Advies van het Comité van de Regio's over de "Tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving door regio's en plaatselijke overheden"

(1999/C 374/06)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het besluit van zijn Bureau van 15 juli 1998 om, overeenkomstig art. 198 C, vierde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, een advies over dit onderwerp op te stellen en de commissie voor institutionele aangelegenheden met de voorbereidende werkzaamheden terzake te belasten;

gezien het door de commissie voor institutionele aangelegenheden op 6 juli 1999 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 51/99 rev.2) (rapporteur: de heer Nordström),

heeft tijdens zijn 30e zitting van 15 en 16 september 1999 (vergadering van 15 september) het volgende advies met algemene stemmen uitgebracht.

1. Inleiding

1.1. Alleen de lidstaten moeten de EU rekenschap geven van de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving. Dit geldt voor zowel de omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving als voor de toepassing ervan. In de landen zelf kan deze taak evenwel worden verdeeld over de centrale regering en de regionale en lokale overheden. In veel gevallen nemen de regio's en de lokale overheden een groot deel van de opdracht m.b.t. de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving voor hun rekening.

1.2. Deelneming van de regio's en de lokale autoriteiten aan de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving op nationaal niveau getuigt van het belang dat deze wetgeving in de praktijk voor hen heeft. De EU-wetgeving heeft in toenemende mate gevolgen voor terreinen die tot de regionale of lokale bevoegdheid behoren. Het betrekken van regionale en lokale overheden op nationaal niveau bij zowel het proces van omzetting van EU-wetgeving in nationale wetgeving als het toezicht op de naleving ervan, biedt deze overheden een uitstekende gelegenheid om

- hun deskundigheid te doen gelden;

- de aandacht te vestigen op hun specifieke karakter;

- hun diversiteit en specifieke eigenschappen te behouden;

- te zorgen voor een doeltreffend toezicht op de naleving van de wetgeving op een niveau dat dicht bij de burger staat.

1.3. Deelneming van de regionale en lokale overheden aan de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving is dan ook een noodzakelijke uitbreiding van hun betrokkenheid bij het EU-wetgevingsproces die thans via het Comité van de Regio's is verzekerd, en in sommige lidstaten via een bijzondere aanvullende procedure voor het betrekken van regio's en lokale overheden bij het Europese beleid van de centrale overheid.

2. Omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving

2.1. In de lidstaten worden de regionale en lokale overheden op uiteenlopende wijzen bij de omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving betrokken. In sommige landen worden EU-richtlijnen deels via maatregelen van regionale overheden in nationale wetgeving omgezet. Dit geldt voor regio's die krachtens het nationale recht ook eigen wetgevende bevoegdheid gekregen hebben. In andere gevallen kan de EU-wetgeving ook ten uitvoer worden gelegd door wetgevende instanties van de centrale regering in samenwerking met een op nationaal niveau ingesteld "regionaal panel". Er zijn overigens nog verschillende andere wijzen van deelneming van regionale en lokale overheden aan het proces van omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving. Hierbij zij ook aan informele samenwerkingsvormen gedacht. In dit kader kan de omzetting van Europese richtlijnen gevolgen hebben voor de uitoefening van de aan de lokale overheden verleende bevoegdheden. De toepassing van de Europese voorschriften kan in sommige gevallen de bevoegdheden van deze overheden begrenzen of beperken en financiële consequenties voor hun begrotingen hebben.

2.2. Dankzij de actieve deelneming van regionale en lokale overheden aan de omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving kan zo flexibel mogelijk te werk worden gegaan en kan met de regionale specificiteit rekening worden gehouden. Bovendien wordt zo ook een aanzienlijke dosis deskundigheid in het wetgevingsproces ingebracht.

2.3. Het meenemen van lokale vereisten draagt bij tot de doeltreffendheid van het bestuur en verhoogt de democratische legitimatie. Het draagt er ook toe bij dat de EU-wetgeving door de burgers wordt aanvaard.

2.4. De verschillende wijzen van deelneming van de regionale en lokale overheden aan de omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving worden bepaald door de specifieke constitutionele achtergrond in elke lidstaat. Deze verschillen moeten volledig worden gerespecteerd.

3. Tenuitvoerlegging van EU-wetgeving door de overheid

3.1. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen de volgende drie wijzen waarop de overheid het EU-recht in de afzonderlijke lidstaten ten uitvoer legt:

- voornamelijk via regionale en lokale besturen;

- naar gelang van het onderwerp, deels via nationale en deels via regionale/lokale instanties;

- uitsluitend via de centrale overheid van de lidstaten.

3.2. Afhankelijk van de lidstaat wordt de bevoegdheid aan de nationale en/of regionale en lokale overheid verleend. Harmonisatie op dit gebied is niet wenselijk. Binnen het constitutionele kader van elke lidstaat moet er evenwel voor worden gezorgd dat de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving door de overheid op de volgende principes steunt:

- een en ander moet zo dicht mogelijk bij de burger gebeuren;

- er moet gebruik worden gemaakt van de lokale en regionale knowhow;

- er moet worden gestreefd naar een efficiënt bestuur door rekening te houden met de specifieke omstandigheden;

- het toezicht moet worden verscherpt en misbruik moet worden verhinderd door lokale en regionale politici verantwoordelijkheid te laten dragen;

- de beste voorwaarden moeten worden gecreëerd om de wetgeving voor de burgers aanvaardbaar te maken;

- de verantwoordelijkheid moet worden gedragen door bestuurlijke instanties die zo dicht mogelijk bij de burger staan.

3.3. Door dicht bij de burger te staan, heeft het bestuur een extra troef in handen. Aldus wordt immers een democratische samenleving gestimuleerd en wordt het grootst mogelijke rendement gegarandeerd. Een en ander maakt ook directe aansprakelijkheid van en controle door lokale en regionale politici mogelijk, waardoor wordt verhinderd dat EU-middelen voor verkeerde doeleinden worden gebruikt.

3.4. Aansprakelijkheid en controle kunnen beter geregeld worden in gebieden van beperkte omvang. Dit draagt overigens ook bij tot een politiek systeem dat doeltreffend is en aanvaard wordt. Een goede tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving door de overheid hangt in de meeste gevallen dan ook vooral van regionale en lokale instanties af, met inachtneming van de constitutionele realiteit in de lidstaten.

4. Problemen m.b.t. de naleving van EU-wetgeving

4.1. Algemene opmerkingen

4.1.1. Van fundamenteel belang voor een goede tenuitvoerlegging van EU-wetgeving is dat er sprake is van een evenwicht tussen de EU, de lidstaten en het subnationale niveau van de regio's en de plaatselijke overheden.

4.1.2. Voorts is van fundamentele betekenis dat de wetgeving van algemeen goede kwaliteit is en dat de financiële en bestuurlijke consequenties van de tenuitvoerlegging ervan voor de regionale en plaatselijke overheden in aanmerking worden genomen.

4.1.3. Het Verdrag van Amsterdam en het daaraan gehechte Protocol betreffende de toepassing van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel zijn op zich een toe te juichen, duidelijke uiting van de betekenis die de EU toekent aan het bereiken van evenwicht tussen de verschillende niveaus (EU, lidstaten, regio's en plaatselijke overheden).

4.1.4. In dit verband kan o.m. worden verwezen naar de punten 5, 7 en 9 van dit Protocol alsook naar art. 203 van het Verdrag. Met name de bepaling in het Protocol dat Commissievoorstellen getoetst moeten worden op hun financiële en administratieve gevolgen, moet worden onderstreept.

4.1.5. Het Verdrag van Amsterdam vormt dan ook een uniek uitgangspunt om te komen tot een verantwoord evenwicht en tot samenwerking tussen de verschillende niveaus. Op die wijze kan recht worden gedaan aan de regionale en lokale mogelijkheden.

4.1.6. In het Verdrag van Amsterdam wordt er verder nadrukkelijk op gewezen dat de EU terdege de mogelijkheden van de regionale en plaatselijke overheden moet nagaan om de door nieuwe wetgeving ontstane bijkomende taken te financieren, en om de consequenties van die wetgeving op bestuurstechnisch vlak aan te kunnen.

