TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Sinds 2009 tracht de Commissie de versnippering van de markt voor oplaadinterfaces voor mobiele telefoons en soortgelijke apparaten te beperken. Dergelijke initiatieven hebben echter alleen geleid tot vrijwillige regelingen die juridisch niet bindend zijn en dus geen zekerheid bieden van een consistente en uniforme toepassing.

In juni 2009 hebben de grote fabrikanten van mobiele telefoons op verzoek van de Commissie een memorandum van overeenstemming (MVO) ondertekend betreffende de harmonisatie van opladers voor in de EU verkochte mobiele telefoons die geschikt zijn voor dataverkeer. De partijen bij het MVO kwamen overeen een universele specificatie op basis van de USB 2.0 Micro B-interface te ontwikkelen, die volledige laadcompatibiliteit met de in de handel te brengen mobiele telefoons mogelijk zou maken.

Dankzij het MVO is de versnippering van de markt afgenomen en is er een bijna wereldwijde afstemming tot stand gekomen. De uitvoering van het MVO heeft geleid tot een effectieve vermindering van het aantal oplaadoplossingen voor mobiele telefoons van dertig naar slechts drie. Op grond van het MVO was het echter ook toegestaan eigen oplaadinterfaces te gebruiken, wat één grote fabrikant van mobiele telefoons is blijven doen (en nog steeds doet), waardoor volledige interoperabiliteit niet kan worden behaald. Bovendien is in het MVO nooit aandacht besteed aan de milieueffecten van het aanhoudende gebruik van deze verschillende oplaadinterfaces en oplaadprotocollen.

Zonder EU-optreden zal deze versnippering van de markt voor oplaadinterfaces en oplaadprotocollen naar verwachting voortduren en zullen de milieueffecten niet worden aangepakt.

Sinds het MVO na twee verlengingen in 2014 afliep, probeert de Europese Commissie de partijen ertoe te bewegen een nieuwe vrijwillige overeenkomst te sluiten. Na verschillende overlegrondes tussen de betrokken fabrikanten en gedachtewisselingen met de Commissie heeft de sector in maart 2018 een nieuw MVO voorgesteld over een toekomstige universele oplaadoplossing voor smartphones. De Commissie achtte het nieuwe MVO echter niet bevredigend, aangezien het niet in overeenstemming is met de harmonisatiedoelstellingen van de EU, die erop gericht zijn de versnippering van oplaadoplossingen (zowel de oplaadinterfaces als de oplaadprotocollen) voor mobiele telefoons en soortgelijke radioapparatuur te beperken. Het voorgestelde nieuwe MVO laat het gebruik van eigen oplossingen (merkgebonden verbindingssystemen) nog steeds toe, hetgeen de Commissie niet langer gerechtvaardigd acht in het licht van de technische voordelen van de USB Type-C-interface.

In dit verband heeft de Commissie in 2018 een effectbeoordeling uitgevoerd voor een mogelijk voorstel dat gericht is op de invoering van een universele oplossing voor het opladen van mobiele telefoons (en eventueel andere soortgelijke categorieën of klassen radioapparatuur). Hoewel dit initiatief oorspronkelijk gericht was op het vergroten van het gebruiksgemak voor de consument, werd in de effectbeoordeling geconcludeerd dat het opleggen van een universele oplaadinterface en een universeel oplaadprotocol voor de radioapparatuur (smartphones, maar mogelijk ook tablets, camera’s, lezers enz.) en tegelijk het aanmoedigen of opleggen van ontbundeling (d.w.z. de levering van de radioapparatuur zonder de oplader aan de eindgebruiker) de consumenten ten goede zouden komen en de hoeveelheden elektronisch afval (e-afval) zouden verminderen. Een andere conclusie van de effectbeoordeling luidde dat alleen de harmonisatie van de oplaadinterface (d.w.z. de oplaadpoort in het geval van radioapparatuur die via kabel wordt opgeladen) onvoldoende is om een volledige oplaadinteroperabiliteit te bewerkstelligen. Er bestaan immers momenteel verschillende oplaadprotocollen, die niet allemaal dezelfde laadprestaties garanderen wanneer een oplader van een ander merk wordt gebruikt. Daarnaast werd in de effectbeoordeling geconcludeerd dat de mogelijkheid om meerdere soorten radioapparatuur met een enkele universele oplader op te laden het algemene gebruiksgemak van de consument waarschijnlijk zal verhogen. Een andere conclusie van de effectbeoordeling was dat eventuele doorbraken op het gebied van draadloos opladen (d.w.z. andere, meer algemene oplaadtechnologie dan opladen via kabel) de beweegredenen voor een universele connectoroplossing zouden kunnen ondermijnen omdat zij de relevantie van oplaadoplossingen met kabel in het algemeen aanzienlijk kunnen verminderen. In het licht van deze conclusies heeft de Commissie, met het oog op een degelijke wetenschappelijke onderbouwing van haar voorstel, in oktober 2020 twee aanvullende studies uitgevoerd: een over de ontbundeling van mobiele telefoons en soortgelijke draagbare elektronische toestellen en een over draadloze oplaadtechnologieën.

In januari 2020 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen waarin het oproept tot de spoedige vaststelling van een norm voor een universele oplader voor mobiele telefoons om verdere versnippering van de interne markt te voorkomen. In de resolutie wordt de Commissie met name verzocht om, indien nodig, een wetgevingsmaatregel vast te stellen om een universele oplader in te voeren. Het Europees Parlement drong er bij de Commissie ook op aan ervoor te zorgen dat consumenten niet langer worden verplicht met elk nieuw radioapparaat nieuwe opladers te kopen en dat ontbundelingsmaatregelen (die bestaan uit het aanbieden van radioapparatuur zonder oplader aan de eindgebruiker) samen met een universele oplaadoplossing worden ingevoerd, zodat de doelstellingen van terugdringing van de jaarlijkse productie van opladers en dus minder elektronisch afval (e-afval) worden behaald.