Nr. C 355/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
Voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad inzake een communautair programma op 
het gebied van de informatietechnologie en de telecommunicatie in de gezondheidszorg — 
Advanced informaties in medicine in Europa (AIM) — Proeffase 
COM(87) 352 def. 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 13 augustus 1987) 
(87/C 355/02) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, zoals gewijzigd bij de Eu­
ropese Akte, inzonderheid op artikel 130 Q, lid 2, 
Gelet op het voorstel van de Commissie, 
Gelet op het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Overwegende dat de Gemeenschap tot taak heeft, door 
het instellen van een gemeenschappelijke markt en door 
het geleidelijk nader tot elkaar brengen van het econo­
misch beleid van de lid-staten de harmonische ontwik­
keling van de economische activiteit binnen de gehele 
Gemeenschap en nauwere betrekkingen tussen de in de 
Gemeenschap verenigde Staten te bevorderen; 
Overwegende dat de staatshoofden en regeringsleiders 
met nadruk hebben gewezen op het belang van de 
gezondheidszorg als een belangrijke factor voor econo­
mische groei en sociale ontwikkeling; 
Overwegende dat het Europese Parlement bij zijn beoor­
deling van de toestand en de ontwikkeling heeft bena­
drukt welke rol de samenwerking in de gezondheidszorg 
en op verwante gebieden moet spelen voor de toekom­
stige politieke, sociale en economische ontwikkeling 
van de Gemeenschap; 
Overwegende dat het Europese Parlement bij zijn beoor­
deling van de biotechnologie in Europa de nadruk heeft 
gelegd op het belang van medische biotechnologie en 
bio-informatica (*); 
Overwegende dat het Economisch en Sociaal Comité 
initiatieven op dit terrein steunt; 
Overwegende dat met de opkomst van geavanceerde en 
mobiele communicatiediensten en de geleidelijke invoe­
ring van de informatica in de gezondheidszorg en de 
gezondheidsdiensten de voorwaarden tot stand worden 
gebracht voor belangrijke verbeteringen in de gezond­
heidszorg, alsmede mogelijkheden voor het verlagen 
van de kosten daarvan; 
Overwegende dat ontwikkelingen in de gezondheids­
zorg ten goede zullen komen aan het brede publiek en 
aan het internationale concurrentievermogen van de 
Europese industrie en in het bijzonder de Europese 
gezondheidsdiensten; Overwegende dat vooruitgang in de gezondheidszorg 
zal bijdragen tot het oplossen van urgente sociale noden 
in verband met de veranderende leeftijdstructuren; 
Overwegende dat onderling afgestemde inspanningen 
op dit gebied zullen bijdragen tot de totstandbrenging 
van de interne markt en de vorming van nieuwe bin­
nengrenzen voor de gezondheidszorg zullen verhin­
deren; 
Overwegende dat de ontwikkeling van gemeenschappe­
lijke functionele specificaties voor uitrusting en diensten 
de minder ontwikkelde gebieden in staat zal stellen 
volledig profijt te trekken uit de inspanningen van de 
lid-staten tot begeleiding van de verbeteringen inzake 
gezondheidszorg, management en infrastructurele ont­
wikkelingen in de Gemeenschap; 
Overwegende dat de ontwikkeling van technologie en 
diensten voor de infrastructuur van de gezondheidszorg 
een brede waaier van mogelijkheden biedt voor kleine 
en middelgrote ondernemingen inzake de produktie van 
uitrustingsartikelen en de verlening van gespecialiseerde 
diensten binnen de Gemeenschap; 
Overwegende dat samenwerking bij normvoorberei-
dend en precompetitief onderzoek en ontwikkeling, ge­
richt op de uitwerking van normen, een belangrijke 
bijdrage kan leveren, met name door het vergemakkelij­
ken van de evolutie, naar een meer doeltreffende ge­
zondheidszorg in de toekomst, ook op regionaal en 
plaatselijk niveau; 
Overwegende dat in het Kaderprogramma van commu­
nautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en 
technologische ontwikkeling (1987 tot en met 1991) (2) 
de toepassing van informatietechnologie, telecommu­
nicatie en omroep wordt genoemd onder de rubriek 
nieuwe diensten van algemeen belang op het tweede 
hoofdgebied van activiteiten, namelijk „Naar een grote 
markt en een informatie- en communicatiemaatschap­
pij"; 
Overwegende dat de vorming of de uitbouw van een 
specifiek Europees industrieel potentieel in de betrok­
ken technologieën een dringende noodzaak is; dat de 
begunstigden daarvan moeten zijn de industrie, de verle­
ners van diensten inzake gezondheidszorg, de onder­
zoekinstellingen, de ondernemingen, met inbegrip van 
de kleine en middelgrote ondernemingen, en andere 
instellingen in de Gemeenschap die het meest geschikt 
zijn om die doelstellingen te bereiken; 
(!) PB nr. C 76 van 23. 3. 1987, blz. 25. (2) COM(86) 430 def. 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/11 
Overwegende dat uit verkennend onderzoek de behoef­
te aan en de voordelen van Gemeenschapssamen-
werking op dit gebied zijn gebleken; 
Overwegende dat het in het belang van de Gemeenschap 
is, de wetenschappelijke en financiële basis van het 
Europese onderzoek te verstevigen door het in grotere 
mate betrekken van deelnemers uit Europese derde lan­
den bij bepaalde Gemeenschapsprogramma's, en in het 
bijzonder bij programma's waarmee samenwerking in 
medische bio-informatica gemoeid is; 
Overwegende dat de resultaten van ESPRIT en RACE, 
alsmede het huidige streven naar normalisatie, de AIM-
proeffase ten goede zullen komen; 
Overwegende dat het Gemeenschapsprogramma inzake 
biotechnologie (1985 tot en met 1989) de toepassing 
van medische bio-informatica zal omvatten en profijt 
zal trekken uit de resultaten van de werkzaamheden in 
het kader van AIM; 
Overwegende dat er behoefte bestaat aan nauwe coördi­
natie met hetgeen op nationaal niveau wordt gedaan, 
alsmede aan regelmatige beoordelingen; dat het daarom 
voor de uitvoering van de proeffase nodig is dat de 
Commissie door een comité wordt bijgestaan; 
Overwegende dat de uitvoering van onderling afge­
stemde acties in het kader van COST een essentieel 
element is ter aanvulling van de industriegerichte onder-
zoeks- en ontwikkelingsprojecten; 
Overwegende dat het Comité voor Wetenschappelijk en 
Technisch onderzoek (Crest) advies heeft uitgebracht, 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
1. Er wordt een communautair programma op het 
gebied van medische informatica en bio-informatica, 
AIM-proeffase genaamd, vastgesteld voor een begin­
periode van 18 maanden, ingaande op 1 januari 1988. 
2. Het programma beoogt, in overleg met openbare 
en particuliere acties op het gebied van de medische 
informatica en de bio-informatica (MBI) op nationaal 
en internationaal niveau, de concurrentie van de bedrij­
ven en de verleners van diensten op het gebied van 
gezondheid in de Gemeenschap te bevorderen, ten einde 
verbeteringen in de gezondheidszorg zo goedkoop en 
zo spoedig mogelijk ter beschikking van de burgers en 
de gezondheidsdiensten te stellen, aldus een bijdrage 
leverend aan sociale en economische doelstellingen. 
Artikel 2 
1. Het programma, zoals nader omschreven in bijla­
ge I, omvat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk 
conceptueel kader voor samenwerking, normvoorberei-
dend werk en technologische verkenning en het onder­zoek van de niet-technologische factoren zoals vereist 
voor het onderling afstemmen van de Europese inspan­
ningen tot het verbeteren van de gezondheidszorg door 
MBI. 
2. De werkingssfeer en de verifieerbare doelstellingen 
van de AIM-proeffase zijn nader aangegeven in bijlage I 
en het ontwerp-werkplan. 
Artikel 3 
1. De gedetailleerde doelstellingen van het program­
ma zijn omschreven in een werkprogramma dat over­
eenkomstig de procedure van artikel 7 moet worden 
vastgesteld. 
2. De beoordeling van de projecten wordt uitgevoerd 
door de Commissie die daarbij uitgaat van de doelstel­
lingen zoals omschreven in de bijlage en het werk­
programma. Bij het beoordelen van projecten waarvoor 
de onderzoeks- en ontwikkelingswerkzaamheden meer 
dan 50 manjaren in beslag nemen moet de procedure 
van artikel 7 worden toegepast. Voor andere projecten 
worden de resultaten van de beoordeling ter kennis van 
het in artikel 6 bedoelde comité gebracht. 
3. De projecten voor dit programma worden uitge­
voerd op basis van contracten voor gezamenlijke re­
kening die door de Commissie worden gesloten met 
industriële ondernemingen, uitgeversbedrijven, univer­
siteiten, onderzoekinstellingen en andere organisaties 
die in de Gemeenschap zijn gevestigd. Van de con­
tractanten wordt verwacht dat zij een belangrijk deel 
van de kosten dragen, gewoonlijk is dat minstens 50 % 
van de totale uitgaven. 
4. Voorstellen voor projecten worden in de regel 
ingediend in antwoord op een openbare inschrijvings­
procedure die in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen bekend wordt gemaakt; bij elk project 
moeten ten minste twee onafhankelijke partners zijn 
betrokken die niet in dezelfde lid-staat zijn gevestigd. 
Een van de partners moet een commerciële onderneming 
zijn. 
5. In uitzonderingsgevallen wanneer de openbare in­
schrijvingsprocedure geen bevredigende resultaten heeft 
opgeleverd, in urgentiegevallen of wanneer de openbare 
inschrijvingsprocedure uit een oogpunt van rentabiliteit 
niet de juiste procedure blijkt te zijn, kan volgens de 
procedure van artikel 7 worden besloten af te wijken 
van de in leden 3 en 4 vastgestelde beginselen. 
Artikel 4 
Ingeval tussen de Europese Gemeenschap en andere 
Europese landen buiten de Gemeenschap kaderovereen­
komsten voor wetenschappelijke en technische samen­
werking zijn gesloten, kunnen in deze landen gevestigde 
organisaties en ondernemingen als partners deelnemen 
aan een project dat in het kader van dit programma 
wordt uitgevoerd. 
Artikel 5 
1. De kredieten die noodzakelijk worden geacht voor 
de financiering van de bijdrage van de Gemeenschap 
Nr. C 355/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
aan de uitvoering van de proeffase bedragen 20 miljoen 
Ecu over 18 maanden, met inbegrip van de uitgaven 
voor het personeel (15 tijdelijke functionarissen waar­
van negen A, twee B en vier C). 
2. De indicatieve toewijzing van deze kredieten is in 
de bijlage aangegeven. 
Artikel 6 
1. De Commissie draagt zorg voor een juiste uitvoe­
ring van het programma en treft de te dien einde vereiste 
maatregelen, onverminderd de in artikel 3 bedoelde 
procedures. 
2. Voor de uitvoering van de taken wordt de Com­
missie bijgestaan door een comité, dat uit twee vertegen­
woordigers per lid-staat bestaat en wordt voorgezeten 
door een vertegenwoordiger van de Commissie, hierna 
te noemen het „Comité". 
De leden van het Comité kunnen worden bijgestaan 
door deskundigen of adviseurs al naargelang van de 
aard van de aan de orde zijnde kwestie. 
De werkzaamheden van het Comité zijn geheim. Het 
Comité stelt een eigen reglement van orde vast. Het 
secretariaat wordt waargenomen door de Commissie. 
3. De Commissie kan het Comité raadplegen over 
alle kwesties die binnen het toepassingsgebied van deze 
verordening vallen. 
Artikel 7 
1. Wanneer de in dit artikel omschreven procedure 
moet worden gevolgd, legt de voorzitter aan het Comité 
een ontwerp van de te treffen maatregelen voor. Het 
Comité brengt hierover advies uit binnen een termijn 
die de voorzitter kan bepalen naargelang van de urgen­
tie van het vraagstuk. Deze termijn bedraagt gewoonlijk 
één maand en mag in geen geval langer dan twee 
maanden zijn. Het advies wordt uitgebracht met een 
meerderheid van stemmen zoals bedoeld in artikel 148, 
lid 2, van het Verdrag ingeval het besluiten betreft die 
de Raad op voorstel van de Commissie moet nemen. In 
het Comité worden de stemmen van de vertegenwoordi­
gers van de lid-staten gewogen overeenkomstig ge­
noemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de 
stemming deel. 2. De Commissie neemt de voorgestelde maatregelen 
aan indien zij in overeenstemming zijn met het advies 
van het Comité. Indien de voorgestelde maatregelen 
niet in overeenstemming zijn met het advies van het 
Comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de 
Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel betref­
fende de te nemen maatregelen in. De Raad neemt 
een besluit met een gekwalificeerde meerderheid van 
stemmen. 
3. Indien de Raad binnen een maand na het behan­
delen van de kwestie geen besluit heeft genomen, neemt 
de Commissie de voorgestelde maatregelen aan. 
Artikel 8 
De resultaten van het programma worden na verloop 
van twaalf maanden door de Commissie aan een beoor­
deling onderworpen. De Commissie stelt de Raad en 
het Europese Parlement in kennis van de resultaten van 
deze beoordeling en formuleert eventueel noodzakelijk 
geachte voorstellen voor wijziging of verlenging van het 
programma. 
Artikel 9 
1. Met het oog op de coördinatiewerkzaamheden, 
als bedoeld in artikel 1, lid 2, wisselen de lid-staten en 
de Commissie alle ter zake doende informatie uit waar­
toe zij toegang hebben en die zij bekend mogen maken, 
met betrekking tot activiteiten op de onder deze veror­
dening vallende terreinen, ongeacht of deze activiteiten 
al dan niet onder hun verantwoording zijn gepland of 
worden verricht. 