4.1.7. In dat verband wil het CvdR zijn voldoening uitspreken over de door de Commissie uitgevoerde werkzaamheden en over de vooruitgang die is geboekt waar het gaat om b.v. verbetering van de kwaliteit van de wetgeving.

4.1.8. Hoewel de hierboven beschreven ontwikkeling als positief kan worden aangemerkt, is er reden om te wijzen op een aantal gebieden waar problemen op regionaal of/en lokaal niveau kunnen rijzen.

4.1.9. Daarbij moet worden beseft dat de meningen omtrent de ernst van de hier beschreven problemen kunnen variëren naar gelang van factoren als o.m. traditie, grondwettelijke achtergrond en de mate van regionaal of lokaal zelfbestuur.

4.2. Kwaliteit van de wetgeving

4.2.1. Het subsidiariteitsbeginsel is van buitengewoon groot belang voor de kwaliteit van de EU-wetgeving(1).

4.2.2. Beseft moet worden dat de opvattingen omtrent het subsidiariteitsbeginsel en aanverwante vraagstukken in bepaalde opzichten uiteen kunnen lopen. Enerzijds wordt het standpunt gehuldigd dat het subsidiariteitsbeginsel op dynamische wijze moet worden toegepast. Anderzijds wordt ook de mening gehoord dat het subsidiariteitsbeginsel vooral bedoeld is om lidstaten en regio's alsook plaatselijke autoriteiten te beschermen tegen onnodige EU-maatregelen, waardoor het beleidsterrein van de EU en haar instellingen op sommige gebieden wordt ingeperkt.

4.2.3. De standpunten lopen ook uiteen ten aanzien van een duidelijke verdeling van bevoegdheden tussen de diverse niveaus (EU, lidstaten en regio's/plaatselijke overheden). Volgens sommigen (waaronder de Commissie) zou een nauwkeurigere afbakening van de bevoegdheden van de EU ten koste gaan van de flexibiliteit van het EU-optreden en daardoor ook vooruitgang op het niveau van EU-wetgeving kunnen belemmeren. Volgens anderen is het zaak dat, naast een strikte naleving van het subsidiariteitsbeginsel, de EU-bevoegdheden duidelijker worden afgebakend.

4.2.4. Bovendien lopen de standpunten omtrent de interpretatie van de term "exclusieve bevoegdheden van de Gemeenschap" ook uiteen. De Commissie stelt b.v. dat alle wetgeving betreffende de interne markt tot de exclusieve bevoegdheden van de Gemeenschap behoort, met het gevolg dat het subsidiariteitsbeginsel hier niet van toepassing is. Volgens anderen zou het terrein van de exclusieve bevoegdheden van de Gemeenschap meer moeten worden ingeperkt zodat het subsidiariteitsbeginsel vaker kan worden toegepast.

4.2.5. Deze uiteenlopende opvattingen over belangrijke aspecten van de kwaliteit van de EU-wetgeving kunnen op hun beurt worden gezien als het uitvloeisel van de culturele, historische en constitutionele verschillen tussen de lidstaten en de regio's in de EU. Deze verschillen vormen een waardevol onderdeel van de Europese dialoog en moeten in die zin volledig worden gerespecteerd.

4.3. Doordat de EU steeds meer activiteiten ontplooit op gebieden die van nature tot de bevoegdheidssfeer van de regio's en de plaatselijke autoriteiten behoren, wordt de speelruimte van deze overheden steeds kleiner.

4.3.1. Op sommige terreinen die tot de (exclusieve) bevoegdheid van de plaatselijke en de regionale overheden behoren - b.v. plaatselijke en regionale ruimtelijke ordening - bestaat er een duidelijk (bottom-up)verlangen naar meer uitwisseling van informatie, wederzijds overleg en coördinatie op Europees niveau.

4.3.2. Indien het onderwerp in kwestie een Europese dimensie heeft, is transnationale coördinatie alleen maar toe te juichen. Dergelijke initiatieven kunnen evenwel worden omgezet in EU-wetgeving of -programma's en -overeenkomsten met een bindend karakter, waardoor b.v. de eigen bevoegdheden van de plaatselijke en regionale autoriteiten op het gebied van ruimtelijke ordening zouden kunnen worden ingeperkt.

4.3.3. Beseft moet worden dat met vrijwillige samenwerking en coördinatie op Europees niveau tussen de betrokken partijen veel tot stand kan worden gebracht. Er bestaat geen significante behoefte aan gecentraliseerde EU-wet- of -regelgeving om bepaalde doelstellingen te bereiken.

4.3.4. Voorts kan men in sommige gevallen met recht de vraag stellen of de EU-bevoegdheden niet in het Verdrag zouden moeten worden gepreciseerd. Het Comité van de Regio's heeft zich hiervoor uitgesproken en hierop aangedrongen waar het gaat om een strategie voor de lokale en regionale ruimtelijke ordening(2).

4.4. Administratieve uitgaven

4.4.1. EU-wetgeving en -programma's - b.v. voor het verzamelen van statistische gegevens - vereisen dikwijls aanzienlijke administratieve inspanningen van de kant van de regionale en plaatselijke overheden; de hiermee samenhangende kosten staan soms in geen enkele verhouding tot de baten. Bovendien is het doel van bepaalde administratieve verplichtingen soms onduidelijk, of lijken zij een doel op zichzelf.

4.4.2. Het is begrijpelijk dat toenemende administratieve rompslomp zonder duidelijk doel of voordeel gemakkelijk kan leiden tot onvrede en afnemende steun voor de Europese integratie.

4.4.3. De regionale en plaatselijke overheden worden geconfronteerd met steeds meer taken en een toenemende administratieve last, zowel als gevolg van Europese als nationale wetgeving, terwijl zij deze taken moeten uitvoeren met een gelijkblijvende (of in sommige gevallen zelfs afnemende) capaciteit. Het vermogen van de plaatselijke en regionale overheden om de door de Europese (en nationale) wetgeving opgelegde taken te kunnen uitvoeren, moet daarom worden getoetst alvorens nieuwe wetgeving wordt aangenomen.

4.4.4. De EU-instellingen moeten Europese wetgeving - zowel bestaande als nieuwe - daarom zorgvuldig onderzoeken en eisen die niet absoluut noodzakelijk zijn, laten vallen. De noodzaak hiervan moet niet alleen in absolute maar ook in relatieve termen worden vastgesteld, uitgaande van een kosten/batenanalyse. Iedere administratieve bepaling moet een duidelijk doel hebben.

4.5. Financiële gevolgen

4.5.1. In dit verband kan worden verwezen naar de opmerkingen die werden geformuleerd in het Advies van het Comité van de Regio's van 15 november 1995 over de "Evaluatie van de economische en bestuurlijke consequenties van EU-wetgeving voor regionale en plaatselijke overheden"(3).

4.5.2. In het bijzonder moet er ook op worden gewezen dat de administratieve kosten vaak erg hoog oplopen ten opzichte van het "rendement" van vele kleinere projecten, b.v. op het gebied van architectuurbehoud in gevallen waarin geen sprake is van maatregelen van bijzonder supraregionaal belang. In het geval van kleinere ontwikkelingsprogramma's moeten de baten in verhouding staan tot de administratieve kosten. Voorts moet worden nagegaan of niet de voorkeur moet worden gegeven aan een concentratie van middelen op afzonderlijke maatregelen van bijzonder belang.

4.6. Tenuitvoerlegging binnen de lidstaten

4.6.1. De problemen die zich bij de uitvoering van EU-wetgeving kunnen voordoen, zijn in sommige gevallen te wijten aan de nationale wetgeving of de uitvoering daarvan in de afzonderlijke lidstaten. Hiervoor moet begrip bestaan, maar het uitgangspunt moet zijn dat een specifiek probleem het best kan worden aangepakt op het niveau waaraan het gerelateerd kan worden.

4.6.2. De lokale en regionale overheden moeten de bepalingen van communautaire richtlijnen in acht nemen vanaf de datum waarop deze in werking treden, ook wanneer een richtlijn nog niet door de nationale overheden is omgezet (in de jurisprudentie van het Hof van Justitie heet dit de "verticale werking van richtlijnen"). Ook komt de lokale en regionale overheden een rol toe op het gebied van het toezicht op en de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht in geval van onjuiste of onvolledige omzetting van communautaire richtlijnen in nationaal recht.

5. Conclusies en voorstellen

5.1. Goede implementatie begint met goede wetgeving. Dit betekent dat de principes van subsidiariteit en evenredigheid volledig moeten worden toegepast. De beschouwingen en conclusies van het CvdR in zijn rapport "Naar een echte subsidiariteitscultuur"(4) worden opnieuw bevestigd en het subsidiariteitsbeginsel moet op alle EU-actiegebieden consequent ten uitvoer worden gelegd.

5.2. Het subsidiariteitsbeginsel geldt voor de uitoefening van de machten, maar zou, met het oog op een betere afbakening van functies, moeten worden aangevuld met regels voor het verlenen van bevoegdheden.

5.3. Voorts moet voldoende aandacht worden geschonken aan de financiële en administratieve gevolgen voor de lokale en regionale overheden, zodat overregulering en overbodige administratieve rompslomp worden vermeden. Het zou overigens een goede zaak zijn als de Commissie in het kader van de voorstellen die zij doet, een raming zou maken van de financiële gevolgen van de nieuwe communautaire richtlijnen voor de lokale overheden en als de lidstaten deze overheden zouden betrekken bij de evaluatie van de kosten van voorschriften waarover wordt onderhandeld.

5.4. Tevens moeten de regio's en lokale overheden zo doeltreffend mogelijk worden betrokken bij het EU-wetgevingsproces. Dat zal de legitimiteit en de efficiency van de EU-wetgeving ten goede komen, de verscheidenheid in Europa helpen behouden en er aanzienlijk toe bijdragen dat de EU-wetgeving door de burgers aanvaard wordt.

5.5. Afhankelijk van de constitutionele en historische achtergrond in de lidstaten zijn er verschillende mogelijkheden voor de regio's en lokale overheden om hun invloed op het EU-wetgevingsproces te vergroten. Zo is er o.m. de formele bijdrage aan de formulering van het standpunt van de nationale regering in de Raad door middel van ten minste deels bindende resoluties van een regio-parlement in een lidstaat. Voorts is er ook het lobbywerk dat door speciale vertegenwoordigers van bepaalde regio's of lokale overheden in Brussel kan worden verricht. Het CvdR is evenwel de enige instantie die aan alle regio's en lokale overheden, ongeacht de constitutionele achtergrond in de betrokken lidstaat, de kans biedt aan invloed te winnen.

5.6. Het is dan ook van fundamenteel belang dat de doeltreffendheid van de deelneming van het CvdR aan het EU-wetgevingsproces wordt opgevoerd. Voorwaarden hiervoor zijn de volgende:

- de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam betreffende de eigen administratieve structuur van het CvdR moeten volledig worden toegepast. Het CvdR moet daartoe van de nodige middelen worden voorzien. Het CvdR dringt er bij de verschillende EU-instellingen met klem op aan te zorgen voor een passende financiering van het CvdR, waarvan zijn goede werking uiteindelijk toch afhangt;

- aangezien geen enkele andere EU-instelling volledig op de hoogte is van de concrete gevolgen van EU-wetgeving voor de regionale en lokale overheden, zou de Commissie moeten worden verplicht het CvdR reeds in een vroeg stadium van het EU-wetgevingsproces te raadplegen. Het CvdR verwijst in dit verband naar de beschouwingen in zijn advies over de evaluatie van de financiële en bestuurlijke consequenties van EU-wetgeving voor regionale en plaatselijke overheden.

5.7. Het CvdR verheugt zich erover dat de Commissie EU-wetgeving gewoonlijk voorbereidt via Groen- of Witboeken die met het oog op een open discussie worden gepubliceerd. Dit belet evenwel niet dat het CvdR op basis van zijn achtergrondkennis in een vroeg stadium bij concrete wetgevingsinitiatieven moet worden betrokken.

5.8. Hoe en in hoeverre regionale en lokale overheden bij het proces van omzetting in nationale wetgeving worden betrokken, hangt af van de organisatie en interne structuur van iedere lidstaat. In ieder geval moet worden gegarandeerd dat naar behoren rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften van regionale en lokale autoriteiten. Dit is een absolute voorwaarde voor het behoud van directe bevoegdheid en van de specifieke eigenschappen van iedere regio en lokale gemeenschap, alsmede voor een zo groot mogelijke bijdrage van lokale en regionale knowhow.

5.9. Het Comité herhaalt in dit verband dat het Comité van de Regio's als vertegenwoordiger van lokale en regionale overheden officieel en al in een vroeg stadium zou moeten worden geraadpleegd door de Commissie en door de lidstaten over alle voorstellen voor wetgeving die voor de burgers noemenswaardige consequenties kunnen hebben.

5.10. De tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving door de regionale en lokale overheden is van fundamenteel belang om voeling met de burger te houden, en om doeltreffendheid en een gedegen bijdrage van lokale en regionale knowhow, alsmede een zo doeltreffend mogelijk toezicht op een correct gebruik van de middelen te garanderen. Naar gelang van hun specifieke situatie zouden regio's en plaatselijke overheden voldoende armslag moeten krijgen bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving. Als de EU-wetgeving alleen door de nationale overheid ten uitvoer wordt gelegd zonder actieve deelneming van de regionale en lokale besturen, kan bezwaarlijk worden gegarandeerd dat voldoende voeling met de burger wordt gehouden en dat de burger de EU-wetgeving zonder meer zal aanvaarden.

5.11. Teneinde te bewerkstelligen dat EU-wetgeving volledig en doeltreffend ten uitvoer wordt gelegd, dienen lokale en regionale overheden voldoende bevoegdheden en middelen te krijgen om situaties in de gaten te houden waarin communautaire richtlijnen door de bevoegde wetgevende overheden niet, onvolledig of onjuist zijn omgezet.

5.12. Met het oog op meer diepgaand onderzoek door het CvdR worden de volgende voorstellen gedaan:

- het CvdR zou studies moeten lanceren over de langetermijngevolgen van EU-optreden binnen het actiegebied van de regionale en lokale overheden op specifieke terreinen, met name bij de planning van wetgeving en openbare diensten;

- het CvdR zou zich in een studie ook moeten buigen over de vraag hoe het doeltreffender aan het EU-wetgevingsproces kan deelnemen. Daarbij moet bijzondere aandacht worden besteed aan een grotere deelneming in een vroeg stadium van dat wetgevingsproces;

- het CvdR zou, waar nodig, vergelijkende studies moeten verrichten over de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving op specifieke belangengebieden. Doel daarbij moet zijn, meer inzicht te krijgen in wijzen van tenuitvoerlegging die als voorbeeld voor de hele Gemeenschap zouden kunnen dienen. Daarbij zou gebruik kunnen worden gemaakt van bestaande programma's voor interregionale samenwerking en partnerschap (b.v. Karolus) om onderzoek te doen naar de tenuitvoerlegging;

- het CvdR adviseert de Commissie, een lijst van bestaande EU-steunprogramma's en begrotingslijnen voor te leggen, zodat het deze programma's kan toetsen op Europese meerwaarde en administratieve kosten voor regio's en plaatselijke overheden waarmee de tenuitvoerlegging gepaard gaat;

- het CvdR moet, in aansluiting op de resultaten van de bovenvermelde onderzoeken en studies, ook de nodige initiatieven nemen.

Brussel, 15 september 1999.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

(1) In dit verband zij verwezen naar de opmerkingen van het Comité van de Regio's in zijn advies over het thema "De wetgeving verbeteren 1998. Een gedeelde verantwoordelijkheid" (CDR 50/99 fin).

(2) CDR 340/96 fin - "Ruimtelijke ordening in Europa", PB C 116 van 14.4.1997, blz. 1.

(3) CDR 368/95, PB C 126 van 29.4.1996, blz. 1.

(4) CDR 302/98 fin, PB C 198 van 14.7.1999, blz. 73.