A4-0001/96

Resolutie over het twaalfde jaarverslag van de Commissie aan het Europees Parlement over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht - 1994 - (COM(95)0500 - C4-0233/95)

Het Europees Parlement,

- gezien zijn verklaring nr. 19 betreffende de tenuitvoerlegging van het gemeenschapsrecht, welke als bijlage bij de slotakte bij het Verdrag inzake de Europese Unie is gevoegd en die door de Conferentie van vertegenwoordigers van de regeringen der lid-staten op 7 februari 1992 is goedgekeurd,

- gezien de resolutie van de Raad van 7 december 1992 over een goede werking van de interne markt ((PB C 334 van 18.12.1992, blz. 1.)),

- gezien de resolutie van de Raad van 8 juni 1993 betreffende de redactionele kwaliteit van de communautaire wetgeving ((PB C 166 van 17.6.1993, blz. 1.)),

- gezien de mededeling van de Commissie van 16 februari 1994 aan de Raad en aan het Europees Parlement over de ontwikkeling van de administratieve samenwerking bij de tenuitvoerlegging en het toezicht op de naleving van de gemeenschapswetgeving in de interne markt (COM(94)0029 - C3-0108/94),

- gezien de resolutie van de Raad van 16 juni 1994 over de ontwikkeling van de administratieve samenwerking bij de tenuitvoerlegging en de handhaving van de Gemeenschapswetgeving in de interne markt ((PB C 179 van 1.7.1994, blz. 1.)),

- gezien de resolutie van de Raad van 20 juni 1994 over de elektronische verspreiding van het gemeenschapsrecht en het uitvoeringsrecht van de lid- staten alsmede over de verbetering van de toegangsvoorwaarden ((PB C 179 van 1.7.1994, blz. 3.)),

- gezien het interinstitutioneel akkoord van 20 december 1994 voor een versnelde werkmethode voor een officiële codificatie van wetteksten ((PB C 293 van 8.11.1995, blz. 2.)),

- gezien bepaalde voorstellen in het verslag van de "Molitor-groep" over de wetgevende en administratieve vereenvoudiging, welke in juni 1995 aan de Europese Raad van Cannes werden voorgelegd,

- gezien de mededeling van de Commissie van 3 mei 1995 aan de Raad en het Europees Parlement over de rol van sancties bij de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving op het gebied van de interne markt (COM(95)0162),

- gezien de resolutie van de Raad van 29 juni 1995 over de eenvormige en doeltreffende toepassing van het gemeenschapsrecht en over sancties op overtredingen daarvan op het gebied van de interne markt ((PB C 188 van 22.7.1995, blz. 1.)),

- gezien het verslag van de Commissie van 15 juni 1995 aan de Raad en aan het Europees Parlement over de interne markt in 1994 (COM(95)0238 - C4-0239/95),

- gelet op de discussie die op 21 juni 1995 te Brussel heeft plaatsgevonden bij gelegenheid van het symposium van zijn Commissie juridische zaken en rechten van de burger over de relatie tussen internationaal publiekrecht, gemeenschapsrecht en het nationale recht van de lid-staten,

- gezien zekere tot de Commissie verzoekschriften gerichte verzoekschriften inzake de ontoereikende omzetting van bepaalde communautaire richtlijnen,

- gelet op het tijdens de ontmoeting van 27 en 28 september 1995 te Brussel tussen zijn Commissie juridische zaken en rechten van de burger en vertegenwoordigers van de nationale parlementen gevoerde debat, dat in het bijzonder betrekking had op het toezicht op de toepassing van het gemeenschapsrecht,

- gezien het twaalfde jaarverslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht - 1994 ((PB C 254 van 29.9.1995, blz. 1.)) (COM(95)0500 - C4-0233/95),

- gezien de gedragscode van de Raad van 2 oktober 1995 inzake de openbaarheid van de notulen en de verklaringen voor de notulen van de Raad en de resolutie van het Europees Parlement van 12 oktober 1995 over de doorzichtigheid van de besluiten van de Raad en de legislatieve procedures van de Gemeenschap ((PB C 287 van 30.10.1995, blz. 179.)),

