TOELICHTING

1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

• Motivering en doel van het voorstel

Het Financieel Reglement stelt de beginselen en algemene financiële regels vast voor de vaststelling en uitvoering van de begroting van de Unie en de controle op de financiën van de Unie.

Wanneer een door de Commissie opgelegde boete, andere dwangsom of sanctie voor de rechterlijke instanties van de Unie wordt aangevochten, kunnen degenen tot wie de boete is gericht, deze provisorisch betalen of een bankgarantie stellen ter dekking van het bedrag van de boete en de toepasselijke rente voor het uitstel van betaling, totdat het definitieve vonnis is gewezen. In geval van provisorische betaling crediteert de betrokken partij het bedrag op een bankrekening van de Commissie. Sinds 2009 worden de provisorisch aan de Commissie betaalde boeten gestort in een speciaal fonds (BUFI) om direct of indirect te worden belegd in zeer veilige staatsobligaties om de waarde ervan veilig te stellen indien dergelijke bedragen aan de betrokken partij moeten worden terugbetaald op grond van de nietigverklaring of verlaging van de boete door de rechterlijke instanties van de Unie.

In zijn arrest van 20 januari 2021 in zaak C-301/19 P, Commissie/Printeos, oordeelde het Hof dat de Commissie, wanneer zij krachtens artikel 266, lid 1, VWEU, verplicht is de nodige maatregelen te nemen ter uitvoering van een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie waarbij een door een onderneming provisorisch betaalde mededingingsboete wordt verlaagd of nietig verklaard, verplicht is vertragingsrente te betalen wegens te late terugbetaling van de boete vanaf de datum waarop de onderneming de boete provisorisch heeft betaald tot de datum van terugbetaling.

In het kader van haar hogere voorziening in zaak C-221/22 P, Commissie/Deutsche Telekom, heeft de Commissie het Hof verzocht zijn arrest in de zaak Printeos te herzien teneinde de verplichtingen te verduidelijken die op de Commissie rusten in geval van verlaging of nietigverklaring van een provisorisch betaalde boete om de degene tot wie de boete is gericht, adequaat te compenseren voor het feit dat de gelden van de betaalde boete niet beschikbaar waren in de periode waarin zij aan rechterlijke toetsing was onderworpen.

Zolang het Hof van Justitie de gevraagde verduidelijkingen niet heeft verstrekt, heeft de Commissie echter te maken met ongeziene rentevorderingen die ver boven de rente op de provisorisch betaalde bedragen liggen en waarvoor in de begroting van de Unie een passende oplossing moet worden gevonden. Onverminderd de uitkomst van het beroep in zaak C-221/22 P is het daarom dringend noodzakelijk wetgevingsmaatregelen voor te stellen om te zorgen voor een passend compensatieniveau in geval van terugbetaling van een provisorisch betaalde boete en het vermogen van de begroting van de Unie om in de daaruit voortvloeiende financiële behoeften te voorzien. Dit vereist een aantal gerichte wijzigingen van artikel 48, lid 2, artikel 99, lid 4, artikel 107, lid 2, en artikel 108, leden 1, 2 en 4.

Overeenkomstig het algemene beginsel van herstel in de vorige toestand dat van toepassing is op de terugbetaling van door de instellingen van de Unie opgelegde en provisorisch betaalde boeten, andere dwangsommen of sancties die later door het Hof van Justitie van de Europese Unie zijn nietig verklaard of verlaagd, moet worden verduidelijkt dat een negatief rendement op het provisorisch geïnde bedrag van dergelijke boeten, andere dwangsommen of sancties niet in mindering mag worden gebracht op het terug te betalen bedrag.

Ter compensatie van het verlies van het genot van de gelden vanaf de datum waarop de onderneming de boete provisorisch aan de Commissie heeft betaald tot de datum van terugbetaling, wordt voorgesteld het terugbetaalde bedrag te verhogen met rente tegen de rentevoet die de Europese Centrale Bank voor haar basisherfinancieringstransacties hanteert, vermeerderd met anderhalf procentpunt, als passende compensatie voor de onderneming in dergelijke situaties, waardoor geen andere rentevoet op dat bedrag hoeft te worden toegepast. Dit percentage komt overeen met de rentevoet die van toepassing is op de schuldenaar wanneer de schuldenaar ervoor kiest de betaling van een geldboete, een andere dwangsom of een sanctie uit te stellen en een financiële zekerheid stelt in plaats van betaling.

In afwijking van de algemene regel dat de begroting geen negatieve ontvangsten mag bevatten, moet worden gespecificeerd dat de bovengenoemde rente en alle andere heffingen die verschuldigd zijn op dergelijke nietig verklaarde of verlaagde bedragen van boeten, andere dwangsommen of sancties, met inbegrip van eventuele negatieve opbrengsten in verband met die bedragen, moeten worden beschouwd als negatieve ontvangsten van de begroting van de Unie, teneinde ongewenste gevolgen voor de uitgavenzijde van de begroting van de Unie te voorkomen.

Om de buitensporige druk op de uitgavenzijde van de begroting van de Unie zo snel mogelijk te verhelpen, wordt dit voorstel los van de komende herziening van het Financieel Reglement gepresenteerd.

• Samenhang met bestaande bepalingen op dit beleidsterrein

Dit voorstel is volledig in overeenstemming met de bestaande algemene financiële regels en beoogt buitensporige druk op de begroting van de Unie als gevolg van de rechtspraak in zaak Printeos te voorkomen.

2. RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

• Rechtsgrondslag

Het voorstel is gebaseerd op artikel 322, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

• Subsidiariteit (voor niet-exclusieve bevoegdheden)

De vaststelling van de algemene financiële regels van de Unie valt onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie.