COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 27.11.1996 
COM(96) 547 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
over de bestrijding van kindersekstoerisme 

Inleiding 
1. De ontwikkeling op grote schaal van het kindersekstoerisme is een tamelijk recent 
verschijnsel, dal ten dele het gevolg is van de aanzienlijke stijging van het aantal 
zakenreizigers en internationale toeristen gedurende de tweede helft van de XXe eeuw. 
In dit verband wordt het toerisme gezien als een van de vectoren van de seksuele 
uitbuiting van kinderen voor commerciële doeleinden. Gelijktijdig wordt het steeds 
duidelijker dat de groeiende bijdrage van de toeristenindustrie en de beroepsbeoefenaars 
daarvan tot de bestrijding van deze plaag een sleutelelement van de oplossing van het 
probleem is. 
2. Het seksuele misbruik van kinderen in het toerisme geschiedt niet alleen door 
pedofielen, die de harde kern van personen die kinderen seksueel misbruiken vormen, 
maar eveneens door personen met een pedofiele voorkeur en personen die af en toe 
kinderen misbruiken . 
Dit onderscheid tussen de verschillende types personen die kinderen seksueel misbruiken, 
op basis van verschillende wetenschappelijke werken, is van praktisch belang niet alleen 
wat de gerichtheid - in hoofdzaak op de personen die af en toe kinderen seksueel 
misbruiken - van de voorlichtings- en bewustmakingscampagne betreft, maar eveneens 
ten aanzien van de behandeling en de sociale revalidatie van de slachtoffers, naar gelang 
van de ontwikkelingsfase van het kind en het soort misbruik dat het heeft ondergaan. 
Hierdoor mag in geen geval het verwerpelijke karakter van al deze praktijken worden 
verdoezeld. 
Aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij de bepaling van de redenen, zowel psychologisch 
als sociaal en cultureel, die een toerist kunnen aanzetten tot seksueel misbruik van 
kinderen (zie bijlage 1). Zelfs al bestaat nog enige onduidelijkheid omtrent de identiteit, 
de motivatie en het gedrag van de sekstoerist, dit betekent geen belemmering voor het 
uitstippelen en de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bestrijding van dergelijke 
praktijken. 
3. Zoals de voorbereidende werkzaamheden van het Wereldcongres van Stockholm 
in augustus 1996 hebben aangetoond, is het seksuele misbruik van kinderen in het 
toerisme een daadwerkelijke "handel" op internationaal niveau. Het kent noch 
geografische, noch culturele, noch sociale grenzen. Het is een vaak openlijk 
georganiseerd, buitengewoon lucratief verschijnsel, met een gering risico van vervolging 
en sancties. 
Onzekerheden blijven evenwel bestaan, aangezien het, hoewel het absoluut buiten kijf 
staat dat het kindersekstoerisme een zich uitbreidend verschijnsel is, moeilijk is een 
nauwkeurig beeld te geven van de aard en de omvang van dit verschijnsel omdat 
De term personen met een pedofiele voorkeur wordt gebruikt voor de personen die een seksuele 
voorkeur hebben voor kinderen in de puberteit of ouder. De term personen die af en toe kinderen 
seksueel misbruiken wordt gebruikt voor de personen die kinderen seksueel misbruiken zonder dat 
hun seksuele belangstelling noodzakelijkerwijs naar kinderen uitgaat. Met betrekking tot deze 
begrippen zij verwezen naar het document De seksuele misbruiker dat de ECPAT heeft voorgelegd 
voor het World Congress against the commercial exploitation of children (Stockholm, augustus 1996). 
kwalitatieve en kwantitatieve werken ontbreken. Men is het er bovendien over eens dat 
dit verschijnsel momenteel toeneemt en zich geografisch uitbreidt. 
Het is immers duidelijk dat het aantal kinderen dat tot prostitutie wordt aangezet steeds 
groter wordt. Hoewel de van weerskanten verstrekte gegevens met de grootst mogelijke 
voorzichtigheid moeten worden gehanteerd, zij erop gewezen dat volgens de huidige 
schattingen ieder jaar in de gehele wereld een miljoen kinderen toetreedt tot de gelederen 
van de slachtoffers van sekstoerisme en georganiseerde prostitutie. 
Bovendien breidt het verschijnsel zich naar het schijnt uit. De stromen sekstoeristen 
komen in hoofdzaak uit de economisch ontwikkelde landen van met name West-Europa, 
Noord-Amerika en Austraal-Azië, naar de armere landen uit andere gebieden. Nadat het 
kindersekstoerisme vooral in Zuidoost-Azië was geconcentreerd, wordt dit verschijnsel 
thans eveneens in talrijke landen in Azië zelf, in Zuid-Amerika, het Caribisch gebied en 
in Afrika geregistreerd. Maar men kan eveneens in sommige minderontwikkelde landen 
personen aantreffen die sekstoerisme bedrijven, zoals er eveneens enkele 
bestemmingsplaatsen van sekstoerisme in de ontwikkelde landen bestaan. Bovendien 
beginnen sommige landen van Oost-Europa eveneens sekstoeristen aan te trekken en 
kinderprostitutie naar andere landen uit te voeren . 
De organisatie van sekstoerisme op nationaal niveau, met name van de belangrijkste 
bestemmingslanden, is meestal nauw verbonden aan de netwerken van de georganiseerde 
criminaliteit. Op internationaal niveau wordt het kindersekstoerisme - marginale 
praktijken ten opzichte van de hoofdmoot van het toerisme - op verschillende wijzen 
bevorderd en georganiseerd (zie Bijlage 2). 
4. Wat de bestrijding van dit verschijnsel betreft, moeten het toerisme, de 
beroepsbeoefenaars daarvan of de door deze plaag getroffen toeristische bestemmingen 
niet in diskrediet worden gebracht, maar moeten veeleer zodanige gedragsnormen 
worden opgesteld en toegepast dat een einde wordt gemaakt aan de met de ethiek van het 
toerisme in strijd zijnde praktijken. 
De ontwikkeling van het kindersekstoerisme is immers in flagrante tegenspraak met de 
letter en de geest van de bepalingen van het Handvest van het toerisme en van de 
Gedragscode voor de toerist van de Wereldorganisatie voor Toerisme, die de algemene 
vergadering van deze organisatie tijdens haar zesde zitting (september 1985) heeft 
goedgekeurd. 
Vandaar bovendien de verklaring van de Wereldorganisatie voor Toerisme over de 
preventie van georganiseerd sekstoerisme, die de algemene vergadering van deze 
organisatie tijdens haar elfde zitting (oktober 1995) heeft aangenomen, die met name 
"'kindersekstoerisme aan de kaak stelt en veroordeelt, dat volgens haar een schending is 
van artikel 34 van het Verdrag inzake de rechten van het kind (Verenigde Naties, 1989), 
waarvoor strenge rechtsmaatregelen noodzakelijk zijn van de landen van herkomst van 
de toeristen en de toeristische bestemmingslanden". 
5. De Commissie is zich volledig bewust van enerzijds de omvang en de ernst van 
het probleem en anderzijds van het probleem dat de Europese publieke opinie in het 
Helena Karlén en Christina Hagner, Seksueel misbruik van kinderen voor commerciële doeleinden in 
sommige landen van Oost-Europa, ECPAT, 1996. 
3 
algemeen en de toeristen en de toeristenindustrie in het bijzonder zich steeds meer bewust 
zijn van deze plaag. 
Aangezien de Commissie voorts van mening is dat het haar taak is ervoor te zorgen dat 
deze kwetsbaarheid, waarvan misbruik wordt gemaakt en die de kinderen tot een 
gemakkelijke prooi maakt, juist de reden is waarom zij recht hebben op speciale aandacht 
en bescherming, heeft zij het initiatief genomen de onderhavige mededeling op te stellen 
die specifiek gewijd is aan de bestrijding van kindersekstoerisme. 
In dit verband zij eraan herinnerd dat in het door de Commissie in april 1996 
goedgekeurde voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een eerste 
meerjarenprogramma ter ondersteuning van het Europese toerisme "PHILOXENIA"3 
reeds nadrukkelijk werd verwezen naar de problematiek van het kindersekstoerisme. 
In de onderhavige mededeling zijn de resultaten van het congres van Stockholm van 
augustus 1996 tegen seksueel misbruik van kinderen voor commerciële doeleinden 
opgenomen en met name de verschillende verwijzingen in het Actieplan van Stockholm 
naar sekstoerisme of de toeristenindustrie. Hierin worden in het algemene kader van de 
bijdrage van de Europese Unie aan de versterking van de bestrijding van seksueel 
misbruik en seksuele exploitatie van kinderen specifieke en concrete antwoorden 
verstrekt voor de bestrijding van kindersekstoerisme. 
In de nota De bijdrage van de Europese Unie aan de versterking van de bestrijding van seksueel misbruik 
en seksuele exploitatie van kinderen, die namens de Commissie op de informele bijeenkomst van de 
ministers van Justitie en de ministers van Binnenlandse Zaken op 26 en 27 september 1996 is voorgelegd, 
wordt een algemeen overzicht gegeven, waaruit duidelijk de wil van de Commissie blijkt zorg te dragen 
voor een grotere samenhang van haar acties met betrekking tot de problematiek van de kinderbescherming. 
Hierin wordt uitvoerig informatie verstrekt over de maatregelen van de Commissie terzake, waarbij het 
zowel gaat om de verschillende acties die reeds zijn gevoerd als om de acties die momenteel worden 
gevoerd of in de toekomst zullen worden gevoerd. Sommige van deze acties hebben reeds effect 
gesorteerd, zoals blijkt uit de goedkeuring door de Commissie in oktober 1996 van zowel de mededeling 
over de illegale en schadelijke inhoud op het Internet als van het groenboek over de bescherming van 
minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van dé audiovisuele en informatiediensten . 
Deze twee specifieke bijdragen, die moeten worden gezien in het door de Commissie vastgestelde 
algemene perspectief, zijn ook van belang met betrekking tot andere gebieden. Zo is bij voorbeeld het 
verband van de bestrijding van kindersekstoerisme en al deze nieuwe mogelijkheden die de technologische 
vooruitgang biedt bijzonder duidelijk, met name wat betreft de uitwisseling van informatie tussen 
sekstoeristen, alsmede de bevordering en de organisatie van sekstoerisme. 
De inhoud van de mededeling over vrouwenhandel voor seksuele exploitatie die in november 1996 is 
goedgekeurd, is eveneens bijzonder relevant voor de bestrijding van de seksuele exploitatie van kinderen. 
De Commissie is van mening dat het kind weliswaar in het middelpunt van onze zorgen 
staat en blijft staan, maar dat het probleem van het kindersekstoerisme slechts kan 
worden opgelost via afschrikking en bestraffing van de personen die kinderen seksueel 
misbruiken. 
COM (96) 168 def. van 30.04.1996. 
COM(96)487 def. van 16.10.1996. 
COM(96)483 def. van 16.10.1996. 
COM(96)567 def., du 20.11.1996. 
Laatstgenoemden moeten met name worden aangepakt, omdat de vermindering van de 
vraag naar kinderen een vaak verwaarloosd aspect van de kinderbescherming is: de 
inspanningen zijn in het algemeen ongelijk verdeeld, waarbij zij zich veeleer 
concentreren op de misbruikte dan op misbruiker, waarbij gezocht wordt naar 
oplossingen om het aanbod aan de bron droog te leggen zonder begeleidende maatregelen 
om de vraag naar kinderen te beperken. 
De Commissie is zich ervan bewust dat de toeristenindustrie weliswaar kan bijdragen tot 
de bestrijding van het kindersekstoerisme, maar dat haar actiemiddelen evenwel beperkt 
blijven. Wil deze bestrijding doeltreffend zijn, is een algemene aanpak noodzakelijk, 
waarin zowel de grotere acties van de landen en van de bevoegde internationale 
organisaties worden opgenomen als de talrijke initiatieven van de burgermaatschappij en 
de niet-gouvernementele organisaties, die een belangrijke ervaring op dit gebied hebben. 
Een communautair optreden terzake is in meer dan één opzicht gerechtvaardigd. In de 
eerste plaats gezien het grensoverschrijdend karakter van het verschijnsel en de gevolgen 
daarvan, waardoor de draagwijdte van gerichte acties of geïsoleerde campagnes 
aanzienlijk beperkt wordt. Voorts gezien het gevaar van een versnippering van de 
inspanningen, wanneer met name niet voldoende wordt aangedrongen op een versterkte 
coördinatie van de verschillende maatregelen. Ten slotte gezien het feit dat de 
Gemeenschap krachtdadiger financiële en politieke maatregelen kan nemen, zowel 
binnen Europa als in haar betrekkingen met de derde landen. 
Alle onderstaande actievoorstellen moeten worden gezien als een referentiekader voor de 
bestrijding van kindersekstoerisme, op middellange en lange termijn, waarbij de 
organisatie daarvan wordt toegespitst op een beperkt aantal gerichte doelstellingen, ten 
einde 
- de personen die kinderen seksueel misbruiken hiervan af te schrikken en hiervoor te 
bestraffen; 
gelijktijdig invloed uit te oefenen op de vraag en het aanbod van kindersekstoerisme; 
- de Lid-Staten aan te zetten deze plaag gezamenlijk te bestrijden. 
Afschrikking en bestraffing van seksueel misbruik van kinderen 
De Commissie is het eens met het gezichtspunt: "Men moet duidelijk vaststellen dat 
seksueel misbruik van kinderen voor commerciële doeleinden onwettelijk en immoreel is. 
Bovendien moet het absoluut buiten kijf staan dal de kinderen onder dit concrete aspect 
nooit de daders, maar altijd de slachtoffers van hel misdrijf zijn" 
Het is immers voor degene die bepaalde handelingen verricht van belang te weten of hij 
kan worden vervolgd of dat hij daarentegen kan profiteren van een juridische "leemte". 
Derhalve moet grotere aandacht worden besteed aan de teksten die de bestrijding van 
kindersekstoerisme vergemakkelijken, alsmede aan de toepassing daarvan. 
