7. dringt er bij de Commissie op aan met spoed een evaluatie op te stellen over de toepassing van Richtlijn
75/129/EEG en met voorstellen te komen voor doeltreffende sancties;
8. verheugt zich over het komende Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering, dat steun aan
werknemers zal verlenen en zal zorgen voor een betere sociale en onderwijskundige infrastructuur metbetrekking tot collectieve ontslagen, en dringt er bij de Raad op aan om zijn gemeenschappelijk standpuntzo spoedig mogelijk na de eerste lezing van het Parlement goed te keuren en ervoor te zorgen dat het metterugwerkende kracht kan worden toegepast, wanneer de effecten van de huidige sluitingen ook nog in
2007 te voelen zijn;
9. geeft uitdrukking aan zijn solidariteit met alle werknemers die door ontslagen worden getroffen en met
hun gezinnen en gemeenschappen;
10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen
en de parlementen van de lidstaten, alsmede aan het Europees Vakverbond en de European Trade UnionConfederation.
P6_TA(2006)0316
Verondersteld gebruik van Europese landen voor gevangenenvervoer en weder-
rechtelijke gevangenhouding door de CIA
Resolutie van het Europees Parlement over het verondersteld gebruik door de CIA van Europese
landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen, aangenomen halverwege de werk-
zaamheden van de tijdelijke commissie (2006/2027(INI))
Het Europees Parlement,
—gezien zijn resolutie van 15 december 2005 over het vermeende gebruik van Europese landen door de
CIA voor het vervoer en de illegale detentie van gevangenen (1),
—gezien zijn besluit van 18 januari 2006 over de oprichting van een Tijdelijke Commissie verondersteld
gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen (2),
—gelet op artikel 175 van zijn Reglement,
—gezien het interimverslag van de Tijdelijke Commissie verondersteld gebruik door de CIA van Europese
landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen (A6-0213/2006),
A. overwegende dat de taak van de Tijdelijke Commissie er voornamelijk in bestaat na te gaan of in het
kader van de aan de kaak gestelde feiten de Europese Unie (EU) en haar lidstaten in hun optreden de
grondbeginselen van artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) hebben nageleefd enmet name de bescherming van de grondrechten hebben gegarandeerd zoals die onder andere zijn vastge-legd in het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, dat doorde Europese Raad op 4 november 1950 is goedgekeurd (hierna het „EVRM” genoemd),13.12.2006 C 303 E/833 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
(1) Aangenomen teksten van deze datum, P6_TA(2005)0529.
(2) Aangenomen teksten van deze datum, P6_TA(2006)0012.
B. overwegende dat het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (1), dat door het Parlement,
de Raad en de Commissie tijdens de Europese Raad van Nice op 7 december 2000 is afgekondigd en in
deel II van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa is opgenomen, in Europa een vande referentieteksten vormt, niet alleen voor het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen maarook voor de constitutionele en andere rechtscolleges van de lidstaten,
C. overwegende dat de strijd tegen het terrorisme niet kan worden gewonnen door dezelfde beginselen op
te offeren die het terrorisme probeert te vernietigen en dat met name de bescherming van de grond-
rechten nooit in gevaar mag worden gebracht; overwegende dat het terrorisme met legale middelen moetworden bestreden en dat het terrorisme moet worden verslagen met inachtneming van het internationaalen nationaal recht en dat regeringen en publieke opinie hun verantwoordelijkheid moeten kennen,
D. overwegende dat het beginsel van de onschendbaarheid van de menselijke waardigheid in artikel 1 van
het Handvest van de grondrechten is verankerd en de basis van elk ander grondrecht vormt, met name
het recht op leven (artikel 2), het verbod van folteringen en van onmenselijke of vernederende behande-lingen of bestraffingen (artikel 4), het recht op bescherming bij verwijdering, uitzetting en uitlevering(artikel 19) en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht(artikel 47), en dat dat beginsel zowel in tijden van vrede als van oorlog niet aan beperkingen magworden onderworpen, zelfs niet om te voldoen aan veiligheidseisen,
E. overwegende dat volgens internationale mensenrechtennormen, als vervat in de Universele Verklaring
van de rechten van de mens van de Verenigde Naties (VN), het Internationaal Verdrag inzake burger-rechten en politieke rechten en de daarbijbehorende instrumenten, en vooral volgens het EVRM, delidstaten van de Europese Unie ertoe verplicht zijn te verzekeren dat elk individu dat onder hun rechter-lijke bevoegdheid valt, de internationaal toegekende grondrechten kan genieten, inclusief het verbod op
uitlevering aan of deportatie naar een staat waar een risico op foltering of onmenselijke behandeling
bestaat,
F. overwegende dat de communautaire en internationale mensenrechtenwetgeving gedwongen verdwij-
ningen verbiedt, met inbegrip van geheime detentie —waarbij een persoon zonder enige vorm van
proces en afgesneden van de buitenwereld wordt vastgehouden, zonder dat zijn of haar familie of het
publiek van zijn of haar lot of verblijfplaats in kennis worden gesteld,
G. overwegende dat naast de bepalingen van het EVRM, de lidstaten in het kader van de aan de kaak
gestelde feiten ook aansprakelijk kunnen worden gesteld indien ze in strijd handelen met:
—het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing,
dat door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 10 december 1984 is aangenomen,
—het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat door de Algemene Vergade-
ring van de Verenigde Naties op 16 december 1966 is aangenomen,
—het Verdrag van Chicago van 7 december 1944 inzake de internationale burgerluchtvaart, en met
name de artikelen 3, 4 en 6 ervan,
H. overwegende dat ter bestrijding van het terrorisme, een zo nauw mogelijke samenwerking nodig is
tussen de Europese, de Amerikaanse en alle andere regeringen van de wereld die zich voor dat doel
inzetten,
I. overwegende dat een zo nauw mogelijk overleg en een zo nauw mogelijke samenwerking tussen de
Tijdelijke Commissie en de Raad van Europa, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor deMensenrechten en de autoriteiten van de lidstaten en met name de nationale parlementen noodzakelijk
zijn,13.12.2006 C 303 E/834 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
(1) PB C 364 van 18.12.2000, blz. 1.
