[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 12.2.2008

COM(2008) 70 definitief

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

betreffende de deelname van de Europese Gemeenschap aan de onderhandelingen over een wettelijk bindend instrument voor kwik in aansluiting op besluit 24/3 van de Beheersraad van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP)

A. TOELICHTING

1. DOELSTELLINGEN

Met de aanbeveling wordt beoogd een betrouwbare, coherente en overtuigende onderhandelingspositie van de Gemeenschap te waarborgen bij het proces dat door de Beheersraad van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) op zijn 24e zitting (besluit 24/3 inzake beheer van chemische stoffen) in gang is gezet met het oog op de aanneming van een internationaal wettelijk bindend instrument voor kwik.

2. ALGEMENE CONTEXT

Het UNEP heeft al in 2003 erkend dat er voldoende bewijs bestaat dat kwik en kwikverbindingen wereldwijd grote schade berokkenen en dat verdere internationale maatregelen gerechtvaardigd zijn om de risico’s voor de gezondheid van de mens en het milieu als gevolg van het vrijkomen van kwik en kwikverbindingen in het milieu te verminderen. Het besluit tot vaststelling van een "programma voor internationale actie op het gebied van kwik" riep echter niet op tot de aanneming van wettelijk bindende maatregelen inzake kwik op wereldwijde schaal.

Op zijn 23e zitting heeft de beheersraad van het UNEP besluit 23/9 aangenomen, waarbij werd besloten de beoordeling van de behoefte aan verdere actie op het gebied van kwik tot de volgende zitting uit te stellen en daarbij een hele reeks opties in aanmerking te nemen, inclusief de mogelijkheid van een wettelijk bindend instrument, partnerschappen en andere acties.

Tijdens de 24e zitting van de beheersraad van het UNEP is het debat over de behoefte aan een wettelijk bindend instrument op internationaal niveau opnieuw aangezwengeld. Daarbij is nog geen overeenstemming bereikt. Wel heeft de beheersraad zich uitgesproken over een lijst van prioritaire acties, zoals de beperking van vraag en aanbod van kwik op mondiaal niveau, en een open werkgroep ad hoc ("ad-hoc open-ended working group") ingesteld die voor elke prioriteit de mogelijke maatregelen en strategieën moet onderzoeken, alsmede de haalbaarheid en doeltreffendheid van vrijwillige en wettelijk bindende oplossingen, de uitvoeringsmodaliteiten en de kosten en baten van de maatregelen en strategieën[1].

De open werkgroep ad hoc moet twee keer bijeenkomen, de eerste keer vóór de 10e bijzondere zitting van de beheersraad van het UNEP in de week van 12 november 2007 en de tweede keer in de periode tussen die bijzondere zitting en de voor februari 2009 geplande 25e reguliere zitting van de beheersraad. De werkgroep is belast met het opstellen van een voortgangsverslag voor de bijzondere zitting en een eindverslag met de opties en aanbevelingen voor de 25e zitting van de beheersraad.

Op EU-niveau heeft de Commissie in 2005 de Strategie van de Gemeenschap voor kwik[2] aangenomen. In actie 5 van de strategie wordt gesteld: "als proactieve bijdrage tot een voorgestelde op wereldwijde schaal georganiseerde aanpak om geleidelijk een eind te maken aan de primaire productie van kwik en te voorkomen dat overschotten opnieuw op de markt worden gebracht, …,is de Commissie van plan … de uitvoer van kwik uit de Gemeenschap in de periode tot 2011 geleidelijk stop te zetten." Actie 20 stelt: "om het aanbod van kwik op internationaal niveau te beperken moet de Gemeenschap ijveren voor een wereldwijde stopzetting van de primaire productie en andere landen aansporen om ervoor te zorgen dat overschotten niet opnieuw op de markt worden gebracht". In zijn reactie op de strategie onderstreept de Raad in zijn resolutie van 16 juni 2005 het belang van deze actie maar "acht dit niet voldoende om de volksgezondheid en het milieu te behoeden voor de schadelijke gevolgen van kwik dat in het milieu is vrijgekomen; bijgevolg is daarnaast een internationale inspanning geboden, met het oog op een akkoord over een juridisch bindend instrument" .

Dit was ook het standpunt van de EU in de 24e zitting van de beheersraad van het UNEP (5-9 februari 2007). Sommige Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen steunden het initiatief voor een wereldwijd wettelijk bindend rechtsinstrument voor kwik maar andere landen zoals de VS, Canada, China en India weigerden vooralsnog aan een wettelijk bindende maatregel deel te nemen.

Daaruit blijkt duidelijk dat de structuur in vier stappen die nu door het UNEP wordt voorgesteld (zie hierboven), doorslaggevend zal zijn voor de verbintenis van de internationale gemeenschap ten behoeve van verdere maatregelen in de vorm van hetzij een bindend rechtsinstrument, hetzij andere instrumenten. Uit de laatste zittingen van de beheersraad van het UNEP blijkt duidelijk dat de werkgroep, ook zonder formeel onderhandelingsmandaat, daadwerkelijk gedurende de eerste fase van zijn werkzaamheden als een internationaal onderhandelingscomité zal functioneren. Het streven van de Gemeenschap om een wereldwijd wettelijk bindend instrument voor kwik in te voeren, moet bijgevolg op coherente en overtuigende wijze verdedigd en gesteund worden. Daarom is versterkte samenwerking voor groot belang voor een kwalitatief hoge bijdrage aan dit proces.

3. BESTAANDE COMMUNAUTAIRE BEPALINGEN

Kwik is een in de bestaande Gemeenschapswetgeving reeds verregaand gereguleerde stof. Het acquis op het gebied van kwik bestaat uit een tiental richtlijnen en besluiten die het kwikgehalte in bepaalde producten, van cosmetische artikelen tot batterijen, beperken of die het op de markt brengen en het gebruik van kwikhoudende producten aan banden leggen. Hoofdstuk 5.3 van de effectbeoordeling bij het onlangs gepubliceerde voorstel voor een verordening inzake het verbod op de uitvoer voor en de veilige opslag van metallisch kwik[3] bevat een overzicht van de communautaire wetgeving op het gebied van kwik. Een ander belangrijk stuk communautaire wetgeving waaraan nog wordt gewerkt, is het voorstel voor een richtlijn betreffende de beperking van het op de markt brengen van bepaalde kwikhoudende meettoestellen[4]. Dit voorstel gaat net als de kwikstrategie zelf vergezeld van een effectbeoordeling.

B. AANBEVELING

In het licht van het voorafgaande beveelt de Commissie aan dat:

a) de Raad de Commissie machtigt om namens de Europese Gemeenschap en met betrekking tot onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallende kwesties deel te nemen aan de onderhandelingen over een wettelijk bindend instrument voor kwik in aansluiting op besluit 24/3 van de beheersraad van het UNEP, in eerste instantie in het kader van de bij dat besluit opgerichte open werkgroep ad hoc.

b) de Raad de Commissie machtigt om deze onderhandelingen, in overleg met het door de Raad ingestelde speciale comité, namens de Europese Gemeenschap te voeren overeenkomstig de in de bijlage uiteengezette onderhandelingsrichtsnoeren;

c) de Commissie en de lidstaten, wanneer de onderhandelingen betrekking hebben op kwesties die onder de gedeelde bevoegdheid van de Gemeenschap en van de lidstaten vallen, gedurende het onderhandelingsproces intensief samenwerken met het oog op een consequente internationale vertegenwoordiging van de Europese Gemeenschap.

BIJLAGE

Richtsnoeren voor de onderhandelingen

1. In het kader van het beoordelings- en onderhandelingsproces onder auspiciën van het UNEP zorgt de Commissie ervoor dat het geheel van maatregelen en beschikbare opties voor een wereldwijd risicobeheer van kwik in aanmerking wordt genomen, met bijzondere aandacht voor de primaire productie van kwik, de handelsbeperkingen voor metallisch kwik, kwikhoudende producten en het gebruik van kwik door de chloor/alkali-industrie. De Commissie streeft naar de snelle goedkeuring van passende wettelijk bindende maatregelen met betrekking tot deze kwesties en de relevante partijen op de wereldmarkt.

2. De Commissie ziet erop toe dat de bepalingen van het toekomstige wettelijk bindende instrument in overeenstemming zijn met de betrokken communautaire wetgeving en met internationale bepalingen, alsmede met de doelstellingen van het communautaire beleid, in het bijzonder de strategie van de Gemeenschap voor kwik.

3. De Commissie zorgt ervoor dat het ontwerp voor een wettelijk bindend instrument inzake kwik passende bepalingen bevat die het de Gemeenschap mogelijk maken partij te worden bij de overeenkomst.

4. De Commissie brengt aan de Raad verslag uit over het resultaat van de onderhandelingen en over eventuele problemen bij de onderhandelingen.

[1] Besluit 24/3 van de beheersraad van het UNEP van 9 februari 2007

[2] COM(2005) 20 def. van 28.1.2005.

[3] COM(2006) 636 def. van 26.10.2006.

[4] COM(2006) 69 def. van 21.2.2006.