over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 862/2007 betreffende communautaire statistieken over migratie en internationale bescherming

Als onderdeel van het uitvoeringsproces is de Commissie doorgegaan met het handhaven van een nauwe samenwerking met de nationale autoriteiten die zijn betrokken bij de productie en levering van gegevens overeenkomstig de verordening. De statistieken over migratiestromen, verwerving van staatsburgerschap en bevolkingsbestanden ontvangt de Commissie (Eurostat) in het algemeen van de nationale bureaus voor de statistiek. De statistieken over verblijfsvergunningen en asiel ontvangt zij doorgaans rechtstreeks van het ministerie van Binnenlandse Zaken of de immigratiedienst. Ook de statistieken over grenscontroles en de uitzetting van illegale migranten worden in de regel door het ministerie van Binnenlandse Zaken of de immigratiedienst, of door de politie geleverd.

·onderdanen van derde landen aan wie krachtens de immigratiewetgeving aanzegging is gedaan om het grondgebied van de lidstaat te verlaten, en onderdanen van derde landen waarvan is vastgelegd dat zij na ontvangst van deze aanzegging de lidstaat hebben verlaten, uitgesplitst naar staatsburgerschap (artikel 7).

·onderdanen van derde landen aan wie toegang tot het grondgebied van de lidstaat aan de buitengrens is geweigerd of die op grond van de nationale immigratiewetgeving illegaal op het grondgebied van de lidstaat verblijven, uitgesplitst naar staatsburgerschap (artikel 5);

·asielaanvragen, beslissingen in eerste aanleg en bestreden beslissingen over het verlenen of intrekken van verschillende vormen van internationale bescherming, uitgesplitst naar staatsburgerschap (artikel 4);

Dit verslag documenteert de vorderingen die de lidstaten, in samenwerking met de Commissie (Eurostat), hebben gemaakt bij de uitvoering van de verordening sinds het tweede verslag en zet de volgende stappen uit voor een verdere verbetering van de kwaliteit van de statistieken over migratie en internationale bescherming.

Dit verslag volgt op de eerste twee verslagen, goedgekeurd door de Commissie in september 2012 en in juli 2015.

Artikel 12 van de verordening stelt dat de Commissie het Europees Parlement en de Raad uiterlijk op 20 augustus 2012, en vervolgens om de drie jaar een verslag moet voorleggen over de op grond van deze verordening opgestelde statistieken en over de kwaliteit ervan.

Het hoofddoel van Verordening (EG) nr. 862/2007 ("de verordening") is het verzamelen en opstellen van Europese statistieken over migratie en internationale bescherming.

Sinds 2016 steunt het Kenniscentrum Migratie en Demografie van de Europese Commissie in aanzienlijke mate op de statistieken over migratie en internationale bescherming om voor het beleid relevante kennis en empirisch onderbouwde analyse te integreren in de EU-beleidsvorming. Naast het ondersteunen van de Europese migratieagenda spitst het centrum zich toe op algemene migratieontwikkelingen en hun demografische impact op de EU op middellange tot lange termijn. Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek voert de dagelijkse activiteiten uit. Eurostat levert een grote bijdrage aan deze onderneming met zijn Europese statistieken over migratieaantallen en -stromen, bevolkingsbestanden uitgesplitst naar staatsburgerschap en geboorteland, legale migratie, asiel en onregelmatige migratie.

De statistieken over migratie en internationale bescherming worden door de Commissie gebruikt voor het opstellen van periodieke verslagen, beleidsvoorstellen, uitvoeringsverslagen die onder de Europese wetgeving verplicht zijn en ook voor beleidsanalyse. Bijvoorbeeld het Europees migratienetwerk blijft een grote gebruiker van de Eurostat-statistieken over migratie en internationale bescherming voor zijn jaarlijks verslag over migratie en asiel. Dat verslag geeft een feitelijk overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van legale migratie, internationale bescherming en terugkeer, zowel op EU- als nationaal niveau.

