Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende beperkingen op het op de markt brengen en het gebruik van bepaalde polycyclische aromatische koolwaterstoffen in procesoliën voor rubberverwerking en in banden (zevenentwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad)

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. INLEIDING EN ACHTERGROND

Sommige polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) zijn ingedeeld als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting. Benzo[a]pyreen (BaP) kan dienen als kwalitatieve en kwantitatieve marker voor de aanwezigheid van PAK's. BaP is ingedeeld als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting van categorie 2 volgens Richtlijn 67/548/EEG en kan leiden tot onaanvaardbare risico's voor de menselijke gezondheid en het milieu. Verder worden PAK's beschouwd als persistente organische verontreinigende stoffen in de zin van het VN-ECE-Protocol inzake persistente organische verontreinigende stoffen (het protocol van 1998 bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand) en geldt er een verplichting om de totale jaarlijkse uitstoot van deze stoffen te beperken.

PAK's kunnen aanwezig zijn in oliën. Sommige van die oliën worden gebruikt als procesoliën (weekmakers) bij de productie van banden. De olie wordt in de rubbermatrix ingesloten en blijft zo in het eindproduct, de band, aanwezig. De olie kan dus ook in bandenafval aanwezig zijn. Dankzij technische procédés kan het gehalte aan bepaalde PAK's in deze procesoliën sterk worden teruggebracht. De bandenproducenten dragen vrijwillig bij aan een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid en het milieu door het gebruik van procesoliën met een hoog aromaatgehalte geleidelijk te beëindigen.

De Commissie stelt voor om het op de markt brengen en het gebruik van procesoliën en banden waarin sommige PAK's boven een bepaalde grenswaarde aanwezig zijn, te beperken en de voorwaarden voor het functioneren van de interne markt in stand te houden en te verbeteren.

Daarom wordt een richtlijn voorgesteld met geharmoniseerde bepalingen voor het op de markt brengen en het gebruik van bepaalde PAK's in procesoliën voor rubberverwerking en in banden.

2. MOTIVERING VAN HET VOORSTEL

Wat zijn de doelstellingen van het voorstel, gelet op de verplichtingen van de Gemeenschap?

Het doel van het voorstel is de introductie van bandenafval met kankerverwekkende stoffen in het milieu tot een aanvaardbaar niveau te beperken en de mogelijke risico's voor de gezondheid en het milieu in de hand te houden; dit doel kan alleen worden bereikt door het op de markt brengen en het gebruik van procesoliën voor rubberverwerking met een hoog PAK-gehalte, en van daarmee geproduceerde banden, te beperken.

Het voorstel is bedoeld om de interne markt in stand te houden. Wanneer lidstaten nationale bepalingen invoeren om het op de markt brengen en het gebruik van gevaarlijke stoffen en preparaten te beperken, leiden de verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten tot handelsbelemmeringen. Dit ontwerp-voorstel beoogt de interne markt beter te doen functioneren en daarnaast een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid en het milieu te waarborgen.

Welke middelen staan de Gemeenschap ter beschikking?

De enige mogelijke maatregel is een voorstel tot wijziging van Richtlijn 76/769/EEG met geharmoniseerde voorschriften voor het op de markt brengen en het gebruik van procesoliën voor rubberverwerking met een hoog PAK-gehalte en daarmee geproduceerde banden.

Is een uniforme regeling nodig of kan worden volstaan met richtsnoeren waarbij de uitvoering aan de lidstaten wordt overgelaten

De voorgestelde wijziging bevat een uniforme regeling voor het verkeer van procesoliën en banden die bepaalde PAK's bevatten. Hierbij wordt tevens een hoog beschermingsniveau voor de menselijke gezondheid en het milieu gegarandeerd. De voorgestelde wijziging is de enige manier om die doelen te bereiken. Richtsnoeren volstaan niet.

3. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

Het wijzigingsvoorstel beoogt PAK's in bijlage I van Richtlijn 76/769/EEG op te nemen om zo het op de markt brengen en het gebruik van PAK's te beperken.

4. KOSTEN EN BATEN

4.1. Kosten

De voorgestelde richtlijn plaatst de industrie voor een technisch probleem, namelijk het op peil houden van de veiligheidskarakteristieken van bepaalde banden. De bandenproducenten zijn vrijwillig overeengekomen om procesoliën met een hoog PAK-gehalte uit te faseren met het oog op een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid en het milieu, mits de geproduceerde banden even veilig blijven. Sommige olieproducenten hebben al procesoliën met een laag PAK-gehalte ontwikkeld en de productie van oliën met een hoog PAK-gehalte vertoont een dalende lijn. Er moeten maatregelen worden genomen om te garanderen dat de leveranciers aan de vraag kunnen voldoen. De goedkeuring van deze ontwerp-richtlijn zou een duidelijk signaal zijn naar zowel de olieproducenten als de bandenproducenten dat procesoliën met een laag PAK-gehalte binnen afzienbare tijd de regel zullen zijn.