2. De informatie-uitwisseling vindt plaats volgens 
een prodecure die door de Commissie na raadpleging 
van het Comité wordt vastgesteld; deze informatie 
wordt als vertrouwelijk behandeld wanneer dit door de 
informatieverstrekker wordt gevraagd. 
Artikel 10 
Deze verordening treedt in werking op 1 december 1987. 
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen 
en is rechtstreeks toepasselijk in elke lid-staat. 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/13 
BIJLAGE 
INLEIDING 
De redeneringen die uiteengezet worden in het hoofddocument illustreren de samenwerkingsmogelijkheden, 
maar eveneens de moeilijkheden en de ingewikkeldheid die zullen voortgroeien uit hun intersectoriële aard 
indien men rekening houdt met de inspanning geleverd op Europees niveau. Naast de noodzaak de doelstellin­
gen te preciseren, zal men de alternatieve oplossingen moeten analyseren, en de mogelijkheid controleren om 
met succes de talrijke interacties te beheersen. Het succes van deze aktie zal uiteindelijk afhangen van de 
mogelijkheid tot aanvulling en versteviging van de inspanningen geleverd door de personen van de sector op 
nationaal niveau. De ontwikkeling en de versteviging van de overlegmechanismes tussen de personen van de 
sector op Europees niveau vormt een uitdaging, evenals de technische aard van dit initiatief. Het succes op 
dit vlak zal beslissend zijn voor de verwezenlijking van de voordelen van het overleg en de samenwerking, en 
dus van een beter gebruik van de beperkte troeven van de Gemeenschap in dit domein op het vlak van 
menselijke inspanning, institutionele technieken en financiële mogelijkheden. 
Te dien doeleinde, heeft men een experimenteerfase voorzien met de personen van de sektor, dat de volgende 
doelstellingen beoogt: 
— analyse en evaluatie van de toekomstige eisen voor de gezondheidszorg en de biotechnologie, in verhouding 
met de medische en biologische informatica (MBI); 
— de studie en de evaluatie van de vooruitgangen en de technologische optie in verband met hun bijdragen 
tot de vooruitgang van de MBI; 
— definitie van de precieze doelstelling en een optimale benadering voor het overleg en de samenwerking in 
het domein van de MBI op Europees niveau, waarbij een aanvulling en een versterking van de inspanningen 
doorgevoerd wordt geleverd door de privé- en openbare organisaties die in dit domein en de aanverwante 
domeinen werken; 
— de hulp, verleend aan de organisatie en aan het beheer nagaan en versterken, gebaseerd op de imperatieven 
en de toekomstige mogelijkheden; 
— het ontwikkelen van een aktieplan voor de MBI, gebaseerd op de eisen en de toekomstige mogelijkheden; 
— definiëren van de economische reglementaire wettelijke faktoren en andere niet-technische faktoren, die 
een essentiële rol kunnen spelen in het gebruik van de MBI voor de omschreven doeleinden. 
Hiernabeschreven hoofdstuk zal de doelstelling van de werken voorgesteld voor de experimenteerfase 
beschrijven. De domeinen van onderzoek en research werden gekozen in overeenstemming met de hierboven 
beschreven doelstellingen van de experimenteerfase, teneinde aanzienlijke resultaten te bekomen die het 
mogelijk maken de zaak te blijven volgen. 
1. ONTWIKKELING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJK 
CONCEPTUEEL KADER VOOR DE SAMENWERKING 
De gezondheidszorgen zijn een proces in onophoudelijke evolutie, 
evenals de onderliggende technologie. Een essentieel punt van de 
evaluatie van de rol en de bijdrage van de MBI is de precieze 
omschrijving van de huidige en de toekomstige rol van de infor­
matie en de wijze waarop deze aangewend wordt. 
De gegevenstypes die een geneesheer meestal moet gebruiken, 
bestuderen, in een verslag opnemen, enz. zijn: 
— een tekst (bij voorbeeld de verslagen afkomstig van collega's 
en betreffende de referentiesystemen); 
— de numerische resultaten van laboratoria; 
— de grafische voorstellingen (tegelijkertijd van de numerische 
gegevens en van de plaatsen in het lichaam); 
— de signalen (bij voorbeeld electrocardiogrammen); 
— de beelden (bij voorbeeld x-stralen, sonogrammen, enz.). 
Deze gegevens hebben drie belangrijke oorsprongen: de gegevens 
die de geneesheren zelf over hun patiënten hebben verkregen; 
andere gegevens die gesteund zijn op de patiënten en op de 
algemene medische kennissen. 
De eisen van de gegevensverwerking voor de vorsers die op het 
moleculair niveau werken en voor de biologische systemen zijn: — de automatische verzameling van experimentele gegevens af­
komstig uit verschillende bronnen; 
— de vergelijking van experimentele gegevens met die opge­
slagen in gegevensbanken en de gegevensbasis; 
— het voorspellen van tertiaire structuren vanaf de sequentiële 
gegevens; 
— de moleculaire modellering; 
— de berekening van de mechanische hoeveelheid voor het raf­
fineren van de structuren. 
Dit suggereert drie richtingen voor de perfectionering van de 
medische informatica: 
a) medische verslagen, 
b) communicaties, 
c) onderzoek van de informatie, systemen die de beslissing verge­
makkelijken. 
Het formuleren van de strategie betreffende de technologie van 
de informatie voor de gezondheidszorgen vereist de identificatie 
van de informatienoden en de wijze waarop hieraan moet worden 
tegemoet gekomen. Dit is de eerste analyse, het begrip, en de 
overeenstemming tussen de belangrijkste betrokken acteurs met 
betrekking tot de meest geschikte oplossing ten einde tegemoet 
te komen aan de noden van de gebruikers op een wijze die in 
harmonie is met de economische en de technologische beperking. 
Nr. C 355/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
1.1. Ontwikkeling van een referentiemodel voor MBI 
Doelstelling 
De ontwikkelingen in MBI moeten zich baseren, in de mate van 
het mogelijke, op de vooruitgang van de technologie van de 
informatie, de telecommunicaties, de radio en de diensten met 
toegevoegde waarde. Bovendien, zal in verhouding met de as­
pecten eigen aan iedere toepassing MIB eigen karakteristieken en 
eigen mogelijkheden ontwikkelen. Bij voorbeeld, het toezicht van 
patiënten op afstand kan geschieden via de cellulaire radio, maar 
kan eveneens de ontwikkeling van de ontvangsttechnieken en de 
radioverspreiding van de gegevens eigen aan de gezondheids­
zorgen verkrijgen. Op analoge wijze, zullen de basisgegevens 
voor proteïnes en nucleïnzuren de plastic beheersystemen van de 
gegevensbasis gebruiken, maar zullen ze speciale inrichtingen 
vereisen zoals, bij voorbeeld, expertsystemen teneinde een doel­
treffend gebruik van de gegevens te vergemakkelijken. 
Opdat MBI zou kunnen genieten van de synergie met de andere 
domeinen en teneinde de identificatie van de eisen betreffende 
de gemeenschappelijke functionele specificatie en de minimale 
normalisatie te vergemakkelijken, stelt men voor, binnen het 
kader van de experimenteerfase, te beginnen met de conceptie en 
de ontwikkeling van een referentiemodel voor de MBI. Wat 
betreft telecommunicatie en radio-omroep, kan dit werk geba­
seerd worden op een referentiemodel, opgesteld binnen het kader 
van het programma RACE. 
De specifieke doelstellingen van het werk zijn: 
— de doorzichtigheid scheppen en behouden voor de eisen en 
hun functionele karakteristieken; 
— tot een wederzijds begrijpen komen wat betreft de evolutie 
van MBI; 
— tussen de voornaamste acteurs van de sector een gemeen­
schappelijke definitie scheppen evenals het begrijpen van de 
functionele eisen en de minimale normalisatie; 
— de werken bijstaan op het vlak van de gemeenschappelijke 
functionele specificaties en/of de normalisatie uitgevoerd door 
de geschikte inrichtingen teneinde de vooruitgangen van de 
MBI te vergemakkelijken voor de gezondheidszorg en voor 
het onderzoek in de overeenstemmende domeinen. 
Omvang van de werken 
Dit werk omvat drie essentiële elementen, te weten die met 
betrekking tot de informatische omgeving van de geneesheer, het 
werk van de wetenschapper en van de technicus in de aanverwante 
domeinen en de algemene eisen voor de ontwikkeling van het 
referentiemodel. 
1.1.1. Referentiemodel voor de informatieomgeving van de ge­
neesheer 
Dit zal alle functionele beschrijvingen omvatten voor het infor­
matieproces waarbij de geneesheer betrokken is, zijn relaties met 
de patiënt, evenals de hulpinfrastructuur (bij voorbeeld zie­
kenhuis) en diensten (bij voorbeeld laboratoria). De identificatie 
en de beschrijving van de functionele eisen zullen in functie van 
de technische en de economische factoren geschieden. 
1.1.2. Referentiemodel voor de informatieomgeving van de we­
tenschapper en de technicus 
Dit omvat de functionele beschrijving met betrekking tot het 
werk van de wetenschappers en de technici die werkzaam zijn in 
de domeinen die verwant zijn met de gezondheidszorg zoals de 
laboratoria voor het opstellen van de diagnoses maar, op een 
meer algemene wijze, eveneens diegenen die werkzaam zijn in de 
biotechnologie. 
Alhoewel de doelstelling van de biotechnologie die van de gezond­
heidszorg voorbijgestreefd is zijn de eisen van de bio-informatica, 
in grote mate gemeenschappelijk met alle domeinen van de bio­
technologie. 1.1.3. Principes van integratie en interfunctionering 
Dit werk zal toegespitst worden op de analyse en de uitbreiding 
van de OSI-principes voor een open interconnectie binnen het 
domein van MBI. Wat betreft de inrichtingen, zal men zich 
baseren op het OSI-werk, doch met uitbreiding van het open 
intercommunicatiesysteem, naar de bovenlagen, eigen aan de 
modelsektoren OSI, waarbij de voornaamste onderwerpen de 
controle en de toegang zijn, evenals de identiteit van de gebruiker, 
de electronische ondertekening en de tijdmarkering, de ver­
trouwelijkheid en de integriteit van de gegevens. 
1.2. Analyse van de eisen met betrekking tot de gegevens voor 
de MBI 
Doelstelling 
Ten einde open en soepele informatiesystemen te ontwikkelen, 
die kunnen beantwoorden aan de noden van de gezondheidszorg 
en gebaseerd zijn op de evolutie van de basiswetenschappen en 
van de technologieën, moet een systematische analyse van de 
eisen van de informatie worden doorgevoerd. Het begrijpen van 
de eisen van de informatie is de voorafgaandelijke voorwaarde 
voor het omvatten en definiëren van de gemeenschappelijke wer-
kingsfunkties van de informatie evenals voor de ontwikkeling 
van de uitwisseling en de overdrachtmogelijkheid van de informa­
tie. Dit vormt op zijn beurt een voorafgaandelijke voorwaarde 
voor de gemeenschappelijke functionele specificaties en de mi­
nimale normalisatie. 
Omvang van de werken 
De doelstelling is het omvatten van de analyses van de eisen van 
de informatie voor de gezondheidszorg, en de bepaling van de 
overeenstemmende bijzondere karakteristieken voor het verza­
melen van de gegevens, hun verwerking, hun verificatie, hun 
bescherming, hun voor-waar-verklaren, hun opslaan in het geheu­
gen, hun overdracht, de opzoeking en hun voorstelling volgens 
de hiernavolgende verhoudingen: 
— diensten van gezondheidszorg voor de patiënt; 
— geneesheer-patiënt (overeenstemming, informatie, adviezen, 
enz.); 
— referentie-informatie voor de geneesheer (het opvolgen van 
het geval, diagnoses van het symptoom, vooruitzichten, ver­
werkingsopties, doktersvoorschriften, recente behandelings­
ervaringen, enz.); 
— diensten van de diagnose-geneesheer (laboratoria); 
— therapeutisch-geneesheer (chirurgie dispensaria, speciale ver­
schillende types behandelingen); 
— administratie-geneesheer (ziekenhuis, verzekering, openbare 
administratie, boekhoudkunde, enz.). 
Wat betreft de laboratoria en de infrastructuur van het onderzoek 
van de gezondheidszorg, moeten de overeenstemmende analyses 
uitgevoerd worden evenals hiernavolgende relaties: 
— wetenschappelijke/technische/referentie-informaties (bij 
voorbeeld sequentie van ADN en van proteïnen en databasen 
voor structuur, literatuur, enz.); 
— wetenschappelijke/technische/experimentele gegevens (bij 
voorbeeld diffractie met x-stralen en met neutronen; nucleaire 
magnetische resonantie met hoge resolutie en met twee di­
mensies, electronische microscopie); 
— wetenschappelijke/technische/experimentele uitrusting (bij 
voorbeeld moleculaire dynamische simulatie, kristallografie 
met x-stralen, geperfectioneerde grafische systemen met drie 
dimensies); 
— wetenschappelijke/technische administraties (ziekenhuizen of 
andere aanvragende diensten, verzekeringen, openbare ad­
ministraties, boekhoudkunde, enz.). 
Het resultaat moet een definitie zijn van de opties en van de 
gekozen benadering van het op het punt stellen van de codestruc­
turen eigen aan de toepassing, met mogelijkheid tot technische 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/15 
uitbreidingen en tot perfektioneringen voor het overdragen van 
gegevens onder de vereiste vorm. Binnen het kader van de expe­
rimenteerfase zou dit, normaal gezien, reeds een belangrijke bij­
drage vormen tot de harmonisatie die een voorwaarde is voor de 
toekomstige ontwikkelingen, evenals voor de voorbereiding van 
het terrein met het oog op meer gedetailleerd werk achteraf. 
1.3. Bepaling van het economische potentieel van de MBI 
Doelstelling 
Men kan de informatica gebruiken voor de gezondheidszorg en 
het medisch onderzoek ofwel om de prestaties te verbeteren, 
ofwel om grotere besparingen te bekomen. De doelstelling van 
onderhavig werk binnen de context van het referentiemodel is de 
evaluatie van het potentieel van economische prestaties van de 
MBI. 
Omvang van de werken 
Het werk binnen dit domein omvat de identificatie van de ver­
schillende systeemniveaus van de gezondheidszorg waar de tech­
nologie van de informatie mogelijkheden biedt voor de ontwikke­
ling van kostenbeperkende methodes, die de kwaliteit van de 
zorgen kunnen verbeteren. Volgende domeinen zullen aan een 
nauwgezet onderzoek onderworpen worden: 
— doktersbriefjes, 
— radiologie, 
— beeldverwerking, 
— uitrusting van het laboratorium, 
— voordeel van de detectortechnieken, 
— onderzoek van de bevolking, 
— kankerbestrijding, 
— eerste hulp, 
— moleculair onderzoek. 
Doktorsbriefjes 
De ontwikkeling van de oplossingen gebaseerd op de communica­
ties en de expertsystemen voor het verstrekken van eerste hulp 
zouden een beperking van de algemene administratieve kosten 
mogelijk maken en het preciezer tegemoetkomen aan de noden 
van de patiënt in de hand werken. 
Radiologie 
Het gebruik van de numerische technieken en het opslaan op 
optische schijven kan ten gevolge van een verbetering van de 
verwerving van de gegevens, van hun opslaan en hun onderzoek­
systeem, zorgen voor een aanzienlijke vermindering van de hui­
dige jaarlijkse kosten van de radiologie in vergelijking met de 
filmen met x-stralen, de scheikundige produkten, het onderhoud 
van het gewoon materiaal en het opslaan van de filmen I}). 
Uitrusting van de laboratoria 
Vermits de kostprijs voor het onderhoud van de uitrusting van 
laboratoria, computers uitgesloten, aanzienlijk is, zou het toe­
passen van een diagnosebeheer met expertsystemen, zelfs in het 
geval van zeer eenvoudige laboratoria-uitrustingen, besparingen 
evenals verbeteringen van de dienst met zich brengen. 
Voordelen van de detectortechnieken 
De geperfectioneerde detectors bieden aanzienlijke mogelijkheden 
voor het uitvoeren van detecties op afstand zonder controle. Dit 
(*) De aankoop van filmen met x-stralen maakt 2% van het 
totaal budget van ziekenhuizen en 60% van zijn afdeling 
radiologie uit. kan ingezet worden voor een verbeterd toezicht en meer precisie 
evenals om de belemmeringen veroorzaakt door tijd en afstand 
op te heffen. 
Onderzoek van de bevolking 
Dankzij de technologie van de informatie kan de bevolking beter 
worden onderzocht door het opsporen van een geneesbare ziekte 
die, indien verholen, fataal zou zijn, door een aanzienlijk deel 
van het voorafgaandelijk gedetailleerd drukwerk op automatische 
wijze uit te voeren. 
Kankerbestrijding 
Het leven van een kankerpatiënt kan aanzienlijk verlicht worden 
door informaticamodellen aan te wenden bij de voorbereiding 
van beslissingen voor een betere behandeling, bij voorbeeld door 
het gebruik van chirurgie, van chemotherapie en van radiothera­
pie te optimaliseren. De uitdaging bestaat hier in het scheppen 
van een band tussen de informatiebasis en de ontwikkelings­
modellen, met het oog op een optimale therapie voor iedere 
patiënt. 
Eerste hulp 
Een combinatie van nieuwe meettechnieken en van de informatie­
verwerking moet een verbetering van de eerste hulp mogelijk 
maken en aantonen op welke wijze de technologische convergen­
tie de gezondheidszorg gunstig kan beïnvloeden. Meer bepaald, 
voor het op punt stellen van een geneeskunde, toegepast op een 
verschillende plaats, moet er een convergentie bestaan tussen de 
technologie van de film, de chemie, de moleculaire biologie en 
de informatieverwerking. 
Moleculair onderzoek 
Het moleculair onderzoek zou een aanzienlijke ommekeer kunnen 
teweegbrengen in de economische voorwaarden van de farmaceu­
tische produktie en het overeenstemmende onderzoeks- en ont­
wikkelingswerk. We kennen reeds voorbeelden van biomoleculai-
re technieken waarbij direct zeer zuivere stoffen tegen een nooit 
eerder bereikte lage kostprijs kunnen worden geproduceerd. 
2. OMGEVING VAN DE MEDISCHE INFORMATICA 
Beschrijving 
Binnen de context van een vlugge ontwikkeling van de technologie 
en van de geautomatiseerde informatiesystemen moeten we be­
schikken over normen die het toelaten vergelijkingen te maken 
en sanitaire informaties uit te wisselen op internationaal niveau. 
De beschikbaarheid van de medische gegevens en de vergelijk­
baarheid in Europa zouden een beter begrijpen van de 
evolutieschema's van chronische ziekten moeten mogelijk maken, 
evenals een optimaliseren van de bronnen, met als resultaat een 
verbetering van de kwaliteit van de zorgen en van het levensniveau 
met een bijdrage tot het beheer en tot het onderzoek, dit alles 
ten voordele van de patiënten. 
De toename van de technologie van informatie op het vlak 
van de geneeskunde leidt momenteel tot een toename van de 
onafhankelijke systemen in Europa. Bijgevolg bestaat het gevaar 
van een toenemend gebrek aan vergelijkbaarheid tussen de medi­
sche informatiesystemen. Dit zou de nationale of internationale 
studiemogelijkheden op grote schaal beperken, evenals de moge­
lijkheid de doeltreffendheid en de kwaliteit van de zorgen op 
Europees niveau te evalueren. 
Een eerste prioriteit bestaat dus in het scheppen van de vereiste 
harmonisatie tussen de medische taal, wat de fundamentele basis 
vormt voor de overdraagbare systemen dankzij de conceptie en 
de ontwikkeling van een Europees medisch lexicon voor syntaxis 
en semantiek. Dit lexicon zal de meeste medische functies lokalise­
ren en bijgevolg de ontwikkeling van de concepten en integratie 
evenals de convergentie van de gezondheidszorg mogelijk maken. 
Nr. C 355/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
Doelstelling 
De voornaamste doelstelling van de onder deze rubriek vermelde 
werken is het verwezenlijken van de ontwikkeling van verbeterde 
classificatiesystemen voor het codificeren van de medische ter­
minologie wat een voorafgaandelijke voorwaarde vormt voor het 
oplossen van de grensoverschrijdende problemen van de gezond­
heidszorg. 
Op wetenschappelijk niveau is de aanpassing van vergelijkbare 
classificatiesystemen bijzonder belangrijk ten einde tot een beter 
begrip te komen van de verschillende verspreidingen van de 
ziektes, evenals van de verschillen tussen de zorgverstrekkende 
systemen en hun kostprijs in Europa. 
Op politiek niveau zijn nauwkeurige en betrouwbare databasen 
vereist ten einde de doeltreffendheid en de kwaliteit van de 
gezondheidszorg te controleren evenals voor ontwikkeling van 
de strategieën en de internationale normen. 
Omvang van de werken 
Ten einde deze doelstelling te bereiken, zijn vier belangrijke 
activiteitsdomeinen nodig: 
— de internationale vergelijking van de criteria en van de diagno­
seprocedures met de kosten (patiënten en ziekenhuis); 
— de definitie van een minimaal geheel van gegevens (MBDS) 
voor de ambulante zorgen in Europa; 
— de semi-automatische codificering van de genormaliseerde 
classificatiesystemen van de medische gegevens in Europa; 
— de ontwikkeling van de Europese criteria, ten einde de ernst 
van de gevallen te kunnen bepalen. 
2.1. Internationale vergelijking van de diagnoses en van de pro­
cedures in verhouding met de kosten 
Doelstelling 
— Harmonisering van de classificatiesystemen van de medische 
gegevens, door vergelijking en in gemeenschap brengen van 
de resultaten, met gebruik van het geheel van de Europese 
minimale basisgegevens (MBDS), die gedefinieerd werden 
door de ziekenhuizen. 
— Evaluatie van de groepsmethodologie in verhouding tot de 
diagnoses (DRG) in Europa, ten einde de verschillen te be­
grijpen en vergelijkingsmethodes te zoeken. 
Dit werk is bijzonder belangrijk voor de coördinatie van de acties 
die in elk Europees land afzonderlijk werden ondernomen op het 
vlak van de MBDS en van de groepen met betrekking tot de 
diagnose evenals voor een beter begrijpen van de verschillen 
tussen de activiteiten van de sanitaire diensten, de produktiviteit 
en de kwaliteit van de zorgverstrekking van de ziekenhuizen in 
Europa. 
Omvang van de werken 
Het werk van dit onderdeel omvat 7 domeinen, die een sterke 
correlatie vertonen: 
Ontwikkeling van de normen voor het in­
brengen van de gegevens 
De twee belangrijkste aspecten van dit werk hebben betrekking 
op de definitie van de normen voor het verzamelen en de inter­
pretatie van de medische gegevens, waarbij men er rekening mee 
houdt dat de manuele procedures steeds meer vervangen worden 
door het inbrengen en de verwerking van de gegevens met de 
computer. 
Verschillen binnen de classificatiesystemen 
van de diagnoses tussen de Europese zie­
kenhuizen 
Steeds als de MBDS beschikbaar en vergelijkbaar is in, en tussen, 
verschillende landen zullen experimenteerstudies op punt gesteld worden ten einde een uitwisseling van gegevens en vergelijkingen 
in Europa evenals tussen Europa en de Verenigde Staten mogelijk 
te maken. 
Classificatieverschillen van de procedures tus­
sen de Europese ziekenhuizen 
In tegenstelling tot de diagnoses die meestal op uniforme wijze 
worden gerangschikt volgens de internationale classificatie van 
de ziektes, worden de operaties en andere procedures gecodeerd 
volgens de nationale classificaties of nomenclaturen die opgesteld 
werden in functie van de verschillende eisen van de geneesheren, 
de leidende figuren van de gezondheidszorg, de financiële organi­
saties en de instellingen voor sociale zekerheden, en dit voor 
verschillende doeleinden, meestal van administratieve aard. 
De taak bestaat erin een verbetering van alle classificatiesystemen 
van de medische gegevens teweeg te brengen ten einde te beant­
woorden aan de evolutie van de medische technieken, de nieuwe 
diagnoses en de wijzigingen in het beheer, rekening houdend met 
de oorspronkelijke classificatieschema's voor de procedure in elk 
land afzonderlijk, die soms beter kunnen georganiseerd zijn dan 
de code ICD-9-CM. De studie voor de combinatie van een mi­
nimaal geheel van medische gegevens, afkomstig van ieder Eu­
ropees classificatiesysteem, kan uiteindelijk op internationaal 
vlak uitgewerkt worden. 
Verschillen tussen de combinaties van de 
gevallen tussen de Europese ziekenhuizen 
Tijdens een eerste fase wordt het aanbevolen een vergelijking te 
maken tussen de internationale classificatiesystemen, waarbij de 
kosten van de combinaties van specifieke gevallen in de Europese 
ziekenhuizen bepaald worden, bij voorbeeld ICD-9, ICD-9-CM 
en DGR ten einde het gebruik te harmoniseren. 
Invloed van de combinatie van gevallen op 
de duur van het verblijf en de kostenfactoren 
in de Europese ziekenhuizen 
Vermits de hulpmiddelen toegekend worden in functie van al de 
noden, zijn nieuwe aanwijzingen vereist voor het bepalen van de 
produktiviteit van de prestatiesystemen van de gezondheidszorg. 
De meest beschikbare bron van medische aanwijzingen qua pro­
duktiviteit, met vermelding waarom sommige zorgen werden 
verstrekt aan de patiënten, blijkt de samenvatting te zijn van 
medische verslagen, die het MBDS van het ziekenhuis met al haar 
diagnoses en de uitgevoerde procedures voor iedere gehospita­
liseerde patiënt omvat. Het werk is toegespitst op een betere 
beschrijving van de prestatiesystemen van de gezondheidszorg in 
Europa, door een band te scheppen tussen de niveaus van MBDS, 
afkomstig van de samenvatting van de medische verslagen en de 
financiële gegevens evenals de databasen die de kennis ter zake 
bevatten. 
Definitie van de voorstellen tot harmonisering 
van de classificatiesystemen van de medische 
gegevens in de Europese ziekenhuizen 
Men zal in Europa programma's ontwikkelen voor de harmonise­
ring van het classificatiesysteem van medische gegevens. Deze 
moeten zo universeel mogelijk zijn — als men rekening houdt 
met de noden van de landen, met inbegrip van de ontwikkelings­
landen — evenals soepel voor het aanbrengen van wijzigingen 
achteraf. De benadering moet multidisciplinair zijn, ten einde de 
dialoog tussen de professionele en de leidinggevende personen 
van de gezondheid mogelijk te maken. 
Definitie van de eisen van onderzoek en 
ontwikkeling wat betreft software en hard­
ware, ten einde de competitiviteit met de 
Amerikaanse industrie mogelijk te maken 
De harmonisering van de medische gegevens is een voorafgaande­
lijke voorwaarde voor het scheppen van een Europese markt op 
grote schaal voor medische informatica. Ten einde concurrentieel 
te blijven ten opzichte van de machtige Amerikaanse maatschap­
pijen, zal de Europese industrie hulp moeten ontvangen voor de 
ontwikkeling en de latere levering van goed aangepaste pro­
gramma's, met inbegrip van MBDS en DRG. 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/17 
2.2. Definitie van een minimaal geheel van basisgegevens voor 
de ambulante zorgen in Europa 
Doelstelling 
— Harmonisering van de classificatiesystemen van de medische 
gegevens door definitie van een MBDS voor de ambulante 
zorg, dat wil zeggen dat de belangrijkste kennis overal be­
schikbaar moet zijn zodat de vergelijking voor een groot 
aantal gebruiken in de ambulante zorgen mogelijk is. 
— Evaluatie van de methode van de ambulante bezoekgroepen 
(AVG) in Europa, ten einde de haalbaarheid, de voordelen 
en de nadelen te bestuderen. 
Omvang van de werken 
De doelstelling omvat de volgende taken: 
Definitie van de MBDS voor de ambulante 
zorgen 
Momenteel gebruikt slechts een klein aantal Europese huisartsen 
(tussen 1 en 5% al naargelang de landen) computers voor de 
verwerking van medische informatie. De normalisering van de 
classificatie is dus buitengewoon belangrijk. Het werk zal gericht 
worden op de validering van de normalisatieconcepten en op een 
prenormaliserend werk voor het coderen van de ambulante zor­
gen en de definitie van MBDS voor de zorgen binnen de familie 
en buitenshuis. 
Gebruik van de gedefinieerde MBDS en van 
de AVG-methode in de experimenteercentra 
in Europa 
Eens de MBDS gedefinieerd op Europees niveau, zal er een 
dringende noodzaak bestaan voor evaluatie van de bezoek-
methode van de ambulante groepen die in 1986 op punt gesteld 
werden in de Verenigde Staten, ten einde de medische gegevens 
te vergelijken, die nauw samenhangen met de financiële gegevens 
betreffende de ambulante zorgen. 
Definitie van de voorstellen voor harmonise­
ring van de meeste gegevens en de clas-
sificeersy sternen van de patiënten voor de 
ambulante zorgen in Europa 
De definitie van een MBDS voor de ambulante zorgen, die zeer 
belangrijk is binnen het kader van de leveringssystemen voor de 
gezondheidszorg, zal de voorbereiding mogelijk maken, onont­
beerlijk voor de harmonisering van de classificeersystemen van 
de medische gegevens. 
Definitie van de eisen van onderzoek en 
ontwikkeling betreffende software en hard­
ware, ten einde de competitiviteit met de 
Verenigde Staten en Japan mogelijk te maken 
Door te steunen op de geavanceerde professionele kennis op het 
vlak van ambulante zorgen in Europa, en op de aanzienlijke 
ervaring op het domein van financiële gegevens voor de niet-
ambulante zorgen, zal door het werk een definitie kunnen worden 
opgesteld van de specificaties van hardware en software, bestemd 
voor de classificeersystemen van de meeste gegevens in ambulante 
zorgen. 
2.3. Semi-automatische codering van de genormaliseerde 
classificatiesystemen van de medische gegevens in Europa 
Doelstelling 
— Het coderen en het decoderen vanaf de natuurlijke medische 
taal naar de internationale classificatiesystemen; 
— Automatische groepering van deze classificaties in subclassifi­
caties, in functie van de kosten (DRG voor gehospitaliseerde 
patiënten en AVG voor niet-gehospitaliseerde patiënten); — Harmonisering van de regels van de classificatiesystemen van 
medische gegevens in Europa. 
Dit werk is van strategisch belang voor de ontwikkeling van de 
coherente aanduidingen met betrekking tot de gezondheid en 
dus tot de normen voor de sanitaire dienst, evenals voor de 
ontwikkeling van de geharmoniseerde medische informatie­
systemen die een omvangrijke industriële markt voor de genees­
kunde in Europa zouden kunnen doen ontstaan. 
Omvang van de werken 
Het werk is vooral geconcentreerd op twee belangrijke activiteits­
domeinen : 
Ontwikkeling van de normen voor de diag­
noses in de Europese talen 
Dit werk heeft tot doel tegemoet te komen aan de nodige normali­
sering voor de ontwikkeling van het codeschema ICD-9 voor de 
diagnoses in Europa. De semi-automatische programma's voor 
het coderen van de medische diagnoses zullen beter opgesteld 
worden en beschikbaar zijn op Europese schaal. De codering zou 
het deel kunnen vormen van een aftakking van een expertsysteem 
dat, behalve de duidelijke codering bij het verstrekken van de 
ingang van de tekst, een specifieke codering in de context zou 
kunnen omvatten, met automatische opsporing van fouten en 
correcties. 
Ontwikkeling van de normen voor de proce­
dures in iedere Europese taal 
Men zal vergelijkingen maken tussen de nationale procedures 
voor de coderingsschema's en tussen de uitbreidingen van de 
internationale classificaties en nomenclaturen die momenteel uit­
gewerkt worden in verschillende Europese landen. De gelijkwaar­
digheid van deze classificatieschema's zal onderzocht worden 
waarbij men rekening zal houden met hun gebruik voor de 
verschillende doelstellingen: epidemiologie, controle van kosten, 
ernst van de gevallen, kwaliteit van de zorgen, klinisch onderzoek 
en beheer op alle niveaus. Coderingsstructuren aangepast aan 
de toepassingen zullen worden bestudeerd met het oog op een 
ontwikkeling van de terminologie en de perfectionering van de 
overdracht van gegevens zodat hun verwerking mogelijk blijft. 
Deze procedures moeten compatibel zijn met DRG en de AVG, 
wat de ontwikkeling van de uitgaven en de groepeerprogramma's 
vereist. 
2.4. Ontwikkeling van Europese criteria ten einde de ernst van 
de gevallen te definiëren 
Doelstelling 
De doelstelling van dit deel is een eenvoudig geheel van criteria 
te bekomen waardoor het mogelijk is de ernst van de gevallen te 
bepalen binnen de ziekenhuizen en binnen de ambulante zorgen, 
ten einde een betere evaluatie van de produktiviteit van de dien­
sten in alle Europese landen mogelijk te maken. Het werk op dit 
vlak kan een beter begrip van de oorzaak van de kosten van de 
gezondheidszorg, een betere controle van de kosten in functie 
van de noden van de bevolking mogelijk maken, waarbij een 
groot aantal mogelijkheden aangeboden wordt voor de markt 
van de diensten van ziekenhuisinformatie en van de systemen van 
ambulante zorgen. 
Het strategisch belang van dit werk wordt hieronder samengevat: 
— De variabele kosten in de Verenigde Staten evenals in bepaal­
de Europese landen bleken sterk af te hangen van de ernst 
van de gevallen, maar de criteria ten einde de ernst te definië­
ren werden nog niet genormaliseerd, zelfs niet in de Verenigde 
Staten. 
— De criteria volgens de ernst zouden gemakkelijk beschikbaar 
moeten blijven in alle landen. Deze kunnen gesteund zijn 
Nr. C 355/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
ofwel op een analyse van de inhoud van de MBDS, ofwel 
op de fysiologische tekenen (zoals het systeem Apache bij 
intensieve zorgen). 
Omvang van de werken 
Fysiologische aanwijzingen 
Het werk heeft tot doel de fysiologische aanwijzingen te selectio-
neren in verhouding met de intensiteit van de zorgen en de ernst 
van de gevallen, in verband met de financiële gegevens. 
Verwikkelingen en procedures in DRG 
Het werk op dit vlak heeft tot doel de definitie van de DRG 
nauwer te bepalen in verband met de intensiteit van de zorgen 
en de ernst van de gevallen, en in verhouding met de financiële 
gegevens. 
3. GEGEVENSSTRUCTUREN EN MEDISCHE VERSLAGEN 
Omschrijving 
Zodra de noden wat betreft de informatie welomlijnd zijn, moe­
ten de gegevens die het mogelijk maken aan deze imperatieven 
te beantwoorden zorgvuldig vastgesteld worden ten einde na te 
gaan of ze samenhangend, coherent, behandeld voor verschillende 
toepassingen, uitgewisseld en verdeeld zijn. Vermits deze gegevens 
zullen behandeld en opgeslagen worden in computers van ver­
schillende types en op verschillende plaatsen, moeten ze toeganke­
lijk blijven binnen het kader van een model dat hun structuur 
definieert. Dit is een voorafgaandelijke voorwaarde voor de infor­
matisering van de medische verslagen. Wat betreft de omvangrijke 
medische markt, met een omvangrijk gamma initiatieven in de 
ontwikkeling van de software en de materialen, voor het me­
rendeel zonder conceptuele banden tussen elkaar, zou een aan­
zienlijke vooruitgang in de conceptualisatie en de ontwikkeling 
van de medische verslagen de kwaliteit van de medische zorgen 
aanzienlijk kunnen verhogen, door tegelijkertijd de markt op 
doeltreffende wijze te openen, aangezien de geneesheer het hoofd­
personage vormt op dit vlak en het belangrijkste commercieel 
doelwit vormt. De potentiële groei van de vraag is dus zeer 
belangrijk, maar vereist eerst en vooral een normalisatie en har-
moniseringswerk dat op Europees niveau moet verwezenlijkt 
worden. 
Doelstelling 
De doelstelling van dit deel is een stimulatie van het werk op 
Europees niveau binnen het domein van de ontwikkeling van de 
medische gegevens en de proceduremodellen. Dit is een voorwaar­
de voor de vooruitgang van de techniek van de informatie in de 
gezondheidszorg, waarbij de voorrang verleend wordt aan de 
concertatie met het oog op gemeenschappelijke, functionele speci­
ficaties en de vereiste minimale normalisatie voor de informatisa-
tie van de medische verslagen en de vooruitgangen in de draagbare 
en geheugentechnieken. 
Omvang van de werken 
Ten einde aan deze doelstellingen te beantwoorden, zal dit gedeel­
te drie belangrijke activiteitszones moeten omvatten: 
— modellering van de klinische processen en gegevens, waarvan 
de ontwikkeling essentieel is, niet enkel voor de overdracht 
van informatie over de grenzen, maar eveneens onder de vorm 
van dynamisch referentiemodel voor de introductie van de 
stem, de beeldverwerking, enz.; 
— bepaling van de functionele eisen voor een medisch verslag 
met algemene verspreiding; 
— gemeenschappelijke functionele specificaties en voorstellen 
voor de gegevenskaarten van patiënten, te gebruiken voor het 
registreren van gegevens over iedere patiënt. 3.1. Modellering van de procedures en van de klinische gegevens 
De afwezigheid van een overbrengbaar begrip voor een geheel 
van feiten vormt dikwijls een ernstige belemmering voor het 
oplossen van dagelijkse problemen en voor vooruitgang op lange 
termijn. Dit geldt meer bepaald voor de geneeskunde, de farmacie, 
de therapeutie en de biotechnologie, waar een geheel van gegevens 
moet begrepen worden door een niet-specialist in deze vorm van 
bijzondere gegevens. De modelleringen van de klinische gegevens 
moeten op punt gesteld worden teneinde de overdraagbaarheid 
van de gegevens en de procedures op punt te stellen. In principe 
kan de klinische procedure (binnenkomen van de patiënt, zijn 
verblijf en zijn verlaten na de klinische zorgen) uitgedrukt worden 
door een serie verslagen met betrekking tot overeenstemmende 
procedures en gegevens. Dit alles kan officieel gecodeerd worden, 
zodat men een schema tot stand brengt waarin de door de 
patiënt ontvangen zorgen worden beschreven. Vermits dit schema 
gebaseerd is op de patiënt en op de ziekte zal de invloed van de 
stijl van de praktijk tot een minimum herleid worden. 
Doelstelling 
De doelstelling is het tot stand brengen van klinische gegevens 
van standaardmodellen aanvaardbaar in gans Europa. Dit zal de 
mogelijkheid bieden dat het referentiemodel werkzaam is in de 
vereiste richting en op ieder vereist niveau van de zorgen. 
Omvang van de werken 
Het werk zal voornamelijk geconcentreerd zijn op: 
De ontwikkeling van een gemeenschappelijk co­
dificatiegeheel 
Het werk bestaat in de ontwikkeling van een gemeenschappelijk 
codificatiegeheel, waarin de eisen van de geneeskunde en de 
bescherming van de gegevens opgenomen zijn. Medische codes 
zijn noodzakelijk, vermits ze een bevredigende en compacte basis 
leveren die geschikt is voor daadwerkelijk draagbare systemen, 
onafhankelijk van de taal van de gebruikers en van het gast-
systeem; ze beantwoorden aan een stijgende nood de statistische 
analyses uit te werken van de demografische betrouwbare gege­
vens op internationale schaal; ze zijn nodig om de gemeenschap­
pelijke banden te leveren voor de medische expertsystemen; de 
bescherming van de gegevens kan gebeuren onder de vorm van 
codes in overeenstemming met de nationale verplichtingen, maar 
de aldus verwezenlijkte code blijft toch overdraagbaar tussen de 
verschillende systemen en de verschillende gebruikers. 
