P6_TA(2005)0363

Wit-Rusland

Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Wit-Rusland

Het Europees Parlement,

- gezien zijn eerdere resoluties over de situatie in Wit-Rusland,

- onder verwijzing naar met name zijn resolutie van 10 maart 2005 over Wit-Rusland [1], en zijn resolutie van 7 juli 2005 over de politieke situatie en onafhankelijkheid van de media in Wit-Rusland [2],

- gezien de Sacharov-prijs voor de vrijheid van denken, die in december 2004 wordt toegekend aan de Vereniging van journalisten van Wit-Rusland,

- gezien de resolutie van de Verenigde Naties van 12 april 2005 over de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland,

- gezien in het bijzonder het EU-actieplan voor het bevorderen van democratie in Wit-Rusland, dat op 23 februari 2005 werd goedgekeurd door de EP-delegatie voor betrekkingen met Wit-Rusland,

- gezien de mededeling van de Commissie van 12 mei 2004 over het Europees nabuurschapsbeleid (COM(2004)0373),

- onder verwijzing naar de resoluties van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa over de situatie in Wit-Rusland, met name de resolutie van 28 april 2004 over de onderdrukking van de pers in de Republiek Wit-Rusland,

- gezien de op 2 juli 2004 goedgekeurde EU-sancties ten aanzien van Wit-Russische functionarissen, naar aanleiding van de verdwijning van drie Wit-Russische oppositieleiders en één journalist,

- gezien de verklaringen die het EU-voorzitterschap op 2 augustus, 12 augustus en 30 augustus 2005 over Wit-Rusland heeft afgelegd,

- gezien het besluit van de Commissie om een contract ten belope van 138000 EUR te gunnen aan de radiozender Deutsche Welle voor onafhankelijke uitzendingen via de radio en het internet in Wit-Rusland voor de periode van een jaar, met ingang van 1 november 2005,

- gelet op artikel 103, lid 4 van zijn Reglement,

A. overwegende dat de situatie in Wit-Rusland niet is verbeterd, maar verder is verslechterd en dat er nu sprake is van een toestand waarin de mensenrechten met voeten worden getreden, het lagerhuis zijn wetgevingsrechten zijn ontnomen en het economische leven wordt bepaald door de president; verder overwegende dat deze schendingen onder andere bestaan uit de gevangenneming van en andere vormen van repressie tegen leden van de democratische oppositie,

B. overwegende dat de afgelopen jaren meerdere politieke partijen, 22 onafhankelijke kranten en meer dan 50 NGO's die zich voor democratie inzetten op uiteenlopende niveaus en met uiteenlopende politieke oriëntaties, alsmede verscheidene onderwijsinstellingen om "technische" redenen gedwongen zijn hun activiteiten te beëindigen, terwijl het in alle gevallen duidelijk was dat ze werden gestraft voor het leveren van kritiek op de president en zijn beleid,

C. overwegende dat Viktar Halavanau, minister van Justitie van Wit-Rusland, een decreet heeft uitgevaardigd over de verplichte registratie van bondgenootschappen van politieke partijen, vakbonden, coalities, burgerinitiatieven en bewegingen, met het doel een vereniging van politieke krachten waarmee een uitdager van Aleksandr Loekasjenko bij de presidentsverkiezingen van het volgend jaar kan worden gesteund, te belemmeren,

D. overwegende dat president Loekasjenko op 13 september 2005 een decreet heeft uitgevaardigd dat hem het recht verleend om gratie te verlenen voor eigendomsdelicten in een zoveelste poging om alle bevoegdheden in het land nog verder naar zich toe te trekken, met inbegrip van de rechterlijke bevoegdheden,

E. overwegende dat in april 2005 de VN-mensenrechtencommissie kritiek heeft geuit op Wit-Rusland in verband met aanhoudende meldingen van intimidatie en verboden van NGO's, nationale minderhedenorganisaties, onafhankelijke media, oppositiepartijen, onafhankelijke vakbonden en godsdienstige organisaties, en intimidatie van individuen die betrokken waren bij democratische activiteiten, waaronder onafhankelijke media,

F. overwegende dat de sluiting van onafhankelijke universiteiten in Wit-Rusland heeft geleid tot de oprichting van de Europese Universiteit voor menswetenschappen voor Wit-Russische studenten in ballingschap in Vilnius,

G. overwegende dat in Wit-Rusland activisten van de democratiseringsbeweging en onafhankelijke journalisten voortdurend om politieke redenen worden gearresteerd en dat buitenlandse burgers in Wit-Rusland voortdurend worden gedeporteerd,

H. overwegende dat er geen vooruitgang is geboekt in de nog hangende zaken betreffende een aantal verdwenen personen;

I. overwegende dat de Unie van Polen in Wit-Rusland op 12 mei 2005 door het Wit-Russische ministerie van Justitie werd beschouwd als een illegale organisatie en dat een drukkerij op last van de regering weigerde het Poolstalige weekblad "Glos znad Niemna" te drukken en dat er namaaknummers werden gedrukt onder het toeziend oog van de regering,

J. overwegende dat het regime-Loekasjenko op 27 augustus 2005 een vergadering van het bestuur van de Unie van Polen in Wit-Rusland belegde om het democratisch en wettelijk gekozen bestuur te dwingen af te treden en te vervangen door een bestuur dat het regime welgevallig is,

K. overwegende dat de situatie van andere minderheden, waaronder de Roma, en religieuze minderheden gestaag verslechterd is, dat protestante kerken worden gesloten en dat evangelische kerken worden verboden,

L. overwegende dat het recht op vrije nieuwsgaring niet bestaat omdat alle televisieprogramma's, zowel nationaal als regionaal, in handen van de overheid zijn, en alle internetaansluitingen verlopen via een staatsonderneming die talloze accounts en websites heeft geblokkeerd,

M. overwegende dat kabelexploitanten worden vervolgd omdat zij zonder goedkeuring van de Wit-Russische regering buitenlandse kanalen hebben doorgegeven en dat Wit-Russische kabelexploitanten als gevolg hiervan geen enkel Oekraïens kanaal mogen doorgeven noch het Poolse kanaal Polonia,

N. overwegende dat de overheidsautoriteiten de registratie van alle nieuwe dagbladen hebben stopgezet, dat elke dag rechtzaken over kranten en journalisten plaatsvinden en dat vele bestaande dagbladen zware boetes hebben gekregen waardoor zij niet langer kunnen uitkomen,

O. overwegende dat president Loekasjenko het vrijwel onmogelijk heeft gemaakt voor het internationale netwerk van NGO's in Europa en Wit-Rusland om hulp te bieden aan kinderen die te lijden hebben van de gevolgen van de ramp in Tsjernobyl zodat zij naar verschillende andere landen kunnen reizen om te herstellen,

P. overwegende dat Polen zijn ambassadeur tijdelijk uit Minsk heeft teruggeroepen na een reeks uitwijzingen van diplomaten en de beschuldigingen van president Loekasjenko van de hand heeft gewezen dat Polen zich mengt in de aangelegenheden van zijn land,

Q. overwegende dat tijdens de topconferentie van de Verenigde Naties in New York op 15 september 2005 de president van Wit-Rusland, Loekasjenko, de organen voor de mensenrechten van de VN ervan beschuldigde zich te laten misbruiken voor het controleren van andere landen,

R. overwegende dat de benadering van Wit-Rusland door de Raad weinig besluitvaardigheid en vastberadenheid vertoonde,

1. spreekt zijn scherpe veroordeling uit over de arbitraire aanvallen van het Wit-Russische regime op media, minderheden en mensenrechtenactivisten, leden van de oppositie, religieuze leiders en iedereen die probeert vrijelijk kritiek uit te oefenen op de president en het regime, zoals blijkt uit willekeurige arrestaties, slechte behandeling van arrestanten, verdwijningen, politieke vervolging en andere repressieve handelingen die in strijd zijn met de grondbeginselen van de democratie en de rechtsstaat,

2. laakt het amendement van het Wit-Russische regime op decreet 460 inzake de voorschriften met betrekking tot het aanvaarden van buitenlandse steun van 17 augustus 2005 waardoor de lijst van bezwaren op grond waarvan buitenlandse hulp niet mag worden aanvaard wordt verlengd en waardoor het nu verboden is om internationale hulp te aanvaarden en te gebruiken voor "onconstitutionele doeleinden" zoals het omverwerpen van de regering, inmenging in de binnenlandse zaken van Wit-Rusland, het treffen van voorbereiding voor verkiezingen of referenda, en er geen vergaderingen, betogingen, protesten of stakingen mogen worden georganiseerd of propagandamateriaal mag worden gemaakt en verspreid noch conferenties, seminars en vergaderingen mogen worden georganiseerd waarbij gebruik wordt gemaakt van buitenlandse fondsen;

3. veroordeelt het besluit van 22 augustus 2005 van het Wit-Russische regime om de Hervormde Evangelische Kerk die al meer dan 400 jaar in Wit-Rusland bestaat te verbieden; merkt op dat de kerk werd verboden omdat de kerkgemeenschap geen officieel adres had maar dit ook niet kon laten registreren omdat de autoriteiten de kerk uit alle gebedshuizen hadden verwijderd, hetgeen in strijd is met de Wit-Russische wet op de vrijheid van godsdienst;

4. veroordeelt het optreden van de regering tegen de Unie van Polen in Wit-Rusland (ZPB) als een schending van de fundamentele beginselen van het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa en als een poging om de grootste NGO te muilkorven, een van de weinige die niet onder de controle staan van de regering; benadrukt dat eerbiediging van de rechten van minderheden ook de vrijheid van vereniging omvatten en de erkenning van de statutaire lichamen van de organisaties; betreurt dat de regering de krant "Glos znad Niemna" onder haar controle pogen te brengen;

5. veroordeelt de aanhoudende vervolging van activisten van de Poolse minderheid die zich blijven inzetten voor de onafhankelijkheid van hun organisatie; wijst erop dat de meest actieve onder hen worden gedwarsboomd door herhaalde dagvaardingen van de openbare aanklager en de politie, dat Angelika Borys, de leider van de ZPB, in de afgelopen weken meer dan 50 keer is verhoord en dat Tadeusz Gawin, een van de oprichters en de huidige vice-voorzitter van de ZPB, werd veroordeeld tot 30 dagen gevangenisstraf;

6. spreekt zijn afkeuring uit over het feit dat de ZPB-activisten Jozef Parzecki, Wieslaw Kiewlak, Andrzej Pisalnik en Andrzej Poczobut op basis van valse beschuldigingen zijn veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf;

7. laakt de volledige marginalisering door het Wit-Russische regime van de Roma-minderheid in Wit-Rusland, wier grondrechten zijn beperkt en veroordeelt de artikelen in de officiële media tegen de Roma-bevolking scherp;

8. veroordeelt de Wit-Russische autoriteiten omdat zij geen visa hebben verstrekt aan leden van het Europees Parlement die op 8 augustus jl. een onderzoeksmissie wilden uitvoeren in het land;

9. verzoekt de Raad en de Commissie een programma voor studiebeurzen, bezoeken en stages voor NGO's, mensenrechten- en minderheidsactivisten op te zetten;

10. is van oordeel dat, indien de Wit-Russische autoriteiten de situatie ten aanzien van de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering en de vrijheid van godsdienst niet verbeteren en deze situatie verder verslechtert, de Commissie, Raad en het Parlement de procedure moeten starten voor het opnemen van meer namen op de lijst van Wit-Russische autoriteiten die bij vervolging betrokken zijn en waaraan geen visum wordt verleend; is van oordeel dat de sancties tegen het bewind van Loekasjenko tevens het bevriezen van de tegoeden van de Wit-Russische autoriteiten in het buitenland dienen te omvatten;

11. benadrukt eens te meer dat de verdere ontwikkeling van de EU-betrekkingen met Wit-Rusland zal blijven afhangen van de vooruitgang die geboekt wordt op het gebied van democratisering en hervorming in het land van de toegang voor Wit-Russische burgers tot objectieve, vrije en transparante media, alsmede van het eerbiedigen van de rechten en vrijheden van minderheden en godsdiensten;

12. is verheugd over het feit dat de Commissie meer steun uittrekt voor onafhankelijke radio- en tv-zenders in Wit-Rusland en onderstreept het belang van zeer gedegen en onafhankelijke informatie aan de Wit-Russische bevolking; dringt er nogmaals bij de Raad en de Commissie op aan hun verantwoordelijkheid in het kader van de nabuurschapsstrategie ter ondersteuning van de Wit-Russische samenleving te nemen en voorzieningen te treffen voor een financieel programma dat betrekking heeft op de doelstellingen van het Europese nabuurschapsbeleid en de steunmaatregelen aan te passen aan de situatie in Wit-Rusland; dringt er bij de Raad en de Commissie op aan zo spoedig mogelijk nog ruimere steun te verlenen aan de vrije media en onafhankelijke NGO's in Belarus en de initiatieven ten gunste van radio- en tv-stations uit te breiden;

13. doet een beroep op de Commissie om ervoor te zorgen dat pseudo-NGO's, die door de Wit-Russische autoriteiten zijn opgezet om geld van buitenlandse donoren binnen te halen, geen middelen van de EU of enige andere bijdragen uit de begroting van de EU ontvangen;

14. verzoekt de Commissie en de Raad om het democratisch gekozen bestuur van de ZPB en dat van andere democratisch verkozen besturen van NGO's die door het regime-Loekasjenko worden onderdrukt te steunen;

15. dringt aan op de oprichting van een delegatie-op-hoog-niveau die een onderzoeksmissie in Wit-Rusland moet uitvoeren en die over haar bevindingen verslag moet uitbrengen aan het Parlement;

16. ondersteunt met klem de aankondiging van de voorzitter van de Commissie om een speciale diplomaat in Wit-Rusland te stationeren om de situatie inzake de mensenrechten in de gaten te houden; en dringt er bij de Commissie op aan spoed te zetten achter de opening van een permanente vertegenwoordiging van de Europese Unie in Minsk, zodat beter voorlichting kan worden gegeven, projecten beter gecoördineerd kunnen worden en de situatie in Wit-Rusland beter gevolgd kan worden;

17. verzoekt de Raad en de Commissie om de kwestie Wit-Rusland met de Russische autoriteiten op te nemen om een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid te formuleren met het oog op concrete democratische veranderingen in dat land;

18. verzoekt alle EU-lidstaten een procedure op gang te zetten voor het verstrekken van kosteloze visa aan Wit-Russische burgers;

19. verzoekt de Europese politieke partijen en fracties in het Europees Parlement om hun contacten met en politieke steun aan de Wit-Russische oppositie te intensiveren;

20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de parlementen en regeringen van de lidstaten, en de parlementaire vergaderingen van de OVSE en de Raad van Europa.

[1] Aangenomen teksten, P6_TA(2005)0080.

[2] Aangenomen teksten, P6_TA(2005)0295.

--------------------------------------------------