Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen"

(COM(2003) 23 def. - 2003/0008 (CNS))

(2003/C 208/10)

De Raad heeft op 10 februari 2003 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 37, lid 3, van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De gespecialiseerde afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 25 april 2003 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Mascia.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 399e zitting van 14 en 15 mei 2003 (vergadering van 14 mei) het volgende advies uitgebracht, dat met 104 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 15 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inhoud van het Commissievoorstel

1.1. Voorgesteld wordt om met ingang van 2004/2005 op de interventieprijs voor granen de laatste verlaging met 5 % (van de in Agenda 2000 voorgestelde 20 %) toe te passen, waardoor deze prijs zal dalen tot 95,35 EUR/ton; dit moet van de interventie een echt vangnet maken. Rogge zal van de interventieregeling worden uitgesloten om een verdere opeenstapeling van interventievoorraden te voorkomen, aangezien noch op de interne markt, noch op de externe markten voldoende afzetmogelijkheden bestaan.

1.2. De Commissie is van mening dat wegens de afnemende rol van de interventie seizoencorrecties van de interventieprijs niet langer gerechtvaardigd zijn, en stelt derhalve voor het stelsel van maandelijkse verhogingen af te schaffen.

1.3. Als gevolg van de verlaging van de interventieprijs voor granen zullen de areaalbetalingen voor granen en andere relevante akkerbouwgewassen worden verhoogd van 63 EUR tot 66 EUR/ton. Deze betalingen zullen worden opgenomen in de enkele bedrijfstoeslag.

1.4. De Commissie stelt verder voor dat de productierestituties voor zetmeel en sommige daarvan afgeleide producten niet meer worden toegekend, en dat de minimumprijs voor zetmeelaardappelen wordt afgeschaft. Tegelijkertijd zou de steun aan producenten van zetmeelaardappelen worden geïntegreerd in het stelsel van de enkele bedrijfstoeslag.

2. Inleiding

2.1. Het percentage bouwland bedraagt 40 % van de bruikbare landbouwgrond in de Europese Unie; circa 38 miljoen hectare is bestemd voor de graanteelt. De graanproductie in de EU (ongeveer 210 miljoen ton in 2002) is een zeer belangrijke bron voor de menselijke en dierlijke voedselvoorziening; dankzij deze productie neemt de Unie de tweede plaats in op de wereldgraanmarkt, na de VS.

2.2. Het afgelopen decennium hebben twee belangrijke hervormingen van de GMO voor granen plaatsgevonden (MacSharry e Agenda 2000), waardoor de markt evenwichtiger is geworden, de voorraden zijn geslonken en de communautaire markt concurrerender is geworden t.o.v. de rest van de wereld, terwijl de normen op het gebied van voedselveiligheid hoog zijn gebleven.

2.3. De twee hervormingen hebben de volgende resultaten opgeleverd:

- de interventieprijs, die de afgelopen 10 jaar met 50 % is gedaald (waarvan 15 % gedurende de afgelopen 3 jaar), is niet langer een garantieprijs die het ontstaan van enorme overschotten bevordert, maar heeft de functie van "vangnet" gekregen op de markt, zoals de Commissie graag wilde;

- de interventievoorraden zijn drastisch geslonken, terwijl de hoeveelheid graan die zonder restituties op de wereldmarkt is uitgevoerd evenredig is toegenomen.

2.4. Tegelijkertijd heeft de Commissie de onderhandelingen met haar belangrijkste handelspartners over de verandering van het systeem van tariefbescherming in een systeem van invoercontingenten voor graan afgerond. Deze overeenkomst voorziet in de mogelijkheid om de graaninvoer in de EU te verhogen met circa 3 miljoen ton. Het Comité herinnert de Commissie eraan dat zij deze contingenten moet beheren, en dat zij de belangen van de Europese graanproducenten daarbij niet uit het oog mag verliezen.

3. Opmerkingen

3.1. Het Comité is van mening dat een verdere daling van de interventieprijs vanuit een "kosten/baten"-oogpunt de volgende consequenties zou hebben:

- vrijwel geen gevolgen voor het concurrentievermogen van de sector;

- een zwakkere bescherming aan de grenzen voor basisgranen;

- geen enkele stimulering voor het streven naar kwaliteitsverbetering (zie bijv. het eiwitgehalte);

- extra kosten voor de Gemeenschapsbegroting (als gevolg van een verhoging van de compensatiebetalingen aan producenten), oplopend tot circa 800 miljoen EUR. Deze kosten zullen onvermijdelijk leiden tot bezuinigingen in andere sectoren, aangezien de Europese Raad van Brussel in oktober jl. een plafond voor de landbouwuitgaven heeft vastgesteld.

3.2. Het Comité heeft in zijn recente advies over de Mededeling van de Commissie over de tussenbalans van het GLB(1) benadrukt dat een van de hoofddoelstellingen van de Commissie, namelijk om de interventie in de landbouwsector - in het bijzonder wat graan betreft - terug te brengen tot een vangnetfunctie, is bereikt met de in Agenda 2000 vastgelegde prijsverminderingen. In datzelfde advies betwijfelt het Comité of de ontwikkeling van de wereldmarktprijzen het voorstel om de graanprijs met nog eens 5 % te verlagen rechtvaardigt, temeer daar de Commissie bij haar eigen prognoses uitgaat van stabiele verhoudingen op de wereldmarkt.

3.3. Wat de markt voor rogge betreft, is het Comité het weliswaar eens met de opmerking van de Commissie over het structurele gebrek aan evenwicht in de sector, maar vraagt het zich tevens af:

- of de drastische maatregelen die worden voorgesteld niet over een langere periode kunnen worden uitgestreken, door overgangsbepalingen vast te stellen op grond van artikel 29, lid 2;

- en of er geen reconversieprogramma's voor de omschakeling op andere teelten kunnen worden vastgesteld, om de inspanningen waartoe de producenten tijdens de laatste verkoopseizoenen zelf het initiatief hebben genomen, te begeleiden.

3.4. Het Comité wenst bovendien te onderstrepen:

- dat door de afschaffing van de productierestituties het vangnet voor de sector zetmeel komt te vervallen, terwijl deze sector ook al geen invoerbescherming kent;

- dat het evenwicht tussen de sector zetmeel van granen en de sector aardappelzetmeel dreigt te worden verstoord indien het systeem van de enkele bedrijfstoeslag slechts in één van beide sectoren wordt ingevoerd.

3.5. Teneinde de voedselveiligheid in Europa te garanderen en oneerlijke concurrentie of dumping te voorkomen moeten de gezondheids-, milieu- en arbeidsvoorschriften die van toepassing zijn op de productie van graan in de Gemeenschap ook gelden voor graan dat uit derde landen wordt geïmporteerd, vooral met het oog op de WTO-onderhandelingen.

4. Conclusie

4.1. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan zich te bezinnen over de gevolgen van een nieuwe verlaging van de interventieprijzen met nog eens 5 % en de afschaffing van het stelsel van maandelijkse verhogingen. Ook zou de Commissie de effectieve noodzaak hiervan moeten evalueren, aangezien de openbare opslag van graan de afgelopen jaren drastisch is beperkt, en de mogelijkheid bestaat dat het beginsel van communautaire preferentie aldus verzwakt wordt. Het Comité hamert er bovendien op dat t.a.v. de maatregelen voor rogge een grotere flexibiliteit moet worden betracht.

Brussel, 14 mei 2003.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

R. Briesch

(1) PB C 85 van 8.4.2003.