Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netten en ter bevordering van de taaldiversiteit in de informatiemaatschappij"

(2001/C 144/11)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netten en ter bevordering van de taaldiversiteit in de informatiemaatschappij [COM(2000) 323 def. - 2000/0128 (CNS)];

gezien het besluit van de Europese Commissie van 12 juli 2000 om, overeenkomstig art. 265, lid 1, van het EG-Verdrag, het Comité van de Regio's over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het van 3 augustus 2000 daterende besluit van zijn voorzitter om commissie 7 ("Onderwijs, beroepsopleiding, cultuur, jeugd, sport, burgerrechten") te belasten met de opstelling van een desbetreffend advies;

gezien het CvdR-advies over "Overheidsinformatie: een essentiële hulpbron voor Europa - Groenboek over overheidsinformatie in de informatiemaatschappij" (COM(1998) 585 def.) (CDR 190/99 fin.)(1);

gezien het CvdR-advies over "INFO 2000" (COM(1995) 149 def.) (CDR 22/96)(2);

gezien het CvdR-advies over de Mededeling van de Commissie betreffende de meertalige informatiemaatschappij en het Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de taalverscheidenheid van de Gemeenschap in de informatiemaatschappij (COM(95) 486 def.) (CDR 220/96 fin)(3), en

gezien het ontwerpadvies dat op 3 oktober 2000 is goedgekeurd door commissie 7 (CDR 316/2000) (rapporteur: de heer Iskra (S- EVP),

heeft tijdens zijn 36e zitting op 13 en 14 december 2000 (vergadering van 14 december) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedgekeurd.

1. Opvattingen van het Comité van de Regio's betreffende het voorstel voor een beschikking

1.1. Het Comité van de Regio's constateert met voldoening dat de Commissie zich onverminderd bezighoudt met de mogelijkheden die de Internetrevolutie biedt voor de ontwikkeling van het individu en de maatschappij.

1.2. Het Comité is van mening dat met dit voorstel betreffende een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netten alsmede ter bevordering van de taaldiversiteit in de informatiemaatschappij, betere voorwaarden worden geschapen om te voorzien in de behoefte aan inhoudproducten en -diensten, zowel voor de individuele burger als de samenleving in het algemeen. Het voorstel ondersteunt de maatregelen die beogen nieuwe groepen in de samenleving enthousiast te maken voor het gebruik van het Internet.

1.3. Het Comité vindt dat aanpassing van informatie en transacties voor een taal- en cultuurgebied niet alleen belangrijk is vanuit economisch oogpunt, maar ook uit een oogpunt van werkgelegenheid. Taaldiversiteit op het Internet verlaagt voor tal van Europese burgers de drempel om gebruik te maken van de door de informatiemaatschappij geboden hulpmiddelen. Betere toegang werkt kostenbesparend voor producent en consument, terwijl zich tegelijk nieuwe perspectieven openen voor zowel commerciële activiteiten als het scheppen van arbeidsplaatsen.

1.4. Het Comité wijst erop dat de Internetrevolutie voorbijgaat aan grote delen van de Europese bevolking. Behalve onvoldoende talenkennis zijn er nog een aantal andere factoren die ertoe bijdragen dat zoveel mensen buitengesloten blijven, zoals gebrek aan apparatuur, lage opleiding, onwennigheid op technisch gebied en psychische, lichamelijke of sociale handicaps. Of men kan omgaan met het Internet, is voor een groot deel een generatiekwestie, een gegeven dat niet over het hoofd mag worden gezien. Bepaalde leeftijdsgroepen dreigen geheel uit de boot te vallen als het gaat om de mogelijkheden van de informatiemaatschappij. Het tempo van ontwikkelingen op Internetgebied ligt zo hoog dat er een dramatische kloof kan ontstaan tussen verschillende groepen gebruikers.

1.5. Het Comité is van oordeel dat de uitdagingen van de moderne tijd het noodzakelijk maken dat nieuwe platforms en instrumenten ter beschikking worden gesteld. Er moeten netwerken worden opgezet waarin lokale en regionale overheden samenwerken met bedrijven, verenigingen en individuele burgers. Het Internet moet toegankelijker worden gemaakt door meer mensen toe te rusten met digitale apparatuur en de gebruikers ook daadwerkelijk bij te staan. Versterking van de taaldiversiteit verlaagt de drempel voor veel mensen die zich op dit moment nog buitengesloten voelen van de wereld van het Internet. Belangrijk is ook dat men zich met vragen kan wenden tot deskundigen in de openbare sector of tot personen uit het bedrijfsleven resp. verenigingen.

1.6. Het Comité benadrukt dat participatie van de lokale en regionale overheden er beslissend toe bijdraagt of er al dan niet voldoende draagvlak komt voor samenwerking tussen de openbare sector en Internetbedrijven. De samenwerking moet horizontaal, niet hiërarchisch van aard zijn. Open en flexibele werkwijzen dragen er mede toe bij dat nieuwe doelgroepen gemakkelijker worden aangezet tot Internetgebruik.

1.7. Het Comité gaat ervan uit dat op het punt van overheidsinformatie in de eerste plaats moet worden onderzocht aan welk soort informatie bij consumenten resp. burgers behoefte bestaat.

1.8. Het Comité is de mening toegedaan dat maatregelen in de digitale sector die het Internet toegankelijker maken en de professionaliteit en het kennisniveau bij de afzonderlijke burger verbeteren, tevens ten goede komen aan de maatschappelijke dialoog en dus indirect ook aan de democratie.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's t.a.v. het voorstel voor een verordening

Bevordering van exploitatie van overheidsinformatie

2.1. Het Comité van de Regio's stelt vast dat het dank zij nieuwe technische oplossingen eenvoudiger wordt om informatie te verzamelen, op te slaan, te bewerken en op te zoeken. Administratieve, juridische, economische of andere overheidsinformatie die gebruiksvriendelijk wordt aangeboden en gemakkelijk toegankelijk is, bieden economische actoren de kans om weloverwogen besluiten te nemen.

2.2. In zijn advies over "INFO 2000" heeft het Comité er de aandacht op gevestigd dat een doelmatige en creatieve benutting van multimediatechnologieën in de communicatie van de openbare sector met de burger en het bedrijfsleven positief kan uitwerken op het concurrentievermogen van kleinere ondernemingen op de nationale en internationale markt. Een en ander kan ook de toegang van burgers tot overheidsinformatie verbeteren (wat belangrijk is in het licht van opvoering van de burgerparticipatie, een zaak die onverminderd prioriteit verdient).

2.3. Het Comité wil bijdragen tot de oprichting van lokale en regionale stuurcomités, bestaande uit plaatselijke ondernemers, technici, kunstenaars en pedagogen. Het gaat om "speerpunten", die op lokaal en regionaal niveau actief zijn, in kaart brengen welke lokale en regionale actoren er op Internetgebied zijn en op grond daarvan personen met ideeën, talenkennis en ondernemerscapaciteiten samenbrengen. De dialoog met financiers is van wezenlijk belang en moet daarom in een vroeg stadium in gang worden gezet.

2.4. Het Comité staat achter het voorstel van de Commissie, meer vaart te zetten achter de initiatieven die in het kader van het programma INFO 2000 van start zijn gegaan, en deze ook uit te breiden. Ze zullen een voorbeeldwerking hebben en kunnen het best worden uitgevoerd in samenwerking met lokale en regionale overheden.

2.5. Het Comité wil de aandacht vestigen op enkele Europese "proefprojecten" en middelen uittrekken voor bepaalde prototypen die enerzijds als informatiecentrum en anderzijds als voorbeeld voor vergelijkbare projecten kunnen dienen. Om dergelijke voorbeeldprojecten te selecteren dient er een volledige inventarisatie te worden uitgevoerd, die meetbare resultaten oplevert en de effecten statistisch onderbouwt.

2.6. Het Comité stelt voor om steun te verlenen aan het opzetten van Europese databases. Het feit dat er voor de EU als zodanig geen omvattende databases zijn, bemoeilijkt de commerciële exploitatie van het inhoudpotentieel.

2.7. Het Comité is ingenomen met het voorstel om toepassingen van taaltechnologie bij de overheidsdiensten van de lidstaten te bevorderen, met name op lokaal en regionaal niveau.

2.8. Het Comité beklemtoont dat, gezien de aard van de gegevens die door de lokale en regionale overheden worden verzameld, de privacy een bijzonder belangrijk element is en dit ook in de toekomst moet blijven. Om een weloverwogen aanpak mogelijk te maken, is het nodig dat bij de voorbereiding van maatregelen eerst meer overheidsinformatie beschikbaar komt, vooral als er lokale en regionale overheden bij betrokken zijn.

2.9. Het Comité wijst erop hoe belangrijk het is dat overheidsdiensten informatie verstrekken via het Internet en routinehandelingen als aanmelding en betaling digitaal mogelijk maken.

2.10. Het Comité vindt het belangrijk dat gehandicapten gemakkelijker toegang krijgen tot het Internet.

2.11. Het Comité hecht aan het beginsel dat betere algemene toegankelijkheid geen al te hoge administratieve of financiële lasten voor de lokale en regionale overheden met zich mee mag brengen.

2.12. Wel pleit het Comité voor openheid en gratis informatieverstrekking. Voor de totstandbrenging van de informatiemaatschappij is het van cruciale betekenis dat er toegang tot informatie is. Daarom speelt de openbare sector, met name het bibliotheekwezen, hier een prominente rol.

2.13. Er zijn grote hoeveelheden informatie opgeslagen in musea, bibliotheken, octrooi- en auteursrechtelijke registers, instellingen voor onderwijs en beroepsopleiding, historische archieven en bouwkundige en industriële objecten. Veel bestanden bestaan slechts in analoge vorm, maar geleidelijk aan vindt digitalisering plaats. Het programma INFO 2000 is bedoeld om deze digitale bestanden toegankelijk te maken, zodat ze kunnen worden benut door de particuliere sector. Het Comité schaart zich achter deze doelstelling, maar is van mening dat de bestanden net zo goed door de openbare als door de particuliere sector commercieel kunnen worden benut. Aan de rol van overheden bij het gratis verspreiden van informatie mag daarentegen niet worden getornd.

Betere aanpassing voor taal- en cultuurgebieden

2.14. Het Comité van de Regio's is het met de Commissie eens dat taalkloven de groei vertragen en de ontwikkeling van Europese ondernemingen die digitale inhoud leveren, in het algemeen remmen. Adequate ondersteuning van meertalige en cultuuroverschrijdende toegang tot en uitwisseling van informatie is een essentiële factor bij de ontwikkeling van een Europese massamarkt voor digitale producten en diensten. De Europese Commissie dient te erkennen welk een belangrijke rol de regionale en lokale overheden spelen bij het bevorderen van meertalige toegang.

2.15. Het is het Comité er bijzonder veel aan gelegen dat in het proces van Europese integratie de culturele diversiteit, waaraan de burgers hun identiteit ontlenen, geëerbiedigd wordt en behouden blijft. De cruciale rol die de regionale en lokale overheden spelen bij het gestalte geven aan en ondersteunen van deze rijke culturele verscheidenheid, verdient binnen de EU meer aandacht.

2.16. Het Comité is van mening dat ondersteuning van aanpassing van digitale producten en diensten aan het taalgebied ten goede komt aan de exportmogelijkheden van Europese ondernemingen die inhoud leveren.

2.17. De voorgestelde maatregelen zijn een vervolg op de maatregelen in het kader van het MLIS-programma, aangepast aan de behoeften van een steeds verder digitaliserende omgeving. Speciale aandacht verdienen het MKB en jonge bedrijven, kleinere taalgebieden in de EU en de talen van de kandidaat-lidstaten. Deze strategie kan rekenen op de onvoorwaardelijke steun van het Comité. Wel dient de bijdrage die de lokale en regionale overheden hier leveren, te worden erkend, omdat deze bestuursniveaus het dichtst bij het MKB staan. Ze beschikken over economische ontwikkelingsstrategieën die gericht zijn op verhoging van het scholingsniveau en de groei van kleine en middelgrote bedrijven.

2.18. Het Comité stelt vast dat er behoefte bestaat aan een gedegen en adequate taalinfrastructuur, verbonden door een netwerk en gemakkelijk toegankelijk, waardoor het aanpassingswerk in alle fasen van het proces vergemakkelijkt kan worden. De Europese Commissie is voornemens een open kader op te zetten dat genormaliseerde en interoperabele meertalige hulpmiddelen omvat, waaronder elektronische woordenboeken, corpora (d.w.z. integrale stukken tekst), vertaalgeheugens en terminologieverzamelingen. Deze hulpmiddelen zullen worden samengevoegd tot depots die ruim toegankelijk zullen zijn. Ook regionale en lokale overheden zouden toegang dienen te hebben tot een dergelijke infrastructuur en daarnaast een rol moeten krijgen bij bevordering van het gebruik ervan.

2.19. Het Comité acht Internetcursussen voor leraren en medewerkers van biblioteken van het grootste belang.

2.20. Het Comité wijst op de mogelijkheid om tolken en vertalers te werven in grote steden met gescheiden levende minderheden. Als aandacht wordt geschonken aan jonge en gemarginaliseerde groepen emigranten met talenkennis slaat men twee vliegen in één klap: er worden nieuwe sociale groepen aangesproken en tegelijk wordt geprofiteerd van een belangrijk kennispotentieel.

2.21. Het Comité wil de aanzet geven tot het scholen van mentoren en "bezielers" die in hun eigen vereniging en op de werkplek interesse wekken voor gebruik van de nieuwe media. Naarmate het besef doordringt welke mogelijkheden door het Internet worden geboden, zal de gebruiker er vanzelf beter mee leren omgaan.

2.22. De voorgestelde maatregelen beogen het partnerschap tussen de software-industrie en de taalindustrie te versterken. Particuliere en openbare leveranciers en distributeurs van inhoud zullen worden aangemoedigd hun producten en diensten in meer talen ter beschikking te stellen. IT-producenten zullen ertoe worden aangezet, nieuwe hulpmiddelen en digitale distributiekanalen aan te bieden. Naar de mening van het Comité is dit van het grootste belang voor het effectief in praktijk brengen van het voorstel. Hopelijk zullen de regionale en lokale overheden worden ingeschakeld bij het sensibiliseren van alle actoren en het verbeteren van hun onderlinge samenwerking.

2.23. Gelet op de te voorziene economische effecten van de totstandkoming van een Europese taalsolidariteit voor regio's met een achterstand op taalgebied, zeker t.a.v. toerisme en productpromotie, vestigt het Comité er de aandacht op dat het programma in veel regio's gebruikt zou kunnen worden ter ondersteuning van reeds lopende projecten.

Ondersteuning van marktaanjagers

2.24. Het Comité stelt vast dat investeerders niet graag kapitaal steken in projecten en ondernemingen waarbij een middellange termijn-risico bestaat. Geraamd wordt dat Internetbedrijven in de VS drie à vier maal zoveel mogelijkheden hebben om aan risicokapitaal te komen dan in Europa. Daarom moet in de hele EU de toegang tot risicokapitaal verbeterd worden en het proces van vereffening van rechten worden vereenvoudigd. Vooral kleinere ondernemingen kunnen moeilijk aan middelen komen om zich te ontwikkelen.

2.25. Het Comité is van mening dat vooral de inhoudproducenten zelf verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van, investeren in en de uitvoer van Europese inhoud. Niettemin kan het Comité zich vinden in de voorstellen van de Commissie betreffende steunmaatregelen op EU-niveau, waardoor ondernemingen worden geholpen bij het uit de weg ruimen van obstakels en het benutten van commerciële mogelijkheden.

Brussel, 14 december 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 11.

(2) PB C 129 van 2.5.1996, blz. 39.

(3) PB C 337 van 11.11.1996, blz. 45.