15. 3. 82 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 64/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Advies inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling — 
Zesde jaarverslag (1980) 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Tijdens zijn op 23 en 24 september 1981 gehouden 190e zitting heeft het Comité op 
voorstel van zijn Bureau besloten, uit eigen beweging een advies inzake voornoemd on­
derwerp op te stellen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 15 en 16 december 1981 te Brussel gehouden 193e 
zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien artikel 20, vierde alinea, van het Reglement 
van Orde, waarbij het Economisch en Sociaal Co­
mité het recht van initiatief wordt toegekend, 
Gezien het door de Voltallige Vergadering op 23 sep­
tember 1981 op voorstel van het Bureau genomen 
besluit, de Afdeling voor regionale ontwikkeling te 
belasten met het opstellen van een advies inzake het 
zesde jaarverslag (1980) van het EFRO, 
Gezien de beraadslagingen van de Afdeling tijdens 
haar 44e vergadering van 17 november 1981 en het 
mondelinge verslag van de heer Zoli, rapporteur, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 193e zitting 
van 15 en 16 december 1981 (vergadering van 15 de­
cember 1981), 
Overwegende dat het Economisch en Sociaal Comité 
bij het verschijnen van elk nieuw jaarverslag steeds het standpunt van de vertegenwoordigers van de so­
ciaal-economische kringen betreffende het gevoerde 
regionale ontwikkelingsbeleid kenbaar heeft willen 
maken, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
Het Comité hecht zijn goedkeuring aan het zesde 
jaarverslag inzake het Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling, maar tekent daarbij het vol­
gende aan: 
A. ALGEMENE OPMERKINGEN 
1. De sociaal-economische situatie in de Gemeen­
schap en de getroffen maatregelen 
Het jaar 1980, waarop het in dit advies behandelde 
jaarverslag betrekking heeft, is een heel belangrijk 
jaar. In de sociaal-economische crisis valt nog steeds 
Nr. C 64/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 15. 3. 82 
geen lichtpunt te bespeuren; integendeel, het groei­
tempo van het BBP op jaarbasis, de stijging van de 
consumptieprijzen en de werkloosheid, alsmede de 
steeds breder wordende kloof tussen rijke en arme re­
gio's geven nog steeds reden tot ernstige bezorgdheid 
over de situatie in de Europese Gemeenschap. 
Wat de communautaire aanpak van deze problemen 
betreft, zij erop gewezen dat in 1980 enkele nieuwe 
regelingen zijn vastgesteld. Zo zijn de voornaamste 
bepalingen van de op 6 februari 1979 gewijzigde 
EFRO-verordening integraal ten uitvoer gelegd. Bo­
vendien heeft de Raad in oktober 1980 vijf toepas­
singsverordeningen inzake de „quotavrije" afdeling 
van het Fonds goedgekeurd, en aldus het startsein ge­
geven voor vijf nieuwe communautaire acties op re­
gionaal gebied. In de loop van 1980 is ook het eerste 
periodieke verslag over de sociale en economische si­
tuatie in de regio's van de Gemeenschap gereedgeko­
men. Ten slotte heeft de Raad met het oog op de toe­
treding van Griekenland tot de Gemeenschap op 
1 januarie 1981 de in het kader van het EFRO aan de 
Lid-Staten toegewezen quota's gewijzigd, ten einde 
bij de verdeling van de middelen ook een quota aan 
Griekenland te kunnen toewijzen. 
Wat het concrete effect van het EFRO in 1980 aan­
gaat, dient evenwel te worden opgemerkt dat de in 
het kader van de „quotavrije" afdeling geplande 
maatregelen pas in 1981 ten uitvoer konden worden 
gelegd, daar de desbetreffende toepassingsverorde­
ningen eerst in het najaar van 1980 zijn goedge­
keurd. 
Onderhavig advies dient te worden gezien in het ka­
der van de vroegere werkzaamheden en adviezen van 
het Economisch en Sociaal Comité met betrekking 
tot de rol en invloed van de plaatselijke en regionale 
overheden en van de sociaal-economische organisa­
ties op regionaal gebied (rapporteur: de heer Vente-
jol), het vijfde jaarverslag (1979) van het EFRO (rap­
porteur: de heer Curlis), de nieuwe beleidslijnen en 
prioriteiten van het regionaal beleid (rapporteur: de 
heer Loebl) en de herziening van de EFRO-verorde­
ning (rapporteur: de heer Hall). 
2. Het EFRO en het regionaal beleid 
Ook in het onderhavige verslag is door de indeling 
van de behandelde onderwerpen (hoofdstuk II) dui­
delijk aangegeven hoe nauw de band tussen het 
EFRO en het in 1980 gevoerde regionaal beleid in het 
algemeen wel is. Het Regionaal Fonds is namelijk 
een instrument dat ten dienste staat van een bepaald 
beleid (en wel van het beleid waarmee de Gemeen­
schap de regionale verschillen wil wegwerken en de 
regio's tot ontwikkeling wil brengen); om de doeltref­
fendheid van het Fonds te kunnen beoordelen is het 
bijgevolg absoluut noodzakelijk dat een en ander in 
een ruimer verband wordt geplaatst en dat rekening 
wordt gehouden met de manier waarop de Gemeen­
schap de doelstellingen wil verwezenlijken die in de preambule en artikel 2 van het EEG-Verdrag uit­
drukkelijk worden genoemd. Dat die doelstellingen 
expliciet in het Verdrag worden genoemd, wijst er 
volgens het Comité op dat het wegwerken van de ver­
schillen tussen de regio's en de bevordering van de 
ontwikkeling hiervan, d.w.z. het „regionaal beleid", 
in feite niet slechts een bepaald beleidsonderdeel be­
treft, maar een dwingende doelstelling vormt bij alles 
wat de Gemeenschap onderneemt, die zij bijgevolg 
bij de tenuitvoerlegging van haar beleid op elk speci­
fiek terrein voor ogen dient te houden. Het Comité 
stelt met voldoening vast dat daar in het verslag in 
kwestie speciaal op wordt gewezen. Ook bij de beoor­
deling van het regionale effect van de verschillende 
beleidsmaatregelen (punt 21 e. v. van het verslag) 
wordt hiervan uitgegaan. 
3. De noodzakelijke coördinatie tussen beleidsmaat­
regelen en -instrumenten 
Het is van fundamenteel belang dat de Gemeenschap 
al haar krachten bundelt in haar streven om de 
regionale verschillen aan te pakken die — zoals uit 
punt 7 van het verslag blijkt — in de loop van de ja­
ren '70 nog zijn toegenomen; daarom is het niet meer 
dan normaal dat in het zesde jaarverslag inzake het 
EFRO ruime aandacht wordt besteed aan de finan­
ciële instrumenten waarmee de ontwikkeling van de 
regio's kan worden gestimuleerd (de afdeling „Oriën­
tatie" van het EOGFL, het Sociaal Fonds, de EGKS-
leningen, de EIB en het NCI), aan de regionale ont­
wikkelingsprogramma's en de aanpassing hiervan, 
alsmede aan de geïntegreerde regionale ontwikke-
lingsmaatregelen. De programma's voor regionale 
ontwikkeling moeten het referentiekader vormen 
voor communautaire steunmaatregelen en dus ook 
voor de coördinatie van de diverse nationale en com­
munautaire beleidsvormen alsmede van de respec­
tieve beleidsinstrumenten; anderzijds zijn de geïnte­
greerde ontwikkelingsmaatregelen een operatief, 
technisch instrument met behulp waarvan voor de 
coherentie van steunmaatregelen en (zowel openbare 
als particuliere) investeringen in een bepaald gebied 
kan worden gezorgd. In dit zesde jaarverslag wordt er 
— uitdrukkelijker dan in de vorige verslagen — op 
gewezen dat dringend een eind moet komen aan de 
fragmentarische en vaak ongecoördineerde (en zelfs 
tegenstrijdige) aanpak van de regionale problematiek 
door de diverse Lid-Staten. 
4. Het initiatief van de Commissie en de „quotavrije" 
afdeling van het EFRO 
Volgens het Comité tekent zich duidelijker een ten­
dens af om, zoals in het verleden door het Comité zelf 
reeds herhaaldelijk is bepleit, de Gemeenschap een 
grotere en directere verantwoordelijkheid te geven 
op het gebied van het regionaal beleid, dat van door­
slaggevend belang is voor de toekomst van het inte­
gratieproces. Dat blijkt b. v. uit de invoering van een 
15. 3. 82 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 64/3 
„quotavrije" afdeling van het EFRO (ook als is deze 
regeling in 1980 — het jaar waarop dit verslag betrek­
king heeft — nog niet in praktijk gebracht); daarmee 
aanvaardt de Gemeenschap nl. uitdrukkelijk haar 
verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van 
een bepaald beleid, de keuze van de regio's of gebie­
den, het meerjarige karakter van de projecten, de 
aard van de geplande maatregelen en de wijze van fi­
nanciering ervan. Het is dan ook jammer dat de Raad 
de Commissievoorstellen inzake het gebruik van deze 
„quotavrije" afdeling door grote vertragingen bij de 
procedure niet eerder heeft kunnen goedkeuren. 
5. De te geringe omvang van het Fonds 
In de eerste plaats dient te worden opgemerkt dat de 
middelen van het EFRO in 1980 met 23 % zijn uitge­
breid ten opzichte van 1979. Deze toename is duide­
lijk te gering om alle regionale verschillen doelmatig 
te kunnen aanpakken; daarbij dient bovendien reke­
ning te worden gehouden met de inflatie, waardoor 
de Fondsmiddelen — in reële waarde — ten opzichte 
van de voorafgaande jaren sterk verminderd zijn. 
Men behoeft slechts een vergelijking te maken met de 
financiële middelen die de Lid-Staten ter beschikking 
stellen om hun interne regionale verschillen weg te 
werken, om zich er rekenschap van te geven dat dit 
doel beslist niet bij de huidige omvang van het EFRO 
zal worden bereikt, ook al valt aan het nut van het 
Fonds niet te twijfelen. In het jaarverslag wordt er 
bovendien op gewezen dat de voor 1980 beschikbare 
vastleggingskredieten zelfs niet toereikend waren om 
alle projecten waarover het Comité van het Fonds in 
1980 is geraadpleegd, te bekostigen. 
B. BIJZONDERE OPMERKINGEN 
1. Steunverlening voor investeringsprojecten 
In onderhavig advies worden, om bovenvermelde re­
denen, alleen steunmaatregelen in het kader van de 
„quotagebonden" afdeling behandeld. 
Het aantal in 1980 ingediende projecten (in totaal 
3 252 projecten, gebundeld in 493 steunaanvragen) 
ligt lager dan dat in 1979 (3771 projecten). Dit gege­
ven is echter niet zo veelzeggend: belangrijker is de 
verdeling van de aanvragen naar investeringscatego­
rie (investeringen in de industrie en de dienstensector 
dan wel in infrastructuurvoorzieningen) en naar de 
totale kosten van de projecten. Ongeveer x/\ van de 
in 1980 ingediende projecten had betrekking op in­
vesteringen in de industrie en de dienstensector, ter­
wijl het in de overige 3/4 van de gevallen om investe­
ringen in infrastructuurvoorzieningen ging; stellig 
zijn infrastructuurprojecten gemakkelijker uitvoer­
baar, maar duurzame arbeidsplaatsen leveren zij niet 
altijd op. In vergelijking met 1979 is het percentage 
van de steun aan investeringen uit de eerste categorie bijgevolg verder teruggelopen, dit in tegenstelling tot 
wat uit eerdere aanduidingen van het Comité kon 
worden opgemaakt; het verslag bevat echter niet vol­
doende gegevens om de oorzaken van die tendens te 
kunnen vaststellen. 
Tot nog toe werd in de EFRO-verordening — die 
binnenkort gewijzigd moet worden — bepaald dat de 
steun aan infrastructuurinvesteringen niet méér 
mocht bedragen dan 70 % van het totale bedrag van 
de in het kader van de quotagebonden afdeling ter 
beschikking gestelde middelen. Het Economisch en 
Sociaal Comité heeft er in zijn advies van 27 oktober 
1981 inzake de „Nieuwe beleidslijnen en prioriteiten 
voor het regionaal beleid" op gewezen dat er een 
evenwichtigere verhouding moet komen tussen de 
steun aan infrastructuurinvesteringen en de subsidië­
ring van projecten in de industrie en in het bijzonder 
in het midden- en kleinbedrijf, de ambachtssector en 
de dienstensector; bij de keuze van de projecten zal 
voorrang moeten worden gegeven aan die investerin­
gen die zo snel mogelijk nieuwe produktieve arbeids­
plaatsen opleveren ('). 
Ook is het natuurlijk belangrijk behoorlijk aan te ge­
ven welke infrastructuren in de verschillende Lid-
Staten voor steun uit het EFRO in aanmerking ko­
men: hoe complex het probleem is, blijkt duidelijk 
uit het feit dat het Comité voor regionaal beleid geen 
unaniem standpunt ter zake heeft kunnen formule­
ren. 
2. Uitwerking van de EFRO-steun op de werk­
gelegenheid 
Volgens de bij de steunaanvragen verschafte gege­
vens, waren er vooral met de ontwikkeling van de se­
cundaire en tertiaire sector in 1980 ongeveer 60000 
permanente arbeidsplaatsen gemoeid (80000 in het 
verslag over 1979). Evenals in de voorgaande jaren 
werden door projecten van minder dan 10 miljoen 
ERE, vergeleken met het investeringsbedrag en/of 
de hulp van het Fonds, relatief de meeste arbeids­
plaatsen geschapen. Het verslag over 1980 vermeldt 
voor het eerst ook het maximumbedrag van de inves­
teringen en de Fondssteun per gecreëerde of behou­
den arbeidsplaats, respectievelijk voor projecten van 
meer of minder dan 10 miljoen ERE. 
3. Het complementariteitsvereiste 
Ook in het verslag over 1980 geeft de Commissie uit­
drukking aan haar verlangen te kunnen vaststellen in 
hoeverre de door het Fonds uitgekeerde bedragen 
daadwerkelijk „complementair" zijn gebruikt; hoe­
wel de Lid-Staten haar nog enige nadere informatie 
hebben doen toekomen, bleek deze onvolledig te zijn 
(i) PB nr. C 343 van 31.12.1981. 
Nr. C 64/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 15. 3. 82 
en meer betrekking te hebben op de financierings­
techniek dan op de kern van het probleem, namelijk 
de vraag hoe van het Fonds een echt complementair 
instrument kan worden gemaakt. Om hier iets aan te 
kunnen doen, zou tegelijkertijd voor een grotere 
mate van doorzichtigheid en de nodige wijzigingen in 
de desbetreffende voorschriften moeten worden ge­
zorgd (artikel 4, lid 2, sub a), laatste alinea, van de 
huidige EFRO-verordening); het Comité heeft het 
vraagstuk reeds vanuit dit oogpunt besproken in zijn 
advies over de herziening van bovengenoemde veror­
dening. 
In het onderhavige verslag wordt in elk geval verwe­
zen naar de ervaringen van een aantal prioritaire re­
gio's, waardoor bevestigd wordt dat er bij gesteunde 
projecten die door de regionale en plaatselijke over­
heden worden uitgevoerd en gefinancierd, wel dege­
lijk in overeenstemming met het complementariteits-
beginsel is gehandeld, hetgeen op nationaal niveau 
echter niet altijd even goed uit de verf komt. Met an­
dere woorden, in sommige Lid-Staten is sprake ge­
weest van rechtstreekse complementariteit bij infra­
structuurprojecten waarvoor de Fondsmiddelen zijn 
overgedragen aan de plaatselijke of regionale overhe­
den (of de investeerders), die hun eigen inbreng dus 
niet hebben verminderd. 
4. Geïntegreerde regionale-ontwikkelingsmaatregelen 
Van de voor Napels en Belfast geplande geïnte­
greerde acties, is alleen de eerste, in 1980, concreet 
van de grond gekomen. De Commissie geeft hiervan 
een overzicht, waarbij zij ingaat op doelstellingen, 
controlemaatregelen, projecten en communautaire 
en nationale bijdragen. Hoewel het nog te vroeg is 
voor een definitief oordeel, kan reeds worden gezegd 
dat dit type regionale-ontwikkelingsmaatregelen pre­
cies aansluit bij een beleid dat de Commissie verder 
wil uitbouwen en waarmee het Comité reeds zijn in­
stemming heeft kunnen betuigen: er zijn zelfs plan­
nen voor een speciaal „advies" over dit vraagstuk, 
waarin het Comité uitvoeriger op de toekomstige ont­
wikkeling van de „geïntegreerde maatregelen" zal 
kunnen ingaan en meer gedetailleerde aanbevelingen 
zal kunnen doen. 
5. Financiering van studies 
Het Comité deelt de mening van de Commissie over 
doel en betekenis van een medefinanciering van door 
de Lid-Stal^n verrichte studies, alsmede natuurlijk 
van een rechtstreeks initiatief op dit gebied. Op deze 
manier kan de Commissie namelijk al vanaf het plan­
ningsstadium deelnemen in de financiering van inves­
teringen. Bovendien kunnen bepaalde studies de toe­
passing bevorderen van het complementariteitsbe-
ginsel bij afzonderlijke projecten, alsmede bijdragen tot de vorming van een soort reserve van investe­
ringsprojecten, die goed te pas komt bij de planning 
van de initiatieven: ten slotte kan door de studies ook 
worden bijgedragen tot de coördinatie van de ver­
schillende communautaire financieringsinstrumen­
ten. 
6. Betalingen en toezicht 
In 1980 zijn de positieve resultaten van de in 1979 
ingevoerde nieuwe, versnelde betalingsprocedure 
duidelijk zichtbaar geworden. Dank zij deze proce­
dure in 1980 werd 33 % van de overgedragen midde­
len versneld uitbetaald tegen ca. 30% in 1979. 
De Commissie heeft zich tot doel gesteld in 1980 min­
stens evenveel projecten te controleren als in 1979. 
Zij merkt evenwel terecht op dat de controlefrequen­
tie op zich een onvolledig en weinig significant gege­
ven is; deze controles moeten nl. ook kwalitatief'vol­
doen, aangezien het bij deze controles nu juist om het 
gebruik van de door het Fonds verstrekte middelen 
en het economische resultaat van de regionale maat­
regelen gaat (de in het laatste geval gehanteerde me­
thodes zijn overigens wel geschikt, maar helaas ook 
zeer ingewikkeld en approximatief). Deze werkwijze 
is wel de juiste, maar vereist ook een snelle aanpas­
sing van personeels- en organisatiestructuur van de 
Commissie. 
Het is bijzonder ernstig — iets waar in 1979 al op is 
gewezen — dat één Lid-Staat ook nog in 1980 gewei­
gerd heeft controlerende Commissie-ambtenaren aan 
inspecties in bedrijven te laten deelnemen. Het is te 
hopen dat de regionalisering waarmee in dit land een 
begin is gemaakt, van invloed is op de ook elders in 
Europa heersende mentaliteit. 
7. Publiciteit en voorlichting 
Het Comité meent dat een juiste en uitvoerige voor­
lichting over de doelstellingen en resultaten van de 
communautaire fondsen en het profijt dat de belas­
tingbetaler direct en indirect uit de communautaire 
steunmaatregelen getrokken heeft en kan trekken, 
van grote praktische, maar ook psychologische en 
politieke betekenis is; daarom zou de Commissie al 
het mogelijke moeten doen om de voorlichting met 
de hulp van de nationale regeringen te verbeteren; 
hierbij zou zij moeten uitgaan van gedetailleerde ge­
gevens omdat deze informatie anders misschien niet 
bij de bevolking zou „overkomen". 
15. 3. 82 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 64/5 
8. Het EFRO en de regionale en plaatselijke 
overheden 
In het rapport wordt meermalen uitdrukkelijk gewe­
zen op de samenhang die er tussen de maatregelen 
van de Commissie op het vlak van het regionaal be­
leid en de rol van de regionale en plaatselijke autori­
teiten bestaat. Dit is o.m. het geval bij de geïnte­
greerde acties, de regionale-ontwikkelingsstudies en 
-programma's, de publiciteit en voorlichting en de 
voorwaarden waarop het complementariteitsbeginsel 
daadwerkelijk toepassing kan vinden. 
Evenals het Comité is de Commissie dus van mening 
dat bij de activiteiten van de Gemeenschap op dit ter­
rein de medewerking nodig is van de regionale en 
plaatselijke overheden, alsmede van de betrokken 
economische en sociale groeperingen, die representa­
tief zijn voor de bevolking, kunnen nagaan welke uit­
werking de communautaire maatregelen hebben en 
Gedaan te Brussel, 15 december 1981. deze aldus beter op de werkelijke vereisten kunnen 
afstemmen. Op deze manier zou de bevolking boven­
dien beter kunnen beoordelen welk politiek en finan­
cieel effect de door het EFRO ontplooide activiteiten 
hebben. 
Wanneer de samenstelling van het Comité voor 
regionaal beleid zo wordt veranderd dat hierin ook 
vertegenwoordigers van bovengenoemde regionale 
en plaatselijke overheden alsmede de economische 
en sociale kringen zitting krijgen, wanneer regelmati­
ger contacten worden onderhouden tussen het Eco­
nomisch en Sociaal Comité en het Raadgevend Co­
mité van de plaatselijke en regionale instellingen van 
de Lid-Staten en wanneer een betere, specifiek op 
deze instellingen gerichte informatie wordt verzorgd, 
zou eveneens concretere uitvoering kunnen worden 
gegeven aan principes die maar al te vaak zijn ver­
kondigd en zelden echt in de praktijk zijn ge­
bracht. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE