Nr. C 237/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
4.9. Artikel 6: Vergoedingen 
In dit artikel dient nog de bepaling te worden opgeno­
men, dat de vergoedingen openbaar moeten worden 
gemaakt. 
4.10. Artikel 7: Overeenkomsten met de abonnees 
De opzegtermijn zou minimaal 3 maanden en maximaal 
3 jaar moeten bedragen: dit is conform de Europese 
Burgerluchtvaartconferentie (ECAC), zij het dat deze 
geen minimum-contractsperiode kent. 
4.11. Artikel 8: Commissielonen 
Het Comité stemt met deze bepaling in maar meent wel 
dat luchtvaartmaatschappijen de mogelijkheid moeten 
hebben om hun goede naam te beschermen en eventueel 
maatregelen te nemen tegen abonnees, door de uitgifte 
van tickets of het betalen van commissielonen aan ma­
lafide agenten te weigeren. 
Gedaan te Brussel, 6 juli 1988. 
1. Inleiding 
De voorstellen van de Commissie kunnen als volgt 
worden samengevat: door de totstandbrenging van de 
binnenmarkt zal de economische groei worden bevor­
derd. Dit vergt o.m. de opheffing van de belastinggren­
zen, en om dit te bereiken stelt de Commissie voor, af 
te stappen van het denkbeeld van in- en uitvoer tussen 4.12. Artikel 10 (iv) 
Een moedermaatschappij moet bij deelname in een con­
currerend geautomatiseerd boekingssysteem rechten ge­
nieten op basis van wederkerigheid. De Commissie mag 
er geen onduidelijkheid over laten bestaan dat er, in 
het geval dat haar zulke rechten worden ontzegd, een 
„objectieve en wettige reden" aanwezig is om te weige­
ren aan dat concurrerend systeem deel te nemen. 
4.13. Toe te voegen artikel (misschien na artikel 2 
invoegen) 
Er dient duidelijk te worden bepaald dat alle gegevens 
met betrekking tot een deelnemende maatschappij 
slechts aan de moedermaatschappij mogen worden 
doorgegeven op dezelfde voorwaarden als voor de an­
dere deelnemende maatschappijen, met de aantekening 
dat gegevens over een bepaalde boeking alleen mogen 
worden verstrekt aan de maatschappijen die de geboek­
te vlucht uitvoeren. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
de lid-staten en op verkopen tussen lid-staten dezelfde 
tarieven inzake belasting over de toegevoegde waarde 
(BTW) toe te passen als op binnenlandse verkopen. Er 
dient een clearingstelsel te komen met het oog op een 
adequate verdeling van de BTW-opbrengsten. Ten ein­
de te voorkomen dat er na opheffing van de grensaan­
passingen op het vlak van de BTW in het handelsverkeer 
en bij de concurrentie distorsies ontstaan, stelt de Com-Advies over de voltooiing van de interne markt: Aanpassing van de tarieven en harmonisatie 
van de structuren van de indirecte belastingen (Algemene mededeling van de Commissie) 
(88/C 237/05) 
De Raad heeft op 11 september 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde onderwerp. 
De afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 en 12 april 1988 
goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Robinson. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 257e zitting (vergadering van 7 juli 1988) 
het volgende advies uitgebracht, dat met 112 stemmen vóór en 8 stemmen tegen, bij 11 
onthoudingen, is goedgekeurd. 
12. 9. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 237/15 
missie een onderlinge aanpassing van de BTW-tarieven 
voor. Er worden twee BTW-tarieven voorgesteld waar­
bij de afzonderlijke lid-staten over een marge beschik­
ken die reikt van 14 t/m 20% bij het normale tarief en 
van 4 t/m 9 % bij het verlaagde tarief. De grondslagen 
van de accijnzen op sigaretten, tabaksfabrikaten, al­
coholische dranken en minerale oliën zullen worden 
geüniformeerd en de tarieven daarvan gelijkgemaakt. 
De lid-staten mogen naar eigen goeddunken bepalen 
hoe zij dit doel willen bereiken, op voorwaarde dat dit 
uiterlijk 31 december 1992 het geval is. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. De Commissie stelt in haar mededeling dat op­
heffing van de belastinggrenzen een stimulerend effect 
zal hebben op de economie van de Gemeenschap en 
bovendien tot economische groei zal leiden. Zij geeft 
echter weinig concrete aanduidingen omtrent de om­
vang van de te verwachten voor- en nadelen. Ook heeft 
de Commissie de lid-staten nog niet gevraagd, welke 
kosten (begrotingskosten en sociaal-economische 
kosten) de onderhavige voorstellen tot harmonisering 
van de indirecte-belastingstelsels voor hen zullen heb­
ben en deze cijfers met elkaar vergeleken. De Commissie 
zou de lid-staten daarom met spoed moeten verzoeken 
om haar het nodige feitenmateriaal over de gevolgen 
van de voorgestelde veranderingen te doen toekomen. 
Vervolgens zou zij een kosten-batenanalyse moeten op­
stellen van de voorstellen tot belastingharmonisatie. 
2.2. Met het oog op de regelingen die getroffen moe­
ten worden om de belastinggrenzen op te heffen, heeft 
het Comité met zeer veel belangstelling kennis genomen 
van de gedetailleerde voorstellen van de Commissie 
tot aanpassing van de indirecte-belastingtarieven en 
harmonisering van de structuren van de indirecte be­
lastingen die zijn uiteengezet in document COM(87) 
320 (voltooiing van de interne markt. Aanpassing van 
de tarieven en harmonisatie van de structuren van de 
indirecte belastingen. Algemene mededeling van de 
Commissie). 
2.3. Het Comité heeft reeds in voorgaande adviezen 
verklaard dat het de doelstelling van de te verwe­
zenlijken binnenmarkt ten volle onderschrijft. Wil men 
dit doel bereiken, dan is het echter zaak dat de in 
verband met de verschillen in belastingtarieven uitgeoe­
fende grenscontroles omstreeks 1992 zijn opgeheven. 
2.4. Het Comité is het er volledig mee eens dat per 
1 januari 1993 alle grenzen en alle grenscontroles moe­
ten zijn opgeheven met inbegrip van de controles die 
momenteel uitgevoerd worden in verband met de inning 
van indirecte belastingen (BTW en accijnzen). Binnen 
de Gemeenschap zal er dan geen sprake meer zijn van 
„uitvoer" en „invoer". Dit is, zoals de Commissie te­
recht stelt, noodzakelijk voor de verwezenlijking van 
het vrije verkeer van goederen en diensten binnen de 
Gemeenschap (zie advies van het Economisch en Sociaal 
Comité over document COM(87) 322: Opheffing van 
de belastinggrenzen). 
2.5. Volgens het Comité kan het inderdaad gewenst 
zijn, een soort clearingstelsel in te voeren om te waar­
borgen dat de lid-staten de hun toekomende BTW-opbrengsten ontvangen. De voorgestelde regeling zou 
echter nog verder uitgewerkt moeten worden, aangezien 
hierdoor aanzienlijke problemen rijzen, waarvoor de 
huidige voorstellen van de Commissie geen oplossing 
bieden. 
2.6. Het oordeel van het Comité over de Commis­
sievoorstellen inzake de accijnstarieven is uiteengezet in 
de adviezen over de convergentie van de tarieven [doe. 
COM(87) 324 def.], de accijnstarieven voor alcohol­
houdende dranken [doe. COM(87) 328 def.] en de ac­
cijnstarieven voor minerale oliën [doe. COM(87) 327 
def.]. Het Comité betreurt echter dat de Commissie 
nog geen voorstellen inzake het entrepotstelsel heeft 
ingediend. 
3. BTW en concurrentie 
3.1. Wanneer voor verkopen tussen de lid-staten een­
maal dezelfde BTW-tarieven gelden als voor binnen­
landse verkopen, behoeft geen grenscontrole meer 
plaats te vinden op het handelsverkeer tussen BTW-
plichtigen. 
3.2. Indien de lid-staten zelf vrij hun BTW-tarieven 
zouden mogen vastleggen, zouden er geen concurrentie-
distorsies bestaan in het aan BTW onderhevige handels­
verkeer. Men zou steeds het BTW-tarief toepassen van 
het land waarin het produkt geconsumeerd wordt, on­
geacht of het produkt aldaar geproduceerd of in een 
andere lid-staat gekocht is. Er zou evenwel het probleem 
rijzen van de in andere landen gedane aankopen door 
niet-BTW-plichtigen, d.w.z. consumenten, en meer in 
het algemeen het handelsverkeer tussen EG-lid-staten 
ten aanzien van niet-BTW-plichtigen zoals banken, ver­
zekeringsmaatschappijen, overheidsinstanties en delen 
van het midden- en kleinbedrijf (MKB) en van de land­
bouwers. 
Het Comité wijst erop dat gewaarborgd dient te worden 
dat opheffing van de controles geen ernstige verstorin­
gen van de binnenmarkt teweegbrengt vergeleken met 
de huidige situatie, waarin uit concurrentie-oogpunt 
een strikte gelijkheid in stand wordt gehouden onder 
lid-staten en onder produkten. 
