(11)Ter uitvoering van Richtlijn 2007/60/EG over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s zijn de volgende werkzaamheden verricht: rapport inzake de voorlopige overstromingsrisicobeoordeling (maart 2012), identificatie van gebieden met een hoog overstromingsrisico in de 14 stroomgebiedsdistricten van het land en actualisering van het rapport inzake de voorlopige overstromingsrisicobeoordeling (november 2012). In maart 2017 werd de evaluatie van de overstromingsrisico’s en andere risico’s voor de 14 stroomgebiedsdistricten van het land voltooid. De beheersplannen voor de overstromingsrisico’s voor alle stroomgebiedsdistricten van het land zijn voltooid.

(7)De aanvraag geeft een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenis en de omvang van de schade. Op 9 augustus 2020 trok de zomerstorm Thalia, die twee dagen eerder Noord-Griekenland had getroffen, in de richting van het centrale en zuidoostelijke vasteland van Griekenland en nam daarbij in kracht toe, wat leidde tot verticale meteorologische activiteit en extreme weersomstandigheden. Het extreme weer ging gepaard met stortregens (300 mm regen in acht uur), hevige onweersbuien en harde wind. Door de stortregens traden twee rivieren buiten hun oevers, raakten wegen verstopt en kwamen 3 000 woningen onder water te staan, waardoor zowel toeristen als bewoners vast kwamen te zitten. De zes belangrijke bruggen over de rivier de Lilas zijn ingestort en de dijken langs de rivier zijn afgekalfd. Door het extreme weer hebben het elektriciteitsnet, de openbare infrastructuur en particuliere woningen aanzienlijke schade opgelopen, waardoor een groot deel van het regionale wegennet tijdelijk of permanent onbruikbaar is geworden. Door het hellende topografische landschap veroorzaakte de snelle regenval catastrofale stortvloeden en aardverschuivingen (voornamelijk in de stroomgebieden van de rivieren). De overstromingen en modderstromen hebben aan acht mensen het leven gekost. Ook bedrijven en de landbouwsector hebben aanzienlijke schade geleden. Alles bijeengenomen vormt de fysieke schade aan de netwerkinfrastructuur (water/afvalwater, vervoer, bruggen, energie- en telecommunicatienetwerk) de grootste kostenpost van de in de aanvraag opgenomen totale geraamde directe schade.

(4)In de aanvraag werd de gebeurtenis voorgesteld als een “regionale natuurramp” overeenkomstig artikel 2, lid 3, van de verordening. Dat is elke natuurramp in een regio op NUTS-niveau 2 van een subsidiabele staat die tot directe schade van meer dan 1,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) van die regio leidt. De Griekse autoriteiten ramen de totale directe schade op 132 004 000 EUR. De veroorzaakte schade vertegenwoordigt 1,54 % van het bbp van de getroffen NUTS 2-regio Sterea Ellada en overschrijdt daarmee de drempel van 128 286 000 EUR (1,5 % van het regionale bbp). De aanvraag van Griekenland komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het SFEU.

(1)Op 29 oktober 2020 heeft Griekenland een aanvraag ingediend voor een financiële bijdrage uit het SFEU voor de financiering van nood- en hersteloperaties naar aanleiding van de overstromingen in de regio Sterea Ellada in augustus 2020.

2.1Griekenland — overstromingen in Sterea Ellada in augustus 2020

Deze beschikbaarstelling van middelen gaat vergezeld van ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 2/2021, waarin wordt voorgesteld een bedrag van 47 981 598 EUR rechtstreeks over te dragen van de ongebruikte toewijzing voor 2020 naar het operationele begrotingsonderdeel van het SFEU, en DEC nr. 03/2021, waarin wordt voorgesteld een bedrag van 427 543 750 EUR over te dragen van de reserve voor solidariteit en noodhulp (hierna “de SEAR” genoemd) naar het operationele begrotingsonderdeel van het SFEU, zowel wat de vastleggingen als de betalingen betreft. Overeenkomstig artikel 4 bis, lid 4, van de SFEU-verordening is in de algemene begroting 2021 reeds een bedrag van 50 000 000 EUR (in vastleggingen en betalingen) opgenomen voor de betaling van voorschotten. Deze kredieten zullen worden gebruikt voor de betaling van 8 674 493 EUR in verband met de voorschotten voor de regionale natuurrampen in Griekenland en Frankrijk. De voorschotten voor de COVID-19-gerelateerde zaken ten bedrage van 132 736 830 EUR zijn betaald uit de SFEU-toewijzing voor 2020.

Dit besluit heeft betrekking op de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (hierna “het SFEU” genoemd) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad (hierna “de verordening” genoemd); het gaat om een bedrag van 484 199 841 EUR voor bijstand aan Griekenland en Frankrijk naar aanleiding van regionale natuurrampen in die landen in de loop van 2020, alsmede aan 20 lidstaten en toetredingslanden (Albanië, België, Duitsland, Estland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Montenegro, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Servië, Spanje en Tsjechië) naar aanleiding van de grote volksgezondheidscrisis die begin 2020 door de COVID-19-pandemie is veroorzaakt.

(7)De aanvraag geeft een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenis en de omvang van de schade. Op 30 oktober 2020 deed zich ongeveer 14 km ten noordoosten van het Griekse eiland Samos een aardbeving voor met een kracht van 7,0. Drie dagen na de grote aardbeving werden ongeveer 150 naschokken van uiteenlopende intensiteit geregistreerd. De breuk tijdens de eerste aardbeving veroorzaakte een sterke verandering in de zeebodem en een onderzeese aardverschuiving. De eerste aardbeving werd dan ook gevolgd door drie zwaartekrachtgolven (tsunami’s) tot 1,5 meter hoog, die verschillende gebieden in het noordelijke deel van Samos overspoelden. De aardbeving en de tsunami hebben schade toegebracht aan de Noord-Egeïsche eilanden Samos, Ikaria en Chios. Bij de ramp zijn twee mensen omgekomen en 19 mensen gewond geraakt door instortende gebouwen en vallende brokstukken. Kerken, scholen, musea en particuliere woningen hebben grote schade opgelopen. In Vathi op Samos heeft de ramp aanzienlijke schade aangericht en hadden 2 000-3 000 mensen te kampen met huisvestingsproblemen. Elk oud stenen gebouw heeft op zijn minst lichte schade opgelopen en sommige gebouwen zijn zelfs volledig verwoest. In totaal kampen na de aardbeving 300 woningen op Samos met problemen. De aardbeving heeft een belangrijk deel van het wegennet verwoest.

(4)In de aanvraag werd de gebeurtenis voorgesteld als een “regionale natuurramp” overeenkomstig artikel 2, lid 3, van de verordening. Dat is elke natuurramp in een regio op NUTS-niveau 2 van een subsidiabele staat die tot directe schade van meer dan 1,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) van die regio leidt. De Griekse autoriteiten ramen de totale directe schade op 101 252 020 EUR. De veroorzaakte schade vertegenwoordigt 39,72 % van het bbp van de getroffen NUTS 2-regio Voreio Aigaio en overschrijdt daarmee de drempel van 38 239 500 EUR (1,5 % van het regionale bbp). De aanvraag van Griekenland komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het SFEU.

(11)Ter uitvoering van Richtlijn 2007/60/EG over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s zijn de volgende werkzaamheden verricht: rapport inzake de voorlopige overstromingsrisicobeoordeling (maart 2012), identificatie van gebieden met een hoog overstromingsrisico in de 14 stroomgebiedsdistricten van het land en actualisering van het rapport inzake de voorlopige overstromingsrisicobeoordeling (november 2012). In maart 2017 werd de evaluatie van de overstromingsrisico’s en andere risico’s voor de 14 stroomgebiedsdistricten van het land voltooid. De beheersplannen voor de overstromingsrisico’s voor alle stroomgebiedsdistricten van het land zijn voltooid.

(7)De aanvraag geeft een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenis en de omvang van de schade. Cycloon Ianos, ook bekend als medikaan Ianos, was een zeldzame mediterrane tropisch-achtige cycloon die Griekenland trof van 17 tot 20 september 2020. Deze zeldzame orkaanachtige storm raasde over Griekenland door Centraal-Thessalië en ging in de getroffen regio’s gepaard met windsnelheden tot 120 km/u, slagregens en overstromingen, die aan vier mensen het leven hebben gekost en een enorme schade aan woningen en infrastructuur hebben veroorzaakt. Zware regenval trof verschillende stroomgebieden met een steile morfologie, waardoor hevige vloedgolven ontstonden. De steden Karditsa en Mouzaki kregen enorme hoeveelheden water te verwerken en kwamen enkele dagen onder water te staan. In de stad Karditsa kwamen in totaal 5 000 woningen en panden onder water te staan, 97 % van de winkels raakte beschadigd en 15 dorpen in het gebied raakten zwaar verwoest. In veel dorpen ontstonden grote stroomstoringen in de elektriciteitsvoorziening en werd de watervoorziening onderbroken. De spoorweginfrastructuur en het wegennet liepen ernstige schade op. In het bergachtige gebied deden zich 100 aardverschuivingen voor en raakten 40 bruggen afgesneden. Tonnen modder en puin, en honderden ontwortelde bomen en takken veroorzaakten problemen op het wegennet. Voor de eilanden Ithaca, Kefalonia en Zakynthos werd de noodtoestand afgekondigd als gevolg van grootschalige overstromingen en stroomstoringen. De hulpdiensten meldden meer dan 2 500 verzoeken om bijstand te hebben ontvangen van mensen die vastzaten in ondergelopen woningen en auto’s en de Griekse brandweer redde bijna 1 000 mensen in de getroffen regio’s.

(4)In de aanvraag werd de gebeurtenis voorgesteld als een “regionale natuurramp” overeenkomstig artikel 2, lid 3, van de verordening. Dat is elke natuurramp in een regio op NUTS-niveau 2 van een subsidiabele staat die leidt tot directe schade van meer dan 1,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) van die regio of 1,5 % van het gewogen bbp in het geval van een multiregionale ramp. De aanvraag heeft betrekking op vijf Griekse regio’s van NUTS-niveau 2 (Ionia Nisia (EL62), Sterea Ellada (EL64), Dytiki Ellada (EL63), Thessalië (EL61), Peloponnisos (EL65)). De Griekse autoriteiten ramen de totale directe schade op 863 540 756 EUR. De veroorzaakte schade vertegenwoordigt 11,08 % van het gewogen bbp van vijf getroffen NUTS 2-regio’s en overschrijdt daarmee de drempel. De aanvraag van Griekenland komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het SFEU.

(10)Er lopen momenteel geen inbreukprocedures op het vlak van de uitvoering van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer.

(11)De Griekse aanvraag bevat een beschrijving van de uitvoering van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer met betrekking tot de aard van de ramp. Na de zware aardbevingen in de periode 1978-1981 had de Griekse regering besloten een beleid voor risicopreventie en -beheer van natuurrampen uit te werken. Dit moest de weerbaarheid van lokale gemeenschappen vergroten via een raamwerk voor de uitvoering van beleidsmaatregelen om bekende risico’s te beperken, de impact van aardbevingen te beheren, en nieuwe risico’s te vermijden door de invoering van procedures of maatregelen. De Griekse bouwvoorschriften voor aardbevingsbestendige constructies bevatten de bijgewerkte seismische gevarenkaart.

2.4 Frankrijk — de storm Alex in de regio Provence-Alpes-Côtes d’Azur in oktober 2020

(1)Op 21 december 2020 heeft Frankrijk een aanvraag ingediend voor een financiële bijdrage uit het SFEU voor de financiering van nood- en hersteloperaties naar aanleiding van de door de storm Alex in de regio Provence-Alpes-Côtes d’Azur in oktober 2020 veroorzaakte schade.

(2)De aanvraag werd ingediend binnen de termijn van twaalf weken na de vaststelling van de eerste door de ramp veroorzaakte schade op 2 oktober 2020 en bevat alle informatie die krachtens artikel 4 van de verordening vereist is.

(3)De ramp heeft een natuurlijke oorzaak en valt derhalve onder het toepassingsgebied van het SFEU.

(4)In de aanvraag werd de gebeurtenis voorgesteld als een “regionale natuurramp” overeenkomstig artikel 2, lid 3, van de verordening. Dat is elke natuurramp in een regio op NUTS-niveau 2 van een subsidiabele staat die tot directe schade van meer dan 1,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) van die regio leidt. De Franse autoriteiten ramen de totale directe schade op 2 373 000 000 EUR. De veroorzaakte schade vertegenwoordigt 1,5 % van het bbp van de getroffen NUTS 2-regio Provence-Alpes-Côtes d’Azur en overschrijdt daarmee de drempel van 2 372 040 600 EUR (1,5 % van het regionale bbp). De aanvraag van Frankrijk komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het SFEU.

(5)De totale directe schade vormt de basis voor de berekening van de financiële bijdrage uit het SFEU. De financiële bijdrage mag enkel worden gebruikt voor noodacties inzake eerste levensbehoeften en herstel als bedoeld in artikel 3, lid 2, van de verordening, met uitzondering van kleine letter e).

(6)In de aanvraag van 21 december 2020 heeft Frankrijk om de betaling van een voorschot verzocht overeenkomstig artikel 4 bis van de verordening. Op 22 februari 2021 heeft de Commissie bij Uitvoeringsbesluit C(2021) 1340 een voorschot van 5 932 500 EUR toegekend. Het bedrag van het voorschot zal in aanmerking worden genomen bij de berekening van het saldo van de bijdrage aan de begunstigde staat. De Commissie zal ten onrechte betaalde voorschotten terugvorderen.

(7)De aanvraag geeft een gedetailleerde beschrijving van de gebeurtenis en de omvang van de schade. De storm Alex raasde over Frankrijk van 1 tot 4 oktober 2020. De storm veroorzaakte zeer ernstige schade in de regio Provence-Alpes-Côtes d’Azur. Verschillende Alpenvalleien ten noorden van Nice werden getroffen door uitzonderlijke regenval die minder dan eens in de honderd jaar voorkomt. De combinatie van zware regenval en plaatselijke morfologie (gekenmerkt door smalle valleien met steile hellingen) leidde tot meerdere gevaarlijke ontwikkelingen, zoals aardverschuivingen, puinstromen, stortvloedgolven en ernstige afkalving langs de waterlopen. De gemeten cumulatieve neerslag was hoger dan ooit tevoren. Als gevolg daarvan hebben alle infrastructuurnetwerken ernstige schade en verwoesting opgelopen en door de instorting van bruggen en hoofdwegen raakten verschillende steden geïsoleerd. Honderden woningen werden getroffen en negen mensen kwamen om het leven. De regenval had een intensiteit en omvang die slechts eens in de honderd jaar of minder voorkomen en ging gepaard met harde wind (gemeten snelheid tot 161 km/u). De zwaarst getroffen gemeenten liggen in de valleien van de Roya, de Tinée en de Vésubie. De valleien van de Estéron en de Var werden eveneens getroffen, zij het in mindere mate. In de eerste dagen van de storm bezweken alle netwerken (water, elektriciteit en wegen) in de valleien van de Roya, de Tinée en de Vésubie, waardoor de mensen werden afgesloten van de buitenwereld. Al met al heeft de storm verwoestende schade toegebracht aan openbare en particuliere eigendommen, en ook de schade aan de weg- en spoorweginfrastructuur en de elektriciteitsnetten is aanzienlijk. De ramp heeft ernstige gevolgen gehad voor het bedrijfsleven en het toerisme.

(8)Frankrijk heeft de kosten voor nood- en herstelactiviteiten die volgens artikel 3, lid 2, van de verordening subsidiabel zijn, op 1 805 243 000 EUR geraamd. Het land heeft ook een uitsplitsing naar soort activiteiten verschaft. Het grootste deel (meer dan 663 miljoen EUR) betreft de kosten voor het herstel van de wegeninfrastructuur, gevolgd door de kosten voor de reparatie van openbare gebouwen/objecten (meer dan 340 miljoen EUR).

(9)De Franse autoriteiten hebben bevestigd dat de subsidiabele kosten niet door verzekeringen worden gedekt.

(10)Er lopen momenteel geen inbreukprocedures op het vlak van de uitvoering van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer.

(11)Richtlijn 2007/60/EG is in Frans recht omgezet bij artikel 221 van wet nr. 2010-788 van 12 juli 2010 tot vaststelling van een nationaal engagement voor het milieu en bij besluit nr. 2011-227 van 2 maart 2011 betreffende beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s. Voor de omzetting van deze richtlijn heeft de Franse staat ervoor gekozen zich te baseren op nationale maatregelen door een nationale overstromingsrisicobeheersstrategie vast te stellen en op territoriale maatregelen met overstromingsrisicobeheersplannen die op het niveau van stroomgebiedsdistricten zijn vastgesteld. Het overstromingsrisicobeheersplan is het instrument voor de uitvoering van de overstromingsrichtlijn op lokaal niveau.

2.5 Albanië, België, Duitsland, Estland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Montenegro, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Servië, Spanje en Tsjechië — grote volksgezondheidscrisis als gevolg van de COVID-19-pandemie begin 2020

In december 2019 ontving de WHO een melding over een epidemie van longontsteking van onbekende oorsprong uit Wuhan, China. Later werd als oorzaak een voor de mens nieuwe, tot dan toe nog onbekende stam van coronavirussen gevonden: COVID-19 (Coronavirus disease 2019). Op 30 januari 2020 heeft de WHO de internationale noodsituatie afgekondigd als gevolg van de epidemie door het nieuwe coronavirus.

In 2020 is de SFEU-verordening in het kader van het investeringsinitiatief coronavirusrespons (CRII) gewijzigd, met name door grote volksgezondheidscrises op te nemen in het toepassingsgebied van het solidariteitsbeginsel van de EU.

Vervolgens heeft de Commissie tegen de uiterste termijn van 24 juni 2020, 22 aanvragen voor een financiële bijdrage uit het SFEU ontvangen. In totaal hebben 19 EU-lidstaten (België, Duitsland, Estland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Spanje en Tsjechië) en drie toetredingslanden (Albanië, Montenegro en Servië) om bijstand verzocht.

De diensten van de Commissie hebben alle ontvangen aanvragen grondig getoetst aan de SFEU-verordening, met name de artikelen 2, 3 en 4. De belangrijkste afwegingen die bij de beoordelingen zijn gemaakt, kunnen als volgt worden samengevat.

(1)Alle 22 aanvragen werden ingediend vóór de officiële uiterste termijn van 24 juni 2020 voor de grote volksgezondheidscrisis als gevolg van de COVID-19-pandemie (d.w.z. binnen twaalf weken na de inwerkingtreding van Wijzigingsverordening (EU) 2020/461).