Speciaal verslag Het gemeenschappelijk 
toezichtsmechanisme  — 
Een goede start maar 
verdere verbeteringen 
nodigNL 2016  nr. 29
EUROPESE
REKENKAME R

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxemburg  
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-1
Inlichtingen:  eca.europa.eu/nl/Pages/ContactForm.aspx
Website:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2016
Print ISBN 978-92-872-6216-5 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/89588 QJ-AB-16-029-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-6213-4 ISSN 1977-575X doi:10.2865/73591 QJ-AB-16-029-NL-N
EPUB  ISBN 978-92-872-6242-4  ISSN 1977-575X  doi:10.2865/097581  QJ-AB-16-029-NL-E
© Europese Unie, 2016
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Voor iedere vorm van gebruik of reproductie van figuur 4 dient rechtstreeks toestemming aan de auteursrechthebbende 
te worden gevraagd.
Vertalingen in dit verslag van passages uit documenten die door andere organen zijn opgesteld (bijv. BIB, IMF) zijn niet 
noodzakelijkerwijs de officiële vertalingen van die organen.
Het gemeenschappelijk 
toezichtsmechanisme  — 
Een goede start maar 
verdere verbeteringen 
nodig
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2016  nr. 29
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheidscontroles en nalevingsgerichte 
controles van specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze 
 controletaken zorgt de ERK ervoor dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s 
voor de doelmatigheid of de naleving, de omvang van de betrokken inkomsten of uitgaven, de verwachte ontwikke -
lingen en de politieke en publieke belangstelling.
Dit verslag werd opgesteld door controlekamer IV, die onder leiding staat van ERK-lid Baudilio Tomé Muguruza en 
gericht is op de gebieden marktregulering en concurrerende economie. De controle werd geleid door ERK-lid Neven 
Mates, ondersteund door kabinetschef George Karakatsanis en kabinetsattaché Marko Mrkalj, directeur Zacharias 
Kolias en taakleider Mirko Gottmann. Het controleteam bestond uit Boyd Anderson (gedetacheerd deskundige) en 
de controleurs Paraskevi Demourtzidou, Helmut Kern en Giorgos Tsikkos. Taalkundige ondersteuning werd verleend 
door Thomas Everett.
Van links naar rechts:  G. Karakatsanis, G. Tsikkos, M. Mrkalj, P . Demourtzidou, Z. Kolias, N. Mates,  
T. Everett, M. Gottmann, H. Kern.
03
 Inhoud
Paragraaf
 Afkortingen
I-XV  Samenvatting
1-12  Inleiding
6-12  Oprichting van de Europese bankenunie
13-19  Controleaanpak en  -methodologie
19 Moeilijkheden om controle-informatie te krijgen
20-77  Bestuursstructuur
21-27  Er werd een complexe organisatiestructuur opgezet
25 De aanwervingen van de ECB voor het GTM waren doeltreffend gezien de beperkte tijd …
26-27  … maar zijn sterk afhankelijk van NBA-middelen
28-39  De institutionele organen zijn opgericht zoals vereist, ondersteund door een ingewikkeld 
besluitvormingsproces
32-35  Het besluitvormingsproces is complex, met tal van lagen in de informatie-uitwisseling en grote 
betrokkenheid van het secretariaat van de raad van toezicht
36-37  De raad van toezicht moet een enorm aantal besluiten nemen …
38-39  … met een domino-effect voor de werkzaamheden van het stuurcomité
40-52  Het beginsel van scheiding tussen het monetair beleid en de toezichthoudende taken wordt 
toegepast, maar er zijn risico’s voor de perceptie van onafhankelijkheid
42-46  Er kan meer worden gedaan om de risico’s te beoordelen die voortvloeien uit het delen van diensten
47-52  Bijkomende risico’s voor de onafhankelijkheid van het monetair beleid en de toezichthoudende taken zijn 
inherent aan de organisatorische en financiële structuur van het GTM
04 Inhoud 
 
53-57  Ethische procedures en gedragscodes zijn toegepast voor GTM-leiding en personeel
53-57  Er is een „Ethisch kader voor het GTM” opgesteld, maar de NBA’s blijven onderworpen aan hun nationale 
wetgeving en hebben veel ruimte om hun eigen voorschriften vast te stellen
58-77  Interne controle: een innovatieve aanpak met een alomvattend controleplan, maar uitvoering 
wordt gehinderd door problemen in verband met middelentoewijzing en planning
62-65  Middelentoewijzing door het D-IA: de personeelsbehoeften waren duidelijk gekwantificeerd, maar de 
uiteindelijke personeelsbezettingsniveaus waren ontoereikend
66-69  Planning is gebaseerd op een alomvattend controle-universum maar houdt niet altijd rekening met beste 
praktijken
70-77  De risicobeoordelingsmethodologie is doorgaans toereikend, maar er ontbreken garanties die ervoor 
zorgen dat gebieden met een hoog en gemiddeld risico volledig en tijdig worden aangepakt
78-103  Regelingen inzake verantwoordingsplicht
82-84  i) De rollen en verantwoordelijkheden van het GTM in zijn geheel zijn duidelijk omschreven en 
openbaar gemaakt in de machtigingswetgeving
85-87  ii) De controleopdracht van de Rekenkamer is omschreven in het Verdrag betreffende de werking 
van de EU
88-97  iii) Er is nog geen formeel prestatiekader ontwikkeld dat zekerheid geeft over de verwezenlijking 
van de GTM-doelstellingen
98-99  iv) De democratische controle op het toezicht van het Parlement wordt uitgeoefend met 
belangrijke vertrouwelijkheidsbeperkingen
100-103  v) Er bestaan feedbackregelingen maar deze omvatten nog geen algemene enquêtes onder 
financiële instellingen
104-149  Gezamenlijke toezichthoudende teams  — Organisatie en toewijzing van 
middelen
106-125  Planning en ramingen van totale behoeften aan toezichtsgebonden middelen, 
middelentoewijzing en personeelsbezetting
107-110  Voor de eerste ramingen van totale GTM-personeelsbehoeften werd een eenvoudige aanpak 
 gehan   teerd…
111-112  … waarmee niet helemaal werd geanticipeerd op de toenemende werkbelasting op het gebied van 
toezicht
113-119  De methodologie voor clustering was bedoeld om de aanvankelijke toewijzing van personeel aan de JST’s 
te vergemakkelijken, maar moet worden geactualiseerd
120-121  Middelen van de ECB worden toegewezen volgens haar methodologie voor clustering
122-125  Het beleid inzake de benoeming van coördinatoren was bedoeld om harmonisering te bevorderen, maar 
werd niet altijd gevolgd
05 Inhoud 
 
126-137  De ECB werkt samen met en doet een beroep op NBA’s
126-128  JST’s doen een sterk beroep op NBA-personeel, hoewel de ECB weinig controle heeft over NBA-middelen
129 Personeelsleden van JST’s zijn nog steeds vooral onderdanen van de landen van herkomst van de NBA’s  …
130-137  … en een aantal NBA-personeelsleden beantwoordt niet aan de verwachtingen van de ECB betreffende 
JST-personeel
138-149  JST-structuur, rapportagelijnen en opleiding
138-139  Multinationale teams bevorderen uitwisseling van kennis en beste praktijken …
140 … maar botsende rapportagelijnen …
141 … gebrek aan helderheid in communicatiestromen en toewijzing van taken …
142 … en verschillen in gebruik en classificatie van horizontale NBA-functies kunnen leiden tot ondoelmatig 
gebruik van middelen
143-147  Gebrek aan bindende prestatiebeoordelingen van NBA-personeel in JST’s kan problemen met stimulansen 
en prestaties veroorzaken
148-149  Het GTM heeft geen geïntegreerd opleidingsprogramma en geen certificeringsprogramma voor 
toezichthouders
150-183  Toezicht ter plaatse
150-152  De regelingen voor toezicht ter plaatse zijn coherent en compleet
153-170  Er ontstonden praktische tekortkomingen in de personeelsbezetting bij, en de planning en 
uitvoering van inspecties ter plaatse
153-158  Beperkte betrokkenheid van ECB bij inspecties ter plaatse
159-164  Planning is uitvoerig en complex
165-170  IT-verbeteringen zijn nodig
171-175  De ECB plant concrete maatregelen ter verbetering van de kwalificaties en vaardigheden van 
inspecteurs en HoM’s
06 Inhoud 
 
176 -183  Een duidelijke rapportagestructuur met weinig aandacht voor details die door langdurige 
procedure aan waarde kan inboeten
176 -177  De rapportageprocedure van de ECB is goed gestructureerd
178-182  De regels voor de communicatie van bevindingen zijn echter onvolledig
183 Het tijdsbestek voor het uitbrengen van verslagen is lang
184-197  Conclusies en aanbevelingen
185-187  Bestuursstructuur
188-189  Verantwoordingsplicht
190-194  Gezamenlijke toezichthoudende teams
195-197  Inspecties ter plaatse
 Bijlage I — Overzicht van de controleaanpak
 Bijlage  II — Beperkte toegang tot informatie
 Bijlage  III — Besluitvormingsproces
 Bijlage  IV — Begrotingsprocedure van de ECB
 Bijlage V — De controle op het bankentoezicht in enkele nationale rechtsgebieden
 Bijlage VI —  Aanbevelingen van het IMF inzake transparantie en verantwoordingsplicht in de 
toezichthoudende verantwoordelijkheden van de ECB
 Bijlage VII —  Reikwijdte van de evaluatie van de Europese Commissie op grond van artikel 32 
van de GTM-verordening
 Bijlage  VIII  —  Enquête bij nationale bevoegde autoriteiten en onder toezicht staande 
instellingen
 Bijlage  IX —  Belangrijkste elementen van de regelingen voor ECB-verantwoordingsplicht 
jegens het Europees Parlement 
 Bijlage X — Structuur van het rapportageproces voor inspecties ter plaatse 
 Antwoord van de ECB
07
 Afkortingen
BCBT : Bazels Comité voor bankentoezicht
BIB: Bank voor Internationale Betalingen
BUCOM : Begrotingscomité van de Europese Centrale Bank
COI : Afdeling van de ECB voor gecentraliseerde inspecties ter plaatse
DGMS : Directoraat-generaal voor Microprudentieel Toezicht
EBA : Europese Bankautoriteit
ECB : Europese Centrale Bank
EMU : Economische en Monetaire Unie
ESCB : Europees Stelsel van centrale banken
ESFS : Europees Systeem voor financieel toezicht (European System of Financial Supervision)
FAQ : Veelgestelde vragen
FDIC : Federale Dienst voor Depositoverzekering (Federal Deposit Insurance Corporation)
GAO : Hoge controle-instantie van de VS (Government Accountability Office)
GTM : Gemeenschappelijk toezichtsmechanisme
HCI : Hoge controle-instantie
HoM : Hoofd van de missie
IAC: Comité van Interne Auditors
IMAS : Informatiebeheersysteem (Information Management System)
IMF : Internationaal Monetair Fonds
JST: Gezamenlijk toezichthoudend team (Joint Supervisory Team)
MEL : Minimaal inspanningsniveau
NBA : Nationale bevoegde autoriteit
08 Afkortingen 
 
NCB : Nationale centrale bank
RBS : Risicobeoordelingssysteem
RvT : Raad van toezicht
SEP : Programma voor onderzoek door de toezichthouder (Supervisory Examination Programme)
SQA : Toezichtsgebonden Kwaliteitsborging (Supervisory Quality Assurance)
SREP : Proces van toetsing en evaluatie door de toezichthouder (Supervisory Review and Evaluation Process)
Vte : Voltijdequivalent
VWEU : Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
09
 Samenvatting
Wat is het GMT?
I
De mondiale financiële crisis van 2008 heeft tal van Europese economieën ernstig ontwricht. Na jaren van deregule -
ring en het nemen van steeds grotere risico’s in het bankwezen had de crisis een domino-effect: veel kredietinstel -
lingen moesten vaststellen dat ze overmatig blootgesteld waren aan dalende markten en zagen zich genoodzaakt 
om bij de regering aan te kloppen voor financiële steun. De reddingsmaatregelen van overheden droegen onver -
mijdelijk bij tot een verhoging van de openbare schuld en dat leidde dan weer tot lagere investeringen, minder 
groei en verdere druk op de solvabiliteit van de banken.
II
Om toekomstige crisissen te helpen vermijden en het vertrouwen in de banken te versterken, moest de vicieuze 
cirkel van het nemen van buitensporige risico’s en bail-outs door de overheid worden doorbroken. De leiders van 
de EU zochten een duurzame oplossing in de eurozone en kondigden in 2012 formeel een gemeenschappelijke 
regeling aan door middel van een Europese bankenunie.
III
De bankenunie zou berusten op centraal toezicht op de banken van de eurozone, een mechanisme dat ervoor moet 
zorgen dat noodlijdende banken met zo min mogelijk kosten voor de belastingbetaler en de economie worden 
geliquideerd, en een geharmoniseerd depositogarantiestelsel. De eerste stap — centraal toezicht — hield de inrich -
ting in van een Gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM) in 2014 dat veel toezichthoudende taken op zich 
nam die vroeger door de nationale instanties werden verricht. Het GTM werd onder gezag van de Europese Centrale 
Bank geplaatst, maar ook de deelnemende lidstaten zijn er nauw bij betrokken.
Waarover handelt dit verslag?
IV
De Rekenkamer heeft een mandaat om de operationele efficiëntie van het beheer van de ECB te onderzoeken. Voor 
deze controle hebben we ons daarom gericht op de manier waarop de ECB het GTM heeft opgezet en de werk -
zaamheden van het GTM heeft georganiseerd. We hebben met name gekeken naar de bestuursstructuur van het 
nieuwe mechanisme (inclusief de internecontrolewerkzaamheden), naar regelingen in verband met de verantwoor -
dingsplicht (onder meer externe controles), de organisatie en middelentoewijzing van bankentoezichtteams (zowel 
binnen de banken als elders) en de procedure voor inspecties ter plaatse.
V
Op alle terreinen van onze voorgenomen controle zijn we echter op een belangrijk obstakel gestuit: ontstane 
onenigheid met de ECB over de precieze inhoud van ons mandaat en het recht op inzage in documenten. De ECB 
voerde aan dat zij niet onder ons mandaat viel en bleek niet bereid om een aantal documenten uit te wisselen die 
wij nodig hadden om onze werkzaamheden af te ronden. Bijgevolg konden we slechts gedeeltelijk nagaan of de 
ECB het GTM doeltreffend beheert op het gebied van bestuur, extern toezicht en inspecties ter plaatse.
10 Samenvatting 
 
Wat zijn onze bevindingen?
VI
We verkregen voldoende informatie om te concluderen dat het GTM volgens de planning werd opgezet. Door de 
betrokkenheid van de nationale toezichthoudende instanties is de toezichtsstructuur vrij complex en berust deze 
op sterke coördinatie en vlotte communicatie tussen de personeelsleden van de ECB en door de NBA aangestelde 
personen uit de deelnemende lidstaten. Deze complexiteit is een uitdaging op het gebied van bestuur, waar de 
doelmatigheid en doeltreffendheid van de besluitvorming van het management gehinderd kunnen worden door 
ingewikkelde procedures voor informatie-uitwisseling.
VII
De ECB is wettelijk verplicht om een duidelijk onderscheid te maken tussen haar monetair beleid en haar toezicht -
houdende functies. Die laatste worden gecontroleerd door een raad van toezicht die besluiten voorstelt aan de 
raad van bestuur van de ECB. Binnen de ECB heeft de raad van toezicht van het GTM echter geen zeggenschap over 
de begroting of de personele middelen voor het toezicht. Dit doet vragen rijzen over de onafhankelijkheid van 
beide activiteitenterreinen van de ECB. Ook verlenen sommige ECB-afdelingen diensten ten behoeve van beide 
functies, zonder duidelijke regels en rapportagelijnen die de kans op tegenstrijdige doelstellingen sterk zouden 
kunnen beperken.
VIII
Interne audit is een van die gedeelde diensten. We stelden vast dat deze dienst over te weinig middelen beschikt 
voor zijn GTM-werkzaamheden, die minder aandacht krijgen dan andere controletaken. Er is weliswaar een toerei -
kende risicobeoordeling verricht om de nodige controle-onderwerpen vast te stellen, maar de momenteel beschik -
bare middelen voor een interne controle zijn ontoereikend om ervoor te zorgen dat de meest riskante aspecten van 
de GTM-operaties binnen een redelijke termijn worden aangepakt.
IX
Aan de inspanningen van de ECB om de transparantie en verantwoordingsplicht van het GTM ten aanzien van het 
Europees Parlement en het grote publiek te garanderen wordt mogelijk afbreuk gedaan door het ontbreken van 
een passend mechanisme voor de beoordeling van de doelmatigheid van het toezicht en vervolgens verslagleg -
ging daarover.
X
De personeelsbezetting werd oorspronkelijk berekend op basis van een zeer eenvoudige aanpak die uitging van 
ramingen voor soortgelijke functies bij de nationale bevoegde autoriteiten vóór de invoering van het GTM. Er werd 
geen uitvoerige analyse gemaakt van de personeelsbehoeften van het nieuwe en veeleisender GTM-kader. Daarom 
werd er ook geen rechtstreeks verband gelegd tussen het programma voor onderzoek door de toezichthouder en 
de toewijzing van middelen, zoals vereist door de wetgeving. Er zijn aanwijzingen dat de huidige personeelsbezet -
ting ontoereikend is.
11 Samenvatting 
 
XI
De GTM-werkzaamheden in verband met het toezicht op de belangrijkere banken van de eurozone, zowel ter 
plaatse als extern, zijn in sterke mate afhankelijk van het personeel dat door de nationale autoriteiten is aangesteld. 
Ondanks haar algemene verantwoordelijkheid oefent de ECB dus onvoldoende controle uit over de samenstelling 
en vaardigheden van de toezicht- en inspectieteams, of over de middelen die zij kunnen inzetten.
XII
De toewijzing van middelen aan de gezamenlijke externe toezichthoudende teams, met name door de nationale 
autoriteiten, stemt niet overeen met de oorspronkelijke behoefteramingen, en de daaruit voortvloeiende beperkin -
gen wat betreft het aantal personeelsleden zouden in veel gevallen de teams kunnen verhinderen correct toezicht 
te houden op de banken waarvoor zij verantwoordelijk zijn.
XIII
De werkzaamheden van het toezicht ter plaatse vallen eveneens onder de verantwoordelijkheid van de ECB, maar 
hier is het probleem doorgaans dat er slechts heel weinig ECB-personeelsleden in de inspectieteams worden opge -
nomen. Bovendien worden de inspecties in de meeste gevallen aangevoerd door de toezichthouder in de lidstaat 
van herkomst of die van de lidstaat waar de bank gevestigd is.
XIV
Andere kwesties die volgens ons een negatieve uitwerking hebben op het toezicht ter plaatse zijn het ontbreken 
van richtsnoeren in verband met de prioritering van inspectieaanvragen, IT-gebreken en de noodzaak om de kwali -
ficaties van de inspecteurs ter plaatse van de nationale bevoegde autoriteiten te verbeteren. Door de lange termijn 
voor het afgeven van definitieve aanbevelingen is het daarnaast mogelijk dat bevindingen niet langer van toepas -
sing zijn wanneer ze formeel aan de geïnspecteerde bank worden bezorgd.
Hoe kan het GTM worden verbeterd?
XV
Dit zijn onze aanbevelingen:
a) Op het gebied van bestuursstructuur dient de ECB:
i) te trachten de efficiëntie te bevorderen door het besluitvormingsproces verder te stroomlijnen;
ii) te onderzoeken in hoeverre het systeem van gedeelde diensten een risico vormt voor de functiescheiding, 
afzonderlijke rapportagelijnen vast te stellen voor gevallen waarbij sprake is van specifieke middelen voor 
toezicht en te onderzoeken of de voorzitter en de vicevoorzitter van de raad van toezicht meer betrokken 
moeten zijn bij het opstellen van de begroting; en
iii) de mankracht en middelen voor interne audit zodanig toe te wijzen dat zo nodig risico’s van een hoger 
niveau worden gedekt.
12 Samenvatting 
 
b) Op het gebied van verantwoordingsplicht dient de ECB:
i) alle documenten beschikbaar te stellen die de Rekenkamer opvraagt om haar controlemandaat uit te oefe -
nen; en
ii) een formeel prestatiekader dat de doelmatigheid van haar toezichthoudende activiteiten aantoont, te ont -
wikkelen en bekend te maken.
c) Op het gebied van extern toezicht (gezamenlijke toezichthoudende teams) dient de ECB:
i) stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat de nationale autoriteiten volledig en evenredig deelne -
men aan de JST-werkzaamheden;
ii) met NBA’s methoden te ontwikkelen om de geschiktheid van kandidaat-JST-leden en vervolgens hun pres -
taties te beoordelen;
iii) een uitgebreide databank op te zetten en te onderhouden van de vaardigheden, ervaring en kwalificaties 
van al het JST-personeel;
iv) een formeel, relevant opleidingsprogramma te organiseren voor alle toezichthoudende personeelsleden en 
te overwegen om een programma voor certificering van extern toezicht op te zetten;
v) een risicogebaseerde methodologie te ontwikkelen om de beoogde omvang en samenstelling van elk JST 
vast te stellen; en
vi) het clustermodel dat wordt gebruikt bij de toezichtsplanning periodiek te herzien en zo nodig te actualise -
ren. De clustering zelf dient gebaseerd te zijn op de meest recente bankspecifieke informatie.
d) Op het gebied van inspecties ter plaatse dient de ECB:
i) de aanwezigheid van haar eigen personeel bij inspecties ter plaatse fors te versterken en ervoor te zorgen 
dat een groter aandeel van de inspecties wordt geleid door toezichthouders uit een ander land; en
ii) gebreken in het IT-systeem weg te werken en de algemene vaardigheden en kwalificaties van inspecteurs 
ter plaatse te verbeteren.
13
 Inleiding
01 
Het financieel stelsel is cruciaal voor de werking van de economie. Een robuust 
financieel stelsel vervult een belangrijke rol in de efficiënte toewijzing van mid -
delen en draagt daardoor bij tot duurzame economische groei. Verstoring van 
de financiële stabiliteit kan leiden tot hoge kosten voor de staat en de gehele 
economie.
02 
In de aanloop naar de wereldwijde financiële crisis werden Europese banken 
vooral gekenmerkt door een verkeerde inschatting van risico’s (bijv. afgelei -
de producten, vastgoed, het landenrisico) terwijl hun financiële balansen snel 
uitbreiding namen met daartegenover ontoereikende kapitaal- en liquiditeitsbuf -
fers. Dit matige risicobeheer, in combinatie met lage rentevoeten, leidde tot een 
buitensporige risiconame, een stijging van de kredietverlening en een onhoud -
baar hefboomeffect, en droeg tegelijkertijd bij tot grote macro-economische 
onevenwichtigheden in verschillende lidstaten van de EU. Deze zwakke punten 
werden helaas niet tijdig genoeg onderkend en konden daardoor niet voldoende 
worden verholpen. Door de onderlinge samenhang van de moderne financiële 
stelsels grepen de problemen in het ene land al snel over de nationale grenzen 
om zich heen en veroorzaakten zo financiële problemen in andere landen van de 
EU.
03 
Toen de liquide middelen opraakten en de economische malaise de kredietkwa -
liteit verder naar afbrak, bleek dat tal van banken uiterst kwetsbaar waren en 
ondersteuning van de openbare sector nodig hadden. Met name in de eurozone 
bleken de regelingen voor de economische en monetaire unie (EMU) diepgewor -
telde structurele tekortkomingen te hebben.
04 
Eén belangrijke factor was dat de regulering van en het toezicht op de kredietin -
stellingen nationale verantwoordelijkheden waren. Het ontbreken van een ge -
meenschappelijke Europese toezichthoudende autoriteit betekende dat er grote 
verschillen bestonden in de bevoegdheden die in de verschillende lidstaten aan 
de nationale toezichthouders worden verleend1.1 Europese Commissie, Report 
of the High-Level Group on 
Financial Supervision in the 
EU, Brussel, 2009.
14 Inleiding 
 
05 
Een andere tekortkoming was dat de institutionele architectuur van de EMU in 
2012 ontoereikend werd geacht om „de schadelijke wisselwerking tussen de 
kwetsbare punten van overheden en die van de banksector” te voorkomen2. Een 
crisis in een nationaal bankenstelsel zou een impact hebben op de overheid en 
vice versa. De onderlinge afhankelijkheid van banken en overheden maakte de 
eurozone kwetsbaar en bemoeilijkte de opdracht om de crisis op te lossen nog 
meer (zie figuur 1 ).Figuur  12 Herman Van Rompuy, 
voorzitter van de Europese 
Raad, in samenwerking met 
José Manuel Barroso, 
voorzitter van de Europese 
Commissie, Jean-Claude 
Juncker, voorzitter van de 
Eurogroep en Mario Draghi, 
voorzitter van de Europese 
Centrale Bank, „Naar een 
echte economische en 
monetaire Unie”, 
december 2012.
Onderlinge afhankelijkheid banken-overheid: een neerwaartse spiraal?
buitensporige risiconame met 
ontoereikende kapitaal- en liquiditeitsbuﬀers buitensporige kredietgroeihoog hefboomeﬀectbuitensporige bonussen
liquiditeitsdruksolvabiliteitsproblemenlage kredietgroei (kredietverlening)weinig vertrouwen in bankwezenmacro-economische onevenwichtighedenomvangrijke ﬁnanciële overheidssteun voor nationalisering falende banken 
minder overheidsuitgavenlage groeilage kredietgroei (kredietvraag)meer noodlijdende kredietenhoge ﬁnancieringskosten voor banken (door landenrisico)hogere overheidstekorten en staatsschuldenhogere ﬁnancieringskosten voor overheid
Staatsschulden-
crisis Begrotingsbeleid 
in teken van 
versoberingOntoereikend 
bankentoezichtBankencrisis
Bail-out
Bron:  ERK.
15 Inleiding 
 
Oprichting van de Europese bankenunie
06 
In 2012 besloten de Europese leiders om de EMU te verdiepen en een Europese 
bankenunie op te richten teneinde „de vicieuze cirkel tussen de banken en de 
overheden te doorbreken”3 en de zwakke punten aan te pakken die de banken -
sector in de landen van de eurozone parten speelden. De bankenunie heeft 
voornamelijk tot doel het Europees bankwezen transparanter, eenvormiger en 
veiliger te maken binnen een stabiel en goed functionerend financieel stelsel (zie 
tabel 1 ).Tabel 1Doel van de bankenunie
Het Europese bankwezen
… transparanter makendoor consequent gemeenschappelijke regels en administratieve normen 
toe te passen bij het toezicht op en herstellen en afwikkelen van banken
…tot een uniform 
geheel makendoor nationale en grensoverschrijdende bankactiviteiten op gelijke wijze te 
behandelen en door de financiële gezondheid van banken los te koppelen 
van de landen waar ze zijn gevestigd
… veiliger makendoor vroegtijdig te interveniëren als banken in de problemen komen, 
teneinde te voorkomen dat ze omvallen en — indien nodig — door 
noodlijdende banken efficiënt af te wikkelen.
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie (website van de ECB over bankentoezicht).3 De oprichting van de 
Europese bankenunie werd op 
29 juni 2012 aangekondigd op 
een bijzondere Europese top. 
Op 5 december van datzelfde 
jaar publiceerde de voorzitter 
van de Europese Raad, in 
nauwe samenwerking met de 
voorzitters van de Europese 
Commissie, de Eurogroep en 
de Europese Centrale Bank, 
een verslag met als titel „Naar 
een echte economische en 
monetaire Unie”. Drie jaar 
later, op 22 juni 2015, 
presenteerden de vijf 
voorzitters (nu ook met de 
voorzitter van het Europees 
Parlement) een vervolgverslag 
„De voltooiing van Europa’s 
Economische en Monetaire 
Unie”.
4 Prudentiële regels verwijzen 
naar de wetgeving die wordt 
ingevoerd om de financiële 
soliditeit van 
kredietinstellingen te 
verbeteren.
07 
De oprichting van de bankenunie hield de totstandkoming in van:
a) een gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM) dat de consequente toe -
passing van prudentiële regels4 in alle landen van de eurozone garandeert;
b) een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme (Single Resolution Mecha -
nism, ofwel SRM) dat ervoor moet zorgen dat noodlijdende banken efficiënt 
en tegen minimale kosten voor de belastingbetaler en de reële economie 
worden afgewikkeld, via de deelname van particuliere crediteuren aan de 
herstructurering en afwikkeling van banken; en
c) een gedeeltelijk geharmoniseerd stelsel van depositogarantieregelingen.
16 Inleiding 
 
08 
Het opzetten van het GTM in november 2014 werd de „grootste stap op weg naar 
diepere economische integratie sinds de oprichting van de Economische en Mo -
netaire Unie”5 genoemd. Het vormt de noodzakelijke grondslag voor de andere 
pijlers van de bankenunie: het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en, 
mogelijk, een EU-brede depositogarantieregeling. Door de wetgevers werd het 
GTM ook cruciaal geacht om de connectie tussen nationale overheden en banken 
te verbreken en het risico van toekomstige systeemcrisissen in het bankwezen 
te beperken. Bovendien wordt er met het regelgevende en toezichthoudende 
kader van het GTM naar gestreefd gelijke tred te houden met de voortdurende 
ontwikkelingen in de wereldwijde financiële wereld, die wordt gekenmerkt door 
complexe internationale overeenkomsten en verbintenissen (bv. de akkoorden 
van Bazel)6 en aldus de banken niet langer de mogelijkheid te geven om hun 
riskantere activiteiten over te brengen naar rechtsgebieden met een minder 
strenge regelgeving.
09 
Het GTM omvat de Europese Centrale Bank (ECB) en de nationale autoriteiten met 
verantwoordelijkheid voor het bankentoezicht (de „nationale bevoegde autori -
teiten” of NBA’s) in de deelnemende lidstaten. De GTM-verordening7 stelt deze 
instanties verantwoordelijk voor het microprudentiële toezicht op alle krediet -
instellingen in de deelnemende lidstaten8. Krachtens artikel 6, lid 1, is de ECB 
verantwoordelijk voor het doeltreffend en samenhangend functioneren van het 
GTM. Krachtens artikel 5 worden in het kader van het GTM ook macroprudentiële 
taken uitgevoerd (zie tekstvak 1 ).
Micro- en macroprudentieel toezicht
Microprudentieel toezicht is bedoeld om de financiële gezondheid van de afzonderlijke banken te garande -
ren. Macroprudentieel toezicht is bedoeld voor het opsporen van risico’s voor de stabiliteit van het gehele 
financiële stelsel die voornamelijk het gevolg zijn van macro-economische ontwikkelingen. Hoewel beide toe -
zichtsniveaus elk een andere doelstelling hebben, vallen de gebruikte instrumenten grotendeels samen: een 
macroprudentieel instrument kan worden ingezet voor toetsing van en interventie in het microprudentië  le 
toezicht en omgekeerd. Ze verschillen echter wel in logica en bereik van het gebruik. Eenzelfde instrument zal 
vaak „micro” worden geacht als het selectief voor afzonderlijke instellingen wordt gebruikt, en „macro” als het 
wordt toegepast op bankgroepen of op alle banken in een land.Tekstvak  15 Voorwoord van Mario Draghi 
bij het jaarverslag 2014 van de 
ECB over haar 
toezichtswerkzaamheden.
6 Herman Van Rompuy, 
voorzitter van de Europese 
Raad, Jose Manuel Barroso, 
voorzitter van de Europese 
Commissie, Jean-Claude 
Juncker, voorzitter van de 
Eurogroep en Mario Draghi, 
voorzitter van de Europese 
Centrale Bank, „Naar een 
echte economische en 
monetaire Unie”, 
december 2012.
7 Verordening (EU) nr. 1024/2013 
van de Raad van 15 oktober 
2013 waarbij aan de Europese 
Centrale Bank specifieke taken 
worden opgedragen 
betreffende het beleid inzake 
het prudentieel toezicht op 
kredietinstellingen (PB L 287 
van 29.10.2013, blz. 63).
8 Alle landen van de eurozone 
(België, Duitsland, Estland, 
Ierland, Griekenland, Spanje, 
Frankrijk, Italië, Cyprus, 
Letland, Litouwen, 
Luxemburg, Malta, Nederland, 
Oostenrijk, Portugal, Slovenië, 
Slowakije en Finland) nemen 
automatisch deel aan het 
GTM. Lidstaten die geen deel 
uitmaken van de eurozone 
kunnen naar keuze 
deelnemen via een systeem 
van „nauwe samenwerking” 
met de ECB.
17 Inleiding 
 
10 
Het GTM heeft drie belangrijke doelstellingen9:
a) zorgen voor de veiligheid en soliditeit van het Europese bankwezen;
b) vergroten van de financiële integratie en stabiliteit;
c) zorgen voor consistent toezicht.
11 
De respectieve toezichthoudende rollen en verantwoordelijkheden van de ECB 
en de NBA’s worden toegewezen op grond van het belang van de entiteiten die 
onder toezicht staan. Binnen het GTM is de ECB verantwoordelijk voor het directe 
toezicht op „belangrijke” instellingen10. Daartoe vormt de ECB gezamenlijke toe -
zichthoudende teams („Joint Supervisory Teams” of JST’s) die zijn samengesteld 
uit personeelsleden van de ECB en de NBA’s. Elk JST is verantwoordelijk voor het 
microprudentieel toezicht op een belangrijke bank, maar de bijbehorende beslui -
ten worden vastgesteld door de raad van bestuur van de ECB op voorstel van de 
raad van toezicht van het GTM.
12 
De ECB houdt ook toezicht op het prudentiële toezicht van „minder belangrijke” 
banken. Hier is de directe toezichthouder de desbetreffende NBA, die bevoegd 
is om alle nodige toezichtsgebonden besluiten te nemen. De ECB kan echter tel -
kens wanneer ze dit nodig acht direct toezicht uitoefenen op een minder belang -
rijke instelling. Figuur 2 laat de taakverdeling in het GTM zien.9 Gids voor bankentoezicht van 
de ECB.
10 Momenteel beschikken 129 
bankgroepen (circa 1 200 
onder toezicht staande 
entiteiten) over meer dan 
21 biljoen euro aan activa en 
staan ze onder direct toezicht 
van de ECB, terwijl ongeveer 
3 200 banken als minder 
belangrijk worden 
aangemerkt. De criteria aan de 
hand waarvan wordt 
vastgesteld of een bank een 
belangrijke bank is en dus 
onder het directe toezicht van 
de ECB valt, zijn vastgesteld in 
artikel 6, lid 4, van de 
GTM-verordening. Dit zijn: de 
totale waarde van de activa 
van de bank, het belang voor 
de economie van de lidstaat of 
van de Unie, het belang van 
de grensoverschrijdende 
activiteiten en, tot slot, of de 
bank financiering heeft 
gevraagd of gekregen van het 
Europees Stabiliteits-
mechanisme of de Europese 
Faciliteit voor financiële 
stabiliteit. Deze criteria 
kunnen afzonderlijk of 
allemaal van toepassing zijn. 
Een bank kan ook belangrijk 
worden geacht als ze een van 
de drie belangrijkste banken is 
die in een welbepaald land 
gevestigd zijn.
18 Inleiding 
 Figuur  2Taakverdeling in het GTM
Indirect
toezichtDirect
toezicht
Minder belangrijke 
instellingenBelangrijke 
instellingen Horizontale afdelingenJST NBA’sbewaakt het stelsel ECB
ondersteunen
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
19
 Controleaanpak 
en -methodologie
13 
We onderzochten of de gezamenlijke toezichthoudende teams van het GTM en 
de inspectieteams ter plaatse zodanig werden opgezet dat ze doelmatig kunnen 
werken binnen een passende bestuursstructuur, controle- en verantwoordings -
omgeving11. Wij hebben in het bijzonder het volgende geanalyseerd:
a) de door de bestuursstructuur gecreëerde operationele omgeving voor de 
werkzaamheden van JST’s en inspectieteams ter plaatse, waaronder de rol 
van de internecontrolefunctie van de ECB en de planning van de werkzaam -
heden ervan op het gebied van het GTM;
b) de procedures en regels betreffende de verantwoordingsplicht, waaronder 
externe controle, en de toepassing ervan in de praktijk;
c) de planning en oprichting van JST’s met aandacht voor structuur en midde -
len; en
d) de organisatie, planning, uitvoering en rapportage van inspecties ter plaatse.
14 
De controlecriteria werden afgeleid uit de volgende bronnen:
a) wettelijke voorschriften en doelstellingen in de GTM-verordening en de 
GTM-kaderverordening12;
b) de herziening in 2012 van de kernbeginselen voor effectief bankentoezicht 
van het Bazels Comité voor bankentoezicht (BCBS);
c) de normen van het Institute of Internal Auditors (IIA) en de Mindestanforder -
ungen an das Risikomanagement (minimumvereisten voor risicobeheer) van 
de Bundesanstalt für Finanzdienstleitungsaufsicht (BaFin, de Duitse federale 
autoriteit voor toezicht op de financiële dienstverlening); en
d) de interne regels en procedures van de ECB.
15 
We verzamelden onze controlebewijsstukken aan de hand van vergaderingen 
en gesprekken met belangrijk toezichthoudend personeel van de ECB, en een 
doorlichting van interne documenten en openbaar beschikbare gegevens. We 
gebruikten deze bewijsstukken om de geschiktheid van de bestuurlijke regelin -
gen en de organisatiestructuur van de ECB te onderzoeken nadat ze toezicht -
houdende verantwoordelijkheden op zich genomen had, en om na te gaan of 
het wettelijk kader en met name de voorschriften betreffende onafhankelijkheid 
werden nageleefd. We bekeken de efficiëntie van het besluitvormingsproces en 
beoordeelden het ethische kader dat voor het toezichthoudend personeel werd 
ingevoerd. Bovendien vergeleken we de structuur en planning van de interne -
controlefunctie van het GTM met de aanvaarde beste praktijken.11 Ons mandaat is ontleend aan 
artikel 27, lid 2, van de statuten 
van de ESCB en artikel 20, lid 7, 
van de GTM-verordening.
12 Verordening (EU) nr. 468/2014 
van de Europese Centrale 
Bank van 16 april 2014 tot 
vaststelling van een kader 
voor samenwerking binnen 
het Gemeenschappelijk 
Toezichtsmechanisme tussen 
de Europese Centrale Bank en 
nationale bevoegde 
auto  riteiten en met nationale 
aangewezen autoriteiten (PB 
L 141 van 14.5.2014, blz. 1).
20 Controleaanpak en  -methodologie 
 
16 
Met betrekking tot de procedures en regels voor verantwoordingsplicht, met 
inbegrip van externe controle, onderzochten we de processen voor het selecte -
ren van gegevens en informatie voor belangrijke belanghebbenden en contro -
leerden we de naleving van de toepasselijke voorschriften. Ook beoordeelden en 
vergeleken we de regelingen voor verantwoordingsplicht en externe controles 
van het GTM met de regelingen die in bepaalde andere rechtsgebieden worden 
toegepast. Daartoe gebruikten we informatie die we ontvingen van de hoge 
controle-instanties in Australië, Canada en de VS.
17 
Met betrekking tot de werkzaamheden van JST’s onderzochten we de voorlopige 
planning en toewijzing van middelen voor toezicht door de ECB tijdens de op -
startfase en de samenwerking van de ECB met en haar afhankelijkheid van NBA’s 
wanneer zij middelen voor extern toezicht bijeenbrengt en dit toezicht uitoefent. 
We beoordeelden ook de structuur van JST’s, hun rapportagelijnen en de regelin -
gen om te voorzien in passende opleiding.
18 
Naast onze controlewerkzaamheden bij de ECB verzonden we een vragenlijst aan 
alle relevante NBA’s en belangrijke banken met de bedoeling feedback te verza -
melen over de doeltreffendheid van het nieuwe toezichtsregime. Bijlage I  geeft 
uitvoerige informatie over de werkzaamheden die werden verricht in verband 
met elk controle-onderwerp.
Moeilijkheden om controle-informatie te krijgen
19 
De ECB gaf ons zeer weinig informatie die we nodig hadden om een goed beeld 
te krijgen van de operationele doelmatigheid van het beheer van haar alomvat -
tende beoordelingen, de operationele doelmatigheid van JST’s, de operationele 
doelmatigheid van de planning en de uitvoering van toezichthoudende activitei -
ten, het besluitvormingsproces en de werkzaamheden die daadwerkelijk werden 
verricht in het kader van de inspecties ter plaatse. Meer informatie is te vinden in 
bijlage II . Kort gezegd konden we echter onder meer de volgende controle-infor -
matie niet onderzoeken:
i) bestuursstructuur:
 ο besluiten en verslagen van de raad van toezicht (zie de paragrafen 36-39).
ii) verantwoordingsplicht:
 ο documentatie over de ad-hocgedachtewisseling tussen het Europees 
Parlement en de voorzitter van de raad van toezicht, en de documentatie 
die door de Commissie werd opgevraagd in verband met haar wettelijk 
voorgeschreven verplichting om verslag uit te brengen over het GTM (zie 
de paragrafen 92, 98 en 99).
21 Controleaanpak en  -methodologie 
 
iii) JST’s:
 ο delen van de toezichtshandleiding die van belang zijn voor de activitei -
ten van het programma voor onderzoek door de toezichthouder (SEP), en 
de SEP-documenten voor een steekproef van banken die wij namen als 
deel van onze controle;
 ο de relevante hoofdstukken van de toezichtshandleiding, modellen en 
methodologieën, evenals steekproeven van verslagen en besluiten in het 
kader van het proces van toetsing en evaluatie door de toezichthouder 
(SREP);
 ο specifieke gegevens over elke belangrijke entiteit, en de berekenin -
gen die werden gebruikt voor de methodologie voor clustering en 
de toewijzing door de ECB van banken aan specifieke clusters (zie de 
paragrafen 104-149).
iv) toezicht ter plaatse:
 ο informatie over specifieke inspectieaanvragen, onder meer gegevens 
over de redenen waarom deze aanvragen werden ingediend, hoe ze 
werden geprioriteerd en waarom ze in voorkomend geval werden 
geweigerd;
 ο informatie over NBA-middelen en de planning van inspecties voor 2015 
en 2016;
 ο inspectieverslagen en de bijlagen bij hoofdstuk 6 van de Toezichtshand -
leiding die de methodologie van de inspecties ter plaatse beschrijven (zie 
de paragrafen 150-183).
22
 Bestuursstructuur
20 
In het kader van dit verslag verwijst bestuursstructuur naar de interne processen 
en procedures die de toezichthoudende functie sturen en ervoor zorgen dat de 
toezichthoudende activiteiten en besluiten samenhangend, efficiënt, doelma -
tig en transparant zijn. Een goede bestuursstructuur impliceert een duidelijke 
toewijzing van rollen en verantwoordelijkheden, een correcte delegatie van 
bevoegdheden en een passende operationele onafhankelijkheid die de toe -
zichthouders in staat stelt hun taken te verrichten in overeenstemming met hun 
mandaat en hun technische deskundigheid. Een ander aspect van goed bestuur 
is interne controle, die de opsporing en preventie van fraude, de monitoring van 
de naleving, en de beperking van risico’s vergemakkelijkt. Volgens het BCBS moe -
ten de operationele onafhankelijkheid, verantwoordingsplicht en bestuursstruc -
tuur van de toezichthouder worden voorgeschreven in wetgeving en openbaar 
worden gemaakt (beginsel 2, essentieel criterium 1).
Er werd een complexe organisatiestructuur opgezet
21 
Een vuistregel die geldt voor de organisatiestructuur van het GTM is dat de „per-
soneelsleden die zijn betrokken bij de uitvoering van de bij deze verordening aan 
de ECB opgedragen taken, […] in de organisatiestructuur gescheiden [zijn] van 
het personeel dat betrokken is bij de uitvoering van andere aan de ECB opgedra -
gen taken, en vallen onder afzonderlijke rapportagelijnen”13.
22 
De ECB is erin geslaagd snel een nieuwe organisatiestructuur op te zetten om 
de toezichthoudende functie een plaats te geven14. De nieuwe structuur omvat 
de raad van toezicht die, met de hulp van een secretariaat, verantwoordelijk is 
voor de planning en uitvoering van de toezichthoudende taken van de ECB, en 
vier directoraten-generaal voor microprudentieel toezicht (DGMS I tot IV) die 
aan de voorzitter en vicevoorzitter van de raad van toezicht verslag uitbrengen 
over functionele aangelegenheden15 (zie figuur 3 ). Binnen de bestuursstructuur 
van de ECB werd in DGMS IV een speciale eenheid opgezet die verantwoordelijk 
werd gemaakt voor toezichtsgebonden kwaliteitsborging (SQA) met betrek -
king tot de toezichthoudende functie van de ECB. De SQA fungeert als „tweede 
verdedigings  linie” tussen de operationele eenheden en de interne-auditfunctie. 
Zij verricht evaluaties achteraf in het kader van de kwaliteitsborging van door 
de ECB te leveren prestaties, ECB-processen en -instrumenten. Het doel ervan is 
door middel van aanbevelingen aan het management de kwaliteit van het ban -
kentoezicht van de ECB en beste praktijken te bevorderen.
23 
Het model dat werd gehanteerd voor de toewijzing van personele middelen ten 
behoeve van het toezicht op belangrijke instellingen omvat personeelsleden van 
zowel de ECB als de respectieve NBA’s16. DGMS I en DGMS II, die de verantwoor -
delijkheden voor direct toezicht van de ECB uitoefenen, omvatten de ECB-per -
soneelsleden die zijn aangesteld als leden en coördinatoren van gezamenlijke 
toezichthoudende teams (JST’s). De bijbehorende NBA-personeelsleden van de 
JST’s werken vanuit de vestigingen van de respectieve instellingen in hun eigen 
land. In maart 2016 hadden de NBA’s 846 vte’s aangewezen voor JST-werkzaam -
heden, tegenover 455 vte’s van de ECB (215 in DGMS I en 240 in DGMS II).13 Artikel 25, lid 2, tweede alinea, 
van de GTM-verordening.
14 De organisatiestructuur van 
de ECB is vastgesteld in het 
VWEU. De directie is 
verantwoordelijk voor het 
beheer van de interne 
organisatie van de ECB, met 
inbegrip van personele en 
begrotingsaangelegenheden. 
Deze opdracht werd door de 
GTM-verordening niet 
gewijzigd.
15 Overweging 66 van de 
GTM-verordening.
16 In artikel 6, lid 2, van de 
GTM-verordening is 
vastgesteld dat de ECB en 
NBA’s gehouden zijn tot loyale 
samenwerking te goeder 
trouw en tot informatie-
uitwisseling. Artikel 6, lid 3, 
bepaalt dat de „bevoegde 
nationale autoriteiten 
verantwoordelijk [zijn] voor 
het verlenen van bijstand aan 
de ECB […] bij de 
voorbereiding en de 
uitvoering van alle 
handelingen met betrekking 
tot de in artikel 4 bedoelde 
taken betreffende alle 
kredietinstellingen”.
23 Bestuursstructuur 
 Figuur  3Organisatiestructuur van het GTM
Microprudentieel toezicht
Direct toezicht Indirect toezicht Horizontaal toezicht 
DG Microprudentieel 
Toezicht IDG Microprudentieel 
Toezicht IIDG Microprudentieel 
Toezicht IIIDG Microprudentieel 
Toezicht IV
± 30 bankgroepen ± 90 bankgroepenOverkoepelend toezicht & relaties 
met NBA’s Autorisatie
Crisisbeheer
Institutioneel & sectoraal toezichtPlanning & coördinatie van pro -
gramma’s voor onderzoek door de 
toezichthouder
Analyse en methodologische 
ondersteuningInterne modellen
Methodologie & normontwikkeling 
Handhaving & sancties 
Risicoanalyse
Toezichtsgebonden 
kwaliteitsborging 
Toezichtsbeleid
Gecentraliseerde inspecties ter 
plaatse
Raad van toezicht Secretariaat van de raad van toezicht
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.Gezamenlijke 
toezichthoudende 
teams
Gezamenlijke toezichthoudende teams (JST) 
zijn het belangrijkste instrument voor het 
dagelijks toezicht op belangrijke instellingen
24 Bestuursstructuur 
 
24 
Bij de start van het GTM in november 2014 was de nieuwe organisatiestructuur 
opgezet en gereed om volledig operationeel te worden. De overeengekomen 
complexe structuur bracht echter aanzienlijke uitdagingen met zich. Sterke 
 coördinatie en vlotte communicatie tussen medewerkers van de ECB en NBA’s 
zijn cruciaal geworden om te kunnen komen tot een gemeenschappelijke en 
efficiënte aanpak van het toezicht.
De aanwervingen van de ECB voor het GTM waren 
doeltreffend gezien de beperkte tijd …
25 
In de aanloop naar het opnemen van haar toezichtsverantwoordelijkheden  heeft 
de ECB stappen ondernomen om personeel te zoeken voor de nieuwe func -
tie — met groot succes gezien het krappe tijdsbestek. De aanwervingen gingen 
in 2013 van start en 113 verschillende vacatures wekten de belangstelling van 
25 000  sollicitanten. Eind 2014 was ongeveer 85 % van de 1 073 goedgekeurde 
vte-posten voor 2015 ingevuld. De aanwervingen werden in 2015 voortgezet en 
tegen het einde van dat jaar was ongeveer 96 % van alle goedgekeurde posities 
ingevuld. Op basis van een steekproef vergeleken we de cv’s van de daadwerke -
lijk aangeworven personeelsleden met de voor de bijbehorende posten vereiste 
vaardigheden. De betrokken personeelsleden beschikten over de nodige vaar -
digheden en kwalificaties om de door de ECB aangewezen taken uit te voeren — 
ondanks het feit dat systematische referentiecontroles (d.w.z. contact opnemen 
met in cv’s genoemde referenties) pas vanaf december 2015 werden doorge -
voerd. Zie figuur 4  voor een opsplitsing in percentages van aan het GTM toege -
wezen ECB-personeel. Figuur  4Goedgekeurde posten voor ECB-bankentoezicht per 31 december 2015 — 
uitsplitsing naar vte’s
© Europese Centrale Bank, Frankfurt am Main, Duitsland (jaarverslag over toezichtswerkzaamheden 2015).DG MS IV
33 %
DG MS III
11 %
DG MS II
25 %DG MS I
27 %Secretariaat
4 %
25 Bestuursstructuur 
 
… maar zijn sterk afhankelijk van NBA-middelen
26 
Volgens de normen die gelden voor de verwerving van middelen voor het GTM 
is „de ECB […] verantwoordelijk voor het besteden van de nodige financiële en 
personele middelen aan de uitvoering van de haar […] opgedragen taken”17, en 
moet zij er bij de verwerving van deze middelen voor zorgen „dat de ECB onaf -
hankelijk blijft, dat wil zeggen niet op ongepaste wijze door nationale bevoegde 
autoriteiten en marktdeelnemers wordt beïnvloed”18.
27 
Een belangrijk risico dat de huidige opzet met zich brengt is dat in het stelsel van 
gezamenlijk van personeel voorziene toezichthoudende teams een groot deel 
van de kosten voor toezicht op belangrijke banken in de eurozone door de NBA’s 
wordt gedragen19. De totale begroting voor toezicht is dus in feite een combina -
tie van 27 afzonderlijke begrotingen20, inclusief die van de ECB. Een fors gedeel -
te van die gecombineerde middelen wordt besteed aan kosten voor nationaal 
personeel (NBA’s en centrale banken). De nationale instanties hebben het laatste 
woord over de financiële en andere middelen die zij toewijzen aan inspecties ter 
plaatse en hun daartoe aangesteld personeel in JST’s21, ook al vallen deze toe -
zichtsdomeinen in laatste instantie onder de verantwoordelijkheid van de ECB. 
Bovendien omvat het huidige rechtskader geen enkele voorziening voor gecon -
solideerde bekendmaking van de totale kosten van het GTM, ook al maakt de 
ECB het bedrag bekend van de toezichtsvergoeding die zij heft bij de banken en 
informeert zij de NBA’s daarover voordat zij een definitief besluit neemt over de 
toepassing van die vergoeding.
De institutionele organen zijn opgericht zoals vereist, 
ondersteund door een ingewikkeld 
besluitvormingsproces
28 
Er bestaat een rechtskader voor het GTM. Zoals vereist bij de verordeningen wer -
den er overeenkomstig BCBS-kernbeginsel 122 regelingen getroffen en bekendge -
maakt voor de oprichting en het reglement van orde van de GTM-instanties die 
betrokken zijn bij het besluitvormingsproces.17 Artikel 28 van de 
GTM-verordening.
18 Overweging 77 van de 
GTM-verordening.
19 Onze controle omvatte geen 
onderzoek van de 
NBA-begrotingen.
20 Dit cijfer omvat de 
begrotingen van NBA’s en, in 
voorkomend geval, van 
andere autoriteiten die door 
de deelnemende lidstaten zijn 
aangewezen.
21 Artikel 6 van de GTM-
verordening vermeldt de 
regels voor samenwerking 
tussen de ECB en NBA’s binnen 
het GTM. Wij ontvingen echter 
uitsluitend via de ECB en via 
onze vragenlijst documenten 
en informatie over de NBA’s. 
We voerden geen controle -
procedures uit bij de 
respec  tieve NBA’s.
22 http://www.bis.org/publ/
bcbs230.htm
26 Bestuursstructuur 
 
29 
De raad van toezicht dient de toezichthoudende taken die aan de ECB zijn op -
gedragen te plannen en uit te voeren. In dit verband rondt de raad van toezicht 
volledige ontwerpbesluiten af die in de meeste gevallen afkomstig zijn van de 
JST’s en stelt hij deze voor aan de raad van bestuur van de ECB. De besluiten 
worden geacht te zijn vastgesteld mits de raad van bestuur er binnen een be -
paalde termijn geen bezwaar tegen maakt (dit is de zogenoemde „procedure van 
geen bezwaar”). De samenstelling van de raad van toezicht en de bijbehorende 
benoemingsprocedure zijn vastgesteld in de GTM-verordening23. We konden de 
benoemings- en ontslagprocedures voor de NBA-vertegenwoordigers in de raad 
van toezicht niet controleren24. De EU-instellingen worden niet geraadpleegd of 
op een andere manier betrokken bij de benoeming van leden uit de NBA’s.
30 
Eveneens conform de GTM-verordening25 heeft de ECB een administratieve 
raad voor toetsing (ART) opgericht die interne administratieve toetsingen van 
haar besluiten verricht. Tot juli 2015 diende de ART zes besluiten te toetsen en 
in alle gevallen gaf hij een oordeel af binnen de vastgestelde termijn van twee 
maanden. In één geval duurde de indiening van een nieuw besluit door de raad 
van toezicht bij de raad van bestuur na de ART-procedure drieënhalve maand in 
plaats van twintig werkdagen.
31 
Er werd een bemiddelingspanel opgericht26 om meningsverschillen op te lossen 
van de betrokken NBA’s met betrekking tot een bezwaar van de raad van bestuur 
tegen een besluit van de raad van toezicht, maar daar werd nog geen gebruik 
van gemaakt.
Het besluitvormingsproces is complex, met tal van lagen in 
de informatie-uitwisseling en grote betrokkenheid van het 
secretariaat van de raad van toezicht
32 
Een doeltreffende interne bestuursstructuur en doeltreffende communicatie -
processen dienen de vaststelling van besluiten te faciliteren op een voor het 
belang van de aangelegenheid passend niveau en binnen een gezien de urgentie 
van de aangelegenheid passende termijn27.
33 
Het GTM-besluitvormingsproces, met inbegrip van de procedure van geen be -
zwaar, wordt weergegeven in figuur 5 .23 Artikel 26 van de 
GTM-verordening.
24 Zie BCBS-kernbeginsel 2, 
essentieel criterium 2.
25 Artikel 24 van de 
GTM-verordening.
26 Zie Verordening (EU) 
nr. 673/2014 van de Europese 
Centrale Bank van 2 juni 2014 
betreffende de oprichting van 
een bemiddelingspanel en 
zijn reglement van orde (PB 
L 179 van 19.6.2014, blz. 72).
27 BCBS-kernbeginsel 2, 
essentieel criterium 4.
27 Bestuursstructuur 
 
34 
Bijlage III  laat zien hoe complex en ingewikkeld de informatie-uitwisseling 
binnen het besluitvormingsproces verloopt en hoezeer het secretariaat van de 
raad van toezicht daarbij betrokken is. Volgens de standaardprocedure (zonder 
rekening te houden met de voorbereidende werkzaamheden van de JST’s) neemt 
dit proces ongeveer vijf weken in beslag28.
35 
Het secretariaat van de raad van toezicht is verantwoordelijk voor de coördi -
natie van het besluitvormingsproces. Daartoe heeft het interne praktijken en 
processen ontwikkeld. Voor de JST’s en andere werkterreinen heeft het echter 
maar weinig richtsnoeren opgesteld in de vorm van controlelijsten, modellen en 
stroomdiagrammen.28 Deze omvatten vijf werkdagen 
waarin de leden van de raad 
van toezicht het dossier 
bestuderen voordat ze het 
ontwerpbesluit goedkeuren, 
twee weken waarin de 
kredietinstellingen het recht 
om te worden gehoord 
kunnen doen gelden en 
maximaal tien werkdagen 
waarin de raad van bestuur 
het besluit vaststelt zonder 
bezwaar zoals vastgesteld in 
de GTM-verordening. De 
stappen in de voorbereidende 
werkzaamheden van de JST’s 
worden beschreven in 
bijlage III . De uiterste 
standaardtermijn van vijf 
weken geldt voor gevallen 
waarin een hoorzitting is 
vereist. Als het besluit geen 
nadelige invloed heeft, is het 
recht om te worden gehoord 
niet nodig en neemt de 
standaardprocedure drie 
weken in beslag.Figuur  5Overzicht van het besluitvormingsproces
Betrokken rechts- en
natuurlijke personen kunnen de
administratieve raad voor toetsing 
om een toetsing verzoekenToetsing
Legt niet-bindend advies voor aan raad van toezicht over indiening van een nieuw ontwerpbesluit Legt ontwerpbesluiten
voorRaad van toezicht Raad van bestuur 
a) geen bezwaar
b) bezwaar
Bemiddelingspanel Vaststelling
BemiddelingLost door NBA's geuite meningsverschillen m.b.t. een bezwaar opBezwaar
Stuurt terug naar raad van toezicht voor indiening 
van een nieuw ontwerpbesluit
Administratieve raad 
voor toetsing
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
28 Bestuursstructuur 
 
De raad van toezicht moet een enorm aantal besluiten 
nemen…
36 
Per november 2015 had de raad van toezicht in totaal 1 450 toezichtsbesluiten 
genomen (zie tabel 2 ). De voorzitter van de raad van toezicht heeft in het open -
baar verklaard dat de raad van bestuur, gezien het volume aan toezichtbesluiten 
dat deze van de raad van toezicht ontvangt, wel genoodzaakt is te vertrouwen 
op de conclusies van deze laatste29. In januari 2016 werd een debat opgestart 
over de stroomlijning van enkele aspecten van het besluitvormingsproces30.29 „We hebben het hier over 
duizenden besluiten die de 
raad van bestuur voorgelegd 
krijgt. Daar zijn besluiten bij 
die ik niet eens zelf ontvang, 
of die mijn eerstvolgende 
ondergeschikte zelfs niet te 
zien krijgt omdat de 
GTM-verordening niet 
voorziet in delegatie. Ik denk 
niet dat de raad van bestuur 
elk detail kan bekijken. Hij 
moet de raad van toezicht 
vertrouwen.”.  
https://www.
bankingsupervision.europa.
eu/press/interviews/
date/2016/html/sn160125.
en.html
30 In een toespraak legde de 
vicevoorzitter uit dat de raad 
van toezicht overwoog om 
een kader in te voeren waarbij 
„routinematige” besluiten aan 
lagere niveaus zouden 
worden gedelegeerd, opdat 
de raad zelf zich zou kunnen 
concentreren op gevoeliger, 
essentiële en discretionaire 
aangelegenheden.  
https://bankingsupervision.
europa.eu/press/speeches/
date/2016/html/se160113.
en.htmlTabel 2Toezichtsbesluiten november 2014 — november 2015
Categorie Aantal
Geschiktheids- en betrouwbaarheidsbesluiten 661
Belang en wijziging van belang 216
In verband met alomvattende beoordeling 145
SREP 119
Eigen geldmiddelen (uitgifte, verlaging van tier  1-kernkapitaal) 103
Verwervingen van gekwalificeerde deelnemingen 80
Vergunningen 27
Vrijstellingen van prudentiële vereisten 18
Diversen 17
Hangende toezichtsprocedures 13
Instructies aan NBA’s betreffende belangrijke instellingen 13
Andere vergunningen (verkoop) 9
Fusies 8
Besluiten over kostenorders en vergoedingen 7
Besluiten betreffende financiële conglomeraten 6
Interne modellen 5
Besluiten betreffende groepsstructuren 2
Algemene instructies aan NBA’s 1
TOTAAL 1 450
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
29 Bestuursstructuur 
 
31 Artikel 25 van de 
GTM-verordening.
32 Zie met name artikel 25 van de 
GTM-verordening.37 
Voor de 16 gevallen in onze steekproef ontvingen we tabellen van de procedu -
restappen en data voor de verschillende soorten besluiten. We kregen echter 
geen toegang tot de onderliggende documenten en kunnen daarom geen uit -
spraak doen over de doelmatigheid van het proces.
… met een domino-effect voor de werkzaamheden van het 
stuurcomité
38 
Een toetsing van de ECB in 2015 wees op tekortkomingen in de organisatie en 
andere elementen in de procedures en vergaderingen van het stuurcomité. Met 
name is daarbij van belang dat het secretariaat het lastig vond om op dezelfde 
dag vergaderingen voor te bereiden voor zowel de raad als het stuurcomité, zo -
dat documenten vaak te laat werden verspreid en de comitéleden onvoldoende 
voorbereid waren om de agenda te bespreken.
39 
De toetsing werd besloten met een nota waarin de voor- en nadelen van allerlei 
opties werden uiteengezet. Na afweging daarvan besloot het stuurcomité zijn 
werkwijze niet te veranderen, op het standaardiseren van enkele elementen van 
de follow-upprocedure na.
Het beginsel van scheiding tussen het monetair beleid 
en de toezichthoudende taken wordt toegepast, maar 
er zijn risico’s voor de perceptie van onafhankelijkheid
40 
De ECB vervult de haar bij de GTM-verordening opgedragen taken zonder 
afbreuk te doen aan, en gescheiden van haar taken op het gebied van monetair 
beleid en andere taken31. Overweging 65 van deze verordening bepaalt dat de 
monetaire en toezichthoudende taken van de ECB volledig gescheiden moeten 
worden uitgevoerd om belangenconflicten te vermijden en ervoor te zorgen dat 
elke functie overeenkomstig de toepasselijke doelstellingen wordt uitgeoefend. 
De personeelsleden die betrokken zijn bij de uitvoering van de bij de verorde -
ning opgedragen taken moeten in de organisatiestructuur gescheiden zijn van 
de personeelsleden die betrokken zijn bij de uitvoering van andere aan de ECB 
opgedragen taken, en ze moeten onder afzonderlijke rapportagelijnen vallen. 
De ECB diende alle nodige interne voorschriften, ook die betreffende het be -
roepsgeheim en de informatie-uitwisseling tussen beide werkterreinen, vast te 
stellen en bekend te maken en ervoor te zorgen dat de monetaire en de toezicht -
houdende functie volledig gesplitst zijn in de werkzaamheden van de raad van 
bestuur32.
30 Bestuursstructuur 
 
41 
De ECB heeft in dit verband een besluit vastgesteld, evenals voorschriften inzake 
het beroepsgeheim en de informatie-uitwisseling tussen beide werkterreinen. 
Zij heeft haar reglement van orde aangepast om de nieuwe besluitvormingsor -
ganen in haar organisatiestructuur op te nemen en hun interactie in het besluit -
vormingsproces toe te lichten. We werden geïnformeerd dat de raad van bestuur, 
overeenkomstig de verordening, voor beide terreinen verschillende agenda’s 
hanteert en afzonderlijke vergaderingen organiseert. Dit is een vereiste in arti -
kel 13, lid 1, van het Reglement van orde van de ECB.
Er kan meer worden gedaan om de risico’s te beoordelen die 
voortvloeien uit het delen van diensten
42 
Het besluit van de ECB betreffende de tenuitvoerlegging van de functieschei -
ding33 bepaalt dat bepaalde bedrijfsonderdelen van de ECB kunnen worden 
aangewezen als „gedeelde diensten” die ondersteuning verlenen aan zowel de 
monetaire als de toezichthoudende functie. Gedeelde diensten worden opgezet 
in het belang van een efficiënte en doeltreffende dienstverlening teneinde dub -
bel werk tot een minimum te beperken. Niettegenstaande bovenstaande positie -
ve kenmerken zijn er risico’s verbonden aan deze regelingen (zie tabel 3 ).
43 
Risico’s die het gevolg zijn van verzuim om het scheidingsbeginsel toe te passen, 
kunnen zich ook op andere functiegebieden van de ECB voordoen. Dergelijke 
risico’s betreffen onder meer het delen van vertrouwelijke informatie. De gedeel -
de diensten zijn vrijgesteld van de bepalingen inzake de uitwisseling van infor -
matie tussen beleidsfuncties, vastgesteld bij artikel 6 van het besluit van de ECB 
betreffende de tenuitvoerlegging van het scheidingsbeginsel (d.w.z. dat voor 
de uitwisseling van vertrouwelijke informatie geen voorafgaande goedkeuring 
door de directie vereist is)34, hoewel de algemene beginselen inzake toegang tot 
informatie van toepassing zijn.
44 
Er bestaan algemene bepalingen voor de verwerking van vertrouwelijke infor -
matie (bijv. de wettelijke bepalingen in artikel 37, lid 2, van de ESCB- en ECB-sta -
tuten, artikel 339 VWEU, het Ethisch Kader van de ECB en de artikelen 4 en 5 van 
Besluit ECB/2014/39). In BCBS-kernbeginsel 2, criterium 5, wordt de noodzaak 
van regels betreffende de omgang met belangenconflicten en de juiste gebruik -
making van informatie benadrukt. De ECB heeft echter geen specifieke analyse 
gemaakt van de risico’s voor elke gedeelde dienst en heeft op de meeste werk -
terreinen niet gezorgd voor scheiding op eenheids- of afdelingsniveau.33 Besluit ECB/2014/39 van 
17 september 2014 houdende 
de tenuitvoerlegging van 
scheiding tussen de monetaire 
beleidsfunctie en de 
toezichtfunctie van de 
Europese Centrale Bank (PB 
L 300 van 18.10.2014, blz. 57).
34 Artikel 3, lid 4, van Besluit 
ECB/2014/39.
31 Bestuursstructuur 
 Tabel 3Gedeelde diensten van de ECB en de risico’s voor de functiescheiding
Gedeelde dienst/  
werkterreinAfzonderlijke afdelingen in de 
dienst?Mogelijke conflictenSpecifieke beveili -
ging naast ECB-be -
sluiten en ethische 
voorschriften?
Administratie Neen Middelentoewijzing, prioritering van taken Neen
Informatietechnologie NeenMiddelentoewijzing, prioritering van taken, 
afzonderlijke IT-vereistenNeen
Communicatie NeenBij tegenstrijdige standpunten over een kwestie 
zou communicatie-ondersteuning verlopen via 
de eenheid. Dit kan leiden tot een consensus waar 
geen van beide partijen tevreden mee is.Neen
Personele middelen, begro -
ting en organisatieNeenFunctionele rapportage uitsluitend aan de direc -
tie, zonder verdeling van verantwoordelijkheden 
betreffende aanwerving, begroting, promotie, 
ontslag en disciplinaire bevoegdheden, waarbij 
toezichthoudende personeelsleden in feite ver -
antwoording verschuldigd zijn aan de voorzitter 
van de raad van toezicht.Neen
Interne auditZeer beperkt. De leider van het 
interne-auditteam is als lid van het 
D-IA-managementteam verantwoor -
delijk voor controlewerkzaamheden op 
beide terreinen, en het team controleert 
ook statistieken (zowel op het gebied 
van toezicht als van monetair beleid).Aangezien de risicobeoordeling betrekking heeft 
op de gehele organisatie, worden essentiële 
risico’s op het ene terrein mogelijk niet, of niet 
tijdig genoeg, aangepakt op het andere terrein. 
Middelentoewijzing is mogelijk niet adequaat. 
Dit terrein wordt behandeld in het gedeelte over 
interne audit.Neen
Juridische dienstenEr is een afzonderlijke toezichtsafdeling 
opgericht, met scheiding tot op het 
niveau van de adjunct-directeur-gene -
raal. De directeur-generaal is verant -
woordelijk voor beide terreinen. De 
toezichtsrapportagelijn loopt niet naar 
de voorzitter van de raad van toezicht, 
maar naar de vicevoorzitter, die ook lid 
is van de raad van bestuur en van de 
directie.Juridische beoordelingen kunnen beide functies 
betreffen1. Bij gebrek aan een volledige scheiding 
op DG-niveau kan de ene functie dominant zijn 
ten opzichte van de andere, vooral gezien het feit 
dat de functionele toezichtsrapportage wordt 
uitgebracht aan de vicevoorzitter, niet de voorzit -
ter, van de raad van toezicht. Dit kan beletten dat 
uiteenlopende standpunten inzake aangelegen -
heden van wederzijds belang worden geuit.Neen
1  Met betrekking tot de juridische diensten en het advies inzake toezichtswetgeving loopt de rapportagelijn niet alleen naar de vicevoorzitter 
van de raad van toezicht, maar ook naar het directielid dat belast is met juridische diensten.
Bron:  ERK.
32 Bestuursstructuur 
 
35 „Chinese muren” zijn interne 
tussenschotten op 
informatiegebied die zijn 
aangebracht om 
belangenconflicten te 
voorkomen.
36 BCBS-kernbeginsel 2.
37 De GTM-verordening heeft de 
bestuursstructuur van de ECB 
niet gewijzigd (artikel 10.1 van 
het Reglement van orde van 
de ECB). Overeenkomstig 
artikel 11, lid 6, van de statuten 
van het ESCB en de ECB draagt 
de directie verantwoorde -
lijkheid voor de lopende zaken 
van de ECB. Dit sluit echter het 
gebruik van de „procedure 
van geen bezwaar” of 
soortgelijke procedures niet 
uit om de raad van toezicht 
een grotere autonomie te 
geven.
38 Artikel 15, lid 1, van het 
Reglement van orde van de 
ECB.45 
Naast Besluit ECB/2014/39 ontvingen we geen documentatie over de tenuit -
voerlegging van het scheidingsbeginsel, noch over eventuele „Chinese mu -
ren”35 tussen gedeelde diensten of bewijs van controle op de naleving van het 
scheidingsbeginsel.
46 
Met uitzondering van de juridische dienst en het directoraat Statistiek is er geen 
scheiding tussen de toezichttaken en andere taken van de ECB binnen gedeel -
de diensten op afdelingsniveau, en is er geen functionele rapportagelijn naar 
de voorzitter van de raad van toezicht. Per 1 januari 2016 rapporteren enkele 
gedeelde diensten (DG Informatiediensten, DG Administratie, DG Personele Mid -
delen en DG Financiën) aan de hoogste functionaris voor dienstverlening (CSO, 
Chief Services Officer), die via de president van de ECB rapporteert aan de raad 
van bestuur. De ECB heeft geen risicoanalyse verricht betreffende mogelijke be -
langenconflicten, het delen van informatie tussen deze diensten of de noodzaak 
van beveiliging. Evenmin heeft de ECB de naleving van deze aangelegenheid 
gemonitord voor elk werkterrein teneinde de risico’s te beperken die mogelijk 
voortvloeien uit het concept van gedeelde diensten.
Bijkomende risico’s voor de onafhankelijkheid van het 
monetair beleid en de toezichthoudende taken zijn inherent 
aan de organisatorische en financiële structuur van het GTM
47 
Volgens de BCBS-kernbeginselen is de toezichthouder operationeel onafhanke -
lijk, beschikt hij over begrotingsprocessen die de autonomie niet ondermijnen, 
en over passende middelen, en is hij verantwoording verschuldigd voor het 
kwijten van zijn taken en het gebruik van zijn middelen36.
48 
De directie is verantwoordelijk voor het beheer van de interne organisatie van 
de ECB, met inbegrip van de budgettaire en personele aspecten van zijn toe -
zichthoudende functie37. Bijlage IV  schetst het begrotingsproces bij de ECB. Vóór 
het einde van elk boekjaar keurt de raad van bestuur van de ECB, handelend op 
voorstel van de directie, de begroting van de instelling voor het volgende be -
grotingsjaar goed. De uitgaven voor toezichttaken kunnen binnen de begroting 
afzonderlijk worden aangewezen en worden overeengekomen met de voorzitter 
en de vicevoorzitter van de raad van toezicht38.
33 Bestuursstructuur 
 
49 
Het begrotingscomité van de ECB (BUCOM), dat is samengesteld uit deskundigen 
van nationale centrale banken, verleent bijstand aan de besluitvormingsorganen 
tijdens hun werkzaamheden39. In dit verband adviseert het de raad van bestuur 
betreffende de voor de monetaire en de toezichthoudende functie uit te trek -
ken middelen, zonder daarbij een organisatorisch onderscheid tussen beide te 
maken.
50 
Tijdens het begrotingsproces van de ECB worden de voorzitter en vicevoorzitter 
van de raad van toezicht geraadpleegd over de uitgaven voor het bankentoezicht 
van de instelling, maar BUCOM noch DG Financiën, waarvan een afdeling (BCO — 
zie bijlage IV ) de verantwoordelijkheid deelt in verband met advies over, beoor -
deling en controle van de begroting, legt verantwoording af aan de voorzitter of 
de raad van toezicht in zijn geheel. Jaarlijks brengt de ECB vóór de afronding van 
het besluitvormingsproces de leden van de raad van toezicht op de hoogte van 
de inhoud van een ontwerpbesluit van de ECB betreffende het totaalbedrag van 
de toezichtsvergoeding die van de banken zal worden gevraagd.
51 
Dit betekent concreet dat de raad van toezicht wel verantwoordelijk is voor de 
planning en uitvoering van toezichttaken, maar geen zeggenschap heeft over de 
noodzakelijke personele en financiële middelen. Dit zou een negatieve invloed 
kunnen hebben op het uiteindelijke vermogen van de raad van toezicht en de 
voorzitter daarvan om de verantwoordingsplicht naar behoren te vervullen, 
gezien de versnipperde toewijzing van middelen aan het toezicht (zie de para -
grafen 26 en 27).
52 
Volgens overweging 66 van de GTM-verordening40 moeten personeelsleden die 
betrokken zijn bij de uitvoering van de aan de ECB opgedragen taken, verslag 
uitbrengen aan de voorzitter van de raad van toezicht. In de praktijk gaat deze 
rapportagelijn naar de vicevoorzitter, die ook lid is van de raad van bestuur en de 
directie en die de definitieve fase van de besluitvorming bij de raad van bestuur 
opstart. Dit geldt ook voor de toezichtsafdelingen in de gedeelde juridische en 
statistische diensten, die uitsluitend verslag uitbrengen aan de vicevoorzitter van 
de raad van toezicht (zie paragraaf 46).39 Artikel 9 van het Reglement 
van orde van de ECB.
40 Hoewel de overwegingen bij 
een verordening geen op 
zichzelf staande juridische 
gevolgen hebben, geven zij 
toch een belangrijke indicatie 
van de manier waarop de 
artikelen van de verordening 
moeten worden 
geïnterpreteerd en over de 
nodige organisatorische 
regelingen, zoals het opstellen 
van bijbehorende 
kaderverordeningen of een 
reglement van orde.
34 Bestuursstructuur 
 
Ethische procedures en gedragscodes zijn toegepast 
voor GTM-leiding en personeel
Er is een „Ethisch kader voor het GTM” opgesteld, maar de 
NBA’s blijven onderworpen aan hun nationale wetgeving 
en hebben veel ruimte om hun eigen voorschriften vast te 
stellen
53 
De ethische normen die gelden voor alle ECB-personeelsleden zijn vermeld in 
het „ethische kader”41van de instelling, dat integrerend deel uitmaakt van de 
personeelsverordeningen en -regelingen van de ECB. Het kader geldt voor alle 
ECB-personeelsleden, maar doordat de ECB niet bevoegd is om de arbeidsvoor -
waarden van NBA-personeelsleden te regelen, geldt het niet voor het toezichts -
personeel dat door NBA’s aan JST’s is toegewezen.
54 
In maart 2015 stelde de ECB een richtsnoer42 vast tot vaststelling van de begin -
selen van een afzonderlijk „Ethisch Kader voor het Gemeenschappelijk Toe -
zichtsmechanisme”. Dit nieuwe kader zou bestaan uit het richtsnoer, een reeks 
beste praktijken voor de uitvoering (Implementation Practices, uitvoerings -
praktijken), en interne voorschriften en praktijken die de ECB en iedere NBA 
afzonderlijk vaststellen. De NBA’s kregen tot maart 2016 de tijd om het richtsnoer 
ten uitvoer te leggen. Een gezamenlijke „taakgroep Ethisch Kader” controleert 
regelmatig de harmonisatie-inspanningen in deze context.
55 
Het richtsnoer is minder gedetailleerd dan het ethisch kader voor de ECB-per -
soneelsleden omdat het slechts de basisbeginselen vaststelt van een gemeen -
schappelijk kader dat de NBA’s dienen te hanteren wanneer ze hun eigen interne 
voorschriften, procedures en mechanismen invoeren. Bijgevolg is er aanzienlijke 
ruimte voor verschillen tussen de specifieke interne voorschriften van de NBA’s. 
Verschillen tussen de nationale ethische kaders in het GTM kunnen de wettelijke 
doelstelling van toezichtsconvergentie en -harmonisatie ondermijnen en de ECB 
een reputatierisico bezorgen. Zo wordt er in het richtsnoer weliswaar gesproken 
over „afkoelingsperioden”43 voor de personeelsleden en leden van de organen 
van de ECB en de NBA’s die betrokken zijn bij de uitvoering van toezichttaken, 
maar er wordt alleen gesteld dat in een dergelijke periode moet zijn voorzien, 
zonder dat een minimumperiode wordt vermeld; ook wordt er niets gezegd over 
de ambtsperiode van toezichthoudende managers44, wordt er geen autoriteit 
aangesteld die de naleving van het ethische kader dient te controleren en wordt 
de frequentie van dergelijke controles niet vastgesteld.41 http://eur-lex.europa.eu/
legal-content/NL/
TXT/?uri=CE -
LEX:52015XB0620(01)
42 Richtsnoer (EU) 2015/856 van 
de Europese Centrale Bank 
van 12 maart 2015 houdende 
vaststelling van de beginselen 
van een Ethisch Kader voor 
het Gemeenschappelijk 
Toezichtsmechanisme 
(ECB/2015/12) (PB L 135 van 
2.6.2015, blz. 29).
43 De periode waarin personen 
die de ECB verlaten geen 
nieuwe beroepswerk -
zaamheden mogen 
uitoefenen die zouden 
kunnen leiden tot een 
belangenconflict.
44 In het Verenigd Koninkrijk 
worden bijvoorbeeld 
minimale en maximale 
ambtsperioden gehanteerd 
voor managers op het gebied 
van toezicht.
35 Bestuursstructuur 
 
45 Zo wordt in beste praktijk 
nr. 11 over beperkingen na 
afloop van het dienstverband 
de ECB en de NBA’s 
aanbevolen om — voor zover 
mogelijk op grond van de 
nationale wetgeving — 
evenredige afkoelings  perio -
den vast te stellen voor leden 
van organen en voor 
perso neels  leden op 
directie- en deskundigen -
niveau die voornemens zijn te 
werken voor een kredietinstel -
ling waarbij zij betrokken 
waren bij het toezicht, of voor 
een rechtstreekse concurrent 
van een dergelijke krediet -
instelling. Voor leden van 
organen en hogere kader -
leden dient deze afkoelings -
periode ten minste zes 
maanden te zijn als zij 
voornemens zijn aan het werk 
te gaan bij een krediet -
instelling voor het toezicht 
waarvan zij verantwoordelijk 
waren.
46 Het ESCB omvat de ECB en de 
nationale centrale banken van 
alle 28 EU-lidstaten, terwijl het 
Eurosysteem beperkt is tot de 
ECB en de centrale banken van 
de lidstaten in de eurozone 
(die het door de ECB 
vast  gestelde monetaire beleid 
moeten toepassen).56 
De uitvoeringspraktijken die de ECB uitgaf naast het richtsnoer omvatten ver -
schillende aanbevelingen van de ECB45 voor nationale ethische kaders. In tegen -
stelling tot het richtsnoer zijn deze uitvoeringspraktijken echter niet juridisch 
bindend voor de NBA’s.
57 
Het is de bedoeling dat de deelnemende NBA’s de bepalingen van het ethisch 
kader van het GTM (met inbegrip van de bepalingen van het richtsnoer en de uit -
voeringspraktijken) op hun personeelsleden zullen toepassen. De algemene aard 
van het richtsnoer, in combinatie met het feit dat de uitvoeringspraktijken niet 
wettelijk bindend zijn, geeft elke NBA echter impliciet aanzienlijke speelruimte 
om haar eigen ethische kader vast te stellen en toe te passen.
Interne controle: een innovatieve aanpak met een 
alomvattend controleplan, maar uitvoering wordt 
gehinderd door problemen in verband met 
middelentoewijzing en planning
58 
Interne controles bij de ECB worden verricht door het directoraat Interne Audit 
(D-IA), dat met de invoering van het GTM een gedeelde dienst geworden is. Het 
D-IA is belast met de controle van alle verrichtingen en activiteiten van de ECB; 
het wijst ook middelen toe aan het Internal Auditors Committee (IAC), een orgaan 
dat is samengesteld uit de hogere directieleden van het D-IA en hun tegenhan -
gers bij NBA’s en nationale centrale banken (NCB’s).
59 
Het IAC vergadert in drie verschillende „samenstellingen” die respectievelijk con -
troleaangelegenheden van het Eurosysteem, het Europees Stelsel van centrale 
banken (ESCB)46 en het GTM behandelen, onder meer planning, het vaststellen 
van gemeenschappelijke controlenormen, de uitwisseling van relevante kennis 
en het verrichten van controles en aanverwante activiteiten. Volgens het audit -
handvest van het IAC vervult dit comité de functie van „Chief Audit Executive” 
voor het Eurosysteem/ESCB/GTM onder de collectieve verantwoordelijkheid 
van zijn leden. Tegelijkertijd treedt elk IAC-lid op als vertegenwoordiger van een 
afzonderlijke rechtspersoon en is hij of zij individueel verantwoordelijk voor het 
management, de prestaties en de onafhankelijke rapportage van zijn of haar 
onderdelen van een controleproject.
36 Bestuursstructuur 
 
60 
De organisatiestructuur van het IAC wordt weergegeven in figuur 6 . Zes contro -
letaakgroepen (audit task force, ATF) zijn belast met de planning en uitvoering 
van controleopdrachten met betrekking tot specifieke onderwerpen. De ATF’s 
zijn samengesteld uit personeelsleden van de ECB en NBA’s/NCB’s. Elke bevin -
ding van een gemeenschappelijk controleteam tijdens een IAC-controle op lokaal 
niveau moet worden beoordeeld in het licht van de gevolgen ervan voor het 
gehele GTM. Deze innovatieve aanpak werd ingevoerd om ervoor te zorgen dat 
horizontale vraagstukken in het gehele GTM consistent worden gecontroleerd. 
Voor onze controle besteedden we vooral aandacht aan de rol van de ATF die 
verantwoordelijk is voor het GTM en statistieken, de ATF GTM-ST.
61 
We onderzochten de toewijzing van middelen aan het IAC, met name door het 
D-IA, en de controleplanning en risicobeoordeling (inclusief de risicodekking). Figuur  6De rol van het D-IA in de internecontrolewerkzaamheden van het GTM en het 
Eurosysteem
Besluitvormingsinstanties
Middelen 
Coördineert 
Administratieve
rapportagelijn 
Controles
Functionele rapportagelijnControleverslagen/
werkprogramma'sDirectie ECB
Raad van bestuur ECB Algemene Raad ECB 
Samenstelling ESCB
Samenstelling Eurosysteem Samenstelling GTM
IAC
Leden vormen samen Chief Audit ExecutiveRaad van toezicht 
Adviseert
Auditcomité ECBKeurt controleprogramma goed 
Middelen D-IAVoorzitter 
ECB-operatiesDirectie  NBA’s/centrale bank
IAC-secretariaatATF’s
Bestuursstructuur en ﬁnanciële rapportage Bankbiljetten IT Monetair beleid Betalings- en afwikkelingssystemen GTM-statistieken
(Verricht controles bij centrale banken (NBA- en ECB-niveau)
Onderwerpen Eurosysteem
GTM-onderwerpen
Middelen 
Bron:  ERK.
37 Bestuursstructuur 
 
Middelentoewijzing door het D-IA: de personeelsbehoeften 
waren duidelijk gekwantificeerd, maar de uiteindelijke 
personeelsbezettingsniveaus waren ontoereikend
62 
In maart 2013, na een externe kwaliteitsbeoordeling waarin werd geconcludeerd 
dat er een impuls nodig was om het D-IA voor te bereiden op zijn controle van 
het GTM, stelde het D-IA vast dat er minstens 16 vte’s nodig zouden zijn om deze 
taak op onafhankelijke en objectieve wijze te vervullen. In augustus 2013 keurde 
de raad van bestuur van de ECB echter slechts drie voltijds D-IA-personeelsleden 
goed voor 2013, en nog eens vier personeelsleden voor 2014 om zowel GTM- als 
statistiektaken op zich te nemen47. De eenheden die personeel aanvroegen, werd 
geen motivering voor deze afwijking van de aanvankelijke voorstellen meege -
deeld (zie tabel 4 ).47 Statistiek is een taak die zowel 
gekoppeld is aan het 
bankentoezicht 
(toezichtsgegevens) als aan 
het monetair beleid (gegevens 
van centrale banken).Tabel 4Vastgestelde personeelsbehoeften t.o.v. feitelijke 
aanwervingen
Door het D-IA vastgestelde behoeften voor GTM (vte’s) 16
Totaal goedgekeurde posten 7
(één positie voor taken in de onderzoekseenheid, die ook actief kan zijn op terreinen 
die niets met het GTM te maken hebben)(1)
(één IT-post — ingevuld voor specifieke projecten door personeel afkomstig van 
elders in D-IA)(1)
Posten toegewezen voor andere GTM-/statistiektaken dan IT en onderzoek 
als volgt:5
(één hoofdcontroleur aangeworven uit ECB-personeel na een extern bekendgemaak -
te aanwervingscampagne)1
(extern aangeworven personeel met recente specifieke vaardigheden voor toezicht 
op handelsbanken/banken)2
(aangeworven personeel met recente specifieke vaardigheden voor bankentoezicht in 
het kader van een kortlopende detachering)1
(interne D-IA-overplaatsing van één personeelslid met focus op IT/statistieken) 1
Bron: ERK.
38 Bestuursstructuur 
 
63 
De voorzitter van de ATF GTM-ST heeft eerdere ervaring in bankentoezicht 
(1995-2000) en is lid van het D-IA-managementteam, dat verantwoordelijk is 
voor controles voor de ATF en controles in verband met centrale banken. Twee 
personen, met respectievelijk drie en vier jaar ervaring in bankentoezicht, sloten 
zich in maart 2015 bij het team aan. Eén ander teamlid, dat in september 2014 bij 
het team kwam, heeft in de privésector ervaring opgedaan in risicobeheer en de 
tenuitvoerlegging van Bazel II.
64 
Ondanks het lage aantal personeelsleden in het D-IA dekt de huidige mix aan 
vaardigheden een aantal belangrijke terreinen plus algemene controle, maar er 
zullen specifiekere vaardigheden en praktische ervaring (bijv. macroprudentieel 
toezicht, corporate credit back-office) nodig zijn wanneer het team groot genoeg 
is om grondige controles van methodologische en conceptuele vraagstukken te 
kunnen verrichten.
65 
Aangezien de ATF berust op de collectieve verantwoordelijkheid van zijn leden, 
hangen de prestaties van deze taakgroep af van samenwerking met NBA’s en 
hun praktische inbreng bij deze taken. Op sommige terreinen (bijv. toezicht ter 
plaatse, bijdragen van plaatselijk NBA-personeel) kan die afhankelijkheid groter 
zijn dan op andere terreinen (bijv. governancekwesties). Het is duidelijk dat de 
coördinatie van behoeften de werklast van het D-IA groter maakt wanneer het 
een GTM-onderwerp controleert.
Planning is gebaseerd op een alomvattend controle-
universum maar houdt niet altijd rekening met beste 
praktijken
De controleplanning is gebaseerd op een alomvattend plan …
66 
De eerste toewijzing van middelen aan interne controles was pover en kwam bo -
vendien laat. Daardoor waren er aanvankelijk weinig planningswerkzaamheden.
67 
In mei 2015 werd een zeer uitvoerig „universum”48 van controleonderwerpen 
afgerond. Dit bestaat uit vijf controleclusters die zijn onderverdeeld in 14 con -
troleobjecten en 31 gebieden en processen en, tot slot, nog eens meer dan 150 
belangrijke subonderdelen.48 Alle NBA’s die onze vragenlijst 
beantwoordden, waren het 
eens met onze positieve 
beoordeling van het 
controle-universum. Drie van 
de elf NBA’s uitten echter hun 
bezorgdheid over het precieze 
toepassingsgebied van de 
onderliggende controle -
objecten en over de 
moge  lijk heid om deze binnen 
een redelijke termijn te 
behandelen.
39 Bestuursstructuur 
 
… maar de planning omvat geen reserve voor ad-hocaanvragen 
en houdt geen rekening met uitbesteding/gezamenlijke inkoop 
(„co-sourcing”)
68 
De algemene controleplanning wordt belemmerd door het feit dat er, in tegen -
stelling tot de beste praktijken49, geen maatregelen zijn getroffen voor onvoor -
ziene omstandigheden zoals ad-hoccontroles of de uitbreiding van de huidige 
controles (door een beleid waarbij 100 % van de middelen wordt aangewend).
69 
Het feit dat het D-IA niet beschikt over een systematische procedure in verband 
met uitbestede werkzaamheden/gedeeltelijk uitbestede werkzaamheden („co-
sourcing”) druist ook in tegen de beste praktijken50. Zo bestaat er geen contrac -
tuele verplichting voor de interne-auditfunctie van dienstverleners om verslag 
uit te brengen aan de ECB over de geheel of gedeeltelijk aan hen uitbestede 
activiteiten. Evenmin is er in alle relevante contracten een clausule opgenomen 
die de internecontrolefunctie van de ECB het recht toekent om geheel of gedeel -
telijk uitbestede activiteiten zelf te controleren.
De risicobeoordelingsmethodologie is doorgaans 
toereikend, maar er ontbreken garanties die ervoor zorgen 
dat gebieden met een hoog en gemiddeld risico volledig en 
tijdig worden aangepakt
Er zijn alomvattende controle-objectmodellen ontwikkeld die 
worden gebruikt binnen een risicomodel dat, ondanks enkele 
zwakke punten, in conceptueel opzicht voldoet
70 
Risicobeoordeling wordt toegepast om de besluitvorming over de prioritering 
van controle-onderwerpen in de volgende periode te ondersteunen. De beoor -
deling is gebaseerd op de belangrijkste informatie in de „controle-objectmodel -
len”, die informatie geven over de hoofdthema’s van het controle-universum als -
mede een volledige beschrijving van elke activiteit, de bijbehorende processen 
en de meest relevante hoofdcontroles. De modellen die bij de risicobeoordeling 
worden gebruikt, zijn een zeer goed uitgangspunt voor de planning.49 Zie bijv. sectie BT 2.3, 
paragraaf 3, van de „Minimum 
requirements for risk 
management” van de Duitse 
NBA (BaFIn) en paragraaf 20 
van controlenorm PS240, 
afgegeven door het Duitse 
Institut der Wirtschaftsprüfer 
(IDW).
50 BaFin, „Minimum 
requirements for risk 
management”, AT 9, 
paragraaf 6; BT 2.1, paragraaf 3.
40 Bestuursstructuur 
 
71 
We onderzochten de modellen voor drie controleterreinen en vonden ze pas -
send en goed toegepast. Naast de behoefte aan een duidelijker definitie van het 
wettelijk aansprakelijkheidsrisico ( „third-party risk”) was er echter meer in het 
algemeen een behoefte aan samenhang in de toepassing van de criteria voor 
financiële gevolgen en het geschillenrisico en was er, in één geval, meer concen -
tratie nodig op risico’s in verband met de scheiding tussen het monetair beleid 
en het toezichtsbeleid.
72 
Ondanks deze zwakke punten is het risicomodel een zeer geschikt plannings -
instrument. Alle NBA’s die op onze vragenlijst antwoord gaven, waren van me -
ning dat het risicobeoordelingsproces „passend” en „transparant” was.
Er zijn geen minimale inspanningsniveaus die ervoor zorgen 
dat gebieden met een hoog en gemiddeld risico en belangrijke 
subonderdelen volledig worden behandeld, en GTM-controles 
wedijveren met niet-GTM-controles om middelen …
73 
Het IAC streeft er niet naar om alle risico’s binnen een bepaalde planningsperio -
de (bijv. een cyclus van vijf jaar) te behandelen, maar gaat alleen uit van tussen -
tijdse planningsdoelstellingen. Het hanteert een essentiële prestatie-indicator 
betreffende de dekking van risicogebieden en beoogt jaarlijks ten minste 30 % 
van de risicogebieden te controleren en in een periode van drie jaar ten minste 
90 % daarvan af te dekken. Voor gebieden met een gemiddeld risico bestaat een 
dergelijk streefdoel echter niet. In een jaarlijks controleprogramma wordt de 
risicobeoordeling voor gebieden met een hoog en gemiddeld risico elk kwar -
taal aangepast zodat de planning regelmatig kan worden herzien naarmate zich 
nieuwe risico’s voordoen. Hoewel in het tussentijdse schema voor 2015-2018 alle 
risicovolle gebieden worden behandeld, is het niet duidelijk of en wanneer alle 
subonderdelen van deze gebieden zullen worden aangepakt, en de voor de con -
troleplanning gebruikte formule omvat niet stelselmatig elementen die voordien 
niet werden onderzocht. Gebieden die als gemiddeld risico worden aangemerkt, 
zoals interne modellen, macroprudentieel toezicht of minder belangrijke instel -
lingen, worden niet in de controleplanning opgenomen tot 2019, en het is niet 
duidelijk in welke mate ze dan zullen worden behandeld.
74 
Wanneer de middelen beperkt zijn, kan de in paragraaf 73 beschreven aanpak 
ertoe leiden dat risicogebieden met een hoog of gemiddeld risico niet worden 
gecontroleerd omdat er geen minimale inspanningsniveaus zijn gedefinieerd 
(een bepaalde risicoscore die leidt tot de score „controle moet plaatsvinden”)51.51 In dit verband vereisen de 
„Minimum requirements for 
risk management” van de 
Duitse NBA een jaarlijkse 
controle in het geval van 
„welbepaalde” risico’s en een 
controlecyclus van drie jaar 
voor alle andere processen en 
activiteiten (minimum -
vereisten voor risicobeheer 
van BaFin, BT 2.3).
41 Bestuursstructuur 
 
75 
Doordat interne controle een gedeelde dienst is en doordat er een tekort is aan 
middelen, is een situatie ontstaan waarin controleobjecten in verband met cen -
trale banken en in verband met GTM met elkaar „wedijveren” om middelen (zie 
tabel 5 ). In 2015 werd slechts 15 % van de werkelijk gereserveerde tijd besteed 
aan GTM-taken. Van de 30 posten in het D-IA zijn er slechts zeven (inclusief 
 Onderzoeken en IT) toegewezen aan GTM- en statistiektaken. Tabel 5Voor het GTM geplande controles t.o.v. andere 
controletaken in samenwerking met NBA’s
ControlegebiedGebieden met 
hoog reste -
rend risico in 
september  2015Controles ver -
richt of gestart 
2015Controles voor -
gesteld 2016Controles 
voor -
gesteld 
2017/18
GTM/statistiek16 1 2 3
Eurosysteem/ESCB29 11 9 14
Bestuur, risico, accoun -
ting en IT3 0 2 6
Totaal niet-GTM 12 11 11 20
1  Er wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen statistieken voor centrale banken en die 
voor toezicht.
2  Omvat met name monetair beleid en tenuitvoerlegging, statistieken, betalings- en verrekenings -
systemen, bankbiljetten, boekhouding in de geconsolideerde balans van het Eurosysteem en 
financiële verslaglegging.
Bron:  ERK, ontleend aan ECB-gegevens.
… en in de praktijk werden de gebieden met het hoogste risico 
niet onmiddellijk voor een controle geprioriteerd
76 
Een ijking om te komen tot consistentie tussen de door verschillende ATF’s 
voorgestelde controleobjecten kan leiden tot aangepaste risicoscores. Bovendien 
kan de taakgroep Kwaliteitsbeheer bij het voorstellen van controles aan het IAC 
controleobjecten selecteren die niet de hoogste risicoscore hebben gekregen, en 
het IAC is in elk geval niet verplicht om zich te houden aan de voorstellen van de 
taakgroep.
42 Bestuursstructuur 
 
77 
Ondanks het feit dat ze van alle ATF-GTM-controleobjecten de hoogste en op 
één na hoogste score voor resterende risico’s kregen, werden de onderwerpen 
„Doorlopend toezicht op systeemrelevante banken — SREP” en „Crisismanage -
ment bij banken” niet gecontroleerd in het eerste jaar, maar werden ze opgeno -
men in het controleplan voor 2017/2018. De GTM-controleobjecten die voor 2015 
en 2016 werden geselecteerd, waren respectievelijk „Doorlopend toezicht — 
planning en monitoring” (6e plaats) en „Toezichtsgebonden statistieken en infor -
matiebeheer” (ex aequo op tweede plaats). Controle van de planningaspecten 
van het doorlopend toezicht zonder grondig onderzoek van het SREP , dat het 
belangrijkste proces voor doorlopend toezicht is, is geen alomvattende behan -
deling van het onderwerp.
43
 Regelingen inzake 
verantwoordingsplicht
52 Empirische analyse heeft een 
positieve en significante 
correlatie aangetoond tussen 
de transparantie van de 
toezichthouder en de 
doeltreffendheid van het 
bankentoezicht. Zie bijv.: 
Arnone. M. Salim. M.D. en A. 
Gambini, ( „Banking 
Supervision: Quality and 
Governance”, 2007, 
werkdocument 07/82, IMF).
53 „Hiaten, overlappingen en 
uitdagingen: een 
landschapsoverzicht van 
EU-regelingen inzake 
verantwoording en controle 
van de overheidsfinanciën”, 
ERK, 2014 ( http://eca.europa.
eu).78 
Een sterk verantwoordingskader is van cruciaal belang voor de kwaliteit van het 
bankentoezicht, aangezien dit verband houdt met beginselen van goed be -
stuur zoals transparantie en doeltreffendheid52. Verantwoording houdt in dat de 
toezichthoudende autoriteit relevante, tijdige en nauwkeurige informatie dient 
te verstrekken aan een aantal belanghebbenden om een breed inzicht in haar 
activiteiten en prestaties te geven en te bevorderen, en de nodige feedback te 
krijgen.
79 
Het ijkpunt dat wordt gehanteerd om het gehele verantwoordingskader van het 
GTM te beoordelen, is het kader dat werd aangewezen in het landschapsover -
zicht van EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheids -
financiën (zie paragraaf 80)53, de regelingen die zijn vastgesteld in artikel 20 van 
de GTM-verordening, de (in 2012) herziene BCBS-kernbeginselen voor een doel -
treffend bankentoezicht (zie tekstvak 2 ) en de wettelijke kaders en praktijken in 
vergelijkbare rechtsgebieden.
BCBS
Het Bazels Comité voor bankentoezicht (BCBS) is de belangrijkste mondiale normbepaler voor de prudentiële 
regelgeving voor banken en biedt een forum voor samenwerking betreffende aangelegenheden in verband 
met het bankentoezicht. De herziene reeks van zijn 29 kernbeginselen — met afzonderlijke essentiële en 
aanvullende criteria — behandelt:
 οtoezichtsbevoegdheden, -verantwoordelijkheden en -functies, met nadruk op doeltreffend risicogeba -
seerd toezicht en de noodzaak van vroege interventie en tijdige toezichtsacties (beginselen 1-13); en
 οverwachtingen van banken in verband met toezicht, met nadruk op het belang van goed bestuur en risico -
beheer, evenals naleving van de toezichtsnormen (beginselen 14-29).
Hoewel de beginselen juridisch niet bindend zijn, worden ze algemeen gebruikt als internationaal aanvaarde 
referentie om de kwaliteit van de toezichtssytemen en -praktijken in verschillende rechtsgebieden te beoor -
delen. De ECB heeft zich, als lid van het Bazels Comité, verbonden54 aan de verklaring in de BCBS-kernbeginse -
len voor doeltreffend bankentoezicht (2012) dat zij een solide basis vormen voor de regulering, de governance en 
de risicobeheersing van en het toezicht op het bankwezen55.
54 Gids voor bankentoezicht van de ECB (november 2014), blz. 6 en 7.
55 BCBS Core Principles for Effective Banking Supervision (2012).
Bron:  Bank voor Internationale Betalingen (BIB).Tekstvak  2
44 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
80 
In ons landschapsoverzicht van EU-regelingen inzake verantwoording on -
derscheidden we de volgende belangrijkste elementen van een sterk 
verantwoordingskader:
i) een duidelijke omschrijving van taken en verantwoordelijkheden;
ii) een sterk mandaat voor onafhankelijke externe controle van rekeningen, 
naleving en doelmatigheid;
iii) zekerheid gegeven door het management over de verwezenlijking van de 
beleidsdoelstellingen;
iv) volledig democratisch toezicht; en
v) terugkoppelingslussen met het oog op corrigerende maatregelen/
verbeteringen56.
81 
De mate waarin het GTM-verantwoordingskader voldoet aan deze vijf vereisten, 
wordt hieronder behandeld.
i)  De rollen en verantwoordelijkheden van het GTM in 
zijn geheel zijn duidelijk omschreven en openbaar 
gemaakt in de machtigingswetgeving
82 
Wat betreft de helderheid van de verantwoordelijkheden in de gehele verant -
woordingsketen belasten de verordeningen de ECB met de toezichttaken van het 
GTM. Er bestaan specifieke voorschriften die vereisen dat de ECB haar taken op 
het gebied van monetair beleid en van toezicht onafhankelijk moet vervullen, 
terwijl zij voor GTM-gerelateerde activiteiten rekenschap moet blijven afleggen 
aan het Europees Parlement, de Raad en de Eurogroep. De planning en uitvoe -
ring van de toezichthoudende activiteit wordt verricht door de raad van toezicht, 
terwijl de raad van bestuur verantwoordelijk blijft als definitieve besluitvormer, 
alsmede voor het overkoepelende bestuur van de ECB dat zowel de monetaire als 
de toezichthoudende functie omvat. Meer gegevens over het besluitvormings -
proces zijn te vinden in bijlage III .
83 
Wat betreft de helderheid van de doelstellingen wordt in de GTM-verordening 
het doel van de ECB voor haar toezichthoudende taken beschreven als „[bijdra -
gen] aan de veiligheid en de soliditeit van kredietinstellingen en de stabiliteit van 
het financiële stelsel in de Unie en in elke lidstaat”57.56 Deze vereisten zijn allemaal 
weerspiegeld in de Bazelse 
criteria, behalve de vereiste 
van terugkoppelingslussen, 
wat voornamelijk een praktijk 
is die door andere 
rechtsgebieden wordt 
gehanteerd om inzicht te 
krijgen in de impact van het 
prudentiële kader en de 
doeltreffendheid van het 
toezicht. 
Terugkoppelingslussen zijn 
mechanismen die ervoor 
zorgen dat feedback van de 
belanghebbenden (bijv. 
raadplegingen van of 
enquêtes bij onder toezicht 
staande entiteiten) in acht 
wordt genomen tijdens 
wetgevingsprocedures. Zo 
kunnen enquêtes worden 
gebruikt als prestatie-
indicatoren die punten van 
zorg en ruimte voor 
verbetering aan het licht 
brengen.
57 Artikel 1 van Verordening (EU) 
nr. 1024/2013.
45 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
58 De formulering in artikel 27, 
lid 2, komt overeen met die 
van artikel 20, lid 7, in 
GTM-verordening.
59 Eén land reageerde niet op de 
enquête.
60 Verklaring „De waarborging 
van volledig controleerbare, 
verantwoordingsgerichte en 
doeltreffende regelingen voor 
bankentoezicht na de 
invoering van het 
gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme” van het 
Contactcomité van de Hoge 
controle-instanties van de 
Europese Unie en de Europese 
Rekenkamer.84 
Wij wezen enkele vraagstukken aan in verband met de verantwoordelijkheden en 
de coördinatie van diverse onderdelen van het GTM (zie het hoofdstuk over geza -
menlijke toezichthoudende teams en het hoofdstuk over inspecties ter plaatse).
ii)  De controleopdracht van de Rekenkamer is 
gedefinieerd in het Verdrag betreffende de werking 
van de EU
85 
Verschillende rechtsgebieden bepalen dat overheidscontroles van bankentoe -
zichthouders en hun activiteiten gevallen omvatten waarbij het toezicht bij de 
centrale banken ligt. Door hoge controle-instanties (HCI’s) het recht te verlenen 
om bankentoezichthouders te controleren, zouden de verantwoording en de 
transparantie moeten verbeteren.
86 
De rekenkamer is de aangewezen controle-instantie van de ECB. Haar mandaat 
is vastgesteld in artikel 27, lid 2, van de ESCB- en ECB-statuten58, waarin is vastge -
legd dat de bepalingen van artikel 287 van het VWEU van toepassing zijn, waar -
door de Rekenkamer verantwoordelijk is voor de doelmatigheidscontrole van het 
bestuur bij de ECB („operational efficiency of the management of the ECB”), ook 
met betrekking tot haar toezichthoudende taken.
87 
Bij deze eerste controle konden enkele belangrijke gebieden van de GTM-activi -
teiten niet worden behandeld (zie informatie over de reikwijdte van de controle 
in paragraaf 19 en bijlage I ). In een verslag van het Contactcomité van de hoge 
controle-instanties van de EU werden de controlerechten van 27 van de 28 nati -
onale HCI’s in de hele EU59 over bankentoezichthouders vergeleken. In de daaruit 
voortvloeiende verklaring60 werd erop gewezen dat „er […] een controlegat [is] 
ontstaan in eurozonelanden waar bestaande controlemandaten van nationale 
HCI’s met betrekking tot nationale bankentoezichthouders niet vervangen zijn 
door een soortgelijk controleniveau van de ERK met betrekking tot de toezicht -
houdende activiteiten van de ECB”. Tabel 6  geeft een vergelijkend overzicht van 
de controlemandaten over microprudentieel toezicht in bepaalde niet-EU-rechts -
gebieden, en in bijlage V  werden de regelingen samengevat die in die rechtsge -
bieden bestaan voor de controle van het bankentoezicht.
46 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 Tabel 6Mandaten voor de controle van de microprudentiële 
toezichthouder (rechten verleend door de wet) en omvang 
van mandaat
Toezicht -
houderPrestatiecontro -
lerechten voor 
toezichthoudende 
activiteitenPrestatiecontro -
lerechten voor 
niet-toezichthou -
dende activiteitenNalevingscontro -
lerechten voor 
toezichthouden -
de activiteitenNalevingscon -
trolerechten 
voor niet-toe -
zichthoudende 
activiteiten
VSJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechten
CanadaJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechtenJA — VOLLEDIGE 
controlerechten
AustraliëJA — Bevoegdheid 
om elk aspect van de 
verrichtingen van de 
entiteit te toetsen of 
te onderzoekenJA — Bevoegdheid 
om elk aspect van de 
verrichtingen van de 
entiteit te toetsen of 
te onderzoekenBevoegdheid 
om aanvullen -
de diensten te 
verlenen (hand -
leidingen voor 
betere praktijken 
en zekerheids- en 
evaluatieverslagen)Bevoegdheid 
om aanvullende 
diensten te 
verlenen (hand -
leidingen voor 
betere praktijken 
en zekerheids- en 
evaluatieverslagen)
Bron:  ERK.
iii)  Er is nog geen formeel prestatiekader ontwikkeld 
dat zekerheid geeft over de verwezenlijking van de 
GTM-doelstellingen
88 
Verantwoording veronderstelt dat de handelingen van de toezichthouder 
worden beoordeeld in het licht van bepaalde normen en ten aanzien van vast -
gestelde doelstellingen. Een prestatiekader waarbij gebruik wordt gemaakt van 
een breed spectrum van prestatie-indicatoren en maatstaven op verschillende 
toezichtniveaus biedt een consistent en samenhangend overzicht van de doel -
treffendheid van het toezicht en toont de belanghebbenden hoe de toezicht -
praktijken bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen.
89 
In de tijd waarover de ECB tot dusver beschikte, kon zij nog geen formeel pres -
tatiekader voor het GTM ontwikkelen. Zij heeft een instrument vervaardigd, 
het GTM Supervisory Dashboard Pilot, aan de hand waarvan zij de belangrijkste 
 aspecten van haar toezichthoudende activiteiten kan opsporen en beoordelen, 
en de doeltreffendheid kan monitoren waarmee toezichtprioriteiten in de prak -
tijk worden omgezet. Dit instrument is echter alleen beschikbaar voor de raad 
van toezicht en het hogere management, en biedt de andere belanghebbenden 
dus geen zekerheid over de verwezenlijking van de GTM-doelstellingen.
47 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
90 
Formele prestatie-indicatoren zijn een gebruikelijk onderdeel van de toezicht -
houdende functie in andere rechtsgebieden. Een indicatieve selectie wordt 
getoond in figuur 7 .
61 IMF, „European Union: 
Publication of Financial Sector 
Assessment Program 
Documentation, Technical 
Note on Issues in Transparency 
and Accountability”, Country 
Report nr. 13/65, maart 2013. 
De standpunten in dit 
document komen niet 
noodzakelijkerwijs overeen 
met de standpunten van de 
vertegenwoordigers van de 
Europese Unie bij het IMF of 
de directie van het IMF.Figuur  7Voorbeelden van prestatie-indicatoren
Voorbeelden van maatstaven 
Indicatoren in verband met 
faillissementen of het niveau van de 
door falen veroorzaakte verliezen  •toezichtsgebonden risicoscores vóór faillissementen, 
aantal faillissementen •verliezen door falen (geldbeschermingsratio1, 
entiteitsprestatieratio2) •ordelijk t.o.v. wanordelijk falen
Indicatoren van beweging tussen 
verschillende toezichtsregimes of 
risicoscores  •enquêtes bij bedrijven en publiek  •trends in klantendeposito’s
Indicatoren in verband met vertrouwen 
(van het publiek) in het bankwezen of de 
bankentoezichthouder •langetermijntrends in toezichtsgebonden risicoscores 
van banken onder toezicht waarover verslag wordt 
uitgebracht
Indicatoren op basis van enquêtes bij 
belanghebbenden  •vragenlijst ingevuld door instellingen na toetsing 
ter plaatse, standpunten van sectorwaarnemers, 
enquêtes bij andere toezichthouders
1 Verhouding van veilige verplichtingen tot het totaal aan verplichtingen.
2 Verhouding van instellingen die hun toezeggingen nakomen t.o.v. het totaalaantal instellingen.
Bron:  BIS report on the impact and accountability of banking supervision, juli 2015; Australian Prudential 
Regulation Authority.
91 
Voordat het GTM was ingevoerd, werd in een technische nota van het IMF een 
reeks maatregelen in verband met transparantie en verantwoording voorgesteld 
om de geloofwaardigheid van het toezichtsbeleid te bevorderen61. In deze nota 
wordt onder meer gesuggereerd dat de raad van toezicht de notulen van be -
leidsvergaderingen dient te publiceren en een panel van externe deskundigen 
dient op te zetten dat onafhankelijk toezicht uitoefent op het GTM. Zie bijlage VI  
voor meer informatie.
48 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
Vragen over de verstrekking van documentatie aan de Commissie
92 
Artikel 32 van de GTM-verordening bepaalt specifiek dat de Europese Commis -
sie elke drie jaar een alomvattend toetsingsverslag moet uitbrengen over de 
toepassing, geschiktheid en doeltreffendheid van de GTM-regelingen inzake 
bestuursstructuur, verantwoordingsplicht en financiën, de doeltreffendheid van 
de toezicht- en sanctiebevoegdheden van de ECB en de mogelijke gevolgen 
van het GTM voor de werking van de interne markt (zie bijlage VII ). Het eerste 
toetsingsverslag, dat uiterlijk op 31 december 2015 moest worden ingediend, 
heeft vertraging opgelopen. In juli 2015 werd de ECB voor het eerst verzocht om 
informatie te verstrekken. De twee instellingen sloten pas in november 2015 een 
memorandum van overeenstemming over de verstrekking van niet-openbare 
informatie, waarna de ECB op 16 december 2015 op verzoek van de Commissie 
de verstrekking van informatie afrondde. Naar aanleiding van een uitgebreider 
verzoek in februari 2016 verstrekte de ECB op 19 april 2016 aanvullende informa -
tie. De Commissie ontving de gevraagde bankspecifieke informatie (datasets van 
banken om toezichtsvergoedingen te beoordelen) niet omdat de ECB bezorgd 
was over de geheimhoudingsplicht.
Passende bekendmaking aan het brede publiek
93 
Transparantie voor het publiek is een belangrijk kenmerk van verantwoording. 
In overeenstemming met de beste praktijk voor toezichthoudende autoritei -
ten om te streven naar transparantie en de achterliggende redenen voor hun 
voorschriften en activiteiten toe te lichten62, publiceert de ECB op haar website 
voor bankentoezicht63 volledige informatie voor het grote publiek, onder meer 
het juridisch kader en de regelgeving, FAQ’s, de Gids voor bankentoezicht, het 
SREP-methodiekboekje, wekelijkse en maandelijkse vergaderschema’s (onge -
veer drie maanden na dato) van de voorzitter en vicevoorzitter van de raad van 
toezicht, en andere documentatie in verband met standpunten en praktijken in 
verband met toezicht. Op de website worden ook de opmerkingen over ontwerp -
verordeningen en de reacties daarop van de ECB, tijdens openbare raadplegin -
gen, gepubliceerd.62 Zie het verslag van het Bazels 
Comité over de impact en 
verantwoording van het 
bankentoezicht, juli 2015.
63 https://www.
bankingsupervision.europa.
eu/home/languagepolicy/
html/index.nl.html
49 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
Beperkte transparantie van informatie voor onder toezicht 
staande entiteiten
94 
De informatie die aan de onder toezicht staande entiteiten wordt bekend -
gemaakt, is in ieder opzicht ontoereikend voor een behoorlijk inzicht in de 
GTM-methodologie. De ECB heeft een selectieve aanpak gehanteerd (d.w.z. 
alleen korte delen) voor de bekendmaking van de GTM-toezichtshandleiding, 
waarin de processen en de methodiek van het SREP worden gedefinieerd voor 
het toezicht op kredietinstellingen, evenals de samenwerkingsprocedures in het 
GTM en met andere autoriteiten. In andere rechtsgebieden wordt op het gebied 
van bekendmaking een andere aanpak gehanteerd. Zo worden in de Verenigde 
Staten gidsen voor toezicht gepubliceerd op de officiële website van de toe -
zichthoudende autoriteiten; de Prudential Regulation Authority van de Bank of 
England publiceert haar interne handleiding echter niet.
95 
Als gevolg van de door de ECB gehanteerde aanpak van openbaarmaking kun -
nen de onder toezicht staande entiteiten de uitkomst van het SREP niet volledig 
begrijpen. Ongeveer de helft van de banken die onze vragenlijst hebben beant -
woord (zie bijlage VIII ) uitte hun bezorgdheid over dit gebrek aan transparantie, 
dat volgens hen — om een van de antwoorden te citeren — „het risico van wille -
keur op het gebied van toezicht” zou kunnen doen toenemen. Zie in dit verband 
figuur 8  in verband met de bekendmaking van het SREP .Figuur  8Hoe zien banken de informatieverstrekking over het SREP?
1 %
10 %6 % 7 %
44 %
32 %1 zeer volledig
2
3 evenwichtig 
4
5 ontoereikend 
N.v.t.
Opmerking : Omvang van het onderzoek: 129 banken ontvingen de vragenlijst, 69 banken hebben die beantwoord.
Bron:  ERK-vragenlijst, verzonden naar belangrijke onder toezicht staande instellingen.
50 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
96 
Op een andere vraag gaf 29 % van de banken een score van minder dan 3 (1 = 
uitstekend, 5 = slecht) aan de kwaliteit van de ontvangen informatie in verband 
met procedures die voortvloeien uit de toezichtshandleiding en die relevant zijn 
voor hun dagelijkse werkzaamheden met de toezichthouder, aangezien „aange -
legenheden die belangrijk zijn voor het dagelijks werk met de toezichthouders 
onvoldoende worden beschreven” (zie figuur 9 ).
97 
In zijn jaarverslag 2015 over de bankenunie gaf het Europees Parlement eveneens 
uitdrukking aan een dergelijke bezorgdheid en pleitte het voor grotere trans -
parantie met betrekking tot SREP-besluiten en -motiveringen van de tweede 
pijler64.Figuur  9Gemengde gevoelens over de kwaliteit van de informatie 
over toezichtsprocedures
Geef een score aan de kwaliteit van de informatie die u hebt over de procedu -
res uit de toezichtshandleiding die relevant zijn voor uw dagelijks werk met de 
toezichthouder.
3 %
7 %3 %
19 %
46 %22 %1 uitstekend
2
3
4
5 slecht
N.v.t.
Opmerking : Omvang van het onderzoek: 129 banken ontvingen de vragenlijst, 69 banken hebben 
die beantwoord.
Bron:  Vragenlijst van de ERK, verzonden naar belangrijke onder toezicht staande instellingen.64 Commissie economische en 
monetaire zaken van het EP, 
„Verslag over de bankenunie - 
jaarverslag 2015”, 19.2.2016, 
paragraaf 37.
51 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
iv)  De democratische controle op het toezicht van het 
Parlement wordt uitgeoefend met belangrijke 
vertrouwelijkheidsbeperkingen
98 
In de GTM-verordening werden brede regelingen vastgesteld inzake de verant -
woordingsplicht ten aanzien van het Europees Parlement en de Raad. Verdere 
afspraken over de GTM-verantwoordingsplicht werden vastgesteld in een inte -
rinstitutioneel akkoord met het Europees Parlement65 en een memorandum van 
overeenstemming met de Raad66. In zijn jaarverslag 2015 over de bankenunie was 
het Parlement ingenomen „met de efficiënte en open manier waarop de ECB tot 
op heden invulling heeft gegeven aan haar verantwoordingsplicht ten aanzien 
van het Parlement”67. De verantwoordingsplicht jegens het Europees Parlement 
wordt nagekomen op verschillende wijzen (zie bijlage IX ), onder meer door de 
verstrekking van notulen van vergaderingen van de raad van toezicht.
99 
Elke bekendmaking van informatie aan het Europees Parlement is onderworpen 
aan voorschriften inzake het beroepsgeheim als bedoeld in het interinstitutio -
neel akkoord, en deze zouden ook indien het akkoord werd beëindigd, bindend 
blijven. In zijn verslag drong het Parlement er bij de ECB op aan verder bij te 
dragen aan de verbetering van het vermogen van het Parlement om GTM-beleid 
en -activiteiten te beoordelen68 en gaf het de aanbeveling dat versterking van de 
controleopdracht van de Europese Rekenkamer in overweging diende te worden 
genomen69.
v)  Er bestaan feedbackregelingen maar deze omvatten 
nog geen algemene enquêtes onder financiële 
instellingen
100  
De verantwoordingsplichten van de ECB mogen niet worden geïnterpreteerd als 
een beperking van haar recht om de aan haar opgedragen toezichttaken volledig 
onafhankelijk uit te oefenen; er mag met name geen sprake zijn van ongepaste 
politieke beïnvloeding en van bemoeienis vanuit het bedrijfsleven (overwe -
ging 75 bij de GTM-verordening). Dit komt overeen met de Bazelse kernbeginse -
len, waarin wordt verklaard dat er geen inmenging mag zijn van de overheid of 
het bedrijfsleven die de operationele onafhankelijkheid van de toezichthouder  in 
het gedrang brengt. De toezichthouder kan volledig zelf beslissen over eventue -
le toezichthoudende activiteiten of besluiten met betrekking tot de banken en 
bankgroepen die onder zijn toezicht staan70.65 Interinstitutioneel Akkoord 
tussen het Europees 
Parlement en de Europese 
Centrale Bank over de 
praktische regelingen in 
verband met de uitoefening 
van democratische 
verantwoordingsplicht en 
toezicht op de uitoefening van 
de taken die in het kader van 
het gemeenschappelijk 
toezichtsmechanisme aan de 
Europese Centrale Bank zijn 
opgedragen.
66 Memorandum of 
Understanding between the 
Council of the European Union 
and the European Central 
Bank on the cooperation of 
procedures related to the 
Single Supervisory Mechanism 
(SSM).
67 Commissie economische en 
monetaire zaken van het EP, 
„Verslag over de 
bankenunie — Jaarverslag 
2015”, 19.2.2016, paragraaf 39.
68 Idem.
69 Idem, paragraaf 40.
70 BCBS Core Principles for 
Effective Banking Supervision 
(2012), beginsel 2, essentieel 
criterium 1.
52 Regelingen inzake verantwoordingsplicht 
 
101  
Dit betekent dat het Europees Parlement en de Raad geen sturende feedback 
mogen geven en geen corrigerende maatregelen mogen opleggen, hetgeen zij 
wel mogen doen met betrekking tot andere instellingen of organen van de EU 
waarop zij van dichterbij toezicht uitoefenen. Er rust een grotere verantwoorde -
lijkheid op de ECB om alle door het Parlement, de Raad of externe controleurs 
gegeven feedback in overweging te nemen. Van de ECB wordt ook verwacht dat 
zij zichzelf doeltreffend beoordeelt, onder meer door feedback te vragen aan 
haar directe belanghebbenden.
102  
De ECB heeft duidelijke en passende regelingen getroffen waarmee financiële 
instellingen feedback kunnen geven op haar toezichthoudende activiteiten  i) 
via een permanente dialoog met de JST’s en de ECB-directie; ii) door middel van 
formele opmerkingen in het kader van het recht om te worden gehoord over 
besluiten; iii) via openbare raadplegingen; en iv) via nationale of Europese ver -
enigingen van banken, die opmerkingen indienen of regelmatig vergaderen met 
de ECB. Van de banken die op onze vragenlijst antwoord gaven, was 61 % van 
mening dat de door de ECB vastgestelde feedbackregelingen aan de behoeften 
voldoen.
103  
Meer dan een jaar na de invoering van het GTM is er nog geen enquête ver -
richt bij de onder toezicht staande entiteiten om hun mening te vragen over de 
prestaties van het GTM bij de verwezenlijking van de doelstellingen ervan. Er zijn 
goede modellen voor een dergelijke enquête. Zo heeft de Commissie een en -
quête verricht om empirisch bewijs en concrete feedback te vergaren over, onder 
meer, de onnodige regeldruk van de EU-voorschriften op de financiële dienst -
verlening71. Toezichthouders in andere rechtsgebieden (bijv. Canada en Australië) 
hebben ook enquêtes verricht om te meten in hoeverre hun toezicht als doeltref -
fend wordt ervaren (zie tekstvak 3 ). Enquêtes in het bedrijfsleven mogen niet 
worden geïnterpreteerd als bemoeienis die de operationele onafhankelijkheid 
van de toezichthouder in het gedrang brengt.71 Zie bijv. http://ec.europa.eu/
finance/consultations/2015/
financial-regulatory-
framework-review/
index_en.htm .
Enkele voorbeelden van commentaren van banken over feedbackregelingen
 οVier banken waren voorstander van een toetsing van de regelingen voor raadpleging (bv. langere raadple -
gingsperioden en betere synchronisatie om te kunnen omgaan met de beperkte middelen).
 οZes banken gaven de aanbeveling dat de ECB verdere raadplegingen zou moeten verrichten over techni -
sche inhoud, zoals de SREP-methodiek en kapitaaldefinities.
 οVijftien banken vroegen om beter gestructureerde en volledigere feedbackregelingen. Elf van hen ver -
meldden bijvoorbeeld het gebruik van regelmatige enquêtes om hun beoordeling van de doeltreffend -
heid en doelmatigheid van de toezichthoudende activiteiten te meten.  
Bron:  Vragenlijst van de ERK, verzonden naar belangrijke onder toezicht staande instellingen.Tekstvak  3
53
 Gezamenlijke toezichthoudende 
teams  — Organisatie en toewijzing 
van middelen
104  
Het directe, doorlopende toezicht van de banken door het GTM is toevertrouwd 
aan gezamenlijke toezichthoudende teams72 die zijn samengesteld uit op banken 
toezicht houdende personeelsleden van zowel de ECB als de NBA’s van de deel -
nemende lidstaten. Er zijn 129 JST’s — één voor elke belangrijke onder toezicht 
staande entiteit die haar hoofdkantoor in een deelnemende lidstaat heeft73.
105  
In onze controle van de oprichting en werking van de JST’s onderzochten we het 
volgende:
a) de door de ECB opgestelde voorlopige raming en planning van het totaal 
aan middelen voor toezicht dat nodig is tijdens de opstartfase van het GTM, 
evenals de eerste toewijzing van toezichtsgebonden middelen tijdens de 
toewijzing van de personele middelen aan de JST’s;
b) de samenwerking van de ECB met NCA’s en de mate waarin zij een beroep 
doet op NCA’s bij het vervullen van de personeelsbehoeften van de JST’s en 
het verrichten van doorlopend toezicht;
c) de structuur, de rapportagelijnen en de opleidingsregeling van de JST’s.
Planning en ramingen van totale behoeften aan 
toezichtsgebonden middelen, middelentoewijzing en 
personeelsbezetting
106  
De JST’s vormen een innovatie in de wereld van het bankentoezicht. Het zijn 
multinationale teams van bankentoezichthouders uit alle EU-landen en toezichts -
culturen, die in verschillende talen met de onder toezicht staande entiteiten 
communiceren (Engels is de werktaal binnen het GTM). Ze passen een gezamen -
lijk mechanisme toe om toezicht uit te oefenen op banken uit 19 lidstaten in de 
eurozone met juridische kaders die nog niet volledig geharmoniseerd zijn.
Voor de eerste ramingen van totale GTM-
personeelsbehoeften werd een eenvoudige aanpak 
gehanteerd …
107  
Voor de eerste ramingen van de GTM-personeelsbehoeften van JST’s werd een 
basisaanpak gehanteerd. Voor de eerste ramingen voor JST-personeel afkomstig 
van de ECB en de NBA’s werden twee afzonderlijke — maar onderling samenhan -
gende — processen gevolgd die gelijktijdig plaatsvonden.72 Artikel 3, lid 1, van de 
GTM-kaderverordening 
voorziet uitdrukkelijk in de 
oprichting van gezamenlijke 
toezichthoudende teams.
73 Voor bankgroepen met een 
hoofdkantoor dat zich niet in 
een deelnemende lidstaat 
bevindt, zal de ECB niet de 
enige toezichthouder van de 
banken in de groep zijn. 
Daarom wordt een afzonder -
lijk JST opgericht voor elk van 
de dochterondernemingen 
met een hoofdkantoor in een 
GTM-land, op voorwaarde dat 
die dochteronderneming als 
een belangrijke entiteit wordt 
beschouwd. Als een 
gastinstel  ling die in een 
deelnemende lidstaat 
gevestigd is een 
„consolideren de” entiteit 
heeft, wordt het toezicht 
uitgeoefend op het 
geconsolideerde niveau.
54 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
108  
De eerste raming van ECB-middelen en de toewijzing ervan aan JST’s hield in dat 
elke bank op grond van een aantal factoren werd ondergebracht in een van de 
in totaal zes clusters (zie de paragrafen 113-120 voor een uitgebreide bespreking 
van de clustermethodiek). Elk JST zou dan beschikken over een minimumaantal 
ECB-personeelsleden per cluster, waarbij een aantal bijkomende personeelsleden 
als reserve kunnen worden toegewezen op plaatsen waar dat het meest aange -
wezen is. De ECB hanteerde deze zeer eenvoudige aanpak om de JST’s de kans te 
geven snel aan de slag te gaan. Op de datum waarop de ECB de directe verant -
woordelijkheid voor toezicht op zich nam, had zij 330 vte’s in dienst in DG MS I  en 
II, op een totaal van de 403 in de begroting opgenomen vte’s.
109  
De eerste raming van NBA-middelen werd opgesteld op basis van een reeks 
onderzoeken of „inventarisaties” die door de ECB werden opgestart en waarbij 
alle NBA’s informatie verstrekten over het aantal personeelsleden waarin zij 
zouden voorzien voor elk JST voor belangrijke entiteiten die na de invoering 
van het GTM onder het directe toezicht van de ECB zouden vallen. Voordat de 
ECB dat directe toezicht op zich nam, vonden er drie van deze „inventarisaties” 
plaats: in oktober 2013, juni 2014 en september 2014. Op basis van de resultaten 
van oktober 2013 werd een „toezegging” van 1 005 vte’s van de NBA’s aan de 
JST’s overeengekomen. Na een tweede onderzoek naar de personeelsbezetting 
in juni 2014 werd dit aantal in een nieuwe „toezegging” van de NBA’s verlaagd 
tot 834 vte’s. Volgens de ECB vormde het herziene vte-aantal een preciezere 
afspiegeling van het NBA-personeel dat aan de JST’s werd toegewezen omdat 
het oorspronkelijke aantal bijvoorbeeld ook personeel omvatte dat was toege -
wezen voor inspecties ter plaatse en validering van modellen, en dat niet zozeer 
aan JST’s als wel aan horizontale ondersteuningsfuncties had moeten worden 
toegewezen. Het onderzoek van september 2014 gaf een verdere daling tot 803,5 
vte’s te zien. De ECB nam de resultaten van het onderzoek van juni 2014 (834 
vte’s) echter als ijkpunt voor de algemene personeelstoezegging van NBA’s voor 
JST’s op de datum waarop de ECB haar toezichthoudende verantwoordelijkheden 
op zich nam.
110  
De aanvankelijke personeelsramingen van de ECB combineerden zodoende een 
zekere continuïteit — vertrouwen op het volume aan NBA-middelen dat ingezet 
zou worden voor het toezicht op belangrijke banken kort voordat de ECB haar 
toezichthoudende taak op zich zou nemen — met de erkenning dat aanvullen -
de middelen nodig zouden zijn in de vorm van ECB-personeel. Verder werd in 
het kader van het eerste personeelsformatieproces een verhouding van 25 % 
ECB-personeel en 75 % NBA-personeel nagestreefd (hoewel de redenering achter 
deze verhouding nooit werd toegelicht). Gezien de oorspronkelijke begroting 
van de ECB voor een JST-personeelsbestand van 403 vte’s zou dit een NBA-bijdra -
ge van 1 209 vte’s hebben ingehouden. In de praktijk is de personeelsformatie 
van de JST’s gebaseerd op door de NBA’s gedane toezeggingen die regelmatig 
door onderzoeken worden gemonitord en bilateraal en multilateraal worden 
besproken.
55 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
… waarmee niet helemaal werd geanticipeerd op de 
toenemende werkbelasting op het gebied van toezicht
111 
Het is onduidelijk of de ECB in haar eerste personeelsramingen helemaal antici -
peerde op de mate waarin de algemene toezichtsgebonden werkbelasting zou 
toenemen na de oprichting van het GTM. In een nota van DGMS I en II inzake de 
personeelsbezetting van 16 maart 2015, slechts vier maanden na de aanvang van 
het directe toezicht van de ECB, werd verzocht om 29 nieuwe vte’s voor DGMS 
I en 88 nieuwe vte’s voor DGMS II (allemaal vaste personeelsleden), wat aangeeft 
dat de toekomstige werkbelasting op zijn minst onderschat was. In de nota werd 
een aantal redenen voor de aanvraag opgegeven, namelijk de voor sommige 
toezichthoudende taken vereiste werkbelasting die hoger is dan verwacht. We 
kregen geen studies, verslagen of andere documentatie te zien die dateerde van 
vóór november 2014, toen de ECB haar toezichthoudende taken op zich nam, 
met een kwantificering van de middelen die nodig zouden zijn om het nieuwe, 
aanzienlijk complexere toezichthoudende systeem het hoofd te bieden. Evenmin 
voerde de ECB voorafgaande bottom-upbeoordelingen uit van de voorziene 
behoefte aan middelen.
112  
Het was echter te verwachten dat een combinatie van gemakkelijk voorspelbare 
factoren de toezichtsgebonden werkbelasting fors zou verhogen: i) de noodzaak 
om zeer uiteenlopende bankvoorschriften en toezichtsgebonden procedures in 
de eurozone te harmoniseren; ii) toegenomen toezichthoudende verantwoorde -
lijkheden voortvloeiende uit de tenuitvoerlegging van nieuwe richtlijnen74; en  iii) 
de GTM-aanpak van het toezicht, die „grondig” moest zijn75.
De methodologie voor clustering was bedoeld om de 
aanvankelijke toewijzing van personeel aan de JST’s te 
vergemakkelijken, maar moet worden geactualiseerd
113  
Aan de oprichting van de JST’s liggen de beginselen van evenredigheid en 
risicogebaseerd toezicht ten grondslag. Om overeenkomstig deze beginselen 
de nodige middelen voor toezicht ten behoeve van elk JST te ramen, ontwikkel -
de de ECB een systeem waarbij belangrijke entiteiten in „risicoclusters” werden 
ondergebracht. De methodologie voor clustering neemt factoren in acht zoals 
de externe risicoscore, complexiteit, omvang, geografische spreiding, onderlinge 
verwevenheid en complexiteit van het toezicht op een bank. De uitkomst hiervan 
was een classificatiesysteem van 1 tot 5 waarbij banken in cluster 1 de meeste, en 
banken in cluster 5 de minste middelen voor toezicht zouden ontvangen. Tot slot 
bestaat er een „gastcluster” voor entiteiten die weliswaar aanwezig zijn in een 
deelnemende lidstaat, maar waarvan het hoofdkantoor buiten het GTM-gebied 
gevestigd is76.74 Bijv. de richtlijn kapitaal -
vereisten (RKV IV) van 26 juni 
2013 en de richtlijn 
bankherstel en -afwikkeling 
(BRRD) van 15 mei 2014.
75 Taakomschrijving van het 
GTM: https://www.
bankingsupervision.europa.
eu/about/mission-statement/
mission-statement-of-the-
ssm/html/index.nl.html .
76 Instellingen in de gastcluster 
zijn belangrijke entiteiten 
waarvoor de ECB niet de 
consoliderende toezicht -
houder is.
56 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
114  
De methodologie voor clustering wijkt enigszins af van de door de EBA aanbe -
volen methodologie, die vier categorieën77 omvat, terwijl de meeste belangrijke 
instellingen in de zes ECB-clusters in EBA-categorie 1 zouden vallen.
115  
Het BCBS beveelt een methodiek78 aan die gebruikmaakt van vijf gelijkgewo -
gen categorieën die de omvang van de banken weerspiegelen, hun onderlinge 
verwevenheid, het gebrek aan onmiddellijk beschikbare alternatieven of aan een 
infrastructuur van financiële instellingen voor de diensten die zij verlenen, hun 
mondiale activiteit (over de rechtsgebieden heen) en hun complexiteit. De ECB 
houdt rekening met soortgelijke kwalitatieve factoren, met toevoeging van een 
bankspecifieke  risicofactor. Deze toevoeging gaat ook verder dan de aanbeve -
ling van de EBA dat de indeling in categorieën “[…] de beoordeling [weerspie -
gelt] van het systeemrisico  dat de instellingen opleveren voor het financiële 
stelsel. Bevoegde autoriteiten gebruiken dit […] niet als indicatie van de kwaliteit 
van een instelling.”79
116  
Niettemin kwam de ECB in een interne toetsing die zij in december 2015 verrichte 
over de samenstelling, personeelsbezetting en vaardigheden van de JST’s tot 
de bevinding dat het model een aantal tekortkomingen vertoont wanneer het 
als grondslag voor de aanwerving van personeel wordt gebruikt. Verschillende 
criteria die van grote invloed kunnen zijn op de werkbelasting, worden met name 
genegeerd door de factor „complexiteit van het toezicht”, die onder meer het 
aantal geschikte en betrouwbare beoordelingen, autorisaties, securitisaties, enz. 
omvat. Daarnaast werd de zwaardere werkbelasting die samenhangt met banken 
in een crisissituatie niet meteen in aanmerking genomen in het model.
117  
Bovendien wordt met de methodiek de toezichthoudende aandacht onderschat 
die nodig is voor instellingen die weliswaar klein en minder complex zijn in het 
licht van de algemene context van het GTM, maar die wel een hoge systeemre -
levantie hebben in hun lokale economieën. Zoals de recente financiële crisissen 
hebben aangetoond, kunnen problemen met binnenlandse systeemrelevante 
banken snel escaleren in de betrokken lidstaat en over diens grenzen heen, ook 
als het om relatief kleine banken gaat. Daarom kan het verstandig zijn om banken 
die systeemrelevant zijn in hun eigen nationale economie in een hoger cluster te 
plaatsen dan op basis van hun rangschikking in de algemene GTM-classificatie. 
De huidige methodologie van de ECB voorziet echter niet in deze mogelijkheid 
en is in weinig gevallen toegepast.77 Hoofdstuk 2.1.1, paragraaf 10, 
van de Richtsnoeren inzake 
gemeenschappelijke 
procedures en methoden voor 
het proces van toetsing en 
evaluatie door de 
toezichthouder (EBA/
GL/2014/13).
78 BCBS 255: „Global systemically 
important banks: updated 
assessment methodology and 
the higher loss absorbency 
requirement”, BIS, juli 2013. 
NB.: Deze beoordelings -
methodiek voor mondiaal  
systeemrelevante instellingen 
is slechts van toepassing op 8 
van de 129 banken die onder 
toezicht van het GTM staan. In 
een soortgelijke methodiek 
voor  binnenlandse  
systeemrelevante banken 
(BCBS233) wordt een 
soortgelijke aanpak 
aanbevolen aan de hand van 
dezelfde categorieën, met de 
uitzondering dat activiteit 
over de rechtsgebieden heen 
mogelijk niet direct relevant is. 
Daarnaast biedt BCBS233 
meer nationale discretionaire 
bevoegdheid.
79 Hoofdstuk 2.1.1, paragraaf 11, 
van de Richtsnoeren inzake 
gemeenschappelijke 
procedures en methoden voor 
het proces van toetsing en 
evaluatie door de 
toezichthouder (EBA/
GL/2014/13).
57 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
118  
Ten tijde van de controle beschikte de ECB niet over procedures om haar cluste -
ring van banken periodiek te toetsen80. Bovendien bleek uit de interne toetsing 
van december 2015 (zie paragraaf 116) dat de gegevens die werden gebruikt om 
de clusterscore te berekenen, sinds 2013 niet waren geactualiseerd. Aangezien 
clustering een belangrijke rol speelt bij het vaststellen van de minimale frequen -
tie aan toezichthoudende activiteiten voor elke belangrijke entiteit, dient deze 
score regelmatig getoetst en geactualiseerd te worden.
119  
Het aantal personeelsleden van elk JST werd voornamelijk bepaald op grond van 
het cluster van de bijbehorende bank, waarbij risico een zeer klein onderdeel is. 
Het minimale inspanningsniveau81 voor een onder toezicht staande bank weer -
spiegelt echter zowel het cluster waarin de bank is ondergebracht als de risicobe -
oordelingsscore (RBS) van de bank. Het SEP van een instelling die als risicovoller 
wordt aangemerkt, zal dus een groter aantal minimale toezichthoudende taken 
omvatten, hoewel het verantwoordelijke JST niet noodzakelijk beschikt over 
voldoende personeel om al die taken behoorlijk te verrichten (aangezien perso -
neelstoewijzingen volgens cluster het risico slechts marginaal weerspiegelen). 
Dit is vooral een probleem voor JST’s in de clusters 3 tot 5 en de „gastcluster”; 
verschillende JST’s kampen daar met personeelsbeperkingen.
Middelen van de ECB worden toegewezen volgens haar 
methodologie voor clustering
120  
JST’s voor banken in de clusters 1 en 2 vallen onder DGMS I, JST’s voor de clusters 
4 en 5 vallen onder DGMS II, terwijl JST’s voor cluster 3 onder DGMS I of DGMS II 
kunnen vallen. In DGMS I zijn ongeveer 215 vte’s beschikbaar voor het toezicht 
op een dertigtal instellingen, in DGMS II zijn dat er ongeveer 240 voor circa 90 
banken. Daaruit blijkt dat de ECB volgens haar methodiek per bank veel meer 
middelen voor toezicht heeft toegewezen aan de clusters 1 en 2 dan aan de clus -
ters 3, 4 en 5. Figuur 10  toont het gemiddelde aantal ECB-personeelsleden per 
JST voor elk cluster.
121  
De ECB-richtsnoeren voor de toewijzing van personeel aan JST’s vermelden 
een minimumaantal ECB-personeelsleden per JST in elk cluster. Cluster 1 heeft 
uiteraard het hoogste personeelsaantal (7 vte’s plus een coördinator) en cluster 
5 het laagste (0,5 vte plus een coördinator). Volgens de recentste door de ECB 
meegedeelde cijfers voldoet de huidige personeelstoewijzing grotendeels aan 
deze richtsnoeren.80 In de EBA-richtsnoeren wordt 
uiteengezet dat de indeling 
van banken met het oog op 
het SEP jaarlijks dient te 
worden getoetst; zie 
afdeling 2.1.1, paragraaf 12, 
van de Richtsnoeren inzake 
gemeenschappelijke 
procedures en methoden voor 
het proces van toetsing en 
evaluatie door de 
toezichthouder (EBA/
GL/2014/13).
81 De ECB heeft vier minimale 
inspanningsniveaus (MEL’s) 
vastgesteld die de minimale 
„intensiteit” van het toezicht 
op een bepaalde instelling 
definiëren. Op elk niveau is er 
een minimale reeks van 
kern-SEP-taken en -activiteiten 
en een minimale frequentie 
om deze uit te voeren. Er zijn 
vier MEL-categorieën die qua 
grondigheid een stijgende lijn 
vertonen, namelijk „basis”, 
„standaard”, „versterkt” en 
„intens”. De ECB heeft een 
matrix ontwikkeld aan de 
hand waarvan banken aan een 
MEL kunnen worden 
toegewezen, op grond van de 
risicoscore van de bank en het 
cluster waarin de bank is 
ondergebracht. Hoe 
complexer en systeem relevan -
ter een bank is en hoe 
riskanter de ECB dit inschat, 
des te hoger het minimale 
toezichtinspanningsniveau.
58 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen Figuur  10Gemiddeld aantal ECB-personeelsleden (vte’s) per JST voor elk cluster
Lidstaat van 
ontvangst 
van de bank02468101214
1 2 3 4 511,9
7,16,5
3,4
2,21,9
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
Het beleid inzake de benoeming van coördinatoren was 
bedoeld om harmonisering te bevorderen, maar werd niet 
altijd gevolgd
122  
De coördinator van elk JST wordt door de ECB aangesteld. Aanvankelijk werden 
benoemingen van coördinatoren goedgekeurd door de voltallige raad van toe -
zicht van het GTM82, maar de procedure is gewijzigd: nu keurt alleen de voorzitter 
van de raad de benoemingen goed, tenzij er sprake is van een wijziging in de 
hiërarchie (bijv. als de aangewezen coördinator ook wordt gepromoveerd tot 
afdelingshoofd, moet de directie de benoeming goedkeuren). Dit vermindert de 
invloed die de raad van toezicht uitoefent op benoemingen van coördinatoren.
123  
Volgens de Gids voor bankentoezicht van de ECB mag de coördinator in het 
algemeen niet afkomstig zijn uit het land waar de onder toezicht staande bank is 
gevestigd. Momenteel zijn echter 18 van de 123 coördinatoren afkomstig van het 
land waarin de betreffende bank haar hoofdkantoor heeft83.82 Coördinatoren worden 
benoemd door de respectieve 
directeur-generaal van DGMS 
I of II. De raad van toezicht 
wordt daarover ingelicht en 
kan elke benoeming 
bespreken en aanvechten.
83 Deze 18 gevallen betreffen 
JST’s voor Belgische, Duitse, 
Spaanse en Italiaanse banken, 
voornamelijk in de clusters 4 
en 5, vier JST’s in cluster 3 en 
één in het gastcluster.
59 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
124  
Hoewel de ECB heeft verklaard dat zij deze bepaling in de Gids niet juridisch 
bindend acht, is zij voornemens iets aan de bovenvermelde gevallen te doen met 
behulp van een trapsgewijze aanpak in drie fasen84: de eerste in juni 2016, de 
tweede in december 2016 en de derde rond juni 2017.
125  
Om de diversiteit van het toezicht te garanderen en de uitwisseling van toe -
zichtskennis te bevorderen, is de ECB voornemens de coördinatoren en al het 
ECB-personeel van JST’s om de drie tot vijf jaar te wisselen. Deze procedure zal 
echter pas einde 2017 geformaliseerd zijn.
De ECB werkt samen met en doet een beroep op NBA’s
JST’s doen een sterk beroep op NBA-personeel, hoewel de 
ECB weinig controle heeft over NBA-middelen
126  
De ECB doet een sterk beroep op de deelnemende NBA’s om de JST’s te beman -
nen. Er is echter geen formele procedure aan de hand waarvan de ECB aanvullen -
de middelen kan vragen bij een NBA. De toewijzing van NBA-personeel aan JST’s 
is afhankelijk van bilaterale ad-hocovereenkomsten en van de welwillendheid 
van de NBA’s. Hoewel de NBA’s verplicht zijn te goeder trouw samen te werken85, 
is het aantal NBA-personeelsleden dat aan de ECB ter beschikking moet worden 
gesteld, niet op juridisch bindende wijze vastgesteld. Bovendien mogen de NBA’s 
hun toezichthoudende personeelsleden naar eigen goeddunken overplaatsen of 
anderszins inzetten.
127  
Volgens de GTM-kaderverordening is de ECB belast met de oprichting en samen -
stelling van JST’s, terwijl de NBA’s uitsluitend verantwoordelijk zijn voor de be -
noeming van hun personeelsleden als leden van een JST. Een NBA-personeelslid 
kan worden benoemd als lid van meer dan één JST86.84 Op 28 december 2015 stelde 
het management van DGMS II 
voor om coördinatoren met 
dezelfde nationaliteit als het 
land van vestiging van de 
onder toezicht staande bank 
te wisselen en aan andere 
JST’s toe te wijzen. Dit voorstel 
werd op 30 december 2015 
goedgekeurd door de raad 
van toezicht.
85 Artikel 20 van de GTM-
kaderverordening, artikel 6, 
lid 2, van de 
GTM-verordening.
86 Artikel 4, leden 1 en 2, van de 
GTM-kaderverordening.
60 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
128  
Wat betreft het NBA-personeel in JST’s heeft de ECB uitsluitend de bevoegdheid 
om een NBA-benoeming af te wijzen. Alle twaalf de NBA’s die onze vragenlijst 
beantwoordden, verklaarden dat de ECB tot dusver nog geen van hun kandida -
ten heeft afgewezen. In feite beschikt de ECB momenteel niet over procedures of 
richtsnoeren om NBA-benoemingen te aanvaarden of af te wijzen; ook ontbreken 
er procedures om de kwalificaties, ervaring, kennis of geschiktheid van NBA-kan -
didaten te beoordelen. Bovendien beweert de ECB dat zij ten gevolge van door 
NBA’s vermelde voorschriften inzake gegevensbescherming slechts beperkte 
persoonsgegevens (bijv. over kwalificatie en ervaring) van NBA-kandidaten voor 
een JST kan opvragen.
Personeelsleden van JST’s zijn nog steeds vooral onderdanen 
van de landen van herkomst van de NBA’s …
129  
Een van de doelstellingen van de JST’s is de totstandbrenging van een gemeen -
schappelijke toezichtcultuur dankzij toezichthouders van diverse origine87. Uit de 
samenstelling van de JST’s blijkt echter dat ze in de meeste gevallen voorname -
lijk bestaan uit personeelsleden die onderdanen zijn van het land waar de bank 
onder toezicht haar hoofdkantoor heeft. Het personeel van de meeste JST’s in 
cluster 1 bestaat voor 70 % uit medewerkers uit hetzelfde land als de onder toe -
zicht staande entiteit; dit geldt evenzeer voor cluster 2. Veel JST’s in de clusters 
3 tot 5 bestaan zelfs voor een nog hoger percentage uit personeelsleden uit het 
rechtsgebied van de bank onder toezicht.
… en een aantal NBA-personeelsleden beantwoordt niet aan 
de verwachtingen van de ECB betreffende JST-personeel
130  
Het aantal ECB-personeelsleden dat wordt toegewezen aan een JST, zal afhan -
kelijk zijn van het cluster en de specifieke kenmerken van de onder toezicht 
staande bank, terwijl de totale omvang en exacte samenstelling van het JST ook 
sterk zal variëren volgens de kenmerken van de onder toezicht staande bank. De 
gemiddelde omvang van een JST (ECB- en NBA-personeel samen) schommelt van 
43,6 vte’s in cluster 1 tot 4,8 in cluster 5. De NBA-middelen die zijn toegewezen 
aan JST’s in cluster 1 stroken met de oorspronkelijke 25 %/75 %-verhouding, zoals 
blijkt uit  figuur 1 1  hieronder. De clusters 2 en 3 leveren een gemengd beeld op, 
aangezien een aantal JST’s in deze clusters over relatief weinig NBA-personeel 
beschikken.87 Overweging 79 van de 
GTM-verordening.
61 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
131  
In de clusters 4 en 5 en het gastcluster ligt het aandeel NBA-personeelsleden 
lager. Dit suggereert dat de middelentoewijzing van NBA’s aan deze clusters 
ontoereikend is. Bepaalde JST’s in de clusters 4 en 5 en de gastcluster beschikken 
over minder dan twee voltijdse NBA-posities, met eenzelfde aantal ECB-perso -
neelsleden. Hoewel banken in de clusters 4 en 5 vanuit algemeen GTM-perspec -
tief minder systeemrelevant zijn, zijn veel van die banken nog altijd belangrijke 
en zeer systeemrelevante instellingen in de nationale context. Aangezien moei -
lijk vol te houden valt dat een cijfer van minder dan 1,5 voltijdse NBA-medewer -
ker voldoende is om doeltreffend toezicht te houden, wijst dit erop dat tal van 
NBA’s mogelijk kampen met ernstige personeelstekorten voor bankentoezicht of 
dat de door NBA’s aan JST’s verstrekte middelen ontoereikend zijn. Uit de interne 
toetsing van de ECB bleek inderdaad dat de middelen momenteel zeer krap zijn, 
vooral voor de kleinste JST’s, zowel bij de ECB als bij de NBA’s, zodat de vereiste 
toezichtskwaliteit nauwelijks kan worden verwezenlijkt88.Figuur  11Gemiddeld aantal personeelsleden en personeelssamenstelling in JST’s, volgens 
cluster
0,1
2,91,84,02,37,83,5
13,72,97,711,5
9,4
22,7
0,40,9
5 4 3 2 150
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0ECB
Andere NBA
Eigen NBA
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
88 Report on the composition, 
staffing and skills of the JSTs, 
verslag nr. 02/2015 van de ECB, 
10 december 2015, blz. 9.
62 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
132  
Nadat de ECB in januari 2015 haar toezichthoudende taken op zich had genomen, 
verrichtte zij een vierde onderzoek naar de NBA-personeelsbezetting. Daaruit 
kwam naar voren dat de NBA’s nog altijd 801 vte’s bijdroegen, dus 33 minder dan 
de 834 vte’s die de ECB had gevraagd en die de NBA’s een jaar eerder hadden 
„toegezegd”. In september 2015 verzond de voorzitter van de raad van toezicht, 
na een bespreking tijdens de vergadering van de raad van 8 juni 2015, formele 
brieven betreffende het probleem van de JST-personeelsbezetting door NBA’s 
naar 21 toezichthoudende autoriteiten in alle 19 deelnemende lidstaten89:
a) de ECB was van mening dat negen toezichthoudende autoriteiten voldoende 
personeelsleden hadden bijgedragen en deze negen werd niet gevraagd om 
bijkomend personeel;
b) de ECB vroeg om aanvullende JST-middelen aan twaalf autoriteiten waarvan 
de personeelsbijdragen aan de JST ontoereikend werden geacht. Zes NBA’s 
beloofden in te gaan op de specifieke verzoeken van de ECB. Vijf andere gin -
gen er gedeeltelijk op in. Eén weigerde aanvankelijk om erop in te gaan, maar 
na zes maanden ontving de ECB documentatie waarin de autoriteit ermee 
instemde om dit gedeeltelijk in te willigen.
133  
Bijgevolg voldoet de personeelsbezetting van zeven NBA’s niet aan de meest 
recente verwachtingen van de ECB op het gebied van JST-personeel90. Dit tekort 
onderstreept de fundamentele zwakheid van het JST-toezichtsmechanisme van 
de ECB, dat sterk afhangt van de samenwerking en welwillendheid van de NBA’s.
134  
Bovendien blijken bepaalde NBA’s het met de ECB oneens te zijn over de precieze 
betekenis van hun „toezegging” om personeel voor de JST’s te verschaffen. De 
resultaten van het personeelsonderzoek van januari 2015 werden in april 2015 
besproken in de raad van toezicht. Tijdens de bespreking vermeldden enke -
le leden van de raad dat zij geen toezeggingen konden doen in verband met 
personeelsbezetting en er in feite ook nooit hadden gedaan, maar dat zij hadden 
gereageerd op enquêtes waarin nauwkeurig verslag werd uitgebracht over het 
personeel dat nodig was voor JST-werkzaamheden, en dat daarbij geen sprake 
was van een toezegging91.89 Twee landen hebben een 
stelsel met twee 
toezichthoudende 
autoriteiten.
90 De personeelstoezegging van 
één NBA is hoger dan het door 
de ECB gevraagde aantal vte’s.
91 Report on the composition, 
staffing and skills of the JSTs, 
verslag nr. 02/2015 van de ECB, 
10 december 2015, blz. 16.
63 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
135  
Per mei 2015 hadden de NBA’s een „toezegging” gedaan om 830,5 vte’s te 
verschaffen. In de oorspronkelijke verhouding van 25 %/75 % was een eerste 
NBA-bijdrage van 1 209 vte’s voorzien. Volgens door de ECB verstrekte cijfers 
beschikten DGMS I en II in maart 2016 over 455 vte’s in alle JST’s. De stijging van 
52 vte’s in de personeelsbijdrage van de ECB sinds november 2014 compenseer -
de de discrepantie tussen het impliciete oorspronkelijke NBA-streefcijfer en de 
feitelijke „toezegging” van de NBA’s niet.
136  
In de brieven die de voorzitter van de raad van toezicht aan de NBA’s verzond in 
september 2015, wees de ECB in de volgende bewoordingen nadrukkelijk op het 
relatieve tekort aan toezichthoudend personeel, vergeleken met collega’s in de 
VS: „In vergelijking met de bankentoezichthouders in dat land (Federal Reserve 
en het Office of the Comptroller of the Currency) beschikt het GTM per bank ge -
middeld over slechts 60 % van de capaciteit die wordt ingezet voor doorlopend 
toezicht.”
137  
De kwestie van de NBA-personeelstekorten kunnen verder worden verergerd 
door het feit dat de ECB coördinatoren in de clusters 3-5 en het gastcluster 
toestaat om meer dan één JST tegelijk te leiden. In de praktijk zijn de meeste 
coördinatoren in de clusters 4 en 5 en de gastcluster verantwoordelijk voor twee 
tot vier JST’s, waarbij één persoon verantwoordelijk is voor vijf JST’s.
JST-structuur, rapportagelijnen en opleiding
Multinationale teams bevorderen uitwisseling van kennis en 
beste praktijken …
138  
De multinationale samenstelling van de JST’s is onder meer bedoeld om de uit -
wisseling van kennis en beste praktijken uit alle GTM-rechtsgebieden te bevorde -
ren en bij te dragen tot de totstandkoming van een geharmoniseerde toezichts -
cultuur en een gelijk speelveld.
64 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
139  
JST’s zijn verantwoordelijk voor het beheer van de werkzaamheden van alle 
leden van hun respectieve JST’s, waaronder de NBA-personeelsleden die zich in 
andere landen bevinden. Ze worden bijgestaan door „NBA-subcoördinatoren” die 
de coördinatie van het doorlopend toezicht op nationaal niveau verzorgen. De 
subcoördinatoren moeten er ook voor zorgen dat er toezicht op professionele 
en prudentiële wijze wordt uitgeoefend, overeenkomstig de GTM-beginselen en 
onder leiding van de coördinator. JST’s komen veelvuldig samen bij de ECB, in 
vestigingen van de NBA of ter plaatse bij de onder toezicht staande bank, naast 
hun regelmatige communicatie via telefoon/e-mail. JST-leden nemen ook deel 
aan teambuildingoefeningen en opleidingscursussen.
… maar botsende rapportagelijnen …
140  
Gezien hun structuur staat en valt de efficiënte werking van de JST’s met een 
aantal uitdagingen, voornamelijk in verband met de toewijzing van taken en de 
communicatiestromen in het team, waarvoor de coördinator verantwoordelijk 
is. Alle personeelsleden van een JST (zowel die van de ECB als die van de NBA’s) 
leggen formeel verantwoording af aan de coördinator (terwijl ze ook de NBA’s op 
de hoogte houden). Voor de NBA-leden van een JST gelden echter twee functi -
onele rapportagelijnen: voor JST-werkzaamheden, die het merendeel van hun 
beroepstaken uitmaken92, brengen zij verslag uit aan de coördinator, voor andere 
werkzaamheden rapporteren ze aan hun lijnmanager bij de NBA. Bovendien 
brengen zij over alle aangelegenheden in verband met hiërarchie en personele 
middelen uitsluitend verslag uit bij het NBA-management.
… gebrek aan helderheid in communicatiestromen en 
toewijzing van taken …
141  
Een goede werkrelatie tussen de JST-coördinatoren en NBA-subcoördinatoren 
waarbij sprake is van intensieve samenwerking en interactie, is essentieel voor 
de doelmatige werking van de JST’s. In haar interne toetsing (zie paragraaf 116) 
kwam de ECB tot de vaststelling dat de kwaliteit van de samenwerking tussen de 
ECB- en NBA-leden van een JST doorgaans weliswaar goed is, maar dat er onder -
linge verschillen zijn tussen de JST’s:
a) Sommige coördinatoren wezen op problemen met de toewijzing van taken 
op NBA-niveau. Bovendien worden de taken in de grootste JST’s in hoofdzaak 
toegewezen door de subcoördinatoren, en de coördinator is soms nauwelijks 
op de hoogte van de efficiëntie van de toewijzing.92 De splitsing tussen JST-/
NBA-taken voor JST-personeel 
van een NBA is vastgesteld 
aan de hand van bilaterale 
overeenkomsten tussen de 
ECB en de NBA’s die „plafonds” 
bepalen op het percentage 
tijd dat aan JST-taken wordt 
besteed en dat 75 % tot 100 % 
van de tijdsbesteding 
uitmaakt. Eén NBA past een 
plafond van 75 % toe, veertien 
NBA’s hanteren een plafond 
van 80 %, drie een van 90 %, 
één 95 %, en twee hebben 
geen plafond ingevoerd 
(100 %). (In totaal zijn er meer 
dan 19 NBA’s omdat twee 
landen meer dan één 
toezichthoudende autoriteit 
hebben en deze verschillende 
plafonds kunnen hanteren).
65 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
b) In sommige JST’s werden de informatie-uitwisseling en communicatie 
 problematisch geacht. Sommige NBA-subcoördinatoren klaagden erover dat 
de NBA-leden onvoldoende informatie kregen over vragen van de coördina -
tor, en dat er geen feedback kwam nadat die vragen waren beantwoord.
c) Gemeenschappelijke mailboxen van JST’s die worden gebruikt als „enig 
kanaal” voor de uitwisseling van informatie met de onder toezicht staande 
 instellingen zijn ontoegankelijk voor alle JST-leden die afkomstig zijn uit 
NBA’s. Sommige JST’s laten toe dat de bank onder toezicht tegelijkertijd 
 communiceert met de ECB en de NBA.
… en verschillen in gebruik en classificatie van horizontale 
NBA-functies kunnen leiden tot ondoelmatig gebruik van 
middelen
142  
Op NBA-niveau werken ongeveer 1 300 vte-personeelsleden93 in horizontale 
toezichthoudende functies94. Er bestaan weinig specifieke richtsnoeren over de 
directe interactie tussen de JST’s en de horizontale functies binnen de NBA’s. In 
haar interne toetsing (zie paragraaf 116) kwam de ECB tot de vaststelling dat de 
NBA-leden van een JST in sommige gevallen contact opnamen met hun lokale 
horizontale teams, terwijl de ECB-leden met hetzelfde doel contact opnamen 
met de horizontale afdelingen van de ECB. Dit leidde tot dubbel werk en vertra -
gingen in de besluitvorming.
Gebrek aan bindende prestatiebeoordelingen van NBA-
personeel in JST’s kan problemen met stimulansen en 
prestaties veroorzaken
143  
Bij de oprichting van het GTM bestonden er geen formele procedures aan de 
hand waarvan de ECB officieel aan het NBA-management verslag diende uit te 
brengen over de prestaties van de NBA-personeelsleden in JST’s. Hoewel er enige 
feedback werd gegeven, bleef dit onofficieel en waren de NBA’s niet verplicht om 
prestatiebeoordelingen te aanvaarden of te gebruiken.93 Dit cijfer werd vastgesteld op 
grond van een onderzoek 
verricht door het Comité voor 
Organisatieontwikkeling van 
de ECB (oktober 2014).
94 Horizontale functies kunnen 
binnen de verschillende NBA’s 
een andere naam en inhoud 
hebben, maar omvatten 
doorgaans gespecialiseerde 
terreinen of eenheden zoals 
bankvergunningen, 
crisisbeheer, handhaving en 
sancties, toezichtsbeleids -
maatregelen, interne 
risico  modellen, planning en 
coördinatie enz.
66 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
144  
De ECB heeft nu een pilotprocedure opgezet voor JST-coördinatoren om officiële 
feedback te geven aan van NBA’s afkomstige JST-subcoördinatoren, maar niet 
aan andere personeelsleden van NBA’s. Deze procedure trad op 18 november 
2015 in werking95. „Op basis van de praktijktestervaring […] wordt een uitgebrei -
dere toepassing van het GTM-prestatiefeedbackmechanisme overwogen.”96 Dit 
is een positieve ontwikkeling en kan een belangrijke verbetering betekenen ten 
opzichte van de vroegere situatie.
145  
De NBA’s mogen echter volledig zelf beslissen of ze al dan niet gebruikmaken 
van door een JST-coördinator gegeven feedback, en of ze deze feedback al dan 
niet opnemen in de beoordelingsrapporten van hun eigen personeel. De NBA’s 
blijven niet alleen volledig verantwoordelijk voor de prestatiebeoordelingen van 
hun eigen personeel, sommige NBA’s kunnen door hun nationale wetgeving zelfs 
worden belet de prestatiefeedback van de ECB toe te passen.
146  
Van de NBA’s die antwoord gaven op onze vragenlijst, meldde 80 % dat zij van 
de ECB prestatiefeedback kregen over de werkzaamheden van de NBA-leden van 
JST’s. Slechts 33 % verklaarde echter dat zij in hun eigen prestatiebeoordeling 
met die feedback rekening houden.
147  
Botsende rapportagelijnen en het gebrek aan bindende prestatiefeedback van 
de ECB kunnen mogelijk negatieve gevolgen hebben. Het gevaar bestaat dat 
NBA-personeelsleden geneigd zijn NBA-werkzaamheden voorrang te geven 
 boven hun JST-verantwoordelijkheden.95 Besluit ECB/2015/36 
(gepubliceerd op https://
www.ecb.europa.eu/ecb/
legal/pdf/en_ecb_2015_36_f_
sign.pdf ).
96 Overweging 3 van 
Besluit ECB/2015/36 van 
18 november 2015.
67 Gezamenlijke toezichthoudende teams  —  
Organisatie en toewijzing van middelen
Het GTM heeft geen geïntegreerd opleidingsprogramma en 
geen certificeringsprogramma voor toezichthouders
148  
De ECB voorziet in een uitgebreide opleiding in algemene zakelijke vaardigheden 
en „soft skills”, zoals tekstschrijven, evenals cursussen leidinggeven en opleidin -
gen in verband met processen en IT-instrumenten. De technische kennis van het 
bankentoezichtpersoneel wordt getoetst tijdens de aanwervingsprocedure en 
de ECB geeft haar personeelsleden toegang tot onlinecursussen over bankentoe -
zicht die worden georganiseerd door het Financial Stability Institute. Ze kunnen 
ook opleiding volgen die wordt georganiseerd door NBA’s of andere bankentoe -
zichtautoriteiten, naast specifieke opleidingen die voornamelijk door DG MS IV 
worden verstrekt. Er bestaat echter geen gestructureerd verplicht opleidings -
programma als zodanig, vooral in verband met technische onderwerpen die van 
specifiek belang zijn voor de bankentoezichttaken van GTM-medewerkers. Er is 
een stuurgroep opgericht om een systeembreed opleidingsprogramma op het 
gebied van toezicht voor al het betrokken GTM-personeel te ontwerpen en bij te 
houden. De groep ontwikkelt de bestaande elementen van een dergelijk pro -
gramma en vult die aan om ervoor te zorgen dat er een doeltreffend opleidings -
programma voor het hele GTM zal worden aangeboden. In de herfst van dit jaar 
zullen de belangrijkste opleidingen voor 2016 worden gegeven en in 2017 zal een 
uitgebreider programma worden georganiseerd.
149  
Het is weliswaar begrijpelijk dat dit in de zeer vroege fasen van het opzet van 
dit mechanisme nog niet bestaat, maar het gebrek aan een geïntegreerd oplei -
dingsprogramma of kenniscertificeringsprogramma kan doeltreffend toezicht 
in de weg staan, aangezien de GTM-werknemers mogelijk niet beschikken over 
de nodige actuele technische kennis om doeltreffend toezicht uit te oefenen 
op de EU-bankensector. Dit geldt vooral in het licht van de vele nieuwe pruden -
tiële richtsnoeren en toezichtsvereisten die de voorbije jaren zijn ingevoerd. 
Bovendien zijn nieuwe, bij de ECB in dienst getreden personeelsleden afkomstig 
uit sterk uiteenlopende nationale wet- en regelgevingsstelsels waar ondanks 
pogingen om de praktijken in het gehele GTM te harmoniseren, toch nog veel 
verschillen bestaan. In een dergelijke omgeving lijkt een grondig en geïntegreerd 
toezichtsgebonden opleidingsprogramma met een duidelijk certificeringsproces 
een noodzakelijke voorwaarde voor de opbouw van een werkelijk geïntegreerd 
toezichtsmechanisme dat de GTM-verordening beoogt97.97 Zie overweging 79 van de 
GTM-verordening.
68
 Toezicht ter plaatse
De regelingen voor toezicht ter plaatse zijn coherent 
en compleet
150  
Onze controle van werkzaamheden op het gebied van toezicht ter plaatse was 
gebaseerd op de BCBS-kernbeginselen, die vereisen dat toezichthouders een 
passende mix van toezicht ter plaatse en extern toezicht toepassen98. Toezicht -
houders moeten beschikken over een coherent proces voor de planning en 
uitvoering van activiteiten ter plaatse en externe activiteiten, aan de hand van 
beleidsmaatregelen en processen die ervoor zorgen dat dergelijke activiteiten 
grondig en consistent worden verricht met duidelijke verantwoordelijkheden, 
doelstellingen en resultaten, en dat er effectieve coördinatie en informatie-uit -
wisseling bestaat tussen de functies ter plaatse en de externe functies99.
151  
Het proces voor toezicht ter plaatse is ingedeeld in duidelijk omschreven fasen 
(zie figuur 12 ).98 BCBS Core Principles for 
Effective Banking Supervision 
(2012), beginsel 9, essentieel 
criterium 1. In de beginselen 
zijn werkzaamheden ter 
plaatse gedefinieerd als een 
instrument om onafhankelijk 
te verifiëren of bij banken 
passend beleid en passende 
controles en procedures 
bestaan, om vast te stellen dat 
de door banken gerapporteer -
de gegevens betrouwbaar 
zijn, om aanvullende 
infor  ma tie te verkrijgen over 
de bank en haar verwante 
ondernemingen teneinde de 
toestand van de bank te 
beoordelen, de follow-up van 
de bank inzake 
toezichtsgebonden 
problemen te controleren, 
enz.
99 BCBS Core Principles for 
Effective Banking Supervision 
(2012), beginsel 9, essentieel 
criterium 2.Figuur  12De fasen van het toezicht ter plaatse
C.B.A.
Betrokken partijen
ECB-functie toezichtsgebonden kwaliteitsborging en benchmarkGecentraliseerde 
functie ter plaatse
Gemeenschappelijk 
toezichthoudend team 
(JST)Hoofd van de 
missie (HoM)Gecentraliseerde 
functie ter plaatseBetrokken partijenBetrokken partijen
Gecentraliseerde functie ter plaatse, JST’s, NBA-functies ter plaatse, ECB-horizontale functiesPLANNING
B.1. Voorbereiding B.2. Onderzoek B.3. Rapportage B.4. Follow-up
InspectieteamHoM HoM JST
Inspectieteam Inspectieteam HoM
JST
JST
Horizontale kwaliteitsborging (toetsing achteraf)
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
69 Toezicht ter plaatse 
 
152  
Tijdens de  voorbereidingsfase  wordt van alle deelnemers verwacht dat zij 
komen tot een gemeenschappelijke opvatting van de reikwijdte van de geplande 
inspectie. De JST-coördinator en het hoofd van de missie (HoM) die het inspectie -
team ter plaatse leiden, stellen vóór de inspectie een nota op waarin de doel -
stellingen, de reikwijdte en de opdracht van de inspectie worden beschreven. 
Tijdens de onderzoeksfase  worden alle nodige inspectieprocedures uitgevoerd 
onder leiding van het HoM, meestal in de gebouwen van de kredietinstelling. Het 
HoM stelt een voorlopig ontwerpverslag op waarop de bank commentaar mag 
geven tijdens de voorlopige slotzitting; vervolgens wordt een ontwerpverslag 
opgemaakt waarop de NBA uit het land van het HoM en de afdeling van de ECB 
voor gecentraliseerde inspecties ter plaatse (de COI) overeenstemmingscontroles 
verrichten. Tot slot rondt het HoM het verslag af en wordt er ter afsluiting onder 
leiding van de JST-coördinator een slotzitting gehouden met de kredietinstelling. 
In de follow-upfase stelt de JST-coördinator aanbevelingen op, uitgaande van 
de bevindingen van het inspectieverslag. Deze aanbevelingen worden in een 
follow-upbrief aan de bank toegezonden.
Er ontstonden praktische tekortkomingen in de 
personeelsbezetting bij, en de planning en uitvoering 
van inspecties ter plaatse
Beperkte betrokkenheid van ECB bij inspecties ter plaatse
153  
De COI beschikte eind november 2015 over 46 personeelsleden, waarvan er 
35 inspecties hadden geleid of aan inspecties hadden deelgenomen. De COI 
schat dat de personeelsleden twee derde van hun werkuren aan werkzaam -
heden op het terrein besteden en één derde aan planning, coördinatie en 
overeenstemmingscontroles.
154  
In 2015 werden er tot oktober in totaal 235 inspecties ter plaatse verricht. Negen -
entwintig daarvan (12 %) werden geleid door de COI, terwijl de meeste inspecties 
door een NBA werden geleid. In 2015 voorzag de ECB in 8 % van de personeelsle -
den voor alle inspecties ter plaatse; 92 % was afkomstig van NBA’s.
70 Toezicht ter plaatse 
 
155  
In de GTM-verordening werd de ECB belast met en verantwoordelijk gesteld voor 
het directe toezicht op alle systeemrelevante banken in de eurozone. Toezicht ter 
plaatse is een cruciaal onderdeel van deze bevoegdheid. De sleutelrol die de ECB 
vervult bij inspecties ter plaatse wordt duidelijk aangegeven in overweging 47100 
en artikel 12, lid 1101, van de GTM-verordening. Dit impliceert niet dat elke inspec -
tie uitsluitend door ECB-personeelsleden moet worden geleid of verricht, maar 
toch is het huidige niveau van betrokkenheid van de ECB verrassend laag, wat 
niet met de geest van de GTM-verordening strookt. Bovendien vermeldt de toe -
zichtshandleiding dat, in de regel, teams voor inspectie ter plaatse worden geleid 
door NBA-personeel, wat niet strookt met de tekst van de GTM-verordening. Zie 
tabel 7  hieronder voor meer informatie over deze kwestie.100 Om haar taken doeltreffend te 
kunnen uitoefenen, moet de 
ECB alle noodzakelijke 
informatie kunnen opvragen 
en onderzoeken en inspecties 
ter plaatse kunnen verrichten, 
in voorkomend geval in 
samenwerking met de 
nationale bevoegde 
autoriteiten. De ECB en de 
nationale bevoegde 
autoriteiten moeten toegang 
hebben tot dezelfde 
informatie zonder dat de 
kredietinstellingen 
onderworpen zijn aan 
dubbele verplichtingen inzake 
verslaglegging.
101 Met het oog op de uitvoering 
van de haar bij deze 
verordening opgedragen 
taken en onder voorbehoud 
van andere in het 
desbetreffende Unierecht 
gestelde voorwaarden, kan de 
ECB overeenkomstig artikel 13, 
en onder voorbehoud van 
voorafgaande kennisgeving 
aan de betrokken nationale 
bevoegde autoriteit, alle 
nodige inspecties ter plaatse 
in de bedrijfsruimten van in 
artikel 10, lid 1, bedoelde 
rechtspersonen verrichten, 
alsmede in een andere 
onderneming die onder 
toezicht op geconsolideerde 
basis valt en waarvoor de ECB 
overeenkomstig artikel 4, lid 1, 
onder g), de consoliderende 
toezichthouder is. Indien dit 
voor het behoorlijk en efficiënt 
verrichten van de inspecties 
nodig is, kan de ECB de 
inspectie ter plaatse verrichten 
zonder dat vooraf aan die 
rechtspersonen aan te 
kondigen.Tabel 7Bepalingen voor hoofden van de missie
GTM-verordening Kaderverordening Toezichtshandleiding
Artikel 12
Met het oog op de uitvoering van 
de haar bij deze verordening opge -
dragen taken en onder voorbehoud 
van andere in het desbetreffende 
Unierecht gestelde voorwaar -
den, kan de ECB overeenkomstig 
artikel 13, en onder voorbehoud 
van voorafgaande kennisgeving aan 
de betrokken nationale bevoegde 
autoriteit, alle nodige inspecties ter 
plaatse in de bedrijfsruimten van in 
artikel 10, lid 1, bedoelde rechts -
personen verrichten, alsmede in 
een andere onderneming die onder 
toezicht op geconsolideerde basis 
valt en waarvoor de ECB overeen -
komstig artikel 4, lid 1, onder g), de 
consoliderende toezichthouder is.
Overweging 47
Om haar taken doeltreffend te 
kunnen uitoefenen, moet de ECB alle 
noodzakelijke informatie kunnen 
eisen en onderzoeken en inspecties 
ter plaatse kunnen verrichten, in 
voorkomend geval in samenwer -
king met de nationale bevoegde 
autoriteiten.Artikel 143, lid 1
1. Met inachtneming van artikel 12 
van de GTM-verordening, benoemt 
de ECB ter uitvoering van de aan 
haar door de GTM-verordening op -
gedragen taken teams voor inspectie 
ter plaatse zoals vastgelegd in 
artikel  144 teneinde alle benodigde 
inspecties ter plaatse uit te voeren in 
de gebouwen van een rechtspersoon 
zoals vermeld in artikel 10, lid 1, van 
de GTM-verordening.
Artikel 144
1. De ECB is belast met de oprichting 
en de samenstelling van teams voor 
inspectie ter plaatse waar de NBA’s 
bij worden betrokken, in overeen -
stemming met artikel 12 van de 
GTM-verordening.
2. De ECB benoemt het hoofd van 
het team voor inspectie ter plaatse 
uit ECB- en NBA-personeelsleden.Paragraaf 45
In de regel worden de 
teams voor inspectie 
ter plaatse geleid door 
NBA-personeel.
Bron:  ERK.
71 Toezicht ter plaatse 
 
156  
De leden van een inspectieteam, met inbegrip van het HoM, worden door de 
ECB aangesteld. Zowel in de kaderverordening als in de toezichtshandleiding 
worden personen van buitenaf, zoals leden van accountantskantoren, uitgeslo -
ten van een benoeming als HoM en is vastgesteld deze alleen als leden van het 
inspectieteam werkzaam kunnen zijn. De kaderverordening legt dus strengere 
beperkingen op dan de GTM-verordening. Volgens een recent onderzoek voor 
het Europees Parlement zou een flexibeler aanpak ten aanzien van de betrokken -
heid van externe controleurs in het toezicht de kwaliteit in bepaalde omstandig -
heden verbeteren102. Externe deskundigen aanstellen met passende waarborgen 
en ervoor zorgen dat mogelijke belangenverstrengeling wordt vermeden, kan de 
situatie verlichten op een ogenblik waarop de ECB zelf over beperkte personele 
middelen beschikt.
157  
In onze vragenlijst vroegen we NBA’s of het mogelijk was dat externe personen 
als HoM functioneren voor inspecties ter plaatse van minder belangrijke krediet -
instellingen. Twee NBA’s gaven een positief antwoord. Eén ervan zet al verschil -
lende jaren externe personen in als HoM.
158  
Een door de ECB verrichte analyse in het kader van een intern verslag van de 
afdeling Toezichtsgebonden Kwaliteitsborging (SQA) over het programma voor 
onderzoek door de toezichthouder (SEP) heeft aangetoond dat er in 2015 een ne -
gatieve tendens bestond voor de toewijzing van NBA-personeel ten behoeve van 
grensoverschrijdende inspecties. Een van de redenen daarvoor was het beleid 
inzake de terugbetaling van reiskosten en salarissen die door de NBA’s worden 
betaald. In september 2015 besloot de raad van toezicht alle reiskosten (terug) te 
betalen, maar niet de salariskosten. We vroegen de NBA’s in onze vragenlijst of 
salariskosten terugbetaald moeten worden. Vijf van de zeven NBA’s antwoordden 
dat salarissen terugbetaald moeten worden, terwijl de andere twee van mening 
waren dat de huidige regeling niet veranderd mocht worden. Andere redenen 
voor de tendens in de toewijzing van NBA-personeel waren, volgens hetzelfde 
SQA-verslag, de schaarse NBA-middelen en de lange duur van grensoverschrij -
dende inspecties.
Planning is uitvoerig en complex
159  
Het toezichtsproces begint met de oprichting van een SEP voor elke belangrijke 
kredietinstelling waarin de toezichthoudende activiteiten en prioriteiten voor 
het volgende jaar worden vastgesteld. Daartoe worden in het SEP alle aanvragen 
voor inspecties ter plaatse opgesomd en worden deze naar prioriteit in catego -
rieën verdeeld, namelijk „essentieel”, „belangrijk” of „gewenst”103. Voor de verde -
ling in categorieën zijn geen richtsnoeren verstrekt.102 Banking Supervision and 
External Auditors in the 
European Union, blz. 6, http://
www.europarl.europa.eu/
RegData/etudes/
STUD/2015/542673/
IPOL_STU(2015)542673_
EN.pdf .
103 Hoofdstuk 6, paragraaf 75, van 
de toezichtshandleiding.
72 Toezicht ter plaatse 
 
160  
Tabel 8  geeft aan hoeveel inspecties er in 2015 door de JST’s werden aange -
vraagd en hoeveel er per prioriteit werden verricht. De geaggregeerde cijfers 
laten zien dat in 2015 de JST’s 576 aanvragen voor inspecties ter plaatse hebben 
ingediend, waarvan er 250 (43 %) werden goedgekeurd. De ECB legde uit dat, 
hoewel sommige inspecties niet gerechtvaardigd werden geacht, andere niet 
konden worden verricht bij gebrek aan ECB- en/of NBA-personeel. Drie van de elf 
NBA’s die antwoord gaven op de vraag over een passende personeelsbezetting 
lieten weten dat zij met een personeelstekort kampten. De afdeling Toezichtsge -
bonden Kwaliteitsborging besloot in haar verslag dat de NBA-middelen vooral in 
de tweede helft van 2015 krap waren. Tabel 8Aangevraagde, goedgekeurde en verrichte inspecties ter 
plaatse voor 2015 (per 31.10.2015)
Prioriteitsni -
veauAantal aangevraagde 
inspectiesAantal goedgekeurde 
inspectiesAantal verrichte inspecties
Essentieel Niet bekendgemaakt 148 143
Belangrijk Niet bekendgemaakt 86 80
Gewenst Niet bekendgemaakt 16 12
Totaal 576 250 235
Bron:  Aangepast op basis van ECB-gegevens; de cijfers zijn niet gecontroleerd.
161  
De procedure voor het opnieuw plannen van een inspectie ter plaatse wordt 
niet behandeld of toegelicht in de toezichtshandleiding. Deze procedure wordt 
echter wel besproken in een maandelijkse update van de inspecties ter plaatse; 
daarvoor is de goedkeuring nodig van de raad van toezicht en de raad van be -
stuur, in het kader van de „procedure van geen bezwaar”.
162  
In november 2015 hadden de NBA’s 249 HoM’s (134 vte’s) en 906 inspecteurs 
(421 vte’s) geleverd voor inspecties ter plaatse. Het verschil tussen het aantal per -
sonen en de vte-cijfers hangt voornamelijk samen met de tijd die de inspecteurs 
aan controlebezoeken konden besteden, maar — volgens de COI — ook met de 
onbetrouwbare cijfers van de NBA’s. Vanwege personeelstekorten diende de CIO 
in 2015 andere inspecties een andere prioriteit te geven om te kunnen ingaan op 
de ad hoc-inspectieaanvragen.
73 Toezicht ter plaatse 
 
163  
De toezichtshandleiding schrijft geen minimale inspectiefrequentie voor, hoe -
wel dit wordt beschouwd als een van de beste praktijken op het gebied van 
toezicht104. De raad van toezicht vroeg in januari 2016 om een duidelijke strate -
gie achter de OSI-verzoeken en om prioritering daarvan. In mei 2016 werd een 
besluit genomen inzake een voorgestelde strategie voor OSI-planning, met 
inbegrip van „beoogde aantallen controleopdrachten”. Beoogde aantallen con -
troleopdrachten betreffen een indicatief aantal inspecties ter plaatse die idea -
liter tijdens een planningscyclus worden uitgevoerd. Ook is er nog steeds niet 
voorzien in de mogelijkheid dat kredietinstellingen zelf een inspectie ter plaatse 
aanvragen, zoals gebruikelijk is in andere toezichtsystemen105.
164  
Voor 2016 moeten de JST-coördinatoren nu een beknopte schriftelijke motivering 
indienen bij elke aanvraag voor een inspectie ter plaatse. Zodoende kan de COI 
een beter inzicht krijgen in de vereisten, waardoor het planningsproces beter kan 
worden gestroomlijnd. In dit verband werd in het SQA-verslag geconcludeerd dat 
de selectie van inspecties op basis van de beschikbare middelen voor de korte 
termijn gezien de beperkte middelen een redelijke aanpak kan zijn, maar dat op 
de lange termijn de JST-voorstellen goedgekeurd moeten worden naargelang 
van de situatie en het risicoprofiel van de kredietinstelling.
IT-verbeteringen zijn nodig
165  
De uitvoering, rapportage en follow-up van inspecties ter plaatse moet worden 
ondersteund door een passend IT-systeem. De ECB gebruikt de IMAS-applicatie 
(Information Management System, oftewel informatiebeheersysteem). Aangezien 
IMAS het voornaamste IT-instrument is dat zowel door JST’s als inspectieteams 
ter plaatse wordt gebruikt, moet het een technische basis bieden voor de harmo -
nisatie van processen en samenhang in het toezicht op kredietinstellingen.
166  
Het is logisch dat de ECB een geïntegreerd IT-platform gebruikt om zowel het 
toezicht ter plaatse als het externe toezicht te behandelen. Met betrekking tot 
toezicht ter plaatse kent IMAS echter de volgende grote tekortkomingen:
a) geen functie voor de personeelstoewijzing en monitoring van missies;
b) niet afgestemd op hoofdstuk 6 van de GTM-toezichtshandleiding, met name 
in verband met eenvormige documentatienormen en het controlespoor;
c) slecht functionerend up- en downloaden van documenten en gegevens;
d) problemen met toegang op afstand;
e) ontoereikende rapportagefuncties; en
f) ontoereikende controleprocedures.104 Zie hoofdstuk 5000.0.3 van de 
toezichtshandleiding van de 
Amerikaanse Federal Reserve.
105 Zie hoofdstuk 5000.0.2 van de 
toezichtshandleiding van de 
Amerikaanse Federal Reserve.
74 Toezicht ter plaatse 
 
167  
De huidige IMAS-versie is ongeschikt voor inspecties ter plaatse. Volgens de ECB 
was dit een tijdelijke oplossing totdat een volwaardig IT-systeem kon worden 
ingevoerd. Vijf van de NBA’s die onze vragenlijst beantwoordden, maken mo -
menteel gebruik van IMAS, vier andere niet. De ene NBA maakt er meer gebruik 
van dan de andere.
168  
We konden in de toezichtshandleiding geen informatie vinden over de opslag 
of archivering van inspectiedocumenten (bijv. inspectieverslagen) in het geval 
dat IMAS niet wordt gebruikt. De COI verstrekte ons een standaard e-mail waarin 
wordt gevraagd om bepaalde documenten op IMAS op te slaan. Deze e-mail 
wordt naar HoM’s verzonden wanneer het eindverslag wordt vrijgegeven. De COI 
controleert echter niet of alle nodige documenten zijn bewaard. Bovendien bevat 
de e-mail geen enkele vereiste in verband met de opslag van bewijsmateriaal dat 
niet voor bevindingen werd gebruikt.
169  
De verstrekte documentatie omvatte geen bewijsstukken die aangaven dat de 
raad van toezicht op de hoogte was gebracht van het ontbreken in IMAS van 
bepaalde belangrijke functies die de raad in staat zouden stellen goed onder -
bouwde besluiten te nemen.
170  
Alle HoM’s hebben toegang tot alle verslagen van inspecties ter plaatse in IMAS 
zolang zij die functie bekleden. Hierdoor ontstaat een operationeel risico van 
misbruik of onbedoeld verlies van rapportagegegevens. De ECB verstrekte ons 
een beleidsdocument over de toegangsrechten van haar GTM-personeel tot 
toezichtsgebonden informatie in IMAS, maar dat document behandelt geen 
toegangsrechten van HoM’s of inspecteurs ter plaatse die door de NBA’s zijn aan -
gesteld. Bovendien staat het de NBA’s vrij om hiervoor hun eigen regelingen te 
treffen, aangezien de toezichtshandleiding niet vereist dat alle werkdocumenten 
in IMAS worden opgeslagen.
75 Toezicht ter plaatse 
 
De ECB plant concrete maatregelen ter verbetering 
van de kwalificaties en vaardigheden van inspecteurs 
en HoM’s
171  
In de GTM-kaderverordening wordt de ECB verantwoordelijk gesteld voor de 
oprichting en samenstelling van inspectieteams ter plaatse. In de praktijk moet 
de ECB hiervoor gezien haar beperkte middelen echter een beroep doen op de 
beschikbare NBA-personeelsleden.
172  
We ontvingen uitsluitend samengetelde statistieken over de ervaringen van 
HoM’s en projectbeheerders die verantwoordelijk waren voor de controle van 
modellen voor interne kapitaalvereisten van de banken. Vanaf februari 2015 had 
56 % van alle HoM’s en projectbeheerders minder dan drie jaar ervaring met het 
leiden van inspecties ter plaatse of de controle van interne modellen106.
173  
Gezien de verschillen tussen NBA’s maakt de COI regelmatig, aan de hand van 
halfjaarlijkse onderzoeken, een inventaris op van de vaardigheden van NBA-in -
specteurs ter plaatse. We ontvingen een samengevoegd overzicht voor febru -
ari 2015, maar kregen niet de onderliggende gegevens van het onderzoek. 
Volgens het overzicht konden op dat ogenblik slechts drie NBA’s alle nodige 
vaardigheden voor inspecties ter plaatse voorleggen. Eén NBA ontbrak het aan 
nagenoeg alle nodige vaardigheden en bij de andere ontbraken ten minste enke -
le vaardigheden.
174  
Door middel van onze vragenlijst vroegen we de banken om een score toe te 
kennen aan de kwaliteit van de inspecties ter plaatse sinds de oprichting van het 
GTM. 54 % van de respondenten antwoordde dat de kwaliteit goed tot zeer goed 
was, 37 % dat de kwaliteit toereikend was en 10 % vond de kwaliteit slecht.
175  
In 2015 organiseerde de ECB zes opleidingsseminars voor HoM’s. De helft van de 
HoM’s woonde echter zelfs niet één van deze seminars bij. De ECB heeft plannen 
om een inspectieacademie op te richten, die cursussen op maat zal ontwikkelen 
als onderdeel van het institutionele opleidingsprogramma van de ECB.106 Interne modellen worden 
gebruikt om de 
kapitaalvereisten uit hoofde 
van de verordening 
kapitaalvereisten te 
berekenen. Deze interne 
modellen moeten door de 
toezichthouders worden 
goedgekeurd en 
gecontroleerd. Verdere 
informatie is te vinden in de 
Gids voor bankentoezicht van 
de ECB, november 2014.
76 Toezicht ter plaatse 
 
Een duidelijke rapportagestructuur met weinig 
aandacht voor details die door langdurige procedure 
aan waarde kan inboeten
De rapportageprocedure van de ECB is goed gestructureerd
176  
De volgorde die voor de rapportage van inspecties ter plaatse moet worden 
gevolgd, is duidelijk omschreven. Zie volledige informatie in bijlage X . In onze 
vragenlijst vroegen we de banken of ze redelijke gelegenheid hadden gekregen 
om opmerkingen te maken over het ontwerpinspectieverslag en dit met het 
team van de inspectie ter plaatse te bespreken. De overgrote meerderheid van 
de respondenten (92 %) antwoordde positief.
177  
Uit hoofde van het „onafhankelijkheidsbeginsel”107 kan de COI weliswaar inhou -
delijke wijzigingen aan een inspectieverslag vragen, maar kan het HoM weigeren 
daarop in te gaan. Hoewel van een dergelijke weigering een aantekening moet 
worden gemaakt in het kader van de bevindingen inzake de overeenstemming 
van de COI’s, is de versie van het verslag dat aan de bank wordt toegezonden de 
definitieve tekst van het HoM.
De regels voor de communicatie van bevindingen zijn echter 
onvolledig
178  
De inspectiebevindingen worden in verschillende categorieën ondergebracht, af -
hankelijk van de impact ervan op de financiële toestand van de kredietinstelling 
(„laag”, „gemiddeld”, „hoog” en „zeer hoog”)108. Deze indeling wordt echter alleen 
intern gebruikt en wordt door de inspecteurs gestaafd in de werkdocumenten, 
maar wordt niet opgetekend in het inspectieverslag. De toezichtshandleiding 
verstrekt hierover geen richtsnoeren. Het valt moeilijk na te gaan of de indeling 
van de bevindingen door de verschillende HoM’s consequent gebeurt — deze 
kwestie moet achteraf worden bekeken aan de hand van overeenstemmingscon -
troles. Twee NBA’s die antwoord gaven op onze vragenlijst, meenden dat de 
richtsnoeren van de ECB voor hun interne indeling ontoereikend waren; negen 
vonden ze wel toereikend.107 Het „onafhankelijkheids -
beginsel” stelt het HoM als 
enige verantwoordelijk voor 
de uitvoering, rapportage en 
ondertekening van het 
inspectieverslag.
108 Hoofdstuk 6, paragraaf 123, 
van de toezichtshandleiding.
77 Toezicht ter plaatse 
 
179  
De toezichtshandleiding vermeldt niet aan wie de verslagen van inspecties ter 
plaatse moeten worden verzonden. De ECB heeft niet uitvoerig onderzocht wie 
de passende geadresseerden in elk rechtsgebied zouden zijn. Het wordt aan de 
JST-coördinator overgelaten om te beslissen aan wie hij/zij het verslag toestuurt. 
Het gevaar bestaat dat leden van de raad van bestuur van de kredietinstelling 
(waaronder ook niet-uitvoerende leden), de raad van toezicht of het auditcomité 
het verslag niet ontvangen.
180  
In onze vragenlijst vroegen we de banken aan wie de verslagen van de inspecties 
ter plaatse werden geadresseerd. Het merendeel van de respondenten (56 %) 
antwoordde dat de verslagen alleen werden geadresseerd aan de raad van 
bestuur, 11 % dat ze uitsluitend aan de raad van toezicht werden verzonden en 
9 % dat ze alleen bestemd waren voor de CEO. Nog eens 9 % van de responden -
ten verklaarde dat de verslagen waren bestemd voor de raad van bestuur en de 
raad van toezicht. In de overige antwoorden (15 %) werden verschillende combi -
naties van geadresseerden vermeld ofwel, in zeldzame gevallen, geheel andere 
geadresseerden.
181  
Afhankelijk van de ernst en het materieel belang van de bijbehorende bevindin -
gen kunnen aanbevelingen een van de volgende twee vormen aannemen. „Ope -
rationele handelingen” zijn niet bindend en niet afhankelijk van het besluitvor -
mingsproces waarbij de raad van toezicht en de raad van bestuur betrokken zijn. 
„Toezichtsbesluiten” worden daarentegen opgesteld door de JST-coördinator en 
goedgekeurd door de raad van toezicht en de raad van bestuur in het kader van 
de „procedure van geen bezwaar”. Hoewel de ECB ons enkele relevante hoofd -
stukken van de toezichtshandleiding bezorgde, bevatten deze geen richtsnoeren 
over de begrippen „ernst” en „materieel belang”.
182  
Het eindverslag en de aanbevelingen worden tijdens de slotzitting besproken 
met de kredietinstelling. In de toezichtshandleiding wordt gesteld dat het HoM 
en de JST-coördinator verplicht zijn deze slotzitting bij te wonen, maar er wordt 
niet vermeld wie de kredietinstelling dient te vertegenwoordigen109.109 Hoofdstuk 6, paragraaf 137, 
van de toezichtshandleiding.
78 Toezicht ter plaatse 
 
Het tijdsbestek voor het uitbrengen van verslagen is lang
183  
Zoals weergegeven in figuur 13 , moet het eindverslag binnen een termijn van 
acht weken naar de JST-coördinator worden verzonden. De definitieve follow-up -
brief met aanbevelingen voor de bank moet binnen een daaropvolgende termijn 
van elf weken worden verzonden; in totaal is er dus sprake van een termijn van 
negentien weken. Gezien de langdurigheid van het proces bestaat het gevaar dat 
de bevindingen van de inspectie achterhaald zijn wanneer ze de belanghebben -
den bereiken. Figuur  13Tijdschema voor het follow-upproces
Eindverslag 
verzonden
naar JSTOvereen-
stem-
mingstoet-
singVoorlopige 
slotzittingLopende inspectie 
ter plaatseDeﬁnitieve 
follow-upbrief met 
deﬁnitieve 
aanbevelingenSlotzittingOntwerpaanbe-
velingen
verzonden
naar bankToetsing door
DG 
managementOntwerpaanbe-
velingen GITP-proces
11 weken 8 wekenJST-proces
Bron:  ERK, op basis van door de ECB verstrekte informatie.
79
 Conclusies en 
aanbevelingen
184  
De ECB is erin geslaagd om in relatief korte tijd een complexe toezichtsstructuur 
op te zetten. Het nieuwe toezichtsmechanimse blijft inherent afhankelijk van 
NBA-middelen. Voorts moeten de aan interne controles toegewezen middelen 
worden opgetrokken en moet de termijn waarop de internecontrolefunctie risi -
co’s moet behandelen worden ingekort. De mate waarin de ECB informatie ver -
strekte, volstond slechts gedeeltelijk om de doeltreffendheid te beoordelen van 
de activiteiten in verband met de GTM-beheersstructuur, de werkzaamheden van 
de gezamenlijke toezichthoudende teams en de inspecties ter plaatse110. Onze 
controle bevestigde dus het controlehiaat dat is ontstaan sinds de invoering van 
het GTM en waarop werd gewezen door het Contactcomité van de nationale 
hoge controle-instanties.
Bestuursstructuur
185  
Het besluitvormingsproces is complex en omvat informatie-uitwisseling op ver -
schillende niveaus (zie de paragrafen 32-35). De raad van toezicht is belast met de 
afronding van een enorm aantal volledige ontwerpbesluiten, hetgeen mogelijk 
een negatieve invloed heeft op de efficiëntie en doeltreffendheid van de ver -
gaderingen van deze raad, en de middelen van het secretariaat sterk in beslag 
neemt (zie de paragrafen 36-39).
186  
De ECB vervult de haar bij de GTM-verordening opgedragen taken zonder 
afbreuk te doen aan en gescheiden van haar taken op het gebied van monetair 
beleid en andere taken111. In overweging 65 van deze verordening wordt gesteld 
dat de taken van de ECB in verband met het monetair beleid volledig gescheiden 
van haar toezichthoudende taken moeten worden verricht. De ECB is van mening 
dat het gebruik van bepaalde gedeelde diensten wel is toegestaan. Het is ook 
vanzelfsprekend dat deze scheiding de nodige informatie-uitwisseling niet in de 
weg mag staan. Er is echter geen risicoanalyse verricht van het gebruik van ge -
deelde diensten die ondersteuning verlenen aan beide functies, en er is evenmin 
voorzien in nalevingscontrole (zie de paragrafen 40-46). Bovendien worden de 
voorzitter en de vicevoorzitter van de raad van toezicht uitsluitend geraadpleegd 
over de toezichtsgebonden begroting en personele middelen en hebben zij daar 
geen zeggenschap over; zodoende bestaat het risico dat de toezichthoudende 
functie niet als een onafhankelijke functie wordt gezien (zie de paragrafen 47-52).
187  
Momenteel ontbreken adequate middelen voor de internecontrolefunctie van 
de ECB om de in verband met GTM-onderwerpen geïdentificeerde risico’s aan te 
pakken en garandeert de controleplanning niet dat alle belangrijke elementen 
uit gebieden met een hoog en gemiddeld risico binnen een redelijk tijdsbestek 
worden aangepakt (zie de paragrafen 62-77).110 Zie paragraaf 19.
111 Artikel 25 van de 
GTM-verordening.
80 Conclusies en aanbevelingen 
 
Aanbeveling 1
De ECB dient haar besluitvormingsproces verder te stroomlijnen en moet bepaal -
de besluiten delegeren aan lagere niveaus om de raad van toezicht de gelegen -
heid te geven, zich te concentreren op zwaarwegender vraagstukken. Gezien 
de sterke betrokkenheid van het secretariaat, als coördinator, bij het besluit -
vormingsproces, dient het verdere richtsnoeren te ontwikkelen in de vorm van 
controlelijsten, modellen en stroomdiagrammen voor elk soort besluit.
Streefdatum voor de uitvoering: medio 2017.
Aanbeveling 2
Om bezorgdheid over het gebruik van gedeelde diensten weg te nemen, moet 
de ECB de daaruit voortvloeiende risico’s beoordelen en de nodige waarborgen 
inbouwen, onder meer het beheer van mogelijke tegenstrijdige verzoeken en 
specifieke nalevingscontrole. Er moet een formele procedure in verband met 
de voorzitter en de vicevoorzitter van de raad van toezicht worden opgezet om 
ervoor te zorgen dat:
i) er op passende wijze volledig tegemoet wordt gekomen aan de behoeften 
van de toezichthoudende beleidsfunctie;
ii) er gescheiden rapportagelijnen bestaan voor gevallen waarin sprake is van 
specifieke middelen voor de toezichthoudende functie;
iii) ze sterker betrokken worden bij de vaststelling van de begroting en het 
daarmee samenhangende besluitvormingsproces ter bevordering van de 
budgettaire autonomie van de toezichthoudende functie in de ECB binnen 
de grenzen van het wettelijk kader.
Streefdatum voor de uitvoering: medio 2017.
Aanbeveling 3
De ECB moet zorgen voor voldoende vaardigheden en middelen op het gebied 
van interne controle om te waarborgen dat gebieden met een hoog en gemid -
deld risico worden bestreken, voor zover van toepassing.
Streefdatum voor de uitvoering: medio 2017.
81 Conclusies en aanbevelingen 
 
Verantwoordingsplicht
188  
Het controlemandaat van de Rekenkamer met betrekking tot de ECB wordt be -
nadrukt in artikel 20, lid 7, van de GTM-verordening, waarin ook wordt verwezen 
naar artikel 27, lid 2, van de statuten van de ESCB en de ECB. Omdat de ECB onze 
toegang tot documenten beperkte, konden belangrijke terreinen niet worden 
gecontroleerd112. Ook de nationale hoge controle-instanties hebben een contro -
lehiaat vastgesteld in die zin dat hun vroegere controlemandaten met betrekking 
tot nationale bankentoezichthouders niet vervangen zijn door een soortgelijk 
mandaat van de Rekenkamer betreffende de toezichthoudende activiteiten van 
de ECB (zie de paragrafen 85-87).
189  
De ECB heeft regels vastgesteld betreffende haar verantwoordingsplicht ten aan -
zien van het Europees Parlement en het publiek, en de rollen en verantwoorde -
lijkheden van het GTM zijn duidelijk omschreven en openbaar bekendgemaakt. 
Deze regelingen worden echter aangetast door het feit dat de ECB geen pres -
tatie-indicatoren en -maatstaven bekendmaakt om de doelmatigheid van haar 
toezicht aan te tonen (zie de paragrafen 82-84 en de paragrafen 88-91).
Aanbeveling 4
De ECB dient volledig samen te werken met de Rekenkamer teneinde deze in 
staat te stellen haar mandaat uit te oefenen en op die manier de verantwoording 
te verbeteren.
Streefdatum voor de uitvoering: direct.
Aanbeveling 5
Om de externe verantwoording te verbeteren, dient de ECB haar huidige rege -
lingen voor het meten en openbaar maken van informatie over prestaties op 
het gebied van toezicht te formaliseren. Enquêtes bij financiële instellingen 
kunnen nuttig zijn om bepaalde punten van zorg en mogelijke verbeteringen te 
identificeren.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.112 Zie paragraaf 19.
82 Conclusies en aanbevelingen 
 
Gezamenlijke toezichthoudende teams
190  
In de GTM-kaderverordening wordt de ECB belast met de oprichting en samen -
stelling van gezamenlijke toezichthoudende teams voor het externe toezicht op 
belangrijke entiteiten. Toch blijven de JST’s — deels bewust — sterk aangewezen 
op personeel dat door de NBA’s wordt aangesteld. De ECB kan daarom slechts 
beperkte controle — uit een oogpunt van zowel kwantiteit als kwaliteit — uit -
oefenen op de grootste personeelscomponent van JST’s en moet in plaats 
daar  van vertrouwen op de samenwerking en welwillendheid van de NBA’s. Voor 
alle JST’s zijn de personele middelen krap, hetgeen de opdracht van de ECB om 
„grondig en doeltreffend bankentoezicht te kunnen uitoefenen” in het gedrang 
brengt (zie de paragrafen 126-137).
191  
De personeelsbezetting werd oorspronkelijk berekend op basis van een zeer een -
voudige aanpak die uitging van ramingen voor soortgelijke functies bij de NBA’s 
vóór de invoering van het GTM. Deze ramingen blijken onjuist te zijn. Er werd 
geen uitvoerige analyse verricht van de personeelsbehoeften voor het nieuwe 
en veeleisender GTM-kader. Daarom werd er ook geen rechtstreeks verband 
gelegd tussen het programma voor onderzoek door de toezichthouder en de 
toewijzing van middelen, zoals vereist krachtens de richtlijn kapitaalvereisten (zie 
de paragrafen 107-112). Er zijn aanwijzingen dat de huidige personeelsaantallen 
ontoereikend zijn; dit werd bevestigd in een recente mededeling van de raad van 
toezicht.
192  
Er bestaat geen gestructureerd verplicht opleidingsprogramma voor ECB-werk -
nemers waarin ze kennismaken met de praktische realiteit van extern toezicht, 
met name op technische gebieden die specifiek van belang zijn voor bankentoe -
zichttaken. Bovendien ontbreekt het de ECB aan een gecentraliseerde, gestan -
daardiseerde en alomvattende databank van de vaardigheden en competenties 
van de JST-leden (zowel ECB- als NBA-werknemers) (zie de paragrafen 148 en 
149).
193  
Het cluster waarin elke bank wordt geplaatst, wordt doorlopend gebruikt als een 
van de twee uitgangspunten (de andere is de risicobeoordelingsscore) voor de 
bepaling van het toezichtinspanningsniveau van de bank. De methodologie voor 
clustering van de ECB is sinds de start van het GTM niet meer getoetst of geac -
tualiseerd. Bovendien zijn de gegevens op het niveau van de bank die tijdens de 
clustering worden gebruikt, sinds 2013 niet meer bijgewerkt. Zo komt het dat de 
ECB voor haar doorlopende toezichtsplanning nog steeds een model gebruikt 
dat dateert van het begin van het GTM (zie de paragrafen 113-121).
83 Conclusies en aanbevelingen 
 
194  
Uit de documentatie die over de toezichtsplanning werd verstrekt, konden we 
niet opmaken of de ECB deze toezichthoudende activiteiten doelmatig uitvoert.
Aanbeveling 6
De ECB dient de GTM-kaderverordening te wijzigen om de toezeggingen van 
deelnemende NBA’s te formaliseren en te garanderen dat zij alle volledig en 
evenredig deelnemen aan de werkzaamheden van de JST’s.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2017.
Aanbeveling 7
De ECB moet in samenwerking met de NBA’s functie-/teamprofielen en metho -
den ontwikkelen om zowel de geschiktheid van het personeel dat de NBA’s aan 
de JST’s willen toewijzen als de daaropvolgende prestaties ervan te beoordelen.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.
Aanbeveling 8
De ECB dient een gecentraliseerde, gestandaardiseerde en alomvattende data -
bank met de vaardigheden, ervaring en kwalificaties van JST-medewerkers, zowel 
ECB- als NBA-personeel, aan te leggen en bij te houden.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.
84 Conclusies en aanbevelingen 
 
Aanbeveling 9
De ECB dient een formeel opleidingsprogramma in te voeren voor zowel nieuw 
als reeds aanwezig toezichthoudend personeel in JST’s, met bijzondere aandacht 
voor inhoudelijk gerichte opleiding die van belang is voor het bankentoezicht, 
waarbij zij ervoor zorgt dat de verplichte deelname in overeenstemming is met 
de zakelijke behoeften, alsmede de ervaring en het profiel van het personeelslid, 
en zij dient te overwegen een certificeringsprogramma voor extern toezicht in te 
voeren voor JST-personeel.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.
Aanbeveling 10
De ECB dient een risicogebaseerde methodologie te ontwikkelen en toe te pas -
sen om het nagestreefde personeelsaantal en de samenstelling van vaardighe -
den voor JST’s vast te stellen, waarmee moet kunnen worden gegarandeerd dat 
de middelen van elk JST (ECB- en NBA-personeel) evenredig zijn met de omvang, 
de complexiteit en het risicoprofiel van de onder toezicht staande instelling en 
dat ze passend zijn om het SEP voor die instelling uit te voeren.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.
Aanbeveling 11
Aangezien het clustermodel verder wordt gebruikt in dit belangrijke toezichts -
planningsproces, dient het regelmatig te worden doorgelicht en zo nodig te 
worden geactualiseerd. De bankspecifieke gegevens die bij de clustering worden 
gebruikt, dienen ook regelmatig te worden bijgewerkt.
Streefdatum voor de uitvoering: medio 2017.
85 Conclusies en aanbevelingen 
 
Inspecties ter plaatse
195  
De door de ECB verstrekte documentatie was ontoereikend voor een volledig 
onderzoek van de operationele doeltreffendheid. Voor zover wij konden beoor -
delen, blijkt het proces coherent en compleet te zijn (zie de paragrafen 150-152).
196  
Artikel 12 van de GTM-verordening draagt de ECB op om inspecties ter plaatse 
te verrichten. De huidige praktijk strookt echter niet met deze doelstelling. De 
ECB verschaft slechts 8 % van alle personeelsleden die inspecties ter plaatse 
verrichten, en zij heeft slechts 12 % van de inspectiebezoeken geleid. Bijna alle 
andere inspecties worden aangevoerd door personeel van de toezichthouder in 
de lidstaat van herkomst of die van de lidstaat van ontvangst van de bank (zie de 
paragrafen 153-158).
197  
In de planning en toewijzing van middelen aan afzonderlijke inspecties ont -
brak het tot mei 2016 aan duidelijke richtsnoeren inzake prioriteiten (zie pa -
ragraaf 159). De toezichtshandleiding schrijft geen minimale frequentie van 
inspecties voor (zie paragraaf 163), maar in mei 2016 werden ook maatregelen 
vastgesteld om deze kwestie aan te pakken. Het IT-systeem vertoont belangrijke 
tekortkomingen (zie de paragrafen 165-170) en de kwalificaties en vaardigheden 
van NBA-inspecteurs ter plaatse moeten worden aangepakt (zie de paragra -
fen 171-175). Daarnaast moeten inspectieverslagen na afloop van de afsluitende 
vergadering sneller worden gepubliceerd (zie paragraaf 183).
Aanbeveling 12
De ECB dient haar personeel aan te vullen of te herschikken opdat het veel ster -
ker aanwezig zou kunnen zijn bij inspecties ter plaatse van belangrijke banken 
op basis van een duidelijke risicoprioritering. Het aandeel inspecties ter plaatse 
dat wordt aangevoerd door een NBA die geen toezichthouder is in de lidstaat 
van herkomst of die van de lidstaat van ontvangst van de bank, moet worden 
uitgebreid.
Streefdatum voor de uitvoering: eind 2018.
86 Conclusies en aanbevelingen 
 
Aanbeveling 13
De ECB moet de zwakke punten in het IT-systeem voor inspecties ter plaatse 
nauwlettender volgen en haar inspanningen voortzetten om de kwalificaties en 
vaardigheden van inspecteurs ter plaatse uit NBA’s te verbeteren.
Streefdatum voor de uitvoering: medio 2017.
Dit verslag werd door kamer IV onder leiding van de heer Baudilio TOMÉ MUGURUZA, 
lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
18 oktober 2016.
 Voor de Rekenkamer
 Klaus-Heiner Lehne
 President
87
 Bijlagen
Overzicht van de controleaanpak
Controleonderwerp Controlecriteria Controleanalyse
Vormen de governanceregelingen van 
het GTM een passende omgeving voor de 
werkzaamheden van JST's en inspectie -
teams ter plaatse?I. BCBT-kernbeginsel 2
II. GTM-verordening, overwegingen 65, 66 en 77
III. GTM-verordening, artikelen 4, 6, 19, 22, 24, 25 en 26
IV. Toezichtshandleiding van de ECB
V. Reglement van orde van de ECB ο Kwalitatieve analyse van documenten
 ο Interviews met personeelsleden
Is de interne controle zodanig opgezet en 
zijn de planning en rapportage zodanig 
geregeld dat de aangetroffen risico's in 
verband met bankentoezichttaken naar 
behoren worden behandeld?I.  IIA-norm 2030, praktijkadvies over norm 2030 in 
het kader van het internationale raamwerk voor de 
beroepsuitoefening IPPF (International Professional 
Practice Framework) ο Kwalitatieve analyse van documenten
 ο Interviews met personeelsleden
Vormen de procedures en de praktische 
toepassing van de voorschriften in 
verband met de verantwoordingsplicht, 
inclusief externe controle, een passende 
omgeving voor het bankentoezicht?I. BCBT-kernbeginsel 2
II. GTM-verordening, artikel 20 ο Benchmarking en interviews met andere 
HCI's (Australië, Canada, VS)
 ο Analyse van door Contactcomité verrichte 
enquête
 ο Kwalitatieve analyse van documenten
 ο Interviews met ECB-personeelsleden
 ο Interviews met belanghebbenden (Parle -
ment, Raad)
Waren de planning en oprichting van 
JST's passend op het gebied van structuur 
en middelen?I. Kernbeginselen van het BCBT
II. GTM-verordening, artikel 6
III. GTM-verordening, overweging 79
IV. GTM-kaderverordening, artikelen 3 en 4
V. Richtlijn 2013/36/EU, artikelen 63 en 971
VI. Toezichtshandleiding van de ECB
VII.  EBA-richtsnoeren inzake gemeenschappelijke 
procedures en methoden voor de procedure van 
prudentiële toetsing en evaluatieIn de mate die mogelijk was:
 ο Analyse van de hoofdstukken van de toe -
zichtshandleiding en andere documenten die 
handelen over de organisatiestructuur
 ο Beoordeling van algemene middelenplanning 
in DGMS I en II
 ο Beoordeling van JST-middelenplanning
 ο Toetsing van besluiten in verband met 
middelen en de onderliggende veronderstel -
lingen en modellen
 ο Interviews met personeelsleden
 ο Kwalitatieve analyse van personeelsdossiers
 ο Kwalitatieve analyse van documenten van 
opleidingsprogramma’s
 ο (alle procedures in de mate die mogelijk was)
Zijn de toezichthoudende activiteiten 
dusdanig gepland dat zij de door de nor -
men vastgestelde criteria behandelen en 
voert de toezichthouder deze activiteiten 
doeltreffend uit?I. Kernbeginselen van het BCBT
II. GTM-kaderverordening, artikel 3
III. Richtlijn 2013/36/EU, artikelen 97 en 99
IV.  EBA-richtsnoeren inzake gemeenschappelijke 
procedures en methoden voor de procedure van 
prudentiële toetsing en evaluatie ο De voorgenomen procedures konden nauwe -
lijks worden verricht (doordat SEP/SREP-do -
cumenten, bankdossiers en methodologische 
hoofdstukken van de toezichtshandleiding 
niet beschikbaar waren)
Worden de inspecties ter plaatse op pas -
sende wijze gepland, verricht en wordt er 
naar behoren verslag over uitgebracht?I. BCBT-kernbeginsel 9
II. ISA 580
III. GTM-verordening, artikel 12
IV. GTM-kaderverordening, artikel 3
V. Richtlijn 2013/36/EU, artikel 99
VI. Toezichtshandleiding van de ECB, hoofdstuk 6 ο Kwalitatieve analyse van de documenten die 
we mochten raadplegen
 ο Interviews met personeelsleden
1  Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en 
het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de 
Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 338).Bijlage  I
88 Bijlagen 
 
Beperkte toegang tot informatie
Gebieden die ontoereikend zijn gecontroleerd omdat de ECB 
de gevraagde documenten niet heeft verstrektGeen bewijsstukken verstrekt
Alomvattende beoordeling
 ο Stresstests
 ο Evaluatie van de kwaliteit van de activa ο Onder meer richtsnoeren inzake de waardering van zekerheden, het 
selectieproces voor risicovolle activa, FAQ's, verslagen en correspondentie 
van vergaderingen met de EBA, het ESRB, de ECB, effectbeoordeling van 
belastingkredieten en bijbehorende richtsnoeren, en enkele projectgebon -
den documenten1
Besluitvormingsproces
 ο Naleving van de vastgestelde termijnen
 ο Niveau en tijdsplanning van besluiten met inachtneming van de 
ernst van het vraagstuk
 ο Of en hoe de verschillende partijen bij het besluitvormingspro -
ces waarde toevoegen en of er sprake is van overlappingen of 
overbodigheid op basis van concrete gevallen
 ο We konden geen kruiscontrole verrichten van de commentaren 
die de handelsbanken gaven in verband met ons onderzoek van 
het besluitvormingsproces en feitelijke besluiten ο Besluiten van de raad van toezicht
 ο Bankdossiers
 ο Onderliggende documentatie van procedurestappen die tijdens het besluit -
vormingsproces worden gehanteerd
 ο Verslagen van vergaderingen van de raad van toezicht
Operationele doeltreffendheid van inspecties ter plaatse
 ο Belangrijke onderdelen van de planningsmethodiek
 ο Feitelijke doeltreffendheid van inspecties ter plaatse
 ο Consistente en doelmatige toepassing van de methodologie in 
het hele GTM (bijv. onnodige vertragingen, gebrek aan gericht -
heid, ondoelmatige verrichting van controles)
 ο Coherente rapportage van inspecties ter plaatse
 ο Doeltreffende overeenstemmingscontroles
 ο We konden geen kruiscontrole verrichten van de commentaren 
die de handelsbanken gaven in verband met ons onderzoek van 
het inspectieproces ter plaatse en feitelijke verslagen of werkdo -
cumenten daarvan
 ο Concreetheid en tijdshorizon van de verbetering van IMAS
 ο Kwaliteitsborging van inspecties ter plaatse ο Lijst met geplande inspecties die niet zijn uitgevoerd
 ο Bijlagen bij hoofdstuk 6 van de Toezichtshandleiding over de methodiek voor 
toezicht ter plaatse (hoofdstuk 6 (60 blz.) was beschikbaar, maar de bijlagen 
(naar verluidt 1 000 blz.) niet)
 ο Planning van specifieke inspecties ter plaatse (lijst van inspecties ter plaatse 
met aanvraag van middelen)
 ο Lijst van thematische toetsingen en lijst met ad-hocaanvragen
 ο Onderliggende gegevens van het NBA-onderzoek om de vaardigheden van de 
beschikbare inspecteurs ter plaatse te beoordelen
 ο Plan voor het operationeel worden van IMAS-releases
 ο Besluiten van de raad van toezicht bijv. over de planning van inspecties ter 
plaatse
 ο Werkdocumenten (waaronder planningsdocumentatie) van inspecteurs
 ο Verslagen over bankspecifieke overeenstemmingscontroles
 ο Bankdossiers/steekproeven van concrete gevallen
 ο Betrokkenheid van controleurs ter plaatse en relevante verslagen over de 
evaluatie van de kwaliteit van de activa voor Griekenland van 2015Bijlage  II
89 Bijlagen 
 Bijlage IIGebieden die ontoereikend zijn gecontroleerd omdat de ECB 
de gevraagde documenten niet heeft verstrektGeen bewijsstukken verstrekt
Operationele doeltreffendheid van planning van extern 
toezicht
 ο Onderliggende gegevens en berekeningen die zijn ge -
bruikt in initiële samenvoeging in clusters en bijbehorende 
middelentoewijzing
 ο Doeltreffendheid van de planning van toezichtsactiviteiten
 ο Geschiktheid van de planning van toezichtsactiviteiten
 ο Doeltreffend/passend gebruik van thematische toetsingen in de 
planning van toezichtsactiviteiten
 ο Operationele doeltreffendheid van verrichting van extern 
toezicht
 ο Doeltreffendheid van uitvoering van toezichtsactiviteiten
 ο Geschiktheid van uitvoering van toezichtsactiviteiten
 ο Coherente en passende SREP-analyse en  -rapportage
 ο Passend/doeltreffend gebruik van ID-kaarten
 ο Geschiktheid van RBS-model
 ο Doeltreffend gebruik van RBS-model in toezichtsproces
 ο Doeltreffende en doelgerichte follow-up van toezichtsbesluiten 
door de JST’s
 ο We konden geen kruiscontrole verrichten van de commentaren 
die de handelsbanken gaven in verband met ons onderzoek van 
het extern toezicht ο Toezichtshandleiding (met uitzondering van ongeveer 25 blz. over JST's plus 
17 blz. over crisisbeheer op een totaal van 346 blz.)
 ο Methodologische bijlagen bij de Toezichtshandleiding
 ο Gedetailleerde methodologieën en modellen voor SREP-proces
 ο Gedetailleerde methodologieën van het RBS-model
 ο Thematische verslagen
 ο Besluiten van de raad van toezicht
 ο SEP-voorstellen, goedgekeurde SEP's
 ο Feitelijke ID-kaarten (er werd alleen een opgeschoonde versie verstrekt), en 
de gebruikte FINREP-gegevensverzameling
 ο SREP-verslagen
 ο RBS-scores en modeloutput, ondersteunende documenten, gegevens, 
overrides
 ο Bij de ECB ingediende herstelplannen, analyse en follow-up door JST's
 ο Toezichtsbesluiten, follow-up en toepassing door de JST's
 ο Clusteringmethodiek  — geen model, inputs (bankgegevens, data), bereke -
ningen, gegevens over output (waaronder terzijdestelling)
 ο Bankdossiers/steekproeven van concrete gevallen
Vergaderingen van de raad van toezicht
 ο Doelmatigheid van vergaderingen
 ο Naleving van het beginsel dat NBA-vertegenwoordigers onafhan -
kelijk moeten zijn van de raad van toezicht ο Notulen van de vergaderingen van de raad
Verantwoordingsplicht
 ο Volledige en doeltreffende rapportage aan het EP
 ο Doeltreffende en volledige informatie-uitwisseling zoals vereist 
bij artikel 32 van de GTM-verordening — we moesten in dit 
verband afgaan op informatie van derden ο Schriftelijke documentatie van ad-hocgedachtewisseling tussen het Europees 
Parlement en de voorzitter van de raad van toezicht
 ο Een verslag van de besprekingen van de raad van toezicht, zoals verstrekt aan 
de bevoegde parlementscommissie met een geannoteerde lijst van besluiten
 ο De feitelijke documentatie die de Europese Commissie opvraagt voor haar 
artikel 32-verslag en de correspondentie, met data, betreffende de aanvraag 
van informatie
Bron:  ERK.
1 In april 2016 verstrekte de ECB ons een verslag over kwaliteitsborging van DGMS IV, daterend van april 2015.  Hoewel in het verslag een aantal 
gebieden werden behandeld, konden we onze controleprocedures niet verrichten aan de hand van de beschikbare brondocumenten. Het 
verslag was eerder op procedurele dan op methodologische vraagstukken gericht. Wij ontvingen ook een aantal proceduredocumenten 
zoals opdrachtbevestigingen aan controleurs en voorgestelde vereisten voor het vrijmaken van middelen voor de herziening van de 
leningenportefeuille. We kregen onvoldoende toegang tot de werkdocumenten van de controleurs en konden op grond van de beschikbare 
gegevens geen eigen conclusies trekken over andere aspecten.
90 Bijlagen 
 Bijlage IIDit beïnvloedde onze controle onder meer als volgt:
I. Bestuursstructuur
Probleem In antwoord op de vragenlijst die wij de handelsbanken toestuurden, meldden drie instellingen dat hun niet het recht was 
verleend om gehoord te worden. We kregen echter geen toegang tot bankdossiers of besluiten.
Gevolg Wij konden deze bewering niet verifiëren.
Probleem We vroegen om een steekproef van gevallen voor verschillende soorten besluiten (spoedeisende situaties, gewone 
gevallen, SREP-besluiten en autorisaties), met inbegrip van de gehele onderliggende documentatiestroom met de data 
voor elke stap, van de openingsfase tot het definitieve besluit. We ontvingen echter alleen tabellen waarin de data van de 
procedurele stappen waren aangegeven en kregen geen toegang tot de onderliggende documentatie.
Gevolg We konden niet vaststellen of vertragingen in de besluitvorming te wijten waren aan tekortkomingen in de procedure of 
aan de complexiteit van het onderwerp in kwestie. We waren niet in staat om specifieke tekortkomingen in het besluitvor -
mingsproces te behandelen, eventuele overbodige lagen vast te stellen of te verifiëren of met de verstrekte documenten 
een goed geïnformeerde beslissing kon worden genomen. Analyses van de doeltreffendheid van de besluitvorming bleven 
daarom vrij abstract.
Probleem We vroegen om de notulen van de RvT om na te gaan of de voorzitter zorgt voor doelmatige en doeltreffende discussies tij -
dens de RvT en of alle leden de vergaderingen regelmatig bijwonen en volledig deelnemen aan de discussies in het belang 
van de EU in haar geheel. We kregen echter geen inzage in de notulen van de vergaderingen van de raad van toezicht.
Gevolg We kunnen geen oordeel uitspreken over de doelmatigheid van de RvT-vergaderingen.
II. Gezamenlijke toezichthoudende teams
Probleem In antwoord op onze vragenlijst liet één handelsbank ons weten dat de ECB om een onevenredige hoeveelheid documen -
tatie had gevraagd ( „honderden bestanden”) in het kader van haar geschiktheids- en betrouwbaarheidsbeoordelingen, 
hoewel de meeste gevallen de herbenoeming van directeuren betroffen.
Gevolg Besluiten in verband met de geschiktheid en betrouwbaarheid maakten bijna de helft van de door de ECB genomen 
besluiten uit. Een verslag van de afdeling kwaliteitsborging benadrukte dat dergelijke besluiten van invloed konden zijn 
op de middelen. We konden niet nagaan of de procedures voor besluiten in verband met geschiktheid en betrouwbaarheid 
evenredig waren (d.w.z. of alle procedures en informatieverzoeken nodig waren) dan wel negatieve gevolgen hadden 
voor de middelentoewijzing. We konden daarom niet met kennis van zaken oordelen over de behoefte aan bijkomend 
personeel dan wel een doeltreffender taakverdeling.
Probleem We waren voornemens om risicomodellering te onderzoeken als onderdeel van het SREP en na te gaan of de gegevens 
verstrekt door de onder toezicht staande banken doeltreffend werden gebruikt in een passend risicomodel. We ontvin -
gen geen informatie over de gevolgen van de door de banken onder toezicht verstrekte gegevens voor de RBS-score. 
In antwoord op onze vragenlijst meldden tal van handelsbanken dat ze moesten beantwoorden aan onevenredige 
rapportagevereisten.
Gevolg We konden niet nagaan of en hoe gerapporteerde gegevens worden gebruikt om de SREP-score te bepalen, en of rapporta -
gevereisten doelmatiger kunnen worden afgestemd op het belichten van grote risico’s.
III. Inspecties ter plaatse
Probleem We kregen de methodologische bijlage bij de toezichtshandleiding of de onderliggende dossiers van inspecties ter plaatse 
niet toegestuurd. In sommige gevallen lieten handelsbanken zich negatief uit over de uitvoering van inspecties ter plaatse.
Gevolg We konden geen enkele fase in de inspectiecyclus beoordelen — selectie van een bank, opstellen van de nota vooraf -
gaand aan de inspectie, uitvoering en verslag van inspectiebezoek, overeenstemmingscontroles achteraf  — en evenmin 
konden we nagaan of met de onderliggende methodologie de belangrijkste risico’s werden aangepakt en of de middelen 
passend en doelmatig werden aangewend. Een ongeschikte aanpak van de inspecties ter plaatse zou echter enorme 
gevolgen hebben voor de beoordeling van de middelentoewijzing en de doeltreffendheid van de daadwerkelijk verrichte 
werkzaamheden. Een onvolledige of verkeerd opgevatte methodologie zou nadelig werken op de doeltreffendheid van alle 
inspecties bij belangrijke banken, ongeacht of ze werden verricht door de ECB of de NBA’s.
91 Bijlagen 
 Bijlage IIIBesluitvormingsproces voor afzonderlijke toezichtsbesluiten en andere bindende en 
niet-bindende rechtshandelingen tot aan de procedure van geen bezwaar in de raad 
van bestuur
Verwijzing naar 
grafiekBeschrijving
(1-2)De JST-subcoördinator staat in contact met het management van de betrokken NBA om ervoor te zorgen dat het de kans krijgt om 
ontwerpbesluiten te beoordelen en te becommentariëren voordat deze verder worden verspreid. De termijn voor het maken van 
opmerkingen hangt af van de omstandigheden; daarbij wordt de uiterste wettelijke en operationele termijn in acht genomen.
(3-4) Tegelijk met (1-2) kan het JST juridisch advies of advies van de relevante GTM-werkterreinen inwinnen.
(5)De JST’s worden uitgenodigd om het eerste ontwerpvoorstel, het eerste ontwerpbesluit en de tijdschema’s te bespreken met het 
secretariaat van de RvT. Het secretariaat van de RvT beoordeelt de documentatie.
Als het secretariaat in deze vroege fase niet wordt geraadpleegd, vindt de beoordeling plaats voordat de documentatie de RvT wordt 
toegezonden.
(6-7-8)Als de tijd het toelaat, stuurt het secretariaat van de RvT de documentatie naar directoraat-generaal Juridische Zaken (DG/L) ter 
bewerking.
(9)De JST-coördinator stuurt het documentatiepakket naar het hogere management van DG I of II, naar gelang van het geval, voor toet -
sing en goedkeuring van het ingediende ontwerpbesluit.
(10)Na toetsing en goedkeuring van het door de JST-coördinator ingediende ontwerpbesluit verzendt het hogere management het voorstel 
van de RvT, het ontwerpbesluit en andere achtergrondinformatie per e-mail naar de voorzitter en vicevoorzitter ter goedkeuring en 
voor verdere verspreiding naar de leden van de RvT. Het secretariaat van de RvT ontvangt een kopie zodat het voor de follow-up kan 
zorgen zodra de voorzitter en de vicevoorzitter de documentatie hebben goedgekeurd.
(11)Het secretariaat van de RvT verzendt de documentatie naar de andere leden van de RvT. De leden van de RvT moeten de documentatie 
normaal gezien ten minste vijf werkdagen vóór de desbetreffende vergadering ontvangen. Als de documentatie is ingediend ter goed -
keuring aan de hand van een schriftelijke procedure, geldt eveneens de normale uiterste termijn van vijf werkdagen.
(12)Vergadering/schriftelijke procedure. Bij een schriftelijke procedure vindt normaal gezien geen formele stemming plaats. De leden 
van de RvT worden geacht een ontwerpbesluit te hebben goedgekeurd als ze binnen de uiterste termijn geen bezwaar hebben 
aangetekend.
(13) Goedkeuring door RvT.
(14-15)Zo nodig stuurt het secretariaat van de RvT de documentatie door ter vertaling, uiterlijk op het tijdstip waarop deze bij de RvT wordt in -
gediend. De documentatie wordt doorgaans ter vertaling doorgestuurd wanneer de Engelse tekst voltooid is. Op dat ogenblik rondt het 
secretariaat van de RvT de documentatie af en coördineert het verdere werkzaamheden met het secretariaat van de raad van bestuur 
(RvB), tenzij het toezichtsbesluit de rechten van de kredietinstelling nadelig beïnvloedt en deze het recht krijgt om te worden gehoord.
(16-17)Als een besluit de rechten van de geadresseerde nadelig beïnvloedt, verzendt het secretariaat van de RvT het volledige ontwerpbe -
sluit naar de kredietinstelling met het oog op het recht om te worden gehoord. De uiterste termijn is normaal gezien twee weken. In 
dringende gevallen kan deze termijn worden verkort of kan de hoorzitting achteraf plaatsvinden volgens de voorwaarden vastgesteld 
in artikel 31 van de GTM-kaderverordening. De periode om te worden gehoord begint op de dag dat de kredietinstelling het ontwerp -
besluit ontvangt.
(18)Het secretariaat van de RvT verzendt de van de kredietinstelling ontvangen opmerkingen naar het JST ter beoordeling. Het JST kan zo 
nodig DG/L raadplegen.
(19-23)Het JST beoordeelt de van de kredietinstelling ontvangen opmerkingen (recht om te worden gehoord) en de documentatiestroom 
volgt de tussenliggende stappen in de punten 10 tot 12. Het secretariaat toetst de beoordeling van de opmerkingen en het herziene 
besluit.
(24) Het (herziene) besluit wordt samen met de beoordeling van de opmerkingen bij de RvT ter goedkeuring ingediend.
(25)Het secretariaat van de RvT verzendt het definitieve dossier ter goedkeuring naar de vicevoorzitter (dit moet gebeuren voordat de 
procedure van geen bezwaar wordt opgestart), met het secretariaat van de RvB in cc.
(26)Het secretariaat van de RvB verzendt het dossier naar de RvB ter vaststelling volgens de procedure van geen bezwaar. Voor de procedu -
re van geen bezwaar worden maximaal tien werkdagen uitgetrokken. Het secretariaat van de RvB brengt het secretariaat van de RvT 
op de hoogte van de vaststelling.
(27) Het secretariaat van de RvT meldt het definitieve besluit aan de kredietinstelling.
92 Bijlagen 
 Bijlage III
Ontwerpbesluiten moeten 
tegelijkertijd naar de relevante 
NBA's worden verzondenTer goedkeuring van (herzien) 
besluit en beoordeling van 
opmerkingenVoor vertaling 
indien nodigBeoordeelt opmerkingen van kredietinstelling over deﬁnitief ontwerp (DG/L kan worden geraadpleegd)
Recht om te worden gehoord inzake besluiten met nadelig eﬀect (twee uitzonderingen)Drie WD voor 
opmerkingen indien 
dringendIndien het een 
dringende of technische 
aangelegenheid betreftOverwegen 
B-punten of 
beleidskwestiesDG/LVoor follow-up en 
verspreiding Voor goedkeuring van alle 
documentatie en toelating om 
ze onder de leden van de RvT 
te verspreidenVerzoek om bijstand/
juridisch adviesBeoordeling en goedkeuring 
van JST-ontwerp
Voor beoordeling en 
bespreking met JST
Schriftelijke procedure en procedure van 
geen bezwaar (1)
(2)
(3)
(4)(5)
(6)
(7)(8)(9)
(10)
(10)
(11)
(12)
(13)
(14)
(15)(16)
(17)(18) (19)
(20)
(21)
(22)
(23)
(24)
(25)(25)(25)
(26)
(27)(26)Secretariaat RvTHoger management DG NBA
Voor opmerkingen over het
ontwerp
GTM-werkterreinen Voorzitter en
ondervoorzitter RvTSecretariaat RvT
VergaderingRaad van toezicht
Schriftelijke procedure
(Stuurcomité)VergaderingLeden Rvt
Schriftelijke procedure
5 WD vóór stemming
Secretariaat RvT
Voltooiing ontwerpbesluitDG hoger management 
Voorzitter en ondervoorzitter RvT
Secretariaat RvT
Ter toetsingSchriftelijke antwoorden
Twee weken voor
opmerkingenVergaderingJST
DG/L
Leden Rvt
Raad van toezicht Secretariaat RvT
NBA Vicevoorzitter RvT
Ter beoordeling van deﬁnitief
pakket Secretariaat RvB
Geïnformeerd via e-mail
Raad van bestuur
Normaal
Minder dan 10 WDSpoedeisend
Minder dan 48 uurSecretariaat RvT
Kennisgeving van vaststellingKredietinstelling
Kennisgeving van het
deﬁnitieve besluit JST
5 WD vóór 
vergadering/
goedkeuring Voor bewerking
Deﬁnitief documentatiepakketKredietinstelling
93 Bijlagen 
 Bijlage  IVBegrotingsprocedure van de ECB
De CSO brengt via de voorzitter 
verslag uit aan de raad van 
bestuur. Verantwoordelijkvoor 
DG-F/BCO
Beheerders van begrotingscen-
tra (gedeelde verantwoorde-
lijkheid met DG-F/BCO)DG-F/BCO (afdeling Budget, 
Controlling en Organisatie)BUCOM (begrotingscomité)
Experts van de ECB en NBA’s uit de 
eurozone Staat RvB bij in 
begrotingsbesluit (evaluatie van 
begrotingsvoorstel)
CeBa (centraal bankieren) t.o.v. 
GTM (gemeenschappelijk 
toezichtsmechanisme)De bank besturen tegenover
de bank veranderen6 directieleden
19 presidenten van NBA's uit eurozone
Raadpleging met voorzitter 
en ondervoorzitter van de 
raad van toezicht (RvT)
Staat directie bij in beoordeling 
van GTM-gerelateerd onderdeel 
van begroting
Verantwoordelijk voor operatione-
le planning en uitvoering in hun 
begrotingscentrum Verantwoorde-
lijk voor bewaking en controle van 
desbetreﬀend gedeelte van de 
ECB-begrotingBeoordeelt personele, budgettaire 
en organisatorische gevolgen voor 
werkterreinen Geeft directie 
dienovereenkomstig advies 
Ontwerpen, opstellen en 
monitoren van begroting volgens 
strategische richtsnoeren van de 
directie/RvBVerantwoordelijk voor toewijzing 
en beheer van personele en 
ﬁnanciële middelen Stelt 
begroting voor aan RvBKeurt ECB-begroting goed op 
voorstel van de directieSamenstelling RvB
DirectieRaad van bestuur (RvB)
Functionaris voor
dienstverlening
(Chief Services Oﬃcer, CSO)
Bron:  DG-F/BCO.
94 Bijlagen 
 Bijlage VDe controle op het bankentoezicht in enkele nationale rechtsgebieden
AUSTRALIË CANADA VS
HCI Australian National Audit Office 
(ANAO)Auditor General of Canada Government Accountability Office (GAO)
Bankenregulator/  
-toezichthouderI.  Australian Prudential Regu -
lation Authority (APRA)
II.  Australian Securities and 
Investments Commission 
(ASIC)
III..  Australian Competition and 
Consumer Commission (CCC)
IV. Reserve Bank1I.  Office of the Superintendent of 
Financial Institutions (OSFI)
II.  Canada Deposit Insurance Corpo -
ration (CDIC)
III. Bank of Canada2
IV.  Financial Consumer Agency 
CanadaI.  Board of Governors of the Federal Reserve 
System (FED)
II.  Office of Comptroller General of the Currency 
(OCC)
III. Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC)
IV. National Credit Union Administration (NCUA)
V. Financial Stability Oversight Council3
Wetgeving die con -
trolebevoegdheid 
verleentAuditor General Act 1997 , Secti -
ons 11 and 17Auditor General Act R.S.C., 1985,  
c. A-1731 US CODE § 714 (Audit of Financial Institutions Exa -
mination Council, Federal Reserve Board, FDIC,OCC), 
31 USC § 717 (evaluatieprogramma’s en -activiteiten 
van de overheid van de VS), 31 USC § 712 (onderzoek 
naar het gebruik van overheidsgeld), 12 USC § 1833c 
(controle van de Comptroller General en toegang tot 
documenten)
Controleman -
daat ten aanzien 
van financiële 
toezichthouders 
(bij wet verleende 
bevoegdheid)I.  Financiële controle van 
betrouwbaarheid van de re -
keningen; prestatiecontro -
les van zowel toezichts- als 
niet-toezichtswerkzaamhe -
den; aanvullende diensten 
zijn onder meer richtsnoe -
ren voor betere praktijken 
en toetsingsverslagen
II.  Financiële controle van de 
betrouwbaarheid van de re -
keningen; prestatiecontro -
les van zowel toezichts- als 
niet-toezichtswerkzaamhe -
denI.  Prestatie- en nalevingscon -
troles van zowel toezichts- als 
niet-toezichtswerkzaamheden
II.  Financiële controle van de 
betrouwbaarheid van de 
rekeningen; doelmatigheids- en 
nalevingsgerichte controles 
van zowel niet-toezichts- als 
toezichtswerkzaamheden
III. Geen mandaat
IV.  Prestatie- en nalevingscon -
troles van zowel toezichts- als 
niet-toezichtswerkzaamhedenI.  Prestatie- en nalevingscontroles van zowel 
toezichts- als niet-toezichtswerkzaamheden
II.  Prestatie- en nalevingscontroles van zowel 
toezichts- als niet-toezichtswerkzaamheden; 
financiële controle van de betrouwbaarheid van 
de rekeningen
III.  Prestatie- en nalevingscontroles van zowel 
toezichts- als niet-toezichtswerkzaamheden; 
financiële controle van de betrouwbaarheid van 
de rekeningen
IV.  Prestatie- en nalevingscontroles van zowel 
toezichts- als niet-toezichtswerkzaamheden; 
financiële controle van de betrouwbaarheid van 
de rekeningen
V.  Prestatie- en nalevingscontroles van zowel 
toezichts- als niet-toezichtswerkzaamheden; 
financiële controle van de betrouwbaarheid van 
de rekeningen
1 Uitsluitend verantwoordelijk voor monetair beleid en financiële stabiliteit.
2 Kredietverstrekker in laatste instantie en bewaker van financiële stabiliteit d.m.v. macroprudentieel toezicht samen met het OSFI.
3 Opgericht bij wet, namelijk de Dodd Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, waarin ook een bepaling is opgenomen dat het 
GAO controle uitoefent op zijn activiteiten.
95 Bijlagen 
 Bijlage VAUSTRALIË CANADA VS
Reikwijdte van 
mandaat voor con -
trole van toezichts -
werkzaamhedenBevoegdheid om elk aspect van 
de operaties van de entiteit te 
evalueren of te onderzoekenVolledig mandaat om nalevings- en 
prestatiecontroles te verrichtenVolledig mandaat om nalevings- en prestatiecontro -
les te verrichten4
Controledoelstel -
lingen tijdens uit -
oefening mandaatOpzet en werking van systemen 
en procedures, activiteiten ter 
bescherming van beleggers en 
toezichtsgebonden besluit -
vorming op macroprudentieel 
niveauII.  Opzet en werking van systemen 
en procedures, toezichtsgebonden 
besluitvorming op macropruden -
tieel niveau en beoordelingen 
en besluiten over afzonderlijke 
instellingen (microprudentieel 
toezicht)
III.  Opzet en werking van systemen 
en procedures, beoordelingen 
en besluiten over afzonderlijke 
instellingen (microprudentieel 
toezicht)Opzet en werking van systemen en procedures, toe -
zichtsgebonden besluitvorming op macroprudentieel 
niveau, beoordelingen en besluiten over afzonderlijke 
instellingen (microprudentieel toezicht) doorgaans 
met een steekproef van instellingen
Belemmeringen 
van mandaat 
(beperkingen 
op toegang tot 
informatie)Neen Neen I.  Neen; het GAO heeft het statutaire recht op 
toegang tot bankfiliaaldocumenten voor verant -
woordelijkheidsgebieden met een mandaat van 
de Federal Reserve
II.  Neen; het GAO heeft onbeperkte toegang om de 
OCC, FDIC, NCUA en FSOC te controleren
Verslagen  ο Auditor-General Report 
nr. 42, 2000-2001
 ο Auditor-General Report 
nr. 2, 2005-2006 ο Regulating and supervising large 
banks, FALL 2010
 ο Follow-up van aanbevelin -
gen betreffende het vorige 
controleverslag ο GAO-15-67(2014) Bank Capital Reforms: initial 
effects of Basel III on Capital, Credit, and inter -
national competitiveness.
 ο Controle door de GAO van de manier waarop 
toezichthouders gebruikmaken van risicogeba -
seerd onderzoek om de toereikendheid van de 
informatiebeveiliging bij deposito-instellingen 
te bewaken, 2015
 ο Controle door de GAO van de doelmatigheid van 
de organisatiestructuur en interne controles van 
de FDIC
 ο Toetsing door de GAO van de nieuwe regel 
van de Federal Reserve betreffende betere 
prudentiële standaarden voor bankholdings en 
buitenlandse bankenorganisaties, 2014
 ο Toetsing door de GAO van regelgevingslessen 
die werden geleerd tijdens de voorbije banken -
crisissen en de maatregelen die de toezicht -
houders hebben genomen om opkomende 
risico's voor de veiligheid en soliditeit van het 
bankwezen aan te pakken, 2015
 ο GAO -10-861 report on Troubled Asset Relief 
Program
 ο Toetsing door de GAO van de toepassing van 
reglementaire kapitaalvoorschriften en herzie -
ningen op de aanvullende hefboomratio door 
bankentoezichthouders, 2015
4 http://www.gao.gov/products/T-GGD-90-8
96 Bijlagen 
 Bijlage VAUSTRALIË CANADA VS
Onderzochte 
controlegebieden ο goedkeuring en toepassing 
van internationaal aanvaar -
de bankentoezichtnormen 
en -ontwikkelingen
 ο evaluatie van prudentieel 
toezicht (doelmatigheid/
doeltreffendheid), onder 
meer:
 ο kapitaaltoereikendheid
 ο bezoeken ter plaatse
 ο grensoverschrijdend 
bankieren
 ο toezichtskader
 ο financiële-governance -
regelingen ο relevantie en geschiktheid 
van regelgevingskader en 
toezichtsaanpak:
 ο gericht op prudentiële regel -
geving die ontwikkeld is om 
institutionele risiconame aan te 
pakken
 ο hoe bankgegevens en informatie 
bij banken worden opgevraagd
 ο geschiktheid van processen voor 
regulering van en toezicht op de 
grootste banken
 ο hoe het regelgevend en toe -
zichtskader wordt geëvalueerd, 
toegepast en geactualiseerd in 
het licht van opkomende risico's
 ο of de toezichtsaanpak wordt 
beoordeeld en toegepast zoals 
bedoeld
 ο hoe informatie door de federale 
agentschappen wordt gedeeld ο de Bazelregelgeving van de VS en het effect 
ervan op banken in de VS
 ο andere landen die Bazel III toepassen — effect 
op de internationale concurrentiekracht van 
bankenorganisaties in de VS
 ο hoe toezichthouders toezicht houden op de 
inspanningen die instellingen leveren om 
cyberbedreigingen te bestrijden bronnen en 
 inspanningen van agentschappen om informa -
tie over cyberdreigingen te delen
 ο door Board gehanteerde mechanismen om 
toezicht te houden op agentschap
 ο strategieën inzake menselijk kapitaal en evalua -
tie van opleidingsinitiatieven
 ο de processen van de FDIC voor monitoring en 
beoordeling van risico's voor de bankensector, 
waaronder toezicht op en evaluatie van die 
sector
 ο kwaliteitsbeoordeling van onderzoeksprocedu -
res, -aanpak en -resultaten
 ο vergelijkend onderzoek van toezicht bij alle 
toezichthouders en coördinatieniveau
 ο monitoring van de inspanningen van toezicht -
houders om opkomende risico's aan te wijzen en 
erop te reageren. Beoordelingen om:
 ο zwakke punten in de regelgeving aan te wijzen
 ο verbeteringen van de doelmatigheid voor te 
stellen
 ο veiligheid en soliditeit van het financiële stelsel:
 ο stresstests
 ο toezicht op het risicobeheer
 ο achterliggende oorzaken van bankfalen
 ο geconsolideerd toezicht
 ο risicogerichte onderzoeksstrategieën
 ο toepassing van hervormingen en opstelling van 
regels
97 Bijlagen 
 Bijlage VAUSTRALIË CANADA VS
Controlebe -
vindingen en 
aanbevelingen ο verbetering vereist voor 
de administratie van de 
toezichtsheffing
 ο risicobeoordelingsproces 
moet worden geëvalueerd
 ο toezicht op internationale 
operaties moet worden 
verbeterd
 ο frequentie van inspecties 
ter plaatse ontoereikend
 ο prudentiële beperkingen 
op blootstelling van banken 
moet worden getoetst ο geen toetsingsproces voor 
doeltreffendheid van federaal 
regelgevingskader
 ο regelgevingskader wordt regel -
matig geactualiseerd
 ο toereikend toezicht op banken
 ο scherpere regelgevings -
voorschriften veroorzaken 
personeelsproblemen
 ο coördinatie van informatieverzoek 
kan worden verbeterd
 ο passende en relevante informatie 
ontvangen van buitenlandse 
toezichthouders ο Bazel III-toepassing zal licht effect hebben op 
kredietverlening
 ο banken voldoen momenteel aan de nieuwe 
minimale kapitaalratio's
 ο hogere nalevingskosten
 ο onduidelijk concurrentieel effect op internatio -
nale banken
 ο ongeschikte processen voor verzamelen van 
relevante betrouwbare en tijdige informatie 
toezichthouder heeft geen bevoegdheid om 
IT-risico's voor banken direct aan te pakken
 ο beleidsmaatregelen en procedures ontwikkelen 
aan de hand waarvan wordt vastgesteld hoe het 
zijn risicobeoordelingen stelselmatig en volledig 
zal beoordelen
 ο De Federal Reserve zal een definitieve twee -
jarige SCAP-analyse verrichten (Supervisory 
Capital Assessment Program — programma 
voor kapitaalbeoordeling door toezichthouder) 
en de uit het SCAP geleerde lessen toepassen 
om de transparantie van het bankentoezicht te 
verbeteren, richtsnoeren te onderzoeken, risico's 
aan te wijzen en te beoordelen en de regelge -
ving te coördineren
98 Bijlagen 
 Bijlage VIAanbevelingen van het IMF inzake transparantie en verantwoordingsplicht in de 
toezichthoudende verantwoordelijkheden van de ECB
Aanbevolen maatregelen 
om de geloofwaardigheid 
van het toezichtsbeleid te 
bevorderen wanneer de ECB 
toezichtsverantwoordelijkheden 
op zich neemt1.  De raad van toezicht van het GTM dient een reeks richtsnoeren op te stellen en te publiceren die hij zal 
hanteren bij de formulering van beleidsaanbevelingen.
2. De raad van toezicht dient de verslagen van zijn beleidsvergaderingen te publiceren.
3.  De ECB dient te overwegen een extern deskundigenpanel op te richten dat onafhankelijk toezicht uitoefent 
op het GTM. Het panel dient regelmatig verslag uit te brengen en rechtstreeks feedback te geven aan de 
raad van toezicht.
Bron:  IMF, Financial Sector Assessment Program European Union, Country Report 13/65, maart 2013.
99 Bijlagen 
 Bijlage VIIReikwijdte van de evaluatie door de Europese Commissie op grond van artikel 32 
van de GTM-verordening
De Europese Commissie brengt een verslag uit over de toepassing van de GTM-verordening. In dit verslag wordt 
onder meer het volgende geëvalueerd:
a) het functioneren van het GTM binnen het ESFS en het effect van de toezichttaken van de ECB op de be -
langen van de Unie als geheel en op de samenhang en de integriteit van de interne markt voor financiële 
diensten [...];
b) de taakverdeling tussen de ECB en de nationale bevoegde autoriteiten binnen het GTM [...];
c) de doeltreffendheid van de toezicht- en sanctiebevoegdheden van de ECB en de opportuniteit van toeken -
ning van aanvullende sanctiebevoegdheden aan de ECB [...];
d) de geschiktheid van de regelingen voor respectievelijk de macroprudentiële taken en instrumenten krach -
tens artikel 5 en het verlenen en intrekken van vergunningen krachtens artikel 14;
e) de doelmatigheid van de regelingen inzake onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht;
f) de interactie tussen de ECB en de EBA;
g) de geschiktheid van de governanceregelingen, waaronder de samenstelling van, en de stemregeling in de 
raad van toezicht en de relatie daarvan met de raad van bestuur [...];
h) de interactie tussen de ECB en de bevoegde autoriteiten van niet-deelnemende lidstaten en de gevolgen 
van het GTM voor deze lidstaten;
i) de doeltreffendheid van de regeling voor beroep tegen besluiten van de ECB;
j) de kostenefficiëntie van het GTM;
k) het mogelijke effect van de toepassing van artikel 7, leden 6, 7, en 8, op het functioneren en de integriteit 
van het GTM;
l) de doeltreffendheid van de scheiding binnen de ECB van de taken van toezicht en monetair beleid, en van 
de scheiding van de voor toezichttaken bestemde financiële middelen uit de begroting van de ECB [...];
m) de begrotingseffecten die toezichtbesluiten van het GTM hebben op deelnemende lidstaten[...];
n) de mogelijkheden om het GTM verder te ontwikkelen, met inachtneming van wijzigingen in de toepasselij -
ke bepalingen, ook op het niveau van het primaire recht, en met inachtneming van de vraag of de grondge -
dachte van de institutionele bepalingen in deze verordening niet langer voorhanden is [...].
100 Bijlagen 
 Bijlage VIIIEnquête bij nationale bevoegde autoriteiten en onder toezicht staande instellingen
Enquête bij nationale bevoegde autoriteiten
1. Governance: besluitvormingsproces
VRAAG  1: Heeft de subcoördinator van het desbetreffende JST altijd contact onderhouden met uw organisatie 
om ervoor te zorgen dat u ontwerptoezichtsbesluiten gericht aan kredietinstellingen in uw rechtsgebied 
beoordeelt en er advies over verstrekt? 
VRAAG 1a : Zo niet, licht dit dan toe (zie tekstvak  1).J 11 91,7  %
N 1 8,3 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0  %
VRAAG  2: Vindt u dat er in het besluitvormingsproces van de ECB rekening wordt gehouden met de deskundig -
heid en standpunten van uw organisatie, en dat het standpunt van uw organisatie wordt weergegeven in het 
ontwerpvoorstel van de RvT?  
VRAAG 2a:  Zo niet, licht dit dan toe (zie tekstvak  1).J 11 91,7 %
N 1 8,3 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  3: Hebben zich bij u zaken voorgedaan waarin van het JST afwijkende standpunten over toezichtsbe -
sluiten niet daarmee konden worden verzoend?J 6 50,0 %
N 6 50,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  3a:  Zo ja, kreeg u dan de kans om deze meningsverschillen op te lossen door middel van bilaterale 
contacten tussen de tussenstructuren van de ECB en het management van uw organisatie?J 5 41,7 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 7 58,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  4: Hebben zich zaken voorgedaan waarin deze meningsverschillen niet konden worden opgelost en er 
geen consensus kon worden bereikt?J 6 50,0 %
N 5 41,7 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  4a:  Zo ja, werd u dan verzocht om uw inbreng binnen een overeengekomen termijn zodat deze kon 
worden besproken in de RvT?J 5 41,7 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 7 58,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
Tekstvak 1 — Governance: besluitvormingsproces 
De overgrote meerderheid van NBA’s is zeer tevreden over het GTM-besluitvormingsproces, hoewel enkele 
NBA’s voorstellen om hun personeel meer bij het besluitvormingsproces te betrekken. Zo verwees één NBA 
verwees naar een zaak waarin tijdens het proces geen rekening werd gehouden met de adviezen van de 
NBA-deskundigen in de definitieve voorstellen die bij de RvT werden ingediend. Een andere NBA merkte op 
dat ECB-personeel wijzigingen aan de voorstellen aanbracht zonder het JST-personeel van de NBA daar vol -
doende over te raadplegen of erbij te betrekken.  
101 Bijlagen 
 Bijlage VIII02. Comité van Interne Auditors: Vragen over de werkzaamheden van het IAC in de context van het bankentoezicht
VRAAG  1: Vindt u dat het „controle-universum” (d.w.z. het algemene overzicht van clusters, 
controleobjecten, controleterreinen en belangrijkste elementen) van het GTM volledig, alom -
vattend en begrijpelijk is? 
VRAAG 1a:  Zo niet, geef dan aan welke gebieden moeten worden toegevoegd (zie tekstvak  2).J 8 66,7 %
N 3 25,0 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  2: Is het u duidelijk wat de precieze reikwijdte zal zijn van de controles achter de con -
troleobjecten die voor controle in de volgende cyclus zijn geselecteerd? Vindt u in dit verband 
dat alle controleobjecten binnen een redelijke termijn aan bod komen? 
VRAAG 2a:  Zo niet, wat kan er dan worden gedaan om de inhoud van de controle-objecten te 
verduidelijken en om ervoor te zorgen dat alle objecten binnen een bepaalde termijn aan bod 
komen? (zie tekstvak  2)J 11 91,7 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  3: Is de algemene toewijzing van middelen en het selectieproces van het IAC 
transparant? 
VRAAG 3a:  Zo niet, wat kan er dan worden verbeterd? (zie tekstvak  2)J 9 75,0 %
N 1 8,3 %
N.v.t. 2 16,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  4: Vindt u de risicobeoordelingsprocedure voor controleobjecten in het IAC transparant 
en passend? 
VRAAG 4a:  Zo niet, wat kan er dan worden verbeterd? (zie tekstvak  2)J 11 91,7 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  5: Heeft u in uw organisatie de interne-auditfunctie voor onderwerpen in verband met 
het monetair beleid organisatorisch gescheiden van controles die toezichtsfuncties betreffen?J 4 33,3 %
N 3 25,0 %
N.v.t. 5 41,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG 5a:  Zo ja, bestaat die scheiding ook op managementniveau? J 4 33,3 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 8 66,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
102 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  5b:  Zo ja, tot op welk managementniveau (teamleader, hoofd van eenheid, afdelings -
hoofd, directeur, bestuurslid)?TEAMLEIDER 2 16,7 %
EENHEIDSHOOFD 2 16,7 %
AFDELINGSHOOFD 0 0,0 %
DIRECTEUR 0 0,0 %
BESTUURSLID 0 0,0 %
N.v.t. 8 66,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  5c: Zo niet, heeft u  in dit verband dan regelingen voor gedeelde diensten getroffen? J 1 8,3 %
N 1 8,3 %
N.v.t. 10 83,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  6: Hoeveel mensen per 100 vte-personeelsleden in de bankentoezichtfunctie werken 
er in uw organisatie in de interne-auditfunctie? Het gemiddelde is 1,59 per 100 vte. De cijfers 
variëren sterk; daarom kan er op grond van de verkregen gegevens geen nauwkeurig resultaat 
worden meegedeeld.
Tekstvak 2 — Comité van Interne Auditors
Bijna alle NBA’s zijn tevreden over de werkzaamheden van het IAC in het kader van het bankentoezicht, al wij -
zen enkele NBA’s op risico’s in het interne-auditproces. Eén NBA wees bijvoorbeeld op het risico dat vanwege 
personeelsbeperkingen in kleinere NBA’s de vastgestelde controletaken wellicht niet binnen de voorziene 
termijn en niet over het gehele vastgestelde toepassingsgebied konden worden uitgevoerd; een andere NBA 
had de indruk dat lopende GTM-controles zeer brede doelstellingen hadden en dat er onvoldoende rekening 
werd gehouden met de specifieke omstandigheden van de afzonderlijke NBA’s, zodat er meer controlemidde -
len nodig waren dan aanvankelijk was gedacht. 
Over mogelijke verbeteringen lieten de afzonderlijke NBA’s zich als volgt uit: 
 οDe reikwijdte, termijn en timing van elke controle moet tijdiger en doeltreffender worden besproken en 
gedeeld zodat de controle op lokaal niveau beter kan worden gepland en voorbereid.
 οVoordat het veldwerk van start gaat, zou de reikwijdte van de controle duidelijk en nauwkeurig moeten 
worden omschreven — vooral wanneer een aantal controleteams van verschillende NBA’s tegelijkertijd 
een gezamenlijke controle ondernemen en dezelfde doelstellingen moeten behalen. Anders blijft voor 
controleprojecten op GTM-niveau het risico bestaan dat de output van de verschillende controleteams te 
ver uit elkaar zal liggen. 
 οDe ATF’s moeten het IAC meer informatie geven over de middelentoewijzing om de controleselectie te 
verbeteren. 
103 Bijlagen 
 Bijlage VIII03. Gezamenlijke toezichthoudende teams
VRAAG  1: Voldoet de huidige personeelsbezetting van uw organisatie aan de NBA-vereisten voor 
JST-personeelsbezetting?J 8 66,7 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 2 16,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  2: Beschikken de JST’s (met inbegrip van zowel ECB- als NBA-personeel) voor elke bank in uw land 
volgens u  over voldoende personeel om doeltreffend toezicht te houden op de belangrijke instellingen? 
VRAAG 2a:  Zo niet, is het manco dan te wijten aan een tekort aan NBA-personeel? ECB-personeel? Of 
zowel NBA- als ECB-personeel?J 6 50,0 %
N 4 33,3 %
N.v.t. 2 16,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  3: Over hoeveel toezichthoudende personeelsleden beschikt u  in totaal? (Antwoorden niet 
openbaar gemaakt)
VRAAG  4: Hoeveel personeelsleden in uw organisatie zijn momenteel toegewezen aan de JST’s (totaal in 
vte)? Gemiddeld zijn er 59,47 personeelsleden toegewezen aan de JST’s.
VRAAG  5: Hebt u  moeilijkheden ondervonden om gekwalificeerd en ervaren personeel voor extern 
bankentoezicht in dienst te nemen?J 5 41,7 %
N 6 50,0 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  6: Hoeveel toezichthoudende personeelsleden denkt u  de komende drie jaar in dienst te nemen 
om in de verwachte behoefte aan JST-personeel te kunnen voorzien? (Antwoorden niet openbaar 
gemaakt)
VRAAG  7: Heeft de ECB ooit een kandidaat afgewezen die uw organisatie voor een JST had voorgedragen? J 0 0,0 %
N 12 100,0 %
N.v.t. 0 0,,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  8: Zijn in uw organisatie momenteel toezichthoudende personeelsleden toegewezen aan JST’s 
voor een of meerdere banken die hun hoofdkantoor niet in uw lidstaat hebben?J 9 75,0 %
N 3 25,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
104 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG 8a:  Zo ja, hoeveel? 
VRAAG 8b : Zo ja, aan hoeveel verschillende JST’s? .  
Gegevens niet bekendgemaakt. Doorgaans waren de vte aan de lage kant of waren er geen; het aantal 
betrokken JST’s varieerde echter van 2 tot 14.
VRAAG  9: Vraagt of krijgt uw organisatie een vorm van prestatiefeedback van de JST-coördinator of een 
andere ECB-werknemer in verband met de werkzaamheden die uw personeel dat in JST’s werkt, heeft 
verricht?J 8 66,7 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 2 16,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  9a:  Zo ja, wordt er met deze feedback dan rekening gehouden wanneer het management van uw 
organisatie de prestaties beoordeelt van uw personeel dat in JST’s werkt?J 2 16,7 %
N 4 33,3 %
N.v.t. 6 50,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  10:  Publiceert en gebruikt u de Q&A’s (vragen en antwoorden) van de EBA gedeeltelijk, volledig of 
helemaal niet in uw communicatie met de banken?VOLLEDIG 7 58,3 %
GEDEELTELIJK 4 33,3 %
HELEMAAL NIET 1 8,3 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  10a:  Als u deze vragen slechts gedeeltelijk publiceert, bestaat er dan een duidelijk besluitvor -
mingsproces in uw NBA om te beslissen welke Q&A’s u in voorkomend geval in de praktijk toepast en 
welke niet?J 1 8,3 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 9 75,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  11: Is er een vlotte informatiestroom van de ECB over principekwesties (bijv. hoe wordt een ant -
woord uit de Q&A van de EBA al dan niet toegepast in de praktijk) en krijgt u tijdig een duidelijk antwoord?J 2 16,7 %
N 5 41,7 %
N.v.t. 5 41,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  11a:  Hoeveel dagen duurt het gemiddeld voordat u een antwoord op dergelijke vragen krijgt (u 
mag ook een bereik aangeven)? De antwoorden schommelden van enkele werkdagen tot „verschillende 
maanden”.
VRAAG  11b:  Wat kan er gedaan worden om de situatie te verbeteren als die volgens u onbevredigend is? 
(zie tekstvak  3)
105 Bijlagen 
 Bijlage VIIITekstvak 3 — Gezamenlijke toezichthoudende teams
Voor mogelijke verbeteringen gaven de NBA’s de volgende aanbevelingen: 
 οeen toename van horizontaal personeel dat werkt aan het interne model van de bank (gebaseerd op inter -
ne ratings (IRB), analylse van de geavanceerde meetbenadering (GMB)) en aanverwante taken (bijv. goed -
keuring van belangrijke actualiseringen van het model);
 οmeer extra personeelsleden in dienst nemen, beperken van het aantal overlappende taken, beperken van 
aanvullende NBA-taken;
 οeen lijst met belangrijke contactpersonen voor vragen over bepaalde onderwerpen zodat gemakkelijker 
kan worden nagegaan aan wie ze hun vragen kunnen richten; 
 οeen beter gestructureerd proces voor de toepassing van alle relevante ECB-/EBA-normen met behulp van 
een IT-instrument om alle relevante normen voor de JST’s te consolideren (beleidstandpunten, enz.) aan -
gezien er nog altijd aanmerkelijke verschillen bestaan in de werkzaamheden van de verschillende JST’s ;
 οde oprichting van een grotere pool van deskundigen in de horizontale DGMS IV, die zich uitsluitend bezig -
houden met vraagstukken in verband met interpretatie van de regelgeving, met betere links en reactieve 
gegevenstransmissie naar en van juridisch deskundigen in DG Juridische zaken en de JST’s in DGMS I en II, 
aangezien de uitwisseling en het krijgen van duidelijke standpunten van de ECB inzake regelgevingsprincipes 
tijdrovend en ondoeltreffend zijn gebleken ;
 οeen herziening van de prestatiebeoordeling van het JST-personeel van de NBA’s.
106 Bijlagen 
 Bijlage VIII04. Inspecties ter plaatse
VRAAG  1: Verrichtte uw organisatie inspecties ter plaatse voordat het GTM werd ingevoerd? J 12 100,0 %
N 0 0,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  1a:  Zo ja, waren deze dan vergelijkbaar (controlemethodologie, procedures, grondigheid) met de 
inspecties ter plaatse die uit hoofde van het GTM worden verricht? 
VRAAG 1b:  Zo niet, geef dan de belangrijkste verschillen aan. Voor degenen die antwoordden was er een 
verschil wat betreft de duur en grondigheid van het onderzoek (langer en diepgaander).J 9 75,0 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  2: Is de eenheid voor inspecties ter plaatse in uw organisatie gescheiden van de externe eenheid 
(d.w.z. werken er extern andere mensen dan ter plaatse)?J 9 75,0 %
N 3 25,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  3: Hoeveel inspecties ter plaatse van uw organisatie (vte) zijn toegewezen aan de inspectie van grote 
kredietinstellingen?  (Antwoorden niet openbaar gemaakt)
VRAAG  4: Hoeveel inspecties ter plaatse van uw organisatie (vte) zijn toegewezen aan de inspectie van minder 
grote kredietinstellingen? ( Antwoorden niet openbaar gemaakt )
VRAAG  5: Maakt u voor de inspectie ter plaatse gebruik van minder belangrijke banken externe dienstverle -
ners, bijv. particuliere accountantskantoren?J 1 8,3 %
N 10 83,3 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  6: Is het mogelijk dat een externe dienstverlener tijdens dergelijke audits hoofd van de missie is? J 2 16,7 %
N 5 41,7 %
N.v.t. 5 41,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
107 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  7: Beschikt u na de invoering van het GTM over voldoende middelen voor inspecties ter plaatse? 
VRAAG 7a:  Zo niet, welke extra middelen hebt u dan nodig? (uitgedrukt in vte en vaardigheden) (Antwoor -
den niet bekendgemaakt)J 8 66,7 %
N 3 25,0 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  8: Heeft uw organisatie minimumeisen vastgelegd voor een kwalificatie als inspecteur ter plaatse of 
hoofd van een missie? 
VRAAG 8a:  Zo ja, vermeld deze dan.J 9 75,0 %
N 1 8,3 %
N.v.t. 2 16,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  9: Volgens de toezichtshandleiding (hoofdstuk 6.4.15) moeten de inspecties ter plaatse in categorieën 
worden ondergebracht. Verstrekt de ECB uw organisatie passende richtsnoeren voor deze categorisering?J 9 75,0 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 1 8,3 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  10:  Heeft uw organisatie sinds de invoering van het GTM ad-hocinspecties voor minder grote banken 
verricht?J 8 66,7 %
N 4 33,3 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  11: In het huidige kader worden salariskosten die de NBA’s betalen voor inspecties van belangrijke 
kredietinstellingen niet terugbetaald. Vindt u dat daar verandering in moet komen? 
VRAAG 11a : Zo ja, hoe moet dat dan veranderen? .  
In de meeste antwoorden werd verwezen naar de terugbetaling van kosten voor grensoverschrijdende missies 
(waaronder salarissen).J 5 41,7 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 5 41,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  12:  Maakte uw organisatie vóór de invoering van het GTM gebruik van externe controleurs bij de 
verrichting van inspecties ter plaatse?J 3 25,0 %
N 9 75,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
VRAAG  12a : Zo ja, werden sommige van deze inspecties dan geleid door externe medewerkers? J 2 16,7 %
N 2 16,7 %
N.v.t. 8 66,7 %
TOTAAL 12 100,0 %
108 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  13:  Wat kan er in het algemeen worden verbeterd op het gebied van inspecties ter plaatse? (zie 
tekstvak  4)
VRAAG  14:  Maakt u doeltreffend gebruik van IMAS voor toezicht ter plaatse?  
VRAAG  14a:  Zo ja, hoeveel van uw IT-gerelateerde werkzaamheden, uitgedrukt in % van het totaal, worden 
momenteel verricht in IMAS?.  
De antwoorden varieerden van „geen gebruik” tot „zeer frequent gebruik” van IMAS; gezien de tekstuele 
onderdelen van de antwoorden kon geen duidelijke conclusie worden getrokken.J 5 41,7 %
N 4 33,3 %
N.v.t. 3 25,0 %
TOTAAL 12 100,0 %
Tekstvak 4 — Inspecties ter plaatse
Over mogelijke verbeteringen lieten de afzonderlijke NBA’s zich als volgt uit:
 οverbeteringen van de technische aspecten voor het organiseren van missies ter plaatse aan belangrijke 
instellingen onder toezicht;
 οde methodologieën voor inspecties ter plaatse bij belangrijke en minder belangrijke instellingen moeten 
gelijk zijn om de inspecteurs ter plaatse niet extra te belasten en om ervoor te zorgen dat de inspecties 
consistent worden verricht bij alle banken;
 οverdere ontwikkeling van methodologie ter plaatse om de samenhang van de aanpak in alle rechtsgebie -
den te verbeteren, aangezien missies nog altijd worden verricht op basis van de eerdere ervaring van elk land 
en de nationale praktijken op het gebied van inspecties ter plaatse zeer sterk van elkaar verschillen ;
 οdoelgerichter feedback van de ECB over de missie zelf en over het inspectieverslag;
 οmeer opleiding en technische ondersteuning van de COI; 
 οverbeteringen van het planningproces, aangezien verzoeken om deelname te kort tevoren worden aange -
kondigd waardoor deelname ter plaatse niet kan worden gecoördineerd met andere afspraken. De deelna -
me aan grensoverschrijdende missies is moeilijk door hun wisselende omvang, de uiteenlopende van de inspec -
teurs vereiste vaardigheden en de verschillende middelen die aan een dergelijk project worden gekoppeld.  
109 Bijlagen 
 Bijlage VIIIEnquête bij instellingen onder toezicht
In het kader van de GTM-controle nam de ERK contact op met alle belangrijke Europese banken die onder het 
directe toezicht van het GTM staan om na te gaan hoe goed het GTM het in hun ogen heeft gedaan bij het 
uitvoeren van de belangrijkste elementen van zijn mandaat als gemeenschappelijk toezichthouder. De verstrek -
te informatie werd niet door de ERK gecontroleerd; ze wordt hier gepresenteerd met de bedoeling een even -
wichtig verslag uit te brengen over het standpunt van de belanghebbenden betreffende de voor de controle 
geselecteerde gebieden.
01. Regelingen in verband met verantwoordingsplicht (ja of nee)
VRAAG  1: Bent u van mening dat de huidige feedbackregelingen van de ECB (bijv. openbare raadplegingen 
voor ECB-verordeningen, het GTM-kader, rapportage van toezichtsgebonden financiële informatie, toezichts -
vergoedingen, uitoefening van opties en discretionaire bevoegdheden) om naar de standpunten van de bank 
ten aanzien van het GTM-toezicht te vragen, voldoen aan uw behoeften? J 42 60,9 %
N 27 39,1 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  2: Zo niet, wat kan er dan worden verbeterd? (zie tekstvak  1)
VRAAG  3: Bent u van mening dat er gebieden van algemene toezichtsactiviteiten bestaan waarvoor er 
raadplegingen zouden moeten plaatsvinden (bijv. regelmatige enquêtes van financiële instellingen over hun 
indrukken van de efficiëntie en doeltreffendheid van toezichtsactiviteiten, zoals in Canada en Australië)? J 33 47, 8  %
N 35 50,7 %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  4: Zo ja, noem dan de desbetreffende gebieden (zie  tekstvak  1).
Tekstvak 1 — Regelingen in verband met verantwoordingsplicht
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet:
 οde raadplegingsregelingen herzien (bijv. de duur van raadplegingsperioden); 
 οde raadplegingen beter synchroniseren om ze af te stemmen op de beperkte middelen en de werkings -
sfeer uitbreiden naar bijv. technische vraagstukken (SREP-methodologie, kapitaaldefinities, detailniveau);
 οbeter gestructureerde en alomvattende feedbackregelingen met financiële instellingen instel -
len aan de hand van bv. enquêtes over hun beoordeling van de efficiëntie en doeltreffendheid van 
toezichtsactiviteiten. 
110 Bijlagen 
 Bijlage VIII02. Transparantie (geef een score van 1 tot 5 of geef aan „niet van toepassing”)
VRAAG  5: Is de informatie die u ontvangt over het SREP-proces en de SREP-resultaten toereikend (op een 
schaal van 1 tot 5: 1 = zeer uitgebreid, 3 = evenwichtig, 5 = slechte informatie)?1 4 5,8 %
2 7 10,1 %
3 22 31,9 %
4 30 43,5 %
5 5 7, 2  %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  6: Hoe zou u op een schaal van 1 tot 5 (1 = uitstekend, 5 = slecht) de kwaliteit beoordelen van de 
informatie die u hebt over de procedures uit de toezichtshandleiding die relevant zijn voor uw dagelijks werk 
met de toezichthouder?1 2 2,9 %
2 13 18,8 %
3 32 46,4 %
4 15 21,7 %
5 5 7, 2  %
N.v.t. 2 2,9 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  7: In verband met besluiten van de ECB betreffende uw kredietinstelling: hoe tevreden bent u over de 
toegang die u hebt gekregen tot relevante informatie om inzicht te krijgen in de argumentatie/het resultaat 
van het besluit (1 = zeer tevreden, 5 = helemaal niet tevreden, niet van toepassing)?1 4 5,8 %
2 16 23,2 %
3 26 37,7  %
4 22 31,9 %
5 1 1,4 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  8: Was in de kennisgeving aan uw kredietinstelling betreffende het voornemen van de ECB om een 
toezichtsbesluit vast te stellen de informatie over de juridische en materiële redenen voor de vaststelling van 
het besluit duidelijk (1 = heel duidelijk, 5 = helemaal niet duidelijk, niet van toepassing)?  1 13 18,8 %
2 15 21,7 %
3 28 40,6 %
4 10 14,5 %
5 2 2,9 %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  9: Wat zijn de belangrijkste kwesties die de ECB eventueel moet aanpakken om de transparantie te 
verbeteren? (zie tekstvak  2)
111 Bijlagen 
 Bijlage VIIITekstvak 2 — Transparantie 
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet:
 οmeer informatie verstrekken over de GTM-toezichtshandleiding, onder meer informatie over SREP-proces 
en -methodologie en een toelichting bij het eindresultaat;
 οde argumenten voor toezichtsbesluiten beter uiteenzetten. 
Tekstvak 3 — Bestuursstructuur
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet:
 οhaar toezichtsdialoog met de banken uitbreiden; 
 οhaar ontvankelijkheid voor zaken die de banken aankaarten verbeteren.03. Bestuursstructuur (ja of nee, niet van toepassing)
VRAAG  10:  Kreeg u in verband met besluiten betreffende uw kredietinstelling geruime tijd vooraf bericht dat 
de ECB voornemens was om een toezichtsbesluit te nemen (zodat een hoorzitting kon worden georganiseerd)?J 54 78,3 %
N 6 8,7 %
N.v.t. 9 13 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  11: Bent u van mening dat het resultaat van de hoorzitting (d.w.z. de beoordeling van de belangrijkste 
opmerkingen die tijdens de vergadering naar voren kwamen) voldoende in acht werd genomen in het defini -
tieve toezichtsbesluit van de ECB of in een document dat bij het definitieve besluit werd gevoegd?J 23 33,3 %
N 25 36,2 %
N.v.t. 21 30,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  12:  Waren er toezichtsbesluiten betreffende uw kredietinstelling waarvan u van mening was dat de 
ECB u ten onrechte niet het recht gaf om daarover te worden gehoord?1 
VRAAG  13:  Wat kan er worden gedaan om de bestuursaspecten die in de bovenstaande vragen aan de orde 
komen verder te verbeteren? (zie tekstvak  3)J 3 4,3 %
N 51 73,9 %
N.v.t. 15 21,7 %
TOTAAL 69 100,0 %
1  Twee banken die een positief antwoord gaven, verwezen naar de stresstests van 2014 die vóór 4 november 2014 waren voltooid. Eén bank gaf 
geen specifieke informatie. 
112 Bijlagen 
 Bijlage VIII04. Het evenredigheidsbeginsel
VRAAG  14:  Bent u van mening dat de regelingen, processen en mechanismen met betrekking tot de interne 
governancevereisten en herstelplannen (in voorkomend geval) evenredig zijn met de aard van de risico’s die 
inherent zijn aan uw bedrijfsmodel, de complexiteit van deze risico’s, de omvang, systeemrelevantie, schaal en 
complexiteit van de activiteiten van uw instelling? 
VRAAG  15: Zo niet, geef dan aan waar u onevenredige regelingen ziet. (zie tekstvak  4)J 35 50,7 %
N 32 46,4 %
N.v.t. 2 2,9 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  16:  Bent u van mening dat de variëteit van de verschillende gegevensverzamelingen (bijv. volledige 
FINREP , vereenvoudigde financiële toezichtsrapportage, al te sterk vereenvoudigde financiële toezichtsrap -
portage en gegevenspunten voor financiële toezichtsrapportage) het evenredigheidsbeginsel naar behoren 
weerspiegelt?J 26 37,7  %
N 39 56,5 %
N.v.t. 4 5,8 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  17: Acht u de omvang en frequentie van de rapportage inzake eigenvermogensvereisten en financiële 
informatie krachtens artikel 99 van de verordening kapitaalvereisten evenredig met de aard van uw instelling?J 56 81,2 %
N 8 11,6 %
N.v.t. 5 7, 2  %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  18: Acht u de omvang en frequentie van de rapportage inzake liquiditeit en in verband met het vereiste 
inzake stabiele financiering evenredig met de aard van uw instelling?J 43 62,3 %
N 22 31,9 %
N.v.t. 4 5,8 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  19: Acht u de omvang en frequentie van de rapportage inzake Corep evenredig met de aard van uw 
instelling?J 54 78,3 %
N 10 14,5 %
N.v.t. 5 7, 2  %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  20:  Bent u van mening dat andere toezichtsrapportagevereisten dan die welke in de vorige vragen zijn 
vermeld, de banken onevenredige administratieve lasten opleggen? 
VRAAG  21:  Zo ja, welke specifieke vereisten vindt u dan belastend? Wees specifiek over de gebieden die bijzon -
der veel administratieve lasten met zich brengen en over hetgeen er kan worden verbeterd (zie tekstvak  4).J 52 75,4 %
N 17 24,6 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
113 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  22:  Vindt u  de uitvoeringstermijnen voor de toezichtsrapportagevereisten redelijk? J 29 42,0 %
N 40 58,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  23:  Bent u  van mening dat de toezichtsvergoeding die de ECB uw instelling in rekening brengt evenre -
dig is met het belang en het risicoprofiel van uw instelling? 
VRAAG  24:  Zo niet, wat kan er dan worden verbeterd met betrekking tot toezichtsvergoedingen en de metho -
dologie om ze te berekenen (bijv. de factoren totale activa en risicoprofielen)? (zie tekstvak  4)J 30 43,5 %
N 32 46,4 %
N.v.t. 7 10,1 %
TOTAAL 69 100,0 %
Tekstvak 4 — Evenredigheid 
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet:
 οeventuele dubbele gegevensrapportageverzoeken corrigeren en de coördinatie met andere instellingen 
(bv. de EBA) versterken. Het gebrek aan coördinatie kan ertoe leiden dat dezelfde informatie wordt ge -
vraagd in verschillende formats en modellen; 
 οopnieuw bekijken of bij gegevensrapportageverzoeken het evenredigheidsbeginsel wordt toegepast (bijv. 
kortetermijnverrichting (STE), detailniveau van de rapportage);
 οopnieuw de relevantie, frequentie en termijnen voor de gegevensrapportageverzoeken beoordelen;
 οopnieuw de berekening van de GTM-toezichtsvergoeding beoordelen — bijv. of de toezichtsvergoeding 
nog steeds wordt betaald aan de NBA’s. 
114 Bijlagen 
 Bijlage VIII05. Inspecties ter plaatse
VRAAG  25:  Hoe zou u op een schaal van 1 (= zeer goed) tot 5 (= zeer slecht) de kwaliteit beoordelen van de 
inspecties ter plaatse die in het kader van het GTM worden verricht: hoe uitgebreid werden de aangelegenhe -
den in kwestie gecontroleerd?1 7 10,1 %
2 29 42,0 %
3 14 20,3 %
4 4 5,8 %
5 0 0,0 %
N.v.t. 15 21,7 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  26:  Hoe zou u op een schaal van 1 (= zeer goed) tot 5 (= zeer slecht) de kwaliteit beoordelen van de 
inspecties ter plaatse die in het kader van het GTM worden verricht: werden belangrijke risico’s in verband met 
formaliteiten aangepakt?1 5 7, 2  %
2 15 21,7 %
3 24 34,8 %
4 6 8,7 %
5 0 0,0 %
N.v.t. 19 27, 5  %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  27:  Aan wie werden na de invoering van het GTM de verslagen van de inspecties ter plaatse gericht? 
Aan de raad van toezicht, het auditcomité, de raad van bestuur van de kredietinstelling of aan een andere 
geadresseerde? 
VRAAG  28:  Welke verbeteringen/belangrijke wijzigingen zijn er aangebracht in vergelijking met de inspecties 
ter plaatse van vóór de start van het GTM en waar ziet u nog ruimte voor verbetering? (zie  tekstvak  5)
VRAAG  29:  De bevindingen van het inspectieverslag en de aanbevelingen zijn niet ingedeeld naar urgentie -
niveau. Kunt u, op basis van de verstrekte toelichtingen, bepalen welke bevindingen prioriteit moeten krijgen 
en hoe urgent ze zijn? (zie tekstvak  5)RAAD VAN TOEZICHT 5
AUDITCOMITE 1
RAAD VAN BESTUUR 33
ANDERE GEADRESSEERDE 1
RAAD VAN BESTUUR EN 
RAAD VAN TOEZICHT2
AAN ALLE GENOEMDE 
INSTANTIES2
N.v.t. 25
TOTAAL 69
VRAAG  30:  Werd er een duidelijke toelichting gegeven op de bevindingen inzake het verslag ter plaatse en 
was het duidelijk hoe u te werk moest gaan?J 41 59,4 %
N 7 10,1 %
N.v.t. 21 30,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  31: Kreeg u de kans om binnen een redelijke termijn commentaar te geven op een ontwerp van een 
verslag ter plaatse en dit te bespreken met het inspectieteam ter plaatse?J 46 66,7 %
N 4 5,8 %
N.v.t. 19 22,7 %
TOTAAL 69 100,0 %
115 Bijlagen 
 Bijlage VIIITekstvak 5 — Inspecties ter plaatse 
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet: 
 οde bevindingen van inspecties ter plaatse naar urgentieniveau in categorieën indelen om prioritering 
mogelijk te maken; 
 οde regelingen voor inspecties ter plaatse verbeteren door bijv. snellere levering van eindverslagen en 
aanbevelingen, en de banken meer tijd geven om zich voor te bereiden op vergaderingen die voorafgaan aan 
de slotzitting .
116 Bijlagen 
 Bijlage VIII06. Gezamenlijke toezichthoudende teams
VRAAG  32:  Is er een duidelijk vastgesteld communicatiekanaal tussen uw instelling en het gezamenlijke 
toezichthoudende team van het GTM dat verantwoordelijk is voor het toezicht op uw instelling?J 65 94,2 %
N 4 5,8 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  33:  Zo ja, welk teamlid van het JST is dan uw eerste contactpersoon? (Geef een functietitel, geen naam, 
bijv. JST-coördinator, NBA-medewerker, enz.)JST-COÖRDINATOR 38
NBA 5
JST-COÖRDINATOR EN DE 
NBA11
JST-COÖRDINATOR OF DE 
NBA3
HANGT AF VAN HET 
VRAAGSTUK6
N.v.t. 6
TOTAAL 69
VRAAG  34:  Kan uw instelling steeds met JST-leden communiceren in de door uw instelling gekozen taal?
VRAAG  35:  Zo niet, beschrijf dan eventuele problemen, en wat er kan worden verbeterd? (zie tekstvak  6)J 57 82,6 %
N 11 15,9 %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  36:  Houdt het gezamenlijke toezichthoudende team vergaderingen ter plaatse met het management 
van uw instelling?J 67 97,1  %
N 2 2,9 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  37: Als dergelijke vergaderingen plaatsvinden, wat is dan in het algemeen de frequentie en duur van 
die vergaderingen (vermeld het aantal vergaderingen per jaar)?>12 9
10-12 11
8-9 3
6-7 6
4-5 20
2-3 7
1 2
DAT HANGT ERVAN AF 3
N.v.t. 8
TOTAAL 69
VRAAG  38:  Is deze vergaderfrequentie 1 = te hoog, 2 = passend, 3 = te laag? 1 13 18,8 %
2 56 81,2 %
3 0 0,0 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
117 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  39:  Is deze vergaderduur 1 = te lang, 2 = passend, 3 = ontoereikend? 1 6 8,7 %
2 62 89,9 %
3 1 1,4 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  40:  Is de JST-coördinator altijd aanwezig op dergelijke vergaderingen? J 52 75,4 %
N 17 24,6 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  41: Hoe zou u op een schaal van 1 (= zeer goed) tot 5 (= zeer slecht) de kwaliteit beoordelen van het 
externe toezicht van het JST in het kader van het GTM? Indien u onvoldoende contact hebt gehad om dit te 
beoordelen, vult u dan „niet van toepassing” in1 4 5,8 %
2 30 43,5 %
3 23 33,3 %
4 8 11,6 %
5 0 0,0 %
N.v.t. 4 5,8 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  42:  Is de kwaliteit van het externe toezicht 1 = verbeterd, 2 = gelijk gebleven, of 3 = verslechterd in 
vergelijking met het toezichtstelsel dat aan het GTM voorafging? 
VRAAG  43:  Als u hebt geantwoord dat het is verslechterd of verbeterd, licht dan toe in welk opzicht (zie 
tekstvak  6).1 23 33,3 %
2 34 49,3 %
3 8 11,6 %
N.v.t. 4 5,8 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  44:  Is de doelmatigheid van het externe toezicht 1 = verbeterd, 2 = hetzelfde gebleven, of 3 = 
verslechterd in vergelijking met het toezichtstelsel dat aan het GTM voorafging? 
VRAAG  45:  Indien u hebt geantwoord dat het is verslechterd of verbeterd, licht dan toe waarom (zie 
tekstvak  6).1 10 14,5 %
2 36 52,2 %
3 17 24,6 %
N.v.t. 6 8,7 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  46:  Zijn de leden van het JST (voor zover u ze hebt ontmoet) voldoende op de hoogte van de specifieke 
risico’s en kenmerken van uw instelling?Y 57 82,6 %
N 12 17, 4  %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  47:  Begreep u aan de hand van de toelichtingen van het SREP-team (bijv. verduidelijking tijdens bilate -
rale besprekingen) welke kwalitatieve en kwantitatieve factoren van invloed waren op uw SREP-score?Y 36 52,2 %
N 32 46,4 %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
118 Bijlagen 
 Bijlage VIIIVRAAG  48:  Als u het JST vragen stelt, krijgt u dan binnen een redelijke termijn antwoord? J 55 79,7 %
N 14 20,3 %
N.v.t. 0 0,0 %
TOTAAL 69 100,0 %
VRAAG  49:  Zijn er gevallen opgetekend waar vragen aan het JST niet werden beantwoord of werden beant -
woord op een onbegrijpelijke manier?J 18 26,1 %
N 50 72,5 %
N.v.t. 1 1,4 %
TOTAAL 69 100,0 %
119 Bijlagen 
 
