Advies over "De betrekkingen tussen de Europese Unie en Mexico"

(96/C 82/13)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 30 maart 1995 besloten overeenkomstig artikel 23 (derde alinea) van zijn Reglement van Orde een advies op te stellen over het voornoemde thema.

De Afdeling voor externe betrekkingen, handels- en ontwikkelingsbeleid, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 december 1995 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Rodríguez García-Caro.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 331e Zitting (vergadering van 21 december 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen (bij 2 onthoudingen) is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité heeft de laatste jaren ruime aandacht geschonken aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en de landen van Latijns Amerika. Met verschillende informatieve rapporten en adviezen heeft het zijn steentje bijgedragen aan de verdere uitbouw van de betrekkingen tussen beide regio's. Ook dit advies moet tegen die achtergrond worden gezien.

1.2. De Europese Raad van Essen (9 en 10 december 1994) heeft uitdrukkelijk te kennen gegeven een "breed opgezet partnerschap" tussen de Europese Unie en de landen van Latijns Amerika en het Caribisch gebied tot stand te willen brengen. Met het oog daarop heeft hij de Europese Commissie (hierna genoemd: "de Commissie") verzocht om onverwijld te bekijken via welk soort overeenkomsten de Europese Unie haar betrekkingen met de Verenigde Mexicaanse Staten (hierna genoemd: "Mexico") concreet gestalte zou kunnen geven.

1.3. Enkele maanden eerder, nl. op 31 oktober 1994, had de Raad Algemene Zaken een basisdocument over de betrekkingen van de Europese Unie met Latijns Amerika en het Caribisch gebied goedgekeurd. Daarin verklaart de Unie zich bereid met de landen in die regio te onderhandelen over het sluiten van overeenkomsten die verder gaan dan de bestaande akkoorden, meer zijn afgestemd op het economisch potentieel van haar Latijns-Amerikaanse partners en inspelen op de recente integratie-initiatieven in de regio. In aansluiting daarop heeft de Commissie op 8 februari 1995 een Mededeling over een strategie ter versterking van de betrekkingen met Mexico uitgebracht, waarin zij voorstelt om met dat land een overeenkomst over nauwe economische samenwerking en politiek overleg te sluiten ().

1.4. Conform de besluiten van de Raad Algemene zaken van 10 april 1995 heeft op 2 mei 1995 in Parijs de ondertekening van een plechtige gezamenlijke verklaring van vertegenwoordigers van de Europese Unie en van Mexico plaatsgevonden (). Daarin verklaren beide partijen nogmaals dat zij vastbesloten zijn hun samenwerking verder uit te bouwen en een nieuwe overeenkomst over politieke, commerciële en economische samenwerking te sluiten.

Verder verklaren zij zich te zullen inzetten voor de democratie, de mensenrechten, de vrijheid van het individu, de vrede, de internationale veiligheid en een gezonde wereldeconomie. Wat het laatste aspect betreft nemen zij zich voor te ijveren voor blijvende economische groei, met inachtneming van de beginselen van de markteconomie, de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

1.5. Ingevolge de besluiten van de Raad Algemene Zaken van 10 april 1995 heeft de Commissie de Raad op 23 oktober 1995 een voorstel voor een onderhandelingsmandaat voorgelegd. Het Spaanse voorzitterschap van de Raad heeft daar meteen zijn werk van gemaakt, zodat het onderhandelingsmandaat hopelijk in de loop van het eerste kwartaal van 1996, onder het Italiaanse voorzitterschap, in beginsel zal kunnen worden goedgekeurd.

2. Mexico: situatie en vooruitzichten op politiek, economisch en sociaal gebied

2.1. Politieke situatie

2.1.1. Na zijn overwinning in de verkiezingen van 24 augustus 1994, die in het buitenland met een nooit eerder geziene belangstelling zijn gevolgd, werd Ernesto Zedillo op 1 december 1994 de nieuwe president van Mexico. Het aantreden van Zedillo heeft in belangrijke mate bijgedragen tot het behoud van de politieke stabiliteit, die in de loop van 1994 ernstig in gevaar was gebracht door een aantal gebeurtenissen met ingrijpende gevolgen voor het Mexicaanse institutionele bestel.

De president en zijn regering, waarvan de samenstelling intussen al een paar keer is gewijzigd, hebben al een aantal opmerkelijke politieke initiatieven genomen. Zo hebben zij, door een zekere afstand te bewaren ten opzichte van de Partido Revolucionario Institucional (Institutionele Revolutionaire partij - PRI), meteen duidelijk gemaakt dat zij het partijgebeuren en 's lands bestuur strikt van elkaar gescheiden willen houden.

2.1.2. Binnen de PRI zelf is na de schokkende gebeurtenissen van de afgelopen tijd - de moord op haar presidentskandidaat en haar secretaris-generaal - geleidelijk aan een hervormingsproces op gang gekomen. Is dit de voorbode van een "back to the roots"-beweging? Komt er binnenkort een einde aan de decennialange alleenheerschappij van de PRI en aan het centralistische bestuur van Mexico? Het is nog te vroeg om deze vragen te kunnen beantwoorden. De eerstvolgende parlementsen presidentsverkiezingen (resp. in 1997 en 2000) zullen moeten uitwijzen of er inderdaad een begin is gemaakt met de pluralisering van het politieke leven in Mexico.

2.1.3. De oppositiepartijen hebben bij dit alles duidelijk garen gesponnen en zijn er in de laatste verkiezingen aanzienlijk op vooruitgegaan. De centrum-rechtse Partido de Acción Nacional (Nationale Actiepartij - PAN), een conservatieve partij die opkomt voor de belangen van de katholieke kerk, heeft de afgelopen jaren dankzij haar pragmatisme en haar imago van integriteit en efficiëntie spectaculaire successen geboekt. De centrum-linkse Partido de Revolución Democrática (Partij van de Democratische Revolutie - PRD), die de traditionele linkse partijen en een splinterpartij van de PRI in zich verenigt, heeft haar invloed geleidelijk aan uitgebreid en is inmiddels uitgegroeid tot de op twee na grootste partij op nationaal niveau en zelfs tot de op één na grootste partij in enkele deelstaten.

2.1.4. Het politieke bestel is niet meer zo hermetisch gesloten en de greep van de uitvoerende macht op de samenleving is niet meer zo absoluut als voorheen. Het Congres, waar de oppositie meer dan 1/3 van de zetels heeft, voert de druk op de regering steeds verder op, o.a. om haar te dwingen een einde te maken aan het autoritaire bewind waaronder Mexico tot voor kort gebukt ging. President Zedillo's vastberaden aanpak van de bestrijding van corruptie, het herstel van de rechtsstaat en de hervorming van het politieke leven zullen zijn aanzien bij de bevolking beslist ten goede komen, als hij tenminste op de ingeslagen weg verder gaat.

2.1.5. Een andere belangrijke ontwikkeling met aanzienlijke politieke gevolgen is het in januari 1994 uitgebroken conflict in de deelstaat Chiapas, dat o.a. duidelijk aan het licht heeft gebracht dat er in sommige delen van Mexico nog heel wat armoede heerst en dat Mexico een land van scherpe contrasten is. De onderhandelingen tussen de regering en het Ejército Zapatista de Liberación Nacional (Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger - EZLN) vorderen slechts langzaam, maar getuigen wel van een nieuwe aanpak van dit soort problemen. Gelet op de aard van de aangesneden thema's (sociale ontwikkeling en rechten van de inheemse bevolking) zal het niet gemakkelijk zijn deze tot een oplossing te brengen. Op 21 augustus 1995 hebben een aantal niet-gouvernementele organisaties een volksstemming georganiseerd, waarbij de Mexicaanse kiezers zich konden uitspreken over de vraag of de Zapatistische beweging geleidelijk aan in het nationale politieke leven geïntegreerd dient te worden.

Degenen die aan het referendum deelnamen bleken vóór integratie in het nationale politieke bestel, maar tégen integratie in de linkse PRD te zijn (51 %). Opmerkelijk is niet alleen de uitslag van deze stemming, maar vooral het feit dat deze volksstemming ueberhaupt kon worden gehouden en dat meer dan 1,2 miljoen kiezers zijn komen opdagen. Enkele jaren geleden zou dit nog volkomen ondenkbaar zijn geweest. De Mexicaanse bevolking begint dus duidelijk te beseffen dat meer openheid op het politieke vlak niet noodzakelijk een bedreiging vormt voor de nationale eenheid.

2.1.6. In Mexico voltrekken zich momenteel ingrijpende wijzigingen in de politieke machtsverhoudingen, zowel binnen als tussen de verschillende politieke families, maar ook tussen de federale overheid, de deelstaten en de lokale instanties. Op 1 september 1995 heeft president Zedillo, conform artikel 69 van de Grondwet, het Congres zijn eerste jaarverslag over het gevoerde regeringsbeleid voorgelegd. Daarin heeft hij nogmaals verklaard ernstig werk te zullen maken van de hervorming van de wetgevende en rechterlijke macht, dè grote uitdaging van zijn regering in de komende jaren.

2.2. Economische situatie

2.2.1. De beslissing van de Mexicaanse Centrale Bank van 22 december 1994 om haar interventies op de wisselmarkt te staken vormde de rechtstreekse aanleiding voor de financiële en economische crisis waarmee Mexico sinds eind 1994 te kampen heeft. Deze crisis sluimerde al geruime tijd en moet, gezien de specifieke aard en omvang ervan, aan meer dan één oorzaak worden toegeschreven. Als interne oorzaken kunnen o.m. worden genoemd: de financiering van het aanzienlijke en nog steeds toenemende tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans met vluchtig kapitaal, de financiering van lange-termijnprojecten via korte-termijninstrumenten, de lakse houding van de Centrale Bank ten aanzien van de stijging van de reële koers van de peso, het feit dat op ingrijpende interne en externe veranderingen werd gereageerd met langzaam werkende en grote risico's inhoudende financiële beleidsmaatregelen, zoals b.v. de dollarisatie van de binnenlandse schuld via "Tesobonos".

2.2.2. Verder was de crisis ten dele ook een gevolg van een aantal specifieke omstandigheden, zoals de gewelddadige gebeurtenissen in de loop van 1994 en het feit dat een groot deel van de inkomende kapitaalstroom van de vorige jaren buiten het bankwezen om het land binnen is gekomen.

2.2.3. De crisis zou echter nooit zo ernstig zijn geweest als het probleem van de binnenlandse besparingen niet zo was verwaarloosd. In 1988 waren de binnenlandse besparingen nog goed voor 22 % van het BBP, maar in 1994 was dit nog slechts 16 %. Het tekortschieten van de binnenlandse besparingen had een remmend effect op de produktieve investeringen, wat, in combinatie met het toenemende tekort op de lopende rekening en de financiering hiervan met buitenlands kapitaal, debet was aan de geringe economische groei.

De geringe besparingen, de tekortschietende investeringen en de lage groeicijfers maakten de Mexicaanse economie kwetsbaar voor kapitaalbewegingen op korte termijn, een probleem dat nog werd verergerd door de tragische gebeurtenissen in 1994 en de stijging van de buitenlandse rente.

2.2.4. Op een gegeven moment begonnen buitenlandse investeerders hun geld terug te trekken waardoor de in de loop der jaren opgebouwde voorraad buitenlands kapitaal begon te slinken. Niettegenstaande een wisselkoersaanpassing en een renteverhoging slaagde Mexico er niet in het tij te keren. Het land stevende dan ook al gauw regelrecht op een financiële catastrofe en een produktiecrisis af.

2.2.5. Daarnaast is de Mexicaanse crisis ook een gevolg van een aantal externe ontwikkelingen, die een katalysatoreffect teweeg hebben gebracht. De wispelturigheid van de internationale financiële markten had de laatste jaren aanzienlijke rente- en wisselkoersschommelingen met zich meegebracht, met name in meer ontwikkelde landen. In 1994 is de rente in de Verenigde Staten, de voornaamste economische partner van Mexico, maar liefst zeven keer verhoogd, met alle gevolgen vandien voor de kapitaalstroom naar Mexico.

2.2.6. Om de situatie weer in goede banen te leiden zette Mexico een aanpassingsprogramma op, dat voorzag in maatregelen om de overheidsfinanciën te saneren, in onderhandelingen over buitenlandse steun ter compensatie van het verlies van korte-termijnkapitaal en in de tenuitvoerlegging van speciale programma's om de recessie en de inflatie een halt toe te roepen.

Op 29 december 1994 kwam de Mexicaanse regering met een "Programa de Emergencia" (noodprogramma), een soort schoktherapie die de regering in staat moest stellen de economische crisis onder controle te krijgen en uiteindelijk uit de wereld te helpen. De bedoeling was kort maar krachtig in te grijpen om te voorkomen dat het tot een inflatiespiraal zou komen, wat tot een lange economische recessie zou leiden en veel arbeidsplaatsen zou kosten. Bij dit "Acuerdo de Unidad para superar la Emergencia Económica" (eenheidsakkoord ter bestrijding van de economische crisis) waren ook de sociaal-economische kringen betrokken, want het akkoord werd ondertekend door vertegenwoordigers van de werknemers, de werkgevers, de landbouwers, de federale overheid en de "Banco de México". In maart 1995 werd, als aanvulling op de lopende aanpassingsmaatregelen, een extra steunprogramma ingevoerd ().

De voornaamste doelstellingen van het noodprogramma zijn: beheersing van de inflatie, stabilisering van de wisselkoers, herstel van het vertrouwen in de financiële markt en ondersteuning van het structurele aanpassingsproces dat de Mexicaanse economie in staat moet stellen haar internationale concurrentiepositie te verbeteren. Ook moet het programma het vertrouwen van buitenlandse investeerders in de Mexicaanse economie herstellen.

2.2.7. De Mexicaanse regering heeft in de loop van 1995 ook vaart gezet achter de privatisering van belangrijke economische sectoren. Zo heeft zij de nodige wetswijzigingen doorgevoerd om de volgende sectoren toegankelijk te maken voor particulier kapitaal: telecommunicatie, spoorwegen, luchthavens, havens, be- en verwerking van aardolieprodukten, vervoer en opslag van aardgas.

Om 's lands financiën weer op orde te krijgen heeft zij besloten de overheidsuitgaven voor 1995 met 10 % terug te schroeven ten opzichte van het niveau van 1994, de prijzen en tarieven in de overheidssector aan te passen en de BTW van 10 % op 15 % te brengen.

Om aan voldoende buitenlands kapitaal te komen heeft zij met de Verenigde Staten onderhandeld over een kredietlijn van ongeveer 20 miljard dollar en heeft zij met multilaterale organisaties, met andere landen en met een aantal handelspartners financiële steunregelingen voor een totaalbedrag van ongeveer 50 miljard dollar uitgewerkt. Deze extra instroom van buitenlands kapitaal leidt niet tot een verhoging van de schuldenlast, omdat het hier gaat om kredietlijnen die het land in staat moeten stellen zijn dure korte-termijnschulden om te zetten in goedkopere lange-termijnschulden en zijn internationale reserves uit te breiden. Met deze regeling werd de dreigende insolventie afgewend, kwam er weer stabiliteit op de geld- en wisselmarkten en werd de basis gelegd voor een zo kort mogelijk aanpassingsproces.

2.3. Sociale situatie

2.3.1. Ten slotte kampt Mexico ook met sociale problemen: zowat 20 % van de bevolking leeft volgens de normen van de Wereldbank beneden de armoedegrens, het opleidingsniveau van de bevolking laat over het geheel genomen te wensen over en de sociale achterstand van de meest achteropgeraakte gebieden is enorm, zoals het conflict in Chiapas duidelijk heeft aangetoond.

2.3.2. Onderstaande cijfers geven een duidelijk beeld van de sociale gevolgen van de Mexicaanse crisis:

- het werkloosheidspercentage is van 3,2 % in december 1994 opgelopen tot 6,6 % in juni 1995;

- volgens gegevens van het Instituto Mexicano de Seguridad Social (Instituut voor sociale zekerheid - IMSS) () zijn in de eerste zeven maanden van 1995 824 000 aangesloten werknemers zonder werk komen te zitten;

- de olieprijzen en elektriciteitstarieven zijn met respectievelijk 35 % en 20 % omhoog gegaan;

- eind 1995 zullen de lonen naar verwachting met 12 % zijn gestegen, terwijl voor de inflatie een toename van maar liefst 45 % wordt verwacht;

- uit gegevens van het IMSS blijkt dat alleen al in het eerste kwartaal van 1995 19 500 bedrijven over de kop zijn gegaan;

- volgens ramingen van het Centro de Análisis Multidisciplinario (Centrum voor multidisciplinaire analyses - CAM) van de Universidad Nacional Autónoma de México is de koopkracht van de Mexicaanse bevolking in 1995 met 25 % afgenomen.

2.3.3. Zonder economisch aanpassingsprogramma zouden de sociale gevolgen van de crisis wellicht nog ernstiger zijn geweest.

Om deze gevolgen te verzachten heeft de Mexicaanse overheid in het kader van het aanpassingsprogramma enkele speciale programma's ter bevordering van de werkgelegenheid opgezet, die meer dan 710 000 tijdelijke arbeidsplaatsen zouden moeten opleveren; te vermelden zijn met name het "Programa Especial de Empleo Temporal" (speciaal programma inzake tijdelijk werk), waarvoor de federale overheid 1,7 miljard nieuwe peso's heeft uitgetrokken, en het "Programa Especial de Conservación de Caminos Rurales" (speciaal programma inzake onderhoud van plattelandswegen), waarvoor 300 miljoen nieuwe peso's ter beschikking zijn gesteld. Voorts heeft zij nog enkele voedselhulpprogramma's ten behoeve van de meest achtergebleven gebieden opgezet ().

Verder heeft zij een noodprogramma ter bestrijding van de gevolgen van de droogte in het leven geroepen, waarvoor 746 miljoen nieuwe peso's zijn uitgetrokken en waarmee 3 274 lokale gemeenschappen en meer dan 480 000 producenten worden geholpen. Ook heeft zij een aantal subsidies opgetrokken, zoals b.v. de subsidies op het gebruik van elektriciteit voor landbouwdoeleinden en op het gebruik van kunstmest.

Om de produktiviteit, de rentabiliteit en de inkomens in de landbouw- en veehouderijsector te verhogen is zij een nieuw afzet- en prijsbeleid gaan voeren, dat tot doel heeft de producenten ertoe te bewegen hun produktie af te stemmen op de natuurlijke omstandigheden en op de veranderende situatie op de markten.

Voorts heeft zij een aanzienlijke inspanning geleverd om de voorzieningen op het gebied van onderwijs en volksgezondheid uit te breiden, met name in gebieden waar extreme armoede heerst, en om de bestaande infrastructuur in stand te houden. Zo heeft zij besloten dat bij het IMSS aangesloten werknemers voortaan nog zes - i.p.v. twee - maanden gedekt blijven door de ziektekostenverzekering wanneer zij zonder werk komen te zitten.

Mede om de werkgelegenheidssituatie te verbeteren heeft zij in het tweede halfjaar van 1995 het "Programa Especial de Vivienda" (speciaal huisvestingsprogramma) ingevoerd, dat voor 200 000 extra arbeidsplaatsen moet zorgen. Om de bouwsector nieuw leven in te blazen heeft zij ook de regeling voor hypothecaire leningen gewijzigd, extra geld uitgetrokken om nieuwe leningen te kunnen toekennen, de hiermee gepaard gaande administratieve rompslomp verminderd en de indirecte en administratieve kosten verlaagd.

Verder heeft zij nog maatregelen genomen om de infrastructuur te verbeteren en langs die weg de economische groei te bevorderen. Zo heeft zij een "Fondo de Inversión en Infraestructura" (fonds ter bevordering van infrastructuurinvesteringen) in het leven geroepen, waarvoor in 1995 bijna 2 miljard dollar is uitgetrokken, die zullen worden gebruikt voor de bouw van sociale woningen. Om het economisch herstel te bevorderen heeft zij, mede gelet op de positieve resultaten van het aanpassingsprogramma, in samenwerking met de banksector specifieke programma's opgezet om de schulden van bedrijven, producenten en gezinnen te herstructureren. Het schuldverlichtingsprogramma komt meer dan 2 miljoen gebruikers van bancaire diensten ten goede en voorziet in een vermindering van rentebetalingen, kwijtschelding van moratoire interesten, terugbetalingsplafonds voor geherstructureerde schulden, een regeling voor het opschorten van terugbetalingen en beperkingen op door de banken geëiste bijkomende garanties.

2.3.4. Mexico dient ook het nodige te doen om de rechtsstaat en de openbare veiligheid veilig te stellen.

De Mexicaanse bevolking is nog steeds de dupe van de discrepantie tussen de letter van de wet en de wijze waarop deze wordt toegepast, tussen de rechtsvoorschriften en de concrete rechtsbedeling.

Alleen ingrijpende veranderingen in het rechtsbestel en het politie-apparaat kunnen ervoor zorgen dat de wet daadwerkelijk als leidraad in het maatschappelijke, politieke en economische leven fungeert.

2.3.5. Het grote aantal misdrijven in Mexico is tot op zekere hoogte te wijten aan economische en sociale factoren, maar moet ten dele ook worden toegeschreven aan het verouderde en weinig efficiënte politie- en rechtssysteem. Zo is er bij politie en justitie nauwelijks sprake van cooerdinatie en al helemaal geen sprake van uniformiteit wat de toegepaste methoden en de gebruikte apparatuur betreft.

Bij het onderzoek naar de aanslagen tegen vooraanstaande politici is duidelijk gebleken dat het gerechtelijk apparaat ernstige tekortkomingen vertoont, weinig armslag heeft en nauwelijks vertrouwen geniet bij de bevolking.

Gelet op de omvang van de criminaliteit en op de macht van de criminele bendes is het van het grootste belang dat Mexico op een efficiënte manier de strijd aanbindt tegen de georganiseerde misdaad en tegen de criminaliteit in het algemeen. Een van de grootste problemen op dit vlak is de drugshandel, die misschien wel de allergrootste bedreiging voor de stabiliteit van de Mexicaanse samenleving vormt en bijgevolg energiek en vastberaden moet worden aangepakt.

2.3.6. Mexico moet resoluut verder blijven werken aan de uitbouw van een rechtsstaat waar gerechtigheid gewaarborgd is, geen uitzonderingen worden geduld en niemand een voorkeursbehandeling krijgt. Dit is een zware en moeilijke opgave, waaraan alle Mexicanen, ieder op zijn eigen niveau, moeten meewerken.

2.4. Economische vooruitzichten

2.4.1. Dankzij de maatregelen van de Mexicaanse regering en de financiële steun uit het buitenland vallen er sinds het eerste kwartaal van 1995 weer enige tekenen van economisch herstel waar te nemen. Zo is de koers van de peso na de koersval van december 1994 opnieuw een flink stuk gestegen tot op een min of meer stabiel niveau ten opzichte van de dollar. De interbancaire rente is sinds maart 1995 weer aan het dalen. De inflatie, die in april 1995 nog 8 % op maandbasis bedroeg, is sindsdien weer aanzienlijk afgenomen.

2.4.2. Vooral in de sector buitenland is de situatie evenwel snel verbeterd. Zo gaf de handelsbalans, die in 1994 nog een tekort vertoonde, in 1995 alweer een overschot te zien. Ook Mexico's internationale reserves zijn, vooral dankzij de internationale financiële steun, weer aanzienlijk toegenomen.

2.4.3. Volgens voorlopige cijfers van de Mexicaanse regering is het BBP in het derde en vierde kwartaal van 1995 weer enigszins toegenomen. De verklaring hiervoor moet worden gezocht in de stabiliteit van de financiële markten, de daling van de rentetarieven, de steunverlening aan debiteurs, de opleving van de huisvestingssector, de stijging van de overheidsinvesteringen, de toename van de uitvoer en het herstel van de directe buitenlandse investeringen. Dit betekent evenwel niet dat de regering de teugels weer mag vieren. Zij moet ook in de toekomst een op inflatiebeheersing gericht monetair beleid en een exportbevorderend wisselkoersbeleid blijven voeren.

2.4.4. Mexico is zonder enige twijfel een land met een aanzienlijk economisch potentieel. De Mexicaanse economie heeft echter decennialang met structurele problemen te kampen gehad, waarvoor het in december 1994 de rekening gepresenteerd heeft gekregen. Het komt er nu in de eerste plaats op aan voor de nodige economische stabiliteit te zorgen. Dit vereist structurele hervormingen om de binnenlandse besparingen op een hoger peil te brengen, de investeringen te stimuleren, het concurrentievermogen te verbeteren en te streven naar een evenwichtigere verdeling van de daaruit voortvloeiende welvaart.

3. De betrekkingen tussen de Europese Unie en Mexico

3.1. Mexico en de Europese Unie onderhouden met elkaar betrekkingen op alle niveaus. De politieke dialoog voltrekt zich enerzijds binnen het kader van de Groep van Río en anderzijds, op sub-regionaal niveau, binnen het raam van het "San José-proces". De economische betrekkingen en handelsrelaties zijn sinds 1975 geïnstitutionaliseerd. In dat jaar werd namelijk een eerste overeenkomst gesloten, die later, in april 1991, werd gevolgd door de huidige samenwerkingsovereenkomst ().

3.2. Volgens recente gegevens (juni 1995) zijn de voornaamste handelspartners van Mexico de twee overige NAFTA-landen, en met name de Verenigde Staten, die ongeveer 78 % van Mexico's buitenlandse handel voor hun rekening nemen en daarmee met kop en schouders boven Mexico's andere handelspartners uitsteken. Met het aandeel van Canada erbij zijn de NAFTA-landen dus goed voor meer dan 80 % van Mexico's buitenlandse handel. Tweede op de ranglijst van voornaamste handelspartners van Mexico is de Europese Unie met een aandeel van ongeveer 7 %, waarbij Duitsland, Spanje en Frankrijk de spits afbijten. De Europese Unie wordt op de voet gevolgd door de Aziatische landen (met name Japan, Korea en Taiwan), die samen goed zijn voor 6,6 %. Een vierde groep handelspartners bestaat uit de landen van Latijns Amerika en het Caribische gebied, die het met ongeveer 4,4 % moeten stellen ().

Het handelsverkeer tussen de Europese Unie en Mexico is de laatste jaren geleidelijk toegenomen, zij het volgens een a-symmetrisch patroon. Zo is de EU-uitvoer naar Mexico in de periode 1985-1994 verdubbeld (in 1994 was deze goed voor 24 % van de totale EU-uitvoer naar Latijns Amerika), terwijl de uitvoer van Mexico naar de Europese Unie in dezelfde periode nauwelijks is gestegen (in 1994 bedroeg deze nog steeds zo'n 4,5 % van de totale uitvoer).

Een en ander had tot gevolg dat de handelsbalans van de Europese Unie met Mexico in 1994 een overschot van 4,144 miljard ecu te zien gaf, terwijl zij in 1985 nog een tekort van 2,184 miljard ecu vertoonde ().

Europese ondernemingen investeren in Mexico voornamelijk in de volgende sectoren: be- en verwerkende industrie (47 %), vervoer en communicatie (15 %) en publieke en particuliere dienstverlening (12 %). De laatste jaren is de investeringsstroom vanuit de Europese Unie echter verzwakt, terwijl de investeringen vanuit de Verenigde Staten en Canada zijn toegenomen (met 1993 als uitschieter). In 1994 waren de Europese directe buitenlandse investeringen in Mexico goed voor 2,105 miljard dollar, wat neerkomt op 26 % van de totale buitenlandse investeringen in dat land.

3.3. Wat de economische samenwerking met de Europese Unie betreft, zij erop gewezen dat Mexico de voornaamste partner is in het kader van het ECIP-programma (European Community Investment Partners): tussen 1988 en 1994 werden langs deze weg maar liefst 93 projecten gefinancierd (op 126 ingediende projecten). Ook op het vlak van de technologische samenwerking is Mexico een van de voornaamste partners van de Unie. Verder is het land betrokken bij verschillende initiatieven die de Europese Unie heeft opgezet om de samenwerking tussen bedrijven te stimuleren, zoals het BC-net (Business Cooperation Network), het BRE (Bureau de rapprochement des entreprises) en het programma AL-Invest (Programma ter bevordering van de samenwerking tussen ondernemingen uit de Europese Unie en uit Latijns Amerika).

