Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de instelling van een Europees meldingssysteem voor schepen in de maritieme zones van de lid-staten van de Gemeenschap (1) (94/C 295/06)

De Raad heeft op 18 januari 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 84, lid 2 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 mei 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Colombo.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 316e Zitting (vergadering van 1 juni 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met algmene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité staat achter de voorgestelde richtlijn, die de veiligheid van de zeescheepvaart aanzienlijk ten goede komt.

1.2. Het belangrijkste verdrag inzake veiligheid op zee is momenteel het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS), zoals gewijzigd bij het Protocol van 1978. Dit Verdrag bevat minimumnormen voor de bouw, de uitrusting en de bediening van schepen, die bedoeld zijn om de veiligheid van de schepen te verbeteren.

In 1988 werd door middel van amendementen op het Verdrag het "Global Maritime Distress and Safety System" (GMDSS) ingevoerd, een via geostationaire satellieten en satellieten in een polaire omloopbaan opererend systeem dat het in noodsituaties mogelijk maakt om onmiddellijk de positie van de betrokken schepen te bepalen.

1.3. De enorme milieuschade als gevolg van recente ongevallen en de emotionele reacties hierop bij de bevolking dwingen de Gemeenschap ertoe bij haar beleid ter bevordering van de instandhouding en verdere ontwikkeling van het zeevervoer terdege rekening te houden met milieu-overwegingen.

1.4. In de Mededeling van de Commissie van 24 februari 1993 "Een gemeenschappelijk beleid inzake de veiligheid op zee" wordt erop gewezen dat het gevaar voor rampen nog steeds zeer groot is. Het Comité heeft zich in zijn advies over deze Mededeling (PB nr. 34 van 2. 2. 1994, blz. 47: rapporteur : mevrouw Bredima-Savopoulou) dan ook volledig achter de voorgestelde maatregelen ter bescherming van het zeemilieu en ter verbetering van de veiligheid op zee geschaard.

1.5. Het onderhavige voorstel voor een richtlijn sluit aan bij de resolutie van de Raad van 8 juni 1993 (2) en vormt een aanvulling op de bepalingen van art. 13, lid 2, van Richtlijn 93/75/EEG (3).

2. Doelstellingen van de richtlijn

2.1. De voorgestelde richtlijn heeft tot doel een meldingssysteem voor schepen in te voeren, het zgn. "EUROREP-systeem". Dit systeem moet de kuststaten in staat stellen onmiddellijk over alle benodigde informatie betreffende de identiteit, de positie, de route en de aard en verdeling van de lading van schepen in hun territoriale wateren te beschikken, met name in het geval van schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren.

2.2. De richtlijn sluit aan bij en vormt een aanvulling op Richtlijn 93/75/EEG, waarover het Comité in 1989 advies heeft uitgebracht (4). Doel van deze nieuwe richtlijn is de destijds ingestelde meldingsplicht, die alleen geldt voor schepen die in een haven van de Gemeenschap aankomen of eruit vertrekken, uit te breiden tot schepen die op doorvaart zijn binnen een zone van maximaal 150 mijl vóór de kust van een lid-staat, ook al zijn die schepen niet op weg naar een haven van de Gemeenschap.

2.3. Wil men bij een ongeval snel en efficiënt een reddingsoperatie kunnen opzetten en de vervuiling van het zeemilieu op een efficiënte manier kunnen bestrijden als het gaat om schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren, dan is het van essentieel belang volledig op de hoogte te zijn van de route en de aard van de lading van de betrokken schepen.

2.4. De voorgestelde maatregelen passen dus in het kader van het beleid ter voorkoming van ongevallen op zee. Een dergelijk beleid is van essentieel belang voor de bescherming van het zeemilieu en ook vanuit financieel oogpunt gezien ongetwijfeld de beste aanpak, gezien de enorme kosten die voortvloeien uit het verlies van mensenlevens en uit de economische nadelen en de - vaak onherstelbare - milieuschade als gevolg van ongevallen met schepen waarmee gevaarlijke of verontreinigende goederen worden vervoerd.

2.5. De toepassing van meer geavanceerde technologieën zal het niet alleen mogelijk maken de veiligheid van het scheepvaartverkeer te vergroten en het zeemilieu beter te beschermen, maar zal de haveninstanties ook aanzienlijk helpen bij het regelen van het scheepvaartverkeer in druk bevaren maritieme zones en bij het coördineren van eventuele reddingsoperaties.

3. Bevoegdheden van de Gemeenschap en rol van de lid-staten

3.1. Het voorgestelde meldingssysteem (EUROREP) kan alleen op communautair niveau tot stand worden gebracht, ook al is daarvoor de medewerking van alle lid-staten vereist.

3.2. De uitwerking van preventieve maatregelen en het herstel van door ongevallen veroorzaakte schade kunnen namelijk efficiënter worden aangepakt als daarvoor een beroep kan worden gedaan op het technisch, wetenschappelijk en technologisch potentieel van de gehele Gemeenschap.

3.3. De Gemeenschap heeft in dezen slechts een coördinerende rol te spelen. Het invoeren van een identificatie- en controlesysteem - de kern van het EUROREP-systeem - is een taak van de afzonderlijke lid-staten.

3.4. Het is namelijk aan de lid-staten om de nodige controles te verrichten, de richtlijn in praktijk te brengen en via hun eigen wetgeving te voorzien in sancties voor overtreders. Overeenkomstig het internationale recht dienen ernstige overtredingen, zoals het niet naleven van de meldingsplicht, strafrechtelijk te worden vervolgd door de lid-staten in wier territoriale wateren de overtreding heeft plaatsgehad.

4. Algemene opmerkingen

4.1. Het Comité vindt het een goede zaak dat de bestaande voorschriften worden aangescherpt door de invoering van een meldingsplicht voor schepen die niet op weg zijn naar een communautaire haven.

4.2. Verder zal ook de vervanging van de bestaande facultatieve regeling door een meldingsplicht uiteindelijk de veiligheid op zee ten goede komen.

4.3. Het voorstel van de Commissie voor het invoeren van een meldingsplicht, met name voor schepen op doorvaart, is mogelijk gemaakt door het feit dat het internationale recht momenteel een belangrijke ontwikkeling doormaakt. De voorgestelde meldingsplicht kan evenwel pas ingaan wanneer de amendementen op het SOLAS-Verdrag zijn goedgekeurd.

4.4. In het kader van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) is een ontwerp-amendement op het SOLAS-verdrag uitgewerkt, dat tot doel heeft in hoofdstuk V van het Verdrag een nieuwe bepaling op te nemen waarin het beginsel van de verplichte melding en de positieve bijdrage van dergelijke systemen aan de beveiliging van mensenlevens op zee, de veiligheid en efficiëntie van de scheepvaart en de bescherming van het milieu worden erkend.

4.5. Daar het EUROREP-systeem van toepassing zal zijn op alle schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren, dienen de uit deze richtlijn voortvloeiende verplichtingen in overeenstemming te zijn met de amendementen op het SOLAS-Verdrag die in mei door het Comité Veiligheid op Zee van de Internationale Maritieme Organisatie zullen kunnen worden goedgekeurd. Het voorstel voor de invoering van een meldingssysteem voor schepen op doorvaart zal dus pas nadien in praktijk kunnen worden gebracht.

4.6. Een belangrijke factor in de zeescheepvaart - evenals trouwens in elke andere vervoerssector - is het behoud van een gunstige concurrentiepositie. Daarom is het zaak dat het voorgestelde systeem zo efficiënt mogelijk wordt toegepast en dat de kosten voor de lid-staten en voor de vloot zo laag mogelijk worden gehouden.

4.7. Wat de kosten van het EUROREP-systeem betreft, acht het Comité het van essentieel belang dat de Gemeenschap een deel van de uitgaven voor de aankoop en/of modernisering van de benodigde apparatuur voor haar rekening neemt. Het dringt erop aan dat hiervoor de nodige middelen ter beschikking worden gesteld in het kader van het budget ten behoeve van de transeuropese netwerken (zie het Witboek inzake "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid").

4.8. Belangrijk is ook dat de Commissie, overeenkomstig de bepalingen van artikel 8 en rekening houdend met de bepalingen van Richtlijn 93/75/EEG, efficiënte technische maatregelen uitwerkt om het EUROREP-systeem in praktijk te kunnen brengen; het is namelijk van het grootste belang dat wordt gezorgd voor praktische procedures voor het bijeenbrengen en verwerken van gegevens over schepen en hun lading.

Het EUROREP-systeem mag geen nutteloze kosten met zich meebrengen en mag niet tot een al te sterke toename van de werklast van het betrokken personeel leiden. Er mogen dus geen té complexe procedures worden ingevoerd en van de kapiteins en het betrokken personeel mag niet worden verlangd dat zij telkens opnieuw dezelfde gegevens verstrekken.

4.9. Om volledige medewerking van alle betrokken partijen te verkrijgen - een conditio sine qua non om de veiligheid van de scheepvaart en de bescherming van het zeemilieu zo efficiënt mogelijk te kunnen aanpakken - dringt het Comité er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de door de schepen verstrekte informatie onmiddellijk en op een praktische en adequate manier wordt gebruikt.

Gedaan te Brussel, 1 juni 1994.

De Voorzitter

van het Economischen Sociaal Comité

Susanne TIEMANN

(1) PB nr. C 34 van 26. 1. 1994, blz. 7.

(2) PB nr. C 271 van 7. 10. 1993, blz. 1.

(3) PB nr. L 247 van 5. 10. 1993, blz. 19.

(4) PB nr. C 329 van 30. 12. 1989, blz. 20.