Het Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen (E-PRTR) biedt kwalitatief hoogwaardige milieu-informatie over de uitstoot van de grootste industriële inrichtingen in Europa.

Voor elke faciliteit verstrekken exploitanten jaarlijks informatie over de hoeveelheid verontreinigende stoffen die worden uitgestoten in lucht, water en grond, evenals informatie over de overbrenging van afval naar andere locaties en verontreinigende stoffen in afvalwater. De beste beschikbare gegevens worden bij het E-PRTR ingediend. Deze gegevens kunnen het resultaat zijn van metingen, berekeningen of schattingen, en hebben betrekking op alle vormen van uitstoot: opzettelijk, onbedoeld, routinematig of niet-routinematig.

Exploitanten van zo'n 30 000 industriële inrichtingen verstrekken gegevens over de belangrijkste verontreinigende stoffen en deze worden opgeslagen in het E-PRTR. Deze gegevens hebben betrekking op 65 economisch activiteiten in de belangrijkste industriële sectoren die in de verordening worden gedefinieerd. Deze industriële sectoren zijn nauw (maar niet volledig) afgestemd op de lijst met activiteiten die worden gereguleerd in het kader van de richtlijn inzake industriële emissies (RIE).

De website van het E-PRTR is, sinds de lidstaten in 2007 gegevens begonnen aan te leveren, de definitieve bron geworden van jaarlijkse informatie over de emissies van de grootste industriële sectoren in Europa. De milieu-informatie wordt gratis gepubliceerd op een interactieve website die wordt gehost en onderhouden door het EEA.

De antwoorden van de lidstaten op de vragen over de tenuitvoerlegging uit hoofde van artikel 16 kunnen worden geraadpleegd in de database van het EEA voor rapportageverplichtingen . Deze antwoorden worden geanalyseerd in de ondersteunende studie bij de E-PRTR-evaluatie . De belangrijkste waarnemingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de E-PRTR-verordening staan hieronder.

·een overzicht van de tenuitvoerlegging van het E-PRTR en wat er sinds het verslag van 2013 aan het Europees Parlement en de Raad in dit opzicht is veranderd – afdeling 2;

De E-PRTR-verordening werd ook geselecteerd voor evaluatie in het kader van het programma van de Europese Commissie voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (REFIT) om te onderzoeken of de verordening "geschikt is voor het beoogde doel". De doelstelling van deze evaluatie was om de doeltreffendheid, doelmatigheid, relevantie, samenhang en toegevoegde waarde van de EU te beoordelen. Bij de beoordeling werd zowel gekeken naar de voordelen die het E-PRTR oplevert als naar het potentieel om het register te vereenvoudigen en de kosten en lasten die voortvloeien uit de verordening te verminderen.

Een eerste dergelijk artikel 17-verslag werd in 2013 ingediend bij het Europees Parlement en de Raad. In dat verslag werden de eerste drie jaar van de werking van het E-PRTR geëvalueerd: 2007, 2008 en 2009. In dit tweede verslag worden de vier jaren daarna besproken: 2010, 2011, 2012 en 2013.

In artikel 17 van de verordening betreffende het E-PRTR is bepaald dat de Commissie de door de lidstaten uit hoofde van artikel 7 ingediende emissiegegevens en uit hoofde van artikel 16 ingediende aanvullende informatie moet evalueren.

Verdere details over de evaluatie kunnen worden geraadpleegd in een werkdocument van de diensten van de Commissie. In dit verslag worden de belangrijkste bevindingen van de evaluatie samengevat en wordt meer in detail ingegaan op de follow-upacties die nodig zijn.

Hiervoor heeft zij bronnen gebruikt zoals de inzendingen van de lidstaten, raadplegingen en een workshop met belanghebbenden. Daarnaast heeft de Commissie ook een extern adviesbureau in de arm genomen om de studie te ondersteunen en specifieke informatie te vergaren over belangrijke onderwerpen.

Krachtens artikel 20 van de E-PRTR-verordening moeten de lidstaten regels invoeren met betrekking tot sancties die worden opgelegd in het geval van schendingen. De lidstaten geven aan verschillende administratieve en strafrechtelijke procedures toe te passen, met grote verschillen in de maximale boetes. Tijdens de verslagperiode legden vijf lidstaten daadwerkelijk sancties op. Twee andere lidstaten gaven aan dat zij inbreukprocedures waren gestart tegen exploitanten, maar dat deze procedures zijn stopgezet toen duidelijk werd dat de gegevens spoedig zouden worden ingediend. Uit het eerdergenoemde wordt duidelijk dat lidstaten doeltreffende sancties en boetes hebben ingevoerd om ervoor te zogen dat relevante exploitanten voldoen aan hun rapportageverplichtingen in het kader van het E-PRTR.

Acht lidstaten gaven aan gebruik te hebben gemaakt van de geheimhoudingsbepalingen in artikel 11 om gegevens niet bij het E-PRTR in te dienen.

