COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(92) 130 def. 
Brussel, 2 aPr'' 1992 
Gewijzigd voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
betreffende een actieprogramma van de Gemeenschap 
op het gebied van toerisme 
(door de Commissie krachtens artikel 149, lid 3, 
van het EEG-verdrag ingediend) 

MEMORIE VAN TOELICHTING 
De Commissie dient op grond van artikel 149, lid 3, van het EEG-Verdrag 
een gewijzigd voorstel in voor een besluit van de Raad betreffende een 
actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van toerisme (COM(91) 97 
def. van 16.04.1992). In dit gewijzigde voorstel wordt rekening gehouden 
met verscheidene amendementen die door het Europese Parlement zijn 
voorgesteld (aangenomen op 14.02.1992 - document PE 158.955), met 
sommige suggesties in het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
(PB C 49 van 24.02.1992), alsook met bepaalde richtsnoeren die tijdens 
de bijeenkomst van de ministers belast met toerisme in Noordwijk 
(16/17.10.1991) zijn vastgesteld. 
Van de door het Europese Parlement goedgekeurde amendementen heeft de 
Commissie voornamelijk die aangenomen welke bedoeld zijn om de opzet van 
het voorstel te verbeteren, zodat de doelstellingen en de werkingssfeer 
ervan duidelijker worden aangegeven- Zo zijn de amendementen waarbij 
bepaalde specifieke acties (plattelandstoerisme, jongerentoerisme) 
anders worden gepresenteerd in de vorm van een indicatieve lijst van 
maatregelen die aan een breed doel beantwoorden, overgenomen en, ter 
wille van de tekstuele samenhang, aan het geheel van de thematische 
acties aangepast. Daarenboven is een tijdschema van de prioriteiten 
toegevoegd. Tevens heeft de Commissie in de considerans van het besluit 
verscheidene amendementen verwerkt die erop zijn gericht de voorwaarden 
voor communautaire steunverlening nader te omschrijven. Het betreft hier 
met name de inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, het voorkomen 
van concurrentievervalsing en de intensivering van de samenwerking 
tussen al wie bij de ontwikkeling van het toerisme is betrokken, met 
inbegrip van de lagere overheden. 
Bovendien heeft de Commissie de door het Europese Parlement voorgestelde 
amendementen inzake de versterking van de horizontale maatregelen op het 
gebied van toerisme, met name de coördinatie van de comunautaire en 
nationale vormen van beleid en overleg met de beroepsbeoefenaars, 
aanvaard. 
Tenslotte heeft de Commissie bepaalde denkbeelden tot de hare gemaakt 
inzake concrete acties die het Europese Parlement of het Economisch en 
Sociaal Comité in het actieprogramma wilden opgenomen zien, zulks 
meestal anders geformuleerd volgens de mogelijke wijzen van 
steunverlening van de Gemeenschap. Zij heeft zich met name bij het 
Europese Parlement aangesloten in zijn streven naar een versterking van 
het Gemeenschapsbeleid op het terrein van de interactie tussen toerisme 
en milieu en inzake het sociaal toerisme en het jongerentoerisme. 
De Commissie heeft sommige amendementen die bedoeld zijn om prioriteit 
te geven aan het beleid van de Gemeenschap ten behoeve van het toerisme 
in de landen van Midden- en Oost-Europa, slechts ten dele aangenomen. 
Overwogen wordt om de samenwerking tussen die landen te bevorderen in 
het kader van bepaalde supranationale proefprojecten, maar er kan geen 
sprake van zijn om er in dit programma een prioritaire doelstelling van 
te maken. 
Daarentegen heett de Commissie bepaalde amendementen mot. betrekking tot 
andere gebieden van. het Gemeenschapsbeleid, met name de cultuurpolitiek, 
niet kunnen aanvaarden. Voorts heeft zij het door het Europese Parlement 
goedgekeurde amendement inzake de bestemming van begrotingsmiddelen voor 
dit actieprogramma niet kunnen aannemen gezien de verdeling van de 
bevoegdheden op budgettair gebied tussen de Instellingen van de 
Gemeenschap. 
^ 
Gewijzigd voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
betreffende een actieprogramma van de Gemeenschap 
op het gebied van toerisme 
(door de Commissie ingediend op grond van artikel 149, lid 3, 
van het EEG-Verdrag) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen De Raad van de Europese Gemeenschappen, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 235, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeen schap, 
inzonderheid op artikel 235, 
Gezien het voorstel van de Commissie, Gezien het voorstel van de Commissie,(l) 
Gezien het advies van het Europese Parlement, Gezien het advies van de Europese Parlement,(2) 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, Gezien het advies van het Economische en Sociaal 
Comité,(3) 
Overwegende dat het toerisme een belangrijke 
plaats in de economie van de Lid-Staten inneemt en 
dat de toeristische activiteiten een belangrijke bron 
van werkgelegenheid vormen, Overwegende dat het toerisme een belangrijke 
plaats in de economie van de Lid-Staten inneemt, 
dat de toeristische activiteiten een belangrijke bron 
van werkgelegenheid vormen en dat deze sector 
een van de weinige is waarvoor groei wordt 
verwacht in alle Europese landen, met inbegrip van 
de landen van Midden- en Oost-Europa, 
Overwegende dat het toerisme het mogelijk maakt 
om bij alle categorieën burgers een betere kennis 
van de culturen en levenswijzen in de I.id-Staten te 
bevorderen, Overwegende dat het toerisme het mogelijk maakt 
om bij alle categorieën burgers een betere kennis 
van de culturele wortels van Europa, de culturen en 
de levenswijzen in de I.id-Staten te bevorderen; dat 
dit veel bijdraagt tot de ontwikkeling van het 
denkbeeld "Europees burgerschap", dat een van de 
belangrijkste aandachtspunten van de Instellingen 
(1) COM(91)97dcf of 290591 
(2) PB 
(3) PB C 49 of 24.02.92 
Ah 
2-
van de Gemeenschap, met name het Europese 
Parlement, uitmaakt, 
Overwegende dat met de resultaten van het 
Europees jaar van het toerisme rekening moet 
worden gehouden, Overwegende dat met de resultaten van het 
Europees jaar van het toerisme rekening moet 
worden gehouden, 
Overwegende dat, gezien het voorgaande, het 
communautaire beleid op het gebied van het 
toerisme tot uiting zou moeten komen in een 
versterkte horizontale benadering van het toerisme 
in de communautaire en nationale beleidsvormen 
en de uitvoering van specifieke acties, Overwegende dat, gezien het voorgaande, het 
communautaire beleid op het gebied van toerisme 
tot uiting zou moeten komen in een versterkte 
horizontale benadering van het toerisme in de 
communautaire en nationale beleidsvormen en in 
de uitvoering van specifieke acties; dat die 
benadering tevens de coördinatie van de acties van 
andere diensten van de Commissie die van invloed 
zijn op het toerisme, dient te behelzen, 
Overwegende dat reeds een aantal maatregelen is 
getroffen ter verbetering van de kennis van de 
sector toerisme en ter voorziening in de behoeften 
ervan in het kader van de communautaire 
instrumenten en beleidstakken, Overwegende dat reeds een aantal maatregelen is 
getrofTen ter verbetering van de kennis van de 
sector toerisme en ter voorziening in de behoeften 
ervan in het kader van de communautaire 
instrumenten en beleidstakken, 
Overwegende dat de Gemeenschap kan bijdragen 
tot de verbetering van de kwaliteit en het 
concurrentievermogen van het communautaire 
toeristische aanbod door een gemeenschappelijke 
aanpak te bevorderen van de problemen op 
middellange termijn waarvoor het Europese 
toerisme zich geplaatst ziet, door de diversificatie 
van de toeristische activiteiten te stimuleren en de 
promotie van het Europese toerisme op de 
voornaamste markten van derde landen te 
ontwikkelen, Overwegende dat de Gemeenschap kan bijdragen 
tot de verbetering van de kwaliteit en het 
concurrentievermogen van het communautaire 
toeristische aanbod door een gemeenschappelijke 
aanpak te bevorderen van de problemen op 
middellange termijn waarvoor het Europese 
toerisme zich geplaatst ziet, door de diversificatie 
van de toeristische activiteiten en het opzetten van 
supranationale acties te stimuleren en door de 
promotie van het Europese toerisme op de 
voornaamste markten van derde landen te 
ontwikkelen, 
Overwegende dat de Gemeenschap op die manier 
een harmonische ontwikkeling van het 
economische leven in de gehele Gemeenschap, een 
voortdurende en evenwichtige groei, een stijging 
van de levensstandaard en nauwere betrekkingen 
tussen de Staten die zij verenigt, kan bevorderen, Overwegende dat het toerisme werkelijk kan 
bijdragen tot de verwezenlijking van de 
nagestreefde economische en sociale samenhang in 
de Gemeenschap, dat het er een harmonische 
ontwikkeling van de economische activiteiten, een 
duurzame en evenwichtige groei, een stijging van de 
levensstandaard en nauwere betrekkingen tussen 
de Lid-Staten die zij verenigt, kan bevorderen, 
Overwegende dat het toerisme in de Gemeenschap 
in de toekomst beter dient te beantwoorden aan de 
behoeften van en meer respect moet hebben voor 
de lokale bevolking en het natuurlijk en cultureel 
milieu, dat het aanbod meer op kwaliteit dan op 
hoeveelheid zal moeten worden gericht om de 
excessen van het massatoerisme te voorkomen, 
-3-
Overwcgende dat het nodig is om, naast een betere 
integratie van het toerisme in de verschillende 
beleidstakken van de Gemeenschap, ook een nauwe 
samenwerking tussen alle openbare en particuliere 
subjecten van de toeristische sector te bevorderen 
en dat de tenuitvoerlegging op communautair 
niveau van een aantal specifieke maatregelen die 
een aanvulling zijn van die welke op nationaal 
niveau worden getroffen, de beste weg is om een 
dergelijke samenwerking tot stand te brengen, Overwegende dat het nodig is om, naast een betere 
integratie van het toerisme in de verschillende 
belcidstakken van de Gemeenschap, een nauwe 
samenwerking tussen alle openbare en particuliere 
subjecten van de toeristische sector, met inbegrip 
van de vertegenwoordigers van de gastregio's, te 
bevorderen en dat de tenuitvoerlegging op 
communautair niveau van een aantal specifieke 
maatregelen die een aanvulling zijn van die welke 
op nationaal niveau worden getroffen, de beste weg 
is om een dergelijke samenwerking tot stand te 
brengen zonder tot concurrentiedistorsies op 
Europees niveau te leiden, 
Overwegende dat het Europese vervoerbeleid van 
grote invloed is op de toekomstige kwaliteit van het 
toerisme in de regio's van Europa, 
Overwegende dat het noodzakelijk is zorg te dragen 
voor vrije concurrentie in de sector, zulks ten 
behoeve van de consumenten en ter bevordering 
van het midden- en kleinbedrijf, 
Overwegende dat het nodig is snel te beschikken 
over gedetailleerde statistische gegevens 
betreffende het toerisme in de Gemeenschap en de 
onontbeerlijke verkennende onderzoeken naar 
nieuwe vormen van toerisme te verrichten. 
Overwegende dat de Gemeenschap, behoudens de 
lopende onderhandelingen, dient na te gaan in 
welke gevallen overeenkomsten met derde landen 
of internationale organisaties nodig zijn om de met 
haar actieprogramma op het gebied van het 
toerisme beoogde doelstellingen te verwezenlijken 
en dat de Commissie dan moet worden gemachtigd 
om de onderhandelingen te voeren, Overwegende dat de Gemeenschap, behoudens de 
lopende onderhandelingen, dient na te gaan in 
welke gevallen overeenkomsten met derde landen 
of internationale organisaties nodig zijn om de met 
haar actieprogramma op het gebied van toerisme 
beoogde doelstellingen te verwezenlijken en dat de 
Commissie dan moet worden gemachtigd om de 
onderhandelingen te voeren, 
Overwegende dat de decentrale structuur van het 
toerismebeleid een efficiënte aanpak mogelijk 
maakt; dat de Commissie het subsidiariteitsbeginsel 
in acht moet nemen, 
Overwegende dat het Verdrag slechts in artikel 235 
bevoegdheden voor de goedkeuring van dit besluit 
bevat. Overwegende dat het Verdrag slechts in artikel 235 
bevoegdheden voor de goedkeuring van dit besluit 
bevat. 
4-
BESLUIT: BESLUIT: 
Artikel 1 
Een actieprogramma van de Gemeenschap op het 
gebied van het toerisme wordt vastgesteld; Artikel 1 
Een actieprogramma van de Gemeenschap op het 
gebied van toerisme wordt vastgesteld. 
Artikel 2 
De begrotingsautoriteit bepaalt de 
begrotingsjaar beschikbare kredieten. voor ieder Artikel 2 
De begrotingsautoriteit bepaalt de voor ieder jaar 
beschikbare kredieten. 
Artikel 3 
De Commissie legt het actieprogramma ten uitvoer 
volgens de in de bijlage aangegeven hoofdlijnen. Zij 
wordt bijgestaan door het Raadgevend Comité 
inzake Toerisme dat bij het besluit van de Raad van 
22 december 1986 (1) is ingesteld. Artikel 3 
De Commissie legt het actieprogramma, als 
omschreven in de bijlage ten uitvoer. Zij kan voor 
de realisering van de doelstellingen voor het 
actieprogramma andere maatregelen dan voorzien 
in de bijlage nemen, na consultatie van het Comité 
dat bij het besluit van de Raad van 22 december 
1986^ ' is ingesteld. De Commissie draagt zorg voor 
de coördinatie van het actieprogramma en de 
verschillende beleidsvormen van de Gemeenschap 
via de diverse betrokken directoraten-generaal, met 
inachtneming van de geldende procedures. 
Artikel 4 
De maatregelen dienen in overeenstemming te zijn 
met het subsidiariteitsbeginsel en ten uitvoer te 
worden gelegd in overleg met de nationale 
autoriteiten en, telkens wanneer zulks nodig is met 
de regionale autoriteiten en met de 
vertegenwoordigers van de lokale bevolking om 
rekening te houden met het belang van het toerisme 
voor de regionale ontwikkeling. 
Artikel 4 
Behoudens de algemene onderhandelingen is de 
Commissie, indien samenwerking met derde landen 
en internationale organisaties nodig blijkt om de 
doelstellingen van dit actieprogramma te 
verwezenlijken, gemachtigd om de 
onderhandelingen te voeren. Artikel 5 
Behoudens de algemene onderhandelingen is de 
Commissie, indien samenwerking met derde landen 
en internationale organisaties nodig blijkt om de 
doelstellingen van dit actieprogramma te 
verwezenlijken, gemachtigd om de 
onderhandelingen te voeren. 
(l) PB L 384 van 31 12.1986, blz. 52. (1) PB 538/90 of 21.12.90 
5-
Artikel5 Anikel 6 
Uiterlijk drie jaar na de vaststelling van het 
programma verricht de Commissie een evaluatie van 
de uitgevoerde en de lopende acties en stelt zij 
geschikte aanpassingen van dit besluit en de bijlage 
ervan voor. Ieder jaar, vanaf het tijdstip waarop het programma 
is vastgesteld, verricht de Commissie in een verslag 
aan de Raad en het Europese Parlement een 
evaluatie van de activiteiten van de Gemeenschap 
die van invloed zijn op het toerisme, met name wat 
de regionale ontwikkeling, de 
concurrentieverhoudingen en de vooruitgang op 
het gebied van concurrentievermogen betreft. 
