4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/47 
Initiatiefadvies over het bergstrekenbeleid 
(88/C 175/16) 
Op 23 februari 1988 heeft het bureau van het Economisch en Sociaal Comité de Afdeling 
voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme toestemming verleend tot 
het opstellen van een initiatiefadvies over het bergstrekenbeleid, uitgaande van het informatief 
rapport dat deze Afdeling op 16 februari 1988 heeft goedgekeurd. 
De Afdeling heeft haar advies op 19 april 1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Amato. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 255e zitting (vergadering van 28 april 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met 35 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 
1 onthouding, is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het begrip „bergstreek" dekt niet overal in de 
Gemeenschap dezelfde lading. In dit advies wordt met 
„bergstreek" bedoeld: een geografische, ecologische, 
sociaal-economische en culturele eenheid waar de so­
ciaal-economische omstandigheden, het gebrek aan ter­
ritoriaal evenwicht en de milieuproblemen een gevolg 
zijn van de hoogteligging en nog een aantal andere 
natuurlijke factoren. 
1.2. Een aanzienlijk deel van het grondgebied van de 
Gemeenschap (ongeveer 28%) bestaat uit bergstreken; 
in die gebieden woont nog steeds een niet te verwaar­
lozen percentage van de Europese bevolking (ongeveer 
8,5%). 
2. De bergstreken en hun problemen 
2.1. De laatste decennia zijn de milieuproblemen in 
de bergstreken steeds grotere proporties gaan aannemen 
(op vele gebieden is de situatie onomkeerbaar gewor­
den). Door het wegtrekken van de bevolking, de roof­
bouw op weiden en bossen, de wildgroei van het toe­
risme, de luchtverontreiniging, de uitbouw van de infra­
structuur en de uitbreiding van de delfstoffenwinning 
in dagbouw is het evenwicht tussen mens en milieu er 
volledig verstoord. 
2.2. Wegens de permanente natuurlijke handicaps en 
de nadelige gevolgen hiervan voor het milieu en de 
sociaal-economische omstandigheden moeten berg­
streken als benadeelde gebieden worden beschouwd. 
Kenmerkend voor bergstreken zijn in de eerste plaats de 
ontwikkelingsverschillen; deze problemen zijn ontstaan 
toen er een einde kwam aan de interdependentie tussen 
de laagvlaktes en het bergland en toen landbouw en 
industrie vooral in de vlaktes tot bloei begonnen te 
komen. 
2.3. Deze ontwikkelingsachterstand hangt nauw sa­
men met de wijze waarop het algemeen economisch 
bestel functioneert en met de gevolgen daarvan voor de 
bergstreken. Een en ander heeft ertoe geleid dat de 
situatie in de communautaire bergstreken er thans als 
volgt uitziet: a) alle bergstreken zijn door hun geofysische ken­
merken op de een of andere manier benadeeld: 
zij hebben te kampen met permanente natuurlijke 
handicaps, met alle gevolgen van dien op sociaal-
economisch gebied. Toch is dit niet de voornaamste 
reden waarom bergstreken in moeilijkheden verke­
ren en waarom een doelgericht beleid t.b.v. dergelij­
ke gebieden noodzakelijk is; 
b) de meeste bergstreken van de Gemeenschap zijn 
tevens achtergebleven gebieden. De combinatie van 
natuurlijke handicaps en een geringe ontwikkeling is 
voor deze gebieden buitengewoon nadelig geweest; 
c) alle bergstreken kampen met een gebrek aan even­
wicht. Zelfs wanneer economische groei voorkomt 
of een schijnbaar evenwicht bestaat, is de sociaal-
economische situatie er toch onstabiel. 
3. Wat voor een bergstrekenbeleid ? 
3.1. Juist wegens deze specifieke kenmerken hebben 
bergstreken niet alleen behoefte aan stimulansen en 
compensaties, maar ook aan een beleid dat hun verhou­
ding tot de economie en de maatschappij als zodanig 
wijzigt. Inmiddels begint het erop te lijken dat zowel de 
lid-staten als de Gemeenschap zich van deze noodzaak 
bewust zijn geworden en hun beleid dienovereen­
komstig beginnen te wijzigen. In de volgende hoofd­
stukken zullen deze maatregelen geanalyseerd worden 
om tot positieve vooruitzichten en beleidsvoorstellen te 
komen. Bovendien moet een bergstrekenbeleid dat de 
huidige problemen van de bergstreken wil aanpakken, 
in staat zijn de structurele oorzaken van de ontwik­
kelingsachterstand van die gebieden weg te werken en 
tegelijkertijd het natuurlijk milieu te beschermen en te 
exploiteren. 
4. Het bergstrekenbeleid in de Gemeenschap 
4.1. Uit het informatief rapport over de bergstreken 
blijkt duidelijk dat zowel de lid-staten als de Gemeen­
schap om uiteenlopende redenen de ontwikkeling van 
hun bergstreken niet globaal hebben benaderd en daar­
bij evenmin de nodige aandacht hebben geschonken aan 
de bescherming en exploitatie van het natuurlijk milieu. 
Nr. C 175/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
4.2. In het rapport worden vier beleidstypes onder­
scheiden en geanalyseerd: het bergstrekenbeleid als 
„aanhangsel" van het beleid in andere sectoren, het op 
uitbuiting en „kolonisering" gerichte bergstrekenbeleid, 
het bergstrekenbeleid als een vorm van bijstand en het 
bergstrekenbeleid als middel om de bergstreken via 
dwingende voorschriften te beschermen. 
5. Blauwdruk van een beleid ten behoeve van berg­
streken 
5.1. Heeft een bergstrekenbeleid op communautair 
niveau wel zin ? Het is vrijwel niet mogelijk — en het 
zou zelfs totaal overbodig en nadelig zijn — alle 
bestaande regelingen en maatregelen t.b.v. de berg­
streken in de Gemeenschap onder één hoed te brengen 
of één uniforme regeling voor alle communautaire berg­
streken uit te werken. De ontwikkelingsachterstand van 
bergstreken hangt nauw samen met de natuurlijke han­
dicaps van die gebieden. Daardoor lopen de problemen 
qua aard en omvang sterk van lid-staat tot lid-staat 
en van regio tot regio uiteen. Een centraal opgezet 
bergstrekenbeleid heeft dan ook geen nut; wel moet er 
een beleid komen dat flexibel genoeg is om aan de 
specifieke omstandigheden in elke bergstreek te worden 
aangepast. 
De analyse van het bergstrekenbeleid van de lid-staten 
in het informatief rapport heeft ook uitgewezen dat 
het communautaire beleid tot doel moet hebben de 
ontwikkeling van de diverse bergstreken op één lijn te 
brengen zonder evenwel zelf uniform te zijn. Daarom 
moeten de communautaire instanties: 
a) onderstaande algemene doelstellingen voor het 
bergstrekenbeleid op de verschillende niveaus vast­
leggen, waarbij het bergstrekenbeleid moet worden 
benaderd als een integrerend deel van het EG-beleid 
in het algemeen en dus daarin moet worden inge­
past: 
— Het natuurlijk milieu, het menselijk potentieel 
en het culturele erfgoed van de bergstreken in 
stand houden. 
— De ontvolking van de bergstreken een halt toe­
roepen. 
— Niet alleen de gevolgen, maar ook de structurele 
oorzaken van de ontwikkelingsachterstand van 
de bergstreken wegwerken. 
— De levensomstandigheden in de bergstreken 
„concurrerend" maken. 
— Meer werkgelegenheid scheppen voor de bevol­
king van de bergstreken; 
b) een beleidsstrategie uitwerken om het beleid op de 
diverse niveaus — de Gemeenschap, de lid-staten, 
de regio's en de plaatselijke overheden — in goede 
banen te leiden en ervoor te zorgen dat de vastgeleg­
de doelstellingen zo efficiënt mogelijk kunnen wor­
den verwezenlijkt; hoekstenen van de be­
leidsstrategie dienen te zijn: 
— een globale en geïntegreerde aanpak waarbij de 
bergstrekenproblematiek vanuit diverse invals­
hoeken wordt benaderd (economische, sociale, 
culturele, ecologische, technologische en institu­
tionele aspecten), — verbetering van de produktiestructuur en tot­
standbrenging van een nieuwe vorm van onder­
nemersschap door de plaatselijke bedrijven een 
samenhangend geheel te laten vormen en voor 
de bedrijfsvoering ook een beroep te doen op de 
„buitenwereld", 
— maximale benutting van het eigen — natuurlijk 
en menselijk — potentieel van de bergstreken, 
— toepassing van aangepaste — maar niet „laag­
waardige" — technologieën; om deze te kunnen 
ontwikkelen, moeten ook in de bergstreken zelf 
onderzoekcentra worden opgericht, 
— synergie — en niet alleen maar evenwicht — 
tussen economische ontwikkeling en milieu­
bescherming waarbij de zorg voor het milieu 
niet als een plicht mag worden gezien, maar 
als een instrument van het ontwikkelingsproces 
moet worden beschouwd, 
— uitwerking en financiering van geïntegreerde 
programma's en projecten, i.p.v. zich te beper­
ken tot het verlenen — op aanvraag — van 
sectoriële steun, 
— autonome ontwikkeling, waarbij de plaatselijke 
gemeenschappen actief deelnemen aan de uit­
werking en tenuitvoerlegging van ontwik­
kelingsprojecten, 
— concrete solidariteit van de gehele samenleving 
als een soort „maatschappelijk draagvlak" voor 
het ontwikkelingsproces in de bergstreken. 
6. Voorstellen voor een communautair berg­
strekenbeleid 
6.1. Rol van een communautair bergstrekenbeleid 
6.1.1. De Gemeenschap dient het bergstrekenbeleid 
van en binnen de diverse lid-staten te harmoniseren, uit 
te breiden en te verdiepen door een specifiek commu­
nautair bergstrekenbeleid uit te werken en ten uitvoer 
te leggen. 
6.1.2. De Gemeenschap dient algemene doelstellin­
gen, een beleidsstrategie en concrete beleidsmaatregelen 
uit te werken (zie in dit verband de hoofdstukken VI 
en VII van het informatief rapport). Uitgaande van deze 
beleidsstrategie dient zij dan, enerzijds, het bergstre­
kenbeleid van de lid-staten te sturen en, anderzijds, zelf 
de nodige maatregelen t.b.v. bergstreken te nemen. 
6.2. Definitie en afbakening van de bergstreken 
6.2.1. De door de Gemeenschap en de lid-staten toe­
gepaste methodes voor de indeling van de bergstreken 
moeten absoluut geharmoniseerd worden, o.m. om 
eventuele concurrentiedistorsies tussen bedrijven van 
verschillende lid-staten te voorkomen. Om een dergelij­
ke harmonisatie te kunnen doorvoeren, moet de Ge­
meenschap een aantal criteria en een lijst van natuurlijke 
en sociaal-economische handicaps vaststellen (zie de 
definitie in par. 1.1). 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/49 
6.2.2. Daarbij moet met de volgende aspecten re­
kening worden gehouden: 
a) Natuurlijke handicaps. Behalve de in richtlijn 
75/268/EEG genoemde factoren (hoogteligging, 
hoogteverschil en de combinatie hiervan) moeten 
ook de volgende aspecten in aanmerking worden 
genomen: 
— niet alleen de hoogte, maar ook andere factoren 
die bepalend zijn voor het klimaat, zoals de 
breedtegraad en de geografische ligging, 
— niet alleen het hoogteverschil, maar ook andere 
morfologische en pedologische aspecten, zoals 
het reliëf, de bodemgesteldheid, enz.; 
b) Sociaal-economische handicaps: 
— geringe bevolkingsdichtheid, 
— afstand t.o.v. steden en t.o.v. politieke en econo­
mische centra, en het daaruit voortvloeiende 
„isolement", 
— al te grote afhankelijkheid van de landbouw, 
— beperkte afzetmogelijkheden in de laagvlakte, 
als gevolg van het feit dat de bergstreken in 
kwestie aan de rand van de Gemeenschap liggen 
en niet over goede verkeersverbindingen met het 
buurland beschikken; 
c) Omvang van de milieuproblemen 
6.2.3. Ieder gebied dat met bovengenoemde han­
dicaps te kampen heeft, moet als „bergstreek" worden 
beschouwd; eventueel moet het criterium „hoogte­
ligging" dan worden aangepast. Welke handicaps daar­
bij in aanmerking worden genomen en aan welke het 
meeste belang moet worden gehecht, kan niet voor 
de Gemeenschap als geheel worden bepaald, maar is 
afhankelijk van de specifieke situatie in elke bergstreek. 
Daarom moet de Gemeenschap de lid-staten zelf een 
lijst met concrete criteria en een voorstel voor de afba­
kening van hun bergstreken laten uitwerken. 
6.2.4. In de meeste nationale wetten en in richtlijn 
75/268/EEG wordt bij de afbakening van de bergstreken 
uitgegaan van de administratieve indeling in gemeenten 
of delen van gemeenten. Daardoor komt men in vele 
gevallen tot een grote verbrokkeling van het bergland. 
