TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Bij Verordening (EU) 2019/1021 van het Europees Parlement en de Raad betreffende persistente organische verontreinigende stoffen (“de POP-verordening”) wordt uitvoering gegeven aan de verbintenissen die de Unie is aangegaan in het kader van het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen (“het Verdrag van Stockholm”), dat is goedgekeurd bij Besluit 2006/507/EG van de Raad, en in het kader van het Protocol inzake persistente organische verontreinigende stoffen bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand (“het POP-protocol”), dat is goedgekeurd bij Besluit 2004/259/EG van de Raad.

Het voornaamste doel van het voorstel is, voor de stoffen die binnen het toepassingsgebied ervan vallen, uitvoering te geven aan de internationale verplichtingen van de EU uit hoofde van het Verdrag van Stockholm en met name die uit hoofde van de POP-verordening. De belangrijkste doelstellingen van het voorstel zijn daarom de volksgezondheid en het milieu te beschermen tegen de negatieve gevolgen van POP’s en ervoor te zorgen dat geen of zo min mogelijk POP’s uit afval vrijkomen. Met het oog hierop zijn de algemene doelstellingen van dit initiatief ook om een zo goed mogelijk evenwicht met de ambities van de Europese Green Deal tot stand te brengen, gifvrije materiaalcycli te realiseren, voor meer recycling en circulariteit te zorgen en de broeikasgasemissies te reduceren.

De problemen die door POP’s worden veroorzaakt, hangen samen met de intrinsieke fysische en chemische eigenschappen van deze stoffen, met hoe en wanneer deze worden gebruikt, en met de negatieve gevolgen die het geleidelijk vrijkomen daarvan heeft op de gezondheid van mensen en van ecosystemen en op de diensten die deze ecosystemen leveren. Van alle POP’s is bekend dat zij op de een of andere wijze negatieve gevolgen hebben voor levende organismen, doorgaans op lange termijn. Zij blijven erg lang in het milieu en in ons lichaam aanwezig en kunnen onveranderd worden vervoerd naar vrijwel elk afgelegen gebied van de wereld, ver weg van waar zij zijn geproduceerd of gebruikt.

Met dit initiatief wordt meer bepaald beoogd de concentratiegrenswaarden voor bepaalde stoffen of groepen van stoffen bij te werken die zijn vastgesteld in de bijlagen IV en V bij de POP-verordening, waarmee wordt bepaald hoe afval dat POP’s bevat, wordt behandeld, en met name of het kan worden gerecycled of moet worden vernietigd of onomkeerbaar moet worden omgezet. Met deze actualisering worden de bijlagen IV en V bij de verordening in overeenstemming gebracht met het Verdrag van Stockholm en met bijlage I van de POP-verordening, door voor overeenstemming met de daarin opgenomen stoffen te zorgen en concentratiegrenswaarden voor die stoffen in te voeren. Ook worden de grenswaarden voor sommige stoffen die reeds in de lijst zijn opgenomen, aangepast aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang.

POP-afval, indien mogelijk met inbegrip van de recycling ervan, moet op milieuhygiënisch verantwoorde wijze worden beheerd en zo min mogelijk impact hebben op de volksgezondheid en het milieu. De resulterende secundaire grondstoffen moeten altijd veilig kunnen worden gebruikt, doelmatig zijn, en voor zover mogelijk vrij zijn van giftige stoffen. Dit moet er ook voor zorgen dat de mate waarin giftige stoffen in het milieu terechtkomen tot een minimum wordt beperkt, en dat dus wordt bijgedragen tot de ambitie om alle verontreiniging tot nul terug te dringen door de milieu- en gezondheidseffecten van de stoffen te verminderen. Te dien einde moeten geschikte en geavanceerde sorteer- en reinigingstechnologieën beschikbaar zijn.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

De huidige Unievoorschriften voor het beheer van persistente organische verontreinigende stoffen zijn vastgesteld in de POP-verordening. Daarnaast wordt bij Verordening (EU) nr. 649/2012 van het Europees Parlement en de Raad uitvoering gegeven aan de verplichtingen van de Unie met betrekking tot de uitvoer van persistente organische verontreinigende stoffen.

Bij dit voorstel worden de bijlagen IV en V bij de POP-verordening gewijzigd en uitvoering gegeven aan de verplichtingen van de Unie in het kader van het Verdrag van Stockholm en het POP-protocol. Het voorstel is in overeenstemming met het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan. Met dit voorstel wordt uitvoering gegeven aan de verplichting van de partijen bij het Verdrag van Bazel om te zorgen voor een milieuhygiënisch verantwoord beheer van gevaarlijk en ander afval. Met de waarden in bijlage IV bij de POP-verordening wordt op het niveau van de Unie uitvoering gegeven aan het concept “lage POP-gehalten”, een van de niet-bindende waarden in de algemene technische richtsnoeren bij het Verdrag van Bazel inzake het milieuhygiënisch verantwoord beheer van geheel of gedeeltelijk uit persistente organische verontreinigende stoffen bestaand of daarmee verontreinigd afval.

• Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie Dit voorstel is in overeenstemming met de doelstelling van de strategie voor duurzame chemische stoffen om chemische stoffen met een chronisch effect op de volksgezondheid en het milieu (een van de soorten zorgwekkende stoffen) tot een minimum te beperken en te vervangen, en de schadelijkste stoffen in toepassingen die niet essentieel zijn voor de samenleving, met name in consumentenproducten, uit te faseren.

Het voorstel is eveneens in overeenstemming met de doelstellingen van de Europese Green Deal om tegen 2050 klimaatneutraliteit in Europa te verwezenlijken en om een nieuw actieplan voor de circulaire economie uit te voeren om de ontwikkeling van leidende markten voor klimaatneutrale en circulaire producten in de EU en daarbuiten te stimuleren. Ook is het voorstel in overeenstemming met de mededeling over een actieplan om alle verontreiniging tot nul terug te dringen, waarin de EU een visie heeft uiteengezet waarin lucht-, water- en bodemverontreiniging tegen 2050 wordt teruggedrongen tot niveaus die niet langer als schadelijk voor de gezondheid en natuurlijke ecosystemen worden beschouwd en waarbij de grenzen van onze planeet in acht worden genomen.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

De grondslag voor dit voorstel is artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie inzake milieubescherming, aangezien met de in het kader van het Verdrag van Stockholm overeengekomen maatregelen hoofdzakelijk een milieudoelstelling wordt nagestreefd, te weten het uitbannen of reduceren van de uitstoot van persistente organische verontreinigende stoffen.