3.4. Een vrijhandelsovereenkomst met Mexico zou voor de Europese Unie op lange termijn vooral het voordeel met zich brengen dat Europese bedrijven de garantie zouden krijgen dat zij hun produkten op de Mexicaanse markt - een dynamische markt met aanzienlijke groeiperspectieven - kunnen blijven afzetten. Dit is een niet te onderschatten troef, temeer daar Mexico zich méér dan de overige Latijns-Amerikaanse landen heeft ingespannen om zijn economie te moderniseren, zodat deze nu als een van de meest open economieën van Latijns Amerika mag worden beschouwd. Enkele cijfers ter illustratie:

- De afgelopen jaren is het Mexicaanse BBP (evenals trouwens het inkomen per hoofd) aanzienlijk toegenomen, met groeipercentages die een flink stuk boven dat van de jaren '80 liggen.

- Mexico heeft heel wat vooruitgang geboekt bij de rationalisering van zijn handelsregime en het verlagen van zijn douanetarieven; momenteel bedragen deze gemiddeld 10 %, terwijl de geconsolideerde GATT-tarieven schommelen tussen 25 en 50 %. Het gemiddelde gewogen tarief voor produkten waarvoor de EU de belangrijkste of op één na belangrijkste leverancier is, bedraagt 11 %.

- In de afgelopen tien jaar is Mexico toegetreden tot belangrijke internationale organisaties: toetreding tot de GATT in 1986, stichtend lid van de Oost-Europabank in 1990 en volwaardig lid van de OESO in 1994; een en ander is Mexico's internationale positie aanzienlijk ten goede gekomen.

- Bovendien is Mexico partij bij diverse handelsliberalisatie-overeenkomsten die de uitvoer moeten stimuleren en daardoor interessante perspectieven bieden voor de ontwikkeling van het intraregionale handelsverkeer:

de NAFTA-Overeenkomst tussen de Verenigde Staten, Mexico en Canada, die gevolgen heeft voor 20 % van de wereldhandel;

vrijhandelsovereenkomsten met Bolivia (september 1994) en Costa Rica (1 januari 1995) en een "overeenkomst inzake economische complementariteit" met Chili (1991);

een vrijhandelsovereenkomst binnen het kader van de Groep van Drie (G-3: Colombia, Mexico en Venezuela), die goed is voor 35 % van het totale BBP van Latijns Amerika en het Caribisch gebied;

nog in voorbereiding zijnde overeenkomsten met andere groepen landen, nl. met Guatemala, Honduras en El Salvador, met Nicaragua, Peru en Ecuador, en met de Mercosur-landen, waarmee Mexico een dialoog op gang heeft gebracht met als doel de onderlinge economische betrekkingen en handelsrelaties te intensiveren;

de Associatie van Staten in het Caribisch gebied, waartoe behalve Mexico ook Venezuela, Colombia en de andere Caribische en Midden-Amerikaanse staten behoren;

de APEC, het economisch samenwerkingsverband van de landen rond de Stille Oceaan.

3.5. Een vrijhandelsovereenkomst met Mexico zou ook een goede zaak zijn vanuit het oogpunt van Europa's handelsstrategie op lange termijn, die erop gericht is de positie van de Europese Unie in de wereldeconomie in stand te houden en te versterken. Zij zou de Europese Unie een groter marktaandeel kunnen opleveren door het feit dat Mexico betrokken is bij diverse regionale integratieprojecten (met name bij de NAFTA, samen met o.a. de Verenigde Staten), waarbij zich later misschien nog andere economisch belangrijke Latijns-Amerikaanse landen of groepen landen zullen aansluiten.

Daar ook het idee van een vrijhandelszone van Alaska tot Vuurland (kerngedachte van het zgn. "Initiatief voor de Amerika's" van president Clinton) steeds meer veld wint, is het zonder meer duidelijk dat een vrijhandelsovereenkomst met Mexico de Europese Unie de mogelijkheid biedt om haar aanwezigheid in Latijns Amerika te consolideren en vaste voet te krijgen op één van 's werelds grootste groeimarkten.

3.6. Ook voor Mexico zou een vrijhandelsovereenkomst voordelen opleveren. In de eerste plaats zou zij de Mexicaanse ondernemingen een gemakkelijkere en ruimere toegang tot de Europese markt - de grootste markt ter wereld - garanderen. In de periode 1990-1994 is de Mexicaanse export naar de Europese Unie in volume teruggelopen. Mexico ondervindt steeds meer concurrentie van de Midden- en Oosteuropese landen, waarmee de Europese Unie vrijhandelsovereenkomsten heeft gesloten of waaraan zij algemene tariefpreferenties heeft toegekend. Deze toenemende concurrentie vormt een bedreiging voor de Mexicaanse uitvoer van industrieprodukten naar de Europese Unie. Een vrijhandelsovereenkomst met de Unie zou voor Mexico dan ook hét middel bij uitstek zijn om zijn concurrentiepositie op de Europese markt weer te verbeteren en zijn economische en commerciële banden met Europa op middellange termijn te verstevigen. Ook zou het op die manier meer diversiteit kunnen brengen in zijn economische betrekkingen en handelsrelaties, waarbij momenteel vooral Noord-Amerika de dienst uitmaakt.

Bovendien zou Mexico zich via een dergelijke overeenkomst kunnen verzekeren van een constante en ruimere toevloed van buitenlands kapitaal in de vorm van directe buitenlandse investeringen van Europese ondernemingen. Dit zou een uitstekende zaak zijn, omdat Mexico van oudsher op buitenlands kapitaal aangewezen is om zijn investeringen te kunnen opvoeren en zo de ontwikkeling van zijn economie te stimuleren.

Ten slotte zou een economische-samenwerkingsovereenkomst Mexico ruimere toegang verschaffen tot Europese technologie en het land aan meer technische en financiële steun helpen, wat zijn concurrentiepositie zou verbeteren en de internationalisering van zijn economie zou versnellen.

4. De voorstellen van de Commissie

4.1. De Commissie verklaart in haar Mededeling van 8 februari 1995 dat alleen een overeenkomst inzake economisch partnerschap en politiek overleg beide partijen daadwerkelijk ten goede komt. Die overeenkomst zou volgens de Commissie moeten bestaan uit een politiek, een economisch en een samenwerkingshoofdstuk.

4.2. In het kader van de politieke dialoog wil de Commissie een centrale plaats inruimen voor de problematiek rond mensenrechten, democratie en rechtsstaat. Deze dialoog zou concreet gestalte krijgen via bijeenkomsten op presidentieel, op ministerieel en op ambtelijk niveau. Bij de concrete invulling hiervan zou rekening moeten worden gehouden met het feit dat Mexico aangesloten is bij de NAFTA, waarvan de twee andere lid-staten, nl. de Verenigde Staten en Canada, met de Europese Unie een geïnstitutionaliseerde politieke dialoog en nauw overleg over veiligheidsvraagstukken voeren.

4.3. Op economisch vlak voorziet de voorgestelde overeenkomst in een geleidelijke wederzijdse liberalisering van alle handel, waarbij evenwel rekening moet worden gehouden met de gevoeligheid van sommige produkten, met de regels van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en met de internationale verplichtingen van de Europese Unie, met name in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Voordat de onderhandelingen over de overeenkomst van start gaan, zou een speciaal protocol over fraudebestrijding, oorsprongsregels en administratieve samenwerking inzake douane-aangelegenheden worden gesloten.

Verder voorziet de overeenkomst ook in liberalisering van het diensten- en kapitaalverkeer, waarbij sterke nadruk wordt gelegd op de geleidelijke wederzijdse liberalisering van investeringsvoorwaarden en wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake produkten en diensten.

4.4. Wat het samenwerkingsaspect aangaat voorziet de overeenkomst in maatregelen ter bevordering van de contacten tussen Europese en Mexicaanse bedrijven en van de contacten en samenwerking tussen de respectieve overheden, met name op gebieden als milieubescherming, wetenschap en technologie, onderwijs en opleiding. Zo wil de Commissie Mexico de mogelijkheid geven om deel te nemen aan Europese samenwerkingsprojecten en -programma's op de volgende terreinen: industrie, cultuur, O& O, informatietechnologie, telecommunicatie en "informatiemaatschappij". Ten slotte pleit zij ook voor het sluiten van een aantal specifieke akkoorden ter bevordering van de samenwerking op terreinen als onderwijs en opleiding, statistiek, douaneaangelegenheden, concurrentie, indirecte belastingen, regelgeving en energie.

5. Suggesties voor de verdere uitbouw van de betrekkingen met Mexico

5.1. Het Comité staat positief tegenover de argumenten en voorstellen van de Commissie, en met name tegenover haar voorstel om met Mexico een nieuwe overeenkomst te sluiten ter vervanging van die van 1991. Het is van oordeel dat de bepleite kaderovereenkomst, die is gebaseerd op wederkerigheid en uitzicht biedt op een langdurige samenwerking, de politieke, economische en ontwikkelingssamenwerking tussen de Europese Unie en Mexico vast en zeker ten goede zal komen.

5.2. Het is zich ervan bewust dat de Mexicaanse regering een aanzienlijke inspanning levert om de staatsstructuren te democratiseren, het politieke pluralisme te versterken en de mensenrechten te eerbiedigen. Recente schendingen van de mensenrechten hebben echter een remmend effect gehad op dit proces en hebben duidelijk aangetoond dat de mensenrechten in Mexico nog steeds een ernstig probleem vormen.

Het vindt het dan ook absoluut noodzakelijk dat de Mexicaanse regering er zich in de nieuwe overeenkomst ondubbelzinnig toe verbindt werk te maken van de vestiging van een politieke democratie en de eerbiediging van de mensenrechten, twee cruciale elementen in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Mexico. Deze democratische clausule dient voor beide partijen te gelden.

5.3. De Commissie rept in haar Mededeling met geen woord over de mogelijke gevolgen van de voorgestelde intensivering van de dialoog met Mexico voor de betrekkingen met de overige Latijns-Amerikaanse landen, en met name voor de dialoog met de zgn. "Groep van Río" () (waarin Mexico een sleutelrol speelt) en voor de betrekkingen met de Mercosur ().

Het Comité wijst in dit verband op de nieuwe internationale dimensie die Latijns Amerika de laatste jaren heeft verworven. Het acht het dan ook absoluut noodzakelijk dat de Europese Unie de politieke dialoog met dit deel van de wereld verder uitbouwt, niet alleen op sub-continentaal en regionaal niveau (Groep van Río cq. Mercosur en Andespact), maar ook op bilateraal niveau (in casu Mexico).

5.4. Wat de inhoud van deze dialoog betreft, is het van mening dat daarbij voornamelijk de volgende aspecten van de onderlinge betrekkingen aan de orde zouden moeten komen:

- bilaterale aspecten;

- multilaterale aspecten, en met name de cooerdinatie van de standpunten van beide partijen zowel in het kader van internationale organisaties (OESO, WTO, Verenigde Naties) als ten aanzien van de strategie met betrekking tot Latijns Amerika.

5.5. Om deze dialoog concreet gestalte te geven pleit de Commissie in haar Mededeling voor permanente contacten tussen de Mexicaanse overheid en de EU-instanties (op verschillende niveaus) en tussen de diverse politieke fracties binnen het Mexicaanse parlement en die in het Europees Parlement. Het Comité is van oordeel dat daarbij strikt de hand moet worden gehouden aan drie beginselen: efficiëntie, transparantie en politieke pluraliteit. Bovendien is het van mening dat ook vertegenwoordigers van de sociaal-economische kringen - in het geval van de Europese Unie dus het Economisch en Sociaal Comité - bij die dialoog betrokken dienen te worden.

Gelet op de sociaal-economische gevolgen van de voorgestelde overeenkomst zou het Comité kunnen nagaan of niet kan worden gezorgd voor een permanente uitwisseling van informatie met de bevoegde instanties in Mexico over met name commerciële, sociale en milieu-aangelegenheden. Bij wijze van voorbeeld volgt hierna een greep uit de concrete suggesties die het Comité al eerder naar voren heeft gebracht ():

- concrete ervaringen op de volgende terreinen: scheppen van arbeidsplaatsen, sociale vraagstukken, handel, beroepsopleiding, gezondheidszorg (incl. drugsbestrijding), werkloosheids- en andere sociale voorzieningen;

- vooruitgang op gebieden als regelgeving, mededingingsbeleid en "model business principles";

- problemen in verband met het economisch en monetair beleid;

- verschillen op het vlak van het landbouwbeleid, wederzijdse vermindering van uitvoersubsidies binnen het kader van de WTO, bijdrage van de landbouw aan de bescherming van het milieu;

- samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding;

- milieu-aspecten van het sectoraal beleid, veranderingen in de levensstijl, voorlichting van de consument;

- rol van de sociaal-economische kringen;

- vernieuwende initiatieven van niet-gouvernementele organisaties, incl. liefdadigheids- en vrijwilligersorganisaties;

- samenwerking bij consumentenaangelegenheden, zoals verhaalsmogelijkheden over de grenzen heen, gezondheids- en veiligheidsvoorschriften, bedrijfseconomisch toezicht en instandhouding van dienstverlenende activiteiten op het platteland.

5.6. Wat de handelsrelaties betreft, is het Comité voorstander van onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst die erop gericht is de wederzijdse handel te stimuleren, stapsgewijze een vrijhandelszone voor industrieprodukten en diensten tot stand te brengen en de handel in landbouwprodukten geleidelijk aan te liberaliseren. Wel is het van oordeel dat daarbij rekening moet worden gehouden met de gevoeligheid van sommige produkten en met de regels en voorschriften van de WTO. Zijn standpunt stoelt o.m. op de volgende argumenten:

- de toenemende betekenis van de Mexicaanse markt voor de Europese export, die de afgelopen jaren sterk is toegenomen; niet alleen staat Mexico nu op de achttiende plaats op de ranglijst van de belangrijkste landen waarnaar de Europese Unie produkten uitvoert, maar bovendien is het Europa's voornaamste handelspartner in Latijns Amerika (24 % van de Europese uitvoer naar Latijns Amerika gaat naar Mexico);

- de bedreigde concurrentiepositie van Europese produkten op de Mexicaanse markt (Mexico hanteert voor produkten uit Europa namelijk andere tarieven dan voor produkten uit landen waarmee het een vrijhandelsovereenkomst heeft gesloten) ();

- de structuur van de Mexicaanse export (die voornamelijk op de Verenigde Staten is gericht) en de samenstelling van het Mexicaanse exportpakket (dat complementair is ten opzichte van dat van de Europese Unie);

- het groeipotentieel van de Mexicaanse economie (de recente "peso-crisis" mag de aandacht niet afleiden van het feit dat Mexico in de afgelopen jaren ingrijpende economische hervormingen heeft doorgevoerd);

- het geringe aandeel van Mexico op de Europese markt (een gevolg van de grote verscheidenheid en de geringe omvang van de Mexicaanse export naar de Europese Unie: slechts 7 van de in de Europese Unie ingevoerde produkten hebben een marktaandeel van ten minste 1 %).

Bovendien zou bij het sluiten van een vrijhandelsovereenkomst met Mexico artikel 24 van de WTO-Overeenkomst van toepassing zijn, dat in het geval van een douane-unie of vrijhandelszone een afwijking op de meest-begunstigingsclausule toestaat.

5.7. Het Comité zou het op zich positief vinden als de Europese Unie en Mexico zouden overeenkomen om later een vrijhandelszone in te stellen, maar het wijst erop dat dit geenszins een voor de hand liggende doelstelling zou zijn gezien het sterk uiteenlopende ontwikkelingsniveau van beide partijen (het enige precedent hiervan is de NAFTA) en het feit dat het hier gaat om partners uit twee totaal verschillende delen van de wereld.

Verder vestigt het er de aandacht op dat in het verleden al meermaals is gepleit voor een transatlantische vrijhandelsovereenkomst. Het dringt er bij de Commissie op aan er eens ernstig over na te denken of de Europese Unie er niet goed aan zou doen een strategie ten aanzien van de drie NAFTA-landen samen uit te stippelen.

5.8. De voorgestelde vrijhandelsovereenkomst zou volgens het Comité ook sociale bepalingen of zelfs een heus sociaal protocol moeten bevatten, waarin met name een aantal rechten van werknemers zouden moeten worden neergelegd. Niet alleen staan beide partijen al zeer ver waar het gaat om sociale dialoog en sociale bescherming, maar bovendien bevatten zowel het Verdrag betreffende Europese Unie als de NAFTA-Overeenkomst al dergelijke sociale bepalingen. Daaruit kan worden geconcludeerd dat het beide partijen ernst is met de bescherming van de grondrechten van werknemers. Het zou dan ook een goede zaak zijn als zij ertoe zouden besluiten de rechten van werknemers in de toekomstige overeenkomst te verankeren. Ter wille van een zo groot mogelijke compatibiliteit met de vigerende sociale voorschriften in de Europese Unie dient daarbij te worden uitgegaan van het "Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden". Volgens het Comité dienen ten minste de vijf tijdens de VN-Wereldtop voor Sociale Ontwikkeling (Kopenhagen, maart 1995) erkende voorwaarden voor sociale ontwikkeling in de overeenkomst te worden opgenomen, nl. de vrijheid van vereniging, het recht collectieve onderhandelingen te voeren en het verbod op dwangarbeid, op kinderarbeid en op discriminatie.

5.9. In verband met de liberalisering van het handelsverkeer vestigt het Comité er de aandacht op dat de Commissie het in haar Mededeling vrijwel alleen heeft over het verlagen van douanetarieven en er te weinig nadruk op legt dat ook non-tarifaire belemmeringen moeten worden opgeheven (conformiteitsbepalingen, normen, enz.).

Bij de onderhandelingen moet ook terdege aandacht worden geschonken aan de gevolgen van de voorgenomen handelsliberalisatie voor de zgn. "maquiladoras", die van de Mexicaanse overheid speciale voorrechten krijgen omdat zij sterk exportgericht zijn.

Verder is het Comité van oordeel dat de onderhandelingen slechts kans van slagen hebben als beide partijen zich ertoe verbinden om, zolang de onderhandelingen lopen, niets te doen dat de markttoegang voor produkten van de tegenpartij kan belemmeren.

5.10. Belangrijk is ook dat de Commissie vóór het van start gaan van de onderhandelingen een aantal technische aspecten onder de loep neemt, zoals b.v. de problematiek rond de oorsprongsregels (die mede bepalend zijn voor de vraag voor welke produkten de liberaliseringsmaatregelen gelden), de vast te stellen overgangsperiode voor industrieprodukten (waarbij voor sommige produkten specifieke termijnen moeten worden vastgesteld), de procedures voor het beslechten van geschillen en de bescherming van de intellectuele-eigendomsrechten van Europese ondernemingen.

5.11. De dienstensector is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de sleutelsectoren in de internationale economie, wat trouwens ook blijkt uit het feit dat het internationale dienstenverkeer een van de onderhandelingsthema's in de laatste multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de GATT was. In de Mededeling van de Commissie wordt de dienstensector genoemd als een van de sectoren die in het kader van de nieuwe overeenkomst met Mexico geliberaliseerd dienen te worden.

Het Comité is van oordeel dat bij de onderhandelingen over deze problematiek o.m. aandacht moet worden geschonken aan de volgende punten:

- betere juridische garanties voor buitenlandse investeerders ();

- geen discriminatie op het gebied van het vestigingsrecht;

- een adequate houding ten aanzien van de mobiliteit van werknemers;

- de opstelling van een tijdschema voor de liberalisering van de grensoverschrijdende dienstverlening;

- de toepassing van de "Tripartiete Verklaring over de beginselen inzake multinationale ondernemingen en sociaal beleid" van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO).

5.12. De Mexicaanse export van landbouwprodukten naar de Europese Unie vertegenwoordigde in de periode 1990-1994 gemiddeld slechts zo'n 7 % van de totale export naar de Unie (tegenover bijna 60 % in het geval van de Mercosur). Het ging daarbij voornamelijk om erwten, koffie, bier en honing.

De Mexicaanse invoer van landbouwprodukten en levensmiddelen uit de Europese Unie was in 1993 en 1994 goed voor respectievelijk 7,5 % en 6,1 % van de totale invoer uit de Unie. Hier waren de voornaamste verhandelde produkten melkpoeder (waarvan Mexico de grootste invoerder is), melkprodukten, alcoholhoudende dranken en wijn.

Sinds 1989 geeft de handelsbalans met Mexico in deze sector een aanzienlijk overschot te zien (de Europese Unie voert meer dan twee maal zo veel naar Mexico uit als het uit dat land invoert).

De Mexicaanse landbouwexport, die voor meer dan 85 % naar de Verenigde Staten gaat, bestaat voornamelijk uit groenten en fruit. De import daarentegen bestaat vooral uit dierlijke produkten (in 1994 was de invoer van dierlijke produkten goed voor ongeveer 7 miljard dollar). Mexico vormt dus duidelijk een interessante markt voor de Europese landbouwsector.

De Europees-Mexicaanse handel in dierlijke produkten is, in tegenstelling tot die tussen de Europese Unie en haar andere handelspartners, sterk complementair. Dankzij deze complementariteit vormen de Europese Unie en Mexico een enorme potentiële afzetmarkt voor elkaars produkten en is Mexico voor de Europese Unie dus in twee opzichten een interessante handelspartner, nl. als exporteur van complementaire produkten en als importeur van Europese landbouwprodukten.

5.13. In de afgelopen jaren is duidelijk gebleken dat de economische samenwerking met Mexico niet alleen het hervormingsproces in dit land in de hand werkt, maar bovendien nieuwe perspectieven opent voor Europese ondernemers.

Het Comité onderschrijft dan ook het voorstel van de Commissie om deze samenwerking verder uit te bouwen en te laten stoelen op de volgende pijlers: uitwisseling van informatie, uitvoering van projecten van gemeenschappelijk belang en cofinanciering.

Het is namelijk van oordeel dat een dergelijke aanpak zal leiden tot een toename van en een grotere diversiteit in de handels- en investeringsstromen tussen beide partners.

5.14. De Commissie geeft in haar Mededeling een overzicht van de sectoren waarin de samenwerking met Mexico moet worden opgevoerd. Het Comité erkent het belang van al deze sectoren, maar is van oordeel dat speciale aandacht moet worden geschonken aan de sectoren toerisme, onderwijs en opleiding, visserij, energie, landbouw, O& TO, regionale ontwikkeling en MKB omdat deze niet alleen van bijzonder belang zijn voor Mexico's concurrentiepositie en voor de internationalisering van de Mexicaanse economie, maar bovendien ook de Europese ondernemers de mogelijkheid bieden om vaste voet te krijgen op de Mexicaanse markt. Deze nauwere samenwerking zou als volgt gestalte moeten krijgen:

toerisme

intensivering van de uitwisseling van informatie en ervaringen en uitvoering van gezamenlijke maatregelen om het toerisme te bevorderen;

onderwijs en opleiding

samenwerking op het vlak van onderwijs en beroepsopleiding met medewerking van universiteiten en bedrijven;

visserij

bevordering van de uitvoering van gezamenlijke programma's en maatregelen op het vlak van het visserij-onderzoek, niet alleen wat de ontwikkeling van nieuwe technieken betreft, maar ook wat de economische en handelsaspecten van de visserij aangaat;

energie

stimulering van de uitwisseling van informatie en de uitvoering van gezamenlijke projecten en initiatieven ter bevordering van de overdracht van technologieën, de onderlinge afstemming van de respectieve wetgevingen en de verbetering van de kwaliteit van het milieu;

landbouw

bevordering van de harmonisatie van de sanitaire, fytosanitaire en milieuvoorschriften ter bevordering van de wederszijdse handel in landbouwprodukten;

O& TO

uitvoering van gezamenlijke initiatieven ter bevordering van de samenwerking tussen het Europese en het Mexicaanse bedrijfsleven (overdracht van technologieën, vaststelling van gemeenschappelijke doelstellingen);

MKB

uitbouw van een adequaat instrumentarium om de samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen te bevorderen en een gunstig klimaat voor dit soort ondernemingen te scheppen.

5.15. Het Comité is van oordeel dat een centrale plaats moet worden ingeruimd voor de milieuproblematiek. De Europese Unie en Mexico dienen er samen voor te zorgen dat Mexico's natuurlijke hulpbronnen op een oordeelkundiger manier worden gebruikt en dat de milieuvervuiling beter onder controle wordt gehouden. Het Comité denkt daarbij o.m. aan uitwisseling van informatie, gezamenlijke aanpak op het vlak van onderwijs en opleiding en maatregelen om de overdracht van schone technologieën te stimuleren.

5.16. De sociale situatie in Mexico komt in de Mededeling nauwelijks ter sprake door het feit dat de sociale sector geen deel uitmaakt van de reeks sectoren waarin de Commissie de samenwerking wil opvoeren.

De sociale omstandigheden zijn weliswaar niet rechtstreeks van invloed op de strategische voordelen die een vrijhandelsovereenkomst met de Europese Unie met zich mee zou brengen, maar kunnen op langere termijn nadelige gevolgen hebben voor de macro-economische situatie en bijgevolg voor het nut van Mexico als partner in een vrijhandelsovereenkomst met de Europese Unie. Daarom is het Comité van oordeel dat de overeenkomst ook dient te voorzien in samenwerking op sociaal gebied, gebaseerd op een dialoog over en een gezamenlijke benadering van zaken als armoede, ontwikkeling van achtergebleven bevolkingsgroepen, demografische ontwikkeling, onderwijs, enz.

5.17. De Commissie wil dit alles financieren met een budget dat qua omvang te vergelijken is met het budget dat in de afgelopen jaren voor de samenwerking met Mexico is uitgetrokken. Het Comité kan zich daarmee verenigen, maar dringt er wel op aan dat het budget wordt afgestemd op de doelstellingen van de nieuwe overeenkomst; verwacht mag worden dat vooral de economische samenwerking heel wat middelen zal opslorpen. Ten slotte dringt het Comité er ook nog op aan dat Mexico in de toekomst meer gebruik maakt van het leningsinstrumentarium van de Europese Investeringsbank (EIB).

Brussel, 21 december 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() Doc. COM(95) 03 def.

() Plechtige gezamenlijke verklaring EU-Mexico, 2. 5. 1995.

() "Programa de acción para reforzar el acuerdo de unidad para superar la emergencia económica" (actieprogramma ter versterking van het eenheidsakkoord ter bestrijding van de economische crisis), 9. 3. 1995.

() Op 9. 12. 1995 heeft het Congres zijn goedkeuring gehecht aan de hervorming van het IMSS.

() In dit verband moeten vooral het "Programa de Alimentación y Nutrición Familiar" (programma ter verbetering van de voeding van de gezinnen), het "Programa de Subsidio al Consumo de Tortilla" (programma inzake de subsidiëring van het verbruik van tortilla's) en het "Programa de Abasto Social de Leche" (programma inzake melkbedeling aan behoeftige gezinnen) worden vermeld.

() Besluit van de Raad van 7 oktober 1991 met betrekking tot de sluiting van de Kaderovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Verenigde Mexicaanse Staten, PB nr. L 340 van 11. 12. 1991 (overeenkomst van de derde generatie).

() Bron: delegatie van Mexico bij de Europese Unie.

() Bron: doc. COM(95) 03 def. en EUROSTAT, Commerce extérieur, 8-9/1995.

() Argentinië, Bolivia, Brazilië, Chili, Colombia, Ecuador, Mexico, Panamá, Paraguay, Peru, Uruguay, Venezuela en een vertegenwoordiger van Midden-Amerika en het Caribisch gebied.

() Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay.

() Informatief rapport van 20. 9. 1995 over "De betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten".

() Hoewel dit nog niet door wetenschappelijke studies is bevestigd, neemt men aan dat de Europese ondernemingen nadelige gevolgen hebben ondervonden van de toepassing van de vrijhandelsovereenkomst met de Verenigde Staten en Canada, en dan vooral in de sectoren telecommunicatie, textiel, auto's, petrochemie en landbouw (suiker, vlees en zuivel).

() In het kader van de OESO zijn onlangs onderhandelingen over een Multilaterale Investeringsovereenkomst van start gegaan. Aangezien ook Mexico tot deze organisatie behoort, vallen bij de onderhandelingen over de garanties voor buitenlandse investeerders geen onoverkomenlijke problemen te verwachten.