A4-0255/99

Resolutie over de gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam (overzicht van de op 1 mei 1999 bij de Raad aanhangige wetgevingsvoorstellen met opgave van de nieuwe rechtsgrondslag en een eventuele wijziging van de wetgevingsprocedure naar aanleiding van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam (C4-0134/99 + SEC(99)0581 - C4-0219/99)

Het Europees Parlement,

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

- gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat op 1 mei 1999 in werking is getreden,

- gezien de documenten van de Commissie met een overzicht van de op 1 mei 1999 bij de Raad aanhangige wetgevingsvoorstellen met opgave van de eventuele nieuwe rechtsgrondslag en een eventuele wijziging van de wetgevingsprocedure naar aanleiding van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam (C4-0134/99 + SEC(99)0581 - C4-0219/99),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 januari 1994 over de op 31 oktober 1993 bij de Raad aanhangige voorstellen ten aanzien waarvan de inwerkingtreding van het Verdrag tot een verandering van rechtsgrondslag en/of procedure leidt ((PB C 44 van 14.2.1994, blz. 175.)),

- gezien de brieven van de Voorzitter van het Parlement aan de voorzitter van de Raad van 13 en 26 april 1999 over de uitvoering van het Verdrag van Amsterdam,

- gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger alsmede de adviezen van de betrokken parlementaire commissies, te weten de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Begrotingscommissie, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie visserij, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie externe economische betrekkingen, de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0255/99),

A. overwegende dat het nieuwe Verdrag geen overgangsbepalingen ten aanzien van de hangende besluitvormingsprocedures bevat en dat de instellingen derhalve in deze leemte moeten voorzien door uit te gaan van de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht, en met name:

- alle aspecten daarvan naar voren moeten brengen die relevant zijn voor de institutionele veranderingen, waarbij zij zich naar de geest en de letter van het nieuwe Verdrag richten, teneinde zich ten volle te scharen achter de daarin vervatte nieuwe politieke doelstellingen, die de bestaansreden zijn voor de wijziging van de rechtsgrondslag en/of de procedure;

- het beginsel van procedurele spaarzaamheid, dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zijn jurisprudentie heeft bevestigd, moeten eerbiedigen, hetgeen tevens een politieke plicht jegens de burgers is,

B. overwegende dat de nieuwe doelstellingen van de Unie consequentie hebben voor de reikwijdte en de inhoud van de nog in behandeling zijnde wetgevingsbesluiten, met name inzake

- de geleidelijke totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (nieuwe Titel IV EG-Verdrag), die een aanpassing volgens een communautaire aanpak en visie inhoudt van de voorstellen op het gebied van het vrij verkeer van personen, visa, immigratie en civielrechtelijke samenwerking, die tot dusverre op intergouvernementele samenwerking gebaseerd waren,

- positieve maatregelen ter bestrijding van elke vorm van discriminatie (nieuwe art. 12 en 13 EG-Verdrag),

- bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden (art. 6 EU-Verdrag),

- doorzichtigheid van het overheidsoptreden (art. 255 EG-Verdrag),

- bescherming van de persoonlijke levenssfeer (nieuw art. 286 EG-Verdrag),

- goedkeuring van maatregelen tegen racisme en vreemdelingenhaat (art. 29 EU-Verdrag),

- goedkeuring van maatregelen tegen terrorisme, mensenhandel en misdrijven tegen kinderen, drugshandel, wapenhandel, corruptie en fraude (art. 29 EU-Verdrag),

- maatregelen op het gebied van de rechterlijke samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende gevolgen (art. 65 EG-Verdrag),

- maatregelen tegen fraude waardoor de financiële belangen van de Gemeenschap worden geschaad (art. 280 EG-Verdrag),

- maatregelen tot vaststelling van hoge kwaliteits- en veiligheidseisen voor organen en stoffen van menselijke oorsprong en bloed (art. 152, lid 4, sub a) EG-Verdrag),

- maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied (art. 152, lid 4, sub b) EG-Verdrag),

C. overwegende dat het ten volle de in het Verdrag vermelde nieuwe institutionele verantwoordelijkheden op zich moet nemen, met name wanneer:

- de medebeslissingsprocedure van toepassing is,

- het voor het eerst bij de besluiten van de Raad wordt betrokken door middel van de raadplegingsprocedure (bijvoorbeeld artikel 65 van het EG-Verdrag),

D. overwegende dat het Parlement in de medebeslissingsprocedure medewetgever is en samen met de Raad (politiek en juridisch) verantwoordelijk is voor het besluit in kwestie, en dat zijn rol bij zowel de totstandbrenging als de goedkeuring van het besluit voortvloeit uit een interinstitutioneel evenwicht dat aanzienlijk afwijkt van de situatie die in de Verdragen is bepaald voor de andere wetgevingsprocedures, waarin alleen de Raad de eindverantwoordelijkheid draagt,

E. overwegende dat de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam voor de bij de Raad aanhangige wetgevingsvoorstellen drie soorten veranderingen met zich brengt:

- wijziging van het rechtskader door de vaststelling van nieuwe doelstellingen van de Unie (bijv.: Titel IV van het EG-Verdrag),

- wijziging van de rechtsgrondslag zonder wijziging van de procedure (bijv.: een voorstel ex artikel 100 A moet worden gebaseerd op artikel 152 als het betrekking heeft op de volksgezondheid),

- wijziging van de wetgevingsprocedure (bijv.: op vervoersgebied is artikel 75 (samenwerking) vervangen door artikel 71 (medebeslissing)),

F. overwegende dat telkens wanneer in de drie bovengenoemde gevallen een in het Verdrag aangebrachte aanpassing leidt tot wijziging van de aard van het besluit of een ingrijpend andere rol van het Parlement in de wetgevingsprocedure (bijv. door invoering van nieuwe communautaire bevoegdheden of door invoering van de medebeslissingsprocedure), deze procedure met de inwerkingtreding van het Verdrag van start moet gaan,

G. gezien de uitzonderlijke politieke omstandigheden waarin het Verdrag in werking is getreden, op een moment waarop de Commissie demissionair is en het Europees Parlement zijn laatste plenaire vergadering voor de Europese verkiezingen op 13 juni 1999 houdt,

H. overwegende dat het Verdrag in een aantal gevallen waarin de medebeslissingsprocedure van toepassing is, in verplichte raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's voorziet en dat deze raadpleging, afgezien van de eruit voortvloeiende juridische gevolgen, belangrijke politieke consequenties heeft, omdat daarmee wordt bijgedragen aan een sterkere betrokkenheid van de belanghebbende partijen bij de opstelling van communautaire besluiten; dat het Parlement als medewetgever het in dit verband als zijn verantwoordelijkheid ziet om te waken over de volledige inachtneming van deze procedure,

I. overwegende dat de instellingen in het belang van de burgers en volgens het beginsel van loyale samenwerking een versnelde procedure zouden moeten vaststellen voor urgente wetgevingsdossiers waarop na de inwerkingtreding van het Verdrag de medebeslissingsprocedure van toepassing is, mits deze besluiten van overwegend politiek belang zijn en de prerogatieven van het Europees Parlement alsmede het beginsel van rechtszekerheid geëerbiedigd worden,

J. overwegende dat de Unie slechts over toegewezen bevoegdheden beschikt en dat derhalve elk communautair besluit gebaseerd moet zijn op een verdragsbepaling die haar handelingsbevoegdheid toekent en de te volgen procedure aangeeft; dat volgens de gelijkblijvende jurisprudentie van het Hof van Justitie de keuze van de rechtsgrondslag van een besluit moet berusten op objectieve gegevens die zich lenen voor rechterlijke toetsing,

K. overwegende dat elk communautair besluit moet worden vastgesteld overeenkomstig de procedure die vermeld is in de bepaling die de juiste rechtsgrondslag vormt, zoals deze op het moment van definitieve vaststelling van het besluit van kracht is,

1. neemt nota van de door de Commissie toegezonden wetgevingsvoorstellen en houdt als algemeen criterium aan dat alle wetgevingsvoorstellen waarop de medebeslissingsprocedure van toepassing is geworden, 1 mei 1999 als begindatum hebben;

2. is van mening dat het onder de huidige politieke omstandigheden (beëindiging van de werkzaamheden van de vierde zittingsperiode) meer in de rede ligt dat het volgende parlement het grootste deel van de standpunten bevestigt die zijn goedgekeurd volgens wetgevingsprocedures die zijn opgegaan in de medebeslissingsprocedure;

3. is evenwel van mening dat met name voor de volgens de medebeslissingsprocedure te behandelen urgente wetgevingsdossiers een versnelde procedure zou kunnen worden ingesteld (nog tijdens de vergaderperiode van mei 1999) om deze dossiers af te ronden, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:

- indiening door de Commissie van een wetgevingsvoorstel overeenkomstig artikel 251 EG-Verdrag bij Parlement en Raad;

- bevestiging door het Parlement van zijn vóór de inwerkingtreding van het Verdrag uitgebrachte advies in eerste lezing;

- bevestiging door de Raad van zijn gemeenschappelijk standpunt of, in voorkomend geval, goedkeuring van het besluit door de Raad als hij de amendementen van het Parlement kan aanvaarden;

- eventueel goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt door het Parlement (art. 251, lid 2, sub a));

- tenslotte, in voorkomend geval, raadpleging van de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's via een uitzonderlijke procedure;

4. is erover verheugd dat de Commissie heeft toegezegd zo spoedig mogelijk gewijzigde voorstellen te zullen indienen om rekening te houden met de standpunten die Parlement en Raad voor de inwerkingtreding van het Verdrag in het kader van andere wetgevingsprocedures reeds kenbaar hebben gemaakt;

5. bevestigt zijn politieke wil om loyaal met de overige instellingen samen te werken bij de tenuitvoerlegging van de eerste fase van de medebeslissingsprocedure, zoals vervat in artikel 251, lid 2 van het EG-Verdrag;

6. herinnert eraan dat de medebeslissingsprocedure, met name op het gebied van sociale zaken, energie, milieu en vervoer, voorziet in raadpleging van het Comité van de Regio's en/of het Economisch en Sociaal Comité en wenst dat deze organen in een geest van loyale samenwerking hun standpunt zo spoedig mogelijk kenbaar kunnen maken;

7. behoudt zich het recht voor zijn standpunt pas later in te nemen, vooral ten aanzien van dossiers waarvoor de Commissie gewijzigde voorstellen moet indienen, met name bij wijziging van de rechtsgrondslag (bijv. artikel 152);

8. moedigt de Commissie aan wetgevingsvoorstellen in te dienen met betrekking tot de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (titel IV van het EG-Verdrag) en daarbij naar behoren rekening te houden met het veranderde karakter van de betrokken besluiten;

9. neemt nota van de richtsnoeren inzake de wijzigingen van de rechtsgrondslag en/of de procedure die de Commissie in bovengenoemd document heeft opgenomen, met dien verstande dat het zich het recht voorbehoudt op bepaalde voorstellen alsnog de bepalingen van zijn Reglement betreffende de toetsing van de rechtsgrondslag toe te passen;

10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de Rekenkamer, het Comité van de regio's, het Economisch en Sociaal Comité, de regeringen en de parlementen van de lidstaten.