Ontwikkeling van de gemeenschappelijke gege-
vensformaten 
De gemeenschappelijke formaten zijn vereist voor de voorstelling­
van de ziektes en de therapeutische processen. Ze maken een 
optimalisatie van de overdracht van gegevens en de informatie­
verwerking mogelijk die aldus onafhankelijk worden van de 
gastsystemen en de communicatie. De overgebrachte gegevens 
kunnen onmiddellijk terug samengesteld worden, ofwel worden 
ze gelezen na ingang van een communicatielijn, ofwel op een 
magnetische band of op een „smart card". 
Verbeteringen, validatie en verificatie 
Momenteel bestaat er geen officiële regel voor de medische verbe­
teringen om de medische expertsystemen te valideren. Een van 
de belangrijkste toepassingen van de expertsystemen in de genees­
kunde is hun rol in de definitie van de normaliteit die het 
personeel in staat stelt minder inspanningen te leveren en minder 
tijd te verliezen, aangezien ze op een doeltreffender wijze aan­
dacht kunnen besteden aan het oplossen van anormaliteits-
problemen. De juistheid van de medische expertsystemen vormt 
dus een centraal element in de ontwikkeling van de biomedische 
informatica, meer bepaald omdat de geneesheren weten dat een 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/19 
systeem bepaald voor klinisch gebruik officieel aanvaard werd 
als zijnde correct. 
3.2. Medische verslagen met algemene verdeling 
Doelstelling 
De doelstelling is het tot stand brengen van een registreersysteem 
dat een structurering en een gemakkelijke en soepele samenvatting 
moet mogelijk maken van complexe verslagen met betrekking tot 
de patiënten, en dat geïntegreerd moet worden in de functies die 
het nemen van de beslissing vergemakkelijken. Het re­
gistreersysteem moet dus de individuele gezondheidszorg­
verstrekking vergemakkelijken, evenals de bevolkingsstudies met 
het oog op het onderzoek en de preventieve zorgen. Voor alles 
moeten de geneesheren kunnen vaststellen dat zijn nut de vereiste 
inspanningen compenseert voor de inbrenging van de gegevens 
en het onderhoud van het systeem. 
Omvang van de werken 
De conceptuele studies zullen ondernomen worden om het po­
tentieel van een geharmoniseerde benadering van een model van 
transactie te definiëren, evenals een gegevensbasis voor de verde­
ling in de medische wereld. Het belang spitst zich vooral toe 
op de oplossing van de behandeling van de transacties met de 
verdeling. 
Identificering van de gemeenschappelijke func­
tionele eisen 
De voornaamste aktiviteiten zijn gericht op het bepalen van de 
eisen voor de ontwikkeling van de modelinformatiesystemen voor 
ziekenhuizen en van de regionale modelsystemen door gebruik te 
maken van de nieuwe behandelingstechnieken van de uitgedeelde 
transacties, gesteund op medische standaarden voor de uitwisse­
ling van gegevens. 
Ontwikkeling van de no rmalisat ie voorstellen 
De normalisatie op punt gesteld in deze context zal uiteindelijk 
kunnen leiden tot protocols van uitwisseling van gegevens op het 
niveau van medische toepassing, in overeenstemming met het 
OSI-concept. 
3.3. Systeem van medische verslagen/gegevenskaarten 
Omschrijving 
De centrale informatiebron voor alle vormen van klinische wer­
ken zijn de medische verslagen die bijgevolg een essentieel deel 
vormen van de informatisatie van de geneeskunde. De gemaakte 
keuzen in de conceptie van geïnformatiseerde medische verslagen 
die niet alleen de inwerkingstelling bepaalt maar eveneens hoe 
de wijzigingen mogen aangebracht worden of geïnformatiseerd, 
zijn omvangrijk en hebben betrekking op een groot aantal as­
pecten van de medische communicaties. Er bestaan verschillende 
vragen die betrekking hebben op een doeltreffend systeem van 
medische verslagen. De mogelijkheid tot ontwikkeling van medi­
sche systemen op Europese basis vereist dat op de volgende 
vragen een antwoord gegeven wordt: Wat moet in een verslag 
opgenomen worden ? Hoe moet de informatie geregistreerd wor­
den ? Waar moeten de gegevens opgeslagen worden ? Welke 
steunmiddelen moet men gebruiken ? 
Doelstelling 
Er bestaan verschillende vragen die betrekking hebben op een 
doeltreffend systeem van medische verslagen. ledere strategie in 
de technologie van de informatie voor de gezondsheidszorg zal 
afhangen van de studie die ontwerpen omvatten met betrekking 
tot de conceptie en het gebruik van medische verslagen. Dit hoofdstuk zal refereren naar de gegevenskaart van de patiënt, te 
gebruiken om de gegevens van iedere patiënt te noteren. De 
conceptualisering en de harmonisering van deze in ontwikkeling 
zijnde technologie moet perfect voorbereid worden, ten einde de 
normen op efficiënte wijze op te stellen. 
Omvang van de werken 
Het werk zal zich voornamelijk over de volgende domeinen 
uitstrekken: 
Technologie van de kaarten 
Het werk bestaat uit het stimuleren van de samenwerking en het 
overleg in de analyse van de eisen en de mogelijkheden met 
betrekking tot de technologie van de kaarten, zowel bij voorbeeld 
de verbetering van de opslagcapaciteit voor de smart-kaart, de 
gemengde kaarten smart-beeld, de aflezers, de aflezers-
registreertoestellen. 
Aanwijzers 
Een aangepaste adressering is vereist voor het gebruik van de 
aanwijzing die, eens in de kaart ingebracht, het mogelijk moet 
maken, indien dit vereist is, de informaties terug te vinden zoals 
b.v. de radiografiën. 
Opslaan van de archieven 
Aangepaste nieuwe opslagtechnieken van de archieven moeten 
worden bestudeerd. 
Opslaan van de beelden 
De compressietechnieken voor het opslaan van de beelden verei­
sen nieuwe perfectioneringen. 
Opslaan van de medische verslagen 
Het werk bestaat erin de methodes te definiëren voor het opslaan 
van medische verslagen volgens een hiërarchische wijze, 
strekkende van een beknopte beschrijving van de episodes, de 
gebruikte informaties om een diagnose op te stellen, evenals de 
overeenstemmende gegevens. 
4. COMMUNICATIE EN FUNCTIONELE INTEGRATIE 
Omschrijving 
De medische informatica hangt nog, in grote mate, af van de 
geïsoleerde oplossingen die men bekomt via dure en tamelijk 
ondoeltreffende procedures ten einde de informatie over te 
brengen tussen de verschillende processen die verlopen binnen 
het kader van de sanitaire systemen. Het tot stand brengen 
van communicaties tussen een gamma uitrustingen en gebruikte 
systemen die ontwikkeld worden, moet aanzienlijke financiële 
economische besparingen mogelijk maken, maar eveneens aan­
zienlijke besparingen in de vorm van tijdwinst en verbeterde 
soepelheid. Naast het scheppen van een overdrachts- en toegangs-
mogelijkheid tot de informatie, bestaat de mogelijkheid een deel 
van de redundantie inherent aan de uitrustingen en aan de onaf­
hankelijke faciliteiten te verwijderen. Dit moet beschouwd wor­
den als een integratiebesparing en betekent dat het resultaat van 
de functionele integratie de verdeling van de hulpmiddelen tussen 
de uitrusting en de faciliteiten moet mogelijk maken, met een 
aanzienlijke verbetering van het economisch rendement en van 
de soepelheid. 
Doch de voordelen van de integratie-economie vereisen het verwe­
zenlijken van een functionele integratie en de functioneringscomp-
tabiliteit boven de eenvoudige uitwisseling van informaties. 
Doelstelling 
Het werk van dit deel betreft de studie van de imperatieve en de 
technische opties in het domein van de medische communicaties, 
Nr. C 355/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
met een concentratie op bepaalde specifieke aspecten die zeer 
belangrijk zijn voor de toekomstige ontwikkelingen. 
Omvang van de werken 
Het werk zal de studie van de informatiestroom en de commu­
nicatiefuncties eigen aan de systemen van gezondheidszorg om­
vatten. Het voorgestelde werk is gestructureerd in afzonderlijke 
werkdomeinen, zoals hieronder beschreven. 
4.1. Informatiesystemen in ziekenhuizen 
Omschrijving 
Opdat een ziekenhuis zou kunnen functioneren zijn een groot 
aantal informaties vereist en zeer strikte eisen. Informaties moeten 
beschikbaar zijn op de gewenste plaats en op het gewenste tijdstip, 
zonder voorafgaandelijke verwittiging, zelfs in reële tijd, het 
systeem moet op betrouwbare wijze functioneren, de aangeboden 
diensten moeten goed aangepast zijn aan het medisch personeel 
en, gedeeltelijk ook, aan de patiënten, wat moeilijke eisen stelt 
aan het beheer van de menselijke faktor in systemen van dit soort, 
zodat deze aangenaam zouden blijven voor de gebruikers. 
Deze eisen en nog andere die eigen zijn aan de omgeving van het 
ziekenhuis maken van de informatiediensten in het ziekenhuis 
een zaak die bijzonder veel aandacht vereist. 
De technieken met lokale netten, op punt gesteld voor de automa-
tisatie van burelen, zullen de basis bieden voor de ontwikkeling 
van de informatiediensten in de ziekenhuizen, maar bijkomende 
inspanningen zullen vereist zijn ten einde tegemoet te komen aan 
de specifieke noden van de gezondheidszorg. 
De informatiediensten in het ziekenhuis vereisen een interactief 
systeem gesteund op de computer, dat op progressieve wijze het 
geheel van de informatiestroom in een ziekenhuis zal automatise­
ren. Alhoewel er nog betwistingen bestaan wat betreft de keuze 
tussen de basissen van hiërarchische en relationele gegevens voor 
de informatiesystemen in de ziekenhuizen, is de tendens veeleer 
gericht op de integratie van de informaties met betrekking tot de 
patiënten op het niveau van de gegevens. De informatiediensten 
in ziekenhuizen zullen in 1990 gevoed worden door een centrale 
gegevensbasis, waar de diagnoses en de procedures deel uitmaken 
van een dossier op lange termijn van de patiënt. De gegevensbasis 
zal geanalyseerd worden door middel van een vraagtaal en men 
zal hier toegang toe verkrijgen via het kanaal van een centraal 
communicatiesysteem. Het verzamelen van gegevens zal uitge­
voerd worden vanaf de omliggende eenheden op de PC's, aan 
de ingangs- en uitgangspunten, de codering zal vergemakkelijkt 
worden door een gegevenswoordenboek, een uitgever van ken­
nisbasis, een gegevensvertolker en een kennisbasis. 
Doelstelling 
Vermits er geen inwendige grenzen zouden mogen bestaan voor 
de gezondheidszorg, is het van het allergrootste belang dat de 
studie van de eisen en de functionele specificaties voor de infor­
matiediensten in ziekenhuizen vroeg genoeg zouden opgezet wor­
den ten einde een coherente ontwikkeling in deze sektor mogelijk 
te maken, wat de samenwerking tussen de ziekenhuizen evenals 
onder de ziekenhuizen en de verzekeringen en de administratieve 
diensten zou mogelijk maken, waarbij de administratieve proce­
dures in de ziekenhuizen vergemakkelijkt zouden zijn en duidelij­
ker zouden worden voor de patiënten. 
De harmonisering van deze inspanningen en de gelijktijdige voor­
bereiding van de toekomstige acties vereisen dat men zich zou 
concentreren op de definitie van een informatienet voor zie­
kenhuizen. Binnen het kader van dit initiatief zal de doelstelling 
een nauwe samenwerking tussen de Europese industrie en de 
experten qua gezondheidszorg zijn voor het onderzoek, de con­
ceptie, de studie en de ontwikkeling; een essentieel voordeel van 
een dergelijke evolutie zou de oprichting achteraf zijn van een standaard op Europees niveau voor de plaatselijke medische 
netten, dat gebruikt zou kunnen worden samen met andere in­
spanningen, gericht op een harmonisering ten einde een inte­
ressante markt te ontwikkelen en ten einde de kosten van de 
gezondheidszorg te beperken. 
Omvang van de werken 
De ontwikkelingen achteraf in technisch domein en, meer be­
paald, in dat van de communicaties, de plaatselijke netten, de 
verwerking ter plaatse en de systemen en technieken op basis van 
de gegevens, evenals de vooruitgang verwezenlijkt op het vlak 
van aanvaarding van internationale technische normen voor com­
municaties betekenen dat het accent dat momenteel gelegd wordt 
op de informatiediensten in het ziekenhuis de integratie moeten 
mogelijk maken van de verschillende functionele systemen in een 
ziekenhuis onder de vorm van een enig beheer en pro-
grammatiesysteem in de informatie. Het nog te verrichten werk 
vereist dus de samenwerking van de geïnteresseerde Europese 
maatschappijen, van de specialisten van de gezondheidszorg en 
van de economisten van de gezondheid, ten einde de basisprinci­
pes en de voorafgaandelijke voorwaarden te ontwikkelen voor 
het oprichten van een gemeenschappelijke standaard voor de 
informatienetten van ziekenhuizen. 
Meer bepaald moet dit werk de systematische studie omvatten 
van alle belangrijke aspecten van de integrale informatie­
verwerking, dit wil zeggen de medische standaard voor het uitwis­
selen van gegevens, de medische bussen, de interconnectie met de 
medische instrumenten, enz. 
