COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(93) 643 def. - COD 384 
COD 385 
Brussel, 7 december 1993 
•^.-1 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt 
voor elektriciteit QOD3S4 
fes."-!», i f"J 
I'C sisi Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt 
voor aardgas O0D385 
(door de Commissie overeenkomstig artikel 189 A, 
lid 2 van het EG-Verdrag ingediend) 
VOLTOOIING VAN DE INTERNE HARKT VOOR ELEKTRICITEIT EN GAS 
GEWIJZIGDE VOORSTELLEN 
A. ALGEMENE TOELICHTING 
I. Overzicht 
1. In het kader van de totstandbrenging van de interne markt 
overeenkomstig artikel 8 A van het EEG-Verdrag (artikel 7 A van het 
Unie-Verdrag) heeft de Commissie op 21 februari 1992<1) twee 
voorstellen ingediend voor richtlijnen betreffende enerzijds 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit 
en anderzijds gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor 
aardgas. 
2. Deze voorstellen worden gekenmerkt door de volgende elementen: 
de invoering van een doorzichtig en niet-discriminerend 
vergunningenstelsel voor de produktie van elektriciteit en de 
aanleg van elektriciteitsleidingen en pijpleidingen voor 
aardgas; 
de invoering van een eerste fase waarin op beperkte schaal en 
onder bepaalde voorwaarden toegang tot het net wordt verleend 
aan bedrijven die in hun eigen behoefte aan elektriciteit of gas 
kunnen voorzien en aan grote afnemers met een verbruik dat een 
bepaalde drempelwaarde overschrijdt alsmede aan 
distributiebedrijven; 
regels voor de werking van de netwerken voor transport en 
distributie, voor een goede werking van de interne markt; 
"unbundling", dat wil zeggen scheiding van het beheer, en van de 
boekhoudkundige activiteiten op geharmoniseerde basis, in de 
vertikaal geïntegreerde ondernemingen; 
vrijwaringsbepalingen (met name wat betreft "take or pay"-
contracten in de aardgassector). 
Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel bleven de Lid-Staten 
verantwoordelijk voor de regelgeving op het gebied van de tarieven 
voor de eindverbruikers, het verlenen van exclusieve concessies voor 
distributie met betrekking tot verbruikers die onder de gestelde 
drempels blijven, de vaststelling van openbare dienstverplichtingen, 
de vastlegging van gedetailleerde criteria voor het verlenen van 
vergunningen en, meer in het algemeen, de verwezenlijking van de 
doelstellingen van het nationale beleid op energiegebied. 
(1) C0M(91) 548 def 
Deze voorstellen vormden de tweede fase van een aanpak in drie 
fasen; de eerste fase bestond uit de tenuitvoerlegging van de 
richtlijnen die in 1990 en 1991 werden goedgekeurd, betreffende de 
doorvoer van elektriciteit, de doorvoer van aardgas en de 
doorzichtigheid van de prijzen. De derde fase, die gericht zal zijn 
op een grotere flexibiliteit van de werking van de interne 
energiemarkt, zal in detail worden vastgelegd tegen de achtergrond 
van de opgedane ervaringen. 
Over deze voorstellen zijn intensieve besprekingen gevoerd met de 
andere instellingen van de Gemeenschap en met vertegenwoordigers uit 
de wereld van de economie en de industrie. Over de toegang van 
derden tot het net is diepgaand overleg gevoerd, zowel op het 
technische vlak in het kader van de raadgevende comités die de Lid­
staten, de energieproducenten en de consumenten vertegenwoordigen 
als op politiek vlak tijdens talrijke bilaterale besprekingen met de 
ministers van Energie en in de Ministerraad en het Europees 
Parlement. 
Deze voorstellen zijn op politiek niveau in mei en november 1992 en 
in juni 1993 besproken in de Raad. De Raad van 30 november 1992 
heeft er in zijn conclusies op gewezen dat de markten voor 
elektriciteit en gas meer open, doorzichtiger, doelmatiger en 
concur rerender moeten worden, waarbij echter wel rekening moet 
worden gehouden met de specifieke aspecten die voor deze twee 
sectoren gelden en met de situaties in de verschillende Lid-Staten. 
De Raad heeft benadrukt dat de nog bestaande belemmeringen voor de 
interne markt moeten worden opgeheven en dat nieuwe vorderingen 
moeten worden gemaakt. Hij wees erop dat de interne energiemarkt aan 
de volgende beginselen moet voldoen: de continuïteit van de 
energievoorziening, de milieubescherming, de bescherming van kleine 
verbruikers, doorzichtigheid en non-discriminatie en erkenning van 
de verschillen tussen de huidige nationale stelsels; tevens dienen 
overgangsbepalingen in acht te worden genomen. De Raad constateerde 
dat verschillen van inzicht blijven bestaan over belangrijke 
elementen in de voorstellen van de Commissie, in het bijzonder wat 
betreft de algemene mechanismen voor toegang van derden tot het net. 
Hij heeft de Commissie verzocht te overwegen haar voorstellen in het 
licht van de besprekingen van de Raad en van het advies van het 
Europees Parlement te wijzigen; tevens heeft hij erop gewezen dat de 
gedachtenwissel ing over dit onderwerp moet worden voortgezet. 
De Raad van afgelopen juni heeft deze conclusies bevestigd en de 
hoop uitgesproken dat rekening wordt gehouden met nieuwe elementen 
die door de Commissie zijn aangedragen (in het bijzonder de 
invoering van een systeem voor toegang tot het net op basis van 
onderhandelingen in plaats van een volledig gereglementeerd 
systeem), in afwachting van het advies van het Europees Parlement. 
Op 27 januari 1993^2^ heeft het Economisch en Sociaal Comité zijn 
advies uitgebracht. Daarin worden de uiteindelijke doelstelling en 
verscheidene elementen in de voorstellen van de Commissie gunstig 
beoordeeld; in het advies wordt echter kritiek geleverd op het 
draaiboek en het tijdschema voor de toegang van derden tot het net. 
(2) ECS 77/93 
Op de plenaire vergadering van 17 november 1993 heeft het Parlement 
zijn advies uitgebracht. In de amendementen van het Parlement staan 
de volgende uitgangspunten centraal: 
de noodzaak om op grotere schaal te harmoniseren ten einde de 
geleidelijke openstelling van de elektriciteits- en gassector 
gedurende de overgangsperiode te kunnen begeleiden alsmede de 
noodzaak om van tevoren tot een harmonisatie te komen, met name 
op milieu- en belastinggebied, als voorwaarde voor elke verdere 
I iberalisat ie; 
een uiteenzetting van de verantwoordelijkheden die op de Lid-
Staten rusten, met name ten aanzien van het opleggen van 
openbare dienstverplichtingen aan de gas- en 
elektriciteitsbedrijven; 
de aan de Lid-Staten opgelegde verplichting om een 
controleorgaan op te richten, dat "Raad voor Gas en 
Elektriciteit" zal worden genoemd; 
de bescherming van de concessierechten van de Staat, van 
plaatselijke en regionale instanties alsmede de instandhouding 
van het leveringsmonopolie van de distributiemaatschappijen 
binnen het territoriale kader van hun bevoegdheden; 
de liberalisatie van de produktie en het vervoer van 
elektriciteit volgens twee alternatieve methodes: hetzij een 
systeem gebaseerd op een aanbestedingsprocedure voor nieuwe 
capaciteiten, hetzij een systeem gebaseerd op het verlenen van 
doorzichtige niet-discriminerende vergunningen; 
toegang tot de interne rekeningen van de gas- en 
elektriciteitsondernemingen waarvoor de bevoegde autoriteiten in 
de Lid-Staten verantwoordelijk zouden zijn en de opstelling van 
een richtlijn inzake de doorzichtigheid van de kosten; 
via onderhandelingen verkregen toegang tot de netten om grote 
industriële verbruikers in staat te stellen te profiteren van de 
rechtstreekse levering van elektriciteit en gas. Voor de 
distributiemaatschappijen is deze mogelijkheid beperkt tot de 
elektriciteitssector en uitsluitend tot die Lid-Staten die een 
systeem van vergunningen hebben voor de bouw van installaties 
voor produktie en vervoer, zodat die mogelijkheid dus niet 
bestaat in die Lid-Staten die gekozen hebben voor het stelsel 
van aanbestedingen en centrale planning. 
I I . De gewijzigde voorstellen 
De doelstellingen van de gewijzigde voorstellen: de Commissie is van 
oordeel dat de openstelling van de energiemarkt een bijdrage moet 
leveren aan een grotere integratie van de markten voor elektriciteit 
en gas, die tot nu toe op nationaaJ of regionaal niveau zijn 
afgeschermd, en een groter concurrentievermogen van de industrie in 
de Gemeenschap. Energie is een belangrijke factor bij de 
produktiekosten en het concurrentievermogen van de 
energieverbruikende ondernemingen is een belangrijke voorwaarde voor 
een ombuiging van de tendenzen die thans met betrekking tot de 
werkgelegenheid worden waargenomen; doch dit zal slechts kunnen 
geschieden indien met het speciale karakter van de gas- en 
elektriciteitssector rekening wordt gehouden, waarbij het 
natuurlijke monopolie van de transportnetten, alsmede de omvang en 
de duur van de verwezenlijking van de investeringen in het oog 
vallen. 
8. De wijze waarop de markt voor gas en elektriciteit functioneert moet 
in overeenstemming zijn met de gezamenlijke bepalingen van het 
Verdrag. De gewijzigde voorstellen van de Commissie hebben derhalve 
betrekking op 
het opnieuw ter discussie stellen van de exclusieve of speciale 
rechten voorzover deze het handelsverkeer tussen de Lid-Staten 
beïnvloeden; 
een billijke toegang van de verschillende economische subjecten 
tot deze markten voorzover het in de context van een- interne 
markt niet aanvaardbaar is dat bedrijven uit een Lid-Staat waar 
de markt voor gas en elektriciteit gesloten is voor de 
concurrentie, hun activiteiten kunnen ontplooien op open markten 
in andere Lid-Staten, zonder dat het omgekeerde eveneens 
moge Ii J k i s ; 
de vraag hoe rekening kan worden gehouden met de specifieke 
kenmerken van deze beide sectoren op basis van een pragmatische 
benadering waardoor het mogelijk wordt dat de regels waaraan hun 
werking is onderworpen geleidelijk worden ontwikkeld, waarbij 
deze vanaf het begin een nuttig effect op de markt hebben. 
9. De wijzigingen die in de voorstellen worden ingevoerd: 
De twee belangrijkste wijzigingen hebben betrekking op 
enerzijds de mogelijkheid om de producenten van elektriciteit en 
gas de gelegenheid te geven over de toegang tot de markt te 
onderhandelen; deze mogelijkheid vervangt de gereglementeerde 
toegang die in de aanvankelijke voorstellen was overwogen en 
gaat vergezeld van arbitragemechanismen indien zich 
moeilijkheden voordoen bij het onderhandelen over of de 
uitvoering van het contract, welke mechanismen evenwel niet in 
de plaats kunnen komen van de mogelijkheden tot beroep die op 
grond van het communautair recht worden geboden; 
anderzijds de opname in het voor de voorstellen bestemde 
gedeelte van een nauwkeurig omschreven werkprogramma op grond 
waarvan de Commissie in de tweede fase de 
harmoniseringsvoorstellen kan vaststellen die vereist worden 
door de goede werking van de markt, zonder dat afbreuk wordt 
gedaan aan de toepassing van het communautair recht; 
Voorts worden er in de gewijzigde voorstellen 
aanbestedingsprocedures vastgesteld voor het verlenen van nieuwe 
transport- en produktiecapaciteit als alternatief voor een 
doorzichtig en niet-discriminerend vergunningensysteem, terwijl 
voorts een aantal vereenvoudigingen in de regels voor de werking van 
de netten wordt ingevoerd. 
Daarbij komen dan nog de wijzigingen die een gevolg zijn vaTi de 
inwerkingtreding van het Unie-Verdrag en van de invoering op dit 
gebied van de medebeslissingsprocedure. 
10. Een aantal wijzigingen werd niet door de Commissie gehandhaafd omdat 
daardoor de doelstellingen van de voorstellen en zelfs een 
verenigbaarheid met het Verdrag ter discussie werden gesteld, zoals 
de aan de Lid-Staten opgelegde verplichting om een Raad voor Gas 
en Elektriciteit op te richten (bestaande uit vertegenwoordigers 
van bedrijven uit de betrokken sector, 
distributiemaatschappijen, grote industriële verbruikers, kleine 
en middelgrote verbruikers en vakbondsorganisaties uit de 
sector) die de bevoegde autoriteiten zou moeten bijstaan bij de 
tenuitvoerlegging van de richtlijnen; 
de voorwaarden waaraan op milieu- en belastinggebied moet worden 
voldaan indien van een harmonisatie vooraf wordt overgegaan naar 
de def in it ieve fase; 
de elementen die een belemmering kunnen vormen voor de 
onafhankelijkheid van de aanbestedingsprocedures waarbij in die 
procedures bijzondere verantwoordelijkheden worden toevertrouwd 
aan de beheerder van het net, die daardoor tegelijkertijd 
rechter en partij zou worden; 
de invoering van een boekhoudkundige scheiding tussen de 
produktie- en transportaktiviteiten enerzijds en de 
distributieactiviteiten anderzijds, zonder dat dus de 
transportactiviteiten apart worden opgevoerd; 
handhaving van het leveringsmonopolie van de 
distributiemaatschappijen. 
B. GEWIJZIGD VOORSTEL BETREFFENDE ELEKTRICITEIT 
11. In het kader van de algemene regels welke door de Commissie zijn 
gevolgd voor het dossier in zijn geheel, hebben de voornaamste 
wijzigingen die in het voorstel betreffende de interne markt voor 
elektriciteit zijn aangebracht betrekking op de volgende punten: 
a) De structuur van het voorstel: om rekening te houden met het 
feit dat het bij de regels inzake de toegang tot het net thans 
gaat•om regels die vergeleken met de regels voor de produktie, 
het transport en de distributie een specifiek karakter hebben, 
is daaraan een speciaal hoofdstuk gewijd. 
b) De verwijzingen naar de openbare dienstverplichtingen zijn 
uitgebreid: hoewel het Verdrag zelf reeds de rechterlijke of 
feitelijke vervulling van de bijzondere opdracht die aan de 
ondernemingen die belast zijn met het beheer van diensten van 
algemeen economisch belang verleend is veilig stelt, zijn in het 
gewijzigde voorstel de amendementen van het Parlement verwerkt 
waarin in elke fase van de opening van de markt voor de 
concurrentie duidelijk wordt aangegeven, hoe deze opdrachten 
moeten worden vervuld. 
c) De voorwaarden waarop de netten voor derden toegankelijk worden: 
terwijl door het Parlement gewenst werd dat dit slechts in het 
kader van lange-termijncontracten en uitsluitend voor grote 
verbruikers mogelijk zou zijn, was de Commissie van oordeel dat 
deze beperkingen niet vielen te rechtvaardigen, enerzijds omdat 
het altijd mogelijk is om de toegang van derden te weigeren in 
het bijzondere geval waarin de opdracht met een algemeen 
economisch belang die aan de beheerder van het net verleend is 
ter discussie wordt gesteld en anderzijds, omdat de 
distributiemaatschappijen moeten kunnen profiteren van dezelfde 
mogelijkheden als de grote verbruikers om indirect de kleine en 
middelgrote verbruikers te kunnen laten profiteren van de 
voordelen van een openstelling van de markt. De toegang van 
derden tot een markt die in het aanvankelijke voorstel van de 
Commissie was geregeld, blijft een recht dat is voorbehouden 
aan zeifopwekkers voor de bevoorrading van hun eigen vestigingen 
en filialen en de producenten en transporteurs voor de 
voorziening van grote industriële verbruikers en 
distributiemaatschappijen; over de voorwaarden waaronder dit 
recht kan worden uitgeoefend dient te worden onderhandeld met 
zowel de beheerder van het transportnet als die van het 
distributienet, behalve in het geval waarin de levering van 
elektriciteit het gevolg is van een aanbesteding voor de 
uitbreiding van de produktiecapaciteit ; in dat laatste geval is 
toegang tot het net verzekerd. Geschillen bij het onderhandelen 
of over het beheer van dat soort contracten kunnen worden 
voorgelegd aan een arbitragecommissie die door de betrokken Lid­
staat wordt aangewezen; wat de amendementen van het Parlement 
betreft wijst de Commissie er duidelijk op dat het voorleggen 
van een geschil aan een dergelijke arbitragecommissie in geen 
enkel opzicht voor partijen een belemmering mag zijn om de 
normale wegen te bewandelen die op grond van het communautair 
recht voor beroep openstaan, 
d) De bepalingen waarmee de criteria en de procedures worden 
vastgesteld op grond waarvan toestemming wordt gegeven voor 
produktie- en transportactiviteiten worden vereenvoudigd en 
aangevuld met de mogelijkheid van een systeem van aanbestedingen 
voor elke uitbreiding van de produktie- en de 
transportcapaciteit; als gevolg van het gewijzigde voorstel 
nemen de onafhankelijkheid en het niet-discriminerende karakter 
van deze laatste procedure toe. Het vergunningenstelsel zal in 
alle gevallen van toepassing zijn op ze Ifopwekkers en 
onafhankelijke producenten. 
e) Het gescheiden beheer wordt afgeschaft doch de 
onafhankelijkheid, althans op het niveau van de administratie 
van de beheerder van het net, dient te worden gegarandeerd. Het 
voeren van gescheiden rekeningen op geharmoniseerde basis wordt 
gehandhaafd en aangevuld met een bepaling waarbij de bevoegde 
autoriteiten toegang krijgen tot de interne boekhoudkundige 
documenten van de ondernemingen. 
f) De regels betreffende de exploitatie van de transmissie- en 
distributienetten worden vereenvoudigd. 
12. In het gewijzigde voorstel wordt rekening gehouden met dee zes 
beginselen die in de Raad ter sprake zijn gekomen met betrekking 
tot: 
de veiligstelling van de bevoorrading: de criteria voor het 
verlenen van vergunningen voor de uitbreiding van 
produktiecapacite it zullen de Lid-Staten uitdrukkelijk in staat 
stellen de aard zelf te bepalen van de primaire bronnen die zij 
voor de produktie van elektriciteit kunnen gebruiken. Het 
alternatieve syteem van de inschrijvingsprocedure voor de 
uitbreiding van produktie- en transportcapaciteit zal het 
mogeIiJk maken dat in de Lid-Staten die voor een dergelijk 
systeem kiezen de centrale planning van de investering wordt 
voortgezet; 
de bescherming van het milieu: in de speciale maatregelen 
betreffende de harmonisatie van de produktie- en 
exploitatievoorwaarden wordt nog meer rekening gehouden met de 
eisen die door het milieu gesteld worden; hetzelfde geldt ten 
aanzien van de criteria op grond waarvan vergunningen worden 
verleend voor de uitbreiding van de produktie- en 
transportcapaciteit. Overigens wordt het op grond van een 
speciale bepaling mogelijk dat de beheerder van het net bij de 
aanbesteding voor produktie insta I laties in het onder hem 
vallende gebied voorrang gaat geven aan produktie insta I laties 
die hernieuwbare energiebronnen of afval gebruiken, dan wel een 
produktieprocédé toepassen dat warmte en elektriciteit 
combineert ; 
de bescherming van de kleine consumenten: de uitbreiding van de 
verwijzingen naar de openbare dienstverplichtingen is erin 
opgenomen om nog meer de noodzaak te benadrukken om de kleine en 
middelgrote consumenten te beschermen. De beheerder van het net 
kan de toegang van een derde tot dat net weigeren, indien deze 
daardoor concreet zou worden verhinderd om de algemene 
economische taak te vervullen die hem is opgedragen. De Lid-
Staten behouden in elk geval de mogelijkheid om de tarieven te 
regelen voor alle verbruikers die aan hun leverancier gebonden 
zijn; 
- de doorzichtigheid en de niet-discriminatie: deze beginselen 
worden teruggevonden in de regels voor gescheiden rekeningen 
alsmede in de criteria en procedures voor het verlenen van 
machtigingen voor nieuwe produktie- en transportcapaciteiten, in 
de criteria en procedures voor de aanbestedingen en de regels 
die gerespecteerd moeten worden door de beheerders van het net; 
- de erkenning van de verschillen tussen de bestaande nationale 
systemen: door de Lid-Staten te bieden om te kiezen uit een 
doorzichtig en niet-discriminatoir vergunningenstelsel voor de 
uitbreiding van de produktie- en transportcapaciteiten enerzijds 
en de aanbestedingsprocedure anderzijds wordt rekening gehouden 
met het feit dat er in bepaalde Lid-Staten gedecentraliseerde 
bestaan en gecentraliseerde stelsels in andere; 
de overgangsbepalingen: rekening is gehouden met een periode die 
op 1 juli 1994 begint en op zijn vroegst op 31 december 1998 
eindigt. 
C. GEWIJZIGD VOORSTEL VOOR AARDGAS 
13. De wijzigingen die zijn aangebracht in het voorstel voor de interne 
markt voor aardgas zijn mutatis mutandis dezelfde als die voor 
elektriciteit, met name wat betreft: 
de structuur van het voorstel; 
de uitbreiding van de verwijzingen naar de openbare 
dienstverplichtingen; 
de voorwaarden waaronder derden toegang kunnen krijgen tot de 
netten; 
de opstelling van gescheiden rekeningen en de toegang tot 
interne documenten van de bedrijven; 
de vereenvoudiging van de regels betreffende de exploitatie van 
de transport- en distributienetten; 
de eerbiediging van de beginselen welke in de Raad ter zake 
worden gehuldigd. 
14. De bepalingen tot vaststelling van de criteria en de procedures 
waarmee toestemming wordt gegeven voor de bouw of de exploitatie van 
installaties voor vloeibaar gemaakt aardgas, opslaginstallaties, 
transport- en distributieleidingen en de daarbij behorende 
uitrusting worden gehandhaafd. 
D. CONCLUSIES 
In de gewijzigde voorstellen wordt rekening gehouden met 
verschillende kernpunten uit het advies van het Europees Parlement 
alsmede met de bezorgdheid die de Raad met name in zijn conclusies 
van 30 november 1992 heeft uitgesproken. De Commissie verzoekt de 
Raad derhalve om zich snel over deze voorstellen uit te spreken 
zodat er ook in de sectoren gas en elektriciteit een interne markt 
kan worden verwezenlijkt. 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt 
voor elektriciteit 
Oorspronkelijk voorstel Gewijzigd voorstel 
DE RAAD VAN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN, HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 57, lid 2, en op de 
artikelen 66 en 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese 
Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en 
Sociaal Comité, 
Overwegende dat het van belang is maat­
regelen vast te stellen om, zoals in 
artikel 8 A van het Verdrag is bepaald, de 
interne markt tot stand te brengen; dat de 
interne markt een ruimte omvat zonder 
binnengrenzen waarin het vrij verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is 
gewaarborgd; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor elektriciteit van 
bijzonder belang is zowel om de efficiency 
bij produktie, transmissie en distributie van 
dit produkt te vergroten, waardoor de 
continuïteit van de voorziening van de 
Gemeenschap wordt verbeterd, als om te 
waarborgen dat alle stroomgebmikers 
elektriciteit op een gelijke grondslag kunnen 
aankopen, waardoor concurrentievervalsing 
tussen stroomverbruikende industrieën 
wordt vermeden; 
Overwegende dat de interne markt voor 
elektriciteit geleidelijk aan tot stand dient te 
worden gebracht; dat cüt proces in etappes 
dient te verlopen zodat het bedrijfsleven in Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 57, lid 2, en op de artikelen 66 en 
100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Economisch en 
Sociaal Comité, 
Overwegende dat het van belang is maat­
regelen vast te stellen om, zoals in 
artikel 7 A van het Verdrag is bepaald, de 
interne markt tot stand te brengen; dat de 
interne markt een ruimte omvat zonder 
binnengrenzen waarin het vrij verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is 
gewaarborgd; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor elektriciteit van 
bijzonder belang is voor een grotere 
efficiency bij produktie, transmissie en 
distributie van elektriciteit en dat de 
continuïteit van de voorziening van de 
Gemeenschap hierdoor wordt verbeterd; 
Overwegende dat de interne markt voor 
elektriciteit geleidelijk tot stand dient te 
worden gebracht; dat dit proces in etappes 
dient te verlopen, opdat de elektriciteits-
10 
staat wordt gesteld om zich op een soepele 
en geordende wijze aan zijn nieuwe leefkli­
maat aan te passen; industrie zich op een soepele en geordende 
wijze aan haar nieuwe leefklimaat kan 
aanpassen; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor elektriciteit de 
onderlinge koppeling en de interoperabiliteit 
van de netten moet bevorderen; 
Overwegende datmet Richtlijn 90/547/E EG 
van de Raad van 29 oktober 1990 
betreffende de doorvoer van elektriciteit via 
de hoofdnetten(1J en Richtlijn 90/377/EEG 
van de Raad van 29 juni 1990 betreffende 
een communautaire procedure inzake de 
doorzichtigheid van de prijzen van gas en 
elektriciteit voor industriële eindver-
bruikers(2J een eerste stap op de weg naar de 
voltooiing van de interne markt voor 
elektriciteit werd gezet; 
Overwegende dat thans om de interne markt 
voor elektriciteit tot stand te brengen 
verdere maatregelen dienen te worden 
genomen; 
Overwegende dat het noodzakelijk is een 
daadwerkelijke openstelling van de markt te 
waarborgen; dat een redelijk evenwicht bij 
de toepassing van deze maatregelen vergt 
dat voor de bouw en voor het doen werken 
van stroomopwekkingsinstallaties, 
geharmoniseerde criteria en procedures 
worden ingevoerd; dat deze criteria en 
procedures objectief, transparant en niet-
discriminerend moeten zijn, zodat er met 
name als gevolg van bijzondere 
voorwaarden ten aanzien van de locatie van 
stroomopwekkingsinstallaties binnen de 
Gemeenschap en de nabijheid ervan ten 
opzichte van de markt geen concur­
rentievervalsing ontstaat; Overwegende dat met Richtlijn 90/547/EEG 
van de Raad van 29 oktober 1990 
betreffende de doorvoer van elektriciteit via 
de hoofdnetten(u en Richtlijn 90/377/EEG 
van de Raad van 29 juni 1990 betreffende 
een communautaire procedure inzake de 
doorzichtigheid van de prijzen van gas en 
elektriciteit voor industriële eindver-
bruikers(i), gewijzigd bij Richt­
lijn 93/87/E EG van de Commissie(3)- een 
eerste stap op de weg naar de voltooiing van 
de interne markt voor elektriciteit werd 
gezet; 
Overwegende dat thans, om de interne 
markt voor elektriciteit tot stand te brengen, 
verdere maatregelen dienen te worden 
genomen; 
Overwegende dat de voorzieningszekerheid 
en de bescherming van de consument een 
aantal verplichtingen op het gebied van 
openbare dienstverlening inhouden; dat vrij e 
concurrentie zonder meer niet waarborgt dat 
daaraan wordt voldaan; 
Overwegende dat het voortaan noodzakelijk 
is een daadwerkelijke openstelling van de 
markt te waarborgen; dat een redelijk 
evenwicht bij de toepassing van deze 
maatregelen vergt dat voor de bouw en het 
doen werken van stroomopwekkingsi­
nstallaties, geharmoniseerde criteria en 
procedures worden ingevoerd; dat deze 
criteria en procedures objectief, transparant 
en met-discriminerend moeten zijn. 
(1) PB nr. L 313 van 13.11.1990, blz. 30. 
(2) PB nr. L 185 van 17.7.1990, blz. 16. (1) PB nr. L 313 van 13.11.1990, blz. 30. 
(?) PB nr. L 185 van 17.7.1990, blz. 16. 
O) PB nr. L 277 van 10.11.1993, blz. 32. 
11 
Overwegende dat daarom gemeen­
schappelijke regels dienen te worden 
vastgesteld voor het verlenen van 
vergunningen door de Lid-Staten voor de 
bouw en het doen werken van 
stroomopwekkingsinstallaties en van 
transmissie- en distributielijnen en dat nog 
andere stappen dienen te worden gezet die 
voor de waarborging van de goede werking 
van de interne markt vereist zijn; 
Overwegende dat bij de totstandbrenging 
van de interne markt voor energie, meer in 
het bijzonder in de elektriciteitssector, met 
de doelstelling van economische en sociale 
samenhang rekening dient te worden 
gehouden; 
Overwegende dat de elektriciteitsbedrijven 
in de 
interne markt, in staat moeten zijn om 
volgens normale commerciële beginselen te 
werken; 
Overwegende dat dient te worden bepaald 
dat afnemers en producenten van 
elektriciteit, zonder discriminatie en mits er 
capaciteit beschikbaar is, tegen een redelijke 
vergoeding toegang tot de transmissie- en 
distributienetten dienen te krijgen; dat deze 
bepaling in de volgende fase door de Lid-
Staten tot grote industriële ondernemingen 
en onder bepaalde voorwaarden tot de 
distributiemaatschappijen kan worden 
beperkt; 
Overwegende dat elk transmissienet onder 
centraal beheer en centrale controle dient te 
staan, zodat de veiligheid en de 
betrouwbaarheid van het net in het belang 
van producent en afnemer kunnen worden 
gewaarborgd; dat derhalve een 
transmissienetbeheerder dient te worden 
aangewezen aan wie het beheer en de 
ontwikkeling van dat net worden 
toevertrouwd; dat de transmissienet­
beheerder zich met betrekking tot ieder 
aspect van zijn taak op een objectieve, 
transparante en niet-discriminerende wijze 
dient te gedragen, ook wat de goedkeuring 
van aansluitingen op het net, de voor de Overwegende dat daarom gemeen­
schappelijke regels dienen te worden 
vastgesteld voor de produktie, de 
transmissie .en de distributie van elektrici­
teit; 
Overwegende dat bij de totstandbrenging 
van de interne markt voor elektriciteit in 
ruime mate rekening dient te worden 
gehouden met de communautaire 
doelstelling van economische en sociale 
samenhang, met name in sectoren zoals de 
nationale of intracommunautaire 
infrastructuur voor elektriciteitstransmissie; 
Overwegende dat de elektriciteitsbedrijven 
in de interne markt onverminderd hun 
openbare dienstverplichtingen volgens 
normale commerciële beginselen moeten 
kunnen werken; 
Overwegende dat ongeacht de manier 
waarop de bestaande markt is georganiseerd 
het net toegankelijk moet zijn voor 
elektriciteitsproducenten, bedrijven die voor 
eigen gebruik produceren en hun op het net 
aangesloten afnemers, overeenkomstig de 
onderhavige richtlijn; 
Overwegende dat elk transmissienet onder 
centraal beheer en centrale controle dient te 
staan, zodat de veiligheid en de 
betrouwbaarheid van het net in het belang 
van producent en afnemer worden 
gewaarborgd; dat derhalve een 
transmissienetbeheerder dient te worden 
aangewezen aan wie het beheer en de 
ontwikkeling van dat net worden 
toevertrouwd; dat de transmissienet­
beheerder zich op een objectieve, 
transparante en niet-discriminerende wijze 
dient te gedragen; 
12 
verstrekte diensten te betalen kostprijzen en 
de inschakeling van stroomop­
wekkingsinstallaties betreft; 
Overwegende dat om soortgelijke redenen 
een distributienetbeheerder voor het beheer 
en de ontwikkeling van dat net dient te 
worden aangewezen; 
Overwegende dat de voorwaarden voor 
aansluiting op de transmissie- en 
distributienetten voor zover mogelijk onder 
verwijzing naar Europese specificaties of 
naar andere internationale normen en speci­
ficaties dienen te worden vastgesteld; 
Overwegende dat de beginselen die aan de 
kostenaanrekening ten grondslag liggen, 
duidelijk dienen te worden omschreven 
zodat redelijke en transparante voorwaarden 
voor het gebruik van de transmissie- en 
distributienetten worden gewaarborgd; 
Overwegende dat met het oog op de 
gewenste transparantie enraet-discrimmatie 
de transmissie- en distributiefuncties van 
verticaal geïntegreerde bedrijven door 
afzonderlijke afdelingen met gescheiden 
rekeningen dienen te worden uitgeoefend; 
dat in de rekeningen van de 
elektriciteitsbedrijven naar een zo groot 
mogelijke transparantie dient te worden 
gestreefd zodat met name mogelijke mis­
bruiken van een dominante marktpositie, die 
bijvoorbeeld in abnormaal hoge, 
respectievelijk lage tarieven dan wel in 
discriminerende praktijken ten aanzien van 
gelijkwaardige transacties tot uiting komen, 
kunnen worden onderkend; Overwegende dat op het gebied van de 
distributie plaatselijke, regionale of 
rijksoverheden concessies kunnen verlenen 
en dat er voor het beheer en de ontwikkeling 
van ieder distributienet een beheerder moet 
worden aangewezen; 
Overwegende dat de voorwaarden voor 
aansluiting op de transmissie- en 
distributienetten onder verwijzing naar 
Europese specificaties of naar andere 
internationale normen en specificaties 
dienen te worden vastgesteld; 
Overwegende dat in vrijwaringsbepalingen 
dient te worden voorzien; dat tevens in 
geschillenprocedures dient te worden 
voorzien; Overwegende dat met het oog op de 
gewenste transparantie enniet-discriminatie 
de transmis si e functie van verticaal 
geïntegreerde bedrijven los van de overige 
activiteiten wordt beheerd; dat in de reke­
ningen van de elektricteitsbedrij ven naar een 
zo groot mogelijke transparantie dient te 
worden gestreefd, zodat met name mogelij­
ke misbruiken van een machtspositie die 
bijvoorbeeld in abnormaal hoge, respectie­
velijk lage tarieven dan wel in discrimine­
rende praktijken ten aanzien van gelijk­
waardige transacties tot uiting komen, 
kunnen worden onderkend; dat daarom voor 
iedere activiteit een afzonderlijke 
boekhouding nodig is; 
Overwegende dat verder de bevoegde 
instanties toegang moeten hebben tot de 
interne boekhouding van de bedrijven 
zonder dat de commercieel vertrou­
welijkheid daarvan in het gedrang komt; 
Overwegende dat in vrijwaringsbepalingen 
en in geschillenprocedures dient te worden 
voorzien; 
13 
Overwegende dat in overeenstemming met 
het subsidiariteitsbeginsel algemene 
beginselen moeten worden vastgelegd 
waarmee een kader op communautair niveau 
wordt geschapen, doch dat de nadere 
uitvoering ervan aan de Lid-Staten dient te 
worden overgelaten, waardoor iedere Lid­
staat in staat wordt gesteld die regeling te 
kiezen die met zijn eigen situatie het best 
overeenkomt; dat daarom de Lid-Staten, 
onverminderd de bepalingen bij of krachtens 
het Verdrag, vrij blijven om nadere criteria 
vast te stellen voor de vergunningverlening 
voor de bouw van krachtcentrales en van 
transmissie- endistributielijnen, en om niet-
discriminerende en objectieve criteria voor 
de inschakeling van krachtcentrales vast te 
stellen; dat de Lid-Staten voorts in staat 
dienen te zijn om de omvang en de aard van 
de rechten van de distributiemaatschappijen 
vast te stellen (met inbegrip van het recht 
om exclusieve concessies voor distributie te 
verlenen met betrekking tot al die afnemers 
die beneden de als limiet voor het verkrijgen 
van toegang tot de transmissie- en 
distributienetten gestelde drempels blijven) 
en met inbegrip van hun openbare dienst-
verplichtingen, waaronder die van de 
stroomlevering, de instandhouding van de 
veiligheid van het systeem en de 
ontwikkeling van de capaciteit ervan om aan 
de vraag te kunnen voldoen; dat de Lid-
Staten tevens de bevoegdheid behouden om 
ten aanzien van de eindverbruikers die geen 
toegang tot het transmissie- en distributienet 
kunnen krijgen, alle aspecten van de 
elektriciteitstarieven te regelen, bij 
voorbeeld om een gelijke behandeling van 
deze afnemers te garanderen; Overwegende dat in overeenstemming met 
het subsidiariteitsbeginsel algemene 
beginselen moeten worden vastgelegd 
waarmee eenkader op communautair niveau 
wordt geschapen, doch dat de nadere 
uitvoering ervan aan de Lid-Staten dient te 
worden overgelaten, waardoor iedere Lid­
staat in staat wordt gesteld die regeling te 
kiezen die met zijn eigen situatie het best 
overeenkomt; dat daarom de Lid-Staten, 
onverminderd de bepalingen bij of krachtens 
het Verdrag, vrij blijven nadere criteria vast 
te stellen voor de verlening van 
vergunningen voor de bouw van 
krachtcentrales en van transmissie- en 
distributielijnen, en niet-discriminerende en 
objectieve criteria voor de inschakeling van 
krachtcentrales vast te stellen; dat de Lid-
Staten voorts in staat dienen te zijn de 
omvang en de aard van de rechten van de 
distributiemaatschappijen vast te stellen 
(met inbegrip van het recht exclusieve 
concessies voor distributie te verlenen met 
betrekking tot al die afnemers die beneden 
de als limiet voor het verkrijgen van toegang 
tot de transmissie- en distributienetten 
gestelde drempels blijven) en met inbegrip 
van hun openbare dienstverplichtingen, 
waaronder die van de stroomlevering, de 
instandhouding van de veiligheid van het 
systeem en de ontwikkeling van de 
capaciteit ervan om aan de vraag te kunnen 
voldoen; dat de Lid-Staten tevens de 
bevoegdheid behouden ten aanzien van de 
eindverbruikers die geen toegang tot het 
transmissie- en distributienet kunnen 
krijgen, alle aspecten van de 
elektriciteitstarieven te regelen, bij 
voorbeeld om een gelijke behandeling van 
deze afnemers te garanderen; 
Overwegende dat. deze maatregelen een 
tweede fase van de liberalisatie vormen; dat, 
wanneer zij van kracht zijn geworden er 
toch nog bepaalde belemmeringen met 
betrekking tot de handel in elektriciteit 
tussen de Lid-Staten zullen blijven bestaan; 
dat het daarom noodzakelijk zal zijn in een 
verdere liberalisatie van de markt te 
voorzien, met name door slechting van de 
barrières die de stroomleveringen door de 
producenten aan de afnemers in de weg 
staan; dat de nadere bijzonderheden van 
deze derde fase waarmee de interne markt Overwegende dat deze maatregelen een 
tweede fase van de liberalisatie vormen; dat, 
wanneer zij van kracht zijn geworden er 
toch nog bepaalde belemmeringen met 
betrekking tot de handel in elektriciteit 
tussen de Lid-Staten zullen blijven bestaan; 
dat het daarom noodzakelijk zal zijn in een 
verdere liberalisatie van de markt te 
voorzien, met name door slechting van de 
barrières die de stroomleveringen door de 
producenten aan de afnemers in de weg 
staan; dat de nadere bijzonderheden van 
deze derde fase waarmee de interne markt 
14 
voor elektriciteit dient te worden voltooid, 
uitsluitend tegen de achtergrond van de in 
de tweede fase opgedane ervaringen kunnen 
worden vastgesteld; dat een driejaarlijkse 
periode voldoende is om ervaringen op te 
doen op grond waarvan de derde en laatste 
fase kan worden gedefinieerd; voor elektriciteit dient te worden voltooid, 
uitsluitend tegen de achtergrond van de in 
de tweede fase opgedane ervaringen kunnen 
worden vastgesteld; dat de Commissie dus 
voor het einde van de tweede fase bij de 
Raad en het Europees Parlement verslag 
moet uitbrengen over de toepassing van 
deze richtlijn; 
Overwegende dat de onderhavige nchtiijn 
geen aftreuk doet aan de toepassing van de 
regels van het Verdrag, Overwegende dat deze nchtiijn geen 
afbreuk doet aan de toepassing van de regels 
van het Verdrag, 
15 
HEEFT DE VOLGENDE 
VASTGESTELD : RICHTLIJN HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN 
VASTGESTELD : 
Hoofdstuk I 
Werkingssfeer Hoofdstuk I 
Werkingssfeer en definities 
ARTIKEL 1 ARTIKEL 1 
Bij deze richtlijn worden gemeen­
schappelijke regels vastgesteld voor de 
toegang tot de markt en voor de toe te 
passen criteria en procedures voor de 
vergunningverlening met het oog op 
opwekking, transmissie en distributie van 
elektriciteit en met het oog op het 
koppelnetbeheer. Bij deze richtlijn worden gemeen­
schappelijke regels vastgesteld voor de 
produktie, de transmissie en de distributie 
van elektriciteit. Gedefinieerd worden de 
wijze van organisatie en de werking van de 
elektriciteitssector, de toegang tot de markt, 
de criteria en procedures die gelden voor de 
aanbestedingen, de vergunningverlening en 
de exploitatie van de netten. 
ARTIKEL 2 ARTIKEL 2 
Voor de doeleinden van deze richtlijn wordt 
verstaan onder : Voor de doeleinden van deze richtlijn wordt 
verstaan onder 
1. "opwekking" : de produktie van 
elektriciteit; 
2. "producent" : de natuurlijke of 
rechtspersonen die voor eigen gebruik 
of voor verkoop elektriciteit opwekken; 
3. "transmissie" : het transport van 
elektriciteit langs het hoog-
spanningskoppelnet met het oog op de 
levering ervan aan afnemers; 
4. "distributie" : het transport van 
elektriciteit langs distributienetten met 
een lagere spanning dan het onder punt 
3 bedoelde net met het oog op de 
levering ervan aan afnemers; 
5. "afnemers" : grote of kleine kopers van 
elektriciteit; 1. "produktie" : de produktie van elektrici­
teit; 
2. "producent" : de natuurlijke of 
rechtspersonen die voor eigen gebruik 
of voor verkoop elektriciteit 
produceren; 
3. "transmissie" : het transport van 
elektriciteit langs het hoog-
spanningskoppelnet met het oog op de 
levering ervan aan eindafnemers of 
distributiemaatschappijen; 
4. "distributie" : het transport van 
elektriciteit langs laagspannings-
distributienetten met het oog op de 
levering aan afnemers; 
5. "afnemers" : grote of kleine kopers van 
elektriciteit; 
6. "eindafnemer" : de afnemer die 
elektriciteit koopt voor eigen verbruik; 
16 
"grote industriële verbruiker" : de 
eindafnemer waarvan het verbruik meer 
dan 100 GWh per jaar bedraagt of een 
door de Lid-Staat aan te geven kleinere 
hoeveelheid; 
6. "koppellijnen" : uitrusting om elektrici­
teitsnetten onderling te koppelen; 
7. "koppelnet" : een aantal transmissie- en 
distributienetten die door middel van 
één of meer koppellijnen met elkaar 
zijn verbonden; 
8. "directe lijn" : een lijn waardoor één of 
meer afnemers met een bevoor-
radingspunt zijn verbonden, zonder dat 
daarbij van het koppelnet gebruik wordt 
gemaakt; 
9. "economische prioriteit" : een in 
overeenstemming met economische 
criteria aangenomen rangorde van 
bronnen voor de bevoorrading met 
elektriciteit; 
10. "Europese specificatie" : een 
gemeenschappelijke technische 
specificatie of een Europese norm, dan 
wel een nationale norm waarin een 
Europee norm is omgezet; 
11. "Europese norm" : norm die door de 
Europese Commissie voor Normalisatie 
(CEN) of het Europese Comité voor 
Elektrotechnische Normalisatie 
(CENELEC) volgens de ge­
meenschappelijke regels van deze 
organisaties als "Europese Norm" (EN) 
of "Harmonisatiebescheid" (HD) is 
goedgekeurd; 
12. "gemeenschappelijke technische 
specificatie" : een technisch voorschrift 
dat volgens een door de Lid-Staten 
erkende procedure met het oog op 
uniforme toepassing in alle Lid-Staten 
is opgesteld en in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen 
bekendgemaakt; 
13. "ondersteunende diensten" : de diensten 
die nodig zijn voor het doen werken 
van een transmissie- of distributienet, 8. "koppellijnen" : uitrusting om elektrici­
teitsnetten onderling te koppelen; 
9. "koppelnet" : een aantal transmissie-en 
distributienetten die door middel van 
één of meer koppellijnen met elkaar 
zijn verbonden; 
10. "directe lijn" : een lijn waardoor één of 
meer afnemers met een bevoor-
radingspunt zijn verbonden, zonder dat 
daarbij van het koppelnet gebruik wordt 
gemaakt; 
11. "economische prioriteit": een in 
overeenstemming met economische 
criteria aangenomen rangorde van 
bronnen voor de bevoorrading met 
elektriciteit; 
12. "Europese specificatie" : een 
gemeenschappelijke technische 
specificatie of een Europese norm, dan 
wel een nationale norm waarin een 
Europese norm is omgezet; 
13. "Europese norm" : norm die door de 
Europese Commissie voor normalisatie 
(CEN) of het Europese comité voor 
elektrotechnische normalisatie 
(CENELEC) volgens de ge­
meenschappelijke regels van deze 
organisaties als "Europese norm" (EN) 
of "harmonisatiebescheid" (HD) is 
goedgekeurd; 
14. "gemeenschappelijke technische 
specificatie" : een technisch voorschrift 
dat volgens een door de Lid-Staten 
erkende procedure met het oog op 
uniforme toepassing in alle Lid-Staten 
is opgesteld en in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen is 
bekendgemaakt; 
15. "ondersteunende diensten" : de diensten 
die nodig zijn voor het doen werken 
van een transmissie- of distributienet, 
17 
zoals op elkaar aansluitende 
belastingskarakteristieken, frequentie-
enspanningsregeling, reservevermogen 
enzovoort; zoals op elkaar aansluitende 
belastingskarakteristieken, frequentie-
en spanningsregeling, reservevermogen 
enzovoort: 
14. "netgebruiker" : de natuurlijke of 
rechtspersoon die als leverancier of 
verbruiker op een transmissie- of 
distributienet is aangesloten, zoals 
producenten, netbeheerders, eigenaars 
van onafhankelijke transmissie- en 
distributielijnen, distributiemaatschap­
pijen en overige afnemers; 
15. "leverancier" : de 
rechtspersoon die 
afnemers levert; natuurlijke of 
elektriciteit aan 16. "netgebruiker" : de natuurlijke of 
rechtspersoon die als leverancier of 
verbruiker op een transmissie- of 
distributienet is aangesloten. 
17. "leverancier" : de 
rechtspersoon die 
afnemers levert; natuurlijke of 
elektriciteit aan 
16. "levering", respectievelijk "leveren" : 
aflevering en verkoop, respectievelijk 
afleveren en verkopen van elektriciteit 
aan afnemers; 
17. "verticaal geïntegreerd elektrici­
teitsbedrijf' : een elektriciteitsbedrijf 
dat voor twee of meer van de functies 
opwekking, transmissie en distributie 
van elektriciteit zorg draagt. 18. "levering" : aflevering en verkoop van 
elektriciteit aan afnemers; 
19. "verticaal geïntegreerd elektrici­
teitsbedrijf: een elektriciteitsbedrijf 
dat voor twee of meer van de functies 
opwekking, transmissie en distributie 
van elektriciteit zorg draagt; 
20. "onafhankelijke producent" : producent 
die geen zorg draagt voor de functies 
transmissie en distributie van 
elektriciteit op het grondgebied dat 
wordt bestreken door het net waarop hij 
is aangesloten. 
21. "producent voor eigen gebruik" : 
onafhankelijke producent die 
hoofdzakelijk voor eigen gebruik 
elektriciteit opwekt. 
18 
Hoofdstuk II Hoofdstuk II 
Toegang tot de markt Algemene regels voor de organisatie van 
de sector 
ARTIKEL 3 
1. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
elektriciteitsbedrijven op commerciële 
grondslag worden geëxploiteerd en 
onthoudenzich van discriminatie tussen 
deze bedrijven, wat de rechten of 
verplichtingen betreft. 
2. In het bijzonder staat het 
elektriciteitsbedrijven vrij de aard van 
hun bedrijvigheid aan de markt aan te 
passen en om binnen de Gemeenschap 
op met de elektriciteitssector 
samenhangende gebieden werkzaam te 
zijn. 
3. Onverminderd artikel 16, lid 2, worden 
door de Lid-Staten geen tarieven of 
prijzen voor afnemers vastgesteld, 
goedgekeurd, beïnvloed of gereguleerd 
met betrekking tot de hoeveelheid 
waarvoor deze afnemers hun recht 
uitoefenen om te kopen en elektriciteit 
geleverd te krijgen of om contracten 
met het oog op koop te sluiten en langs 
het transmissie- en distributienet 
overeenkomstig de artikelen 6 en 7 
elektriciteit geleverd te krijgen. 
ARTIKEL 4 
1. De Lid-Staten staan in de 
Gemeenschap gevestigde onder­
nemingen toe op hun grondgebied 
gevestigde stroomopwekkingsin­
stallaties waarmee opwekking van voor 
eigen gebruik of voor de verkoop ARTIKEL 3 
1. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
deelektriciteitsbedrijven,onverminderd 
de bepalingen van lid 2, op 
commerciële grondslag worden 
geëxploiteerd en onthouden zich van 
discriminatie tussen deze bedrijven, wat 
rechten of verplichtingen betreft. 
De Lid-Staten mogen, binnen de 
grenzen van het gemeenschapsrecht, 
aan de elektriciteitsbedrijven openbare 
dienstverplichtingen opleggen wat de 
veiligheid, regelmaat, kwaliteit en prijs 
van de leveringen betreft. 
19 
bestemde elektriciteit wordt beoogd, te 
bouwen, te exploiteren, te kopen of te 
verkopen, waarbij voor de 
vergunningverlening uitsluitend 
overeenkomstig het bepaalde in de 
leden 2 tot en met 6 vast te stellen 
criteria en procedures mogen gelden. 
2. De Lid-Staten leggen de criteria vast 
waaraan een onderneming die een 
vergunning om een stroomop-
wekkingsinstallatie te bouwen of te 
exploiteren aanvraagt, dient te voldoen. 
Deze critena dienen objectief en met-
discriminerend te zijn. Zij worden 
uiterlijk zes maanden na de in artikel 2 8 
bepaalde datum, gepubliceerd. 
Deze criteria betreffen uitsluitend : 
- veiligheid van de installatie, 
- milieubeschermingsvereisten; 
- ruimtelijke ordening en locatie van 
de installatie; 
- technische en financiële capaciteit 
van de vergunningaanvragende 
onder-neming. 
De Lid-Staten kunnen echter met het 
oog op de bescherming van het milieu 
of een betrouwbare energievoorziening 
aanvullende criteria vaststellen, waarin 
ten aanzien van de aard van de primaire 
energiebron die voor de stroom­
opwekking mag worden gebruikt, 
beperkingen worden opgelegd. 
3. De procedures die voor de bouw en de 
exploitatie van stroomopwekkings­
installaties door een vergunning 
aanvragende onderneming moeten 
worden gevolgd, worden uiterlijk zes 
maanden na de in artikel 28 bepaalde 
datum, door de Lid-Staten vastgesteld 
en gepubliceerd. De procedures mogen 
niet discriminerend zijn. 
Er kunnen naargelang van de aard van 
de te gebruiken primaire energiebron en 
van de technische kenmerken van de 
stroomopwekkingsinstallaties verschil-
20 
lende procedures zijn. Bij grote 
installaties kan voor elke volgende 
bouwfase een vergunning worden 
verleend. 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de criteria en procedures op een 
niet-discriminerende wijze worden 
toegepast en dat alle aanvragen tijdig 
worden verwerkt. 
Elke wijziging in de criteria en 
procedures terwijl een aanvraag in 
behandeling is, wordt voor alle 
aanvragers wier aanvraag nog in 
behandelingis, opniet-discrimineTende 
wijze toegepast. 
De Lid-Staten kunnen aan de 
vergunning voorwaarden verbinden, 
mits deze voorwaarden niet 
discriminerend zijn en niet meer 
beperkingen opleggen dan nodig om te 
waarborgen dat de criteria worden 
nageleefd. 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de aanvrager van de redenen van een 
weigering om een vergunning af te 
geven in kennis wordt gesteld en zij 
dienen een procedure te bieden welke 
de aanvrager de mogelijkheid verschaft 
om tegen weigering beroep aan te 
tekenen. 
ARTIKEL 5 
1. De Lid-Staten dienen overeenkomstig 
de bepalingen van de leden 2 tot en 
met 8 vergunningen voor de bouw of de 
exploitatie, op hun grondgebied, van 
transmissie- of distributielijnen voor 
elektriciteit en van daarmee verband 
houdende uitrusting te verlenen. 
2. De Lid-Staten dienende criteria vast te 
leggen, waaraan door een onderneming 
die een aanvraag indient voor een 
vergunning om een transmissie- of 
distributielijn te bouwen, respec­
tievelijk te exploiteren, moet worden 
voldaan. Deze criteria dienen objectief 
en niet-discriminerend te zijn. Zij 
21 
worden uiterlijk zes maanden na de in 
artikel 28 bepaalde datum, 
gepubliceerd. 
Deze criteria betreffen Uitsluitend : 
- veiligheid van lijnen en van daarmee 
verband houdende uitrusting; 
- milieubeschermingsvereisten; 
- ruimtelijke ordening en lokatie van 
de lijnen; 
- gebruik van gronden met een 
openbare bestemming; 
- technische en financiële capaciteit 
van de vergunningaanvragende 
onderneming. 
3. De Lid-Staten kunnen de verlemng van 
een vergunning weigeren of deze 
opschorten, indien aan de desbe­
treffende transmissie- en distributie­
behoeften door de bestaande trans­
missie- en distributiecapaciteit die in 
het koppelnet beschikbaar is, tegen een 
redelijke en billijke prijs kan worden 
voldaan. 
4. De procedures die een onderneming die 
een aanvraag indient voor een 
vergunning om transmissie- en 
distributielijnen te bouwen, respec­
tievelijk te exploiteren, dienen te wor­
den gevolgd, worden uiterlijk 
zes maanden na de in artikel 28 
bepaalde datum, door de Lid-Staten 
vastgesteld en gepubliceerd. Deze 
procedures mogen niet discriminerend 
zijn. 
5. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de criteria en procedures op een 
niet-discriminerende wijze worden 
toegepast en dat alle aanvragen tijdig 
worden behandeld. 
Elke wijziging in de criteria en 
procedures terwijl een aanvraag in 
behandeling is, wordt voor de 
aanvragers wier aanvraag nog in 
behandelingis, opmet-<üscrirninerende 
wijze toegepast. 
22 
ó. I Iet recht tot onteigening van particulier 
onroerend goed of van gebruik van 
gronden met een openbare bestemming 
wordt op niet-discriminerende wijze 
verleend. 
Voor zover bij de toekenning van het 
recht tot onteigening of van het recht 
tot gebruik van gronden met een 
openbare bestemming met het openbaar 
belang rekening wordt gehouden, wordt 
een lijn geacht van openbaar belang te 
zijn indien : 
ï) deze noodzakelijk is om aan 
transmissie- of distributiebehoeften 
te voldoen waaraan de bestaande 
netten niet kunen voldoen of 
ii) een aanzienlijk gedeelte van zijn 
capaciteit tegen een redelijke en 
billijke prijs ofwel voor gebruik 
door derden, ofwel voor het publiek 
beschikbaar is. 
7. De Lid-Staten kunnen aan de 
vergunning voorwaarden verbinden, 
mits deze voorwaarden niet 
discnminerend zijn en niet meer 
beperkingen opleggen dan nodig om te 
waarborgen dat de criteria worden 
nageleefd. 
8. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de aanvrager van de redenen van een 
weigering om een vergunning te 
verlenen in kennis wordt gesteld en zij 
dienen een procedure te bieden welke 
de aanvrager de mogelijkheid verschaft 
om tegen weigering beroep aan te 
tekenen. 
ARTIKEL^ (wordt artikel 22; 
1. Onverminderd artikel 5, lid 1, dragen — 
de Lid-Staten ervoor zorg dat de op hun 
grondgebied gevestigde elektriciteits­
producenten en -leveranciers in staat 
zijn om aan hun eigen gebouwen en 
terreinen, dochter- en verbonden 
ondernemingen over een rechtstreekse 
lijn stroom te leveren. 
23 
Onverminderd artikel 5, lid 1, dragen 
de Lid-Staten ervoor zorg dat de op hun 
grondgebied gevestigde afnemer in 
staat is om elektriciteit te kopen en in 
de gelegenheid wordt gesteld door een 
producent of leverancier over een 
rechtstreekse lijn stroom geleverd te 
krijgen. 
ARTIKEL 7 
1. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de op hun grondgebied gevestigde 
elektriciteitsproducenten en -leveran­
ciers in staat zijn : 
i) aan hun eigen gebouwen en 
terreinen, dochter- en verbonden 
ondernemingen in dezelfde of in 
een andere Lid-Staat met gebruik 
van het koppelnet stroom te leveren, 
mits overeenkomstig artikel 14 
respectievelijk artikel 21 met de 
desbetreffende transmissie- en 
distributienetbeheerders overeen­
komsten zijn gesloten; 
ïi) elektriciteit te leveren of een 
contract te sluiten voor levering van 
elektriciteit aan afnemers in 
dezelfde of in een andere Lid-Staat 
met gebruik van het koppelnet, mits 
overeenkomstig artikel 14, respec­
tievelijk artikel 21 met de 
desbetreffende transmissie- en 
distributienetbeheerders over­
eenkomsten zijn gesloten. 
2. De Lid-Staten dragen ervoor voor dat 
elke op hun grondgebied gevestigde 
afnemer in staat is voor aflevering door 
een producent of door leveranciers in 
dezelfde of in een andere Lid-Staat met 
gebruik van het koppelnet, elektriciteit 
te kopen en geleverd te krijgen of voor 
aankoop of levering van elektriciteit 
een contract te sluiten, mits 
overeenkomstig artikel 14, 
respectievelijk artikel 21 met de 
desbetreffende transmissie- en 
distributienetbeheerders overeen­
komsten zijn gesloten. 
24 
Een Lid-Staat kan dat gebruik van het 
koppelnet beperken tot : 
- maatschappijen voor de bevoor­
rading van lokaties waar het totale 
elektriciteitsverbruik per lokatie 
meer dan 100 GWh per jaar 
bedraagt of een door de Lid-Staat 
nader vast te stellen geringere 
hoeveelheid; 
- distributiemaatschappijen, hetzij 
afzonderlijk, hetzij in samen­
werkingsverband, waarvan de 
afzonderlijke, respectievelijk 
gezamenlijke verkopen ten 
minste 3 % van het totale verbruik 
in de betrokken Lid-Staat of een 
door de Lid-Staat nader vast te 
stellen geringer percentage vormen. 
25 
Hoofdstuk III Hoofdstuk III 
Transmissienetexploitatie Productie en transmissie 
ARTIKEL 4 
De Lid-Staten bepalen, binnen de grenzen 
van het gemeenschapsrecht, de openbare 
dienstverplichtingen als bedoeld in artikel 3, 
lid 2, die aan produktie- en transmissie-
bedrijven worden opgelegd. 
ARTIKEL 5 
1. De Lid-Staten moeten de bouw op hun 
grondgebied van produktie- en 
transmissiecapaciteit toestaan op basis 
van de objectieve, transparante en niet-
discriminerende criteria en procedures 
van artikel 7. 
2. De Lid- Staten die geen gebruik wensen 
te maken van het in lid 1 genoemde 
vergunningenstelsel stellen een lijst op 
van de nieuwe produktie- en trans-
missiemiddelen, inclusief de vernieu-
wingscapaciteit, op basis van de in 
artikel 11 bedoelde raming. Hierbij 
wordt ook rekening gehouden met de 
behoeften aan koppellijnen. 
De vereiste capaciteit wordt 
toegewezen door middel van een 
aanbestedingsprocedure overeen­
komstig artikel 6. 
3. Aan de producenten voor eigen gebruik 
en de onafhankelijke producenten 
moeten, ook in de Lid-Staten die 
hebben gekozen voor. de aanbe­
stedingsprocedure van lid 2, 
vergunningen worden verleend om 
produktiecapaciteit te bouwen en 
elektriciteitslijnen aan te leggen op 
basis van de objectieve, transparante en 
niet-discriminerende criteria en 
procedures van artikel 7. 
26 
ARTIKEL 6 
1. De aanbesteding die tot doel heeft te 
voorzien in produktiecapaciteit heeft 
betrekking op de beschikbaarstelling 
van nieuwe of bestaande 
produktiecapaciteit met, indien nodig, 
gebruikmaking van koppelnetten. 
2. De aanbestedingsprocedure voor 
produktie- en transmissiecapaciteit 
wordt ten minste zes maanden voor de 
datum van gunning van het contract in 
het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen bekendgemaakt. 
Het bestek wordt tijdig ter beschikking 
gesteld van iedere geïnteresseerde 
onderneming die is gevestigd op het 
grondgebied van een Lid-Staat, zodat 
zij voldoende tijd hebben om hun 
antwoord te formuleren. 
3. Het bestek bevat een beschrijving van 
de procedure die alle inschrijvers 
moeten volgen, alsmede een complete 
lijst van de criteria die bepalend zijn bij 
de selectie van de kandidaten en de 
gunning van het contract. Deze criteria 
zijn objectief en met-discriminerend. 
De aanbestedingsprocedure wordt 
georganiseerd door de overheid of door 
een onafhankelijke organisatie die 
daartoe is aangewezen. 
ARTIKEL 7 
De criteria voor het verlenen van de in 
artikel 5, leden 1 en 3, voorziene 
vergunningen betreffen : 
de veiligheid van de installaties en de 
bijbehorende uitrusting; 
de bescherming van het milieu; 
ruimtelijke ordening en locatie van de 
lijnen; 
gebruik van gronden met een openbare 
bestemming; 
27 
technische en financiële capaciteit van 
de vergunningaanvragende onder­
nemingen. 
Naast genoemde criteria kan bij de 
vergunningverlening voor de bouw van 
produktiecapaciteit ook nog rekening 
worden gehouden met de aard van de 
primaire energiebronnen. 
De uitvoerig omschreven criteria en de 
procedures worden gepubliceerd. 
De redenen waarom een vergunning wordt 
geweigerd moeten objectief en niet-
discriminerend zijn; zij moeten aan de 
aanvrager worden medegedeeld; een reden 
voor weigering kan zijn een niet nakomen 
door de aanvrager van de openbare 
dienstverplichtingen. Voor degene die in 
beroep wil gaan moeten daartoe wegen 
openstaan. 
ARTIKEL 8 ARTIKEL 8 
1. De Lid-Staten wijzen een netbeheerder 
aan of verlangen van de ondernemingen 
die eigenaar van transmissienetten (met 
inbegrip van daarvan deel uitmakende 
elektrische lijnen) zijn of die voor de 
controle of de inschakeling van deze 
netten verantwoordelijk zijn, een 
netbeheerder aan te wijzen, die 
verplicht is in een bepaald gebied het 
transmissienet en de koppellijnen 
daarvan naar andere netten te 
exploiteren en voor het onderhoud en 
de ontwikkeling daarvan zorg te 
dragen. 
2. De Lid-Staten bepalen dat de 
exploitatie van een transmissienet 
gescheiden van de opwekkings- en 
distributieafdelingen van alle geïnte­
greerde elektriciteitsondernemingen en 
van alle opwekkings- en distributie­
ondernemingen dient te geschieden. De Lid-Staten wijzen een netbeheerder 
aan of verlangen van de ondernemingen 
die eigenaar van transmissienetten zijn, 
dat zij voor een periode van ten minste 
15 jaar een netbeheerder aanwijzen die 
ertoe gehouden is in een bepaald gebied 
het transmissienet en de koppellijnen 
daarvan naar andere netten te 
exploiteren en voor het onderhoud en 
de ontwikkeling daarvan zorg te 
dragen. 
2. Tenzij het transmissienet reeds 
onafhankelijk is van de produktie- en 
distributieactiviteiten, wordt in het 
statuut van de netbeheerder ten minste 
op administratief vlak de onafhan-
28 
3. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de transmissienetbeheerder de 
bepalingen van de artikelen 9 tot en met 
15 naleeft. 3. kelijkheid van de netbeheerder ten 
opzichte van de overige op het net 
betrekking hebbende activiteiten 
gegarandeerd. De bedrage die 
verschuldigd zijn voor het gebruik van 
de voor de doorvoer benodigde lijnen 
en installaties worden betaald aan de 
eigenaar hiervan. 
De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de transmissienetbeheerder de 
bepalingen van de artikelen 9 tot en met 
14 naleeft. 
ARTIKEL 9 ARTIKEL 9 
1. De transmissienetbeheerder houdt in 
zijn gebied voor een veilig, 
betrouwbaar en 
triciteitsnet in stand. efficiënt elek-1. De transmissienetbeheerder heeft tot 
taak de energiestromen op het net te 
beheren waarbij hij rekening moet 
houdenmethetelektriciteitsverkeervan 
en naar de koppelnetten. Hij zorgt in 
zijn gebied voor een veilig, 
betrouwbaar en efficiënt elek­
triciteitsnet. 
2. De transmissienetbeheerder onthoudt 
zich van de koop of verkoop van 
elektriciteit, behoudens indien die 
transacties betrekking hebben op : 
- de in lid 4 genoemde aanvullende 
diensten; 
- elektriciteit die door de installaties 
als genoemd in artikel 13, lid 4, 
wordt opgewekt. 
3. De transmissienetbeheerder doet zijn 
uiterste best voor de ontwikkeling van 
het transmissienet en voor snelle bouw 
van nieuwe transmissiecapaciteit, 
indien dit nodig mocht zijn om de 
transmissiecapaciteit aan de vraag naar 
het gebruik van die capaciteit aan te 
passen. 
4. De transmissienetbeheerder neemt de 
nodige maatregelen om ervoor te 
zorgen dat de aanvullende diensten, die 
nodig zijn om een hoog peil van 
betrouwbaarheid en veiligheid van het 
elektriciteitsnet te handhaven, beschik­
baar zijn. De transmissienetbeheerder neemt de 
nodige maatregelen om ervoor te 
zorgen dat de aanvullende diensten, die 
nodig zijn om een hoog peil van 
betrouwbaarheid en veiligheid van het 
elektriciteitsnet te handhaven, beschik­
baar zijn. 
29 
5. De transmissienetbeheerder draagt 
ervoor zorg dat er gebruiksklare 
comptabele meetgegevens beschikbaar 
zijn en verschaft de belanghebbende 
partijen de voor afrekening en betaling 
benodigde gegevens. 
De transmissienetbeheerder mag niet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers of tussen 
netgebruikers en enig ander bedrijf, een 
dochterbedrijf of aandeelhouders van 
de netbeheerder. 3. Onverminderd de bepalingen van de 
leden 1 en 2 mogen de Lid-Staten de 
netbeheerder alle bevoegdheden geven 
die nodig zijn voor een goede werking 
van het net. 
4. De transmissienetbeheerder draagt er 
zorg voor dat meetgegevens 
beschikbaar zijn en verschaft de 
belanghebbende partijen de voor 
afrekening en betaling benodigde 
gegevens. 
5. De transmissienetbeheerder mag niet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers en enig 
dochterbedrijf of enige aandeelhouders. 
ARTIKEL 10 ARTIKEL 10 
1. De transmissienetbeheerder verschaft 
de beheerder van enig ander net 
waaraan het net van de eerstgenoemde 
beheerder is gekoppeld, voldoende 
gegevens om veilige en efficiënte 
exploitatie en gecoördineerde 
ontwikkeling van het koppelnet te 
waarborgen. 
2. De transmissienetbeheerder vergemak­
kelijkt de overbrenging van elektriciteit 
- naar en van gekoppelde netten. Daartoe 
sluit de transmissienetbeheerder de 
nodige overeenkomsten met andere in 
aanmerking komende transmissie- of 
distributienetbeheerders om een op het 
net van de eerstgenoemde beheerder 
aangesloten gebruiker in staat te stellen 
het koppelnet te gebruiken. 
De transmissienetbeheerder stelt na 
overleg met de koppelnetbeheerder de 
voorwaarden vast voor het gebruik van 
de koppellijnen. 1. De transrnissienetbeheerder verschaft 
de beheerder van enig ander net 
waaraan het net van de eerstgenoemde 
beheerder is gekoppeld, voldoende 
gegevens om veilige en efficiënte 
exploitatie en gecoördineerde 
ontwikkeling van het koppelnet te 
waarborgen. 
2. De transmissienetbeheerder vergemak­
kelijkt de overbrenging van elektriciteit 
naar en van koppelnetten. Daartoe sluit 
de transmissienetbeheerder de nodige 
overeenkomsten met andere in 
aanmerking komende transmissie- of 
distributienetbeheerders om een op het 
net van de eerstgenoemde beheerder 
aangesloten gebruiker in staat te stellen 
het koppelnet te gebruiken. 
De transmissienetbeheerder stelt na 
overleg met de koppelnetbeheerder de 
voorwaarden vast voor het gebruik van 
de koppellijnen. 
ARTIKEL 11 
De transmissienetbeheerder stelt jaarlijks 
een te publiceren raming op over de 
opwekkingscapaciteit die op het net kan ARTIKEL 11 
De transmissienetbeheerder stelt jaarlijks 
een te publiceren raming op over de 
produktie- en transmissiecapaciteit die op 
30 
worden aangesloten en over de vraag naar 
elektriciteit. De raming bestrijkt een periode 
van ten minste tien jaar ingaande in het jaar 
waarin de raming wordt opgesteld. het net kan worden aangesloten, over de 
behoefte aan koppellijnen met andere netten 
en de potentiële transmissiecapaciteit, 
alsmede over de vraag naar elektriciteit. De 
raming bestrijkt een periode van ten minste 
tien jaar ingaande in het jaar waarin de 
raming wordt opgesteld. 
ARTIKEL 12 ARTIKEL 12 
Uiterlijk binnen één jaar na de in 
artikel 28 bepaalde datum, worden door 
de transmissienetbeheerder technische 
voorschriften opgesteld en gepubli­
ceerd, waarin wordt bepaald aan welke 
technische eisen het ontwerp en de 
exploitatie van stroom-opwekkings-
installaties, elektrische installaties van 
eindafhemers, andere transmissie- of 
distributienetten en directe transmissie-
en distributielijnen minimaal moeten 
voldoen om op het net te mogen 
worden aangesloten. Deze voor­
schriften dienen objectief en niet-
discriminerend te zijn. Zij mogen de 
werking van de interne markt voor 
elektriciteit niet verstoren. 
2. De technische voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de betrokken 
Lid-Staat, die overeenkomstig artikel 8 
van Richtlijn 83/189/EEG van de 
Raad(J) de Commissie van de 
voorschriften ten aanzien van de 
vereiste prestaties en aansluitingen in 
kennis stelt. 1. Binnen het jaar na de in artikel 28 
bepaalde datum worden door de 
transmissienetbeheerder technische 
voorschriften opgesteld en gepubli­
ceerd, waarin wordt bepaald aan welke 
technische eisen het ontwerp en de 
exploitatie van stroom-opwekkings-
installaties, elektrische installaties van 
eindafnemers, andere transmissie- of 
distributienetten en directe transmissie-
en distributielijnen minimaal moeten 
voldoen om op het net te mogen 
worden aangesloten. Deze voor­
schriften dienen de inter-operabiliteit 
van de netten te waar-borgen, moeten 
objectief en niet-discriminerend zijn en 
mogen de werking van de interne markt 
voor elektriciteit niet verstoren. De 
transmissienetbeheerder moet, alvorens 
deze technische voorschriften toe te 
passen, de belanghebbende partijen 
raadplegen. 
2. De technische voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de betrokken 
Lid-Staat, die overeenkomstig artikel 8 
van Richtlijn 83/189/EEG van de 
Raad(4) de Commissie van de 
voorschriften ten aanzien van de 
vereiste prestaties en aansluitingen in 
kennis stelt. 
3. De technische voorschriften bestrijken 
ten minste de volgende aspecten : 
a) vereiste prestaties ten aanzien van 
spanning en frequentie; 3. De technische voorschriften bestrijken 
ten minste de volgende aspecten : 
a) vereiste prestaties ten aanzien van 
spanning en frequentie; 
O) PB nr. L 109 van 26.4.1983, blz. 8. (4) PB nr. L 109 van 26.4.1983, blz. 8. 
31 
b) voorwaarden voor aansluiting op 
het transmissienet, met inbegrip van 
comptabele meting; 
c) exploitatieprocedures en -vereisten. 
4. Bij de vaststelling van de technische 
voorschriften wordt naar Europese 
specificaties verwezen, voor zover deze 
bestaan. 
Bij ontbreken van Europese 
specificaties, wordt bij de vaststelling 
van de technische voorschriften zoveel 
mogelijk naar andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
verwezen. b) voorwaarden voor aansluiting op 
het transmissienet, met inbegrip van 
comptabele meting; 
c) exploitatieprocedures en -vereisten. 
Bij de vaststelling van de technische 
voorschriften wordt bij Europese 
specificaties aangesloten. 
Wanneer Europese specificaties 
ontbreken, wordt bij de vaststelling van 
de technische voorschriften zoveel 
mogelijk bij andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
aangesloten. 
5. De transmissienetbeheerder leeftzelf de 
technische voorschriften na, voert deze 
uit en doet deze naleven. Wanneer een 
gebruiker aan verschillende technische 
voorschriften die door twee of meer 
transmissie-ofdistributienetbeheerders 
worden toegepast, moet voldoen, doen 
de betrokken netbeheerders hun uiterste 
best om voor die verschillen een 
oplossing te vinden. 
6. Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behoudens indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de stroomlevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot het 
net te zeer worden belemmerd. 5. De transmissienetbeheerder leeft zelfde 
technische voorschriften na, voert deze 
uit en doet deze naleven. Wanneer een 
gebruiker moet voldoen aan 
verschillende technische voorschriften 
die door twee of meer transmissie- of 
distributienetbeheerders worden 
toegepast, doen de betrokken 
netbeheerders hun uiterste best om voor 
die verschillen een oplossing te vinden. 
6. Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behalve indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de stroomlevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot het 
net te zeer worden belemmerd. 
ARTIKEL 13 ARTIKEL 13 
1. De transmissienetbeheerder is 
verantwoordelijk voor de inschakeling 
van de stroomopwekkingscapaciteit in 
zijn gebied en voor besluiten omtrent 
het gebruik van koppellijnen met 
andere netten. 1. De transmissienetbeheerder is 
verantwoordelijk voor de inschakeling 
van de sfroomproduktieeenhedeninzijn 
gebied en voor besluiten omtrent het 
gebruik van koppellijnen met andere 
netten. 
Besluiten aangaande de inschakeling 
van de stroomopwekkingsinstallaties en 
het gebruik van koppellijnen worden 2. Onverminderd de levering aan de 
distributiemaatschappijen van de 
elektriciteit die afkomstig is van hun 
32 
door de transmissienetbeheerder aan de 
hand van de reële behoeften van het net 
op basis van door de betrokken 
Lid-Staat goedgekeurde criteria 
genomen. Deze criteria dienen objectief 
en transparant te zijn, op een 
niet-discriminerende wijze te worden 
toegepast en zij mogen de werking van 
de interne markt voor elektriciteit niet 
verstoren. eigen elektriciteitscentrales die 
rechtstreeks op hun distributienet zijn 
aangesloten, beslist hij, met inachtne­
ming van de contractuele verplich­
tingen over de inschakeling van de 
stroomproduktieeenheden en het 
gebruik van de koppellijnen, 
afhankelijk van de reële behoeften van 
het net, op basis van door de betrokken 
Lid-Staat goedgekeurde criteria. Deze 
criteria dienen objectief en transparant 
te zijn, op een niet-discriminerende 
wijze te worden toegepast en mogen de 
werking van de interne markt voor 
elektriciteit niet verstoren. 
Bij de criteria voor de inschakeling en 
het gebruik van koppellijnen wordt 
rekening gehoudenmet de economische 
prioriteit van elektriciteit uit 
beschikbare stroomopwekkings­
installaties of uit koppellijn-
overbrengingen, met de op het net 
heersende technische beperkingen en 
met enigerlei, krachtens lid 5 door een 
Lid-Staat genomen maatregelen. 
Bij de inschakeling van stroomop­
wekkingscapaciteit in zijn gebied geeft 
de transmissienetbeheerder prioriteit 
aan stroomopwekkingsinstallaties met 
een capaciteit van ten hoogste 25 MW, 
mits deze installaties hernieuwbare 
energiebronnen of afval gebruiken of 
warmte/kracht-koppeling toepassen en 
zij tegen redelijke prijzen wordt 
aangeboden. 3. Bij de criteria voor de inschakeling en 
het gebruik van koppellijnen wordt 
rekening gehouden met de economische 
prioriteit van elektriciteit uit 
beschikbare produktieeenheden of uit 
koppellijn-overbrengingenenmet de op 
het net heersende technische 
beperkingen. 
Bij de inschakeling van produktie­
eenheden kan de transmissienet­
beheerder prioriteit geven aan 
produktieeenheden die duurzame 
energiebronnen of afval gebruiken of 
warmtekrachtkoppeling toepassen. De 
prijs van de door deze installaties 
verkochte of gekochte elektriciteit moet 
worden vastgesteld overeenkomstig de 
richtsnoeren van punt 3, onder c), van 
Aanbeveling 88/61 l/EEG van de 
Raad(5) 
(5) PB nr. L 335 van 7.12.1988, blz. 29. 
5. Een Lid-Staat kan met het oog op een 
betrouwbare elektriciteitsvoorziening 
bepalen dat prioriteit wordt gegeven 
aan de inschakeling van 
"stroomopwekkingsinstallaties die uit 
eigen land afkomstige primaire 
energiebronnen gebruiken, voor zover 
het hierbij gaat om hoeveelheden die 
per kalenderjaar niet meer bedragen dan 
20 % van de totale primaire energie die 
33 
nodig is voor de produktie van de in de 
betrokken Lid-Staat verbruikte 
elektriciteit. Deze hoeveelheid wordt 
geleidelijk teruggebracht tot maximaal 
15 % op 31 december 2000. 
ARTIKEL 14 
1. Netgebruikers en toekomstige netge­
bruikers kunnen bij de transmissienet­
beheerder een aanvraag indienen voor 
een overeenkomst voor de aansluiting 
op en/of het gebruik van het koppelnet. 
2. Wanneer een dergelijke aanvraag bij de 
transmissienetbeheerder wordt inge­
diend, doet deze een voorstel voor een 
overeenkomst voor aansluiting op en/of 
gebruik van het koppelnet. De 
transmissienetbeheerder kan echter 
weigeren een daartoe strekkend 
voorstel te doen, indien dat gebruik 
afbreuk zou doen aan de transmissie 
van elektriciteit om aan een bij de wet 
opgelegde verbintenis of aan verbin­
tenissen uit overeenkomst te voldoen. 
Bij weigering wordt de aanvrager van 
de redenen ervan in kennis gesteld. 
De aanvragen worden tijdig behandeld 
en in elk geval binnen drie maanden na 
ontvangst ervan beantwoord. 
3. In het voorstel voor een overeenkomst 
worden bepalingen opgenomen, waarin 
de transmissienetbeheerder ertoe wordt 
verplicht : 
i) op een bepaald aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde aan-
sluitingspunten bepaalde, in de 
aanvraag gespecificeerde hoeveel­
heden elektriciteit in het desbe­
treffende net op te nemen en/of 
ii) op een bepaald, in de aanvraag 
gespecificeerd aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde, aldus 
gespecificeerde aansliitingspunten 
op het desbetreffende net de 
aflevering van bepaalde 
hoeveelheden elektriciteit, als 
bedoeld onder punt i), (onder aftrek 
34 
van eventuele transmissieverliezen) 
mogelijk te maken. 
4. De transmissienetbeheerder verschaft 
een potentiële netgebruiker op verzoek 
en tegen een redelijke kostenaan-
rekening een overzicht van de 
mogelijkheden voor elektriciteitstrans­
acties, waarbij het net en de 
koppellijnen ervan worden gebruikt. 
Dit overzicht bevat voldoende gegevens 
om een potentiële netgebruiker in staat 
te stellen van deze mogelijkheden een 
redelijke beoordeling te maken. 
5. De transmissienetbeheerder publiceert 
de grondslag waarop de voorwaarden 
voor aansluiting op en gebruik van het 
net en van de koppellijnen ervan zullen 
berusten. De publikatie bevat 
voldoende gegevens om een potentiële 
netgebruiker in staat te stellen een 
redelijke beoordeling te maken van de 
bedragen, die verschuldigd zijn voor 
elektriciteitstransacties waarbij het net 
en de koppellijnen ervan worden 
gebruikt. 
6. De transmissienetbeheerder stelt een 
zodanige grondslag voor de 
voorwaarden vast, dat de te betalen 
bedragen in een redelijke verhouding 
staan tot de kosten op lange termijn die 
voor de verstrekking van de 
desbetreffende dienst worden gemaakt 
en dat het voor de verstrekking van 
deze dienst geïnvesteerde kapitaal een 
redelijk rendement oplevert. 
7. De transmissienetbeheerder discrimi­
neert niet tussen personen of groepen 
personen in de voorwaarden voor 
aansluiting op zijn net of voor het 
gebruik van zijn net en koppellijnen. 
8. Het contractuele recht om het koppelnet 
te gebruiken komt te vervallen, indien 
de transmissiecapaciteit niet wordt 
gebruikt. Indien deze capaciteit slechts 
gedeeltelijk wordt gebruikt, is het in de 
eerste volzin bepaalde van toepassing 
op het niet-gebruikte deel van de 
capaciteit. 
35 
ARTIKEL 15 ARTIKEL 14 
De transmissienetbeheerder eerbiedigt de De transmissienetbeheerder eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening van vertrouwelijkheid van bij de uitoefening van 
zijn bedrijf verkregen commercieel zijn bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. gevoelige gegevens. 
36 
Hoofdstuk IV Hoofdstuk IV 
Distributienetexploitatie Distributienetexploitatie 
ARTIKEL 16 ARTIKEL 15 
De Lid-Staten bepalen de rechten en de 
openbare dienstverplichtingen van de 
distributiemaatschappijen en de rechten 
en verplichtingen van de afnemers van 
die maatschappijen. 
2. De Lid-Staten kunnen distributie­
maatschappijen ertoe verplichten te 
leveren aan de in een bepaald gebied 
gevestigde afnemers met betrekking tot 
de hoeveelheid waarvoor zij geen 
gebruik maken van hun recht of waar­
voor zij overeenkomstig de artikelen 6 
en 7 geen recht hebben op levering door 
andere leveranciers. Onverminderd 
artikel 3, lid 3, kan een regeling van het 
tarief voor dergelijke leveringen 
worden opgesteld, bij voorbeeld om 
ervoor te zorgen dat de betrokken afne­
mers op gelijke wijze worden 
behandeld. 1. De Lid-Staten bepalen, binnen de 
grenzen van het gemeenschapsrecht, de 
rechten en de openbare dienstver­
plichtingen van de distributiemaat­
schappijen als bedoeld in artikel 3, 
lid 2, en de rechten en verplichtingen 
van de afnemers van die 
maatschappijen. 
2. De Lid-Staten kunnen distributie­
maatschappijen verplichten te leveren 
aan in een bepaald gebied gevestigde 
afnemers. Er kan een tariefregeling 
voor dergelijke leveringen worden 
opgesteld, bijvoorbeeld om ervoor te 
zorgen dat de betrokken afnemers op 
gelijke wijze worden behandeld. 
3. De Lid-Staten stellen voorschriften vast 
ten aanzien van : 
- de door afnemers die levering door 
de distributiemaatschappij wensen 
stop te zetten, te volgen .procedure, 
met name ten aanzien van de 
minimale opzegtermijn voor 
stopzetting van de levering, welke 
termijn niet langer mag zijn dan drie 
maanden; 
- de door afnemers die levering door 
de distributiemaatschappij wensen 
te doen hervatten, te volgen 
procedure, met name ten aanzien 
van de minimale wachttijd voor 
hervatting van de levering, welke 
wachttijd niet langer mag zijn dan 
zes maanden. 
37 
De Lid-Staten wijzen een netbeheerder 
aan of verlangen van de ondernemingen 
die eigenaar zijn van of 
verantwoordelijk zijn voor distri­
butienetten (met inbegrip van de 
daarvan deel uitmakende elektrische 
lijnen), een netbeheerder aan te wijzen, 
die verplicht is in een bepaald gebied 
het distributienet en de koppellijnen 
daarvan naar andere netten te exploite­
ren en voor het onderhoud en de 
ontwikkeling ervan zorg te dragen. De Lid-Staten wijzen een distributie­
netbeheerder aan of verlangen van de 
ondernemingen die eigenaar zijn van of 
verantwoordelijk zijn voor distri­
butienetten (met inbegrip van de 
daarvan deel uitmakende elektrische 
lijnen), dat zij een netbeheerder 
aanwijzen, die ertoe gehouden is in een 
bepaald gebied het distributienet en de 
koppellijnen daarvan naar andere netten 
te exploiteren en voor het onderhoud en 
de ontwikkeling ervan zorg te dragen. 
5. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de distributienetbeheerder overeen­
komstig de bepalingen van de 
artikelen 17 tot en met 22 handelt. 4. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de distributienetbeheerder overeen­
komstig de bepalingen van de 
artikelen 16 tot en met 18 handelt. 
ARTIKEL 17 ARTIKEL 16 
1. De distributienetbeheerder draagt in 
zijn gebied zorg voor een veilig, 
betrouwbaar en efficiënt elektrici­
teitsdistributienet. De distributienetbeheerder draagt in 
zijn gebied zorg voor een veilig, 
betrouwbaar en efficiënt elektriciteits­
distributienet waarbij hij zich mede laat 
leiden door de eisen op het gebied van 
volksgezondheid en milieu. 
De distributienetbeheerder moet zijn 
openbare dienstverplichtingen ver­
vullen. 
2. De distributienetbeheerder doet zijn 
uiterste best voor de ontwikkeling van 
het distributienet en voor de snelle 
bouw van nieuwe distributiecapaciteit, 
indien dit nodig mocht zijn om de 
distributiecapaciteit aan de vraag naar 
het gebruik van die capaciteit aan te 
passen. 
3. De distributienetbeheerder draagt 
ervoor zorg dat er gebruiksklare 
comptabele meetgegevens beschikbaar 
zijn en verschaft de belanghebbende 
partijen de voor afrekening en betaling 
benodige gegevens. 
4. De distributienetbeheerder mag niet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers of tussen 
netgebruikers en enig ander bedrijf, 
enig dochterbedrijf of enige aandeel­
houder van de netbeheerder. Hij doet zijn uiterste best voor een 
optimaal gebruik van de bestaande 
capaciteit en de snelle bouw van de 
nieuwe distributiecapaciteit, die nodig 
is om de distributiecapaciteit aan de 
vraag aan te passen. 
De distributienetbeheerder mag niet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers en enig 
dochterbedrij f of enige aandeelhouder. 
38 
ARTIKEL 18 
1. De distributienetbeheerder verschaft de 
beheerder van enig ander net waaraan 
het net van eerstgenoemde beheerder is 
gekoppeld, voldoende gegevens om 
veilige en efficiënte exploitatie en 
gecoördineerde ontwikkeling van het 
koppelnet te waarborgen. 
De distributienetbeheerder werkt samen 
met andere in aanmerking komende 
netbeheerders ter vaststelling voor het 
gebruik van het koppelnet van de 
noodzakelijke overeenkomsten, die 
door een op zijn net aangesloten 
gebruiker worden aangevraagd. 
De distributienetbeheerder stelt met 
name na overleg met de koppel-
netbeheerder de voorwaarden vast voor 
het gebruik van koppellijnen. 
ARTIKEL 19 ARTIKEL 17 
1. De distributienetbeheerdersteltjaarlijks 
een verslag op over de kwaliteit van de 
leveranties en over die van de 
dienstverlening. Het verslag wordt 
onder de aandacht gebracht van de 
autoriteit die voor het betrokken 
distributiegebied bevoegd is en van de 
autoriteiten die voor de aangrenzende 
gebieden bevoegd zijn. Het wordt op 
verzoek van de Lid-Staat en het Bureau 
voor de Statistiek van de Europese 
Gemeenschappen (BSEG) ter 
beschikking gesteld. 
2. De Commissie stelt de passende criteria 
vast voor de inhoud van de verslagen 
om ervoor zorg te dragen dat deze op 
het niveau van de Gemeenschap 
onderling vergelijkbaar zijn. 1. De distributienetbeheerder steltjaarlijks 
een te publiceren verslag op over de 
kwaliteit van de leveranties en van de 
dienstverlening. 
2. De Commissie stelt passende criteria 
vast voor de inhoud van de verslagen 
om ervoor te zorgen dragen dat deze op 
het niveau van de Gemeenschap 
onderling vergelijkbaar zijn. 
ARTIKEL 20 
1. Uiterlijk binnen één jaar na de in 
artikel 28 bepaalde datum, worden door 
de distributienetbeheerder technische 
voorschriften opgesteld en gepubli-
39 
ceerd, waarin wordt bepaald aan welke 
technische eisen het ontwerp en de 
exploitatie van stroomopwek­
kingsinstallaties, elektrische installaties 
van afnemers, transmissie- en andere 
distributienetten en directe transmissie-
en distributielijnen minimaal moeten 
voldoen om op zijn net te mogen 
worden aangesloten. Deze voor­
schriften dienen objectief en niet-
discriminerend te zijn. Zij mogen de 
werking van de interne markt voor 
elektriciteit niet verstoren. 
2. De technische voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de betrokken 
Lid-Staat, die overeenkomstig artikel 8 
van Richtlijn 83/189/EEG de 
Commissie van de voorschriften ten 
aanzien van de vereiste prestaties en 
aansluitingen in kennis stelt. 
3. De technische voorschriften bestrijken 
tenminste de volgende aspecten : 
a) vereiste prestaties ten aanzien van 
spanning en frequentie; 
b) voorwaarden voor aansluiting op en 
exploitatie van het distributienet, 
met inbegrip van comptabele 
meting; 
c) exploitatieprocedures en -vereisten. 
4. Bij de vaststelling van de technische 
voorschriften wordt naar Europese 
specificaties verwezen, voor zover deze 
bestaan. 
Bij ontbreken van Europese 
specificaties wordt bij de vaststelling 
van de technische voorschriften zoveel 
mogelijk naar andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
verwezen. 
40 
5. De distributienetbeheerder leeft zelf de 
technische voorschriften na, voert deze 
uit en doet deze naleven. Wanneer een 
gebruiker aan verschillende technische 
voorschriften die door twee of meer 
exploitanten van transmissie- of 
distributienetten worden toegepast, 
moet voldoen, doen de betrokken 
netbeheerders hun uiterste beste om 
voor die verschillen een oplossing te 
vinden. 
6. Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behoudens indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de stroomlevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot liet 
net te zeer worden belemmerd. 
ARTIKEL 21 
1. Netgebruikers en toekomstige 
netgebruikers mogen bij de 
distributienetbeheerder een aanvraag 
indienen voor een overeenkomst voor 
de aansluiting op en/of het gebruik van 
het koppelnet. 
2. Wanneer een dergelijke aanvraag bij 
distributienetbeheerder wordt inge­
diend, doet deze een voorstel voor een 
overeenkomst voor aansluiting op en/of 
gebruik van het koppelnet. De 
distributienetbeheerder mag echter 
weigeren een daartoe strekkend 
voorstel te doen, indien dat gebruik 
afbreuk zou doen aan de distributie van 
elektriciteit om aan een bij wet 
opgelegde verbintenis of aan 
verbintenissen uit overeenkomst te 
voldoen. Bij weigering wordt de 
aanvrager van de redenen ervan in 
kennis gesteld ervan. 
De aanvragen worden tijdig behandeld 
en in elk geval binnen drie maanden na 
ontvangst ervan beantwoord. 
41 
3. In het voorstel voor een overeenkomst 
worden bepalingen opgenomen, waarin 
de distributienetbeheerder ertoe wordt 
verplicht : 
i) op een bepaald aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde aan-
sluitingspunten bepaalde, in de 
aanvraag gespecificeerde hoeveel­
heden elektriciteit in het desbe­
treffende net op te nemen en/of 
ii) op een bepaald, in de aanvraag 
gespecificeerd aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde, aldus 
gespecificeerde aansluitingspunten 
op het desbetreffende net de 
aflevering van bepaalde 
hoeveelheden elektriciteit, mogelijk 
te maken. 
4. De distributienetbeheerder verschaft 
een potentiële netgebruiker op verzoek 
en tegen een redelijke kosten-
aanrekening een overzicht van de 
moge-lijkheden voor elektriciteitstrans­
acties, waarbij het net en de 
koppellijnen ervan worden gebruikt. 
Dit overzicht bevat voldoende gegevens 
om een potentiële netgebruiker in staat 
te stellen van deze mogelijkheden een 
redelijke beoordeling te maken. 
5. De distributienetbeheerder publiceert 
de grondslag waarop de voorwaarden 
voor aansluiting op en gebruik van het 
net en van de koppellijnen ervan zullen 
bersuten. De publikatie bevat 
voldoende gegevens om een potentiële 
netgebruiker in staat te stellen een 
redelijke beoordeling te maken van de 
bedragen, die verschuldigd zijn voor 
elektriciteitstransacties waarbij het net 
en de koppellijnen ervan worden 
gebruikt. 
6. De distributienetbeheerder stelt een 
zodanige grondslag voor de 
voorwaarden vast, dat de verschuldigde 
bedragen in een redelijke verhouding 
staan tot de kosten op lange termijn die 
voor de verstrekking van de 
desbetreffende dienst worden gemaakt 
42 
en dat het voor de verstrekking van 
deze dienst geïnvesteerde kapitaal een 
redelijk rendement oplevert. 
De distributienetbeheerder discrimi­
neert niet tussen personen of groepen 
personen in de voorwaarden voor 
aansluiting op zijn net of voor het 
gebruik van zijn net en koppellijnen. 
Het contractuele recht om het koppelnet 
te gebruiken komt te vervallen, indien 
de distributiecapaciteit niet wordt 
gebruikt. Indien deze capaciteit slechts 
gedeeltelijk wordt gebruikt, is het in de 
eerste volzin bepaalde van toepassing 
op het niet-gebruikte deel ervan. 
ARTIKEL 22 ARTIKEL 18 
De distributienetbeheerder eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening van 
zijn bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. De distributienetbeheerder eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening van 
zijn bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. 
43 
Hoofdstuk V Hoofdstuk V 
DE OPSTELLING VAN GESCHEIDEN 
REKENINGEN EN DE TRANSPA­
RANTIE DAARVAN DE OPSTELLING VAN GESCHEIDEN 
REKENINGEN EN DE TRANSPA­
RANTIE DAARVAN 
ARTIKEL 23 
De Lid-Staten treffen de nodige 
maatregelen ten einde verticaal 
geïntegreerde elektriciteitsbedrijven hun 
verschillende activiteiten - te weten 
elektriciteitsopwekking en/of -transmissie 
en/of-distributie - elk in een afzonderlijke 
afdeling te doen onderbrengen. Staatssteun 
die aan één bepaalde afdeling wordt 
verleend, mag niet aan een andere afdeling 
ten goede komen. 
ARTIKEL 19 
De Lid-Staten, of de bevoegde instanties die 
zij aanwijzen, hebben toegang tot de 
boekhouding van de produktie-, transmissie-
en distributiemaatschappijen voor zover de 
raadpleging daarvan nodig is voor de door 
hen uit te voeren controles. 
ARTIKEL 24 ARTIKEL 20 
De Lid-Staten treffen de nodige 
maatregelen opdat de rekeningen van 
elektriciteitsbedrijven overeenkomstig 
het bepaalde in de leden 2 tot en met 7 
worden opgesteld. De Lid-Staten treffen de nodige 
maatregelen opdat de rekeningen van 
elektriciteitsbedrijven overeenkomstig 
het bepaalde in de leden 2 tot en met 6 
worden opgesteld. 
2. Verticaal geïntegreerde bedrijven 
voeren intern voor elke overeenkomstig 
artikel 23 opgerichte afdeling 
afzonderlijke rekeningen, zoals zou 
geschieden indien de desbetreffende 
activiteiten door afzonderlijke 
maatschappijen zouden worden 
uitgevoerd. Zij publiceren in hun 
jaarverslag voor elke afdeling een 
afzonderlijke balans en winst- en 
verliesrekening. 2. Verticaal geïntegreerde bedrijven 
voeren intern afzonderlijke rekeningen 
voor hun produktie-, transmissie- en 
distributieactiviteiten,,, zoals zou 
geschieden indien de desbetreffende 
activiteiten door afzonderlijke maat­
schappijen zouden worden uitgevoerd. 
Zij publiceren in hun jaarverslag voor 
elke activiteit een afzonderlijke balans 
en winst- en verliesrekening. 
Elektriciteitsbedrijven, ongeacht het 
eigendomsregime of de rechtsvorm 
ervan, stellen hun jaarrekening op, Elektriciteitsbedrijven, ongeacht het 
eigendomsregime of de rechtsvorm 
ervan, stellen hun jaarrekening op, 
44 
publiceren deze en leggen deze ter 
accountantscontrole voor volgens de ter 
uitvoering van Richtlijn 78/660/E EG 
van de Raad(4) vastgestelde 
voorschriften van de nationale 
wetgeving inzake de jaarrekening van 
besloten vennootschappenmet beperkte 
aansprakelijkheid. publiceren deze en leggen deze ter 
accountantscontrole voor volgens de ter 
uitvoering van Richtlijn 78/660/EEG 
van de Raad(6) vastgestelde nationale 
voorschriften inzake de jaarrekening 
van kapitaalvennootschappen. 
Bedrijven die niet bij wet verplicht zijn 
hun jaarrekening te publiceren, dienen 
op hun hoodkantoor een kopie daarvan 
ter beschikking van het publiek te 
houden. 
4. Daarenboven wordt in de rekemngen 
vanelektriciteits- distributiebedrij venen 
in die van de distributie-afdeling van 
verticaal geïntegreerde bedrijven 
onderscheid gemaakt tussen : 
a) kosten voor de levering van 
elektriciteit enerzijds en distribu-
tiekosten en overige lasten ander­
zijds; 
b) verkoop van 
industriële en 
doeleinden. elektriciteit voor 
die voor andere 
5. Ondernemingen specificeren in de 
bijlage bij de jaarrekening de regels 
voor de opsplitsing van lasten, die zij 
bij de opstelling van de afzonderlijke 
rekeningen overeenkomstig lid 2 
volgen. Deze regels mogen slechts in 
uitzonderlijke gevallen worden 
gewijzigd. Deze wijzigingen moeten in 
het jaarverslag worden vermeld en naar 
behoren worden gestaafd. 
6. De regels voor de, op de verschillende 
categorieën duurzame produktie-
middelen toegepaste afschrijvingen 
worden bij de waarderingsregels in de 
bijlage afzonderlijk vermeld. Bedrijven specificeren in de bijlage bij 
de jaarrekening de regels voor de 
opsplitsing van lasten, die zij bij de 
opstelling van de afzonderlijke 
rekeningen overeenkomstig lid 2 
volgen. Deze regels mogen slechts in 
uitzonderlijke gevallen worden 
gewijzigd. Deze wijzigingen moeten in 
. het jaarverslag worden vermeld en naar 
behoren worden gestaafd. 
De regels voor de op de verschillende 
categorieën duurzame .produktie-
middelen toegepaste afschrijvingen 
worden bij de waarderingsregels in de 
bijlage afzonderlijk vermeld. 
(4) PB nr. L 222 van 14.8.1978, blz. 11 (6) PB nr. L 222 van 14.8.1978, blz. 11 
45 
De belangrijke transacties met 6. De belangrijke transacties met 
verbonden bedrijven in de zin van verbonden bedrijven in de zin van 
artikel 33 van Richtlijn 83/349/EEG artikel 33 van Richtlijn 83/349/EEQ 
van de Raad(5), met dochteron- van de Raad(7), met dochterbedrijven of 
dernemingenofmet ondernemingen die met bedrijven die dezelfde eigenaar 
dezelfde eigenaar hebben, worden in de hebben, worden in de bijlage bij de 
bijlage bij de jaarrekening vermeld. jaarrekening vermeld. 
(5)PBnr. L 193 van 18.7.1983, blz. 1. (7) PB nr. L 193 van 18.7.1983, blz. 1. 
46 
Hoofdstuk VI 
Toegang tot het net 
ARTIKEL 21 
1. De Lid-Staten nemen de nodige 
maatregelen opdat : 
i) elektriciteitsproduktie- en -trans-
missiebedrijven binnen en buiten 
het door het net bestreken 
grondgebied kunnen onderhan­
delen over toegang tot het net met 
het oog op het sluiten van 
leveringscontracten met grote 
industriële eindverbruikers en 
distributiebedrijven op basis van 
vrijwillige commerciële overeen­
komsten; 
ii) elektriciteitsproducenten kunnen 
onderhandelen over toegang tot het 
net met het oog op de 
bevoorrading via het koppelnet 
van de in dezelfde of een andere 
Lid-Staat gevestigde eigen 
vestigingen, dochterbedrijven en 
verbonden ondernemingen; 
iii) de producenten buiten het door het 
net bestreken grondgebied een 
leveringscontract kunnen sluiten 
volgend op een aanbesteding voor 
nieuwe produktiecapaciteit, en 
voor de uitvoering van dit contract 
toegang hebben tot het net. 
2. Wanneer de industriële verbruiker 
wordt aangesloten op de 
distributienetten, moet over de toegang 
tot het net worden onderhandeld met de 
distributiemaatschappij die het net 
beheert waarop deze verbruiker wordt 
aangesloten. Zo moet ook over de 
toegang tot het transmissienet worden 
onderhandeld met de beheerder van het 
betrokken net. 
3. De Lid-Staten zien erop toe dat partijen 
te goeder trouw onderhandelen en dat 
geen enkele partij van haar onder-
47 
handelingspositie misbruik maakt en de 
goede afloop van de onderhandelingen 
belemmert. De netbeheerder kan de 
toegang weigeren indien het betref­
fende contract hem zou verhinderen 
zijn openbare dienstverplichtingen als 
bedoeld in artikel 3, lid 2, te vervullen. 
4. De Lid-Staten wijzen een van de 
partijen onafhankelijke instantie aan die 
geschillen met betrekking tot de 
betreffende contracten en 
onderhandelingenmoetbeslechten. Een 
beroep op deze instantie staat er niet 
aan in de weg dat gebruik wordt 
gemaakt van op grond van het 
gemeenschapsrecht openstaande 
beroepswegen. 
(zie artikel 6) ARTIKEL 22 
1. Onverminderd artikel 7 dragen de Lid-
Staten er zorg voor dat de op hun 
grondgebied gevestigde elektriciteits­
producenten en -leveranciers in staat 
zijn aan hun eigen vestigingen, 
dochterbedrijven en verbonden 
ondernemingen over een directe lijn 
stroom te leveren. 
2. Onverminderd artikel 7 dragen de Lid-
Staten er zorg voor dat de op hun 
grondgebied gevestigde afnemers in 
staat zijn om elektriciteit te kopen en in 
de gelegenheid worden gesteld door een 
producent of leverancier over een 
directe lijn stroom geleverd te krijgen. 
48 
Hoofdstuk VI Hoofdstuk VII 
Slotbepalingen Slotbepalingen 
ARTIKEL 25 ARTIKEL 23 
Bij een plotselinge crisis op de energiemarkt 
en wanneer de fysieke veiligheid van 
personen, apparatuur of installaties of de 
integriteit van een net wordt bedreigd, kan 
een Lid-Staat de nodige beschermings­
maatregelen treffen. 
Deze maatregelen moeten zo weinig 
mogelijk verstoringen in de werking van de 
interne markt teweegbrengen en mogen niet 
verder reiken dan strikt onvermijdelijk is om 
de plotseling opgetreden moeilijkheden te 
overwinnen. 
De betrokken Lid-Staat stelt de overige 
Lid-Staten en de Commissie onverwijld van 
deze maatregelen in kennis; de Commissie 
kan besluiten dat de betrokken Lid-Staat 
deze maatregelen dient aan te passen of in te 
trekken, voor zover deze de concurrentie 
zodanig verstoren en de handel dermate 
ongunstig beïnvloeden, dat dit strijdig is met 
het gemeenschappelijk belang. Bij een plotselinge crisis op de energiemarkt 
of wanneer de fysieke veiligheid van 
personen, de veiligheid of betrouwbaarheid 
van apparatuur of installaties of de 
integriteit van een net wordt bedreigd, kan 
een Lid-Staat de nodige beschermings­
maatregelen treffen. 
Deze maatregelen moeten zo weinig 
mogelijk verstoringen in de werking van de 
interne markt teweegbrengen en mogen niet 
verder reiken dan strikt onvermijdelijk is om 
de plotseling opgetreden moeilijkheden te 
overwinnen. 
De betrokken Lid-Staat stelt de overige 
Lid-Staten en de Commissie onverwijld van 
deze maatregelen in kennis; de Commissie 
kan besluiten dat de betrokken Lid-Staat 
deze maatregelen dient aan te passen of in te 
trekken, voor zover deze de concurrentie 
zodanig verstoren en het handelsverkeer 
dermate ongunstig beïnvloeden, dat dit 
strijdig is met het gemeenschappelijk 
belang. 
ARTIKEL 26 
De Lid-Staten stellen een procedure voor de 
regeling van geschillen vast, die door de 
partijen kan worden gevolgd om geschillen 
over door deze richtlijn bestreken 
aangelegenheden te regelen. ARTIKEL 24 
De Lid-Staten stellen een procedure voor de 
regeling van geschillen vast, die door de 
partijen kan worden gevolgd om geschillen 
over door deze richtlijn bestreken 
aangelegenheden binnen de grenzen van het 
gemeenschapsrecht te regelen 
ARTIKEL 27 ARTIKEL 25 
Elke Lid-Staat stelt een raadgevende 
procedure in aan de hand waarvan de 
netgebruikers met inbegrip van de 
huishoudelijke afnemers op zijn 
grondgebied ten minste eenmaal per jaar 
over zich binnen het raam van deze richtlijn 
voordoende aangelegenheden en in het 
bijzonder over de verslagen over de Elke Lid-Staat stelt een procedure in 
volgens welke de netgebruikers op zijn 
grondgebied, huishoudelijke verbruikers 
daaronder begrepen, de producenten voor 
eigen gebruik en de onafhankelijke 
producenten, de sociale partners en de 
milieu-organisaties ten minste een maal per 
jaar kunnen worden geraadpleegd over de 
49 
transmissie- en distributienetten die 
krachtens artikel 11, respectievelijk 
artikel 19 worden opgesteld, kunnen worden 
geraadpleegd. bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn 
aan de orde komende kwesties, met name 
over de raming en het rapport over het 
transmissie- en distributienet die op grond 
van artikel 11, respectievelijk artikel 17 
worden opgesteld. 
ARTIKEL 28 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen in werking 
treden om uiterlijk op 31 december 1992 
aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de 
Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen 
aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen of wordt 
hiernaar verwezen bij de officiële 
bekendmaking van die bepalingen. De 
regels voor deze verwijzing worden 
vastgesteld door de Lid-Staten. (zie artikel 28) 
ARTIKEL 26 
1. De Commissie dient voor 
31 december 1995 een verslag in bij de 
Raad en het Europees Parlement en 
voegt bij dit verslag alle voor de goede 
werking van de interne markt voor 
elektriciteit noodzakelijke harmoni-
satievoorstellen. 
2. De Raad en het Europees Parlement 
spreken zich voor 12 december 1997 
over genoemde voorstellen uit. 
ARTIKEL 29 ARTIKEL 27 
De Commissie zal de toepassing van deze 
richtlijn opnieuw bezien en passende 
voorstellen doen om de interne markt voor 
elektriciteit tot stand te brengen. Op 
grondslag van deze voorstellen werkt de 
Raad de nodige wijzigingen op deze richtlijn 
uit, die uiterlijk op 1 januari 1996 op 
nationaal niveau van toepassing dienen te 
worden. De Commissie ziet toe op de toepassing van 
deze richtlijn en doet passende voorstellen 
om de interne markt voor elektriciteit tot 
stand te brengen. Op basis van deze 
voorstellen werkt de Raad de nodige 
wijzigingen op deze richtlijn uit, met het 
oog op een omzetting per 1 januari 1999. 
50 
(zie artikel 26) ARTIKEL 28 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen in werking treden 
om uiterlijk op 1 juli 1994 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan 
onverwijld in kennis. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen 
aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen cf wordt hiernaar 
verwezen bij de officiële bekendmaking van die 
bepalingen. De regels voor deze verwijzing 
worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
ARTIKEL 29 
Deze richtlijn treedt inwerking de twintigste dag 
na haar bekendmaking in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen. 
ARTIKEL 30 ARTIKEL 30 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad 
De Voorzitter Voor het Europees Parlement 
De Voorzitter Voor de Raad 
De Voorzitter 
51 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt 
voor aardgas 
DE RAAD VAN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 57, lid 2, en op de 
artikelen 66 en 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese 
Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en 
Sociaal Comité, 
Overwegende dat het van belang is 
maatregelen vast te stellen om, zoals in 
artikel 8 A van het Verdrag is bepaald, de 
interne markt tot stand te brengen; dat de 
interne markt een ruimte omvat zonder 
binnengrenzen waarin het vrij verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is 
gewaarborgd; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor aardgas van 
bijzonder belang is zowel om de efficiency 
in de aardgassector te vergroten, waardoor 
de continuïteit van de voorziening van de 
Gemeenschap wordt verbeterd, als om te 
waarborgen dat alle gebruikers aardgas op 
een gelijke grondslag kunnen aankopen, 
waardoor concurrentievervalsing tussen hun 
aardgas verbruikende industrieën wordt 
vermeden; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt, meer in het bijzonder in 
de aardgassector, tot de verwezenlijking 
van de doelstellingen van de energie­
strategie van de Gemeenschap bijdraagt 
door een betere bescherming van het 
milieu en een betrouwbaarder energie-HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 57, lid 2, en op de artikelen 66 en 
100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Economisch en 
Sociaal Comité, 
Overwegende dat het van belang is 
maatregelen vast te stellen om, zoals in 
artikel 7 A van het Verdrag is bepaald, de 
interne markt tot stand te brengen; dat de 
interne markt een ruimte omvat zonder 
binnengrenzen waarin het vrij verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is 
gewaarborgd; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor aardgas van 
bijzonder belang is voor een grotere 
efficiency in de aardgassector en dat de 
continuïteit van de voorziening van de 
Gemeenschap hierdoor wordt verbeterd; 
Overwegende dat, onafhankelijk van de 
noodzaak een gemeenschappelijk 
energiebeleid tot stand te brengen, de 
totstandbrenging van de interne markt in 
de aardgassector tot de verwezenlijking van 
de doelstellingen van de energiestrategie 
van de Gemeenschap bijdraagt door een 
52 
voorziening langs de weg van de 
diversifiëring van energiebronnen; 
Overwegende dat de interne markt voor 
aardgas geleidelijk tot stand dient te 
worden gebracht; dat dit proces in étapes 
dient te verlopen zodat het bedrijfsleven in 
staat wordt gesteld om zich op een soepele 
en geordende wijze aan zijn nieuwe leefkli­
maat aan te passen; betere bescherming van het milieu en een 
betrouwbaarder energievoorziening langs 
de weg van de diversifiëring van 
energiebronnen; 
Overwegende dat de interne markt voor 
aardgas geleidelijk tot stand dient te 
worden gebracht; dat dit proces in etappes 
dient te verlopen opdat de aardgasindustrie 
zich op een soepele en geordende wijze 
aan zijn nieuwe leefklimaat kan aanpassen; 
Overwegende dat de totstandbrenging van 
de interne markt voor aardgas de 
onderlinge koppeling en de 
interoperabiliteit van de netten moet 
bevorderen; 
Overwegende dat met Richtlijn 
91/296/EEGvandeRaadvan31 mei 1991 
betreffende de doorvoer van aardgas via de 
hoofdnetten(1) en Richtlijn 90/377/EEG van 
de Raad van 29 juni 1990 betreffende een 
communautaire procedure inzake de 
doorzichtigheid van de prijzen van gas en 
elektriciteit voor industriële 
eindverbruikers(2) een eerste stap op de weg 
naar de totstandbrenging van dé interne 
markt voor aardgas ("Liquified National 
Gas", LNG) werd gezet; 
Overwegende dat thans, om de interne 
markt voor aardgas tot stand te brengen, 
verdere maatregelen dienen te worden 
genomen; Overwegende dat met Richtlijn 
91/296/EEGvandeRaadvan31 mei 1991 
betreffende de doorvoer van aardgas via de 
hoofdnetten(I) en Richtlijn 90/377/EEG van 
de Raad van 29 juni 1990 betreffende een 
communautaire procedure inzake de 
doorzichtigheid van de prijzen van gas en 
elektriciteit voor industriële 
eindverbruikers(2), gewijzigd bij 
Richtiijn 93/87/EEG van de Commissie(3), 
een eerste stap op de weg naar de 
totstandbrenging van de interne markt voor 
aardgas werd gezet; 
Overwegende dat thans, om de interne 
markt voor aardgas tot stand te brengen, 
verdere maatregelen dienen te worden 
genomen; 
(1) PB nr. L 147 van 12.6.1991, blz. 37 
(2) PB nr. L 185 van 17.7.1990, blz. 16 (1) PB nr. L 147 van 12.6.1991, blz. 37 
(2) PB nr. L 185 van 17.7.1990, blz. 16 
(3) PB nr. L 277 van 10.11.1993, blz. 32. 
53 
Overwegende dat de voorzienings­
zekerheid en de bescherming van de 
consument een aantal verplichtingen Dp het 
gebied van openbare dienstverlening 
inhouden; dat vrije concurrentie zonder 
meer niet waarborgt dat daaraan wordt 
voldaan: 
Overwegende dat 
schappelijke regels 
vastgesteld voor 
vergunningen door 
bouw en de daarom gemeen-
dienen te worden 
het verlenen van 
Lid-Staten voor de 
exploitatie van 
LNG-installaties, transmissie- en distri-
butieleidingen en van opslaginstallaties en 
dat nog andere stappen dienen te worden 
gezet die voor de waarborging van een 
daadwerkelijke werking van de 
gemeenschappelijke markt vereist zijn; 
Overwegende dat bij de totstandbrenging 
van de interne markt voor energie, meer in 
het bijzonder in de aardgassector, met de 
doelstelling van economische en sociale 
samenhang rekening dient te worden 
gehouden; 
Overwegende dat de aardgasbedrijven in de 
interne markt, in staat moeten zijn om 
volgens normale commerciële beginselen te 
werken; Overwegende dat de aardgassector, door 
het ontbreken van een gemeenschappelijk 
energiebeleid tot nog toe en gezien de 
noodzaak om de zekerheid van de 
voorziening te waarborgen en de 
consument te beschermen, in dit verband 
een bijzondere aanpak vereist; 
Overwegende dat daarom gemeen­
schappelijke regels dienen te worden 
vastgesteld voor het verlenen door de 
Lid-Staten van vergunningen voor de 
bouw en de exploitatie van installaties voor 
vloeibaar aardgas (LNG-installaties), 
transmissie- en distributieleidingen en van 
opslaginstallaties en iedere noodzakelijk 
maatregel dient te worden genomen die 
voor het waarborgen van een goede 
werking van de interne markt nodig zijn; 
Overwegende dat bij de totstandbrenging 
van de interne markt voor energie in ruime 
mate rekening dient te worden gehouden 
met de communautaire doelstelling van 
economische en sociale samenhang, met 
name in sectoren zoals de infrastructuur 
voor de transmissie van aardgas; 
Overwegende dat de aardgasbedrijven in de 
interne markt onverminderd hun openbare 
dienstverplichtingen volgens normale 
commerciële beginselen moeten kunnen 
werken; 
Overwegende dat dient te worden bepaald 
dat afnemers en producenten van aardgas, 
zonder discriminatie en mits er capaciteit 
beschikbaar is, tegen een redelijke 
vergoeding toegang tot de transport- en 
distributienetten, alsmede tot de LNG- en 
de opslaginstallaties dienen te krijgen; dat 
deze bepaling in de volgende fase door de 
Lid-Staten tot grote industriële 
ondernemingen en onder bepaalde Overwegende dat dient te worden bepaald 
dat producenten en afnemers van aardgas, 
zonder discriminatie en mits er capaciteit 
beschikbaar is, tegen een redelijke 
vergoeding toegang tot de aardgas-
transmissie- en aardgasdistributienetten, 
alsmede tot de LNG- en de 
opslaginstallaties dienen te krijgen; dat 
deze bepaling in de volgende fase door de 
Lid-Staten tot grote industriële 
54 
voorwaarden tot de distributiemaat­
schappijen kan worden beperkt; 
Overwegende dat het hoofdtransmissienet 
wordt beheerd door aardgastransmissie-
maatschappijen, die elk in het belang van 
producenten, importeurs en afnemers voor 
de veiligheid en de betrouwbaarheid van 
hun deel van het net zorgen; dat elke 
transportmaatschappij zich bij de 
uitoefening van zijn taak steeds op een 
objectieve, transparante en niet-
discriminerende wijze dient te gedragen, 
ook wat de goedkeuring van aansluitingen 
op het net en de voor de verstrekte 
diensten te betalen kostprijzen betreft; ondernemingen en onder bepaalde 
voorwaarden tot de distributiemaat­
schappijen kan worden beperkt; 
Overwegende dat het hoofdtransmissienet 
wordt beheerd door aardgastransmissie-
maatschappijen, die elk voor de veiligheid 
en de betrouwbaarheid van hun deel van 
het net zorgen; 
Overwegende dat elk distributienet onder 
centraal beheer en centrale controle dient 
te staan zodat de veiligheid en de 
betrouwbaarheid van het net in het belang 
van leveranciers en afnemers kunnen wor­
den gewaarborgd; dat derhalve een 
distributienetbeheerder dient te worden 
aarigewezen aan wie het beheer en de 
ontwikkeling van dat net worden 
toevertrouwd; dat de distributienetbeheer­
der zich met betrekking tot ieder aspect 
van zijn taak op een objectieve, 
transparante en niet-discriminerende wijze 
dient te gedragen, ook wat de goedkeuring 
van aansluitingen op het net en de lasten 
voor de verstrekte diensten te betalen 
kostprijzen betreft; 
Overwegende dat de voorwaarden voor 
aansluiting op de transmissie- en 
distributienetten, de LNG- en de 
opslaginstallaties voor zover mogelijk 
onder verwijzing naar Europese 
specificaties of naar andere internationale 
normen en specificaties dienen worden 
vastgesteld; Overwegende dat de gasmaatschappijen die 
aardgas transporteren ervoor moeten zorgen 
dat opslag- en transmissiecapaciteit zijn 
aangepast aan de vraag; 
Overwegende dat elk distributienet zodanig 
moet worden beheerd en gecontroleerd dat 
de veiligheid en de betrouwbaarheid van 
het net in het belang van leveranciers en 
afnemers worden gewaarborgd; dat 
derhalve een distributienetbeheerder dient 
te worden aangewezen aan wie het beheer 
en de ontwikkeling van dat net worden 
toevertrouwd; dat de distributienetbeheer­
der zich op een objectieve, transparante en 
niet-discriminerende wijze dient te 
gedragen; 
Overwegende dat op het gebied van de 
distributie plaatselijke, regionale of 
rijksoverheden concessies kunnen verlenen; 
55 
Overwegende dat de beginselen die aan de 
kostenaanrekening ten grondslag liggen, 
duidelijk dienen te worden omschreven 
zodat redelijke en transparante 
voorwaarden voor het gebruik van de 
LNG- en de opslaginstallaties en van de 
transmissie- en distributienetten worden 
gewaarborgd; 
Overwegende dat met het oog op de 
gewenste transparantie en niet-discri-
minatie de transmissie-, distributie- en 
opslagfuncties van verticaal geïntegreerde 
bedrijven door afzonderlijke afdelingen 
met gescheiden rekeningen dienen te 
worden uitgeoefend; dat in de rekeningen 
van de aardgasbedrijven naar een zo groot 
mogelijke transparantie dient te worden 
gestreefd, zodat met name mogelijke 
misbruiken van een dominante 
marktpositie, die bij voorbeeld in 
abnormaal hoge, respectievelijk lage 
tarieven dan wel in discriminerende 
praktijken ten aanzien van gelijkwaardige 
