Advies over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de derde fase van het Jeugd voor Europa-programma ter bevordering van de ontwikkeling van uitwisselingen van jongeren en van activiteiten op het gebied van de jeugd in de Gemeenschap (94/C 148/04)

De Raad heeft op 17 februari 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 maart 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer van Dijk.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 314e Zitting (vergadering van 23 maart 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het voorstel (doc. COM(93) 523 def. - COD 474) heeft betrekking op de derde fase van het Jeugd voor Europa-programma; aan de twee vorige fases heeft het Economisch en Sociaal Comité reeds eerder zijn goedkeuring gehecht (1). Dit programma wordt nu ook geschraagd door artikel 126 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, op grond waarvan de ontwikkeling van uitwisselingsprogramma's voor jongeren moet worden bevorderd.

1.2. Dit "Jeugd voor Europa III"-programma zal volgens de plannen van 1 januari 1995 t/m 31 december 1999 lopen. Het is uniek in die zin dat dit het enige EG-uitwisselingsprogramma vormt dat noch op arbeid, noch op onderwijsaspecten betrekking heeft.

1.3. Het programma bestaat uit vijf "acties" waaraan prioriteit wordt verleend:

- Actie A: Intracommunautaire activiteiten waarbij jongeren rechtstreeks betrokken worden;

- Actie B: Jeugdwerkers;

- Actie C: Samenwerking tussen de structuren van de lid-staten;

- Actie D: Uitwisselingen met derde landen;

- Actie E: Jongerenvoorlichting en onderzoek op het gebied van de jeugd.

1.4. Het voorstel bestaat uit een combinatie van richtsnoeren die op centraal niveau worden uitgewerkt en op decentraal niveau ten uitvoer worden gebracht. Dit is een goed voorbeeld van een juiste toepassing van het subsidiariteitsbeginsel.

2. Algemene opmerkingen

Het Comité spreekt zijn voldoening uit over de inhoud van het nieuwe programma. Een belangrijke verbetering is de samenvoeging van diverse programma's, zoals "Prioritaire acties voor de jeugd", het Petra- en het Tempus-programma.

2.1. Het Comité vraagt zich af of de coördinatie tussen de uitwisselingsprogramma's van de Europese Unie, zoals Erasmus, Petra, Comett, Lingua enz., niet zou kunnen worden verbeterd.

2.2. Het Comité gaat, zoals gezegd, akkoord met de inhoud van het programma, maar wenst het een en ander op te merken over de inleiding bij het voorstel.

2.2.1. De voor het programma geraamde begroting van 157 miljoen ecu komt in werkelijkheid neer op minder dan 3 ecu per jongere tussen 15 en 25 jaar (2) voor de jaren 1995-1999.

2.2.2. Daar komt nog bij dat een deel van het geld moet worden gebruikt ter dekking van de kosten voor een zorgvuldige voorbereiding en evaluatie van de ondernomen acties.

2.2.3. In de eerste fase hebben ongeveer 75 000 jongeren deelgenomen aan dit programma. In het eerste jaar van de tweede fase waren dit er ongeveer 25 000; een duidelijke toename van het aantal personen.

2.3. Het doel van het programma "Jeugd voor Europa" is het intercultureel leren van jongeren. Derhalve zou het onterecht zijn om alleen aandacht te vragen voor de grote verschillen tussen jongeren uit de verschillende lid-staten als het gaat om een verblijf in het buitenland.

2.3.1. Dat er grote verschillen bestaan, blijkt uit het rapport "Jongeren in Europa". Daarin staat dat 71 % van de Griekse jongeren nimmer in het buitenland is geweest. Ter vergelijking: in Nederland is slechts 4 % nog nooit over de landsgrenzen geweest (3).

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Volgens het ontwerp-besluit is een derde van het bedrag bestemd voor kansarme jongeren.

3.1.1. In haar document geeft de Commissie geen exacte definitie van het begrip "kansarm".

3.1.2. Het Comité meent dat dit juist is. In ieder land zijn verschillende groepen kansarm en bestaat ook een andere opvatting over dat begrip. In het ene land zal de nadruk liggen op allochtonen, minder validen en laag opgeleiden, in andere landen zal meer aandacht zijn voor de achterstandregio's.

3.1.3. Het Comité vraagt de nationale bureaus wel al het mogelijke te doen om zo veel mogelijk van de meest kansarme jongeren aan dit programma te laten deelnemen.

3.2. In de Europese Unie zijn er verschillen tussen de diverse landen wat de bij uitwisselingsprogramma's betrokken jongeren betreft. Het Comité verzoekt de nationale bureaus daarom bij de leeftijdslimiet van 25 jaar de nodige flexibiliteit toe te passen.

3.3. In de vorige fasen van het programma "Jeugd voor Europa" vormde het ontbreken van goede voorlichting een van de voornaamste problemen. Het is dan ook te hopen dat hiervoor in de derde fase meer financiële middelen ter beschikking zullen worden gesteld.

3.3.1. In dat verband lijkt het nuttig meerdere informatiekanalen op te zetten. Eén daarvan zou - vanuit het centrale bureau in Brussel - rechtstreeks gericht kunnen zijn op de jeugd (b.v. door op ontmoetingsplaatsen van jongeren terminals te plaatsen waarop computergestuurde informatie kan worden ontvangen) en op de massa-media. Bij dit laatste wordt het mobiliseren van zoveel mogelijk journalisten van televisie, radio en kranten belangrijker geacht dan reclameboodschappen.

3.3.2. Het Comité is van mening dat de specifieke informatieactiviteiten van de nationale bureaus niet altijd de gewenste resultaten opleveren. Alle nationale bureaus zouden op een open en toegankelijke manier te werk moeten gaan en zouden hun werkzaamheden beter moeten coördineren, zodat er een uitgebreide databank en informatiedienst voor jongerenuitwisselingen in de EG tot stand komt.

Aangezien de twaalf nationale bureaus qua structuur en werking verschillend zijn, zou moeten worden bepaald welke informatie tenminste door álle nationale bureaus moet worden verspreid. De financiële ondersteuning van de bureaus zou van die voorwaarde afhankelijk moeten worden gemaakt.

3.3.3. Ook zou het gemakkelijker moeten worden gemaakt, informatie in te winnen over de procedures die moeten worden gevolgd om aan de verschillende door de Commissie opgezette programma's te kunnen deelnemen. Op jongeren toegesneden informatiepakketten, promotiegadgets, video's enz. waarmee de aandacht op "Jeugd voor Europa" wordt gevestigd, zouden uit de begroting van de betrokken diensten van D-G X moeten worden gefinancierd. Verder zou er een uitvoerig jaarverslag over 'Jeugd voor Europa' moeten worden opgesteld, waarin zijn opgenomen:

- verslagen van deelnemers (met de bedoeling een rechtstreeks "multiplicator-effect" te bewerkstelligen);

- een algemene evaluatie van het programma, gepresenteerd in een voor jongeren aantrekkelijke en voor "hergebruik" geschikte vorm;

- voorstellen voor toekomstige promotie-activiteiten.

3.4. Voor sommige organisaties, en vooral voor jongeren die niet bij een organisatie zijn aangesloten, is het bovendien moeilijk om uitwisselingspartners te vinden.

3.4.1. Daardoor vallen uiteindelijk duizenden jongeren uit de boot. Een mogelijke oplossing is het opzetten van speciale data-banken, waarbij de aandacht vooral moet uitgaan naar jongeren die als gevolg van hun economische, maatschappelijke, culturele of geografische positie "kansarm" zijn.

3.5. Tot dusver voorziet het "Jeugd voor Europa"-programma in uitwisselingen met derde landen in Centraal- en Oost Europa, rond de Middellandse Zee en in Latijns Amerika.

3.5.1. In verband met door het EP vastgestelde begrotingsprioriteiten zijn uitwisselingen tot nog toe tot deze drie regio's beperkt gebleven. In het voorstel wordt geen adequate uitleg of motivering voor deze kennelijk selectieve aanpak gegeven. Het Comité verzoekt de Commissie hiervoor een eigen, op objectieve criteria gebaseerde aanpak uit te werken.

3.6. Aangezien de taal voor de jongeren in sommige landen nog altijd een struikelblok vormt, vinden uitwisselingen vooralsnog hoofdzakelijk plaats tussen landen van dezelfde "taalfamilie".

Dat dergelijke problemen niet eenvoudigweg kunnen worden opgelost met behulp van een uitwisselingsprogramma, staat buiten kijf. Desalniettemin lijkt het vaststellen van een aantal maatstaven op zijn plaats. Zo zou bijvoorbeeld kunnen worden bepaald dat projecten voor jongeren uit landen van verschillende taalfamilies voorrang krijgen.

3.7. Alle nationale bureaus zouden erop moeten worden geattendeerd dat het in dit voorstel om jongeren gaat die in de Europese Unie "woonachtig" zijn. Bij de tenuitvoerlegging van het "Jeugd voor Europa-programma" zou geen verschil mogen worden gemaakt tussen inwoners en staatsburgers van de EU.

3.7.1. Daarvan moeten ook de grensautoriteiten op de hoogte worden gebracht, zodat beide groepen vrije doorgang krijgen bij de grenzen. De ervaring leert dat zich in sommige lid-staten hierbij nog steeds veel problemen voordoen (b.v. i.v.m. de visumplicht).

3.8. In de evaluatie die uitgevoerd is in opdracht van de Commissie worden enkele aanbevelingen voor een nieuw programma gedaan. Bij het Comité bestaat de indruk dat niet alle aanbevelingen gehonoreerd zijn.

3.8.1. Zo blijkt niet dat er een extra verhoging van het budget is gekomen naar aanleiding van de toelating van de EVA-landen.

3.8.2. Het Comité heeft geen initiatieven van de Commisssie kunnen vinden voor de versterking van de samenwerking tussen nationale bureaus.

3.9. In het vorige advies van het Economisch en Sociaal Comité over dit onderwerp werd aanbevolen, vrijwilligerswerk niet te beperken tot sociale en culturele of onderwijsactiviteiten. "Het Comité sluit daarbij geen enkele activiteit uit, noch in de publieke, noch in de particuliere sector, en pleit voor een evenwichtige spreiding over de genoemde sectoren." (1)

Gedaan te Brussel, 23 maart 1994.

De Voorzitter

van het Economischen Sociaal Comité

Susanne TIEMANN

(1) PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 5.

(2) 157 miljoen verdeeld over 55 miljoen jongeren tussen 15 en 25 jaar.

(3) Young European in 1990, Commissie van de Europese Gemeenschappen, blz. 55.

(4) PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 5, par. 2.1.3.