De bus medische informatie 
Het werk omvat de definitie van een protocol van 
standaardcommunicaties voor de instrumenten die gebruikt wor­
den in de ziekenhuizen en, meer bepaald, voor de intensieve 
zorgen. Een groot gamma van de instrumenten die gebruikt 
worden in de ziekenhuizen is niet uitgerust met een gemeenschap­
pelijk middel voor het verwerven van de gegevens en evenmin 
met de interfaces ten einde gebruik te kunnen maken van de 
computers. Anderzijds heeft de ontwikkeling van de controle in 
gesloten kring voor de infusie van de geneesmiddelen of de 
ventilatie de noodzaak benadrukt om te kunnen beschikken over 
de eenvoudige middelen ter uitvoering van de controle van de 
informatica. De medische informatiebus is er dus speciaal op 
gericht deze gebreken weg te werken en te beantwoorden aan 
deze noden. 
Het opslaan in archieven van beelden en 
communicatiesystemen (PACS) 
Het doel van de ontwikkeling van de PACS is de vergemakkelij­
king van de werken van opslaan, het opslaan in archieven en de 
overdracht van de beelden in de afdelingen van radiologische 
diagnoses. De technieken die hiervoor op punt gesteld werden, 
zouden moeten toegepast worden voor andere gebruiken van 
medische communicaties, zelfs voor andere functies. De specifieke 
taak die hier beoogd wordt, is de hulpverstrekking aan het werk 
dat de Europese acteurs uitvoeren ten einde de gemeenschappe­
lijke functionele eisen van de PACS te identificeren. 
4.2. Biomedische informatiediensten met grote verspreiding 
Omschrijving 
De moderne gezondheidssystemen karakteriseren zich door een 
groeiende nood aan communicatiesystemen met brede versprei­
ding. Dit heeft verschillende redenen. De voornaamste zijn de 
promotie van de primaire gezondheidszorg (de thuisverpleging 
inbegrepen), het verspreiden van de informatie in reële tijd betref­
fende de inplantingen, de veiligheid van de geneesmiddelen, de 
voeding, omgeving, enz. Andere aspecten van de gezondheidszorg 
vereisen eveneens diensten met grote verspreiding, zoals de ver­
binding van de laboratoria met de programma's voor kwaliteits­
verzekering, enz. 
De typische eisen van de gebruikers van de biomedische infor­
matiediensten met grote verspreiding omvatten het scheppen van 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/21 
algemene klinische gegevens en de overdracht van de analytische 
gegevens van het laboratorium. Dit vereist de uitwisseling van 
gegevenskaarten van meerdere megabytes, die verwijzen naar 
structurele analyses of naar genumeriseerde beelden. 
In de aanverwante onderzoeksdomeinen bestaat de nood zonder 
moeilijkheden tot de grote gegevensbasis te kunnen komen, even­
als tot de verzamelingen die de basis van de moderne biotechnolo­
gie vormen. Hieronder kan men vermelden: 
— de sequenties van proteïnes en nucleïnezuren, 
— de structurele gegevens met betrekking tot proteïnes en de 
biopolimeren, 
— de genetische kaarten, 
— de vectoren om de sequenties van nucleïne zuren op de stellen. 
Dit probleem werd gedeeltelijk opgelost dankzij BAP, dat de 
vorsers een betere toegang verleent tot de gegevensbasissen met 
de sequenties van proteïnes en van nucleïnezuur, tot de gegevens­
banken van de monoclonale antilichaampjes en de cultuur-
verzamelingen. Doch deze toegang zou verder moeten ontwikkeld 
worden om structurele gegevens in te sluiten, de bibliotheken van 
genetische kaarten, de vectoren van clonage, de basissen voor 
bibliografische gegevens enz., om te beantwoorden aan de noden 
van de industrie en van de academische middens. 
In deze context moet AIM nieuwe middelen ontwikkelen om aan 
deze doelstellingen te beantwoorden. 
Doelstelling 
De doelstelling bestaat erin een universele oplossing te bieden 
aan noden van een gemeenschappelijk biomedisch net dat re­
kening houdt met verschillende aspecten zoals de verschillende 
uurstelsels en de vakantieperiode in de lid-staten, en dat eveneens 
rekening houdt met de functionele aspecten zoals de ongelezen 
boodschappen. 
Omvang van de werken 
Men vermoedt dat het grootste deel van de communicatienoden 
met grote verspreiding met betrekking tot de sanitaire toe­
passingen een antwoord zullen vinden dankzij de algemene ont­
wikkeling van de telecommunicaties, dit wil zeggen, zonder dat 
een bijzondere actie zou vereist zijn. Doch, het gebruik van deze 
technieken voor de gezondheidsdiensten, kan een zeker aantal 
politieke, reglementaire en operationele problemen doen ontstaan 
die tijdig zullen moeten geïdentificeerd worden en waarvoor men 
aangepaste antwoorden moet vinden. Dit zou een invloed kunnen 
hebben op de technische en de operationele karakteristieken die 
op punt gesteld moeten worden. Om deze reden is dit beperkt 
analytisch werk opgenomen in de experimenteerfase. 
Dit werk zal dus de voorbereidende studies omvatten met beper­
king tot de terminals met optische of elektronische verbinding en 
met betrekking tot de verbindingen met draagbare basis, zoals 
de compact disc. 
4.3. Bescherming van de gegevens/authentificatie/bescherming 
tegen vergissingen 
Omschrijving 
In het kader van de gezondheidszorg kunnen sommige be­
schermingsproblemen ontstaan betreffende de meest gevoelige 
gegevens. De bescherming van de gegevens is een basisaspect van 
de gegevensverwerking dat steeds belangrijker wordt omwille van 
de toename van de gezondheidszorgnetten, de toename van de 
informatienetten en omdat de Gemeenschap zich meer en meer 
bewust wordt van de problemen evenals omwille van het feit dat 
de handelswaarde van de informatie toeneemt ten gevolge van de 
concurrentiële positie van de lid-staten op wereldschaal. Bijgevolg 
gaat de aandacht besteed aan de bescherming van de gegevens 
samen met de details met betrekking op de internationale normen, 
de ontwikkeling van de netten, de architectuur van computers en 
de middelen die de overdrachtsystemen van gegevens in staat 
stellen onafhankelijk te functioneren van het systeem en van de architecturen van het net. Het probleem is dus ingewikkeld, 
vermits de bescherming van de gegevens zeer doeltreffend moet 
zijn voor de individuen, en het beschermingsmechanisme duidelijk 
genoeg moet blijven om het wettelijk en toegelaten gebruik van 
de gegevens niet te bemoeilijken. 
Doelstelling 
Een onbetwistbare identificatie van de personen die de gegevens 
mogen gebruiken vormt dus een belangrijk onderdeel, dat het 
onderzoek van de organisatie en van het beheer van de gezond­
heidszorg vereisen. De beschouwingen met betrekking tot de 
bescherming tegen de vergissingen zijn eveneens eigen aan iedere 
toepassing. De oppuntgestelde normen, bij voorbeeld voor de 
automatisatie van de burelen, zijn niet noodzakelijk geschikt voor 
de gezondheidszorg. Onderhavig werk heeft dus tot doel de 
technische en functionele eisen te bepalen die voortvloeien uit de 
noden eigen aan de gezondheidszorg. 
Omvang van de werken 
Het werk zal alle algemene informaties met betrekking tot de 
verwerking van gezondheidszorg en aanverwante diensten moeten 
omvatten. Het zal eveneens de zorgen eigen aan verschillende 
belanghebbenden, zoals patiënten, de geneesheren, de vorsers, de 
economisten of de juristen moeten omvatten. 
4.3.1. Evaluatie van de eisen ter bescherming van de gegevens, 
het voor-waar-verklaren en de bescherming tegen de ver­
gissingen in de MBl 
Doelstelling 
Dankzij de deelname van de voornaamste betrokken acteurs voor 
de ontwikkeling en het gebruik van de MBI-systemen zullen 
de problemen met betrekking tot de eisen op het vlak van de 
bescherming van de gegevens, de authentificatie en de bescher­
ming tegen vergissingen bestudeerd worden voor toepassingen 
eigen aan de gezondheidszorgen. Dit werk zal uitgevoerd worden 
vertrekkende van een basis van een kritische evaluatie van de 
huidige staat van de techniek, waarbij rekening gehouden wordt 
met de bestaande imperatieven. Het bekomen resultaat zal de 
mogelijkheid scheppen de maatregelen te bepalen evenals de 
acties die leiden tot geschikte oplossingen. 
Omvang van de werken 
De bescherming van de gegevens omvat aspecten die alle sectoren 
van de verwerving, de overdracht, het opslaan in archieven en de 
interpretatie van de gegevens omvatten. Dit werk wordt eveneens 
toegepast op verschillende aspecten zoals de systemen thuis, de 
regionale systemen, de gegevenskaart, enz. Het omvat eveneens 
de aanverwante vragen zoals de interpretatie van de gegevens. 
4.3.2. Ontwikkeling van de internationale protocols voor de 
bescherming van medische gegevens 
Doelstelling 
De doelstelling omvat de bepaling van de eisen met betrekking 
tot de middelen voor de informatieverwerking, in functie van de 
bescherming, om het vertrouwen van de gebruikers binnen de 
informatieverwerkingssystemen met hoge doeltreffendheid te ver­
krijgen. 
Omvang van de werken 
De werken moeten dus volgende punten omvatten: 
— het oppuntstellen van een coherent systeem van regels van 
goede toepassing, een gemakkelijke aanvaarding van de be­
schermingsprincipes van de gegevens mogelijk maken en deel 
uitmaken van de nationale wetgeving voor de verwerking van 
medische informaties, 
— het beantwoorden aan de noodzaak de bescherming van de 
gegevens in de computernetten en in de individuele ontvangst­
machines te verbinden met de draagbare gegevenssystemen 
van de patiënt, zoals de gegevenskaart, 
— het uitwerken van de beschermingsregels voor de gegevens 
om systemen te ontwikkelen gesteund op de intelligente ken-
Nr. C 355/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
nis, door beroep te doen op bevredigende oplossingen van 
sommige problemen in verband met aspecten van de gegevens­
verwerking van de zieken in protocols van interconnectie met 
open systemen, 
— de bevordering van bijkomende onderzoeken om netten met 
gegevensbescherming op grote schaal op punt te stellen. Deze 
aspecten omvatten het in crypte omzetten, het adresseren, de 
authentificatie van de uitzender, de authentificatie van de 
ontvanger, het bericht van uitzending, het bericht van ont­
vangst, de verwijdering van vergissingen, het onuitwisbare 
onderzoek van informatiesporen, 
— de bepaling van de meest geschikte algorithmen om voorver-
melde problemen op te lossen, 
— de bijdrage aan de latere ontwikkeling van de protocols met 
open systeem, om aan de beschermingsimperatieven van de 
medische gegevens te beantwoorden. 
5. BIOMEDISCHE HULPEXPERTSYSTEMEN 
Omschrijving 
De hulpexpertsystemen — een combinatie bevattend tussen com­
puters en beheerkennis — vormen een tak van expertsystemen 
met veelbelovende ontwikkelingen en de hulpsystemen bij de 
beslissing staan op het punt de vereiste hulpsoftware te scheppen 
voor een nieuw type van informaticasysteem. 
De hulpsystemen bij de beslissing werden op punt gesteld binnen 
het kader van de sector van gegevensverwerking, dankzij de 
praktische beperkingen van de gegevensverwerking, wanneer het 
erom gaat het oplossen van complexe problemen in de werkelijke 
organisaties zoals ziekenhuizen of nationale gezondheidsorgani­
saties te vergemakkelijken. De technologie van de expertsystemen 
geeft een zeer onafhankelijke evolutie weer, die zich ontwikkeld 
heeft in de laboratoria voor informaticaonderzoek ingevolge de 
beperkingen van de klassieke informatietechnieken wanneer het 
gaat om ingewikkelde problemen op te lossen die de mens niet 
aankan. 
Deze twee afzonderlijke evoluties kunnen nu verenigd worden, 
ten einde een uitgebreid gamma van belangrijke praktische pro­
blemen op te lossen. 
Doelstelling 
De doelstelling van dit deel is de mogelijkheden te evalueren van 
hulpexpertbasissen in het kader van de gezondheidszorgen en de 
gemeenschappelijke functionele specificaties te bepalen die de 
voorafgaandelijke voorwaarden vormen voor het tot stand komen 
en de ontwikkeling van een competitieve Europese markt in een 
veelbelovend domein. 
Omvang van de werken 
Ten einde hierboven vermelde doelstelling te bereiken, moet het 
werk volgende etappes omvatten: 
5.1. Systemen gebaseerd op de kennis en biomedische expert­
systemen 
Doelstelling 
Welke ook de snelheid en het succes van de vooruitgang van 
expertsystemen in de geneeskunde mogen zijn, de impact die men 
nu reeds waarneemt voor de standaardprodukten van de medische 
informatie gaande van gespecialiseerde systemen om te komen 
tot informatiesystemen op het vlak van een volledig ziekenhuis 
is reeds zeer opmerkelijk en zou zelfs — in een bredere zin — 
belangrijker kunnen zijn dan de verzekering van de kwaliteit van 
de medische zorgen. Dit geldt eveneens voor het effekt op de 
biomedische informatie. De expertsystemen kunnen de kwaliteit van medische acties ver­
hogen door de diagnosestiptheid te verbeteren en door geïndivi­
dualiseerde en meer specifieke adviezen voor de medische behan­
delingen te bekomen. De expertsystemen kunnen eveneens bijdra­
gen tot de controle van de zorgenkosten vermits: 
— het aantal vergissingen verminderd wordt waardoor de pro­
blemen op doeltreffende wijze kunnen behandeld worden, 
— het diagnoseproces verkort of vereenvoudigd wordt vanuit 
logistiek standpunt (in die zin dat het minder afhankelijk is 
van andere instellingen), 
— de naar de patiënt gerichte expertsystemen zullen een doeltref­
fender handeling toelaten van patiënten die lijden aan chroni­
sche ziekten. 
Doelstelling 
De doelstellingen van onderhavig werk bestaan erin de impera­
tieven en de mogelijkheden met betrekking tot de expertsystemen 
te bepalen gebaseerd op de kennis in het domein van de medische 
zorgen en aanverwante onderzoeken. 
Omvang van de werken 
De taak bestaat erin de haalbaarheid van een Europese samenwer­
king voor de ontwikkeling van de middelen van artificiële intel­
ligentie te bestuderen en aan te wijzen, met het oog op de 
gezondheidszorgen en aanverwante onderzoeken. Ten einde de 
omvang van het werk te beperken, stelt men voor dit aanvankelijk 
te beperken tot de zogenaamde medische problemen zoals dia­
betes. Gelegenheidssamenwerking zou een basis kunnen vormen 
voor een soortgelijk initiatief. Deze ervaring zou het scheppen 
van een imperische basis mogelijk kunnen maken met het oog op 
een evaluatie van later uit te voeren werken en gericht op het 
in gemeenschap brengen van de diagnosemiddelen en andere 
elementen van de gezondheidszorgen. Meer bepaald zou men 
kunnen verwachten dat het effect van deze evolutie op de kwaliteit 
en de controle van gezondheidszorgen steeds duidelijker zal wor­
den. De voornaamste taken zouden volgende punten omvatten: 
— de bepaling van een kader voor de expertsystemen in de 
geneeskunde, 
— de analyse van de doelstelling van de kennissen, 
— de analyse van medische redenering, 
— de analyse van de interfaces, 
— de interacties tussen het expertsysteem en andere systeem­
types. 
Het kader voor expertsystemen in de genees­
kunde 
De domeinen van de geneeskunde en van de gezondheidszorgen 
waarvoor de toepassing van de expertsystemen mogelijk is, zullen 
moeten geïdentificeerd worden met een analyse van de eventuele 
voorwaarden voor hun doeltreffend gebruik. 
Voorstelling van de kennis 
De gebruikte kennistypes voor de gezondheidszorgen moeten 
geanalyseerd worden en de wijze waarop de klassieke technieken 
en de artificiële intelligentie deze kennis op complete wijze kunnen 
verzamelen, moeten worden bestudeerd. 
Medische redenering 
De verschillende gebruikte types van expertsystemen voor ge­
zondheidszorgen (diagnose, beschrijving van de mogelijke scena-
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/23 
rio's, planificaties) met hun respectievelijke architecturen moeten 
geanalyseerd worden, waarbij de aandacht toegespitst wordt op 
de procedureaspecten en waarvan men veronderstelt dat ze zullen 
ontstaan na de kennis. 
Interfaces 
Uitgaande van een analyse van de gebruikte bestaande interfaces 
in het expertsysteem, zou het passend zijn de karakteristieken te 
bestuderen die de interfaces van de expertsystemen voor de vol­
gende generaties zouden aantonen, waarbij de aandacht tegelij­
kertijd op de natuurlijke talen en op de grafieken gericht wordt. 
Interactie 
De reeds bestaande systeemtypes in een informatiesysteem (syste­
men die de beslissing vergemakkelijken, mathematische modellen 
en statistische programma's) die een interactie zouden tot stand 
brengen met de expertsystemen, zullen worden geanalyseerd, 
evenals het interactietype. De gegevensbasis en, meer bepaald, 
deze die een interface van universele relatie vertonen, zullen 
eveneens in overweging worden genomen. 
5.2. Gespecialiseerde middelen voor computertaal 
Omschrijving 
Men stelt voor de haalbaarheid van een macrotaai voor de 
gezondheidszorgen te bestuderen, dit wil zeggen, een taal geba­
seerd op de algemene omgangstaal maar die de speciale ka­
rakteristieken vertoont die haar gebruik voor de gezondheids­
zorgen en onvereenstemmend onderzoek zou vergemakkelijken. 
Doelstellingen 
Het nut, de ontwikkelingssnelheid en het opnemen van de toe­
passingen van medische communicatiesystemen zouden aanzien­
lijk verbeterd worden indien er een informaticataal zou bestaan 
die de nomenclatures en de gebruikte classificatieschema's kon 
verwerken, evenals hun latere ontwikkeling: meta-informatie als 
zijnde een middel voor integratie. De doelstelling van dit werk is 
het onderzoek van de opties voor de informaticataal mogelijk te 
maken voor de ontvangsten, het gebruik van toepassingssoftware 
in termen van medische metagegevens en van de organisatie 
van de gezondheid en hun contextuele verhoudingen (sematiek) 
evenals de syntax (modellen van semantische gegevens). 
Omvang van het werk 
Het werk zal moeten gebaseerd zijn op het programma ESPRIT en 
op de vooruitgangen, in verhouding met dezelfde doelstellingen, 
verwezenlijkt in andere landen. Deze experimenteerfase zou de 
kansen op succes en de geschiktheid van dit soort initiatieven 
helpen belichten. Dit werk zou eveneens een zekere studie van 
modellen van semantische gegevens voor de ontwikkeling van 
medische gegevensbasissen kunnen omvatten. 
5.3. Verwerkingsimperatieven voor speciale informaties 
Omschrijving 
De gezondheidszorgen en aanverwante onderzoekswerken verei­
sen zeer dikwijls de verwerking van beeld of andere problemen 
die een buitengewone hoge inzet van de computer vereisen. Al­
hoewel er een bepaald aantal Europese programma's bestaat 
in Verband met de processors of nieuwe supercomputers, zijn 
bijkomende onderzoekswerken en andere ontwikkelingen nodig 
die het mogelijk zouden maken een toepassing te vinden voor de 
problemen van de gezondheidszorgen en voor de aanverwante 
onderzoeksdomeinen en, meer bepaald, voor de biotechnologie. De verwerking in reële tijd en tegen grote snelheid van de medi­
sche informaties is vereist in verschillende domeinen en omvat: 
— de beeldverwerking ('), 
— de stemverwerking, 
— de modellering in reële tijd en in grotere reële tijd, 
— de ontwikkeling van de neuromusculaire prothesen, 
— het netbeheer. 
Onder de verbeteringen die de verwerking in reële tijd tegen 
grote snelheid zou kunnen betekenen voor het biotechnologisch 
onderzoek, kan men vermelden: 
— een substantiële verhoging van de kwaliteit van de op het 
scherm afgebeelde informatie; 
— de herhaling van veelvuldige iteratieve berekeningen voor de 
geldigmakende informatische modellering van de proteïnes. 
Doelstelling 
Men stelt een onderzoek voor van de opties en de vergelijkbare 
voordelen van gespecialiseerde supercomputers, die te gebruiken 
zijn in het domein van de gezondheidszorgen en het biotechnolo­
gisch onderzoek (dit betekent niet dat andere toepassingsdomei­
nen geen gelijkaardige bijzondere eisen kunnen stellen). Meer 
bepaald, zal dit werk tegelijkertijd een studie zijn van de zeer 
ontwikkelde integratiecomputers voor biomedisch gebruik. 
Omvang van het werk 
Onderhavig werk zou de conceptie en de imperatieven voor zijn 
ontwikkeling moeten omvatten, evenals de evaluatie van het 
potentieel toepassingsdomein van de MBI en van de andere 
domeinen of gelijkaardige noden. 
Dit werk kan steunen op de onderzoekswerken uitgevoerd in het 
kader van ESPRIT en de nationale programma's in deze sector, 
evenals op de ervaring van andere landen die in hetzelfde domein 
werken. 
5.4. Interfaces mens/computer 
Omschrijving 
Vermits de informatieverwerkingssystemen de inbreng van gege­
vens afkomstig van medisch personeel of andere vereist, moet 
men veel aandacht besteden aan de ontwikkeling van de interface 
met de gebruiker. 
Meer bepaald, bestaat er een dringende noodzaak om een duidelij­
ke demonstratie te geven van de mogelijkheid waarover de ge­
bruikers die de gegevens moeten inbrengen, beschikken om deze 
systemen zo voordelig mogelijk te gebruiken. 
Doelstelling 
De bepaling van de Europese normen en hun haalbaarheid verei­
sen een bijzondere inspanning, wat de doelstelling is van het hier 
bepaalde werk. 
Omvang van het werk 
De algemene mogelijkheden van toepassing vereisen een zo groot 
mogelijke harmonisatie van de menselijke interface, welke ook 
de bijzondere medische toepassing moge zijn. Deze ontwikkeling 
moet rekening houden met de speciale werkvoorwaarden van 
de geneesheren, evenals met de eisen voor een doeltreffende 
bescherming van de gegevens. 
(*) De medische scanning vormt ongeveer 11% van de wereld­
markt van de beeldverwerking. De toepassingen die een snelle 
ontwikkeling kennen, gaan van de dynamische vorming van 
hartbeelden tot de analyse van breuken en het gebruik van 
informaties afkomstig van biodetectors. 
Nr. C 355/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
5.5. Soepele interferentiesystemen met open architectuur 
Omschrijving 
Het gebruik van de informatietechniek voor de geneesheren zal 
in grote mate beïnvloed worden door de toekomstige ontwik­
kelingen van de artificiële intelligentie, die de mogelijkheid zullen 
vereisen grafieken met grote snelheid te scheppen en interferen­
tiebehandelingen uit te voeren in een vorm die toegankelijk is 
voor een groot aantal geneesheren. Praktisch gezien echter bete­
kenen de huidige ontwikkelingen slechts een beperkt nut vermits 
ze noch de integratie met de aspecten van de dagelijkse routine­
systemen, zoals de gegevensbasissen van de patiënten, noch de 
interconnectie, noch de overdrachtmogelijkheid mogelijk maken. 
Ten einde hun potentieel nut te concretiseren, zou de artificiële 
intelligentie, als deel van een geïntegreerd concept, een hulprol 
moeten spelen bij het uitvoeren van het dagelijks werk. 
Doelstelling 
De doelstelling van het werk in dit domein is het ontwerpen van 
een soepel interferentiesysteem met open architectuur, evenals de 
studie van deze mogelijkheden in verhouding tot de vereiste 
technische karakteristieken om de doeltreffendheid en de aanpas­
sing aan de noden van de gebruikers te verzekeren. 
Omvang van het werk 
Het werk zou de bepaling van een functioneel systeem op hoog 
niveau moeten omvatten dat, dankzij de ingelijfde expertise, snel 
en zonder dubbelzinnigheid een interface met de functies van de 
verschillende systemen, vertrekkende van de verschillende posities 
in het systeem, moet verzekeren. Meer bepaald bestaat het werk 
in het analyseren en evalueren van de eisen in verhouding met de 
conceptie van een interactief expertnet, waarin iedere expert 
dezelfde begingegevens zou ontvangen en de tijdens de consultatie 
ontvangen boodschap zou behandelen. Een latere ontwikkeling 
zou een plaatselijk verdeeld expertsysteem omvatten, aangesloten 
via een plaatselijk netwerk van een computer, met parallelle 
verwerkingsfaciliteiten. 
6. BIOMEDISCHE INSTRUMENTATIE EN ONDER­
ZOEKSMIDDELEN 
Omschrijving 
De biomedische instrumentatie is een van de sleutelfactoren voor 
de vooruitgang in MBI en is heel belangrijk voor de latere 
ontwikkelingen. De technologie van de informatie verwerkt in 
de instrumenten vertegenwoordigt de enige belangrijke factor 
van de explosieve vooruitgang verwezenlijkt door het medisch 
onderzoek. Het toenemend belang van de vooruitgang, samen 
met alle technische sectoren, met inbegrip, meer in het bijzonder, 
van de vooruitgang van de technologie van de informatie, van de 
telecommunicaties en van de radio, zouden zich normaal gezien 
moeten blijven ontwikkelen in de loop van de komende decennia. 
Terwijl de Europese wetenschappers zich situeren op een hoog 
internationaal niveau, is de produktiviteit van hun werken klei­
ner, dit wil zeggen dat er veel tijd besteed wordt alvorens men 
tot een resultaat komt. Anders gezegd, het is de produktiviteit 
van het Europese onderzoeks- en ontwikkelingswerk en niet de 
kwaliteit die deficiënt is in vergelijking met andere ontwikkelings­
landen. Dit is te wijten, in grote mate, aan de onvoldoende 
verwezenlijkte vooruitgang op het vlak van medische in­
strumentatie en op het vlak van de integratie van de technologie 
van de informatie. 
Het welslagen van de Gemeenschap wat betreft de aanpassing 
op het geschikte tijdstip van de beschouwingen en de doelstellin­
gen aan de technologische vooruitgang zou doorslaggevend moe­
ten zijn wat betreft de rentabiliteit van de gezondheidszorgen, 
evenals voor het concurrentieel karakter op internationaal niveau, 
de overeenstemmende uitrustingen en diensten. 6.1. Geïntegreerd biomedisch laboratorium 
Doelstelling 
De beoogde doelstelling is de studie van de opties die aanzienlijke 
verbeteringen mogelijk maken in de produktiviteit van het onder­
zoeks- en ontwikkelingswerk, voor de gezondheidszorgen en de 
aanverwante technische werken, dankzij een inspanning gericht 
op de biomedische instrumenten en waarbij men, meer in bijzon­
der, refereert naar de rol van de MBI. Het bijzonder concept 
dat hier bestudeerd moet worden is dat van het geïntegreerd 
biomedisch laboratorium. 
De systematische ontwikkeling van de MBI toegepast op de 
biomedische laboratoriumactiviteiten zou kunnen zorgen voor de 
verwezenlijking van geïntegreerde biomedische laboratoria, wat 
een aanzienlijke verbetering van economische prestaties mogelijk 
maakt, van de kwaliteit, van de flexibiliteit, van de betrouwbaar­
heid en van de medische onderzoekssnelheid, anders gezegd, het 
zou een beslissende invloed kunnen hebben op de produktiviteit 
van het onderzoeks- en ontwikkelingswerk in deze sector. 
Omvang van de werken 
De onderzoeken in verband met een geïntegreerd biomedisch 
laboratorium zouden moeten omvatten: 
— de geïntegreerde maat van de biomedische variabelen in vitro 
en hun interpretatie, 
— de detectoren in vivo voor de diagnoses en de therapie, 
— de interpretatie van de gegevens en de beelden, 
— de geïnformatiseerde scanning, 
— de beeldvorming door magnetische resonantie MRI, 
— de endoscopie en, meer bepaald, de video-endoscopie, 
— het opslaan in archieven van beelden en van communica­
tiesystemen (PACS), 
— de biochemische analyses, 
— het opstellen van genkaarten, 
— de karakterisatie van proteïnes, 
— de analyse van cellen. 
Het resultaat zou moeten leiden tot duidelijke aanduidingen 
wat betreft de vergelijkbare voordelen van het concept van een 
geïntegreerd biomedisch laboratorium in vergelijking met andere 
opties die een vooruitstrevende oplossing voorstellen wat betreft 
de instrumentatieproblemen. Anderzijds zouden, dankzij dit 
werk, de concepten van inwerkingstelling kunnen gedefinieerd 
worden, evenals een karakterisatie van de overeenstemmende 
technologische werken, waarbij de in aanmerking komende 
sleutelfactoren in overweging moeten genomen worden. 
6.2. Basissen van biomedische kennis 
Omschrijving 
De complexiteit en het volume van de biomedische en biotech-
nologische informaties is aanzienlijk en neemt heel snel toe. 
Tienduizenden genen controleren vitale processen, 3 miljard 
ADN-eenheden vormen het menselijk genoom. Met de gewone 
technieken zou de beschrijving van de sequenties van deze 
3 miljard eenheden 3 000 manjaren in beslag nemen. Doch auto­
matische machines die ADN-sequenties kunnen opstellen worden 
ontwikkeld en zouden de oprichtingskosten van de sequentie van 
een gen tot een deel van een Ecu kunnen herleiden in het komende 
decennium. 
Gelijkaardige vooruitgangen werden geboekt bij de analyse van 
andere biologische elementen en in het medisch en therapeutisch 
werk op moleculair niveau. Doch, de vooruitgang hangt groten­
deels af van het doeltreffend beheer van de aldus verworven 
informaties. Ook in dit geval vormt de conceptie en de ontwikke­
ling van de basissen van biomedische kennis een essentieel onder­
deel. 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 355/25 
Doelstelling 
De doelstelling bestaat erin de alternatieve oplossingen voor het 
beheer van biomedische informatiesystemen te bepalen en te 
evalueren ter voorkoming van hun overbelasting. Dit vereist de 
snelle opslag en de verdeling van de informatie uit medische 
farmaceutische middens en uit genetisch onderzoek. 
Omvang van het werk 
Het informatiesysteem en bijgevolg de overeenstemmende ba­
sissen van kennis moeten een hulp bieden voor het genetisch en 
het biotechnologisch onderzoek, eveneens voor de ontwikkeling 
van farmaceutische produkten, van het medisch onderzoek en 
van de medische zorgen. Dit is noodzakelijk omdat steeds meer 
diagnoses en therapieën gebaseerd op het begrip van de genetische 
en biomoleculaire processen gesteund zijn. 
Onderhavig werk strekt zich aanvankelijk uit tot een doeltref­
fende verwerving van de informatie, tot de organisatie, het onder­
houd, het onderzoek, de toegang tot de gegevens voor de biotech-
nologische gebruiken, de farmaceutische en de medische toe­
passingen. 
Het resultaat van het onderzoekend werk zou moeten aangewend 
worden voor de bepaling en de evaluatie van de opties voor 
een economisch en doeltreffend beheer van de genetische en 
biomoleculaire informaties. 
6.3. Automatische totstandkoming van de ADN-sequenties 
Omschrijving 
Vooruitgang op biotechnologisch vlak heeft geleid tot nieuwe 
technieken van diagnoses, behandeling en voorkoming van ziek­
tes. De meeste — of het nu gaat over nieuwe inentingen gebaseerd 
op een nieuwe combinatie van ADN of over het scheppen van 
therapeutische proteïnes voor de kankerbestrijding of voor hart­
ziektes — hangen af van de snelle en economische totstandkoming 
van ADN-sequenties. 
Tijdens het laatste decennium nam de snelheid waartegen men de 
ADN-sequenties kon tot sand brengen toe tot meerdere duizenden 
nucleotides per dag. Amerikaanse en Japanse ploegen hielden 
zich bezig met de ontwikkeling van automatische toestellen voor 
het opstellen van ADN-sequenties, die de-snelheid in verschillende 
ordes van grootte zullen doen toenemen, waarmee de kostprijs 
van het werk vermindert. 
Doelstelling 
De doelstelling tijdens de experimenteerfase kon het onderzoek 
zijn van de opties voor de Europese coöperatie, met het oog op 
de ontwikkeling van de automatische totstandkoming van ADN-
sequenties. Het accent dat meer bepaald gelegd wordt op de 
toepassing van geperfektioneerde CIM-technieken zou een ver­
hoogde produktiviteit, evenals een toenemende betrouwbaarheid 
van de resultaten, moeten mogelijk maken. Dit resultaat kan 
bereikt worden in nauwe samenwerking met de biologische vor­
sers die zich reeds bezig houden met het BAP-programma, dat 
de verbetering van de technieken voor de totstandkoming van 
sequenties omvat. 
Omvang van het werk 
Het werk zou de systematische evaluatie van de imperatieven en 
de technologische opties moeten omvatten met het oog op de 
automatische totstandkoming van ADN-sequenties. 
6.4. Automatische analysator/synthetisator van proteïnes 
Omschrijving 
Behalve ADN bestaat er een uitgebreid gamma biomoleculen die 
een belangrijke rol spelen in de geneeskunde en in de biologie. 
De problemen die de analyse van de structuren en de synthese op 
gecontroleerde wijze met zich brengen zijn van het allergrootste 
belang voor de therapieën op moleculair niveau. Doelstelling 
De beoogde doelstelling is de ontwikkeling van een benadering 
die een automatische analyse van de proteïnes en de combinatie 
met de synthese van de proteïnes mogelijk maakt. 
Omvang van het werk 
Het doel van het hier voorziene onderzoekswerk zou eveneens 
de eisen op medisch farmaceutisch en biotechnologisch vlak 
betreffende de analyse en de synthese van de proteïnes moeten 
omvatten. Dit werk moet voornamelijk een beroep doen op de 
mogelijkheden die door de MBI en OM geboden worden. 
7. NIET-TECHNOLOGISCHE FACTOREN 
De oriëntatie van de technologische inspanningen naar de be­
vrediging van socio-economische noden impliceert dat men de 
context waarbinnen deze technologie toegepast wordt in acht 
moet nemen. Een optimaal gebruik van de bronnen impliceert 
bovendien, dat de organisatie- en beheerproblemen eveneens in 
acht genomen worden. De politieke aard van de spitstechnologie 
vereist dat zelfs in het stadium van het precompetitieve onder-
zoeks- en ontwikkelingswerk deze aspecten geëvalueerd worden 
en dat men rekening houdt met hun implicatie. 
Dit deel van de experimenteerfase is besteed aan de analyse en 
de evaluatie van bepaalde niet-technische faktoren die dit initiatief 
in een bredere context dan de aanverwante activiteiten situeert. 
7.1. Studie van de mogelijkheden tot een nauwere samenwerking 
tussen nationale programma's 
Er werden reeds aanzienlijke inspanningen geleverd in Europa en 
er werd reeds goed werk verwezenlijkt. Niettemin bestaat er 
ingevolge de meer nationale gerichtheid van de activiteiten een 
groot aantal overbodige werken en de synergiemogelijkheden 
blijven dikwijls onbenut. 
De studie voorgesteld als onderdeel van de experimenteerfase is 
gericht op het op punt stellen van de maatregelen die de bestaande 
acteurs in de mogelijkheid stellen de overeenstemmende activitei­
ten te identificeren en een samenwerking tot stand te brengen 
wanneer dit vereist is. De studie en de consultatie zouden eveneens 
de formulering van aanbevelingen moeten omvatten om de ge­
meenschappelijke uitbating van de resultaten en de overdracht 
van technologieën te vergemakkelijken. 
7.2. Studie van de functionele specificaties, van de normalisatie 
en van de toekenningsmethodes 
Het probleem om de aangenomen functionele specificaties en 
een minimale normalisatie te bekomen voor het gebruik van de 
technologie van de informatie en de telecommunicatie in het 
domein van de gezondsheidszorg en het overeenstemmend onder­
zoek wordt ingewikkelder omwille van de noodzaak de inspan­
ningen van deze organisatie geconcentreerd op de gezondheids­
zorg te combineren met andere die georiënteerd zijn naar tech­
nieken van de informatie en telecommunicaties. Het zoeken naar 
oplossingen voor de MBI-problematiek kan dus gebaseerd wor­
den op bestaande normalisatie-instellingen.Ten einde een doel­
treffende benadering te verwezenlijken en rekening houdend met 
de verschillende nationaliteiten en veelvuldige organisaties die 
reeds bedrijvig zijn op dit vlak, wordt voorgesteld een lijst op 
te stellen van de normalisatiemethodes, de specificaties en de 
toekenningen die in Europa gebruikt worden, evenals op inter­
nationaal vlak. 
Dankzij dit werk zou men een aanbeveling kunnen uitwerken 
voor een optimale oplossing met het oog op het beantwoorden 
aan de toekomstige eisen op het vlak van normalisatie, specificatie 
en toekenning in Europa. 
7.3. Onderzoek van het wettelijk en reglementair kader van 
toepassing op de MBI 
Het gebruik van de technologie van de informatie en van de 
telecommunicaties voor de gezondheidszorg impliceert wettelijke 
Nr. C 355/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
en reglementaire maatregelen om de bescherming van patiën­
tenbelangen evenals het handelsbelang van dienstverleners en de 
gebruikers te verzekeren. 
Ten einde te voorkomen dat er nieuwe interne grenzen binnen 
de Gemeenschap zouden ontstaan, is het noodzakelijk een inspan­
ning te leveren gericht naar de definitie van de gemeenschappe­
lijke regels en voorwaarden voor het toepassen van de MBI. 
Het vertrekpunt van deze actie zou de analyse van de bestaande 
regelingen en wetgevingen kunnen zijn die het gebruik en de 
toepassing van MBI zou bepalen. Dankzij het werk zou een 
omschrijving van de uit te werken opties en maatregelen kunnen 
omlijnd worden om een harmonieuze ontwikkeling van de re­
glementaire omgeving voor de toepassingen van MBI in Europa 
te vergemakkelijken. 
7.4. Economische evaluatie van het potentieel van de MBI voor 
de gezondheidszorg en het medisch onderzoek 
Naast de kwalitatieve vooruitgang biedt MBI voor de gezond­
heidszorg het potentiële voordeel van kostenbeperking, en dit 
mag beschouwd worden als zijnde de belangrijkste bijdrage. 
Doch, de verhoudingen tussen de doeltreffendheid van een tech­
nologie of een dienst en het effect op de verbetering van rentabili­
teit zijn niet rechtstreeks. Deze hangen af van een groot aantal 
factoren en voorwaarden die men in aanmerking moet nemen. 
Men stelt bijgevolg voor, tot een evaluatie over te gaan van de economische impact van de MBI op de gezondheidszorg en op 
de hulpdiensten, meer bepaald het biomedisch onderzoek. Het 
resultaat van dit werk zou een beter inzicht moeten geven in de 
economishe factoren van de informatie in verhouding met de 
gezondheidszorg en zou een aanwijzing moeten geven over de 
wijze waarop MBI de beste bijdrage kan leveren voor verbete­
ringen van rentabiliteit en het geheel van het systeem. 
7.5. Evaluatie van speciale eisen volgens gespecialiseerde oplei­
ding en opties om aan deze noden tegemoet te komen 
Ten einde de mogelijkheden ontstaan door technologische voor­
uitgang uit te baten, is een gespecialiseerde opleiding uiterst 
belangrijk. Het professioneel personeel ter plaatse heeft normaal 
gezien een opleiding van een tiental jaren gekregen, en zelfs toen 
was deze opleiding niet noodzakelijkerwijze up to date. Het 
onderricht aan volwassenen en hun opleiding zal vanzelfsprekend 
aanzienlijke investeringen vereisen, maar in de domeinen met een 
zeer snelle evolutie, zoals het geval met de MBI, zullen speciale 
inspanningen vereist zijn ten einde de overdrachtsmoeilijkheden 
van de kennis en de technologie te overbruggen. 
Het voorgesteld werk dat deel uitmaakt van de experimenteerfase 
omvat een evaluatie van de imperatieven en de ontwikkeling van 
een schema voor een gespecialiseerde beroepsopleiding, die erop 
gericht is de vorsers en de gebruikers vertrouwd te maken met 
de mogelijkheden van de geavanceerde MBI.