J. overwegende dat dit overleg en deze samenwerking met reeds uitgevoerde activiteiten en onderzoeken
rekening moeten houden, en in het bijzonder met:
—de eindverslagen van de Zweedse ombudsman (1), van de grondwettelijke commissie van het
Zweedse parlement (2) en van het verwachte verslag van het VN-comité tegen foltering (3), die onder
andere melding maken van de uitlevering aan Egypte van Muhammed Al-Zery en Ahmed Agiza,
—de„Information Memoranda” van 22 november 2005 en 22 januari 2006 inzake „Alleged secret
detentions in Council of Europe member states” van senator Dick Marty, voorzitter en rapporteur
van de Commissie juridische zaken en mensenrechten van de Parlementaire Vergadering van de Raadvan Europa,
—de gerechtelijke onderzoeken die momenteel in verschillende lidstaten lopen, in het bijzonder de
conclusies die in Italië in het kader van het onderzoek van de adjunct-procureur van Milaan (
4) naar
de kidnapping van de Egyptische onderdaan Abu Omar zijn getrokken, en het in Duitsland lopendeonderzoek door het openbaar ministerie van München inzake de vermeende ontvoering en detentievan de Duitse staatsburger Khaled al-Masri,
—de parlementaire onderzoeken die nog in verschillende lidstaten en toetredingslanden lopen, of reeds
werden afgesloten,
—de door de autoriteiten van verschillende lidstaten, met name Duitsland, het Verenigd Koninkrijk,
Spanje en Ierland, afgelegde verklaringen met betrekking tot de gebleken landingen op hun grondge-bied van door de Central Intelligence Agency (CIA) gebruikte civiele vliegtuigen,
K. overwegende dat vanuit dezelfde optiek bijzondere aandacht moet worden besteed aan het interimverslag
van de secretaris-generaal van de Raad van Europa (
5) dat is opgesteld naar aanleiding van het onderzoek
dat uit hoofde van artikel 52 van het EVRM is gevoerd, alsook aan zijn verklaringen tijdens de persconfe-rentie van 12 april 2006 na de gedetailleerde antwoorden van de lidstaten van de Raad van Europa (
6)
en dus ook van de lidstaten van de Europese Unie; eveneens overwegende dat de secretaris-generaalverklaart dat het duidelijk vaststaat dat uitleveringsvluchten hebben plaatsgevonden en dat zo goed als
geen enkele lidstaat over eigen wettelijke en administratieve maatregelen beschikt om op een doeltref-
fende manier zijn onderdanen te beschermen tegen inbreuken op de rechten van de mens die wordenbegaan door op hun grondgebied opererende agenten van veiligheidsdiensten uit bevriende derde landen,en dat hij een antwoord heeft gekregen waarin officieel wordt erkend dat personen aan buitenlandseagenten zijn overgedragen via procedures die niet stroken met de vereiste normen en maatregelen vanhet EVRM en andere juridische instrumenten van de Raad van Europa (
7),
L. overwegende dat deze eerste fase van de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie het mogelijk heeft
gemaakt een coherent informatiedossier samen te stellen, met name uit:
—hoorzittingen die op 13 en 23 februari, op 6, 13, 21 en 23 maart, op 20 en 25 april en op 2 mei
2006 zijn gehouden in aanwezigheid van advocaten, journalisten, vertegenwoordigers van niet-
gouvernementele organisaties (NGO's), vermoedelijke slachtoffers van buitengewone uitleveringen,
vertegenwoordigers van de overheidsinstanties van de lidstaten alsmede vertegenwoordigers van deEuropese instellingen,13.12.2006 C 303 E/835 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
(1) Parlementaire ombudsman, „A review of the enforcement by the Security Police of a Government decision to expel
two Egyptian citizens”, referentienr. 2169-2004 (22 mei 2005).
(2) Zweeds parlement, „The Swedish Government's handling of matters relating to expulsion to Egypt”, onderzoeksverslag
2005/06.KU2,
http://www.riksdagen.se/templates/R_PageExtended_7639.aspx.
(3) Besluit van het Comité tegen foltering, mededeling nr. 233/2003, de heer Ahmed Hussein Kamil Agiza/Zweden
(20 mei 2005),
http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/MasterFrameView/3ef42bcd48fe9d9bc1257020005533ca?Opendocument.
(4) Rechtbank van Milaan, Sezione Giudice per le indagini preliminari, referentienr. 10838/05 R.G.N.R en referen-
tienr. 1966/05 R.G.GIP.
