ARCHIVES HISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (79)469
Vol.1979/0162

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenneetdelaCommunautéeuropéennedel'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiésconformément àl'article5dudit
règlement.
InaccordancewithCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
CommunityandtheEuropeanAtomicEnergyCommunity(OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocumentsinthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung(EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeitzugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(79)469def.
f' ,-ABrusset,17augustus1979!
i'
\ vJTNJl
% 1.'$5/V-'>;y
EERSTEHALFJAARLIJKS RAPPORTOVERDETOESTAND INDE
SCHEEPSBOUWSECTOR INDEGEMEENSCHAP
4
C0MC79)469def.

EERSTE HALFJAARLIJKS RAPPORT OVER DETOESTAND INDE
SCHEEPSBOUWSECTOR INDEGEMEENSCHAP
SAMENVATTING
I Dit rapport ishet eerste van dehalfjaarlijkse rapporten die
voortaan aan deRaad zullen worden uitgebracht ;het beoogt een
beeld tegeven van dehuidige ontwikkelingen indescheepsbouw -
sector entevens deeffecten van deindelid-staten getroffen
maatregelen tebeoordelen .
II (a)Dealgemene toestand indescheepsbouwsector wordt noggeken­
merkt door een verder dalend volume nieuwe orders ,minder om­
vangrijke orderportefeuilles eneen voortdurend teruglopende
werkgelegenheid .Sedert demededeling van deCommissie aan de
Raad van december1977 isdetoestand indesector nog ver­
slechterd .Dereserves van debedrijfstak zijn bijna uitgeput .
Deontwikkeling vandeze sektor blijkt ernstiger tezijn danverwacht
(b)Sedert 1976 vertegenwoordigt hetpeil vandenieuwe orders ]
slechts 50tot60%van degebouwde nieuwe tonnage ,ofschoon
deproduktie van descheepswerven inhetzelfde tijdvak almet
ongeveer 25-30 %wasbeperkt .
(c)Hetwerknemersbestand 'bij dewerven werd tussen1975en1978'
metongeveer 50.000 arbeidsplaatsen (nieuwbouwsector )geredu­
ceerd .Ermag worden gerekend opeen verder teruglopen van
dewerkgelegenheid ,speciaal indien het volume nieuwe orders
ophet huidige lage peil blijft .
(d)Decrisis indescheepsbouw hangt nauw samen met decrisis ini
descheepvaart ,inwelke sector over het geheel genomen nog
steeds een grote overcapaciteit bestaat .Zogroeide inde j
periode van 1973 tot 1978 detankervloot bijvoorbeeld met on­
geveer 50%,terwijl hettransport vanolie (gemeten inton/
mijl )indezelfde periode slechts met9%toenam .Ook alwerd
door langzaam varen deproduktiviteit van devloten endaar­
mede ook deovercapaciteit beperkt ,toch kan worden opgemerkt
dat deenergiecrisis ,metalle gevolgen vandien voor degroei -
tempo 'senderhalve voor deontwikkeling van dewereldhandel ;
endetransportvraag ,tot eenvoortzetting eneenverergering ,
van descheepvaartcrisis kan bijdragen .Delage vraag naar
nieuwbouw kan zich derhalve zeer wel voortzetten .

II
III .Volgens demarktprognoses zal descheepvaartcrisis nog tot
ver indejaren tachtig voortduren ,eneenaanzienlijke op­
leving opdiemarkt magniet vóór 1982-1983 worden verwacht .
Zelfs in1985 zaldegeraamdö scheepsbouwproduktie (circa
18,0 miljoen ^brt )onder degemiddelde produktie indepe­
riode 1975-1977 liggen .
IV. Erzijn dan ookherstructureringsmaatregelen noodzakelijk om
binnen deGemeenschap een gezonde enconcurrerende scheeps -
bouwni jverheid instand tehouden ofweer optebouwen .De
eerste resultaten van deze maatregelen zijn almerkbaar :
speciaal deGemeenschap heeft deproduktie eninzekere mate
decapaciteit van dewerven drastisch besnoeid .Toch mag niet
uit het oog worden verloren dat ernog veel moet worden gedaan
endat herstructurering eenlangdurig proces isdat alleen
, inhet kader van een strategie oplange termijn tot stand kan
: worden gebracht .
Een fundamentele voorwaarde daarvoor isdat ertenminste een
; bepaald aantal orders voor nieuwbouw moet zijn ,opdat ereen
bepaalde minimumcapaciteit kan blijven bestaan .
:V. Gezien aldeze aspecten heeft deCommissie demogelijkheden
bestudeerd omdesituatie ophet stuk van devraag tever­
beteren .Bij deRaad zal een mededeling worden ingediend met
betrekking tot een voorstel voor een "scrap and build "-pro-^w
! gramma (sloop ennieuwbouw ).Ditprogramma zouookpositieve
sociale implicaties hebben voor debetrokken sectoren .
INHOUD
1.Inleiding
2.Situatie indesector
| 2.1 .Algemene opmerkingen
| 2.2 .Produktie ennieuwe orders
2.3 .Orderportefeuilles enbezettingsgraad
2.k .Werkgelegenheid
2.5 .Ontwikkelingen indescheepvaart
S
3.Marktprognoses
k.Structurele ontwikkelingen
5.Vooruitzichten enactiemogelijkhedenBLZ .
1
2
2
3
6
8
10
13
15
18

EERSTE HALFJAARLIJKS RAPPORT OVER DETOESTAND INDESCHEEPSBOUWSECTOR
INDEGEMEENSCHAP
1.INLEIDING
Inderesolutie van deRaad van 19september 1978 (*)inzake de
reorganisatie van descheepsbouwsector ,nam deRaad ernota van
dat deCommissie voortaan halfjaarlijkse rapporten zal opstellen
over detoestand indescheepsbouwsector enover devoortgang die
met dereorganisatie daarvan wordt gemaakt .
Inhaar mededeling aan deRaad van 9december 1977 (**), diedeaan­
leiding vormde tot deresolutie vandeRaad van 19september 1978 ,
heeft deCommissie deoorzaken geanalyseerd van decrisis waarmee
descheepsbouwsector momenteel wordt geconfronteerd entevens de'
marktvooruitzichten enhet teverwachten effect van deze ontwikke­
lingen opdewerkgelegenheid onder deloep genomen .Gesteld werd
dat deeerste doelstelling van eencommunautair scheepbouwbeleid
erin zou moeten bestaan dewerven concurrerend temaken opde
wereldmarkt endat deernst van desituatie een strategie voor
dereorganisatie van desector vereist .
Sedertdien isdesituatie indebedrijfstak nog verslechterd en
ermag worden aangenomen dat decrisissituatie indekomende
jaren zal voortduren .
Dit eerste halfjaarlijkse rapport beoogt een beeld tegeven van de
feitelijke ontwikkelingen entevens deeffecten van deindelid- ■
staten getroffen maatregelen tebeoordelen .Indit verband zij
opgemerkt dat ,omdat descheepsbouwcrisis nueenmaal een crisis
oplange termijn zal zijn ,deeffecten van degetroffen maatregelen
zeer zorgvuldig moeten worden gecontroleerd ,t>m een daadwer­
kelijke envlotte aanpassing van dekwantitatieve enkwalitatieve
capaciteit vandeze bedrijf stakmogeli jktemaken *
Voorts hebben deze halfjaarlijkse rapporten ten doel voortdurend ,
nategaan ofeninwelke richting aanvullende actie moet worden
bepleit voor dewederopbouw van een gezonde enconcurrerende
scheepsbouwsector indeGemeenschap .
(•)PBvan27.9.1978 (Nr.C229/1)
(**) Supplement 7/77vanhetBulletin vandeEuropese Gemeenschappen

SITUATIE INDESECTOR
2.1 .Algemene opmerkingen
Dealgemene toestand indescheepsbouwsector wordt nog steeds
gekenmerkt door een verder dalend produktiepeil ,slinkende
orderportefeuilles eneenvoortdurend teruglopende werkgelegen­
heid .Het aantal nieuwe orders ,een indicator voor de toe­
komstige werkgelegenheid ,daalde totslechts 2miljoen cbrt (*)
in1978 enbleef inheteerste kwartaal van1979 opditlage
peil .Dit isnogonder het peil van 2,4miljoen cbrt ,het door
deCommissie voor 1980 geraamde produktieci jfer datindertijd
als pessimistisch werd beschouwd .Defeitelijke ontwikkelingen
lijken evenwel nog bij deze raming ten achter tezullen blijven .
Indemeeste lid-staten ismen overgegaan tot eenkwantitatieve
enkwalitatieve aanpassing van debedrijfstak aan demarktvoor -
uitzichten oplangere termijn ,voornamelijk indevorm van be­
perking van dewerkgelegenheid endeproduktie ,maar deef­
fecten daarvan blijven inhet algemeen achter bij deontwikke­
lingen opdemarkt .
Tegen deze achtergrond kan verder worden gezegd dat het con-
currentievermogen van debedrijfstak als zodanig sedert de
mededeling van deCommissie aan deRaad van december 1977 niet
isverbeterd .Integendeel ,descherpe daling indeproduktie ,
ten gevolge van het teruglopende aantal nieuwe orders ,heeft
geleid tot een algemene onderbezetting van dewerven .Daarnaast
heeft dezeer scherpe concurrentie toteffect dat dewerven zich
niet opeen optimaal produktieprogramma concentreren ,waardoor
extra prijsnadelen ontstaan .Deze ontwikkelingen zullen te­
zamen met degedrukte nieuwbouwpri jzen ,die soms niet eens de
materiaalpri jzen dekken -ook oplangere termijn het concurren­
tie-eninnovatievermogen van descheepswerven aantasten .
Het gevaar bestaat dat -indien het volume nieuwe orders niet
enigszins kan worden gestabiliseerd -deze bedrijfstak een
punt zalbereiken ,datschadelijk zou
zijn voor een vlotte kwalitatieve enkwantitatieve aanpassing
van desector .
(*)cbrt s:gecompenseerde bruto registerton ,hettonnage waarin
het scheepsbouwkundige werk voor een schip totuitdrukking
komt ,berekend opbasis van debrt enspeciale coëfficiënten
voor verschillende scheepstypen en-grootten (brtxcoëfficiënt =
cbrt ).IndeOESO werd in1977 overeenstemming bereikt over nieuwe
coëfficiënten voor deberekening vancbrt .Decijfers voor 1976
zijn gebaseerd opAWES-coëf ficiënten ,die degrondslag vormden
voor deOESO-coëf ficiënten (doch niet geheel vergelijkbaar zijn ).

-3-
2.2 .Produktie envolume nieuwe orders
Devolgende tabel geeft een beeld van deontwikkeling van dege­
bouwde nieuwe tonnage enhet volume nieuwe orders indeEuropese
Gemeenschap (in1.000 cbrt ):
Gebouwde nieuwe tonnage in1.000 cbrt (*)
1976 1977 1978 1/1979
België 139,8 82,2 165,2 32,2
Denemarken 560 ,6 if96,0 •362,5 116 ,4
Frankn jk 672,4 609,6 ^30,6 952
Duitsland 1468,0 1364,6 1029,1 139,1
Ierland 20,3 21,7 5,0 15,0
Italie 353,9 462,0 305,2 61,4
Nederland ;940,0 556,4 513,9 146,4
Verenigd Koninkrijk 985,1 782,8 .718,4 141,7
Totaal EG 5140 ,1V'4375,2 3529,9 747,3
Volume nieuwe orders in1.000 cbrt (*)
Belgie 75,0 115,2 59,4 21,5
Denemarkèn 317,1281,0 263,8 38,9
Franknjk :63,6 61,6 214,1 103,5
Duitsland 726,1 707,7 535,8 • 154,7
Ierland 19,2 5,0 3,0
Italie 301,5 148,9 330,0 4,1
Nederland 626 ,4 732,4 376,5 39,7
Verenigd Koninkrijk 627,6 ^9,3 230,2 41,6
Totaal EG 2756,6 2540,9 2012,6 403,9
Bron ;Lloyd's Register ofshipping
Uit het volgende blijkt deverhouding tussen gebouwde nieuwe
tonnage enhet volume nieuwe orders indeGemeenschap :
(*) 1976 :cbrt opbasis vanAWES-coëf ficiënten
vanaf 1977 sj:brt opbasis vandenieuwe OESO-coëf ficiënten .
(**) Geraamde produktie opbasis vannieuwe OESO-coëf ficiënten :
circa 4,8miljoen ctirt in1976 .

-4-
Gebouw nieuw tonnage Volume nieuwe orders
1.000 cbrt 1.000 cbrt
1976 5-140,1 2.756,1 53,6
1977 4.375,2 2.540,9 58,1
1978 3-529,9 2.012,6 57,0
1/1979 747,3 403,9 54,0
Bron :Lloyd's Register ofShipping
Uit deze tabellen kan worden afgeleid dat het volume nieuw orders
sedert 1976 slechts 50-60 %vandegebouwde nieuwe tonnage ver­
tegenwoordigt ,ofschoon deproduktie van dewerven inhetzelfde
tijdvak metongeveer 25-30 %werd beperkt .Hetvolume nieuwe or­
ders liep evenwel gelijktijdig terug .
Indevolgende tabel isdeontwikkeling van het marktaandeel van
devoornaamste scheepsbouwende gebieden weergegeven :
1976 1977 1978
1000 cbrt % 1000 cbrt % 1000 cbrt %
GEBOUWDE NIEUWE
TONNAGE
EG-9 5140,1
Overige AWES - k-„landen (•) 51*5 ,
West-Europa (8285,8 )
Japan (*•) 8348,0 -
Oostblok-landen )_^^Overige gebieden '23,3 4375,2 20,6 3529,9 21,3
14,2 3278,6 15,5 2303,1 13,9
(37,5 )
37,8
24,7(7654,1 )
8358.0
2471,3
2698.1(36,1 )
39,5
11,7
12,7(5832,9 )
6120,5
2132,3
2461 ,1(35,2 )
37,0
12,9
14,9
100,0 21181,5100,0 16546,7100,0 TOTAAL wereld 22078,2
VOLUME NIEUWE
0RDERS
EG-9
Overige AWES-
landen (*)
West-Europa (4659,°
Japan 7537*5
Oostblok-landen * -zgot -
Overige gebieden2756,6
1903,0
(4659,6 )17,2
11,9
(29,1 )
45,9
24,9
TOTAAL wereld 15982,4 100,02540,918,1 2012,618,6
2076,6 14,8 1367,8 12,7
(4617,3 )(32,9 )(3380,6 ) (31,3 )
6245,9 44,5 4333,9 40,1
1207,8 8,6 1146,8 10,6
1969,6 14,0 1935,0 17,9
14040,7 100,0 10796,7100,0
(*)AWES :Association ofWest European Shipbuilders .Leden buiten
deEEG zijn descheepsbouwersverenigingen van Finland ,
Zweden ,Noorwegen ,Spanje enPortugal .
(**)lnformatie tendele onvolledig
Bron •:Lloyd 'sRegister ofShipping (cbrt coeff icienten :1976 AWES ,
vanaf 1977 :OESO ).

-5-
Een vergelijking tussen desituatie mdescheepsbouwsector van
resp .deEGenJapan ,het voornaamste scheepsbouwland ter wereld ,
toont dat het aandeel nieuwe orders indeEGpermanent achterblijft
•bij het aandeel leveranties ,terwijl inJapan het aandeel nieuwe
orders hoger isdan het marktaandeel van deleveranties .Andere
scheepsbouwlanden konden in1978 eenaandeel van28,6 %vanalle
indewereld geplaatste nieuwe orders indewacht slepen .Deze
structurele ontwikkeling ,dievoornamelijk steunt opdevestiging
van nieuwe werven indeontwikkelingslanden ,geeft detraditionele
scheepsbouwgebieden nog minder armslag ,endit proces gaat nog voort .
C
Indit verband moeten ook enkele kwalitatieve aspecten inaanmerking
worden genomen .Het feit dat descheepsbouw indeEGzijn relatieve
marktaandeel min ofmeer kon behouden mag niet als een succes worden
beschouwd doch isdaarentegen tekenend voor het teruglopend concur -
rentievermogen van deze bedrijfstak .Aangezien deEuropese scheeps­
werven traditioneel een groter marktaandeel hebben voor bijzondere
schepen envoor meer technisch geavanceerde typen ,in'welke sectoren
dealgemene teruggang niet zogroot isals voor olietankers enbulk
carriers ,had deindustrie van deEGhaar relatieve marktpositie
veeleer moeten kunnen versterken .Devolgende analyse "Voor andere
schepen dan olietankers enbulk carriers geeft deontwikkeling in
deze specifieke sector weer :
EGOverige
AWES -
landenJapanAndere
gebiedenWereld
totaal
Gebouwde nieuwe
tonnage (*)
1977 1000 brt 2344,6 815,0 3161 ,4 .1944,8 8265 ,8
%28,if% 9,9% 38,2 % 23,5 %100%
1978 1000 brt 2151 ,4 848,4 2790,3 2371,4 8161 ,5
% 2.6.k% 10,4% 3^,2 % 29,1 %100%
Volume nieuwe
orders (*)
1977 1000 brt 1341 ,6 1021 ,6 3025,4 1586,7 6975,3
% 19,2 % 14,6 % 43,4 % 22,7 % 100 .%
1978 1000 brt 1163,4 453,0 2088,5 1652,4 5357,3
% 21,7 % 8,5% 39,0 % 30,8 % 100 %
(*)Uitgezonderd bulk carriers enolietankers
in%en100 brt
Bron :Lloyd's Register ofShipping .

-6-
2.3 »Orderportefeuilles enbezettingsgraad
Ten gevolge van decrisis indescheepsbouw liepen deorder­
portefeuilles indewereldscheepsbouw sinds het einde van 1977
verder terug .Het totale ordersbestand beliep eind maart 1977
22,6 miljoen _cbrt ,waarvan nucirca 40%toevalt aandescheeps -
bouwende gebieden buiten West-Europa enJapan ,vergeleken met
hun huidige produktie-aandeel vanongeveer 25a30%.Devol­
gende tabel geeft een beeld van deorderportefeuilles inde
belangrijkste scheepsbouwgebieden :
Land /Gebied Totale orderportefeuille per 31maart 1979
in 1.000 cbrt %
Europese Gemeenschappen 4.780,7 21,1
Overige AWES-landen 3.918,3 17,3
(West-Europa ) (8.698,9 ) (38,5)
Japan 4.978,3 22,0
Oostblok (*) 2.513,5 11,1
Overige gebieden 6.430,6 28,4
Totaal 22.621,3 100,0
(*)tendele onvolledig
I
Het Japanse aandeel inhet wereldorderbestand ligt traditioneel
lager dan dat van andere scheepsbouwende gebieden ,voornamelijk
door dekortere termijnen voor descheepsbouwproduktie inJapan .
Voor zover het descheepswerven indeGemeenschap betreft heeft
debedrijfstak erop gewezen datruim 40%vandeze orderporte­
feuille reeds isafgewerkt ,zodat degemiddelde bezettingsgraad
van descheepswerven wordt teruggebracht tot minder dan een jaar
produktie .Indit verband zij erverder opgewezen dat desituatie
ophet gebied van deorderportefeuilles van werf totwerf sterk
verschilt ;zoworden bepaalde werven opdit moment geconfronteerd
met nijpende werkgelegenheidsproblemen . ,

-7-
Totaal orderbestand per 31maart 1979 in1.000 cbrt
TotaalWaarvan tevoltooien in
1979 1980 1981
België 222,5 105,5 117,0
Denemarken 485,5275,8144,7 65,0
Frankri jk 1.022,9 •468,1399,6 155,2
Duitsland 748,2521,9158,7 67,5
Ierland 6,03,0 3,0
Italié 750,7437,6 272,0 41,1
Nederland 522,4 .384,2 123,3 14,9
Verenigd Koninkrijk 1.022,6717,8 286,6 •18,1
Totaal EG 4.780,72.914,0 1•505,0361,7
Bron :Lloyd's Register
ι
Dit zijn slechts voorlopige berekeningen enverwacht mag worden ;
dat een aanzienlijk gedeelte van dein1979 tevoltooien schepen
zalworden overgeheveld naar 1980 .
Ermag derhalve worden aangenomen dat deindeEGgebouwde ton­
nage in1979 indeorde van grootte van 3,0 miljoen cbrt zal
liggen(met inbegrip van degebouwde nieuwe tonnage inheteerste
kwartaal van 1979 )*
Indit verband moet erevenwel aan worden herinnerd dat een groot
gedeelte van het werk voor in1979 tevoltooien schepen alin
1978 werd verricht endat dehuidige bezettingsgraad van debe­
drijfstak -speciaal voor wat detweede helft van 1979 betreft - i
wordt bepaald door delage tonnage diein1980 moet worden afge- '
leverd .

-8-
Ten gevolge van deze ontwikkeling hebben meer enmeer scheeps­
werven indeGemeenschap moeilijkheden bij het vinden van werk
enbij het handhaven van een economisch produktiepotentieel .
Door deze situatie worden min ofmeer alle werven getroffen ,
zelfs die welke het best instaat zijn teconcurreren .
Het teruglopen van deorders heeft daarnaast nog hetnegatieve
effect dat ergeen voortdurende produktiestroom instand kan
worden gehouden ,met alle gevolgen van dien voor het prijspeil .
2.4 .Werkgelegenheid
Descheepswerven krimpen hun personeelsbestand voortdurend in.
Indevolgende tabel wordt deontwikkeling indelid-staten
weergegeven :
Werkgelegenheid indescheepsbouw indeGemeenschap
(uitsluitend nieuwbouw )
1975 1978 1979
Belgie
Denemarken
Frankrijk (**)
Duitsland (*)
Ierland
Italië
Nederland
Vereni gd
Koninkrijk (*)6138
16630
27628
46800
869
25000
28739*
5^55051H0
12000
22010
32400
840
20000
22400
410505120 maart 79
11100 maart 79
21850 1ste kw.79
26800 gepland
800geraamd
19800 geraamd maart 79
21800 geraamd
37950 -31000 ger .
Totaal 206354 155840 (145220 -138270 )
(Detabel werd
bronnen ).samengesteld opbasis van gegevens uit verschillende
Daarnaast hebben demeeste scheepswerven nog andere maatregelen
getroffen ,zoals het afschaffen van overuren ofwerktijdverkorting .
Deze maatregelen zijn evenwel bedoeld omfeitelijk bestaande moei­
lijkheden teverhelpen enzijn over het algemeen geen onderdeel
van eenstrategie oplange termijn die erop isgericht het bedrijf
inovereenstemming tebrengen met debehoeften van demarkt .
Inditverband zijopgemerkt dat slechts een paar bedrijven in
staat zijn gebleken hunnieuwbouwpersoneel intezetten voor
andere activiteiten .
(*) uitgezondeid oorlogschepen .
(♦*) werkgelegenheid bijwerven meteenwerknemersbestand van
meer dan 150 man .

-9-
Terwijl destatistieken voor dewerkgelegenheid indenieuwbouw
van 1975 op1978 eendaling van 50.500 arbeidsplaatsen vertonen ,
toorde detotale werkgelegenheid indescheepsbouw indiezelfde
periode een zelfde reductie ;hieruit mag worden
afgeleid dat slechts weinig werknemers tewerk werden
gesteld inandere afdelingen van descheepswerven .
Mede gelet opdehuidige algemene situatie indescheepsbouw
moet worden gerekend opeen verdere afbrokkeling van dewerk­
gelegenheid endit zou ernstige sociale gevolgen met zich brengen
Geraamd kan worden dat meer dan )50*000 directe arbeidsplaatsen
bij descheepswerven opdetocht zullen komen testaan ,in<jlien
het ordervolume ophet huidige lage peil blijft .
Indit verband hebben enkele scheepswerven tekennen gegeven
dat zij soms moeilijk vakbekwame werknemers kunnen aantrekken en
dat deze situatie reeds tot problemen heeft geleid inverband met
het aanhouden van deproduktieschema' s.Gezien het langdurige pro
duktieproces endeverschillende afdelingen waarover deproduktie
van descheepswerven isverdeeld ,kan het ook voorkomen dat som­
mige afdelingen overwerken terwijl andere inhet geheel geen werk
hebben .

10-
2.5 »Ontwikkelingen indescheepvaart
Decrisis indescheepsbouw houdt nauw verband met decrisis
indescheepvaart ,die in197^nadeontwikkelingen indeaard-
oliesector begon ennog steeds voortduurt .
Deonevenwichtige situatie opdevrachtenmarkt isvoornamelijk
het gevolg van degrote groei indenieuwe orders van enkele
jaren geleden toen ervast opwerd gerekend dat degroei van
demaritieme wereldhandel ,ongeveer 12%per jaar inton/mijl
enhettijdvak 1968-1971 »indedaaropvolgende periode van
tien jaar zou voortduren .In1973 werden erb.v .orders ge­
plaatst voor 73,6 miljoen brt ,voornamelijk indevorm van
olietankers .Deze enorme orderstroom indelatere jaren zestig
enindeeerste jaren van het huidige decennium heeft geleid
tot een snelle uitbreiding van descheepsbouwfaciliteiten in
dewereld ,voornamelijk inJapan ,waardoor erindeze sector
een overcapaciteit ontstond waarvan nualle scheepsbouwgebieden
dezelfde nadelige invloed ondervinden ;een enander wordt nog
verergerd door een laag peil van nieuwe orders ten gevolge van
deovercapaciteit indescheepvaart .
Degrote groei indenieuwe orders indie jaren heeft erb.v .toe
geleid datdetankervloot tussen 1973 en1978 metcirca 50%werd
uitgebreid ,terwijl hetolietransport ,uitgedrukt inton/mijl ,
indezelfde periode slechts met 9%toenam .Deze ontwikkelingen
zijn weergegeven indevolgende tabel :
Maritieme wereldhandel enhandelsvloot
Maritieme handel inaardolie Vloot (*)
enaardolieprodukten
Miljard ton/mijl % milj .dwt %
1973 10.216 100 23^,3 100
1975 9.727 95 313,0 13^
1977 11.459 112 356,1 152
1978 ν(♦*) 11.135 109 351,8 150
Maritieme handel inandere
ladingen
Miljard ton/mijl % milj .dwt %
1973 5.187 100 205,6 100
1975 5.636 109 230,7 112
1977 6.020 116 268,5 131
1978 ν(**) 6.120 118 281,0 137
(*) aanheteind vanhetjaar Bron :Fearnley &Egers ,.Oslo
(**) v=voorlopig

11
Detotale overcapaciteit indescheepvaart werd eind197° geraamd
opcirca 100miljoen dwt -ofwel circa 15%vanhet totale tonnage
vrachtschepen -waarvan 80miljoen dwtwas toe teschrijven aanhet
tonnage-overschot indetankervloot .Bij deze cargadoorsbereke -
ningen was echter geen rekening gehouden met bepaalde faktoren
die het effect van deze overcapaciteit opdemarkt beperken ,zoals
het effect van "langzaam varen ".Deze praktijk waarbij een aanzien­
lijk tonnage isbetrokken zal vermoedélijk worden voortgezet .
Detonnage aan vrachtschepen overtreft inbeginsel denormale
markt behoef ten .
Indeze moeilijke situatie werden dereders indeEG-endit zijn
detraditionele afnemers van deEuropese scheepswerven -gecon­
fronteerd met ernstige concurrentie van zeer verschillende oor­
sprong ,endecommunautaire vloot loopt momenteel zowel relatief
als inabsolute waarde terug ,zoals blijkt uit devolgende tabel :
Alle niet-militaire
schepenWereld
1000 brt9EG-landen
1000 brt%
1.7.1960 129.769,5 43.620,5 33,6
1.7.1970 227Λ90.0 57.369,4 25,2
1.7.1975 342.162,4 74.283,3 21,7
1.7.1977 393.678,4 76.392,6 19,4
1.7.1978 406.002,0 76.930,1 18,9
Alleen handels­
schepen
1.7.1978 379.549,9 72.411,4 19,1
11Λ.1979 (*) 383.001,1 68.231 ,4 (*)17,8
(*)metuitzondering van deNederlandse Antillen
(circa 1,6miljoen brt )
Bron :Lloyd's Register

Indeafgelopen maanden wezen bepaalde tekenen openig herstel
opdescheepvaartmarkt ,speciaal voor bepaalde marktsegmenten .
Zoisdeopgelegde tonna.ge indeafgelopen maanden aanzienlijk
teruggelopen .Deze ontwikkeling blijkt uit onderstaande tabel :
Opgelegde tonnage
en(niet-militaire
daarboven )schepen van 300 brt
Nr . 1000 brt 1000 dwt
1978 ,januari 678 23•660 43-675
april :752 27.506 50.887
juli 765 29.651 55.289
October 737 25.486 47.507
1979 januari 595 16.678 30.290
april 526 15-048 27.395
Bron :Institut für Seeverkehrswirtschaft ,Bremen .
Mede gelet opdealgemene aspecten -nl.deslechts marginale
groei van demaritieme wereldhandel incombinatie met debestaande
overcapaciteit ,moet worden gevreesd dat deze ontwikkelingen in
een groot aantal markts.ectoren slechts van tijdelijke aard zullen
zijn .Voorts kan niet worden gerekend opeen aanzienlijke groei
van demaritieme wereldhandel ten gevolge van een economische
opleving indegrote geïndustrialiseerde landen ,aangezien de
ontwikkelingen indeaardoliesector vermoedelijk vaninvloed
zullen zijn opdeeconomische groei .Eenvermindering van depro-
duktiviteit van devloot ten gevolge van langzaam varen iseen
flexibel element .Het effect ervan opdetoekomstige tonnagevraag
ismoeilijk teramen ,aangezien dedienstsnelheid weer kan worden
opgevoerd indien het peil van devrachttarieven hoog genoeg wordt
omdit rendabel temaken .
Het ziet ernaar uit dat debehoefte aan meer tonnage in -detanker -
sector flink istoegenomen door dehuidige oliecrisis ,die leidde
tot een grotere vraag ,b.v .naar vervoerscapaciteit voor het ver­
voer van spot-hoeveelheden ,voor deelladingen van grotere eenheden
envoor deopslag van aardolie .
Bijzondere overwegingen voor detankersector hebben indit ver­
band geleid tot een aantal orders voor debouw vantankers van
80.000 dwt .Opgemerkt zij dattot dusverre nog geen enkel schip ;
van dit type werd besteld bij een scheepswerf indeEG.

MARKTPROGNOSES
Inhet afgelopen jaar werden erdiverse marktprognoses gepubliceerd .
Ofschoon indeze studies van verschillende hypothesen wordt uitge­
gaan enderhalve ook deresultaten uiteenlopen stemmen aldeze stu­
dies overeen ophet punt dat descheepvaartcrisis nog tot ver inde
tachtiger jaren zalvoortduren endat devraag naar nieuwe tonnage
indekomende jaren zelfs nog meer zal dalen .
Volgens eenin1978 door degroep voor markt prognose van deAWZS
(Association ofWest European Shipbuilders )gemaakte studie ,mag een
belangrijke opleving van demarkt niet voor 1982/1983 worden verwacht .
Dit herstel van demarkt zal voornamelijk steunen opdebehoefte aan
vervanging ,aangezien het indezestiger jaren gebouwde tonnage daar­
nagrotendeels verouderd zalraken .Verwacht wordt datna1985 het
gecombineerd effect van het voor vervangingsdoeleinden envoor de
uitbreiding van devloten vereiste tonnage ten gevolge van een groei
indemaritieme handel weer kan leiden tot een hoog peil nieuwe
orders .
Indevolgende tabel zijn devoornaamste resultaten van demarkt­
prognose samengevat : ;
Type schip Contracten ter dekking
behoefte 1978 totvan een reele
1985
miljoen brt miljoen cbrt
Olietankers >10.000 dwt 20,0 (9-3 )
<10.000 dwt 1.H (3Λ ) ;
Bulk carriers I13,0 (6,0 )
Stukgoedschepen 29,2 (31+,7) !
Gastankers 7,5 (5,2 ) ;
Overige 9,9 (27,1 )
Totaal 81,0 (85,7 )
Jaarlijks gemiddelde
(jan .'78totmedio 'Sk
-6,5 jaar ) (12,5 ) (13,2 )

-1k-
Uit deze studie kan tevens worden afgeleid dat degeraamde wereld -;
scheepsbouwproduktie in19Ö5 (circa 18,0 miljoen cbrt )indebuurt
van enonder het peil van 1975-77 zal blijven .
Indeze studie wordt evenwel geen rekening gehouden metonzekere
factoren ten gevolge van dehuidige ontwikkelingen indeaardolie -
sector .
Indit verband moeten verder nog twee aspecten inaanmerking worden
genomen : ^
-alle marktprognoses zijn gebaseerd opbepaalde hypothesen eneen
fundamentele hypothese isdat denoodzakelijke aanpassingen aan de
marktsituatie tot stand komen ,zowel indescheepvaart als inde
scheepsbouw .
Het vooruitzicht opeen herstel van demarkt aan'het eind van de
tachtiger jaren mag dan ook geen voorwendsel worden omdenood­
zakelijke aanpassingen van decapaciteiten niet door tevoeren .
Een ander aspect isdat een stagnatie opdescheepvaartmarkt niet
alleen leidt tot een inkrimping van het aantal orders voor uit-
breidingsprojecten doch ook tot het achterhouden van orders voor
devervanging ,die wel zouden worden geplaatst indien dereders de
toekomstige ontwikkelingen met meer optimisme tegemoet konden zien .
Daarnaast isernog demoordende concurrentie ,waardoor erminder
ruimte komt voor innovatie ,aangezien deduurdere nieuwbouw zou
moeten concurreren met oude schepen die worden geexploiteerd tegen
lage kosten enmet lage sociale entechnische normen .
Wanneer rekening wordt gehouden met aldeze ontwikkelingen ,blijkt ■
duidelijk dat erweinig ofgeen uitzicht isopnieuwbouworders ,
endat het descheepsbouwers indewereld enmeer speciaal inde
EGmoeilijk zal vallen genoeg orders opdemarkt teverwerven om
zelfs delevensvatbare werven draaiende tehouden .

-15-
k.STRUCTURELE ONTWIKKELINGEN
Tegen deachtergrond van debestaande overcapaciteit indescheepsbouw
enindeveronderstelling dat decrisis zich vermoedelijk indekomende
jaren zal voortzetten ,moeten intensievere pogingen totherstructure­
ring worden ondernomen ten einde binnen deGemeenschap eengezonde en
concurrerende scheepsbouwsector instand tehouden ofweer optebouwen .
Indit verband kan worden gesteld dat deproduktie van schepen ende
werkgelegenheid indeGemeenschap reeds werden besnoeid door deslui­
ting vanproduktie-eenheden endiversificatie ,doch voornamelijk door
het elimineren van tijdelijke arbeidskrachten ,het niet langer maken
van overuren endenatuurlijke afvloeiing .Opgemerkt zij evenwel dat
dergelijke maatregelen deproduktie alleen kunnen beperken door onder­
bezetting van uitrusting enwerven waardoor dekloof tussen dewerke­
lijke prijzen endemarktprijzen groter wordt .Het lijkt dan ook niet
tevermijden dat meer werven zullen moeten overschakelen opandere acti­
viteiten dan scheepsbouw ofzullen moeten worden gesloten .
Voor deze aanpassing isineerste instantie debedrijfstak zelf verant­
woordelijk .Maar dereserves van veel scheepsbouwbedrijven zijn bijna
uitgeput aangezien demarktprijzen sedert 1975 onder deEuropese kost­
prijzen liggen .Met het oog hierop hebben verschillende lid-staten steun -
maatregelen voor scheepswerven ingevoerd met het oog opeen vlotte aan­
passing van dewerven .
DeBelgische regering overweegt ofsteun moet worden gegeven aan haar
enige twee middelgrote werven die zich toeleggen opdebouw van oceaan -
schepen ten einde deze bedrijfstak opeen minimumniveau van levensvat­
baarheid tehouden .Tot dusverre werd nog geen besluit genomen .
DeDeense regering heeft geen plannen voor deherstructurering van de
scheepsbouw .Deregering ziet indat eenaanzienlijke besnoeiing van
capaciteit onvermijdelijk is,doch debedrijfstak zelf moet besluiten
over demate waarin dit zal geschieden .Dewerkgelegenheid indenieuw -
bouwsector werd vanI6.63O arbeidsplaatsen in1975 ingekrompen tot
12.000 arbeidsplaatsen in1978 .
Frankrijk ,dat inhet achter ons liggende tijdvak van tien jaar zijn
aantal oceaanschepenbouwende werven heeft beperkt ,zal zijn her-
structureringspogingen voortzetten .
Inmei 1979 werd eennieuw programma aan deCommissie voorgelegd ,_dat
momenteel instudie is.Volgens dit programma wordt steun bij depro-
duktie overwogen voor nieuwe orders toteenmaximum vanU35.OOO £brt
in1979 en^20.000 _cbrt in1980 .Ditplafond komt overeen met76%
van degemiddelde produktie in197^-1975 »Deze steun zalevenwel strikt
worden gekoppeld aan het herstructureringsbeleid ,dat gericht isop
stabilisatie van desituatie indebedrijfstak opeenwezen lijkgere­
duceerd doch haalbaar peil vanactiviteiten .
Het Duitse programma voor steun werd injanuari 1979 bij deCommissie ,
ingediend endoor haar injuni 1979 goedgekeurd .DeDuitse regering
heeft hetconcept van het rapport van d"scheepsbouwni jverheid inzake ■-
structurele ontwikkelingen voor werven dieoceaanschepen bouwen goedge­
keurd .Volgens ditrapprt wordt voor denieuwbouw vankoopvaardijschepen
eenbesnoeiing vandewerkgelegenheid overwogen (van32.498 arbeidsplaatsen
in1973 tot 26.851 in'979 en23.507 in1980 -arbeidsplaatsen in
1975 :46.839 ).

-16-
DeIerseregeringheefthaarvoornemenaangekondigd omsteuntevei–
lenenaandeenigeIersewerfdiediepzeeschepen kanbouwenomeenhaal­
baarminimuminstandtehouden.Eenprogrammavoorsubsidies oporders
werdbijdeCommissieingediend endoorhaargoedgekeurd ;hetprogramma
voorziettevensinsteunvoordiverseficatiedoeleinden .
Hetaanvankelijke Italiaanse steunprogramma voorsubsidies oporders
beslaateenperiodedieeindigtinseptember 1978.HetItaliaanse
Parlement moetzichnoguitspreken overeennieuwherstructurerings -
programmavoordescheepsbouw datdoorderegeringisingediend,en
datzalleidentoteenbeperking van25%vandecapaciteit van1975.
Dewerkgelgenheid indenieuwbouwsector werdinmiddels'gereduceerd
van33.000arbeidsplaatsen in1975tot28.000arbeidsplaatsen in1978,
engestreefdwordtnaareenverderebeperking van3.000arbeidsplaatsen .
Deherstructureringsplannen vandeNederlandse regeringvoorzietin
hetsluitenvaneenaantalproduktie-eenheden .Erwerdsteunverleend
aandeconcentratie vandenieuwbouwproduktie ,voordehergroepering
vanwervenenvoordeoverheveling vancapaciteit opandereactiviteiten
danscheepsbouw .Dewerkgelegenheid indenieuwbouwsector werdgere­
duceerdvancirca20.000arbeidsplaatsen in1975totongeveer22.000
arbeidsplaatsen in1978.Verderemaatregelen dieeventueel kunnen
leidentoteenbeperking vandecapaciteit van50%vandeinitiële
capaciteit vandebedrijfstak vergelekenbijdejarenvoordecrisis
zijninoverweging genomenendeNederlandse regeringheeftdeCommissie
medegedeeld datdegrootstenieuwbouwwerf bijRotterdamzijnactiviteiten
alsnieuwbouwwerf zalstaken.
DeregeringvanhetVerenigt}Koninkrijk heeftbeslotendetweede
optievanheteind1978doordeBritsescheepsbouwers ingediende
"CorporatePlan"aangenomen .Degoedkeuring vanoptie2betekent ~
datdeproduktiecapaciteit vanBritishShipbuilders in1980/1981
teruggebracht zalwordentot430.000cbrtperjaar.Detotalearbeids­
plaatsenbijdenieuwbouw vankoopvaardijschepen (inclusiefprivate
scheepswerven )liepvan54.550 ,arbeidsplaatsen in1975terugtot
41.050arbeidsplaatsen in1978enongeveer37.950-31.000arbeidsplaatsen in
1979.
Opgemerktzijevenweldathetherstructureringsbeleid inhetalgemeen
achterligtbijdemarktontwikkelingen .Naastdesteunaandescheeps­
bouwdieinhetkadervande4erichtlijnwordtvoorzien,werdendiverse
specialesteunprogramma 'singevoerd omhetvolumenieuweorderste
bevorderen .Hetbetrefthierbijzondere steuntenbehoevevannationale
reders,uitgebreidere kredietfaciliteiten voorordersuitdeontwikke­
lingslanden enovernamevanverliezenvanscheepswerven insommige
lid-staten .Voortswerderzelfsbijzonderefinanciële steunterbe­
schikkinggesteldvoorbepaaldeorders.Ondanksaldezesteunmaatrege-
lenzijnreedstalrijkescheepswerven geconfronteerd metacuteproble­
menronddewerkverschaffing .
DesituatiebuitendeGemeenschap issoortgelijk .Japanheeftbepaalde
produktieplafonds voordescheepsbouw ingesteldvoor1979en1980.Met
dezeproduktieplafonds zaldebedrijfscapaciteit vandevoornaamste
scheepswerven voor34a49%wordenbenut(volgensdegroepscheeps­
werven)tenopzichtevanhetmaximaalbereikbareproduktiepei l.Bij
wijzevanmaatregeloplangetermijnzaldescheepsbouwcapaci teitmet
35Xwordenbeperkt,methetdoelomdetotalenieuwbouwcapaciteit met
3,4miljoencbrtom.laagtebrengen.Daarnaastiserfinanciële steun
vanoverheidswege beschikbaar voorhetslopen,stilleggenofoverdragen
vanhetoverschotaanwerven(ditgeldtvoorbouwplaatsen meteencapaciteit

17-
vanmeer dan5«000 brt).Inhetkader van ditprogramma kunnen de
scheepsbouwers werven verkopen aan een organisatie die isopgericht
door deJapanse regering .
Indit verband moet worden opgemerkt dat scheepswerven die failliet
zijn gegaan niet definitief werden gesloten ,doch dat deze weer zijn
gestart met descheepsbouw zodra het bedrijf onder deJapanse reha-
bilitatiewet weer inere was hersteld .
Ominvloed uit teoefenen opdevraag heeft Japan financiële steun
ingevoerd voor debouw van schepen voor Japanse reders .Daarnaast
werd financiële steun beschikbaar gesteld voor het slopen van schepen
opJapanse werven .
Ofschoon deherstructureringsmaatregelen insommige gevallen niet
geheel voldoende zijn endevrees gewettigd isdat bepaalde capaci­
teiten weer operationeel zullen worden ,wanneer devraag naar nieuw -
bouwschepen weer gaat stijgen ,zijn zijeen stap indegoede richting .
Tegen deze achtergrond moet worden vermeld datlanden zonls Korea ,
Brazilië ,Taïwan endeOostbloklanden ,speciaal Polen ,hun scheepsbouw -
capaciteit nog steeds uitbreiden .
Bepaalde landen ,speciaal Polen konden orders ,boeken tegen eenprijs­
peil dat nog onder dat van deconcurrentie inhet Verre Oosten lag .
Het gevolg hiervan isdat landen buiten West-Europa enJapan nueen
marktaandeel bezitten van40%,berekend opbasis vanhunorderporte­
feuilles .
DeCommissie iszich ervan bewust dat herstructurering een langdurig
enmoeilijk proces isenmoet worden doorgevoerd als een maatregel
oplange termijn .Een essentiële voorwaarde voor het voortbestaan
van een minimale scheepsbouwcapaciteit indeEGiseen bepaald basis -
niveau van nieuwbouworders ,zonder hetwelk descheepswerven moeten
sluiten .Indemeeste gevallen kan zulks alleen worden bereikt met
steun van delid-staten .Het gevaar bestaat evenwel dat zo'n steun de
invloed van demarkt zal terugdringen endat deeconomische selectie
van demeest concurrerende werf daarbij slechts van secundair belang
zal zijn .Voorts moet desituatie worden vermeden dat erschepen wor­
den gebouwd waarnaar geen commerciële vraag bestaat opbasis van een
oneconomische ,versnelde steunmaatregelen ,zoals het bouwen van schepen
voor opslagdoeleinden .
Anderzijds mag erniet aanworden getwijfeld -endit isook neerge­
legd inderesolutie van deRaad van19«9«1978 ,dat descheepsbouw -
sector voor deGemeenschap •van strategische betekenis isendat een
gezonde enconcurrerende scheepsbouw instand moet worden gehouden
waarvan deactiviteit isafgestemd opdeomvang van decommunautaire
overzeese handelsbeweging .Dit staat evenwel niet gelijk met een werk-
gelegenheidsgarantie voor een individueel bedrijf ,maar betekent wel ,
dat eraandacht zalworden geschonken aan eenverbetering van deposi­
tie van degehele sector endat ereenbepaald raamwerk vannationale
maatregelen zoukunnen worden ingevoerd diemoeten stroken metdebegin­
selen vandeGemeenschappelijke Markt omhetlevensvatbare gedeelte van
descheepsbouwsector eenoverlegingskans tebieden .

-18-
5-VOORUITZICHTEN ENACTIEMOGELIJKHEDEN
Het isduidelijk dat deze strategie oplange termijn voor desector
indemeeste lid-staten vergezeld gaat van aanvullende maatregelen
voor dekorte enmiddellange termijn ,voornamelijk aan dezijde van
devraag enopsociaal enregionaal gebiecLDeze maatregelen worden ineerste
instantie door delid-staten getroffen inhet kader van hun bestaande
economische mogelijkheden eninovereenstemming met debeginselen
van deGemeenschappelijke Markt .
DeCommissie zal deze acties voortdurend blijven volgen .Voor wat
desociale aspecten betreft ,deze werden door deCommissie met de
sociale partners besproken .
Inditverband zijopgemerkt dat desociale enregionale implicaties vande
scheepsbouwcrisis van het allerhoogste belang zijn .Indien de
situatie indesector niet metenige mate kanworden gestabiliseerd ,
bestaat ereen reëel gevaar dat debetrokken problemen niet zonder
ernstige sociale onrust tot oplossing kunnen worden gebracht .
In1978 werd inhetkader vanartikel 375van debegroting een
bedrag van 20miljoen ERE beschikbaar gemaakt voor steunmaatregelen
voor crisissectoren .Dit bedrag werd overgedragen naar debegroting
van 1979 maar tot dusverre heeft deGemeenschap hierover nog niet
kunnen beschikken ,zolang deRaad nog geen besluit heeft genomen
over degoedkeuring van dedoor deCommissie voorgestelde ver­
ordeningen .
Dehuidige situatie indebedrijfstak kan als volgt worden samen­
gevat : .
-Sedert deCommissie indecember 1977 haar mededeling bij deRaad
heeft ingediend inzake dereorganisatie van desector ,isde
situatie veel meer verslechterd dan indertijd werd verwacht .
-Voor eenbelangrijk gedeelte van het huidige werknemersbestand j
loopt dewerkgelegenheid gevaar ,tenzij ereen zeker minimum - ;
volume nieuwe orders bij descheepswerven indeGemeenschap kan ;
worden gehandhaafd . ;
-Deeconomische positie van descheepswerven isverslechterd ,aan­
gezien denieuwbouwpri jzen nog opeengedrukt peil liggen ende ;
reserves van descheepswerven bijna uitgeput zijn . ;
-Hetgevaar bestaat datbelangrijke delen vandebedrijfstak plot­
selinge teruggang zouden kunnen ondergaan .
-Herstructurering iseenlangdurig proces eneriseenminimumbezet -
tingsgraad noodzakelijk voor eenvlotte aanpassing van decapaciteit .
Mede gelet opdeconclusies van deverschillende reeds gepubliceerde
marktprognoses ,moet evenwel inaanmerking worden genomen dat erop
korte termijn slechts zeer weinig uitzicht opeenopleving van de
scheepsbouwmarkt bestaat .Deontwikkeling van deorderportefeuilles
indelid-staten heeft uitgewezen datlosse acties opkorte termijn
inhet verleden niet hebben kunnen leiden tot denoodzakelijke stroom
nieuwe orders voor dewerven ,ondanks dehoge subsidies ui-t openbare
middelen .

-19-
Mede gelet opaldeze aspecten isdeCommissie voornemens haar be
trekkingen met delid-staten evenals haar informele contacten met
debetrokken kringen (scheepsbouwers ,reders ,bonden )voort te
zetten enteintensiveren ,ten einde passende maatregelen vast te
stellen die eventueel kunnen worden genomen indebijzondere moei
lijke situatie waarin desector zich bevindt .
DeCommissie heeft demogelijkheden reeds bestudeerd omdesituat
ophet stuk van devraag teverbeteren enerzal een mededeling
bij deRaad worden ingediend inzake eenvoorstel voor een scrap
and build-programma .Dit programma zal ook positieve sociale im­
plicaties voor debetrokken sectoren hebben .