Voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de bestrijding van racisme en
vreemdelingenhaat
(2002/C 75 E/17)
COM(2001) 664 def.  2001/0270(CNS)
(Door de Commissie ingediend op 29 november 2001)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met
name op de artikelen 29, 31 en 34, lid 2, onder b),
Gezien het voorstel van de Commissie,
Gezien het advies van het Europees Parlement,
Overwegende hetgeen volgt:
(1) Racisme en vreemdelingenhaat vormen een rechtstreekse
schending van de beginselen van vrijheid, democratie,eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentelevrijheden en de rechtsstaat, beginselen waarop de Unieis gegrondvest en die de lidstaten gemeen hebben.
(2) In het Actieplan van de Raad en de Commissie van
3 december 1998 over hoe de bepalingen van het Verdragvan Amsterdam inzake de totstandbrenging van eenruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid hetbest kunnen worden uitgevoerd (
1), in de conclusies van
de Europese Raad van Tampere van 15 en 16 oktober1999 (
2), in de resolutie van het Europees Parlement van
20 september 2000 (3) en in de Mededeling van de Com-
missie aan de Raad en het Europees Parlement (4) over de
halfjaarlijkse bijwerking van het scorebord van de vorde-ringen op het gebied van de totstandbrenging van eenruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid inde Europese Unie (2e halfjaar 2000), wordt aangedrongenop maatregelen op dit gebied.
(3) Gemeenschappelijk optreden 96/443/JBZ van 15 juli
1996, door de Raad aangenomen op grond van artikelK.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie terbestrijding van racisme en vreemdelingenhaat (
5) moet
worden gevolgd door wetgeving die inspeelt op de nood-zaak om de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
van de lidstaten nader op elkaar af te stemmen en om
de belemmeringen voor een doeltreffende justitiºle samen-werking, die voornamelijk voortvloeien uit de uiteen-lopende wettelijke benaderingen in de lidstaten, weg tenemen.
(4) Uit de beoordeling van het gemeenschappelijk optreden
van 1996 en de werkzaamheden die verricht zijn binnen
andere internationale fora, zoals de Raad van Europa,
blijkt dat zich nog steeds een aantal problemen voordoetbij de justitiºle samenwerking, en dat de strafwetgevingvan de lidstaten dus verder moet worden verbeterd omte zorgen voor veelomvattende en duidelijke wetgeving
waarmee racisme en vreemdelingenhaat doeltreffend kun-
nen worden bestreden.
(5) Dit verschijnsel racisme en vreemdelingenhaat moet door
middel van een gemeenschappelijke strafrechtelijke bena-dering op EU-niveau worden aangepakt, zodat gedragin-gen in alle lidstaten strafbaar zijn en dat er doeltreffende,evenredige en afschrikkende straffen en sancties kunnenworden opgelegd aan natuurlijke personen en rechtsper-sonen die dergelijke strafbare feiten hebben gepleegd ofdaarvoor aansprakelijk zijn.
(6) Bij het opleggen van straffen voor gewone strafbare feiten
moeten racistische of xenofobe motieven worden mee-gewogen als verzwarende omstandigheid. Dit zou een di-recte respons aan het adres van de plegers van dit soortdelicten betekenen en tevens een afschrikkende werkinghebben.
(7) Het feit dat een delict dat verband houdt met racisme en
vreemdelingenhaat wordt gepleegd tijdens de uitoefeningvan een beroepsactiviteit, moet worden beschouwd als een
verzwarende omstandigheid, omdat het een vorm van
misbruik inhoudt en bijzonder laakbaar is.
(8) Er moet op worden toegezien dat het onderzoeken en
vervolgen van delicten die verband houden met racismeen vreemdelingenhaat niet afhangt van aangifte of be-schuldiging door het slachtoffer, dat vaak bijzonder kwets-baar is en ongaarne een gerechtelijke procedure instelt.
(9) De justitiºle samenwerking in strafzaken moet worden
bevorderd, teneinde door middel van duidelijke regelsop het gebied van rechtsmacht en uitlevering doeltreffendop te treden tegen racistische en xenofobe delicten.
(10) Er moeten operationele contactpunten worden gecreºerd
voor de uitwisseling van informatie of er moet gebruikworden gemaakt van bestaande samenwerkingsmechanis-men.
(11) Alle lidstaten hebben het Verdrag tot bescherming van
personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwer-king van persoonsgegevens van de Raad van Europa van28 januari 1981 geratificeerd. De persoonsgegevens dieworden verwerkt in het kader van de tenuitvoerleggingvan dit kaderbesluit, worden beschermd overeenkomstigde beginselen van dat verdrag.NL 26.3.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 75 E/269
(1) PB C 19 van 23.1.1999, blz. 1.
(2) http://ue.eu.int/en/Info/eurocouncil/index.htm
(3) PB C 146 van 17.5.2001, blz. 110.
(4) COM(2000) 782 def.
(5) PB L 185 van 24.7.1996, blz. 5.
(12) Omdat de doelstellingen om racisme en vreemdelingen-
haat in alle lidstaten te bestraffen met doeltreffende, even-redige en afschrikkende straffen en om de justitiºle samen-werking te verbeteren en te bevorderen door mogelijkebelemmeringen weg te nemen, niet in voldoende matedoor de lidstaten afzonderlijk kunnen worden verwezen-lijkt omdat de regels gemeenschappelijk en met elkaarverenigbaar moeten zijn, en deze doelstellingen dus beter
op het niveau van de Unie kunnen worden verwezenlijkt,
kan de Unie maatregelen nemen, overeenkomstig het inartikel 2 van het VEU en artikel 5 van het EG-Verdragomschreven subsidiariteitsbeginsel. Overeenkomstig heteveneens in artikel 5 van het EG-Verdrag beschreven even-redigheidsbeginsel gaat dit kaderbesluit niet verder danwat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.
(13) Dit kaderbesluit laat de bevoegdheden van de Europese
Gemeenschap onverlet.
(14) Gemeenschappelijk optreden 96/443/JBZ moet worden
ingetrokken omdat het met de goedkeuring van het Ver-drag van Amsterdam, van Richtlijn 2000/43/EG van deRaad van 29 juni 2000 houdende toepassing van hetbeginsel van gelijke behandeling van personen ongeachtras of etnische afstamming (
1), en van dit kaderbesluit, is
verouderd.
(15) In dit kaderbesluit worden de grondrechten in acht geno-
men en de beginselen nageleefd die in het bijzonder zijnvastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming vande rechten van de mens, met name in de artikelen 10 en11, en in het Handvest van de grondrechten van de Euro-pese Unie, met name in de hoofdstukken II en VI,
BESLUIT:
Artikel 1
Onderwerp
Dit kaderbesluit bevat bepalingen inzake de onderlinge afstem-
ming van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van delidstaten en inzake nauwere samenwerking tussen gerechtelijkeen andere autoriteiten van de lidstaten op het gebied van de-licten die verband houden met racisme en vreemdelingenhaat.
Artikel 2
Werkingssfeer
Dit kaderbesluit is van toepassing op delicten die verband hou-
den met racisme en vreemdelingenhaat en die worden ge-pleegd:
a) op het grondgebied van de lidstaten, ofb) door onderdanen van een lidstaat wanneer de handeling is
gericht tegen personen of groepen uit die staat, ofc) ten voordele van een rechtspersoon die in een lidstaat is
gevestigd.
Artikel 3
Definitie
In de zin van dit kaderbesluit gelden de volgende definities:
a) racisme en vreemdelingenhaat: de overtuiging dat ras,
kleur, afstamming, godsdienst of overtuiging, nationale ofetnische afkomst een doorslaggevende rol spelen in de af-keer van individuen of groepen;
b) racistische of xenofobe groep: een sinds enige tijd be-
staande, gestructureerde vereniging van meer dan twee per-sonen die in overleg optreden om de in artikel 4, onder a)tot e) genoemde delicten te plegen;
c) rechtspersoon: ieder lichaam dat deze hoedanigheid krach-
tens het toepasselijke recht bezit, met uitzondering van sta-ten of andere overheidslichamen in de uitoefening van hunopenbaar gezag en van publiekrechtelijke internationale or-ganisaties.
Artikel 4
Delicten die verband houden met racisme en vreemdelin-
genhaat
De lidstaten zorgen ervoor dat de volgende opzettelijke gedra-
gingen, ongeacht met welke middelen deze worden begaan, als
strafbaar feit worden aangemerkt:
a) het publiekelijk aanzetten tot geweld of haat uit racistische
of xenofobe motieven, of enige andere racistische of xeno-fobe gedraging die de betrokken personen of groepen aan-zienlijke schade kan berokkenen;
b) publiekelijk geuite beledigingen of dreigementen uit racisti-
sche of xenofobe motieven;
c) het uit racistische of xenofobe motieven publiekelijk vergoe-
lijken van genocide, misdaden tegen de menselijkheid enoorlogsmisdrijven zoals gedefinieerd in de artikelen 6, 7en 8 van het Statuut van het Internationaal Strafhof;
d) het publiekelijk ontkennen of bagatelliseren van de in arti-
kel 6 van het Statuut van het Internationale Militaire Tribu-naal bij het Verdrag van Londen van 8 april 1945 omschre-ven delicten, op een wijze die de openbare orde kan ver-storen;
e) het publiekelijk verspreiden van racistische of xenofobe
uitingen door middel van tekst, beeld of anderszins;NL C 75 E/270 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 26.3.2002
(1) PB L 180 van 19.7.2000, blz. 22.
f) het leiden, steunen van of deelnemen aan de activiteiten van
een racistische of xenofobe groep, met als doel bij te dragenaan de criminele activiteiten van de organisatie.
Artikel 5
Instigatie, hulp, aanstoking en poging
De lidstaten zorgen ervoor dat instigatie, hulp, aanstoking en
poging tot het plegen van een in artikel 4 genoemd delictstrafbaar zijn.
Artikel 6
Straffen en sancties
1. De lidstaten zorgen ervoor dat de in de artikelen 4 en 5
genoemde delicten strafbaar worden gesteld met doeltreffende,evenredige en afschrikkende sancties.
2. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te
zorgen dat de in artikel 4, onder b) tot e) genoemde delicten in
ieder geval in ernstige gevallen kunnen worden bestraft metvrijheidsstraffen die tot uitlevering of overlevering kunnen lei-den.
3. Iedere lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te
zorgen dat op de in artikel 4, onder a) en f), genoemde delictenvrijheidsstraffen staan met een maximale straf van ten minste2 jaar.
4. De lidstaten zorgen ervoor dat voor de in de artikelen 4
en 5 genoemde delicten bijkomende of alternatieve straffen,zoals dienstverlening ten behoeve van de gemeenschap, hetvolgen van een opleiding, het ontnemen van bepaalde burger-lijke of politieke rechten of de bekendmaking van het gehelevonnis of een deel daarvan, kunnen worden opgelegd.
5. De lidstaten zorgen ervoor dat bij de in de artikelen 4 en
5 genoemde delicten boetes kunnen worden opgelegd of datbetalingen aan liefdadigheidsdoelen kunnen worden aanvaard.
6. De lidstaten zorgen ervoor dat inbeslagneming en con-
fiscatie plaatsvindt van materialen en instrumenten die gebruiktworden om de in de artikelen 4 en 5 genoemde delicten teplegen, alsmede van de opbrengsten van zulke delicten.
Artikel 7
Verzwarende omstandigheid voor racistische delicten
De lidstaten zorgen ervoor dat, wanneer de in de artikelen 4 en
5 genoemde delicten worden gepleegd tijdens de uitoefeningvan een beroepsactiviteit en het slachtoffer afhankelijk is vandeze activiteit, het vonnis kan worden verzwaard.
Artikel 8
Racistische en xenofobe motieven
De lidstaten zorgen ervoor dat racistische en xenofobe motie-
ven bij de bepaling van de strafmaat voor andere dan de inartikel 4 en 5 genoemde delicten als verzwarende omstandig-
heden kunnen worden beschouwd.
Artikel 9
Aansprakelijkheid van rechtspersonen
1. De lidstaten zorgen ervoor dat rechtspersonen aansprake-
lijk kunnen worden gesteld voor de in de artikelen 4 en 5genoemde gedragingen die te hunnen voordele worden ge-pleegd door personen die, individueel of als lid van een orgaanvan de rechtspersoon, in de rechtspersoon een leidende positiebekleden, op grond van:
a) de bevoegdheid om de rechtspersoon te vertegenwoordigen,
of
b) de bevoegdheid om namens de rechtspersoon beslissingen te
nemen, of
c) de bevoegdheid om binnen de rechtspersoon toezicht uit te
oefenen.
2. Naast de in lid 1 bedoelde gevallen zorgen de lidstaten
ervoor dat een rechtspersoon aansprakelijk kan worden gesteldwanneer, als gevolg van gebrekkig toezicht of gebrekkige con-trole door een in lid 1 bedoelde persoon, de in de artikelen 4en 5 genoemde delicten ten voordele van de rechtspersoonkonden worden gepleegd door een persoon die onder diensgezag staat.
3. De aansprakelijkheid van een rechtspersoon krachtens de
leden 1 en 2 sluit strafvervolging van natuurlijke personen diezich schuldig maken aan de in de artikelen 4 en 5 genoemdedelicten of gedragingen niet uit.
Artikel 10
Straffen voor rechtspersonen
1. De lidstaten zorgen ervoor dat een rechtspersoon die
volgens artikel 9, lid 1, aansprakelijk is, straffen kunnen wordenopgelegd die doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Dezestraffen omvatten al dan niet strafrechtelijke geldboetes en kun-nen andere maatregelen omvatten zoals:
a) uitsluiting van uitkeringen of steun van de overheid;b) tijdelijk of permanent verbod op het uitoefenen van com-
merciºle activiteiten;
c) plaatsing onder toezicht van de rechter;d) rechterlijk bevel tot ontbinding;e) tijdelijke of permanente sluiting van vestigingen die voor het
plegen van het delict zijn gebruikt.NL 26.3.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 75 E/271
2. De lidstaten zorgen ervoor dat tegen een rechtspersoon
die volgens artikel 9, lid 2, aansprakelijk is, straffen kunnenworden vastgesteld of maatregelen worden getroffen die doel-treffend, evenredig en afschrikkend zijn.
Artikel 11
Het instellen van vervolging
Elke lidstaat zorgt ervoor dat het instellen van een onderzoek
of vervolging in verband met de in de artikelen 4 en 5 ge-noemde delicten niet afhankelijk is van aangifte of beschuldi-ging door het slachtoffer van het delict, in ieder geval niet
wanneer de in artikel 4, onder a), e) en f) genoemde delicten
op zijn grondgebied zijn gepleegd.
Artikel 12
Rechtsmacht
1. Iedere lidstaat vestigt zijn rechtsmacht ten aanzien van de
in de artikelen 4 en 5 genoemde delicten indien deze:
a) geheel of gedeeltelijk op zijn grondgebied zijn gepleegd; of
b) door een van zijn onderdanen zijn gepleegd en de handeling
is gericht tegen personen of groepen uit die staat; of
c) gepleegd zijn ten voordele van een rechtspersoon die zijn
hoofdkantoor op het grondgebied van die lidstaat heeft.
2. Bij het vestigen van de rechtsmacht overeenkomstig lid 1,
onder a), zorgt elke lidstaat ervoor dat zijn rechtsmacht zichuitstrekt tot gevallen waarin het delict via een informatiesys-teem is gepleegd en:
a) de dader het delict pleegt terwijl hij zich fysiek op het
grondgebied van de lidstaat bevindt, ongeacht of bij hetdelict racistisch materiaal wordt gebruikt dat via een infor-matiesysteem op dat grondgebied wordt aangeboden;
b) bij het delict racistisch materiaal wordt gebruikt dat via een
informatiesysteem op zijn grondgebied wordt aangeboden,
ongeacht of de dader het delict pleegt terwijl hij zich fysiek
op dat grondgebied bevindt.
3. Elke lidstaat kan besluiten de in lid 1, onder b) en c)
beschreven regels inzake de rechtsmacht niet of slechts in spe-cifieke gevallen of omstandigheden toe te passen.
4. De lidstaten stellen het secretariaat-generaal van de Raad
en de Commissie op de hoogte wanneer zij besluiten lid 3 toete passen, zo nodig onder vermelding van de specifieke geval-len of omstandigheden waarin het besluit van toepassing is.Artikel 13
Uitlevering en vervolging
1. Lidstaten die krachtens het nationale recht geen eigen
onderdanen uitleveren, vestigen hun rechtsmacht met betrek-king tot de in de artikelen 4 en 5 genoemde delicten wanneerdie door hun eigen onderdanen worden gepleegd op het grond-gebied van een andere lidstaat.
2. Wanneer van een van zijn onderdanen wordt beweerd dat
hij in een andere lidstaat een van de in de artikelen 4 en 5genoemde delicten heeft gepleegd, legt een lidstaat zo nodig dezaak met het oog op vervolging aan de bevoegde instanties ineigen land voor, indien hij de betrokken persoon louter opbasis van diens nationaliteit niet aan de andere lidstaat uitlevert.
Teneinde vervolging mogelijk te maken, worden door de lid-
staat waar het delict is gepleegd alle relevante dossiers, infor-matie en bewijsstukken betreffende het delict overhandigd aan
de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaat, overeenkomstig
de procedures van artikel 6, lid 2, van het Europees Verdragbetreffende uitlevering van 13 december 1957. De verzoekendelidstaat wordt ingelicht over het feit dat vervolging wordt in-gesteld en in kennis gesteld van de uitkomst van de vervolging.
3. In de zin van dit artikel wordt een onderdaan van een
lidstaat gedefinieerd overeenkomstig een eventuele verklaringdie de lidstaat krachtens artikel 6, lid 1, onder b) en c), vanhet Europees Verdrag betreffende uitlevering heeft afgelegd.
Artikel 14
Politieke delicten
De lidstaten zien erop toe dat de in de artikelen 4 en 5 ge-
noemde delicten niet worden beschouwd als politieke delictenwaarvoor wederzijdse rechtshulp of uitlevering kan wordengeweigerd.
Artikel 15
Uitwisseling van informatie
1. De lidstaten wijzen operationele contactpunten aan of
kunnen gebruik maken van bestaande operationele structurenom informatie uit te wisselen en om anderszins contactentussen de lidstaten te bewerkstelligen met het oog op de toe-passing van dit kaderbesluit.
2. Iedere lidstaat deelt het secretariaat-generaal van de Raad
en de Commissie mede welke hun in lid 1 bedoelde contact-punten of operationele structuren zijn. Het Secretariaat-gene-raal geeft deze gegevens door aan de andere lidstaten.NL C 75 E/272 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 26.3.2002
3. Indien een lidstaat beschikt over informatie betreffende
materiaal dat racistische of xenofobe uitingen bevat en datop zijn grondgebied wordt opgeslagen met het oog op deverspreiding ervan in een andere lidstaat, verstrekt hij dezeinformatie aan die andere lidstaat teneinde deze in staat testellen overeenkomstig het nationale recht vervolging of con-fiscatieprocedures in te stellen. Hiertoe kan gebruik wordengemaakt van de in lid 1 genoemde operationele contactpunten.
Artikel 16
Tenuitvoerlegging
1. De lidstaten treffen de noodzakelijke maatregelen om
uiterlijk op 30 juni 2004 aan dit kaderbesluit te voldoen.
2. Zij stellen het secretariaat-generaal van de Raad en de
Commissie in kennis van de tekst van de bepalingen die zijgoedkeuren, alsmede van eventuele andere maatregelen die zijnemen om aan dit kaderbesluit te voldoen.
3. Op basis daarvan dient de Commissie uiterlijk op 30 juni
2005 bij het Europees Parlement en de Raad een verslag inover de werking van dit kaderbesluit, zo nodig vergezeld van
wetgevingsvoorstellen.
4. De Raad beoordeelt in hoeverre de lidstaten aan dit ka-
derbesluit voldoen.
Artikel 17
Intrekking van gemeenschappelijk optreden 96/443/JBZ
Gemeenschappelijk optreden 96/443/JBZ wordt hierbij inge-
trokken.
Artikel 18
Inwerkingtreding
Dit kaderbesluit treedt in werking op de derde dag na de
bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Ge-
meenschappen .NL 26.3.2002 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 75 E/273