ADVIES VAN DE COMMISSIE overeenkomstig artikel 251, lid 2, derde alinea, onder c), van het EG-Verdrag over de amendementen van het Europees Parlement op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake het voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie HOUDENDE WIJZIGING VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-verdrag

2000/0169 (COD)

ADVIES VAN DE COMMISSIE overeenkomstig artikel 251, lid 2, derde alinea, onder c), van het EG-Verdrag over de amendementen van het Europees Parlement op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake het voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie

1. Inleiding

Overeenkomstig artikel 251, lid 2, derde alinea, sub c), van het EG-Verdrag brengt de Commissie advies uit over de door het Europees Parlement in tweede lezing voorgestelde amendementen. Hieronder geeft de Commissie haar advies over de 47 door het Parlement voorgestelde amendementen.

2. Achtergrond

- Datum van indiening van het voorstel bij het Europees Parlement en de Raad (COM(2000) 402 def. - 2000/0169 (COD)): 29 juni 2000

- Datum waarop het Europees Parlement zijn advies in eerste lezing heeft uitgebracht: 14 maart 2001

- Datum waarop het Economisch en Sociaal Comité zijn advies heeft uitgebracht: 29 november 2001

- Datum waarop het Comité van de Regio's zijn advies heeft uitgebracht: 14 februari 2001

- Datum van vaststelling van het gewijzigd voorstel van de Commissie - COM(2001) 303 def. - 2000/0169 (COD): 6 juni 2001

- Datum waarop de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld: 28 januari 2002

- Datum waarop het gemeenschappelijk standpunt is ontvangen door het Europees Parlement: 6 februari 2002

- Datum waarop de Commissie advies heeft uitgebracht over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad: 31 januari 2002

Op 30 mei 2002 heeft het Europese Parlement in tweede lezing 47 amendementen ingediend. De meeste amendementen van het Parlement hebben tot doel het Commissievoorstel verder te versterken. Een deel van de voorstellen brengen het Commissievoorstel meer in lijn met het Verdrag van Aarhus; een groot aantal voorgestelde wijzigingen legt een aanzienlijke belasting op de lidstaten en gaat verder dan het bepaalde in het Verdrag van Aarhus. In andere amendementen worden de praktische regelingen voor de informatieverstrekking zeer gedetailleerd gespecificeerd.

3. Doel van het voorstel

Het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie is bedoeld ter vervanging van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad van 7 juni 1990 inzake de vrije toegang tot milieu-informatie.

Het voorstel heeft een drievoudige doelstelling:

1. de tekortkomingen verhelpen die aan het licht zijn gekomen bij de praktische toepassing van Richtlijn 90/313/EEG;

2. de grondslag leggen voor de bekrachtiging door de Europese Gemeenschap van het in 1998 ondertekende VN/ECE-Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak door de bevolking en mogelijkheid van toegang tot de rechter in milieuzaken (het "Aarhus-Verdrag"), meer bepaald door de EG-wetgeving in overeenstemming te brengen met de relevante bepalingen van dat Verdrag;

3. Richtlijn 90/313/EEG aan te passen aan de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologie, meer in het bijzonder aan de veranderde manier waarop informatie gecreëerd, verzameld, opgeslagen en doorgegeven wordt.

De centrale elementen van het voorstel zijn:

- het verlenen van recht op toegang tot milieu-informatie en ervoor zorgen dat die informatie beschikbaar wordt gemaakt en publiekelijk wordt verspreid, met name met behulp van de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën;

- een bredere omschrijving van milieu-informatie en een meer gedetailleerde definitie van overheidsinstanties;

- een kortere uiterste termijn (één maand) waarbinnen de overheidsinstanties de door de aanvragers opgevraagde informatie moeten verstrekken;

- een verduidelijking van het toepassingsgebied voor de uitzonderingsregel inzake de weigering informatie te verstrekken. Toegang tot informatie mag uitsluitend worden geweigerd wanneer de bekendmaking van bedoelde informatie de via de uitzonderingsbepaling beschermde belangen in het gedrang brengt. Het openbaar belang dat door het vrijgeven van de informatie wordt gediend, moet worden afgewogen tegen de door de uitzonderingsbepaling beschermde belangen. Er wordt toegang tot de informatie verleend wanner het door het vrijgeven van de informatie gediende openbare belang zwaarder weegt dan het door een uitzonderingsbepaling beschermde belang;

- opname van gedetailleerde bepalingen inzake de vergoedingen welke overheidsinstanties voor het verstrekken van de gevraagde informatie mogen eisen. De autoriteiten mogen niet eisen dat er een vergoeding wordt betaald voordat de informatie beschikbaar is gesteld;

- er wordt voorzien in twee beroepsprocedures (een administratieve en een gerechtelijke beroepsprocedure) om verzet aan te tekenen tegen de weigering van overheidsinstanties om aan aanvragen om openbaarmaking van milieu-informatie te voldoen;

- het voorstel omvat gedetailleerde bepalingen betreffende de 'actieve beschikbaarstelling van informatie door overheidsinstanties', dat wil zeggen informatie die op spontane wijze door de overheid wordt verspreid, met name met behulp van de beschikbare informatie- en communicatietechnologieën;

- de richtlijn wordt opnieuw bekeken 5 jaar na de uiterste termijn voor de omzetting ervan in nationale wetgeving. Bij deze herziening moet rekening worden gehouden met de in hun verslagen neergelegde bevindingen van de lidstaten betreffende de bij de toepassing van de richtlijn opgedane ervaring.

4. Advies van de Commissie betreffende de amendementen van het Europees Parlement

Op 30 mei 2002 heeft het Europees Parlement 47 amendementen aangenomen. 9 amendementen kunnen door de Commissie volledig overgenomen worden [de amendementen 10, 22, 28, 30, 32, 33, 42, 45 en 46]. 3 amendementen kunnen door de Commissie gedeeltelijk overgenomen worden [de amendementen 7 (3e deel), 9 (1e deel), en 27 (3e deel)]. 3 amendementen [de amendementen 9 (2e deel), 19, 27 (2e deel)] kunnen in beginsel aanvaard worden, geheel dan wel gedeeltelijk, mits andere formulering of volgorde. De overige amendementen, in hun geheel, dan wel gedeeltelijk, kunnen door de Commissie niet worden aanvaard [de amendementen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (1e en 2e deel), 8, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27 (1e deel), 29, 31, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 43, 44 en 47]

4.1. Door de Commissie overgenomen amendementen

* De Commissie aanvaardt amendement 7 (3e deel) dat inhoudt dat de vergoedingen redelijk moeten zijn en dat geen voorafgaande betaling kan worden geëist.

* De Commissie aanvaardt de amendementen 9, 45 en 46 waarbij de oorspronkelijk door de Commissie voorgestelde periode van 4 jaar voor de evaluatie van de richtlijn, die in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad was vervangen door een periode van 9 jaar, wordt hersteld en de lidstaten worden verplicht om bij de Commissie binnen 4 jaar en 6 maanden na de datum van inwerkingtreding van de richtlijn verslag uit te brengen over de toepassing ervan.

* De Commissie aanvaardt amendement 10, waarbij de tekst van het voorstel wordt gelijkgeschakeld aan de tekst van de Aarhus Conventie.

* De Commissie aanvaardt amendement 22 waarin wordt gestipuleerd dat de informatie gemakkelijk beschikbaar moet zijn voor de aanvrager.

* De Commissie aanvaardt de amendementen 27 (3e deel), 28, 30, 32, 33 en 42. Deze amendementen hebben betrekking op de in artikel 4, eerste en tweede alinea, behandelde uitzonderingsbepalingen krachtens welke weigering om informatie te verstrekken gerechtvaardigd kan zijn. Krachtens amendement 27 (3e deel) berust op de overheidsinstanties de verplichting om bij weigering van informatieverstrekking de naam van de persoon of instantie die materiaal voorbereidt en de geschatte benodigde tijd om de informatie te verzamelen mede te delen. In overeenstemming met het Verdrag van Aarhus voegt amendement 28 aan de uitzonderingsbepaling waarbij weigering van informatie om vertrouwelijkheidsreden kan worden toegestaan, toe dat die vertrouwelijkheid overeenkomstig de nationale of communautaire wetgeving vereist moet zijn. Bij de amendementen 30 en 33 wordt de verplichting om informatie te verstrekken betreffende voor de milieubescherming relevante emissies verplaatst van artikel 4, tweede lid, sub d), naar artikel 4, lid 2, tweede zin. Overeenkomstig amendement 33 moeten de gronden voor weigering van informatie voorts restrictief worden geïnterpreteerd. Door amendement 32 wordt de ontwerprichtlijn meer in lijn gebracht met het Verdrag van Aarhus, namelijk door de bepaling dat een verzoek om toegang tot milieu-informatie kan worden geweigerd ter bescherming van personen die dergelijke informatie op vrijwillige basis hebben verstrekt onder de voorwaarde dat die informatie niet openbaar wordt gemaakt. Amendement 42 wijzigt de formulering van artikel 7, lid 6, sub 1, van de richtlijn op een manier die in lijn is met de wijzigingen van artikel 4 van de ontwerprichtlijn.

4.2. Amendementen die in beginsel door de Commissie worden aanvaard

* Bij amendement 9 (2e deel) wordt in overweging 21 de zinsnede ingevoerd dat de evaluatie van de richtlijn zal worden uitgevoerd na indiening van de relevante verslagen van de lidstaten en dat het relevante evaluatieverslag moet worden ingediend bij het Europees Parlement. De Commissie aanvaardt dit amendement onder voorwaarde dat wordt verduidelijkt dat de evaluatie niet alleen op basis van deze verslagen zal gebeuren, maar ook op basis van de bij de toepassing van de richtlijn opgedane ervaring. De tekst van het gewijzigde voorstel wordt dan:

Overweging 21

Deze richtlijn wordt vier jaar na de inwerkingtreding ervan in het licht van de ervaring en na indiening van de relevante verslagen van de lidstaten geëvalueerd. De richtlijn zal worden herzien op basis van een dergelijke evaluatie. Het evaluatieverslag wordt ingediend bij het Europees Parlement en de Raad.

* Bij amendement 19 wordt een nieuwe alinea ingevoegd in artikel 2 waarbij wordt verduidelijkt dat met "Informatie die door een overheidsinstantie wordt beheerd" milieu-informatie wordt bedoeld die is ontvangen of geproduceerd door een overheidsinstantie. De Commissie kan dit amendement aanvaarden op voorwaarde dat het wordt ingevoerd als een nieuw lid 3, sub a), van artikel 2 aangezien de Commissie van oordeel is dat dit een betere plaats is omdat in het derde lid van artikel 2 reeds een definitie wordt gegeven van "Informatie die voor een overheidsinstantie wordt beheerd".

* Bij het tweede deel van amendement 27 wordt in artikel 4, lid 1, sub c), de regel ingevoerd dat het algemeen belang dat door de openbaarmaking wordt gediend, moet worden afgewogen tegenover het belang dat wordt gediend door de weigering de informatie openbaar te maken. De Commissie kan dit amendement aanvaarden op voorwaarde dat het wordt opgenomen in lid 2 van artikel 4 dat betrekking heeft op de aanvaardbare redenen voor de weigering van openbaarmaking in gevallen dat dergelijke openbaarmaking afbreuk zou doen aan specifieke belangen (bijvoorbeeld: de vertrouwelijkheid van handelingen van overheidsinstanties, internationale betrekkingen, commerciële of industriële informatie).

4.3. Door de Commissie verworpen amendementen

* De Commissie verwerpt amendement 1 waarbij nieuwe tekst wordt toegevoegd aan overweging 2, aangezien met de overweging geen corresponderende tekst in het dispositief van de richtlijn overeenkomt.

* De Commissie verwerpt de amendementen 2 en 11 waarin een verwijzing wordt gemaakt naar toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de informatietechnologie. Dit is niet passend in wetgeving en in de formulering van het voorstel is dit aspect reeds impliciet aanwezig aangezien er wordt verwezen naar "beschikbare" technologie. Het amendement heeft dus geen praktische of juridische toegevoegde waarde.

* De Commissie verwerpt de amendementen 3, 13, 14 en 15. Bij deze amendementen worden wijzigingen aangebracht aan overweging 10 en artikel 2, lid 1, sub c), d) en e), waarbij het begrip "milieu-informatie" op een van het Verdrag van Aarhus afwijkende manier wordt gedefinieerd. De Commissie is van mening dat het verkieslijk is zo nauw mogelijk aan te sluiten bij de definitie van het Verdrag van Aarhus. Amendement 13 heeft tot doel aan de definitie van milieu-informatie toe te voegen "verslagen over de toepassing van de milieuwetgeving" alsook activiteiten die naar verwachting "direct of indirect" het milieu zullen aantasten. Amendement 14 heeft tot doel om in de definitie van milieu-informatie "financiële" analyses toe te voegen, alsmede "veronderstellingen" die worden gebruikt binnen het kader van activiteiten of maatregelen die het milieu (kunnen) aantasten (de in het voorstel gebruikte termen "kosten-baten" en "economisch" dekken het "financiële" aspect al). Amendement 15 heeft tot doel om in de definitie van milieu-informatie het aspect "voedselveiligheid" toe te voegen, wat valt buiten de werkingssfeer van "milieu-informatie". Bij amendement 3 worden in overweging 10 wijzigingen ingevoerd die overeenstemmen met de door de amendementen 13, 14 en 15 ingevoerde wijzigingen.

* De Commissie verwerpt de amendementen 4, 23, 24 en 25 die tot doel hebben om in overweging 15 en artikel 3, lid 5, zeer gedetailleerd de praktische regelingen in te voeren voor het verstrekken van de milieu-informatie, terwijl de voorgestelde richtlijn een kaderrichtlijn is die de lidstaten een zekere flexibiliteit moet laten bij de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving. Amendement 23 heeft tot doel om in het inleidende gedeelte van artikel 3, lid 5, een verplichte lijst van praktische regelingen op te nemen. Amendement 24 heeft tot doel om zeer gedetailleerd te omschrijven hoe er publiek toegankelijke lijsten van overheidsinstanties en registers moeten worden opgesteld. Amendement 25 heeft tot doel om aan de verplichting voor de lidstaten om erover te waken dat de overheidsinstanties het publiek op adequate wijze te informeren over de rechten waarover zij krachtens de richtlijn beschikken, de verplichting toe te voegen om ook informatie, adviezen en andere vormen van bijstand te verstrekken aan personen over zaken met betrekking tot de werkingssfeer van die overheidsinstantie. Bij amendement 4 worden in overweging 15 wijzigingen ingevoerd die overeenstemmen met de door de amendementen 23, 24 en 25 ingevoerde wijzigingen.

* De Commissie verwerpt amendement 5 dat ten doel heeft om tekstuele wijzigingen aan te brengen die afwijken van de text van de Aarhus Conventie. De Commissie prefereert de tekst van de Aarhus Conventie zo nauw mogelijk te volgen.

* De Commissie verwerpt amendement 6 dat ten doel heeft een nieuwe overweging 16 bis in te voeren waarin staat dat informatie over emissies, lozingen, enz. niet aan het publiek kan worden geweigerd uit hoofde van de bescherming van commerciële, industriële en andere in artikel 4 bedoelde belangen. In specifieke gevallen kan het echter gerechtvaardigd zijn dergelijke informatie niet openbaar te maken.

* De Commissie verwerpt amendement 7 (1e deel) dat ten doel heeft in overweging 18 de stelling in te voeren dat het recht op toegang tot informatie het best wordt gediend met gratis toegang. Overeenkomstig het Verdrag van Aarhus hebben de overheidsinstanties echter het recht om een redelijke vergoeding te vragen.

* De Commissie verwerpt amendement 7 (2e deel) dat tot doel heeft de overheidsinstanties de mogelijkheid te geven een vergoeding te vragen voor milieu-informatie in de vorm van kopies of afschriften. De voorgestelde richtlijn is een kaderrichtlijn die de lidstaten een bepaalde flexibiliteit moet geven bij de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving.

* De Commissie verwerpt de amendementen 8, 41 en 44 waarbij een nieuwe overweging 19 bis en een nieuw artikel 7 bis wordt ingevoerd inzake de kwaliteit van de openbaar te maken informatie en waarbij een alinea van artikel 7, lid 5, wordt verplaatst naar dit nieuwe artikel 7 bis. Deze amendementen gaan verder dan het Verdrag van Aarhus en zijn al te belastend voor de overheidsinstanties. Het is niet aan de overheidsinstantie om te waarborgen dat de verstrekte informatie van goede kwaliteit is wanneer die informatie afkomstig is van andere bronnen dan de overheidsinstantie zelf. De voorgestelde richtlijn is een kaderrichtlijn die de lidstaten een bepaalde flexibiliteit moet geven bij de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving.

* De Commissie verwerpt amendement 12 dat ten doel heeft aan artikel 2, lid 1, sub b), de woorden "inclusief kernenergie en kernbrandstof" toe te voegen, terwijl dit aspect reeds wordt behandeld in de door de Commissie voorgestelde definitie die in overeenstemming is met het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt de amendementen 16, 17 en 18. Bij deze amendementen worden wijzigingen ingevoerd aan artikel 2, lid 2, sub a) en c), waarbij het begrip "overheidsinstanties" wordt gedefinieerd op een manier die afwijkt van het Verdrag van Aarhus en die bovendien redundant is. De Commissie is van mening dat het beter is om zo dicht mogelijk bij de definitie van het Verdrag van Aarhus te blijven. Amendement 16 heeft tot doel om in artikel 2, lid 2, sub a), de bepaling in te voeren dat met overheidsinstanties, regeringen dan wel overheidsadministraties, ook adviesorganen worden bedoeld. Amendement 17 heeft tot doel de woorden "met betrekking tot het milieu" in artikel 2, lid 2, sub c, te vervangen door "met directe of indirecte betrekking tot het milieu". Amendement 18 heeft tot doel de verwoording van het gemeenschappelijk standpunt "Deze begripsomschrijving slaat niet op organen die optreden in een rechterlijke of wetgevende hoedanigheid" te vervangen door "De lidstaten kunnen bepalen dat deze definitie bij de toepassing van de bepalingen in deze richtlijn betreffende de mogelijkheid van verhaal geen organen omvat wanneer en voorzover deze optreden in een rechterlijke of wetgevende hoedanigheid."

* De Commissie verwerpt de amendementen 20 en 21 die tot doel hebben de in artikel 3, lid 2, sub a) en b), bedoelde termijn van één maand te verminderen tot 15 werkdagen. De algemene verplichting overeenkomstig de ontwerp-richtlijn is dat de verzoeken om informatie "zo spoedig mogelijk" en uiterlijk binnen één maand worden ingewilligd. Het verkorten van de periode van één maand legt een al te grote belasting op de overheidsinstanties en gaat verder dan het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt amendement 26 dat ten doel heeft om in artikel 4, lid 1, sub b), een verplichting op te nemen voor de overheidsinstanties om aanvragers bij te staan in hun verzoek om informatie, wanneer dit laatste oorspronkelijk onduidelijk was geformuleerd. De Commissie kan de onderliggende gedachte van dit amendement ondersteunen, maar is van mening dat de tekst van haar gewijzigd voorstel duidelijker is en dus beter is.

* De Commissie verwerpt de amendementen 27 (1e deel), 29 en 31, waarbij wijzigingen worden aangebracht aan artikel 4, lid 1, sub c), en lid 2, sub b) en e), die afwijken van het Verdrag van Aarhus. Amendement 27 (1e deel) schrapt uit artikel 4, lid 1, sub c), de mogelijkheid voor overheidsinstanties om toegang tot interne documenten te weigeren, terwijl in deze uitzondering is voorzien door het Verdrag van Aarhus. Bij amendement 29 wordt in artikel 4, lid 2, sub b), het begrip "internationale betrekkingen" vervangen door "vitale belangen ter zake van internationale betrekkingen". Overeenkomstig amendement 31 wordt artikel 4, lid 2, sub e), geschrapt, dat voorziet in een weigering van openbaarmaking van informatie op grond van bescherming van de intellectuele-eigendomsrechten, terwijl deze uitzondering is toegestaan krachtens het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt amendement 34 waarbij een nieuw artikel 4, lid 2 bis, wordt toegevoegd dat de verplichting behelst een lijst van criteria op te stellen die zullen worden gehanteerd bij de behandeling van verzoeken om informatie. Dit is al te belastend voor de overheidsinstanties en gaat verder dan het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt amendement 35 dat in de eerste plaats ertoe strekt de volgorde van de verschillende onderdelen van artikel 5 inzake vergoedingen te wijzigen. De Commissie is van mening dat de volgorde van het gemeenschappelijk standpunt logischer is: in het algemeen mag een vergoeding worden geëist, maar raadpleging ter plaatse is gratis (eerste punt); wanneer dan een vergoeding wordt gevraagd moeten de overheidsinstanties een overzicht daarvan publiceren en beschikbaar maken voor de aanvragers (tweede punt); tenslotte is de toegang tot openbare registers of lijsten van door overheidsinstanties en informatiepunten beheerde milieu-informatie gratis. Dit is het systeem als neergelegd in het Verdrag van Aarhus en de Commissie verkiest vast te houden aan die volgorde. In de tweede plaats voegt dit amendement de eis toe dat de vergoedingen redelijk moeten blijven en de werkelijke kosten van het reproduceren niet te boven mogen gaan. Deze laatste beperking gaat verder dan het Verdrag van Aarhus en is al te belastend voor de overheidsinstanties.

* De Commissie verwerpt amendement 36 dat tot doel heeft een nieuw lid toe te voegen aan artikel 6 met betrekking tot de toegang tot de rechter. In dit amendement wordt deze kwestie zeer gedetailleerd geregeld, terwijl de voorgestelde richtlijn een kaderrichtlijn is die de lidstaten een bepaalde flexibiliteit moet geven bij de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving.

* De Commissie verwerpt amendement 38 dat tot doel heeft de in artikel 7, lid 2, sub c, neergelegde verplichting te verruimen in de zin dat niet alleen milieu-informatie in de vorm van door de overheidsinstanties gepubliceerde voortgangsverslagen inzake de uitvoering van de richtlijn moeten worden verspreid, maar ook alle andere voortgangsverslagen. Dit is al te belastend voor de overheidsinstanties en gaat verder dan het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt amendement 43 dat ten doel heeft om in artikel 7, lid 6, een nieuwe alinea 1 bis in te voegen, houdende verplichting voor de overheidsinstanties om bij weigering van toegang tot een document een verwijzing naar het desbetreffende document en de relevante uitzonderingsbepaling te maken. Dit is al te belastend voor de overheidsinstanties en gaat verder dan het Verdrag van Aarhus.

* De Commissie verwerpt amendement 47 dat tot doel heeft de uiterste termijn voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn te verminderen van twee tot één jaar. Een dergelijk korte termijn is al te belastend voor de lidstaten.

5. Conclusie

Overeenkomstig artikel 250, lid 2, van het EG-Verdrag wijzigt de Commissie haar voorstel zoals hierboven uiteengezet.