COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 260 def. 
Brussel, 23.06.1994 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
BETREFFENDE DE NIEUWE ORIËNTATIES OP HET GEBIED VAN 
DE AANSPRAKELIJKHEID VOOR DIENSTEN 
MEPEPELING VAN PE COMMISSIE 
BETREFFENDE DE NIEUWE ORIËNTATIES OP HET GEBIED VAN 
DE AANSPRAKELUKHEID VOOR DIENSTEN 
Geschiedenis 
( 1) Het idee van een richtlijn inzake de aansprakelijkheid voor diensten is slechts recentelijk 
geopperd, na de goedkeuring van de richtlijn "aansprakelijkheid voor prodokten met 
gebreken" in 1985<1>. Daarvoor was op dit gebied geen enkele communautaire actie 
-ondernomen, hoewel reeds de mo~elijkheid in overweging was genomen om maatregelen 
te nemen met betrekking tot de veiligheia van diensten, met name tijdens de· 
voorbereiding van de richtlijn inzake de algemene produktveilighei4. 
(2) De richtlijn van 1985 heeft een stelsel van aansprakelijkheid buiten schuld ingesteld voor 
de door prodokten met gebreken veroorzaakte schade~ Wat de diensten betreft, heeft men 
vooreerst met de gedachte gespeeld om de stelsels voor de prodokten en de diensten een 
te maken, wat ook.zou hebben geleid tot een stelsel van aansprakelijkheid buiten schuld 
op het gebied van de diensten. Na een diepgaander onderzoek heeft men het echter 
verkieslijker geacht de over het algemeen op aansprakelijkheid door schuld gebaseerde 
nationale stelsels niet ingrijpend te wijziBen. In het door de Commi~e op 24 oktober 
1990 goedgekeurde voorstel is uiteindelijk voorzien in een stelsel van aansprakelijkheid 
door schuld met omkering van de bewijslast. 
(1) Richtlijn van de Raad van 25 juli 1985 betreffende de onderlinge aanpassing van 
de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten inzake de 
aansprakelijkheid voor prodokten met gebreken (85/374/EEG)- PBEG L 210 van 
07.08.1985, blz. 29. 
(3) Er zij ook op gewezen dat de richtlijn van 1985 inzake de aansprakelijkheid voor 
produkten met gebreken niet alleen was ingegeven door de zorg om bescherming van de 
consumenten maar ook door concurrentieoverwegingen, gezien het ruime verkeer van de 
produkten. 
( 4) Naast de aspecten in verband met de concurrentie op het gebied van de diensten was de 
hoofddoelstelling van. het voorstel van oktober 1990 de bèvordering van de veiligheid 
van de diensten om het vertrouwen van de consumenten in de interne markt te vergroten. 
Er is voor een op harmonisatie van het aansprakelijkheidsstelsel gerichte actie gekozen 
als middel om deze veiligheid te bereiken. Het achterliggende idee daarbij was dat de 
verrichters van een dienst er eerder alle belang bij zouden hebben om veilige diensten 
te verrichten die geen schade veroorzaken dan om het bewijs te leveren dat hen geen 
schuld treft of om de gelaedeerden schadeloos te stellen, indien zij dit bewijs niet kunnen 
leveren. 
Balans van de wqkzp•mheden 
( 5) Het voorstel is positief ontvangen door de commissie milieubeheer, volksgezondheid en 
consumentenbescherming van het Europees Parlement en, over het algemeen, door de 
consumentenverenigingen. De commissie economische en monetaire zaken van het 
Europees Parlement heeft ook enkele amendementen ten gunste van de consumenten 
aangenomen. 
(6) Daarentegen heeft het Economisch en Sociaal Comité in 1991 een afwijzend advies 
uitgebracht en talrijke beroepsgroepen hebben negatief op het voorstel gereageerd. In de 
commissie juridische zaken en rechten van de burger, commissie ten principale voor dit 
dossier in het Europees Parlement, heeft het voorstel aanleiding gegeven tot levendige 
debatten die uiteindelijk hebben geleid tot de aanneming van amendementen die het 
voorstel in wezenlijke mate dreigen uit te hollen, met name door de uitsluiting van een 
2 
reeks belangrijke sectoren. Aangezien dit dossier tijdens de plenaire vergadering van het 
Europees Parlement van januari 1993 naar haar is terugverwezen, heeft de commissie 
juridische zaken tijdens haar vergadering op 22 en 23 november 1993 gevraagd dat haar 
een nieuw voorstel ter zake zou worden voorgelegd. 
(7) Uit de debatten over het voorstel van de Commissie zijn drie alternatieve hypothesen 
voor een eventueel communautair stelsel naar voren gekomen: 
a) Een aansprakelijkheid door schuld met omkering van de bewijslast, zoals 
voorgesteld door de Commissie. 
b) De commissie juridische zaken en rechten van de burger van het Europees 
Parlement heeft een fonnuJe uitgewerkt voor een stelsel van aansprakelijkheid door 
schuld voor de inspanningsverplichtingen en een stelsel van objectieve 
aansprakelijkheid, d.w.z .. buiten schuld, voor de resultaatsverplichtingen. 
c) De derde hypothese is in dit stadium alleen nog maar geopperd en nog niet 
besproken. Deze hypothese voorziet in een stelsel van aansprakelijkheid door schuld 
met omkering van de bewijslast en invoering van het qegrip "gebrekkige dienst". 
Een gebrekkige dienst zou in dit geval op grond van de gerechtvaardigde 
verwachting worden omschreven en door de consument moeten worden aangetoond. 
(8) Alle discussies die hebben plaatsgevonden draaiden om twee hoofdelementen: 
enerzijds, en dit blijkt uit de laatste twee in punt 7 vermelde formules, is het gevoel 
van onvermogen van de consument in een geschil met een beroepsbeoefenaar vaak 
het gevolg van een kloof tussen de verwachting van deze consument en de 
effectieve inhoud van de verbintenis van deze beroepsbeoefenaar; 
3 
anderzijds moet rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van de 
verschillende dienstverleningssectoren, in het bijzonder de bouwsector en de sector 
van de gezondheidszorg. 
(9) . Onder d~ omstandigheden lijkt het uitgesloten dat het voorstel van de Commissie enige 
kans maakt om te worden goedgekeurd zonder ingrijpende wijzigingen die het 
grotendeels dreigen uit te hollen. 
Subsidiariteit 
(10) Verder heeft de Europese Raad te Edinburgh in een van zijn conclusies kennis genomen 
v.an het voornemen van de Commissie om verschillende voorstellen, waaronder de 
richtlijn "aansprakelijkheid voor diensten", te herzien op grond van al_gemene beginselen 
die de Lid-Staten kunnen aanvullen. 
(11) Elke communautaire actie op het gebied van de veiligheid van diensten moet voortaan 
rekening houden met artikel 129 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, volgens hetwelk de Gemeenschap bijdraagt aan de verwezenlijking van 
een hoog niveau van consumentenbescherming. 
Heroriënterinc yan de actie van de Commissie 
. (12) De problematiek van de aansprakelijkheid van de verrichter van een dienst moet in een 
ruimere context worden geplaatst dan die waarin het voorstel van 1990 werd gezien. 
Naast de ontwikkeling van de veiligheid van de diensten gaat de zorg van de Commissie 
immers in het algemeen uit naar de plaats van de consument in zijn relaties met de 
verrichter van de dienst en naar de moeilijkheden die hij ondervindt om bij geschillen 
een beroep op de rechter te kunnen doen. Alle wegen moeten worden verkend om beter 
met deze algemene zorg rekening te houden. 
4 
(13) Wat de relaties tussen de consumenten en de verrichters van een dienst betreft, moet 
voor een betere voorlichting van de consumenten worden gezorgd. Dit vereist een zo 
· duidelijk mogelijke omschrijving van de inhoud van de verbintenis van de verrichter van 
de dienst en daardoor ook vàn de gerechtvaardigde verwachting van de consument. De 
ontwikkeling van nonnen, gedragscodes en praktijkrichtlijnen, waarnaar de verrichter van 
de dienst zou kunnen verwijzen, zou het mogelijk Diaken de verbintenis en de daaruit 
voortvloeiende gerechtvaardigde verwachting duidelijker te omschrijven. De Commissie 
is voornemens om op communautair niveau de aanzet te geven tot en steun te verlenen 
aan de ontwikkeling van dergelijke vrijwillige regels, ook al gaat het hier om een 
onderneming die veel tijd zal vergen, en zonder dat dit het eventuele beroep op het 
instrument van de richtlijnen uitsluit. 
(14) Het is mogelijk dat ook oplossingselementen worden gevonden in het kader van het 
gevolg dat zal worden gegeven aan het Groenboek dat de Commissie heeft goedgekeurd 
betreffende de garanties op consumptiegoederen en de servi~ na verkoop (document 
COM(93) 509 van 15 november 1993). 
(15) Wat de rechtsingang betreft, moet worden geconstateerd dat deze als zodanig moeilijk 
en duur zal blijven, ook als een eenvoudiger en voor de consumenten gunstiger 
aansprakelijkheidsstelsel het vinden van oplossingen van transactionele aard zou kunnen 
bevorderen. De ontwikkeling van formules voor het op eenvoudige wijze beslechten van 
geschillen is niet alleen noodzakelijk om aan·de behoefte van de consumenten te voldoen 
maar strekt vaak ook tot voordeel van de verrichters van de dienst zelf. In het 
Sutherland-rapport zijn ten aanzien van deze kwestie reeds verschillende ideeên 
ontvouwd. Met name door de oprichting van arbitrageorganen en de benoeming van 
bemiddelaars kunnen concrete stappen worden gezet en kan tegemoet worden gekomen 
aan de respectieve behoeften van de verschillende sectoren. De Commissie ·zal precieze 
voorstellen doen naar aanleiding van het Groenboek dat zij heeft goedgekeurd 
betreffende de consument en zijn verbaalsmogelijkheden en de beslechting van 
consumentengeschillen in de interne markt (document COM(93) 576 van 
16 november 1993). 
5 
(16) Ten slotte moet ook beter rekening worden gehouden met het specifieke karakter van de 
verschillende diensten. De Commissie zal, in voorkomend geval, ontwerpteksten 
opstellen met betrekking tot de sectoren die bijzondere behoeften blijken te hebben. 
Coodusic 
( 17) Al deze constateringen, de negatieve reactie van het Economisch en Sociaal Comité en 
de Commissie ten principale van het Europees Parlement, alsmede de hevige kritiek die 
door diverse beroepsgroepen uit de dienstverlenende sector is geuit en de noodzaak om 
de problematiek van de aansprakelijkheid van de verrichter van een dienst in een ruimere 
context te bestuderen, wijzen op het bestaan van een politiek probleem ten aanzien van 
dit voorstel en brengen de Commissie ertoe de werkzaamheden op dit belangrijk terrein 
volgens nieuwe oriëntaties voort te zetten. Dat impliceert de intrekking van het voorstel 
van 20 december 1990. Door het intrekken van dit voorstel ziet de Commissie niet af 
van haar voornemen om de veiligheid van de diensten te garanderen. Zij wil daarentegen 
bekijken hoe zij het best dit doel kan bereiken door uit te gaan van geêigend overleg. 
6