B4-1460/95

Resolutie over de vooruitgang die in 1995 is geboekt bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken krachtens titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie

Het Europees Parlement,

- gezien artikel K.6 van het EU-Verdrag,

- gezien artikel 94, lid 2, van het Reglement,

- gezien zijn resolutie van 13 december 1994 over de vooruitgang die in 1994 is geboekt bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken overeenkomstig titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie ((PB C 18 van 23.01.1995, blz. 39.)), van 21 september 1995 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over immigratie- en asielbeleid ((Deel II, punt 6 van de notulen van die datum.)), van 22 september 1995 over de ontwerp- resolutie van de Raad inzake de toelating van onderdanen van derde landen tot het grondgebied van de lid-staten van de Europese Unie voor studiedoeleinden, van 22 september 1995 over de ontwerp-resolutie van de Raad inzake de beperking van de toelating van onderdanen van derde landen tot de lid-staten met het oog op de uitoefening van een zelfstandige activiteit en van 22 september 1995 over de ontwerp-conclusies van de Raad betreffende de organisatie en ontwikkeling van het Centrum voor Informatie, Beraad en Gegevensuitwisseling als clearing-house in zaken van grensoverschrijding en immigratie (CIBGGI) ((Deel II, punt 8 a), b) en c) van de notulen van die datum.)),

A. overwegende dat de Unie over een uniek institutioneel kader beschikt en respect toont voor de fundamentele rechten en de nationale identiteit van haar lid-staten, wier regeringsstelsels op democratische beginselen gegrondvest zijn,

B. overwegende dat duidelijk is gebleken dat intergouvernementele overeenkomsten tekortschieten als middel om de Europese integratie op het gebied van justitie en binnenlandse zaken te bevorderen,

C. overwegende dat overeenkomsten en andere besluiten van de Raad in de diverse lid-staten verschillend geïnterpreteerd worden, waardoor de rechtsstaat in het geding komt, en dat het in het belang van democratische lid-staten is om over een gemeenschappelijke interpretatie van deze overeenkomsten en andere teksten te beschikken om zo tot gemeenschappelijke grondbeginselen te komen,

D. overwegende dat het voorzitterschap en de Commissie het Europees Parlement regelmatig op de hoogte moeten brengen van de werkzaamheden op dit gebied, overeenkomstig artikel K.6, eerste alinea, van het EU- Verdrag, en dat het voorzitterschap het Europees Parlement dient te raadplegen over de voornaamste aspecten van de activiteiten op dit gebied en erop moet toezien dat "de opvattingen van het Europees Parlement naar behoren in aanmerking worden genomen", zoals vermeld in artikel K.6, tweede alinea, van hetzelfde Verdrag,

E. overwegende dat het ontbreken van compenserende maatregelen en de traagheid van het besluitvormingsproces niet kunnen worden aangevoerd als rechtvaardiging voor het feit dat de afschaffing van de grenscontroles niet volledig is gerealiseerd; erop wijzende dat artikel 7 A van het EG- Verdrag bepaalt dat het vrije verkeer van personen op 31 december 1992 een feit moet zijn en dat op dit gebied verbeteringen aangebracht moeten worden wil men de overeengekomen doelstellingen verwezenlijken,

F. overwegende dat nogmaals gesteld moet worden dat het vrije personenverkeer ook geldt voor burgers van derde landen die wettig op het grondgebied van de Unie verblijven en dat de verwezenlijking daarvan en de compenserende maatregelen ter zake onder de eerste pijler vallen,

G. overwegende dat de Raad de volgende besluiten in het kader van de derde pijler heeft genomen, die een aanzienlijke uitbreiding van de besluitvorming vergeleken bij 1994 betekenen:

- gemeenschappelijk optreden 95/73/JBZ betreffende de Drugseenheid van Europol

- overeenkomst over de vereenvoudigde procedure voor uitlevering tussen de lid-staten van de Europese Unie

- resolutie over minimumgaranties voor procedures inzake asielaanvragen (doc. 5354/94 ASIMM 70)

- EUROPOL-overeenkomst

- overeenkomst over een "douane-informatiesysteem"

- overeenkomst over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap

- gemeenschappelijk optreden inzake de begroting

- resolutie over de verdeling van de lasten bij de opvang en het tijdelijke verblijf van ontheemden

- conclusies over een alarm- en urgentieprocedure voor de verdeling van de lasten bij de opvang en het tijdelijke verblijf van ontheemden

- overeenkomst inzake insolventieprocedures

- huishoudelijk reglement van de Raad van Bestuur van Europol

- resolutie over de bescherming van getuigen bij de bestrijding van de internationale georganiseerde misdaad

- twee principeakkoorden over gemeenschappelijke optredens:

. omschrijving van de term "vluchteling"

. transitoverkeer op luchthavens

- een principeakkoord over een besluit inzake de status van onderdanen van derde landen die al lang in de Europese Unie wonen

- verklaring van la Gomera over het terrorisme

- afspraak dat aangenomen besluiten en verdragen op het gebied van asiel en immigratie worden bekend gemaakt in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen

en dat de werkzaamheden van de Raad JBZ van 23 november 1995 de manifeste wil van het voorzitterschap tonen om de doelstelling van een Europese civielrechtelijke ruimte dichterbij te brengen en te zorgen voor een grotere doorzichtigheid van de besluiten van de Raad,

H. teleurgesteld over de resultaten van de Raad JBZ van 23 november 1995, waarop niet is besloten tot een gemeenschappelijk optreden tegen racisme en vreemdelingenhaat, en over het gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van de geharmoniseerde toepassing van het begrip vluchteling, die een beperking van de werkingssfeer van de Overeenkomst van Genève betekent daar slechts personen worden erkend die door staatsorganen worden vervolgd,

I. overwegende dat de bij de toepassing van het Akkoord van Schengen opgetreden problemen aantonen dat het louter intergouvernementele mechanisme volledig ontoereikend is en moet worden vervangen door een ander mechanisme, dat bindender en democratischer is,

J. overwegende dat de Raad zijn documenten in het geheim behandelt en dat het Gerecht van eerste aanleg op 19 oktober 1995 een besluit van de Raad om de toegang tot zijn documenten te weigeren nietig heeft verklaard en dat de Raad thans, zoals de voorzitter van het Europees Parlement hem heeft gevraagd, moet handelen en zijn werkzaamheden openbaar moet maken, zoals voor een wetgever, respectievelijk medewetgever in een democratie passend is,

K. overwegende dat het verbazingwekkend is dat in het kader van titel VI de Raad voorstellen voor gemeenschappelijke standpunten, voor gemeenschappelijke acties, voor overeenkomsten en eventuele toepassingsmaatregelen, waarover het Europees Parlement uit hoofde van artikel K.6 geraadpleegd moet worden, voor het Parlement geheim houdt,

L. overwegende dat voor de toepassing van artikel K.9 unanimiteit vereist is,

1. stelt vast dat de tenuitvoerlegging van de samenwerking op de gebieden justitie en binnenlandse zaken nog steeds dezelfde problemen en lacunes vertoont als die waarop het in zijn voornoemde resolutie van 13 december 1994 heeft gewezen;

2. meent dat de duidelijke zwakte van de derde pijler het gevolg is van:

- het ontbreken van duidelijke politieke doelstellingen in titel VI van het VEU,

- de twijfelachtige verdeling van de bevoegdheden (eerste pijler) en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (derde pijler) tussen de Europese Unie en de lid-staten,

- de noodzaak van unanimiteit die tot blokkering leidt of tot minimumbesluiten die beperkt zijn tot de kleinste gemene deler van de wetgevingen van de verschillende lid-staten,

- de in artikel K.3 bedoelde instrumenten: tegenstrijdigheid ten aanzien van het al dan niet bindende karakter van de gemeenschappelijke standpunten en acties, logheid en ingewikkelde overeenkomsten,

- de restrictieve interpretatie van de intergouvernementele samenwerking door de Raad en door sommige lid-staten en hun wil om de intergouvernementele praktijken voort te zetten,

- het ontbreken van een passende gerechtelijke controle door het Hof van Justitie,

- het ontbreken van de wil van de lid-staten om gebruik te maken van alle hulpmiddelen van Titel VI en de artikelen K.3 en K.4 (mogelijkheid om in sommige gevallen gebruik te maken van stemming bij gekwalificeerde meerderheid en te zorgen voor bevoegdheid van het Hof van Justitie), alsmede van artikel K.9;

3. stelt vast dat geen enkele van de aanbevelingen die het in zijn voornoemde resolutie van 13 december 1994 aan de Raad heeft gedaan, is opgevolgd en vraagt zich derhalve af wat de Raad verstaat onder "in aanmerking nemen van de opvattingen van het Europees Parlement";

4. constateert en betreurt met name dat de voorzitterschappen door een al te strikte interpretatie de door artikel K.6 van het EU-Verdrag opgelegde verplichtingen, te weten:

- de in de eerste alinea vermelde verplichting het Europees Parlement regelmatig op de hoogte te brengen, d.w.z., in de praktijk, de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken regelmatig te informeren, waarbij de informatie qua vorm en inhoud aan de institutionele rol van het Europees Parlement moet voldoen,

- de verplichting het Europees Parlement te raadplegen,

- de verplichting rekening te houden met de standpunten van het Parlement,

niet in acht hebben genomen;

en verzoekt de Raad en de Commissie onverwijld onderhandelingen aan te gaan met het Parlement met het oog op een juiste tenuitvoerlegging van artikel K.6;

5. acht het onaanvaardbaar dat de Raad het democratisch tekort in de Unie vergroot door het Parlement zijn agenda en dossierstukken niet tijdig te doen toekomen en eist dat de Raad conform de geest van de Verdragen handelt;

6. is van mening dat de aanwezigheid van de fungerend voorzitter van de Raad bij de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken noch de uitoefening van een doeltreffende parlementaire controle, noch een doorzichtige en democratische praktijk op alle gebieden die rechtstreeks met de fundamentele rechten van de burgers hebben te maken, mogelijk heeft gemaakt;

7. herhaalt zijn kritiek op het gebrek aan doorzichtigheid van en democratische en rechtelijke controle op de in de Raad genomen besluiten en geeft blijk van zijn ongerustheid wat betreft de eerbiediging van de individuele vrijheden en de waarborgen inzake rechtsbescherming van de burger op de gebieden vallende onder de derde pijler en betreurt het dat de ondoorzichtigheid nog is toegenomen doordat de besluiten van de Raad voor justitie en binnenlandse zaken bijna nooit in het Publikatieblad zijn verschenen;

8. acht het onaanvaardbaar dat de meeste door de Raad genomen besluiten pas na aanneming aan het Parlement zijn toegezonden en verzoekt de Raad dringend deze praktijk voortaan te veranderen;

9. herhaalt zijn kritiek op de praktijk van de Raad om resoluties, aanbevelingen, conclusies en verklaringen aan te nemen, instrumenten die niet worden genoemd in titel VI van het EU-Verdrag en die bovendien niet worden gepubliceerd in het Publikatieblad en meent dat als deze praktijk niet verandert in een van meer samenwerking met het Europees Parlement, de Raad in feite bezig is aan de opbouw van een gebied zonder wetten, hetgeen uit democratisch oogpunt onaanvaardbaar is;

10. brengt in herinnering dat titel VI van het EU-Verdrag, "onverminderd de bevoegdheden van de Europese Gemeenschap", een aanvulling vormt op deze bevoegdheden en bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Unie en is van mening dat de juridische onzekerheden over de scheidingslijn tussen de bevoegdheden van de eerste en de derde pijler een bron zijn van ernstige moeilijkheden en van dubbelzinnigheid;

11. is evenals vorig jaar van mening dat moet worden overgegaan tot toepassing van artikel K.9 van het EU-Verdrag, met name wat betreft asielrecht en immigratie, en verzoekt derhalve de Commissie dienaangaande voorstellen in te dienen;

12. is van mening dat de Raad, indien nationale veto's de overdracht van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken van de derde naar de eerste pijler blokkeren, open moet staan voor andere oplossingen die versterking van de samenwerking op deze gebieden mogelijk maken in het juridische kader van de Europese Unie;

13. betreurt dat het met betrekking tot de Europol-overeenkomst, een van de "voornaamste aspecten van de activiteiten" in de zin van artikel K.6, tweede alinea, van het EU-Verdrag, niet is gehoord voordat de Raad zijn besluit nam en dat het voorzitterschap heeft verzuimd erop toe te zien dat de opvattingen van het Europees Parlement naar behoren in aanmerking worden genomen;

14. betreurt dat niet is besloten het Hof van Justitie bij Europol te betrekken en is van mening dat de lid-staten die in de Raad hebben geweigerd een rol te geven aan het Hof van Justitie, blijk geven van koudwatervrees en zich bloot stellen aan het verwijt dat zij de politiediensten willen onttrekken aan een behoorlijke gerechtelijke controle;

15. herhaalt dat de uitdagingen waarvoor de Europese Unie staat, zoals vergroting van de binnenlandse veiligheid en het opvangen van de toenemende migratiedruk, door de Raad op zodanige wijze aangepakt moeten worden dat de mensenrechten van hen die in de Europese Unie leven en de bescherming van het individu onverlet blijven, en dat gesignaleerde misstanden rechtgezet moeten worden;

16. constateert dat, als de Commissie geen rol van gewicht speelt, het voorzitterschap van de Raad en de lid-staten in de Raad bijeen teveel speelruimte hebben, zodat zij de vooruitgang op de gebieden van titel VI kunnen lamleggen en zuiver nationale belangen kunnen bevorderen;

17. verzoekt de Commissie de huidige structuur van haar diensten en de hieraan toegewezen hulpbronnen te reorganiseren, zodat zij het Europees Parlement doeltreffender en vollediger op de hoogte kan brengen en een actiever gebruik kan maken van het initiatiefrecht, dat haar in het Verdrag uitdrukkelijk is toegekend, ook bij de opstelling en de tenuitvoerlegging van de begroting;

18. spreekt nogmaals zijn ongerustheid uit over het bestaan binnen de Raad van permanente structuren waarin experts van de lid-staten zitting hebben (CIREA, CIREFI, ...), daar deze het gebrek aan democratische controle vergroten en hun werkzaamheden die van de Commissie dreigen te overlappen; verzoekt de Raad zijn structuur te wijzigen overeenkomstig zijn voornoemde resoluties van 21 en 22 september 1995;

19. betreurt dat de verwachtingen van de burgers grotendeels zijn teleurgesteld op een voor de individuele vrijheden zo kwetsbaar gebied dat van zo fundamenteel belang is met het oog op een waar Europees burgerschap;

20. spreekt nogmaals de wens uit dat de Intergouvernementele Conferentie van 1996 in het Verdrag de noodzakelijk wijzigingen aanbrengt om deze tekortkomingen te verhelpen;

21. verzoekt de Raad de noodzakelijke en dringende versterking van de derde pijler niet uit te stellen tot de Intergouvernementele Conferentie, maar reeds nu na een diepgaand debat in de Raad, bindende doelstellingen en gemeenschappelijke politieke belangen te formuleren, teneinde te kunnen overgaan tot de tenuitvoerlegging van de algemene doelstellingen van het EU-Verdrag;

22. verzoekt de Raad en de Commissie nogmaals ieder jaar tijdig een gedetailleerd verslag op te stellen over de door de Raad genomen besluiten, over zijn toekomstige acties en initiatieven en over de wijze waarop het voorzitterschap is ingegaan op de in de resolutie tot besluit van het jaarlijkse debat van het vorig jaar geuite wensen, opdat het Europees Parlement actief kan deelnemen aan de controle en de opzet van de acties op het gebied van de derde pijler en het kan nagaan in hoeverre met zijn standpunten rekening is gehouden;

23. vindt het onaanvaardbaar dat het gemeenschappelijk optreden tegen racisme en vreemdelingenhaat niet is aangenomen en het begrip vluchteling beperkt wordt toegepast en verzoekt de Europese Raad van Madrid daarom het bovengenoemde gemeenschappelijk optreden vast te stellen en een interpretatie aan het begrip vluchteling te geven die meer in overeenstemming is met de in de Overeenkomst van Genève vastgelegde doelstelling om bescherming te bieden;

24. verzoekt de Raad maatregelen te treffen, opdat de Ministeries van Binnenlandse Zaken en van Justitie van de lid-staten regelmatiger en doeltreffender samenwerken, teneinde tot gemeenschappelijke oplossingen te komen voor gemeenschappelijke problemen;

25. verwelkomt de samenwerking van de Raad en de Commissie met derde landen op gebieden als zware internationale criminaliteit, drugshandel, criminele bedrijven en terrorisme; wijst erop dat de Unie zich voor de aanpak van dit soort zaken beter moet organiseren, wat ook betekent dat gezorgd moet worden voor een goede raadpleging van het Europees Parlement overeenkomstig artikel K.6;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité en de regeringen en parlementen van de lid-staten.