(5) Verslag van de secretaris-generaal, opgesteld uit hoofde van artikel 52 van het Europees verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens, aangaande het probleem van de geheime detentie en het geheime transport van gevangenen
die van terroristische aanslagen worden verdacht, met name door bureaus van andere staten of op hun aansporen,
https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=SG/Inf%282006%295&Sector=secPrivateOffice&Language=lanEnglish&Ver=origi-nal&BackColorInternet=9999CC&BackColorIntranet=FFBB55&BackColorLogged=FFAC75.
(
6) http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Events/2006-cia/annexes.asp.
(7) Mededelingen voor de persconferentie van Terry Davis, secretaris-generaal van de Raad van Europa, woensdag 12 april
2006;
http://www.coe.int/T/E/Com/Files/PA-Sessions/April-2006/20060412_Speaking-notes_sg.asp.
—schriftelijke bijdragen van uitgenodigde sprekers, alsook officiële en andere documenten waartoe de
Tijdelijke Commissie tot op heden toegang heeft gehad,
—verklaringen door vertegenwoordigers van de regering van de Verenigde Staten, die de uitleverings-
praktijk hebben toegegeven maar ontkenden dat foltering werd toegepast of aan anderen overgelaten,
M. overwegende dat, ondanks het gebrek aan enige quasi-juridische onderzoeksbevoegdheid en ondanks het
feit dat vermeende activiteiten van inlichtingendiensten geheim worden gehouden door de nationaleautoriteiten, de Tijdelijke Commissie gedegen informatie heeft vergaard over enkele illegale praktijken op
Europees grondgebied waarvan Europese burgers en ingezetenen de dupe zijn geworden, en in overwe-
ging van het feit dat de commissie de bewijslast derhalve bij de regeringen van de lidstaten legt, diedienen aan te tonen dat zij hun verplichtingen tot bescherming van de mensenrechten overeenkomstigartikel 6 VEU en in overeenstemming met het EVRM zijn nagekomen,
N. overwegende dat de tot dusver door de Tijdelijke Commissie verrichte werkzaamheden de gegrondheid
van het besluit van 18 januari 2006 tot oprichting van die commissie bevestigen, maar eveneensaantonen dat het noodzakelijk is dat bijkomende verificaties worden verricht en aanvullende informatiewordt verzameld, en dat bijgevolg haar werkzaamheden moeten worden voortgezet zodat ze het haar
toevertrouwde mandaat volledig kan uitvoeren,
O. overwegende dat het besluit van 18 januari 2006 in lid 3 bepaalt dat de Tijdelijke Commissie het Parle-
ment een interimverslag moet overleggen met gedetailleerde voorstellen voor de organisatie van de
voortzetting van haar werkzaamheden,
P. overwegende dat, in onderhavige resolutie, onder „Europese landen” de lidstaten en de toetredende
landen, kandidaat-lidstaten en geassocieerde landen dienen te worden verstaan, zoals bepaald in het op
18 januari 2006 goedgekeurde mandaat van de Tijdelijke Commissie,
Q. overwegende dat de onderhavige resolutie betrekking heeft op drie verschillende soorten maatregelen die
de Verenigde Staten schijnen te hebben getroffen:
—buitengewone uitlevering, waarbij personen voor ondervraging worden overgedragen aan een andere
regering;
—geheime detentie, waarbij personen naar locaties worden overgebracht die onder toezicht van de
Verenigde Staten staan; en
—gedelegeerde detentie, waarbij personen aan een derde land worden overgedragen waar deze in
opdracht van de Verenigde Staten worden vastgehouden; weliswaar is er geen officieel bewijs vooreen geval waarin een persoon in opdracht van de VS in een Europees land wordt vastgehouden, maarhet is wel degelijk mogelijk dat personen op weg naar een dergelijke detentie Europese landen zijn
gepasseerd,
Over de informatie die de Tijdelijke Commissie tot dusver heeft verkregen
1. maakt zich de conclusies eigen die de secretaris-generaal van de Raad van Europa heeft getrokken na
het onderzoek dat uit hoofde van artikel 52 van het EVRM is gevoerd;
2. neemt in dit verband tevens goede nota van het advies nr. 363/2005 dat door de Europese Commissie
voor democratie door middel van het recht (zogenaamde Commissie van Venetië) (
1) aan de parlementaire
vergadering van de Raad van Europa is uitgebracht, en in het bijzonder van de volgende elementen:
—een lidstaat van de Raad van Europa, die zowel actief als passief meewerkt om geheime opsluiting op te
leggen en te laten plaatsvinden, is uit hoofde van het EVRM aansprakelijk,13.12.2006 C 303 E/836 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
(1) http://www.venice.coe.int/docs/2006/CDL-AD%282006%29009-e.asp#_Toc130704767.
—een lidstaat van de Raad van Europa is eveneens aansprakelijk indien zijn ordehandhavers (politie, veilig-
heidsdiensten, enz.) buiten hun bevoegdheid handelen en met buitenlandse autoriteiten samenwerken of
niet optreden tegen een arrestatie of geheime opsluiting waarvan de regering niet in kennis is gesteld;
3. betreurt dat de regelgeving betreffende de activiteiten van de geheime diensten in verschillende lidstaten
ongeschikt lijkt, waardoor de invoering van meer doeltreffende controles noodzakelijk wordt, in hetbijzonder met betrekking tot de activiteiten van buitenlandse geheime diensten op hun grondgebied en ookop buitenlandse militaire bases, en is van mening dat op EU-niveau regels voor de samenwerking dienen teworden vastgesteld;
4. betreurt dat de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) tot op heden de Tijdelijke Commissie
geen inzage heeft willen verlenen in de volledige tekst van het besluit van de NAVO-raad van 4 oktober
2001 over de tenuitvoerlegging van artikel 5 van het Verdrag van Washington; vraagt de NAVO met
aandrang om toegang te verlenen tot de volledige tekst van het besluit om deze kwestie op te helderen;
5. erkent het belang van een nauwe samenwerking tussen de inlichtingendiensten van de lidstaten en die
van hun bondgenoten, maar benadrukt dat een dergelijke samenwerking niet mag worden verward met hetprijsgeven van de soevereiniteit over het grondgebied en het luchtruim van de EU;
6. neemt kennis van de bijdragen van de EU-coördinator voor terrorismebestrijding, de heer De Vries, en
de hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de heer Solana, diebeiden hebben verklaard dat hun niets bekend was over enigerlei schending van nationaal, Europees of inter-nationaal recht door lidstaten die met de CIA samenwerken, maar daarbij wel opmerkten dat zij ingevolgehet EU-recht niet bevoegd zijn bij de lidstaten informatie terzake op te vragen;
Over de onrechtmatige gevangennemingen, verwijderingen, aanhoudingen, kidnappingen, buitengewone
uitleveringen en geheime opsluitingen die door de CIA, door andere organen of diensten van de VS of
veiligheidsdiensten uit derde landen worden uitgevoerd
7. is verontrust over het feit dat, gezien de elementen die in de lidstaten, de Raad van Europa en de werk-
zaamheden van de Tijdelijke Commissie reeds aan het licht zijn gekomen, sedert 11 september 2001 in hetkader van de onvermijdelijke strijd tegen het terrorisme herhaaldelijk ernstige en ontoelaatbare inbreukenzijn gepleegd op de grondrechten van de mens, met name met betrekking tot het EVRM, het VN-Verdrag
tegen foltering, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Internationaal Verdrag
inzake burgerrechten en politieke rechten;
8. is op grond van het aan de Tijdelijke Commissie voorgelegde bewijs, overtuigd dat geheime diensten
van de VS in enkele gevallen direct verantwoordelijk zijn geweest voor de illegale gevangenneming, verwijde-ring, kidnapping en opsluiting van verdachten van terrorisme op het grondgebied van de lidstaten, toetre-dingslanden en kandidaat-lidstaten, alsook voor de buitengewone uitlevering van onder andere Europeseonderdanen of ingezetenen; wijst erop dat deze acties niet stroken met bestaande internationale wetten en instrijd zijn met de grondbeginselen van de wetgeving inzake mensenrechten;
9. betreurt dat de Tijdelijke Commissie geen inzage heeft gekregen in bepaalde, door de VS en de Europese
landen getroffen geheime overeenkomsten;
10. veroordeelt buitengewone uitleveringen die erop gericht zijn verdachten niet aan een proces te onder-
werpen maar wel naar derde landen over te brengen met het oog op ondervraging, waar zij gefolterd zouden
kunnen worden, en detentie in faciliteiten die onder toezicht van de Verenigde Staten of lokale autoriteitenstaan; vindt het, in overeenstemming met de conclusies van Manfred Nowak, de speciale VN-rapporteur voorfoltering, onaanvaardbaar dat sommige regeringen de eigen aansprakelijkheid beperken door diplomatiekegaranties te vragen van landen waarvan om gegronde redenen wordt aangenomen dat daar folteringenplaatsvinden; vindt bovendien dat buitengewone uitlevering naar plaatsen waar folterpraktijken aan de orde
van de dag zijn, een schending is van het beginsel van „non-refoulement”, zoals verankerd in artikel 3 van
het VN-Verdrag tegen foltering;13.12.2006 C 303 E/837 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
11. is van oordeel dat diplomatieke garanties, voor zover daarin een afwijking van de normen wordt
verlangd, neerkomen op een stilzwijgende erkenning van het feit dat in derde landen folteringen plaats-
vinden, en acht dergelijke garanties derhalve in strijd met de verantwoordelijkheden van de EU zoals vastge-legd in de door de Raad van 9 april 2001 goedgekeurde „richtsnoeren voor een EU-beleid ten aanzien van
derde landen inzake foltering en andere vormen van wrede, onmenselijke of onterende behandeling ofbestraffing”;
12. is verontrust over de voor de Tijdelijke Commissie afgelegde getuigenverklaring van de Canadese
