de grondeigenaren, wier rechten in Denemarken en Duitsland in waarde zullen verviervoudigen, en in Engeland vertienvoudigen" [53]. Dit geldt in het bijzonder voor nieuwe begunstigden die in de vroegere gekoppelde regeling geen rechtstreekse betalingen ontvingen.

75. Ondanks dit specifieke herverdelingseffect worden de toeslagrechten volgens het regionale of hybride model in het eerste jaar strikt per hectare toegewezen, zodat grote bedrijven de voornaamste begunstigden van de steun blijven. Landbouwers die een kleinere oppervlakte benutten, bijvoorbeeld voor intensieve runderteelt, krijgen daardoor inkomenssteun die lager is dan hun historisch niveau van gekoppelde betalingen. Bovendien zouden sectoren die momenteel economische problemen kennen, zoals de melkproductie, volgens de Commissie verlies lijden qua ontvangen steun indien de lidstaten waar zij actief zijn zouden overgaan tot regionalisatie, omdat zij gemiddeld minder landbouwgrond benutten dan landbouwers in andere sectoren [54].

REGIONALISATIE EN MOGELIJKE KAPITALISATIE VAN DE STEUN IN DE GRONDPRIJZEN

76. In de regionale (en hybride) modellen is het aantal toeslagrechten bijna gelijk aan het totale aantal hectaren subsidiabele landbouwgrond [55]. Deze situatie had grote invloed op de grondprijzen, omdat landbouwers die meer rechten dan grond bezaten, werden aangespoord grond te pachten om zo het grootst mogelijke deel van hun toeslagrechten te activeren. Dit drijft de globale vraag naar pachtgrond op en leidt tot hogere pachtprijzen voor grond.

77. Hoewel onder de vroegere oppervlaktegebonden steunregelingen wel enige "kapitalisatie" van de steun in grondprijzen merkbaar was, wezen verscheidene, onderling onafhankelijke studies uit dat de invoering van de BTR dit effect niet had verminderd maar het soms had versterkt, met name in lidstaten die het regionale model verkozen en waar de afhankelijkheid van gepachte landbouwgrond groot is. Dit vermindert de doelmatigheid van de steunregelingen omdat de landbouwers nu meer voor landbouwgrond betalen dan vóór de hervorming. De impact van de BTR op de grondpacht wordt groter ingeschat dan die op de grondverkoopprijzen en de "kapitalisatie" hangt af van het percentage beschikbare pachtgrond. In deze situatie bestaat volgens de Rekenkamer het risico dat de uitbreiding van de regionalisatie tot andere lidstaten, zoals in het kader van de check-up is gepland, de rentabiliteit van landbouwbedrijven sterk zou beïnvloeden [56].

DE AANPASSING AAN DE REGIONALE INDELING EN DE HERZIENING VAN DE BEDRAGEN VAN DE RECHTEN ZIJN FACULTATIEF

78. Toen de BTR werd ingevoerd, moesten de lidstaten die de voorkeur gaven aan een regionale uitvoeringsvorm de grenzen van de regio’s bepalen op basis van objectieve criteria. Zij motiveerden hun beslissing ter zake vanuit hun administratieve structuur [57], het landbouwpotentieel van de vastgestelde regio’s [58] of specifieke landbouwstructuren [59].

79. Als gevolg van de check-up keurde de Raad een Commissievoorstel goed waardoor de lidstaten die het historisch model toepasten de bedragen van de toeslagrechten dichter bij elkaar konden brengen of omschakelen op een (volledig of hybride) regionaal model. Lidstaten die hadden gekozen voor een regionaal model konden op hun besluit terugkomen, de structuur van de regio’s herzien en de waarde van de rechten in de diverse regio’s dichter bij elkaar brengen. Die besluiten moesten worden genomen op basis van de doelstellingen neergelegd in artikel 33 van het Verdrag (nu artikel 39) en op basis van objectieve en niet-discriminerende criteria, zoals het landbouwpotentieel en milieu-overwegingen. Deze maatregelen waren erop gericht de lidstaten meer flexibiliteit te geven bij de oriëntatie van de rechtstreekse steun. Tot nu toe heeft geen enkele lidstaat besloten zijn model te herzien.

DE INVOERING VAN DE BTR VERGDE INGEWIKKELDE BEREKENINGEN EN RESULTEERDE IN FOUTEN

80. Uit de controle van de Rekenkamer bleek dat de nationale instanties doorgaans de waarde van de toeslagrechten berekenden overeenkomstig de EU-regelgeving. Toch werden fouten ontdekt als gevolg van onjuiste of ontbrekende historische referentiegegevens, het niet-bijwerken van die gegevens wanneer er veranderingen optraden in het bedrijf of de status, of gebrekkige behandeling van aanvragen om toeslagrechten uit de nationale reserve. Tot op heden zijn die fouten nog niet volledig gecorrigeerd.

81. In haar jaarverslagen over de begrotingsjaren 2006, 2007 en 2008 signaleerde de Rekenkamer gebreken in de berekening van de toeslagrechten en in de toepassing van de regels betreffende de werking van de nationale reserves [60].

82. De Rekenkamer onderzocht de follow-up die de Commissie had gegeven aan de fouten die waren begaan tijdens de uitvoering van de BTR. Ten tijde van de controle liepen de procedures nog en was er slechts één formele conformiteitsbeschikking vastgesteld en bekendgemaakt [61].

83. De Rekenkamer merkt op dat de Raad heeft besloten [62] alle toeslagrechten die vóór 1 januari 2009 waren toegewezen met ingang van 1 januari 2010 als wettelijk en conform te beschouwen, tenzij ze waren toegewezen op basis van feitelijk onjuiste aanvragen. Dit verleent de landbouwers wel rechtszekerheid, maar het betekent tevens dat financiële correcties overeenkomstig de conformiteitsprocedure niet van toepassing zullen zijn op betalingen na 2009 [63]. Dit besluit brengt mee dat incorrecte toeslagrechten worden "gelegaliseerd" en definitief worden gemaakt, zodat op grond daarvan in de toekomst jaarlijkse betalingen volgen.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

84. De BTR heeft bijgedragen tot de verwezenlijking van de twee hoofddoelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid: de landbouwers aanmoedigen beter in te spelen op de vraag uit de markt en het inkomen in de landbouwsector als geheel ondersteunen. Toch is de algemene conclusie van dit verslag dat de toepassing van de regeling leidde tot een aantal aanvechtbare kenmerken betreffende de vaststelling van de begunstigden van het beleid, de aard van de subsidiabele percelen en activiteiten, het milieu-effect van de regeling, de verdeling van de steun tussen en binnen de lidstaten en de specifieke effecten van de historische en regionale modellen. Daarom verzoekt de Rekenkamer de Commissie, te overwegen of die kenmerken moeten worden herzien zoals wordt voorgesteld in de aanbevelingen hierna.

BEGUNSTIGDEN, SUBSIDIABELE GROND EN LANDBOUWACTIVITEITEN

85. De definitie van de begunstigden van de regeling was geformuleerd en nadien toegepast op een wijze waardoor personen of entiteiten met zeer weinig of zelfs geen landbouwactiviteit BTR-betalingen konden ontvangen.

86. De Rekenkamer rapporteerde reeds eerder over deze situatie in haar jaarverslagen, en daarmee werd rekening gehouden bij de "check-up" van het GLB in 2008. De wetgever stelde de lidstaten toen in staat dergelijke begunstigden uit te sluiten van BTR-steun. Ten tijde van de controle had echter nog geen enkele lidstaat die mogelijkheid benut en de hiervoor beschreven situatie bestaat nog steeds.

87. Waar lidstaten geen doeltreffende beperkingen invoerden, vormde de volledige scheiding tussen de toeslagrechten en de grond waarvoor ze oorspronkelijk waren toegewezen een aanmoediging voor investeringen door partijen met weinig belangstelling voor landbouw als activiteit maar die profiteren van de gegarandeerde opbrengsten van de BTR.

88. De intrede van nieuwe landbouwers in de landbouwsector wordt vaak gehinderd door de bestaande voorwaarden om toeslagrechten te verwerven.

89. Welke percelen in aanmerking komen voor BTR-steun en wat een subsidiabele landbouwactiviteiten uitmaakt is vaag omschreven, hetgeen er niet toe bijdraagt om die steun te richten op activiteiten en grond die "de productiviteit in de landbouw verhogen".

AANBEVELING 1

De bestaande regelgeving en de uitvoeringsbepalingen ervan moeten worden gewijzigd om ervoor te zorgen dat de BTR-steun terechtkomt bij actieve landbouwers en dat begunstigden worden uitgesloten die geen of alleen onbeduidende landbouwactiviteiten uitoefenen.

AANBEVELING 2

Subsidiabele grond en landbouwactiviteiten moeten duidelijker worden omschreven om ervoor te zorgen dat er geen BTR-steun gaat naar niet-agrarische percelen en naar activiteiten die niet helpen om de landbouwproductie te verhogen [64] of actief de milieuwaarde van de grond te behouden.

MILIEU-EFFECT

90. Door de invoering van de randvoorwaarden tegelijk met de BTR werd volledige steunbetaling afhankelijk gemaakt van een aantal voorwaarden in verband met het milieu en andere goede landbouwpraktijken. Zo werd naleving van de randvoorwaarden een belangrijke rechtvaardiging voor de BTR-betalingen. Maar de BTR-steun is alleen indirect gekoppeld aan milieuverplichtingen.

91. Ten eerste constateerde de Rekenkamer dat er geen rechtstreeks verband bestaat tussen het niveau van de BTR-steun en de door de landbouwers gemaakte kosten om grond in GLMC te houden of om te voldoen aan de specifieke uit de regelgeving voortvloeiende beheerseisen (RBE’s). Evenmin weerspiegelt het de waarde van het door de landbouwactiviteiten gegenereerde positieve externe effecten.

92. Ten tweede vergt het in GLMC houden van grond vaak geen of slechts sporadische actie.

AANBEVELING 3

De berekening van de BTR-steun moet worden gewijzigd zodat deze beter overeenkomt met de kosten in verband met het milieu en andere externe effecten.

AANBEVELING 4

De GLMC-normen moeten de landbouwers ertoe dwingen concrete en regelmatige werkzaamheden te verrichten als zij het volledige steunbedrag willen ontvangen. De betalingskortingen voor niet-inachtneming van randvoorwaarden zouden afschrikwekkender moeten worden.

VERDELING VAN DE BTR-STEUN

93. De vaststelling van de BTR-betalingen aan de individuele landbouwers berust nog steeds op a) het aantal bewerkte hectaren en b) – in het historisch model – de in het verleden betaalde bedragen (referentiejaren 2000-2002). Daaruit volgt dat deze steun nog steeds vooral grotere bedrijven ten goede komt.

