COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 27.01.1999 
COM(1999)6def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
EN AAN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S 
WITBOEK OVER DE HANDEL 
INHOUD 
INLEIDING 1 
I. DE CONTEXT EN HET DOEL VAN DIT DOCUMENT 2 
II. EEN ANALYSE VAN DE SECTOR 3 
A. Belang van de sector 3 
B. Tendensen en structurele wijzigingen 3 
III. DE ONTWIKKELING VAN EEN STRATEGIE VOOR DE HANDEL: DE 
BELANGRIJKSTE ELEMENTEN 4 
IV. BELANGRIJKSTE PRIORITAIRE ACTIES 6 
A. Betere gebruikmaking van de beleidsinstrumenten ten behoeve van de handel 6 
1. Een beter begrip van de sector 6 
2. Wijzigingen in de structuur van de handel: nieuwe uitdagingen voor het beleid 7 
B. Verbetering van het administratieve, wettelijke en financiële kader 8 
1. Vereenvoudiging van de administratieve procedures 8 
2. Toegang tot financiering 9 
3. Verbetering van de dialoog tussen handelsondernemingen en hun partners (werknemers, 
consumenten, kredietinstellingen) 11 
C. Versterking van het concurrentievermogen en bevordering van het ondernemerschap. 13 
1. Elektronische handel 13 
2. Samenwerking tussen ondernemingen 15 
3. Opleiding 16 
4. Handel in plattelandsgebieden en achtergebleven stadswijken 17 
5. Handel en toerisme 18 
6. Handel en milieu 19 
D. Aanmoediging tot europeanisering en internationalisering. 20 
1. De euro 20 
2. Internationale handel 21 
3. Uitbreiding van de Europese Unie 22 
Bijlagen: I. Actieplan met tijdschema 
II. Financiële informatie 
INLEIDING 
In dit Witboek wordt beschreven hoe handelsondernemingen en hun leveranciers de wensen 
van de consumenten uit het oogpunt van keuze, kwaliteit, prijs en service vervullen. De 
handel (deze term wordt in dit Witboek gebruikt als synoniem van 'handel en distributie') 
biedt werkgelegenheid aan circa 22 miljoen mensen in de Europese Unie en is zo een van de 
grootste sectoren van de economie. De prestaties van de sector hebben een belangrijk effect 
op het leven van de Europese burgers: 
- door hun een zeer ruim assortiment goederen ter beschikking te stellen tegen prijzen 
die op alle delen van de samenleving zijn toegesneden; 
- door bij te dragen tot de kwaliteit van het leven in de steden, waar de 
winkelfaciliteiten het middelpunt van talrijke menselijke activiteiten vormen; 
- door met betrekking tot de aangeboden producten en diensten goede ethische, 
sociale en milieunormen te hanteren. 
Handelsondernemingen moeten concurrerend zijn om te kunnen overleven. Een goed 
concurrentieniveau betekent immers groei en rentabiliteit. Dit komt niet alleen aan de 
eigenaars van winkels ten goede, maar ook aan de consumenten uit het oogpunt van de 
kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening. Meer concurrentie is een middel om 
bestaande banen te beschermen en nieuwe duurzame werkgelegenheid te scheppen. 
Dit Witboek is de erkenning van de rol van de handel in het economische, sociale en culturele 
leven van de Europese Unie. Het is een beleidsdocument met ideeën voor het opzetten van 
communautaire activiteiten die erop gericht zijn de bijdrage van de Gemeenschap tot de 
versterking van het concurrentievermogen in de sector te vergroten, in het besef dat dit de 
beste manier is om de handel de hierboven beschreven taken verder te laten vervullen en de 
positie van de handel als de op één na grootste werkgever in Europa te handhaven. 
De activiteiten van de Europese Unie beïnvloeden de handel reeds op talrijke wijzen. De 
handel profiteert al indirect van communautaire beleidsinstrumenten op gebieden zoals 
regionale ontwikkeling, milieu- en consumentenbescherming, onderzoek en opleiding, om 
zijn concurrentiepositie te verbeteren. Dit effect kan echter nog worden versterkt door de 
ondernemingen beter op dergelijke mogelijkheden op zowel communautair als nationaal 
niveau te attenderen. Er moet op worden toegezien dat bij de besprekingen over toekomstige 
communautaire beleidsinitiatieven terdege rekening wordt gehouden met de specifieke 
kenmerken van de handel. 
Een van de essentiële elementen om een optimaal gebruik van de bestaande communautaire 
instrumenten te waarborgen, is de kennis van de handel bij de beleidmakers op alle niveaus te 
verruimen. De erkenning van de sector en de verspreiding van kennis over de sector zijn de 
punten die in de reacties op het in 1996 gepubliceerde Groenboek over de handel het sterkst 
naar voren zijn gekomen. De handel wordt niet altijd als een belangrijke sector van de 
economie erkend, wanneer beleidslijnen worden uitgestippeld die daarop van invloed zijn. 
Om de erkenning van de sector te versterken, kan niet worden volstaan met een paar 
ingrijpende wetgevingsmaatregelen, maar dient veeleer zorgvuldig aandacht te worden 
besteed aan de raakvlakken tussen de handel en het communautaire beleid. Veel acties van 
bescheiden omvang zullen, indien zij gezamenlijk worden ondernomen, het 
concurrentievermogen van de sector rechtstreeks helpen versterken en zullen er door de 
aandacht te vestigen op de handel eveneens toe bijdragen dat het communautaire beleid zoveel 
mogelijk toegevoegde waarde voor de sector oplevert. 
Het scenario kan als volgt worden samengevat: dit Witboek is een beleidsstuk waarin de 
vraagstukken die voor de sector van bijzonder belang zijn, uitvoerig worden besproken. De 
beste bijdrage die de handel kan leveren tot het op grote schaal scheppen van duurzame 
werkgelegenheid in de toekomst, bestaat erin zijn concurrentievermogen te versterken. De 
Gemeenschap kan hiertoe bijdragen door directe acties te ondernemen en het profiel van de 
sector te verbeteren. Een samenvatting van de voorgestelde acties en een tijdschema voor de 
uitvoering ervan vindt u in bijlage. 
I. DE CONTEXT EN HET DOEL VAN DIT DOCUMENT 
Het doel van dit Witboek is de follow-up van het Groenboek over de handel1, dat door de 
Europese Commissie op 20 november 1996 werd goedgekeurd, toe te lichten. Met het 
Groenboek werd gevolg gegeven aan de mededeling van de Commissie van 11 maart 1991, 
getiteld "Op weg naar een gemeenschappelijke markt voor distributie"2. Het Groenboek was 
bedoeld om stof tot nadenken te geven en een overlegprocedure op gang te brengen over het 
belang van deze economische sector, over de uitdagingen waarmee hij wordt geconfronteerd 
en over mogelijkheden om concurrerend te blijven en zo zijn bijdrage aan de werkgelegenheid 
en de sociale samenhang te handhaven. 
Het Groenboek over de handel werd bij de overheidsdiensten en -instellingen op communautair, 
nationaal en regionaal niveau, bij de beroepsorganisaties en de ondernemingen op ruime schaal 
verspreid. Het Europees Parlement3, het Economisch en Sociaal Comité4, het Comité van de 
Regio's5 en meer dan honderd handelsorganisaties op Europees en nationaal niveau hebben een 
substantiële bijdrage geleverd aan het debat. De reacties op het Groenboek waren tot op zekere 
hoogte voorspelbaar en hadden betrekking op punten die in het Groenboek zelf aan de orde 
waren gesteld. 
De doeltreffendheid van de interne markt en de noodzaak om een echt ondernemingsklimaat 
te creëren en tegelijkertijd de administratieve lasten die door de overheid aan de handel 
worden opgelegd, te verlichten, zijn vaak aan bod gekomen. Ook werd bijzonder veel 
belangstelling getoond voor de toepassing van nieuwe technologieën. Er was interesse voor 
beleidsmaatregelen die het concurrentievermogen versterken, voor de potentiële bijdrage 
daartoe door degenen die verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke ordening in zowel stedelijke 
als plattelandsgebieden, en in mindere mate voor de noodzaak om de persoonlijke veiligheid 
te verbeteren. 
Twee onderwerpen werden door een groot aantal respondenten aangesneden, hoewel deze in 
het Groenboek niet als belangrijke uitdagingen waren bestempeld. Een ervan was de noodzaak 
een oplossing te vinden voor de geringe erkenning van de sector door de overheid op alle 
niveaus, die blijkbaar tot gevolg heeft dat de belangen van de sector niet worden behartigd bij 
besprekingen over diverse beleidsmaatregelen die niettemin van grote invloed zijn op de 
sector. Het andere punt, dat niet zo vaak maar met des te meer nadruk werd vermeld, had 
betrekking op de toepassing van beleidsmaatregelen om de concurrentie te reguleren, die 
volgens sommigen de zelfstandige kleine en middelgrote ondernemingen in de handelssector 
1 COM(96) 530 def. 
2 COM(91)41 def. 
3 Verslag nr. A4-0254/97, besproken door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid 
van het Europees Parlement en goedgekeurd op 23 juli 1997. 
4 Advies van het Economisch en Sociaal Comité van 28/29 mei 1997. 
5 Advies van het Comité van de Regio's van 10 juli 1997. 
benadelen ten opzichte van de grote detailhandelaars. Deze beide reacties verdienen een 
antwoord van de Commissie. 
Net als andere sectoren wordt ook de handel beïnvloed door diverse beleidsmaatregelen van 
de overheid die erop gericht zijn een aantal doelstellingen te bereiken op bijvoorbeeld 
economisch, sociaal en cultureel gebied en op het gebied van milieu, regionale ontwikkeling, 
opleiding, onderzoek en consumentenbescherming. Deze beleidsmaatregelen kunnen de 
handel soms belemmeren, ook al is dat geenszins de bedoeling. Volgens de Commissie is het 
derhalve de hoogste tijd om erop toe te zien dat met de rechtmatige belangen van de sector 
terdege rekening wordt gehouden bij het uitstippelen van beleidslijnen die daarop van invloed 
zijn, en dat de potentiële voordelen van dergelijk beleid ook werkelijk aan de sector te beurt 
vallen. 
In het Witboek worden middelen voorgesteld waarmee het overheidsbeleid op zowel nationaal 
en regionaal als Europees niveau ertoe kan bijdragen de doeltreffendheid in de sector zoveel 
mogelijk te vergroten. Er moet namelijk voor worden gezorgd dat de strategieën van de 
overheid die van invloed zijn op de sector, worden vastgesteld met volledige kennis van de 
gevolgen van dergelijk beleid en met inachtneming van het belang dat aan de verbetering van 
de concurrentiepositie van de sector en aan het scheppen van werkgelegenheid moet worden 
gehecht. 
II. EEN ANALYSE VAN DE SECTOR 
A. Belang van de sector 
De meest recente cijfers die door Eurostat zijn gepubliceerd, illustreren het belang van de 
handel die halverwege de jaren '90 30% van de ondernemingen, 16% van de werkgelegenheid 
en ruim 13% van het BBP van de Europese Unie vertegenwoordigde; circa 5 miljoen 
ondernemingen produceerden 640 miljard ecu en creëerden 21,5 miljoen banen voor detaillisten, 
groothandelaars en intermediairs. De sector is ook belangrijk vanwege zijn economische rol als 
essentiële band tussen producent en consument, aangezien de handelaars de kanalen voor het 
fysieke en monetaire handelsverkeer vormen. De handel biedt een steeds ruimere keuze van 
goederen en diensten en is veruit het belangrijkste kanaal voor de uitwisseling van informatie 
tussen de eindgebruiker en de producent over tendensen in de smaak en in de structuur van de 
vraag. De handelsondernemingen zijn ten slotte een essentieel element voor de goede werking 
van de interne markt en voor de handel met derde landen. 
