VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de tenuitvoerlegging van Verordening (EG, Euratom) nr. 58/97 van de Raad

Hoofdverslag (Januari 2000)

Op 20 december 1996 heeft de Raad Verordening (EG, Euratom) nr. 58/97 inzake structurele bedrijfsstatistieken goedgekeurd. Dit verslag, dat in de SBS-verordening wordt voorgeschreven, gaat hoofdzakelijk in op:

* de beschikbaarheid en kwaliteit van structurele bedrijfsstatistieken;

* de inspanningen van Eurostat en de voor het opstellen van communautaire statistieken verantwoordelijke nationale instanties om de SBS-verordening ten uitvoer te leggen.

In de meeste lidstaten ligt de hoofdverantwoordelijkheid voor het opstellen van communautaire statistieken bij het nationale bureau voor de statistiek, al worden in veel lidstaten sommige specifieke statistieken door andere overheidsinstellingen verzorgd. Een belangrijk voorbeeld hiervan vormen de statistieken over verzekeringsdiensten, die veelal worden opgesteld door de nationale regelgevende instantie voor het verzekeringswezen.

Worden de doelstellingen bereikt-

Zoals wordt bepaald in artikel 1 van de SBS-verordening, heeft de verordening ten doel een gemeenschappelijk kader te scheppen voor het verzamelen, opstellen, toezenden en evalueren van communautaire statistieken over de structuur, de activiteiten, het concurrentievermogen en de prestaties van ondernemingen in de Gemeenschap. Dit kader voor het opstellen van structurele bedrijfsstatistieken omvat een aantal doelen met betrekking tot de beschikbaarheid en de kwaliteit van gegevens, bijvoorbeeld ten aanzien van de dekking en de actualiteit ervan. Alle lidstaten hebben hun werkwijzen moeten aanpassen om deze doelen binnen bereik te brengen en voortgang van de EU-statistieken in hun geheel mogelijk te maken; de specifieke aspecten die hiervoor verbeterd moesten worden, verschilden echter per lidstaat. In hoeverre de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening geslaagd is, moet tegen deze achtergrond worden beoordeeld. De analyse van de beschikbaarheid en kwaliteit van de gegevens en de enquêtedruk voor het bedrijfsleven zijn gebaseerd op de situatie ten tijde van het opstellen van het verslag. [1] In feite betreffen ze daarom de gegevens over de referentiejaren 1995 en 1996, waarvoor alle lidstaten gegevens hebben aangeleverd. Voor een paar lidstaten zijn daarnaast ook gegevens over 1997 beschikbaar.

[1] De beschikbaarheid van gegevens is gebaseed op de niet-vertrouwelijke gegevens die op 13 januari 2000 beschikbaar waren op de referentiedatabank New Cronos van Eurostat.

Beschikbaarheid van gegevens

In de hoeveelheid beschikbare gegevens is al aan het begin van de in de SBS-verordening ingestelde overgangsperiode een drastische verbetering opgetreden. Vrijwel alle landen hebben op dit punt over de gehele linie voortgang geboekt en de beschikbaarheid is meer dan verdubbeld. Voor het referentiejaar 1996 is reeds meer dan de helft van de in bijlage 1 van de SBS-verordening voorgeschreven gegevens aangeleverd.

De grootste vorderingen zijn geboekt met betrekking tot de dienstensectoren, die in het algemeen de slechtste uitgangspositie innamen, en in mindere mate bij de bouwnijverheid. Maar ook bij de industriële sectoren zijn over de gehele EU genomen duidelijke verbeteringen te zien, al is in enkele lidstaten de situatie verslechterd.

De grootste gegevenslacunes doen zich nog voor bij de sectoren energievoorziening, winning van delfstoffen en vervoer en communicatie. De klasse van de nationale posterijen (NACE Rev.1, klasse 64.11) geeft over alle lidstaten genomen de slechtste beschikbaarheid van gegevens te zien. Dat de beschikbaarheid buiten de industrie te wensen overlaat, is zichtbaar aan het geringe aantal gegevens waarvoor totalen voor de EU als geheel beschikbaar zijn die gebaseerd zijn op de gegevens van alle 15 lidstaten. Dergelijke totalen blijken voor een zeer beperkt aantal kenmerken voor 7 van de 23 industrieafdelingen van NACE Rev.1 te kunnen worden berekend. Met name bij de diensten is het in geen enkel geval mogelijk EU-totalen te berekenen zonder schattingen voor een deel van de activiteiten.

Geen van de in bijlage 1 van de SBS-verordening genoemde hoofdkenmerken scoren op het punt van beschikbaarheid bijzonder slecht, maar met betrekking tot de sectorspecifieke bijlagen 2, 3 en 4 is er een aantal punten van zorg, met name ten aanzien van speur- en ontwikkelingswerk. Men dient hierbij overigens te bedenken dat in het algemeen nog geen gegevens voorhanden waren over de laatste twee jaar van de overgangsperiode.

Actualiteit

De actualiteit van gegevens is een van de essentiële aspecten van de kwaliteit ervan. Omdat echter het voornaamste punt van kritiek met betrekking tot de industriesectoren de teruggelopen actualiteit van de gegevens betreft en dit facet voor de dienstensectoren al even wezenlijk is, wordt dit specifieke kwaliteitsaspect apart behandeld. Het gebrek aan actualiteit kan zijn veroorzaakt door het feit dat de lidstaten en de Commissie veel tijd nodig hebben om gegevens te produceren of door wijzigingen in de methoden voor het schatten van gegevens die ontbreken of te laat worden aangeleverd. Bij het feit dat gegevens met vertraging beschikbaar komen dient men te bedenken dat verscheidene landen nieuwe enquêtesystemen hebben opgezet voor de dienstensectoren of bestaande werkwijzen aanzienlijk hebben moeten aanpassen. Hoewel de termijnen voor de verspreiding van gegevens lijken te zijn toegenomen, zijn die voor de verstrekking van gegevens tussen 1995 en 1996 over het algemeen korter geworden. Eurostat blijft ernaar streven de procedures voor de verwerking van gegevens te versnellen en de resultaten eerder beschikbaar te maken voor gebruikers. Verder blijft Eurostat de opzet van de verspreiding van structurele bedrijfsstatistieken onderzoeken teneinde deze te versnellen en de gehanteerde wijzen van verspreiding te verbeteren.

Het is duidelijk dat de actualiteit van de gegevens voor gebruikers een van de meest essentiële punten is, en dit aspect zal door Eurostat en de lidstaten in de toekomst voortdurende aandacht vereisen. Om gebruikers sneller van informatie te voorzien dan de SBS-verordening voor definitieve resultaten voorschrijft, zullen de lidstaten en de Commissie zich nog meer moeten inspannen om de voorlopige resultaten eerder beschikbaar te krijgen, want daar schort momenteel nog veel aan. Bovendien moet de Commissie met betrekking tot de industrie net als de laatste jaren met schattingen blijven werken en de mogelijkheden onderzoeken om ook voor andere sectoren schattingsmethoden te ontwikkelen. Doelstelling bij deze werkwijzen is om voor hoofdkenmerken binnen vier maanden na het eind van een referentiejaar over eerste schattingen te kunnen beschikken.

Beoordeling van de kwaliteit en van de enquêtedruk

Op theoretisch vlak is veel werk verricht teneinde een goed gefundeerde definitie te ontwikkelen van het begrip kwaliteit van structurele bedrijfsstatistieken, alsmede van goede maatstaven. Daarbij is uitgegaan van werk dat op nationaal niveau was verricht door Statistics Sweden en het Office for National Statistics in het Verenigd Koninkrijk. De aandacht is nu en ook voor de toekomst verschoven naar een beoordeling van de bruikbaarheid van deze maatstaven en de stimulering van een ruimere toepassing ervan.

Op het gebied van meting van de nauwkeurigheid van de voornaamste SBS-variabelen zijn daarentegen recentelijk de eerste stappen gezet. In samenhang hiermee is een verordening van de Commissie goedgekeurd waarin de criteria voor kwaliteitsbeoordeling zijn vastgelegd. In de loop van 2000 zal naar verwachting een samenvatting van de kwaliteitssituatie voor de gehele EU beschikbaar komen. Dit zal een aanzienlijke stap voorwaarts betekenen. Eurostat streeft ernaar dat kwaliteitscriteria geleidelijk steeds beter worden meegewogen. Dit moet geleidelijk gebeuren, omdat de meting van kwaliteit veel personele en financiële middelen vergt en ook omdat de ervaring van de nationale bureaus voor de statistiek met deze materie zeer sterk uiteenloopt. Tot slot dient te worden onderstreept dat gezien het voortdurend toenemende gebruik van overheidsbronnen en ook de toepassing van meer verfijnde statistische technieken, in het algemeen gericht op reductie van de enquêtedruk, aanzienlijke theoretische ontwikkelingen vraagt teneinde de nauwkeurigheid van gegevens op gefundeerde wijze te kunnen bepalen.

Eurostat streeft ernaar de kwaliteitscontrole van structurele bedrijfsstatistieken en, indien nodig, de kwaliteitsverbetering daarvan, de komende paar jaar in nauwe samenwerking met de lidstaten tot een van de belangrijkste werkterreinen te maken.

Ten aanzien van het bepalen van de enquêtedruk is weinig voortgang geboekt. Van oudsher hebben maar heel weinig lidstaten regelmatig en systematisch aandacht geschonken aan dit aspect (de belangrijkste uitzonderingen zijn Nederland en het Verenigd Koninkrijk), al zijn in verscheidene landen eenmalige onderzoeken gepleegd. Het mag dan wenselijk zijn meer kwantitatieve informatie te verkrijgen over de enquêtedruk, maar hierbij hebben we te maken met de paradox dat het verzamelen van dit type informatie zelf tot toename van de enquêtedruk kan leiden. Onderzoek op communautaire schaal dat recentelijk is aangevangen naar de omvang van de enquêtedruk, heeft onderstreept hoe lastig het is tot een bruikbare kwantitatieve beoordeling voor de EU te komen. Het grootste probleem daarbij is wel gelegen in de vraag hoe de schatting van de enquêtedruk gerelateerd kan worden aan informatie over de beschikbaarheid en kwaliteit van de statistische informatie zoals die opgesteld en verspreid wordt.

Toekomstig werk op dit terrein, dat naar de mening van Eurostat geïntensiveerd dient te worden, moet gericht zijn op de verbanden tussen statistische enquêtedruk, kwaliteit (waaronder de beschikbaarheid van gegevens), gebruikersbehoeften en de algemene druk van administratieve verplichtingen.

Tenuitvoerlegging

Nationale inspanningen om de aanlevering van gegevens te verbeteren

Het algemene beeld van de tenuitvoerlegging door de lidstaten en Noorwegen is zeer positief. De meeste aandacht is daarbij uitgegaan naar de uitbreiding van nationale bedrijfsstatistieken tot delen van het bedrijfsleven waarvoor deze voordien niet of maar in zeer geringe mate voorhanden waren, en naar het efficiënter maken van bestaande stelsels. In veel gevallen zijn, als de nationale situatie dat mogelijk maakte, tevens extra inspanningen verricht om meer gebruik te maken van overheidsgegevens [2] teneinde de enquêtedruk terug te dringen, ook al kan dit voor de bureaus voor de statistiek tot gestegen kosten hebben geleid en is het effect ervan op de kwaliteit niet noodzakelijkerwijs positief. Het gedetailleerde verslag dat op dit hoofdverslag volgt, gaat in op de uitgangssituatie vanwaaruit iedere lidstaat met de tenuitvoerlegging is aangevangen en op de inspanningen die zij hebben geleverd sinds het referentiejaar 1995. De volgende drie voorbeelden geven echter al een indruk van het soort werk dat is verricht en weerspiegelen tot op zekere hoogte de verschillende contexten waarin structurele bedrijfsstatistieken worden opgesteld.

[2] Er is in de context van structurele bedrijfsstrategieën geen formele definitie van overheidsgegevens. in dit verslag wordt hier echter onder verstaan alle gegevens die regelmatig door overheidsinstanties anders dan de bureaus voor de statistiek, worden verzameld voor eigen gebruik en niet in de eerste plaats voor statistische doeleinden. Belastingaangiften, gepubliceerde rekeningen en werkgelegenheidsgegevens in aangiften aan socialeverzekeringsinstellingen worden het meest gebruikt door bureaus voor de statistiek.

Om te beginnen bestreek in een aantal lidstaten het bestaande systeem van jaarlijkse structurele bedrijfsstatistieken niet alle activiteiten. Met name de dienstensector vertoonde lacunes, zoals in Oostenrijk, waar voor 1995 alleen industriële activiteiten jaarlijks werden geënquêteerd. Diensten waren opgenomen in de bedrijventellingen in de niet-agrarische sector, die veel minder vaak plaatsvonden (1976, 1983 en 1988). In 1995 voerde het Oostenrijkse bureau voor de statistiek een telling uit die zowel de industrie- als de dienstensector bestreek. Vanaf het referentiejaar 1997 is een jaarlijkse gegevensverzamelingsronde ingevoerd met een steekproefonderzoek waarmee de dekking van de jaarlijkse enquête van uitsluitend de industrie werd uitgebreid tot de dienstensector.

In de tweede plaats is men in een aantal lidstaten erin geslaagd aan de SBS-verplichtingen ten aanzien van de gegevensverstrekking te voldoen door gebruik te gaan maken van overheidsbronnen of het gebruik daarvan uit te breiden. Vóór 1995 omvatten de Finse enquêtes over financiële overzichten niet alle bedrijfstakken: bepaalde vervoers- en communicatieactiviteiten en ook de vastgoedsector, verhuur, speur- en ontwikkelingswerk en enkele zakelijke activiteiten werden hierbij niet meegenomen. Bovendien waren de cijfers onvolledig doordat in de sector hotels en restaurants en in een van de vervoersactiviteiten bedrijven met minder dan 50 werknemers buiten beschouwing werden gelaten. Inmiddels zijn overheidsgegevens benut om overeenkomstig de vereisten van de SBS-verordening de statistische gegevens uit te breiden tot alle dienstenactiviteiten en tevens gegevens te verstrekken over de kleinere bedrijven die bij enkele activiteiten eerder niet werden meegeteld. In het geval van Finland heeft de beschikbaarheid van overheidsgegevens het ook mogelijk gemaakt kleinere bedrijven niet meer te enquêteren over financiële overzichten, wat voorheen wel gebeurde.

Tenslotte waren er ook lidstaten waar de dekking qua bedrijfsgroottes en sectoren al min of meer compleet was, met hier en daar wat kleinere lacunes, en waar men de vereiste variabelen uit verschillende bronnen heeft kunnen aanvullen. Dit was bijvoorbeeld het geval in het Verenigd Koninkrijk, waar men de efficiency heeft weten te verbeteren door invoering van een jaarlijkse gecoördineerde bedrijvenenquête die in de plaats kwam van de afzonderlijke enquêteringen van de sectoren productie, bouwnijverheid, detailhandel, groothandel en autohandel, vastgoed, catering en zakelijke diensten, terwijl bovendien een apart werkgelegenheidsonderzoek erin werd verwerkt.

Over het geheel genomen zijn de meeste lidstaten met deze en soortgelijke acties al een heel eind gevorderd op de weg naar het voldoen aan de in de SBS-verordening gestelde eisen. Ten tijde van het opstellen van dit verslag waren gegevens over het referentiejaar 1997 nog slechts van enkele lidstaten ontvangen, maar de meeste hebben deze enquêtes bijna voltooid en zijn ook al ver met de enquêtes over het referentiejaar 1998. Ofschoon dit niet altijd gestaafd wordt door de beschikbare gegevens, staat dus vast dat er serieuze plannen in werking zijn gesteld om te zorgen dat de gegevens over het referentiejaar 1999 ruim beschikbaar zullen zijn.

Gemeenschappelijke activiteiten gericht op de tenuitvoerlegging

Op basis van de comitologieprocedure zoals deze is vastgelegd in de SBS-verordening heeft de Commissie een reeks normen opgesteld met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening. Hierin wordt met name exact beschreven welke soorten gegevens aan de Commissie moeten worden verstrekt, worden definities gegeven van de meeste variabelen en wordt een lijst verstrekt van criteria voor kwaliteitsbeoordeling.

Naast deze formele maatregelen betreffende de tenuitvoerlegging en de reeds genoemde definiëring van het begrip kwaliteit en de meting daarvan is het meeste ontwikkelingswerk op methodologisch terrein gericht geweest op i) enquêtedruk en ii) de verwerking van vertrouwelijke gegevens. Dit werk zal ook in de toekomst doorgaan.

Enquêtedruk

Ter verlichting van de enquêtedruk kunnen op verschillende manieren overheidsgegevens worden benut, bijvoorbeeld om:

- een deel van de populatie niet in de statistische enquêtering op te nemen (zoals in België, Denemarken, Frankrijk, Finland en Zweden gebeurt [3]);

[3] In de meeste van deze landen worden overheidsgegevens gebruikt voor kleine bedrijven. In sommige gevallen worden ze ook gebruikt voor specifieke activiteiten, bijvoorbeeld in België voor de vrije beroepen.

- de omvang van steekproef te reduceren door statistische enquêtering aan te vullen met overheidsinformatie (als in Italië [4]);

[4] Het Italiaanse bureau voor de statistiek heeft de drempel waarboven integraal wordt geënquêteerd, verhoogd van 20 naar 100 personen. Beneden die drempel wordt gewerkt met steekproeven en overheidsgegevens.

- vragenlijsten minder belastend te maken door het aantal vragen te reduceren (als in het Verenigd Koninkrijk is gedaan [5]).

[5] Het Verenigd Koninkrijk heeft vragen over regionale onderwerpen verwijderd uit zijn statistische enquête over werkgelegenheid en gebruikt in plaats daarvan overheidsgegevens.

Statistieken baseren op overheidsgegevens kan voordelen hebben, maar het gebruik van dat soort bronnen kan om verschillende redenen ook problematisch zijn. Er kunnen met name problemen ontstaan in verband met de door overheidseenheden gebruikte definities en de in de bronnen aanwezige informatie, maar ook met de kwaliteit van de gegevens en inconsistentie als gevolg van een nieuwe opzet van overheidsregelingen. Eurostat heeft op dit terrein de rol gespeeld van een internationaal forum voor het bespreken van ideeën en praktijken en het documenteren van optimale praktijken in de EER. Eurostat wil dit werk in de toekomst voortzetten, in het bijzonder teneinde lidstaten te ondersteunen in de ontwikkeling en bevordering van optimale praktijken voor het terugdringen van enquêtedruk. De nadruk ligt hierbij vooral op het benutten en combineren van overheidsgegevens, schattingen en stimulering van technieken als roterende of meerjaarlijkse steekproeven.

Een verwante activiteit die in enkele lidstaten (o.a. Frankrijk en Portugal) al geruime tijd wordt toegepast en die andere (Griekenland en Zweden) recentelijk hebben ingevoerd is dat men toewerkt naar een betere aansluiting tussen de definities en terminologie voor statistische enquêtering en die in overheidsbestanden. Een voorbeeld hiervan is in statistische vragenlijsten dezelfde presentatie en terminologie te hanteren als die welke gangbaar is in bedrijfsboekhoudingen. Een volgende stap die momenteel in Finland en Noorwegen wordt onderzocht, is die van actiever overleg met de instanties die verantwoordelijk zijn voor overheidsnormen om te proberen de terminologie en indeling die zij hanteren, te beïnvloeden, zodat rapportagevereisten kunnen worden gecombineerd. Nationale bureaus voor de statistiek en ook de Commissie dienen attent te blijven streven naar het vermijden van onnodige tegenstrijdigheden tussen statistische vereisten en administratieve verplichtingen jegens de overheid en het vergemakkelijken van het opstellen van hoogwaardige structurele bedrijfsstatistieken in de EU.

Het afstemmen van overheidsnormen wordt veelal primair vanuit het oogpunt van enquêtedruk gezien, maar staat niet los van de factor kwaliteit. Bedrijfsstatistieken bouwen meer en meer op overheidsnormen en de kwaliteit van bedrijfsstatistieken in de EU is dus altijd mede afhankelijk van de mate van harmonisatie van de overheidsnormen. Harmonisatie van EU-normen zelf is hierbij niet genoeg, doordat een groeiend deel van de EU-bedrijven, vooral grote, ervoor kiezen hun boekhouding volgens niet-EU-normen op te zetten, onder meer om toegang te krijgen tot de internationale financieringsbronnen, en dit zal waarschijnlijk consequenties hebben voor het soort boekhoudkundige gegevens dat voor bedrijfsstatistieken beschikbaar is.

Vertrouwelijkheid

Het andere terrein, vertrouwelijkheid, blijft voor EU-bedrijfsstatistieken een belangrijk punt van zorg, ondanks de uit de SBS-verordening voortvloeiende verplichting voor lidstaten om ook vertrouwelijke gegevens aan te leveren. Het openbaar maken van cijfers over de EU als geheel wordt door het aspect vertrouwelijkheid ernstig belemmerd. Van de cijfers voor industrie over 1996 konden bijvoorbeeld maar 38 van de 103 [6] groepen van de NACE Rev.1 voor de EU als geheel openbaar worden gemaakt, ook nadat voor bepaalde gegevens die niet waren aangeleverd, schattingen waren opgesteld. Het probleem is momenteel vooral nijpend in de industrie en doet zich elders minder voor doordat maar voor weinig andere activiteiten alle 15 lidstaten gegevens verstrekken of betrouwbare schattingen mogelijk zijn. Naarmate de lidstaten echter meer vorderingen maken met de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening, wordt de situatie moeilijker en dient een oplossing te worden gevonden. Eén mogelijkheid is het evenwicht tussen de beschikbaarheid van nationale gegevens en EU-totalen en tussen de openbaarmaking van gedetailleerde en samengevoegde resultaten te heroverwegen.

[6] Voor 11 van de 103 groepen kunnen gegevens niet openbaar worden gemaakt om andere redenen dan vertrouwelijkheid.

Er is een handvest over de vertrouwelijkheid van structurele bedrijfsstatistieken goedgekeurd teneinde te bereiken dat de manieren waarop de lidstaten en Eurostat omgaan met vertrouwelijke gegevens, met elkaar in overeenstemming zijn. Er is echter een nieuwe overeenkomst over vertrouwelijke gegevens nodig tussen de lidstaten en Eurostat, en Eurostat heeft het plan het handvest aan te passen om het in lijn te brengen met algemene veranderingen op het punt van statistische vertrouwelijkheid in de EU en voorwaarden te scheppen die de verspreiding van meer structurele bedrijfsstatistieken op EU-niveau te verspreiden onder gebruikers. Zonder zo'n overeenkomst zijn EU-brede structurele bedrijfsstatistieken op oppervlakkig niveau wellicht in die zin te realiseren dat gegevens door lidstaten worden aangeleverd en voor elk land apart openbaar worden gemaakt, maar is het werkelijke doel van de verspreiding van EU-gegevens niet te bereiken.

Statistische eenheden en de nationale toepassing van definities

Naast de hierboven beschreven terreinen, waar al een aanzienlijke hoeveelheid werk is verricht, dienen in de toekomst nog een aantal andere zaken te worden aangepakt. Zo zijn er twee belangrijke ontwikkelingsgebieden gesignaleerd die, als er geen vooruitgang wordt geboekt, verbetering van de Europese structurele bedrijfsstatistieken in de weg staan.

Er zal verder moeten worden nagedacht over het gebruik van verschillende soorten statistische eenheden voor het opstellen van niet-regionale gegevens, oftewel de voornaamste resultaten. De SBS-verordening schrijft nu toepassing voor van twee zulke eenheden: de onderneming en de EEA. Voor beide eenheden is nader onderzoek vereist op punten als de opname ervan in ondernemingsregisters en bruikbaarheid voor analytische doeleinden. Daarbij moet worden uitgegaan van de ervaringen die zijn opgedaan in de loop van de jaren na de tenuitvoerlegging van de verordening over ondernemingsregisters voor statistische doeleinden en de SBS-verordening. De problemen die zich bij deze niet-regionale eenheden voordoen, zijn van drieërlei aard:

- Het is moeilijk om zeer homogene eenheden gegevens te verzamelen in termen van de afzonderlijke activiteiten die ze verrichten, maar als dat niet gebeurt bestaat het gevaar dat de resulterende sectorale structurele bedrijfsstatistieken een groot aandeel aan nevenactiviteiten bevatten. Met andere woorden: het is moeilijk maar noodzakelijk om de werkzaamheden van eenheden die verscheidene activiteiten verrichten, in meer homogene delen op te splitsen.

- Groepen juridische eenheden die samenwerken dienen zodanig te worden behandeld dat de economische realiteit dat ze niet onafhankelijk zijn van elkaar, hierin wordt weerspiegeld.

- De bedrijfssituatie in de EU-lidstaten is zeer gevarieerd, onder andere als gevolg van de historisch gegroeide organisatie van de industriesector, de fiscale en administratieve druk van de overheid. Dit bemoeilijkt het opstellen van een gemeenschappelijke definitie van een of meer soorten eenheden die zodanig uniform worden geïnterpreteerd dat vergelijkbare EU-statistieken kunnen worden opgesteld.

Om Europese bedrijfsstatistieken door eenvoudige optelling van de voor elke lidstaat verkregen resultaten te kunnen opstellen, moet voor deze problemen een oplossing worden gevonden.

Een onderwerp dat maar heel weinig aandacht heeft gekregen bij structurele bedrijfsstatistieken is de toepassing van EU-definities op nationaal niveau. Ofschoon deze definities met grote zorgvuldigheid zijn geformuleerd en pas na lange discussies met nationale deskundigen zijn goedgekeurd, meent Eurostat dat het nodig is na te gaan in hoeverre verschillen in belangrijke indicatoren als omzet, productiewaarde, toegevoegde waarde en investeringen kunnen worden toegeschreven aan een uiteenlopende toepassing van definities in plaats van aan fundamentele verschillen tussen de afzonderlijke lidstaten.

Ontwikkeling

Voor de middellange termijn is het hoofddoel de volledige tenuitvoerlegging van de SBS-verordening teneinde de Commissie in staat te stellen binnen een redelijke termijn na het eind van de referentieperiode totaalcijfers van hoge kwaliteit voor de Europese Unie te produceren. Om echter structurele bedrijfsstatistieken actueel en relevant te houden, zullen aanpassingen nodig zijn. Deze ontwikkeling kan alleen dan tot een goed einde worden gebracht indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

- Leveranciers en gebruikers van de gegevens moeten erkennen dat de noodzaak van aanpassingen moet worden afgewogen tegen de behoefte aan een zekere stabiliteit.

- Er moet aandacht zijn voor de veranderende behoeften van gebruikers, in EU-instellingen, nationaal en regionaal.

- Er moet aandacht zijn voor veranderingen in productiemethoden, werkgelegenheids patronen en relaties binnen het bedrijfsleven;

- Er moeten binnen de beperkingen van de beschikbare middelen prioriteiten worden gesteld.

Gezien de beperkte financiële en personele middelen kan dit principe van aanpassing worden gezien als strijdig met het streven naar volledige tenuitvoerlegging van de SBS-verordening. De tenuitvoerlegging van de verordening mag echter niet de ontwikkeling van structurele bedrijfsstatistieken buiten het eigen juridische kader uitsluiten. Zo is het met name nodig om sneller en flexibeler in te spelen op bepaalde gebruikersbehoeften dan met een juridisch instrument als de SBS-verordening mogelijk is. Teneinde een voortdurend toenemen van de enquêtedruk en de werklast van nationale bureaus voor de statistiek te voorkomen, dient Eurostat regelmatig de verplichtingen van de SBS-verordening te evalueren om ervoor te zorgen dat onderwerpen waarvan de betekenis en relevantie vermindert, eruit worden geschrapt.

Eurostat zal, in samenwerking met de nationale bureaus voor de statistiek een driejarig werkprogramma opstellen voor de ontwikkeling van structurele bedrijfsstatistieken, waarin nog te verrichten werk met betrekking tot de onderwerpen van de in de SBS-verordening vermelde modelstudies en andere onderwerpen van belang worden opgenomen.

De gebieden die voor het komende jaar zijn aangewezen als prioritair voor ontwikkelingswerk, zijn onder meer statistieken over zakelijke dienstverlening en de relatie tussen bedrijvendemografie en het scheppen van werkgelegenheid. Verder wordt gehoopt dat enkele bestaande projecten die door Eurostat en de lidstaten buiten het toepassingsgebied van de SBS-verordening worden uitgevoerd, kunnen worden stopgezet als de gebruikers van de hieruit voortvloeiende statistieken kunnen aanvaarden dat de SBS-verordening in een groot deel van hun gegevensbehoeften voorziet. Zo hopen wij dat dit voor het referentiejaar 1999 het geval zal zijn met speciale projecten die eind jaren tachtig/begin jaren negentig zijn opgezet op het gebied van statistieken van het midden- en kleinbedrijf.

Het ligt in de bedoeling dat de Commissie in de loop van 2000 en 2001 een aantal voorstellen voor aanpassing van de SBS-verordening voorbereidt, met name betreffende financiële intermediairs, pensioenfondsen, ondersteunende activiteiten in verband met financiële intermediairs en versterking van de lijst van kenmerken die moeten worden gehanteerd voor het volgen van bedrijfsuitgaven voor milieubescherming.

Aanbevelingen

Dit hoofdverslag geeft aanleiding tot de volgende aanbevelingen:

Lidstaten die nog niet volledig voldoen aan de in bijlage 1 van de SBS-verordening gestelde eisen op punten als activiteit en bedrijfsgrootte dienen hun inspanningen op dit eerste doel te concentreren.

Eurostat moet de inspanningen voortzetten om gegevens sneller beschikbaar te maken door de procedures voor de verwerking en middelen van verspreiding te verbeteren.

De behoefte aan totaalcijfers voor de EU maakt het noodzakelijk dat Eurostat doorgaat met het maken van schattingen van ontbrekende gegevens, probeert deze aanpak uit te breiden tot niet-industriële sectoren en nationale bureaus voor de statistiek ondersteunt bij het opstellen van voorlopige resultaten. Lidstaten die nog niet de in bijlage 1 van de SBS-verordening vastgelegde termijnen voor toezending van gegevens voor de eindresultaten aanhouden, dienen zich op dit kwaliteitsaspect te concentreren.

Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek moeten nieuwe praktijken ontwikkelen voor het bepalen welke gegevens vertrouwelijk zijn en voor het omgaan met die vertrouwelijke gegevens, teneinde de beschikbaarheid van EU-totalen aanzienlijk te verbeteren.

Eurostat dient attent te blijven op de relevantie van de statistieken die door de SBS-verordening worden voorgeschreven en meer in het algemeen in het kader van structurele bedrijfsstatistieken gangbaar zijn, niet alleen om ervoor te zorgen dat gebieden waar nieuwe en sterkere behoeften zijn gesignaleerd, worden aangepakt maar ook om onderwerpen van afnemende betekenis te schrappen en zo de druk op nationale bureaus voor de statistiek en op respondenten te verlichten.

Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek dienen verder te werken aan de kwaliteit van structurele bedrijfsstatistieken en zich daarbij in het bijzonder bezig te houden met vraag wat de meest passende niet-regionale statistische eenheden zijn, met de toepassing van de definities van variabelen en met de verdere harmonisatie van begrippen.

Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek dienen hun werkzaamheden inzake de beoordeling van de enquêtedruk en de kwaliteit voort te zetten.

De nationale bureaus voor de statistiek moeten blijven zoeken naar manieren om de enquêtedruk te verlichten; Eurostat moet doorgaan met het documenteren en verspreiden van goede en optimale praktijken op dit gebied, en de inspanningen van nationale bureaus voor de statistiek blijven ondersteunen en stimuleren.

Gedetailleerd Verslag (Januari 2000)

INHOUDSOPGAVE

DEEL I Tenuitvoerlegging van de SBS-verordening en voorziene ontwikkelingen

1.1 Samenvatting van deel I 12

1.2 Achtergrond van de SBS-verordening 18

1.3 Tot stand gebrachte verdere ontwikkelingen 20

1.4 Tenuitvoerlegging van de sbs-verordening in de lidstaten 21

1.5 Tenuitvoerlegging door de commissie 45

1.6 Toekomstige ontwikkelingen 58

DEEL II

Verspreiding en gebruik van gegevens

2.1 Samenvatting van Deel II 60

2.2 Gebruikers van gegevens 63

2.3 Gegevens 65

2.4 Vertrouwelijkheid en verspreiding 71

2.5 Vergelijkbaarheid van gegevens 71

DEEL III

Kwaliteit van de gegevens

3.1 Samenvatting van deel III 80

3.2 Behoefte aan en uitgangspunten van een kwaliteitsbeleid 80

3.3 Eerste vorderingen 81

3.4 Nauwkeurigheid - stapsgewijze vorderingen 83

DEEL IV

De kosten voor het bedrijfsleven

4.1 Samenvatting van deel IV 85

4.2 Enquêtedruk 86

BIJLAGEN

Bijlage 1: NACE Rev.1

Bijlage 2: Begrippenlijst

Bijlage 3: Tabellen voor Deel II

104

DEEL I

Tenuitvoerlegging van de SBS-verordening en voorziene ontwikkelingen

1.1 Samenvatting van deel I

Op 20 december 1996 heeft de Raad Verordening (EG, Euratom) nr. 58/97 inzake structurele bedrijfsstatistieken goedgekeurd. Overeenkomstig artikel 1 heeft de SBS-verordening als doel een gemeenschappelijk kader te scheppen voor het verzamelen, opstellen, toezenden en evalueren van communautaire statistieken over de structuur, de activiteiten, het concurrentievermogen en de prestaties van ondernemingen in de Gemeenschap.

De volgende samenvatting geeft een overzicht van de belangrijkste maatregelen tussen de referentiejaren 1995 en 1998 en de problemen die de afzonderlijke lidstaten nog hebben wat betreft de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening. Deze problemen betreffen voornamelijk de vereisten van bijlage 1 van de SBS-verordening. Deel 1.4 van dit verslag beschrijft wat er in elke afzonderlijke lidstaat tot stand is gebracht en geeft meer informatie over de problemen die de tenuitvoerlegging van alle bijlagen nog in de weg staan.

Nationale ontwikkelingen

België: voor het referentiejaar 1995 is een nieuw enquêtesysteem ingevoerd, met een nieuwe nationale juridische grondslag. Hiermee wordt aan de meeste eisen van de SBS-verordening voldaan.

Denemarken: de secties C (behalve afdeling 11), D, F en afdeling 52 van de NACE Rev.1 zijn sinds het referentiejaar 1995 gedekt door een nieuwe enquête, de zogenaamde algemene-rekeningstatistieken. Voor het referentiejaar 1998 is afdeling 51 van sectie G toegevoegd.

Duitsland: voor twee variabelen van sectie H zijn schattingen gemaakt voor de jaren dat de enquête niet wordt uitgevoerd (1996 en 1998).

Griekenland: voor de referentieperiode 1997 is een enquête voor de bouwnijverheid ingevoerd die alle variabelen bevat die door de SBS-verordening worden vereist. Voor de dienstensector moet er een geheel nieuw systeem bedrijfsstatistieken worden ontwikkeld. Beginnend bij de referentieperiode 1995 zijn er plannen ontwikkeld voor jaarlijkse op ondernemingen gebaseerde enquêtes voor de volgende activiteiten: NACE Rev.1 secties G en H, klassen 60.22, 60.23, 60.24, 63.12, groep 63.3, klasse 64.12, afdeling 61, afdelingen 65 en 66, groepen 92.1 en 92.2.

Spanje: 1998 wordt het eerste referentiejaar waarin gebruik wordt gemaakt van een nieuw tweejaarlijks enquêtesysteem voor de dienstensector dat, iedere twee jaar, alle dienstenactiviteiten zal omvatten. Voor het referentiejaar 1998 zullen er statistieken worden geproduceerd voor de secties G en H, groep 63.3, afdelingen 64 en 72, klasse 74.13, groepen 74.4 tot en met 74.7 en gedeelten van sectie O en de resterende dienstenactiviteiten in het volgende jaar. De bouwnijverheidsenquête is sinds 1996 gebaseerd op hetzelfde centrale register als wordt gebruikt voor de industrie- en dienstenstatistieken.

Frankrijk: tussen de referentiejaren 1996 en 1997 is geleidelijk een nieuwe generatie enquêtes (de vierde) geïntroduceerd. De nieuwe enquête voor de bouwnijverheid is begonnen in het referentiejaar 1997 en die voor industrie en voor agro-industrie en levensmiddelentechnologie is herzien voor de referentieperiode 1996. Met ingang van het referentiejaar 1996 omvatten gegevens voor de industrie alle ondernemingen, ongeacht hun grootte. Sinds het referentiejaar 1996 worden ook alle ontbrekende activiteiten in de vervoers- en communicatiesector bestreken door uitbreidingen van de uitgevoerde enquêtes of door schattingen. Het aantal gedekte activiteiten in de dienstensector wordt in het referentiejaar 1998 vergroot zodat groep 55.2 van de NACE Rev.1 bijna volledig wordt bestreken.

Ierland: in de industriesector hebben de formulieren voor ondernemingen in de periode tussen de vragenlijsten van de referentiejaren 1995 en 1996 aanzienlijke veranderingen ondergaan. In de dienstensector was de belangrijkste verandering de uitbreiding van de jaarlijkse enquête naar de secties G, H, I en K van de NACE Rev.1 vanaf het referentiejaar 1996.

Italië: met ingang van de enquête betreffende het referentiejaar 1995 zijn bestaande enquêtes voor ondernemingen van verschillende groottes, waar nodig, uitgebreid om te voldoen aan de eisen van de SBS-verordening. Voor beide enquêtes is in het referentiejaar 1996 een nieuwe vragenlijst ontwikkeld. Vanaf het referentiejaar 1998 zal er meer gebruik worden gemaakt van overheidsbronnen en van steekproefsgewijs onderzoek.

Luxemburg: voor het referentiejaar 1996 is er een nieuw enquêtesysteem ontwikkeld dat voldoet aan de meeste eisen van de SBS-verordening.

Nederland: in de industriesector zullen vragenlijsten worden uitgebreid voor sectie C van de NACE Rev.1. In sectie E zullen met betrekking tot het referentiejaar 1998 ook bedrijven met minder dan 20 werknemers worden bevraagd in het kader van een proefenquête. Gegevens over investeringen zullen voor bedrijven met minder dan 20 werknemers steekproefsgewijs worden verzameld in de secties C tot en met F. De sectorgewijze dekking is uitgebreid met klasse 52.31. Groep 51.1 wordt op korte termijn toegevoegd.

Oostenrijk: voor het referentiejaar 1995 is er een volledige telling uitgevoerd, met een nieuwe serie vragenlijsten. Met ingang van het referentiejaar 1997 is er een jaarlijkse enquête ingevoerd, die grotendeels gelijk is aan de telling van het referentiejaar 1995, maar waarin nu ook voor ondernemingen met steekproeven wordt gewerkt.

Portugal: in het referentiejaar 1996 is een nieuwe generatie vragenlijsten ingevoerd voor alle sectoren. De nieuwe jaarlijkse enquête wordt afgenomen onder bedrijven van alle groottes.

Finland: voor de industriesectoren was de vragenlijst voor het referentiejaar 1995 reeds herzien op basis van het voorstel van de Commissie voor de SBS-verordening. Gegevens over de bouwnijverheidsector zijn voor het eerst geproduceerd voor het referentiejaar 1995. Sinds 1995 zijn overheidsgegevens beschikbaar voor alle dienstenactiviteiten die door de SBS-verordening verplicht zijn gesteld, waarmee de dekking van de dienstensectoren in de Finse statistieken volledig is.

Zweden: voor het referentiejaar 1997 zijn twee bestaande enquêtes tot één samengevoegd. Deze nieuwe enquête omvat ook de bouwnijverheid. Voor de dienstensector zijn de financiële-rekeningstatistieken sinds het referentiejaar 1996 zeer uitgebreid. Voor de referentieperiode 1997 zijn de bestreken activiteiten uitgebreid met afdeling 70 van de NACE Rev.1.

Verenigd Koninkrijk: vanaf het referentiejaar 1995 golden er geen groottedrempels meer voor de industrie- en bouwnijverheidsector. Sinds het referentiejaar 1996 bestrijkt de enquête in de dienstensector ook groep 60.1 en de afdelingen 62 en 63 van de NACE Rev.1. In het referentiejaar 1998 zijn enkele nieuwe variabelen toegevoegd aan de vragenlijst en is ook klasse 64.11 van de NACE Rev.1 in het onderzoek opgenomen.

Noorwegen: vanaf de referentieperiode 1998 zullen structurele bedrijfsstatistieken voor groep 40.1 en afdeling 41 van de NACE Rev.1 worden geproduceerd. Voor het referentiejaar 1995 is een op ondernemingen gebaseerde enquête ingevoerd voor de secties G en K van de NACE Rev.1. Voor het referentiejaar 1996 werden bestaande drempels opgeheven en werd sectie I van de NACE Rev.1 toegevoegd. Voor het referentiejaar 1997 werd sectie H toegevoegd. Er is een ingrijpende aanpassing van de verzekeringsstatistieken doorgevoerd teneinde vanaf 1998 te voldoen aan de eisen van de SBS-verordening.

Resterende problemen in de lidstaten

België: het is niet waarschijnlijk dat er voor het referentiejaar 1999 binnen de termijn van achttien maanden gegevens zullen worden aangeleverd.

Denemarken: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Duitsland: in de industriesector zullen alleen bepaalde variabelen beschikbaar zijn voor ondernemingen van alle groottes, totdat er een enquête voor kleine bedrijven kan worden ingevoerd; dit is afhankelijk van de voltooiing van het ondernemingsregister. Voor het referentiejaar 1999 zal een poging worden ondernomen om de lijst met variabelen waarvoor statistieken beschikbaar zijn voor kleine en ambachtelijke bedrijven uit te breiden tot alle variabelen die de SBS-verordening vereist. Voor de sectoren vervoer, communicatie en zakelijke dienstverlening zullen er slechts voor een klein aantal variabelen gegevens beschikbaar zijn die gebaseerd zijn op overheidsgegevens of afkomstig zijn van bestaande enquêtes. Deze situatie zal hoogstwaarschijnlijk onveranderd blijven tot aan het referentiejaar 2000 en mogelijk zelfs nog langer.

Griekenland: de beschikbaarheid van gegevens voor de dienstensectoren is onzeker.

Spanje: het vermogen van het Spaanse statistische systeem om voor de bouwnijverheidssector aan alle vereisten te voldoen, is onbekend. De beschikbaarheid van statistieken voor de dienstensector zal afhangen van de succesvolle tenuitvoerlegging van het nieuwe geïntegreerde systeem van dienstenstatistieken voor de referentiejaren 1998 en 1999.

Frankrijk: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Ierland: vooralsnog zijn er geen voorstellen voor het opheffen van de drempel in de sectoren industrie en bouwnijverheid, voor respectievelijk bedrijven met 3 en 20 werkzame personen.

Italië: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Luxemburg: het is niet waarschijnlijk dat er voor het referentiejaar 1999 binnen de termijn van achttien maanden gegevens zullen worden aangeleverd.

Nederland: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Oostenrijk: er kunnen problemen zijn met het halen van de gestelde termijnen omdat bedrijven de boekhouding vaak pas twaalf tot vijftien maanden na het einde van de referentieperiode afsluiten.

Portugal: over de productie van gegevens van EEA's en lokale eenheden bestaat onzekerheid maar de situatie wordt momenteel bestudeerd; datzelfde geldt voor de schattingen met betrekking tot ondernemingen met minder dan 20 werkzame personen.

Finland: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Zweden: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Verenigd Koninkrijk: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Noorwegen: er worden geen noemenswaardige problemen verwacht.

Nationale methodiek

In de loop van 1999 is voor de eerste keer een gemeenschappelijke actualisering van de informatie over de methodologische praktijken in de lidstaten uitgevoerd. Deze informatie wordt commercieel off line (op CD-ROM) en gratis via het Internet verspreid.

Er zullen regelmatige contacten moeten plaatshebben tussen Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek om de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening te bewaken en de lidstaten waar nodig bij te staan op methodologisch gebied. Dit is met name van belang voor de meerjaarlijkse statistieken, zoals vermeld in de bijlagen 2,3 en 4 van de SBS-verordening, waarvoor het eerste referentiejaar in alle gevallen 1997 is, en tevens voor de opstelling van de voorlopige resultaten.

Europese tenuitvoerlegging

De Commissie heeft een aantal normen betreffende de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening uitgewerkt. Meer details hierover zijn beschikbaar in deel 1.5 van dit verslag. Tussen de goedkeuring van de tekst in 1996 en de opstelling van dit verslag [7] zijn er normen aangenomen voor de volgende aspecten betreffende de tenuitvoerlegging van zowel de SBS-verordening als de verzekeringsverordeningen:

[7] Januari 2000

- definities van de kenmerken;

- eerste referentiejaar voor het opstellen van de voorlopige resultaten;

- uitsplitsing van de resultaten;

- frequentie waarmee de statistieken worden opgesteld;

- een passend technisch formaat voor de indiening van de resultaten;

- overgangsperiode en afwijkingen van de bepalingen van de SBS-verordening;

- criteria voor de kwaliteitsbeoordeling.

Meer in het algemeen heeft de Commissie met de lidstaten samengewerkt om voor een aantal gebieden een Europese methodiek te ontwikkelen:

- Er is gewerkt aan de opstelling van een uitgebreide lijst indicatoren die van belang zijn voor kwaliteitsbeoordeling waarin rekening wordt gehouden met verschillende methoden voor het verzamelen van gegevens; deze kunnen als volgt worden samengevat: relevantie, nauwkeurigheid, tijdigheid, toegankelijkheid, vergelijkbaarheid, coherentie, volledigheid.

- In januari 1997 heeft de Commissie een congres georganiseerd over het gebruik van overheidsbronnen voor statistische doeleinden. Eurostat blijft de ontwikkelingen volgen op het gebied van de Europese en internationale standaardisering van overheidsinformatie, met het doel onnodige discrepanties tussen statistische en overheidsvereisten te vermijden.

- In verschillende technische bijeenkomsten is de enquêtedruk voor het bedrijfsleven besproken. Hier zijn duidelijk de problemen onder de aandacht gebracht van het produceren van bruikbare kwantitatieve gegevens op Europees niveau. Het grootste probleem daarbij is wel gelegen in de vraag hoe de schatting van de enquêtedruk gerelateerd kan worden aan informatie over de beschikbaarheid en kwaliteit van de statistische informatie zoals die opgesteld en verspreid wordt.

- Het verstrekken van nationale vertrouwelijke gegevens is een noodzakelijke voorwaarde voor de productie van EU-totalen, voor zover er sprake is van vertrouwelijke gegevens. Deze door de SBS-verordening teweeggebrachte verbetering bleek echter niet voldoende om EU-totalen voor alle activiteiten te kunnen opstellen. Er is een handvest over de vertrouwelijkheid van structurele bedrijfsstatistieken goedgekeurd teneinde te bereiken dat de manieren waarop de lidstaten en Eurostat omgaan met vertrouwelijke gegevens, met elkaar in overeenstemming zijn.

- Teneinde gebruikers gegevens te kunnen verstrekken over landen die geen voorlopige resultaten hebben kunnen leveren of de vereiste termijn voor het inleveren van eindresultaten niet hebben gehaald, is Eurostat in die gevallen waar voldoende betrouwbare methoden beschikbaar zijn, verdergegaan met de ontwikkeling en uitvoering van schattingsprocedures.

Met betrekking tot methodologische ontwikkelingen voor de verbetering van Europese structurele bedrijfsstatistieken zijn de volgende hoofdgebieden aangenomen:

- beoordeling van de haalbaarheid van de voorgestelde indicatoren voor kwaliteit en bevordering van de toepassing hiervan op grote schaal, zodat een zinvolle kwaliteitsbeoordeling mogelijk is;

- ontwikkeling en verspreiding van optimale praktijken voor het verminderen van de enquêtedruk, voornamelijk door het gebruiken en combineren van overheidsgegevens en schattingen en het aanmoedigen van technieken als roterende of meerjaarlijkse steekproeven;

- de laatste hand leggen aan een aantal nog niet vastgestelde definities voor meerjaarlijkse kenmerken die in de SBS-verordening zijn neergelegd;

- het handvest over vertrouwelijkheid aanpassen om het in lijn te brengen met algemene veranderingen op het punt van statistische vertrouwelijkheid in de EU

Modelstudies en toekomstige ontwikkelingen

Eurostat is in samenwerking met enkele lidstaten op vrijwillige basis begonnen met de uitvoering van methodologisch werk voor verschillende van de modelstudies die worden vermeld in de SBS-verordening. De situatie met betrekking tot het methodologische werk binnen de verschillende modelstudies loopt sterk uiteen en varieert van zeer ver gevorderd (bijvoorbeeld de modelstudie over onderaanneming en de activiteiten van overige financiële intermediairs) tot werkzaamheden die niet verder gaan dan een onderzoek naar / inventarisatie van huidige praktijken (bijvoorbeeld regionale investeringen in de dienstensectoren). Paragraaf1.5 bevat een kort overzicht van alle modelstudies.

Aangezien er meer dan vijf jaar is verstreken sinds de Commissie de lijst met modelstudies heeft opgesteld in haar voorstel voor de SBS-verordening, is Eurostat weer begonnen met het raadplegen van de gebruikers om na te gaan hoe zij denken over het nut van gegevens over de onderwerpen van deze geplande modelstudies.

Gezien het bovenstaande stelt Eurostat voor het tijdsbestek voor de uitvoering van modelstudies te verlengen tot na het referentiejaar 1998, dat in de SBS-verordening was vastgelegd als termijn voor de ontwikkeling van een jaarlijks te herzien programma voor de uitvoering van modelstudies. Dit werkprogramma dient voort te vloeien uit een lijst met prioriteiten voor de verdere ontwikkeling van de verordening, gebaseerd op de behoeften van gebruikers aan aanvullende gegevens, de huidige beschikbaarheid van gegevens in de lidstaten en de tijd die benodigd is voor de ontwikkeling van bepaalde gebieden. Een dergelijk werkprogramma is eind oktober 1999 besproken met de lidstaten.

Het belangrijkste doel voor de toekomst is de volledige tenuitvoerlegging van de SBS-verordening teneinde de Commissie in staat te stellen binnen een redelijke termijn na het eind van de referentieperiode totaalcijfers van hoge kwaliteit voor de Europese Unie te produceren. Om echter structurele bedrijfsstatistieken actueel en relevant te houden, zullen voortdurende aanpassingen aan de gewijzigde omstandigheden nodig zijn. Deze ontwikkeling kan alleen dan tot een goed einde worden gebracht indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

- Leveranciers en gebruikers van de gegevens moeten erkennen dat deze aanpassingen noodzakelijk zijn.

- Er moet voortdurend aandacht zijn voor de veranderende behoeften van gebruikers, in de gehele EU, nationaal en regionaal.

- Er moet voortdurend aandacht zijn voor veranderingen in productiemethoden.

- Er moeten binnen de beperkingen van de beschikbare middelen prioriteiten worden gesteld.

Eurostat zal, in samenwerking met de nationale bureaus voor de statistiek een driejarig werkprogramma opstellen voor de ontwikkeling van structurele bedrijfsstatistieken, waarin nog te verrichten werk met betrekking tot de onderwerpen van de in de SBS-verordening vermelde modelstudies en andere onderwerpen van belang worden opgenomen.

Gezien de tot nu toe geboekte vooruitgang met de modelstudies en ander ontwikkelingswerk op het gebied van structurele bedrijfsstatistieken is het nu mogelijk een voorlopige indicatie te geven van het werk dat hoogstwaarschijnlijk in de nabije toekomst kan worden voltooid. Het ligt in de bedoeling dat de Commissie in de loop van 2000 en 2001 een aantal voorstellen voor aanpassing van de SBS-verordening voorbereidt, met name betreffende financiële intermediairs, pensioenfondsen, ondersteunende activiteiten in verband met financiële intermediairs en versterking van de lijst van kenmerken die moeten worden gehanteerd voor het volgen van bedrijfsuitgaven voor milieubescherming.

Tot de prioriteiten voor het ontwikkelingswerk in de komende drie jaar behoren, naast de modelstudies die zijn vermeld in de SBS-verordening, statistieken over zakelijke dienstverlening (NACE Rev.1 sectie K) en ondernemingsdemografie.

1.2 Achtergrond van de SBS-verordening

Problemen met structurele bedrijfsstatistieken in de jaren tachtig

Voorafgaand aan de aanneming van de SBS-verordening waren geharmoniseerde Europese structurele bedrijfsstatistieken uitsluitend beschikbaar voor een beperkt deel van het bedrijfsleven, namelijk de traditionele industriesectoren voor energie- en watervoorziening en de winning van delfstoffen, productie en bouwnijverheid. Voor diensten waren in de lidstaten slechts onvolledige gegevens beschikbaar en bovendien werden deze verzameld volgens niet-geharmoniseerde indelingen, waardoor de vergelijkbaarheid van de verkregen gegevens op Europees niveau ernstig werd beperkt. De statistische informatie die beschikbaar is voor de industriële sectoren was gebaseerd op twee richtlijnen van de Raad [8], daterend uit respectievelijk 1964 en 1972. De geharmoniseerde industriële gegevens werden over het algemeen gepubliceerd in een aantal jaarlijkse uitgaven en zowel deze gegevens als de niet-geharmoniseerde gegevens over de dienstensector zijn voor een gedeelte nog steeds beschikbaar via het SBS-domein van New Cronos.

[8] Richtlijn 64/475/EEG van de Raad van 30 juli 1964 tot organisatie van gecoördineerde jaarlijkse enquêtes naar de investeringen in de industrie, PB nr. 131 van 13.8.1964, blz. 2193, en Richtlijn 72/221/EEG van de Raad van 6 juni 1972 inzake het houden van gecoördineerde jaarlijkse enquêtes inzake de industriële bedrijvigheid, PB nr. L 133 van 10.6.1972, blz. 57.

Ondanks het aantal jaren dat de richtlijnen van kracht waren, is de productie van Europese structurele industriële statistieken min of meer een bijzaak naast de nationale systemen gebleven. Deze statistieken worden geleidelijk aan steeds minder nuttig, door de economische en technische ontwikkelingen in de tussenliggende jaren en door een combinatie van de inflexibiliteit van de juridische instrumenten en het beperkte succes van de ontwikkelingen buiten het juridische kader. Aan het einde van de jaren tachtig werd duidelijk dat er veel serieuze problemen speelden, in die zin dat richtlijnen niet werden nageleefd en, belangrijker nog, dat de Commissie over onvoldoende gegevens beschikte om in de behoeften van gebruikers te kunnen voorzien. Het ging hier met name om de volgende punten:

- Gegevens over ondernemingen van alle groottes werden in het geheel niet of slechts eens in de vijf jaar verstrekt.

- Sommige sectoren van de industrie, met name de bouwnijverheid, werden door sommige lidstaten volledig genegeerd. De meeste lidstaten verzamelden niet over alle dienstensectoren van de economie gegevens en sommige lidstaten verzamelden in het geheel geen jaarlijkse gegevens over de dienstensector.

- Sommige verschijnselen die van betekenis zijn voor structurele bedrijfsstatistieken, bijvoorbeeld onderaanneming, speur- en ontwikkelingswerk en milieubescherming, werden niet meegenomen. Door wijzigingen in de praktijken in het bedrijfsleven, zoals de toename van deeltijdwerk, leasing en de rol van immateriële investeringen, werden de metingen zoals ze tot dan toe werden verricht, minder nuttig.

- Veel gebruikers beklaagden zich erover dat het te lang duurde voordat gegevens beschikbaar kwamen.

- Er ging informatie verloren doordat gegevens op nationaal niveau werden achterhouden om openbaarmaking van vertrouwelijke gegevens te voorkomen, of door de overgang van nationale nomenclatuur naar de gemeenschappelijke NACE 70. Hierdoor was het zo goed als onmogelijk om gegevens voor de EU als geheel te berekenen.

- De statistieken werden geproduceerd voor verschillende statistische eenheden en noch de onderneming noch de eenheid van economische activiteit werd als statistische eenheid aangenomen door alle nationale instanties voor statistiek.

- Bijna geen van de nationale bureaus voor de statistiek verzamelden of verstrekten alle noodzakelijke variabelen.

- Een deel van deze problemen werd opgelost door de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 3037/90 van de Raad van 9 oktober 1990 betreffende de statistische nomenclatuur van de economische activiteiten in de Europese Gemeenschap [9] (NACE Rev.1) en door de ontwikkeling van andere statistische hulpmiddelen zoals de harmonisatie van ondernemingsregisters [10], maar veel grote problemen zijn blijven bestaan.

[9] PB L 293 van 24.1.1990, blz. 1.

[10] Verordening (EEG) nr. 2186/93 van de Raad van 22 juli 1993 betreffende de communautaire coördinatie van de inrichting van ondernemingsregisters voor statistische doeleinden, PB L 196 van 5 augustus 1993, blz. 1.

Tijdens technische besprekingen die plaatsvonden om bepaalde nog aanwezige problemen op te lossen, werd op regelmatige basis een groot aantal betrokken partijen uitvoerig geraadpleegd: vertegenwoordigers van de primaire leveranciers van gegevens (ondernemingen), de nationale bureaus voor de statistiek en alle groepen gebruikers. Deze raadplegingen kunnen worden onderverdeeld in drie groepen:

- De diensten van de Commissie werden in een vroeg stadium van de plannen op de hoogte gesteld daarna werd regelmatig contact opgenomen met de afzonderlijke diensten.

- De nationale bureaus voor de statistiek die verantwoordelijk blijven voor het verzamelen van de gegevens, werden regelmatig geraadpleegd. Deze instanties waren reeds vanaf de eerste vergaderingen, toen Eurostat de problemen van het bestaande systeem in detail poogde te analyseren, betrokken bij het werk, en ook in een latere fase in de technische werkgroepen waarin de eerste wijzigingsvoorstellen werden gedaan en de voorstellen van de Commissie verder werden uitgewerkt.

- Ondernemingen en hun beroepsverenigingen werden op de hoogte gehouden van de voortgang met de uitwerking van de SBS-verordening, via presentaties tijdens de regelmatige informatieve bijeenkomsten die Eurostat houdt met Europese brancheorganisaties op het gebied van bedrijfsstatistieken.

Goedkeuring van de SBS-verordening

In 1995 heeft de Commissie bij de Raad haar definitieve voorstel voor een nieuwe juridische grondslag voor de Europese structurele bedrijfsstatistieken ingediend. Op 20 december 1996 is verordening (EG, EURATOM) nr. 58/97 van de Raad inzake structurele bedrijfsstatistieken goedgekeurd. De verordening is op 17 januari 1997 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen en is 20 dagen daarna in werking getreden.

Doel van de SBS-verordening

Het doel van de SBS-verordening is, zoals vermeld in artikel 1, het scheppen van een gemeenschappelijk kader voor het verzamelen, opstellen, toezenden en evalueren van communautaire statistieken over de structuur, de activiteiten, het concurrentievermogen en de prestaties van ondernemingen in de Gemeenschap. Een volledige tenuitvoerlegging van de SBS-verordening zal ertoe leiden dat de nationale bureaus voor de statistiek, die verantwoordelijk zijn voor het verzamelen van gegevens, Eurostat gegevens toezenden die tussen de lidstaten onderling vergelijkbaar zijn. In de SBS-verordening worden de normen en definities die noodzakelijk zijn voor het produceren van vergelijkbare communautaire statistieken vastgesteld, zonder dat gedetailleerd wordt vastgesteld welke methoden precies dient te worden gebruikt voor het verzamelen van gegevens. De bureaus voor de statistiek in iedere lidstaat kunnen dus de verzameling van gegevens uitvoeren op een manier die zij zelf geschikt achten voor hun specifieke situatie en, bijvoorbeeld, rekening houden met de nationale eisen ten aanzien van de presentatie van bedrijfsresultaten.

Door de comitologieprocedure biedt de SBS-verordening een zekere flexibiliteit, zodat de Commissie, na raadpleging van de lidstaten, maatregelen kan nemen voor aanpassing aan de economische en technische ontwikkelingen.

Het kader waarnaar in artikel 1 van de SBS-verordening wordt verwezen, bestaat uit een aantal algemene bepalingen in de tekst die relevant zijn voor de meeste of alle structurele bedrijfsstatistieken. Deze algemene bepalingen worden aangevuld door meer specifieke bepalingen in de vier bijlagen. bijlage 1 is een algemene bijlage betreffende de productie van een aantal standaardindicatoren voor alle activiteiten waarop de verordening betrekking heeft. De drie andere bijlagen bestrijken respectievelijk de industrie, de handel en de bouwnijverheid. Dankzij deze modulaire aanpak kan de SBS-verordening relatief eenvoudig worden gewijzigd als er wordt besloten om de gegevensverzameling uit te breiden om een bepaald aspect van het bedrijfsleven gedetailleerder te onderzoeken. Dit is met succes gedaan voor de nieuwe bijlage 5, waarin verzekeringsstatistieken worden behandeld.

1.3 Tot stand gebrachte verdere ontwikkelingen

Integratie van de SBS-verordening in de statistische bijlage van de EER-overeenkomst

De SBS-verordening is bij beschikking 31/1999 van het Gemengd Comité van de EER op de zestigste vergadering van het Comité op 29 januari 1999 opgenomen in bijlage XXI (statistische bijlage) van de EER-overeenkomst en de daaropvolgende dag van kracht geworden.

Verordening van de Raad tot wijziging van de SBS-verordening

Op 16 februari 1998 is Verordening (EG, Euratom) nr. 410/98 van de Raad tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 58/97 inzake structurele bedrijfsstatistieken (hierna de Verzekeringsverordening genoemd) aangenomen, waarmee een vijfde bijlage aan de SBS-verordening is toegevoegd. Deze bijlage handelt over een kader voor structurele bedrijfsstatistieken over levensverzekeringen en andere verzekeringsactiviteiten, te beginnen in het referentiejaar 1996.

De huidige structuur van de SBS-verordening gecombineerd met de verzekeringsverordening wordt in het onderstaande schema samengevat.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

1.4 Tenuitvoerlegging van de sbs-verordening in de lidstaten

België

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

De belangrijkste bronnen van de Belgische statistieken voor de industrie bestonden uit een enquête onder lokale of technische eenheden (lokale EEA) met vragen over toegevoegde waarde en een investeringsenquête, ook gericht op lokale of technische eenheden. Bedrijven met minder dan 5 handarbeiders werden niet bevraagd. Voor sommige sectoren werd deze drempel verhoogd tot 10 of 20. De enquêtes waren integraal.

In de dienstensectoren werden geen enquêtes gehouden. De enige beschikbare statistieken hiervoor waren afgeleid van het register voor sociale zekerheid.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Voor het referentiejaar 1995 is een nieuw enquêtesysteem ingevoerd, met een nieuwe juridische grondslag. Dit systeem is gebaseerd op één verplichte basisvragenlijst, aangevuld met een aantal bijlagen die in de meeste gevallen meerjaarlijks zijn en een gemeenschappelijke enquête vormen voor alle activiteiten. De nieuwe enquête is opgezet om te voorzien in bredere behoeften dan wat is vastgelegd in de SBS-verordening en is daarom uitgebreider.

Voor het referentiejaar 1995 werd het toepassingsgebied van de enquête uitgebreid, zodat deze naast de traditionele sectoren van industrie en bouwnijverheid ook de secties C-I en K van de NACE Rev.1 omvatte. In het referentiejaar 1996 is dit uitgebreid tot groep 65.2 van sectie J van de NACE Rev.1. In de nieuwe enquête is er niet langer een groottedrempel, afgezien van de limieten van het nieuwe ondernemingsregister. De belangrijkste eenheid is de BTW- of sociale zekerheidseenheid. Voor bedrijven met 20 of meer werknemers of een jaaromzet hoger dan 200 miljoen Belgische Francs (circa EUR 5 miljoen) zijn steekproeven met een integrale dekking ingevoerd. De hoofdvragenlijst omvat werkgelegenheid, inkomsten en uitgaven (in een vorm die overeenkomt met een winst-en-verliesrekening) en investeringen. In de jaarlijkse bijlagen worden de splitsing van de omzet naar activiteit en de lokale eenheid opgenomen. Bovendien zijn er bijlagen met meerjaarlijkse variabelen.

Naast de nieuwe enquête worden fiscale gegevens gebruikt voor eenheden die buiten het dekkingsgebied van de enquête vallen, namelijk de vrije beroepen zonder werknemers in loondienst.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

Verwacht wordt dat met het nieuwe enquêtesysteem bijna aan alle vereisten van de SBS-verordening zal worden voldaan en dat de termijn voor de toezending van gegevens het enige resterende probleem zal blijven. Het is onwaarschijnlijk dat voor het referentiejaar 1999 gegevens kunnen worden verstrekt binnen de termijn van achttien maanden en voorlopige resultaten zijn niet beschikbaar. Sommige meerjaarlijkse variabelen worden nog niet verzameld en er zijn nog steeds onzekerheden betreffende de productie van EEA-gegevens.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Meerjaarlijkse variabelen zullen in 1999 worden verzameld door de toevoeging van specifieke bijlagen voor bepaalde sectoren. Tevens ligt het in de bedoeling om het gebruik van overheidsgegevens uit te breiden door de mogelijkheden te onderzoeken van het gebruik van registers van de sociale zekerheid voor bepaalde werkgelegenheidsmaatregelen.

Denemarken

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

Voor aan de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening waren de belangrijkste enquêtes voor industriestatistieken de rekeningstatistieken en de investeringsenquête. De rekeningstatistieken bestonden uit een combinatie van statistische enquêtes en overheidsgegevens.

De enquêtes omvatten jaarlijks de secties C-E (behalve afdeling 11) van de NACE Rev.1 voor bedrijven met 20 of meer werkzame personen. De enquêtes waren integraal en de respons was bijna 100%. In de rekeningenquête werd informatie verzameld over inkomsten en uitgaven (in een vorm die overeenkomt met een winst-en-verliesrekening). Voor bedrijven met minder dan 20 werkzame personen werden jaarlijks uit overheidsbronnen gegevens verzameld voor statistieken die vergelijkbaar waren met de rekeningstatistieken.

Sectie E van de NACE Rev.1 bestaat in zijn geheel uit openbarenutsbedrijven. Al deze eenheden werden gedekt door statistieken voor de openbare sector en niet door de algemene bedrijfsstatistieken. Bij deze integrale enquêtes was er geen groottedrempel voor de gegevensverzameling.

Voor sectie F van de NACE Rev.1 werden sinds het referentiejaar 1990 geen gegevens verzameld.

Gegevens voor de dienstensectoren werden verkregen uit gegevens van de belastingdienst, het BTW-register en het register voor werkgelegenheid in het bedrijfsleven. De eerste hiervan omvatte alle activiteiten en de meeste rechtsvormen en verschafte informatie over winst-en-verliesrekeningen en balansen. De tweede bron omvatte alle eenheden die BTW-plichtig zijn en bood informatie over omzet en uitgave-elementen. De derde bron omvatte alle lokale eenheden met personeel in loondienst en bood informatie over werkgelegenheid, arbeidskosten en bepaalde kenmerken van werknemers. De boekhoudkundige informatie en de informatie over werkgelegenheid werden jaarlijks geleverd en de informatie over de BTW ieder kwartaal.

Gegevens over speur- en ontwikkelingswerk werden afzonderlijk van de tweejaarlijkse enquête van het ministerie van Onderzoek verzameld.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

De secties C (behalve afdeling 11), D, F en afdeling 52 van de NACE Rev.1 zijn gedekt door een nieuwe enquête die sinds het referentiejaar 1995 wordt gehouden en die wordt aangeduid als de algemene rekeningenstatistiek. Voor het referentiejaar 1998 is afdeling 51 van sectie G toegevoegd. Bij de enquête gaat het om een steekproefenquête bij bedrijven met meer dan 5 werknemers, waarbij normaal gesproken alle bedrijven met meer dan 50 werknemers deel uitmaken van de steekproef. Dit is als zodanig een uitbreiding van de dekking ten opzichte van de bestaande enquête wat betreft de activiteiten en de bedrijfsomvang. Bovendien is er een aanvullende bijlage voor gegevens per EEA voor eenheden met uitgebreide nevenactiviteiten.

Voor de populatie van bedrijven met minder dan 5 werknemers worden overheidsgegevens gebruikt, waaronder informatie van de belastingdienst, die gegevens in samengevatte vorm levert. Deze gegevens worden tevens gebruikt voor het extrapoleren van de populatie uit de getrokken steekproef.

Hoewel er voorbereidingen worden getroffen om het toepassingsgebied van de rekeningstatistieken voor het referentiejaar 1999 uit te breiden naar alle dienstensectoren, verstrekt Statistics Denmark Eurostat nog steeds gegevens over de dienstensectoren die afkomstig zijn van de registers voor boekhoudkundige informatie van de belastingdienst, het BTW-register en het register voor werkgelegenheidsstatistieken. Het is belangrijk te vermelden dat deze drie registers niet onafhankelijk van elkaar worden gebruikt maar tot een geïntegreerde set bedrijfsstatistieken worden samengevoegd. Hoewel deze statistieken binnen de context van de SBS-verordening uitsluitend worden gebruikt voor de dienstensectoren, worden zij wel voor alle sectoren van het bedrijfsleven geproduceerd. Het is de bedoeling de benutting ervan, naast de op vragenlijsten en overheidsbronnen gebaseerde rekeningstatistieken, verder te ontwikkelen.

Als aanvulling op deze algemene bedrijfsstatistieken worden er speciale statistieken geproduceerd over speur- en ontwikkelingswerk en over het milieu. Het ministerie van Onderzoek voert een tweejaarlijkse enquête uit over speur- en ontwikkelingswerk en maakt schattingen voor de tussenliggende jaren. Een speciale milieuenquête is overwogen maar is nog niet uitgevoerd.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

Er worden geen noemenswaardige problemen verwacht, dankzij de uitbreiding van de bestreken activiteiten die voor 1999 is voorzien.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Het is de bedoeling dat voor het referentiejaar 1999 de secties voor de resterende diensten, namelijk H, I en K, en tevens de afdelingen 11 en 50 zullen worden toegevoegd aan de rekeningenstatistieken.

Duitsland

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

De verzameling van gegevens voor de industrie was gebaseerd op twee bedrijfsenquêtes waarmee gegevens werden verzameld over lopende inkomsten en uitgaven alsmede investeringen, met daarnaast nog een aparte enquête betreffende investeringen op het niveau van de lokale eenheid, die echter niet de bouwnijverheid omvatte. Al deze enquêtes vonden jaarlijks plaats. Er werden aparte vragenlijsten gebruikt voor i) de sectoren energie en water, ii) winning van delfstoffen en industrie, iii) bouwnijverheid iv) afwerking in de bouwnijverheid.

Behalve in de energiesector werden de enquêtes alleen gehouden onder bedrijven vanaf een minimum aantal werknemers,. Normaal lag de drempel bij 20 werknemers maar voor de vragenlijsten voor de afwerking in de bouwnijverheid was deze gesteld op 10 werknemers, tot aan het referentiejaar 1997 toen deze werd verhoogd naar 20 werknemers. De enquête over inkomsten en uitgaven was een steekproefsgewijze enquête met integrale gegevensverzameling voor eenheden met meer dan 500 werknemers. De investeringsenquête was integraal voor eenheden met 20 of meer werknemers. Met de enquête over inkomsten en uitgaven werden gegevens verzameld over bedrijfsinkomsten en -uitgaven en tevens over werkgelegenheid.

In de dienstensector waren er alleen statistische enquêtes voor de secties G en H van de NACE Rev.1, waarbij bovendien enkele groepen niet werden meegenomen. Er werd geen groottedrempel toegepast. Deze bedrijfsenquêtes werden jaarlijks uitgevoerd voor de sectie G en tweejaarlijks voor sectie H en leverden informatie over werkgelegenheid, bedrijfsinkomsten en -uitgaven en investeringen. De enquêtes waren gestratificeerde steekproeven van circa 8-10% van de populatie met een respons van bijna 100%.

In de vervoersector waren er enkele bedrijfsstatistieken over waterwegen, wegvervoer en luchtvervoer, die gegevens over omzet, aantal werkzame personen en aantal werknemers omvatten. Voor de resterende activiteiten waren de enige beschikbare gegevens afgeleid van sociale zekerheids- en BTW-aangiften. Deze beide bronnen omvatten alle activiteiten met een lage drempel en waren verplicht.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

De HORECA-enquête wordt iedere twee jaar uitgevoerd, maar voor een klein aantal variabelen werd voor het referentiejaar 1996 een schatting gemaakt. Dat zal opnieuw het geval zijn voor het referentiejaar 1998. Ten aanzien van de bronnen voor distributie en andere diensten zijn er geen significante wijzigingen.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

In de industrie zullen slechts enkele variabelen beschikbaar zijn voor de gehele enquêtepopulatie totdat een enquête voor kleine bedrijven (met minder dan 20 werknemers in dienst) ingevoerd kan worden.

Voorlopige resultaten in de industriesector zullen alleen betrekking hebben op bedrijven met meer dan 20 werknemers.

Het grootste probleem dat het StBA verwacht voor de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening, betreft de dienstensector. Voor vervoer en communicatie en de zakelijke dienstverlening zullen er slechts gegevens beschikbaar zijn voor een klein aantal variabelen, gebaseerd op overheidsgegevens of verkregen uit bestaande enquêtes. Deze situatie zal vermoedelijk tot aan het referentiejaar 2000, en mogelijk nog tot daarna, zo blijven. Het belangrijkste technische probleem is het tot stand brengen van een register met hoge kwaliteit; bovendien worden er problemen verwacht met de acceptatie van de enquête door het bedrijfsleven.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Zoals reeds vermeld, betreft het grootste probleem in de industriesector de bedrijven met minder dan 20 werkzame personen. Er zijn plannen om in de toekomst een jaarlijkse steekproefenquête uit te voeren die alle bedrijven met minder dan 20 werkzame personen zal omvatten, met een verkorte lijst van variabelen (8 à 10 variabelen). Dit zal alleen mogelijk zijn als het ondernemingsregister operationeel is, op zijn vroegst voor het referentiejaar 2000 of 2001. Voor het referentiejaar 1999 ligt het in de bedoeling om een aantal schattingen met een beperkt aantal variabelen te produceren voor kleine industriële bedrijven. Vragen over speur- en ontwikkelingswerk, deeltijdwerk en leerlingen zullen voor het referentiejaar 1999 worden toegevoegd aan de hoofdvragenlijsten voor grote bedrijven. In het referentiejaar 1999 zal de vragenlijst eveneens worden gewijzigd om het mogelijk te maken gegevens te verkrijgen over de verdeling van de omzet naar activiteit. De demografische variabelen zullen pas beschikbaar zijn als het register functioneert.

Vanaf het referentiejaar 1999 zal de enquête voor de dienstensector worden uitgebreid naar de nog ontbrekende activiteiten van sectie G van de NACE Rev.1, waaronder bepaalde onderdelen van afdeling 50 van de NACE Rev.1 die nu nog niet worden meegenomen. Er zal een aantal vragen worden toegevoegd aan de vragenlijsten. Tevens zijn er plannen voor een grotere steekproef voor sectie G. Voorlopige resultaten zullen voor het referentiejaar 1999 beschikbaar zijn voor sectie G van de NACE Rev.1, met uitzondering van groep 52.7.

Vanaf het referentiejaar 1999 zal de HORECA-enquête jaarlijks worden gehouden.

Regionale gegevens voor de secties G of H van de NACE Rev.1 zullen vanaf het referentiejaar 1999 worden verstrekt.

Voor vervoer en communicatie en zakelijke dienstverlening bestaat het voornemen nationale wetgeving in te voeren voor een nieuwe steekproefenquête. Wanneer dit lukt, is het streven dat voor het referentiejaar 2000 of 2001 kan worden gewerkt met een steekproefenquête van 20%.

Griekenland

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

Voor de industriesectoren was de belangrijkste waarnemingseenheid de lokale eenheid, hoewel in enkele uitzonderlijke gevallen de lokale EEA werd gebruikt. De onderneming en de lokale eenheid kwamen in een zeer groot gedeelte van de gevallen overeen. Voor het uitvoeren van de enquête voor de secties C tot en met E van de NACE Rev.1 werden vijf verschillende vragenlijsten gebruikt:

- een vragenlijst voor de winning van delfstoffen (NACE Rev.1 sectie C);

- twee vragenlijsten voor eenheden met respectievelijk meer of minder dan 10 werknemers in sectie D en groep 40.3 van de NACE Rev.1;

- de vragenlijst type Y voor groep 41.0 van de NACE Rev.1, winning, zuivering en distributie van water;

- een speciale vragenlijst die rechtstreeks naar de enige onderneming van groep 40.1 van de NACE Rev.1 (productie en distributie van elektriciteit) werd gestuurd.

Voor de bouwnijverheid was er geen enquête.

Deze enquêtes zijn via interviews uitgevoerd; de formulieren werden niet geretourneerd per post of elektronische post. Zodoende was de respons bijna 100%. Voorafgaand aan het referentiejaar 1993 zijn er geen gegevens verzameld voor eenheden met minder dan 10 werknemers. Tijdens drie referentiejaren, namelijk 1993, 1994 en 1995 heeft de NSSG een steekproefenquête uitgevoerd voor deze eenheden.

In de dienstensector zijn er voorafgaand aan het referentiejaar 1995 geen bedrijfsstatistieken gemaakt.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Vanaf het referentiejaar 1997 is de enquête een op ondernemingen gebaseerde enquête en er wordt informatie verzameld over lokale eenheden. Daarnaast is de lijst met variabelen in de vragenlijst uitgebreid.

Voor de referentieperiode 1997 is een enquête voor de bouwnijverheid ingevoerd (gegevens over 1998 zijn tegelijkertijd verzameld). In deze enquête zijn alle variabelen opgenomen die de SBS-verordening eist.

In de dienstensector is een volledig vernieuwd systeem van bedrijfsstatistieken opgezet. Er zijn jaarlijkse op ondernemingen gebaseerde enquêtes gepland of uitgevoerd voor de volgende activiteiten van de NACE Rev.1: sectie G en klassen 66.01, 66.03 voor de referentiejaren 1995 en 1996; sectie H voor de referentiejaren 1996 tot en met 1998; klassen 60.22, 60.23, 60.24, 63.12, 64.12 en groep 63.3 voor de referentiejaren 1996 en 1997; groepen 92.1 en 92.2 voor de referentiejaren 1995 tot en met 1998; afdeling 65 voor de referentiejaren 1995 tot en met 1997. Het doel van deze enquêtes is het verzamelen van informatie over bedrijfsdemografie, werkgelegenheid, lopende inkomsten en uitgaven en investeringen zodat alle variabelen die worden vereist door de SBS-verordening ook worden verzameld. Er wordt geen groottedrempel toegepast behalve de uiterst lage drempel voor registratie in het ondernemingsregister. Verscheidene van de hierboven genoemde enquêtes zijn uitgesteld of moeten nog worden uitgevoerd. Naast deze enquêtes zijn er voor groep 60.1, klasse 60.21, afdeling 62 en klasse 64.11 van de NACE Rev.1 gegevens beschikbaar van genationaliseerde bedrijven.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

De beschikbaarheid van gegevens voor de dienstensectoren is onzeker. Tot nu toe zijn er geen resultaten van de enquêtes die begonnen zijn, aan Eurostat toegezonden. Er zijn geen plannen bekend voor verschillende gedeeltes van de sectoren vervoer en communicatie (60.3, 63.11, 63.2 en 63.4) en voor alle soorten zakelijke dienstverlening.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

In de industrie zullen bijzonder kleine eenheden met minder dan 10 werknemers vanaf het referentiejaar 1999 niet langer worden geënquêteerd en zullen overheidsbronnen worden gebruikt voor het maken van schattingen voor de gehele populatie. Voorlopige resultaten voor de industrie zullen met ingang van 1999 worden geïntroduceerd. In de dienstensector wordt ernaar gestreefd de kwaliteit van de gegevens te verbeteren en ze sneller te verspreiden.

Spanje

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

De belangrijkste basis van de statistieken voor de industrie was een enquête onder ondernemingen. In het referentiejaar 1993 is een nieuwe vragenlijst geïntroduceerd. Deze enquête werd gehouden onder bedrijven met minimaal 1 werknemer. Voor bedrijven met minder dan 20 werkzame personen werd gebruikgemaakt van een vereenvoudigde vragenlijst. Ten aanzien van de bedrijven met meer dan 20 werkzame personen werden bij de hele populatie gegevens verzameld; onder deze drempel werd gebruikgemaakt van steekproeven. Deze enquêtes omvatten de secties C, D en E van de NACE Rev.1.

Gegevens voor de bouwnijverheid werden geproduceerd door het ministerie van Openbare Werken. In het referentiejaar 1993 is een nieuwe vragenlijst geïntroduceerd. Het gebruikte register was gebaseerd op de telling van 1978 en werd bijgewerkt met informatie van het ministerie. De enquête omvatte bedrijven van alle groottes, met speciale vragenlijsten voor bedrijven met minder dan 6 werknemers en bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid.

In de dienstensectoren werd alleen de sector personenvervoer regelmatig onderzocht. Deze enquête werd sinds het referentiejaar 1991 jaarlijks uitgevoerd en omvatte alle ondernemingen in de activiteiten 60.1, 60.21, 60.23, 61.1, 62.1, 62.2 van de NACE Rev.1. In het referentiejaar 1992 is begonnen met modelstudies in andere dienstensectoren, waarbij ieder jaar andere sectoren werden onderzocht.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Het INE is bezig met het opzetten van een geïntegreerd microgegevenssysteem voor de enquêtes voor de industrie. De jaarlijkse industrie-enquête met een steekproef van circa 40 000 eenheden zal de kern van dit systeem vormen. Hieraan zullen satelliet-enquêtes worden gekoppeld. Het onderwerp innovatie zal als eerste volledig worden geïntegreerd. Deze satelliet-enquêtes zullen een deelsteekproef van de jaarlijkse industrie-enquête vormen (circa 10 000 eenheden in het geval van innovatie). Voor het referentiejaar 1998 zullen gegevens over speur- en ontwikkelingswerk worden geïntegreerd. De onderneming is de belangrijkste statistische eenheid die wordt gebruikt voor deze structurele industrie-enquête. Voor ondernemingen met meer dan 20 werknemers worden echter voor 6 variabelen gegevens van lokale eenheden verzameld. Voor ondernemingen met minder dan 20 werknemers maar meer dan 1 lokale eenheid wordt informatie over het aantal werknemers verzameld. De gegevens voor EEA's worden verkregen door lokale eenheden naar hoofdactiviteit te classificeren en de resultaten daarvan samen te voegen met die van lokale eenheden met dezelfde hoofdactiviteit.

Sinds het referentiejaar 1996 wordt voor de bouwnijverheidssector, de industrie en de diensten hetzelfde register gebruikt. Ondernemingen met meer dan 20 werknemers worden integraal geënquêteerd; voor bedrijven beneden deze drempel wordt met steekproeven gewerkt.

De modelstudies voor de dienstensectoren die in het referentiejaar 1992 zijn begonnen, zijn voortgezet. In de afgelopen jaren werden bijvoorbeeld de volgende sectoren bestudeerd:

- 1995: schoonmaakdiensten, computerdiensten, telecommunicatie;

- 1996: rechtskundige dienstverlening, opsporings- en beveiligingsdiensten, hotels, taxi's, telecommunicatie en overige diensten;

- 1997: detailhandel, persoonlijke diensten, audiovisuele diensten, technische diensten, reisbureaus.

Al deze proefenquêtes zijn op ondernemingen gebaseerd en omvatten eenheden van alle groottes, met inbegrip van ondernemingen zonder werknemers. Met ingang van het referentiejaar 1998 wordt een geïntegreerd systeem van statistieken van de dienstensector ingevoerd dat gebaseerd is op twee tweejaarlijkse enquêtes en andere bronnen. Dankzij dit systeem zullen er in 1998 voor ongeveer de helft van alle dienstensectoren statistieken geproduceerd kunnen worden.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

In de industrie is het belangrijkste probleem dat nog niet is aangepakt de dekking van bedrijven zonder werknemers. Daarnaast moet het ontbreken van bepaalde meerjaarlijkse gegevens worden aangepakt en zal de milieuenquête in 1999 slechts een beperkt deel van het bedrijfsleven bestrijken.

De beschikbaarheid van voorlopige gegevens voor de dienstensectoren is onzeker.

Het is niet bekend in hoeverre het Spaanse statistische systeem in staat is ten aanzien van de bouwnijverheidssector aan alle vereisten te voldoen.

De beschikbaarheid van statistieken voor de dienstensector zal afhangen van een succesvolle tenuitvoerlegging van het nieuwe geïntegreerde systeem voor dienstenstatistieken voor de referentiejaren 1998 en 1999.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Voor de industrie wordt voor het referentiejaar 1999 een nieuwe, herziene vragenlijst geïntroduceerd die door de introductie van enkele nieuwe variabelen beter aansluit op de vereisten van de SBS-verordening,. Van de vragenlijst voor industriële ondernemingen met 20 werknemers of meer worden twee varianten gemaakt; een voor ondernemingen die slechts in één regio actief zijn en een andere voor ondernemingen die in verscheidene regio's actief zijn. Er zal worden onderzocht of informatie uit overheidsbronnen kan worden gebruikt voor het extrapoleren van gegevens die niet worden verzameld in de industrie-enquêtes. Een eerste enquête over het milieu is gepland voor het referentiejaar 1999.

Voor de bouwnijverheidssector komt er voor het referentiejaar 1999 een nieuwe vragenlijst waarmee alle in de SBS-verordening vereiste informatie zal worden verzameld op basis van op de Spaanse normen voor de boekhouding van ondernemingen.

Verwacht wordt dat vanaf het referentiejaar 1999 het geïntegreerde systeem van dienstenstatistieken statistieken voor alle activiteiten in de dienstensectoren zal opleveren.

Frankrijk

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

De belangrijkste enquête voor de industrie bestond uit drie delen: i) agro-industrie en levensmiddelentechnologie, ii) industrie, iii) bouwnijverheid, openbare werken en weg- en waterbouw. Daarnaast was er een speciale enquête onder kleine bedrijven. In al deze enquêtes werd de onderneming als belangrijkste waarnemingseenheid gebruikt en de enquêtes werden jaarlijks uitgevoerd, behalve de enquête voor kleine bedrijven, die in de sectoren agro-industrie en levensmiddelentechnologie en fabricage tweemaal per vijf jaar werd uitgevoerd. Samen bestreken deze enquêtes alle afdelingen in de secties C tot en met F van de NACE Rev.1, met uitzondering van afdeling 37, die geënquêteerd werd via de enquêtes voor de dienstensector.

In al deze enquêtes werden voor de kleinere bedrijven vereenvoudigde vragenlijsten gebruikt. De vragenlijst voor de sector agro-industrie en levensmiddelentechnologie had een groottedrempel van 10 werknemers. Voor de industrie-enquête gold tot 1993 een groottedrempel van 10 werknemers, en daarna van 20 werknemers. De enquêtes voor bouwnijverheid, openbare werken en weg- en waterbouw hadden een drempel van 6 werknemers. Onder deze drempels werden meerjaarlijkse enquêtes uitgevoerd om de populatie te completeren. Afhankelijk van de enquête werd gebruikgemaakt van steekproeven voor het verzamelen van gegevens voor ondernemingen met minder dan 20 werknemers. Met al deze enquêtes werd informatie verzameld over demografische veranderingen, inkomsten en uitgaven (in een winst/verlies-vorm), balansgegevens, werkgelegenheid en investeringen en tevens informatie over andere soorten statistische eenheden dan de onderneming. Er werden jaarlijks speciale enquêtes uitgevoerd over uitgaven aan milieubescherming (alleen investeringen), energieverbruik en ontwikkeling en onderzoek.

In de dienstensector werden van oudsher de volgende enquêtes uitgevoerd: i) distributie, ii) vervoer, iii) diensten. Al deze enquêtes waren jaarlijkse steekproefenquêtes met de onderneming als belangrijkste waarnemingseenheid. De volgende, binnen het verplichte gebied van de SBS-verordening vallende dienstenactiviteiten werden door geen van de enquêtes gedekt: 55.2, een deel van 60.21, 60.3, 62.3, 63.2, 64.1 en 73. De enquêtes omvatten bedrijven van alle groottes; alleen in sommige categorieën vervoersactiviteiten werden bedrijven met minder dan 6 werknemers uitgesloten. Met deze enquêtes van de dienstensectoren werd vergelijkbare informatie als in de industriesectoren verzameld. De speciale enquête naar speur- en ontwikkelingswerk werd ook in de dienstensector uitgevoerd.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Tussen de referentiejaren 1996 en 1997 is geleidelijk een nieuwe generatie enquêtes (de vierde) ingevoerd. De nieuwe bouwnijverheidsenquête is voor het eerst gebruikt voor de referentieperiode 1997 en de enquêtes voor industrie en agro-industrie en levensmiddelen is voor de referentieperiode 1996 herzien. Deze enquêtes zijn de belangrijkste bron voor voorlopige resultaten.

Gegevens voor afdeling 37 van de NACE Rev.1 zullen vanaf het referentiejaar 1998 beschikbaar zijn.

Vanaf de referentieperiode 1996 zullen de gegevens voor de industrie worden verzameld voor alle bedrijven, ongeacht de grootte ervan, beschikbaar zijn. Hoewel de meerjaarlijkse gegevensverzameling voor kleine industriële bedrijven door zal gaan, zullen gegevens voor deze bedrijven aan overheidsbronnen worden ontleend.

Informatie over het aantal werknemers in deeltijd, leerlingen en gewerkte uren zal worden verkregen uit de jaarlijkse declaratie van sociale gegevens (DADS).

Sinds het referentiejaar 1996 worden voor de dienstensectoren de meeste nog ontbrekende activiteiten in vervoer en communicatie ook gedekt door uitbreidingen van de uitgevoerde enquêtes of door schattingen. Bovendien worden vanaf deze datum de kleine bedrijven die voor bepaalde vervoersactiviteiten tot dan toe buiten de enquête vielen, ook geënquêteerd. Vanaf het referentiejaar 1997 zullen kleine bedrijven binnen de dienstenenquêtes slechts eens in de twee jaar worden geënquêteerd en in de tussenliggende jaren zullen schattingen gebaseerd op overheidsgegevens worden gebruikt ter vervanging van deze resultaten. De dekking van activiteiten in de distributiesector zal in het referentiejaar 1998 worden uitgebreid met het grootste deel van groep 55.2 van de NACE Rev.1.

Sinds het referentiejaar 1996 worden de meeste eindresultaten voor alle sectoren geproduceerd door een systeem waarin gegevens van enquêtes en van overheidsbronnen worden vergeleken en samengevoegd.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

Er zijn nog geen plannen voor het verzamelen van gegevens over: i) thuiswerkers in de industrie, ii) inkomsten uit onderaanneming in de bouwnijverheid en iii) verhuur op lange termijn.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Het ligt in de bedoeling om regionale statistieken voor de bouwnijverheid te produceren op basis van de jaarlijkse aangifte van sociale gegevens (DADS). Dit zal voor de eerste maal plaatsvinden in het referentiejaar 1999.

Ierland

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

In de industriesectoren werd de vragenlijst voor ondernemingen gebruikt voor ondernemingen met 3 of meer werknemers. Er was een speciaal formulier voor bedrijven met minder werknemers. Van de 4 440 bedrijven in deze populatie waren er circa 200 met meer dan één lokale eenheid en deze bedrijven hebben een ander formulier ontvangen. Daarnaast werd een industrie-enquête voor lokale eenheden uitgevoerd voor industriële lokale eenheden van ondernemingen in de industrie- en dienstensector. Boven de drempel ten aanzien van de bedrijfsgrootte ging het om een integrale enquête. Overheidsbronnen werden alleen gebruikt ter vervanging van te laat of niet verstrekte gegevens.

In de bouwnijverheid werd slechts één formulier gebruikt, dat geschikt was voor bedrijven met 20 of meer werkzame personen. Zo'n 300-350 bedrijven ontvingen de vragenlijst. Boven de drempel ten aanzien van de bedrijfsgrootte ging het om een integrale enquête.

In de dienstensectoren werden sinds het referentiejaar 1991 jaarlijkse enquêtes uitgevoerd, maar met een roterende dekking van de verschillende sectoren. Deze op ondernemingen gebaseerde enquêtes omvatten de secties G, H en K van de NACE Rev.1 zonder enige drempel ten aanzien van de bedrijfsgrootte. De enquêtes waren gebaseerd op gestratificeerde steekproeven die integraal waren voor bedrijven met 20 of meer werkzame personen. Met de enquêtes is informatie verzameld over inkomsten en uitgaven, voorraden, investeringen en werkgelegenheid.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Sinds het referentiejaar 1995 zijn vertrouwelijke gegevens voor de industriesectoren aan Eurostat toegezonden. In de industrie zijn er tussen de vragenlijsten voor de referentiejaren 1995 en 1996 belangrijke wijzigingen in de formulieren voor ondernemingen aangebracht om te voorzien in de nationale behoeften en om te voldoen aan de eisen voor nationale rekeningen en met het oog op de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening. Veel van de wijzigingen waren in feite vereenvoudigingen van de vragenlijsten. De volgende uitbreidingen hebben geleid tot een grotere beschikbaarheid van gegevens die worden vereist door de SBS-verordening:

- Er zijn vragen over speur- en ontwikkelingswerk en financiële lease toegevoegd.

- De vragen over de omzet zijn vereenvoudigd: export is ondergebracht in één vraag en er is een nieuwe vraag toegevoegd over filialen.

- Er is een vraag over uitzendkrachten toegevoegd.

- Er is een vraag toegevoegd over het aantal deeltijdwerkers en het aantal gewerkte uren.

Voor de referentieperiode 1997 zijn geen noemenswaardige wijzigingen doorgevoerd. Voor de referentieperiode 1998 is de vraag over het aantal gewerkte uren verwijderd en zijn vragen over uitgaven voor brandstof toegevoegd.

In de bouwnijverheid zijn de vragenlijsten ongewijzigd gebleven aangezien in de bestaande enquête reeds de meeste in de SBS-verordening geëiste variabelen waren opgenomen. Voor de referentiejaren 1997 en 1998 zijn de vragenlijsten vroeger naar bedrijven gezonden om vertragingen tot een minimum terug te brengen.

De belangrijkste wijziging in de dienstensectoren was de uitbreiding van de jaarlijkse enquête naar de secties G, H, I en K van de NACE Rev.1 met ingang van het referentiejaar 1996. Voor het referentiejaar 1998 is de omvang van de steekproef aanzienlijk vergroot vanwege de herziene geografische NUTS-classificatie.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

Er zijn nog geen voorstellen voor het verwijderen van de drempels van 3 en 20 werknemers in respectievelijk de sectoren industrie en bouwnijverheid.

Voor de dienstensectoren bestaan nog geen plannen voor het produceren van voorlopige resultaten.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Het ligt in de bedoeling om voor 1999 voorlopige resultaten te kunnen produceren voor de sectoren industrie en bouwnijverheid.

Er is een langlopend project dat erop gericht is de kwaliteit van het ondernemingsregister te verbeteren en over te gaan van een apart register voor industrie naar een centraal ondernemingsregister.

Italië

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

In de industrie werden ondernemingen in de secties C, D en F van de NACE Rev.1 met 20 of meer werkzame personen integraal geënquêteerd via de enquête van het systeem van economische rekeningen van ondernemingen. Deze enquête is sinds het referentiejaar 1989 jaarlijks uitgevoerd. Naast informatie over winst-en-verliesrekening en de balans van ondernemingen werd met deze enquête ook informatie verzameld over de regionale spreiding van activiteiten. Een tweede enquête werd uitgevoerd onder kleine bedrijven met tussen 1 en 19 werkzame personen voor de dekking van sectie C (subsectie CA is in 1992 toegevoegd), sectie D (subsectie DF is in 1994 toegevoegd) en sectie F van de NACE Rev.1. Voor ondernemingen met 10 tot 19 werkzame personen werd de enquête jaarlijks uitgevoerd sinds het referentiejaar 1985, voor bedrijven met 1 tot 9 werkzaamheden sinds het referentiejaar 1992. Deze enquête is steekproefsgewijs uitgevoerd en er werd informatie verzameld over een vereenvoudigde set met rekeningen voor de onderneming.

In de dienstensector werden dezelfde enquêtes uitgevoerd. Met de enquête van het systeem van economische rekeningen van ondernemingen werden bedrijven met 20 of meer werkzame personen integraal geënquêteerd voor de secties G, H, I en K (met uitzondering van afdeling 73) van de NACE Rev.1. Met de steekproefenquête onder kleine bedrijven met 1 tot 19 werkzame personen werden de secties G, H, I, J (met uitzondering van de afdelingen 65 en 66), K, M, N en O (met uitzondering van afdeling 91) van de NACE Rev.1 gedekt.

Wijzigingen en plannen voor de overgangsperiode: referentiejaren 1995-1998

Sinds de enquête voor het referentiejaar 1995 hebben de steekproefenquête onder kleine bedrijven en de enquête van het systeem van economische rekeningen van ondernemingen hetzelfde toepassingsgebied voor activiteiten (met uitzondering van afdeling 67 voor de enquête voor ondernemingen met 20 of meer werkzame personen). De enquêtes voor het referentiejaar 1995 waren gebaseerd op een voorlopige versie van het nieuwe ondernemingsregister ASIA en bij die voor het referentiejaar 1996 werd gebruikgemaakt van de bijgewerkte versie van ASIA.

Voor het referentiejaar 1996 zijn er voor beide enquêtes nieuwe vragenlijsten opgesteld. Het doel van de herziening was om de structuur van het formulier beter in overeenstemming te brengen met de beschikbare informatie in de ondernemingen (door ze meer op boekhoudkundige normen te baseren) en om extra variabelen op te nemen met het oog op de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening. Het plan is om voor het referentiejaar 1998 meer gebruik te maken van overheidsgegevens. De steekproefenquête zal worden gebruikt voor bedrijven met minder dan 100 werkzame personen en de integrale enquête voor de bedrijven met 100 of meer werkzame personen.

Voor het referentiejaar 1997 wordt een proef gedaan met het verzamelen van gegevens over de uitgaven voor milieubescherming. Dit is gedaan met gebruik van de "lange" vragenlijst van de tussentijdse telling. Ten tijde van het schrijven van dit verslag werd nog gewerkt aan het verzamelen van de gegevens.

Resterende problemen na het referentiejaar 1998

Er worden op dit moment geen problemen verwacht.

Plannen voor de tenuitvoerlegging voor het referentiejaar 1999 en daarna

Er is een algemene trend van toenemend gebruik van overheidsgegevens en daardoor een afname van het aantal vragenlijsten en een streven naar efficiëntere en beter gecoördineerde steekproeftrekking teneinde de enquêtedruk te verlagen. Ook zijn er plannen om de snellere en betere resultaten te verkrijgen door het selectief bewerken van de resultaten voor afzonderlijke eenheden die tegelijkertijd mogelijk fouten bevatten en een significante invloed kunnen hebben op het eindresultaat.

Luxemburg

Enquêtesysteem vóór de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening - tot het referentiejaar 1994

Voor de tenuitvoerlegging van de SBS-verordening was het enquêtesysteem in de sectoren industrie en bouwnijverheid sinds het referentiejaar 1991 onveranderd. Voor de sectoren industrie en bouwnijverheid werden afzonderlijke vragenlijsten gebruikt. De beide vragenlijsten werden jaarlijks verstuurd naar bedrijven met 20 of meer werkzame personen en naar een steekproef van bedrijven met minder dan 20 werkzame personen. De hoofdeenheid was de onderneming. EEA-gegevens werden verzameld voor belangrijke sectoren (ijzer en staal, rubber en plastics). Naast andere variabelen werd met deze enquêtes tevens informatie over bedrijfsinkomsten en -uitgaven en werkgelegenheid verzameld.

In de dienstensectoren werden verscheidene sectorspecifieke enquêtes uitgevoerd met een soortgelijke methodiek: er waren enquêtes voor distributie, hotels, restaurants en cafés, vervoersactiviteiten (inclusief reisbureaus), diensten en audiovisuele diensten. Sommige van deze enquêtes dateren van de jaren tachtig, maar de enquêtes betreffende zakelijke dienstverlening zijn later geïntroduceerd. De meeste van deze enquêtes werden op meerjaarlijkse basis uitgevoerd, ongeveer om de vijf jaar. Voor geen van deze enquêtes gold een minimale bedrijfsgrootte, zodat deze enquêtes bedrijven van alle groottes bestreken. De belangrijkste statistische eenheid was de onderneming. De verzamelde informatie betrof boekhoudkundige gegevens (exploitatierekening, winst-en-verliesrekening), werkgelegenheid en aantal gewerkte uren, arbeidskosten en sectorspecifieke vragen. Al deze enquêtes werden steekproefsgewijs uitgevoerd.

Naast de enquêtes in de dienstensectoren was er een speciale enquête onder grote ondernemingen die jaarlijks is uitgevoerd en waarmee informatie werd verzameld over een twintigtal grote ondernemingen die samen een groot deel van de bedrijvigheid in de Luxemburgse diensteneconomie voor hun rekening namen (bijvoorbeeld de telecommunicatie- en de audiovisuele diensten).

Wijzigingen en plannen voor de overg