NL    NL NL 
NL    NL  EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 8.12.2010 
SEC(2010) 1511 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
 
 
Begeleidend document bij de  
  
Voorstel voor een 
 
VERORDENING VAN HET EUROP EES PARLEMENT EN DE RAAD 
  
betreffende de integriteit en tr ansparantie van de energiemarkt 
   
{COM(2010) 726 definitief) 
{SEC(2010) 1510 definitief)
 
NL 2   NL Betrouwbare prijzen die tot stand komen op liquide grootha ndelsmarkten zenden cruciale 
signalen op korte termijn uit voor een optimaal beheer van en ergieproductiefaciliteiten en 
verbruikseenheden. Op lange termijn geven zij ook aanwijzingen over  waar toekomstige 
investeringen in energie-infrastructuur vere ist zijn. Bedrijven kunnen er dan op vertrouwen 
dat zij in staat zijn om op ve randeringen op de markten te reag eren. Dit zal in de toekomst 
uiterst belangrijk zijn  aangezien in een koolstofarm e economie ver vooruit moet kunnen 
worden gekeken om hoge kapit aalinvesteringen in nieuwe produc tiefaciliteiten aan te durven. 
Ten slotte en niet in het minst zijn de resultaten op groothandelsma rkten een betrouwbare 
maatstaf voor de kleinhandelspr ijzen voor huishoudelijk e afnemers en industriële gebruikers 
en moedigen zij een efficiënt gebruik van energie aan. 
Aangezien zij heel belangrijk zijn voor het welzijn van de Europese burgers en voor het 
concurrentievermogen van de Europese bedrij ven, is het van crucia al belang dat burgers, 
bedrijven en nationale overheden kunnen vertro uwen op de integriteit van de energiemarkten. 
Potentiële oneerlijke handelspraktijken moet en doeltreffend worden aangepakt, zo niet 
ondermijnen zij het vertrouwen van het publiek, ontmoedigen zij investeringen, vergroten zij 
de volatiliteit van de energieprijzen en kunnen zi j in het algemeen tot hogere energieprijzen 
leiden. Dit kan ook een negatieve invloed hebb en op het concurrentievermogen van andere 
sectoren en energie- intensieve sectoren. 
De financiële regulering op EU-niveau, meer be paald de richtlijn betreffende marktmisbruik, 
is specifiek ontworpen voor financiële mark ten en behandelt dus slechts gedeeltelijk de 
energiemarkten. Hoewel de maatregelen in deze  richtlijn momenteel worden herzien, zal de 
richtlijn te overkoepelend zijn om ook spec ifiek wangedrag op de energiemarkt (bv. 
strategische inhouding van ac tiva voor energieproductie) volle dig te behandelen. In de 
wetgeving betreffende de interne energiemarkt  zijn geen normen opgenomen die de integriteit 
van dergelijke markten waarbor gen. Er kunnen op lidstaatniveau andere regels bestaan, maar 
die hebben een beperkt toepas singsgebied; zij hebben vaak be trekking op uitsluitend één 
handelsplatform en op één lidstaat. 
Samenvattend kan worden gesteld dat de re gelgeving betreffende energiemarkten 
ontoereikend is om een stabiele en ordent elijke werking van de energiemarkten te 
waarborgen. De markten kunnen niet grondig wo rden gemonitord en specifiek wangedrag, 
zoals grensoverschrijdend, pr oductoverschrijdend of markt overschrijdend wangedrag, is 
moeilijk op te sporen. In hun advies aan de Co mmissie ondersteunen de sectorale regulators, 
alsook de respondenten van de raadpleg ing van de Commissie, dit standpunt. 
Doelstellingen 
(1) Er moet een efficiënt en doeltreffend kade r komen dat ervoor zorgt dat de Europese 
handelsmarkten voor energie corre ct functioneren, d.w.z. dat de resultaten niet worden 
verstoord door marktmisbruik, maar getrouw  de fundamentele marktontwikkelingen 
weergeven. Hierdoor zal het vertrouwen va n alle belanghebbenden toenemen, wat op 
zijn beurt zal leiden tot een hogere deelna me, meer diepte en liquiditeit en lagere 
transactiekosten. 
(2) De regels moeten specifiek wangedrag op de energiemarkt doeltreffend aanpakken. Ze 
moeten in heel Europa consistent zijn z odat alle handelaars dezelfde normen toepassen 
en niet worden geconfronteerd met afwijk ende regels en eisen wanneer zij handel 
drijven in verschillende lidstaten. De re gels moeten bovendien volledig zijn en 
betrekking hebben op alle rele vante transacties. Dit houdt eveneens in dat de regels 
NL 3   NL verenigbaar moeten zijn met de bestaande fi nanciële wetgeving. Om dit te bereiken zal 
het onderhavige initiatief de in de marktmisbruikrichtli jn gedefinieerde begrippen 
"handel met voorwetenschap" en "marktmani pulatie" ook introduceren met betrekking 
tot de groothandelsmarkt voor energie. De volledig uitgewerkte re gelgeving zal echter 
worden opgenomen in gedelegeerde handelingen. 
(3) Om wangedrag op de markt op te sporen, moeten groothandelsmarkten voor energie 
regelmatig worden gemonitord. Deze mark tmonitoring kan enkel doeltreffend zijn als 
men tijdig toegang heeft tot volledige en geverifieerde gegevensreeksen over transacties. Na de vaststelli ng van wangedrag op de markt,  moet men de naleving van 
de regels afdwingen. Hiertoe moeten bevoegde handhavingsautoriteiten worden 
ingesteld die op een doeltreffende wij ze gevallen van marktmisbruik op de 
energiemarkten kunnen onderzoeken en be wijzen. Zij moeten  beschikken over 
effectieve sanctiebevoegdheden om toekom stig wangedrag door marktdeelnemers te 
ontmoedigen. Om complex grensovers chrijdend en productoverschrijdend 
marktmisbruik aan te pakken moet er een goed coördinatiemechanisme worden ingesteld tussen financiële re gulators en energieregulators. 
Beleidskeuzes 
Naast het scenario met ongew ijzigd beleid stellen wij ze ven opties met de volgende 
kenmerken voor: 
Optie 0: Ongewijzigd beleid
 
In deze optie wordt geen sectorspecifiek in itiatief genomen; regelgevende instanties houden 
slechts toezicht op enkele delen van de handelsma rkt. Er bestaan geen gedragsregels voor de 
markt op EU-niveau die de lidstaten op een co herente manier ten uitvoer kunnen leggen. De 
lidstaten hebben verschillende toezichtskaders en hoewel nationale regelgevende instanties op 
het gebied van energie steeds meer zullen samenwerken binnen het Agentschap voor de 
samenwerking tussen energieregulators (ACER), is er geen procedure voor toegang tot en 
uitwisseling van gegevens ten behoeve van ma rktmonitoring. Daarom is wangedrag dat op 
verschillende markten plaatsvindt en betr ekking heeft op verschillende, maar onderling 
verbonden producten moeilijk, zelfs onmogelijk, op te sporen. 
Dat er geen acties op EU-niveau zijn, impliceer t niet dat lidstaten op hun niveau geen acties 
ondernemen. Nationale wetgevers hebben al de eerste stappen gezet om dit tekort aan te 
vullen en hebben nationale maatregelen ingevo erd, zoals maatregelen voor het verzamelen 
van transactiegegevens, monitoring op basis va n regelgeving en rappo rteringsprogramma's. 
Deze programma's verhogen wel het toepassings gebied van het geregelde toezicht, maar 
zullen sowieso onvolledig blijven. Door mon itoring toe te spitsen op transacties die 
betrekking hebben op een enkele lid staat, blijven product- en gr ensoverschrijdende aspecten 
van handelsmarkten voor energie ongecontroleer d en zullen bepaalde marktmanipulaties 
verborgen blijven. 
Optie 1a – Regels op EU-niveau, de lidstaten monitoren en zien toe op de naleving  
Deze optie voorziet in op EU-niv eau vastgestelde regels betreffende wangedrag op markten. 
De monitoring van de markten gebeurt op  lidstaatniveau en is gebaseerd op een 
gedecentraliseerde rapportering van transacties aan de bevoegde regelgevende instanties. De 
NL 4   NL nationale regulators zijn verant woordelijk voor de monitoring va n de transacties die worden 
uitgevoerd in (of met betrekking tot) de lid staten waarin zij over jurisdictie beschikken1. 
Transacties worden door handelaars of derd e partijen aan elke regulator afzonderlijk 
gerapporteerd. Handelaars en/of tussenpersonen  rapporteren al hun transacties op de 
groothandelsmarkt voor energie aan de regulato r van de plaats waar zij gevestigd zijn, 
ongeacht de plaats van levering2. De details en gegevensform aten voor de rapportering van 
transacties zijn op EU-niveau vastgesteld. De transactiegegevens worden op verschillende 
manieren opgeslagen; de 27 nationale regelgeve nde instanties hebben elk een eigen systeem. 
De regulators beheren een gedecentraliseerd gegevensuitwisselingsmechanisme waardoor zij 
alle transacties die in hun r echtsgebied worden uitgevoerd, kunnen monitoren en de op maat 
gemaakte gedragsregels voor markten kunnen af dwingen. Wanneer bij transacties meerdere 
lidstaten zijn betrokken (bv. contracten voor lo catiegerelateerde prijs verschillen), moeten 
passende regels en coördinatiemechanismen wo rden ingevoerd. In dergelijke regels en 
mechanismen moeten ook de verantwoor delijkheden voor handhaving en de 
samenwerkingsplichten worden omschreven. De samenwerking op regelgevend gebied kan 
ook door een EU-orgaan (bv. ACER) worden ondersteund. 
Optie 1b – Regels op EU-niveau, de lidstate n rapporteren, monitoren en zien toe op de 
naleving, het EU-agentschap verwerkt gegeve ns en monitort grensoverschrijdend en 
productoverschrijdend wangedrag  
Net zoals bij optie 1a zijn bij deze optie  regels betreffende wangedrag op markten, 
rapporteringsplichten, gegevensformaten en monitorings- en handhav ingsplichten op EU-
niveau bepaald. Er zijn echter  twee verschillen met optie 1. 
Ten eerste is er in deze optie , bovenop de monitoring door de be voegde autoriteiten van de 
lidstaten van de transacties waarvoor zij verantwoordelijk  zijn, ook aanvullende monitoring 
op EU-niveau. Deze aanvullende monitoring moet voornamelijk betrekking hebben op het 
vaststellen van marktmisbruik van grensovers chrijdende en product overschrijdende aard. 
Ten tweede zenden de regulators, in plaats  van zelf een gedece ntraliseerd gegevens-
uitwisselingsmechanisme te beheren, de trans actiegegevens rechtstreeks toe aan het EU-
agentschap, dat de gegevens op basis van plaats van leveri ng sorteert. De gesorteerde 
gegevens worden vervolgens naar de resp ectieve bevoegde regulat ors teruggestuurd. Een 
kopie van alle ontvangen gegevens blijft in he t bezit van het EU-agentschap zodat het de 
vastgestelde marktmisbruiken kan monitoren. 
Optie 2 – Regels op EU-niveau, gezamenlijke monitoring door een uniek EU-agentschap en 
de lidstaten, de lidstaten  zorgen voor de naleving  
In tegenstelling tot optie 1b worden transa cties aan het EU-agentschap gerapporteerd. Er 
wordt niet rechtstreeks aan de regulators gerapp orteerd, maar de nationale autoriteiten hebben 
toegang tot de gegevens van het EU-orgaan. Overeenkomstig de procedure van optie 1b 
sorteert het EU-agentschap de tr ansacties en verstuurt het de gegevens naar de respectieve 
                                                 
1 Als een handelaar die in land A is gevestigd een tr ansactie aangaat met een andere handelaar die in land 
B is gevestigd voor elektriciteit die in land C moet worden geleverd, is de regulator van land C verantwoordelijk voor de monitoring. 
2 Als een handelaar die in land A is gevestigd, transac ties aangaat in (of met betrekking tot) land B, C en 
D, moet hij deze transacties rapporteren aan de regulator met jurisdictie in land A. 
NL 5   NL regulators. Hierdoor kunnen zij de transacties in hun rechtsgebied monitoren zonder zelf 
gegevens te verzamelen. 
Optie 3 – Regels op EU-niveau, gezamenlijke m onitoring door ACER en de lidstaten, de 
lidstaten zorgen voor de naleving  
Deze optie is gelijkwaardig aan optie 2, maar al le functies en bevoegdheden van het orgaan 
op EU-niveau worden door ACER uitgeoefend. 
Optie 4 – Regels op EU-niveau, monitoring en handhaving door ACER of een uniek EU-
agentschap in grensoverschrijdende gevallen  
Deze optie is gelijkwaardig met opties 2 en 3, m aar in alle gevallen van grensoverschrijdend 
wangedrag, wordt ACER of het EU-agentscha p verantwoordelijk voor de handhaving. Deze 
optie wordt echter niet verder uitgediept, want  de Commissie heeft geen redenen om aan te 
nemen dat in het geval van wangedrag lidstaten ni et in staat zouden zijn om even doeltreffend 
als het EU-agentschap of ACER de  naleving van de regels af te dwingen. Overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel moeten nationale autorite iten in het geval van misbruik de naleving van 
de regels afdwingen. 
Optie 5 – Zelfregulering van de markten  
Deze optie impliceert dat noch overheidsinstan ties op EU-niveau, noch lidstaten acties 
ondernemen voor het vaststellen van regels of  voor monitoring, maar dat de sector zelf 
marktintegriteitsregels opstelt. Wanneer wa ngedrag wordt vastge steld, kunnen nationale 
rechtbanken of overheidsinstan ties op het gebied van marktto ezicht een rol spelen bij de 
handhaving van dergelijke regels. Men kan niet uitsluiten dat de sector op een of andere 
manier regels betreffende wangedrag op de markt zou vaststellen. De monitoring en 
handhaving van deze regels worden echter a priori  als ondoeltreffend beschouwd aangezien 
er voor marktdeelnemers weinig beweegredenen z ijn om de gegevens door te sturen en deze 
gegevens door andere marktdeelnemers of pr ivébedrijven te laten monitoren als geen 
onafhankelijkheid gegarandeerd is, zoals bij overheidsinstanties het geval is. Het is 
aannemelijk dat een zwakke monitoring leidt tot een ondoeltreffende marktintegriteits-
structuur. Om deze redenen wordt deze optie niet in overweging genomen. 
Optie 6 – Uitbreiding van de richtlijn betr effende marktmisbruik (geen sectorspecifieke 
acties)  
Door de wetgeving betreffende financiële markten uit te breiden tot alle relevante 
energiemarkten, vallen deze markten voortaan onder het financiële regelgevingskader. 
Ondanks de nauwe banden tussen  de energiemarkten en bepa alde financiële markten, 
inclusief fysieke energiemarkten, is he t opnemen van verbodsbepalingen inzake 
energiespecifiek wangedrag (bv. inhouding  van productieactiva,  omschrijving van 
voorwetenschap) binnen de marktmisbruikrichtlijn ongewenst en brengt dit de overkoepelende aard van de richtlijn in het gedrang. Dit is ook de mening die CEER/ERGEG 
in hun advies aan de Commissie hebben geformuleer d, namlijk dat "een gewone uitbreiding in 
de marktmisbruikrichtlijn van het toep assingsgebied van de voorschriften inzake 
marktmisbruik tot fysieke producten niet word t aanbevolen … omdat dit kan leiden tot een 
ongepaste toepassing van de marktmisbr uikrichtlijn op andere gebieden"
3. Gezien dit sterke 
                                                 
3 Advies van CEER/ERGEG aan de Europese Commissie – antwoord op Vraag F.20 – Marktmisbruik. 
NL 6   NL advies en het specifieke toepassingsgebied va n de marktmisbruikrichtlijn, werd deze optie 
niet verder onderzocht. 
Evaluatie van de opties 
In het algemeen kan worden gesteld dat de onde rzochte opties 1-3 beter zijn dan het scenario 
met ongewijzigd beleid aangezien deze opties in verschillende mate wangedrag op de markt 
beter kunnen opsporen en ontmoedigen, en de bijhorende kosten voor de maatschappij kunnen 
verlagen. Tegelijk brengen al deze opties echt er hogere administratie kosten met zich mee. 
Beleidsopties 1b, 2 en 3 hebben he t duidelijke voordeel ten opzic hte van optie 1a dat zij een 
betere opsporing van grensoverschrijdende en  productoverschrijdende misbruiken mogelijk 
maken. Opties 2 en 3 hebben het voordeel ten opzichte van optie 1b dat zij kunnen bijdragen 
tot een meer doeltreffende algemene monitoring. Gegevens die rechtstreeks en centraal worden verzameld zorgen voor een eenvoudigere en snellere gegevensverwerking omdat het 
aantal kanalen waarlangs de gegevens binnenko men, beperkt is. Dit zou ook leiden tot een 
kleinere foutenmarge bij het doorstur en en verwerken van de gegevens. 
Het is aannemelijk dat optie 3 energiespecifieke marktmisbruiken het meest doeltreffend 
opspoort en ontmoedigt dankzij de algemene de skundigheid van ACER op wetgevend gebied 
en zijn speciale aandacht voor energie. Aangezien  ACER al bestaat, zullen de administratieve 
kosten van dit agentschap voor het monitoren van de markt ook lager liggen dan wanneer een nieuw agentschap moet worden opgericht, zoals voor optie 2 vereist is. Daarom stemt optie 3 
het best overeen met de geïdentificeerde doe lstellingen. Hoewel de algemene voordelen van 
de voorgestelde maatregelen moeilijk kunnen wo rden bepaald, blijkt het dat zij duidelijk 
opwegen tegen het nadeel van de desb etreffende de administratieve kosten. 
Andere kwesties 
Opstelling van sectorspecifieke regels – rechtsvorm Omdat de marktmisbruikrichtlijn al van toep assing is op belangrijke handelsplatformen voor 
energie, moeten omschrijvingen betreffe nde wangedrag op de specifieke fysieke 
energiemarkten heel goed in het kader van die richtlijn passen. In de mate van het mogelijke 
en voor zover het logisch is, moeten de re gels worden opgesteld aan de hand van de 
concepten die aan de basis liggen van de definiti es in de marktmisbruikrichtlijn. Het is echter 
belangrijk dat bij een op maat gemaakte regeli ng rekening wordt gehouden met de specifieke 
eigenschappen van energiemarkten, met name he t feit dat zij zeer vatbaar zijn voor enorme 
prijsschommelingen als gevolg van econom ische of fysieke capaciteitsinhouding. 
Om redenen van flexibiliteit en rechtszeke rheid moeten de regels in overleg met 
marktdeelnemers worden vastgelegd in rich tsnoeren. Deze kunnen vervolgens via door de 
Commissie vastgestelde gede legeerde handelingen bindend worden gemaakt. In hun 
antwoorden hebben de meeste ondernemingen d eze procedure voorgesteld. Dit is een zinnig 
uitgangspunt voor elke optie waarbij regels op  EU-niveau worden geëist. Het past in de 
benadering van de regeling voor de financiële sector onder de Lamfalussy-overeenkomsten en 
zal daarom ook de wisselwerking tussen de financiële regeling en  de sectorspecifieke regeling 
ondersteunen. Wanneer een EU-agentschap verant woordelijk is voor monitoring en voor de 
uitwerking van meer gedetailleer de richtsnoeren, is een verordening de me est geschikte vorm 
voor het basisbesluit. 
NL 7   NL Toepassingsgebied qua producten 
Elektriciteits- en gasmarkten zijn onderling verbonden met a ndere productmarkten, met name 
markten voor primaire energieproducten en vo or emissierechten in het kader van het EU- 
emissiehandelssysteem (EU-EHS). 
Steenkool is een belangrijke pr imaire brandstof voor het opwekken van energie, terwijl de 
prijzen van olie en olieproducten een invloed he bben op de elektriciteitstarieven omdat zij als 
referentie dienen bij langetermijngasleveri ngscontracten. Deze markte n zijn echter mondiaal 
met belangrijke deelnemers uit derde landen. Een geïsoleerde marktmonitoring op EU-niveau 
zou onvolledig zijn en men zou de regels betreffende wangedr ag slechts gedeeltelijk kunnen 
afdwingen. De respondenten van de raadpl eging sluiten zich aan bij dit standpunt. 
Bij emissierechten is de situatie echter anders . Emissiehandel in het kader van het EU-EHS 
heeft bij definitie een Europees toepassingsge bied. Door de invoering van dit systeem werd 
koolstof belangrijk voor de Eur opese elektriciteitsmarkten. De  energieopwekkingsector is 
goed voor ongeveer 40% van de emissies onde r het EU-EHS en is daarmee de grootste 
emissiesector in de EU. Het verstrekken va n emissierechten heeft een invloed op de 
brandstofkeuze van de elektriciteitsproducen ten, en daardoor ook op de vraag naar 
verschillende brandstoffen. Zo ook hebben relatie ve prijsontwikkelingen van brandstoffen een 
invloed op de spreiding van de  productiefaciliteiten en bepale n zij bijgevolg de vraag naar 
koolstofrechten. De twee markten zijn dus onde rling verbonden. Omdat de Commissie deze 
verbondenheid en het toenemend belang van ve rhandelde koolstofmarkte n inziet, heeft zij 
besloten een diepgaand onderzoek te starten naar de beste mani er om de integriteit van deze 
markten te waarborgen. De resultaten va n dit onderzoek worden in 2011 verwacht. 
Monitoring en evaluatie 
Een permanente evaluatie en monitoring van de uitvoering van een op maat gemaakte 
regeling voor de integriteit van energiem arkten moet betrekking hebben op een aantal 
gebieden zoals: de geschiktheid van regels betreffende marktmisbrui k voor energiemarkten, 
de wisselwerking met de regelinge n voor de financiële markt, de gevolgen voor markttoezicht 
op lidstaatniveau en de wijze waarop de coördi natie van handhaving in de praktijk werkt, de 
doeltreffendheid van de monitoring op EU-niveau, en de werkelijke gevolgen van transactierapportering voor de marktdeelnemers. 
Wij stellen het volgende monito ring- en evaluatieschema voor: 
Na twee jaar zendt ACER de Commissie een ve rslag toe over de gevolgen van een nieuwe 
regeling betreffende toezicht op lidstaatniveau, de ervaring met de samenwerking tussen 
nationale instanties bij bij voorbeeld de handhaving en de gevolgen van nieuwe afspraken 
betreffende marktdeelnemers, met name inzake de  rapportering van transacties. Op basis van 
het ACER-verslag herbekijkt de Commissi e de doeltreffendheid van monitoring op EU-
niveau. 
NL 8   NL Na vijf jaar maken ACER en de financiële regulators een evaluatie  van de wisselwerking 
tussen de op maat gemaakte integriteitsregeling  voor energie en de al gemenere financiële 
regeling op EU- en nationaal niveau. 
Op basis van die gezamenlijke evaluatie door AC ER en de financiële regulators, buigt de 
Commissie zich dan opnieuw ove r de algemene doeltreffendheid van de op maat gemaakte 
marktintegriteitsregeling.