betreffende het door de Europese Unie in het ACS-EU-Comité van Ambassadeurs in te nemen standpunt inzake de goedkeuring van een besluit om op grond van artikel 95, lid 4, van de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst overgangsmaatregelen vast te stellen

TOELICHTING

1.Onderwerp van het voorstel

Het onderhavige besluit van de Commissie betreft een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het door de Unie in het ACS-EU-Comité van Ambassadeurs in te nemen standpunt inzake de goedkeuring van overgangsmaatregelen overeenkomstig artikel 95, lid 4, van de Partnerschapsovereenkomst tussen de EU en de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS), die op 23 juni 2000 te Cotonou werd ondertekend (“de partnerschapsovereenkomst van Cotonou”). De Commissie stelt voor de toepassing van alle bepalingen van de partnerschapsovereenkomst van Cotonou te verlengen tot 31 december 2020, of tot de inwerkingtreding van de nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de Unie en de ACS-staten, als dat eerder is.

2.Achtergrond van het voorstel

2.1.De partnerschapsovereenkomst van Cotonou

Sinds 2000 vormt de partnerschapsovereenkomst van Cotonou het kader voor de betrekkingen van de EU met 79 ACS-landen. De overeenkomst werd gesloten voor een periode van 20 jaar, van 1 maart 2000 tot 29 februari 2020, en werd vervolgens in 2005 en 2010 herzien.

De overeenkomst loopt af op 29 februari 2020. De onderhandelingen over een nieuwe ACS-EU-partnerschapsovereenkomst zijn in september 2018 van start gegaan en zijn momenteel gaande. Het is evenwel duidelijk geworden dat die onderhandelingen niet vóór de eerder genoemde vervaldatum zullen uitmonden in een nieuwe overeenkomst. Daardoor zou een vacuüm ontstaan in de EU-ACS-betrekkingen, wat moet worden voorkomen.

2.2.De ACS-EU-Raad van Ministers

De ACS-EU-Raad van Ministers is een orgaan op ministerieel niveau dat bij de overeenkomst is opgericht (artikel 15 van de partnerschapsovereenkomst van Cotonou). De Raad van Ministers bestaat uit leden van de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie enerzijds, en een lid van de regering van elke ACS-staat anderzijds. De Raad van Ministers heeft onder meer de taak om besluiten te nemen die noodzakelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de overeenkomst. De Raad van Ministers neemt zijn besluiten bij overeenstemming tussen de partijen. Besluiten van de Raad van Ministers zijn slechts geldig indien i) ten minste de helft van de leden van de Raad van de Europese Unie (d.w.z. 14 ministers van de EU-lidstaten), ii) één lid van de Commissie en iii) twee derden van de leden die de regeringen van de ACS-staten vertegenwoordigen (d.w.z. regeringsleden uit 55 verschillende ACS-staten), aanwezig zijn.

2.3.Overgangsmaatregelen

In artikel 95, lid 4, tweede alinea, van de partnerschapsovereenkomst van Cotonou staat: “De Raad van Ministers stelt eventueel de overgangsmaatregelen vast die met betrekking tot de gewijzigde bepalingen nodig zijn totdat deze in werking treden.” Overgangsmaatregelen kunnen dus worden gebruikt om de partnerschapsovereenkomst geheel of gedeeltelijk te verlengen tot de datum van toepassing van de nieuwe overeenkomst (voorlopige toepassing of inwerkingtreding). Deze overgangsmaatregelen moeten daarom op tijd worden vastgesteld om een politiek, institutioneel en juridisch vacuüm in de ACS-EU-betrekkingen te voorkomen.

Aangezien de nieuwe overeenkomst niet in werking zal treden vóór het verstrijken van het bestaande wettelijke kader, moeten er met het oog op de juridische, politieke en institutionele continuïteit overgangsmaatregelen worden vastgesteld om de toepassing van de huidige overeenkomst te verlengen.

2.4.De goedkeuring van overgangsmaatregelen door het ACS-EU-Comité van Ambassadeurs

Overeenkomstig artikel 95, lid 4, van de overeenkomst moet het besluit over overgangsmaatregelen worden genomen door de ACS-EU-Raad van Ministers. De Raad van Ministers kan op grond van artikel 15, lid 4, van de overeenkomst evenwel bevoegdheden delegeren aan het Comité van Ambassadeurs. Op 23 mei 2019 heeft de Raad van Ministers de bevoegdheid tot het nemen van een besluit over overgangsmaatregelen overgedragen aan het Comité van Ambassadeurs. Krachtens artikel 16, lid 2, van de overeenkomst kan het Comité van Ambassadeurs besluiten nemen die bindend zijn voor de partijen binnen het mandaat dat door de Raad van Ministers aan het Comité is gegeven.

Volgens zijn reglement van orde komt het Comité van Ambassadeurs regelmatig bijeen, met name om de zittingen van de Raad voor te bereiden, en bij elke andere noodzakelijk geachte gelegenheid, op verzoek van een van de partijen. Dankzij deze flexibiliteit kan het Comité van Ambassadeurs ervoor zorgen dat het besluit over de overgangsmaatregelen tijdig - uiterlijk in januari 2020 - wordt vastgesteld.

Het ACS-EU-Comité van Ambassadeurs moet dus tijdens een van zijn vergaderingen het besluit over overgangsmaatregelen goedkeuren. Dit besluit dient tot verlenging van de toepassing van de bepalingen van de partnerschapsovereenkomst van Cotonou (“de beoogde handeling”), zoals bedoeld in artikel 95, lid 4, van deze overeenkomst.

De beoogde handeling strekt tot verlenging van de toepassing van de partnerschapsovereenkomst van Cotonou, in haar geheel, tot 31 december 2020 of tot de voorlopige toepassing van de nieuwe partnerschapsovereenkomst, als dat eerder is.

3.Namens de Unie in te nemen standpunt

In het besluit over de overgangsmaatregelen moet worden bepaald i) welke delen van de overeenkomst tijdens de overgangsperiode van toepassing blijven en ii) tot wanneer de overgangsmaatregelen van toepassing zijn. De Commissie stelt voor de huidige overeenkomst te verlengen tot 31 december 2020, tenzij de nieuwe overeenkomst vóór die datum in werking treedt of wordt toegepast. De voorgestelde datum, 31 december 2020, valt samen met de datum waarop het huidige meerjarig financieel kader en het elfde Europees Ontwikkelingsfonds verstrijken.