Deze statistieken zijn onder meer van belang voor de jaarlijkse toewijzing aan de lidstaten van middelen uit de fondsen die zijn ingesteld voor het programma Solidariteit en beheer van de migratiestromen. Zoals in de vorige jaren zijn deze fondsen gebaseerd op het Fonds voor asiel, migratie en integratie, ingesteld bij Verordening (EU) nr. 516/2014, en het Fonds voor interne veiligheid, ingesteld bij Verordening (EU) nr. 515/2014 voor 2014-2020. Omdat de financieringsregelingen van deze nieuwe fondsen meerdere jaren bestrijken, worden de gegevens niet meer jaarlijks verstrekt. De toewijzingen zijn berekend op basis van de eerder geleverde statistieken, behalve voor het Fonds voor interne veiligheid, waarvoor een tussentijdse evaluatie is vereist.

Binnen de Commissie worden de statistieken over internationale bescherming vooral gebruikt door het directoraat-generaal Migratie en Binnenlandse Zaken. Deze statistieken worden ook vaak aangewend door andere directoraten-generaal, zoals het DG Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie of het DG Justitie en Consumenten.

De wijziging van de verordening zal ervoor zorgen dat er statistieken beschikbaar zijn in de gebieden waarvoor duidelijke behoeften werden geformuleerd door de belanghebbenden, met name: asiel, terugkeer (hogere frequentie en meer verplichte uitsplitsingen), hervestiging en verblijfsvergunningen, met aanvullende uitsplitsingen naar criteria zoals leeftijd en geslacht. Door deze flexibiliteit kunnen er EU-aggregaten worden gecreëerd, die momenteel niet beschikbaar zijn maar in de toekomst wel nodig kunnen worden.

Om de verordening beter te laten inspelen op een nieuwe en meer dynamische beleidsomgeving heeft de Commissie een wetsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 862/2007 aangenomen. De voorgestelde wijziging moet de volledigheid, de nauwkeurigheid, de tijdigheid, de betrouwbaarheid en de zekerheid vergroten in vergelijking met de huidige regeling, gebaseerd op "gentlemen’s agreements". Evenzeer moet de flexibiliteit rond verdere verbeteringen van migratiestatistieken worden uitgewerkt, zodat het Europees statistisch systeem beter kan tegemoetkomen aan en relevanter is voor nieuwe ontwikkelingen inzake vereisten voor migratiegegevens. De wijziging legt met name een rechtsgrondslag vast voor de huidige vrijwillige gegevensverzamelingen en biedt de nodige flexibiliteit voor verdere gegevensspecificaties.

Bovendien werden op het gebied van de conform artikel 4-7 van de Verordening (EG) nr. 862/2007 verzamelde statistieken nieuwe beleidsbehoeften aan bijkomende gegevens, niet gepland krachtens de huidige wetgeving, uitsluitend op vrijwillige basis behandeld. Deze aanpak is evenwel niet altijd doeltreffend. Op dit gebied van internationale bescherming en beheerde migratie heeft de statistische samenwerking binnen de Commissie, met andere EU-instanties (bv. het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken, het Europees Grens- en kustwachtagentschap – Frontex of het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten) en met de lidstaten geleid tot een herziening van de richtsnoeren voor gegevensverzameling krachtens de verordening. De bovenvermelde methodologische verbeteringen hebben bijgedragen tot een verduidelijking van de statistische definities en concepten. De drie meest recente richtlijnen inzake legale migratie (richtlijn voor seizoenwerkers, richtlijn voor binnen de onderneming overgeplaatste personen en richtlijn voor studenten en onderzoekers) en de toenemende beleidsbehoeften aan bijkomende statistieken over migratie en asiel werden opgenomen in de methodologische begeleiding voor het verzamelen van gegevens over asiel, handhaving van de immigratiewetgeving en verblijfsvergunningen. De relevantie van de gegevens werd ook onderzocht. Als gevolg hiervan worden de door de lidstaten doorgegeven nationale metagegevens op de website van Eurostat verspreid naast de gegevens, na de metagegevens en de gegevensvalidatie.

Sinds het verslag van 2015 is er, wat betreft de beschikbaarheid en de volledigheid van de gegevens, voor alle gegevensverzamelingen een verdere verbetering gerealiseerd. Dankzij de globale verbetering van de gegevenskwaliteit zijn de gegevens nauwkeuriger, coherenter en over het algemeen beter vergelijkbaar geworden. De lidstaten hebben de onderliggende gegevensbronnen verbeterd, evenals de statistische instrumenten die voor de gegevensvoorbereiding worden gebruikt, waardoor de aan de Commissie verstrekte gegevens beter scoren op het vlak van nauwkeurigheid, dekking en tijdige beschikbaarheid.

Het verzamelen van gegevens op basis van deze richtlijn start in 2020, met 2019 als referentiejaar. De op grond van deze richtlijn opgestelde statistieken zijn onderworpen aan zelfevaluatie. Daarom zijn ze niet opgenomen in de kwaliteitsbeoordeling in dit verslag. Dat is ook het geval voor de recent gelanceerde gegevensverzameling met betrekking tot de richtlijn inzake seizoenarbeiders en de richtlijn inzake binnen een onderneming overgeplaatste personen (ICT) waarvoor het verzamelen van informatie start in 2018, met 2017 als referentiejaar.

In 2016 werd een nieuwe rechtsgrondslag voor legale migratie van kracht. Deze is relevant voor de overeenkomstig artikel 6 van Verordening (EG) nr. 862/2007 opgestelde statistieken over verblijfsvergunningen en zal in de nabije toekomst worden gebruikt voor het verzamelen van deze gegevens. De betreffende rechtshandeling is:

Ministerie van Buitenlandse Zaken of gerelateerde immigratiedienst of grenspolitie

De migratiestatistieken behoren tot de meest geraadpleegde Europese statistieken. Het gedeelte "Population" van de website van Eurostat toont de beschikbare indicatoren, het regelgevend kader en de methodes voor gegevensverzameling. Sinds 2016 staat dit gedeelte als eerste gerangschikt van alle thematische onderdelen van de website. De gebruikersinteresse voor gegevens over migratie, over uitsplitsing van de bevolking naar staatsburgerschap en geboorteland en over het verwerven van staatsburgerschap is van 2015 tot 2017 constant gestegen. In deze periode is het gebruik van deze gegevens toegenomen met 47 %. De pagina met statistieken over migratie en migranten kende bijna dezelfde relatieve stijging (46 %). Sinds 2016 is deze pagina uitgegroeid tot de meest bezochte van het op Wiki-technologie gebaseerde deel "Statistics Explained" van de Eurostat-website. Deze resultaten bevestigen het belang van de gegevens voor de gebruikers.

5.2.Nauwkeurigheid

Sinds het verslag van 2015 werd de nauwkeurigheid van de door de lidstaten aangeleverde gegevens verder verbeterd. Hiervoor zijn meerdere verklaringen. De lidstaten voeren nog steeds meer geïntegreerde en uitgebreidere administratieve systemen in die gebruikmaken van moderne IT- en communicatiemethoden. Met de nieuwe systemen kan beter worden voldaan aan de methodologische en technische vereisten die gelden voor de gegevensverzamelingen van Eurostat. De lidstaten hebben Eurostat op de hoogte gehouden van lopende veranderingen in hun administratieve systemen, advies over naleving van de vereisten van de verordening ingewonnen en om bevestiging dienaangaande gevraagd.

Eurostat verzamelt metagegevens, met name informatie over de nauwkeurigheid van de verstrekte gegevens, die onder meer betrekking hebben op bronnen en procedures, ramingen en modellen die worden toegepast op de gegevens, alsook de mogelijke effecten hiervan op de mate waarin gegevens voldoen aan de definities van de verordening. Daarbij wordt met behulp van speciale kwaliteitsvragenlijsten meer specifieke informatie verzameld over de gegevenskwaliteit.

Sinds het verslag van 2015 is de hoeveelheid ontbrekende en onvolledige gegevens nog sterker gedaald. Een aantal nationale autoriteiten hanteert betere praktijken om te garanderen dat de vereiste gegevens tijdens de administratieve procedures voor immigratie en internationale bescherming worden verzameld en maakt gebruik van meer geavanceerde computersystemen waarmee deze gegevens eenvoudig voor statistische doeleinden kunnen worden verkregen.

Tot slot neemt Eurostat deel aan de deskundingengroep inzake statistieken over vluchtelingen en binnenlandse ontheemden. Het werk van deze groep leidde tot de door de Verenigde Naties goedgekeurde internationale aanbevelingen inzake vluchtelingenstatistieken. Deze aanbevelingen hebben de algemene normen voor het aanmaken van statistieken over internationale bescherming vastgelegd. Ze pleiten bijvoorbeeld voor het opvullen van de hiaten en voor adequate normen voor statistieken over onder drang verdreven kinderen en niet-begeleide minderjarigen.

Ondanks deze verbeteringen zijn er nog steeds specifieke problemen inzake de nauwkeurigheid van de krachtens artikel 3 verzamelde gegevens. Het gaat hierbij zowel om te geringe (d.w.z. mensen die zich niet laten inschrijven in hun verblijfplaats) als om te ruime (d.w.z. mensen die zich niet laten uitschrijven, want hiervoor is er vaak geen verplichting of prikkel) dekking. Doordat Eurostat het uitwisselen van migratiegegevens heeft vergemakkelijkt, kunnen deze problemen teruggedrongen worden (zie 5.5.1).

5.3.Tijdigheid en stiptheid

Afhankelijk van het soort gegevens bedraagt de uiterste termijn voor het leveren van gegevens 2 tot 12 maanden na de referentiedatum of na afloop van de referentieperiode.

Sinds het verslag van 2015 werd de stiptheid van de gegevensverstrekking verbeterd. Dankzij de invoering van procedures voor geautomatiseerde gegevensextractie in de lidstaten en het periodieke toezicht van Eurostat op de naleving hiervan worden de gegevens stipt op tijd geleverd. Van de nog resterende problemen hebben enkele een eenmalig karakter - bijvoorbeeld op zich staande verstoringen door onbeschikbaarheid van het personeel of door uitval van het computersysteem.

Doordat de gegevens die onder de verordening vallen stipter worden aangeleverd en er ook minder gegevens ontbreken, kan Eurostat zich beter houden aan zijn eigen deadlines voor het verwerken en verspreiden van de gegevens. De tijd die verstrijkt tussen de ontvangst van gegevens door Eurostat en de publicatie van gevalideerde gegevens op de Eurostat-website is sinds het verslag van 2015 nog verder ingekort. Bovendien is de verwerkingstijd door de invoering van procedures voor geautomatiseerde interne validatie met foutenrapportage aan de nationale gegevensleveranciers nog verder afgenomen.

5.4.Toegankelijkheid

De migratiegegevens (en metagegevens) voor de vier domeinen (migratie, bevolkingsbestanden, verwerven van staatsburgerschap; asiel; handhaving van de immigratiewetgeving; verblijfsvergunningen) kunnen vrij worden geraadpleegd op de Eurostat-website, onder de tabs Population (Demography, migration and projections) en Asylum and managed migration. Daarnaast zijn deze gegevens ook opgenomen in compendiums zoals Eurostat Statistics Explained en Key figures on Europe. Sinds het verslag van 2015 heeft Eurostat de raadpleging van artikelen uit de reeks Statistics Explained bevorderd door meer informatie te verschaffen over de statistieken en trends en hun interpretatie. Dergelijke artikelen worden voor alle krachtens de verordening verzamelde gegevens geproduceerd en regelmatig bijgewerkt.

5.5.Vergelijkbaarheid en coherentie

5.5.1.Definities

De problemen betreffende de toepassing door de lidstaten van de bijzonderheden van de definities voor de statistieken over migratie en het verwerven van staatsburgerschap die vallen onder artikel 3 van de verordening behoren nog steeds tot de moeilijkst aan te pakken kwesties. Voor deze gegevens zijn de verschillen tussen de nationale systemen het grootst, aangezien de lidstaten een verscheidenheid aan gegevensbronnen gebruiken. Er worden inspanningen geleverd om de resterende problemen op de lossen. Bijvoorbeeld twee lidstaten slaagden er niet in het "12 maanden"-criterium te gebruiken voor het bepalen van de emigratiestromen omdat voor een aantal lidstaten van volgende verblijfplaats een "6 maanden"-criterium werd gehanteerd voor het definiëren van de immigratiestromen; voor een enkele lidstaat lukt het nog steeds niet om het criterium "in het land wonend" te gebruiken voor het verwerven van staatsburgerschap omdat deze lidstaat ook staatsburgerschap verleent aan personen die niet op het grondgebied wonen.

De onder artikel 3 van deze verordening vallende statistieken onderscheiden zich nog steeds door een hoog niveau van consistentie en vergelijkbaarheid met de conform Verordening (EU) nr. 1260/2013 verzamelde demografische gegevens doordat met de lidstaten afspraken werden gemaakt over het toepassen van dezelfde definities voor leeftijd en dezelfde uitsplitsingen, en over de definitie van EU-aggregaten. Er werden verbeteringen gerealiseerd op het vlak van definities, methoden en gegevensbronnen dankzij de nuttige input van gegevens uit de volks- en woningtellingen van de EU in 2011, gecombineerd met het gebruik van gegevens uit corresponderende statistieken: Eurostat biedt de lidstaten de mogelijkheid om gegevens over migratie (emigratie en immigratie) uit te wisselen. Dergelijke uitwisselingen dragen ook in hoge mate bij tot het verminderen van de problemen inzake in- en uitschrijven (zie ook 5.2).

De methodologische richtsnoeren van deel 4 blijven van toepassing op de krachtens artikel 4 tot 7 uitgevoerde gegevensverzamelingen. Deze worden continu verbeterd om nauwkeuriger en duidelijker aan te geven hoe de definities en concepten voor de gegevensverzamelingen over asiel, verblijfsvergunningen en handhaving van de immigratiewetgeving moeten worden toegepast. Ze omvatten ook de recentste nieuwigheden van de Europese wetgeving (zie deel 3 van dit verslag en van het verslag van 2015). Een andere taak op internationaal niveau is de uitwerking van internationale aanbevelingen voor statistieken over vluchtingen (zie 5.2).

5.5.2.Gegevensbronnen

Sinds het verslag van 2015 en betreffende artikel 3 hebben de lidstaten de kwaliteit verbeterd van de statistieken die ze doorgeven aan Eurostat door te werken aan hun nationale ramingsmethoden en door bij hun ramingen gebruik te maken van aanvullende administratieve gegevensbronnen. Er zijn met name lidstaten die zich baseren op de corresponderende stromen, gerapporteerd door partnerlanden, om dekkingsfouten op te lossen die het gevolg zijn van problemen inzake in- en uitschrijven. Dat heeft geholpen om te lage ramingen van emigratiestromen en dubbeltellingen van de bevolkingsbestanden terug te dringen. Eurostat heeft deze werkzaamheden gemonitord door diepgaande discussies te voeren met de nationale bureaus voor de statistiek en door de lidstaten in de mogelijkheid te stellen om gegevens uit te wisselen. Op dit bijzonder moeilijk terrein werd er vooruitgang geboekt inzake gegevensbeschermingskwesties en verschillen in nationale wetgevingen. Parallel hieraan heeft de vrijheid van verkeer binnen de EU, gecombineerd met gegevensbeschermingskwesties, strenge beperkingen opgelegd aan de verdere kwaliteitsverbetering voor migratiestatistieken, in het bijzonder met betrekking tot de EU-burgers.