- gezien artikel 44 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de adviezen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, de Commissie externe economische betrekkingen, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie verzoekschriften en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0001/96),

A. overwegende dat de Europese Gemeenschap een "rechtsgemeenschap" is en dat haar wetgeving daarom het resultaat moet zijn van een transparant besluitvormingsproces, hetgeen onder meer impliceert dat de teksten makkelijk leesbaar moeten zijn voor de personen tot wie zij gericht zijn,

B. overwegende dat het geen twijfel lijdt dat de instellingen een belangrijke inspanning moeten doen om de kwaliteit van de communautaire wetsteksten te verbeteren,

C. in dit verband overwegende dat de maatregelen die met het oog op meer transparantie in het besluitvormingsproces en de vereenvoudiging en codificatie van het gemeenschapsrecht genomen zijn tot dusverre nog onvoldoende effect hebben gesorteerd,

D. gelet op de reacties en de gepubliceerde standpunten van bepaalde nationale parlementen en politieke leiders naar aanleiding van de Intergouvernementele Conferentie van 1996,

E. overwegende dat deze reacties in geen geval mogen leiden tot aantasting van de communautaire verworvenheden en de grondbeginselen van de communautaire rechtsorde, zoals die voortvloeien uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie,

F. gelet op de arresten die door nationale constitutionele gerechtelijke instanties zijn uitgesproken ten aanzien van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

G. overwegende dat de jaarverslagen over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht niet alleen de gelegenheid bieden voor een beoordeling van de activiteiten die de Commissie als hoedster van de Verdragen ontplooit, maar ook voor een bezinning op de ontwikkeling van dit recht en de manier waarop dit wordt toegepast door de nationale rechters, die rechtshalve ook communautaire rechters zijn,

H. overwegende dat door de communautaire Verdragen een nieuwe rechtsorde is ingevoerd, op grond waarvan de lid-staten op steeds ruimere gebieden met een beperking van hun soevereiniteitsrechten hebben ingestemd, een rechtsorde waaraan niet alleen de lid-staten, maar ook hun onderdanen onderworpen zijn,

I. overwegende dat als essentiële kenmerken van de communautaire rechtsorde gezien moeten worden: het primaat van het gemeenschapsrecht ten opzichte van het recht van de lid-staten en de directe toepasbaarheid van een hele reeks rechtsbepalingen op deze staten en hun onderdanen,

J. overwegende dat het Verdrag betreffende de Europese Unie expliciet de volledige handhaving van de communautaire verworvenheden beoogt en deze verder wil ontwikkelen met het oog op het grondvesten van een steeds hechter verbond tussen de Europese volkeren, waarbij de besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burgers moet plaatsvinden,

K. overwegende dat uit de ervaringen van de afgelopen jaren gebleken is dat de waakzaamheid van privépersonen met betrekking tot de handhaving van hun rechten een essentieel middel vormt om toe te zien op een correcte toepassing van het gemeenschapsrecht door de lid-staten, in aanvulling op de controletaak die in artikel 169 van het EG-Verdrag aan de Commissie wordt toevertrouwd,

L. in dit verband zijn erkentelijkheid uitsprekend voor de fundamentele rol die het Europese Hof van Justitie gespeeld heeft, met name door de arresten die het heeft uitgesproken in toepassing van artikel 177 van het EG-Verdrag,

Aard van het gemeenschapsrecht

1. vestigt de aandacht op het feit dat een controle van de nationale constitutionele rechtbanken op de geldigheid van communautaire wettelijke bepalingen in het licht van hun respectieve grondwetten een risico inhoudt voor de eenvormige interpretatie en toepassing van het gemeenschapsrecht;

2. herinnert eraan dat de Gemeenschappen gegrondvest zijn op het principe van de verleende bevoegdheden dat is vastgelegd in artikel A van het Verdrag betreffende de Europese Unie en artikel 3 B van het EG-Verdrag, en dat nieuwe bevoegdheden alleen aan de Unie kunnen worden toegekend via een herziening van de Verdragen (artikel N van het EU-Verdrag), die door de nationale parlementen moeten worden geratificeerd;

3. onderstreept dat het, ingeval een communautair wetsbesluit buiten het kader van de in de Verdragen vastgestelde bevoegdheden van de Unie valt, in laatste instantie de taak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is om in zijn hoedanigheid van hoeder van de wettelijkheid van het gemeenschapsrecht dit besluit te annuleren; acht de bestaande samenwerking tussen de nationale rechtbanken en het Hof van Justitie van de Gemeenschappen hiertoe een doeltreffend middel; acht het tevens de taak van het Hof van Justitie om toe te zien op de eerbiediging van de fundamentele rechten en de algemene rechtsbeginselen door de instellingen, alsmede door de lid-staten wanneer hun activiteiten onder de toepassingssfeer van het gemeenschapsrecht vallen;

4. verzoekt de Commissie om zich, ook voor het Hof van Justitie, in te zetten voor een dynamische interpretatie van de communautaire rechtsregels teneinde de mogelijkheden ervan zo goed mogelijk te benutten, in het voordeel van de burgers van de Unie en de andere inwoners van de lid-staten;

Doorzichtigheid van het besluitvormingsproces

5. is van oordeel dat de doorzichtigheid van het besluitvormingsproces van doorslaggevend belang is voor het democratische karakter van de Europese Unie en voor het vertrouwen van de burgers in de instellingen en de toekomstplannen voor de Unie;

6. meent dat alle instellingen zich bewust moeten zijn van deze eis van doorzichtigheid en de politieke wil moeten tonen om deze in praktijk te brengen;

7. herhaalt zijn verzoek de besluitvorming in de Raad in de toekomst openbaar te maken;

8. veroordeelt de praktijk van de Raad om in de notulen van zijn vergaderingen eenzijdige verklaringen op te nemen over hangende wetsvoorstellen, met name in het kader van de medebeslissingsprocedure; is verbijsterd over het feit dat de Commissie de Raad in dergelijke verklaringen bijtreedt en verzoekt haar een einde te maken aan deze gewoonte, die strijdig is met haar bij herhaling bevestigde streven naar een Gemeenschap die dicht bij de burgers staat (Bull. EG 10.92, blz. 9);

9. is van mening dat de instellingen de burger steeds toegang moeten geven tot de documenten in verband met het communautaire wetgevingsproces, behalve in zeer uitzonderlijke gevallen waar de verspreiding van de documenten zou indruisen tegen de bescherming van het algemeen belang of het privéleven van het individu, waarbij de betrokken instelling een eventuele weigering motiveert en bovengenoemde begrippen restrictief interpreteert;

10. neemt in dit verband kennis van voornoemde gedragscode van de Raad van 2 oktober 1995 inzake de openbaarheid van de notulen en de verklaringen voor de notulen van de Raad die optreedt als wetgever; is echter van oordeel dat deze tekst niet in de buurt komt van het nagestreefde doel, namelijk zorgen voor de noodzakelijke doorzichtigheid van de wetgevende werkzaamheden van de Raad en de betere toegankelijkheid ervan voor de burgers van de Gemeenschap (zie brief van de Raad aan het Europees Parlement van 4 oktober 1995); verzoekt de Raad derhalve zijn standpunt ter zake zo spoedig mogelijk te herzien en verklaart zich nu reeds bereid tot de gezamenlijke opstelling van een interinstitutioneel akkoord op dit gebied;

Kwaliteit van de Gemeenschapswetgeving

11. dringt erop aan dat de Commissie zo spoedig mogelijk alle voorstellen voor de officiële codificatie van wettektsen indient die voorzien zijn in het wetgevingsprogramma voor 1995;

12. verzoekt de Commissie met het oog op een verbetering van de kwaliteit van de wetgeving om bij de doorzending van voorstellen tot wijziging van bestaande Europese wetgeving, voortaan de integrale bestaande en de integrale door haar voorgestelde tekst naast elkaar af te drukken en aldus de geconsolideerde tekst aan de Raad en het Europees Parlement voor te leggen;

Inhoud van het jaarlijks verslag

13. betreurt dat de Commissie het twaalfde jaarlijks verslag pas op 29 september 1995 bij het Europees Parlement heeft ingediend en dat het pas op 28 september 1995 in het Publikatieblad is verschenen; is van mening dat deze vertraging het nut van de behandeling van een dergelijk verslag vermindert en dat de Commissie zich hiervan bewust moet zijn; dringt er derhalve opnieuw op aan dat het jaarlijks verslag over 1995 uiterlijk in maart 1996 aan het Europees Parlement wordt voorgelegd;

14. constateert dat de Commissie in dit jaarlijks verslag anders dan de vorige jaren geen algemene evaluatie heeft verricht van de stand van omzetting van het gemeenschapsrecht; een dergelijke evaluatie zou de belangrijkste gegevens moeten omvatten over de uitvoering van de communautaire wetgeving in het afgelopen jaar, maar bovenal ook de concrete voorstellen van de Commissie om de situatie op probleemgebieden te verbeteren en de maatregelen die de lid-staten, het Europees Parlement en de Raad zouden moeten nemen; is van mening dat alleen op die manier een constructieve politieke dialoog tussen de instellingen en de lid-staten mogelijk is, in plaats van de behandeling - met vertraging - van een tekst die volgens de Commissie "onvermijdelijk een routinematig karakter heeft" (zie woord vooraf, derde alinea); is van mening dat bovengenoemde algemene evaluatie deel zou moeten uitmaken van de huidige inspanningen van de Commissie met het oog op een echt voorlichtingsbeleid en aan het publiek zou moeten worden bekendgemaakt, vooral gezien de kwalijke gevolgen van een slechte omzetting van het gemeenschapsrecht;

15. stelt een zekere verbetering vast in de omzetting van het gemeenschapsrecht, maar betreurt het dat er in bepaalde sectoren (milieu, overheidsbestedingen, verzekeringswezen, intellectuele eigendom en farmaceutische produkten) nog steeds achterstanden bestaan;

16. is van oordeel dat elk parlement interne procedures kan ontwikkelen om controle op de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht uit te oefenen en zo nodig doeltreffende stappen te nemen tegenover de regering als deze verantwoordelijk is voor de omzetting of uitvoering van communautaire verplichtingen, met name als er bij het Hof van Justitie een beroep wegens nalaten is ingesteld of als het Hof een veroordeling heeft uitgesproken; wijst in dit verband op verklaring nr. 14 bij de Slotakte van het EU-Verdrag betreffende de Conferentie van parlementen, bedoeld om een regelmatige politieke dialoog tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen op gang te brengen;

17. neemt kennis van bijlage 15 bij de slotverklaring van de zitting van de Europese Raad te Madrid, waarin staat dat de nationale parlementen, omwille van grotere openheid binnen de Unie, over elk belangrijk wetgevingsvoorstel moeten worden geïnformeerd en tijdig de documenten in de officiële talen van het land moeten ontvangen, zodat zij er reeds aan het begin van de wetgevingsprocedure een debat aan kunnen wijden;

18. stelt vast dat op het gebied van de interne markt de overheidsopdrachten een probleem vormen en het aantal inbreukprocedures sterk is gestegen; dat hetzelfde geldt voor de BTW, waar het aantal klachten over niet-naleving van de Gemeenschapswetgeving talrijk blijft; wijst erop dat deze en andere problemen reeds aan de orde zijn gesteld in zijn resolutie van 15 november 1995 over het verslag van de Commissie over de interne markt in 1994 ((Deel II, punt 10 van de notulen van die datum.)); wijst er voorts op dat er tot op heden gebieden zijn waarop geen Gemeenschapswetgeving bestaat, maar waar er nog altijd hiaten zijn in de wetgeving inzake de interne markt, zoals de harmonisatie van de indirecte belastingen;

19. constateert dat op het gebied van het milieu de toepassing in de praktijk van een aantal richtlijnen in bepaalde lid-staten tekortschiet en verzoekt de Commissie om in haar volgende jaarverslag gedetailleerde informatie op te nemen over de oorzaken van de gebrekkige toepassing van de diverse richtlijnen;

20. stelt vast dat de meeste problemen ook in 1994 verband hielden met de toepassing van richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende milieu-effectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten ((PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40.)); deze ronduit teleurstellende uitkomst is ten dele aan de onduidelijke tekst van de betreffende richtlijn te wijten; derhalve moet gewezen worden op de noodzaak deze richtlijn te wijzigen in een juridisch duidelijke tekst; moet wat de waterrichtlijnen betreft ten slotte constateren dat de naleving in veel gevallen bedroevend is, hoewel deze wetgeving al bijna 20 jaar bestaat;

21. is op het gebied van de landbouw van oordeel dat de lid-staten zich extra inspanningen moeten getroosten om de omzetting van de richtlijnen betreffende essentiële aspecten van de landbouwwetgeving zoals diervoeders, diergeneeskundige en fytosanitaire voorschriften en zaai- en plantgoed te bespoedigen, anders bestaat het risico dat de gemeenschappelijke markt en het vrije verkeer van landbouwprodukten moeilijkheden ondervinden en worden belemmerd door ingewikkelde bureaucratische en administratieve procedures of door achter deze voorwendsels verborgen pogingen om de nationale markt te beschermen tegen de invoer uit de andere lid-staten van de Unie;

22. stelt vast dat op vervoersgebied de belangrijkste problemen zich hebben voorgedaan bij de omzetting van richtlijnen 90/314/EEG van de Raad van 13 juni 1990 betreffende pakketreizen, met inbegrip van vakantiepakketten en rondreispakketten ((PB L 158 van 23.6.1990, blz. 59.)), richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap ((PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25.)) en richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen lid-staten ((PB L 368 van 17.12.1992, blz. 38.));

23. verzoekt de Commissie op het gebied van de technologische ontwikkelingen strikt erop toe te zien dat richtlijn 90/219/EEG van de Raad van 23 april 1990 inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen ((PB L 117 van 8.5.1990, blz. 1.)) en richtlijn 90/220/EEG van de Raad van 23 april 1990 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu ((PB L 117 van 8.5.1990, blz. 15.)), die al sinds enkele jaren deel uitmaken van het gemeenschapsrecht en nog door geen enkele lid-staat zijn omgezet, door de lid-staten in nationale wetgeving worden omgezet;

24. wenst dat de Commissie op het gebied van de externe economische en handelsbetrekkingen van de Unie de indeling van haar verslag zodanig aanpast dat de mate van toepassing van dit gedeelte van het gemeenschapsrecht duidelijk wordt;

Behandeling van klachten en verzoekschriften door de Commissie

25. verzoekt de Commissie meer vaart te zetten achter de afhandeling van individuele klachten en verzoekschriften door een scherpere controle uit te oefenen op de beantwoordingstermijnen waarover de lid-staten beschikken, op de gemiddelde tijd die verloopt tussen de verzending van de officiële kennisgeving en het met redenen omklede advies en op de gemiddelde tijd die verloopt tussen de verzending van het met redenen omklede advies en het moment waarop niet langer van een geval van inbreuk sprake is of waarop de zaak voor het Hof van Justitie aanhangig wordt gemaakt;

26. verzoekt tot slot de Commissie en de Commissie verzoekschriften gezamenlijk nieuwe werkmethoden te ontwikkelen om de behandeling van verzoekschriften te bespoedigen en om niveau en kwaliteit van de voor het publiek beschikbare informatie omtrent zijn petitierecht te verbeteren;

Procedure ex artikel 169 EG

27. constateert op grond van de arresten van het Hof van Justitie dat de Commissie te lang aarzelt alvorens onwillige lid-staten een aanmaning of een met redenen omkleed advies toe te sturen of, in voorkomend geval, de lid- staat wegens niet-naleving van de communautaire wetgeving voor het Hof van Justitie te brengen; er blijkt immers gemiddeld een jaar te verlopen tussen de verschillende fasen die aan de rechtszaak voorafgaan, hetgeen ernstige gevolgen heeft voor de uniformiteit van het gemeenschapsrecht op het grondgebied van de Unie;

Niet-uitvoering door lid-staten van arresten van het Hof van Justitie

28. veroordeelt het feit dat sommige staten nog geen uitvoering hebben gegeven aan de arresten van het Hof van Justitie, waarvan sommige al ruim 13 jaar geleden zijn uitgesproken, en verzoekt de Commissie met klem om onverwijld voor al die gevallen gebruik te maken van artikel 171, lid 2, van het EG- Verdrag, dat het Hof van Justitie de mogelijkheid biedt een dwangsom op te leggen;

Voorlichting van het publiek over hun rechten

29. neemt kennis van de meest recente arresten van het Hof van Justitie en is in dit verband van mening dat de Commissie er goed aan zou doen zo spoedig mogelijk een praktische handleiding ten behoeve van de particuliere burgers op te stellen, vertaald in alle talen van de Gemeenschap, waarin een opsomming wordt gegeven van de voornaamste rechten en plichten die uit het gemeenschapsrecht voortvloeien en de middelen waarmee men deze rechten kan doen gelden;

Rol van het Hof van Justitie in prejudiciële procedures

30. erkent de essentiële rol die het Hof van Justitie heeft gespeeld, met name wanneer haar bijstand in een prejudicieel stadium door rechtbanken van de lid-staten werd ingeroepen, maar is wel verontrust over de lange duur van de procedure van artikel 177 van het EG-Verdrag;

31. stelt vast dat in sommige lid-staten rechterlijke instanties zelden een verzoek indienen om een prejudiciële uitspraak overeenkomstig artikel 177 van het EG-Verdrag, terwijl dit in andere lid-staten juist zeer vaak gebeurt en verzoekt de Commissie een diepgaand onderzoek in te stellen naar de redenen hiervoor, die in ieder geval verband houden met het feit dat de kennis van de magistratuur en van advocaten inzake het gemeenschapsrecht per lid-staat verschilt;

Toegang tot de Europese rechter

32. is zich bewust van de materiële problemen voor particulieren om zich toegang te verschaffen tot de communautaire rechterlijke instanties en verzoekt de Commissie hiernaar een studie te verrichten en de eventuele instelling van een Gemeenschapsfonds te overwegen om in deze situatie verbetering te brengen;

Scholing in gemeenschapsrecht

33. betreurt dat de Commissie zich niet krachtiger inspant bij de vorming en voorlichting van juristen op het gebied van het gemeenschapsrecht en verlangt dat zij ten spoedigste in dit verband een voorstel voor een programma indient, met dien verstande dat haar voldoende financiële middelen hiervoor ter beschikking worden gesteld; beveelt de Commissie voorts aan initiatieven in de lid-staten en aan universitaire en andere instellingen te ondersteunen die zijn gericht op de vorming van juristen op het gebied van gemeenschapsrecht;

34. beveelt de lid-staten aan om de studie van het gemeenschapsrecht verplicht te stellen bij alle studies die toegang tot juridische beroepen verlenen;

Rol van sancties

35. gaat in principe akkoord met alle richtsnoeren in voornoemde mededeling van de Commissie aan de Raad en aan het Europees Parlement over de rol van sancties bij de toepassing van het gemeenschapsrecht in de interne markt;

36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, het Hof van Justitie, de Rekenkamer en de regeringen en parlementen van de lid-staten.