Advies over het voorstel voor een besluit van de Raad en de ministers van volksgezondheid van de lid-staten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de verlenging tot eind 1994 van het actieprogramma voor 1991-1993 in het kader van het "Europa tegen AIDS"

(94/C 217/07)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Overwegende de bepalingen van titel X van het Verdrag van Maastricht betreffende het EG-beleid inzake volksgezondheid, met name artikel 129;

Overwegende het besluit van de Raad en de ministers van volksgezondheid van de lid-staten van 4 juni 1991 tot goedkeuring van een actieprogramma voor 1991-1993 in het kader van het "Europa tegen AIDS"-programma;

Overwegende het verslag van de Commissie over de uitvoering van het actieprogramma in 1991-1992 van het "Europa tegen AIDS"-programma, waarin wordt beschreven welke middelen zijn gebruikt om de gestelde doelstellingen te bereiken, de eerste resultaten worden besproken en wordt voorgesteld nieuwe activiteiten te ontplooien wanneer het actieprogramma eind 1993 afloopt;

Overwegende de conclusies van de vergadering van de Raad en de ministers van volksgezondheid, in het kader van de Raad bijeen, van 27 mei 1993 waarin de noodzaak wordt onderstreept om de activiteiten van het programma "Europa tegen AIDS" voort te zetten en uit te breiden om in te spelen op de verschuivingen in de behoeften van de lid-staten, de betere inzichten in de problematiek en de ontwikkelingen en tendensen die met betrekking tot deze ziekte zijn waar te nemen,

Overwegende de van de Raad afkomstige adviesaanvrage d.d. 17 maart 1994 waarbij het Comité overeenkomstig artikel 198 C van het Verdrag wordt verzocht uiterlijk op 17 mei 1994 advies uit te brengen,

HEEFT

tijdens de op 17 en 18 mei 1994 gehouden derde zitting (vergadering van 17 mei 1994) het volgende, door de algemeen rapporteur, mevrouw Cl. du Granrut, opgestelde advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité van de Regio's heeft een positief oordeel over het voorstel tot verlenging van het actieprogramma "Europa tegen AIDS" in 1994.

1.2. Het wijst op het belang van Europese cooerdinatie op het terrein van volksgezondheid, omdat hiermee het Europa van de burgers vorm wordt gegeven.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Volgens de meest recente gegevens van de WHO neemt het aantal dragers van het HIV-virus in de lid-staten van de Europese Unie toe; het totale aantal wordt op circa 500 000 personen geschat.

Ook al neemt het aantal aidspatiënten niet meer zo sterk toe als in de afgelopen jaren het geval was, doen zich een aantal verontrustende verschijnselen voor als de betrekkelijk sterke overdracht in bepaalde groepen van de bevolking (gevangenispopulatie, migranten, homoseksuelen), toeneming van het aantal gevallen van besmetting bij heteroseksuelen en het feit dat thans nog geen vaccin of behandeling van de ziekte mogelijk is. Deze verschijnselen versterken de noodzaak om meer te investeren in preventie van de overdracht van het virus, voorlichting en bewustmaking van de bevolking, met name van jongeren, alsook onderzoek.

2.2. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel moet de Europese Unie de lid-staten helpen hun doelstellingen bij de bestrijding van aids volledig te bereiken. Zij moet waarde toevoegen aan de door de lid-staten op touw gezette gidsprojecten. Ook moet zij aandacht besteden aan het uiteenlopen van de realiteiten in en tussen de lid-staten en ertoe bijdragen dat er methodes komen voor het evalueren van de te nemen maatregelen.

Daarbij acht het Comité van de Regio's het de taak van de Europese Unie om te bevorderen dat de lopende initiatieven in de lid-staten nauw worden gecooerdineerd. Hiervoor is des te meer aanleiding omdat het met het opengaan van de grenzen en het vrije verkeer van personen de noodzaak zich steeds sterker zal opdringen om alle Europese burgers een gelijk beschermingsniveau te bieden.

2.3. Aangezien er bij de bestrijding van aids zoveel op het spel staat, betreurt het Comité van de Regio's dat het voor dit programma uitgetrokken budget (9 miljoen ecu) aan de lage kant is, ook al beseft het dat het hoofddoel van de EG-subsidies op dit gebied is de cooerdinatie van de nationale programma's te bevorderen en hieraan waarde toe te voegen.

2.4. Bij de huidige stand van de inzichten en gezien de toeneming van het aantal aids-gevallen wil het Comité van de Regio's ervoor pleiten dat met de verlenging van het actieprogramma "Europa tegen AIDS" met één jaar de garantie wordt gegeven dat dit programma daarna opnieuw wordt verlengd.

2.5. Het Comité van de Regio's wenst het evaluatieverslag over de uitvoering van dit actieprogramma te ontvangen.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Actiegebied 1: evaluatie van kennis, attitudes en gedrag van de bevolking, alsmede voorlichting van de bevolking en het veroorzaken van een mentaliteitsverandering t.o.v. aids en de gevolgen hiervan - 996 000 ecu

Hoewel het Comité in hoofdlijnen instemt met de maatregelen en met name de voorgestelde voorlichtingscampagnes op dit actiegebied, zou het gaarne zien dat het accent wordt gelegd op het meten van veranderingen in kennis, attitudes en gedrag en de evaluatie van het effect van door de lid-staten ondernomen acties dienaangaande.

Het Comité van de Regio's waarschuwt voor de extreme effecten - dramatisering en/of banalisering - die het gebruik van het medium televisie teweeg kan brengen. Televisiecampagnes moeten op specifieke doeleinden gericht blijven, nl. het verstrekken van informatie over het gebruik van voorbehoedsmiddelen, het uitdelen van injectiespuiten en concrete besmettingsrisico's, e.d.

3.2. Actiegebied 2: maatregelen voor kinderen en jongeren - 2 526 000 ecu

Voorlichting en bewustmaking van jongeren m.b.t. aidspreventie moet in schoolverband plaatsvinden op alle niveaus, afgestemd zijn op de leeftijd van kinderen en adolescenten en deel uitmaken van seksuele voorlichting.

De territoriale overheden, die doorgaans belast zijn met onderwijsinstellingen, zijn bijzonder betrokken bij dit essentiële onderdeel van het actieprogramma "Europa tegen AIDS". Zij beseffen dat zij een rol bij uitstek te vervullen hebben bij het bevorderen van educatieve gidsprojecten: het gaat er immers om de volksgezondheid van komende generaties veilig te stellen, en alle op hun grondgebied levende personen van hun verantwoordelijkheid te doordringen.

Daarom stelt het Comité van de Regio's voor, deze territoriale instanties bij de op dit gebied te ondernemen activiteiten te betrekken.

3.3. Actiegebied 3: preventie van HIV-overdracht bij risicogroepen - 2 204 000 ecu

Het Comité van de Regio's is zich bewust van de overdrachtrisico's die zijn verbonden met bepaalde situaties of groepen. Dit vereist dus bijzondere maatregelen.

Wat de gevangenispopulatie betreft, hebben de bijzondere maatregelen betrekking op aankomstcontroles en educatie van gevangenen, alsmede scholing van personeel. Het Comité van de Regio's steunt de experimentele activiteiten die lid-staten op dit gebied hebben ondernomen.

Aan de gevangenispopulatie moet worden toegevoegd de groep intraveneuze drugsgebruikers. Het Comité van de Regio's dringt erop aan dat de eventuele betekenis van therapeutische methadonprogramma's en de resultaten van het dikwijls zeer uiteenlopende beleid van de lid-staten met betrekking tot drugsverslaving worden geëvalueerd.

Ten aanzien van vrouwen wijst het Comité van de Regio's op het toenemend belang van activiteiten ten behoeve van drugsgebruikende prostituées, die een bijzonder groot risico lopen van besmetting van zichzelf, hun partners en vooral hun kinderen.

Voor deze aan meerdere risico's blootgestelde groepen moet zo spoedig mogelijk een bijzondere inspanning worden gedaan.

Met betrekking tot de risico's in verband met toeristenverkeer dienen preventiemaatregelen in toeristische centra en grensgebieden te worden bevorderd.

Tot slot het risico van besmetting door het gebruik van bloedprodukten. Het Comité van de Regio's wijst erop dat bij de bereiding van bloedprodukten de absolute veiligheid van deze produkten moet worden gegarandeerd.

Het Comité van de Regio's wil dat bloeddonatie door strengere controles worden omgeven en dat tevens een campagne ter bevordering van het geven van bloed moet worden gevoerd om te bereiken dat de Gemeenschap in haar eigen behoeften kan voorzien. Hiermee kan worden vermeden dat bloed en bloedprodukten in z.g. risicolanden moeten worden betrokken.

Bovendien dringt het Comité van de Regio's erop aan, de herkomst van geconserveerd bloed aan te geven, zodat gerichte controles mogelijk zijn en volledige informatie van de consument wordt gewaarborgd.

3.4. Actiegebied 4: sociale en psychologische hulpverlening - 1 660 000 ecu

Het Comité van de Regio's acht het van belang dat aids-patiënten hun eigen leefwijze kunnen voortzetten, zodat isolatie van de samenleving zo lang mogelijk wordt uitgesteld. Het zou goed zijn initiatieven te steunen van non-gouvernementele verenigingen die het welzijn van aids-patiënten en seropositieven proberen te verbeteren. Hiertoe zou kunnen worden gezorgd voor het verschaffen van informatie en voor permanente bijwerking van informatie over ziekte, verzorging, therapieën enz., alsook het uitwisselen van ervaringen over in de lid-staten ontplooide initiatieven.

Het Comité van de Regio's wijst er evenwel op dat hiervoor geen nieuwe specifieke instanties in het leven mogen worden geroepen, maar dat gebruik moet worden gemaakt van de bestaande organisatiestructuur, die eventueel moet worden uitgebreid.

3.5. Actiegebied 5: verzameling van epidemiologische gegevens - 249 000 ecu

Het Comité van de Regio's acht dit een gebied dat zich bij uitstek leent voor optreden van de Gemeenschap. Wel wordt het het verontrustend geacht dat hiervoor maar zo weinig geld ter beschikking wordt gesteld.

Het Comité van de Regio's vindt het zaak dat steun wordt verleend aan het Europees Centrum te Parijs, dat de schakel tussen de WHO en de Europese Unie vormt en dat de epidemiologische methoden worden genormaliseerd.

Overigens adviseert het Comité van de Regio's niet tot het verplicht testen over te gaan, met uitzondering uiteraard van bloeddonoren. Wel dringt het erop aan het laten uitvoeren van vrijwillige HIV-tests te bevorderen, die gratis en met volledige geheimhouding omgeven moeten zijn.

Het Comité van de Regio's wijst op de belangrijke functie die bepaalde regio's vervullen bij de epidemiologische controle op aids en adviseert tot een betere cooerdinatie tussen de verschillende bestuursniveaus, incl. dat van de EG.

3.6. Actiegebied 6: bestrijding van discriminatie van HIV-geïnfecteerden en aidspatiënten en hun omgeving - 415 000 ecu

Door de Commissie worden maatregelen genoemd om bestaande of potentiële discriminatie op het gebied van werk, verzekeringen, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg te bestrijden. Het Comité van de Regio's denkt dat de voorgestelde maatregelen ten behoeve van de omgeving van aidspatiënten en met name voorlichting over de concrete risico's ertoe kunnen bijdragen dat patiënten in hun persoonlijke en hun werkomgeving beter worden geaccepteerd en dat hun situatie tot normale proporties wordt teruggebracht.

3.7. Actiegebied 7: cooerdinatie met andere programma's op het gebied van HIV-AIDS op Europees en internationaal niveau, met name van ontwikkelingslanden - 250 000 ecu

Het Comité van de Regio's pleit ervoor dat alle Europese onderzoekscentra, die bij de ontdekking van het virus hebben laten zien dat zij efficiënt functioneren, bij het zoeken en ontwikkelen van een aidsvaccin hun krachten bundelen. Hiermee zou worden aangetoond dat de Europese Unie wel degelijk over een wetenschappelijke capaciteit beschikt. Bovendien zouden ontdekkingen een zeer belangrijke troef in handen van haar farmaceutische industrie zijn.

Gedaan te Brussel, 17 mei 1994.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jacques BLANC