De handel bezit specifieke structurele en operationele kenmerken die hem van andere 
economische sectoren onderscheiden. Deze bijzondere kenmerken, die in de volgende 
hoofdstukken worden besproken, verantwoorden een specifieke actie. 
B. Tendensen en structurele wijzigingen 
De uitbreiding van de markt heeft een ware omwenteling teweeggebracht in het handelsklimaat; 
meer concurrentie en concentratie, ontwikkelingen in de consumptie en de opkomst van nieuwe 
technologieën hebben steeds meer druk uitgeoefend op de sector om zich in een ijltempo te 
ontwikkelen. 
De concentratie van de detailhandel, met name in de levensmiddelensector, is een frappante 
actuele tendens die tot een beperking van de keuze en tot hogere prijzen, minder 
toegankelijkheid en ook tot de sluiting van kleine winkels zou kunnen leiden. Dit zijn situaties 
die problemen opleveren voor personen die slechts over beperkte vervoersmogelijkheden 
beschikken. 
Aangezien het concurrentievermogen afhankelijk is van de verkoopprijzen, levert 
schaalvergroting voordelen op voor grote handelaars die zo tegen groothandelsprijzen kunnen 
inkopen. Het onderhandelingsvermogen van een distributeur van gelijk welke omvang is 
gebaseerd op een kritische massa die groot genoeg moet zijn om hem onder de beste 
voorwaarden directe toegang te kunnen verschaffen tot verkoopnetwerken van producenten 
die soms de wereldmarkt bestrijken. Om deze kritische massa te bereiken, die grote 
distributeurs reeds bezitten, moeten kleine en middelgrote handelsondernemingen 
inkoopcombinaties vormen. 
Een ander middel om het concurrentievermogen van kleine winkels te versterken, is een 
betere toegang tot financiering, een betere opleiding van zowel eigenaars als leidinggevend 
personeel, betere vervoersmogelijkheden en een grotere erkenning door de plaatselijke, 
regionale en nationale overheid van de sociale en economische rol van kleine winkels voor de 
lokale gemeenschap. 
Concurrentievermogen vergt efficiënte logistiek en snelle levering -twee essentiële eisen 
waaraan met behulp van de nieuwe technologieën steeds makkelijker kan worden voldaan. 
Een aantal procedures en technologieën werden gecombineerd tot een strategisch initiatief 
('ECR' - Efficiënt Consumer Response) om hinderpalen in de gehele voorzieningsketen te 
helpen overwinnen. Momenteel wordt dit systeem voornamelijk toegepast door grote 
ondernemingen, maar ook in de samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen 
wint het steeds meer veld. Deze factor is van groeiend belang vanwege de globalisering van de 
markten, die een effect zal hebben op de werkgelegenheid aangezien in Europa nieuwe 
gekwalificeerde banen zullen worden gecreëerd, terwijl minder gekwalificeerde banen worden 
geëxporteerd. 
De afstandsverkoop, inclusief het elektronisch winkelen via netwerken zoals Internet, neemt 
snel toe. De instrumenten en mogelijkheden die door dit nieuwe medium worden geboden, 
zullen de basis leggen voor een grondige herstructurering van de sector, die aanzienlijke 
investeringen in apparatuur en opleiding zal vergen. 
Ten slotte veranderen de consumenten zelf ook heel snel. Zij zijn veeleisender geworden en 
willen over een geïntegreerd dienstenpakket beschikken (inclusief toerisme, cultuur, 
informatietechnologie, persoonlijke veiligheid, vervoer en de handel zelf). Door deze steeds 
complexere structuur van de vraag groeit echter ook de noodzaak tot synergie tussen deze 
verschillende diensten op de verschillende plaatsen waar mensen wonen. 
III. DE ONTWIKKELING VAN EEN STRATEGIE VOOR DE HANDEL: DE 
BELANGRIJKSTE ELEMENTEN 
De noodzaak van een grotere erkenning van de sector wordt gerechtvaardigd door het feit dat 
de handelssector de op één na grootste werkgever in de Europese Gemeenschap is en dat hij er 
in de afgelopen tien jaar in geslaagd is banen te scheppen terwijl andere sectoren personeel 
hebben ontslagen. Dit heeft de handel te danken aan zijn flexibiliteit om zich aan wijzigingen 
in de vraag aan te passen. 
De werkgelegenheid in de handel zal in de komende jaren zowel winst boeken als verlies 
lijden. De winst zal komen van nieuwe detailhandelsvormen met meer nadruk op 
klantenservice. De verliezen zullen het gevolg zijn van een sterkere mechanisering en 
automatisering en van de groeiende omvang van de activiteiten op het gebied van logistiek en 
voorraadbeheer. Naarmate de mondialisering van de markten toeneemt, zullen nieuwe 
uitdagingen en kansen op in ontwikkeling zijnde gebieden zoals de elektronische handel ook 
effect sorteren op de werkgelegenheid. De toegevoegde waarde van een communautaire actie 
op dit gebied bestaat erin het concurrentievermogen van de handelsondernemingen in de 
Europese Unie te helpen versterken en zo hun mogelijkheden voor het scheppen van nieuwe 
banen te verruimen. 
Gezien het belang van de bijdrage van de sector tot het welzijn van de burger is de overheid 
soms verplicht stappen te ondernemen om kansen voor verbetering niet te laten voorbijgaan. 
Het is dus zaak een netwerk van winkels in stand te houden, dat gediversifieerd, concurrerend 
en duurzaam is. 
Het concurrentievermogen van de sector is niet louter een kwestie van de laagste marktprijzen 
en de laagste kosten. De consumenten verlangen steeds meer producten van hoge kwaliteit en 
een toereikend dienstenpakket tegen aanvaardbare en niet noodzakelijk de laagste prijzen. Een 
succesrijke onderneming is dus een onderneming die al deze factoren weet te combineren. 
Thans is het zo dat grootwinkelbedrijven een ruim assortiment goederen tegen aantrekkelijke 
prijzen aanbieden. Kleine winkels zijn daarentegen doorgaans lokaal, d.w.z. dicht bij hun 
klanten, en bieden een persoonlijke service. Beide situaties hebben zowel positieve als 
negatieve aspecten. De grote uitdaging voor de handel in Europa bestaat erin zijn goede 
kanten zoveel mogelijk te versterken door zowel kwaliteit als aantrekkelijke prijzen aan te 
bieden en toch een belangrijke werkgever te blijven. De structurele veranderingen die de 
Europese handel momenteel ondergaat, zullen meer gekwalificeerde arbeidskrachten en 
deeltijdbanen vergen. 
Het tegenstrijdige is dat de handel een sector is waarmee de burger heel vertrouwd is, maar 
waarmee de overheid of de beleidmakers niet voldoende rekening houden. De reden hiervoor 
is de buitengewone diversiteit van de handelsondernemingen met hun verschillende 
marktsegmenten, bedrijfsculturen en vestigingsvormen die een algemene presentatie van hun 
situatie, ondanks de onvermoeide inspanningen van EuroCommerce, de Europese 
overkoepelende organisatie, op communautair niveau bemoeilijken. De overige organisaties 
die de ondernemingen van de sector vertegenwoordigen, zijn versnipperd, vooral op nationaal 
niveau, en staan zo een efficiënte dialoog met de overheid in de weg. Op de sector zijn talrijke 
horizontale, nationale en Europese beleidsmaatregelen van invloed, zonder dat bij de 
uitstippeling van dat beleid met de specifieke kenmerken en behoeften ervan rekening wordt 
gehouden. 
Welke bijdrage kan de Europese Gemeenschap leveren? In al deze kwesties die van invloed 
zijn op de handel, kan zij een rol spelen door de sector en zijn sterke kanten beter aan bod te 
laten komen bij de uitwerking van het beleid. Zij kan het overleg tussen de betrokken partijen, 
d.w.z. tussen de handelsorganisaties en de nationale, regionale en lokale overheid verbeteren. 
Deze dialoog kan onder meer resulteren in de identificatie en verspreiding van de beste 
praktijken die tot de verbetering van de concurrentiepositie en het scheppen van duurzame 
werkgelegenheid zullen bijdragen. Voor de verspreiding van de beste praktijken dienen de 
behoeften van de handel echter in relevante beleidsmaatregelen te worden geïntegreerd. De 
Europese Commissie is goed geplaatst om een initiatief te nemen teneinde de kennis van deze 
beste praktijken te verspreiden. 
Vooruitzichten op lange termijn 
Dit Witboek is niet bedoeld om een grootscheeps initiatief op te zetten, noch om het beleid 
radicaal te wijzigen. De handels- en distributiesector heeft veeleer behoefte aan een strategie 
die voornamelijk steunt op de verbetering van de concurrentievoorwaarden op de markt en 
waarbij concurrentievermogen de beste reactie is om in de vraag van de consument te 
voorzien. In het Witboek worden derhalve specifieke problemen en werkwijzen besproken die 
actie vergen op communautair niveau om ervoor te zorgen dat de markt goed functioneert en 
daardoor te garanderen dat de sector de beste bijdrage kan leveren tot het welzijn van de 
consument. 
In sommige hoofdstukken van het Witboek is er sprake van de potentiële vooruitzichten voor 
de sector op middellange of lange termijn. Dit zijn geen concrete maatregelen, maar punten 
die een breed en grondig debat in de toekomst garanderen. Bepaalde dingen moeten in de 
handelssector worden verwezenlijkt eer het te laat is. Enkele prioritaire acties worden 
hieronder besproken. U mag niet vergeten dat de oplossingen voor deze problemen (met 
inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel) misschien buiten de bevoegdheid van de 
Gemeenschap vallen, ook al doen deze problemen zich vaak op dezelfde wijze in alle lidstaten 
voor en vergen de oplossingen vaak grensoverschrijdende samenwerking. 
In dit document worden een aantal acties voorgesteld die erop gericht zijn een coherente 
strategie uit te werken om de sector in de komende jaren te promoten; deze acties worden in 
vier prioritaire groepen onderverdeeld: 
• Betere gebruikmaking van de beleidsinstrumenten ten behoeve van de handel; 
• Verbetering van het administratieve, wettelijke en financiële kader; 
• Versterking van het concurrentievermogen en bevordering van het 
ondernemerschap; 
• Aanmoediging tot europeanisering en internationalisering. 
IV. BELANGRIJKSTE PRIORITAIRE ACTIES 
A. Betere gebruikmaking van de beleidsinstrumenten ten behoeve van de handel 
De markttendensen moeten worden geïdentificeerd en er moet een duidelijker beeld worden 
verkregen van het netwerk van handelsactiviteiten dat deze sector in de Europese Unie vormt. 
Eerst zal een uitgebreide inventaris worden opgemaakt, die zal dienen als uitgangspunt om de 
ontwikkeling verder te volgen en die het onder ideale omstandigheden mogelijk moet maken 
op toekomstige ontwikkelingen te anticiperen. 
1. Een beter begrip van de sector 
De handel is een heel belangrijk onderdeel van de Europese economie. Met het belang ervan 
dient naar behoren rekening te worden gehouden bij de vaststelling van beleidsmaatregelen 
die betrekking hebben op talrijke andere sectoren. De beleidsinitiatieven moeten immers 
steunen op een volledig en correct begrip van de betrokken factoren. 
De sector is van grote invloed op de levenskwaliteit van de burgers door de consumenten 
gemakkelijk toegang te bieden tot goederen en diensten. De sector domineert het potentiële 
gebruik van de elektronische handel. Hij vertoont een aantal kenmerken die vaak verschillen 
van die van de verwerkende industrie. De sector kent over het algemeen niet de problemen 
van de verwerkende industrie, zoals omvangrijke investeringen in machines, wetenschappelijk 
onderzoek en verkoopcampagnes op lange termijn. Hij verschilt ook van andere 
dienstensectoren, zoals financiële of gezondheidsdiensten, toerisme of vrijetijdsbesteding. 
Hoewel sommige detailhandelsondernemingen alleen te maken hebben met de verkoop van 
diensten, zijn voor de meesten van hen de problemen in verband met aankoopmethoden, 
voorraadbeheer en beheer van het bedrijfskapitaal van essentieel belang om te kunnen 
overleven, zich te ontwikkelen en rendabel te zijn. 
De grote en kleine ondernemingen in de sector werken met dezelfde goederen en dezelfde 
leveranciers en vallen onder dezelfde wetten inzake consumentenbescherming, milieu, 
vervoer enz. De supermarkt, de winkel op de hoek en het postorderbedrijf hebben grotendeels 
met dezelfde problemen te kampen. 
De handel is een gediversifieerde sector. Hij omvat niet alleen detaillisten, maar ook 
grossiers, franchisegevers, handelsagenten, straatmarkten, rijdende winkels, verkoopagenten 
en zelf hotels en restaurants. Deze ondernemingen kunnen afzonderlijke bedrijven of ketens 
zijn; het kunnen zelfstandige ondernemingen of coöperaties zijn of zij kunnen deel uitmaken 
van combinaties van zelfstandige handelaars die gezamenlijk inkopen of verkopen. Terwijl het 
de wetgevers zijn die alle soorten bedrijven in staat stellen in een gunstig klimaat te werken, 
zijn het de consumenten met hun verschillende smaak en voorkeur die het laatste woord 
hebben. 
Het is derhalve een complexe en gevarieerde sector die voortdurend evolueert en nader 
onderzoek rechtvaardigt. 
Acties 
• Er zal een grootscheepse voorlichtingscampagne worden opgezet met bezoeken aan een 
veertigtal locaties in de Unie om bekendheid te geven aan dit Witboek en aan de 
werkzaamheden van de Commissie die van invloed zijn op de handel, en om reacties te 
krijgen van de betrokken partijen. 
• Het Europees statistisch systeem voor de handel zal verder worden verbeterd. Een 
jaarverslag zal worden gepubliceerd en er zal een conferentie worden gehouden om 
informatie over de wijzigingen en tendensen in de structuur van de handel te verspreiden. 
2. Wijzigingen in de structuur van de handel: nieuwe uitdagingen voor het beleid 
Een van de grootste successen van de Gemeenschap is de substantiële totstandbrenging van 
een interne Europese markt. Veel goederen en diensten kunnen thans profiteren van de 
beginselen van vrij verkeer en worden over de grenzen heen gekocht en verkocht zonder 
wettelijke of administratieve hinderpalen. De Commissie zal er nauwlettend op blijven toezien 
dat de doelstellingen van de interne markt volledig worden bereikt. 
In dit verband dient één gebied grondig te worden bestudeerd, namelijk multilevel marketing. 
Multilevel marketing is een vorm van direct marketing, waarbij verkoopagenten potentiële 
klanten thuis opbellen. Deze agenten werken rechtstreeks voor de betrokken opdrachtgevers 
of via intermediairs, soms in de vorm van een keten. 
De Commissie dient na te gaan of er een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen deze 
praktijken en kettingverkoop, een activiteit die in vele landen niet is toegestaan. Zij dient ook 
na te gaan in welke mate verschillen in de nationale wetgeving ter zake de handel binnen de 
Europese Unie kunnen belemmeren of de concurrentie kunnen verstoren. Dit zal worden 
onderzocht door een groep deskundigen uit de lidstaten, die door de Commissie in het kader 
van het beleid inzake commerciële communicatie is ingesteld6. 
Een andere vorm van verkoop waarop de aandacht werd gevestigd, zijn de handelsagenten. 
Een richtlijn van de Raad uit 1986 (86/653/EEG) heeft geresulteerd in een maatregel om hun 
activiteiten te harmoniseren. De Commissie zal de harmonisatie van bepaalde praktijken op 
dit gebied en ook de mogelijkheid tot opstelling van een standaardcontract voor dergelijke 
activiteiten verder onderzoeken. 
De Commissie zal ook de veranderende situatie in de groothandel bestuderen. De grossiers 
worden immers geconfronteerd met de groei van heel grote detailhandelsketens met 
geïntegreerde groothandels- en detailhandelsfuncties. Er hoeft niet te worden voorkomen dat 
de marktwerking ingrijpende wijzigingen in de structuur van de groothandelssector 
teweegbrengt. Er moet echter wel worden toegezien op het effect van deze wijzigingen op 
twee soorten kleine en middelgrote ondernemingen die bijzonder sterk zullen worden 
getroffen, namelijk kleine detaillisten en kleine producenten van verbruiksgoederen. De 
veranderende marktvoorwaarden kunnen tot de achteruitgang van de 
groothandelsondernemingen leiden, maar ook tot de omzetting ervan in cash-and-
carrybedrijven, vrijwillige filiaalbedrijven of handelsagenturen. Grossiers moeten eveneens 
concurreren met leveringen via Internet of andere distributie wij zen. De geavanceerde logistiek 
blijft echter een van de sterke kanten van de bestaande groothandel. 
Actie 
• De Commissie zal studies verrichten en publiceren over toekomstige ontwikkelingen op 
het gebied van multilevel marketing, handelsagenten en groothandel. Hierbij zal ook 
benchmarking worden toegepast. Met de beroepsorganisaties in de desbetreffende 
branches zullen vergaderingen worden georganiseerd vóór de aanvang van deze studies en 
ook na afloop ervan om de eindrapporten te bespreken en gebieden voor communautaire 
acties te identificeren. 
B. Verbetering van het administratieve, wettelijke en financiële kader 
1. Vereenvoudiging van de administratieve procedures 
De Europese ondernemingen moeten in een steeds ingewikkelder wettelijk, fiscaal en 
juridisch kader werken om concurrerend te zijn, te groeien en werkgelegenheid te bieden. 
Afgezien van de nalevingskosten van regelgeving worden de totale jaarlijkse kosten van de 
administratieve lasten voor alle ondernemingen in Europa ruwweg op 150 a 250 miljard ecu 
geraamd, d.w.z. 3% van het BBP van de Gemeenschap7. 
Over het algemeen heeft het SLIM-initiatief (eenvoudiger regelgeving voor de interne markt)8 
het mogelijk gemaakt de problemen als gevolg van de bestaande regelgeving te identificeren 
en aanbevelingen te doen om deze op te lossen. Na afloop van de tweede fase van SLIM 
werden specifieke voorstellen gedaan om de regelgeving van de interne markt te 
vereenvoudigen, vooral met betrekking tot de BTW en de Gecombineerde Nomenclatuur. 
De administratieve lasten hebben een veel groter effect op kleine en middelgrote dan op grote 
ondernemingen. Dit geldt in het bijzonder voor heel kleine detaillisten. De meeste wettelijke 
en administratieve lasten voor het bedrijfsleven vloeien voort uit nationale en niet uit 
6 COM(1998) 121 def. 
7 Bron: Verslag van de task force voor de vereenvoudiging van het ondernemingsklimaat (BEST), mei 1998. 
8 COM(97) 618 def. van 24 november 1997. 
EU-wetgeving. De Commissie heeft meegewerkt aan gecoördineerde acties voor de 
uitwisseling van informatie over de beste praktijken, zowel met de lidstaten als met 
vertegenwoordigers van bedrijfsorganisaties en individuele ondernemers. Deze acties hebben 
plaatsgevonden met de steun van een comité voor de verbetering en vereenvoudiging van het 
ondernemingsklimaat, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en van de Europese 
MKB-organisaties. Het eerste deel van deze werkzaamheden resulteerde in de tot de lidstaten 
gerichte aanbeveling van de Commissie van april 1997 betreffende startende ondernemingen9. 
Er zij op gewezen dat de handel degenen die risico's willen nemen, veel mogelijkheden biedt 
voor ondernemersactiviteiten, ondanks de sterke concurrentie in deze sector. Startende 
ondernemingen vindt men hoofdzakelijk op het gebied van de verkoop van nieuwe producten 
en diensten en op advies gerichte diensten. 
De Europese Raad van Amsterdam heeft de Commissie verzocht de task force voor de 
vereenvoudiging van het ondernemingsklimaat (BEST) op te richten. BEST kreeg als 
opdracht de bestaande en nieuwe wettelijke en administratieve voorschriften te 
vereenvoudigen en de lasten ervan voor het Europese bedrijfsleven en met name het MKB te 
verlichten. BEST moest ook beleidsterreinen onderzoeken die voor de ontwikkeling van het 
MKB in de EU van doorslaggevend belang zijn. De mededeling "Bevordering van het 
ondernemerschap en het concurrentievermogen" bevatte het antwoord van de Commissie op 
het verslag van BEST en ook een actieplan dat aan de Raad ter goedkeuring werd 
voorgelegd10. Het gaat om maatregelen die door de Commissie en de lidstaten moeten worden 
genomen om de concurrentiepositie en de ondernemingscultuur, die in de handel een 
essentiële rol speelt, te verbeteren. Diverse aspecten van dit beleidskader, zoals opleiding en 
toegang tot financiering, worden elders in dit Witboek bestudeerd. 
Actie 
• De Commissie zal vergaderingen van het CHD en van nationale regeringsdeskundigen 
organiseren om in het licht van het verslag van BEST acties ten behoeve van de handel op 
te zetten en er bekendheid aan te geven. 
2. Toegang tot financiering 
Net als andere bedrijven hebben ook handelsondernemingen behoefte aan toegang tot 
financiering voor investeringen in verkoopinfrastructuren en vooral in nieuwe technologieën. 
Wat financieringsbronnen betreft, hebben deze ondernemingen vooral behoefte aan een 
gemakkelijke toegang tot rekeningcourantkredieten en kortlopende leningen tegen acceptabele 
rentevoeten. Kleine en middelgrote ondernemingen moeten immers gemiddeld een 1,5 tot 5% 
hogere rente betalen dan grote ondernemingen vanwege het grotere risico (zie de mededeling 
van de Commissie over de knelpunten bij de financiering van kleine en middelgrote 
ondernemingen11), waardoor het concurrentievermogen van het MKB wordt verzwakt. 
De toegang tot financiering kan beperkt zijn omdat kleine handelsondernemingen vaak geen 
onroerend goed of machines als borg kunnen stellen, maar alleen goodwill die door de banken 
normaliter niet in aanmerking wordt genomen. Bovendien zijn de eigen middelen van kleinere 
handelsondernemingen heel gering en bedragen slechts circa 20% van het totale beschikbare 
kapitaal. 
9 PB L 145 van 5.6.1997, blz. 29-51. 
10 Mededeling van de Commissie aan de Raad "Bevordering van het ondernemerschap en het 
concurrentievermogen" - Antwoord van de Commissie op het verslag en de aanbevelingen van BEST, 
COM(1998) 550 def. 
11 COM(93) 528. 
De toegang tot deze financiële bronnen is derhalve afhankelijk van de goede relaties met de 
banken. Vooral kleine en middelgrote handelsondernemingen krijgen moeilijk toegang tot 
risicokapitaal. 
Het risicokapitaal is in Europa nog sterk ontoereikend. Vooral bepaalde snelgroeiende 
markten zoals franchising hebben nog steeds behoefte aan een betere toegang tot 
risicokapitaal om hun snelle groei te financieren12. Recentelijk zijn echter diverse informatie-
en telecommunicatiedetaillisten de markt opgegaan via de nieuwe elektronische 
effectenbeurzen zoals Easdaq en EURO-NM. Zij zijn erin geslaagd substantiële nieuwe 
financiële middelen bijeen te brengen om hun groei- en internationaliseringsstrategie te 
financieren. 
Samen met een groep deskundigen op hoog niveau uit financiële instellingen van de tweede 
Ronde Tafel van bankiers en het MKB is de Commissie tot de conclusie gekomen dat een 
betere samenwerking tussen de banken en het MKB en een betere opleiding van het 
bankpersoneel aanzienlijke voordelen zouden opleveren voor het MKB. 
De Commissie heeft een nieuw initiatief voorgesteld om de oprichting van joint ventures in de 
EU te steunen, namelijk JEV - Joint European Venture (Besluit 98/347/EG van de Raad van 
19 mei 199813), een onderdeel van het "groei- en werkgelegenheidsinitiatief' dat in november 
1997 werd genomen. Een bedrag van 80 a 100 miljoen ecu wordt voor de periode 1998-2000 
ter beschikking gesteld om de oprichting van transnationale joint ventures in onder meer de 
handelssector te steunen. 
In diverse landen bieden speciale instellingen leasing aan, wat voor handelsondernemingen 
bijzonder interessant kan zijn. Leasing kan een grote bijdrage leveren tot het welzijn van 
kleine en middelgrote handelsondernemingen door hen over moderne gebouwen en 
apparatuur te laten beschikken. 
Acties 
Bevordering van de toegang tot financiering voor de oprichting van nieuwe ondernemingen 
via de derde Ronde Tafel van banken en het MKB en door de uitvoering van het "groei- en 
werkgelegenheidsinitiatief' voor de handel. 
Identificatie van mogelijkheden voor de bedrijven om toegang te krijgen tot financiering en 
aanmoediging van onderlinge-waarborgsystemen voor de handel. 
Uitvoering van een tweede initiatief inzake startkapitaal voor innoverende ondernemingen 
en voor de overdracht van handelsondernemingen14. 
Identificatie van goede praktijken in de lidstaten op het gebied van financiering, oprichting 
en overdracht door middel van gecoördineerde acties, conferenties en studies. 
Organisatie van een conferentie om de banksector op de bijzondere situatie van de 
handelsondernemingen te attenderen en hun betere financieringsmogelijkheden te bieden. 
12 Mededeling van de Commissie "Risicokapitaal: Sleutel voor de schepping van werkgelegenheid in de EU", 
SEC(1998)552def. 
13 PB L 155 van 29.5.1998, blz. 43. 
14 PB C 363 van 25.11.1998, blz. 30. 
10 
3. Verbetering van de dialoog tussen handelsondernemingen en hun partners 
(werknemers, consumenten, kredietinstellingen) 
De handel heeft een aantal partners met wie de dialoog moet worden versterkt of vernieuwd 
om conflicten te vermijden, problemen waarmee beide partijen worden geconfronteerd, te 
onderzoeken en daarvoor billijke oplossingen te vinden. 
a) Sociale dialoog 
De handel moet in staat zijn om in de Europese sociale dialoog zijn rol te spelen. Al 15 jaar 
lang heeft een productieve dialoog op sectoraal niveau plaatsgevonden tussen de organisaties 
die de werkgevers en werknemers in de handelssector vertegenwoordigen - EuroCommerce 
voor de werkgevers en Euro-Fiet voor de werknemers. Deze dialoog, die door de Commissie 
werd gesteund, heeft tot diverse gezamenlijke initiatieven geleid. Niettemin klaagt de tertiaire 
sector, waartoe ook de handel behoort, over ondervertegenwoordiging, vooral op sectoraal 
niveau. 
Afgezien van de van oudsher bekende problemen die een kleiner aantal vertegenwoordigers 
zouden rechtvaardigen (om redenen van doeltreffendheid en representativiteit) en die nog steeds 
niet onder de bevoegdheid van de Commissie vallen, zou de deelneming door 
vertegenwoordigers die de specifieke kenmerken van de handel zouden kunnen onderstrepen, 
nog kunnen worden verbeterd. EuroCommerce en Euro-Fiet worden reeds betrokken bij de 
vier belangrijkste gebieden van de dialoog, namelijk informatie, raadpleging, overleg en 
gezamenlijke actie. 
In haar recente mededeling over "de aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op 
communautair niveau"15 heeft de Commissie beschreven welke middelen zij wenst aan te 
wenden en welke maatregelen moeten worden genomen om de dialoog tussen werkgevers en 
werknemers op Europees niveau te versterken. 
De Commissie stelt voor het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken te hervormen 
om de bijdrage van werkgevers en werknemers tot de ontwikkeling en uitvoering van de 
werkgelegenheidsrichtsnoeren en de globale richtsnoeren voor het economische beleid te 
vergroten. Volgens het voorstel van de Commissie moet EuroCommerce in het Permanent 
Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken worden vertegenwoordigd. Ook Euro-Fiet zal als lid 
van het EVV worden vertegenwoordigd. De dialoog op sectoraal niveau is van groot belang 
voor gezamenlijke acties en onderhandelingen. De Commissie creëert momenteel een nieuw 
kader voor de sectorale dialoog in de vorm van sectorale dialoogcomités voor alle betrokken 
sectoren, waaronder de handel. 
Acties 
• Verbetering van de vertegenwoordiging van de handelssector in de bestaande en nieuwe 
structuren zoals het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken. 
• Totstandbrenging van een samenwerkingsmechanisme tussen ondernemers van de 
handelssector (CHD) en de comités van de sociale dialoog. 
b) Consumenten 
Tussen de standpunten van consumenten en handelaars moet een aanvaardbaar evenwicht 
worden gevonden. De consumenten moeten de ontwikkeling van de handelssector steunen, 
aangezien de omvang van het aanbod, de prijzen en de kwaliteit van de goederen en diensten 
afhankelijk zijn van de rentabiliteit van het bedrijf. 
15 COM(1998) 322 def. van 20 mei 1998. 
11 
Door de uitvoering van het programma voor de interne markt en de ontwikkeling van de 
informatiemaatschappij zijn de Europese consumenten gevoeliger en veeleisender geworden. 
Zij willen toegang krijgen tot een markt die n\et louter lokaal of nationaal is, m.a.w. tot een 
gemeenschappelijke markt in de ware zin van het woord, waarvan zij en hun familie tijdens 
hun reizen kunnen profiteren. Deze ontwikkeling zal door de invoering van de euro worden 
bespoedigd. Het is derhalve van belang de dialoog tussen de handelssector en de consumenten 
te bevorderen. 
De consumenten zijn steeds beter opgeleid en hebben meer mogelijkheden om te kiezen wat 
zij willen kopen en hoe zij hun aankopen wensen te doen. Zij hebben ook nieuwe 
verwachtingen met betrekking tot de eerbiediging van het milieu, van ethische normen en van 
nieuwe levensstijlen, zoals thuiswerk. Via elektronische handelsmethoden, zoals bijvoorbeeld 
Internet, hebben de consumenten een steeds ruimere keuze van producten en leveranciers. 
Voorts veranderen de wensen van de consumenten met betrekking tot het dienstenaanbod 
voortdurend. Verschillende verkoopwijzen (vaste locatie of ambulante handel, rechtstreekse 
en postorderverkoop, afstandsverkoop en elektronisch winkelen) worden met verschillende 
soorten verkooppunten (kleine en grote winkels, gespecialiseerde of algemene distributeurs, 
groepen winkels zoals winkelcentra of -passages in stadscentra, grossiers of fabriekswinkels) 
gecombineerd om de consument een heel ruime keuze te bieden. Door de sterkere 
concurrentie worden ook de aanvullende diensten (service na verkoop, klantenservice enz.) 
steeds belangrijker. 
Wat de overgang naar de euro betreft, werd deze dialoog vastgelegd in een op 30 juni 1998 
gesloten overeenkomst tussen de vertegenwoordigers van de consumenten en die van de 
belangrijkste beroepsorganisaties in de sectoren distributie, toerisme, ambacht en MKB met 
betrekking tot een vrijwillige gedragscode tijdens de overgangsperiode. 
Actie 
• Organisatie van een jaarlijkse gezamenlijke vergadering van het CHD en het 
Consumentencomité om de actuele problemen te bespreken en gemeenschappelijke 
oplossingen te zoeken. Van deze vergaderingen zal een verslag worden gepubliceerd. 
c) Kredietinstellingen 
De handel wordt heel sterk beïnvloed door al de verschillende betaalmiddelen gezien de 
omvang van de financiële stromen tussen producenten en consumenten. Hij zal steeds meer 
gebruik maken van elektronische betaalmiddelen, met name betaalkaarten, voorzover de prijs 
van deze diensten het toestaat. 
Aan het betaalkaartensysteem werken vier actoren mee: de kaarthouder (gebruiker), de 
uitgever (financiële instelling), de ontvanger (handelaar) en de verkrijger (financiële 
instelling). Dit systeem werkt als volgt: de kaarthouder betaalt een bijdrage aan de uitgever 
(financiële instelling) voor de kaart en het recht om ze te gebruiken. Tegelijkertijd sluiten de 
handelaars zich aan bij het systeem en betalen op hun beurt een bijdrage, de zogenaamde 
"merchant fee", aan hun bank (de verkrijger) telkens zij een betaling met kaart accepteren. 
De handelaars zijn van oordeel dat de kosten voor het gebruik van het systeem niet de 
mogelijkheid bieden om op concurrerende wijze over het lidmaatschap te onderhandelen. Met 
de invoering van de euro zal zich ook het probleem stellen van de door de kaarthouders te 
betalen kosten voor transacties in derde landen met betaalkaarten in euro. In een aanbeveling 
12 
van april 199816 verzoekt de Commissie de banken en andere actoren de transactiekosten 
vanaf 1 januari 1999 duidelijk te vermelden, aangezien de vastgestelde omrekeningskoersen 
dan strikt zullen worden toegepast. 
Een grotere transparantie van de door uitgevers van betaalkaarten toegepaste transactiekosten 
en -tarieven zou kunnen leiden tot een sterkere concurrentie tussen de verkrijgers van 
kaarttransacties en tot meer onderzoek naar en inzicht in de desbetreffende kostenstructuren. 
Volgens de aanbeveling van 1998 moeten de financiële actoren de toegepaste 
omrekeningskoersen en alle andere kosten duidelijk vermelden. 
De aanbeveling van de Commissie van 30 juli 199717 is erop gericht een minimale 
transparantie van de gebruiksvoorwaarden te waarborgen, de rechten en plichten van de 
betrokken partijen toe te lichten en mechanismen voor de regeling van geschillen in te stellen. 
Er is ook nog het recente voorstel voor een richtlijn over elektronisch geld, die betrekking 
heeft op het toezicht op elektronisch-geldinstellingen, en de vijfde mededeling van 1 juli 1998 
over fraudebestrijding. 
Het hoofddoel van de Europese Unie moet erin bestaan de concurrentie te handhaven door 
middel van transparantie in de verdeling van de transactiekosten tussen de partijen. Zo niet 
zullen de handelaars en met name het MKB verplicht zijn hun prijzen ongeacht het gebruikte 
betaalmiddel te verhogen om deze extra kosten te dekken. Anderzijds zijn de consumenten 
zich niet bewust van de kosten van de diensten die hun worden verleend. De discussie over de 
verdeling van de transactiekosten is nog aan de gang. 
Acties 
• De Commissie zal een verslag voorbereiden door grondig onderzoek te verrichten naar de 
problemen met betaalmiddelen en met name naar de toepassing van aanbeveling nr. 
87/598/EEG, om onder concurrerende voorwaarden te komen tot volledige transparantie 
met betrekking tot de verdeling van de kosten voor het gebruik van dergelijke kaarten 
tussen financiële instellingen, consumenten en handelaars. 
• Beoordeling van het effect van de invoering van de euro op de toepassing van de 
betalingsmethoden, de werking van de betalingssystemen en regelgevende oplossingen, 
zoals de vereiste follow-up van de aanbevelingen nrs. 97/489 en 98/286. 
C. Versterking van het concurrentievermogen en bevordering van het ondernemerschap 
1. Elektronische handel 
In dit Witboek wordt elektronische handel gezien als een nieuw element ter versterking van 
het concurrentievermogen. Een goed ontwikkelde elektronische handel kan alle 
handelsondernemingen ten goede komen. Elektronische handel biedt ook aanzienlijke 
mogelijkheden om nieuwe activiteiten te bevorderen, met name nieuwe bemiddelingsdiensten, 
zakelijke on-linediensten en logistieke diensten. 
Elektronische handel heeft betrekking op alle zakelijke activiteiten, administratieve transacties 
en uitwisselingen van informatie waarbij gebruik wordt gemaakt van informatie- en 
communicatietechnologie. Uit het oogpunt van de ondernemingen heeft elektronische handel 
zowel te maken met eenvoudige winkelsystemen als met complexe oplossingen die voor de 
16 Aanbeveling nr. 98/286/EG van de Commissie van 23 april 1998 betreffende de bankkosten voor de 
omrekening in euro, PB L 130 van 1.5.1998, blz. 22. 
17 Aanbeveling nr. 97/489/EG van de Commissie van 30 juli 1997 betreffende transacties die met een 
elektronisch betaalinstrument worden verricht, in het bijzonder inzake de betrekking tussen uitgever en 
houder, PB L 208 van 2.8.1997, blz. 52. 
13 
hele handelscyclus gelden. Uit organisatorisch oogpunt zorgt elektronische handel voor het 
vlotte verloop van de bestaande handelsstromen tussen ondernemingen en consumenten, 
tussen ondernemingen onderling en tussen ondernemingen en de overheidssector. Bovendien 
werkt elektronische handel de opkomst van nieuwe innovatieve vormen van samenwerking 
tussen ondernemingen in de hand, die voor hen een hulp zullen zijn om aan de uitdagingen 
van de mondialisering het hoofd te bieden. 
Op de ruimere vooruitzichten voor de elektronische handel werd nader ingegaan in de recente 
mededeling van de Commissie: "Een Europees initiatief op het gebied van elektronische 
handel"18 en er wordt verder naar verwezen in de ontwerp-richtlijn over bepaalde juridische 
aspecten van elektronische handel19. 
Elektronische handel kan ondernemingen meer concurrerend maken, versterkt de contacten 
tussen producenten/leveranciers en consumenten en stelt ondernemingen in staat samen te 
werken om hun koopkracht te bundelen, nieuwe en verre markten tegen lage kosten te 
bereiken, toegang te krijgen tot marktinformatie, hun logistieke voorzieningen te verbeteren 
en faciliteiten voor gezamenlijk O&O te ontwikkelen. 
Het MKB beschikt echter over onvoldoende informatie en kwalificaties en lijdt onder het feit 
dat de consumenten elektronische handel niet genoeg accepteren en er te weinig vertrouwen in 
hebben. Daarenboven hebben kleine ondernemingen behoefte aan een duidelijk en eenvoudig 
regelgevend kader en aan telecommunicatietarieven die aangepast zijn aan de specifieke 
kenmerken van elektronische handel. Het effect van de elektronische handel op het 
concurrentievermogen van ondernemingen zal alleen optimaal zijn wanneer het Internet in 
dezelfde mate als andere faciliteiten voor iedereen echt toegankelijk en betaalbaar wordt. Een 
gebrek aan voorlichting en opleiding, hoge telecommunicatiekosten en onzekerheid omtrent 
de juridische implicaties zijn de voornaamste remmende factoren voor een snelle 
ontwikkeling van de toepassing van elektronische handel op grote schaal, aangezien zij de 
toegang van een kritieke massa zakelijke gebruikers tot de elektronische markt verhinderen. 
Het MKB moet worden ondersteund bij de ontwikkeling van op de beste praktijken 
gebaseerde samenwerkingsmechanismen. Overheidssteun is nodig voor netwerken en 
verenigingen die eindgebruikers en ondernemingen vertegenwoordigen, teneinde hen de 
nodige kritieke massa te helpen bereiken om hun standpunten over tariefregelingen voor 
toegang tot elektronische handel te kunnen doorzetten. Overheidsmaatregelen zijn van 
essentieel belang om eindgebruikers en kleine ondernemingen meer koopkracht en politiek 
gewicht te helpen verwerven. Het is ook belangrijk opleiding en de verbetering van 
kennisverspreiding en leermethoden aan te moedigen, zowel voor burgers als voor 
ondernemingen, met name het MKB. 
Zakelijke diensten zoals commerciële e-mail, reclame, certificering en regelingen voor 
kwaliteitslabels en betalingen zijn voor het succes van de webactiviteiten van kleine en 
middelgrote ondernemingen van essentieel belang. Ondernemingen kunnen van deze diensten 
alleen profijt trekken als de diensten betrouwbaar, volledig interoperabel en betaalbaar zijn. 
Als gevolg van schaalvoordelen en externe factoren kunnen deze diensten ook alleen maar op 
grote schaal doelmatig worden aangeboden. De Commissie zou dan ook de beste praktijken 
moeten identificeren en de levering van deze diensten voor het grote publiek in Europa 
moeten bevorderen. 
18 COM(97)157def. 
19 COM(1998) 586/2 van 3 november 1998. 
14 
Acties 
• Opzetten van een website over alle bestaande voorlichtings-, opleidings- en operationele 
hulpmiddelen waarmee ondernemingen van de elektronische handel kunnen profiteren. 
• Uitvoering en publicatie van een studie voor het identificeren van de beste zakelijke 
Internetsites. 
• Een proefproject om de levering van basisdiensten op het gebied van elektronische handel 
voor een groot aantal kleine ondernemingen commercieel levensvatbaar te maken. 
• Een proefproject ter bevordering van het gebruik van kwaliteitslabels en van systemen om 
de naleving van een gedragscode te certificeren. 
• Oprichting van een task force binnen het CHD om studies te verrichten en de Commissie 
feedback te geven over een aantal onderwerpen, zoals de belemmeringen waarmee 
ondernemingen worden geconfronteerd bij de ontwikkeling van elektronische 
handelspraktijken, het effect van de diverse regelgevende kwesties die met de ontwikkeling 
van de elektronische handel tussen kleine en middelgrote ondernemingen te maken hebben 
en de maatregelen die door de Commissie op dit gebied eventueel kunnen worden 
genomen. 
2. Samenwerking tussen ondernemingen 
In veel reacties op het Groenboek werd gewezen op het belang van samenwerking tussen kleine 
en middelgrote handelsondernemingen, die weinig kans hebben om concurrerend te worden of 
te blijven, tenzij zij sommige van hun taken of al hun taken te bundelen. Ondernemingen moeten 
een kritieke massa bereiken, willen zij onder optimale voorwaarden kunnen kopen en verkopen. 
Coöperaties van handelaars, inkoopcombinaties, vrijwillige filiaalbedrij ven en 
franchisenetwerken zorgen ervoor dat informatie van de consument sneller naar de producent 
terugkeert, vooral dankzij de toepassing van nieuwe technologieën die verkooppunten in staat 
stellen hun voorraden onmiddellijk op te bouwen en aan te vullen. Zij bieden tevens een 
informatiekanaal van het verkooppunt naar de producent, zodat de productie op de vraag van de 
consument kan worden afgestemd ('Efficiënt Consumer Response'). De georganiseerde handel 
biedt de flexibiliteit en dienstverlening die kenmerkend is voor kleine winkels in combinatie 
met de logistieke mogelijkheden van grote organisaties en kan kleine ondernemingen helpen 
zich te moderniseren door hun afzetgebied uit te breiden en managers op te leiden. 
De Commissie heeft al kennis genomen van en rekening gehouden met het specifieke 
probleem van overeenkomsten tussen kleine ondernemingen, met name in haar bekendmaking 
inzake overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen betreffende 
samenwerking tussen ondernemingen20 en meer bepaald in haar bekendmaking inzake 
overeenkomsten van geringe betekenis21. 
Bij de toepassing van de mededingingsregels houdt de Commissie rekening met de recente 
ontwikkelingen in de distributiesector. De Commissie juicht derhalve samenwerking tussen 
kleine en middelgrote ondernemingen toe, wanneer deze samenwerking hen in staat stelt hun 
doeltreffendheid te vergroten, hun productiviteit en concurrentievermogen op de grootste 
markten te versterken en een eerlijke concurrentie met andere economische eenheden zoals de 
geïntegreerde handelssector te waarborgen. 
Op lange termijn dreigt een extreme concentratie van de distributie in Europa te resulteren in 
een zeer beperkt aantal grote ketens die de hele detailhandelsmarkt domineren. Dit zou het 
einde van de kleine en middelgrote handel betekenen en bijgevolg het aantal verkooppunten 
20 PB C 75 van 29.7.1968, blz. 3. 
21 PB C 372 van 9.12.1997. 
15 
drastisch doen verminderen. In de distributiesector kan een dergelijke concentratie uiteindelijk 
leiden tot een beperking van het aantal aangeboden producten, van de diversiteit van de 
verkoopsystemen en van het aantal winkels, vooral in stadscentra en plattelandsgebieden, en 
zou zij ook de relatie tussen kleine producenten en detaillisten veranderen. 
Uit het Groenboek betreffende verticale afspraken van de Commissie22 en de daaruit 
voortvloeiende mededeling23 is gebleken dat een meer marktgerichte benadering van de 
kwestie noodzakelijk is. 
Zonder te willen ontkennen dat de wetgeving inzake concurrentiebeperkende afspraken reden 
van bestaan heeft, wordt toch meer aandacht gevraagd voor methoden om kleine juridische 
eenheden in staat te stellen gezamenlijke commerciële activiteiten te ondernemen. De ontwerp­
verordening inzake vrijstelling van de bepalingen inzake verticale afspraken, waaraan de 
Commissie momenteel werkt, betekent een aanzienlijke vooruitgang op dit gebied. 
Acties 
• 
• Op grond van het mandaat dat haar door de Raad zal worden verleend, zal de Commissie 
een voorstel voorbereiden voor een vrijstellingsverordening waarin met name rekening zal 
worden gehouden met de specifieke omstandigheden waarin verenigingen van 
onafhankelijke detaillisten verkeren. 
De Commissie zal alle, voor de voorbereiding van de groepsvrijstellingsverordening 
officieel vereiste en ook alle nuttig geachte raadplegingen houden en zal met name het 
advies van de nationale regeringsdeskundigen op het gebied van de handel inwinnen. 
3. Opleiding 
Opleiding verbetert het concurrentievermogen van handelsondernemingen doordat zij zorgt 
voor stabiliteit en groeimogelijkheden. Het is gebleken dat grote ondernemingen zich hiervan 
ten volle bewust zijn en passende maatregelen nemen. De situatie in het MKB is totaal anders, 
ook al is daar een duidelijke behoefte aan opleiding. 
Het ondernemingsklimaat wordt steeds ingewikkelder, wat het vooral MKB-managers 
moeilijk maakt om aan de situatie het hoofd te bieden; de snelheid en de omvang van de 
veranderingen in de zakenwereld zullen groter en minder voorspelbaar zijn dan ooit. 
Veel kleine ondernemers zijn zich bewust van hun tekortkomingen in vergelijking met hun 
voornaamste concurrenten op belangrijke gebieden zoals bedrijfsstrategie, verkoopbeleid en 
leiderschap. Deze tekortkomingen verklaren waarom veel ondernemingen mislukken, maar de 
meeste van deze ondernemers zijn niet overtuigd van de noodzaak om tijd en geld aan 
opleiding te besteden. De ontwikkeling van het ondernemerschap is van doorslaggevend 
belang voor de toekomst van de handel en opleiding is de hoofdfactor bij de bevordering van 
de ondernemingsgeest in Europa. 
Gezien de ontwikkelingen op het gebied van technologie en management moeten 
basisvaardigheden worden verworven in boekhouding, financiën, verkooptechnieken, gebruik 
van multimedia, beheer van menselijke hulpbronnen en netwerkvorming. Indien kleine en 
middelgrote ondernemingen niet beschikken over deze basisvaardigheden die in grote 
ondernemingen al op grote schaal voorhanden zijn, wordt het gevaar steeds groter dat zij 
worden overrompeld en achterop raken. 
22 COM(96) 721 def., door de Commissie goedgekeurd op 22 januari 1997. 
23 Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de communautaire mededingingsregels op 
verticale afspraken - Vervolg op het Groenboek betreffende verticale afspraken (COM(1998) 544 def.) 
16 
Een echt geïntegreerd opleidingsbeleid voor ondernemingen is dan ook van essentieel belang 
en hierover is een mededeling in voorbereiding. Dit beleid kan alleen rechtstreeks op kleine en 
middelgrote handelsondernemingen worden toegepast als een meer sectorale benadering 
wordt gevolgd, aangezien de verwachte ontwikkelingen in de handelssector specifieke 
kenmerken vertonen waarmee rekening moet worden gehouden. 
Grote ondernemingen moeten nieuwe keuzen maken wat hun personeelsbeleid betreft. Deze 
keuzen omvatten diverse opleidingsstrategieën. Uitbesteding van activiteiten die tot dusver 
door de producent werden uitgevoerd (bv. voorraadbeheer), service en advies, toepassing van 
nieuwe informatie- en beheerstechnieken, communicatie en marketing zullen naar 
verwachting nieuwe banen opleveren waarvan sommige hoge kwalificaties zullen vereisen. Er 
ontstaan ook nieuwe organisatievormen die een beter beheer van de diverse fasen van 
activiteiten mogelijk maken (veelzijdigheid, gebruik van minder drukke perioden voor 
opleiding op de werkplek). 
Indien kleine en middelgrote ondernemingen zich willen ontwikkelen, moeten zij zich met 
behulp van informatietechnologie groeperen om grootschalige inkoop- en verkoopnetwerken 
te vormen. Dit zal van de ondernemers voortdurende inspanningen vergen om zich van deze 
nieuwe technieken op de hoogte te stellen. 
Acties 
• Binnenkort zal een mededeling over opleiding voor het MKB worden gepubliceerd waarin 
de beste praktijken en de toekomstige acties worden uiteengezet. 
• De Commissie zal de behoeften aan opleiding in de handel evalueren en een aantal 
richtsnoeren en beste praktijken publiceren, onder meer op het gebied van risicobeheer. 
• Simulaties van prijsaanduidingen in euro op verkooppunten om de opleidingsbehoeften 
van het verkooppersoneel te peilen. 
• Een proefproject om het beheer van minder drukke perioden te bestuderen 
(geïndividualiseerd afstandsonderwijs, veelzijdigheid). 
4. Handel in plattelandsgebieden en achtergebleven stadswijken 
De dorpswinkel is een plaats waar bijna alles te koop is wat iemand die op het platteland 
woont nodig heeft. Een dergelijke winkel fungeert als centrum van het sociale leven, van 
contacten, gesprekken en uitwisseling van nieuws en informatie. Soms wordt gezegd dat een 
dorp zonder winkel een dorp zonder hart is. 
Kleinschaligheid is eigen aan sommige soorten handel, bijvoorbeeld in sterk gespecialiseerde 
sectoren. Dergelijke winkels worden door de grote ketens niet bedreigd. Kleine winkels, met 
name voedingszaken, op het platteland en in achtergebleven wijken van grote steden verkeren 
echter vaak in moeilijkheden of moeten zelfs een harde overlevingsstrijd leveren. 
Dankzij de ontwikkeling van de grootschalige distributie is het mogelijk het professionele 
karakter van de handelssector te verbeteren en de prijzen laag te houden, maar in sommige 
gevallen vormt deze sector een regelrechte bedreiging voor het bestaan van de traditionele 
handel en de achtergebleven gebieden vormen daar geen uitzondering op. Indien deze handel 
er niet in slaagt deze plattelandsgebieden en stadswijken goed te voorzien, dreigt verval of 
marginalisering. 
Uit het oogpunt van de consument worden de nadelen van ondernemingen in achtergebleven 
gebieden (beperkt productassortiment, hoge prijzen) gecompenseerd door het feit dat de 
winkels vrij dicht bij huis liggen. De beheersmethoden en het gebrek aan geschikte gebouwen 
en installaties leiden vaak tot beperkte winstmarges. 
17 
Plaatselijke winkels spelen een belangrijke rol bij de bevoorrading van de bevolking, dragen 
bij tot een betere levenskwaliteit ter plaatse en vormen een centrum voor sociale contacten, 
zorgen ervoor dat de mensen in het gebied beter verankerd zijn en vormen een basis voor de 
ontwikkeling van andere diversifiërende activiteiten. 
Hoofddoel is plaatselijke winkels in achtergebleven gebieden tot moderniseren aan te 
moedigen zodat zij beter kunnen concurreren en een langere levensverwachting hebben. 
Daarnaast moeten de communautaire actiemiddelen specifieker op activiteiten met een groot 
werkgelegenheidspotentieel worden gericht. 
De structuurfondsen (EFRO en ESF, met name via het URBAN-initiatief) kunnen tot het 
bereiken van deze doelstellingen bijdragen in het kader van het beleid dat erop gericht is 
regionale en sociale verschillen weg te werken. 
Acties 
Op het gebied van plaatselijke ontwikkeling is de Commissie voornemens de beste praktijken 
te identificeren zodat deze kunnen worden verspreid en door anderen op communautair niveau 
kunnen worden overgenomen en opdat zij bij aanvragen voor de structuurfondsen eventueel 
kunnen worden toegepast. De volgende activiteiten zijn gepland: 
• identificatie van de problemen door uitvoering van een enquête; 
• oprichting van gespecialiseerde werkgroepen voor het identificateren van goede praktijken 
om de desbetreffende ondernemingen te helpen moderniseren; 
• verspreiding van deze goede praktijken onder nationale en regionale beleidmakers door 
middel van conferenties en een reizende tentoonstelling; 
• aanbeveling over een betere toegang van het MKB tot andere communautaire programma's 
en met name tot de structuurfondsen; 
• publicatie van goede handelspraktijken als hulp bij aanvragen voor de structuurfondsen. 
5. Handel en toerisme 
Winkelen en toerisme (met inbegrip van dagbezoeken voor recreatiedoeleinden) hebben een 
gemeenschappelijke basis. In toeristische gebieden leveren winkels en toerisme elkaar 
wederzijds voordelen op. Een succesvol toerisme verschaft de detailhandel potentiële klanten, 
wat op zijn beurt voor nieuwe banen in de winkels zorgt. Goed georganiseerde en interessante 
winkelmogelijkheden trekken toeristen aan en tevreden toeristen komen ook makkelijker 
terug. Plaatselijk geproduceerde producten, vooral ambachtelijke producten en 
voedingsspecialiteiten, zijn voor toeristen aantrekkelijk. 
Daarnaast zijn handel en toerisme potentieel twee van de grootste gebruikers van 
elektronische handel tussen ondernemingen enerzijds en voor contacten tussen 
ondernemingen en hun klanten anderzijds. Er zijn dan ook mogelijkheden voor samenwerking 
tussen toeristische en handelsondernemingen bij de standaardisering van elektronische 
betaalmiddelen, bij het aanbieden van dienstenpakketten voor toeristen en bij de verstrekking 
van informatie. Een geslaagde toeristische strategie definieert een marktsector en tracht in de 
specifieke behoeften ervan te voorzien. Dit kan echter ook de aanwezigheid vergen van 
bepaalde soorten winkels om te voorzien in de behoeften van toeristen die bepaalde plaatsen 
bezoeken voor de musea, stranden of festivals. Op sommige andere plaatsen is winkelen een 
even grote toeristische attractie als musea, plattelandstoerisme, stranden of festivals en is het 
vaak complementair. 
De ondernemingen en overheidsdiensten die zich met de bevordering van het toerisme 
bezighouden, kunnen winkels niet verplichten om in specifieke gebieden handel te drijven of 
kunnen geen werkmethoden opdringen, maar zij hebben wel het recht de samenwerking van 
18 
de winkels en toeristische ondernemingen te vragen. De aanwezigheid van bepaalde soorten 
winkels kan een element van toeristische plannen zijn. 
Een aantal kenmerkende voorbeelden maakt duidelijk hoe belangrijk het verband tussen 
toerisme en winkelen is: 
- Een Nederlands stadje ligt vlakbij de grens van een andere lidstaat. De mensen trekken 
massaal over de grens om op zondag te winkelen. Het stadje is daarvoor goed 
georganiseerd. Alle voedings- en andere winkels en restaurants zijn open, parkeermeters 
werken met twee nationale munten, informatie is in verschillende talen. 
- Een Belgisch dorp heeft een twaalftal gespecialiseerde boekhandels. De mensen worden 
daardoor aangetrokken en komen er ook voor de restaurants en de cafés. 
- Buitenlandse voetbalfans gingen in een Britse stad voor het begin van de wedstrijd 
winkelen. De plaatselijke winkels, die niet gewend waren aan toeristen, waren verrast 
hoeveel werd uitgegeven. De bezoekers hadden waarschijnlijk meer uitgegeven als de 
winkels zich beter hadden voorbereid. 
- Een Ierse stad trekt talrijke buitenlandse toeristen die per vliegtuig weekendtrips maken 
om er te winkelen en de pubs, restaurants en hotels in de stad te bezoeken. 
- Een Belgische stad ligt vlakbij een kasteel dat veel bezoekers trekt. De lokale winkels en 
restaurants zijn op de toeristen ingesteld en bieden ter plaatse geproduceerde 
voedingsspecialiteiten aan. 
Actie 
• De Commissie zal in samenwerking met alle belangstellende partijen een prijsvraag 
organiseren over de interactie tussen toerisme en handel en distributie. Zij zal ook een 
conferentie houden om het rapport van de studie over handel en toerisme te presenteren, 
dat in de lidstaten op ruime schaal zal worden gepubliceerd. 
6. Handel en milieu 
Wat het milieu betreft kunnen de Europese kaderrichtlijnen over milieu bijdragen tot de 
harmonisatie van de handelsvoorwaarden en tot de standaardisering en verbetering van 
producten in het belang van de consument. Op het gebied van afvalbeheer is het beleid van de 
Commissie gericht op vermindering van de hoeveelheid afval en van de potentiële risico's. 
Het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie, moet worden geoptimaliseerd en 
de verkoop van producten met een minimaal milieu-effect moet worden bevorderd, 
bijvoorbeeld door middel van een milieukeur. 
De handel moet zijn deel van de verantwoordelijkheid dragen voor het beheer van de stromen 
van bepaalde afvalsoorten. Deze verantwoordelijkheid moet echter op een ad-hocbasis voor 
elke afvalstroom in het licht van de specifieke kenmerken ervan worden bepaald, rekening 
houdend met de kenmerken van de handel. Naast wetgeving kunnen ook vrije initiatieven 
(met name het opzetten van gezamenlijke structuren) in overweging worden genomen, 
aangezien er distributiekanalen zijn die bepaald afval van verkooppunten kunnen en zelfs 
gaarne willen recupereren. Er wordt aan herinnerd dat de Commissie met milieuaspecten 
rekening houdt wanneer zij beslist of een concurrentiebeperkende afspraak van de toepassing 
van artikel 85, lid 1, van het Verdrag kan worden vrijgesteld. Afvalinzameling, -recycling en 
-verwijdering moeten gezamenlijk en op gecoördineerde wijze worden uitgevoerd door 
producenten, gespecialiseerde afvalinzamelingsbedrijven, plaatselijke overheden en de handel. 
De productieketen werd uit milieuoogpunt geanalyseerd om methoden ter verbetering van de 
milieugevolgen van productieactiviteiten te vinden. De productieketen moet in haar geheel 
19 
worden bestudeerd en niet als een reeks afzonderlijke fasen. Studies die gericht zijn op de 
ontwikkeling van milieubeheersystemen die voor het MKB kunnen worden aangepast, moeten 
worden aangemoedigd, vooral in het kader van EMAS (communautair milieubeheer- en 
milieuauditsysteem) en overeenkomstig ISO 14001. 
