A4-0022/95

Resolutie over het 23ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid

Het Europees Parlement,

- gezien het 23ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid (COM(94)0161),

- gezien het antwoord van de Commissie op zijn resolutie van 8 februari 1994 ((PB C 61 van 28.2.1994, blz. 25.)) over het 22ste verslag,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en de adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling (A4- 0022/95),

A. overwegende dat het inzicht van de specifieke geschiktheid van markteconomische bemiddelingsprocessen een hoeksteen vormt van de economische rationaliteit en dat bij de ontwikkeling van de Europese integratie steeds weer is gebleken dat pogingen om marktprijzen door politiek bepaalde of monopolistische prijzen te vervangen, inefficiënt zijn,

B. overwegende dat het verbod op het verlenen van nationale steunmaatregelen overeenkomstig artikel 92 van het EG-Verdrag, krachtens artikel 130 van het EG-Verdrag moet worden geïnterpreteerd als een van de voorwaarden ter verwezenlijking van een eerlijke concurrentie zonder sociale of ecologische dumping, dan wel subsidiedumping,

Ten aanzien van het samenspel tussen mededingingsbeleid en industriebeleid

1. is van oordeel dat het mededingingsbeleid en het industriebeleid instrumenten zijn in dienst van de hoogste doelen van de Europese Unie, te weten een harmonische en evenwichtige ontwikkeling van de economische activiteit binnen de gehele Gemeenschap, een duurzame groei zonder inflatie met inachtneming van het milieu, een hoge graad van convergentie van de economische prestaties, een hoog niveau van werkgelegenheid en van sociale bescherming, een verbetering van de levensstandaard en de kwaliteit van het bestaan, de economische en sociale samenhang tussen de lid-staten (artikel 2, EG-Verdrag);

2. onderstreept dat het industriebeleid zijn doelstellingen zodanig moet nastreven dat de concurrentie niet verstoord wordt en herhaalt dat zowel het mededingingsbeleid als het industriebeleid inspelen op de economische vereisten van de Unie;

3. acht het, met het oog op een strikt maar ook rechtvaardig mededingingsbeleid, nodig dat bepaalde wijzigingen worden aangebracht in de regels inzake transparantie, duur van procedures, juridische zekerheid en controle, waarbij echter het huidige stelsel als vastgelegd in het Verdrag wordt gehandhaafd;

4. is verontrust over de steeds nadrukkelijker inmenging van regeringen, vooral in de vorm van overheidssteun, die beoogt de bevoegdheden die de Commissie op grond van het EU-Verdrag heeft aan voorwaarden te verbinden en te beperken; is van oordeel dat de Intergouvernementele Conferentie van 1996 een goede gelegenheid is om de politieke rol van de Commissie bij de vaststelling van het mededingingsbeleid te beschermen, daar de Commissie de enige instelling is die rechtstreeks is onderworpen aan de democratische controle van het Europees Parlement;

Ten aanzien van de structuur van het verslag

5. is ingenomen met de nieuwe structuur van het verslag, met inbegrip van de opneming van de AMDATA-databank; verzoekt de Commissie echter een begeleidende analyse in de toelichtingen op de ontwikkeling van concentratie en concurrentie in Europa in de komende verslagen op te nemen;

6. verzoekt om opneming in toekomstige jaarlijkse verslagen over het medededingingsbeleid van een uitgebreid verslag over het functioneren van de samenwerkingsovereenkomst met de Verenigde Staten van Amerika op het punt van de toepassing van mededingingsregels;

Ten aanzien van het Europese mededingingsbeleid in 1993

7. is verheugd over het feit dat de Commissie in 1993 in een groot aantal sectoren heeft getracht tot meer mededinging te komen zonder daardoor de uitbreiding van particuliere monopolies te bevorderen, zoals bijvoorbeeld in de telecommunicatiesector, die van grote betekenis is voor het concurrentievermogen van de gehele Europese industrie;

8. neemt met instemming ter kennis dat de Commissie in 1993 ook op het internationale toneel actief is geweest, door met de twee grote handelspartners, Japan en de Verenigde Staten, te onderhandelen, het ontstaan van de EER voor te bereiden, overeenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa te sluiten en bij te dragen aan het internationale kader dat op de plaats van de traditionele handelsovereenkomsten van de GATT kon treden; acht het noodzakelijk dat de afschaffing van de belemmeringen in de internationale handel in de toekomst niet meer uitsluitend het resultaat van de afschaffing van belemmeringen door de staat moet zijn, doch ook van het concurrentiegedrag van ondernemingen moet afhangen;

9. heeft oog voor het feit dat DG IV van de Commissie een groter wordende werklast moet dragen en spoort de Commissie aan manieren ter decentralisatie van de toepassing van de mededingingsregels te overdenken om tot een zinvolle taakverdeling tussen de Commissie en de lid-staten te komen;