Hoofdtoespraak van Ofelia Calcetas-Santos, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties, over de 
kinderhandel, de kinderprostitutie en de kinderpornografie (World Congress against the commercial 
exploitation of children, Stockholm, augustus 1996). 
Temeer daar onder de druk van met name humanitaire organisaties en de publieke opinie 
wetten worden uitgevaardigd , krachtens welke bij voorbeeld personen die kinderen 
seksueel misbruiken voor in het buitenland begane overtredingen of misdaden kunnen 
worden gestraft. Verschillende Lid-Staten zijn in deze richting gegaan9 - of gaan in deze 
richting . De Commissie staat gunstig tegenover de door deze Lid-Staten genomen 
maatregelen ter bestrijding van het kindersekstoerisme". 
Uiteraard is het de taak van de Lid-Staten enerzijds vast te stellen - indien zij dit al niet 
hebben gedaan - of zij het wenselijk achten al dan niet op nationaal niveau dergelijke 
bepalingen in te voeren en anderzijds toe te zien op de toepassing daarvan. In dat geval 
schijnt het ondanks alles wenselijk de aandacht van deze Lid-Staten op twee 
sleutelelementen van de bestrijding van het kindersekstoerisme te vestigen, te weten de 
mogelijkheid de nationale rechtbanken een extraterritoriale bevoegdheid te geven voor 
tegen kinderen in het buitenland gepleegde delicten en misdrijven, zelfs wanneer het 
vermeende delict of misdrijf niet als zodanig in de jurisdictie is voorzien waarin dit is 
gepleegd. 
Wat de Commissie betreft, zal haar actie er met name op gericht zijn zorg te dragen voor 
een doeltreffende afschrikking van de personen die kinderen seksueel misbruiken, 
alsmede een passende bestraffing van de daden die hun ten laste worden gelegd. 
i) In de eerste plaats moet zorg gedragen worden voor een regelmatige evaluatie van 
de terzake geboekte vooruitgang, waarbij het met name gaat om de tenuitvoerlegging van 
hervormingen van de rechtspraak en de daarmee gepaard gaande praktijken. 
Binnen de grenzen van haar bevoegdheden en overeenkomstig de wens van het Parlement 
is de Commissie reeds begonnen met een diepgaande bestudering van deze kwestie. 
Derhalve zijn bij voorbeeld de vertegenwoordigers van de Lid-Staten, bijeen in het kader 
van het raadgevend comité op het gebied van het toerisme, verzocht vanaf 1995 een 
gedetailleerd overzicht te geven van de goedgekeurde of voorgenomen maatregelen ter 
bestrijding van het kindersekstoerisme. 
Aan de hand van de reeds beschikbare informatie lijkt het absoluut noodzakelijk de 
justitiële samenwerking tussen de Lid-Staten te versterken. Dit is alleen al noodzakelijk 
gezien het feit dat de definities van delicten uiteenlopen wat bij voorbeeld de 
leeftijdsgrens betreft, waardoor iemand met betrekking tot de seksuele exploitatie nog als 
een kind wordt beschouwd of omdat sommige Lid-Staten geen rechtsvervolging 
voorschrijven ten aanzien van onderdanen of ingezetenen die seksuele misdrijven met 
kinderen in het buitenland plegen. Meer in het algemeen toont de ervaring aan dat de 
behandeling van zaken met een internationale dimensie op talrijke bijzondere 
Voor een algemeen overzicht zij verwezen naar het document Het internationaal wettelijk kader, de 
op nationaal niveau bestaande wettelijke antwoorden en de toepassing daarvan, door ECPAT 
voorgelegd voor het World Congress against the commercial exploitation of children (Stockholm, 
augustus 1996); zie eveneens: ECPAT, Enforcing the Law against the Commercial Sexual 
Exploitation of Children, Nitiporn Printing Co., Ltd., 1996. 
Zweden, Duitsland (1993), Frankrijk (1994), België (1995). 
Italië, Ierland, Verenigd Koninkrijk. 
Zie met name het antwoord van mevrouw Gradin op schriftelijke vraag E-1594/95, die de heer 
Alexandros Alavanos heeft gesteld over een initiatief van de Commissie voor de uitroeiing van de 
kinderprostitutie, PB nr. C 270 van 16.10.95, blz. 37. 
moeilijkheden stuit. Hiervoor zijn concrete multidisciplinaire oplossingen noodzakelijk, 
die met name gestoeld zijn op een versterkte samenwerking van de bevoegde autoriteiten. 
De Raad bestudeert momenteel een gemeenschappelijke actie ter uitbreiding van de 
bevoegdheden van de Eenheid verdovende middelen van Europol, door hierin de 
bestrijding van de mensenhandel in op te nemen. De Eenheid zal eveneens een lijst 
opstellen van de instanties in de Lid-Staten die gespecialiseerd zijn op het gebied van de 
bestrijding van de georganiseerde criminaliteit op internationaal niveau. Op deze lijst 
staan de namen van specialisten van de bestrijding van mensenhandel vermeld. Een 
meerjarig actieprogramma ter bestrijding van de mensenhandel en de seksuele exploitatie 
van kinderen wordt momenteel in de Raad bestudeerd. Het programma voorziet 
activiteiten op het gebied van onderzoek, opleiding en uitwisseling van personen die op 
dit vlak actief zijn. 
Voorts is in september 1996 aan de Raad "justitie en binnenlandse zaken" een 
gemeenschappelijk actieplan voorgelegd ter versterking van de justitiële samenwerking 
tegen de mensenhandel en de seksuele exploitatie van kinderen. Dit plan, dat momenteel 
in de Raad wordt behandeld, voorziet nadrukkelijk een extraterritoriale bevoegdheid 
waardoor in de Lid-Staten van de Unie buiten de Unie gepleegde pedofiele handelingen 
kunnen worden vervolgd. 
De Commissie juicht deze initiatieven toe, die zij beschouwt als een eerste stap op de 
weg naar een versterkte samenwerking op strafrechtelijk en politiegebied. 
ii) Gelijktijdig kan dank zij de verzameling en de uitwisseling van andere gegevens 
dan rechtsgegevens de kennis worden verbeterd zowel om te strijden tegen de 
onzichtbaarheid van de seksuele exploitatie of het seksueel misbruik waarvan de kinderen 
slachtoffer zijn als om te voorkomen dat deze kinderen hierdoor kwetsbaar blijven. 
Hoewel de meeste landen beschikken over goede statistieken en onderzoekinstrumenten 
met betrekking tot de overige sociale kwesties, zijn weinig gegevens verzameld over de 
verschillende aspecten van het kindersekstoerisme. 
In de eerste plaats zal dus een overzicht worden gegeven van de bestaande informatie 
over de kwesties van gemeenschappelijk belang en het grootste gewicht, te weten met 
name: 
- de banden tussen toerisme en prostitutie in het algemeen, tussen toerisme en 
kinderprostitutie in het bijzonder; 
- de identiteit, de motivatie en de gedragspatronen van sekstoeristen; 
- de informatie over sekstoerisme in de reisgidsen en prospectussen, alsmede de door 
de industrie gebruikte audiovisuele middelen om deze informatie te verspreiden; 
- de gevolgen van sekstoerisme op het gebied van de volksgezondheid. 
In een later stadium kan dan worden overwogen of het wenselijk is aanvullende studies 
over deze zelfde kwesties te maken en te publiceren. 
Het raadgevend comité op het gebied van toerisme12, dat is samengesteld uit leden die 
door elke Lid-Staat worden aangewezen en tot taak heeft "de uitwisseling van informatie, 
het overleg, alsmede in voorkomend geval de samenwerking op het gebied van het 
toerisme (e vergemakkelijken" is een passend kader om zich van bovengenoemde taken te 
kwijten. 
iii) Ongeacht de gerichtheid van de acties kan door zowel de evaluatie van de 
geboekte vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van de hervormingen van de rechtspraak 
en de daarmee gepaard gaande praktijken als door de verzameling en de uitwisseling van 
andere informatie dan juridische informatie het pad worden geëffend voor een 
gezamenlijke aanpak met betrekking tot acties op nationaal niveau en een initiatief op 
internationaal niveau. 
Aldus kunnen de Lid-Staten in de eerste plaats gemakkelijker een beroep doen op de 
nationale diensten van toerisme om preventieve maatregelen te nemen tegen 
kindersekstoerisme. met name wat de voorlichting van reizigers betreft. 
Zoals reeds herhaaldelijk opmerkt is reizen in een buitenlands land geen sinecure. 
Daarom moet iedere reiziger, wanneer hij naar een ander land dan het zijne gaat, zich 
bewust zijn van de verschillen die tussen het land in kwestie en zijn land van oorsprong 
kunnen bestaan (van economische, sociale, culturele, godsdienstige enz. aard). Juist 
daarom moet hij doordrongen zijn van de noodzaak niet alleen de waarden van het land 
van ontvangst, maar eveneens bepaalde fundamentele gedragsregels in acht te nemen. 
De afschrikkingsmethode zal met name gericht moeten zijn op passende voorlichting van 
de reizigers in het kader van de reisformaliteiten, ongeacht of het hier gaat om controle 
door de politie, de douane of controle op de gezondheid. Ieder type controle is namelijk 
een gelegenheid om gericht informatie te verstrekken , om de reiziger te waarschuwen 
voor kindersekstoerisme. 
In de tweede plaats kan aldus de Europese Unie - zowel de Lid-Staten als de 
toeristenindustrie - gemakkelijker een gecoördineerd antwoord geven op het recente 
voorstel van de Wereldorganisatie voor toerisme met betrekking tot de oprichting van een 
"Task Force" tegen het sekstoerisme "samengesteld uil groepen van de toeristenindustrie 
[...], alsmede van UNICEF, ECPAT [...] en van verschillende lidstaten van de WOT, en 
die onder andere gegevens zal verzamelen over het sekstoerisme en over de maatregelen 
die dit hebben kunnen verhinderen, ten einde deze vervolgens aan de mensen die in de 
toeristenbranche werkzaam zijn van de gehele wereld te verspreiden". 
Het raadgevend comité op het gebied van het toerisme en de raadplegingsbijeenkomsten 
van de toeristenindustrie vormen een passend kader voor de verwezenlijking van de taken 
terzake. 
Besluit van de Raad van 22 december 1986 houdende instelling van een overleg- en 
coördinatieprocedure op het gebied van het toerisme, PB nr. L 3 84 van 31.12.86, blz. 52-53. 
Met inbegrip van afschrikkende informatie over de risico's waaraan men is blootgesteld (met name 
rechtsvervolging en gezondheidsproblemen). 
Inperking van de stromen sekstoeristen vanuit de Lid-Staten 
De oorzaken van het verschijnsel kindersekstoerisme zijn even talrijk als complex en zijn 
nauw met elkaar verbonden. De armoede wordt vaak aangehaald als factor van de 
seksuele exploitatie van kinderen voor commerciële doeleinden. Het is weliswaar een 
fundamentele oorzaak van de exploitatie van kinderen, maar de resultaten daarvan 
hangen nauw samen met het aanbod en zijn geen voldoende verklaring voor het 
verschijnsel van de vraag op wereldniveau. 
In dit verband en gezien het feit dat de toeristen die kinderen seksueel misbruiken voor 
het merendeel uit de industrielanden komen, dus voor een bepaald deel uit de Lid-Staten 
van de Europese Unie, acht de Commissie het absoluut noodzakelijk zodanige middelen 
te gebruiken dat de stromen sekstoeristen afkomstig uit deze landen kunnen worden 
ingeperkt. 
Dit is ook het streven van het Europees Parlement, dat de instellingen van de Unie heeft 
verzocht deze praktijken van de Europese "consumenten" aan de kaak te stellen als 
duidelijke schendingen van de fundamentele rechten en de individuele vrijheden van de 
minderjarige slachtoffers en derhalve alle noodzakelijke maatregelen te nemen om de 
reclame die aanzet tot sekstoerisme vanuit de Lid-Staten van de Unie te verbieden . 
In verband hiermee zij er ook op gewezen dat het Europees Parlement de Commissie 
eveneens heeft verzocht een voorlichtingscampagne te starten over de gevolgen van 
sekstoerisme, alsmede verdere maatregelen te nemen om deze vorm van toerisme te 
verhinderen ". 
i) Het blijkt immers dat de voorlichtings- en bewustmakingscampagnes tegen het 
kindersekstoerisme in dit verband een wezenlijke rol spelen. 
De Commissie is de mening toegedaan door een sterkere coördinatie van deze campagnes 
op Europees niveau de weerslag en de bewustwording daarvan groter worden. 
Ten einde de coördinatie-inspanningen op Europees niveau van deze campagnes 
doeltreffend te maken, moeten in de eerste plaats gemeenschappelijke algemene 
richtsnoeren worden vastgesteld, dientengevolge operationele strategieën worden 
uitgewerkt en ten uitvoer gelegd en moeten de resultaten van de gevoerde acties worden 
geëvalueerd. 
Gezien het gemak waarmee een toerist zich een kind voor seksuele doeleinden "kan 
bezorgen" is op zich al een zo sterke aansporing dat sommige gemakkelijk bezwijken 
voor de verleiding van een dergelijke ervaring en derhalve moeten de voorlichtings- en 
Resolutie over de schendingen van de fundamentele rechten van de mens tegenover vrouwen van 6 
mei 1994, PB nr. C 205 van 25.7.94, blz. 489-492. Zie eveneens de resolutie over de mensenhandel 
van 18 januari 1996, PB nr. C 32 van 5.2.96, blz. 88-93 waarin wordt aangedrongen op "invoering van 
regels van extraterritoriale bevoegdheid om personen die zich buiten het grondgebied van de Unie 
schuldig hebben gemaakt aan seksuele uitbuiting van kinderen en jongeren te kunnen vervolgen en 
bestraffen". 
Resoluties over het toerisme op weg naar 2000 van 18 januari 1994, PB nr. C44 van 14.2.94, blz. 
61-65 en over het verslag van de Commissie betreffende de communautaire acties op het gebied van 
het toerisme van 15 december 1994, PB nr. C 18 van 23.1.95, blz. 159-165. 
bewustmakingscampagnes niet alleen gericht zijn op de toeristen, maar ook meer in het 
algemeen op de Europese publieke opinie. 
Door een eventuele financiële bijdrage van de Gemeenschap uit dien hoofde, binnen de 
perken van de beschikbare middelen, zou de Gemeenschap niet alleen de stuwende kracht 
bij de coördinatie worden, maar zou eveneens zoals absoluut noodzakelijk is verdere 
financiële steun ter beschikking komen. 
Wil deze communautaire steun doeltreffend zijn, moeten zowel de mensen die in de 
toeristenbranche werken, alsook de op dit gebied actieve niet-gouvernementele 
organisaties gelijktijdig worden betrokken bij de vaststelling, de lancering, de 
tenuitvoerlegging en de follow-up van de voorlichtings- en bewustmakingscampages. 
Deze gezamenlijke inspanningen zijn waardevol gebleken bij de bestrijding van 
kindersekstoerisme en deze aanpak in de vorm van een partnerschap is in 
overeenstemming met de richtsnoeren, die de Commissie heeft vastgesteld in haar 
voorstel voor een besluit van de Raad inzake een eerste meerjarenprogramma ten 
behoeve van het Europees toerisme P11ILOXENIA. De bestrijding van 
kindersekstoerisme wordt immers in dit voorstel in een bijzonder kader geplaatst, 
namelijk die van een grotere samenwerking met de Lid-Staten, de industrie en de 
betrokken andere partijen. 
In dit verband is het bemoedigend dat momenteel verschillende branches van de 
toeristenindustrie zich daadwerkelijk gezamenlijk verantwoordelijk voelen zodat hun 
steun bij de bestrijding van dit verschijnsel groter wordt. 
Deze campagnes zouden bovendien de gelegenheid zijn voor de media strategieën uit te 
stippelen ter versterking van hun rol "die bestaat uit het leveren van uitstekende, zo 
nauwkeurig mogelijke informatie, met inachtneming van zo hoog mogelijke 
deontologische normen over alle aspecten van de seksuele uitbuiting van kinderen voor 
commerciële doeleinden " \ 
Afgezien van een eventuele financiële steun van de Gemeenschap voor de Europese 
coördinatie van voorlichtings- en bewustmakingscampagnes over kindersekstoerisme, is 
de Commissie voornemens met betrekking tot deze kwestie gebruik te maken van de 
verschillende verspreidingsnetwerken van communautaire informatie. 
ii) De Commissie is eveneens van mening dat initiatieven gericht moeten zijn tot de 
personen die in het toerisme werkzaam zijn, ten einde hen met name in het kader van de 
opleidingsprogramma's en -acties richtlijnen inzake de bestrijding van kinderseks­
toerisme te verstrekken. 
Men wil ernaar streven dat de personen die in het toerisme werkzaam zijn of zullen 
werken zo spoedig mogelijk over oriëntatiepunten terzake beschikken. 
Zie het document Kinderen in het centrum van de actualiteit - seksuele uitbuiting voor lucratieve 
doeleinden: media, déontologie en reportages dat de Internationale federatie van journalisten heeft 
voorgelegd voor het World Congress against the commercial exploitation of children (Stockholm, 
augustus 1996), blz. 32. 
10 
De opleidingsmodules, die zouden kunnen worden uitgewerkt17 zouden zowel informatie 
over de doelstellingen en de mechanismen van de bestrijding van kindersekstoerisme als 
een meer algemene studie over de problematiek van het sekstoerisme moeten bevatten, 
met als einddoel hierin de ethische dimensie van een verantwoord toerisme op te nemen, 
waarin de waardigheid en de fysieke en morele integriteit van het kind in de 
opleidingsacties en -programma's in acht worden genomen. 
In dit verband en aangezien het hier meer in het bijzonder om studenten gaat die een 
initiële beroepsopleiding op het gebied van toerisme volgen, zou eveneens de 
mogelijkheid kunnen worden bestudeerd in samenwerking met de beroepsverenigingen 
van toerisme de organisatie van wedstrijden te steunen, zodat zij meer gemotiveerd 
raken, beter de kern van de boodschap in zich opnemen en zich derhalve hierbij meer 
betrokken voelen. 
iii) Tenslotte wil de Commissie strengere gedragscodes en zelfregulerende 
mechanismen van de toeristenindustrie 1er bestrijding van kindersekstoerisme uitwerken. 
Als een logische verlenging en de concrete omzetting op communautair niveau van de op 
internationaal niveau door de verschillende beroepsverenigingen van toerisme 
aangenomen beginselverklaringen wordt getracht strengere gedragscodes en 
zelfregulerende mechanismen van de toeristenindustrie ter bestrijding van 
kindersekstoerisme uit te werken. 
Op alle personen die werkzaam zijn in de toeristische sector en contact hebben met de 
toerist om zijn reis voor te bereiden en te verwezenlijken wordt een beroep gedaan. Zij 
moeten ofwel hun wijze van voorlichting en hun handelspraktijken met betrekking tot de 
bezochte landen herzien of de problematiek van het kindersekstoerisme beter bekend 
maken. 
De Commissie wenst dat de verschillende branches van de toeristenindustrie op 
vrijwillige basis een minimum aan verplichtingen op zich nemen. Zij worden verzocht: 
iedere expliciete of impliciete aanmoediging - mondeling, schriftelijk of via 
beeldmateriaal - lot sekstoerisme te verbieden; 
in het kader van hun respectieve activiteiten objectieve voorlichting van de cliënten 
over sekstoerisme op te nemen; 
Uit hoofde van programma's zoals Leonardo en Socrates. 
Naar het voorbeeld van b.v. de wedstrijd "Neen tegen de uitbuiting van kinderen in het sekstoerisme ", 
dat de ECPAT-Frankrijk heeft georganiseerd. Deze wedstrijd is gebaseerd op de volgende verklaring: 
De studenten van de toerismescholen zullen de beroepsbeoefenaars van de toekomst zijn. Zij kunnen 
reeds nu handelend optreden door de wereld duidelijk te maken dat "seks" niet meer past bij 
"toerisme". 
Aldus hebben bij voorbeeld de Wereldfederatie van reisbureau-organisaties (Fédération Universelle 
des Associations d'Agences de Voyages - FUAAV) en de Internationale Hotelassociatie (Association 
Internationale de l'Hôtellerie - A1H) respectievelijk in november 1993 en januari 1995 resoluties 
aangenomen ter ondersteuning van de campagne ECPAT ter bestrijding van kinderprostitutie. De 
FUAAV heeft eveneens het Handvest Het reisbureau en kind waarin de leden en aangeslotenen van 
deze organisatie "ondertekenaars van dit handvest de verplichting aangaan de kinderprostitutie in 
verband met hel zogenaamde "sekstoerisme" te bestrijden en de kinderen die slachtoffer van 
dergelijke toeristen zijn te beschermen". De Internationale Luchtvervoersvereniging (International Air 
Transport Association - 1ATA) heeft eveneens in november 1996 een resolutie terzake goedgekeurd. 
11 
- in het kader van hun handelsbetrekkingen alle passende maatregelen te nemen opdat 
de mensen die in de toeristenbranche werken daadwerkelijk kindersekstoerisme 
verbieden ; 
- zowel werknemers als werkgevers in te lichten over de verplichting en de praktische 
modaliteiten om de bevoegde overheid te informeren over gevallen van 
kindersekstoerisme. 
De Commissie zou eveneens in samenwerking met de Lid-Staten een evaluatie kunnen 
geven van de toepassing van deze gedragscodes, die het zwakke punt van dergelijke 
mechanismen zijn. 
Het raadgevend comité op het gebied van toerisme en de raadplegingsbijeenkomsten van 
de toeristenindustrie bieden een passende gelegenheid om de stromen sekstoeristen 
vanuit de Lid-Staten in te perken. 
Bijdragen aan de bestrijding van het sekstoerisme in derde landen 
In het kader van haar activiteiten wordt door de Europese Unie bijzonder belang gehecht 
aan de naleving van de democratische beginselen en de rechten van de mens, zoals is 
bepaald in artikel F van het Verdrag betreffende de Europese Unie. 
In het algemeen heeft de Raad reeds vele malen verklaard dat hij er zeer grote waarde aan 
hecht dat de rechten van de mens en, a fortiori, die van het kind zowel binnen als buiten 
21 
de Unie worden geëerbiedigd . De Europese Unie streeft er in dit verband ook verder 
naar dat het Verdrag inzake de rechten van het kind en het actieplan ter voorkoming van 
kinderhandel, kinderprostitutie en kinderpornografie door alle regeringen worden 
toegepast. Zij is tevens actief in de werkgroep van de commissie van de rechten van de 
mens van de Verenigde Naties die momenteel werkt aan een ontwerp voor een 
aanvullend protocol over dit onderwerp bij het Verdrag inzake de rechten van het kind . 
Bovendien openen zowel de mededeling van de Commissie over de bepalingen inzake de 
eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens in de 
overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen als die over de Europese Unie 
en de externe aspecten van het mensenrechtenbeleid: van Rome tot Maastricht en daarna 
nieuwe wegen om in de betrekkingen met derde landen systematischer rekening te 
houden met aspecten die verband houden met het kindersekstoerisme . 
20 Als voorbeeld van de interne controlemaatregelen zij gewezen op de overeenkomsten die zijn gesloten 
tussen de Duitse reisorganisatoren en de vereniging Terre des Hommes, waarin zelfs clausules zijn 
opgenomen om met de hotels gesloten contracten op te zeggen, wanneer blijkt dat deze zijn 
verwikkeld in gevallen van kinderprostitutie. 
21 Zie met name het antwoord van de Raad op schriftelijke vraag E-3528/95 van Roberto Mezzaroma 
over de bescherming van kinderen in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië tegen seksueel misbruik, PB nr. 
C 183 van 24.6.96, blz. 4. 
22 Antwoord van de Raad op schriftelijke vraag E-8/95 van Clive Needle over kinderprostitutie, PB nr. C 
139 van 5.6.95, blz.. 47-48. 
Zie Europese Commissie, De Europese Unie en de mensenrechten in de wereld, Bulletin vi*n de 
Europese Unie, supplement 3/95. 
12 23 
In verscheidene landen waar het probleem van de economische exploitatie van jongeren, 
die in de steden aan hun lot worden overgelaten en/of tot prostitutie worden gedwongen, 
bijzonder schrijnend is, steunt de Commissie reeds nationale inspanningen om via 
specifieke projecten hulp, bescherming, sociaal welzijn, sociale revalidatie en een betere 
opleiding te bieden. 
Niettemin zijn verdere inspanningen nodig om de slachtoffers van het sekstoerisme in 
derde landen beter te beschermen. Dat kan door preventieve acties op gezins- en 
gemeenschapsniveau, door bestraffing van het misbruik op plaatselijk niveau of door de 
behandeling en sociale revalidatie van seksueel misbruikte kinderen. 
i) Gezien het voorgaande zal de nadruk worden gelegd op een rationalisering van de 
te nemen maatregelen en op een coördinatie van de communautaire middelen die 
beschikbaar zijn voor de bescherming van kinderen die het slachtoffer zijn van het 
sekstoerisme. 
Verscheidene financiële instrumenten zijn beschikbaar voor maatregelen die tot doel 
hebben om het beleid van de Europese Unie op het gebied van de samenwerking met 
derde landen te stoelen op de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten 
van de mens (zie bijlage 3). 
Sommige van deze instrumenten kunnen reeds worden aangewend voor maatregelen ter 
bevordering en ter bescherming van de rechten van het kind. De Commissie overweegt 
dan ook om van deze mogelijkheden gebruik te maken om maatregelen te steunen die 
meer in het bijzonder op jonge slachtoffers van het sekstoerisme zijn gericht. 
In dit verband lijkt het bijzonder zinvol om een politieke dialoog aan te gaan met de 
ontwikkelingslanden die het meest bij dit probleem zijn betrokken. Wat in het bijzonder 
de ACS-landen aangaat, zou een dergelijke politieke dialoog hen kunnen aanmoedigen 
om voor de bestrijding van het kindersekstoerisme gebruik te maken van de bestaande 
middelen van het EOF. 
In alle gevallen bestaat echter eerst behoefte aan een grondigere analyse van de aard en 
omvang van het kindersekstoerisme in derde landen en van het scala van maatregelen dat 
door deze landen wordt genomen om dit fenomeen te bestrijden. Hierdoor kan dan een 
overzicht worden verkregen van de steuntypen en -voorwaarden buiten de Unie. 
Deze analyse in samenwerking met de betrokken derde landen is vooral ook 
noodzakelijk, omdat de programma's voor slachtofferhulp vaak duur en moeilijk 
uitvoerbaar zijn en niet altijd het gewenste resultaat hebben. Dat is met name het geval 
bij de sociale revalidatie, daar de kinderen vaak ernstig getraumatiseerd zijn en grote 
problemen hebben met de reïntegratie in de gemeenschappen die bereid zijn hen op te 
nemen en daar zij - vaak blijvend - aan grote gezondheidsrisico's zijn blootgesteld en in 
een afhankelijkheidspositie verkeren. 
Wat de sociale revalidatie van seksueel misbruikte kinderen betreft, moet erop worden 
toegezien dat enerzijds de doelgroep van deze programma's betrokken wordt bij de 
uitwerking, het beheer en de evaluatie ervan en anderzijds dat wordt samengewerkt met 
de betrokken families en gemeenschappen; deze moeten erop attent worden gemaakt dat 
de seksuele exploitatie van kinderen bijzonder verwoestende gevolgen kan hebben. 
Bovendien zal bijzondere aandacht worden besteed aan de ervaringen van de niet-
13 
gouvernementele organisaties die zich bezighouden met de bescherming van kinderen die 
het slachtoffer zijn van het sekstoerisme in derde landen24. 
Voorts is de Commissie van mening dat het kindersekstoerisme de belangrijke bijdrage 
van het toerisme aan de economische en sociale ontwikkeling van de betrokken landen 
niet op losse schroeven mag zetten. Te meer daar steeds meer toeristische bestemmingen, 
die bijzonder te lijden hebben onder dit kwalijke fenomeen en die zich bewust zijn van de 
perverse invloed die van de combinatie toerisme en seksuele exploitatie van kinderen 
voor commerciële doeleinden kan uitgaan en vooral ook van de hoge prijs die op lange 
termijn voor het sekstoerisme moet worden betaald, thans actieplannen ontwikkelen. 
Gezien het toenemend belang van toeristische projecten in de ontwikkelingslanden meent 
de Commissie in dit verband dat maatregelen die de toeristische ontwikkeling van de 
betrokken bestemmingen tot doel hebben, erop gericht moeten zijn een waar alternatief te 
bieden, d.w.z. dat zij een evenwichtige en duurzame ontwikkeling tot stand moeten 
brengen die in hoge mate gebaseerd is op een verbetering van de kwaliteit van het aanbod 
aan toeristische diensten in deze landen, eventueel in combinatie met een diversifiëring 
van het dienstenaanbod. De overdracht van kennis en de uitwisseling van goede 
praktijken zouden in dit verband een zinvolle bijdrage kunnen leveren. 
Bij haar gebruik van de financiële middelen die voor de bestrijding van het 
kindersekstoerisme beschikbaar zijn, zal de Commissie tevens streven naar een integraal 
antwoord op het meer algemene probleem van de seksuele exploitatie van kinderen voor 
commerciële doeleinden in de betrokken landen en ook naar een verdergaande 
coördinatie tussen de Europese Unie en de derde landen op het gebied van de 
ontwikkelingssamenwerking in het algemeen. 
ii) Voorts is de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de 
mens een essentieel onderdeel van de overeenkomsten tussen de Gemeenschap en de 
derde landen. 
In mei 1995 werd door de Raad Algemene Zaken een uniforme clausule aangenomen 
waarin is bepaald dat de Unie haar overeenkomsten met derde landen kan opzeggen als 
mocht blijken dat deze landen de mensenrechten niet eerbiedigen. In dit verband heeft de 
Commissie gepreciseerd dat alleen een beroep mag worden gedaan op deze "essentieel 
onderdeef'-clausule als de mensenrechten door de betrokken regeringen in zeer ernstige 
mate worden geschonden. 
Er zij meer in het bijzonder op gewezen dat de versteviging van de democratie en de 
rechtsstaat en de eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden 
een wezenlijk bestanddeel vormen van het beleid op het gebied van de 
ontwikkelingssamenwerking. In de Overeenkomst van Lomé wordt overigens voorzien in 
een overlegprocedure waarbij ook de mensenrechten ter sprake kunnen komen. Een 
goede coördinatie tussen de communautaire initiatieven en de maatregelen van de Lid-
Staten op zowel politiek als operationeel niveau blijkt dus noodzakelijk. 
Voor een overzicht van belangrijke ervaringen op dit gebied, zie NGO Group for the Convention on 
the Rights of the Child, A Right to Happiness - Approaches to the Prevention & Psycho-social 
Recovery of Child Victims of Commercial Sexual Exploitation, 1996. 
14 
Het seksueel misbruik van kinderen voor commerciële doeleinden wordt in eerst instantie 
echter niet door regeringen gepleegd, maar door afzonderlijke personen en verschillende 
groepen in alle lagen van de maatschappij. Dat neemt niet weg dat er grote verschillen 
zijn tussen de mate waarin de ontvangende landen bij de organisatie van het sekstoerisme 
zijn betrokken. Een groot aantal van deze landen staan zodanig onder economische en 
politieke druk dat zij ertoe aangezet worden het toerisme als bron van inkomsten in 
buitenlandse valuta te stimuleren. In sommige gevallen leidt dit beleid er zelfs toe dat 
min of meer officieel is erkend dat "toerisme" praktisch gelijk is aan "sekstoerisme", 
waarbij kindersekstoerisme wordt beschouwd als een secundair effect van de toeristische 
ontwikkeling - triest, maar onvermijdelijk. 
De Commissie deelt dit standpunt niet en sluit de mogelijkheid dan ook niet uit om bij 
onderhandelingen over de buitenlandse betrekkingen de nodige druk uit te oefenen op 
landen die zich te coulant opstellen tegenover de seksuele exploitatie van kinderen in het 
kader van het sekstoerisme. 
De Lid-Staten van de Unie aansporen om één front te maken tegen het 
kindersekstoerisme 
De Lid-Staten van de Europese Unie zijn om verscheidene redenen betrokken bij de 
tragische toename van de kinderprostitutie: 
• ten eerste omdat de toeristen die zich schuldig maken aan seksueel misbruik van 
kinderen overwegend afkomstig zijn uit de geïndustrialiseerde landen, dus voor een 
deel ook uit Europa; 
• ten tweede omdat kinderprostitutie ook in Europa voorkomt; en hoewel het op het 
ogenblik nog niet zo is, dat kinderprostitutie het gevolg is van sekstoerisme, is er 
geen garantie dat dat morgen niet zo is; 
• ten derde omdat de Lid-Staten het Verdrag inzake de rechten van het kind hebben 
geratificeerd en zich er overeenkomstig artikel 34 van dit Verdrag toe verbonden 
hebben "het kind te beschermen tegen alle vormen van seksuele exploitatie en 
seksueel misbruik". 
Hieruit kan dus de conclusie worden getrokken dat de Lid-Staten de plicht hebben om 
iets tegen het kindersekstoerisme te ondernemen en dat het niet voldoende is hun 
afkeuring hierover uit te spreken. 
De Commissie is zich van deze situatie bewust, waarvan de ernst inmiddels algemeen 
bekend is, alsmede van de steeds sterker wordende wil van verscheidene Lid-Staten om 
iets hiertegen te ondernemen. Zij kan alle Lid-Staten dus alleen maar aansporen om op 
deze weg voort te gaan. 
In dit verband acht de Commissie het uiterst wenselijk dat de Raad met het oog op met 
name de resoluties van het Europees Parlement en de onderhavige mededeling over de 
bestrijding van het kindersekstoerisme een standpunt over dit onderwerp inneemt. Zij 
verzoekt de Lid-Staten duidelijk en onomwonden hun wil kenbaar te maken en hun best 
te doen om dit kwalijke fenomeen te bestrijden. 
15 
* 
* * 
De Commissie is voornemens om binnen twee jaar gerekend vanaf de goedkeuring van 
deze mededeling een verslag voor te leggen aan het Europees Parlement, de Raad, het 
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de tenuitvoerlegging 
van de voorgestelde maatregelen en de vorderingen die bij de bestrijding van het 
kindersekstoerisme zijn gemaakt. 
16 
Bijlage 1 
Als een toerist ver van huis is, bevindt hij zich in een anonieme omgeving waardoor de 
gebruikelijke sociale druk, die van invloed is op zijn gedrag in zijn land van herkomst, 
wegvalt. Een man die er thuis niet aan zou denken om een bordeel te bezoeken, doet dat 
in het buitenland, waar de kans om herkend te worden zeer gering is, misschien wel. Dit 
verschijnsel is in talloze landen waargenomen. 
Op "exotische" toeristische bestemmingen begrijpt de bezoeker gewoonlijk noch de taal 
noch de culturele finesses van het land. Deze situatie leidt hem ertoe van bepaalde 
veronderstellingen uit te gaan die waarschijnlijk onjuist zijn, maar die hem in staat stellen 
zijn nieuwe gedrag achteraf goed te praten. Het komt bij voorbeeld zeer vaak voor dat 
toeristen die zich schuldig maken aan seksueel misbruik van kinderen hun gedrag 
goedpraten door te beweren dat seksuele contacten met kinderen "in die cultuur meer 
geaccepteerd zijn en dat de mensen van het land op seksueel gebied niet dezelfde 
complexen als wij hebben". 
Toerisme leidt niet alleen tot gewijzigd gedrag, maar kan ook vooroordelen versterken. 
Reizigers die er - expliciet of onbewust - vast van overtuigd zijn dat andere volkeren 
minder waard zijn dan het volk waartoe zij zelf behoren, zullen in het buitenland van nog 
meer racisme blijk geven. Met andere woorden, zij zien slechts wat zij willen zien. Dit 
soort mensen hebben er doorgaans geen enkele moeite mee anderen te misbruiken, als 
deze anderen volgens hen minderwaardig zijn. 
Ook het gevoel van economische superioriteit kan reizigers ertoe aanzetten om de 
plaatselijke bevolking seksueel te exploiteren of te misbruiken. Ook al staan zij in hun 
eigen land niet hoog op de sociale ladder, moderne toeristen uit de geïndustrialiseerde 
landen kunnen zich in een arm land rijk wanen door de loonverschillen tussen de twee 
landen. 
In sommige gevallen ontvluchten toeristen seksuele betrekkingen in hun eigen land om 
elders nieuwe seksuele ervaringen op te doen. Dit verschijnsel werd dikwijls 
waargenomen bij mannen uit geïndustrialiseerde westerse maatschappijen. Sommige 
mannen uit westerse landen kunnen het niet aan, dat de traditionele voorrechten die hen 
in een patriarchale maatschappij waren voorbehouden stukje bij beetje verdwijnen. 
Een van de belangrijkste oorzaken van seksuele exploitatie van kinderen in het kader van 
het toerisme is evenwel het enorme aanbod aan kinderen. Hel gemak waarmee een toerist 
de hand kan leggen op een kind voor seksuele handelingen is op zich een zo grote 
verleiding dat sommigen geen weerstand aan deze nieuwe ervaringsmogelijkheid kunnen 
bieden. 
Bron: Tourism and Children in Prostitution, document van ECPAT (End Child Prostitution in Asian 
Tourism) voor het World Congress against the commercial exploitation of children (Stockholm, augustus 
1996). 
17 
Bijlage 2 
Er zijn mannen of groepen mannen die het seksueel misbruik van personen in 
derdewereldlanden als een onschuldig tijdverdrijf beschouwen en die gaarne en zonder 
winstoogmerk informatie doorspelen aan personen die hun seksuele voorkeur delen. Het 
kan hierbij gaan om het uitwisselen van informatie door sekstoeristen die in hetzelfde 
hotel verblijven of die na thuiskomst in dezelfde bar of hetzelfde café komen. 
Uitwisseling van informatie is ook mogelijk via het Internet dat door sommige mannen 
wordt gebruikt om pornografische beschrijvingen van hun seksuele avonturen te 
verspreiden, inclusief nuttige informatie over prostitutieadressen op de verschillende 
toeristische bestemmingen en soms beschrijvingen van de betrokken kinderen en/of 
informatie over de wijze waarop een kinderprostitué kan worden gevonden. 
Er zijn mensen en bedrijven die toeristische gidsen uitgeven waarin het sekstoerisme, zij 
het impliciet, wordt aangemoedigd. Sommige van deze gidsen zijn uitsluitend gericht op 
de sekstoerismemarkt en bevatten ook een massa informatie voor hen die erop uit zijn 
kinderen te misbruiken. 
Hoewel slechts heel weinig touroperators expliciet "kinderseksreizen" aanbieden, zijn er 
in Europa, Australië, Noord-Amerika en Japan een aantal kleine onderneminkjes die het 
sekstoerisme in de hand werken door aan te geven in welke vakantieoorden veel 
prostitués voorhanden zijn, door met hotels ter plaatse overeen te komen dat niet extra 
hoeft te worden betaald als de gast een nacht "gezelschap" heeft, door de klanten een 
vrouwelijke "gids" voor dag en nacht aan te bieden of door de diensten van "plaatselijke 
vertegenwoordigers" aan te bieden die goed de weg weten in het milieu. 
Bron: Tourism and Children in Prostitution, document van ECPAT (End Child Prostitution in Asian 
Tourism) voor het World Congress against the commercial exploitation of children (Stockholm, augustus 
1996). 
18 
Bijlage 3 
Indicatieve lijst van financiële instrumenten die beschikbaar zijn voor maatregelen om het 
beleid van de Europese Unie op het gebied van de samenwerking met derde landen te 
stoelen op de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens: 
- begrotingspost B7-6000: deelneming van de Europese Unie aan maatregelen van niet-
gouvernementele organisaties ten behoeve van ontwikkelingslanden 
- begrotingspost B7-7000: programma voor de democratie in de landen van Midden- en 
Oost-Europa 
- begrotingspost B7-7001: maatregelen van de Gemeenschap voor steun aan de 
democratie en ter ondersteuning van het vredesproces in de uit het voormalige 
Joegoslavië voortgekomen Republieken 
- begrotingspost B7-701: steunverlening aan de democratie in de onafhankelijke Staten 
van de voormalige Sowjetunie 
- begrotingspost B7-702: mensenrechten en democratie in de ontwikkelingslanden 
- begrotingspost B7-703: democratiseringsproces in Latijns-Amerika 
- begrotingspost B7-704: subsidies voor bepaalde activiteiten van organisaties met als 
doelstelling de bescherming van de mensenrechten 
- begrotingspost B7-705: Meda-programma voor de democratie 
- begrotingspost B7-707: steun voor revalidatiecentra voor slachtoffers van martelingen 
en voor organisaties die concrete hulp verlenen aan slachtoffers van schendingen van 
de mensenrechten 
- middelen van het Europees Ontwikkelingsfonds (alleen op specifiek verzoek en met 
instemming van de ACS-partner) 
- financiering uit de middelen voor financiële en technische bijstand aan de landen van 
Azië en Latijns-Amerika en voor de economische samenwerking met deze landen 
- compenserende middelen die door verschillende communautaire instrumenten in het 
kader van de financiering van de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-landen zijn 
voortgebracht 
(*) De Commissie zal de mogelijkheid en de wenselijkheid nagaan om deze financiële 
instrumenten ook in te zetten om specifiek de strijd te ondersteunen tegen het 
sekstoerisme gericht op kinderen. 
19 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 547 def. 
DOCUMENTEN 
NL 06 11 05 
Catalogusnummer : CB-C0-96-625-NL-C 
ISBN 92-78-12836-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg