28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/33 
3.2. Ad artikell, punt 11 — voorstel tot wijziging 
van artikel 11, lid 2, van Richtlijn 77/93/EEG 
Het Comité verwijst in dit verband naar wat in dit 
advies onder punt 2.2.9 wordt gesignaleerd. 
Gedaan te Brussel, 21 november 1984. 
1. INLEIDING 
1.1. Het Comité kan zich vinden in het besluit van 
de Commissie tot het uitwerken van een richtlijn­
voorstel waarmee met doeltreffende en homogene 
maatregelen de uitworp van verontreinigende stof­
fen door grote stookinstallaties aan banden dient te 
worden gelegd en moet worden teruggebracht. Het 
stemt met de inhoud en de voornaamste doelstel­
lingen in en vindt dat het hier gaat om een zeer 
belangrijke zaak waarbij zeer uiteenlopende be­
langen betrokken zijn en waarbij aanzienlijke pro­
blemen ontstaan: het gaat hier om een groot aantal 
uiteenlopende bestaande installaties, de omstan­
digheden lopen per bedrijf en per regio uiteen en er 
dient coördinatie plaats te vinden met de andere 
richtlijnen inzake luchtvervuiling en het algemene 
beleid inzake milieubescherming. In verband hier­
mee heeft het Comité na uitvoerige bestudering van 
de richtlijn besloten, een reeks algemene en bijzon­
dere opmerkingen en voorstellen over de inhoud 
van het richtlijnvoorstel en de voorwaarden voor en 
(') PB nr. C 49 van 21. 2. 1984, blz. 1. 3.3. Ad artikel 1, punt 14 — voorstel tot wijziging 
van artikel 11, lid 3, tweede alinea, van Richtlijn 
77/93/EEG 
Het Comité verwijst naar het commentaar vermeld 
in punt 2.2.8. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
de mogelijkheden van uitvoering in de verschillende 
landen en bedrijfstakken naar voren te brengen. 
1.2. Deze hebben vooral betrekking op andere 
emissiebronnen (diverse installaties, auto's, huisver-
warming) en verzuringsprocessen (zure regen en 
neerslag, SO2, NOx, zwevende deeltjes, enz.), het 
energiebeleid van de Gemeenschap en de Lid-Sta-
ten, de relatie tussen kosten, baten en resultaten van 
de bestrijdingsmaatregelen, het niveau en de ontwik­
keling van voorlichting en onderzoek naar de reële 
en de potentiële schade aan zaken en personen, 
alsook toepassing en verspreiding van de beschik­
bare of in voorbereiding zijnde methodes en techno­
logieën en de dringende noodzaak het onderzoek op 
dit terrein te intensiveren en meer vaart hierachter te 
zetten. 
1.3. Het Comité is langdurig ingegaan op deze pro­
blemen en de gevolgen hiervan voor mens en milieu, 
die centraal in de nagestreefde doelstellingen staan, 
maar ook voor produktie en werkgelegenheid, als­
mede voor de bevolking en de betrokken sociaal-
economische groepen. Advies inzake een voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake beperking van de emissie 
van verontreinigende stoffen door grote stookinstallaties (') 
(85/C 25/14) 
De Raad heeft op 11 januari 1984, overeenkomstig artikel 100 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap besloten, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen over bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumptie, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar op het rapport van de 
heer Vercellino gebaseerde advies op 30 oktober 1984 opgesteld. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 221e zitting van 21 en 22 novem­
ber 1984 (vergadering van 21 november) het volgende advies uitgebracht, dat met 
meerderheid van stemmen (5 onthoudingen) werd goedgekeurd: 
Nr. C 25/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
1.4. Over de uitvoerige behandeling en documenta­
tie met betrekking tot deze onderwerpen wordt in 
een deel van het rapport verslag uitgebracht; dit is 
samen met de meer specifieke aspecten verder aan 
de orde gekomen tijdens een vergadering van de 
deskundigen en twee studiebezoeken aan het Cen­
trum ter bestrijding van lucht- en waterverontreini­
ging van Antwerpen (België) en de installatie voor 
ontzwaveling van rookgassen bij de grote energie­
centrale (GKM) van Mannheim (Bondsrepubliek 
Duitsland). 
1.5. In het bijzonder is ervan uitgegaan dat het 
weliswaar juist is, overdreven hoge kosten te ver­
mijden waartegenover geen overeenkomende be­
perking van de luchtvervuiling staat, maar dat er 
geenszins aan mag worden voorbijgegaan dat door 
allen reeds aanzienlijke kosten worden betaald voor 
schade die is ontstaan door het ontbreken of het 
tekortschieten van maatregelen. 
2. ALGEMENE OPMERKINGEN 
2.1. Aard van communautaire normen en instru­
menten 
2.1.1. Gezien de door de richtlijn gestelde proble­
men dient eerst een aantal opmerkingen te worden 
gemaakt over de aard van de voorschriften en in­
strumenten die op het niveau van de Gemeenschap 
dienen te worden vastgesteld om het milieu te be­
schermen en luchtverontreiniging terug te dringen 
en te voorkomen. 
2.1.2. Een tiental jaren na het verschijnen van het 
eerste milieuprogramma van de Gemeenschap, 
waarin de hoofdlijnen en de belangrijkste doelstel­
lingen van het milieubeleid werden vastgesteld, kan, 
nu een aantal richtlijnen en in 1984 het derde pro­
gramma met nauwkeuriger doelstellingen en verder­
gaande oriëntaties — waaronder het onderhavige 
richtlijnvoorstel — het licht hebben gezien, kwalita­
tief een aanzienlijke vooruitgang worden waargeno­
men. Dit programma berust namelijk op twee 
grondbeginselen waarvan niet zonder gevaar kan 
worden afgeweken: het streven naar het nemen van 
structuurmaatregelen die dienen aan te sluiten bij de 
besluiten op sociaal en economisch terrein, alsmede 
het nemen van maatregelen om te verhinderen en te 
vermijden dat aan mens, atmosfeer, water, bodem, 
gebouwen en fauna schade wordt toegebracht, om­
dat voorkomen beter dan genezen is en doorgaans 
minder geld kost, of, althans op langere termijn, 
minder geld kan kosten. 
2.1.3. Het zwakke punt in het optreden van de Ge­
meenschap is ongetwijfeld de discrepantie tussen de 
met de richtlijnen beoogde doelstellingen en de uit­
eindelijke uitvoering hiervan, hetgeen grotendeels 
moet worden geweten aan moeilijkheden die bij het 
vaststellen van uniforme en strenge emissiegrens­
waarden voor alle landen en installaties zijn opge­
treden. 2.1.4. Bijgevolg kan men redelijkerwijs stellen dat 
een te sterk uiteenlopen van de uitvoeringsmaatre­
gelen en een te sterk afwijken van de vastgestelde 
grenswaarden en termijnen de totstandkoming van 
een doeltreffend uniform milieubeleid en efficiënte 
maatregelen van de Gemeenschap in de weg staan 
en ertoe leiden dat in de Lid-Staten onvoldoende 
resultaten zijn bereikt. Wellicht is het milieubeleid 
van de Gemeenschap vanwege de hierbij op het spel 
staande belangen en inzet een van de beleidssec­
toren van de Gemeenschap die doeltreffender en 
meer bindende voorschriften en instrumenten en 
meer uniforme maatregelen en resultaten vereist om 
de waargenomen vertragingen te kunnen inlopen en 
op grotere schaal en sneller de door innovatie en 
modernere technieken geboden mogelijkheden te 
benutten. 
2.1.5. Een tekortschieten van coördinatie tussen de 
wetgeving van de Gemeenschap en de wetgevingen 
van de Lid-Staten heeft mede tot gevolg dat de over­
eengekomen bepalingen onvoldoende of slechts ten 
dele worden toegepast, of dat op plaatselijk niveau 
maatregelen worden getroffen die naast scheefge­
trokken concurrentieverhoudingen aanleiding blij­
ven geven tot gevaren en ongelijkheden. 
2.1.6. De praktijk heeft voorts uitgewezen dat de 
keuze van een bepaald instrument, die bepalend is 
voor het bindend effect, in de verschillende omstan­
digheden wel degelijk van belang is. In dit verband 
heeft het Comité tijdens zijn zitting van juli 1984 
Commissie en Raad nog geadviseerd, een verorde­
ning — en niet een richtlijn, die niet bindend genoeg 
werd geacht — vast te stellen, ten einde vervuiling 
en rampen als gevolg van lozingen van koolwater­
stoffen in zee te bestrijden en te voorkomen. Dit 
sluit niet uit dat de in verordeningen en richtlijnen 
opgenomen bepalingen met name in de beginfase 
met de nodige flexibiliteit worden uitgevoerd. 
2.2. Draagwijdte en kenmerken van de nieuwe richt­
lijn 
2.2.1. Het belang van dit richtlijnvoorstel is met 
name zo groot omdat het betrekking heeft op ver­
brandingsinstallaties die men immers vrijwel overal 
tegenkomt, waarvan afmetingen en ouderdom uit­
eenlopen en die dikwijls energie produceren. Ook al 
wordt beweerd dat stookinstallaties vrij gemakkelijk 
te controleren zijn, veroorzaken zij talrijke moeilijk­
heden omdat zij niet alleen ter plaatse maar ook op 
afstand en in combinatie met andere stoffen schade 
veroorzaken, waardoor de meting van de ver­
oorzaakte verontreiniging en het nemen van maat­
regelen worden bemoeilijkt. 
2.2.2. Dit richtlijnvoorstel is mede van belang we­
gens de mogelijke economische en sociale gevolgen 
ervan. Wordt hieraan onvoldoende aandacht be­
steed, dan zou de richtlijn de kosten van energie en 
energierijke produkten kunnen beïnvloeden, met 
28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/35 
alle gevolgen van dien voor de concurrentiepositie 
op de wereldmarkt en voor de werkgelegenheid. Het 
Comité adviseert Commissie en Raad daarom, hun 
pogingen tot beheersing van de luchtvervuiling en 
de luchtkwaliteit te intensiveren en deze met de ac­
tiviteiten van andere landen en de initiatieven van 
de Verenigde Naties, de Club van 30 en de Confe­
rentie van München te coördineren. 
2.2.3. Om deze en andere redenen vestigt het Co­
mité de aandacht van Commissie en Raad op de 
objectieve moeilijkheden die moeten worden over­
wonnen, en op bepaalde algemene en bijzondere 
aspecten van organisatorische, technische, sociaal-
economische en financiële aard die hem serieus be­
zighouden. 
2.2.4. De goedkeuring en de uitvoering van deze 
richtlijn dreigen vertraging op te lopen, omdat de 
meningen uiteenlopen en onvoldoende duidelijk­
heid bestaat met betrekking tot bepaalde problemen 
en de wijze waarop deze moeten worden opgelost. 
Hierdoor zou de verwezenlijking van het doel hier­
van wel eens in gevaar kunnen komen. 
2.3. Praktische aansluiting bij de andere milieuricht­
lijnen 
2.3.1. De eerste aanbeveling die het Comité aan de 
Commissie voorlegt, is de reeds uitgevaardigde of in 
voorbereiding zijnde richtlijnen aan een nauwlet­
tend onderzoek te onderwerpen voordat de onder­
havige richtlijn definitief wordt vastgesteld, ten 
einde de verschillende maatregelen en doelstellin­
gen, kosten- en batenanalyses, de hiermee opgedane 
ervaringen en bereikte resultaten beter te synchroni­
seren en op elkaar af te stemmen, en de Lid-Staten 
te verzoeken hetzelfde te doen. Aangezien voor dit 
doel alleen maar een paar werkvergaderingen aan 
de hand van reeds beschikbare documenten, nota's 
en gegevens behoeven te worden gehouden, zou 
deze controle de uitvoering van de richtlijn in geen 
geval vertragen of het effect hiervan afzwakken, 
maar er veeleer toe bijdragen dat de richtlijn sneller 
en doeltreffender effect sorteert. 
2.3.2. Andere mogelijke berekeningen en controles 
kunnen tijdig worden verricht om zo spoedig moge­
lijk de verschillende termijnen van de nationale pro­
gramma's aan de hand van de nationale omstan­
digheden, de beschikbare technologieën en de maat­
regelen en bijdragen van particuliere en overheids­
instanties te kunnen bepalen. 
2.4. Coördinering van de richtlijn met het energie­
beleid 
2.4.1. Hoewel de Commissie de richtlijn stellig 
heeft afgestemd op de oriëntaties van de Europese 
Gemeenschap en de Lid-Staten op energiegebied, 
vraagt het Comité haar, zich ervan te blijven verge­wissen dat zich geen negatieve gevolgen of interfe­
renties voordoen bij de opties van de Gemeenschap 
en de afzonderlijke Lid-Staten op energiegebied, bij 
voorbeeld ten aanzien van de exploitatie van be­
schikbare brandstoffen in de Gemeenschap en van 
de technologische innovatie en het concurrentiever­
mogen in Europa en op wereldvlak. 
2.4.2. In het bijzonder dient de Gemeenschap 
mede de overschakeling van brandstoffen als aard­
olie en gas op plaatselijk geproduceerde brandstof­
fen te bevorderen. 
2.5. Verspreiding van informatie en technieken 
2.5.1. Volgens het Comité moet de vertraging bij de 
bestrijding van luchtverontreiniging vooral worden 
toegeschreven aan het ontbreken van gegevens en 
aan ontoereikende doorzichtigheid en doorstroming 
van informatie en geschikte methodes. 
2.5.2. In verband hiermee beveelt het Comité de 
Commissie, de Raad en de afzonderlijke Lid-Staten 
van harte aan, in het kader van deze richtlijn en van 
andere richtlijnen optimaal profijt te trekken van 
voorlichting, uitwisseling van ervaringen en van 
technieken en berekeningsmethodes die reeds 
worden toegepast of waaraan momenteel nog wordt 
gewerkt, van een grotere verspreiding van de posi­
tieve resultaten en van het inzicht in de fouten en de 
distorsies die moeten worden vermeden. 
2.5.3. Het is vooral raadzaam, de bevolking in al 
haar lagen voorlichting te verschaffen en haar bij het 
zoeken van oplossingen voor deze problemen te be­
trekken. 
2.6. De voornaamste doelstellingen van de richtlijn 
2.6.1. Het Comité is het eens met het voorstel van 
de Commissie met betrekking tot de onmiddellijke 
invoering van een regelmatige voortgangsrapportage 
in verband met de uitvoering van de richtlijn. Hierin 
behoeven geen onnodige plaatselijke gegevens en 
kenmerken te worden opgenomen, daar dit tot ver­
traging zou leiden. Er moet ook worden getracht, in 
de richtlijn betere definities te geven van de emissie­
grenswaarden, de soorten installaties en de ouder­
dom hiervan en de fasegewijze verwezenlijking van 
de in de verschillende landen te nemen maatregelen 
om hoogstens met geringe verschillen op detailpun-
ten, doch zonder toepassing van het systeem van 
afwijkingen dezelfde eind- of tussenresultaten te 
bereiken. 
2.6.2. Wanneer in de komende maanden wordt ge­
werkt aan een spoedige vaststelling en uitvoering 
Nr. C 25/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
van een richtlijn die een uniform beleid van de 
Gemeenschap op dit gebied vastlegt, dient ervoor te 
worden gezorgd dat de vastgestelde doelstellingen 
ook door allen worden nageleefd. Met het oog hier­
op kan redelijkerwijze alleen een afwijking van het 
tijdschema van het programma worden toegelaten 
om rekening te houden met bijzondere omstandig­
heden en moeilijkheden. Dit zal er mede toe bij­
dragen dat de meest geavanceerde methodes en 
technieken tot stand worden gebracht en nog verder 
worden verbeterd, hetgeen ook tot kostenbespa­
ringen zou bijdragen. 
2.6.3. Volgens het Comité wordt met deze zowel 
communautaire als veelomvattende aanpak ge­
streefd naar een hoofddoel waarop ook het voorstel 
van de Commissie is gericht, namelijk het terug­
dringen en voorkomen van verontreiniging door 
grote stookinstallaties met effectieve beheersing en 
ook vermindering van de verzuringsprocessen en de 
hiervan afkomstige zure neerslag en van de uitworp 
van verontreinigende stoffen, met name SO2, NOx 
en stofdeeltjes, welke dikwijls zware metalen bevat­
ten. 
2.6.4. De ernst van de situatie en de risico's moeten 
ten volle, dat wil zeggen zo rationeel en objectief 
mogelijk, worden geëvalueerd en mogen niet 
worden gebagatelliseerd, zonder de gevolgen voor 
milieu of produktie nu ook weer te overtrekken. 
2.6.5. Aandacht in Europa verdient in dit verband 
ook een rapport van het Amerikaanse Congres van 
22 juni 1984, waarin volgens eigen ramingen aan 
verzuringsprocessen in 1983 50 000 gevallen van 
overlijden worden toegeschreven (chronisch ge­
worden astma, bronchiaal-pulmonaire complicaties, 
tumoren). Mocht de situatie in Europa tot dusverre 
wellicht als niet zo zorgwekkend overkomen, dan 
moet dit vooral worden toegeschreven aan het te­
kortschieten van de nodige gegevens en voorzienin­
gen. 
2.7. Speurwerk, nieuwe technologieën, berekening 
van kosten en baten 
2.7.1. Met betrekking tot onderzoek en nieuwe 
technologieën adviseert het Comité de Commissie, 
het onderzoek naar andere oorzaken en bronnen 
van verontreiniging en het zoeken van geschiktere 
methoden ter beperking van de uitworp, met inbe­
grip van stof, koolwaterstoffen, auto's en dergelijke, 
te intensiveren. 
2.7.2. Het Comité adviseert Commissie en Raad 
ook, in de nog beschikbare tijd samen met de afzon­
derlijke Lid-Staten en onderzoekscentra de effec­
tieve relatie tussen kosten en baten van de in de 
richtlijn opgenomen maatregelen om verontreini­gende emissies te verminderen, verder door te reke­
nen. 
2.7.3. Het Comité stelt Commissie en Raad daar­
om voor, de nodige studies en vervolgonderzoeken 
te verrichten aan de hand van een programma met 
nauwkeurige termijnen, waardoor de goedkeuring 
en de uitvoering van de richtlijn niet worden ver­
traagd, maar juist vergemakkelijkt. 
2.7.4. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van de 
al verder gevorderde berekeningen en ervaringen 
die reeds in een aantal landen ter beschikking staan, 
en kan ook in deze specifieke sector worden uitge­
gaan van reeds gemaakte communautaire bereke­
ningen of van meer algemene berekeningen betref­
fende de maatregelen die zijn genomen om het mi­
lieu in algemene zin te beschermen. 
2.7.5. Zo zijn, meer in het algemeen, enkele inte­
ressante berekeningen voorhanden betreffende de 
kosten van genomen maatregelen en de uitgaven die 
nodig waren om de bij uitblijven van maatregelen 
ontstane schade te herstellen. Uit gegevens van de 
OESO voor de hierbij aangesloten landen, blijkt na­
melijk dat het inflatoir effect van het milieubeleid 
gemiddeld beperkt is gebleven tot rond 0,2 a 0,3 %. 
In deze landen variëren de milieu-uitgaven tussen 1 
en 2 % van het bruto binnenlands produkt, terwijl de 
jaarlijkse kosten van herstel van de aan het milieu 
toegebrachte schade absoluut hoger liggen en wel 
tussen 3 a 5 % van het bruto binnenlands produkt 
moeten worden gesitueerd. 
2.8. Inspraak en overleg tussen sociale partners en 
overheid 
2.8.1. Hoewel het bemoedigend is dat een vrij 
groot aantal landen van de Gemeenschap reeds 
heeft ingezien dat het milieubeleid arbeidsplaatsen 
kan creëren, en in dit verband initiatieven heeft 
genomen, mag in deze fase niet worden voorbijge­
gaan aan de praktische of operationele moeilijk­
heden waarop de maatregelen met betrekking tot 
grote stookinstallaties, inclusief energiecentrales, in 
de Lid-Staten stuiten. 
2.8.2. In verband met het voorgaande dient te 
worden gezorgd voor een betere coördinatie van de 
maatregelen ter beperking van de emissie, waarvan 
het naleven en de kosten afhankelijk zijn van de 
bedrijfsvoering, en de totstandbrenging van meet-
en controlenetten voor de luchtkwaliteit in de be­
trokken gebieden. Hiervoor is men voornamelijk 
aangewezen op maatregelen en financiering van de 
overheid. 
2.8.3. Hiertoe dienen tevens bepalingen inzake fi­
nanciering door de overheid of gemengde financie­
ring te worden uitgevaardigd om de ontwikkeling 
28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/37 
van onderzoek en van nieuwe technologieën te be­
vorderen zodat oude stookinstallaties gemakkelijker 
kunnen worden omgebouwd. 
2.8.4. Het Comité acht het daarom verstandig, in 
de richtlijn ook sterk het accent te leggen op de 
noodzaak van toenemende en deskundige samen­
werking en overleg op dit uitgestrekte terrein van 
maatregelen en belangen tussen de voornaamste vier 
partijen: directies van de bedrijven, plaatselijke en 
landelijke overheidsinstanties, vertegenwoordigers 
van werknemers en bevolking en vertegenwoordi­
gers van wetenschap en techniek, welke onmisbaar 
zijn wegens hun uiterst belangrijke deskundige en 
autonome bijdrage. 
2.8.5. In de richtlijn zelf en ook bij de uitvoering 
hiervan moet er specifiek voor worden gezorgd dat 
een bepaald land, een bepaalde sector of regio niet 
wordt bevoordeeld ten koste van andere. Wel is het 
positief dat elke Lid-Staat uitgaande van de plaatse­
lijke omstandigheden een plan zou moeten uit­
werken voor de terugdringing van de emissie om 
aan de vastgestelde grenswaarden te kunnen vol­
doen. Lid-Staten die een geringe totale emissie heb­
ben en Lid-Staten die uit eigen land afkomstige 
brandstoffen verstoken, moeten, als zij willen 
zorgen voor een correcte verhouding „kosten/ba­
ten/concurrentievoorwaarden", zich in ieder geval 
houden aan het algemene doel, namelijk terugdrin­
ging van de totale hoeveelheid uitgeworpen veront­
reinigende stoffen, en aan de grenswaarden voor de 
uitworp van grote stookinstallaties. 
3. BIJZONDERE OPMERKINGEN 
3.1. Definitie van het begrip „stookinstallatie" 
3.1.1. Om alle stookinstallaties te bestrijken, stelt 
het Comité de Commissie voor, na te gaan of in 
plaats van twee, drie categorieën installaties kunnen 
worden onderscheiden, zodat in artikel 2 de pun­
ten 11 en 12 moeten worden aangepast: 
Nieuwe installaties: 
elke stookinstallatie die na 1 januari 1985 is ge­
bouwd en waarvoor na die datum een vergunning is 
verleend; 
Oude installaties: 
elke al in bedrijf zijnde stookinstallatie waarvoor 
vóór 1 januari 1985 een bouw- en/of bedrijfsvergun-
ning is verleend; Installaties in aanbouw: 
elke stookinstallatie waarvoor vóór 1 januari 1985 
een gedeeltelijke of gehele bouwvergunning is ver­
leend, maar die nog niet in bedrijf is genomen. 
Voor de derde categorie installaties zou een tussen­
oplossing kunnen worden gevonden, waarbij op de 
afzonderlijke projecten en de stand van de bouw­
werkzaamheden wordt gelet. 
3.1.2. Het Comité dringt er ook op aan dat de 
andere in artikel 2 opgenomen definities (punten 1 
t/m 10) in de verschillende talen nauwkeuriger 
worden geformuleerd, zodat adequaat met de 
uiteenlopende omstandigheden en wetgevingen 
rekening wordt gehouden. 
3.2. Nationale programma's 
3.2.1. Het Comité stelt voor, in de nationale pro­
gramma's (artikel 3, lid 1) naast emissiecontrole ook 
een systeem voor toezicht op de luchtkwaliteit en de 
aanleg van een net van stations voor toezicht op 
zure neerslag op te nemen. De resultaten van deze 
activiteiten dienen aan de Commissie te worden 
meegedeeld (artikel 9, lid 2). 
3.2.2. Het Comité acht het gewenst dat — zoals in 
sommige Lid-Staten al gebeurt — in de nationale 
programma's (artikel 3, lid 1) ook opgave wordt ge­
daan van de brandstofsoort, van de kwaliteit (calo­
rische waarde, zwavelgehalte) en de gestookte hoe­
veelheden, alsook prognoses voor de komende jaren 
worden gegeven. Deze gegevens dienen aan de 
Commissie te worden doorgegeven (artikel 9, lid 2). 
3.2.3. Voor de meeste landen zijn wel statistieken 
beschikbaar over het verloop van de emissies van 
zwaveldioxide, maar doorgaans niet over stikstof­
oxiden en stof. Het Comité zou gaarne zien dat de 
Commissie duidelijk aangeeft hoe deze emissies ten 
opzichte van het basisjaar 1980 worden geëva­
lueerd. 
3.2.4. Hoewel het door de Commissie genoemde 
tijdschema reeds een behoorlijke aanzet voor een 
oplossing vormt, kan volgens het Comité naar een in 
de tijd meer flexibele terugdringing worden ge­
streefd, waarbij van de vooruitgang van de techniek 
en de andere omstandigheden wordt uitgegaan. Zo 
zou in artikel 3, lid 2, de mogelijkheid van vermin­
dering in twee fasen kunnen worden gegeven, name­
lijk 1985—1990 en 1990—1995. Het Comité raadt de 
Commissie aan, de voor het opstellen van nationale 
programma's vast te stellen periode tot een mini­
mum, zo mogelijk één jaar, te beperken. 
Nr. C 25/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
3.2.5. Het Comité verzoekt de Commissie voorts de 
percentages voor vermindering van de uitworp 
nader te bestuderen (artikel 3, lid 2) en daarbij beter 
te letten op de speciale kenmerken van bepaalde 
sectoren en installaties, zoals conventionele elektri­
citeitscentrales en aardolieraffinaderijen; daarbij 
moet worden vermeden, bepaalde sectoren ten koste 
van andere te bevoordelen. 
3.3. Afwijkingen (artikel 7) 
3.3.1. Het Comité acht het niet gewenst, de moge­
lijkheid van buitensporige of algemene afwijkingen 
in te bouwen, waardoor bepaalde Lid-Staten ten 
koste van andere worden bevoordeeld. Het dringt er 
bij de Commissie op aan, de Lid-Staten te verzoeken 
om in hun nationale programma's ter verwezenlij­
king van de gemeenschappelijke doelstellingen de 
specifieke en bijzondere omstandigheden te verdis­
conteren, zonder dat de concurrentie tussen de be­
drijven, de verschillende Lid-Staten en sectoren als 
gevolg van uiteenlopende wijze van behandeling 
wordt scheefgetrokken. 
3.4. Grenswaarden voor de uitworp 
3.4.1. Oude installaties 
Omdat grote verbrandingsinstallaties zeer lang mee­
gaan en het probleem van de luchtverontreiniging 
en de zure regen steeds ernstiger vormen aanneemt, 
vindt het Comité dat de richtlijn aan doeltreffend­
heid zou winnen indien ook voor oude installaties 
een bijzonder type grenswaarden ten aanzien van de 
verontreinigende uitworp wordt vastgesteld. Om te 
verhinderen dat de concurrentieverhoudingen 
worden scheefgetrokken en dat investeringen in 
nieuwe, beter renderende en voor het milieu minder 
schadelijke installaties achterwege blijven, is het 
raadzaam voor oude installaties grenswaarden vast 
te stellen, die echter wel redelijk en flexibel genoeg 
moeten zijn en in de beginfase uitsluitend op oude 
installaties van meer dan 100 MW zouden moeten 
worden toegepast. Dit zou deel kunnen uitmaken 
van een meer algemene technisch-economische 
oplossing waarbij oude installaties geleidelijk 
zouden worden vervangen door nieuwe, die aan de 
grenswaarden dienen te beantwoorden. 
3.4.2. Nieuwe installaties en tijdschema 
Het Comité neemt kennis van het feit dat de richtlijn 
voor nieuwe installaties met een vermogen tussen 50 
en 100 MW pas vijfjaar later in werking zal treden 
(1990). Het vindt evenwel dat ook bij dergelijke 
installaties de emissie aan banden dient te worden 
gelegd. Het adviseert de Commissie dan ook ade­
quate oplossingen en grenswaarden te zoeken in de 
richting van hetgeen in punt 3.4.1 wordt voorge­
steld. Aangezien installaties met een vermogen van meer 
dan 50 MW ook tot de verontreiniging (in sommige 
Lid-Staten tot wel 20 %) bijdragen, dienen nieuwe 
installaties van minder dan 50 MW zo spoedig mo­
gelijk aan de in de richtlijn opgenomen emissie­
grenswaarden te voldoen. 
3.4.3. Periodieke aanpassing van de richtlijn 
Het is het Comité ook ter ore gekomen dat er instal­
laties zijn die de voor na 1995 vastgestelde grens­
waarden voor SO2, NOx en zwevende deeltjes reeds 
in acht nemen. 
In verband met de technologische vooruitgang en de 
problemen waarvoor de stookinstallaties worden ge­
plaatst om aan de grenswaarden voor de uitworp te 
voldoen, stelt het Comité de Commissie voor, na te 
gaan of in de beginfase tussen 1986 en 1995 kan 
worden overgegaan tot een periodieke aanpassing 
(b. v. om de 3 a 5 jaar) van de voor de periode 
1985—1995 vastgestelde grenswaarden aan de be­
schikbare nieuwe technologieën (stand van de tech­
niek), evenals aan andere veranderingen die zich in 
de betrokken bedrijfstakken voltrekken. 
3.4.4. Grenswaarden voor SO2 en voor brandstoffen 
Het Comité merkt op dat bij in mg/Nm3 uitgedrukte 
grenswaarden voor SO2 (zie tabel 5 op blz. 42 van 
het rapport) een bruinkoolcentrale tot 60% meer 
van deze stof kan uitstoten dan een soortgelijke olie-
gestookte centrale. Daarom beveelt het de Commis­
sie aan, de grenswaarden zodanig te formuleren dat 
de ene brandstof niet ten koste van een andere 
wordt bevoordeeld. In het rapport zijn op blz. 23 en 
25 verschillende voorstellen opgenomen waaraan de 
Commissie zich kan oriënteren. 
