MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Vierde jaarverslag over immigratie en asiel (2012)

I. Inleiding

In 2012 is het aantal asielverzoeken met bijna 10% gestegen, wat voor een deel is toe te schrijven aan het conflict in Syrië. In verband met dit conflict waren humanitaire hulp[1] en beschermingsmaatregelen van de EU nodig. Dit laat zien hoe belangrijk het is om ten langen leste het gemeenschappelijk Europees asielstelsel te voltooien en in de hele EU voor een uniforme beschermingsstatus te zorgen.

Door de economische crisis bleef de aandacht van de Europese leiders vooral uitgaan het verzekeren van herstel en groei. Hoewel de werkloosheid erg hoog bleef, hadden veel lidstaten in bepaalde sectoren te maken met tekorten aan arbeidskrachten en specifieke vaardigheden. Volgens gegevens van Eurostat was het deel van de totale EU-bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd (15-64 jaar) in 2006 het grootst. Het percentage afhankelijke ouderen liep in 2012 op tot 26,8%[2] en zal naar verwachting sterk stijgen, om tegen 2060 op 52,6% uit te komen[3]. Daarom kan een juist beheer van migratie een positieve rol spelen bij het bevorderen van groei en het vinden van oplossingen voor tekorten op de arbeidsmarkt.

In 2012 werden er belangrijke initiatieven voorgesteld die na onderhandeling werden afgerond. In deze initiatieven komen de dynamiek van de beleidsvorming op het gebied van migratie en asiel en de groeiende behoefte aan een samenhangend antwoord van de EU tot uitdrukking. Er werd daarna nog onderhandeld over de invoering van financieringmechanismen voor na 2013 door middel van de verordening tot oprichting van het Fonds voor asiel en migratie[4], over de voorstellen voor de herschikking van de Eurodac-verordening[5] alsook over de richtlijnen inzake asielprocedures[6], seizoensarbeiders[7] en binnen een onderneming overgeplaatste personen[8].

Een andere belangrijke ontwikkeling was het begin van de werkzaamheden van het EU-agentschap voor het beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht[9], met name voor het beheer van het Schengeninformatiesysteem van de tweede generatie (SIS II), het Visuminformatiesysteem (VIS) en Eurodac. Bovendien bleef de totaalaanpak van migratie en mobiliteit (TAMM)[10] fungeren als het overkoepelende kader voor het externe migratie- en asielbeleid van de EU. Ook in 2012 was er volop aandacht voor de rol van het gemeenschappelijk visumbeleid als aanjager van groei in de EU.

Dit verslag is hoofdzakelijk gebaseerd op de politieke beoordelingen van de Commissie en wordt aangevuld door een op feiten gebaseerd werkdocument van de diensten van de Commissie[11], met een bijlage met statistische gegevens over de ontwikkelingen op zowel het niveau van de EU als dat van de lidstaten, die verzameld zijn door het Europees Migratienetwerk (EMN)[12]. Het werkdocument van de diensten van de Commissie bevat ook een verslag over de ontwikkeling van het netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen[13].

II. Een momentopname van immigratie in de EU in 2012[14]

Volgens de gegevens van Eurostat telde de EU op 1 januari 2012 in totaal 503,7 miljoen inwoners, 1,3 miljoen meer dan in 2011. Dat komt neer op een jaarlijkse groei van +2,6 inwoners per 1 000 inwoners, die het resultaat is van een natuurlijke bevolkingsgroei van 0,4 miljoen (+0,8‰) en een statistisch gecorrigeerde nettomigratie van 0,9 miljoen (+1,8‰)[15]. De 20,7 miljoen onderdanen van derde landen die in de EU wonen, maakten zo'n 4,1% van de totale EU-bevolking uit. Daarmee overstegen zij het aantal EU-burgers dat in een andere lidstaat woont (13,6 miljoen ofwel 2,7% van de totale EU-bevolking)[16]. In 2011 werden bijna 2,5 miljoen eerste verblijfstitels afgegeven aan onderdanen van derde landen[17]; het aantal vergunningen dat werd verstrekt op grond van gezinshereniging bedroeg 30% van het totale aantal, terwijl 26% werd verstrekt voor bezoldigde activiteiten, 21% voor studiedoeleinden en 23% om diverse andere redenen (bijvoorbeeld vanwege bescherming of verblijf zonder werkvergunning). De meeste verblijfsvergunningen werden in 2011 uitgereikt aan onderdanen van de Oekraïne (ongeveer 204 000), de VS (ongeveer 189 000), India (ongeveer 179 000), China (ongeveer 153 000) en Marokko (ongeveer 120 000).

Het totale aantal asielverzoeken bleef ruim onder het in 2001 gehaalde maximum van 425 000, maar steeg in 2012 met 9,7% ten opzichte van 2011 en kwam daarmee uit op iets meer dan 330 000. Dit was hoofdzakelijk het gevolg van een grotere instroom van asielzoekers uit Syrië (in totaal 23 510 in 2012, ofwel 7%, tegenover 7 885[18] in 2011. Andere belangrijke landen van herkomst waren Afghanistan (8% van het totale aantal verzoeken), de Russische Federatie (7%), Pakistan (6%) en Servië (6%). Sommige lidstaten kregen te maken met een toename van het aantal ongefundeerde verzoeken van burgers uit Servië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en, tot op zekere hoogte, Bosnië en Herzegovina na de visumliberalisering.

In 2012 werd aan in totaal 71 580 asielzoekers bescherming in eerste instantie verleend (als vluchteling (37 245) of bij wijze van subsidiaire bescherming (27 920) of humanitaire bescherming (6 415)), wat neerkomt op ongeveer 27% van alle genomen besluiten[19].

2012 liet een lichte toename zien van het aantal niet-begeleide minderjarigen dat in de EU om internationale bescherming vroeg, namelijk van 12 350 in 2011 tot meer dan 12 610 in 2012[20], waarbij Duitsland, Zweden, België en Oostenrijk ongeveer 70% van het totale aantal aanvragers opnamen. Deze niet-begeleide minderjarigen zijn hoofdzakelijk afkomstig uit Afghanistan (5 350), Somalië (850), Guinea (430) en Pakistan (415).

Hoewel de statistische gegevens over onregelmatige migranten nog steeds niet compleet zijn of vanwege de aard van het verschijnsel waarop zij betrekking hebben, niet altijd voldoende betrouwbaar zijn, staat vast dat irreguliere migratie nog steeds een van de voornaamste componenten van migratie naar de EU is. Er kan gebruik worden gemaakt van indicatoren als afwijzingen, aanhoudingen en terugkeer, maar ook daarbij is grote voorzichtigheid geboden.

In 2012[21] is aan ongeveer 316 060 personen de toegang tot de EU geweigerd, 8% minder dan in 2011. De meeste personen (63%) werden geweigerd in Spanje, met name aan de landbuitengrenzen. Ook zijn in 2012 ongeveer 427 195[22] personen aangehouden (minder dan in 2011, toen het om 468 840 personen ging) en hebben de lidstaten in datzelfde jaar ongeveer 186 630 onderdanen van derde landen[23] teruggestuurd (bijna 4% minder dan in 2011). Ook zijn kwartaalverslagen van Frontex[24] gebruikt om beleidsmakers tijdig op de hoogte te stellen van de situatie aan de buitengrenzen van de EU.

Met betrekking tot de referentieperiode 2008-2010 ging het bij de slachtoffers van mensenhandel om 68% vrouwen, 17% mannen, 12% meisjes en 3% jongens. Bij de meerderheid van de geïdentificeerde en vermoedelijke slachtoffers is sprake van handel met het oog op seksuele uitbuiting (62%). Handel met het oog op gedwongen arbeid (25%) komt op de tweede plaats, gevolgd door andere vormen van mensenhandel, zoals voor de verwijdering van organen, criminele activiteiten of het verkopen van kinderen, waarbij het om kleinere percentages gaat (14%)[25]. De door het EMN verstrekte gegevens over een aantal lidstaten laten zien dat in 2012 736 onderdanen van derde landen[26] verblijfsvergunningen kregen omdat zij het slachtoffer van mensenhandel waren en uit voorlopige gegevens van een aantal landen blijkt dat 4 351 mensenhandelaren[27] gearresteerd en 627[28] veroordeeld werden.

III. Migratie als een instrument voor groei

De EU-bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd (15-64 jaar) bedroeg in 2012 zo’n 335,4 miljoen personen en zal volgens de laatste prognoses van Eurostat in de komende 50 jaar krimpen tot 290,6 miljoen in 2060[29]. Nu de bevolking vergrijst en ervan uitgaande dat migratie waarschijnlijk gemiddeld op hetzelfde niveau zal blijven, zal de afhankelijkheidsratio van ouderen stijgen van 26,8% in 2012 tot 52,6% in 2060. Bij afnemende immigratie zou die ratio zelfs nog hoger zijn[30]. De EU wordt al geconfronteerd met de gevolgen van de vergrijzing voor productiviteit, concurrentievermogen en groei. Een goed beheer van migratie is dan misschien niet het wondermiddel voor dit algemene probleem, maar kan een positieve rol spelen. Tijdens informele bijeenkomsten van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ) en in het Europees Parlement vinden politieke discussies plaats over de manier waarop migratie beter kan worden beheerd, zodat deze bijdraagt tot economische groei[31].

III.1. Strategieën om de bestaande tekorten op de arbeidsmarkt aan te pakken

Er zijn verschillende elkaar aanvullende strategieën om iets te doen aan de tekorten in bepaalde sectoren van de arbeidsmarkt. Daarbij gaat het onder meer om het verder ontwikkelen van instrumenten om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op elkaar af te stemmen[32], het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd, het verhogen van de participatiegraad, het verbeteren van de vaardigheden van de bestaande beroepsbevolking, het vinden van banen voor de huidige werklozen en het bevorderen van de mobiliteit van werknemers binnen de EU[33]. Net als een goed beheer van economische migratie, in samenwerking met derde landen[34], vraagt het beter gebruikmaken van de vaardigheden van al in de EU aanwezige onderdanen van derde landen als onderdeel van deze coherente strategie meer aandacht[35]. Het “werkgelegenheidspakket”[36], dat een agenda voor de middellange termijn biedt voor de maatregelen van de EU en de lidstaten ter ondersteuning van een banenrijk herstel en om de Europa 2020-doelstellingen inzake slimme, duurzame en inclusieve banen en groei te bereiken, gaat ervan uit dat economische migratie binnen de EU-arbeidsmarkt op de langere termijn een belangrijke rol zal spelen. Dit is in overeenstemming met de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid die de EU-lidstaten aansporen om ervoor te zorgen dat iedereen zijn hele leven toegang tot banen en kansen heeft. Als belemmeringen voor deelname aan de arbeidsmarkt worden weggenomen voor mensen die zich het verst van die markt bevinden, waaronder legale migranten, worden armoede en sociale uitsluiting worden teruggedrongen[37].

In het kader van het Europees semester 2012 zijn drie lidstaten begonnen met de uitvoering van landspecifieke aanbevelingen (BE, DK, NL) voor de integratie van migranten op de arbeidsmarkt. In het kader van het Europees semester 2013 heeft de Commissie ook een initiatief genomen om vaardigheden te ontwikkelen en onderwijs en opleiding beter af te stemmen op de behoeften van de arbeidsmarkt[38], wat ook van belang is voor de integratie van onderdanen van derde landen.

In 2012 werden er verschillende initiatieven ontplooid die zich richtten op de bijdrage van migranten aan economische groei[39]. De sociaaleconomische bijdrage van migranten is goed gedocumenteerd en uit de gegevens blijkt dat migranten EU-werknemers eerder kunnen aanvullen dan dat zij deze vervangen en dat zij hebben bijgedragen tot grotere flexibiliteit van de arbeidsmarkt en tot innovatie[40].

Het potentieel van migrantenondernemers[41] en -investeerders wordt beter onderkend. In haar Actieplan ondernemerschap 2020[42] heeft de Commissie voorgesteld om te kijken naar initiatieven om migrantenondernemers aan te trekken en om ondernemerschap te bevorderen bij al aanwezige of arriverende migranten. Ook pleit zij ervoor te onderzoeken of er wetgeving kan worden voorgesteld om belemmeringen voor de vestiging van bedrijven op te heffen en gekwalificeerde migrantenondernemers een vaste vergunning te verlenen.

Ondanks de crisis en de algemeen zwakke vraag naar arbeid kunnen er praktische voorbeelden worden gegeven van gebieden waar zich al een tekort voordoet[43]. Er zijn ernstige tekorten vastgesteld op het gebied van informatietechnologie (IT), waar de vraag naar IT-werknemers naar verwachting met ongeveer 3% per jaar zal toenemen en de vraag naar arbeidskrachten het aanbod overtreft[44]. Het is nu ook duidelijk dat er tekorten zijn in de gezondheidssector en de sector techniek[45]. Het migratiebeleid van de EU moet het voor bedrijven eenvoudiger maken om de juiste mensen aan te werven; anders zouden bedrijven ertoe kunnen besluiten om buiten de EU te gaan opereren, met verdere negatieve gevolgen voor de economie van de EU[46].

III.2. Talent aantrekken en behouden

Voor het aantrekken van talent moet de EU in toenemende mate concurreren met bijvoorbeeld Canada, de VS en Zwitserland[47]. Europa moet een aantrekkelijke bestemming blijven[48] en tegelijkertijd voor zekerheid zorgen en misbruik voorkomen. Een dialoog met de rest van de wereld in het kader van de totaalaanpak van migratie en mobiliteit (TAMM) kan ertoe bijdragen migratie te bevorderen als onderdeel van een holistische benadering van migratiebeheer in zal zijn aspecten[49].

De migratiewetgeving van de EU draagt bij tot het aantrekken van bepaalde categorieën migranten. Een voorbeeld vormt de blauwekaartrichtlijn 2009 van de EU[50], die de toegang en het verblijf mogelijk maakt van onderdanen van derde landen die een hooggekwalificeerde baan aanvaarden. De beoordeling van de omzetting van deze richtlijn door de lidstaten vindt thans plaats en zal helpen om te kunnen beoordelen in hoeverre de doelstelling van de EU-blauwekaartrichtlijn is bereikt. De eerste statistische gegevens over de uitvoering zouden in 2013 beschikbaar moeten zijn en de Commissie zal medio 2014 een verslag publiceren. De Commissie ontving van een aantal lidstaten kennisgevingen inzake de omzetting van de richtlijn gecombineerde vergunning[51] en moedigt andere lidstaten aan om de uiterste termijn voor omzetting (eind 2013) in acht te nemen. De medewetgevers moeten zich nog meer inspanningen getroosten, willen zij overeenstemming bereiken over de richtlijnen inzake binnen een onderneming overgeplaatste personen[52] en seizoensarbeiders[53], ten aanzien waarvan in 2012 de onderhandelingen zijn gevorderd.

Het EU-immigratieportaal[54] is een belangrijk instrument voor het beter informeren van potentiële migranten over hun mogelijkheden inzake en de voorwaarden voor legale migratie. In het laatste kwartaal van 2012 trok de website ongeveer 7 000 bezoekers per maand. Het portaal is thans beschikbaar in het Frans en in het Engels en nieuwe taalversies zijn in de maak[55].

Om de EU een aantrekkelijker bestemming voor de meest talentvolle studenten en onderzoekers te maken en om onderzoek, ontwikkeling en innovatieve prestaties te bevorderen, heeft de Commissie een voorstel vastgesteld voor een herschikking van de wetgeving betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf en de rechten van onderzoekers, studenten en andere groepen die onderdaan van een derde land zijn[56]. Dit voorstel pakt verschillende zwakke punten aan door duidelijker toegangsvoorwaarden en procedurele waarborgen te introduceren en daarbij de samenhang met de mobiliteitsprogramma's van de EU, zoals Erasmus Mundus en de Marie Curiebeurzen, te verbeteren. Voorgesteld wordt studenten meer mogelijkheden te bieden om tijdens en na hun studie werk te zoeken. Ook wordt beoogd meer bescherming te bieden en ervoor te zorgen dat deze groep in bepaalde opzichten dezelfde behandeling krijgt als onderdanen van de lidstaten.

Met een voorstel van de Commissie voor een verordening tot oprichting van een Europees vrijwilligerskorps voor humanitaire hulpverlening[57] wordt beoogd het voor onderdanen van derde landen met een langdurige verblijfsvergunning mogelijk te maken zich aan te melden als EU Aid Volunteer.

Het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU) heeft twee uitspraken[58] gedaan over de uitlegging van de richtlijn langdurig ingezetenen[59]. In een daarvan wordt het punt behandeld van het recht op gelijke behandeling met betrekking tot huursubsidie die is toegekend aan tot onder de richtlijn vallende onderdanen van derde landen. Het Hof oordeelde ook dat een lidstaat geen overdreven en onevenredig hoge leges mag heffen voor het verlenen van verblijfsvergunningen aan onderdanen van derde landen.

III.3. Slimmere visum- en grenscontroles ter bevordering van groei

De EU kan onder meer een aantrekkelijker bestemming worden door het onderdanen van derde landen aan de grens gemakkelijker te maken om de EU binnen te komen. Op 28 februari 2013 keurde de Commissie het “slimmegrenzenpakket” goed, dat voorstellen bevat voor een “inreis-/uitreissysteem”[60], een “programma voor geregistreerde reizigers”[61] en daaruit voortvloeiende wijzigingen van de Schengengrenscode, waardoor grenscontroleprocedures voor vreemdelingen die naar de EU reizen, worden versneld, vereenvoudigd en versterkt.

Het aantal Schengenvisa dat wereldwijd werd verstrekt, steeg in 2012 opnieuw, tot 14,2 miljoen (in 2011 was dit 12,7 miljoen). Daaruit blijkt duidelijk dat de uitvoering van de Visumcode[62] resultaten oplevert.

In 2012 schetste de Commissie[63] hoe een slimmer visumbeleid zou kunnen bijdragen tot de verwezenlijking van de groeidoelstellingen van Europa 2020 door het bevorderen van reismogelijkheden, vooral voor toeristen. Een rapport over de uitvoering van de Visumcode zal voorts vergezeld gaan van een voorstel voor wijzingen die ervoor moeten zorgen dat het visumbeleid van de EU economische groei en culturele uitwisseling bevordert door het voor legale reizigers, zoals zakenmensen, toeristen, studenten en jongeren, eenvoudiger te maken om te reizen, met behoud van een hoog niveau van veiligheid voor de EU. Een en ander zal het voorwerp van een effectbeoordeling vormen. Het visuminformatiesysteem (VIS) werd in 2012 uitgebreid met twee regio's (het Midden-Oosten en de Golf-regio). De VIS-procedures zijn nu dus op meer visumaanvragen van toepassing, zodat deze sneller kunnen worden afgehandeld en identiteitsdiefstal effectiever kan worden aangepakt[64]. De Commissie verricht op dit moment een studie inzake de herkenning van vingerafdrukken van kinderen beneden de twaalf, om wetenschappelijk vast te stellen of er een leeftijdsgrens is voor het nemen van vingerafdrukken.

III.4. De bevordering van integratie in onze samenlevingen

De EU moet zorgen voor effectieve maatregelen ter bevordering van integratie. Bij dit proces moeten zowel migranten als de gastsamenlevingen worden betrokken[65]. Toegang tot onderwijs en maatschappelijke en gezondheidsdiensten is belangrijk voor integratie. In 2012 begonnen de lidstaten met de uitvoering van de richtlijn inzake de gecombineerde vergunning van 2011. Onderdanen van derde landen die onder die richtlijn krijgen het recht op gelijke behandeling ten opzichte van EU-onderdanen, bijvoorbeeld wat betreft arbeidsvoorwaarden en betaling, onderwijs en beroepsopleiding, alsook sociale zekerheid.

Migranten moeten niet alleen worden gerespecteerd om hun bijdrage aan de economie en innovatie in de EU, maar ook vanwege de positieve rol die zij zelf spelen. De grote culturele en maatschappelijke diversiteit en de tolerantie van de EU moeten een positief voorbeeld blijven. Het is dan ook zeer verontrustend dat er in de hele EU een toenemend aantal gevallen van xenofoob geweld jegens migranten is geweest. De EU kan met een goed beheerd migratie- en integratiebeleid actief bijdragen aan het bestrijden van xenofobe gedragingen, bijvoorbeeld door het bevorderen van dialoog en het vergroten van het begrip en vertrouwen tussen de diverse gemeenschappen.

Wanneer de situatie van onderdanen van derde landen wordt vergeleken met die van de bevolking van de EU in zijn geheel, blijkt dat er meer kan worden gedaan om ervoor te zorgen dat migranten die al in de EU woonachtig zijn, goed geïntegreerd zijn en hun mogelijkheden ten volle kunnen ontplooien. Hiertoe moeten hun grondrechten ten volle worden geëerbiedigd en moeten zij een bijdrage kunnen leveren aan de welvaart van onze samenlevingen.

Volgens het verslag inzake werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen in Europa in 2012[66] ligt het werkloosheidspercentage voor onderdanen van derde landen (21,3%) boven het EU-gemiddelde (10,5%). Onderdanen van derde landen bleken ook vaker overgekwalificeerd te zijn dan EU-burgers en een groter gevaar te lopen om tot armoede of sociale uitsluiting te vervallen[67]. Het risico van armoede en sociale uitsluiting is voor mensen in de leeftijdsgroep van 25 tot 54 jaar die buiten de Unie zijn geboren in de hele EU gemiddeld tien procentpunt groter dan voor andere mensen. Ook na sociale overdracht is het verschil in kans op armoede tussen migranten en EU-burgers is met acht procent aanzienlijk, nl. acht procentpunt. Verder is bij kinderen met migrantenachtergrond het risico groter dat zij voortijdig de school verlaten[68]. In een andere studie werd vastgesteld dat jonge mensen met een migrantenachtergrond aanzienlijk sneller niet aan het werk, op school of in opleiding zijn (“not in employment, education or training”, “NEET”) dan hun leeftijdsgenoten[69]. Dit probleem onderkennend heeft de Raad in november 2012 conclusies aangenomen waarin de prioriteiten worden vastgesteld voor het bevorderen van participatie en sociale inclusie van jongeren, met de nadruk op jongeren met een migrantenachtergrond[70].

Het pakket sociale-investeringsmaatregelen biedt de EU-lidstaten richtsnoeren en ondersteuning voor hun inspanningen de belemmeringen weg te nemen voor de arbeidsparticipatie van ondervertegenwoordigde groepen, waaronder migranten, en spoort hen aan om maatregelen te nemen om discriminatie op de werkvloer aan te pakken, de regelingen voor de erkenning van vaardigheden en kwalificaties te verbeteren en migranten betere toegang te bieden tot onderwijs (met name hoger onderwijs), arbeidsbemiddeling (waaronder informatie over vacatures), financiële diensten, socialezekerheidsvoorzieningen en sociale bijstand[71].

Gezinshereniging speelt een rol bij de bevordering van integratie. Na de openbare raadpleging van de belanghebbenden die zij organiseerde naar aanleiding van het Groenboek inzake gezinshereniging uit 2011[72], bereidt de Commissie momenteel richtsnoeren voor om te zorgen voor een efficiënte, transparante en duidelijke uitvoering van de regels inzake gezinshereniging op EU-niveau. Deze richtsnoeren, die eind 2013 klaar moeten zijn, zullen helpen het nodige evenwicht te vinden tussen enerzijds het grondrecht op gezinsleven en anderzijds de noodzaak ervoor te zorgen dat dit recht daadwerkelijk op coherente wijze wordt toegepast volgens de regels van de richtlijn[73].

III.5. Het externe perspectief

Migratie neemt op de mondiale agenda een steeds prominentere plaats in. Binnen de TAMM, het overkoepelende kader voor het externe migratiebeleid van de EU, heeft de EU op zowel regionaal als mondiaal niveau een reeks initiatieven genomen. Het bevorderen van migratie en mobiliteit moet bijdragen tot economische groei en het concurrentievermogen van de EU. De belangrijke relaties tussen migratie en ontwikkeling worden ook duidelijk onderkend in het EU-beleidskader voor ontwikkeling, de “Agenda voor verandering”.

In 2012 vonden naast de bestaande mobiliteitspartnerschappen onderhandelingen met Marokko en Tunesië plaats over nieuwe mobiliteitspartnerschappen; daarbij ging het onder meer om het bevorderen van mobiliteit en een beter beheer van legale migratie[74]. De EU is ook verkennende gesprekken begonnen met Azerbeidzjan. Met Jordanië is een gestructureerde dialoog aangegaan over migratie, mobiliteit en veiligheid, die mogelijk tot een mobiliteitspartnerschap zal leiden. Wanneer de politieke situatie dat toelaat, zullen soortgelijke dialogen volgen met andere landen in het zuidelijke Middellandse Zeegebied. Met prioritaire landen die niet in de buurt van de EU liggen, zoals India, wordt nagedacht over een ander samenwerkingskader, de “gemeenschappelijke agenda’s inzake migratie en mobiliteit”.

De EU nam in 2012 ook deel aan een aantal regionale en subregionale dialoog- en samenwerkingsprocessen die betrekking hadden op alle wederzijds relevante kwesties en onderwerpen op het gebied van migratie en mobiliteit. In overeenstemming met de conclusies van de Raad van 29 mei 2012[75] is voorrang gegeven aan het Afrika-EU-partnerschap inzake migratie, mobiliteit en werkgelegenheid en het proces van Rabat[76] in het zuiden, aan het proces van Praag[77] en het Panel van het Oostelijk Partnerschap betreffende migratie en asiel in het oosten, alsmede aan de migratiedialoog tussen de EU en de landen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en de dialoog met de landen aan de Zijderoute in het kader van het proces van Budapest[78].

Landen van herkomst hebben ook profijt van goed beheerde wettelijke mogelijkheden om de EU binnen te komen en het belang daarvan mag niet worden onderschat. Overmakingen zijn voor veel families in derde landen nog steeds een belangrijke bron van privé-inkomen. In 2011 ging het om 28,5 miljard EUR, een toename met 3% ten opzichte van 2010[79]. De Commissie en de lidstaten hebben de afgelopen jaren een aantal initiatieven genomen op het gebied van overschrijvingen en hoewel er verbeteringen zijn ingevoerd, is er nog het nodige te doen[80]. Diasporagroepen dragen ook op vele andere manieren bij tot de ontwikkeling van hun landen van herkomst, onder meer door het overdragen van vaardigheden en het bevorderen van investeringen.

Op mondiaal niveau is de EU actief betrokken bij de voorbereidingen van de tweede VN-dialoog op hoog niveau over internationale migratie en ontwikkeling. Deze zal plaatsvinden tijdens de 68ste zitting van de Algemene Vergadering van de VN op 3 en 4 oktober 2013. De EU wil daarmee effectief bijdragen tot het welslagen van de bijeenkomst. In haar mededeling “Het effect van migratie op ontwikkeling optimaliseren. De bijdrage van de EU aan de VN-dialoog op hoog niveau en de volgende stappen naar een ruimer verband tussen ontwikkeling en migratie”[81], wordt nader ingegaan op de verbanden tussen migratie en ontwikkeling en wordt het gemeenschappelijke standpunt van de EU gedefinieerd aan de hand van kernboodschappen voor betere mondiale samenwerking.

IV. De problemen op het gebied van internationale bescherming aanpakken

IV.1. De voltooiing van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS)

Europa blijft een belangrijke bestemming voor diegenen die werkelijk op bescherming zijn aangewezen. Om tot een uniforme beschermingsstatus in de hele EU te komen, hebben het Europees Parlement, de Raad en de Commissie in 2012 alles in het werk gesteld om het noodzakelijke pakket instrumenten voor de tweede fase van het GEAS te voltooien. Na de vaststelling van de herziene erkenningsrichtlijn[82] in 2011 werd in 2012 politieke overeenstemming bereikt over de herschikking van de Dublin-verordening[83] en van de richtlijn opvangvoorzieningen[84]. De wijzigingen in de richtlijn opvangvoorzieningen zijn bijzonder belangrijk omdat hierbij voor het eerst gedetailleerde regels worden ingevoerd over hechtenis in het kader van asiel, met een limitatieve lijst van beperkte gronden voor deze hechtenis, en stringente voorschriften over de voorwaarden voor hechtenis. De wijzigingen in de Dublin-verordening zullen zowel de doeltreffendheid als de bescherming verbeteren, met name wat betreft het recht om beroep in te stellen tegen overdrachtsbesluiten en de handhaving van de eenheid van het gezin. In maart 2013 werd politieke overeenstemming bereikt over de laatste twee rechtsinstrumenten van het GEAS; daarbij ging het om de herschikking van de richtlijn asielprocedures[85] en de Eurodac-verordening, inzake een biometrische databank voor de vergelijking van vingerafdrukken[86]. De herziene richtlijn asielprocedures zal leiden tot eerlijkere, snellere en betere asielbesluiten. Daarnaast zal er beter rekening worden gehouden met de speciale behoeften van kwetsbare personen en zullen met name onbegeleide minderjarigen en slachtoffers van marteling beter worden beschermd. Voorts zal de herziene Eurodac-verordening rechtshandhavingsautoriteiten onder strikte voorwaarden toegang bieden tot de EU-databank met vingerafdrukken van asielzoekers zodat de zwaarste misdrijven, zoals moord en terrorisme, kunnen worden voorkomen, ontdekt of onderzocht.

Wanneer deze GEAS-maatregelen eenmaal zijn uitgevoerd, zal de EU over een compleet asielsysteem beschikken, dat in de hele EU voorziet in gemeenschappelijke procedures en een uniforme status voor degenen die asiel dan wel subsidiaire bescherming hebben verkregen, met voldoende waarborgen om misbruik aan te pakken. Deze maatregelen moeten ook de grondrechten van asielzoekers beschermden, met name wat betreft het beginsel van non-refoulement en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte.

IV.2. Het bevorderen van praktische samenwerking en solidariteit binnen de EU

Op het niveau van de EU vond een intensief debat plaats over solidariteit binnen de EU op het gebied van asiel, waarbij strategische documenten werden vastgesteld door het Europees Parlement[87] en de Raad[88] en adviezen werden uitgebracht door zowel het Comité van de Regio’s[89] als het Europees Economisch en Sociaal Comité[90]. De grote lijnen van de strategie die de Commissie uiteenzette in de mededeling over solidariteit binnen de EU op het gebied van asiel kregen bijval[91]. Deze strategie is gebaseerd op het bevorderen van wederzijds vertrouwen en de parallelle ontwikkeling van een reeks instrumenten waarmee kan worden ingespeeld op de verschillende behoeften en situaties van lidstaten. Deze instrumenten en kaders kunnen in de praktijk alleen succes opleveren wanneer de autoriteiten van de lidstaten zich samen met het Europees ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO) volledig inzetten.

De betrokkenheid van de lidstaten bij solidariteitsmaatregelen werd in 2012 in het bijzonder in drie gevallen op de proef gesteld, namelijk met betrekking tot het Grieks nationaal actieplan inzake asiel en migratie[92], het conflict in Syrië en de relocatie van personen die in de EU internationale bescherming genieten, met name via het Eurema II-project. Deze gevallen lieten alle drie zien dat aan de aangegane solidariteitsverplichtingen in de praktijk verder uitvoering moet worden gegeven.

De uitvoering vormde het onderwerp van een begin 2013 gehouden bijeenkomst van deskundigen inzake solidariteit binnen de EU. Tijdens de bijeenkomst werd eens te meer duidelijk dat er nog steeds ruimte is voor nauwere praktische samenwerking tussen nationale autoriteiten. Zo bleek bijvoorbeeld slechts een handvol lidstaten ruim gebruik te maken van het Europees asielcurriculum, hoewel de kwaliteit ervan algemeen wordt erkend. Tegelijkertijd gaven verschillende deskundigen van de lidstaten blijk van bereidheid om meer EU-toezicht op nationale asielprocedures te aanvaarden in het kader van het bevorderen van wederzijds vertrouwen door een samenhangende omzetting van nieuwe asielwetten. Op het gebied van crisispreventie en -beheer werden tijdens de bijeenkomst belangrijke uitdagingen vastgesteld, zoals de verantwoordelijkheid voor de coördinatie van solidariteitsmaatregelen op EU-niveau en noodmaatregelen in crisissituaties op het gebied van asiel.

IV.2.1. Een volledig functioneel Europees ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO)

Het Europees ondersteuningsbureau voor asielzaken[93] speelt een belangrijke rol bij de uitvoering van het GEAS, met name de praktische samenwerking en de coördinatie van operationele ondersteuning tussen lidstaten te verbeteren[94]. Het EASO verkreeg in september 2012 volledige financiële onafhankelijkheid en de voornaamste maatregelen voor praktische samenwerking op het gebied van asiel, die voorheen het domein van de Commissie waren, werden in 2012 bij het Bureau ondergebracht. De EASO-asielondersteuningsteams bleven de uitvoering van het EU-actieplan inzake migratie en asiel in Griekenland ondersteunen, en werden daarnaast ingezet in Luxemburg om te helpen met de opleiding van nieuw aangeworven personeel. Het EASO fungeert in toenemende mate als een verstrekker van informatie, met als doel het nemen van preventieve maatregelen en het aanpakken van specifieke problemen vóór deze zich tot een crisis ontwikkelen. Het Bureau is voor de uitoefening van zijn taken afhankelijk van de middelen die de lidstaten verschaffen en de lidstaten worden ook aangespoord tot meer ondersteuning voor en een grotere bijdrage aan andere projecten waar het EASO de leiding heeft, zoals het Europees asielcurriculum en de activiteiten betreffende het land van herkomst.

Het partnerschap tussen de Europese Commissie en het EASO zal in 2013 verder worden versterkt; het Bureau zal dan een cruciale partner worden voor de uitvoering van de nieuwe wetgeving. In 2013 zal, overeenkomstig de mededeling inzake solidariteit binnen de EU[95], een eerste evaluatie van het EASO plaatsvinden. De Commissie zal ook met het EASO samenwerken met het oog op de volledige vaststelling van de in de gemeenschappelijke verklaring over gedecentraliseerde EU-agentschappen[96] bedoelde maatregelen.

IV.2.2. Asielondersteuning voor Griekenland

De Commissie nam samen met het EASO en andere belanghebbenden maatregelen om Griekenland te ondersteunen bij de verbetering van zijn asielbeleid. Daarbij ging het onder meer om missies ter plaatse, de verstrekking van gerichte financiële steun, de inzet van de EASO-asielondersteuningsteams en de inschakeling van deskundigen op het gebied van de uitvoering van EU-financiering.

Positieve ontwikkelingen betroffen onder meer een nieuwe onafhankelijke asieldienst, de invoering van maatregelen om de achterstand aan te pakken, zoals de instelling van comités van beroep, en de oprichting van een speciale taskforce. Er is voor de periode 2011-2013 in totaal zo’n 19,95 miljoen EUR verstrekt voor de ondersteuning van deze maatregelen via het Europees Vluchtelingenfonds; voor alleen 2013 werd circa 3,2 miljoen EUR toegekend[97].

De Commissie is natuurlijk verheugd over deze ontwikkelingen, maar stelt ook vast dat er nog leemtes zijn en dat er meer moet worden gedaan, met name met betrekking tot de eerbiediging van de mensenrechten in inrichtingen voor bewaring, de toegang tot asielprocedures en de beschikbaarheid van open opvangvoorzieningen. De Commissie zal met de Griekse autoriteiten blijven samenwerken om prioriteiten te stellen en vervolgens de spoedige uitvoering van het actieplan te bevorderen. Ook is de blijvende steun en solidariteit van andere EU-lidstaten nodig. Dat in dit opzicht voortdurende waakzaamheid is geboden, wordt bevestigd door de gevolgen voor het hele Europese asielsysteem van de uitspraak van de Grote kamer van het Hof van Justitie van de EU in de gevoegde zaken C-411/10 en C-493/10[98].

IV.2.3. Bescherming voor vluchtelingen uit Syrië

Migratie ten gevolge van het conflict in Syrië stelt het asielsysteem van sommige lidstaten voor aanzienlijke problemen. De grote meerderheid van de bijna 600 000 Syriërs die hun land in 2012 ontvluchtten, ging naar Jordanië, Turkije, Libanon en Irak[99]; ongeveer 23 770[100] van deze vluchtelingen vroeg asiel aan in de EU. De meeste van deze asielzoekers dienden een aanvraag in in Duitsland en in Zweden (in beide gevallen ongeveer 33% van het totaal). Andere lidstaten hadden hier slechts marginaal mee te maken. Ofschoon deze aantallen niet groot genoeg waren om de asielstelsels te destabiliseren – met name omdat de aanvragen vooral in Duitsland snel konden beoordeeld – werd duidelijk dat er door de onvoorspelbare ontwikkelingen toch een grotere mate van paraatheid nodig was.

De Commissie heeft met ingang van augustus 2012 met de relevante agentschappen (EASO, Frontex, Europol) een netwerk opgezet voor de regelmatige uitwisseling van informatie, zodat maatregelen kunnen worden gecoördineerd. Dit mechanisme voor coördinatie tussen de Europese Commissie en de EU-agentschappen is een blauwdruk voor een beter algemeen toezicht op de situatie aan de buitengrenzen en op de asielstelsels van de EU. Hierdoor kunnen ondersteuningsinstrumenten tijdig worden ingezet, onder meer door middel van het in artikel 33 van de herziene Dublin-verordening voorziene mechanisme voor vroegtijdige waarschuwing.

IV.2.4. Relocatie binnen de EU

De relocatie van personen die internationale bescherming genieten, blijft een van de meest tastbare solidariteitsmaatregelen voor lidstaten die de druk op de asielstelsels van andere lidstaten willen wegnemen. Het blijft ook een van de meest controversiële maatregelen. De looptijd van het in 2012 begonnen Eurema II-project[101] is verlengd tot eind 2013, maar er doen zich nog steeds moeilijkheden voor bij de relocatie vanuit Malta naar bepaalde deelnemende lidstaten. Volgens het EASO en de door de UHNCR, de IOM en de Maltese regering aan de Commissie verstrekte informatie lopen de oorzaken daarvoor uiteen: soms passen de lidstaten restrictieve criteria toe voor de selectie van personen voor relocatie, dan weer vrezen degenen die internationale bescherming genieten dat de vooruitzichten op gezinshereniging en integratie minder gunstig zijn in de lidstaat die hun relocatie aanbiedt.

IV.3. De externe asieldimensie van de EU – Regionale programma’s voor bescherming en hervestiging

Solidariteit mag niet ophouden aan de grenzen van de EU en derde landen moeten evenzeer profiteren van ondersteuning door de EU bij internationale bescherming. In het kader van de TAMM moet de EU de samenwerking met relevante landen buiten de EU opvoeren en helpen hun beschermingssystemen te versterken, ervoor zorgen dat internationale normen in acht worden genomen en solidariteit tonen met de vluchtelingen en andere personen die waar ook ter wereld bescherming nodig hebben. Regionale beschermingsprogramma’s (RBP’s) en hervestiging zijn voorname instrumenten om dit doel te bereiken, net als de doorlopende samenwerking van de EU met derde landen op zowel bilateraal als multilateraal niveau.

Naast de werkzaamheden in het kader van de bestaande RBP's[102] en naar aanleiding van een oproep van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken[103] reageert de Commissie op het aanhoudende conflict in Syrië en de vluchtelingensituatie in de aangrenzende landen door voor 2014 in het Midden-Oosten een regionaal programma voor ontwikkeling en bescherming in te stellen, dat een aanvulling vormt op de directe humanitaire bijstand die al wordt verleend.

De Commissie biedt ook de UNHCR financiële steun ter ondersteuning van maatregelen die vluchtelingen in de buurlanden van Syrië in staat stellen zich correct te laten registreren, zodat zij toegang kunnen krijgen tot bescherming. Daartoe worden de plaatselijke autoriteiten onder meer geholpen om het vervoer vanaf grensposten te regelen, de noodzakelijke uitrusting en voorraden te verstrekken en, waar nodig, opleiding te bieden en niet-gouvernementele organisaties, functionarissen en andere belanghebbenden vertrouwd te maken met de basisbeginselen van internationale bescherming.

De hervestiging van vluchtelingen van buiten de EU blijft een belangrijk gebaar van solidariteit van de EU en haar lidstaten met derde landen die onderdak bieden aan grote groepen vluchtelingen. De Commissie heeft als doel ervoor te zorgen dat er ieder jaar meer vluchtelingen door meer lidstaten opnieuw gevestigd worden, met inachtneming van het vrijwillige karakter van hervestiging. Toen in maart 2012 een akkoord werd bereikt over het gemeenschappelijk EU-hervestigingsprogramma[104] in het kader van het Europees Vluchtelingenfonds, waren de lidstaten het voor de eerste keer eens over specifieke gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten voor 2013[105]. Dit is een sterk politiek signaal van eenheid en solidariteit met de internationale gemeenschap en met vluchtelingen die een duurzame oplossing nodig hebben. Het geeft uitdrukking aan het belang dat de EU en de lidstaten eraan hechten om de inspanningen van de Unie op het gebied van hervestiging te richten op langdurige situaties die speciale aandacht en grotere inspanningen vergen. Over de opzet van het hervestigingsprogramma van de Unie voor 2014 en daarna wordt thans onderhandeld in het kader van het nieuwe Asiel- en migratiefonds.

IV.4. Niet-begeleide minderjarigen

Niet-begeleide minderjarigen, met inbegrip van degenen die niet om asiel verzoeken, vormen een kwetsbare groep, waarvoor ook in 2012 veel aandacht was. In het tussentijds verslag[106] over de uitvoering van het Actieplan niet-begeleide minderjarigen (2010-2014)[107] werd de noodzaak beklemtoond de verzameling van gegevens te verbeteren, onveilige migratie en mensenhandel te voorkomen, te zorgen voor opvang en procedurele waarborgen in de EU en duurzame oplossingen te vinden om dit hardnekkige probleem doeltreffend aan te pakken. Het rekening houden met de specifieke behoeften van (niet-begeleide) minderjarigen en erkennen van hun kwetsbare positie in asielsituaties bleef tijdens de onderhandelingen over de instrumenten van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel een van de voornaamste punten voor de Commissie.

Het EASO lanceerde een aantal initiatieven inzake technieken voor het vaststellen van leeftijd en het opsporen van familie. De Commissie deed een oproep tot het indienen van voorstellen voor projecten voor het analyseren en vaststellen van beste praktijken voor de opvang, bescherming en integratie van niet-begeleide minderjarigen[108].

IV.5. De uitroeiing van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers

De uitroeiing van mensenhandel, wat een in hoofdzaak grensoverschrijdend verschijnsel is, vraagt om nauwe samenwerking tussen de EU en haar lidstaten. De slachtoffers van buiten de Europese Unie komen voornamelijk uit Nigeria en China.

In 2012 vonden er een aantal belangrijke en dynamische ontwikkelingen plaats in het wettelijke kader en het beleidskader van de EU voor de bestrijding van mensenhandel. In juni 2012 lanceerde de Commissie de geïntegreerde EU-strategie voor de uitroeiing van mensenhandel 2012-2016[109], die de slachtoffers centraal stelt en een aanvulling vormt op de uitvoering van de EU-wetgeving inzake mensenhandel[110]. Het bureau van de in 2011 benoemde EU-coördinator voor de bestrijding van mensenhandel speelt een belangrijke rol bij het toezicht op de uitvoering. In oktober 2012 stelde de Europese Raad conclusies vast[111] waarbij met de strategie instemming werd betuigd en de politieke wil en bereidheid van de lidstaten om hun beleidstoezeggingen na te komen, opnieuw werden bevestigd. Ook het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s hebben hun instemming met de mededeling betuigd[112].

Met betrekking tot de externe dimensie van de mensenhandel werd in het tweede (en definitieve) verslag over de uitvoering van het Actiegericht document over het versterken van de externe dimensie van de EU met betrekking tot de bestrijding van de mensenhandel[113] erkend dat de EU-strategie moet worden gebruikt als het nieuwe oriënterende kader voor de externe dimensie. Deze strategie vergt gecoördineerde inspanningen om de samenwerking met derde landen van herkomst, doorgang en bestemming te verbeteren. Dit is ook in overeenstemming met de conclusies van de Raad inzake de totaalaanpak van migratie en mobiliteit[114]. De handel in mensen wordt aan de orde gesteld in alle dialogen over migratie en mobiliteit tussen de EU en haar partners, zowel op regionaal als op bilateraal niveau, evenals in het kader van mobiliteitspartnerschappen. Het verslag bevatte een speciale lijst van landen en regio’s waarmee dergelijke vormen van samenwerking en partnerschap verder moeten worden versterkt en gestroomlijnd. Deze lijst zal regelmatig worden herzien en bijgewerkt.

V. De beleidsreactie van de EU op de migratiedruk

V.1. Een samenhangende benadering om onregelmatige migratie tegen te gaan

Onregelmatige migratie blijft de EU en de lidstaten voor uitdagingen stellen. Alle lidstaten krijgen er, zij het in verschillende mate en op verschillende wijze, mee te maken, net als de migranten zelf, die zich vaak in gevaarlijke en onmenselijke omstandigheden bevinden. De EU heeft duidelijk als doel de druk die het gevolg is onregelmatige migratie en het misbruik van legale migratieroutes te voorkomen en te beheersen. Dit is een eerste voorwaarde voor een geloofwaardig beleid inzake legale migratie en mobiliteit.

Op 23 april 2012 keurde de Raad een nota getiteld "EU-optreden inzake de migratiedruk - Een strategische reactie” goed[115]. Hierin werden zes strategische prioritaire gebieden voor actie over het voetlicht gebracht: (I) versterking van de samenwerking met derde landen van herkomst en doorreis op het gebied van migratiebeheer, (II) verbetering van het grensbeheer aan de buitengrenzen, (III) voorkoming van illegale immigratie via de Grieks-Turkse grens, (IV) betere aanpak van misbruik van legale migratiekanalen, (V) waarborging en bescherming van het vrije verkeer door misbruik van dit recht door onderdanen van derde landen tegen te gaan en (VI) verbetering van het migratiebeheer, met inbegrip van samenwerking inzake terugkeerpraktijken.

De nota "EU-optreden inzake de migratiedruk – Een strategische reactie” biedt een instrument dat de EU en haar lidstaten in staat stelt onregelmatige migratie tegen te gaan zonder afbreuk aan de grondrechten te doen[116]. De tenuitvoerlegging en de follow-up daarvan vergt nauwe samenwerking tussen de institutionele spelers (Raad, lidstaten, Commissie en relevante EU-agentschappen), steeds in overeenstemming met hun respectieve bevoegdheden en institutionele rol[117]. Het werkdocument van de diensten van de Commissie bij dit verslag bevat een voortgangsverslag over de maatregelen van de lidstaten op deze prioritaire gebieden[118]. De strategische prioriteiten moeten worden gezien in het kader van het bredere beheer van migratiestromen, dat alle facetten omvat, variërend van dialogen met derde landen – als onderdeel van het TAMM-kader – en solidariteitsmaatregelen voor Griekenland tot maatregelen van de individuele lidstaten binnen hun eigen grenzen.

Degenen die onregelmatig verblijvende onderdanen van derde landen in dienst nemen, moeten worden gestraft. De Commissie beoordeelt momenteel de omzetting door de lidstaten van de richtlijn betreffende sancties tegen werkgevers[119]. Op basis van deze beoordeling zal de Commissie medio 2014 een verslag publiceren. De lidstaten moeten ieder jaar in juli de voorgeschreven jaarverslagen inzake inspecties indienen.

V.1.1 De vaststelling en aanpak van knelpunten

Frontex speelt een cruciale rol bij de analyse van routes voor onregelmatige migratie en coördineert maatregelen om bepaalde knelpunten aan te pakken, zoals op dit moment de Grieks-Turkse grens. Ook elders kunnen zich knelpunten gaan voordoen, zodat het belangrijk blijft ontwikkelingen voortdurend te volgen. De positieve ontwikkelingen in het kader van het Griekse nationale actieplan inzake asiel en migratie betreffen onder meer verbeteringen in het geïntegreerd beheer van buitengrenzen, dankzij elektronisch toezicht en de oprichting van een nationale coördinatie-eenheid, en een effectief terugkeerbeleid dat gericht zal zijn op de ondersteuning van vrijwillige terugkeer en, zo nodig, gedwongen terugkeer.

V.1.2 Overnameovereenkomsten

De Commissie blijft de uitvoering bevorderen van 13 bestaande EU-overnameovereenkomsten[120], rekening houdend met de Conclusies van de Raad van 9 en 10 juni 2011 over de EU-overnamestrategie. Zij zet ook haar inspanningen voort als onderhandelaar over de EU-overnameovereenkomsten. Nieuwe overnameovereenkomsten werden gesloten met Kaapverdië in april 2012 en Armenië in oktober 2012. Er kwam ook een overeenkomst tot stand met Turkije in juni 2012, die nu nog moet worden ondertekend en geratificeerd. De onderhandelingen met Azerbeidzjan vorderden gestaag. De Commissie spant zich in om in de nieuwe EU-overnameovereenkomsten die met derde landen worden gesloten de waarborgen voor de bescherming van de grondrechten te versterken.

Tijdens de ministeriële ACS-bijeenkomst in juni 2012 in Vanuatu werd een reeks aanbevelingen ter verbetering van de uitvoering van de relevante bepalingen van artikel 13 (migratie) van de overeenkomst van Cotonou[121] goedgekeurd. Deze aanbevelingen waren opgesteld op de bijeenkomst van deskundigen en hadden onder meer betrekking op overname.

V.1.3 Het opstellen van normen voor een gemeenschappelijk terugkeerbeleid

Eind 2012 hadden op IJsland na alle staten waarvoor de richtlijn inzake terugkeer[122] bindend is, de Commissie meegedeeld deze volledig te hebben omgezet. De EU beschikt nu dus bijna over gemeenschappelijke normen inzake terugkeer, met volledige eerbiediging van de grondrechten. De evaluatie van de correcte omzetting van de richtlijn inzake terugkeer in nationale wetgeving is inmiddels voltooid; de Commissie geeft hieraan thans vervolg. Een zeer belangrijke uitspraak uit 2012 van het Hof van Justitie van de Europese Unie verduidelijkt de mate waarin de bepalingen van nationaal recht die onregelmatig verblijf strafbaar stellen, verenigbaar zijn met de richtlijn inzake terugkeer[123]. Eind 2013 zal een mededeling over terugkeer het licht zien.

In 2012 ging het bij 52,1% van alle gevallen van terugkeer om terugkeer of vertrek op basis van vrijwilligheid. Terugkeer of vertrek op basis van vrijwilligheid blijft de voorkeur genieten, hoewel in sommige gevallen gedwongen terugkeer noodzakelijk kan zijn. De lidstaten moeten optimaal gebruik blijven maken van de mogelijkheden die het Europees netwerk voor vrijwillige terugkeer (VREN)[124] en de financiering in het kader van het Europees Terugkeerfonds bieden. Ook moet het gebruik van gezamenlijke vluchten voor terugkeer meer worden bevorderd, met optimale gebruikmaking van het Terugkeerfonds en coördinatie door Frontex[125]. De in de richtlijn inzake terugkeer voorgeschreven procedurele waarborgen, waaronder de aanwezigheid van toezicht op gedwongen terugkeer, moeten worden versterkt.

De lidstaten worden vaak geconfronteerd met aanzienlijke aantallen onderdanen van derde landen die, ondanks een terugkeerbesluit, in de praktijk niet kunnen worden teruggestuurd. Volgens een in opdracht van de Commissie uitgevoerde studie[126] hebben een aantal lidstaten plannen voor procedures en voorwaarden om personen ten aanzien waarvan het besluit tot terugkeer/uitzetting is opgeschort, een regularisatieprocedure te laten doorlopen, mits zij aan bepaalde voorwaarden voldoen, zoals een minumverblijfsduur, medewerking en de afwezigheid van bezwaren van openbare orde. De Commissie onderzoekt thans de resultaten van deze studie en zal in het kader van haar mededeling inzake terugkeereventuele maatregelen voorstellen.

V.1.4 De aanpak van misbruik van visumliberalisering

Met steun van het EASO en Frontex blijft de Commissie via het zogenoemde mechanisme voor monitoring na visumliberalisering de gevolgen in de gaten houden van de nieuwe visumvrije regelingen. Ook gingen de onderhandelingen door over de voorgestelde wijzigingen[127] van Verordening 539/2001[128]. Met deze herziening van de verordening zouden een nieuw visumopschortingsmechanisme en een herzien wederkerigheidsmechanisme worden ingevoerd als een laatste hulpmiddel in gevallen waarin het invoeren van een visumvrije regeling tot een plotselinge en aanzienlijke toename van onregelmatige migratie of ongegronde asielverzoeken leidt. Er is nog geen overeenstemming bereikt over het wederkerigheidsmechanisme.

V.2. Doeltreffend grensbeheer

V.2.1 De buitengrenzen van de EU

Frontex blijft een essentiële rol spelen bij het bevorderen van operationele samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van grensbeveiliging en terugkeer. Voor het agentschap moet de uitvoering van zijn herziene verordening[129], die in december 2011 in werking trad, nu een van de voornaamste prioriteiten zijn. Daarbij moet met name actief gebruik worden gemaakt van de aangestelde grondrechtenfunctionaris en het adviesforum voor de grondrechten. De Commissie stemde in met de openbare raadpleging van de EU-Ombudsman over Frontex en de grondrechten[130].

Na de nietigverklaring door het HvJ-EU van Besluit 2010/252/EU van de Raad met betrekking tot richtsnoeren voor opsporings- en reddingsoperaties[131], kwam de Commissie in april 2013 met een voorstel[132] dat dit besluit verving en rekening hield met de baanbrekende uitspraak die in 2012 door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens werd gegeven [133].

In nauwe samenwerking met Frontex en de lidstaten bleef de Commissie werken aan de ontwikkeling van het Europees grensbewakingssysteem (EUROSUR), dat in oktober 2013 operationeel moet worden. De verordening waarbij dit systeem wordt ingevoerd, zal naar verwachting in de eerste helft van 2013 worden vastgesteld en de Raad en het Parlement worden aangespoord dit tijdspad in acht te nemen. Om te beschikken over een complete reeks technologisch moderne instrumenten voor het beheer van de buitengrenzen van de EU, stelde de Commissie in februari 2013 het "slimmegrenzenpakket" vast.

V.2.2 Schengengovernance

Zoals aangekondigd in haar mededeling uit 2011 inzake migratie[134], publiceerde de Commissie, als onderdeel van het eerste tweejaarlijkse rapport over het functioneren van het Schengengebied[135], richtsnoeren[136] voor een samenhangende uitvoering en interpretatie van de regels die op het Schengengebied van toepassing zijn. Er werden twee gebieden vastgesteld waarop dergelijke richtsnoeren een toegevoegde waarde zouden kunnen hebben: de verstrekking van tijdelijke verblijfsvergunningen en reisdocumenten aan niet- EU-burgers, en politiemaatregelen in de binnengrenszones. Met betrekking tot deze laatste maatregelen worden de lidstaten uitgenodigd hun nationale wetgeving en praktijken in overeenstemming te brengen met de relevante bepalingen van het Schengenacquis en de rechtspraak van het HvJ-EU[137].

De in 2011 voorgestelde wetgevingsvoorstellen[138] voor een betere Schengengovernance werden in 2012 intensief bediscussieerd binnen de Raad en het EP; de discussies worden in 2013 voortgezet.

VI. Slotopmerkingen

Migratie heeft altijd tot het wezen van de EU behoord en zal dat blijven doen. Zoals uit dit verslag blijkt, is er de laatste tijd veel bereikt en zullen er de komende jaren nieuwe problemen zijn die om een oplossing vragen. Het is zeer verontrustend dat in de hele EU het aantal gevallen van xenofoob geweld tegen migranten toeneemt. Met een goed beheerd migratie- en integratiebeleid kan de EU actief bijdragen aan de bestrijding van deze ontwikkeling.

Europa moet diversiteit toejuichen en migratie tot een motor voor groei en vooruitgang maken. Om de talenten en ondernemers aan te trekken die Europa nodig heeft, moet de EU gelijke tred houden met haar concurrenten op de wereldmarkt. Ter verwezenlijking van de doelstellingen van de EU 2020-strategie moeten de voorwaarden worden geschapen voor een toekomstgericht en breed opgezet arbeidsmigratiebeleid en voor de opbloei van economische activiteit in een stabiele en veilige omgeving. Dit vereist onder meer een moderner en efficiënter beheer van reizigersstromen aan de buitengrenzen van de EU, een beter beheer van het beleid inzake legale immigratie en integratie en een krachtiger bestrijding van onregelmatige migratie en mensenhandel, waarbij er steeds voor wordt gezorgd dat de grondrechten van immigranten en asielzoekers worden geëerbiedigd. Dit betekent dat de medewetgevers de nodige voorrang moeten geven aan de vaststelling van de wetgevingspakketten die thans in behandeling zijn. Het houdt ook in dat er een proactiever toezicht van de Commissie op de uitvoering van het migratieacquis nodig is.

Het immigratie- en asielbeleid kan niet worden ontwikkeld zonder de nodige begrotingssteun. Het algemene kader voor de begroting van de Europese Unie voor de periode 2014-2020 moet nog steeds worden overeengekomen en aangenomen. Er moet dringend overeenstemming worden bereikt over de voorstellen voor de verordening tot oprichting van een fonds voor asiel en migratie en de verordening inzake de oprichting van een fonds voor interne veiligheid, zodat begin 2014 de noodzakelijke maatregelen kunnen worden ingevoerd. De Commissie zal beleidsdialogen voeren met de lidstaten en, wat sommige onderdelen van het Fonds voor interne veiligheid betreft, met de geassocieerde Schengenlanden, voorafgaand aan de onderhandelingen over hun meerjarenprogramma's. De beleidsdialoog moet leiden tot meer aandacht voor de doelstellingen, resultaten en gevolgen. Ondertussen worden de lidstaten aangespoord om ter ondersteuning van de uitvoering van het EU-migratiebeleid volop gebruik te maken van de thans beschikbare financiële middelen.

De Commissie ziet uit naar verdere debatten op basis van dit verslag in zowel het Europees Parlement en de Raad.

[1] De Commissie heeft 100 miljoen EUR extra aan humanitaire financiële steun toegezegd voor de ruim 4 miljoen mensen die hulp nodig hebben als gevolg van het conflict in Syrië. Dit bedrag, dat in 2013 wordt uitgekeerd, brengt het totaal van de humanitaire financiële hulp van de Commissie op 200 miljoen EUR. Zie http://ec.europa.eu/echo/news/2013/20130129_en.htm.

[2] Eurostat (online data code: demo_pjanind)

[3] Eurostat (online data code: proj_10c2150p)

[4] COM(2011) 751definitief

[5] COM(2012) 254 final. Het voorstel is gewijzigd in de tweede lezing.

[6] COM(2011) 319 definitief. Gewijzigd voorstel.

[7] COM(2010) 379 definitief.

[8] COM(2010) 378 definitief.

[9] Verordening (EU) nr. 1077/2011. Zie: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/2012/docs/20121129_agency_large_scale_it_systems_en.pdf.

[10] COM(2011) 743 definitief en latere conclusies van de Raad. In juni 2013 zal een tweejaarlijks verslag over de tenuitvoerlegging van de TAMM worden gepubliceerd. Daarin wordt de balans opgemaakt van de vooruitgang die is geboekt en een bijdrage geleverd aan de verdere versterking van de uitvoering van de TAMM.

[11] SWD(2013) 210.

[12] EMN, http://www.emn.europa.eu

[13] Verordening (EG) nr. 377/2004 van de Raad, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) nr. 493/2011, PB L 141 van 27.5.2001, blz. 1.

[14] Bij de hier en elders in deze mededeling vermelde statistische gegevens gaat het hoofdzakelijk om de meest recent beschikbare gegevens van Eurostat. Meer gedetailleerde statistische gegevens, sommige afkomstig van het EMN, worden vermeld in de statistische bijlage van het begeleidende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2013) 210). Daarbij wordt ook een uitsplitsing naar lidstaat gegeven.

[15] De nettomigratie naar de EU kwam, zonder statistische correcties, neer op + 0,5 miljoen (1,2 miljoen emigranten en 1,7 miljoen immigranten).

[16] Migratiestatistieken van Eurostat. Zie ook: EU Employment and Social Situation Quarterly review, March 2013, Special supplement on Demographic Trends.

[17] Gegevens van Eurostat voor 2011, per 31.3.2013. De Eurostat-gegevens over 2012 zullen in juli 2013 beschikbaar zijn. SWD(2013) 210, Statistische bijlage, bevat door het EMN verstrekte gegevens over 2012 met betrekking tot de meeste lidstaten.

[18] Wanneer ook de aanvragen in de 4 geassocieerde staten worden meegeteld, bedroeg het aantal 8 980.

[19] Gegevens van Eurostat. Eurostat news release nr. 48/2013 van 22 maart 2013.

[20] Eurostat, voor Malta en Nederland zijn met betrekking tot 2012 geen gegevens beschikbaar.

[21] Eurostat (per 18.4.2013).

[22] Eurostat (per 25.04.2013) EU-27 zonder DK, CY, NL. De gegevens met betrekking tot LU hebben betrekking op maart-december 2012.

[23] Eurostat (per 18.4.2013) EU-27, zonder HU en NL.

[24] http://www.frontex.europa.eu/publications

[25] Eurostat. Het statistisch verslag van DG Binnenlandse zaken bevat gegevens met betrekking tot de jaren 2008, 2009 en 2010, van alle 27 EU-lidstaten, Kroatië en de volgende EU-kandidaatlanden en EVA/EER-landen: IJsland, Montenegro, Noorwegen, Servië, Zwitserland en Turkije. Beschikbaar op: Europa Anti-trafficking webpage.

[26] BE, BG, EL, FR, IT, MT, PL, RO, SI, SE, UK en NO. Statistische bijlage, tabel 9, SWD(2013) 210. Bron: EMN.

[27] BG, EL, ES, FR, IT, LV, LU, MT, PL, SK, FI, SE. Bron: EMN.

[28] BG, EL, ES, FR, IT, LV, LU, MT, PL, SK, FI, SE. Bron: EMN.

[29] Europop2010.

[30] Vergeleken met de nationale bevolkingen zijn immigranten in het algemeen jonger; zij behoren met name tot de leeftijdscategorie van 20 tot 50 jaar. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/population/documents/Tab/ESSQR_Mar2013_demogr_suppl_final.pdf

[31] Informele bijeenkomst van de JBZ-Raad van 23-24.7.2012 en 17-18.1.2013. EP inzake integratie van migranten, de gevolgen daarvoor voor de arbeidsmarkt en de externe dimensie van coördinatie van sociale zekerheid (stemming van 10.1.2013). Advies van het Europeess Economisch en Sociaal Comité (EESC) over migrantenondernemers (2012/C 351/04)

[32] Bijvoorbeeld het EU Skills Panorama, http://euskillspanorama.ec.europa.eu/ ; analyse door Cedefop.

[33] Bijvoorbeeld via Eures (http://ec.europa.eu/eures/) met inbegrip van de bevordering van de mobiliteit van onderdanen van derde landen binnen de EU (zie EMN-studie).

[34] COM(2012) 173 final, “Naar een banenrijk herstel”, blz. 18-19. http://ec.europa.eu/europe2020/index_nl.htm

[35] In de leeftijdsgroep van 20 tot 64 jaar is het percentage te hoog gekwalificeerde onderdanen van derde landen veel hoger dan het percentage overgekwalificeerden van de totale bevolking (45% tegenover 21%). SEC(2011) 957 definitief, blz. 28.

[36] COM(2012) 173 final.

[37] 2010/707/EU: Besluit van de Raad van 21 oktober 2010 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten.

[38] Een andere kijk op onderwijs: investeren in vaardigheden voor betere sociaaleconomische resultaten, COM(2012) 669 final.

[39] Met name in het kader van projecten en studies over deze aangelegenheid. Bijvoorbeeld: de EU Employment and Social Situation Quarterly Review van de Commissie en IOM LINET (http://www.labourmigration.eu/) en de achtste bijeenkomst van het “Europees Integratieforum”.

[40] Brücker, H., “The Labour Market Impact of immigration and its Policy Consequences”, Migration Policy Centre, MPC. (2012).

[41] EESC (2012/C 351/04).

[42] COM(2012) 795 definitief.

[43] COM(2011) 815 definitief, Jaarlijkse groeianalyse 2012, blz. 11.

[44] https://ec.europa.eu/digital-agenda/node/21022.

[45] European Vacancy and Recruitment Report 2012, http://euskillspanorama.ec.europa.eu/docs/EVVR2012Factsheets/08-Bottleneck.pdf

[46] Bijvoorbeeld in de IT-sector: IP/13/52, Commissie roept Europese IT-sector en telecombedrijven in Davos op maatregelen te nemen om digitale vaardigheden te verbeteren en banenkloof te dichten, http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-52_nl.htm

[47] OESO "Settling In: OECD Indicators of Immigrant Integration 2012", tabel 1.A1.2 "Educational attainment of foreign-born and native-born populations aged 15 to 64 not in education, 2009-10".

[48] Volgens OESO-cijfers is het aandeel hoogopgeleide personen onder in het buitenland geboren inwoners in de EU lager dan in de VS of Canada (bron: "Settling In: OECD Indicators of Immigrant Integration 2012", hoofdstuk 7, tabel 1.A1.2).

[49] De TAMM richt zich ook op de preventie en bestrijding van onregelmatige migratie en de uitroeiing van mensenhandel, optimalisatie van het effect van migratie en mobiliteit op ontwikkeling en bevordering van internationale bescherming en versterking van de externe dimensie van het asielbeleid.

[50] Richtlijn 2009/50/EG van 25 mei 2009.

[51] Richtlijn 2011/98/EU, vastgesteld op 13 december 2011. De omzetting van de richtlijn zou uiterlijk 25 december 2013 voltooid moeten zijn.

[52] Zie: EP Legislative Observatory : Inter-institutional reference 2010/0209(COD)

[53] Zie: EP Legislative Observatory : Inter-institutional reference 2010/0209(COD)

[54] http://ec.europa.eu/immigration

[55] De Spaanse versie werd in januari 2013 gelanceerd. De Arabische versie zal later in 2013 worden gelanceerd.

[56] COM(2013) 151 final, aangenomen op 25.3.2013. Bestaande wetgeving: Richtlijnen 2005/71/EG (onderzoekers) en 2004/114/EG (studenten).

[57] COM(2012) 514 definitief.

[58] Zaken C-571/10 en C-508/10, http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/2012/20120510_en.htm

[59] Richtlijn 2003/109/EG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2011/51/EU waarbij de status van langdurig ingezetene is uitgebreid tot personen die internationale bescherming genieten

[60] COM(2013) 95.

[61] COM(2013) 97.

[62] Verordening (EU) nr. 810/2009.

[63] COM/2012/ 649 final, mededeling van de Commissie “Uitvoering en ontwikkeling van het gemeenschappelijk visumbeleid voor snellere groei in de EU”, waarbij ook een verslag over de werking van de plaatselijke Schengensamenwerking (COM(2012) 648 final).

[64] In 2012 werden ongeveer 2,4 miljoen visumaanvragen in het VIS geregistreerd. Daarbij gaat het om zo'n 16% van alle visumaanvragen in dat jaar.

[65] De huidige strategie van de EU is opgenomen in de Europese agenda voor de integratie van onderdanen van derde landen, zie COM(2011) 455 definitief en de daaropvolgende conclusies van de 3135e Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 13 en 14 december 2011. Zie ook het advies van het Comité van de Regio's over de agenda (CIVEX-V-024).

[66] Zie: http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=1774&furtherNews=yes en Eurostat, EU-LFS, table lfsa_urgan.

[67] De specifieke statistische gegevens over de werkloosheidspercentages van de lidstaten zijn te vinden in SWD(2013) 210.

[68] COM(2013) 83 final, blz. 6-7.

[69] Eurofound (2012), “NEETs – Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe”.

[70] Zie: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/educ/133859.pdf.

[71] COM(2013) 83 final, “Naar sociale investering voor groei en cohesie – inclusief de uitvoering van het Europees Sociaal Fonds 2014-2020”, blz. 11-12, SWD(2013) 39 final; Follow-up on the implementation by the Member States of the 2008 European Commission recommendation on active inclusion of people excluded from the labour market - Towards a social investment approach, blz. 56.

[72] COM(2011) 735 definitief. De reacties op het Groenboek zijn beschikbaar op: http://ec.europa.eu/home-affairs/news/consulting_public/consulting_0023_en.htm.

[73] De EMN-studie "Misuses of the Right to Family Reunification - Marriages of convenience and false declarations of parenthood" (juni 2012) vormt een basis voor de discussie dienaangaande.

[74] Met Marokko werd op 1 maart 2013 politieke overeenstemming bereikt.

[75] Conclusie van de Raad inzake de totaalaanpak van migratie en mobiliteit (Doc ref. 9417/12)

[76] Euro-Afrikaans partnerschap voor migratie en ontwikkeling, te Rabat ondertekende verklaring, 2006

[77] Het politieke proces ter bevordering van migratiepartnerschappen tussen de deelnemende lidstaten van de Europese Unie, het Schengengebied, Zuidoost- en Oost-Europa en Centraal–Azië (naast Turkije) begon met een ministeriële conferentie in 2009 in Praag. Zie: www.icmpd.org

[78] Een raadgevend forum van meer dan 50 regeringen en 10 internationale organisaties voor de ontwikkeling van brede en duurzame systemen voor ordelijke migratie. Zie: www.icmpd.org.

[79] Persbericht Eurostat 176/2012 van 11 december 2012.

[80] EU Remittances for Developing Countries, Remaining Barriers, Challenges and Recommendations. http://ec.europa.eu/europeaid/what/migration-asylum/documents/eu_remittances_for_developing_countries_final_19-11-2012.pdf.

[81] COM(2013) 292 van 21.5.2013.

[82] Richtlijn 2011/95/EU.

[83] Herschikte richtlijn 2003/9/EG. Persmededeling 14556/12 van de Raad, JBZ-Raad van 25.10.2012.

[84] Verordening (EG) nr. 343/2003 van de Raad. Persmededeling 17315/12 van de Raad, JBZ-Raad van 6-7.12.2012.

[85] Richtlijn 2005/85/EG betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus. PB L 326 van 13.12.2005, blz. 13. Observatiepost wetgeving van het EP, interinstitutionele referentie: COD(2009) 0165

[86] Verordening (EG) nr. 2725/2000 van de Raad. PB L 316 van 15.12.2000, blz.1. Link observatiepost wetgeving van het EP. Observatiepost wetgeving EP, interinstitutionele referentie COD(2008) 0242. Het volgende jaarverslag van Eurodac zal in de tweede helft van 2013 worden gepubliceerd.

[87] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=NL&reference=P7-TA-2012-310

[88] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/lsa/130731.pdf

[89] http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2012:277:0012:0017:NL:PDF

[90] http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.soc-opinions

[91] COM(2011) 835 definitief.

[92] Zie ook de Task Force van de Commissie voor Griekenland: http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/president/taskforce-greece/.

[93] In 2012 lanceerde het EASO ook zijn officiële website (zie http://easo.europa.eu) en publiceerde het zijn eerste jaarverslag (juni).

[94] Het medio 2013 te publiceren jaarverslag van het EASO zal meer details verstrekken over de diverse activiteiten van het bureau in 2012.

[95] COM(2011) 835 definitief.

[96] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/sefcovic/headlines/news/2012/07/2012_07_17_joint_agreement_agencies_en.htm

[97] Voor de periode 2011-2013 werd Griekenland ook een bedrag van 97,9 miljoen EUR toegekend uit het Terugkeerfonds en een bedrag van 129, 7 miljoen EUR uit het Buitengrenzenfonds. In 2013 alleen bedroegen de toegekende bedragen respectievelijk 35,3 miljoen EUR en 44 miljoen EUR. Van de 19,95 miljoen EUR betreft 7,7 miljoen noodfinanciering in het kader van het Europees Vluchtelingenfonds.

[98] Gevoegde zaken C-411/10 en C-493/10 (N.S., M.E. en anderen) http://ec.europa.eu/dgs/legal_service/arrets/10c411_en.pdf

[99] http://data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php, cijfer per begin januari 2013.

[100] De gegevens over december zijn niet voor alle lidstaten beschikbaar. Voor NL zijn geen gegevens beschikbaar.

[101] In het kader van het eerste project voor relocatie binnen de EU vanuit Malta (Eurema) werden in de periode 2010-2011 227 personen die internationale bescherming genieten vanuit Malta naar elders overgebracht. Voor Eurema II werden er aanvankelijk 97 plaatsen toegezegd, terwijl er nog eens 265 bilaterale toezeggingen waren buiten het project. In de loop van 2012 werden 105 personen naar elders overgebracht in het kader van Eurema II of de begeleidende bilaterale regelingen.

[102] De Commissie heeft ook de ontwikkeling van RBP's in Noord-Afrika (onder meer in Egypte en Tunesië) zeer actief ondersteund.

[103] Oktober 2012, http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/jha/133241.pdf.

[104] Besluit 281/2012/EU van 29 maart 2012, http://www.resettlement.eu

[105] De deelnemende lidstaten deden in het kader van deze regeling de toezegging in 2013 3 962 vluchtelingen te zullen hervestigen. Dit is een toename ten opzichte van 2012, toen 3 083 hervestigingsplaatsen werden toegezegd.

[106] COM(2012) 554 final en het begeleidende werkdocument van de diensten van de Commissie SWD(2012)281.

[107] COM(2010) 213 definitief.

[108] Zie: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/financing/fundings/migration-asylum-borders/other-programmes/pilot-project-unaccompanied-minors/index_en.htm.

[109] COM(2012) 286 final.

[110] Met name Richtlijn 2011/36/EU inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, PB L 101 van 15.04.2011. De uiterste termijn voor omzetting is april 2013..

[111] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/lsa/133202.pdf.

[112] http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.soc-opinions.23965 en http://toad.cor.europa.eu/corwipdetail.aspx?folderpath=CIVEX-V/035&id=21618

[113] http://register.consilium.europa.eu/pdf/nl/12/st13/st13661-re03.nl12.pdf.

[114] http://register.consilium.europa.eu/pdf/nl/12/st09/st09417.nl12.pdf.

[115] Document van de Raad nr. 8714/1/12 REV 1. Zie: http://register.consilium.europa.eu/pdf/nl/12/st08/st08714-re01.nl12.pdf. Omdat deze strategie voortdurend moet worden herzien, heeft elk voorzitterschap van de Raad ermee ingestemd dit als onderdeel van zijn programma op te nemen en om het “EU-optreden inzake de migratiedruk - Een strategische reactie” regelmatig bij te werken, met name in het kader van het Strategisch Comité immigratie, grenzen en asiel (Scifa).

[116] Zo moet de in 2012 door het Bureau voor de grondrechten ontwikkelde leidraad “Aanhoudingen van migranten in een onregelmatige situatie – overwegingen over grondrechten” in acht worden genomen wanneer in de praktijk tot aanhouding wordt overgegaan.

[117] Onderhandelingen over overnameovereenkomsten worden bijvoorbeeld gevoerd door de Raad, die binnen de betreffende werkgroepen nauw samenwerkt met de lidstaten.

[118] SWD(2013) 210 final, sectie 4.

[119] Richtlijn 2009/52/EG.

[120] COM(2011) 76.

[121] http://ec.europa.eu/europeaid/where/acp/overview/cotonou-agreement/index_en.htm

[122] Richtlijn 2008/115/EG.

[123] In zaak C-430/11 (Sagor) werd verder vooral verduidelijkt in hoeverre bepalingen van nationaal recht waarbij illegaal verblijf strafbaar wordt gesteld, de gemeenschappelijke normen van de richtlijn inzake terugkeer niet mogen ondermijnen. In deze zaak oordeelde het Hof dat een wettelijke regeling van een lidstaat die de mogelijkheid biedt om het illegale verblijf van onderdanen van derde landen te bestraffen met de oplegging van huisarrest alleen verenigbaar is met de gemeenschappelijke normen van de richtlijn inzake terugkeer, wanneer de uitvoering van die straf een einde neemt zodra het mogelijk is om de betrokkene fysiek uit die lidstaat te verwijderen. Deze uitspraak verfijnt de jurisprudentie van het HvJ-EU op dit punt verder op basis van de arresten in de zaken C 61/11 (EL Dridi) en C 329/11 (Achoughbabian), volgens welke nationale bepalingen die illegaal verblijf strafbaar stellen evenredig moeten zijn en de terugkeerprocedure niet mogen vertragen.

[124] http://www.vren-community.org/

[125] In 2012 coördineerde Frontex in totaal 39 gezamenlijke terugkeervluchten voor 2 110 personen. Twintig lidstaten (AT, BE, BG, DE, EL, ES, FI, FR, HU, IE, IT, LU, MT, NL, PL, RO, SE, UK) en twee geassocieerde Schengenlanden (CH, NO) namen aan deze vluchten deel. Terugkeerlanden waren Armenië, Colombia, Ecuador, Georgië, Ghana, Gambia, Kosovo(*), Nigeria, Oekraïne, Oezbekistan, Pakistan en Servië. (* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.)

[126] Met ingang van 11.3.2013 beschikbaar op: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/e-library/documents/policies/immigration/return-readmission/index_en.htm

[127] COM(2011) 290 definitief.

[128] PB L81 van 21.3.2001, blz.1.

[129] Verordening (EG) nr. 1168/2011 van 22.11.2011.

[130] http://europa.eu/rapid/press-release_EO-12-14_en.htm?locale=en.

[131] Uitspraak in zaak C-355/10 van 5 september 2012

[132] COM(2013) 197.

[133] EHRM, Hirsi Jamaa e.a. v. Italië [Grote kamer], nr. 27765/09, 23 februari 2012

[134] COM(2011) 248 definitief.

[135] COM(2012) 230 Het eerste rapport besloeg de periode 1.11.2011 – 30.4.2012 en werd door de Raad Justitie en Binnenlandse zaken op 7 juni 2012 en door het Parlement op 4 juli 2012 besproken. 2012. Het tweede rapport (COM (2012) 686) besloeg de periode 1.5–31.10.2012 en werd vastgesteld op 23.11.2012 en door de Raad Justitie en Binnenlandse zaken besproken op 6-7.12.2012 en door het Europees Parlement op 18.12.2012.

[136] Bijlage bij COM (2012) 230.

[137] Met name de uitspraak in de zaak C-278/12.

[138] COM(2011) 559 (link naar EP legislative observatory) en COM(2011) 560 (link naar EP legislative observatory).