31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 356/13 
Advies over de hervorming van de structuurfondsen 
(87/C 356/06) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen heeft op 15 september 1987 besloten, overeenkom­
stig de bepalingen van artikel 130 D van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen inzake het 
bovengenoemde onderwerp. 
De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme, die met de 
voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 
11 november 1987 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Serra Caracciolo. 
Het Economisch en Sociaal Comité (ESC) heeft tijdens zijn 250e zitting (vergadering van 
19 november 1987) het volgende advies uitgebracht, dat met 91 stemmen vóór en 2 stemmen 
tegen, bij 9 onthoudingen, is goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. De Europese Akte houdt voor de Gemeenschap 
van Twaalf een nieuwe, belangrijke doelstelling in: de 
totstandbrenging van één grote binnenmarkt zonder 
grenzen, die haar grondslag heeft in een hechtere econo­
mische en sociale samenhang en allereerst gericht is 
op verbetering van het algemene evenwicht tussen lid­
staten, regio's, economische sectoren en sociaal-econo­
mische categorieën. De Europese Akte heeft in de eerste 
plaats tot doel een hechtere economische en sociale 
samenhang binnen de Gemeenschap tot stand te 
brengen. Het verdient dan ook alle lof dat de Commissie 
in document COM(87) def. 2 duidelijk pleit voor maat­
regelen om de ontwikkelings- en inkomensverschillen 
tussen de diverse regio's te verkleinen en dat zij vast­
besloten is de achtergebleven gebieden in staat te stellen 
hun ontwikkelingsachterstand in te halen; dit streven 
moet beslist gesteund worden. 
1.2. Economische en sociale samenhang moet dus 
een doel zijn waarop alle — reeds bestaande of nog te 
ontwikkelen — gemeenschappelijke beleidsmaatregelen 
gericht dienen te zijn, en met name: het communautair 
beleid voor wetenschappelijk en technisch onderzoek 
en ontwikkeling, de verbetering van het monetair be­
leid, de schepping van een Europese sociale ruimte, 
de totstandbrenging van een dusdanige vervoers- en 
communicatie-infrastructuur dat een volledig vrij ver­
keer van personen en goederen gewaarborgd wordt, en 
een gecoördineerde actie ter bescherming van het milieu. 
1.3. Als men niet wil dat deze samenhang slechts een 
vrome wens blijft, zullen specifieke maatregelen op het 
vlak van de programmering en de financiering getroffen 
moeten worden. 
De volgende economische en sociale beleidsin­
strumenten moeten dus worden ingeschakeld: 
a) de coördinatie van het op economische groei en 
werkgelegenheid gerichte economisch beleid van de 
lid-staten; 
b) het gemeenschappelijk regionaal beleid, met als 
voornaamste doel het evenwicht tussen de regio's te 
verbeteren, waarbij de ontwikkeling van de achter­
gebleven regio's en de omschakeling van de achter­
uitgaande industriële regio's prioriteit hebben. Het regionaal beleid moet daarom belast worden 
met: 
— het beheer van de structurele maatregelen in 
genoemde regio's, 
— de coördinatie van alle communautaire be­
leidsmaatregelen die een regionaal effect hebben 
(te beginnen met het gemeenschappelijk land­
bouwbeleid (GLB) en de totstandbrenging van 
de interne markt), 
— de coördinatie van de regionale beleidsmaatre­
gelen van de lid-staten, 
— de coördinatie van de nationale steunregelingen; 
c) de schepping van een Europese sociale ruimte, met 
— een werkgelegenheidsbeleid dat vóór alles ge­
richt is op de bestrijding van de langdurige werk­
loosheid en de inschakeling van de jongeren in 
het arbeidsproces, 
— een sociaal beleid dat uitgaat van een commu­
nautaire kaderwetgeving, 
— een consequente steun aan de sociale dialoog; 
d) permanente controle om na te gaan of daadwerke­
lijk gelijktijdig de verwezenlijking van de interne 
markt en een steeds grotere samenhang wordt nage­
streefd. 
1.4. Het Comité nodigt er de Commissie daarom toe 
uit, ten spoedigste nadere normatieve voorstellen in te 
dienen, zodat de nodige instrumenten en programma's 
in het leven kunnen worden geroepen voor de verwezen­
lijking van de economische en sociale samenhang van 
de Gemeenschap. 
1.5. De hervorming van de structuurfondsen is name­
lijk niet het enige middel om een hechtere economische 
en sociale samenhang tot stand te brengen. 
Aan de andere kant vormt deze hervorming wél de 
nieuwe algemene context waarmee rekening moet wor­
den gehouden bij de discussie over de plannen tot 
hervorming van de financiering van de EG en van het 
GLB. Zonder deze algemene benadering kan de interne 
markt nooit verwezenlijkt worden; hieruit blijkt ook 
hoe belangrijk het is dat het solidariteitsbeginsel ruime 
toepassing vindt. 
Nr. C 356/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
1.6. Een en ander betekent dat de hervorming van de 
structuurfondsen een conditio sine qua non is; immers, als 
men niet ophoudt de structuurfondsen te « degraderen » 
tot een instrument voor het overhevelen van financiële 
middelen en het verlenen van financiële compensaties en 
als de structuurfondsen niet de nodige financiële en andere 
middelen ter beschikking krijgen om een concrete bijdrage 
te kunnen leveren tot de economische groei, zal van de 
ambitieuze doelstelling die de Gemeenschap wil realiseren 
— de verbetering van het interne evenwicht — niets te­
rechtkomen. 
1.7. De hervorming van de structuurfondsen zal ertoe 
kunnen bijdragen dat: 
— maatregelen met een Europese dimensie worden ge­
troffen, 
— een grotere en hechtere interne stabiliteit wordt be­
reikt en het gebrek aan evenwicht in de betrekkingen 
met derde landen beter onder controle kan worden 
gekregen, 
— de beschikbare middelen optimaal worden verdeeld, 
zodat meer profijt kan worden getrokken van de com­
munautaire „dimensie" en tegelijkertijd de innovatie 
bevorderd en het concurrentievermogen verbeterd 
kan worden, 
— de werkloosheid op lange en middellange termijn ef­
ficiënt wordt aangepakt, 
— de economische bedrijvigheid wordt gestimuleerd, de 
welvaart billijker wordt verdeeld, selectiever te werk 
wordt gegaan bij de verdeling van de beschikbare mid­
delen en zo de inkomensverschillen binnen de Ge­
meenschap kleiner worden. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité steunt enkele van de voorstellen van 
de Commissie — en in de eerste plaats de keuze om de 
maatregelen op vijf prioritaire doelstellingen te concentre­
ren — maar acht de verordening in haar geheel nog ontoe­
reikend en onbevredigend. 
De volgende argumenten mogen dit verduidelijken: 
— de onderlinge rangorde tussen de vijf doelstellingen is 
allesbehalve duidelijk, 
— de — toe te juichen — algemene beslissing om zich op 
enkele doelstellingen te concentreren wordt in feite 
tegengesproken in de beschrijving van de doelstellin­
gen zelf, 
— het gehele voorstel heeft een onduidelijk karakter 
doordat geen onderscheid tussen „geografische" en 
„horizontale" doelstellingen wordt gemaakt, 
— ten aanzien van de keuze van een „geïntegreerde aan­
pak" en met betrekking tot de rol van de regio's, toont 
de Commissie zich terughoudend en doet zij een stap 
terug in vergelijking met eerdere initiatieven, 
— er wordt nergens uitdrukkelijk van de inschakeling 
van de economische en sociale belangengroeperingen 
gesproken. 
In een tekst die dermate van onnauwkeurigheden aan el­
kaar hangt hebben de eisen die gesteld worden qua kwali­
teit, doeltreffendheid en complementariteit van de 
steunmaatregelen — die bovendien een modelfunctie zou­
den moeten vervullen — meer weg van vrome wensen dan 
van bruikbare criteria en methoden. 
2.2. Het Comité is het met de Commissie eens dat het 
beheer van de fondsen vereenvoudigd en beter gecoördi­
neerd dient te worden, maar het is van oordeel dat een reële verdubbeling van de beschikbare middelen niet vol­
doende is om de bestaande onevenwichtigheden en ont­
wikkelingsachterstanden te kunnen wegwerken (en in fei­
te gaat het nog niet eens om een echte verdubbeling). 
Er is duidelijk sprake van een wanverhouding tussen zo'n 
ambitieuze algemene doelstelling en de daarvoor uitge­
trokken financiële middelen, die nog steeds ontoereikend 
en zelfs — zoals gemakkelijk kan worden aangetoond — 
uiterst bescheiden zijn. 
2.3. Dit is uiteraard een aspect dat in het advies van het 
Comité over de hervorming van de financiering van de 
Europese Gemeenschap onder de loep moet worden geno­
men en buiten het bestek van dit advies valt. Niettemin zij 
erop gewezen dat de huidige voorstellen minder ver gaan 
dan de Europese Akte en wel eens een hernationaliserings-
proces op gang zouden kunnen brengen. Zorgwekkend is 
vooral het feit dat voor de vaststelling van de middelen 
wordt uitgegaan van de ontvangsten, hetgeen leidt tot een 
„zelfbeperking" van de uitgaven die in strijd is met het 
Verdrag; zowel de geest als de letter daarvan gaat immers 
uit van de op grond van gemeenschappelijke politieke keu­
zen nodige uitgaven. 
Het is duidelijk welk risico zulks inhoudt voor de 
structuurfondsen: in het kader van een begroting die de 
DNO (niet-verplichte uitgaven) beperkt zullen deze er vast 
en zeker slecht afkomen. 
3. De doelstellingen 
3.1. Het Comité acht het positief dat de Commissie 
voorrang geeft aan de ontwikkeling van de meest achterop 
geraakte regio's met het laagste bruto inlands produkt 
(BIP) per hoofd van de bevolking. 
3.2. De vijf door de Commissie voorgestelde doelstel­
lingen kunnen alleen goedgekeurd worden als de horizon­
tale dan wel geografische bestemming ervan duidelijker 
wordt aangegeven. Twee van de doelstellingen in het 
voorstel van de Commissie zijn zeker geografisch bepaald 
(doelstelling 1: ontwikkeling van de regio's met een ont­
wikkelingsachterstand; doelstelling 2: omschakeling van 
de achteruitgaande industriële regio's), twee doelstellin­
gen zijn ongetwijfeld horizontaal (doelstelling 3: bestrij­
ding van de langdurige werkloosheid; doelstelling 4: in­
schakeling van jongeren in het arbeidsproces) en één doel­
stelling is zowel horizontaal als geografisch van aard 
(doelstelling 5: aanpassing van de landbouwstructuur en 
ontwikkeling van het platteland). Verder is het niet duide­
lijk of doelstelling 1 al dan niet ook doelstelling 2 omvat. 
3.3. Met de keuze van de horizontale doelstellingen 
kan worden ingestemd, mits om redenen van uitvoerbaar­
heid de geografische toepassing ervan nader wordt aange­
geven, met name wat de verdeling van de financiële mid­
delen over de vijf doelstellingen betreft. 
Dit betekent dat, overeenkomstig de door de Commissie 
verstrekte informatie, 
— de doelstellingen 2 en 5 andere regio's moeten be­
treffen dan die waarop doelstelling 1 betrekking heeft, 
— de doelstellingen 3 en 4 andere regio's moeten be­
treffen dan die waarvoor de doelstellingen 1 en 2 be­
stemd zijn. 
Dit wil niet zeggen dat overlappingen totaal uit den boze 
zijn en dat in de door de doelstellingen 1 en 2 bestreken 
gebieden geen horizontale steunmaatregelen zullen wor­
den genomen. 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 356/15 
3.4. Aan de hand van deze bepaling van de geografi­
sche bestemming zal dan een duidelijke rangorde tussen 
de vijf doelstellingen moeten worden vastgesteld. Het 
Comité vindt in ieder geval dat doelstelling 1 de hoogste 
prioriteit moet krijgen. 
3.5. Wat de inschakeling van de verschillende fond­
sen betreft, kan worden ingestemd met de voorstellen 
betreffende de doelstellingen 1, 2, 3 en 4. 
3.6. Anderzijds kan er niet meer worden ingestemd 
dat in doelstelling 5 ook de ontwikkeling van het platte­
land wordt genoemd. Dit is nl. een aspect dat in feite 
bij de ontwikkeling van de regio's behoort te worden 
ondergebracht. Doelstelling 5 moet daarentegen wor­
den geconcentreerd op de steun voor aanpassing van de 
landbouwstructuur in niet door doelstelling 1 bestreken 
regio's. 
In deze zin zullen het Europees Fonds voor regionale 
ontwikkeling (EFRO) en Europees Sociaal Fonds (ESF) 
in het kader van doelstelling 5 hun steun tot de berg-
streken en eilandgebieden moeten beperken. 
3.7. Wat de concentratie van de middelen aangaat, 
wordt nota genomen van het voorstel, hooguit 80% 
van de kredieten van het EFRO voor doelstelling 1 te 
reserveren. Gelet op het voorstel om het geografische 
toepassingsgebied van de steunregeling uit te breiden 
(zie 7.5), stelt het Comité evenwel voor méér middelen, 
en wel ten minste 80%, voor doelstelling 1, te reserve­
ren. Aangaande het ESF en de afdeling Oriëntatie van 
het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de 
landbouw (EOGFL) zal een en ander echter nog nader 
moeten worden gepreciseerd. 
4. Kwaliteit van de steunverlening 
4.1. Wil men op elk van de vijf aangegeven terreinen 
min of meer positieve resultaten boeken, dan moet de 
steunverlening beter worden aangepakt. 
Verbetering van de kwaliteit van de programmering, de 
procedureregels en het overleg: dit moet het 
„sleutelwoord" van de hervorming van de structuur­
fondsen zijn. 
4.2. Volgens het Comité dient zoveel mogelijk — zij 
het niet uitsluitend — gebruik te worden gemaakt van 
geïntegreerde programma's. 
Dat de kwaliteit van de steunverlening momenteel zo­
zeer te wensen overlaat, is grotendeels te wijten aan 
het feit dat vooral met afzonderlijke projecten wordt 
gewerkt, waarbij de nationale overheden de commu­
nautaire steun in de eerste plaats zien als een middel 
om het geld, dat zij zelf reeds hebben uitgetrokken of 
althans van plan zijn uit te trekken, terugbetaald te 
krijgen. 
4.3. Een geïntegreerde aanpak — die niet alleen be­
doeld is voor regio's die van oudsher met ontwikkelings­
problemen te kampen hebben — zou het mogelijk ma­
ken de betrokken gebieden ertoe te brengen hun eigen 
ontwikkelingspotentieel maximaal te benutten en ook 
de plaatselijke instanties en de sociale partners actief 
bij de zaak te betrekken. 
4.4. De onder de eerste doelstelling vallende regio's 
hebben het bijzonder moeilijk om op plaatselijk niveau 
programma's uit te werken. In dergelijke regio's zou 
het bijzonder nuttig zijn gemengde maatschappijen ter bevordering van de economische ontwikkeling en van 
de werkgelegenheid op te richten; die maatschappijen 
zouden dan als motor kunnen fungeren en de eerste 
aanzet tot het uitwerken van geïntegreerde pro­
gramma's kunnen geven, zij zouden hiervoor steun uit 
de structuurfondsen moeten krijgen. 
4.5. Wat de omschakeling van in verval geraakte 
industriële regio's (tweede doelstelling) betreft, zou in 
de ontwikkelingsprogramma's sterk de nadruk moeten 
worden gelegd op het stimuleren van particuliere inves­
teringen die nieuwe arbeidsplaatsen in het leven roepen, 
het bestrijden van de werkloosheid, het bevorderen van 
de (voortgezette) beroepsopleiding en het omschakelen 
op andere activiteiten. Wat de bestrijding van de werk­
loosheid aangaat, is voorkomen beter dan genezen. De 
derde en vierde doelstelling vereisen — meer dan de 
andere — een op flexibele criteria gebaseerde aanpak. 
4.6. Bij de vijfde doelstelling draait alles om twee 
sleutelbegrippen: het bieden van een compensatie voor 
de negatieve gevolgen van het GLB en de omschakeling 
van degenen die nadelen ondervinden van restrictieve 
communautaire maatregelen in andere sectoren dan de 
landbouw. Zonder het belang van dergelijke maatrege­
len te willen onderschatten (in een aantal regio's is het 
creëren van arbeidsplaatsen buiten de landbouwsector 
inderdaad van essentieel belang), zij er toch op gewezen 
dat deze doelstelling niet alleen om die reden van priori­
tair belang voor landbouw- en plattelandsgebieden mag 
worden beschouwd. 
5. Methoden en instrumenten 
5.1. Op elk van deze vijf terreinen kunnen alleen dan 
positieve resultaten worden bereikt als de instrumenten 
en methoden nauw op elkaar zijn afgestemd. Daarom 
is het zaak dat niet naar coördinatie, maar naar een 
echte integratie van de diverse fondsen wordt toege­
werkt. 
5.2. Het Regionaal Fonds dient in de eerste plaats 
gericht te zijn op het stimuleren van de investeringen. 
In sommige gevallen zal daarbij de voorkeur moeten 
worden gegeven aan investeringen in infrastructuur­
voorzieningen in minder ontwikkelde gebieden, terwijl 
in andere gevallen vooral steun zal moeten worden 
verleend t.b.v. particuliere investeringen die moeten 
bijdragen tot de omschakeling van in verval geraakte 
industriële regio's. 
Afgezien van deze algemene prioriteit, dient het Regio­
naal Fonds er ook voor te zorgen dat in de toekomst 
veel meer particuliere investeringsmiddelen naar achter­
gebleven regio's worden gesluisd dan de laatste tijd het 
geval was. 
5.3. Het Sociaal Fonds zal steeds meer moeten wor­
den aangepast — althans voor zover dit in het kader 
van het streven naar integratie mogelijk is — om als 
een efficiënt instrument van het werkgelegenheidsbeleid 
te kunnen fungeren. Om dit te bereiken zal de 
steunverlening zo veel mogelijk op regionaal niveau 
moeten geschieden. De ESF-steun in het kader van de 
derde en vierde doelstelling moet naar modelprojecten 
en programma's op het vlak van de technologische 
innovatie gaan; daarbij moet ook worden gedacht aan 
initiatieven op het gebied van scholing en herscholing 
van werknemers die als gevolg van de invoering van 
nieuwe technologieën uit het produktieproces dreigen 
te worden gestoten. 
Nr. C 356/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
5.4. De steunverlening uit de afdeling Oriëntatie van 
het EOGFL dient gericht te zijn op het aanpassen van 
de landbouwstructuur. 
Plattelandsontwikkeling is een zeer ruim begrip; het 
risico is dan ook niet denkbeeldig dat men — ten 
onrechte — steun uit het Landbouwfonds gaat verlenen 
voor projecten die met de landbouw als zodanig nog 
maar heel weinig te maken hebben. 
5.5. Het Comité had gaarne meer en duidelijker in­
formatie gehad over de relatie tussen het structuurbeleid 
van de Gemeenschap (dat zal worden gefinancierd door 
de structuurfondsen) en het beleid op het gebied van 
vervoer en communicatie, energie en milieu (dat, zoals 
gezegd in de inleiding, in bepaalde opzichten ook een 
structurele inslag heeft). 
In dit verband moet gezegd worden dat een hervorming 
van de structuurfondsen waarbij de reeds lopende 
structurele steunmaatregelen weer op de helling zouden 
worden gezet, onaanvaardbaar zou zijn. 
Op de fundamentele vraag welk structuurbeleid de Ge­
meenschap tot stand wil brengen, zou alvast een eerste 
antwoord kunnen worden gegeven met de omschrij­
ving: een beleid dat „zo communautair mogelijk" van 
opzet is. 
5.6. Complementariteit is een essentiële voorwaarde 
om de communautaire structuurfondsen tot een ef­
ficiënt beleidsinstrument te kunnen maken. 
In dit verband drukt de Commissie zich evenwel dub­
belzinnig uit. Het komt er niet zozeer op aan dat de 
communautaire steunmaatregelen een aanvulling op die 
van de lid-staten vormen als wel dat de combinatie van 
de communautaire en de nationale steunmaatregelen 
een synergie-effect teweegbrengt. 
De communautaire steunmaatregelen dienen in ieder 
geval ook een additioneel karakter te hebben, d.w.z. 
dat zij de toegevoegde waarde van de steunverlening 
dienen te vergroten. 
5.7. Wat het „partnerschap" betreft, moet worden 
vastgesteld dat de Commissie werkelijk met de beste 
voornemens bezield is, maar dat haar voorstel niet 
bepaald een toonbeeld van duidelijkheid is. Zij pleit 
herhaaldelijk voor samenwerking tussen de communau­
taire instanties, de nationale overheden, de regionale 
instanties en de sociaal-economische kringen, maar 
wijst er tevens op dat de Gemeenschap juridisch gezien 
slechts met de nationale overheden kan samenwerken 
en dat de Commissie daarbij alleen maar technische 
bijstand voor de vereenvoudiging van de procedures 
kan leveren. 
Enerzijds is de Commissie dus van oordeel dat men 
steeds meer de „plaatselijke economische subjecten" 
moet gaan inschakelen, maar anderzijds wijst zij erop 
dat op de plaatselijke en regionale instanties alleen een 
beroep kan worden gedaan als de nationale overheid 
zulks noodzakelijk acht. Waarom zou men dan ook 
niet overwegen, voor dergelijke instanties een nieuwe 
regeling in het leven te roepen waardoor zij communau­
taire steun kunnen verkrijgen zonder dat daar bepaalde 
voorwaarden aan verbonden worden ? 
Men kan zich afvragen wat de zin en de draagwijdte zijn 
van een „partnerschap" met de regionale en plaatselijke 
overheden en met de sociale partners (werknemers en 
werkgevers) als het voornaamste obstakel dat de in­schakeling van deze instanties tot dusverre heeft verhin­
derd, blijft bestaan. 
5.8. In het kader van de geïntegreerde programma's 
t.b.v. het Middellandse-Zeegebied worden trouwens 
positieve resultaten bereikt door — althans bij de tenuit­
voerlegging van de programma's — geen rekening te 
houden met de formele verdeling van de bevoegdheden, 
zodat de Commissie zich rechtstreeks tot de voornaam­
ste betrokken instanties (de regionale overheden, andere 
plaatselijke instanties, het bedrijfsleven) kan wenden en 
al deze instanties kan laten aangeven wat hun financiële 
verplichtingen zijn. 
5.9. Op welk niveau het overleg met de sociaal-
economische kringen georganiseerd moet worden, is 
voor het Comité dus een cruciale vraag. Ook in de 
tweede fase van de voorgestelde procedure — uitwer­
king van een communautair steunplan in het licht van 
de door de lid-staten ingediende programma's (fase I) 
— dienen de betrokken plaatselijke overheidsinstanties 
ingeschakeld te worden om verdere marginalisatie daar­
van en centralisatie van de initiativen te vermijden. 
Men kan dan ook een vraagteken plaatsen bij het de­
mocratisch karakter van de door de Commissie voorge­
stelde regeling voor de tweede fase van het „partner­
schap", waarbij niet alleen de overheidsinstanties van 
de gebieden zelf, maar ook het Europese Parlement 
en het Economisch en Sociaal Comité zouden moeten 
worden betrokken. 
5.10. De Commissie stelt voor de „begrotingsautori­
teiten" bij het uitwerken van het „financiële kader" 
voor het gebruik van de fondsen te betrekken: zij is 
van oordeel dat de begrotingsautoriteiten, samen met 
haar, financiële meerjarenprognoses kunnen opstellen 
en ook in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedu­
re een rol kunnen spelen. Verder stelt artikel 15 van het 
Commissievoorstel (slotbepalingen) dat de Commissie 
het Europese Parlement ieder jaar verslag dient uit te 
brengen over de toepassing van de voorgestelde veror­
dening. 
Ook het Comité zou bij deze procedure moeten worden 
betrokken. 
5.11. Het is te betreuren dat de Commissie dit „part­
nerschap" niet verder wil uitbouwen door de raad­
gevende instellingen te betrekken bij: 
— de verdeling van de beschikbare middelen over de 
diverse fondsen, 
— de beoordeling van de complementariteit tussen de 
communautaire en de nationale steunmaatregelen, 
— de keuze en evaluatie van het relatieve belang van de 
maatregelen op elk van de vijf prioritaire terreinen, 
— de keuze van maatregelen in het kader van het 
communautaire steunplan. 
5.12. Het is een goede zaak dat de Commissie een 
geïntegreerde en efficiënte aanpak absoluut noodzake­
lijk acht om de structuurfondsen op een vlotte en dege­
lijke manier te kunnen hervormen. 
Over de wenselijkheid van een „geïntegreerde aanpak" 
in het algemeen is reeds eerder het een en ander gezegd. 
In dit concrete verband is het Comité echter bezorgd 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 356/17 
over het feit dat de basisbeginselen van een dergelijke 
aanpak vaak slechts summier bij de „specifieke geval­
len" worden vermeld. 
5.13. Dat is des te minder aanvaardbaar als men 
bedenkt wat op dit vlak reeds is bereikt. Bij een „geïn­
tegreerde aanpak" wordt gebruik gemaakt van het eigen 
ontwikkelingspotentieel van de betrokken regio's — 
om een maximum aan toegevoegde waarde te bereiken 
— en worden de beschikbare middelen voor welbepaal­
de gebieden en welbepaalde doelstellingen gereserveerd 
om het effect van de communautaire en nationale 
steunmaatregelen te vergroten. 
Alleen bij een dergelijke „geïntegreerde aanpak" kan 
met een meerjarenprogramma worden gewerkt. 
Bovendien kan met een „geïntegreerde aanpak" een 
maximum aan coherentie tussen de diverse doelstellin­
gen en de diverse partners worden bereikt. 
Ook al is deze methode geen wondermiddel, toch blijft 
zij het meest geschikte instrument om de bij de onderte­
kening van de Europese Akte aangegane verplichtingen 
te kunnen nakomen. 
5.14. „Efficiency" mag niet worden geïnterpreteerd 
als het tegemoetkomen aan de verlangens van de diverse 
partijen die bij het structuurbeleid van de Gemeenschap 
betrokken zijn, maar moet worden gezien als de condi-
tio sine qua non voor een degelijke aanpak en voor het 
welslagen van de projecten. 
5.15. Als men blijkbaar over te weinig geld beschikt, 
moeten de beschikbare middelen optimaal worden ge­
bruikt om zo veel mogelijk positieve resultaten te kun­
nen opleveren. Positief is dat de Commissie de commu­
nautaire steun in beginsel voor bepaalde gebieden en 
sectoren wil reserveren. Deze geografische concentratie 
is een goede stelregel, want met lukraak toegekende 
steun valt niets te bereiken. 
Ook door de middelen van de diverse fondsen te bun­
delen kan men de planning van de steunmaatregelen 
efficiënter maken. Om die concentratie te vergemak­
kelijken is het zaak dat met meerjarenprogramma's 
wordt gewerkt, omdat de beschikbare middelen dan 
minder versnipperd raken. Helaas geeft de Commissie 
helemaal niet aan hoe zij de beschikbare middelen over 
programma's en afzonderlijke projecten wil verdelen. 
Te betreuren is verder ook dat in document COM(87) 
376 def./2 met geen woord meer wordt gerept over 
de „programmacontracten", de efficiënte werkmethode 
waarvan in document COM(87) 100 def. (blz. 17) 
sprake is. 
Deze methode moet in de nieuwe verordening weer 
worden ingevoerd, omdat programmacontracten het 
meest pragmatische en efficiënte middel zijn om de 
steunmaatregelen te kunnen uitwerken en ten uitvoer 
te kunnen leggen. 
5.16. Wil de communautaire steunverlening werke­
lijk efficiënt zijn, dan moet er ten slotte ook de nodige 
„publiciteit" aan worden gegeven. Dit dient op de volgende manieren te gebeuren: 
1. Vóór de steunverlening moet de Gemeenschap hier­
over de nodige informatie verstrekken; deze idee 
komt wel voor in document COM(87) 100 def., 
maar is in het onderhavige voorstel niet overge­
nomen. 
2. Na de steunverlening moet aan de bereikte re­
sultaten zo veel mogelijk ruchtbaarheid worden ge­
geven. Het zou de doeltreffendheid van de maatrege­
len ten goede komen als de samenwerking van de 
betrokken regionale overheden en de economische 
en sociale kringen, door de bekendmaking van de 
positieve resultaten, overal zou kunnen door­
werken. 
6. Omvang van de beschikbare middelen 
6.1. Het Comité heeft er steeds — en met name in 
de adviezen {l) (2) — kritiek op geleverd dat de fondsen 
over onvoldoende middelen beschikken om hun res­
pectieve doelstellingen te kunnen verwezenlijken. Met 
name het bedrag dat tot dusverre voor het EFRO en 
het ESF is uitgetrokken, vertegenwoordigt slechts een 
uiterst gering percentage van de uitgaven die de lid­
staten in het kader van hun sociaal en regionaal beleid 
doen. Het bedrag dat aan de afdeling Oriëntatie van 
het EOGFL wordt toegekend, is geslonken tot een arm­
zalige 2,8% van de totale landbouwuitgaven, terwijl 
op de conferentie van Stresa 33%(!) geschikt werd 
geacht en het Europese Parlement onlangs voor 25% 
heeft gepleit. Nu de voorgenomen hervorming van het 
structuurbeleid van de Gemeenschap tot een enorme 
kwaliteitsverbetering moet leiden, wordt het derhalve 
politiek nog noodzakelijker dat de fondsen de nodige 
middelen krijgen om zich behoorlijk van hun nieuwe 
taken te kunnen kwijten. 
6.2. Om het door de Commissie voorgestelde finan­
ciële „quantum" — de reële verdubbeling van de mid­
delen van de fondsen — te kunnen beoordelen en tot 
de conclusie te komen dat dit ontoereikend is, behoeft 
men zich slechts te baseren op de door de Commissie 
zélf in haar document COM(87) 230 def. verstrekte 
gegevens: 
a) in 13 jaar tijds is het aantal lid-staten verdubbeld. 
Bij iedere verdere uitbreiding van de Gemeenschap 
is in de rangschikking naar inkomen telkens een van 
de nieuwe lid-staten op de laatste plaats komen te 
staan; 
b) bij de laatste uitbreiding zijn het aantal inwoners 
en de oppervlakte van de Gemeenschap met resp. 
18 en 36% toegenomen. De beroepsbevolking en 
het BIP zijn slechts met resp. 12 % en 13 % gestegen, 
terwijl het aantal werklozen en de beroepsbevolking 
in de landbouwsector resp. met 30% en met niet 
minder dan 36 % omhoog zijn gegaan; 
c) een en ander heeft tot gevolg gehad dat de regionale 
problemen binnen de Gemeenschap dubbel zo ern­
stig zijn geworden: in de huidige Gemeenschap 
woont 1/5 van de bevolking in gebieden waar het 
BIP per hoofd van de bevolking meer dan 60 % lager 
ligt dan het gemiddelde voor de Gemeenschap als 
geheel. 
(!) PB nr. C 344 van 31. 12. 1985. 
(2) PB nr. C 180 van 8. 7. 1987. 
Nr. C 356/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
6.3. Het voorstel om het totaalbedrag van de vast­
leggingskredieten van de structuurfondsen tussen 1987 
en 1992 reëel te verdubbelen, vereist dan ook enige 
verduidelijking. 
In totaal gaat het hier om circa 61 miljard Ecu. Had 
men echter bij de berekeningen die aan de basis liggen 
van de beslissing tot het verdubbelen van de vast­
leggingskredieten met alle gevolgen van de toetreding 
van Spanje en Portugal voor het structuurbeleid van de 
Gemeenschap rekening gehouden, dan zou dit bedrag 
ongeveer 75 miljard Ecu zijn geweest. Om van een 
verdubbeling van de vastleggingskredieten te kunnen 
spreken, had de Commissie dus 75 miljard Ecu moeten 
voorstellen. van te veel middelen alleen moet worden toegeschreven 
aan het feit dat het opnieuw besteden van dergelijke 
middelen voor ieder fonds op een andere manier ge­
schiedt. Er zou echter een oplossing kunnen worden 
gevonden door in samenwerking met de verantwoorde­
lijke instanties een tijdschema voor de betalings­
kredieten uit te werken, dat dan een regulerende functie 
t.a.v. de vastleggingskredieten zou krijgen. 
c) De toekenning van communautaire steun moet in 
sterkere mate worden gekoppeld aan de voorwaarde dat 
de doeltreffendheid van de communautaire en nationale 
besluitvormingsprocedures moet worden verbeterd. 
6.4. Bovendien zij erop gewezen dat de financiële 
middelen van de structuurfondsen in die vijf jaar in 
ieder geval — ook zonder hervorming — met 40% 
gestegen zouden zijn. Zelfs in het slechtste geval, als 
men uitgaat van berekeningen voor de Gemeenschap 
van de Tien, houdt het Commissievoorstel dus helemaal 
geen verdubbeling van de fondsmiddelen in, maar komt 
het slechts neer op een louter lineaire uitbreiding van 
de fondsmiddelen met 60 %. 
6.5. Daar de hervorming van de structuurfondsen 
tot doel heeft deze fondsen in staat te stellen het sociaal-
economisch beleid de nodige impulsen te geven i.p.v. 
alleen maar een herverdelende rol te spelen door het 
verlenen van financiële compensaties, moet bij de ver­
dubbeling van de fondsmiddelen daarom ten minste 
worden uitgegaan van het huidige aandeel hiervan in 
de Gemeenschapsbegroting. In dat geval komt men op 
28 % i.p.v. de 25 % die in het Commissievoorstel wor­
den genoemd. 
6.6. a) Tenslotte moet beslist iets worden gezegd 
over een punt dat op het eerste gezicht misschien een 
louter technische kwestie, maar in feite een uitermate 
politieke aangelegenheid is en als zodanig ook in het 
hoofdstuk over „de nieuwe regels voor het begrotings-
beheer" van document COM(87) 100 def. wordt ver­
meld. Een van de factoren die de financiële crisis van 
de Gemeenschap nog hebben verergerd, is het verschijn­
sel van de „overbudgettering" en het al te nonchalant 
overdragen van kredieten van het ene begrotingsjaar 
naar het andere. 
Dit verschijnsel is grotendeels te wijten aan het feit dat 
een aantal lid-staten niet in staat zijn de hun toegekende 
middelen tijdig te gebruiken. 
Dit probleem kan worden verholpen door meer en beter 
gebruik te maken van de technische bijstand van de 
Commissie. 
Zeer vereenvoudigd kan gezegd worden dat de jaarlijkse 
vastleggingskredieten niet langer zodanig mogen wor­
den „opgeblazen" dat de Commissie haar beheerstaak 
niet meer aan kan en de lid-staten niet meer in staat 
zijn de nodige projecten op te zetten; er moet eens voor 
altijd een einde worden gemaakt aan het verschijnsel 
van de zgn. „stille betalingsverplichtingen". 
b) Met betrekking tot de betalingskredieten — de echte 
toetssteen van het sociaal-structureel beleid — merkt 
de Commissie op dat het „opsparen" of niet gebruiken 7. Bijzondere opmerkingen 
7.1. De comités 
a) — Het Comité neemt kennis van het standpunt van 
de Commissie ten aanzien van de beheerscomités 
en stelt vast dat de Commissie deze door raad­
gevende comités wil vervangen. 
— In dit verband moet echter worden gewezen op 
een aantal aspecten waaraan de Commissie niet 
voldoende aandacht heeft geschonken. 
— In de eerste plaats is het niet duidelijk aan de 
hand van welke criteria en op welke manier de 
Commissie de voorgestelde veranderingen wil 
doorvoeren. Zij is er nl. absoluut niet toe be­
voegd het huidige beheerscomité van het Sociaal 
Fonds te vervangen door een raadgevend comité, 
aangezien de oprichting van het beheerscomité 
in het Verdrag zelf is voorgeschreven; 
b) — Het Comité stelt verder vast dat elk van deze 
comités bevoegd zal zijn voor bepaalde doelstel­
lingen. Ieder comité moet dus in staat zijn pro­
blemen van elk fonds aan te pakken en op te 
lossen, hetgeen zowel op het vlak van de be­
voegdheden als van uitgebrachte adviezen tot 
verwarring en overlappingen zou kunnen leiden. 
— Het Comité meent dat ook uiting te moeten 
geven aan zijn bezorgdheid omtrent de onderlin­
ge relaties tussen de drie comités en de vijf 
doelstellingen. Het gevaar is nl. niet denkbeeldig 
dat zich in de praktijk opnieuw de huidige situa­
tie — drie comités, waarvan elk gespecialiseerd 
is in één fonds — gaat voordoen; 
c) — Daarom stelt het Comité voor één enkel comité 
in te stellen, dat dan voor alle vijf doelstellingen 
bevoegd zal zijn. 
— Gelet op de taken die deze comités voornamelijk 
te vervullen zullen krijgen (opstellen van de lijst 
van regio's, meewerken aan het opstellen van 
het communautair steunplan), is het Comité ten­
slotte ook — terecht — bezorgd over de samen-
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 356/19 
stelling van de comités. Het zou er in geen geval 
mee kunnen instemmen dat alleen vertegen­
woordigers van de lid-staten daarin zitting 
hebben. 
— In dit verband kan worden uitgegaan van de 
huidige samenstelling van het beheerscomité van 
het Sociaal Fonds, waarin diverse belangensecto­
ren op een evenwichtige manier vertegenwoor­
digd zijn; bij de hervorming van de structuur­
fondsen zou deze gevestigde traditie moeten 
worden voortgezet en tot de vijf doelstellingen 
moeten worden uitgebreid. 
7.2. De „erfenis van het verleden" 
Betreurenswaardig en zorgwekkend is dat nergens con­
creet wordt verwezen naar de „erfenis van het verleden" 
en naar middelen die het mogelijk moeten maken om 
deze in de komende jaren weg te werken. Het zou 
onaanvaardbaar zijn dat de structuurfondsen vleugel­
lam worden gemaakt of dat de armslag ervan wordt 
beperkt doordat dit probleem uit de wereld moet wor­
den geholpen — hoe noodzakelijk dit ook is. De Com­
missie wordt dan ook verzocht om zo spoedig mogelijk 
met zeer concrete voorstellen te komen en duidelijk aan 
te geven hoeveel geld het opruimen van deze „erfenis 
van het verleden" de Gemeenschapsbegroting waar­
schijnlijk ieder jaar zal kosten. 
7.3. De overgangsperiode 
De Commissie denkt aan een overgangsperiode om de 
nodige maatregelen te kunnen nemen die de overgang 
van het huidige naar het nieuwe systeem mogelijk moe­
ten maken. Het Comité verbaast zich erover dat zij in 
haar voorstel met geen woord hierover rept en er niet 
eens in algemene termen naar verwijst. Het is vooral 
bezorgd over het feit dat 75% van de voor de eerste 
doelstelling ter beschikking gestelde middelen over de 
diverse lid-staten zullen worden verdeeld en dat de 
resterende 25 % zullen worden gebruikt als een reserve 
die de Gemeenschap in staat moet stellen extra middelen 
uit te trekken t.b.v. de meest achterop geraakte regio's 
of de meest gevoelige sectoren, zoals een aantal in 
moeilijkheden verkerende grensgebieden of grensover­
schrijdende regio's. 
Het zou onaanvaardbaar zijn dat dit geld wordt ge­
bruikt om steunmaatregelen die zijn uitgewerkt vóór 
de hervorming van de structuurfondsen (m.a.w. in het 
kader van een systeem dat momenteel als gebrekkig en 
ontoereikend wordt beschouwd), alsnog ten uitvoer te 
kunnen leggen. In dat geval zou het langer duren voor­
dat de positieve gevolgen van de hervorming zich doen 
gevoelen en beslist kan worden welke nieuwe maatrege­
len ten behoeve van de regio's in het kader van de eerste 
doelstelling moeten worden genomen. Daarom dringt 
het Comité erop aan dat wordt gezocht naar efficiënte 
oplossingen waarbij geen nieuwe speciale begrotingslij­
nen nodig zijn, om te voorkomen dat het steunbeleid 
verwatert en de problemen maar blijven aanslepen. 
7.4. De relatie tussen de structuurfondsen en de overige 
instrumenten met structurele inslag 
Met betrekking tot de overgangsperiode zij er verder 
nog op gewezen dat de relatie tussen, enerzijds, de 
structuurfondsen (met name het EFRO) en, anderzijds, de Europese Investeringsbank (EIB), het nieuw commu­
nautair instrument (NCI), de EGKS enz. beter moet 
worden omschreven. De Commissie zou nauwkeuriger 
moeten aangeven in welke gevallen zij subsidies a fonds 
perdu en in welke gevallen zij EIB-leningen wil verstrek­
ken. Verder zou zij ook duidelijker moeten aangeven 
welke wijzigingen in de steunregeling van de EIB moeten 
worden aangebracht, nu de structuurfondsen hervormd 
gaan worden. Met name dient erop te worden gewezen 
dat bij de toekenning van EIB-garanties niet discrimi­
nerend te werk mag worden gegaan. In de huidige 
situatie leidt het bestaande systeem nl. tot een ver­
scherping van de regionale verschillen; hoe meer een 
regio achterop is geraakt, des te minder is hij nl. in 
staat behoorlijk van deze garanties te profiteren 
7.5. Criteria voor de keuze van de in aanmerking ko­
mende regio's 
Wat de eerste doelstelling betreft, stelt het Comité voor 
ook eilandgebieden en bergstreken in regio's waar het 
BIP per inwoner niet boven het communautaire gemid­
delde ligt, voor steun in aanmerking te laten komen. 
Wat de tweede doelstelling aangaat, vindt het Comité 
dat zou moeten worden uitgegaan van NUTS III (1). 
NUTS II is nl. veel te ruim en houdt geen rekening 
met de specifieke omstandigheden op de arbeidsmarkt. 
Tenslotte dringt het Comité er bij de Commissie op 
aan, precieze criteria vast te stellen om te bepalen 
welke buiten de werkingssfeer van de eerste doelstelling 
vallende gebieden voor steun in aanmerking komen. 
7.6. Evaluatie van de regionale gevolgen 
Daar van een dergelijke aanpak geen sprake is, zou het 
in ieder geval wenselijk zijn dat de Commissie zich niet 
beperkt tot een, follow-up in de vorm van een loutere 
coördinatie ex post van de ervaringen die zij in het 
verleden met het evalueren van regionale gevolgen heeft 
opgedaan. Door zo spoedig mogelijk over te schakelen 
op een vorm van coördinatie ex ante kan zij het syner-
gie-effect van de structurele steunmaatregelen in het 
kader van de diverse communautaire beleidsvormen 
efficiënter coördineren en vergroten. 
7.7. Financieringsmechanismen 
Met betrekking tot de interventievormen verwijst de 
Commissie naar andere technieken op het gebied van 
„financiële instrumentering". Zij zoekt dus blijkbaar 
— terecht — naar nieuwe methoden. De Commissie 
zou gebruik moeten maken van de mogelijkheid om 
nieuwe participatievormen in te voeren die het be­
drijfsleven in achterop geraakte regio's kunnen stimule­
ren. Zo zou men b.v. kunnen overwegen de risico's voor 
nieuwe of verder uit te bouwen kleine of middelgrote 
ondernemingen in de sector nieuwe technologieën te 
verminderen, ten einde achterop geraakte regio's of 
regio's met een in verval geraakte industrie weer in 
staat te stellen zich verder te ontwikkelen en hun con­
currentievermogen te verbeteren. Het Comité dringt er 
(') NUTS: Nomenclatuur van de territoriale eenheden voor de 
statistiek. 
Nr. C 356/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
bij de Commissie op aan dat zij in deze richting blijft kader van de nieuwe steunregelingen in praktijk kunnen 
verder zoeken en haar ideëen zó bijschaaft dat zij in het worden gebracht. 
Gedaan te Brussel, 19 november 1987. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Onderstaand overeenkomstig het reglement van orde door de heer Hancock ingediend wijzigingsvoorstel 
betreffende het advies van de afdeling is tijdens de beraadslagingen verworpen: 
Paragraaf 1.3 b) 
Het eerste streepje te schrappen. 
Motivering 
Dit geeft de indruk dat wordt gepleit voor een aanzienlijke en ongerechtvaardigde uitbreiding van de 
bevoegdheden van de Commissie op dit beleidsterrein, waarop hoofdzakelijk van samenwerking tussen 
Commissie en lid-staten sprake zou moeten zijn. 
Uitslag van de stemming 
Vóór: 25, tegen: 63, onthoudingen: 6.