EUROPESE COMMISSIE Brussel, 7.4.2022 COM(2022) 137 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Negende verslag van de Commissie inzake btw-registratie, -inning en -controleprocedures volgens artikel 12 van Verordening nr. 1553/89 van de Raad (EEG, EURATOM)









Inhoudsopgave 1.Inleiding 1.1. Een nieuwe benadering: voortbouwen op succesverhalen 1.2. Verzamelen en analyseren van gegevens 2.Gemeenschappelijk belang: het belang van de btw voor de lidstaten, de Europese Unie en de belastingplichtigen 2.1. Nalevingskloof (btw-kloof) 2.2. Effect van de btw-kloof op de eigen middelen 2.3. Btw-administratie en nalevingslasten voor bedrijven 3.Btw-registratie en risicoanalyse 3.1. Bijstand aan belastingplichtigen door betere communicatie 3.2. Volledigheid van de databank van voor de btw geregistreerde belastingplichtigen 4.Btw, informatietechnologie en nieuwe technologieën 4.1. Elektronische handel 4.2. Mini-éénloketsysteem 4.3. Digitalisering, informatietechnologie en gegevensanalyse 4.4. Nalevingsbeheerplannen 4.5. “Dienstverlening aan belastingplichtigen: 4.6. Gebruik van gegevens voor btw-nalevingsdoeleinden 4.6.1. Verzamelen van gegevens

4.6.2. Geïnformeerde beslissing: gegevens laten werken 5.Aangifte en betaling 5.1. Tijdige aangifte 5.1.1.Elektronische aangifte 5.1.2.Controle op de naleving van de termijnen voor de btw-aangifte 5.2. Betaling van btw 6.Inning van btw-schulden, teruggaven en controles 6.1. Inning van btw-schulden 6.2. Btw-teruggave 6.3. Volledigheid van de rapportageverplichtingen: btw-controles 7.Btw-boekhouding, verantwoordingsplicht en geschillen 7.1. Btw-boekhouding, interne controles en externe evaluaties 7.2. Procedure voor de beslechting van btw-geschillen 8.COVID-19 en btw: aanbevelingen voor de inning en invordering van btw 9.Conclusie Bijlage 1: Index van aanbevelingen Bijlage 2: Index van afbeeldingen en tabellen Bijlage 3: Referenties 1.Inleiding

Openbare diensten — van medische zorg tot ontwikkeling van infrastructuur en van onderwijs tot landsverdediging — zijn essentieel voor ons dagelijks leven, maar kosten wel geld. Er zijn belastingen nodig om deze diensten te financieren en de belasting over de toegevoegde waarde (btw) levert een essentiële en vaak primaire bijdrage aan de begrotingen van de lidstaten. Een ondermaatse administratie van de btw ondermijnt de ontwikkeling en de groei van en het vertrouwen in de overheid. Een doeltreffende btw-administratie met efficiënte processen en procedures is daarom in ieders belang: nationale overheden, EU-instellingen, belastingplichtigen en burgers. Bij Verordening (EEG, Euratom) nr. 1553/89 van de Raad van 29 mei 1989 wordt de Commissie opgedragen om de drie jaar een beoordeling uit te voeren van de nationale procedures voor de registratie van belastingplichtigen en voor de vaststelling en inning van de btw, alsmede van de voorschriften en resultaten van de nationale btw-controlestelsels. Vervolgens kunnen mogelijke herzieningen worden overwogen om de doeltreffendheid van deze procedures te verbeteren. Dit verslag is in overeenstemming met dat mandaat en heeft betrekking op de periode 2016-2019. Sinds 1989 zijn acht van dergelijke beoordelingsverslagen uitgebracht. In het meest recente verslag, dat in december 2017 werd gepubliceerd, wordt gepleit voor het doorbreken van het hokjesdenken en het verbeteren van de btw-administratie door betere samenwerking tussen belastingdiensten. In dit verslag worden enkele van de waarschijnlijke oorzaken van inkomstenverlies in kaart gebracht en worden uitdrukkelijk aanbevelingen gedaan voor maatregelen om dit probleem aan te pakken door de btw-administratie te versterken. (De aanbevelingen staan in de kaders hieronder. Voor een samenvatting van de aanbevelingen, zie bijlage 1.) Dit is met name belangrijk in de context van de veranderingen die digitalisering en nieuwe technologieën in onze economieën teweegbrengen. In dit verslag worden ook de ervaringen en goede praktijken van de nationale btw-administraties gepresenteerd. De komende maanden en jaren, wanneer de EU en de wereldgemeenschap proberen te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis, zal een billijke en efficiënte belastingheffing alleen maar belangrijker worden. De lidstaten hebben snel maatregelen op het gebied van de btw genomen, samen met andere gerichte maatregelen om het pad naar herstel te effenen. In dit verslag wordt beoordeeld of de belastingdiensten klaar zijn om het hoofd te bieden aan moeilijke situaties, met inbegrip van de COVID-19-gerelateerde noodsituaties, en om met zo min mogelijk verstoringen te blijven functioneren. 1.1.Een nieuwe benadering: voortbouwen op succesverhalen De belastingdiensten zijn allemaal actief in dezelfde sector: inning van belastingen. Vooral op een behoorlijk geharmoniseerd gebied zoals de btw hebben zij veel soortgelijke functies, maar kunnen zij verschillen wat betreft organisatie, activiteiten, fiscaal beleid en prioriteiten. In dit verslag wordt een stap terug gezet en wordt de btw-administratie vanuit een breder perspectief bekeken om vast te stellen wat de lidstaten doen. Er wordt een mogelijke aanpak aanbevolen om in de gehele EU tot vergelijkbare prestaties te komen. De hele levenscyclus van de btw wordt gevolgd, van de registratie van btw-plichtigen tot de btw-controle na teruggave. Het vergelijken van prestatiegegevens is de eenvoudigste manier om goede prestaties en goede praktijken te identificeren. Uiteenlopende definities, een gebrek aan volledigheid en robuustheid van de gegevens en de onvergelijkbaarheid van soortgelijke functies in diverse omgevingen (omvang, politieke organisatie, sociale structuren enz.) maken een volledige benchmarking echter onmogelijk. De bestaande diversiteit vormt zonder twijfel de grootste uitdaging bij het vergelijken van de kosten en prestaties van belastingdiensten. Andere factoren, zoals het gedrag van de btw-plichtigen (bv. de bereidheid om belasting te betalen), de kwaliteit van de btw-toepassingswetgeving en andere voor de btw bepalende factoren (bv. omvang van de detailhandel, structuur van de belastingplichtige, geografische ligging, grootte van het land, economisch klimaat en werkloosheid), zijn van invloed op de btw-kloof, maar zijn bijna onmogelijk te beoordelen. Dit verslag is weliswaar geen benchmarkingoperatie, maar brengt wel mogelijkheden tot verandering en verbetering in kaart en besteedt ook aandacht aan de specifieke kenmerken van elk land. Dergelijke mogelijkheden zijn vaak van kwalitatieve (“zachte”) aard en moeilijk vast te stellen. 1.2.Verzamelen en analyseren van gegevens Om de gegevens te verzamelen, heeft de Commissie alle lidstaten een enquête over specifieke kwesties toegezonden. Aan de hand van 109 verschillende vragenreeksen (vrije tekst, enkelvoudige en meervoudige keuze, matrix enz.) en tabellen heeft de Commissie 8 700 antwoorden verzameld. Wij hebben gebruikgemaakt van validatiemethoden (bv. kruiscontroles, vergelijkingen met andere bronnen en belangrijke verificatievragen) om de kwaliteit van de ontvangen gegevens te verifiëren en te bevestigen. De Commissie heeft via diverse kanalen contact opgenomen met de lidstaten om geconstateerde onregelmatigheden te bespreken. Alle lidstaten konden hun antwoorden herzien. De kwaliteit en nauwkeurigheid van de gegevens lopen nog sterk uiteen. De lidstaten moeten ernaar streven om binnen de gestelde termijn kwalitatief hoogwaardige gegevens te verstrekken. Het Verenigd Koninkrijk heeft zich op 31 januari 2020 teruggetrokken uit de Europese Unie. Aangezien het verslag betrekking heeft op de periode 2016-2019 en het recht van de Unie gedurende de overgangsperiode volledig van toepassing bleef op en in het Verenigd Koninkrijk, hebben alle verwijzingen naar “lidstaten” en alle berekeningen (bv. verschillende ratio’s en percentages) ook betrekking op het Verenigd Koninkrijk. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn volledige medewerking verleend. 2.Gemeenschappelijk belang: het belang van de btw voor de lidstaten, de Europese Unie en de belastingplichtigen 2.1.Nalevingskloof (btw-kloof)

De capaciteit van de belastingdiensten om belasting over de toegevoegde waarde (btw) te innen, is een urgente zaak voor de lidstaten, de EU, de Europese bedrijven en de burgers. De btw levert een essentiële en grote bijdrage aan de nationale begrotingen van de lidstaten en is een belangrijke bron van eigen middelen van de EU-begroting. De verschuldigde, maar door de belastingdiensten niet geïnde btw werd in 2019 echter geschat op 134 miljard EUR in nominale termen en op 10,3 % uitgedrukt als percentage van de totale verschuldigde btw ( Afbeelding 1 ). Dit wordt de “btw-kloof” genoemd: het verschil tussen de totale verschuldigde btw en het door de belastingdiensten van de lidstaten daadwerkelijk geïnde bedrag, dat als zodanig de gederfde btw-inkomsten ten opzichte van een theoretische btw-berekening weergeeft. De Commissie berekent en publiceert de btw-kloof jaarlijks met het oog op het verzamelen van vergelijkbare gegevens en indicatoren over de omvang van de derving van btw-inkomsten. De btw-kloof betreft een schatting van het inkomstenverlies om redenen die in vier brede categorieën kunnen worden ingedeeld: 1) btw-fraude en btw-ontduiking, 2) btw-ontwijkingspraktijken en -optimalisering, 3) faillissementen en financiële insolventies en 4) administratieve fouten. Voorts moet worden opgemerkt dat de btw-kloof wordt geschat op basis van nationale statistieken. Tot slot is de bestuurlijke capaciteit van de lidstaten om naleving te vergemakkelijken en btw-fraude te bestrijden in dit verband een zeer belangrijke factor. Hoewel elk van deze redenen voor de btw-kloof om een andere beleidsreactie vraagt, kan de kloof zelfs onder optimale omstandigheden niet volledig worden weggewerkt, bijvoorbeeld wat betreft gederfde btw als gevolg van faillissementen en financiële insolventies. Het kwantificeren en monitoren van de btw-kloof kan helpen om doelgerichte maatregelen te ontwikkelen en de effectiviteit ervan te controleren. Als zodanig kan de btw-kloof worden beschouwd als een indicator voor het meten van de doeltreffendheid van de btw-invorderings- en -nalevingsmaatregelen in elke lidstaat. Bron: Europese Commissie (2021) — Btw-kloof in de EU - Verslag 2021 Hoewel het EU-brede beeld in de loop der tijd een verbetering laat zien, lopen de statistieken bij een onderlinge vergelijking tussen de lidstaten sterk uiteen, variërend van 1 % tot 35 % van de totale theoretisch verschuldigde btw in een lidstaat ( Afbeelding 2 ). Er zijn goede voorbeelden waaruit blijkt dat er vooruitgang kan worden geboekt en dat de btw-kloof kan worden verkleind: over het geheel genomen is de btw-kloof ten opzichte van 2018 in 18 lidstaten kleiner geworden. Naast Kroatië en Cyprus is de btw-kloof het sterkst afgenomen in Griekenland, Litouwen, Bulgarije en Slowakije. In deze vier landen is de btw-kloof gedaald met 2,2 % tot 3,2 % (–3 procentpunten). Een andere groep landen bestaat uit Zweden, Finland en Estland. In deze lidstaten wordt het verlies aan btw-inkomsten al jarenlang geschat op minder dan 5 % van de verschuldigde btw. De toename van de btw-kloof was, afgezien van Malta, het grootst in Slovenië (+3 procentpunten) en Roemenië (+2,3 procentpunten). Noot: De gegevenslabels hebben betrekking op de btw-kloof als aandeel van de totale verschuldigde btw in 2019