Het EEA voert een aantal kwaliteitsborgingscontroles uit op de ingediende gegevens en de lidstaten kunnen correcties aanbrengen indien er fouten in de gegevens worden geconstateerd. In totaal maakten tijdens de evaluatieperiode vier lidstaten gebruik van deze mogelijkheid om gegevens opnieuw in te dienen - in alle gevallen ging het om correcties van de rapportage-eenheden.

De moeilijkheden waarmee de lidstaten werden geconfronteerd bij het rapporteren van gegevens voor het E-PRTR houden meestal verband met informatietechnologie en een gebrek aan kennis aan de zijde van de exploitant (met als gevolg fouten in de gerapporteerde stoffen en eenheden). Ook werd het gebrek aan afstemming tussen het E-PRTR en de RIE aangegeven als een bron van problemen, met name voor activiteiten op het gebied van afvalbeheer en stortplaatsen.

De nationale autoriteiten moeten de kwaliteit van de ingediende gegevens beoordelen en bepalen of de door de individuele inrichtingen verstrekte informatie voldoende compleet, consistent en nauwkeurig is. Zoals werd opgemerkt in het vorige verslag inzake de tenuitvoerlegging, zorgen de praktische aspecten van het toezicht ervoor dat er met name uitgebreid wordt gerapporteerd over luchtemissies. Er zijn relatief weinig gegevens over het overbrengen van afval en over uitstoot in de bodem.

Alle lidstaten hebben hun jaarlijkse gegevens ingediend voor 2010, 2011, 2012 en 2013. De Commissie heeft follow-upmaatregelen moeten nemen om bepaalde lidstaten aan te zetten hun gegevens in te dienen. Deze geïsoleerde gevallen konden echter snel worden opgelost en de Commissie is geen formele inbreukprocedures gestart.

De E-PRTR-verordening is door alle lidstaten ten uitvoer gelegd. Aangezien de verordening relevant is voor de Europese Economische Ruimte, is deze ook door Noorwegen, IJsland en Liechtenstein ingevoerd. Voeg hier de gegevens aan toe die worden gerapporteerd door Zwitserland en Servië, en dan wordt het duidelijk dat de verordening een onverwachte, maar nuttige, aanvullende geografisch werkingssfeer heeft.

De richtsnoeren zijn buitengewoon nuttig in het rapportageproces, maar zijn inmiddels alweer elf jaar oud en het is dus tijd ze te actualiseren. Hierbij kunnen de kwesties waarop in de richtsnoeren reeds wordt ingegaan worden verfijnd en kan daarnaast aandacht worden besteed aan de opgedane ervaringen en vragen met betrekking tot de tenuitvoerlegging die zijn gerezen nadat de eerste versie van de richtsnoeren werd gepubliceerd.

De conclusie van de evaluatie is dat de E-PRTR-verordening een belangrijk instrument is binnen het milieuacquis van de EU en geschikt is voor het beoogde doel.

·het E-PRTR is en blijft relevant, aangezien het een gedetailleerde en uitgebreide gegevensreeks verschaft die het grote publiek gemakkelijk kan raadplegen. Daarom draagt het E-PRTR in hoge mate bij aan de transparantie en de deelname van het publiek in het proces van besluitvorming over milieu-aangelegenheden;

·het E-PRTR heeft goed gepresteerd op doelmatigheid. De meeste verstrekkers van gegevens gaven aan dat het niet veel moeite was om te voldoen aan de rapportage-eisen van het E-PRTR die een aanvulling vormen op de verplichtingen uit hoofde van het Kiev-protocol. Gegevensbeheerders verklaarden dat de inspanningen in verhouding stonden tot de brede voordelen die de publiekelijke beschikbaarheid van E-PRTR-gegevens met zich meebrengt. De verplichting van de lidstaten om uit hoofde van artikel 16 om de drie jaar te rapporteren over de algemene tenuitvoerlegging van het E-PRTR lijkt echter slechts in beperkte mate nuttig, hetgeen aangeeft dat er potentieel is voor vereenvoudiging;

·het E-PRTR is een doeltreffend instrument, dat een zeer uitgebreide en gedetailleerde gegevensreeks over industriële emissies verschaft. Onder belanghebbenden is een brede waardering voor de waardevolle bijdrage van het E-PRTR aan de toegang tot milieu-informatie. De volledigheid en kwaliteit van de E-PRTR-gegevens zijn goed en worden steeds beter. Wat de interpretatie van de gegevens betreft, zou aanvullende informatie nuttig zijn om een breder publiek te bereiken;

Aangezien de lidstaten al rechtstreekse rapportageverplichtingen hebben als partijen bij of ondertekenaars van het Kiev-protocol, werd in de evaluatie ingegaan op de aanvullende verplichtingen die voortvloeien uit de E-PRTR-verordening:

4. Mogelijke verbeteringen in het E-PRTR

4.1 Acties die voortvloeien uit het uitvoeringsverslag uit 2013

In het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 2013 werd geconcludeerd dat de E-PRTR-verordening relatief goed ten uitvoer was gelegd, maar er werden ook verschillende gebieden geïdentificeerd waar verbetering mogelijk was. In de vier jaar erna is er constante verbetering waargenomen, met name doordat exploitanten, bevoegde instanties en het algemene publiek ervaring hebben opgedaan met het gebruik van het E-PRTR. Als we opnieuw kijken naar de drie belangrijkste gebieden voor verbetering die in het verslag van 2013 werden geïdentificeerd, zijn de volgende punten relevant om te noemen:

a) verbetering van de gegevenskwaliteit en versterking van het vertrouwen van de gebruikers:

de exploitanten en lidstaten zijn uit hoofde van de verordening verplicht kwalitatief hoogwaardige gegevens aan het E-PRTR te verstrekken. Af en toe is er nog weleens sprake van fouten in de gegevens, maar de gegevens die bij de Commissie worden ingediend zijn over het algemeen vollediger, consistenter en nauwkeuriger, met name dankzij de verfijnde geautomatiseerde controles in het rapportagesysteem. De meeste overgebleven fouten in de gegevens worden opgemerkt in een informele EEA-evaluatie en de lidstaten kunnen correcties aanbrengen en de gegevens opnieuw indienen.

In het verslag van 2013 werd overwogen gebruik te maken van inbreukprocedures tegen lidstaten om de kwaliteit van de gegevens te verbeteren, maar dergelijke procedures zijn tot nu toe niet nodig geweest.

De evaluatie van de E-PRTR-richtsnoeren is van start gegaan.

Gegevenskwaliteit blijft een belangrijk gebied voor verdere verbetering, aangezien betrouwbaardere gegevens van betere kwaliteit tot een positieve cirkel leiden: de gebruikers krijgen meer vertrouwen en dat zorgt er weer voor dat E-PRTR-gegevens meer worden gebruikt.

In het verslag van 2013 werd ook benadrukt dat de Commissie het E-PRTR beter moest afstemmen op het werk van deskundigengroepen voor ander, verwant milieubeleid. Met betrekking tot het idee om de emissiefactoren voor waterlozingen te verbeteren, is er toenadering gezocht tot de werkgroep voor chemische aspecten van de Kaderrichtlijn water, via een project over geïntegreerde evaluatiemodellen in het EU-beleid voor het zoetwater- en mariene milieu;

b) beter gebruik en betere uitwisseling van gegevens

In het verslag van 2013 werd aangegeven dat de website van het E-PRTR gebruiksvriendelijker moest worden gemaakt. De gebieden die werden genoemd waren: betere functionaliteit; navigatie- en zoekfuncties; toevoeging van technische informatie aan de gepresenteerde gegevens; gestandaardiseerde terminologie; en koppelingen naar gegevensreeksen die voortvloeien uit andere rapportageverplichtingen. Als onderdeel van een voortdurend proces zijn er heel veel verbeteringen geïmplementeerd, waaronder de lancering van een nieuwe, gebruiksvriendelijke website in 2016.

Bovendien heeft de Commissie het E-PRTR actief gepromoot voor wetenschappelijke, technische en beleidsanalyses en voor gebruik door het algemene publiek;

c) verduidelijking van de E-PRTR-verordening en koppelingen met andere wetgeving

Als een belangrijke bron van gegevens over industriële emissies, sluit het E-PRTR aan op de goede werkwijzen die worden bevorderd in het 7e Milieuactieplan, namelijk het beginsel van "één keer produceren, vaak gebruiken" van het gemeenschappelijk milieu-informatiesysteem (SEIS).

De gemeenschappelijke aanpak om consistente ruimtelijke informatie te verkrijgen en gebruiken in het kader van Inspire biedt ook een kans om de E-PRTR-gegevens af te stemmen op verplichtingen uit hoofde van verwante wetgeving, in het bijzonder de RIE en het afvalacquis.

Er zijn mogelijkheden benut om verdere synergieën tussen gegevensstromen te ontwikkelen en deze stromen beter te stroomlijnen:

-de IT-infrastructuur van het E-PRTR zal worden vernieuwd zodat er een "register" van industriële inrichtingen in kan worden opgenomen. Dit sluit aan op de eisen van Inspire en zal de informatie over gemeenschappelijke administratieve parameters, zoals naam van de exploitant en locatie, harmoniseren. Zo kunnen synergieën worden bevorderd tussen gegevensreeksen en het E-PRTR. Gegevensreeksen van de RIE zullen bijvoorbeeld worden gekoppeld aan en gedeeltelijk worden geïntegreerd in het E-PRTR;

-de voorgestelde herziening van de Kaderrichtlijn afval bevat een bepaling om te garanderen dat E-PRTR-gegevens, indien relevant, worden gebruikt om de informatie over nationale afvalproductie en -beheer te verbeteren;

-er zitten initiatieven in de pijplijn om de rapportage in het kader van E-PRTR en verwante richtlijnen inzake industriële emissies, de behandeling van stedelijk afvalwater en nationale emissieplafonds beter op elkaar af te stemmen.