transacties tot uiting komen, kunnen 
worden onderkend; Overwegende dat met het oog op de 
gewenste transparantie en niet-discri-
minatie de transmissie-, distributie- en 
opslagactiviteiten van verticaal geïnte­
greerde bedrijven met gescheiden 
rekeningen dienen te worden uitgeoefend; 
dat in de rekeningen van de aardgasbe­
drijven naar een zo groot mogelijke 
transparantie dient te worden gestreefd, 
zodat met name mogelijke misbruiken van 
een machtspositie, die bijvoorbeeld in 
abnormaal hoge, respectievelijk lage 
tarieven dan wel in discriminerende 
praktijken ten aanzien van gelijkwaardige 
transacties tot uiting komen, kunnen 
worden onderkend; 
Overwegende dat verder de bevoegde 
instanties toegang moeten hebben tot de 
interne boekhouding van de bedrijven 
zonder dat de commerciële 
vertrouwelijkheid daarvan in het gedrang 
komt; 
Overwegende dat in vrijwaringsbepalingen 
dient te worden voorzien; dat tevens in 
geschillenprocedures dient te worden 
voorzien; 
Overwegende dat specifieke bepalingen 
dienen te worden vastgesteld in verband 
met vrijwaringsclausules voor aardgas­
bedrijven die in economische moeilijk­
heden verkeren, omdat zij onmogelijk 
hoeveelheden kunnen afnemen die deel 
uitmaken van minimum-afname-
verplichtingen; 
Overwegende dat in overeenstemming met 
het subsidiariteitsbeginsel algemene 
beginselen moeten worden vastgelegd, 
waarmee een kader op communautair 
niveau wordt geschapen, doch dat de 
nadere uitvoering ervan aan de Lid-Staten Overwegende dat in vrijwaringsbepalingen 
en in geschillenprocedures dient te worden 
voorzien; 
Overwegende dat specifieke vrijwarings­
clausules dienen te worden vastgesteld 
voor aardgasbedrijven die in economische 
moeilijkheden verkeren, omdat zij 
onmogelijk hun minimum-afname­
verplichtingen kunnen nakomen; 
Overwegende dat in overeenstemming met 
het subsidiariteitsbeginsel algemene 
beginselen moeten worden vastgelegd 
waarmee een kader op communautair 
niveau wordt geschapen, doch dat de 
nadere uitvoering ervan aan de Lid-Staten 
56 
dient te worden overgelaten, waardoor 
iedere Lid-Staat in staat wordt gesteld die 
regeling te kiezen die met zijn eigen 
situatie het best overeenkomt; dat daarom 
de Lid-Staten, onverminderd de bepalingen 
bij of krachtens het Verdrag, vrij blijven 
om nadere criteria vast te stellen voor de 
vergunningverlening voor distributie-
leidingen, opslag- en LNG-installaties; dat 
de Lid-Staten voorts in staat dienen te zijn 
om de omvang en de aard van de rechten 
van de distributiemaatschappijen vast te 
stellen (met inbegrip van het recht om 
exclusieve concessies voor distributie te 
verlenen met betrekking tot al die afnemers 
die beneden de als limiet voor het 
verkrijgen van toegang tot de transmissie-
en distributienetten gestelde drempels 
blijven) en met inbegrip van hun openbare 
dienstverplichtingen, waaronder die van de 
leveringsplicht, de instandhouding van de 
veiligheid van het systeem en de 
ontwikkeling van de capaciteit ervan om 
aan de vraag te kunnen voldoen; dat de 
Lid-Staten tevens de bevoegdheid 
behouden om ten aanzien van de 
eindverbruikers die geen toegang tot het 
transmissie- en distributienet kunnen 
krijgen, alle aspecten van de 
aardgastarifering te regelen, bij voorbeeld 
om een gelijke behandeling van deze 
afnemers te garanderen, dient te worden overgelaten, waardoor 
iedere Lid-Staat in staat wordt gesteld die 
regeling te kiezen die met zijn eigen 
situatie het best overeenkomt, dat daarom 
de Lid-Staten, onverminderd de bepalingen 
bij of krachtens het Verdrag, vrij blijven 
nadere criteria vast te stellen voor de 
verlening van vergunningen voor de bouw 
van distributieleidingen en opslaginstalla­
ties voor LNG; dat de Lid-Staten voorts in 
staat dienen te zijn de omvang en de aard 
van de rechten van de distributiemaat­
schappijen vast te stellen (met inbegrip van 
het recht exclusieve concessies voor 
distributie te verlenen met betrekking tot al 
die afnemers die beneden de als limiet 
voor het verkrijgen van toegang tot de 
transmissie- en distributienetten gestelde 
drempels blijven) en met inbegrip van hun 
openbare dienstverplichtingen, waaronder 
de leveringsplicht, de instandhouding van 
de veiligheid van het systeem en de 
ontwikkeling van de capaciteit ervan om 
aan de vraag te kunnen voldoen; dat de 
Lid-Staten tevens de bevoegdheid 
behouden ten aanzien van de 
eindverbruikers die geen toegang tot het 
transmissie-en distributienet kunnen 
krijgen, alle aspecten van de 
aardgastarieven te regelen, bijvoorbeeld om 
een gelijke behandeling van deze afnemers 
te garanderen; 
Overwegende dat deze maatregelen een 
tweede fase van de liberalisatie vormen; 
dat, wanneer zij van kracht zijn geworden, 
er toch nog bepaalde belemmeringen met 
betrekking tot de handel in aardgas tussen 
de Lid-Staten zullen blijven bestaan; dat 
het daarom noodzakelijk zal zijn in een 
verdere liberalisatie van de markt te 
voorzien, met name door slechting van de 
barrières die de aardgasleveringen door de 
producenten aan de afnemers in de weg 
staan; dat de nadere bijzonderheden van 
deze derde fase waarmee de interne markt 
voor aardgas dient te worden voltooid, 
uitsluitend tegen de achtergrond van de 
ervaringen die in de tweede fase zijn opge­
daan, kunnen worden vastgesteld; dat een 
driejaarlijkse periode voldoende is om 
ervaringen op te doen op grond waarvan de 
derde en laatste fase kan worden 
gedefinieerd; Overwegende dat deze maatregelen een 
tweede fase van de liberalisatie vormen; 
dat, wanneer zij van kracht zijn geworden, 
er toch nog bepaalde belemmeringen met 
betrekking tot de handel in aardgas tussen 
de Lid-Staten zullen blijven bestaan; dat 
het daarom noodzakelijk zal zijn in een 
verdere liberalisatie van de markt te 
voorzien, met name door slechting van de 
barrières die de aardgasleveringen door de 
producenten aan de afnemers in de weg 
staan; dat de nadere bijzonderheden van 
deze derde fase waarmee de interne markt 
voor aardgas dient te worden voltooid, 
uitsluitend tegen de achtergrond van de in 
de tweede fase opgedane ervaringen 
kunnen worden vastgesteld; dat de 
Commissie dus voor het einde van de 
tweede fase bij de Raad en het Europees 
Parlement verslag moet uitbrengen over de 
toepassing van deze richtlijn; 
57 
Overwegende dat de onderhavige richtlijn Overwegende dat deze richtlijn geen 
geen afbreuk doet aan de toepassing van de afbreuk doet aan de toepassing van het 
regels van het Verdrag, Verdrag, 
58 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN 
VASTGESTELD : HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN 
VASTGESTELD : 
Hoofdstuk I Hoofdstuk I 
Werkingssfeer 
ARTIKEL 1 
Bij deze richtlijn worden gemeen­
schappelijke regels vastgesteld voor de 
toegang tot de markt en voor de toe te 
passen criteria en procedures voor de 
vergunningverlening met het oog op de 
transmissie, de opslag en de distributie 
van aardgas en met het oog op het 
koppelnetbeheer. Werkingssfeer en definities 
ARTIKEL 1 
Bij deze richtlijn worden gemeen­
schappelijke regels vastgesteld voor de 
opslag, de transmissie en de distributie van 
aardgas. Gedefimeerd worden de wijzen 
van organisatie en de werking van de 
aardgassector, de toegang tot de markt, de 
criteria en procedures die gelden voor de 
vergunningverleningen voor de transmissie, 
de opslag, de distributie en de levering van 
aardgas, alsook de exploitatie van de 
netten. 
ARTIKEL 2 
Voor de doeleinden van deze richtlijn 
wordt verstaan onder : ARTIKEL 2 
Voor de doeleinden van deze richtlijn 
wordt verstaan onder 
1. "transmissie" : het transport van 
aardgas door een pijpleiding onder 
hoge druk met het oog op de levering 
ervan aan afnemers; 
2. "transmissiemaatschappij" : een maat­
schappij die eigenaar of exploitant is 
van een pijpleiding onder hoge druk; 1. "transmissie" : het transport van 
aardgas door een pijpleiding onder 
hoge druk met het oog op de levering 
ervan aan eindafhemers of aan 
gasmaatschappijen die zorgen voor de 
distributie, of aan andere 
transmissiemaatschappijen; 
2. "gasmaatschappij" : een maatschappij 
die één of meer van de volgende 
functies vervult : aankoop, opslag, 
transmissie, distributie en verkoop van 
aardgas, en die zorgt voor het met 
deze functies verbonden technisch 
onderhoud. 
3. "distributie" : het transport van 
aardgas met gebruik van lokale of 
regionale netwerken van pijpleidingen 
met het oog op de levering ervan aan 
afnemers; 
4. "afnemers" : grote of kleine kopers 
van aardgas; 3. "distributie" : het transport van 
aardgas met gebruik van lokale of 
regionale netwerken van pijpleidingen 
met het oog op de levering aan 
afnemers; 
4. "afnemers" : gasmaatschappijen of 
eindafhemers die aardgas kopen. 
59 
5. "LNG-installatie" : een "terminal" die 
voor de verwerking van vloeibaar 
aardgas (LNG) wordt gebruikt; 
6. "opslaginstallatie" : een installatie die 
eigendom is van of wordt 
geëxploiteerd door een producent of 
een gasmaatschappij met het oog op 
de opslag van gas ten einde vraag en 
aanbod op elkaar af te kunnen 
stemmen; 
7. "koppelnet" : een aantal transmissie-
en distributienetten die met elkaar zijn 
verbonden; 
8. "directe lijn" : een lijn waardoor één 
of meer afnemers met een 
bevoorradingspunt zijn verbonden, 
zonder dat daarbij van het koppelnet 
gebruik wordt gemaakt; 
9. "exploitant van een distributienet" : 
een bedrijf dat voor de exploitatie en 
de ontwikkeling van een aardgas-
distributienet verantwoordelijk is; 
10. "Europese specificatie" : een gemeen­
schappelijke technische specificatie of 
een Europese norm, dan wel een 
nationale norm waarin een Europese 
norm is omgezet; 
11. "Europese norm" : norm die door de 
Europese Commissie voor 
Normalisatie (CEN) of het Europese 
Comité voor Elektrotechnische 
Normalisatie (CENELEC) volgens de 
gemeenschappelijke regels van deze 
organisaties als "Europese Norm" 
(EN) of "Harmonisatiebescheid" (HD) 
is goedgekeurd; 5. "eindafhemer" : de verbruiker die 
aardgas koopt voor eigen gebruik; 
6. "grote industriële verbruiker" : de 
individuele verbruiker waarvan het 
verbruik meer dan 25 miljoen m3 per 
jaar bedraagt of een door de Lid-Staat 
aan te geven kleinere hoeveelheid; 
7. "LNG-installatie" : een "terminal" die 
voor de verlading, de opslag en de 
wedervergassing van vloeibaar aardgas 
(LNG) wordt gebruikt; 
8. "opslaginstallatie" : een installatie die 
bestemd is voor de opslag van gas ten 
einde de seizoen-, dag- en 
uurschommelingen van vraag en 
aanbod op elkaar af te kunnen 
stemmen; 
9. "koppelnetten" : een aantal trans­
missie- en/of distributienetten die met 
elkaar zijn verbonden; 
10. "directe leiding" : een leiding 
waardoor één of meer afnemers met 
een bevoorradingspunt zijn verbonden, 
zonder dat daarbij van het koppelnet 
gebruik wordt gemaakt; 
11. "distributienetbeheerder" : een bedrijf 
dat voor de exploitatie en de ont­
wikkeling van een aardgas­
distributienet verantwoordelijk is; 
12. "Europese specificatie" : een gemeen­
schappelijke technische specificatie of 
een Europese norm, dan wel een 
nationale norm waarin een Europese 
norm is omgezet; 
13. "Europese norm" : norm die door de 
Europese commissie voor «normalisatie 
(CEN) of het Europese comité voor 
elektrotechnische normalisatie 
(CENELEC) volgens de ge­
meenschappelijke regels van deze 
organisaties als "Europese norm" (EN) 
of "harmonisatiebescheid" (HD) is 
goedgekeurd; 
60 
12. "gemeenschappelijke technische 
specificatie" : een technisch 
voorschrift dat volgens een door de 
Lid-Staten erkende procedure met het 
oog op uniforme toepassing in alle 
Lid-Staten is opgesteld en in het 
Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen bekendgemaakt; 14. "gemeenschappelijke technische 
specificatie" : een technisch 
voorschrift dat volgens een door de 
Lid-Staten erkende procedure met het 
oog op uniforme toepassing in alle 
Lid-Staten is opgesteld en in het 
Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen is bekendgemaakt; 
13. "ondersteunende diensten" : de 
diensten die nodig zijn voor het doen 
werken van een transmissie- of 
distributienet, zoals opslag, belasting­
verdeling, menging, noodgasvoorzie-
ning, enz.; 
14. "netgebruiker" : de natuurlijke of 15. 
rechtspersoon die als leverancier of 
verbruiker op een transmissie- of 
distributienet is aangesloten, zoals 
producenten, importeurs, transmissie­
maatschappij, exploitanten van 
distributienetten, eigenaars van 
onafhankelijke transmissie- en 
distributieleidingen, leveranciers en 
overige afnemers; 
15. "leverancier" : de natuurlijke of 16. 
rechtspersoon die aardgas aan 
afnemers levert; "netgebruiker" : de natuurlijke of 
rechtspersoon die als leverancier of 
verbruiker op een transmissie- of 
distributienet is aangesloten, zoals 
producenten, importeurs, transmissie­
maatschappijen, exploitanten van 
distributienetten, eigenaars van trans­
missie- en distributieleidingen, 
leveranciers en overige afnemers; 
"leverancier" : de 
rechtspersoon die 
afnemers levert; natuurlijke of 
aardgas aan 
16. "levering", respectievelijk "leveren" : 
aflevering en verkoop, respectievelijk 
afleveren en verkopen van aardgas aan 
afnemers; 17. "levering" : aflevering en verkoop van 
aardgas aan afnemers of aan het net; 
17. "verticaal geïntegreerde aardgasmaat­
schappij" : een aardgasmaatschappij 
die voor twee of meer van de functies 
produktie, invoer, opslag, transmissie 
en distributie van aardgas zorg draagt. 18. "verticaal geïntegreerde aardgasmaat­
schappij" : een aardgasmaatschappij 
die voor twee of meer van de functies 
produktie, invoer, opslag, transmissie 
en distributie van aardgas zorg draagt. 
61 
Hoofdstuk II Hoofdstuk II 
Toegang tot de markt Algemene regels voor de organisatie van 
de sector 
ARTIKEL 3 ARTIKEL 3 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
aardgasmaatschappijen op commer­
ciële grondslag worden geëxploiteerd 
en onthouden zich van discriminatie 
tussen deze maatschappijen, wat de 
rechten of verplichtingen betreft. 
2. In het bijzonder staat het aardgasmaat­
schappijen vrij de aard van hun 
bedrijvigheid aan de markt aan te 
passen en om binnen de Gemeenschap 
op met de aardgassector samen­
hangende gebieden wrerkzaam te zijn. 
3. Onverminderd artikel 14, lid 2, 
worden door de Lid-Staten geen 
tarieven of prijzen ten aanzien van 
afnemers vastgesteld, goedgekeurd, 
beïnvloed of gereguleerd met betrek­
king tot de hoeveelheid waarvoor deze 
afnemers hun recht uitoefenen om te 
kopen en aardgas geleverd te krijgen 
of om contracten met het oog op koop 
te sluiten en via het transmissie- en 
distributienet overeenkomstig de 
artikelen 5 en 6 aardgas geleverd te 
krijgen. 1. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de aardgasmaatschappijen, onver­
minderd de bepalingen van lid 2, op 
commerciële grondslag worden 
geëxploiteerd en onthouden zich van 
discriminatie tussen deze maat­
schappijen, wat rechten of verplich­
tingen betreft. 
De Lid-Staten mogen, binnen de 
grenzen van het gemeenschapsrecht, 
openbare dienstverplichtingen opleg­
gen aan de aardgasmaatschappijen wat 
de veiligheid, regelmaat, kwaliteit en 
prijs van de leveringen betreft. 
ARTIKEL 4 ARTIKEL 4 
De Lid-Staten dienen overeenkomstig 
de bepalingen van de leden 2 tot en 
met 8 vergunningen voor de bouw of 
de exploitatie, op hun grondgebied, 
van LNG-installaties, opslaginstal­
laties, transmissie of distributielei­
dingen en van daarmee verband 
houdende uitrusting af te geven. 1. De Lid-Staten verlenen overeen­
komstig de bepalingen van de leden 2 
tot en met 8 vergunningen voor de 
bouw of de exploitatie op hun 
grondgebied van LNG-installaties, 
opslaginstallaties, transmissie- of 
distributieleidingen en van daarmee 
verband houdende uitrusting. 
62 
2. De Lid-Staten dienen de criteria vast 
te leggen, waaraan door een 
onderneming die een aanvraag indient 
voor een vergunning om LNG-
installaties, opslaginstallaties en 
transmissie- en distributieleidingen te 
bouwen of te exploiteren, moet 
worden voldaan. Deze criteria dienen 
objectief en met-discriminerend te 
zijn. Zij worden uiterlijk zes maanden 
na de in artikel 27 bepaalde datum 
gepubliceerd. 
Deze criteria betreffen uitsluitend : 
- veiligheid van leidingen en van 
daarmee verband houdende uit­
rusting; 
- milieubeschermingsvereisten; 
- ruimtelijke ordening en locatie van 
de leidingen; 
- gebruik van grond met een open­
bare bestemming; 
- technische en financiële capaciteit 
van de vergunningaanvragende 
onderneming. De Lid-Staten leggen de criteria vast 
waaraan een onderneming die een 
aanvraag indient voor een vergunning 
om LNG-installaties, opslaginstallaties 
en transmissie- en distributieleidingen 
te bouwen of te exploiteren, dient te 
voldoen. Deze criteria dienen objectief 
en niet-discriminerend te zijn; zij 
betreffen : 
- veiligheid van de leidingen en van 
de daarmee verband houdende uit­
rusting; 
- milieubeschermingsvereisten; 
- ruimtelijke ordening en locatie van 
de leidingen; 
- gebruik van grond met een open­
bare bestemming; 
- technische en financiële capaciteit 
van de vergunningaanvragende 
onderneming. 
De gedetaileerde criteria worden 
uiterlijk zes maanden na de in artikel 
25 bepaalde datum gepubliceerd. 
De Lid-Staten kunnen de verlening 
van een vergunning voor de bouw van 
leidingen weigeren of deze opschorten, 
indien aan de desbetreffende 
transmissie- en distributiebehoeften 
door de transmissie-en distributieca­
paciteit die in het koppelnet 
beschikbaar is, tegen een redelijke en 
billijke prijs kan worden voldaan. 
De procedures die door een 
onderneming die een aanvraag indient 
voor een vergunning om LNG-
installaties, opslaginstallaties en 
transmissie- en distributieleidingen te 
bouwen, respectievelijk te exploiteren, 
moeten worden gevolgd, worden 
uiterlijk zes maanden na de in 
artikel 27 bepaalde datum, door de 
Lid-Staten vastgesteld en gepubli­
ceerd. Deze procedures mogen niet 
discriminerend zijn. De procedures die door een 
onderneming die een aanvraag indient 
voor een vergunning om LNG-
installaties, opslaginstallaties en 
transmissie- en distributieleidingen te 
bouwen, respectievelijk te exploiteren, 
moeten worden gevolgd, worden 
uiterlijk zes maanden na de in 
artikel 23 bepaalde datum, door de 
Lid-Staten vastgesteld en gepubli­
ceerd. Deze procedures mogen niet 
discriminerend zijn. 
63 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de criteria en procedures op een 
niet-dis-eliminerende wijze worden 
toegepast en dat alle aanvragen tijdig 
worden behandeld. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de criteria en procedures op een 
niet-discriminerende wijze worden 
toegepast en dat alle aanvragen tijdig 
worden behandeld. 
Elke wijziging in de criteria en 
procedures terwijl een aanvraag in 
behandeling is, wordt voor de 
aanvragers wier aanvraag nog in 
behandeling is, op niet-discrimine­
rende wijze toegepast. 
Het recht tot onteigening van 
particulier onroerend goed of van 
gebruik van gronden met een openbare 
bestemming wordt op niet-
discriminerende wijze verleend. 
Voor zover bij de toekenning van het 
recht tot onteigening of van het recht 
tot gebruik van gronden met een 
openbare bestemming met het 
openbaar belang rekening wordt 
gehouden, wordt een leiding, een 
LNG- of een opslaginstallatie geacht 
van openbaar belang te zijn indien : 
- deze leiding, LNG- of opslag­
installatie noodzakelijk is om aan 
leverings-, transmissie- of distri­
butiebehoeften te voldoen waaraan 
de bestaande netten niet kunnen 
voldoen of Elke wijziging in de criteria en 
procedures terwijl een aanvraag in 
behandeling is, wordt voor de 
aanvragers wier aanvraag nog in 
behandeling is, op niet-discrimine­
rende wijze toegepast. 
5. Het recht tot onteigening van 
particulier onroerend goed of van 
gebruik van gronden met een openbare 
bestemming wordt op niet-
discriminerende wijze verleend. 
Voor zover bij de toekenning van het 
recht tot onteigening of van het recht 
tot gebruik van gronden met een 
openbare bestemming met het 
openbaar belang rekening wordt 
gehouden, wordt een leiding, een 
LNG- of een opslaginstallatie geacht 
van openbaar belang te zijn indien : 
- deze leiding, LNG- of opslag­
installatie noodzakelijk is om aan 
leverings-, transmissie- of distri­
butiebehoeften te voldoen waaraan 
de bestaande netten niet kunnen 
voldoen of 
8. - een aanzienlijk gedeelte van de 
capaciteit van de leiding, LNG- of 
de opslaginstallatie ofwel voor 
gebruik door derden, ofwel tegen 
een redelijke en billijke prijs voor 
het publiek beschikbaar is. 
De Lid-Staten kunnen aan de 
vergunning voorwaarden verbinden, 
mits deze voorwaarden niet discrimi­
nerend zijn en niet meer beperkingen 
opleggen dan nodig om te waarborgen 
dat de criteria worden nageleefd. 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de aanvrager van de redenen van een 
weigering om een vergunning te 
verlenen in kennis wordt gesteld en zij 
dienen een procedure te bieden welke - een aanzienlijk gedeelte van de 
capaciteit van de leiding, LNG- of 
de opslaginstallatie ofwel voor 
gebruik door derden, ofwel tegen 
een redelijke en billijke prijs voor 
het publiek beschikbaar is. 
6. De Lid-Staten kunnen aan de 
vergunning voorwaarden verbinden, 
mits deze voorwaarden niet discrimi­
nerend zijn en niet meer beperkingen 
opleggen dan nodig om te waarborgen 
dat de criteria worden nageleefd. 
7. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de redenen waarom een vergunning is 
geweigerd objectief en niet-
discriminerend zijn en aan de 
aanvrager worden medegedeeld. Zij 
64 
de aanvrager de mogelijkheid 
verschaft om tegen weigering beroep 
aan te tekenen. verschaffen de aanvrager de 
mogelijkheid om tegen weigering 
beroep aan te tekenen. 
ARTIKEL 5 ARTIKEL 5 
1. Onverminderd artikel 4, lid 1, dragen 
de Lid-Staten ervoor zorg dat de op 
hun grondgebied gevestigde aardgas-
producenten en -leveranciers in staat 
zijn om aan hun eigen gebouwen en 
terreinen, dochter- en verbonden 
ondernemingen via een rechtstreekse 
leiding aardgas te leveren. 
2. Onverminderd artikel 4, lid 1, dragen 
de Lid-Staten ervoor zorg dat de op 
hun grondgebied gevestigde afnemer 
in staat is om aardgas te kopen en in 
de gelegenheid wordt gesteld door een 
producent of leverancier via een 
rechtstreekse leiding aardgas geleverd 
te krijgen. (wordt artikel 18) 
ARTIKEL 6 ARTIKEL 6 
1. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de op hun grondgebied gevestigde 
aardgasproducenten en -leveranciers 
in staat zijn : 
i) aan hun eigen gebouwen en 
terreinen, dochter- en verbonden 
ondernemingen in dezelfde of in 
een andere Lid-Staat met gebruik 
van het koppelnet aardgas te 
leveren, mits overeenkomstig 
artikel 12, respectievelijk artikel 
19 met de desbetreffende trans­
missie- en distributienetbeheerders 
overeenkomsten zijn gesloten; 
ii) aardgas te leveren of een contract 
te sluiten voor de levering van 
aardgas aan afnemers in dezelfde 
of in een andere Lid-Staat met 
gebruik van het koppelnet, mits 
overeenkomstig artikel 12, res­
pectievelijk artikel 19 met de 
desbetreffende transmissie- en 
distributienetbeheerders overeen­
komsten zijn gesloten. (wordt artikel 17, lid 1, ii) 
65 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
elke op hun grondgebied gevestigde 
afnemer in staat is voor aflevering 
door een producent of door 
leveranciers in dezelfde of in een 
andere Lid-Staat met gebruik van het 
koppelnet, aardgas te kopen en 
geleverd te krijgen of voor aankoop en 
levering van aardgas een contract te 
sluiten, mits overeenkomstig artikel 
12, respectievelijk artikel 19 met de 
desbetreffende transmissie- en 
distributienetbeheerders over­
eenkomsten zijn gesloten. Een 
Lid-Staat kan dat gebruik van het 
koppelnet beperken tot : 
maatschappijen voor de bevoorra­
ding van lokaties waar het totale 
aardgasverbruik per lokatie meer 
dan 25 miljoen m3 per jaar be­
draagt of een door de Lid-Staat 
nader vast te stellen geringere 
hoeveelheid; 
distributiemaatschappijen, hetzij 
afzonderlijk, hetzij in samenwer­
kingsverband, waarvan de afzon­
derlijke, respectievelijk gezamen­
lijke verkopen ten minste 1 % van 
het totale verbruik in de betrokken 
Lid-Staat of een door de 
Lid-Staat nader vast te stellen 
geringer percentage vormen. 
66 
Hoofdstuk III Hoofdstuk III 
Transmissienet-exploitatie Opslag en transmissie 
ARTIKEL 7 
De Lid-Staten nemen de nodige maat­
regelen om ervoor te zorgen dat 
transmissiemaatschappijen de bepalingen 
van de artikelen 8 tot en met 13 naleven. ARTIKEL 5 
De Lid-Staten nemen de nodige maat­
regelen om ervoor te zorgen dat 
transmissiemaatschappijen de bepalingen 
van de artikelen 6 tot en met 10 naleven. 
ARTIKEL 8 ARTIKEL 6 
1. Voor de exploitatie van het hoofd­
transmissienet wordt zorg gedragen 
door elke transmissiemaatschappij 
afzonderlijk, welke in haar deel van 
het koppelnet een veilig, betrouwbaar 
en efficiënt aardgasnet in stand houdt. 
2. Elke transmissiemaatschappij doet 
haar uiterste best voor de ontwikkeling 
van het transmissienet en voor de 
snelle bouw van nieuwe trans­
missiecapaciteit, indien dit nodig 
mocht zijn om de transmissiecapaciteit 
aan de vraag naar het gebruik van die 
capaciteit aan te passen. 
3. Elke transmissiemaatschappij neemt de 
nodige maatregelen om ervoor te 
zorgen dat de aanvullende diensten, 
die nodig zijn om een hoog peil van 
betrouwbaarheid en veiligheid van 
haar net te handhaven, beschikbaar 
zijn. 
4: Elke transmissiemaatschappij draagt 
ervoor zorg dat er gebruiksklare 
comptabele meetgegevens beschikbaar 
zijn en verschaft de belanghebbende 
partijen de voor afrekening en betaling 
benodigde gegevens. 
5. Transmissiemaatschappijenmogenmet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers of tussen net­
gebruikers en enig ander bedrijf, een 
dochterbedrijf of aandeelhouders van 
de transmissiemaatschappij. 1. Voor de exploitatie van het hoofdt­
ransmissienet wordt zorg gedragen 
door elke gasmaatschappij afzonder­
lijk, welke in haar deel van het 
koppelnet een veilig, betrouwbaar en 
efficiënt aardgasnet in stand houdt. 
2. Elke gasmaatschappij doet haar uiter­
ste best voor de ontwikkeling van het 
transmissienet en voor de snelle bouw 
van nieuwe transmissiecapaciteit, 
indien dit nodig mocht zijn om haar 
leveringscapaciteit aan de vraag aan te 
passen. 
3. Elke gasmaatschappij neemt de nodige 
maatregelen om ervoor te zorgen dat 
de diensten, die nodig zijn om een 
hoog peil van betrouwbaarheid en 
veiligheid van haar net te handhaven, 
beschikbaar zijn. 
Gasmaatschappijen mogen niet discri­
mineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers en enig 
dochterbedrij f of enige aandeelhouder. 
67 
ARTIKEL 9 ARTIKEL 7 
1. Een transmissiemaatschappij verschaft 
een andere transmissiemaatschappij of 
een beheerder een distributienet 
waaraan het net van de eerstgenoemde 
transmissiemaatschappij is gekoppeld, 
voldoende gegevens om veilige en 
efficiënte exploitatie en gecoördi­
neerde ontwikkeling van het koppelnet 
te waarborgen. 
2. Iedere transmissiemaatschappij verge­
makkelijkt de overbrenging van 
aardgas naar en van gekoppelde 
netten. Daartoe sluit de transmis-
siemaatschappij de nodige overeen­
komsten met andere in aanmerking 
komende transmissiemaatschappijen en 
met distributienetbeheerders om een 
op het net van de eerstgenoemde 
transmissiemaatschappij aangesloten 
gebruiker in staat te stellen het 
koppelnet te gebruiken. 1. Een transmissiemaatschappij verschaft 
een andere transmissiemaatschappij of 
een beheerder een distributienet 
waaraan het net van de eerstgenoemde 
transmissiemaatschappij is gekoppeld, 
voldoende gegevens om veilige en 
efficiënte exploitatie en gecoördi­
neerde ontwikkeling van het koppelnet 
te waarborgen. 
2. Iedere transmissiemaatschappij verge­
makkelijkt de overbrenging van 
aardgas naar en van gekoppelde 
netten. Daartoe sluit de transmis­
siemaatschappij de nodige overeen­
komsten met andere in aanmerking 
komende transmissiemaatschappijen en 
met distributienetbeheerders om een 
op het net van de eerstgenoemde 
transmissiemaatschappij aangesloten 
gebruiker in staat te stellen het 
koppelnet te gebruiken. 
ARTIKEL 10 ARTIKEL 8 
Iedere transmissiemaatschappij stelt jaar­
lijks een te publiceren raming op over de 
vraag naar gas in haar gebied en over de 
transmissiecapaciteit van het net met 
inbegrip van de overbrengingsmogelijkhe-
den van en naar aangrenzende netten. De 
raming bestrijkt een periode van ten minste 
tien jaar, ingaande in het jaar waarin de 
raming wordt opgesteld. Iedere transmissiemaatschappij stelt jaar­
lijks een te publiceren raming op over de 
vraag naar gas in haar gebied en over de 
transmissiecapaciteit van het net met 
inbegrip van de overbrengingsmogelijkhe-
den van en naar aangrenzende netten. De 
raming bestrijkt een periode van ten minste 
tien jaar, ingaande in het jaar waarin de 
raming wordt opgesteld. 
ARTIKEL 11 ARTIKEL 9 
1. Uiterlijk binnen één jaar na de in 
artikel 27 bepaalde datum, worden 
door iedere transmissiemaatschappij 
technische voorschriften opgesteld en 
gepubliceerd, waarin wordt bepaald 
aan welke eisen het technisch ontwerp 
en de exploitatie van LNG-installaties, 
opslagginstallaties, aardgasinstallaties 
van afnemers, andere transmissie- of 
distributienetten en directe transmissie-
en distributieleidingen minimaal moe­
ten voldoen om op het net te mogen 
worden aangesloten. Deze voorschrif-Binnen het jaar na de in artikel 23 
bepaalde datum worden door iedere 
transmissiemaatschappij technische 
voorschriften opgesteld .en gepubli­
ceerd, waarin wordt bepaald aan welke 
eisen het technisch ontwerp en de 
exploitatie van LNG-installaties, op­
slaginstallaties, aardgasinstallaties van 
afnemers, andere transmissie- of 
distributienettenen directe transmissie-
en distributieleidingen minimaal moe­
ten voldoen om op het net te mogen 
worden aangesloten. Deze voorschrif-
68 
3. ten dienen objectief en 
niet-discriminerend te zijn. Zij mogen 
de werking van de interne markt voor 
aardgas niet verstoren. 
De technische voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de 
betrokken Lid-Staat, die overeen­
komstig artikel 8 van Richt­
lijn 83/189/EEG van de Raad(3) de 
Commissie van de voorschriften ten 
aanzien van de vereiste prestaties en 
aansluitingen in kennis stelt. 
De technische voorschriften bestrijken 
tenminste de volgende aspecten : 
a) drukvereisten; 
b) voorwaarden voor aansluiting op 
en exploitatie van het transmissie­
net, met inbegrip van comptabele 
meting. 
Bij de vaststelling van de technische 
voorschriften wordt naar Europese 
specificaties verwezen, voor zover 
deze bestaan. 
Bij ontbreken van Europese speci­
ficaties, wordt bij de vaststelling van 
de technische voorschriften zoveel 
mogelijk naar andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
verwezen. ten dienen de interoperabiliteit van de 
netten te waarborgen, moeten objectief 
en niet-discriminerend zijn en mogen 
de werking van de interne markt voor 
aardgas niet verstoren. 
2. De techmsche voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de 
betrokken Lid-Staat, die overeen­
komstig artikel 8 van Richt­
lijn 83/189/EEG van de Raad(4) de 
Commissie van de voorschriften ten 
aanzien van de vereiste prestaties en 
aansluitingen in kennis stelt. 
3. De technische voorschriften bestrijken 
tenminste de volgende aspecten : 
a) drukvereisten; 
b) voorwaarden voor aansluiting op 
en exploitatie van het transmissie­
net, met inbegrip van comptabele 
meting. 
4. Bij de vaststelling van de technische 
voorschriften wordt bij Europese 
specificaties aangesloten. 
Wanneer Europese specificaties 
ontbreken, wordt bij de vaststelling 
van de techmsche voorschriften zoveel 
mogelijk naar andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
aangesloten 
(3) PB nr. L 109 van 26.4.1983, blz. 8. (4) PB nr. L 109 van 26.4.1983, blz. 8. 
69 
5. De transmissiemaatschappij voert de 
technische voorschriften uit en draagt 
ervoor zorg dat déze door alle 
netgebruikers worden nageleefd. 
Wanneer een gebruiker aan ver­
schillende technische voorschriften die 
door twee of meer transmissie­
maatschappijen of distributienet-
beheerders worden toegepast, moet 
voldoen, doet de transmissiemaat­
schappij haar uiterste best om in 
samenwerking met de andere 
betrokken transmissiemaatschappijen 
en met de betrokken distributienet­
beheerders voor die verschillen een 
oplossing te vinden. 
6. Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behoudens indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de aardgaslevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot het 
net te zeer worden belemmerd. 5. De transmissiemaatschappij voert de 
technische voorschriften uit en draagt 
er zorg voor dat deze door alle 
netgebruikers worden nageleefd. 
Wanneer een gebruiker moet voldoen 
aan verschillende technische voor­
schriften die door twee of meer 
transmissiemaatschappijen of distri­
butienetbeheerders worden toegepast, 
doet de transmissiemaatschappij haar 
uiterste best om in samenwerking met 
de andere betrokken transmissie-
maatschappijen en met de betrokken 
distributienetbeheerders voor die 
verschillen een oplossing te vinden. 
6. Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behoudens indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de aardgaslevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot het 
net te zeer worden belemmerd. 
ARTIKEL 12 
1. Netgebruikers en toekomstige netge­
bruikers kunnen bij een transmissie­
maatschappij een aanvraag indienen 
voor een overeenkomst voor de 
aansluiting op en/of het gebruik van 
haar net of van een LNG of een 
opslaginstallatie, waarvan de trans­
missiemaatschappij eigenaar of 
exploitant is. . 
2. Wanneer een dergelijke aanvraag bij 
de transmissiemaatschappij wordt 
ingediend, doet deze een voorstel voor 
een overeenkomst voor aansluiting op 
en/of gebruik van het koppelnet, 
respectievelijk van de LNG- of 
opslaginstallaties. De transmissiemaat­
schappij kan echter weigeren een 
daartoe strekkend voorstel te doen, 
indien dat gebruik afbreuk zou doen 
aan de transmissie, aan de opslag van 
70 
aardgas of aan de in- of uitvoer van 
LNG om aan een bij de wet opgelegde 
verbintenis of aan verbintemssen uit 
overeenkomst te voldoen. Bij weige­
ring wordt de aanvrager van de 
redenen ervan in kennis gesteld. 
De aanvragen worden tijdig behandeld 
en in elk geval binnen drie maanden 
na ontvangst ervan beantwoord. 
3. In het voorstel voor een overeenkomst 
worden bepalingen opgenomen, waarin 
de transmissiemaatschappij ertoe 
wordt verplicht : 
i) op een bepaald aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde aan-
sluitingspunten bepaalde, in de 
aanvraag gespecificeerde hoeveel­
heden aardgas in het desbetref­
fende net op te nemen en/of 
ii) bepaalde, in de aanvraag 
gespecificeerde hoeveelheden 
aardgas in de desbetreffende 
LNG- of opslaginstallatie op te 
nemen en/of 
iii) op een bepaald, in de aanvraag 
gespecificeerd aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde, aldus 
gespecificeerde aansluitingspunten 
op het des betreffende net de 
aflevering van bepaalde hoeveel­
heden aardgas, als bedoeld onder 
de punten i) en ii), (onder aftrek 
van eventuele transmissieverlie-
zen) mogelijk te maken. 
4. Een transmissiemaatschappij verschaft 
een potentiële netgebruiker op verzoek 
en tegen een redelijke kosten-
aanrekening een overzicht van de 
mogelijkheden voor transacties, waar­
bij haar net, met inbegrip van daarvan 
deel uitmakende LNG- en 
opslaginstallaties, wordt gebruikt. 
Dit overzicht bevat voldoende 
gegevens om een potentiële netge­
bruiker in staat te stellen van deze 
mogelijkheden een redelijke beoor­
deling te maken. 
71 
5. Elke transmissiemaatschappij publi­
ceert de grondslag waarop de voor­
waarden voor aansluiting op en 
gebruik van het net. De publikatie 
bevat voldoende gegevens om een 
potentiële netgebruiker in staat te 
stellen een redelijke beoordeling te 
maken van de bedragen, die 
verschuldigd zijn voor aardgastrans­
acties waarbij het net, met inbegrip 
van daarvan deel uitmakende LNG- en 
opslaginstallaties wordt gebruikt. 
6. De transmissiemaatschappij stelt een 
zodanige grondslag voor de voor­
waarden vast, dat de te betalen 
bedragen in een redelijke verhouding 
staan tot de kosten op lange termijn 
die voor de verstrekking van de 
desbetreffende dienst worden gemaakt 
en dat het voor de verstrekking van 
deze dienst geïnvesteerde kapitaal een 
redelijk rendement oplevert. 
7. De transmissiemaatschappij discri­
mineert niet russen personen of 
groepen personen in de voorwaarden 
voor aansluiting op haar net of voor 
het gebruik van haar net. 
8. Het contractuele recht om capaciteit 
van LNG-installaties of opslagof 
transmissiecapaciteit te gebruiken 
komt te vervallen, indien deze 
capaciteit niet wordt gebruikt. Indien 
deze capaciteit slechts gedeeltelijk 
wordt gebruikt, is het in de eerste 
volzin bepaalde van toepassing op het 
niet-gebruikte deel van de capaciteit. 
ARTIKEL 13 ARTIKEL 10 
Elke transmissiemaatschappij eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening 
van haar bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. Elke transmissiemaatschappij eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening 
van haar bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. 
72 
Hoofdstuk IV Hoofdstuk IV 
Distributienetexploitatie 
ARTIKEL 14 
1. De Lid-Staten bepalen de rechten en 
de openbare dienstverplichtingen van 
de distributiemaatschappijen en de 
rechten en verplichtingen van de 
afnemers van die maatschappijen. 
De Lid-Staten kunnen distributiemaat­
schappijen ertoe verplichten te leveren 
aan de in een bepaald gebied 
gevestigde afnemers met betrekking 
tot de hoeveelheid waarvoor zij geen 
gebruik maken van hun recht of waar­
voor zij overeenkomstig de artikelen 5 
en 6 geen recht hebben op levering 
door andere leveranciers. Onver­
minderd artikel 3, lid 3, kan een 
regeling van het tarief voor dergelijke 
leveringen worden opgesteld, bij 
voorbeeld om ervoor te zorgen dat de 
betrokken afnemers op gelijke wijze 
worden behandeld. 
De Lid-Staten stellen voorschriften 
vast ten aanzien van : 
de door afnemers die levering 
door de distributiemaatschappij 
wensen stop te zetten, te volgen 
procedure, met name ten aanzien 
van de minimale opzegtermijn 
voor stopzetting van de levering, 
welke termijn niet langer mag zijn 
dan drie maanden; 
de door afnemers die levering 
door de distributiemaatschappij 
wensen te doen hervatten, te 
volgen procedure, met name ten 
aanzien van de minimale wachttijd 
voor hervatting van de levering, 
welke wachttijd niet langer mag 
zijn dan zes maanden. Distributienetexploitatie 
ARTIKEL 11 
1. De Lid-Staten bepalen, binnen de 
grenzen van het gemeenschapsrecht, 
de rechten en de openbare dienst­
verplichtingen van de distributiemaat­
schappijen als bedoeld in artikel 3, 
lid 2, en de rechten en verplichtingen 
van de afnemers van die maat­
schappijen. 
2. De Lid- Staten kunnen distributiemaat­
schappijen verplichten te leveren aan 
in een bepaald gebied gevestigde 
afnemers. Er kan een tariefregeling 
voor dergelijke leveringen worden 
opgesteld, bijvoorbeeld om ervoor te 
zorgen dat de betrokken afnemers op 
gelijke wijze worden behandeld. 
73 
De Lid-Staten wijzen een distributie­
netbeheerder aan of verlangen van de 
ondernemingen die eigenaar zijn van 
of verantwoordelijk zijn voor 
distributienetten (met inbegrip van de 
daarvan deel uitmakende aardgaslei­
dingen), een distributienetbeheerder 
aan te wijzen, die verplicht is in een 
bepaald gebied het distributienet te 
exploiteren en voor het onderhoud en 
de ontwikkeling ervan zorg te dragen. De Lid-Staten wijzen een distributie­
netbeheerder aan of verlangen van de 
ondernemingen die eigenaar zijn van 
of verantwoordelijk zijn voor 
distributienetten (met inbegrip van de 
daarvan deel uitmakende aardgaslei­
dingen), dat zij een distributienet­
beheerder aanwijzen die ertoe 
gehouden is in een bepaald gebied het 
distributienet te exploiteren en voor 
het onderhoud en de ontwikkeling 
ervan zorg te dragen. 
5. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat 
de distributienetbeheerder overeen­
komstig de bepalingen van de 
artikelen 15 tot en met 20 handelt. 4. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat 
de distributienetbeheerder overeen­
komstig de bepalingen van de 
artikelen 12 tot en met 14 handelt. 
ARTIKEL 15 ARTIKEL 12 
1. De distributienetbeheerder draagt in 
zijn gebied zorg voor een veilig, 
betrouwbaar en efficiënt aardgas-
distributienet. 1. De distributienetbeheerder draagt in 
zijn gebied zorg voor een veilig, 
betrouwbaar en efficiënt aardgas­
distributienet. 
2. De distributienetbeheerder doet zijn 
uiterste best voor de ontwikkeling van 
het distributienet en voor de snelle 
bouw van nieuwe distributiecapaciteit, 
indien dit nodig mocht zijn om de 
distributiecapaciteit aan de vraag naar 
het gebruik van die capaciteit aan te 
passen 
3! De distributienetbeheerder draagt 
ervoor zorg dat er gebruiksklare 
comptabele meetgegevens beschikbaar 
zijn en verschaft de belanghebbende 
partijen de voor afrekening en betaling 
benodigde gegevens. 
4. De distributienetbeheerder mag niet 
discrimineren tussen netgebruikers of 
groepen netgebruikers of tussen 
netgebruikers en enig ander bedrijf, 
enig dochterbedrijf of aandeelhouders 
van de netbeheerder. De distributienetbeheerder draagt er 
zorg voor dat nieuwe distributie­
capaciteit wordt gebouwd, indien dit 
nodig mocht zijn om de distributie­
capaciteit aan de vraag aan te passen. 
74 
ARTIKEL 16 
1. De distributienetbeheerder verschaft de 
transmissiemaatschappijen en de 
beheerders van de distributienetten 
waaraan zijn net is gekoppeld, 
voldoende gegevensie om veilige en 
efficiënte exploitatie en gecoör­
dineerde ontwikkeling van het koppel­
net te waarborgen. 
2. De distributienetbeheerder werkt 
samen met in aanmerking komende 
transmissiemaatschappijen en distri­
butienetbeheerders ter vaststelling van 
de voor het gebruik van het koppelnet 
noodzakelijke overeenkomsten door 
een op zijn net aangesloten gebruiker. 
ARTIKEL 17 ARTIKEL 13 
1. De distributienetbeheerder stelt 
jaarlijks een verslag op over de 
kwaliteit van de leveranties en over 
die van de dienstverlening. Het 
verslag wordt onder de aandacht 
gebracht van de autoriteit die voor het 
betrokken distributiegebied bevoegd is 
en van de autoriteiten die voor de 
aangrenzende gebieden bevoegd zijn. 
Het wordt op verzoek van de 
Lid-Staat en het Bureau voor de 
Statistiek van de Europese 
Gemeenschappen (BSEG) ter 
beschikking gesteld. 1. De distributienetbeheerder stelt 
jaarlijks een te publiceren verslag op 
over de kwaliteit van de leveranties en 
van de dienstverlening. 
De Commissie stelt de passende 
criteria vast voor de inhoud van de 
verslagen om ervoor zorg te dragen 
dat deze op het niveau van de 
Gemeenschap onderling vergelijkbaar 
zijn. De Commissie stelt passende criteria 
vast voor de inhoud van de verslagen 
om ervoor te zorgen dat deze op het 
niveau van de Gemeenschap onderling 
vergelijkbaar zijn. 
ARTIKEL 18 
1. Uiterlijk binnen één jaar na, de in 
artikel 27 bepaalde datum, worden 
door de distributienetbeheerder tech­
nische voorschriften opgesteld en 
gepubliceerd, waarin wordt bepaald 
aan welke eisen het technisch ontwerp 
75 
en de exploitatie van opslag­
installaties, aardgasinstallaties van 
afnemers, transmissie- en andere 
distributienetten alsmede directe 
transmissie- en distributieleidingen 
minimaal moeten voldoen om op zijn 
net te mogen worden aangesloten. 
Deze voorschriften dienen objectief en 
niet-discriminerend te zijn. Zij mogen 
de werking van de interne markt voor 
aardgas niet verstoren. 
2. De technische voorschriften dienen te 
worden goedgekeurd door de 
betrokken Lid-Staat, die overeen­
komstig artikel 8 van Richt­
lijn 83/189/EEG de Commissie van de 
voorschriften ten aanzien van de 
vereiste prestaties en aansluitingen in 
kennis stelt. 
3. De technische voorschriften bestrijken 
tenminste de volgende aspecten : 
a) drukvereisten; 
b) voorwaarden voor aansluiting op 
en exploitatie van het distri­
butienet, met inbegrip van 
comptabele meting. 
4. Bij de vaststelling van de techmsche 
voorschriften wordt naar Europese 
specificaties verwezen, voorzover deze 
bestaan. 
Bij ontbreken van Europese 
specificaties, wordt bij de vaststelling 
van de technische voorschriften zoveel 
mogelijk naar andere, binnen de 
Gemeenschap gangbare normen 
verwezen. 
5. De distributienetbeheerder leeft zelf de 
technische voorschriften na, voert deze 
uit en doet deze naleven. Wanneer een 
gebruiker aan verschillende technische 
voorschriften die door twee of meer 
transmissiemaatschappijen of distribu­
tienetbeheerders worden toegepast, 
moet voldoen, doet de beheerder van 
het betrokken distributienet zijn 
uiterste best om in samenwerking met 
de andere betrokken netbeheerders of 
76 
met de betrokken transmis­
siemaatschappijen voor die verschillen 
een oplossing te vinden. 
Bij de opstelling, de uitvoering en het 
doen naleven van de technische 
voorschriften wordt niet tussen 
netgebruikers of groepen netgebruikers 
gediscrimineerd, behoudens indien dit 
nodig is om de betrouwbaarheid en de 
kwaliteit van de aardgaslevering te 
waarborgen. Bij de voorschriften 
mogen geen onredelijke eisen worden 
opgelegd, noch mag de toegang tot het 
net te zeer worden belemmerd. 
ARTIKEL 19 
1. Netgebruikers en toekomstige netge­
bruikers mogen bij de distributienet­
beheerder een aanvraag indienen voor 
een overeenkomst voor de aansluiting 
op en/of het gebruik van het koppelnet 
of van een opslaginstallatie, waarvan 
de distributienetbeheerder eigenaar of 
exploitant is. 
2. Wanneer een dergelijke aanvraag bij 
de distributienetbeheerder wordt 
ingediend, doet deze een voorstel voor 
een overeenkomst voor aansluiting op 
en/of gebruik van het koppelnet of de 
opslaginstallatie. De distributienetbe­
heerder mag echter weigeren een 
daartoe strekkend voorstel te doen, 
indien dat gebruik afbreuk zou doen 
aan de distributie van aardgas om aan 
een bij de wet opgelegde verbintenis 
of aan verbintenissen uit overeenkomst 
te voldoen. Bij weigering wordt de 
aanvrager van de redenen ervan in 
kennis gesteld. 
De aanvragen worden tijdig behandeld 
en in elk geval binnen drie maanden 
na ontvangst ervan beantwoord. 
3. In het voorstel voor een overeenkomst 
worden bepalingen opgenomen, waarin 
de distributienetbeheerder ertoe wordt 
verplicht : 
77 
i) op een bepaald aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde aan-
sluitingspunten bepaalde, in de 
aanvraag gespecificeerde hoeveel­
heden aardgas in het desbetref­
fende net op te nemen en/of 
ii) bepaalde in de aanvraag gespe­
cificeerde hoeveelheden aardgas 
in de desbetreffende opslaginstall­
atie op te nemen en/of 
iii) op een bepaald, in de aanvraag 
gespecificeerd aansluitingspunt, 
respectievelijk op bepaalde, aldus 
gespecificeerde aansluitingspunten 
op het desbetreffende net, de 
aflevering van bepaalde hoeveel­
heden aardgas, als bedoeld onder 
punt i), (onder aftrek van eventu­
ele transmissieverliezen) mogelijk 
te maken. 
4. De distributienetbeheerder verschaft 
een potentiële netgebruiker op verzoek 
en tegen een redelijke kosten-
aanrekening een overzicht van de 
mogelijkheden voor aardgastransacties, 
waarbij het distributienet, met inbegrip 
van daarvan deel uitmakende, 
opslaginstallaties, wordt gebruikt, 
Dit overzicht bevat voldoende 
gegevens om een potentiële netge­
bruiker in staat te stellen van deze 
mogelijkheden een redelijke beoor­
deling te maken. 
5. De distributienetbeheerder publiceert 
de grondslag waarop de voorwaarden 
voor aansluiting op en/of gebruik van 
het net zullen berusten. Deze 
publikatie bevat voldoende gegevens 
om een potentiële netgebruiker in staat 
te stellen een redelijke beoordeling te 
maken van de bedragen, die 
verschuldigd zijn voor aardgast­
ransacties waarbij het net, met 
inbegrip van daarvan deel uitmakende 
opslaginstallaties, wordt gebruikt. 
6. De distributienetbeheerder stelt een 
zodanige grondslag voor de voor­
waarden vast, dat de vershulddigde 
78 
7. bedragen in een redelijke verhouding 
staan tot de kosten op lange termijn 
die voor de verstrekking van de 
desbetreffende dienst worden gemaakt 
en dat het voor de verstrekking van 
deze dienst geïnvesteerde kapitaal een 
redelijk rendement oplevert. 
De distributienetbeheerder discrimi­
neert niet tussen personen of groepen 
personen in de voorwaarden voor 
aansluiting op zijn net of voor het 
gebruik ervan. 
8. Het contractuele recht om distributie­
capaciteit te gebruiken komt te 
vervallen, indien deze capaciteit niet 
wordt gebruikt. Indien deze capaciteit 
slechts gedeeltelijk wordt gebruikt, is 
het in de eerste volzin bepaalde van 
toepassing op het met-gebruikte deel 
ervan. 
ARTIKEL 20 ARTIKEL 14 
De distributienetbeheerder eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening 
van zijn bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. De distributienetbeheerder eerbiedigt de 
vertrouwelijkheid van bij de uitoefening 
van zijn bedrijf verkregen commercieel 
gevoelige gegevens. 
79 
Hoofdstuk V Hoofdstuk V 
DE OPSTELLING VAN GESCHEIDEN 
REKENINGEN EN DE TRANSPA-
RANTIE DAARVAN DE OPSTELLING VAN GESCHEIDEN 
REKENINGEN EN DE TRANS­
PARANTIE DAARVAN -
ARTIKEL 21 
De Lid-Staten treffen de nodige maat­
regelen ten einde verticaal geïntegreerde 
aardgasmaatschappijen hun verschillende 
activiteiten - te weten aardgasproduktie 
en/of -transmissie en/of -opslag en/of 
- distributie - elk in een afzonderlijke 
afdeling te doen onderbrengen. 
Staatssteun die aan één bepaalde afdeling 
wordt verleend, mag niet aan een andere 
afdeling ten goede komen. ARTIKEL 15 
De Lid-Staten, of de bevoegde instanties 
die zij aanwijzen, hebben toegang tot de 
boekhouding van de produktie-, 
transmissie- en distributiemaatschappijen 
voor zover de raadpleging daarvan nodig is 
voor de door hen uit te voeren controles. 
ARTIKEL 22 ARTIKEL 16 
1. De Lid-Staten treffen de nodige 
maatregelen opdat de rekeningen van 
aardgasmaatschappijen overeenkomstig 
het bepaalde in de leden 2 tot en 
met 9 worden opgesteld. 
2. Verticaalgeïntegreerdemaatschappijen 
voeren intern voor elke krachtens 
artikel 21 opgerichte afdeling 
afzonderlijke . rekeningen, zoals zou 
geschieden indien de desbetreffende 
activiteiten door afzonderlijke maat­
schappijen zouden worden uitgevoerd. 
Zij publiceren in hun jaarverslag voor 
elke afdeling een afzonderlijke balans 
en winst- en verliesrekening. 
3. Aardgasmaatschappijen, ongeacht het 
eigendomsregime of de rechtsvorm 
ervan, stellen hun jaarrekening op, 
publiceren deze en leggen deze ter 1. De Lid-Staten treffen de nodige 
maatregelen opdat de rekeningen van 
aardgasmaatschappijen overeenkomstig 
het bepaalde in de leden 2 tot en 
met 8 worden opgesteld. 
2. Verticaalgeïntegreerdemaatschappijen 
voeren intern afzonderlijke rekeningen 
voor hun produktie-, transmissie-, 
opslag- en distributieactiviteiten, zoals 
zou geschieden indien de desbe­
treffende activiteiten door afzonder­
lijke maatschappijen zouden worden 
uitgevoerd. Zij publiceren in hun 
jaarverslag voor elke activiteit een 
afzonderlijke balans en winst- en 
verliesrekening. 
3. Aardgasmaatschappijen, ongeacht het 
eigendomsregime of de rechtsvorm 
ervan, stellen hun jaarrekening op, 
publiceren deze en leggen deze ter 
80 
accountantscontrole voor volgens de 
ter uitvoering van Richt­
lijn 78/660/EEG van de Raad(4) 
vastgestelde voorschriften van de 
nationale wetgeving inzake de 
jaarrekening van besloten vennoot­
schappen met beperkte aansprake­
lijkheid. Ondernemingen die niet 
wettelijk zijn verplicht om hun 
jaarrekening te publiceren, dienen op 
hun hoofdkantoor een copie daarvan 
ter beschikking van het publiek te 
houden. accountantscontrole voor volgens de 
ter uitvoering van Richt­
lijn 78/660/EEG van de Raad(5) vast­
gestelde nationale voorschriften inzake 
de jaarrekening van kapitaal­
vennootschappen. Maatschappijen die 
niet bij wet verplicht zijn hun 
jaarrekening te publiceren, dienen op 
hun hoofd-kantoor een kopie daarvan 
ter beschikking van het publiek te 
houden. 
4. Daarenboven wordt in de winst- en 
verliesrekening van aardgastrans-
missiemaatschappijen en in de 
rekeningen van de transmissie-afdeling 
van verticaal geïntegreerde maat­
schappijen onderscheid gemaakt tussen 
kosten voor de levering van aardgas 
enerzijds en transmissiekosten en 
overige lasten anderzijds. 
5. In de rekeningen van maatschappijen 
die zich met de opslag van aardgas 
bezighouden en in de rekeningen van 
de opslagafdeling van verticaal 
geïntegreerde maatschappijen wordt 
onderscheid gemaakt tussen de kosten 
voor de levering van aardgas enerzijds 
en gaskussen-kosten en overige lasten 
anderzijds. 
6. In de rekeningen van aardgas 
distribuerende maatschappijen en in de 
rekeningen van de distributie-afdeling 
van verticaal geïntegreerde maat­
schappijen wordt onderscheid gemaakt 
tussen : 
a) kosten voor de levering van 
aardgas enerzijds en distributie-
kosten en overige lasten 
anderzijds; 
b) de verkoop van aardgas voor 
industriële en die voor andere 
doeleinden. 4. In de winst- en verliesrekening van 
aardgastransmissiemaatschappijen en 
in de rekeningen van de transmissie­
afdeling van verticaal geïntegreerde 
maatschappijen wordt onderscheid 
gemaakt tussen kosten voor de 
levering van aardgas enerzijds en 
transmissiekosten en overige lasten 
anderzijds. 
5. In de rekeningen van maatschappijen 
die zich met de opslag van aardgas 
bezighouden en in de rekeningen van 
de opslagafdeling van verticaal 
geïntegreerde maatschappijen wordt 
, onderscheid gemaakt tussen de kosten 
voor de levering van aardgas enerzijds 
en gaskussen-kosten en overige lasten 
anderzijds. 
(4) PB nr. L 222 van 14.8.1978, blz. 11 (5) PB nr. L 222 van 14.8.1978, blz. 11. 
81 
7. Maatschappijen specificeren in de 
bijlagen bij de jaarrekening de regels 
voor de opsplitsing van lasten, die zij 
bij de opstelling van de afzonderlijke 
rekeningen overeenkomstig lid 2 
volgen. Deze regels mogen slechts in 
uitzonderlijke gevallen worden 
gewijzigd. Deze wijzigingen moeten in 
het jaarverslag worden vermeld en 
naar behoren worden gestaafd. 
8. De regels voor de op de verschillende 
categorieën duurzame produktie-
middelen toegepaste afschrijvingen 
worden bij de waarderingsregels in de 
bijlage afzonderlijk vermeld. 
9. De belangrijke transacties met 
verbonden bedrijven in de zin van 
artikel 33 van Richtlijn 83/349/EEG 
van de Raad(5), met dochterbedrijven 
of met bedrijven die dezelfde eigenaar 
hebben, worden in de bijlage bij de 
jaarrekening vermeld. Maatschappijen specificeren in de 
bijlage bij de jaarrekening de regels 
voor de opsplitsing van lasten, die zij 
bij de opstelling van de afzonderlijke 
rekeningen overeenkomstig lid 2 
volgen. Deze regels mogen slechts in 
uitzonderlijke gevallen worden 
gewijzigd. Deze wijzigingen moeten in 
het jaarverslag worden vermeld en 
naar behoren worden gestaafd. 
De regels voor de op de verschillende 
categorieën duurzame produktie-
middelen toegepaste afschrijvingen 
worden bij de waarderingsregels in de 
bijlage afzonderlijk vermeld. 
De belangrijke transacties met 
verbonden maatschappijen in de zin 
van artikel 33 van Richt­
lijn 83/349/EEG van de Raad(6), met 
dochtermaatschappijen of met maat­
schappijen die dezelfde eigenaar 
hebben, worden in de bijlage bij de 
jaarrekening vermeld. 
(5) PB nr. L 193 van 18.7.1983, blz. 1. (6) PB nr. L 193 van 18.7.1983, blz. 1 
8? 
Hoofdstuk VI Hoofdstuk VI 
Toegang tot het net Toegang tot het net 
' ARTIKEL 17 
1. De Lid-Staten nemen de nodige 
maatregelen opdat : 
i) de gasmaatschappijen kunnen 
onderhandelen over toegang tot 
het net met het oog op het sluiten 
van leveringscontracten met grote 
industriële eindverbruikers en 
distributiemaatschappijen op basis 
van vrijwillige commerciële 
overeenkomsten; 
ii) de op hun grondgebied gevestigde 
aardgasproducenten en -leveran­
ciers in staat zijn aan hun eigen 
vestigingen, dochter- en verbonden 
maatschappijen in dezelfde of in 
een andere Lid-Staat met gebruik 
van het koppelnet aardgas te 
leveren, mits met de desbe­
treffende transmissiemaatschap­
pijen en distributienetbeheerders 
overeenkomsten zijn gesloten; 
2. Over deze contracten moet worden 
onderhandeld met de gasmaat­
schappijen die de desbetreffende 
netten beheren. 
3. De Lid-Staten zien erop toe dat 
partijen te goeder trouw onder­
handelen en dat geen enkele partij van 
haar onderhandelingspositie misbruik 
maakt en de goede afloop van de 
onderhandelingen belemmert. De 
netbeheerder kan de toegang weigeren 
indien het betreffende contract hem 
zou verhinderen zijn openbare 
dienstverplichtingen als bedoeld in 
artikel 3, lid 2, te vervullen. 
4. De Lid-Staten wijzen een van de 
partijen onafhankelijke instantie aan 
die geschillen met betrekking tot de 
betreffende contracten en onderhan­
delingen moet beslechten. Een beroep 
83 
op deze instantie staat er niet aan in 
de weg dat gebruik wordt gemaakt 
van op grond van het gemeen-
s c h a p srecht openstaande 
beroepswegen. 
ARTIKEL 18 
1. Onverminderd artikel 4 dragen de 
Lid-Staten er zorg voor dat de op hun 
grondgebied gevestigde aardgas-
producenten en -leveranciers in staat 
zijn aan hun eigen vestigingen, 
dochtermaatschappijen en verbonden 
maatschappijen via een directe leiding 
aardgas te leveren. 
2. Onverminderd artikel 4 dragen de 
Lid-Staten er zorg voor dat de op hun 
grondgebied gevestigde afnemers in 
staat zijn aardgas te kopen en in de 
gelegenheid worden gesteld door een 
producent of leverancier via een 
directe leiding aardgas geleverd te 
krijgen. 
84 
Hoofdstuk VII Hoofdstuk VII 
Slotbepalingen Slotbepalingen 
ARTIKEL 23 
Bij een plotselinge crisis op de 
energiemarkt en wanneer de fysieke 
veiligheid van personen, apparatuur of 
installaties of de integriteit van een net 
wordt bedreigd, kan een Lid-Staat de 
nodige beschermingsmaatregelen treffen. 
Deze maatregelen moeten zo weinig 
mogelijk vertoningen in de werking van de 
interne markt teweegbrengen en mogen 
niet verder reiken dan strikt onvermijdelijk 
is om de plotseling opgetreden moei­
lijkheden te overwinnen. 
De betrokken Lid-Staat stelt de overige 
Lid-Staten en de Commissie onverwijld 
van deze maatregelen in kennis; de 
Commissie kan besluiten dat de betrokken 
Lid-Staat deze maatregelen dient aan te 
passen of in te trekken, voor zover deze de 
concurrentie zodanig verstoren en de 
handel dermate ongunstig beïnvloeden, dat 
dit strijdig is met het gemeenschappelijk 
belang. ARTIKEL 19 
Bij een . plotselinge crisis op de 
energiemarkt of wanneer de fysieke 
veiligheid van personen, de veiligheid of 
betrouwbaarheid van apparatuur of 
installaties of de integriteit van een net 
wordt bedreigd, kan een Lid-Staat de 
nodige beschermingsmaatregelen treffen. 
Deze maatregelen moeten zo weinig 
mogelijk verstoringen in de werking van de 
interne markt teweegbrengen en mogen 
niet verder reiken dan strikt onvermijdelijk 
is om de plotseling opgetreden moei­
lijkheden te overwinnen. 
De betrokken Lid-Staat stelt de overige 
Lid-Staten en de Commissie onverwijld 
van deze maatregelen in kennis; de 
Commissie kan besluiten dat de betrokken 
Lid-Staat deze maatregelen dient aan te 
passen of in te trekken, voor zover deze de 
concurrentie zodanig verstoren en het 
handelsverkeer dermate ongunstig beïn­
vloeden, dat dit strijdig is met het 
gemeenschappelijk belang. 
ARTIKEL 24 ARTIKEL 20 
1. Indien een of meer maatschappijen op 
het grondgebied van een Lid-Staat in 
grote economische moeilijkheden 
komen te verkeren omdat de verkoop 
van aardgas tot beneden het niveau 
van de minimale afhamegaranties in 
vóór 1 juli 1991 gesloten contracten 
voor de aankoop van gas is gedaald, 
deelt de betrokken Lid-Staat eventuele 
plannen voor maatregelen om deze 
economische moeilijkheden te 
verlichten, aan de Commissie mee. 
Deze plannen worden vooraf 
meegedeeld en daarbij worden de 
relevante gegevens over de aard en de 
omvang van de moeilijkheden en over 
de oorzaken daarvan vermeld. De 1. Indien een of meer maatschappijen op 
het grondgebied van een Lid-Staat in 
grote economische moeilijkheden 
komen te verkeren omdat hun verkoop 
van aardgas tot beneden het niveau 
van hun eigen minimum 
afnameverplichtingen in voor 
1 juli 1991 gesloten contracten voor 
de aankoop van gas is gedaald, deelt 
de betrokken Lid-Staat eventuele 
plannen voor maatregelen om deze 
economische moeilijkheden te 
verlichten, aan de Commissie mee. 
Deze plannen worden vooraf 
meegedeeld; daarbij worden de 
relevante gegevens over de aard, de 
omvang en de oorzaken van de 
85 
maatregelen moeten tijdelijk zijn en 
tot die maatregelen beperkt blijven die 
nodig zijn om de desbetreffende 
moeilijkheden te verlichten; zij mogen 
de handel tussen de Lid-Staten niet 
dermate ongunstig beïnvloeden, dat 
het gemeenschappelijk belang wordt 
geschaad. Het plan wordt eerst door 
de Lid-Staat uitgevoerd, nadat het 
door de Commissie is goedgekeurd; de 
Commissie besluit over de goed­
keuring daarvan binnen drie maanden, 
nadat haar de plannen zijn 
meegedeeld. 
2. De Commissie brengt over het 
functioneren van lid 1 uiterlijk op 
31 december 1994 en bij het Europese 
Parlement en bij de Raad verslag uit; 
zij stelt eventuele passende maat­
regelen in verband met de bepalingen 
van deze richtlijn voor. 2. moeilijkheden vermeld. De maat­
regelen moeten tijdelijk zijn en 
beperkt blijven tot maatregelen die 
absoluut nodig zijn om de situatie te 
verhelpen. Zij mogen de handel .tussen 
de Lid-Staten niet dermate ongunstig 
beïnvloeden, dat het gemeen­
schappelijk belang wordt geschaad. 
Het plan wordt eerst door de Lid-Staat 
uitgevoerd, nadat het door de 
Commissie is goedgekeurd; de 
Commissie besluit over de goed­
keuring van het plan binnen drie 
maanden, nadat haar de plannen zijn 
meegedeeld. 
De Commissie brengt uiterlijk op 
31 december 1996 over het functio­
neren van lid 1 bij het Europees 
Parlement en bij de Raad verslag uit. 
Zij stelt eventuele passende maat­
regelen in verband met de bepalingen 
van deze richtlijn voor. 
ARTIKEL 25 ARTIKEL 21 
De Lid-Staten stellen een procedure voor 
de regeling van geschillen vast, die door de 
partijen kan worden gevolgd om geschillen 
over door deze richtlijn bestreken 
aangelegenheden te regelen. De Lid-Staten stellen een procedure voor 
de regeling van geschillen vast, die door de 
partijen kan worden gevolgd om geschillen 
over door deze richtlijn bestreken 
aangelegenheden binnen de grenzen van 
het gemeenschapsrecht te regelen. 
ARTIKEL 26 ARTIKEL 22 
Elke Lid-Staat stelt een raadgevende 
procedure in aan de hand waarvan de 
netgebruikers met inbegrip van de 
huishoudelijke afnemers op zijn grond­
gebied ten minste eenmaal per jaar over 
zich binnen het raam van deze richtlijn 
voordoende aangelegenheden en in het 
bijzonder over de verslagen over 
transmissie- en distributienetten die 
krachtens artikel 10, respectievelijk artikel 
17 worden opgesteld, kunnen worden 
geraadpleegd. Elke Lid-Staat stelt een procedure in 
volgens welke de netgebruikers op zijn 
grondgebied, huishoudelijke verbruikers 
daaronder begrepen, ten minste eenmaal 
per jaar kunnen worden geraadpleegd over 
de bij de tenuitvoerlegging van de 
onderhavige richtlijn aan de orde komende 
kwesties, met name over de raming en het 
rapport over het transmissie- en 
distributienet die op grond van artikel 8, 
respectievelijk artikel 13, worden 
opgesteld. 
86 
ARTIKEL 27 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke 
en bestuursrechtelijke bepalingen in 
werking treden om uiterlijk op 
31 december 1992 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan 
onverwijld in kennis. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen 
aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen of wordt 
hiernaar verwezen bij de officiële 
bekendmaking van die bepalingen. De 
regels voor deze verwijzing worden 
vastgesteld door de Lid-Staten. 
ARTIKEL 23 
1. De Commissie dient voor 
31 december 1995 een verslag in bij 
de Raad en het Europees Parlement en 
voegt bij dit verslag alle voor de 
goede werking van de interne markt 
voor aardgas noodzakelijke harmo-
nisatievoorstellen. 
2. De Raad en het Europees Parlement 
spreken zich voor 12 december 1997 
over genoemde voorstellen uit. 
ARTIKEL 28 ARTIKEL 24 
De Commissie zal de toepassing van deze 
richtlijn opnieuw bezien en passende 
voorstellen doen om de interne markt voor 
aardgas tot stand te brengen Op grondslag 
van deze voorstellen werkt de Raad de 
nodige wijzigingen op deze richtlijn uit, 
die uiterlijk op 1 januari 1996 op nationaal 
niveau van toepassing dienen te worden. De Commissie ziet toe op de toepassing 
van deze richtlijn en doet passende 
voorstellen om de interne markt voor 
aardgas tot stand te brengen. Op basis van 
deze voorstellen werkt de Raad de nodige 
wijzigingen op deze richtlijn uit, met het 
oog op een omzetting per 1 januari 1999. 
ARTIKEL 25 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen in werking 
treden om uiterlijk op 1 juli 1994 aan deze 
richtlijn te voldoen Zij stellen de 
Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
87 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen 
aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen of wordt 
hiernaar verwezen bij de officiële 
bekendmaking van die bepalingen. De 
regels voor deze verwijzing worden 
vastgesteld door de Lid-Staten. 
ARTIKEL 26 
Deze richtlijn treedt in werking op de 
twintigste dag na haar bekendmaking in het 
Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen. 
ARTIKEL 29 ARTIKEL 27 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, Gedaan te Brussel, op 
Voor de Raad 
De Voorzitter Voor het Europees Parlement 
De Voorzitter Voor de Raad 
De Voorzitter 
88 
ISSN 0254-1513 
COM(93) 643 def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 12 
Catalogusnummer : CB-CO-93-699-NL-C 
ISBN 92-77-62656-9 
Bureau vóór officiële publîkatîes der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
89