Naast het regelgevend aspect van milieuvraagstukken bestuderen grote distributiebedrijven al 
jaren de mogelijkheid om ecologische en sociale overwegingen met concurrentie te 
verzoenen. Andere studies hebben de kosten en baten van bepaalde wijzen van vervoer 
vergeleken. Er zijn systemen ontwikkeld waarmee gekwalificeerd personeel onmiddellijk 
zowel de directe vervoerskosten als het milieu-effect kan bepalen. 
Hoewel alleen grote ondernemingen momenteel over de middelen beschikken om te 
onderzoeken of ecologische overwegingen met concurrentie verenigbaar zijn, zouden de 
resultaten via diverse kanalen naar de MKB-handelssector kunnen worden overgebracht. 
Actie 
• Oprichting van een werkgroep binnen het CHD om na te gaan welke gebieden van het 
milieubeleid waarschijnlijk door de gewijzigde omstandigheden en nieuwe doelstellingen 
zullen worden beïnvloed, teneinde de handelssector in staat te stellen met de 
communautaire instanties van meet af aan samen te werken bij de opstelling van nieuwe 
vrijwillige overeenkomsten en wetgevingsvoorstellen. 
D. Aanmoediging tot europeanisering en internationalisering 
1. De euro 
De euro zal zowel voor de ondernemingen als voor de economie in haar geheel talrijke 
voordelen opleveren. Tegelijkertijd houdt de komst van de euro voor de handelssector vele 
uitdagingen in. Al vanaf januari 1999 zullen de handelaars in de praktijk moeten wennen aan 
het aanvaarden van in euro uitgeschreven cheques en van credit-cards voor rekeningen in 
euro, ook al zijn ze daar wettelijk niet toe verplicht. Vanaf 1 januari 2002 moeten de 
handelaars volledig voorbereid zijn en over voldoende voorraden euromunten en eurobiljetten 
beschikken om het jaar te starten24. 
De Commissie heeft al een aantal studies over de dubbele prijsaanduiding uitgevoerd, maar 
heeft geen maatregelen genomen om deze verplicht en systematisch te maken25. 
Op nationaal niveau is een grootschalige voorlichtingscampagne voor alle segmenten van de 
handelssector over afronding, omrekeningen en dergelijke nodig, zowel ten behoeve van de 
handelaars als van het grote publiek. 
De Commissie moet de handel dan ook in de eerste drie jaren van de overgang naar het 
praktische gebruik van de euro begeleiden en er, rekening houdend met de behoefte aan 
flexibiliteit in de handel, voor zorgen dat voor de consument alles zo transparant en 
gemakkelijk mogelijk verloopt. De voornaamste problemen voor de handelssector zijn de 
kosten van het verstrekken van informatie (dubbele prijsaanduiding), de nodige investeringen 
in geautomatiseerde hulpmiddelen, personeelsopleiding en de fase waarin beide soorten 
munten en biljetten in omloop zullen zijn. 
24 Verordening (EG) nr. 974/98 van de Raad (PB L 139 van 11.5.1998). 
25 Aanbeveling 98/288/EG van de Commissie betreffende de dialoog, het volgen en de voorlichting om de 
overschakeling op de euro te vergemakkelijken (PBL 130 van 1.5.1998), Aanbeveling 98/287/EG van de 
Commissie betreffende de dubbele aanduiding van prijzen en andere geldbedragen (PBL 130 van 
1.5.1998). 
20 
De vertegenwoordigers van de handelsector en van de toeristische en ambachtelijke sector 
hebben samen met de consumentenvertegenwoordigers, met de steun van de Commissie, een 
overeenkomst gesloten in de vorm van een gedragscode26. Doel is inzicht te verschaffen in het 
euromechanisme onder voor beide partijen gunstige voorwaarden. Door de overeenkomst te 
ondertekenen, hebben de ondernemingen bepaalde verplichtingen aanvaard, bijvoorbeeld om 
te zorgen voor minimale informatie, personeelsopleiding of dubbele prijsaanduiding. Er zal 
een eenvoudig Europees label worden toegekend aan degenen die zich tot de naleving van 
deze regels hebben verbonden. Dit label moet door onafhankelijke organen op nationaal of 
lokaal niveau in nauwe samenwerking met de consumenten worden beheerd. 
De overgang naar de euro zal plaatsvinden op een ogenblik dat steeds meer nieuwe 
betalingsmethoden worden ingevoerd. Wij staan aan de vooravond van een maatschappij 
zonder munten en bankbiljetten. De andere methoden hebben alleen kans van slagen als er in 
alle lidstaten mee kan worden gewerkt. 
Acties 
Vergadering van nationale regeringsdeskundigen en het CHD om na te gaan in hoeverre de 
overheid de invoering van de euro in de handel heeft voorbereid. 
Gezamenlijke vergaderingen in het kader van het CHD om belangrijke praktische kwesties 
te verduidelijken, zoals frontloading, verzekering enz. en om voorbereidende activiteiten 
voor ondernemingen in de sector over de praktische aspecten van de invoering van de euro 
aan te moedigen. 
Steun om de verkoop in euro op verkooppunten te bevorderen. 
Publicatie van een aanbeveling om het gebruik van de gedragscode en het bovengenoemde 
label zo nodig te bevorderen. 
Na de campagne die bepaalde Euro Info Centres in 1999 moeten organiseren om iedereen 
met de euro vertrouwd te maken, zal, naarmate de datum van invoering van de euro nadert, 
een soortgelijke campagne worden georganiseerd die gericht is op de handel en vooral 
betrekking heeft op het gebruik van euromunten en eurobiljetten. 
2. Internationale handel 
De Europese handel speelt een cruciale en actieve rol in het internationale handelsverkeer. Het 
doel van het communautaire beleid is te garanderen dat de Europese producenten met een 
eerlijke concurrentie te maken hebben wanneer hun producten naar andere continenten 
worden uitgevoerd. Behalve met rechtstreekse verkoopactiviteiten willen de Europese 
distributeurs zich als handelaars op buitenlandse markten vestigen. Dergelijke ondernemingen 
maken winst, zullen eerder dan buitenlandse distributeurs in Europa geproduceerde waren 
verkopen en kunnen op grote schaal Europese producten afzetten. Een Europese winkel in een 
ander continent zal door zijn kennis van de plaatselijke smaak en marketinginitiatieven 
zakelijke voordelen voor Europese producenten opleveren die deze anders niet hadden kunnen 
behalen. De komende jaren zullen Europese ondernemingen hun strategie van 
internationalisering opvoeren om zich met hun succesvolle winkelgrootte en 
productassortimenten toegang te verschaffen tot andere markten. 
De nieuwe dimensies van handel in een wereldeconomie zullen voor de handelssector 
gevolgen hebben bij zijn activiteiten op buitenlandse markten en bij de verbindingen en 
samenwerkingsvormen tussen handel en industrie. 
Vijf aspecten moeten nader worden onderzocht: handelsaspecten van directe buitenlandse 
investering (Foreign Direct Investment - FDI) in verband met markttoegang en nieuwe 
26 Ondertekend op 30 juni 1998. 
21 
uitvoermogelijkheden, de internationalisering van de productie en van het passieve-
veredelingsverkeer (Outward Processing Trade - OPT), de rol van handelshuizen, 
technologievraagstukken in het internationale handelsstelsel en ten slotte 
communicatiekosten. 
In vele landen zijn er nog steeds belemmeringen voor de Europese uitvoer. De GATS 
(Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten) biedt een kader voor 
onderhandelingen over betere vestigingsvoorwaarden voor buitenlandse ondernemingen. De 
GATS heeft ook betrekking op aspecten van binnenlandse regelgeving met het oog op de 
opheffing van discriminatie en de bevordering van doorzichtigheid. Al deze aspecten zullen 
worden behandeld in de volgende onderhandelingsronde die in 2000 moet beginnen. 
Zowel met de voordelen van vrije invoer als met de argumenten voor een beperking van de 
invoer moet rekening worden gehouden. Dankzij de activiteiten van de Europese 
handelssector op het gebied van invoer en toelevering wordt de levering van goederen en 
diensten zowel qua aanbod als qua prijs gevarieerder. De handelsbelemmeringen, ook al zijn 
ze soms noodzakelijk, verminderen deze voordelen. 
Met betrekking tot de invoerhandel kan de inning van douanerechten ernstige problemen 
opleveren voor kleine en middelgrote ondernemingen die hun rechten moeten betalen lang 
nadat de goederen zijn ingevoerd. De importerende handelaars vragen ook om een beginsel 
van goede trouw te hanteren met betrekking tot certificaten van oorsprong. De Commissie 
heeft haar standpunt bepaald in haar mededeling van 23 juli 199727. 
Een ander vraagstuk is de naleving van internationaal overeengekomen sociale en 
milieunormen, vooral in de minder en minst ontwikkelde landen. Er worden momenteel 
gedragscodes opgesteld op diverse niveaus, gaande van privé-initiatieven tot de IAO, de WTO 
en UNCTAD. 
Ook moet rekening worden gehouden met de ontwikkelingbehoeften, met name in de 
ACS-regio. 
Acties 
• Bestudering van de mogelijkheden en de problemen van Europese handelsondernemingen 
die distributieactiviteiten in andere continenten willen ontwikkelen. 
• Organisatie van de deelneming van handelsondernemingen en brancheorganisaties aan het 
Europees dienstennetwerk (European Services Network) om deze sector te betrekken bij 
de voorbereiding van de tegen 2000 geplande internationale onderhandelingen in het 
GATS-kader. 
3. Uitbreiding van de Europese Unie 
De Commissie voert onderhandelingen met tien kandidaat-landen van Midden- en Oost-
Europa (LMOE) en Cyprus met het oog op hun toetreding tot de Europese Unie. De handel 
moet zich in die landen dan ook aan de omstandigheden in de Europese Unie aanpassen. 
Daartoe moet de Commissie maatregelen bestuderen ten behoeve van een betere 
marktcohesie. 
Daarbij moet een aantal problemen worden bestudeerd: 
- de noodzaak tot modernisering van logistieke en beheerssystemen; 
- de kwaliteit van de financiële structuren; 
27 COM(97) 402 def. 
22 
- onvoldoende erkenning van de professionele samenwerkingsorganen; 
- zwakke bemiddelingsstructuren die - met de deelname van specialisten - de invoering van 
gezamenlijke moderniseringshulpmiddelen mogelijk zouden maken; 
- onvoldoende erkenning van het belang van de handel door de plaatselijke overheden; 
- voor de modernisering van de sector wordt weinig gebruik gemaakt van financiële steun. 
Acties 
• Actie om de plaatselijke wetgeving in overeenstemming te brengen met de communautaire 
wetgeving. 
• Panelopdrachten om plaatselijke problemen te identificeren en gezamenlijke studiegroepen 
van vertegenwoordigers van overheden, ondernemingen en beroepsorganisaties uit de EU 
en uit de desbetreffende landen. 
• Ondernemingen uit de LMOE en Cyprus betrekken bij communautaire activiteiten ter 
bevordering van de handel, met name in het kader van het derde meerjarenprogramma voor 
het MKB. 
• Invoeren van goede praktijken voor een doelgerichter gebruik van de financiële middelen 
die ter beschikking van de plaatselijke overheden worden gesteld (Phare, Tacis). 
• Identificatie van plaatselijke problemen en geschikte oplossingen door het opzetten van 
gezamenlijke studiegroepen met vertegenwoordigers van overheden, ondernemingen en 
beroepsorganisaties uit de EU en de desbetreffende landen die veldstudies uitvoeren. 
• In alle kandidaat-landen zullen conferenties worden georganiseerd, deels gebaseerd op de 
reizende tentoonstelling die de lidstaten zal aandoen en deels om met ambtenaren van de 
desbetreffende landen de nodige aanpassing van hun wetgeving en administratieve 
praktijken te bespreken. 
23 
BIJLAGE I: ACTIEPLAN28 
1. 
