9. 7. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 182/3 
Voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende de toepassing van 
artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen van overeenkomsten en onderling 
afgestemde feitelijke gedragingen in de sector van het luchtvervoer 
COM(84) 72 def. 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 20 maart 1984) 
(84/C 182/03) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op arti­
kel 87, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat Verordening (EEG) nr.... van de 
Raad de wijze van toepassing van de mededingings­
regels op de ondernemingen in de sector luchtver­
voer heeft vastgesteld; 
Overwegende dat de bepalingen van artikel 85, lid 1, 
van het Verdrag overeenkomstig de bepalingen van 
lid 3 van hetzelfde artikel buiten toepassing kunnen 
worden verklaard voor bepaalde groepen van over­
eenkomsten, besluiten en onderling afgestemde fei­
telijke gedragingen die voldoen aan de in lid 3 van 
dat artikel gestelde voorwaarden; 
Overwegende dat de wijze van toepassing van arti­
kel 85, lid 3, moet worden vastgesteld bij verorde­
ning op grondslag van artikel 87; 
Overwegende dat de sector van het luchtvervoer tot 
dusverre werd beheerst door een net van internatio­
nale overeenkomsten, bilaterale overeenkomsten 
tussen Staten en bilaterale en multilaterale overeen­
komsten tussen luchtvaartmaatschappijen; dat wij­
zigingen in deze internationale regelingen die nood­
zakelijk zijn om de invoering van de mededinging 
in de sector van het luchtvervoer te verzekeren gelei­
delijk tot stand moeten worden gebracht zulks om 
een ontwrichting van het luchtvervoer te voorko­
men; dat een dergelijke ontwrichting schadelijk zou 
zijn voor de voorziening van regelmatige vervoer­
diensten voor de gebruiker; dat het voorkomen van 
zo'n ontwrichting van het luchtvervoer het belang 
van de gebruiker dient; 
Overwegende dat het gewenst is een groepsvrijstel­
ling te verlenen voor bepaalde groepen van overeen­
komsten om aldus geleidelijk wijziging in genoemde 
regelingen te kunnen brengen en een aanzienlijke 
ontwrichting van het luchtvervoer te voorkomen, dat deze vrijstelling slechts voor een overgangsperiode 
zou dienen te worden verleend, gedurende welke de 
luchtvaartmaatschappijen zich op een door mede­
dinging gekenmerkte situatie kunnen instellen; 
Overwegende dat om deze voordelen te bereiken het 
gewenst is de Commissie in staat te stellen arti­
kel 85, lid 1, bij verordening buiten toepassing te 
verklaren voor bepaalde groepen van overeenkom­
sten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen; 
Overwegende dat het noodzakelijk is de voorwaar­
den nader te bepalen waaronder de Commissie deze 
bevoegdheid in voortdurend nauw contact met de 
bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten kan uitoe­
fenen, nadat zij de beschikking heeft gekregen over 
voldoende gegevens met betrekking tot de inhoud 
van dergelijke overeenkomsten en onderling afge­
stemde feitelijke gedragingen en het mogelijk is 
geworden groepen van overeenkomsten af te bake­
nen ten aanzien waarvan de voorwaarden van arti­
kel 85, lid 3, als vervuld kunnen worden 
beschouwd; 
Overwegende dat de Commissie krachtens artikel 5 
van Verordening (EEG) nr...., kan bepalen dat een 
beschikking overeenkomstig artikel 85, lid 3, van het 
Verdrag terugwerkende kracht heeft; dat het 
gewenst is dat de Commissie een dergelijke bepa­
ling eveneens bij verordening kan vaststellen; 
Overwegende dat aangezien geen vrijstelling moge­
lijk is indien niet aan de in artikel 85, lid 3, gestelde 
voorwaarden is voldaan, de Commissie bevoegd 
dient te zijn bij beschikking de voorwaarden te 
bepalen waaraan een overeenkomst of een onder­
ling afgestemde feitelijke gedraging moet voldoen 
die in verband met bijzondere omstandigheden 
bepaalde gevolgen heeft die niet met artikel 85, 
lid 3, verenigbaar zijn; 
Overwegende dat de toepassing van het gemeen­
schappelijk vervoerbeleid, zoals die wordt omschre­
ven in Beschikking... van de Raad betreffende 
bilaterale overeenkomsten, regelingen en memo­
randa van overeenstemming tussen Lid-Staten op 
het gebied van de luchtvaart, betekent dat een einde 
wordt gemaakt aan de door de Lid-Staten in hun 
bilaterale overeenkomsten getroffen regelingen voor 
de verdeling op 50/50-basis van de op de luchtlij-
nen tussen de betrokken Staten aangeboden capaci­
teiten ; 
Nr. C 182/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 9. 7. 84 
Overwegende dat de Lid-Staten derhalve van hun 
luchtvaartmaatschappijen voortaan niet meer 
mogen verlangen overeenkomsten ter zake van 
capaciteitsverdeling te sluiten; dat de Lid-Staten 
voortaan de luchtvaartmaatschappijen van de 
andere Lid-Staten geen capaciteitsuitbreiding 
mogen weigeren of hen capaciteitsbeperkingen 
mogen opleggen, tenzij aan bepaalde voorwaarden 
is voldaan; dat de liberalisatie van deze stringente 
regeling voor capaciteitsverdeling geleidelijk tot 
stand zou moeten worden gebracht en derhalve in 
een overgangsperiode moet worden voorzien gedu­
rende welke de luchtvaartmaatschappijen zich aan 
de nieuwe situatie kunnen aanpassen; 
Overwegende dat overeenkomsten tussen lucht­
vaartmaatschappijen inzake de op een bepaalde 
route aan te bieden capaciteit bepaalde voordelen 
bieden in die zin dat zij ertoe bijdragen de verlening 
van diensten tijdens de minst winstgevende perio­
den en op de minst winstgevende routes te verzeke­
ren; dat de constante verlening van dergelijke dien­
sten en de coördinatie van de vluchtroosters en van 
de capaciteit zal bijdragen tot economische vooruit­
gang en de gebruiker tot voordeel zal strekken; dat 
dergelijke overeenkomsten geen andere beperkingen 
van de mededinging mogen bevatten die een aan­
vulling vormen op de capaciteitsregeling en die dus 
niet onmisbaar zijn voor de verbetering van de eco­
nomische vooruitgang en voor het aan de gebruiker 
toekomende voordeel; dat de mededinging hierdoor 
niet wordt uitgeschakeld; 
Overwegende dat bepaalde overeenkomsten betref­
fende het poolen van opbrengsten tot een verbete­
ring leiden in de door de partijen bij zulk een over­
eenkomst verleende luchtvervoerdiensten, voor 
zover deze voor een luchtvaartmaatschappij het 
nadeel compenseren dat verbonden is aan het verle­
nen van deze diensten gedurende de minst winstge­
vende perioden; 
Overwegende dat een dergelijke compensatierege­
ling en de daaruit voortvloeiende vereffening van de 
lasten die aan het verlenen van diensten gedurende 
de minst winstgevende perioden zijn verbonden 
voor de luchtvaartmaatschappijen een stimulans 
betekenen om de verlening van dergelijke diensten 
voort te zetten; dat de verlening van dergelijke 
diensten bijdraagt tot economische vooruitgang en 
de gebruiker tot voordeel strekt; dat zonder een 
financiële stimulans dergelijke diensten niet meer 
zouden worden verleend; dat de beperking van de 
pool tot 1 % van de opbrengsten inhoudt dat de con­
currentiepositie van de meer efficiënte luchtvaart­
maatschappijen door de poolovereenkomst groten­
deels onaangetast blijft; dat de mededinging 
derhalve niet wordt uitgeschakeld en de stimulans 
tot grotere efficiëntie blijft; 
Overwegende dat de vervoertarieven overeenkom­
stig de hierboven genoemde internationale regelin­gen tot nu toe op een verzoek waarover tussen de 
luchtvaartmaatschappijen eerst overeenstemming 
was bereikt, door de Lid-Staten werden goedge­
keurd; dat alle luchtvaartmaatschappijen die een 
bepaalde lijn bedienen dezelfde tarieven toepasten; 
dat er tot dusverre met betrekking tot de prijzen in 
de sector van het luchtvervoer geen noemenswaar­
dige mededinging bestond; dat Richtlijn ... van de 
Raad inzake tarieven voor geregeld luchtvervoer 
tussen de Lid-Staten, in een nieuwe procedure voor 
de vaststelling van luchtvoertarieven voorziet welke 
een aanzienlijke stap vooruit betekent op de weg 
naar de invoering van prijsconcurrentie in de sector 
van het luchtvervoer; 
Overwegende dat de luchtvaartmaatschappijen voor 
de door hen voorgestelde tarieven tot dusverre de 
instemming van de regering van het land van her­
komst en van het land van bestemming dienden te 
verkrijgen; dat het derhalve voor een Lid-Staat 
mogelijk was op vernieuwing en concurrentie 
gerichte voorstellen van een luchtvaartmaatschappij 
van een andere Lid-Staat te blokkeren; dat Richt­
lijn ... duidelijke grenzen stelt aan de mogelijkheid 
om dergelijke voorstellen voortaan nog te blokke­
ren ; dat daardoor de mededinging niet wordt uitge­
schakeld; 
Overwegende dat het gewenst is luchtvaartmaat­
schappijen toe te staan overleg te plegen met het 
oog op het gemeenschappelijk voorbereiden van 
prijsvoorstellen overeenkomstig de artikelen 4 tot en 
met 6 van Richtlijn ... gezien de omvang en inge­
wikkeldheid van deze tarieven en de daaraan ver­
bonden voorwaarden; dat de daaruit voortvloeiende 
doorzichtigheid van luchtvervoertarieven de consu­
ment tot voordeel strekt, 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING 
VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Deze verordening is van toepassing op het interna­
tionale luchtvervoer tussen luchthavens in de 
Gemeenschap. 
Artikel 2 
1. Onverminderd de toepassing van Verordening 
(EEG) nr.... en overeenkomstig artikel 85, lid 3, 
van het Verdrag, kan de Commissie bij verordening 
verklaren dat artikel 85, lid 1, niet van toepassing is 
op bepaalde groepen van overeenkomsten tussen 
ondernemingen, besluiten van ondernemersvereni­
gingen en onderling afgestemde feitelijke gedragin­
gen, die in de sector van het geregelde luchtvervoer 
en voor een bepaalde route betrekking hebben op: 
a) de verdeling van de capaciteit, 
9. 7. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 182/5 
b) het poolen van opbrengsten, 
c) het overleg over de tarieven. 
2. De verordening omschrijft de groepen van over­
eenkomsten waarop zij van toepassing is en geeft 
met name aan: 
a) de beperkingen of de bepalingen die al dan niet 
in de overeenkomsten, besluiten en onderling 
afgestemde feitelijke gedragingen mogen voor­
komen; 
b) de bepalingen die in de overeenkomsten, beslui­
ten en onderling afgestemde feitelijke gedragin­
gen moeten voorkomen of de andere voorwaar­
den waaraan moet zijn voldaan. 
3. Het bepaalde in de leden 1 en 2 is van overeen­
komstige toepassing op groepen onderling afge­
stemde feitelijke gedragingen voor een bepaalde 
route. 
Artikel 3 
Een verordening als bedoeld in artikel 2 wordt voor 
een beperkte tijdsduur vastgesteld. 
Zij kan worden ingetrokken of gewijzigd wanneer 
zich een wijziging heeft voorgedaan in de omstan­
digheden die bepalend waren voor de vaststelling; 
in dat geval wordt voorzien in een aanpassingspe­
riode voor de overeenkomsten en onderling afge­
stemde feitelijke gedragingen die vielen onder de 
oorspronkelijke verordening. 
Artikel 4 
In een verordening als bedoeld in artikel 2 kan wor­
den bepaald dat zij met terugwerkende kracht van 
toepassing is op de overeenkomsten en onderling 
afgestemde feitelijke gedragingen die op de dag van 
haar inwerkingtreding in aanmerking hadden kun­
nen komen voor een beschikking met terugwer­
kende kracht uit hoofde van artikel 5 van Verorde­
ning (EEG) nr.... 
Artikel 5 
Alvorens een verordening vast te stellen maakt de 
Commissie het ontwerp bekend ten einde alle 
belanghebbende personen en organisaties de gele­
genheid te geven binnen een door haar vastgestelde 
termijn van ten minste één maand hun opmerkingen 
aan haar kenbaar te maken. Artikel 6 
1. De Commissie raadpleegt het Adviescomité 
voor mededingingsregelingen en economische 
machtsposities op het gebied van het vervoer: 
a) alvorens een ontwerp-verordening bekend te 
maken, 
b) alvorens een verordening vast te stellen. 
2. Artikel 8, lid 4, van Verordening (EEG) nr. . . ., 
dat betrekking heeft op de raadpleging van het 
Adviescomité, is van overeenkomstige toepassing, 
met dien verstande dat de gemeenschappelijke 
bijeenkomsten met de Commissie op zijn vroegst 
één maand na de verzending van de uitnodigingen 
zullen plaatsvinden. 
Artikel 7 
Indien de Commissie ambtshalve of op verzoek van 
een Lid-Staat of van natuurlijke of rechtspersonen 
die aantonen daarbij een rechtmatig belang te heb­
ben, vaststelt dat in een bepaald geval overeenkom­
sten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen 
die vallen onder een verordening als bedoeld in arti­
kel 2, desondanks bepaalde gevolgen hebben die 
onverenigbaar zijn met de voorwaarden van arti­
kel 85, lid 3, van het Verdrag, kan zij om aan die 
gevolgen een einde te maken overeenkomstig de 
artikel 4 en 6 van Verordening (EEG) nr. . . . 
— aan de betrokken personen aanbevelingen doen, 
en 
— indien dergelijke aanbevelingen niet worden 
opgevolgd en naar gelang van de ernst van de 
vastgestelde gevolgen een beschikking geven 
krachtens welke: 
— hun het verbod wordt opgelegd of wordt 
bevolen bepaalde handelingen te verrichtin­
gen en geldboetes worden opgelegd, of 
— overeenkomstig artikel 5 van Verordening 
(EEG) nr.. . . een individuele vrijstelling 
wordt verleend, aangezien de groepsvrijstel­
ling op het betrokken geval niet meer van 
toepassing wordt verklaard, of 
— de groepsvrijstelling op het onderhavige 
geval niet meer van toepassing wordt ver­
klaard. 
Artikel 8 
Deze verordening treedt in werking op . .. 
Deze verordening is verbindend in al haar onder­
delen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-
Staat.