P6_TA(2007)0079

Associatieovereenkomst EU/Midden-Amerika

Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad van 15 maart 2007 betreffende de richtsnoeren voor de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidtstaten, enerzijds, en de Midden-Amerikaanse landen, anderzijds (2006/2222(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien de door de heer Willy Meyer Pleite namens de GUE/NGL-Fractie, ingediende ontwerpaanbeveling aan de Raad betreffende de richtsnoeren voor de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Midden-Amerika (B6-0417/2006),

- gelet op paragraaf 31 van de Verklaring van Wenen, die het besluit weergeeft dat de Europese Unie en de Midden-Amerikaanse landen op de vierde topconferentie Europese Unie-Latijns-Amerika/Caribisch gebied op 12 mei 2006 in Wenen hebben genomen, om onderhandelingen over een associatieovereenkomst die onder meer bestaat uit een politieke dialoog, samenwerkingsprogramma's en een handelsovereenkomst,

- gelet op titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2001 over een globaal partnerschap en een gemeenschappelijke strategie voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika [1],

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 27 april 2006 over een sterker partnerschap tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika [2],

- gelet op artikel 114, lid 3 en artikel 83, lid 5 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie internationale handel (A6-0026/2007),

A. overwegende dat respect voor de democratie en de rechtsstaat en volledige eerbiediging van de mensenrechten van elk individu, alsmede volledige eerbiediging van de burgerlijke en politieke rechten van de burgers van beide regio's, basisvoorwaarden zijn voor de totstandbrenging van een associatie tussen de partijen,

B. overwegende dat de garantie dat alle burgers, in het bijzonder de kansarmen, zoals degenen die tot inheemse bevolkingsgroepen behoren, ten volle in het genot worden gesteld van de grondrechten, en het bevorderen van de deelname van alle burgers aan het sociale en politieke leven, essentiële elementen van de overeenkomst zijn,

C. overwegende dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de toekomstige overeenkomst inzake economisch partnerschap, politiek overleg en samenwerking op de wens van beide partijen afgestemd moeten zijn, zoals weergegeven in paragraaf 31 van de Verklaring van Wenen, om een algemene associatieovereenkomst af te sluiten, dat deze overeenkomst dus nogmaals bevestigt dat de relatie met Midden-Amerika een politieke en economische associatie met de regio en haar verschillende landen met zich meebrengt, die rekening houdt met de bestaande asymmetrische verhouding en ongelijkheden tussen de beide gebieden en de verschillende Midden-Amerikaanse landen onderling, en die daarom ook fundamentele bepalingen over ontwikkelingsamenwerking en sociale samenhang bevat en als uiteindelijke doel de vrije handel heeft,

D. overwegende dat de oprichting van de Europees-Latijns-Amerikaanse parlementaire vergadering (EuroLat) een beslissende stap is in het proces van versterking van de democratische legitimiteit en de politieke dimensie van de relatie tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika, en in het bijzonder van die tussen de EU en Midden-Amerika, en dat deze vergadering een permanent forum vormt voor de politieke dialoog tussen beide regio's,

E. overwegende dat de richtsnoeren voor de toekomstige overeenkomst rekening moeten houden met de economische, politieke en sociale omstandigheden waarin de meeste Midden-Amerikaanse landen verkeren, en met de verschillen in ontwikkeling tussen de beide gebieden en de bijzondere kenmerken van de economische betrekkingen in Midden-Amerika (concentratie van de regionale handel in een klein aantal landen, sterke afhankelijkheid van uitvoer van traditionele producten, beperkte omvang van directe buitenlandse investeringen door de Europese Unie in de regio, enz.),

1. beveelt de Raad het volgende aan:

a) dat het onderhandelingsmandaat uitdrukkelijk de rechtsgrondslag noemt die als uitgangspunt voor de onderhandelingen over de nieuwe associatieovereenkomst zal dienen, namelijk artikel 310 van het EG-Verdrag, samen met artikel 300, lid 2, eerste alinea, eerste zin, en lid 3, tweede alinea van het EG-Verdrag,

b) dat in het onderhandelingsmandaat uitdrukkelijk wordt opgenomen dat de associatieovereenkomst tussen de EU en Midden-Amerika ook gericht is op de geleidelijke liberalisatie van de handelsbetrekkingen in een context van rechtvaardigheid en wederzijds voordeel, uitgaande van de beginselen van complementariteit en solidariteit, op politieke dialoog en samenwerking, alsmede op de consolidering van de democratie en de rechtsstaat en de volledige eerbiediging van de rechten van de mens, van de burgerrechten en de politieke rechten, van sociale cohesie en duurzame menselijke ontwikkeling, alsmede van economische en sociale rechten, ook in het licht van hun culturele en milieudimensie,

c) dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen de mechanismen vastleggen die ervoor zorgen dat de bepalingen van de toekomstige overeenkomst perfect aansluiten bij de opdracht van het Verdrag betreffende de Europese Unie, waarin gesteld wordt dat bijdragen aan de duurzame ontwikkeling, zoals omschreven in het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties van 1996, bevordering van internationale samenwerking, uitbouw en versteviging van de democratie en de rechtstaat, en eerbiediging van de rechten van de mens, fundamentele doelstellingen van de Unie vormen,

d) dat, rekening houdend met de kwetsbaarheid die tekenend is voor de ontwikkeling van Midden- Amerika op sociaaleconomisch, democratisch en milieugebied, in de richtsnoeren voor de onderhandelingen de hoofdthema's worden weergegeven die het uitgangspunt vormen voor het werkprogramma en de politieke dialoog, met inbegrip van het actualiseren van de doelstellingen en de gedragslijnen ten aanzien van kwesties als democratisch bestuur, terrorismebestrijding, het handhaven van de vrede en de veiligheid, en conflictbeheersing; dat nieuwe thema's worden opgenomen, zoals bestrijding van de armoede, passende maatregelen ter bevordering van de sociale samenhang, de migratiestromen en het intermenselijk verkeer, bestrijding van de misdaad en met name schendingen van de wet door internationaal opererende misdaadorganisaties (drugs- en wapensmokkel, mensenhandel, criminele praktijken van georganiseerde bendes als de Mara's), enz.; en dat acties worden ondernomen om gemeenschappelijk standpunten in te nemen binnen internationale kringen en binnen de Verenigde Naties zodat tussen beide regio's een daadwerkelijk politiek overleg op internationaal niveau tot stand komt,

e) dat in het kader van de nieuwe associatieovereenkomst een gemengde parlementaire commissie in het leven wordt geroepen waarin leden worden benoemd die afkomstig zijn van het Europees Parlement en het Midden-Amerikaans Parlement, leden afkomstig van nationale parlementen die nog tot geen enkel parlement van regionale aard behoren en leden afkomstig van EuroLat, als concrete uiting van steun aan de regionale integratie in Midden-Amerika en aan de biregionale strategische associatie tussen de Europese Unie en Midden-Amerika,

f) dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen duidelijk de gerichte deelname van het maatschappelijk middenveld aan de nieuwe politieke dialoog vermelden, met het voorstel om op gezette tijden bijeenkomsten met de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld zowel in de Europese Unie als in Midden-Amerika te organiseren; dat de betreffende vertegenwoordigers de status van waarnemer op interministeriële vergaderingen krijgen en de mogelijkheid tot actieve deelname in gespreksfora, commissies en de bijbehorende sectoriële subcommissies, in alle stadia van de discussies, onderhandelingen en procedures,

g) dat ook de bestrijding van de straffeloosheid en corruptie een sleutelrol moet spelen en dat er acties en programma's voorzien zijn om de democratische instellingen in Midden-Amerika te versterken,

h) dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen voorzien in de versterking van de steun van de Europese Unie aan de Midden-Amerikaanse integratie, alsook aan haar hervorming en de versterking van haar normatief kader en haar instellingen — met inbegrip van het Secretariaat-generaal, het Midden- Amerikaans Parlement en het Midden-Amerikaans Hof van Justitie — teneinde deze een grotere doelmatigheid, representativiteit en legitimiteit te verlenen, zeker waar het gaat om de douane-unie, het vrije verkeer van personen, gemeenschappelijk beleid, harmonisatie van de wetgeving en de instelling van een mechanisme voor doelmatige financiering,

i) dat de doelstellingen inzake de steun aan de regionale integratie — en in het bijzonder aan de integratie van fysieke infrastructuren, van transport, communicatie en energievoorziening — behoren tot de doelstellingen van het komende mandaat voor tussenkomst van de Europese investeringsbank in Latijns-Amerika en Azië, zodat de nieuwe overeenkomst ook in dit opzicht een volledige en doeltreffende uitwerking heeft,

j) samen te werken met de Midden-Amerikaanse landen om hun strijd tegen de illegale productie van drugs en drugshandel te ondersteunen, onder meer via steunprogramma's die de landbouwers in staat stellen over te schakelen op alternatieve teelten, waarvoor de Unie op doeltreffende wijze tot de marketing kan bijdragen,

k) dat in de richtsnoeren van de associatieovereenkomst de democratische clausule wordt opgenomen en van toepassing is, en dat is voorzien in mechanismen om, via sociale of milieuclausules, de continuïteit van de stimuleringsregeling inzake werkgelegenheid en milieu, waarin het Stelsel van Algemene Preferenties (SAP) [3], met inbegrip van SAP+ voorziet, te garanderen; dat uitdrukkelijk de concrete mechanismen worden genoemd die dit garanderen, en dat vooral aan de Europese Commissie wordt opgedragen om jaarlijks verslag uit te brengen aan het Europees Parlement over de opvolging hiervan,

l) in aanmerking te nemen dat het SAP, met inbegrip van SAP+, een autonome EU-regeling is waarvan de landen in Midden-Amerika met inachtneming van hun ontwikkelingsniveaus profiteren,

m) dat er wat betreft de bepalingen inzake ontwikkelingssamenwerking in de nieuwe overeenkomst rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van het Midden-Amerikaans gebied en met de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG) in de regio, door voorop te stellen dat de vorming van menselijk kapitaal en uitwisselingen op gebied van cultuur en onderwijs de eerste voorwaarden zijn geworden om de armoede in het gebied te overwinnen en dat daarom bijzondere aandacht moet uitgaan naar met name onderwijs, onderzoek, wetenschap en technologie, maar ook naar cultuur en naar de bevordering van uitwisselingen op deze gebieden,

n) dat aangegeven wordt dat de associatieovereenkomst tussen de EU en Midden-Amerika gebaseerd moet zijn op de verwezenlijking van de MDG enerzijds, en op de strijd om armoede uit te bannen en de sociale ongelijkheden te verminderen anderzijds, aangezien dat de door de Unie vastgestelde prioriteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking zijn,

o) dat wordt gewaarborgd dat de samenwerking en de economische middelen die de Unie ter beschikking staan, ook worden ingezet ten bate van de bevordering van de milieubescherming in het Midden-Amerikaans gebied,

p) dat gerichte aandacht wordt besteed aan projecten op het gebied van toerisme in Midden-Amerika, om te garanderen dat zij op een duurzame manier worden uitgevoerd en zodoende een stimulans vormen voor de economie,

q) dat na de inwerkingtreding van de associatieovereenkomst ook moet worden gestreefd naar driehoekspartnerschappen en biregionale samenwerking, vooral met het Caribisch gebied, en dat het beleid van zuid-zuidovereenkomsten moet worden aangemoedigd,

r) dat er een ondersteuningsstelsel ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf (MKB) wordt ontwikkeld als sleutelelement voor de economische ontwikkeling, het scheppen van werkgelegenheid en sociale welvaart; dat onderzocht wordt welke maatregelen — met name op fiscaal gebied — kunnen worden getroffen ter bestrijding van de werkloosheid in het MKB; en dat er voor deze bedrijven ondersteuningsprogramma's worden ontwikkeld op het gebied van onderzoek,

s) dat de ontwikkelingssteun van de EU aan de kleine producenten en in het algemeen aan het MKB ten goede moet komen; dringt erop aan dat wordt geïnvesteerd in kleine ondernemingen, te meer omdat de openstelling van de Europese markten vooral ten goede zal komen aan grotere producenten, die in staat zijn zich te conformeren aan de Europese sanitaire en fytosanitaire normen (SFN),

t) een alomvattende en evenwichtige associatieovereenkomst met Midden-Amerika te sluiten op basis van drie pijlers: een politiek en institutioneel hoofdstuk ter versterking van democratische dialoog en politieke samenwerking, een samenwerkingshoofdstuk ter bevordering van duurzame economische en sociale ontwikkeling, en een handelshoofdstuk dat uiteindelijk moet leiden tot een verregaande vrijhandelszone met een brede agenda, waaronder, afgezien van de geleidelijke en wederzijdse liberalisatie van de handel in goederen en diensten, investeringen, overheidsopdrachten, de bescherming van intellectuele eigendomsrechten, samenwerking met betrekking tot mededinging en handelsbeschermingsinstrumenten, handelsbevordering, en een doeltreffend mechanisme voor de regeling van geschillen,

u) dat de richtsnoeren voor de onderhandelingen gericht zijn op geleidelijke en op wederkerigheid berustende liberalisatie van de handelsbetrekkingen, die eerlijk moeten zijn en tot wederzijds nut moeten strekken, op basis van complementariteit en solidariteit, en op geleidelijke toegang van Midden-Amerikaanse producten tot de Europese markten mogelijk maken, op concurrentiële voorwaarden, en dat voorkomen wordt dat de toekomstige overeenkomst de bestaande asymmetrische verhoudingen nog verscherpt; dat die richtsnoeren derhalve voorzien in een speciale behandeling, gedifferentieerd en flexibel in de vaststelling van termijnen, in samenhang met de toezeggingen en met de verbetering van het concurrentievermogen van de Midden-Amerikaanse landen op basis van steunmaatregelen van de Europese Unie, zoals overdracht van technologie, eisen voor het nationaal aandeel in de oorsprongsregels, en programma's voor samenwerking en technische bijstand, en dat dit gepaard gaat met het ontwikkelen van een stabiel juridisch kader en heldere spelregels, die de veiligheid van de investeringen en de economische en handelsbetrekkingen van de partijen garanderen,

v) een Europees-Latijns-Amerikaanse globale interregionale associatiezone te beschouwen als een prioritaire strategische doelstelling voor de buitenlandse betrekkingen van de EU in een internationaal kader dat wordt gekenmerkt door steeds grotere interdependentie, economische groei en de opkomst van nieuwe economische mogendheden,

w) zich aan te sluiten bij het verzoek van het Parlement aan de Commissie om zo spoedig mogelijk een begin te maken met een duurzaamheidseffectbeoordeling voor handel, als eerste stap in de onderhandelingen over een handelsovereenkomst, en erop aan te dringen dat de Commissie het Parlement op de hoogte stelt van de in dit verband genomen initiatieven,

x) dat er in ieder geval in de toekomstige overeenkomst tussen de Europese Unie en de Midden-Amerikaanse landen geen enkele voorwaarde, expliciet noch impliciet, wordt opgenomen die de overeenkomst ondergeschikt maakt aan de daaraan voorafgaande afsluiting van de onderhandelingscyclus van de Wereldhandelsorganisatie, zonder evenwel afbreuk te doen aan de mogelijkheid om te gelegener tijd in de overeenkomst de resultaten van het werkprogramma van Doha op te nemen die in overeenstemming zijn met de einddoelstelling van de associatie tussen de EU en Midden-Amerika, waardoor duidelijk tot uiting komt dat aan het regionale integratieproces in Midden-Amerika tastbaar steun wordt verleend,

y) zich te committeren aan de totstandkoming van een Europees-Latijns-Amerikaanse globale interregionale associatiezone die in volledige overeenstemming is met het nieuwe WTO-transparantiemechanisme en de rechten en verplichtingen zoals die voortvloeien uit de WTO, en dan met name artikel XXIV van de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT) en artikel V van de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS), om aldus bij te dragen tot versterking van het multilaterale handelsstelsel,

z) te onderhandelen over één enkele en ondeelbare handelsovereenkomst die verder gaat dan de huidige en toekomstige WTO-verplichtingen van de onderhandelende partijen en in het kader waarvan gedurende een overgangsperiode die in overeenstemming is met de WTO-vereisten een Europees-Latijns-Amerikaanse globale interregionale associatiezone tot stand wordt gebracht die, zonder dat enige sector wordt uitgesloten, met zo gering mogelijke restricties is afgestemd op de ontwikkelingsdimensie en het specifieke gevoelige karakter van bepaalde producten,

aa) in aanmerking te nemen, als zeer belangrijke stap met het oog op het succesvolle verloop van de onderhandelingen, dat Midden-Amerika heeft getracht zich te houden aan zijn op de bovengenoemde Top van Wenen bekrachtigde verplichting om als gepland uitvoering te geven aan de besluiten die op 9 maart 2006 door de staatshoofden en regeringsleiders van Panama, Belize, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en de Dominicaanse Republiek zijn genomen en die tot doel hebben een feitelijke douane-unie tot stand te brengen, alsmede te streven naar ratificatie van het Verdrag betreffende investeringen en diensten tussen de Midden-Amerikaanse landen en een jurisdictiemechanisme te ontwikkelen waarmee handhaving van de regionale economische wetgeving in de gehele regio kan worden gewaarborgd,

ab) terdege in aanmerking te nemen dat de gezamenlijke EU-Midden-Amerikaanse evaluatie van de economische integratie in Midden-Amerika aanleiding geeft tot het trekken van een aantal belangrijke specifieke conclusies op operationeel niveau (met betrekking tot het institutionele kader voor economische integratie, de douane-unie, technische handelsbelemmeringen, de bepalingen betreffende sanitaire en fytosanitaire maatregelen, regionale liberalisatie van diensten en investeringen, overheidsaankopen, intellectuele eigendomsrechten en het geografische informatiesysteem (GIS), mededinging en het handelsbeschermingsinstrument) teneinde de Midden-Amerikaanse douane-unie en de gemeenschappelijke interne markt te versterken, te ontwikkelen en te voltooien als zijnde van wezenlijk belang met het oog op de onderhandelingen over en de implementatie van een werkelijke vrijhandelszone die beide regio's omvat,

ac) in aanmerking te nemen dat de consolidering en de versterking van de Midden-Amerikaanse gemeenschappelijke markt, in de eerste plaats door het voltooien van de douane-unie en de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt, onder andere door de vaststelling van een beleid voor buitenlandse handel en een werkelijk vrij verkeer van ingevoerde producten, zal bijdragen tot een verlaging van de belemmeringen voor economische subjecten en bevordering van de handels- en investeringsstromen tussen beide regio's,

ad) zinvolle, nieuwe mogelijkheden te bieden voor markttoegang op het gebied van landbouw, een cruciale sector voor de ontwikkeling van Midden-Amerika, los van de vooruitgang die wordt geboekt in andere sectoren, zoals de toegang tot de markt voor niet-landbouwproducten (NAMA) en diensten, alsmede met betrekking tot andere landbouwvraagstukken dan markttoegang,

ae) waarborgen te bieden voor verstrekkende en evenwichtige resultaten van de NAMA-onderhandelingen teneinde nieuwe en reële mogelijkheden te bieden voor markttoegang over het gehele handelsspectrum, mits sprake is van een adequate mate van flexibiliteit met betrekking tot het tijdschema voor de afschaffing van tarieven door Midden-Amerika, en tevens mogelijkheden te bieden voor handhaving en uitbreiding van de activiteiten in verband met visserij,

af) terdege in aanmerking te nemen dat visserijactiviteiten zowel voor de Europese Unie als voor Midden-Amerika een belangrijke en gevoelige kwestie zijn, door de bijdrage die deze activiteiten leveren aan zijn economische ontwikkeling en het creëren van werkgelegenheid in de regio, en dat tegelijkertijd de duurzaamheid van de visbestanden door middel van verantwoorde visserijmethoden in stand moet worden gehouden,

ag) rekening te houden met het belang van het waarborgen van de universele toegang tot essentiële diensten en van nationale reguleringsrechten, en derhalve behoedzaam op te treden bij onderhandelingen over liberalisatie van de handel in diensten overeenkomstig artikel V van de GATS, teneinde te komen tot werkelijke verbeteringen met betrekking tot de tot dusver overeengekomen en toegepaste liberalisatieverplichtingen en de noodzaak van een duidelijk en voorspelbaar regelgevingskader; zich te onthouden van het doen van aanbiedingen of het aanvaarden van verzoeken op het gebied van volksgezondheid en onderwijs,

ah) rekening te houden met het steeds grotere potentieel van de toerismesector voor investeringen en economische ontwikkeling in de landen in Midden-Amerika, alsmede het belang van bevordering van toerisme tussen de twee regio's,

ai) als algemene bepaling op te nemen dat zowel de EU als Midden-Amerika bij wijze van beginsel moeten streven naar de uiteindelijke convergentie van de verschillende overeenkomsten tussen de twee regio's die van kracht zijn of waarover wordt onderhandeld,

aj) in aanmerking te nemen dat de mechanismen voor de regeling van geschillen die zijn opgenomen in soortgelijke reeds door de Gemeenschap en derde landen gesloten overeenkomsten niet daadwerkelijk worden gebruikt; de Commissie derhalve te verzoeken nieuwe voorstellen te doen met het oog op de ontwikkeling van een meer doeltreffend instrument voor de regeling van geschillen in het kader waarvan uitspraken worden gedaan over conflicten die rijzen in een van de sectoren waarop de vrijhandelsovereenkomst van toepassing is,

ak) dat de Commissie het Europees Parlement volledig op de hoogte houdt, zo nodig op vertrouwelijke voet, zowel over de voorgestelde richtsnoeren voor de onderhandelingen als die welke uiteindelijk zijn aangenomen;

2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling toe doen toekomen aan de Raad en — ter informatie — aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de Midden-Amerikaanse landen.

[1] PB C 140 E van 13.06.2002, blz. 569.

[2] PB C 296 E van 6.12.2006, blz. 123.

[3] Verordening (EG) nr. 980/2005 van de Raad van 27 juni 2005 houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties (PB L 169 van 30.6.2005, blz. 1).

--------------------------------------------------