5. Algemeen begrip van de sector en relevante informatie 
Er zal een grootscheepse voorlichtingscampagne worden opgezet met 
bezoeken aan een veertigtal locaties in de Unie om bekendheid te geven 
aan dit Witboek en aan de werkzaamheden van de Commissie die van 
invloed zijn op de handel, en om reacties te krijgen van de betrokken 
partijen. 
Het Europees statistisch systeem voor de handel zal verder worden 
verbeterd. Een jaarverslag zal worden gepubliceerd en er zal een 
conferentie worden gehouden om informatie over de wijzigingen en 
tendensen in de structuur van de handel te verspreiden. 
Wijzigingen in de structuur van de handel: nieuwe uitdagingen voor het 
beleid 
• De Commissie zal studies verrichten en publiceren over toekomstige 
ontwikkelingen op het gebied van multilevel marketing, handelsagenten 
en groothandel. Hierbij zal ook benchmarking worden toegepast. Met de 
beroepsorganisaties in de desbetreffende branches zullen vergaderingen 
worden georganiseerd vóór de aanvang van deze studies en ook na afloop 
ervan om de eindrapporten te bespreken en gebieden voor 
communautaire acties te identificeren. 
Vereenvoudiging van de administratieve procedures 
• De Commissie zal vergaderingen van het CHD en van nationale 
regeringsdeskundigen organiseren om in het licht van het verslag van 
BEST acties ten behoeve van de handel op te zetten en er bekendheid aan 
te geven. 
Toegang tot financiering 
Bevordering van de toegang tot financiering voor de oprichting van 
nieuwe ondernemingen via de derde Ronde Tafel van banken en het MKB 
en door de uitvoering van het "groei- en werkgelegenheidsinitiatief' voor 
de handel. 
Identificatie van mogelijkheden voor de bedrijven om toegang te krijgen 
tot financiering en aanmoediging van onderlinge-waarborgsystemen voor 
de handel. 
Uitvoering van een tweede initiatief inzake startkapitaal voor innoverende 
ondernemingen en voor de overdracht van handelsondernemingen29. 
Identificatie van goede praktijken in de lidstaten op het gebied van 
financiering, oprichting en overdracht door middel van gecoördineerde 
acties, conferenties en studies. 
Organisatie van een conferentie om de banksector op de bijzondere 
situatie van de handelsondernemingen te attenderen en hun betere 
financieringsmogelijkheden te bieden. 
Sociale dialoog 
Verbetering van de vertegenwoordiging van de handelssector in de 
bestaande en nieuwe structuren zoals het Permanent Comité voor 
Arbeidsmarktvraagstukken. 1999-2001 
1999-2003 
2000-2001 
1999 
1999 
2000 
2000 
2000 
2001 
1999-2001 
28 Zie bijlage II voor de financiële gevolgen. 
29 PB C 363 van 25.11.1998, blz. 30. 
24 
• Totstandbrenging van een samenwerkingsmechanisme tussen 
ondernemers van de handelssector (CHD) en de comités van de sociale 
dialoog. 
Consumenten 
• Organisatie van een jaarlijkse gezamenlijke vergadering van het CHD en 
het Consumentencomité om de actuele problemen te bespreken en 
gemeenschappelijke oplossingen te zoeken. Van deze vergaderingen zal 
een verslag worden gepubliceerd. 
Kredietinstellingen 
• De Commissie zal een verslag voorbereiden door grondig onderzoek te 
verrichten naar de problemen met betaalmiddelen en met name naar de 
toepassing van aanbeveling nr. 87/598/EEG, om onder concurrerende 
voorwaarden te komen tot volledige transparantie met betrekking tot de 
verdeling van de kosten voor het gebruik van dergelijke kaarten tussen 
financiële instellingen, consumenten en handelaars. 
• Beoordeling van het effect van de invoering van de euro op de toepassing 
van de betalingsmethoden, de werking van de betalingssystemen en 
regelgevende oplossingen, zoals de vereiste follow-up van de 
aanbevelingen nrs. 97/489 en 98/286. 1999-2001 
Handel en de nieuwe technologieën 
Samenwerking tussen ondernemingen 1999-2003 
1999-2004 
Opzetten van een website over alle bestaande voorlichtings-, opleidings-
en operationele hulpmiddelen waarmee ondernemingen van de 
elektronische handel kunnen profiteren. 
Uitvoering en publicatie van een studie voor het identificeren van de beste 
zakelijke Internetsites. 
Een proefproject om de levering van basisdiensten op het gebied van 
elektronische handel voor een groot aantal kleine ondernemingen 
commercieel levensvatbaar te maken. 
Een proefproject ter bevordering van het gebruik van kwaliteitslabels en 
van systemen om de naleving van een gedragscode te certificeren. 
Oprichting van een task force binnen het CHD om studies te verrichten en 
de Commissie feedback te geven over een aantal onderwerpen, zoals de 
belemmeringen waarmee ondernemingen worden geconfronteerd bij de 
ontwikkeling van elektronische handelspraktijken, het effect van de 
diverse regelgevende kwesties die met de ontwikkeling van de 
elektronische handel tussen kleine en middelgrote ondernemingen te 
maken hebben en de maatregelen die door de Commissie op dit gebied 
eventueel kunnen worden genomen. 1999-2001 
1999-2001 
1999-2000 
2000-2001 
1999-2001 
1999-2003 
Op grond van het mandaat dat haar door de Raad zal worden verleend, zal 
de Commissie een voorstel voorbereiden voor een vrij stellingsverordening 
waarin met name rekening zal worden gehouden met de specifieke 
omstandigheden waarin verenigingen van onafhankelijke detaillisten 
verkeren. 
De Commissie zal alle, voor de voorbereiding van de 
groepsvrijstellingsverordening officieel vereiste en ook alle nuttig geachte 
raadplegingen houden en zal met name het advies van de nationale 
regeringsdeskundigen op het gebied van de handel inwinnen. 1999-2001 
1999-2001 
25 
10. Opleiding 
11. 
12. 
13. 
14. Binnenkort zal een mededeling over opleiding voor het MKB worden 
gepubliceerd waarin de beste praktijken en de toekomstige acties worden 
uiteengezet. 
De Commissie zal de behoeften aan opleiding in de handel evalueren en 
een aantal richtsnoeren en beste praktijken publiceren, onder meer op het 
gebied van risicobeheer. 
Simulaties van prijsaanduidingen in euro op verkooppunten om de 
opleidingsbehoeften van het verkooppersoneel te peilen. 
Een proefproject om het beheer van minder drukke perioden te bestuderen 
(geïndividualiseerd afstandsonderwijs, veelzijdigheid). 
Handel in plattelandsgebieden en achtergebleven stadswijken 
Op het gebied van plaatselijke ontwikkeling is de Commissie voornemens de 
beste praktijken te identificeren zodat deze kunnen worden verspreid en door 
anderen op communautair niveau kunnen worden overgenomen en opdat zij 
bij aanvragen voor de structuurfondsen eventueel kunnen worden toegepast. 
De volgende activiteiten zijn gepland: 
• identificatie van de problemen door uitvoering van een enquête; 
• oprichting van gespecialiseerde werkgroepen voor het identificateren van 
goede praktijken om de desbetreffende ondernemingen te helpen 
moderniseren; 
• verspreiding van deze goede praktijken onder nationale en regionale 
beleidmakers door middel van conferenties en een reizende 
tentoonstelling; 
• aanbeveling over een betere toegang van het MKB tot andere 
communautaire programma's en met name tot de structuurfondsen; 
• publicatie van goede handelspraktijken als hulp bij aanvragen voor de 
structuurfondsen. 
Handel en toerisme 
De Commissie zal in samenwerking met alle belangstellende partijen een 
prijsvraag organiseren over de interactie tussen toerisme en handel en 
distributie. Zij zal ook een conferentie houden om het rapport van de 
studie over handel en toerisme te presenteren, dat in de lidstaten op ruime 
schaal zal worden gepubliceerd. 
Handel en milieu 
• Oprichting van een werkgroep binnen het CHD om na te gaan welke 
gebieden van het milieubeleid waarschijnlijk door de gewijzigde 
omstandigheden en nieuwe doelstellingen zullen worden beïnvloed, 
teneinde de handelssector in staat te stellen met de communautaire 
instanties van meet af aan samen te werken bij de opstelling van nieuwe 
vrijwillige overeenkomsten en wetgevingsvoorstellen. 
De euro 
• Vergadering van nationale regeringsdeskundigen en het CHD om na te 
gaan in hoeverre de overheid de invoering van de euro in de handel heeft 
voorbereid. 
• Gezamenlijke vergaderingen in het kader van het CHD om belangrijke 
praktische kwesties te verduidelijken, zoals frontloading, verzekering enz. 
en om voorbereidende activiteiten voor ondernemingen in de sector over 
de praktische aspecten van de invoering van de euro aan te moedigen. 1999 
2000 
2000-2001 
2001 
1999 
1999-2000 
1999-2000 
1999 
2000 
2000 
1999-2003 
1999 
1999-2001 
26 
15. 
16. Steun om de verkoop in euro op verkooppunten te bevorderen. 
Publicatie van een aanbeveling om het gebruik van de gedragscode en het 
bovengenoemde label zo nodig te bevorderen. 
Na de campagne die bepaalde Euro Info Centres in 1999 moeten 
organiseren om iedereen met de euro vertrouwd te maken, zal, wanneer de 
datum van invoering van de euro nadert, een soortgelijke campagne 
worden georganiseerd die gericht is op de handel en vooral betrekking 
heeft op het gebruik van euromunten en eurobiljetten. 
Internationale handel 
Bestudering van de mogelijkheden en de problemen van Europese 
handelsondernemingen die distributieactiviteiten in andere continenten 
willen ontwikkelen. 
Organisatie van de deelneming van handelsondernemingen en 
brancheorganisaties aan het Europees dienstennetwerk (European 
Services Network) om deze sector te betrekken bij de voorbereiding van 
de tegen 2000 geplande internationale onderhandelingen in het GATS-
kader. 
Uitbreiding van de Europese Unie 
Actie om de plaatselijke wetgeving in overeenstemming te brengen met 
de communautaire wetgeving. 
Panelopdrachten om plaatselijke problemen te identificeren en 
gezamenlijke studiegroepen van vertegenwoordigers van overheden, 
ondernemingen en beroepsorganisaties uit de EU en uit de desbetreffende 
landen. 
Ondernemingen uit de LMOE en Cyprus betrekken bij communautaire 
activiteiten ter bevordering van de handel, met name in het kader van het 
derde meerjarenprogramma voor het MKB. 
Invoeren van goede praktijken voor een doelgerichter gebruik van de 
financiële middelen die ter beschikking van de plaatselijke overheden 
worden gesteld (Phare, Tacis). 
Identificatie van plaatselijke problemen en geschikte oplossingen door het 
opzetten van gezamenlijke studiegroepen met vertegenwoordigers van 
overheden, ondernemingen en beroepsorganisaties uit de EU en de 
desbetreffende landen die veldstudies uitvoeren. 
In alle kandidaat-landen zullen conferenties worden georganiseerd, deels 
gebaseerd op de reizende tentoonstelling die de lidstaten zal aandoen en 
deels om met ambtenaren van de desbetreffende landen de nodige 
aanpassing van hun wetgeving en administratieve praktijken te bespreken. 2001 
2000 
2001 
2001 
1999-2001 
1999-2003 
1999-2003 
1999-2003 
2001 
1999-2003 
1999-2003 
BIJLAGE II: FINANCIËLE INFORMATIE 
Voor 1999 en 2000 behoeven de in dit Witboek voorgestelde acties en het actieplan geen 
nieuwe begrotingspost, maar zullen door begrotingspost B5-5120 van het 
meerjarenprogramma voor het MKB volledig worden gedekt. Daarna zullen de acties 
ressorteren onder het vierde meerjarenprogramma dat momenteel wordt voorbereid. 
27 
ISSN 0254-1513 
COM(99) 6def. 
DOCUMENTEN 
NL 08 04 10 16 
Catalogusnummer : CB-CO-99-006-NL-C 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
rg