A4-0148/97

Resolutie over het Groenboek van de Commissie "Onderwijs-opleiding-onderzoek: de belemmeringen voor transnationale mobiliteit" (COM(96)0462 - C4-0580/96)

Het Europees Parlement,

- gezien het Groenboek van de Commissie (COM(96)0462 - C4-0580/96),

- gelet op de artikelen B, eerste en derde streepje van het Verdrag betreffende de Europese Unie, 2, 3 p), 8 a), 126, 127 en 130 G van het EG- Verdrag, alsook op de bepalingen betreffende het vrij verkeer van werknemers, het recht van vrije vestiging en het vrij verkeer van diensten,

- gelet op de afgeleide-rechtsbesluiten betreffende bovengenoemde gebieden ((Zie Groenboek, blz. 4.)),

- gezien de richtlijnen van de Raad 89/48/EEG van 21 december 1988 betreffende een algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's waarmee beroepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afgesloten ((PB L 19 van 24.01.1989, blz. 16.)) en 92/51/EEG van 18 juni 1992 betreffende een tweede algemeen stelsel van erkenning van beroepsopleidingen ter aanvulling van richtlijn 89/48/EEG ((PB L 209 van 24.07.1992, blz. 25.)),

- gezien het besluit 95/819/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 maart 1995 tot instelling van het communautair actieprogramma "SOCRATES" ((PB L 87 van 20.04.1995, blz. 10.)),

- gezien het besluit 94/819/EEG van de Raad van 6 december 1994 tot vaststelling van een communautair actieprogramma voor de ontwikkeling van een beleid van de Europese Gemeenschap inzake beroepsopleiding ((PB L 340 van 29.12.1994, blz. 8.)),

- gezien het besluit 95/818/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 maart 1995 houdende aanneming van de derde fase van het programma "Jeugd voor Europa" ((PB L 87 van 20.04.1995, blz. 1.)),

- gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ((PB C 262 van 20.9.1994, blz. 27.)) en de beschikking 94/916/EG van de Raad van 15 december 1994 tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van de opleiding en mobiliteit van onderzoekers (1994-1998) ((PB L 361 van 31.12.1994, blz. 90.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 juli 1995 over de discriminerende behandeling op grond van nationaliteit van buitenlandse docenten vreemde talen aan de Università degli studi di Verona, Italië, in strijd met artikel 48 van het EG-Verdrag ((PB C 249 van 25.09.1995, blz. 161.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 september 1995 over de instelling van een Europese burgerdienst ((PB C 269 van 16.10.1995, blz. 232..)),

- gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de stand van de toepassing van het algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's, opgesteld op grond van artikel 13 van richtlijn 89/48/EEG (COM(96)0046 - C4-0194/96) en het advies van het Europees Parlement terzake ((Deel II, punt 4 van de notulen van die datum.)),

- gezien het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het communautaire actieprogramma "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" (COM(96)0610 - C4-0681/96),

- gezien de conclusies van de Raad van ministers van Onderwijs over synergie tussen academische erkenning en beroepserkenning van diploma's in de Gemeenschap van 6 mei 1996 ((Mededeling aan de pers 6802/96 (Presse 122), blz. 27.)),

- gezien de resolutie van de Raad van 15 juli 1996 over de doorzichtigheid van beroepsopleidingscertificaten ((PB C 224 van 01.08.1996, blz. 7.)),

- gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de Commissie verzoekschriften (A4-0148/97),

A. overwegende dat het vrije verkeer van personen binnen de Europese Unie momenteel nog niet zo vlot verloopt als het verkeer van kapitaal, goederen en diensten,

B. overwegende dat de belemmeringen voor het vrije verkeer van burgers de uitvoering van communautaire programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek ongunstig beïnvloeden en dat die programma's daardoor aan doelmatigheid en geloofwaardigheid inboeten,

C. overwegende met name dat het scheppen van een ruimte zonder binnengrenzen in het Verdrag beschouwd wordt als een van de fundamentele middelen om een evenwichtige en duurzame sociaal-economische vooruitgang te bevorderen, en dat die ruimte zonder grenzen niet tot het terrein van de economie beperkt mag zijn,

D. overwegende dat voor het scheppen van nieuwe tewerkstellingskansen voor jongeren de voorbereiding op de Europese arbeidsmarkt steeds meer betekenis krijgt en dat derhalve zoveel mogelijk jongeren - onafhankelijk van hun woonplaats, hun gezinsachtergrond en hun financiële mogelijkheden - de kans moeten krijgen op deelneming aan de communautaire uitwisselingsprogramma's, hetgeen momenteel niet het geval is;

E. overwegende dat de Commissie een verslag moet opstellen over het verband tussen de sociale positie van gezinnen en de deelneming door studenten aan communautaire programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek teneinde daar eventueel de nodige conclusies uit te kunnen trekken,

F. overwegende dat de kans om in een andere lidstaat te studeren of een opleiding te volgen ook geboden moet worden aan jongeren uit kansarme milieu's, alsook aan hen die niet voornemens zijn een hogere opleiding te volgen, en dat het arsenaal van communautaire programma's op het gebied van onderwijs en opleiding aangevuld moet worden met een mobiliteitsprogramma voor leerlingen,

G. overwegende dat de programma's inzake onderwijs en opleiding te dien einde een passende plaats moeten krijgen bij de onderhandelingen over de volgende financiële vooruitzichten; dat in het kader van de begrotings- en beleidsrichtsnoeren aan die programma's bijzondere voorrang moet worden verleend, net zoals bijvoorbeeld aan het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling,

H. overwegende dat de Commissie na de ontvangst van het rapport dat de groep van deskundigen op hoog niveau haar begin 1997 moet voorleggen, in een Witboek oplossingen zal voorstellen voor alle zowel legislatieve, administratieve of praktische obstakels voor vrij verkeer,

I. overwegende dat de Commissie daarbij ook voorstellen zal moeten doen voor de hinderpalen voor transnationale mobiliteit voor bejaarden en gehandicapten,

J. overwegende dat de Commissie het Parlement regelmatig en uitvoerig op de hoogte moet stellen van de activiteiten in het kader van het initiatief Citizens First en van de bovengenoemde groep deskundigen op hoog niveau,

K. overwegende dat er met het oog op het streven naar sociaal-economische samenhang voor moet worden gezorgd dat de transnationale mobiliteit niet om redenen die met de taal te maken hebben hoofdzakelijk geconcentreerd is in de driehoek Duitsland-Frankrijk-Verenigd Koninkrijk,

L. overwegende dat in de informatiemaatschappij de voordelen van de moderne informatietechnologieën nieuwe mogelijkheden voor mobiliteit scheppen en dat derhalve het leren en de inzet van communicatietechnologieën reeds bij kinderen moeten worden bevorderd;

M. overwegende dat de Raad van ministers van Onderwijs in de zitting van 6 mei 1996 de Commissie heeft verzocht "in samenwerking met de lidstaten, na te gaan of het wenselijk is communautaire of nationale procedures vast te stellen waarmee op individueel verzoek (...) gemakkelijker gezocht kan worden naar een minnelijke regeling voor geschillen over de erkenning van titels"; dat aan die oproep concreet gevolg moet worden gegeven;

N. overwegende dat het met het oog op de uitvoering van de aanbevelingen die op dit Groenboek zullen volgen onontbeerlijk is een dwingend tijdschema op te stellen en een coördinatiecomité op te richten dat enerzijds voorstellen moet doen om de naleving van dat tijdschema mogelijk te maken, en anderzijds om het vinden van een minnelijke regeling, waarvoor de Raad heeft gepleit, te vergemakkelijken,

1. is verheugd over de indiening door de Commissie van dit Groenboek dat een uitstekende analyse behelst van de hinderpalen voor transnationale mobiliteit op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek, en dat concreet de weg aangeeft voor mogelijke acties;

2. spreekt krachtig zijn steun uit aan het Commissievoorstel om een Europese ruimte van kwalificaties te scheppen hetgeen enerzijds beslissende vooruitgang impliceert ten aanzien van de toepassing van het stelsel van wederzijdse erkenning van diploma's - en de uitbreiding van dit stelsel tot alle, ook niet academische hogere opleidingen - en anderzijds, zoals het Groenboek aanbeveelt, de algemene invoering vereist van het systeem van de overdracht van studiepunten, naar het voorbeeld van het systeem dat in het kader van het SOCRATES-programma is ingevoerd, en verzoekt haar met name de ervaringen met het ECTS (European Credit Transfer System- Europees puntenoverdracht-systeem) te verbreiden en de toepassing van dit systeem naar behoren an te moedigen;

3. herinnert eraan dat de bij het Parlement ingediende verzoekschriften op het vlak van mobiliteit van personen, en in het bijzonder de erkenning van diploma's en getuigschriften, kostbare informatie geven over de resterende belemmeringen voor transnationale mobiliteit in onderwijs en opleiding; verzoekt de Commissie onverwijld vooral lering te trekken uit de verzoekschriften met betrekking tot richtlijnen 89/48/EEG, 92/51/EEG, 93/96/EEG en 71/1408/EEG om tot een uniforme regeling van onderwijs en opleiding in Europa te komen;

4. is verheugd over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende een procedure voor de erkenning van diploma's voor beroepswerkzaamheden die onder de liberaliserings- en overgangsrichtlijnen vallen, in aanvulling op de algemene regeling voor de erkenning van diploma's (richtlijn 92/51/EEG);

5. betreurt in het algemeen de geringe vooruitgang ten aanzien van de vergelijkbaarheid van beroepskwalificaties; acht validatie en certificatie van de kwalificaties en vaardigheden die in het kader van de initiële of voortgezette beroepsopleiding verworven zijn onontbeerlijk, met gebruikmaking van het systeem van de bedrijfsscholing, zoals in sommige lidstaten gebruikelijk is; verzoekt de lidstaten voort te gaan op de weg van wederzijdse erkenning van onderwijsmodules en stages;

6. verzoekt de Raad en de Commissie hun inspanningen te versterken, opdat in richtlijn 89/48/EEG de verplichting wordt opgenomen dat rekening wordt gehouden met alle in aansluiting op een diploma verworven beroepservaring, om daarmee een bevredigende uitoefening van het recht van vestiging en van vrij verkeer te kunnen waarborgen;

7. wijst op de positieve rol van het LEONARDO DA VINCI-programma waarbij, in het kader van transnationale stages en uitwisselingen, aan de deelnemers van het programma stagegetuigschriften worden uitgereikt;

8. verzoekt de Commissie om, gezien de grote verschillen tussen de nationale stelsels voor beroepsopleiding, een duidelijke definitie te geven van de voorgestelde 'modules' in de basisberoepsopleiding en de discussie op gang te brengen over eventuele voor- en nadelen daarvan;

9. verzoekt de Raad zo spoedig mogelijk een statuut vast te stellen voor vrijwilligers en stagiaires die aan mobiliteitsprogramma's deelnemen; verlangt dat met spoed maatregelen worden genomen om vrijwilligers die aan de "Europese vrijwilligersdienst" deelnemen, alsmede de in een andere lidstaat dan hun land van oorsprong werkzame stagiaires, rechtszekerheid te garanderen ten aanzien van het verblijfsrecht, de sociale zekerheid en de belastingen; verzoekt de Commissie om zich in afwachting van de invoering van deze garanties ertoe te verbinden om alle nodige bijstand te verlenen aan alle vrijwilligers en stagiaires die aan het project voor een Europese vrijwilligersdienst deelnemen en als gevolg van het ontbreken van het genoemde statuut moeilijkheden zouden ondervinden bij het verrichten van hun werkzaamheden;

10. verzoekt in dit verband het begrip "stagiaire" met name met het oog op de noodzaak van voortgezet onderwijs niet te strikt op te vatten, om het aantal deelnemers zo groot mogelijk te houden;

11. dringt aan op de spoedige invoering van een communautaire definitie van het begrip leerling; de status van leerling moet daarbij hoog worden ingeschaald en zo worden ingericht, dat de opleiding tot leerling als aantrekkelijk alternatief voor de universitaire opleiding blijft behouden of zelfs wordt aangemoedigd;

12. roept de Commissie ertoe op om naar het voorbeeld van het ERASMUS-model en aan de hand van de ervaringen met het LEONARDO-programma, en met name op grond van het gezellensysteem dat in een aantal lidstaten zijn deugdelijkheid bewezen heeft, voorstellen te doen voor een specifiek mobiliteitsprogramma voor leerlingen;

13. verwacht dat ten behoeve van de gelijke kansen en het sociaal-politieke evenwicht bij de toegang tot de programma's SOCRATES en LEONARDO de kredieten aanzienlijk worden verhoogd, teneinde het begrip "Europese opleidingsprogramma's" te rechtvaardigen;

14. verzoekt met name het Europees Parlement en de Raad om in het kader van het wetgevingsproces en van de begrotingsprocedures de krediettoewijzing voor het SOCRATES-programma te verhogen, gezien met name de grote stroom van aanvragen en de daaruit voortvloeiende verlaging van de bedragen die aan ieder van de begunstigden worden toegekend, omdat het programma daardoor aan doelmatigheid inboet en de toegang voor potentiële kandidaten uit gezinnen met een bescheiden inkomen beperkt wordt; vraagt de krediettoewijzing later nogmaals te herzien wanneer SOCRATES ook een specifiek mobiliteitsprogramma voor leerlingen zal omvatten;

15. verzoekt in het kader van SOCRATES en LEONARDO de procedure voor de indiening van de projecten te vereenvoudigen en de uitbetaling van de bedragen bij goedgekeurde projecten te bespoedigen, omdat meestal de begunstigden niet in staat zijn voorschotten te geven, terwijl de uitbetalingen pas met aanzienlijke vertraging plaatsvinden;

16. adviseert de lidstaten om het SOCRATES-steunbedrag zoveel mogelijk te cumuleren met dat van de nationale beurzen, teneinde ertoe bij te dragen dat studenten met een bescheiden inkomen op zo groot mogelijke schaal aan het programma kunnen deelnemen;

17. wenst dat de praktische belemmeringen voor de deelname van mensen met kinderen aan uitwisselingsmaatregelen uit de weg worden geruimd; verlangt dat het deeltijdwerken, dat immers op alle niveaus steeds vaker voorkomt, geen aanleiding is om mensen uit te sluiten van deelname aan Europese programma's;

18. verlangt dat werklozen die in een andere lidstaat een opleiding volgen ook na de thans vigerende periode van drie maanden hun recht op een uitkering behouden;

19. verzoekt de lidstaten om bij de besluitvorming rond de toekenning van een studiebeurs geen onderscheid te maken tussen een opleiding in een instelling op hun grondgebied en een opleiding in een instelling in een andere lidstaat en er bijgevolg voor te zorgen dat beurzen overdraagbaar zijn;

20. dringt erop aan dat de Raad zijn volledige medewerking verleent aan het zoeken naar een fundamentele oplossing voor de fiscale en sociale status van mobiele onderzoekers;

21. is verder van mening dat de mobiliteit van de onderzoekers moet worden bevorderd door middel van kwalitatief betere financiering door het vijfde O& O-kaderprogramma en door bepaalde vormen van samenwerking met andere instellingen, zodat kan worden voldaan aan de groeiende vraag naar posten van deze aard;

22. verzoekt de Commissie erop te blijven letten dat de administratieve formaliteiten voor het aanvragen van communautaire studiebeurzen niet te zwaar worden en in redelijke verhouding blijven staan tot de uiteindelijk te verkrijgen toelage;

23. verzoekt de Commissie en de Raad de nodige maatregelen te nemen om de reïntegratie van studenten en bursalen in hun land van oorsprong na hun verblijf in het buitenland te vergemakkelijken;

24. dringt er bij de Raad op aan een gemeenschappelijk standpunt goed te keuren inzake het voorstel van de Commissie (COM(91)0528) ((PB C 46 van 20.02.1992, blz. 1.)) tot uitbreiding van de personele werkingssfeer van verordening nr. 1408/71 tot studenten die zijn verzekerd overeenkomstig de nationale sociale- zekerheidswetgeving; merkt op dat het Hof van Justitie van de EG heeft gewezen op het in gebreke blijven van de Raad op dit gebied in het prejudicieel arrest "Vougioukas" van 12 november 1995 ((Zaak C-443, jur. I-4033.));

25. verlangt in het algemeen dat personen die in een andere lidstaat een opleiding volgen, en met name studenten - ook al zijn zij in hun land van herkomst niet aangesloten bij een algemeen sociale zekerheidsstelsel - in het gastland sociale bescherming genieten en dat het op hen toegepaste stelsel te dien einde gelijk gesteld wordt met het stelsel dat geldt voor loontrekkenden, zelfstandigen en hun gezinsleden;

26. verzoekt de Raad met name zijn goedkeuring te hechten aan het door de Commissie ingediende voorstel (COM(96)0452) ((PB C 341 van 13.11.1996, blz. 6.)), waarmee wordt beoogd de voorwaarde van spoedeisende hulp om in aanmerking te komen voor gezondheidszorg op te heffen voor personen die om studieredenen in een andere lidstaat dan de bevoegde staat verblijven;

27. verzoekt de Raad erop toe te zien dat studenten uit kandidaat-lidstaten en uit de andere landen waarvoor de communautaire programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek zijn opengesteld, niet gediscrimineerd worden ten opzichte van studenten uit de lidstaten;

28. spoort de bevoegde nationale instanties ertoe aan financiële voordelen toe te kennen aan de ondernemingen, inzonderheid aan de kleine en middelgrote ondernemingen, opdat deze meer geneigd zijn stagiaires en kandidaten voor een duaal systeem op te nemen;

29. verzoekt de lidstaten een duidelijker bijdrage te leveren tot een meer Europees onderwijs als normaal aanbod op scholen, bij de opleiding en op universiteiten en zich daarbij niet alleen te verlaten op de financieringsprogramma's van de Europese Unie, maar ervoor te zorgen dat bijvoorbeeld vroegtijdig onderricht in vreemde talen op alle soorten scholen en bij de beroepsopleiding tot regel wordt, de grensoverschrijdende aanstelling van leraren en opleiders in Europa financieel en juridisch wordt gewaarborgd en er meer tweetalige scholen en onderwijsgebieden komen;

30. acht het derhalve belangrijk dat het leren van vreemde talen met name bij de beroepsopleiding zodanig wordt bevorderd, dat ten minste de kennis van één vreemde taal wordt gewaarborgd, en meent dat in het kader van deze discussie meer aandacht moet worden geschonken aan de verwerving van de passieve kennis van een taal;

31. is van oordeel dat een goed talenonderricht aangemoedigd en verbeterd moet worden, maar dat het oogmerk van de Commissie om in het middelbaar onderwijs tot beheersing van twee andere talen dan de moedertaal slechts kan worden bereikt door een krachtiger inspanning van de lidstaten en door stimulerende maatregelen van de Commissie die verder gaan dan de huidige en dat in dit verband jongeren uit kansarme milieus speciale aandacht moeten krijgen;

32. vestigt de aandacht van de Commissie op de bijzondere positie van vreemde-talendocenten aan de universiteiten in de lidstaten en verzoekt haar om met het oog op effectieve mobiliteit en uitbanning van eventuele discriminaties een vergelijkende studie te maken van de arbeidsvoorwaarden voor die categorie werknemers in de lidstaten;

33. verzoekt de Commissie met concrete aanbevelingen te komen om de nationale instanties die communautaire programma's op het gebied van onderwijs en opleiding ondersteunen ertoe aan te zetten bijzondere stimulansen te geven aan personen die in een andere lidstaat een opleiding in een minder verspreide taal willen volgen;

34. acht het onontbeerlijk betere voorlichting te verstrekken over de mogelijkheden welke communautaire programma's bieden aan jongeren die buiten hun land van herkomst een opleiding willen volgen; beveelt derhalve aan de doorzichtigheid en burgervriendelijkheid van de communautaire onderwijsprogramma's nogmaals kritisch te beoordelen en verlangt de totstandbrenging van een doeltreffende plaatselijke en regionale bemiddelingsstructuur, teneinde ten behoeve van gelijke toegangsmogelijkheden tot steunprogramma's passende contactpunten voor zoveel mogelijk jongeren, ouders, opleiders en leraren te scheppen, waarbij bestaande infrastructuurvoorzieningen, zoals bijvoorbeeld bibliotheken en buurtverenigingen, eventueel als passende informatiebureaus kunnen worden gebruikt;

35. is van mening dat met spoed gevolg moet worden gegeven aan de oproep van de Raad van ministers van Onderwijs van mei 1996 om op persoonlijk verzoek minnelijke regelingen te vinden voor geschillen in verband met de erkenning van diploma's en getuigschriften; is van mening dat het zoeken naar dergelijke oplossingen ook moet gelden voor de erkenning van opleidingsstages; steunt hierbij de inspanningen voor meer doorzichtigheid van de getuigschriften (bijvoorbeeld in meer talen, duidelijke beschrijving van de opleidingsgebieden) die een individuele erkenningsprocedure vergemakkelijkt;

36. acht het, teneinde gevolg te geven aan de oproep van de Raad van mei 1996, alsook aan het Groenboek en de aanbevelingen van de Commissie naar aanleiding hiervan, dan ook van essentieel belang:

a) dat de Raad, na zich over die aanbevelingen te hebben beraden, een dwingend tijdschema opstelt voor de uitvoering daarvan;

b) dat er, om de naleving van dat tijdschema te vergemakkelijken, bij de Raad een coördinatiecomité wordt ingesteld dat bestaat uit vertegenwoordigers op hoog niveau van de lidstaten alsook - met de status van waarnemer - uit een vertegenwoordiger van de Commissie en van het Europees Parlement;

c) dat het Coördinatiecomité regelmatig bijeenkomt en tot taak krijgt:

- voorstellen te doen met het oog op de uitvoering - met inachtneming van de afgesproken termijnen - van de aanbevelingen tot bevordering van de transnationale mobiliteit op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek;

- volgens door het comité zelf vast te stellen procedures, naar aanleiding van verzoeken van individuen, regelingen te zoeken voor geschillen terzake van de erkenning van opleidingscertificaten en stages;

37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de regeringen en de parlementen van de lidstaten.