3.3. Bij een volledige harmonisatie van de BTW-
tarieven zou er geen concurrentiedistorsie bestaan voor 
BTW-plichtige ondernemingen. Ook zouden er geen 
belastingvoordelen meer bestaan voor niet-BTW-plich­
tigen die over de grens kopen. Een dergelijke volledige 
harmonisatie zou echter de grootste moeilijkheden ople­
veren voor de regeringen. Zij zouden alle controle over 
de indirecte belastingen kwijtraken. Sommige lid-staten 
zouden met acute inkomstenproblemen komen te zitten. 
Bovendien zouden de lid-staten niet langer hun eigen 
sociale doelstellingen kunnen nastreven of hun natio­
nale tradities in stand kunnen houden via hun stelsels 
van indirecte belastingen. 
3.4. De Commissie komt met een pragmatisch voor­
stel dat het midden houdt tussen totale vrijheid en 
Nr. C 237/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
volledige harmonisering van de tarieven. Men zou hier­
tegen kunnen inbrengen dat de voorstellen van de Com­
missie de lid-staten meer aan banden leggen dan nodig 
is om het gestelde doel te verwezenlijken. De vrijheid 
van de lid-staten om indirecte belastingen als inkom­
stenbron of voor sociale doeleinden te gebruiken, wordt 
door de Commissievoorstellen aanzienlijk beperkt. De 
voorstellen scheppen ernstige inkomstenproblemen 
voor landen als Ierland en Denemarken en zijn in strijd 
met de sociale doelstellingen van landen als het Ver­
enigd Koninkrijk en Portugal of zouden ertoe leiden 
dat in een land als het groothertogdom Luxemburg de 
fiscale structuur en de structuur van de overheidsfi­
nanciën volledig worden omgegooid. 
3.5. Het over de grens aankopen doen door niet-
BTW-plichtigen is sterk plaatsgebonden. Wijzigingen 
of afwijkingen zouden toegestaan behoren te zijn, in­
dien zij het streven naar afschaffing van de grens­
controles zonder schepping van concurrentiedistorsies 
niet in de weg staan. Zo hebben het Verenigd Konink­
rijk en Ierland b.v. alleen landsgrenzen met elkaar en 
niet met andere lid-staten. Indien beide het nultarief 
voor levensmiddelen toepassen, is het onwaarschijnlijk 
dat dit distorsies zou opleveren doordat over de grens 
heen boodschappen worden gedaan. Tevens is moeilijk 
in te zien, op welke wijze uiteenlopende BTW-tarieven 
(met inbegrip van het nultarief) voor goederen en dien­
sten met een voornamelijk sociaal karakter en die in 
hoofdzaak in de lid-staat zelf worden verkocht c.q. 
verleend, concurrentiedistorsies teweeg zouden bren­
gen. 
3.6. Het Comité dringt er daarom bij de Commissie 
met klem op aan, te onderzoeken of er niet nog andere 
mogelijkheden bestaan dan de hier voorgestelde metho­
des. De Commissie zou vooral moeten nagaan waar 
dit aankopen doen in andere lid-staten (goederen en 
diensten) door niet-BTW-plichtigen werkelijk een pro­
bleem vormt en om welke produkten het hierbij gaat. 
Ook zou zij moeten bekijken of het probleem niet 
anders kan worden opgelost, b.v. door invoering van 
verbruikersbelastingen. 
4. Accijnzen en concurrentie 
De huidige verschillen tussen de structuren en tarieven 
van de accijnzen zijn zo groot, en de produkten waarop 
accijns wordt geheven zijn van dien aard (hoge waarde 
per eenheid) dat de na 1992 bestaande mogelijkheden 
voor particulieren en niet-BTW-plichtige handelaren 
om in andere EG-lid-staten aankopen te doen en de 
mogelijkheden om de belastingvoorschriften te omzei­
len (smokkel) en te ontduiken aanzienlijk zullen zijn. 
Dit zou overal in de Gemeenschap tot aanzienlijke 
inkomstendervingen kunnen leiden. Harmonisatie van 
de structuren en de tarieven van de accijnzen zal evenwel 
voor bepaalde EG-lid-staten ernstige problemen te­
weegbrengen. 5. Bijzondere opmerkingen 
5.1. Aangezien de Commissievoorstellen inzake 
BTW en accijnzen voor de lid-staten tal van problemen 
meebrengen, zou de Commissie nog met voorstellen 
moeten komen om deze problemen uit de weg te ruimen 
of zoveel mogelijk te reduceren, en wel via adequate 
maatregelen t.b.v. de begrotingspolitiek en het sociale 
beleid en door verlening van faciliteiten voor het per­
sonen- en goederenvervoer. 
5.2. Door de wisselwerking onder een aantal uiteen­
lopende gedetailleerde voorstellen van de Commissie 
zullen de tarieven van het intracommunautair reizigers-
vervoer per vliegtuig en per schip aanmerkelijk stijgen, 
hetgeen afbreuk zal doen aan de concurrentiepositie 
van het toerisme binnen de Gemeenschap. De Commis­
sie dient deze factoren in aanmerking te nemen in het 
afzonderlijke richtlijnvoorstel dat zij over het reizigers-
vervoer wil opstellen. 
5.3. Andere elementen in de wijze van belastinghef­
fing en in de sociale-zekerheidsbijdragen vervalsen de 
concurrentie wellicht evenzeer als verschillen in BTW-
tarieven. 
6. Conclusie 
6.1. Het stemt het Comité tot voldoening dat de 
Commissie gekozen heeft voor een pragmatische bena­
dering in haar voorstel inzake onderlinge aanpassing 
van de tarieven en harmonisatie van de structuren van 
de indirecte belastingen, om te bereiken dat uiterlijk 
ultimo 1992 de belastinggrenzen kunnen worden opge­
heven. 
Belangrijk is dat de uiteindelijke beslissing de lid-staten 
met het oog op hun belastinginkomsten en sociaal-
economische doelstellingen zoveel mogelijk speelruimte 
laat. Dit mag uiteraard niet ten koste gaan van de 
totstandbrenging van vrije concurrentie op de binnen­
markt. De Commissie zou nog eens moeten overwegen 
of harmonisering van de BTW-tarieven voor goederen 
en diensten, waarin normaliter geen handelsverkeer 
over de grenzen heen plaatsvindt door niet-BTW-plich­
tigen en waarbij uiteenlopende BTW-tarieven in de 
Gemeenschap geen concurrentiedistorsies teweeg zullen 
brengen, inderdaad noodzakelijk is. Voorts zou de 
Commissie nauwkeurig moeten berekenen, welke mar­
ge aan de lid-staten kan worden toegestaan om te kijken 
of er niet nog andere mogelijkheden zijn dan haar op 
de bestaande tarieven gebaseerde berekening. 
6.2. Het is mogelijk dat sommige lid-staten slechts 
met de voorstellen akkoord zullen kunnen gaan indien 
maatregelen genomen worden. Men denke hierbij in het 
bijzonder aan vrijstellingen voor nultarieven of hogere 
tarieven in landen met buitengewone financiële behoef­
ten. Hoewel er argumenten zijn om de termijn voor de 
verwezenlijking te verlengen, is het in het algemeen toch 
gewenst, eind 1992 als termijn aan te houden. 
Het Comité betreurt dat de Commissie geen oplossing 
heeft aangedragen voor tal van technische problemen 
(toezicht op de daadwerkelijke heffing van BTW in het 
handelsverkeer, begrotingsproblemen, sociale proble­
men, clearingstelsel, enz.), waardoor ongerustheid ont-
12. 9. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 237/17 
staat over de vooruitgang die het voorstel inzake ophef­
fing van de belastinggrenzen teweeg zou kunnen 
brengen, vergeleken met de huidige situatie die wordt 
gekenmerkt door een strikt vasthouden aan de gelijk­
heid van concurrentie in het gemeenschappelijk han­
delsverkeer. 
6.3. Het Economisch en Sociaal Comité dringt erop 
aan, meer aandacht te besteden aan de noodzakelijke 
verbetering van de begeleiding van, het toezicht op en 
de coördinatie onder nationale belastingdiensten, ten 
einde de technische standaard op een zo hoog mogelijk 
peil te brengen, met het doel om de mogelijkheden van 
belastingfraude en -ontduiking uit te sluiten. Dit zal 
wellicht makkelijker te controleren zijn, wanneer een­
maal het zwaartepunt naar de plaatselijke diensten ver­
legd is en deze zich niet meer hoeven bezig te houden 
met de intracommunautaire handelsstromen. Het feit 
dat de lid-staten op een bepaald tijdstip geen doua­
neambtenaren meer nodig zullen hebben die zich bezig­
houden met het intracommunautair handelsverkeer, 
houdt in dat er een aanzienlijk efficiënter dienst in het 
leven kan worden geroepen, welke belast zal zijn met 
het toezicht op de handel met en het reizigersverkeer 
naar en van niet-lid-staten, het verkeer van dieren en 
landbouwprodukten ten einde Verspreiding van ziekten 
te voorkomen, alsmede smokkel van verdovende mid­
delen en terrorisme tegen te gaan. 
6.4. Het is zaak, de bevolking voor de voorstellen ter 
afronding van de binnenmarkt te winnen. De politieke 
Gedaan te Brussel, 7 juli 1988. leiders in de lid-staten dienen te beklemtonen welke 
economische voordelen de voltooiing van de binnen­
markt zal opleveren. 
6.5. Het Comité is tevens van mening dat de voorstel­
len m.b.t. de indirecte belastingen zullen leiden tot — 
in sommige gevallen aanzienlijke — wijzigingen in de 
begrotingsstructuur van de lid-staten. 
Het aangekondigde Witboek over de directe belastingen 
dient zo spoedig mogelijk te worden gepubliceerd; het 
Comité dient zich in een specifiek advies over dit Wit­
boek uit te spreken. 
6.6. Los van de kritiek die kan worden geuit bij de 
door de Commissie ingediende voorstellen van micro-
economische aard blijkt dat de convergentie van de 
belastingen, waarbij uiteraard de directe belastingen en 
andere heffingen van de overheid niet buiten be­
schouwing mogen blijven, niet mag worden gezien als 
absoluut vereiste om de binnenmarkt tot stand te kun­
nen brengen. De binnenmarkt kan alleen maar worden 
verwezenlijkt d.m.v. een globale strategie waarbij te­
gelijkertijd de technische, natuurlijke, fiscale en be­
stuursrechtelijke belemmeringen uit de weg moeten 
worden geruimd en het absoluut noodzakelijke begelei­
dende beleid van macro-economische aard wordt ge­
voerd. 1992 is niet het eindpunt, maar een mijlpaal die 
een belangrijk nieuw tijdperk inluidt. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
Nr. C 237/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
De onderstaande wijzigingsvoorstellen, waarmee meer dan een vierde van de aanwezige of vertegenwoordigde 
leden heeft ingestemd, zijn tijdens de beraadslagingen verworpen: 
Paragraaf 3.6. 
Aan het slot van paragraaf 3.6 het volgende toe te voegen: 
„Zij zou eveneens moeten nagaan of in plaats van de belasting van het land van oorsprong niet die van het 
land van bestemming gebruikt zou kunnen worden. De hiermee samenhangende geringe complicatie zou 
namelijk meer dan worden goedgemaakt door het feit dat hierdoor iedere ernstige concurrentiedistorsie als 
gevolg van de BTW zou verdwijnen. Dit systeem zou althans bij wijze van uitzondering of tijdelijk kunnen 
worden toegepast op die gevallen die de grootste moeilijkheden opleveren: overheidsopdrachten, 
postordertransacties, verkoop van geregistreerde voertuigen." 
Motivering 
Het kan verbazing wekken dat de Commissie in verband met de hevige protesten van de kant van een 
aantal lid-staten tegen de door haar veroorzaakte concurrentiedistorsies en de budgettaire gevolgen van het 
wegwerken daarvan, niet naar oplossingen heeft gezocht. Doel van dit wijzigingsvoorstel is, de meest adequaat 
lijkende oplossing voor te stellen. 
Uitslag stemming: 
Vóór: 35, tegen: 62, onthoudingen: 17. 
Paragraaf 6.1. 
Een als volgt luidende nieuwe paragraaf toe te voegen: 
„De Commissie dient adequate compenserende maatregelen voor te stellen voor het geval dat de gederfde 
accijnsopbrengsten in een lid-staat dermate groot zijn dat als rechtstreeks uitvloeisel van de harmonisatie van 
de belastingstelsels een aanzienlijke behoefte aan inkomsten ontstaat alsook sociaal-economische problemen 
teweeg worden gebracht, waardoor het verschil in ontwikkeling tussen de regio's in de Gemeenschap wellicht 
nog zou worden vergroot." 
Motivering 
Spreekt voor zichzelf. 
Uitslag stemming : 
Vóór: 35, tegen: 50, onthoudingen: 21. 
Paragraaf 6.2, tweede zin 
Aan het slot van deze zin het volgende toe te voegen: 
„... en aan uitzonderingsbepalingen inzake het toe te passen BTW-systeem bij niet-BTW-plichtigen." 
Motivering 
Het wekt bevreemding dat de Commissie bij de hevige protesten van een aantal lid-staten in verband met de 
door haar veroorzaakte concurrentiedistorsies en de budgettaire gevolgen van het wegwerken daarvan, niet 
naar oplossingen heeft gezocht. Doel van dit wijzigingsvoorstel is, de meest adequaat lijkende oplossing voor 
te stellen. 
Uitslag stemming: 
Vóór: 33, tegen: 59, onthoudingen: 20.