NL Publicatieblad van de Europese Unie C 305/3

Conclusies van de Raad van 8 juni 2010 over acties ter vermindering van de zoutinname, met het oog op een betere volksgezondheid — Aanneming van de conclusies

2010/C 305/04

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

1. HERINNERT AAN

a) artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna: „de EU”) (1), waarin staat dat bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de EU een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, en dat het optreden van de EU een aanvulling vormt op het nationale beleid en gericht is op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid,

b) de Resolutie van het Europees Parlement van 12 juli 2007 over acties ter bestrijding van hart- en vaatziekten (2), waarin de lidstaten wordt verzocht hun actieplannen met betrekking tot levensstijlgerelateerde gezondheidsdeterminanten verder te ontwikkelen ten einde een gezonde levensstijl te bevorderen, en de Commissie wordt verzocht initiatieven en samenwerking met belanghebbenden aan te moedigen, met als doel de bevordering van de gezondheid van het hart- en vaatstelsel door verbetering van eetgewoonten en het stimuleren van lichaamsbeweging, allemaal middelen om zwaarlijvigheid en hoge bloedruk en alle daaraan verbonden complicaties te voorkomen,

c) het „Action Plan for the Global Strategy for the Prevention and Control of Non-communicable Diseases” (actieplan voor de mondiale strategie ter voorkoming en beheersing van niet-overdraagbare ziekten) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor 2008-2013 (3), waarin wordt opgeroepen personen en bevolkingsgroepen minder bloot te stellen aan de gemeenschappelijke veranderbare risicofactoren voor niet-overdraagbare ziekten en de determinanten daarvan, en dat tevens gericht is op versterking van het vermogen van personen en bevolkingsgroepen om gezondere keuzes te maken en een levensstijl aan te nemen die bevorderlijk is voor de gezondheid,

d) de conclusies van de Raad van 6 december 2007 (4) over het Witboek van de Commissie betreffende een EU-strategie voor aan voeding, overgewicht en obesitas gerelateerde gezondheidskwesties, waarin een geïntegreerde EU-aanpak wordt uiteengezet om bij te dragen tot het terugdringen van gezondheidsproblemen als gevolg van slechte voeding, overgewicht en obesitas; in die conclusies werd het voorstel uit het witboek verwelkomd, dat de lidstaten de beperking van de zoutconsumptie als eerste prioriteit voor bespreking in de Groep op hoog niveau betreffende voeding en lichaamsbeweging van de Commissie (Groep op hoog niveau) overwegen, en werden de lidstaten opgeroepen activiteiten te steunen die gericht zijn op de nieuwe samenstelling van voedingsmiddelen ter beperking van het gehalte aan zout, verzadigde vetten, transvetzuren, toegevoegde suiker en energiedichtheid, gezien de rol die deze elementen spelen bij de ontwikkeling van niet-overdraagbare ziekten, overgewicht en obesitas,

e) het forum en de technische bijeenkomst van de WHO over vermindering van de zoutinname bij bevolkingsgroepen, gehouden te Parijs van 5 tot en met 7 oktober 2006 (5), waar het verband tussen overmatige zoutconsumptie en gezondheid werd besproken en de lidstaten en andere belanghebbenden aanbevelingen kregen over manieren om de zoutinname bij de bevolking te verminderen, zodat op lange termijn niet-overdraagbare ziekten kunnen worden voorkomen,

f) de wetenschappelijke adviezen van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, die verklaart dat de dagelijkse inname van natrium van de meeste Europeanen (3-5 g natrium, ongeveer 8-11 g zout) de aanbevolen dagelijkse inname ver overschrijdt en dat de voornaamste bron van natrium in de voeding wordt gevormd door bereide levensmiddelen, met circa 70-75 % van de totale inname (6);

2. STELT VAST:

a) dat, zoals blijkt uit de „European Cardiovascular Disease Statistics” van 2008 (7), hart- en vaatziekten de oorzaak zijn van bijna de helft van alle sterfgevallen in de EU, namelijk 42 % oftewel meer dan 2 miljoen, en dat de totale kosten voor hart- en vaatziekten in de EU in 2006 192 miljard EUR bedroegen; ongeveer 57 % was te wijten aan de kosten van de gezondheidszorg, 21 % aan productiviteitsverlies en 22 % aan mantelzorg voor mensen met hart- en vaatziekten,

b) dat, volgens schattingen van de WHO, hoge systolische bloeddruk een oorzaak van overlijden ten gevolge van hart- en vaatziekten is, die verantwoordelijk is voor 51 % van het aantal beroerten en 45 % van het aantal sterfgevallen ten gevolge van ischemische hartziekten (8),

c) dat als gevolg van de demografische veranderingen in de EU het werkzame leven noodzakelijkerwijze langer wordt, terwijl ongeschiktheid wegens hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten een negatieve impact heeft op de arbeidsmarkt (9),

d) dat er sterk wetenschappelijk bewijs is dat de huidige hoge zoutconsumptie in geheel Europa een belangrijke oorzaak van verhoogde bloeddruk en dus van hart- en vaatziekten is en, behalve voor de bloeddruk, ook rechtstreeks schadelijk kan zijn, wegens het grotere risico op beroerten, linker ventriculaire hypertrofie en nierziekten (10),

e) dat, om deze uitdaging aan te gaan, concrete en gecoördineerde maatregelen moeten worden genomen, zoals het publiek bewust maken van het probleem en het zoutgehalte in levensmiddelen verlagen,

f) dat het van essentieel belang is de vooruitgang op langetermijnbasis te volgen, aangezien er enige tijd mee gemoeid zal zijn voordat de resultaten wat betreft een verminderde zoutinname en de daarmee gepaard gaande ziektelast zichtbaar zijn;

3. WIJST EROP dat dit probleem op grote schaal moet worden aangepakt, met behulp van nationale gegevens over de feitelijke zoutconsumptie, door bewustmaking, door te werken aan anders samengestelde voedingsmiddelen met een lager zoutgehalte, en via een toezichts- en evaluatieproces;

4. IS INGENOMEN MET de activiteiten en de vooruitgang in de eerste twee jaar van de werkzaamheden van de Groep op hoog niveau, waarbij informatie over beleidsinitiatieven is uitgewisseld en gecoördineerde acties zijn ontwikkeld;

5. IS VERHEUGD over het feit dat een vrijwillig Europees kader voor nationale initiatieven ter vermindering van de zoutconsumptie (11) is opgezet dat, teneinde uitvoering te geven aan de nationale aanbevelingen of de aanbevelingen van de WHO, de nationale actieplannen moet versterken;

6. IS INGENOMEN met de door de lidstaten reeds ondernomen acties betreffende anders samengestelde levensmiddelen, alsook met de steun van de voedselproducenten, de detailhandel, restaurants en cateringbedrijven voor die acties, aangezien de consumptie van bereide levensmiddelen overeenstemt met circa 70-75 % van de totale zoutinname;

7. SCHAART ZICH ACHTER het door de Groep op hoog niveau gestelde doel het zoutgehalte in levensmiddelen te verlagen;

8. BENADRUKT dat de nationale benaderingen van de verlaging van het zoutgehalte erop gericht moeten zijn alle sociaal-economische groepen, en dus ook alle prijscategorieën te bereiken;

9. WIJST EROP dat de transnationale dimensie van activiteiten ter vermindering van het zoutgehalte in levensmiddelen moet worden bezien, alsook de rol die de bestaande multistakeholderfora, zoals het Europees actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid (12), bij deze aanpak kunnen spelen;

10. BENADRUKT de belangrijke rol van de etikettering van levensmiddelen bij het verstrekken van zichtbare, duidelijke en gemakkelijk te begrijpen informatie voor de consumenten, zodat zij producten met minder zout kunnen uitkiezen. Constateert in dit verband dat de Groep op hoog niveau heeft besloten om het woord „zout” te gebruiken in plaats van „natrium” — de voedingsstof waarop de initiatieven eigenlijk zijn gericht — aangezien „zout” beter wordt begrepen en de belangrijkste vorm is waarin natrium aan levensmiddelen wordt toegevoegd;

11. BENADRUKT dat toezicht geboden is op hetgeen gaande is met betrekking tot het anders samenstellen van producten, de bewustmaking van het publiek en de zoutinname van de bevolking, teneinde op gezette tijden een evaluatie te kunnen verrichten en de beleidsmaatregelen en de acties te kunnen bijstellen alsook de bevindingen onder een breed publiek te kunnen verspreiden;

12. IS INGENOMEN met het werk van het European Salt Action Network, dat het Verenigd Koninkrijk heeft opgericht naar aanleiding van oproepen van de WHO tot haar lidstaten netwerken op te zetten die de gelegenheid bieden informatie, advies en technische expertise uit te wisselen met betrekking tot de verschillende aspecten van strategieën ter beperking van de zoutconsumptie;

13. ROEPT de lidstaten OP om gecoördineerde en vol te houden nationale beleidsmaatregelen op het gebied van voeding, met inbegrip van programma's ter beperking van de zoutconsumptie, te versterken of te ontwikkelen — voor zover hieraan nog geen uitvoering wordt gegeven — teneinde de zoutconsumptie tot een passend niveau terug te brengen, door onder meer:

a) realistische doelstellingen met haalbare tijdschema's te bepalen, overeenkomstig het niveau van de zoutinname van de bevolking op het tijdstip van de beleidsbepaling,

b) het publiek bewust te maken van de gezondheidsvoordelen die de consumptie van passende hoeveelheden zout biedt en van de acties die kunnen worden ondernomen ter vermindering van de inname, en gezondheidswerkers aan te moedigen informatie te verstrekken over de noodzaak het zoutgehalte in de voeding te verminderen,

c) de producenten en de verstrekkers van levensmiddelen aan te moedigen zich meer te richten op anders samengestelde levensmiddelen, teneinde het zoutgehalte van op de markt aangeboden levensmiddelen en maaltijden zoveel mogelijk te verminderen,

d) relevante en vergelijkbare informatie te verzamelen over de zoutinname van de bevolking en het zoutgehalte in de belangrijkste bestanddelen van de nationale voeding, teneinde het nationale beleid ter vermindering van de zoutconsumptie te kunnen bewaken en evalueren,

e) hun steun te verlenen aan het EU-kader voor nationale initiatieven ter vermindering van de inname van zout;

14. VERZOEKT de Commissie

a) op Europees niveau systematisch te blijven ageren tegen de hoge zoutconsumptie door het EU-kader ter vermindering van de zoutconsumptie te implementeren, rekening houdend met de werkzaamheden van bevoegde internationale organisaties, met name de WHO,

b) niet aflatende krachtige steun te verlenen aan de inspanningen van de lidstaten ter versterking, ondersteuning of ontwikkeling van nationale initiatieven om de zoutconsumptie tot een passend niveau terug te brengen,

c) samen met de lidstaten op gezette tijden te bezien wat de laagste zoutgehalten zijn die telkens op EU-niveau worden bereikt in de verschillende categorieën en subcategorieën zoutrijke levensmiddelen in het gemiddelde voedingspatroon, om na te gaan wat per categorie technisch haalbaar is,

d) de maatregelen van de lidstaten en de producenten en verstrekkers van levensmiddelen met betrekking tot anders samengestelde levensmiddelen te ondersteunen, en na te gaan welke mechanismen en instrumenten de levensmiddelensector zullen stimuleren om het zoutgehalte in levensmiddelen verder terug te dringen,

e) de samenwerking met belanghebbenden binnen het Europees actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid te versterken, vooral om te bevorderen dat levensmiddelen anders en zoutarmer worden samengesteld,

f) op gezette tijden een voortgangsverslag uit te brengen over hetgeen de Commissie onderneemt om het EU-kader ter vermindering van de zoutconsumptie te implementeren. De voortgangsverslagen moeten de resultaten bevatten van besprekingen en bijeenkomsten met ondernemingen die handel drijven over de nationale grenzen heen of met Europese bedrijfsorganisaties of -sectoren, alsook een evaluatie van de reactie van verschillende belanghebbenden die erbij werden betrokken. De voortgangsverslagen moeten ook een evaluatie bevatten van het effect van de activiteiten van de EU en van het effect van de door afzonderlijke lidstaten gemelde activiteiten,

g) de situatie en de in de EU en haar lidstaten ondernomen acties te analyseren en in 2012 verslag uit te brengen over de bevindingen.

(1) PB C 115 van 9.5.2008, blz. 47.

(2) http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P6-TA-2007-0346&language=EN&ring=B6-2007-0277

(3) http://www.who.int/nmh/publications/9789241597418/en/

(4) 15612/07.

(5) http://www.who.int/dietphysicalactivity/reducingsaltintake_EN.pdf

(6) Wetenschappelijke adviezen van het Panel voor dieetproducten, voeding en allergieën betreffende verzoeken van de Commissie in verband met

a) de maximaal toelaatbare inname van natrium (aangenomen op 21 april 2005). http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/doc/nda_opinion_ej209_sodium_v2_en1,5.pdf

b) de herziening van het vermelden op etiketten van referentiewaarden voor de inname van geselecteerde voedingselementen (aangenomen op 13 maart 2009). http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/doc/nda_op_ej1008_labelling_reference_intake_values_en.pdf

(7) European Cardiovascular Disease Statistics, uitgave 2008. European Heart Network.

(8) Global Health risks, Mortality and burden of disease attributable to selected major risk. WHO 2009. http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241563871_eng.pdf

(9) Kanavos P, Östergren J, Weber MA et al. High blood pressure and health policy. New York: Ruder Finn, Inc., 2007.

(10) FJ He en GA Mac Gregor. A comprehensive review on salt and health and current experiences of worldwide salt reduction programmes. Journal of Human Hypertension (2009) 23, 363-384.

(11) http://ec.europa.eu/health/archive/ph_determinants/life_style/nutrition/documents/salt_initiative.pdf

(12) http://ec.europa.eu/health/ph_determinants/life_style/nutrition/platform/platform_en.htm