COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 23.04.1997 
COM(97) 167 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
OVERZICHT 
VAN BELEID EN MAATREGELEN OP 
ENERGIEGEBIED 

Inleiding 
A. De strategische uitdagingen op energiegebied 
B. De noodzaak van een globale respons van het energiebeleid 
C. Doelstellingen en draagwijdte van de analyse 
I. De samenwerking op energiegebied 
A. Samenwerking met de lidstaten 
B. Samenwerking met de belanghebbende partijen 
H. De communautaire maatregelen 
A. Continuïteit van de energievoorziening en internationale samenwerking op 
energiegebied 
B. Een integratie van de energiemarkten 
C. Maatregelen ter bevordering van een duurzame ontwikkeling op energiegebied 
D. Bevordering van onderzoek en technologische ontwikkeling 
Conclusies 
I ^fryBë^yf^* *: s<\' l.r\\ JNjygipjfG ; * 
Zonder energie geen economie of sociaal welzijn. Energie is een essentiële voorwaarde voor groei, 
concurrentievermogen en werkgelegenheid, productie en gebruik van energie hebben een aanzienlijk 
milieueffect. 
Van deze centrale rol van onze energiebronnen wordt de Europese burger zich evenwel pas bewust 
wanneer er zich een ernstige, kritieke situatie voordoet (bijvoorbeeld de aardoliecrisis, Tsjernobyl, de 
Golfoorlog). De Europese Unie zal de komende jaren te maken krijgen met grote strategische 
energieproblemen die een rechtstreekse weerslag op het leven van de Europese burger en consument 
zullen hebben. Om hier iets aan te doen zal de EU daarom een aangepaste strategie moeten gaan 
hanteren. 
In het kader van haar diverse beleidsmaatregelen bezit de Gemeenschap reeds een uitgebreid gamma 
van instrumenten uitgaande waarvan acties op energiegebied worden uitgewerkt. In aansluiting op 
het Witboek "Een energiebeleid vaar Je Europese Unie'1 en op uitdrukkelijk verzoek van de Raad2 wordt in 
deze mededeling een algemeen overzicht van de gehanteerde beleidsmaatregelen en beschikbare 
uitvoeringsinstrumenten gegeven. Zij vormt mogelijk een eerste stap op weg naar een nieuwe en 
meer samenhangende presentatie van de energiemaatregelen. Van de hoofdpunten van dit 
energiebeleid volgt in de tabel in bijlage 1 een opsomming. De op communautair niveau beschikbare 
financiële instrumenten worden in de tabel van bijlage 2 aangegeven. 
A. DE STRATEGISCHE UITDAGINGEN OP ENERGIEGEBIED 
Naar aanleiding van een diepgaande discussie over het Groenboek van 1995 over de toekomstige 
basisstructuur van het communautaire energiebeleid3 heeft de Commissie het Witboek nEcn 
energiebeleid voor de Europese Unie" goedgekeurd. In grote lijnen heeft dit Witboek de steun van de 
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's. Het 
energiebeleid zou moeten worden aangepast aan de strategische uitdagingen waarvoor de Europese 
Unie zich gesteld zal zien, een en ander met inachtneming van de snelle ontwikkeling die de markten 
en de internationale situatie doormaken. 
Uit de tabel in bijlage 1 blijkt dat men, om goed op elk van de hieronder genoemde uitdagingen te 
kunnen inspelen, gebruik zou moeten maken van een veelvoud van maatregelen die op verschillende 
programma's gebaseerd kunnen zijn. 
1. Een continue energievoorziening en de afhankelijkheid van externe bronnen 
De Europese Unie is momenteel voor bijna 50% van haar energievoorziening op externe bronnen 
aangewezen. Indien er geen passende maatregelen worden genomen, zou deze externe 
afhankelijkheid voor aardgas, steenkool en aardolie tegen 2020 tot respectievelijk zo'n 70, 80 en 
90% kunnen oplopen4. De toenemende energieafhankelijkheid van de Unie ten opzichte van het 
buitenland zou geanalyseerd en verdisconteerd moeten worden met het oog op de politieke risico's in 
bepaalde leverantie- of doorvoerlanden, alsmede met het oog op het stijgende energieverbruik in de 
wereld. Verwacht wordt dat het energieaanbod zal teruglopen en dat de energieprijzen een stijgende 
lijn te zien zullen geven. 
Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", COM(95)682 van 13.12.1995 
Resolutie van de Raad van 8.7.1996 inzake het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", PB nr. C 
224 van 1.8.1996, blz. 1, en Verordening nr.... van de Raad van 14.4.1997 tot vaststelling van een 
programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector. SYNERGY-programrna 
(art. 3). 
Groenboek "Voor een energiebeleid van de Europese Unie", COM(94)659 van 11.1.1995. 
Commissiedocument over de energiesituatie in 2020 - een scenariogewijze aanpak, voorjaar 1996. 
/ii> 
2 
Een continue energievoorziening vormt derhalve een van de grootste uitdagingen voor het 
energiebeleid. Er moet worden gestreefd naar een grotere mate van diversifiëring en flexibiliteit van 
interne en ingevoerde externe energiebronnen, zulks in het bijzonder door een bevordering van de 
ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en door een verdergaande integratie van de 
energiemarkten. 
De energievoorziening zou ook beter veilig kunnen worden gesteld door middel van een nauwere 
samenwerking met derde landen en de invoering van een systeem waarmee sneller en soepeler kan 
worden ingespeeld op plotselinge onderbrekingen van de energievoorziening, en zulks vooral op het 
vlak van aardolie en gas. De Europese Unie evolueert in een wereld waarin onderlinge samenhang en 
afhankelijkheid steeds belangrijker worden. Hierdoor worden allerlei kwesties opgeworpen als de 
voorwaarden die moeten worden gesteld aan de toegang van energieproducten tot de Europese 
markt, alsmede aan de toegang van Europese energiebedrijven tot de markten van derde landen. Bij 
haar externe betrekkingen moet de Gemeenschap nog meer aandacht aan haar energiebeleid gaan 
besteden, om de juiste respons te kunnen vinden op het probleem van de zo grote en nog verder 
toenemende externe afhankelijkheid, en zulks te meer daar tal van kwesties op energiegebied een 
internationale dimensie hebben. 
Een gecoördineerde aanpak van de externe energiebetrekkingen is daarom nodig om tot een vrije en 
open handel, alsmede tot een veiliger basisstructuur voor energie-investeringen te kunnen komen. 
Een dialoog en samenwerking met, alsook steunverlening ten behoeve van de derde landen in 
kwestie vormen realistische oplossingen om tegelijkertijd een continue energievoorziening te 
bevorderen, de doelstellingen op milieugebied te realiseren en de ontwikkeling en verspreiding van 
geschikte energietechnologieën in derde landen te stimuleren. 
2. Een betere concurrentiepositie door een integratie van de Europese energiemarkten 
De energieprijzen zijn van vitaal belang voor het internationale concurrentievermogen van het 
Europese bedrijfsleven, vooral in de context van de voortschrijdende internationalisering van de 
markten. 
Ten opzichte van de Verenigde Staten betaalt het Europese bedrijfsleven veel hogere prijzen voor 
zijn energie. Zo wordt geschat dat de Europese bedrijven in de chemische sector minstens 45% meer 
betalen dan hun Amerikaanse concurrenten5. Afgezien van de verschillen in fiscale behandeling, is het 
gebrek aan concurrentie een uiterst belangrijke factor aan de hand waarvan deze kostenverschillen 
kunnen worden verklaard. Verwacht wordt, bijvoorbeeld, dat de volledige liberalisering van de 
Europese interne elektriciteitsmarkt substantiële voordelen met zich mee zal brengen, en wel een 
bedrag van 10 tot 12 miljard ecu per jaar, oftewel het dubbele van de winst die verwacht wordt van 
de reeds aanvaarde mate van vrijmaking. Dankzij de toegang van derden tot de gassector zou het 
eveneens tot kostenverminderingen (in de orde van 900 miljoen ecu per jaar) komen, waarbij dan 
ook nog aanzienlijke extra voordelen van de gas-gasconcurrentie in het verschiet zouden kunnen 
liggen. 
Het is voor het energiebeleid dan ook een enorme uitdaging om, op basis van het beginsel van open 
en vrij concurrerende markten, een verdergaande integratie van de communautaire energiemarkt te 
bewerkstelligen. Dit is van cruciaal belang voor het Europese concurrentievermogen en absoluut 
noodzakelijk om een flexibele, efficiënte en continue energievoorziening te bevorderen en de 
economische en sociale samenhang te vergroten. 
Vierde verslag van de adviesgroep "mededinging", december 1996. 
3 
Het met de integratie van de Europese energiemarkten beoogde grotere concurrentievermogen mag 
niet worden bereikt tegen de gewettigde verwachtingen van de niet-industriële consumenten in, die 
tegen betaalbare prijzen een continue en kwalitatief betere energievoorziening willen uit duurzame 
bronnen. Deze verdergaande integratie is ook niet meer onverenigbaar met de beginselen van 
openbare dienstverlening, zoals gebaseerd op duidelijk omschreven en in het algemeen belang op 
doorzichtige wijze toegepaste criteria. 
3. Verenigbare energie- en milieudoelstellingen met het oog op een duurzame ontwikkeling 
In antwoord op de steeds toenemende ongerustheid bij de Europese burger krijgen milieu­
overwegingen thans de grootst mogelijke aandacht in de politieke arena. Energie vormt een van de 
hoofdfactoren bij de totstandbrenging van een'duurzame ontwikkeling en moet, wil men alle 
milieudoelstellingen kunnen verwezenlijken, dan ook als een prioritaire beleidskwestie worden 
behandeld. Wat bijvoorbeeld de kwestie van de zich voltrekkende wereldwijde klimaatverandering 
betreft, kan een politiek engagement van de Europese Gemeenschap tot beperking van de uitstoot 
van broeikasgassen, zonder beleidsmaatregelen op energiegebied nooit echt concreet gestalte krijgen. 
De grote uitdaging waarvoor het energiegebied zich dan ook gesteld ziet, bestaat hierin dat de 
doelstellingen op energie- en milieugebied meer met elkaar in overeenstemming moeten worden 
gebracht. Een rationeler energieverbruik en gebruik van niet-fossiele bronnen, zoals hernieuwbare 
energievormen, zouden in belangrijke mate tot de verwezenlijking van deze doelstelling moeten 
bijdragen. De totale kosten van energieproductie en -verbruik, inclusief de externe kosten, zouden op 
een doorzichtige wijze moeten worden vastgesteld en zoveel mogelijk in de prijzen tot uiting moeten 
komen. 
Evenals overigens het bedrijfsleven, zouden ook de consumenten hun steentje moeten bijdragen door 
te beseffen dat de door hen individuele gemaakte keuzen voor de kwaliteit van hun milieu 
rechtstreekse gevolgen hebben. Het is daarom van belang dat Unie en lidstaten de Europese burger, 
voornamelijk door middel van acties op plaatselijk niveau, van dit belang bewust maken. 
4. De ontwikkeling van technologie en onderzoek op energiegebied 
De ontwikkeling van nieuwe, schonere en efficiëntere technologieën en de invoering van deze 
technologieën op de energiemarkten vormen een strategische uitdaging waar zij het bereiken van de 
prioritaire doelstellingen van het energiebeleid moeten vergemakkelijken. 
Op dit gebied hebben de acties tot doel nieuwe technologieën te ontwikkelen die zullen bijdragen tot 
een grotere continuïteit van de energievoorziening en meer diversificatie, energiebesparingen en een 
productiever gebruik van fossiele energiebronnen. In een later stadium zouden deze technologieën 
dan zeer wel kunnen bijdragen tot het bereiken van de prioritaire doelstellingen van het 
energiebeleid. 
Hiertoe moet er een nauwe koppeling tussen de verschillende OTO-stadia en de mechanismen van de 
energiemarkt tot stand worden gebracht, met name door een betere samenwerking tussen de 
lidstaten en tussen de belangrijkste operatoren van de verschillende fasen van dit proces. 
Dit houdt tevens in dat de behoeften van de consument en het respect voor het milieu bij alle 
activiteiten op het gebied van energietechnologie worden geïntegreerd en dat er tussen de 
verschillende technologische ontwikkelingsstadia en de maatregelen ter verbetering van de 
toepassing hiervan op de markt een betere coördinatie tot stand komt. 
4 
B. DE NOODZAAK VAN EEN GLOBALE RESPONS VAN HET ENERGIEBELEID 
Er staat op energiegebied, op regionaal, nationaal en communautair niveau, een veelvoud van 
politieke maatregelen ter beschikking, maar er zijn vijf redenen die voor een meer globale aanpak 
pleiten: 
1. De behoefte aan een duidelijk en specifiek wettelijk kader 
Door het ontbreken van een dergelijk wettelijk kader in het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap is men genoodzaakt gebruik te maken van artikel 235 en gebeurt het zelfs dat men, 
naar gelang van de acties en maatregelen, van een "industriegericht" artikel overgaat op artikelen 
betreffende het "Milieu " of de "Interne markt". 
In dit verband wijst de Commissie op het standpunt dat zij ingenomen heeft in haar op 3 april 1996 
aan de Raad toegezonden verslag6, waarin zij onderstreept dat continuïteit en samenhang van de 
communautaire maatregelen op energiegebied kunnen worden vergemakkelijkt dobr in het Verdrag 
een aantal bepalingen op te nemen die een betere zichtbaarheid en een grotere efficiëntie garanderen. 
2. De behoefte aan een doorzichtiger energiebeleid van de Gemeenschap 
De communautaire maatregelen op energiegebied vinden momenteel hun oorsprong in verscheidene 
communautaire beleidssectoren (bijvoorbeeld: energie, externe betrekkingen, milieu, OTO, 
mededinging, interne markt, het regionaal beleid en landbouw). Een en ander leidt, voor zowel 
bedrijfsleven als politiek, soms tot een gebrek aan doorzichtigheid van de bestaande maatregelen. 
Met een globaal raamwerk voor het energiebeleid zou de doeltreffendheid van de maatregelen 
moeten worden geoptimaliseerd en zou men gemakkelijker tot een meer doorzichtig energiebeleid 
moeten kunnen komen. 
3. De noodzaak van een meer doelgerichte aanpak 
Dat de energiemaatregelen in veel communautaire beleidssectoren zo versnipperd zijn, duidt 
eveneens op de noodzaak van een doelgerichter optreden om het gebruik van onze schaarse 
middelen te optimaliseren. De tabel in bijlage 2 geeft een overzicht van omvang en draagwijdte van 
de in de verschillende beleidssectoren aangewende middelen. 
Hoofddoel zou moeten zijn om eventuele leemtes en tekortkomingen op te sporen, synergische 
effecten te bevorderen en overlappingen tussen deze communautaire maatregelen te voorkomen, ten 
einde een zo groot mogelijk effect te kunnen sorteren. Met een globale structuur voor het 
energiebeleid zou men de maatregelen beter rond de prioritaire energiedoelstellingen van de 
Gemeenschap kunnen concentreren. 
4. De noodzaak van een nauwere samenwerking tussen de Gemeenschap en de lidstaten 
Een groot aantal energiepohtieke maatregelen wordt door de lidstaten op nationaal, regionaal of 
plaatselijk niveau genomen. Wil men de prioritaire energiedoelstellingen van de Gemeenschap 
kunnen realiseren, dan is het van wezenlijk belang dat er een raamwerk voor energiesamenwerking 
tussen de Gemeenschap en de lidstaten wordt opgezet. Het is hierbij niet de bedoeling bepaalde 
keuzen aan het energiebeleid van de lidstaten op te dringen. Waar het wel om gaat, is dat de lidstaten 
Verslag van de Commissie aan de Raad inzake civiele bescherming, toerisme en energie (SEC(96)496 def. 
van 3 april 1996). 
5 
bij machte zijn erop toe te zien dat hun besluiten met de communautaire prioritaire doelstellingen in 
overeenstemming zijn en dat zij de nodige hulp krijgen om deze te realiseren. 
Een dergelijke aanpak van de samenwerking met de lidstaten zou ook bevorderlijk zijn voor een 
uitwisseling van gegevens en ervaringen, zou kunnen helpen bij het onderkennen van kwesties die 
voor de gehele Gemeenschap van belang zijn en zou een uitwisseling van goede praktijken kunnen 
vergemakkelijken. 
5. De noodzaak om alle belanghebbende partijen meer bij het beleid te betrekken 
Doorzichtigheid en doeltreffendheid van het communautaire energiebeleid zouden eveneens kunnen 
worden verbeterd door alle belanghebbende partijen meer bij het beleid te betrekken. Met een 
verdergaande dialoog en sterkere partnerschapsbanden tussen deze partijen en de Gemeenschap 
wordt het gemakkelijker de behoeften te onderkennen, de juiste politieke maatregelen vast te stellen 
en deze ten uitvoer te leggen. 
6 
C. DOELSTELLINGEN EN DRAAGWIJDTE VAN DE ANALYSE 
1. Doelstellingen 
Het is de bedoeling dat alle communautaire maatregelen op energiegebied binnen één enkele 
alomvattende structuur worden gebundeld, waarbij de volgende twee doelstellingen worden 
nagestreefd: 
• een grotere mate van doorzichtigheid van het communautaire energiebeleid; 
• het vinden van middelen om de doeltreffendheid van het communautaire energiebeleid te 
vergroten, waarbij het vooral gemakkelijker moet worden om uit te vinden op welke 
terreinen de communautaire beleidsmaatregelen vereenvoudigd, beter gecoördineerd of 
geïntensiveerd moeten worden. 
2. Draagwijdte 
De analyse omvat alle communautaire acties en maatregelen op energiegebied. Er worden twee typen 
maatregelen onderscheiden: 
• maatregelen ter bevordering van de energiesamenwerking tussen de lidstaten; 
• communautaire maatregelen, hetzij in het kader van het communautaire energiebeleid als 
zodanig, hetzij op andere relevante beleidsterreinen van de Gemeenschap (bijvoorbeeld: 
structuurfondsen, OTO, het beleid inzake externe betrekkingen, mededinging, milieu en 
landbouw) en in het kader van andere instrumenten (bijvoorbeeld de Europese 
Investeringsbank, het Europees Investeringsfonds, het Europees Ontwikkelingsfonds). 
De communautaire maatregelen op energiegebied worden ingedeeld op basis van de bijdrage die zij 
tot de volgende vier prioritaire doelstellingen kunnen leveren: 
• verzekeren van een continue energievoorziening en intensivering van de internationale 
samenwerking op energiegebied; 
• integratie van de Europese energiemarkten; 
• bevordering van een duurzame ontwikkeling; 
• bevordering van onderzoek en technologische ontwikkeling; 
De tabel in bijlage 1 geeft een opsomming van de hoofdpunten van het energiebeleid. Ter 
aanvulling is in bijlage 2 een tabel opgenomen met de belangrijkste financieringsbronnen voor 
de communautaire maatregelen op energiegebied. 
WBSH^ÊÊKSÊ^ÊÊÊ^BBSBÊBÊÊ 
A. SAMENWERKING MET DE LIDSTATEN 
De lidstaten en de Gemeenschap hebben een aantal energiedoelstellingen met elkaar gemeen. Een lijst 
van deze doelstellingen is opgenomen in het recente voorstel van de Commissie betreffende de 
organisatie van de samenwerking met betrekking tot communautaire energiedoelstellingen ten 
aanzien waarvan overeenstemming is bereikt7. In deze lijst van doelstellingen worden gedragslijnen 
aangegeven - met name ten aanzien van de continuïteit van de energievoorziening, het 
concurrentievermogen, de milieubescherming, de externe energiebetrekkingen en een bevordering 
van de energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen - welke op gezette tijden door de lidstaten 
worden bevestigd8. 
Om te bereiken dat deze gemeenschappelijke energiedoelstellingen gemakkelijker kunnen worden 
gerealiseerd, is het dus absoluut noodzakelijk de coördinatie tussen de lidstaten in het kader van een 
samenwerkingsstructuur te verbeteren, om te verzekeren dat het energiebeleid van Gemeenschap en 
lidstaten met deze doelstellingen in overeenstemming is. Ingevolge een verzoek van de Raad wordt 
met het voorstel voor een besluit betreffende de organisatie van een raamwerk voor een nauwere 
samenwerking tussen lidstaten en Gemeenschap vastgesteld. 
Er is ook bepaald dat de vertegenwoordigers van de lidstaten regelmatig zullen bijeenkomen en de 
Commissie zullen helpen om de bijdrage van het energiebeleid van de lidstaten en de Gemeenschap 
aan de overeengekomen energiedoelstellingen te evalueren. Die bijeenkomsten zullen een 
gespreksforum zijn om de uitwisseling van gegevens en ervaringen, de onderkenning van voor de 
Gemeenschap belangrijke kwesties en de uitwisseling van goede praktijken te vergemakkelijken. 
In het ontwerp-besluit wordt geïmpliceerd dat de Commissie de nodige initiatieven neemt ten einde 
een nauwere samenwerking en een strakkere coördinatie tussen de lidstaten te bevorderen. Hierbij 
gaat het vooral om de uitwisseling van voor het energiebeleid relevante informatie en het volgen en 
evalueren van de hieraan inherente ontwikkelingen. Aan de hand van de van de lidstaten verkregen 
gegevens zou de Commissie dan een periodiek verslag moeten opstellen over de mate waarin het 
energiebeleid van de lidstaten en dat van de Gemeenschap met de overeengekomen 
energiedoelstellingen verenigbaar zijn. Dit rapport vormt dan het uitgangspunt voor een door de 
Raad uit te voeren onderzoek naar de ontwikkelingen die zich op dit gebied hebben voorgedaan, 
terwijl aan de hand hiervan ook kan worden vastgesteld waar en wanneer nieuwe energiepolitieke 
maatregelen noodzakelijk zijn. 
Ter vergemakkelijking van dit samenwerkingsproces zou een raamwerk moeten worden vastgesteld 
voor de analyses en energieprognoses die de lidstaten en de Gemeenschap met elkaar gemeen 
moeten hebben. Het toekomstige Europese energieobservatorium, dat gebaseerd zou zijn op een 
netwerk van nationale centra, zou een aanzienlijke steun kunnen verlenen bij de analyse van de 
prioritaire thema's. Dit analysewerk - waaronder zowel energiemarkten als kritieke ontwikkelingen 
vallen - zou geheel op de prioritaire energiedoelstellingen toegespitst moeten zijn. Zo is het met het 
oog op een ononderbroken energievoorziening noodzakelijk de gebeurtenissen op de voet te volgen, 
Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen 
communautaire energiedoelstellingen, PB nr. C 27 van 28.1.1997, blz. 9. 
8 Onlangs nog, in de resolutie van de Raad van 8.7.1996 inzake het Witboek "Een energiebeleid voor de 
Europese Unie", PB nr. C 224 van 1.8.1996, blz. 1. 
8 ; 
waarbij vooral de energiesituatie en de ontwikkelingen op de wereldenergiemarkt geregeld aan een 
onderzoek worden onderworpen. 
Bij deze actie zou rekening worden gehouden met equivalente werkzaamheden voor nieuwe 
energietechnologieën in het kader van de activiteiten van het JOULE-THERMEE-programma en met 
de in het 4de kaderprogramma geplande coördinatie tussen de OTO-beleidsmaatregelen op 
energiegebied. 
B. SAMENWERKING MET DE BELANGHEBBENDE PARTIJEN 
Bij de voorbereiding van het Groenboek en het Witboek inzake het Europese energiebeleid zijn de 
commentaren van bedrijfsleven en consumenten, alsmede van andere organisaties, over de 
toekomstige opzet van het communautaire energiebeleid bijzonder nuttig gebleken. Deze organisaties 
hebben er tevens op gewezen dat zij een dialoog en doorzichtigheid heel belangrijk vinden en zij 
hebben te kennen gegeven dat dit proces volgens hen voortgezet en geïntensiveerd moet worden. De 
Raad heeft zich hiermee akkoord verklaard en de Commissie verzocht dit overlegproces op 
energiegebied in communautair verband te vervolgen9. 
Hoofddoel van een nauwere samenwerking met de belanghebbenden is de grondslag te leggen voor 
een open en doorzichtige dialoog waarbij de Commissie, wanneer er ontwerp-besluiten betreffende 
voor hen relevante beleidsbeslissingen op energiegebied moeten worden uitgewerkt, met de 
opmerkingen van alle betrokken partijen rekening zou kunnen houden. 
Er wordt momenteel een uit vertegenwoordigers van de voornaamste sociaal-economische subjecten 
samengesteld Raadgevend Comité voor energie geïnstalleerd, een en ander onder auspiciën van de 
Commissie10. De voornaamste taken van dit comité zijn: (a) die gebieden te vinden waarop een 
communautair optreden noodzakelijk is, (b) adviezen te verstrekken betreffende voorstellen van de 
Commissie voordat deze officieel worden goedgekeurd en (c) aanbevelingen te formuleren niet 
betrekking tot de tenuitvoerlegging van energiepolitieke maatregelen. 
9 Resolutie van de Raad van 8.7.1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", PB 
nr.C 224 van 1.8.1996, blz. 1. 
10 Besluit 96/642/EG van de Commissie van 8.11.1996 houdende oprichting van een Raadgevend Comité voor 
energie, PB nr. L 292 van, 15.11.1996, blz. 34. 
tfy^,%^ 
A. CONTINUITEIT VAN DE ENERGIEVOORZIENING EN INTERNATIONALE 
SAMENWERKING OP ENERGIEGEBIED 
De externe energieafhankelijkheid van de Europese Unie, die momenteel zo'n 50% bedraagt, zal naar 
verwachting sterk blijven toenemen om uiteindelijk in 2020 tot 70% op te lopen. Door deze 
toeneming van de externe afhankelijkheid is het noodzakelijk dat de continuïteit van de 
energievoorziening een grote prioriteit van het communautaire beleid wordt. De maatregelen op dit 
gebied zijn gebaseerd op een diversifiëring van het energieaanbod, maatregelen aan de vraagzijde, 
samenwerkingsprogramma's, de voorbereiding van de toetreding van nieuwe lidstaten, de 
samenwerking met internationale instellingen en crisismaatregelen. 
1. Diversifiëring van het energieaanbod 
De diversifiëring van het energieaanbod vergt maatregelen betreffende zowel de verscheidenheid van 
partners die energie aan de Europese Unie leveren als de diversiteit van de beschikbare 
energiebronnen. 
• De betrekkingen met de energieleveranciers 
De betrekkingen van de Europese Gemeenschap met de landen die haar momenteel van energie 
voorzien of dat mogelijk in de toekomst zullen doen, nopen tot de geleidelijke totstandbrenging van 
een geschikt wettelijk kader dat de bilaterale en multilaterale overeenkomsten op dit gebied, alsmede 
een versterking van de infrastructuren zal omvatten. 
Het Energiehandvest is het kader bij uitstek van de pan-Europese samenwerking op energiegebied 
geworden . Het in december 1994 gesloten Verdrag vormt de eerste economische overeenkomst 
tussen alle GOS-republieken, de landen van Midden- en Oost-Europa, de Europese Gemeenschap, 
haar 15 lidstaten en een aantal OESO-landen. Hoofddoel van deze overeenkomst is het bevorderen 
en verder uitbouwen van de handelsbetrekkingen, alsmede het beschermen en bevorderen van 
investeringen in de energiesector. De ratificatie van het Verdrag betreffende het Energiehandvest 
door alle verdragspartijen is van cruciaal belang voor de Oost-West-samenwerking in de 
energiesector. 
Energie en nucleaire veiligheid nemen een prioritaire plaats in bij de overeenkomsten met de landen van 
Midden- en Oost-Europa, maar ook met de meeste republieken van het GOS en andere derde landen. 
Dankzij de opkomst van Centraal-Azië en de landen rond de Kaspische Zee als gas- en 
aardolieproducenten krijgt de Europese Unie er een aantal potentieel belangrijke energieleveranciers 
bij. In de bilaterale overeenkomsten met Azië en Latijns-Amerika wordt een belangrijke plaats 
ingeruimd voor de samenwerking op energiegebied en vooral voor het streven naar een grotere mate 
van energie-efficiëntie. De samenwerking met de Golfstaten is eveneens een zwaar wegende factor 
bij het veiligstellen van de communautaire energievoorziening. De met derde landen in het 
Middellandse-Zeegebied ondertekende protocollen voorzien in maatregelen op energiegebied, 
waarbij overigens zij opgemerkt dat "energie" expliciet onderdeel vormt van de hervorming van de 
Besluiten 94/998/EEG en 94/1067/Euratom van de Raad van 15.12.1994 betreffende de voorlopige toepassing 
van het Verdrag inzake het Energiehandvest door de Europese Gemeenschap, PB nr. L 380 van 31.12.1994, 
blz. 1. 
10 
economische en sociale structuren in het kader van het Euro-mediterrane partnerschap. Tenslotte 
omvat het Verdrag van Lomé onder meer een hoofdstuk over de ontwikkeling van zowel de fossiele-
als de duurzame energieproductie van de ACS-landen. 
Voor een continue energievoorziening is een uitbreiding van de energietransportinfrastructuren 
richting Europese Unie van doorslaggevende betekenis. In het kader van de maatregelen ter 
bevordering van de Trans-Europese energienetwerken12 zal de Commissie blijven uitkijken naar 
projecten die voor de Unie en de betrokken derde landen van wederzijds belang zijn (een en ander 
wordt voorgesteld in haar nieuwe mededeling over de externe dimensie van de Trans-Europese 
energienetwerken). 
• De diversifiëring van de energiebronnen 
Door de diversifiëring van de energiebronnen, met name dankzij het gebruik van nieuwe en 
hernieuwbare bronnen, zou het, via een vergroting van het aanbod, tot een betere waarborging van 
de communautaire energievoorziening moeten komen. Hetzelfde geldt voor het aandeel van 
kernenergie en voor hulpbronnen van Europese oorsprong, voor zover deze de concurrentie 
aankunnen. Energiebesparing en warmtekrachtkoppeling dragen eveneens bij tot het verminderen 
van de externe afhankelijkheid. 
De Europese Gemeenschap steunt het gebruik van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen 
(waterkracht, zonne-energie, windenergie en geothermische bronnen) en bevordert het gebruik van 
biobrandstoffen. De programma's ALTENER13 en JQULE-THERMIE14 vormen de drijvende kracht 
op dit gebied. De betrekkelijk hoge exploitatiekosten van biomassa-energie mogen ons niet de ogen 
doen sluiten voor de voordelen van deze technologieën voor energiebeleid, werkgelegenheid, milieu 
èn landbouw. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid steunt de productie van grondstoffen voor 
andere doeleinden dan menselijke of dierlijke consumptie. Het grootste deel van die niet voor 
levensmiddelen bestemde productie wordt als biobrandstof gebruikt. 
De sector kernenergie neemt meer dan 30% van de elektriciteitsproductie in de Europese Unie voor 
zijn rekening en draagt aldus bij tot een minder grote energieafhankelijkheid. Bij de gebruikmaking 
van kernenergie wordt rekening gehouden met de vereisten van de non-proliferatieverdragen, de 
veiligheid van de installaties, en de vereisten in verband met -gezondheid en behandeling van 
kernafval. Via het Euratom-Verdrag spelen de communautaire instellingen een rol met betrekking tot 
de ontwikkeling van kernenergie, met name door de publicatie van de PINC15 (indicatieve 
programma's op het gebied van de kernenergie, welke richtsnoeren voor investeerders op dit terrein 
inhouden), door de toepassing van de bepalingen inzake de bevoorrading met kernenergie, de 
veiligheidsvoorzieningen ("safeguards") en de bescherming van werknemers en de bevolking tegen 
de risico's van ioniserende straling, en door het sluiten met derde landen van overeenkomsten inzake 
de handel in kernenergie. In dit verband zij herinnerd aan de maatregelen in het kader van de 
bestrijding van de clandestiene handel in kernmateriaal (hoofdzakelijk onttrokken aan militaire 
toepassingen), mede vanuit het oogpunt van de samenwerking op douane- en juridisch gebied. 
12 Beschikking 1254/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5.6.1996 tot opstelling van 
richtsnoeren voor Trans-Europese netwerken in de energiesector, PB m. L 161 van 29.6.1996, blz. 147. 
Beschikking 93/500/EEG van de Raad van 13 september 1993 inzake de bevordering van hernieuwbare 
energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER-programma), PB nr. L 235 van 18.9.1993, blz. 41. 
Voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma voor de bevordering van 
hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap. ALTENER II, COM(97) 87 van 12.3.1997. 
De presentatie van JOULE-THERMIE in zijn wettelijke context van het 4de OTO-kaderprogramma bevindt 
zich in hoofdstuk D.l. 
De op artikel 40 van het Euratom-Verdrag gebaseerde publicatie van het laatste PINC heeft in 1996 
plaatsgehad (COM(96)339 def. van 25.9.1996). 
11 
2. Maatregelen met betrekking tot de vraagkant 
Om de externe energieafhankelijkheid van de Unie te verminderen, is het nodig dat er ook ten 
aanzien van de vermindering van de vraag de nodige maatregelen worden getroffen. 
Via programma's als SAVE16 en JOULE-THERMIE en de plaatselijke bureaus voor energiebeheer 
tracht de Europese Unie burgers en bedrijfsleven tot energiebesparingen en een rationeel 
energieverbruik te bewegen. 
Technologisch hoogwaardige technieken moeten hierbij ook ten volle worden benut. In dit verband 
moet de nadruk worden gelegd op de bijdrage van JOULE en THERMIE aan de technologische 
ontwikkelings- en demonstratieprojecten op het vlak van energie-efficiëntie. 
3. De bijstands» of samenwerkingsprogramma's 
Internationale samenwerking is een essentieel onderdeel van een coherent energiebeleid. Door de 
externe energieafhankelijkheid en het wereldomvattende karakter van de zich voltrekkende 
klimaatverandering lopen alle pogingen om op een geografisch beperkte wijze vat op de 
energieproblematiek te krijgen in feite op niets uit. 
• De programma's voor technische bijstand 
Met de belangrijkste programma's op dit gebied (PHARE, TACIS17 en MEDA18) wordt het met 
name mogelijk technische bijstandsmaatregelen te nemen, alsmede voor cofinanciering in de 
energiesector te zorgen. Het opbouwen van een doeltreffend energiebeleid is voor de economische 
ontwikkeling van de landen in kwestie1 een allereerste voorwaarde. Bij het ten aanzien van deze 
regio's gevoerde beleid wordt prioritair al het mogelijke gedaan om de bijdrage van deze 
programma's aan de totstandbrenging van doeltreffende energiestructuren en van de nodige 
hervormingen in deze landen te vergroten. 
Bij haar betrekkingen met de ontwikkelingslanden van Latijns-Amerika en Azië heeft de 
Gemeenschap een concretere structuur voor deze samenwerking opgezet19, welke, op energiegebied, 
gestalte heeft gekregen in een samenwerkingsstrategie tussen Europa en Azië20, en wat Latijns-
Amerika aangaat, in de recente lancering van het ALURE-programma ter bevordering van een 
optimaal gebruik van de in deze regio voorkomende energiebronnen. 
16 
19 
20 Beschikking 96/737/EG van de Raad van 16 december 1996 betreffende een meerjarenprogramma ter 
bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVE II), PB nr. L 335 van 24.12.1996, blz. 50. 
De sluiting van Tsjernobyl zal met name via een Euratom-lening en TACIS-subsidies moeten worden 
gefinancierd. 
Verordening (EG) nr. 1488/96 van de Raad van 23.7.1996 inzake financiële en technische maatregelen ter 
ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in het kader van het 
Euro-mediterrane partnerschap (MEDA), PB nr. L 189 van 30.7.1996, blz. 1. 
Verordening (EEG) nr. 443/92 van de Raad van 25.2.1992 inzake financiële en technische hulp en 
economische samenwerking met de ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië, PB nr. L 52 van 
27.2.1992, blz. 1. 
Verordening (EG) nr. 213/96 van de Raad van 29.1.1996 betreffende de tenuitvoerlegging van het financieel 
instrument "EC Investment Partners", PB nr. L 28 van 6.2.1996, blz. 2. 
Mededeling van de Commissie over de strategie voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië, 
COM(96)308 def. van 18.7.1996. 
12 
De betrekkingen met de ACS-landen worden geregeld in het kader van via de overeenkomsten van 
Lomé in het leven geroepen instrumenten, waaronder met name het Europees Ontwikkelingsfonds 
(EOF). Op energiegebied zouden nieuwe initiatieven kunnen worden ontplooid, met name op het 
gebied van de hernieuwbare energiebronnen, om de problemen inzake watervoorziening en 
verwoestijning tegen te gaan, de externe druk op het gebied van energie-invoer te beperken en de 
levenskwaliteit van de plattelandsbevolking in die landen te verbeteren. 
• De Europese prioriteiten 
SYNERGY is het specifieke internationale-samenwerkingsinstrument in de energiesector, dat ten 
volle rekening houdt met de essentiële behoeften van de Europese energie-industrie op het externe 
vlak. Met dit programma wordt tegemoet gekomen aan een onmiskenbare specifieke behoefte aan 
internationale samenwerking in de energiesector. Het programma omvat de samenwerking met derde 
landen bij uitstippeling en tenuitvoerlegging van het energiebeleid. 
Het programma is van toepassing op de landen van Midden- en Oost-Europa, de republieken van het 
GOS, de landen in het Middellandse-Zeegebied en het Midden-Oosten, alsmede op de landen van 
Azië, Latijns-Amerika en Afrika. Een specifiek aspect van dit programma is dat er een prioritaire 
plaats aan de ontwikkelingsbehoeften van het Europese energiebeleid wordt toegekend. 
Tot de belangrijkste door SYNERGY op gang gebrachte samenwerkingsactiviteiten behoren de 
oprichting van het Euro-mediterraans forum21, de vorming van de Balkan-task-force, een soortgelijk 
initiatief voor de Oostzeelanden en de nieuwe groep China/Europese Gemeenschap. 
• De externe dimensie van het beleid op het vlak van OTO en milieu 
De internationale samenwerking op energiegebied stoelt ook op een specifiek extern beleids­
onderdeel dat enerzijds onder het OTO-beleid (INCO-programma en specifiek programma JOULE-
THERMIE) valt en anderzijds deel uitmaakt van in het kader van het milieubeleid genomen 
energiemaatregelen. In het kader van het INCO-programma wordt een en ander gecoördineerd met 
het JOULE-THERMIE-programma, ten einde de partnerschaps- en samenwerkingsmogelijkheden 
met derde landen op het vlak van de energietechnologie zo goed mogelijk te benutten. Ook worden 
er gezamenlijke onderzoekprojecten op het gebied van energie uitgevoerd met de 
ontwikkelingslanden. 
• Dwarsverbanden tussen de verschillende programma's 
Geprobeerd wordt de programma's onderling complementair te maken. En dit geldt in het bijzonder 
voor de nieuwe opzet van SYNERGY. Bij dit programma wordt thans prioritair rekening gehouden 
met de Europese energiebelangen in de internationale sfeer, waarbij ook de - complementaire -
maatregelen van de energie-industrie in aanmerking worden genomen, terwijl in het geval van 
PHARE/TACIS en de Overeenkomst van Lomé de te financieren acties door de Commissie worden 
vastgesteld op basis van aanvragen, zoals deze voortvloeien uit de door derde landen kenbaar 
gemaakte behoeften. 
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende het Euro-mediterraan 
partnerschap in de energiesector, COM(96)149 def. van 3.4.1996. 
13 
4. De voorbereiding van de toetreding van nieuwe lidstaten 
Tijdens de Europese Raad van Essen van december 1994 is de zogenoemde "pre-toetredings­
strategie"22 goedgekeurd, die politieke initiatieven omvat om de toetreding van de met de Europese 
Gemeenschap geassocieerde LMOE voor te bereiden. In dit verband kan in het kader van een 
gestructureerde politieke dialoog tussen" de Europese Gemeenschap en de kandidaat-lidstaten van 
gedachten worden gewisseld over vraagstukken van wederzijds belang, met name energiekwesties. 
Deze pre-toetredingsstrategie vertaalt zich op energiegebied in een harmonisatie van 
beleidsmaatregelen, een hervorming van de wetgevingen in overeenstemming met het acquis 
communautaire, en een herstructurering van de energiesectoren. 
5. De samenwerking met internationale organisaties 
Energievraagstukken worden ook besproken binnen gespecialiseerde organisaties als het 
Internationaal Energieagentschap (DEA) - met name voor crisismaatregelen -, de Internationale 
Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) - wat betreft alle toepassingen van kernenergie en met name 
de controle op het gebruik van splijtstof ("safeguards") en de steunverlening ten behoeve van de 
LMOE en de landen van het GOS - en het Agentschap van de OESO voor kernenergie. Energie 
vormt ook een belangrijk aspect van de activiteiten van de Europese Bank voor Wederopbouw en 
Ontwikkeling (EBWO) en de Wereldbank, vooral waar het technische en financiële bijstand, alsmede 
maatregelen ter bevorde ng van een rationeel energieverbruik betreft. 
De Commissie hecht veel belang aan de samenwerking en de coördinatie met deze internationale 
organisaties, zulks met het oog op een grotere mate van convergentie van de energiedoelstellingen en 
de complementariteit van de aan te wenden middelen en instrumenten. 
6. Crisismaatregelen 
Om eventuele moeilijkheden bij de energievoorziening te kunnen verlichten is met ingang van 196823 
voor de lidstaten de verplichting van kracht geworden om een minimumvoorraad ruwe aardolie en/of 
aardolieproducten aan te houden. Sinds 197324 zijn aanvullende crisismaatregelen (gebruikmaking 
van voorraden, vermindering van het verbruik, verdeling tussen lidstaten) genomen. Rekening 
houdend met de dienaangaande binnen het DEA ontplooide initiatieven, dient men de huidige 
structuur van voorraden en crisismaatregelen aan te passen, zodat deze op alle componenten van de 
tot stand komende interne markt, alsmede op de evolutie van de wereldmarkt berekend is. 
22 
23 
24 Witboek inzake de voorbereiding van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa op integratie in de 
interne markt van de Unie, COM(95)163 def. van 10.5.1995. 
Richtlijn 68/414/EEG van de Raad van 20.12.1968 (PB nr. L 308 van 23.12.1968, blz. 14) stelde deze 
voorraad vast op een hoeveelheid die overeenkomt met een gemiddeld gebruik gedurende 65 dagen, welke 
hoeveelheid met Richtlijn 72/425/EEG van 19.12.1972 (PB nr. L 291 van 28.12.1972, blz. 154, op 
90 verbruiksdagen werd gebracht. 
Richtlijn 73/238/EEG van de Raad van 24.7.1973 betreffende de maatregelen ter vermindering van de 
gevolgen van moeilijkheden bij de bevoorrading met ruwe aardolie en aardolieproducten, PB nr. L 228 van 
16.8.1973, blz. 1; Beschikking 77/706/EEG van de Raad van 7.11.1977 tot vaststelling van een 
communautaire doelstelling inzake een beperking van het verbruik van energie in geval van moeilijkheden bij 
de voorziening met ruwe aardolie en aardolieproducten, PB nr. L 292 van 16.11.1977, blz. 9. 
14 
B. EEN INTEGRATIE VAN DE ENERGIEMARKTEN 
De interne energiemarkt vormt een essentiële prioriteit voor de Europese Unie in het algemeen en 
voor het energiebeleid in het bijzonder; deze markt biedt grotere concurrentiemogelijkheden voor het 
bedrijfsleven en voor de Europese burger zicht op een verlaging van de prijzen. 
1. De totstandbrenging van de interne energiemarkt 
Voor de totstandbrenging van een interne energiemarkt is een geheel van werkingsregels en middelen 
ter ontwikkeling van deze markt vereist. 
In tal van landen in de wereld en in verscheidene lidstaten voltrekt zich in de elektriciteitssector een 
proces van veranderingen; het betreft hier hoofdzakelijk een moderniserings- en liberaliseringsproces 
en de invoering van mededingingsstructuren. De overeenkomstig de samenwerkingsprocedure, eind 
1996, goedgekeurde Richtlijn betreffende de interne elektriciteitsmarkt25, is erop gericht een echte 
concurrentie tussen de energieproducenten op gang te brengen en de energieconsument een aantal 
keuzemogelijkheden te geven. Deze richtlijn is voor de totstandbrenging van de interne markt van 
doorslaggevende betekenis. In de richtlijn, welke volledig aansluit op de zienswijze die de Commissie 
in haar mededeling over diensten van algemeen belang26 ventileert, worden de specifieke 
verplichtingen inzake openbare dienstverlening in de elektriciteitssector erkend. De besprekingen 
betreffende de voorschriften voor de interne gasmarkt21 gaan thans een beslissende fase in, terwijl het 
onderhandelingsklimaat zich gunstig laat aanzien. 
Met de richtlijn inzake de interne elektriciteitsmarkt, welke begin 1997 van kracht werd, wordt in zes 
jaar tijds ten minste een derde van de markt opengesteld, hetgeen neerkomt op een omzet van 45 
miljard ecu. Met deze richtlijn wordt een aanzienlijke handreiking naar de concurrentie gedaan. Door 
een volledige tenuitvoerlegging van de interne markt en een stringente toepassing van de 
mededingingsregels kunnen voor de ontwikkeling van alle energiebronnen gelijkwaardige voorwaarden 
worden vastgesteld. Overheidshulp ten behoeve van bedrijven en andere organisaties in de 
energiesector vallen onder algemene bepalingen inzake staatssteun, behalve in het geval van de 
steenkoolindustrie, waar speciale voorschriften zijn gepland om met de achteruitgang van de sector 
en de bescherming van het milieu rekening te kunnen houden28. 
De energietransportnetwerken vormen een niet weg te denken infrastructuurelement van de interne 
markt. De onderlinge koppeling van deze netwerken is op nationaal en regionaal niveau voor een 
groot deel voltooid. Aan de koppeling op Trans-Europees niveau wordt nog gewerkt. Op alle 
niveaus zijn er echter nog ontbrekende verbindingen en onvoldoende capaciteiten. Bovendien is het 
noodzakelijk nieuwe pijpleidingen vanaf de gasvoorkomens te leggen om aan de groeiende vraag 
naar aardgas te kunnen voldoen. De in 1996 met betrekking tot Trans-Europese netwerken genomen 
25 
27 
28 Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19.12.1996 betreffende gemeenschappelijke 
voorschriften voor de interne elektriciteitsmarkt, PB nr. L 27 van 30.1.1997, blz. 20. 
Mededeling van de Commissie over de diensten van algemeen belangen Europa, COM(96)443 def. van 
11.9.1996. 
Gewijzigd voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 7.12.1993 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas, PB nr. C 123 van 4.5.1994, blz. 26. 
Beschikking 3632/93/EGKS van de Commissie van 28.12.1993 tot vaststelling van een communautaire 
regeling voor de steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie, PB nr. L 329 van 
30.12.1993, blz. 12. 
15 
besluiten29 verschaffen een basisstructuur van richtsnoeren en middelen om deze hoeksteen van het 
handelsverkeer en de interne energiemarkt te realiseren. 
De belastingheffing op energieproducten is een belangrijke factor bij de totstandbrenging van de interne 
energiemarkt. Dank zij de richtlijnen betreffende de accijnstarieven voor minerale oliën30 en die met 
betrekking tot het verkeer van die producten31 kon met een harmonisatieproces een echte interne 
markt voor minerale oliën worden gecreëerd. Op 12 maart 1997 heeft de Commissie aan de Raad 
een voorstel voor een richtlijn toegestuurd om die eerste regeling aan te vullen en de interne markt 
van energieproducten aldus uit te vergroten32. Bij dit voorstel wordt het toepassingsgebied van het 
communautaire systeem van minimumtarieven tot alle energieproducten uitgebreid. Dank zij dit 
voorstel kan nu een einde worden gemaakt aan de huidige concurrentievervalsing op de 
energiemarkt, terwijl toch rekening wordt gehouden met het principe van fiscale neutraliteit. In dit 
voorstel wordt ook rekening gehouden met de noodzaak om door middel van belastingprikkels het 
gebruik van duurzame-energievormen en de internalisering van de milieukosten te bevorderen. 
Doorzichtigheid is een zeer belangrijke voorwaarde voor een goed functioneren van de energiemarkt en 
is bevorderlijk voor een gunstig investeringsklimaat. Dit geldt zowel voor het gevoerde 
energiebeleid, de toegepaste voorschriften, de hoeveelheden33, als voor energieprijzen en 
investeringen. Zo is het bijvoorbeeld veelzeggend dat in deze context een communautaire procedure 
voor doorzichtige prijzen ten behoeve van de industriële eindverbruiker van gas en elektriciteit34 tot 
stand werd gebracht. 
Normalisatie draagt bij tot de integratie Van de energiesector. Bij de normalisatiewerkzaamheden gaat 
het om de energieproducten zelf, alsmede om productie, vervoer en distributie ervan, en om de 
apparaten, machines en installaties die energie verbruiken. Vooral met de steun van SAVE en 
ALTENER worden normalisatienchtlijnen uitgewerkt inzake de energie-efficiëntie en het etiketteren 
van energieverbruikende apparatuur35. 
29 
30 
32 
33 
35 Beschikking 96/39/EG van de Raad van 28.3.1996 inzake maatregelen om voor de ontwikkeling van de 
Trans-Europese netwerken in de energiesector een gunstiger klimaat te creëren, PB nr. L 161 van 29.6.1996, 
blz. 154. 
Beschikking 1254/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5.6.1996 tot opstelling van 
richtsnoeren voor Trans-Europese netwerken in de energiesector, PB nr. L 161 van 29.6.1996, blz. 147. 
Richtlijn 92/8 l/EEG van de Raad van 19.10.1992 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns 
op minerale oliën, PB nr. L 316 van 31.10.1992, blz. 12. Richtlijn 92/82/EEG van de Raad van 19.10.1992 
betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor minerale oliën, PB nr. L 316 van 
31.10.1992, blz. 19, gewijzigd bij Richtlijn 94/74/EEG van de Raad van 22.12.1994, PB nr. L 365 van 
31.12.1994, blz. 46. 
Richtlijn 92/12/EEG van de Raad van 25.2.1992 betreffende de algemene regeling voor accijnsproducten, het 
voorhanden hebben en het verkeer daarvan en de controles daarop, PB nr. L 76 van 23.3.1992, blz. 1. 
Voorstel voor een richtlijn betreffende de herstructurering van het communautaire kader voor de 
belastingheffing op energieproducten, COM(97) 30. 
Verordening (EG) nr. 2964/95 van de Raad van 20.12.1995 houdende instelling van een registratie in de 
Gemeenschap van de invoer en leveranties van ruwe aardolie, PB nr. L 310 van 22.12.1995, blz. 5. 
Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29.6.1990 betreffende een communautaire procedure inzake de 
doorzichtigheid van de prijzen van gas en elektriciteit voor industriële eindverbruikers, PB nr. L 185 van 
17.7.1990, blz. 16. 
Richtlijn 92/42/EEG van de Raad van 21.5.1992 betreffende de rendementseisen voor nieuwe olie- en 
gasgestookte centraleverwarmingsketels, PB nr. L 167 van 22.6.1996, blz. 17; Richtlijn 96/57/EG van het 
Europees Parlement en de Raad van 3.9.1996 betreffende normen voor de energie-efficiëntie van 
huishoudelijke elektrische koelkasten, diepvriezers en combinaties daarvan, PB nr. L 236 van 18.9.1996, 
blz. 36. 
16 
2. Energie en de sociaal-economische samenhang 
Ook de communautaire actie op het vlak van de sociaal-economische samenhang is voor het 
energiebeleid relevant. De mogelijkheid om goedkoop over voldoende energie te kunnen beschikken 
is een belangrijke voorwaarde voor het concurrentievermogen van regio's met een 
ontwikkelingsachterstand. Ook een goede energiebalans, een rationeel energieverbruik en het 
stimuleren van het gebruik van duurzame-energievormen zijn belangrijke overwegingen bij de 
ruimtelijke ordening van Europa. De energieprogramma's sluiten deze cohesiedoelstelling in zich; 
aldus wordt bijvoorbeeld een derde van de THERMTJE-acties en bijna de helft van de plaatselijke en 
regionale bureaus voor energiebeheer opgezet in de regio's van Doelstelling 1 (ondersteuning van 
regio's met een ontwikkelingsachterstand) en meer dan 20% in de regio's van Doelstelling 2 (regio's 
waar de industrie achteruitgaat) en 5b (plattelandsgebieden). 
Wat de Structuurfondsen betreft, voorzien de communautaire bestekken bijna alle in een onderdeel 
"energie". Het bedrag voor energieprojecten in de begrotingstoewijzing voor Doelstelling 1 beloopt 
2,5 miljard ecu. Sommige communautaire programma-initiatieven, zoals met name INTERREG 
II/REGEN (grensoverschrijdende samenwerking en energienetwerken) en REGIS II (integratie van 
aan de uiterste buitengrens van de Gemeenschap gelegen regio's) hebben rechtstreeks op energie 
betrekking. 
Het Cohesiefonds financiert zijnerzijds indirect met energie samenhangende milieuprojecten en 
vervoersinfrastructuurprojecten. 
3. De financiering van energie-investeringen 
Naast de financiering door de Structuurfondsen of in het kader van de Trans-Europese netwerken 
kan de energiesector rekenen op de financiële steun van EIB, EIF en de bijstand en leningen van de 
EGKS en van EURATOM. In de tabel in bijlage 2 (de voornaamste financieringsbronnen voor de 
communautaire energiemaatregelen) wordt een totaaloverzicht van de voor energiemaatregelen 
toegewezen bedragen gegeven. 
De leningen van de Europese Investeringsbank (EIB) in de energiesector maken ongeveer 20% van de door 
de EIB verstrekte financieringen uit. Om voor financiering door de EIB in aanmerking te komen 
moet een project of programma met de doelstellingen van het energiebeleid van de Europese 
Gemeenschap in overeenstemming zijn. De totstandbrenging van de interne markt leidt er eveneens 
toe dat het accent op de onderlinge koppeling van de gas- en elektriciteitsnetwerken, zowel in de 
Europese Unie als daarbuiten, komt te liggen. 
De Europese Raad van Edinburgh heeft eind 1992 het Edinburgh-mechanisme ingevoerd, onder 
andere met het oog op de financiële ondersteuning van investeringen in Trans-Europese energienet­
werken, in apparatuur ten behoeve van de energieproductiesector, alsmede van investeringen 
waarmee de betrokken regio's gemakkelijker toegang tot de Trans-Europese energienetwerken 
krijgen (de toegewezen bedragen zijn verdisconteerd in de gegevens betreffende de EIB-leningen -
zie bijlage 2). 
Het Europees Investeringsfonds (EIF) verleent in hoofdzaak financiële garanties aan banken ter 
ondersteuning van middellange- en langetermijninvesteringen in Trans-Europese netwerken. 
36 Mededeling van de Commissie over energie en de economische en sociale samenhang, COM(93)645 def. van 
14.2.1994. 
17 
De EGKS financiert acties betreffende met name de herscholing van werknemers, onderzoekspro­
gramma's in de sectoren kolen en staal en zorgt voor industriële-omschakelingsleningen met 
rentesubsidiëring. Bovendien verstrekt de EGKS leningen die hoofdzakelijk voor de steenkoolindus­
trie, thermische centrales en de communautaire ijzer- en staalsector bestemd zijn. 
C. MAATREGELEN TER BEVORDERING VAN EEN DUURZAME ONTWIKKELING 
OP ENERGIEGEBIED 
Een "duurzame" economische en sociale vooruitgang is pas haalbaar als er bij alle beleidsmaat­
regelen, en in de eerste plaats bij het energiebeleid, ten volle met de milieuoverwegingen rekening 
wordt gehouden. 
1. Verenigbare energie- en milieudoelstellingen 
Wat de milieuproblematiek betreft, is er voor de energiesector een prominente rol weggelegd. 
Productie, transport en gebruik van energie hebben in de meeste gevallen een weerslag op ons 
milieu; deze gevolgen kunnen van lokale aard zijn wanneer het om de luchtkwaliteit in steden, om de 
dumping, of opslag van splijtstof, dan wel om geluidshinder gaat; de problemen kunnen zich echter 
tot meerdere regio's of landen uitstrekken en aldus continentale afmetingen aannemen in het geval 
van emissies die zich van regionale of landsgrenzen weinig aantrekken. Tenslotte vormt de uitstoot 
van broeikasgassen als CO2 voor de gehele wereld een bron van verontrusting, naar aanleiding 
waarvan het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering tot stand is gekomen. 
Alle acties die gericht zijn op het terugdringen van de emissies en de ontwikkeling van veiliger 
energietechnieken leveren voordelen op voor de gezondheid. Vanaf 1991 is de Raad het omlaag 
brengen van de C02-emissies als strategische doelstelling gaan beschouwen37 en deze problematiek 
zal dan ook het hoofdpunt vormen van de Topconferentie te Kyoto in december 1997. In zijn 
conclusies van 3 maart 1997 heeft de Raad zich tot doel gesteld de emissies van de belangrijkste 
broeikasgassen tegen het jaar 2010 met 15% te verminderen. In die context bereidt de Commissie 
een mededeling voor over de energiedimensie van de klimaatverandering. 
Naast de wetgeving zijn belastingen, vrijwillige overeenkomsten en OTO middelen om de energie- en 
milieudoelstellingen met elkaar in overeenstemming te brengen. De Commissie heeft met deze 
dimensie rekening gehouden in het voorstel voor een richtlijn betreffende de herstructurering van het 
communautaire kader voor de belastingheffing op energieproducten38, dat, naast de verdieping van 
de interne markt, de tenuitvoerlegging van aan de nationale omstandigheden aangepaste 
milieumaatregelen door de lidstaten beoogt. Verder onderhandelt de Commissie met de 
automobielindustrie over een akkoord om de gemiddelde C02-uitstoot voor nieuwe voertuigen sterk 
te verminderen. Bovendien kunnen de Commissie en de bedrijven in de energiesector samenwerken 
dankzij specifieke programma's, zoals het auto-olieprogramma, op basis waarvan de aardolie- en 
automobielsector gezamenlijk zoeken naar de beste economische methode om een aantal 
luchtkwaliteitdoelstellingen te realiseren, waarbij zij zich gelijktijdig met de verschillende aspecten 
van brandstoffen en motortechnologie kunnen bezighouden39. 
38 
39 Tijdens zijn vergadering van 29.10.1990 heeft de Raad zich tot doel gesteld de totale C02-uitstoot tot het 
jaar 2000 in de gehele Gemeenschap op het niveau van 1990 te stabiliseren. 
Zie ook het gewijzigde voorstel voor een richtlijn van de Raad tot invoering van een heffing van de uitstoot 
van kooldioxide op energie, COM(95)172 def. van 10.5.1995. 
Voorstel voor een richtlijn betreffende de herstructurering van het communautaire kader voor de 
belastingheffing op energieproducten, COM(97) 30. 
In de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende een toekomstige 
strategie voor de vermindering van de emissies van het wegvervoer met inachtneming van de resultaten van 
2. Een rationeel en doeltreffend gebruik van onze energiebronnen 
De communautaire milieudoelstellingen en een vermindering van onze energieafhankelijkheid zullen 
alleen dan haalbaar blijken, indien wij een rationeel en doeltreffend gebruik van onze energiebronnen 
gaan maken. Het programma SAVE vormt een globale benadering van de Europese Gemeenschap 
ter stimulering van energie-efficiëntiemaatregelen, ter bevordering van investeringen door industrie 
en consumenten om op energie te bezuinigen, alsmede om de noodzakelijke voorwaarde te creëren 
voor een minder energie-intensieve eindconsumptie. Daarnaast verleent JOULE-THERMIE 
financiële steun voor de invoering van schone en doeltreffende technologieën op dit terrein. 
Het energiebeheer op plaatselijk en stedelijk vlak vaart wel bij een verbetering van de vraagbe-
heersing, bij de bevordering van de energie-efficiëntie en bij een beter gebruik van de regionale 
bronnen. In aansluiting op een aantal doorslaggevende proefprojecten ten behoeve van regio's, 
steden en eilanden is de Commissie zich gaan concentreren op de plaatselijke of regionale bureaus 
voor energiebeheer, waarvan de oprichting door SAVE wordt gesteund. In dit verband moet vooral 
worden gewezen op de meerwaarde die voortvloeit uit de voorbeeldfunctie van de hier op 
transnationaal niveau succesvol tot stand gebrachte samenwerking. Het potentiële aantal plaatselijke 
of regionale bureaus in de Europese Unie wordt op 1.600 geraamd. 
3. De bevordering van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen 
Hernieuwbare energiebronnen brengen slechts weinig verontreiniging met zich mee, veroorzaken 
nagenoeg geen klimaatveranderingen, worden lokaal geproduceerd en zijn meestal gemakkelijk 
beschikbaar. Een groter aandeel van deze energiebronnen in de communautaire energiebalans zou 
bijdragen tot de bescherming van het milieu en de continuïteit van de energievoorziening, en ook nog 
andere voordelen hebben. Gezien de vooruitgang op het gebied van technologie en kosten moet 
worden verwacht dat deze energiebronnen zich in de toekomst verder zullen ontwikkelen. De 
Commissie heeft onlangs een Groenboek inzake hernieuwbare energiebronnen gepubliceerd, dat het 
uitgangspunt zal vormen voor een uitgebreide discussie tussen alle belanghebbende partijen40. Een 
van een actieplan vergezeld gaand Witboek zal vóór eind 1997 worden gepubliceerd. 
Het programma ALTENER is een bijzonder belangrijk instrument ter bevordering van hernieuwbare 
energiebronnen doordat het bijdraagt tot de marktpenetratie; het programma streeft naar een groter 
aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energievraag, alsmede naar een intensiever gebruik 
van biobrandstoffen in motorvoertuigen. JOULE-THERMEE èn FAIR41 nemen de technologische 
aspecten bij de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen voor hun rekening. 
4. Dwarsverbanden tussen de verschillende programma's 
Met elk energieprogramma worden weer andere doelstellingen nagestreefd. Bij de formulering van 
de onlangs goedgekeurde programma's (SAVE II) of binnenkort goed te keuren programma's 
(ALTENER II) zorgt de Commissie ervoor dat overlappingen worden-vermeden. Er is (wordt) een 
aantal maatregelen getroffen om dubbel werk op het operationele vlak te voorkomen. Een voorbeeld 
het auto-olieprogramma (COM(96)248 def. van 18.6.1996) wordt met resultaten van het auto-olieprogramma 
rekening gehouden. 
40 Mededeling van de Commissie - energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen - Groenboek voor 
een communautaire strategie, COM(96)576 van 20.11.1996. 
41 Beschikking 94/805/EG van de Raad van 23.11.1994 tot vaststelling van een specifiek programma voor 
onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van de landbouw en de visserij (met 
inbegrip van de agro-industrie, de levensmiddelentechnologie, de bosbouw, de aquacultuur en de 
plattelandsontwikkeling) (1994-1998) 
19 
daarvan is de deelneming over en weer van de verschillende programmabeheerders - zowel bij de 
voorbereiding van de acties als binnen de beoordelings- en selectiecomités - waardoor men in de 
praktijk potentiële doublures op het spoor kan komen. Het gaat om een eerste fase die later 
misschien moet worden uitgebreid. De bij deze mededeling gevoegde tabellen zijn een middel voor 
een diepgaander analyse van de potentiële doublures en vormen de aanzet tot de nodige 
opeenvolgende stappen. 
D. BEVORDERING VAN ONDERZOEK EN TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELING 
Onderzoek en technologische ontwikkeling, met inbegrip van demonstratie, zijn van wezenlijk belang 
bij de uitwerking van methode3 die een hoog energierendement bieden, alsmede van nieuwe 
technieken voor de exploitatie van fossiele brandstoffen, splijtstof of hernieuwbare energiebronnen. 
Het OTO-kaderprogramma omvat een gedeelte "onderzoek en ontwikkeling" (JOULE) en een 
gedeelte "demonstratie" (THERMIE). In het kader daarvan kunnen door industrieën, 
onderzoekcentra en universiteiten in de lidstaten aanzienlijke inspanningen worden geleverd op het 
gebied van nieuwe energietechnologieën. Ook wordt er een op het EURATOM-Verdrag gebaseerd 
OTO-programma op het gebied van nucleaire veiligheid en beheerste thermonucleaire fusie 
uitgevoerd. Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek is bij die inspanningen betrokken. 
1. Niet-nucleaire energie 
Naast technologische ontwikkeling heeft het programma JOULE-THERMIE42 een betrouwbare 
energievoorziening (in ruime zin, d.w.z. met inachtneming van concurrentievermogen en duurzame 
groei), de bescherming van het miüeu (in het bijzonder wat de klimaatverandering betreft) en de 
samenhang tussen OTO en de energiemarkten tot doel. 
Het programma heeft drie prioriteiten: een rationeel energieverbruik, ontwikkeling en gebruik van 
hernieuwbare energiebronnen en het streven naar een beter gebruik van fossiele brandstoffen. Het 
programma v/ordt aangevuld met maatregelen ter ondersteuning van de OTO-strategie, met onder 
meer onderzoek op het gebied van modelontwikkeling. 
Wat een verbeterd gebruik van energie en de conversie van fossiele brandstoffen betreft, wordt in 
hoofdzaak gestreefd naar een vermindering van vervuilende emissies en een grotere energie-
efficiëntie met een positief effect op het concurrentievermogen van de ondernemingen. Voorts 
financiert de Gemeenschap OTO-activiteiten op het vlak van vaste brandstoffen (steenkool, 
bruinkool en turf). De Commissie zal een mededeling publiceren over de roi van vaste brandstoffen 
bij het energiebeleid en hierbij rekening houden met de tec'mologische aspecten en een behoorlijk en 
efficiënt gebruik van deze brandstoffen, waarbij zij verder zal kijken dan de draagwijdte van het 
EGKS-Verdrag en eveneens de op handen zijnde uitbreiding in beschouwing zal nemen. 
In het geval van hernieuwbare energiebronnen omvatten de gefinancierde activiteiten verschillende 
energievormen (omzetting van biomassa, fotovoltai'sche elektriciteit, integratie van zonne-energie in 
gebouwen, nieuwe generaties windmolens, enz.) en hebben zij ook betrekking op het effect dat de 
nieuwe energievormen in sociaal, economisch en ecologisch opzicht hebben. 
42 Beschikking 94/806/EEG van de Raad van 23.11.1994 houdende aanneming van een specifiek programma 
voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van niet-nucleaire 
energie (1994-1998), PB nr. L 334 van 22.12.1994, blz. 87. 
20' 
Er wordt getracht een coördinatie tussen de nationale en communautaire OTO-programma's tot 
stand te brengen. Die coördinatie wordt versterkt met gemeenschappelijke analyses van kostprijs en 
potentieel van nieuwe technologieën. 
Het is van belang deze activiteiten voort te zetten met inachtneming van een aantal nieuwe, 
innoverende projecten, met name die betreffende "de stad van morgen", waarvoor op de energie-
efficiëntie toegespitste onderzoek- en demonstratieactiviteiten in het vooruitzicht worden gesteld, 
met name in de bouwsector. 
Een aantal andere specifieke programma's van het 4de OTO-kaderprogramma dragen onrechtstreeks 
bij tot een grotere efiiciëntie van het energiesysteem: de technologieën op het gebied van irîformatie 
(ESPRIT), industrie (IMT) en vervoer (IMT en "auto van morgen"). De activiteiten voor de 
productie van biomassa (FAIR) vormen een horizontale aanvulling op de specifieke 
energieactiviteiten van JOULE-THERMIE. 
Het voorstel voor een 5de kaderprogramma, voor de periode 1998-2002, is door de Commissie 
goedgekeurd. Eén van de belangrijkste acties die worden gepland ("geavanceerde energiesystemen 
en -diensten") zou tot doel hebben beter te voldoen aan de energiebehoeften van de Gemeenschap, 
terwijl men toch de C02-emissies zou verminderen en het concurrentievermogen zou verbeteren 
door, zowel bij productie als bij verbruik, via doelgerichte projecten het opzetten van efficiënte 
energiesystemen te bevorderen. 
2. Kernenergie 
In de context van het 4de OTO-kaderprogramma worden onderzoeks- en technologische-
ontwikkelingsactiviteiten inzake kernsplijting uitgevoerd met betrekking tot de veiligheid van 
reactoren, de veiligheid en betrouwbaarheid van de brandstofcyclus (met inbegrip van het 
afvalbeheer), de ontmanteling van installaties, de splijtstofbewaking, de non-proliferatie en de 
gevolgen van radioactieve besmetting voor mens en milieu. De studie van het effect van ioniserende 
straling resulteert in toepassingen op geneeskundig gebied. 
Het tweede aspect van het onderzoek op het gebied van kernenergie betreft beheerste thermonu-
cleaire fusie, welke een interessante optie lijkt te zijn, temeer daar fusiereactoren als potentiële 
energiebron nagenoeg onuitputtelijk zijn43. 
43 Na voltooiing van de proeven met JET (Joint European Torus) is de experimentele ITER (Internationale 
Thermonucleaire Experimentele Reactor) de gedetailleerde projectfase ingegaan; doel van deze opstelling is 
om de wetenschappelijke en technologische bruikbaarheid van fusie-energie voor vreedzame doeleinden aan 
te tonen. 
21 
CONCtUSïlS 
1. Deze mededeling streeft ernaar het communautaire energiebeleid doorzichtiger te maken. 
Voor de eerste maal wordt hier een compleet overzicht gegeven van alle acties en 
maatregelen van de Europese Gemeenschap op energiegebied, waarbij zowel de 
samenwerking met de lidstaten als de eigen maatregelen van de Gemeenschap aan bod 
komen. 
Zij is een eerste stap naar een complete analyse van de verschillende componenten van het 
energiebeleid. Wat de dwarsverbanden betreft tussen de specifieke maatregelen van het 
energiebeleid en het communautaire beleid op andere terreinen, moet een diepgaander analyse 
worden uitgevoerd op basis van de specifieke aard van ieder programma, de wijze van 
uitvoering van deze programma's en de mate waarin lidstaten, regio's of derde landen hierbij 
betrokken zijn. Een en ander is van essentieel belang om een juist begrip te krijgen van de 
werking van de Structuurfondsen of van programma's als PHARE/TACIS/MEDA. 
2. Naast het voordeel van een grotere doorzichtigheid biedt deze mededeling nog de 
gelegenheid om op de volgende twee punten de nodige kennis op te doen met betrekking tot 
het beleid dat in de toekomst zou kunnen worden gevolgd: 
De maatregelen op energiegebied zouden moeten worden geïntensiveerd om meer te 
kunnen doen aan de verwachte en significante toename van de externe afhankelijkheid 
en tegelijkertijd de concurrentie- en milieudoelstellingen in acht te kunnen nemen. 
De maatregelen hebben tot doel een betere samenwerking rond gemeenschappelijke 
energiedoelstellingen tussen de lidstaten te bevorderen. 
Ook zou men zich hierbij, op basis van deze prioritaire doelstellingen, meer moeten 
gaan toeleggen op de communautaire acties, zowel in het kader van het energiebeleid 
als vanuit andere communautaire beleidssectoren. 
Met de genomen maatregelen zou het communautair optreden doelmatiger moeten 
worden gemaakt en zou het gebruik van financiële middelen moeten worden 
geoptimaliseerd, een en ander door synergie te bevorderen en die gebieden te vinden 
waarop de energiepolitieke maatregelen moeten worden geïntensiveerd. 
• Om nog doelmatiger te kunnen werken en onverminderd de vraag of in het nieuwe 
Verdrag een nieuwe juridische grondslag inzake energie moet worden ingevoerd, zou 
men kunnen proberen de zaken te verduidelijken en te vereenvoudigen. Het 
communautaire energiebeleid heeft namelijk een coherente basisstructuur nodig 
uitgaande waarvan de prioritaire taken met voldoende middelen tot een goed einde 
kunnen worden gebracht. 
In dit verband vormen een continue energievoorziening, een concurrentieniveau dat rekening houdt 
met de legitieme rechten en verwachtingen van de consumenten, en een duurzame ontwikkeling 
immers niet alleen grote uitdagingen voor de Unie, maar zijn zij ook van aanzienlijk belang voor de 
Europese burgers, waarbij zowel aan hun levensomstandigheden als aan hun levensstandaard te 
denken valt. Daarom is het dringend noodzakelijk dat wij deze uitdagingen aanvaarden en dat wij de 
veranderingen die zich zowel binnen als buiten de Unie voltrekken onder ogen zien. 
BIJLAGE 1 
ALGEMEEN OVERZICHT VAN BELEID EN MAATREGELEN OP ENERGIEGEBIED 
Doelxtellin§em en maatregelen Te»mihmerle§§ing/finaaderia§ 
• samenwerking met de lidstaten 
• samenwerking met belanghebbende partijen samenwerkingsstructuur 
Raadgevend Comité 
', ;r'V"-^#^^ 
• diversifiëring van het energieaanbod 
- betrekkingen met leveringslanden 
- energiebronnen 
• maatregelen aan de vraagzijde 
• bijstands-en samenwerkingsprogramma's 
- programma's voor technische bijstand 
- rekening houden met Europese prioriteiten bij de 
internationale samenwerking op energiegebied 
• voorbereiding van de toetreding van nieuwe lidstaten 
• samenwerking met de internationale organisaties 
• crisismaatregelen • Europees Energiehandvest 
• bilaterale overeenkomsten 
• hernieuwbare energiebronnen, biobrandstoffen; splijt­
stof 
• SAVE/THERMDE 
• PHARE, TACIS, MEDA 
• Azië, Latijns-Amerika, (ALURE), EOF 
• SYNERGY, Euro-mediterraans forum + Balkan-task 
force, Groep China-EU 
• convergentie van het energiebeleid van de betrokkenen 
• extern aspect van de Trans-Europese netwerken 
• IEA, IAEA, EBWO, Wereldbank 
• aanpassing van de bestaande basisstructuur 
f* *ir.r <r Sr 
i itmiiiririi ii i i 
totstandbrenging van de interne energiemarkt 
bijdrage tot de economische en sociale samenhang 
financiering van energie-investeringen • interne elektriciteits- en gasmarkt 
• Trans-Europese energienetwerken 
• mededingingsbeleid 
• belasting op energie 
• doorzichtigheid van de energiemarkt 
• normalisering 
• Structuurfondsen en Cohesiefonds 
• EB, EIF, EGKS 
rationeel en doeltreffend gebruik van energiebronnen 
nieuwe en hernieuwbare energiebronnen 
verenigbaarheid energie- en milieudoelstellingen • SAVE, m.i.v. de regionale en lokale energiebureaus 
• hernieuwbare-energiestrategieën, ALTENER 
• klimaatsverandering/auto-olie 
mÊmÊmm 
• bevordering van het onderzoek en de 
demonstratie/verspreiding van knowhow op energie­
gebied 
• kernonderzoek JOULE/THERMIE/INCO 
EURATOM 
tfL 
BIJLAGE 2 
VOORNAAMSTE FINANCIERINGSBRONNEN 
VOOR DE COMMUNAUTAIRE ENERGIEMAATREGELEN 
Û. Fimamderimg waa Je ataatregetea mit kooUe 
emergiekeleiJ 
1. THERMIE (beheer en tenuitvoerlegging) 
2. SAVEH 
1 ALTENER 
4. SYNERGY 
5. Energieobservatorium iet 
1995-1998 
1996-2000 
1993-1997 
1997 
1997 (zie punt C.2 hieronder) 
45 
40 
7 
2 (a)(b) 
(a)(c) 
(e) 
B. Fimamderimg wam Je Trams-lwroaese emergie metwrerkem 1995-1999 112 00 
C. OTO om emergiegekieJ 
1. JOULE 
2. THERMIE 
3. Veiligheid kernsplijting 
4. Thermonucleaire fusie 
5. Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
6. INCO (extern gedeelte van OTO) 1995-1998 
1995-1998 
1995-1998 
1995-1998 
1995-1998 
1995-1998 464 
566 
170,5 
846 
312,5 
30 (a) 
(a) 
(a) 
(a) 
(a) 
(a) 
O. StrwctmmrfomJ%em 
1. Communautaire bestekken 
2. Communautaire initiatieven (INTERREG, REGIS 1994-1999 
1994-1999 2500 
534 (0 
(a) 
F. Fimamderimg wam Je imtermatiomale tamtemwrerkimg 
1. PHARE (Midden- en Oost-Europa) 
2. TACIS (GOS en Mongolië) 
3. MEDA (Middellandse Zee) 
4. Ontwikkelingslanden in Azië 
5. Ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika 
ALURE) 
6. Europees Ontwikkelingsfonds (ACS) 
7. SYNERGY 
8. Extern aspect van het milieubeleid (m.i.v. 1994-1996 
1994-1996 
1995-1999 
1994-1996 
1994-1996 
1995-1996 
1997 
1995-1996 158,7 
415,4 
p.m. 
20 
28,5 
18,2 
(zie punt A.4 hierboven) 
4,6 (d) 
(d) 
(g) 
(d) 
(d) 
(d) 
(d) 
F. IfeiligkdJicomtrale waa FUtûTOM 1997 15,8 
C. FQS-ttemm waar steemkool 
1. Steun voor omscholing " 
2. Steun voor onderzoek 
3. Sociaal aspect "steenkcor 1994-1996 
1994-1996 
1994-1996 164,7 
69,6 
103,2 (d) 
(d) 
(d) 
H. Lemimgem wam Je Fmropese Imwexterimgskamk 
1. Europese Unie 
2. Derde landen 1996 
1996 4975 
702,4 
/. FGS-iemimgem 1996 97,3 
J. FUKÛTOM-lemimgem 1996 p.m. 
K. Caramtiei wam ket Ftrameei ImweiterimgxFamJi 
1. Europese Unie 
2. Derde landen 1996 
1996 88 
182 
(a) In het betrokken meerjarenprogramma vastgestelde referentiebedrag. 
(b) In 1997 zal de Raad het financiële referentiebedrag'voor 1998-2000 opnieuw bekijken op basis van een voorstel van de 
Commissie. 
(c) De Commissie heeft een voorstel aangenomen voor het programma ALTENER II (1998-2002) met een begroting van 
30 miljoen ecu voor 1998-1999. 
(d) Betalingsverplichtingen voor de hele periode op basis van de jaarlijkse acties. 
(e) In de Raad is een akkoord bereikt waardoor SYNERGY voor 1997 een juridische grondslag krijgt en een begroting van 
6,9 miljoen ecu. Van 1993 tot 1996 werd een gecumuleerd bedrag van 38,8 miljoen ecu vastgelegd voor acties van dit type. 
(f) Bedrag dat voortvloeit uit in de communautaire bestekken vastgelegde acties voor de energiesector in de regio's van 
doelstelling 1. 
(g) Geen sectoriële verdeling; tot nu toe geen enkele verbintenis. 
(h) Indicatief bedrag dat voor de TEN voor energie is overeengekomen binnen het totale referentiebedrag van 2.345 miljoen ecu 
dat voor de totaliteit van de TEN (vervoer, energie, telecommunicatie) is uitgetrokken. 
<u 



ISSN 0254-1513 
COM(97) 167 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 
Catalogusnummer : CB-CO-97-171-NL-C 
ISBN 92-78-18984-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg