Advies van het Comité van de Regio's:

over Immigratiebeleid:

- "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie",

- "Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma voor administratieve samenwerking op het gebied van buitengrenzen, visa, asiel en immigratie (ARGO)",

- "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een open coördinatiemethode voor het communautaire immigratiebeleid",

en over Asielbeleid:

- "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchtelingen of als personen die anderszins internationale bescherming behoeven",

- "Werkdocument van de Commissie - Het verband tussen de bescherming van de interne veiligheid en de naleving van internationale verplichtingen en instrumenten op het gebied van bescherming",

- "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het gemeenschappelijk asielbeleid en de invoering van een open coördinatiemethode"

(2002/C 278/13)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een open coördinatiemethode voor het communautaire immigratiebeleid" (COM(2001) 387 def.), de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het gemeenschappelijk asielbeleid en de invoering van een open coördinatiemethode" (COM(2001) 710 def.), de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie" (COM(2001) 672 def.) en het "Werkdocument van de Commissie - Het verband tussen de bescherming van de interne veiligheid en de naleving van internationale verplichtingen en instrumenten op het gebied van bescherming" (COM(2001) 743 def.);

gezien het besluit van de Commissie van 21 januari 2002 om het CvdR hierover te raadplegen, overeenkomstig art. 265, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchtelingen of als personen die anderszins internationale bescherming behoeven" [COM(2001) 510 def. - 2001/0207 (CNS)];

gezien het besluit van de Raad van 15 november 2001 om het CvdR hierover te raadplegen, overeenkomstig art. 265, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het "Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma voor administratieve samenwerking op het gebied van buitengrenzen, visa, asiel en immigratie (ARGO)" [COM(2001) 567 def. - 2001/0230 (CNS)];

gezien het besluit van de Raad van 7 november 2001 om het CvdR hierover te raadplegen, overeenkomstig art. 265, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het besluit van het bureau van het CvdR van 6 februari 2002 om de commissie "Externe betrekkingen" met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden te belasten;

gezien het door de commissie "Externe betrekkingen" op 3 april 2002 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 93/2002 rev.; rapporteur: mevrouw Bagnall (lid van de gemeenteraad van Cambridge; VK-PSE);

overwegende dat het dienstig is bovengenoemde voorstellen voor richtlijnen en programma's op het gebied van de in juridisch opzicht afzonderlijke, maar in de praktijk nauw met elkaar samenhangende beleidsterreinen asiel en immigratie, gezamenlijk te behandelen;

overwegende dat de documenten die in dit advies ter sprake komen deel uitmaken van een pakket beleidsmaatregelen die verband houden met de uitwerking van een gemeenschappelijk Europees asielbeleid en een gemeenschappelijke benadering van migratie, waarin mensenrechten en economische, demografische en politieke ontwikkelingen in zowel de EU-lidstaten als de herkomst- en transitlanden van alle soorten migranten in acht worden genomen;

overwegende dat vraagstukken over soevereiniteit op gebieden als nationaliteit en nationale veiligheid begrijpelijkerwijs gevoelig liggen bij de lidstaten;

overwegende dat het CvdR de waarde en de noodzaak onderstreept van gemeenschappelijke maatregelen en procedures inzake asielbeleid, gezien onze verantwoordelijkheid jegens personen die op grond van het Verdrag van Genève (1951) asiel zoeken;

overwegende dat het CvdR de waarde en de noodzaak onderstreept van gemeenschappelijke maatregelen en procedures op het gebied van het beleid inzake zowel legale als illegale immigratie;

overwegende dat het CvdR ernaar streeft lokale en regionale overheden in de EU-landen, de kandidaat-lidstaten en de herkomst- en transitlanden te versterken in hun rol van dienstverleners (rechtstreeks of in samenwerking met andere instanties die vanuit een wettelijk opgelegde taakomschrijving of op vrijwillige basis diensten verlenen) en leidinggevende actoren in de lokale/regionale gemeenschap, waar het gaat om het zorgen voor voorzieningen voor asielzoekers, vluchtelingen en immigranten; deze overheden staan het dichtst bij de kiezers, aan wie zij politieke verantwoording schuldig zijn,

heeft tijdens zijn 44e zitting van 15 en 16 mei 2002 (vergadering van 16 mei) het volgende advies uitgebracht.

Wat het immigratiebeleid betreft, heeft het Comité van de Regio's zich willen uitspreken over de volgende documenten:

- Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie; en

- Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma voor administratieve samenwerking op het gebied van buitengrenzen, visa, asiel en immigratie.

- Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een open coördinatiemethode voor het communautaire immigratiebeleid;

Het Comité van de Regio's

1. vindt het een goede zaak dat de Commissie pogingen in het werk stelt om een beter totaalbeeld te krijgen van migratiepatronen alsook een beter inzicht in de gevolgen voor asielzoekers en het asielstelsel van nieuwe beleidsmaatregelen waarmee beoogd wordt legale vormen van migratie te promoten en illegale migratie te bestrijden;

2. is ermee ingenomen dat de Commissie een aantal maatregelen en initiatieven wil nemen om de grenscontroles doeltreffender te maken en personen die van illegale migratie profiteren door mensen te smokkelen en illegale werknemers in dienst te nemen, hardere straffen in het vooruitzicht te stellen;

3. wijst erop dat tevens aandacht moet worden geschonken aan de rol die sociale en economische ontwikkeling in de herkomst- en transitlanden kan spelen;

4. stemt ermee in dat overwogen wordt veilige asielkanalen te creëren en asielverzoeken buiten de EU te behandelen, maar beseft dat sommige vluchtelingen ondanks dit alles gedwongen zouden kunnen worden hun toevlucht te zoeken tot illegale manieren om de EU binnen te komen en dat dit feit op zich de beoordeling van hun asielaanvraag niet negatief mag beïnvloeden;

5. is van mening dat lokale en regionale overheden uitgenodigd zouden moeten worden om aan de uitwerking van nationale actieplannen mee te werken. Hierdoor zal het tevens gemakkelijker worden navolgenswaardige praktijkvoorbeelden in kaart te brengen en te vergelijken en de daadwerkelijke impact en de resultaten van de door de lidstaten gekozen strategieën te analyseren. Het Comité vestigt er de aandacht op dat de open coördinatiemethode niet in de plaats mag komen van het wetgevingsproces als het gaat om beleidsterreinen waarop de EU uitgebreide bevoegdheden heeft; de methode kan wel worden aangewend om de beleidsmaatregelen van de lidstaten beter op elkaar af te stemmen;

6. juicht toe dat erkend wordt dat er voor lokale en regionale overheden net als voor andere betrokkenen een rol is weggelegd wanneer het erom gaat, arbeidsmigranten in de EU op te nemen in de maatschappij en de arbeidsmarkt;

7. onderstreept dat de kandidaat-lidstaten nu reeds betrokken moeten worden bij informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en wijst erop dat ook de lokale en regionale overheden van deze landen hierin een rol moeten krijgen;

8. stemt in met het voorstel voor een communautair actieprogramma om de bewustwording te vergroten en organisaties die op alle mogelijke niveaus bij de uitvoering van integratieplannen betrokken zijn, te versterken;

9. stelt vast dat kandidaat-immigranten de toegang tot bepaalde lidstaten geblokkeerd zien als gevolg van verschillen in wetgeving inzake binnenkomst en verblijf die er tussen EU-lidstaten bestaan;

- betreurt dat het hierdoor noodzakelijk is om ten behoeve van migranten op doorreis voor langdurige periodes opvangvoorzieningen te scheppen in de lidstaat grenzend aan het land waar zij naartoe willen;

- verzoekt de Commissie en de lidstaten om hun wetgeving terzake op korte termijn te harmoniseren, en adequate structuren voor grensoverschrijdende samenwerking op te zetten waarmee een definitieve regeling wordt gevonden voor de problematische situatie waarin de migranten en degenen die hen opvangen zich bevinden;

- zou graag zien dat het meerjarenprogramma ARGO (administratieve samenwerking op het gebied van asiel en immigratie) snel wordt vastgelegd;

10. beveelt aan om de lokale en regionale overheden en hun nationale vertegenwoordigende netwerken uitdrukkelijk een plaats te geven in het ARGO-programma als partners bij de tenuitvoerlegging van de in deze beleidsvoorstellen beschreven maatregelen, naast de nationale overheden, onderzoeksinstellingen en NGO's;

11. is verheugd over de toezegging dat het Comité van de Regio's naast de andere Europese instellingen verder betrokken zal worden bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van het communautaire immigratiebeleid.

Wat het asielbeleid betreft, heeft het Comité van de Regio's zich willen uitspreken over de volgende documenten:

- Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchtelingen of als personen die anderszins internationale bescherming behoeven;

- Werkdocument van de Commissie - Het verband tussen de bescherming van de interne veiligheid en de naleving van internationale verplichtingen en instrumenten op het gebied van bescherming; en

- Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het gemeenschappelijk asielbeleid en de invoering van een open coördinatiemethode.

