NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 16/1

Consumentenbescherming: verbetering consumenteneducatie en kennis van krediet- en geldzaken

P6_TA(2008)0539

Resolutie van het Europees Parlement van 18 november 2008 over consumentenbescherming: verbetering consumenteneducatie en kennis van krediet- en geldzaken (2007/2288(INI))

(2010/C 16 E/01)

Het Europees Parlement,

— gezien de mededeling van de Commissie van 18 december 2007 over financiële educatie (COM(2007)0808),

— gezien het Groenboek van de Commissie over financiële diensten voor consumenten in de interne markt (COM(2007)0226),

— gezien zijn in tweede lezing van 16 januari 2008 geformuleerde standpunt met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake kredietovereenkomsten voor consumenten en tot intrekking van Richtlijn 87/102/EEG van de Raad (1),

— onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 juli 2007 over het beleid op het gebied van financiële diensten (2005-2010) — Witboek (2),

— gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

— gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken (A6-0393/2008),

A. overwegende dat financiële markten snel veranderen, zeer dynamisch en steeds complexer zijn geworden en dat een gezond beheer van persoonlijke geldzaken door maatschappelijke en levensstijlveranderingen noodzakelijk is geworden en het eigen bestedingspatroon regelmatig op nieuwe arbeids- en gezinsomstandigheden moet worden afgestemd,

B. overwegende dat beleidsmakers op zowel het niveau van de lidstaten als op Europees niveau voorrang moeten verlenen aan de verbetering van de kennis op financieel gebied van consumenten, omdat dit niet alleen de individuele burger maar ook de maatschappij en de economie voordelen biedt, zoals verlichting van schuldproblemen, verhoging van spaartegoeden, toenemende concurrentie, juiste aanwending van verzekeringsproducten en de opbouw van een adequate oudedagsvoorziening,

C. overwegende dat uit onderzoek blijkt dat consumenten de neiging hebben hun kennis van zaken over financiële aangelegenheden te overschatten en dat zij op de hoogte moeten worden gebracht van het feit dat zij niet zoveel financieel inzicht hebben als zij wel denken, en van de consequenties hiervan,

D. overwegende dat doelgerichte, en waar nodig, zo veel mogelijk op de betrokken personen afgestemde financiële educatieprogramma's van hoge kwaliteit ertoe kunnen bijdragen dat het financiële inzicht van consumenten wordt vergroot zodat zij bewuste keuzes kunnen maken en op deze wijze kunnen bijdragen aan het goede functioneren van de financiële markten,

E. overwegende dat grensoverschrijdende financiële diensten steeds belangrijker worden en dat de Commissie op EU-niveau initiatieven moet ontplooien om de grensoverschrijdende en vergelijkbare informatie over financiële educatie te bevorderen,

F. overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de educatiebehoeften van kwetsbare consumenten alsook aan die van jonge consumenten, die beslissingen moeten nemen die van invloed zullen zijn op de economische vooruitzichten van de rest van hun leven,

G. overwegende dat uit onderzoek is gebleken dat mensen die zich op zeer jonge leeftijd de basisbeginselen van het beheer van hun eigen geldzaken eigen hebben gemaakt, meer financiële kennis in huis hebben; overwegende dat financiële educatie nauw verweven is met het aanleren van elementaire vaardigheden (zoals wiskunde en lezen),

1. juicht de initiatieven van de Commissie op het gebied van de financiële educatie van consumenten toe, met name de recente oprichting van een Groep van deskundigen op het gebied van financiële educatie, alsmede haar voornemen om een online gegevensbasis voor financiële educatieprogramma's en -onderzoek in de EU toegankelijk te maken; is van mening dat deze Groep van deskundigen duidelijke taken en bevoegdheden toegewezen moet krijgen; stelt voor dat deze groep in het bijzonder belast wordt met het bestuderen van de meerwaarde van en beste praktijken in de financiële educatieprogramma's en grensoverschrijdende financiële diensten van de EU;

2. benadrukt dat opvoeding en bewustmaking van de consument op het gebied van financiën en kredieten ten doel heeft de consument meer bewust te maken van de economische en financiële realiteit, waardoor hij meer inzicht krijgt in economische verbintenissen en in staat is overbodige risico's, te hoge schuldenlasten en financiële uitsluiting te voorkomen; is van mening dat de consument door voorlichting en scholing in staat gesteld moet worden een eigen, onafhankelijke mening te vormen over de financiële producten die hem worden aangeboden of waarvan hij overweegt gebruik te maken;

3. stelt vast dat de rommelhypotheekcrisis niet alleen een duidelijk voorbeeld is van de gevaren van ontoereikende informatie aan geldleners, maar ook van het gebrek aan kennis en begrip van zulke informatie, waardoor de consument zich onvoldoende bekommert om de risico's van insolventie en te hoge schuldenlasten;

4. benadrukt dat mondige en goed geïnformeerde consumenten bijdragen aan concurrentie, kwaliteit en innovatie binnen het bankwezen en de financiële dienstverlening en wijst erop dat goed geïnformeerde en zelfverzekerde beleggers extra liquiditeit aan de kapitaalmarkten voor investeringen en groei kunnen geven;

5. onderstreept het belang om het financiëlekennisniveau van de lidstaten in kaart te brengen en inzicht te krijgen in de manier waarop de EU hieraan een bijdrage kan leveren, alsook om de educatieve behoeften van specifieke doelgroepen van de maatschappij te identificeren, op basis van een mengeling van criteria zoals leeftijd, inkomen en scholingsniveau;

6. erkent de rol van particuliere initiatieven, de financiële dienstensector en consumentenorganisaties op zowel communautair als op nationaal niveau bij de vaststelling van de specifieke behoeften van doelgroepen aan financiële scholing, door de zwakke punten en hiaten van de bestaande scholingsprogramma's aan het licht te brengen en door consumenten op financieel gebied voor te lichten, bijvoorbeeld op het Internet via media- en educatieve campagnes, enz. over financiële planning;

7. is van mening dat financiële scholingsprogramma's het doeltreffendst zijn als zij op de behoeften van specifieke doelgroepen zijn afgestemd, en, waar nodig, op de betrokken personen zijn toegesneden; is bovendien van mening dat alle financiële scholingsprogramma's een bijdrage zouden moeten leveren aan het verbeteren van de manier waarop iedere individuele burger bewust en realistisch omgaat met zijn financiële mogelijkheden dat; aandacht moet worden geschonken aan het ontwikkelen van programma's die ertoe dienen de financiële vaardigheden van volwassenen te verbeteren;

8. verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten op EU-niveau opleidingsprogramma's op het gebied van persoonlijke financiën te ontwikkelen die gebaseerd zijn op gemeenschappelijke regels en beginselen die aan de behoeften van de lidstaten kunnen worden aangepast en in alle lidstaten kunnen worden toegepast door benchmarks vast te stellen en de uitwisseling van beste praktijken te bevorderen;

9. benadrukt dat financiële educatie coherente voorschriften ter bescherming van de consument in de financiële dienstenwetgeving en de regels voor en het strikte toezicht op financiële instellingen kan aanvullen maar niet kan vervangen;

10. is zich bewust van de belangrijke rol die de particuliere sector en met name financiële instellingen kunnen spelen bij het verstrekken van informatie aan de consument over financiële diensten; benadrukt evenwel dat financiële educatie neutraal, eerlijk en transparant moet zijn, opdat de belangen van de consument worden behartigd, en duidelijk moet worden onderscheiden van commercieel advies of reclame; spoort financiële instellingen aan gedragscodes voor hun medewerkers op te stellen ten einde dit doel te bereiken;

11. is zich ervan bewust dat het nodig is een subtiel evenwicht te vinden tussen het voorlichten van consumenten zodat zij met kennis van zaken financiële besluiten kunnen nemen en het overstelpen van consumenten met informatie; pleit voor het belang van kwaliteit boven kwantiteit, zoals voorlichting van hoge kwaliteit die toegankelijk, concreet en eenvoudig te begrijpen is en die erop gericht is de consument beter in staat te stellen om met kennis van zaken verantwoorde keuzes te maken;

12. is van oordeel dat effectieve, duidelijke en begrijpelijke informatie noodzakelijk is, met name in reclameboodschappen over financiële producten, en dat financiële instellingen vóór het afsluiten van een contract voldoende informatie moeten geven, en met name de regels in acht moeten nemen van Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 inzake de markten voor financiële instrumenten (3) en Richtlijn 2008/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 inzake kredietovereenkomsten voor consumenten (4); roept de Commissie op om gerichte wetsvoorstellen te doen voor een samenhangend systeem van consumentenvoorlichting en -bescherming, met name in het kader van hypotheekverstrekkingen (zoals geharmoniseerde, eenvoudige en vergelijkbare Europese standaardinformatiebladen met algemene gegevens over de jaarlijkse aangerekende rentevoet, etc.);

13. beveelt aan dat financiële scholingsprogramma's vooral aandacht schenken aan belangrijke aspecten van de levensloopplanning, zoals elementair sparen, schulden, verzekeringen en pensioenen;

14. verzoekt de Commissie zich te blijven inspannen om de dialoog tussen de diverse belanghebbenden voort te zetten;

15. stelt voor de kredieten voor de begrotingspost 17 02 02 voor de financiering van activiteiten op EU-niveau te verhogen om de financiële educatie en kennis op financieel gebied van de consument te verbeteren; verzoekt de Commissie bij te dragen aan het bewustwordingsproces op EU-niveau via ondersteuning van de organisatie van nationale en regionale conferenties, seminars, en media- en bewustmakingscampagnes, alsook opleidingsprogramma's met grensoverschrijdende deelname, met name op het gebied van financiële diensten en het schulden- en kredietenbeheer van huishoudens;

16. verzoekt de Commissie het online Dolceta-instrument verder te ontwikkelen en te verbeteren en dit instrument in alle officiële talen aan te bieden; stelt voor dat de Commissie op de Dolceta-website een link opent naar de gegevensbasis die zij voornemens is op te zetten over bestaande regionale en nationale financiële scholingsregelingen; stelt voor dat op de Dolceta-website links worden opgenomen, op grond van een onderverdeling naar lidstaat, naar de websites van overheids- en particuliere instanties die actief zijn op het vlak van financiële educatie;

17. verzoekt de Commissie op het scorebord voor de consumentenmarkten indicatoren op te nemen over de beschikbaarheid en kwaliteit van financiële educatie;

18. verzoekt de Commissie voorlichtingscampagnes te organiseren om de consumenten bewuster te maken van hun rechten onder de EU-wetgeving inzake financiële dienstverlening;

19. onderstreept de noodzaak dat de lidstaten met ondersteuning van de Commissie op gezette tijden en met de betrokkenheid van de diverse sociale instanties en bevolkingsgroepen van de lidstaten, een onderzoek instellen naar het huidig niveau van financiële kennis onder de burgers, teneinde te kunnen vaststellen welke vraagstukken bijzondere aandacht verdienen met het oog op een doelgerichte, tijdige en efficiënte toepassing van de programma's inzake financiële educatie van de burgers;

20. spoort de lidstaten aan financiële educatie op te nemen in het door de bevoegde instellingen vastgestelde leerplan van lagere en middelbare scholen, ten einde leerlingen de vaardigheden die voor het dagelijks leven nodig zijn, bij te brengen, en op dit gebied systematisch cursussen voor docenten te organiseren;

21. wijst op de noodzaak van continue educatie van beide partijen, van financiële adviseurs en consumenten, opdat de educatie van goede kwaliteit is en gelijke tred houdt met de laatste ontwikkelingen op het gebied van de financiële dienstverlening;

22. is van oordeel dat de synergische wisselwerking tussen de diverse onderwijsorganisaties niet voldoende benut wordt; verzoekt de lidstaten derhalve een netwerk voor financiële educatie op te richten waaraan zowel de openbare als particuliere sector deelneemt en de samenwerking en dialoog tussen alle sectoren te stimuleren;

23. spoort de lidstaten aan bijzondere aandacht te schenken aan de educatieve behoeften van gepensioneerden en personen die aan het einde van hun beroepsleven staan en die het risico lopen financieel te worden uitgesloten, alsook jongeren die met hun professionele loopbaan beginnen, en voor de uitdaging staan hoe ze hun nieuw verworven inkomen op de juiste manier moeten uitgeven;

24. verzoekt de lidstaten voor sociale werkers cursussen over economische en financiële dienstverlening te organiseren omdat zij rechtstreeks contacten onderhouden met mensen die het risico lopen aan de bedelstaf of diep in de schulden te raken;

25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen van de lidstaten.

(1) Aangenomen teksten, P6_TA(2008)0011.

(2) PB C 175 E van 10.7.2008, blz. 392.

(3) PB L 145 van 30.4.2004, blz. 1.

(4) PB L 133 van 22.5.2008, blz. 66.