Nr. C 118/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 5. 90 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Opnieuw behandeld voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de minimum veiligheids-
en gezondheidsvoorschriften voor het manueel hanteren van lasten met gevaar voor spier- en/of 
botletsel voor de werknemers (') 
COM(90) 131 def. — SYN 128 
(Door de Commissie ingediend op 10 april 1990 krachtens artikel 149, lid 2, onder d), van bet 
EEG- Verdrag) 
(90/C 118/18) 
(') PB nr. C 129 van 25. 5. 1989, blz. 6. [CÖM(90) 213 def. — SYN 128]. 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de 
minimum veiligheids- en gezondheidsvoorschriften voor 
het manueel hanteren van lasten met gevaar voor met 
name rugletsel voor de werknemers HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
NAAR AANLEIDING VAN DE AMENDEMENTEN 
VAN HET EUROPESE PARLEMENT IN 
TWEEDE LEZING VAN 14 MAART 1990 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de 
minimum veiligheids- en gezondheidsvoorschriften voor 
het manueel hanteren van lasten met gevaar voor spier­
en/of botletsel voor de werknemers 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 118 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, opgesteld na 
raadpleging van het Raadgevend Comité voor de veilig­
heid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat in artikel 118 A van het Verdrag 
wordt bepaald dat de Raad door middel van richtlijnen 
minimumvoorschriften vaststelt om de verbetering van 
met name het arbeidsmilieu te bevorderen, ten einde een 
hogere graad van bescherming van de veiligheid en de 
gezondheid van de werknemers te waarborgen; 
Overwegende dat volgens dat artikel in deze richtlijnen 
wordt vermeden zodanige administratieve, financiële en 
juridische verplichtingen op te leggen dat zij oprichting 
en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemin­
gen zouden kunnen hinderen; DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
12. 5. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 118/15 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD 
Overwegende dat de mededeling van de Commissie over 
haar programma inzake de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheid op het werk voorziet in de vaststelling van 
richtlijnen om de veiligheid en de gezondheid van de 
werknemers te garanderen; 
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 21 
december 1987 betreffende de veiligheid, de hygiëne en 
de gezondheid op de arbeidsplaats, nota heeft genomen 
van het voornemen van de Commissie om hem op korte 
termijn een richtlijn voor te leggen betreffende de be­
scherming tegen risico's in verband met het langs niet-
mechanische weg verplaatsen van zware lasten; 
Overwegende dat naleving van de minimumvoorschriften 
die een hogere graad van bescherming en gezondheid op 
de arbeidsplaats kunnen garanderen dwingend vereist is 
om de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te 
waarborgen; 
Overwegende dat deze richtlijn een bijzondere richtlijn 
is in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 
89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende 
de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering 
van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers op het werk('); dat de bepalingen 
van die richtlijn daarom ten volle gelden voor het 
manueel hanteren van lasten met gevaar voor met name 
rugletsel voor de werknemers, onverminderd dwingen­
dere en/of specifieke bepalingen die in de onderhavige 
richtlijn zijn opgenomen; 
Overwegende dat de onderhavige richtlijn een concreet 
element vormt in het kader van de verwezenlijking van 
de sociale dimensie van de interne markt; 
Overwegende dat het Raadgevend Comité voor de vei­
ligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats krachtens Besluit 74/325/EEG (2) door de 
Commissie wordt geraadpleegd voor het uitwerken van 
voorstellen op dit gebied, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
AFDELING I 
Algemene bepalingen 
Artikel 1 
Doel 
1. In deze richtlijn, die de vierde bijzondere richtlijn is 
in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 
89/391/EEG, worden minimum veiligheids- en gezond­
heidsvoorschriften vastgesteld voor het manueel hanteren 
van lasten met gevaar voor met name rugletsel voor de 
werknemers. 
(') PB nr. L 183 van 29. 6. 1989, blz. 1. 
(2) PB nr. L 185 van 9. 7. 1974, blz. 15. HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Overwegende dat deze richtlijn een bijzondere richtlijn 
is in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 
89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende 
de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering 
van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers op het werk ('); dat de bepalingen 
van die richtlijn daarom ten volle gelden voor het 
manueel hanteren van lasten met gevaar voor met name 
spier- en/of botletsel voor de werknemers, onverminderd 
dwingendere en/of specifieke bepalingen die in de on­
derhavige richtlijn zijn opgenomen; 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
AFDELING I 
Algemene bepalingen 
Artikel 1 
Doel 
1. In deze richtlijn, die de vierde bijzondere richtijn is 
in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 
89/391/EEG, worden minimum veiligheids- en gezond­
heidsvoorschriften vastgesteld voor het manueel hanteren 
van lasten met gevaar voor met name spier- en/of botlet­
sel voor de werknemers. 
Nr. C 118/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 5. 90 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2. De bepalingen van Richtlijn 89/391/EEG gelden 
ten volle voor het gehele in lid 1 bedoelde terrein, onver­
minderd dwingendere en/of specifieke bepalingen die in 
onderhavige richtlijn zijn opgenomen. Ongewijzigd 
Artikel 2 
Definitie 
In de zin van deze richtlijn wordt onder manueel hante­
ren van lasten verstaan, elke handeling waarbij een last 
door een of meer werknemers wordt vervoerd of onder­
steund, zoals het optillen, neerzetten, duwen, trekken, 
dragen of verplaatsen van een last en die vanwege de 
kenmerken ervan of ergonomisch ongunstige omstandig­
heden, bij de werknemers met name rugletsel kan ver­
oorzaken. Artikel 2 
Definitie 
In de zin van deze richtlijn wordt onder manueel hante­
ren van lasten verstaan, elke handeling waarbij een last 
door een of meer werknemers wordt vervoerd of onder­
steund, zoals het optillen, neerzetten, duwen, trekken, 
dragen of verplaatsen van een last en die vanwege de 
kenmerken ervan of ergonomisch ongunstige omstandig­
heden, bij de werknemers met name spier- en/of botlet-
sel kan veroorzaken. 
DEEL II DEEL II 
Verplichtingen van de werkgevers Verplichtingen van de werkgevers 
Artikel 3 Artikel 3 
Algemene bepaling Algemene bepaling 
1. De werkgever neemt passende organisatorische 
maatregelen of gebruikt passende middelen, met name 
mechanische uitrustingen, om te voorkomen dat de 
werknemers lasten manueel moeten hanteren. Ongewijzigd 
2. Wanneer niet kan worden vermeden dat werkne­
mers lasten manueel moeten hanteren, neemt de werkge­
ver passende organisatorische maatregelen, gebruikt hij 
passende middelen of verschaft hij de werknemers derge­
lijke middelen, ten einde de risico's ten gevolge van het 
manueel hanteren van die lasten te verkleinen. 2. Wanneer niet kan worden vermeden dat werkne­
mers lasten manueel moeten hanteren, neemt de werkge­
ver passende organisatorische maatregelen, gebruikt hij 
passende middelen of verschaft hij de werknemers derge­
lijke middelen, ten einde de risico's ten gevolge van het 
manueel hanteren van die lasten te verkleinen, rekening 
houdende met de in bijlage I vermelde elementen. 
Artikel 4 
Inrichting van de werkplek Artikel 4 
Inrichting van de werkplek 
In alle gevallen waarin niet kan worden vermeden dat de 
werknemer lasten manueel moet hanteren, richt de werk­
gever de werkplek zodanig in dat dit hanteren zo veilig 
en zo gezond mogelijk geschiedt, en: Ongewijzigd 
a) beoordeelt hij, zo mogelijk vooraf, de veiligheids- en 
gezondheidsaspecten van het soort werk, waarbij hij 
met name let op de kenmerken van de last, met in­
achtneming van bijlage I; Ongewijzigd 
12. 5. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 118/17 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
b) ziet hij erop toe dat het gevaar van met name ruglet­
sel voor de werknemer door passende maatregelen 
wordt vermeden of verminderd, waarbij hij met name 
let op de kenmerken van de werkomgeving en de ei­
sen van de taak, met inachtneming van bijlage I. b) ziet hij erop toe dat het gevaar van met name spier­
en/of botletsel voor de werknemer door passende 
maatregelen wordt vermeden of verminderd, waarbij 
hij met name let op de kenmerken van de werkomge­
ving en de eisen van de taak, met inachtneming van 
bijlage I. 
Artikel 5 
Inachtneming van bijlage II 
Voor de tenuitvoerlegging van artikel 6, lid 3, onder b), 
van artikel 14 en van artikel 15 van Richtlijn 
89/391/EEG, dient rekening te worden gehouden met 
bijlage II. Artikel 5 
Inachtneming van bijlage II 
Ongewijzigd 
Artikel 6 
Voorlichting en opleiding van de werknemers 
1. Onverminderd artikel 10 van Richtlijn 
89/391 /EEG dient de werkgever erop toe te zien dat de 
werknemers en/of hun vertegenwoordigers, telkens wan­
neer dat mogelijk is, worden voorgelicht over met name: Artikel 6 
Voorlichting en opleiding van de werknemers 
1. Onverminderd artikel 10 van Richtlijn 
89/391/EEG worden de werknemers en/of hun verte­
genwoordigers op de hoogte gesteld van alle ten uitvoer 
te leggen maatregelen, in toepassing van de onderhavige 
richtlijn wat betreft de gezondheids- en veiligheidsbe-
scherming. 
De werkgevers dienen erop toe te zien dat de werkne­
mers en/of hun vertegenwoordigers aanwijzingen en tel­
kens wanneer dat mogelijk is, nauwkeurige gegevens 
kunnen krijgen over: 
— het gewicht van een last; 
— het zwaartepunt of de zwaarste kant wanneer het 
gewicht van de inhoud van een verpakking niet gelijk 
verdeeld is. — het gewicht van een last; 
— het zwaartepunt of de zwaarste kant wanneer het ge­
wicht van de inhoud van een verpakking niet gelijk is 
verdeeld. 
2. Onverminderd artikel 12 van Richtlijn 
89/391 /EEG dient de werkgever ervoor te zorgen dat de 
werknemers daarenboven adequate opleiding en nauw­
keurige inlichtingen krijgen over de manier waarop las­
ten gehanteerd moeten worden en over de risico's die zij 
meer in het bijzonder lopen wanneer de werkzaamheden 
technisch verkeerd worden uitgevoerd, met inachtneming 
van de bijlagen I en II. Ongewijzigd 
Artikel 7 
Raadpleging en medezeggenschap van de werknemers 
Overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 89/391 /EEG 
worden de werknemers en/of hun vertegenwoordigers 
geraadpleegd en hebben zij medezeggenschap omtrent 
de materies die onder deze richtlijn, met inbegrip van de 
bijlagen, vallen. Artikel 7 
Raadpleging en medezeggenschap van de werknemers 
Ongewijzigd 
Nr. C 118/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 5. 90 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD 
AFDELING III 
Diverse bepalingen 
Artikel 8 
Aanpassing van de bijlagen 
De zuiver technische aanpassingen van de bijlagen I en II 
in verband met de technische vooruitgang, de ontwikke­
ling van internationale regelingen of specificaties of de 
kennis op het gebied van het manueel hanteren van las­
ten, worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 
17 van Richtlijn 89/391/EEG. 
Artikel 9 
Slotbepalingen 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiter­
lijk op 31 december 1992 aan deze richtlijn te voldoen. 
Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de 
bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder 
deze richtlijn vallende gebied reeds hebben vastgesteld of 
vaststellen. 
3. De Lid-Staten brengen de Commissie om de vijf 
jaar verslag uit over de praktische tenuitvoerlegging van 
de bepalingen van deze richtlijn, onder vermelding van 
de standpunten van de sociale partners. 
De Commissie geeft kennis van het verslag aan het 
Europese Parlement, de Raad, het Economisch en 
Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor de vei­
ligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats. 
4. De Commissie legt op gezette tijden aan het 
Europese Parlement, de Raad en het Economisch en 
Sociaal Comité een verslag voor over de tenuitvoerleg­
ging van deze richtlijn, met inachtneming van de leden 1, 
2 en 3. 
Artikel 10 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
AFDELING III 
Diverse bepalingen 
Artikel 8 
Aanpassing van de bijlagen 
Ongewijzigd 
Artikel 9 
Slotbepalingen 
Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
3. De Lid-Staten brengen de Commissie om de twee 
jaar verslag uit over de praktische tenuitvoerlegging van 
de bepalingen van deze richtlijn, onder vermelding van 
de standpunten van de sociale partners. 
Ongewijzigd 
Artikel 10 
Ongewijzigd 
12. 5. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 118/19 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD 
BIJLAGE I 
REFERENTIEFACTOREN 
(Artikel 3, lid 2, en artikel 4, onder a) en b), alsmede artikel 6, 
lid 2) 
1. Kenmerken van de last 
Het manueel hanteren van een last kan gevaar opleveren, 
met name voor rugletsel, wanneer de last: 
— te zwaar of te groot is; 
— onhandig of moeilijk vast te pakken is; 
— onstabiel is of de inhoud ervan kan gaan schuiven; 
— zo ligt dat hij op een afstand van de romp of met voor­
overgebogen of verdraaide romp gehanteerd moet wor­
den; 
— door zijn vorm en/of consistentie, met name in geval van 
stoten, voor de werknemer letsels kan veroorzaken. 
2. Vereiste lichamelijke inspanning 
Een lichamelijke inspanning kan gevaar, met name voor 
rugletsel, opleveren wanneer de inspanning: 
— te groot is; 
— slechts mogelijk is door een draaiende beweging van de 
romp; 
— kan leiden tot een plotselinge beweging van de last; 
— uitgevoerd wordt met het lichaam in onstabiele positie. 
3. Kenmerken van de werkomgeving 
De kenmerken van de werkomgeving kunnen het gevaar 
voor met name rugletsel doen toenemen, wanneer: 
— er niet genoeg ruimte is om het werk te verrichten; 
— de bodem oneffen is, en dus gevaar oplevert voor struike­
len, of glad is, zodat de werknemer erop kan uitglijden 
met het schoeisel dat hij draagt; 
— de ruimte of de werkomgeving zodanig is dat de werkne­
mer de lasten niet manueel kan hanteren op een veilige 
hoogte of in een gunstige houding; 
— de bodem of de werkplek hoogteverschillen vertoont, zo­
dat de last op verschillende hoogten moet worden gehan­
teerd ; 
— de bodem of het steunpunt instabiel zijn; 
— temperatuur, luchtvochtigheid of luchtcirculatie niet aan­
gepast zijn. HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
BIJLAGE I 
REFERENTIEFACTOREN 
(Artikel 3, lid 2, en artikel 4, onder a) en b), alsmede artikel 6, 
lid 2) 
1. Kenmerken van de last 
Het manueel hanteren van een last kan gevaar opleveren, 
met name voor spier- en/of botletsel, wanneer de last: 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
2. Vereiste lichamelijke inspanning 
Een lichamelijke inspanning kan gevaar, met name voor 
spier- en/of botletsel, opleveren wanneer de inspanning: 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
3. Kenmerken van de werkomgeving 
De kenmerken van de werkomgeving kunnen het gevaar 
voor met name spier- en/of botletsel doen toenemen, wan­
neer: 
— er, met name verticaal, niet genoeg ruimte is om het werk 
te verrichten; 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
Nr. C 118/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 5. 90 
HET GEMEENSCHAPPELIJKE STANDPUNT VAN DE RAAD 
4. Eisen van de taak 
De taak kan ook gevaar voor met name rugletsel opleveren, 
wanneer daarmee een of meer van de volgende factoren ge­
moeid zijn: 
— er moeten lichamelijke inspanningen worden verricht die 
met name de wervelkolom te vaak of te langdurig belas­
ten; 
— er zijn onvoldoende rust- of recuperatieperioden; 
— de lasten moeten over te grote afstanden worden opge­
tild, neergezet of gedragen; 
— het werktempo wordt bepaald door een proces dat door 
de werknemer niet kan worden aangepast. 
BIJLAGE II 
INDIVIDUELE RISICOFACTOREN 
(Artikel 5 en artikel 6, lid 2) 
De werknemer kan gevaar lopen, indien: 
— hij fysiek niet in staat is de taak uit te voeren; 
— hij verkeerde kleding, schoeisel of andere persoonlijke uit­
rusting draagt; 
— zijn kennis op opleiding onvoldoende of niet aangepast is. HERZIEN VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
4. Eisen van de taak 
De taak kan ook gevaar voor met name spier- en/of botletsel 
opleveren, wanneer daarmee een of meer van de volgende 
factoren gemoeid zijn: 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
BIJLAGE II 
INDIVIDUELE RISICOFACTOREN 
(Artikel 5 en artikel 6, lid 2) 
Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd 
— Ongewijzigd