Advies van het Comité van de Regio's over:

- het "Verslag van de Commissie 'Een betere wetgeving 2002'", en

- de "Mededeling van de Commissie 'Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire'"

(2004/C 73/07)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het besluit van zijn bureau van 8 april 2003 om overeenkomstig artikel 265, vijfde alinea, van het EG-Verdrag een advies over het verslag van de Commissie "Een betere wetgeving 2002" en de mededeling van de Commissie "Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire" (COM(2002) 715 def. en COM(2003) 71 def.) uit te brengen en de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" te belasten met de voorbereiding daarvan;

gezien artikel 5 van het EG-Verdrag en het Protocol bij het Verdrag van Amsterdam;

gezien de door de Conventie over de toekomst van Europa goedgekeurde ontwerpgrondwet die op 18 juli 2003 aan de voorzitter van de Europese Raad in Rome is voorgelegd (CONV 850);

gezien het interinstitutionele akkoord over betere regelgeving van Raad, Commissie en Parlement dat op 20 juni jl. tijdens de Europese Raad van Thessaloniki bekend werd gemaakt (zie punt 49 van de Raadsconclusies);

gezien de mededeling van de Commissie "Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire" (COM(2003) 71 def. en SEC(2003) 165);

gezien het 10e verslag van de Commissie over "Een betere wetgeving (2002)" (COM(2002) 715 def.);

gezien de mededeling van de Commissie "Actieplan: vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving" (COM(2002) 278 def.);

gezien de mededeling van de Commissie over "Effectbeoordeling" (COM(2002) 276 def.);

gezien de mededeling van de Commissie "Europese governance: een betere wetgeving" (COM(2002) 275 def.);

gezien het ontwerpverslag van het Europees Parlement over "Vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving" (A5-0443/2002);

gezien het verslag van het Europees Parlement over "Een betere wetgeving" (2000, 2001) (A5-0100/2003);

gezien zijn advies van 21 november 2002 over "Vereenvoudiging van het instrumentarium van de EU" (CDR 263/2002 fin)(1);

gezien zijn advies van 13 april 2000 over "De wetgeving verbeteren 1999" (CDR 18/2000 fin)(2);

gezien zijn advies van 15 september 1999 over "De wetgeving verbeteren 1998, een gedeelde verantwoordelijkheid" (CDR 50/1999 fin)(3);

gezien zijn advies van 15 september 1999 over de "Tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving door regio's en plaatselijke overheden" (CDR 51/1999 fin)(4);

gezien zijn advies van 11 maart 1999 over het onderwerp "Naar een echte subsidiariteitcultuur - een appel van het Comité van de Regio's" (CDR 302/98)(5);

gezien het op 26 september 2003 door de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 62/2003 rev. 2) (rapporteur: de heer Keymer - VK - EVP, voorzitter van de districtsraad van Tandridge);

heeft tijdens zijn 52e zitting van 19 en 20 november 2003 (vergadering van 20 november) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedgekeurd.

1. Standpunt van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's

1.1. schaart zich achter de algemene doelstelling van de Commissie de wetgeving te verbeteren en te vereenvoudigen;

1.2. herhaalt dat de EU-wetgeving duidelijk, begrijpelijk, d.w.z. gemakkelijk leesbaar, en evenredig aan haar doelstellingen dient te zijn. Bovendien mogen EU-regelingen uitsluitend worden uitgevaardigd wanneer deze relevant en noodzakelijk zijn. Het Comité is ermee ingenomen dat in de ontwerpgrondwet wordt voorgesteld om ten behoeve van de Europese burgers regelingen te vereenvoudigen en in aantal terug te dringen;

1.3. herinnert aan de volgende passage uit artikel 6 van het Protocol bij het Verdrag van Amsterdam: "De Gemeenschap treedt slechts wetgevend op voorzover nodig." Verder is in artikel 9 van dat Protocol voorgeschreven dat financiële of administratieve lasten voor de lokale overheden, het bedrijfsleven (enz.) "tot een minimum moeten worden beperkt en evenredig moeten zijn met het te bereiken doel";