94. De verdeling van de BTR-steun wordt gekenmerkt door het feit dat het grootste deel gaat naar een klein aantal grote begunstigden terwijl de grote meerderheid van de landbouwers individueel slechts een klein steunbedrag ontvangt. Het systeem van modulatie, dat het aan de grootste landbouwers betaalde bedrag vermindert, treft een zeer beperkt aantal ontvangers. Bovendien helpt het niet om de bestaande verdeling te corrigeren, want het heeft als hoofddoelstelling middelen te verschuiven van de rechtstreekse steun naar de pijler voor plattelandsontwikkeling van het GLB.

AANBEVELING 5

Er moet worden gestreefd naar een evenwichtigere verdeling van de BTR-steun onder de landbouwers, door verdere modulatie van de betalingen, door aftopping van de hoogste individuele betalingen of door rekening te houden met de specifieke omstandigheden van de landbouwbedrijven.

SPECIFIEKE EFFECTEN VAN DE UITVOERINGSMODELLEN

95. Momenteel worden in de hele EU ongeveer 20 varianten van de BTR toegepast. Dit verklaart goeddeels de grote verschillen tussen de steunniveaus per hectare in de lidstaten alsook tussen de verdelingspatronen binnen elke lidstaat.

96. Er worden twee hoofdmodellen toegepast. Het eerste is het historische model, dat mettertijd los is komen te staan van de huidige productievoorwaarden.

97. Bij het tweede, regionale model wordt uitgegaan van gelijke bedragen per toeslagrecht in de hele betrokken regio. Maar in sommige regio’s kan de overgang naar dit model een negatief effect hebben op bepaalde sectoren van de landbouwproductie en leiden tot een hogere marktprijs voor landbouwgrond en pachtgrond, zodat de steun minder doeltreffend wordt.

AANBEVELING 6

De berekening van de rechten moet worden gebaseerd op de actuele landbouwomstandigheden in de verschillende regio’s. Bij deze omschakeling moet er echter voor gezorgd worden dat ongewenste effecten zoals hogere pacht- en grondprijzen beperkt blijven.

Dit verslag werd door kamer I onder voorzitterschap van de heer Olavi ALA-NISSILÄ, lid van de Rekenkamer, vastgesteld te Luxemburg op haar vergadering van 6 april 2011.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] In bepaalde landbouwsectoren waren rechtstreekse steunbetalingen ingevoerd om het inkomen van de landbouwer te verbeteren. Zo is er Verordening nr. 136/66/EEG van de Raad van 22 september 1966 tot oprichting van een gemeenschappelijke ordening der markten voor olie en vetten (PB 172 van 30.9.1966, blz. 3025/66), die steun invoerde voor de productie van olijfolie en tafelolijven. Producenten van katoen werden indirect gesteund via steun voor egreneerbedrijven.

[2] De landbouwovereenkomst (PB L 336 van 23.12.1994, blz. 22) staat overheidssteun voor de landbouw toe onder specifieke voorwaarden. Volgens bijlage 2 bij de overeenkomst moet worden bepaald wie in aanmerking komt voor inkomenssteunbetalingen aan de hand van criteria zoals het inkomensniveau, de status als producent of landeigenaar, het factorgebruik of het productieniveau tijdens een referentieperiode. Het bedrag van die betalingen in een bepaald jaar mag niet zijn gekoppeld aan een soort of volume van productie (inclusief de veestapel) na de referentieperiode, noch aan de prijzen van een dergelijke productie. De betalingen mogen ook niet gebaseerd zijn op de productiefactoren in enig jaar na de referentieperiode en de landbouwers mogen niet worden verplicht te produceren om recht te hebben op de steun.

[3] De rechtstreekse betalingen werden in 2005 met 3 % verminderd, in 2006 met 4 % en vanaf 2007 met 5 %. Vanaf 2009 zullen de jaarlijkse modulaties verder worden verhoogd van 7 % in 2009 tot 10 % in 2012. De hervorming Agenda 2000 had reeds een mechanisme van vrijwillige modulatie ingevoerd waardoor de lidstaten het totale bedrag van de rechtstreekse betalingen tot 20 % konden moduleren. Alleen het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje hadden ervoor gekozen deze vrijwillige modulatiemaatregelen toe te passen. Sinds de GLB-hervorming van 2003 kunnen de lidstaten deze vrijwillige modulatie toepassen naast de verplichte modulatie; dat gebeurt momenteel in het Verenigd Koninkrijk en in Portugal.

[4] Artikel 12 van Verordening (EG) nr. 1290/2005 van 21 juni 2005 betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (PB L 209 van 11.8.2005, blz. 1).

[5] Artikel 39 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (Verdrag van Lissabon): "1.Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft ten doel:a)de productiviteit van de landbouw te doen toenemen door de technische vooruitgang te bevorderen en door zowel de rationele ontwikkeling van de landbouwproductie als een optimaal gebruik van de productiefactoren, met name de arbeidskrachten, te verzekeren;b)aldus de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, met name door de verhoging van het hoofdelijk inkomen van hen die in de landbouw werkzaam zijn;c)de markten te stabiliseren;d)de voorziening veilig te stellen;e)redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te verzekeren.2.Bij het tot stand brengen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en van de daarvoor te treffen bijzondere voorzieningen zal rekening gehouden worden met:a)de bijzondere aard van het landbouwbedrijf, welke voortvloeit uit de maatschappelijke structuur van de landbouw en uit de structurele en natuurlijke ongelijkheid tussen de verschillende landbouwgebieden;b)de noodzaak de dienstige aanpassingen geleidelijk te doen verlopen;c)het feit, dat de landbouwsector in de lidstaten nauw verweven is met de gehele economie."

[6] Artikel 41 en bijlage VIII van Verordening (EG) nr. 1782/2003 van de Raad (tot 31.12.2008) en bijlage VIII van Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad (vanaf 1.1.2009). De bedragen in bijlage VIII worden berekend op basis van een volledige ontkoppeling van alle rechtstreekse betalingen. Opteerde een lidstaat alleen voor gedeeltelijke ontkoppeling, dan wordt het BTR-maximum verlaagd en het maximum van de beschikbare kredieten voor gekoppelde betaling dienovereenkomstig verhoogd (zie bijvoorbeeld bijlage III van Verordening (EG) nr. 674/2008 van de Commissie tot wijziging van bijlage VIII bij Verordening (EG) nr. 1782/2003 en tot vaststelling van begrotingsmaxima voor de gedeeltelijke of facultatieve uitvoering).

[7] Details over de in de BTR opgenomen steunregelingen zijn te vinden in bijlage VI van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[8] Zie artikel 1 en artikel 2, onder a) en c), van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[9] Uitzonderingen gelden alleen voor bepaalde producenten van rundvlees, melk, schapen- en geitenvlees die geen grond bezitten. Zij ontvangen inkomenssteun op voorwaarde dat zij het minimumniveau van hun historische dierproductie aanhouden. Telers van landbouwgewassen ontvangen specifieke rechten op grond van hun verplichtingen tot braaklegging.

[10] Details over werkelijk krachtens de BTR betaalde inkomenssteun zijn te vinden in bijlage II.

[11] Artikel 122 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[12] Artikel 43 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[13] Specifieke bepalingen waren van kracht voor de sector olijfolie, waar de referentieperiode de verkoopseizoenen 1999/2000, 2000/01, 2001/02 en 2002/03 omvatte.

[14] Artikelen 58 en 59 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[15] Lidstaten die sinds 2005 slechts ten dele de BTR hadden ingevoerd, kregen niettemin het recht de koppeling van de premies voor zoogkoeien, schapen en geiten aan de productie in stand te houden.

[16] Artikelen 45 tot en met 48 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[17] Artikel 69 van Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad. Dit onderwerp wordt nader onderzocht in bijlage I.

[18] Artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 en artikel 2 van Verordening (EG) nr. 795/2004 van de Commissie (PB L 141 van 30.4.2004, blz. 1).

[19] Artikel 44, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[20] Artikel 1, lid 3, van Verordening(EG) nr. 146/2008 van de Raad (PB L 46 van 21.2.2008, blz. 1): "Behalve in geval van overmacht of in uitzonderlijke omstandigheden blijven die percelen op de door de lidstaat vastgestelde datum, met als uiterste termijn de door die lidstaat vastgestelde datum voor wijziging van een steunaanvraag, ter beschikking van de landbouwer."

[21] De Rekenkamer rapporteerde reeds over deze praktijk in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2006, paragraaf 5.21.

[22] Swinnen, J., Ciaian, P., en Kancs, D.: Study on the functioning of land markets in the EU Member States under the influence of measures applied under the common agricultural policy, Brussel 2008, blz. 149-150 – Uit studies in diverse landen (bijvoorbeeld België, Finland, Ierland, Zweden, Verenigd Koninkrijk) blijkt dat de BTR de uittreding van landbouwers kan tegenhouden. In het Verenigd Koninkrijk schijnen veel landbouwers hun pensionering te hebben uitgesteld tot 2012 omdat ze weten dat de BTR ten minste tot dan doorloopt. De studie doet ook vermoeden dat dit effect van de BTR samengaat met de gebrekkige verhandelbaarheid van de rechten.

[23] Zie paragraaf 3.21 van het Jaarverslag over het begrotingsjaar 2009.

[24] Artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[25] Artikel 41, lid 2, van Verordening (EG) nr. 73/2009 en artikel 2, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1120/2009 van de Commissie van 29 oktober 2009 houdende bepalingen voor de uitvoering van de bedrijfstoeslagregeling waarin is voorzien bij titel III van Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad (PB L 316 van 2.12.2009, blz. 1).

[26] Eurostat pocketbooks - Agricultural statistics - Main results 2007-2008 (uitgave 2009).

[27] Artikel 2, onder h), van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[28] De Rekenkamer signaleerde reeds eerder dat het sanctiesysteem voor cross compliance zwak is qua opbouw en toepassing: Speciaal verslag nr. 8/2008 "Is cross-compliance als beleid doeltreffend?" http://eca.europa.eu/portal/page/portal/publications/auditreportsandopinions/specialreports

[29] In 2008 was ongeveer 2,375 miljoen ha van de 4,557 miljoen ha voor de BTR gedeclareerde landbouwgrond ruw grasland. Volgens statistische informatie is ongeveer 4,027 miljoen ha daarvan berg- en heuvelland, veen en heide. Ruw grasland is goeddeels begroeid met heide en varens en weinig productief. Traditionele landbouwers gebruiken het doorgaans alleen voor extensieve begrazing door schapen.

[30] Artikel 34, lid 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[31] Artikel 9 van Verordening (EG) nr. 1120/2009.

