A4-0204/96

Resolutie over de mededeling van de Commissie betreffende de financiële bijdrage van de Europese Unie tot de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië (COM(95)0581 - C4-0608/95)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(95)0581 - C4-0608/95),

- onder verwijzing naar de artikelen J.3 en J.11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- onder verwijzing naar de conclusies van de Europese Raad van Cannes van 26-27 juni 1995,

- onder verwijzing naar de richtsnoeren van de Europese Raad van Brussel van 29 oktober 1995,

- gezien het besluit van de Raad betreffende een "gemeenschappelijk optreden" van de Unie in Bosnië-Herzegovina van 11 december 1995 ((PB L 309 van 21.12.1995, blz. 2.)),

- gezien het vredesakkoord van Parijs van 14 december 1995 en de consolideringsconferentie van Rome op 17-18 februari 1996,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 29 februari 1996 over de financiering van de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië 1996 ((PB C 78 van 18.3.1996, blz. 33.)),

- gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de adviezen van de Commissie externe economische betrekkingen en de Commissie begrotingscontrole (A4- 0204/96),

A. overwegende dat de Europese Unie de wederopbouw in de republieken van het voormalige Joegoslavië ondersteunt en als een prioritair doel op het gebied van het buitenlandse beleid beschouwt,

B. overwegende dat de Europese Unie alle maatregelen ondersteunt die tot een duurzame vredesregeling in Bosnië-Herzegovina bijdragen,

C. overwegende dat de besluiten van het Akkoord van Dayton en van de Conferentie van Rome op 17-18 februari 1996 de basis vormen voor het verlenen van financiële bijstand voor de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië,

D. overwegende dat de Wereldbank de omvang van de noodzakelijke financiële bijstand voor de wederopbouw tot 1999 op ongeveer US$ 5,1 miljard heeft becijferd, dat er echter tot op heden van de kant van de internationale donorgemeenschap slechts gedeeltelijke toezeggingen zijn gedaan over verdeling en bijeenbrenging van deze middelen,

E. overwegende dat op de tweede donorconferentie op 12 en 13 april 1996 in Brussel US$ 1.232 miljoen werden toegezegd, zodat het doel van US$ 1,8 miljard voor 1996 is bereikt en zelfs licht overschreden,

F. overwegende dat de Europese Unie op de eerste donorconferentie uit haar begroting 87 miljoen ecu beschikbaar heeft gesteld, waarvan 62,5 miljoen ecu ten laste van begrotingslijn B7-500 "PHARE",

G. overwegende dat het Europees Parlement als deel van de begrotingsautoriteit in december 1995 12,13 miljoen ecu beschikbaar heeft gesteld voor administratieve uitgaven van de Hoge Vertegenwoordiger,

H. gezien de op 20 mei 1996 goedgekeurde kredietoverschrijving 9/96 ten belope van 20 mln. ecu van hoofdstuk B0-40 "Voorzieningen" naar begrotingslijn B7- 541 "Herstelmaatregelen voor de uit het voormalige Joegoslavië voortgekomen republieken" ter financiering van een eerste programma met betrekking tot in Sarajevo uit te voeren projecten,

I. gezien de op 21 mei 1996 goedgekeurde kredietoverschrijving 11/96, deel 2, van hoofdstuk B0-40 "Voorzieningen" naar begrotingslijn B8-013 "Overige acties van de Europese Unie in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voor een bedrag van 3,6 mln. ecu met betrekking tot het gemeenschappelijk optreden betreffende urgente bijstand bij de mijnopruiming in Bosnië-Herzegovina en Kroatië,

J. gezien de ernstige onderbesteding bij het nieuw opgezette hoofdstuk B7-54 "Samenwerking met de uit het voormalige Joegoslavië voortgekomen republieken",

K. overwegende dat de aanwending van de oorspronkelijk voor Joegoslavië voorziene PHARE-middelen momenteel tot enkele nieuw ontstane republieken wordt beperkt en dat Slovenië alsmede de Republiek Servië-Montenegro hiervan zijn uitgesloten,

L. overwegende dat de financiële bijdrage van de Unie aan de bijstand in het voormalige Joegoslavië nu al en ook in het komende begrotingsjaar tot een dekkingstekort in rubriek 4 van de financiële vooruitzichten leidt, wanneer men ervan uitgaat dat ten behoeve van de wederopbouw niet gekort wordt op andere financiële verbintenissen op het gebied van de buitenlandse politiek,

M. overwegende dat het ter tafel liggende ontwerp tot herziening van de financiële vooruitzichten tot het jaar 1999 geen voorstellen bevat om door herverdeling of verhoging extra financiële middelen vrij te maken voor de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië,

N. overwegende dat de planning van de financiële bijdrage van de Europese Unie aan de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië impliciet veronderstelt dat de Unie 20 à 25% van het totale pakket maatregelen voor haar rekening neemt, en dat de overige middelen door de individuele lid-staten en de rest van de internationale donorgemeenschap worden opgebracht,

1. bevestigt zijn overtuiging dat de Europese Unie een belangrijke politieke verantwoordelijkheid heeft bij internationale steun voor de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië;

2. is van oordeel dat de republieken van het voormalige Joegoslavië, en in de eerste plaats Bosnië-Herzegovina, dringend massale hulp behoeven voor de wederopbouw, die met name moet worden gebruikt voor het spoedig herstellen van de schade die de oorlog aan de infrastructuur (bruggen, wegen, telecommunicatie, elektriciteitscentrales) en de sociale voorzieningen (scholen, ziekenhuizen en woningen) toegebracht heeft; wijst erop dat alleen op die manier de omstandigheden kunnen worden gecreëerd die een diepgaande hervorming en een reactivering van de hele economie mogelijk maken, als een conditio sine qua non voor het welslagen van het vredesproces en het tot stand brengen van verzoening tussen alle partijen die bij de burgeroorlog betrokken waren;

3. is daarnaast van oordeel dat de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië alleen mogelijk is als de nieuwe republieken de moeilijke overgang naar een markteconomie en naar volledig democratische en pluralistische systemen tot een goed einde kunnen brengen;

4. vestigt er de aandacht van de Commissie en de Raad op dat de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië een uiterst langdurige taak is en dat de internationale gemeenschap, en inzonderheid de Europese Unie, dan ook een algemeen plan voor de wederopbouw van de regio moet uitwerken en moet voorzien in de nodige financiële middelen; onderstreept dat de EU ter zake een programma op middellange termijn voor steun aan de wederopbouw moet vaststellen dat aangepast is aan de concrete situatie in de regio en waarin de specifieke op de situatie afgestemde middelen van steunverlening moeten worden omschreven;

5. verklaart zich andermaal bereid alle maatregelen die tot een duurzame vredesregeling in het voormalige Joegoslavië bijdragen, constructief te ondersteunen; herinnert daarbij aan de besluiten van het Akkoord van Dayton en de conferenties van Parijs en laatstelijk van Florence op 13/14 juni 1996;

6. wijst erop dat de feitelijke uitbetaling van de financiële middelen van de internationale donorgemeenschap, en met name van de EU, afhankelijk moet worden gesteld van een volledige uitvoering van het Akkoord van Dayton en de uitkomsten van de onderhandelingen in Rome (met name de eerbiediging van de mensenrechten en waarborgen voor het vrij verkeer van personen en goederen) door alle republieken van de Federatie Bosnië-Herzegovina;

7. ondersteunt de pogingen van de Hoge Vertegenwoordiger Carl Bildt en van de Commissie in Sarajevo en andere delen van het land om door snel aanzwengelen van de verwoeste economie en onmiddellijke leniging van de dringendste sociale nood de basis te leggen voor een stabiele vrede;

8. herinnert eraan dat de Europese Unie belang heeft bij een vredesproces dat het gehele voormalige Joegoslavië omvat;

9. neemt er nota van dat de Wereldbank het bedrag dat nodig is voor de financiering van de herstelmaatregelen voor de periode tot 1999 op US$ 5,1 miljard heeft geraamd;

10. doet een beroep op de internationale donorgemeenschap om zo spoedig mogelijk overeenstemming te bereiken over de globale financiering van dit bedrag en wijst op de noodzaak van een financiële raming en een gedetailleerde verdeling van de kosten tussen de donorlanden, vergezeld van een nauwkeurige planning;

11. erkent dat de internationale donorgemeenschap op de tweede conferentie van 12 en 13 april 1996 een besluit heeft genomen over de financiering van spoedmaatregelen in het jaar 1996;

12. herinnert de Commissie eraan, dat het PHARE-programma niet is opgezet als instrument voor de wederopbouw van een door oorlog geruïneerd land, maar zijn politieke legitimatie in essentie ontleent aan de noodzaak van een omschakeling van de Midden- en Oosteuropese landen en de voorbereiding op een eventuele toetreding tot de Europese Unie; herhaalt dat de rechtsgrond van het PHARE-programma te weinig flexibel is om snelle en efficiënte steun te verlenen en dat het daarom niet geschikt is voor deze taak; betreurt het dat de Commissie ten koste van de begunstigden heeft nagelaten haar middelen uit het nieuwe hoofdstuk B7-54 volgens de specificaties van de begrotingsautoriteit aan te wenden;

13. verzoekt de Commissie haar vertegenwoordiger in Bosnië-Herzegovina meer de vrije hand te laten voor micro-projecten (tot 10.000 ecu) om voor de verkiezingen snelle verbeteringen te bereiken in de huisvestingssector in sleutelgebieden; verlangt dat deze middelen niet via de regeringsautoriteiten lopen teneinde de plaatselijke gemeenschappen rechtstreeks te helpen;

14. plaatst vraagtekens bij de plannen van de Commissie om voor de periode 1996- 1999 ten behoeve van de wederopbouw in totaal 600 mln. ecu aan het PHARE- programma te onttrekken; herinnert de Commissie eraan dat, in geval van een gedeeltelijke herschikking van PHARE-verplichtingen, met de begrotingsautoriteit overeenstemming moet worden bereikt over de integratie van wederopbouwprojecten in de PHARE-beleidsdoelstellingen en dat de gevolgen van een dergelijke herschikking voor operationele programma's in landen die reeds steun ontvangen, zo beperkt mogelijk moeten blijven;

