TOELICHTING

1.ONDERWERP VAN HET VOORSTEL

Dit voorstel betreft een besluit van de Raad betreffende de indiening, namens de Europese Unie, van voorstellen tot wijziging van bijlage IV bij het Verdrag van Bazel, in het kader van de 15e vergadering van de Conferentie van de partijen bij het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan (CoP-15). De Conferentie van de partijen staat gepland voor 19 tot en met 30 juli 2021. Dit voorstel heeft ook betrekking op het onderhandelingsstandpunt van de Unie met betrekking tot eventueel door andere partijen voorgestelde wijzigingen van de desbetreffende bijlagen.

2.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

2.1.Het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan

Het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan (“het Verdrag”) is op 22 maart 1989 goedgekeurd en in 1992 in werking getreden. De Europese Unie en de afzonderlijke lidstaten zijn partij bij het Verdrag. Inmiddels zijn 187 partijen door het Verdrag gebonden.

De vereisten van het Verdrag zijn van toepassing op de gevaarlijke afvalstoffen in de zin van artikel 1 van het Verdrag die in bijlage VIII bij het Verdrag zijn opgenomen en op andere afvalstoffen die in bijlage II bij het Verdrag zijn opgenomen (ingezamelde huishoudelijke afvalstoffen en de reststoffen die voortkomen uit de verbranding van huishoudelijke afvalstoffen, en vanaf 1 januari 2021 sommige soorten kunststofafval). Het Verdrag bevat ook een lijst van afvalstoffen waarop de vereisten van het Verdrag niet van toepassing zijn (bijlage IX van het Verdrag), tenzij zij een tot een categorie van bijlage I behorende stof in zulke mate bevatten dat zij een in bijlage III opgenomen gevaarlijke eigenschap vertonen. Gevaarlijke en niet-gevaarlijke elektrische en elektronische afvalstoffen zijn opgenomen in bijlage VIII (rubriek A1180) en bijlage IX (rubriek B1110) respectievelijk. Bijlage II bevat geen categorie voor elektrisch en elektronisch afval.

Bijlage IV bij het Verdrag vermeldt en specificeert de afvalbeheershandelingen die volgens de definitie van dit begrip in artikel 2, lid 4, van het Verdrag als “verwijdering” worden beschouwd. In het Verdrag heeft de term “verwijdering” betrekking op zowel definitieve verwijderingshandelingen zoals storten en verbranden (zie bijlage IV A van het Verdrag) als terugwinningshandelingen zoals recycling en andere handelingen tot nuttige toepassing (bijlage IV B).

Het belang van de opname in bijlage IV is dat alleen “stoffen of voorwerpen die worden verwijderd of bestemd zijn om te worden verwijderd of moeten worden verwijderd” worden beschouwd als “afvalstoffen” in de zin van artikel 2, lid 1, van het Verdrag, en dat onder “verwijdering” “iedere in bijlage IV beschreven handeling” wordt verstaan. De vereisten van het Verdrag gelden dus alleen voor de in bijlage IV vermelde verwijderingsmethoden. Deze bijlage moet dus alle mogelijke afvalbeheershandelingen omvatten die zich in de praktijk voordoen of zich in de praktijk kunnen voordoen, ongeacht of zij overeenkomstig het nationale of internationale recht worden uitgevoerd, en ongeacht of zij als milieuhygiënisch verantwoord worden beschouwd. Indien dit niet het geval zou zijn, zouden daarmee mazen ontstaan in de vereisten van het Verdrag.

De belangrijkste vereisten van het Verdrag zijn:

·een verbod op de uitvoer van de in bijlage VIII als gevaarlijk opgenomen afvalstoffen uit OESO-landen naar niet-OESO-landen, en

·een controlesysteem (de “PIC-procedure”) voor de uitvoer, de invoer en de doorvoer van afvalstoffen die volgens bijlage II bijzondere aandacht behoeven of volgens bijlage VIII gevaarlijk zijn, maar niet aan het hierboven genoemde uitvoerverbod zijn onderworpen. De PIC-procedure houdt in dat de bevoegde autoriteiten van de landen van invoer en doorvoer van tevoren in kennis worden gesteld van de uitvoer van onder het Verdrag vallende afvalstoffen. Die kennisgeving wordt gedaan door het uitvoerende land, dat ook van producenten of exporteurs kan verlangen dat zij dergelijke kennisgevingen doen via het kanaal van de desbetreffende bevoegde autoriteit. De kennisgevingen worden schriftelijk gedaan en bevatten de in bijlage V A bij het Verdrag genoemde verklaringen en gegevens. De uitvoer van afvalstoffen mag alleen plaatsvinden indien en nadat alle betrokken landen daarvoor schriftelijk toestemming hebben gegeven. (Artikel 6 van het Verdrag).

2.2.De Conferentie van de partijen

De Conferentie van de partijen bij het Verdrag van Bazel is het belangrijkste besluitvormingsorgaan van het Verdrag. Zij is bevoegd om de bijlagen bij het Verdrag te wijzigen en komt iedere twee jaar bijeen.

De herziening van de bijlagen I, III en IV en de daarmee samenhangende aspecten van bijlage IX bij het Verdrag werd door de 12e vergadering van de Conferentie der Partijen (CoP-12) bij Besluit BC-12/1 op gang gebracht.

Tijdens de 13e vergadering van de Conferentie van de Partijen (CoP-13) werd besloten voor de herziening van de bovengenoemde bijlagen een werkgroep van deskundigen in te stellen bestaande uit 50 leden die uit de partijen worden voorgedragen op basis van een billijke geografische vertegenwoordiging van de vijf regionale groepen van de Verenigde Naties. De EU en haar lidstaten worden in de werkgroep vertegenwoordigd door de Commissie, Estland, Duitsland, Nederland en Polen. Schriftelijke opmerkingen en mondelinge bijdragen zijn gecoördineerd in de Groep internationale milieuvraagstukken van de Raad. In de CoP‑13 is overeengekomen dat de werkgroep van deskundigen voorrang moet geven aan het werk aan bijlage IV en de daaraan verwante aspecten van bijlage IX. De EU en haar lidstaten hebben in de periode 2017‑2019 voorlopige voorstellen voor wijzigingen van bijlage IV bij het secretariaat van het Verdrag en de werkgroep van deskundigen ingediend.

Tijdens de 14e vergadering van de Conferentie van de partijen (CoP-14) werd, bij Besluit BC‑14/16, het mandaat van de werkgroep van deskundigen uitgebreid met de herziening van de twee bestaande rubrieken voor elektrisch en elektronisch afval (rubriek B1110 in bijlage IX en de daarmee overeenkomende rubriek in bijlage VIII, A1180) en de gevolgen van de herziening van de bijlagen I, III en IV voor andere bijlagen bij het Verdrag en voor de desbetreffende besluiten van de Conferentie van de Partijen. CoP-14 heeft de werkgroep van deskundigen bij besluit BC-14/16 verzocht haar werkzaamheden als volgt voort te zetten: over de voorstellen tot wijziging van de bijlagen IV, VIII (A1180) en IX (B1110) wordt onderhandeld, gevolgd door eventuele goedkeuring door de 15e vergadering van de Conferentie van de Partijen (CoP-15).

De werkgroep van deskundigen heeft een aantal aanbevelingen gedaan en een aantal opties ter overweging aan de partijen voorgelegd, mochten zij voorstellen aan CoP-15 willen doen. De door het secretariaat van het Verdrag van Bazel vastgestelde termijn voor het indienen van voorstellen tot wijziging van de bijlagen bij het Verdrag verstrijkt op 4 december 2020, rekening houdend met het uitstel van de Conferentie van de Partijen van mei tot juli 2021.