Gemeenschappelijk standpunt (EG) Nr. 27/2000

door de Raad vastgesteld op 28 maart 2000

met het oog op de aanneming van een Richtlijn 2000/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen

(2000/C 178/02)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 71,

Gezien het voorstel van de Commissie(1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's(3),

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag(4),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap(5) voorziet in bepaalde toegangsrechten tot het internationaal spoorwegvervoer voor spoorwegondernemingen en internationale samenwerkingsverbanden van spoorwegondernemingen.

(2) Met het oog op een betrouwbare en adequate dienstverlening is het noodzakelijk via een gemeenschappelijke vergunningsregeling te waarborgen dat de spoorwegondernemingen te allen tijde voldoen aan bepaalde eisen inzake goede naam, financiële draagkracht en beroepsbekwaamheid, dit om de klanten en derden te beschermen en om diensten van een hoog veiligheidsniveau te bereiken.

(3) Om een eenvormige en niet-discriminerende toepassing van de toegangsrechten tot de spoorweginfrastructuur in de gehele Gemeenschap te waarborgen, is bij Richtlijn 95/18/EG van de Raad(6) een vergunningsregeling ingesteld voor spoorwegondernemingen die de in artikel 10 van Richtlijn 91/440/EEG bedoelde diensten verlenen. De vergunning is voor de exploitatie van deze diensten verplicht en is geldig voor de gehele Gemeenschap.

(4) Omdat sommige lidstaten toegangsrechten hebben vastgesteld die verder reiken dan Richtlijn 91/440/EEG, lijkt het noodzakelijk de eerlijke, doorzichtige en niet-discriminerende behandeling van alle spoorwegondernemingen die in deze markt kunnen opereren te waarborgen door de vergunningsbeginselen van Richtlijn 95/18/EG uit te breiden tot alle ondernemingen in de sector.

(5) Om de informatieplicht beter te kunnen nakomen, dienen de lidstaten en de Commissie te zorgen voor betere informatie voor alle lidstaten en de Commissie; uitgaande van de gangbare praktijk en een logische interpretatie van Richtlijn 95/18/EG dient de door de lidstaten en de Commissie te verstrekken informatie ook afgegeven vergunningen te betreffen.

(6) Het is wenselijk ervoor te zorgen dat spoorwegondernemingen met een vergunning die internationaal goederenvervoer verrichten, de toepasselijke douane- en belastingvoorschriften in acht nemen, met name inzake douanedoorvervoer.

(7) Gelet op het subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel, zoals vervat in artikel 5 van het Verdrag, kunnen de doelstellingen van deze Richtlijn, - namelijk het vaststellen van de algemene beginselen voor de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen en de wederzijdse erkenning van die vergunningen in de gehele Gemeenschap -, onvoldoende door de lidstaten worden verwezenlijkt wegens de duidelijk internationale dimensie van die verlening, en kunnen zij derhalve, vanwege de grensoverschrijdende implicaties, beter door de Gemeenschap worden verwezenlijkt. Deze richtlijn gaat niet verder dan hetgeen nodig is voor het bereiken van deze doelstellingen.

(8) Richtlijn 95/18/EG dient dienovereenkomstig te worden gewijzigd,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Richtlijn 95/18/EG wordt hierbij als volgt gewijzigd:

1. artikel 1 wordt vervangen door:

"Artikel 1

1. Deze richtlijn betreft de criteria voor de verlening, verlenging of wijziging, door een lidstaat, van vergunningen voor spoorwegondernemingen die in de Gemeenschap gevestigd zijn of zich daar zullen vestigen.

2. De lidstaten kunnen van het toepassingsgebied van deze richtlijn uitsluiten:

a) ondernemingen die uitsluitend spoorwegvervoersdiensten voor reizigers op een lokale of regionale, op zichzelf staande spoorweginfrastructuur exploiteren;

b) spoorwegondernemingen die uitsluitend spoorwegvervoersdiensten voor reizigers in het stads- of voorstadsverkeer exploiteren;

c) spoorwegondernemingen waarvan de activiteit beperkt is tot het verlenen van regionale spoorwegvervoersdiensten voor goederen en die niet onder de werkingssfeer van Richtlijn 91/440/EEG vallen;

d) ondernemingen die uitsluitend goederenvervoer verrichten op een particuliere spoorweginfrastructuur welke enkel door de eigenaar van de infrastructuur voor zijn eigen goederenvervoer wordt gebruikt.

3. Ondernemingen waarvan de activiteiten uitsluitend beperkt zijn tot het verrichten van pendeldiensten voor wegvoertuigen door de Kanaaltunnel zijn uitgesloten van de werkingssfeer van deze richtlijn.";

2. artikel 2, onder a), wordt vervangen door:

"a) Spoorwegonderneming: elke privaat- of publiekrechtelijke onderneming waarvan de voornaamste activiteit bestaat in het leveren van spoorwegvervoersdiensten voor goederen en/of reizigers, waarbij die onderneming voor de tractie moet zorgen; hiertoe behoren ook ondernemingen die uitsluitend voor tractie zorgen.";

3. artikel 3 wordt vervangen door:

"Artikel 3

Elke lidstaat wijst de instantie aan die voor het verlenen van vergunningen en voor het uitvoeren van de verplichtingen uit hoofde van deze richtlijn verantwoordelijk is. De vergunningen worden verleend door een instantie die zelf geen spoorwegvervoersdiensten levert en die onafhankelijk is van instanties of ondernemingen die wel zulke diensten leveren.";

4. aan artikel 4 wordt het volgende lid toegevoegd:

"5. Een vergunning geldt voor het gehele grondgebied van de gemeenschap.";

5. artikel 6, vierde streepje, wordt als volgt gewijzigd:

"- niet zijn veroordeeld wegens ernstige of herhaalde inbreuken op verplichtingen die voortvloeien uit het sociaal recht of uit het arbeidsrecht, met inbegrip van verplichtingen uit de wetten inzake arbeidsbescherming, of, in het geval van ondernemingen die grensoverschrijdend goederenvervoer wensen te verrichten waarvoor douaneprocedures gelden, uit de douaneregelgeving.";

6. artikel 11, lid 8, wordt vervangen door:

"8. Wanneer de vergunningverlenende autoriteiten een vergunning hebben verleend, geschorst, ingetrokken of aangepast, dient de betrokken lidstaat de Commissie onverwijld hiervan in kennis te stellen. De Commissie brengt de andere lidstaten onmiddellijk op de hoogte.";

7. de artikelen 12 en 13 worden vervangen door:

"Artikel 12

Behalve aan de voorschriften van deze richtlijn dient de spoorwegonderneming ook te voldoen aan de nationale wetten en voorschriften die verenigbaar zijn met de communautaire wetgeving en op niet-discriminerende wijze worden toegepast, met name met betrekking tot:

a) specifieke technische en exploitatie-eisen voor de spoorwegvervoersdiensten,

b) veiligheidseisen die van toepassing zijn op het personeel, het rollend materieel en de interne organisatie van de onderneming,

c) bepalingen met betrekking tot de gezondheid, de veiligheid, de sociale voorwaarden en de rechten van de werknemers en de consumenten,

d) vereisten die voor alle ondernemingen in de betreffende spoorwegsector gelden en bedoeld zijn om de consument voordelen of bescherming te bieden.

Artikel 13

Spoorwegondernemingen dienen zich te houden aan de op internationale spoorwegvervoersdiensten toepasselijke overeenkomsten die van kracht zijn in de lidstaten waar zij hun activiteiten uitoefenen. Tevens nemen zij de terzake dienende douane- en belastingbepalingen in acht.".

Artikel 2

De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk ...(7) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

Artikel 3

Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 4

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te ...

Voor het Europees Parlement

De voorzitster

Voor de Raad

De voorzitter

(1) PB C 321 van 20.10.1998, blz. 8.

(2) PB C 209 van 22.7.1999, blz. 22.

(3) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 40.

(4) Advies van het Europees Parlement van 10 maart 1999 (PB C 175 van 21.6.1999, blz. 119), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 28 maart 2000 en besluit van het Europees Parlement van ... (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(5) PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25. Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 2000/.../EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L ...).

(6) PB L 143 van 27.6.1995, blz. 70.

(7) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. De Commissie heeft op 30 september 1998 bij de Raad een voorstel ingediend voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen(1). Dit voorstel was gebaseerd op artikel 75 van het EG-Verdrag (dat nu in gewijzigde vorm artikel 71 van het EG-Verdrag is geworden).

2. Het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hebben respectievelijk op 10 maart(2), 26 mei(3) en 18 november 1999(4) hun standpunt bekendgemaakt.

Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam op 1 mei 1999 heeft het Europees Parlement op 16 september 1999 zijn standpunt bevestigd.

3. De Commissie heeft haar gewijzigde voorstel(5) op 29 november 1999 bij het Europees Parlement en de Raad ingediend. Dit voorstel is gebaseerd op artikel 71 van het EG-Verdrag.

4. De Raad heeft in overeenstemming met artikel 251 van het EG-Verdrag op 28 maart 2000 zijn gemeenschappelijke standpunt vastgesteld.

II. DOELSTELLINGEN

Deze richtlijn maakt deel uit van een pakket wetgevingsmaatregelen waarmee wordt beoogd de Europese spoorwegen nieuw leven in te blazen. Het is vooral de bedoeling om de neergang van het spoorwegvervoer, vooral van goederen, een halt toe te roepen door het scheppen van gunstige omstandigheden voor de ontwikkeling van een dynamisch, concurrerend en op de noden van de klanten gericht systeem.

De huidige congestie van de wegeninfrastructuur, die tot veiligheids- en milieuproblemen leidt, maakt het noodzakelijk de spoorwegen nieuw leven in te blazen. Om te vermijden dat het wegvervoer over enkele jaren volledig vastloopt, moet er op meer rationele wijze van de spoorwegen gebruik worden gemaakt. Daarom moeten de concurrentievoorwaarden van de spoorwegen in vergelijking met de andere vervoerwijzen worden verbeterd. Derhalve is dit voorstel gericht op uitbreiding van het toepassingsgebied van de geldende richtlijn betreffende de spoorwegvergunningen, teneinde de voorwaarden die van toepassing zijn op alle in de Gemeenschap gevestigde spoorwegondernemingen uniform te maken. De vergunningen zouden namelijk worden verleend door de lidstaat waarin de spoorwegonderneming gevestigd is, maar geldig zijn in de gehele Gemeenschap. Zo zou er door een gemeenschappelijke vergunningenregeling voor gezorgd kunnen worden dat ondernemingen billijk en niet-discriminerend worden behandeld. Op deze wijze zouden alle spoorwegondernemingen de mogelijkheden van toegang tot nieuwe markten op uniforme en niet-discriminerende wijze kunnen benutten, hetgeen een beperking zou inhouden van het risico dat de vergunningen een belemmering voor de toetreding tot de markt vormen.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Aangezien de tekst in de loop van de besprekingen is gewijzigd, wijkt het gemeenschappelijk standpunt op bepaalde punten van het voorstel en van het gewijzigd voorstel van de Commissie af:

- in artikel 1, lid 2, heeft de Raad het wenselijk geacht te bepalen dat de uitsluitingen van het toepassingsgebied van de richtlijn voor de lidstaten facultatief zijn. Zo kunnen de lidstaten die dit wensen één enkel model van vergunningen vaststellen die bestemd zijn voor op hun grondgebied gevestigde spoorwegondernemingen;

- in artikel 1, lid 3, is de pendeldienst voor wegvoertuigen door de Kanaaltunnel van het toepassingsgebied van deze richtlijn uitgesloten, om dezelfde redenen die genoemd worden in de motivering van het gemeenschappelijk standpunt over de wijziging van Richtlijn 91/440/EEG;

- in artikel 2, onder a), is de definitie van spoorwegonderneming enigszins gewijzigd om haar aan te passen aan de door de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt betreffende het voorstel voor een richtlijn tot wijziging van Richtlijn 91/440/EEG gekozen gewijzigde definitie; er is namelijk een zin toegevoegd om ook de ondernemingen te bestrijken die uitsluitend voor tractie zorgen;

- artikel 1, lid 4, van het voorstel is in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen als een nieuw lid 5 van artikel 4, aangezien de Raad van oordeel is dat deze bepaling past in het kader van de voorwaarden voor verkrijging van een vergunning;

- in artikel 6, vierde streepje, en in artikel 13 heeft de Raad Richtlijn 95/18/EG licht gewijzigd om een minimale veiligheid te waarborgen voor het verloop van de douane- en belastingprocedures die de nieuwe spoorwegondernemingen geacht worden toe te passen;

- in artikel 11, lid 8, heeft de Raad Richtlijn 95/18/EG gewijzigd om de vergunningverlenende autoriteit te verplichten om de Commissie ook in kennis te stellen wanneer zij een nieuwe vergunning verleent;

- in artikel 12, waarin de uit de nationale wetgeving voortvloeiende voorschriften worden bepaald waaraan de spoorwegonderneming moet voldoen, heeft de Raad het juist geacht een verwijzing toe te voegen naar de vereisten die bedoeld zijn om de consument voordelen of bescherming te bieden.

IV. AMENDEMENTEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT

Met amendement nr. 1 wordt beoogd om in artikel 8 aan te geven dat de voorschriften betreffende de beroepsbekwaamheid niet discriminerend zijn. Dit beginsel van non-discriminatie, een van de door het Verdrag en de jurisprudentie van het Hof bekrachtigde grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht, wordt reeds in artikel 12 genoemd en de Raad heeft het derhalve niet nodig geacht om dit in artikel 8 op te nemen, zoals het evenmin uitdrukkelijk in de artikelen 6, 7 en 9 van de richtlijn wordt genoemd.

Amendement nr. 2 is niet door de Raad overgenomen. De bedoeling hiervan was om in het geval van de goederenvervoersdiensten, de dekking van de aansprakelijkheid van de spoorwegonderneming bij ongevallen te koppelen aan het feit dat in de heffingen de bereidheid tot uiting komt meer te betalen dan de opgelegde kosten en aan het feit dat de regelgevingsinstanties garanderen dat de heffingen niet te hoog zijn. Evenals de Commissie was de Raad van oordeel dat alle spoorwegondernemingen over een toereikende dekking van hun aansprakelijkheid moeten beschikken en dat deze dekking niet kan worden gekoppeld aan de bereidheid van de spoorwegondernemingen om meer te betalen dan de kosten. De bescherming van alle bij ongevallen en incidenten betrokken derden moet immers worden gewaarborgd.

(1) PB C 321 van 20.10.1998, blz. 8.

(2) PB C 175 van 21.6.1999, blz. 115.

(3) PB C 209 van 22.7.1999, blz. 22.

(4) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 40.

(5) Nog niet verschenen in het Publicatieblad.