Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Beschikking van 19 december 1996 houdende goedkeuring van een actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap ('Douane 2000')"(1)

(1999/C 138/01)

De Raad heeft op 11 december 1998, overeenkomstig artikel 100 A van het EG-Verdrag, besloten om het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 12 maart 1999 goedgekeurd; rapporteur was de heer Giesecke.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 362e zitting (vergadering van 24 maart 1999) het volgende advies uitgebracht, dat met 72 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Met het oog op de voltooiing van de interne markt, de inwerkingtreding van het EU-Verdrag en de uitbreiding van de Gemeenschap hebben Europees Parlement en Raad op 19 december 1996 een actieprogramma voor de douanediensten van de Gemeenschap ("Douane 2000") vastgesteld. Doelstellingen van het programma zijn onder meer:

- de douanebehandeling te versnellen in het licht van het snel groeiende grensoverschrijdende goederenverkeer;

- de financiële belangen van de Gemeenschap beter te beschermen; en

- het optreden van de douanediensten in de gehele Gemeenschap te uniformeren(2).

1.2. De in dit verband vastgestelde maatregelen hadden betrekking op:

- efficiënte, transparante en eenvormige omzetting en uitvoering van het Gemeenschapsrecht aan iedere EG-douanepost;

- verbetering van de werkmethoden en van de gemeenschappelijke opleidingsmaatregelen in het kader van het programma Matthaeus;

- verbetering van informatieverstrekking aan en communicatie met de aangevers uit de EU-lidstaten;

- toezicht van "monitoring-groepen" op de toepassing van douaneprocedures en -controles; en

- totstandbrenging van een internationaal milieu waardoor de samenwerking met de toetredingskandidaten en de geassocieerde landen wordt vergemakkelijkt en waarin bovendien de buitengrenzen beter worden gecontroleerd(3).

1.3. Overeenkomstig de Beschikking deed de Commissie op 24 juli 1998, dus minder dan anderhalf jaar na het feitelijke begin van het programma, Europees Parlement en Raad een tussentijds verslag over de uitvoering van "Douane 2000" toekomen(4).

1.4. Dat verslag was hoofdzakelijk gebaseerd op de waarneming van de monitoring-groepen en bevatte aanbevelingen voor de werkmethoden en de bijstelling van de voorschriften dienaangaande.

2. De door de Commissie voorgestelde wijzigingen

2.1. De Commissie stelt in het licht van het voorgaande voor, de Beschikking van 19 december 1996 te wijzigen resp. aan de veranderde behoeften aan te passen. In hoofdlijnen komen haar voorstellen erop neer dat:

2.2. de maatregelen voor werkmethoden, automatisering en (vervolg)opleiding van de douane-ambtenaren onder één enkel rechtsinstrument en één enkele begrotingslijn gaan vallen;

2.3. de looptijd van het programma met twee jaar, d.w.z. tot en met 31 december 2002, wordt verlengd;

2.4. Commissie en lidstaten ervoor zorgen dat nieuwe en goed functionerende systemen voor communicatie en informatie-uitwisseling, handboeken en gidsen komen;

2.5. zij tevens uitwisselingen van ambtenaren, alsook seminars voor hun ambtenaren organiseren;

2.6. het gehele programma wordt opengesteld voor de toetredingskandidaten in Midden- en Oost-Europa, alsook voor Cyprus en Malta; ook Turkije kan aan bepaalde EG-programma's deelnemen;

2.7. er een raadgevend comité wordt ingesteld, dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat en door de vertegenwoordiger van de Commissie wordt voorgezeten;

2.8. de Commissie Europees Parlement en Raad een tussentijds uitvoeringsverslag, alsook een mededeling betreffende de wenselijkheid van de voortzetting van het programma moet doen toekomen; deze verslagen zullen ter informatie aan het Comité worden toegezonden;

2.9. voor de uitvoering van dit programma gedurende het tijdvak van 1 januari 1996 tot en met 31 december 2002 is een bedrag van 136 miljoen ecu gereserveerd. Bijna de helft hiervan is voor de automatisering van het douanevervoer bestemd.

3. Opmerkingen

3.1. Het Comité schaarde zich in zijn advies van 13 september 1995(5) achter de doelstellingen van "Douane 2000" en is er dan ook mee ingenomen dat deze worden uitgevoerd. Bijgevolg steunt het de door de Commissie voorgestelde wijzigingen, die in wezen een logisch verlengde en de noodzakelijke uitwerking van het oorspronkelijke programma vormen.

