NL    NL  
 EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 6.6.2012  
SWD(2012) 163 final 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
Bij 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE 
RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN  SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ 
VAN DE REGIO'S 
Hernieuwbare energie: een belangrijke speler op de Europese energiemarkt 
{COM(2012) 271 final} 
{SWD(2012) 149 final} {SWD(2012) 164 final} 
 
 
NL 2   NL WERKDOCUMENT VAN DE DIEN STEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING 
Bij 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE 
RAAD, HET EUROPEES EC ONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ 
VAN DE REGIO'S 
Hernieuwbare energie: een belangrijke speler op de Europese energiemarkt 
1. W AT IS HET PROBLEEM ? 
Dankzij schaalvoordelen en techno logische vooruitgang hebben hernieuwbare energiebronnen 
(HEB) zich in de afgelopen ja ren tegen een veel sneller tem po ontwikkeld dan oorspronkelijk 
was voorzien. Dit is een gunstige ontwikkeling en  toont de positieve effecten van het EU-
beleid inzake hernieuwbare energie. In r eactie op deze trends hebben de lidstaten hun 
steunregelingen voor hernieuwbare  energie steeds vaker en ingr ijpender hervormd teneinde de 
kosteneffectiviteit en marktintegratie ervan te  verbeteren. Soms vol doet de manier waarop 
deze hervormingen zijn ingevoerd niet aan de Europese beste praktijken, wat in Europa onzekerheid bij de investee rders opwekt. Bovendien heeft de huidige economische en 
financiële crisis de invest eerders terughoudender gemaakt ten aanzien van investeringen in 
kapitaalintensieve energiemarkt en, met name in de sector va n de hernieuwbare energie die 
uiterst afhankelijk is va n het gevoerde beleid.  
In deze context is het steeds duidelijker dat het EU-streefcijfer voor hernieuwbare energie 
voor 2020 op zich niet zal volstaan om de vere iste langetermijninvesteringen te bevorderen 
die een verdere kostenvermindering en een grot er aandeel van hernieuw bare energie in de 
periode na 2020 mogelijk moeten maken. Om va ndaag investeringsbeslissingen voor de lange 
termijn in de hernieuwbare-energiesector  te kunnen maken, is du idelijkheid over de 
toekomstige richting van het EU-beleid dus bela ngrijker geworden voor investeerders en de 
bedrijfswereld in het algemeen. 
Krachtens Richtlijn 2009/28/EG betreffende hernie uwbare energie (hierna "de richtlijn") moet 
de Commissie pas in 2018 een routekaart voor  energie uit hernieuwbare bronnen voor de 
periode na 2020 indienen, waarbij zij rekeni ng houdt met de technolog ische ontwikkeling en 
de bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn opgeda ne ervaring. De richtlijn bevat voorts de eis 
voor de Commissie om tegen 2014 bepaalde specifi eke bepalingen van de richtlijn te herzien 
(met name wat betreft de minimumdremp els voor broeikasgasemissiereductie voor 
biobrandstoffen en vloeibare biomassa; de maat regelen voor en het effect van biobrandstoffen 
en vloeibare biomassa; en de zogenaamde samenwerkingsmechanismen). Gezien de hierboven geschetste investeringsonzekerhe id voelt de Commissie sterk aan dat de 
belanghebbenden er steeds meer van overtuigd ge raken dat de planning voor de periode na 
2020 nu al moet worden voorbereid. 
Meer specifiek moeten de volgende zes proble men worden aangepakt om een groter aandeel 
van hernieuwbare energie in de EU-energiemi x in de komende decennia mogelijk te maken: 
 
NL 3   NL • Onzekerheid over het toekomstige beleidskader . Zoals momenteel vastgesteld loopt het 
huidige EU-beleidskader voor hernieuwbare energie daadwerkelijk ten einde in 2020, wat 
nog slechts acht jaar in de toekomst ligt. Voor de pe riode na 2020 zijn er geen 
doelstellingen voor hernieuwbare energie en g een streefcijfers voor het koolstofarm maken 
van de economie vastgesteld afgezien van de doelstellingen in het kader van het 
emissiehandelssysteem en de politieke, veeleer  dan in beleid vastge legde, doelstelling van 
de EU-Raad om de uitstoot van broeik asgassen (BKG) tegen 2050 met 80-95 % te 
verminderen op voorwaarde dat andere ontwikke lde landen soortgelijke actie ondernemen.  
• Levensvatbaarheid van de financiële stimulansen . De lidstaten hebben diverse 
steunregelingen opgezet die niet altijd zonder m eer verenigbaar zijn met de interne markt. 
Een snelle toename van de desbetreffende uitgaven (gedeeltelijk veroorzaakt door een 
explosieve toename van de installatie van fo tovoltaïsche systemen ten gevolge van snel 
dalende eenheidskosten) doet bovendien twijfel ontstaan over de financiële 
levensvatbaarheid van die regelingen. 
• Consistentie met marktregelingen . Er is twijfel ontstaan over de capaciteit van de huidige 
interne-marktregelingen om d aadwerkelijk een antwoord te bi eden op de investerings-
kenmerken van hernieuwbare energie en het voor producenten van he rnieuwbare energie 
mogelijk te maken goed in te spelen op marktprijssignalen, wat inefficiëntie bij de functionering van de markt veroorzaakt. 
• Toereikendheid van de energie-infrastructuur.  Het grootste deel van de huidige 
hoogspanningsnetten is aangelegd in een tij dperk waarin de elektriciteitssystemen 
overwegend nationaal waren, de  elektriciteit vrij dichtb ij de consumptiecentra werd 
geproduceerd en de elektriciteitsstromen en  –voorziening centraal werden gestuurd. Nu 
steeds meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen wordt geproduceerd, is het weinig 
waarschijnlijk dat deze situatie blijft ge lden, wat kan resulteren in een suboptimale 
integratie van energie uit hernieuwbare bronnen. 
• Onzekerheid over toekomstige technologieën.  Er is een hele serie van innovatieve 
technologieën voor hernieuwbare energie vere ist om de overgang naar een meer duurzame 
en veilige energiesector mogelijk te maken, en er zijn grote aanpassingen vereist om het beheer en de ontwikkeling van de infrastructu ur te moderniseren. Het is echter een hele 
uitdaging om dergelijke technologieën voor hernieuwbare energie op de commerciële 
markt brengen, een uitdaging die niet door de markt alleen kan worden aangegaan.  
• Aanvaarding door het publiek en duurzaamheid . In het algemeen krijgen hernieuwbare 
energiebronnen een brede steun van het pub liek dankzij hun gedecentraliseerde aard en 
hun sociaaleconomische en ecologische baten. De  toenemende zorg inzake het landgebruik 
en andere milieueffecten van grootschalige projecten voor hernieuwba re energie kan echter 
een rem leggen op toekomstige groei. 
In de bij deze effectbeoordeling behorende mededeling wordt gekeken, zowel naar deze 
problemen als naar de mogelijke oplossingen met het oog op het vergemakkelijken van de integratie van hernieuwbare energie in de in terne energiemarkt. Bovendien wordt een kader 
geschetst om te bepalen welk beleid vereist is  voor de periode na 2020 teneinde hernieuwbare 
energie een groter aandeel te geve n in de energiemix van de EU.   
2. S
UBSIDIARITEIT EN TOEGEVOEGDE WAARDE VAN DE EU  
De bevoegdheid van de EU op het gebied van he rnieuwbare energie is vastgelegd bij het 
Verdrag betreffende de werking van de Eu ropese Unie, artikel 192 (milieu), artikel 114 
(interne markt) en artikel 194 (energie). Uit economisch oogpunt kunnen vele ontwikkelingen 
 
NL 4   NL van het energiesysteem op EU-brede basis word en verwezenlijkt, waarbij zowel actie op EU-
niveau als actie op lidstaatniveau wordt betr okken en waarbij op af doende wijze rekening 
wordt gehouden met de respectieve bevoegdheden.  
3. B ELEIDSDOELSTELLINGEN  
De algemene doelstelling van het optreden van de  EU is ervoor te zorgen dat hernieuwbare 
energie op significante wijze bijdraagt tot de veiligheid en divers iteit van de energie-
voorziening, het concurrentievermogen en de bescherming van milieu en klimaat, maar dat 
dergelijke energie ook de economische groei, de  werkgelegenheid, de regionale ontwikkeling 
en de innovatie in de EU ondersteunt. Om d it te bereiken, worden de volgende specifieke 
doelstellingen voorgesteld: i) vermindering van de onzekerheid voor investeerders en voor de 
bedrijfswereld, ii) verbeteri ng van de levensvatbaarheid en kosteneffectiviteit van de 
steunregelingen, iii) vergemakkelijking van de c onsistentie met marktregelingen, iv) zorgen 
voor de toereikendheid van de energie-infras tructuur, v) bevorderi ng van technologische 
innovatie en ontwikkeling, en vi) zorgen voor een bredere aanvaarding door het publiek en 
waken over de duurzaamheid.  
4. B ELEIDSOPTIES  
Het doel van deze effectbeoordeling is een  analyse te maken van de effecten op 
maatschappelijk, economisch en milieugebied van geselecteerde beleidsopties in vergelijking 
met de bestaande situatie. Rekening houdend met de standpunten van de betrokken partijen, 
zijn de volgende vier be leidsopties geanalyseerd:  
• "business as usual" (BAU). Deze optie houdt in dat geen nieuw EU-beleid wordt 
vastgesteld ter bevordering van hernieuwbare energie in de periode  na 2020. Energie uit 
hernieuwbare bronnen moet kunnen blijven profiteren van de huidige wetgeving 
betreffende het emissiehandelssysteem; 
• koolstofarm maken van de economie zonder ni euwe streefcijfers voor hernieuwbare 
energie voor de periode na 2020. Deze optie houdt een versterking in van het BKG-
emissiereductiestreefcijfer en/of van het desbetreffende beleid, volledig in 
overeenstemming met de langetermijndoelstel lingen van de EU voor een koolstofarme 
economie, maar zonder specifiek streefcijfer vo or hernieuwbare energi e voor de periode na 
2020 vast te stellen; 
• bindende streefcijfers voor de  periode na 2020 en gecoördi neerde ondersteuning. Deze 
optie houdt een actualisering van het klimaat - en energiepakket van 2008 in door de 
vaststelling van nationale en EU-streefcijfers voor  hernieuwbare energie voor de periode 
tot 2030 samen met EU-doelstellingen inzake br oeikasgasemissies en energie-efficiëntie; 
• EU-streefcijfer voor energie uit hernieuwbare  bronnen en geharmoniseerde maatregelen. 
Overeenkomstig deze optie wordt een EU-breed  streefcijfer voor hernieuwbare energie 
vastgesteld, ondersteund door een geharmoniseer de steunregeling en een geharmoniseerd 
beheer van het elektriciteitssysteem.  
5. E FFECTBEOORDELING  
Economische effecten 
Het algemene economische effect van een toenam e van het aandeel van hernieuwbare energie 
in de energiemix is het resultaat van veel voudige onderling verbonden en elkaar soms 
 
NL 5   NL compenserende mechanismen. In de eerste plaa ts creëert de ontwikkeling van hernieuwbare 
energie nieuwe economische activ iteit. In de tweede plaats m aakt een toenemend gebruik van 
inheemse hernieuwbare-energie bronnen het mogelijk minder fossiele brandstoffen in te 
voeren en dus de energievoorzieningszekerheid te verbeteren. In de derde plaats wordt 
hierdoor innovatie op energiegeb ied bevorderd, wat cruciaal is voor de ontwikkeling van 
voldoende verschillende technologieën die het op lange termijn mogelijk maken op 
kosteneffectieve wijze een koolstofarme energies ector tot stand te br engen. Energie-innovatie 
is ook in economische zin belangrijk aangezi en hierdoor een concurrentievoordeel op de 
internationale markten wordt gecreëerd, met de daarmee samenhangende kansen voor groei 
en uitvoer. Anderzijds kan de groei van he rnieuwbare energie o ok investeringen (én 
werkgelegenheid) in de conventionele sector ve rdringen en dus een enigszins negatief effect 
hebben. Voorts kan de verstrekte steun voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie leiden 
tot hogere energieprijzen en dus duurdere factur en voor de consument, wat op zijn beurt het 
concurrentievermogen van energie-intensieve  bedrijven in het gedrang kan brengen. 
Uit de analyse blijkt dat de opties 2, 3 en 4 waarschijnlijk positieve economische gevolgen 
zullen hebben aangezien zij (in meerdere of mindere mate) aanzienlijke investeringen in 
technologieën voor hernieuwbare energie zullen bevorderen wat nieuwe bedrijfstakken, banen 
en economische groei kan doen ontstaan. Voorts  zullen hierdoor de kosten voor ingevoerde 
brandstoffen teruglopen, wat de EU-economie  bescherming kan bieden tegen externe 
energieprijsschokken; de opties 3 en 4 kunnen d aarbij resulteren in grotere invoerbeperkingen 
dan optie 2. De financiële stimulansen voor hern ieuwbare energie in het kader van optie 3 en 
4 kunnen daarentegen resulteren in hogere koste n voor de consument, hoewel dit naar alle 
waarschijnlijkheid ten minste gedeeltelijk zal worden geco mpenseerd door het "merit order 
effect" (effect van rangorde van prestaties) waardoor de gr oothandelselektric iteitstarieven 
zullen worden gedrukt. Optie 1 daarentegen houdt  hogere brandstofkosten in waarbij weinig 
economische groei wordt gegenereerd; deze optie  vergt echter minder overheidsinvesteringen 
voor de ontwikkeling en uitrol van hernieuwbare energie.  
Milieueffecten 
De ontwikkeling van hernieuwbare energie kan resulteren in een aanzienlijke beperking van 
de uitstoot van broeikasgassen. Uit de analyse in het verleden blijkt dat in alle opties, behalve 
het BAU-scenario, de broeikasgasemissies  en de met energie verband houdende CO 2-uitstoot 
tegen 2050 met 80 %, respectievelijk 85 % kunne n teruglopen ten opzichte van de 1990-
niveaus. De opties 2, 3 en 4, gecombineerd met effectieve aanpassingsmaatregelen, kunnen 
bovendien de weerstand van het energiesyste em van de EU tegen klimaatverandering 
verbeteren. Met name door de de centralisatie va n de elektriciteitsproductie wordt de algemene 
netwerk- en systeemkwetsbaarheid voor met het klimaat verband houdende rampen 
verminderd. De lokale biodivers iteit zal waarschijnlijk een di recte invloed ondergaan van de 
infrastructuur voor hernieuwba re energie. De opties 2 en 4 kunnen resulteren in grotere 
effecten aangezien er meer bovengrondse hoogspanningslijnen zullen moeten worden 
aangelegd om de beste locaties (inclusief in de rde landen) te verbinde n met de grote centra 
van verbruik. Deze potentiële negatieve effect en kunnen echter worden voorkomen als bij de 
infrastructurele ontwikkeling de vastgestel de milieuregels in acht worden genomen.  
Een groter aandeel van hernie uwbare energie in de periode na 2020 vergt een grotere 
productie van biomassa, wat kan resulteren in gr otere risico's van effecten ten gevolge van 
directe of indirecte veranderingen in landgebruik. Uit de analyse bl ijkt echter dat er potentieel 
tegen 2030 voldoende duurzame biomassa zal zijn voor energie- en ander toepassingen. In de 
opties 2, 3 en 4 worden dergelijke risico's bepe rkt door robuuste duurzaa mheidscriteria in te 
voeren voor alle benutting van biomassa, voortbouwend op de verplichte criteria die momenteel gelden voor biobrandstoffen en vl oeibare biomassa en uitgaande van een 
 
NL 6   NL versterking van die criteria. Bovendien kunnen bedoelde risico's  verder worden beperkt door 
aanzienlijke en duurzame verbeteringen van de productiviteit van land-  en bosbouw en door 
een bevordering van internationale actie om ont bossing en achteruitgang van de kwaliteit van 
bossen tegen te gaan.  
Maatschappelijke effecten 
De overgang naar een groter aandeel voor hernie uwbare energie kan potentieel veel nieuwe en 
betere banen opleveren. Eind 2010 bedroeg de werkgelegenheid in de sector van de 
hernieuwbare energie in de EU meer da n 1,1 miljoen mensen. Hoewel de groei van 
hernieuwbare energie ook tot sectorale herstruc tureringen leidt, blijkt uit onderzoek dat de 
netto werkgelegenheidseffecten van een beleid  voor hernieuwbare energie positief blijven. 
Met name is het cruciaal de concurrent iepositie van de Europese fabrikanten van 
technologieën voor hernieuwbare  energie te beschermen en te verbeteren, zowel door een 
duurzame binnenlandse vraag als door  toegang tot externe markten. 
Gezien het bovenstaande kan optie 3, dankzij de daarin vervatte actieve bevordering van 
innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie, grotere baten opleveren voor de 
werkgelegenheid dan optie 2 die gezien de kostengebaseerde aanpa k daarvan vooral een 
positief effect zal hebben op matu re technologieën. In de mate da t optie 3 de investeringen in 
hernieuwbare energie enigszins gladstrijkt, kan die optie uiteindelijk tot een meer stabiele 
werkgelegenheid leiden voor de werknemers  doordat periodes van ernstige tekorten aan 
arbeidskrachten voor de werkgevers worden voorkomen. Optie 4, waarin een deel van de 
hernieuwbare energie in derde landen wordt ontwikkeld, levert we llicht geringere (maar toch 
nog belangrijke) baten op voor de werkgelegenheid.  
6. V ERGELIJKING VAN DE OPTIES  
De beleidsopties werden ve rgeleken op basis van hun doeltreffendheid, efficiëntie en 
coherentie . 
Wat de doeltreffendheid betreft, helpen alle opties behalve het BAU-scenario om een 
antwoord te bieden op zowel de onzekerheid van investeerders als de zorg betreffende de 
kosteneffectiviteit van ondersteun ingsregelingen en de markti ntegratie van hernieuwbare 
energie. Hoewel al deze optie s de technologische innovatie vers terken via maatregelen op het 
stuk van onderzoek en ontwikkeling, maakt alleen  optie 3 het voor de lidstaten gemakkelijker 
om meer technologiespecifieke in itiatieven te ontwikke len en zo een door de markt gedreven 
innovatie te stimuleren die essentieel is om een  grootschalige uitrol va n hernieuwbare energie 
te bevorderen. Alle opties be halve optie 1 resulteren in ee n grotere energievoorzienings-
zekerheid en bieden daadwerkelijk een antwoord op het duurzaamheidsaspect. 
Wat hun efficiëntie betreft, blijkt uit de analyse dat de  totale systeemkosten voor alle opties 
behalve het BAU-scenario vergelijkbaar zijn. Te rwijl de efficiëntie van optie 3 afhangt van de 
vooruitgang bij het wegwerken van de bestaa nde inconsistenties tussen de nationale 
ondersteuningsregelingen, kan de ko steneffectiviteit van optie 2 b ijdragen tot de vermindering 
van de totale kosten van het desbetreffende beleid  en tot het verlagen van de administratieve 
last ten gevolge van het beheer van talrijke do elstellingen tegelijk. Uit de analyse blijkt dat 
optie 4 in de praktijk minder doeltreffend kan zijn dan theoretisch zou worden verwacht.  
Alle beleidsopties zijn coherent  met de andere EU-beleidsdoelstellingen voor de lange 
termijn (inzake klimaat, milieu, vervoer, enz.). Er is geen duidelijke voorkeursoptie die het best scoort voor alle criteria. Een meer gedeta illeerde analyse van de interactie tussen de 
beleidsinstrumenten is aangewezen en zal worden uitgevoerd in de context van toekomstige specifieke beleidsvoorstellen. 
 
NL 7   NL De hierboven bedoelde analyse van de effecten va n de vier beleidsoptie s kan als volgt worden 
samengevat:  
• Business as usual. Deze optie biedt geen antwoord op  de huidige onzekerheid van 
investeerders inzake het EU-beleid voor hern ieuwbare energie in de periode na 2020. 
Aangezien in dit scenario wordt uitgegaan van een geleidelijke uitdovi ng van de bestaande 
stimulansen, zullen kwesties van kosteneffec tiviteit en marktintegratie van hernieuwbare 
energie tegen het einde van di t decennium moeten worden aa ngepakt. De reeds geplande 
ontwikkeling van de infrastructuur zal in d eze optie volstaan om de naar verwachting 
beperkte ontwikkeling van hernie uwbare energie te integreren. Tot slot heeft deze optie 
geen enkel effect qua versterking van de  economische groei, werkgelegenheid en 
technologische innovatie en biedt zijn geen  antwoord op de problemen van duurzaamheid 
en aanvaarding door het publiek.  
• Koolstofarm maken van de economie zonder st reefcijfers voor hernieuwbare energie voor 
de periode na 2020 . Deze optie zal geeft meer duidelij kheid over de marktontwikkelingen 
in de periode na 2020 wanneer ervan kan word en uitgegaan dat de beleidsinstrumenten 
voor sectoren die al dan ni et onder het emissiehandel ssysteem vallen doeltreffende 
marktsignalen kunnen uitsturen ten gunste va n energie uit hernieuwbare bronnen dankzij 
een goede prijszetting voor koolstofuitstoot. D oor toepassing van een marktgeïntegreerde 
aanpak op EU-niveau kan deze optie bijdragen tot een verbetering van de kosteneffectiviteit van de steunregelingen, een  vergemakkelijking van de marktintegratie 
en de ontwikkeling van een toereikende infrastr uctuur. Door de technologieneutrale aard 
van de bij deze optie behorende beleidsins trumenten heeft deze optie wellicht een 
beperkter effect op de technologische innova tie in vergelijking met andere opties die 
specifieke maatregelen betreffende energi etechnologieën omvatten. Door deze optie 
worden de aspecten duurzaamheid en aan vaarding door het publiek daadwerkelijk 
aangepakt. 
• Bindende streefcijfers voor hernieuwbar e energie voor de periode na 2020 en 
gecoördineerde steunregelingen. Afhankelijk van hun niveau van ambitie kunnen 
streefcijfers investeerders en de bedrijfswe reld een grotere zekerheid bieden over de 
toekomstige marktvolumes voor technologieën voor  hernieuwbare energie. Zij bevorderen 
ook een grotere kosteneffectiviteit en convergen tie van de nationale steunregelingen en 
bevorderen onderzoek en ontwikke ling op het gebied van innova tieve technologieën. Door 
deze optie worden ook de aspecten duurzaam heid en aanvaarding door het publiek 
daadwerkelijk aangepakt, meer bepaald door het stimuleren van een meer evenwichtige en 
regionaal gelijklopende ontwikkeling  van hernieuwbare-energiebronnen.  
• Een EU-streefcijfer voor hernieuwbare energie en geharmoniseerde maatregelen. Ook in 
deze optie wordt de onzekerheid inzake het beleid na 2020 op positieve wijze beantwoord en wordt een versterkte integratie van de  interne markt bevorderd. De optie omvat 
technologieneutrale steun gecombineerd me t blootstelling van de producenten aan de 
markt. In deze optie zal waarschijnlijk v eeleer een geconcentreerde ontwikkeling van 
hernieuwbare-energiebronnen worden bevorde rd dan een meer decentrale opwekking 
dichtbij de verbruikscentra. Als gevolg daarvan kunnen in deze optie de kosten voor 
steunregelingen en ontwikkeling van de infras tructuur hoger oplopen en rijst het probleem 
van aanvaarding door het publiek. Zoals in op tie 3 worden de potentiële risico's van 
ongewenste neveneffecten van het gebruik van biomassa aa ngepakt door een versterking 
van het duurzaamheidskader.  
Tabel 1: Vergelijking van de geanal yseerde opties met het BAU-scenario 
Criteria  Opties 1: Geen 2: Streefcijf ers 3: Nationale 4: EU-streefcijfer 
 
NL 8   NL nieuwe 
EU-actie 
(BAU) voor BKG / Geen 
streefcijfer voor 
hernieuwbare 
energie streefcijfers voor 
hernieuwbare 
energie voor de 
periode na 2020 voor hernieuwbare 
energie en 
geharmoniseerde 
maatregelen 
Beleidszekerheid = + ++ ++ 
Levensvatbaar-
heid van de steun = ++ + + 
Toereikendheid 
infrastructuur = ++ ++ + 
Interne markt = ++ + ++ 
Technologische 
innovatie = + ++ + Doel-
treffend-heid 
 
Duurzaamheid / 
aanvaarding door 
het publiek = + + + 
Efficiëntie Systeemkosten = = = = 
Coherentie met andere 
beleidsaspecten 
van de EU = + + + 
Legende  = equivalent; + verbeter ing; - verslechtering  
7. M ONITORING EN EVALUATIE  
Wat de monitoring en evaluatie betreft, word t voorgesteld dat de Co mmissie van nabij de 
volgende indicatoren monitort om erover te waken dat de EU op de goede weg blijft om haar 2020-doelstellingen te verwezenlijken en zo in st aat is op dit kader voort te bouwen om de 
doelstellingen voor de periode na 2020 te bereiken. Er zijn relevante rapporterings- en 
monitoringssystemen beschikbaar op EU-niv eau, onder meer via de verplichting tot 
tweejaarlijkse verslaglegging door de Commissie krachtens de rich tlijn hernieuwbare energie.  
 
NL 9   NL  
Indicator Relevantie 
Aandeel van hernieuwbare-energiebronnen in het uiteindelijke 
energieverbruik in de EU Ontwikkeling van hernieuwbare 
energie 
Vermindering van de emissies van broeikasgassen in de EU  Vermindering van de uitstoot 
van broeikasgassen 
Niveau van de CO 2-tarieven in het emissiehandelssysteem Doeltreffendheid van CO 2-
markten 
Oorsprong van biobrandstoffen en vloeibare biomassa in de EU Duurzaamheid 
Effecten van biobrandstoffen op landgebruik, beschikbaarheid van 
voedsel en prijs van biomassa Duurzaamheid 
Hoeveelheid financiële steun door de lidstaten voor hernieuwbare 
energie Efficiëntie, kostenbeperking 
Gebruik van de in de richtlijn hernieuwbare energie bedoelde 
samenwerkingsmechanismen Efficiëntie, kostenbeperking 
Productiekosten van onderscheiden technologieën voor hernieuwbare 
energie Efficiëntie, kostenbeperking 
Economische beschikbaarheid van duurzame biomassa Ontwikkeling van hernieuwbare 
energie 
Niveau van marktkoppeling Efficiëntie, marktintegratie