1.Inleiding

1.1. Een sterke luchtvaartsector voor een sterkere Unie

De luchtvaart is van cruciaal belang voor de Europese Unie. Zij is de motor achter economische groei, creëert banen, bevordert handel en stelt mensen in staat te reizen. De Europese luchtvaart vertegenwoordigt op dit ogenblik 26 % van de wereldmarkt, draagt jaarlijks 510 miljard euro bij aan het bruto nationaal product van Europa en verschaft werkgelegenheid aan 9,3 miljoen mensen in Europa.

Open en geconnecteerde luchtvaartmarkten zorgen voor goedkopere vluchten naar een ruimere keuze aan reisbestemmingen in de hele wereld. Luchtvaartconnectiviteit is relevant voor de reizigers, het bedrijfsleven en de economie in het algemeen; immers, hoe beter een stad, regio of land via de lucht verbonden is met andere bestemmingen in Europa en andere werelddelen, hoe meer groei kan worden gegenereerd. Het luchtvervoer is aanzienlijk toegenomen sinds de oprichting van de interne luchtvaartmarkt van de EU, 25 jaar geleden. Het aantal vluchten per dag is gestegen van minder dan 10 000 in 1992 tot ongeveer 23 000 in 2016. Bovendien hebben de passagiers nu toegang tot meer bestemmingen. Er zijn nu ongeveer 7 400 routes, tegenover minder dan 2 700 in 1992. In 2015 zijn meer dan 1,45 miljard passagiers vertrokken van of aangekomen op luchthavens in de EU.

De Europese luchtvaart moet wereldwijd concurrerend blijven en op duurzame wijze de kansen grijpen die ontstaan door de snelle veranderingen in de mondiale economie. Daarom heeft de Europese Commissie in december 2015 een "Luchtvaartstrategie voor Europa" gepresenteerd, waarin een ambitieuze visie op de toekomst van de Europese luchtvaart wordt uiteengezet. Deze strategie heeft tot doel de Europese economie een boost te geven, de industriële basis van die economie te versterken en de leidinggevende positie van de EU in de luchtvaart te ondersteunen, en tegelijk de uitdagingen op het gebied van milieu en klimaat aan te gaan; ze draagt dus rechtstreeks bij tot de strategische prioriteiten van de Commissie.

1.2. De luchtvaartstrategie voor Europa werpt vruchten af

In de luchtvaartstrategie voor Europa wordt een reeks beleidsmaatregelen gepresenteerd die in de komende jaren moeten worden genomen. Deze mededeling en het voorstel en de richtsnoeren waarnaar in deze mededeling wordt verwezen en die gelijktijdig worden gepresenteerd, dragen bij tot die strategie en hebben meer bepaald tot doel het volgende te verwezenlijken:

·De leidinggevende positie in de internationale luchtvaart behouden, door de concurrentie te garanderen en buitenlandse investeringen in Europese luchtvaartmaatschappijen te vergemakkelijken.

·De grenzen aan de groei in het Europese luchtruim aanpakken, door de connectiviteit en de efficiëntie van het luchtruim te verbeteren.

2.Koploper in de internationale luchtvaart

2.1. De concurrentie in de luchtvaart garanderen

De EU verbetert de markttoegang en de investeringskansen voor de Europese luchtvaart op belangrijke overzeese markten, door haar te helpen haar internationale aanwezigheid te versterken en te zorgen voor open markttoegang voor alle EU-luchtvaartmaatschappijen. Door EU-luchtvaartovereenkomsten te sluiten met derde landen wordt een open en geconnecteerde markt ondersteund. Dit leidt tot meer vluchten en bestemmingen tegen lagere prijzen. Sommige overeenkomsten bestaan reeds, andere zijn momenteel in onderhandeling of moeten nog worden ondertekend (Oekraïne), en naar verwachting zullen in de komende jaren onderhandelingen over nog meer van dergelijke overeenkomsten worden geopend, op basis van de aanbevelingen van de Commissie aan de Raad om haar te machtigen verdere onderhandelingen te openen.

Op dit ogenblik bestaan er binnen de Wereldhandelsorganisatie en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie geen internationale normen met betrekking tot markttoegang. Daarom legt de EU de voorwaarden voor de openstelling van de markten met derde landen vast in haar luchtvaartovereenkomsten, teneinde juridische voorspelbaarheid en zekerheid te creëren voor investeerders.

Indien met een bepaald derde land geen EU-luchtvaartovereenkomst is gesloten of indien bestaande overeenkomsten (EU of nationaal) onvoldoende regels bevatten om praktijken aan te pakken die negatieve gevolgen hebben voor de concurrentie, kan de Europese connectiviteit worden geschaad als EU-luchtvaartmaatschappijen het slachtoffer worden van dergelijke praktijken van derde landen of entiteiten uit derde landen. Wanneer dergelijke praktijken gedurende langere tijd blijven voortbestaan, kunnen ze een negatief effect hebben op de concurrentie op de markt en derhalve leiden tot minder keuze, minder connectiviteit en hogere prijzen voor burgers en ondernemingen uit de EU.

De EU-luchtvaartmaatschappijen zijn natuurlijk zelf verantwoordelijk voor hun concurrentiekracht en moeten hun producten en bedrijfsmodellen blijven aanpassen aan de marktomstandigheden. Wanneer de connectiviteit en de concurrentiekracht van de Unie in de internationale luchtvaart echter in gevaar worden gebracht door discriminerende praktijken, moet de EU passende maatregelen kunnen nemen.

Er zijn verschillende acties nodig om het risico op concurrentieverstorende praktijken in te dijken. Ten eerste moeten de EU en haar lidstaten in de internationale context van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie en de Wereldhandelsorganisatie inspanningen blijven leveren om actief de ontwikkeling te ondersteunen van multilaterale regels die gelijke markttoegangsvoorwaarden en een gelijk speelveld voor alle luchtvaartmaatschappijen op mondiale schaal garanderen. Ten tweede moeten de EU en haar lidstaten dit probleem blijven aankaarten bij derde landen en oplossingen zoeken in het kader van luchtvaartovereenkomsten. De EU blijft de voorkeur geven aan deze aanpak.

Er is ook behoefte aan regels op EU-niveau om klachten in te dienen bij de Commissie. De Commissie kan dan een onderzoek instellen om na te gaan of EU-luchtvaartmaatschappijen schade hebben ondervonden van relevante praktijken van derde landen; dit kan aanleiding geven tot compenserende maatregelen. Uit de praktijk is gebleken dat deze problemen niet goed zijn geregeld in de huidige verordening; die verordening moet dan ook worden vervangen door een effectiever instrument.

De Commissie: ·stelt een nieuwe verordening voor om de concurrentie in het luchtvervoer te beschermen, ter vervanging van Verordening (EG) nr. 868/2004. ·spoort de Raad aan om toestemming te geven voor het openen van onderhandelingen over uitgebreide EU-luchtvaartovereenkomsten (Bahrein, China, Koeweit, Mexico, Oman en Saudi-Arabië) en om snel een beslissing te nemen over de ondertekening van de uitgebreide EU-luchtvaartovereenkomst met Oekraïne.

2.2. Buitenlandse investeringen in EU-luchtvaartmaatschappijen vergemakkelijken