Bron: Europese Commissie (2021) — Btw-kloof in het EU-verslag 2021 De verschillen in de schattingen van de btw-kloof tussen de lidstaten weerspiegelen de verschillen wat betreft belastingnaleving, -fraude en -ontwijking, faillissementen, insolventies en bestuurlijke capaciteit. Hoewel ook andere factoren, zoals de economische ontwikkeling en de organisatie van de nationale statistieken, van invloed zijn op de schattingen, geven de omvang van en vooral de trend in de btw-kloof een indicatie van de prestaties van de nationale belastingdiensten. Jaar Lid-

staat 2016 2017 2018 2019 Miljoen EUR % Miljoen EUR % Miljoen EUR % Miljoen EUR % België 3 513 10,9 % 4 126 12,2 % 4 007 11,4 % 4 444 12,3 % Bulgarije 621 12,3 % 648 12,2 % 617 10,8 % 508 8,3 % Tsjechië 2 499 16,0 % 2 223 13,1 % 2 567 13,8 % 2 835 14,3 % Denemarken 2 539 8,7 % 2 528 8,3 % 2 516 7,9 % 2 778 8,6 % Duitsland 22 091 9,2 % 23 212 9,3 % 24 291 9,4 % 23 443 8,8 % Estland 115 5,5 % 117 5,2 % 98 4,0 % 116 4,5 % Ierland 1 426 10,2 % 1 910 12,8 % 1 541 9,8 % 1 721 10,1 % Griekenland 5 374 27,3 % 6 730 31,5 % 6 237 29,0 % 5 350 25,8 % Spanje 4 577 6,1 % 5 411 6,8 % 5 252 6,3 % 5 840 6,9 % Frankrijk 14 852 8,8 % 15 329 8,6 % 14 428 7,9 % 13 858 7,4 % Kroatië 553 8,4 % 482 6,9 % 553 7,4 % 77 1,0 % Italië 36 852 26,5 % 32 611 23,3 % 32 415 22,9 % 30 106 21,3 % Cyprus 47 2,7 % 169 9,4 % 171 8,6 % 54 2,7 % Letland 309 13,2 % 402 15,7 % 277 10,2 % 237 8,3 % Litouwen 1 070 26,1 % 1 116 25,2 % 1 137 24,4 % 1 048 21,4 % Luxemburg 589 15,8 % 226 6,3 % 333 8,5 % 267 6,6 % Hongarije 1 748 14,2 % 1 891 13,9 % 1 261 8,9 % 1 483 9,6 % Malta 244 25,6 % 225 21,7 % 203 18,1 % 287 23,5 % Nederland 2 651 5,3 % 3 190 6,0 % 3 039 5,5 % 2 660 4,4 % Oostenrijk 2 466 8,3 % 2 605 8,4 % 3 033 9,4 % 2 895 8,7 % Polen 7 880 20,3 % 6 810 15,8 % 5 288 11,6 % 5 379 11,3 % Portugal 2 123 11,9 % 1 847 9,9 % 1 759 9,0 % 1 609 7,9 % Roemenië 6 453 37,0 % 6 797 36,8 % 6 258 32,7 % 7 411 34,9 % Slovenië 186 5,3 % 142 3,9 % 163 4,1 % 298 7,1 % Slowakije 1 360 20,0 % 1 206 16,9 % 1 414 18,3 % 1 313 16,1 % Finland 985 4,8 % 1 320 6,1 % 884 4,0 % 646 2,9 % Zweden 1 228 2,8 % 1 713 3,7 % 1 483 3,3 % 597 1,4 % Verenigd Koninkrijk 20 102 10,7 % 20 714 11,3 % 19 835 10,5 % 17 176 8,9 % EU 144 452 12,1 % 145 698 11,5 % 141 059 11,1 % 134 436 10,3 % Bron: Europese Commissie (2021) — Btw-kloof in de EU Van de 28 lidstaten nemen er 25 schattingen van de btw-kloof op in hun verschillende methoden voor het monitoren van de omvang van de onjuiste rapportage (met als uitzondering Duitsland, Malta en Zweden). Veertien lidstaten maken gebruik van zowel interne schattingen als van schattingen van de Commissie, terwijl acht lidstaten, namelijk Tsjechië, Ierland, Spanje, Luxemburg, Hongarije, Nederland, Oostenrijk en Portugal, zich uitsluitend baseren op de EU-cijfers. Bulgarije, Estland en het Verenigd Koninkrijk gebruiken uitsluitend hun interne schattingen. De Commissie handhaaft de aanbeveling uit het vorige verslag dat de lidstaten moeten investeren of blijven investeren in het schatten van hun eigen btw-kloof en dat zij deze nader moeten analyseren. Door inzicht te verwerven in de btw-kloof, kunnen nationale beleidsmakers het effect van hun beleidsmaatregelen meten en deze aanpassen om de btw-naleving te verbeteren. Enkele lidstaten (11/28) hebben hun interne schattingen van de btw-kloof doorgegeven. In het algemeen waren er geen significante verschillen (gemiddeld 1-2 procentpunten) tussen de interne schattingen en de schattingen van de Commissie. Dit toont eens te meer de juistheid aan van de door de Commissie gepubliceerde jaarcijfers. Bijna alle lidstaten zijn van mening dat de studies en schattingen van de btw-kloof nuttig zijn om meer inzicht te krijgen in de omvang van de onjuiste rapportage van btw-verplichtingen, maar de mate van waardering varieert. Er zij op gewezen dat lidstaten die niet veel investeren in het schatten van de btw-kloof, een schatting wel nuttig achten, maar in mindere mate. Vraag 4.8: “In hoeverre hebben de studies/schattingen van de btw-kloof uw belastingdienst geholpen om uw toekomstige nalevingswerkzaamheden doelgerichter te maken?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw 2.2.Effect van de btw-kloof op de eigen middelen

De eigen btw-middelen voor de begroting van de Unie worden geheven op de btw-grondslag van elke lidstaat. De btw-grondslagen worden eerst geharmoniseerd overeenkomstig de EU-regels voordat de te betalen eigen btw-middelen worden berekend. Hetzelfde percentage wordt vervolgens geheven op de geharmoniseerde grondslag van elke lidstaat, die echter maximaal 50 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van de lidstaat bedraagt. De prestaties van de btw-administratie in de lidstaten zijn rechtstreeks van invloed op de inkomsten van de EU. Aangezien de door elke lidstaat geïnde netto-btw-inkomsten worden gebruikt om de geharmoniseerde grondslag vast te stellen, is de btw-kloof van invloed op zowel de inkomsten van de lidstaten als op de eigen btw-middelen van de EU. Juridisch gezien heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie een duidelijk verband gelegd tussen de inning van de btw op nationaal niveau en de beschikbaarheid van de overeenkomstige middelen voor de

EU-begroting. Het aandeel van op de btw gebaseerde bijdragen is in de loop der tijd afgenomen en elke daling van de eigen btw-middelen moet worden gecompenseerd door een overeenkomstige stijging van de op het bni gebaseerde bijdragen, die door elk van de lidstaten worden betaald. De cijfers van de btw-kloof in de lidstaten kunnen worden beschouwd vanuit verschillende invalshoeken, zoals het percentage van de kloof of de omvang ervan in absolute waarde, die allemaal hetzelfde algemene beeld van de misgelopen inkomsten geven. a. Btw-kloof als percentage van de totale verschuldigde btw b. Btw-kloof in miljoen EUR Bron: Europese Commissie (2021) — Btw-kloof in de EU 2.3.Btw-administratie en nalevingslasten voor bedrijven Hoewel de beginselen van de btw zijn geharmoniseerd, kunnen de regels in verschillende lidstaten op verschillende wijze worden vastgesteld en toegepast, waardoor de nalevingslasten voor het bedrijfsleven sterk uiteenlopen. De doelmatigheid en doeltreffendheid van de belastingdiensten beïnvloeden zowel de kosten van de belastinguitvoering voor de overheid als de nalevingskosten voor het bedrijfsleven. Aangezien de btw een groot deel van de administratieve lasten voor bedrijven uitmaakt, is het even belangrijk om de kwaliteit van de btw-administratie te verbeteren. De beoordeling van de administratieve lasten voor btw-plichtigen valt echter buiten het bestek van dit verslag. Aanbeveling 1: Bereken en analyseer de nationale btw-kloof en de verschillende componenten ervan (intracommunautaire ploffraude, elektronische handel enz.). 3.Btw-registratie en risicoanalyse De registratie en nummering van belastingplichtigen (bedrijven, individuele personen en andere entiteiten die voor de btw zijn geregistreerd) vormen een fundamentele eerste stap in het beheer van de btw, die belangrijke administratieve processen versterkt als de informatie in de registratiedatabank volledig, nauwkeurig en up-to-date is. Bij de registratie worden de btw-plichtigen opgenomen in nationale btw-databanken. In het vorige verslag heeft de Commissie de lidstaten aanbevolen om: ·meer inspanningen te leveren om belastingplichtigen, met name buitenlandse belastingplichtigen, bij te staan bij de naleving van hun btw-registratieverplichtingen (aanbeveling 4); ·na te denken over toewijzing van btw-identificatienummers en registratienummers van het systeem voor de uitwisseling van btw-informatie (VIES) (aanbeveling 5); ·de geldigheid van de btw- en VIES-registratiegegevens stelselmatiger te verifiëren (aanbeveling 6). 7.0.Bijstand aan belastingplichtigen door betere communicatie Aangezien de lidstaten in het vorige verslag werd geadviseerd meer inspanningen te leveren om belastingplichtigen bij te staan bij het naleven van hun btw-registratieverplichtingen, is een vervolgvraag opgenomen om de vooruitgang op dit punt te beoordelen. De lidstaten gaven in hun antwoorden aan dat onlineregistratie op grote schaal beschikbaar is en dat belastingplichtigen over de onlineregistratie en de daarmee samenhangende verplichtingen worden geïnformeerd.

Vraag 3.3: “Informeert de belastingdienst belastingplichtigen online over hun btw-registratieverplichtingen en de registratieprocedure? Bijvoorbeeld via een webpagina, applicaties enz.” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Vraag 3.8: “Is onlineregistratie […]” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 2: Informeer belastingplichtigen online over hun btw-verplichtingen en maak onlineregistratie mogelijk. 7.1.Volledigheid van de databank van voor de btw geregistreerde belastingplichtigen Er moet een evenwicht worden gevonden tussen enerzijds het bevorderen van nieuwe economische activiteiten door middel van gemakkelijke btw-registratie en anderzijds het bestrijden van btw-fraude. Het verrichten van een economische activiteit in een EU-lidstaat is mogelijk met alleen een actief btw-nummer, zelfs zonder een vaste inrichting in die lidstaat. Een zorgvuldige beoordeling van de aanvragers in de registratiefase is daarom een cruciale stap in de opsporing van mogelijke fraudegevallen. Om btw-fraude te bestrijden, kan onder bepaalde omstandigheden een aanvraag voor een btw-nummer moeten worden afgewezen. De registratieprocedure moet een risicoanalyse omvatten op basis van informatie die de aanvrager in de registratiefase heeft verstrekt en die is getoetst aan informatie van derden en indien nodig opgeschoond nadat de belastingplichtige om uitleg is gevraagd. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de informatie in hun btw-databanken volledig en nauwkeurig is en regelmatig wordt bijgewerkt. Daartoe moeten zij beschikken over een veelzijdig IT-registratiesubsysteem dat gekoppeld is aan andere IT-subsystemen van de belastingdienst en dat hen in staat stelt de ontvangst van btw-aangiften op te schorten, herinneringen te versturen, aanslagen te schatten en andere maatregelen te nemen ten aanzien van belastingplichtigen die tijdelijk inactief zijn. Zij moeten managementinformatie over de btw-registratie kunnen verschaffen en regelmatig kunnen nagaan in hoeverre de VIES-databank zekerheid biedt over de geldigheid ervan. Om de integriteit van btw-registratiedatabanken vast te stellen, heeft de Commissie ook gevraagd naar het aantal belastingplichtigen, de btw-registratie en de registratie in het mini-éénloketsysteem (MOSS), de uitgevoerde registratiecontroles en de verwachte btw-aangiften en -inkomsten. In het vorige verslag werd geconstateerd dat in de lidstaten registratieprocedures van kracht zijn en dat onlineregistratie steeds populairder wordt. Daarnaast zijn in sommige lidstaten “éénloketsystemen” voor de registratie van ondernemingen beschikbaar en bij het btw-registratieproces zijn verscheidene instanties betrokken, zoals kamers van koophandel. Onder de lidstaten is een enquête gehouden over de automatische uitwisseling van informatie tussen belastingdiensten en verschillende instanties die belast zijn met de registratie van bedrijven. Vraag 3.2: “3.2. Wordt er automatisch informatie uitgewisseld tussen de belastingdienst en deze instanties [die belast zijn met de registratie van bedrijven, bijvoorbeeld de kamer van koophandel]?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw

Om de volledigheid en de nauwkeurigheid van btw-databanken te waarborgen, zijn een betere integratie van relevante databanken en een daadwerkelijke uitwisseling van informatie tussen de betrokken nationale actoren van essentieel belang. Aanbeveling 3: Verbeter de automatische uitwisseling van informatie tussen belastingdiensten en andere nationale instanties. De registratiedatabanken van de lidstaten moeten minimuminformatie over de belastingplichtige bevatten om aan de norm van volledigheid en nauwkeurigheid te voldoen. De meeste relevante gegevens over belastingplichtigen moeten vanaf het moment van registratie in de btw-databank zijn opgenomen. Vraag 3.4: “Welke informatie is vereist bij de registratie van een nieuwe belastingplichtige (uitgezonderd het MOSS)? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen worden de databanken van voor de btw geregistreerde belastingplichtigen goed bijgehouden in de lidstaten. Zij bevatten het merendeel van de relevante gegevens over de belastingplichtigen en de erin opgenomen informatie volstaat om op doeltreffende wijze met hen te communiceren. In de meeste lidstaten (24/28) is bij de registratie van een nieuwe btw-plichtige het grootste deel van de informatievelden vereist. Tien lidstaten, namelijk Denemarken, Ierland, Griekenland, Kroatië, Cyprus, Litouwen, Hongarije, Oostenrijk, Portugal en het Verenigd Koninkrijk, hebben alle velden opgenomen. In de meeste lidstaten die niet de minimaal vereiste velden in hun databank hebben opgenomen, moeten andere velden worden ingevuld of moet vervangende informatie worden verstrekt, zoals bankgegevens, verwachte omzet, identificatiegegevens van de wettelijke vertegenwoordiger(s), financieringsbronnen en gegevens over werknemers. Er kan efficiëntiewinst worden behaald door deze velden te integreren op het moment van registratie, zodat zij onmiddellijk in de databank verschijnen. Daarmee zou worden voorkomen dat nationale belastingdiensten aanvullende informatie moeten opvragen via individuele verzoeken. Aanbeveling 4: Houd een nauwkeurige en volledige btw-databank bij. Uit de analyse is gebleken dat er geen systematische correlatie is tussen de btw-kloof en indicatoren zoals het aantal geregistreerde belastingplichtigen, het aantal voor de btw geregistreerde bedrijven en de bij de registratie gevraagde informatie. Er kan een lichte correlatie bestaan tussen de omvang van de btw-kloof en de gemiddelde waarde van de geïnde btw per belastingplichtige. De lidstaten met de hoogste waarde van de inkomsten per voor de btw geregistreerde belastingplichtige (Luxemburg, Ierland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk) lijken een relatief kleinere btw-kloof te hebben. Afbeelding 9 toont de mate waarin de lidstaten btw-registratiecontroles uitvoeren en waarin zij nagaan of de registratieaanvragen authentiek zijn en of de aanvragers aan de wettelijke vereisten voor registratie voldoen. a. Vraag 3.5: “Welke informatie is vereist bij de registratie van een nieuwe belastingplichtige (uitgezonderd het MOSS)?

(meerdere antwoorden mogelijk)” b. Vraag 3.6: “Voert uw belastingdienst voorafgaande controles uit vóór de btw-registratie?

(meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen maken de lidstaten gebruik van risico-indicatoren; de verificaties worden systematisch uitgevoerd en kunnen zo nodig ook controlebezoeken aan een belastingplichtige omvatten. Er zijn procedures om te waarborgen dat de aanvragen voor registratie authentiek zijn en dat de aanvragers aan de wettelijke vereisten voldoen. Griekenland, Italië, Cyprus, Malta en Portugal zouden echter baat kunnen hebben bij meer consistentie in de voorafgaande controles. Tsjechië en Spanje wordt aangeraden de identiteit van de aanvrager (ID) beter te verifiëren, terwijl Bulgarije, Tsjechië, Spanje, Malta, Nederland, Roemenië en Zweden hun bepalingen betreffende wettelijke verificatie van btw-registraties opnieuw zouden moeten bekijken. Sommige lidstaten meldden andere voorafgaande verificaties. Deze zijn gebaseerd op verschillende bronnen, zoals deskresearch, openbare informatie, bezoeken ter plaatse voorafgaand aan de registratie, en strafregisters. Informatieverzoeken aan andere nationale instanties, interviews/bijeenkomsten met directeuren of hun gemachtigde vertegenwoordigers en het gebruik van specifieke vragenlijsten voor risicobeoordeling zijn eveneens een gangbare praktijk. Het zou ook een goede praktijk kunnen zijn om te zorgen voor interoperabiliteit tussen belasting- en douanerisicocriteria die relevant zijn voor de btw (signalen in verband met douaneregeling 42 kunnen bijvoorbeeld ook verband houden met het risico van btw-fraude).

In verschillende antwoorden werd verwezen naar administratieve en internationale samenwerking als aanvullende bron van verificatie. Aanbeveling 5: Voer wettelijke en ID-verificaties uit en verricht systematische voorafgaande controles op basis van risico-indicatoren. Het percentage afgewezen btw-registratieverzoeken geeft een indicatie van de kwaliteit van het risicobeoordelingsproces en varieert van 0 % in Italië tot meer dan 20 % in Letland en Litouwen. Lidstaten met een laag percentage afgewezen btw-registraties hebben gewoonlijk een grotere btw-kloof en lidstaten met een hoger percentage afwijzingen presteren in dit opzicht doorgaans beter. Italië en Griekenland antwoordden bijvoorbeeld met respectievelijk “nul” en “geen gegevens beschikbaar”; in Roemenië daalde het totale percentage afgewezen btw-registraties van 14,5 % in 2016 tot 2,2 % in 2019. De lidstaten kunnen baat hebben bij het opbouwen van een institutioneel geheugen van registratieverzoeken, met name van afgewezen verzoeken, om meer inzicht te krijgen in het rechtmatige belang van een aanvrager bij het verrichten van een economische activiteit en in zijn capaciteit om deze uit te voeren. Vraag 3.7: Houdt uw administratie een register bij van aanvragers aan wie geen registratie is verleend? Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw De meeste lidstaten (19/28) houden een register bij van aanvragers aan wie geen registratie is verleend. Alle lidstaten moeten deze goede praktijk toepassen en indien nodig een wijziging van de nationale wetgeving overwegen. Aanbeveling 6: Houd een register bij van aanvragers aan wie geen registratie is verleend. De meeste lidstaten controleren de in de btw-registratiedatabank opgenomen gegevens aan de hand van informatiebronnen van derden, zoals andere overheidsregisters, om de integriteit en de nauwkeurigheid van hun databanken te verbeteren. Dit is een goede praktijk en de lidstaten moeten het voorbeeld volgen van Denemarken, Estland, Ierland, Griekenland, Frankrijk, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Roemenië en Zweden. Vraag 3.9: “Worden de in de btw-registratiedatabank opgenomen gegevens gecontroleerd aan de hand van informatiebronnen van derden (bv. andere overheidsregisters zoals het handelsregister) om ervoor te zorgen dat de gegevens up-to-date zijn?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 7: Controleer de gegevens in de btw-registratiedatabank aan de hand van informatiebronnen van derden. Daarnaast heeft de Commissie getracht meer informatie te krijgen over het bestaan en de aard van de processen voor het opsporen van bedrijven en personen die zich wel moeten registreren maar dat niet doen en, even belangrijk, over de resultaten van deze processen. De belastingdiensten die de eerste vraag met “ja” hebben beantwoord, beschikken over verschillende processen om niet-geregistreerde bedrijven op te sporen. Vraag 3.11.a: “Geef aan welk soort initiatieven uw belastingdienst heeft toegepast.

(meerdere antwoorden mogelijk)”

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Afbeelding 13 geeft meer informatie over de betrokken economische sectoren. Vraag 3.11.b: “Voor welke economische sectoren heeft uw belastingdienst op basis van die initiatieven een aanzienlijk aantal niet-geregistreerde bedrijven geïdentificeerd? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 8: Zorg ervoor dat u over processen beschikt om belastingplichtigen op te sporen die zich niet registreren en richt u op de specifieke economische sectoren met een aanzienlijk aantal niet-geregistreerde bedrijven. Zoals in het vorige verslag is opgemerkt, werken de lidstaten geleidelijk toe naar een registratieprocedure op basis van risicobeoordeling. Om te beoordelen of deze procedure tot aanzienlijke vertraging leidt voor belastingplichtigen die een btw- en een VIES-registratienummer aanvragen, werd de tijd die nodig is voor de verwerking van een verzoek vergeleken met de gegevens van de vorige periode. Vraag 2.2.g: “Minimumaantal dagen dat nodig is voor het verkrijgen van een […]” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Het beeld voor de langere termijn valideert eerdere bevindingen: de aanpak op basis van risicobeoordeling leidt niet tot een significante vertraging van het registratieproces en de belastingdiensten werken toe naar een samenvoeging van het btw-identificatienummer en het VIES-registratienummer tot een uniek identificatienummer. Aanbeveling 9: Neem een risicobeoordelingsprocedure in het registratieproces op. Volgens het btw-stelsel zijn intra-EU-leveringen van goederen vrijgesteld van btw in de lidstaat van levering wanneer zij worden verricht aan een in een andere lidstaat gevestigde belastingplichtige. De lidstaat waar een belastingplichtige is gevestigd, neemt de voorbelasting voor zijn rekening. Daarom moet iedere belastingplichtige die dergelijke leveringen verricht, kunnen controleren of zijn afnemers in een andere lidstaat belastingplichtig zijn en over een geldig btw-identificatienummer beschikken. Daartoe houdt elke belastingdienst een elektronische databank bij met de btw-registratiegegevens van handelaren die in de lidstaat zijn gevestigd, met inbegrip van het btw-identificatienummer, de naam van de handelaar en het adres van de handelaar. Het geautomatiseerde VIES is opgezet om nationale belastingdiensten in staat te stellen gegevens over intra-EU-leveringen uit te wisselen. Belastingplichtigen kunnen VIES-on-the-Web raadplegen om een bevestiging te krijgen van de btw-nummers van hun handelspartners. Om hun reactie op de aanbeveling van een meer systematische verificatie van de geldigheid van de btw- en VIES-registratiegegevens te beoordelen, werd de lidstaten gevraagd of er na de registratie in het VIES een vervolgcontrole plaatsvindt. a. Vraag 3.12: “Vindt er na de registratie in het VIES een vervolgcontrole plaats op de geldigheid ervan?”

b. Vraag 3.13: “Verwijdert uw belastingdienst in geval van fraude het VIES-identificatienummer uit het VIES-systeem?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Overeenkomstig artikel 22 van Verordening (EU) 904/2010 van de Raad zijn de lidstaten verplicht controles uit te voeren na de registratie als zij voorafgaand aan de registratie alleen preliminaire controles uitvoeren. Slechts een minderheid van de lidstaten (18 %) antwoordde dat zij deze gegevens niet verifiëren, tegenover meer dan 30 % van de belastingdiensten die volgens het vorige verslag geen procedures voor controle na de registratie toepasten. In twintig lidstaten gelden bepalingen op grond waarvan het VIES-nummer in geval van fraude kan worden geschrapt, hetgeen de Commissie als een goede praktijk beschouwt. Denemarken en Cyprus hebben aangegeven dat zij de geldigheid van het VIES-nummer na registratie niet verifiëren en Bulgarije, Estland, Polen, Slowakije en Finland gaven aan dat zij de VIES-nummers bij fraude niet schrappen. Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk gaven aan dat zij de geldigheid van het VIES-nummer na registratie niet verifiëren en het

VIES-nummer in geval van fraude niet schrappen. De lidstaten wordt aangeraden het voorbeeld van de meerderheid te volgen. Het btw-stelsel ondersteunt de interne markt van de EU en de btw-fraudeketen is doorgaans lang en omvat twee of meer landen. Soms is het nodig om tegen binnenlandse handelaren op te treden om te voorkomen dat de btw-fraude naar een andere lidstaat wordt “geëxporteerd”. Aanbeveling 10: Voer een vervolgcontrole op de VIES-registratienummers uit en analyseer de mogelijkheid om het VIES-nummer in geval van fraude op te schorten of te schrappen. Een succesvolle belastingdienst moet het btw-registratieproces monitoren en de resultaten van zijn btw-nalevingsmaatregelen evalueren. De IT speelt hierbij een essentiële rol en helpt de belastingdiensten bij het controleren van gegevens en het opsporen en analyseren van risico’s. Daarom moet de registratie-informatie worden gekoppeld aan andere IT-subsystemen, zoals aangifte, betaling, inning en controle, en moet zij managementinformatie genereren die het besluitvormingsproces ondersteunt. Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aangezien de Commissie de onderlinge koppeling van interne subsystemen niet rechtstreeks kan beoordelen, werd de lidstaten gevraagd of het IT-subsysteem voor btw-registratie van hun belastingdienst gekoppeld is aan andere IT-subsystemen. De meerderheid (90 %) bevestigde dat dit het geval was; alleen in Tsjechië, Estland, Cyprus en Malta is een dergelijke koppeling niet beschikbaar. Bovendien hebben Denemarken, Estland, Ierland, Griekenland en Kroatië “ja” geantwoord op de meeste vragen naar het bestaan van een doeltreffend IT-subsysteem voor de indiening en verwerking van btw-aangiften. Bulgarije, Tsjechië, Italië, Malta, Nederland en Polen gaven daarentegen aan dat hun systeem minder onderdelen bevat. Aanbeveling 11: Koppel het IT-systeem voor registratie-informatie aan andere subsystemen van de belastingdienst, zoals aangifte, betaling, inning en controle. Wat de goede praktijk bij de registratie betreft, wordt in het algemeen opgemerkt dat de lidstaten in veel gevallen vooruitgang boeken in de richting van een geïntegreerd systeem van risicobeoordeling en een online-interface ontwikkelen waarmee belastingplichtigen wijzigingen in hun gegevens onmiddellijk kunnen melden. Aanbeveling 12: Maak het voor btw-plichtigen mogelijk hun voor de btw relevante gegevens via een beveiligde onlineverbinding te raadplegen, te visualiseren en te wijzigen. 4.Btw, informatietechnologie en nieuwe technologieën 4.1.Elektronische handel Elektronische handel maakt de handel toegankelijker, maar zet ook de deur open voor fraude. De Europese Rekenkamer merkte op dat er “voor veel uitdagingen op het gebied van de inning van btw […] nog een oplossing [moet] worden gevonden” en verzocht de Commissie “de werking van de verkoop van goederen op afstand binnen de EU en het mini-éénloketsysteem (MOSS) [te] monitoren”. Belastingdiensten moeten hun belastingplichtigen kennen en een register bijhouden van de bedrijven die online goederen en diensten aan afnemers leveren (business-to-consumer). Slechts de helft van de lidstaten (België, Bulgarije, Tsjechië, Denemarken, Ierland, Griekenland, Italië, Cyprus, Letland, Litouwen, Luxemburg, Hongarije, Oostenrijk en Slowakije) heeft echter bevestigd dat zij een register bijhouden van het aantal voor de btw geregistreerde belastingplichtigen die online goederen of diensten verkopen.

Vraag 3.14: “Houdt uw belastingdienst een register bij van het aantal voor de btw geregistreerde belastingplichtigen die via internet goederen of diensten verkopen?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Bovendien lopen de aantallen (of de schattingen van de aantallen) belastingplichtigen voor elektronische handel sterk uiteen, van meer dan 10 000 in Bulgarije, Tsjechië, Griekenland en Letland tot minder dan 100 in Italië (71), België (25) en Oostenrijk (5). Aanbeveling 13: Houd een register bij van belastingplichtigen voor elektronische handel. 4.2.Mini-éénloketsysteem Het mini-éénloketsysteem (MOSS) voor de btw is een facultatieve regeling die belastingplichtigen de mogelijkheid biedt de btw in slechts één EU-lidstaat aan te geven in plaats van in meerdere EU-lidstaten. Het systeem is van toepassing op grensoverschrijdende telecommunicatie-, televisie- en radio-omroepdiensten en digitale diensten die worden verleend aan niet-belastingplichtigen. Het MOSS biedt exploitanten van deze diensten de mogelijkheid hun btw-aangiften in te dienen en de aan verschillende EU-lidstaten (lidstaten van verbruik) verschuldigde btw te betalen via een onlinesysteem in een van de EU-lidstaten (lidstaat van identificatie). a. Lidstaat van verbruik b. Lidstaat van identificatie Noot: waarden in miljoen EUR Bron: Europese Commissie (2021) — Monitoring van het mini-éénloketsysteem De invoering van het MOSS-systeem in 2015 was een succes. Vanwege de verschillen tussen de lidstaat van identificatie en de lidstaten van verbruik is een hoge mate van vertrouwen tussen alle betrokkenen van essentieel belang voor de werking van het systeem. Dit vertrouwen is gebaseerd op de zorgvuldigheid van de lidstaten, met name in hun communicatie (bij voorkeur via een specifiek kanaal) met bedrijven die van de regeling gebruikmaken, in het registratieproces (controles van handelaren voordat zij zich voor het MOSS registreren) en bij controles (die kunnen leiden tot uitschrijving, bijvoorbeeld van inactieve belastingplichtigen). Vraag 2.4: ”Welk soort registratiecontroles voor MOSS-doeleinden wordt er in uw land (als lidstaat van identificatie) systematisch uitgevoerd? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Vraag 4.4: “Dienstverlening aan belastingplichtigen: heeft uw belastingdienst […] een specifiek informatiekanaal?”

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw De meeste lidstaten vragen alleen om basisgegevens, zoals contactgegevens (volledige naam, bedrijfs- en postadres van de belastingplichtige enz.), datum van oprichting/registratie, aard van de activiteiten en economische sector. Daarom hebben zij soms slechts een beperkte kennis van in het MOSS geregistreerde bedrijven. Zeventien lidstaten (België, Bulgarije, Duitsland, Ierland, Griekenland, Spanje, Letland, Luxemburg, Hongarije, Malta, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) verzamelen andere informatie, zoals: ·eerdere registraties en gebruik van de MOSS-regeling; ·vragen over personen die zijn uitgeschreven als gevolg van een wijziging van de lidstaat van identificatie; ·zoeken op identificatienummer voor meervoudige registraties (meer dan één lidstaat); ·verificatie of de onderneming al dan niet een vaste inrichting in het land heeft; ·bankgegevens enz. Sommige lidstaten (Slovenië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) gaan ook na of er een webpagina is dan wel of er andere middelen voor de distributie van elektronische diensten zijn, of inschrijving in openbare registers van derde landen heeft plaatsgevonden en welk soort levering wordt verricht. Aanbeveling 14: Zet een specifiek informatiekanaal voor het MOSS op en voer systematisch voorafgaande registratiecontroles ten behoeve van het MOSS uit. Uit de antwoorden van de lidstaten blijkt dat het aantal in het MOSS geregistreerde bedrijven wat de Unieregeling betreft in de periode 2016-2019 is toegenomen. De relatieve groei van de niet-Unieregeling was groter, aangezien daarin ook het basiseffect van het kleine aantal registraties aan het begin van de geanalyseerde periode tot uitdrukking komt. De laatste tijd lijkt de stijgende trend van het aantal in het MOSS geregistreerde belastingplichtigen te zijn gekeerd, wat zou kunnen wijzen op een snellere uitschrijving van inactieve belastingplichtigen. a. Unieregeling b. Niet-Unieregeling Bron: Europese Commissie (2020) (2020) — Statistieken over het MOSS De ontwikkeling op het niveau van de lidstaten ziet er echter anders uit: in sommige landen, zoals Estland en Nederland, was er in de betrokken periode sprake van een aanzienlijke toename, terwijl in andere landen, zoals Duitsland, Ierland, Frankrijk, Polen en Slowakije, het aantal MOSS-registraties afnam.

Noot: In de kolommen worden de MOSS-registraties in 2019 vergeleken met het gemiddelde van de MOSS-registraties in de periode 2016-2019. Bron: Europese Commissie (2020) (2020) — Statistieken over het MOSS Uitschrijving uit het MOSS vindt plaats op verzoek van de belastingplichtige of op initiatief van de belastingdienst. Dit laatste geeft een goede indicatie van de inspanningen van de belastingdiensten om de MOSS-databank nauwkeurig te houden. Uit de antwoorden van de lidstaten blijkt dat er op dit gebied slechts beperkte vooruitgang is geboekt, met name tegen het einde van de geanalyseerde periode. Noot: In de kolommen is het aandeel van de uitschrijvingen in het totale aantal geregistreerde bedrijven weergegeven, gemiddelde van de periode 2016-2019.

Bron: Europese Commissie (2020) (2020) — Statistieken over het MOSS De cijfers lopen echter sterk uiteen. In bijna de helft van de lidstaten (Denemarken, Estland, Griekenland, Kroatië, Italië, Litouwen, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Finland en Zweden) lijkt er in het geheel geen ambtshalve uitschrijving uit het MOSS plaats te vinden; in de andere lidstaten (met name België, Spanje, Tsjechië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Cyprus, Ierland en Letland) wordt de MOSS-databank opgeschoond door middel van ambtshalve uitschrijving. Aanbeveling 15: Versterk de inspanningen om de MOSS-databank nauwkeurig te houden. Niet alle registraties vertalen zich in controles. Uit een staving van de antwoorden met andere beschikbare interne gegevensbronnen komt duidelijk naar voren dat de lidstaten de in het MOSS geregistreerde belastingplichtigen niet controleren. Bron: Europese Commissie (2020) (2020) — Statistieken over het MOSS Het aantal controles van in het MOSS geregistreerde belastingplichtigen in de EU-lidstaten is zeer laag: in 2019 in totaal slechts 47 bij zowel de Unieregeling als de niet-Unieregeling als lidstaat van identificatie en lidstaat van verbruik, terwijl de mediaan voor de EU nul is. Dit betekent dat een controle momenteel een uitzondering vormt in een algemene “geen-controle-van-het-MOSS”-realiteit op EU-niveau. Alleen België (7 controles als lidstaat van identificatie en 4 controles als lidstaat van verbruik op de Unieregeling), Denemarken (14 controles als lidstaat van verbruik op de niet-Unieregeling), Finland (7 controles als lidstaat van identificatie op de niet-Unieregeling) en Spanje (5 controles als lidstaat van verbruik op de Unieregeling) meldden enige activiteit op dit gebied. De overgrote meerderheid van de lidstaten (16/28) heeft in 2019 geen MOSS-controles uitgevoerd. Sommige lidstaten verklaarden dat zij geen cijfer konden verstrekken omdat zij een volledig geïntegreerd systeem voor risicoanalyse en nalevingsbeheer voor alle belastingen toepassen en de MOSS-controles daarom niet afzonderlijk in de nationale statistieken worden vermeld. Aanbeveling 16: Verbeter de controleactiviteit bij in het MOSS geregistreerde bedrijven. 4.3.Digitalisering, informatietechnologie en gegevensanalyse In het vorige verslag heeft de Commissie de lidstaten aanbevolen de digitalisering en automatisering van belastingdiensten en de uitwisseling/deling van gegevens te versterken (aanbevelingen 2 en 11). Vervolgens werd de lidstaten gevraagd naar belangrijke IT-verbeteringen (bv. digitaliseringsprojecten, nieuwe functionaliteiten) bij hun belastingdienst in de periode 2016-2019. De meeste lidstaten antwoordden positief, hetgeen lijkt te correleren met de individuele prestaties wat betreft 1) de gemiddelde verkleining van de btw-kloof en 2) de gemiddelde toename van de btw-inkomsten in dezelfde periode.

a. Vraag 1.10: “Zijn er belangrijke IT-verbeteringen (bv. digitaliseringsprojecten, nieuwe functionaliteiten) doorgevoerd bij de belastingdienst van uw lidstaat (periode 2016-2019)?” b. Belangrijk IT-initiatief (“ja”/“nee”) vs. verandering in de btw-inkomsten en de btw-kloof Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Het lijkt erop dat IT-verbeteringen leiden tot een consistentere verkleining van de btw-kloof en een grotere toename van de btw-inkomsten. De lidstaten met belangrijke IT-verbeteringen waren bijna vier keer succesvoller bij het verkleinen van de btw-kloof in dezelfde periode. De gemiddelde toename van de geïnde btw in de lidstaten met belangrijke IT-verbeteringen bedroeg in de geanalyseerde periode 37 %. In de gegevens is echter de invloed terug te vinden van het basiseffect (de lidstaten bevonden zich bij het begin van de analyse niet op hetzelfde niveau van IT-ontwikkeling, waardoor sommige lidstaten meer ruimte voor belangrijke verbeteringen hadden) en andere parameters, zoals veranderingen in de btw-tarieven in de betrokken periode. In de verklaring van de omvang van de btw-kloof wijzen de econometrische modellen uit eerdere studies naar de btw-kloof (2018 en 2020) op de statistische significantie van het aandeel van de IT-uitgaven. Volgens de schattingsresultaten van de basisspecificatie vereist een afname van de btw-kloof met 1 procentpunt een toename van het aandeel van de IT-uitgaven in de totale uitgaven van de belastingdiensten met ongeveer 5,4 procentpunten. De IT-uitgaven zijn echter geen wondermiddel en de invloed ervan is beperkt: op een bepaald niveau heeft een verhoging van de investeringen in IT geen positief effect meer. Er kan een concave relatie worden waargenomen tussen het aandeel van de IT-uitgaven en de btw-kloof. De winst begint zelfs te terug te lopen wanneer de IT-uitgaven ongeveer 9,8 % van de totale uitgaven van de belastingdienst uitmaken. Op basis van de van de belastingdiensten ontvangen gegevens en andere bronnen (OESO) was het aandeel van de totale IT-uitgaven (investeringen en onderhoud) gecorrigeerd tot de btw-inning groter voor tien lidstaten: Ierland, Finland, Letland, Hongarije, Litouwen, Bulgarije, Tsjechië, Malta, Italië en Polen (voor analysedoeleinden gecombineerd tot een “IT-uitgavengroep”). Aanbeveling 17: Investeer in aanzienlijke IT-verbeteringen met behoud van de bestaande IT-systemen op basis van een algemene behoeftenanalyse. Top 10 “IT-uitgavengroep” ten opzichte van het EU-gemiddelde Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Als de analyse wordt herhaald voor de totale IT-uitgaven in de betrokken periode, presteerden de tien lidstaten met de grootste investeringen in IT aanzienlijk beter, zowel wat betreft de btw-inkomsten (81 % grotere toename) als wat betreft de btw-kloof (dubbele afname in procentpunten). Nogmaals, de IT-uitgaven en met name de IT-investeringen zijn niet lineair verdeeld en kunnen in de loop der jaren sterk variëren. De digitalisering van de belastingdiensten omvat twee hoofdcomponenten: uitgaven voor IT (investeringen en onderhoud) en mensen (IT-deskundigen). De gemiddelde toename van de personele middelen voor IT in de EU bedroeg in de periode 2016-2019 13 %, waarbij in Bulgarije, Hongarije, Finland, Roemenië en Spanje het gemiddelde aantal IT-medewerkers (voltijds) boven het gemiddelde lag. In Cyprus, Kroatië, Estland, Spanje, Zweden en met name Polen is het aantal IT-medewerkers in deze periode aanzienlijk gestegen. Het is echter onmogelijk een beoordeling van de IT-vaardigheden uit te voeren, hoewel de belastingdiensten baat kunnen hebben bij een dergelijke beoordeling om hun strategieën af te stemmen. De EU-lidstaten gebruiken verschillende IT-ontwikkelingsmodellen, intern of uitbesteed, afhankelijk van verschillende interne factoren en beslissingen. Geen van de modellen is ideaal; beide hebben voor- en nadelen wat betreft tijd, risico’s en kosten. Wanneer belastingdiensten bijvoorbeeld interne IT-ontwikkelaars inzetten, lopen zij het volledige risico wat hun capaciteiten betreft. Bij externe ontwikkelaars is dat niet het geval. In het algemeen verhogen de belastingdiensten de IT-uitgaven en huren zij meer IT-deskundigen in, een investering die doorgaans haar vruchten afwerpt. De Commissie handhaaft daarom haar eerdere aanbeveling om het digitaliseringsniveau te verhogen en in gegevensautomatisering en -uitwisseling te investeren. Zoals vermeld in het vorige verslag, kunnen de lidstaten ook baat hebben bij nauwere samenwerking en bij mede-investering in compatibele IT-oplossingen die dubbele inspanningen en systemen voorkomen en besparingen op de IT-kosten mogelijk maken.

Aanbeveling 18: Investeer in IT-medewerkers om zowel hun aantal als hun vaardigheden te verbeteren. Om een consistent hoog niveau van naleving te bereiken, wegen de lidstaten twee elementen tegen elkaar af en combineren zij deze in een soort “wortel-en-stok”-benadering: verbetering van de diensten die worden aangeboden aan belastingplichtigen die zich aan de regels houden (“de wortel”) en identificatie en correctie van belastingplichtigen die zich niet aan de regels houden (“de stok”). Deze twee strategische maatregelen hebben één ding gemeen: gegevens. Een doeltreffend gebruik van gegevens ondersteunt snellere, eerlijkere en beter geïnformeerde beslissingen, een betere dienstverlening aan belastingplichtigen en de opsporing van belastingplichtigen die zich niet aan de regels houden. In onderstaande analyse wordt eerst een beschrijving gegeven van de nalevingsbeheerplannen van de belastingdienst, vervolgens van de diensten die aan belastingplichtigen worden verleend en ten slotte van de gegevens die de belastingdienst gebruikt voor de btw-naleving. 4.4.Nalevingsbeheerplannen De btw-administratie moet beginnen met een goed nalevingsplan. Een nalevingsprogramma voor belastingplichtigen is “een overkoepelend plan waarin in één enkel document een samenvattende beschrijving wordt gegeven van de belangrijkste nalevingsrisico’s die in het belastingstelsel zijn geïdentificeerd en waarin in grote lijnen wordt uiteengezet hoe de belastingdienst van plan is op die risico’s te reageren” (IMF, 2010). In het vorige verslag heeft de Commissie aanbevolen dat de lidstaten “ervoor zorgen dat hun auditstrategie deel uitmaakt van een algemene (btw-)nalevingsstrategie en niet van een op zichzelf staande aanpak”. De beoordeling of de lidstaten aan deze eis voldoen, hangt af van het bestaan van een dergelijk document, de goedkeuring ervan op het passende hogere niveau en de opname ervan in de jaarlijkse operationele planning van de belastingdienst. Vraag 4.1: “Heeft uw belastingdienst een plan ter verbetering van de naleving?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Een nalevingsplan is een van de stappen in de goede richting. Wat er in het plan staat, is echter nog belangrijker voor het btw-beheersproces. De Commissie heeft meer informatie gevraagd over de opneming van de belangrijkste risico’s voor en reacties op de btw-naleving, controleplannen, risicobeperkende maatregelen en andere elementen in de nalevingsplannen van de lidstaten. De bevindingen zijn samengevat in afbeelding 28. Vraag 4.1.a. “Het belastingnalevingsplan van uw belastingdienst […] (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Op basis van de antwoorden op de vragen over hun nalevingsplannen hebben acht lidstaten aangegeven dat hun nalevingsplannen volledig transparant/openbaar zijn en dat zij voor de belastingplichtigen beschikbaar zijn. Zes van deze lidstaten (Ierland, Spanje, Kroatië, Italië, Nederland en Slowakije) hebben deze transparantie nog vergroot door de documenten openbaar te maken. Bovendien nemen sommige EU-lidstaten, zoals Bulgarije en Spanje, alle bovengenoemde elementen in hun plannen op. Tegelijkertijd hebben Duitsland, Luxemburg en Portugal “nee” geantwoord op de vraag “Heeft uw belastingdienst een plan ter verbetering van de naleving?”. Aanbeveling 19: Beperk de risico’s door middel van een nalevingsbeheerplan waarin de belangrijkste bedreigingen voor de naleving zijn opgenomen en houd regelmatig toezicht op de uitvoering ervan. 4.5.“Dienstverlening aan belastingplichtigen: Belastingplichtigen moeten gemakkelijk toegang hebben tot de informatie en ondersteuning die nodig zijn om vrijwillig en tegen redelijke kosten aan hun verplichtingen te voldoen. “Het ontwikkelen van diensten voor belastingplichtigen en het verminderen van de administratieve lasten voor belastingplichtigen is een van de beste strategieën tegen btw-fraude” (IMF, Europese Commissie, OESO, Wereldbank). Aangezien de btw-administratie zeer complex kan zijn, hebben belastingplichtigen behoefte aan adequate bijstand. Zij hebben recht op een passende dienstverlening om hen te helpen aan hun btw-verplichtingen te voldoen. De Commissie heeft onder de belastingdiensten van de lidstaten een enquête gehouden naar de beschikbaarheid van diensten voor belastingplichtigen, zoals:

·een openbare strategie voor een dienstverleningskanaal of een catalogus van aan belastingplichtigen aangeboden diensten; ·procedures voor het regelmatig en systematisch bijwerken van informatie over de btw-regels voor belastingplichtigen; ·informatie over de btw-regels in vreemde talen; ·een specifiek informatiekanaal voor het MOSS; ·dienstverleningsnormen met betrekking tot de tijd die nodig is om vragen van belastingplichtigen te beantwoorden; ·vereenvoudigde regelingen voor boekhouding en verslaglegging voor kleine belastingplichtigen. In a fbeelding 29 zijn de van de lidstaten ontvangen antwoorden samengevat. Vraag 4.4: “Dienstverlening aan belastingplichtigen: uw belastingdienst […] (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Alleen Griekenland, Spanje, Letland en Portugal verlenen alle bovengenoemde diensten aan belastingplichtigen. Een grote meerderheid van de lidstaten biedt het merendeel van de diensten aan, terwijl Tsjechië, Cyprus, Polen, Roemenië en Finland minder soorten diensten aan belastingplichtigen verlenen. Een belastingdienst moet transparant zijn bij de uitvoering van zijn activiteiten en moet verslagen publiceren (bv. op zijn website) over zijn prestaties bij het verlenen van diensten aan belastingplichtigen. De btw-plichtigen zullen dan vertrouwen ontwikkelen en hun relatie met de belastingdienst consolideren. De Commissie heeft de lidstaten gevraagd of zij in de periode 2016-2019 prestatieverslagen op het gebied van dienstverlening aan belastingplichtigen hebben gepubliceerd. Vraag 4.4: “Dienstverlening aan belastingplichtigen: Uw belastingdienst […] publiceert verslagen (bv. op de website van de belastingdienst) over de prestaties bij de dienstverlening aan belastingplichtigen in de periode 2016-2019.” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw De Commissie heeft alleen onderzoek gedaan naar de beschikbaarheid van dienstverlening aan belastingplichtigen en heeft niet gestreefd naar een volledige beoordeling van de kwaliteit van de verleende bijstand. Niettemin werden de websites van alle lidstaten bezocht (zie Bijlage 3: Lijst van webpagina’s over btw-verplichtingen). De Commissie is “in de huid van een buitenlandse belastingplichtige gekropen” en heeft geprobeerd de online beschikbare relevante btw-registratiegegevens te lokaliseren. Bij de gewogen score in afbeelding 31 is rekening gehouden met verschillende aspecten van het informeren van belastingplichtigen over btw-registratieverplichtingen, zoals het bestaan van online-informatie, de beschikbaarheid ervan in een vreemde taal en de perceptie van volledigheid van de informatie.

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen informeren de lidstaten belastingplichtigen actief over hun btw-verplichtingen. Alleen Roemenië heeft in deze enquête “nee” geantwoord. Een minderheid van de lidstaten (Griekenland, Roemenië, het Verenigd Koninkrijk en deels Bulgarije, Ierland en Cyprus) stelde weinig of geen informatie in een vreemde taal beschikbaar. Doorgaans is de vreemde taal waarin belastingplichtigen worden geïnformeerd het Engels, wat de relatief lage score van het Verenigd Koninkrijk verklaart. De lidstaten hebben reële vooruitgang geboekt op het gebied van de inclusiviteit van de btw-informatie en de algemene navigatie-ervaring, waarbij Denemarken, Estland, Ierland, Letland, Litouwen, Nederland, Polen, Finland en het Verenigd Koninkrijk de lijst aanvoeren. Sommige lidstaten (Bulgarije, Griekenland, Cyprus, Roemenië en deels Duitsland, Frankrijk en Slowakije) hebben een achterstand. Er zij op gewezen dat betere en toegankelijkere informatie over de btw-verplichtingen en de toepasselijke wetgeving minimale investeringen vereist en de belastingnaleving op relatief korte termijn verbetert. Aanbeveling 20: Neem een servicegerichte houding tegenover btw-plichtigen aan en maak gebruik van de mogelijkheid die de interactie met belastingplichtigen biedt om hoogwaardige btw-administratiediensten te verlenen. 4.6.Gebruik van gegevens voor btw-nalevingsdoeleinden 4.6.1. Verzamelen van gegevens Een moderne belastingdienst moet kunnen voldoen aan de groeiende vraag naar gedigitaliseerde diensten op het gebied van de btw-administratie en moet gebruikmaken van de mogelijkheden die de nieuwe IT-ontwikkelingen op dit vlak bieden. Enerzijds hebben btw-plichtigen hogere verwachtingen van de dienstverlening door de belastingdienst. Anderzijds verhoogt de groeiende vraag de druk op de belastingdiensten om meer diensten aan btw-plichtigen beschikbaar te stellen. Een betere dienstverlening vraagt om meer en kwalitatief hoogwaardige gegevens. Tegenwoordig worden er enorme hoeveelheden gegevens gegenereerd, wat belastingdiensten de mogelijkheid biedt deze gegevens voor nalevingsdoeleinden te gebruiken. De Commissie wilde weten welke gegevens toegankelijk zijn voor btw-nalevingsdoeleinden. Belastingdiensten gebruiken gegevens uit verschillende bronnen, zoals facturen, internetplatforms, gedrags- en milieustudies, informatie van derden, uitgewisselde informatie met andere landen en overeenkomsten over wederzijdse bijstand met andere landen. Vraag 4.3: “Welke categorieën gegevens zijn voor de belastingdienst toegankelijk en worden door de belastingdienst gebruikt voor btw-nalevingsdoeleinden? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Het gebruik van verschillende gegevensbronnen voor btw-nalevingsdoeleinden varieert van lidstaat tot lidstaat. Bijzonderheden op het gebied van onder meer het wetgevingskader, de politieke organisatie en sociale structuren zijn eveneens van invloed op de variatie. Hoewel alle lidstaten informatie uitwisselen, overeenkomsten over wederzijdse bijstand aangaan en informatie van derden gebruiken, maakt slechts een minderheid gebruik van betalingsgegevens van internetplatforms of gedragsstudies. In deze studies wordt vastgesteld welke sociaaleconomische factoren (bv. leeftijd, geslacht, arbeidssituatie en opleidingsniveau) en welke institutionele factoren (bv. vertrouwen in de overheid en tevredenheid van de gemeenschap over de kwaliteit van de overheidsdiensten) van invloed zijn op de motivatie van een belastingplichtige om aan zijn btw-verplichtingen te voldoen. Denemarken, Griekenland, Italië en Hongarije meldden dat zij voor btw-nalevingsdoeleinden een breed scala aan gegevens gebruiken. België, Duitsland, Luxemburg, Nederland en Finland gaven aan dat zij gegevens uit slechts twee van de hierboven genoemde categorieën gebruiken. Aanbeveling 21: Onderzoek de mogelijkheid om voor btw-nalevingsdoeleinden verschillende gegevensreeksen te gebruiken en verbeter voortdurend de kwaliteit van de informatie-uitwisseling en de administratieve samenwerking.



4.6.2. Geïnformeerde beslissing: gegevens laten werken Goed presterende belastingdiensten steunen voor een betere dienstverlening, een doeltreffender toezicht en degelijk beleidsadvies aan de overheid in hoge mate op hun capaciteit op het gebied van gegevensanalyse en -onderzoek. Enerzijds moet het hogere management van de belastingdienst beschikken over alle analytische gegevens die nodig zijn om input voor de begrotingsprocessen van de overheid te leveren en om de belastinginkomsten te ramen. Anderzijds moet het management op elk moment een volledig beeld van het btw-administratieproces hebben (dashboard). De meeste EU-lidstaten (20/28) hanteren jaarlijkse streefcijfers voor de inning van de btw. Sommige lidstaten (Duitsland, Cyprus, Luxemburg, Nederland, Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk) stellen geen inningsdoelen vast, maar baseren zich op ramingen van de btw-inkomsten. Ministeries van Financiën of hogere politieke organen stellen de doelstellingen vast in samenwerking met of op basis van de input van de belastingdiensten en houden daarbij rekening met diverse factoren, zoals veranderingen in het macro-economische klimaat en ramingen van de btw-inkomsten. In het algemeen zijn de inningsdoelen en -ramingen accuraat (ongeveer 1,2 % van de mediane afwijking) en sommige lidstaten (Denemarken, Duitsland, Estland, Ierland, Griekenland, Frankrijk, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Slovenië, Slowakije en Zweden) liggen met hun prognoses of doelstellingen zeer dicht bij de werkelijk geïnde btw-inkomsten. Vraag 4.5: “Het hogere management van de belastingdienst ontvangt regelmatig verslagen over […]

(meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Zonder een goede reeks kerngegevens is de btw-administratie minder doeltreffend. Zelfs de beste gegevensreeksen zijn van weinig nut als deze gegevens niet kunnen worden gebruikt om kennis en praktische inzichten op te bouwen ter ondersteuning van geïnformeerde beslissingen. In sommige lidstaten, zoals België, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Letland, Litouwen, Hongarije, Roemenië, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk, ontvangt het hogere management regelmatig verslagen. De Commissie is van mening dat regelmatige verslagen op alle hierboven genoemde gebieden nuttig zijn voor het hogere management van de belastingdiensten van de lidstaten, aangezien zij geïnformeerde beslissingen mogelijk maken. Verschillende belastingdiensten hebben aanvullende informatie verstrekt over de recente ontwikkelingen op het gebied van btw-naleving en dienstverlening aan belastingplichtigen. Op basis van een vergelijking tussen de initiatieven ter vermindering van de btw-kloof in de meest succesvolle lidstaten (Bulgarije, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Letland, Hongarije, Polen, Portugal, Slovenië en Slowakije) en die in de lidstaten met een historisch lage btw-kloof (Denemarken, Estland, Finland en Zweden) lijken de volgende maatregelen het meest succesvol: ·invoering van online kasregisters; ·elektronische rapportage; ·handelscontrole; ·e-auditing en normering; ·transactiegebaseerde rapportage; ·risicobeheer, met inbegrip van segmentatie en gedragsprofilering; ·gegevensgestuurde technieken die leiden tot risicoscores en geautomatiseerde rangschikking. Aanbeveling 22: Verzamel zinvolle gegevens, zoek een evenwicht tussen risicoanalyse en profileringsoplossingen en blijf investeren in analytische capaciteit. 5.Aangifte en betaling

5.1.Tijdige aangifte Het indienen van btw-aangiften blijft een belangrijk middel om de btw-schuld van een belastingplichtige vast te stellen. In een btw-aangifte stellen belastingplichtigen de belastingdienst in de lidstaat van registratie in kennis van hun transacties, van de btw die aan hun afnemers in rekening is gebracht (af te dragen btw) of die door hun leveranciers in rekening is gebracht (voorbelasting) en van het verschuldigde of terug te geven btw-bedrag. De lidstaten hanteren verschillende formaten voor de btw-aangiften. De aangiften worden doorgaans in elektronische vorm (sommige lidstaten staan ook papieren aangiften toe) ingediend door de belastingplichtigen zelf of via een tussenpersoon. 5.1.1.Elektronische aangifte De meest recente IT-ontwikkelingen op het gebied van zowel elektronische aangifte als betaling van belastingen bieden de belastingdiensten een aanzienlijk voordeel op verschillende terreinen zoals efficiëntieverbetering, administratiekosten en tenuitvoerlegging. Elektronische aangifte draagt ook bij tot de algehele kwaliteit van de dienstverlening aan belastingplichtigen door de btw-nalevingslasten te verminderen. Om het percentage elektronische aangiften te verhogen, wijzen de lidstaten voortdurend op de voordelen van elektronische indiening en sommige lidstaten hebben elektronische aangifte verplicht gesteld. Vraag 5.1: “In mijn land is elektronische btw-aangifte […]” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen wordt in de lidstaten een hoog percentage van de aangiften elektronisch ingediend. De EU-mediaan voor 2019 ligt dicht bij 99 %. Ten opzichte van het vorige verslag is er op het gebied van elektronische aangifte duidelijk vooruitgang geboekt: het percentage steeg van ruim 83 % in 2013 tot bijna 100 % in vrijwel alle lidstaten in 2019. In vijf lidstaten (Duitsland, Griekenland, Cyprus, Malta en Zweden) lag het berekende percentage elektronische aangiften onder de 90 %. Als de gerapporteerde gegevens juist zijn, moet dit lagere percentage elektronische aangiften worden aangepakt, met name in lidstaten waar elektronische aangifte verplicht is. 5.1.2.Controle op de naleving van de termijnen voor de btw-aangifte Elektronische indiening van btw-aangiften biedt lidstaten de mogelijkheid beter te controleren of belastingplichtigen de termijnen voor de btw-aangiften naleven. Bijna alle lidstaten (25/28) antwoordden dat de naleving van de termijnen voor de indiening van de btw-aangifte door de belastingplichtigen automatisch wordt gecontroleerd en meer dan de helft maakt gebruik van risicocriteria of profileringstechnieken op basis van bekende omstandigheden en gedragingen om het percentage tijdige btw-aangiften te verhogen. a. Vraag 5.2: “De naleving van de termijnen voor de indiening van de btw-aangifte door de belastingplichtigen wordt […]” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw b. Vraag 5.3: “Wordt er gebruikgemaakt van risicocriteria of profileringstechnieken (op basis van bekende omstandigheden en gedragingen) om tijdige indiening van btw-aangiften te bewerkstelligen?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw

Voor veel belastingplichtigen is het indienen van btw-aangiften hun belangrijkste contact met de belastingdienst. De lidstaten kunnen hun eigen termijnen voor de indiening van btw-aangiften vaststellen. De meeste lidstaten verwachten de aangiften in de laatste tien dagen van de maand volgend op het verstrijken van het aangiftetijdvak, maar er zijn uitzonderingen (in Duitsland moeten de btw-aangiften bijvoorbeeld binnen tien dagen na afloop van de aangifteperiode worden ingediend). De lidstaten kunnen hun kalender voor de indiening van btw-aangiften vrijelijk vaststellen en verlangen gewoonlijk maandelijkse aangifte. Driemaandelijkse aangifte is niet ongebruikelijk, terwijl in bepaalde landen (bv. Italië) jaarlijkse aangifte een aanvullende vereiste is. Sommige landen, zoals Duitsland, kunnen één enkele jaarlijkse aangifte verlangen als de activiteiten zeer beperkt zijn. Andere btw-aangiftetijdvakken zijn zeldzaam, maar komen wel voor (bv. in Frankrijk voor ondernemingen met onregelmatige handel, in Griekenland voor kleine belastingplichtigen in bepaalde categorieën zoals kustvissersvaartuigen kleiner dan 12 meter en in België voor bijzondere aangiften in geval van faillissement of voor deelname aan speciale evenementen). Dergelijke bijzondere regelingen hebben soms gevolgen voor de berekening van de percentages tijdige aangiften (het aantal tijdig ingediende aangiften in verhouding tot het aantal verwachte belastingaangiften), wat de belangrijkste nalevingsindicator op het gebied van btw-aangiften is. De lidstaten hebben doorgaans een hoog percentage tijdig ingediende aangiften, sommige bijna 100 % (België, Bulgarije, Estland, Spanje, Letland, Litouwen, Oostenrijk, Slowakije, Finland en Zweden). Het EU-gemiddelde bedraagt 93,1 %. Griekenland (66 %), Malta (74 %) en Cyprus (86 %) hebben het laagste percentage tijdige aangiften en vijf lidstaten (Tsjechië, Duitsland, Frankrijk, Kroatië en Polen) konden niet de gegevens verstrekken die nodig zijn om deze indicator te berekenen. Aanbeveling 23: Blijf streven naar een hoger percentage tijdig ingediende aangiften als een goede indicator voor de robuustheid van het btw-stelsel. Aanvankelijk waren veel van de btw-administratiediensten gericht op eenvoudigere gebieden, zoals elektronische indiening van btw-aangiften en elektronische betaling van btw. Maar zelfs bij elektronische aangifte moeten de belastingdiensten vervolgmaatregelen nemen wanneer de termijnen niet worden nageleefd. Vervolgens hebben de belastingdiensten meer tweerichtingsdiensten ingevoerd, met verschillende waarschuwingen en kennisgevingen. De maatregelen van de belastingdiensten met het oog op een tijdige indiening van btw-aangiften lopen uiteen, zoals weergegeven in afbeelding 36. Vraag 5.4 “Welke maatregelen neemt uw belastingdienst in geval van te late indiening of niet-indiening van btw-aangiften? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 24: Wees proactief door belastingplichtigen te herinneren aan de aangiftetermijnen en gebruik specifieke ondersteunende instrumenten. De identificatie van belastingplichtigen die de btw-aangiften niet binnen de termijn hebben ingediend, moet worden geautomatiseerd en de vervolg- en executiemaatregelen van de belastingdiensten moeten worden afgestemd op de omstandigheden, zoals het vroegere gedrag van de belastingplichtige (aangiftehistorie). Als er geen btw-aangiften worden ingediend, gaan de meeste lidstaten over tot een schatting van de verschuldigde btw met oplegging van een sanctie. De doeltreffendheid van het sanctiesysteem voor te late aangifte van btw moet echter worden geëvalueerd. Vraag 5.5: “Heeft uw belastingdienst de doeltreffendheid van het sanctiesysteem voor te late aangifte en/of te late betaling geanalyseerd?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Slechts een minderheid van de belastingdiensten (6/28) gaf aan een dergelijke evaluatie uit te voeren. Aanbeveling 25: Voer een sanctiesysteem in voor niet-tijdige indiening van btw-aangiften en niet-tijdige betaling, rekening houdend met twee kernbeginselen: eenvoud en evenredigheid. 5.2.Betaling van btw

De betaling van btw is een andere belangrijke interactie tussen belastingplichtigen en de belastingdienst. Als indirecte belasting wordt de btw door de verkoper (de “belastingplichtige”) afgedragen aan de belastingdienst, maar feitelijk door de koper betaald als onderdeel van de prijs. Van belastingplichtigen wordt verwacht dat zij de btw op tijd betalen. Het niet op tijd betalen van btw leidt gewoonlijk tot het opleggen van rente en boetes en het nemen van vervolgmaatregelen door de belastingdienst, die moet streven naar zoveel mogelijk vrijwillige tijdige betaling en zo weinig mogelijk achterstallige belastingen. Om dit resultaat te bereiken, zijn een onberispelijk betalingsproces en een snelle opvolging bij laattijdige betaling noodzakelijk. Het gebruik van IT en elektronische betalingsoplossingen kan alle betrokken partijen aanzienlijke voordelen opleveren: belastingplichtigen, de belastingdienst en de financiële sector. Van oudsher bieden alle belastingdiensten in de EU de mogelijkheid van persoonlijke betalingsdiensten of contante betaling, deels vanwege het ontbreken van alternatieven. Door de toegenomen digitalisering in de loop der tijd werd het voor belastingdiensten kosteneffectiever om een beroep te doen op derden, zoals banken, om belastingbetalingen te innen. Meer recentelijk is de volledig elektronische betaalmethode, waarbij belastingplichtigen hun eigen betalingen online verrichten of dit automatisch laten doen (via een automatische incasso van hun bank), de norm geworden. In verschillende eerdere verslagen pleitte de Commissie voor de invoering van elektronische betalingsoplossingen. Sinds 2019 bieden alle EU-lidstaten, zoals verwacht, de mogelijkheid om de btw-verplichtingen elektronisch te betalen, wat in vrijwel alle situaties de aangewezen betaalmethode is. Vraag 5.6: “Elektronische betaling van btw-verplichtingen is […]” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Steeds meer lidstaten stellen elektronische betaling van btw verplicht. In het vorige verslag werd opgemerkt dat in de meeste lidstaten de belastingdienst de mogelijkheid biedt om de verschuldigde btw elektronisch te betalen en dat in slechts 50 % van de lidstaten elektronische betaling van btw verplicht is. Vraag 5.7: “Is contante betaling voor de afwikkeling van btw-verplichtingen toegestaan?” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Momenteel stellen bijna alle lidstaten (98 %) elektronische betaling van btw verplicht. Aanbeveling 26: Beperk contante betaling van btw zoveel als mogelijk is. De belastingdiensten streven naar zoveel mogelijk vrijwillige tijdige betaling van btw. Hiervoor is vereist dat zoveel mogelijk btw-aangiften tijdig worden ingediend om de verschuldigde bedragen vast te stellen (zie vorig punt) en dat bij laattijdige betaling van de btw een snelle opvolging plaatsvindt. De belastingdiensten moeten belastingplichtigen daarom optimale feedback geven over de afwikkeling van de btw-verplichtingen. De lidstaten gebruiken verschillende kanalen om dergelijke feedback te geven. Vraag 5.8: “De belastingdienst geeft belastingplichtigen feedback over de afwikkeling van hun btw-verplichtingen door middel van […] (meerdere antwoorden mogelijk)”

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw De belastingdiensten van de EU hebben hun voorkeur voor een onlinekanaal uitgesproken om feedback te geven over de afwikkeling van btw-verplichtingen. Dergelijke onlinekanalen worden gewoonlijk gebruikt om met btw-plichtigen te communiceren, onder meer voor feedback over btw-betalingen. Sommige lidstaten gebruiken “andere” methoden (bv. callcenters) om belastingplichtigen te informeren over hun betalingsverplichtingen. Portugal heeft een speciale mobiele app (Situação Fiscal — Pagamentos) ontwikkeld, waarmee volledige informatie over btw-betalingen wordt verstrekt en waarin een digitale portemonnee is opgenomen om mobiele betalingen te vereenvoudigen. Sommige lidstaten zijn begonnen met het gebruiken van een individuele belastingrekening (in Polen een “microrekening” genoemd) voor de afwikkeling van btw-verplichtingen. Deze rekening wordt ook gebruikt voor andere belastingen, zoals de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. Uit tot dusver verrichte studies komt duidelijk naar voren dat volledig elektronische betaalmethoden veruit de meest kosteneffectieve manier zijn om belastingbetalingen te innen (OESO, 2010). De Commissie moedigt alle lidstaten aan om zoveel mogelijk de voorkeur te geven aan elektronische betaling van btw en om een permanente en automatische communicatie met btw-plichtigen over hun betalingsverplichtingen tot stand te brengen. Aanbeveling 27: Gebruik een onlinekanaaloplossing en onderhoud en verbeter andere back-upcommunicatiekanalen voor interactie met btw-plichtigen. 6.Inning van btw-schulden, teruggaven en controles 6.1.Inning van btw-schulden De belastingdiensten van de EU streven naar een zo hoog mogelijk niveau van btw-naleving. In wezen moeten zij onmiddellijk op de hoogte zijn van, en soms zelfs anticiperen op, alle gevallen waarin belastingplichtigen moeite hebben om btw te betalen en moeten zij deze situaties volgen. Vraag 6.1: “Hoeveel tijd staat u toe tussen de wettelijke vervaldatum en het moment waarop de eerste maatregel wordt genomen om de achterstallige bedragen in te vorderen (bv. eerste kennisgeving aan de belastingplichtige)? (in dagen)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aangezien een snelle eerste reactie een van de belangrijkste aspecten van het beheer van de btw-schuld is, heeft de Commissie de lidstaten gevraagd hoeveel tijd er wordt toegestaan tussen de wettelijke vervaldatum en de eerste maatregel om de achterstallige btw in te vorderen (bv. eerste kennisgeving aan de belastingplichtige). De antwoorden variëren van 0 (meest voorkomend) tot 90 dagen. De belastingdiensten van de EU reageren in het algemeen snel wanneer een bedrijf een termijn voor de betaling van btw overschrijdt. Slechts vier lidstaten — Bulgarije (61 dagen), Cyprus (75 dagen), Luxemburg (90 dagen) en Polen (40 dagen) — staan een termijn van meer dan één maand toe tussen de vervaldatum en de eerste invorderingsmaatregel. Griekenland, Italië, Letland, Litouwen, Roemenië en het Verenigd Koninkrijk gaan onmiddellijk tot de eerste invorderingsmaatregel over. De Commissie erkent de verschillen in wetgeving en individuele procedures in de lidstaten. Belastingdiensten moeten echter op de hoogte zijn van en toezicht houden op btw-betalingen die op de wettelijke vervaldatum nog niet zijn voldaan en moeten klaar zijn om zo spoedig mogelijk te escaleren, zelfs als er een bepaald aantal dagen vereist is om formele maatregelen te nemen. Soms, met name tijdens ongunstige economische perioden zoals de recessie ten gevolge van de pandemie, blijft de btw-schuld een probleem, ondanks de adequate inningsstrategieën. Om deze uitdaging het hoofd te bieden, moeten de belastingdiensten nog meer innovatieve, gecoördineerde en kosteneffectieve manieren zoeken om achterstallige btw te innen. De beste respons is een robuust, goed functionerend en gebruiksvriendelijk IT-subsysteem voor schuldbeheer. Alle belastingdiensten van de EU hebben IT-subsystemen ingevoerd om achterstallige btw te beheren. Niet alle IT-systemen presteren evenwel op gelijke voet. De Commissie heeft de belastingdiensten om meer informatie gevraagd over verschillende belangrijke aspecten van hun IT-systemen voor het beheer van achterstallige betalingen in een poging de doeltreffendheid ervan te beoordelen. Vraag 6.2: “Het IT-systeem van uw belastingdienst voor het beheer van achterstallige btw […] (meerdere antwoorden mogelijk)”

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 28: Onderhoud een flexibel IT-subsysteem om achterstallige btw te beheren en te prioriteren. In dit verband hebben België, Ierland en het Verenigd Koninkrijk het voorbeeld gegeven. Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Litouwen, Luxemburg, Roemenië, Slovenië en Zweden laten eveneens sterke prestaties zien. Wat betreft de openstaande achterstallige btw, dat wil zeggen de totale btw-schuld aan het einde van het jaar in verhouding tot de totale inkomsten, was in de meeste lidstaten een licht positieve trend waar te nemen. Met uitzondering van Griekenland, Cyprus, Nederland en het Verenigd Koninkrijk werd in de lidstaten die volledige of gedeeltelijke gegevens voor de berekening hebben verstrekt, een positieve trend vastgesteld. In Griekenland, Cyprus, Malta, Polen en Slowakije was de achterstallige btw hoger dan het EU-gemiddelde. Polen meldde dat een van de meest waarschijnlijke redenen voor de hoge achterstallige btw-schuld was dat de btw-aanslagen betrekking hadden op ernstige fiscale onregelmatigheden en op belastingplichtigen die niet over activa of andere financiële middelen op hun bankrekeningen beschikten. Dit zou ook het geval kunnen zijn in andere lidstaten met een relatief hoge btw-schuld, hetgeen de aanbeveling ondersteunt om de achterstallige btw te monitoren en klaar te staan om op de wettelijke vervaldatum voor de betaling van de btw onmiddellijk op te treden. 6.2.Btw-teruggave Een van de belangrijkste kenmerken van het stelsel van facturering van btw en aftrek van voorbelasting is dat alleen belastingplichtigen die aankopen doen, aanzienlijke bedragen aan btw betalen. Gemiddeld wordt ongeveer een derde van de betaalde btw op EU-niveau teruggegeven. De algemeen aanvaarde regel is dat de btw-teruggave moet worden betaald onmiddellijk na ontvangst van de btw-aangifte die recht geeft op restitutie van het overschot (tegoed). In werkelijkheid is “de teruggave van tegoeden de ‘achilleshiel’ van het btw-stelsel [...] en heeft deze teruggave geleid tot complexe administratieve maatregelen die in aanzienlijke mate afbreuk hebben gedaan aan de werking van het btw-stelsel” (IMF). Onmiddellijke betaling van rechtmatige belastingteruggaven met waarborgen ter voorkoming van betaling in geval van frauduleuze teruggaveverzoeken is dus van essentieel belang voor een goede btw-administratie en versterkt de fiscale naleving. In het algemeen worden de teruggaven op tijd betaald. Verscheidene lidstaten (Bulgarije, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Letland, Luxemburg, Hongarije, Nederland, Polen, Finland en Zweden) konden niet de gegevens verstrekken die nodig zijn om het percentage tijdige betaling van de teruggaven te berekenen, hoewel de meeste van deze lidstaten “ja” hebben geantwoord op de vraag of zij “de voor de betaling of verrekening van btw-teruggaven benodigde tijd regelmatig (bv. maandelijks) monitoren” (zie afbeelding 44). Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Van de belastingdiensten die de gegevens over de uiterlijk op de wettelijke datum betaalde btw-teruggaven hebben verstrekt, lagen Cyprus, Griekenland, Malta en Roemenië onder het EU-gemiddelde. Alleen Malta en Roemenië lieten echter een negatieve trend zien in de waarde van de op tijd betaalde btw-teruggaven. Vertragingen in de verwerking van teruggaven treden doorgaans op wanneer overheidsbegrotingen onder druk staan en de doelstellingen op het gebied van belastinginning niet worden gehaald. Belastingdiensten en ministeries van Financiën moeten over passende ramings- en monitoringsystemen beschikken om op de teruggaveniveaus te anticiperen en moeten voldoende middelen reserveren om aan rechtmatige teruggaveverzoeken te voldoen wanneer deze worden ingediend. Aanbeveling 29: Betaal rechtmatige belastingteruggaven onmiddellijk uit en voer procedures in om betaling bij frauduleuze verzoeken om btw-teruggave te voorkomen. “Wanneer belastingdiensten weigeren om in geval van rechtmatige teruggaveverzoeken tijdig te betalen, wordt de aard van de btw in wezen gedeeltelijk gewijzigd van een belasting op het eindverbruik in een belasting op de productie” (IMF). Behalve verificaties in de fase van btw-registratie, zoals de identiteitscontroles (zie punt 3, afbeelding 9), zijn goede praktijken om een snelle betaling van btw-teruggaven te waarborgen onder meer: ·het bestaan van speciale eenheden voor btw-teruggave; ·een specifieke procedure voor verzoeken tot btw-teruggave met een laag risico (bv. specifieke geautomatiseerde software waarmee btw-teruggaveverzoeken aan risicocriteria worden getoetst om onderscheid te maken tussen een goede nalevingshistorie en een slechte of onbekende nalevingshistorie); ·specifieke maatregelen voor de behandeling van verzoeken tot btw-teruggave die door exporteurs zijn ingediend; ·elektronische betaling van de teruggaven, via rechtstreekse bijschrijving op de bankrekening van de belastingplichtige;

·regelmatig toezicht op de tijd die nodig is om btw-teruggaven te betalen of te verrekenen. Vraag 6.3: “Om een snelle betaling van rechtmatige btw-teruggaven te waarborgen, moet uw belastingdienst […] (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Aanbeveling 30: Pas de waargenomen goede praktijken toe als er na de wettelijke datum nog hoge bedragen aan btw-teruggave worden betaald. Aanbeveling 31: Koppel het teruggaveproces aan de registratiecomponent (controleer de identiteit van belastingplichtigen om te voorkomen dat fictieve handelaren het btw-stelsel binnendringen) en integreer het met het systeem voor nalevingsrisicobeheer. 6.3.Volledigheid van de rapportageverplichtingen: btw-controles Btw-plichtigen moeten in hun belastingaangiften volledige en nauwkeurige informatie verstrekken en belastingdiensten moeten het verlies aan belastinginkomsten als gevolg van onjuiste rapportage regelmatig monitoren. De gevolgen van onjuiste btw-rapportage waarbij het om grotere bedragen gaat die specifiek zijn voor zakelijke belastingplichtigen, kunnen zeer ernstig zijn. Btw-controles en andere verificatieactiviteiten bevorderen nauwkeurige rapportage en beperken belastingfraude. De controles vormen een aanvulling op andere, meer proactieve nalevingsinitiatieven op het gebied van bijstand aan belastingplichtigen (zie punt 5). Verificatieactiviteiten, zoals belastingcontroles, onderzoeken en toetsing van inkomsten aan informatiebronnen van derden, hebben een drieledig doel: 1) remediërend (er kunnen aanvullende fiscale sancties worden opgelegd om de afwijkingen te corrigeren), 2) preventief (de perceptie van de waarschijnlijkheid van ontdekking ontmoedigt het niet doen van aangifte of het doen van onjuiste aangifte) en 3) informatief (verzamelen van fiscale informatie). Bij deze strategische aanpak moeten meerdere elementen in acht worden genomen: ·De btw-controleactiviteit moet gebaseerd zijn op een geïntegreerd jaarplan dat door het hogere management wordt geëvalueerd. ·Er moeten specifieke procedures en bij voorkeur een controlehandleiding aanwezig zijn en worden gebruikt. ·Er moeten specifieke instructies aanwezig zijn die aangepast zijn aan de specifieke kenmerken van verschillende bedrijfstakken/sectoren (bv. toerisme, bouwnijverheid, telecommunicatie). ·Het btw-controleproces moet worden gedocumenteerd en gecontroleerd voor kwaliteitsdoeleinden. ·Bij de controleactiviteit moet specifieke software worden gebruikt die is aangepast met het oog op de btw-controle. ·Bij het controleproces moet gebruik worden gemaakt van technologie waarmee de in de belastingaangiften vermelde bedragen op grote schaal kunnen worden gecontroleerd aan de hand van informatie die van derden is verkregen. ·De controle moet soms worden uitgevoerd in samenwerking met andere administratieve instanties en overheidsorganen. Vraag 6.4 “De door uw belastingdienst uitgevoerde btw-controle […] (meerdere antwoorden mogelijk)”

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen besteden de lidstaten veel aandacht aan het btw-controleproces. Uit een analyse van de antwoorden op de enquête blijkt dat in de controlesystemen van Finland en Zweden alle hierboven vermelde goede praktijken zijn opgenomen. De antwoorden van andere lidstaten, zoals Tsjechië, Litouwen, Hongarije, Polen, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk, duiden op sterke prestaties. Malta (slechts één van de acht hierboven vermelde goede praktijken gemeld), Oostenrijk en Frankrijk (twee van de acht goede praktijken gemeld) zouden daarentegen extra inspanningen kunnen leveren om hun controlepraktijken te verbeteren. De belastingdiensten nemen de voor de btw-controle relevante informatie gewoonlijk op in speciale nalevingsdatabanken met het oog op toekomstige controles van dezelfde of gelieerde belastingplichtigen (aangezien bij de controle van de ene belastingplichtige vaak belangrijke informatie over een andere belastingplichtige te vinden is). Daarnaast leidt het controleren van belastingplichtigen samen met of in samenwerking met andere instanties en/of het uitwisselen van voor de btw relevante gegevens met andere instanties tot een verbetering van de controlefunctie. Een grote meerderheid van de lidstaten (21/28) meldde dat zij samenwerken met andere overheidsinstanties, zoals douaneagentschappen (soms geïntegreerd in de belastingdienst), opsporingsdiensten (politie, openbare aanklagers enz.) en agentschappen voor arbeidsinspectie en -controle, sociale inspectie en bescherming, en zelfs voor chemische en voedselveiligheid. Verscheidene lidstaten (bv. Tsjechië, Frankrijk en Slowakije) hebben speciale “btw-taskforces” opgericht via interministeriële en operationele coördinatiestructuren die specifiek zijn gericht op de bestrijding van btw-fraude. In Frankrijk komen alle partners van de Franse belastingdienst (justitie, politie, douane en financiële-inlichtingeneenheden) samen met de belastingcontroleteams regelmatig bijeen in een taskforce om samen te werken op het gebied van de btw-controle. Aanbeveling 32: Gebruik sectorspecifieke controlehandleidingen, werk samen met andere instanties, actualiseer en evalueer de controleplannen en bewaak de kwaliteit van de controlefunctie volgens een gedocumenteerd proces. De meeste aspecten van een moderne btw-controle vereisen het gebruik van IT-apparatuur en specifieke software, te beginnen met de controleselectie. Daarbij worden de belastingplichtigen ingedeeld naar gelang van het specifieke risico dat zij vormen voor de inning van de ontvangsten. Deze taak alleen al kan voor een grote populatie niet handmatig worden uitgevoerd. In het algemeen maken belastingdiensten gebruik van specifieke controlesoftware. Slechts drie lidstaten (Denemarken, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk) gaven aan dat zij geen gespecialiseerde software gebruiken. In totaal maken 17 lidstaten gebruik van intern ontwikkelde oplossingen voor de btw-controle, alleen of in combinatie met gespecialiseerde of generieke software. Drie lidstaten (Italië, Malta en Nederland) gaven aan dat zij alleen interne software gebruiken. Vraag 6.4.b: ”Geef aan welke software(programma’s) uw belastingdienst voor de controle gebruikt (bv. ACL, IDEA, eigen interne software enz.).” a. Kant-en-klare commerciële oplossingen versus op maat gemaakte oplossingen b. Belangrijkste controlespecifieke oplossingen die worden toegepast Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Ook al hebben de belastingdiensten van de lidstaten dezelfde kerntaken, waaronder het verrichten van controles, toch hebben zij niet allemaal te maken met dezelfde mate van complexiteit van de IT-uitvoering. Deze mate van complexiteit is een factor die ertoe kan leiden dat belastingdiensten kiezen voor interne softwareproducten. De mate van aanpassing van deze op maat ontwikkelde software verschilt ook aanzienlijk van lidstaat tot lidstaat. Commerciële kant-en-klare (COTS) oplossingen zijn ook beschikbaar voor btw-controles. COTS-oplossingen worden ook ontwikkeld volgens de geldende toonaangevende praktijk en belastingdiensten met een geringere behoefte aan maatwerk maken mogelijk minder uitvoeringskosten en hebben doorgaans een grotere slaagkans. De complexiteit van de uitvoering, de specifieke behoeften, de uiteenlopende wetgeving en/of de specifieke organisatorische aspecten van een belastingdienst maken een vergelijking van de voordelen van verschillende soorten controlesoftware echter onmogelijk. Over het geheel genomen gebruikt de helft van de belastingdiensten van de EU een combinatie van commerciële en op maat gemaakte oplossingen. Zoals in eerdere verslagen is vermeld, kan elke vorm van samenwerking en bundeling van middelen schaalvoordelen opleveren (met name voor de belastingdiensten van kleinere lidstaten die nauw samenwerken bij gemeenschappelijke kwesties). Btw-controle, met name de IT-software die daarbij wordt gebruikt, is een van de gebieden waarop de lidstaten gemakkelijk van elkaars ervaring kunnen profiteren. Er zijn EU-instrumenten beschikbaar die door de lidstaten kunnen worden gebruikt om de modernisering en hervorming van de belastingdiensten te financieren en te ondersteunen. Aanbeveling 33: Maak gebruik van de beschikbare EU-instrumenten, wissel ervaringen en goede praktijken bij het gebruik van verschillende instrumenten en procedures uit en werk samen (bv. gezamenlijke controles) om de doelmatigheid van de controlefuncties te vergroten.

Zoals in het voorgaande verslag is vermeld, is “een audit een duur hulpmiddel, omdat het tijdrovend is en veel beschikbaar personeel vereist. Bovendien is het aandeel van de auditbijdrage ten opzichte van de totale btw-inning eerder beperkt.” Een op de belangrijkste risicogebieden gerichte controlestrategie verhoogt daarom het rendement van het gebruik van beperkte controlemiddelen en andere middelen en vergemakkelijkt de vrijwillige naleving doordat de vermeende inmenging van de belastingdienst in het leven van belastingplichtigen die zich aan de regels houden, wordt verminderd. In het vorige verslag werd benadrukt dat steeds meer belastingdiensten erkennen dat “audit niet langer het meest efficiënte en effectieve middel is om niet-naleving te ontmoedigen” en werd de controle beschouwd als “een ultieme nalevingsmaatregel” die moet worden aangewend wanneer andere, op het verbeteren van vrijwillige naleving gerichte proactieve initiatieven niet of niet langer effectief zijn. In het vorige verslag werd ook gewezen op de uitdaging om de juiste balans te vinden tussen initiatieven ter verbetering van de naleving en de btw-controle. Wanneer wordt gekeken naar de vijf lidstaten die na controles de hoogste bedragen aan btw hebben geheven (Polen, Roemenië, Bulgarije, Slowakije en Hongarije), dan blijkt uit afbeelding 47 duidelijk dat de lidstaten zichtbare vooruitgang hebben geboekt bij het gebruik van de btw-controlefunctie. Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw De belastingdiensten moeten echter wel meerdere soorten controles kunnen uitvoeren en “over een duidelijk beleid beschikken met betrekking tot de soorten controles die moeten worden verricht en de omstandigheden waarin specifieke soorten controles moeten worden uitgevoerd, zodat controleambtenaren en managers begrijpen wat er van hen wordt verwacht” (OESO). De lidstaten moeten gerichte registratiecontroles, adviserende en documentatiecontroles, specifieke controles op afzonderlijke kwesties en btw-teruggavecontroles effectief kunnen uitvoeren en moeten dat ook doen. Zij moeten ook complexere controleprojecten opzetten (voor specifieke groepen belastingplichtigen, een bedrijfstak of een bedrijfsactiviteit zoals detailhandel, om een specifiek risico aan te pakken of om de mate van niet-naleving in een specifieke sector vast te stellen) en uitgebreide controles en fraudeonderzoeken uitvoeren. Vraag 6.5: “Welke soorten verificaties/controles op btw-gebied worden er door uw belastingdienst verricht? (meerdere antwoorden mogelijk)” Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw In het algemeen zijn de belastingdiensten van de EU goed toegerust om alle soorten controles uit te voeren. De Commissie beveelt de lidstaten aan het voorbeeld van België, Duitsland, Italië, Hongarije, Slovenië, Finland en Zweden te volgen en hun controleportefeuille zoveel mogelijk te diversifiëren. Aanbeveling 34: Pas de reikwijdte en de intensiteit van de btw-controles aan om aan de behoeften te voldoen. Ten slotte vormen, zoals eerder vermeld, de controles een aanvulling op andere nalevings- en analyse-initiatieven. Dergelijke nauw met de controleactiviteit verbonden initiatieven kunnen de volgende zaken omvatten, maar zijn er niet toe beperkt: ·het gebruik van voorafgaande rulings om belastingplichtigen zekerheid te verschaffen over de fiscale behandeling van specifieke transacties; ·de opbouw van op samenwerking en vertrouwen gebaseerde relaties met btw-plichtigen (met name grote belastingplichtigen); ·de aanvulling van het controleplan met een schatting van de onjuiste rapportage op basis van een specifiek programma voor steekproefsgewijze controles; ·de inzet van andere moderne instrumenten, zoals geavanceerde voorspellende analyses en gegevensmodellering. Vraag 6.6: Wat de btw betreft, […] (meerdere antwoorden mogelijk)

Bron: Europese Commissie (2019) — Enquête naar de administratie, inning en controle van de btw Regelingen voor samenwerking bij de naleving zijn doorgaans gebaseerd op bewezen goed beheer van btw-zaken door de belastingplichtigen en op de bereidheid om transparant te wo