In het bergstrekenbeleid moet worden gewerkt met 
compacte „gebiedsblokken" waarbij de eigenlijke berg­
streken met de aangrenzende gebieden worden sa­
mengevoegd tot een geografisch en sociaal-economisch 
geheel (o.m. om tot een betere integratie tussen de 
bergstreken als zodanig en de gebieden aan de voet 
van het gebergte te komen). Terecht zou men kunnen 
opmerken dat een dergelijke verruiming van het begrip 
„bergstreek" tot een verwatering van de steunverlening 
kan leiden, terwijl de steun in feite vooral de gebieden 
met de grootste problemen ten goede moet komen. Om 
een dergelijke verwatering te voorkomen, kan men de 
steunverlening afstemmen op de omvang van de proble­
men in ieder gebied. 6.3. Rol van de Gemeenschap ten aanzien van de lid­
staten 
De Gemeenschap heeft de taak te coördineren, te har­
moniseren en te stimuleren. Daarbij is in de eerste plaats 
het volgende van belang: 
a) de kennis omtrent de problemen van de bergstreken. 
Het opstellen van het informatief rapport werd be­
moeilijkt door het feit dat gegevens en statistische 
analyses over de bergstreken ontbreken of dat het 
bestaande materiaal niet homogeen is; aan deze 
situatie, die een gevolg is van politieke verwaar­
lozing, moet absoluut iets worden gedaan. Er moe­
ten vergelijkbare statistische gegevens over alle berg­
streken in de Gemeenschap komen. Eventueel moe­
ten de lid-staten worden verzocht om hun 
statistieken te vernieuwen, aan te vullen en aan te 
passen; 
b) aanpassing van de nationale wetgevingen. De natio­
nale wetgevingen moeten worden afgestemd op de 
ontwikkeling en het behoud van de bergstreken en 
worden aangepast aan de doelstellingen, richtsnoe­
ren en maatregelen van de Gemeenschap. Een richt­
lijn lijkt hiervoor het meest geschikte instrument. 
Die harmonisatie is vooral van belang voor berg­
streken aan de binnengrenzen van de Gemeenschap, 
daar deze vaak op het grondgebied van verschillende 
lid-staten liggen; voor dergelijke bergstreken is het 
van groot belang dat de betrokken lid-staten bij 
het uitwerken van een steunbeleid dezelfde criteria 
hanteren); 
c) een efficiënte overheidsplanning en een actieve rol 
van de overheid bij de ontwikkeling van de berg­
streken. Deze uiterst belangrijke taak kan alleen de 
Gemeenschap vervullen omdat zij de nodige kennis 
en ervaring kan doorgeven en de nationale en regio­
nale overheden kan stimuleren (o.m. via wettelijke 
voorschriften) en motiveren (door ze te laten deel­
nemen aan gezamenlijk gefinancierde programma's 
die qua inhoud qua aanpak nieuw zijn). 
6.4. De plaats van de bergstrekenproblematiek in het 
beleid van de Gemeenschap 
6.4.1. Volle aandacht voor de bergstreken 
In sommige beleidsprogramma's zijn de bergstreken tot 
nu toe helemaal niet aan bod gekomen en in andere is 
met de bergstrekenproblematiek slechts tot op zekere 
hoogte rekening gehouden. In de eerste categorie pro­
gramma's moeten voortaan ook maatregelen t.b.v. be­
rgstreken worden opgenomen en in het tweede geval 
moeten de programma's, waar nodig, worden bijge­
stuurd. In het informatief rapport wordt uitvoerig uit­
eengezet hoe het beleid in de diverse sectoren er zou 
moeten uitzien om een positieve bijdrage te kunnen 
leveren tot de ontwikkeling van de bergstreken. In het 
onderstaande wordt alleen maar aangegeven op welke 
punten het communautaire beleid zou moeten worden 
aangepast. 
6.4.2. Aanpassing van het gemeenschap­
pelijk landbouwbeleid (GLB) 
De Gemeenschap zou zich in het kader van het gemeen­
schappelijk landbouwbeleid niet mogen beperken tot 
Nr. C 175/50 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
het verlenen van bijstand, maar zou ook maatregelen 
moeten nemen om de landbouw in bergstreken tot 
grotere ontwikkeling en op het peil van de landbouw 
in de laagvlakten te brengen; dit vereist echter een 
herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. 
Door de koers die tot dusverre is gevolgd op het vlak 
van het marktbeleid en door het gebrek aan evenwicht 
tussen marktbeleid en structuurbeleid worden de sterke 
regio's bevoordeeld, wordt de kloof tussen zwakke en 
sterke regio's nog groter en is het GLB in zijn huidige 
vorm in feite niet geschikt om de landbouw en de 
economie in bergstreken „op te krikken" tot op het 
niveau dat in andere gebieden is bereikt. Het GLB kan 
echter alvast op een aantal punten worden gecorrigeerd 
en aangevuld: 
a) er moet een communautair grondbeleid worden uit­
gewerkt waarin bijzondere aandacht wordt besteed 
aan bergstreken. Het GLB heeft zich nooit echt met 
deze problematiek willen bezighouden en heeft dit 
aspect steeds aan de lid-staten overgelaten. Uit het 
informatief rapport (hoofdstuk VII, par. 2) blijkt 
duidelijk dat in de bergstreken eerst de kwestie van 
het grondbezit moet worden opgelost voordat een 
beleid kan worden uitgewerkt — zelfs op commu­
nautair niveau — om de produktie in de primaire 
sector te stimuleren. De Gemeenschap kan niet lan­
ger wachten met het opzetten van een volwaardig, 
passend en concreet grondbeleid; 
b) er moet een beleid komen dat erop gericht is de 
kwaliteit van typische bergprodukten te verbeteren, 
en dat voorrang geeft aan de lokale afzetkanalen 
en -markten; 
c) er moet een structuurbeleid worden uitgewerkt dat 
harmonieert met het hierboven geschetste grond­
beleid; in het kader van dat structuurbeleid moet — 
zoals wordt aangegeven in hoofdstuk VII, para­
graaf 2, van het informatief rapport — voorrang 
worden gegeven aan geïntegreerde investeringen van 
coöperaties en andere samenwerkingsverbanden, 
met name investeringen in gecombineerde land-
bouw-bosbouw-veeteeltprojecten en in projecten op 
het vlak van het plattelandstoerisme. Aan kleine 
bedrijven zou alleen steun mogen worden verleend 
als zij met andere bedrijven samenwerken; 
d) in de communautaire wetgeving zou moeten worden 
bepaald dat bergstreken — d.w.z. gebieden die vol­
doen aan de in paragraaf 6.2 aangegeven criteria — 
worden vrijgesteld van alle bestaande of nog in te 
voeren produktiebeperkende maatregelen (melk­
quota, medeverantwoordelijkheidsheffing, enz.) 
en van alle soortgelijke maatregelen in het kader 
van het structuurbeleid (Verordening (EEG) 
nr. 797/85); 
e) ook de maatregelen ter bevordering van de exten­
sivering van de produktie (Verordening (EEG) nr. 
1760/87) en het braakleggen van landbouwgrond 
zouden niet voor bergstreken mogen gelden; 
f) de problematiek rond de toekenning van een com­
penserende vergoeding (CV) zou opnieuw moeten 
worden bekeken; in de vorige hoofdstukken zijn 
voldoende ideeën voor een herziening van de CV-
regeling naar voren gebracht. Enkele concrete voor­
stellen : 
— de CV-regeling moet worden gebruikt voor het 
compenseren van natuurlijke i.p.v. structurele 
handicaps, — de ter compensatie van natuurlijke handicaps 
toegekende steun moet een soort basisbedrag 
vormen, dat eventueel nog met steunbedragen 
voor andere handicaps kan worden aangevuld. 
Er moet een „drempel" naar Duits model wor­
den ingevoerd om verspilling van de beschikbare 
middelen te vermijden, 
— de toekenning van een extra premie als compen­
satie voor structurele handicaps moet een tijde­
lijk karakter hebben en moet worden gekoppeld 
aan structuurverbeteringsprojecten. Kleine land­
bouwbedrijven moeten ertoe worden aangezet 
zich aaneen te sluiten, 
— bij de berekening van het CV-bedrag mag niet 
meer worden uitgegaan van het aantal grootvee-
eenheden (GVE) of van de bedrijfsgrootte. Om 
de ontvolking van het platteland tegen te gaan 
lijkt het nl. efficiënter het CV-bedrag te bere­
kenen volgens het aantal arbeidskrachten dat 
op het bedrijf werkzaam is (het bedrijfshoofd 
inbegrepen); dit zou bovendien billijker zijn 
t.o.v. kleine bedrijven en tevens de werkgelegen­
heid ten goede komen, want grote bedrijven die 
thans op grond van de vastgestelde drempels 
niet voor een CV in aanmerking komen, zouden 
dan ook een CV kunnen krijgen door extra 
arbeidsplatsen te creëren, 
— men mag de CV geen functies laten vervullen 
die in feite door andere sociaal-structurele maat­
regelen zouden moeten worden vervuld (b.v. 
aanvulling van het inkomen van bedrijven die 
nadelige gevolgen ondervinden van de aanpas­
sing van het GLB). Het gaat dan ook niet aan 
dat sommige lid-staten een veel te groot deel van 
hun grondgebied als probleemgebied behan­
delen om de nadelen van de melkquota en van 
het marktbeleid te kunnen compenseren, 
— de lid-staten en de regio's zouden hun voorwaar­
den en criteria voor de toekenning van een CV 
aan bedrijven in bergstreken en andere pro­
bleemgebieden eerst ter goedkeuring moeten 
voorleggen aan de Commissie, die een en ander 
aan de hand van communautaire criteria zou 
moeten harmoniseren (zoals bij sommige andere 
communautaire maatregelen, b.v. in het kader 
van het Europees Fonds voor regionale ontwik­
keling, EFRO; 
g) De Gemeenschap zou eens grondig moeten nagaan 
hoe het komt dat het effect van structurele maatre­
gelen mede wordt bepaald door de maatregelen in 
het kader van het marktbeleid en in sommige geval­
len hierdoor zelfs helemaal teniet kan worden ge­
daan. Zo zou in een aantal bergstreken moeten 
worden nagegaan of — en zo ja, in hoeverre — 
sommige maatregelen om de prijzen van bepaalde 
produkten (b.v. durumtarwe) beter te doen aan­
sluiten bij die in andere gebieden niet indruisen tegen 
het streven om het algemene ontwikkelingsniveau in 
bergstreken op te trekken. 
6.4.3. Aanpassing van het bosbouwbeleid 
Op 2 juli 1986 heeft het Comité een advies uitgebracht 
over het discussiestuk van de Commissie inzake een 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/51 
communautaire actie in de bosbouwsector en het bijbe­
horende aanvullend overzicht (1). Het heeft er toen op 
gewezen dat er nog steeds geen sprake is van een com­
munautair bosbouwbeleid, maar het heeft zich niet­
temin positief over de Commissievoorstellen uitgespro­
ken; wel heeft het o.m. de volgende kritische opmerking 
naar voren gebracht (par. 1.5): 
„Bovendien is het Comité van oordeel dat in 
de mededeling van de Commissie te weinig 
aandacht wordt geschonken aan de specifieke 
problemen van de bosbouw in bergstreken. 
Deze problematiek moet nader worden be­
keken." 
Wat de produktieve functie van het bos betreft, staan 
in de Commissievoorstellen twee aspecten centraal: 
monocultuur en verticale integratie (produktie en ver­
werking van hout). In het geval van bergstreken is een 
dergelijke benaderingswijze echter niet op haar plaats, 
omdat horizontale integratie en complementariteit 
t.o.v. de andere economische activiteiten daar van es­
sentieel belang zijn voor de inkomens, de werkgelegen­
heid en de bescherming van het milieu. Bovendien rept 
de Commissie met geen woord over de schade die 
monocultuur en intensieve bosbouw met ongeschikte 
boomsoorten kunnen toebrengen aan het milieu en de 
waterhuishouding in bergstreken. Om deze redenen 
heeft het Comité de Commissie verzocht om de pro­
blematiek rond de bosbouw in bergstreken helemaal 
opnieuw-te bekijken. Ook de bosbrandenproblematiek, 
en met name de preventie van bosbranden, zou opnieuw 
onder de loep moeten worden genomen. 
Ten slotte stelt het Comité tot zijn teleurstelling vast 
dat de Commissie meer dan twee jaar na de publikatie 
van haar discussiestuk nog steeds niet met concrete 
voorstellen is gekomen. 
6.4.4. Aanpassing van het regionaal be­
leid 
In het regionaal beleid van de Gemeenschap moeten 
niet alleen meer, maar ook meer specifieke maatregelen 
worden genomen t.b.v. bergstreken: 
a) het EFRO en de communautaire financierings­
instrumenten zouden meer — of zelfs vooral — 
steun moeten verlenen voor maatregelen t.b.v. berg­
streken; 
b) in de EFRO-verordening zou moeten worden voor­
zien in de mogelijkheid om — alleen in bergstreken 
— steun te verlenen t.b.v. bepaalde maatregelen die 
momenteel niet voor steun in aanmerking komen 
(b.v. op het vlak van de woningbouw), maar toch 
van essentieel belang zijn om de woningen in tradi­
tionele wooncentra en dorpen te kunnen herstellen, 
ze opnieuw een bestemming te kunnen geven en ze te 
kunnen beschermen tegen aardbevingen. Dergelijke 
steunmaatregelen zijn van groot belang voor de 
ontwikkeling van het toerisme en kunnen bijgevolg 
niet als sociale maatregelen worden beschouwd; 
c) in het kader van het regionaal beleid zou een com­
munautair programma voor bergstreken moeten 
worden uitgewerkt. Daarin zouden niet alleen maat­
regelen t.b.v. specifieke sectoren, maar ook maatre­
gelen van meer algemeen belang — b.v. ter bevorde-
(!) PB nr. C 263 van 20. 10. 1986. ring van de algemene ontwikkeling van bergstreken 
— moeten worden opgenomen. 
In dat programma zouden de volgende aspecten 
centraal moeten staan: 
— Het midden- en kleinbedrijf (MKB). Met name 
in bergstreken zou de oprichting van be-
drijfsinnovatiecentra gestimuleerd moeten wor­
den, en wel volgens de richtsnoeren die zijn 
aangegeven in hoofdstuk VII, paragraaf 4, van 
het informatief rapport. Verder zou in het kader 
van dat programma ook moeten worden ge­
zorgd voor een passend instrumentarium waar­
mee bovengenoemde centra O & O-activiteiten 
en technologische innovatie t.b.v. bergstreken 
kunnen stimuleren. Het is niet de bedoeling een 
ingewikkeld netwerk van speciale centra of een 
gecompliceerde overkoepelende structuur in het 
leven te roepen noch hiervoor alleen maar zon­
der meer een beroep te doen op de bestaande 
bedrijfsinnovatiecentra. Op nationaal niveau 
zou er een centraal orgaan met een coördineren­
de en ondersteunende taak moeten komen. Dat 
orgaan zou moeten bestaan uit ondernemingen, 
overheidsinstanties, onderzoekcentra en ge­
specialiseerde organisaties en zou eventueel ver­
takkingen op regionaal niveau mogen hebben. 
Verder zou het uitermate nuttig zijn een task-
force op communautair niveau te belasten met 
het stimuleren van de technologische innovatie 
in bergstreken, het doorgeven van de nieuw ver­
worven kennis aan de centrale organen op natio­
naal niveau en de uitvoering van modelpro­
jecten. 
— Het toerisme. In het communautair programma 
zouden niet alleen steunmaatregelen t.b.v. het 
toerisme in bergstreken moeten worden opgeno­
men (zie hoofdstuk VII, paragraaf 3, van het 
informatief rapport), maar zou ook en vooral 
met de medewerking van de lid-staten en de 
regio's een balans moeten worden opgemaakt 
van het aantal toeristen, het bestaande aanbod 
aan toeristische voorzieningen en het potentieel 
op het vlak van het (plattelands)toerisme. In het 
licht daarvan kan de Gemeenschap dan even­
tueel ook maatregelen nemen om tot een beter 
evenwicht tussen de intensief en de te weinig 
geëxploiteerde bergstreken te komen. 
— De energievoorziening. Mede in het kader van 
het VALOREN-programma zouden maatrege­
len moeten worden genomen om de toepassing 
van alternatieve energie in de bergstreken te 
bevorderen (zie hoofdstuk VII, paragraaf 5, 
van het informatief rapport). 
— Ruimtelijke ordening en infrastructuur. De berg­
streken zouden moeten worden gezien als een 
echte produktie- en ontwikkelingsfactor (zie 
hoofdstuk VII, paragraaf 6, van het informa­
tief rapport). Daarvan uitgaande zou in het ka­
der van het programma een soort bestemmings­
plan moeten worden uitgewerkt met als doel het 
evenwicht tussen bergstreken en andere gebie­
den en binnen de bergstreken zelf te herstellen. 
Naar gelang van de specifieke situatie in de 
diverse gebieden zouden in het kader van het 
programma passende steunmaatregelen moeten 
worden genomen, en wel vooral op de volgende 
terreinen: regulering van de waterhuishouding, 
openbare werken en infrastructuurvoorzienin-
Nr. C 175/52 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
gen voor het bedrijfsleven, herstel van het wo­
ningenbestand in traditionele wooncentra en be­
scherming van de gebouwen tegen aardbevin­
gen, restauratie van monumenten en historische 
bezienswaardigheden, en dienstverlening (voor­
al vervoer en — in het kader van het STAR-
programma — telecommunicatievoorzie­
ningen). 
— Informatie over het opstellen van een planning 
en over de resultaten van plaatselijke en regiona­
le ontwikkelingsinitiatieven t.b.v. de plaatselijke 
en regionale overheidsinstanties en de betrokken 
sociale partners. Niet alleen het verstrekken van 
informatie in drukvorm en via audiovisuele mid­
delen, maar ook het uitwisselen van ervaringen 
via colloquia, seminars en studiereizen moet 
worden gestimuleerd; 
d) In de communautaire programma's die momenteel 
door de Commissie worden voorbereid (milieu en 
O&O) zou bijzondere aandacht moeten worden 
geschonken aan de specifieke problemen van berg-
streken. 
6.4.5. Aanpamssing van het beleid in de 
toeristische sector 
Men kan moeilijk spreken van de aanpassing van een 
beleid dat in feite nog niet bestaat. In december 1986 
heeft de Raad zijn goedkeuring gehecht aan een besluit 
tot invoering van een overleg- en coördinatieprocedure 
op het gebied van het toerisme en aan een resolutie over 
een betere geografische en seizoenspreiding van het 
toerisme. De bepalingen van deze beide documenten 
liggen weliswaar volkomen in de lijn van het informatief 
rapport (hoofdstuk VII, par. 3), maar zijn veel te al­
gemeen en gaan niet ver genoeg om van een echt beleid 
te kunnen spreken. 
Het Comité heeft vernomen dat de diensten van de 
Commissie een meerjarenprogramma t.b.v. de toeristi­
sche sector aan het voorbereiden zijn. Het hoopt dat 
daarin ook aandacht wordt geschonken aan de speci­
fieke problemen van het toerisme in bergstreken en dat 
concrete voorstellen voor steunmaatregelen — overeen­
komstig de aanbevelingen in hoofdstuk VII, para­
graaf 3, van het informatief rapport — worden opge­
nomen. 
6.4.6. Aanpassing van het energiebeleid 
In de communautaire demonstratieprojecten zijn de 
bergstreken slechts indirect, en de specifieke energie­
problemen van die gebieden zelfs helemaal niet, aan 
bod gekomen. Die lacune zou moeten worden opgevuld 
door bij voorrang — en méér — steun te verlenen aan 
projecten in bergstreken en door een echt beleid t.b.v. 
de energievoorziening in bergstreken — in de lijn van 
de voorstellen in hoofdstuk VII, paragraaf 5, van het 
informatief rapport — uit te werken. 
6.4.7. Aanpassing van het milieu- en 
ruimtelij ke-ordeningsbeleid 
Tot dusverre is het milieubeleid van de Gemeenschap 
de bergstreken slechts in bepaalde opzichten ten goede 
gekomen. Specifieke maatregelen t.b.v. deze gebieden 
heeft de Gemeenschap echter nog niet genomen. In het vierde milieu-actieprogramma van de Gemeen­
schap (1987-1992) wordt wel over bergstreken gespro­
ken, maar voor concrete maatregelen wordt verwezen 
naar de maatregelen die de Gemeenschap heeft genomen 
om de landbouw in bergstreken te stimuleren. Het 
Comité vindt dit een zeer eenzijdige benaderingswijze, 
daar het milieubederf in bergstreken zoals gezegd niet 
alleen aan het stopzetten van landbouwactiviteiten, 
maar ook aan een aantal andere factoren (overbewei-
ding, ontwikkeling van het toerisme, enz.) te wijten is. 
De in het vierde milieu-actieprogramma voorgestelde 
maatregelen zijn weliswaar niet specifiek voor berg­
streken bedoeld, maar hebben voor die gebieden toch 
aanzienlijke gevolgen. Het Comité stelt met voldoening 
vast dat in dit actieprogramma meer nadruk wordt 
gelegd op het behoud van de natuur en van de natuurlij­
ke hulpbronnen en voor het eerst ook een hoofdstuk 
«Bodembescherming» is opgenomen. In deze rubriek 
vallen de ernstige problemen op het vlak van de wa­
terhuishouding in bergstreken. Het Comité verwacht 
dat de Commissie nu met concrete voorstellen zal ko­
men om ook dit probleem aan te pakken, met name 
in het kader van de voorstellen voor maatregelen ter 
bestrijding van de aantasting van de fysische structuur 
van de bodem, bodemerosie, natuurlijke risico's en het 
verkeerde gebruik en de verspilling van de bodem als 
gevolg van activiteiten die veel ruimte in beslag nemen. 
Wat het voorkomen van milieubederf betreft, verwacht 
het Comité veel van de toepassing van richtlijn 85/337/ 
EEG over de milieu-effectbeoordeling. Het dringt er bij 
de Commissie op aan dat deze de nodige druk uitoefent 
op de lid-staten die, enkele weken vóór het aflopen van 
de gestelde termijn, nog steeds geen uitvoeringsbepalin­
gen hebben vastgesteld. 
Dit alles is voor de Gemeenschap echter niet voldoende 
om haar historische taak — het « bergstrekenpatrimo-
nium» te redden — tot een goed einde te kunnen 
brengen. Om dit doel te kunnen bereiken moet zij: 
a) werk maken van de harmonisatie van de voorschrif­
ten van de lid-staten ter bescherming van berg­
streken, o.m. ook om gelijke concurrentievoorwaar­
den te creëren; in het kader van die harmonisatie 
zou ook een aantal minimumnormen voor de be­
scherming van « milieugoederen » moeten worden 
vastgesteld (b.v. voorschriften ter bescherming van 
bergmeren en -rivieren, een bouwverbod vanaf een 
bepaalde hoogte, een gedragscode ter bescherming 
van bossen, enz.); 
b) een grotere inspanning leveren en meer druk uitoefe­
nen om de regio's en de lid-staten ertoe aan te zetten 
milieumaatregelen te nemen; zo zou zij in ieder geval 
moeten besluiten het geld van de structuurfondsen 
alleen nog te gebruiken voor steunverlening aan 
regio's die de communautaire richtlijnen ter bescher­
ming van het milieu toepassen; 
c) de regionale en plaatselijke instanties er d.m.v. com­
munautaire voorschriften toe verplichten bij hun 
economisch en ruimtelij ke-ordeningsbeleid te werk 
te gaan volgens een bepaalde planning waarin het 
milieu als een volwaardige en te beschermen pro-
duktiefactor wordt beschouwd. Dit betekent in 
hoofdzaak dat: 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/53 
— de verplichting moet worden ingevoerd om een 
milieu-effectrapport op te stellen, niet alleen bij 
het opzetten van concrete projecten, maar ook 
bij het opstellen van economische en ruimtelijke­
ordeningsplannen op regionaal en sub-regionaal 
niveau, 
— de bevoegde instanties ertoe moeten worden 
aangezet hun economisch en ruimtelijke-or-
deningsbeleid te plannen in het licht van een 
inventaris van de beschikbare „milieugoederen" 
en bij het nemen van concrete maatregelen een 
aantal basisregels voor het gebruik van de be­
schikbare hulpbronnen na te leven en uit te 
gaan van een passende „milieuplanning"; bij een 
dergelijke aanpak zou men aan de hand van 
natuurlijke factoren — in bergstreken b.v. het 
stroomgebied van een rivier — moeten bepalen 
hoe ver het gebied waarvoor de maatregelen 
bedoeld zijn, zich uitstrekt. 
Deze criteria zouden aan de basis moeten liggen van 
een communautair ruimtelijke-ordeningsbeleid, dat al 
wel is aangekondigd maar nog niet het licht heeft gezien. 
Een dergelijk beleid vereist absoluut een communautai­
re regeling die de diverse stedebouwkundige voorschrif­
ten harmoniseert. Wat de bergstreken betreft, moet er 
vooral een regeling komen voor de indeling van het 
grondgebied in woon- en andere zones, voor particuliere 
verkavelingen, voor het beperken van het gebruik van 
panden als vakantiehuizen en voor het herstel van het 
evenwicht tussen te intensief en te weinig geëxploiteerde 
gebieden. Bovendien moet ook het grondbeleid van de 
diverse lid-staten geharmoniseerd worden (verkleining 
van het verschil tussen de prijs van landbouwgrond en 
die van bouwgrond, onteigeningsvoorschriften, grond­
belasting, enz.), o.m. ook om binnen de grote interne 
markt gelijke concurrentievoorwaarden te creëren. 
In het informatief rapport (hoofdstuk VII, par. 6) wordt 
sterk de nadruk gelegd op het begrip „productieve 
ecologie". Dit beginsel dient werkelijk de grondslag te 
vormen van het milieubeleid dat de Gemeenschap met 
het geld van de structuurfondsen ten uitvoer moet leg­
gen. Dit geldt in de eerste plaats voor het communautai­
re milieuprogramma in het kader van het EFRO, waar­
aan momenteel wordt gewerkt. 
6.4.8. Aanpassing van het vervoerbeleid 
In het communautaire vervoerbeleid moet met twee 
fundamentele vereisten rekening worden gehouden: 
enerzijds moet in bergstreken een net van toegangs­
wegen worden uitgebouwd dat op de behoeften van 
de plaatselijke bevolking is afgestemd en tevens de 
ontwikkeling van die gebieden ten goede komt, en 
anderzijds moet de milieuschade in die gebieden zoveel 
mogelijk worden beperkt. De problemen worden er 
vooral veroorzaakt door het doorgaande autoverkeer, 
dat ontegensprekelijk schade berokkent aan het milieu 
(vervuiling, vernietiging van het landschap, enz.) zonder 
dat daar — over het geheel genomen — noemenswaar­
dige economische voordelen voor de betrokken gebie­
den tegenover staan. 
Daarom moet het communautaire vervoerbeleid erop 
gericht zijn het verkeer met zware vrachtwagens in 
bergstreken te beperken en de toename van het vervoer 
op te vangen door het railvervoer uit te breiden. Bo­
vendien moeten het railvervoer en het gecombineerde 
rail-wegvervoer meer concurrerend worden gemaakt. De bestaande plannen voor het bouwen of uitbreiden 
van autosnelwegen door bergmassieven of -ketens moe­
ten dan ook worden herzien en mogen alleen dan wor­
den verwezenlijkt als eerst alle andere mogelijke oplos­
singen grondig zijn bestudeerd. 
Voor de ontsluiting van bergstreken zouden de se­
cundaire spoorweglijnen moeten worden uitgebreid. 
In het algemeen moet ernaar worden gestreefd, de mi­
lieuvervuiling als gevolg van het autoverkeer te vermin­
deren, niet alleen door de reeds vastgestelde communau­
taire voorschriften (loodvrije benzine, katalysatoren, 
efficiënte verbrandingssystemen, enz.) te doen naleven, 
maar ook door het gemotoriseerde wegverkeer 
snelheidsbeperkingen op te leggen. 
Deze algemene regels dienen zeker te worden opgeno­
men in het meerjarenprogramma voor de vervoers­
infrastructuur, met name in de grote Europese berg-
ketens (Alpen, Pyreneeën, Griekse bergen, Apennijnen, 
enz.). 
6.4.9. Aanpassing van het beleid inzake 
onderzoek en technologische inno­
vatie 
Ook in deze sector is met de bergstreken kennelijk 
geen rekening gehouden. Daar onderzoek echter van 
fundamenteel belang is voor de ontwikkeling van de 
bergstreken en vooral voor het gebruik van het eigen 
ontwikkelingspotentieel van die gebieden (in het infor­
matief rapport wordt daar meermaals op gewezen), 
moeten in de communautaire onderzoekprogramma's 
alsnog maatregelen t.b.v. bergstreken worden opgeno­
men; dit geldt met name voor: 
— het communautaire kaderprogramma op het gebied 
van het wetenschappelijk onderzoek, 
— de communautaire programma's op het vlak van 
het onderzoek in de landbouw, 
— de programma's voor niet-nucleair onderzoek van 
het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, 
— de programma's BRITE (technologisch onderzoek 
t.b.v. de industrie), FAST (prognoses op het vlak 
van wetenschap en technologie), COST (Europese 
samenwerking op het vlak van wetenschappelijk en 
technisch onderzoek), SPRINT (innovatie en over­
dracht van technologie), ECLAIR (onderzoek en 
technologische ontwikkeling op agro-industrieel ge­
bied) en FLAIR (voedingsmiddelen), alsmede de 
programma's m.b.t. niet-nucleaire energie en het 
milieu. 
6.4.10. Aanpassing van het werkgele­
genheidsbeleid 
a) Speciaal t.b.v. bergstreken zouden op de volgende 
terreinen (meer) maatregelen moeten worden geno­
men: 
— steunverlening voor plaatselijke werkgele-
genheidsinitiatieven, 
— milieuprojecten die werkgelegenheid scheppen, 
— steunverlening voor het scheppen van arbeids­
plaatsen in de non-profit-sector (activiteiten van 
maatschappelijk belang); 
b) Via het Europees Sociaal Fonds (ESF) zou in berg­
streken vooral steun moeten worden verleend voor: 
— programma's die tot doel hebben ontwikkelings­
helpers op te leiden en (gedurende ten minste 
drie jaar) steun te verlenen voor de indienst­
neming van ontwikkelingshelpers, 
Nr. C 175/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
— algemene opleidingsprogramma's die zijn aange­
past aan de opleidingsbehoeften in bergstreken, 
— opleidingsprogramma's die zijn afgestemd op 
het scheppen van nieuwe werkgelegenheid (met 
inbegrip van leerovereenkomsten), 
— programma's ter bevordering van de samenwer­
king en sociaal-economische motivering als be­
doeld in hoofdstuk VII, paragraaf 7, van het 
informatief rapport; 
c) Ook in de bergstreken zouden met ESF-steun enkele 
experimentele projecten ter bevordering van de 
werkgelegenheid — naar het voorbeeld van die in 
de Pyreneeën — moeten worden opgezet. 
6.5. Geïntegreerde ontwikkelingsprogramma's ten be­
hoeve van bergstreken 
6.5.1. De — al dan niet specifiek voor bergstreken 
bedoelde — maatregelen die deel uitmaken van sectorië-
le beleidsprogramma's van de Gemeenschap en ook de 
bergstreken .ten goede komen, zouden samen met de 
maatregelen van de lid-staten en de regio's moeten 
worden gebundeld in geïntegreerde ontwikkelingspro­
gramma's t.b.v. bergstreken. Daarbij zou naar com­
plementariteit tussen de maatregelen van, enerzijds, de 
communautaire en, anderzijds, de nationale en regiona­
le instanties moeten worden gestreefd (zie hoofdstuk VII 
van het informatief rapport). Dergelijke geïntegreerde 
ontwikkelingsprogramma's zouden op sub-regionaal 
niveau moeten worden opgezet. 
6.5.2. Het zou uitermate nuttig zijn dat de Gemeen­
schap bijdraagt in de financiering van dergelijke geïn­
tegreerde ontwikkelingsprogramma's; zij kan zich daar­
bij eventueel beperken tot maatregelen die gericht zijn 
op het stimuleren van de zin voor initiatief bij de 
nationale en regionale instanties, en op de invoering en 
harmonisatie van passende planningsmethoden. 
6.5.3. Voor ieder met communautaire steun opgezet 
geïntegreerd ontwikkelingsprogramma zou tussen de 
Gemeenschap en de bij de tenuitvoerlegging van het 
programma betrokken nationale, regionale en andere 
instanties een programmacontract moeten worden ge­
sloten. 
6.5.4. De Gemeenschap zou alleen financiële steun 
mogen toekennen voor geïntegreerde ontwikkelingspro­
gramma's waarbij de diverse maatschappelijke kringen 
van meet af aan — d.w.z. reeds bij de uitwerking van 
de programma's — zijn betrokken. 
6.5.5. In het kader van de geïntegreerde mediterrane 
programma's is reeds gebleken dat de regionale in­
stanties problemen ondervinden bij het opstellen van 
een geïntegreerd ontwikkelingsplan. O.m. om die pro­
blemen uit de wereld te helpen, is het nodig dat de 
Commissie met alle middelen en know-how die daar­
voor noodzakelijk zijn, aan de uitwerking van de geïn­
tegreerde ontwikkelingsprogramma's deelneemt. 
6.6. De bergstreken en de hervorming van de 
structuurfondsen 
6.6.1. Daar niet wordt voorgesteld voor het berg-
strekenbeleid extra begrotingsmiddelen uit te trekken 
en aangezien dit beleid voornamelijk via de 
structuurfondsen wordt gefinancierd, moet in de nieuwe 
regeling voor de structuurfondsen ook een plaats wor­
den ingeruimd voor specifieke maatregelen t.b.v. berg­
streken, zoals na de vergadering van de Europese Raad 
te Brussel is verklaard. 6.6.2. In regio's met een ontwikkelingsachterstand 
(doelstelling 1) zouden dergelijke maatregelen een cen­
trale plaats moeten innemen. De Commissie zou de 
planning van de regionale steunverlening op een nieuwe 
leest moeten schoeien en er bij de regionale instanties 
op moeten aandringen dat zij in de nieuwe regionale 
ontwikkelingsplannen terdege rekening houden met de 
problemen van bergstreken. 
6.6.3. Het Comité stelt tot zijn teleurstelling vast dat 
de Europese Raad niet is ingegaan op zijn voorstel (zie 
advies CES nr. 1067/87) om ook eilandgebieden en 
bergstreken in regio's waar het BIP per inwoner niet 
boven het communautaire gemiddelde ligt, binnen het 
toepassingsgebied van doelstelling 1 te laten vallen. 
6.6.4. Steunmaatregelen t.b.v. bergstreken in regio's 
die niet binnen het toepassingsgebied van doelstelling 1 
vallen, moeten bijgevolg worden gezien als maatregelen 
ter bevordering van de ontwikkeling van het platteland 
(doelstelling 5). Het zou nl. een enorme versnippering 
zijn als in bergstreken naast de andere structurele 
steunmaatregelen ook nog ESF-steun voor maatregelen 
in het kader van de doelstellingen 3 en 4 zou worden 
verleend. 
6.6.5. Overigens heeft het Comité er in bo­
vengenoemd advies op gewezen dat „het EFRO en 
ESF in het kader van doelstelling 5 hun steun tot de 
bergstreken en eilandgebieden (zullen) moeten be­
perken". 
6.6.6. Er zij op gewezen dat het beleid ter bevorde­
ring van de ontwikkeling van plattelandsgebieden 
(plattelandsbeleid) en dat ter bevordering van de ont­
wikkeling van bergstreken elkaar niet volledig dekken. 
Het bergstrekenbeleid is veel ruimer en kan bijgevolg 
niet als onderdeel van het plattelandsbeleid worden 
beschouwd. Veeleer moet het plattelandsbeleid als 
onderdeel van het bergstrekenbeleid worden gezien. 
6.6.7. Niettemin is het Comité van oordeel dat bij 
doelstelling 5 (ontwikkeling van het platteland) van de 
nieuwe kaderverordening, voorrang zou moeten wor­
den gegeven aan steunverlening t.b.v. bergstreken. De 
problemen van deze gebieden vereisen een multidisci­
plinaire, intersectoriële en geïntegreerde aanpak en de 
inschakeling van alle structuurfondsen om het algemene 
ontwikkelingsniveau van die gebieden te kunnen op­
trekken, zoals in dit advies en in het informatief rapport 
wordt bepleit. 
6.6.8. De steunverlening aan bergstreken via de 
structuurfondsen zou, zowel wat doelstelling 1 als wat 
doelstelling 5 betreft, op twee pijlers moeten stoelen: 
geïntegreerde aanpak van de ontwikkelingsproblemen 
en voorrang aan geïntegreerde ontwikkelingspro­
gramma's. 
6.6.9. Daarom moet de Gemeenschap van nu af aan 
(d.w.z. gebruikmakend van het bestaande in­
strumentarium en van de bestaande voorschriften) steun 
verlenen voor: 
— het opzetten van een aantal experimentele geïn­
tegreerde ontwikkelingsprogramma's t.b.v. berg­
streken om de door het Comité voorgestelde maatre­
gelen alvast bij wijze van experiment in praktijk te 
brengen; 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/55 
— het voorbereiden en uitwerken van nieuwe geïn­
tegreerde ontwikkelingsprogramma's t.b.v. berg-
streken om t.a.v. het in de bergstreken aanwezige 
potentieel en de op nationaal en regionaal niveau 
beschikbare financiële middelen een soort „vlieg­
wieleffect" teweeg te brengen. 
6.7. De bergstreken en het communautaire finan­
cieringsinstrumentarium 
6.7.1. Bij het uitwerken van geïntegreerde ontwik­
kelingsprogramma's t.b.v. bergstreken moet een belang­
rijke rol worden toebedeeld aan het communautaire 
financieringsinstrumentarium; hierbij is het zaak dat 
naar complementariteit t.o.v. de steunverlening via de 
structuurfondsen wordt gestreefd. 
6.7.2. De Gemeenschap moet meer gebruik maken 
van het communautaire financieringsinstrumentarium 
en deze vorm van steunverlening beter op de behoeften 
van de bergstreken afstemmen. 
6.7.3. De bergstreken zouden van nu af aan leningen 
moeten krijgen uit de eigen middelen van de Europese 
Investeringsbank (EIB) en uit het — aan de specifieke 
behoeften van dergelijke gebieden aangepaste — nieuwe 
communautaire instrument (NCI). Deze zouden ook 
voor landbouw- en bosbouwactiviteiten moeten wor­
den verleend. 
6.7.4. Bij die leningen zouden rentesubsidies moeten 
worden toegekend. 
Gedaan te Brussel, 28 april 1988. 6.8. Coördinatie van de communautaire steun­
verlening 
6.8.1. Bij de diensten van de Commissie zou t.b.v. 
bergstreken een speciale administratieve eenheid moe­
ten worden opgericht. 
6.8.2. Deze zou met de volgende taken moeten wor­
den belast: 
— nagaan in hoeverre de diverse communautaire be­
leidsmaatregelen gevolgen hebben voor bergstreken, 
— een aantal doelstellingen, richtsnoeren en concrete 
maatregelen uitwerken om de communautaire en 
nationale instanties een houvast te geven bij het 
uitstippelen van hun beleid ter bevordering van de 
ontwikkeling van bergstreken, 
— voorstellen naar voren brengen voor het harmonise­
ren van de wetgeving en het beleid van de lid-staten, 
en met name voor de harmonisatie van de definitie, 
de indeling en de afbakening van bergstreken, 
— voorstellen naar voren brengen voor het aanpassen 
van het communautaire beleid aan de ontwik­
kelingsbehoeften in bergstreken, 
— de steunverlening aan bergstreken in het kader van 
de diverse communautaire beleidsvormen coördine­
ren en verder uitbouwen, 
— de communautaire steunverlening aan geïntegreerde 
ontwikkelingsprogramma's t.b.v. bergstreken sti­
muleren en coördineren. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT