COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Y§£§I2!L£ÉYISEE 
Ce document annule et remplace 
le doc.C0M(90)119 final du 11/04/90 
NE CONCERNE QUE LA VERSION NE COM(90) 119 def. /2 
Brussel, 10 ju Ii 1990 
HET COMETT-PROGRAMMA 
ACTIVITEITENVERSLAG 
1989 
(door de Commissie ingediend) 

VOORWOORD 
Dit document vormt het Jaarverslag zoals vereist in Artikel 5 van het Besluit van de Raad waarbij het 
COMETT-programma werd goedgekeurd. Dit verslag heeft ten doel de vooruitgang die werd geboekt 
bij de tenuitvoerlegging van het COMETT-programma in 1989, formeel te registreren en voor te leggen 
aan de Raad, het Europese Parlement en het Economisch en Sociaal Comité. De statistische gegevens 
in de bijlagen van het Verslag geven aanvullende kwantitatieve informatie over de ontwikkelingen 
binnen de afzonderlijke Lid-Staten en op Gemeenschapsniveau. 
Een verslag als dit moet zich beperken tot de hoogtepunten van de activiteiten van een heel jaar. Het 
mag niet vergeten worden dat het succes van het COMETT-programma te danken is aan de 
inspanningen van allen die waren betrokken bij de bevordering van projecten aan de basis, waar de 
enthousiaste inzet om te komen tot krachtige Europese samenwerking op dit gebied gezorgd heeft 
voor de succesvolle ontwikkeling van het COMETT-programma. Voorts werkten in 1989 een grote 
reeks organisaties en personen in de hele Gemeenschap en daarbuiten, zowel formeel als informeel, 
mee aan de planning en voorbereidingen voor de lancering van COMETT II. De Gemeenschap wenst 
daarom formeel haar waardering uit te spreken voor al diegenen die hebben bijgedragen tot de 
tenuitvoerlegging van het COMETT-programma, evenals voor de officiële instanties van de 
Gemeenschap en de Lid-Statcn wiens steun van doorslaggevend belang was voor de tenuitvoerlegging 
van het COMETT-programma in 1989. 
In dit verslag verwijst "COMETT I" naar de eerste fase van het COMETT-programma, die liep van 1986 tot 
eind 1989. "COMETT II" verwijst naar de tweede fase van het Programma, die van start ging op 1 januari 
1990 en zal duren tot eind 1994. 
INHOUDSOPGAVE 
OVERZICHT VAN DE UITVOERING 
COMETT I Paragrafen 
1-9 
10-13 
A Inleiding 
B Ondersteunde projecten 
(i) Aanvragen voor projecten 
(ii) De selectieprocedure 
(iii) Resultaten van 1989 - aanvaarde projecten 
(iv) Vooruitgang en resultaten van projecten 
(v) Categorie A 
(vi) Categorie Ba - BaP 
(vii) Categorie Bb 
(iix) Categorie C 
(iv) Categorie D 
C Tenuitvoerlegging van het programma 
(i) COMETT-Comrnité 
(ii) COMETT-Voorlichtingsbureaus 
(iii) COMETT-Deskundigengroep 
(iv) Banden met andere gemeenschapsprogramma's 
(v) Vergaderingen, studies en groepen 
(vi) Technische en logistieke ondersteuning 
D Controle en evaluatie 
(i) Interne controle 
(ii) Externe evaluatie 14-16 
17-20 
21-23 
24-26 
27-31 
32-36 
37-40 
41-45 
46-50 
51-53 
54-55 
56-57 
58-63 
64-69 
70 
71-72 
73-76 
II. COMETT H 77-84 
III. CONCLUSIES 85-88 
BIJLAGEN 
1. 
2. 
3. 
4. 
5. Statistisch overzicht 
COMETT-pubKkaties 1989 
Leden van het COMETT-Comété (COMETT I) 
COMETT I Voorlichtingsbureaus 
Evaluatie va* COMETT - Overzicht van de uitvoering 
OVERZICHT VAN DE UITVOERING 
1. COMETT I - hot Actieprogramma van de Gemeenschap voor Onderwijs on Opleiding inzake 
Technologie - ging van start op 1 januari 1987. COMETT ondersteunt, op jaarbasis, transnationale 
projecten russen universiteit en onderneming ter bevordering van de opleiding op het gebied van 
geavanceerde technologieën. De eerste operationele fase van COMETT (COMETT I) duurde drie 
jaar (1987-1989). 
2. 1989 was het derde werkingsjaar van COMETT. In de twee voorgaande jaren werd steun verleend 
aan in totaal 1.045 projecten, sommige met een duur van één jaar, sommige met een duur van meer 
dan één jaar. In 1989 zette de Commissie de steunverlening voort voor 362 projecten die in de 
voorgaande jaren werden aanvaard en accepteerde daarnaast 338 nieuwe projecten. Dit betekende 
dat: 
in 1989 in totaal 700 projecten steun van COMETT I ontvingen; 
er in do hole Gemeenschap godurondo de 3 werkingsjaren van COMETT I in totaal meer 
dan 1300 projecten werden gelanceerd. 
De totaio financiële steun van de Gemeenschap in 1989 steeg van 32,5 miljoen Ecu tot ruim 52,5 miljoen Ecu. 
65% hiervan werd besteed aan do verlenging van meerjarige projecten die roods eerder steun ontvingen. 
3. De in het kader van COMETT I ondersteunde projecten hebben geleid tot : 
de totstandkoming van 125 samenwerkingsverbanden tussen universiteit en onderneming 
(SOUO's: Samonworkingsvcrbandon op opleid ingsgebied tussen universiteit en 
onderneming); 
de plaatsing van meor dan 4.000 studenten voor eon stage in een onderneming in een 
andere Lid-Staat; 
de verlening van 232 beurzen voor de uitwisseling van personeel tussen universiteiten en 
ondernemingen; 
financiële steun voor 329 gezamenlijke permanente opleidingsprojecten en multilaterale 
initiatieven voor de ontwikkeling van multimediale opleidingssytomen. 
4. In concrete bewoordingen betekent dit dot er in het kader van COMETT I-projecten al opleidingen 
werden georganiseerd voor meor dan 15.000 deelnemers, meer dan 600 uur onderwijsmateriaal 
werd ontwikkeld, 60 omvangrijke studies werdon uitgevoerd, 30 gegevensbanken werden opgezet 
on 35 nieuwsbrieven werdon gepubliceerd. 
5. Voorts waren er meer dan 6.000 ondernemingen, 1.500 universiteiten en 1.000 andersoortige 
organisaties rechtstreeks betrokken bij de tenuitvoerlegging van COMETT I-projecten. Verder waren 
vele andere organisaties, met name kleine en middelgrote ondernemingen, eveneons betrokken bij 
het programma als ontvangers van de ondernomen activiteiten inzake hoger onderwijs en hogere 
opleiding. 
6. In april 1989 ontving de Commissie het eindverslag van de externe evaluatie van COMETT I 
waartoe Coopers & Lybrand en de Science Policy Research Unit van de University of Sussex 
opdracht hadden gekregen. De evaluatie begon in begin december 1988. De belangrijkse conclusie 
van de evaluatie was: 
"COMETT heeft een grote invloed op de bevordering van transnationale samenwerking en heeft 
een belangrijke rol gespeeld om de onderwijssector en, in mindere mate, het bedrijfsleven bewust 
te maken van de waarde van opleiding in een Europese Gemeenschap en in 
samen werkingsxxrband ". 
7. De tweede fase van het programma - COMETT II - werd op 16 december 19880) goedgekeurd door de 
Raad voor Sociale Zaken. De initiële begroting voor COMETT II werd geraamd op 200 miljoen Ecu voor 
de periode 1990 -1994. Voorts verklaarde de Raad(*) zich ermee akkoord dat de Commissie zou gaan 
onderhandelen om COMETT II open te stellen voor deelname van EFTA-landen. Vertegenwoordigers 
van de Commissie en de EFTA-landen hebben voorstellen over de bepalingen en de voorwaarden voor 
deelname van de EFTA-landen (inclusief Liechtenstein) besproken. De bepalingen van de ontwerp­
overeenkomsten werden in december 1989 voor afsluiting en ratificatie voorgelegd aan de instellingen 
van de Europese Gemeenschap enerzijds en de nationale overheidsinstanties in de EFTA-landen 
anderzijds. 
8. In november 1989 startte de Commissie, in samenwerking met de nationale instanties, een reeks 
vergaderingen in elke Lid-Staat voor de lancering van COMETT II. De eerste Oproep voor Aanvragen 
voor COMETT II in 1990 werd gepubliceerd op 28 november 1989(3). De sluitingsdatum voor de 
aanvragen voor die oproep was 28 februari 1990. Het bijbehorende vademecum en het aanvraagpakket 
waren in november 1989 verkrijgbaar in de negen officiële talen. 
9. Tot besluit kan worden gesteld dat 1989 voor COMETT een jaar van dubbel succes is geweest. Ten eerste 
leveren de projecten van COMETT I een grote bijdrage tot de ontwikkeling van gezamenlijke initiatieven 
van universiteit en onderneming inzake opleiding op het gebied van geavanceerde technologieën. Deze 
initiatieven hebben reeds aanzienlijke stimulansen gegeven aan de omvang en de kwaliteit van het 
verstrekte onderwijs en de verstrekte opleiding. Ten tweede hebben de eigenlijke planning en 
voorbereiding van de lancering van COMETT II zowel in universiteiten als in ondernemingen geleid tot 
een bredere interesse voor en betrokkenheid bij de verwezenlijking van de doelstellingen van COMETT, 
hetzij door middel van deelneming aan een COMETT H-voorstel, hetzij door gebruik van resultaten van 
COMETT I-activiteiten. 
COMETT I 
A Inleiding 
10. De Gemeenschap heeft al lang geleden het belang ingezien van de verbetering van de technologische 
basis van Europa. De grote betrokkenheid bij wetenschappelijke onderzoeks- en 
ontwikkelingsprogramma's vormen slechts één van de vele voorbeelden van de betrokkenheid van de 
Gemeenschap op dit terrein. Van even groot belang is de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen 
in de Gemeenschap teneinde het gebruik van nieuwe technologieën te stimuleren en te benutten. Terwijl 
elke Lid-Staat haar eigen specifieke systeem voor hoger onderwijs en hogere opleiding kent, is de 
Gemeenschap in staat om de doeltreffendheid van deze afzonderlijke systemen te vergroten door middel 
van op elkaar afgestemde acties die met de actieve betrokkenheid van beide kanten van het bedrijfsleven 
worden uitgevoerd. 
11. COMETT, het Actieprogramma van de Gemeenschap voor Onderwijs en Opleiding op het gebied van 
Technologie, werd goedgekeurd bij het Besluit 86/365/EEG van de Raad van 24 juli 1986(4) met een 
geraamde begroting van 45 miljoen Ecu. Na een voorbereidend jaar in 1986 volgde de operationele fase 
van het programma die drie jaar duurde (1987-1989). COMETT maakt een belangrijk deel uit van het 
totale programma van de Commissie op het terrein van onderwijs en opleiding. Door de ontwikkeling 
van transnationale banden tussen universiteit en onderneming te steunen, draagt COMETT bij tot de 
1 PBnr. L 13, 17.1.1989, p.28 
2 Besluit van de Raad 22 mei 1989 (niet gepubliceerd) 
3 PB nr. C 299, 28.11.1989, p3 
4 PI nr. L 222, 8.8.1986, p.17 
r 
uitwerking van systemen en mechanismen die de behoeften van het bedrijfsleven aan hooggekwalificeerd 
personeel op het gebied van technologie moeten opsporen en opvangen. Aldus draagt COMETT 
eveneens bij tot de ontwikkeling van de sociale en economische samenhang in de hele Gemeenschap, 
met name door de overdracht van technologie naar minder ontwikkelde gebieden te bevorderen, en dus 
tot een algemene evenwichtige ontwikkeling van de Gemeenschap. 
12. De doelstellingen van COMETT I zijn (s): 
Het geven van een Europese dimensie aan de samenwerking tussen universiteit en onderneming op het 
gebied van opleiding met het oog op innovatie, ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën en 
de daarmee verband houdende sociale aanpassing; 
het bevorderen van de gezamenlijke ontwikkeling van opleidingsprogramma's, de uitwisseling van 
ervaring, alsmede het optimale gebruik van de middelen inzake opleiding op communautair niveau; 
het verbeteren van de opleidingsvoorzieningen op plaatselijk, regionaal en nationaal niveau met 
medewerking van de betrokken instanties en het aldus verlenen van een bijdrage tot de evenwichtige 
economische ontwikkeling van de Gemeenschap; 
het verhogen van het niveau van de opleiding, teneinde de technologische ontwikkelingen en de 
aanverwante maatschappelijke veranderingen bij te houden, het aanwijzen van de eruit voortvloeiende 
prioriteiten in de bestaande opleidingsvormen die zowel in de Lid-Staten als op het niveau van de 
Gemeenschap een aanvullende actie behoeven, en het bevorderen van gelijke kansen voor mannen en 
vrouwen (6). 
13. COMETT I houdt zich bezig met vijf onderling verband houdende actiegebieden, waarvan elk een 
categorie van het totale programma vormt: 
Categorie A : Samenwerkingsverbanden inzake opleiding tussen universiteit en onderneming 
(SOUO) in het kader van een Europees netwerk 
Categorie B : Programma's voor de uitwisseling van studenten en personeelsleden tussen 
universiteiten en ondernemingen 
Categorie C : Het ontwikkelen en beproeven van gezamenlijke projecten van universiteiten en 
ondernemingen op het gebied van her- en bijscholing 
Categorie D : Multilaterale initiatieven voor de ontwikkeling van opleidingssystemen met behulp 
van verschillende media 
Categorie E : Aanvullende maatregelen inzake informatie en evaluatie met het oog op het 
ondersteunen en volgen van ontwikkelingen die belangrijk zijn voor het COMETT I-
programma. 
B Ondersteunde projecten 
(i) Projectaanvragen 
14. In 1989 werd er slechts één aanvraagronde gehouden, tegen twee in 1987 en één in 1988. In november 
1988 werd een Oproep voor Aanvragen afgekondigd met als sluitingsdatum 31 maart 1989. De oproep 
voor aanvragen nodigde uitsluitend uit tot aanvragen voor nieuwe projecten in Categorie B 
(transnationale uitwisselingen). Continuïteit van de inspanningen voor de projecten van de andere 
5 Artikel 3 van het Besluit van de Raad 86/365/EEC 24 juli 1986 
Deze doelstellingen werden gewijzigd met betrekking tot COMETT II (zie Deel III van dit verslag) 
Categorieën (Categoriën A/C/D) werd verzekerd door alle bestaande meerjarige projecten van de 
Categorieën uit te nodigen een aanvraag te doen voor verlenging van hun projecten. Voor deze 
benadering werd gekozen vanwege de lopende meerjarige verbintenissen die al werden aangegaan in 
1987 en 1988 voor projecten van de Categorieën A/C/D. 
Tabel 1 - Aantal nieuwe en hernieuwde projectaanvragen ontvangen in 1989 
Verlengd Nieuw 
1987 1988 1989 
Categorie A 
Categorie Ba 
Categorie Bap 
Categorie Bb 
Categorie C 
Categorie D 102 19 
102 83 
49 29 391 
93 
286 
TOTAAL 253 131 770 
Een verdere analyse van de aanvragen, inclusief de deelname per Lid-Staat, is opgenomen in Bijlage 1. 
15. Deze indrukwekkende cijfers tonen voor een derde achtereenvolgende jaar de enorme interesse die 
COMETT I blijft opwekken voor de stimulering van de ontwikkeling van samenwerkingsvormen tussen 
universiteit en onderneming inzake opleiding op Europees niveau. 
16. In 1988 zagen we de innovatieve en succesvolle ontwikkeling, in Categorie Ba, van "pakketten" van 
studentenstages voor COMETT-samcnwcrkingsvcrbanden. Door deze regeling ontvangen COMETT-
samenwerkingsverbanden inzake opleiding tussen universiteiten en ondernemingen van de Commissie 
een "pakket" van studentenstages die flexibel gedurende het daarop volgende academische jaar kunnen 
worden toegekend aan studenten die een stage lopen in het bedrijfsleven in een andere Lid-Staat. De 
samenwerkende universiteiten en ondernemingen dienen het aantal studenten op te geven die zij wensen 
te steunen, evenals de Lid-Staat van bestemming, maar hoeven in het stadium van de aanvraag de 
ontvangende ondernemingen niet te vermelden. Het succes van dit initiatief wordt aangetoond door het 
feit dat de meerderheid van de COME' l'I -sa men werkingsverbanden actief deelnemen aan de 
pakketregeling en bijna 80% van de COMETT-stages in 1989 volgens deze methode tot stand kwamen 
(de rest was het gevolg van overeenkomsten tussen afzonderlijke universiteiten en ondernemingen(7). 
In 1989 ontvingen de COMETT-samenwerkingsverbanden voor het eerst beurzen die hen zowel in staat 
stelden studenten te ontvangen voor stages in hun Lid-Staat als studenten uit te zenden voor stages in 
een andere Lid-Staat. In het algemeen vergroot deze regeling niet alleen de flexibiliteit van de COMETT-
samenwerkingsverbanden, maar ze consolideert ook de betrekkingen binnen het netwerk van 
samenwerkingsverbanden in de hele Gemeenschap. Gehoopt wordt dat deze regeling mettertijd kan 
uitgroeien tot de belangrijkste infrastructuur ter bevordering van transnationale mobiliteit van studenten 
voor stages in het bedrijfsleven. 
(ii) De selectieprocedure 
17. De gehanteerde selectieprocedure kwam nauw overeen met die van de voorgaande werkingsjaren, en 
omvat in het kort: 
Ten eerste worden de aanvragen beoordeeld door de diensten van de Commissie, met steun van 
het COMETT Technical Assistance Office. Tijdens deze procedure werden alle niet in 
aanmerking komende aanvragen in een eerste stadium verwijderd (bijv. vanwege de niet-
transnationale aard van het project, het ontbreken van een samenwerkingsverband universiteit­
onderneming). Ook kwamen tekortkomingen in een bepaald aantal van de voorgestelde 
projecten aan het licht en kon, in meer algemene zin, de basis worden gelegd voor de andere 
7 Dit type regaling wordt het "Fr« 
T~ 
stadia van de selectieprocedure. O/h-n de beperkte aard van de Oproep voor Aanvragen v.~n 
1989 betekende dit c'al er not zoveel, zoniet moer, aandacht werd gegeven aan projecten ôx-y 
werden voorgesteld voor verlenging, als aan de nieuwe v<x>rstollcn voc>- Categorie b 
{transnationale uitwisselingen). 
Vervolgens ging de aandacht naar de interne samenhang met andere 
Genuvnschapsprogramma's - projecten die samenhingen met het Kaderprogramma voor 
Onderzoek en Ontwikkeling evenals projecten gericht op specifieke sectoren, zoals het 
strategische programma ten gunste van de kleine en middelgrote ondernemingen. Het voor dit 
doel ingestelde overleg tussen de verschillende diensten hielp bij het vaststellen welke van de 
voorgestelde projecten, uit het oogpunt van de andere Gemecnschapsprogramma's, van 
bijzonder belang waren, dat wil zeggen synergieën bevorderden. 
Op dat punt was het nodig de gekozen benadering grondig te laten onderzoeken door 
onafhankelijke deskundigen van universiteiten en van het bedrijfsleven. Voor de beoordeling 
van de te verlengen projecten in de Vierde Aanvraagronde deed de Commissie wederom een 
beroep op de COMETT-Deskundigengroep die op 24-26 mei 1989 bijeenkwam in Brussel. 
De voorgestelde ontwerplijst van aanvaarde projecten (met inbegrip van zowel nieuwe als 
verlengde projecten) werd aldus opgemaakt en voorgelegd aan het COMETT-Comité op 13-14 
juni 1989. Hierbij werden, overeenkomstig de bepalingen van het COMETT-Besluit, specifieke 
voorzieningen getroffen om het Comité in staat te stellen projecten te bespreken waarvoor een 
Gemeenschapsbijdrage van meer dan 100.000 Ecu werd voorgesteld. 
Tenslotte nam de Commissie, de standpunten van het COMETT-Comité in overweging 
genomen, een beslissing over de definitieve lijst van projecten die voor Gemeenschapssteun in 
aanmerking kwamen. 
18. Voor de selectie van projecten werden de criteria gebruikt uit de Gids voor Aanvragers. Om in 
aanmerking te komen, moet het in de projecten gaan om samenwerking tussen universiteiten en 
ondernemingen voor post-secundaire opleiding op het gebied van ontwikkeling van technologieën, 
wetenschappen of management in verband met de Onderzocks- en Ontwikkelingsterreinen die als 
prioritair zijn aangemerkt voor acties van de Gemeenschap, terreinen waarop de vereiste vaardigheden 
door technologische veranderingen aan grote veranderingen onderhevig zijn of terreinen met betrekking 
tot de maatschappelijke implicaties van technologische veranderingen (bijv. gezondheid en veiligheid, 
industriële betrekkingen, juridische aangelegenheden). 
19. De projecten moesten betrekking hebben op transnationale samenwerking tussen ten minste twee Lid-
Statcn (met uitzondering van samenwerkingsverbanden vooropleiding met een regionaal karakter in 
Categorie A). Er werd verder speciaal gelet op de mogelijke banden tussen voorgestelde projecten en 
andere prioriteiten en programma's van de Gemeenschap, met inbegrip van acties ter bevordering van 
minder ontwikkelde gebieden, de betrokkenheid van de kleine en middelgrote ondernemingen en de 
gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Een andere factor die een belangrijke rol speelde bij de 
beoordeling van de projecten, was hun potentiële bijdrage tot de versterking van de economische en 
sociale interne samenhang van de Gemeenschap. 
20. Bij de beoordeling van aanvragen voor de verlenging van bestaande projecten werd de werkingsduur 
in aanmerking genomen van de projecten die voor het eerst in 1988 werden ondersteund. Met name 
werd erkend dat vele van deze projecten zich op het ogenblik dat de aanvraag tot verlenging werd 
ingediend, nog slechts in het beginstadium bevonden en pas maximaal zes maanden daarvoor waren 
opgestart. De projecten die in 1987 voor het eerst werden opgestart, werden echter grondiger beoordeeld. 
Daarbij werd met name gekeken naar de tot dan toe geleverde prestaties en de aard van het voorgestelde 
werkprogramma. 
(iii) Resultaten van 1989 - aanvaarde projecten 
21. In Tabel 2 zijn de resultaten van 1989 te zien: 
Tabel 2 - Aantal aanvaarde of verlengde projecten in 1989 
Verlengd Nieuw 
1987 1988 1989 
Categorie A 96 19 
Categorie Ba - - 161 
Categorie BaP - - 89 
Categorie Bb 88 
Categorie C 91 81 
Categorie D 46 29 -
TOTAAL 233 129 338 
22. Een aantal projecten dat werd aanvaard in 1987 of 1988, werd niet verlengd voor een volgend jaar. 
Gedeeltelijk omdat er geen aanvraag voor verlenging werd ontvangen; ofwel omdat het project was 
voltooid, ofwel omdat er een reden was waarom de organisator het project wilde terugtrekken van 
deelneming aan het COMETT-programma. Een aantal projecten werd echter, na uitgebreid overleg met 
zowel de COMETT-Deskundigengroep als het COMETT-Comité, niet aanvaard voor verlenging. 
Een verdere statistische analyse van voorgelegde en aanvaarde projecten is opgenomen in Bijlage A 
23. In de onderstaande tabel is de totale door de Commissie verleende steun in 1989 te zien: 
Tabel 3 - Toegekende bedragen per Categorie (in Ecu) in 1989 
Verlengd Nieuw 
1987 1988 1989 
Categorie A 3.712.000 745.000 
Categorie Ba - - 931.177 
Categorie BaP - - 4.835.695 
Categorie Bb - - 602.475 
Categorie C 3.154.000 2.619.500 
Categorie D 2.158.000 1.365.000 
TOTAAL 9.024.000 4.729.500 6.369.347 
(iv) Vooruitgang en resultaten van aanvaarde projecten 
24. Van de projecten die werden aanvaard voor COMETT dient aan het einde van elk werkingsjaar een 
Eindverslag te worden voorgelegd, waarin de activiteiten worden beschreven die tijdens de 
contractperiode werden uitgevoerd. In 1989 werd een uitgebreide analyse uitgevoerd van de rapporten 
over de periode 1 september 1988 tot 31 augustus 1989. De resultaten van deze analyse werden 
opgetekend in het verslag "Ontwikkeling van COMETT - Verslag van de in 1987 ondersteunde 
projecten". Dit verslag gaat met name in op de ontwikkeling van projecten in elke Lid-Staat en in elke 
Categorie van COMETT. De volgende paragrafen geven een samenvatting van de belangrijkste 
bevindingen. 
25. In het verslag wordt voor elke Lid-Staat de omvang on de aard van de momenteel door organisatoren 
geleide projecten van de betreffende Lid-Staat beschreven, evenals de kwalitatieve vooruitgang die is 
geboekt. In het algemeen zijn alle Categorieën goed vertegenwoordigd in alle Lid-Staten, hoewel 
verschillen natuurlijk onvermijdelijk zijn. Wat de algemene participatie aan COMETT I-projecten (8) 
betreft, kunnen vijf groepen worden onderscheiden: 
de meest actieve deelnemers aan COMETT I zijn Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die beide 
in ongeveer 50% van alle COMETT I-projecten zijn betrokken; 
de Bondsrepubliek Duitsland en Spanje nemen deel aan 30-33% van alle COMETT I-projecten; 
Italië, België en Nederland zijn vertegenwoordigd in 20-25% van alle COMETT I-projecten; 
Portugal, Griekenland, Ierland en Denemarken nemen deel aan 9-16% van alle COMETT I-
projecten; 
Luxemburg noemt deel aan 1,4% van de COMETT I-projecten. 
26. Uit kwalitatief oogpunt is de vooruitgang die door de projecten is geboekt zeer bemoedigend, in het 
bijzonder als in overweging wordt genomen dat de COMETT I-projecten per definitie transnationale 
initiatieven zijn tussen universiteiten en ondernemingen waaraan tijdens het eerste jaar nauwkeurige en 
vaak langdurige planning voorafgaat. Daarom wordt verwacht dat het derde (en in sommige gevallen 
3het tweede) jaar van de projectontwikkeling een nog groter inzicht zal geven in het proces van 
samenwerking tussen universiteit en onderneming inzake opleiding en een beslissende betekenis zal 
hebben voor de oplcidingsprodukten en structuren die COMETT bevordert. 
(v) Categorie A: Samenwerkingsverbanden tussen universiteit en onderneming inzake opleiding 
27. Er bestaan op het moment 125 samenwerkingsovereenkomsten in de Lid-Staten, waarvan 66 regionale, 
31 sectoriële, en 28 regionale en sectoriële. Wat de geografische verspreiding van de 
samenwerkingsverbanden betreft, onderscheidt het verslag: 
landen waar de SOUO'S in principe over vrijwel het hele land zijn verspreid (IRL, UK); 
landen met een grote geografische spreiding maar enkele minder vertegenwoordigde gebieden 
(E,F,L,P); 
landen met een aanzienlijke geografische spreiding, maar toch opvallend minder 
vertegenwoordigde gebieden dan hierboven (B,D,DK,I); 
landen met een lukrake spreiding, waar bijgevolg nog aanzienlijke gebieden niet bij SOUO'S 
betrokken zijn (G,NL). 
28. Het netwerk van sectoriële samenwerkingsverbanden werd in 1989 aanzienlijk uitgebreid, maar blijft 
minder ontwikkeld dan het regionale netwerk. Een analyse van de technologische en industriële sectoren 
van de sectoriële en gemengde samenwerkingsverbanden geeft het volgende patroon te zien: 
9 samenwerkingsverbanden op het brede terrein van Informatica (waaronder vakgebieden als 
gegevensverwerking, softwaretechnologie, expertsystemen, telecommunicatie); 
7 samenwerkingsverbanden die voornamelijk betrekking hebben op Micro-elektronika (in het 
bijzonder halfgeleidertechnologie, VLSI- en ASIC-ontwerp); 
7 .samenwerkingsverbanden op het terrein van Geavanceerde fabrikagetechnologie 
(automatisering, CIM, robotica); 
"Deelneming" wordt in dit verband bepaald door de Lid-Staat waar de deelnemende organisatie (organisator of 
partner) i9 gevestigd. Derhalve wordt een project waaraan een Portugese organisatie meewerkt (als organisator of 
promotor) beschouwd als een project waaraan Portugal deelneemt 
8 
6 samenwerkingsverbanden gericht op opleidingen in de Biotechnologie en/of 
Agrovoedingstechnieken. 
Er zijn 3 of 4 samenwerkingsverbanden in de volgende vakgebieden: Werktuigbouwkunde, 
Energie, Milieu, Materialen, Textiel, Wiskunde, Opleidingstechnologie; 
In elk van de volgende sectoren zijn er 2 samenwerkingsverband en: Zeewetenschappen en 
Offshore, Civiele bouwkunde, Kwaliteit, Farmacie, Scheikundige technologie 
Op elk van do volgende terreinen is er 1 samenwerkingsverband: Grafische 
informatietechnologie, Steenkooltechnologie, Elektrotechniek, Ruimtelijke ordening, 
Produkt- en procesbeheer, Houttechnologie, Biologie en Geneeskunde, Innovatiebeheer, 
Luchtvaartkunde en Onderhoud, Financiën, Recht en Informatica, Vrouwen en 
Technologie.Grafische informatietechnologie, Steenkooltechnologie, 
29. Uit de opsomming blijkt dat de meeste sectoren veeleer betrekking hebben op technologieën dan 
op specifieke industriële sectoren. Het is evenwel zo dat alle regionale SOUO's specifieke sectoriële 
activiteiten hebben, afhankelijk van do industriële behoeften van de betreffende regio. Over het 
algemeen vallen die activiteiten in de brede groepen Informatica en Produktie en Fabricage. 
30. Uit de verdeling van sectoriële en gemengde SOUO's blijkt dat er nog vele 
ondervertegenwoordigde gebieden zijn en or moer industriële ondersteuning nodig is. De behoefte 
aan een evenwichtige spreiding over alle Lid-Staten leidde tot de keuze van een aantal sectoriële 
SOUO's in Lid-Staten met weinig sterko regionale SOUO-kandidaten; in sommige gevallen leidde 
dit tot een discrepantie tussen het niveau van deze sectoriële SOUO's en andere sectoriële 
kandidaten uit andere Lid-Staten. 
31. Van 2 tot 4 oktober 1989 werd in Brussel een plenaire conferentie gehouden voor alle COMETT-
samenwerkingsverbanden. Deze bijeenkomst, met de naam "COMETT II: een nieuwe uitdaging 
voor SOUO's", bood met name de gelegenheid de ontwikkeling van het netwerk in het kader van 
COMETT I te bespreken en prioriteiten vast te stellen voor de ontwikkeling in het kader van 
COMETT II. Tijdens de conferentie kon gebruik worden gemaakt van een nauwkeurige analyse 
aangaandede ontwikkeling van het netwerk van samenwerkingsverbanden en de activiteiten ervan. 
Een andere belangrijke verdienste van de conferentie was dat verantwoordelijken voor het behoor 
van samenwerkingsverbanden in staat waren do belangrijkste criteria vast te stellen voor de 
succesvolle werking van activiteiten in het kader van COMETT-samenwerkingsverbanden. Voorts 
werd speciale aandacht besteed aan de werking van studentenstages binnen de 
samenwerkingsverbanden (Categorie Ba), die zich voor velo samenwerkingsverbanden hebben 
ontwikkeld tot één van de hoofdactiviteiten. 
(vi) Categorie Ba-BaP: transnationale studentenstages in ondernemingen 
32. Terwijl het aantal aangevraagde studentenstages ongeveer gelijk bleef gedurende de eerste twee 
jaren van COMETT I - er was zelfs sprake van een lichte daling (van 4972 naar 4837) - steeg de 
vraag in het derde jaar krachtig tot 8237. Eén van de belangrijkste redenen voor deze ontwikkeling 
was de invoering van het PAKKET-SYSTEEM. In de derde ronde (1988), toon het nieuwe systeem 
vrij snel werd ingevoerd, hadden 62 SOUO's reeds een aanvraag ingediend voor 2130 
studentenbeurzen. Dit aantal word meor dan verdubbeld in de vierde rondo (1989): 92 van de 125 
SOUO's dienden een aanvraag in voor ondersteuning van 5018 stages. Anders gezegd: terwijl in 
1988 53,6% van alle SOUO's 44,0% van alle ingediende projecten uitmaakte, nam 73,6% van hen 
deel aan dit systeem in 1989 en steeg het aandeel aanvragen van do SOUO's tot 60,9%. Aangezien 
de SOUO's evenals hun afzonderlijke partners ook aanvragen indienden buiten het PAKKET­
SYSTEEM voor do zogenoemde beurzon voor FREE MOVERS, ligt hot werkelijke aandeel van 
SOUO's in Ba-aanvragen veel hoger, waarschijnlijk rond 80%. 
>" 
33. Het Pakket-systeem werd ingevoerd in de derde Aanvraagronde ter versoepeling van de bestaande 
strikte procedure waarbij voor elke genoemde student ten tijde van do aanvraag do specifieke 
ondernoming moest worden opgegeven. Het Pakket-systeem beoogde de organisatoren meer 
flexiliteit te geven wat betreft het vooraf voor elk geval specifiëren van de ondernemingen, functies, 
studenten en het ontvangende land. Dezelfde kwalitatieve criteria bleven van kracht, maar de 
controleprocedure vond voortaan niet meer vooraf, maar achteraf plaats. Alleen SOUO's konden 
een aanvraag voor een pakket van studentenstages indienen. Bovendien had het Pakket-systeem 
ten doel de administratie van studentenstages bij de Commissie te vergemakkelijken, terwijl 
tegelijkertijd gezorgd werd voor goedo kwaliteit door de stages te verbinden met de transnationale 
samenwerking van de SOUO's en hun activiteitcn.(') 
34. Wat de deelname per Lid-Staat betreft, zijn Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de 
Bondsrepubliek Duitsland de meest vertegenwoordigde landen bij de uitwisselingen van 
studentenstages. Wat de "import/export"-verhoudingen van de studenten betreft, brengen de Lid-
Staten het er in 1989 als volgt af: 
landen die meer studenten uitzenden dan ontvangen 
("netto uitvoerders"): B D DK F G 
landen die meer studenten ontvangen dan uitzenden 
("netto invoerders": E I NL P UK 
landen waar de import en export min of meer in evenwicht zijn: IRL. 
35. Bij een vergelijking van het aantal beurzen voor FREE MOVERS en het aantal PAKKET-studenten 
in 1988 blijkt al dat de PAKKETTEN in alle Lid-Staten overheersen, met uitzondering van DK en 
GR. In 1989 worden alleen in DK meor FREE MOVERS dan PAKKET-studenten uitgezonden; in 
alle andere Lid-Staten was een verdere toename van PAKKET-studenten te zien. De pakketten 
bedragen (met uitzondering van DK) bijna 65% van alle beurzen per Lid-Staat, en in sommige 
landen (E,P) zelfs meer dan 95%. 
36. Bij een vergelijking van het aantal aanvragen voor FREE MOVERS per Lid-Staat blijkt dat de 
grootste toename tussen 1988 en 1989 plaatsvond in D, F (met bijna 70%), terwijl in B, IRL, NL en 
P de aantallen aanzienlijk daalden. Om te kunnen beoordelen of de interesse van de Lid-Staten 
werkelijk is gedaald, moeten hier de aantallen van de PAKKET-aanvragen worden bijgeteld. Uit 
die bewerking blijkt dat alleen in B de belangstelling afnam; en dat in de andere Lid-Staten de 
interesse voor Ba-projecten zich verlegde naar PAKKET-projecten. 
(iix) Categorie Bb: transnationale beurzen 
37. In de vierde selectieronde (1989) werden de beursaanvragen van 88 aanvragers aanvaard. Wat het 
profiel van do beursontvangers betreft, is er nagencxïg een evenwicht tussen deelnemers uit 
universiteiten en deelnemers uit ondernemingen. Van de beursontvangers afkomstig van 
universiteiten zijn de meesten docenten. Van de beursontvangers afkomstig van ondernemingen 
is een kleine meerderheid kaderpersoneel en do rost technicus. Wat de sectoren betreft, werden de 
meeste projecten gerealiseerd op de terreinen Produktie on Fabricage, Computerwetenschappen en 
Management. In het algemeen zijn de projecten goed gespreid over de andere technologische 
sectoren. 
38. De beurzen hebben een aanzienlijke stimulans gegeven aan de transnationale samenwerking tussen 
universiteit en onderneming. Een zeer belangrijke factor voor de verwezenlijking van de stages was 
de uitvoering, in sommige gevallen, van ofwel gezamenlijke opleidingsprojecten van universiteiten 
en ondernemingen, ofwel de ontwikkeling van reeds bestaande opleidingsprojecten. Op dezelfde 
wijze droeg een aantal van deze beurzen onmiskenbaar bij tot het verstevigen van de banden 
tussen COMETT-samenwerkingsvorbanden. Dit gebeurde dank zij nieuwe contacten die tot stand 
9 
Verdere cijfers zijn opgenomen in Bijlage 1. 
10 
kwamen bij het zoeken van ontvangende organisaties of, belangrijker, dank zij de ontwikkeling van 
opleidingsprojecten die ten uitvoer werden gebracht tijdens de stageperiode van de beursontvanger 
en die zullen worden verspreid door middel van de vcreniging(en). 
39. De beurzen kwamen tegemoet aan belangrijke opleidingsbehoeften van zowel universiteiten als 
u ni versi tei tspersoneel : 
de bijwerking/ontwikkeling van kennis inzake geavanceerde technologieën en de laatste 
O&O-resultaten in afgebakende en gespecialiseerde vakgebieden die van even groot belang 
zijn voor universiteiten als voor ondernemingen; 
de overdracht van deze nieuwe kennis aan andere Lid-Staten; 
de nieuwe banden tussen universiteiten en ondernemingen die ontstonden tijdens de 
uitvoering van de stage en die in een ander land een aanknopingspunt opleveren voor de 
toekomstige ontwikkeling van de onderneming of de opleidingsinstelling. 
40. Een relatief hoog aantal beurzen toont echter een uitgesproken tendens om de ontwikkeling van 
gespecialiseerde kennis door de beursontvanger als enige doel te beschouwen, zonder dat deze 
kennis vervolgens opnieuw wordt overgedragen tijdens volgende stages. Gezien het 
gemeenschappelijke doel van alle categorieën van het programma, d.w.z. de opleiding in nieuwe 
technologieën op transnationaal niveau, en de mogelijke weerslag van de beurzen op de 
ontwikkeling van COMETT-samcnwcrkingsverbanden en opleidingsprojecten, zal de aandacht in 
de toekomst uitgaan naar beurzen die geïntegreerd zijn in de algemene dynamiek van het 
programma, en die de samenwerking tussen universiteiten en ondernomingen helpen versterken 
en bijdragen tot de ontwikkeling van opleidingsactiviteiten. 
(ix) Categorie C: gezamenlijke permanente opleidingsprojecten 
41. In 1989 werd er geen oproep gedaan voor aanvragen met betrekking tot Categorie C. In 1987 
werden 137 C-projecten aanvaard, waarvan er 126 werden verlengd in 1988. In de derde ronde 
(1988) werden 97 nieuwe C-projecten aanvaard en in de vierde ronde (1989) werd steun verleend 
aan de verlenging van 187 C-projecton. Voor de jaren '87 en '88 werd een kwalitatieve analyse 
gemaakt, waarop de onderstaande feiten zijn gebaseerd. 
42. Wat de aard van de projecten betreft, overheersen nog altijd de opleidingscursussen van korte 
duur, met zelfs een lichte stijging sinds 1987. De opleidingen van lange duur blijven stabiel. Er 
werd een lichte stijging waargenomen in het aantal seminars in verband met D-projecten (+ 2%). 
Dit verschijnsel kan worden verklaard door de ontwikkeling van een groot aantal multimediale 
opleidingsprodukten, die moeten worden onderzocht vóór zo op grote schaal worden verspreid, 
en door andere soorten acties (+ 3,6%) zoals informatiebijeenkomsten en zelfs gespecialiseerde 
colloquia. 
43. Het opleidingsmateriaal bestond voor 90% uit geschreven documenten, met een lichte toename 
gedurende de afgelopen jaren (5%), aangezien de meeste seminars vergezeld gaan van geschreven 
documenten. 
44. Slechts enkele technologische sectoren zijn niet vertogenwoordigd in de voorstellen voor Categorie 
C. Niettemin bleven de belangrijkste sectoren Geavanceerde produktie en Fabricage (36,8%), waarin 
Automatisering en Geavanceerde fabricage, Mechanisch ontwerp en Analyse, en Micro-elcktronika 
het meest voorkomen. Tweede belangrijkste is de sector Management (26,5%), met bijna uitsluitend 
Produktieplanning en Innovatiebehecr, en vervolgens, met 17,5%, Gebruik van het aardoppervlak, 
voornamelijk Architectuur en Biologische en scheikundige toepassingen, en Informatica (gegevens-
en informatieverwerking). 
45. In de periode 1988-1989 werden er meer dan 800 seminars gehouden in het kader van Categorie 
C-projecten. Dit vertegenwoordigt ongeveer 547.000 opleidingsuren. In vergelijking met het 
voorgaande jaar was er sprake van een aanzienlijke vooruitgang: het aantal seminars 
11 
43 
verviervoudigde, het aantal "stagiairs" verdrievoudigde en er was sprake van een lichte toename 
van de gemiddelde lengte van de seminars en van een verdubbeling van het aantal stage-uren. 
(x) Categorie D: mulilaterale multimediale opleidingsinitiatieven 
46. Net als in Categorie C werden in 1989 uitsluitend D-projecten voor verlenging geaccepteerd. In 
1989 werd steun verleend aan de voortzetting van 78 projecten. De volgende analyse is gebaseerd 
op de jaarverslagen die voor de projecten van 1988 moesten worden ingediend in het najaar van 
1989, zowel voor nieuwe als voortgezette projecten; de statistische analyse is gebaseerd op de 
verslagen van 84 projecten (55 van 1987 en 29 van 1988). 
47. Wat de aard van de projecten betreft, kan worden opgemerkt dat er overwegend geschreven 
documenten en computerondersteunde opleidingsmaterialen werden gebruikt (88% en 84%). Sinds 
1987 steeg echter het gebruik van simulaties. 
48. In de meeste Lid-Staten is er grote interesse voor Categorie D. De overheersing van F, UK en in 
mindere mate I wordt gecompenseerd door de sterke deelname van andere Lid-Staten, in het 
bijzonder DK, E, NL en P. 
49. Het niveau van het gebruik van elke distributiemethode nam toe ten opzichte van de activiteiten 
in 1987. Dit komt onder meer doordat vele projecten de behoefte onderkenden aan een breder scala 
methodes om de doelgroepen te bereiken. Er werd slechts beperkte informatie verstrekt over de 
regeling die werd opgezet voor onderwijsondersteuning, en toch is een aantal projecten bezig het 
gebruik van computerconferenties te testen ter aanvulling van andere benaderingswijzen. Niettemin 
blijven plaatselijke distributie en distributie via de post de meest gebruikte middelen (84% en 72%), 
ondanks de toename van de distributie via het netwerk (25%) en via satelliet (16%). 
50. Een bijzonder belangrijke ontwikkeling is dat meer dan 83% van de projecten nu het probleem van 
onderhoud en bijwerking heeft opgenomen in het ontwerp van hun programma's. Dit is een 
verbetering ten opzichte van de projecten van 1987, toen 47% van de projecten niet vermeldde hoe 
de programma's moesten worden onderhouden. 
C Tenuitvoerlegging van het programma 
(i) COMETT-Comité 
51. De ontwikkeling van COMETT is vanaf het begin tot stand gekomen in nauwe samenwerking met 
het COMETT-Comité. Dit Comité heeft tot taak de Commissie bij te staan bij de tenuitvoerlegging 
van het COMETT-programma. Het Comité bestaat uit twee vertegenwoordigers van elke Lid-Staat. 
Do leden worden benoemd door de Lid-Staten. De Commissie is voorzitter van het Comité en 
verzorgt het secretariaat. 
52. De Commissie kan het Comité raadplegen over elke aangelegenheid met betrekking tot de 
tenuitvoerlegging van het COMETT-programma. Het Comité geeft haar mening, in het bijzonder 
over de krachtlijnen voor het COMETT-programma, de algemene richtsnoeren voor de financiële 
ondersteuning door de Gemeenschap, de procedure voor de selectie van de verschillende soorten 
projecten en alle maatregelen waarvoor een bijdrage van do Gemeenschap van meer dan 100.000 
Ecu nodig is. 
53. Het Comité kwam vier maal formeel (26/27 januari 1989, 12 mei 1989, 13/14 juni 1989 en 29/30 
november 1989) en éénmaal informeel (9/11 april 1989) bijeen om de ontwikkeling van COMETT 
12 
#t 
te bespreken en bij te dragen tot de ontwikkeling van de voorstellen voor COMETT IL In Bijlage 
5 is een lijst van leden van het COMETT-Comité opgenomen. 
(ii) COMETT-Voorlichtingsbureaus 
51. Om de verspreiding van informatie over COMETT te vergemakkelijken en te bevorderen, werden 
in alle Lid-Statcn nationale Voorlichtingsbureaus opgezet. Hike Lid-Staat is verantwoordelijk voor 
het aanwijzen van de organisatie die als Voorlichtingsbureau zal optreden, en de exacte 
organisatorische plaats van elk Voorlichtingsbureau varieert per Lid-Staat afhankelijk van de 
afzonderlijke behoeften en omstandigheden. De Commissie draagt gedeeltelijk bij in de kosten van 
de activiteiten die worden ondernomen door de Voorlichtingsbureaus. Daarnaast levert de 
Commissie promotieliteratuur en uitstallingsmateriaal ten behoeve van de Voorlichtingsbureaus. 
55. In Bijlage 6 is een lijst van de COMETT-Voorlichtingsbureaus opgenomen. 
(iii) COMETT-Deskundigengroep 
56. De Commissie heeft de COMETT-Deskundigengroep ingesteld als een extra bron van 
gespecialiseerd technisch advies en technische deskundigheid. Do leden van de groep worden 
benoemd op basis van hun persoonlijke kennis van een bepaald technisch terrein of technische 
sector dio verband houdt met het werk van COMETT. De benoemingen werden zodanig verdeeld 
dat er voor elke Lid-Staat ten minste één deskundige is, zodat er kennis kan worden genomen van 
het tocpassingsnivoau van technologie in alle regio's. De deskundigen kwamen bijeen op 24-26 mei 
1989 met als belangrijkste doel het bestuderen van de bij de Commissie ingediende projecten in 
antwoord op de inschrijvingsoprocp van 1989. Mede dank zij hun bijdrage was de Commissie in 
staat de voor verwezenlijking van de COMETT-doolstcllingen meest aangewezen reeks projecten 
te kiezen. 
57. Voorts nam de COMETT-Deskundigengroep dool aan de discussies over de planning en 
voorbereiding van COMETT II. Na een uitgebreide discussie tijdens de bijeenkomst in mei 1989 
hield de Deskundigengroep eon speciale vergadering op 21 - 22 september 1989 in Valencia (E) om 
de mogelijke rol van de Deskundigengroep te bespreken die expliciet wordt vermeld in het 
COMETT II Besluit. 
(iv) Integratie met andere Gemeenschapsprogramma's 
58. Een belangrijk aspect van COMETT is het potentieel dat dit programma biedt voor synergieën met 
andere Gemoenschapsprogramma's. COMETT vormt een aanvulling op do strategische benadering 
van de Gemeenschap op het gebied van O & O en innovatie door bij te dragen tot de ontwikkeling 
van hooggekwalificeerd personeel dat nodig is voor de ontwikkeling, de overdracht en het gebruik 
van nieuwe technologieën. Er werd nauw overleg gevoerd over zowel de selectie van de projecten 
als de voortdurende controle en aanmoediging van het COMETT-programma. De COMETT-
projecton hebbon ook banden tot stand gebracht met organisaties dio actief zijn in een reeks O & 
O-programma's van de Commissie. In het bijzonder werd een nauwe verbinding gemaakt lussen 
COMETT en DELTA(10) met hel oog op de elkaar aanvullende doelstellingen van de twee 
programma's op het gebied van technologische ondersteuning voor onderwijs en opleiding. In 1989 
werden verder talrijke andero coördinatie-acties ontwikkeld met betrekking tot specifieke O & O-
programma's van de Gemeenschap (met name ESPR1T(U)/VLSI Ontwerp en BRIDGE) evenals 
10 
ii DELTA - Developing European Learning through Technological Advance. Besluit van de Raad 88/417/EEG PB N 
L206, 30 juli 1988, p. 20. 
ESPRIT - European Strategic Programma for Research and Development in Information Technology. COM(83)258, 
COM(84)608, COM(85)269, COM(88)279. 
13 
AST 
andere initiatieven van de Gemeenschap, met name inzake Regionale Ontwikkeling (DG.XVI) en 
acties ten gunste van de kleine en middelgrote ondernemingen (DG.XXIII). 
59. In 1989 werd een gezamenlijke studie uitgevoerd in samenwerking met het SPRINT-programma 
om de rol en, in het bijzonder, de opleidingsbehoeften te onderzoeken van TLO's (Industrial Liaison 
Officers). Het resultaat van dit onderzoek zal een hulp zijn om uit te maken hoo er efficiënt kan 
worden tegemoet gekomen aan de behoeften aan personeel dat speciaal belast is met het 
bevorderen van samenwerkingsverbanden tussen universiteit en onderneming in een reeks 
activiteiten, waaronder de bepaling en ondervanging van opleidingsbehoeften inzake geavanceerde 
technologieën door middel van transnationale samenwerkingsverbanden, één van de 
hoofddoelstellingen van het COMETT-programma. 
60. Op het gebied van onderwijs en opleiding vormt COMETT een aanvulling op de activiteiten van 
het ERASMUS(12)-programma ter bevordering van de mobiliteit van universitaire studenten en 
het EUROTECNET(13)-programma voor initiële beroepsopleiding in de nieuwe 
informatietechnologieën. 
61. Het ERASMUS-programma werd goedgekeurd door de Raad in juni 1987 en heeft tot doel de 
bevordering van de interuniversitaire samenwerking en in het bijzonder de toename van het aantal 
universitaire studenten dat een geïntegreerde studieperiode in een andere Lid-Staat doorbrengt. 
Hoewel er een aantal grote verschillen bestaan tussen de specifieke doelen, doelstellingen en acties 
van de twee Programma's, hebbon COMETT on ERASMUS het gemeenschappelijke beleidsdoel 
studenten aan te moedigen een erkende studieperiode in eon andore Lid-Staat door te brengen. 
Derhalve werden er nauwe banden tot stand gebracht om te zorgen voor een goede coördinatie van 
de totale tenuitvoerlegging en controle van do twee Programma's. Vergaderingen van de COMETT-
on ERASMUS-Comité's en adviesorganen werden wederzijds bijgewoond, en er werden directe 
contacten gelegd tussen de COMETT- en ERASMUS-teams. In het bijzonder werden de tijdschema's 
van beide Programma's voor de selecties gecoördineerd, en werden de beslissingen inzake de 
financiering van afzonderlijke projecten nauwlettend gevolgd. 
62. De ervaringen van beide Programma's inzake de linguïstische voorbereiding die nodig is voor een 
succesvolle studie in het buitenland, hebben in grote mate bijgedragen tot het ontwerp en de 
ontwikkeling van het LINGUA-Programma van de Commissie, dat werd goedgekeurd door de 
Raad op 22 mei 1989(H). Dit programma heeft ten doel de opleiding in vreemde talen kwantitatief 
en kwalitatief te bevorderen door middel van aanvullende acties, zowel op het niveau van de 
Gemeenschap als van de Lid-Staten. 
63. Het Industriële O & O Adviescomité van de Commissie (IRDAC) is een adviserende groep van 
toonaangevende Europese industriëlen. Deze groep werd opgericht om de Commissie tot advies 
te dienen inzake de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van O & O Programma's in de industriële 
sector. Na de publikatie van haar rapport in 1988 over COMETT (15), stelde IRDAC in 1989 een 
werkgroep in, "IRDAC Werkgroep 11 - Onderwijs en Opleiding", waarvoor het secretariaat in 
handen was van COMETT. De onderzoeksopdracht van de groep heeft betrekking op enkele 
aangelcgenheiden die van rechtstreeks belang zijn voor COMETT, in het bijzonder het probleem 
van het tekort aan bekwaamheden en van de opleidingsvereisten van de O & O-programma's van 
de Gemeenschap. De werkgroep zal in 1990 haar eerste rapport uitbrengen. 
12 ERASMUS - European Community Action Scheme for the Mobility of University Students. Besluit van de Raad 
87/327/EEG, PB nr. L 166, 25.6.1987, p. 20/24. 
EUROTECNE'l - Community wide network of demonstration projects in the field of New information Technologies 
and Vocational Training COM(85) 167 Definitieve tekst. 
14 COM(88) 841 Definitieve tekst van 6 januari 1989 - Voorstel voor een Besluit v-.'sn de Raad ingediend door de 
Commissie. 
"Mening over de ontwikkeling van COMETT', IRDAC Werkgroep, 7 juni 1988. 
14 
(v) Vergaderingen, onderzoeken en groepen 
64. In 1989 werd een aantal speciale vergaderingen belegd en studies verricht om bij te dragen tot de 
algemene aanmoediging van het programma door middel van een analyse van de kernpunten met 
betrekking tot de tenuitvoerlegging van COMETT. V<x>rts werden er informatiebijeenkomsten on 
andere vergaderingen gehouden in de Lid-Staten in het kader van het algemene proces waarbij zowel 
universiteiten als ondernemingen tot deelneming aan het COMETT programma worden gestimuleerd 
De volgende voorbeelden illustreren de diepte en de reikwijdte van deze activiteiten. 
65. Tijdens het eerste kwartaal van 1989 vonden in de meeste Lid-Staten nationale vergaderingen plaats 
van COMETT-samcnwerkingsverbandcn. Het doel van deze vergaderingen was het bestuderen van 
enkele van de belangrijkste aspecten met betrekking tot de toekomstige ontwikkeling van deze 
samenwerkingsverbanden en de door de Commissie te volgen strategie met betrekking tot de 
Oproep voor Aanvragen van 1989 en de hernieuwing van projecten van 1987 en 1988. 
66. Er werden bilaterale vergaderingen gehouden met de vertegenwoordigers van het COMETT-Comité 
van elke Lid-Staat. Deze vergaderingen hadden ten doel de bespreking van: 
de huidige situatie met betrekking tot de ontwikkeling van COMETT I in elke Lid-Staat; 
de belangrijkste prioriteiten van COMETT II en de banden met parallelle nationale 
initiatieven; 
de belangrijkste aangelegenheden met betrekking tot de overeenkomsten in verband met het 
van start gaan van COMETT II. 
67. In de loop van het jaar werden verschillende analyses gemaakt van de ontwikkeling van COMETT 
l in de afzonderlijke Lid-Staten en in elke Categorie. Deze toonden een voortdurende vooruitgang 
aan, en wezen op de belangrijkste punten waaraan aandacht moet worden geschonken tijdens het 
resterende gedeelte van COMETT I en tijdens de planning en tenuitvoerlegging van COMETT II. 
68. In oktober 1989 hield de Commissie een informele bijeenkomst waarop de maatregelen voor de 
component open onderwijs op afstand van COMETT II aan de orde kwam. De Commissie wenste 
in het bijzonder de ontwikkeling van COMETT I-projecten uit te werken, evenals andere Europese 
initiatieven voor open onderwijs op afstand, waaronder met name de voorgestelde ontwikkeling van 
een "Europees Open Universitcitsnetwerk" gebaseerd op een netwerk van bestaande organisaties dat -
bij voorbeeld - zou kunnen worden aangesloten op de multimediale projecten van COMETT 11 én 
het COMETT-netwerk van samenwerkingsverbanden. 
69. De Commissie zette in 1989 haar activiteiten op het gebied van informatie en publikaties voort. Deze 
activiteiten omvatten: 
de publikatie van verschillende analyses en naslagwerken over de COMETT I-projecten, in 
het bijzonder een volledig Compendium van COMETT I-projecten en de eerste uitgave van 
een Catalogus van Opleidingsresultatcn van COMETT I-projecten; 
de publikatie van drie volgnummers van het COMETT Bulletin; 
de conclusie van een proefproject inzake communicatie via elektronische post tussen de 
COMETT-samenwerkingsverbanden. 
Voorts aanvaardde de Commissie een aantal verzoeken van afzonderlijke projecten en organisaties 
om subsidies voor speciale conferenties en workshops over hoofdthema's van COMETT. 
(vi) Technische en logistieke ondersteuning 
70. De tenuitvoerlegging van COMETT komt tot stand met hulp van het externe COMETT Technical 
Assistance Office (voorheen "Unit" genaamd). Dit externe bureau houdt zich onder meer bezig met 
de verwerking van projectaanvragen, de administratieve afhandeling van contracten, de technische 
15 
Af 
analyse van tussentijdse en definitieve verslagen over projecten, informatie en publiciteit. Het 
personeel van he' bureau,, afkomstig uit verschillende Lid-Staten, verleent ook andere technische 
diensten op verzoek van de Commissie. 
D. Controle en evaluatie 
(i) Interne controle 
71. De controle en de evaluatie vormen belangrijke aspecten van de tenuitvoerlegging van het COMETT-
programma. Er worden uiteenlopende formele en informele methodes toegepast om informatie te 
verzamelen en te analyseren op drie niveaus: 
Projectniveau; 
Categorie-niveau; 
Programmanivcau. 
Op Projectniveau wordt begonnen met de eerste analyse van projectaanvragen. Hierbij worden de 
projecten getoetst aan een aantal kwalitatieve criteria om te bepalen of de projecten doeltreffend zijn 
ontworpen. Voor goedgekeurde projecten bestaat de officiële procedure in tussentijdse verslagen, 
definitieve verslagen en aanvragen tot hernieuwing. Op deze wijze wordt elk project voortdurend 
gecontroleerd en geëvalueerd teneinde te zorgen voor een bevredigende vooruitgang en voorts om 
specifieke aangelegenheden op te sporen die meer van algemeen belang kunnen zijn. Bovendien zijn 
er ad hoc contacten met projectorganisatoren tijdens hun bezoeken aan Brussel, hun aanwezigheid 
op conferenties en andere vergelijkbare activiteiten. Op Categorie-niveau werden een aantal 
Categorie-specifieke analyses uitgevoerd. Bovendien vonden er bijeenkomsten van speciale 
Adviesgroepen plaats met betrekking tot de ontwikkeling van Categorie Ba (studentenstages in het 
bedrijfsleven) en Categorie D (multimediaal onderwijs) 
72. Op Programmaniveau werd de ontwikkeling van het Programma nauwlettend gevolgd zowel wat 
het interne ontwerp en de interne tenuitvoerlegging betreft als wat de bredere bijdrage aan de 
doelstellingen van de Gemeenschap betreft. In 1989 kreeg dit aspect extra nadruk vanwege de 
planning en voorbereiding van de lancering van COMETT II. De bijdragen van het COMETT-Comité, 
de COMETT-Deskundigengroep en de Nationale Voorlichtingsbureaus waren van bijzonder belang, 
met name bij de verstrekking van informatie over de ontwikkeling van COMETT in elke Lid-Staat. 
(ii) Externe evaluatie 
73. Ter aanvulling van de voortdurende interne controle-activiteiten heeft de Commissie een 
Aanbesteding uitgeschreven voor de externe evaluatie van het COMETT I Programma. Na 
zorgvuldige overweging van de vele uitstekende voorstellen die werden ontvangen, koos de 
Commissie voor een team van Coopers & Lybrand (B en UK) en de Science Policy Research Unit van 
de University of Sussex (LIK). De evaluatie ging van start in het begin van december 1988 en het 
eindrapport werd ontvangen eind april 1989. De onderzoeksopdracht voor de evaluatie omvatte: 
een onderzoek naar de tenuitvoerlegging van COMETT I. Daarbij werd ook bestudeerd hoe 
COMETT I werd gelanceerd en hoc He projecten tot stand kwamen, werden beoordeeld en 
gecontroleerd; 
een Koe .'ding v:>n de ontwikkeling van de COMETT I-projecten die werden aanvaard in 
1987; 
een beoordeling van de eerste impact van COMETT I. 
74 Deze externe evaluatie omvatte een vragenlijst die werd verzonden naar alle projecten van 1987, plus 
een aantal diepgaande case-studies. Bij het onderzoek werden ook niet-succcsvolle kandidaten 
betrokken, en word nagegaan waarom potentiële aanvragers COMETT niet om steun hebben 
gevraagd. 
16 
Ai 
75. Het volledige rapport werd gepubliceerd als een officiële publikatie van de Commissie in November 
1989(1'"). In Bijlage 7 is een samenvatting van het rapport opgenomen, waaruit de volgende 
hoofdconclusies kunnen worden benadrukt: 
COMETT heeft een grote invloed gehad op de bevordering van samenwerking tussen 
universiteit en bedrijfsleven op Europees niveau inzake opleiding. Er werden een groot 
aantal projecten tot stand gebracht die anders niet mogelijk waren geweest. 
Wat de eerste invloed van COMETT betreft, heeft COMETT de onderwijssector en, in minder 
mate, het bedrijfsleven, bewust gemaakt van de voordelen van opleiding in de Gemeenschap 
en in samenwerkingsverband, en zo bijgedragen tot het doorbreken van kortzichtige 
opvattingen. 
De methodes en procedures voor de tenuitvoerlegging van COMETT waren zo doeltreffend 
als de institutionele structuren toestaan. 
COMETT, vóór alles een experimenteel programma, gebruikte in de eerste fase terecht een 
"versnipperde" en bewustmakende benadering, waarbij zoveel mogelijk projecten werden 
gefinancierd. De tweede fase zal een meer strategische en doelgerichte aanpak tonen. 
Er is een wijdverbreide bezorgdheid over het feit dat de COMETT-initiatievcn te sterk door 
de universiteiten worden bepaald in die zin dal de bijdrage van het bedrijfsleven, als 
projectleider of als deelnemer (of zelfs klant), kleiner is dan nodig. 
De bewustheid van en het inzicht in COMETT laten te wensen over, en er is behoefte aan 
de vorming van een duidelijkere grondgedachte en duidelijker imago evenals een doordacht 
informatie- en marketingprogramma (met name voor het bedrijfsleven) om dat imago in het 
licht te stellen. In dat verband worden vraagtekens geplaatst bij de doeltreffendheid van de 
COMETT Voorlichtingsbureaus. 
Er bestaat fundamentele bczorgheid over de houdbaarheid van de tot dusver gerealiseerde 
initiatieven en het netwerk, met name de SOUO's, waarvoor "degressieve financiering" werd 
aanvaard als principe voor COMETT II. De financieringswijze via andere Categorieën moet 
rekening houden met de behoefte aan autonomie van de SOUO's. 
76. Het eindverslag bevatte eveneens een aantal gedetailleerde aanbevelingen voor de toekomstige 
ontwikkeling van COMETT, met name met betrekking tot de tenuitvoerlegging van COMETT II. Het 
is belangrijk op te merken dat de ter sprake gebrachte aangelegenheden een duidelijke bevestiging 
vormden van vele aspecten die naar voren waren gekomen tijdens de eigen interne controle- en 
evaluatieprocedures van de Commissie, met name de punten die aan de orde komen in het rapport 
"Ontwikkeling van COMETT in 1987' gepubliceerd door de Commissie. 
II. COMETT II 
77. De Commissie publiceerde haar voorstel voor COMETT II op 25 juli 1988(17). De Raad (Sociale 
zaken) keurde COMETT II goed op de vergadering van 16 december 1988(18). De voorstellen die 
hebben geleid tot dit besluit waren gebaseerd op de eerste analyse van de ervaringen met COMETT 
I en op de verwachting dat een vroege beslissing over COMETT II voldoende tijd zou voorzien voor 
de planning, de voorbereiding en het van start gaan van COMETT II, en zo zou zorgen voor een 
soepele, weloverwogen overgang van COMETT 1 naar COMETT II. Voor de periode 1990-1994 werd 
16 
17 
18 ISBN 92-826-0121-8 Catalogus nr. CB-57-89-136 
COM (88) 429 Definitieve tekst 
PB N L 13/28 (Besluit 89/27/EEC) 
17 
S3 
de noodzakelijke begroting op 200 miljoen Ecu geraamd. De Commissie had oorspronkelijk 250 miljoen 
Ecu voorgesteld. 
78. De planning en voorbereidingen voor de lancering van COMETT II omvatten formele en informele 
discussies met een grote reeks organisaties en personen uit de hele Gemeenschap. Het COMETT-
Comité voerde met name uitvoerige discussies over COMETT II tijdens haar formele vergaderingen 
in mei, juni en november 1989 en tijdens een informele bijeenkomst in april 1989. Voorts werden in 
de periode januari-maart 1989 bilaterale bijeenkomsten gehouden tussen de Commissie en bijna alle 
nationale afvaardigingen van het COMETT-Comité. Daarnaast werd de COMETT-Deskundigengroep 
geraadpleegd, met name tijdens haar vergadering op 24-26 mei 1989 en tijdens een speciale informele 
bijeenkomst in september 1989. 
79. COMETT II is meer dan de eenvoudige voortzetting van het bestaande Programma, het is zowel een 
verdieping als een verbreding van COMETT I. Het Besluit onderstreept dat COMETT vóór alles een 
Gemeenschapsprogramma blijft voor hogere opleiding op het gebied van de technologie en haar 
toepassingen, en dat in dat verband de samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen veeleer 
middel dan doel blijft. 
80. De Commissie wenst echter dat de ontwikkeling van COMETT II meer pro-actief verloopt dan die van 
COMETT I. Er zal meer nadruk worden gelegd op de veranderende eisen aan vaardigheden, met meer 
aandacht voor regionale behoeften. Dit zal worden bereikt door een grotere diversificatie en flexibiliteit 
bij de tenuitvoerlegging van het Programma. Een van de specifieke doelstellingen zal zijn het vergroten 
van de betrokkenheid van de kleine en middelgrote ondernemingen bij alle aspecten van de COMETT-
activiteiten. De tenuitvoerlegging van het Programma zal voortdurend met medewerking van de 
deelnemers worden gecontroleerd en geëvalueerd om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van het 
Programma op de meest doeltreffende en efficiënte wijze worden verwezenlijkt. 
81. De belangrijkste veranderingen in het Programma zijn: 
Categorie A : opleidingssamenwerkingsverbandcn met 3-jarige contracten tot 180.000 ECU om hen 
in staat te stellen zich goed te vestigen als doeltreffende organisaties; 
Categorie B: de invoering van nieuwe soorten beurzen die langere of intensievere detacheringen 
van hooggekwalificeerd personeel mogelijk maken; 
Categorie C: de Categorieën C en D van COMETT I werden samengevoegd voor de vorming van 
een nieuwe Categorie ter ondersteuning van toonaangevende nieuwe initiatieven 
inzake opleiding en onderwijs - met steun tot 500.000 ECU -, evenals kortere 
permanente opleidingsprojecten. 
Categorie D: voortdurende voorziening voor speciale maatregelen die bijdragen tot het algemene 
succes van COMETT, waaronder speciale studies betreffende belangrijke 
aangelegenheden. 
82. De Commissie had ook voorgesteld om ook organisaties van EFTA-landen aan COMETT ü te laten 
deelnemen. Op 22 mei 1989 keurde de Raad een Besluit goed waarbij de Commissie toestemming 
kreeg over deze uitbreiding van COMETT II te gaan onderhandelen met de EFTA-landen. De 
Commissie opende de onderhandelingen om de bepalingen en voorwaarden vast te stellen voor de 
deelneming van EFTA-ianden. Naar aanleiding van deze besprekingen werd in december 1989 een 
ontwerpovereenkomst ondertekend tussen de Gemeenschap en elk van de zes EFTA-landen 
(Oostenrijk, Finland, IJsland, Noorwegen, Zweden en Zwitserland) die voor ratificatie zal worden 
voorgelegd aan de Instellingen van de Gemeenschap enerzijds en aan de bevoegde nationale instanties 
anderzijds. Naar aanleiding van deze besprekingen deelde Liechtenstein mee eveneens geïnteresseerd 
te zijn in een vergelijkbare regeling en derhalve werden dezelfde besprekingen gestart om tot een 
vergelijkbare overeenkomst te komen. 
83. In november 1989 publiceerde de Commissie het Vademecum en het Aanvraagpakket voor de Oproep 
voor Inschrijvingen voor COMETT II in 1990. De sluitingsdatum voor de aanvragen in het kader van 
deze eerste Oproep voor COMETT H was 28 rebruari 1990 Deze Oproep voor Inschrijvingen stond 
open voor aanvragen voor alle Categorieën. De ' ,vec gepubliceerde basis-aanvraagdocumenten waren: 
een Vademecum over het volledige Programma (doelstellingen, werkingscomponentcn, 
tijdschema); 
18 
^^ 
een Aanvraagpakkct met de richtlijnen voor de indiening van aanvragen en de te gebruiken 
Aanvraagformulieren. 
Deze documenten werden gepubliceerd in alle negen officiële talen en overal verspreid in de Lid-
Statcn via het netwerk van de COMETT-Voorlichtingsbureaus. Voorts werden er 
lanceringsbijeenkomsten gehouden in alle Lid-Statcn in samenwerking met de COMETT-
Voorlichtingsbureaus. Deze bijeenkomsten waren vooral bestemd voor het bedrijfsleven waarop 
COMETT zich richt en trokken een talrijk publiek, een bevestiging van de grote interesse die COMETT 
II heeft gewekt. 
84. Bij de voorbereiding van COMETT II was het belangrijk lering te trekken uit de ervaring en de impuls 
van de bestaande COMETT I-activitciten. Er werd echter ook besloten dat projecten van COMETT I 
niet automatisch moeten worden voortgezet. Niettemin zullen COMETT I-organisatoren worden 
aangemoedigd hun bestaande COMETT I-activiteiten uit te breiden en te verbeteren als dit een stevige 
basis vormt voor het bereiken van de doelstellingen van COMETT II. Het is met name de bedoeling 
dat het bestaande netwerk van regionale COMETT-samenwerkingsvcrbanden de basis levert voor het 
tot stand brengen van een grote regionale vertegenwoordiging in alle Lid-Staten. 
III. CONCLUSIES 
85. In het derde jaar van COMETT 1 ontwikkelde het Programma zich op een aantal belangrijke en 
verschillende manieren. Van de vele successen worden enkele van de belangrijkste aangewend voor 
de voortdurende ontwikkeling van COMETT. Op projectniveau is er permanent een behoefte aan een 
stevige basis voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de projecten. Er is in het bijzonder 
behoefte aan een verbetering en vergroting van de werkelijke betrokkenheid van het bedrijfsleven, met 
name het midden- en kleinbedrijf, en aan het tot stand komen van solide administratieve en financiële 
grondslagen voor hun activiteiten. 
86. De voortdurende ontwikkeling van transnationale banden door samenwerking op Europees niveau 
levert een belangrijke bijdrage aan de projecten en hun activiteiten. Er moet echter op worden gewezen 
dat deze banden voor vele projecten nog betrekkelijk nieuw zijn en versterking behoeven. De ervaring 
van vele projecten toont ook aan wat de fundamentele wezenlijke voordelen zijn van nauwe 
samenwerking en integratie met andere programma's van de Gemeenschap, met name de O & O-
programma's. 
87. De prioriteiten voor 1990 zijn 
de succesvolle afsluiting van de 1989/90-contracten voor de projecten die werden aanvaard 
of verlengd in 1989; 
volledige benutting van de resultaten van de COMETT I-projecten; 
analyse en selectie van de aanvragen voor financiering van COMETT II; 
de lancering, controle en permanente ondersteuning van de eerste projecten die worden 
aanvaard voor COMETT II. 
88. Tot slot kunnen wc stellen dat COMETT I in 1989 goede vooruitgang heeft geboekt in de versterking 
van de acties die worden ondersteund op project- en programmanivcau. Bovendien werd de lancering 
van COMETT II voorbereid en gepland teneinde een stevige basis te leggen voor de lancering van de 
tweede fase van dit zeer succesvolle en innovatieve programma. 
19 
^< 
BIJLAGE 1 
Statistisch Overzicht 
•a 
Projecten ingediend in het kader COMETT 
Verdeling per Categorie en Aanvraagronde 
Aantal projecten 
1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 0 
141 
199 
199 391 
561 
367 
345 93 
68 
0 
0 286 
335 
269 
153 0 
420 
381 
312 0 
174 
197 
128 1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 
Categorieën 
Tabel 1 
Al, A2, A3, A4 verwijzen naar de opeenvolgende Aanvraagronden. Er moet evenwel rekening worden 
gehouden met het feit dat er in 1989 slechts één Aanvraagronde werd gehouden, tegen twee in 1987 
en één in 1988. In november 1988 werd een oproep voor aanvragen afgekondigd met als 
sluitingsdatum 28 februari 1989. Deelnemers werden uitsluitend uilgenodigd tot aanvragen voor 
nieuwe projecten in Categorie B (transnationale uitwisselingen). De continuïteit van de inspanningen 
voor de projecten van de andere Categorieën werd verzekerd door alle bestaande meerjarige projecten 
uit te nodigen een aanvraag te doen tot steunvcrlcnging (niet in de statistieken opgenomen). 
^O^) 
Aanvragen in het kader van COMETT I 
Verdeling per Ronde en 
per Lid-Staat 
Aantal aanvragen 
1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 
Lid-Staat 
Tabel 2 
Al, A2, A3, A4 verwijzen naar de opeenvolgende Aanvraagronden. Een aanvraag in het kader van 
COMETT I bestaat vaak uit verschillende projecten van verschillende Categorieën. In 1989 waren er 
minder aanvragen doordat alleen voor Categorie B nieuwe projecten konden worden ingediend. 
A 
Aanvaarde COMETT I - projecten 
Verdeling per Categorie 
en Aanvraagronde 
Aantal projecten 
1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 
Categorieën 1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 
Tabel 3 
Al, A2, A3, A4 verwijzen naar de opeenvolgende Aanvraagronden. De gegevens op de tabel tonen 
het aantal nieuwe projecten dat tijdens de opeenvolgende Aanvraagronden werd aanvaard. 
sr 
Aanvaarde COMETT I - projecten 
Verdeling per Categorie 
en per Lid-Staat 
Aantal projecten 
Lid-Staat 
Tabel 4 
Deze tabel toont het totale aantal projecten dat tijdens de vier opeenvolgende Aanvraagronden van 
COMETT I werd aanvaard. Uit de gegevens kan bij voorbeeld worden afgeleid dat 27 projecten uit 
Categorie D worden gecoördineerd door een organisatie uit Frankrijk. In deze gegevens zijn geen 
geannuleerde projecten opgenomen. 
fi£ 
Bedragen toegekend in het 
kader van COMETT I 
Verdeling per Categorie 
Totaal bedrag in Miljoen ECU 
D 
C 
Bb 
BaP 
Ba 
A 1987 (AD 
1.295 
1.835 
0.102 
0 
0.937 
2.783 1987 (A2) 
1.31 
2.602 
0.337 
0 
1.755 
0.725 1988 (A3) 
1.38 
2.584 
0.466 
2.063 
1.211 
0.665 1988(Verl) 
2.485 
3.907 
0 
0 
0 
4.06 1989 (A4) 
0 
0 
0.602 
4.835 
0.931 
0 1989(Verl) 
3.523 
5.774 
0 
0 
0 
4.457 
Ronden 
Tabel 5 
Al, A2, A3, A4 verwijzen naar de opeenvolgende Aanvraagronden. 1989 (Verl) geeft het bedrag aan 
dat werd toegewezen voor projecten die in 1989 in aanmerking kwamen voor verlenging. De totale 
financiële steun van de Gemeenschap voor COMEIT I bedraagt 52,5 miljoen ecu. 
** 
Aanvaarde COMETT I - projecten 
per Ronde en Indienende Organisatie 
Aantal projecten 
1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (A1) 
1989 (A4) 
1988 (A3) 
1987 (A2) 
1987 (AD 
Indienende Organisatie 
Tabel 6 
Al, A2,A3, A4 verwijzen naar de opeenvolgende Aanvraagronden. Met de term "Universiteiten" 
worden alle soorten postsecundaire onderwijs- en opleidingsinstituten bedoeld; "Ondernemingen" zijn 
alle typen van bedrijven; "Andere" zijn andersoortige organisaties (beroepsorganisaties en 
wetenschappelijke organisaties, industriële verenigingen, overheidsinstellingen, Kamers van 
Koophandel, vakbonden, enz.). 
*J 
Grootte van de ondernemingen 
in aanvaarde COMETT I - projecten 
201-500 
501-2000 m 
2001-5000 51-200 
21-50 
> 5000 1-20 
Aantal werknemers 
Tabel 7 
De grootte (uitgedrukt in aantal werknemers) is aangegeven voor alle ondernemingen die betrokken 
zijn bij projecten die in het kader van COMETT I werden aanvaard. De grafiek toont dat het vooral 
om kleine en middelgrote ondernemingen gaat (64%). 
*A 
Verdeling van de partners 
van COMETT I projecten 
volgens type organisatie 
Universiteiten Ondernemingen 
Andere 
Relatieve verdeling van de organisaties 
betrokken bij aanvaarde projecten 
Tabel 8 
De proportionele verdeling van universiteiten, ondernemingen en andere organisaties die betrokken 
zijn bij in het kader van COMETT I aanvaarde projecten. De term "Universiteiten" omvat alle soorten 
postsecundaire onderwijs- en opleidingsinstituten; "Ondernemingen" zijn alle typen van bedrijven; 
"Andere" zijn andersoortige organisaties (beroepsorganisaties en wetenschappelijke organisaties, 
industriële verenigingen, overheidsinstellingen, Kamers van Koophandel, vakbonden, enz.). 
Jo 
Studentenmobiliteit binnen de Lid-Staten 
in aanvaarde Ba projecten in 1989 
B I ÜB I 
E —^ I 
F WÊÊÊÊmÊÊmmÊÊÊ^mmÊKÊÊm , i 
NL —^ J 
UK ^••^••^••^MMMMM^MM^MMM^ 
EUR ••—• I 
100 80 60 40 20 0 20 40 60 80 100 
WÊÊÊ Uitgezonden KS Ontvangen 
Tabel 9 
In deze tabel van Ba-projecten van 1989 wordt het aantal door een land uitgezonden studenten 
vergeleken met het aantal studenten dat zij zal ontvangen. De cijfers hebben betrekking op de stages 
die worden georganiseerd tussen individuele universiteiten en ondernemingen (andere studenten 
worden uitgezonden in het kader van het Pakket-systeem). De gegevens hebben een voorlopig 
karakter omdat vele projecten van 1989 hun definitieve studentenspreiding pas later bekend maken. 
Vi 
Studentenmobiliteit 1989 
tussen "pakketten" en groepen landen 
in aanvaarde BaP projecten 
Groep 1 
Groep 2 
• 
Naar 
Van 
Tabel 10 
Deze tabel illustreert de studentenmobiliteit binnen het "Pakket"-systeem van studentenstages die in 
1989 met de COME'IT-samenwerkingsverbandcn (SOUO's) werden georganiseerd. Ongeveer 80% van 
alle COMETr-stages in 1989 werden op deze wijze georganiseerd. Groep 1 omvat F, D en UK; tot 
Groep 2 behoren de overblijvende landen. Uit de cijfers blijkt b.v. dat Pakket-projecten (BaP) 583 
studenten naar landen uit Groep 2 zullen zenden. Er zijn 10 studenten waarvoor gegevens ontbreken 
(daarom zijn zij niet in de statistieken opgenomen). 
^ 
Verdeling van projecten van 1989 
per technologische sector 
Produktio & fabri 
Informatie Biologie & scheik. 
Aardoppervlak 
Basisrijkdommen 
Andere exacte 
wetenschappen Andere 
Sociale wetenschappen 
Management 
Tabel 11 
Deze tabel toont de spreiding van de projecten van 1989 per technologische sector. 
*3 
Verdeling van projecten van 1989 
per technologische sector 
en per Categorie 
Aantal projecten 
Technologische gebieden 
Tabel 12 
Deze tabel toont de spreiding van de projecten van 1989 per technologisch gebied en per Categorie. 
Nieuwe projecten werden alleen voor Categorie B ingediend, en de projecten van de andere 
Categorieën zijn dus verlengde projecten. Beschrijving van de technologische gebieden: 
1= Basisrijkdommen 
2= Gebruik van het aardoppervlak 
3= Biologische en scheikundige toepassingen 
4= Produktie en fabricage 
5= Informatietechnologie 
6= Andere toepassingen van exacte wetenschappen 
7= Management (technologische aspecten) 
8= Sociale en humane wetenschappen 
9= Andere 
J«f 
BIJLAGE 2 
COMETT Publikaties 1989 
Ur 
COMETT PUBLIKATIES 1989 
Directory No. 3 - December 1988. 
I Iet Directorium bevat een aantal overzichten van alle projecten die werden 
ondersteund in het kader van de derde oproep voor aanvragen in 1988. I Iet geeft 
naam en adres van de verantwoordelijke coördinator van het project en bepaalt de 
gebieden waarop het project betrekking heeft. 
Development of COMETT - Report on projects accepted in 1987. 
Dit document is een tussentijds controlerapport over de uitvoering van de eerste fase 
van het COMETT-programma. I Iet is hoofdzakelijk gebaseerd op de eindverslagen die 
zijn ingediend door de gedurende 1987-88 in het kader van COMETT ondersteunde 
projecten. Het heeft voornamelijk betrekking op Categorie A en C van het programma. 
Categorie B wordt uitgebreid behandeld in een aanvullend document (zie volgend 
punt). Er is een afzonderlijk hoofdstuk voor elke Lid-Staat. 
Development of COMETT - Strand B Report. October 1989. 
Deze analyse betreft de projecten die in 1987/88 in Categorie B werden uitgevoerd, 
en is gebaseerd op de eindverslagen van deze projecten, die deel uitmaakten van de 
eerste twee aanvraagronden in 1987. Met bevat met name de kwantitatieve resultaten, 
alsook bepaalde observaties over de mate waarin werd tegemoet gekomen aan de 
categorie-specifieke criteria van COMEIT. 
Het COMETT-Programma - Activiteitenverslag 1988 - April 1989. 
COM (89) 171 def. 
Dit document vertegenwoordigt het Jaarverslag waarnaar verwezen wordt in Artikel 
5 van het Besluit van de Raad inzake het COMETT-programma. I Iet heeft als doel 
officieel verslag uit te brengen van de vooruitgang die in 1988 werd geboekt in de 
tenuitvoerlegging van het COMETT-programma. 
Evaluation of the COMETT Programme. April 1989. 
Dit document is de neerslag van een evaluatie die in opdracht van de Commissie 
werd gemaakt door Coopers & Lybrand, C & L Belmont, in samenwerking met de 
Science Policy Research Unit van de Universiteit van Sussex. 
Catalogue of COMETT outputs. First version, June 1989. 
Dit document geeft informatie over de resultaten die tot op heden door COME1T-
projecten werden geboekt, ingedeeld in vijf groepen: Lesmateriaal, 
Opleidingscursussen, Studies, Databanken en Nieuwsbrieven. Het is de bedoeling dat 
dit prototype de actuele gebruikers aanspoort om hun specifieke noden kenbaar te 
maken. 
36 
The UETPs in COMETT I - Facts and Figures. October 1989 
Dit document geeft een globaal overzicht van de SOUO's, hun organisatie en 
activiteiten, met ondersteunende gegevens en met een lijst van de regionale, sectoriële 
en gemengde SOUO's. 
Vademecum - Aanvraagpakket 1990. November 1989. 
Het Vademecum bevat de essentiële informatie over het COMETT-programma. Het 
beschrijft de doelstellingen en de operationele bestanddelen van het Programma. Het 
Aanvraagpakket richt zich in het bijzonder tot diegenen die een steunaanvraag in het 
kader van het COMElT-programma willen indienen. Het beschrijft nauwkeurig de 
richtlijnen voor het indienen van aanvragen en bevat de Aanvraagformulieren die 
moeten worden gebruikt om projecten in te dienen in het kader van de huidige 
oproep voor aanvragen. 
Achtergrond bij COMETT. September 1989. 
Dit document biedt een overzicht van het kader waarbinnen COMETT is ontstaan, de 
belangrijkste resultaten van COMETT 1, de evaluatie van het programma en de 
strategische doelstellingen die voor COMETT II werden vooropgesteld. 
COMETT Project Compendium. December 1989. 
Dit document bevat basisinformatie over alle aanvaarde COMfc;rl -projecten uit alle 
categorieën en aanvraagronden van COMETT. De projecten worden genoemd met hun 
titel, een beknopte beschrijving van de aard van het project, en naam en adres van de 
contactpersoon. 
COMETT Bulletin - No 4 March 1989 
No 5 July 1989 
No 6 November 1989. 
Het COMETT Bulletin telt 24 bladzijden en verschijnt in een Franstalige en een 
Engelstalige versie. Het noemt een reeks artikelen die verband houden met COMETT. 
Het wordt gebruikt als belangrijke informatiebron voor COMETT-projecten en 
organisaties die bij het programma zijn betrokken. 
Sr-
BIJLAGE 3 
Lenden van het COMETT-Comité (COMETT I) 
l* 
COMETT I COMITE 
Leden 
BELGIË 
Mr André PH1LIPPART 
Ministère de l'Education, 
de la Formation et de la Recherche Scientifique 
204 rue Royale, Arcades D, 6ème étage 
B - 1010 BRUXELLES Dr. Raymont TOTTE 
Ministerie van Onderwijs 
Koningstraat 136 
B -1000 BRUSSEL 
DENEMARKEN 
Ms. Birgit LUND 
Vicedirektor 
HAFNIA INVEST 
Holmens Kanal 22 
Postbox 2222 
DK - 1097 COPENHAGEN K. Prof. Moeens KÜMMEL 
Inst, for Kemiteknik 
Danmarks Tekniske Hojskole 
Bygning 229 
DK - 2800 LYNGBY 
FRANKRITK 
Mr. Jean-Pierre KOROLITZKI 
Ministère de l'Education Nationale 
Direction Générale des Enseignements Supérieurs 
et de la Recherche 
61 - 65 rue Dutot 
F - 75015 PARIS Mr Patrick CLEMENCEAU 
Ministère du Travail, de 
Formation Professionnelle 
50-56 rue de la Procession 
F - 75015 PARIS l'Emploi et de la 
DUITSLAND 
Dr. Dicter FICHTNER 
Leiter der Unterabteilung 
"Rahmenplanung, Wisscnschaftsfördcrung" 
Bundesministerium für Bildung und Wissenschaft 
Hcincmannstrasse 2 
D - 5300 BONN 2 Herrn Reinhard RETZLAFF 
Ministcrium für Wissenschaft und Kunst 
Baden Württemberg 
Königstrasse 46 
D - 7000 STUTTGART 1 
GRIEKENLAND 
Mr. D. CORPAKIS 
Dr. Ingénieur en Aménagement Régional 
Ministère de l'Education 
Direction de la C.E.E 
Section des Projets 
15, rue Mitropoleos 
GR - TT 101 85 ATHENS Mr. Raphael KOUMER1 
Ministère de l'Industrie, de l'Energie 
et de la Technologie 
14, Mossogion Str. 
GR - 11510 ATHENS 
IERLAND 
Mr. Brendan F1NUCANE 
EOLAS „ ,. A 
The Irish Science and Technology Agency 
Glasnevin 
IRL - DUBLIN 9 Prof. D. 1. F. LUCEY 
Deputy Chairman 
Higher Education Authority 
University College 
IRL - CORK 
& 
ITALIE 
Professor Remo ROSSI 
Univcrsità di Bologna 
Direttore del Centro Interunivcrsitaio di Calcolo 
Elettronico 
Via Magnanelli 6/3 
I - 40033 CASAVECCHIO DI RENO (BO) Dr.ssa Elisabctta DE COSTANZO 
Dipartimcnto Affari Internazionali 
Ministcrio del Lavoro c délia Previdenza Sociale 
Via Mario Pagano, 3 
I- 00196 ROM A 
LUXEMBURG 
Mr. Paul LENERT 
Conseiller du Gouvernement 
Ministère Education Nationale 
et de la Jeunesse 
Boulevard Royal 6 
L - 2449 LUXEMBOURG Mr. Jean Paul SCHM1T 
Directeur Adjoint 
Chambre de Commerce 
7, Rue Alcide de Casperi 
L - 2981 LUXEMBOURG / KIRCHBERG 
NEDERLAND 
Dr. ir. G. VOSSERS 
University of Eindhoven 
Hcrtoglaan 9 
NL - 5663 EE CELDROP Ir. J. VAN GIJN 
Insulindclaan 9 
NL - 1217 HK HILVERSUM 
PORTUGAL 
Dr. Altamiro Barbosa MACHADO 
Universidade do Minho 
Projecto Minerva 
Largo do Paco 
P - 4719 BRAGA Codex Dr. Anibal D. SANTOS 
Ministcrio da Industria c Energia 
Rua Bramcamp 9, 3-Dto 
P - 1200 LISBOA 
SPANIE 
D. Antonio ORIA de RUEDA 
Secretaria de Estado 
de Universidades e Investigación 
Ministcrio de Educación y Cicncia 
c/ Serrano 150 
E - 28006 MADRID Da Isabel ALVAREZ CARMONA 
ERNST & YOUNG 
Avda. San Francisco Javier, 21 -3 
E - 41005 SEVILLA 
VERENIGD KONINKRIJK 
Mrs. CHATTAWAY 
Dcpt. of Education and Science 
Elizabeth House 
York Road 
UK - LONDON SE1 7PH Mr. M.J. BRIMMER 
Dcpt. Employment 
Caxton House - Tothill Street 
UK - LONDON SWIH 9NF 
kfi 
BIJLAGE 4 
COMETT I Voorlichtingsbureaus 
«M 
BELGIË INFORMATIECENTRA 
FRANKRITK 
M. André PHILIPPART 
Directeur d'Administration, 
Enseignement Supérieur/Recherche 
Scientifique 
Ministère de l'Education de la 
Formation 
et de la Recherche Scientifique 
204 rue Royale, Arcades D, 6ème étage 
B - 1000 BRUXELLES 
Mr. Raymond TOTTE 
Ministerie van Onderwijs 
Koningstraat 136 
B - 1000 BRUSSEL Mme B. LE BONIEC 
APCCI 
45 Ave d'iéna 
F - 75016 PARIS 
GRIEKENLAND 
M. Raphael KOUMERI 
M. Paul CHRYSANTHACOPOULOS 
Ministry of Industry, Energy & 
Technology 
14, Messogion Str. 
GR - 11510 ATHENS 
IERLAND 
DENEMARKEN 
Fulmaetig Jens THUESEN 
COMETT-Kontoret 
Direktoratet For De 
Uddannelser 
Frederiksholms Kanal 26. Viderengaede Mrs. Grainne NI UID 
EOLAS 
The Irish Science and Technology 
Agency 
Glasnevin 
IRL - DUBLIN 9 
DK - 1220 COPENHAGEN 
DUITSLAND 
Ms. Walburga PUFF 
Deutscher Akademischer 
Austauschdienst 
DAAD 
Kennedy Allee, 50 
D - 5300 BONN 2 ITALIE 
Dottore DAMIANI 
Dottoressa GARITO 
Ministero délia Université e délia 
Ricerca Scientifica e Tecnologica 
Ufficio Relazioni Internazionali 
Lungotevere Thaon di Revel 76 
I - 00196 ROMA 
LUXEMBURG 
Mr. Thomas KLEIN 
Arbeitsgemeinschaft Industrieller 
Forschungsvereinigungen e.V., A.IF. 
Bayenthalgürtel 23 
D - 5000 KÖLN 51 M. Yves OESTREICHER 
LUX INNOVATION 
7, rue Alcide de Gasperi 
L - 1013 LUXEMBOURG 
4^ 
NEDERLAND 
Mr. Vincent PIKET 
Mr. HAGEN 
NUFFIC 
BadHuisweg 251 - P.O. Box 90724 
NL - 2509 LS DEN HAAG SPANJE 
De. Carmen COSTILLA RODRIGUEZ 
Secretaria de Estado de Universidades 
e Investigación 
Ministerio de Educación y Ciencia 
Serrano 150 
PORTUGAL E - 28006 MADRID 
M. DE ARANTES E OLIVEIRA 
Conselho de Cooperaçâo 
Ensino Superior-Empresa 
c/o Gabinete do Secretârio de 
Estado de Ensino Superior 
Ministerio da Educaçâo 
Av. 5 de Outubro, 107 1 . 
P - 1051 LISBOA CODEX VERENIGD KONINKRIJK 
Miss E.M.A. MOSS 
Department of Education and 
Science - Room 6/7 A 
Elisabeth House 
York Road 
UK - LONDON SE1 7PH 
Hl 
BIJLAGE 5 
Evaluatie van COMETT - Overzicht van de uitboering 
W 
EVALUATION OF COMETT 
ALGEMENE SAMENVATTING 
1. COMETT werd in 1987 gelanceerd om investering in het menselijk potentieel 
van de Gemeenschap aan te moedigen, door middel van technologische 
opleiding en door het netwerk van onderwijsinstellingen en ondernemingen in 
dit opzicht uit te bouwen. 
2. Voor de evaluatie van het programma onderzocht een gezamenlijke ploeg van 
Coopers & Lybrand, C & L Belmont en de Science Policy Research Unit van de 
Universiteit van Sussex, in hoeverre de samenwerking, zowel tussen de 
onderwijsinstellingen onderling als tussen de instellingen en de ondernemingen, 
op nationaal en transnationaal vlak versterkt werd. De evaluatie beoordeelde of 
de samenwerking de beschikbaarheid van de schaarse opleidingsmiddelen 
verhoogd had en geleid had tot een doelmatiger gebruik ervan, teneinde 
tegemoet te komen aan de behoeften van de ondernemingen en aan de sociale 
en technologische veranderingen. Er werd ook onderzocht of dit geleid had tot 
schikkingen en organisaties die zonder voortdurende steun van de Commissie in 
leven gehouden konden worden. 
3. Ons algemeen besluit is dat COMETT redelijk in zijn opzet geslaagd is. De 
COMETT-ondersteuning heeft geleid tot veel projecten die anders niet 
verwezenlijkt zouden zijn. Haar grootste impact heeft erin bestaan projecten op 
grotere schaal en transnationale samenwerking aan te moedigen. Zonder de 
steun van COMETT zou slechts een klein percentage projecten in dezelfde vorm 
uitgevoerd zijn of inderdaad uitgevoerd worden (zoals bewezen wordt door 
niet-ondersteunde projecten). In deze eerste fase bereikte COMETT voornamelijk 
organisaties die reeds ervaring hadden met samenwerking tussen universiteit en 
industrie op het gebied van opleiding. Maar de draagwijdte van de 
samenwerking werd uitgebreid en een groot aantal deelnemers had de bedoeling 
in de toekomst te blijven samenwerken. Wij vonden ook zeer positieve 
houdingen tegenover het COMETT programma (en zijn filosofie) bij de 
deelnemers - zelfs bij veel afgewezen aanvragers. 
4. In termen van impact heeft COMETT een sterke invloed uitgeoefend op de 
bewustwording van de onderwijssector en, in mindere mate, van de industrie, 
van de voordelen van opleiding in een Gemeenschappelijk en samenwerkend 
kader. Het heeft geholpen isolerende houdingen af te breken. Het heeft een 
infrastructuur opgebouwd die transnationale samenwerkende ontwikkelingen op 
gebied van opleiding vergemakkelijkt. De initiatieven van 1987 van COMETT 
hebben ook duidelijk het bewustzijn verhoogd van de behoefte aan wederzijds 
erkende, gemeenschappelijke kwalificaties en de vrije beweging van geschoolde 
personen, om het potentieel van 1992 volledig uit te buiten. Het 
Gemeenschappelijk netwerk en de transnationale geest van samenwerking die 
geschapen werden zijn echter beiden kwetsbaar. Voor hun verdere uitbouw 
zullen de sterke punten van COMETT verder verstevigd en de zwakke punten 
ervan verholpen dienen te worden. 
Ontwikkeling van COMETT 
5. De hoofdbedoeling bij deze evaluatie van COMETT was het impact van het 
programma tot nog toe Ie onderzoeken. Tevens werden de sterke en zwakke 
punten geanalyseerd, zodat het programma waar nodig ontwikkeld en versterkt 
kan worden om op meer doeltreffende wijze de doelstellingen te verwezenlijken 
die eraan ten grondslag liggen. 
Categorie A : De samenwerking tussen onderwijsinstellingen werd zowel op nationaal 
als op transnationaal vlak aangemoedigd, maar de samenwerking tussen 
industrie en universiteit was minder uitgesproken, vooral op transnationaal vlak. 
Sectoriële SOUO's hadden veel meer kans op samenwerking met de industrie op 
nationaal vlak, maar op transnationaal vlak was dit veeleer alleen tussen 
universiteiten het geval. De steun van COMETT was een kritisch element in de 
ontwikkeling van talrijke SOUO's en bij het verhogen van het aantal partners. 
De industrie was echter slechts in beperkte mate betrokken, hetgeen 
weerspiegeld wordt in de aanbieder-geleide aard van de activiteiten en de 
aanwezigheid van een betekenisvol aantal "stille partners" in de onderzochte 
projecten. 
Categorie B : In Categorie Ba werden betere banden tussen de universiteiten tot stand 
gebracht, maar minder uitgesproken voor banden tussen universiteit en 
industrie. De Categorie werd met enthousiasme onthaald en heeft bijkomende 
projecten, projecten op grotere schaal en meer transnationale samenwerking 
aangemoedigd. In Categorie Bb was er slechts een beperkt aantal projecten; dit 
is grotendeels toe te schrijven aan het feit dat potentiële deelnemers er zich 
slechts vaag van bewust waren dat fondsen voor dergelijke activiteiten 
beschikbaar waren. 
Categorieën C en D : Beide Categorieën moedigden projecten op grotere schaal, meer 
partners en transnationale samenwerking aan. Categorie C gaf meer aanleiding 
tot bijkomende projecten en samenwerking tussen universiteit en industrie. 
Alhoewel actieve industriële deelneming een kritische voorwaarde voor 
geslaagde projecten was, bestond er weer een sterke neiging bij de projecten om 
"aanbieder-geleid" te zijn en onvoldoende op de hoogte van de behoeften van 
de industrie. 
6. Wij geloven dat er drie gebieden zijn waarin de zwakke punten zullen moeten 
worden aangepakt als COMETT er verder in wil slagen verandering en 
verbetering op te wekken, overeenkomstig zijn algemene doelstellingen. Het 
belangrijkste daarbij zal zijn middelen en mogelijkheden te vinden om de 
industrie nauwer bij het programma te betrekken, daar waar dit tot nog toe 
zodanig beperkt gebleven is dat het zorgen moet baren. De initiatieven van 1987 
hadden de neiging "aanbieder-geleid" te zijn (d.w.z. doorgedrukt door de 
opleiders), terwijl aan de marktbehoeften onvoldoende aandacht geschonken 
werd. De industriële sector werd, voornamelijk als partners, niet voldoende in 
de COMETT projecten en activiteiten geïntegreerd : er dient meer voorrang 
gegeven te worden aan marktonderzoek en aan mechanismen voor het op de 
markt brengen van opleidings-"producten". Tevens dienen de kleinere bedrijven 
meer betrokken te worden, met inbegrip van hun betrekkingen met grotere 
firma's en in hun rol van gebruiker van opleidings-"producten". 
7. In de tweede plaats werd het transnationale element in COMETT niet zo sterk 
ontwikkeld als zijn doelstellingen het vroegen, voornamelijk in termen van 
banden tussen universiteit en industrie en de verspreiding van opleidings-
"producten" en de beste praktijken. De verspreiding van inlichtingen over, en 
ervaring met, projecten onder de deelnemers aan COMETT, voornamelijk dan de 
partners, en naar een breder publiek toe, werd als een zwak punt van de 
huidige procedures en schikkingen gezien. De ontoereikendheid van de 
taalcursussen voor wetenschapslui en technologen betekende een hindernis voor 
sommige aspecten van de transnationale samenwerking. 
tt 
8. Ten derde, vervolgens, bestond er enige verwarring over de doeleinden van 
COMETT en zijn verhouding tot andere financieringsbronnen (voor opleiding via 
de Commissie, de Sociale en Regionale Fondsen - en via nationale regeringen, 
en voor andere doelstellingen van de Commissie, zoals bijv. O&O.) Dit gebrek 
aan klaarheid hinderde de doeltreffende promotie van COMETT, voornamelijk 
bij de industrie en in minder bevoordeelde gewesten. Wij zijn van mening dat 
dit verbeterd moet worden. 
Het beheer van het COMETT-programma 
9. De methodes en procedures voor de uitvoering van het COMETT- programma 
zijn zo doeltreffend geweest als men kon verwachten in het licht van het 
institutionele kader waarin zij moeten werken en het feit dat het programma 
nieuwe paden betrad. De COMETT Technical Assistance Unit heeft de 
procedures verfijnd en verder ontwikkeld, naarmate problemen of mogelijkheden 
tot verbetering naar voren traden. 
10. Voor de twee eerste programma-cycli waren er te veel aanvragen. De 
uiteindelijke verdeling van de fondsen tussen de verschillende elementen (de 
Categorieën) verschilde van de verdeling die voorzien was in het Besluit van de 
Raad over COMETT. Dit weerspiegelde gedeeltelijk de erkenning dat er in deze 
eerste fase meer diende gedaan te worden om de Gemeenschappelijke 
infrastructuur op te bouwen die nodig is om gezamenlijke 
opleidingsprogramma's te ondersteunen. Het programma moest eveneens 
beantwoorden aan de sterke vraag naar steun voor voortgezette opleiding en 
multi-media Ie opleidingssystemen. 
11. De bekendheid van en het inzicht in het COMETT-programma en de 
beslissingsprocedures van de Commissie, zijn niet zo goed als ze zouden 
kunnen zijn, voornamelijk bij de industrie; een duidelijkere beschrijving van de 
doelstellingen van het programma en de omstandigheden die het toekennen van 
fondsen bevorderen, zou daartoe bijgedragen hebben. De Nationale 
Informatiecentra toonden zich over het algemeen zwak als het erom ging te 
verzekeren dat het volledige potentieel van COMETT verwezenlijkt werd. De 
evaluatie- en selectieprocedures waren eerder omslachtig, voornamelijk voor wat 
betreft de rol van de andere Directoraten Generaal en het COMETT-Comité. 
12. De controleprocedures, voornamelijk voor projecten van andere Categorieën dan 
de Categorie A, leverden te weinig inlichtingen op over de bijdrage van de 
projecten tot de doeleinden en doelstellingen van COMETT en daarom kunnen 
er slechts in beperkte mate opmerkingen gemaakt worden. Er bestond gebrek 
aan systematische en kwantitatieve controle van de gegevens over de mate 
waarin kleine en middelgrote ondernemingen bij de projecten betrokken waren; 
waarin de projecten met Gemeenschappelijke O&O programma's in verband 
stonden; waarin ze op gelijke kansen gericht waren; waarin ze in minder 
bevoordeelde en achtergebleven gewesten, zoals door de Commissie bepaald, 
gevestigd waren. 
Slotbcmerkingen 
13. De eerste fase van COMETT was experimenteel. Men was van mening dat een 
grote verscheidenheid van doelstellingen aangewezen was. Deze evaluatie levert 
het bewijs dat de volgende programmafasen meer gestroomlijnd dienen te zijn. 
Het programma moet duidelijker omlijnd en eenvoudiger voorgesteld worden, 
voornamelijk om de industrie er nauwer bij te kunnen betrekken. 
*f 
14. De evaluatie heeft aangetoond dat het aantal doelstellingen, en dus het aantal 
criteria waarmee de projecten uitgekozen worden, zou kunnen worden 
verminderd en dat een duidelijkere rangorde van belangrijkheid voor COMETT 
zou kunnen worden vooropgesteld. De doelstellingen die als de belangrijkste 
voorkwamen stonden in verband met de beduidend toenemende rol van de 
industrie (met name initiatieven geleid door de industrie en het erbij betrekken 
van kleinere bedrijven) en, in de tweede plaats, met de bijdrage aan de 
ontwikkeling van minder bevoordeelde en achtergebleven gewesten. Men was 
algemeen van oordeel dat de selectiviteit niet op specifieke technologieën of 
industriële sectoren gebaseerd mag zijn. 
15. Een vermindering van het aantal en een rangorde van de doelstellingen en 
criteria zou tot eenvoudigere administratieve- en controleprocedures leiden. Deze 
werden in ieder geval als zwaar en omslachtig ervaren. 
16. De evaluatie onderstreepte het feit dat bij voorrang iets dient ondernomen te 
worden voor de verspreiding en commercialisatie van COMETT-producten, 
verdere uitbouw en integratie van het SOUO-netwerk en meer doeltreffende 
promotie en aanbreng van het programma op het vlak van de Lid-Staten. 
17. Tenslotte, als COMETT leefbare organisaties en initiatieven moet opwekken zal 
niet alleen de industrie er nauwer bij betrokken dienen te worden, maar zullen 
de omstandigheden waarin voortgezette financiële steun gerechtvaardigd kan 
zijn ook grondiger onderzocht dienen te worden. 
18. Samenvattend kunnen wij zeggen dat wij gevonden hebben dat COMETT, 
ondanks haar nogal ambitieuze doelstellingen, een geslaagd programma is. Wij 
zijn ervan overtuigd dat de financiering geleid heeft tot het hebben van 
projecten die anders niet zouden uitgevoerd zijn en dat deze projecten, met 
verloop van tijd, tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het 
programma zullen bijdragen. Er bestaan echter, zoals vaak het geval is bij dit 
soort nieuwe programma's, vele aspecten waarvoor de evaluatie aantoont dat zij 
voor verbetering vatbaar zijn, om daarmee beter de algemene doelstellingen van 
COMETT te kunnen verwezenlijken. 
kt 
ISSN 0254-IS 13 
COM(90) 119/2def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO90-351-NL-C 
ISBN 92-77-62420-5 
VERKOOPPRIJS tot 30 biz.: 3,50 ECU per 10 biz. meer: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg