A4-0407/97

Resolutie over de technologische haalbaarheid van Trans-Europese hydrologische netwerken

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 maart 1994 ((PB C 91 van 28.3.1994, blz. 124.)) over het Witboek van de Commissie van de Europese Gemeenschappen: groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid,

- gezien de aanbevelingen in het verslag van de Groep van persoonlijke vertegenwoordigers van de staatshoofden en regeringsleiders ("Groep- Christophersen") van november 1994,

- gezien zijn resolutie van 16 februari 1995 ((PB C 56 van 6.3.1995, blz. 101.)), over de overstromingen in Europa,

- gezien zijn resolutie van 16 maart 1995 ((PB C 89 van 10.4.1995, blz. 160.)), over de droogte in Zuid- Europa,

- gelet op de conclusies van de Informele Raad van milieuministers van 22 oktober 1995, over het communautaire waterbeleid,

- gezien zijn resolutie van 23 oktober 1996 ((PB C 347 van 18.11.1996, blz. 80.)), over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: het waterbeleid van de Europese Gemeenschap,

- gelet op de Verklaring van de Euro-Mediterrane Conferentie van Marseille, van 25 en 26 november 1996, over het plaatselijk waterbeheer,

- gezien de verslagen van het STOA:

. van december 1996, over het Trans-Europese watervervoersnetwerk in de context van het communautaire beleid inzake watervoorraden, en

. van mei 1997, over de technologische haalbaarheid van Trans-Europese hydrologische netwerken,

- gezien het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0407/97),

A. overwegende dat de hernieuwbare natuurlijke watervoorraden die beschikbaar zijn voor menselijk gebruik onevenwichtig zijn verdeeld over het grondgebied van de Europese Unie als gevolg van de ongelijke verdeling van de neerslag en van natuurlijke waterhuishoudingssystemen als meren, gletsjers en grondwatervoorraden; dat het natuurlijk netwerk van Europese waterbekkens evenmin zorgt voor een volledige en gelijke verdeling van de watervoorraden in de EU,

B. overwegende dat omvangrijke gebieden van de Europese Unie regelmatig en in uiteenlopende mate geconfronteerd worden met ernstige crises die verband houden met het beheer van de watervoorraden, waarbij overstromingen in het midden en noorden van Europa, met alle verwoestende gevolgen van het milieu van dien, hand in hand gaan met structurele schaarste in de watervoorziening voor menselijke consumptie in de zuidelijke regio's van de EU, die getroffen worden door droogte en woestijnvorming, waarvan de gevolgen vaak onomkeerbaar zijn,

C. overwegende dat waterschaarste en overstromingen niet alleen aan geografische en klimatologische factoren mogen worden toegeschreven, maar ook het gevolg zijn van menselijke activiteiten die een weerslag hebben op het ecosysteem, zoals overdreven ontbossing zonder herbebossing of gevolgd door ondeskundige herbebossing, monocultuur, het ondoordringbaar maken van de bodem en riviernormalisering,

D. van oordeel dat water niet alleen mag worden beschouwd als een goed van economische waarde, doch tevens een element vormt van het natuurlijk erfgoed van de Europese Unie en de belangrijkste hernieuwbare natuurlijke hulpbron is, die van fundamentele betekenis is voor duurzame ontwikkeling en voor de structurering van het landschap, waarmee - in theorie - moet kunnen worden voorzien in alle behoeften in verband met menselijke activiteiten in de lidstaten,

E. overwegende dat de lidstaten hun grondwatervoorraden volledig in kaart dienen te brengen en preventief moeten optreden om te voorkomen dat ondergrondse drinkwatervoorraden aangetast worden (bijvoorbeeld door oude storten te saneren en het gebruik van pesticiden in waterwingebieden te verbieden of in te dijken),

F. overwegende dat de EU gebieden kent die in geologisch opzicht geïsoleerd zijn van de grote natuurlijke wateropslagplaatsen, waardoor zij vanuit hydrologisch oogpunt kunnen worden beschouwd als "eilanden",

G. overwegende dat sommige van deze "hydrologische eilanden" geconfronteerd worden met sterke klimatologische schommelingen; dat de voor menselijke activiteiten beschikbare watervoorraden weliswaar in het algemeen toereikend zijn, doch ruimtelijk - van regio tot regio - en periodiek - van seizoen tot seizoen en van jaar tot jaar - zo sterk variëren dat zij zich niet lenen voor een conventioneel en duurzaam beheer,

H. overwegende dat de natuurlijke voorraden of de reeds bestaande of in de toekomst eventueel aan te leggen kunstmatige wateropvangsystemen, alsmede de conventionele beheerstechnieken op dit moment en in de toekomst ontoereikend zullen zijn om de genoemde schommelingen in de watervoorraden op te vangen, met name als gevolg van het ontbreken van intrinsieke oplossingen voor crisissituaties in de zogeheten "hydrologische eilanden",

I. overwegende dat tot nog toe in het communautaire beleid hoofdzakelijk aandacht is besteed aan de aspecten in verband met de kwaliteit van deze voor de mens en voor de ecosystemen vitale hulpbron, met het oog op de vervuiling die een bedreiging blijft vormen voor het oppervlaktewater en het grondwater, maar dat de instellingen van de Europese Unie met een gemeenschappelijke reactie moeten komen, waarin het welzijn van de burgers centraal staat en die is gericht op het oplossen van de nijpende problemen bij het kwantitatieve waterbeheer in streken van de Europese Unie waar het gevaar van rivieroverstromingen of de dreiging van woestijnvorming of droogte voortdurend op de loer ligt,

J. overwegende dat de reeds in de Europese Unie bestaande kanalen en plaatselijke distributienetwerken een kunstmatig hydrologisch netwerk vormen dat in een groot aantal regio's ontoereikend is of ongeschikt is voor het waarborgen van een uniforme en vooral voldoende spreiding van de hydrologische hulpbronnen binnen Europa,

K. overwegende dat de onderlinge verbinding van momenteel afzonderlijk natuurlijke en kunstmatige hydrologische netwerken op het grondgebied van de Europese Unie de crisissituaties die zich met alarmerende regelmaat en met steeds kortere tussenpozen voordoen, zouden kunnen helpen voorkomen,

L. overwegende dat de Commissie stimulansen dient te bieden voor onderzoeksprojecten die gericht zijn op de ontwikkeling van efficiënte herbebossingstechnieken en op de ontwikkeling en teelt van plantenvariëteiten waardoor het waterbeheer kan worden verbeterd,

M. overwegende dat de ontwikkeling van een netwerk van Trans-Europese hydrologische infrastructuren ter aanvulling op de bestaande onderlinge verbindingen tussen stroomgebieden voor een economische dynamiek zou zorgen die volledig tegemoet zou komen aan de voorstellen inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, aangezien zo optimaal van de hulpbronnen gebruik gemaakt zou worden en hiermee investeringen gemoeid zouden zijn die tevens een forse stimulans zouden betekenen voor de werkgelegenheid,

N. overwegende dat de onderlinge verbinding van de stroomgebieden van de belangrijkste Noord- en Midden-Europese rivieren vandaag de dag een tastbare realiteit is, zoals blijkt uit een ingewikkeld Trans-Europees hydrologisch netwerk, waarvan de Commissie zelf heeft vastgesteld dat dit van gemeenschappelijk belang is,

O. overwegende dat de voorbeelden van het Canal de Provence dat de stad Marseille en de omringende regio bedient, of het Californië-kanaal, dat het gehele zuiden van de staat Californië over een lengte van meer dan 700 km van water voorziet, aantonen dat hydrologische infrastructuren van deze aard en omvang borg staan voor een duurzame ontwikkeling en een verbetering van de levenskwaliteit van de burgers, zonder dat het milieu schade wordt berokkend, en derhalve oplossingen zijn die ook op Europees grondgebied toegepast kunnen worden,

P. overwegende dat het project voor een hydrologisch wateroverbrengingssysteem vanuit het kanaal Rhône-Languedoc naar de streek ten zuiden van de Pyreneeën een technisch, politiek en bestuurlijk voorbeeld vormt van internationale samenwerking, en tevens dient als experiment dat de haalbaarheid aantoont van een transnationale dimensie in het kader van het waterbeheer ter voltooiing van de ontwikkeling van het Trans-Europese hydrologische netwerk,

Q. overwegende dat bij een analyse van de kosten van een Trans-Europese hydrologische infrastructuur moet worden uitgegaan van het afwentelen op de gebruiker van niet meer dan 35% tot 65% - al naar gelang de omvang van de publieke investeringen - van de feitelijk gemaakte kosten; dat de technologische en economische levensvatbaarheid blijkt uit de rechtstreekse gevolgen wat betreft de regulering van de voorziening op korte termijn en de gunstige gevolgen op lange termijn voor de duurzame economische ontwikkeling, de levens- en arbeidsomstandigheden,

1. verzoekt de Raad en de Commissie de onderlinge aansluiting te bevorderen van aangrenzende hydrografische bekkens in verschillende landen, wanneer vastgesteld wordt dat de bestanden efficiënter gemeenschappelijk kunnen worden beheerd;

2. is van oordeel dat dit type waternetwerken moet worden geconcipieerd en gerealiseerd met inachtneming van de toekomstige kaderrichtlijn voor water en worden onderworpen aan de beginselen van de richtlijn inzake de milieu-effectevaluatie van bepaalde openbare en particuliere projecten;

3. is het ermee eens dat Trans-Europese waternetwerken waarbij zeer grote hoeveelheden water worden overgebracht van het ene bekken naar het andere in de toekomst een oplossing zouden kunnen zijn om de watervoorraden in de Europese Unie in evenwicht te brengen;

4. verzoekt de regionale en plaatselijke instanties van de Unie die verantwoordelijk zijn voor of bevoegd zijn inzake het beheer van water, om duidelijke programma's op te stellen voor het beheer van de voorraden, zodat zij in overleg kunnen worden besproken en gemakkelijk kunnen worden ingepast in een toekomstig Trans-Europees hydrologisch programma, gebaseerd op watervervoer via een netwerk van onderling aan elkaar gekoppelde infrastructuren;

5. beveelt speciale technische maatregelen aan om waterverlies door een slechte onderhoudsstaat van leidingen in landen met een deficitaire waterbalans op te sporen en de gevolgen ervan te verzachten, en beveelt generalisatie aan van de uitwisseling van kennis en onderzoeksresultaten op het gebied van rationeel waterbeheer, alsmede de integratie van gestandaardiseerde methodes voor het meten, controleren en plannen van voorraden;

6. verzoekt de Commissie een kadervoorstel uit te werken met richtsnoeren om de onderlinge verbinding van de Europese hydrografische bekkens aan te vullen met doelstellingen op het gebied van waterbeheer in excedentaire of deficitaire crisissituaties op basis van een milieu-effectonderzoek, en met beheers- en optimaliseringscriteria voor een op communautaire schaal zo vitale hulpbron, eventueel in het kader van de netwerken van Trans-Europese milieu-infrastructuren voor de watervoorziening, zoals behandeld in het verslag"-Christophersen" van november 1994 en de kaderrichtlijn inzake de watervoorraden;

7. verzoekt de Commissie eveneens na te gaan in hoeverre de ontzilting van zeewater kan worden ingecalculeerd in de nieuwe watervoorraden die ter beschikking zullen komen;

8. meent dat het derhalve onontbeerlijk is om in het verkennend stadium alle mogelijkheden te evalueren van optimalisering van de bestaande installaties en het principe toe te passen: eerst optimaal beheren alvorens te investeren;

9. verzoekt de Commissie in ieder afzonderlijk geval een onderzoek uit te voeren dat de technische haalbaarheid van het project tijdens de prospectiefase garandeert; is van oordeel dat de analyse inzake uitvoerbaarheid en technische wenselijkheid van deze grote overdrachten van water een initiatief op communautair niveau met een verkennend karakter noodzakelijk maakt, teneinde te kunnen anticiperen op potentiële behoeften;

10. wijst erop dat reeds in het verkennend stadium het onontbeerlijk zal zijn een alomvattende analyse te maken van:

- de mogelijkheden en behoeften die aanwezig zijn, de mogelijke gevolgen, het potentieel aan watervoorraden die via dergelijke netwerken zouden kunnen worden getransporteerd;

- de lokale effecten voor het waterbeheer van de oorsprongsgebieden, de bestemmingsgebieden en de tussenliggende gebieden;

- de fysieke gevolgen voor het aquatisch milieu van alle betrokken gebieden.

is van mening dat deze alomvattende analyse rekening zal moeten houden met al deze punten, zowel tijdens de uitvoering van de werkzaamheden als daarna.

a) Daarnaast zullen nog specifieke studies moeten worden verricht betreffende:

- de fysieke gevolgen van de projecten voor het landschap, het natuurlijk milieu, de ecosystemen en de menselijke activiteiten;

- de gevolgen van het weghalen van grote hoeveelheden water in de oorspronggebieden, zowel in kwantitatief als in kwalitatief opzicht;

- mogelijkheden voor herbebossing rondom de projecten, aangepast aan de verschillende zones.

b) In dit verband zullen gedetailleerde en gekwantificeerde inventarissen moeten worden opgesteld van de behoeften aan water dat van elders moet worden gehaald, gespecificeerd naar:

- industrieel gebruik,

- irrigatiedoeleinden,

- gebruik als drinkwater, waarbij ook aandacht moet worden besteed aan de integratie in de bestaande leidingnetten;

11. verzoekt de Commissie een proefproject op te zetten om de technische en economische haalbaarheid te onderzoeken van onderlinge koppeling tussen het bestaande Trans-Europese hydrologische netwerk en een nader vast te stellen "hydrologisch eiland" op het grondgebied van de Unie, en stelt bij wijze van voorbeeld hiertoe voor om de mogelijkheid te onderzoeken van de koppeling tussen het stroomgebied van de Rhône - het archetype van de Trans-Europese rivier - en het geïsoleerde hydrologische netwerk op het Iberisch Schiereiland, een proefproject dat geen ingrijpende gevolgen zou hebben voor de natuurlijke huishouding van de Rhône en een beter gebruik van de watervoorraden en de transnationale opslagcapaciteiten mogelijk zou maken;

12. wijst erop dat bij deze studie een multiple-criteriamethode moet worden toegepast en dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, op grond van de gegevens waarover het beschikt, bij de studie betrokken moet worden;

13. verzoekt de Commissie om in het vervolg de kwantitatieve aspecten van het communautaire waterbeleid prioriteit te geven en initiatieven voor de onderlinge verbinding van stroomgebieden nieuw leven in te blazen in het kader van de hoofdlijnen van dit beleid, dat bijdraagt tot versterking van de solidariteit tussen de watergebruikers;

14. verzoekt de Commissie bij haar studies over de technologische haalbaarheid van Trans-Europese hydrologische netwerken ook rekening te houden met de economische aspecten van energieopwekkingen en een beleid op lange termijn uit te werken met het oog op een verbeterde waterhuishouding en de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;

15. verzoekt de Commissie zich te beraden over de instelling van een markt voor water en over de milieutechnische voorwaarden en waarborgen voor de werking ervan;

16. verzoekt de Commissie het nodige te doen om de regeringen ertoe te bewegen hun beleid inzake waterbeheer af te stemmen op de aanrekening van reële prijzen voor de watervoorziening, zodat alle aan deze dienst inherente kosten kunnen worden gedekt en de ter zake bevoegde instanties - meestal gemeentelijke overheden - verzekerd zijn van voldoende financiële middelen om een in kwantitatief en kwalitatief opzicht deugdelijke voorziening te waarborgen;

17. wenst voorts dat de Commissie de nodige aandacht besteedt aan het strategische belang van de watervoorraden in de betrekkingen tussen de Unie en derde landen en dat zij nagaat in hoeverre de totstandbrenging van de transeuropese hydrologische netwerken via internationale overeenkomsten kan worden geregeld;

18. acht het ingrijpen in het water van een lidstaat zonder diens uitdrukkelijke toestemming volledig uitgesloten;

19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.