GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 1/2008

door de Raad vastgesteld op 20 december 2007

met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. …/2008 van het Europees Parlement en de Raad van … inzake het verbod op de uitvoer voor en de veilige opslag van metallisch kwik

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 52 E/01)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, lid 1, alsmede op artikel 133 wat artikel 1 van deze verordening betreft,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1),

Na raadpleging van het Comité van de Regio's,

Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (2),

Overwegende hetgeen volgt:

Op communautair niveau genomen maatregelen moeten worden beschouwd als onderdeel van een wereldwijd streven om het risico op blootstelling aan kwik te beperken, met name in het kader van het programma voor kwik van het UNEP (United Nations Environment Programme).

Om mogelijkheden te creëren voor veilige opslag van metallisch kwik dat als afval wordt beschouwd, is het noodzakelijk dat er voor bepaalde soorten stortplaatsen een uitzondering wordt gemaakt op artikel 5, lid 3, onder a), van Richtlijn 1999/31/EG van de Raad van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen (3) en dienen de criteria van punt 2.4 van de bijlage van Beschikking 2003/33/EG van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van criteria en procedures voor het aanvaarden van afvalstoffen op stortplaatsen overeenkomstig artikel 16 en bijlage II van Richtlijn 1999/31/EG (4) niet van toepassing te worden verklaard op de tijdelijke opslag van metallisch kwik gedurende meer dan een jaar in bovengrondse faciliteiten die daarvoor bestemd en uitgerust zijn.

Deze verordening dient Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen (6) onverlet te laten. Niettemin worden, om de correcte verwijdering van metallisch kwik in de Gemeenschap mogelijk te maken, de voor verzending en bestemming bevoegde autoriteiten aangespoord om geen bezwaren op grond van artikel 11, lid 1, onder a), van die verordening in te dienen tegen transporten van metallisch kwik dat als afval wordt beschouwd. Er wordt op gewezen dat, volgens artikel 11, lid 3, van die verordening, indien de totale hoeveelheid van een gevaarlijke afvalstof die in één jaar in de lidstaat van verzending wordt geproduceerd zo gering is dat het economisch niet verantwoord zou zijn in die lidstaat gespecialiseerde verwijderingsinstallaties te bouwen, artikel 11, lid 1, onder a), van die verordening niet van toepassing is.

Om te zorgen voor een opslag die veilig is voor de gezondheid van de mens en het milieu, dient de krachtens Beschikking 2003/33/EG vereiste veiligheidsbeoordeling voor ondergrondse opslag met specifieke voorschriften te worden aangevuld en dient deze ook voor andere opslag dan ondergrondse opslag verplicht te zijn. Er mag geen definitieve verwijderingshandeling worden toegestaan voordat de speciale voorschriften en de aanvaardingscriteria zijn aangenomen. De voorwaarden voor opslag in een zoutmijn of in diepe, ondergrondse, harde rotsformaties, die met het oog op de verwijdering van metallisch kwik zijn aangepast, moeten met name in overeenstemming zijn met de beginselen inzake bescherming van het grondwater tegen verontreiniging met kwik, voorkoming van de uitstoot van kwikdampen, ondoordringbaarheid voor omringende gassen en vloeistoffen en — in geval van permanente opslag — goede inkapseling van het afval in het eindstadium van het plastisch deformatieproces in mijnen. Die criteria moeten in de bijlagen bij Richtlijn 1999/31/EG worden opgenomen wanneer deze voor de toepassing van deze verordening worden gewijzigd.

De voorwaarden voor bovengrondse opslag moeten met name in overeenstemming zijn met de beginselen van omkeerbaarheid van de opslag, bescherming van het kwik tegen neerslag, ondoordringbaarheid naar de bodem toe en voorkoming van de uitstoot van kwikdampen. Die criteria moeten in de bijlagen bij Richtlijn 1999/31/EG worden opgenomen wanneer deze voor de toepassing van deze verordening worden gewijzigd. De bovengrondse opslag van metallisch kwik dient als een tijdelijke oplossing worden beschouwd.

De lidstaten dienen informatie te verstrekken over de voor opslaginstallaties afgegeven vergunningen en over de toepassing en markteffecten van deze verordening teneinde te zijner tijd een evaluatie ervan mogelijk te maken. Importeurs, exporteurs en exploitanten dienen informatie over het vervoer en het gebruik van metallisch kwik te verstrekken.

Er dient een uitwisseling van informatie te worden georganiseerd om te beoordelen of er mogelijk aanvullende maatregelen op het gebied van de uitvoer, de invoer en de opslag van kwik en van kwikverbindingen en kwikhoudende producten nodig zijn, waarbij de regels betreffende de mededinging van het Verdrag en met name artikel 81 onverlet blijven.

Er is onderzoek gaande naar de veilige verwijdering van kwik, onder meer naar verschillende technieken om kwik te stabiliseren of anderszins te immobiliseren. De Commissie dient dit onderzoek bij voorrang in het oog te houden, en zo spoedig mogelijk een verslag in te dienen. Die informatie is van belang voor het leggen van een solide basis voor een herziening van deze verordening, teneinde de doelstellingen ervan te verwezenlijken.

De maatregelen die vereist zijn voor de toepassing van deze verordening voor wat betreft de tijdelijke opslag van metallisch kwik in bepaalde in deze verordening genoemde faciliteiten, dienen te worden aangenomen overeenkomstig Richtlijn 1999/31/EG, rekening houdend met het rechtstreekse verband tussen de onderhavige verordening en de genoemde richtlijn.

Aangezien de doelstelling van deze verordening, namelijk de blootstelling aan kwik door middel van een uitvoerverbod en een opslagverplichting verlagen, gelet op de effecten op het verkeer van goederen en het functioneren van de interne markt alsmede de grensoverschrijdende aard van kwikverontreiniging, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Gemeenschap kan worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om die doelstelling te verwezenlijken,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

De uitvoer van metallisch kwik (Hg, CAS. 7439-97-6) uit de Gemeenschap wordt met ingang van 1 juli 2011 verboden.

Artikel 2

Met ingang van 1 juli 2011 worden metallisch kwik dat niet langer in de chlooralkali-industrie wordt gebruikt, metallisch kwik dat bij de reiniging van aardgas ontstaat en metallisch kwik dat bij de winning en het smelten van non-ferrometalen ontstaat, als afval beschouwd en overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 2006/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende afvalstoffen (7) op een voor de gezondheid van de mens en het milieu veilige manier verwijderd.

Artikel 3

1. In afwijking van artikel 5, lid 3, onder a), van Richtlijn 1999/31/EG mag metallisch kwik dat als afval wordt beschouwd, in een adequate insluiting:

tijdelijk worden opgeslagen gedurende meer dan een jaar, of permanent worden opgeslagen (verwijderingshandeling D 15, respectievelijk D 12, als bepaald in bijlage II A bij Richtlijn 2006/12/EG) in zoutmijnen die voor de verwijdering van metallisch kwik geschikt zijn gemaakt, of in diepe, ondergrondse, harde rotsformaties die hetzelfde niveau van veiligheid en insluiting bieden als die zoutmijnen; of

tijdelijk worden opgeslagen gedurende meer dan een jaar(verwijderingshandeling D 15 als bepaald in bijlage II A bij Richtlijn 2006/12/EG) in bovengrondse faciliteiten die bestemd zijn en uitgerust zijn voor de voorlopige opslag van metallisch kwik. In dit geval zijn de onder punt 2.4 van de bijlage bij Beschikking 2003/33/EG vermelde criteria niet van toepassing.

De overige bepalingen van Richtlijn 1999/31/EG en Beschikking 2003/33/EG zijn van toepassing op de punten a) en b).

2. Richtlijn 96/82/EG is van toepassing op de in lid 1, punt b), van dit artikel bedoelde opslag.

Artikel 4

1. De veiligheidsbeoordeling die overeenkomstig Beschikking 2003/33/EG moet worden uitgevoerd voor de verwijdering van metallisch kwik overeenkomstig artikel 3 van deze verordening bestrijkt met name de aanvullende risico's die voortkomen uit de aard en het gedrag op lange termijn van het metallisch kwik en de insluiting daarvan.

2. In de in de artikelen 8 en 9 van Richtlijn 1999/31/EG bedoelde vergunning voor faciliteiten overeenkomstig artikel 3, lid 1, punten a) en b), van deze verordening worden voorschriften opgenomen voor een periodieke visuele inspectie van de houders en de installatie van adequate apparatuur voor de detectie van dampen om eventuele lekkages te signaleren.

3. De voorschriften voor de in artikel 3, lid 1, punten a) en b), van deze verordening opgenomen faciliteiten en de aanvaardingscriteria voor het metallisch kwik waarbij de bijlagen I, II en III bij Richtlijn 1999/31/EG worden gewijzigd, worden vastgesteld volgens de in artikel 16 van die richtlijn bedoelde procedure. De Commissie doet zo spoedig mogelijk, en uiterlijk op 1 januari 2010, een passend voorstel.

De definitieve verwijdering (verwijderingshandeling D 12 als bepaald in bijlage II A bij Richtlijn 2006/12/EG) van metallisch kwik zal niet eerder worden toegestaan nadat de wijziging van de bijlagen I, II en III van Richtlijn 1999/31/EG is aangenomen.

Artikel 5

1. De lidstaten verstrekken de Commissie een afschrift van elke vergunning die zij verstrekken voor een faciliteit die bestemd is om metallisch kwik tijdelijk of permanent op te slaan (verwijderingshandeling D 15, respectievelijk D 12, als bepaald in bijlage II A bij Richtlijn 2006/12/EG).

2. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op 1 juli 2012 in kennis van de toepassing en de markteffecten van deze verordening op hun grondgebied. De lidstaten verstrekken deze informatie, indien de Commissie hierom verzoekt, reeds voor de hierboven vermelde datum.

3. Uiterlijk op 1 juli 2012 zenden importeurs, exporteurs en personen die de in artikel 2 bedoelde activiteiten uitvoeren, voor zover van toepassing, de Commissie en de bevoegde autoriteiten de volgende gegevens:

Artikel 6

De lidstaten stellen de voorschriften vast ten aanzien van de sancties die gelden voor overtredingen van de bepalingen van deze verordening en nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze sancties worden uitgevoerd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op … (8) van deze bepalingen in kennis en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen van die bepalingen mee.

Artikel 7

1. De Commissie organiseert een uitwisseling van informatie tussen de lidstaten en de betrokken bedrijfstakken. Bij deze uitwisseling van informatie wordt met name onderzocht of het nodig is het uitvoerverbod tot kwikverbindingen en kwikhoudende producten uit te breiden, een invoerverbod op metallisch kwik, kwikverbindingen en kwikhoudende producten in te stellen, de opslagverplichting tot metallisch kwik uit andere bronnen uit te breiden en uiterste termijnen vast te stellen voor de tijdelijke opslag van metallisch kwik.

2. De Commisie houdt de lopende activiteiten inzake onderzoek naar mogelijkheden tot veilige verwijdering, waaronder de omzetting in een vaste kwikverbinding, in het oog. De Commissie brengt uiterlijk op 1 juli 2010 verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad. Op basis van dat verslag zal de Commissie, indien nodig, zo spoedig mogelijk en uiterlijk op 1 juli 2013, een voorstel doen voor een herziening van deze verordening.

3. De Commissie evalueert de toepassing en de markteffecten van deze verordening in de Gemeenschap en houdt daarbij rekening met de in lid 1, lid 2 en artikel 5 bedoelde informatie.

4. Uiterlijk op 1 juli 2013 dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in dat, indien nodig, vergezeld gaat van een voorstel tot herziening van deze verordening, waarin het resultaat van de in lid 1 vermelde uitwisseling van informatie en de in lid 3 vermelde evaluatie wordt weergegeven en geëvalueerd.

5. Uiterlijk op 1 juli 2010 brengt de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad verslag uit over de vorderingen bij multilaterale activiteiten en onderhandelingen over kwik, waarbij met name de samenhang van het tijdschema en de werkingssfeer van de in deze verordening vervatte maatregelen met de internationale ontwikkelingen wordt beoordeeld.

Artikel 8

De lidstaten mogen nationale maatregelen ter beperking van de uitvoer van metallisch kwik die voor de aanneming van deze verordening in overeenstemming met de communautaire wetgeving zijn vastgesteld tot 1 juli 2011 handhaven.

Artikel 9

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

(1) PB C 168 van 20.7.2007, blz. 44.

(2) Advies van het Europees Parlement van 20 juni 2007 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad), Gemeenschappelijk Standpunt van de Raad van 20 december 2007 en standpunt van het Europees Parlement van … (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

(3) PB L 182 van 16.7.1999, blz. 1. Richtlijn gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1).

(4) PB L 11 van 16.1.2003, blz. 27.

(5) PB L 10 van 14.1.1997, blz. 13. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003.

(6) PB L 190 van 12.7.2006, blz. 1.

(7) PB L 114 van 27.4.2006, blz. 9.

(8) Een jaar na de inwerkingtreding van deze verordening.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

De Commissie heeft haar voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het uitvoerverbod voor en de veilige opslag van metallisch kwik op 26 oktober 2006 bij de Raad ingediend. Het voorstel is gebaseerd op artikel 133 en artikel 175, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

Het Europees Parlement heeft op 20 juni 2007 in eerste lezing advies uitgebracht.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 25 april 2007 advies uitgebracht.

Het Comité van de Regio's heeft op 27 november 2006 besloten geen advies uit te brengen.

Op 20 december 2007 heeft de Raad overeenkomstig artikel 251, lid 2, van het Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.

II. DOELSTELLINGEN

Met de voorgestelde verordening wordt beoogd bij te dragen tot de verlaging van de kwikconcentraties in het milieu door het wereldwijde aanbod van metallisch kwik te verminderen en in een rechtskader te voorzien met het oog op een duurzame oplossing voor de overschotten ervan. De hoofddoelstellingen zijn:

— de uitvoer van metallisch kwik uit de Gemeenschap verbieden;

— ervoor zorgen dat het overschot aan metallisch kwik uit belangrijke bronnen niet opnieuw op de markt komt en veilig wordt verwijderd;

— specifiek voorzien in de mogelijkheid om metallisch kwik in speciale installaties te verwijderen.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Algemeen

In het gemeenschappelijk standpunt is een aantal van de amendementen van het Europees Parlement in eerste lezing naar de letter, naar de geest of ten dele overgenomen. Het gemeenschappelijk standpunt voorziet met name in een grondige evaluatie van de behoeften met het oog op een eventuele toekomstige uitbreiding van de werkingssfeer van de verordening en voert aanvullende veiligheidsvoorschriften in voor de verwijdering van metallisch kwik. Het specificeert voorts de rechtsgrondslag van het voorstel (artikel 175, lid 1, en artikel 133 van het Verdrag voor artikel 1 van de verordening, waarvoor de amendementen 2 en 19 niet worden gevolgd), en bevat een aantal andere wijzigingen ter verduidelijking van de tekst en de toepassing van de desbetreffende EG-wetgeving. De inhoudelijke wijzigingen worden hieronder beschreven.

Uitvoerverbod voor kwik — werkingssfeer en evaluatie daarvan (artikelen 1 en 7)

Het toepassingsgebied van de verordening en de in artikel 1 vermelde datum van het uitvoerverbod stemmen overeen met het oorspronkelijke Commissievoorstel. Het gemeenschappelijk standpunt komt in die zin ten dele met de amendementen 20, 50, 22, 33, 36, 1, 8, 9 en 14 overeen dat in artikel 7, leden 1 en 2, in een evaluatie wordt voorzien die de eventuele toekomstige uitbreiding van het toepassingsgebied tot kwikverbindingen, kwikhoudende producten en een invoerverbod voor kwik, kwikverbindingen en kwikhoudende producten tot doel heeft. De amendementen 3, 4, 5 en 7 werden overbodig geacht en zijn niet in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen.

Verplichting tot verwijdering (artikel 2)

In artikel 2 is bepaald dat metallisch kwik uit de drie belangrijkste bronnen in de Gemeenschap moet worden verwijderd overeenkomstig Richtlijn 2006/12/EG betreffende afvalstoffen.

De amendementen 24, 31 en 6 werden niet aanvaard, omdat de Raad geen argumenten heeft om aan één bepaalde optie voor de opslag van metallisch kwik prioriteit te verlenen.

Voorwaarden voor de verwijdering van metallisch kwik (artikelen 3 en 4)

Artikel 3 van het gemeenschappelijk standpunt breidt de opslagmogelijkheden voor metallisch kwik dat als afval wordt beschouwd, uit met opslag in diepe, ondergrondse, harde rotsformaties. Deze uitbreiding behelst zowel tijdelijke als permanente oplossingen. Bij de artikelen 3 en 4 worden aanvullende veiligheidsvoorschriften voor de opslag van metallisch kwik ingevoerd en wordt gespecificeerd hoe de bestaande EG-wetgeving daartoe moet worden toegepast.

De Raad is het er met de Commissie over eens dat de permanente opslag van metallisch kwik onder bepaalde omstandigheden een veilige optie voor definitieve verwijdering kan zijn en volgt derhalve de amendementen 23, 25, 26, 11, 12 en 15 niet. De onderzoeksactiviteiten met betrekking tot opties voor de veilige opslag van metallisch kwik zullen echter verder worden geëvalueerd overeenkomstig artikel 7, lid 2.

Amendement 41 werd door de Raad niet aanvaard, omdat het de veiligheidsvoorschriften voor de opslag van metallisch kwik ondergraaft. Overeenkomstig artikel 2, onder g), van Richtlijn 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen, wordt de opslag van afval met het oog op verwijdering voor een periode van minder dan een jaar niet als het storten van afvalstoffen beschouwd. Daarom is er geen verbod op de tijdelijke opslag van metallisch kwik in vloeibare vorm als afval gedurende een periode tot een jaar, ook in installaties voor de productie van chloor, die onder de bepalingen van Richtlijn 96/61/EG (IPPC) vallen. De IPPC-Richtlijn regelt de milieuvergunning voor een installatie en volstaat niet om de veiligheidsvoorschriften voor de opslag van metallisch kwik te waarborgen.

Artikel 4, lid 3, komt ten dele overeen met amendement 28, aangezien het definitieve verwijderingshandelingen pas toestaat nadat de in artikel 3, onder a) en b), van de afvalstoffenrichtlijn genoemde eisen voor installaties en de in de bijlagen I, II en III bij die richtlijn bedoelde aanvaardingscriteria voor metallisch kwik zijn vastgesteld.

Rapportage en sancties (artikelen 5 en 6)

De amendementen 47, 30, 32, 35, 37, 38, 39, 10, 13, 16 en 18 betreffende een speciaal fonds voor de opslag van kwik, de uitbreiding en verscherping van de rapportageverplichtingen voor lidstaten, ondernemingen en de Commissie, en bewustmaking in de lidstaten werden niet aanvaard, omdat de voorgestelde eisen volgens de Raad buiten verhouding zijn en de administratieve lasten onnodig zullen verzwaren.

De amendementen 34 en 17 betreffende sancties voor schendingen van de bepalingen van de verordening zijn volledig overgenomen.

IV. CONCLUSIES

De Raad is van mening dat het gemeenschappelijk standpunt een evenwichtig geheel vormt, dat strookt met de doelstellingen van de verordening. De Raad zou met het Europees Parlement graag een opbouwend debat aangaan met het oog op een spoedige aanneming van de verordening.