Tekstvak 6 — JST’s
Over mogelijke verbeteringen gaven de afzonderlijke banken de volgende aanbevelingen. De ECB moet:
 οcommunicatie met de JST’s, bijv. over technische aangelegenheden, in de door de banken gekozen (eigen) 
taal bevorderen. Zo werden documenten die in de nationale taal van de bank waren gesteld, soms in het 
Engels opgevraagd, hoewel enkele leden van het JST dezelfde nationaliteit hadden. De JST-coördinator en 
de JST-leden moeten de door de instelling gekozen taal voldoende begrijpen om de informatie te kunnen 
lezen en begrijpen; 
 οde coördinatie tussen JST-leden van de ECB en de NBA’s verbeteren. Zo is de JST-mailbox alleen toeganke -
lijk voor ECB-leden, niet voor NBA-leden.VRAAG  50:  Zijn de antwoorden van het JST duidelijk, en voldoende gemotiveerd? J 59 85,5 %
N 8 11,6 %
N.v.t. 2 2,9 %
TOTAAL 69 100,0 %Bijlage VIII
120 Bijlagen 
 Bijlage IXBelangrijkste elementen van de regelingen voor ECB-verantwoordingsplicht jegens 
het Europees Parlement
Verordening (EU) 
nr. 1024/2013 waarbij 
aan de Europese Centrale 
Bank specifieke taken 
worden opgedragen 
betreffende het 
beleid inzake het 
prudentieel toezicht op 
kredietinstellingenArtikel 20, lid 1: Met betrekking tot de uitvoering van de verordening is de ECB overeenkomstig dit hoofdstuk verantwoor -
dingsplichtig tegenover het Europees Parlement en de Raad.
Artikel 20, lid 3: De voorzitter van de raad van toezicht van de ECB presenteert het verslag [over de uitvoering van de haar 
bij de verordening opgedragen taken in het openbaar] aan het Europees Parlement.
Artikel 20, lid 5: Op verzoek van het Europees Parlement neemt de voorzitter van de raad van toezicht deel aan een hoorzit -
ting met betrekking tot de uitvoering van zijn toezichttaken.
Artikel 20, lid 6: De ECB antwoordt mondeling of schriftelijk op de vragen die het Europees Parlement haar voorlegt.
Artikel 20, lid 8: Desgevraagd voert de voorzitter van de raad van toezicht achter gesloten deuren met de voorzitter en 
de vicevoorzitter van de bevoegde commissie van het Europees Parlement vertrouwelijke mondelinge besprekingen over 
de toezichttaken, indien dergelijke besprekingen nodig zijn voor de uitoefening van de bevoegdheden van het Europees 
Parlement krachtens het VWEU.
Artikel 20, lid 9: De ECB verleent haar volledige medewerking aan onderzoeken van het Europees Parlement uit hoofde van 
het VWEU.
Interinstitutioneel 
akkoord tussen het 
Europees Parlement en 
de ECB1.  De ECB legt ieder jaar een verslag aan het Parlement voor over de uitvoering van de taken die haar bij Verordening (EU) 
nr. 1024/2013 zijn opgedragen. De voorzitter van de raad van toezicht presenteert het jaarverslag aan het Parlement in 
een openbare hoorzitting.
2.  De voorzitter van de raad van toezicht neemt op verzoek van de bevoegde commissie van het Parlement deel aan 
gewone openbare hoorzittingen over de uitvoering van de toezichttaken. De bevoegde commissie van het Parlement en 
de ECB komen een rooster overeen voor twee van dergelijke hoorzittingen in de loop van het volgende jaar.
3.  Daarnaast kan de voorzitter van de raad van toezicht op ad-hocbasis worden uitgenodigd voor bijkomende gedachte -
wisselingen met de bevoegde commissie van het Parlement over toezichtvraagstukken.
4.  Indien dit nodig is voor de uitoefening van de bevoegdheden van het Parlement overeenkomstig het VWEU en het Unie -
recht, kan de voorzitter van zijn bevoegde commissie schriftelijk en met opgave van redenen om bijzondere vertrouwe -
lijke vergaderingen met de voorzitter van de raad van toezicht verzoeken.
5.  Op basis van een gemotiveerd verzoek van de voorzitter van de raad van toezicht of de voorzitter van de bevoegde 
commissie van het Parlement en met wederzijdse instemming kunnen de gewone hoorzittingen, de ad-hocgedachte -
wisselingen en de vertrouwelijke vergaderingen worden bijgewoond door de ECB-vertegenwoordigers in de Raad van 
toezicht of hooggeplaatste leden van het met toezichttaken belaste personeel.
6.  De gewone hoorzittingen, ad-hocgedachtewisselingen en vertrouwelijke vergaderingen kunnen betrekking hebben op 
alle aspecten van de werkzaamheden en het functioneren van het GTM die onder de GTM-verordening vallen.
7.  Uitsluitend de voorzitter van de raad van toezicht en de voorzitter en ondervoorzitters van de bevoegde commissie van 
het Parlement mogen de vertrouwelijke vergaderingen bijwonen.
8.  De ECB verstrekt de bevoegde commissie van het Parlement ten minste een compleet, betekenisvol overzicht van de 
handelingen van de raad van toezicht dat inzicht verschaft in de besprekingen, met inbegrip van een geannoteerde 
besluitenlijst.
Bron:  ERK.
121 Bijlagen 
 Bijlage XStructuur van het rapportageproces voor inspecties ter plaatse
9.
Verzending DEFINITIEVE 
aanbevelingen naar 
kredietinstelling en NBA8. 7. 6.
Opstellen van 
aanbevelingenVerzending verslag en 
ontwerp van aanbevelingen 
naar kredietinstelling5. 4. 3. 2. 1. 
Verzending eindverslag
en vertrouwelijke brief naar 
JST en NBA’sVergadering met 
kredietinstellingOpstellen van 
voorontwerpverslag/
lijst met bevindingen
Betrokken partijenOpstellen van ontwerpverslag Overeenstemmingscontrole
Inspectieteam Inspectieteam Inspectieteam COI van de ECB HoM
Kredietinstelling
JST
Geïnspecteerde entiteitJST
HoMJST JST JSTSlotzittingBetrokken partijen
Bron:  ERK, ontleend aan de ECB en aangepast.
122 Antwoord van de ECB
Samenvatting
De ECB waardeert de door de Europese Rekenkamer uitgevoerde werkzaamheden, die de activiteiten van het GTM 
(ook wel aangeduid als SSM) verder zullen helpen verbeteren. De ECB had echter in het rapport van de Europese 
Rekenkamer graag een explicietere erkenning gezien van de belangrijke wapenfeiten bij het opzetten van het SSM.
Het SSM vormt een wezenlijk onderdeel van de bankenunie en de oprichting ervan vormde een fundamentele pijler 
die noodzakelijk was om de wanordelijkste fase van de crisis in het eurogebied te beëindigen. De ECB heeft samen 
met de nationale bevoegde autoriteiten (NBA’s) het SSM opgezet binnen een uitzonderlijk kort en uitdagend tijds -
bestek van minder dan dertien maanden. Dankzij deze enorme inspanningen was het mogelijk om vanaf 4 novem -
ber 2014 het directe toezicht over te nemen op inmiddels 129 belangrijke groepen van onder toezicht staande 
entiteiten met circa 1 200 onder toezicht staande entiteiten en bovendien de benodigde regelingen te treffen voor 
het waken over het toezicht op de minder belangrijke instellingen. De ECB is sindsdien belangrijke vooruitgang 
blijven boeken bij het harmoniseren van de uitvoering van het toezicht op Europees niveau en neemt inmiddels elk 
jaar meer dan 1 500 toezichtsbesluiten.
Er is sprake van brede erkenning door het publiek van de relevantie en omvang van deze inspanningen en van de 
hiermee verband houdende prestaties, en de ECB is van oordeel dat hieraan in het rapport onvoldoende expliciet 
aandacht wordt geschonken.
VII.
De ECB wijst erop dat het niet haar discretionaire besluit is dat de Raad van Toezicht geen zeggenschap heeft over 
de begroting of de personele middelen voor het toezicht. Er dient opgemerkt te worden dat de Raad van Toezicht 
geen besluitvormend orgaan van de ECB is, maar dat deze Raad op grond van de GTM-verordening — wat een 
vorm van secundaire regelgeving is — als extra orgaan is toegevoegd aan de institutionele structuur van de ECB. 
De bevoegdheden van de Raad van Bestuur en van de Directie van de ECB met betrekking tot de personele en 
financiële middelen zoals vastgelegd in primaire regelgeving moeten in acht blijven worden genomen. Daarnaast 
wijst de ECB erop dat artikel 15, lid 1, van het Reglement van orde van de ECB een koppeling bevat tussen enerzijds 
de personele en financiële middelen en anderzijds de Raad van Toezicht. Hierin staat namelijk: „de uitgaven voor de 
toezichttaken worden separaat gepresenteerd binnen het budget [van de ECB]  en worden overlegd met de voorzitter en 
vicevoorzitter van de Raad van toezicht ”.
Het feit dat de Raad van Toezicht geen zeggenschap over de begroting en personele middelen voor het toezicht 
uitoefent, is naar het oordeel van de ECB verenigbaar met het scheidingsbeginsel en brengt de onafhankelijkheid 
van het monetair beleid van de ECB en van haar toezichthoudende functie niet in gevaar. Op grond van het schei -
dingsbeginsel dienen de beide functies functioneel gescheiden te zijn maar is het niet noodzakelijk dat de Raad van 
Toezicht volledige zeggenschap heeft over de toezichtsbegroting en de personele middelen van de ECB of de NBA. 
Zoals in voetnoot 14 van het rapport van de Europese Rekenkamer onderkend wordt, had de GTM-verordening 
geen invloed op de verantwoordelijkheid die de Directie van de ECB draagt voor het beheer van de ECB en haar 
interne organisatie, met inbegrip van personele en begrotingsaangelegenheden.
Evenzo leidt de oprichting van zogenoemde gedeelde diensten, d.w.z. bedrijfsonderdelen die beide functies 
ondersteunen, niet tot belangenconflicten en is deze derhalve verenigbaar met het scheidingsbeginsel. Dankzij de 
oprichting van dergelijke gedeelde diensten worden doublures van werkzaamheden voorkomen, wat een efficiënte 
en effectieve dienstverlening ten goede komt. Deze benadering is weergegeven in overweging 14 van het Besluit 
van de ECB inzake de scheiding van functies (ECB/2014/39), volgens welke „effectieve scheiding van de monetaire 
beleidsfunctie en de toezichtfunctie niet in de weg dient te staan aan het profijt trekken, waar mogelijk en gewenst, van 
alle voordelen die verwacht kunnen worden als resultaat van het combineren van deze twee beleidsfuncties in dezelfde 
instelling… ”.
Antwoord van de ECB 123
Controleaanpak en  -methodologie
19
De ECB is van oordeel dat alle controle-informatie die valt onder het mandaat van de Rekenkamer tot uitvoering 
van een „doelmatigheidscontrole van het bestuur bij de ECB ” (operational efficiency of the management of the ECB ), 
dat is vastgelegd in artikel 27, lid 2, van de Statuten van het ESCB en artikel 20, lid 7, van de GTM-verordening, is 
verstrekt. In dit verband onderschrijft de ECB de mededeling van de Rekenkamer niet dat de ECB zeer weinig van de 
gevraagde informatie heeft verstrekt. Overeenkomstig de verplichtingen van de ECB uit hoofde van de Statuten van 
het ESCB en de GTM-verordening heeft de ECB haar volledige medewerking verleend aan de controle van de Reken -
kamer en heeft zij veel middelen en tijd geïnvesteerd om het controleteam van de Rekenkamer te voorzien van een 
groot aantal documenten en toelichtingen. Een aantal documenten (zoals notulen van de Raad van Toezicht en indi -
viduele toezichtsbesluiten) kon echter niet worden verstrekt, aangezien deze documenten niet de doelmatigheid 
(operational efficiency ) van het bestuur bij de ECB betroffen, zoals vereist op grond van de Statuten van het ESCB en 
weergegeven in de GTM-verordening.
Bestuursstructuur
30
In één geval was de follow-up ten aanzien van de procedure van de Administratieve Raad voor Toetsing vertraagd. 
Dit hing samen met de complexiteit van de zaak en het recht van de desbetreffende onder toezicht staande entiteit 
om gehoord te worden.
39
Het Stuurcomité heeft na zorgvuldige afweging van de voor- en nadelen besloten de huidige werkmodaliteiten als 
de best mogelijke optie te handhaven.
40
De ECB wijst erop dat ter voorkoming van belangenconflicten volledige scheiding slechts is vereist met betrek -
king tot de uitvoering van toezichthoudende en monetairbeleidstaken. De scheiding strekt zich niet uit tot die 
bedrijfsonderdelen, zoals de gedeelde diensten, die bij de bepaling van het respectieve beleid niet betrokken zijn.
42
De ECB merkt op dat aanmerking als „gedeelde diensten” van de ECB slechts mogelijk is in gevallen waarin de 
ondersteuning door die diensten niet tot belangenconflicten leidt tussen de doelstellingen van de ECB op het ter -
rein van toezicht en van monetair beleid, zoals weergegeven in overweging 11 van Besluit ECB/2014/39. Gedeelde 
diensten zijn bedrijfsonderdelen die de beleidsfuncties van de ECB ondersteunen met technische expertise die 
geen invloed heeft op de ontwikkeling van ECB-beleid.
Antwoord van de ECB 124
45
Het concept van „Chinese walls” is niet opgenomen in de letter of de geest van de GTM-verordening. In plaats 
daarvan geldt er een andere benadering, die erop neerkomt dat communicatie en informatie-uitwisseling zijn 
toegestaan voor zover deze geen aanleiding tot belangenconflicten geven. Hierdoor is het mogelijk te profiteren 
van positieve synergie-effecten die voortvloeien uit het „onder één dak” plaatsen van monetair beleid en toezicht. 
Daarom schrijft artikel 25, lid 3, van de GTM-verordening voor dat de ECB „de nodige interne voorschriften vaststelt en 
bekendmaakt, waaronder voorschriften inzake het beroepsgeheim en inzake informatie-uitwisseling tussen beide werk -
terreinen ”. In deze bepaling wordt expliciet tot uitdrukking gebracht dat informatie-uitwisseling tussen de beide 
beleidsfuncties mogelijk is.
51
Zie de reactie van de ECB op het eerste deel van alinea VII.
60
De ECB voegt hieraan toe dat vanwege met werkbelasting verband houdende redenen, en zoals in beginsel over -
eengekomen in december 2015, het IAC in juli 2016 heeft besloten om de controletaakgroep (Audit Task Force — 
ATF) GTM/Statistieken te splitsen in ATF GTM en ATF Statistieken. Deze wijziging gaat aan het eind van 2016 in.
63
Door de NCB’s/NBA’s aangedragen ATF-leden hebben uitgebreide ervaring met bankentoezicht, waarvan enkele 
jaren op managementniveau.
ECB-reactie op zowel alinea 73 als 74
De ECB is van mening dat de afdekking van gebieden met een hoog en middelhoog risico en van belangrijke onder -
delen is gewaarborgd.
De ECB is van mening dat de planningaanpak bij de beroepspraktijk aansluit. Hoewel er geen verplichte risicocyclus 
bestaat, wordt er in het risicobeoordelingsmodel rekening gehouden met de controlewerkzaamheden die eerder 
met betrekking tot de desbetreffende processen zijn uitgevoerd. De selectie van controles is gebaseerd op een 
risicobeoordeling die elk kwartaal wordt herzien, en bij de besluitvorming over controleonderwerpen wordt tevens 
rekening gehouden met het tijdstip van de meest recente controle en de afdekking van risicogebieden binnen het 
desbetreffende proces.
75
De capaciteit van D-IA dekt het gehele werkgebied en alle activiteiten van de ECB af. De ECB is van mening dat het 
genoemde verhoudingsgetal in de gehele context moet worden geplaatst. Er is een doelgebonden team opgezet 
voor SSM-specifieke controleobjecten. Dit werd binnen D-IA geleidelijk uitgebreid, maar was niet het hele jaar 
(2015) beschikbaar. Als gevolg hiervan is het cijfer voor geheel 2015 niet volledig representatief voor de huidige 
situatie.
Antwoord van de ECB 125
76
De ECB merkt ook op dat via de kalibratie bijvoorbeeld inconsistenties bij de toepassing van het risicobeoorde -
lingsmodel worden gecorrigeerd, hetgeen als een prioriteringsinstrument dient. De beroepsnormen vereisen dat 
de prioriteiten van de interne audit aansluiten bij de doelstellingen van de organisatie en dat ervoor wordt gezorgd 
dat controleplannen „zijn gebaseerd op, onder meer, een beoordeling van risico en blootstelling” .1 De ECB is van mening 
dat de aanpak aan de beroepsnormen voldoet.
77
Bij de prioritering werd er rekening mee gehouden dat bepaalde processen zich nog in de „ontwikkelingsfase” 
bevonden. De ECB is van mening dat de geselecteerde controles meer waarde toevoegden op basis van de op dat 
moment actuele stand van zaken vergeleken met beoordelingen van de processen betreffende het SREP en de ban -
kencrisis, die voor de middellange termijn waren gepland.
Regelingen inzake verantwoordingsplicht
ECB-reactie op alinea 78 en volgende
De ECB is van mening dat ze onderworpen is aan én sterk verantwoordingskader (zoals beschreven in bijlage IX 
van het rapport) en dat ze de desbetreffende bepalingen van de Statuten van het ESCB, de GTM-verordening en 
de inter institutionele akkoorden met het Europees Parlement en de Raad volledig naleeft. Het bestaande kader 
voorziet in gedetailleerde verantwoordingsvoorschriften die specifiek voor de ECB zijn ontworpen en die derhalve 
relevanter zijn dan het „landschapsoverzicht van EU-regelingen inzake verantwoording”  van de Rekenkamer.
89
Hoewel de ECB onderschrijft dat de ontwikkeling van een formeel prestatiekader een nuttig hulpmiddel zou kun -
nen zijn om de effectiviteit van het bankentoezicht te meten, zal de ontwikkeling van een dergelijk kader meer tijd 
kosten. Dit hangt vooral samen met de praktische noodzaak om het kader op relevante indicatoren te baseren. Om 
deze te kunnen bepalen, moet eerst ervaring zijn opgedaan. Daarnaast zouden dergelijke indicatoren gedurende 
een aantal jaren moeten worden gemeten.
91
De ECB stelt vast dat de aangehaalde technische nota van het IMF door medewerkers van het IMF is opgesteld en 
niet een officieel standpunt van het IMF vormt. De ECB maakt daarom bezwaar tegen de aanmerking van dergelijke 
working papers als relevante referentie.
De ECB wijst er ook op dat de beraadslagingen van de Raad van Toezicht vertrouwelijk zijn in overeenstemming 
met artikel 23, lid 1, van het Reglement van orde van de ECB. Dit vloeit voort uit de strikte voorschriften inzake het 
beroepsgeheim waaraan de ECB is onderworpen op grond van artikel 37 van de Statuten van het ESCB en artikel 
27 van de GTM-verordening. Om te waarborgen dat volledige verantwoording wordt afgelegd, verstrekt de ECB — 
in overeenstemming met het interinstitutioneel akkoord met het Europees Parlement - aan het bevoegde comité 
van het Parlement een uitgebreide en relevante vastlegging van de beraadslagingen van de Raad van Toezicht, die 
inzicht geeft in de besprekingen, inclusief een geannoteerde besluitenlijst.
1 cf. International Standards for the Professional Practice of Internal Auditing; Performance Standard 2010 — Planning ; ingangsdatum 1 januari 2013 en 
de hiermee verband houdende  Practice Advisory 2010- 1
Antwoord van de ECB 126
92
De ECB benadrukt dat ze de lopende beoordeling van de GTM-verordening door de Europese Commissie volledig 
ondersteunt en dat ze, na de ondertekening van een vertrouwelijkheids- en geheimhoudingsovereenkomst, de 
gevraagde informatie aan de Europese Commissie heeft verstrekt.
Bovendien wijst de ECB erop dat de beoordeling van de GTM-verordening geen onderdeel vormt van het verant -
woordingskader zoals vastgelegd in de GTM-verordening.
94
De ECB voegt daaraan toe dat, zoals ook uit alinea 93 blijkt, de ECB op haar website voor het bankentoezicht „uitge -
breide informatie”  heeft verstrekt over de wijze waarop ze haar toezichttaken uitvoert. De ECB heeft naast een alge -
mene leidraad inzake bankentoezicht een aanzienlijk aantal documenten gepubliceerd waarin haar toezichtsbeleid 
en de uitvoering daarvan worden uiteengezet (bijv. de Gids inzake keuzemogelijkheden en manoeuvreerruimte die 
het Unierecht biedt). De ECB streeft een steeds grotere mate van transparantie na wat betreft haar toezichtsaanpak 
en zal in de komende maanden meer van haar beleidsposities publiceren zodra de vereiste openbare raadplegin -
gen zijn afgerond. Wat het SSM-SREP betreft, heeft de ECB in februari 2016 het SREP-methodiekboekje uitgegeven, 
waarin de juridische grondslag en de methodologie van het SREP-proces worden beschreven. Deze documenten 
waarin het ECB-beleid en de uitvoering daarvan uiteengezet worden, zijn relevanter voor kredietinstellingen dan de 
interne Toezichtshandleiding.
De ECB gebruikt daarnaast andere communicatiemiddelen (workshops voor banken, speeches, overleg over toe -
zicht met de JST’s, persberichten, conferenties, telefoongesprekken met CEO’s) om de onder toezicht staande enti -
teiten in te lichten over de toezichtsaanpak van de ECB.
Kortom, de ECB is van mening dat de informatie aan onder toezicht staande instellingen voldoende is voor een 
goed inzicht in het SSM-toezicht.
ECB-reactie op de alinea’s 95 en 96
De ECB is van mening dat de door de ECB verstrekte informatie toereikend is. Wat betreft de perceptie van banken 
betreffende de informatieverstrekking in het kader van het SREP , neemt de ECB met tevredenheid kennis van het 
feit dat de helft van de 69 banken die op de enquête reageerden, oordeelde dat de door de ECB verstrekte informa -
tie over het SREP-proces en de SREP-resultaten zeer uitgebreid of ten minste evenwichtig was.
Wat de kwaliteit van de informatie over toezichtsprocedures betreft, merkt de ECB op dat 68 % van de responden -
ten vond dat de kwaliteit van de informatie voldoende was.
103
Wat de noodzaak tot het houden van enquêtes betreft, merkt de ECB op dat ze sinds de oprichting van het SSM 
nauwe contacten heeft onderhouden met de bankfederaties, waaronder de Europese Bankfederatie (EBF). De EBF 
heeft als onderdeel van haar werkzaamheden betreffende de ervaringen van banken met het SSM-toezicht in 2015 
(een exercitie die de EBF voornemens is jaarlijks uit te voeren) een enquête gehouden (in samenwerking met de 
nationale verenigingen van banken) die 94 van de (destijds) 122 belangrijke banken afdekte. De aanbevelingen in 
het EBF-rapport werden gevolgd door een reactie van de Voorzitter en bijeenkomsten op technisch niveau met 
vertegenwoordigers van banken.
De ECB heeft zich tot dusver gericht op het volledig operationeel maken van het SSM, maar zal beginnen na te den -
ken over de mogelijkheid eigen enquêtes te houden, mits deze een duidelijke toegevoegde waarde hebben (er zou 
met name geen doublure moeten ontstaan met door andere belanghebbenden gehouden enquêtes).
Antwoord van de ECB 127
Gezamenlijke toezichthoudende teams  — Organisatie en toewijzing van middelen
110
De ECB merkt op dat het verhoudingscijfer van 25 % ECB-medewerkers en 75 % NBA-medewerkers een breed 
gedragen benchmark was toen het SSM werd opgericht, geen geformaliseerd doel.
115
De ECB merkt op dat er geen gegronde koppeling bestaat met de EBA-methodologie, ondanks de aanwezigheid 
van bepaalde parallellen tussen de beoordeling van significantie voor wereldwijd systeemrelevante banken (Glo -
bally Systemic Important Banks — G-SIB’s) en de methodologie van de ECB voor clustering. De ECB-methodologie 
voor het indelen van banken komt niet overeen met de EBA-aanpak en voorziet bijvoorbeeld ook niet in een G-SIB- 
of een significantiebeoordeling. De doelstelling van de ECB-clustering is het introduceren van subcategorieën voor 
belangrijke instellingen met het oog op het toepassen van proportionaliteit — en het creëren van een uitgangs -
punt voor de toewijzing van menskracht — binnen de categorie van belangrijke instellingen.
119
Zie de reactie van de ECB op alinea 115.
… maar botsende rapportagelijnen …
Zie de reactie van de ECB op alinea 147.
141. (c)
De ECB merkt op dat deze technische beperking op 6 september 2016 is verholpen.
147
De ECB is van mening dat de aanduiding „conflicterende rapportagelijnen” niet correct is. Naar het oordeel van de 
ECB zijn er parallelle maar geen conflicterende lijnen opgezet. Als gevolg van de organisatorische opzet van het 
SSM is het management van de NBA als enige verantwoordelijk voor alle taken buiten het SSM en voor alle aangele -
genheden in verband met hiërarchie en personele middelen.
149
De ECB is van mening dat het te vroeg is om een certificeringsprogramma voor off-site  toezicht op te zetten. De 
stuurgroep voor de opleiding van toezichthouders is momenteel bezig met het ontwerpen en opzetten van een 
gezamenlijk opleidingsprogramma voor alle relevante SSM-medewerkers; een certificeringsprogramma zou prema -
tuur zijn. Het beperken van het opleidingsprogramma tot off-site  toezicht zou voorbij gaan aan het feit dat mede -
werkers van tijd tot tijd zullen roteren. Derhalve zou het programma een algemener toepasbaar karakter moeten 
hebben.
Antwoord van de ECB 128
Toezicht ter plaatse
159
Deze indeling zal wijzigen zodra de Toezichtshandleiding is herzien in het kader van de introductie van het in alinea 
163 toegelichte concept van „nagestreefde inspectieniveaus” ( „targeted engagement levels”).
178
De ECB wijst erop dat Hoofdstuk 6 van de Toezichtshandleiding in 2016 wordt geactualiseerd, en dat hierbij een 
formele leidraad voor de consistentie indeling van bevindingen formeel zal worden opgenomen.
182
De ECB wijst erop dat informatie over wie namens de kredietinstelling geacht wordt de slotzitting bij te wonen, zal 
worden verstrekt in de leidraad voor inspecties ter plaatse die in de loop van 2016 beschikbaar zal komen.
Conclusies en aanbevelingen
184
De ECB is het niet eens met de mededeling dat de controle heeft bevestigd dat er sinds de oprichting van het SSM 
een controleleemte is ontstaan. Naar het oordeel van de ECB heeft de Rekenkamer alle informatie en documentatie 
ontvangen die noodzakelijk is om de doelmatigheid bij het bestuur van de ECB te beoordelen in overeenstemming 
met artikel 27, lid 2, van de Statuten van het ESCB en artikel 20, lid 7, van de GTM-verordening.
Zie ook ons commentaar op alinea 80. Hierin zijn de verschillende beheersingslagen en verantwoordingsregelingen 
beschreven die van toepassing zijn.
186
Zie de reactie van de ECB op de alinea’s 40 en 45.
187
Zie de reactie van de ECB op de alinea’s 73 en 74.
Antwoord van de ECB 129
Aanbeveling 1
De ECB onderschrijft het eerste deel van de aanbeveling en de streefdatum voor invoering, behoudens goedkeu -
ring door de Raad van Bestuur.
De ECB merkt op dat ze zich zal inspannen om het besluitvormingsproces verder te stroomlijnen. De ECB heeft 
 overigens al een aantal maatregelen op dat terrein genomen, met name de invoering van schriftelijke procedures 
voor het nemen van de meeste toezichtsbesluiten en standaardisatie van de documentatie die aan de besluitvor -
mende organen wordt voorgelegd. Bovendien werkt de ECB aan een delegatiekader voor toezichtsbesluiten, waar -
door het nemen van routinematige toezichtsbesluiten aan een lager niveau kan worden gedelegeerd.
De ECB onderschrijft het tweede deel van de aanbeveling. Het Secretariaat van de Raad van Toezicht heeft al check -
lists, templates en stroomschema’s ontwikkeld en zal ze in september 2016 beschikbaar stellen aan de medewerkers 
van de bij het bankentoezicht betrokken bedrijfsonderdelen. Het Secretariaat zal deze instrumenten verder ontwik -
kelen en een training aanbieden over het gebruik ervan.
Aanbeveling 2
De ECB onderschrijft deel i) van de aanbeveling.
De ECB onderschrijft deel ii) van de aanbeveling niet.
Overweging 66 refereert slechts aan een afzonderlijke rapportagelijn voor medewerkers die toezichttaken uitvoe -
ren die via deze verordening aan de ECB zijn opgedragen, waar geen medewerkers van gedeelde diensten onder 
vallen. Strikte toepassing van dit principe voor gedeelde diensten zou leiden tot een aanzienlijke kostenstijging en 
een daling van de doelmatigheid van het bestuur bij de ECB.
De ECB onderschrijft deel iii) van de aanbeveling niet.
De ECB is van mening dat, binnen de grenzen van het juridisch kader, de Voorzitter en de Vicevoorzitter reeds 
sterk betrokken zijn bij het proces van begrotingsvaststelling. Zoals vastgelegd in het Reglement van orde wor -
den de Voorzitter en de Vicevoorzitter geraadpleegd. De GTM-verordening bepaalt dat de Vicevoorzitter lid is van 
de Directie van de ECB en van de Raad van Bestuur, die uiteindelijk besluit. Dit zorgt ervoor dat de inzichten van 
de toezichtsfunctie voldoende naar voren worden gebracht en dat er sprake is van een hoge mate van invloed en 
transparantie.
Aanbeveling 3
De ECB onderschrijft de aanbeveling, waarbij de uitvoering ervan afhankelijk is van een besluit tot toewijzing van 
extra middelen aan de interne auditfunctie.
188
De ECB wijst erop dat ze geen beperking heeft „opgelegd’’ op de toegang tot documenten. De toegang van de 
Europese Rekenkamer tot documenten moet in overeenstemming zijn met het mandaat van de instelling zoals dat 
is vastgelegd in artikel 27, lid 2, van de Statuten van het ESCB en artikel 20, lid 7, van de GTM-verordening. Er is der -
halve geen sprake van een gebrek aan medewerking, maar van een verschil in interpretatie van de reikwijdte van de 
controle.
Antwoord van de ECB 130
Aanbeveling 4
De ECB neemt nota van de aanbeveling en zal volledige medewerking blijven verlenen aan de Rekenkamer om deze 
in de gelegenheid te stellen haar mandaat te vervullen zoals dat is vastgelegd in de Statuten van het ESCB en de 
GTM-verordening.
Aanbeveling 5
De ECB onderschrijft de aanbeveling met inachtneming van het volgende:
De ECB onderschrijft de noodzaak transparant te zijn over haar toezichtsactiviteiten. In dit verband worden de 
 prioriteiten van het SSM gepubliceerd om inzicht te geven in de onderwerpen en de doelstelling van de toezichts -
activiteiten. De ECB doet in het „Jaarverslag van de ECB over haar toezichtswerkzaamheden”, dat op de website 
van de ECB wordt gepubliceerd, verslag van de genomen maatregelen om deze doelstelling te bereiken. Daarnaast 
bevat het Jaarverslag (Annual Report) uitgebreide statistieken. Deze omvatten onder meer het aantal goedkeu -
ringsprocedures, gerapporteerde schendingen van EU-wetgeving, handhavings- en sanctiemaatregelen en het 
aantal uitgevoerde inspecties ter plaatse uitgesplitst naar risicocategorie en cluster.
De ECB onderhoudt nauw contact met de bankfederaties, waaronder de EBF, die als onderdeel van haar werkzaam -
heden betreffende de ervaringen van banken met het SSM-toezicht in 2015 een enquête heeft gehouden waarbij 
94 van de (destijds) 122 belangrijke instellingen werden afgedekt. Deze werd gehouden in samenwerking met de 
nationale verenigingen van banken. Het is de bedoeling deze exercitie jaarlijks te herhalen. De aanbevelingen in het 
EBF-rapport werden gevolgd door een reactie van de Voorzitter en bijeenkomsten op technisch niveau met verte -
genwoordigers van banken.
De ECB heeft zich gericht op het volledig operationeel maken van het SSM, maar kan beginnen na te denken over 
de mogelijkheid eigen enquêtes te houden, mits deze een duidelijke toegevoegde waarde hebben. Er zou met 
name geen doublure moeten optreden met bestaande enquêtes van bankfederaties, waaronder de hierboven 
genoemde enquête.
De ECB zal doorgaan met het ontwikkelen van een relevante en uitgebreide reeks van indicatoren en op basis daar -
van de informatie verrijken die ze in het Jaarverslag (Annual Report) publiceert en op andere manieren openbaar 
maakt.
ECB-reactie op de alinea´s 191-195
Zie de reactie van de ECB op de alinea’s 104 tot en met 149.
De ECB merkt op dat het SSM, zoals alinea 9 van het rapport weergeeft, uit de ECB en de NBA’s bestaat. Alle perso -
nele exercities voor JST’s, en ook voor inspecties op locatie, moeten worden uitgevoerd binnen het institutioneel 
kader gevestigd door primaire EU-wetgeving. Dit impliceert dat rekening moet worden gehouden met de verschil -
lende institutionele regelingen van de ECB en de NBA’s, waarbij zo veel mogelijk op basis van gezamenlijkheid en 
dialoog wordt gehandeld.
Sinds de afloop van het met deze controle samenhangende veldwerk is er met de creatie van de stuurgroep voor 
toezichtstraining (SGST) goede vooruitgang geboekt wat betreft het ontwikkelen van een gemeenschappelijk 
SSM-opleidingsprogramma. De SGST wordt hierbij ondersteund door een groep van experts afkomstig van zowel 
de ECB als NBA’s. Dit zal vanaf het najaar van 2016 tastbare resultaten gaan opleveren.
Antwoord van de ECB 131
Aanbeveling 6
De ECB onderschrijft de aanbeveling met inachtneming van het volgende:
De ECB is van oordeel dat een wijziging van de GTM-kaderverordening misschien niet noodzakelijk is. Artikel 6, 
lid 3, van de GTM-verordening geeft duidelijk aan dat NBA’s verplicht zijn de ECB bij de uitvoering van haar taken 
te ondersteunen. Bovendien zijn de NBA’s volgens artikel 6, lid 2, van de GTM-verordening gehouden tot loyale 
samenwerking te goeder trouw. De artikelen 3 en volgende van de GTM-kaderverordening geven duidelijk aan   dat 
de NBA’s de plicht hebben NBA-medewerkers beschikbaar te stellen voor JST’s; in artikel 4, lid 5, van de GTM-kader -
verordening is bepaald dat de ECB en de NBA’s met elkaar overleggen en afspraken maken over het gebruik van 
NBA-middelen met betrekking tot de JST’s.
De ECB heeft de JST-bezetting (kwalitatief en kwantitatief) nauwlettend gevolgd en zal dit blijven doen. Tevens zal 
de ECB in overleg met de NBA’s onderzoeken op welke wijze gewaarborgd kan worden dat JST’s te allen tijde vol -
doende bezet zijn. Hierbij wordt de mogelijkheid van een voorstel aan de Raad van Toezicht/Raad van Bestuur tot 
wijziging van de Kaderverordening niet uitgesloten, indien dit noodzakelijk wordt geacht.
Aanbeveling 7
De ECB onderschrijft de aanbeveling en zal deze in samenhang met aanbeveling 10 aanpakken, en stelt zich ten 
doel deze uiterlijk eind 2018 uit te voeren, met inachtneming van het volgende:
De ECB wijst erop dat het juridisch kader voor het opzetten van JST’s van kracht is. In artikel 4 van de Kaderverorde -
ning is reeds een systeem vastgelegd voor de benoeming van de JST-leden dat is gebaseerd op een dialoog tussen 
de ECB en de NBA’s, alsmede de mogelijkheid voor de ECB om van de NBA’s te verlangen dat zij de benoeming wij -
zigen. In dit verband moeten maatregelen worden ontwikkeld waardoor artikel 4 volledig kan worden uitgeoefend, 
in plaats van dat er afzwakking plaatsvindt. De ECB onderschrijft derhalve de inhoud van de aanbeveling, maar 
denkt dat het samenwerkingselement moet worden onderstreept. De oprichting en het functioneren van de JST’s 
is sinds de start van het SSM een gezamenlijke inspanning geweest van de ECB/het SSM en de NBA’s/NCB’s. De ECB 
is afhankelijk van het vermogen van de NBA’s/NCB’s om personele middelen te verstrekken, waarbij de desbetref -
fende personen moeten beschikken over voldoende deskundigheid en ervaring, en bij het JST-profiel aansluitende 
aanvullende vaardigheden.
Bovendien dient te worden benadrukt dat de NBA’s en de ECB zich momenteel niet in een positie bevinden waarin 
sprake is van een personeelsoverschot of waarin ze de persoon met de ideale combinatie van kennis en vaardig -
heden voor een bepaald JST voor het uitkiezen hebben. De ECB is derhalve van mening dat een effectieve aanpak 
ook kan bestaan uit het actief managen van individuele gevallen waarin de noodzaak tot verdere ontwikkeling of 
aanpassing van de bezetting is vastgesteld. Deze aanpak wordt ondersteund door de introductie op proefbasis 
van het SSM-feedbackproces samen met een verdere ontwikkeling van het SSM-opleidingsprogramma. Verster -
king van deze instrumenten sluit tevens aan bij de inhoud van dit rapport en de aanbevelingen van de Europese 
Rekenkamer.
Ten slotte zijn er aanbevelingen van de afdeling Toezichtsgebonden Kwaliteitsborging (SQA) voor het verfijnen van 
de methodologie om de omvang en samenstelling van het JST te bepalen, waarbij er een koppeling plaatsvindt met 
zowel het risicoprofiel van de banken als het programma voor onderzoek door de toezichthouder (SEP), teneinde op 
dit risicoprofiel in te spelen en ervoor te zorgen dat er een jaarlijks proces zal worden ingevoerd met betrekking tot 
de bezetting van de JST’s in samenspraak met de NBA’s.
Aanbeveling 8
De ECB onderschrijft deze aanbeveling, zij het dat hiervoor juridische (geheimhouding) en technische belemmerin -
gen moeten worden overwonnen. De ECB zal derhalve eerst een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren.
Antwoord van de ECB 132
De ECB is van mening dat het hebben van een volledig beeld van zowel de kwantitatieve als kwalitatieve toezichts -
capaciteit onontbeerlijk is om deze capaciteit efficiënt en effectief in te zetten. Niettemin zijn pogingen om zo’n 
database op te zetten tot dusver op aanzienlijke juridische obstakels gestuit, aangezien de wetgeving van de lidsta -
ten ter bescherming van de geheimhouding van persoonsgegevens in acht moet worden genomen. Naar aanlei -
ding van deze aanbeveling zal de ECB blijven onderzoeken of het mogelijk is zo’n database op te zetten, d.w.z. dat 
ze studies zal verrichten naar de juridische en technische haalbaarheid.
Aanbeveling 9
De ECB onderschrijft de aanbeveling.
Aanbeveling 10
De ECB onderschrijft de aanbeveling.
De ECB merkt op dat het systeem niet te gedetailleerd en bureaucratisch moet zijn bij het voorschrijven hoeveel 
medewerkers in elk JST nodig zijn. In plaats daarvan moet de capaciteit efficiënt worden beheerd, met inbegrip van 
een zekere bewegingsruimte voor het management.
Aanbeveling 11
De ECB onderschrijft de aanbeveling.
Met betrekking tot de periodieke beoordeling van het clusteringmodel merkt de ECB op dat de reguliere halfjaar -
lijkse beoordeling momenteel plaatsvindt.
Aanbeveling 12
De ECB onderschrijft de aanbeveling.
De personeelsaantallen van de afdeling van de ECB voor gecentraliseerde inspecties ter plaatse (COI) stijgen al 
enige tijd gestaag teneinde meer hoofden van missies afkomstig van de ECB te leveren. In dit verband is de actieve 
en onvoorwaardelijke ondersteuning van NBA-collega’s van wezenlijk belang. Bovendien besluiten JST-coördinato -
ren — soms op voorstel van COI — welke inspecties door de ECB moeten worden geleid en welke niet.
Dat neemt niet weg dat, op basis van in het verleden gedane verzoeken evenals toenemende lokale druk in een 
aantal landen, de ECB bij de huidige personele bezetting niet in staat is deel te nemen aan alle inspecties die onder 
de leiding van de ECB zouden moeten worden uitgevoerd: reguliere inspecties ter plaatse, themaonderzoeken, 
onverwachte gebeurtenissen, ... Alhoewel een aantal optimalisatiepogingen nog loopt — zoals de promotie van 
gemengde teams en het gebruik van hulpmiddelen — zouden extra COI-medewerkers noodzakelijk zijn om aan alle 
vraag te voldoen.
Aanbeveling 13
De ECB onderschrijft de aanbeveling.
Wat het deel van de aanbeveling betreft dat betrekking heeft op het IT-systeem merkt de ECB op dat de aanstaande 
IMAS 2.0-releases deze kwestie gedeeltelijk zullen oplossen. Wat de kwalificaties en vaardigheden van NBA-inspec -
teurs betreft, zou de invoering van het SSM-opleidingsprogramma de bevinding moeten verhelpen.
Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gebeurtenis Datum
Vaststelling controleplan („APM”)/begin van de controle 29.6.2015
Ontwerpverslag officieel verzonden aan de Commissie (of andere gecontroleerde) 28.6.2016
Vaststelling van het definitieve verslag na de contradictoire procedure 18.10.2016
Officiële antwoorden van de Europese Centrale Bank ontvangen in alle talen 19.10.2016
In 2012 besloten EU-leiders dat de banken van de 
eurozone onder toezicht moesten worden gesteld van het 
gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM), waarbij 
de ECB een sleutelrol zou spelen, maar nationale 
bevoegde autoriteiten ook een groot aantal functies 
zouden moeten vervullen. In dit verslag wordt onderzocht 
hoe de ECB het GTM heeft opgezet, hoe zij de 
werkzaamheden ervan heeft georganiseerd en voor welke 
uitdagingen zij staat.
Wij stelden vast dat er betrekkelijk snel een complexe 
toezichtsstructuur werd ingevoerd, maar dat de 
complexiteit van het nieuwe systeem een uitdaging is, 
vooral omdat het nieuwe mechanisme te sterk is 
aangewezen op de middelen van de nationale 
toezichthouders. De ECB oefent dus ondanks haar 
algemene verantwoordelijkheid onvoldoende controle uit 
over enkele belangrijke aspecten van het bankentoezicht.
De door de ECB verstrekte informatie was echter niet 
toereikend voor de ERK om volledig na te gaan of de ECB 
het GTM doeltreffend beheert op het gebied van bestuur, 
extern toezicht en inspecties ter plaatse.
EUROPESE
REKENKAME R