[32] Tweede en derde overweging van de considerans van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[33] In de regel was dit het gemiddelde aantal hectaren waarop zij gesubsidieerde gewassen hadden geteeld of de oppervlakken met voedergewassen die het hele jaar beschikbaar waren voor de dieren die recht gaven op premiebetaling.

[34] Artikel 42, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1782/2003. Deze maatregel wordt voortgezet voor de rechtstreekse steun die nog (deels) gekoppeld is aan de productie en die tegen 2012 zal worden opgenomen in de BTR.

[35] Details over de BTR-betalingen zijn te vinden in bijlage II.

[36] Volgens Eurostat vormden rechtstreekse betalingen in de EU-15 van 2005 tot 2008 30 % van de factorinkomens en 52 à 56 % van de bedrijfsinkomens. Het landbouwfactorinkomen is de netto meerwaarde tegen factorkosten en het wordt berekend door de waarde van de landbouwoutput tegen basisprijzen [= producent-prijs + productgebonden subsidies – productgebonden lasten] te verminderen met de waarde van de intermediaire consumptie, de consumptie van vast kapitaal en de productielasten, en te vermeerderen met de waarde van andere productiesubsidies. Het landbouwbedrijfsinkomen is het deel van het inkomen uit landbouwactiviteiten dat wordt gebruikt als vergoeding voor de eigen productiefactoren (werk en/of onderneming, eigen kapitaal en grond in eigendom).

[37] Volgens Eurostat varieerde het aandeel van deeltijdse landbouwers in 2007 van 33,1 % in België tot 90 % in Malta.

[38] In het historische model ontvangen bedrijven met een historisch hoog niveau aan rechtstreekse betalingen nog steeds een hoog niveau aan inkomenssteun, mits ze nog steeds een vergelijkbaar aantal hectaren bewerken. In de hybride en regionale modellen werden de rechten in het eerste jaar strikt per hectare toegewezen. Hoewel dit in verscheidene sectoren leidde tot enige herverdelingseffecten tussen landbouwers (bijvoorbeeld verlies van inkomenssteun voor intensieve zuivelbedrijven maar winst aan inkomenssteun voor bedrijven met extensieve runder- en schapenproductie), betekende de sterke koppeling van rechten aan landbouwgrond ook hier dat aanzienlijke betalingen naar de grotere bedrijven gingen.

[39] De Commissie onderzocht de verdeling van toeslagrechten in het kader van de "check-up 2008" van het GLB. Zie bijlage I, figuur 3 van "Health Check – Impact Assessment Note No 1" van 20.5.2008, document D (2008) AH/15325CAP.

[40] Nadere gegevens in bijlage III.

[41] Artikel 7, lid 2, van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[42] Overweging 24 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[43] Speciaal verslag nr. 8/2008: "Is cross compliance als beleid doeltreffend?"

[44] Artikel 69 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[45] Zie bijlage I.

[46] De term "speculatief" wordt in dit gedeelte gebruikt in de zin van "overdracht en cumulatie van toeslagrechten zonder overeenkomstige agrarische basis" genoemd in overweging 28 van Verordening (EG) nr. 73/2009 en overweging 30 van Verordening (EG) nr. 1782/2003.

[47] Artikel 46 van Verordening (EG) nr. 1782/2003; artikel 43 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[48] Sinds 2005 had Italië "inhoudingen" van maximaal 50 % toegepast op de waarde van zonder grond verkochte toeslagrechten (zoals toegestaan in artikel 9 van Verordening (EG) nr. 795/2004). In 2007 werden deze beperkingen opgeheven. Het gevolg was dat de waarde van zonder grond overgedragen toeslagrechten steeg van 1,3 miljoen euro in 2006 tot 65,2 miljoen euro in 2009.

[49] Overweging 30 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 en overweging 28 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[50] Artikel 42, lid 9, van Verordening (EG) nr. 1782/2003 en artikel 10 van Verordening (EG) nr. 795/2004.

[51] Jaarverslag over het begrotingsjaar 2006, paragrafen 5.33 en 5.34.

[52] Artikel 41, lid 6, van Verordening (EG) nr. 73/2009, zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1250/2009 (PB L 338 van 19.12.2009, blz. 1).

[53] Jaarverslag over het begrotingsjaar 2006, paragraaf 5.28.

[54] Europese Commissie: CAP Health Check – Impact Assessment - Impact of a change towards flatter rates of direct payments. December 2007.

[55] Dit komt doordat in de regionale en hybride modellen vrijwel alle subsidiabele grond onder de BTR viel, terwijl in het historische model het aantal toeslagrechten alleen berust op de grond die werd bewerkt onder een regeling van gekoppelde steun of werd gebruikt voor voedergewassen.

[56] Swinnen, J., Ciaian, P., Kancs, D.: Study on the functioning of land markets in the EU Member States under the influence of measures applied under the common agricultural policy, Brussel 2008, blz. 141-145; Salhofer, K., Röder,N., Kilian, S. Henter, S. en Zirnbauer, M.: Märkte fur Zahlungsanspruche. Endbericht zum Forschungsauftrag 05HS041 des Bundesministeriums fur Ernährung, Landwirtschaft und Verbraucherschutz, Bonn 2009; von Witzke, H., Noleppa, S. en Kennedy, P.L., Effects of the EU common agricultural policy and U.S. farm policy on agricultural land markets, Washington D.C. 2007.

[57] Duitsland, Verenigd Koninkrijk.

[58] In Zweden en Finland berustte de indeling van de regio’s op referentieopbrengsten. In het Verenigd Koninkrijk (Engeland) werd de keuze voor de regionale uitvoeringsvorm hoofdzakelijk gemotiveerd vanuit nationale strategieën voor duurzame landbouw. De steunniveaus werden in Engeland echter gedifferentieerd tussen sterk achtergebleven gebieden (bijvoorbeeld moeras) en normale grond, zodat indirect rekening wordt gehouden met het landbouwpotentieel van de grond.

[59] Verenigd Koninkrijk (Noord-Ierland). In Denemarken werd een regionale uitvoering gekozen die aanvankelijk zorgde voor de kleinste herverdeling onder de ontvangers van de steun.

[60] In Frankrijk hadden de instanties hun goedkeuring gehecht aan meerdere niet in aanmerking komende programma’s waardoor landbouwers toeslagrechten ontvingen, voor korte tijd gehuurde uitrusting geaccepteerd als investeringen en nagelaten bindende voorschriften systematisch toe te passen op nieuwe landbouwers die hun activiteiten tijdens de referentieperiode aanvingen. De onjuiste toewijzing van toeslagrechten leidde sinds 2006 tot jaarlijkse betalingen van ongeveer 60 miljoen euro (Jaarverslag over het begrotingsjaar 2007, paragrafen 5.21 - 5.25). In Italië waren onregelmatige toewijzingen van rechten voor nieuwe olijfbomen die na de gestelde termijn waren geplant en niet onder een specifiek programma vielen, alsook de genereuze erkenning van probleemgevallen en van niet-subsidiabele gebieden ten tijde van de controle nog niet gecorrigeerd (Jaarverslag over het begrotingsjaar 2007, paragraaf 5.14). In het Verenigd Koninkrijk (Engeland) waren de instanties eind 2009 nog bezig met de correctie van rechten die in 2005 ten onrechte waren toegewezen (Jaarverslag over het begrotingsjaar 2006).

[61] Beschikking 2009/721/EG van de Commissie van 24 september 2009 houdende onttrekking aan communautaire financiering van bepaalde uitgaven die de lidstaten in het kader van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL), afdeling Garantie, in het kader van het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) of in het kader van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) hebben verricht (PB L 257 van 24.9.2009, blz. 28).

[62] Artikel 137 van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[63] Artikel 137, lid 3, van Verordening (EG) nr. 73/2009.

[64] Zie voetnoot 5.

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

TOEPASSING VAN BEDRIJFSTOESLAGMODELLEN, TOEKOMSTIGE INTEGRATIE VAN GEKOPPELDE EN SPECIFIEKE STEUN

Lidstaat | Begin | Regio | Model | Nog gekoppelde sectoren na invoering BTR | Jaar van ontkoppeling | Optionele uitvoering voor specifieke soorten landbouw en kwaliteitsproductie 2005-2009 (artikel 69 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 | Optionele toepassing van specifieke steun na 2009 (artikel 68 van Verordening (EG) nr. 73/2009) |

België | 2005 | Vlaanderen + Brussel | historisch | Noten en zaden (bepaalde soorten) Slachtpremie kalveren 100 % Proteïne Zoogkoeienpremie 100 % | 2010 2012 2012 - | | Kwaliteitsproductie |

2005 | Wallonië | historisch | Noten en zaden (bepaalde soorten) Proteïne Zoogkoeienpremie 100 % | 2010 2012 - | | Graslandpremie (fokdieren) |

Denemarken | 2005 | een regio | dynamisch hybride, bijna volledig regionaal model | Proteïne Speciale stierpremie 75 % Schapen- en geitenpremie 50 % Aardappelzetmeel | 2010 2012 2012 2012 | | Agromilieumaatregelen |

Duitsland | 2005 | Bondsstaten (Berlijn opgenomen in Brandenburg, Bremen in Neder-Saksen en Hamburg in Sleeswijk-Holstein) | dynamish hybride op weg naar volledig regionaal model | Hopbetalingen 25 % Tabak 60 % Proteïne | 2009 2009 2012 | | Graslandpremie (zuivel) |

Ierland | 2005 | - | historisch | Proteïne | 2012 | | Regeling graslandschapen, graslandzuivelprogramma, natuurbehoud in de Burren |

Griekenland | 2006 | - | historisch | Zaden Proteïne Rijst Noten Groenten en fruit: andere dan eenjarige gewassen Groenten en fruit: verwerkig van citrusvruchten 60 % Groenten en fruit: tomaten 30 % Katoen 35 % | 2010 2010 2010 2010 2010 2013 2011 - | Tabak, olijfolie, suiker, akkerbouwgewassen, rundvlees, schapen en geiten | Olijfolie, durumtarwe, suiker, rundvlees (vaarzen en zoogkoeien), schapen en geiten, zuivel, nieuwe rechten in achtergebleven gebieden, teeltverzekering |

Spanje | 2006 | - | historisch | Schapen- en geitenpremies 50 % Tabak 60 % Olijfolie Groenten en fruit: verwerkig van citrusvruchten Groenten en fruit: tomaten Zaden 100 % Akkerbouwgewassen 25 % Slachtpremie voor kalveren 100 % Slachtpremie voor volwassen runderen 40 % Proteïne Rijst Noten Aardappelzetmeel Zoogkoeienpremie 100 % Perifere gebieden 100 % Katoen 35 % | 2010 2010 2010 2010 2011 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 - - - | Tabak, katoen, suiker, rundvlees, zuivelbetalingen | Tabak. groenten, schapen en geiten, wisselteelt, melksector (kwaliteit en achtergebleven gebieden) |

Frankrijk | 2006 | - | historisch | Hopbetalingen 25 % Tabak 60 % Schapen-en geitenpremie 50 % Zoogkoeienpremie100 % Slachtpremie kalveren 100 % Slachtpremie runderen Groenten en fruit: tomaten Akkerbouwgewassen 25 % Proteïne Rijst Zaden (bepaalde soorten) 100 % Noten Aardappelzetmeel Perifere gebieden 100 % 98 % van respectieve nationale maxima voor boomgaarden die pruimen, perziken en peren produceren voor verwerking 75 % van respectieve nationale maxima voor boomgaarden die pruimen, perziken en peren produceren voor verwerking | 2010 2010 2010 25 % in 2010 2010 2010 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 - tot eind 2010 van 2011 tot eind 2012 | | Proteïneteelten, durumtarwe, biologische landbouw, wisselteelt, kalveren, schapen en geiten, melkproducenten in bergstreken, oogstverzekering. fondsen voor werderzijdse bijstand bij ziekte |

Italië | 2005 | - | historisch | Tabak Groenten en fruit: tomaten 50 % Groenten en fruit: peren, perziken en pruimen voor verwerking 100 % Groenten en fruit: pruimen 75 % Zaden Proteïne Rijst Noten | 2010 2011 25 % in 2011 25 % in 2011 2012 2012 2012 2012 | Suiker, akkerbouwsector, rundersector, schapen en geiten | Rund- en kalfsvlees, schapen- en geitenvlees, olijfolie, zuivelproducten, tabak, suiker, bloemen, wisselteelt, oogstverzekering |

Luxemburg | 2005 | een regio | statisch hybride | Proteïne Noten | 2010 2010 | | |

Malta | 2007 | een regio | regionaal model | Geen | Geen | | |

Nederland | 2006 | - | historisch | Proteïne en noten Slachtpremie kalveren 100 % Slachtpremie volwassen runderen 100 % Zaden voor vezelvlas 100 % Aardappelzetmeel | 2010 2010 2010 2012 2012 | | Dierwelzijn, oogstverzekering, schapen en geiten, watertransporttoeslag |

Oostenrijk | 2005 | - | historisch | Slachtpremie kalveren 100 % Slachtpremie volwassen runderen 40 % Hopbetaling 25 % Proteïne Noten Aardappelzetmeel Zoogkoeienpremie 100 % | 2010 2010 2010 2010 2011 2012 - | | Melkkoeienpremie |

Portugal | 2005 | - | historisch | Tabak Groenten en fruit: tomaten Proteïne Noten Zaden 100 % Zoogkoeienpremie 100 % Slachtpremie voor kalveren 100 % Slachtpremie voor volwassen runderen 40 % Schapen- en geitenpremie 50 % Perifere gebieden 100 % Katoen 35 % | 2010 2011 2012 2012 2012 - - - - - - | Akkerbouwgewassen, rijst, rund- en schapenvlees, olijfolie, suiker | Extensieve behandeling van inheemse rassen, kwaliteit (gewassen en dieren), melk- en schapensector, agromilieumaatregelen |

Slovenië | 2007 | een regio | regionaal model | Schapen- en geitenpremie 50 % Hopbetaling 25 % Proteïne Noten Speciale stierpremie 75 % | 2010 2010 2012 2012 2012 | Rundvlees | Extensief fokken van koeien, zuivelbetaling, fokken op permanent grasland |

Finland | 2006 | drie regio’s (volgens referentie-opbrengst) | dynamisch hybride, op weg naar volledig regionaal | Speciale stierpremie 75 % Proteïne Aardappelzetmeel Zaden (timotheezaad) 100 % Schapen- en geitenpremie 50 % | 2010 2011 2012 2012 - | Akkerbouwgewassen, rundvlees | Proteïne en oliehoudende zaden, aardappelzetmeel, geslachte lammeren, rund- en kalfsvleesproductie, melkkoeienpremie |

Zweden | 2005 | vijf regio’s (volgens referentie-opbrengst) | statisch hybride regionaal | Proteïne Aardappelzetmeel Speciale stierpremie 74,55 % | 2010 2012 2012 | Kwaliteits- en afzetmaatregelen | Kwaliteits- en afzetmaatregelen |

Verenigd Koninkrijk | 2005 | Engeland - normale gebieden | dynamisch hybride op weg naar volledig regionaal | ProteïneNoten | 2012 2012 | | |

2005 | England - moeras |

2005 | Engeland - sterk achtergebleven gebieden (geen moeras) |

2005 | Schotland | historisch | Proteïne Noten | 2010 2010 | Rundvlees | |

2005 | Wales | historisch | Proteïne Noten | 2010 2010 | | |

2005 | Noord-Ierland | statisch hybride regionaal | Proteïne Noten | 2010 2010 |

--------------------------------------------------

BIJLAGE II

BTR-BETALINGEN (TOEPASSINGSJAREN 2006-2008)

Begrotingsonderdeel 05 03 01 01 Bedrijfstoeslagregeling - Verordening (EG) nr. 1782/2003, titel III |

