C 226/14 NL 8.8.2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Advies van het Comité van de Regio’s over het „Werkdocument van de Commissie over de niet
voor voeding bestemde gewassen in het kader van Agenda 2000”
(2000/C 226/06)
HET COMITE ´VAN DE REGIO’S,
Gezien het werkdocument van de Commissie over de niet voor voeding bestemde gewassen in het kader
van Agenda 2000 (SEC(1998) 2169)(*);
Gezien het besluit van het Bureau d.d. 2 juni 1999 om commissie 2 „Landbouw, plattelandsontwikkeling,
visserij” met het opstellen van het desbetreffende advies te belasten, conform art. 265, lid 5, van het
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;
Gezien het door commissie 2 op 26 november 1999 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 286/99 rev. 2);
rapporteurs: de heer Censi (lid Regionale raad Midi — Burgemeester van Rodez, F/EVP) en mevrouw
Aubert (lid Regionale raad Provence-Alpes-Côte d’Azur, F/PSE),
heeft tijdens zijn 33e zitting van 12 en 13 april 2000 (vergadering van 12 april) het volgende advies
goedgekeurd.
1.Inleiding 1.3. Hoewel de Commissie de verschillende non-food-
gewassen uiterst gedetailleerd behandelt, komt zij toch niet1.1. Het werkdocument dat de Commissie (D.-G. Land-verder dan een algemene schets van de sector. Het is evenwelbouw) op verzoek van de Raad van landbouwministers (22-26niet voor de hand liggend dat koolzaad, om maar iets tejuni 1998) heeft opgesteld, is bijzonder goed onderbouwd ennoemen, wordt vergeleken met populieren met een kortebevat een aantal interessante gegevens over de niet voorcyclus, of geneeskrachtige of verfplanten.voeding bestemde landbouwproducten en de energiegewassen
die op dit moment verbouwd worden.Het volstaat niet dat de Commissie een beleid inzake non-food-
producten uitstippelt, zij dient het onderwerp ook grondig uit Het document vangt aan met een overzicht van de totale
te spitten en onderscheid te maken tussen teelten die onderling oppervlakte die de teelt van non-food-gewassen in de EU
sterk verschillen. beslaat.
Daarop geeft de Commissie een beschrijving van het land-
bouwbeleid — d.w.z. de marktordeningen en steunregelingen2.Algemene opmerkingen— ten aanzien van de non-food-productie.
1.2. Hoewel de huidige stand van zaken dus uitstekend2.1. Het is een feit dat Agenda 2000, die tijdens de Top vanwordt weergegeven, geeft de Commissie niet echt gehoor aanBerlijn van 24 en 25 maart 1999 werd geratificeerd en
het verzoek van de Raad om ook een aantal specifiekewaaraan dus niet meer kan worden getornd, geen specifiekevoorstellen voor de sector te formuleren.beleidsmaatregelen inzake non-food-gewassen bevat.
De openingszin van het document, waarin de Commissie
2.2. Aangezien er geen afzonderlijk beleid is, komen de niet verklaart dat een specifiek beleid inzake non-food-producten
voor voeding bestemde gewassen op gelijke voet te staan geen deel uitmaakt van de in Agenda 2000 voorgestelde
met de voedingsgewassen. Dit impliceert dat ook hier de hervorming van het landbouwbeleid, laat in dit verband aan
doelstelling die als een rode draad door Agenda 2000 loopt, duidelijkheid niets te wensen over.
nl. de gelijkschakeling van de Europese prijzen met de prijzen
Om alle misverstanden uit te sluiten wordt deze boodschap op de wereldmarkt, wordt nagestreefd.
verderop in de tekst nog twee keer herhaald: ook in hoofdstuk
4 (Agenda 2000 en de niet voor voeding bestemde gewassen)De vooruitzichten voor de non-food-sector zijn dan ook nietverklaart de Commissie dat Agenda 2000 geen voorstellenerg rooskleurig. De prijzen in de olie-industrie en de chemischevoor een specifiek beleid inzake non-food-producten bevat, enindustrie liggen vaak erg laag en blijven ver achter bij dein hoofdstuk 6 (Conclusies voor een debat) herhaalt zij nogprijzen in de voedingsmiddelenindustrie.maar eens dat in Agenda 2000 geen voorstellen voor een
specifiek beleid inzake non-food-producten geformuleerdDe verklaring daarvoor is te vinden in het feit dat deworden.landbouwgrondstoffen voor brandstoffen, petrochemie en
Overigens zijn zowel dit werkdocument als Agenda 2000 van fijnchemie moeten opboksen tegen producten van minerale
de hand van het Directoraat-Generaal landbouw, en het zou oorsprong, synthetische producten of goedkope landbouw-
dan ook hoogst verwonderlijk zijn dat de twee documenten grondstoffen uit landen waar de productiekosten bijzonder
elkaar tegenspraken. laag liggen of waarvoor ten opzichte van een vastgestelde
garantieprijs automatisch een compensatiebedrag wordt uitge-
keerd. (*) Nog niet beschikbaar in het NL (vert.).
8.8.2000 NL C 226/15 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
2.3. Toch nuanceert de Commissie deze drie verwijzingen De huidige aanpak van de Commissie is dan ook betreurens-
waardig, en bovendien in tegenspraak met de vele maatregelen naar het ontbreken van een specifiek beleid. Zij wijst er immers
op dat verschillende van haar voorstellen bepalingen bevatten ter bevordering van de non-food-sector die zij in het verleden
heeft genomen: inzake niet voor voeding bestemde landbouwproducten.
— de onderzoekprogramma’s op landbouwgebied AIR
(1990-1994) en FAIR (1994-1998); het gaat o.m. om de Zo bestaan er marktordeningen en specifieke steunregelingen
medefinanciering van projecten voor onderzoek, ontwik- voor:
keling en demonstratie op het vlak van non-food-pro-
ducten;— hennep en vezelvlas;
— het onderzoek naar biodiesel waarmee het CEN in 1997 is
belast; — katoen;
— de ontwerprichtlijn van 1992 over een bijzondere
— de productie van zetmeel; belastingregeling voor biobrandstoffen;
— industriële braaklegging in het kader van de GLB-hervor-— suiker die bestemd is voor de chemische industrie;ming van 1992;
— voorstel van de Commissie voor een richtlijn tot herstruc-2.4. Veel ernstiger is de situatie van non-food-teelten die inturering van de communautaire regeling voor de belastinghet kader van Verordening (EG) nr. 1251/1999 (tot instellingvan energieproducten (17 maart 1997);van een steunregeling voor bepaalde akkerbouwgewassen) op
braakland worden geteeld.— het Witboek van de Commissie over duurzame energie-
bronnen (1);
De landbouwproducenten hebben de hun geboden kans— de campagne van 14 april 1999 (2) voor de promotie vanvanzelfsprekend met beide handen gegrepen, maar het houdtduurzame energiebronnen; streefdoel is het verbruik vangeen steek dat een productieverbod (braaklegging) de grondslagbiobrandstoffen op te trekken van een klein miljoen tonzou vormen voor een beleid inzake non-food-gewassen.op dit moment tot 5 miljoen ton in 2003.
— Dit is maar een handvol voorbeelden uit de lange lijst vanDe Commissie zelf erkent dat de duurzame ontwikkeling vancommunautaire initiatieven ter bevordering van de non-
niet voor voeding bestemde landbouwgewassen onmogelijkfood-sector.kan worden gebaseerd op een variabel braak-
leggingspercentage dat jaarlijks wordt aangepast aan de situatieBovendien heeft onderzoek aangetoond dat de concurrentiepo-van de markt voor voedingsmiddelen. De Commissie hadsitie van de grondstoffen uit de primaire sector dankzij devoorgesteld dat percentage vast te leggen op 0 %, terwijl tijdensnieuwste industriële en landbouwtechnieken nog sterk kande Top van Berlijn (24 en 25 maart 1999) besloten is zichworden verbeterd, wat ten overvloede bewijst dat de Commis-voor de periode 2000-2006 aan 10 % te houden.sie met haar huidige strategie op een dwaalspoor zit.
Het onderzoek naar betere teeltprocédés, genetisch verbeterd2.5. De vrijstelling van de accijnsheffing voor biobrandstof-zaaigoed, en verfijndere verwerkingsprocédés en eindproduc-fen dient in een bredere context te worden gezien.ten, hebben tot een goedkopere én milieuvriendelijker produc-
tie geleid.
De braakliggingsregeling, die is ingevoerd om het evenwicht
Zo heeft onderzoek uitgewezen dat in het geval van ester op de markt voor graangewassen te herstellen, had tot gevolg
0,28 FF/l kan worden bespaard door de input te verminderen, dat men zich meer ging toeleggen op het onderzoek naar
of 0,10 FF/l door nieuwe hybride soorten te gebruiken. het gebruik van landbouwgrondstoffen voor andere dan
voedingsdoeleinden.
Rekening houdend met het feit dat het prijsverschil tussen
biobrandstoffen en fossiele brandstoffen bijna 2 FF/l bedraagt,
In dit verband opent vooral de sector van de hernieuwbare en dat de positieve neveneffecten van de productie van
energiebronnen, met name de biobrandstoffen voor motoren, biobrandstoffen (werkgelegenheid, terugdringen broeikas-
nieuwe perspectieven. effect, handelsbalans) neerkomen op een besparing van 1 FF/l,
mag worden verwacht dat de sector binnen tien jaar een
inhaalbeweging zal hebben volbracht.
Overigens worden voor deze sector al de nodige financiële
middelen vrijgemaakt, die zowel naar onderzoek als naar
(1) Mededeling van de Commissie „Energie voor de toekomst: duurza-demonstratieprojecten in de verwerkende sector gaan.me energiebronnen — Witboek voor een communautaire strategie
en een actieplan”, COM(97) 599 def., goedgekeurd op 26 novem-ber 1997.
Daar de Unie er zich in Kyoto toe verbonden heeft de CO 2-(2) Werkdocument (SEC(1999) 504) Energie voor de toekomst:uitstoot te beperken moet zij nu wel voortgaan op de duurzame energiebronnen (communautaire strategie en actieplan)
— Campagne voor de promotie van duurzame energiebronnen. ingeslagen weg nl. de bevordering van de non-food-sector.
C 226/16 NL 8.8.2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
De door de Commissie gefinancierde projecten en hun resul- 3.3. Ook dient opnieuw werk te worden gemaakt van de
nooit voltooide richtlijn van 1992 inzake een belastingregeling taten tonen aan dat overheidssteun nuttig én noodzakelijk is.
voor biobrandstoffen, en moeten de belastingwetgevingen
terzake binnen de EU onderling worden aangepast.
Het ontbreken van specifieke voorstellen voor de non-food-
Zolang daartoe geen besluit wordt genomen moeten de sector getuigt kortom van een onsamenhangend beleid.
lidstaten het recht krijgen gedeeltelijke of volledige belasting-
vrijstellingen voor biobrandstoffen te verlenen, zonder daarbij
kwantitatieve beperkingen of termijnen op te leggen, zoals2.6. Het klimaatbeleid — o.a. ook het beleid om de uitstootoverigens al is voorgesteld in de richtlijn van 17 maart 1997.van broeikasgassen, met name CO 2, aanzienlijk terug teDe non-food-sector moet immers meer armslag krijgen, watdringen — is door de Europese Commissie als een prioritairook betekent dat de grenzen van de proef- en demonstratiepro-doel aangemerkt. Zo heeft de EU als geheel met een ambitieuzejecten moeten worden overstegen.reductiedoelstelling van 8 % de overeenkomst van Kyoto
onderschreven. Een van de belangrijkste mogelijkheden om dit
doel te bereiken, is het gebruik van biomassa — hout — voor3.4. Verder bereidt de EU zich voor op de invoering vanenergiedoeleinden op te leggen. Er bestaan in dezen in feitemilieuheffingen. Daarbij is het zaak dat landbouwproducten,twee opties. Ten eerste kunnen bossen meer gebruikt gaanop grond van hun voordelen voor het milieu (zij zijnworden voor energiedoeleinden om landbouwers in bosrijkehernieuwbaar, hebben een gunstige invloed op hetEU-gebieden een aparte inkomstenbron te bieden. Ten tweedebroeikaseffect, zijn biologisch afbreekbaar en niet ecotoxisch),is de aanplant en exploitatie van „energiehout” — bv. door invan meet af aan worden vrijgesteld van deze toekomstigekorte omlopen snelgroeiend hout te telen op grond die nietheffingen.voor de voedselgewassenproductie wordt gebruikt — een
beproefde mogelijkheid om duurzame grondstoffen voor
energiedoeleinden te gebruiken. Het vastleggen van deze opties 3.5. Zoals de Commissie opmerkt (hoofdstuk 5, platte-
zou in ieder geval in een strategie voor het gebruik van landsontwikkeling en milieu) dient in het kader van de agro-
duurzame grondstoffen moeten worden ingepast. milieumaatregelen ook aandacht te worden besteed aan de niet
voor voeding bestemde landbouwgewassen.
Het feit dat Europa geen specifiek beleid voert inzake niet voor
voeding bestemde gewassen, verhindert niet dat er toch
maatregelen worden genomen ter bevordering van deze teel- 3.Aanbevelingen van het CvdR
ten, aldus de Commissie in haar werkdocument. Het CvdR zou
hierbij het volgende willen opmerken:
Hoe het voortbestaan van de non-food-sector op EU-niveau— een regeling waarbij alle vormen van rechtstreekse steunveilig te stellen, nu Agenda 2000 een voldongen feit is?op elkaar afgestemd worden, biedt geen voordelen voor
de sector oliehoudende gewassen, waar de productie
ondermaats blijft. Indien de marktprijzen voor voedings-
middelen hoger blijven dan die voor non-food-producten,3.1. Hoewel in Agenda 2000 geen degelijke regeling vooren dat bij gelijke premies, dreigt er een tekort te ontstaannon-food-gewassen wordt uitgewerkt, is zulks een conditioaan oliehoudende gewassen voor de productie van bio-sine qua non voor de ontwikkeling van de sector. Zo’n regelingbrandstoffen;impliceert ook dat het heterogene karakter van de verschillende
non-food-producten in aanmerking wordt genomen, en dat de— de Commissie onderstreept dat de non-food-gewassen innodige oplossingen ter bevordering van een duurzame sociale,Noord-West-Europa, in de gebieden die zijn toegespitst opeconomische en ecologische ontwikkeling in de betrokkenakkerbouwgewassen, verder zijn doorgedrongen dan inregio’s worden voorgesteld.het Middellandse-Zeegebied en de regio’s met een ontwik-
kelingsachterstand; de steun van 63 euro per ton, verme-
nigvuldigd met de gemiddelde regionale graanopbrengst,is dan ook niet voldoende om de landbouwers aan te3.2. Om een eind te maken aan het gebrek aan samenhangzetten tot het verbouwen van niet voor voeding bestemdedat de communautaire initiatieven tot nog toe kenmerkte,gewassen;dient binnen de Commissie zo snel mogelijk een Task Force
voor de non-food-sector te worden opgericht, zodat de balans— niet alleen de voor de productie van biomassa bestemdekan worden opgemaakt en een coherent beleid kan wordenteelten kunnen over verscheidene jaren worden gespreid;uitgestippeld.ook sommige voor de industrie bestemde planten kunnen
3,5 tot 7 jaar na het inzaaien worden geoogst, en het isdan ook zaak dat op dit vlak voorstellen worden gedaan.
Alle betrokken Directoraten-Generaal, te weten D.-G. III
(industrie), VI (landbouw), VII (vervoer), XI (milieu), XII
(onderzoek), XVI (regionaal beleid), XVII (energie), XIX (begro- 3.6. Om de teelt van nieuwe gewassen onmiddellijk winst-
gevend te maken moeten er over het algemeen jaren van ting) en XXI (fiscaliteit), zouden deel moeten uitmaken van
deze Task Force. proefnemingen aan vooraf zijn gegaan.
8.8.2000 NL C 226/17 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Niet alleen moet het onderzoek de nodige financiële en andere 3.8. Door nieuwe producten te kweken of bepaalde soorten
opnieuw te gaan verbouwen kunnen de verwerkende industrie prikkels blijven krijgen, er dient ook een steunregeling te
worden uitgedokterd voor de uitbreiding van de teelt van en de werkgelegenheid op regionaal niveau nieuw leven
worden ingeblazen, tenminste indien de ontwikkelingsprojec- niet voor voeding bestemde landbouwgewassen waarvoor de
industrie werkelijk belangstelling heeft getoond. Een mi- ten steunen op de nodige knowhow en specifieke kennis.nimumvoorwaarde is dan dat gedurende 5 à 7 jaar aanloop-
steun wordt verstrekt.Ten slotte kunnen niet voor voeding bestemde gewassen een
uitweg bieden bij het oplossen van problemen als de ontvol-Voorts kan worden gedacht aan diverse premies, waarbij hetking van het platteland, de toenemende milieuverontreinigingbedrag van de steun wordt vastgesteld aan de hand van heten de moeilijke afzet van Europese landbouwgrondstoffen. Deprijsverschil met het te vervangen product.Commissie zou er daarom goed aan doen de sector niet dood
te zwijgen, maar integendeel een specifieke regeling voor deze
3.7. Tevens mag niet uit het oog worden verloren dat de producten uit te werken.
teelt van niet voor voeding bestemde landbouwgewassen ook
bijproducten oplevert die vaak eiwitrijk zijn en gebruiktworden als diervoeder, terwijl de Unie op dit moment nog 3.9. De doelstellingen die de Commissie in haar Witboek
verplicht is 2/3 daarvan in te voeren. over duurzame energiebronnen afbakent verdienen alle lof,
maar kunnen nooit worden bereikt indien niet ook de nodige
financiële middelen worden vrijgemaakt, wat tot nog toe niet Ten slotte is duidelijk dat door de ontkoppeling van de steun
de Blair House-overeenkomsten komen te vervallen, m.n. de is gebeurd. De politici, en m.n. het Parlement, moeten zich de
financiële armslag toe-eigenen die zij nodig hebben om hun clausule inzake het maximum van 1 miljoen ton bijproducten
(uitgedrukt in sojameelequivalent). doelstellingen te verwezenlijken.
Brussel, 12 april 2000.
De voorzitter
van het Comité van de Regio’s
Jos CHABERT