TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

In Verordening (EU) 2020/672 van de Raad (“SURE-verordening”) is het rechtskader vastgesteld waarbinnen de Unie aan een lidstaat die een ernstige economische verstoring ondervindt of dreigt te ondervinden als gevolg van de COVID-19-uitbraak, financiële bijstand kan verlenen. Steun in het kader van SURE dient voor het financieren van hoofdzakelijk werktijdverkortingsregelingen of soortgelijke maatregelen ter bescherming van werknemers en zelfstandigen, en zodoende voor het verminderen van werkloosheid en inkomensverlies, alsook, in aanvulling daarop, voor de financiering van sommige maatregelen op gezondheidsgebied, met name op de werkplek.

Op 7 augustus 2020 heeft Letland de Unie om financiële bijstand verzocht en op 25 september 2020 heeft de Raad bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1351 financiële bijstand aan Letland toegekend als aanvulling op zijn nationale inspanningen om het hoofd te bieden aan de gevolgen van de COVID-19-uitbraak en aan de sociaal-economische gevolgen daarvan voor werknemers en zelfstandigen.

Op 11 maart 2021 heeft Letland de Unie opnieuw om financiële bijstand op grond van de SURE-verordening verzocht. Naar aanleiding van dit verzoek is Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1351 van de Raad gewijzigd bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/677 van de Raad van 23 april 2021.

Op 6 oktober 2022 heeft Letland de Unie voor de derde maal om financiële bijstand op grond van de SURE-verordening verzocht.

Overeenkomstig artikel 6, lid 2, van de SURE-verordening heeft de Commissie de Letse autoriteiten geraadpleegd om de plotse en sterke stijging te verifiëren van de werkelijke en geplande uitgaven die rechtstreeks verband houden met Letse arbeidsmarktmaatregelen en maatregelen op gezondheidsgebied als gevolg van de COVID-19-pandemie. Dit heeft met name betrekking op bestaande maatregelen als bedoeld in Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1351 van de Raad:

het toepassingsgebied van een bestaande regeling voor de compensatie van inactiviteit voor werknemers wordt op verschillende manieren verruimd: i) door een uitbreiding daarvan tot personen die werkzaam zijn in de schoonheidssector, ii) door personen voor steunverlening in aanmerking te nemen die vanaf 2021 hun fiscale behandeling hebben laten wijzigen, iii) door een verbetering van de voorwaarden voor octrooigerechtigden, en iv) door begunstigden te laten kiezen tussen twee kwalificatiecriteria voor de steunaanvraag. De regeling vergoedt tijdelijk werkloze werknemers of zelfstandigen met 50 % of 70 % van hun salaris of inkomen, afhankelijk van de belastingregeling waaronder zij werkzaam zijn. Het minimumniveau van de steun is vastgesteld op 500 EUR en het maximum op 1 000 EUR per werknemer per kalendermaand. De regeling is van toepassing op ondernemingen, gewone zelfstandigen en zelfstandigen die voor het systeem van de licentievergoeding hebben geopteerd, van wie de inkomsten uit economische activiteiten met ten minste 20 % zijn gedaald in vergelijking met het gemiddelde van de periode augustus-oktober 2020;

(b)aan de regeling voor de compensatie van inactiviteit voor werknemers wordt een bestaande regeling voor de kinderbonus voor werknemers toegevoegd, waarmee extra steun wordt geboden aan werkloze werknemers die kinderen ten laste hebben. De bonus bedraagt 50 EUR per maand per kind;

(c)een bestaande regeling voor loonsubsidies verlengt de steunperiode tot en met 28 februari 2022, verruimt de subsidiabiliteit door de begunstigden tussen twee criteria voor steunaanvraag te laten kiezen, neemt het risico op overcompensatie weg, verduidelijkt de subsidiabiliteitsbeperkingen voor octrooigerechtigden en beperkt de mogelijkheden om van oktober 2021 tot februari 2022 voor steun in aanmerking te komen tot personen die houder zijn van een COVID-19-certificaat waaruit blijkt dat de houder tegen COVID-19 gevaccineerd is of de ziekte heeft gehad. De steun is beschikbaar voor werkgevers die geconfronteerd worden met een daling van de inkomsten uit een economische activiteit met ten minste 20 %. De regeling bedraagt 50 % van het gemiddelde brutomaandloon, met een maximum van 500 EUR per kalendermaand. De begunstigde werkgevers zijn verplicht het dienstverband van ondersteunde werknemers te handhaven en de loonsubsidie aan te vullen tot het volledige reguliere loon;

(d)een bestaande COVID-19-gerelateerde ziekte-uitkering wordt verlengd tot en met 28 februari 2022 en beperkt tot personen die houder zijn van een COVID-19-vaccinatie- of ziektecertificaat of die het advies hebben gekregen om de vaccinatie tegen COVID-19 uit te stellen. De overheid betaalt de volledige uitkering bij ziekteverlof voor mensen die niet konden werken omdat zij in zelfisolatie of zelfquarantaine moesten gaan, terwijl de ziekte-uitkering normaal gesproken wordt gedeeld met de werkgever;

(e)een bestaande maatregel waarbij ziekte-uitkeringen voor ouders en mantelzorgers worden verleend aan werknemers die niet op afstand kunnen werken en moeten zorgen voor kinderen van jonger dan 10 jaar of personen met een handicap, wanneer scholen en dagverblijven gesloten zijn als gevolg van de COVID-19-uitbraak. De uitkering bedraagt 60 % van het gemiddelde loon van de begunstigde in de voorgaande 12 maanden. De werkgever van de begunstigde moet verklaren dat deze niet op afstand kan werken en de school of gemeente moet bevestigen dat de school gesloten is of dat er geen dagopvang beschikbaar is;

(f)bestaande gezondheidsgerelateerde uitgaven voor persoonlijke beschermingsmiddelen en andere medische benodigdheden om de gezondheid en veiligheid van werknemers in de publieke sector, met name gezondheidswerkers, te waarborgen;

(g)een bestaande maatregel die voorziet in premies voor medisch personeel en werknemers die de COVID-19-crisis bestrijden, als beloning voor hun werk in omstandigheden met grotere risico’s en hogere werkdruk. Deze premies van 20 % tot 100 % van het maandsalaris bedragen meer dan de maximumpremies die voor werknemers in overheidsdienst toegestaan zijn.

Letland heeft de Commissie de nodige informatie verschaft.

Rekening houdende met het beschikbare bewijsmateriaal stelt de Commissie de Raad voor om een uitvoeringsbesluit vast te stellen waarbij op grond van de SURE-verordening ten behoeve van de bovengenoemde maatregelen financiële bijstand aan Letland wordt verleend.

De gezondheidsgerelateerde maatregelen belopen volgens het verzoek van Letland, op 6 oktober 2022, 70 921 236 EUR.