Het Comité van de Regio's

12. stelt tot zijn tevredenheid vast dat de Commissie primair blijft uitgaan van het Verdrag van Genève uit 1951;

13. acht het dringend noodzakelijk om inzake nationale en internationale veiligheid rekening te houden met de impact van de gebeurtenissen van 11 september 2001;

14. erkent dat lokale en regionale overheden tot taak hebben om binnen de gemeenschap het voortouw te nemen wanneer het erop aankomt, vluchtelingen en immigranten in de EU-lidstaten te helpen integreren;

15. wenst te onderstrepen dat asielzoekers en vluchtelingen zelf betrokken moeten worden bij de ontwikkeling van dienstverlening op lokaal en regionaal niveau; hiermee kan nl. gezorgd worden voor een doeltreffende dienstverlening die bij de behoeften aansluit en kan een eerste stap worden gezet om vluchtelingen actief in de maatschappij en de arbeidsmarkt van de EU-lidstaten te integreren;

16. vindt het een goede zaak dat de EU-lidstaten ernaar streven gemeenschappelijke normen voor de verlening en de inhoud van de vluchtelingenstatus vast te stellen;

17. merkt op dat asielzoekers en vluchtelingen zich - als gevolg van regelgevingsverschillen, culturele banden en geografische factoren - in bepaalde lidstaten alsook in bepaalde gemeenten en regio's van lidstaten zullen blijven concentreren, ook al wordt er wet- of regelgeving ingevoerd die de verschillen in voorzieningen binnen de Unie zou moeten verkleinen. Dit zal rechtstreeks van invloed zijn op de mate waarin de desbetreffende lokale en regionale overheden in staat zullen zijn om asielzoekers en immigranten naast de andere leden van de plaatselijke gemeenschap te geven waaraan ze behoefte en waarop ze recht hebben. Daar sommige gemeenten en regio's meer met deze kwestie geconfronteerd worden dan andere, dienen de lidstaten hun lokale en regionale overheden de middelen te verschaffen die op hun specifieke behoeften zijn afgestemd, waarbij rekening moet worden gehouden met specifieke steun voor de opzet en versterking van opvangfaciliteiten van lokale autoriteiten die op regionaal en nationaal niveau gecoördineerd worden;

18. is ingenomen met de toezegging dat gebruik zal worden gemaakt van methoden die in de lidstaten hun waarde hebben bewezen en benadrukt dat lokale en regionale overheden een bijdrage moeten kunnen leveren tot het in EU-verband uitwisselen van zulke navolgenswaardige praktijkvoorbeelden;

19. is van mening dat verwacht mag worden dat personen die recht hebben op de vluchtelingenstatus op dezelfde wijze als onderdanen van EU-lidstaten toegang krijgen tot voorzieningen en mogelijkheden die door lokale en regionale overheden in samenwerking met andere overheden en instanties geboden of gecoördineerd kunnen worden; het erkent evenwel dat personen die in aanmerking komen voor aanvullende vormen van bescherming, in sommige gevallen recht kunnen hebben op andere voorzieningen, b.v. toegang tot de arbeidsmarkt;

20. merkt op dat er naast de normale voorzieningen die er voor tal van EU-onderdanen bestaan, specifieke voorzieningen nodig kunnen zijn, zoals de verstrekking van informatie in een bepaalde taal, rechtsbijstand, gezondheidszorg en psychische hulp en voorzieningen in verband met de kwetsbaarheid van minderjarige alleenstaanden en personen met bijzondere behoeften; om de daarmee samenhangende extra kosten te kunnen dragen moeten aan lokale en regionale overheden (en andere dienstverleners) in dat geval steun worden verleend door b.v. middelen via het Europees Vluchtelingenfonds ter beschikking te stellen;

21. meent dat dienstverlening op het gebied van vertolking en vertaling (m.i.v. het duidelijk maken van begrippen inzake het recht op bepaalde sociale voorzieningen die in de herkomstlanden mogelijk niet bestaan) van cruciaal belang is voor asielzoekers en vluchtelingen alsook voor de personen en instanties die hen begeleiden bij huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en opleiding, sociale voorzieningen, enz.;

22. wijst erop dat asielzoekers en vluchtelingen die lichamelijk of geestelijk mishandeld en/of gemarteld zijn, mogelijk specifieke lichamelijke of psychologische zorg nodig hebben die lokale en regionale overheden en hun dienstverlenende instanties niet gewend zijn te verlenen. Daar ook verkrachting soms als een vorm van foltering wordt gebruikt, kunnen gespecialiseerde diensten nodig zijn om aan de specifieke behoeften in dit verband tegemoet te komen. Vrouwelijke asielzoekers moeten toegang hebben tot vrouwelijke artsen, interviewers en tolken zonder dat daar familieleden bij aanwezig zijn, zodat het voor hen gemakkelijker wordt om over seksueel misbruik te praten;

23. stelt vast dat gespecialiseerde dienstverlening vaak alleen beschikbaar is in stedelijke gebieden waar reeds vluchtelingengemeenschappen aanwezig zijn. Doordat dergelijke voorzieningen elders ontbreken, wordt gespreide vestiging van groepen vluchtelingen bemoeilijkt, zodat zij zich steeds meer in bepaalde gemeenten en regio's concentreren. Indien er in alle regio's van de EU-lidstaten voor specifieke dienstverlening zou worden gezorgd, zou dit tot een gelijkmatige spreiding van vluchtelingen binnen de EU bijdragen;

24. neemt kennis van de instelling van het Europees Vluchtelingenfonds (EVF), dat tot het opzetten van noodzakelijke diensten voor vluchtelingen kan bijdragen, en beveelt aan dat er een programma wordt uitgewerkt om dit Fonds te promoten bij verantwoordelijke instanties overal in de EU, dus ook met medewerking van lokale en regionale instanties en van de netwerken die hen op nationaal niveau vertegenwoordigen als partner voor de coördinatie van dergelijke diensten. Naast het EVF moeten ook andere EU-programma's worden bevorderd die door lokale en regionale overheden gebruikt kunnen worden om vluchtelingen bij hun integratie in de samenleving en de arbeidsmarkt te helpen. Een van die programma's is Equal, waarmee beoogd wordt maatschappelijke integratie te stimuleren door hulp te bieden aan kansarmen en aan bevolkingsgroepen die meer risico lopen om bij de toegang tot scholing en huisvesting gediscrimineerd te worden, en waarin expliciet bepaald is dat aan de behoeften van asielzoekers tegemoet moet worden gekomen;

25. is van mening dat lokale en regionale overheden uitgenodigd zouden moeten worden om aan de uitwerking van nationale actieplannen mee te werken. Hierdoor zal het tevens gemakkelijker worden navolgenswaardige praktijkvoorbeelden in kaart te brengen en te vergelijken en de daadwerkelijke impact en de resultaten van de door de lidstaten gekozen strategieën te analyseren. Het Comité vestigt er de aandacht op dat de open coördinatiemethode niet in de plaats mag komen van het wetgevingsproces als het gaat om beleidsterreinen waarop de EU uitgebreide bevoegdheden heeft; de methode kan wel worden aangewend om de beleidsmaatregelen van de lidstaten beter op elkaar af te stemmen.

26. stelt met voldoening vast dat erkend wordt dat naast andere actoren ook de lokale en regionale overheden een rol te spelen hebben bij de uitwerking van een gemeenschappelijk asielstelsel, maar betreurt dat de elementen van het stelsel zoals beschreven in de desbetreffende voorgestelde richtsnoer (de tweede richtsnoer) alleen betrekking hebben op het beheer van het asielverzoek en niet op de vormen van dienstverlening waarbij de lokale en regionale overheden gedurende de behandeling van het asielverzoek hoogstwaarschijnlijk betrokken zijn;

27. juicht toe dat eveneens erkend wordt dat lokale en regionale overheden naast andere actoren een rol te spelen hebben bij de uitwerking van integratiestrategieën. Toegang tot dienstverlening en voorbereiding op de uiteindelijke beslissing (toekenning van de vluchtelingenstatus of niet) zouden evenwel essentiële onderdelen moeten vormen van de procedures voor de opvang van asielzoekers;

28. onderstreept dat de kandidaat-lidstaten nu reeds betrokken moeten worden bij informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en wijst erop dat ook de lokale en regionale overheden van deze landen hierin een rol moeten krijgen;

29. is verheugd over de toezegging dat het Comité van de Regio's naast de andere Europese instellingen verder betrokken zal worden bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van het communautaire asielbeleid.

Brussel, 16 mei 2002.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore