TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken heeft tot doel een doeltreffender samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie en Japan op dat gebied tot stand te brengen. Krachtens de overeenkomst verleent de aangezochte staat, op verzoek van de verzoekende staat, rechtshulp ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek, vervolging of andere procedures, waaronder gerechtelijke procedures. Het toepassingsgebied van de overeenkomst omvat moderne samenwerkingsinstrumenten zoals het houden van videoconferenties en het uitwisselen van bankgegevens. Het is de eerste op zichzelf staande overeenkomst in haar soort die de EU met een ander land heeft gesloten. Geen enkele lidstaat had eerder afzonderlijk een soortgelijke overeenkomst met Japan gesloten.

De richtlijn gegevensbescherming bij rechtshandhaving (hierna “LED” genoemd) is op 6 mei 2016 in werking getreden en moest uiterlijk op 6 mei 2018 door de lidstaten in nationaal recht worden omgezet (artikel 63, lid 1, LED). In vergelijking met het kaderbesluit dat bij de LED is ingetrokken en vervangen, is de LED een veel omvattender en vollediger horizontaal gegevensbeschermingsinstrument. De LED is van toepassing is op zowel binnenlandse als grensoverschrijdende verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing of de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, met inbegrip van de bescherming tegen en de voorkoming van gevaren voor de openbare veiligheid (artikel 1, lid 1, LED).

In artikel 62, lid 6, LED wordt bepaald dat de Commissie uiterlijk op 6 mei 2019 moet nagaan of andere handelingen van de EU in verband met de verwerking van persoonsgegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden door de bevoegde instanties moeten worden aangepast aan de LED, en dat zij in voorkomend geval voorstellen moet indienen om die handelingen te wijzigen teneinde een consequente aanpak van de bescherming van persoonsgegevens te waarborgen.

Op 24 juni 2020 heeft de Commissie aan deze verplichting voldaan door een mededeling aan te nemen, getiteld Volgende stappen om het acquis van de voormalige derde pijler aan de gegevensbeschermingsregels aan te passen. Daarin worden tien handelingen gespecificeerd die aan de LED moeten worden aangepast en wordt een tijdschema voor die aanpassing vastgesteld. In de mededeling noemt de Commissie de overeenkomst met Japan als een van de handelingen die gericht moeten worden gewijzigd om volledige overeenstemming met de LED te waarborgen, en geeft ze aan dat ze in het eerste kwartaal van 2021 een aanbeveling aan de Raad zal doen. Dit is de aanbeveling in kwestie.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

Het initiatief heeft tot doel de gegevensbeschermingsregels van de overeenkomst in overeenstemming te brengen met de beginselen en regels die zijn vastgelegd in de LED, teneinde met het oog op de toepassing van de overeenkomst een sterk en samenhangend kader voor gegevensbescherming tot stand te brengen.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

n.v.t.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

Dit voorstel is gebaseerd op artikel 218, leden 3 en 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

In artikel 218, lid 3, VWEU is bepaald dat de Commissie aanbevelingen moet doen aan de Raad, die een besluit vaststelt houdende machtiging tot het openen van de onderhandelingen en waarbij, naar gelang van de inhoud van de voorgenomen overeenkomst, de onderhandelaar of het hoofd van het onderhandelingsteam van de Unie wordt aangewezen. In artikel 218, lid 4, VWEU is bepaald dat de Raad onderhandelingsrichtsnoeren kan vaststellen en een bijzonder comité kan aanwijzen in overleg waarmee de onderhandelingen moeten worden gevoerd.

•Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

Alleen de Unie kan onderhandelingen voeren om de overeenkomst te wijzigen.

•Evenredigheid