Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's betreffende een actieplan van de Europese Unie inzake drugsbestrijding (2000-2004)"

(2000/C 57/14)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de Commissiemededeling "Een actieplan van de Europese Unie inzake drugsbestrijding" (COM(1999) 239 def.);

gezien het besluit van het Bureau van 15 september 1999, overeenkomstig artikel 265, vijfde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, om hierover een advies uit te brengen en commissie 5 (Sociaal beleid, volksgezondheid, bescherming van consumenten, onderzoek, toerisme) met de voorbereidende werkzaamheden te belasten;

gezien het ontwerpadvies (CDR 292/99 rev. 1), dat op 6 september 1999 door commissie 5 is goedgekeurd (rapporteur: Battye, VK/PES),

heeft het volgende advies tijdens zijn zitting van 17 en 18 november 1999 (vergadering van 18 november) uitgebracht:

1. Inleiding

1.1. Het is een goede zaak dat de Europese Commissie met dit voorstel voor een tweede Europees actieplan komt. Drugsverslaving en drugshandel vormen een voortdurende bedreiging voor de Europese bevolking, die op alle niveaus (van lokale overheden tot de Unie) bestreden moet worden.

1.2. Het is van groot belang dat decentrale overheden worden betrokken bij de aanpak van dit probleem op lokaal niveau. De Commissie zou moeten erkennen dat ervaringen en bestrijdingsmethoden niet efficiënt genoeg worden uitgewisseld tussen lokale en regionale overheden in Europa. Een effectievere aanpak is mogelijk als maatregelen om de vraag terug te dringen en maatregelen om het aanbod van illegale drugs in te dammen worden gecombineerd. Het Comité ziet wat dit betreft veel in de door de Commissie voorgestelde aanpak en vindt het een goede zaak dat het terugdringen van de vraag naar drugs een hogere prioriteit heeft gekregen.

1.3. Het Comité is het ermee eens dat in EU-verband moet worden samengewerkt, maar wees er in zijn advies over het vorige actieplan al op dat de Unie de lidstaten dient te helpen om op hun eigen grondgebied, maar ook met andere lidstaten, samenwerkingsverbanden op te zetten. Hierbij is een belangrijke rol weggelegd voor lokale en regionale overheden.

1.4. In het Verdrag van Amsterdam is de doelstelling opgenomen dat de bevolking een hoge mate van veiligheid moet genieten in "een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid". Het Comité staat hier volkomen achter. Een en ander biedt namelijk mogelijkheden om drugsmisbruik binnen deze context aan te pakken.

2. Tendensen op het gebied van illegaal drugsgebruik

2.1. Het Comité is het eens met de analyse van de ontwikkeling die het gebruik van illegale drugs vertoont, maar maakt zich grote zorgen over de opkomst van een nieuwe generatie heroïnegebruikers. Ook het toenemend gebruik van amfetaminen is verontrustend; vooral het "designer"-karakter van bepaalde derivaten, geeft reden tot zorg.

2.2. Tot nu toe heeft de Unie bij het terugdringen van de vraag naar en het gebruik van drugs te weinig rekening gehouden met lokale diensten en sociale maatregelen in de regio's. De Unie en de lidstaten zouden voortaan, met inachtneming van regionale behoeften en kenmerken, meer geld voor gerichte maatregelen moeten uittrekken. De kwaliteit van het bestaan in de verschillende regio's heeft namelijk een doorslaggevende invloed op het ontstaan en het specifieke karakter van verschillende vormen van drugsverslaving.

3. Maatregelen om de illegale handel in drugs te bestrijden

3.1. Ondanks grotere inspanningen om de illegale drugshandel te bestrijden is het niet gelukt om drugs uit het straatbeeld te weren. Drugs zijn inmiddels niet alleen in steden verkrijgbaar, maar ook in kleine plaatsen, dorpen en plattelandsgemeenten.

3.2. De lidstaten moeten hier zelf en in onderlinge samenwerking oplossingen voor aandragen en - hoe moeilijk het gezien de macht van de georganiseerde misdaad ook is - maatregelen om het aanbod terug te dringen aanvullen met maatregelen om de vraag terug te dringen. De drugsbestrijding dient met een aantal specifieke activiteiten voortgezet te worden. Tegelijkertijd is het echter zaak dat de Unie én de lidstaten zelf meer middelen vrijmaken voor lokale activiteiten en sociale maatregelen om het drugsgebruik in te dammen.

3.3. Het Comité is van mening dat er meer kan worden gedaan bij de bestrijding van het witwassen van geld en bij het identificeren van opbrengsten uit drugsgerelateerde activiteiten via speciale financiële maatregelen en wetgeving. In samenhang hiermee moeten overheden bevoegdheden krijgen om via de drugshandel verkregen activa te bevriezen en in beslag te nemen.

4. EU-aanpak: een algemene, multidisciplinaire, geïntegreerde strategie om illegale drugs te bestrijden

4.1. Het Comité deelt de overtuiging dat bij nieuwe maatregelen van de EU moet worden voortgebouwd op hetgeen al is bereikt dankzij deelneming van de EU aan internationale drugsbestrijding en door toepassing van de geëigende regelgeving.

4.2. Tussen ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen begint zich gelukkig een consensus af te tekenen. Het drugsprobleem wordt nu aangepakt vanuit een breder welzijnsperspectief, met aandacht voor de sociale en economische dimensies van een duurzame ontwikkeling in producerende en consumerende landen.

5. Evaluatie

5.1. Het Comité begrijpt dat het moeilijk is mechanismen te ontwikkelen waarmee de effectiviteit van beleidsmaatregelen kan worden gemeten. Veel kan in dit verband worden geleerd van lidstaten die resultatenindicatoren gebruiken om het succes van hun beleid te bepalen. Om het effect van dit programma te beoordelen, zal een aantal solide metingen moeten worden uitgevoerd, die ter beschikking moeten worden gesteld voor lokale en regionale initiatieven

5.2. Het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD) moet niet alleen meer informatie over goede praktijken gaan verspreiden, maar ook adviezen geven over evaluatiewerkzaamheden en steun verlenen bij het optimaal benutten van evaluatie-instrumenten. Het dient hierbij alle mogelijkheden van het Reitox-netwerk te benutten en optimaal gebruik te maken van de op lokaal en regionaal niveau opgedane expertise. Lokale en regionale overheden moeten voor meer onderling contact zorgen, omdat zij veel van elkaar kunnen opsteken.

Het Comité dringt erop aan, het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD) ook taken te geven op het gebied van alcohol en tabak.

6. Nieuwe problemen

6.1. Het Comité neemt kennis van de nieuwe problemen die zich volgens de Commissie hebben aangediend en juicht het toe dat kandidaat-lidstaten de mogelijkheid wordt geboden om lid te worden van bepaalde instanties. Deze landen zouden baat hebben bij de opzet van een drugsbestrijdingsnetwerk van Europese lokale en regionale overheden. Ook zouden zij hun voordeel kunnen doen met de ervaringen die vertegenwoordigers van lokale overheden hebben opgedaan. Het voor meerdere landen bestemde drugsprogramma van Phare kan hierbij goede diensten bewijzen.

6.2. De bewijzen stapelen zich op dat er een verband bestaat tussen drugsgebruik en criminaliteit. Hier moet aandacht aan worden besteed.

7. Verdrag van Amsterdam

7.1. Het Verdrag van Amsterdam biedt een nieuw wettelijk kader. Het Comité is vooral tevreden over de voorstellen met betrekking tot vrijheid, veiligheid en sociale rechtvaardigheid. Lokale en regionale overheden zijn als eersten verantwoordelijk voor de veiligheid van hun gemeenschap en vinden dat zij bij het verwezenlijken van bovenstaande doelstellingen een belangrijke rol moeten krijgen.

7.2. De voorgestelde maatregelen op het gebied van volksgezondheid en wetshandhaving zijn een stap in de goede richting. Om de door drugs aangerichte schade te kunnen beperken is een hoog volksgezondheidsniveau van cruciaal belang. Ook dienen politie, douane en andere justitiële autoriteiten nauw met elkaar samen te werken.

8. Belangrijke doelstellingen

8.1. Het Comité is het ermee eens dat drugsbestrijding een belangrijke prioriteit moet blijven en dat maatregelen tot terugdringing van de vraag en maatregelen tot terugdringing van het aanbod elkaar ook in de toekomst dienen te versterken. Wil dit plan kans van slagen hebben, dan moeten voor lokale en regionale overheden extra middelen worden vrijgemaakt. Bij het uitwerken van grootschalige nieuwe strategieën mag niet voorbij worden gegaan aan de specifieke situatie van lokale en regionale overheden. Op het gebied van volksgezondheid en openbare orde moet nauw worden samengewerkt.

9. Bijzondere doelstellingen

9.1. Informatie: het Comité is het ermee eens dat bij het verzamelen, analyseren en onderling vergelijken van informatie over drugs een belangrijke rol is weggelegd voor het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD) en de nationale Reitox-centra. Beide instanties zullen met lokale en regionale overheden moeten gaan samenwerken.

9.2. Maatregelen om de vraag terug te dringen: hoewel de voorgestelde doelstellingen redelijk zijn, is het jammer dat voorbij wordt gegaan aan de rol van lokale en regionale overheden. Een beleid om het gebruik van illegale drugs onder jongeren terug te dringen, heeft weinig kans van slagen als niet duidelijk is hoe dit het best kan worden uitgevoerd. In veel lidstaten zijn maatregelen om de vraag te beperken een zaak van lokale en regionale overheden. Het Comité vestigt de aandacht op het grote probleem van sociale uitsluiting en wijst er ook op dat de diverse bevolkingsgroepen verschillende leeftijdscategorieën en risiconiveaus omvatten. De verspreiding van verschillende soorten drugs is een sociaal probleem dat zich op alle territoriale niveaus en in meerdere sociale groepen voordoet. Voorlichting op scholen, die een essentiële gemeenschapsfactor vormen waarmee dient te worden samengewerkt, zoals met ouders en andere sociale actoren, en die bijna altijd onder de bevoegdheid van lokale en regionale overheden vallen, is de beste manier om de vraag naar drugs terug te dringen.

9.3. Het is een goede zaak dat het drugsbeleid zal worden afgestemd op het beleid op het gebied van alcohol en tabak.

9.4. Het Comité gaat akkoord met de doelstellingen op het gebied van onderwijs en vindt het vooral een goed idee om het drugsprobleem binnen de hele schoolgemeenschap aan te pakken. Bij scholen zou er verder op moeten worden aangedrongen om maatregelen tegen met drugs samenhangende incidenten uit te werken.

9.5. De Commissie is terecht van plan meer aandacht aan het dopingprobleem in de sport te gaan besteden. Het gaat hierbij echter om een kleine groep topsporters en zeker niet om grote delen van de bevolking. Daarom moet vooral de huidige wetgeving worden aangepast en dienen de nationale en internationale sportorganisaties waterdichte controles uit te voeren en desnoods disciplinaire maatregelen te nemen.

10. Conclusies

10.1. Bij de uitvoering van het vorige actieplan is niet genoeg gebruik gemaakt van wat lokale en regionale overheden allemaal te bieden hebben. Dit kwam vooral door het volgende:

(i) er is te weinig inzicht in de maatregelen van lokale overheden om het illegale drugsgebruik aan te pakken;

(ii) er is geen netwerk dat alle lokale overheden omvat en dat de uitwisseling van ervaringen gemakkelijker kan maken;

(iii) de Commissie onderkent nu dat het drugsprobleem niet alleen in steden, maar ook op het platteland speelt;

(iv) de Commissie gaat ervan uit dat het voorkomen of reduceren van de vraag naar drugs onderdeel is van het volksgezondheidsbeleid, terwijl lokale en regionale overheden op scholen en via criminaliteitsbestrijdingsprogramma's juist veel werk op dit gebied verzetten.

10.2. De Commissie is van plan veel aandacht te besteden aan preventie. Het Comité zou dan ook graag zien dat verder wordt gediscussieerd over de vraag hoe de middelen van lokale en regionale overheden het best kunnen worden ingezet om de doelstellingen van het actieplan te verwezenlijken. In dit verband wordt het volgende voorgesteld:

(i) de Commissie zou een bijeenkomst moeten organiseren om te bespreken hoe lokale en regionale overheden een netwerk kunnen opzetten dat alle lokale en regionale bestuursniveaus omvat en dat zich bezighoudt met preventieve maatregelen en drugsproblemen (zie par. 6.1);

(ii) De Commissie en het CvdR moeten nagaan welke diensten van lokale en regionale overheden het meest bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het Europese actieplan 2000-2004 en een programma opstellen om ervoor te zorgen dat deze diensten aan de genoemde doelstellingen voldoen.

Ter ondersteuning van het Directoraat gezondheids- en consumentenbescherming zou het Comité voor preventie van drugsverslaving als specifiek comité behouden moeten blijven.

Brussel, 18 november 1999.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER