7. Harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van de lidstaten
A5-0384/2001
Resolutie van het Europees Parlement over de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van
de lidstaten (COM(2001)398 /dash C5-0471/2001 /dash 2001/2187(COS))
Het Europees Parlement,
Udash gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over Europees ver-
bintenissenrecht (COM(2001)398 Udash C5-0471/2001)(1),
Udash onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 mei 1989 over een poging tot harmonisatie van het
privaatrecht in de lidstaten (2),
Udash onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 mei 1994 over de harmonisatie van bepaalde sectoren van
het privaatrecht van de lidstaten (3),
Udash gezien de conclusies van de Europese Raad van Tampere (15 en 16 oktober 1999), in het bijzonder
conclusie 39,
Udash onder verwijzing naar het werkdocument van zijn Directoraat-generaal studies inzake onderzoek naar
het privaatrecht in de EU in het licht van discriminatie en het scheppen van een Europees burgerlijkwetboek (
4),
Udash gelet op artikel 47, lid 1 van zijn Reglement,
Udash gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5-0384/2001),
A. overwegende dat de rechtstradities van de volkeren van Europa uiteindelijk meer overeenkomsten dan
verschillen vertonen,
B. overwegende dat het deze grote overeenkomsten waren die de plechtige afkondiging op 7 december
2000 mogelijk hebben gemaakt van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie bij
gelegenheid van de bijeenkomst van de Europese Raad in Nice,
C. overwegende dat het debat over een grootschalige harmonisatie van het burgerlijk recht van de lid-
staten een politiek beladen en gevoelig thema is,
D. overwegende dat artikel 61 van het Verdrag bepaalt dat de Raad, met het oog op de geleidelijke
totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, maatregelen vaststelt op
het gebied van samenwerking in burgerlijke zaken, zoals nader uitgewerkt in artikel 65,
E. overwegende dat de door de Europese Unie geschapen interne markt een groot economisch succes is,F. overwegende dat de geleidelijke voltooiing van de interne markt verder- en diepergaande economische
verstrengelingen tot gevolg heeft,
G. overwegende dat rechtsbetrekkingen met een grensoverschrijdend karakter echter nog steeds een uit-
zondering vormen,
H. overwegende dat de interne markt pas echt voltooid zal zijn wanneer ook de consument in het vol-
ledige genot komt van de voordelen hiervan,
(1)PB C 255 van 13.9.2001, blz. 1.
(2)PB C 158 van 26.6.1989, blz. 400.
(3)PB C 205 van 25.7.1994, blz. 518.
(4)Serie juridische vraagstukken JURI 103.C 140 E/538 NL 13.6.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Donderdag, 15 november 2001
I. overwegende dat vooral kleinere en middelgrote ondernemingen grensoverschrijdende transacties
schuwen wegens de onduidelijkheden inzake het toe te passen recht en de vaak niet te voorzienekosten van rechtsvervolging,
J. overwegende dat de regelingen van het Verdrag van Rome inzake het recht dat van toepassing is op
verbintenissen uit overeenkomst en van het VN-Verdrag inzake internationale koopovereenkomsten(CISG)weliswaar de grondslag voor een toekomstige gemeenschappelijke regeling zouden kunnenvormen, maar het probleem van de grensoverschrijdende rechtsbetrekkingen niet afdoende zullenregelen,
Huidige stand van de situatie
1. stelt vast dat momenteel onder meer de volgende regelingen en verdragen die van invloed zijn op het
privaatrecht van de lidstaten, van kracht zijn:
Udash Richtlijn 85/374/EEG van de Raad van 25 juli 1985 betreffende de onderlinge aanpassing van de
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake de aansprakelijkheid voor productenmet gebreken (gewijzigd door Richtlijn 1999/34/EG van 10 mei 1999)(
1);
Udash Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de con-
sument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten (2);
Udash Richtlijn 87/102/EEG van de Raad van 22 december 1986 betreffende de harmonisatie van de wette-
lijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake het consumentenkrediet (gewijzigd doorRichtlijn 90/88/EEG van 22 februari 1990 en Richtlijn 98/7/EG van 16 februari 1998)(
3);
Udash Richtlijn 90/314/EEG van de Raad van 13 juni 1990 betreffende pakketreizen, met inbegrip van
vakantiepakketten en rondreispakketten (4);
Udash Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumenten-
overeenkomsten (5);
Udash Richtlijn 94/47/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 26 oktober 1994 betreffende de
bescherming van de verkrijger voor wat bepaalde aspecten betreft van overeenkomsten inzake deverkrijging van een recht van deeltijds gebruik van onroerende goederen (
6);
Udash Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 1997 betreffende de bescher-
ming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten Udash Verklaring van de Raad en van hetParlement ad artikel 6, lid 1 Udash Verklaring van de Commissie ad artikel 3, lid 1, eerste streepje (
7);
Udash Richtlijn 98/27/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 1998 betreffende het doen
staken van inbreuken in het raam van de bescherming van de consumentenbelangen (8);
Udash Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende bepaalde
aspecten van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen (9);
Udash Richtlijn 1999/93/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1999 betreffende een
gemeenschappelijk kader voor elektronische handtekeningen (10);
Udash Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde
juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel,in de interne markt (
11);
(1)PB L 210 van 7.8.1985, blz. 29.
(2)PB L 372 van 31.12.1985, blz. 31.
(3)PB L 42 van 12.2.1987, blz. 48.
(4)PB L 158 van 23.6.1990, blz. 59.
(5)PB L 95 van 21.4.1993, blz. 29.
(6)PB L 280 van 29.10.1994, blz. 83.
(7)PB L 144 van 4.6.1997, blz. 19.
(8)PB L 166 van 11.6.1999, blz. 51.
(9)PB L 171 van 7.7.1999, blz. 12.
(10)PB L 13 van 19.1.2000, blz. 12.
(11)PB L 178 van 17.7.2000, blz. 1.13.6.2002 NL C 140 E/539 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Donderdag, 15 november 2001
Udash Richtlijn 2000/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni 2000 betreffende bestrij-
ding van betalingsachterstand bij handelstransacties (1);
Udash Verordening (EG)nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke
bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (2);
Udash Verdrag van Rome van 1980 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeen-
komst (3);
2. stelt vast dat de genoemde communautaire richtlijnen niet optimaal op elkaar zijn afgestemd;3. stelt vast dat zich ook op het raakvlak tussen genoemde richtlijnen en de rechtsstelsels van de lid-
staten op het gebied van het burgerlijk recht ten dele wrijvingen voordoen;
4. stelt vast dat het in een tot 500 miljoen inwoners uitgebreide Unie steeds moeilijker wordt om een
uniforme toepassing van het Europees recht te garanderen;
Inschatting van de toekomstige ontwikkeling
5. is ervan overtuigd dat de elektronische handel en de invoering van de euro in twaalf lidstaten tot een
aanzienlijke toename van het aantal grensoverschrijdende rechtsbetrekkingen zal leiden;
6. wijst daarom op het belang van een strikte tenuitvoerlegging in de lidstaten van de richtlijn inzake
elektronische handel, ter verwezenlijking van de doelstelling ervan, nl. een echte interne markt voor e-com-merce, en benadrukt de noodzaak om, ter vergemakkelijking van grensoverschrijdende transacties binnende interne markt, verder te gaan met de harmonisatie van het verbintenissenrecht, met name op de vol-gende terreinen:
Udash Hoe kunnen de belangen van de ondernemingen enerzijds en de consumenten anderzijds op recht-
vaardige wijze worden behartigd?
Udash Welke rechtbank is bevoegd?
Udash Wie draagt de proceskosten?Udash Hoe kan een doelmatige rechtsbescherming worden gewaarborgd?
Udash Hoe wordt omgegaan met het feit dat zelfs de laagste gerechtelijke instanties met ingewikkelde pro-
blemen op het vlak van het internationaal recht worden belast?
Udash Belasting van consumenten en juridische vertegenwoordigers met lastige vragen van internationaal
recht;
7. is derhalve van mening dat de toepassing van uiteenlopende nationale, Europese of internationale
regels coherent op elkaar moet worden afgestemd;
8. pleit voor een op de burger afgestemd, toegankelijk en bestaande tradities respecterend recht, waarbij
tevens rekening gehouden wordt met de behoeften van de interne markt;
Opmerkingen over de mededeling van de Commissie (COM(2001)398)
9. betreurt en is verbaasd over het feit dat de Commissie haar mededeling heeft beperkt tot het ver-
bintenissenrecht, hoewel het mandaat van de Europese Raad van Tampere meer mogelijkheden bood;
10. wijst op de noodzaak om te streven naar een doelgerichte harmonisatie van het verbintenissenrecht
indien wederzijdse erkenning van nationale voorschriften niet kan worden toegepast en afwijking van dezevoorschriften resulteert in belemmeringen voor het functioneren van de interne markt, zoals gedefinieerddoor het Hof van Justitie (
4);
(1)PB L 200 van 8.8.2000, blz. 35.
(2)PB L 12 van 16.1.2001, blz. 1.
(3)PB C 27 van 26.1.1998, blz. 34.
(4)Zaak C-376/98, Jurisprudentie 2000, blz. I-8419.C 140 E/540 NL 13.6.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Donderdag, 15 november 2001
11. acht het, gezien de in het grensoverschrijdende rechtsverkeer vaak voorkomende contractuele con-
structies, zinvol om als „keuzerecht” overeenkomstig het internationaal privaatrecht een Europees rechts-statuut in de vorm van een verordening op te stellen waarvan in het rechtsverkeer gebruik kan wordengemaakt (b.v. bij koop, zekerheidsstelling, financiële dienstverlening);
12. dringt er bij de Commissie op aan om met voorstellen te komen ter herziening van de bestaande
consumentenbeschermingsrichtlijnen op het terrein van het verbintenissenrecht, met name ter eliminatievan minimumharmonisatieclausules, die de totstandbrenging van een uniforme wetgeving op EU-niveauverhinderd hebben ten nadele van de consumentenbescherming en een soepel functioneren van de internemarkt;
13. stelt vast dat de huidige problemen in verband met de sluiting, interpretatie en toepassing van
overeenkomsten niet kunnen worden opgelost, indien niet ook de vraagstukken in verband met de alge-mene vormvoorschriften, de buitencontractuele aansprakelijkheid, de rechtsregels inzake ongerechtvaar-digde verrijking, en het zakelijk recht worden aangepakt;
14. is voldaan over de mededeling van de Commissie, die vele goede ideeën bevat, en verzoekt haar om
als volgende stap op weg naar de harmonisatie van het burgerlijk recht en het handelsrecht van de lid-staten en na een uitvoerige raadpleging van wetenschappers, een actieplan voor te leggen dat de volgendestappen omvat:
a)tot eind 2004: compilatie van een databank in alle gemeenschapstalen inzake de nationale wet-
gevingen en jurisprudentie op het terrein van het verbintenissenrecht en stimulering, op basis vaneen dergelijke databank, van rechtsvergelijkend onderzoek en samenwerking tussen belanghebbendepartijen, academici en juristen uit de praktijk. Deze samenwerking zou tot doel moeten hebbengemeenschappelijke juridische concepten en oplossingen en een gemeenschappelijke terminologievan de vijftien rechtsstelsels van de lidstaten te vinden die op vrijwillige basis zouden kunnen wordentoegepast (keuzemogelijkheid II van de mededeling), en wel op de volgende gebieden: algemeen ver-bintenissenrecht, kooprecht, recht inzake de dienstverleningsovereenkomsten, met inbegrip van finan-ciële diensten en verzekeringsovereenkomsten, het recht inzake persoonlijke borgtochten, het recht datvan toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (het op delicten toepasselijke recht, de rechts-regels inzake ongerechtvaardigde verrijking), het recht inzake de eigendomsovergang van roerendegoederen, het recht inzake kredietwaarborgen op roerende goederen, trustrecht,
b)regelmatige voorlegging aan het Europees Parlement van verslagen over de vorderingen bij deze ver-
gelijkende analyses en mogelijke gemeenschappelijke juridische concepten en oplossingen voor hetverbintenissenrecht; het Europees Parlement dient advies uit te brengen over deze verslagen indiendeze gemeenschappelijke juridische concepten en oplossingen bevatten,
c)parallel daarmee tot 2004, na uitvoerige wetenschappelijke raadpleging: wetgevingsvoorstellen tot
consolidatie (b.v. verscherping, vereenvoudiging, harmonisatie van de rechtsbegrippen, codificatie, uit-breiding, opheffing)van het bestaande recht dat uit de rechtsinstrumenten voortvloeit (zie ook I.1) ,
d)voor eind 2004 onderzoeken of er een dringende behoefte bestaat aan verdere voor de interne markt
relevante regelingen, waarbij met name gelet wordt op de groei van het elektronisch handelsverkeer,
e)begin 2005, in samenwerking met het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschap-
pen: publicatie van de rechtsvergelijkende analyse en van gemeenschappelijke juridische concepten enoplossingen in een adequate vorm,
f)vanaf 2005: bevordering van de verspreiding van de rechtsvergelijkende analyse en gemeenschappe-
lijke juridische concepten en oplossingen binnen het academisch onderwijs en de leerplannen voorjuridische beroepen, alsmede stimulering van de verspreiding van het Gemeenschapsrecht in dezezelfde academische en juridische kringen,
g)vanaf 2005: consequente toepassing van de juridische concepten en oplossingen en juridische termi-
nologie door alle EU-instellingen die betrokken zijn bij wetgeving en rechtshandhaving,
h)vanaf 2006: Europese wetgeving inzake de aanwending van de gemeenschappelijke rechtsbeginselen
en -terminologie voor grensoverschrijdende of binnenlandse contractuele betrekkingen met de moge-lijkheid van contractuele opzegging,13.6.2002 NL C 140 E/541 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Donderdag, 15 november 2001
i)begin 2008: toetsing hoe de gemeenschappelijke rechtsbeginselen en uniform terminologie in het
Europees recht in de praktijk hun nut bewezen hebben en onderzoek of hiervoor uniforme Europeseregelingen moeten worden vastgesteld, zodat binnen de EU en in het recht van haar lidstaten oplangere termijn een harmonisatie van het verdragsrecht plaatsvindt,
j)vanaf 2010: uitwerking en goedkeuring van een corpus van voorschriften inzake het verbintenissen-
recht van de Europese Unie, waarbij rekening gehouden wordt met de gemeenschappelijke juridischebegrippen en oplossingen zoals deze in het kader van de voornoemde initiatieven zijn vastgesteld;
15. pleit ervoor om voor eind 2002 een „Europees rechtsinstituut” op te richten waarin deskundigen op
het gebied van juridisch beleid, administratie, justitie en rechtstoepassing op wetenschappelijke basis aan deuitwerking van de grondslagen voor de bovengenoemde hervormingen bijdragen;
16. is van mening dat de Commissie gedurende de gehele looptijd van het actieplan voor wetenschap-
pelijk advies een beroep zou kunnen doen op b.v. de volgende werkgroepen en instellingen, alsmede op deinzake andere takken van wetgeving bevoegde academische instanties, en alle andere belanghebbende par-tijen:
Udash Commissie Europees verbintenissenrecht, Holte,
Udash Studiegroep Europees burgerlijk wetboek, Osnabrück,Udash Academie van Europese wetenschappers op het gebied van het privaatrecht, Pavia,Udash Europees Universitair Instituut, Florence,Udash Academie voor Europees recht, Trier,Udash nationale beroepsorganisaties van juristen en wetsherzieningsinstanties in de lidstaten;
17. is van mening dat gelet op de thans urgente problemen primair de werkzaamheden ter harmonisa-
tie van het internationaal burgerlijk procesrecht (bevoegdheid en tenuitvoerlegging), de erkenning vanvonnissen en de rechtshulp bespoedigd dienen te worden;
18. verzoekt de Commissie de rechtsgrondslag van artikel 95 van het EG-Verdrag (interne markt)te
hanteren bij de verdere consolidatie en ontwikkeling van de harmonisatie van het burgerlijk recht;
19. is van mening dat richtlijnen die niet op volledige harmonisatie, maar op bepaalde doeleinden, zoals
consumentenbescherming, veiligheid van of aansprakelijkheid voor producten, zijn gericht, nog steedsgeconcipieerd dienen te worden als richtlijnen die weinig gedetailleerde bepalingen bevatten en systeem-neutraal zijn, zodat zij eenvoudig in de verschillende nationale rechtsordes kunnen worden ingevoegd;
20. verzoekt de Commissie na te gaan of het niet efficiënter en doeltreffender is om het instrument van
de verordening te hanteren bij de toekomstige wetgeving inzake de interne markt;
21. staat erop dat wetgeving op het terrein van het burgerlijk recht principieel volgens de medebeslis-
singsprocedure met volledige participatie van het Europees Parlement tot stand komt;
*
**
22. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.C 140 E/542 NL 13.6.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Donderdag, 15 november 2001