Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Gewijzigd voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma (het programma Daphne) (2000-2004) betreffende maatregelen ter voorkoming van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen"(1)

(1999/C 169/13)

De Raad heeft op 23 april 1999 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling "Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap", die was belast met de voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies op 8 april 1999 goedgekeurd; rapporteur was mevrouw Wahrolin.

Tijdens zijn 363e zitting van 28 en 29 april 1999 (vergadering van 28 april) heeft het Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 50 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 8 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Commissie heeft besloten, de rechtsgrondslag voor het Daphne-programma - een EU-actieprogramma voor de periode 2000-2004 om geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen tegen te gaan - te wijzigen in artikel 129 van het EG-Verdrag (volksgezondheid), dat binnenkort zal worden vervangen door artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam.

1.2. Naar aanleiding van deze wijziging is het Economisch en Sociaal Comité opnieuw geraadpleegd over het voorstel, dat ook op een aantal andere punten is aangepast. Het advies(2) over het oude Commissievoorstel (COM(1998) 335 def.) werd door het Comité op 9 september 1998 tijdens zijn 357e zitting met algemene stemmen goedgekeurd.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Allereerst wijst het Comité erop dat bepaalde delen van het voorstel gestructureerder en duidelijker zijn geworden, terwijl andere juist zijn afgezwakt.

2.2. Het Comité meent dat de keuze voor artikel 129 als rechtsgrondslag een zeker risico inhoudt; geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen alsook seksuele uitbuiting dreigt zo worden gereduceerd tot een volksgezondheidsprobleem. Het gaat hier echter om een groot maatschappelijk probleem en niet om een probleem dat alleen individuele personen en gezinnen treft (zelfs al staat de gezinssituatie in vele opzichten natuurlijk centraal). Het is daarmee ook niet alleen een kwestie van persoonlijk letsel. Zoals het Comité is zijn eerdere advies over het Daphne-programma ook al benadrukte, lopen bepaalde groepen mensen, zoals gehandicapten en ouderen, een groter risico om slachtoffer van geweld en misbruik te worden.

2.3. Het Comité meent dat het begrip "volksgezondheid" in brede zin moet worden geïnterpreteerd volgens de definitie van de WHO (volksgezondheid omvat dan lichamelijk, psychisch en maatschappelijk welzijn).

2.4. Geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen is - zoals het Comité ook in zijn vorige advies stelde - een zeer ingewikkeld probleem, waarvan zowel de oorzaken als symptomen moeten worden achterhaald. Er zijn geen eenvoudige oplossingen voorhanden voor het vinden van de oorzaken of voor de behandeling van de opgelopen schade.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. In artikel 1 van het besluit wordt onder meer gesteld dat het programma "... voorts ten doel (heeft) op communautair niveau de kennis en deskundigheid te vergroten ten aanzien van de methoden en technieken ter voorkoming en verlichting van de gevolgen van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen". Het Comité is verheugd dat de Commissie in de nieuwe versie voor deze krachtigere formulering heeft gekozen.

3.2. Het Comité vindt dat meer aandacht moet worden besteed aan daders en aan maatregelen die in dit verband getroffen kunnen worden. Ook de machtsverhouding tussen vrouwen en mannen dient daarbij te worden belicht, zoals het Comité ook al in zijn advies van september 1998 stelde (paragraaf 2.2).

3.3. Het nieuwe artikel 1 voorziet ook in multidisciplinaire netwerken. Het Comité kan zich hierin vinden en schaart zich ook achter de doelstellingen van deze netwerken.

3.4. Het Comité beklemtoonde in zijn vorige advies dat de samenwerking tussen niet-gouvernementele organisaties en openbare instanties verbeterd moet worden. Het stelt thans met tevredenheid vast dat de Commissie in haar nieuwe voorstel gehoor heeft gegeven aan deze eis (artikel 2).

3.5. De doelstelling van in de bijlage genoemde acties om het publiek bewuster te maken van geweld en om de beste werkmethoden uit te wisselen, is in de nieuwe versie beperkt; in de vorige tekst werd ook expliciet naar seksuele exploitatie en ander seksueel misbruik verwezen. Het Comité zou graag zien dat deze passage ook weer in de nieuwe bijlage wordt opgenomen.

3.6. De bijlage bevat nu ook een initiatief op het gebied van onderzoeksprogramma's, dat door het Comité wordt gesteund. Het Comité pleit ervoor dat in dit verband middelen ter beschikking worden gesteld om adequate behandelingsmethoden voor de daders te ontwikkelen.

3.7. Het Comité meent dat de mogelijkheden voor internationale samenwerking (art. 7.2 van het Commissievoorstel) veel te beperkt zijn, gezien het geringe aantal landen dat aan het programma kan deelnemen.

4. Samenvatting

4.1. Het Comité is zeer te spreken over het programma als geheel, onder voorbehoud van de kanttekeningen die het hierboven heeft geplaatst. Het wijst er echter op dat het programma in zijn huidige vorm een restrictiever toepassingsgebied dreigt te krijgen. Het is uiteraard belangrijk en noodzakelijk om iets te doen aan iedere vorm van schade die door geweld, mishandeling en seksueel exploitatie wordt veroorzaakt, maar dit ontslaat ons niet van de plicht om ook de oorzaken van geweld te onderzoeken. Verder vindt het Comité dat het programma een lacune bevat, omdat niet wordt gesteld dat geweld, mishandeling en seksuele uitbuiting een schending van de rechten van de mens inhouden.

Brussel, 28 april 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) PB C 89 van 30.3.1999, blz. 42.

(2) PB C 407 van 28.12.1998.