2018/0254 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT



overeenkomstig artikel 294, lid 6, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie



over het

standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van het Europees Defensiefonds

(Voor de EER relevante tekst)

1.Chronologisch overzicht

Indiening van het voorstel bij het Europees Parlement en de Raad (document COM(2018) 476 final – 2018/0254 COD):

13 juni 2018 Partiële algemene oriëntatie van de Raad: 19 november 2018 Trialoog 1: 16 januari 2019 Trialoog 2: 5 februari 2019 Trialoog 3: 19 februari 2019 Voortgangsverslag waarin de tijdens de derde trialoog in het Comité van permanente vertegenwoordigers bereikte gemeenschappelijke overeenstemming tot uiting komt: 27 februari 2019 Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing: 18 april 2019 Goedkeuring door de Raad van een herzien onderhandelingsmandaat: 30 september 2020 Trialoog 4: 30 november 2020 Trialoog 5 (definitief): 14 december 2020 Politiek akkoord in het Comité van permanente vertegenwoordigers: 18 december 2020 Goedkeuring van het compromisakkoord door de commissie ITRE van het Europees Parlement:

14 januari 2021 Vaststelling van het standpunt van de Raad in eerste lezing: 16 maart 2021





2.Doel van het voorstel van de Commissie

De geopolitieke context van de Europese Unie is de voorbije tien jaar drastisch veranderd. De situatie is zowel wereldwijd als in de aangrenzende regio’s instabiel en de EU wordt geconfronteerd met een complexe en veeleisende omgeving waarin nieuwe dreigingen zoals cyberaanvallen en andere hybride dreigingen in opmars zijn, terwijl ook conventionelere uitdagingen de kop weer opsteken.

De Europese defensie en de Europese defensie-industrie worden geconfronteerd met aanzienlijke marktinefficiënties als gevolg van een ontoereikende benutting van schaalvoordelen (versnippering van nationale markten met één enkele koper) en overlapping van de middelen op nationaal niveau. De vraag is vrijwel uitsluitend afkomstig van de lidstaten, maar op hun defensiebegrotingen is de voorbije tien jaar aanzienlijk bezuinigd, met name wat betreft onderzoek en ontwikkeling (O&O). De sector is zeer versnipperd over de nationale grenzen heen, met aanzienlijke overlappingen en daaruit voortvloeiende inefficiënties in de vorm van gemiste schaalvoordelen, zowel op economisch gebied als wat betreft kennisvergroting. Ondanks het samenspel van stijgende kosten en stagnerende of krimpende defensiebegrotingen, zijn de planning, de uitgaven aan O&O en de aankoop en het onderhoud van materieel nog steeds grotendeels een zaak van de afzonderlijke lidstaten, en blijft de onderlinge samenwerking zeer beperkt. Dit gebrek aan samenwerking tussen de lidstaten leidt tot een verdere aantasting van het vermogen van de defensie-industrie van de EU om de industriële en technologische vermogens in stand te houden die nodig zijn om de strategische autonomie van de EU te vrijwaren en in haar huidige en toekomstige defensie- en veiligheidsbehoeften te voorzien.

Het Europees Defensiefonds is bedoeld als instrument om het concurrentie- en innovatievermogen van de Europese technologische en industriële defensiebasis te ondersteunen en zo bij te dragen tot de strategische autonomie van de EU. Via het fonds wordt beoogd om samenwerkingsprogramma's tot stand te brengen die zonder een bijdrage van de EU niet verwezenlijkt zouden kunnen worden, en om door ondersteuning van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten de nodige stimulansen te bieden teneinde samenwerking in elke fase van de industriële cyclus te bevorderen.

Met name wordt het opzetten van samenwerkingsprojecten met significante grensoverschrijdende deelname door kleine en middelgrote ondernemingen aangemoedigd. Dit zal ervoor zorgen dat het fonds toegankelijk blijft voor deelnemers uit alle lidstaten, al naar gelang hun vermogen om aan de verwezenlijking van de doelstellingen ervan te kunnen bijdragen, en ongeacht hoe groot zij zijn of waar zij in de Unie gevestigd zijn.

3.Opmerkingen over het standpunt van de Raad

Het standpunt van de Raad weerspiegelt het in de trialogen bereikte akkoord. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het voorstel van de Commissie zijn:

–De begroting: De financiële middelen voor de uitvoering van het programma voor de periode 2021 – 2027 bedragen 7 953 000 000 EUR in lopende prijzen. De verdeling is hetzelfde gebleven: een derde van dit bedrag is bestemd voor onderzoeksacties en twee derde voor ontwikkelingsacties.

–Duur: De duur van het Europees Defensiefonds wordt afgestemd op de duur van het MFK 2021-2027.

–Bestuur: De jaarlijkse werkprogramma’s van het EDF en de toekenningsbesluiten voor zowel onderzoeks- als ontwikkelingsacties worden vastgesteld in de vorm van uitvoeringshandelingen (dubbele comitologie) volgens de onderzoeksprocedure, waarbij de ontwerpuitvoeringshandeling niet kan worden vastgesteld als er geen advies is uitgebracht. Het fonds wordt uitgevoerd in direct beheer of — in gerechtvaardigde gevallen en bij wijze van afwijking — in indirect beheer door organen als bedoeld in artikel 62, lid 1, punt c), van het Financieel Reglement; deze afwijking geldt echter niet voor de selectie- en gunningsprocedure.

–Subsidiabele acties: Acties voor de ontwikkeling van autonome wapens die zonder menselijke controle over het kiezen van een doelwit of het besluit om tot actie over te gaan dodelijke aanvallen kunnen uitvoeren, komen niet in aanmerking voor steun uit het fonds, onverminderd de mogelijkheid om financiering te verstrekken voor acties voor de ontwikkeling van systemen voor vroegtijdige waarschuwing en tegenmaatregelen voor defensieve doeleinden.