Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Groenboek - bestrijding van namaak en piraterij in de interne markt"

(1999/C 116/09)

De Commissie heeft op 16 oktober 1998 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde Groenboek.

De Afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 februari 1999 goedgekeurd; rapporteur was de heer Malosse.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 361e zitting (vergadering van 24 februari 1999) het volgende advies uitgebracht, dat met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een brede discussie over namaak en piraterij in de interne markt op te starten. Het heeft herhaaldelijk uiting gegeven aan zijn bezorgdheid over deze materie, zoals bijvoorbeeld in zijn adviezen over het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie(1) en over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 3295/94 tot vaststelling van maatregelen om het in het vrije verkeer brengen, de uitvoer, de wederuitvoer en de plaatsing onder een schorsingsregeling van nagemaakte of door piraterij verkregen goeden te verbieden(2).

1.2. Verordening (EG) nr. 3295/94 heeft in wezen slechts betrekking op goederen uit derde landen. Daarmee bestrijkt de regeling, zoals het Comité in zijn advies dienaangaande opmerkte, slechts maatregelen die in het kader van het externe-handelsbeleid aan de buitengrenzen van de EG worden genomen. Het Comité uitte dan ook de wens dat het Groenboek betrekking zou hebben op de coördinatie van de nationale regels betreffende het intracommunautaire verkeer van zowel goederen die uit derde landen afkomstig zijn als goederen die op bedrieglijke wijze binnen de Unie zijn vervaardigd.

1.3. Gegeven de omvangrijke schade die met deze frauduleuze praktijken aan het concurrentievermogen van de Europese producenten en dienstverrichters wordt toegebracht, is het een goede zaak dat de Commissie een brede discussie over dit onderwerp opstart. In talloze sectoren wordt de toegevoegde waarde van de Europese producten en diensten namelijk hoofdzakelijk gegenereerd door de creativiteit, de verbeeldingskracht en het talent van de Europese ondernemers, ontwerpers, ambachtslieden en werknemers. Voorts duiken deze vormen van bedrog in toenemende mate op in het kader van met nieuwe informatietechnologieën verband houdende activiteiten en staan zij aldus in de weg aan de ontwikkeling van deze snel groeiende sectoren.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Maatregelen waarmee inbreuken binnen de Gemeenschap worden bestreden mogen niet worden gescheiden van maatregelen die in het kader van het externe handelsbeleid worden genomen. Het Comité heeft reeds suggesties gedaan voor controles aan de buitengrenzen(3). Deze suggesties zijn nog immer actueel en dienen te worden bekrachtigd want zij kunnen ook van belang zijn voor het optreden binnen de Gemeenschap. Het gaat hierbij met name om:

2.1.1. verbetering van informatieverstrekking en samenwerking tussen de controlediensten (douane, fraudebestrijders, enz.) en de houders van de intellectuele eigendomsrechten;

2.1.2. behoud en uitbouw van een controleapparaat met gekwalificeerd, goed opgeleid personeel;

2.1.3. verdere bewustmaking van de publieke opinie;

2.1.4. harmonisatie van de nationale voorschriften voor controle en beteugeling;

2.1.5. eenvoudige en soepele vervolgingsprocedures;

2.1.6. een procedure voor beslag dat minstens één jaar overal in de Gemeenschap kan blijven liggen;

2.1.7. afwenteling van de kosten waarmee vernietiging van illegale goederen gepaard gaat op de inbreukmaker, en niet op de rechthebbende; alsmede

2.1.8. verlaging van procedurele kosten en verkorting van termijnen, zodat kleine ondernemingen niet worden ontmoedigd om zich tot de rechter te wenden, en invoering van nieuwe specifieke rechtsgangen bij gespecialiseerde rechters die goed op de hoogte zijn van realiteit en gevolgen van namaak en piraterij.

