VERSLAG VAN DE COMMISSIE JAARVERSLAG OVER HUMANITAIRE HULP 2000

INHOUD

Samenvatting

1 Algemeen beleidskader

2. Overzicht van de acties

2.1 Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan

2.2 Landen in Midden- en Oost-Europa, Nieuwe Onafhankelijke Staten

2.3 Azië, Midden-Oosten, Noord-Afrika en Latijns-Amerika

2.4 Paraatheid bij rampen - DIPECHO

3. Transversale kwesties

3.1 Betrekkingen met de partners - FPA

3.2 Subsidiefaciliteit/Netwerk voor humanitaire bijstand (NOHA)

3.3 Voorlichting en communicatie

3.4 Begroting, audit en evaluatie

4. Vooruitzichten

5. Statistische bijlagen

Bijlage 1 Overzicht financieringsbesluiten 1995 - 2000

Bijlage 1A Contracten ECHO 1998 - 2000

Bijlage 1B Financieringsbesluiten humanitaire hulp EG naar financieringsbron

Bijlage 2 Financieringsbesluiten in 2000: geografische spreiding

Bijlage 2A Geografische spreiding financieringsbesluiten 1998 - 2000

Bijlage 2B Spreiding financieringsbesluiten naar land/(sub)regio

Bijlage 3 Spreiding contracten over uitvoerende partners

Bijlage 3A Spreiding financiering groepen partners 1998 - 2000

Bijlage 3B Contracten ECHO naar groep en nationaliteit partners 1998 - 2000

Bijlage 4 Projecten gefinancierd via de subsidiefaciliteit 2000

Samenvatting

De algemene humanitaire situatie in 2000 werd gekenmerkt door trends die zich niet hebben doorgezet. Wat natuurrampen betreft, waren de overstromingen in Mozambique en Zuidoost-Azië en de droogte in de Hoorn van Afrika veruit de belangrijkste gebeurtenissen met humanitaire implicaties. Globaal gezien was de humanitaire impact van de natuurrampen in 2000 beperkter van omvang dan in 1999, omdat de getroffen gebieden minder dicht bevolkt waren.

De situatie met betrekking tot rampen van menselijke oorsprong is echter volledig anders. De meeste lang aanslepende crises en oorlogen zijn nog steeds niet beëindigd en het totale aantal oorlogen en gewelddadige crises was eind 2000 opgelopen tot 36. Bijzonder zorgwekkende conflictsituaties waren er onder meer in de noordelijke Kaukasus, Colombia, Israël/Westelijke Jordaanoever en Gazastrook en Afghanistan. Diverse lokale conflicten in Afrika hebben zich uitgebreid tot een groot crisisgebied dat zich over het hele continent uitstrekt, van Soedan via de Democratische Republiek Congo en de Grote Meren tot Angola. Een belangrijke indicator van de humanitaire dimensie is het aantal vluchtelingen en ontheemden, dat wereldwijd wordt geschat op 20 à 25 miljoen. Al liggen deze cijfers lager dan midden jaren negentig, toch zijn zij onaanvaardbaar hoog, vooral omdat het grote aantal vluchtelingen en ontheemden een factor van destabilisatie kan zijn voor de gastlanden.

ECHO reageerde op de humanitaire crises in 2000 met 121 financieringsbesluiten voor een totaalbedrag van EUR 491,7 miljoen. 993 contracten werden ondertekend voor een totaalbedrag van EUR 545 miljoen (waaronder 242 contracten voor uitvoering van in 1999 goedgekeurde besluiten); daarmee werden humanitaire projecten gefinancierd in meer dan 60 landen. Uit de geografische verdeling van de middelen kan worden afgelezen dat de situatie in de westelijke Balkan zich in 2000 sterk heeft verbeterd; het aandeel van het voormalige Joegoslavië - 55% in 1999 (waarvan EUR 346 miljoen uit de begrotingsreserve van de Commissie voor de slachtoffers van de Kosovocrisis) - was in 2000 gedaald tot 20%. In 2000 was 35% van de middelen bestemd voor de ACS-staten (1999: 16%). Wat de overige regio's betreft, 16% ging naar Azië (1999: 11%), 10% naar Noord-Afrika/Midden-Oosten (1999: 2,5%), eveneens 10% naar de NOS (1999: 6,8%) en 6% naar Latijns-Amerika (1999: 6%). 3% was niet bestemd voor een specifiek land (bijv. kosten van deskundigen, schenkingen).

De drie voornaamste groepen partners waren NGO's uit de EU (65% van de financieringen in het kader van ECHO verliep via hen), de Verenigde Naties (19%) en andere internationale organisaties (10%). Via haar partners kon ECHO noodhulp verlenen aan ten minste 18 miljoen mensen.

ECHO is gestart met de implementatie van haar actieplan, dat voortvloeit uit de "artikel 20"-evaluatie voor 1999. Verder zijn een aantal organisatorische en procedurele veranderingen doorgevoerd om de efficiency van de acties te verbeteren. Het jaar 2000 bracht daarentegen geen oplossing voor enkele uitdagingen waarmee alle humanitaire donors worden geconfronteerd, zoals het groeiende aantal veiligheidsincidenten, het niet-verlenen van toegang tot slachtoffers en de risico's van negatieve beïnvloeding van lokale gemeenschappen door hulp. De steeds langer wordende lijst van aanhoudende, door menselijk toedoen veroorzaakte crises en het feit dat natuurrampen in aantal toenemen en steeds meer schade veroorzaken, wat een gevolg is van de demografische veranderingen en de verslechtering van het milieu, zijn zorgwekkende tekenen van het onvermogen van de internationale gemeenschap om de problemen op te lossen. Humanitaire hulp bestrijdt, in deze context, de symptomen. Maar de hulp doet niets aan de diepere oorzaken van de problemen. Daarvoor moeten andere middelen worden ingezet: conflictpreventie, milieubescherming en duurzame ontwikkeling.

1 Algemeen beleidskader

Het jaar 2000 was voor ECHO een overgangsjaar. In de politieke agenda van Commissielid Nielson werden nieuwe richtsnoeren geformuleerd voor drie belangrijke beleidsterreinen: de "kloof" tussen noodhulp, rehabilitatie en ontwikkeling (LRRD), de betrekkingen met de VN, en bestuurlijke hervorming. In het kader van het bredere hervormingsproces [1] en onder leiding van haar nieuwe directeur, Costanza Adinolfi, nam ECHO concrete maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de zogeheten "artikel 20"-evaluatie [2]. Overeenkomstig deze aanbevelingen en het hervormingsproces van de Commissie zijn deze maatregelen gericht op drie strategische doelstellingen: duidelijker en met meer samenhang bepalen welke rol ECHO inneemt ten opzichte van andere communautaire instrumenten op het gebied van buitenlandse betrekkingen, herstructurering van de interne organisatie en werkwijze van ECHO, en verbetering van de resultaten van de acties van ECHO.

[1] Cf. besluit van de Commissie van 16 mei 2000.

[2] COM(1999) 468 def. van 26.10.1999 - Evaluatie en toekomst van de humanitaire activiteiten van de Gemeenschap (artikel 20 van Verordening (EG) nr. 1257/96). De aanbevelingen werden grotendeels overgenomen door de Raad en het Europees Parlement. Cf. notulen van de 2263e zitting van de Raad Ontwikkeling, 18 mei 2000, blz.17-18, en verslag van de Commissie Ontwikkelingssamenwerking, 28 juni 2000 ("Imbeni-verslag").

