ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(78)167
Vol.1978/0055

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
Community andtheEuropeanAtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(78)167def.
Brussel,20april1978.
VOORSTELVOOREENBESLUITVANDERAAD
totgoedkenning vaneenprogrammabetreffende de
ontmanteling vankerncentrales
(doordeCommissiebijdeRaadingediend)
CGM(78)167def.

INHOUD
VOORWOORD
DEEL I :SITUATIE ENVOORUITZICHTEN BETREFFENDE DEONTMANTELING VAN KERNCENTRALES
1*Inleiding
2*Ervaring metontmanteling
3*Ontmantelingsstudies
4*Ontmantelingstechnieken
5»Raming vandehoeveelheden radioactieve afval alsgevolg vaneen
ontmanteling
6»Richtlijnen
DEEL II ïPROGRAMMAVOORSTEL
1.Overwegingen
2*Algemene punten vanhetvoorgestelde programma
3.Onderzoek enontwikkelingsactiviteiten
4*Vaststelling vanderichtlijnen
5»Specificatie vanvoorgestelde middelen
Bijlage I :Aanvullende informatie hijdeel I
Bijlage II :Beschrijving vanvoorgestelde onderzoek -enontwikkelings -
activiteiten
O
0 0
Voorstel voor een "besluit van deRaad

VOORWOORD
Inmei1977keurdedeRaadalsonderdeelvanhetactieprogramma vande
Gemeenschapinzakehetmilieu(l)inbeginseleenactiebetreffendede
ontmanteling vankerncentrales goed.DeCommissiewerdverzochtvroegere
studiesenervaringtebundelenenteanalyserenenopbasisvanderesultaten
vanditwerkpassendevoorstellen aandeRaadvoorteleggen.
Ditdocumentisopgesteldmetmedewerking
vaneengroepvannationaledeskundigen.DeelIbevathoofdzakelijk een
analysevanvorigestudiesenervaringenendeelIIeenvoorstelvooreen
gefundeerdactieprogramma .
Destrekkingvandeanalyseenhetvoorstelzitfn
beperkttotkerncentrales ,metuitsluiting vananderekeniinstallaties zoals
onderzoekreactoren ensplijtstofkringloopinstallaties .Metdebeschikbare
desbetreffende ervaringmetanderedergelijkeinstallatiesisevenwel
rekeninggehouden.Ookkanwordenopgemerktdatderesultatenvande
voorgestelde actienaarverwachting ookaanandereinstallaties tengoede
zullenkomen.
(1)PBNo.C139,13.6.1977•••/••

-3-
DEEL I:SITUATIE ENVOORUITZICHTEN MET BETREKKING TOT DEONTMANTELING
VAN KERNCENTRALES
1.Inleiding
Ontmanteling vankerncentrales betekent hetopeenveilige wijze
zich hiervan ontdoen nadebuitenbedrijf stelling .Hetuiteindelijke doel
ishetonbeperkt vrijgeven van hetterrein van deinstallatie voor andere
gebruiksdoeleinden .Men moet evenwel voor ogen houden datslechts een
betrekkelijk klein deel vaneenkerncentrale (15–20 aanleiding zal
geven tot problemen inverband met deaanwezigheid vanradioactief materiaal .
Elke kerncentrale zaleens hebben afgedaan ,maar deredenen omeen
centrale uit bedrijf tenemen kunnen uiteenlopen .Een prototype van een
centrale kan worden ontmanteld wanneer het doel isbereikt ofwanneer men
het doel laat varen .Commerciële installaties zullen buiten bedrijf worden
gesteld ,indien eeneconomische ofveilige exploitatie niet langer moge­
lijk is.Eendergelijke situatie zouook hetgevolg kunnen zijn van een
incident indien hetopnieuw ingebruik nemen van decentrale tekostbaar
ofals gevolg vanstraling onmogelijk zou blijken tezijn .
""V-'Nadat eencentrale buiten gebruik isgesteld zoüdesplijtstof ,de
bij hetproces betrokken radioactieve materialen enhetradioactieve afval ,
die bijeennormaal bedrijf worden geproduceerd ,eerst door routine-operaties
moeten worden ,verwijderd .Metbetrekking tot deverdere procedure zijn
3fasen voor deontmanteling vastgesteld inhetkader van deInternationale
Atoomorganisatie ,namelijk :
Fase 1:ontmanteling
Decentrale wordt praktisch intact gehouden .Demechanische openings -
systemen (afsluiters ,pluggen ,enz.)vandeeerste besmettingsbarrière
worden permanent geblokkeerd envergezeld .Decentrale wordt onder toezicht
geplaatst eninspecties worden uitgevoerd omtecontroleren ofdecentrale
ingoede staat blijft .
Fase 2:ontmanteling
Deprimaire besmettingsbarrière wordt toteenminimumomvang geredu­
ceerd envergezeld ,waarbij alle onderdelen worden verwijderd diegemakkelijk
kunnen worden ontmanteld .Hetbiologisch scherm (b.v .beton )Wordt uitgebreid
zodat hetdebarrière volledig omringt .

Naontsmettingtotaanvaardbare niveauskanhetinsluitingsvatworden
verwijderd.Deanderedelenvandecentrale(gebouwenofuitrusting)kunnen
wordenontmanteldofvoornieuwedoeleindenwordenaangewend.Controle
rondomdebarrièreisnoodzakelijknaarkanwordenverzachtinvergelijking
metfase1*Eenuitwendigeinspectievanhetverzegeldegedeeltezoumoeten
wordenuitgevoerd.
Fase3;ontmanteling
Alleoverblijvende delenvandecentrale,waarvanderadioactiviteit
ondanksdeontsmettingsprocedures nogbelangrijkblijftwordenverwijderd.
Decentralewordtvervolgenszonderrestrictiesvrijgegeven.Gezienvanuit
hetpuntvandestralingsbescherming isgeentoezichtofinspectienood­
zakelijk.
Fase1tot3worden,alhoewelnietvolledighiermeeovereenstemmende ,
somsookaangeduidmet"indemottenballen","begraven"en"(volledige)
verwijdering".
2.Ervaringmetontmanteling
Circa20kerncentrales indewestelijkewereld-alleinde
VerenigdeStateneninEuropa-zijnreedsbuitenbedrijfgesteld.5van
dezecentralesbevindenzichindeGemeenschap,namelijk:
-MarcouleG1enChinon1,inFrankrijk,
-Heissdampfreaktor (HDR)enKernkraftwerk Niederaichbach inDuitsland,
-DounreayFastReactorinhetVerenigdKoninkrijk.
Deontmanteling vandemeestebuitengebruikgesteldecentralesis
nognietverdergekomendanfase1.Vijfcentraleszijnverderontmanteld,
namelijk:HNPF,BONUS,ERR(indeVS),CNL(Zwitserland)enHDR(Duitsland).
Dezeontmantelingsoperaties zijnuitgevoerdinovereenstemming met
devoorschriften voorbescherming vanhetpersoneelenhetpubliek;eris
geenbijzondervoorvalgerapporteerd .Zijhebbenwaardevolleervaring
opgeleverdmetbetrekkingtotdeontmantelingstechnieken endekosten.
Dezeervaringkanevenwelnietrechtstreeks wordentoegepastopdetoe­
komstigeontmanteling vankerncentrales ,inhetbijzondervangrote,
commerciëlecentralesenwelomdevolgenderedenen:

-dereactorenwarenvanspeoialetypen,dienietwordengebruiktin
commerciëleinstallaties ;
-zijwarenbetrekkelijk klein;
-zijwarengedurendebetrekkelijk korteperiodesinbedrijfenbijgevolg
wasderadioactiviteitsinventaris gering*
Desbetreffende ervaringisookverkregenuitdeontmanteling van
componenten vangrotekerncentrales *IndeGemeenschapverdientbijzondere
vermeldingdeontmanteling enhetwegsnijdenvanhetwarmtescherm vande
druk-waterreactor vanTrinoVereelleseenChooz.
Ontmantelingsoperaties bijonderzoekreactoren ensplijtstofkringloop -
installaties hebbenookervaringopgeleverd,dievanaanzienlijkbelangis
bijdeontmanteling vankerncentrales .Indelid-statenzijndevolgende
grotewerkzaamheden verricht:
-totaleontmanteling vandeinstallatie vooruraniumfabricage van
LeBouchet(Frankrijk),
-totaleontmanteling vaneenkleinprototypevaneenopwerkingsinstallatie
teFontenay-aux-Roses(Frankrijk),
-uitgebreideontsmettingsoperaties vanopwerkingsinstallaties teMol(België),
Dounreay(VK)enfrisaia(ltalië )*
Indestudiesbetreffende ontmanteling vancommerciëleinstallaties ,
wathetonderwerpvormtvanhoofdstuk3,isrekeninggehoudenmetde
beschikbareervaringdiezorgvuldigisgeëxtrapoleerd .
3*Ontmantelingsstudies
3*1*Licht-waterreactoren
Licht-waterreactoren zijnvanbijzonderbelangdaarzijhetvoornaamste
deelvormenvandegeïnstalleerde eninaanbouwzijndecapaciteitvoorde
opwekkingvankernenergie enomdathunaandeelgedurendedekomendetientallen
jaren,naarwordtverwacht,nogzaltoenemen.Deontmantelingsproblemen met

"betrekking totdedruk-waterreactoren ,diecirca 80$vandelicht-waterreactoren
indeGemeenschap uitmaken enhier alsreferentie worden genomen (l)tenmet
betrekking totdekoken-wat erreactoren ,vertonen geen fundamentele verschillen *
Radioactiviteit
Deradioactiviteit na40jaar bedrijf enéénjaar nastillegging is
weergegeven indehierna volgende tabel (orde vangrootte ):
Componenten (materiaal ) Gewicht
tActiviteit
Ci
Binnenwerk reactorvat (roestvrij staal ) 180 107
Reactorvat (zacht staal froestvrij staal
voor bekleding ) 580 5.000
Biologisch scherm (zwaar beton ,wapening
zacht staal ) 430 700
Alleen besmette systemen (roestvrij staal ) 6.000 3.000
Detotale radioactiviteit ismeteenfactor van_1.000 lager dankort
nadestillegging ,ditinverband metdeverwijdering vansplijtstof ende
halveringstijd vankortlevende nucliden .Hetgros vandeze activiteit is
afkomstig vanhetweinige binnenwerk vandereactor tdatzich omdekern
bevindt ,metmaximale specifieke activiteiten vancirca 2Ci/g.
Vanmeer belang dandeze totale activiteiten zijn dievandespecifieke
nucliden .Erzijn geen hoeveelheden vanbetekenis van deradiotoxische
langlevende alfastralers .Cobalt 60,vanwege hetdoordringende type straling
hiervan ,isbepalend voor deblootstelling vanhetpersoneel tijdens de
ontmantelingswerkzaamheden enbijgevolg voor devereiste mate vanafscherming
enafstandsbediening .
•••/•••
(l)Decapaciteit vandereferentie-installatie iscirca 1.200 MWe.

-7-
Hetverval -dehalveringstijd bedraagt vijf jaar -isdevoornaamste reden
voor vertraging bij deontmanteling .Nikkel -63ennikkel -59zullen vanwege
hunlange enzeer lange halveringstijden eenbelangrijke invloed hebben op
dekeuze van deuiteindelijke opslag ofwijze van verwijdering van stalen
componenten .Alhoewel zelfs nikkel 59ennikkel 63inbelangrijke hoeveel­
heden gedurende lange perioden aanwezig kunnen zijn ,moet hunpotentieel
biologisch stralingsgevaar inhetoog worden gehouden ,met inachtneming
van hetgeringe niveau endoordringingsvermogen van destraling .
Alternatieven voor ontmanteling
Overeenkomstig destudies zou hetuitvoerbaar zijn maar niet een
optimale oplossing met betrekking tot zowel debescherming van degezondheid
als dekosten ,omeenvolledige ontmanteling enverwijdering van deinstallaties
onmiddellijk nadestilleging uittevoeren ("Ogenblikkelijke fase 3").
Anderzijds zou het niet praktisch zijn omfase 3uit testellen totdat deze
puur door hetverval van deradionucliden werd bereikt .Devoornaamste
redenen omover tegaan totfase 3blijkt tezijn devermindering van
besmettingsbarrieres ,dekosten van toezicht tijdens devorige fasen en
eventueel devereiste nationale vergunningen .Deeconomische waarde van
hetwederom vrijkomende terrein zourelatief van weinig betekenis zijn .
Eennucleair terrein kan eengrote nutswaarde hebben ,maar hetzouover
hetalgemeen mogelijk zijn omeen nieuwe installatie tebouwen zonder
hetreactorgebouw van deoude centrale teverwijderen ,daar ditgebouw
gewoonlijk slechts eenklein deel van hetterrein inbeslag neemt .
Debeslissing omtebeginnen metfase 2,tegenover fase 1,zal
inruime mate afhangen van hetvereiste vannationale vergunningen .Terugwinning
van terrein enesthetische overwegingen zullen geen motief zijn ,daar
begraven onpraktisch blijkt tezijn enderhalve essentiële bovengrondse
*Nikkel -63 :halveringstijd 90jaar
Nikkel -59 :halveringstijd 80.000 jaar
•I•/■••

-θ-
constructies ofzelfs hetgehele insluitingsvat ,zoals indeVerenigde
Staten wordt overwogen ,gedurende fase 2ter plaatse zalblijven .
Ontmantelingskosten
Ontmantelingskosten spruiten voor uitontmantelingswerkzaamheden
aan deinstallatie ,beheer enlozing van degeproduceerde afvalstoffen en,
totfase 3isbereikt ,uithettoezicht openhetonderhoud van deinstallatie .
Dewijze vanafvallozing isbeslissend voor delozingskosten enkanook
voorafgaande werkzaamheden endekosten hiervan bepalen .Daar dewijze
vanlozing vooralsnog onbekend is,zijn dekostenramingen gebaseerd op
veronderstelde wijzen vanlozing enzijn daarom totopzekere hoogte
hypothetisch .Devolgende kosten zijnonlangs ineenAmerikaanse (A)*en
Europese (E)*studie geraamd (inmiljoenen US-£ 1975 ,inclusief verwijdering
vanniet-nucleaire gebouwen ):
I OntmantelingsalternatievenStudie
A E |
Ogenblikkelijke fase 3 27 79
Uitgestelde fase 3(l)-nafase 1 23 64
–nafase 2 25
(1JUitstel nastilleging :100jaar voor A,40jaar voor E;
geen permanente bewakingsdienst tijdens fase 1.
Deze kosten variëren vancirca 4tot13%vandekapitaalkosten
van deinstallatie in1975 .Hetverschil tussen detwee ramingen houdt
inruime mate verband met deverschillende veronderstelde wijzen van
afvallozing ,dieeigenlijk tegengestelde uitersten zijn metbetrekking
tothuninvloed opdekosten .Studie Aisgebaseerd ofdefinanciële
entechnische voorwaarden diegelden bijcommerciële terrein aan deoppervlakte
voor hetbegraven vanafvalstoffen maar hierbij iservan uitgegaan datde
radioactiviteitslimiet sterk istoegenomen .Deze ongetwijfeld irrealis –
tische veronderstelling betreft alleen hetalternatief vanogenblikkelijke
fase 3.Studie Eisgebaseerd opdeomstandigheden diegelden bijeen
experimentele geologische lozingsfaciliteit ,waarbij inhetbijzonder is
vereist datalle afvalstoffen inkleine eenheden worden verpakt .
sStudie A:AIF/NESP-009SR ;Studie E:EUR5728 d.
/

-9-
Bovendienwordendezekostennietgedefleerd.Vergelijking vankosten,
dieopverschillende tijdstippenontstaan,brengtevenwelonvermijdelijk deflering
medeenniet-defleringbetekentzuiverenalleengebruikmaking vaneendeflerings-
percentagenul.Defleringsperoentages kunnenwordengekozenopbasisvanverwachte
rente-eninflatiepercentages ,gewoontenofmacro-economische overwegingen .Hier
kandusgeenspecifiekpercentagewordenvoorgesteld ^maarermoetwordengewezen
opdeoverwegendeinvloedvandeflering,zelfsmeteenzolaagpercentageals1%
perjaar.Dezeinvloedheeftdetendensomdeomvangvandeontmantelingtever­
minderentotdekapitaalskosten ,waarbijdevermindering groterwordtnaarmate
fase3langerwordtuitgesteldendeamortisatiefondsen kunnentoenemen.
Delopendekostentijdensfasen1en2zoudenlangerzijndanwordtaan­
genomenindestudiesindiendeontmanteldeinstallatie hetterreindeeltmetten
minsteééninbedrijfzijndeinstallatie ,watindevoorzienbare toekomsthet
meestvoorkomende gevalzalzijn.Anderzijds zoueenpermanenteveiligheids­
dienst,dievereistzoukunnenzijnvooreenenkelecentraleinfase1,resulteren
inbijkomendekosten.Erzijnconstantejaarlijkseonderhoudskosten metuitzonde­
ringvangroterewerkzaamheden ,aangenomen }maarerkendwordtdatditirrealistisch
kanzijn,inhetbijzondergedurendelangereperiodenvanuitstel.Onderhoudskosten
zullenvolgensdeverwachtingen oplangetennijntoenemen,daarbuitensporige ach­
teruitgangvandecentraledienttewordenvermedenenditzoueenredenkunnen
vormenomeerdertotfase3overtegaan.Ditaspectvereistverderestudie.
Beroepshalve blootstelling aanstraling
Beroepshalve blootstelling aanstralingwordtalsdebelangrijkste vei-
ligheidsaangelegenheid bijdeontmanteling beschouwd.Nietalleenmoetwordenvol­
daanaandeindividueledosislimieten ,maarookdetotalestralingsdosis zoubinnen
aanvaardbare grenzenmoetenwordengehouden.Naasthetgebruikvanafscherming ,
zijnafstandsbediening enafgeslotenruimtenmetventilatieregeling ,zorgvuldige
planningvandeachtereenvolgende ontmantelingsoperaties vanessentieelbelang.
Detotaledosisvoorberoepshalve aanstralingblootgestelde personen,geraamdin
dereedsvermeldestudieA,zijn630man-remvoorogenblikkelijke fase3encirca
450man-remvoorfase1of2enuitgesteldefase3(108jaarnastillegging).
•••J•••

-10-
Vermeld moet worden datdoor anderen wezenlijk hogere doses zijn geraamd .
3.2 .Gasgekoelde reactoren
Gasgrafietreactoren zullen waarschijnlijk hetgros vandekerncentrales
vormen dietegen heteind vandeze eeuw buiten bedrijf zullen worden gesteld .
Belangrijke verschillen inderadioactiviteitsinventaris vergeleken met
licht-waterreactoren zijn delagere specifieke activiteiten maar grotere volumes ,
het overwicht van zacht staal boven roestvrij staal endegrote hoeveelheden grafiet -
die evenwel alsgemakkelijk handelbare onderdelen aanwezig zijn .Devolgende ma-
teriaalhoeveelheden zijn opgegeven voor hetdrukvat enhetbinnenwerk van hetdruk-
vatvaneentypisch commerciële Magnox reactor (vermogen :250MWe ):25OO tonzacht
staal ,100tonroestvrij staal en2500 tongrafiet .Van hetbiologisch scherm van
gewapend beton wordt slechts debinnenlaag geactiveerd .Dedikte vandeze laag
zaltw3e jaar nastillegging omstreeks 1,5mbedragen enzalindeloop vandetijd
afnemen alsresultaat van hetradioactief verval .Niettemin zalditbeton ,wat de
massa betreft ,hetbelangrijkste opruimingsprobleem vormen .Warmtewisselaars zouden
watbetreft hunomvang endeplaats van hetbuisoppervlak engeometrie eengroot
probleem vormen watdeontsmetting betreft .
Destudie vandeontmanteling vaneenrepresentatieve commerciële
Magnox reactor isnogaandegang ,maar eengedetailleerde technische studie over
deWindscale Advanced Gas-cooled Reactor (WAGR )isvoltooid enhetiswaarschi jnlijk
datdeconclusies hiervan inprincipe ookvantoepassing zullen zijn opdeMagnox
reactoren .DeWAGR-studie isinééngeval gebaseerd opeenprogressieve procedure ,
waarbij fase 1alseen interimfaae wordt beschouwd ,fase 2alseenopslagsituatie
vanonbepaalde duur enfase 3als het ideale uiterste doel .Het alternatieve geval
isdeovergang vandebuiten bedri jfstelling vandereactor naar fase 3alseen
voortdurend proces .Inhetbijzonder wordt geconcludeerd dat ereenfase 2situatie
opvoldoende lange termijn tot stand kanworden gebracht endat ergeen technisch
bezwaar bestaat omdirect over tegaan naar detoestand van fase 3*Het concept
•••/••

-11.-
vanfaas2verschiltvandiewelkeindeVerenigdeStatenvoordruk-waterreactoren
wordtbeoogdindeontmanteling vanhetinsluitingsvatendewarmtewisselaars ,wat
resulteertineenaanzienlijke vermindering vandeplaatsdieinbeslagwordtgenomen
enhetvisueleaspect.Voorcommerciële Magnoxreactorenmetstalendrukvat,onge­
achthetuitgangsvermogen ,zoudendeoverblijvende constructies bestaanincylin-
dersmeteendoorsnedevancirca30metereneenbovengrondse hoogtevan18-30meter.
Eengedetailleerde ontmantelingsstudie isverrichtoverChinon1,eenpro­
totypevaneengas-grafietinstallatie van70Mwe,dieomeconomische redenenin
1973buitengebruikisgesteld,na10jaarinbedrijftezijngeweest,meteenge­
middeldebelastingsfactor vancirca50Aandehandvanactiviteitsmetingen die
zijnuitgevoerdaanmonsters,isdeactiviteitvandegrafietmoderator (1050ton)
eind1975geraamdop3000Civankobalt-60,1200Civantritium,300Civankool–
stof-14en0.5Civanplutonium-239 en-240.Bijmetingenbinnenindesplijtstof-
kanalenzijndoseringssnelheden aangetoondindeordevan10rem/hvanhetgrafiet
meteenmaximumvan400rem/hindenabijheidvandestalenondersteuningsplaat
vandekern.Degeactiv®erde stalencomponenten wegencirca1500ton.Eersteme­
tingenhebbenaangetoonddathetbiologisch schermvanbetonnietwordtgeacti­
veerd.
IndeChinon1studiewordtderechtstreekse aanpakvandefasen1,2en
3vergeleken.Aangenomen werddatfase2hetreactorvat endewarmtewisselaars bin­
neneenbetonneninsluitingomvattenenbetrekkinghadopdeontmanteling vanan­
derebesmettesystemen,waarbijdedeleninverzegelderuimteninhetinsluitings-
vatwordenopgeborgen.Deconclusiewasdatdezetoestandnietveiligerzouzijn
danfase1endatdeovergangnaarfase3vervolgenscomplicaties zouveroorzaken .
Fase3werdindetailbestudeerdmetinbegripvanhetontwerpvandevereisteuit­
rustingvoorafstandsbediening .
Opbasisvandezestudiewerdbeslotendeinstallatie omtebouwentoteen
nucleairmuseum.Dezeopvattingdieinhetbijzonderhetpubliekinstaatstelt
•••/•*•

-12-
toegangtehebbentothetgedeeltevanhetinsluitingsvat,zalvolgensdeplannen
in1978of1979moetenwordenvoltooid.Dekeuzeomovertegaantotfase3,30
jaarlater,blijftopen.
3.3.Ontmanteling naeengrootongeval
Deindevoorgaandeparagrafenbesprokenstudies(3.1»3.2),zijngeba­
seerdopinstallaties dieondernormaleomstandigheden buitenbedrijfwordenge­
steld.Groteongevallenmetdeinstallatie ,dieeenwijdverbreidezwarebesmet­
tingbinneninhetinsluitingsvattotgevolghebben,zoudenspecialeontmantelings-
problemenopleverenenzelfszoudenzichcomplicaties voordoenbijroutine-opera -
ties,zoalsdeontladingendeverwijdering vandesplijtstof.Terwijlmetderge­
lijkeongevallenrekeningwordtgehoudenbijhetontwerpvandeinstallatie ,is
overhuninvloedopdeontmanteling weinigbekend.Uiteerstestudiesdieworden
uitgevoerdisgeblekendatditprobleemvanzeercomplexeaardis.
4.Ontmantelingstechnieken
4.1.Ontmanteling
Hetdoelvandeontsmettingbijdeontmanteling zalindemeestegeval­
lenzijndeontmanteling enverderebehandeling vancomponententevergemakkelij­
kendoorvermindering vanhetstralingsniveau enverwijdering vanlossecontamina­
tie.Eenandermogelijkdoelis"volledigeontsmetting",d.w.z.ontsmettingtoteen
niveaubenedendegrensvooronbeperktvrijgevenvanmateriaal,teneindedeomvang
vanhetradioactieve afvaltekunnenverminderen .Devoordelenvanontsmetting
moetenwordenafgewogentegenoperationele risico's,voortspruitend uitdaarmede
gepaardgaandeonvermijdelijke afvalenkosten.Demeningenlopendusuiteenover
wateenredelijkeontsmettingis.Dezevraagverdientverderestudiemaarkanniet
Wordenbeantwoord zondereenbeterekennisvandetechnische keuzen.
Deenigebeproefdeontsmettingstechniekenzijndiewelkegeregeldworden
gebruiktvoorinbedrijfzijndereactorenendiekunnenwordengeclassificeerd
a}.svolgt:
-Systeemontsmetting,toegepastbinnengeslotensystemenvandeinstallatie en
waarbijchemischemiddelenwordengebruikt;
•••/•••

-13-
-dompelontsmetting ,toegepastopontmantelde componentenenwaarbijchemische
middelenwordengebruikt,overhetalgemeengecombineerd metmechanische mid­
delen,zoalsborstelenofultrasonegolven;
-straalontanetting ,toegepastopsystemen,plaatselijkdooropeningen,ofop
ontmantelde componenteninspecialecellen,ofzelfsopdeoppervlakten van
gebouwen,waarbijgebruikwordtgemaaktvanstralenstoomofvloeistofofeen
mengselvanvloeistofenslijpendedeeltjes*
Ervaringmetdezetechniekenisvanwezenlijkbelangmaarmoeilijkteinter­
preteren.Voltooideontsmettingsfactoren variërenovereenuitgestrektbereik,
dieafhangenvandebijzondereconditiesopeenwijzewaarinnoggeengoed
inzichtbestaat*
Dezebeproefdetechniekenzijnontwikkeldvoortoepassingopcomponentendie
aanonderhoudofhersteltoezijn,d.w.z.onderworpen aandevoorwaardedathet
componentinongeschonden staatwordtgehouden*Terwijldezetechniekenooknut­
tigwordengebruiktbijontmanteling ,zoudenmeeragressievemethodes,dieeenmeer
effectieveontsmettingtotresultaathebben,wenselijkzijn*Ditzoudenvarianten
vandebeproefdetechniekenkunnenzijn,namelijksysteem-endompelontsmetting
waarbijgebruikgemaaktwordtvanmeeragressievechemischestoffenofstraalont-
smetting,waarbijgebruikwordtgemaaktvanhogeredrukofmeerschurendeslijp-
deeltjes,enz.,maarookfundamenteel nieuwetechnieken.
Systeemontsmetting biedthetvoordeeldathetvoorafgaataandeopeningen
ontmanteling vanhetsysteem,waarbijdusdeblootstelling vanhetpersoneelaan
stralingwordtgereduceerd.Hierbijwordttegelijkertijd eengroteoppervlakte
bereikt,maarzijkannietselectiefwordentoegepastopplaatselijke besmettings-
pieken.Dezeisookmindereffectiefinspletenendoodlopendeeindenvaneen
systeem,waarbesmettingvaakisgeconcentreerd .Bijgevolgzalsysteemontsmet-
tinginhetalgemeennietresulterenineencompleteontsmetting.Degroteomvang
vanbepaaldesystemen,zoalshetprimairkoelcircuit,endebehoefteaanverschil­
lendeontsmettings-enspoelfasengeeftaanleidingtotzeergrotehoeveelheden
radioactievevloeistof,dieproblemenkanopleverenmettussentijdse opslagen
behandeling.Bovendienzijnverschillende aantastingen opdeuiteenlopende
materialenvaneensysteemendeverspreiding vanbesmettingnaaroorspronkelijk ,
schoneplekkenaspectenwaarmederekeningmoetwordengehouden.

-14-
Bijdompelontsmetting kangebruikwordengemaaktvanbestaandeuitrusting
voorkleinecomponenten ,maarermoetrekeningwordengehoudenmetdecorrosieve
aantastingvandetanks,indienagressievere chemischereagentiawordengebruikt.
Grotecomponenten zoudenproblemenopleverenmetruimte,uitrustingenhoeveelheid
geproduceerde vloeistof.
Devolgendenieuwetechniekenzijnvoorgesteld :
-ontsmetting doorchemischestoffentoegepastalsoppervlaktelaag,namelijk
pasta'sengesmoltenzouten.Laboratoriumexperimenten hebbenveelbelovende
resultatenopgeleverd ,dieeengroteefficiencyengeringvolumevandedaarmede
gepaardgaandeafvaltezienhebbengegeven;
-elektrolytische ontsmetting ,waarbijprocessenwordentoegepastdieovereenkomen
methetelektrischpolijstenbekenduitdeniet-nucleaire industrie;
-ontsmetting doorexplosiemethodes .Inleidendeexperimenten hebbenaangetoond
datdeoxydefilm,diedebesmettingvanstalencomponentenincorporeert ,van
hetbasismetaal kanwordenafgesplinterd .Metdezetechniekzoudehoeveelheid
daarbijoptredendeafvalzeerkleinzijn.
4.2.Ontmanteling
Ontmanteling vanstalencomponenten
Hetreactorvatenhetbinnenwerkvanhetreactorvatleverendemeestmoeilijke
ontmantelingsproblemen op.Vanwegehethogestralingsniveau isafstandsbediening
vereist.Hetmeeractievebinnenwerkvanhetvatvanlichtwaterreactoren zoubij
voorkeuronderwatermoetenwordengesneden,waarbijhetwaterzorgtvoorafscher­
mingenvermindering vandeaerosolproduktie .Sommigecomponenten hebbengrote
wanddikten,diekunnenoplopentot500mm(flensvanhetreactorvatvandruk-
waterreactoren).
Techniekenzoalsmechanischsnijdenenzagenkunnenonderwaterwordenuit­
gevoerd,maarzijzijntijdrovendenvereisenzwareondersteuningen .Watde
thermischetechniekenbetreftmoetspecialeaandachtwordenbesteedaandeop­
sluitingvanaerosolen.Plasmaboogsni jden,watonderwaterkanwordenuitgevoerd ,
•••I•••

15-
lijkt aantrekkelijk *Momenteel kanditworden toegepast opwanddikten totop
170mm,maar kanworden uitgebreid tot500mm.Eenandere veelbelovende techniek
ishetautogeen snijden *Soheiding door elektrisch smelten kanworden toegepast
voor grote wanddikten maar heeft hetnadeel vaneensterke aerosolproduktie .
Metbetrekking totdeontmanteling vanbuizenstelsels ,levert deverwijdering
vandethermische isolatie speciale problemen op*Bovendien isniet doorlopend
eenadequate techniek beschikbaar voor hetsnijden vanbuizen vangrote doorsnede
engrote wanddikte ,zoals diewelke wordt toegepast inhetprimaire oircuit
vandrukwaterreactoren .Het snijden vanbuizen door middel vanexplosieve
methodes vormt eennieuwe techniek diezoumoeten worden ontwikkeld .Experimenten
diezijn uitgevoerd aanbuizen vanmiddelmatige omvang hebben aangetoond dathet
metexplosieve methodes mogelijk iseenbuisverbinding los temaken endeeinden
hiervan inéénenkele bewerking tedichten .
Ontmanteling van betonconstructies
Debetonnen constructie diegewoonlijk hetbelangrijkste probleem vormt bij
deontmanteling ishetbiologisch scherm *Speciale problemen inverband metde
opgeslagen energie kunnen zich voordoen bijbepaalde drukvaten vanvoorgespannen
beton dieinsommige gasgrafietreactoren worden toegepast *
Erzijn verschillende beproefde technieken voor deontmanteling vanbeton .
Bijdeexplosietechniek worden ladingen inholten geplaatst diedehele constructie
losmaken ofinlagen breken *Deze methode isbetrekkelijk duur entijdrovend .
Bijdetechniek vandethermische lans worden meteenzuurstof straal ,waaraan
ijzer alsbrandstof wordt toegevoerd dicht opelkaar opeenrijgeplaatste holten
inhetbeton gebrand .Ontmanteling metdeze methode gaat betrekkelijk snel maar
gaat gepaard meteenkrachtige rookontwikkeling .Aanvullend kangebruik worden
gemaakt vanzagen ,hydraulische ofpneumatische wiggen ofwaterstralen onder hoge
druk .
Deze beproefde technieken zullen verder moeten worden ontwikkeld enworden
aangepast teneinde demoeilijkere taken vandeontmantelingsoperaties inde

-16-
toekomstuittevoeren.Andereinoverwegingtenementechniekenzijnhydraulisch
kraken,oxy-boogsnijdenenachtereenvolgens borenenlatenbarstendooronder­
koeling.
4.3.Uitrusting voorhandelingen metbehulpvanafstandsbediening
Handelingen opafstandzoalsontmanteling ,ontsmetting enverpakkingvereisen
specialeuitrustingvoorhetvasthoudenenbewegenvanwerktuigen ,meetinstrumenten ,
telecamera' sendeonderdelendiemoetenwordenbehandeld.Dergelijkeuitrusting
kanwordenontworpenuitsluitend voorspecialesituatiesofvoormeervoudig ge­
bruik.Dezeuitrustingbehoorttoteentechnologie diereedswordttoegepastin
reactorenenhetecellenmaarmoetopschaalwordenvergrootenverderworden
ontwikkeldvoorontmantelingsoperaties .
4.4*Beheerenopslagvanafvalstoffen vandeontmanteling
Verpakking ,transportenopslagoflozingvormeneenreekshandelingen die
alsgeheelwordengeoptimaliseerd ,waarbijmoetwordenuitgegaanvandespeci­
fiekekarakteristieken vanhetdesbetreffende soortafval.Hetprocesvanont­
wikkelingvandeoptimalebeheersconcepten voorafvalstoffen vandeontmanteling
isnogineenvoorbereidende fase.
Deafvaldieontstaatbijdeontmanteling vangrotegeactiveerde componenten
wordtgekenmerktdoordegroteoorspronkelijke afmetingenendoorhetfeitdat
hetgrosvanderadioactiviteit zichbevindtinhetbasismetaal.Eenrichtsnoer
voorhetbeheervandezeafvalzouzijnomhetsnijdenzodanigtebeperkenals
nodigisvoorhetvervoer,waardoordewerkzaamheden onderstralingendever­
spreidingvanradioactiefmateriaalzogeringmogelijkwordengehouden.Dien­
overeenkomstig zoudengrotevervoercontainers moetenwordenontwikkeldvoor
bepaaldecomponenten enopslagfaciliteiten zoudenmoetenwordenontworpenvoor
hetonderbrengen vangroteeenheden.
Vooreenbesmetbuizenstelsel lijkteenbehandeling waarbijdeomvangvoor
deopslagwordtgereduceerd gewenst.Alstechniekenzijnvoorgesteld samendruk-
king,cryogeenkrakenensmelten.Deuitvoerbaarheid vaneendergelijkebehan­
delingzoumoetenwordenbestudeerdmetinbegripvandevraagofeendergelijke
operatiezoumoetenwordenuitgevoerdophetterreinvandekerncentrale ofin
eencentraaldaarvooringerichteplaats.

-17-
Met "betrekking totderadioactieve betonafval ,zouhetgewenst zijn eengoed­
kope methode tevinden voor deimmobilisatie vanderadionucliden oplange termijn .
Gecontroleerde verbranding isvoorgesteld voor hetgrafiet datvrijkomt "bij
deontmanteling vangasgrafietreactoren engeavanceerde gasgekoelde reactoren .
Teneinde te "beslissen ofdeze methode geschikt is,ishetnoodzakelijk niet alleen
rekening tehouden metdeplaatselijke radiologische invloed hiervan maar ookmet
degevolgen oplange termijn ,vanwege hetaandeel aandewereldwijde achtergrond­
straling door hetvrijkomen indeatmosfeer vanaanzienlijke hoeveelheden vanhet
langlevende radionuclide koolstof-14 *
Daarbij optredende afvalstoffen behoeven geen speciale aandacht hier ,daar
zijopeenpassende wijze kunnen worden beheerd door middel vanmethodes die
regelmatig worden gepland voor afvalstoffen dieontstaan bijinbedrijf zijnde
kerncentrales .
Devolgende methodes zijn door sommige landen overwogen voor dedefinitieve
opslag oflozing vandeverschillende soorten afvalstoffen afkomstig vande
ontmanteling :opslag aandeoppervlakte ,opslag ineenvoormalige mijn ,lozing
ingeboorde diepe holten endumping inzee ,
5.Raming vandehoeveelheden radioactieve afvalstoffen van deontmanteling
5.1 .Algemene beschouwingen
Devolgende gegevens zijn vereist voor deraming vanhetontstaan vanradio­
actieve afvalstoffen bijdeontmanteling vankerncentrales :
a)schema vandebuitenbedrijf stelling vandecentrales ;
b)inventaris vanderadioactieve componenten ,systemen enconstructies vande
centrales enraming vandaarmede verbonden radionucliden ;
c)schema vanontmantelingswerkzaamheden eninhetbijzonder vandeontmanteling
zelf ;
d)demate waarin deoorspronkelijke hoeveelheid aanradioactiviteit vandebe­
trokken materialen wordt gewijzigd door ontsmetting ,verpakking ,enz.,ende
produktie vandaarbij optredende afvalstoffen ..
/■

-18-
Hetresultaat vaneeneerste poging totbenadering vanpunt a)ishieronder
vermeld onder punt 5»2 .
Hetbetrekking totpunt b)moeten demeeste hiervan afzonderlijk worden
beschouwd inverband methet zeer uiteenlopend aantal bestaande kerncentrales .
Enkele gegevens zijn reeds beschikbaar maar eengroot deel vanhetwerk moet
nogworden verricht voordat eencompleet overzicht vanderadioactiviteits -
inventarissen kanworden vastgesteld .
Voor debeoordeling vanpunten c)end),moeten referentiestrategieën
worden ontwikkeld ;ditmoet worden beschouwd alseentaak oplange termijn .
5.2 .Buitenbedri.jfstelling vankerncentrales
Het isnog tevroeg omvaste ramingen optestellen over hetschema van
debuitengebruikstelling vankerncentrales ,daar hetoperationeel bedrijf in
grote mate onzeker is.Devolgende tabel geeft eenmogelijk model .Hierbij
wordt rekening gehouden metdecentrales diedoorlopend inbedrijf zijn of
inaanbouw zijn indeGemeenschap enhierbij isuitgegaan vaneenvermoedelijke
bedrijfsduur van30jaar ,metuitzondering vanbepaalde prototypen vancentrales
waarvoor specifieke kortere periodes werden aangenomen .
Reactor typeBuiten bedrijf gestelde reactoren over
deperiode :
1981-1990 1991-2000 2001-2010
Gasgrafiet engeavanceerde
gasgekoelde reactoren 11 20 14
ILichtwaterreactoren 3 7 37
|Overige types2 2■*
Totaal 16 29 55
•••/•••

-19-
6#Richtlijnen
Richtlijnenbetreffendeontmanteling kunnenslechtszeerinhet
algemeen,wat"betreftdeonmiddellijke toekomst,wordengeformuleerd
enkunnenslechtsingrotere "bijzonderheden wordenontwikkeldalsproces
oplangetermijn»Bovendienmoetopcommunautair niveaurekeningworden
gehoudenmetdeverschillende omstandigheden indelid-staten,zoalsge­
bruiktereactortypen ,territoriale hoedanigheden enurgentievandeont­
manteling«
De"bemoeiingenvandeGemeenschap opditgebiedzoudengeendoublure
moetenvormenvanofeenbeletselmoetenvormenvoordemaatregelendieop
wereldschaal doordeInternationale Atoomorganisatie wordengenomen;maar
menzoumoeteninziendatdeGemeenschaphaarstandpuntmetgrotergewicht
naarvorenzoukunnenbrengeninditruimerekaderindienzijduidelijke
opvattingen haddiewerdenbevestigddoorpassendestudies.
6#1#Richtlijnenbijhetontwerpenhetbedrijfvankerncentrales methet
oogopvereenvoudiging vandeontmanteling
Studieshebbenaangetoonddatmetbetrekkingtotontmanteling moderne
kerncentrales geenfundamentele moeilijkheden opleverendieprincipiële
wijzigingeninhetontwerpzoudenvereisen#Verbeteringen methetoogop
vergemakkelijking vandeontmanteling zijnvoorgesteld enlijkenmogelijk,
watbetreftbepaaldepuntenzoalsdeopstelling,ontwerpenmaterialenvan
componenten vandecentrale»
Bepaaldekenmerkende puntendieintoenemendematewordeningevoerd
inmodernekerncentrales ,teneindeonderhoudenreparatietijdensde
bedrijfsperiode tevergemakkelijken zullenuiteindelijk ookdeontmanteling
vergemakkelijken#
6.2.Richtlijnenbijdeontmanteling vankerncentrales
Ontmante1ingswerkzaamhedenzijnonderworpen aanalgemenenucleaire
voorschriften ,maarerbestaanindelid-statentotdusverregeenspecifieke
gedetailleerde richtlijnenvoorontmanteling.Toelaatbarestralingslimieten
voorhetpersoneelenhetpubliekb#v#zijnneergelegdindealgemene

-20-
voorschriften ,maarerzijngeencriteriavoorhetonbeperktvrijgeven
vanuitrustingenterreinen.Dergelijkezakenwerden "bijontmantelings-
werkzaamheden inhetverledengeregeldvangevaltotgeval.Indit
verbandmoetmeldingwordengemaaktvandehuidigeactiviteiten van
deInternationale Atoomorganisatie ,
•••/•••

DEELII:PROGRAMMAVOORSTEL
1,Algemenebeschouwingen
Belangrijkevorderingenindeconceptenentechniekenzullen
vereistzijnomdekerncentrales zogoedmogelijkteontmantelen ,
zowelmetbetrekkingtotdegezondheidsbescherming alsdeeconomie.
Degekozenoplossingenkunnendeontwikkeling vankernenergiebeïn-
vloedendoorhuneconomischeffectendoordeerkenningdieze
hebbengekregenbijhetpubliek.
Daarhetaantalcentralesdatmoetwordenontmanteldtijdens
dekomendedecenniaslechtslangzaamzaltoenemenendaarbovendien
ontmanteling enverwijdering vandecentraleszonodiggedurendeaan­
zienlijkeperiodesnahunbuitenbedrijfstellingkunnenwordenuitge­
steld,zoukunnenwordengeconcludeerd datmomenteelgeenwezenlijke
moeitebehoefttewordengedaanomdeproblemenvandeontmanteling
optelossen*Dezeconclusiezouevenweleengevaarlijkevergissing
zijnenwelomdevolgenderedenen:
–mogelijkheden diedeontmanteling vergemakkelijken zoudenmoeten
wordenontwikkeldenintoenemendematemoetenwordeningevoerdin
hetontwerpvannieuwecentrales;
-detaakomdeoptimaleoplossingenteonderkennen ,ontwikkelen enuit
tevoerenvergteenlangetijd.Detechnischeontwikkelingen zullen
afhangenvanhetwettelijkenadministratief kadereninhetbijzonder
vandecriteriavoorlozingofopslagincentraledep6tsvandeafval­
stoffen,Daarombehoeftdeindustriereedsineenvroegstadium
leidinginzakedezevraagstukken.Anderzijdsiseenbeterekennisvan
demogelijketechnischekeuzennodigmethetoogopdeontwikkeling van
hetwettelijkenadministratief kader;
–beterekennisvanontmantelingskosten zullennutsmaatschappijeninstaat
stellenvoorzieningen tetreffenvoordeontmanteling inovereenstemming
metdenationalebehoeften;
-ontmantelingsoperaties kunnendringendzijnvereistinbijzonderesituaties,
bijvoorbeeld naeenincident;

-22-
-teneinde ervan verzekerd tezijn dathetpubliek nieuwe centrales
accepteert wordt hetvan steeds groter "belang omover uitgewerkte en
welgefundeerde concepten te "beschikken tegen heteinde vandeze eeuw ,
zelfs indien definitieve oplossingen nogniet werkelijk nodig zijn .
Men zou zoverkunnen gaan datmen overweegt eencentrale vroeger te
ontmantelen enteverwijderen dananders inde "bedoeling zouliggen ,ten
\einde deuitvoerbaarheid van eenontmantelingsconcept tedemonstreren .
Daarom isdeCommissie 'vanmening datinaansluiting aandedirectie onder -
zoekactie uitgevoerd inhetGemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een
indirecte actie welke demiddelen op .communautair niveau ,samenbundelt in
detvorm uitwisseling van informatie enverdeling vanwerkzaamheden zou
tijd eng@M sparen .Bovendien zoueenaanpak opcommunautair niveau een
gunstige invloed kunnen hebben ophetaanvaarden door hetpubliek vandedoor de
lid-staten goedgekeurde oplossingen ,ongeacht hunverschillen inaanpassing
aandebijzondere kenmerken van dekerncentrales enandere condities op
nationaal niveau »Inhetkader vanhetgemeenschappelijk programma zouden
werkzaamheden die ineenlid-staat reeds aandegang zijn kunnen worden
voortgezet ,indien ditland het erovereens isdat dewerkzaam­
heden vanbelang zijn voor deGemeenschap »Deaard vanopenbare dienst­
verlening vandeze werkzaamheden enhetsecundaire belang van concurrerende
commerciële belangen ,dieophetspel staan ,zullen eenaanpak door de
Gemeenschap vergemakkeli jken .
2.Algemene punten van hetvoorgestelde programma
Hetprogramma datvolgens devoorstellen eenperiode vanvijf jaar met
ingang van 1juli 1978 za-lbestrijken ,moet worden beschouwd alsdeeerste
fase vanplannen oplange termijn# Hetbestaat uiteenreeks studies en
experimentele projecten die zijn gericht opdeontwikkeling van demeest ge­
schikte oplossingen ,metbetrekking tot zowel debescherming van degezond­
heid alsdeeconomie ,voor deontmanteling vankerncentrales .
Deze studies enprojecten zullen ruimschoots door deCommissie worden
gefinancierd enworden gecoördineerd metbehulp vaneenraadgevend comité
inzake programmabeheer bestaande uitvertegenwoordigers van delid-staten
enfunctionarissen van deCommissie .Ditcomité zalbijeenkomen zodra dit
programma isgoedgekeurd .Dewerkzaamheden zullen worden uitgevoerd door
publiekrechtelijke ofparticuliere instellingen indelid-staten .
•••/•••

-23-
Teneinde doublures tevermijden ,isinhetprogramma rekening
gehouden metdedesbetreffende activiteiten vandeinternationale organisaties .
Anderzijds isdeomvang vanhetprogramma strikt beperkt omoverlapping met
hetcommunautaire programma inzake beheer enopslag vanradioactieve afval ,
tevermijden .
Inhetbijzonder wordt rekening gehouden metactiviteiten betreffende
deontsmetting vanreactorcomponenten ,dieworden uitgevoerd bij hetGCO
binnen hetkader vanhunmeerjarenprogramma 1977-1980 enhetprogramma zal
nauw worden gecoördineerd metdeze activiteiten .
Hetprogramma kanaan heteinde van twee jaar worden herzien ten
einde het zonodig inhetlicht van deverkregen resultaten aantepassen
ofuit tebreiden .
3.Onderzoek -enontwikkelingsactiviteiten
Devoorgestelde acties ,dieinbijlage IIzijn omschreven ,betreffen
devolgende onderwerpen :
Actie No.1:ongeschonden behoud vangebouwen ensystemen oplange termijn
Actie No.2:ontsmetting voor ontmantelingsdoeleinden
Actie No.3:ontmantelingstechnieken
Actie No.4:behandeling vanspecifieke afvalmaterialen :staal ,beton en
grafiet
Actie No.5:grote vervoercontainers voor radioactieve afval datvrijkomt
bij deontmanteling vankerncentrales
Actie No.6:raming van dehoeveelheden radioactieve afvalstoffen van
ontmanteling vankerncentrales indeGemeenschap
Actie No.7:invloed vanontwerp-kenmerken van eenkerncentrale ophet
vergemakkelijken van deontmanteling .
Deze voorstellen zijn geformuleerd opbasis van deanalyse van
vroegere studies enervaring ,dieisvervat indeel Ivan ditdocument .

-24-
Naast deze voorstellen wordt overwogen omdeGemeenschap telaten
deelnemen aan eenoperatie opgrote schaal ,diewordt uitgevoerd inhet
kader van deontmanteling vaneenkerncentrale ofvaneengrote component
van een dergelijke centrale endie dedemonstratie van nieuwe technieken
ofdeuitbreiding van beproefde technieken tot een groter aantal situaties
omvat ,zoals omvang enstralingsniveau vancomponenten .Daar momenteel
geen specifieke actie kanworden voorgesteld ,wordt hetonderwerp hier
uitsluitend promemorie vermeld ,maar eenvoorstel zou zomogelijk moeten
worden ingediend voor deherziening van hetprogramma .Definanciële
bijdrage van deGemeenschap zalafhangen van hetalgemeen belang van de
gegevens die ,naar menverwacht ,uit devoorgestelde actie moeten worden
verkregen .
4.Vaststelling van derichtlijnen
Deze activiteit betreft :
-richtlijnen voor hetontwerp enhetbedrijf vankerncentrales met het
oogopvereenvoudiging van delatere ontmanteling ;
–richtlijnen betreffende deontmanteling vankerncentrales .
Degeleidelijke uitwerking vanrichtlijnen isnoodzakelijk voor
eenbetere oriëntatie van deonderzoek –enontwikkelingswerkzaamheden .
Omgekeerd zullen deresultaten van deze acties vaninvloed kunnen zijn op
deontwikkeling van derichtlijnen .Door deze onderlinge afhankelijkheid
isdegeleidelijke uitwerking van derichtlijnen inhetprogramma opgenomen .
Hetligt indebedoeling deeerste elementen ,dieindeLid-Staten
ophetgebied vanrichtlijnen zijn uitgewerkt ,teverzamelen enteanalyseren
enopdeze basis demogelijkheden vaneengemeenschappelijke aanpak enontwik­
keling nategaan .Ineenlatere fase van hetprogramma ,zalworden getracht
voorstellen voor gemeenschappelijke richtlijnen uittewerken .
DeCommissie zouook eenbeperkte begroting voor deze actie moeten
hebben ,zodat zijover denodige analyses zoukunnen beschikken dieinhet
kader van studiecontracten zijn uitgevoerd .

-25-
5.Specificatie vandevoorges-telde middelen
KostenovervijfjaarinmiljoenenEuropeserekeneenheden (ERE):
Programmapunt Kosten
Bijdrageinonderzoek-enontwikkelingsactiviteiten :
IActieNo.1
0.3
IActieKo.21.4.
ActieNo.31,1
IActieNo.A_□,6
IActieNo.5_0,2
IActieNo.6
0,A
IActieNo.70,6
Subtotaalacties1tot7 4,6
Vaststellingrichtlijnen 0,2
IPersoneel(l)1,31
Vergaderingen0,27
ITotaal
I ■6,38 j
(l)Voorditprogrammazullen5personeelsleden nodigzijn(2A^+2B+IC)

BIJLAGE_T
AANVULLENDE INFORMATIE BIJ DEEL I
Ad.2.Ervaring met ontmanteling
Dekerncentrales diereeds buiten bedrijf zijn gesteld zijn vermeld
intabel 1*Verdere informatie over kerncentrales diezijn ontmanteld
verder dan fase 1.isvermeld intabel 2.
Ad3.1 .Licht-waterreactoren
Tabel $bevat informatie betreffende radionucliden dievanbelang
zijn metbetrekking totactivering van staal .Tabel ^geeft aanvullende
informatie betreffende dekostengegevens .
Ad5«2 .Buitenbedri.jfstelling van kerncentrales
Dekerncentrales waarmede rekening isgehouden indeoverzichtstabel
inpunt 5*2 .,van deel Izijn vermeld intabel 5.
t
Ad6.1 .Richtlijnen bi.1 het ontwerp enbedri.jf van kerncentrales met het
oog opvereenvoudiging van deontmanteling
Devolgende ontwerp-karakteristieken zijn aanbevolen inhetkader
vandeInternationale atoomorganisatie (document IAEA-179 )*
Opstelling van componenten enconstructies
Componenten enconstructies zouden zomoeten worden opgesteld dat :
-hetterrein uiteindelijk totzijn maximumpotent ieelkanworden ontwik­
keld ondanks deeventuele aanwezigheid vanontmantelde constructies ;
-ervoldoende ruimte romdom isomdetoegang mogelijk temaken met vervoer
vanuitrusting ,afscherming ofwerktuigen ;
-passende cellen ofkabines rondom kunnen worden opgericht omdeverspreidin
vanradioactief materiaal tijdens deontmanteling hiervan tebeperken en
zonodig werkzaamheden tekunnen uitvoeren bijeenlagere druk daninde
omringende atmosfeer ;
-zijineenstuk kunnen worden verwijderd door naastliggende ruimten of
hetdak,waarbij zonodig gebruik wordt gemaakt vanhijs-enhefwerktuigen
van decentrale ofvan buitenaf .

-2-
Bouw van componenten enconstructies
Componenten enconstructies zouden zomoeten ontworpen datt
-debesmette ofgeactiveerde componenten kunnen worden weggesneden )
-voorbeeldtdemonteerbare betonnen lagen aanhetbiologisch scherm }
-hetactiveringsniveau hiervan wordt verminderd ;
voorbeeld tafstand tussen destalen wapening van hetbeton ende
neutronenfluxzone |
-decomponenten enconstructies kunnen worden afgebroken tot delen die
betrekkelijk licht ,klein engeschikt gemaakt zijn voor vervoer j
-geschikte doorgangen enopeningen zijn aangebracht omdeze uithet
insluitingsvat ofhetreactorgebouw teverwijderen ;
-zoveel mogelijk componenten opnieuw kunnen worden geplaatst ;
-materialen worden geselecteerd omdevorming vannucliden met eenlange
halveringstijd teverminderen .
Ontsmettinesmaatreeelen
Ten einde deontsmetting van componenten ,buizenstelsels enruimten
tevereenvoudigen ,zouden devolgende voorzieningen moeten worden getrof­
fen :
-deverspreiding vanactieve corrosieprodukten ofafzettingen tijdens het
bedrijf ofdeontmanteling zoumoeten worden beperkt door bijvoorbeeld
hetopnemen vanafvoerpunten ,inrichtingen omhetbuizensysteem door te
spoelen enafsluiters inbuizenstelsels ;
-mogelijkheden voor deontsmetting vancomponenten enruimten ,met inbe­
grip vanmiddelen voor dein-enafvoer vanontsmettingsmiddelen inde
vorm van eenoplossing .
Administratieve maatregelen
Erzoueenbetrouwbaar documentatiesysteem moeten worden ingericht
enworden gebruikt omalle wijzigingen inhet ontwerp' enmaterialen van
decentrale tijdens hetbedrijf aan tetekenen .

Tabel 1-Buiten bedn.if gestelde kerncentrales
Land Centrale Type (1)Vermogen
MWer■ ■
Bedri jfsperiode
|Frankrijk Marcoule G1 GGR 41956-1968
" Chinon 1 GGR 701963-1973
IDuitsland HDR Grosswelzheim BWR 251970-1972
" KKN Niederaichbadi HWR 1001974-1974
Verenigd
KoninkrijkDFR Dounreay FBR 151963-1977
Zwitserland CNL Lucens HWR 81968-1969
VS Vallecitos EVESR BWR 51937-1963
I" ElkRiver ReactoijBWR 221964-1968
" Hallam HNPF SGR 751962-1964
" BONUS BWR16,5 1962-1968
I" Vallecitos VBWR BWR 101957-1963
- Santa Susana SGR 7,51958-1966
-Piqua OMR OMR 11Λ 1963-1966
" Carolinas CVTR PWR 171963-1967
" Enrico Fermi FBR 611966-1971
" Pathfinder BWR 621962-1967
" Saxton PWR 4,21962-1972
II Peach Bottom HTR 401966-1974
(l)BWR =kokend-waterreactor
GGR =gasgrafietreactor
FBR ssnelle-kweekreactor
HTR =hoge-temperatuurreactor
HWR bzwaar-waterreactor
OMR aorganisch gemodereerde reactor
PWR adruk-waterreactor
SGR snatrium-grafietreactor
•t•/<

Tabel 2-Centrales dieverder zi.1n ontmanteld dan fase 1
CentraleIHNPF (Hallam NuclearlIBONUS (Boiline ICNL (Centrale
nucléaire Lucens )l
ERR (ElkRiver
Reactor )Power facility ) Nuclear Superheater
Reactor )
Land USA USA Zwitserland USA
Reactortype grafiet gemodereerd
natriumgekoeldkokend water
nucleaire over­
verhittingzwaar watergemode­
reerd ,gasgekoeldkokend water
(fossiele over­
verhitting )
Vermogen (MWe ) 75 16,5 8 22
Bedri jfsperiode 1962-196 ^ 1962-1968 1968-1969 196W1968
Activiteits -
3X105 inventaris (Ci) 50.000 500 9.000
Toestand die is
bereiktBegraving onder de
grondj bovenzijde
beplant enonbe­
perkt toegankelijkbegraving inbiolo­
gisch scherm ,cen­
trales omgebouwd tot
museumdelen metgeringe
activiteit (totaal
1,5Ci)begraven }
andere delen verpakt
enopgeslagen ophet
terrein ;reactor -
holten toegankeli jk
zonder beperkingfase 3voltooid in
197^
Ontmantelings -
kostenkt2miljoen
VS-dollarniet beschikbaar niet beschikbaar 5»7miljoen
VS-dollar
(1)HNPF :teneinde vanvoltooiing vanhetbegraven ;overige :bijbegin vanontmanteling

Tabel 3-Radionucliden dievanbelang zi.in metbetrekking tot deactivering vanhet staal datinlicht-waterreactoren
isgebruikt
| RadionuclideIJzer-55 Kobalt-60 Nikkel -63 Nikkel-59
Halvering ,jaren
Straling2,4
gamma ,röntgen­
straling5,2
gamma ,beta92
beta80.000
gamma ,röntgen­
straling
Moederelement ijzer kobalt nikkel
Gehalte (#)vanmoeder -
element in :
-roestvrij staal (l)
-koolstofstaai (2)70
97sporen
sporen10
0,5-0,8
(l)Componenten 3binnenwerk reactorvat ,bekleding reactorvat
(2)Component :reactorvat

Tabel 4-Kostenramingen voor ontmanteling van licht-waterreactoren
(Centrales van1.200 MWes bedrijfsduur :40jaar )
Kosten inmiljoenen VS-dollar 1975 (1)
IStudie I £ A
Referentie EUE5728 d AIF/NESP-009SR
Reactor PVRI BVR FWR 1BHR
IDeflering |(2) |geen ,|(2) [geen |geen |geen j
Ogenblikkelijke fase 5 68,4 78,6
i83,4 95,4 26,9 31,2
IUitgestelde fase 3-nafase 1 I
-fase 1 4,5 4,6 4,5 4,6 2,3 2,4
-tussentijdse kosten (3)
-geval I 0,3 0,7 0,3 0,7 9,5 9,2
-geval II (4) (4) (4) (4) 18,0 3.7,4
j-fase3(5)12,2 59,0 13,1 63,3 11,0 H|7 |
I-Totaal -geval I17,0 I64,3 I17,9 I68,6 22,8 I23,3
-geval II (4)(4)|(4) (4) 31,331,5 |
IUitgestelde fase 3-nafase 2 ]
-fase 2 7,4 7,6
-tussentijdse kosten (3) (4) 6,3 6,0
-fase 3(5) 10,8 !2,2
-Totaal 24,5 '25,8
(1)Gegevens vanstudie Eomgerekend tegen dekoers 1DM«0,4US-dollar
(2)Gedefleerd totdatum vanstillegging tegen jaarlijkse rentevoet van3,7%
(deze rentevoet resulteert uit deaangenomen jaarlijkse rentevoet van
12%voor interest en8%voor inflatie ).
(3)Gebaseerd opvolgende jaarlijkse kosten vanonderhoud entoezicht x
Studie E
iA
Nafase I-geval I :geen veiligheids -0,019 0,088 n
dienst:
-geval II :met veiligheids - (4) 0,167
dienst '
Nafase 2 (4) |0,058 |
(4)Alternatief buiten beschouwing gelaten
(5)Uitgestelde fase 340jaar (studie E),108jaar (studie A,PWR )
en104jaar (studie A,BWR )nastillegging (deuitstelperioden
aangenomen instudie Awerden geraamd ommanuele -integenstelling
totafstandbediende -ontmanteling mogelijk temaken ).

Tabel5–Kernoen-trales diezi.lngebouwdofinaanbouwzi.ln
indeEuropese Gemeenschap
Inbe­
drijfge­
steldJaarofvei*-I
Centrale Landïyp®veraogen
MWemoedelijke
sluitingspe-riode
IMarcoule61rrnIGGR■4 I1956 I1968
|HDRGrosswelzheim BTTR 251970 1972
[Chinon1 FGGR 701963 ■ 1973
IKKNNiederaichbach DHWR 1001974 1974
lDFRDounreay IUK IIFBRI15li1963 |I1977 I
|BR-3Mol' ΒIPWR •IOI1966n
[MZFRKarlsruhe DHWR 511966
|(OttoHahn DPWR 1968 .
IEl-4Montsd'Arré FHWR 70'1967 1981-1990
VAKKahl DBWR 151961
IWAGRWindscale IUK IAGR 321963
IMarcouleG2 FGGR 401959
IHarcouleG3 FGGR' 401960
|Calderhall UKGGR 4X501956-1959
IÇhapolcross ILUK IGGR II4X50I[1959-1960 !L_
IBerkeley UKGGR 2X1381961r i
IBradwell UKGGR 2X1501961
|Latina IGGR.210 1964
Hunterston A UKGGR 2X1501964
IGarigliano 1BWR 160 1964
ITrinoVercellese ■I.PWR 257 1965
IChinon2 FGGR *200 1965 1991-2000
IHinkleyPointA UKGGR 2.X2501965,
ITrawnsfynydd UKGGR 2X2501965
I•Oungeness A UKGGR •2X2751965
Chinon3 F"GGR 480 1966
ISizewellA UKGGR|2X2901966
IKRBGundremmingen «>PWR 237 1966
SENAChooz FPWR 305 1967
■
AVRJCilich IDHTR 131967
IOldburyA IUKIGGR 2X3001967-1968
IKWLLingen »;BWH'182 1968
IKWOObrigheim I■»|PWR I""3281968
IGKNDodewaard INLBWRï'52 1968 - ;
SGHWRUinfrith hUKHWR 92 .1968
IStLaurent1 FGGRII480 lI1969 l;
IStLaurent2 ;GGRi515I1971-
IWylfa UK !GGR;2X5901971
IKNKKarlsruhe 0 ;SZR 191972
IKWWUCtrgassen D|BWR640*1972
KKSStade 0PWRl!630 1972
Bugey1 FGGR 540 1972 2001-2010
IBorssele NLPWR 4501973
|Phénix
IF|
lFBR 233
j !1973

-8-HI/59/78-lfL
Tabel5–vervol*
iCentrale LandtypeVernogenIa"bedrijfIJaarofver-1
MWegesteld ■oedelijke
sluitingspe–riode
IBiblisA'
DIPURII1146F" !1974 I:i
i
IDoel1 ΒIPWR390 !1974
ITihange11 ■Β·■PWR•870.1975.
IPFRDounreay .UKFBR230;1975
Ooel2 ΒPWR390 :1975
BibUsB 0PWR1240 1976
IGKNNeckarwestheim 0PWR 7751976
iKKBBrunsbtittel DBWR7701976
HinleyPoint9 UK.AGft2X6251976-1977 i
IHunterston B UKAGR2X6251976-1977
Fessenheim1,2 FPWR2X8901977'1
KKIIsar 0BWR870 1977 2001-2010
jKKP-1Ph1l1ppsburg DBWR8641977
KKUUnterweser PWR '12301977 jI
Bugey2,3 .FPUR2X9251978
ICaorso .IPWR840 ,1978
.
|Bugey4,5 FPWR2X9051978-1979
Tricastin1,2/3.4 FPWR4X9251979-1980
lGraveUnes1,2,3,4 ■•••'FPWR■4X9251979-1981'
|KK£Grafenrheinfeld PWR1229 1979
IMCilheim-Kârlich ■DPWR1154 1979
Dungeness B UKAGR2X6001979
IHartlepool UKAGR !2X6251979 I
]Heysham UKAGR2X6251979'
Dampierre1,2,3,4 FPWR4X925 ■1979-1981
iDoet3 ΒPWR !900•1980
iTihange2 ΒPWR i-9001980
.
KKKKrtimmel 0BWR1260•1980
)THTR-300Uentnoo ILd IlHTRIf300l1980 1L_
IStLaurentB1,2m IPWRI2X9251981
ILeBlayais1,2 "F.PWR2X9251981
KWGGrohnde IDIPWR i1294 1981''
|KRBB,CGrundremmingen DBWR l2X12501981-1982 after2010
IChinonB1,2 FPWR2X9251981-1982
KBRBrokdorf DPWR i1294 I1982*■ ■■.
IKWSIJyhl 0PWR !1283 1982
SNR-300Kalkar DFBR 2821982
lCirene IHWR 321982
Peluit1,2 F|PWR;2X13001982
SUperphénix F IFBR ;.1200 ■|1983-■"
■;
KKP-2Phitippsburg »PUR1280 I1982
iENEL6,8Montalto •_UBWR !2X980 I1983-1984
NoottDevermoedelijkesluitingsperiodenvloeienvoortuitdeonderstelling
aangegeveninpont5»2«vandeelI*Erbestaanoverhetalgemeen
vooralsnoggeenvastgesteldesluitingsdata.

BIJLAGt II
BESCHRIJVING VAN HET VOORGESTELDE ONDEROZEK
ENONTWIKKELINGSWERK ZAAMhEDEN
Actie No. '
Behoud inongeschonden staat van gebouwen ensystemen oplange -termijn
Voorgesteld isdeontmanteling vankerncentrales uittestellen met
termijnen variërende vanenkele decennia totongeveer eenhonderd jaar ,
hoofdzakelijk teneinde deblootstelling vanhetpersoneel aanstraling te
verminderen .Eenbelangrijke achteruitgang van decentrale eninhetbij­
zonder vandebesmettingsbarrières gedurende deze tijd ,zouproblemen ople­
veren betreffende veiligheid ,kosten vanonderhoud enuiteindelijk de
ontmanteling .Ditaspect datindemeeste ontmantelingsstudies niet aan
eenbeschouwing isonderworpen ,isonder meer belangrijk omnategaan wat
eenredelijke periode zouzijn voor uitstel van deontmanteling .
Hetdoel van deze actie zou zijn dekennis teverbeteren inzake
achteruitgang enhetvoorstellen vanpassende preventieve maatregelen .
Programma
–Raming van devoortschrijdende achteruitgang envan devereiste onderhouds­
werkzaamheden diezijn teverwachten ,alsfunctie vandetijd ,voor het
insluit ingsvat ,gebaseerd opeenoverzicht vanbeschikbare ervaring met
soortgelijke gebouwen .
–Studie betreffende deinwendige corrosie vangesloten besmette systemen
alsgevolg vanresterende hoeveelheden vocht enagressieve stoffen ;ontwik­
keling vanmethodes voor verwijdering vanresterende hoeveelheden corrosieve
stoffen .
–Studie vanandere maatregelen gericht ophetbehoud vancentrales inveilige
toestand .
Bijdrage van deGemeenschap :0,3miljoen ERE

Actie No.2
Ontsmetting voor ontrnantelingsdoelemden
Het doel van deze actie inaansluiting opdiewelke worden uitge­
voerd bij hetGCO inhetkader van hunmeerjaren programma ishetontwik­
kelen enbeoordelen vanontsmettingsmethodes diespecifiek geschikt zijn
opgesloten systemen ,opontmantelde componenten ,speciaal metgrote
afmetingen ,opofdeoppervlakken vanruimten .Demethodes kunnen agressiever
zijn dandiewelke doorgaans worden gebruikt bij inbedrijf zijnde
reactoren .Ontwikkeling zou inhetbijzonder moeten zijn gericht op
hetverkrijgen van devolgende karakteristieken :grote doeltreffenheid
van deontsmetting ;eenvoudige enveilige toepassing ;onproblematische aard
engeringe omvang van daarmede gepaard gaande afval .Methodes diekunnen
worden toegepast binnen deruimten van kerncentrales enmet eenminimum
aan extra uitrusting zijn van bijzonder belang .
Onder demethodes die inaanmerking lijken tekomen voor verdere
ontwikkeling kunnen devolgende worden genoemd :ontsmetting door pasta 's
engesmolten zouten ;elektrolytische ontsmetting ;ontsmetting door explosieve
methodes .
Bovendien zou eensynoptische studie moeten worden verricht ten
einde deredelijke ontsmettingswerkzaamheden bij deontmanteling te
beoordelen ,waarbij alsbasis typische referentiecomponenten worden genomen .
Deze studie zou inhetbijzonder gericht moeten zijn opdevaststelling van
decomponenten waarvoor "volledige ontsmetting "bruikbaar zouzijn ,waarbij
het behandelde gedeelte onbeperkt kanworden vrijgegeven .
Despeciale ontmantelingsproblemen diezich voordoen wanneer zich
eenbelangrijk ongeval inkerncentrales heeft voorgedaan zullen ookworden
geanalyseerd .Destudie zoumoeten worden gebaseerd opeenongeval door
verlies vankoelmiddel ,datleidt toternstige besmetting van deinstallatie .
Indestudie zouden procedures moeten worden voorgesteld waardoor decentrale
ineentoestand kanworden gebracht ,waarin deze veilig door middel van
normale ontmantelingsprocedures kanworden behandeld .Zonodig zouden
redelijke wijzigingen inhetontwerp van decentrale moeten worden voorgesteld .
Bijdrage van deGemeenschap :1,4miljoen ERE

-3-
Actie No»3
Ontraant elirur steohnieken
versohillende ontmant elingst echni eken zijn reeds gebruikt bijde
ontmanteling }maar deze zouden verder moeten ontwikkeld teneinde dein
detoekomst vereiste moeilijkere taken uittevoeren *Daarnaast zijn
nieuwe veelbelovende technieken voorgesteld .
Vanwege hetuiteenlopend aantal technieken diekannen worden overwogen ,
wordt voorgesteld dateenvergelijkende screeningsstudie ,waarbij verschillende
typische ontmant elingst aken aaneenbeschouwing worden onderworpen ,worden
uitgevoerd ten einde demogelijke toepassingen enderelatieve verdiensten
vandeversohillende technieken tebeoordelen »Opdeze basis zouden demeest
veelbelovende technieken moeten worden geselecteerd enverder moeten worden
ontwikkeld »
Devolgende technieken zijn evenwel reeds vastgesteld voor verdere
ontwikkeling t
–explosieve methodes ,voor ontmanteling vanzowel stalen buizen alsbetonnen
constructies ;
–thermische technieken voor hetlossnijden vandikwandige stalen componenten »
Bijdrage vandegemeenschap t1,1miljoen ERE
•••/•••

-4_
ActieHo.a.
van specifieke afvalmaterialen :staal ,"beton engrafiet
Grote hoeveelheden radioactieve afval bestaande uit staal zullen
vrijkomen hijdeontmanteling vanelke kernoentrale .Cryogeen breken en
smelten zijn voorgesteld alsveelbelovende nieuwe technieken voor de
verpakking vandergelijk afval *
Cryogeen breken ishoofdzakelijk gericht opdevermindering vanhet
opslagvolume enblijkt inhetbijzonder geschikt voor elementen zoals buizen .
Smelten zouopverschillende doelen gericht zijn ,bijvoorbeeld :
-maximale vermindering vanhetopslagvolume )
_maximale vermindering vanhetoppervlak dattoegankelijk zoukunnen
worden voor corrosie nalozing )
-ontsmetting door verwijdering vanmetaalslakken )
-opneming vanoverblijvende besmetting inhetbasismateriaal )
-mogelijke scheiding vanlanglevende radio-elementen .
Hetdoel vandeaotie ,watdeze technieken betreft ,isuitvoerbaar -
heids studies teverrichten ,metinbegrip van t
-basisstudies over specifieke aspecten ,zoals dedoeltreffendheid van
ontsmetting door smelten endemogelijkheid vanscheiding vanlanglevende
radio-elementen )
-conceptstudies teneinde tekomen totdebelangrijkste procesparameters entoe-
passingsvoorwaarden endebeoordeling vanhetindustriële belang van
debetrokken technieken .
Deproblemen inverband metgetritieerd staal afvalzullen ookworden
bestudeerd .
Metbetrekking totbetonafval ,zoueenverpakkingsmethode moeten worden
ontwikkeld ,waardoor deradio-activiteit duurzaam wordt geïmmobiliseerd .
Bijdeontmanteling vangas-grafiet reactoren engeavanceerde gasge­
koelde reactoren zullen grote hoeveelheden grafiet ontstaan .Eetdoel van
deze actie iseenmethode teontwikkelen voor delozing vandeze afval ,
waarbij rekening wordt gehouden metdeglobale radiologische invloed van
koolstof-14 indeatmosfeer oplange termijn ,indien hetgrafiet zouworden
verbrand .
Bijdrage vandeGemeenschap t0,6miljoen ERE

_5_
Actie No.5
Grote vervoercontainers voor radioactieve afval datvrijkomt bij deontmant e-
3·1ή<3 \ΜΠ'ΚΒΓηΟΒηίτ&ΐΒδ
Uitstudies isgebleken dathetgewenst isderadioactieve afval die
vrijkomt "bijdeontmanteling vanbepaalde grote reactorcomponenten tever­
voeren ingrotere eenheden dandiewelke normaal worden gebruikt voor andere
typen vanradioactieve afval ,teneinde devereiste hoeveelheid snijwerk
enbijgevolg deblootstelling vanhetpersoneel aanstraling endeontman -
telingskosten teverminderen .Deomvang enhetgewicht vandeteverschepen
eenheden zouden tenminste zodemig moeten zijn datvolledig profijt wordt
getrokken vandenormale transportfaciliteiten .
-Systeemstudie gericht opbepaling vandetypen vangrote transport -en/of
lozingscontainers die zijn benodigd ,afhankelijk vandekarakteristieken
vandeafval ,zoals stralingsniveau ,voorafgaande verpakking ,enz .
-Conceptstudie vangrote containers ,metinbegrip vanontwerp vande
afscherming enveiligheidsanalyse )omschrijving vanhettestprogramma
dat isvereist voor vergunningsdoeleinden .
Bijdrage vandeGemeenschap t0,2miljoen ERE

6
Actie Ho.»
Raming vandehoeveelheden radioactieve afvalstoffen dievrijkomen bij
deontmanteling vankerncentrales indeGemeenschap .
Deze actie omvat deomschrijving vanreferentiestrategieën voor
ontmanteling enmoet daarom alseentaak oplange termijn worden be­
schouwd .Dientengevolge kanhetdoel inditvijfjarenprogramma slechts
zijn omtekomen toteeneerste benadering vanhetprobleem .
-Overzicht vandata betreffende radio-activiteitsinventarissen na
stillegging vankerncentrales indelid-statenj ditoverzicht zou
geleidelijk moeten worden aangevuld ,waarbij rekening wordt gehouden
met nieuwe studies die beschikbaar komen .
-Beoordeling vanverschillende schema 'svoor ontmanteling vancentrales
enverpakking vandeafvalstoffen .
-Raming vandehoeveelheden radioactieve afvalstoffen dievermoedelijk
zullen ontstaan bijdeontmanteling vankerncentrales ,waarbij wordt
uitgegaan vanenkele geselecteerde ontmantelingsschema 's,teneinde
oplangere termijn tekomen toteenprognose tenaanzien vandeafval­
stoffen die indelid-staten ontstaan .
Bijdrage vandeGemeenschap :0,4miljoen ERE

ActieNo.7
Invloedvanontwerp-karakt«ristieken voorkerncentrales opdeontmanteling
Hetdoelva».dezeactiezouzijnredelijkeverbeteringen inhetontwerp
vaneencentralevasttestellenenteontwikkelen methetoogopdeontmante­
ling*Teneindedezetaakdoeltreffendtekannenuitvoeren,waarbijde
industriëleinformatiewordtbeschermd,zouwordengestreefdnaardeelneming
vandeconstruoteurs vancentrales *
Programma
–Ineeneerstestadium,uitwisseling vaninformatieenstandpunten overde
matewaarinfaotorendiedeontmanteling vergemakkelijken reedsinaanmerking
zijngenomenenoverdemogelijkheden vanverdereverbeteringen )vaststelling
vanenkelespecifiekepotentiëleverbeteringen diegeschiktzijnvoorstudie
inhetkadervandezeactie*
–Beoordeling vandezespecifiekeverbeteringen vanuithetstandpuntvanhun
technischeuitvoerbaarheid ,metbetrekkingtotveiligheidenbetrouwbaarheid
vandewerkingenvanhuninvloedopdeeconomieenmilieu*
–Experimentele studiesinzakespecifiekegeselecteerde onderwerpen (bijvoorbeeld
demonteerbare oppervlaktelagen )*
Bijdragevandegemeenschap t0,6miljoenERE
•••/•••

VOORSTEL VOOR EEN'BESLUIT VANSERAAS TOT GOEDKEURING VAK
EEN PROGRAMMA BETREFFENDE SEONTMANTELING VAN
KERNCENT RALES
SBRAAS VANSEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
Gelet ophetVerdrag vandeEuropese Gemeenschap voor Atoomenergie eninhet
bijzonder artikel 7,
Gelet ophetvoorstel vandeCommissie ,naraadpleging vanhetWetenschappelijk
entechnisch oomité ,
Gelet ophetadvies vanhetEuropese Parlement ,
Gelet ophetadvies vanhetEconomisch enSociaal Comité ,
Aangezien inhet actieprogramma vandeEuropese Gemeenschappen inzake het
milieu ,datdoor deRaad van deEuropese Gemeenschappen enderegerings -
vertegenwoordigers vandelid-staten ,invergadering vandeRaad bijeen ,
indeverklaring van17mei1977 isgoedgekeurd (l)denoodzaak wordt
r
onderstreept vancommunautaire maatregelen inzake deontmanteling van
kerncentrales enaangezien hierin deinhoud vandeze maatregelen alsmede de
procedures voor deuitvoering hiervan zijn vastgelegd ;
Aangezien bepaalde delen vankerncent ralesonvermijdelijk radioactief
worden tijdens dewerking enhetdaarom vanessentieel belang iseffectieve
oplossingen tevinden ,waarmede men instaat isdeveiligheid en
bescherming van zowel demens alszijn omgeving tewaarborgen tegen
depotentiële gevaren diedeontmanteling vandeze centrales meebrengt ,
(1)PBNo.C139 ,13.6.1977 ,blz.34-35•••/•••

HEEFTBESLOTEN :
Artikel 1
Eenprogrammainzakehetonderzoekmetbetrekkingtotdeontmanteling
vankerncentrales zalwordengoedgekeurd,zoalsvermeldindebijlagevoor
eenvijfjarigeperiodevanaf1juli1978.Debijlagevormteenintegraal
bestanddeel vanditbesluit.
Artikel2
Debetalingsverplichtingen nodigvoordeuitvoeringvandit
programmawordengeraamdop6,38miljoenEREeneenpersoneelssterkte
vanvijfman.
Artikel3
Hetprogrammadatisvervatindebijlagekanaanheteindevanhet
tweedejaarvolgensdegeëigendeproceduresteramenderingworden
voorgelegd.

BIJLAGE
Actie No.1
Actia No.2
Actie No.3
Actie No.4PROGRAMMA
Het doel van ditprogramma isdegemeenschappelijke ontwikkeling van een
systeem voor hetbeheer van "buiten bedrijf gestelde kerncentrales ende
radioactieve afvalstoffen dievrijkomen bijdeontmanteling ,datdemens
enzijn milieu een zogoed mogelijk bescherming zalbieden .Tendien einde
wil men bevordelen :
A.Onderzoek –enontwikkelingsactiviteiten betreffende devolgende onderwerpen
Actie No.1:Ongeschonden behoud vangebouwen ensystemen oplange termijn
Actie No.2:Ontsmetting voor ontmantelingsdoeleinden
Actie No.3:Ontmantelingstechnieken
Actie No.4:Behandeling vanspecifieke afvalmaterialen :staal ,beton en
grafiet
Actie No,5:Grote transportcontainers voor radioactieve afval dat
vrijkomt bij deontmanteling van kerncentrales
Actie No.6:Raming van dehoeveelheden radioactieve afvalstoffen van de
ontmanteling van kerncentrales
Actie No.7:Invloed' van ontwerp-karakteristieken vankerncentrales opde
ontmanteling
B.Vaststelling van richtlijnen :
–Vaststelling vanbepaalde richtlijnen voor hetontwerp endewerking
van eenkerncentrale met hetoogopvereenvoudiging van delatere
ontmanteling .
–Richtlijnen betreffende deontmanteling vankerncentrales die de
aanvangselementen vaneenbeleid van deGemeenschap opditgebied
zouden kunnen vormen .

FINANCIELE STAAT
1•Betrokkenbegrotingslijn :3359
2.Omschrijving vande"begrotingslijn :
Buiteribedrijfstellingvankerninstallaties
3»Juridisohegrondslag :
Artikel7vanhetVerdragtotopridhtingvandeEGA
4*Besohrijving,doelstelling enmotiveringvandewerkzaamheden

-2-
4.1 *Omaohri .iving
Hetbetreft eenonder zoekprogramma vanEuratom (werkzaamheden onder
oontraot )betreffende debuitenbedrijf stelling vankernenergie »
oentrales »Hetprogramma heeft betrekking opdevolgende onderwerpen :
–ontwikkeling vangespecialiseerde technieken ;
–prognose vandeontstane radioactieve afvalstoffen }
–bestudering vanbepaalde karakteristieken vandekerncentrales in
hetlicht vandebuitenbedrijf stelling ;
–bepaling vandevoornaamste beginselen »
Hetprogramma betreft indeeerste plaats deelektriciteitsproducenten
endeoverheids –enparticuliere instellingen dieover eenbevoegd­
heid beschikken ophetgebied vanhetkernenergie-onderzoek .
4»2.Doelstelling
Hetdoel vandewerkzaamheden isdebevordering vandeontwikkeling
vanmethodes entechnieken voor debuitenbedrijf stelling vankern-
centrales ,dieertoe moeten kunnen bijdragen debescherming vande .
mens enhetmilieu tewaarborgen .
4«3»Motivering
Hetvoorgestelde programma komt voort uithetactieprogramma voor het
milieu datop17mei .1977 door deRaad isgoedgekeurd ;hetis
opgesteld metmedewerking vaneengroep nationale deskundigen .
Deuitvoering vandewerkzaamheden opcommunautair niveau zal
bijdragen toteenvermindering vandeteleveren inspanningen ,dank
zijdeuitwisseling vaninformatie endeverdeling vandetaken . .

-3-
5.FinanciëleweerslagvandealctieinERE(lopendeprijzen)
5-0Weerslagopdeuitgaven
5-0-0Totalekostentijdensdegehelebeoogdeduurtenlastevan
–debegrotingvandeGemeenschappen ï 6380000ERE
–denationaleadministraties :
–deanderesektorenopnationaalniveau
Totalekosten:63°0000ERE
5-0-1Meerjarigvervalschema :
Vastleggingskredieten
1978
I
I19791980 19811982 1983
Personeel
Adm.diensten
Techn.diensten
Contracten24.000
476.000262.000
49.000
2.000.000277.000
52.000
1.327.000294.000
55.000
1.000.000311.000
59.000I64.OOO
30.000
Totaal 500.0002.311.000I.656.OOO1.349.000 370.000 194.00C
Betalingskredieten
1978 19791980 1981 1982 1983
Personeel
Adm.diensten
Techn.diensten24.000
476.000262.000
49.000
1.000.000277.000
52.000
1.000.000294.000
55.000
1.000.000311.000
59.000
1.000.000164.000
30.000
327.000
Totaal 500.0001.311.000 1.329.0001.349.000
L––––1.370.000 521iOOO

5-0-2Wi.jzevan"berekening
a)Pgrsoneelsuitgaven
Debehoeftenzijngeraamdopbasisvaneenpersoneelssterkte voor
ditprogramma:
2funktionarissen inCategorie A
2funktionarissen inCategorie B
1funktionaris inCategorie C
Behalvemetdezepersoneelssterkte wordtbijdeberekening
rekeninggehoudenmetparameterszoalsdezezijnvastgelegdvoor
deopstellingvandeontwerpbegroting voorhetjaar1979»Eris
nietvoorzienineenverhogingvandekoopkracht.Alleeneen
wijzigingvandeaanpassingscoeffioienten isinogenschouw
genomenteneinderekeningtehoudenmetdeontwikkeling vanhet
algemeneprijspeilindeGemeeschap,
.b)Uitgavenvoordeadministratieve entechnischeuitvoering
Zijdekkendekostenvoordedienstreizen endeorganisatie van
vergaderingen alsmedehetgebruikvanwetenschappelijke en
technischeondersteuning waamodigvooreengoedeuitvoeringvan
hetprogramma »
c)Uitgavenvoorcontracten
Seaardvanhetonderwerpendekwalificaties vandecontract-
partijenzijnvariërendwaardooreenuniformewijzevanberekening
nietopgesteldkanworden»IniedergevalzalhetRaadgevenComité
inzakeProgrammaBeheergeraadpleegd wordenvoordetoewijzingvan
dekredieten.
d)Meerjarigeverwachtingen
Defactorenwelkezijntoegepastvoordeberekeningvande
meerjarigeverwachtingen zijndevolgende:1979-l»°7ï1980–
1,13;1981-1,20}1982,1,27?1983-1,34.
5–1Weerslagopdeinkomsten

6»Voorzienecontrolestelsel
Wetenschappelijke oontrole:RaadgevendComité(RCPB)
Bevoegdefunktionarissen DOXII
Administratieve oontrolet
Budgétaireuitvoering :Financieleoontrole
Regelmatigheid vandeuitgaven:Afdelingoontraoten DGXII
7#Financiering vandeaotie
7-0
7-1
7-2
7–3Kredietenoptenemenopdetoekomstige "begrotingen