NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 28.5.2009 
SEC(2009) 671 
  
WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
Mededeling van de Commissie aan het Europ ees Parlement, de Raad, het Europees 
Economisch en Sociaal Comité en het Comité  van de Regio's over het kwaliteitsbeleid 
ten aanzien van landbouwproducten 
 
Samenvatting van de effectbeoordeling 
{COM(2009) 234} 
{SEC(2009) 670} 
NL 2   NL WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
Samenvatting van de effectbeoordeling  
Kwaliteitsbeleid ten aanzien van landbouwproducten 
1. BELEIDSCONTEXT EN PROBLEEMSTELLING  
Het kwaliteitsbeleid ten aanzien van landbouw producten probeert een antwoord te vinden op 
het probleem dat de markt hapert, omdat er sp rake is van asymmetrische informatie tussen 
boeren en kopers over de kwaliteitsaspecten va n landbouwproducten. Dit beleid richt zich op 
de rol daarin van boeren en producente n van primaire landbouwproducten en van 
landbouwproducten die een eerste verwerking hebben ondergaan (wijn, kaas, olijfolie, vlees, 
…).  
De EG heeft een waaier van instrumenten  ontwikkeld voor de handel in landbouwproducten, 
die de productkenmerken en de landbouweigenschappen garanderen. 
– de handelsnormen  en de productrichtlijnen, waarbi j de definitie van landbouwproducten 
is vastgesteld (bv. definities  van “drinkmelk”, “vruchtens ap” en “wijn”), alsmede de 
indeling van producten (klasse, grootte, ...), de  etikettering inzake de oorsprong en de 
ligging van het landbouwbedrijf, en de de finitie van bepaalde “gereserveerde 
vermeldingen” die de kenmerken en eige nschappen aangeven die een meerwaarde 
inhouden, zoals de landbouwmethode. 
– de kwaliteitsregelingen voor  EU-landbouwproducten.  Er zijn zes regelingen op dat 
gebied: drie regelingen voor geografisch e aanduidingen, één voor gegarandeerde 
traditionele specialiteiten, één voor biolog ische landbouw en één voor producten van de 
ultraperifere gebieden. Verder worden er nog twee EU-regelingen ontwikkeld: uitbreiding 
van de milieukeur  met voedingsmiddelen en een etikette ringsregeling inzake dierenwelzijn. 
Bovendien zijn er talrijke particuliere en nationale (en reg ionale) certificeringsregelingen  
ontwikkeld. Het gaat dan onder meer om gara ntiecertificeringsre gelingen voor voeding 
(waarbij wordt gegarandeerd dat aan “basisnormen”  is voldaan), en certificeringsregelingen 
inzake voedselkwaliteit waarbij een product op de markt word t “onderscheiden” door de 
meerwaarde in termen van productkenmerken en landbouweigenschappen uit te lichten voor 
inkopers en consumenten. 
Deze instrumenten (EU-, particuliere en na tionale maatregelen) zijn bedoeld om het 
fundamentele marktprobleem aan te pakken dat het gevolg is van de asymmetrische 
informatie , waardoor landbouwproducten niet tegen een met het oog op de kenmerken en 
eigenschappen daarvan als eerlijk aan te merk en prijs zouden worden verkocht. Bovendien 
zijn er problemen bij de uitvoering van elk van deze maatregelen. Globaal gesproken  is het 
EU-beleid ad hoc tot stand gekomen, en zijn  daarin in de loop der tijd een aantal 
inconsequenties  geslopen, of dreigen die daarin te sluipen; verder  wordt momenteel een grote 
verscheidenheid aan initiatieven voorbereid, met na me in de milieusector, wat het risico van 
nog meer inconsequenties in zich draagt. De dive rsiteit van deze initiatieven draagt bij tot een 
probleem met de samenhang,  en er bestaat het gevaar va n een ongecoördineerde benadering 
NL 3   NL van de maatregelen in het kader van het kwaliteitsbeleid voor landbouwproducten, waardoor 
de belanghebbenden en consumenten in verw arring worden gebr acht en het beleid 
inconsequent wordt. Met name  de EU-regelingen zijn buitensporig ingewikkeld ; de regeling 
inzake geografische aanduidingen heeft niet tot voldoende zichtb aarheid geleid; er is een 
aantal voornamelijk technische problemen gecons tateerd; de regeling inzake gegarandeerde 
traditionele specialiteiten heeft niet aan de ve rwachtingen voldaan, en de handelsnormen zijn 
ingewikkeld en bevatten te ve el bindende voorschriften. In de  particuliere sector en op 
nationaal niveau heeft de explosie van het aantal en de verscheidenheid van 
certificeringsregelingen de consument in verw arring gebracht en aa nleiding gegeven tot 
vragen over de juiste werking van de interne markt. Tot slot heeft de ad-hocaanpak van de 
regels inzake etikettering betreffende de ligging van het landbouwbedrijf tot een 
gefragmenteerd beeld geleid, omdat die rege ls bijvoorbeeld wel voor rundvlees en honing, 
maar niet voor varkensvlees en zuivelproducten gelden. 
2. DOELSTELLINGEN  
De algemene doelstelling  van het kwaliteitsbeleid voor landbouwproducten is boeren en 
producenten in staat te stelle n te voldoen aan de verwachti ngen op het gebied van de 
productkenmerken en de landbouweigenschappen, en hierover doeltre ffend te communiceren, 
waarbij ervoor wordt gezorgd dat:  
– boeren en producenten een redelijke prijs krijgen, die de kwaliteit van het 
landbouwproduct weerspiegelt; 
– boeren en producenten kunnen reageren op de consumentenvraag naar productkenmerken 
en landbouweigenschappen met een meerwaarde; 
– consumenten kunnen vertrouwen op de verm eldingen op de etikettering waarmee de 
landbouwproductkenmerken en de landbouwei genschappen worden beschreven. 
De specifieke doelstellingen  zijn: 
– de haperende communicatie als gevolg van asymmetrische informatie tussen boeren 
enerzijds en inkopers en cons umenten anderzijds verbeteren; 
– de samenhang tussen de beleidsinstrumenten van het kwaliteitsbeleid ten aanzien van 
landbouwproducten in de EU vergroten;  
– de ingewikkeldheid van de regelingen voor boeren, producenten en consumenten 
verkleinen. 
Om deze doelstellingen te bereiken, zijn vier beleidspunten  onderzocht:  
– Beleidspunt 1: Handelsnormen, waaronder etik ettering betreffende de ligging van het 
landbouwbedrijf 
– Beleidspunt 2: Geografische aanduidingen 
– Beleidspunt 3: Gegarandeerde traditionele specialiteiten 
– Beleidspunt 4: Particuliere , nationale en nieuwe EU- certificeringsregelingen  
NL 4   NL 3. BELEIDSPUNTEN  
3.1. Beleidspunt 1: Handelsnormen, waaronder etikettering betreffende de ligging 
van het landbouwbedrijf 
Na een technische beoordeling z ijn twee opties terzijde geschoven: 
– invoering van een EU-logo dat aangeeft dat aan de EU-vereisten wordt voldaan ; dit 
zou voor aanzienlijke technische problemen zorgen, en het werd door vrijwel alle 
belanghebbenden afgewezen;  
– geen actie door de EU: schrapping van de handelsnormen  uit de communautaire 
wetgeving zou tot een “onbespeeld veld” leid en, met het risico da t er uiteenlopende 
nationale handelsnormen zouden kunnen worden  ingevoerd; alle be langhebbenden waren 
vóór voortzetting van (vereenvoudigde) handelsnormen. 
Voor verder onderzoek zijn  vijf opties aangedragen: 
– Optie 1.1: Status quo plus: vereenvoudiging,  met inbegrip van harmonisatie van de 
normen, harmonisatie van gemeenschappelijke elementen in verschillende sectoren, 
schrapping van achterhaalde bepalingen en opstelling van normen overeenkomstig de 
laatste inzichten op redactiegebied;  
– Optie 1.2: Vervanging van specifieke EU -handelsnormen door een algemene 
basisnorm.  Deze optie voorziet in de volledige schrapping van de specifieke 
handelsnormen uit de communautaire wetgevi ng en vervanging daarvan door een nieuwe 
algemene norm, die op alle producten van toepassing is;  
– Optie 1.3: Gecombineerde aanpak.  Deze optie bevat essentiële  eisen of basisnormen in 
wetgeving (zoals in optie 1.2) en technisc he specificaties in normen die door de 
belanghebbenden worden overeengekomen met gebruikmaking van een standaardiseringssystee m (het CEN-kader). 
– Optie 1.4: Ontwikkeling van het gebruik van gereserveerde vermeldingen.  Het 
vaststellen van duidelijke defini ties, identiteiten, klassen, af metingen, die moeten worden 
nageleefd indien ze worden gebruikt in het st adium van het in de handel brengen, en die 
facultatief zijn voor producenten/marktdeelneme rs (bv. “boeren-”, “scharrel-”, en met 
name indien de regeling inzake “gegaran deerde traditionele specialiteiten” wordt 
afgeschaft, de vermelding “traditioneel”);  
– Optie 1.5: Uitbreiding van de bestaande ve rplichte aanduiding van de ligging van het 
landbouwbedrijf (EU-lidstaat/derde land) met landbouwproducten.  Etikettering EU-
lidstaat/derde land moet met name word en overwogen in het kader van de WTO-
overwegingen. 
3.2. Beleidspunt 2: Geografische aanduidingen 
Na een technische beoordeling zijn de volgende vier  opties om de volge nde redenen terzijde 
geschoven: 
– een maatregel in de vorm van een algemene richtlijn  waarbij de vaststelling en 
bescherming van geografische aanduidingen aan de lidstaten wordt overgelaten, omdat dit 
NL 5   NL niet in overeenstemming is met de bele idsdoelstelling van één geharmoniseerde 
toepassing, overal in de interne markt; 
– de opties coregulering  en zelfregulering  met behulp van niet-gouvernementele 
organisaties en de social e en economische partners, om dat de sector te sterk 
gefragmenteerd is;  
– geen maatregelen op het niveau van de Gemeenschap treffen (afschaffing van de 
huidige wetgeving) , omdat in de lidstaten waarschijnlijk 27 verschillende stelsels zouden 
ontstaan, de last voor de producenten zou toen emen, er verwarring bij de consument zou 
ontstaan en er risico voor misbruik, usurpatie enzovoorts zou ontstaan buiten het land dat 
de bescherming verleent;  
– toepassing van de internationale regels via de Overeenkomst van Lissabon , omdat dat 
onmogelijk op de korte termijn zou kunnen word en uitgevoerd, aangezien internationale 
onderhandelingen moeten worden gevoerd om tot het WIPO-verdrag toe te treden en 
enkele definities te wijzige n. Op de langere termijn moet deze optie echter niet worden 
uitgesloten. 
Drie opties (met drie subopties) zijn nader onderzocht: 
– Optie 2.1: Status quo plus: Vereenvoudi ging van de BOB/BGA-regelingen en 
stroomlijning van de bestaande procedures.  De wettekst zou kunnen worden 
verduidelijkt, zonder wijziging van de bestaa nde wetsstructuur, waardoor de aanvragen op 
EU-niveau sneller kunnen worden verwerkt;  
– Suboptie 2.2.1: De definities voor  BOB's en BGA’s samenvoegen.  In dat geval 
zou de beschermde oorsprongsbenaming worden afgeschaft en zouden de bestaande registraties beschermde ge ografische aanduidingen worden. Hiermee 
zou het recent gevoerde beleid om het verschil tussen de beide soorten 
bescherming juist te accentue ren, teniet worden gedaan; 
– Suboptie 2.1.2: Het opzetten van één enkel instrument  voor de registratie van 
wijnen, gedistilleerde dranken, land bouwproducten en levensmiddelen, waardoor 
een samenhangender beleid zou kunnen worden gevoerd, bijvoorbeeld door 
gebruikmaking van vergelijkba re criteria en procedures  voor de registratie;  
– Suboptie 2.1.3: Nationale stelsels voor de bescherming van aanduidingen 
toestaan  naast het EU-stelsel. Bescherming va n die namen zou dan alleen voor de 
nationale markt gelden. Daar naast zouden dan handelscriter ia (handelsvolume en -
waarde) moeten gaan gelden als voorwaarde  voor de registratie van namen in EU-
registers; 
– Optie 2.2: Afschaffing van het bestaande, bi jzondere BOB/BGA-stelsel op het niveau 
van de EU, en vervanging daarvan d oor het bestaande handelsmerkensysteem.  De 
bescherming van geografische aanduidingen z ou dan dezelfde zijn als die van de TRIPS-
overeenkomst, maar de namen zouden alleen  wettelijk kunnen worden beschermd door het 
stelsel van Gemeenschapsmerken.  
– Optie 2.3: Verduidelijking van de regels voor BOB’s en BGA’s.  Het bestaande stelsel 
zou kunnen worden verduidelijkt door wijziging van de  verordeningen en via richtsnoeren. 
NL 6   NL 3.3. Beleidspunt 3: Gegarandeerde traditionele specialiteiten  
Vier opties (met twee sub-opties) zijn bekeken en vervolgens nader onderzocht: 
– Optie 3.1: Status quo — voortzetting van de huidige regeling , wordt niet haalbaar 
geacht, maar wordt gebruikt als vergelijkingspunt met de andere opties.  
– Optie 3.2: Vereenvoudiging van de regeling  door beperking tot een van de twee 
bestaande opties:  ofwel bescherming met reservering van de benaming, ofwel bescherming 
zonder reservering van de benaming;  
– Suboptie 3.2.1: Registratie zonder reservering van de benaming. Deze 
suboptie zou inhouden dat de bescherming  van de benaming wordt afgeschaft . 
Gebruik van de geregistreerde benaming zou niet worden beperkt, tenzij deze 
vergezeld gaat van de woor den “gegarandeerde traditi onele specialiteit” of het 
communautaire symbool.  
– Suboptie 3.2.2: Registratie als gegarandeerde tradit ionele specialiteit met 
reservering van de benaming. In dit geval zou de naam zelf beschermd zijn en 
zou deze alleen mogen worden gebrui kt voor producten die overeenkomstig de 
specificatie zijn gemaakt.  
– Optie 3.3: Bescherming van de term “tradi tioneel” als gereserveerde vermelding in 
het kader van de handelsnormen.  Deze optie is opgenomen in bovenstaande optie 1.4. 
– Optie 3.4: Geen maatregelen van de EU : afschaffing van de huidige regeling.  Het 
reguleren van de traditionele specialiteiten zou daarmee aan de part iculiere sector, de 
lidstaten en de regio’s worden overgelaten.  
3.4. Beleidspunt 4: Particuliere, nationale en nieuwe EU-certificeringsregelingen 
Na een technische beoordeling is één optie  om de volgende reden terzijde geschoven, 
namelijk: 
– een wetgevingsoptie , waarbij regels of een kaderregeling voor de uitvoering van 
certificeringsregelingen voor de voedingskw aliteit worden vastge steld. Deze optie is 
onvoldoende doelmatig en doeltreffend en str ookt in onvoldoende mate met andere EU-
beleidsdoelstellingen (bv.  vereenvoudiging) en aanv aarding door de belanghebbenden. 
Voor verder onderzoek zijn  vijf opties aangedragen: 
– Optie 4.1: geen EU-maatregelen = status quo (en nader onderzoek) . Deze optie is een 
voortzetting van de huidige situ atie, waarbij de EU  niet rechtstreeks betrokken is bij de 
uitvoering van particuliere en  nationale/regionale certificer ingsregelingen. Deze optie 
omvat verder onderzoek  om een beter begrip van de aard en de omvang van het probleem 
te verkrijgen;  
– Optie 4.2: Vrijwillige richtsnoeren voor de  uitvoering van certificeringsregelingen 
opstellen , waarbij de beste aanpak extra aandach t krijgt in overeenstemming met criteria 
die met de belanghebbenden zijn overeengekomen;  
NL 7   NL – Optie 4.3: Ontwikkeling van  nieuwe EU-kwaliteitsreg elingen voor specifieke 
beleidsterreinen.  De Commissie heeft op verschillende beleidsterreinen reeds 
certificeringsregelingen ontwikke ld, of is daarmee op dit moment bezig. Elke nieuwe 
regeling moet op haar eigen merites worden beoordeeld.  
– Optie 4.4: Gemeenschappelijke criteria voor nieuwe EU-regelingen opstellen.  Als 
alternatief voor optie 4.3, en gezien het aantal nieuwe regelingen en voorstellen dat wordt 
gedaan, kunnen criteria worden vastgesteld om de behoefte aan nieuwe EU-certificeringsregelingen voor landbouwproducte n en voedingsmiddelen te beoordelen.  
– Optie 4.5: Ontwikkeling van beschermde  gereserveerde vermeldingen die met 
specificaties overeenkomen. In gevallen waarin rechts treekse actie door de EU 
gerechtvaardigd is, zou het een administratief minder ingewikkelde optie zijn te komen tot 
bescherming van gereserveerde vermeldingen . Deze optie wordt besproken onder het 
punt handelsnormen (optie 1.4).  
4. E
FFECTBEOORDELING  
Voor elk beleidsterrein zijn  de opties geanalyseerd wat de doeltreffendheid en de 
doelmatigheid betreft, alsmede in relatie tot de andere beleidsdoelstellingen.  
Voor beleidspunt 1 (handelsnormen, waaronder et ikettering betreffende de ligging van 
het landbouwbedrijf) zijn de opties die de voorkeur geni eten optie 1.4 (ontwikkeling van het 
gebruik van gereserveerde vermeldingen),  optie 1.3 (gecombineerde aanpak) onder 
voorbehoud van verder onderzoek; en, voora l voor basislandbouwproducten, optie 1.5 
(ontwikkeling van verplichte e tikettering betreffende de ligging van het landbouwbedrijf).   
Voor beleidspunt 2 (geografische aanduidingen)  lijken de opties 2.3 (verduidelijking van de 
regels inzake BOB's/BGA’s) en 2.1.2 (samenvoeging van de stelsels voor wijn, gedistilleerde 
dranken en landbouwproducten) zeer doeltreffend  en samenhangend. Verdere analyse is nodig 
om de doelmatigheid van optie 2.3 (verduidelijk ing van de regels voor BOB’s/BGA’s) na te 
gaan.  
Voor beleidspunt 3 (gegarandeerde traditionele specialiteiten)  is de optie die de voorkeur 
geniet optie 3.3 (bescherming van de term “tra ditioneel” als gereservee rde vermelding in het 
kader van de handelsnormen), gevolgd door opt ie 3.2 (vereenvoudiging van de regeling).  
Voor beleidspunt 4 (particuliere, nati onale en nieuwe EU-regelingen)  zijn de opties die de 
voorkeur genieten 4.2 (richtsnoere n) en 4.4 (criteria voor nieuwe regelingen); die twee zijn te 
combineren. Optie 4.5 (ontwikkeling van het ge bruik van gereserveerd e vermeldingen), die 
bij alle criteria zeer hoog scoorde, wordt in het kader van beleidspunt 1 (handelsnormen) 
afgehandeld.  
NL 8   NL  
5. ALGEMENE BELEIDSSAMENHANG EN SYNERGIEËN TUSSEN DE OPTIES DIE DE 
VOORKEUR GENIETEN  
De onderstaande tabel (opties die de voorkeur ge nieten) laat zien hoe die opties bijdragen tot 
de algemene beleidsaanpak , de tussen de verschillende  instrumenten gecreëerde synergieën  
en de vastgestelde wettelijke en procedurele verduidelijkingen . 
Beleid  Opties die de voorkeur genieten  
naar particuliere en nationale 
certificering en regelingen  Optie 4.2: richtsnoeren voor de uitvoering van certificeringsregelingen
 
zorgen voor samenhang bij de 
opstelling van nieuwe EU-
regelingen  Optie 4.4: criteria voor nieuwe EU-regelingen  Algemene beleidsaanpak  
samenhangende ontwikkeling van 
EU-handelsnormen  Optie 1.3: gecombineerde aanpak (vervanging 
handelsnormen door een algemene norm en 
opstelling uitvoeringsbepalingen in een CEN-norm)  
Optie 1.4: Opstelling van gereserveerde 
vermeldingen voor horizon tale kwaliteitslabels 
(zoals "koolstofarm”)   
meer gebruikmaking van 
“gereserveerde vermeldingen” 
(uit handelsnormen)  Optie 3.3: Bescherming van het begrip 
“traditioneel” als gereserveerde vermelding (ter 
vervanging van de re geling gegarandeerde 
traditionele specialiteiten)  
Optie 2.1.1: stroomlijning van de procedures voor 
de regeling voor geografische aanduidingen en 
samenvoeging van registers voor wijn, gedistilleerde dranken en landbouwproducten en 
voedingsmiddelen in één systeem
 gemeenschappelijk gebruik van 
certificeringsstelsels en dergelijke 
regelingen  
Optie 2.3: Verduidelijking van de regels inzake 
BOB’s en BGA’s.  Synergieën  
samenhangende uitvoering van 
de verplichte etikettering 
betreffende de ligging van het 
landbouwbedrijf  Optie 1.5: benadering van de etikettering 
betreffende de ligging va n het landbouwbedrijf per 
sector  
Tabel: Opties die de voorkeur genieten  
De opties die de voorkeur genieten, kunnen wo rden gecombineerd en vertegenwoordigen 
samen een volledig pakket voor de ontw ikkeling van het kwaliteitsbeleid voor 
landbouwproducten. 
Meer gebruik van het instrument "gereserveer de vermeldingen", met name ter vervanging van 
de traditionele-specialiteitenregeling, zou tot z eer grote synergieën leiden. Ook richtsnoeren 
voor particuliere en nationale  regelingen, die ook zouden kunnen worden toegepast op de EU-
regelingen, zouden tot synergieën leiden. De  criteria voor nieuwe EU-regelingen moet 
inconsequenties ten opzichte van bestaande  EU-regelingen en –handelsnormen voorkomen. 
Er ontstaan verbanden tussen de voorgestelde  certificeringsregeling voor geografische 
NL 9   NL aanduidingen en de voorgestelde samenhangende  uitvoering van verplichte etikettering 
betreffende de ligging van het landbouwbedrijf, dw ars door alle sectoren  heen waarvoor een 
handelsnorm bestaat. 
Opties  Handelsnormen  Geografische 
aanduidingen  Gegarandeerde traditionele 
specialiteiten
 Particuliere, 
nationale en 
nieuwe EU-
regelingen  
Optie 1.3: gecombineerde 
aanpak. 
  
X    
Optie 1.4: 
gereserveerde 
vermelding voor 
horizontale kwaliteitslabels 
  
X  Verband: 
bescherming van 
“traditioneel” als 
gereserveerde 
vermelding in het 
kader van de 
handelsnormen  Verband: 
voorstellen voor 
nieuwe regelingen 
moeten 
gereserveerde 
vermeldingen 
omvatten  
Optie 1.5: etikettering 
betreffende de 
ligging van het landbouwbedrijf 
  
X Verband: van 
toepassing op 
BGA’s indien 
grondstof van 
elders komt    
Optie 2.1.1: 
stroomlijning en 
samenvoeging regeling 
geografische 
aanduidingen
   
 
X   
Optie 2.3: Verduidelijking 
van de regels 
inzake BOB’s en 
BGA’s.
   
X   
Optie 3.3: 
Bescherming van “traditioneel” als 
gereserveerde 
vermelding
 Verband: gebruik 
van stelsel van 
handelsnormen    
X  
Optie 4.2: richtsnoeren voor 
de uitvoering van 
certificerings-regelingen
  Verband: 
richtsnoeren zijn 
ook van 
toepassing op EU-
regeling  Verband: 
richtsnoeren zijn 
ook van 
toepassing op EU-
regeling   
 
X 
Optie 4.4: criteria 
voor nieuwe EU-
regelingen  Verband: 
voorkomt 
inconsequente 
etiketterings-
initiatieven van 
nieuwe regelingen  Verband: beperkt 
inconsequenties 
met bestaande 
regelingen tot een 
minimum  Verband: beperkt 
inconsequenties 
met bestaande 
regelingen tot een 
minimum   
X 
Tabel: Verbanden tussen de opties die de voorkeur genieten  
NL 10   NL 6. TOEZICHT EN EVALUATIE  
Deze effectbeoordeling moet worden gezien  in het kader van een Mededeling waarin 
strategische beleidslijnen worden uiteengezet. In  de nabije toekomst moet blijken of deze 
beleidslijnen verder worden uitgewerkt en goedgekeurd, en dus of vooruitgang is geboekt. 
Voor de vooruitgang van het beleid zelf worden voorlopig verscheidene 
voortgangsindicatoren voorgesteld, die bij de opstelling van elk af zonderlijk init iatief verder 
zullen worden ontwikkeld.