Artikel 7 
Uiterlijk in 1995 verricht de Commissie een 
evaluatie van de krachtens dit besluit uitgevoerde 
acties en brengt zij hierover aan de Raad en het 
Europese Parlement verslag uit. 
BIJLAGE BIJLAGE 
SPECIFIEKE COMMUNAUTAIRE 
VOOR DE ONTWIKKELING VAN 
TOERISME MAATREGELEN 
HET EUROPESE COMMUNAUTAIRE l. 
BEHOEVE VAN HET TOERISME MAATREGELEN TEN 
A. Horizontale maatregelen 
8. verbetering van de kennis van de sector 
uitvoering van een programma inzake 
studies dat een aanvulling vormt van het 
programma betreffende de communautaire 
statistiek op het gebied van het toerisme (2) 
en betrekking heeft enerzijds op de 
evaluatie van het effect van de bestaande 
communautaire beleidsmaatregelen ten 
behoeve van het toerisme en anderzijds op 
de verkennende analyse van nieuwe 
vormen van toerisme Al. Verbetering van de kennis van het toerisme 
en versterking van de samenhang tussen de 
acties 
Het beleid van de Gemeenschap is erop gericht te 
zorgen voor een grotere samenhang tussen de 
maatregelen die op het gebied van het toerisme 
worden getroffen door de kennis van de 
kenmerken, de bestanddelen en de ontwikkeling 
ervan te verbeteren. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
ontwikkeling van de communautaire 
statistiek betreffende het toerisme, 
uitvoering van grondige studies die een 
betere kennis van de toeristische 
activiteiten opleveren en een evaluatie van 
de gevolgen van de bestaande 
communautaire beleidsmaatregelen ten 
behoeve van het toerisme, verkennend 
onderzoek naar nieuwe vormen van 
toerisme en de ontwikkeling van 
aanpassingsstrategieën mogelijk maken, 
coördinatie van de communautaire vormen 
van beleid op het gebied van toerisme, 
overleg niet de beroepsbeoefenaars in de 
toeristenindustrie van de Gemeenschap. 
(2) Beschikking van de Raad van 17.12.199, PB L 358 van 
21.12.1990, blz. 89 
7. Vakantiespreiding 
maatregelen tot aansporing van de 
nationale autoriteiten om de vakanties 
beter in de tijd te spreiden 
experimentele acties die erop gericht zijn 
de mogelijkheid te bestuderen om 
communautaire maatregelen te nemen A2. Vakantiespreiding 
Het beleid van de Gemeenschap heeft ten doel een 
betere geografische en seizoenspreiding van het 
toerisme te bevorderen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
steunverlening aan de totstandbrenging van 
een internationale voorziening, die open 
staat voor de EVA-Iandcn, welke ermee 
belast zou zijn informatie uit te wisselen en 
de activiteiten van de regeringen en de 
toeristenindustrie te volgen, 
ondersteuning van maatregelen voor de 
coördinatie van de Europese acties en 
strategieën ter bevordering van het gebruik 
van de toeristische infrastructuur en 
voorzieningen buiten het seizoen. 
9. Supranationale acties 
Voortzetting van initiatieven op het gebied 
van samenwerking tussen de grensgebieden 
Ontwikkeling van de handelsbetrekkingen 
met Midden- en Oost-Europa door middel 
van de overdracht van technologische 
kennis 
Totstandbrenging van nieuwe vormen van 
samenwerking op toeristisch en technisch 
gebied russen steden A3- Supranationale acties 
Het beleid van de Gemeenschap is erop gericht 
supranationale initiatieven inzake de ontwikkeling 
van het toerisme te bevorderen die vele 
gespecialiseerde takken van de sector betreffen. 
Dit beleid /.al ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
ondersteuning van de samenwerking tussen 
grensgebieden, 
ondersteuning van supranationale 
initiatieven ter verbetering van de 
voorlichting van toeristen, met name door 
middel van nieuwe technologieën, 
ontwikkeling van toeristische banden met 
Midden- en Oost-Europa door 
kennisoverdracht, steunverlening aan de 
opleiding en aan de totstandbrenging van 
strategieën inzake promotie, marketing en 
oprichting van kleine en middelgrote 
bedrijven in de toeristische sector, 
ondersteuning van initiatieven ter 
bevordering van gedragsregels die in 
overeenstemming zijn met de waardigheid 
van de lokale bevolking, 
ondersteuning van de totstandkoming van 
nieuwe vormen van partnerschap tussen 
steden ten einde hun samenwerking op 
toeristisch en technisch gebied te 
versterken en aangepaste formules voor 
gemeenschappelijke acties te bedenken, 
steunverlening aan innovatieve 
proefprojecten waarbij de openbare en de 
particuliere sector meewerken aan de 
ontwikkeling van zowel de traditionele 
toeristengebieden met een afnemende 
activiteit als de minder ontwikkelde 
plattelandsregio's, 
ondersteuning van de uitwisseling van 
ervaringen met praktische initiatieven van 
de economische subjecten ter vermindering 
van het risico van misdrijven tegen 
toeristen. 