10. geeft echter uiting aan zijn bezorgdheid over het feit dat de bevoegdheden van DG IV voor bepaalde aspecten van het toezicht op de mededinging - vooral bij steunmaatregelen van de lid-staten - blijkbaar langzamerhand in de hand van andere directoraten-generaal komen, en is van mening dat een verbetering van de samenwerking tussen DG IV en andere directoraten-generaal noodzakelijk is om tot meer samenhang en coördinatie te komen;

Ten aanzien van de nieuwe aan het mededingingsbeleid te stellen eisen

11. wijst op de aanzienlijke bijdrage die het mededingingsbeleid dankzij de controle op afspraken, fusies en de steunmaatregelen van de staten ter verwezenlijking van de interne markt levert, maar acht het absoluut noodzakelijk dat de Commissie zo spoedig mogelijk kan optreden op basis van de verordening (EEG) 4064/89 betreffende de controle op concentraties ((PB L 395 van 30.12.1989, blz. 1.)), welke dient te worden gewijzigd ten einde beter te beantwoorden aan de nieuwe situaties die juist door de opening van de grenzen ontstaan zijn;

12. verzoekt de Commissie haar streven naar pluriformiteit te versterken en gebruik te maken van alle mogelijkheden van het mededingingsbeleid en het toezicht op fusies om concurrentieverstoring te voorkomen in zulke belangrijke sectoren als de massamedia en de nieuwe communicatietechnologieën;

13. is verheugd over de afsluiting van de Uruguay-Ronde van de GATT, alsmede de vooruitgang die daaruit ten aanzien van de liberalisering van de internationale handel moet voortvloeien en verwacht dat de WTO spoedig in staat zal zijn de nog bestaande problemen aan te pakken;

14. verwelkomt derhalve het denkbeeld van de ontwikkeling van een op wederzijdsheid gebaseerd internationaal mededingingsstelsel en verzoekt de Commissie onderhandelingen over bilaterale en multilaterale overeenkomsten over de toepassing van de mededingingsregels, bijvoorbeeld met de NAFTA, aan te moedigen; verzoekt de Commissie in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aan te dringen op de invoering van internationale mededingingsregels om concurrentiebeperkingen, fusies van marktbeheersende ondernemingen, het ontstaan van oligopolistische structuren en de dominerende positie van multinationale ondernemingen op de wereldmarkten te beperken en te controleren;

15. verzoekt de Commissie zo snel mogelijk de laatste belemmeringen uit de weg te ruimen die het probleemloze functioneren van de interne markt verhinderen en zich sterk te maken voor het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal;

16. onderstreept dat er minder bezorgdheid over de toekomst van het mededingingsbeleid zou bestaan indien het mogelijk was geweest alle bepalingen inzake de Europese interne markt op 1 januari 1993 ten uitvoer te leggen;

17. is verheugd over het regionaal beleid dat de Commissie voert in de mate dat algemene investeringssteun alleen nog voor achtergebleven regio's of voor ondernemingen die zich door conjuncturele omstandigheden in moeilijkheden bevinden wordt voorbehouden; uitzonderingen voor steunmaatregelen worden alleen gemaakt voor de bevordering van het midden- en kleinbedrijf;

Ten aanzien van de uitbreiding van het terrein van het mededingingsbeleid

18. constateert dat de uitbreiding van het toepassingsgebied van het mededingingsbeleid ook maatregelen ter bescherming van het milieu omvat; onderstreept echter de noodzaak van een harmonisering van de milieunormen naar een hoger niveau (b.v. milieuheffing op energie) in de lid-staten om concurrentievervalsing te vermijden;

19. meent dat voor een strikt mededingingsstelsel ook de sociale wetgeving geharmoniseerd moet worden en dat de "opt out"-clausule op sociaal gebied concurrentievervalsing betekent en dus onaanvaardbaar is;

20. is verheugd over de ondertekening van de associatieovereenkomst met nog twee Midden- en Oosteuropese landen, namelijk Roemenië en Bulgarije (naast Polen, Hongarije, de Slowaakse en de Tsjechische Republiek); constateert dat deze overeenkomsten belangrijke aspecten van het mededingingsbeleid betreffen en voor een geleidelijke aanpassing van de concurrentieregels van de EU met de wetten van deze landen zorgen en stelt de Commissie tevens voor aan te dringen op de vaststelling van programma's voor herstructurering en capaciteitsbeperking in industriële sectoren waar een overschot bestaat, en voor geleidelijke verlaging van de overheidssteun volgens een tijdschema dat kan verschillen naar gelang van de situatie van elk land;

Ten aanzien van probleemsectoren

21. betreurt het dat het programma voor de vermindering van de capaciteit van de staalmarkt in 1993 is mislukt, behalve in het geval van bedrijven die overheidssteun voor herstructureringsprogramma's nodig hadden; verbaast zich erover dat andere staalbedrijven capaciteitsuitbreidingen aankondigen en vraagt zich af wat het communautaire industriebeleid is voor de ordening van deze sector;

22. stemt in met het door de heer Van Miert tijdens de hoorzitting voor het Europees Parlement naar voren gebrachte standpunt dat het mededingingsbeleid geen monolitisch geheel is, maar voortdurend verandert al naar gelang van de ontwikkeling van de economische, sociale en milieu-omstandigheden, en eist daarom voor het scheepvaartbeleid dat de Commissie erkent dat het vervoer over zee, met inbegrip van het geïntegreerde containervervoer met voor- en nabehandeling, steeds meer een globaal karakter krijgt, en dat de Commissie niet door een strikt mededingingsbeleid het bestaan van de Europese rederijen in gevaar brengt in de harde concurrentiestrijd, in het bijzonder met Oostaziatische rederijen;

23. wenst dat de totstandbrenging van een interne markt voor energie gebaseerd is op een gemeenschappelijk energiebeleid en wijst erop dat de verwezenlijking van een interne markt voor energie geen gevaar mag betekenen voor de continuïteit van de energievoorziening en de openbare dienstverlening door bedrijven in deze sector;

24. constateert dat moet worden ingegaan op het probleem van de bankverkeerskosten die tussen banken ontstaan bij het verrichten van grensoverschrijdende betalingen en die met de mededingingsbepalingen moeten stroken; verzoekt de Commissie om verduidelijking hoe zij de mededingingsregels op dit terrein denkt te interpreteren;

Ten aanzien van mededinging en de Europese burgers

25. verzoekt de Commissie en de lid-staten om met de grootst mogelijke doorzichtigheid en openbaarheid op te treden, zodat de Europese burgers zich bewust worden van de voordelen van de interne markt en een serieuze en rechtvaardige toepassing van het mededingingsbeleid;

26. verzoekt de Commissie een evenwicht te vinden tussen de doelstelling concurrentie in te voeren in sectoren die traditioneel openbare diensten verlenen, en de eis dat deze diensten volgens beginselen van gelijkheid, algemeenheid, continuïteit en doorzichtigheid worden aangeboden;

Ten aanzien van hulpmaatregelen van de lid-staten

27. is het eens met de opvatting van de Commissie dat zij in de toekomst ook als enige bevoegd moet zijn om over steunmaatregelen van de staten in de Unie te beslissen; is verheugd over het feit dat de staatshoofden en regeringsleiders eveneens hebben gewezen op de betekenis van de toepassing van het communautaire mededingingsbeleid op steunmaatregelen van de staten, een in het Witboek bepleite strategie;

28. verzoekt de Commissie het Europees Parlement jaarlijks verslag uit te brengen over de overheidssteun die per land in totaal wordt toegekend;

29. uit zijn bezorgdheid over de toepassing van het beginsel van de toekenning van overheidssteun "voor de laatste maal" aan bepaalde industriesectoren en bedrijven in de Europese Unie, daar zich steeds weer uitzonderlijke internationale omstandigheden kunnen voordoen die gevolgen hebben voor het industriële concurrentievermogen van de Gemeenschap;

30. verzoekt de Commissie de nieuwe richtlijnen voor overheidssteun in het luchtverkeer strikt toe te passen, en met name het beginsel dat een herstructureringsbijdrage een tweede keer alleen wordt toegestaan "in buitengewone niet te voorziene gevallen, die van de wil van de onderneming onafhankelijk zijn (overmacht)";

31. constateert dat de relatie tussen overheidsondernemingen en staatsaandeelhouders problemen kan veroorzaken; is er derhalve verheugd over dat de Commissie daarom in 1993 een richtlijn tot wijziging van een vroegere richtlijn betreffende de doorzichtigheid van de financiële betrekkingen tussen de lid-staten en de diverse overheidsbedrijven heeft aangenomen;

Ten aanzien van de procedures

32. neemt met instemming kennis van de door de Commissie in 1993 genomen maatregelen ter vereenvoudiging en bespoediging van bepaalde regels; is het eens met het ontwerp van de Commissie dat een wijziging van de bovengenoemde verordening betreffende de controle op concentraties van ondernemingen voorstelt, die hierop neerkomt dat het omzetniveau van ondernemingen dat bepaalt of de Commissie bevoegd is of niet, aanzienlijk wordt verlaagd;

33. is het er tevens mee eens dat de voorwaarden worden versoepeld die het de Commissie mogelijk maken de nationale autoriteiten te belasten met het onderzoek van fusies die het bovengenoemde niveau bereiken, doch slechts nationale draagwijdte hebben;

34. verzoekt de Commissie de toekomstige ontwikkeling van het Europese beleid ten aanzien van het toezicht op fusies, zijn procedures en institutionele aspecten te bestuderen door de uitwisseling van ervaringen en gedachten met de op dit economische terrein betrokken verenigingen en belangengroepen, en hierover verslag aan het Parlement uit te brengen;

35. verzoekt de Commissie in haar volgende verslag over het mededingingsbeleid in te gaan op de botsende doelstellingen van het mededingingsbeleid in de beperkte zin van het woord, het toezicht op de steunmaatregelen van de staten en de anti-dumpingprocedures en in dit verband voorstellen voor oplossingen te doen;

36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, de ter zake bevoegde autoriteiten in de lid-staten, de EVA- landen en aan de regeringen en parlementen van de lid-staten, alsmede die van de EVA-landen.