TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

De leidende beginselen voor kennisvalorisatie zullen de geactualiseerde industriestrategie voor Europa en het EU-actieplan inzake intellectuele eigendom (IE) ondersteunen door de onderzoeksgemeenschap bewuster te maken van het belang van het IE-beheer, het doeltreffende gebruik en de toepassing van IE te bevorderen en de toegang tot en het delen van door IE beschermde activa te vergemakkelijken. Zij zullen ook de initiatieven van de Europese Green Deal ondersteunen en de koppeling tussen onderzoek en normalisatie versterken, in overeenstemming met de EU-strategie voor normalisatie. In lijn met de mededeling van de Commissie over een nieuwe Europese innovatieagenda zullen de leidende beginselen ook helpen om de diverse talenten, intellectuele activa en industriële capaciteiten in Europa te benutten. Zij zullen ook de kennisvalorisatie van universiteiten helpen verbeteren en de nadruk leggen op creatieve en ondernemersvaardigheden ter ondersteuning van de Europese strategie voor universiteiten, de Europese onderwijsruimte en de Europese vaardighedenagenda voor duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht. Voorts zijn de leidende beginselen in overeenstemming met de conclusies van de Raad van 10 juni 2022 over de beoordeling van onderzoek en de uitvoering van open wetenschap, waarin wordt voorgesteld dat bij de ontwikkeling van de onderzoeksbeoordelingssystemen in Europa rekening moet worden gehouden met kennisvalorisatie. Tot slot zullen de leidende beginselen de capaciteit van de O&I-systemen versterken om empirisch onderbouwde beleidsvorming, overheidsdiensten en betere regelgeving te ondersteunen.

De leidende beginselen bouwen voort op de cocreatie door de subgroep van het EOR-forum over kennisvalorisatie, die is opgericht door de informele deskundigengroep van de Commissie (het EOR-transitieforum).

De leidende beginselen voor kennisvalorisatie zullen verder worden ondersteund door twee praktijkcodes die meer gedetailleerde richtsnoeren bieden voor de uitvoering van bepaalde gebieden van kennisvalorisatie voor actoren in het O&I-ecosysteem. EOR-actie 7 voorziet in het ontwikkelen van een praktijkcode voor een slim gebruik van intellectuele eigendom en een praktijkcode voor onderzoekers op het gebied van normalisatie.

Bij de op 26 november 2021 vastgestelde conclusies van de Raad over de toekomstige governance van de Europese onderzoeksruimte is de EOR-beleidsagenda voor 2022‑2024 bekrachtigd. De EOR-beleidsagenda omvat “De EU-richtsnoeren voor een betere kennisvalorisatie verbeteren” als EOR-actie 7. Het eerste resultaat hiervan is het ontwikkelen en goedkeuren van richtsnoeren voor kennisvalorisatie.

De mededeling van de Commissie van 2020 getiteld “Een nieuwe EOR voor onderzoek en innovatie” legt de basis voor de ontwikkeling en actualisering van leidende beginselen voor kennisvalorisatie en een gedragscode voor het slimme gebruik van intellectuele eigendom tegen eind 2022. In de aanbeveling van de Raad van 26 november 2021 over een pact voor onderzoek en innovatie in Europa wordt kennisvalorisatie aangemerkt als een van de prioritaire gebieden voor gezamenlijk optreden ter ondersteuning van de Europese onderzoeksruimte (EOR).

De leidende beginselen voor kennisvalorisatie zullen in de plaats komen van de aanbeveling van de Commissie van 2008 en de nadruk zal komen te liggen op het maximaliseren van de waarde van de O&I-investeringen, bovenop de traditionele kennisoverdracht. Kennisvalorisatie is afhankelijk van verschillende kanalen en betrokkenheid van alle actoren in het O&I-ecosysteem en hun kennis. De leidende beginselen zullen ook helpen om lacunes op het gebied van kennisvalorisatie in de lidstaten op te vullen en ervoor te zorgen dat burgers in alle lidstaten beter kunnen profiteren van de resultaten van onderzoek en innovatie.

In 2008 heeft de Commissie een aanbeveling uitgebracht betreffende het beheer van intellectuele eigendom bij kennisoverdracht en een code van goede praktijken voor universiteiten en andere publieke onderzoeksorganisaties (C(2008) 1329). Het landschap van onderzoek en innovatie (O&I) is sinds 2008 aanzienlijk veranderd, zowel wat betreft de actoren en de complexiteit van de O&I-ecosystemen als op het gebied van de mondiale uitdagingen die een rol spelen. De COVID‑19-pandemie heeft ook aangetoond dat het dringend noodzakelijk is de in de Europese Unie (EU) gegenereerde O&I-kennis te gebruiken en te valoriseren. Dit vereist dat beleidsmakers nieuwe doelstellingen vaststellen en geactualiseerde richtsnoeren voor kennisvalorisatie verstrekken.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

Artikel 182, lid 5, biedt de mogelijkheid om de in het meerjarenkaderprogramma geplande activiteiten aan te vullen door het Europees Parlement en de Raad in staat te stellen, volgens de gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité, de maatregelen vast te stellen die nodig zijn om de EOR te realiseren.

De rechtsgrondslagen voor dit initiatief zijn artikel 182, lid 5, en artikel 292 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Overeenkomstig artikel 292 VWEU kan de Raad aanbevelingen goedkeuren en op voorstel van de Commissie besluiten in alle gevallen waarin in de Verdragen is bepaald dat de Raad handelingen op voorstel van de Commissie vaststelt.

•Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

Overeenkomstig artikel 179 VWEU heeft de Europese Unie (EU) tot doel haar wetenschappelijke en technologische grondslagen te versterken door de totstandbrenging van een Europese onderzoeksruimte waarbinnen onderzoekers, wetenschappelijke kennis en technologieën vrij circuleren, tot de ontwikkeling van het concurrentievermogen van de Unie en van haar industrie bij te dragen en de onderzoeksactiviteiten te bevorderen die uit hoofde van andere hoofdstukken van de Verdragen nodig worden geacht. Artikel 180 VWEU bepaalt dat de EU een aantal activiteiten moet ontplooien die een aanvulling vormen op de activiteiten van de lidstaten. Daartoe behoren het bevorderen van samenwerking met en tussen ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten, alsmede het verspreiden en exploiteren van de resultaten van de activiteiten inzake onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie in de Unie.

Overeenkomstig artikel 181 VWEU moeten de EU en de lidstaten hun activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling coördineren teneinde de wederzijdse samenhang van het beleid van de lidstaten en het beleid van de Unie te verzekeren. De Commissie kan in nauwe samenwerking met de lidstaten alle dienstige initiatieven nemen om deze coördinatie te bevorderen, met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te organiseren en in de nodige elementen te voorzien met het oog op periodieke controle en evaluatie. Het Europees Parlement moet ten volle in kennis worden gesteld.

De leidende beginselen voor kennisvalorisatie zijn bedoeld om een gemeenschappelijke lijn vast te stellen voor beleidsbeginselen en maatregelen waarmee nationale, regionale en lokale beleidsmakers de kennisvalorisatie kunnen verbeteren. De toepassing van de leidende beginselen zal ervoor zorgen dat gegevens, onderzoeksresultaten en innovatie op efficiënte wijze worden omgezet in duurzame producten, processen, diensten en beleid die sociaal-economische waarde hebben en de samenleving ten goede komen. Het voorgestelde initiatief is in overeenstemming met de artikelen 179 en 181 VWEU, waarbij de Unie de algemene bevoegdheid wordt verleend om de activiteiten van de lidstaten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen. Door de nadruk te leggen op bewustmaking, de uitwisseling van beste praktijken en intercollegiaal leren over de belangrijkste aspecten van kennisvalorisatie, zal dit voorstel voor een aanbeveling van de Raad leiden tot een verbetering van de waardecreatie die voortvloeit uit de O&I-resultaten in de lidstaten, zonder juridisch bindende bepalingen op te leggen.

Uit raadplegingen van de lidstaten (in het kader van het EOR-transitieforum dat is opgezet als een informele deskundigengroep van de Commissie) en belanghebbenden is ook gebleken dat er behoefte is aan actualisering van de aanbeveling van de Commissie van 2008 betreffende het beheer van intellectuele eigendom bij kennisoverdracht en aan een cultuuromslag, waarbij van het traditionele concept van kennisoverdracht moet worden overgestapt op de valorisatie van intellectuele activa die voortvloeien uit een breed scala aan O&I-activiteiten, waarbij steeds meer cocreatie door verschillende soorten actoren in de O&I-ecosystemen plaatsvindt.