A4-0313/97

Resolutie over het Groenboek van de Commissie "Partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie" (COM(97)0128 - C4-0187/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het Groenboek van de Commissie (COM(97)0128 - C4-0187/97),

- gezien het Witboek van de Commissie "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid - naar de 21ste eeuw: wegen en uitdagingen" (COM(93)0700 - C4-0509/93),

- gezien de Mededeling van de Commissie "De toekomst van de sociale bescherming: een kader voor een Europees debat" (COM(95)0466 - C4-0524/95) en het verslag van de Commissie over de sociale bescherming in Europa 1995 (COM(95)0457 - C4-0518/95),

- gezien het Witboek van de Commissie over onderwijs en opleiding "Onderwijzen en leren - naar een cognitieve samenleving" (COM(95)0590 - C4-0597/95),

- gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de demografische situatie in de Europese Unie 1995 (COM(96)0060 - C4- 0143/96),

- gezien het Groenboek van de Commissie "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop" (COM(96)0389 - C4-0522/96),

- gezien de Mededeling van de Commissie over gelijke kansen voor gehandicapten (COM(96)0406 - C4-0582/96),

- gezien zijn resolutie van 13 juli 1995 over een coherente werkgelegenheidsstrategie voor de Europese Unie ((PB C 249 van 25.9.1995, blz. 143.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 september 1996 over arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd ((PB C 320 van 28.10.1996, blz. 97.)),

- gezien zijn resolutie van 28 november 1996 over het Verslag "Werkgelegenheid in Europa - 1996" en de mededeling van de Commissie: "Actie voor de werkgelegenheid in Europa : een vertrouwenspact" ((PB C 380 van 16.12.1996, blz. 84.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 februari 1997 over de Mededeling van de Commissie " "De toekomst van de sociale bescherming: een kader voor een Europees debat" en het verslag van de Commissie over de sociale bescherming in Europa 1995 ((PB C 85 van 17.3.1997, blz. 63.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 maart 1997 over het Groenboek van de Commissie "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop" ((PB C 115 van 14.4.1997, blz. 36.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 1997 inzake het Witboek van de Commissie over onderwijs en opleiding "Onderwijzen en leren - naar een cognitieve samenleving" ((PB C 115 van 14.4.1997, blz. 85.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 14 maart 1997 inzake het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de demografische situatie in de Europese Unie 1995 ((PB C 115 van 14.4.1997, blz. 238.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 april 1997 over de Mededeling van de Commissie over gelijke kansen voor gehandicapten ((PB C 132 van 28.4.1997, blz. 313.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 november 1997 over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid ((Deel II, punt 6 van de notulen van die datum.)),

- gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het advies van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0313/97),

A. overwegende dat het nieuwe Groenboek een belangrijke bijdrage vormt tot het Europese streven naar verbetering van het concurrentievermogen en de werkgelegenheid,

B. overwegende dat niet alleen het concurrentievermogen maar ook het Europees sociaal model in belangrijke mate een gevolg is van het overleg tussen de sociale partners, onder meer over de werkorganisatie,

C. overwegende dat de impulsen voor een nieuwe werkorganisatie in Europa worden gegeven door de veranderingen op de markten in de samenleving - als uitvloeisel van demografische ontwikkelingen - en van de menselijke hulpbronnen, welke veranderingen invloed uitoefenen op en worden beïnvloed door nieuwe productietechnologieën, de ontwikkeling van nieuwe producten en vormen van diensten, de toenemende mondialisering en de totstandbrenging van de interne markt,

D. overwegende dat het tempo van modernisering van de werkorganisatie in Europa verontrustend laag ligt en aanzienlijk achterloopt bij de ontwikkeling in Japan en de VS,

E. overwegende dat uit ervaring is gebleken dat voor een succesvolle modernisering van de werkorganisatie een lange-termijnbenadering en een sfeer van vertrouwen nodig zijn, zodat ondernemingen een afweging moeten maken tussen belangen op de korte en op de lange termijn,

