Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende een maatregel op het niveau van de Unie inzake persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Europese Unie" ()

(96/C 204/04)

Op 19 februari 1996 heeft de Raad besloten, het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die belast was met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden van het Comité, heeft haar advies op 10 april 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Mobbs.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 335e Zitting (vergadering van 25 april 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 46 tegen 7 stemmen, bij 7 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Met de invoering van persoonlijke satellietcommunicatiediensten (SPCS) wordt een belangrijke stap gezet op weg naar de totstandkoming van een werkelijk mondiale informatie-infrastructuur. Satellietsystemen zullen een wereldomspannende interconnectiviteit en mobiliteit mogelijk maken door het gebruik van persoonlijke, handheld-, spraak-, data- en in de toekomst ook video-communicatieapparatuur. Deze systemen zullen dan ook worden ingezet voor vele toepassingen en diensten. Hierbij zal steeds gebruik worden gemaakt van satellieten in "low earth orbit" of in "intermediate earth orbit"; daarbij gaat het om constellaties tussen de 10 en 66 satellieten in elliptische of soms geostationaire banen.

1.2. Satellietsystemen zullen vaak worden gebruikt als aanvulling op c.q. ter vervanging van terrestrische mobiele of vaste systemen. Voor regio's waar de vaste infrastructuur niet of weinig ontwikkeld is, kan satellietcommunicatie echter een vervangend middel zijn, waardoor alle burgers berichten kunnen versturen en ontvangen. Dit sluit aan bij de door de internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) gegeven steun voor een "naadloze oriëntatie" van SPCS met bestaande terrestrische netwerken in de wereld.

1.3. Omvang van de markt, aard van de behoeften en de wijze waarop hierin zal worden voorzien, zijn echter nog verre van duidelijk.

1.3.1. Er worden gigantische bedragen geïnvesteerd in SPCS-systemen: 2 tot 4 miljard ecu per systeem. Desondanks is er veel belangstelling voor de ontwikkeling van dergelijke kapitaalintensieve systemen. Er zijn bij de ITU al meer dan vijftig aanvragen binnengekomen voor technische frequentiecooerdinatie ten behoeve van deze systemen, alhoewel naar verwachting slechts een gering aantal hiervan uiteindelijk ook operationeel zal worden. Dit is een gebied waarop de Verenigde Staten een aanzienlijke voorsprong hebben.

1.3.2. Het Europese bedrijfsleven bevindt zich al in een goede positie om deel te nemen aan de ontwikkeling van SPCS-systemen, en een aantal netwerkexploitanten investeren al in systemen waarmee ondersteunende diensten of apparatuur aan SPCS-exploitanten kunnen worden geleverd. De industriële betrokkenheid van Europa zal waarschijnlijk toenemen in ondersteunende functies ten behoeve van ruimtesegmentexploitanten of dienstverleners, of als leveranciers van apparatuur (b.v. gateways en handheld-apparatuur). Aangezien de terrestrische dekking in Europa al ver gevorderd is, in het bijzonder voor cellulaire GSM-handtelefoons, en gelet op de extra investeringen die de ontwikkeling van SPCS met zich meebrengt, twijfelen velen eraan of er ooit een significante commerciële vraag naar een "Europese" SPCS zal ontstaan.

1.3.3. Gelet op het wereldwijde karakter van satellietdiensten zullen de SPCS-exploitanten naar aansluiting met een aantal bestaande terrestrische exploitanten moeten streven. Dat betekent dat steeds commerciële afspraken tussen de betrokken partijen moeten worden gemaakt. Het succes van het Europese GSM-systeem, dat zowel in Europa als in vele andere delen van de wereld voor een hoge dekkingsgraad zorgt, garandeert dat Europa niet afzijdig blijft. De SPCS-exploitanten werken dan ook al aan apparaten die compatibel zijn met zowel het GSM-net als satellietsystemen ("dual mode"). Doen zij dat namelijk niet, dat zal het gebruik van SPCS zeer beperkt blijven en worden potentiële inkomsten op de sterke Europese GSM-markt misgelopen.

1.4. Om een gefundeerde uitspraak te kunnen doen over SPCS-systemen, moeten de volgende elementen worden beoordeeld (er wordt slechts op de belangrijkste in het geding zijnde punten ingegaan):

1.4.1. De Europese industrie moet opboksen tegen een veel sterkere civiele Amerikaanse ruimtevaartindustrie ten gevolge van de overdracht van technologie van de militaire naar de civiele sector ("vredesdividend"), met name t.a.v. bepaalde satellietsystemen.

1.4.2. Bij al deze zaken spelen internationale aspecten een rol, die met betrekking tot SPCS echter van bijzondere betekenis zijn. Wil men deze wereldomspannende diensten commercieel kunnen exploiteren, dan moet internationaal overeenstemming worden bereikt over gebruik van het radiofrequentiespectrum, frequentietoewijzing en afgifte en onderlinge erkenning van vergunningen.

1.4.3. Het frequentiespectrum dat beschikbaar is voor SPCS-gebruik, is beperkt. Dit betekent dat internationaal overeenstemming moet worden bereikt over compatibiliteit (interconnectie en interoperabiliteit) in alle zones die door de satellieten worden bestreken. Tijdens een vergadering van de Mondiale administratieve radioconferentie in 1992 (ITU, WARC-1992) is een aantal initiële frequentiebanden gereserveerd, en tijdens WARC-conferenties in 1993 en 1995 zijn nieuwe afspraken gemaakt. De ITU gaat door met de internationaal overeengekomen methode voor de cooerdinatie van satellietsystemen.

1.5. Ieder innoverend satellietsysteem levert weer nieuwe vraagstukken op met betrekking tot het spectrumbeheer voor radiofrequenties in nationaal en internationaal verband.

1.5.1. Ieder satellietsysteem heeft weer andere kenmerken, en dit heeft gevolgen voor zaken als het investeringsprofiel voor de exploitant tot en met de omvang van de footprint van iedere satelliet, de betrouwbaarheid van het systeem en omvang en aard van de aangeboden dienst.

1.5.2. Alle aspecten van de SPCS-systemen en de wijze van exploitatie ervan doen verschillende vraagstukken in verband met regelgeving rijzen, waarvoor momenteel nog via de bestaande wet- en regelgeving, zowel nationaal als internationaal, een oplossing wordt gevonden: afgifte van vergunningen voor het ruimtesegment, voor de exploitatie van gateways, voor het verlenen van diensten en typegoedkeuringen voor te gebruiken handheld-apparatuur. Naast deze vergunningsproblematiek zullen zich waarschijnlijk ook problemen voordoen i.v.m. de mededingingsvoorschriften of de anti-trustwetgeving.

1.5.3. "Vergunningen voor de exploitatie van het ruimtesegment"

De ITU Convention and Radio Regulations hanteert het beginsel van billijke toegang tot schaarse communicatiemiddelen. Bij SPCS wordt echter uitgegaan van "wie het eerst komt, het eerst maalt". Dit is een belangrijke bron van zorg voor de Commissie, aangezien de meeste aantrekkelijke frequenties voor satelliet-PCS, althans in het begin, wellicht in handen zullen komen van houders van vergunningen die zijn afgegeven door de nationale instanties die het eerst te kennen hebben gegeven dat zij toestemming wilden geven voor de invoering van deze diensten.

1.5.3.1. Toen de Amerikaanse Federal Communications Commission (FCC) de Amerikaanse systemen bij de ITU heeft aangemeld, hebben de autoriteiten van het VK dan ook de nodige maatregelen genomen voor de oprichting van het Inmarsat-P-systeem (Internationale Mobiele-Satelliet-Organisatie - een internationale organisatie die bij verdrag in het leven is geroepen), dat zal worden geëxploiteerd door een geaffilieerde commerciële onderneming onder de naam ICO. Ook regeringen van andere landen hebben de ITU inmiddels in kennis gesteld van hun plannen.

1.5.4. "Vergunningen voor de exploitatie van gateways"

Dit is een zaak van de nationale regelgevende autoriteiten. De ITU kan een SPCS-exploitant geen toestemming geven om gateway-grondstations op te zetten of om zich aan te sluiten op het geschakelde publieke netwerk in een land, of om diensten te verlenen aan de eindgebruiker. Toestemming van de nationale regelgevende autoriteit zal nodig zijn om ruimtesegmenten aan te mogen sluiten op de desbetreffende geschakelde publieke netwerken.

1.5.5. "Vergunningen voor de verlening van diensten"

De SPCS-exploitanten zullen wellicht "switch-off"-diensten en -apparatuur moeten leveren indien de wet van het betrokken land dat voorschrijft. In verband met de mobiliteit van SPCS-apparatuur is het in de praktijk moeilijk om gebruik uitsluitend op nationale basis toe te staan. Regionale cooerdinatie van het frequentiegebruik door de Europese conferentie van PTT-administraties (CEPT) is van essentieel belang.

1.5.6. "Typegoedkeuring"

De maatregelen in verband met de typegoedkeuring voor SPCS-apparatuur zijn al in een vrij vergevorderd stadium, niet alleen in de VS, maar ook in Europa via de CEPT/ETSI-procedures. Deze aanpak is te vergelijken met de aanpak die in Europa gevolgd is bij de invoering van GSM.

1.5.7. De werkzaamheden met betrekking tot elk van de hierboven behandelde vergunningscategorieën zijn inmiddels geëntameerd, en de goedkeuring ervan bij de verschillende nationale regelgevende instanties bevindt zich in uiteenlopende stadia.

1.6. Willen SPCS-systemen succesvol kunnen worden geëxploiteerd, dan moet met de exploitanten van de nationale geschakelde publieke netwerken onderhandeld worden over interconnectie. Dit is een zaak van de nationale instanties en zal in de verschillende landen wellicht op uiteenlopende wijze zijn beslag krijgen. Het kan zijn dat dit gebeurt op unilaterale of bilaterale basis met de exploitanten in ieder land of met een groep landen, bijvoorbeeld in CEPT-verband. Ook zullen er overeenkomsten moeten worden gesloten betreffende de roaming-mogelijkheden, zoals ook gebeurd is bij het GSM-netwerk.

1.7. De signalen gaan van een handheld-eenheid via een satelliet naar een andere handheldeenheid of naar hun eindbestemming, b.v. een gateway-station (vaste terrestrische stations van aanzienlijke omvang) die de signalen naar het openbare geschakelde netwerk of naar andere mobiele eenheden routeert. De gateways zullen daartoe schakel- en netwerkfuncties bevatten. Er is slechts voorzien in een beperkt aantal gateways, verschillend voor elk systeem. In Europa zullen gemiddeld twee à drie gateways per systeem worden aangelegd.

1.8. De marktontwikkeling in Europa zal enigszins anders zijn vanwege de bestaande en geplande terrestrische dekking van digitale cellulaire communicatie (GSM, DECT, DCS 1800). Niettemin geloven de SPCS-exploitanten dat er nog een aanzienlijke primaire markt overblijft in Europa, in het bijzonder in de in dit opzicht minder ontwikkelde gebieden, in Midden- en Oost-Europa en in delen van sommige Middellandse-Zeelanden. Dit zijn gebieden waar de slechte vaste netwerkinfrastructuur of de ongunstige topografische ligging of beide het niet mogelijk heeft gemaakt, profijt te trekken van de technologische vooruitgang op het gebied van mobiele telefonie of andere op radiogolven gebaseerde toepassingen.

1.9. De belangrijkste groeisector voor Europa is waarschijnlijk het gebruik van handheld-apparatuur buiten het Europese grondgebied door GSM-gebruikers en de exportmogelijkheden voor de Europese industrie (momenteel een sterk punt van de Europese industrie). De markt voor handheld-apparatuur wordt door de Commissie geschat op 20 à 30 miljoen abonnees in de wereld, wat wereldwijd zou overeenkomen met 2 à 3 miljard ecu omzet per jaar.

1.10. Levering van satellietdiensten valt niet onder de gewone definitie van "spraaktelefonie" van de Commissie. De lid-staten mogen de levering van telecommunicatiediensten echter wel onderwerpen aan aanvraagprocedures voor vergunningen, algemene machtigingen en dergelijke, voor zover dit nodig is in verband met de naleving van essentiële vereisten ().

1.11. De Commissie beschouwt SPCS echter niet als een mobiele dienst in traditionele zin. Vanwege het zeer eigen karakter ervan heeft zij deze dienst uitgesloten van het toepassingsgebied van de ontwerp-wijziging op Richtlijn 90/388/EEG. SPCS zal slechts worden onderworpen aan de "essentiële eisen" van Richtlijn 94/46/EEG (huurlijnen).

1.12. Het blijkt dus dat SPCS een technisch zeer complexe materie is met een mondiale dimensie. De beschikbaarheid van frequentiespectrum voor Europa is een zaak die iedere lid-staat aangaat.

1.13. Een bijzonder relevant beleidsonderdeel in dit verband betreft de tot nog toe door de Europese Unie uitgevoerde werkzaamheden betreffende harmonisatie van de vergunningsvoorwaarden; dit zou ook kunnen gelden voor de verlening van mobiele en personal-communicationsdiensten, incl. SPCS. Volgens het voorstel komt er voor een exploitant van een bepaalde dienst die een vergunning heeft verkregen in één lid-staat, een regeling ("one stop shop" of bepalingen voor "paneuropese" dienstverlening) op basis waarvan gemakkelijker vergunningen, aan de hand van gemeenschappelijke voorwaarden, kunnen worden afgegeven. Dit zou ertoe leiden dat de "essentiële eisen" in acht worden genomen en dat de dienstverlening op die basis in de gehele Unie kan worden verleend.

1.14. Gelet op de beperktheid van het beschikbare frequentiespectrum, met name voor SPCS-dienstverlening, heeft de Commissie zich ingezet voor een brede Europese benadering voor toegang tot het ruimtesegment, waarbij de nadruk minder op nationale regelgeving komt te liggen. In haar Mededeling over beschikbaarheid en toegang tot satellietcapaciteit (doc. COM(94) 210) van 10 juni 1994 (waarover het Comité niet is geraadpleegd) heeft de Commissie voorgesteld dat het ruimtesegment voortaan gezamenlijk wordt beheerd, met name ten aanzien van toekomstige aanvragen bij de ITU, en in nauwe samenwerking met het Europees Comité voor Telecommunicatieregelgeving (ECTRA) en het Europees Comité voor Radiocommunicatie (ERC).

1.15. De rol van de bestaande internationale instellingen kan hier niet buiten beschouwing blijven. Er is al gewezen op de ITU, maar de Wereldhandelsorganisatie (WTO) is zeer zeker ook heel belangrijk. Na de Uruguay-ronde is in een "telecommunicatiebijlage" overeenstemming bereikt over een internationaal beleidskader; centraal hierin staat de bepaling dat iedere lid-staat van de WTO (zoals die thans is samengesteld) internationale toegang moet verlenen tot, alsook het gebruik moet toestaan van zijn "openbare telecommunicatienetwerk en -diensten". Bij de huidige werkzaamheden op dit terrein in WTO-verband spreken de lid-staten van de Europese Unie met één stem.

2. Het voorstel van de Commissie

2.1. Het Commissiedocument over deze complexe materie beslaat meer dan vijftig bladzijden. Slechts acht daarvan zijn gewijd aan de eigenlijke bepalingen van de beschikking (met inbegrip van drie bladzijden met overwegingen). De rest van de tekst is een inleiding in de technologische, regelgevings- en beleidsaspecten van SPCS.

2.2. De Commissie stelt een maatregel op het niveau van de Europese Unie voor in de vorm van een beschikking. Het gaat om een gecooerdineerde maatregel voor een periode van drie jaar, met mogelijkheid van verlenging met nog eens twee jaar.

2.3. Uitgangspunt van de Commissie is de vaststelling dat slechts een beperkt aantal Europese gateways voor SPCS-doeleinden nodig zal zijn en dat de SPCS-markt, gelet op de kennelijke voorsprong van de VS en het VK met ICO, gedomineerd zal worden door consortia met veel Amerikaanse invloed indien geen Europese aanpak wordt ontwikkeld.

2.4. De Commissie stelt zich op het standpunt dat de Unie actie dient te ondernemen.

2.5. Gelet op de beperkte beschikbaarheid van frequenties meent de Commissie dat voor de invoering van SPCS wellicht gekozen moet worden voor een selectie en een vergelijkende biedprocedure. Met een EU-selectieprocedure kan zoveel mogelijk worden vermeden dat "incompatibele" nationale besluiten m.b.t. selectie en afgifte van vergunningen voor satellietsystemen worden genomen.

2.6. Hoofddoelstellingen van het Commissievoorstel zijn:

2.6.1. SPCS-ruimtesegmentexploitanten te selecteren via een in het Publikatieblad te publiceren "oproep tot het indienen van intentieverklaringen";

2.6.2. gemeenschappelijke vergunningsvoorwaarden voor SPCS-ruimtesegmentexploitanten vast te stellen;

2.6.3. de voorwaarden voor de afgifte van vergunningen, in overeenstemming met de bepalingen van Richtlijn 96/46/EEG (aan leveranciers van SPCS-diensten en gateway-exploitanten), te harmoniseren, zo nodig in samenwerking met geselecteerde ruimtesegmentexploitanten;

2.6.4. internationale samenwerking tot stand te brengen voor het bevorderen van de ontwikkeling van SPCS en het wegnemen van belemmeringen hiervoor;

2.6.5. een selectieprocedure voor ruimtesegmentexploitanten in samenwerking met de nationale regelgevende instanties van de lid-staten tot stand te brengen;

2.6.6. met diverse Europese instanties als CEPT, ETSI en zijn comités (ERC en ECTRA), samen te werken ten einde te studeren op de nodige technische criteria en voorwaarden die van nut kunnen zijn bij de vaststelling van gemeenschappelijke en geharmoniseerde voorwaarden;

2.6.7. over te gaan tot oprichting van een raadgevend en een regelgevend comité dat de Commissie dient bij te staan;

2.6.8. actie te ondernemen in internationaal verband door de Commissie namens de Europese Unie te laten onderhandelen met derde landen en internationale organisaties, o.m. de ITU en de WTO.

2.7. De Commissie stelt dat spoed geboden is, daar de eerste SPCS-generatie vanaf ongeveer 1997 operationeel zal zijn.

3. Algemene opmerkingen

3.1. In diverse resoluties van de Raad, in eerdere Commissievoorstellen alsmede in een mededeling inzake "Persoonlijke satellietcommunicatie" (doc. COM(93) 171), waarover het Comité niet is geraadpleegd, is de verlening van satellietcommunicatiediensten al eens ter sprake gekomen. Onderhavig Commissiedocument is voor het Comité echter de eerste gelegenheid om een advies over deze materie uit te brengen.

3.2. Het Comité is, gelet op de betekenis van dit dossier, ingenomen met het initiatief van de Commissie. Het is echter ongerust over de toekomst, aangezien de Europese Unie in deze belangrijke sector achterstand heeft opgelopen. Het spreekt de wens uit dat de Commissie, naast de in onderhavig voorstel voorgenomen maatregelen, een serieus onderzoekprogramma op poten zet om op middellange termijn tot een Europese SPCS te kunnen komen die de aanwezigheid van de EU in deze geavanceerde sector garandeert. Zo zou de industriële ontwikkeling in de SPCS-wedloop vanuit Europees oogpunt een veel dynamischer perspectief krijgen.

3.3. Volgens het Comité dient Europa actief in te spelen op de mogelijkheden voor Europese betrokkenheid bij SPCS, temeer daar er op het gebied van de terrestrische activiteiten voor de Europese fabrikanten wellicht veel grotere mogelijkheden liggen voor o.m. de bouw van terrestrische faciliteiten en de fabricage van aanverwante apparatuur. Zoals reeds in hoofdstuk 1 gezegd, investeert een aantal Europese bedrijven al in diverse door Amerikaanse bedrijven gedomineerde constellaties en ook in ICO. Dit betekent dus dat het Europese bedrijfsleven zijn ogen evenmin heeft gesloten voor ruimtesegment-activiteiten.

3.4. Aangezien de door Amerikaanse bedrijven gedomineerde consortia en ICO bij de ontwikkeling van dergelijke satellietsystemen een aanzienlijke voorsprong hebben opgebouwd, moet de vraag worden gesteld wat Europa in dit verband zou moeten doen. Hierbij spelen zowel beleidsvraagstukken als praktische overwegingen een rol.

3.4.1. Een belangrijk beleidspunt is dat de Commissie van de lid-staten verlangt dat deze haar de bevoegdheid geven om namens hen op te treden bij alle internationale aangelegenheden in verband met SPCS. Indien de lid-staten hiermee instemmen, dan moeten zij goed beseffen dat zij ten aanzien van een aantal zaken nationale soevereiniteit afstaan.

3.4.2. Een ander aspect van het soevereiniteitsvraagstuk (en dus ook een beleidsvraagstuk) is de vraag of een door het (in artikel 9 voorgestelde) regelgevende comité genomen besluit tot selectie van een SPCS-exploitant geen inbreuk betekent op de regelgevende bevoegdheden van de nationale regelgevende instanties op het stuk van de afgifte van vergunningen. De Commissie stelt voor dat een zaak, in geval van onenigheid tussen de lid-staten en de Commissie, volgens de comitologie-procedure kan worden terugverwezen naar de Raad, die dan met gekwalificeerde meerderheid een besluit neemt. De beleidskwestie die hiermee ontstaat, is dat een eventueel bezwaar van een lid-staat ter zijde kan worden geschoven door een gekwalificeerde meerderheid, en dat de nationale regelgevende instantie van die lid-staat dan toch zou moeten overgaan tot de afgifte van een vergunning. Dit druist in tegen eerdere Raadsbesluiten waaruit blijkt dat dergelijke vraagstukken, gezien het subsidiariteitsbeginsel, tot de bevoegdheid van de nationale regelgevende instanties behoren. Ook praktische overwegingen spelen hier mee, b.v. hoe het tijdschema van de Commissie voor 1997 kan worden gehaald.

3.5. Gelet op de fundamentele kwestie die hier in het geding is, volgt hieronder een samenvatting van de argumenten voor en tegen het Commissievoorstel.

3.6. De argumenten van de Commissie vóór zijn:

3.6.1. De factor tijd is wellicht van cruciaal belang (het eerste Amerikaanse SPCS-systeem is in 1997 operationeel); in dat geval biedt alleen door de Commissie gecooerdineerde en geleide actie een kans op succes.

3.6.2. In verband met de beperkte beschikbaarheid van radiofrequenties voor SPCS moet er snel een gecooerdineerde selectieprocedure komen.

3.6.3. Sommige aspecten van het voorstel van de Commissie worden volledig door het bedrijfsleven gesteund.

3.6.4. De CEPT zal worden betrokken bij de totstandkoming van de essentiële regelingen, maar deze zijn vrijwillig en niet bindend.

3.6.5. Bij Verordening (EEG) nr. 94/46 is de levering van satellietdiensten en -apparatuur al onder EU-wetgeving komen te vallen.

3.6.6. Over satellietdiensten enz. zal in internationaal verband worden onderhandeld en zullen internationale afspraken worden gemaakt; dit kan het best gebeuren door de EU.

3.6.7. Optreden op het niveau van de EU zal nodig zijn om een vergunning te krijgen om op het grondgebied van de VS te mogen opereren.

3.7. De argumenten tégen zijn onder meer:

3.7.1. Het voorstel druist in tegen de vaste gewoonte om de afgifte van vergunningen voor telecommunicatie- en telefoniediensten aan de lid-staten over te laten.

3.7.2. Mobiele en satelliettoepassingen, de hiervoor benodigde technologie alsook de regelgevende aspecten komen al aan de orde in CEPT-verband. Waarom moet dit nog een keer over worden gedaan? De CEPT heeft zich al bewezen als centrale instantie voor geheel Europa en niet alleen voor de 15 lid-staten. De Commissie zal de CEPT in ieder geval moeten inschakelen, omdat zij zelf niet de benodigde kennis in huis heeft.

3.7.3. Hoewel het bedrijfsleven op bepaalde punten achter de Commissie staat, vindt het dat de implementatie moet geschieden door volledig onafhankelijke nationale regelgevende autoriteiten binnen een samenwerkingsverband, waardoor de lid-staten hun eigen belangen kunnen behartigen. De technische cooerdinatie van de satellietsystemen vindt plaats in ITU-verband, maar via de nationale regelgevende autoriteiten; de typegoedkeuring voor apparatuur wordt bestreken door CEPT/ETSI, en mededingingsaspecten vallen onder artikel 85/86. In hoeverre kan onderhavig voorstel dan nog bijdragen tot zaken waaraan al wordt gewerkt?

3.7.4. Er bestaan al vele commerciële afspraken tussen het Europese bedrijfsleven en de Amerikaanse SPCS-consortia en ICO. Heeft het nog zin om te proberen de klok terug te zetten?

3.8. Het Comité is van mening dat vele fundamentele vragen moeten worden beantwoord alvorens een samenhangend eindoordeel kan worden gegeven. Onder meer de volgende vragen:

3.8.1. Zijn de ontwikkelingen in de VS en het VK inmiddels al zo ver gevorderd dat er nog maar weinig kans is om het Amerikaanse en Britse optreden werkelijk te beïnvloeden?

3.8.2. Hoewel de Amerikaanse FCC vergunningen heeft afgegeven voor een aantal systemen, zijn er nog tal van technische, financiële en regelgevende vraagstukken die moeten worden opgelost. Bovendien moet op nationale basis nog onderhandeld worden over de wereldwijde exploitatievoorwaarden. De nationale regelgevende instanties zijn bevoegd voor de nationale vergunningen en directoraat-generaal IV voor de mededingingsaspecten. Kan het voorstel van de Commissie dan nog bijdragen tot versterking van de onderhandelingspositie van de lid-staten?

3.8.3. De commerciële selectie van de deelnemende bedrijven is in vele gevallen al in een vergevorderd stadium. Wat heeft de Commissie gelet op deze situatie nog te bieden?

3.8.4. Wie zal de technische ondersteuning geven die nodig is om het Commissievoorstel uit te voeren? Indien het antwoord op deze vraag luidt dat de Commissie een beroep zal doen op hen die al ingeschakeld zijn in CEPT- en ETSI-verband, stelt de Commissie dan niet alleen maar een nieuwe bestuurslaag voor?

3.8.5. Harmonisatie van de vergunningsvoorwaarden is een goede zaak, maar kan dat voor 1997 nog gerealiseerd worden?

3.8.6. Wat is er zo verkeerd aan de bestaande Europese cooerdinatieprocedures? In welk opzicht zou de Commissie dat beter kunnen?

3.8.7. In Resolutie 90/C 166/02 van de Raad van 28 juni 1990 () werd onderstreept dat de CEPT-structuren gebruikt moeten worden om vraagstukken betreffende de frequentietoewijzing in ITU-verband op te lossen, en werd erkend dat de CEPT-structuren ook gebruikt zouden moeten worden om gemeenschappelijke standpunten voor te bereiden. Waarom moet hier dan nog een extra bestuurslaag bijkomen?

3.9. Het Comité betreurt het dat in de loop van de voorbereiding van dit advies de datum voor de voltooiing ervan plotseling is vervroegd. De discussie bij het Comité over deze materie moest daarom veel te snel worden afgerond.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Het Comité is van mening dat de Commissie zich nuttig kan maken bij de ontwikkeling van SPCS binnen de Unie en dat zij de belangen van het Europese bedrijfsleven in het algemeen kan behartigen door

4.1.1. de VS te doen inzien dat er ook nog andere landen dan de VS zijn, hoewel de VS een gangmakersrol vervult. De rest van de wereld kijkt ook naar wat Europa doet. (Dit geldt ook voor andere handelsblokken in de wereld, b.v. Japan).

4.1.2. overleg met derde landen te voeren, met name met de VS, om te komen tot een gecooerdineerde mondiale invoering van SPCS.

4.1.3. erop toe te zien dat de afgifte van vergunningen door de nationale regelgevende instanties strookt met de bestaande telecom-wetgeving van de Unie (met inbegrip van passende verplichtingen inzake universele toegang, fundamentele eisen, e.d.), de mededingingsvoorschriften, en door zo nodig op te treden tegen lid-staten die zich hieraan niet houden.

4.1.4. cooerdinerend op te treden met de CEPT bij het vergaren van informatie enz., zoals zij gedaan heeft met het publiceren van haar "oproep tot het indienen van intentieverklaringen" ().

4.1.5. zich te concentreren op beginselen en raamvoorwaarden voor satellieten op de wereldmarkt ten einde faire mededinging en markttoegang (b.v. de Amerikaanse/Japanse markten) te garanderen, in het kader van

- de GATS ()/NGTB () en de Transatlantische dialoog,

- diverse bi-/multilaterale handelsbesprekingen,

- het samenwerkingsverdrag tussen de VS en de EU inzake mededingingsvraagstukken.

4.1.6. de CEPT te ondersteunen zonder echter betrokken te raken in operationele details, met uitzondering van de vergunningsvoorwaarden voor "terrestrische" activiteiten (zie het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor algemene machtigingen en individuele vergunningen op het gebied van telecommunicatiediensten" (doc. COM(95) 545 def.), waarin naar satellietdiensten wordt verwezen). Hierover wordt momenteel een advies van het Comité voorbereid.

4.2. Ten aanzien van andere punten in het voorstel, in het bijzonder de specifieke regelgevende voorstellen betreffende de afgifte van vergunningen, meent het Comité dat het Commissievoorstel waarschijnlijk geen meerwaarde zal opleveren en dat een en ander net zo goed kan worden afgehandeld door de nationale regelgevende instanties in samenwerking met de Commissie (incl. Directoraat-Generaal IV).

5. Conclusies

5.1. Tot zijn tevredenheid heeft het Comité vastgesteld dat de Commissie aandacht besteedt aan SPCS. Het is zich ervan bewust dat de factor tijd van groot belang is. Het is van mening dat voor de Commissie een belangrijke rol is weggelegd overeenkomstig de in paragraaf 4.1 aangegeven lijnen.

5.2. Het Comité dringt erop aan dat de Commissie het volgende preciseert:

- een aantal cruciale aspecten van het voorstel kunnen verschillend worden geïnterpreteerd,

- hoe denkt de Commissie te werk te gaan op de gebieden waarop zij een rol te vervullen heeft, vooral met het doel om te komen tot een gecooerdineerde benadering door de lid-staten.

Brussel, 25 april 1996.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 15 van 20. 1. 1996, blz. 6.

() Richtlijn van de Raad 90/387/EEG van 28 juni 1990 betreffende de totstandbrenging van de interne markt voor telecommunicatiediensten door middel van de tenuitvoerlegging van open network provision (ONP).

() General Agreement on Trade in Services.

() Negotiating Group on Basic Telecommunications.

() PB nr. C 166, blz. 90.

() PB nr. C 347 van 28. 12. 1995, blz. 24.