Brussel, 20.10.2004

COM(2004) 681 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de beschikkingen van de Commissie van 20 oktober 2004 betreffende de nationale toewijzingsplannen voor de toewijzing van broeikasgasemissierechten welke België, Estland, Finland, Frankrijk, Letland, Luxemburg, Portugal en de Slowaakse Republiek overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG hebben medegedeeld

INLEIDING

De klimaatverandering bestrijden is een belangrijke doelstelling van de Europese Unie. De EU heeft besloten dit te doen door haar verplichtingen uit hoofde van het Protocol van Kyoto, een multilaterale overeenkomst om dit wereldwijde probleem door middel van multilaterale samenwerking aan te pakken, na te komen. In nauwe samenwerking met de lidstaten, het bedrijfsleven, het maatschappelijk middenveld en de universitaire wereld is een Europees Programma inzake klimaatverandering (ECCP) ontwikkeld om de EU te helpen bij het vinden van kosteneffectieve manieren om zich van de uit het Kyoto-protocol voortvloeiende verplichtingen te kwijten. Een centraal voorstel van het ECCP betrof de invoering van een de gehele EU bestrijkend systeem voor de handel in emissierechten om de EU te helpen haar uitstoot van broeikasgassen te verminderen. In 2003 hebben de Raad en het Europees Parlement Richtlijn 2003/87/EG goedgekeurd welke voorziet in een de gehele EU omvattende handel in emissierechten vanaf januari 2005.

De eerste fase van de handel in emissierechten in de EU heeft betrekking op CO2-emissies uit meer dan 12 000 installaties. Elke lidstaat moet een nationaal plan voor de toewijzing van verhandelbare emissierechten opstellen en het ter beoordeling aan de Commissie meedelen. De plannen moeten worden gebaseerd op objectieve en transparante criteria, met inbegrip van die welke in bijlage III van de Richtlijn worden genoemd. De Commissie mag nationale toewijzingsplannen die niet aan deze criteria voldoen, in hun geheel of ten dele te verwerpen. Als hulpmiddel voor de lidstaten bij de opstelling van hun plannen heeft de Commissie richtsnoeren[1] aangenomen voor de toepassing van de in de richtlijn vermelde criteria.

Deze mededeling bouwt voort op COM(2004) 500[2], waarin de redenen worden gegeven voor de beschikkingen van de Commissie betreffende de nationale toewijzingsplannen van Oostenrijk, Denemarken, Duitsland, Ierland, Nederland, Slovenië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, en de beoordeling door de Commissie van nog eens acht nationale plannen is opgenomen. Een van de redenen waarom de Commissie krachtens de richtlijn is belast met de beoordeling van de nationale toewijzingsplannen is dat voor het begin van de handel moet worden gezorgd voor de correcte toepassing van de criteria bij de verdeling van de verhandelbare emissierechten. Voor de interne markt en een uniforme regeling voor de handel in emissierechten binnen de EU is het belangrijk dat concurrentievervalsing door incorrecte toepassing van de bepalingen van de richtlijn of het Verdrag wordt voorkomen. Het is de eerste keer dat in de EU een handel in emissierechten wordt opgezet en de eerste handelsperiode, van 2005 tot 2007, is als "leerfase" bedoeld. Het is in het belang van alle lidstaten dat met dit instrument wordt bijgedragen tot de verwezenlijking van de klimaatveranderingsdoelstellingen van de EU, en dat dit op kosteneffectieve wijze gebeurt. Indien de lidstaten echter meer emissierechten uitgeven dan de waarschijnlijke hoeveelheid feitelijke emissies uit de betrokken installaties, zal de richtlijn weinig of geen milieuvoordelen opleveren. De ontwikkeling van schone en nieuwe technologieën zou erdoor worden belemmerd, terwijl de ontwikkeling van een dynamische en liquide markt wordt ondermijnd.

Aantal ingediende nationale toewijzingsplannen

Op 14 oktober 2004 hadden 22 lidstaten een nationaal toewijzingsplan aan de Commissie medegedeeld. Daarvan zijn er acht beoordeeld in juli 2004 en nog eens acht (België, Estland, Finland, Frankrijk, Letland, Luxemburg, Portugal en de Slowaakse Republiek) zijn zo volledig dat de Commissie een beschikking kan geven over de verenigbaarheid ervan met de richtlijn. Deze tweede groep van acht plannen vertegenwoordigt ca. 15 % van de geraamde totale hoeveelheid emissierechten voor de eerste handelsperiode, waardoor het totaal op een kleine 60 % van het verwachte omloopvolume wordt gebracht.

Beoordeling van de nationale toewijzingsplannen

Elk ontvangen nationaal plan is beoordeeld op een manier die volledig beantwoordt aan de beschikkingen die op 7 juli 2004 voor de eerste acht lidstaten zijn goedgekeurd, en in COM(2004) 500 uiteen worden gezet.

Bij haar analyse van de plannen heeft de Commissie de elementen die zij met een of meer van de 11 criteria van de Richtlijn strijdig heeft bevonden, opnieuw in de volgende rubrieken ingedeeld: overeenstemming met de verplichtingen van elke lidstaat in het kader van het Protocol van Kyoto ("ontwikkelingstraject naar Kyoto"); ex-post aanpassingen; overdrachtsregels; aanleg en beheer van reserves voor nieuwkomers. In sommige van de plannen waarop deze tweede reeks beschikkingen betrekking heeft, zijn door de Commissie bovendien onverenigbaarheden met beoordelingen uit hoofde van Beschikking 280/2004/EG vastgesteld. Elk van de genoemde rubrieken wordt hieronder besproken.

Overeenstemming met beoordelingen uit hoofde van Beschikking 280/2004/EG

Overeenkomstig Beschikking 280/2004/EG[3] evalueert de Commissie jaarlijks de feitelijke en de verwachte emissies in de lidstaten, en dit in totaal, per sector en per gas. Deze evaluaties worden in nauwe samenwerking met de lidstaten voorbereid. In de richtsnoeren staat hierover het volgende te lezen: “De overeenstemming is niet gegarandeerd wanneer een lidstaat van plan is een totale hoeveelheid emissierechten toe te wijzen die hoger is dan de feitelijke of te verwachten emissies van de onder de richtlijn vallende installaties die zijn vermeld in de evaluatie voor de betrokken periode.”

De Commissie meent, rekening houdend met de verminderde totale hoeveelheid emissierechten in de drie plannen, dat de nationale toewijzingsplannen van Estland, Letland en de Slowaakse Republiek verenigbaar zijn met criterium 2.

Consistentie met het ontwikkelingstraject naar Kyoto

In totaal willen België en Luxemburg een minimum van 56 miljoen Kyoto-eenheden aankopen[4]. Portugal, dat wel voornemens is Kyoto-eenheden te kopen, heeft hiervan nog geen kwantificering in het plan opgenomen en derhalve is bij de evaluatie van het plan met dit voornemen geen rekening gehouden.

De Commissie heeft zich voor haar evaluatie gebaseerd op de acht in COM(2004) 500 genoemde elementen.

België is van plan ten minste 41 miljoen Kyoto-eenheden aan te kopen en heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt met de acht in COM(2004) 500 genoemde elementen. Met name heeft dit land in dit stadium meer dan €120 miljoen voor de aanschaf van Kyoto-eenheden vastgelegd. De verminderde totale hoeveelheid emissierechten in aanmerking genomen, vindt de Commissie niet dat het Belgische plan tegen criterium 1 indruist.

Luxemburg heeft verklaard voornemens te zijn zich 15 miljoen Kyoto-eenheden aan te schaffen. De Luxemburgse autoriteiten hebben de Commissie op 6 oktober 2004 in kennis gesteld van de door hen aangegane verbintenis een juridische grondslag te zullen creëren door de omzetting van Richtlijn 2003/87/EG in bepalingen van nationaal recht en een bijzonder klimaatfonds in het leven te roepen, financiële middelen voor dit fonds in de begroting voor 2005 op te nemen, en het Luxemburgse ministerie van milieu aan te wijzen als de nationale autoriteit ter zake en als zodanig bij het Klimaatsecretariaat van de VN aan te melden. Bovengenoemde veranderingen en de verminderde totale hoeveelheid emissierechten in aanmerking genomen, vindt de Commissie niet dat het Luxemburgse plan strijdig is met criterium 1.

Ex-post aanpassingen

Zonder de nodige zekerheid zal een bedrijf niet tot nieuwe investeringen bereid zijn. Ex-post aanpassingen creëren onzekerheid waardoor potentiële investeerders worden afgeschrikt.

Ex-post aanpassingen in eerdere nationale toewijzingsplannen zijn in de beschikkingen van de Commissie betreffende de nationale toewijzingsplannen van 7 juli 2004 steeds afgewezen. Bovendien hebben sommige lidstaten hun plannen voorafgaand aan deze beschikkingen gewijzigd en de ex-post aanpassingen hieruit verwijderd, en andere lidstaten hebben hetzelfde gedaan voorafgaand aan de goedkeuring van de huidige beschikkingen.

Nieuwe reserves voor nieuwkomers

De Commissie merkt op dat alle plannen voorzien in de aanleg van nieuwe nieuwkomersreserves.

Problemen in verband met bepaalde nationale plannen

Het plan van Finland bevat een lijst van de betrokken installaties, maar in deze lijst wordt geen melding gemaakt van de aan iedere installatie op de Ǻlandeilanden toe wijzen hoeveelheden emissierechten. De lijst als voorgeschreven bij criterium 10 is derhalve onvolledig.

Frankrijk heeft medegedeeld dat het, naast de oorspronkelijk aangemelde installaties, nog eens 800 installaties in zijn plan zal opnemen. Verdere bijzonderheden, met inbegrip van het aantal aan deze installaties toe te wijzen emissierechten, zijn nog niet medegedeeld, zodat de lijst dus onvolledig is. De Commissie meent bovendien dat een deel van de voor de speciale groeireserve bedoelde toewijzing in strijd is met criterium 5, aangezien deze gebaseerd is op te hoog ingeschatte groeicijfers, en daardoor bepaalde ondernemingen en activiteiten in onredelijke mate zou bevoordelen.

Tabel 1 hieronder geeft een samenvatting van de evaluatie door de Commissie en geeft aan met welke criteria bepaalde plannen in strijd zijn.

Tabel 1

| België |Estland |Finland |Frankrijk |Letland |Luxemburg |Portugal |Slowaakse Republiek | |(1) Kyoto | | | | | | | | | |2 Verloop van de emissies | | | | | | | | | |(3) Potentieel | | | | | | | | | |(4) Andere wetgeving | | | | | | | | | |(5) Non-discriminatie | | | |AFGEWEZEN | | | | | |(6) Nieuwkomers | | | | | | | | | |(7) Vroegtijdig optreden | | | | | | | | | |(8) Schone technologieën | | | | | | | | | |(9) Openbare raadpleging | | | | | | | | | |(10) Lijst van installaties met hoeveelheid voor elk hunner | | |AFGEWEZEN |AFGEWEZEN | | | | | |(11) Externe concurrentie | | | | | | | | | |Artikel 10 | | | | | | | | | |

[1] Mededeling betreffende voor de lidstaten bestemde richtsnoeren voor de toepassing van de criteria van bijlage III van Richtlijn 2003/87/EG tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissie rechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad, COM(2003) 830 def. van 7 januari 2004.

[2] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de beschikkingen van de Commissie van 7 juli 2004 betreffende de nationale toewijzingsplannen voor de toewijzing van broeikasgasemissierechten welke Denemarken, Duitsland, Ierland, Nederland, Oostenrijk, Slovenië, het Verenigd Koninkrijk en Zweden overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG hebben medegedeeld.

[3] Beschikking nr. 280/2004/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 betreffende een bewakingssysteem voor de uitstoot van broeikasgassen in de Gemeenschap en de uitvoering van het Protocol van Kyoto, PB L 49 van 19.2.2004, blz. 1.

[4] Luxemburg – 15 miljoen, België – minstens 41 miljoen.