staatsburger Maher Arar, die door de VS-autoriteiten werd gearresteerd en door de CIA via een Europeseluchthaven werd overgebracht naar Syrië, waar hij werd gefolterd; neemt daarbij ter kennis dat de Ameri-kaanse rechtsdeskundige John Bellinger tijdens het werkbezoek van de Tijdelijke Commissie aan de VS heeftverklaard dat de zaak-Arar onder de Amerikaanse immigratie- en douanewet viel en niets met de veronder-
stelde uitleveringen van doen had;
13. is zeer bezorgd over het feit dat alle tot nu toe verrichte werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie
erop lijken te wijzen dat CIA-dekmantelfirma's gebruik hebben gemaakt van het Europese luchtruim enEuropese luchthavens, om de wettelijke verplichtingen inzake staatsluchtvaartuigen, zoals vastgesteld in het
Verdrag van Chicago te omzeilen om terrorismeverdachten illegaal over te brengen en over te dragen aan de
CIA of de strijdkrachten van de VS of aan andere landen, zoals Egypte, Jordanië, Syrië en Afghanistan dietijdens ondervragingen vaak gebruik maken van foltering, zoals ook de regering van de Verenigde Statentoegeeft (
1);
14. constateert dat de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie tot dusver geen enkel bewijs voor het
bestaan van geheime gevangenissen in de EU hebben opgeleverd; is evenwel van oordeel dat de TijdelijkeCommissie zich de komende maanden meer met dit onderwerp moet bezighouden;
15. is verheugd over de reactie van het Congres van de VS, dat het amendement-McCain heeft goedge-
keurd, dat erop is gericht vermeende terroristen beter te beschermen tegen onrechtmatige behandeling door
overheidsorganen;
Over het feit dat de lidstaten, toetredingslanden en kandidaat-lidstaten door hun optreden of niet-
ingrijpen mogelijk bij arrestaties, onrechtmatige gevangennemingen, verwijderingen, kidnappingen,uitzettingen, buitengewone uitleveringen en geheime opsluitingen betrokken zijn of hieraan medeplichtigzijn
16. acht het, op basis van de tot dusver verzamelde getuigenissen en documenten, onwaarschijnlijk dat
bepaalde Europese regeringen geen weet hadden van de activiteiten in verband met buitengewone uitleve-
ringen die op hun grondgebied plaatsvonden; acht het met name geheel ongeloofwaardig dat enkelehonderden vluchten door het luchtruim van verschillende lidstaten en een al even groot aantal bewegingennaar en van Europese luchthavens zouden hebben kunnen plaatsvinden buiten medeweten van ofwel deveiligheidsdiensten of de inlichtingendiensten en zonder dat leidinggevende ambtenaren van die diensten nietten minste zijn ondervraagd over het verband tussen deze vluchten en de praktijk van buitengewone uitleve-
ringen; merkt op dat deze veronderstelling wordt geschraagd door het feit dat hooggeplaatste vertegenwoor-
digers van de regering van de VS steeds hebben verklaard dat zij hebben gehandeld zonder inbreuk te makenop de nationale soevereiniteit van de Europese staten;
17. vindt het, gezien de resultaten van de gerechtelijke onderzoeken, de getuigenissen en de onderzochte
documenten, eveneens onwaarschijnlijk dat de kidnapping op 17 februari 2003 in Milaan door CIA-agenten
van de Egyptische onderdaan Abu Omar, die vervolgens naar Aviano en Ramstein is overgebracht, georgani-seerd en uitgevoerd werd zonder dat de Italiaanse regeringsinstanties of veiligheidsdiensten hierover voorafwaren ingelicht;
18. roept, in de veronderstelling dat de omstandigheden die haar tot haar vroegere beslissing hebben
bewogen niet langer van toepassing zijn, de Italiaanse regering op, om uitlevering te verzoeken van de 22CIA-agenten die betrokken waren bij de ontvoering van Abu Omar, teneinde de lopende gerechtelijke proce-dure te ondersteunen en ertoe bij te dragen de waarheid aan het licht te brengen;13.12.2006 C 303 E/838 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
(1) Zie haar verslagen over de mensenrechten: U.S. Department of State country reports on human rights practices
(2003).
19. veroordeelt de ontvoering door de CIA van de Duitse onderdaan Khaled al-Masri, die van januari tot
mei 2004 in Afghanistan werd vastgehouden en daar aan een onterende en onmenselijke behandeling werd
onderworpen; stelt voorts vast dat de verdenking nog niet is weerlegd dat Khaled al-Masri in de tijd daar-voor, van 31 december 2003 tot 23 januari 2004, onrechtmatig in de Voormalige Joegoslavische RepubliekMacedonië werd vastgehouden en dat hij van daaruit op 23-24 januari 2004 naar Afghanistan werd overge-bracht; acht de maatregelen die de FYROM beweert te hebben genomen om de zaak te onderzoeken
ontoereikend;
20. verwelkomt de door de Duitse Bundestag ingestelde parlementaire enquête en ziet uit naar de uiteinde-
lijke resultaten van zijn enquêtecommissie;
21. benadrukt de noodzaak van een grotere democratische en juridische controle op de EU-maatregelen
tegen terrorisme; is van mening dat de werkgroep van de Raad ter bestrijding van het terrorisme zich tijdens
zijn vergaderingen systematisch over de bescherming van de mensenrechten moet buigen en een jaarlijks
verslag over deze kwestie moet publiceren;
22. verzoekt het toekomstige Bureau voor de grondrechten speciale aandacht te besteden aan gevallen
waarin het gaat om de uitlevering van vermeende verdachten van terrorisme uit de lidstaten naar derdelanden;
23. betreurt dat de Zweedse staat op 18 december 2001 op het vliegveld van Bromma de controle over
de wetshandhaving heeft afgestaan bij de uitvoering van het regeringsbesluit om twee Egyptische onder-danen, Mohammed Al Zary en Ahmed Agiza uit te zetten, door agenten van de VS openbaar gezag te latenuitoefenen op Zweeds grondgebied, wat volgens de Zweedse Ombudsman niet verenigbaar is met hetZweedse recht;
24. betreurt dat de uitzetting in december 2001 van de Egyptische onderdanen Mohammed Al Zary en
Ahmed Agiza door Zweden alleen was gebaseerd op diplomatieke garanties van de kant van de Egyptischeregering, die geen doeltreffende bescherming tegen foltering bieden;
25. dringt erop aan dat het onderzoek wordt voortgezet naar de rol van de Amerikaanse militairen van de
door de NAVO geleide stabilisatiemacht (SFOR) bij de ontvoering en overbrenging naar Guantanamo Bayvan zes Bosnische onderdanen en/of ingezetenen van Algerijnse afkomst, in weerwil van een bindend
interim-besluit van de mensenrechtenkamer voor Bosnië en Herzegovina en van het besluit van het
Bosnische hooggerechtshof tot vrijlating van de verdachten, zoals bevestigd door Manfred Nowak, diedestijds lid was van de kamer voor de rechten van de mens voor Bosnië-Herzegovina; roept ertoe op demogelijke rol van de Bosnische regering in deze zaak nader te onderzoeken; wijst op de noodzaak voor meerinformatie over de mogelijke betrokkenheid van de NAVO in de internationale politiemacht (IPTF) in dit
verband;
26. dringt erop aan dat verder onderzoek wordt gedaan om opheldering te brengen in het vermeende
bestaan van een geheime detentiefaciliteit in Kosovo en de mogelijke betrokkenheid van de vredesmacht voorKosovo (KFOR) bij de illegale detentie van terrorismeverdachten;
27. stelt voor de secretaris-generaal van de NAVO uit te nodigen voor een hoorzitting van de Tijdelijke
Commissie om onder andere opheldering te verschaffen omtrent de mogelijke betrokkenheid van SFOR- en
KFOR-troepen bij de onrechtmatige arrestatie, uitlevering en detentie van terrorismeverdachten;
28. herinnert de lidstaten eraan dat, volgens de rechtspraak van het Europees Hof voor de rechten van de
mens, de lidstaten uit hoofde van zowel het materieel als het formeel recht positieve verplichtingen hebbenmet betrekking tot de mensenrechten, dat zij wetgevende maatregelen dienen te treffen om te voorkomen
dat op hun grondgebied schendingen van de mensenrechten plaatsvinden en dat zij tevens vermeende schen-
dingen moeten onderzoeken en de verantwoordelijken moeten straffen indien zich dergelijke schendingenhebben voorgedaan; merkt voorts op dat zij, in het geval inbreuken op het EVRM, verantwoordelijk kunnenworden gesteld voor de niet-nakoming van die positieve verplichtingen; benadrukt bijgevolg dat de lidstatende verplichting hebben een onderzoek in te stellen om vast te stellen of gebruik is gemaakt van hun grond-gebied of hun luchtruim bij schendingen van de mensenrechten, zij het door de lidstaten zelf of door derde
landen met de nodige directe of indirecte samenwerking door de lidstaten, en dat zij tevens alle noodzake-
lijke wetgevende maatregelen dienen te treffen om een herhaling van dergelijke schendingen te voorkomen;13.12.2006 C 303 E/839 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
Over het gebruik van foltering
29. beklemtoont dat het verbod op foltering en wrede, onmenselijke en onterende behandeling, zoals
gedefinieerd in artikel 1 van het VN-Verdrag tegen foltering, absoluut is en geen uitzonderingen kent, ook
niet in geval van oorlog of oorlogsdreiging, binnenlandse politieke instabiliteit of ander uitzonderlijke situ-aties; wijst erop dat gevallen van eenzame opsluiting, kidnapping en buitengewone uitlevering inbreuken opgrondrechten vormen uit hoofde van het internationaal recht, met name de artikelen 3 en 5 van het EVRM,vooral voorzover deze handelingen neerkomen op foltering of onmenselijke en onterende behandeling;
30. beklemtoont dat verklaringen of bekentenissen die onder foltering of wrede, onmenselijke en
onterende behandeling worden afgelegd in geen enkel geval als geldig of toelaatbaar bewijs voor een recht-bank mogen worden beschouwd, zoals is bepaald in het VN-Verdrag tegen foltering, noch op andere wijzedienen te worden gebruikt; wijst opnieuw op de wijdverbreide scepsis ten aanzien van de betrouwbaarheidvan bekentenissen die onder foltering worden verkregen en ten aanzien van hun waarde voor de voorko-ming en onderdrukking van terrorisme, zoals onder andere de voormalige Britse ambassadeur in Oezbe-
kistan, de heer Craig Murray, tijdens een hoorzitting voor de Tijdelijke Commissie heeft verklaard;
31. vraagt de lidstaten alsmede de toetredingslanden en kandidaat-lidstaten met aandrang om artikel 3 van
het VN-Verdrag tegen foltering strikt na te leven, en met name het beginsel van niet-uitwijzing dat stelt dat„geen enkele Staat die partij is bij dit Verdrag een persoon mag uitzetten of terugzenden naar of uitleverenaan een andere Staat wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat hij daar gevaar zou lopen te
worden onderworpen aan foltering”; verzoekt de Verenigde Staten bovendien hun interpretatie van het
beginsel van niet-uitwijzing, zoals vastgelegd in voornoemd artikel 3, te herzien;
32. verzoekt de lidstaten om, overeenkomstig de aanbeveling van Manfred Nowak, niet langer te
vertrouwen op diplomatieke garanties tegen foltering;
33. roept de Raad op een gemeenschappelijk standpunt in te nemen tegen het gebruik door de lidstaten
van diplomatieke garanties van derde landen in gevallen waarin er gegronde redenen zijn om aan te nemen
dat personen daar gevaar lopen aan foltering of mishandeling te worden blootgesteld;
Over het gebruik van het Europese luchtruim en de Europese luchthavens door de CIA
34. is van mening dat bij vele van de vluchten met CIA-vliegtuigen of vliegtuigen die door de CIA zijn
gehuurd, waarbij het luchtruim en de luchthavens van lidstaten zijn gebruikt herhaaldelijk het Verdrag vanChicago is geschonden omdat de verplichting om daarvoor toestemming te verkrijgen conform artikel 3 vandat verdrag met betrekking tot overheidsvluchten, niet werd nageleefd;
35. betreurt ten zeerste dat geen enkele lidstaat en geen enkel toetredings- of kandidaat-lidstaat procedures
heeft goedgekeurd om na te gaan of civiele toestellen worden gebruikt voor doelen die onverenigbaar zijn
met de internationaal erkende normen op het gebied van mensenrechten;
36. is van mening dat de Europese wetgeving inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim, het
gebruik, de controle en het beheer van het nationale luchtruim, het gebruik van de luchthavens van lidstatenen Europese luchtvaartmaatschappijen tekortschiet; beklemtoont dat het noodzakelijk is dat nieuwe natio-
nale, Europese en internationale normen worden vastgelegd; verzoekt de Commissie vanaf heden de wetge-
ving te verbeteren door een richtlijn voor te stellen om de nationale wetgevingen inzake de controle van deniet-commerciële civiele luchtvaart te harmoniseren;
37. verzoekt de Commissie om aanbevelingen aan de lidstaten te doen ter verbetering van de normen
inzake de controle op de activiteiten van particulier gecharterde vliegtuigen die gebruik maken van Europese
luchthavens en het luchtruim van de EU;
38. acht het noodzakelijk opheldering te verschaffen over de ware inhoud van de op 22 januari 2003 in
Athene ondertekende overeenkomst met betrekking tot de nieuwe transatlantische agenda waarin sprake isvan„meer gebruikmaking van Europese doorgangsfaciliteiten ter ondersteuning van de terugkeer van crimi-
nele/ontoelaatbare vreemdelingen”;
39. acht het noodzakelijk om vast te stellen op welke wijze het luchtruim, civiele en militaire vliegvelden
en bases van de NAVO en de VS feitelijk door de geheime diensten van de VS zijn gebruikt;13.12.2006 C 303 E/840 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
40. acht het noodzakelijk om vast te stellen of er enig bewijs bestaat voor de gebruikmaking van geheime
gevangenissen in enkele Europese landen, zoals in verschillende onderzoeken van journalisten en gerenom-
meerde NGO's wordt beweerd;
Over de tot dusver ondernomen missies van de Tijdelijke Commissie
41. is van oordeel dat de twee officiële missies naar de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en
de Verenigde Staten van Amerika essentiële informatie ten behoeve van de werkzaamheden van de TijdelijkeCommissie hebben opgeleverd en het mogelijk hebben gemaakt om de versie van de politieke autoriteiten
en de zienswijze van de burgermaatschappij rechtstreeks na te trekken;
42. veroordeelt het feit dat de Duitse onderdaan Khaled al-Masri in 2004 gedurende meer dan vier
maanden onrechtmatig werd gedetineerd in Afghanistan; betreurt de onwil van de autoriteiten van de Voor-malige Joegoslavische Republiek Macedonië om te bevestigen dat al-Masri in Skopje was en daar vermoede-
lijk werd vastgehouden voor zijn uitlevering aan Afghanistan door CIA-agenten;
43. betreurt de zeer restrictieve interpretatie van het Verdrag tegen foltering die de regering van de VS
erop na houdt, met name wat betreft het verbod op uitleveringen die tot gevolg kunnen hebben dat overge-leverde personen aan foltering of onterende, wrede en onmenselijke behandeling worden blootgesteld;
Over de toekomstige werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie
44. acht het noodzakelijk dat de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie worden voortgezet en dat
de evaluatie van de desbetreffende feiten wordt verdiept teneinde na te gaan of een of meerdere lidstaten eeninbreuk op artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie hebben gepleegd; beklemtoont tevens dathet goed zou zijn om het onderzoek uit te breiden tot feiten en landen die niet expliciet in onderhavige reso-lutie worden vermeld;
45. beslist bijgevolg dat de Tijdelijke Commissie haar werkzaamheden gedurende de resterende periode
van het voorgeschreven mandaat van twaalf maanden zal voortzetten, onverminderd de bepalingen vanartikel 175 van zijn Reglement met betrekking tot een eventuele verlenging;
46. is van mening dat op het niveau van de EU en de Raad van Europa zo snel mogelijk moet worden
begonnen met het voorbereidend wetgevend werk om te zorgen voor een geschikte juridische beschermingvoor personen die onder de rechterlijke bevoegdheid van de lidstaten vallen, alsook om een doeltreffendeparlementaire controle van de inlichtingendiensten te garanderen, zowel op nationaal als op Europees
niveau; acht het daartoe van essentieel belang om het Bureau voor de mensenrechten van de Europese Unie
op te richten en zijn werkzaamheden te laten beginnen;
47. betreurt de grote verschillen van aanpak die tot dusver aan het licht zijn gekomen tussen de Ameri-
kaanse en het Europese rechtsopvattingen over de zaken die binnen het mandaat van de tijdelijke commissie
vallen; beseft echter dat het internationale terrorisme een van de belangrijkste bedreigingen is voor de veilig-
heid en stabiliteit van de EU en de internationale gemeenschap als geheel en dat deze bedreiging alleenbestreden kan worden met legale middelen in nauwe samenwerking met de VS, wijst erop dat het dringendnoodzakelijk is om buitengewone uitleveringen in het kader van het internationaal recht duidelijk teverbieden en dat de Europese instellingen dringend een gemeenschappelijk standpunt moeten vaststellenover deze kwestie en daarover met de betrokken derde landen overleg moeten plegen;
48. is van mening dat de Tijdelijke Commissie aan het eind van haar werkzaamheden tevens de beginselen
moet aangeven die in aanmerking moeten worden genomen, met name:
—wat betreft de noodzaak van interne EU-controleregelingen, teneinde te waarborgen dat de lidstaten hun
mensenrechtenverplichtingen nakomen;
—bij de nieuwe regels met betrekking tot de uitwisseling van informatie tussen de inlichtingendiensten;
—bij de overeenkomsten met derde landen en internationale organisaties aangaande de strijd tegen het
terrorisme;13.12.2006 C 303 E/841 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL
—bij de overeenkomsten met derde landen in verband met het Europees nabuurschapsbeleid moet het
respect voor de mensenrechten steeds het belangrijkste uitgangspunt zijn;
49. verzoekt zijn Bureau de nodige maatregelen te nemen om de Tijdelijke Commissie, rekening houdend
met de zeer specifieke aard van haar bevoegdheden, in staat te stellen ten volle het haar toegekende mandaat
te vervullen, door tot aan het eind van haar werkzaamheden elke passende afwijking van de interne regelge-ving van het Parlement toe te staan, met name wat betreft:
—het aantal deskundigen die op de hoorzittingen van de Tijdelijke Commissie worden uitgenodigd en een
terugbetaling van hun kosten kunnen krijgen,
—het aantal toegelaten verplaatsingen en afgevaardigden in het kader van officiële delegaties van de Tijde-
lijke Commissie,
—de volledige verslaglegging van de hoorzittingen die onder leiding van de Tijdelijke Commissie plaats-
vinden, en de vertaling van die verslagen in de talen van de EU-landen die bij het onderzoek betrokkenzijn;
50. is verheugd over het optreden van de Raad van Europa, met name van dat van de rapporteur van zijn
Commissie juridische zaken en mensenrechten, en over de samenwerking tussen de Raad van Europa en de
Tijdelijke Commissie;
51. nodigt de Raad en elk van zijn leden, en met name zijn voorzitter, uit om volledige ondersteuning te
verlenen aan de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie, conform het beginsel van loyale samenwer-king zoals vastgelegd in de verdragen en door de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EuropeseGemeenschappen;
52. roept de lidstaten op om sterker aan te sturen op de sluiting van het detentiecentrum in Guantánamo
Bay en om een proactievere rol te spelen teneinde een oplossing te vinden voor gedetineerden tegen wiegeen juridische procedure wordt ingesteld en die niet naar hun oorsprongsland of land van vestiging kunnenterugkeren omdat zij staatloos zijn geworden of gevaar lopen aan foltering of een andere wrede, onmense-lijke of onterende behandeling te worden blootgesteld;
53. dringt er bij de lidstaten op aan om alle Europese burgers en vroegere ingezetenen van de EU die thans
in Guantánamo zijn gedetineerd, alle nodige ondersteuning en hulp, met name juridische bijstand, te doentoekomen;
54. moedigt het Comité inzake de voorkoming van foltering (CPT) van de Raad van Europa aan ernaar te
streven dat elke lidstaat van de Raad van Europa zijn verplichting (
1) nakomt om het CPT over iedere deten-
tiefaciliteit op zijn grondgebied te informeren en toegang te verlenen tot dergelijke faciliteiten;
55. moedigt de Commissie aan om de Tijdelijke Commissie verder te blijven ondersteunen in alle stappen
die zij moet ondernemen;
56. herinnert aan het essentiële belang van volledige samenwerking met de parlementen van de lidstaten,
de toetredingslanden, de kandidaat-lidstaten en de geassocieerde landen, in het bijzonder met diegenen die
werkzaamheden hebben ondernomen met betrekking tot hetzelfde onderwerp;
*
* *
57. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen
en parlementen van de lidstaten en de toetredingslanden, de kandidaat-lidstaten en de geassocieerde landen,
alsook aan de Raad van Europa en aan de regering en de beide kamers van het Congres van de Verenigde
Staten van Amerika.
(1) Europees Verdrag ter voorkoming van foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Ref.:
CPT/Inf/C(2002) 1 [EN] (Part 1) —Straatsburg, 26.XI.1987, artikel 8.13.12.2006 C 303 E/842 Publicatieblad van de Europese Unie
Donderdag, 6 juli 2006NL