Toepassingsjaar | 2006 | 2007 | 2008 |

Begrotingsjaar | 2007 | 2008 | 2009 | Totaal | 2008 | 2009 | Totaal | 2009 |

België | 444,9 | 0,1 | | 445,0 | 453,4 | 0,4 | 453,8 | 467,3 |

Denemarken | 927,9 | 0,1 | -0,1 | 927,9 | 917,8 | 0,5 | 918,3 | 922,9 |

Duitsland | 5358,1 | 4,4 | 0,7 | 5363,2 | 5339,0 | 1,4 | 5340,4 | 5390,6 |

Ierland | 1242,7 | 7,4 | 1,1 | 1251,2 | 1240,8 | 4,7 | 1245,5 | 1246,8 |

Griekenland | 1905,0 | 7,3 | 4,3 | 1916,6 | 1886,8 | 16,2 | 1903,0 | 2056,6 |

Spanje | 3294,0 | 30,0 | 14,8 | 3338,8 | 3246,5 | 29,6 | 3276,1 | 3342,8 |

Frankrijk | 5722,1 | | 0,4 | 5722,5 | 5695,6 | 1,1 | 5696,7 | 5745,3 |

Italië | 3195,8 | 17,9 | 5,2 | 3218,9 | 3185,5 | 16,1 | 3201,6 | 3371,7 |

Luxemburg | 34,6 | | | 34,6 | 34,2 | | 34,2 | 34,1 |

Malta | | | | 0,0 | 1,6 | | 1,6 | 2,7 |

Nederland | 293,8 | 1,7 | 0,6 | 296,1 | 659,2 | 7,0 | 666,2 | 682,0 |

Oostenrijk | 508,5 | 0,3 | 0,1 | 508,9 | 598,9 | -0,1 | 598,8 | 604,0 |

Portugal | 307,0 | 1,8 | 0,3 | 309,1 | 341,6 | 4,2 | 345,8 | 356,6 |

Slovenië | | | | 0,0 | 48,9 | 0,1 | 49,0 | 60,6 |

Finland | 493,9 | | | 493,9 | 488,9 | | 488,9 | 490,8 |

Zweden | 595,0 | 0,5 | | 595,5 | 661,3 | 0,2 | 661,5 | 661,5 |

Verenigd Koninkrijk | 3681,4 | 28,8 | -6,2 | 3704,0 | 3316,2 | 7,4 | 3323,6 | 3263,3 |

Totaal | 28004,7 | 100,3 | 21,2 | 28126,2 | 28116,2 | 88,8 | 28205,0 | 28699,6 |

Bron: Europese Commissie - Directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling

Begrotingsonderdeel 05 03 03 00 Extra steunbedragen - Artikel 12 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 |

Toepassingsjaar | 2006 | 2007 | 2008 |

Begrotingsjaar | 2007 | 2008 | 2009 | Totaal | 2008 | 2009 | Totaal | 2009 |

België | 6,2 | | | 6,2 | 7,6 | | 7,6 | 7,4 |

Denemarken | 8,0 | | | 8,0 | 9,6 | | 9,6 | 9,3 |

Duitsland | 49,3 | | | 49,3 | 60,4 | | 60,4 | 59,6 |

Ierland | 19,3 | 0,2 | | 19,5 | 24,3 | 0,1 | 24,4 | 24,2 |

Griekenland | 60,2 | -0,1 | | 60,1 | 73,7 | -0,1 | 73,6 | 74,9 |

Spanje | 74,4 | 0,6 | 0,2 | 75,2 | 91,3 | 1,1 | 92,4 | 94,9 |

Frankrijk | 66,5 | 1,0 | | 67,5 | 83,7 | 0,3 | 84,0 | 84,4 |

Italië | 72,8 | 0,3 | 0,1 | 73,2 | 89,8 | 0,3 | 90,1 | 92,2 |

Luxemburg | 0,3 | | | 0,3 | 0,4 | | 0,4 | 0,4 |

Malta | | | | 0,0 | | | 0,0 | |

Nederland | 8,9 | | | 8,9 | 10,5 | 0,1 | 10,6 | 10,4 |

Oostenrijk | 15,7 | | | 15,7 | 19,1 | | 19,1 | 18,8 |

Portugal | 8,2 | | | 8,2 | 9,5 | | 9,5 | 9,4 |

Slovenië | | | | 0,0 | | | 0,0 | |

Finland | 10,2 | | | 10,2 | 12,5 | | 12,5 | 12,2 |

Zweden | 8,8 | | | 8,8 | 10,9 | | 10,9 | 10,8 |

Verenigd Koninkrijk | 22,5 | 0,6 | 0,1 | 23,2 | 26,0 | 3,1 | 29,1 | 27,7 |

Totaal | 431,3 | 2,6 | 0,4 | 434,3 | 529,3 | 4,9 | 534,2 | 536,6 |

Opmerking

De totale uitgaven per begrotingsjaar komen overeen met de som van de in dat begrotingsjaar betaalde bedragen (met betrekking tot de diverse toepassingsjaren). Zo bedroegen in het begrotingsjaar 2009 de BTR-uitgaven 28809 miljoen euro.

Het extra steunbedrag is gelijk aan het bedrag dat voortvloeit uit de toepassing van de modulatie op de eerste schijf van 5000 euro of minder van alle rechtstreekse betalingen (BTR en aan productie gekoppelde betalingen). Dit bedrag wordt terugbetaald aan de landbouwers. Om technische redenen kan het aandeel van de BTR niet apart worden weergegeven.

-------------------------------------------------