B. Specifieke maatregelen 
1. Cultureel toerisme BI. Cultureel toerisme 
steunverlening aan de totstandbrenging van 
nieuwe Europese cultuurroutes voor 
toeristische doeleinden en de promotie 
ervan via brochures en publikaties 
instelling van een Europese prijs voor de 
beste produkten "cultureel toerisme" 
Europese wedstrijd ter beloning van musea 
die een toeristisch produkt aanbieden in 
samenwerking met de betrokken subjecten 
van de sector 
uitwisseling va ervaringen inzake 
technieken voor het beheer van bezoekers 
(visitor's management) 
verbetering van de ontvangst van 
buitenlanders en van de hun aangeboden 
diensten in musea en Europese plaatsen, 
met name door voorlichtingsmateriaal in 
verscheidene talen beschikbaar te stellen 
en de bewegwijzering te verbeteren Het beleid van de Gemeenschap heeft ten doel om 
zowel haar cultuurbezit beter voor toeristische 
doeleinden aan te wenden als een grondiger kennis 
van de culturen, tradities en levenswijzen van de 
Europeanen te bevorderen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
ondersteuning van initiatieven waarmee 
wordt beoogd nieuwe Europese 
cultuurroutes voor toeristische doeleinden 
tot stand te brengen in samenwerking met 
de betrokken Lid-Staten, regio's en 
gemeenten en hieraan publiciteit te geven 
via brochures en andere publikaties, 
ondersteuning van de uitwisseling van 
ervaringen op het gebied van technieken 
inzake het beheer van bezoekers (visitor 
management), 
aansporing tot verbetering van de ontvangst 
van buitenlandse toeristen in Europese 
musea en andere toeristische 
bezienswaardigheden door middel van met 
name voorlichtingsmateriaal in 
verscheidene talen en een aangepast 
tekensysteem, 
-9 
aansporing tot en ondersteuning van de 
aanleg van Europese netwerken voor de 
uitwisseling van ervaringen tussen 
economische subjecten van de 
toeristenindustrie en culturele instellingen, 
met name voor de betere exploitatie van 
het cultuurbezit, 
instelling van een Europese prijs voor de 
beste produkten "cultureel toerisme". 
2. Toerisme en milieu B2. Toerisme en milieu 
ondersteuning van de inventarisatie door 
de I.id-Staten van de Europese toeristische 
rijkdommen om na te gaan in melke regio's 
nieuwe vormen van milieuvriendelijk 
toerisme tot stand kunnen worden 
gebracht en welke rijkdommen beter 
dienen te worden beheerd en beschermd 
opstelling van een gedragscode voor 
toeristen om ecologische en ethische 
gedragsregels aan te geven 
bevordering van de opstelling van een 
praktische gids ten behoeve van de 
betrokken subjecten 
instelling van een milicuprijs van de 
Gemeenschap 
steunverlening aan experimentele acties 
inzake de uitwisseling van ervaringen op 
het gebied van technieken voor het beheer 
van toeristenoorden Het beleid van de Gemeenschap op het terrein van 
de interactie tussen toerisme en milieu is erop 
gericht te bevorderen dal meer rekening wordt 
gehouden met het milieu ten einde het toeristische 
ontwikkelingspotentieel in Europa op lange termijn 
te beschermen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
ondersteuning van initiatieven tot 
voorlichting en bewustmaking van toeristen 
en dienstverleners omtrent de interactie 
tussen toerisme en milieu, met name door 
een Europese prijs in te stellen, 
ondersteuning van de inventarisatie door 
de Lid-Staten van de Europese toeristische 
hulpbronnen om de regio's te identificeren 
waar milieuvriendelijke nieuwe vormen van 
toerisme mogelijk zijn en informatie te 
verzamelen over de regio's die veel nadeel 
van het massatoerisme ondervinden, 
aansporing, met name via 
studiebijeenkomsten, conferenties, enz..., 
tot het opstellen door alle betrokkenen, 
met inbegrip van de lagere overheden, van 
gedragsregels voor toeristen en 
economische subjecten van de 
toeristenindustrie, zulks om algemene 
overeenstemming te bereiken over de 
gemeenschappelijke boodschap die inzake 
ecologische richtlijnen de wereld moet 
worden ingezonden, waarbij de 
verscheidenheid van dergelijke regels 
wordt gevrijwaard. 
steunverlening aan de ontwikkeling van 
netwerken voor de grensoverschrijdende 
uitwisseling van ervaringen, met name 
inzake technieken voor het beheer van 
tocristencentra. 
10-
overleg met de Lid-Staten omtrent een 
landschapsbeleid in toeristenoorden, 
ondersteuning van initiatieven ter 
bevordering van vormen van zacht toerisme 
die op vervoer per spoor of met de fiets zijn 
gebaseerd, 
3. Plattelandstoerisme (1) 
samenstelling van een geharmoniseerd 
Europees tekensysteem ter 
vergemakelijking van de toegang tot 
toeristische produkten op het platteland 
verbetering van de voorlichting van de 
betrokken subjecten op het platteland door 
de uitgave van zeer bevattelijke 
documenten over de communautaire 
steunregelingen waarvan het 
plattelandstoerisme kan profiteren en van 
een handleiding voor degenen die zich met 
de organisatie van het plattelandstoerisme 
in Europa bezighouden. 
expirementele acties inzake de schepping, 
ontwikkeling en verkoopbevordeing van 
nieuwe toeristische producten op het 
platteland, waarbij de nadruk wordt gelegd 
op partnerschap tussen de betrokken 
subjecten op lokaal, regionaal en Europees 
niveau 
verlenging van de Europese wedstrijd voor 
de beste toeristische plaatsen op het 
platteland, waarbij de meest geslaagde 
toeristische projecten van de lagere 
overheden worden beloond. B3- Plattelandstoerisme 
Het beleid van de Gemeenschap op dit terrein 
beoogt het toerisme in de vorm van activiteiten op 
het platteland, variërend van agrotocrisme, verblijf 
in kleine familiehotels tot deelname aan door 
verenigingen of gemeenten georganiseerde 
activiteiten, te ontwikkelen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
ondersteuning van initiatieven tot 
partnerschap tussen economische 
subjecten op lokaal, regionaal en Europees 
niveau met het oog op de uitwisseling van 
ervaringen en de overdracht van praktijken 
door bezoeken, studiebijeenkomsten, 
uitwisselingen van deskundigen en 
supranationale proefprojecten, onder 
andere op het gebied van 
beroepsopleiding, te organiseren 
verbetering van de voorlichting van de 
economische subjecten van de sector 
plattelandstoerisme en van de toegang 
ervan tot de verschillende communautaire 
steunregelingen op dit gebied, met name 
door de uitgave van populair-
wetenschappelijke documenten en de 
publikatie van een handleiding, 
aansporing tot kwalitatieve verbetering van 
het aanbod inzake plattelandstoerisme, met 
name door een Europees label te 
ondersteunen en te verspreiden en een 
Europees tekensysteem tot stand te 
brengen ter bevordering van de toegang tot 
het plattelandstoerisme, 
herhaling van de Europese wedstrijd voor 
de beste toeristische plaatsen op het 
platteland, waarbij de meest geslaagde 
toeristische projecten van de lagere 
overheden, met inbegrip van het naar 
voren brengen van de voornaamste troeven 
van regio's, zoals de produkten van de 
streek, enz..., worden beloond. 
(1) COM(90)438dcf. 
11 
4. Sociaal toerisme en jongerentoerisme 
steunverlening aan bezinningsacties van de 
betrokken subjecten over de omschakeling 
en promotie van accomodaties voor 
verenigingstoerismc 
ondersteuning van de uitbreiding van het 
systeem "vakantie-eurocheque" en van 
andere vormen van bijstand om met 
vakantie te vertekkcn 
publikatie van een gids "Toegang tot 
Europa" ten behoeve van gehandicapten en 
van de beheerders van accomodatic om 
hen ertoe aan te zetten hun infrastructuur 
toegankelijk te maken voor gehandicapten 
aanmoediging tot bezinning op en tot 
specifieke acties inzake de bijzonderheden 
van het toerisme voor bejaarden 
steunverlening aan de organisatie van een 
Europees forum voor jongeren waaraan de 
voornaamste reisorganisaties voor jongeren 
deelnemen, ten einde hun reizen verder te 
vergemakelijken 
steunverlening aan de verlenging van de 
reductiekaart voor jongeren 
verspreiding van informatie onder jongeren 
over de mogelijkheden van en de beroepen 
in de toeristische sector 
steunverlening aan de invoering in alle 
landen van de Gemeenschap van 
homogene maatregelen ter bevordering van 
de toegang van jongeren tot cultuur B4. Sociaal toerisme 
Het beleid van de Gemeenschap op dit terrein is 
erop gericht de toegang tot het toerisme van 
groepen personen die om uiteenlopende redenen, 
met name hun gezondheidstoestand of sociale 
positie, moeilijk met vakantie kunnen gaan, te 
bevorderen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
wederzijdse voorlichting op communautair 
niveau van de openbare en particuliere 
partners omtrent de verschillende formules 
die in de Lid-Staten worden toegepast om 
sommige categorieën toeristen ertoe aan te 
zetten met vakantie te gaan en 
ondersteuning van initiatieven ter 
bevordering van de uitbreiding van die 
formules tot het communautaire niveau, 
steunverlening aan acties op het gebied van 
samenwerking tussen economische 
subjecten die ten doel hebben om 
enerzijds het aanbod te revaloriseren door 
de betrokken organisaties en voorzieningen 
op een netwerk aan te sluiten en anderzijds 
te voorzien in de vraag en die te 
ontwikkelen door de diverse vormen van 
stimulering om met vakantie te vertrekken, 
zoals vakantiecheques, gezins- of "seniors"-
paspoorten, tot andere Ud-Staten uit te 
breiden, 
ondersteuning van de publikatie van gidsen 
ten behoeve van gehandicapten en van 
managers van toeristenvoorzieningen, om 
de laatstgenoemden ertoe aan te zetten hun 
inrichting toegankelijk te maken voor 
gehandicapten. 
B5. Jongerentoerisme 
Het beleid van de Gemeenschap op dit gebied heeft 
ten doel om zowel een betere kennis bij jongeren 
van de culturen en levenswijzen in de Lid-Staten te 
bevorderen als hun vakanties te vergemakkelijken. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
invoering van de "jongerenkaart" in alle 
landen van de Gemeenschap, 
-12 
steunverlening aan de totstandbrenging van 
een Europees jongerenforum dat de 
belangrijkste reisorganisaties voor jongeren 
verenigt om hun reismogelijkheden te 
vergroten, met name in het kader van 
Europese sport- en cultuurevenementen, 
ondersteuning van de aanleg van 
netwerken voor uitwisselingen inzake 
"Europese klassen" (schoolreizen voor 
deelnemers uit verschillende Lid-Statcn). 
5. Beroepsopleiding 
vaststelling van de profielen van 
beroepsbeoefenaars in de sector 
aansporing van de ondernemingen van de 
toeristische sector om deel te nemen aan 
de reeds bestaande communautaire 
programmas en acties op het gebied van 
opleiding 
steunverlening aan de samenwerking 
tussen universiteiten, scholen voor 
toerisme en beroepsbeoefenaars in de 
toeristische sector 
experimentele acties inzake opleiding die 
specifiek zijn voor de sector : plattelands-, 
sociaal, cultureel, ecotocrismc B6. Opleiding 
Het beleid van de Gemeenschap op dit terrein is 
erop gericht de concurrentiepositie van de 
toeristenindustrie te verbeteren door het 
professionalisme in het communautaire toerisme 
verder te doen toenemen. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
voorlichting van jongeren omtrent de 
mogelijkheden en beroepen in de 
toeristische sector, 
vaststelling van de profielen van de 
beroepsbeoefenaars in de sector en 
verbetering van de wederzijdse voorlichting 
omtrent de in de verschillende Lid-Staten 
opgedane vakbekwaamheid, 
aansporing van de ondernemingen van de 
toeristenindustrie om deel te nemen aan de 
lopende communautaire programma's en 
acties op het gebied van opleiding, 
steunverlening aan projecten inzake 
supranationale samenwerking tussen 
universiteiten, scholen voor toerisme, 
beroepsbeoefenaars in de toeristische 
sector of de betrokken administraties, 
specifieke experimentele acties inzake 
opleiding, met name op het gebied van 
cultureel, plattelands- en ecotocrismc, 
steunverlening aan netwerken ter 
verbetering van de beroepsopleiding om de 
kwaliteit van de toeristische dienstverlening 
te verhogen. 
-13-
6. Promotie in derde landen B7. Promotie in derde landen 
intensivering van de 
verkoopsbevorderingsacties op de 
Noordamerikaanse en de Japanse markten 
uitvoering van een 
toepasbaarheidsonderzoek naar de 
middelen om in 1992 en 1993 een 
Europese promotiecampagne op touw te 
zetten Het beleid van de Gemeenschap op dit terrein is 
erop gericht Europa als bestemming voor toeristen 
uit derde landen aantrekkelijker te maken. 
Dit beleid zal ten uitvoer worden gelegd door 
middel van de volgende maatregelen : 
intensivering van de acties ter bevordering 
van het toerisme op de markten van derde 
landen, waarvan de grooie waarschijnlijk 
invloed zal hebben op het toerisme in de 
Gemeenschap, voornamelijk de 
Noordamerikaanse en Japanse markten. 
11. TUDSCHEMA VAN DE PRIORITEITEN 
Deze prioritaire beleidspunten zullen volgens de in 
artikel 3 van dit besluit omschreven procedure ten 
uitvoer worden gelegd in overeenstemming met de 
in de bijlage bepaalde doelstellingen en door 
middel van met name de maatregelen die zullen 
worden vastgesteld in overleg met het bij het besluit 
van 22 december 1986 ingestelde comité. 
1993 
Tenuitvoerlegging, op grond van de beleidspunten, 
van de onderstaande maatregelen : 
Al. Verbetering van de kennis van het toerisme en 
versterking van de samenhang tussen de acties 
a) ontwikkeling van de communautaire 
statistiek betreffende het toerisme 
b) uitvoering van grondige studies en 
verspreiding van de resultaten ervan 
c) coördinatie van de communautaire en 
nationale vormen van beleid op het gebied 
van toerisme 
d) overleg met de beroepsbeoefenaars in de 
toeristenindustrie van de Gemeenschap 
A2. Vakantiespreiding 
a) steunverlening aan de totstandbrenging van 
een internationale voorziening, die open 
staat voor de EVA-landen, welke ermee 
belast zou zijn informatie uit te wisselen en 
de activiteiten van de regeringen en de 
toeristenindustrie te volgen 
14-
A3- Supranationale acties 
a) ondersteuning van de samenwerking tussen 
grensgebieden 
b) ondersteuning van supranationale 
initiatieven ter verbetering van de 
voorlichting van toeristen, met name door 
middel van nieuwe technologieën 
c) ontwikkeling van toeristische banden met 
Midden- en Oost-Europa door 
kennisoverdracht, steunverlening aan de 
opleiding en aan de totstandbrenging van 
strategieën inzake promotie, marketing en 
oprichting van kleine en middelgrote 
bedrijven in de toeristische sector 
BI. Cultureel toerisme 
a) ondersteuning van initiatieven waarmee 
wordt beoogd nieuwe Europese 
cultuurroutes voor toeristische doeleinden 
tot stand te brengen in samenwerking met 
de betrokken Ud-Staten, regio's en 
gemeenten en hieraan publiciteit te geven 
via brochures en andere publikaties 
b) ondersteuning van de uitwisseling van 
ervaringen op het gebied van technieken 
inzake het beheer van bezoekers (visitor 
management) 
B2. Toerisme en milieu 
a) ondersteuning van initiatieven tot 
voorlichting en bewustmaking van toeristen 
en dienstverleners omtrent de interactie 
tussen toerisme en milieu, met name door 
een Europese prijs in te stellen 
b) steunverlening aan de ontwikkeling van 
netwerken voor de grensoverschrijdende 
uitwisseling van ervaringen, met name 
inzake technieken voor het beheer van 
toeristencentra 
c) ondersteuning van initiatieven ter 
bevordering van vormen van /acht toerisme 
B3 Plattelandstoerisme 
a) verbetering van de voorlichting van de 
economische subjecten van de sector 
plattelandstoerisme en van de toegang 
ervan tot de verschillende communautaire 
steunregelingen op dit gebied, met name 
door de uitgave van populair-
wetenschappelijke documenten en de 
publikatic van een handleiding 
15-
b) aansporing tot kwalitatieve verbetering van 
het aanbod inzake plattelandstoerisme, met 
name door een Europees label te 
ondersteunen en te verspreiden en een 
Europees tekensysteem tot stand te 
brengen ter bevordering van de toegang tot 
het plattelandstoerisme 
B4. Sociaal toerisme 
a) ondersteuning van de publikatie van gidsen 
ten behoeve van gehandicapten en van 
managers van toeristenvoorzieningen, om 
de laatstgenoemden ertoe aan te zetten hun 
inrichting toegankelijk te maken voor 
gehandicapten 
B6. Opleiding 
a) vaststelling van de profielen van de 
beroepsbeoefenaars in de sector en 
verbetering van de wederzijdse voorlichting 
omtrent de in de verschillende Lid-Staten 
opgedane vakbekwaamheid 
b) aansporing van de ondernemingen van de 
toeristenindustrie om deel te nemen aan de 
lopende communautaire programma's en 
acties op het gebied van opleiding 
c) steunverlening aan projecten inzake 
supranationale samenwerking tussen 
universiteiten, scholen voor toerisme, 
beroepsbeoefenaars in de toeristische 
sector of de betrokken administraties 
B7. Promotie in derde landen 
a) intensivering van de acties ter bevordering 
van het toerisme op de markten van derde 
landen, voornamelijk de Noordamerikaanse 
en Japanse markten 
1994 
1. Tenuitvoerlegging van nieuwe beleidspunten in 
het kader vdn dit besluit volgens de in artikel 3 
omschreven procedure. 
2. Verdere toepassing van de op grond van de 
beleidspunten genomen maatregelen 
Al.Verbetering van de^ kennis van het toerisme en 
versterking van de samenhang tussen de acties 
behalve a) ontwikkeling van de 
communautaire statistiek betreffende het 
toerisme (eventueel uitvoering van een 
nieuw programma) 
16-
A2. Vakantiespreiding 
A3- Supranationale acties 
behalve a)onderstcuning van de 
samenwerking tussen grensgebieden 
BI. Cultureel toerisme 
B2 Toerisme en milieu 
behalve c)ondersicuning van initiatieven 
ter bevordering van vormen van zacht 
toerisme 
B3- Plattelandstoerismc 
behalve a)verbetering van de voorlichting 
van de economische subjecten van de 
sector plattelandstoerisme en van de 
toegang ervan tot de verschillende 
communautaire steunregelingen op dit 
gebied, met name door de uitgave van 
populair-wetenschappelijke documenten 
en de publikatie van een handleiding 
B6. Opleiding 
behalve a) vaststelling van de profielen van 
de beroepsbeoefenaars in de sector en 
verbetering van de wederzijdse voorlichting 
omtrent de in de verschillende Lid-Staten 
opgedane vakbekwaamheid 
B7. Promotie in derde landen 
1995 
1. Evaluatie van het krachtens dit besluit gevoerde 
beleid en opstelling van het verslag waarin de 
verklaring met betrekking tot artikel 3 0 van het 
Verdrag van 7 februari 1992 voorziet. 
2. Verdere uitvoering en voltooiing van de 
overeenkomstig de beleidspunten genomen 
maatregelen 
AJ • .Verin'termg. van de kennis van het toerisme en 
versterking van de samenhang tussen de acties 
behalve a) ontwikkeling van de 
communautaire statistiek betreffende het 
toerisme (eventueel uitvoering van een 
nieuw programma) 
A2. Vakantiespreiding 
17 
A3. Supranationale acties 
behalve a) ondersteuning van de 
samenwerking tussen grensgebieden 
BI. Cultureel toerisme 
behalve a) ondersteuning van initiatieven 
waarmee wordt beoogd nieuwe Europese 
cultuurroutes voor toeristische doeleinden 
aan te leggen in samenwerking met de 
betrokken Lid-Staten, regio's en gemeenten 
en hieraan publiciteit te geven via 
brochures en andere publikatics 
B2. Toerisme en milieu 
behalve c) ondersteuning van initiatieven 
ter bevordering van vormen van zacht 
toerisme 
B6. Opleiding 
behalve a) vaststelling van de profielen van 
de beroepsbeoefenaars in de sector en 
verbetering van de wederzijdse voorlichting 
omtrent de in de verschillende Lid-staten 
opgedane vakbekwaamheid 
b) aansporing van de 
ondernemingen van de toeristenindustrie 
om deel te nemen aan de lopende 
communautaire programma's en acties op 
het gebied van opleiding 
B7. Promotie in derde landen 

ISSN 0254-1513 
COM(92)130def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer: CB-CO-92-143-NL-C 
ISBN 92-77-42678-0 
Bureauvoor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg