TOELICHTEND VERSLAG bij het protocol opgesteld op grond van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie betreffende de uitlegging door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van het verdrag inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van de Europese Unie van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken (Door de Raad op 26 juni 1997 goedgekeurde tekst) (97/C 261/04)

I. ALGEMENE BESCHOUWINGEN

1. Tijdens zijn zitting van 29 en 30 oktober 1993 heeft de Raad de groep Vereenvoudiging toezending van stukken opgedragen een instrument te ontwikkelen waarmee de procedures voor de toezending van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken tussen de lidstaten vereenvoudigd en versneld kunnen worden.

In de loop van de besprekingen over het verdrag inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van de Europese Unie van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken werd het noodzakelijk geacht het Hof van Justitie de bevoegdheid te verlenen om de regels van het verdrag uit te leggen, teneinde de uniforme toepassing ervan te waarborgen.

Aan het slot van de besprekingen van de groep is de tekst van het ontwerp-verdrag door het Nederlandse voorzitterschap, overeenkomstig artikel K.6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, ter bestudering voorgelegd aan het Europees Parlement (1).

De Raad heeft op 26 mei 1997 dit protocol (2), alsmede het verdrag inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van de Europese Unie van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken, aangenomen. Deze instrumenten zijn op dezelfde dag door de vertegenwoordigers van alle lidstaten ondertekend.

2. a) De ingestelde regeling is gebaseerd op de bepalingen van artikel 177 van het EG-Verdrag. Zij is grotendeels geschoeid op de leest van de artikelen 1 tot en met 4 van het protocol van 3 juni 1971 betreffende de uitlegging door het Hof van Justitie van het Verdrag van Brussel van 27 september 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke of in handelszaken.

b) Zij neemt met name de twee wijzen waarop zaken bij het Hof aanhangig gemaakt kunnen worden over uit het protocol van 1971.

De inwerkingtreding van het protocol daarentegen wordt op dezelfde wijze geregeld als in het eerste en het tweede protocol van 19 december 1988 betreffende de uitlegging van het verdrag inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst.

Het beginsel van de bevoegdheid van het Hof is immers in het verdrag neergelegd, terwijl onder meer de voorwaarden voor aanhangigmaking alsmede de nationale rechterlijke instanties die zich tot het Hof kunnen wenden, in het protocol genoemd worden.

Het verdrag zal in werking treden nadat het door de 15 lidstaten is geratificeerd, en moet voorafgaan aan de inwerkingtreding van het protocol, waarvoor slechts vereist is dat het door drie lidstaten is aangenomen.

Zo kan het protocol op zijn vroegst gelijktijdig met het verdrag in werking treden. Aldus zullen slechts de rechterlijke instanties van een lidstaat die partij is bij zowel het verdrag als het protocol in staat zijn om het Hof van Justitie te verzoeken een uitspraak te doen of zich uit te spreken over een zaak betreffende de uitlegging.

c) De slotbepalingen zijn gelijk aan die welke de Raad van de Europese Unie terzake heeft vastgesteld voor de in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie opgestelde overeenkomsten. Zij stemmen overeen met de slotbepalingen van het Verdrag, behoudens de noodzakelijke aanpassingen.

II. COMMENTAAR BIJ DE ARTIKELEN

Artikel 1

Artikel 1 bevat een herhaling van het in het protocol van 1971 verankerde beginsel waarbij het Hof van Justitie de bevoegdheid wordt toegekend om de bepalingen van het verdrag inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van de Europese Unie van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken, en de bepalingen van het protocol zelf uit te leggen.

Artikel 2

1. In dit artikel worden de rechterlijke instanties van de lidstaten bepaald die bevoegd zijn om zich, bij wijze van prejudiciële beslissing, met een verzoek om uitlegging tot het Hof van Justitie te wenden.

Het betreft in de eerste plaats de hoogste rechterlijke instanties van de lidstaten, waarvan de lijst in lid 1, onder a), staat.

Deze opsomming is limitatief en de eventuele andere hoogste rechterlijke instanties zijn niet bevoegd om zich tot het Hof te wenden, zelfs indien hun beslissingen van invloed zouden zijn op burgerlijke of handelszaken.

In de tweede plaats zijn de rechterlijke instanties van de lidstaten wanneer zij recht spreken in hoger beroep, overeenkomstig punt b), eveneens bevoegd om een zaak aanhangig te maken bij het Hof.

Bedoeld worden hoofdzakelijk de gerechtshoven, tenzij die in eerste aanleg recht doen, alsmede de andere nationale rechterlijke instanties die in beroep een uitspraak doen in een zaak.

De rechterlijke instanties die in eerste aanleg een uitspraak doen zijn daarentegen niet bevoegd om een zaak bij het Hof aanhangig te maken.

2. Op verzoek van elke betrokken lidstaat kan de lijst in lid 1, onder a), worden gewijzigd. Het protocol van 1971 voorzag niet in deze mogelijkheid.

Een dergelijke wijziging kan nodig blijken, bijvoorbeeld wanneer de rechterlijke organisatie van een lidstaat wordt gewijzigd.

Het verzoek wordt toegezonden aan de secretaris-generaal van de Raad, als depositaris van het protocol. Deze stelt de andere lidstaten er zo spoedig mogelijk van in kennis, met inbegrip van de lidstaten die nog geen partij zijn bij het protocol.

De Raad stelt het besluit tot wijziging van de lijst vast overeenkomstig de geldende procedureregels.

Wanneer de wijziging is vastgesteld, wordt zij van kracht overeenkomstig de in het besluit van de Raad bepaalde voorwaarden (zoals de inwerkingtreding van een dergelijke wijziging). Gezien de aard van de wijziging leek de aanneming van een dergelijk besluit door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke regels niet nodig. Daarom zijn er bijzondere regels gecreëerd, die een uitzondering vormen op de in artikel 9 van het protocol bepaalde procedure inzake wijziging van het verdrag.

Ingeval een staat die lid wordt van de Europese Unie, toetreedt tot het protocol, moet die staat bij de nederlegging van zijn akte van toetreding aangeven welke van zijn hoogste rechterlijke instantie of instanties bevoegd zal of zullen zijn om het Hof van Justitie te verzoeken een uitspraak te doen in een zaak betreffende de uitlegging (artikel 8, leden 3 en 4).

Een dergelijke regeling biedt de lidstaten, ook als zij geen partij zijn bij het verdrag, de mogelijkheid om te controleren welke instanties zijn aangewezen, teneinde de logica van het systeem te handhaven.

Artikel 3

1. Dit artikel, dat gebaseerd is op artikel 177 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en waarin artikel 3 van het protocol van 1971 over de uitlegging door het Hof van Justitie van het Verdrag van Brussel van 1968 overgenomen is, heeft betrekking op de procedure voor het prejudiciële beroep.

In het eerste lid wordt gesteld dat de in artikel 2, lid 1, onder a), genoemde rechterlijke instanties gehouden zijn het Hof van Justitie om een uitspraak te verzoeken, als zij een beslissing op dit punt noodzakelijk achten voor het wijzen van hun vonnis.

Deze bepaling, die een voorschrift inhoudt voor de hoogste rechterlijke instanties, is gericht op een uniforme toepassing van de overeenkomst in de lidstaten van de Europese Unie.

2. In lid 2 van dit artikel wordt bepaald dat de rechterlijke instanties, wanneer zij in hoger beroep recht doen, zich met een verzoek om uitlegging tot het Hof van Justitie kunnen wenden indien zij een beslissing over een punt dat in een bij hen aanhangige zaak opgeworpen wordt, noodzakelijk achten.

Artikel 4

1. Dit artikel neemt artikel 4 van het protocol van 1971 over. Het voorziet in een tweede procedure, waardoor de procureurs-generaal bij de hoven van cassatie of elke andere door de lidstaten aangewezen autoriteit het Hof van Justitie kunnen verzoeken een uitspraak te doen over een vraagstuk van uitlegging, wanneer zij vaststellen dat een uitspraak van een rechterlijke instantie van hun lidstaat welke kracht van gewijsde heeft gekregen, in strijd is met de door het Hof van Justitie of door een rechterlijke instantie van een andere lidstaat die partij is bij het protocol gegeven uitlegging.

Deze bepaling beoogt eveneens de bevordering van een uniforme uitlegging van het verdrag.

De bevoegde gerechtelijke autoriteit moet beoordelen of in een dergelijk geval een verzoek om uitlegging aan het Hof van Justitie voorgelegd moet worden.

2. Voorts kan elke lidstaat, zelfs indien hij geen partij is bij het protocol, alsmede de Commissie en de Raad van de Europese Unie, memories of schriftelijke opmerkingen indienen bij het Hof wanneer het om uitlegging is verzocht.

Artikel 5

Naar analogie van het protocol van 1971 behelst dit artikel het beginsel van de toepasselijkheid van het statuut van het Hof van Justitie en van zijn reglement voor de procesvoering.

Artikel 6

Over dit artikel, waarin wordt gesteld dat er bij dit protocol geen voorbehoud gemaakt kan worden, zijn geen bijzondere opmerkingen te maken.

Artikel 7

In dit artikel wordt bepaald dat het protocol in werking treedt overeenkomstig de hiervoor door de Raad van de Europese Unie vastgestelde regels.

Om het Hof van Justitie in staat te stellen zijn bevoegdheid zo spoedig mogelijk uit te oefenen is de inwerkingtreding van het protocol vastgesteld 90 dagen na de nederlegging van het derde aannemingsinstrument door een van de 15 staten, leden van de Europese Unie op 26 mei 1997, datum van aanneming door de Raad van de akte tot opstelling van het protocol.

Het protocol kan echter pas in werking treden wanneer het verdrag inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van de Europese Unie van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken door alle 15 lidstaten is aangenomen. Overeenkomstig artikel 24 zal het verdrag in werking treden 90 dagen na de kennisgeving, door de lidstaat die als laatste deze formaliteit verricht, van de voltooiing van de procedure die in zijn grondwettelijke bepalingen voor de aanneming is voorzien.

Zo kan een vervroegde toepassing van dit verdrag in de zin van artikel 24, lid 4, geen grondslag vormen voor een uitleggingsbevoegdheid van het Hof. De aanneming van het protocol door alle lidstaten laat het Hof evenmin toe de bepalingen van het verdrag uit te leggen voordat het verdrag in werking is getreden.

Artikel 8

In dit artikel wordt bepaald dat elke staat die lid wordt van de Europese Unie, tot het protocol kan toetreden. Een niet-lidstaat kan evenwel noch tot het verdrag, noch tot het protocol toetreden.

Wat de regels voor toetreding tot het protocol betreft, bevat dit artikel vereenvoudigde regels voor de wijzigingen in de lijst van hoogste rechterlijke instanties in artikel 2, lid 1, onder a), na de aanwijzing van deze instanties van de nieuwe lidstaat, volgens het beginsel van artikel 2, lid 2.

Tussen de datum van de nederlegging van de akte van toetreding en de datum van inwerkingtreding van het protocol ten aanzien van de toetredende lidstaat stelt de Raad de wijzigingen in de lijst van de hoogste rechterlijke instanties vast.

Artikel 9

Dit artikel betreft de procedure tot wijziging van het protocol.

Alleen de lidstaten die partij zijn bij het protocol, alsmede de Commissie, kunnen wijzigingen voorstellen.

De Raad beveelt de aanneming door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke regels aan van de wijzigingen die hij vaststelt.

Deze procedure is niet van toepassing op de wijziging van de lijst van de hoogste rechterlijke instanties.

Artikel 10

In dit artikel wordt de secretaris-generaal van de Raad aangewezen als depositaris van het protocol.

De secretaris-generaal licht de lidstaten in over alle kennisgevingen inzake het protocol en draagt zorg voor de bekendmaking ervan in de C-reeks van het Publicatieblad.

(1) Advies uitgebracht op 11 april 1997 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

(2) Zie bladzijde 17 van dit Publicatieblad.