Nr. C 115/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Artikel 10 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
BIJLAGE I 
BIJLAGE II 
BIJLAGE III 
BIJLAGE IV De Raad, het Europese Parlement, het Economisch en 
Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor de 
veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats, alsmede het Comité zoals voorzien in 
artikel 17 van de richtlijn welke bedoeld wordt in artikel 1, 
lid 1, van de onderhavige richtlijn, worden daarvan door de 
Commissie in kennis gesteld. 
4. De Commissie brengt de Raad, het Europese Parlement 
en het Economisch en Sociaal Comité periodiek verslag uit 
over de tenuitvoerlegging van de richtlijn, rekening 
houdend met het bepaalde in lid 1 tot en met 3. 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
Gewijzigd voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende minimumvoorschriften inzake 
veiligheid en gezondheid voor arbeidsplaatsen (J) 
COM(89) 86 def. — SYN 124 
(Eerste bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16 van Richtlijn ...) 
(Door de Commissie krachtens artikel 149, lid 3, van het EEG-Verdrag ingediend 
op 22 maart 1989) 
(89/C 115/03) 
(!) PB nr. C 141 van 30. 5. 1988, blz. 6. 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 118A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, opgesteld na overleg 
met het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne 
en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Overwegende dat in artikel 118A van het EEG-Verdrag 
wordt bepaald dat de Raad door middel van richtlijnen 
minimumvoorschriften vaststelt om de verbetering van met 
name het arbeidsmilieu te bevorderen, ten einde de 
veiligheid en de gezondheid van de werknemers te 
beschermen; 
Overwegende dat in artikel 118A voorts wordt aanbevolen 
om geen administratieve, financiële en juridische ver­
plichtingen op te leggen die de oprichting en ontwikkeling 
van kleine en middelgrote ondernemingen zouden kunnen 
hinderen; (ongewijzigd) 
Overwegende dat in artikel 118A van het EEG-Verdrag 
wordt bepaald dat de Raad door middel van richtlijnen 
minimumvoorschriften vaststelt om de verbetering van met 
name het arbeidsmilieu te bevorderen, ten einde een hogere 
graad van bescherming van de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers te waarborgen; 
(schrappen) 
(*) Ingevolge het Advies van het Europese Parlement van 
16 november 1988. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/35 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Overwegende dat de Mededeling van de Commissie over 
haar programma inzake de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheid op het werk voorziet in de vaststelling van 
richtlijnen ter bescherming van de veiligheid en de 
gezondheid van de werknemers; 
Overwegende dat in de Resolutie van de Raad van 
21 december 1987 betreffende de veiligheid, de hygiëne en 
de gezondheid op de arbeidsplaats kennis wordt genomen 
van het voornemen van de Commissie om op korte termijn 
aan de Raad minimumvoorschriften voor te leggen 
betreffende de veiligheid en de gezondheid van werknemers 
op de arbeidsplaats; 
Overwegende dat het de taak van de Lid-Staten is om op 
hun grondgebied zorg te dragen voor de veiligheid en de 
gezondheid van personen en in het bijzonder van werk­
nemers ; 
Overwegende dat de voltooiing van de interne markt de 
vaststelling van op artikel 100A gebaseerde richtlijnen 
behelst, rekening houdend met de nieuwe aanpak op het 
gebied van de harmonisatie en normalisatie, waarbij ten 
aanzien van het ontwerp, de vervaardiging of de constructie 
van produkten fundamentele veiligheidseisen worden 
vastgesteld, waaraan moet worden voldaan om deze 
binnen de Gemeenschap op de markt en in het vrije 
handelsverkeer te kunnen brengen, en dat sommige van 
deze produkten voor de arbeidsplaatsen van belang zijn; 
Overwegende dat de wetgeving op het gebied van de 
veiligheid en de gezondheid op het werk van Lid-Staat tot 
Lid-Staat sterk verschilt en dat de nationale bepalingen ter 
zake, veelal aangevuld met technische specificaties en/of 
niet-bindende normen, kunnen leiden tot verschillende 
beschermingsniveaus inzake de veiligheid en de gezond­
heid, alsmede op het concurrentievermogen van invloed 
kunnen zijn; 
Overwegende dat de inachtneming van de minimumvoor­
schriften inzake de veiligheid en de gezondheid op het werk 
van essentieel belang is om de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers te waarborgen en dat deze voorschrif­
ten noodzakelijk zijn om tot evenwichtige concurrentiever­
houdingen te komen; 
Overwegende dat de minimumvoorschriften voor arbeids­
plaatsen voornamelijk te bereiken resultaten aangeven; 
overwegende dat het in het kader van de nieuwe aanpak op 
het gebied van de technische harmonisatie en normalisatie 
wenselijk is dat men over technische rapporten beschikt, 
waarin voornoemde voorschriften uit technisch oogpunt 
nader zijn uitgewerkt, en aan de hand waarvan kan worden 
bepaald of er al dan niet van een vermoeden van 
overeenstemming met de minimumvoorschriften sprake is, 
en overwegende dat voornoemde technische rapporten in 
bepaalde gevallen moeten worden aangevuld met ver­
wijzingen naar meetmethoden waarvoor geharmoniseerde 
normen bestaan; (ongewijzigd) 
Overwegende dat de Raad in zijn Resolutie van 21 decem­
ber 1987 betreffende de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheid op de arbeidsplaats akte heeft genomen van het 
voornemen van de Commissie om op korte termijn bij de 
Raad minimumvoorschriften in te dienen betreffende de 
inrichting van arbeidsplaatsen; 
(schrappen) 
(ongewijzigd) 
(schrappen) 
Overwegende dat dit een bijzondere richtlijn is in de zin van 
artikel 13 van de richtlijn betreffende de tenuitvoerlegging 
van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de 
veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk 
en dat het daarin bepaalde derhalve volledig van toepassing 
is op arbeidsplaatsen, onverminderd de stringentere en/of 
specifieke bepalingen die in de onderhavige richtlijn zijn 
vervat; 
Overwegende dat deze richtlijn een sociale aanvulling 
vormt op technische harmonisatierichtlijnen ter voltooiing 
van de interne markt; 
Overwegende dat de inachtneming van de minimumvoor­
schriften die een garantie zijn voor de verbetering van 
veiligheid en de gezondheid op het werk, van essentieel 
belang is om de veiligheid en de gezondheid van de 
werknemers te waarborgen en dat deze voorschriften ook 
noodzakelijk zijn om tot evenwichtige concurrentiever­
houdingen te komen; 
(ongewijzigd) 
Nr. C 115/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Overwegende dat het in afwachting van de goedkeuring 
van de technische rapporten in de zin van de onderhavige 
richtlijn zaak is om de inachtneming van de minimumvoor­
schriften te vergemakkelijken door bij wijze van overgangs­
maatregel nationale normen over te nemen, nadat door 
toepassing van de communautaire controleprocedure is 
nagegaan of deze met de in onderhavige richtlijn bedoelde 
minimumvoorschriften in overeenstemming zijn, en dat te 
dien aanzien het Comité de aangewezen instantie is om de 
Commissie bij te staan bij de communautaire controle op 
de conformiteit van de nationale voorschriften; 
Overwegende dat in de onderhavige richtlijn een aantal 
onontbeerlijke minimumvoorschriften ter bescherming van 
de veiligheid en de gezondheid van de werknemers is 
opgenomen, daarbij de mogelijkheid om stringentere 
maatregelen op het gebied van de bescherming van de 
arbeidsomstandigheden te treffen of te handhaven, voor 
elke Lid-Staat onverlet latend; 
Overwegende dat de sociale partners en met name de 
werknemersorganisaties bij de technische werkzaamheden 
in het kader van de onderhavige richtlijn op passende wijze 
dienen te worden geraadpleegd; 
Overwegende dat het aanbeveling verdient om, zoals in de 
Lid-Staten veelal gebruikelijk is, de verantwoordelijkheid 
voor de conformiteit met de minimumvoorschriften bij het 
ontwerp, de constructie en de inrichting van arbeids­
plaatsen of samenstellende delen daarvan bij de fabrikan­
ten te leggen; 
Overwegende dat het van belang is dat de sociale partners 
zoveel mogelijk bij de besluitvorming en bij de acties op het 
gebied van de bescherming van de veiligheid en de 
gezondheid op de arbeidsplaats worden betrokken, zulks 
ook op het niveau van de onderneming; 
Overwegende dat er een comité moet zijn dat de Commissie 
bij de tenuitvoerlegging van de in deze richtlijn bedoelde 
aanvullende maatregelen bijstaat. 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD 
Doel 
Artikel 1 
1. In deze richtlijn, die een specifieke richtlijn is in de zin 
van artikel 13 van Richtlijn ... worden minimumvoor­
schriften vastgesteld inzake veiligheid en gezondheid voor 
de arbeidsplaatsen, als gedefinieerd in artikel 2. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
(ongewijzigd) 
(schrappen) 
(schrappen) 
Overwegende dat het aanbeveling verdient om, zoals in de 
Lid-Staten veelal gebruikelijk is, de verantwoordelijkheid 
voor de conformiteit met de minimumvoorschriften bij het 
ontwerp, de constructie en de inrichting van arbeids­
plaatsen of samenstellende delen daarvan bij de werkgevers 
te leggen en de overheid de mogelijkheid te bieden de 
conformiteit met de minimumvoorschriften in elk van deze 
fasen te controleren; 
(schrappen) 
(schrappen) 
Overwegende dat het Raadgevend Comité voor de 
veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats krachtens Besluit 74/325/EEG (*) door de 
Commissie wordt geraadpleegd bij de voorbereiding van 
voorstellen op dit gebied; 
1. In deze richtlijn, die een bijzondere richtlijn is in de zin 
van artikel 13 van de richtlijn betreffende de tenuitvoerleg­
ging van maatregelen ter bevordering van de verbetering 
van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op 
het werk, worden minimumvoorschriften vastgesteld 
inzake veiligheid en gezondheid voor de arbeidsplaatsen, 
zoals gedefinieerd in artikel 2. 
(!) PB nr. L 185 van 9. 7. 1974. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/37 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2. De onderhavige richtlijn is niet van toepassing op: (ongewijzigd) 
— transportmiddelen, 
— tijdelijke of mobiele werkterreinen. 
3. De onderhavige richtlijn laat voor elke Lid-Staat de 
mogelijkheid onverlet om stringentere maatregelen op het 
gebied van de bescherming van de arbeidsomstandigheden 
te treffen of te handhaven, die verenigbaar zijn met de 
bepalingen van het Verdrag. (schrappen) 
Definities 
Artikel 2 3. De bepalingen van de in lid 1 bedoelde richtlijn zijn 
volledig van toepassing op het hierboven omschreven 
gebied, onverminderd de in de onderhavige richtlijn 
opgenomen stringentere en/of specifieke bepalingen. 
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: 
— arbeidsplaats 
Elke vaste plaats die bestemd is als permanente locatie 
voor werkplekken in gebouwen en op het terrein van de 
onderneming en/of vestiging, met inbegrip van alle voor 
werknemers toegankelijke ruimten en plaatsen; 
— onderneming eni'of vestiging 
Een tot de overheids- of particuliere sector behorende 
eenheid die een industriële, agrarische, commerciële, 
administratieve, dienstverlenende, educatieve of cultu­
rele activiteit uitoefent; 
— werknemer 
Alle personen die enigerlei arbeid verrichten, met 
inbegrip van stagiairs en leerlingen. (begin ongewijzigd) 
(schrappen) 
(schrappen) 
Arbeidsplaatsen 
Artikel 3 
1. De Lid-Staten nemen alle dienstige maatregelen om te 
voorkomen dat de in artikel 1 bedoelde arbeidsplaatsen een 
bedreiging kunnen vormen voor de gezondheid en de 
veiligheid van de werknemers en andere daar aanwezige 
personen, wanneer deze arbeidsplaatsen overeenkomstig 
hun bestemming worden gebruikt en naar behoren worden 
onderhouden. (schrappen) 
2. De Lid-Staten dragen zorg voor de uit hoofde van lid 1 
noodzakelijke controles. De Lid-Staten dragen zorg voor een adequate controle en 
toezicht op de tenuitvoerlegging van deze richtlijn. 
Artikel 4 
De arbeidsplaatsen die na inwerkingtreding van de 
onderhavige richtlijn worden ontworpen, geconstrueerd, 
ingericht, in gebruik genomen of gebruikt, dienen te 
voldoen aan de in bijlage I opgenomen minimale veilig­
heids- en gezondheidsvoorschriften. (ongewijzigd) 
Nr. C 115/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Artikel 5 (ongewijzigd) 
1. Arbeidsplaatsen worden door de Lid-Staten geacht met 
de in artikel 4 bedoelde minimumvoorschriften inzake 
veiligheid en gezondheid in overeenstemming te zijn 
wanneer deze zijn ontworpen, gebouwd, ingericht of in 
gebruik genomen overeenkomstig de nationale bepalingen 
die ten minste rekening houden met de technische 
rapporten betreffende de minimumvoorschriften inzake 
veiligheid en gezondheid, waarvan de referenties in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen zijn 
gepubliceerd. 
2. De Lid-Staten delen aan de Commissie de tekst mee 
van hun nationale ontwerpen en bepalingen die naar hun 
oordeel in overeenstemming zijn met de in lid 1 bedoelde 
technische rapporten, zulks onverminderd het bepaalde in 
Richtlijn 83/189/EEG van de Raad van 28 maart 1983 
betreffende een informatieprocedure op het gebied van 
normen en technische voorschriften. De Commissie brengt 
deze teksten onverwijld ter kennis van de Lid-Staten. 
Overeenkomstig de in artikel 9, lid 2, bedoelde procedure 
deelt zij aan de Lid-Staten de nationale bepalingen mede 
waarvoor het vermoeden van overeenstemming met de 
minimale veiligheids- en gezondheidsvoorschriften bestaat. 
De Commissie publiceert de referenties van deze nationale 
bepalingen in het Publikatieblad van de Europese Gemeen­
schappen. 
3. Bij ontstentenis van de in lid 1 bedoelde technische 
rapporten delen de Lid-Staten bij wijze van overgangsmaat­
regel aan de Commissie de tekst mee van hun nationale 
ontwerpen en bepalingen die naar hun oordeel in 
overeenstemming zijn met de in bijlage I bedoelde 
minimale veiligheids- en gezondheidsvoorschriften, zulks 
onverminderd het bepaalde in Richtlijn 83/189/EEG van de 
Raad van 28 maart 1983 betreffende een informatieproce­
dure op het gebied van normen en technische voorschriften. 
De Commissie brengt deze teksten onverwijld ter kennis 
van de overige Lid-Staten. Overeenkomstig de in artikel 9, 
lid 2, bedoelde procedure deelt zij aan de Lid-Staten de 
bepalingen mede waarvoor het vermoeden van overeen­
stemming met de minimale veiligheids- en gezondheids­
voorschriften bestaat. De Commissie publiceert de referen­
ties van deze nationale bepalingen in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen. 
Artikel 6 
De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te 
zorgen dat de werkgever, onverminderd de op het tijdstip 
van de inwerkingtreding van de richtlijn geldende nationale 
bepalingen ter zake van de gezondheid en de veiligheid op 
het werk, ten aanzien van de bestaande en in gebruik zijnde 
arbeidsplaatsen de in bijlage II opgenomen minimumvoor­
schriften inzake gezondheid en veiligheid uiterlijk vijf jaar 
na de inwerkingtreding van de onderhavige richtlijn 
toepast, alsmede de ergonomische principes in acht neemt. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te 
zorgen dat de werkgever ten aanzien van de bestaande en in 
gebruik zijnde arbeidsplaatsen de in bijlage II opgenomen 
minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid 
uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van de onder­
havige richtlijn toepast. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/39 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Artikel 7 GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Bij wijziging, uitbreiding en/of verbouwing van arbeids­
plaatsen na de inwerkingtreding van deze richtlijn dienen 
de Lid-Staten er zich van te vergewissen dat de werkgever, 
indien dit redelijkerwijze uitvoerbaar is, de nodige 
maatregelen treft om te waarborgen dat de uitgevoerde 
wijziging, uitbreiding en/of verbouwing in overeen­
stemming is met de desbetreffende minimumvoorschriften 
inzake veiligheid en gezondheid, die in bijlage I zijn 
opgenomen. Bij wijziging, uitbreiding en/of verbouwing van arbeids­
plaatsen na de inwerkingtreding van deze richtlijn dienen 
de Lid-Staten er zich van te vergewissen dat de werkgever 
de nodige maatregelen treft om te waarborgen dat de 
uitgevoerde wijziging, uitbreiding en/of verbouwing in 
overeenstemming is met de desbetreffende minimumvoor­
schriften inzake veiligheid en gezondheid, die in bijlage I 
zijn opgenomen. 
Artikel 8 
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om te 
waarborgen dat de werkgever uitsluitend gebruik maakt 
van arbeidsplaatsen die aan de bepalingen van de 
onderhavige richtlijn voldoen. De werkgever dient erop toe 
te zien: 1. Ten einde de gezondheid en de veiligheid van de 
werknemers te beschermen, dient de werkgever erop toe te 
dat de wegen naar de uitgangen en nooduitgangen, 
alsmede de uitgangen en nooduitgangen zelf, vrij 
worden gehouden, zodat er te allen tijde gebruik van 
kan worden gemaakt, (rest van lid 1 ongewijzigd) 
dat zorg wordt gedragen voor het technische onderhoud 
van de arbeidsplaatsen en dat de geconstateerde 
gebreken zo snel mogelijk worden hersteld. Indien de 
gebreken die een ernstig risico opleveren, niet onmiddel­
lijk kunnen worden hersteld, moeten de werkzaam­
heden worden onderbroken, 
dat de arbeidsplaatsen worden schoongemaakt, ten 
einde voor adequate hygiënische omstandigheden te 
zorgen, 
dat de ter voorkoming of eliminatie van risico's 
gebruikte veiligheidsvoorzieningen regelmatig worden 
onderhouden en dat de werking ervan wordt gecontro­
leerd. 
2. De-werknemers of hun vertegenwoordigers worden 
over de gezondheids- en veiligheidsaspecten geraadpleegd 
op basis van bijlage I en/of bijlage II, al naar gelang het 
geval. 2. De werknemers of hun vertegenwoordigers worden 
geïnformeerd over alle maatregelen die ter bescherming van 
de veiligheid en gezondheid genomen moeten worden, en 
worden geraadpleegd overeenkomstig artikel 11 van de in 
artikel 1, lid 1, van deze richtlijn bedoelde richtlijn, zulks al 
naar gelang het geval op basis van bijlage I en/of bijlage II. 
Indien de door de werkgever genomen maatregelen om zich 
te vergewissen van de veiligheid van de bestaande, in 
gebruik zijnde of toekomstige arbeidsplaatsen naar het 
oordeel van de werknemers of hun vertegenwoordigers 
ontoereikend zijn, kunnen deze een inspectie door de ter 
zake van de veiligheid en de gezondheid op het werk 
bevoegde instanties verlangen. (schrappen) 
3. De werknemers of hun vertegenwoordigers moeten bij 
de werkgever kunnen vragen om de vereiste maatregelen 
waarmee de veiligheid en de gezondheid op de arbeids­
plaats kunnen worden gewaarborgd of een bron van 
risico's kan worden uitgeschakeld. 
Nr. C 115/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Artikel 9 
1. Indien een Lid-Staat of de Commissie van oordeel is 
dat het ontwerp van een technisch rapport, als bedoeld in 
artikel 5, niet aan de desbetreffende, in artikel 4 bedoelde 
minimumvoorschriften voldoet, wendt de Commissie zich 
tot het in artikel 10 bedoelde Comité, onder opgave van de 
redenen daarvoor, en raadpleegt in voorkomend geval het 
Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats, opgericht bij 
het Besluit van de Raad 74/325/EEG, hierna te noemen 
„Tripartiet Comité". 
Na kennis te hebben genomen van het advies van het 
Comité, gaat de Commissie over tot publikatie van de 
referentie van het technisch rapport of verzoekt zij om 
wijziging van het ontwerp. 
2. Bij ontvangst van de in artikel 5, lid 2 en 3, bedoelde 
kennisgevingen gaat de Commissie over tot raadpleging 
van het Comité en, in voorkomend geval, het „Tripartiet 
Comité". Na kennis te hebben genomen van het advies van 
het Comité, deelt de Commissie binnen een termijn van drie 
maanden aan de Lid-Staten mede of voor de nationale 
bepaling in kwestie al dan niet het vermoeden van 
overeenstemming met de minimumvoorschriften bestaat en 
of deze bepaling dientengevolge al dan niet voor publikatie 
in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen in 
aanmerking komt. 
Indien de Commissie of een Lid-Staat van oordeel is dat een 
nationale bepaling niet langer voldoet aan de voorwaarden 
om in overeenstemming te worden geacht met de in 
artikel 4 bedoelde minimumvoorschriften inzake veiligheid 
en gezondheid, gaat de Commissie over tot raadpleging van 
het Comité en, in voorkomend geval, het „Tripartiet 
Comité". Na van het advies van het Comité kennis te 
hebben genomen, deelt zij aan de Lid-Staten mede of de 
nationale bepaling in kwestie nog geacht mag worden aan 
de minimumvoorschriften te voldoen, indien dat niet het 
geval is, dat deze bepaling niet langer voor publikatie, als 
bedoeld in artikel 5, lid 1, in aanmerking komt. (ongewijzigd) 
Aanpassing van de bijlagen 
Artikel 10 
1. De Commissie past de bijlagen aan, rekening houdend 
met: 
— de vaststelling van richtlijnen inzake de technische 
harmonisatie en normalisatie op het gebied van het 
ontwerp, de vervaardiging of de constructie van delen 
van arbeidsplaatsen, 
— de technische vooruitgang, de ontwikkeling van de 
internationale voorschriften of specificaties en van de 
kennis op het gebied van arbeidsplaatsen. 
2. Ten behoeve van de aanpassing van de in het eerste lid 
bedoelde bijlagen wordt de Commissie bijgestaan door een 
comité overeenkomstig de in artikel 14 van Richtlijn ... 
bedoelde procedure. 1. Ten behoeve van de aanpassing van bijlage I en II in 
verband met: 
(rest van lid 1 ongewijzigd) 
wordt de Commissie bijgestaan door het Comité en volgens 
de procedure, als bedoeld in artikel 17 van de in artikel 1, 
lid 1, van deze richtlijn bedoelde richtlijn. 
(schrappen) 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/41 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Slotbepalingen 
Artikel 11 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuurs­
rechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 
1 januari 1991 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de 
Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de 
bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder deze 
richtlijn vallende gebied vaststellen. 
3. De Lid-Staten brengen om de twee jaar bij de 
Commissie verslag uit over de tenuitvoerlegging van de 
bepalingen van de onderhavige richtlijn betreffende 
arbeidsplaatsen, onder vermelding van het standpunt van 
de sociale partners. De Commissie informeert het Comité 
en het Tripartiete Comité. 1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuurs­
rechtelijke bepalingen in werking treden om aan deze 
richtlijn te voldoen op de datum die is vastgelegd voor de 
inwerkingtreding van de richtlijn, als bedoeld in artikel 1, 
lid 1, van de onderhavige richtlijn. Zij stellen de Commissie 
daarvan onverwijld in kennis. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de 
bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder deze 
richtlijn vallende gebied reeds hebben vastgesteld of 
vaststellen. 
3. De Lid-Staten brengen om de twee jaar bij de 
Commissie verslag uit over de tenuitvoerlegging van de 
bepalingen van de onderhavige richtlijn betreffende 
arbeidsplaatsen, onder vermelding van het standpunt van 
de sociale partners. De Raad, het Europees Parlement, het 
Economisch en Sociaal Comité, het Raadgevend Comité 
voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheids­
bescherming op de arbeidsplaats, alsmede het Comité als 
bedoeld in artikel 17 van de in artikel 1, lid 1, van deze 
richtlijn bedoelde richtlijn, worden daarvan door de 
Commissie in kennis gesteld. 
4. De Commissie brengt de Raad, het Europees Parlement 
en het Economisch en Sociaal Comité periodiek verslag uit 
over de tenuitvoerlegging van de richtlijn, rekening 
houdend met het bepaalde in lid 2 en 3. 
Artikel 12 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. (ongewijzigd) 
Bijlage 1 
2.0. Opmerking vooraf 
De uit de minimumvoorschriften inzake veilig­
heid en gezondheid voortvloeiende verplichtin­
gen gelden alleen wanneer het genoemde risico 
voor de desbetreffende arbeidsplaats bestaat. 
Minimumvoorschriften inzake veiligheid en 
gezondheid voor arbeidsplaatsen 
Stabiliteit en stevigheid 
Arbeidsplaatsen moeten zijn ondergebracht in 
gebouwen waarvan de stabiliteit van de draag­
constructie en de stevigheid zijn aangepast aan 
het gebruik dat ervan wordt gemaakt. (begin ongewijzigd) 
2.1. Elektrische installatie 
De elektrische installatie dient zodanig te zijn 
ontworpen en uitgevoerd dat zij geen brand- en 
ontploffingsgevaar oplevert en dat de personen 
op afdoende wijze worden beschermd tegen de 
ongevallenrisico's die uit directe en indirecte 
aanraking kunnen voortvloeien. 
Nr. C 115/42 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Bij het ontwerp, de uitvoering en de keuze van 
het materiaal en de beschermingsvoorzieningen 
dient rekening gehouden te worden met de 
spanning, externe invloeden en de deskundig­
heid van de personen die toegang hebben tot 
delen van de installatie. 
2.2. Nooduitgangen 
De nooduitgangen moeten het personeel via de 
kortste weg naar buiten of naar een veiligheids­
zone voeren. 
2.2.1. Bij gevaar moeten alle werkplekken snel en veilig 
kunnen worden ontruimd. 
2.2.2. Het aantal, de locatie en de afmetingen van de 
nooduitgangen zijn afhankelijk van het gebruik, 
de uitrusting en het oppervlak van de arbeids­
plaatsen, alsmede van het maximum aantal 
personen dat zich op deze plaatsen mag ophou­
den. 
2.2.3. Deuren van nooduitgangen moeten gemakkelijk 
en naar buiten toe kunnen worden geopend; 
schuif- en draaideuren zijn verboden, behalve 
indien zij in voldoende aantal aanwezig zijn. 
2.2.4. De bewegwijzering van de nooduitgangen dient 
te geschieden overeenkomstig de op Richtlijn 
77/756/EEG gebaseerde nationale voorschrif­
ten. De gebruikte aanduidingen moeten op 
geschikte plaatsen worden aangebracht en 
duurzaam zijn. 
2.3. Brandmelding en -bestrijding 
2.3.1. Afhankelijk van de omvang, de hoogte en het 
gebruik van het gebouw, de daarin aanwezige 
uitrusting en het maximum aantal personen dat 
zich in het gebouw mag ophouden, moeten alle 
arbeidsplaatsen worden uitgerust met op de 
juiste plaatsen aangebrachte brandmelders, een 
alarmsysteem en de nodige automatische en/of 
handbediende brandbestrijdingsmiddelen. 
2.3.2. De markering van de niet-automatische brand­
bestrijdingsmiddelen dient te geschieden over­
eenkomstig de op basis van Richtlijn 77/756/ 
EEG vastgestelde nationale voorschriften. De 
markeringen dienen op geschikte plaatsen te 
worden aangebracht en duurzaam te zijn. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.2 Nooduitgangen en vluchtwegen: 
Vluchtwegen moeten vrijgehouden worden en 
het personeel via de kortste weg naar buiten of 
naar een veiligheidszone voeren. 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
2.2.5. Deuren van nooduitgangen mogen niet op slot 
zijn. Nooduitgangen en vluchtwegen en de 
verbindingswegen en deuren die daartoe toe­
gang geven, mogen niet met voorwerpen zijn 
geblokkeerd, opdat zij te allen tijde ongehinderd 
kunnen worden gebruikt. 
2.2.6. Vluchtwegen moeten ingeval de verlichting 
uitvalt, voorzien zijn van voldoende sterke 
noodverlichting. 
(ongewijzigd) 
2.3.2. Niet-automatische brandbestrijdingsmiddelen 
moeten goed toegankelijk en gemakkelijk te 
bedienen zijn. De markering dient te geschieden 
overeenkomstig de op basis van Richtlijn 77/ 
756/EEG vastgestelde nationale voorschriften. 
De markeringen dienen op geschikte plaatsen te 
worden aangebracht en duurzaam te zijn. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/43 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.4. Ventilatie van gesloten ruimten 
De lucht in gesloten ruimten moet op natuurlijke 
of kunstmatige wijze worden ververst met 
behulp van aangevoerde buitenlucht, zodat de 
werknemers over voldoende verse lucht beschik­
ken, rekening houdend met de aard van het werk 
dat zij verrichten. 
2.5. Temperatuur in de ruimten 
2.5.1. De luchttemperatuur in werkruimten moet uit 
menselijk oogpunt verantwoord zijn, rekening 
houdend met de door de werknemers te ver­
richten taken en te leveren lichamelijke inspan­
ningen. 
2.5.2. De temperatuur van verpozingsruimten, ruim­
ten voor personeel in beschikbaarheidsdienst, 
sanitaire ruimten, kantines en eerstehulpruim-
ten, moet op de specifieke bestemming van deze 
ruimten zijn afgestemd. 
2.5.3. Klimaatregelingsinstallaties mogen niet in de 
richting van werkplekken blazen of stralen, ten 
einde te vermijden dat werknemers aan tocht of 
gevaarlijke temperaturen worden blootgesteld. 
2.5.4. Ramen, bovenlichten en glazen wanden moeten 
zodanig zijn geconstrueerd dat een al te grote 
zoninstraling wordt vermeden. 
2.6. Natuurlijke en kunstmatige verlichting van 
ruimten 
2.6.1. Op de arbeidsplaatsen moet, voor zover moge­
lijk, voldoende daglicht kunnen binnentreden en 
dienen de nodige voorzieningen voor een 
toereikende kunstverlichting aanwezig te zijn. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.3.3. Brandmelders, alarminstallaties en niet-auto-
matische blusinstallaties moeten periodiek wor­
den gecontroleerd om te zien of zij goed werken. 
2.4. Ventilatie van werkruimten 
In gesloten werkruimten moet voldoende gezon­
de lucht aanwezig zijn, rekening houdend met 
het arbeidsproces en met de lichamelijke inspan­
ning van de werknemers tijdens de arbeidstijd. 
Bij toepassing van kunstmatige ventilatie moet 
de daarvoor nodige installatie te allen tijde goed 
functioneren. 
Een eventuele storing moet door middel van een 
waarschuwingsinstallatie waarneembaar zijn. 
2.5.1. In de werkruimten moet tijdens de arbeidstijd 
een gezonde temperatuur heersen, rekening 
houdend met de toegepaste werkmethoden en de 
lichamelijke belasting van de werknemers. 
(ongewijzigd) 
2.5.3. Klimaatregelingsinstallaties mogen niet in de 
richting van werkplekken blazen of stralen, ten 
einde te vermijden dat werknemers aan tocht of 
gevaarlijke temperaturen worden blootgesteld. 
Zij moeten te allen tijde functioneren en op 
gezette tijden volgens de eisen van de hygiëne 
worden schoongemaakt. Verontreinigingen en 
afzettingen die tot een gevaarlijke vervuiling van 
de lucht in werkruimtes kunnen leiden, moeten 
onverwijld worden verwijderd. 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
Nr. C 115/44 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.6.2. Arbeidsplaatsen waar het uitvallen van de 
kunstverlichting voor de werknemers bepaalde 
risico's kan opleveren, moeten met een vol­
doende sterke noodverlichting zijn uitgerust. 
2.7. Vloeren, muren en plafonds van ruimten 
2.7.1. Vloeren van ruimten moeten vrij zijn van 
hobbels, putten of gevaarlijke hellingen, zij 
moeten vast, stabiel en slipvrij zijn en uit 
hygiënisch oogpunt op adequate wijze kunnen 
worden schoongemaakt, rekening houdend met 
het gebruik dat van deze ruimten wordt ge­
maakt. 
2.7.2. Het oppervlak van muren en plafonds van 
ruimten moet van zodanige aard zijn dat deze uit 
hygiënisch oogpunt op adequate wijze kunnen 
worden schoongemaakt en onderhouden. 
2.7.3. Transparante of lichtdoorlatende wanden, en 
met name volledig glazen wanden, in ruimten of 
in de omgeving van werkplekken en routes 
moeten van veiligheidsmaterialen zijn ver­
vaardigd of op zodanige wijze van die werk­
plekken en routes zijn afgescheiden dat de 
werknemers niet met deze wanden in aanraking 
kunnen komen en ook niet gewond kunnen 
raken wanneer deze breken. 
2.8. Ramen en verticale verlichting van de ruimten 
2.8.1. Ramen, verticale verlichting en ventilatie-
inrichtingen moeten door de werknemers vanaf 
een volkomen veilige plaats kunnen worden 
geopend, gesloten, geregeld en vastgezet. In 
geopende stand mogen zij geen gevaar opleveren 
voor de werknemers. Ramen die niet geopend 
kunnen worden, zijn alleen toegestaan wanneer 
de produktie zulks vereist en wanneer voor 
voldoende luchtverversing en kunstverlichting is 
gezorgd. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.6.2. Verlichtingsinstallaties in werkruimtes en ver­
bindingswegen moeten zo worden aangebracht 
dat de aard van de verlichting geen gevaar voor 
ongelukken voor de werknemers kan opleveren. 
(wordt 2.6.3) 
2.7. Vloeren, muren, plafonds en daken 
2.7.1. Vloeren van ruimten moeten vrij zijn van 
hobbels, putten of gevaarlijke hellingen, zij 
moeten vast, stabiel en slipvrij zijn. (rest 
schrappen) 
Bij staand werk moet de vloer van de werkplek 
voldoende thermisch geïsoleerd zijn, rekening 
houdend met de aard van het bedrijf en de 
lichamelijke inspanning van de werknemers. 
2.7.2. Het oppervlak van vloeren, muren en plafonds 
van ruimten moet van zodanige aard zijn dat 
deze uit hygiënisch oogpunt op adequate wijze 
kunnen worden schoongemaakt en onder­
houden. 
2.7.3. Transparante of lichtdoorlatende wanden, en 
met name volledig glazen wanden, in ruimten of 
in de omgeving van werkplekken en routes 
moeten duidelijk zijn gemarkeerd en moeten van 
veiligheidsmaterialen zijn vervaardigd of op 
zodanige wijze van die werkplekken en routes 
zijn afgescheiden dat de werknemers niet met 
deze wanden in aanraking kunnen komen en 
ook niet gewond kunnen raken wanneer deze 
breken. 
2.7.4. Daken uit materiaal waar men door kan zakken, 
mogen uitsluitend worden betreden als er 
voorzieningen zijn aangebracht die een val 
verhinderen. 
2.8.1. Ramen, verticale verlichting en ventilatie-
inrichtingen moeten door de werknemers vanaf 
een volkomen veilige plaats kunnen worden 
geopend, gesloten, geregeld en vastgezet. In 
geopende stand mogen zij geen gevaar opleveren 
voor de werknemers. Ramen die niet geopend 
kunnen worden, zijn alleen toegestaan wanneer 
de produktie zulks vereist en wanneer voor 
voldoende luchtverversing en kunstverlichting is 
gezorgd, of ingeval het gebouw is voorzien van 
klimaatregeling. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/45 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.8.2. Ramen en verticale verlichting moeten zodanig 
zijn ontworpen of uitgerust dat zij kunnen 
worden schoongemaakt zonder gevaar voor de 
werknemers die dit werk verrichten, en voor de 
werknemers die zich in en om de gebouwen 
bevinden. 
2.9. Deuren, poorten en automatische deuren 
2.9.1. De locatie, het aantal en de afmetingen van 
deuren en poorten zijn afhankelijk van de aard 
en de bestemming van de ruimten. 
2.9.2. Klapdeuren moeten transparant zijn of van 
transparante panelen zijn voorzien. 
2.9.3. Als de transparante of lichtdoorlatende opper­
vlakken van deuren en poorten niet van 
onbreekbaar materiaal zijn vervaardigd en als 
het gevaar bestaat dat werknemers gewond 
raken als een deur breekt, moeten deze opper­
vlakken tegen inslaan worden beveiligd. 
2.9.4. Schuifdeuren moeten voorzien zijn van een 
veiligheidssysteem waardoor zij niet uit hun rails 
kunnen lopen of omvallen. 
2.9.5. Deuren en poorten die naar boven toe opengaan, 
moeten voorzien zijn van een veiligheidssysteem 
waardoor zij niet kunnen terugvallen. 
2.9.6. Deuren en vluchtwegen dienen op een geschikte 
wijze te worden gemarkeerd. Deze deuren 
moeten zonder speciale hulp te allen tijde van 
binnenuit geopend kunnen worden wanneer de 
arbeidsplaatsen bemand zijn, en dienen naar 
buiten toe open te gaan. 
2.9.7. In de onmiddellijke nabijheid van poorten die 
hoofdzakelijk voor het verkeer van voertuigen 
zijn bestemd, dienen zich deuren voor voetgan­
gers te bevinden. 
2.9.8. Automatische deuren en poorten moeten zoda­
nig functioneren dat zij voor de werknemers 
geen risico's opleveren. Zij moeten uitgerust zijn 
met gemakkelijk herkenbare en toegankelijke 
noodstopinrichtingen en moeten ook met de 
hand kunnen worden geopend. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.8.2. Ramen en verticale verlichting moeten zodanig 
zijn ontworpen of uitgerust dat zij kunnen 
worden schoongemaakt met alle nodige voor­
zorgen voor de veiligheid van de werknemers die 
dit werk verrichten, en voor de werknemers die 
zich in en om de gebouwen bevinden. 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
2.9.2. Klapdeuren en poorten moeten transparant zijn 
of van transparante panelen zijn voorzien. 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
2.9.6. Deuren en vluchtwegen dienen op een geschikte 
wijze te worden gemarkeerd. Deze deuren 
moeten zonder speciale hulp te allen tijde van 
binnenuit geopend kunnen worden wanneer de 
arbeidsplaatsen bemand zijn, en dienen naar 
buiten toe open te gaan en niet door voorwerpen 
te zijn geblokkeerd. 
2.9.7. In de onmiddellijke nabijheid van poorten die 
hoofdzakelijk voor het verkeer van voertuigen 
zijn bestemd, dienen zich deuren voor voetgan­
gers te bevinden, die goed zichtbaar zijn 
gemarkeerd en steeds vrijgehouden moeten 
worden. 
(ongewijzigd) 
Nr. C 115/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.10. Routes in gebouwen — gevarenzones 
2.10.1. Routes, met inbegrip van trappen, vaste ladders 
en laadplatforms, moeten zodanig worden 
gekozen en berekend dat deze gemakkelijk, 
veilig en overeenkomstig hun bestemming door 
voetgangers en voertuigen kunnen worden 
gebruikt, en dat de werknemers die in de buurt 
van die routes werken, geen enkel risico lopen. 
2.10.2. Bij het bepalen van de afmetingen van voor het 
verkeer van personen en/of goederen bestemde 
routes moet uitgegaan worden van het mogelijke 
aantal gebruikers en het soort onderneming. 
Wanneer op de routes transportmiddelen wor­
den gebruikt, moeten de voetgangers zich op 
veilige afstand kunnen houden. 
2.10.3. De voor voertuigen bestemde routes moeten 
deuren, poorten, doorgangen voor voetgangers, 
gangen en trappen op voldoende afstand passe­
ren. 
2.10.4. Voor zover het gebruik en de uitrusting van 
ruimten dat noodzakelijk maken om de veilig­
heid van de werknemers te garanderen, moeten 
de routes binnen werk- en opslagruimten 
duidelijk worden afgebakend. 
2.10.5. Arbeidsplaatsen waar door de aard van het werk 
zones voorkomen met valgevaar voor werk­
nemers of gevaar voor vallende voorwerpen, 
dienen voor zover mogelijk, te worden uitgerust 
met voorzieningen die de werknemers de toe­
gang tot deze zones beletten. 
2.11. Specifieke maatregelen voor roltrappen en 
rolpaden. 
Roltrappen moeten zodanig functioneren dat zij 
voor de werknemers geen ongevallenrisico 
opleveren. Ze dienen met gemakkelijk herken­
bare en toegankelijke noodstopvoorzieningen te 
zijn uitgerust. 
2.12. Laadplatforms 
2.12.1. Laadplatforms moeten breed genoeg zijn, reke­
ning houdend met de afmetingen van de te 
vervoeren ladingen. GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
(ongewijzigd) 
2.10.4. Voor zover het gebruik en de uitrusting van 
ruimten dat noodzakelijk maken om de veilig­
heid van de werknemers te garanderen, moeten 
de routes (de woorden „binnen werk- en 
opslagruimten" schrappen) duidelijk worden 
afgebakend. 
2.10.5. Arbeidsplaatsen waar door de aard van het werk 
zones voorkomen met valgevaar voor werk­
nemers of gevaar voor vallende voorwerpen, 
dienen voor zover mogelijk, te worden uitgerust 
met voorzieningen die de werknemers de toe­
gang tot deze zones beletten. De gevarenzones 
moeten goed zichtbaar zijn gemarkeerd. 
2.10.bis Bescherming tegen gassen, dampen, nevels en 
stof 
Indien op de arbeidsplaats een ontoelaatbare 
concentratie van gassen, dampen, nevels of stof 
niet voorkomen kan worden, moeten deze aan 
de bron worden afgezogen. 
2.11. Specifieke maatregelen voor roltrappen en 
rolpaden 
Roltrappen en rolpaden moeten voorzien zijn 
van voldoende beveiliging voor de werknemers. 
Ze dienen met gemakkelijk herkenbare en 
toegankelijke noodstopvoorzieningen te zijn 
uitgerust. 
(ongewijzigd) 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/47 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.12.2. Laadplatforms moeten over ten minste één 
uitgang beschikken. Voor zover dat technisch 
mogelijk is, dienen laadplatforms die een 
bepaalde lengte overschrijden, aan beide uitein­
den een uitgang te hebben. (ongewijzigd) 
2.12.3. Laadplatforms moeten zoveel mogelijk zodanig 
beveiligd zijn dat werknemers niet naar beneden 
kunnen vallen. 
2.13. Afmetingen en luchtvolume van ruimten, bewe­
gingsruimte op de werkplek (ongewijzigd) 
2.13.1. De oppervlakte, de hoogte en het minimale 
luchtvolume van de werkruimten moeten toerei­
kend zijn. 
2.13.2. De afmetingen van het vrije, ongemeubileerde 
oppervlak van de arbeidsplaats moeten zodanig 
worden gekozen dat het personeel bij zijn 
taakuitoefening over voldoende bewegings­
ruimte beschikt. Indien door omstandigheden 
die specifiek zijn voor het betrokken bedrijf, niet 
aan deze eis kan worden voldaan, moet de 
werknemer op een andere plaats dicht bij zijn 
werkplek over voldoende vrije ruimte kunnen 
beschikken. 
2.14. Verpozingsruimten 
2.14.1. Vanaf een bepaald aantal personeelsleden of 
wanneer het in verband met de gezondheid van 
de werknemers of de aard van de werkzaam­
heden noodzakelijk is, moeten de werknemers 
de beschikking hebben over een gemakkelijk 
toegankelijke verpozingsruimte. Dit geldt niet 
voor personeel dat werkzaam is in kantoorruim­
ten of soortgelijke werkruimten die tijdens 
werkonderbrekingen dezelfde ontspannings­
mogelijkheden bieden. (ongewijzigd) 
2.14.2. Verpozingsruimten moeten voldoende ruim 
bemeten zijn en uitgerust met een voldoende 
aantal stoelen en tafels, rekening houdend met 
het aantal werknemers. 2.14.2. Verpozingsruimten moeten voldoende ruim 
bemeten zijn en uitgerust met een voldoende 
aantal gemakkelijk schoon te maken tafels en 
stoelen met rugleuning. 
2.14.3. In verpozingsruimten voor het personeel dienen 
passende maatregelen te worden getroffen ter 
bescherming van niet-rokers. 2.14.3. In verpozingsruimten voor het personeel dienen 
passende maatregelen te worden getroffen ter 
bescherming van niet-rokers tegen overlast door 
tabaksrook. 
2.14.4. Indien de werktijd regelmatig en frequent wordt 
onderbroken en er geen verpozingsruimten 
voorhanden zijn, moet het personeel de beschik­
king krijgen over andere ruimten waar het zich 
tijdens werkonderbrekingen kan ophouden; 
tevens dienen in deze ruimten de nodige 
voorzieningen te worden getroffen ter bescher­
ming van niet-rokers. 2.14.4. Indien de werktijd regelmatig en frequent wordt 
onderbroken en er geen verpozingsruimten 
voorhanden zijn, moet het personeel de beschik­
king krijgen over andere ruimten waar het zich 
tijdens werkonderbrekingen kan ophouden; 
tevens dienen gepaste maatregelen te worden 
genomen ter bescherming van niet-rokers tegen 
overlast door tabaksrook. 
Nr. C 115/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.14.5. Rustruimten: 
Zwangere of zogende vrouwen moeten in de 
gelegenheid worden gesteld tijdens pauzes of 
indien dit uit gezondheidsoverwegingen vereist 
is, ook tijdens de arbeidstijd, in een passende 
ruimte op een ligbank uit te rusten. 
2.15. Sanitaire en andere voorzieningen 
2.15.1 Kleedkamers en garderobekasten 
2.15.1.1. Indien de werknemers speciale werkkleding 
moeten dragen en men van hen om redenen van 
gezondheid of fatsoen niet kan verlangen dat zij 
zich elders verkleden, moeten er aparte kleedka­
mers voor mannen en vrouwen beschikbaar 
worden gesteld. 2.15.1.1. Indien de werknemers speciale werkkleding 
moeten dragen en men van hen om redenen van 
gezondheid of fatsoen niet kan verlangen dat zij 
zich elders verkleden, moeten hun kleedkamers 
ter beschikking worden gesteld. Er moeten 
aparte kleedkamers komen voor mannen en 
vrouwen. 
2.15.1.2. In ondernemingen waar de werknemers tijdens 
hun werk aan hoge temperaturen blootstaan, 
moeten de kleedkamers zich dichtbij de werk­
plekken bevinden. (ongewijzigd) 
2.15.1.3. Kleedkamers moeten voldoende ruim bemeten 
zijn en zodanig worden uitgerust dat elke 
werknemer zijn kleding tijdens de werktijd 
achter slot en grendel kan bewaren. Indien de 
omstandigheden zulks vereisen (gevaarlijke 
stoffen, vocht, vuil), dienen voor werkkleding 
afzonderlijke kasten beschikbaar te zijn. (ongewijzigd) 
2.15.1.4. Wanneer er in de zin van punt 2.16.1.1 geen 
kleedkamers nodig zijn, moet elke werknemer 
beschikken over een ruimte om zijn kleding op te 
hangen. (ongewijzigd) 
2.15.2. Wasruimten en wastafels 
2.15.2.1. Wanneer dit vanwege de aard van de werkzaam­
heden of om redenen van hygiëne noodzakelijk 
is, dienen wasruimten ter beschikking van het 
personeel te staan. Er moeten aparte wasruimten 
zijn voor mannen en vrouwen. (ongewijzigd) 
2.15.2.2. De wasruimten moeten voldoende ruim bemeten 
zijn en voorzien van de nodige faciliteiten (warm 
water indien nodig) om iedere werknemer in 
staat te stellen zich onder hygiënisch ver­
antwoorde omstandigheden te wassen. 2.15.2.2. De wasruimten moeten zo groot zijn dat de 
werknemer zich gemakkelijk en onder hygië­
nisch verantwoorde omstandigheden kan was­
sen. Koud en warm stromend water moet 
aanwezig zijn. 
2.15.2.3. Wanneer er in de zin van punt 2.15.2.1 geen 
wasruimten vereist zijn, dienen wasbakken met 
stromend water (warm water indien nodig) in de 
buurt van de werkplekken te worden aange­
bracht. (ongewijzigd) 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/49 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.15.3. Toiletten en wastafels GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
Werknemers dienen in de buurt van hun 
werkplek te beschikken over afgescheiden 
ruimten met een voldoende aantal toiletten en 
wastafels. (ongewijzigd) 
2.16. Eerstehulpvoorzieningen 2.16. 
2.16.1. Op plaatsen met een verhoogd ongevallenrisico 2.16.1. 
en een groot aantal werknemers, dient een 
eerstehulppost aanwezig te zijn. Eerstehulpvoorzieningen en -posten 
Naar gelang de grootte, de aard van de in de 
arbeidsplaatsen verrichte werkzaamheden en de 
ongevallenfrequentie dienen er één of meer 
ruimten voor eerstehulpverlening aanwezig te 
zijn. 
2.16.2. De posten moeten zijn uitgerust met voorzienin­
gen en middelen die onmisbaar zijn voor 
geneeskundige eerste hulp en met een brancard 
gemakkelijk te bereiken. Ze dienen overeenkom­
stig de op Richtlijn 77/756/EEG gebaseerde 
nationale voorschriften te zijn gemarkeerd. 
2.17. Gehandicapten 2.17. Gehandicapten 
Bij de inrichting van de arbeidsplaatsen dient in 
voorkomend geval met gehandicapte werk­
nemers rekening te worden gehouden. Bij de inrichting van de arbeidsplaatsen dient in 
voorkomend geval met gehandicapte werk­
nemers rekening te worden gehouden. Dat geldt 
vooral voor deuren, gangen, trappen, toiletten, 
wasruimten en de door gehandicapten bezette 
werkplekken. 
2.18. Arbeidsplaatsen in de open lucht (bijzondere 
bepalingen) 2.18. Arbeidsplaatsen in de open lucht 
2.18.1. Arbeidsplaatsen, routes en andere locaties of 
installaties in de open lucht waar werknemers 
werkzaam zijn, moeten zodanig zijn ontworpen 
dat het verkeer van personen en voertuigen er 
veilig doorgang kan vinden. 2.18.1. Arbeidsplaatsen, routes en andere locaties of 
installaties in de open lucht waar werknemers 
werkzaam zijn, moeten zodanig zijn ontworpen 
dat het verkeer van goederen en personen bij 
iedere weersgesteldheid er veilig doorgang kan 
vinden en ze bij gevaar snel kunnen worden 
verlaten. 
Artikel 12, 15 en 16 zijn eveneens van toepassing 
op de belangrijkste routes op het bedrijfsterrein 
(routes naar vaste werkplekken, de voor het 
periodieke onderhoud en de bewaking van de 
installaties van de onderneming gebruikte 
routes, laadplatforms). (ongewijzigd) 
Het bepaalde in punt 2.10 is eveneens van 
toepassing op de arbeidsplaatsen in de open 
lucht. 
2.18.2. Wanneer er onvoldoende daglicht is, dienen 
arbeidsplaatsen in de open lucht kunstmatig te 
worden verlicht. (ongewijzigd) 
Nr. C 115/50 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.18.3. Werkplekken in de open lucht dienen, voor (ongewijzigd) 
zover mogelijk, zodanig te worden ingericht dat 
de betrokken werknemers tegen ongunstige 
weersinvloeden worden beschermd. 
2.18.4. Indien werknemers werken in de open lucht, 
moeten de werkplekken zoveel mogelijk zodanig 
zijn ontworpen dat de werknemers 
a) tegen weersomstandigheden beschermd zijn; 
b) niet zijn blootgesteld aan hinderlijk lawaai en 
aan andere hinderlijke invloeden uit hun 
omgeving (zoals gassen, dampen en stof); 
c) de werkplek bij gevaar snel kunnen verlaten 
of snel gered kunnen worden. 
BIJLAGE II (ongewijzigd) 
Opnieuw behandeld voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging en aanvulling van 
Richtlijn 71/305/EEG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van 
overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken (!) 
COM(89) 141 def. 
(Door de Commissie ingediend op grond van artikel 149, lid 2, onder d), van het 
EEG-Verdrag op 3 april 1989) 
(89/C 115/04) 
0) PB nr. C 15 van 19. 1. 1989, blz. 8. 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 
2, op artikel 66 en op artikel 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement (*), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité (2), 
(!) PB nr. C 167 van 27. 6. 1988, blz. 76 en besluit van ... (niet 
verschenen in het Publikatieblad). 
(2) PB nr. C 319 van 30. 11. 1987, blz. 55. Overwegende dat de maatregelen dienen te worden 
vastgesteld die ertoe bestemd zijn geleidelijk de interne 
markt tot stand te brengen in de loop van een periode die op 
31 december 1992 eindigt; dat de interne markt een ruimte 
zonder binnengrenzen omvat waarin het vrije verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd; 
Overwegende dat de noodzaak van de verwezenlijking van 
de interne markt in de conclusies van de opeenvolgende 
zittingen van de Europese Raad is vastgelegd; 
Overwegende dat het Witboek over de voltooiing van de 
interne markt is uitgebracht dat inzonderheid het tijd­
schema en het actieprogramma om de openstelling van 
overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken te 
verwezenlijken behelst;