3. Bijzondere opmerkingen (hierbij wordt de vraagstelling in het Groenboek gevolgd)

3.1. Aard en kenmerken van het fenomeen

Het Comité is het eens met de als volgt luidende ruime definitie die de Commissie van namaak en piraterij geeft: "een inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht, d.w.z. een industrieel eigendomsrecht (fabrieks- of handelsmerk, tekening of model van nijverheid, octrooi, gebruiksmodel, geografische aanduiding), een auteursrecht of een naburig recht (recht van uitvoerende kunstenaars, recht van producenten van fonogrammen, recht van producenten van de eerste vastlegging van films, recht van omroeporganisaties), of het recht sui generis van de fabrikant van een databank".

3.2. Het Comité heeft begrip voor het streven van de Commissie, het debat strikt beperkt te houden tot schending van intellectuele-eigendomsrechten, maar dat neemt niet weg dat de consument ook door andere parasitaire handelingen wordt misleid (flagrante imitaties, "look alikes"). Ook al kunnen met het huidige strafrechtelijk instrumentarium slechts namaak en piraterij worden aangepakt, dan nog moet de bestrijding worden gestimuleerd van praktijken waarvan vervalsers zich, vooral binnen de Unie, steeds frequenter zijn gaan bedienen om vervolging te ontlopen. Wanneer die praktijken onder de categoriën oneerlijke mededinging en misleiding van de consument vallen, moeten die als zodanig worden vervolgd. Het door de Commissie geïnitieerde debat moet dus worden uitgebreid tot alle vormen van parasitisme, met name waar het gaat om de nodige voorlichting van de consument en de bescherming van diens rechten.

3.3. Helaas moet worden geconstateerd dat consumenten niet altijd uitsluitend tot de "slachtoffers" kunnen worden gerekend. Vaak zijn zij ook de oorzaak van het probleem, door producten te kopen waarvan zij, gezien de lage prijsstelling, kunnen verwachten dat het niet om echte merkartikelen gaat, maar om namaak. Voor consumenten en consumentenorganisaties is dan ook een zeer belangrijke rol weggelegd bij de bestrijding van het fenomeen.

4. Omvang en gevolgen van het fenomeen

4.1. Het Comité neemt nota van de door de Commissie gepresenteerde schattingen, die het resultaat zijn van door consultants verrichte studies. Het verbaast zich erover dat de douanediensten en de beroepsorganisaties niet over gemakkelijker te verifiëren gegevens beschikken of deze kennelijk niet aan de Commissie overhandigen.

4.2. Voorts vraagt het zich af of het aantal jaarlijks verdwijnende arbeidsplaatsen (de Commissie spreekt van 100000) correct is geraamd. Immers, de Commissie zelf schat in haar mededeling over het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie(4) dat alleen al in deze sector jaarlijks 100000 banen door namaak en piraterij verloren gaan.

4.3. Gegeven de omvang van het probleem en het primordiale belang dat aan zo betrouwbaar mogelijke gegevens moet worden gehecht, stelt het Comité voor, een EG-waarnemingsnetwerk op te richten dat stoelt op nationale of sectorale waarnemingsposten. Deze "Europese waarnemingspost" zou kunnen worden ondersteund door de betrokken economische organisaties.

4.4. Namaak en piraterij, per definitie illegaal, vinden vaak plaats in clandestiene bedrijven waar sociale wetgeving, alsook voorschriften inzake hygiëne en veiligheid op de werkplek met de voeten worden getreden. Voorts is er uiteraard ook belastingontduiking in het spel en neemt het aantal raakpunten met de netwerken van de georganiseerde misdaad toe. Het Comité dringt dus aan op een brede aanpak, met name op het gebied van bewaking en controle, waarmee alle facetten van deze vormen van fraude kunnen worden bestreken: onderzoek en controle door sociale en fiscale recherche, namaakbestrijding, beteugeling van criminaliteit en witwassen van geld. De controlediensten en de in de bestrijding van dit soort delicten gespecialiseerde justitiële diensten moeten dan ook nauwer samenwerken.

5. Toezicht door de privé-sector

5.1. De activiteiten van beroeps- en consumentenorganisaties en vakverenigingen zijn, met name op Europees niveau, van het grootste belang voor het in kaart brengen van het verschijnsel en het organiseren van de bestrijding van illegale praktijken. Het Comité is het met de Commissie eens, de bevoegdheden van deze organisaties dusdanig uit te breiden dat zij, mits expliciet daartoe gemachtigd, in rechte kunnen optreden ten behoeve van de door hen behartigde collectieve belangen.

5.2. Wat het toezicht betreft, moet tevens aan de distributiesector worden gedacht: de handel moet worden aangemoedigd om met de producenten kwaliteitslabels te ontwikkelen en gedragscodes vast te stellen ten behoeve van de jacht op dubieuze goederen en diensten. Het Comité stelt dan ook voor dat de Commissie in samenwerking met de representatieve handelsorganisaties initiatieven neemt om hun leden op het probleem te wijzen en hen op te leiden. Het gaat hierbij om zowel groot- als detailhandelsketens, om zowel grossiers als traditionele kleine winkels, alsook om dienstverlening ten behoeve van zowel ondernemingen als particulieren.

5.3. Voorts kan de bestrijding van namaak gebaat zijn bij het opzetten, met ondersteuning van de beroepsorganisaties, van gegevensbestanden betreffende tekeningen en modellen. In het algemeen is het wezenlijk dat de betrokken beroepsorganisaties en andere verenigingen toezicht op de markt houden, de autoriteiten waarschuwen en met hen samenwerken, het gerechtelijk apparaat informeren, alsook het publiek voorlichten. Het in de textiel- en kledingindustrie opgerichte netwerk REACT vormt in dit verband een goed voorbeeld. Het Comité verzoekt de Commissie dan ook proefprojecten ten behoeve van dergelijke netwerken op Europees niveau op te zetten.

6. Het gebruik van technische middelen

6.1. Technische procédés waarmee illegaal vervaardigde goederen kunnen worden geïdentificeerd en gevolgd, zijn nuttig. Het verdient aanbeveling om proefprojecten op te zetten, in plaats van omslachtige O& TO-projecten, voor de overdracht van technologie en technieken die reeds op andere gebieden worden toegepast. Deze projecten moeten in de eerste plaats ten goede kunnen komen aan beroepsverenigingen of groepen mkb's en ambachtsbedrijven.

6.2. Het Comité denkt dat, wanneer deze middelen uitsluitend ter bestrijding van namaak en piraterij worden ingezet, er niet voor verstoringen van het vrije verkeer van goederen op de interne markt hoeft te worden gevreesd.

6.3. Het is cruciaal dat de controle-instanties wordt bijgebracht, hoe met deze identificatieprocedures te werken. In dit verband is het zeer belangrijk dat producenten en overheid gezamenlijk werken aan de invoering van netwerken die bestaan uit controlerende instanties die elkaar waarschuwen.

7. De sancties en de middelen om de naleving van intellectuele eigendomsrechten te verzekeren

7.1. De beroepsorganisaties en vakverenigingen die met namaak en piraterij te maken hebben zijn het er nagenoeg unaniem over eens dat beteugeling, samen met preventie, de beste manier is om deze praktijken te bestrijden. Zij hebben daarbij meer twijfels over de toepassing dan over de inhoud van de wetgeving: de tenuitvoerlegging is te heterogeen om fraudeurs werkelijk af te schrikken. Voorts worden inbreukmakers uiteraard ook nog eens geholpen door het feit dat de gemeenschappelijke markt zonder binnengrenzen niet vergezeld gaat van een gerechtelijk apparaat dat EU-wijd functioneert.

7.2. Vanzelfsprekend vormen ook de in hoge mate uiteenlopende uitvoeringsbepalingen op het gebied van burgerlijk procesrecht en strafvordering een belemmering voor efficiënte bestrijding. De Unie moet de haar in het kader van de derde pijler toegekende bevoegdheden gebruiken om, in alle lid-staten erkende, eenvoudige en goedkope procedures in te voeren naar het model dat de Commissie heeft voorgesteld voor de bestrijding van betalingsachterstanden. Op middellange termijn en in afwachting van substantiële aanscherping van het EEG-executieverdrag (Verdrag van Brussel) moet er een regeling komen waarbij een gelaedeerde onderneming zich in haar lid-staat van vestiging tot de rechter kan wenden om een in andere lid-staten uitvoerbare executoriale titel te verkrijgen, de lid-staten van doorvoer van illegale goederen daarbij inbegrepen.

7.3. Het opstellen van het zgn. "Verdrag van Rome - II" (Verdrag over de wet die van toepassing is op buitencontractuele verplichtingen) is fundamenteel. Goedkeuring van dit verdrag zou met name de bestrijding van bepaalde vormen van namaak en piraterij op Internet flink op weg helpen. Ook zullen alle vormen van parasitisme en oneerlijke handelspraktijken effectiever kunnen worden bestreden wanneer alle lid-staten het "Haagse Verdrag van 18 maart 1970 over de bewijsopname in het buitenland" ratificeren.

7.4. De Commissie vergeet bij haar bespreking van de handhaving van intellectuele eigendomsrechten dat daarvoor in de meeste lid-staten een titel, d.w.z. een gerechtelijk fiat, nodig is. Daarom zou een uitgebreide informatiecampagne ten behoeve van het bedrijfsleven, vooral het MKB, moeten worden georganiseerd. Daarbij moet uitvoerig informatie worden verstrekt over gerechtelijke procedures (absolute en relatieve bevoegdheden, enz.).

7.5. Weliswaar lopen de huidige regels uiteen, maar het is essentieel dat ze worden toegepast. Er dient te worden gestreefd naar snellere en eenvoudigere gerechtelijke procedures. Een zekere toegeeflijkheid en onderling te ver uiteenlopende rechterlijke uitspraken, met name omdat in sommige lid-staten bepaalde vormen van inbreuk worden getolereerd, kunnen worden voorkomen door de rechters beter op te leiden en binnen de hele EU gespecialiseerde rechtbanken op te richten. Bij wijze van voorbeeld kan worden gewezen op de Verordening inzake het Gemeenschapsmerk (Verordening (EG) nr. 40/94 van 20 december 1993) waarbij "rechtbanken voor het Gemeenschapsmerk" zijn ingevoerd. Deze zijn in alle lid-staten bevoegd om zowel in eerste als in tweede instantie uitspraak te doen in zaken betreffende namaak en de geldigheid van Gemeenschapsmerken. Het is dus voorstelbaar dat er rechtbanken met ter zake gekwalificeerde rechters, en samengebracht in één Europees netwerk, bevoegd worden gemaakt voor zaken betreffende namaak en piraterij (betreffende merken, octrooien, tekeningen en modellen, auteurs- en naburige rechten, enz.).

7.6. Het Comité is er een groot voorstander van dat vonnissen systematisch en op kosten van de inbreukmakers in de media bekend worden gemaakt. Hetzelfde geldt voor de informatieverplichting voor de overtreder. Verder moeten ook distributeurs kunnen worden bestraft die te kwader trouw inbreuken stimuleren, zoals grootwinkelbedrijven die merkartikelen door namaakproducten zonder referentie vervangen. In geval van veelvuldige recidive moet niet worden geaarzeld om de winkels of vestigingen van waaruit de imitaties worden verspreid te sluiten. Immers, vaak zijn de te betalen boetes in vergelijking met de enorme winsten slechts zeer symbolisch. Tevens zou de bestrijding kunnen worden geïntensiveerd door namaak als douanerechtelijk vergrijp te kwalificeren en op die manier de douane in te schakelen, zoals in Frankrijk gebeurt.

8. Administratieve samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten

8.1. Ook dit aspect is cruciaal. Verbazingwekkend genoeg wordt in het Groenboek geen aandacht besteed aan de uiterst heterogene wijze waarop de nationale autoriteiten de zaken benaderen en aanpakken. Het Comité doelt met name op landen die een tolerante houding aan de dag leggen ten opzichte van grootschalige namaak en piraterij, die zij bij hun criminaliteitsbestrijding geen prioriteit toekennen. Het heeft in zijn advies over de controles aan de buitengrenzen(5) op grote dispariteiten gewezen en daarbij het geval genoemd van een lid-staat die adequate beteugeling achterwege laat, waardoor de bestrijding in de EU niet waterdicht is. De samenwerking dient absoluut te worden opgevoerd door harmonisatie van praktijken en regels, brede opleidingsprogramma's en versterking van de zwakke punten in het EG-beleid. Publicatie van reële cijfers aangaande de in de afzonderlijke lid-staten geopende procedures, voorbeelden van notoire fraude en bewustmaking van de politiek voor bovengenoemde zwakke punten lijken de juiste middelen om de situatie te verbeteren.

8.2. Het Comité maakt zich zorgen over de eventuele ontmanteling en inkrimping van de douane- en onderzoeksdiensten. Het tegendeel dient namelijk te gebeuren: in het kader van een gemeenschappelijk samenwerkingsverband dienen deze diensten te worden uitgebreid en moet de kwaliteit ervan worden verhoogd. Het Comité is in dit verband ingenomen met de diverse initiatieven van de Unie op het gebied van samenwerking en opleiding van nationale functionarissen die wetgeving uitvoeren, en noemt met name het programma Karolus, alsook andere programma's, die betrekking hebben op de douane (Mathaeus) of de bestrijding van georganiseerde misdaad (Falcone). Het Comité stelt voor een horizontaal programma te lanceren waarin alle betrokken instanties (douane, politie, fiscus, sociale recherche), alsmede magistraten worden samengebracht om op Europees niveau de op de interne markt actieve georganiseerde clandestiene netwerken aan te pakken.

8.2.1. Het is namelijk de hoogste tijd dat gemeenschappelijke acties worden voorbereid tegen internationaal opererende sluikhandelaars. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van gegevensbestanden en gemeenschappelijke kaartsystemen, onderzoeksteams, uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden, enz. Terwijl de opsporingsdiensten het met bescheiden middelen moeten stellen, over slechts geringe territoriale bevoegdheid beschikken en met logge, trage en technocratische procedures worden geconfronteerd, gebruiken de zwendelaars Internet om frauduleuze producten te verhandelen. Dat is uiteraard absurd.

8.3. Efficiënte bestrijding van namaak en piraterij staat of valt met de politieke wil daartoe. Het Comité stelt voor om in alle lid-staten grote conferenties te organiseren waarbij de schijnwerper wordt gericht op de negatieve effecten voor werkgelegenheid, gezondheid en veiligheid van de consument, alsook op de beste methoden voor preventie en beteugeling. Ook de media, consumenten-, producenten-, werknemers- en handelsorganisaties, vooral het MKB, alsook het onderwijs moeten hierbij worden betrokken.

9. Verdere kwesties

9.1. Afgezien van de in het Groenboek aangesneden kwesties, moet de traagheid aan de kaak worden gesteld waarmee de Unie efficiënte juridische instrumenten ter bescherming van de intellectuele eigendom produceert. Dit probleem geldt ook voor uniforme rechten op EG-niveau: er bestaat nog altijd geen echt Gemeenschapsoctrooi, de invoering van het EG-tekeningen of -modellenrecht, alsmede van geharmoniseerde gebruiksmodellen is vertraagd, de richtlijn betreffende tekeningen en modellen is pas onlangs ingevoerd zodat de effectiviteit ervan nog niet kan worden beoordeeld, en ook bestaat er geen EG-wetgeving inzake het auteursrecht en de naburige rechten.

9.2. Het uitblijven van afdoende interne-marktregels voor de indirecte belastingen (de BTW-tarieven zijn nog altijd niet geharmoniseerd, producten die tussen lid-staten circuleren zijn vrijgesteld, accijnzen en soortgelijke rechten ontberen nog immer sluitende EG-regelingen) vormt een bekende bron van fraude en handelsverlegging. Ook dit vormt een obstakel voor efficiënte fraudebestrijding want vaak volgen de bedrijvers van piraterij en namaak systematisch de aldus ontstane fiscale vluchtwegen.

9.3. Het is onontbeerlijk dat de consumenten (het grote publiek) door middel van publiciteitscampagnes op de gevaren van namaak en piraterij voor hun gezondheid en/of veiligheid worden gewezen. De consument lijdt namelijk steeds vaker zware schade door valse geneesmiddelen met, vaak dodelijke, gezondsheidsrisico's, gebrekkige medische apparatuur waarmee noodlottige ongevallen kunnen worden veroorzaakt, reserveonderdelen voor auto's die bij botsingen niet de nodige bescherming bieden, ontvlambare of allergene kinderkleding, azokleurstoffen, gevaarlijk speelgoed, enz. Tijdens de discussie over het Groenboek moet nader op dit onderwerp worden ingegaan en ook moet er, met ondersteuning van de consumentenorganisaties, een Europees waarschuwingsmechanisme worden ingevoerd.

10. Aanbevelingen

10.1.1. Overwegende dat iedere vorm van namaak, piraterij en ander parasitisme het Europese bedrijfsleven en de Europese ontwerpers zware schade toebrengen;

10.1.2. overwegende dat afnemers en consumenten worden misleid en aan grote veiligheids- en gezondheidsrisico's worden blootgesteld;

10.1.3. overwegende dat bovengenoemde praktijken een negatieve weerslag op de Europese werkgelegenheid en creativiteit hebben;

10.1.4. overwegende dat deze ongeoorloofde praktijken heel vaak gepaard gaan met zwart werk, belastingfraude, ontduiking van sociale en arbeidswetgeving en georganiseerde criminaliteit;

10.2.1. beveelt het Comité de Unie aan, het probleem breed aan te pakken, zodat het gehele instrumentarium van extern en intern beleid kan worden ingezet om alle vormen van namaak, piraterij en ander parasitisme te voorkomen en te beteugelen.

10.2.2. Gegeven het belang van preventie dient er één enkel recht te komen dat alle vormen van intellectuele eigendom tegen een redelijke prijs een uniforme bescherming biedt, moeten ontwerpers en ondernemers over hun rechten worden geïnformeerd, dienen de consumenten via campagnes te worden gewaarschuwd en moet een beroep op hun burgerzin worden gedaan.

10.2.3. Het is zaak dat voor het grote publiek bestemde informatiecampagnes worden opgestart die op Europees niveau worden gecoördineerd en waarbij de consumentenorganisaties, de vakverenigingen alsmede de relevante beroepsorganisaties, van de distributiesector inbegrepen, worden betrokken.

10.2.4. Het Comité pleit voor de oprichting van een "Europese waarnemingspost voor de bestrijding van namaak, piraterij en andere vormen van parasitisme" die in een netwerk met alle betrokken organisaties en verenigingen functioneert. Voorts stelt het voor, te experimenteren met Europese programma's om waakzaamheid en kennis bij het publiek te verhogen en het personeel van de betrokken autoriteiten op te leiden.

10.2.5. De gerechtelijke en politionele samenwerking dient absoluut te worden versterkt; de betrokken brancheorganisaties en verenigingen dienen daarbij een rol te spelen. Grootschalig georganiseerde namaak en piraterij kunnen uitsluitend efficiënt worden bestreden met een combinatie van strikte wetshandhaving, effectieve Europese samenwerking en preventie.

10.2.6. Het is goed dat de desbetreffende organisaties en verenigingen zich namens benadeelde bedrijven, uitvinders, auteurs, ontwerpers, enz., of consumenten tot de rechter kunnen wenden.

10.2.7. Het justitiële apparaat moet worden aangemoedigd, in geval van recidive en georganiseerde criminaliteit strikt de hand aan de wet te houden en klagers niet met de kosten van vernietiging van illegaal vervaardigde goederen op te zadelen. Gespecialiseerde rechters en invoering van gespecialiseerde rechtbanken, alsook uitbreiding van de reeds voor het Gemeenschapsmerk geldende bepalingen tot andere terreinen van industriële en intellectuele eigendom zijn daartoe de geëigende middelen.

10.2.8. De bestrijding van het in dit advies behandelde parasitisme dient nauw te zijn verbonden met de bestrijding van zwart werk, belastingfraude en georganiseerde criminaliteit. De samenwerking tussen de overheidsdiensten moet worden uitgebreid en versterkt door middel van Europese samenwerkingsprogramma's die alle autoriteiten bij elkaar brengen en mobiliseren.

Brussel, 24 februari 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) PB C 214 van 10.7.1998.

(2) PB C 284 van 14.9.1998.

(3) PB C 284 van 14.9.1998.

(4) COM(97) 454 def.

(5) PB C 284 van 14.9.1998.