15. neemt nota van het besluit van de Commissie om voor de resterende maanden van 1996 nog eens een bedrag van US$ 260 miljoen uit de begroting 1996 van de Europese Unie beschikbaar te stellen;

16. neemt er nota van dat de Commissie voornemens is tot 1999 voor de wederopbouw een bedrag van in totaal 1 miljard ecu beschikbaar te stellen uit de begroting van de Europese Unie;

17. herinnert de Commissie eraan dat door de financiering van de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië in rubriek 4 van de financiële vooruitzichten voor 1996 een dekkingstekort van ongeveer 200 miljoen ecu is ontstaan en dat ook in het komende jaar een tekort ontstaat wanneer niet drastisch wordt besnoeid op andere verbintenissen op het gebied van de buitenlandse politiek;

18. herinnert de Raad eraan om zonder raadpleging van het Europees Parlement voor de Europese Unie op het gebied van het buitenlands beleid geen besluiten te nemen die financiële consequenties hebben en waarvan de dekking door de begroting van de Unie niet is gewaarborgd;

19. verzoekt de Raad in het licht van de precaire financiële situatie in rubriek 4 van de financiële vooruitzichten om voor de financiering van nieuwe beleidsmaatregelen, zoals de deelname aan de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië, in het kader van een herziening van de financiële vooruitzichten nieuwe middelen beschikbaar te stellen; herinnert er in dit verband aan, dat de door de Europese Raad van Edinburgh in 1992 met eenparigheid van stemmen vastgestelde nieuwe maxima voor de begroting van de Unie voldoende speelruimte laten voor dienovereenkomstige aanpassingen van de financiële vooruitzichten;

20. wijst erop dat de Commissie zonder tijdige inschakeling van de begrotingsautoriteit een ontoereikende financiële planning heeft gemaakt voor de deelname aan de wederopbouw in het voormalige Joegoslavië; de voorgelegde cijfers wijken van elkaar af, hebben betrekking op vaak twijfelachtige begrotingslijnen en overschrijden het maximum van rubriek 4 van de financiële vooruitzichten; verzoekt de Commissie een betrouwbare, transparante en logische financiële planning te maken;

21. verzoekt de Commissie dringend een nieuw ontwerp tot herziening van de financiële vooruitzichten in te dienen, waarin rekening wordt gehouden met de bovengenoemde dilemma's van de financiële deelname van de Unie aan de wederopbouw;

22. acht het van essentieel belang dat de EIB een ruim programma voor regionale steun in de republieken van het voormalige Joegoslavië opstelt, in samenwerking met de EBWO en andere multilaterale financiële instellingen zoals de Wereldbank, en is van oordeel dat daarbij voorrang moet worden verleend aan acties die bijdragen aan de regionale economische samenwerking, door het ontwikkelen van een infrastructuur op basis waarvan een gestructureerde ruimte tot stand kan worden gebracht en de interregionale handel kan worden gestimuleerd;

23. is er voorstander van dat in het kader van het PHARE-programma voorbereidende investeringsprojecten van de EBWO in de sectoren telecommunicatie en energie en voor de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf worden gefinancierd, volgens de in de overeenkomst van Bangkok vastgestelde modaliteiten; vestigt niettemin de aandacht van de Commissie op de wenselijkheid dat de donorlanden met schenkingsfondsen bijdragen aan de financiering van projecten die investeringen impliceren, gezien de beperkte internationale solvabiliteit van de meeste republieken van het voormalige Joegoslavië;

24. is van mening dat het beschikbaarstellen van financiële middelen voor het vredesproces in het voormalige Joegoslavië een beslissende factor is om politieke besluiten in de daad om te zetten, dat het echter omgekeerd niet mogelijk is om alleen met financiële middelen een vredesproces af te dwingen; de wederopbouwhulp kan alleen effect sorteren en in een zeker tempo worden geboden wanneer alle betrokkenen het vredesproces in al zijn facetten ondersteunen;

25. herinnert eraan dat een snelle wederopbouw van het voormalige Joegoslavië moet worden gekoppeld aan maximale doorzichtigheid van het gebruik van de financiële steun en een strikt toezicht op de besteding ervan omdat deze voorwaarden bepalend zijn voor het welslagen van de wederopbouwinspanning; wijst erop dat zowel zijn Begrotingscommissie als zijn Commissie begrotingscontrole hierbij ten volle betrokken moeten worden;

26. acht het onontbeerlijk dat, met uitzondering van de humanitaire hulp, de technische, financiële en macro-economische steun die de Europese Unie aan de republieken van het voormalige Joegoslavië verleent onderworpen wordt aan de criteria van politieke en economische conditionaliteit die de Raad Algemene Zaken op zijn bijeenkomst van 30 en 31 oktober 1995 vastgesteld heeft;

27. dringt tevens aan op passende procedures om terstond en permanent geïnformeerd te worden en verzoekt de Commissie om een kwartaalverslag over de uitvoering;

28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie alsmede aan de regeringen en parlementen van de lid-staten.