1.4. beschouwt zichzelf, als het EU-orgaan dat de lokale en regionale autoriteiten vertegenwoordigt, als de natuurlijke voorvechter van het subsidiariteitsbeginsel. Zulks met name in het licht van het feit dat subsidiariteit in de ontwerpgrondwet wordt uitgebreid tot lokaal en regionaal bestuur. Daarom heeft het Comité een legitieme rol bij het toezicht op de naleving van het subsidiariteits-en het evenredigheidsbeginsel, en zou het het recht moeten krijgen om zich tot het Hof van Justitie te wenden wanneer deze beginselen worden geschonden;

1.5. is van mening dat alle EG-instellingen en- organen, alsook de nationale overheden deze beginselen dienen na te leven, zodat besluiten zo dicht mogelijk bij de burgers, m.a.w. meestal met de inbreng van de lokale en regionale autoriteiten, worden genomen. Daarbij dient te worden uitgegaan van het Europees handvest inzake lokale autonomie;

1.6. kan zich vinden in het voornemen van de Commissie om CELEX en verwante gegevensbanken te verbeteren teneinde het acquis toegankelijker te maken en op die manier de participatie van betrokkenen te verhogen;

1.7. betreurt dat eerdere pogingen om de regelgeving te vereenvoudigen (zoals het initiatief SLIM van 1996) lijken te zijn mislukt. Dit is met name een slechte zaak omdat de toetredingslanden nu worden opgezadeld met een onnodig lijvig acquis van maar liefst 97000 bladzijden;

1.8. is van opvatting dat deregulering en vermindering van de financiële en administratieve lasten die uit EU-wetgeving voortvloeien en een grondige kosten/batenanalyse van wetgeving direct zullen resulteren in besparingen voor de overheden en het bedrijfsleven. Verder zullen op die manier schaarse arbeidskrachten en financiële middelen beschikbaar komen om de productiviteit te verhogen. Zodoende kan de Unie voortgaan op de weg naar verwezenlijking van haar strategische doelstelling, te weten de meest competitieve en dynamische kenniseconomie ter wereld te worden;

1.9. vindt dat wanneer de lokale en regionale autoriteiten reeds in een vroeg stadium van de voorbereiding van wetgeving worden geraadpleegd, uitvoeringsproblemen en financiële en administratieve belemmeringen in kaart kunnen worden gebracht en kunnen worden opgelost. De algemene kwaliteit, uitvoerbaarheid en relevantie van EU-wetgeving zouden hierdoor worden verhoogd;

1.10. kan zich er op hoofdlijnen in vinden dat in 2003 met een uitgebreidere effectbeoordeling zal worden geëxperimenteerd. Effectbeoordeling strekt er (onder meer) toe om te bezien of het subsidiariteits-en het evenredigheidsbeginsel worden nageleefd. Het valt echter te betreuren dat in de tot op heden gepubliceerde verslagen weinig of geen aandacht wordt geschonken aan de impact op de lokale of regionale autoriteiten, terwijl zij toch doorgaans uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging of ondersteuning van een initiatief.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

2.1. Het Comité van de Regio's beveelt aan vaker te grijpen naar alternatieven voor traditionele regelgeving en intensief na te denken over maatregelen van niet-regelgevende aard. Er moet meer worden gewerkt met wederzijdse erkenning en het nader tot elkaar brengen van nationale wetgeving in plaats van door te gaan met "topdown"-regelgeving en harmonisatie.

2.2. Het beveelt verder aan de prestaties van de lidstaten en ook van derde landen op regelgevend gebied te vergelijken om maximale lering uit goede praktijken te kunnen trekken.

2.3. Het pleit voor een betere omzetting van EU-wetgeving door de lidstaten, waarbij de nationale overheid de belangrijkste betrokkenen (inclusief de lokale en regionale overheden en hun verenigingen) intensiever raadpleegt. Voorts doet het een dringend beroep op de lidstaten om geen eisen aan de om te zetten voorschriften toe te voegen ("gold-plating").

2.4. Het wijst er andermaal op dat het, zoals voorgesteld in de ontwerpgrondwet van de Conventie, het recht moet krijgen om zich tot het Hof van Justitie te wenden ter zake van wetgeving die niet met het subsidiariteitsbeginsel strookt en waarover het is geraadpleegd. Een dergelijk recht zal echter een grote impact hebben op de middelen en de organisatie van het Comité.

2.5. Het beveelt aan dat het naast de nationale parlementen betrokken wordt bij ieder proces van controle vooraf ("early-warning") op de naleving van het subsidiariteitsbeginsel.

2.6. Het beveelt aan dat de Commissie in haar toekomstige jaarlijkse verslagen uitspraken van het Hof van Justitie opneemt waarin schendingen van het subsidiariteitsbeginsel aan de kaak worden gesteld.

2.7. Het weet dat de Commissie hard werkt aan een nieuwe effectbeoordelingscultuur, maar dringt erop aan dat zij haar interne systeem voor de beoordeling van de effecten van voorgestelde wetgeving substantieel verbetert, en daarbij aandacht besteed aan de financiële en administratieve lasten voor de lokale en regionale autoriteiten, alsook voor andere partijen die maatregelen ten uitvoer moeten leggen. Er kan niet worden volstaan met slechts aan te geven waarom geen regelgeving wordt uitgevaardigd (de optie "not to act"). De effectbeoordeling moet dynamisch zijn, m.a.w. deze dient tijdens het gehele besluitvormingsproces te worden bijgesteld in het licht van door de Raad en het Parlement aangebrachte wijzigingen, zoals overigens door de Commissie zelf is voorgesteld.

2.8. Het vindt dat in vroegere stadia van het beleidsvormingsproces intensiever moet worden geraadpleegd, en heeft waardering voor de recente Commissie-initiatieven ter zake. Het raadplegingsdocument dient vergezeld te gaan van een eerste effectbeoordeling om geïnteresseerden op de hoogte te stellen van opties, risico's, kosten, voordelen en betrokken partijen.

2.9. Het pleit ervoor dat in het lopende programma ten behoeve van vereenvoudiging en codificatie van de huidige wetgeving ruimte wordt gemaakt voor de mogelijkheid, verouderde of excessief bezwarende wetgeving in te trekken; zulks met name wanneer er alternatieven bestaan. Het Comité kan zich verder vinden in het in het Actieplan 2002 genoemde voornemen om alle nieuwe regelgeving te voorzien van herzienings- of "sunset"-clausules en roept ertoe op, daarvan voortdurend gebruik te maken. Het Comité verbindt zich ertoe, de Commissie bij te staan bij het vereenvoudigen van wetgeving die gevolgen heeft voor de lokale en regionale autoriteiten.

2.10. Het beveelt aan, duidelijke regels voor de subsidiariteitstoets in concrete gevallen op te stellen. Die regels zouden eveneens kunnen worden toegepast bij de vereenvoudiging en actualisering van de communautaire verworvenheden. Op die manier kunnen met het subsidiariteitsbeginsel strijdige voorschriften worden ingetrokken.

2.11. Het beveelt aan "subsidiariteit" en "permanente relevantie" op te nemen in de lijst van criteria voor de vereenvoudiging van het acquis.

2.12. Het beveelt de oprichting aan van een onafhankelijke adviesgroep van deskundigen die toezicht houdt op effectbeoordelingen, objectiviteit waarborgt en goede praktijken stimuleert. De groep zou kunnen bestaan uit juristen en praktijkmensen van relevante organisaties, inclusief het Comité, en zou de Commissie met deskundigheid kunnen bijstaan bij het systematisch analyseren van wetgevingsvoorstellen en evalueren van de bestaande verworvenheden met het oog op intrekking, codificatie of vereenvoudiging van regels. Ook vertegenwoordigers van het bedrijfsleven zouden deel van de groep kunnen uitmaken, dan wel met de groep kunnen samenwerken. Verder zouden de werkzaamheden van de groep een aanvulling kunnen vormen op de politieke rol die het Comité gedurende de latere fasen van het besluitvormingsproces vervult.

Brussel, 20 november 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 73 van 26.3.2003, blz. 73.

(2) PB C 226 van 8.8.2000, blz. 60.

(3) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 11.

(4) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 25.

(5) PB C 198 van 14.7.1999, blz. 73.