A4-0117/98

Resolutie over verbeteringen in het functioneren van de instellingen zonder wijziging van de Verdragen - het EU-beleid opener en democratischer maken

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn resoluties over de resultaten van de intergouvernementele conferenties van Maastricht en Amsterdam, met name die van 7 april 1992 ((PB C 125 van 18.5.1992, blz. 81.)) en zijn resolutie van 19 november 1997 over het Verdrag van Amsterdam (CONF 4007/97 - C4-0538/97) ((Deel II, punt 20 van de notulen van die datum.)),

- gezien zijn resolutie van 10 december 1996 over de deelname van de burgers en de sociale actoren aan het institutioneel bestel van de Unie ((PB C 20 van 20.01.1997, blz. 31.)),

- gezien zijn resolutie van 2 april 1998 over de democratische verantwoording in de derde fase van de EMU ((Deel II, punt 9 van de notulen van die datum.)),

- gezien zijn andere resoluties waarin het heeft verzocht om een sterkere rol voor het Europees Parlement, o.a. door middel van interinstitutionele akkoorden, op een aantal beleidsterreinen van de EU waarop het Europees Parlement niet formeel wordt geraadpleegd,

- gezien de Europese Raad van 2-3 mei 1998 te Brussel,

- gezien artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie institutionele zaken en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0117/98),

A. overwegende dat het democratisch deficit een van de oorzaken voor het onbehagen over de Unie is,

B. overwegende dat de democratische controle op bepaalde terreinen noch door de nationale parlementen noch door het Europees Parlement wordt verzekerd,

Praktische maatregelen ter verkleining van het democratisch tekort na de intergouvernementele conferenties van Maastricht en Amsterdam

1. acht het onaanvaardbaar dat er EU-beleidsterreinen zijn waarop de democratische controle onttrokken is aan de nationale parlementen, zonder dat hiervoor controle door het Europees Parlement in de plaats is gekomen, met name de Economische en Monetaire Unie, maar ook het gemeenschappelijk handelsbeleid, overeenkomsten die voortvloeien uit het Euratom-Verdrag, het landbouwbeleid, het visserijbeleid en het beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, het mededingingsbeleid en de communautaire tenuitvoerlegging van collectieve overeenkomsten die tussen de sociale partners zijn gesloten;

2. betreurt het dat op de IGC in Amsterdam geen passende Verdragswijzigingen op deze punten zijn bereikt, en wenst dat deze tekortkoming, althans voor de periode tot een toekomstige IGC, wordt opgevangen via een regeling die waarborgt dat het Europees Parlement naar behoren wordt ingelicht en adequaat wordt betrokken bij de ontwikkeling van deze beleidsterreinen, ten einde de democratische controle op deze terreinen te versterken en te komen tot een efficiënter en transparanter communautair optreden;

3. is van mening dat het sluiten van interinstitutionele akkoorden de meest aangewezen weg is om dit doel van een sterkere democratische controle op EU-niveau te bereiken;

4. is van mening dat de ad hoc procedure 1998 voor de landbouwuitgaven voortgezet moet worden en dat de structuur en werkwijze van de ad hoc procedure geformaliseerd moeten worden door een nieuwe Interinstitutionele Overeenkomst die de laatste ontwikkelingen in de procedure weerspiegelt;

5. is van mening dat het politieke functioneren van het Europees Parlement zelf verbeterd moet worden om het opener, efficiënter en levendiger te maken en de dialoog tussen de instellingen te stimuleren, en gelast zijn Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten voorstellen ter zake voor te leggen;

Economische en Monetaire Unie

6. is van mening dat de Economische en Monetaire Unie belangrijke vragen ten aanzien van de democratische controle doet rijzen, die door de recente toevoeging van het pact inzake stabiliteit en groei nog zijn geaccentueerd en waarop het Verdrag van Amsterdam geen enkel antwoord heeft gegeven, evenmin als de compromissen van de Europese Raden van Amsterdam en de (buitengewone) Raad van Luxemburg op werkgelegenheidsgebied, die geconcretiseerd moeten worden;

7. betreurt het dat eerdere pogingen van het Europees Parlement om een interinstitutioneel akkoord terzake tot stand te brengen, geen vervolg hebben gekregen;

8. acht het nu van essentieel belang om de tweeledige problematiek aan te pakken van de democratische controle op de Europese Centrale Bank en bredere raadplegingsprocedures voor de coördinatie op EU-niveau van het nationaal economisch beleid;

9. is van mening dat het Europees Parlement ten volle geïnformeerd dient te worden om het in de gelegenheid te stellen zijn analyses en opties inzake de algemene en strategische beleidsaspecten van de EMU, en met name inzake de samenhang tussen de hoofdlijnen van het economische, het monetaire en het werkgelegenheidsbeleid, voor te leggen aan de Raad en de Centrale Bank;

10. wenst in dit verband dat de Raad onderhandelingen aangaat over een nieuw interinstitutioneel akkoord dat voorziet in stelselmatiger procedures inzake de inbreng van het Europees Parlement bij de vaststelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid overeenkomstig artikel 103, lid 2, het multilateraal toezicht overeenkomstig artikel 103, leden 3 en 4, en de procedure bij buitensporige tekorten overeenkomstig artikel 104 C;

11. dient bijgaand ontwerp van interinstitutioneel akkoord (zie bijlage) in als eerste basis voor de discussies met de Raad en de Commissie;

Internationale overeenkomsten

12. betreurt het dat zijn rol op het gebied van het extern economisch beleid, met name het feit dat het Europees Parlement niet eens formeel wordt geraadpleegd over akkoorden op basis van artikel 113 en bovendien rekening houdende met de rol van het Parlement als tak van de begrotingsautoriteit, door het Verdrag van Amsterdam niet is versterkt;

13. verzoekt de Commissie en de Raad er rekening mee te houden dat elk internationaal akkoord met financiële gevolgen tenminste een voorafgaande raadpleging van het Parlement als begrotingsautoriteit vereist en dat zijn instemming noodzakelijk is als de financiële gevolgen aanzienlijk zijn;

14. wenst derhalve dat het systematischer informatie ontvangt over de afzonderlijke fasen van voorbereiding, goedkeuring en uitvoering van onderhandelingsrichtsnoeren voor externe akkoorden alsmede over het verloop van de onderhandelingen zelf;

15. is van mening dat aan het Europees Parlement ook betere informatie dient te worden verstrekt over de beraadslagingen in het in artikel 113 bedoelde comité;

16. spreekt opnieuw zijn bezorgdheid uit over het ondemocratisch karakter van het Euratom-Verdrag en over het feit dat het Europees Parlement niet wordt geraadpleegd over bepaalde internationale overeenkomsten die voortvloeien uit het Euratom-Verdrag, zoals de overeenkomst inzake toetreding tot de Energieontwikkelingsorganisatie voor het Koreaans Schiereiland (KEDO);

17. verzoekt om een interinstitutioneel akkoord inzake de formele raadpleging van het Europees Parlement over alle internationale overeenkomsten die onder het Euratom-Verdrag vallen, en wenst dat de Commissie overeenkomstig het Interinstitutioneel akkoord over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure ((PB C 331 van 7.12.1993, blz. 1.)) de begrotingsautoriteit vóór het sluiten van een overeenkomst in kennis stelt van de financiële gevolgen ervan voor de EU-begroting;

18. is gezien het feit dat internationale visserijovereenkomsten altijd aanzienlijke budgettaire gevolgen hebben, van mening dat artikel 228, lid 3, tweede alinea van het Verdrag, dat de instemming van het Parlement noodzakelijk maakt, hiervoor altijd van toepassing moet zijn;

Sociaal beleid: collectieve overeenkomsten tussen de sociale partners

19. is van mening dat een aanzienlijk institutioneel probleem wordt opgeworpen door het feit dat besluiten uit hoofde van de artikelen 118 A en 118 B van het EG-Verdrag over sociale overeenkomsten over zulke belangrijke onderwerpen als ouderschapsverlof en deeltijdwerk genomen kunnen worden, zonder dat het Europees Parlement geraadpleegd of zelfs maar op de hoogte gesteld wordt;

20. verzoekt om een interinstitutioneel akkoord om deze situatie te corrigeren, zodat het Europees Parlement van het begin af aan bij raadplegingsinitiatieven wordt betrokken door te zorgen dat het alle relevante teksten ontvangt, van de Commissie meer informatie over de voortgang van de onderhandelingen ontvangt en tevens in de gelegenheid wordt gesteld zijn opvattingen kenbaar te maken wanneer de Raad uit hoofde van artikel 118 B een besluit moet nemen;

Mededingingsbeleid

21. verzoekt de Commissie formeel toe te zeggen dat zij het Europees Parlement alle ontwerpen van haar uitvoeringsvoorstellen op het gebied van het communautair mededingingsbeleid zal toezenden, zoals ontwerpen van generieke vrijstellingen krachtens artikel 85, lid 3 van het Verdrag en initiatieven die de Commissie uit hoofde van artikel 90, lid 3 van het Verdrag neemt en die van invloed zijn op openbare bedrijven;

22. wenst voorts dat de informatiebijeenkomsten die het met het mededingingsbeleid belaste lid van de Commissie al op gezette tijden houdt met de leden van de relevante commissie van het Europees Parlement, zich in de toekomst tot een vaste praktijk ontwikkelen;

23. dringt aan op een overeenkomst tussen het Europees Parlement, de Commissie en de Raad over gedragscodes op het gebied van het fiscaal beleid;

24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de parlementen en regeringen van de lidstaten.

Bijlage

Ontwerp van interinstitutioneel akkoordtussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissieover de bepalingen inzake de coördinatie van het nationaal economisch beleid

Algemene bepalingenA. Dit akkoord heeft tot doel uitvoering te geven aan de diverse procedures die in het kader van de Economische en Monetaire Unie bestaan om het nationaal economisch beleid te coördineren.

B. Dit akkoord is bedoeld om een evenwichtige deelneming van de communautaire instellingen aan de coördinatie van het nationaal economisch beleid te waarborgen.

Procedure voor de vaststelling van de globale richtsnoeren (artikel 103, lid 2 van het Verdrag)C. De Commissie doet het Europees Parlement en de Raad een aanbeveling toekomen inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten. Het Europees Parlement beraadslaagt over de voorgestelde globale richtsnoeren en neemt een eerste resolutie aan, die aan de Raad wordt toegezonden. De Raad stelt een ontwerp op voor de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap en brengt hierover, rekening houdend met de resolutie van het Europees Parlement, verslag uit aan de Europese Raad.

D. De voorzitter van de Raad verschijnt voor de bevoegde commissie van het Europees Parlement om deze op de hoogte te stellen van de conclusie van de Europese Raad inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap. Het Europees Parlement kan een tweede debat houden om de inhoud van de aanbeveling in het licht van de eerste resolutie te evalueren, en neemt eventueel een tweede resolutie aan.

Procedure inzake het multilateraal toezicht (artikel 103, leden 3 en 4 van het Verdrag)E. De Commissie doet het Europees Parlement en de Raad rapporten toekomen over de economische ontwikkeling in elke lidstaat en over de overeenstemming van het nationaal economisch beleid met de globale richtsnoeren, alsmede haar aanbevelingen wanneer wordt vastgesteld dat het economisch beleid van een lidstaat niet overeenkomt met de globale richtsnoeren of de goede werking van de Economische en Monetaire Unie in gevaar dreigt te brengen. Het Europees Parlement beraadslaagt over de aanbevelingen van de Commissie en neemt een eerste resolutie aan, die aan de Raad wordt toegezonden.

F. Indien de Raad vaststelt dat het economisch beleid van een lidstaat niet overeenkomt met de globale richtsnoeren, kan hij, rekening houdend met de resolutie van het Europees Parlement, de nodige aanbevelingen tot de betrokken lidstaat richten.

G. De aanbevelingen worden openbaar gemaakt. De voorzitter van de Raad verschijnt voor de bevoegde commissie van het Europees Parlement om deze op de hoogte te stellen van de aangenomen aanbevelingen. Het Europees Parlement evalueert de inhoud van de aanbevelingen in het licht van de eerste resolutie en neemt eventueel een tweede resolutie aan.

Procedure in geval van buitensporige tekorten (artikel 104 C van het Verdrag)H. De Commissie doet het Europees Parlement en de Raad de verslagen toekomen die zijn opgesteld in het kader van het toezicht op de ontwikkeling van de begrotingssituatie en de omvang van de overheidsschuld in de lidstaten, alsmede de adviezen die zijn opgesteld in geval van een buitensporig tekort of bij het gevaar van een dergelijk tekort. Het Parlement beraadslaagt over deze verslagen en adviezen. In geval van buitensporige tekorten neemt het een eerste resolutie aan, die het aan de Raad toezendt voordat een besluit wordt genomen.

I. De Raad besluit of er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat en richt, rekening houdend met de resolutie van het Europees Parlement, aanbevelingen tot de betrokken lidstaat om te bereiken dat deze binnen een bepaalde periode een einde maakt aan deze situatie.

J. De voorzitter van de Raad verschijnt voor de bevoegde commissie van het Europees Parlement om deze op de hoogte te stellen van de aangenomen aanbevelingen. Het Europees Parlement evalueert de inhoud van de aanbevelingen in het licht van de eerste resolutie en neemt eventueel een tweede resolutie aan.

K. De door de Raad aangenomen aanbevelingen worden openbaar gemaakt, wanneer binnen de voorgeschreven periode geen effectief gevolg aan de aanbevelingen is gegeven.

L. Als een lidstaat ondanks een aanmaning van de Raad overeenkomstig artikel 104 C, lid 9 blijft verzuimen uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Raad en als de betrokken lidstaat geen maatregelen treft om het tekort te verminderen, kan de Raad, na het Europees Parlement in de gelegenheid te hebben gesteld zich over de beoogde maatregelen uit te spreken, een of meer van de in artikel 104 C, lid 11 vermelde sanctiemaatregelen toepassen.

M. De voorzitter van de Raad verschijnt voor de bevoegde commissie van het Europees Parlement om deze op de hoogte te stellen van de besluiten die uit hoofde van artikel 104 C, lid 11 van het Verdrag zijn genomen. Hij stelt deze commissie tevens op de hoogte van de eventuele niet-naleving van een of alle vastgestelde besluiten.

SlotbepalingenN. De inhoud van dit akkoord kan niet worden gewijzigd zonder instemming van alle instellingen die het hebben onderschreven.