NL Publicatieblad van de Europese Unie C 468/10

Bekendmaking van een wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2014/C 468/03)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de wijzigingsaanvraag.

WIJZIGINGSAANVRAAG

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (2)

WIJZIGINGSAANVRAAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 9

„MAÇÃ DE ALCOBAÇA”

EG-nummer: PT-PGI-0117-0261-7.12.2011

BGA ( X ) BOB ( )

1. Rubriek van het productdossier waarop de wijziging betrekking heeft

—

☐

—

☒

—

☒

—

☐

—

☐

—

☐

—

☒

—

☐

—

☐

2. Aard van de wijziging(en)

—

☐

—

☒

—

☐

—

☐

3. Wijziging(en)

3.1. Beschrijving van het product

De lijst met de variëteitengroepen is gewijzigd. Hierin is de Pink-groep opgenomen, die in de beschreven bodem- en klimaatomstandigheden dezelfde kenmerken heeft als het landbouwproduct waarop de bescherming betrekking heeft („Maçã de Alcobaça”).

NET als de andere variëteitengroepen in dit productdossier vertoont ook de in het geografische gebied verkregen Pink-groep de specifieke onderscheidende kenmerken (aroma en zoetzure smaak).

Het evenwicht tussen zoet en zuur ligt tevens ten grondslag aan de beschreven sterke frisheid en hoge mate van sappigheid, de onderscheidende kenmerken van de variëteitengroepen van „Maçã de Alcobaça”, waaronder de Pink-groep. Deze kenmerken zijn te danken aan de bijzondere temperatuur en vochtigheidsgraad, die verband houden met de nabijheid van de zee en de natuurlijke grens die wordt gevormd door de bergketen Aire-Candeeiros-Montejunto, die zich in noord-zuidrichting langs de oceaan uitstrekt.

Andere kwalitatieve en organoleptische kenmerken worden eveneens als kenmerkend voor de Pink-groep beschouwd en kunnen eveneens in verband worden gebracht met de bijzondere ecologische omstandigheden van het geografische gebied. Vermeldenswaard in dit verband zijn met name de uitstekende consistentie en knapperige textuur van het vruchtvlees, de intensiteit van de kenmerkende roze kleur, het intense aroma, de lichte, uitgesproken vlekken of lenticellen en de aanwezigheid van donker dons in de steelholte.

De variëteiten van de Pink-groep kunnen zich goed aanpassen aan het geografische gebied, waar zij een goede productiviteit bieden.

Met het oog op de nieuwe eisen van de consument kan het product niet alleen als vers fruit in de handel worden gebracht, maar ook in de vorm van gehele vruchten, al dan niet geschild, en partjes, al dan niet geschild, waarbij het schillen en snijden volgens fysieke methoden plaatsvindt.

3.2. Geografisch gebied

Uitbreiding met de „concelhos” (gemeenten) Peniche, Lourinhã, Torres Vedras, Bombarral, Cadaval, Rio Maior, Marinha Grande, Batalha en Leiria, gezien:

— de feitelijke bodem- en klimaatomstandigheden, die te vergelijken zijn met die in het gebied dat historisch wordt aangeduid als „Coutos de Alcobaça” en het thans voorgestelde afgebakende geografische gebied;

— het feit dat de appelboomgaarden daar dezelfde kenmerken hebben;

— het feit dat de verkregen appels over kwalitatieve eigenschappen beschikken die overeenkomen met de kenmerken zoals beschreven in het productdossier van de BGA „Maçã de Alcobaça”.

De voornaamste chemische en organoleptische kenmerken van „Maçã de Alcobaça” zijn het resultaat van de bijzondere omgevingsomstandigheden van het geografische gebied waar deze appels worden geproduceerd. Het gebied ligt namelijk niet ver van zee en van de natuurlijke grens die wordt gevormd door de bergketen Aire-Candeeiros-Montejunto, die zich in noord-zuidrichting langs de oceaan uitstrekt.

Deze opvallende bergketen verbindt de „serras” van Aire, Candeeiros en Montejunto langs een lijn die vrijwel parallel aan zee loopt en die het productiegebied van „Maçã de Alcobaça” scheidt van alle omringende geografische gebieden.

Bovendien monden bijna alle bekkens van de rivieren en beken die in het geografische gebied stromen, uit in de zee, wat ook een verschil maakt. In het noorden stromen zij naar het Mondego-bekken en in het oosten naar dat van de Taag.

In geologisch opzicht zij erop gewezen dat het geografische gebied van „Maçã de Alcobaça” een breuklijn volgt die van noord naar zuid loopt (en die samenvalt met de waterscheiding), waar formaties uit het Jura overheersen.

In geen enkele andere regio in Portugal is een combinatie van orografie en Atlantische invloed met kenmerken zoals in het afgebakende geografische gebied van „Maçã de Alcobaça” te vinden.

De nabijheid van de zee, de bergketen, de bewolkingsgraad, de mist, de ochtendnevel, de nachtelijke dauw, het aantal uren zon, de vochtigheidsgraad en de bodem vormen hier een unieke combinatie waardoor het geografische gebied zich niet alleen onderscheidt van de rest van het land, maar ook van de omringende regio’s. Al deze factoren tezamen, en niet slechts één of een deel daarvan, werken in op de BGA „Maçã de Alcobaça” en geven deze de specifieke, erkende kenmerken.

3.3. Etikettering

Ongeacht de wijze waarop het product in de handel wordt gepresenteerd, moeten de vermelding „Maçã de Alcobaça”, BGA of „Maçã de Alcobaça”, beschermde geografische aanduiding, en het logo van „Maçã de Alcobaça” op het etiket worden aangebracht.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van andbouwproducten en levensmiddelen (3)

„MAÇÃ DE ALCOBAÇA”

EG-nummer: PT-PGI-0117-0261-7.12.2011

BGA ( X ) BOB ( )

1. Naam

„Maçã de Alcobaça”

2. Lidstaat of derde land

Portugal

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.6. Groenten, fruit en granen, in ongewijzigde staat of verwerkt

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Vruchten van de variëteiten Casa Nova, Golden Delicious, Red Delicious, Gala, Fuji, Granny Smith, Jonagold, Reinette en Pink die zijn verkregen in het afgebakende geografische gebied, worden gekenmerkt door een vaste consistentie en een goede knapperigheid. Zij hebben tevens een hoog suiker- en zuurgehalte, wat de appels een zoetzure smaak en een intens aroma geeft.

Uit de waarden die zijn verkregen in het kader van een studie naar de voedings- en functionele kenmerken van bepaalde variëteiten „Maçã de Alcobaça” (tabel 1 — Almeida en Pintado, 2008) blijkt dat de totale zuurgraad van de appels hoog is. Dit is zonder twijfel een essentiële factor voor het evenwicht tussen suikers en zuren, waardoor „Maçã de Alcobaça” zijn specifieke aroma en typische zoetzure smaak krijgt waarmee deze appels zich van andere appels onderscheiden.

Tabel 1

Gehalte in water oplosbare vaste stoffen en titreerbare zuurgraad van de geanalyseerde appelcultivars

Gemiddelde waarden voor de verschillende appelvariëteiten In water oplosbare vaste stoffen (g/100 g) Titreerbare zuurgraad (g malaat/100 g) 10,2-15,3 0,2-0,76

Bron: Domingos Almeida en Manuela Pintado, 2008. Beschrijving van de voedings- en functionele kenmerken van de „Maçã de Alcobaça”-variëteiten. Project Agro 937

Ook andere kwalitatieve en organoleptische kenmerken worden als specifiek beschouwd en kunnen in verband worden gebracht met de bijzondere ecologische omstandigheden van het gebied waar „Maçã de Alcobaça” wordt geproduceerd. Vermeldenswaard in dit verband zijn de uitstekende consistentie en de knapperige textuur van het vruchtvlees, de intensiteit van de kenmerkende rode kleur bij de groepen van rode en tweekleurige vruchten, het intense aroma, de lichte, uitgesproken vlekken of lenticellen en de aanwezigheid van donkere ruwschilligheid in de steelholte.

„Maçã de Alcobaça” wordt als volgt in de verkoop aangeboden:

a) als gehele vrucht, al dan niet geschild, en

b) in partjes, al dan niet geschild.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Niet van toepassing.

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

Niet van toepassing.

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle productiefasen, met name de stappen van de methoden voor het verkrijgen van „Maçã de Alcobaça” en de aanplanting in de appelboomgaard tot het oogsten van de vruchten, vinden plaats in het afgebakende geografische gebied.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz.

De appels worden geplukt wanneer zij een mate van rijpheid hebben bereikt waarmee zij kunnen doorrijpen en op gepaste wijze gekoeld kunnen worden bewaard. Het verpakken van de appels vindt verspreid in de tijd plaats, afhankelijk van het moment waarop de appels zijn geplukt en het moment waarop zij de fruitcentrale zijn binnengekomen. Alle handelingen en registraties waarmee het product tot aan de oorsprong kan worden getraceerd, worden gecontroleerd.

Voor alle aanbiedingsvormen gelden dezelfde eisen als voor verse appels, met uitzondering van eisen inzake grootte en categorie.

Door het wassen, snijden en verpakken mogen de kenmerken van verse „Maçã de Alcobaça” niet veranderen. Geschilde en/of in partjes gesneden appels die niet aan de verplichte productkenmerken voldoen, worden afgekeurd. De vrucht wordt zonder insnijdingen in zijn geheel gewassen. Zo blijven de kenmerken van het verse product behouden.

Ter voorkoming van oxidatie moeten de appels in een gekoelde omgeving worden geschild en/of gesneden en verpakt. De appels moeten afgesloten worden verpakt in een specifieke folie die gasuitwisseling met de externe omgeving voorkomt en waarin een andere atmosfeer heerst dan die van de omgeving, te weten een zuurstofarme atmosfeer. Na afloop van deze verschillende stappen moet het product ook in een gekoelde omgeving worden verpakt, bewaard en vervoerd.

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Naast de vermeldingen die op grond van algemene wetgeving zijn vereist, moet het volgende op het etiket worden aangebracht:

a) de vermelding „Maçã de Alcobaça”, BGA of „Maçã de Alcobaça”, beschermde geografische aanduiding;

b) het hieronder weergegeven logo van „Maçã de Alcobaça”:

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het afgebakende geografische gebied bestaat uit de volgende bestuurseenheden: de „concelhos” (gemeenten) Alcobaça, Batalha, Bombarral, Cadaval, Caldas da Rainha, Leiria, Lourinhã, Marinha Grande, Nazaré, Óbidos, Peniche, Porto de Mós, Rio Maior en Torres Vedras.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Het gebied waar „Maçã de Alcobaça” wordt geproduceerd, ligt tussen de zee en de Serra dos Candeeiros. Er heerst een zeer bijzonder microklimaat dat specifiek is voor deze regio. Daarnaast is er een goede bodemgesteldheid voor het telen van gewassen. Dankzij deze omstandigheden hebben de appels een excellente oganoleptische kwaliteit, met specifieke kenmerken waarmee zij zich onderscheiden van appels uit andere gebieden.

Gezien de fysiografische heterogeniteit van het afgebakende geografische gebied vormen de verschillen in microklimaat ten opzichte van de omringende gebieden de doorslaggevende factor waarmee het verschil in gedrag van de desbetreffende variëteiten appelbomen kan worden verklaard. Vanwege de nabijheid van de Atlantische Oceaan ligt de luchttemperatuur overdag gemiddeld rond de 15 °C. De jaarlijkse gemiddelde totale neerslag schommelt tussen 600 mm en 900 mm aan de voet van het massief van de Serra dos Candeeiros, in het district Alcobaça. De vochtigheidsgraad wordt beïnvloed door de nabijheid van de zee en de overheersende winden uit het noorden/noordwesten; over een jaar gemeten ligt deze rond de 80 %. Ondanks de invloed van de Middellandse Zee is het gemiddeld aantal uren zon, tussen 2 400 en 2 500, niet extreem hoog, als gevolg van de specifieke bewolking in het gebied.

Het verschil in gedrag van de betrokken variëteiten appelbomen en hun groeiprestaties in dit geografische gebied berusten hoofdzakelijk op de klimaatverschillen ten opzichte van omringende gebieden.

5.2. Specificiteit van het product

De appels van de beschreven variëteiten die zijn verkregen in het afgebakende geografische gebied, worden voornamelijk gekenmerkt door een vaste consistentie en een goede knapperigheid. Zij hebben tevens een hoog suiker- en zuurgehalte, wat de appels een specifieke zoetzure smaak en een intens aroma geeft.

In vergelijking met de referentiewaarden voor appels die zijn gepubliceerd in de voedingsschalen van het Ricardo Jorge-instituut (tabel 2 — INSA, 2006), komt uit de gemiddelde waarden die zijn gevonden in het onderzoek naar de voedings- en functionele kenmerken van bepaalde variëteiten van „Maçã de Alcobaça” (tabel 1 — Almeida en Pintado, 2008) een duidelijk verschil in de totale zuurgraad (bijna het dubbele) naar voren.

Tabel 2

Nutritionele samenstelling van de appel

Appel Energie (kcal/100 g) Watergehalte (g/100 g) Voedingsvezels (g/100 g) Koolhydraten (g/100 g) Organische zuren (g/100 g) Proteïnen (g/100 g) Vetten (g/100 g) Minerale stoffen (g/100 g) 57 82,9 2,1 13,6 0,20 0,2 0,5 0,32

Bron: INSA (2006)

Het onderzoek naar de voedings- en functionele kenmerken van de „Maçã de Alcobaça”-variëteiten laat naast de resultaten voor andere kenmerken ook de nutritionele samenstelling van „Maçã de Alcobaça” zien (tabel 3). Uit de analyse van de gegevens in tabel 3 komt naar voren dat de gehalten aan koolhydraten en proteïnen van het gemiddelde van de „Maçã de Alcobaça”-variëteiten hoger zijn dan de gemiddelde waarden voor appels in het algemeen die worden vermeld in de tabel van de samenstelling van levensmiddelen zoals gepubliceerd door het Instituto Nacional de Saúde Dr. Ricardo Jorge (Portugees Nationaal instituut voor de gezondheid) (tabel 1 — INSA, 2006).

Tabel 3

Nutritionele samenstelling van bepaalde „Maçã de Alcobaça”-variëteiten. De aangegeven waarden gelden voor het versgewicht van het eetbare gedeelte van de vrucht (schil en vruchtvlees)

Gemiddelde voor variëteiten Energie (kcal/100 g) Watergehalte (g/100 g) Voedingvezels (g/100 g) Koolhydraten (g/100 g) Proteïnen (g/100 g) Vetten (g/100 g) Minerale stoffen (g/100 g) 52,7 84,5 2,1 14,9 0,37 0,10 0,22

Bron: Domingos Almeida en Manuela Pintado, 2008. Beschrijving van de voedings- en functionele kenmerken van de „Maçã de Alcobaça”-variëteiten. Project Agro 937

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

Los van genetische (Iglesias e.a., 2008, 2012) en ecofysiologische (Gonzalez-Talice e.a., 2013) factoren moet nadrukkelijk worden gewezen op de invloed van milieuomstandigheden, met name temperatuur en vochtigheid, op de ontwikkeling van de kwalitatieve en organoleptische kenmerken van „Maçã de Alcobaça”, vooral voor het aroma en de kleuring.

De bijzondere temperatuur en vochtigheidsgraad, gevolg van de nabijheid van de zee en de bergketen Aire-Candeeiros-Montejunto, die zich in noord-zuidrichting langs de oceaan uitstrekt, hebben een doorslaggevende invloed op de nutritionele samenstelling van „Maçã de Alcobaça”. Deze appels onderscheiden zich door hun hoge mate van frisheid en sappigheid duidelijk van andere appels.

De erkenning voor deze appels via de geografische aanduiding „Alcobaça” en de daaruit voortvloeiende bescherming, zijn dus niet alleen gerechtvaardigd door de objectief betere kwaliteit van de appels die in het geografische gebied worden verkregen, maar ook door de grote faam die deze naam al eeuwenlang op de markt geniet.

Het gebied waar „Maçã de Alcobaça” wordt geproduceerd, staat al eeuwen bekend als „Coutos de Alcobaça”. De aanvankelijke afbakening van de Coutos de Alcobaça is voornamelijk het resultaat van historische politieke factoren (12e en 13e eeuw), maar uit diverse historische gegevens blijkt dat de regio zich eigenlijk verder naar het zuiden uitstrekte.

Zo hebben monniken teeltarealen ingezet die overeenkomen met de gebieden waar op dit moment de appels worden geproduceerd.

De teelt van fruit, met name appels, begon toen toe te nemen. Toen banketproducten nog weinig ontwikkeld waren, werden appels bij copieuze maaltijden als nagerecht geserveerd. Volgens Vieira Natividade „hebben monniken altijd grote aandacht aan de teelt van fruit besteed”.

De organoleptische kwalitatieve eigenschappen van appels uit Alcobaça begonnen zich al vroeg af te tekenen. „[Deze appel] heeft een aantal kenmerken die hem een aparte status geven: een geleidelijke overgang van zoet naar zuur, langs een uitgebreid scala aan variëteiten, een heerlijke geur, een betoverende kleur…” (Natividade, V.; 1912 — Frutas d’Alcobaça)

Vieira Natividade vermeldt ook nog het volgende: „Deze teelt was zo wijdverbreid dat in Alcobaça ook vandaag de dag nog met „fruit” eigenlijk „appel” en met „boomgaard” eigenlijk „appelboomgaard” wordt bedoeld.”

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(Artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006 (4))

http://www.dgadr.mamaot.pt/images/docs/val/dop_igp_etg/Valor/CE_Maca_Alcobaca_Nov2013.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12. Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(3) Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(4) Zie voetnoot 3.