3.2. Het kan zich vinden in het consequente standpunt dat de Commissie in de Toelichting inneemt: zij wil alle activiteiten in verband met het programma "onder één enkel rechtsinstrument en één enkele begrotingslijn (laten) vallen". De voorgestelde maatregelen hangen inhoudelijk zonder meer met elkaar samen, hetgeen de juridische en financiële koppeling niet alleen wettigt, maar zelfs noodzakelijk maakt. Bovendien kunnen de middelen op deze manier waarschijnlijk zo efficiënt mogelijk worden gebruikt.

3.3. Het Comité gaat ervan uit dat de loskoppeling van het IDA-budget niet betekent dat de beginselen van dat programma niet meer voor de maatregelen van Douane 2000 zouden gelden(6). Deze beginselen - zoveel mogelijk kostenefficiëntie, rationalisering bij het opbouwen van netwerken en aanpassing aan technologische vooruitgang - moeten ook in de toekomst absoluut worden nageleefd.

3.4. Het is juist, de looptijd van het programma met twee jaar, dus tot en met 31 december 2002, te verlengen. De overblijvende periode van een kleine drie jaar is lang genoeg om op de complexiteit van het programma in te spelen en kort genoeg om de zaken overzichtelijk te houden.

3.5. Ook het opzetten van nieuwe systemen voor communicatie en gegevensuitwisseling verdient bijval. Wel moet ervoor worden gezorgd dat het gebruik van informatietechnologische procedures ook inderdaad in effectiever optreden van de EG-douane resulteert en dient stellig te worden voorkomen dat de aangevers door het opvoeren van de controle-intensiteit met overbodige lasten worden opgezadeld.

3.6. Omdat de douanetarieven een dalende tendens vertonen, moeten de controles worden geconcentreerd op goederen en aangevers met een hoog risicoprofiel. Wat het opstellen van risicoprofielen betreft, dienen adequate technieken voor risico-analyse te worden ontwikkeld. Deze moeten zo uniform mogelijk worden toegepast en voortdurend worden geactualiseerd.

3.7. Het Comité schaart zich achter de door de Commissie geplande uitwisseling van douane-ambtenaren en het organiseren van kwalitatief hoogwaardige seminars voor vervolgopleiding. De eenvormige toepassing van het douanerecht is daarmee gediend. Voorts is het Comité ermee ingenomen dat sinds enige tijd de grote aangevers hiervoor worden uitgenodigd. Dit is belangrijk en zou in alle lidstaten zoveel mogelijk moeten worden gedaan. Het wijst in dit verband op zijn opmerkingen in paragraaf 3.5 ("Betere informatie-uitwisseling en communicatie met het bedrijfsleven") van zijn advies CES 964/95 van 13 september 1995(7).

3.8. De vakkennis dient evenwel steeds te worden overgedragen in het besef dat alle maatregelen van de douane-autoriteiten aan het proportionaliteitsgebod moeten voldoen.

3.9. De mogelijkheid voor de Midden- en Oost-Europese toetredingskandidaten, alsook voor Cyprus en Malta, om aan het programma deel te nemen vormt een logisch uitvloeisel van de geplande toetreding. Op de deelname van Turkije aan het programma mag zeker niet worden beknibbeld. Dat land vormt immers een douane-unie met de Gemeenschap en ook moet de indruk van eventuele discriminatie van meet af aan worden vermeden.

3.10. Bij de tenuitvoerlegging van het programma moet op de gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam worden gelet, vooral waar het de vrije-verkeersbepalingen betreft. Er dient te worden ingespeeld op de ter zake door de commissie van het Europees Parlement en de Rekenkamer geuite bezorgdheid. Tevens is het van belang dat de douane-autoriteiten van deze landen onderling samenwerken.

3.11. Ten behoeve van een soepel verloop van het handelsverkeer dient er voor te worden gezorgd dat ook de douane-autoriteiten van de partnerlanden in de EER afdoende worden geïnformeerd.

3.12. Het Comité steunt het voorstel van de Commissie, een uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaand raadgevend comité in te stellen. Op die manier is gewaarborgd dat de praktijkervaring van de lidstaten en hun douane-administraties deel van het programma gaat uitmaken en bij de uitvoering ervan voldoende uit de verf komt.

3.13. Ten slotte verzoekt het Comité de Commissie om hem jaarlijks verslag te doen over de wijze waarop en de efficiëntie waarmee de middelen worden ingezet.

Brussel, 24 maart 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) PB C 396 van 19.12.1998, blz. 13.

(2) PB L 33 van 4.2.1997, blz. 24.

(3) PB C 301 van 13.11.1995, blz. 5.

(4) COM(1998) 471 def. van 24 juli 1998.

(5) PB C 301 van 13.9.1995, blz. 5.

(6) PB C 214 van 10.7.1998, blz. 33.

(7) PB C 301 van 13.9.1995, blz. 5.