De EU-garantie dekt financierings- en investeringsverrichtingen die door de EIB in het kader van het venster infrastructuur en innovatie (IIW) en door het EIF in het kader van het venster kmo’s (SMEW) worden ondertekend. De aanvankelijke verdeling tussen de twee vensters was maximaal 13,5 miljard EUR voor het IIW en maximaal 2,5 miljard EUR voor het SMEW. Gezien de bijzonder grote respons op het SMEW heeft het EFSI-bestuur besloten om het SMEW te versterken door in juli 2016 500 miljoen EUR van het IIW naar het SMEW over te hevelen. In de EFSI 2.0-verordening werd het aandeel van het SMEW verder verhoogd en werd een limiet van 6,5 miljard EUR vastgesteld die door het bestuur kan worden opgetrokken tot maximaal 9 miljard EUR (tabel 1).

De Unie verleent de EIB een onvoorwaardelijke en onherroepelijke afroepgarantie voor financierings- en investeringsverrichtingen in het kader van het EFSI. Doordat de EU-garantie de EIB een groter risicodragend vermogen verschaft, maakt zij meer projecten met een hoger risico die door financierings- en -investeringsverrichtingen van de EIB in het kader van het venster infrastructuur en innovatie (IIW) worden ondersteund, mogelijk en helpt zij bijgevolg marktfalen en suboptimale investeringssituaties aan te pakken. De EU-garantie maakt het ook mogelijk dat het Europees Investeringsfonds (EIF) een groter leningvolume verstrekt en dat een groter aantal ondernemingen onder het venster kmo’s valt, waardoor kmo’s en kleine midcapondernemingen gemakkelijker toegang tot financiering krijgen.

De afsluitdatum voor alle cijfers in dit verslag is 31 december 2020.

In artikel 18, lid 3, punt b), van de EFSI-verordening is bepaald dat de Commissie uiterlijk op 30 juni 2018 en daarna om de drie jaar een uitgebreid verslag over het gebruik van de EU-garantie en de werking van het garantiefonds moet publiceren.

In het kader hiervan is de EU-garantie die is toegewezen aan de versterking van de leninggarantiefaciliteit van COSME (COSME LGF) verhoogd tot 1,484 miljard EUR en is de EU-garantie die toegewezen is aan de versterking van de garantiefaciliteit voor kmo’s (InnovFin SMEG) verhoogd tot 1,4 miljard EUR.

Het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) werd samen met de Europese investeringsadvieshub (EIAH) en het Europees investeringsprojectenportaal (EIPP) in 2015 opgericht bij Verordening (EU) 2015/1017 van het Europees Parlement (EP) en de Raad van 25 juni 2015, tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013 (de EFSI-verordening), met als doel investeringen in de Unie een nieuwe impuls te geven door het aantrekken van particuliere financiering. De overeenkomst betreffende het beheer van het EFSI en betreffende de verlening van de EU-garantie (de EFSI-overeenkomst) werd op 22 juli 2015 door de Commissie en de Europese Investeringsbank (EIB) ondertekend.

Eind 2020 had de EIB-groep (EIB en EIF) 1 549 verrichtingen in het kader van het EFSI goedgekeurd voor een totale financiering van 103 miljard EUR. Eind 2020 waren hiervan al 1 421 verrichtingen ondertekend, voor een totale financiering van 82,7 miljard EUR. Verwacht wordt dat deze goedgekeurde verrichtingen in alle EU-lidstaten en voor alle in de EFSI-verordening beschreven doelstellingen 545,3 miljard EUR aan investeringen zullen mobiliseren (waarvan de totale investeringen voor reeds ondertekende verrichtingen 479,5 miljard EUR bedragen), waarbij meer dan de helft is toegewezen aan onderzoek, ontwikkeling en innovatie en aan kmo’s en midcapondernemingen (zie figuur 1).

In dit deel wordt het gebruik van de EU-garantie in het kader van de verschillende door het EFSI ondersteunde activiteiten besproken. De EU-garantie dekt verschillende producten in het kader van de twee vensters: het venster infrastructuur en innovatie en het venster kmo’s.

Om eindbegunstigden binnen de kortste termijnen steun te verlenen, besloot het EFSI-bestuur bovendien in april 2020 het goedkeuringsproces voor specifieke verrichtingen binnen de COVID-19-enveloppes voor financiering in het kader van het IIW te vereenvoudigen.

Per 31 december 2020 werd in het kader van het IIW voor een totaal bedrag van 80,4 miljoen EUR een beroep gedaan op de EU-garantie. Bovendien werd een beroep gedaan op een bedrag van 5 miljoen EUR voor EIB-financieringskosten, 77,4 miljoen EUR voor waardecorrecties van verrichtingen van het type eigen vermogen en 3,9 miljoen EUR voor invorderingskosten en door de EIB terugvorderbare administratieve vergoedingen.

Eind 2020 was in het kader van het SMEW voor een totaal bedrag van 45,6 miljoen EUR een beroep gedaan op de EU-garantie, dat werd gebruikt voor de aankoop van andere valuta’s dan de euro voor afdekkingsdoeleinden.

3.1. Venster infrastructuur en innovatie (IIW)

In het kader van het IIW is de toewijzing van EIB-verrichtingen aan de vreemd- of eigenvermogensportefeuille gebaseerd op het systeem van de EIB voor het rangschikken van leningen en op de standaardrisicobeoordeling van de EIB. In het kader van het IIW is het maximumbedrag van de EU-garantie ten belope van 19,25 miljard EUR als volgt verdeeld:

§maximaal 15,24 miljard EUR voor verrichtingen van het type vreemd vermogen;

§maximaal 4,01 miljard EUR voor verrichtingen van het type eigen vermogen.

Op 31 december 2020 had de EIB in het kader van het IIW 629 verrichtingen ondertekend voor een totale financiering van 57,2 miljard EUR, waarmee naar verwachting 278,2 miljard EUR aan investeringen in alle EU-lidstaten zal worden gemobiliseerd.

3.1.1. IIW-vreemdvermogensportefeuille

De IIW-vreemdvermogensportefeuille omvat alle ondertekende en niet-geannuleerde verrichtingen van het type vreemd vermogen. Voor elke verrichting voert de EIB haar standaardrisicobeoordeling uit, waarbij de kans op wanbetaling en het invorderingspercentage worden berekend zonder rekening te houden met de EU-garantie (om het totale risico van de transactie weer te geven ). De door de EU-garantie ondersteunde verrichtingen hebben doorgaans een hoger risicoprofiel dan normale EIB-verrichtingen en vallen derhalve onder speciale activiteiten . Minder risicovolle transacties mogen in de EFSI-portefeuille worden opgenomen, mits duidelijk wordt aangetoond dat zij een hoge toegevoegde waarde hebben en mits de opname ervan voldoet aan het criterium van het bieden van additionaliteit.

In het kader van de IIW-vreemdvermogensportefeuille voorziet de begroting van de Unie in een eersteverliestranchegarantie van 100 % voor de vreemdvermogensportefeuille die door de EIB in het kader van het EFSI wordt uitgevoerd. De eersteverliestranche zal naar verwachting ongeveer 25 % bedragen voor de IIW-vreemdvermogensportefeuille–standaard en 33 % voor de IIW-vreemdvermogensportefeuille–hybride van het volume van de totale portefeuille van verrichtingen die aan het eind van de investeringsperiode door de EIB worden gefinancierd, terwijl het restrisico volledig door de EIB wordt gedragen.

Op de EU-garantie kan een beroep worden gedaan ingeval van wanbetaling door debiteuren van de EIB of, indien een herstructureringsproces gaande is, ter dekking van herstructureringsverliezen in verband met verrichtingen van het type vreemd vermogen.

De EIB-verrichtingen van het type vreemd vermogen genereren inkomsten die worden vastgesteld in overeenstemming met de prijsstellingsmethode van de EIB. Risicogerelateerde inkomsten worden tussen de Unie en de EIB verdeeld op basis van het genomen risico, overeenkomstig de beginselen voor risico- en inkomstendeling die in de EFSI-overeenkomst zijn vastgelegd; in overeenstemming daarmee dekt de EU-garantie de volledige eersteverliestranche, terwijl de EIB de volledige restrisicotranche voor haar rekening neemt.

Per 31 december 2020 waren 460 verrichtingen van het type vreemd vermogen, waarvan 403 standaardverrichtingen en 57 hybride verrichtingen, in het kader van het IIW ondertekend voor een totale financiering van 50,3 miljard EUR.

3.1.2. IIW-eigenvermogensportefeuille

De IIW-eigenvermogensportefeuille omvat alle ondertekende en niet-geannuleerde verrichtingen van het type eigen vermogen. In het kader van deze portefeuille kan de EU-garantie worden gebruikt ter ondersteuning van directe investeringen in individuele bedrijven of projecten (directe investeringen van het type eigen vermogen) of ter financiering van fondsen of soortgelijke portefeuillerisico’s (eigenvermogensportefeuille).

De EIB voert haar standaardbeoordeling uit en bepaalt of een verrichting al dan niet risico’s van het type eigen vermogen met zich meebrengt, ongeacht de rechtsvorm en nomenclatuur ervan.

In het kader van de IIW-eigenvermogensportefeuille–standaard investeert de EIB op voet van gelijkheid met de EU-garantie. De EU-garantie dekt 50 % bij elke verrichting van het type eigen vermogen die is opgenomen in de IIW-eigenvermogensportefeuille-standaard, terwijl de EIB de resterende 50 % voor haar rekening neemt.

Op de EU-garantie kan een beroep worden gedaan ter dekking van negatieve waardecorrecties, gerealiseerde verliezen bij desinvestering en de financieringskosten van de EIB, voor het gedeelte van de door de EU gegarandeerde eigenvermogensinvestering.