F. overwegende dat de modernisering van de werkorganisatie een geïntegreerde strategie vereist, waarin de coördinatie van de maatregelen, menselijke hulpbronnen, markten en technologie, als onderdelen van een geheel worden beschouwd,

G. benadrukt dat bij het moderniseren van de werkorganisatie rekening moet worden gehouden met de culturele en psychologische aspecten van reorganisatie en met de wijze waarop de organisatiestructuur in de loop der tijd vorm heeft gekregen,

H. overwegende dat de aanpak op basis van "best practices" niet alleen voor de arbeidsmarktorganisatie voordelen biedt maar ook navolging verdient voor de werkorganisatie,

I. overwegende dat de verantwoordelijkheid voor modernisering van de werkorganisatie primair moet worden gedragen door een partnerschap, op basis van akkoorden, tussen werknemers, werkgevers en hun vertegenwoordigers; in dit verband herinnerende aan zijn herhaalde oproep aan de Raad en de Commissie voor een aangepaste vertegenwoordiging van KMO's in de Europese sociale dialoog;

J. overwegende dat er partnership met overheidsorganen nodig is om het noodzakelijke evenwicht te vinden tussen flexibiliteit en sociale zekerheid bij de wijziging van de werkorganisatie,

K. overwegende dat een nieuwe werkorganisatie niet alleen gericht mag zijn op verhoging van de productiviteit of het voorzien in de behoeften van de werkgevers aan meer flexibiliteit, maar veeleer gericht moet zijn op de verzekering van de rechten van de werknemers en de vergroting of handhaving van de werkgelegenheid en dat deze steeds het resultaat moet zijn van onderhandelingen tussen beide partijen,

L. overwegende dat partnerschap met overheidsorganen inhoudt dat er naar oplossingen wordt gestreefd waarbij het belastingstelsel, de sociale zekerheid, het arbeidsrecht, het arbeidsmarktbeleid, de openbare sociale infrastructuur, het onderwijs, Gemeenschapsprogramma's, Gemeenschapsinitiatieven op structuurgebied en de bevordering van grotere kennis en verspreiding van kennis worden aangepast, teneinde de modernisering van de werkorganisatie te stimuleren,

M. overwegende het belang van de arbeidstijd voor de werkorganisatie, ook voor de totnogtoe van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgeloten sectoren en activiteiten, waarvoor eveneens Europese minimumnormen vastgesteld dienen te worden,

1. verzoekt de Commissie:

a) voorstellen te doen op het gebied van modernisering van de werkorganisatie, hetzij in de vorm van een bijzonder Witboek, hetzij in een toekomstig Sociaal Actieprogramma,

b) mede de voorwaarden te scheppen voor een partnerschap met het oog op modernisering van de werkorganisatie tussen de Europese partners op de arbeidsmarkt, en in dit verband ook te onderzoeken of er per bedrijfstak of sector een partnerschap mogelijk is,

c) te overwegen de samenwerking met de in de lidstaten bestaande organen voor de verbetering van de werkorganisatie te versterken, waarbij het informele netwerk "Acteur Group" en de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden moeten worden beschouwd als natuurlijke elementen in de samenwerking, als een mogelijkheid om de kennis omtrent modernisering van de werkorganisatie uit te breiden en om meer ervaringen uit te wisselen tussen de lidstaten;

d) het Europees Parlement opnieuw een overzicht voor te leggen van de verschillende standpunten in de discussie inzake het Groenboek, en uiteen te zetten hoe de werkzaamheden ter bevordering van het moderniseren van de Europese werkorganisatie naar haar mening vorm moeten krijgen;

2. verzoekt de lidstaten en de Commissie in de verslagen over de tenuitvoerlegging van de bepalingen in artikel 18, lid 5 van richtlijn 93/104/EG ((PB L 307 van 13.12.1993, blz. 18.)) betreffende de arbeidstijd, aandacht te besteden aan de modernisering van de werkorganisatie vanuit het oogpunt van de arbeidstijd;

3. dringt er bij de Gemeenschap en de lidstaten op aan dat zij meewerken aan het stimuleren van een bredere aanpak van het levenslang leren, waarbij moet worden gedacht aan aanpassing van het belastingstelsel, de sociale zekerheid, het arbeidsmarktbeleid en de wetgeving (onder andere inzake studieverlof), welke moet aansluiten bij de prioriteiten voor groepen die niet voldoende in aanmerking worden genomen bij bijscholingsmaatregelen;

4. verzoekt de Commissie na te gaan hoe ervoor kan worden gezorgd dat er via de sociale dialoog akkoorden tot stand komen over het levenslang leren;

5. is van oordeel dat de aanpassing van de structuurfondsen meer dient bij te dragen tot de ontwikkeling van nieuwe groeisectoren dan tot het behoud van oude structuren, en verzoekt de Commissie daarom bij de huidige herziening van de structuurfondsen rekening te houden met de noodzaak om het levenslang leren en de modernisering van de werkorganisatie te stimuleren;

6. verzoekt de Commissie en de lidstaten de steun in het kader van doelstelling 4, de programma's ADAPT en Leonardo da Vinci, het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en alle andere Gemeenschapsinitiatieven op dit terrein in die zin aan te passen dat zij de ontwikkeling van de werkorganisatie en maatregelen op het vlak van het levenslang leren ten goede komen;

7. is van mening dat de lidstaten beter moeten nagaan hoe de werkorganisatie in kleine en middelgrote bedrijven kan worden ontwikkeld, door via partnerschap tussen arbeidsmarktorganisaties, de overheid en onderzoeksinstellingen plaatselijke en regionale netwerken tot stand te brengen voor advies en verspreiding van kennis en technieken;

8. verzoekt de Commissie zich sterker in te zetten voor het stimuleren van een actief arbeidsmarktbeleid in de lidstaten, waarbij de combinatie van aan de werknemer geboden mogelijkheden tot bijscholing en aan werklozen geboden mogelijkheden om via een rotatiesysteem naar de arbeidsmarkt terug te keren, als positief model wordt beschouwd;

9. is van mening dat er een aanpassing van de belastingen nodig is, waarbij de belasting op werk moet kunnen worden verlaagd, terwijl de belasting op bijvoorbeeld kapitaal of milieuschadelijke activiteiten moet kunnen worden verhoogd;

10. is van oordeel dat een gedifferentieerde belastingheffing moet worden gezien als een mogelijkheid om bedrijfsgeoriënteerde scholing te stimuleren, waarbij kan worden gedacht aan vermindering van de loonbelasting/de lasten voor de werknemer die een opleiding volgt, en verlaging van de belasting op middelen die voor individuele of collectieve scholing opzij worden gezet;

11. is van mening dat het absoluut noodzakelijk is de werknemers bij besluiten over verandering van de werkorganisatie te betrekken en verzoekt daarom de Commissie te onderzoeken welke voorwaarden aanwezig zijn ter waarborging van het recht van werknemers op informatie, raadpleging en inspraak op alle niveaus, in het bijzonder op managementniveau, in de Europese ondernemingsraad en in Europese onderneming;

12. is van mening dat een wijziging van de arbeidstijd van grote betekenis is in de context van modernisering van de werkorganisatie, en dat een dergelijke wijziging vooral een kwestie is van collectieve afspraken tussen de sociale partners, maar dat de fundamentele normen inzake de arbeidstijd in nationale of Europese wetgeving moeten zijn vastgelegd;

13. is van mening dat veranderingen van de arbeidstijd gepaard moeten gaan met het scheppen van een pakket van noodzakelijke sociale ondersteuningsmaatregelen (opleiding, kinderopvang, vervoer);

14. stelt vast dat de gezinsorganisatie vaak afhankelijk is van en soms verstoord wordt door de werkorganisatie; verzoekt daarom alle betrokken partijen bij het voorbereiden en tot stand brengen van een partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie rekening te houden met de gezinsverantwoordelijkheid, zowel van mannen als van vrouwen, en met de zorg voor zieken of ouderen;

15. herinnert de Commissie andermaal aan de verzoeken die het in zijn bovengenoemde resolutie van 18 september 1996 over de noodzaak van verder onderzoek naar verkorting van de arbeidstijd heeft gedaan;

16. is van mening dat de gedachtewisseling over een nieuwe werkorganisatie gepaard moet gaan met een herwaardering van de rollen van vrouwen en mannen, zowel op de arbeidsmarkt als in de samenleving als geheel, teneinde een einde te maken aan seksenscheiding op de arbeidsmarkt en de ongelijke verdeling van verantwoordelijkheden binnenshuis;

17. stelt vast dat er in het kader van de sociale dialoog een akkoord tot stand is gekomen over deeltijdarbeid, en herinnert aan zijn bovengenoemde resolutie van 18 november 1997 waarin het stelt dat dit zich niet uitstrekt tot andere soorten atypisch werk, zoals bijvoorbeeld telewerk, en herhaalt derhalve zijn verzoek aan de Commissie om een voorstel op te stellen over de kwestie hoe de sociale zekerheid en de sociale bescherming van werknemers met atypisch werk kunnen worden gewaarborgd;

18. onderstreept hoe belangrijk het is dat het vraagstuk van gelijke kansen bij de modernisering van de werkorganisatie op de voorgrond wordt geplaatst, en is van oordeel dat er bij onderzoeken naar veranderingen in de werkorganisatie meer aandacht dient te worden besteed aan dit vraagstuk;

19. dringt er bij de Commissie op aan in grotere mate rekening te houden met de situatie van immigranten en etnische minderheden op de Europese arbeidsmarkt, en verzoekt alle partijen die bij de modernisering van de werkorganisatie zijn betrokken, erop toe te zien dat grotere flexibiliteit op de arbeidsmarkt niet bijdraagt tot discriminatie van welke bevolkingsgroep ook;

20. verzoekt de Commissie na te gaan hoe in het kader van de nieuwe werkorganisatie de deling in de winsten en resultaten van het bedrijf voor de werknemers kan worden ontwikkeld;

21. stelt vast dat in nieuwe werkorganisaties en startende ondernemingen steeds vaker gebruik wordt gemaakt van zelfstandig gevestigde arbeidskrachten; verzoekt dit verschijnsel te betrekken bij de ontwikkeling van nieuwe vormen van sociale zekerheid;

22. onderstreept de doelstelling die de Commissie heeft omschreven in haar bovengenoemde mededeling gelijke kansen voor personen met een handicap om een uniforme strategie te ontwikkelen voor de participatie op de arbeidsmarkt van personen met een handicap en om intensievere maatregelen te nemen voor de integratie van personen met een handicap; verwacht daarom van de Commissie dat in overeenstemming met deze doelstelling extra aandacht wordt geschonken aan acties ten behoeve van personen met een handicap bij de verdere activiteiten van de Commissie ter modernisering van de werkorganisatie;

23. verzoekt de lidstaten om aandacht te schenken aan de voordelen die het biedt om werkgevers in hogere mate de rekening te presenteren voor de kosten die tekortkomingen in de werkomgeving met zich mee kunnen brengen, teneinde de voordelen van een betere werkomgeving duidelijk te maken, bijvoorbeeld in de vorm van een lager verzuim, een verbeterde arbeidskwaliteit en een verlaagd risico voor werknemers die zich gedwongen zien de onderneming te verlaten;

24. waarschuwt met name voor het ontstaan van een tweedeling in de samenleving met ongeschoolde, onbeschermde, voornamelijk vrouwelijke werknemers met atypisch werk zoals telewerk en thuiswerken enerzijds, en een hooggeschoolde minderheid die profiteert van permanente opleiding op het gebied van nieuwe technologieën anderzijds;

25. wijst erop dat de ter bevordering van de reorganisatie van het werk gebruikte structuurfondsen overeenkomstig de verordeningen ter hervorming van de structuurfondsen van 1993 het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen moeten toepassen, en dat de richtsnoeren voor het communautaire initiatief ADAPT uitdrukkelijk bepalen dat aandacht moet worden besteed aan acties gericht op het bevorderen van gelijke kansen voor vrouwen;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité en de Europese sociale partners.