COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 05.09.1996 
COM(96) 426 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
OVER DE RESULTATEN VAN DE EVALUATIE ALS BEDOELD 
IN DE RICHTUJN VAN DE RAAD BETREFFENDE DE BESCHERMING 
VAN WERKNEMERS TEGEN DE RISICO'S VAN BLOOTSTELLING AAN 
ASBESTOP HET WERK 

SAMENVATTING 
Asbest is een bijzonder gevaarlijk agens dat ernstige ziekten kan veroorzaken en dat in 
verschillende vormen in een groot aantal situaties op het werk kan worden aangetroffen. Om 
deze gevaren te bestrijden heeft de Raad in 1983 een Richtlijn (83/477/EEG)1 betreffende de 
bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest op het werk 
vastgesteld; deze richtlijn is later bijgewerkt en gewijzigd bij Richtlijn van de Raad 
91/382/EEG2. 
In artikel 9, lid 1 wordt bepaald dat per 31 december 1995 de bepalingen van de richtlijn 
moeten worden geëvalueerd "met inachtneming van met name de vooruitgang in de 
wetenschappelijke kennis en de technologie en gezien de ervaring opgedaan bij de toepassing 
van deze richtlijn". 
Op basis van de analyse van de implementatie van Richtlijn van de Raad 83/477/EEG, zoals 
gewijzigd bij Richtlijn van de Raad 91/382/EEG en op grond van het overleg met de Lid­
staten van de Europese Unie, is de Commissie van mening dat de maatregelen die door de 
bestaande communautaire wetgeving worden aangeboden nog steeds hun waarde bewijzen in 
het totale kader van de bescherming van de werknemers die aan asbest worden blootgesteld; 
zoals hierboven is benadrukt, vult de Richtlijn van de Raad 90/394/EEG betreffende de 
bescherming van werknemers die aan carcinogene agentia blootgesteld worden - waarin 
beschermende maatregelen worden vastgelegd die soms strenger zijn - de asbestrichtlijn op 
enkele punten doeltreffend aan. Derhalve zou een volledige herziening van Richtlijn 
83/477/EEG alleen noodzakelijk zijn na een radicale verandering in het beleid ten aanzien van 
het op de markt brengen van asbesthoudende produkten, met andere woorden als op 
communautair niveau besloten zou worden het verbod op het gebruik van asbest uit te breiden. 
1 PB L 263 van 24.9.1983, blz. 25 
2 PB L 206 van 29.7.1991, blz. 16 
1. Inleiding 
Asbest is een bijzonder gevaarlijk agens dat ernstige ziekten kan veroorzaken en dat 
in verschillende vormen in een groot aantal situaties op het werk kan worden 
aangetroffen. Om deze gevaren te bestrijden heeft de Raad in 1983 een Richtlijn 
(83/477/EEG)1 betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van 
blootstelling aan asbest op het werk vastgesteld; deze richtlijn is later bijgewerkt en 
gewijzigd bij Richtlijn van de Raad 91/382/EEG2. 
In artikel 9, lid 1 wordt bepaald dat per 31 december 1995 de bepalingen van de 
richtlijn moeten worden geëvalueerd "met inachtneming van met name de 
vooruitgang in de wetenschappelijke kennis en de technologie en gezien de ervaring 
opgedaan bij de toepassing van deze richtlijn". 
Daarnaast wordt in artikel 7, lid 1 eveneens bepaald dat de referentiemethode voor 
het meten van asbest, als beschreven in bijlage I, moet worden geëvalueeerd "ten 
einde voor de meting van asbest in de lucht op communautair niveau één enkele 
methode vast te stellen". 
Deze mededeling heeft betrekking op de in bovenstaande alinea's bedoelde 
evaluaties. 
2. Overzicht over asbest 
Mineralogische bijzonderheden 
De term asbest heeft betrekking op een groep vezelige, microkristallij ne 
gehydrateerde silicaten van uiteenlopende chemische samenstelling. De vier 
voornaamste soorten asbest zijn: 
- chrysotiel, of wit asbest 
- crocidoliet, of blauw asbest 
PB L 263 van 24.9.1983, blz. 25 
PB L 206 van 29.7.1991, blz. 16 
- amosiet 
- anthophylliet 
Er bestaan twee mineralogische hoofdgroepen asbest: de serpentijngroep, waartoe 
chrysotiel behoort en de amfiboolgroep waarvan crocidoliet, amosiet en 
anthophylliet deel uitmaken. 
De chrysotiel vezel s hebben een lengte van maximaal 5 cm en de crocidolietvezels 
van maximaal 8 cm. Asbestvezels hebben meestal een veel kleinere diameter dan 
andere minerale of plantaardige vezels en dus een grote lengte-diameterverhouding. 
De inadembare vezels die geacht worden biologische gevolgen te hebben, zijn 
meestal fracties van grotere vezels met een lengte van meer dan 5 micrometer en 
een lengte-breedteverhouding van meer dan 3:1. 
Wanneer vezels worden ingeademd die klein genoeg zijn om de ademhalingswegen 
binnen te dringen, worden zij nog verder gesplitst in hun samenstellende fibrillen, 
met een diameter van ongeveer 350 angstrom in het geval van chrysotiel en in het 
geval van amosiet of crocidolie iets meer. 
Asbest bezit dank zij zijn vezelige structuur en zijn chemische samenstelling unieke 
eigenschappen: het is bestand tegen afslijting, hoge temperaturen en corrosieve 
chemische stoffen en als gevolg van zijn geringe elektrische en warmtegeleiding is 
het onbrandbaar. 
Toepassingen 
In het verleden is asbest op ruime schaal toegepast vanwege zijn fysische en 
chemische eigenschappen en omdat het betrekkelijk goedkoop was. 
Er is wel beweerd dat er meer dan 3.000 toepassingen van asbest bestaan, maar dit 
is nooit naar behoren gedocumenteerd. Tot de voornaamste toepassingen behoorden: 
1. Bladen en wandplaten van asbestcement (gebouwen, werkbladen, kasten en 
elektrische uitrusting) 
2. Buizen van asbestcement (water, gas, bijzondere vloeistoffen, afvalwater) 
3. Asbestgaren (textiel, band, afdichtingen, koppelingsplaten, flexibele slangen enz.) 
4. Asbesttextiel (matrassen, bekledingsmateriaal, kleding, handschoenen, 
transportbanden enz.) 
5. Asbestvilt (geluidsisolatie) 
6. Asbestpapier (isolatie, verpakking, bekleding, enz.) 
7. Asbestkarton (brandvrije bekleding, afdichtingen voor vaten met chemicaliën 
enz.) 
8. Ruw asbest (met andere stoffen vermengd voor isolatie) 
Momenteel blijft de grootste toepassing van asbest die bij de vervaardiging van 
buizen van asbestcement. De meeste andere toepassingen zijn vervangen. 
Vervangingsmiddelen 
Asbest is moeilijk te vervangen en elke nieuwe vervangingstechnologie brengt 
kosten en onderzoek mee. 
Omdat er geen natuurlijke minerale vezels zijn die zo gemakkelijk kunnen worden 
toegepast als asbest, beperkten zich tot voor enkele jaren de pogingen om een 
vervangingsmiddel te vinden tot kunstvezels. Vanuit veiligheidsoogpunt lijkt het 
misschien onlogisch om een vezelig materiaal als asbest door een vezelig equivalent 
te vervangen, maar alleen vezelige structuren verlenen vuurvastheid en slijtweerstand 
aan materialen. 
Een Environmental Health Criteria Report (IPCS - International Programme on 
Chemical Safety) van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 1993 adviseert dat "alle 
vezels die kunnen worden ingeademd en biopersi stent zijn, moeten worden getest 
op toxiciteit en carcinogeniteit. Totdat gegevens beschikbaar zijn die een minder 
strenge controle ondersteunen, dient de blootstelling aan deze vezels in dezelfde 
mate te worden gecontroleerd als voor asbest noodzakelijk was". 
Al enkele jaren concentreert de belangstelling zich in het bijzonder op een aantal 
chemische stoffen die in staat zijn een compact niet-vezelig materiaal te produceren 
dat bijzonder geschikt is voor warmte- en geluidsisolatie. Van kunstmatige minerale 
vezels (man-made mineral fibres, MMMF) is echter meer bekend en de industriële 
toepassingen daarvan worden beproefd en getest. Voorbeelden hiervan zijn mono-
en polykristallijne glasvezels. Meestal worden twee categorieën onderscheiden: 
isolerende wol (glaswol, steenwol en slakkenwol) en vuurvaste vezels (keramiek en 
alumina). 
Er bestaat nog steeds enige twijfel over het gezondheidsrisico dat kunstmatige 
minerale vezels betekenen voor de werknemers die eraan worden blootgesteld en tot 
nu toe zijn de epidemiologische studies niet overtuigend. De werkzaamheden om 
MMMF op communautair niveau in te delen in het kader van Richtlijn 
67/548/EEG3, zijn gaande (zie 6.a). 
3. Ziekten die met asbest verband houden 
De groep ziekten waarvan bekend is dat zij door asbest worden veroorzaakt, omvat 
verlittekening van het longweefsel en het longvlies en longkanker en kanker van het 
long- en het buikvlies. 
- Diffuse interstitiële fibrose van de long (of asbestose) wordt al sinds 1930 in 
verband gebracht met blootstelling aan asbest; het is een chronische, langzaam 
voortschrijdende ziekte die tot een belemmering van de ademhaling leidt die de 
dood kan veroorzaken. 
De ontwikkeling van asbestose hangt hoofdzakelijk af van de hoeveelheid 
ingeademde vezels, hetgeen verband houdt met de intensiteit en duur van de 
blootstelling. Roken schijnt de biologische actie van asbest te verergeren. 
- Longkanker, die vele jaren na de blootstelling kan optreden (latentietijd 
maximaal 20 jaar), is de op een na meest voorkomende oorzaak van overlijden 
als gevolg van blootstelling aan asbest. 
Er bestaat geen schaal van vergelijking van het longkankerrisico dat met de 
verschillende soorten vezels verband houdt; recent onderzoek heeft echter 
aangetoond dat vezels van het amfibooltype schadelijker zijn dan chrysotiel. De 
incidentie van longkanker is ook met de dosis verwant; in epidemiologische 
termen: des te meer vezels ingeademd worden, des te groter is de incidentie. 
Het gecombineerde effect van het roken van sigaretten en de blootstelling aan 
asbest is een van de best bestudeerde voorbeelden van de synergie tussen 
beroepsfactoren en persoonlijke gewoonten; voor de relatie tussen roken en 
asbest is het multiplicatieve model het meest erkend. Rekening houdende met het 
PB L 196 van 16.8.1967, blz. 1 
feit dat roken op zichzelf al een sterke toename van het risico van longkanker 
meebrengt, lijken wetenschappelijke gegevens aan te tonen dat bij een 
werknemer die rookt en tevens aan asbest blootstaat, dat toch al grote risico nog 
groter wordt, waarbij een op vijf sterfgevallen toe te schrijven is aan longkanker, 
Voordat kanker van het long- en buikvlies (of mesothelioom) zich openbaart 
vergaat na de initiële blootstelling meestal nog meer tijd dan voor longtumoren 
(in sommige gevallen langer dan 25 jaar). Dat betekent dat wij de komende tien 
nog steeds zullen worden geconfronteerd met de resultaten van het hogere peil 
van de asbestconcentratie in de lucht dat bestond voor de goedkeuring van 
Richtlijn 83/477/EEG. 
Over het algemeen lijkt, epidemiologisch gezien, het risiconiveau in afnemende 
volgorde te zijn: crocidoliet en amosiet (twee amfibole soorten asbest), gevolgd 
door chrysoliet en anthofylliet (nog een amfibool). 
Het bestaan van een relatie tussen dosis en gevolg voor mesothelioom is minder 
duidelijk en staat ter discussie, voornamelijk omdat aan de evaluatie van het 
effect van geringe doses asbest op de inductie van dit soort kanker aanzienlijke 
onzekerheden kleven. 
4. Communautaire wetgeving 
Zonder enig onderscheid naar de verschillende soorten is asbest in Bijlage 1 van de 
Richtlijn van de Raad 67/548/EEG betreffende de aanpassing van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken 
van gevaarlijke stoffen" opgenomen en ingedeeld als kankerverwekkende stof van 
categorie 1, met als risicocijfer R 45. 
De Raad heeft, op basis van voorstellen van de Commissie, een aanzienlijke 
hoeveelheid wetgeving goedgekeurd ter beperking van de blootstelling aan asbest 
en op verscheidene niveaus is een beschermingsstrategie vastgesteld: 
- beperking van het op de markt brengen van asbest en asbesthoudende produkten, 
alsmede van het gebruik ervan (Richtlijnen van dg Raad 33/479/EEO4 en 
85/610/EEG5. Richtlijn van de Commissie 9V6S9/EEG6) 
- vermindering van de blootstellingsniveaus alsmede beperking van het gebruik op 
de werkplek (zie hieronder) 
- voorkoming en vermindering van verontreiniging van het milieu door asbest, 
alsmede controle op afvalstoffen die asbest bevatten fRichtlijnen van de Raad 
78/319/EEG7 en 87/217/EEG*) 
- regels voor de invoer/uitvoer van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen, 
crocidoliet daaronder begrepen (Verordening van de Raad 1374/88*1 
De Commissie heeft opdracht gegeven tot twee studies over de asbestindustrie en 
de industrieën die vezels vervaardigen die ter vervanging van asbest kunnen worden 
gebruikt. De Commissie is voornemens op basis van die studies de huidige richtlijn 
over het op de markt brengen en het gebruik van asbest te herzien. 
De maatregelen die tot nu toe op het terrein van het milieu, de interne markt en de 
bescherming van de werknemers zijn getroffen vullen elkaar aan, al moet erop 
worden gewezen dat de bescherming van werknemers die zijn blootgesteld aan de 
inademing van asbestvezels, strikt genomen geen verband houdt met de 
beleidsmaatregelen inzake de beperking of het verbod van het gebruik van produkten 
die deze vezels bevatten: zelfs als het gebruik van asbest geheel zou worden 
verboden, dan nog zouden sommige categorieën werknemers toch blootgesteld 
blijven aan de inademing van deze vezels, omdat de produkten waarin asbest 
aanwezig is nog altijd aanwezig zijn (bij voorbeeld platen van asbestcement, 
bekleding, textiel enz.) of omdat zij onderhouds- of verwijderingswerkzaamheden 
verrichtten (bij voorbeeld het renoveren van gebouwen). 
PB L 263 van 24.9.1983, blz. 33 
PB L 375 van 31.12.1985, blz. 1 
PB 363 van 31.12.1991, blz. 36 
PB L 84 van 31.3.1978, blz. 43 
PB L 85 van 28.3.1987, blz. 40 
PB L 155 van 22.6.1988, blz. 2 
Deze mededeling betreft in het bijzonder de bescherming van werknemers, die 
specifiek is geregeld op communautair niveau door a) Richtlijn van de Raad 83/477 
EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn van de Raad 91/382/EEG betreffende de 
bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest op het 
werk en b) Richtlijn van de Raad 90/394/EEG. betreffende de bescherming van de 
werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk. 
a) Met het oog op de gevaren van de blootstelling aan asbest, zoals hierboven 
beschreven, wordt in Richtlijn 83/477/EEG de noodzaak onderstreept van 
preventieve maatregelen en het engagement van de Lid-Staten. Deze richtlijn is 
van toepassing op alle blootgestelde werknemers, met uitzondering van hen die 
in de zeescheepvaart of de luchtvaart werkzaam zijn. 
In de richtlijn wordt bepaald dat in het geval van eventuele risico-
werkzaamheden dat gevaar moet worden geëvalueerd, ten einde "de aard en de 
mate van de blootstelling van de werknemers vast te stellen" en dat over deze 
evaluatie de werknemers en/of hun vertegenwoordigers worden geraadpleegd en 
"deze wordt herzien wanneer er redenen zijn om aan te nemen dat zij onjuist is 
of wanneer er materiële veranderingen in het werk plaatsvinden". 
De werkzaamheden waarbij de werknemers zijn of kunnen worden blootgesteld 
zijn onderworpen aan een meldingssysteem dat door de verantwoordelijke 
autoriteit van de Lid-Staat geadministreerd wordt. Het is interessant op te merken 
dat het spuiten van asbest, alsmede de procedures waaraan het gebruik van lage-
dichtheidsisolatie of asbesthoudende geluiddempende materialen, verboden zijn. 
De vaststelling van grenswaarden voor blootstelling is een cruciale maatregel. 
De richtlijn schrijft voor: 0,6 vezels per cm3 gemeten of berekend over een 
referentieperiode van acht uur voor chrysoliet en 0,3 vezels per cm3 voor alle 
andere vormen van asbest, alleen of in mengsels, waaronder mengsels die 
chrysoliet bevatten. Er zijn een referentiemethode en een meetprocedure 
vastgelegd. 
Hoe belangrijk ook, het voldoen aan de grenswaarden is slechts een van de vele 
maatregelen die in de richtlijn zijn opgenomen; andere maatregelen zijn de 
beperking van het aantal blootgestelde werknemers, geschikt ontwerp van de 
arbeidsprocédés, doeltreffende reiniging van de werkplekken, voorlichting, 
medische controle enz. 
Ê 
Er worden ook specifieke maatregelen vereist voor werknemers die betrokken 
zijn bij sloopwerkzaamheden of het verwijderen van asbest en/of asbesthoudende 
materialen uit gebouwen, constructies, apparaten en installaties of uit schepen. 
De richtlijn staat werkgevers toe zekere bepalingen niet toe te passen wanneer 
de concentratie van asbest in de lucht lager is dan 1/3 van de bovengenoemde 
grenswaarden en/of lager dan een gecumuleerde dosis van 12,00 vezel-dagen per 
cm3 gedurende drie maanden voor chrysoliet en van 6,00 vezel-dagen voor 
andere vormen van asbest of mengsels. 
b) Richtiijn 90/394/EEG10 heeft tot doel, de werknemers te beschermen tegen de 
risico's voor hun gezondheid en veiligheid, inclusief de preventie van dergelijke 
risico's die voortvloeien of kunnen voortvloeien uit blootstelling aan carcinogene 
agentia op het werk. 
Aangezien asbest op het moment van vaststelling van deze richtlijn op 
communautair niveau nog niet als kankerverwekkend was ingedeeld en 
gekenmerkt, behoefde deze richtlijn niet te worden toegepast op werknemers die 
aan deze vezels werden blootgesteld. 
Sinds 1991, toen alle vormen van asbest in het kader van de Richtlijn van de 
Raad 67/548/EEG als carcinogene stoffen werden ingedeeld, moet in principe 
Richtlijn 90/394/EEG ook worden toegepast op de werknemers die aan asbest 
werden blootgesteld. Aangezien de richtlijn betreffende asbest nog van kracht is, 
moet Richtlijn 90/394/EEG alleen worden toegepast wanneer de maatregelen 
strenger zijn dan die in 83/477/EEG. 
Onder de bepalingen van Richtlijn 90/394/EEG die in overweging moeten 
worden genomen, zij gewezen op het principe van de vervanging van een 
carcinogene agens door een stof die niet of minder gevaarlijk is voor de 
gezondheid van de werknemers. Dit is de eerste maatregel die de werkgevers 
moeten overwegen wanneer dat technisch mogelijk is. 
10 PB L 196 van 26.7.1990, blz. 1 
Deze bepaling moet heel zorgvuldig worden geanalyseerd om voldoende kennis 
te verwerven over de vervangende stof voor zover dat het risico daarvan voor 
de gezondheid betreft; dit proces kan heei veel tijd in beslag nemen, zoals bij 
voorbeeld wordt geïllustreerd door de huidige moeilijkheden bij de indeling op 
communautair niveau van kunstmatige minerale vezels. 
5. Andere communautaire activiteiten 
De initiatieven van de Commissie hebben zich niet alleen tot de wetgeving beperkt. 
In de periode voorafgaande aan de vaststelling van de Richtlijn 84/477/EEG, heeft 
de Commissie zich laten adviseren over de noodzaak de vestiging te stimuleren van 
een mesothelioomregister in die landen van de EG waar het niet bestond, 
"overeenkomstig de criteria en procedures die door een panel van pathologen waren 
overeengekomen". 
Als reactie op dit advies, heeft de Commissie in 1977 een Mesothelioompanel 
opgericht, waarin pathologen uit alle Lid-Staten zitting hebben die voornamelijk tot 
taak hadden de pathologische diagnose te normaliseren door middel van de 
uitwisseling van informatie tussen leden van nationale panels. 
Deze informatie is gepubliceerd onder de titel "A colour Atlas of Mesothelioma", 
waarin de macroscopische en microscopische criteria voor de diagnose van 
mesothelioom werden geïllustreerd. Het panel begon ook met een programma voor 
het onderzoeken van nieuwe diagnosemethoden, in het bijzonder van histochemische 
en immunihistochemische technieken die de pathologen zouden kunnen helpen 
geserreerde conclusies te trekken, in het bijzonder met betrekking tot kleine 
biopsiemonsters van het levend weefsel. 
Dit panel bestaat nog steeds en verleent nog altijd assistentie aan nationale panels. 
De Commissie is echter voornemens een nieuw mandaat voor het panel vast te 
stellen, ten einde zijn rol ten aanzien van de nationale registers te verbeteren. 
Deze activiteit wordt aangevuld door de actie die de Commissie momenteel met het 
oog op de harmonisatie van de Europese statistieken voor beroepsziekten 
onderneemt. 
10 
Deze actie is in 1991 gestart en heeft in 1995 geleid tot een proefproject met 
betrekking tot de 31 punten van de Europese lijst die in het jaar 1995 in alle Lid-
Staten van de Europese Gemeenschap is erkend. Tot deze 31 punten behoren: 
- asbestose 
- mesothelioom als gevolg van het inademen van asbeststof 
- complicatie van asbestose in de vorm van longkanker. 
Met de evaluatie van de in het proefproject verkregen gegevens wordt in 1996 een 
begin gemaakt. Hoewel het voornaamste doel van deze actie is aan het toekomstige 
werk op het terrein van de vergelijkende statistiek in de Europese Gemeenschap een 
nieuwe richting te geven, zullen de gegevens van de drie bovengenoemde punten 
uitzonderlijk nuttig zijn om vast te stellen hoe groot het risico is dat asbest voor de 
gezondheid betekent. 
De Commissie financiert op dit moment in het kader van het programma voor 
biomedisch en gezondheidsonderzoek dat nog tot 30 november 1996 loopt, een 
onderzoeksproject betreffende mesothelioom. De titel ervan luidt: "A Multicentric 
Case Reference Study on Malignant Mesothelioma, Environmental Asbestos 
Exposure and Risk Factors other than Asbestos", waaraan 25 teams uit België, 
Denemarken, Griekenland, Italië, Spanje, Zweden en Zwitserland meewerken. 
6. Houding van de Lid-Staten 
Tussen 1993 en 1994 heeft de Commissie twee vergaderingen met 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten georganiseerd, ten einde enkele punten te 
bespreken die voor een eventuele tweede wijziging van Richtlijn 83/477/EEG van 
belang zijn. De volgende onderwerpen zijn aan de orde geweest: 
a) de mogelijkheid van het voorstel voor een gemeenschappelijke richtlijn voor 
asbest en kunstmatige minerale vezels (MMMF), 
b) grenswaarden voor blootstelling aan asbest, 
c) methode voor het meten van de concentratie van asbest in de lucht op de 
werkplek, 
d) verbod op het gebruik. 
11 
Hieronder volgt een samenvatting van de discussies: 
a) t)e delegaties waren over het algemeen tegenstander van een gemeenschappelijke 
richtlijn en wel voornamelijk vanwege de moeilijkheid de asbestrichtlijn in haar 
huidige vorm uit te breiden tot de grote verscheidenheid aan kunstmatige 
minerale vezels en de preventie van de daaraan verbonden gevaren. 
Veel Lid-Staten hebben al maatregelen ingevoerd die specifiek van toepassing 
zijn op werknemers die aan MMMF zijn blootgesteld, waarbij de grenswaarden 
voor blootstelling op het werk meestal zijn vastgesteld op ca. 1 vezel/ml voor 
keramische vezels en 1 à 5 vezels/ml voor de overige vezels. 
De resultaten van de besprekingen over de indeling van kunstmatige minerale 
vezels (Richtlijn van de Raad 67/548/EEG) zijn voor de Lid-Staten van bijzonder 
belang; na talrijke vertragingen, vanwege de langdurige discussies, wordt 
verwacht dat het krachtens Richtlijn 67/548/EEG opgerichte comité voor 
aanpassing aan de technische vooruitgang pas in de loop van 1996 een beslissing 
zal nemen over deze indeling. In afwachting van deze beslissing hebben 
sommige Lid-Staten de MMMF bij wijze van voorzorgsmaatregel reeds als 
carcinogeen ingedeeld, op basis van de indeling die door het Internationaal 
Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) in Lyon wordt gehanteerd. 
De delegaties stemden ermee in dat het Wetenschappelijk comité inzake 
grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan chemische agentia dat kort 
geleden officieel is opgericht (bij Besluit van de Commissie 95/320/EG van 12 
juli 199511) bij het werk wordt betrokken. 
b) Het aanhouden van de grenswaarden voor blootstelling op het werk - hoe 
belangrijk dat ook is - moet worden beschouwd als slechts een van de te nemen 
preventieve maatregelen. Overeenkomstig de jongste epidemiologische 
conclusies, lijkt het beschermingsniveau zoals dat door Richtlijn 83/47l/EEG als 
gewijzigd bij Richtlijn 91/382/EEG geboden wordt, nog altijd voldoende te zijn, 
althans tegen het gevaar van asbestose en longkanker. Voor mesothelioom 
bestaat geen beschermingsniveau dat als veilig kan worden beschouwd. 
ii PB L 188 van 9.8.1995, blz. 14 
12 
Sommige Lid-Staten passen waarden toe die zelfs nog lager zijn die welke in de 
Richtlijn van de Raad worden opgesomd, d.w.z. tussen 0,15 en 0,5 vezels per 
cm3 voor chrysotiel en ca. 0,1 vezels/cm3 voor amfibolen (zie de indicatieve 
tabel). 
Chrysotiel Andere vormen 
Oostenrijk 0,15 0,15 
België 0,5 0,15 
Denemarken 0,3 0,3 
Finland 0,3 0,3 
Frankrijk 0,3 0,1 
Duitsland 0,15 0,15 
Griekenland 1,0 0,5 
Ierland 0,6 0,3 
Italië 0,6 0,2 
Luxemburg 0,6 0,3 
Nederland 0,3 0,1 
Portugal 0,6 0,3 
Spanje 0,6 0,3 
Zweden 0,2 // 
Verenigd Koninkrijk 0,5 0,2 
Europese Unie (1991) 0,6 0,3 
Tabel: Grenswaarden voor blootstelling aan asbest op het werk in de Lid-Staten 
(vezels/cm3) 
c) De methode waaraan voor het meten van de vezels de voorkeur wordt gegeven 
is de optische fasecontrastmicroscopie, als bedoeld in bijlage I van Richtlijn 
83/477/EEG. Een bepaalde delegatie gaf de voorkeur aan de 
elektronenmicroscoop, maar hoewel het gebruik daarvan min of meer verplicht 
13 
is voor concentraties van lager dan 0,2 vezels/ml, heeft hij heel wat nadelen: 
technische (soort vezels niet gemakkelijk te identificeren als de microscoop niet 
met een spectrofotometer is uitgerust), economische (hoge kosten vah de 
metingen, ca. 350 ecu per keer) en praktische (beperkte beschikbaarheid van de 
apparatuur zelf en van voor het gebruik ervan opgeleid personeel). 
De afgelopen twee jaar heeft de Commissie meegewerkt aan de project van de 
Wereldgezondheidsorganisatie in Genève om te komen tot een "Aanbevolen 
methode voor het bepalen van de concentratie van het aantal vezels in de lucht 
met behulp van de fasecontrastmicroscopie (membraanfiltermethode)" die kan 
worden gebruikt voor alle vezels, zowel natuurlijke als kunstmatige, die in de 
atmosfeer op de werkplek aanwezig zijn. 
Het stuk, dat thans ter perse is, is door alle delegaties goedgekeurd en kan dus 
worden gebruikt als "enige methode voor het meten van concentraties asbest in 
de lucht". 
d) Het verbod op het gebruik valt natuurlijk onder de bestaande richtlijnen van de 
Raad (76/769/EEG12, zoals gewijzigd in 1983 en 1985) betreffende beperkingen 
op het in de handel brengen en het gebruik van asbesthoudende produkten. 
Ongeacht de ontwikkeling op dit gebied (gebruik onder controle of verbod met 
uitzonderingen), verbieden tal van Lid-Staten het gebruik van asbest reeds 
vrijwel geheel, met een of twee uitzonderingen (sommige landen voeren dit 
beleid als sedert het begin van de jaren zeventig). 
De vertegenwoordigers van de Lid-Staten meenden niet dat het op dit moment 
noodzakelijk was meer activiteiten te verbieden dan die welke in de bestaande 
richtlijn worden aangeduid. 
12 PB L 262 van 29.7.1976, blz. 201 
14 
CONCLUSIE 
Op basis van de analyse van de implementatie van Richtlijn van de Raad 83/477/EEG, 
zoals gewijzigd bij Richtlijn van de Raad 91/382/EEG en op grond van het overleg met 
de Lid-Staten van de Europese Unie, is de Commissie van mening dat: 
de maatregelen die door de bestaande communautaire wetgeving worden aangeboden 
nog steeds hun waarde bewijzen in het totale kader van de bescherming van de 
werknemers die aan asbest worden blootgesteld; zoals hierboven is benadrukt, vult 
de Richtlijn van de Raad 90/394/EEG betreffende de bescherming van werknemers 
die aan carcinogene agentia blootgesteld worden - waarin beschermende 
maatregelen worden vastgelegd die soms strenger zijn - de asbestrichtlijn op enkele 
punten doeltreffend aan. Derhalve zou een volledige herziening van Richtlijn 
83/477/EEG alleen noodzakelijk zijn na een radicale verandering in het beleid ten 
aanzien van het op de markt brengen van asbesthoudende produkten, met andere 
woorden als op communautair niveau besloten zou worden het verbod op het 
gebruik van asbest uit te breiden. 
In dat geval zou de richtlijn zich kunnen concentreren op de specifieke, beperkte 
situatie waarin het waarschijnlijk is dat de werknemers nog aan asbest worden 
blootgesteld. 
De bestaande richtlijn verlangt dat elke werkgever het risico beoordeelt in het geval 
van een activiteit die naar alle waarschijnlijkheid het gevaar van blootstelling aan 
asbest meebrengt. 
Alle werkgevers kunnen met deze beoordeling te maken krijgen, omdat de gevaren 
van asbest niet zonder meer beperkt zijn tot werknemers in mijnen of in 
ondernemingen die asbest fabriceren. Zij gelden ook voor werknemers die met 
dergelijke produkten omgaan en voor werknemers die onverwacht asbest 
tegenkomen in gebouwen (of produkten), bij voorbeeld électriciens, loodgieters en 
andere werknemers van dienstverleningsbedrijven. 
In feite tonen verscheidene recente studies aan dat blootstelling aan asbest in het 
verleden in dergelijke categorieën werknemers helaas en onvermijdelijk ziekte tot 
gevolg heeft. 
De Commissie heeft met belangstelling de oplossingen gevolgd die in bepaalde Lid-
Staten voor dit probleem zijn gevonden. Deze oplossingen leggen de werkgevers, 
of in sommige gevallen de eigenaars van gebouwen, de verplichting op hun panden 
te onderzoeken op de aanwezigheid van asbest. 
15 
* De Commissie gelooft dat deze aanpak bepaalde voordelen biedt, Anderzijds kan 
deze voor kleine ondernemingen die in oudere panden gevestigd zijn, een financiële 
last betekenen. 
De Commissie verzoekt de Lid-Staten na te denken over deze kwestie; zij is 
voornemens bij een latere evaluatie, die zij voor het jaar 2000 moet uitvoeen, de 
noodzaak van communautaire actie te overwegen. 
meer dan de helft van de Lid-Staten grenswaarden voor de blootstelling op het werk 
heeft vastgesteld, die 75% lager zijn dan die de "minimumvoorschriften" die door 
de richtlijn worden gegeven. Gezien het feit dat er geen overeenstemming bestaat 
over de minimumblootstelling die bescherming kan bieden tegen longkanker en 
mesothelioom, is de Commissie van plan een beleid te voeren dat gericht is op een 
verdere verlaging van deze limieten. Er zij echter nogmaals op gewezen dat deze 
ziekten in hoofdzaak al zijn opgelopen voor de richtlijn uit 1983 van kracht was en 
dat toen de blootstellingsniveaus aanzienlijk hoger waren. De voordelen voor de 
gezondheid van zelfs de eerste verbeteringen in 1983 zijn nog niet volledig 
verkregen en de bijkomende voordelen van verdere veranderingen moeten nog 
worden beoordeeld op basis van moderne wetenschappelijke en technisch-
economische gegevens. 
Niettemin heeft de Commissie een aantal enquêtes gehouden onder 
belanghebbenden, waaruit kan worden afgeleid dat een grenswaarde van 0,3 
vezels/cm3 voor chrysotiel technisch bereikbaar zou zijn. 
Bij lagere niveaus wordt de meetmethode onnauwkeurig en zou aanzienlijke 
technische problemen opleveren. Zoals hierboven opgemerkt, moeten de voordelen 
van een dergelijke verlaging nog wetenschappelijk worden beoordeeld, hoewel 
ongetwijfeld een vermindering van de blootstelling als voordelig moet worden 
beschouwd. 
De Commissie zal in de komende periode op ruime schaal overleg plegen ten einde 
de noodzaak van een verdere wijziging van de richtlijn vast te stellen en zal hierin 
worden bijgestaan door haar Wetenschappelijk Comité*). 
) Deze actie van de Commissie zou gelijktijdig verlopen met een analoge activiteit in 
verband met kunstmatige minerale vezels, waarmee spoedig een aanvang zal worden 
gemaakt 
16 
13 Voor andere vormen van asbest of voor mengsels (ook die met chrysotiel) bestaat 
geen duidelijke overeenstemming over een passende lagere waarde die momenteel 
wetenschappelijk geldig en technisch bereikbaar is, hoewel de waarden in de Lid-
Staten variëren van 0,1 tot 0,3 (de bestaande EG-waarde). 
zodra de huidige herziening is afgesloten, zal de Commissie in 1996-1997, in 
samenwerking met de Lid-Staten, de nodige stappen ondernemen om bijlage I van 
deze richtlijn (Referentiemethode voor het meten van asbest in de lucht op het werk) 
te wijzigen, om rekening te houden met de door de Wereldgezondheidsorganisatie 
goedgekeurde methode. Dat zou in overeenstemming zijn met de procedure die 
wordt beschreven in artikel 9 en 10 van de Richtlijn van de Raad 80/1107/EEG13 
(aanpassing aan de technische vooruitgang). 
PB L 327 van 3 december 1980, blz. 8 
17 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 426 def. 
DOCUMENTEN 
NL < 04 05 14 
Catalogusnummer : CB-CO-96-420-NL-C 
ISBN 92-78-07923-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenachappen 
L-2985 Luxemburg 
18