Wat institutionele en beleidsaspecten betreft, heeft het aanbrengen van een coherentere werkverdeling tussen Gemeenschapsinstrumenten op het vlak van buitenlandse betrekkingen prioriteit, met name wat de "grijze zone" tussen noodhulp, rehabilitatie en ontwikkeling betreft, maar ook waar het gaat om conflictpreventie en crisisbeheer. De rol van ECHO is in die zin duidelijker gedefinieerd dat zij zich nu met meer nadruk richt op haar voornaamste taak, namelijk de verlening van levensreddende noodhulp, en dat haar operationele onafhankelijkheid wordt gehandhaafd ten opzichte van niet-militair crisisbeheer. Dit waarborgt de onpartijdigheid van ECHO, die van wezenlijk belang is bij humanitaire crises. Gewerkt wordt aan een mededeling over de "grijze zone". Ook is een begin gemaakt met de mededeling over de totstandbrenging van een efficiënter partnerschap met de Verenigde Naties op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en humanitaire vraagstukken. Daarin zal het accent liggen op de strategische prioriteit van de EG/VN-betrekkingen voor de Commissie.

Wat de organisatiestructuur betreft, is in juni 2000 het nieuwe organisatieschema van ECHO vastgesteld. Alle activiteiten van ECHO worden zo georganiseerd dat zij de verlening van humanitaire hulp zo efficiënt mogelijk ondersteunen. Bijzonder belang is gehecht aan de versterking van de ondersteunende taak van de administratieve, conceptuele, financiële, audit- en evaluatiecomponenten van ECHO. Deze zijn nauwer en logischer in verband gebracht met de procedurele en beleidsaspecten van de activiteiten van ECHO in diverse geografische contexten. Met het nieuwe organisatieschema wordt verder tegemoetgekomen aan de behoefte om sneller en efficiënter te reageren; het is voor externe partners van ECHO gemakkelijk en eenvoudig toegankelijk.

Daarnaast heeft ECHO een begin gemaakt met de herziening van de interne procedures om het besluitvormingsproces te vergemakkelijken en te versnellen en tegelijkertijd een adequaat controleniveau te handhaven. Het pakket van maatregelen voor de vereenvoudiging van procedures, dat de Commissie in november 2000 heeft goedgekeurd, opende voor ECHO de mogelijkheid om een "fast track"-besluitvormingsprocedure in te voeren. Hierdoor kan ECHO binnen 24 à 72 uur na een ramp al projecten financieren. Deze nieuwe procedure is naar verwachting in de eerste helft van 2001 operationeel.

Wat de op prestaties gebaseerde operationele strategie betreft, heeft ECHO het partnerschap met andere humanitaire organisaties versterkt en de methode voor strategische programmering verbeterd. In nauw overleg met de partners zijn zo de technische documenten van de kaderovereenkomst voor partnerschap vereenvoudigd en duidelijker gemaakt, en is een grotere flexibiliteit geïntroduceerd. Met het oog op een grotere transparantie en voorspelbaarheid in het kader van het planningsproces heeft ECHO, voor het eerst sinds haar oprichting, een brede strategische dialoog gevoerd met de lidstaten, het Europees Parlement en de voornaamste humanitaire organisaties, waaronder de Verenigde Naties, over operationele en thematische prioriteiten in het komende jaar.

2. Overzicht van de acties

De acties van ECHO volgden de ontwikkeling van de algemene humanitaire situatie in 2000 op de voet. Wat natuurrampen betreft, waren de overstromingen in Mozambique en Zuidoost-Azië en de droogte in de Hoorn van Afrika veruit de belangrijkste gebeurtenissen met humanitaire implicaties. Met 850 natuurrampen was 2000 een recordjaar. Gelukkig was het aantal dodelijke slachtoffers lager dan in 1999: de getroffen gebieden waren namelijk minder dicht bevolkt [3].

[3] 10 000 vergeleken met 80 000 in 1999. Bron: Munich Re; IFCR World Disasters Report 2000.

Ondanks de positieve ontwikkelingen in de Balkan, blijft de algemene situatie met betrekking tot de door menselijk toedoen veroorzaakte rampen een uitdaging vormen. Vele lang aanslepende crises en oorlogen zijn nog steeds niet beëindigd, terwijl het totale aantal oorlogen en gewelddadige crises opliep van 28 in 1996 tot 36 eind 2000 [4], waardoor er in de wereld 20 à 25 miljoen waren [5]. Belangrijke gebieden voor ECHO zijn de noordelijke Kaukasus, Colombia en Afghanistan. Diverse lokale conflicten in Afrika hebben zich uitgebreid tot een groot crisisgebied dat zich over het hele continent uitstrekt, van Soedan via de Grote Meren tot Angola. Dit blijkt mede uit de geografische concentratie van ECHO in 2000.

[4] Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung: Konfliktbarometer 2000.

[5] Brookings Institution Project on Internal Displacement, Occasional Paper, September 2000, en UNHCR Refugees and Others of Concern to UNHCR - 1999 Statistical Overview.

ECHO reageerde op de humanitaire crises in 2000 met 121 financieringsbesluiten voor een totaalbedrag van EUR 491,7 miljoen, en financierde daarmee humanitaire projecten in meer dan zestig landen. Uit de regionale verdeling van de middelen kan worden afgelezen dat de situatie in de westelijke Balkan zich in 2000 sterk heeft verbeterd: in 1999 ging 55% van de middelen naar dit gebied, in 2000 was dit percentage teruggelopen tot 20%. 1999 was een uitzonderlijk jaar, want de oorspronkelijke begroting van ECHO werd in verband met de Kosovocrisis verhoogd (EUR 346 miljoen extra uit de reserve voor noodhulp).

In 2000 was 35% van de middelen bestemd voor de ACS-staten. Hiermee werden vooral de verslechterende situatie in de Democratische Republiek Congo en West-Afrika en de droogte in Oost-Afrika aangepakt. De toewijzingen voor de overige regio's bleven min of meer stabiel: 16% was bestemd voor Azië, 10% voor Noord-Afrika/Midden-Oosten, eveneens 10% voor het GOS/NOS en 6% voor Latijns-Amerika.

Veel ECHO-acties financierden projecten die specifiek gericht waren op de behoeften van de kwetsbaarste bevolkingssegmenten. 47 projecten, voor een totaalbedrag van EUR 16,7 miljoen, waren bijvoorbeeld gericht op de specifieke behoeften van door de rampen getroffen kinderen.

De voornaamste groepen van partners van ECHO blijven NGO's uit de EU (65% van de financieringen), gevolgd door de VN (19%) en andere internationale organisaties (10%). Doordat de nadruk sterk lag op voedselhulp, een gevolg van de droogte in vele regio's, was het Wereldvoedselprogramma in 2000 de voornaamste individuele partner (EUR 43 miljoen aan contracten).

Via haar partners kon ECHO noodhulp verlenen aan circa 18 miljoen mensen.

2.1 Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan

Centraal-Afrika

Aangezien geen van de partijen die bij het conflict in de Democratische Republiek Congo (DRC) betrokken zijn, zich aan de bepalingen van het staakt-het-vuren van Lusaka en de VN-resoluties hield, verscherpte de crisis zich in 2000 en ontstond een humanitaire catastrofe van ongekende omvang. Volgens een schatting in een onafhankelijk rapport heeft het conflict in twee jaar tijd nog eens 1,7 miljoen slachtoffers geëist, waarvan slechts naar schatting 12% door direct geweld. De mensen sterven niet door toedoen van wapens, maar door ondervoeding en gemakkelijk te behandelen ziektes als malaria. ECHO heeft haar strategie dan ook bijgesteld en geconsolideerd. Haar strategie is gericht op de verbetering van de toegang tot de primaire gezondheidszorg in een derde van de 300 gezondheidszorgdistricten van het land. De middelen waartoe in 1999 is besloten, maar die in 2000 worden geïmplementeerd, en het in juni goedgekeurde actieplan van EUR 20 miljoen in de berekening meenemend, heeft ECHO in 2000 circa EUR 30 miljoen bijgedragen aan humanitaire acties in de DRC.

Tanzania telt nog steeds het grootste aantal vluchtelingen van het hele continent. In dit land leven 400 000 Burundese en 100 000 Congolese vluchtelingen in kampen in de westelijke provincies. ECHO leverde in 2000 via de VN en het Rode Kruis een bijdrage van iets minder dan EUR 27 miljoen aan het Tanzaniaanse vluchtelingenprogramma. Daarmee financierde ECHO in feite meer dan driederde van de totale humanitaire hulp voor vluchtelingen in dit land.

De humanitaire situatie in Burundi is in 2000 niet significant verbeterd. Sporadisch wordt er gevochten en onzekerheid heerst nog in een groot deel van het land. In deze context trok ECHO EUR 13,7 miljoen uit voor de kwetsbaarste bevolkingssegmenten: kinderen, ontheemden en mensen die geen toegang hebben tot zuiver drinkwater of waterzuiveringsfaciliteiten.

ECHO trok zich met succes terug uit twee landen waar zij eerder een grote betrokkenheid had getoond: (a) Rwanda, waaruit ECHO zich begin 2000 terugtrok om plaats te maken voor geschiktere structurele instrumenten, en (b) Congo-Brazzaville, waar ECHO bepaalde programma's geleidelijk kon stopzetten vanwege de terugkeer van de overgrote meerderheid van vluchtelingen en ontheemden.

Hoorn van Afrika en Oost-Afrika

In 2000 werd de situatie in deze regio vooral gekenmerkt door de droogte in Ethiopië, Eritrea, Kenia en Somalië en de oorlog tussen Ethiopië en Eritrea. ECHO reageerde snel en flexibel op beide gebeurtenissen.

Alhoewel ECHO eerder niet permanent aanwezig was en geen grootschalige acties heeft uitgevoerd in Ethiopië, gaven de eerste indicaties van de verreikende gevolgen van de droogte aanleiding tot een reeks noodbesluiten. In 2000 betrof het een totaalbedrag van EUR 9,4 miljoen. Zo kon bijvoorbeeld een aanzienlijke bijdrage worden geleverd aan een complementair voedselprogramma van het ICRK voor 188 000 mensen. Verder heeft ECHO een ECHO Flight-toestel uitgeleend aan het Wereldvoedselprogramma om de verlening van droogtegerelateerde noodhulp in de logistiek moeilijke omgeving van Zuidoost-Ethiopië te vergemakkelijken. Ook heeft ECHO een contract van EUR 3,5 miljoen getekend met het Wereldvoedselprogramma (begroting 1999) en voor dit programma EUR 5 miljoen vrijgemaakt ten behoeve van ontheemden in Tigray. ECHO heeft voor de coördinatie met partners en andere donors een bureau geopend in Addis Abeba.

In Eritrea richtte de actie van ECHO zich in 2000 op de door de grensoorlog met Ethiopië ontstane behoeften. ECHO verleende steun voor acties op het gebied van water/waterzuivering en gezondheid/voeding, levering van andere artikelen en onderdak voor ontheemden en gedeporteerden. Dit omvatte onder meer de levering van 6 000 tenten. ECHO leverde zo een aanzienlijke bijdrage aan de stabilisering van de situatie van kwetsbare bevolkingsgroepen die in kampen leven en, in iets mindere mate, van personen die bij gastgemeenschappen zijn ondergebracht. Het onlangs geopende bureau van ECHO in Asmara zal een cruciale rol blijven spelen bij het toezien op de behoeften van al degenen die in kampen verblijven. ECHO kan eventueel een beperkte rol gaan spelen waar het gaat om de verlening van bijstand bij terugkeer en reïntegratie van ontheemden en vluchtelingen. In de loop van het jaar is EUR 8 miljoen vrijgemaakt voor noodfinanciering.

In Kenia waren de acties van ECHO gericht op de leniging van de gevolgen van de droogte in de noordelijke en oostelijke landsdelen. EUR 4 miljoen is toegewezen voor voedings- en veeteeltprogramma's en watergerelateerde noodhulpprojecten. Daarnaast is EUR 400 000 vrijgemaakt voor de bestrijding van malaria in het zuidwestelijke hoogland van Kenia.

Centraal- en Zuid-Somalië, waar ECHO actief is, bleef het gehele jaar 2000 onstabiel, ondanks de instelling van een parlement en een regering voor het gehele land. Bij gebrek aan donors voor herstel en wederopbouw continueerde ECHO een programma van EUR 6,5 miljoen in de gezondheidszorg en voedingssector om overleving van de kwetsbaarste groepen te waarborgen.

ECHO bleef aanzienlijke steun verstrekken voor de slachtoffers van de burgeroorlog in Soedan (EUR 11 miljoen). ECHO blijft de neutrale en onpartijdige financiering van alle bevolkingsgroepen in nood steunen. Toch is in maart 2000 een punt gezet achter de verlening van steun voor door de SPLM gecontroleerde gebieden. Reden hiervoor was de verplichte ondertekening van een Memorandum van Overeenstemming door alle in die gebieden actieve NGO's. Het Memorandum van Overeenstemming compromitteerde hun capaciteit om hulp te verlenen overeenkomstig humanitaire beginselen. Hierdoor ontstond ruimte voor activiteiten in andere gebieden in Zuid-Soedan, waar de humanitaire crisis werd verlicht door de verstrekking van overlevingspakketten voor ontheemden.

West-Afrika

Het voornaamste strijdtoneel in de regio, Sierra Leone/Guinee/Liberia, bleef het hele jaar 2000 onstabiel, nadat eind mei opnieuw geweld was uitgebroken. Dit leidde tot een nieuwe golf van bevolkingsverplaatsingen van door het RUF gecontroleerde gebieden naar regeringsgebied. ECHO reageerde soepel op deze gebeurtenissen door haar acties in het land het hele jaar door aan te passen. De door ECHO gefinancierde projecten waren zowel gericht op vluchtelingen in de buurlanden (circa 340 000), als op ontheemden in Sierra Leone zelf (circa 400 000). Om het risico van spanningen tot een minimum te beperken, werd een deel van de bijstand bestemd voor de gastgemeenschappen. De projecten van ECHO waren ook gericht op door de oorlog getroffen kinderen en slachtoffers van verminkingen. Het totale bedrag dat aan Sierra Leone en de buurlanden werd toegewezen, was EUR 16,1 miljoen. Dit omvat tevens middelen die bestemd waren voor ontheemden en vluchtelingen in Guinee. Guinee, ooit een relatief stabiel land en de voornaamste bestemming van vluchtelingen uit Sierra Leone en Liberia, is sinds september het doelwit van grensoverschrijdende aanvallen en intern geweld. Genoemde middelen omvatten ook EUR 1,7 miljoen voor een inentingscampagne ter bestrijding van de gelekoortsepidemie in Guinee. Met de campagne konden 1 miljoen mensen worden bereikt, waardoor de epidemie niet langer dan twee maanden duurde. Vanwege het uitbreken van meningitis in Tsjaad en Niger was een bedrag van EUR 1,2 miljoen nodig voor het inenten van 2 miljoen mensen.

Zuidelijk Afrika

Er was geen zichtbare verbetering van de situatie voor de door de oorlog getroffen bevolking van Angola: het conflict woedt verder. In 60% van de gebieden met ontheemden zijn nog steeds geen humanitaire organisaties actief. Het herstel van de olieprijs biedt echter uitzicht op verbetering van de economische situatie in Angola. Er lopen besprekingen met DG Ontwikkeling over de overdracht van bepaalde projecten (met name in de secundaire gezondheidszorg). Doel hiervan is de middelen meer te richten op zuiver humanitaire gebieden. In 2000 financierde ECHO in Angola acties voor een totaalbedrag van EUR 15,7 miljoen.

In Mozambique was ECHO de afgelopen jaren niet actief. De overstromingen van de Limpopo, Save en Buzi in februari/maart maakten een snelle, maar gecoördineerde en evenwichtige reactie echter wenselijk, vooral gezien de genereuze reactie van de lidstaten van de EU en het bredere publiek op de mediadekking van de ramp. Binnen 48 uur na de grootste overstroming stuurde ECHO een senior field coordinator naar Maputo. Ook werd onmiddellijk een Task Force van DG Ontwikkeling, ECHO en de gemeenschappelijke dienst Relex opgezet om de duurzaamheid van de ECHO-acties te waarborgen. Deze zouden uiterlijk tot begin 2001 duren. De meeste ECHO-projecten zijn eind 2000 volgens schema geleidelijk stopgezet; daarmee is Mozambique een voorbeeld voor het succesvol overdragen van projecten. Met de uit andere bronnen afkomstige middelen voor noodhulp richtte ECHO zich op hervestiging in noodsituaties; daarvoor werd bijna EUR 10 miljoen vrijgemaakt.

Indische Oceaan

De orkanen Eline, Gloria en Hudah hebben Madagaskar zwaar getroffen. ECHO bood EUR 1,6 miljoen om de gevolgen van de ramp te lenigen. Op de Comoren maakte de situatie rond het naar afscheiding strevende eiland Anjouan een actie in de gezondheidszorg ter hoogte van EUR 2,1 miljoen wenselijk.

2.2 Landen in Midden- en Oost-Europa, Nieuwe Onafhankelijke Staten

Westelijke Balkan

In 2000 verbeterde de algemene humanitaire situatie in de westelijke Balkan zich fors. Dit blijkt ook uit de toewijzing van ECHO voor deze regio: die liep terug van EUR 447 miljoen in 1999 tot EUR 98,7 miljoen in 2000. Van de toewijzing voor 1999 is een bedrag van EUR 50 miljoen, dat in reserve was gehouden, gebruikt voor de financiering van projecten in december 2000. Het eerste grote financieringsbesluit van het jaar (EUR 61 miljoen voor Kosovo, Servië en Montenegro) werd derhalve pas in juni vastgesteld.

Na de Kosovocrisis trok ECHO in november 1999 door evaluatie van haar optreden lering uit haar verschillende acties. Het resultaat daarvan werd onderschreven door een onafhankelijke externe evaluatie in de eerste helft van 2000. De aanbevelingen zijn geïntegreerd in de huidige strategie van ECHO voor de Balkan. De twee grootste uitdagingen voor ECHO waren het voorzien in de humanitaire behoeften van de zwaarst getroffen bevolkingsgroepen, het hele jaar door en vooral in de winter, alsmede het steunen van de overgang naar wederopbouw en langetermijnontwikkeling.

Wat het eerste punt betreft, heeft ECHO voedselhulp verleend, gezorgd voor huisvestings- en winterprogramma's, basisgezondheidszorg en sociale dienstverlening, water en waterzuivering. Met de internationale humanitaire bijstand werden de basisbehoeften gedekt. Er waren geen meldingen van dodelijke slachtoffers door koude, ziekte of hongersnood.

In Servië werden ECHO en andere humanitaire organisaties geconfronteerd met de grootste aantallen vluchtelingen en ontheemden in Europa (508 000 vluchtelingen uit Bosnië-Herzegovina en Kroatië en 180 000 ontheemden die Kosovo ontvluchtten). Kleinschaliger, maar toch vergelijkbaar was de situatie in Montenegro (28 000 vluchtelingen en 32 000 ontheemden). In Servië leidde de economische recessie tot meer armoede en meer sociaal achtergestelden, vooral onder vluchtelingen, de voornaamste doelgroep van de acties van ECHO.

Al keerden de meeste vluchtelingen na de crisis van 1999 terug naar Albanië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, in de behoeften van de achterblijvers moest nog steeds worden voorzien. Aangezien de meeste vluchtelingen en ontheemden vaker in gastgezinnen verblijven dan in opvangcentra, zag ECHO erop toe dat de steun gedeeltelijk voorzag in de basisbehoeften van de gastgemeenschappen, ten einde te voorkomen dat de bereidheid om mensen op te vangen af zou nemen.

Met uitzondering van Servië kon de situatie in de westelijke Balkan eind 2000 niet meer worden gekwalificeerd als acute noodsituatie. De voornaamste prioriteit voor ECHO was dan ook de overgang naar wederopbouw en langetermijnontwikkeling te waarborgen, vooral door de gebieden waarop hulp werd verleend over te dragen aan de bevoegde instanties, de afhankelijkheid van humanitaire hulp te verminderen, zelfvoorziening te bevorderen en meer aandacht te besteden aan duurzame oplossingen voor vluchtelingenproblemen. Een belangrijke stap in dit verband was in februari 2000 de oprichting van het Europees Bureau voor Wederopbouw. Dit ziet toe op de overstap van noodhulp naar wederopbouw en ontwikkeling.

Nog belangrijkere verbeteringen kunnen worden verwacht van de politieke ommezwaai in Joegoslavië, die aanzienlijk bijdraagt tot het proces van stabilisatie en verzoening in de regio. De gebeurtenissen in Belgrado zijn weliswaar van fundamentele invloed op de context waarbinnen humanitaire organisaties werken, maar de aard en reikwijdte van de steun van ECHO wordt niet direct beïnvloed, al is meer coördinatie nodig met andere EG-diensten en donors die bijstandsinstrumenten opzetten voor de lange termijn. Het tweede belangrijke financieringsbesluit van ECHO in 2000 (EUR 31,6 miljoen) is gericht op geïdentificeerde en geëvalueerde prioritaire behoeften van vluchtelingen, ontheemden en andere extreem kwetsbare personen tijdens de winter in Servië, Kosovo, Montenegro, Albanië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. Om te voorkomen dat er in de winter een periode is waarin geen humanitaire bijstand wordt verleend, is in het kader van de begroting voor 2001 voorzien in een aanvullend besluit.

Verder is in augustus 2000 EUR 2 miljoen toegewezen aan de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, en werd in november EUR 3,7 miljoen aan hulp toegewezen voor de door de overstromingen getroffen bevolking in Vojvodina. De bureaus van ECHO in Kroatië en Bosnië-Herzegovina werden respectievelijk in mei en december 2000 gesloten. In 1999 gestarte projecten ter ondersteuning van de terugkeer van vluchtelingen naar Bosnië-Herzegovina werden afgerond, terwijl andere bijstandsprogramma's van de Commissie voor de lange termijn, die dit proces ondersteunden, werden overgenomen.

Nieuwe Onafhankelijke Staten

In 2000 trad geen verbetering op in de algemene humanitaire situatie in de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS). In vele NOS zijn weliswaar inspanningen geleverd om economische hervormingen op gang te brengen, maar tastbare resultaten wat de levensomstandigheden van de bevolking betreft zijn tot dusver uitgebleven. De overheidsuitgaven voor de gezondheidszorg en de sociale sectoren vertonen zelfs een dalende lijn. Ziekenhuisapparatuur veroudert snel en passende gezondheidszorgdiensten zijn voor de bevolking steeds minder toegankelijk. Vooral grote gezinnen, oudere en gehandicapte personen, en al degenen die in sociale instellingen verblijven, lijden onder de gevolgen van de alsmaar verslechterende economische situatie, en juist hun incassatievermogen wordt zwaar op de proef gesteld.

Het spreekt vanzelf dat de problemen die tot de moeilijke humanitaire situatie hebben geleid, structureel van aard zijn. Dit bemoeilijkt de rechtvaardiging van de acties van ECHO, met name in het licht van de heroriëntatie van ECHO op haar voornaamste taken. Gezien deze omstandigheden en het ontbreken van andere, geschiktere communautaire instrumenten om in deze context het nodige te doen, heeft ECHO ook in 2000 financiële middelen toegewezen. Deze waren beperkt van omvang (EUR 8,25 miljoen) en bestemd voor specifieke groepen die een bijzonder risico lopen, zoals kinderen in instellingen, in een isolement verkerende ouderen en grote gezinnen. Overeenkomstig de heroriëntering van ECHO op haar voornaamste taken, is de geleidelijke stopzetting gecontinueerd van acties in Wit-Rusland, Moldavië en Oekraïne, de zuidelijke Kaukasus (Armenië, Azerbeidzjan, Georgië) en Centraal-Azië (Kirgizstan, Kazachstan, Turkmenistan, Oezbekistan).

Vanwege de droogte in de zuidelijke Kaukasus en, met name, in Tadzjikistan in 2000, was een bijzondere toewijzing (EUR 15,6 miljoen) echter noodzakelijk om de directe negatieve gevolgen te lenigen. De ECHO-acties in Tadzjikistan moeten wellicht nog gedurende beperkte tijd worden voortgezet, totdat het land de postconflictsituatie volledig onder controle heeft en de bilaterale of andere programma's van de Europese Gemeenschap volledig zijn hervat.

ECHO heeft een beperkte toewijzing (EUR 1,8 miljoen) beschikbaar gemaakt voor desastreuze weersverschijnselen (sneeuwstormen, droogte) in Mongolië, waar acties werden gefinancierd voor de voedselzekerheid van de kwetsbaarste gezinnen en instellingen.

Het gewapende conflict in Tsjetsjenië (Russische Federatie) leidde tot grote bevolkingsverplaatsingen in de noordelijke Kaukasus. Dit ging gepaard met aanzienlijke humanitaire nood. Met EUR 23,2 miljoen is ECHO veruit de grootste donor in die crisis. ECHO levert een aanzienlijke bijdrage aan de internationale noodhulp, bijvoorbeeld door financiële steun te verlenen voor een UNHCR-project voor de verlening van voedselhulp aan 70 000 ontheemden, maar ook aan ruim 8 000 gastgezinnen in Ingoesjetië, waar ontheemden uit Tsjetsjenië zijn ondergebracht. De internationale hulporganisaties die deze nood willen lenigen, ondervinden echter vaak hinder van de extreem zware arbeidsomstandigheden, vooral in Tsjetsjenië zelf. Hulporganisaties die in Tsjetsjenië wilden werken, werden geconfronteerd met een tijdrovend toegangs- en vergunningssysteem en onvoldoende veiligheidsgaranties. De Commissie en de verschillende hulpverleners pleiten nog steeds voor een coöperatievere houding van de Russische autoriteiten.

Gezien de toenadering van de landen in Midden- en Oost-Europa tot de EU en hun steeds beter presterende nationale economieën, zijn in 2000 geen middelen vrijgemaakt voor acties in deze landen.

2.3 Azië, Midden-Oosten, Noord-Afrika en Latijns-Amerika

Azië

Diverse crises in Azië maakten financiering van acties door ECHO noodzakelijk. De gevolgen van langlopende, door de mens veroorzaakte conflicten berokkenen nog steeds miljoenen mensen schade. Anderzijds zijn grote delen van Azië getroffen door in intensiteit toenemende natuurrampen, waardoor het lokale en internationale reactievermogen onder druk wordt gezet. Vaak, zoals bijvoorbeeld in Afghanistan en Indonesië, moet het optreden van ECHO zowel worden gericht op de gevolgen van natuurrampen, als op door de mens veroorzaakte crisissen, bijvoorbeeld wanneer gebieden die worden getroffen door oorlog of etnisch geweld, geconfronteerd worden met de gevolgen van dramatische weersverschijnselen.

De humanitaire situatie in Indonesië is steeds zorgwekkender: politieke, religieuze en etnische spanningen nemen toe en breiden zich uit tot nieuwe gebieden in de archipel. De activiteiten van ECHO zijn gericht op ontheemden en slachtoffers van de conflicten in verschillende en, in sommige gevallen nieuwe, gebieden, zoals de Molukken, Atjeh, Irian Jaya en West-Timor, maar ook op de verstrekking van noodhulp aan slachtoffers van de aardbevingen in Sulawesi en Sumatra. De hulp van ECHO, voor in totaal EUR 7,5 miljoen, was bestemd voor de verstrekking van voedsel en medische hulp, waterzuivering en een boot voor het vervoer van drinkwater.

Het accent van de internationale bijstand in Oost-Timor verschoof geleidelijk van noodhulp naar wederopbouw en ontwikkeling, en ECHO droeg aanzienlijk (EUR 10,5 miljoen) bij aan de leniging van de resterende humanitaire nood, met name op het vlak van de primaire gezondheidszorg, psychologische en sociale bijstand en huisvesting. Dankzij ECHO konden districtsziekenhuizen de cruciale toegang waarborgen tot de primaire gezondheidszorg in plattelandsgebieden. In samenwerking met het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen van de VN en de IOM, financierde ECHO herstelwerkzaamheden aan woningen op het platteland en de terugkeer van vluchtelingen.

De precaire situatie in Noord-Korea werd verscherpt door verwoestende orkanen en droogte. ECHO bleef via vier Europese NGO's die in dit land actief zijn en de Rode Kruis-familie, humanitaire bijstand (EUR 8 miljoen) verstrekken. De projecten waren gericht op de gezondheidszorg, water en waterzuivering. Bijzondere aandacht werd geschonken aan de onderhandelingen over eerbiediging van de humanitaire beginselen in de Democratische Volksrepubliek Korea (directe toegang tot de begunstigden, vrij toezicht, concentreren van de hulp op de meest kwetsbare bevolkingsgroepen). De autoriteiten van de Democratische Volksrepubliek Korea hebben inmiddels verklaard in te stemmen met het tekenen van een memorandum van overeenstemming, waarin die beginselen nog eens worden herhaald voor elk project dat door ECHO financieel wordt gesteund.

Iran, Pakistan en Afghanistan zijn getroffen door de ergste droogte in dertig jaar tijd. ECHO is te hulp geschoten met een hulppakket ter waarde van EUR 9,5 miljoen; bij de verdeling daarvan is uitgegaan van de absorptiecapaciteit van de drie landen.

De meeste hulp uit dit pakket werd toegekend aan het door de oorlog getroffen Afghanistan. Slachtoffers van de droogte werden daar gesteund met "voedsel voor werk"-acties; noodhulp werd gekoppeld aan activiteiten op het gebied van kortetermijnherstel (bijv. herstel van irrigatiekanalen). De droogte veroorzaakte ook massale interne verplaatsingen naar de stedelijke gebieden van mensen die op zoek waren naar voedsel. Dankzij enkele door de partners van ECHO opgezette projecten kon deze uittocht in sommige gebieden een halt worden toegeroepen (Ghor). ECHO heeft de strijd tegen de kwetsbaarheid van de stedelijke bevolking geïntensiveerd door vrouwen meer te betrekken bij de implementatie van projecten. Ook is de financiering van een medische noodfaciliteit langs de frontlijnen voortgezet, alsmede van een systeem voor de voorbereiding op noodsituaties als het uitbreken van een epidemie of een onverwachte toestroom van ontheemden. Vanwege de omvang van de crisis verhoogde ECHO de financiële middelen voor Afghanistan in 2000 tot EUR 19 miljoen.

Ondanks de internationale noodhulp bleef de algemene humanitaire situatie in Irak schrijnend. Kindersterftecijfers waren zorgwekkend en ondervoeding kwam op grote schaal voor. Terwijl getracht werd de humanitaire nood in het noorden van het land te lenigen met het "olie voor voedsel"-programma, was de hulp van ECHO in 2000 (EUR 8,6 miljoen) volledig geconcentreerd op Centraal- en Zuid-Irak. Daarbij werd ernaar gestreefd het programma aan te vullen door de aandacht te richten op het herstel van centra voor primaire gezondheidszorg, ziekenhuizen en waterbehandelingsinstallaties.

Midden-Oosten en Noord-Afrika

De mislukking van het vredesproces in het Midden-Oosten en geweld en blokkades op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook accentueerden de crisis waarin het Palestijnse bevolkingsdeel verkeert en vereisten een substantiële respons van ECHO. Eind 2000 beliep de totale financiering van ECHO voor het Midden-Oosten EUR 23,9 miljoen. Dit omvatte bijstand aan Palestijnse vluchtelingen (gezondheidszorg en huisvesting) en aan verwaarloosde kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals de bedoeïenengemeenschappen. Na de terugtrekking van de Israëlische troepen uit Zuid-Libanon verleende ECHO steun aan de door jaren van conflicten getroffen bevolking. Dit omvatte ontmijningsoperaties om de bevolking te beschermen en de terugkeer te stimuleren van ontheemden. In het gebied voltrokken zich dramatische gebeurtenissen en het geweld nam langzaam toe. ECHO reageerde op de nood door de hulpoperaties aan te passen en noodhulp te verlenen aan de zwaarst getroffen bevolkingsgroepen, zoals kinderen in vluchtelingenkampen in de Gazastrook.

Een andere langdurige crisis is de benarde situatie van de Sahrawivluchtelingen, die in de vergetelheid lijkt te zijn geraakt. Het referendum over de Westelijke Sahara wordt voortdurend uitgesteld; de situatie van de velen die in kampen verblijven, verbetert dan ook nauwelijks. De steun van ECHO concentreerde zich op het waarborgen van een minimumniveau van voedselzekerheid voor de 155 000 vluchtelingen.

Met een totaalbedrag van EUR 13,9 miljoen richtte ECHO zich op de verstrekking van aanvullende voeding en basisnoodhulpartikelen.

Coördinatie met andere donoren is essentieel bij de verlening van noodhulp aan de Sahrawi; de daartoe strekkende inspanningen werpen geleidelijk vruchten af. Dit heeft onder andere de samenstelling van een evenwichtiger dieet mogelijk gemaakt.

Latijns-Amerika

In 2000 voltooide ECHO de geleidelijke stopzetting van de bijstand aan de slachtoffers van de orkaan Mitch, gelijktijdig met de introductie van enkele rehabilitatie-instrumenten. ECHO beëindigde ook de steun voor de slachtoffers van de overstromingen en landverschuivingen in Venezuela. Er is geen verbetering gekomen in het grootste, door de mens veroorzaakte conflict op dit continent: het interne conflict in Colombia. Dit blijft dan ook het voornaamste doelwit van de noodhulpoperaties van ECHO in de regio.

De overstromingen in Venezuela eisten 10 000 à 20 000 dodelijke slachtoffers. Circa 200 000 personen werden dakloos en het aantal direct getroffenen bedroeg ruim 400 000. ECHO-noodhulp (EUR 6,7 miljoen) voorzag met essentiële artikelen als voedsel en dekens in de basisbehoeften van meer dan 60 000 in tijdelijke onderkomens verblijvende personen.

Het interne conflict in Colombia is dit jaar fors verscherpt. Het aantal ontheemden steeg daardoor met 300 000. ECHO handhaafde de omvang van de humanitaire bijstand (EUR 6,5 miljoen), maar dekt nu het hele land door samenwerking met de Rode Kruis-familie, NGO's en UNICEF. Om de algemene doeltreffendheid van de bijstand te verbeteren, zijn bijzondere inspanningen geleverd voor een betere coördinatie met de Colombiaanse instellingen voor ontheemden.

ECHO continueerde de geleidelijke terugtrekking uit Cuba.

2.4 Paraatheid bij rampen - DIPECHO

Volgend op de evaluatie van de DIPECHO-actieplannen voor Zuidoost-Azië, Centraal-Amerika en het Caribisch gebied in 1999, heeft ECHO een tweede actieplan opgesteld voor deze regio's. Het omvat drie belangrijke elementen:

Stimuleren van de lokale capaciteit: paraatheid bij rampen verbeteren en nauwere betrekkingen tot stand brengen tussen gemeenschappen, lokale instellingen en civielebeschermingsinstanties.

Ontwikkelen van netwerken van systemen voor vroegtijdige waarschuwing voor het detecteren van rampen, doorgeven van waarschuwingen en vergemakkelijken van de organisatie van reddingswerkzaamheden.

Proefprojecten met een demonstratief karakter met het oog op het gebruik van nieuwe rampenpreventietechnologieën, die zijn aangepast aan het culturele en sociaal-economische leefmilieu van kwetsbare bevolkingsgroepen.

Het tweede actieplan voor Zuidoost-Azië (EUR 4 miljoen) is in juli 2000 goedgekeurd. Het omvat 14 projecten. Daarvan worden er 13 geïmplementeerd op nationaal en lokaal niveau, één op regionaal niveau. Het regionale project is gericht op de bevordering van de samenwerking bij en coördinatie van activiteiten op het gebied van de paraatheid bij rampen in de regio, met name door de uitwisseling en verspreiding van kennis en ervaring.

Het tweede actieplan voor Centraal-Amerika (EUR 3,5 miljoen) is in oktober 2000 goedgekeurd. De middelen stellen de NGO's in staat over een periode twaalf maanden 10 projecten uit te voeren. Het voornaamste doel is de Centraal-Amerikaanse bevolking minder kwetsbaar maken. De maatregelen zijn geconcentreerd op twee belangrijke aspecten: versterking van de capaciteit van regionale en nationale instellingen om adequaat te reageren op rampen, en bevordering van informatie-uitwisseling en coördinatie tussen gemeenschappen, civielebeschermingsinstanties en gemeenten.

3. Transversale kwesties

3.1 Betrekkingen met de partners - FPA

In 2000 werden 121 aanvragen voor toetreding tot de kaderovereenkomst voor partnerschap (FPA) onderzocht. Daarvan zijn er reeds 24 ondertekend. Eind 2000 waren er in totaal 169 geregistreerde partnerorganisaties. De geldigheid van de FPA is met een jaar verlengd tot en met 31 december 2001.

3.2 Subsidiefaciliteit/Netwerk voor humanitaire bijstand (NOHA)

ECHO organiseert regelmatig een subsidiefaciliteit voor opleiding, onderzoeken en netwerken op humanitair gebied. In 2000 werden 51 aanvragen ontvangen. ECHO maakte in totaal EUR 1,8 miljoen vrij. Tot de geselecteerde projecten behoren cursussen inzake financieel beheer en voedselzekerheid in noodsituaties, en studies over mensenrechten en kindsoldaten.

Het in 1994 opgezette netwerk voor humanitaire bijstand (NOHA) is een multidisciplinaire postuniversitaire opleiding op humanitair gebied met een duur van een jaar. Het leerplan biedt een omvattend overzicht van de realiteit van de humanitaire hulp; verder is ter aanvulling hierop voorzien in een stage bij een humanitaire organisatie of bij ECHO. Circa 20 studenten hebben zich in elk van de acht deelnemende Europese universiteiten voor deze opleiding ingeschreven. De financiële bijdrage van ECHO aan de coördinatiekosten van het netwerk bedroegen in 2000 EUR 231 300.

3.3 Voorlichting en communicatie

ECHO heeft in 2000 een nieuwe voorlichtings- en communicatiestrategie opgesteld, gebaseerd op de conclusies van de zogeheten "artikel 20"-evaluatie. De nieuwe aanpak betreft een significante accentverlegging van de meer beperkte "zichtbaarheids"-invalshoek naar bredere concepten als "voorlichting" en "communicatie". Dit omvat een duidelijkere definitie van doelgroepen en meer gestructureerde doelstellingen, gebaseerd op het gebruik van conventionele en innovatieve communicatiehulpmiddelen. Een belangrijk aspect van de aanpak is het streven naar een betere samenwerking tussen het hoofdkantoor van ECHO en de mensen ter plekke (ECHO-deskundigen, ECHO-bureaus, delegaties van de Commissie) op voorlichtingsgebied. In deze context zijn richtlijnen opgesteld. Deze zijn op speciale seminars besproken met field deskundigen en informatieassistenten van ECHO. De richtlijnen definiëren de verantwoordelijkheid van de verschillende betrokkenen; dit vergemakkelijkt efficiënte en directe communicatie bij humanitaire rampen.

ECHO erkent het groeiende belang van Internet als voorlichtingshulpmiddel en heeft ontwerp en technische aspecten van haar website geactualiseerd. Het logo van ECHO wordt sinds eind 2000 niet meer door de Commissie gebruikt. Op voorlichtingsproducten van ECHO wordt het EU-logo met twaalf sterren aangebracht en de tekst "ECHO - Bureau voor humanitaire hulp" in de toepasselijke taal.

ECHO heeft voor EUR 411 988 steun verleend voor publicaties, seminars en conferenties. Publicaties omvatten het jaarverslag, het driemaandelijkse "ECHO News", een brochure over de activiteiten van ECHO in Oost-Timor en persberichten.

3.4 Begroting, audit en evaluatie

ECHO reageerde op de humanitaire crises in 2000 met 121 financieringsbesluiten voor een totaalbedrag van EUR 491,71 miljoen. Bij vergelijking van dit cijfer met dat voor 1999 moet in gedachten worden gehouden dat de begroting voor 1999 is aangevuld met middelen afkomstig uit de reserve voor noodhulp (EUR 346 miljoen). Dit was nodig om de kosten van de humanitaire ramp in Kosovo te dekken. 993 contracten werden ondertekend voor een totaalbedrag van EUR 545 miljoen (waaronder 242 contracten voor implementatie van in 1999 goedgekeurde besluiten). De uitvoering van de begroting bedroeg in 2000 meer dan 99%, zowel wat de vastleggings-, als de betalingskredieten betreft.

In het kader van haar taken op het gebied van externe audits verrichtte ECHO financiële controles bij partnerorganisaties die grote geldbedragen ontvingen. Deze audits hadden een open en transparant karakter; de partnerorganisaties werden bij alle fases van dit proces betrokken.

De audits vergemakkelijkten de uitwisseling van informatie, niet alleen van de partners naar ECHO, maar ook omgekeerd.

Bij de afsluiting van de auditrapporten bestond in de meeste gevallen overeenstemming over de inhoud daarvan tussen ECHO en de betrokken partnerorganisatie. Al voldoet de overgrote meerderheid van de partnerorganisaties van ECHO in ieder geval aan een minimumniveau van financiële controle en boekhouding, toch zijn bepaalde verbeteringen nodig. Vele partnerorganisaties van ECHO zouden de kwaliteit van de financiële informatie waarover zij beschikken bij interne besluitvorming, kunnen verbeteren. De mate van financiële controle en boekhouding tussen hoofdkantoor en bureaus ter plaatse kan eveneens worden verbeterd.

In september 2000 is de afdeling voor externe audits losgekoppeld van de andere taken van de financiële en auditafdeling van ECHO en voorzien van extra personeel. Nu zal ook regelmatig gebruik worden gemaakt van auditeurs uit de particuliere sector om de auditcapaciteiten van ECHO verder uit te breiden.

ECHO heeft haar evaluatieprogramma in 2000 gecontinueerd en verder ontwikkeld door middel van onafhankelijke evaluatieonderzoeken van haar optreden in Tadzjikistan, Mali en Niger, Cuba, Angola, Kosovo, alsmede van de acties naar aanleiding van de orkaan Mitch. Hiervan is de zogeheten Kosovo-evaluatie het belangrijkst. Deze bevestigt dat ECHO efficiënt en passend op de onvoorzienbare gebeurtenissen heeft gereageerd. Ook is een onderzoek naar de taakomschrijving voor evaluaties ex ante gefinancierd.

Twee zaken maakten in 2000 de behoefte aan evaluatie van de acties van ECHO duidelijk. Enerzijds was er de behoefte meer gebruik te maken van evaluaties als instrument voor de besluitvorming, bijvoorbeeld door het bieden van input voor toekomstige activiteiten van ECHO. Evaluaties ex post en tussentijdse evaluaties werden derhalve in 2000 steeds vaker aangevuld met een component inzake evaluatie van de behoeften. Anderzijds vatte ECHO het plan op zich te heroriënteren op haar voornaamste taken. De taakomschrijvingen voor evaluaties omvatten derhalve steeds vaker de verplichting exitstrategieën te definiëren voor bepaalde acties van ECHO of de langeretermijnonderdelen daarvan.

4. Vooruitzichten

De huidige trends voor de middellange termijn wijzen eerder op een toename dan op de beheersing van grote natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen in vele delen van de wereld. De aantasting van het milieu en de demografische veranderingen dreigen eerder geboekte resultaten op het gebied van de paraatheid bij rampen teniet te doen. De capaciteit van de EG om een rol van betekenis te spelen bij humanitaire rampen is derhalve niet alleen afhankelijk van de efficiënte verlening van humanitaire bijstand, maar nog meer van de totstandbrenging en versterking van mechanismen om de diepere oorzaken van dergelijke rampen te bestrijden. De inspanningen om de kwetsbaarheid ingeval van natuurrampen te verminderen moeten tot ver voorbij de huidige capaciteiten van ECHO worden geïntensiveerd. Daartoe moet de voorbereiding op rampen een integrerend deel worden van ontwikkelingssamenwerking. De EG heeft zichzelf ambitieuze doelstellingen gesteld wat betreft maatregelen op het gebied van conflictpreventie en crisisbeheer; in het kader van de Overeenkomst van Cotonou zijn nieuwe mogelijkheden gecreëerd om deze vraagstukken aan te pakken. Al deze nieuwe beleidslijnen en procedures dragen ongetwijfeld in belangrijke mate bij tot meer stabiliteit; ook kunnen zij bovengenoemde trends eventueel vertragen.

Het is echter hoogst onwaarschijnlijk dat humanitaire hulp ooit overbodig zal worden: onvoorzienbare of moeilijk te beheersen situaties, zoals de aardbevingen in januari 2001 in El Salvador en India of plots uitbrekend geweld, kunnen altijd voorkomen. De mogelijkheden om de gevolgen van dergelijke crises op een andere manier te lenigen dan door directe humanitaire bijstand te verstrekken, blijven ook in de toekomst beperkt. Het is dan ook duidelijk dat ECHO moet blijven bestaan en worden versterkt. ECHO zal zich derhalve blijven inzetten voor de verbetering van haar capaciteit om snel en efficiënt te reageren op humanitaire crises.

5. Statistische bijlagen

Bijlage 1: ECHO had in 2000 een begroting van EUR 491 715 000. (Bijlage 1A). In 2000 werden in totaal 993 contracten ondertekend (situatie op 24 januari 2001); 751 van deze contracten werden gefinancierd op de begroting voor 2000. Het verschil kan worden verklaard door het feit dat vele in 2000 ondertekende contracten eigenlijk besluiten implementeren die uit 1999 dateren en voornamelijk betrekking hebben op de Balkan. Zoals uit bijlage 1B blijkt, is begrotingslijn B7-210 de voornaamste financieringsbron. Er is weinig gebruik gemaakt van de begrotingsmiddelen voor de Overeenkomst van Lomé. Het bedrag van EUR 3,36 miljoen op begrotingslijn B7-210A betreft voornamelijk onderzoeken, opleiding en voorlichtingsactiviteiten.

Bijlage 2: De presentatie van de tabel in bijlage 2A is enigszins vereenvoudigd vergeleken met voorgaande jaren. Aangezien er geen reden bestaat om Irak nog afzonderlijk te vermelden, is dit land nu toegevoegd aan de sectie Midden-Oosten/Noord-Afrika. DIPECHO en besluiten die meerdere landen betreffen zijn, voor zover mogelijk, ingedeeld in de desbetreffende geografische regio. De sterk variërende totale begrotingen en het toenemende gebruik van meerlandenbesluiten maken vergelijkingen tussen afzonderlijke landen steeds moeilijker. Bijlage 2B heeft derhalve betrekking op de verschillende geografische subregio's in plaats van op de verschillende landen en betreft uitsluitend het jaar 2000. De sectie "Wereld" omvat voornamelijk de kosten voor het netwerk van field experts.

Bijlage 3: In 2000 was er een belangrijke verschuiving binnen de toewijzingen voor de VN-familie, namelijk van het Hoge Commissariaat voor de vluchtelingen naar het Wereldvoedselprogramma. Hieruit blijkt het grotere belang van voedselhulp als gevolg van de droogte in 2000. Percentages en bedragen in de bijlagen 3A en 3B verwijzen naar de contracten die dat jaar zijn getekend, dus niet naar besluiten. Bepaalde van die contracten implementeren besluiten van voorgaande jaren. Hierdoor ligt het cijfer voor 2000 hoger dan de eigenlijke begroting voor 2000, die EUR 491 miljoen bedraagt.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Bijlage 1B: Financieringsbesluiten humanitaire hulp EG naar f

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

inancieringsbron

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Bijlage 2B: Spreiding financieringsbesluiten naar land/(sub)regio

Spreiding financieringsbesluiten naar land/(sub-)regio //

// EUR 1.000

AFRIKA, CARIBISCH GEBIED, STILLE OCEAAN //

LAND / SUBREGIO // begroting 2000

Hoorn van Afrika // 45.263

Ethiopië / Eritrea // 22.495

Oeganda // 810

Somalië // 6.518

Soedan // 11.000

Kenia // 4.440

Grote meren // 63.630

Burundi // 13.780

Democratische Republiek Congo // 20.000

Congo-Brazzaville // 3.000

Tanzania // 26.850

West-Afrika // 17.702

Mauritanië // 365

Crisis Sierra Leone / Guinee / Liberia // 16.137

Tsjaad / Niger // 1.200

Caribisch gebied / Stille Oceaan / Indische Oceaan // 4.835

Belize // 850

Comoren // 2.175

Madagaskar // 1.610

Overige eilanden // 200

Zuidelijk Afrika // 29.948

Angola // 15.768

Mozambique (+ Botswana) // 9.680

Zambia // 4.500

ECHO Flight // 8.800

SUBTOTAAL ACS // 170.178

OOST-EUROPA / NOS //

LAND / SUBREGIO // begroting 2000

Regio's NOS // 48.930

Noordelijke Kaukasus // 23.200

Wit-Rusland, Moldavië, Oekraïne // 2.800

Zuidelijke Kaukasus // 3.855

Russische Federatie (m.u.v. Kaukasus) // 1.200

Tadzjikistan / Armenië // 15.600

Georgië // 400

Mongolië // 1.875

Westelijke Balkan // 98.700

FRJ - Servië // 50.450

FRJ - Montenegro / Kosovo // 38.400

Albanië // 3.400

Regionaal - VJR Macedonië, Bosnië en Herzegovina // 6.450

SUBTOTAAL OOST-EUROPA // 147.630

AZIË / LATIJNS-AMERIKA / MIDDEN-OOSTEN / NOORD-AFRIKA //

// begroting 2000

Azië //

Afghanistan / Pakistan / Iran - droogte // 9.500

Afghanistan - algemeen // 12.017

Bangladesh // 1.500

Birma // 1.000

Cambodja / Vietnam // 10.400

Noord-Korea // 8.050

India // 5.830

Indonesië // 7.500

Laos // 1.140

China (Tibet) // 1.300

Filipijnen // 2.635

Sri Lanka // 1.200

Thailand // 4.500

Timor // 10.500

SUBTOTAAL AZIË // 77.072

Midden-Oosten / Noord-Afrika //

Algerije // 300

Irak // 8.600

Midden-Oosten // 23.920

Westelijke Sahara // 13.935

Jemen // 1.740

SUBTOTAAL MIDDEN-OOSTEN/NOORD-AFRIKA // 48.495

Latijns-Amerika //

Midden-Amerika // 4.425

Colombia // 6.500

Cuba // 2.000

Mexico // 850

Zuid-Amerika // 4.035

Venezuela // 6.750

SUBTOTAAL LATIJNS-AMERIKA // 24.560

DIPECHO //

LAND / SUBREGIO // begroting 2000

Midden-Amerika // 3.500

Zuidoost-Azië // 4.000

SUBTOTAAL DIPECHO // 7.500

ANDERE UITGAVEN //

Maatregel // begroting 2000

Subsidies / studies // 1.800

Uitgaven velddeskundigen (B7-210 A) // 1.100

Uitgaven velddeskundigen (B7-210) // 10.900

NGO //

Audit // 200

Informatie // 1.680

Evaluatie // 600

SUBTOTAAL // 16.280

TOTAAL ECHO // 491.715

Bijlage 3: Spreiding contracten over uitvoerende partners

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Bijlage 3A: Spreiding financiering groepen partners 1998-2000

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Bijlage 3B: Contracten ECHO naar groep en nationaliteit partners 1998-2

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

000

Bijlage 4: Projecten gefinancierd via de subsidiefaciliteit 2000

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* De contracten voor de twee voorstellen van Voice en de twee vorstellen van ODI zijn nog niet definitief gesloten.