over de gevolgen van internationale activiteiten op het gebied van dierenwelzijn voor het concurrentievermogen van Europese veehouders in een gemondialiseerde wereld

Bilaterale activiteiten verwijzen naar de samenwerking met individuele of regionale groepen uit niet-EU-landen zoals Mercosur. Een dergelijke samenwerking kan plaatsvinden in het kader van handelsovereenkomsten, of in andere vormen van samenwerking (zie bijlage II).

Dit rapport is gebaseerd op de "Study on the impact of animal welfare international activities " (later "de studie") genoemd. Het houdt ook rekening met de studie "Assessing farmers' cost of compliance with EU legislation in the fields of environment, animal welfare and food safety". Die studie gaat niet over dierenwelzijn, maar bevat relevante informatie voor dit rapport.

Daarom is dit rapport gericht op het identificeren van de activiteiten en de beleidsinstrumenten die de beste resultaten hebben opgeleverd in de periode 2004-2016.

In de strategie van de EU is uitgegaan van de goedkeuring van dit rapport. Het vormt een belangrijke stap in de verslaglegging over de internationale activiteiten,, op het vlak van dierenwelzijn van de afgelopen vijftien jaar.

De Commissie wilde ook actief blijven op multilateraal niveau, in het bijzonder in de Wereldorganisatie voor Diergezondheid (OIE), de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), en ook binnen het kader van het Europees nabuurschapsbeleid.

De Commissie wees op de noodzaak om bepalingen inzake dierenwelzijn op te nemen in bilaterale handelsovereenkomsten of om andere vormen van samenwerking op te stellen, evenals concrete samenwerking met niet-EU-landen uit te bouwen.

In 2012 besloot de Commissie in het kader van haar Strategie van de EU voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015 haar internationale activiteiten inzake dierenwelzijn voort te zetten.

Het algemene doel van de internationale activiteiten inzake dierenwelzijn van de Commissie is de EU-waarden in verband met dieren te promoten, de bewustwording te vergroten en wereldwijd, in het bijzonder bij EU-handelspartners, hoge normen voor dierenwelzijn aan te moedigen die het model en de beginselen van de EU weerspiegelen. Wereldwijd de normen voor dierenwelzijn verbeteren, draagt ook bij tot een gelijkwaardig actieterrein voor EU- en niet-EU-spelers.

In 2017 werd een mijlpaal bereikt toen de OIE, met de steun van de EU, de eerste globale strategie voor dierenwelzijn goedkeurde. Die promoot dierenwelzijn als onderdeel van andere belangrijke maatschappelijke waarden zoals socio-economische ontwikkeling en duurzaamheid. Bovendien is de strategie van de OIE gebaseerd op de ontwikkeling en toepassing van wetenschappelijk onderbouwde normen, capaciteitsopbouw, opleiding en dialoog met verschillende belanghebbenden. Deze aanpak sluit aan bij de visie en principes inzake dierenwelzijn van de EU.

Op regionaal niveau heeft de Commissie de ontwikkeling van regionale strategieën voor dierenwelzijn van de OIE vergemakkelijkt en heeft ze de organisatie van evenementen in de vijf OIE-regio's medegefinancierd. De Commissie financierde de activiteiten van het platform voor dierenwelzijn van de OIE voor Europa, waar ze een sleutelrol vervult in het bepalen van de prioriteiten en van de activiteiten van het platform.

Wat de toepassing van de normen betreft, heeft de Commissie de ontwikkeling van kennis en vaardigheden bij de bevoegde autoriteiten van niet-EU-lidstaten die lid zijn van de OIE ondersteund. Sinds 2004 heeft de Commissie ook financieel bijgedragen aan de organisatie van globale en regionale OIE-initiatieven en heeft ze deelgenomen aan comités die de doelstellingen en programma's van dergelijke evenementen uitwerken. De activiteiten van de Commissie hebben de toepassing van OIE-normen in niet-EU-landen vergemakkelijkt, in het bijzonder wat het slachten en het transport betreft.

Voorts helpt de Commissie de goedkeuring van de normen te vergemakkelijken door standpunten te coördineren bij niet-EU-lidstaten die lid zijn van de OIE. De Commissie steunt ook landen die lid zijn van de OIE in het normeringsproces door bijvoorbeeld regionale seminars over kernpunten van de OIE inzake dierenwelzijn te organiseren. Verder ondersteunden samenwerkingsprojecten van de Commissie, die waren gewijd aan de versterking van veterinaire diensten, de regionale coördinatie tussen Afrikaanse landen en hun betrokkenheid bij het OIE-normeringsproces.

Alle EU-lidstaten zijn lid van de OIE, en de Commissie heeft het statuut van waarnemer. In het normeringsproces, in een vroeg stadium, draagt de Commissie bij aan relevante deskundigengroepen van de OIE. Zodra de normen ter goedkeuring voorliggen, levert de Commissie een bijdrage via het "one-voice"-coördinatiemechanisme van de EU. De Commissie speelt immers een belangrijke rol om de gemeenschappelijke standpunten van de EU voor te stellen in elke consultatiefase en op het moment van goedkeuring van de normen door de OIE.

Behalve voor slachtnormen zijn de EU-normen voor dierenwelzijn enkel van toepassing op in de EU geproduceerde producten, en niet op ingevoerde producten. Bovendien zijn bij uitvoer van levende dieren slechts bepaalde voorwaarden voor dierentransport van toepassing buiten het EU-grondgebied. Voor andere EU-normen voor dierenwelzijn kan de Commissie maar beperkt invloed uitoefenen op niet-EU-landen. Dierenwelzijn is in de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT) niet expliciet erkend als relevant voor de handel. Bijgevolg hebben bepalingen in verband met dierenwelzijn in handelsovereenkomsten meestal te maken met samenwerking en niet met naleving van de voorschriften in kwestie. De successen van de EU op dit vlak hangen af van de bereidheid tot samenwerking van niet-EU-landen.

In 1995 droeg de Raad de Commissie op onderhandelingen te voeren om met niet-EU-landen overeenkomsten af te sluiten over sanitaire en fytosanitaire maatregelen, en ook over handelsgerelateerd dierenwelzijn.

De Commissie heeft ook samengewerkt met de FAO om evenementen voor capaciteitsopbouw te organiseren en dierenwelzijn te promoten als een gemeengoed en een component van duurzame productie. In deze context heeft de Commissie bijgedragen aan evenementen die een mijlpaal betekenden, zoals de eerste "FAO Expert meeting on capacity building to implement good animal welfare practices". De Commissie heeft ook bijgedragen aan de ontwikkeling van de "Gateway to Farm Animal Welfare" van de FAO, een virtueel platform voor kennisuitwisseling tussen verschillende belanghebbenden. De Gateway, waarvoor de Commissie deel uitmaakt van het redactiecomité, heeft ertoe bijgedragen het bewustzijn over dierenwelzijn wereldwijd te verhogen, ook over initiatieven van de Commissie.

3.3.Bilaterale activiteiten

De hoofddoelstellingen van bilaterale samenwerking zijn:

1.het bewustzijn verhogen en komen tot een consensus over dierenwelzijn;

2.technische kennis delen;

3.het partnerland steunen bij de ontwikkeling en uitvoering van wetgeving en normen voor dierenwelzijn op basis van het model en de principes van de EU of de OIE;

4.onderwerpen in verband met dierenwelzijn bespreken die impact hebben op de handel tussen de partijen.

De voornaamste instrumenten die de Commissie gebruikt om die doelstellingen te realiseren, zijn:

1.conferenties en internationale evenementen;

2.trainingworkshops of deskundigenmissies;

3.gemeenschappelijke onderzoeksprogramma's die gericht zijn op de lokale context;

4.Technische ondersteuning.

De eerste bilaterale handelsovereenkomst waarin expliciet wordt verwezen naar dierenwelzijn, is gesloten met Chili in 2002. Sindsdien is samenwerking inzake dierenwelzijn opgenomen in de meeste bilaterale handelsovereenkomsten, met inbegrip van sanitaire en fytosanitaire kwesties, en is dit consequent voorgesteld in alle lopende handelsbesprekingen.

De Commissie heeft ook samenwerking buiten handelsovereenkomsten tot stand gebracht (zie bijlage II).

OIE-normen worden vaak gebruikt als basis om tot consensus te komen met niet-EU-landen. Deze normen bieden immers een vrij algemeen aanvaard kader om samenwerking met niet-EU-landen te beginnen en verder uit te bouwen.

Opname van dierenwelzijn in bilaterale handelsovereenkomsten gebeurde altijd op verzoek van de EU. Binnen of buiten het kader van handelsovereenkomsten heeft de bilaterale samenwerking in de loop der jaren concrete resultaten opgeleverd. Werkgroepen tussen de EU en haar partners (bv. Chili en Nieuw-Zeeland) worden vaak opgericht om een jaarlijkse werkplanning met de bijbehorende acties vast te leggen. Als gevolg daarvan heeft Chili een uitgebreide nationale wetgeving inzake dierenwelzijn opgesteld, Nieuw-Zeeland en Canada hebben gelijkwaardigheid bereikt voor dierenwelzijn tijdens het slachten.

Ook kortlopende projecten hebben geleid tot duidelijke resultaten, zoals de acties die zijn geïmplementeerd sinds 2014 in het kader van de sectorale dialoog tussen de EU en Brazilië in de context van een memorandum van overeenstemming inzake dierenwelzijn. Algemeen kan worden gesteld dat deze acties de houding van landbouwers en van de industrie ten opzichte van het debat over dierenwelzijn hebben beïnvloed, wat soms heeft geleid tot vrijwillige verbintenissen inzake dierenwelzijn, zoals over de groepshuisvesting van zeugen.

3.4.Activiteiten rond onderzoek, technische bijstand en capaciteitsopbouw