Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD houdende afsluiting van de overlegprocedure met Ivoorkust in het kader van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. De Europese Unie heeft op 22 januari 2001 overleg met Ivoorkust aangeknoopt uit hoofde van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou, omdat bepaalde verbintenissen die de Ivoriaanse autoriteiten waren aangegaan in het kader van eerder overleg dat uit hoofde van artikel 366bis van de Overeenkomst van Lomé IVbis was gepleegd, niet in acht waren genomen en in het bijzonder vanwege:

* De beperkte toelating tot de presidents- en parlementsverkiezingen in de overgangsperiode;

* De gewelddaden en de gevallen van machtsmisbruik tegenover de burgerbevolking bij de terugkeer naar de democratie.

Deze feiten zijn in tegenspraak met de essentiële elementen van de Overeenkomst van Cotonou, zoals neergelegd in artikel 9, lid 2.

2. Volgens de conclusies van het voorzitterschap en de Commissie aan het eind van de vergadering van 15 februari [1] heeft de Europese Unie met voldoening vastgesteld dat de Ivoriaanse autoriteiten vastbesloten zijn de problemen op te lossen en alles te doen wat in hun vermogen ligt om de eerbiediging van de rechtsstaat, de mensenrechten en de democratische beginselen te waarborgen.

[1] Secretariaat-Generaal van de Raad, doc. nr. 36/01 ACS

Zij heeft nota genomen van de verbintenis van de autoriteiten om:

" - ervoor te zorgen dat het politieke stelsel voor alle politieke stromingen openstaat, in het bijzonder door alle politieke partijen tot de gemeenteraadsverkiezingen toe te laten, en de onafhankelijkheid en de neutraliteit van de rechterlijke instanties te waarborgen;

- het "nationale verzoeningscomité" tot een actieve en doeltreffende structuur te maken, die zich met de inter-etnische problemen bezighoudt waarmee het land onlangs werd geconfronteerd, die met de nodige werkingsmiddelen wordt uitgerust en wier aanbevelingen systematisch door de staat worden opgevolgd;

- voorrang te geven aan een volledig en transparant onderzoek van de gevallen van machtsmisbruik die zich in de tijd van de overgang en onder het militaire regime hebben voorgedaan;

- de neutraliteit van de strijdkrachten en hun eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen;

- de onafhankelijkheid en neutraliteit van justitie te garanderen, met name bij de benoeming van de belangrijkste gerechtelijke instanties;

- het recht op vrije meningsuiting en in het bijzonder de persvrijheid te waarborgen;

- uitingen van xenophobie openlijk te veroordelen en de administratieve procedures op het gebied van het staatsburgerschap en het verblijfsrecht aan te passen, om de situatie van de buitenlandse inwoners van Ivoorkust te verbeteren;

- de dialoog met alle politieke partijen te hervatten."

In de conclusies van het voorzitterschap en de Commissie was bovendien vastgesteld dat "het voorzitterschap en de Commissie een uitvoerige dialoog met de Ivoraanse autoriteiten in Abidjan zullen voeren: deze dialoog (...) zal drie maanden duren en betrekking hebben op de verschillende aan de orde gestelde punten. Aan het eind van deze periode zal de situatie worden geanalyseerd, waarna het overleg wordt afgesloten en de Unie besluiten neemt over de te nemen maatregelen".

3. Deze uitvoerige en regelmatig gevoerde dialoog in Abidjan heeft plaatsgevonden, en wel op basis van een lijst van maatregelen die met het oog op de verwezenlijking van de verbintenissen genomen moeten worden. Aan het einde van deze dialoog is er een evaluatie van de tenuitvoerlegging van de verbintenissen door de vertegenwoordigers van het voorzitterschap en van de Commissie ter plaatse opgesteld, in samenwerking met Frankrijk en België [2].

[2] Verslag over de stand van het overleg met Ivoorkust, 27 april 2001/16 mei 2001

Hieruit is op te maken dat sommige verbintenissen tot opmerkelijke en de bemoedigende maatregelen van de Ivoriaanse autoriteiten hebben geleid. In het bijzonder kan worden vastgesteld:

* gemeenteraadsverkiezingen waaraan door alle politieke partijen kan worden deelgenomen;

* het starten van een dialoog met alle politieke partijen;

* het op gang brengen van een nationaal debat over de nationale verzoening en het beschikbaar stellen van de nodige werkingsmiddelen aan het Bemiddelingscomité voor de Nationale Verzoening;

* de inleiding van gerechtelijke procedures in verband met mensenrechtenschendingen na de presidentsverkiezingen (oktober 2000);

* de oprichting en start van de werkzaamheden van het Office National d'Identification, dat onder meer tot taak heeft de procedures voor de verlenging van verblijfsvergunningen te versoepelen;

* de ontmanteling van de door de oproerpolitie opgerichte informele wegversperringen;

* vrije toegang van alle politieke partijen tot de staatsmedia.

De volgende punten geven echter nog steeds aanleiding tot bezorgdheid:

Openstelling van het politieke systeem en nationale verzoening. Het politieke systeem kan niet als een voor alle politieke stromingen openstaand systeem worden beschouwd zolang de opening van de dialoog met alle belangrijke uit de gemeenteraadsverkiezingen voortgevloeide politieke groeperingen nog niet tot concrete maatregelen van de kant van de autoriteiten geleid heeft. Voor de nationale verzoening is het van belang dat de rondreizen van de ministers, het atelier van 17 tot en met 19 april in Grand Bassam alsook het Forum de la Nation uitmonden in politieke richtsnoeren en concrete maatregelen.

Gerechtelijk onderzoek van de gevallen van machtsmisbruik tijdens de overgangsperiode en beëindiging van de straffeloosheid van de oproeppolitie. De gerechtelijke onderzoeken en procedures betreffende de gevallen van machtsmisbruik die zich in samenhang met de verkiezingen van oktober en december 2000 hebben voorgedaan moeten systematisch voortgezet worden om een einde te maken aan de straffeloosheid. De Ivoriaanse autoriteiten dienen daarbij rekening te houden met de verslagen van de internationale onderzoeksmissies die door de UNO, Human Rights Watch, Amnesty International, Reporters Sans Frontières en de Internationale Federatie van de Mensenrechten zijn uitgevoerd.

Neutraliteit van de hoogste gerechtsinstanties. De Nationale Vergadering heeft de organieke wetten betreffende de organisatie en de werking van de Constitutionele Raad en het Hooggerechtshof goedgekeurd. De teksten betreffende het Hof van Cassatie, de Rekenkamer en de Staatsraad zijn nog niet vastgesteld. Het is belangrijk te waarborgen dat de beginselen van onafhankelijkheid en neutraliteit bij de benoemingen van de magistraten geëerbiedigd worden.

Erkenning van de rechten van de buitenlandse bevolking. De verplichting om "de uitingen van xenofobie openlijk te veroordelen en de administratieve procedures betreffende staatsburgerschap en verblijfsrecht aan te passen, om de situatie van de buitenlandse inwoners van Ivoorkust te verbeteren" moet nog door bijkomende concrete maatregelen onderbouwd worden en door een officiële politieke verklaring geconsolideerd worden.

De Commissie is van mening dat er in grote lijnen een proces is begonnen van openheid tegenover alle politieke stromingen en alle bevolkingsgroepen. Dit proces moet voortgezet en geconsolideerd worden, om de interetnische spanningen te verminderen en de nog fragiele politieke stabiliteit te versterken - beide essentiële voorwaarden voor een nieuwe aanzet tot een duurzame ontwikkeling. De Commissie stelt derhalve voor dit proces te ondersteunen door de communautaire samenwerking geleidelijk aan en onder voorwaarden opnieuw op gang te brengen.

Na het overleg stelt de Commissie voor om uit hoofde van de passende maatregelen zoals bedoeld in artikel 96, lid 2, alinea c, van de Overeenkomst van Cotonou, de samenwerking geleidelijk aan weer op gang te brengen en deze te verbinden aan de effectieve tenuitvoerlegging van de verplichtingen, die de Ivoriaanse autoriteiten in de vergadering van 15 februari 2001 op zich genomen hebben:

i. De hernieuwde samenwerking zal eerst geconcentreerd worden op de sociale gebieden, de institutionele ondersteuning en de particuliere sector. De ondersteuning van de maatregelen die door de autoriteiten zijn genomen om aan hun verplichtingen te voldoen kan in aanmerking worden genomen. De mededeling over de toewijzing van middelen uit hoofde van het 9de EOF zal aan de Ivoriaanse autoriteiten toegezonden worden. Voor het gebruik van de middelen ingevolge de Besluiten van de Commissie van 24 juli en 27 december 2000 betreffende de STABEX-transfers voor de toepassingsjaren 1998 en 1999 [3] worden de voorbereidingen gestart.

[3] Niet gepubliceerd

ii. Zodra er bij de vervulling van de verplichtingen nieuwe belangrijke vorderingen in vergelijking met de huidige stand vastgesteld worden - de situatie zou in september 2001 opnieuw bezien worden - wordt de hulp geleidelijk aan uitgebreid en kunnen er uit hoofde van STABEX 1999 verdere maatregelen uitgevoerd worden.

iii. Zodra de effectieve vervulling van alle verplichtingen wordt vastgesteld - een nieuwe herziening van de situatie is voor januari 2002 gepland -, zal de samenwerking weer volledig worden hervat. Dit impliceert met name een akkoord over de samenwerkingsstrategie in het kader van het 9de EOF, alsook over een structuuraanpassingsfaciliteit in samenhang met een strategisch programma voor armoedebestrijding (PRSP).

Er werd overigens afgesproken dat er bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking vooruitgang moet worden geboekt met de verbetering van de systemen van openbaar bestuur, in het bijzonder zoals bepaald is in het op 7 september 1999 met Ivoorkust ondertekende Protocol van Overeenstemming.

Er zal een versterkte en nauwe politieke dialoog met de Ivoriaanse regering gevoerd moeten worden om er zeker van te zijn dat zij voortgaat op de reeds ingeslagen weg om de politieke stabiliteit in Ivoorkust te herstellen.

In het licht van het voorgaande en overeenkomstig de artikelen 9 en 96 van de Overeenkomst van Cotonou, zoals vervroegd op grond van Besluit nr. 1/2000 van de ACS-EG-Raad van ministers is toegepast, stelt de Commissie de Raad voor het met Ivoorkust aangeknoopte overleg af te sluiten en het hierbij gevoegde besluit goed te keuren.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD houdende afsluiting van de overlegprocedure met Ivoorkust in het kader van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de op 23 juni 2000 in Cotonou ondertekende ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst, zoals vervroegd van toepassing verklaard bij Besluit 1/2000 van de Raad van ministers ACS-EG,

Gelet op het intern akkoord inzake de maatregelen die moeten worden genomen en de procedures die moeten worden gevolgd voor de toepassing van de ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst, zoals voorlopig van toepassing verklaard bij het besluit van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van 18 september 2000, inzonderheid artikel 3,

Gezien het voorstel van de Commissie, [4]

[4] PB C van , blz. .

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De essentiële elementen van de Overeenkomst van Cotonou, zoals bedoeld in artikel 9, zijn geschonden door de beperkte toelating tot de presidents- en parlementsverkiezingen, die respectievelijk in oktober en december 2000 gehouden zijn, alsook door de gewelddaden en de gevallen van machtsmisbruik tegenover de burgerbevolking tijdens de overgang naar de democratie. Bovendien werden de verplichtingen die de Ivoriaanse autoriteiten in het kader van het overleg uit hoofde van artikel 366bis van de gewijzigde Overeenkomst van Lomé IV tussen januari en juni 2000 op zich hadden genomen, niet nagekomen.

(2) Overeenkomstig artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou vond er op 15 februari 2001 met de ACS-landen en Ivoorkust overleg plaats, waarbij de Ivoriaanse autoriteiten specifieke verbintenissen zijn aangegaan om binnen een periode van drie maanden, waarin een intensieve dialoog gevoerd zou worden, de door de Europese Unie uiteengezette problemen te verhelpen.

(3) Aan het eind van deze periode is gebleken dat de hiervoor genoemde verbintenissen tot concrete initiatieven geleid hebben; toch zijn enkele belangrijke maatregelen betreffende de essentiële elementen van de Overeenkomst van Cotonou nog niet adequaat uitgevoerd.

BESLUIT:

Artikel 1

Het overeenkomstig artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou met Ivoorkust gevoerde overleg wordt afgesloten.

Artikel 2

De in het ontwerp-schrijven in bijlage uiteengezette maatregelen worden goedgekeurd, als passende maatregelen zoals bedoeld in artikel 96, lid 2, alinea (c), van de Overeenkomst van Cotonou.

Artikel 3

Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt aangenomen. Het geldt voor een jaar, gerekend vanaf de dag van goedkeuring ervan door de Raad.

Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter

BIJLAGE

Ontwerp-schrijven

Excellentie,

De Europese Unie hecht groot belang aan de bepalingen van artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonou. Eerbiediging van de mensenrechten, de democratische beginselen en de rechtsstaat, waarop het ACS-EU-Partnerschap is gebaseerd, zijn essentiële onderdelen van deze overeenkomst en vormen derhalve de grondslag van onze betrekkingen.

De Europese Unie heeft in deze geest de democratische overgang in Ivoorkust van nabij gevolgd, met name ten aanzien van de verbintenissen van de Ivoriaanse autoriteiten in het kader van het overleg van februari 2000 dat gevoerd is uit hoofde van artikel 366bis van de Overeenkomst van Lomé IV bis. Zij heeft daarbij met grote bezorgdheid op het geweld en de gevallen van machtsmisbruik in deze periode, en op de beperkte toelating tot de presidents- en parlementsverkiezingen in oktober en december 2000 gewezen.

In verband hiermee besloot de Raad van de Europese Unie op 22 januari 2001 de autoriteiten van Ivoorkust en de ACS-landen uit te nodigen voor overleg teneinde de situatie nader te bezien en naar oplossingen te zoeken.

Dat overleg heeft op 15 februari j.l. in Brussel plaatsgehad. Daarbij werden verschillende fundamentele punten aan de orde gesteld, en u heeft de gelegenheid gehad om het standpunt van de Ivoriaanse autoriteiten en hun beoordeling van de situatie uiteen te zetten. De Europese Unie heeft nota genomen van uw toezeggingen om :

" -ervoor te zorgen dat het politieke stelsel voor alle politieke stromingen openstaat, in het bijzonder door alle politieke partijen tot de gemeenteraadsverkiezingen toe te laten, en de onafhankelijkheid en de neutraliteit van de rechterlijke instanties te waarborgen;

- het "nationale verzoeningscomité" tot een actieve en doeltreffende structuur te maken, die zich met de inter-etnische problemen bezighoudt waarmee het land onlangs werd geconfronteerd, die met de nodige werkingsmiddelen wordt uitgerust en wier aanbevelingen systematisch door de staat worden opgevolgd;

- voorrang te geven aan een volledig en transparant onderzoek van de gevallen van machtsmisbruik die zich in de tijd van de overgang en onder het militaire regime hebben voorgedaan;

- de neutraliteit van de strijdkrachten en hun eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen;

- de onafhankelijkheid en neutraliteit van justitie te garanderen, met name bij de benoeming van de belangrijkste gerechtelijke instanties;

- het recht op vrije meningsuiting en in het bijzonder de persvrijheid te waarborgen;

- uitingen van xenophobie openlijk te veroordelen en de administratieve procedures op het gebied van het staatsburgerschap en het verblijfsrecht aan te passen, om de situatie van de buitenlandse inwoners van Ivoorkust te verbeteren;

- de dialoog met alle politieke partijen te hervatten."

Bovendien werd overeengekomen dat er in Abidjan gedurende drie maanden een intensieve dialoog zou plaatsvinden over de diverse aangesneden punten en dat de situatie aan het eind van die periode opnieuw geëvalueerd zou worden.

Deze regelmatige en intensieve dialoog in Abidjan heeft plaatsgevonden. Het uitgangspunt werd gevormd door een lijst van maatregelen die met het oog op de verwezenlijking van de verbintenissen genomen zouden moeten worden, en die door u zelf zijn voorgesteld.

Deze dialoog heeft ertoe geleid dat er in grote lijnen een proces op gang is gebracht van openstelling voor alle politieke stromingen en alle bevolkingsgroepen. De Ivoriaanse autoriteiten hebben opmerkelijke initiatieven genomen. In het bijzonder kan worden vastgesteld :

* gemeenteraadsverkiezingen, waaraan door alle politieke partijen kon worden deelgenomen;

* het starten van een dialoog met alle politieke partijen;

* het op gang brengen van een nationaal debat over de nationale verzoening en de beschikbaarstelling aan het Bemiddelingscomité voor de Nationale Verzoening van de nodige werkingsmiddelen;

* het starten van gerechtelijke procedures in verband met zes gevallen van schendingen van de mensenrechten na de presidentsverkiezingen (oktober 2000);

* de oprichting en start van de werkzaamheden van het Office National d'Identification;

* de ontmanteling van de door de oproerpolitie opgerichte informele wegversperringen;

* vrije toegang van alle politieke partijen tot de staatsmedia.

Deze initiatieven zijn zonder enige twijfel allemaal bewijzen van de politieke en sociale stabilisering van het land. Toch geven de volgende punten nog steeds aanleiding tot bezorgdheid :

* Politieke richtsnoeren en concrete maatregelen ter bevordering van de nationale verzoening zijn er nog niet en worden met name van het Forum de la Nation verwacht.

* Er is weliswaar een begin gemaakt met een dialoog met alle politieke partijen, maar er zijn onvoldoende garanties over de duurzaamheid ervan en er zijn nog geen concrete initiatieven van gekomen.

* Bij de benoeming van de toekomstige leden van de hoge Ivoriaanse gerechtelijke instanties dienen de principes van onafhankelijkheid en neutraliteit geëerbiedigd te worden.

* De gerechtelijke onderzoekingen en procedures betreffende de gevallen van misbruik in verband met de verkiezingen van oktober en december 2000 zijn niet systematisch gestart en/of versneld.

* De verbintenis om "de uitingen van xenophobie openlijk te veroordelen en de administratieve procedures inzake staatsburgerschap en verblijfsrecht aan te passen, om de situatie van de buitenlandse inwoners van Ivoorkust te verbeteren" moet nog door bijkomende praktische maatregelen ondersteund en door een officiële politieke verklaring bekrachtigd worden

De op 15 februari j.l. gedane toezeggingen zouden tot een versterking van de politieke stabiliteit kunnen leiden, vooral door een proces van openstelling voor alle politieke stromingen en bevolkingsgroepen. Dit proces is in bepaalde opzichten al begonnen, maar er moeten nog concrete maatregelen genomen worden om het in het politieke, economische en sociale leven van Ivoorkust te verankeren.

In het licht van deze verbintenissen en de huidige stand van de tenuitvoerlegging ervan zijn de Europese Gemeenschap en haar lidstaten bereid het overeenkomstig artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou aangeknoopte overleg af te sluiten. Aangezien er voor de vervulling van de verplichtingen van 15 februari jongstleden nog aanzienlijke maatregelen getroffen moeten worden, heeft de Raad van de Europese Unie besloten om, uit hoofde van de passende maatregelen overeenkomstig artikel 96, lid 2, alinea c, van de Overeenkomst van Cotonou, de samenwerking geleidelijk aan en voorzichtig weer op gang te brengen en de volgende maatregelen te treffen :

i. zodra het huidige overleg afgesloten is kan de samenwerking worden hervat; de eerste betalingen worden geconcentreerd op de sociale sectoren, de institutionele ondersteuning en de particuliere sector. De ondersteuning van de door de autoriteiten genomen maatregelen, die in de lijn van de bij het overleg gedane toezeggingen liggen, kan in overweging worden genomen. U wordt in kennis gesteld van de toewijzing van middelen uit hoofde van het 9e EOF; voor het gebruik van de middelen overeenkomstig de besluiten van de Commissie van 24 juli en 27 december 2000 betreffende de STABEX-transfers voor de toepassingsjaren 1998 en 1999 worden de voorbereidende werkzaamheden gestart.

ii. zodra er bij de verwezenlijking van de verplichtingen nieuwe en belangrijke vooruitgang is geboekt in vergelijking met de huidige stand - herziening van de situatie is voor september 2001 gepland -, zal de hulp geleidelijk aan worden uitgebreid en kan er in het kader van STABEX 1999 tot verdere maatregelen besloten worden.

iii. zodra de effectieve verwezenlijking van alle verbintenissen wordt vastgesteld - een nieuwe herziening van de situatie is voor januari 2002 gepland -, zal de samenwerking volledig worden hervat. Dit impliceert met name een akkoord over de samenwerkingsstrategie in het kader van het 9e EOF, alsmede over een structurele aanpassingsfaciliteit in samenhang met een strategisch programma voor armoedebestrijding (PRSP).

Overigens werd overeengekomen dat er bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking vorderingen gemaakt moeten worden met de verbetering van de systemen van overheidsbeheer, zoals met name in het op 7 september 1999 met Ivoorkust ondertekende Protocol van Overeenstemming is vastgelegd.

De Europese Unie zal de situatie en de voortzetting van het proces van nationale verzoening aandachtig volgen. Het is haar uitdrukkelijke wens dat de intensieve politieke dialoog met de Ivoriaanse autoriteiten wordt voortgezet.