Nederland heeft de aanvraag ingediend in het kader van de criteria voor steunverlening van artikel 4, lid 1, onder b), van de EFG-verordening, dat bepaalt dat binnen een referentieperiode van negen maanden ten minste 500 werknemers gedwongen moeten zijn ontslagen in ondernemingen die actief zijn in dezelfde NACE Rev. 2-afdeling en gevestigd zijn in twee aan elkaar grenzende regio's van NUTS-niveau 2 in een lidstaat. In de regio van NUTS-niveau 2 Overijssel (NL21) zijn 610 ontslagen gevallen. De referentieperiode van negen maanden loopt van 24 maart 2017 tot en met 24 december 2017.

5.De aanvraag betreft 1 324 werknemers die werden ontslagen in de economische sector die is ingedeeld in NACE Rev. 2-afdeling 64 (Financiële dienstverlening, exclusief verzekeringen en pensioenfondsen). De ontslagen zijn gevallen in de regio's van NUTSniveau 2 Friesland (NL12), Drenthe (NL13) en Overijssel (NL21).

4.Nederland heeft aanvraag EGF/2018/001 NL/Financiële dienstverlening ingediend op 23 februari 2018, binnen twaalf weken na de datum waarop aan de in artikel 4 van de EFG-verordening vermelde criteria voor steunverlening was voldaan. De Commissie heeft de ontvangst van de aanvraag nog op dezelfde dag bevestigd, en heeft Nederland op 9 maart 2018 om aanvullende informatie verzocht. Deze aanvullende informatie werd verstrekt na een verlenging met twee weken van de termijn van zes weken op het naar behoren gemotiveerde verzoek van Nederland. De termijn van twaalf weken na de ontvangst van de volledige aanvraag, binnen welke de Commissie moet beoordelen of de aanvraag voldoet aan de voorwaarden voor het verlenen van een financiële bijdrage, loopt op 27 juli 2018 af.

2.Op 23 februari 2018 heeft Nederland aanvraag EGF/2018/001 NL/Financiële dienstverlening ingediend voor een financiële bijdrage van het EFG naar aanleiding van ontslagen in de economische sector die is ingedeeld in NACE Rev. 2-afdeling 64 (Financiële dienstverlening, exclusief verzekeringen en pensioenfondsen) in de regio's van NUTS-niveau 2 Friesland (NL12), Drenthe (NL13) en Overijssel (NL21) in Nederland.

Verband tussen de ontslagen en de in Verordening (EG) nr. 546/2009 behandelde wereldwijde financiële en economische crisis

8.Nederland legt het verband tussen de ontslagen enerzijds en de in Verordening (EG) nr. 546/2009 behandelde wereldwijde financiële en economische crisis anderzijds met het argument dat de financiële en economische crisis ernstige gevolgen had op de dienstverlening en de werking van de Nederlandse banken .

9.Het klimaat van lage rente, die werd ingevoerd als reactie op de financiële crisis, de strengere regelgevingsvoorwaarden, en de aanzienlijke daling op de hypotheekmarkt en op het vlak van kredietverlening voor kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) heeft een daling van de winstgevendheid teweeggebracht en een dringende behoefte gecreëerd om de kosten terug te dringen. In het landverslag 2018 van de Commissie zijn de lage rente, de daling van kredietverlening aan het mkb en de schuldenlast van de particuliere huishoudens in Nederland bevestigd.

10.Op de hypotheekmarkt is een aanzienlijke daling merkbaar van 2006 tot en met 2015. Vanaf 2016 is sprake van een licht herstel, hoewel de niveaus nog steeds ruim onder de niveaus van voor de financiële en economische crisis liggen. De groeipercentages van jaarlijkse nieuwe hypotheken bedragen momenteel ongeveer nul, terwijl zij voor de crisis van 2008 4 à 5 % per jaar bedroegen. De intrede van nieuwe spelers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, hebben verder bijgedragen aan de terugval van de hypotheekmarkt voor banken.

11.Op het vlak van kredietverlening voor kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) is de voorbije tien jaar een sterke daling waargenomen zonder herstel tot het niveau van 2008.

12.Als gevolg daarvan hebben de banken hun personeel ingekrompen, voornamelijk door regionale bijkantoren te sluiten en zich meer te richten op onlinebankieren. In de periode 2004-2014 is de helft van de bijkantoren verdwenen en deze tendens zet zich nog steeds voort. De meeste ontslagen vielen bij personen die rechtstreeks in contact stonden met klanten en die zich bezighielden met aanverwante administratie.

13.Tot op heden werden voor de sector "Financiële dienstverlening, exclusief verzekeringen en pensioenfondsen" nog geen andere EFG-aanvragen ingediend.

Factoren die de ontslagen en de beëindigingen van werkzaamheden hebben veroorzaakt

14.De lage rente (lage rentemarges) hadden een rechtstreeks en negatief effect op de winstgevendheid van de banken. Het herstel van de winstgevendheid is voornamelijk bereikt door de kosten terug te dringen, regionale kantoren te sluiten en te automatiseren om in de markt te blijven. Als gevolg daarvan neemt het aantal werknemers in alle banken gestaag af.

15.In de Nederlandse banksector nam het aantal ontslagen tussen april 2016 en april 2017 toe met 8,6 % terwijl het gemiddelde aantal ontslagen voor alle sectoren met 12,8 % daalde. In 2004 had Rabobank 1 434 bijkantoren; in 2014 waren er dat nog slechts 566 (- 60 %). In dezelfde periode sloot ABN-AMRO 427 kantoren (- 57 %) en sloot de Volksbank (SNS) 14 % van zijn regionale kantoren. Het aantal regionale kantoren is het sterkst afgenomen in Friesland, Drenthe en Overijssel. ING, dat nooit zoveel regionale kantoren had als de andere banken (276), heeft geen kantoren gesloten maar zijn personeel in de bestaande kantoren ingekrompen.

16.In de periode 2010-2016 is het totale aantal werknemers bij de vier bovengenoemde banken gedaald van 158 588 naar 122 556, een daling van 23 %.

17.Bovendien staan bij ABN-AMRO, ING en Rabobank grootschalige ontslagen gepland. De Volksbank, waar de laatste jaren geen uitgebreide reorganisatie of herstructurering heeft plaatsgevonden, heeft plannen voor een reorganisatie en ontslagen bekendgemaakt.

18.Het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering in de sector is in de periode 2008-2015 meer dan verdrievoudigd en het aantal mensen uit de banksector dat een werkloosheidsuitkering heeft aangevraagd is in 2016 als gevolg van de reorganisatie van de sector met 27,7 % gestegen in vergelijking met 2015. Bovendien was de banksector de enige sector waar de werkgelegenheid daalde in 2016; in alle andere sectoren werden minder nieuwe werkloosheidsuitkeringen geteld.

19.Vooral personeel met een laag of gemiddeld onderwijsniveau, zoals administratief personeel en receptiebedienden, zijn door de inkrimping getroffen. De vooruitzichten op werk zijn laag voor dit soort functies. In de banksector hebben vrouwen vooral lage en middelhoge functies; er zijn dus meer vrouwen dan mannen werkloos (55 % in vergelijking met 45 %). 45 % van de werklozen in de banksector zijn 55 jaar of ouder.

Verwachte gevolgen van de ontslagen voor de plaatselijke, regionale of nationale economie en voor de werkgelegenheid

20.De ontslagen in de banksector zijn bijzonder problematisch voor de drie getroffen provincies. In de drie regio's is de werkloosheid hoger dan het nationale gemiddelde van 5,4 %. In Friesland bedraagt zij 10,8 %, in Drenthe 7 % en in Overijssel 6,3 %. Over het algemeen vond 66 % van de mensen een nieuwe baan binnen een jaar na hun ontslag. In de banksector vond slechts 39 % van de mensen een nieuwe baan binnen een jaar.

21.Volgens het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) hebben deze mensen weinig vooruitzichten op ander werk in dezelfde sector aangezien niet wordt verwacht dat de werkgelegenheid in de sector zal herstellen. Volgens prognoses zal de werkgelegenheid in de sector in 2018 opnieuw dalen.

22.In Friesland bekleedde 16 % van de aanvragers van een werkloosheidsuitkering een type functie in de banksector dat niet langer nodig is in de regio door onder andere de sluiting van de regionale kantoren van de banken.

23.In Overijssel bekleedt de banksector de tweede plaats op de lijst van beroepsgroepen die een werkloosheidsuitkering aanvragen.

24.De verwachte gevolgen van de ontslagen in de getroffen gebieden houden verband met het feit dat het moeilijk is in dezelfde sector ander werk te vinden. Het UWV geeft mensen in de banksector in deze drie provincies de raad te overwegen van beroep, sector of regio te veranderen. De drie betrokken regio's zijn in mindere mate geïndustrialiseerd en gediversifieerd dan andere regio's in Nederland en de meeste bedrijven behoren tot het mkb. Er zijn echter nieuwe kansen op banen in de gezondheidszorg, ICT, logistiek, financiële controle en andere sectoren.