3.5. Methode voor meting van de uitworp (artike­
len 13 en 15 en bijlage II) 
3.5.1. Het Comité verzoekt de Commissie referen­
tiemethoden voor de meting van SO2, NOx, zwe­
vende deeltjes en andere alsmede voor de ijking van 
de meettoestellen (artikel 13) voor te stellen. 
3.5.2. De Commissie wil terecht dat voor de bepa­
ling van de S02-concentratie de meting van de uit­
worp door berekeningen kan worden vervangen 
(bijlage II, punt 1). Volgens het Comité zou evenwel 
duidelijker moeten worden aangegeven dat deze 
berekeningen (voor elk emissiepunt) moeten worden 
gebaseerd op continue en geregistreerde metingen 
van de gebruikte brandstoffen en de hierin aanwe­
zige zwavel, dan wel op een alternatieve methode 
die voldoende waarborgen ten aanzien van repre­
sentativiteit en betrouwbaarheid biedt. 
28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/39 
3.5.3. In deze gevallen zou men naast de controles 
met afzonderlijke metingen (overeenkomstig arti­
kel 15, lid 2) ervan kunnen uitgaan dat de emissie-
Gedaan te Brussel, 21 november 1984. 
1. Inleiding 
Het verheugt het Comité dat de Commissie besloten 
heeft in haar Economisch Jaarverslag 1984—1985 
duidelijk en onomwonden de problemen in de Euro­
pese volkshuishouding te schetsen die zij van zeer 
grote betekenis acht. 
Het Comité wil voorts zijn dank uitspreken aan de 
Commissie, die diverse suggesties welke het Comité 
in zijn vorige adviezen over deze materie gedaan 
heeft, nu in haar Jaarverslag heeft overgenomen. 
Het Comité zal de conjuncturele problemen van 
1984 en de vooruitzichten voor 1985 snel de revue 
laten passeren, waarna het zijn commentaar en dit 
advies zal concentreren op enkele essentiële voor­
stellen van de Commissie in het Jaarverslag; daarbij 
behoudt het zich het recht voor, na een verder­
gaande behandeling en discussie een uitvoeriger ad­
vies op te stellen. 
(') PB nr. L 63 van 5. 3. 1974, blz. 16. 
(2) PB nr. L 330 van 24. 12. 1975, blz. 52. grenswaarden in acht zijn genomen wanneer de ge­
wogen berekeningen uitwijzen dat de gemiddelde 
dagwaarde niet is overschreden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
2. Prognoses van de Commissie met betrekking tot 
de conjuncturele ontwikkeling in 1984—1985 
2.1. Conjuncturele ontwikkeling in 1984 
Ten aanzien van de te verwachten ontwikkeling 
voor 1984 en de vooruitzichten voor 1985 stelt de 
Commissie het volgende vast. 
De volkshuishoudingen van de Gemeenschap heb­
ben de weg naar herstel thans ingeslagen: dit herstel 
is echter maar geleidelijk, wordt gekenmerkt door 
onzekerheden en is nog steeds onvoldoende om de 
werkloosheid op significante wijze terug te dringen. 
De prognoses van de Commissie voor de groei van 
het bruto binnenlands produkt in 1984 zijn van de 
aanvankelijk geraamde 1,5% nu opgetrokken tot 
2,2 %. 
Begin 1984 hebben sociale conflicten in diverse EG-
landen geleid tot een daling van de industriële pro-
duktie. Sedert juli is de industriële produktie echter 
weer krachtig aangetrokken, en nu ligt zij hoger dan 
aan het begin van het jaar. Advies inzake het Economisch Jaarverslag 1984—1985 
(85/C 25/15) 
De Raad heeft op 7 november 1984 besloten, overeenkomstig Beschikking 74/120/ 
EEG van 18 februari 1974 betreffende de verwezenlijking van een hoge mate van con­
vergentie van de economische politiek van de Lid-Staten (!), gewijzigd bij Beschikking 
75/787/EEG (2), met name artikel 4 daarvan, het Economisch en Sociaal Comité te 
raadplegen over het Economisch Jaarverslag 1984—1985 van de Commissie. 
De Afdeling voor economische en financiële vraagstukken, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar op het rapport van de 
heer Pelletier gebaseerde advies op 13 november 1984 goedgekeurd. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 221e zitting van 21 en 22 novem­
ber 1984 (vergadering van 22 november) het volgende advies uitgebracht, dat met 
58 stemmen vóór en 46 stemmen tegen, bij 13 onthoudingen (hoofdelijke stemming) 
werd goedgekeurd: