NL Publicatieblad van de Europese Unie C 235/13

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

2013/C 235/06

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (2)

„CHÂTAIGNE D’ARDÈCHE”

EG-nummer: FR-PDO-0005-0874-12.04.2011

BGA ( ) BOB ( X )

1. Naam

„Châtaigne d’Ardèche”

2. Lidstaat of derde land

Frankrijk

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.6. Groenten, fruit en granen, in ongewijzigde staat of verwerkt.

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

De oorsprongsbenaming „Châtaigne d’Ardèche” is voorbehouden voor fruit van de oude plaatselijke rassen van de Castanea sativa Miller, die behoren tot een aan de plaatselijke omstandigheden van de Ardèche aangepaste populatie (ecotype) met de volgende gemeenschappelijke kenmerken:

de vruchten zijn elliptisch van vorm met een duidelijke, behaarde punt. Ze zijn lichtkastanjebruin tot donkerbruin van kleur en hebben verticale strepen. De aanhechtingsplaats aan de bolster (de navel) is klein. Na het pellen is de kern roomwit tot lichtgeel met een duidelijk geribbeld oppervlak. Het zaadvlies kan de kern binnendringen en deze zelfs splijten.

De oorsprongsbenaming „Châtaigne d’Ardèche” heeft betrekking op verse, ongeschilde kastanjes, hele, gedroogde, geschilde kastanjes en kastanjemeel.

De „Châtaigne d’Ardèche” heeft typische geuren die worden gekenmerkt door subtiele hints van brioche, melkbrood, pompoen, zoete aardappel en honing. In de gedroogde vormen (gedroogde kastanjes en kastanjemeel) worden bovendien geuren van noten als amandelen en hazelnoten, en van gebak waargenomen. De kastanje heeft een duidelijk waarneembare zoete smaak, eventueel met een licht bittere toets. Deze twee smaken zijn nog duidelijker in de gedroogde vormen.

Bij de analyse worden in 100 g verse kernen de volgende waarden gemeten:

— drogestofgehalte: meer dan 37 %;

— totaalgehalte aan koolhydraten: ten minste 34 %.

De vruchten die bestemd zijn om vers aan de consument te worden verkocht, worden aangeboden in partijen met vruchten van gelijke grootte met maximaal 100 stuks per kilogram, terwijl andere vruchten een grootte kunnen hebben die tot 200 stuks per kilogram kunnen opleveren.

De kastanjes worden op de volgende manieren aangeboden:

— vers aangeboden kastanjes hebben een glanzende schil en een volle kern. In iedere aangeboden hoeveelheid vertoont maximaal 10 % van de vruchten tekenen van inwendige aantasting door schimmels of insecten;

— hele, gepelde, droog aangeboden kastanjes zijn gebroken wit tot bleekgeel van kleur. De verticale nerven van de kern zijn duidelijk zichtbaar en er kunnen resten van het zaadvlies in voorkomen. Maximaal 5 % van de gedroogde kastanjes vertoont gebreken. Ze hebben een vochtgehalte van maximaal 10 %;

— kastanjemeel is gebroken wit tot bleekgeel van kleur. Het heeft een vochtgehalte van maximaal 10 %. Door de fijne korrels, die kleiner zijn dan of gelijk zijn aan 800 μm (en waarvan ten minste 80 % kleiner is dan of gelijk aan 300 μm), heeft het bij aanraking een fijne textuur.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

—

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle handelingen van de oogst tot het eindproduct moeten in het geografische gebied worden uitgevoerd.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz.

—

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Op de etikettering van de afzonderlijke verpakkingen worden in de hieronder aangegeven volgorde de volgende gegevens in hetzelfde gezichtsveld en op de voorkant van de verpakking aangebracht:

— de oorsprongsbenaming „Châtaigne d’Ardèche” in letters die ten minste even groot zijn als die van de grootste letters op het etiket;

— indien van toepassing, onmiddellijk gevolgd door een van de volgende vermeldingen: „Farine de châtaignes” (kastanjemeel), „Châtaignes sèches entières” (hele, gedroogde kastanjes);

— het BOB-logo van de Europese Unie;

— het oogstjaar (behalve voor verse kastanjes).

4. Afbakening van het geografische gebied

Het geografische gebied van de „Châtaigne d’Ardèche” ligt ten westen van de Rhônevallei, aan de rand van het Centraal Massief, en strekt zich hoofdzakelijk uit over het grondgebied van het departement Ardèche.

Dit geografische gebied is afgebakend volgens criteria die verband houden met natuurlijke factoren (bergachtig terrein; arme, zure bodem; hellingen, enz.) en menselijke factoren (aanwezigheid van eeuwenoude kastanjeboomgaarden, van gebouwen die te maken hebben met de kastanje-industrie, van productiewijzen van de „Châtaigne d’Ardèche”, enz.) die typisch zijn voor de streek van de „Châtaigne d’Ardèche”.

Het bestaat uit 197 gemeenten waarvan er 188 tot het departement Ardèche behoren, 7 tot het departement Gard en 2 tot het departement Drôme. Het geografische gebied strekt zich uit over:

Het departement Ardèche: — Alle volgende kantons: Lamastre, Vernoux-en-Vivarais, Saint-Pierreville, Thueyts, Privas, Vals-les-Bains, Aubenas, Valgorge. — Het kanton Antraigues-sur-Volane met uitzondering van de gemeente Lachamp-Raphaël. — Het kanton Cheylard met uitzondering van de gemeenten (Le) Chambon, Saint-Andéol-de-Fourchades. — Het kanton Joyeuse met uitzondering van de gemeenten Beaulieu, Chandolas, Grospierres, Labeaume, Saint-Alban-Auriolles. — Het kanton Largentière met uitzondering van de gemeenten Chauzon, Uzer, Vinezac. — Het kanton Saint-Félicien met uitzondering van de gemeente Lafarre. — Het kanton (Les) Vans met uitzondering van de gemeenten Banne, Berrias-et-Casteljau, Saint-André-de-Cruzières, Saint-Sauveur-de-Cruzières. — Het kanton (La) Voulte-sur-Rhône met uitzondering van de gemeenten Charmes-sur-Rhône, (La) Voulte-sur-Rhône. — De gemeenten Burzet, Pereyres, Saint-Pierre-de-Colombier, Rochessauve, Saint-Julien-en-Saint-Alban, Montpezat-sous-Bauzon, (Le) Roux, Saint-Martin-sur-Lavezon, Saint-Pierre-la-Roche, Sceautres, Labatie-d’Andaure, Saint-Agrève, Saint-Jeure-d’Andaure, Borne, Laval-d’Aurelle, Saint-Laurent-les-Bains, Lachapelle-sous-Chanéac, Intres, Saint-Jean-Roure, Saint-Julien-Boutières, Saint-Martin-de-Valamas, Alboussière, Champis, Saint-Romain-de-Lerps, Saint-Sylvestre, Toulaud, Boucieu-le-Roi, Colombier-le-Jeune, Saint-Barthélémy-le-Plain, Saint-Jean-de-Muzols, Aubignas, Berzème, Darbres, Lussas, Mirabel, Saint-Gineis-en-Coiron, Saint-Jean-le-Centenier, Saint-Laurent-sous-Coiron, Saint-Pons,

Het departement Gard: — de gemeenten Bordezac, Gagnières, Peyremale, Aujac, Courry, Meyrannes, Saint-Brès.

Het departement Drôme: — de gemeenten Tain-l’Hermitage en Gervans.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Natuurlijke factoren

Het geografische gebied ligt aan de zuidoostelijke rand van het Centraal Massief. De bodem waarop de kastanjebomen staan, is voornamelijk van plutonische of metamorfe oorsprong en heeft als gemeenschappelijk kenmerk dat hij zuur (pH van 4,8 tot 5,5), arm aan voedingsstoffen en goed gedraineerd is. De kastanjeboom groeit het liefst op steile hellingen waar hij maximaal profiteert van de zonneschijn en waar een intensieve of meer veeleisende teelt niet mogelijk was. Het grondgebied van de kastanjebomen in de Ardèche wordt verder gekenmerkt door een ligging op een hoogte van 300 tot 900 m, een gemiddelde neerslag van 700 tot 800 mm per jaar en slechts twee droge maanden. Het klimaat wordt gekenmerkt door mesothermale temperaturen, dat wil zeggen met lange, gematigde zomers en koude winters.

Menselijke factoren

Al in de middeleeuwen was de kastanjeboom een belangrijk gewas in de Ardèche.

Sinds de zeventiende eeuw, toen zich een aanzienlijke toename van het aantal kastanjebomen in de Ardèche voordeed, hebben de producenten in het gebied, door de interessantste bomen te enten, een empirische selectie gemaakt van oude lokale variëteiten van de Castanea sativa Miller die zich aangepast hadden aan de plaatselijke bodem en het klimaat. De kastanjes van de Ardèche werden dus al zeer vroeg geproduceerd met de voor deze streek meest geschikte variëteiten, die daardoor uitstekende en specifieke gemeenschappelijke smaakkwaliteiten hebben. Bovendien bleef de productie van deze variëteiten geconcentreerd in de Ardèche.

De „Châtaigne d’Ardèche” wordt geteeld in traditionele, extensieve boomgaarden op hellingen die vaak zijn afgegraven tot terrassen, met een beperkte dichtheid van 100 kastanjebomen per hectare. De bomen worden geënt op een onderstam van het geslacht Castanea. Bij het onderhoud van de kastanjeboomgaarden wordt rekening gehouden met hun multifunctionaliteit, het traditionele landschap en de lokale praktijken (begroeiing met gras en bosbessenstruiken is toegestaan), waarbij werd gekozen voor een natuurlijke manier van telen: bemesting en chemische aanpassingen zijn verboden en behandelingen tijdens de teelt komen tegenwoordig vrijwel niet meer voor. De jaarlijkse opbrengst per boom is niet groter dan 100 kg verse kastanjes en de jaarlijkse opbrengst van de kastanjeboomgaarden is gemiddeld niet groter dan 5 ton verse kastanjes per hectare per bedrijf.

De kastanjes worden geoogst wanneer ze volledig rijp zijn, nadat ze van de boom zijn gevallen. Het gebruik van apparatuur om de bomen te schudden of van chemicaliën om de vruchten eerder te doen vallen, is verboden. De vruchten moeten snel na het vallen worden geoogst om gezond aan de vruchtenveilingen te worden geleverd. De vruchten worden, alvorens te worden bewerkt of in koelhuizen te worden bewaard, in geventileerde verpakkingen in een droge, donkere, goed geventileerde ruimte opgeslagen.

Al heel lang werd gezocht naar conserveringstechnieken om de bewaartijd van deze verse, delicate vruchten te verlengen. Drogen met warme lucht is daarvan ongetwijfeld de oudste. In de zeventiende eeuw konden kastanjes worden gedroogd op in de schouw aangebrachte rekken, in aangepaste ovens of in „clèdes”, huisjes van droog metselwerk met een etage. Momenteel bedraagt de minimale droogtijd 7 dagen. De kastanjes worden geleidelijk gedroogd met warmeluchtcirculatie bij een temperatuur die zo dicht mogelijk bij 50 °C ligt, om plotselinge uitdroging te voorkomen waardoor de vruchten zouden denatureren, tot ze een watergehalte van maximaal 10 % hebben, wat garant staat voor een goede conservering. Uiterlijk op 31 januari volgend op de oogst vindt het drogen plaats. Nadat ze droog zijn, worden de kastanjes machinaal gepeld en daarna gesorteerd om de vruchten met gebreken te verwijderen (maximaal 5 % van de vruchten mag tekenen van aantasting door schimmels of insecten vertonen). Deze vruchten kunnen vervolgens worden verkocht als gedroogde kastanjes of in een molen worden vermalen tot meel met de vereiste fijnheid.

5.2. Specificiteit van het product

De benaming „Châtaigne d’Ardèche” geldt uitsluitend voor oude lokale variëteiten van Castanea sativa Miller, geselecteerd en geproduceerd in de oorspronkelijke plaats van herkomst.

Op verschillende plaatsen werden aan de oude lokale variëteiten van deze soort verschillende namen gegeven, maar zij hebben alle dezelfde specifieke kenmerken.

De „Châtaigne d’Ardèche” onderscheidt zich van de andere kastanjes die doorgaans op de markt worden aangetroffen door de volgende kenmerken:

— de vruchten zijn klein tot middelgroot. De geoogste vruchten worden meestal verdeeld in kleine en middelgrote exemplaren; — 30 % middelgrote vruchten (65 tot 85 vruchten/kg); — 50 % kleine vruchten (86 tot 100 vruchten/kg); — 20 % zeer kleine vruchten (van meer dan 100 tot 200 vruchten/kg);

— een kleine rechthoekige aanhechtingsplaats die niet doorloopt op de zijvlakken;

— een rijk aroma en in verse vorm na het koken een zachte textuur. Uit de organoleptische analyses van deze vruchten blijken na het koken de volgende specifieke sensorische eigenschappen: — een betrekkelijk stevige structuur die geleidelijk evolueert naar een zeer duidelijk zacht, zalfachtig aanvoelen; — een licht bittere smaak; — typerende aroma’s: subtiele hints van brioche, melkbrood, pompoen, zoete aardappel en honing;

— een uitgesproken zoete smaak: uit analyses van de glucosesamenstelling van de „Châtaignes d’Ardèche” blijkt dat de kastanjes een hoog gehalte aan mono- en disachariden bezitten, veelal meer dan 14 % (in verhouding tot de droge stof), wat meer is dan de doorgaans waargenomen waarden en de zoete smaak verklaart.

De „Châtaigne d'Ardèche” wordt in gedroogde vorm (gedroogde kastanjes en kastanjemeel) met name gekenmerkt door:

— naast de eerdergenoemde aromatische kenmerken bovendien geuren van noten als amandelen en hazelnoten, en van gebak;

— een meer uitgesproken zoete en bittere smaak dan in de verse vruchten;

— een lichte kleur van gebroken wit tot bleekgeel;

— een lage vochtigheidsgraad van maximaal 10 %;

— bij aanraking een fijne textuur voor het meel.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product

De opmerkelijke geschiktheid van de Ardèche voor de kastanjeproductie heeft ertoe geleid dat in deze streek al zeer vroeg kastanjebomen voorkwamen, eerst in het wild (vanaf het Tertiair), later in geteelde vorm (getuige geschreven bronnen vanaf de middeleeuwen). Ook nu nog behoren de kastanjeboomgaarden op de hellingen tot het typische landschap van de Ardèche, dat wordt gekenmerkt door stenen muurtjes en terrassen, hoekstenen van de traditionele kastanjeteelt.

De specifieke kenmerken van de „Châtaigne d’Ardèche” zijn het gevolg van:

— de lichte, goed doorlatende, zure grond, waardoor de geselecteerde kastanjevariëteiten goed kunnen wortelen en gedijen;

— het klimaat, dat met de vele uren zonneschijn en de regen aan het begin van de herfst bevorderlijk is voor de ontwikkeling van de vruchten;

— de aanpassing van de oude lokale variëteiten van Castanea sativa Miller aan de plaatselijke natuurlijke omstandigheden en de traditionele productietechnieken, die zorgen voor het rijke aroma en de romige textuur van de kastanjes;

— de plaatsing van de bomen op hellingen, waardoor ze maximaal van de zonneschijn profiteren, wat leidt tot een grote opslag van suikers in de vruchten;

— de lage dichtheid van de boomgaarden en een weinig intensieve teelt, hetgeen bijdraagt aan de productie van vruchten die al hun aromatisch potentieel tot ontwikkeling kunnen brengen;

— de van de oogst tot het eindproduct toegepaste lokale praktijken, waardoor dit potentieel behouden blijft: — de vruchten worden geoogst als ze helemaal rijp zijn, waardoor ze hun kenmerkende rijke aroma en hoge suikergehalte behouden; — een kastanjeselectie die is aangepast aan de lokale variëteiten en de voorgeschreven voorwaarden voor opslag en verwerking, waardoor deze kenmerken tot het eindproduct behouden blijven; — de selectie van de gedroogde kastanjes vóór het malen, waardoor de karakteristieke lichte kleur van het meel wordt verkregen; — het langzaam en geleidelijk drogen, waardoor de organoleptische eigenschappen van de „Châtaigne d'Ardèche” tot uitdrukking worden gebracht zonder dat dit leidt tot een koekjessmaak, en waarmee de lichte kleur van de gedroogde kastanjes en het kastanjemeel wordt verkregen; — het zorgvuldig malen om de gewenste fijnheid te verkrijgen; — en ten slotte het lage vochtgehalte van de droge kastanjes en het meel, waardoor de zoete smaak en de gevormde aroma’s worden versterkt.

Dankzij deze kenmerken is de status van de „Châtaigne d’Ardèche”, zowel vers als gedroogd of in de vorm van meel, overgegaan van basisvoedsel voor de plaatselijke bevolking tot de negentiende eeuw, tot een onmisbaar onderdeel van de lokale gastronomie in onze tijd.

Sinds de late negentiende eeuw hebben verschillende oude, gerenommeerde plaatselijke bedrijven bekende producten als gekonfijte kastanjes en kastanjepuree ontwikkeld, met kastanjes van de Ardèche als hoofdbestanddeel.

De „Châtaigne d’Ardèche” prijkt op het menu bij grote chefs. De kastanjes van de Ardèche worden in hun verschillende toepassingen in de inventaris van het Franse culinaire erfgoed door de Conseil National des Arts Culinaires (Nationale Raad voor de Kookkunst) een iconisch product genoemd.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006 (3))

https://www.inao.gouv.fr/fichier/CDCChataigneDArdeche2013.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(3) Vgl. voetnoot 2.