[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 1.2.2008

SEC(2008) 112

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE

Begeleidend document bij deMEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENTNaar een gemeenschappelijk milieu-informatiesysteem (SEIS) SAMENVATTING VAN DE EFFECTENANALYSE {COM (2008) 46 definitief} {SEC(2008) 111}

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE

Begeleidend document bij deMEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENTNaar een gemeenschappelijk milieu-informatiesysteem (SEIS) SAMENVATTING VAN DE EFFECTENANALYSE

Deze effectenanalyse is door de diensten van de Commissie opgesteld als ondersteuning van de mededeling "Naar een gemeenschappelijk milieu-informatiesysteem (SEIS)".

De algemene achtergrond van de mededeling is de behoefte aan hoogwaardige informatie ter ondersteuning van de voorbereiding en implementatie van het milieubeleid, in overeenstemming met het beginsel van betere regelgeving. Deze behoefte moet worden gezien in het kader van de zich snel ontwikkelende informatie- en communicatietechnologie die aanzienlijke mogelijkheden biedt voor de rationalisering van rapportagesystemen en voor een efficiënter gebruik van beschikbare gegevens.

Specifieke problemen betreffen onder andere de behoefte aan een verdere vereenvoudiging van de rapportage- en toezichtverplichtingen en een vermindering van de daarmee gepaard gaande administratieve lasten, tekortkomingen ten aanzien van de stiptheid, beschikbaarheid, betrouwbaarheid en relevantie van informatie, gemiste kansen in verband met de modernisering van de overheidssector en het verlenen van e-overheidsdiensten op het gebied van milieu, alsmede het gebrek aan capaciteit om de gegevens snel om te zetten in politiek relevante informatie en geïntegreerde benaderingen van het milieubeleid efficiënt te implementeren.

Op Europees en nationaal niveau zijn verschillende initiatieven aan de gang die tot de oplossing van deze problemen kunnen bijdragen. Ondanks deze initiatieven blijft het een grote uitdaging op Europees en mondiaal niveau om de enorme hoeveelheid reeds verzamelde milieugegevens en -informatie te ordenen, ze in voorkomend geval samen te voegen met bestaande socio-economische gegevens en informatie, ze ter beschikking te stellen met instrumenten waarmee deskundigen hun eigen analyses kunnen uitvoeren en er bij hun verspreiding op te letten dat ze voor de beleidsmakers en het grote publiek gemakkelijk te begrijpen zijn en als basis voor hun eigen acties kunnen worden gebruikt. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de EU-instellingen over een efficiënt en modern "rapportagesysteem" beschikken om aan hun wettelijke verplichtingen op het stuk van communautaire en internationale milieubeleidsmaatregelen en –wetgeving te kunnen voldoen en daarbij dubbel werk, overlappingen en redundantie te vermijden.

Het algemene doel van het SEIS is de beschikbaarheid en de kwaliteit van de voor het ontwerp en de uitvoering van het communautaire milieubeheer vereiste informatie te verbeteren, de administratieve last van de lidstaten en de EU-instellingen te verminderen, de rapportage te moderniseren en de ontwikkeling van informatiediensten en toepassingen waarvan alle belanghebbenden gebruik kunnen maken, te bevorderen.

De specifieke doelstellingen zijn:

1. een duidelijke politieke overeenkomst te bereiken over de beginselen waarop het gemeenschappelijk milieu-informatiesysteem gebaseerd moet worden;

2. verder te gaan met de rationalisering van de "kennisbasis" door de beoordeling en rationalisering van de in het geldende milieurecht verankerde rapportageverplichtingen en tegelijkertijd de oplossingen op het gebied van informatie- en communicatietechnologie voor elektronische rapportage te implementeren;

3. naast een efficiënte infrastructuur voor informatie- en communicatietechnologie (ICT) overeenkomsten vast te stellen en te implementeren voor de uitwisseling van gegevens en informatie ten behoeve van een gemakkelijkere verzameling, beoordeling, toegang en uitwisseling van milieugegevens en –informatie;

4. monitoringsinfrastructuren en enquêtes voor het verzamelen en archiveren van doelgerichte milieugegevens die kostenefficiënt en flexibel zijn en bovendien op lange termijn geëxploiteerd kunnen worden, te versterken en indien nodig tot stand te brengen.

Behalve de " nuloptie" (ongewijzigd beleid) komen vier verdere opties in aanmerking:

- optie 1: deze mededeling zelf, hetgeen overeenkomt met specifieke doelstelling 1. Het voornaamste doel van deze mededeling is het tot stand brengen van het politieke en conceptuele kader met behulp waarvan de bestaande processen in gemeenschappelijke banen kunnen worden geleid en nieuwe initiatieven bevorderd kunnen worden die hetzelfde doel voor ogen hebben. De mededelingen geeft ook een overzicht van de beginselen waarop het SEIS zal worden gebaseerd;

- optie 2: de gestandaardiseerde rapportagerichtlijn actualiseren. Dit komt overeen met specifieke doelstelling 2 maar kan, op zijn minst indirect, ook aan specifieke doelstelling 3 beantwoorden. Doel hiervan is een grondige herziening van de richtlijn in het licht van de tekortkomingen ervan en de voortdurende ontwikkeling van de uitvoeringsrichtlijnen ervan. Bij een dergelijke actualisering kan ook rekening worden gehouden met de nieuwe trends in het milieubeleid en kan een meer coherent en geharmoniseerd kader voor de rapportage worden gewaarborgd;

- optie 3: de verplichte verzameling en archivering van gegevens overeenkomstig de communautaire regelgevingskaders uitbreiden en/of harmoniseren. Deze optie komt overeen met specifieke doelstelling 4 en houdt in dat moet worden beoordeeld of de huidige aanpak geschikt is voor het bereiken van deze specifieke doelstelling en de algemene doelstellingen van het SEIS. In voorkomend geval zullen wijzigingen in de bestaande wetgeving worden voorgesteld en nieuwe wetgevingsvoorstellen worden uitgewerkt om de leemten in de gegevens- of monitoringsinfrastructuren op te vullen;

- optie 4: een nieuw regelgevingskader voor het SEIS vaststellen dat betrekking heeft op de naleving en de vroegere rapportageverplichtingen. Hiermee zouden de specifieke doelstellingen 2 en 3 volledig verwezenlijkt worden. Dit kader zou ook bepalingen bevatten voor de verbetering van de kwaliteit en de beschikbaarheid van de gegevens die vereist zijn voor de ontwikkeling en beoordeling van het milieubeleid binnen een coherent kader, en voor de volledige rationalisering van de verschillende benaderingen in het geldende milieuacquis voor de verzameling, monitoring en rapportage van gegevens.

De kosten en baten van de implementatie van het SEIS hangen af van de periode waarbinnen deze plaatsvindt en van de precieze maatregelen die daarvoor worden getroffen. De potentiële voordelen van een dergelijk systeem kunnen echter aanzienlijk zijn. Een verbetering van de mechanismen voor het verzamelen, uitwisselen en gebruiken van de gegevens zal naar verwachting een duidelijke toename van het gebruik van die gegevens met zich meebrengen en tegelijkertijd ook een aanzienlijke vermindering van de kosten voor de gebruikers. Door een betere toegang tot en een betere interoperabiliteit van de gegevenssystemen neemt ook de behoefte aan rapportageverplichtingen af en wordt de rationalisering van gegevensverplichtingen en gegevensstromen bevorderd, met inbegrip van de geleidelijke afschaffing of intrekking van achterhaalde of overbodige rapportageverplichtingen. Verdere voordelen betreffen betere regelgeving, efficiëntere analyses op EU-niveau, meer efficiency bij het nakomen van internationale beleidsverbintenissen en beoordelingsverplichtingen, participatie van de burgers dankzij algemeen toegankelijke informatie, betere beschikbaarheid van gegevens voor onderzoekers en een beter imago van de EU in verschillende internationale fora.

Aan de kostenzijde wordt verwacht dat zelfs relatief bescheiden initiële investeringen in het milieu-informatiesysteem, indien ze op de juiste wijze worden uitgevoerd, tot economische, sociale en milieuvoordelen kunnen leiden die op hun beurt weer geïnvesteerd kunnen worden in de verdere ontwikkeling van het systeem. De benodigde investeringen hebben onder andere betrekking op de geslaagde implementatie van de INSPIRE-richtlijn; de eventuele wijziging van de organisatie- en bedrijfsmodellen van instellingen die zich bezighouden met het verzamelen en verwerken van milieugegevens; verdere of versterkte maatregelen van de instellingen en organen van de EU voor het actualiseren en rationaliseren van de rechtsvoorschriften en gecentraliseerde rapportagesystemen; verdere analyses om vast te stellen wat de daadwerkelijke gegevens- en informatiebehoeften zijn en om de vereiste rechts- en/of financieringsinstrumenten te ontwikkelen; verdere investeringen ten behoeve van de productie van nieuwe gegevens die nu nog niet gegenereerd worden maar die essentieel blijken te zijn voor de ondersteuning van het beleid of voor de harmonisatie van monitorings- en gegevenssystemen.

De actualisering van de gestandaardiseerde rapportagerichtlijn zal tot onmiddellijke voordelen op het stuk van de vereenvoudiging leiden en bijdragen aan de verdere rationalisering in de lidstaten en de inachtneming van de SEIS-beginselen. Met name de burgers kunnen van de grotere transparantie en beschikbaarheid van informatie profiteren dankzij de volledige benutting van de zich snel ontwikkelende informatie- en communicatietechnologieën.

Ook lijken er voldoende mogelijkheden te zijn om het rendement van nationale monitoringmaatregelen door verdere harmonisatie te verbeteren. Meer in het algemeen wordt de kosten-batenverhouding van milieumonitoring als uiterst gunstig ingeschat, zodat verdere harmonisatie en zelfs uitbreiding van de geldende toezichtverplichtingen in dit stadium niet moeten worden uitgesloten. Er moeten echter meer gedetailleerde analyses worden uitgevoerd, met inbegrip van eventuele proefprojecten waaraan ook de lidstaten deelnemen voordat specifieke wetgevingsvoorstellen in overweging kunnen worden genomen.

Op basis van bovenstaande argumenten worden de opties 1 tot en met 3 als aanvaardbaar beschouwd. De vierde optie, d.w.z. het vaststellen van een nieuw regelgevingskader met gedetailleerde verplichtingen, zou het beste waarborgen dat aan de SEIS-verplichtingen wordt voldaan. Deze optie zou echter als te normatief kunnen worden beschouwd en niet flexibel genoeg zijn voor een spontane aanpassing aan de zich ontwikkelende politieke prioriteiten en technische mogelijkheden en bovendien als strijdig met het subsidiariteitsbeginsel kunnen worden gezien. Met het oog op zijn potentiële doeltreffendheid verdient dit instrument in de komende jaren evenwel verdere aandacht.