4.2. Baten

De baten van het voorstel zijn de totstandbrenging van de interne markt en een hoog beschermingsniveau voor de menselijke gezondheid en het milieu. Met de voorgestelde beperking wordt bereikt dat procesoliën met een hoog PAK-gehalte en daarmee geproduceerde banden worden uitgefaseerd. De productie van laag PAK-gehalte procesoliën van hoge kwaliteit zal het concurrentievermogen van de betrokken bedrijfstak in Europa vergroten.

5. EVENREDIGHEID

De baten van de richtlijn zijn gelegen in een hoog beschermingsniveau voor de menselijke gezondheid en het milieu. De kosten om dit te bereiken zijn gering.

6. RAADPLEGING BIJ DE OPSTELLING VAN DE ONTWERP-RICHTLIJN

In de voorbereidingsfase is advies ingewonnen op bijeenkomsten met deskundigen uit de lidstaten, de Europese vereniging van de rubberindustrie (BLIC), de Europese organisatie van de oliemaatschappijen (CONCAWE) en de Europese automobielindustrie. Ook is de Europese consumentenorganisatie BEUC om commentaar gevraagd.

7. OVEREENSTEMMING MET HET VERDRAG

Dit voorstel is erop gericht de interne markt in stand te houden en tegelijkertijd een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid en het milieu te waarborgen. Het is dus in overeenstemming met artikel 95, lid 3, van het Verdrag.

8. EUROPEES PARLEMENT EN EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

Overeenkomstig artikel 95 van het Verdrag geldt de medebeslissingsprocedure met het Europees Parlement. Het Europees Economisch en Sociaal Comité moet geraadpleegd worden.

2004/0036 (COD)

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende beperkingen op het op de markt brengen en het gebruik van bepaalde polycyclische aromatische koolwaterstoffen in procesoliën voor rubberverwerking en in banden (zevenentwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad)

(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95,

Gezien het voorstel van de Commissie [1],

[1] PB C xx.

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité [2],

[2] PB C xx.

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag [3],

[3] PB C xx.

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Banden worden geproduceerd onder gebruikmaking van procesoliën met een wisselend gehalte aan polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) die daar niet doelbewust aan toegevoegd zijn. Tijdens de productie kunnen de PAK's in de rubbermatrix worden opgenomen. Zij kunnen dus ook in wisselende hoeveelheid in het eindproduct voorkomen.

(2) Benzo[a]pyreen (BaP) is een kwalitatieve en kwantitatieve marker voor de aanwezigheid van PAK's. BaP en andere PAK's zijn ingedeeld als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting. Bovendien zijn verscheidene procesoliën zelf in verband met de aanwezigheid van deze PAK's als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting ingedeeld.

(3) Het Wetenschappelijk Comité voor toxiciteit, ecotoxiciteit en milieu heeft de wetenschappelijke bevindingen waarin de schadelijke gezondheidseffecten van PAK's worden vastgesteld, bevestigd.

(4) De lozing van BaP en andere PAK's in het milieu moet tot een minimum worden beperkt. Met het oog op een hoog beschermingsniveau voor de menselijke gezondheid en het milieu en om bij te dragen aan de beperking van de totale jaarlijkse uitstoot van PAK's zoals is voorgeschreven in het protocol van 1998 inzake persistente organische verontreinigende stoffen bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand moeten daarom het op de markt brengen en het gebruik van BaP en bepaalde andere PAK's in procesoliën voor rubberverwerking en in banden worden beperkt.

(5) Richtlijn 76/769/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten [4] moet dan ook dienovereenkomstig worden gewijzigd.

[4] PB L 262 van 27.9.1976, blz. 201, zoals gewijzigd.

(6) Onverminderd de eisen van andere Europese bepalingen heeft deze richtlijn betrekking op banden van personenwagens [5], banden van lichte en zware vrachtwagens [6], banden voor gebruik in de landbouw [7] en banden van motorfietsen [8].

[5] Richtlijn 92/23/EEG van de Raad, PB L 129 van 15.5.1992, blz. 95, zoals gewijzigd.

[6] Richtlijn 92/23/EEG van de Raad, PB L 129 van 15.5.1992, blz. 95, zoals gewijzigd.

[7] VN/ECE-reglement nr. 106.

[8] Richtlijn 97/24/EG van het Europees Parlement en de Raad, PB L 226 van 18.8.1997, blz. 1, zoals gewijzigd.

(7) Om aan de noodzakelijke veiligheidseisen te voldoen en er met name voor te zorgen dat de banden een voldoende hoge natte grip hebben, moet er een overgangsperiode komen waarin de bandenproducenten nieuwe typen banden ontwikkelen en testen die geproduceerd zijn zonder procesoliën met een hoog aromaatgehalte. Volgens de op dit moment beschikbare informatie zal dat ontwikkelen en testen geruime tijd duren, aangezien de producenten tal van series testruns moeten uitvoeren voordat die noodzakelijke hoge natte grip van de nieuwe banden gegarandeerd kan worden. Daarom moet de richtlijn pas vanaf 1 januari 2009 op de marktdeelnemers van toepassing zijn, behalve voor racebanden, waarvoor de richtlijn per 1 januari 2012 moet ingaan. In verband met de specifieke veiligheidseisen voor vliegtuigbanden is het niet mogelijk een realistische datum voor de toepassing van de richtlijn op die banden te geven. De datum waarop de richtlijn voor die banden van toepassing wordt, kan echter overeenkomstig artikel 2 bis van Richtlijn 76/769/EEG worden vastgesteld.

(8) Er moeten geharmoniseerde testmethoden voor het PAK-gehalte van procesoliën en banden worden vastgesteld om deze richtlijn te kunnen toepassen. De inwerkingtreding van deze richtlijn mag echter geen vertraging oplopen vanwege de vaststelling van die testmethoden. De testmethode dient bij voorkeur op Europees of internationaal niveau te worden ontwikkeld, indien mogelijk door het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) of de Internationale Organisatie voor Normalisatie. De Commissie kan referenties van de relevante CEN- of ISO-normen publiceren of dergelijke methoden overeenkomstig artikel 2 bis van Richtlijn 76/769/EEG vaststellen.

(9) Deze richtlijn heeft geen gevolgen voor de communautaire wetgeving ter vaststelling van de minimumeisen voor de bescherming van werknemers, zoals Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk [9], en daarop gebaseerde bijzondere richtlijnen, met name Richtlijn 90/394/EEG van de Raad van 28 juni 1990 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk (zesde bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) [10] en Richtlijn 98/24/EG van de Raad van 7 april 1998 betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico's van chemische agentia op het werk (14e bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/319/EEG) [11],

[9] PB L 183 van 29.6.1989, blz. 1.

[10] PB L 196 van 26.7.1990, blz. 1, zoals gewijzigd.

[11] PB L 131 van 5.5.1998, blz. 11.

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Bijlage I bij Richtlijn 76/769/EEG wordt overeenkomstig de bijlage bij deze richtlijn gewijzigd.

Artikel 2

De lidstaten dragen zorg voor vaststelling en bekendmaking uiterlijk op xx xx 200x [één jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn] van de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Zij passen die bepalingen toe vanaf 1 januari 2009, behalve als het gaat om racebanden voor officiële sportevenementen, waarvoor de bepalingen gelden vanaf 1 januari 2012.

Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

Artikel 3

Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Artikel 4

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, [...]

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitter De Voorzitter [...] [...]

BIJLAGE

Aan bijlage I bij Richtlijn 76/769/EEG wordt het volgende punt toegevoegd:

[XX]. Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's)

1. Benzo[a]pyreen (BaP) CAS-nr. 50-32-8

2. Benzo[e]pyreen (BeP) CAS-nr. 192-97-2

3. Benzo[a]antraceen (BaA) CAS-nr. 56-55-3

4. Chryseen (CHR) CAS-nr. 218-01-9

5. Benzo[b]fluorantheen (BbFA) CAS-nr. 205-99-2

6. Benzo[j]fluorantheen (BjFA) CAS-nr. 205-82-3

7. Benzo[k]fluorantheen (BkFA) CAS-nr. 207-08-9

8. Dibenzo[a,h]antraceen (DBahA) CAS-nr. 53-70-3 // 1) Procesoliën voor rubberverwerking mogen niet op de markt gebracht en voor de productie van banden gebruikt worden als zij meer dan 1 mg/kg BaP of meer dan 10 mg/kg van alle in deze bijlage vermelde PAK's tezamen bevatten.

2) Banden die procesoliën bevatten die niet aan de onder 1) genoemde maximumgehalten voldoen, mogen niet op de markt gebracht worden.

3) De punten 1 en 2 zijn echter niet van toepassing op het op de markt brengen ten behoeve van, en het gebruik in, vliegtuigbanden.

De datum waarop de richtlijn voor vliegtuigbanden van toepassing wordt, kan overeenkomstig artikel 2 bis van Richtlijn 76/769/EEG worden vastgesteld.