1 COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 19.07.1995 
COM(95) 370 def. 
GROENBOEK 
Gebruiksmodellenbescherming in de interne markt 
(Door de Commissie ingediend) 

INHOUDSOPGAVE 
Pagina 
INHOUDSOPGAVE . 1 
Samenvatting en vragen i 
I. Inleiding I 
II. Noodzaak van een communautair optreden op het gebied van de 
gebruiksmodellenbescherming 4 
A. Totstandbrenging en werking van de interne markt 4 
B. Huidige situatie in deLid-Staten 5 
C. Economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming 6 
1. Gebruik van de gebruiksmodellenbescherming in de Europese 
Unie 7 
a) Cijfers betreffende het aantal binnenlandse aanvragen 7 
b) Buitenlandse aanvragen 8 
c) Evolutie van de aanvraagpraktijk in de Europese Unie 9 
2. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming in vergelijking 
met de octrooibescherming 10 
3. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming volgens 
ondernemingsgrootte 11 
4. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming in de 
verschillende sectoren van de economie 11 
5. Redenen voor het gebruik van de 
gebruiksmodellenbescherming 12 
a) Snelle en eenvoudige inschrijving 13 
b) Weinig strenge beschermingsvoorwaarden 14 
c) Lage kosten 14 
d) Voorlopige bescherming 16 
6. Economische evaluatie door de gebruikers 17 
7. Prognose inzake de evolutie van de economische betekenis van 
de gebruiksmodellenbescherming 17 
a) Veranderingen op het stuk van de uitgaven voor 
onderzoek en ontwikkeling (O&O) 18 
b) Veranderingen op het stuk van de produktiecycli, het 
tijdsverloop tot de commercialisatie en de levensduur van 
uitvindingen 19 
c) Veranderingen betreffende uitvindingshoogte en 
exploitatieduur bij uitvindingen in de Europese Unie 22 
d) Belang van een communautaire 
gebruiksmodellenbescherming voor 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders 23 
£"&-
D. Gevolgen voor de gemeenschappelijke markt van de verschillen op 
het gebied van de gebruiksmodellenbescherming 26 
1. Belemmering van het vrije verkeer van goederen 26 
2. Concurrentiedistorsies in de gemeenschappelijke markt 28 
3. Gevolgen voor industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders 29 
E. Verband tussen de doelstellingen van de Europese Unie en de 
economische behoeften 33 
Hl. Passende maatregelen ter harmonisatie van de 
gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau 34 
A. Passende vorm van een harmonisatie 34 
1. Onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels 35 
a) Invoering van nationale beschermingsstelsels 36 
b) Inhoudelijke onderlinge aanpassing van het nationale 
gebruiksmodellenrecht 38 
2. Meer uitgebreide onderlinge aanpassing van wetgeving 38 
3. Invoering van een communautair beschermingsstelsel 39 
4. Combinatie van onderlinge aanpassing van de wetgeving en 
invoering van een communautair beschermingsstelsel 40 
5. Zienswijze van industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders 40 
6. Zienswijze van octrooigemachtigden 42 
B. Noodzakelijke inhoud van een gebruiksmodellenbescherming op 
communautair niveau : grondbeginselen 44 
1. Hoofdlijnen 45 
a) Bescherming van vorm of uitvinding? 45 
b) Inschrijving of geen inschrijving? 46 
c) Onderzoek naar het voldoen aan de 
beschermingsvoorwaarden 47 
d) Beginselen 48 
2. Nadere regels 50 
a) Uitvindingshoogte 50 
b) Vereiste van een driedimensionale vorm 52 
c) Uitgesloten uitvindingen 53 
(1) Niet voor bescherming vatbare uitvindingen 53 
(2) Stoffen en mengsels van stoffen 54 
(3) Uitvindingen van werkwijzen 55 
d) Nieuwheid > 56 
e) Industriële toepasbaarheid .58 
f) Verleningsprocedure 58 
g) Rechtsgevolgen en overdracht 61 
h) Beschermingsduur 62 
i) Inbreuken 62 
j) Dubbele bescherming 63 
k) Verhouding tot de octrooibescherming... 64 
LITERATUURLIJST I 
•-i A 
Samenvatting en vragen 
De bescherming van industriële eigendomsrechten (octrooien, merken, siermodellen en 
gebruiksmodellen) heeft op de interne markt een belangrijke taak te vervullen: zij moet 
innoverende activiteiten bevorderen, om de weg van het eerste idee tot de succesvolle 
omzetting daarvan te vergemakkelijken. Hoe eenvoudiger en doorzichtiger dergelijke 
regelingen voor de gebruikers worden opgezet, hoe sneller zij bijdragen tot de 
bevordering van innovaties, omdat zij een doeltreffende bescherming van uitvindingen 
mogelijk maken. Terzelfdertijd worden concurrenten door de bekendmaking van de 
beschermde uitvinding ingelicht over nieuwe ontwikkelingen. Daardoor kan het 
mededingingsvermogen van Europese ondernemingen worden versterkt en rekening 
worden gehouden met de doelstellingen van de verwezenlijking van het vrije verkeer van 
goederen en van een regime van onvervalste mededinging. 
Gebruiksmodellen zijn ingeschreven rechten die uitsluitende bescherming bieden aan 
technische uitvindingen. Evenals bij het octrooi wordt vereist dat de technische uitvinding 
waarvoor bescherming wordt aangevraagd, nieuw is en op een zekere mate van 
uitvinderswerkzaamheid berust (het eerste vereiste noemt men het nieuwheidsvereiste, het 
tweede - dat hier vaak minder streng is dan bij het octrooi - het vereiste van 
uitvindingshoogte of inventiviteitsvereiste). In tegenstelling tot octrooien worden 
gebruiksmodellen zonder onderzoek naar de nieuwheid en uitvindingshoogte (nieuwheids-
en inventiviteitsonderzoek) verleend. Hierdoor kan deze bescherming sneller en 
goedkoper worden verkregen, maar verschaft ze ook minder rechtszekerheid. Op dit 
ogenblik bestaat er uitsluitend op nationaal niveau een gebruiksmodellenbescherming. 
Met de totstandbrenging en werking van de interne markt als doel voor ogen, heeft de 
Commissie onderzocht of er op het gebied van de gebruiksmodellen behoefte bestaat aan 
een optreden op communautair niveau en, zo ja, welke maatregelen noodzakelijk zijn om 
door middel van een harmonisatie van het gebruiksmodellenrecht voornoemd doel te 
bereiken. 
Noodzaak van een optreden 
Heden ten dage kennen Frankrijk, België, Portugal, Italië, Spanje, Duitsland, Ierland, 
Denemarken, Griekenland, Oostenrijk, Finland en Nederland vormen van 
gebruiksmodellenbescherming. Groot-Brittannië, Zweden en Luxemburg kennen geen 
dergelijke vorm van bescherming. Uit een vergelijking van de nationale stelsels blijkt dat 
er aanzienlijke verschillen bestaan wat de beschermingsvoorwaarden betreft, zodat een 
grensoverschrijdende toepassing op het ogenblik niet praktisch realiseerbaar lijkt. 
Tot nu toe is op communautair niveau nog geen enkel initiatief genomen, zodat voor 
uitvindingen met geringere uitvindingshoogte geen in de gehele Gemeenschap geldende 
bescherming en in die landen welke deze vorm van bescherming niet kennen, in het geheel 
geen adequate bescherming kan worden verkregen. De Commissie heeft met het oog op 
deze situatie onderzoek verricht naar de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming, om te kunnen uitmaken of de huidige verschillen een 
negatief effect hebben op de verwezenlijking van het vrije verkeer van goederen en een 
onvervalste mededinging. 
-11-
Huidige en toekomstige economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming 
Om de economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming te kunnen 
beoordelen, werd onderzocht in welke mate van de bestaande beschermingsstelsels 
gebruik wordt gemaakt (onderzoek naar de gebruiksfrequentie, onder meer volgens 
ondernemingsgrootte, en naar de redenen voor het indienen van aanvragen) en welke 
evoluties zich op het gebied van de innovatieactiviteit voordoen. 
Eerst en vooral kan worden vastgesteld dat de gebruiksmodellenbescherming een ruime 
weerklank vindt. Er worden ongeveer evenveel gebruiksmodellen als octrooien 
aangevraagd. Uit een vergelijking van de verschillende nationale beschermingsstelsels 
blijkt dat van de stelsels waarbij een beperkte uitvindingshoogte volstaat, meer gebruik 
wordt gemaakt dan van de stelsels waarbij dezelfde beschermingsvoorwaarden gelden als 
in het octrooirecht. Ten gevolge van de integratie van de interne markt valt bovendien een 
toename van het aantal aanvragen, inzonderheid het aantal grensoverschrijdende 
aanvragen in de interne markt, te verwachten. 
Blijkens een analyse volgens bedrijfstak van de aanvragen om gebruiksmodellen in de 
Europese Unie wordt in de machinebouw, de elektrotechnische industrie en de 
fijnmechanische en optische industrie het meest van deze vorm van bescherming gebruik 
gemaakt. Bij kleine en middelgrote ondernemingen en bij zelfstandige uitvinders blijkt nog 
meer belangstelling hiervoor te bestaan dan bij grote ondernemingen. 
Uit een analyse van de aanvragen om gebruiksmodellen is gebleken dat de voornaamste 
redenen om van deze vorm van bescherming gebruik te maken, de volgende zijn: 
• snelle en eenvoudige inschrijving; 
• minder strenge beschermingsvoorwaarden dan bij het octrooi; 
• lage kosten; 
• voorlopige bescherming tot de verlening van een octrooi. 
De redenen voor het aanvragen van gebruiksmodellen zijn dus zeer verscheiden. Enerzijds 
wordt voor uitvindingen waarvan allesbehalve zeker is of zij met succes kunnen worden 
gecommercialiseerd, de voorkeur aan deze vorm van bescherming gegeven, omdat de 
kosten dan zo laag mogelijk kunnen worden gehouden. Anderzijds wordt echter ook van 
deze vorm van bescherming gebruik gemaakt voor uitvindingen die bijzonder veel gevaar 
lopen te worden nagemaakt en die bijgevolg uitermate belangrijk zijn voor het prestatie-
en concurrentievermogen van de industrieondernemingen die hiervoor bescherming 
aanvragen. Bovendien wordt van deze vorm van bescherming ook gebruik gemaakt, 
wanneer de octrooibescherming ontoereikend is (bij voorbeeld omdat de verlening van een 
octrooi te lang duurt) of wanneer geen octrooibescherming kan worden verkregen (bij 
voorbeeld wegens onvoldoende uitvindingshoogte). Om al deze redenen wordt, 
onafhankelijk van de ondernemingsgrootte, deze vorm van bescherming zeer positief 
beoordeeld, waarbij ten eerste een verbetering van de marktpositie en ten tweede een 
directe toename van de winst als de belangrijkste effecten worden beschouwd. 
Uit een analyse van het belang van uitvindingen blijkt dat vooral kleine en middelgrote 
ondernemingen zich ervan bewust zijn dat zij vanwege de fellere concurrentie hun 
innovatieactiviteit moeten intensifiëren. Voor deze ondernemingen zullen uitvindingen met 
geringe uitvindingshoogte en/of korte exploitatieduur bijgevolg in de toekomst 
belangrijker worden, zodat er hier een grotere behoefte aan bescherming zal ontstaan, 
111-
waaraan de gebruiksmodellenbescherming het best tegemoet komt. Bovendien verwacht 
slechts een klein gedeelte (ten hoogste 10%) van de ondervraagden van de verschillende 
ondernemingen en branches een afname van het aandeel van dergelijke "kleine" 
uitvindingen in de toekomst. 
Gelet op de tot dusver verkregen resultaten, is het niet verwonderlijk dat 
industriepndernemingen, zelfstandige uitvinders en octrooigemachtigden tijdens een 
enquête te kennen hebben gegeven dat er volgens hen een grote economische behoefte 
aan een uniforme gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie bestaat. Blijkens een 
analyse volgens ondernemingsgrootte is vooral bij kleinere ondernemingen met ten 
hoogste 500 werknemers de belangstelling hiervoor bijzonder groot. 
Gevolgen voor de gemeenschappelijke markt 
Het staat de Lid-Staten in principe vrij de gebruiksmodellenbescherming naar eigen 
goeddunken te regelen, voor zover hun regelingen geen middel tot willekeurige 
discriminatie noch een verkapte beperking van de handel tussen de Lid-Staten vormen. 
Het is bijgevolg op dit ogenblik mogelijk dat in verschillende landen regelingen worden 
vastgesteld die van elkaar afwijken, of dat in een bepaald land in het geheel niet in deze 
vorm van bescherming wordt voorzien. 
Nationale intellectuele eigendomsrechten bieden uitsluitend bescherming op het 
grondgebied van de Lid-Staat waarvoor ze zijn verleend. Zolang geen eenmaking van het 
recht heeft plaatsgevonden, kan de rechthebbende bijgevolg anderen beletten beschermde 
produkten die zonder zijn toestemming zijn vervaardigd en in het verkeer zijn gebracht, in 
te voeren. Het ligt dus in de aard van de door de Lid-Staten verleende intellectuele 
eigendomsrechten besloten dat ze kunnen worden gebruikt om de verwezenlijking van het 
vrije verkeer van goederen te dwarsbomen. 
De verschillen tussen de huidige beschermingsstelsels, waarop de rechthebbende geen vat 
heeft, dwingen hem markten te mijden waar hij geen equivalente bescherming voor zijn 
uitvinding kan verkrijgen. Gezien de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming, ontstaan hierdoor barrières tussen de markten in de 
Europese Unie. De huidige verschillen op het gebied van de bescherming hebben derhalve 
een direct, negatief effect op de intracommunautaire handel en op het vermogen van de 
ondernemingen om de gemeenschappelijke markt als de enige omgeving voor hun 
economische activiteiten te beschouwen. Dit leidt tot belemmering van het vrije verkeer 
van goederen en dus tot concrete nadelen voor de betrokkenen. 
De totstandbrenging, op het gebied van de bescherming van intellectuele eigendom, van 
gelijke concurrentievoorwaarden voor alle deelnemers aan het economische leven is echter 
voor hen een conditio sine qua non om daadwerkelijk van de fundamentele vrijheden van 
het EG-Verdrag gebruik te kunnen maken. Ten gevolge van de huidige verschillen op het 
gebied van de bescherming worden ondernemingen en zelfstandige uitvinders, die hun 
uitvindingen in meerdere landen commercieel willen exploiteren, met het probleem 
geconfronteerd dat zij zich met een groot aantal verschillende stelsels vertrouwd moeten 
maken of in elke Lid-Staat op duur advies zijn aangewezen. 
Dit is misschien nog wel draaglijk voor grote ondernemingen, die hoge bedragen in de 
ontwikkeling en bescherming van hun uitvindingen kunnen investeren, maar voor 
-iv-
zelfstandige uitvinders en kleine en middelgrote ondernemingen veroorzaken de huidige 
verschillen en de daaruit voortvloeiende behoefte aan juridisch advies administratieve 
problemen en kosten die zij vaak niet kunnen opbrengen. Hierdoor kunnen kleine en 
middelgrote ondernemingen minder aan innovatie doen en raken zij geïsoleerd, zodat de 
concurrentie wordt scheefgetrokken. 
Het is dan ook niet verwonderlijk dat ondernemingen en zelfstandige uitvinders over grote 
problemen bij de grensoverschrijdende toepassing van de gebruiksmodellenbescherming 
klagen. De problemen zijn erger, naarmate de exportquote hoger is. 
Verband tussen de doelstellingen van de Gemeenschap en de economische behoeften 
Gezien de grote economische behoeften, is het niet wenselijk, want in strijd met de idee 
van de Europese integratie, dat de huidige situatie blijft voortduren. Deze situatie maakt 
het onmogelijk het vrije verkeer van goederen en een onvervalste mededinging te 
verwezenlijken. 
Met het oog op de totstandbrenging en werking van de interne markt moet de Commissie 
van de huidige en toekomstige economische behoeften uitgaan1. Ten gevolge van de 
evolutie van de innovatieactiviteit in de Europese Unie, die door een tendens naar 
uitvindingen met geringere uitvindingshoogte en kortere levensduur, hogere 
kostengevoeligheid en kortere produktie- en commercialisatiecycli wordt gekenmerkt, 
ontstaat er een grotere behoefte aan een snelle, eenvoudige en goedkope bescherming 
voor technische uitvindingen in de Europese Unie. 
Ten einde de hierboven beschreven ongewenste situatie te verhelpen, lijkt het derhalve 
noodzakelijk dat een actie op communautair niveau wordt ondernomen die met name aan 
de volgende doelstellingen beantwoordt: 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met korte 
levensduur; 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met geringe 
uitvindingshoogte; 
• de bescherming moet snel kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet op eenvoudige wijze kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet goedkoop zijn; 
• er moet snel openbaarmaking plaatsvinden, zodat het publiek snel wordt 
geïnformeerd. 
Vereiste maatregelen 
De Europese Commissie heeft tot taak de maatregelen tot onderlinge aanpassing van de 
wetgeving voor te stellen die ertoe bestemd zijn de interne markt tot stand te brengen. De 
Commissie heeft bijgevolg onderzocht wat de passende vormen de noodzakelijke inhoud 
van een toekomstige regeling van de gebruiksmodellenbescherming op communautair 
niveau zijn. 
Op grond van deze benadering werden acties ondernomen om nieuwe technologieën (b.v. de 
biotechnologie) te beschermen en om bestaande bcschermingsstelsels (b.v. voor geneesmiddelen) 
aan de veranderde behoeften aan te passen. 
_v_ 
Passende vorm van een harmonisatie van de gebruiksmodellenbescherming 
Er bestaan op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming verscheidene 
mogelijkheden. 
De eerste mogelijkheid is de onderlinge aanpassing van de nationale 
beschermingsstelsels door middel van een richtlijn. Een dergelijke onderlinge aanpassing 
zou naast de opheffing van de verschillen tussen de bestaande regelingen de invoering 
van een stelsel van gebruiksmodellenbescherming in die Lid-Staten welke op het ogenblik 
nog niet zo'n stelsel kennen, impliceren. Het resultaat zou zijn dat in de verschillende 
Lid-Staten parallelle nationale rechten kunnen worden verkregen. Elk recht zou echter 
uitsluitend bescherming bieden op het grondgebied van de Lid-Staat waarvoor het is 
verleend. 
Blijkens de tot dusver door middel van enquêtes onder octrooigemachtigden als adviseurs 
enerzijds en andere industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders anderzijds 
verkregen resultaten is de meerderheid voorstander van een gebruiksvriendelijk systeem 
met behulp waarvan door middel van één aanvraag in drie tot vijf Lid-Staten bescherming 
kan worden verkregen. Dit kan met een onderlinge aanpassing van de nationale wetgeving 
niet worden bereikt. 
De onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels vormt derhalve naar het 
oordeel van de Commissie weliswaar een eerste zinvolle verbetering van de huidige 
situatie, maar heft niet alle bestaande nadelen op. 
Het lijkt de Commissie bovendien zinvol te onderzoeken of maatregelen moeten worden 
genomen die verder gaan dan de onderlinge aanpassing van de wetgeving. 
Er zou aan kunnen worden gedacht de onderlinge aanpassing van de wetgeving met een 
wederzijdse erkenning van de nationale bescherming door de Lid-Staten uit te breiden. 
Aldus zou, terwijl de rechten nationaal blijven en de nationale instanties bevoegd blijven, 
door middel van één aanvraag een grensoverschrijdende bescherming in de Europese Unie 
kunnen worden verkregen. 
Een ander alternatief zou kunnen bestaan in de invoering, door middel van een 
verordening, van een communautair beschermingsstelsel, dat als onderdeel van het 
Gemeenschapsrecht van hogere rang dan de nationale beschermingsstelsels is, maar niet in 
de plaats van deze laatste treedt. Een op grond van zo'n communautaire regeling 
verkregen recht zou in elke Lid-Staat directe werking hebben. Het zou aldus mogelijk zijn 
door middel van één aanvraag bij één communautair bureau volgens één procedure 
bescherming te verkrijgen in een gebied dat alle Lid-Staten omvat. 
Evenwel moet worden vastgesteld dat de integratie van de gemeenschappelijke markt een 
nog onvoltooid proces is, zeker wanneer er rekening mee wordt gehouden dat Oostenrijk, 
Zweden en Finland pas onlangs tot de Europese Unie zijn toegetreden. Er kan bijgevolg 
ook nog aan ven combinatie van verschillende mogelijkheden worden gedacht, om een 
toekomstige regeling nog J>eter aan de behoeften van de interne markt aan te passen. 
Zoals op het gebied van het merkenrecht en het siermodellenrecht zouden de onderlinge 
aanpassing van de nationale beschermingsstelsels door middel van een richtlijn en de 
-vi-
invoering van een uniform beschermingsstelsel door middel van een verordening kunnen 
worden gecombineerd. 
Noodzakelijke inhoud van de gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau 
Twaalf van de vijftien Lid-Staten kennen een gebruiksmodellenbescherming. Alle 
bestaande stelsels voorzien in de verlening van een ingeschreven recht voor technische 
uitvindingen en vereisen geen nieuwheid- en inventiviteitsonderzoek. Deze punten van 
overeenkomst moeten naar het oordeel van de Commissie als basis voor een toekomstige 
regeling op communautair niveau dienen. 
Op andere punten wijken de bestaande regelingen aanzienlijk van elkaar af, zodat de 
Commissie het noodzakelijk acht alle mogelijkheden qua opzet van de regeling van 
naderbij te beschouwen. Het betreft hier de uitvindingshoogte, het vereiste van een 
driedimensionale vorm, uilgesloten uitvindingen, de nieuwheid, de industriële 
toepasbaarheid, de verleningsprocedure, de rechtsgevolgen, de overdracht, de 
instandhouding van het recht, inbreuken en de mogelijkheid van dubbele bescherming 
(gelijktijdige bescherming van een en dezelfde uitvinding door een octrooi en een 
gebryiksmodel). 
Het lijkt de Commissie op grond van het tot dusver verrichte onderzoek zinvol: 
een geringere uitvindingshoogte dan bij het octrooi te vereisen, omdat slechts op 
deze wijze aan de veranderende behoeften op het gebied van de 
uitvinderswerkzaamheid tegemoet kan worden gekomen; 
het vereiste van een driedimensionale vorm op te heffen, omdat het historisch 
bepaald is en niet meer aan de huidige behoeften beantwoordt; 
mengsels van stoffen voor de gebruiksmodellenbescherming in aanmerking te laten 
komen en, wat stoffen en uitvindingen van werkwijzen betreft, de reacties van de 
belanghebbende kringen af te wachten; 
de nieuwheid door de stand van de techniek te laten bepalen, zonder ze tot het 
grondgebied van één Lid-Staat te beperken, omdat dit niet beantwoordt aan het 
doel de interne markt tot stand te brengen; 
naar analogie met artikel 8 van het voorstel inzake een Gemeenschapsmodel in een 
termijn van respijt (periode van niet-nieuwheidsschadelijke openbaarmaking) van 
twaalf maanden te voorzien; 
met betrekking tot de industriële > toepasbaarheid in een regeling naar het 
voorbeeld van artikel 57 van het Europees Octrooiverdrag (EOV) te voorzien; 
in een naar het voorbeeld van de artikelen 78 tot en met 85 EOV geregelde 
verleningsprocedure te voorzien, waarbij geen onderzoek naar het vervuld-zijn 
van alle beschermingsvoorwaarden maar een prima facie 
bescherm ingsvatbaarheids/oetsing plaatsvindt; 
in een faultaiieve'opzoeking te voorzien, met behulp waarvan de rechtszekerheid 
kan worden verhoogd; 
met betrekking tot óe'gebruiks- en verbodsrechten en de uitputting in een bij het 
octrooirecht van de Lid-Staten aansluitende regeling te voorzien, waarbij aan een 
limitering van het aantal conclusies zou kunnen worden gedacht; 
te bepalen dat een gebruiksmodel, zodra het is ingeschreven, zonder enige 
beperking vatbaar voor overdracht is; 
-vii-
• met betrekking tot de gronden van verval en de nietigheidsgronden in een bij het 
octrooirecht van de Lid-Staten aansluitende regeling te voorzien; 
• in een korte beschermingsduur van ten hoogste tien jaar (eventueel bestaande uit 
kortere, verlengbare termijnen) te voorzien, die als een doelstreffend correctief op 
de minder strenge beschermingsvoorwaarden kan dienen; 
• omdat geen voorafgaand onderzoek plaatsvindt, in de mogelijkheid te voorzien dat 
in geval van een inbreuk de rechter, indien hij zulks noodzakelijk acht, een 
opzoekingsverslag verlangt om de vraag op te helderen of de litigieuze uitvinding 
voor bescherming vatbaar was; en 
• om te vermijden dat de rechthebbende in een te sterke positie komt te verkeren, 
ofwel in een verbod van dubbele bescherming (door een octrooi en een 
gebruiksmodel) oftvel in een verbod van successieve vorderingen (op grond van 
een octrooi en een gebruiksmodel) te voorzien. 
Het gebruiksmodellenstelsel zoals het hier wordt voorgesteld, is op uitvindingen met een 
lagere innovatiegraad gericht. Dit zijn uitvindingen met geringere uitvindingshoogte, 
kortere levensduur en/of geringere industriële toepasbaarheid. 
Een dergelijk stelsel vormt naar het oordeel van de Commissie een zinvolle aanvulling op 
het octrooistelsel en kan ertoe bijdragen de innovatieactiviteit te stimuleren en aldus het 
concurrentievermogen van.de Europese ondernemingen in de interne markt te verbeteren. 
Dit zou een stap vooruit betekenen op de weg naar een beter functionerende interne 
markt. 
De Commissie heeft zich op het ogenblik nog geen definitief oordeel gevormd. Over de 
tot dusver bereikte resultaten moet met de belanghebbende kringen van gedachten worden 
gewisseld, voordat de Commissie verdere acties op communautair niveau onderneemt. 
Na deze samenvatting volgt een aantal tot de belanghebbende kringen gerichte vragen. 
Eerst wanneer deze zijn beantwoord, zullen zowel de noodzaak als de vorm en inhoud van 
een communautair optreden op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming beter 
kunnen wordercbeoordeeld. 
De Commissie verzoekt derhalve de belanghebbende kringen actief aan de beantwoording 
van deze vragen mee te werken. 
-Vlll-
VRAAG 1: De Commissie is op grond van het tot dusver verrichte onderzoek tot de 
volgende beoordeling van de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming gekomen: 
a. Beschermingsstelsels: Van de bestaande beschermingsstelsels wordt dat waarbij een 
geringere uitvindingshoogte dan voor het octrooi volstaat en over het algemeen geen 
driedimensionale vorm wordt vereist, het best geaccepteerd. 
b. Economische sectoren: In de machinebouw, de elektrotechnische industrie en de 
fijnmechanische industrie worden de meeste gebruiksmodellen aangevraagd. 
c Ondernemingsgrootte: Er bestaat bij kleine en middelgrote ondernemingen en bij 
zelfstandige uitvinders iets meer belangstelling voor de gebruiksmodellenbescherming 
dan bij grpte industrieondernemingen. 
(L Redenen voor hei indienen van aanvragen: Uit onderzoek is gebleken dat de 
voornaamste redenen voor het aanvragen van gebruiksmodellen de volgende zijn: 
* snelle en eenvoudige inschrijving 
* minder strenge beschermingsvoorwaarden dan bij het octrooi 
* lage kosten 
* voorlopige bescherming tot de verlening van een octrooi 
e. Toekomstige evolutie: In de economische sectoren waar de meeste aanvragen worden 
ingediend, wordt de bescherming van uitvindingen met geringe uitvindingshoogte en 
korte exploitatieduur in de toekomst inzonderheid voor kleine en middelgrote 
ondernemingen maar ook voor grote ondernemingen belangrijker. 
De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen hun standpunt ten aanzien van deze 
beoordeling kenbaar te maken. 
VRAAG 2: De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen te kennen te geven of er, 
gezien de grote discrepantie tussen de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming enerzijds en het feit dat de regelingen in de verschillende 
Lid-Staten van elkaar afwijken anderzijds; sprake is van belemmeringen van het vrije 
verkeer van goederen en concurrentiedistorsies, die de betrokkenen concreet nadeel 
berokkenen. 
-ix-
VRAAG 3: Naar het oordeel van de Commissie ontstaat er ten gevolge van de evolutie 
van de innovatieactiviteit in de Europese Unie een grotere behoefte aan een snelle, 
eenvoudige en goedkope bescherming voor technische uitvindingen, die een aanvulling 
op het octrooirecht vormt 
De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen hun standpunt hierover kenbaar te 
maken. 
VRAAG 4: Gesteld dat een communautair optreden noodzakelijk is, bestaan er naar het 
oordeel van de Commissie verscheidene mogelijkheden, die hieronder worden opgesomd. 
a) Een eerste mogelijkheid zou bestaan in een onderlinge aanpassing van de 
beschermingsstelsels door middel van een richtlijn, hetgeen onder meer zou impliceren 
dat een stelsel van gebruiksmodellenbescherming moet worden ingevoerd in die landen 
welke nog niet zo'n stelsel kennen, en tot gevolg zou hebben dat verschillende 
soortgelijke nationale stelsels van gebruiksmodellenbescherming naast elkaar bestaan. 
b) Er zou in het kader van een dergelijke richtlijn ook aan kunnen worden gedacht in een 
wederzijdse erkenning van de nationale bescherming door dè Lid-Staten te voorzien. 
Aldus zou, terwijl de rechten nationaal blijven en de nationale instanties bevoegd blijven, 
door middel van één aanvraag een grensoverschrijdende bescherming in de Europese 
Unie kunnen worden verkregen. 
c) Een verdergaand alternatief zou bestaan in de invoering, door middel van een 
verordening, van een communautair beschermingsstelsel, dat als onderdeel van het 
Gemeenschapsrecht van hogere rang dan de nationale beschermingsstelsels is maar niet 
in de plaats van deze laatste treedt. Aldus zou door middel van één aanvraag bij één 
communautair bureau volgens één procedure bescherming in de gehele Europese Unie 
kunnen worden verkregen. 
d) Tenslotte is het zoals op het gebied van het merkenrecht en het siermodellenrecht 
denkbaar de onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels en de 
invoering van een uniform beschermingsstelsel te combineren, om een toekomstige 
regeling nog beter aan de behoeften van de interne markt aan te passen. 
De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen te kennen te geven door welke van de 
genoemde systemen de goede werking van de interne markt het best wordt gewaarborgd. 
-x-
VRAAG S: Gesteld dat een optreden op communautair niveau noodzakelijk is en dat 
daarvoor gebruik móet wórden gemaakt van het instrumentarium waarover de Europese 
Gemeenschap beschikt, rijst de vraag naar de inhoud van de 
gebruiksmodellenbescherming. Bij alle bestaande stelsels wordt door middel van 
ingeschreven rechten bescherming geboden aan technische uitvindingen, zonder dat een 
onderzoek naar de nieuwheid en uitvindingshoogte wordt vereist. 
De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen te kennen te geven of deze punten 
van overeenkomst als basis voor een toekomstige regeling van de 
gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau kunnen dienen. 
VRAAG 6: De bestaande stelsels van gebruiksmodellenbescherming wijken inhoudelijk 
van elkaar af 
De Commissie verzoekt de belanghebbende kringen te kennen te geven of de volgende 
punten tot de inhoud van een toekomstige regeling van de gebruiksmodellenbescherming 
moeten behoren: 
geringere uitvindingshoogte dan voor het octrooi 
geen vereiste van een driedimensionale vorm 
uitsluiting van uitvindingen van werkwijzen en stoffen 
door de stand van de techniek bepaalde nieuwheid, beperkt tot het grondgebied 
van de Europese Unie 
termijn van respijt van twaalf maanden 
industriële toepasbaarheid in de zin van*artikel 57 van het Europees 
Octrooiverdrag (EO V) 
procedure voor het indienen van aanvragen naar het voorbeeld van de artikelen 
78 tot en met 85 EOV 
formele beschermingsvatbaarheidstoetsing zonder algemeen onderzoek naar het 
vervuld-zijn van de beschermingsvoorwaarden 
facultatieve opzoeking 
bij de huidige octrooirechtelijke voorschriften aansluitende regeling inzake de 
gebruiks- en verbodsrechten en de uitputting 
beschermingsduur van ten hoogste tien jaar, eventueel bestaande uit kortere, 
verlengbare termijnen 
opzoekingsverslag in geval van een vordering wegens inbreuk 
uitsluiting van de mogelijkheid om voor een en dezelfde uitvinding een octrooi en 
een gebruiksmodel aan te vragen, ten einde een te sterke positie van de 
rechthebbende te vermijden. 
A 
L Inleiding 
De totstandbrenging van de interne markt was lange tijd de fundamentele doelstelling van 
de Europese Gemeenschap. De voorwaarden die vervuld moeten zijn opdat de interne 
markt kan werken, werden geleidelijk verwezenlijkt over een periode die ten einde liep op 
31 december 19922. De interne markt kan en moet verder verbeterd worden om het vrije 
verkeer van goederen en een onvervalste mededinging te waarborgen. 1 januari 1993 was 
bijgevolg geen eindpunt, maar het begin van een langdurig proces tijdens hetwelk de 
juridische structuren en administratieve praktijken op het niveau van de individuele staten 
verder zullen veranderen. 
Daarom besloot de Commissie eind 1993 een strategisch programma betreffende de 
werking van de interne markt te publiceren3 om voor de komende jaren duidelijke 
prioriteiten vast te leggen. Enkel op deze wijze kunnen de mogelijkheden van de interne 
markt optimaal worden benut om de economische groei en het concurrentievermogen te 
stimuleren en de werkgelegenheid te verbeteren4. 
De interne markt is ondenkbaar zonder een gemeenschappelijke goederenmarkt5. Het vrije 
verkeer van goederen en een onvervalste mededinging staan borg voor deze 
gemeenschappelijke goederenmarkt. Er bestaan echter jammer genoeg ook vandaag nog 
in sommige Lid-Staten voorschriften die het vrije verkeer van goederen belemmeren en de 
mededinging vervalsen. Aan inschrijving onderworpen nationale rechten op het gebied van 
de industriële eigendom bieden een uitsluitende bescherming die beperkt is tot het 
grondgebied van de Lid-Staat waarvoor het recht is verleend. Hierbij blijft het de 
Lid-Staten vrijstaan of en in welke vorm zij voor hun grondgebied in een dergelijke 
bescherming voorzien. Dit kan tot verschillen op het stuk van de 
concurrentievoorwaarden en derhalve tot vervalsing van de mededinging leiden. 
Bovendien zullen de gebruikers van deze rechten bepaalde markten waar er geen adequate 
bescherming bestaat, mijden. Dit heeft een negatief effect op het goederenverkeer en de 
vrije handel. 
De harmonisatie van de industriële eigendomsrechten in de Europese Unie, waar 
ondernemingen over de grenzen heen nauw met elkaar samenwerken, was en is bijzonder 
belangrijk. Enkel op deze wijze kunnen de nadelen worden opgeheven die voor de 
ondernemingen uit het bestaan van sterk van elkaar afwijkende beschermingsstelsels op 
het gebied van de industriële eigendom voortvloeien. Op bijna alle terreinen van de 
bescherming van industriële eigendom zijn dan ook op communautair niveau acties 
ondernomen of aan de gang6. Op het terrein van de gebruiksmodellen, dat tot het domein 
Artikel 7 A EG-Verdrag 
Een optimale benutting van de door de interne markt geboden kansen: strategisch programma, 
COM(93)632 def. van 22 december 1993 
Europese Commissie, De interne markt in 1993 - Samenvatting, Bureau voor officiële publikaties 
der Europese Gemeenschappen, ISBN 92-826-7647-1 
HvJEG, 8.6.1971, zaak 78/70, Deutsche Grammophon/Metro, Jurispr. 1971, blz. 487, samenvatting, 
punt 6, laatste zin 
O.m. Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het 
Gemeenschapsmerk, PB L 11 van 14.1.1994; gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad 
betreffende de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen, COM(92)589 def., PB C 
44 van 16.2.1993; Verordening (EEG) nr. 1768/92 van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de 
invoering van een aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen, PB L 182 van 
2.7.199.2; voorstel voor ecnverordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende 
Gemeenschapsmodellen, COM(93)342 def., PB C 29 van 31.1.1994 
-2 
van de bescherming van industriële eigendom behoort en waarover het in dit Groenboek 
gaat, heeft nog niet zo'n "europeanisatie" plaatsgevonden. 
Gebruiksmodellen zijn ingeschreven rechten die uitsluitende bescherming bieden aan 
technische uitvindingen7. Evenals bij het octrooi wordt vereist dat de technische uitvinding 
waarvoor bescherming wordt aangevraagd, nieuw is en op een zekere mate van 
uitvinderswerkzaamheid berust (het eerste vereiste noemt men het nieuwheidsvereiste, het 
tweede - dat hier vaak minder streng is dan bij het octrooi - het vereiste van 
uitvindingshoogte of inventiviteitsvereiste). In tegenstelling tot octrooien worden 
gebruiksmodellen zonder onderzoek naar de nieuwheid en uitvindingshoogte (nieuwheids-
en inventiviteitsonderzoek) verleend. Hierdoor kan deze bescherming sneller en 
goedkoper worden verkregen, maar verschaft ze ook minder rechtszekerheid. Op het 
ogenblik bestaat er uitsluitend op nationaal niveau een gebruiksmodellenbescherming. 
De Lid-Staten kennen verschillende nationale beschermingsstelsels, waarbij begrippen 
worden gehanteerd als gebruiksmodel, gebrinkscertifwaat, gebruiksmodelcertificaat, 
zesjarig octrooi, kort octrooi en klein octrooi. Gelijk de zeer verscheiden benamingen 
reeds laten vermoeden, gaat het om sterk van elkaar afwijkende stelsels, die echter 
gemeen hebben dat ze een aanvulling op het octrooirecht vormen in die zin dat ze 
eveneens bescherming bieden aan technische uitvindingen. Alle bestaande stelsels hebben 
tot doel het innovatievermogen van de ondernemingen te verhogen. 
Dat de gebruiksmodellenbescherming in de Lid-Staten zoveel verschillende vormen 
aanneemt, is uit juridisch oogpunt geen bezwaar, zolang het maar niet tot misbruik leidt8. 
Het beantwoordt echter niet aan het doel het vrije verkeer van goederen en een 
onvervalste mededinging te verwezenlijken. Bovendien heeft het een negatief effect op de 
innovatieactiviteit van de Europese ondernemingen. Een intensieve innovatieactiviteit 
brengt ondernemingen in een technologisch voordelige positie en beïnvloedt bijgevolg in 
belangrijke mate hun concurrentievermogen9. Vandaag staat het concurrentievermogen 
van de Europese ondernemingen meer dan ooit op de voorgrond. 
Begeleidende maatregelen ter bevordering van de innovatieactiviteit vanaf het ontstaan 
van een idee tot de succesvolle toepassing ervan zijn bijgevolg belangrijk. De wettelijke 
beschermingsmogelijkheden in de interne markt spelen hierbij een rol van betekenis10. Hoe 
eenvoudiger en doorzichtiger ze voor de gebruikers zijn, des te meer dragen ze tot het 
stimuleren van de innovatieactiviteit bij, doordat uitvinders doeltreffend worden 
beschermd en het publiek over nieuwe ontwikkelingen wordt geïnformeerd. Dit helpt het 
concurrentievermogen van de Europese ondernemingen te verbeteren en het vrije verkeer 
van goederen en een onvervalste mededinging te verwezenlijken. 
Deze situatie en het feit dat in de voorbije vier jaar in vijf landen een dergelijk 
beschermingsstelsel werd ingevoerd11, zodat nu twaalf van de vijftien EG-Lid-Staten zo'n 
Te onderscheiden van de bescherming van siermodellen, waarbij het uiterlijk van een voorwerp en 
niet de daaraan ten grondslag liggende technische uitvinding wordt beschermd. 
Zie artikel 36, tweede zin, EG-Verdrag. 
Europees industriebeleid voor de jaren negentig, Bulletin van de Europese Gemeenschappen, 
Supplement 3/91, blz. 25 
Naast de programma's van de Europese Unie en de individuele Lid-Staten ter bevordering van de 
technologische ontwikkeling 
Namelijk in Ierland, Denemarken, Griekenland, Oostenrijk en Finland 
-3-
vorm van bescherming kennen, hebben ertoe geleid dat van de zijde van bedrijven en 
bonden voor het eerst stemmen zijn opgegaan die voor een harmonisatie van de 
gebruiksmodellenbescherming pleiten12. Bovendien heeft het Europees Parlement in 1994 
herhaaldelijk van zijn belangstelling voor het onderwerp doen blijken door middel van 
schriftelijke vragen waarin er bij de Commissie op wordt aangedrongen voorstellen voor 
regelgeving op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming in te dienen13. 
Gelet op deze situatie, werd besloten de opstelling van een Groenboek over de 
gebruiksmodellenbescherming in de interne markt in het strategisch programma van de 
Commissie betreffende de werking van de interne markt14 op te nemen. 
Doel van dit Groenboek van de Commissie is de noodzaak van een optreden van de 
Europese Unie op het gebied van de gebruiksmodellen te beoordelen en verschillende 
opties voor te stellen waaruit de Commissie eventueel kan kiezen nadat de 
belanghebbende kringen hun standpunt kenbaar hebben gemaakt 
In aansluiting op deze preliminaire beschouwingen (hoofdstuk I) wordt in hoofdstuk II 
van het Groenboek op de noodzaak van een optreden op communautair niveau ingegaan. 
In het kader van de aan de Europese Gemeenschap toegekende bevoegdheden worden de 
economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming en de negatieve gevolgen 
van de huidige verschillen op het gebied van deze bescherming15 voor de 
gemeenschappelijke markt onderzocht. Vervolgens worden in hoofdstuk III de passende 
vorm en de noodzakelijke inhoud van een gebruiksmodellenbescherming op communautair 
niveau besproken. 
In alle hoofdstukken worden de negatieve gevolgen voor het vrije verkeer van goederen 
en de onvervalste mededinging en de mogelijkheden inzake vorm en inhoud van een 
communautair optreden op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming aan de hand 
van de resultaten van twee studies empirisch gestaafd. In het kader van een eerste 
verkennende studie werden in Duitsland, Frankrijk, Spanje en Groot-Brittannië in totaal 
905 octrooigemachtigden over de economische betekenis van de huidige stelsels en de 
mogelijkheden inzake hun toekomstige vorm en inhoud ondervraagd16. In het kader van 
een meer uitgebreide vervolgstudie werden dezelfde vragen aan 3.793 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders in Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en 
Groot-Brittannië voorgelegd en werden statistieken opgesteld en geanalyseerd17. 
17 O.m. verzoekschrift van de Action européenne pour l'éducation, l'invention et l'innovation (AEI) 
aan het Europees Parlement, nr. 1012/93; Fédération internationale des conseils en propriété 
industrielle (FICPI), resolutie nr. 6, september 1994 
Schriftelijke vragen nrs. 1552/94 en 2536/94; hoorzitting over het verzoekschrift van de AE1 aan 
het Europees Parlement, nr. 1012/93. 
Een optimale benutting van de door de interne markt geboden kansen: strategisch programma, 
COM(93)632 def. van 22 december 1993 
Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie van de gebruiksmodellenbescherming in de Europese 
Gemeenschap. 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk C, 1, blz. 9 e.v. 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaischcn Union, hoofdstuk 2.1 
-4-
Aan het begin van het Groenboek bevinden zich een samenvatting van alle belangrijke 
conclusies en een vragenlijst betreffende de noodzaak en de vorm en inhoud van een 
mogelijk communautair optreden op het gebied van de gebruiksmodellen. 
De Commissie verzoekt alle belanghebbende kringen actief medewerking te verlenen 
aan dit consultatieproces. 
II. Noodzaak van een communautair optreden op het gebied van de 
gebruiksmodellenbescherming 
Om te beoordelen of een optreden op communautair niveau noodzakelijk is, gaat de 
Commissie van de totstandbrenging en werking van de interne markt uit. Zij heeft 
bijgevolg nagegaan of de nationale gebruiksmodellenstelsels verschillen vertonen die een 
negatief effect op de verwezenlijking van deze doelstellingen hebben. 
De Commissie heeft in deze context de economische betekenis van deze vorm van 
bescherming onderzocht. De onderstelling dat het bestaan van verschillen tussen of het 
ontbreken van beschermingsstelsels negatieve gevolgen voor de gemeenschappelijke 
markt heeft, wordt bevestigd doo'r de constatering dat deze bescherming van grote 
economische betekenis voor de interne markt is. De economische betekenis en de omvang 
van de nadelige gevolgen voor de interne markt beïnvloeden naar het oordeel van de 
Commissie de vraag of een harmonisatie noodzakelijk is en op welke wijze deze moet 
worden gerealiseerd. 
A. Totstandbrenging en werking van de interne markt 
De Gemeenschap heeft tot taak de maatregelen vast te stellen die ertoe bestemd zijn de 
interne markt geleidelijk tot stand te brengen. De interne markt omvat een ruimte zonder 
binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal 
gewaarborgd is. Hoewel een onvervalste mededinging niet als doelstelling wordt vermeld, 
moet reeds op grond van het- begrip interne markt als zodanig tot de zeer algemene 
draagwijdte ervan worden besloten. 
Het gaat bijgevolg bij de totstandbrenging en werking van de gemeenschappelijke markt 
op het gebied van de bescherming van industriële eigendom vooral om de opheffing van 
nog bestaande belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen en diensten en de 
verdere verbetering van een regime van onvervalste mededinging™. 
Op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming kunnen verschillen tussen de 
nationale stelsels negatieve gevolgen voor het vrije verkeer van goederen en de 
onvervalste mededinging hebben. De Europese Gemeenschap heeft dus tot taak de nodige 
maatregelen tot harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de 
Lid-Staten vast te stellen om deze negatieve gevolgen te voorkomen en de werking van de 
gemeenschappelijke markt verder te verbeteren. 
Zie artikel 7A EG-Verdrag. 
-5-
B. Huidige situatie in de Lid-Staten 
Heden ten dage kennen Frankrijk, België, Portugal, Italië, Spanje, Duitsland, Ierland, 
Denemarken, Griekenland, Oostenrijk, Finland en Nederland vormen van 
gebruiksmodellenbescherming, die ten dele sterk van elkaar afwijken. In Groot-Brittannië, 
Luxemburg en Zweden wordt over de invoering van deze vorm van bescherming 
nagedacht. 
Bij alle bestaande stelsels is het de technische uitvinding die wordt beschermd, zodat van 
een "aanvullende bescherming voor technische uitvindingen" kan worden gesproken. Bij 
geen van deze stelsels is een nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek een voorwaarde voor 
inschrijving, zodat deze bescherming snel en goedkoop kan worden verkregen. 
Wat de beschermingsvoorwaarden betreft bestaan er aanzienlijke verschillen, op grond 
waarvan de stelsels in drie groepen kunnen worden ingedeeld. 
Bij de eerste groep gaat het om een bescherming die weliswaar naast de 
octrooibescherming bestaat en er een aanvulling op vormt, maar er uit het oogpunt van de 
beschermingsvoorwaarden identiek mee is. Dit betekent dat vanwege de vereiste 
uitvindingshoogte slechts die uitvindingen voor deze bescherming in aanmerking komen 
welke ook voor octrooibescherming vatbaar zouden zijn, d.w.z. uitvindingen met volle 
uihnndingshoogte. Voor de nieuwheid is de internationale stand van de techniek 
bepalend; er wordt m.a.w. absolute nieuwheid vereist. Belichaming in een 
driedimensionale vorm wordt in beginsel niet vereist. 
Tot deze groep behoren het Franse "certificat d'utilité", het "kort octrooi" in België, het 
"zesjarig octrooi" in Nederland en het "second-tier patent" dat men in Groot-Brittannië 
wilde invoeren. 
Bij de stelsels van de tweede groep verschillen de beschermingsvoorwaarden van die van 
het octrooirecht. Kenmerkend voor deze stelsels is dat een beperkte uit\nndingshoogte 
volstaat, zodat ook "kleine" uitvindingen kunnen worden beschermd. Voorts geldt hier het 
vereiste van belichaming in een driedimensionale vorm, waardoor het spectrum van de 
voor bescherming vatbare uitvindingen dan weer smaller wordt. 
Tot deze groep behoren het Griekse gebruikscertificaat, het Spaanse "modelo de 
utilidad", het Portugese "modelo de utilidade", het Italiaanse "brevetto per modelli di 
utilità" en het Finse "nyttighetsmodell". Binnen deze groep is op grond van de 
verschillende nieuwheidscriteria nog een verdere onderverdeling mogelijk naargelang 
absolute nieuwheid van de uitvinding wordt vereist (zoals in Italië, Portugal, Griekenland 
en Finland) of slechts relatieve nieuwheid (zoals in Spanje). 
Ook bij de derde groep volstaat een beperkte uitvindingshoogte. Het vereiste van een 
driedimensionale vorm speelt hier echter slechts een ondergeschikte rol of ontbreekt 
geheel, zodat zowel voor alle octrooieerbare uitvindingen als voor uitvindingen met 
geringere uitvindingshoogte deze bescherming kan worden verkregen. 
Tot deze groep behoort het Duitse "Gebrauchsmuster", aangezien sinds de laatste 
wetswijziging niet meer naar het vereiste van een driedimensionale vorm wordt verwezen 
en deze bescherming voor alle "kleine" uitvindingen, met uitzondering van uitvindingen 
van werkwijzen, kan worden verkregen. Ook het Oostenrijkse "Gebrauchsmuster", het 
-6-
Deense "brugsmodel" en het Ierse "short-term patent" kunnen tot deze categorie worden 
gerekend. Bij het Duitse gebruiksmodel wordt in tegenstelling tot de andere kleine 
octrooien slechts relatieve nieuwheid vereist. 
Uit een vergelijking van de huidige stelsels blijkt dat het weliswaar in alle gevallen gaat om 
ingeschreven doch zonder onderzoek verleende rechten die bescherming bieden aan 
technische uitvindingen, maar dat er tussen deze stelsels ook grote verschillen bestaan, 
waardoor een grensoverschrijdende toepassing bij de tegenwoordige stand van zaken niet 
praktisch realiseerbaar lijkt. 
Tot nog toe is op communautair niveau niets ondernomen om verbetering in deze situatie 
te. brengen. Er is in het kader van de unificatie op het gebied van de intellectuele eigendom 
in de Europese Unie geen sprake van enige directe actie, noch van een andere vorm van 
bescherming die dit terrein bestrijkt. Met name voor uitvindingen met geringere 
uitvindingshoogte kan derhalve geen in de gehele Gemeenschap geldende bescherming en 
in die landen welke deze vorm van bescherming niet kennen, zelfs in het geheel geen 
bescherming worden verkregen. 
In het Groenboek betreffende de bescherming van modellen van nijverheid19 wordt in dit 
verband gesproken van een "lacune [die] een aanzienlijk probleem vormt bij het tot stand 
brengen van een communautair systeem van bescherming van industriële eigendom". 
C. Economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming 
Voor het onderzoek naar de economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming 
vormt de innovatieactiviteit van de ondernemingen in de interne markt een 
aanknopingspunt. Een intensieve innovatieactiviteit brengt ondernemingen in een 
technologisch voordelige positie en beïnvloedt bijgevolg in belangrijke mate hun 
concurrentievermogen20. Vandaag staat het concurrentievermogen van de Europese 
ondernemingen meer dan ooit op de voorgrond. Het innovatievermogen als katalysator 
voor het concurrentievermogen is dan ook een onderdeel van het Europese industriebeleid 
van de jaren negentig geworden21. 
De innovatieactiviteit van de ondernemingen in de gemeenschappelijke markt weerspiegelt 
zich in het gebruik van industriële eigendomsrechten ter bescherming van technische 
uitvindingen; deze bescherming moet de innovatieactiviteit enerzijds bevorderen en 
anderzijds belonen22. Voor het onderzoek naar de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming wordt het gebruik van deze vorm van bescherming in de 
verschillende Lid-Staten en over hun grenzen heen als uitgangspunt genomen. De aldus 
verkregen cijfers worden dan vergeleken met die betreffende de octrooien, om een beter 
inzicht in de betekenis van deze vorm van bescherming op nationaal niveau te verwerven. 
ly Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van nijverheid, Mededeling van de 
Commissie, blz. 153, punt 11.5.2.3 
Europees industriebeleid voor de jaren negentig, Bulletin van de Europese Gemeenschappen, 
Supplement 3/91, blz. 25 
Industriebeleid in een door concurrentie gekenmerkte open context: richtsnoeren voor een 
communautaire benadering, COM(90)556 def. 
Verbetering van de concurrentievoorwaarden voor de op biotechnologie gebaseerde industriële 
activiteiten in de Gemeenschap, SEC(91)629 def. 
-7-
Vervolgens wordt nagegaan door welke categorieën van ondernemingen en in welke 
industrietakken bijzonder veel van de gebruiksmodellenbescherming gebruik wordt 
gemaakt, en wat de redenen hiervoor zijn. 
Tenslotte volgt een analyse van de evolutie van de innovatieactiviteit in de verschillende 
sectoren van de economie. Op grond hiervan kan een prognose inzake de toekomstige 
economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming worden gemaakt. 
1. Gebruik van de gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie 
Met betrekking tot het gebruik van de gebruiksmodellenbescherming moet onderscheid 
worden gemaakt tussen binnenlandse en buitenlandse aanvragen. Uit deze laatste blijkt in 
hoeverre er bij de bedrijven in de gemeenschappelijke markt belangstelling voor deze 
vorm van bescherming buiten het eigen land bestaat. 
a) Cijfers betreffende het aantal binnenlandse aanvragen 
Een belangrijke indicatie voor de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbesëherming in de verschillende Lid-Staten wordt gevormd door het 
aantal binnenlandse aanvragen in elk land. Hieruit blijkt voor welke nationale stelsels er 
in economische kringen een bijzondere belangstelling bestaat. Voor vele staten zijn deze 
cijfers in de jaarstatistieken van de WIPO23 en in de databanken van het Europees 
Octrooibureau24 te vinden. Slechts voor België en Frankrijk zijn hier geen cijfers 
voorhanden25. Dit kan te maken hebben met de reeds ter sprake gebrachte26 verschillende 
indeling in het kader van het Unieverdrag van Parijs (UVP), volgens welke de 
gebruiksmodellenbescherming in Frankrijk en België aan de regels inzake octrooien 
onderworpen is en niet tot de categorie "gebruiksmodellen" in de zin van het UVP wordt 
gerekend. Voor België konden echter van het Belgische octrooibureau cijfers betreffende 
het aantal aanvragen om korte octrooien worden verkregen. Wat Frankrijk betreft, kon 
door middel van een enquête tijdens de jaarvergadering van de nationale vereniging van 
octrooigemachtigden (Fédération des conseils en propriété intellectuelle) althans voor 
1988, 1989 en 1990 het aantal aanvragen worden achterhaald. In Ierland en Denemarken, 
waar eerst in 1992 een gebruiksmodellenbescherming werd ingevoerd, zijn nog geen 
officiële cijfers betreffende het aantal aanvragen beschikbaar. 
Volgens informatie van het Deense octrooibureau zijn echter vanaf de invoering van de 
gebruiksmodellenbescherming in juli 1992 tot 1 juni 1993 reeds meer dan 1.000 aanvragen 
ingediend. De situatie ziet er als volgt uit27: 
26 
27 World Intellectual Property Organization (Organisatie voor de intellectuele eigendom), met zetel te 
Genève 
EPIDOS/INPADOC 
Volgens informatie van de heer Ludwig Baeumer (directeur van de Industrial Property Division) 
van 4 augustus 1992 omvatten de cijfers van de WIPO betreffende het aantal aanvragen in België 
mede de octrooiaanvragen. Frankrijk heeft tot dusver geen gegevens inzake aanvragen om en 
inschrijvingen van gcbruikscertificaten verstrekt; er is van uitgegaan dat de cijfers betreffende de 
octrooien mede de gcbruikscertificaten omvatten. 
Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A, 2, a. 
De cijfers voor Italië omvatten mede de aanvragen uit het buitenland. De cijfers voor België werden 
welwillend door het Belgische octrooiburcau ter beschikking gesteld; de cijfers voor 1990 geven de 
-8-
Aantal aanvragen om gebruiksmodellen in de EU-Lid-Staten 
14000 
11883, 
1144829872, 12000 
„5 290 -*V' 71 'P9* tf 528 - "»^T - „ 221 -"^ " -°4~,2 472^2 293 **> ö1 ƒ%«: 112 • 
*. ^.B 421 2Ü 296 '** 19 « , SS* 118 
» g ^t- 102 5 
oi o ^ 
(Bron: Europees Octrooibureau (EPIDOS/INPADOC) - stand per 9.7.1993; ifo-octrooistatistieken) 
Uit deze grafiek blijkt dat het aantal aanvragen het hoogst is in Duitsland, Spanje en Italië. 
Deze Lid-Staten kennen beschermingsstelsels met een minder streng inventiviteitsvereiste. 
Voor Griekenland, dat eveneens zo'n stelsel kent, zijn de cijfers minder significant, omdat 
het daar eerst in 1987 werd ingevoerd. Bovendien is ook bij alle nieuw ingevoerde 
beschermingsstelsels28 het inventiviteitsvereiste minder streng, zodat, zonder dieper op de 
redenen in te gaan, kan worden gesteld dat de stelsels waarbij een beperkte 
uitvindingshoogte volstaat, meer weerklank vinden dan de stelsels waarbij dezelfde 
uitvindingshoogte als voor een octrooi wordt vereist29. 
b) Buitenlandse aanvragen 
De cijfers betreffende het binnenlandse gebruik van de huidige beschermingsstelsels in de 
Europese Unie zeggen nog niets over de vraag of ook over de grenzen van de Lid-Staten 
heen in het kader van deze stelsels aanvragen worden ingediend. Zoals reeds eerder 
uiteengezet30, vallen vanwege de heterogeniteit van deze stelsels geen grote aantallen 
buitenlandse aanvragen te verwachten. 
In onderstaande grafiek wordt over de periode 1987-1991 voor elk beschouwd land het 
aantal binnenlandse aanvragen om gebruiksmodellen met het aantal aanvragen uit andere 
EG-landen vergeleken: 
stand per 30 november weer. Het INPI (Institut national de la propriété industrielle) in Frankrijk 
stelt geen cijfermateriaal over de aanvragen om gcbruikscertificaten ter beschikking. De cijfers voor 
Griekenland komen uit de jaarverslagen van de organisatie voor industriële eigendom (OB1). 
Het laatst in Ierland, Denemarken, Oostenrijk en Finland 
De redenen worden in hoofdstuk III, B, 2 onderzocht. 
Zie hoofdstuk II, D, 3, Gevolgen van de verschillen tussen de bcschermingsstelsels voor 
industricondernemingen en zelfstandige uilvinders. 
-9-
Portugal j56 
157 
Griekenland «5(269 
Duitsland <!Sflgaga!!gg^^ 
België |h77 
0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 
s binnenlandse aanvragen # aanvragen uit het buitenland 
(Bron: Industrial Property Statistics, Publications A and B, WIPO; Belgisch octrooibureau) 
Deze lagere cijfers vinden hun verklaring in de huidige problemen bij buitenlandse 
aanvragen. 
c) Evolutie van de aanvraagpraktiik in de Europese Unie 
In zoverre ondernemingen om hun concurrentievermogen te verbeteren onder meer ook 
aan innovatieve produktontwikkeling doen, hebben zij ook "grensoverschrijdend" 
behoefte aan bescherming van hun technische uitvindingen. Het is echter voor 
ondernemingen niet altijd gemakkelijk hun toekomstige afzetmogelijkheden op langere 
termijn, maar ook de mogelijkerwijs optredende grotere concurrentiedruk, realistisch in te 
schatten. Vragen hierover aan ondernemingen hebben dan ook meestal een hypothetisch 
karakter. Door middel van een enquête onder octrooigemachtigden31 is echter naar de 
mogelijke effecten van de interne markt op het gedrag van aanvragers van 
gebruiksmodellen gepeild, om toch iets over eventuele trends aan de weet te komen. 
Blijkens de enquêteresultaten verwacht ondanks de huidige situatie alvast in Duitsland en 
Spanje een meerderheid van de octrooigemachtigden ten gevolge van de interne markt een 
toename van het aantal aanvragen om gebruiksmodellen in andere EU-landen, en wel in 
gelijke mate van grotere en kleinere ondernemingen. Voor Groot-Brittannië zijn de 
resultaten niet zo eenduidig: 56% van de ondervraagde octrooigemachtigden verwacht 
weliswaar een toename, maar 44% niet. De Franse octrooigemachtigden betonen zich 
daarentegen duidelijk sceptisch: 76% verwacht gezien de huidige situatie geen toename 
van het aantal aanvragen en meent dus ook geen groeiende behoefte aan bescherming bij 
de door hen geadviseerde ondernemingen te kunnen vaststellen. 
Mocht de huidige juridische situatie op dit gebied zich fundamenteel wijzigen, dan zijn de 
verwachtingen van de ondervraagden echter over het algemeen positief Zo verwacht een 
duidelijke meerderheid (gemiddeld 82%) van de ondervraagde Duitse, Spaanse en Franse 
octrooigemachtigden een toename van het aantal aanvragen, indien door middel van één 
aanvraag in meerdere EG-Lid-Staten bescherming zou kunnen worden verkregen. 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilotstudic - Die wirtschaftliche Bedeutung des 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk 2.6, blz. 26 c.v. 
-10-
Blijkens de enquêteresultaten zou zo'n ingrijpende vereenvoudiging ertoe leiden dat in 
toenemende mate een beroep op de gebruiksmodellenbescherming wordt gedaan, en dit 
grotendeels onafhankelijk van de ondernemingsgrootte. Enkel in Groot-Brittannië gelooft 
maar 56% van de ondervraagde octrooigemachtigden in een dergelijke evolutie. 
Dit lijkt echter plausibel, wanneer in aamerking wordt genomen dat Groot-Brittannië nog 
geen gebruiksmodellenbescherming kent en Britse ondernemingen dus wellicht over het 
algemeen niet met deze vorm van bescherming vertrouwd zijn. 
2. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming in vergelijking met de 
octrooibescherming 
De betekenis van de nationale gebruiksmodellenstelsels in verhouding tot het 
octrooistelsel is in hoge mate afhankelijk van de opzet van de verschillende regelingen. 
Een vergelijking van het aantal binnenlandse octrooiaanvragen en het aantal binnenlandse 
aanvragen om gebruiksmodellen in Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje32 levert het 
volgende beeld op: 
Frankrijk |y 
Duitsland f6242 
\17654 
2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 18000 
« octrooien & gebruiksmodellen 
(Bron: Europees Octrooibureau (EPIDOS/INPADOC) - stand per 9.7.1993; ifo-octrooistatistieken; berekeningen van de Europese 
Commissie) 
Uit deze grafiek blijkt dat de gebruiksmodellenbescherming in die landen waar een 
geringere uitvindingshoogte dan voor octrooien wordt vereist (Duitsland, Spanje en 
Italië), van grotere betekenis is dan in Frankrijk, waar voor gebruiksmodellen dezelfde 
beschermingsvoorwaarden gelden als in het octrooirecht. 
Dit vindt hierin zijn verklaring dat de gebruiksmodellenstelsels waarbij een geringere 
uitvindingshoogte volstaat, zich van het octrooistelsel onderscheiden doordat de 
beschermingsvoorwaarden minder streng zijn. Hierdoor hebben beide vormen van 
bescherming een eigen reden van bestaan. 
Gebruiksmodellenstelsels waarbij dezelfde beschermingsvoorwaarden gelden als in het 
octrooirecht, zijn minder geliefd, omdat ze met de octrooibescherming concurreren en 
vele aanvragers deze laatste vorm van bescherming vanwege de grotere rechtszekerheid 
interessanter vinden. 
Voor de andere landen was geen vergelijkbaar cijfermateriaal beschikbaar. 
-11-
3. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming volgens 
ondernemingsgrootte 
De economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming is niet voor alle 
ondernemingen gelijk, maar hangt van de aard van de belangen van elke onderneming af 
In Duitsland bestaat een studie over de problemen van het Duitse octrooirecht in verband 
met de innovatie in het bedrijfsleven33, waarin onder meer de betekenis van de 
verschillende industriële eigendomsrechten34 volgens ondernemingsgrootte wordt 
onderzocht35. Blijkens deze studie komt de gebruiksmodellenbescherming in de totale 
analyse op de derde plaats, na de octrooi- en merkenbescherming. Worden de aanvragers 
in categorieën ingedeeld, dan staat voor zelfstandige uitvinders en voor ambachtelijke en 
dienstverlenende ondernemingen de gebruiksmodellenbescherming op de tweede plaats, 
na de octrooibescherming. Voor industrie- en produktieondernemingen en voor 
onderzoeksinstellingen bekleedt deze vorm van bescherming ten minste de derde plaats. 
Opvallend is dat voor alle ondervraagde categorieën van aanvragers het siermodel de 
laatste plaats inneemt36. Worden de ondernemingen in grootteklassen ingedeeld, dan blijkt 
er een grotere vraag naar gebruiksmodellen bij ondernemingen met een jaaromzet tot 
5 miljoen ecu, dus bij kleine en middelgrote ondernemingen, te bestaan37. De 
gebruiksmodellenbescherming komt hier op de tweede plaats, na de octrooibescherming. 
Maar ook bij ondernemingen met een jaaromzet tot 1,25 miljard ecu en meer blijft de 
gebruiksmodellenbescherming de derde plaats bekleden. Deze vorm van bescherming is 
bijgevolg in Duitsland in het bijzonder voor kleine en middelgrote ondernemingen met een 
jaaromzet tot 5 miljoen ecu van grote betekenis. 
De redenen die hiervoor worden opgegeven, hebben overwegend met een besparing van 
kosten, tijd en administratief werk te maken. Deze redenen gaan echter voor alle 
bestaande gebruiksmodellenstelsels op, zodat naar het oordeel van de Commissie kan 
worden geconcludeerd dat de gebruiksmodellenbescherming behalve voor grote 
ondernemingen in het bijzonder voor kleine en middelgrote ondernemingen interessant 
is. 
4. Betekenis van de gebruiksmodellenbescherming in de verschillende 
sectoren van de economie 
Naast de gebruiksfrequentie en de betekenis volgens ondernemingsgrootte heeft de 
Commissie ook onderzocht in welke sectoren van de economie het meest een beroep op 
de gebruiksmodellenbescherming wordt gedaan. Aan de hand van de resultaten hiervan 
kunnen ontwikkelingen in de verschillende sectoren worden bestudeerd en kunnen hieruit 
conclusies betreffende het toekomstige gedrag van aanvragers worden getrokken. Een 
analyse van het aantal aanvragen om gebruiksmodellen in de Europese Gemeenschap, 
33 
34 
35 
36 
37 TRAGER, U.C. (met medewerking van SEYLER, H.), Problème des deutschen Patentwescns im 
Hinblick auf die Innovationstatigkeiten der Wirtschaft, Studie van het ifo-Institut voor het Duitse 
Ministerie van Economische Zaken, mei 1989 
Octrooien, gebruiksmodellen, siermodellen en merken 
T.a.p., hoofdstuk 7.3, blz. 142 
T.a.p., blz. 144 
Zie Europese Commissie, Verslag van de Commissie aan de Raad betreffende de definities van 
kleine en middelgrote bedrijven die in het kader van de communautaire acties worden gehanteerd, 
SEC(92)351 def. 
-12-
uitgesplitst volgens industrietak en met terzijdestelling van de verschillen tussen de diverse 
stelsels, levert voor de periode 1987-1990 het volgende beeld op: 
5000 
1987-1990 
(Bron: Europees Octrooibureau, afdeling Wenen - stand per 8.1.1993) 
De machinebouw vormt dus het belangrijkste toepassingsgebied. Dit strookt ook met de 
resultaten van een enquête onder ondernemingen in Denemarken, gehouden naar 
aanleiding van de invoering van het gebruiksmodel in dit land38, waarbij werd vastgesteld 
dat hiervan overwegend op het gebied van de mechanica en de elektrotechniek gebruik zal 
worden gemaakt. Naast de machinebouw zijn de elektrotechnische industrie, de 
fijnmechanische en optische industrie en de auto-industrie de belangrijkste gebruikers 
van deze vorm van bescherming. 
5. Redenen voor het gebruik van de gebruiksmodellenbescherming 
Belangrijk voor een evaluatie van de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming zijn de redenen voor het gebruik ervan. Ze geven concrete 
aanwijzingen over de vraag van welke kenmerken de bruikbaarheid van deze vorm van 
bescherming vooral afhangt. Uit een enquête onder industrieondernemingen, zelfstandige 
uitvinders39 en octrooigemachtigden40 in Duitsland, Frankrijk, Italië, Groot-Brittannië en 
Spanje is gebleken dat de voornaamste redenen voor het aanvragen van gebruiksmodellen 
de volgende zijn: 
• snelle en eenvoudige inschrijving; 
38 "Legal and Economie Significance of Protection by Utility Models", AIPPI Yearbook 1986, 1-4, 
vraag 83, blz. 45-47 
WEITZEL. G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaischen Union, hoofdstuk 2.7 
WEITZEL, G. (ifo-Institut). Pilotstudic - Die wirtschaftliche Bedeutung des 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk D, 2.1, blz. 12 c.v. 
-13-
• weinig strenge beschermingsvoorwaarden; 
• lage kosten; 
• voorlopige bescherming tot de verlening van een octrooi. 
a) Snelle en eenvoudige inschrijving 
Terwijl het verkrijgen van een Europees octrooi gemiddeld vier jaar41 en het verkrijgen 
van een nationaal octrooi gemiddeld 2,5 jaar42 duurt, wordt een gebruiksmodel, omdat 
geen nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek plaatsvindt, gemiddeld na zes maanden 
verleend. Deze snelle en eenvoudige inschrijving en de hieruit voortvloeiende bescherming 
tegen namaak worden door de ondervraagde ondernemingen, zelfstandige uitvinders en 
octrooigemachtigden verreweg het vaakst als reden voor het aanvragen van 
gebruiksmodellen vermeld. 
Deze reden werd het vaakst (67%) door kleine en middelgrote ondernemingen, echter 
maar half zo vaak (33%) door grote ondernemingen genoemd. Dit strookt duidelijk met 
de constatering dat een snelle en eenvoudige inschrijving de belangrijkste eis is die zowel 
octrooigemachtigden als ondernemingen aan een doeltreffende 
gebruiksmodellenbescherming stellen. Indien hier in de praktijk ook daadwerkelijk aan 
tegemoet wordt gekomen, geldt dit tevens als het belangrijkste voordeel ten opzichte van 
het octrooi. 
Een snelle bescherming tegen namaak is geen doel op zich. Het is in de eerste plaats een 
middel om de concurrentiepositie te verstevigen en een eventuele concurrentievoorsprong 
veilig te stellen. Aldus kunnen de producenten van investerings- en consumptiegoederen 
een beter kwaliteitsbeleid op het gebied van de marketing voeren. Vooral in Duitsland 
speelt de bescherming tegen namaak een grote rol (58% beschouwt dit als "zeer 
belangrijk"). Dan volgen Spanje en Frankrijk. In Italië en Groot-Brittannië spreekt echter 
maar ongeveer een derde van de ondervraagden dit oordeel uit. Dit zou te maken kunnen 
hebben met de nogal beperkte beschermingsmogelijkheden op grond van de 
administratieve praktijk of de wetgeving. De analyse volgens ondernemingsgrootte toont 
aan dat vooral voor kleinere ondernemingen de bescherming tegen namaak een zeer 
belangrijke reden voor het aanvragen van gebruiksmodellen is. 
Voor grote ondernemingen is deze factor iets minder belangrijk. De oorzaak hiervan zou 
kunnen zijn dat grote ondernemingen beter dan kleine in staat zijn het ter beschikking 
staande juridische instrumentarium zo efficiënt mogelijk te gebruiken en zo hun 
rechtspositie ook tegenover concurrenten te handhaven. 
De snelle inschrijving en de hierdoor mogelijk gemaakte snelle economische exploitatie 
- hetzij door licentiëring, hetzij door eigen gebruik van de uitvinding - worden door 
ongeveer 40% van de ondervraagden als "zeer belangrijk" of "belangrijk" gekwalificeerd. 
Deze reden komt hiermee in het merendeel van de antwoorden op de tweede plaats. De 
ondernemingsgrootte maakt hier weinig verschil. 
De gebruiksmodellenbescherming vormt derhalve op zich een concurrentiemiddel, dat 
ongeacht de grootteklasse vooral indirect wordt aangewend om de marktpositie te 
Jaarverslag 1991 van het Europees Octrooibureau, hoofdstuk III, 1, blz. 28 
Wanneer een voorafgaand onderzoek vereist is. 
-14-
consolideren of te verstevigen, maar dat ook direct tot een betere economische 
exploitatie van uitvindingen bijdraagt. 
b) Weinig strenge beschermingsvoorwaarden 
Tot de fundamentele beschermingsvoorwaarden in het octrooirecht behoren het 
inventiviteitsvereiste en het vereiste van absolute nieuwheid. Bij de meeste 
gebruiksmodellenstelsels wordt een geringere uitvindingshoogte vereist dan in het 
octrooirecht en worden beperkingen aan het nieuwheidsbegrip aangebracht, zodat hier 
gemakkelijker aan de beschermingsvoorwaarden kan worden voldaan. Dit is een andere 
belangrijke reden voor het aanvragen van gebruiksmodellen. 
Uit de enquête is onder meer gebleken dat uitvindingen met geringere uitvindingshoogte 
niet alleen voor kleinere maar ook voor grotere ondernemingen belangrijk zijn. Dit werd 
bevestigd door een enquête onder octrooigemachtigden, van wie een overweldigende 
meerderheid het minder strenge inventiviteitsvereiste als een belangrijke reden voor het 
aanvragen van gebruiksmodellen vermeldde. De verschillen in de enquêteresultaten lijken 
aannemelijk, aangezien octrooigemachtigden in hun dagelijkse praktijk op het gebied van 
de bescherming van industriële eigendom vaak met deze juridische problemen worden 
geconfronteerd. 
In Frankrijk en Groot-Brittannië had de vraag naar de redenen voor het aanvragen van 
gebruiksmodellen een hypothetisch karakter (gesteld dat deze vorm van bescherming 
bestond, om welke redenen zou u er dan gebruik van maken?). Ze was bijzonder moeilijk 
te beantwoorden, omdat de ondervraagde ondernemingen en zelfstandige uitvinders 
slechts in uiterst zeldzame gevallen in verband met aanvragen in het buitenland concrete 
ervaringen met deze vorm van bescherming hadden opgedaan. Niettemin geven de 
antwoorden een goed beeld van de verschillende juridische situatie in beide landen. 
Zo beschouwde in Groot-Brittannië, waar de wet voor de bescherming van technische 
uitvindingen slechts het na onderzoek verleende octrooi en voor de bescherming van 
functioneel design slechts het eind 1988 ingevoerde, niet-ingeschreven design-recht kent, 
50% van de ondervraagden de minder strenge vereisten van de 
gebruiksmodellenbescherming als een "zeer belangrijke" of "belangrijke" hypothetische 
reden om van deze vorm van bescherming gebruik te maken. 
Als belangrijke tussenconclusie kan derhalve worden gesteld dat er uit economisch 
oogpunt duidelijk behoefte bestaat aan een vorm van bescherming waarvoor minder 
strenge vereisten gelden dan in het octrooirecht. 
c) Lage kosten 
Bij de gebruiksmodellenbescherming vindt anders dan bij de octrooibescherming geen 
nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek plaats. Hierdoor zijn gebruiksmodellen goedkoper 
dan octrooien. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten bij de verschillende 
nationale gebruiksmodellenstelsels: 
-15-
Aanvraag-. verlenings- en verlengingstaksen HO jaar) 
, 
Duitsland 
Spanie 
Italië 
Portugal 
Griekenland 
België 
Denemarken 
Frankrijk Aanvraagtaks 
(in ecu) 
24,5 
52,21 
13,65 
19,6 
60 
48 
260 
37,5 Verleninzstaks 
(in ecu) 
20,9 
319,8 
40 
97,5 Verlenzin2Staks 
(in ecu) 
906,5 
586,04 
151,2 
162 
182,4 
650 
136,5 Totaal 
(in ecu. over 
10 jaar) 
931 . 
659,15 
333,45 
170,8 
262 
230,4 
910 
2.71,5 
~ . , J , . , 43 44 45 46 47 48 49 50,, 
(Ontleend aan de nationale taksenreglementen ; Ecu: 1.5.1993) 
43 
45 
46 
48 
49 
50 Duitsland: wet betreffende de taksen van het octrooibureau en het octrooigerecht (Gesetz über die 
Gebühren des Patentsamts und des Patentgerichts) van 18 augustus 1976, laatstelijk gewijzigd op 7 
maart 1990 
Frankrijk: de Franse octrooiwet bevat op verschillende plaatsen, b.v. in artikel 41, basisbepalingen 
inzake de taksen. Deze zijn nader uitgewerkt in verordening nr. 79-822, meer bepaald in de 
artikelen 94 e.v. De precieze hoogte van de taksen wordt geregeld door een besluit betreffende de 
taksen voor octrooien en gebruikscertificaten (Arrêté relatif aux taxes perçues par l'Institut National 
de la Propriété Industrielle) van 17 december 1985. 
Spanje: artikel 154 en artikel 160, lid 1, van de Spaanse octrooiwet verwijzen wat de taksen betreft 
naar de bijlage bij deze wet. 
Italië, volgens artikel 11, lid 1, van de Italiaanse modellenwet zijn voor gebruiksmodellen aanvraag-
en verleningstaksen verschuldigd. De hoogte van deze taksen is in de bijlagen A en C bij deze 
verordening vastgesteld. Wet nr. 60 van 14 februari 1987 heeft de taksen aanzienlijk verhoogd. 
Volgens artikel 12 van de Italiaanse modellenwet kan de verleningstaks in één keer of in twee 
schijven, de eerste voor de eerste vijfjaren en de tweede voor de periode tot en met het tiende jaar 
van de beschermingsduur, worden betaald. Volgens artikel 12, lid 2, van de Italiaanse modellenwet 
is artikel 46 van de Italiaanse octrooiwet aanvullend op de taksen voor gebruiksmodellen van 
toepassing. Volgens deze bepaling moeten de aanvraagtaks, ten minste de eerste helft van de 
verleningstaks en de taks voor het drukken vóór de indiening van de aanvraag overeenkomstig 
artikel 46, lid 1, van de Italiaanse octrooiwet worden voldaan. 
Portugal, voor het depot van gebruiksmodellen zijn de taksen verschuldigd die elk jaar opnieuw bij 
een afzonderlijk besluit worden vastgesteld (artikel 225 van de Portugese octrooiwet). Bij 
gebruiksmodellen moeten overeenkomstig artikel 257 van de Portugese octrooiwet in beginsel 
telkens na vijfjaar periodieke taksen voor de vernieuwing van het depot worden betaald. 
Griekenland: taksenbesluit DS/A/2/89 van 26 januari 1989 
België: de artikelen 71 en 72 van de Belgische octrooiwet worden aangevuld door een koninklijk 
besluit van 18 december 1986, laatstelijk gewijzigd in 1990. 
Denemarken: OESTERBURG, "Endlich cin danisches Gebrauchsmodcllgesetz", GRUR Int. 6/1993, 
blz. 453 
-16-
De lage kosten nemen onder de redenen voor het aanvragen van gebruiksmodellen de 
derde plaats in. Vooral bij die ondernemingen welke een zo afdoend mogelijke 
bescherming tegen namaak wensen, kunnen vanwege het grote aantal aanvragen de kosten 
voor problemen zorgen. Het is op grond van onderzoek van de octrooistatistieken een 
welbekend feit dat de strategie van de "grote aantallen aanvragen" vooral op het gebied 
van de octrooibescherming een belangrijke rol speelt. Met name grote ondernemingen 
dienen 100 of meer nationale en internationale octrooiaanvragen per jaar in. In Duitsland 
bij voorbeeld blijkt iets meer dan 20% van alle octrooiaanvragen afkomstig te zijn van een 
vanzelfsprekend gering aantal ondernemingen (ongeveer 30, zowel Duitse als 
buitenlandse) die in dit opzicht bijzonder actief zijn. De gebruiksmodellenbescherming 
verschilt fundamenteel van de octrooibescherming wat het aantal aanvragen per aanvrager 
betreft. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken, vragen zelfs grote ondernemingen 
slechts ten hoogste 30 gebruiksmodellen per jaar aan51. 
Onzekerheid bij het inschatten van de economische waarde van uitvindingen leidt 
daarentegen vaker tot het aanvragen van gebruiksmodellen, omdat de kosten laag zijn. 
Aan de toepassing van uitvindingen op nieuwe produkten of werkwijzen kunnen grote 
economische risico's verbonden zijn , omdat het vaak niet lukt ze met succes op de markt 
te introduceren. Bijgevolg zijn bij uitvindingen waarvan zeer onzeker is of ze succes op de 
markt zullen hebben, de lage kosten voor het aanvragen van een gebruiksmodel een 
doorslaggevende reden om voor deze vorm van bescherming te kiezen. 
Het is vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen moeilijk om het toekomstige 
succes van nieuwe produkten op de markt te voorspellen en dus ook om zich op voorhand 
een oordeel over de waarde van uitvindingen te vormen, omdat zij over onvoldoende 
informatie op basis van marktobservatie en marktonderzoek beschikken. Grote 
ondernemingen kunnen daarentegen gebruik maken* van beproefde planning- en 
prognosemiddelen, met behulp waarvan zij het risico dat een nieuw produkt een 
mislukking wordt, weliswaar niet kunnen uitsluiten maar toch enigszins beperken. 
Deze verschillen komen in de enquêteresultaten duidelijk tot uiting: bij de grote 
ondernemingen heeft slechts 11% van de ondervraagden onzekerheid ten aanzien van de 
economische waarde van uitvindingen als een "zeer belangrijke" reden voor het aanvragen 
van gebruikmodellen vermeld, terwijl dit bij de kleine ondernemingen met ten hoogste 100 
werknemers 26% was. 
De gebruiksmodellenbescherming kan er derhalve toe bijdragen door middel van een 
goedkopere aanvraag het risico bij de introductie van uitvindingen op de markt te 
verminderen en aldus de innovatieactiviteit te stimuleren. 
d) Voorlopige bescherming 
De snelle inschrijving van het gebruiksmodel maakt het mogelijk de betrekkelijk lange 
periode tot de verlening van een octrooi na een officieel onderzoek te overbruggen, voor 
zover de uitvinding volgens beide stelsels voor bescherming vatbaar is. Blijkens de 
enquêteresultaten neemt deze voorlopige bescherming als reden voor het aanvragen van 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gcbrauchtsmustcrschutzcs in der 
Europaïschen Union, hoofdstuk 3.1 
-17-
gebruiksmodellen ongeveer dezelfde plaats in als de lage kosten, die ten gevolge van 
onzekerheid bij het inschatten van de economische waarde van uitvindingen een rol 
kunnen spelen. 
De voorlopige bescherming is vooral nuttig in landen waar eerst na een grondig 
nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek een octrooi wordt verleend en deze procedure 
bijgevolg lang duurt. In landen waar geen officieel onderzoek plaatsvindt, is ze 
daarentegen grotendeels overbodig, omdat de behandeling van de octrooiaanvragen door 
de octrooibureaus in de regel niet veel tijd in beslag neemt, zodat het verlenen van een 
octrooi bijna even snel kan gaan als het inschrijven van een gebruiksmodel. 
6. Economische evaluatie door de gebruikers 
In drie geselecteerde EU-landen waar reeds een stelsel van gebruiksmodellenbescherming 
bestaat - Duitsland, Italië en Spanje - werd aan industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders gevraagd deze vorm van bescherming uit economisch oogpunt te evalueren52. 
Hierbij werd uitdrukkelijk gevraagd niet alleen de voordelen maar ook de kosten in 
aanmerking te nemen. 
De uitspraak over de positieve effecten van de gebruiksmodellenbescherming .werd door 
de overgrote meerderheid van de ondervraagde industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders in alle grootteklassen (tussen 87 en 96%) en in alle drie landen ongeveer in 
gelijke mate (tussen 73 en 89%) bevestigd. 
Als positief effect staat de verbetering van de marktpositie duidelijk op de voorgrond. 
Ook hier vertonen de enquêteresultaten geen grote afwijkingen naargelang van de 
ondernemingsgrootte of het larid. Gemiddeld heeft 60% van de ondervraagden de 
uitspraak over dit effect als "juist" bestempeld, 24% als "gedeeltelijk juist" en slechts 2% 
als "onjuist". 
Blijkens de enquêteresultaten zijn de ondernemingen en zelfstandige uitvinders zich er 
reeds van bewust dat zij een concurrentievoorsprong slechts kunnen behouden, indien zij 
hun concurrenten door middel van juridische beschermingsmaatregelen - bij voorbeeld 
door hun uitvindingen als gebruiksmodel te laten inschrijven - gedurende een bepaalde tijd 
van namaak kunnen weerhouden. Belangrijk is dat zij dank zij innovatieve produkten en 
werkwijzen tot originaliteit en profüering ten opzichte van de concurrentie in staat zijn, 
zodat bij de afnemers een positief imago van het technologische prestatievermogen van de 
onderneming ontstaat. Bovendien is 40% van de ondervraagden van oordeel dat de 
gebruiksmodellenbescherming ook direct tot toename van de winst leidt, zodat de 
innovatiekosten sneller kunnen worden terugverdiend en onderzoek en ontwikkeling 
bijgevolg rendabeler worden. 
7. Prognose inzake de evolutie van de economische betekenis van de 
gebruiksmodellenbescherming 
Met de analyse van de huidige situatie als uitgangspunt heeft de Commissie onderzoek 
verricht naar de veranderingen en evoluties op het gebied van de innovatieactiviteit, om 
52 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchtsmustcrschutzes in der 
Europaïschen Union, hoofdstuk 2.7 
-18-
een prognose te kunnen stellen inzake de economische behoefte aan een 
gebruiksmodellenbescherming in de toekomst. 
Uit de veranderingen op het stuk van de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling, de 
aard van nieuwe uitvindingen, de produktiecycli, het tijdstip van commercialisatie van 
beschermde produkten en de levensduur van uitvindingen kunnen conclusies betreffende 
de verdere evolutie op het gebied van de innovatieactiviteit worden getrokken. 
a) Veranderingen op het stuk van de uitgaven voor onderzoek 
en ontwikkeling (O&O) 
De O&O-activiteit vormt sinds de jaren vijftig (aanvankelijk vooral in de VS) een centraal 
thema van zowel het micro-economische als het macro-economische onderzoek. De stoot 
hiertoe werd gegeven door het onderkennen van een causaliteitsketen die bij de O&O-
activiteit begint en die in sterke mate bepalend is voor omvang en aard van de innovatie, 
daarmee ook voor de technische vooruitgang en in laatste instantie voor de economische 
groei. Een schakel van deze causaliteitsketen verbindt dus de O&O-activiteit aan de 
input-zijde met de innovatie aan de output-zijde. 
Blijkens een enquête onder ondernemingen en zelfstandige uitvinders53 54, kunnen met 
betrekking tot de toekomstige evolutie van de O&O-uitgaven, net zoals bij de vraag naar 
de betekenis van "kleine" uitvindingen in de toekomst, zekere stabiliserende tendensen 
worden vastgesteld, en dit vooral in hoogtechnologische branches en bij grote 
ondernemingen. 
Zo verwacht met name in de machinebouw, de auto-industrie, de elektrotechnische, 
fijnmechanische en optische industrie en de sector van dè medische techniek tussen 50 en 
58% van de ondervraagden dat de O&O-uitgaven in de toekomst gelijk zullen blijven. 
Gezien de intensieve inspanningen in alle bedrijfstakken om kostenverminderingen te 
realiseren, moet het reeds als positief worden beschouwd dat de O&O-uitgaven constant 
blijven. 
Ruimte voor een stijging van de O&O-uitgaven bestaat er bij voorbeeld bij de 
producenten op het gebied van de verpakkings- en vervoertechniek, in de hout- en 
meubelindustrie en bij de producenten van huishoudartikelen. Het gaat hier - in het 
bijzonder bij de twee laatstgenoemde economische sectoren - ten dele om "low 
tech"-branches, die volgens de ondervraagde ondernemingen nog een zekere achterstand 
op het gebied van O&O in te halen hebben. Hier verwacht een goed derde van de 
ondervraagden (bij grote ondernemingen 17%) dat de O&O-uitgayen in de toekomst 
zullen stijgen. Ook deze duidelijk aantoonbare trend maakt aannemelijk dat de 
gebruiksmodellenbescherming in de toekomst belangrijker zal worden. 
53 
54 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaïschen Union, hoofdstuk 2.4 
In de sinds 1979 door het ifo-Institut uitgevoerde innovaliestudies schommelt dit aandeel in alle 
beschouwde economische sectoren sedert de jaren tachtig binnen een geringe marge om 5,5%. In de 
overige voor het onderhavige onderzoek geselecteerde EU-landen ligt het gemiddelde waarschijnlijk 
iets lager. Zie SCHMALHOLZ, H. en PENZKOFER, H., 1993, blz. 88. 
_19-
b) Veranderingen op het stuk van de produktiecvcli. het 
tijdsverloop tot de commercialisatie en de levensduur van 
uitvindingen 
Een Japans onderzoek heeft uitgewezen dat over de gehele wereld de produktiecycli 
korter worden. Zonder dieper op de oorzaken in te gaan, betekent dit dat de tijdspanne 
tussen uitvinding, commercialisatie en de volgende generatie van produkten korter wordt. 
Een vergelijking van de produktiecycli tussen 1981 en 1991 levert het volgende beeld 
op 55. 
Veranderingen in de produktiecvcli tussen 1981 en 1991 
83.5% 
kortere cycli 15.8% 
0.7% 
onveranderd langere cycli 
(Bron: Japan institute of Intellectual Property, 1991) 
Deze verkorting van de produktiecycli doet een grotere behoefte aan een zo snel 
mogelijke bescherming ontstaan, terwijl een lange beschermingsduur minder belangrijk 
wordt. Ten gevolge van deze evolutie begint in Japan de commercialisatie van door 
gebruiksmodellen beschermde uitvindingen grotendeels reeds tussen de indiening van de 
aanvraag en de openbaarmaking van de uitvinding56. 
55 
56 Japan Institute of Intellectual Property, Questionnaire Relating to Legal Protection of the Fruits of R 
&D, 1991 
Japan Institute of Intellectual Property, Questionnaire Relating to Legal Protection of the Fruits of R 
&D, 1991 
-20-
Commercialisatie van door gebruiksmodellen beschermde uitvindingen in Japan (in %) 
Tussen openbaarmaking van de verlening 
en inschrijving 
Tussen openbaarmaking van de aanvraag JBMËËHjjÉ^^^PJÉ 31 9 
en openbaarmaking van de verlening 
Tussen indiening van de aanvraag en M^HMBBHH^BBH^HHBBBHBMIWWI,WIIW°W'M"111" ^ Q? 6 
openbaarmaking van de aanvraag 
Vóór indiening van de aanvraag 
O 20 40 60 80 100 
57 (Bron: Japan Institute of Intellectual Property, 1991) 
Deze evolutie zal in Japan binnenkort tot afschaffing van het nieuwheidsonderzoek bij de 
gebruiksmodellenbescherming leiden. Enkel op deze wijze kan aan de behoefte aan een 
snelle bescherming voor uitvindingen met korte levensduur tegemoet worden gekomen58. 
In de Verenigde Staten heeft het Patent Office onderzoek verricht naar de veranderingen 
in de levensduur van uitvindingen. De cijfers geven voor elke industriesector de 
procentuele wijziging weer van de tijdspanne waarbinnen een onderneming een generatie 
van uitvindingen door nieuwe uitvindingen vervangt. Hoe hoger het cijfer is dat de 
wijziging weergeeft, des te sterker is in de betrokken industrietak de tendens naar een 
snellere opeenvolging van generaties van uitvindingen59. 
Het totaal bedraagt meer dan 100%, aangezien meerdere antwoorden mochten worden gegeven. 
Subcommittee Report ont Patent & Utility Models Laws and their Practices Leading to International 
Harmonization, Industrial Property Council of MTTI, 1991 
Business Week, Science & Technology, 3 augustus 1992, McGraw-Hill Inc. 
-21-
Tendens naar verkorting van de levensduur van uitvindingen tussen 
1987 en 1991 (in %)60 
-i 
-2 -<fe 
(Bron: Business Week, Science & Technology, 3 augustus 1992, CHI Research Ine) 
Deze cijfers tonen aan dat er in alle industriesectoren met uitzondering van brandstoffen, 
levensmiddelen en chemie een tendens naar snellere ontwikkeling van niemve 
uitvindingen bestaat. 
Volgens deze cijfers bedraagt de levensduur van een uitvinding heden ten dage gemiddeld 
niet meer dan zes jaar61. Een onderzoek naar de innovatieactiviteit van de grootste 
ondernemingen ter wereld bevestigt deze cijfers62. 
60 De levensduur van een uitvinding eindigt met een nieuwe uitvinding waardoor de eerste technisch 
achterhaald wordt. De levensduur van een uitvinding is bijgevolg vaak korter dan de duur van het 
octrooi, aangezien octrooien langer in stand kunnen worden gehouden. 
Business Week, Science & Technology, 3 augustus 1992, CHI Research Inc. 
Business Weck, Science & Technology, 3 augustus 1992, CHI Research Inc. 
-22-
Le vensduur van uitvindingen in jaren 
(Bron: Business Week, Science & Technology, 3 augustus 1992, CHI Research Inc.) 
Wanneer de kortere produktiecycli en de korte levensduur van uitvindingen in verband 
worden gebracht met die industrietakken waar het meest van de 
gebruiksmodellenbescherming gebruik wordt gemaakt, blijken er merkwaardige 
correlaties te bestaan. In de machinebouw, de elektrotechnische industrie en de auto­
industrie worden niet alleen de meeste aanvragen om gebruiksmodellen ingediend, maar is 
de tendens naar een verdere verkorting van de produktiecycli en de levensduur van 
uitvindingen ook het sterkst. 
Bij het Europees Octrooibureau verliep in 1991 in de helft van alle gevallen ongeveer 
44 maanden tussen de indiening van de octrooiaanvraag en de verlening van het octrooi of 
de afwijzing van de aanvraag op grond van het materiële onderzoek63. Vergelijkt men dit 
cijfer met de gemiddelde levensduur van uitvindingen, dan kan hieruit worden 
geconcludeerd dat de innovatiecycli in de toekomst nog korter zullen worden en dat 
bijgevolg een vorm van snelle bescherming voor uitvindingen met korte levensduur naast 
het octrooi aan belang zal winnen. De gebruiksmodellenbescherming komt het best aan 
deze behoefte tegemoet. 
c) Veranderingen betreffende uitvindingshoogte en 
exploitatieduur bij uitvindingen in de Europese Unie 
Om de economische en juridische behoefte van industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders aan bescherming beter te kunnen beoordelen, werd hun gevraagd64 in welke 
mate het bij hun uitvindingen om uitvindingen met kleine, middelmatige of grote 
uitvindingshoogte en/of uitvindingen met korte exploitatieduur zal gaan. 
63 
64 Jaarverslag 1991 van het Europees Oclrooiburcau, blz. 28, linkerkolom 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung der Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaïschcn Union, hoofdstuk 2.3 
-23 
Wat de toekomstige evolutie betreft, verwachten vooral grotere ondernemingen (meer dan 
1.000 werknemers; 67% van de ondervaagden) dat het aandeel van uitvindingen met 
geringe uitvindingshoogte en/of korte exploitatieduur gelijk zal blijven. Deze 
ondernemingen verwachten dus veelal niet dat - naast de voortdurende vernieuwing van 
het produktengamma - de innovatieactiviteit nog in aanzienlijke mate zal toenemen en de 
levenscyclus van de produkten nog korter zal worden. 
Kleinere ondernemingen daarentegen zien in dat er op dit gebied voor hen nog 
bewegingsruimte bestaat, waarvan zij moeten profiteren, willen zij zich als concurrent 
kunnen handhaven. Een meerderheid van deze ondernemingen verwacht dan ook dat het 
aandeel van "kleine" uitvindingen of uitvindingen met korte exploitatieduur in de toekomst 
zal toenemen. 
Kleine en middelgrote ondernemingen zijn zich er doorgaans van bewust dat zij vanwege 
de fellere concurrentie hun innovatieactiviteit moeten intensifiëren. Voor deze 
ondernemingen zullen uitvindingen met geringe uitvindingshoogte en/of korte 
exploitatieduur bijgevolg in de toekomst belangrijker worden, zodat er hier een grotere 
behoefte aan bescherming zal ontstaan, waaraan de gebruiksmodellenbescherming het best 
tegemoet komt. 
Het lijkt voor de beoordeling van de toekomstige behoefte aan bescherming van essentieel 
belang dat slechts een klein gedeelte (ten hoogste 10%) van de ondervraagden in alle 
grootteklassen en branches een afname van het aandeel van "kleine" uitvindingen in de 
toekomst verwacht. 
d) Belang van eert communautaire 
gebruiksmodellenbescherming voor industrieondernemingen 
en zelfstandige uitvinders 
Tegen de achtergrond van de verdere evolutie op het gebied van de innovatieactiviteit 
werd in Frankrijk, Spanje, Duitsland, Groot-Brittannië en Italië aan 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders gevraagd of ze met het oog op de 
commercialisatie van hun "kleine" uitvindingen in de landen van de Europese Unie 
belangstelling hebben voor een bijzondere vorm van bescherming waarbij de 
beschermingsvoorwaarden (waaronder het inventiviteitsvereiste) minder streng zijn dan in 
het octrooirecht, geen onderzoek plaatsvindt en de kosten bijgevolg lager zijn, maar 
waarbij ook de beschermingsduur korter is65. 
Uit de enquêteresultaten blijkt onmiskenbaar dat er een vrij grote economische behoefte 
aan een dergelijke vorm van bescherming bestaat: gemiddeld verklaart 39% hiervoor 
"grote belangstelling" te hebben, 32% "matige belangstelling" en slechts 20% "geringe 
belangstelling". De groep van ondervaagden die hebben geantwoord "geen mening" te 
hebben - slechts 9% - kan klein worden genoemd. 
Een analyse volgens ondernemingsgrootte leert dat vooral bij kleinere ondernemingen met 
ten hoogste 500 werknemers de belangstelling groot is. In deze groep spreekt bijna een op 
65 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bcdculing des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaïschen Union, hoofdstuk 2.10 
-24-
twee ondervaagden zich in die zin uit. Bij grote ondernemingen met meer dan 1.000 
werknemers is de belangstelling daarentegen iets geringer. 
Belangstelling voor een gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie (in %) 
volgens geselecteerde EU-Lid-Staat: 
* grote belangstelling » matige belangstelling • geringe belangstelling « geen mening 
Groot-Brittannië 
Duitsland 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
volgens ondernemingsgrootte: 
» grote belangstelling œ matige belangstelling • geringe 
belangstelling 
Alle grootteklassen 
meer dan 1.000 
501 -1.000 
101-500 
tot 100 werknemers geen mening 
I, , U4 mmiÊsmm 12 mm « ï 
40% 60% 80% 100% 
-25-
volgens exportquote: 
• grote belangstelling « matige belangstelling • geringe belangstelling >> geen mening 
totaal 
exportquote > 50% 
30 - 50% 
10-29% 
<io% H#^wwf 35 fflnHH^^^p 34 mWmmmmW ^s 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Bron: Enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie, 1994) 
Uit de analyse volgens land blijkt dat er vooral in Duitsland zeer veel interesse voor een 
bijzondere vorm van bescherming naast de octrooibescherming bestaat. 46% van de 
Duitse ondernemingen en zelfstandige uitvinders verklaart hiervoor "grote belangstelling" 
te hebben, en nog eens 30% "matige belangstelling". In Spanje zijn de resultaten hetzelfde. 
Er mag dan ook van worden uitgegaan dat een dergelijke vorm van bescherming vooral in 
deze twee landen vrij algemeen zou worden geaccepteerd. Dat hier reeds lang 
beschermingsstelsels van dit type bestaan en intensief worden gebruikt, verklaart 
ongetwijfeld ten dele deze resultaten. Hierdoor beschikken de ondervraagde 
ondernemingen reeds over praktische ervaring, zodat zij zich een uitbreiding van de 
bescherming tot andere EU-landen beter kunnen voorstellen en de 
toepassingsmogelijkheden en economische voordelen in het kader van hun commerciële 
activiteiten op buitenlandse markten beter kunnen beoordelen. 
In de overige geselecteerde EU-landen vormen de ondervraagden die hebben verklaard 
"grote belangstelling" voor een gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie te 
hebben, een iets kleinere groep. Worden echter de antwoorden "grote belangstelling" en 
"matige belangstelling" samengeteld, dan vertonen de resultaten geen noemenswaardige 
verschillen naargelang van het land. 
Alleen in Groot-Brittannië valt een zekere polariteit in de evaluatie door de ondervraagde 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders op. Enerzijds bestaat er hier bij 
ongeveer een derde van de ondervaagden "grote belangstelling", anderzijds bij een 
ongeveer even grote groep slechts "geringe belangstelling". Dit zou hierin zijn verklaring 
kunnen vinden dat Groot-Brittannië op het ogenblik geen gebruiksmodellenbescherming 
kent. Hierdoor zien de ondernemingen weliswaar de economische voordelen in, maar 
staan zij sceptisch tegenover een Europese regeling, omdat zij nog geen ervaring op dit 
gebied hebben kunnen opdoen. 
De analyse volgens de verhouding tussen export en omzet van de ondervraagde 
ondernemingen laat zien dat ondernemingen met een exportquote van 10 tot 50% slechts 
iets vaker "grote belangstelling" voor een gebruiksmodellenbescherming in de Europese 
-26-
Unie hebben dan ondernemingen met een exportquote beneden 10%. De belangstelling 
voor een gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie blijkt dus grotendeels 
onafhankelijk te zijn van de exportquote. 
Deze uniformiteit van de antwoorden wijst erop dat de ondervraagde 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders - onafhankelijk van hun huidige 
commerciële activiteiten in de interne markt - tenminste de mogelijkheid van een 
toekomstige uitbreiding van hun afzetmarkten willen openhouden en bijgevolg voor een 
groot deel in een gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie geïnteresseerd zijn. 
D. Gevolgen voor de gemeenschappelijke markt van de verschillen op het gebied 
van de gebruiksmodellenbescherming 
De Commissie heeft onderzocht of de verschillen tussen de bestaande nationale stelsels, 
die vanwege de economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming praktische 
consequenties hebben, belemmeringen van het vrije verkeer van goederen of 
concurrentiedistorsies veroorzaken, die aan de totstandbrenging van de interne markt in 
de zin van artikel 7 A EG-Verdrag in de weg staan. 
1. Belemmering van het vrije verkeer van goederen 
Het vrije intracommunautaire verkeer van goederen en de douane-unie vormen het 
fundament van de Gemeenschap en de basis voor de verwezenlijking van de doelstellingen 
van artikel 2 EG-Verdrag. Hiertoe moet een gemeenschappelijke markt worden ingesteld, 
moet door versmelting van de nationale markten de interne markt tot stand worden 
gebracht66 en moet het economische beleid van de Lid-Staten geleidelijk worden 
gecoördineerd. Een gemeenschappelijke markt is ondenkbaar zonder een 
gemeenschappelijke goederenmarkt. De bepalingen betreffende het vrije verkeer van 
goederen dragen tot de integratie bij, omdat ze de voorwaarden scheppen voor een zo 
onbelemmerd mogelijke grensoverschrijdende ontplooiing van het privé-initiatief op het 
gebied van het goederenverkeer. Het vrije verkeer van goederen werd in het 
EEG-Verdrag dan ook tot de "grondslagen van de Gemeenschap" gerekend. Het Hof van 
Justitie heeft verklaard dat de samenvoeging van de nationale markten tot één markt het 
wezenlijke doel van het Verdrag is67. 
Aan inschrijving onderworpen nationale intellectuele eigendomsrechten gelden uitsluitend 
op het grondgebied van de Lid-Staat waarvoor ze zijn verleend. Zolang geen eenmaking 
van het recht heeft plaatsgevonden, kan de rechthebbende bijgevolg anderen beletten 
beschermde produkten die zonder zijn toestemming zijn vervaardigd en in het verkeer zijn 
gebracht, in te voeren. Het ligt dus in de aard van de door de Lid-Staten verleende 
intellectuele eigendomsrechten besloten dat ze kunnen worden gebruikt om de 
verwezenlijking van het vrije verkeer van goederen te dwarsbomen. 
Het Hof van Justitie heeft door zijn uitlegging van de artikelen 30 en 36 van het Verdrag 
dit conflict tussen de bescherming van industriële eigendom en het postulaat van de 
verwezenlijking van het vrije verkeer van goederen opgelost. De kern van deze uitlegging 
is dat, ook al raakt het Verdrag niet aan het bestaan van de rechten die door de nationale 
Zie artikel 7 A EG-Verdrag. 
HvJEG, 8.6.1971, zaak 78/70, Deutsche Grammophon/Mctro, samenvatting, punt 6, laatste zin 
•27-
wetgeving inzake de commerciële en industriële eigendom zijn erkend, de uitoefening van 
die rechten door de verboden van het Verdrag kan worden geraakt, waarbij inbreuken op 
het vrije verkeer van goederen slechts worden gedoogd, voor zover ze hun 
rechtvaardiging vinden in het waarborgen van de rechten die het specifieke voorwerp van 
deze eigendom vormen68. 
Gebruiksmodellen, die een aanvullende bescherming bieden aan technische uitvindingen, 
kunnen naar analogie met de octrooien69 tot de industriële en commerciële 
eigendomsrechten in de zin van artikel 36 EG-Verdrag worden gerekend. Ten gevolge 
van de verschillen op het gebied van de bescherming doen zich echter bij de toepassing 
van voornoemde beginselen inzake het vrije verkeer van goederen enkele bijzonderheden 
voor. 
Het staat de Lid-Staten in principe vrij de gebruiksmodellenbescherming naar eigen 
goeddunken te regelen, voor zover hun regelingen geen middel tot willekeurige 
discriminatie noch een verkapte beperking van de handel tussen de Lid-Staten vormen70. 
Door deze vrijheid van de Lid-Staten is het echter ook mogelijk dat zoals in Engeland, 
Luxemburg en Zweden in het geheel niet in een gebruiksmodellenbescherming wordt 
voorzien of dat de beschermingsvoorwaarden verschillen. Uitvindingen met geringere 
uitvindingshoogte kunnen bijgevolg slechts worden beschermd in die landen welke een 
gebruiksmodel kennen. Doordat in Spanje slechts relatieve nieuwheid wordt vereist, kan 
daar voor uitvindingen die reeds in andere Lid-Staten openbaar zijn gemaakt, toch nog 
gebruiksmodellenbescherming worden verkregen. Ook een onder deze voorwaarden 
verkregen gebruiksmodel valt onder de in artikel 36 EG-Verdrag vervatte uitzonderingen 
op artikel 30 EG-Verdrag71. Deze verschillen op het gebied van de bescherming, waarop 
de rechthebbende geen vat heeft, dwingen hem markten te mijden waar hij geen 
equivalente bescherming voor zijn uitvinding kan verkrijgen. In Engeland kan sinds de 
invoering van het nieuwe design-recht72 niet langer door inschrijving bescherming worden 
verkregen voor produkten waarvan de vorm uitsluitend door de technische functie wordt 
bepaald73. Hierdoor wordt de Britse markt van de andere markten afgeschermd. 
De huidige verschillen op het gebied van de bescherming hebben derhalve een direct, 
negatief effect op de intracommunautaire handel en op het vermogen van de 
ondernemingen om de gemeenschappelijke markt als de enige omgeving voor hun 
economische activiteiten te beschouwen 74. Deze situatie belemmert het vrije verkeer van 
goederen en is, zoals het Hof van Justitie herhaaldelijk heeft verklaard75, een 
onvermijdelijk gevolg van het gebrek aan eenmaking van het recht. 
68 
69-
70 
71 
72 
73 
74 
75 HvJEG, 3.7.1974, zaak 192/73, Van Zuylen Frères/HAG, Jurispr. 1974, blz. 731 
HvJEG, 31.10.1974, zaak 15/74, Centrafarm en De Pcijper/Sterling Drug, Jurispr. 1974, blz. 1147 
HvJEG, 5.10.1988, zaak 53/87, Consorzio Italiano en Maxicar/Renault, Jurispr. 1988, blz. 53, r.o. 
12 
HvJEG, 30.6.1988, zaak 35/87, Thetford e.a./Fiamma e.a., Jurispr. 1988, blz. 3585 
Copyrigth, Designs and Patents Act 1988 
CORNISH, Intellectual Property, 1989, hoofdstuk 14, 14-016 
Citaat uit het Witboek betreffende de voltooiing van de interne markt, juni 1985, paragraaf 145: 
"Verschillen in de wetgeving betreffende de intellectuele eigendom hebben een rechtstreeks 
negatieve invloed op de handel in de Gemeenschap en het vermogen van de ondernemingen om de 
gemeenschappelijke markt als een eenheid te beschouwen voor hun economische bedrijvigheid". 
O.m. HvJEG, 5.10.1988, zaak 53/87, Consorzio Italiano en Maxicar/Renault, Jurispr. 1988, blz. 53, 
r.o. 10, met verdere verwijzingen 
-28-
2. Concurrentiedistorsies in de gemeenschappelijke markt 
Volgens artikel 3, onder g), EG-Verdrag moet een regime worden ingevoerd waardoor 
wordt verzekerd dat de mededinging binnen de interne markt niet wordt vervalst. Deze 
doelstelling staat in verband met het gebod van artikel 2 EG-Verdrag een harmonische 
ontwikkeling van de economische activiteit in de Gemeenschap te bevorderen76. De 
totstandbrenging, op het gebied van de bescherming van industriële eigendom, van gelijke 
concurrentievoorwaarden voor alle deelnemers aan het economische leven is voor hen een 
conditio sine qua non om daadwerkelijk van de fundamentele vrijheden van het EG-
Verdrag gebruik te kunnen maken77. 
Ten gevolge van de huidige verschillen op het gebied van de bescherming worden 
ondernemingen en zelfstandige uitvinders, die hun uitvindingen in meerdere Lid-Staten 
commercieel willen exploiteren, met het probleem geconfronteerd dat zij zich met een 
groot aantal verschillende stelsels vertrouwd moeten maken of in elke Lid-Staat ^op duur 
advies zijn aangewezen. Dit is misschien nog wel draaglijk voor grote ondernemingen, die 
hoge bedragen in de ontwikkeling en bescherming van hun uitvindingen kunnen 
investeren, maar voor zelfstandige uitvinders en kleine en middelgrote ondernemingen 
veroorzaken de huidige verschillen en de hieruit voortvloeiende behoefte aan juridisch 
advies administratieve problemen en kosten die zij vaak niet kunnen opbrengen. 
Hierdoor kunnen kleine en middelgrote ondernemingen minder aan innovatie doen en 
raken zij geïsoleerd, zodat de concurrentie wordt scheefgetrokken. 
In die landen waar voor gebruiksmodellen dezelfde uitvindingshoogte wordt vereist als 
voor octrooien, bestaat geen adequate bescherming voor "kleine" uitvindingen. In 
Engeland, Luxemburg en Zweden, die geen gebruiksmodellenstelsel kennen, worden deze 
uitvindingen in het geheel niet beschermd. Dit kan ertoe leiden dat juist in die landen waar 
een adequate bescherming ontbreekt, produkten worden nagemaakt zonder dat hiertegen 
kan worden opgetreden. 
Deze kopieën, die doorgaans tegen een lagere kostprijs dan de originelen worden 
geproduceerd omdat de innovatiekosten wegvallen, worden goedkoper dan de originelen 
op de markt gebracht78. Hierdoor neemt het gevaar toe dat in landen met een lager 
beschermingsniveau het marktaandeel van de namaakprodukten groter wordt dan dat van 
de originele produkten. Bovendien valt niet uit te sluiten dat met de toenemende integratie 
van de interne markt namaakprodukten gemakkelijker in Lid-Staten met een hoog 
beschermingsniveau worden ingevoerd. Dit kan ook onopzettelijk gebeuren, door een 
gebrek aan kennis van de verschillende nationale beschermingsstelsels. Er blijft de 
rechthebbende dan niets anders over dan gerechtelijke stappen te ondernemen tegen 
ondernemingen die vaak te goeder trouw handelen. 
76 ZULEEG, M. in VON DER GROEBEN, Kommentar zum EWG-Vertrag, 4e uitgave, nr. 9 ad 
artikel 3 
77 GRABITZ en LANGHEINE, artikel 100 A, nr. 20; VON DER GROEBEN en PIPKORN, artikel 
100 A, nrs. 17 c.v. 
Groenboek bc 
3.3.4, blz. 32 Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van nijverheid, juni 1991, punt 
-29-
Dit druist in tegen de doelstellingen van het beleid van de Europese Unie, dat erop is 
gericht de rechten die uit de creatieve inspanningen van Europese uitvinders en uit de 
aanzienlijke investeringen van Europese ondernemingen op dit gebied voortspruiten, 
tegen onrechtmatige handelingen van anderen te beschermen 79, en leidt tot 
concurrentiedistorsies. Om dit te vermijden moet ervoor worden gezorgd dat elke 
onderneming die in de gemeenschappelijke markt bedrijvig is, ten aanzien van de 
mededinging op gelijke voet staat met haar concurrenten80. 
3. Gevolgen voor industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders 
De nationale octrooistelsels in Europa werden in het verleden geleidelijk aan het Europese 
octrooirecht aangepast. Hoewel als beginsel gold dat het Europees Octrooiverdrag (EOV) 
niet aan de nationale octrooistelsels zou raken, vond een vrijwillige harmonisatie plaats81, 
waardoor juist voor buitenlandse aanvragen de praktische toepassing aanzienlijk werd 
vergemakkelijkt. 
Met de gebruiksmodellenbescherming is het anders gesteld. Hier bestaat er zoals bekend 
een hele reeks verschillende stelsels in de Europese Unie, waarvan vooral door aanvragers 
uit het eigen land, in mindere mate door aanvragers uit andere landen binnen de interne 
markt en in nog mindere mate door aanvragers uit derde landen gebruik wordt gemaakt. 
Gezien de toename van het internationale goederenverkeer ten gevolge van een steeds 
intensievere wereldwijde arbeidsverdeling, zou men een andere evolutie verwachten, 
waarbij naast de octrooibescherming andere vormen van bescherming niet alleen op 
binnenlandse maar ook op buitenlandse markten aan belang winnen. Bovendien doet in het 
bijzonder de steeds snellere uitwisseling van informatie, waarbij internationale vakbeurzen 
een belangrijke rol als platform voor het presenteren van innovaties spelen, een behoefte 
aan bescherming tegen namaak door concurrenten ontstaan. 
In de praktijk wordt echter nauwelijks door ondernemingen uit de Europese Unie in derde 
landen of door ondernemingen uit derde landen in de Europese Unie van de 
gebruiksmodellenbescherming gebruik gemaakt. Uit een analyse van de aanvragen in 
Aziatische landen, die zonder uitzondering een stelsel van gebruiksmodellenbescherming 
kennen, blijkt dat Europese ondernemingen hiervan geen gebruik maken. Omgekeerd 
benutten ook Aziatische ondernemingen slechts in zeer geringe mate de bestaande 
mogelijkheden op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming in Europa. Zelfs op 
markten die voor deze ondernemingen bijzonder interessant zijn, zoals de Duitse markt, 
vragen zij slechts zeer weinig gebruiksmodellen aan. 
80 Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van nijverheid, juni 1991, punt 3.5, 
blz. 36 
Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van nijverheid, juni 1991, punt 
3.3.1, blz. 33 
Zie VAN BENTHEM, GRUR Int. 1993. 
-30-
Vergelijking van het aantal binnenlandse en buitenlandse aanvragen om 
gebruiksmodellen in 1991 
Binnenlandse Aanvragen uit het 
__^ aanvragen buitenland 
Duitsland 13.920 1.633 
Korea 25.125 770 
China 33.157 125 
Japan 113.340 1.334 
(Bron: Industrial Property Statistics 1991, Publication A, WIPO - Genève) 
Uitsplitsing volgens land van het aantal buitenlandse aanvragen om gebruiksmodellen 
Aanvragen van Duitse Aanvragen van Japanse 
ondernemingen in ondernemingen in 
Duitsland 64 
Japan 145 
Spanje 48 5 
Portugal 20 
Brazilië 1 5 
China 4 14 
Mexico "2 
Polen 3 
(Bron: Industrial Property Statistics 1991, Publication A, WIPO -Genève) 
Naar het oordeel van de Commissie blijft de gebruiksmodellenbescherming derhalve tot 
de thuismarkt beperkt. In de Europese Unie is echter een evolutie aan de gang waardoor 
in de plaats van elke nationale markt de interne markt de thuismarkt wordt. 
Maar ook in de gemeenschappelijke markt zijn buitenlandse aanvragen veeleer een 
uitzondering. Om te achterhalen hoe het komt dat in de geselecteerde EU-landen zo 
weinig over de grenzen heen van de gebruiksmodellenbescherming gebruik wordt 
gemaakt, werd aan industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders gevraagd82 of de 
verschillen tussen de nationale gebruiksmodellenstelsels de bescherming van innovaties in 
de praktijk bemoeilijken. 
82 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaïschen Union, hoofdstuk 2.7 
-31-
Vormen de huidige verschillen tussen de gebruiksmodellenstelsels in de Europese Unie 
een belemmering voor de bescherming van innovaties (in %) 
volgens geselecteerd EU-land: 
* in zekere mate/in sterke mate » in geringe mate • geen mening 
100% 
volgens ondernemingsgrootte: 
* in zekere mate/in sterke mate » in geringe mate 
Alle grootteklassen 
meer dan 1000 
501 • 1000 
101-500 
tot 100 werknemers • geen mening 
100% 
-32-
volgens exportquote : 
« in zekere mate/in sterke mate « in geringe mate 
<10% 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie, 1994) 
Gemiddeld 50% van alle ondervraagde ondernemingen verklaart dat zich bij buitenlandse 
aanvragen om gebruiksmodellen in de interne markt in zekere mate/in sterke mate 
belemmeringen voordoen. 
Opmerkelijk in de enquêteresultaten is dat betrekkelijk vaak met "geen mening" op de 
gestelde vraag werd geantwoord. Dit komt doordat de verschillende beschermingsstelsels 
wat hun praktische toepassing betreft zo sterk van elkaar afwijken dat ondernemingen en 
zelfstandige uitvinders zich hierover geen oordeel kunnen vormen. Dit verklaart waarom 
het percentage van het antwoord "geen mening" het hoogst is in Groot-Brittannië en 
Frankrijk. Omdat Groot-Brittannië slechts het na onderzoek verleende octrooi en het niet-
ingeschreven recht op functioneel design kent en in Frankrijk het "certificat d'utilité" qua 
rechtsvorm grotendeels met het octrooi overeenstemt, kan men zich hier veelal geen 
concrete voorstelling maken van een naast het octrooistelsel bestaand beschermingsstelsel 
dat los van of complementair aan het octrooistelsel kan worden gebruikt voor technische 
uitvindingen met geringe uitvindingshoogte en/of korte exploitatieduur. 
Desondanks vindt een aanzienlijk deel van de ondervraagden in deze landen (35% in 
Groot-Brittannië en 41% in Frankrijk) dat de huidige situatie voor moeilijkheden zorgt. 
Uit de analyse volgens ondernemingsgrootte blijkt dat iets meer dan 50% van de 
ondernemingen met ten hoogste 1.000 werknemers, maar slechts 34% van de zeer grote 
ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers van oordeel is dat de bescherming van 
innovaties wordt bemoeilijkt. Hoe kleiner de ondernemingen zijn, des te meer stuiten zij 
ten gevolge van de huidige situatie op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming op 
problemen. Dit kan ermee te maken hebben dat kleinere ondernemingen niet over eigen 
deskundigen beschikken en vanwege de kosten slechts occasioneel een beroep op externe 
adviseurs kunnen doen. Voor de octrooiafdelingen van grote ondernemingen is het 
blijkbaar gemakkelijker om overal waar die mogelijkheid bestaat en de marktsituatie zulks 
vereist, aanvragen om gebruiksmodellen in te dienen. 
-33-
Anderzijds hebben kleine ondernemingen vaker met "geen mening" op de gestelde vraag 
geantwoord, terwijl grote ondernemingen duidelijk wel hun mening hierover hebben. Dit 
wijst erop dat er op het ogenblik bij kleine ondernemingen en zelfstandige uitvinders in de 
Europese interne markt nog geen grote behoefte aan bescherming bestaat, omdat zij zich 
nog steeds in de eerste plaats op lokale, "vertrouwde" afzetmarkten concentreren. 
De analyse volgens exportquote bevestigt deze correlaties. Naarmate de exportquote 
hoger is, maken de ondervraagde ondernemingen vaker gewag van problemen op het 
gebied van de bescherming van innovaties. Aangezien exportquote en 
ondernemingsgrootte nauw verband met elkaar houden, geldt dit vooral voor grote 
ondernemingen. Niettemin klaagt ook in de groep met een lage exportquote (<10%) 41% 
van de ondervraagden over belemmeringen. 
Naar het oordeel van de ondervraagden bemoeilijkt de heterogeniteit van het 
gebruiksmodellenrecht derhalve de bescherming van innovaties in de Europese interne 
markt. Deze moeilijkheden verklaren grotendeels ook waarom nagenoeg uitsluitend op 
nationale markten van de op het ogenblik reeds bestaande beschermingsstelsels gebruik 
wordt gemaakt. 
E. Verband tussen de doelstellingen van de Europese Unie en de economische 
behoeften 
Uit het voorgaande is gebleken dat er op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming, 
die nu en in de toekomst van grote economische betekenis is, verschillende nationale 
stelsels bestaan. De verschillen tussen deze beschermingsstelsels belemmeren het vrije 
verkeer van goederen en doen afbreuk aan de onvervalste mededinging. Het is niet 
wenselijk, want in strijd met de idee van de Europese integratie, dat deze negatieve 
effecten voortduren. 
De Europese Gemeenschap ziet zich bijgevolg voor de taak geplaatst een voor de interne 
markt nadelige situatie te verhelpen en aldus tot een betere werking van de 
gemeenschappelijke markt bij te dragen. 
Met het oog op de totstandbrenging en werking van de interne markt moet een 
harmonisatie naar het oordeel van de Commissie echter op de huidige en toekomstige 
economische behoeften worden afgestemd. Ten gevolge van de evolutie van de 
innovatieactiviteit in de Europese Unie, die door een tendens naar uitvindingen met 
geringere uitvindingshoogte en kortere levensduur, hogere kostengevoeligheid en kortere 
produktie- en commercialisatiecycli wordt gekenmerkt, ontstaat er in de 
gemeenschappelijke markt een grotere behoefte aan een snelle, eenvoudige en goedkope 
bescherming voor technische uitvindingen. 
De twaalf verschillende nationale gebruiksmodellenstelsels schieten in dit opzicht te kort. 
De Lid-Staten treft in dit verband geen verwijt, enerzijds omdat het hun vrijstaat de 
gebruiksmodellenbescherming naar eigen goeddunken te regelen, en anderzijds omdat de 
problemen die zich voordoen niet tot het grondgebied van elke Lid-Staat beperkt blijven 
maar juist bij de grensoverschrijdende toepassing in de interne markt het duidelijkst aan 
het licht treden. 
-34-
Met het oog op de totstandbrenging en werking van de interne markt lijkt het derhalve 
noodzakelijk dat, ten einde de hierboven beschreven ongewenste situatie te verhelpen, op 
het gebied van de gebruiksmodellenbescherming een actie op communautair niveau wordt 
ondernomen die aan de volgende doelstellingen beantwoordt: 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met geringe 
uitvindingshoogte; 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met korte 
levensduur; 
• de bescherming moet snel kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet op eenvoudige wijze kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet goedkoop zijn; 
• er moet snel openbaarmaking plaatsvinden, zodat het publiek snel wordt 
geïnformeerd. 
III. Passende maatregelen ter harmonisatie van de 
gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau 
Uit het voorgaande is gebleken dat het bestaan van uiteenlopende regelingen op het 
gebied van de gebruiksmodellenbescherming een negatief effect op de totstandbrenging en 
werking van de interne markt heeft. Hieruit werd de conclusie getrokken dat slechts door 
middel van een harmonisatie van de verschillende beschermingsstelsels aan de 
economische behoeften en aan de vereisten van de gemeenschappelijke markt tegemoet 
kan worden gekomen. Nu is erkend dat een optreden op communautair niveau 
noodzakelijk is, rijst de vraag hoe een toekomstige regeling moet worden geconcipieerd. 
Deze vraag is tweeledig en betreft zowel de vorm als* de inhoud van de toekomstige 
regeling. 
A. Passende vorm van een harmonisatie 
Een harmonisatie heeft niet alleen tot doel de negatieve effecten van de vastgestelde 
verschillen tussen de beschermingsstelsels op te heffen, maar ook de algemene situatie op 
het gebied van de bescherming van industriële eigendom te verbeteren. Hiertoe bestaan er 
verscheidene mogelijkheden. 
De Commissie heeft tot taak de "maatregelen" voor te stellen die ertoe bestemd zijn de 
interne markt tot stand te brengen. 
Bij een "onderlinge aanpassing van de wetgeving" gaat het niet slechts om het opheffen 
van verschillen tussen bestaande rechtsvoorschriften, maar meer in het algemeen om het 
opheffen van tegenstellingen tussen normen83. Dit kan ertoe leiden dat in een Lid-Staat een 
vorm van bescherming moet worden ingevoerd die daar tot dan toe niet bestond, wanneer 
dit tot de totstandbrenging van de interne markt bijdraagt. 
Alle in het EG-Verdrag vermelde rechtsinstrumenten, meer bepaald de richtlijn en de 
verordening, komen als harmonisatie-"maatregel" in aanmerking. 
VON DER GROEBEN en P1PKORN, artikel 100 A, nrs. 25, 41 
-35-
Op het gebied van de gebruiksmodellen is de eerste mogelijkheid de onderlinge 
aanpassing van de nationale beschermingsstelsels door middel van een richtlijn, hetgeen 
ook impliceert dat in die landen welke nog geen gebruiksmodellenbescherming kennen, 
deze vorm van bescherming moet worden ingevoerd. Mochten ondernemingen en 
zelfstandige uitvinders in de mogelijkheid geïnteresseerd zijn om door middel van één 
aanvraag in meerdere Lid-Staten tegelijk bescherming te verkrijgen, dan zouden 
maatregelen moeten worden genomen die verder gaan dan een eenvoudige onderlinge 
aanpassing van de nationale beschermingsstelsels. Hierbij zou kunnen worden gedacht aan 
een meer uitgebreide onderlinge aanpassing in de vorm van een wederzijdse erkenning van 
de nationale bescherming door de Lid-Staten. Een ander alternatief is de invoering van 
een uniform Europees beschermingsstelsel, dat als onderdeel van het Gemeenschapsrecht 
van hogere rang dan de nationale beschermingsstelsels is, maar niet in de plaats van deze 
laatste treedt. Tenslotte is ook nóg een combinatie van verschillende mogelijkheden 
denkbaar, om de toekomstige regeling nog beter aan de vereisten van de interne markt aan 
te passen. 
1. Onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels 
Ten gevolge van de totstandbrenging van de Europese interne markt breiden in de meeste 
economische sectoren de markten zich over de landsgrenzen heen uit. Van welke factoren 
dit telkens afhangt, kan hier in het midden worden gelaten. Sinds de interne markt in 1993 
tot stand is gebracht en de douanegrenzen als gevolg hiervan zijn weggevallen, is voor 
vele produkten de geografische uitbreiding van de markten sterker dan ooit. Deze tendens 
zal in de toekomst nog doorzetten. De thans nog bestaande grenzen zullen dan geen 
marktbarrières meer vormen. Er bestaan echter op het ogenblik ten gevolge van de 
verschillen op het gebied van de bescherming van intellectuele eigendom nog kunstmatige 
grenzen. Nu is het voor de daadwerkelijke totstandbrenging van de gemeenschappelijke 
markt niet alleen noodzakelijk dat de materiële grenzen wegvallen, maar ook en vooral dat 
de toekomstige interne markt als zodanig wordt ervaren. Dit wordt echter veel moeilijker, 
wanneer er met betrekking tot bepaalde intellectuele eigendomsrechten verschillen blijven 
bestaan waardoor het oninteressant wordt in andere Lid-Staten zulke rechten aan te 
84 
vragen . 
Deze verschillen veroorzaken administratieve moeilijkheden, die al degenen die 
bescherming wensen, maar inzonderheid kleine en middelgrote ondernemingen en 
zelfstandige uitvinders, zwaar vallen. Hierdoor wordt niet alleen de bereidheid tot 
innovatie van de bedrijven, maar ook de totstandbrenging van de interne markt ongunstig 
beïnvloed. 
De harmonisatie van de bestaande beschermingsstelsels door middel van een richtlijn, met 
als doel tot vijftien weliswaar soortgelijke maar zelfstandige nationale stelsels te komen, 
onderstelt 
84 Witboek betreffende de voltooiing van de interne markt, juni 1985, paragraaf 145: "Verschillen in 
de wetgeving betreffende de intellectuele eigendom hebben een rechtstreeks negatieve invloed op de 
handel in de Gemeenschap en het vermogen van de ondernemingen om de gemeenschappelijke 
markt als een eenheid te beschouwen voor hun economische bedrijvigheid". 
-36-
de invoering van een stelsel van gebruiksmodellenbescherming in die landen welke deze 
vorm van bescherming nog niet kennen en een inhoudelijke onderlinge aanpassing van 
de bestaande regelingen. 
a) Invoering van nationale beschermingsstelsels 
Op het ogenblik kennen Groot-Brittannië, Luxemburg en Zweden geen 
gebruiksmodellenbescherming. Een onderlinge aanpassing van de wetgeving in de 
Europese Unie zou beteken dat in deze landen deze vorm van bescherming moet worden 
ingevoerd. Terwijl in Luxemburg tot nog toe geen ervaring met een dergelijk 
beschermingsstelsel is opgedaan, is in Groot-Brittannië de invoering in 1986 mislukt85. 
Bij een recente enquête hebben Britse industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders 
echter duidelijk te kennen gegeven dat zij de invoering van een dergelijke vorm van 
bescherming in Groot-Brittannië als een waardevolle aanvulling op het stelsel van het na 
onderzoek verleende octrooi beschouwen86. 
Belangstelling voor een gebruiksmodellenbescherming in Groot-Britttannië 
economisch belang volgens ondernemingsgrootte (in %): 
• van groot belang » in de toekomst van belang • op het ogenblik van weinig :: op het ogenblik van weinig 
belang belang 
Alle grootteklassen •• 
meer dan 1000 
501-1000 
101-500 
tot 100 werknemers 
85 
86 White Paper on Intellectual Property and Innovation, Presented to Parliament by the Secretary for 
Trade and Industry by Command of her Majesty, april 1986, punt 3.6 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaïschcn Union, hoofdstuk 2.9.3, Zum Innovationsschutz in Groftbritannicn 
-37-
toekomstig gebruik volgens ondernemingsgrootte (in %): 
voor alle of bijna alle 
uitvindingen s voor de meeste voor een klein gedeelte eerst ervaring opdoen van 
de uitvindingen 
Alle grootteklassen ma 12 
meer dan 1000 3 j|p 10 
501-1000 S 9 
IPs 
101-500 fi 7 
tot 100 werknemers 24 Ép 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie, 1994) 
Gemiddeld 53% van de ondervraagde Britse industrieondernemingen en zelfstandige 
uitvinders acht een stelsel van gebruiksmodellenbescherming "van groot belang", waarbij 
een typische afwijking tussen grote en kleine ondernemingen optreedt. Bij kleine 
ondernemingen (met ten hoogste 100 werknemers) bestaat hiervoor veel meer 
belangstelling (namelijk bij 76% van de ondervraagden) dan bij zeer grote ondernemingen 
(met meer dan 1.000 werknemers), waarvan echter toch nog altijd 31% deze vorm van 
bescherming eveneens als "van groot belang" beschouwt. Omgekeerd vindt slechts een 
klein deel (3%) van de ondervraagde kleine ondernemingen een stelsel van 
gebruiksmodellenbescherming "niet van belang", terwijl bij grote ondernemingen niet 
minder dan 34% dit antwoord geeft. 
Bovendien hebben de ondervraagden in Groot-Brittannië duidelijk gemaakt dat, indien een 
stelsel van gebruiksmodellenbescherming bestond, dit nu reeds een aanzienlijk economisch 
belang zou kunnen hebben. De groep die van oordeel is dat een dergelijk stelsel eerst in de 
toekomst van belang zou zijn (21% van de ondervraagden), is betrekkelijk klein. 
De ondervraagde Britse industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders kennen niet 
alleen een relatief groot economisch belang aan een stelsel van 
gebruiksmodellenbescherming toe, zij blijken ook in grote mate bereid om, indien een 
dergelijk stelsel bestond, daarvan voor de bescherming van hun uitvindingen gebruik te 
maken. De mate waarin deze bereidheid aanwezig is, verschilt andermaal sterk volgens de 
ondernemingsgrootte. 
Bij kleine ondernemingen komt deze bereidheid veel duidelijker naar voren dan bij grote 
ondernemingen. Zo zou 24% van de kleine ondernemingen voor "alle of bijna alle 
uitvindingen" gebruiksmodellenbescherming aanvragen, terwijl in de overige 
grootteklassen slechts 3 tot 9% van de ondervraagden een zo intensief gebruik van deze 
vorm van bescherming zou maken. Ook in de groep die voor "de meeste uitvindingen" een 
beroep op de nieuwe vorm van bescherming zou doen, domineren de kleine en 
middelgrote ondernemingen. 
Opmerkelijk is dat in Groot-Brittannië grote ondernemingen vaker een afwachtende 
houding tegenover de gebruiksmodellenbescherming aannemen dan kleine ondernemingen. 
-38-
Bij de grote ondernemingen heeft dan ook 30% verklaard eerst ervaring te willen opdoen 
(bij de kleine ondernemingen is dit 18%). 
Om definitieve uitspraken over de belangstelling voor de invoering van een stelsel van 
gebruiksmodellenbescherming te kunnen doen, moet deze positieve reactie van de Britse 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders nog met informatie over Luxemburg en 
Zweden worden aangevuld. 
b) Inhoudelijke onderlinge aanpassing van het nationale 
gebruiksmodellenrecht 
Gaat men ervan uit dat in die Lid-Staten welke nog geen gebruiksmodellenbescherming 
kennen deze vorm van bescherming wordt ingevoerd en dat in de overige Lid-Staten een 
onderlinge aanpassing van de bestaande beschermingsstelsels plaatsvindt, dan is het 
resultaat dat vijftien soortgelijke nationale beschermingsstelsels naast elkaar bestaan. 
Wie een gebruiksmodel aanvraagt, kan dan in alle Lid-Staten op een gelijkwaardige 
bescherming rekenen en krijgt niet langer te maken met een hele reeks van elkaar 
afwijkende beschermingsstelsels. Ook wanneer hij in een andere Lid-Staat of in geheel 
Europa bescherming aanvraagt, zijn de fundamentele beschermingsvoorwaarden en de 
beschermingsomvang hem bekend. Hierdoor wordt het aanvragen van bescherming in 
andere Lid-Staten goedkoper en eenvoudiger. Een harmonisatie van de 
beschermingsstelsels door middel van een richtlijn, met als gevolg dat in de verschillende 
landen op nationaal niveau dezelfde bescherming kan worden verkregen, maakt het veel 
interessanter om in het buitenland aanvragen in te dienen. Dit kan de innovatieactiviteit 
verder stimuleren. 
Een dergelijke onderlinge aanpassing zal ongetwijfeld materiële regelingen omvatten die 
betrekking hebben op het voorwerp van de bescherming, de beschermingsvoorwaarden, 
de beschermingsomvang en de beschermingsduur, de gronden voor afwijzing of 
nietigverklaring en de uitputting van de rechten. Hierdoor kan weliswaar het aantal voor 
de interne markt nadelige conflicten worden verminderd, maar kunnen de oorzaken niet 
worden weggenomen. 
2. Meer uitgebreide onderlinge aanpassing van wetgeving 
Een inhoudelijke onderlinge aanpassing van de nationale gebruiksmodellenwetgeving door 
middel van een richtlijn, met als gevolg dat in de verschillende landen parallelle rechten 
kunnen worden verkregen, kan die beperkingen van het intracommunautaire verkeer en de 
mededinging niet opheffen welke het gevolg zijn van het zuiver nationale karakter van 
deze rechten en de in de Lid-Staten hieruit afgeleide opvatting van het 
territorialiteitsbeginsel. Ook na een dergelijke onderlinge aanpassing blijven de 
binnengrenzen bestaan, zodat zich nog steeds conflicten tussen in verschillende landen 
verleende rechten kunnen voordoen. 
In een meer uitgebreide richtlijn zou in aanvulling op de onderlinge aanpassing van het 
materiële gebruiksmodellenrecht kunnen worden bepaald dat de Lid-Staten hun 
gebruiksmodellenwetten in die zin moeten wijzigen dat elk gebruiksmodel dat in een 
Lid-Staat wordt verleend, op verzoek van de aanvrager in andere Lid-Staten van de 
Gemeenschap rechtsgevolgen heeft - in het bijzonder wat ontstaan,indiening van de 
-39-
aanvraag, inschrijving, overdracht en bescherming betreft - en dat deze rechtsgevolgen in 
de andere Lid-Staten worden erkend. 
Aan de rechtshandelingen van de bevoegde instantie in elke Lid-Staat zou op grond van 
de aldus onderling aangepaste gebruiksmodellenwetten gelding in andere Lid-Staten 
moeten en kunnen worden toegekend. Deze gelding zou wederzijds moeten worden 
erkend. De aanvraag- en inschrijvingsprocedures zouden volledig onderling moeten 
worden aangepast. 
De gebruiksmodellen zouden dus de jure nationaal blijven. Ze zouden echter 
grensoverschrijdende rechtsgevolgen hebben. 
Het spreekt vanzelf dat de individuele Lid-Staten rechtens niet bevoegd zijn voorschriften 
met extraterritoriale werking in de andere Lid-Staten vast te stellen. Zij zijn echter 
rechtens wel bevoegd aan de gebruiksmodellen die krachtens de op hun grondgebied 
geldende voorschriften worden verleend en aan de rechtshandelingen die krachtens deze 
voorschriften door hun instanties worden verricht, extraterritoriale werking in de andere 
Lid-Staten toe te kennen, d.w.z. te eisen dat de aan deze gebruiksmodellen verbonden 
rechten en deze rechtshandelingen ook in de andere Lid-Staten gelden. Opdat deze 
extraterritoriale werking ook telkens volgens het recht van de andere Lid-Staat tot stand 
zou komen, zouden alle Lid-Staten deze elk wat hun grondgebied betreft moeten en 
kunnen erkennen. Opdat alle Lid-Staten hetzelfde stelsel zouden invoeren, zou het echter 
de facto noodzakelijk zijn een richtlijn vast te stellen. Deze zou in een verregaande 
onderlinge aanpassing van het materiële en formele gebruiksmodellenrecht moeten 
voorzien. 
Voor de praktische implementatie van een zodanige wederzijdse erkenning zou een 
coördinatie van de werkzaamheden van de bevoegde nationale instanties - bij voorbeeld 
door middel van een adviescomité - noodzakelijk zijn87. Er zou dan kunnen worden 
gedacht aan een vereenvoudigde administratieprocedure volgens welke men door middel 
van een aanvraag bij de bevoegde instantie in een Lid-Staat ook in andere Lid-Staten een 
gebruiksmodel zou kunnen laten inschrijven. 
3. Invoering van een communautair beschermingsstelsel 
Een zo verregaande onderlinge aanpassing van het materiële en formele 
gebruiksmodellenrecht en dus ook van de werkzaamheden van de bevoegde nationale 
instanties, waarbij de gebruiksmodellen in de gehele Gemeenschap rechtsgevolgen hebben 
en de rechtshandelingen van deze instanties in de gehele Gemeenschap gelden, zou heel 
wat problemen meebrengen die niet gemakkelijk op te lossen zijn. 
Het is lang niet zeker dat de nationale instanties in staat zouden zijn hun aldus 
geëuropeaniseerd gebruiksmodellenrecht op uniforme en doeltreffende wijze toe te 
passen, zonder dat dit bijkomende personeelskosten en administratieve kosten 
veroorzaakt. 
Zie ook "Kami der Entwurf der Vcrordnung des Rates über das Gcmcinschaftsmustcr auf 
Artikel 100a EWG-Vcrtrag gestützt werden?", III/5327/91-DE, augustus 1991 (juridisch advies van 
de heer Ivo Schwartz, bijzonder adviseur inzake de onderlinge aanpassing van de wetgeving. 
-40-
Dergelijke weliswaar geëuropeaniseerde maar nog steeds op nationaal niveau 
geadministreerde beschermingsstelsels zouden voor zelfstandige uitvinders en 
industrieondernemingen veel minder attractief kunnen zijn dan een werkelijk 
communautair stelsel. Voor de gebruikers komt het op eenvoud, transparantie en 
rechtszekerheid aan. 
Er zou bijgevolg ook kunnen worden gedacht aan de invoering, door middel van een 
verordening, van een communautair gebruiksmodelrecht. Een dergelijk communautair 
recht zou in elke Lid-Staat directe werking hebben. 
Het zou aldus mogelijk zijn 
• door middel van één aanvraag bij één communautair bureau 
• volgens één procedure 
• op grond van één regeling 
bescherming te verkrijgen in een gebied dat alle Lid-Staten omvat. 
Hiermee zou kunnen worden bereikt dat voor produkten die de vrucht van uitvindingen 
zijn, de intracommunautaire handel en mededinging steeds minder worden belemmerd c.q. 
vervalst in vergelijking met de nationale handel en mededinging. 
4. Combinatie van onderlinge aanpassing van de wetgeving en invoering 
van een communautair beschermingsstelsel 
De integratie van de gemeenschappelijke markt is een nog onvoltooid proces. Er zullen 
ook in de nabije toekomst nog ondernemingen zijn die behoefte aan 
gebruiksmodellenbescherming hebben, maar uitsluitend op regionale markten werkzaam 
zijn. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen, waarvoor een harmonisatie 
inzonderheid van belang is, zullen aanvankelijk slechts in geringe mate in een uitbreiding 
van hun werkzaamheden tot de gehele gemeenschappelijke markt geïnteresseerd zijn. 
Er kan bijgevolg ook nog aan een combinatie van verschillende mogelijkheden worden 
gedacht, om een toekomstige regeling nog beter aan de behoeften van de interne markt 
aan te passen. Zoals op het gebied van het merkenrecht en het siermodellenrecht zouden 
de onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels door middel van een 
richtlijn en de invoering van een uniform beschermingsstelsel door middel van een 
verordening kunnen worden gecombineerd. 
Er zouden aldus vijftien geharmoniseerde nationale gebruiksmodellenstelsels ontstaan, met 
daar bovenop een communautair gebruiksmodellenstelsel. De aanvragers zouden dan 
kunnen kiezen tussen een of meer zuiver nationale rechten en een communautair recht dat 
het gehele grondgebied van de Europese Unie bestrijkt. 
5. Zienswijze van industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders 
Dat er bij de betrokken industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders om 
economische redenen duidelijk belangstelling voor een gelijktijdige bescherming in 
meerdere Lid-Staten van de Europese Unie bestaat, blijkt in een in Frankrijk, Spanje, 
-41-
Duitsland, Groot-Brittannië en Italië verrichte studie uit de antwoorden op de vraag88 in 
hoeveel EU-landen gelijktijdig gebruiksmodellen zouden worden aangevraagd, indien deze 
mogelijkheid bestond. 
Genoemd aantal landen, gesteld dat er in de EU een communautair gebruiksmodel 
bestond 
volgens geselecteerd EU-land (in %): 
M geen 
:: 6 of meer » 1 of 2 • 3 tot 5 
« eerst ervaring opdoen 
Groot Brittannië jjjjj£j$ 12 
88 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gcbrnuchsimistcischut/es in der 
Europaischen Union, hoofdstuk 2.10 
-42-
volgens ondernemingsgrootte (in %): 
• geen 
¥ 6 of meer «1of2 • 3 tot 5 
* eerst ervaring opdoen 
Alle grootteklassen I 511 5 
gjjjijjjjjjg^j 
meer dan 1000 S 11 
501 -1000 §7§ 3 
101 -500 | 4-|l S 
tot 100 werknemers 3 m 7 | 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie, 1994) 
Slechts een zeer klein deel van de ondervraagden (5%) zou in geen enkel EU-land 
aanvragen indienen. De meesten (42%) geven 3 tot 5 landen als antwoord, nog eens 25% 
zou in 6 of meer landen aanvragen indienen en 22% is nog onbeslist en wil "eerst ervaring 
opdoen". 
6. Zienswijze van octrooigemachtigden 
Uit een enquête onder octrooigemachtigden in Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en 
Spanje over de toekomstige vorm van de gebruiksmodellenbescherming in de Europese 
Unie89 komt het volgende beeld naar voren: 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilolstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk D, 2.7, bl/.. 30 
-43-
Beoordeling van de verschillende mogelijkheden qua rechtsvorm (in een aantal 
geselecteerde EU-landen*): 
% van de ondervraagden kwalificeert de genoemde mogelijkheid als volgt: 
Duitsland 
û VL Spanje Frankrijk 
a) b) Groot-
Brittannië 
a) b) 
Uniform Europees 
gebr^ks^rn^ellenstelsel Belangrijk 
Niet zo belangrijk 
Aantal 
respondenten 77 
23 
17 69 
31 
16 . 100 67 
33 50 
50 75 
25 50 
50 50 
50 
Harmonisatie van de 
nationale wetgeving Belangrijk 
Niet zo belangrijk 
Aantal 
respondenten 78 
22 71 
29 100 100 50 
50 50 
50 100 100 
harmonisatie en 
uniformi sering Belangrijk 
Niet zo belangrijk 
Aantal 
respondenten 79 
21 
98 74 
26 
68 87 
13 
31 12 
24 85 
15 
20 69 
31 
16 71 
29 
34 83 
17 
29 
Belangrijk 
Niet zo belangrijk 100 
16 Geen onderlinge 
aanpassing van de 
beschermingsstelsels 
Aantal 
respondenten 
*) .Er mochten hier meerdere antwoorden worden gegeven. 
a) kleine en middelgrote ondernemingen (KMÖ's) 
b) grote ondernemingen . 100 33 
67 25 
75 17 
83 25 
75 40 
60 14 
86 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut onder octrooigemachtigden in een aantal geselecteerde EG-landen, 1992) 
Het was natuurlijk zeer belangrijk bij deze enquête om van de octrooigemachtigden in de 
vier beschouwde Lid-Staten te vernemen welke van de verschillende mogelijkheden qua 
rechtsvorm zij het liefst gerealiseerd zouden zien, gelet op de behoefte aan bescherming 
van de door hen geadviseerde ondernemingen. Ten einde voor de verschillende opties 
prioriteiten te kunnen vastleggen, werd hun gevraagd om (in plaats van met ja of neen te 
antwoorden) uit de antwoorden "belangrijk" en "niet zo belangrijk" te kiezen. Uit de 
antwoorden blijkt evenwel dat de grote meerderheid van de ondervraagde 
octrooigemachtigden voorstander van de invoering van een uniform Europees 
gebruiksmodellenstelsel en tegelijkertijd van een harmonisatie van de nationale wetgeving 
is. 
Blijkens de enquêteresultaten zijn in de vier beschouwde EU-landen maar weinig 
octrooigemachtigden van mening dat ofwel een uniform Europees gebruiksmodellenstelsel 
ofwel een harmonisatie van de nationale wetgeving toereikend is. Deze resultaten zijn in al 
hun duidelijkheid opmerkelijk, ja zelfs verrassend. Blijkbaar willen of kunnen vele 
octrooigemachtigden zich niet op één strategie vastleggen, omdat ze misschien slechts aan 
de belangen van bepaalde categorieën van aanvragers tegemoet zou komen. 
Bijgevolg kunnen op grond van de enquêteresultaten ook geen verschillen volgens 
ondernemingsgrootte in de voorkeur voor de diverse opties worden vastgesteld, in die zin 
bij voorbeeld dat grotere ondernemingen meer voor een communautair gebruiksmodel, 
-44-
kleinere ondernemingen daarentegen meer voor een onderlinge aanpassing van de 
nationale wetgeving voelen. Afgaande op de antwoorden van de ondervraagde 
octrooigemachtigden moeten blijkbaar beide opties tegelijk worden opengehouden en 
bestaat er hierover in de vier beschouwde EG-landen een zeer brede consensus. 
Er blijkt onder octrooigemachtigden enerzijds en industrieondernemingen en 
zelfstandige uitvinders anderzijds overeenstemming te heersen over de vraag of er 
behoefte bestaat aan een gebruiksmodellenbescherming in de Europese Unie. Er bestaat 
duidelijk belangstelling voor een door middel van één aanvraag in ten minste drie tot vijf 
landen verkrijgbare gebruiksmodellenbescherming, naast de geharmoniseerde nationale 
bescherming. 
De onderlinge aanpassing van de nationale beschermingsstelsels vormt derhalve naar 
het oordeel van de Commissie weliswaar een eerste zinvolle verbetering van de huidige 
situatie, maar heft niet alle bestaande nadelen op. Naar het oordeel van de Commissie 
op dit ogenblik lijkt het bovendien noodzakelijk te onderzoeken of 
• de wederzijdse erkenning van de geharmoniseerde nationale rechten of 
• de invoering van een communautair recht of 
• een combinatie van onderlinge aanpassing van de wetgeving en invoering van 
een communautair gebruiksmodel 
maatregelen vormen die er daadwerkelijk toe bijdragen dat voor produkten die de vrucht 
van uitvindingen zijn, de intracommunautaire handel en mededinging steeds minder 
worden belemmerd c.q. vervalst. 
B. Noodzakelijke inhoud van een gebruiksmodellenbescherming op 
communautair niveau: grondbeginselen 
Ervan uitgaand dat er op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming behoefte aan 
harmonisatie bestaat, werd met het oog op het scheppen van optimale voorwaarden voor 
de interne markt een tweeledig systeem met parallelle nationale gebruiksmodellen en een 
communautair gebruiksmodel voorgesteld, dat een doeltreffende combinatie van de 
beschikbare instrumenten vormt. 
Gelet op het economische belang van de bestaande stelsels, de evolutie van de 
innovatieactiviteit in de interne markt en het feit dat er om economische redenen behoefte 
aan een dergelijke vorm van bescherming bestaat, werd voorts vastgesteld dat een 
toekomstig beschermingsstelsel dat tot de totstandbrenging en goede werking van de 
interne markt moet bijdragen, de volgende kenmerken moet vertonen: 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met geringe 
uitvindingshoogte; 
• er moet bescherming worden geboden aan technische uitvindingen met korte 
levensduur; 
• de bescherming moet snel kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet op eenvoudige wijze kunnen worden verkregen; 
• de bescherming moet goedkoop zijn; 
• er moet snel openbaarmaking plaatsvinden, zodat het publiek snel wordt 
geïnformeerd. 
-45-
Een toekomstig gebruiksmodellenstelsel moet, met de totstandbrenging van de interne 
markt als doel voor ogen, inhoudelijk zo worden opgezet dat het aan de reële behoeften 
tegemoet komt, zonder verder te gaan. Daarom is de Commissie van de reeds bestaande 
stelsels uitgegaan en heeft zij onderzocht of ze bruikbaar zijn als basis voor een 
toekomstige regeling op communautair niveau. 
1. Hoofdlijnen 
Twaalf van de vijftien Lid-Staten kennen een gebruiksmodellenbescherming. Deze 
nationale stelsels vertonen naast grote verschillen ook bepaalde punten van overeenkomst 
en kunnen in zoverre misschien als basis voor een communautaire 
gebruiksmodellenbescherming dienen. 
Het gaat bij de verschillende gebruiksmodellenstelsels in wezen om een recht, 
complementair aan het octrooi, dat zonder nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek wordt 
ingeschreven en dat bescherming biedt aan een technische uitvinding. Alvorens op de 
verschillen tussen de diverse nationale regelingen in te gaan, heeft de Commissie dan ook 
onderzocht of deze punten van overeenkomst als basis voor een toekomstige regeling van 
de gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau kunnen dienen dan wel of 
nieuwe regels moeten worden vastgesteld die hiervan afwijken. 
Hierbij zou eraan kunnen worden gedacht een bescherming in te voeren die niet de 
uitvinding maar de technische vorm tot voorwerp heeft, de inschrijving te laten 
wegvallen en/of de bescherming afhankelijk stellen van een voorafgaand onderzoek naar 
het ver\wld-zijn van de beschermingsvoorwaarden. 
a) Bescherming van vorm of uitvinding? 
De Commissie heeft met het gestelde doel voor ogen onderzocht of een toekomstig 
gebruiksmodellenrecht op communautair niveau de technische vorm dan wel de 
technische uitvinding moet beschermen. Het gaat hier om meer dan het afbakenen van het 
voorwerp van de bescherming: het antwoord op deze vraag houdt een fundamentele 
keuze voor een bepaald beschermingsstelsel in. 
Uit een vergelijking van de verschillende nationale beschermingsstelsels blijkt dat het in 
vele landen moeilijk is precies te bepalen wat wordt beschermd90. In landen als -Italië en 
Portugal wordt in zo sterke mate bij de driedimensionale vorm aangeknoopt dat eerst 
rechtspraak en uitlegging nodig waren om uit te maken dat het de uitvinding is die wordt 
beschermd. Men zou zich bijgevolg kunnen afvragen of in het kader van een toekomstige 
regeling niet het functionele voortbrengsel als zodanig zou kunnen worden beschermd. 
Het is een feit dat er in sommige landen in de loop van de evolutie van de 
gebruiksmodellenbescherming perioden zijn geweest tijdens welke niet de uitvinding maar 
het daaruit voortvloeiende voorwerp werd beschermd91. 
Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A, 2. 
Zo zette in Duitsland de wetgever op een bepaald ogenblik in het verleden een stap terug door te 
bepalen dat de wettelijke bescherming het in werktuigen of gebruiksvoorwerpen belichaamde 
driedimensionale concept gold. Inmiddels is het echter ook in Duitsland opnieuw de technische 
uitvinding als zodanig die wordt beschermd. 
-46-. 
Welk standpunt men ook inneemt ten aanzien van het vereiste van een driedimensionale 
vorm, de bescherming heeft in elk geval betrekking op de functie van een voorwerp en 
niet op het uiterlijk ervan, dat door de wetgeving inzake tekeningen en modellen van 
nijverheid (siermodellen) of de wetgeving inzake het auteursrecht wordt beschermd. De 
functie is iets ontastbaars, zoals de aanwijzingen voor een technische handeling of de 
oplossing van een technisch probleem. Het is zeer uitzonderlijk dat functionele 
voorwerpen voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen, omdat hier 
originaliteit of creativiteit wordt vereist. 
Het is denkbaar dat later een beperking aan de gebruiksmodellenbescherming wordt 
gesteld door een driedimensionale vorm te vereisen, doch dit houdt veeleer verband met 
de beschermingsvoorwaarden en niet zozeer met het voorwerp van de bescherming. 
Auteursrechtelijke bescherming of invoeging in de siermodellenwetgeving is hoe dan ook 
niet realiseerbaar. Toepassing van het begrip uitvinding op de functie in vorenbedoelde zin 
lijkt dan ook de enige adequate oplossing. 
Het lijkt derhalve noodzakelijk dat in het kader van een gebruiksmodellenstelsel op 
communautair niveau de technische uitvinding wordt beschermd. 
b) Inschrijving of geen inschrijving? 
Alle Lid-Staten die een gebruiksmodellenbescherming kennen, vereisen een inschrijving. 
In Groot-Brittannië werd van de invoering van een dergelijke vorm van bescherming 
afgezien, omdat met name bij het bedrijfsleven het bezwaar bestond dat dit tot grote 
rechtsonzekerheid zou leiden, aangezien een groot aantal zonder onderzoek ingeschreven 
rechten zou ontstaan waaraan noch de rechthebbenden noch anderen definitieve 
aanspraken zouden kunnen ontlenen92. Deze rechtsonzekerheid kon volgens de Britse 
regering niet door een loutere verkorting van de beschermingsduur tot tien jaar worden 
verholpen. 
Er zou bijgevolg aan kunnen worden gedacht de inschrijving te laten wegvallen om deze 
nadelen te vermijden. Hierdoor zou echter voor uitvinders een nog groter gevaar van 
rechtsonzekerheid ontstaan dan door het inschrijven van rechten zonder onderzoek. Het 
zou in dat geval zeer moeilijk zijn om na te gaan wie wanneer voor welke uitvinding 
bescherming heeft verkregen. Dit zou de rechtshandhaving aanzienlijk bemoeilijken. 
Er moet echter niet voor worden gevreesd dat, indien een op inschrijving gebaseerd 
gebruiksmodellenstelsel werd ingevoerd, in buitensporige mate gebruik zou worden 
gemaakt van de mogelijkheid om zonder onderzoek bescherming te verkrijgen. In de 
Lid-Staten die een dergelijk stelsel kennen, bestaat er een evenwicht tussen 
gebruiksmodellen en octrooien,, omdat wegens het ontbreken van een voorafgaand 
onderzoek de rechtszekerheid bij gebruiksmodellen kleiner is, zodat in vele gevallen 
octrooien een adequatere bescherming bieden. Bovendien vindt in de meeste Lid-Staten 
bij de inschrijving op zijn minst een prima facie onderzoek naar de 
beschermingsvatbaarheid van de uitvinding plaats, dat als een grove filter werkt, zodat 
niet om het even welke uitvinding wordt ingeschreven. 
92 White Paper on Intellectual Property and Innovation, Presented to Parliament by the Secretary for 
Trade and Industry by Command of Her Majesty, april 1986, punt 3.6 
-47-
Bovendien kan dânk zij de inschrijving de rechthebbende zijn recht doeltreffender doen 
gelden. Anders dan voorwerpen die op grond van hun uiterlijk worden beschermd, zijn 
uitvindingen vaak voor anderen niet onmiddellijk als beschermd object herkenbaar, zodat 
juist de inschrijving en de mogelijkheid om daarnaar te verwijzen deze vorm van 
bescherming attractiever maken: Doordat de inschrijving openbaar wordt gemaakt, wordt 
daarenboven het publiek snel geïnformeerd, hetgeen bevorderlijk is voor verdere 
innovatie. 
Het lijkt derhalve noodzakelijk dat in een toekomstige regeling van de 
gebruiksmodellenbescherming op communautair niveau een inschrijving wordt vereist. 
c) Onderzoek naar het voldoen aan de 
beschermingsvoorwaarden 
Het ontbreken van een nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek was een van de 
voornaamste argumenten voor het afwijzen van deze vorm van bescherming in 
Groot-Brittannië93. Het kan ook niet worden ontkend dat een onderzoek naar het 
vervuld-zijn van de beschermingsvoorwaarden aanzienlijk meer rechtszekerheid zou 
bieden. Dit was ook de reden waarom in Japan, dat een gebruiksmodellenstelsel kent 
waarvan zeer intensief gebruik wordt gemaakt, bij de invoering van dit stelsel van het 
Duitse voorbeeld werd afgeweken en de inschrijving van een dergelijk onderzoek 
afhankelijk werd gesteld94. 
Een onderzoek verhoogt echter aanzienlijk de kosten omdat hiervoor een taks moet 
worden betaald, en heeft ook tot gevolg dat de inschrijvingsprocedure veel langer duurt. 
De analyse van de economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming heeft 
aangetoond dat er in de Europese Unie een grote behoefte aan een snelle en goedkope 
bescherming bestaat95. Het snelle verloop van de procedure en de lage kosten werden het 
meest vermeld als reden voor het aanvragen van gebruiksmodellen. 
Tijdens een enquête over de innovatieactiviteit van de bedrijven in Duitsland96 werd 
vastgesteld dat minder octrooien worden aangevraagd. Voor ongeveer 55% van de 
ondervraagde ondernemingen is dit vooral aan de lange duur van het onderzoek toe te 
schrijven. Vooral kleine ondernemingen hebben er bezwaar tegen dat de uiteindelijke 
verlening van een octrooi te lang op zich laat wachten, en zien daarom van het indienen 
van aanvragen af, ook voor uitvindingen die zeer waarschijnlijk octrooieerbaar zijn. 
Inzonderheid bij uitvindingen waarvan de economische waarde moeilijk op voorhand te 
beoordelen valt, vormen de lage kosten dan ook een stimulans voor het aanvragen van 
gebruiksmodellen. Er kunnen aan de toepassing van uitvindingen op nieuwe produkten of 
werkwijzen grote economische risico's verbonden zijn, omdat het vaak niet lukt ze met 
succes op de markt te introduceren. Bijgevolg vormen bij uitvindingen waarvan zeer 
93 
94 
95 
96 White Paper on Intellectual Property and Innovation, Presented to Parliament by the Secretary for 
Trade and Industry by Command of Her Majesty, april 1986, punt 3.6 
Guide to Patents and Utility Models in Japan, hoofdstuk I, blz. 12, punt (4) (ii) 
Zie hoofdstuk II, Noodzaak van een optreden op communautair niveau. 
TRAGER en SEYLER (ifo-Institut), Problème des dcutschen Patentswesens im Hinblick auf die 
Innovationstatigkeiten der Wirtschaft (insbesondcre kleiner und mittlerer Untcrnehmen) und 
Vorschlage zu deren Lösung, Schlulibericht, mei 1989 
-48-
onzeker is of ze succes op de markt zullen hebben, de lage kosten voor het aanvragen van 
gebruiksmodellen een doorslaggevende reden om voor deze vorm van bescherming te 
kiezen. 
Vooral kleine en middelgrote ondernemingen kunnen moeilijk het toekomstige succes van 
hun nieuwe produkten op de markt en dus ook de waarde van hun uitvindingen 
inschatten, omdat zij over onvoldoende informatie op basis van marktobservatie en 
marktonderzoek beschikken. Grote ondernemingen kunnen gemakkelijker van beproefde 
planning- en prognosemiddelen gebruik maken, met behulp waarvan zij het risico dat een 
nieuw produkt een mislukking wordt, weliswaar niet kunnen uitsluiten maar toch 
enigszins beperken. Wanneer bij het aanvragen van een gebruiksmodel een beroep op een 
octrooigemachtigde wordt gedaan, brengt dit weliswaar dezelfde kosten voor advies mee 
als bij het aanvragen van een octrooi, maar dit gebeurt minder vaak dan bij 
gecompliceerde octrooiaanvragen. Bovendien moeten bij de indiening van de aanvraag 
aanzienlijk minder taksen worden betaald, omdat geen onderzoek naar het vervuld-zijn 
van de beschermingsvoorwaarden plaatsvindt. 
Indien een voorafgaand onderzoek werd vereist, zou dit onmiskenbaar de rechtszekerheid 
ten goede komen, maar het doel van een snelle en goedkope bescherming zou hieraan 
moeten worden opgeofferd. Bovendien leert de jarenlange ondervinding in de landen die 
deze vorm van bescherming kennen, dat de geringere rechtszekerheid maar weinig 
praktischer consequenties heeft97. 
Bovendien zou er dan nog slechts een onderscheid met de octrooibescherming bestaan, 
voor zover bij de gebruiksmodellenbescherming het inventiviteitsvereiste minder streng 
zou zijn. Hierdoor zou de gebruiksmodellenbescherming ten opzichte van de 
octrooibescherming aan belang inboeten, omdat het gebruiksmodel nog slechts een soort 
complementair octrooi zou zijn, dat qua toepassingsgebied grotendeels met dit laatste zou 
samenvallen en dan ook volledig in het octrooirecht zou kunnen worden geïntegreerd98. 
Dit zou onvermijdelijk tot hogere kosten en een langere procedure leiden. 
Tenslotte kan ook voor de vereiste rechtszekerheid worden gezorgd door de 
beschermingsduur bij het gebruiksmodel korter te maken dan bij het octrooi99 en door te 
bepalen dat in elk geval achteraf een onderzoek naar het vervuld-zijn van de 
beschermingsvoorwaarden plaatsvindt, indien zich een inbreuk voordoet. Een voorafgaand 
onderzoek zou aan het doel van een snelle en goedkope gebruiksmodellenbescherming 
afbreuk doen en zou een negatief effect hebben op de innovatieactiviteit van met name 
kleine en middelgrote ondernemingen. 
Het lijkt derhalve niet zinvol een aan de inschrijving voorafgaand onderzoek naar het 
vervuld-zijn van de beschermingsvoorwaarden te vereisen. 
97 
98 Union of European Practitioners in Industrial Property, Bulletin nr. 21, mci 1992, blz. 9 
Deze overweging was voor de Japanse regering aanleiding om het onderzoek naar het vervuld-zijn 
van de beschermingsvoorwaarden te laten wegvallen. 
Dit is het geval in alle Lid-Staten die deze vorm van bescherming kennen. 
-49-
d) Beginselen 
De hierboven uiteengezette beginselen van een gebruiksmodellenbescherming door middel 
van een recht, complementair aan het octrooi, dat zonder nieuwheids- en 
inventiviteitsonderzoek wordt ingeschreven en dat bescherming biedt aan een technische 
uitvinding, moeten als basis voor een optreden op communautair niveau dienen. 
De in de voorbije jaren ingevoerde beschermingsstelsels100 volgen dit patroon, wat de 
bruikbaarheid van zo'n systeem aantoont. In Groot-Brittannië, dat op het ogenblik nog 
geen dergelijk beschermingsstelsel kent, werd aan octrooigemachtigden gevraagd101 hoe 
de door hen geadviseerde ondernemingen staan tegenover de invoering (op nationaal 
niveau) van een gebruiksmodellenbescherming voor technische uitvindingen waarbij wel 
een aanvraag moet worden ingediend (en dus een inschrijving plaatsvindt) doch geen 
nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek wordt verricht. 
Economisch belang van de invoering in Groot-Brittannië van een 
gebruiksmodellenbescherming voor technische uitvindingen met inschrijving doch zonder 
nieuwheids- en inventiviteitsonderzoek 
volgens ondernemingsgrootte (in %): 
« zeer belangrijk » niet zo belangrijk • onbelangrijk 
Grote ondernemingen 
Kleine en middelgrote 
ondernemingen (KMO's) 
0% 20% 40% 60% 80% 100% 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut onder octrooigemachtigden in een aantal geselecteerde EG-landen, 1992) 
Iets minder dan 60% van de ondervraagde Britse octrooigemachtigden acht de invoering 
van een dergelijke bescherming "zeer belangrijk" voor kleine en middelgrote 
ondernemingen (32% voor grote ondernemingen) en slechts 16% is van mening dat zo'n 
"nieuwe" bescherming voor deze categorie van ondernemingen "onbelangrijk", d.w.z. 
onnodig, is. Een meerderheid van de ondervraagden is dus voorstander van de invoering 
van een gebruiksmodel, voornamelijk ten behoeve van kleinere ondernemingen. 
10) In Ierland, Denemarken, Griekenland, Nederland en Oostenrijk. 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilotstudie - Die wirtschaftliche 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk D, 2.7.1, blz. 32 Bedeutung des 
-50-
2. Nadere regels 
De bestaande gebruiksmodellenstelsels vertonen aanzienlijke verschillen wat betreft 
uitvindingshoogte, driedimensionaliteitsvereiste, uitgesloten uitvindingen, nieuwheid, 
industriële toepasbaarheid, verleningsprocedure, rechtsgevolgen, overdracht, 
beschermingsduur, inbreuken en dubbele bescherming. De Commissie heeft bijgevolg 
onderzocht welke van de desbetreffende voorschriften bruikbaar zijn voor een regeling op 
communautair niveau. 
a) Uitvindingshoogte 
Een van de fundamentele verschillen tussen de bestaande gebruiksmodellenstelsels betreft 
de vereiste uitvindingshoogte. In sommige landen wordt dezelfde uitvindingshoogte als 
voor het octrooi vereist, maar in de meeste volstaat een beperkte uitvindingshoogte. In dit 
laatste geval kan dus ook bescherming worden verkregen voor uitvindingen die door een 
mindere mate van inventiviteit worden gekenmerkt dat voor octrooiering noodzakelijk 
is102. Dit betekent dat de verticale margem waarbinnen uitvindingen voor bescherming 
vatbaar zijn, groter is dan in het octrooirecht. De ondervinding in de landen die deze vorm 
van bescherming kennen, leert dat "kleinere" uitvindingen in aanzienlijke mate tot de 
technische vooruitgang bijdragen. 
In Duitsland en Japan, twee landen waar grote aantallen octrooien en gebruiksmodellen 
worden verleend, kan de daling van het aantal octrooiaanvragen onder meer worden 
toegeschreven aan het feit dat minder uitvindingen aan de voorwaarden voor octrooiering 
voldoen104. Door de voortdurend fellere concurrentie op het gebied van de innovatie 
neemt de technische vooruitgang meer en meer de vorm van "continuous improvement"105 
aan. 
Ook uitvindingen met geringere uitvindingshoogte zijn vanwege hun bruikbaarheid vaak 
van groot belang voor de economie, zodat "kleinere" uitvindingen niet a priori 
economisch minder belangrijk zijn dan uitvindingen met de voor een octrooi vereiste 
uitvindingshoogte106. Dergelijke uitvindingen zijn soms even innovatief als octrooieerbare 
uitvindingen, maar kunnen niet worden beschermd. Zoals bij de analyse van de 
economische betekenis van de gebruiksmodellenbescherming is gebleken, valt te 
verwachten dat in de toekomst de "gewone" vooruitgang van de techniek opnieuw 
belangrijker zal worden dan de "buitengewone" vooruitgang107. 
102 
103 
105 
106 
107 Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A, 3, b), Uitvinderswerkzaamheid. 
Anderzijds wordt ten gevolge van beschermingsvoorwaarden zoals het vereiste van een 
driedimensionale vorm de horizontale marge kleiner. 
Duitsland: TRAGER en SEYLER (ifo-Institut), Problème des deutschcn Patentwesens im Hinblick 
auf die Innovationstatigkeiten der Wirtschaft (insbesondere kleiner und mittlerer Untcrnehmen) und 
Vorschlage zu deren Lösung", Schlufibericht, mei 1989, blz. 127; 
Japan: discussie met een groep Japanse deskundigen op het gebied van de 
gebruiksmodellenbescherming, Tokyo, maart 1992 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaischen Union, hoofdstuk 2.3 
TRAGER en SEYLER (ifo-Institut), t.a.p., blz. 55,1 
"Importance juridique et économique de la protection des modèles d'utilité", AIPPI, Annuaire 1986. 
vraag 83, Duitsland, blz. 6, Il 
-51-
Bij de stelsels die ook bescherming bieden aan uitvindingen met geringere 
uitvindingshoogte, vindt openbaarmaking plaats van uitvindingen die anders voor het 
publiek geheim zouden worden gehouden. Dit opent voor andere uitvinders de 
mogelijkheid tot verdere innovatie en verschaft hun tegelijkertijd een doeltreffend 
beschermingsmiddel voor hun nieuwe ontwikkelingen. 
Een minder streng inventiviteitsvereiste is bijgevolg bevorderlijk voor de "gewone" 
vooruitgang van de techniek108. Dit beantwoordt aan de behoeften op het gebied van de 
uitvinderswerkzaamheid, waar een evolutie aan de gang is. Het is dan ook niet 
verwonderlijk dat reeds in 1986 door belangengroepen in Frankrijk en België109, dus juist 
in die landen welke tot nog toe geen geringere uitvindingshoogte accepteren, werd gepleit 
voor de invoering van een gebruiksmodel waarvoor een geringere uitvindingshoogte 
wordt vereist dan voor het octrooi110. 
Bovendien zijn te oordelen naar de huidige aantallen aanvragen de beschermingsstelsels 
met een minder streng inventiviteitsvereiste duidelijk meer in trek111 dan de stelsels waarbij 
het inventiviteitsvereiste even streng is als in het octrooirecht. Enquêtes onder 
industrieondernemingen, zelfstandige uitvinders en octrooigemachtigden bevestigen dit112. 
Het lijkt derhalve noodzakelijk in het kader van een communautair optreden op het 
gebied van de gebruiksmodellenbescherming te bepalen dat een geringere 
uitvindingshoogte dan voor het octrooi volstaat. Hierbij zal een van de opdrachten erin 
bestaan de grens tussen octrooi en gebruiksmodel aan te geven door middel van een 
omschrijving die even bruikbaar is voor de gebruikers, hun concurrenten en de rechters 
die uitspraak moeten doen over inbreuken. 
b) Vereiste van een driedimensionale vorm 
Uit een grondige vergelijking van de gebruiksmodellenstelsels van de verschillende 
Lid-Staten is gebleken dat bij een aantal van deze stelsels het vereiste geldt dat de 
uitvinding in een driedimensionale vorm wordt belichaamd. Tot deze groep behoren het 
Griekse gebruikscertificaat, het Spaanse "modelo de utilidad\ het Portugese "modelo de 
utilidade" en het Italiaanse "brevettoper modelli di utilità". 
Het vereiste van een driedimensionale vorm vindt zijn verklaring in de 
onstaansgeschiedenis en het tijdstip van ontstaan van de gebruiksmodellenwetgeving113 en 
in het feit dat oorspronkelijk uitsluitend voor werktuigen en gebruiksvoorwerpen 
gebruiksmodellenbescherming kon worden verkregen. De aanvankelijke bedoeling was om 
voor de vele eenvoudige uitvindingen van zelfstandige uitvinders, ambachtelijke bedrijven 
108 
109 
110 
UI 
112 
113 T.a.p. 
Vertegenwoordigers van de Franse en Belgische afdelingen van de AIPPI 
"Importance juridique et économique de la protection des modèles d'utilité", AIPPI, Annuaire 1986, 
vraag 83, Frankrijk, blz. 81: "Le modèle d'utilité n'a pas a être soumis au même degré d'activité 
inventive que le brevet, mais il doit remplir d'autres condition que celle d'activité inventive". 
Zie hoofdstuk II, C, 1, a en b, Binnenlandse en buitenlandse aanvragen. 
WEITZEL, G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in dcr 
Europaischen Union, hoofdstuk 2.6; WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilotstudie - Die wirtschaftliche 
Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk D, 2.7.2 
BEIER, "Gebrauchsmusterreform auf halbcm Wege: Die überholte Raumform", GRUR 1986, blz. 1 
e.v., blz. 3, linkerkolom 
-52- . 
en kleine industrieondernemingen in een gemakkelijk verkrijgbare bescherming te voorzien 
die aan het technische en economische belang van deze uitvindingen was aangepast. 
Omdat dit terrein noch door het siermodellenrecht noch door het octrooirecht werd 
bestreken, diende de invoering van zo'n vorm van bescherming, behalve om het 
octrooibureau te ontlasten, om een leemte op het gebied van de bescherming aan te 
vullen114 
Er werd toen reeds over de mogelijkheid van een uitbreiding van de 
gebruiksmodellenbescherming tot alle uitvindingen gediscussieerd als een doeltreffend 
middel om het octrooibureau te ontlasten115. De reden waarom de wetgever toch besloot 
een driedimensionale vorm te vereisen, was dat toentertijd de meeste kleine uitvindingen 
voorbrengselen betroffen, d.w.z. in voorwerpen belichaamd waren. Bovendien mochten 
slechts eenvoudige uitgevonden voorwerpen voor bescherming als gebruiksmodel in 
aanmerking komen116. Ingewikkelde technische uitvindingen, die niet gemakkelijk 
begrijpelijk waren voor het publiek en voor de rechters die uitspraak moesten doen over 
inbreuken, moesten aan een voorafgaand onderzoek worden onderworpen en konden 
bijgevolg uitsluitend door octrooien worden beschermd117. 
De situatie is tegenwoordig anders. Een in een voorwerp belichaamde uitvinding is heden 
ten dage niet noodzakelijkerwijs een eenvoudige uitvinding. Zo aanvaardt de rechtspraak 
in Duitsland reeds sinds het einde van de jaren dertig dat ook ingewikkelde toestellen voor 
gebruiksmodellenbescherming in aanmerking kunnen komen118. Anderzijds behoren tot de 
categorieën van uitvindingen die ten gevolge van het vereiste van een driedimensionale 
vorm normaliter van bescherming uitgesloten zijn, zoals 
• chemische en andere stoffen zonder vaste vorm, 
• levensmiddelen, genotmiddelen en geneesmiddelen, 
• elektrische schakelingen, voor zover de uitvinding uitsluitend het functionele 
aspect betreft, en 
• werkwijzen en gebruikswijzen, met inbegrip van nieuwe wijzen van gebruik van 
bekende voorwerpen, 
sedert lang vele kleine uitvindingen met korte levensduur, waarvoor de 
gebruiksmodellenbescherming als aanvulling op en onderbouw van de octrooibescherming 
werd geconcipieerd119. De oorspronkelijke redenen voor het vereisen van een 
driedimensionale vorm beantwoorden bijgevolg niet meer aan de huidige behoeften120. 
114 
115 
116 
117 
118 
119 
120 BEIER, t.a.p., blz. 3, linkerkolom 
Stenografisch verslag van de werkzaamheden inzake de herziening van de octrooiwet van 
25 mei 1887, voetnoot 15 in BEIER, "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die übcrholte 
Raumform, GRUR 1986, blz. 1 e.v., blz. 4, linkerkolom 
BEIER, t.a.p., blz. 4, rechterkolom 
ASENDORF, "Herkunft und Entwicklung des Raumformerfordernisses im Gebrauchsmusterrecht", 
GRUR 2/1988, blz. 83 e.v., blz. 88, punt .VI. Volgens Asendorf heeft het vereiste van een 
driedimensionale vorm zijn ontstaan te danken aan de kritiek van Kohier op het onderscheid tussen 
siermodellen en gebruiksmodellen in het modellcnrccht. Aan deze kritiek van Kohier ligt de 
opvatting ten grondslag dat het octrooirecht zich enkel met de toepassing van bewegingskracht 
bezighoudt, het modellenrecht daarentegen met de fysieke vorm als zodanig. 
BEIER, t.a.p., blz. 5, linkerkolom, met verdere verwijzingen in voetnoot 22 
BEIER, t.a.p., blz. 6, linkerkolom 
Zie behalve BEIER ook OLBRICHT in "Raumformcrfordcrnis", GRUR 1986, blz. 435, punt 3; 
BÜHLING in "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die übcrholte Raumform", GRUR 1986, 
-53-
Het lijkt derhalve niet zinvol in een toekomstige regeling van de 
gebruiksmodellenbescherming een vereiste van een driedimensionale vorm op te nemen. 
c) Uitgesloten uitvindingen 
De veranderde situatie rechtvaardigt weliswaar dat niet langer een driedimensionale vorm 
wordt vereist, omdat dit criterium achterhaald is121, maar dit betekent nog niet dat alle 
uitvindingen automatisch voor bescherming als gebruiksmodel in aanmerking moeten 
kunnen komen. De Commissie heeft bijgevolg de huidige behoefte aan een 
gebruiksmodellenbescherming onderzocht, om uit te maken of ook vandaag nog bepaalde 
uitvindingen van deze bescherming moeten worden uitgezonderd. 
(1) Niet voor bescherming vatbare uitvindingen 
Alle bestaande gebruiksmodellenstelsels kennen uitzonderingen, die naar analogie met het 
octrooirecht met de bepalingen van het Europees Octrooiverdrag (EOV) corresponderen. 
Volgens artikel 52, lid 2, EOV worden niet als uitvindingen beschouwd: 
• ontdekkingen, alsmede natuurwetenschappelijke theorieën en wiskundige 
methoden; 
• esthetische vormgevingen; 
• stelsels, regels en methoden voor het verrichten van geestelijke arbeid, voor het 
spelen of voor de bedrijfsvoering, alsmede computerprogramma's; 
• presentatie van gegevens. 
Volgens artikel 53 EOV zijn bovendien de volgende uitvindingen uitgesloten: 
- uitvindingen waarvan de openbaarmaking of de toepassing strijdig zou zijn met de 
openbare orde of met de goede zeden, met dien verstande dat niet als strijdig in deze zin 
zal worden beschouwd het enkele feit dat de toepassing van de uitvinding in alle of één of 
meer Verdragsluitende Staten door een wettelijke of reglementaire bepaling is verbode)}; 
- planten- of dierenrassen, alsmede werkwijzen van wezenlijk biologische aard voor de 
voortbrenging van planten of dieren; deze bepaling is niet van toepassing op 
microbiologische werkwijzen en hierdoor verkregen voortbrengselen. 
Deze uitzonderingen moeten in het kader van de gebruiksmodellenbescherming op 
communautair niveau worden overgenomen. 
(2) Stoffen en mengsels van stoffen 
Naast deze uitzonderingen die in het internationale recht zijn erkend, zijn in het verleden 
vaak uitzonderingen voor uitvindingen van stoffen en uitvindingen van werkwijzen aan de 
orde geweest. 
blz. 434; contra: FISCHER en PIETZCKER in "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege - Eine 
Erwiderung", GRUR 3/1986, blz. 208 e.v., blz. 210, rechterkolom. 
FISCHER, "25 Jahre Patent- und Gebrauchsmusterreform - Ein Rückblick", GRUR Int. 9/1988, blz. 
717 cv., blz. 722, linkerkolom 
-54-
Voorbeelden van mengsels van stoffen zijn dichtingsmassa's, lijmstoffen die in de 
bouwnijverheid worden gebruikt, mengsels van polymère bindmiddelen, sterkmiddelen, 
emulsies en dispersies die in de levensmiddelenindustrie, de farmaceutische industrie en de 
kosmetische industrie worden gebruikt122, en hulpstoffen die in de textielindustrie, de 
lederindustrie en de papierindustrie worden gebruikt123. Dergelijke produkten worden snel 
geproduceerd en kunnen dus ook snel op de markt worden gebracht. Het is bijgevolg 
belangrijk dat hiervoor snel bescherming kan worden verkregen124. 
Hetzelfde geldt voor stoffen, met uitzondering van stoffen die eerst na een lange 
voorbereidingstijd op de markt kunnen worden gebracht. Voorbeelden hiervan zijn 
gewasbeschermingsmiddelen, geneesmiddelen en werkzame farmaceutische stoffen125. 
Door in deze gevallen beperkingen aan de gebruiksmodellenbescherming te stellen zou het 
systeem echter nodeloos worden gefragmenteerd. Misschien is een regeling waarbij ook 
stofbescherming mogelijk is in bepaalde gevallen nutteloos, maar dit mag geen reden zijn 
om deze bescherming te weigeren in alle andere gevallen waarin ze zinvol en noodzakelijk 
is126. Een ander argument tegen de uitbreiding van de bescherming tot stoffen en mengsels 
van stoffen betreft de mogelijkheid van toetsing door de rechter. Vanwege de 
ingewikkeldheid van de uitvindingen en het ontbreken van een voorafgaand onderzoek 
zou het te veel gevraagd zijn van de rechter om in geval van een inbreuk na te gaan of aan 
de beschermingsvoorwaarden was voldaan. 
Dit probleem is echter niet specifiek voor dit type van uitvindingen, maar doet zich ten 
gevolge van de snelle technische evolutie voor op bijna alle gebieden waar aan innovatie 
wordt gedaan. Vandaag kan dan ook niet meer van een rechter worden verlangd dat hij in 
staat is bij alle typen van uitvindingen de nieuwheid en uitvindingshoogte te beoordelen. 
Dit is echter niet zozeer een reden om voor bepaalde uitvindingen bescherming te 
weigeren, als wel om verbeteringen aan de wijze van toetsing bij inbreuken aan te 
brengen, bij voorbeeld door een opzoeking verplicht te stellen en het onderzoek aan 
deskundigen of octrooibureaus over te laten. 
Het lijkt derhalve noodzakelijk mengsels van stoffen in de gebruiksmodellenbescherming 
op te nemen. Of alle stoffen in de gebruiksmodellenbescherming moeten worden 
opgenomen, is moeilijk te beoordelen. In elk geval mogen stoffen niet louter op grond 
van het argument dat de gebruiksmodellenbescherming daarvoor niet van belang is, op 
algemene wijze worden uitgesloten. 
(3) Uitvindingen van werkwijzen 
De vraag of uitvindingen van werkwijzen al dan niet onder de 
gebruiksmodellenbescherming moeten vallen, is moeilijker te beantwoorden. "Grote", 
d.w.z. octrooieerbare, uitvindingen van werkwijzen hebben hun bestaansrecht reeds 
bewezen. In die landen welke geen minder streng inventiviteitsvereiste kennen127, zodat 
124 
125 
126 
127 BÜHLING, "Zum Raumformcrfordernis bei Gcbrauchsmustern", GRUR 1988, blz. 15 e.v., blz. 16, 
rechterkolom 
DÖRRIES. "Zum Raumformcrfordernis bcim Gebrauchsmuster", GRUR 9/1987, blz. 584 e.v., blz. 
589, linkerkolom 
DÖRRIES, t.a.p., blz. 589, punt 2.3 
DÖRRIES, t.a.p., blz. 588, punt 2.2 
Contra: DÖRRIES, t.a.p., blz. 588, rechterkolom 
Frankrijk, Nederland en België 
-55-
uitsluitend octrooieerbare uitvindingen van werkwijzen kunnen worden beschermd, staat 
de bescherming van dit soort uitvindingen niet ter discussie. In Duitsland en meer 
recentelijk ook in Denemarken is de wijziging c.q. invoering van de 
gebruiksmodellenbescherming echter gepaard gegaan met heel wat discussies over de 
bescherming van uitvindingen van werkwijzen, omdat ten gevolge van het minder strenge 
inventiviteitsvereiste ook "kleinere" uitvindingen van dit type voor bescherming in 
aanmerking kunnen komen. Kleine uitvindingen van werkwijzen behoren tot de technische 
kennis die men gemeenzaam "know-how" noemt. De verbetering van de efficiëntie van 
produktiecycli, totdat een optimale werkwijze wordt bereikt, is vaak het resultaat van een 
groot aantal kleine werkwijze-uitvindingen128. Aan het produkt dat later op de markt 
wordt gebracht, is dikwijls in het geheel niet te zien of bij de produktie een bepaalde 
werkwijze-uitvinding werd toegepast. Hierdoor heeft het misschien in de praktijk nog 
weinig zin dergelijke werkwijzen te doen beschermen, omdat de rechthebbenden slechts 
zeer moeilijk inbreuken kunnen vaststellen. Bovendien worden uitvindingen van 
werkwijzen geheim gehouden om directe namaak door concurrenten te vermijden129. 
Anderzijds is het echter ook denkbaar dat kleine en middelgrote ondernemingen en 
zelfstandige uitvinders veel belangstelling voor de bescherming van dergelijke werkwijzen 
hebben. Tenslotte kan het ook bij grote ondernemingen stimulerend voor de innovatie zijn 
dat de werknemers voor het uitvinden van werkwijzen kunnen worden beloond. Het 
argument dat men in blind vertrouwen op de doeltreffendheid van de bescherming 
gebruiksmodellen zal laten inschrijven en dat dit tot meer namaak zal leiden, is niet 
overtuigend. Ierland is tot dusver het enige land waar werkwijze-uitvindingen met 
beperkte uitvindingshoogte kunnen worden beschermd. 
Deze mogelijkheid bestaat slechts sinds augustus 1992, zodat praktische ervaring nog 
ontbreekt. Wie overweegt of hij voor zo'n uitvinding bescherming zal aanvragen, zal 
bijgevolg veeleer sceptisch zijn en in geval van twijfel doen wat hij in het verleden zou 
hebben gedaan, namelijk zijn uitvinding geheim houden. Door het gebrek aan ervaring valt 
ook moeilijk te beoordelen wat deze nieuwe mogelijkheid in de praktijk zal betekenen. Dit 
zal uit het gedrag van de ondernemingen en uitvinders in Ierland moeten blijken. 
Over de vraag of uitvindingen van werkwijzen van de gebruiksmodellenbescherming 
moeten worden uitgesloten, kan derhalve nog geen definitieve uitspraak worden gedaan. 
d) Nieuwheid 
In alle Lid-Staten die een gebruiksmodellenbescherming kennen, wordt nieuwheid vereist. 
In de meeste Lid-Staten is naar analogie met het octrooirecht de stand van de techniek 
bepalend voor de nieuwheid130. Er bestaan verschillen ten aanzien van de vraag wat onder 
"stand van de techniek" moet worden verstaan. Volgens de definitie in artikel 54, lid 2, 
van het Europees Octrooiverdrag wordt de stand van de techniek gevormd door al 
hetgeen vóór de datum van indiening van de Europese octrooiaanvrage openbaar 
toegankelijk is gemaakt door een schriftelijke of mondelinge beschrijving, door toepassing 
of op enige andere wijze. Deze internationale stand van de techniek is in negen 
128 DÖRRIES, t.a.p., blz. 586, rechterkolom 
129 AIPPI, Annuaire 1986, vraag 83, Frankrijk, blz. 82 
130 Portugal vormt een uitzondering. Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A, 3. a). 
Nieuwheid van de uitvinding. 
-56-
Lid-Staten bepalend voor de nieuwheid. In Spanje zijn uitsluitend openbaarmakingen131 op 
het Spaanse grondgebied nieuwheidsschadelijk132. Hier is dus de nationale stand van de 
techniek bepalend. In Duitsland zijn uitsluitend schriftelijke beschrijvingen 
nieuwheidsschadelijk133. Mondelinge openbaarmakingen zijn dit, anders dan in het 
octrooirecht, niet. Er wordt rekening gehouden met schriftelijke beschrijvingen waar ook 
ter wereld, maar uitsluitend met toepassingen binnen de territoriale werkingssfeer van de 
wet. In Portugal is de internationale stand van de techniek bepalend, zij het met deze 
materiële beperking dat uitsluitend de kennis van en de toepassing door deskundigen in 
aanmerking worden genomen134. In Portugal en Duitsland wordt bijgevolg, zij het in 
verschillende gedaanten, van een beperkte internationale stand van de techniek uitgegaan. 
In het kader van een toekomstige Europese regeling, die tot de totstandbrenging en goede 
werking van de interne markt moet bijdragen en dus op marktintegratie moet zijn gericht, 
is het niet wenselijk de nieuwheid tot het grondgebied van één Lid-Staat te beperken. 
Omdat gebruiksmodellen zonder voorafgaand onderzoek worden verleend, zou het 
vereisen van absolute nieuwheid volgens het criterium van de internationale stand van de 
techniek echter op praktische problemen kunnen stuiten135. Rechthebbenden en anderen 
zouden zeer moeilijk kunnen uitmaken of een uitvinding reeds tot stand van de techniek 
behoorde. 
De gebruiksmodellenbescherming was oorspronkelijk tot de nationale markten en dus tot 
het grondgebied van elke Lid-Staat beperkt. Door de integratie tot een interne markt 
hebben deze markten zich over de landsgrenzen heen uitgebreid. Er zou bijgevolg aan 
kunnen worden gedacht het nieuwheidsvereiste zodanig te formuleren dat de stand van de 
techniek op het grondgebied van de Europese Unie bepalend is. 
Voorts zou een openbaarmaking van de uitvinding door toedoen van de uitvinder of zijn 
rechtverkrijgende of ten gevolge van misbruik ten aanzien van de uitvinder of zijn 
rechtverkrijgende niet nieuwheidsschadelijk mogen zijn. De periode tijdens welke zo'n 
openbaarmaking niet nieuwheidsschadelijk is ("termijn van respijt"), zou naar analogie met 
artikel 8 van het voorstel voor een verordening betreffende Gemeenschapsmodellen twaalf 
maanden moeten bedragen. 
Het lijkt zinvol uit te gaan van een op de stand van de techniek gebaseerd 
nieuwheidsbegrip en de nieuwheid niet tot het grondgebied van één Lid-Staat te 
beperken. Bovendien zou naar analogie met artikel 8 van de verordening betreffende 
Gemeenschapsmodellen in een termijn van respijt van twaalf maanden moeten worden 
voorzien. 
132 
134 
135 Men spreekt van openbaarmaking, wanneer een uitvinding voor het publiek toegankelijk wordt 
gemaakt. 
Artikel 145, lid 1, van de Spaanse octrooiwet 
Artikel 3, lid 1, van de Duitse gcbruiksmodcllcnwct 
Artikel 37 juncto artikel 51 van de Portugese octrooiwet 
Dit werd ook tijdens een conferentie van de Union of European Practitioners in Industrial Property 
in maart 1992 door een meerderheid verdedigd; zie Bulletin nr. 21, maart 1992, punt 3. 
-57-
e) Industriële toepasbaarheid 
Op het ogenblik is slechts in Italië, Spanje en Portugal de industriële toepasbaarheid geen 
beschermingsvoorwaarde136. Deze landen kennen in plaats hiervan het 
bruikbaarheidsbegrip. Dit wordt vooral hierdoor verklaard dat in de beschermingsstelsels 
van deze landen het vereiste van een driedimensionale vorm een zeer belangrijke plaats 
inneemt. Het bruikbaarheidsvereiste is hier noodzakelijk als onderscheidend criterium, om 
de grens te trekken met de zuivere vormbescherming137. De industriële toepasbaarheid 
behoeft in dit geval geen beschermingsvoorwaarde te zijn, omdat dit kenmerk inherent is 
aan uitvindingen die in een driedimensionale vorm worden belichaamd138. Het is anders 
wanneer voor alle uitvindingen gebruiksmodellenbescherming kan worden verkregen en 
geen driedimensionale vorm wordt vereist. Een afgrenzing met de vormbescherming is 
dan niet noodzakelijk. In dit geval mag echter de industriële toepasbaarheid niet als een 
inherent kenmerk van alle uitvindingen worden beschouwd; het is denkbaar dat niet in een 
driedimensionale vorm belichaamde uitvindingen - bij voorbeeld de uitvinding van een 
elektrische schakeling - eerst moeten worden omgezet voordat ze kunnen worden 
gecommercialiseerd. Het vereiste van industriële toepasbaarheid is bijgevolg naar het 
oordeel van de Commissie noodzakelijk om een verband tot stand te brengen tussen de 
abstracte bescherming van uitvindingen en de praktische exploiteerbaarheid. 
In het kader van een communautair optreden op het gebied van de 
gebruiksmodellenbescherming moet derhalve niet de bruikbaarheid maar naar analogie 
met artikel 57 van het Europees Octrooiverdrag de industriële toepasbaarheid als 
beschermingsvoorwaarde gelden. 
f) Verleningsprocedure 
De verleningsprocedure omvat drie fasen: de indiening van de aanvraag, het onderzoek 
en het besluit. De indieningsprocedure verloopt bij de bestaande beschermingsstelsels nu 
reeds in grote lijnen volgens de regels van het nationale octrooirecht, die op hun beurt met 
de artikelen 78 tot en met 85 van het Europees Octrooiverdrag corresponderen. Deze 
procedure zou in de toekomstige communautaire regeling moeten worden overgenomen. 
Wat de fasen van het onderzoek en het besluit betreft, moet er rekening mee worden 
gehouden dat bij geen van de bestaande stelsels een onderzoek naar het vervuld-zijn van 
de beschermingsvoorwaarden plaatsvindt. Dienovereenkomstig. omvat ook de nieuwe 
regeling die hier wordt beschreven, geen voorafgaand onderzoek naar nieuwheid en 
uitvindingshoogte. Er moet echter in elk geval in een formele 
beschermingsvatbaarheidstoetsingn9 worden voorzien. Hierdoor worden ook 
uitvindingen die reeds naar de letter van de voorschriften niet voor bescherming vatbaar 
zijn, van de bescherming uitgezonderd140 '41. Omdat bij gebruiksmodellen geen 
136 
137 
138 
139 
140 Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A. 3, d). Industriële toepasbaarheid. 
SEGADE. GRUR Int. 2/1988, blz. 99 e.v.. blz. 113 
Dit kan worden gestaafd aan de hand van de evolutie in Duitsland. Daar werd het vereiste van de 
industriële toepasbaarheid ingevoerd toen het vereiste van een driedimensionale vorm werd 
versoepeld. 
Corresponderend met de octrooiccrbaarhcidstoctsing 
B.v. uitgesloten uitvindingen of uitvindingen die reeds volgens de voorschriften niet aaneen van de 
beschermingsvoorwaarden voldoen (zie om. artikel 52, lid 4, EOV). 
-58-
voorafgaand onderzoek plaatsvindt, bieden ze minder rechtszekerheid dan octrooien, die 
eerst worden verleend nadat door het octrooibureau ten gronde is onderzocht of de 
beschermingsvoorwaarden vervuld zijn142. 
Naar het oordeel van de Commissie vormt een facultatieve opzoeking, die door het 
octrooibureau op verzoek wordt verricht, ten aanzien van de rechtszekerheid een 
compromis tussen een na onderzoek en een zonder onderzoek verleende bescherming. 
Wanneer op verzoek van de aanvrager of - voor zover de voorschriften hierin 
voorzien - op verzoek van een andere belanghebbende een officiële opzoeking van de 
stand van de techniek wordt verricht, kan immers beter worden beoordeeld of de 
beschermingsvoorwaarden vervuld zijn, wat meer zekerheid geeft ten aanzien van de 
rechtsgeldigheid van het gebruiksmodel. 
Uit een enquête onder industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders in Italië, Spanje, 
Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië143 blijkt dat na afweging van de voor- en nadelen 
- enerzijds meer rechtszekerheid, anderzijds hogere kosten - slechts een klein deel van de 
ondervraagden (gemiddeld 12%) een facultatieve opzoeking "niet nuttig" acht. Zo'n 
bijkomende zekerheid is volgens een derde van de ondervraagden "over het algemeen 
nuttig" en voor iets minder dan de helft van de ondervraagden "in sommige gevallen 
nuttig". Deze overwegend positieve beoordeling van de facultatieve opzoeking is 
ongeveer gelijk bij kleine en grote ondernemingen. 
141 Op het ogenblik vindt reeds in alle Lid-Staten behalve België een beschermingsvatbaarheidstoetsing 
plaats. 
Tegen een na een officieel onderzoek verleend octrooi kan een oppositieprocedure of een procedure 
tot nietigverklaring worden ingesteld, zodat ook de rechtsgeldigheid van een octrooi niet 
onaantastbaar is. 
143 WEITZEL. G. (ifo-Institut), Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europaischcn Union, hoofdstuk 2.8 
-59-
Beoordeling van de facultatieve opzoeking na afweging van voor- en nadelen 
volgens geselecteerd EU-land (in %>): 
» nuttig * soms nuttig • niet nuttig : geen mening 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie) 
volgens ondernemingsgrootte (in %): 
« nuttig « soms nuttig • niet nuttig geen mening 
Alle grootteklassen 
meer dan 1000 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Bron: enquêtes van het ifo-Institut in een aantal geselecteerde EU-landen, 1993; berekeningen van de Europese Commissie) 
De resultaten volgens het land vertonen een opmerkelijke correlatie met die van een 
enquête onder octrooi gemachtigden wat betreft Spanje (octrooigemachtigden: 63%> "zeer 
belangrijk"/ ondernemingen: 55%> "nuttig"), Frankrijk (45%> / 39%o) en Groot-Brittannië 
(43%) / 38%>). Hoewel het in deze landen nog niet mogelijk is een officiële opzoeking te 
laten verrichten144 en hiermee dus nog geen ervaring is opgedaan, bestaat er ook hier 
volgens de ondervraagden grote behoefte aan de invoering van zo'n systeem. De afwijking 
is het grootst in Duitsland. Terwijl hier 78% van de octrooigemachtigden de facultatieve 
opzoeking als "zeer belangrijk" beschouwt, acht slechts 34%> van de ondernemingen ze 
144 Behalve in Frankrijk, waar de opzoeking verplicht is bij octrooien. 
-60-
"nuttig"; voor 50%> is ze echter "soms nuttig". De beoordeling door de ondervraagde 
industrieondernemingen en zelfstandige uitvinders in Duitsland sluit echter nauw aan bij de 
huidige praktijk op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming. Het Duitse 
octrooibureau verricht opzoekingen sinds 1987, toen de gebruiksmodellenwet in die zin 
werd gewijzigd. Het aantal verzoeken is voortdurend gestegen: 1.002 (= 6,4% van het 
aantal aanvragen) in het eerste jaar, 1.468 in 1990 en 2.288 (= 13,5%> van het aantal 
aanvragen) in 1992145. De aanvragers van gebruiksmodellen hebben dus positief 
gereageerd op de door de wetgever geboden mogelijkheid om door middel van officiële 
opzoekingen de rechtszekerheid op dit gebied enigzins te verhogen. 
Wat de voorrang of prioriteit betreft, kan voor de gebruiksmodellenbescherming worden 
aangeknoopt bij de prioriteitsregeling van het Unieverdrag van Parijs (UVP). Volgens 
artikel 4 A juncto artikel 4 C UVP geniet hij die op regelmatige wijze een aanvrage om 
een gebruiksmodel in een van de landen der Unie heeft gedeponeerd, voor het verrichten 
van het depot in de andere landen gedurende een termijn van twaalf maanden146 een recht 
van voorrang. Voorts is het volgens artikel 4 E, lid 2, UVP geoorloofd in een land een 
gebruiksmodel in te dienen met beroep op een recht van voorrang, gegrond op het depot 
van een aanvrage om octrooi en omgekeerd. Ook in dit geval bedraagt volgens artikel 4 
C, lid 1, UVP de termijn van voorrang twaalf maanden. 
Het lijkt derhalve noodzakelijk in een procedure voor het indienen van de aanvragen te 
voorzien, die aansluit bij de octrooirechtelijke regeling in de artikelen 78 tot en met 85 
van het Europees Octrooiverdrag. In de fasen van het onderzoek en het besluit zou niet 
in een algemeen onderzoek naar het vervuld-zijn van de beschermingsvoorwaarden 
moeten worden voorzien. Evenwel zouden tenminste een formele 
beschermingsvatbaarheidstoetsing en een facultatieve opzoeking moeten worden 
ingevoerd. 
g) Rechtsgevolgen en overdracht 
De verschillende gebruiksmodellenstelsels ontlenen hun bepalingen inzake de gebruiks- en 
verbodsrechten en de uitputting aan het octrooirecht147; deze bepalingen komen overeen 
met de artikelen 29, 30, 31 en 32 van het Gemeenschapsoctrooiverdrag. 
Volgens artikel 69, lid 1, van het Europees Octrooiverdrag wordt de 
beschermingsomvang van een octrooi door de inhoud van de conclusies bepaald. Wat 
gebruiksmodellen betreft, zou kunnen worden gedacht aan een iimitering van het aantal 
conclusies148, om de beschermingsomvang te beperken. Dit zou een doeltreffende 
compensatie kunnen vormen voor het ontbreken van een voorafgaand onderzoek. 
145 
140 
147 Zie BI. f. PMZ, maart 1993. 
Artikel 4 C, lid 1, UVP 
Duitsland: artikel 12, onder a), van de gebruiksmodellenwet; België: artikel 26 van de octrooiwet: 
Griekenland: niet uitdrukkelijk vermeld maar erkend; Italië: toepassing van de octrooirechtelijke 
voorschriften; Frankrijk: artikel 28. lid 1, van de octrooiwet; Denemarken: informatie van mevrouw 
Jocrgenscn van het Deense octrooiburcau; Ierland: deel III, artikel 63, lid 6, en deel II van de 
octrooiwet van 1992; Spanje: artikel 60, lid 1, van de octrooiwet 
Zoals bij de gebruiksmodellenbescherming in Australië 
-61-
Wat de overdracht betreft, geldt in alle nationale stelsels dat een gebruiksmodel, zodra het 
is ingeschreven, zonder enige beperking overdraagbaar is. Dit zou in een communautaire 
regeling niet anders moeten zijn. 
Het lijkt zinvol met betrekking tot de gebruiks- en verbodsrechten en de uitputting een 
regeling uit te werken die aansluit bij de huidige bepalingen van het octrooirecht. Wat de 
beschermingsomvang betreft, zou aan een limitering van het aantal conclusies kunnen 
worden gedacht. • y 
h) Beschermingsduur 
Wat de gronden van verval en de nietigheidsgronden betreft, die naar het voorbeeld van 
het octrooirecht zijn geregeld, bestaat er een vrij grote uniformiteit in de Lid-Staten149, 
zodat een gelijkaardige regeling voor de hand ligt. Daarnaast komt bij het gebruiksmodel 
een bijzondere betekenis toe aan de beschermingsduur, die als een doeltreffend correctief 
op de minder strenge beschermingsvoorwaarden kan dienen. 
De beschermingsduur zou bij het gebruiksmodel duidelijk korter moeten zijn dan bij het 
octrooi, waar hij 20 jaar bedraagt. Indien, zoals hier met het oog op een toekomstige 
Europese regeling wordt voorgesteld, ook kleine uitvindingen moeten worden beschermd, 
moet de beschermingsduur aan de korte levensduur en de geringere uitvindingshoogte van 
deze uitvindingen worden aangepast. Een beschermingsduur van acht tot tien jaar lijkt 
redelijk, omdat aldus een voldoende onderscheid met het octrooi wordt gecreëerd en het 
systeem doeltreffend kan werken zonder dat de bescherming aan belang inboet. 
Aangezien reeds zes Lid-Staten een beschermingsduur van tien jaar kennen150, moet van 
de invoering van een kortere beschermingsduur worden afgezien om de rechtsonzekerheid 
die een wijziging ten opzichte van de huidige nationale regelingen voor de aanvragers 
meebrengt, zoveel mogelijk te beperken. Kortere termijnen zouden telkens met een aantal 
jaren moeten kunnen worden verlengd totdat de maximale beschermingsduur bereikt is. 
Het lijkt zinvol in een toekomstige regeling van de gebruiksmodellenbescherming in een 
beschermingsduur te voorzien die tot tien jaar kan worden verlengd. 
i) Inbreuken 
Bij een Europese regeling zoals hier wordt voorgesteld, bieden gebruiksmodellen net zoals 
octrooien bescherming aan technische uitvindingen. Er zullen zich dus in wezen dezelfde 
inbreuken kunnen voordoen, en de belangen van de betrokkenen zullen in wezen dezelfde 
zijn, als in het octrooirecht. 
Men mag echter niet uit het oog verliezen dat de gebruiksmodellenbescherming in een 
belangrijk opzicht van de octrooibescherming verschilt. De hier voorgestelde nieuwe 
regeling van de gebruiksmodellenbescherming voorziet niet in een onderzoek naar het 
vervuld-zijn van de beschermingsvoorwaarden. Omdat dit in geval van een inbreuk voor 
moeilijkheden zou kunnen zorgen, zou eraan kunnen worden gedacht een opzoeking te 
149 Zie bijlage 1, Rechtsvergelijkende studie, hoofdstuk A, 8, b en c, Gronden van verval en 
nietigheidsgronden. 
Spanje, Duitsland, Italië, Ierland, Denemarken en Oostenrijk. 
-62-
vereisen als voorwaarde voor het instellen van een vordering wegens inbreuk. Dank zij 
zo'n regeling zou kunnen worden nagegaan of de litigieuze uitvinding voor bescherming 
vatbaar was, voordat ten gronde uitspraak wordt gedaan. Volgens de Commissie zou het 
ter beoordeling van de rechter moeten staan of een opzoeking wordt verricht, en zou dit 
niet a priori een verplichting voor de eiser of de verweerder mogen zijn. 
Bij een enquête onder octrooigemachtigden heeft een meerderheid zich voorstander 
verklaard van het vereisen van een opzoeking als voorwaarde voor het instellen van een 
vordering wegens inbreuk151. 
Naar het oordeel van de Commissie moet derhalve in het kader van een communautair 
optreden op het gebied van de gebruiksmodellenbescherming in de mogelijkheid worden 
voorzien dat in geval van een inbreuk de rechter, indien hij zulks noodzakelijk acht, een 
opzoekingsverslag verlangt om de vraag op te helderen of de litigieuze uitvinding voor 
bescherming vatbaar was. 
j) Dubbele bescherming 
Bij het hier voorgestelde beschermingsstelsel bestaat het gebruiksmodel naast het octrooi 
en treedt het niet in de plaats ervan. Het gaat bijgevolg om een tweeledig systeem, dat de 
mogelijkheid biedt tot cumulatieve bescherming van een uitvinding door een octrooi en 
een gebruiksmodel {dubbele bescherming). 
Van een dergelijke cumulatie kan slechts sprake zijn bij een gebruiksmodellenstelsel dat 
bescherming biedt aan uitvindingen die ook aan de voorwaarden voor octrooiering 
voldoen en waarvoor dus zowel octrooien als gebruiksmodellen kunnen worden 
verkregen. 
Zo'n dubbele bescherming kan van belang zijn, wanneer de gebruiker 
• voorlopige bescherming wenst totdat een octrooi wordt verleend en/of 
• niet zeker is of zijn uitvinding octrooieerbaar is en/of 
• zich zoveel mogelijk veilig wil stellen door voor een en dezelfde uitvinding twee 
verschillende vormen van bescherming aan te vragen. 
In alle drie deze gevallen kan de cumulatie van octrooibescherming en 
gebruiksmodellenbescherming ertoe leiden dat de rechthebbende in een onevenredig 
sterke positie komt te verkeren. 
Om voor derden het nadeel te vermijden dat zij twee rechten moeten aanvechten, zou 
kunnen worden bepaald dat voor een en dezelfde uitvinding niet zowel een gebruiksmodel 
als een octrooi kan worden verkregen. Hierbij zou eraan kunnen worden gedacht de 
aanvrager de mogelijkheid te geven om zolang geen octrooi is verleend zijn 
octrooiaanvraag in een aanvraag om een gebruiksmodel om te zetten en vice versa. 
Zou dubbele bescherming toch worden toegestaan, dan zou eraan moeten worden gedacht 
de rechthebbende te verbieden successievelijk op grond van beide rechten vorderingen in 
151 WEITZEL, G. (ifo-Institut), Pilolstudic - Die wirtschaftliche Bedeutung des 
Gebrauchsmusterschutzes, hoofdstuk D, 2.7.2, blz. 41 
-63-
te stellen. Anders zou hij na een vergeefse procedure op grond van zijn octrooi een 
nieuwe procedure op grond van zijn gebruiksmodel kunnen inleiden of vice versa. 
Het verbod van successieve vorderingen zou ook kunnen worden toegepast om te 
vermijden dat een rechthebbende zich eerst op een nationaal gebruiksmodel en vervolgens 
op een communautair gebruiksmodel beroept of omgekeerd. 
In het kader van een communautair optreden op het gebied van de 
gebruiksmodellenbescherming zou ofwel in een verbod van dubbele bescherming ofwel in 
een verbod van successieve vorderingen moeten worden voorzien, om te vermijden dat de 
rechthebbende in een te sterke positie komt te verkeren. 
k) Verhouding tot de octrooibescherming 
Het gebruiksmodel biedt net zoals het octrooi bescherming aan een technische uitvinding, 
zodat wrijvingen tussen de twee stelsels niet uitgesloten zijn. De Commissie heeft daarom 
getracht een zodanige inhoud aan de hier voorgestelde beginselen van een Europese 
gebruiksmodellenbescherming te geven dat een evenwicht tussen de twee 
beschermingsstelsels tot stand komt. 
Een vergelijking van het toekomstige gebruiksmodellenstelsel met het bestaande 
octrooistelsel maakt duidelijk dat de gebruiksmodellenbescherming op uitvindingen met 
een lagere innovatiegraad is gericht. Dit zijn uitvindingen met geringere 
uitvindingshoogte, kortere levensduur en/of geringere industriële toepasbaarheid. 
Door de wijze waarop de octrooibescherming wettelijk is geregeld en in de praktijk wordt 
toegepast, bestaat er op het ogenblik voor dit soort uitvindingen geen adequate 
bescherming op communautair niveau. Bij de octrooibescherming wordt niet alleen een 
hogere uitvindingshoogte vereist, maar zijn de kosten ook hoger en is de 
verleningsprocedure ook langer, omdat eerst wordt onderzocht of aan de 
beschermingsvoorwaarden is voldaan. 
Anderzijds zijn bij de octrooibescherming de rechtszekerheid groter en de 
beschermingsduur langer dan bij de gebruiksmodellenbescherming. Voor uitvindingen van 
bijzonder grote betekenis en voor uitvindingen waaraan een lange ontwikkeling 
voorafgaat, blijft de octrooibescherming bijgevolg de belangrijkste vorm van bescherming. 
Een gebruiksmodellenbescherming volgens de hier voorgestelde lijnen vormt een 
aanvulling op de bestaande octrooibescherming en kan ertoe bijdragen de werking van 
de gemeenschappelijke markt verder te verbeteren en de innovatieactiviteit in de interne 
markt te stimuleren. 
LITERATUURLIJST 
A. Regelgeving, tekstuitgaven, voorstellen en ontwerpen, toelichtingen 
1. Europa 
Gewerblicher Rechtsschutz, Wettbewerbsrecht, Urheberrecht, Textsammlung, Verlag C.H. Beek, 
stand 1993 
Satorius II, Internationale Vertrage - Europarecht, Verlag C.H. Beek, stand 1993 
Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom, Schuurman & Jordens (S & J), 
73 - III 
Overeenkomst van 's-Gravenhage betreffende het internationale depot van tekeningen of modellen 
van nijverheid, S & J, 34 
Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag - EOV), S & J, 73 
-II 
Verdrag tot samenwerking inzake octrooien (Patent Cooperation Treaty - PCT), S & J, 73 - IV 
Overeenkomst van Straatsburg betreffende de internationale classificatie van octrooien, S & J, 73 -
III 
Europese Unie, Verdragsteksten, Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen, 
1993 
Reglement betreffende de taksen van de Europese Octrooiorganisatie, S & J, 73 - II 
Verdrag betreffende het Europees Octrooi voor de gemeenschappelijke markt 
(Gemeenschapsoctrooiverdrag - GOV), 1975 (in 1989 werden wijzigingen aan de tekst 
aangebracht, zodat het verdrag mogelijkerwijs in 1993 in werking kan treden; zie PB L 401 van 
30.12.1989) 
Verdrag van Straatsburg van 27 november 1963 betreffende de eenmaking van enige beginselen 
van het octrooirecht, S & J, 73 - III 
Taksenschaal van het uitvoeringsreglement bij het PCT, S & J, 73 - IV 
Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk, 
PBL 11 van 14.1.1994 
Voorstel voor een verordening van de Raad tot uitvoering van de verordening inzake het 
Gemeenschapsmerk, COM(85)844 def. 
Eerste richtlijn (89/104/EEG) van de Raad van 21 december 1988 betreffende de aanpassing van 
het merkenrecht der Lid-Staten, PB L 40 van 11.2.1989, blz. 1 
Reglement inzake de aan het merkenbureau van de Gemeenschap verschuldigde rechten, Voorstel 
voor een verordening van de Raad, COM(86)742 def. 
Voorstel voor een verordening van de Raad houdende het reglement van procedure van de kamers 
van beroep, ingesteld bij de verordening inzake het Gemeenschapsmerk, COM(86)731 def. 
Richtlijn van de Raad van 16 december 1986 betreffende de rechtsbescherming van topografieën 
van halfgeleiderprodukten, PB L 24 van 27.1.1987, blz. 36 
Wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen, Voorstel voor een richtlijn van de 
Raad, COM(88)496 def. (gewijzigd voorstel: COM(92)589 def.) 
Richtlijn van de Raad van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van 
computerprogramma's, PB L 122 van 17.5.1991, blz. 42 
n, 
- II -
Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november 1992 betreffende het verhuurrecht, het 
uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom, PB L 346 van 
27.11.1992, blz. 61 
Richtlijn 93/83/EEG van de Raad van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde 
voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep 
en de doorgifte via de kabel, PB L 248 van 6.10.1993, blz. 15 
Verordening (EG) nr. 2100/94 van de Raad van 27 juli 1994 inzake het communautaire 
kwekersrecht, PB L 227 van 1.9.1994, blz. 1 
Verordening (EEG) nr. 2081/92 van de Raad van 14 juli 1992 inzake de bescherming van 
geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwprodukten en levensmiddelen, 
PB L 208 van 24.7.1992, blz. 1 
Richtlijn 93/98/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende de harmonisatie van de 
beschermingsduur van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten, PB L 290 van 
24.11.1993, blz. 9 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de rechtsbescherming van databanken, 
COM(92)24 def. 
Verordening (EEG) nr. 1768/92 van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de invoering van een 
aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen, PB L 182 van 2.7.1992, blz.-1 
Bescherming van persoonsgegevens, Voorstel voor een richtlijn van de Raad, COM(90)314 def. 
Bescherming van persoonsgegevens in digitale netwerken (ISDN), Voorstel voor een richtlijn van 
de Raad, COM(90)314 def. 
Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van nijverheid, Mededeling van de 
Commissie 
2. Duitsland 
Octrooiwet: opgenomen in Gewerblicher Rechtsschutz, Wettbewerbsrecht, Urheberrecht, 
Textsammlung, Verlag C.H. Beek, stand 1993 
Gebruiksmodellenwet: op 28 augustus 1986 is de nieuwe tekst van deze wet vastgesteld, die op 
4 september 1986 van kracht is geworden (BGBl I 1455) en bij wet van 7 maart 1990 is gewijzigd 
(BI. f. PMZ 1990, 161) 
Indiening van aanvragen: op 1 januari 1987 zijn voor de vanaf die datum ingediende aanvragen 
nieuwe voorschriften van kracht geworden (verordening van 12 november 1986, BGBl I 1739), die 
bij verordening van 4 mei 1990 zijn gewijzigd (BI. f. PMZ 1990, 215) 
Taksen: wet van 18 augustus 1976 betreffende de taksen van het octrooibureau en het 
octrooigerecht, zoals gewijzigd op 7 maart 1990 
Zur Wahl des Begriffes "Gebrauchsmuster" in Deutschland, Bericht der XI. Kommission, 
RT-Drucksache 1890/91, nr. 398, 2447 
Verordening nr. 540 van 30 juni 1972 tot vereenvoudiging van de administratieve procedure op het 
gebied van uitvindingen van nijverheid, modellen van nijverheid en merken 
3. Frankrijk 
Octrooiwet: wet nr. 68-1 van 2 januari 1968 betreffende uitvindingsoctrooien, zoals gewijzigd bij 
wet nr. 78-742 van 13 juli 1978 en meer recentelijk bij wet nr. 90-510 van 25 juni 1990 en wet 
nr. 90-1052 van 26 november 1990 (JORF, 3 januari 1968) 
G 5 
Ill -
Indiening van aanvragen: verordening nr. 79-822 van 19 september 1979 betreffende aanvragen 
om gebruikscertificaten en de verlening en instandhouding van gebruikscertificaten; besluit tot 
nadere regeling van de indiening van aanvragen om gebruikscertificaten (JORF, 
23 september 1979) 
Taksen: besluit van 17 december 1985 betreffende de door het Institut National de la Propriété 
Industrielle geheven taksen 
Voorbereidende werkzaamheden: documenten betreffende de debatten over de invoering van het 
gebruikscertificaat, 1968 (niet gepubliceerd) 
4. België 
Octrooiwet: wet van 28 maart 1984 op de uitvindingsoctrooien 
Indiending van aanvragen: koninklijk besluit van 2 december 1986 betreffende het aanvragen, 
verlenen en in stand houden van uitvindingsoctrooien 
Memorie van toelichting bij de wet op de uitvindingsoctrooien, Kamer van 
Volksvertegenwoordigers, 4 september 1981 
5. Spanje 
Octrooiwet: de artikelen 171 e.v. van koninklijk wetgevend decreet nr. 1789 van 26 juli 1929 
betreffende de industriële eigendom voorzagen reeds in een gebruiksmodellenbescherming voor 
technische uitvindingen, die een aanvulling op het octrooirecht vormde; nu is de 
gebruiksmodellenbescherming geregeld in titel XIV, artikelen 143 tot en met 154, van wet nr. 
11/1986 van 20 maart 1986 betreffende octrooien, die op 26 juni 1986 van kracht is geworden 
(BOE, 1986, nr. 73, 11188) 
Uitvoeringsverordening: deze nieuwe wettelijke regeling wordt aangevuld door titel II, artikelen 41 
tot en met 48, van de uitvoeringsverordening bij de octrooiwet 
Taksen: volgens artikel 154 en artikel 160, lid 1, van de octrooiwet zijn de taksen in de bijlage bij 
deze wet geregeld 
6. Portugal 
Octrooiwet: wetboek van de industriële eigendom, gepubliceerd in Boletim da Propriedade 
Industrial 
Gebruiksmodellen: wetboek van de industriële eigendom, hoofdstuk II, gebruiksmodellen en 
tekeningen en modellen van nijverheid (Duitse vertaling in BI. f. PMZ, 47e jaargang, nummer 6, 
56, nummer 7/8, 83 en nummer 9, 101) 
Taksen: voor het depot van gebruiksmodellen zijn de taksen verschuldigd die elk jaar opnieuw bij 
bijzonder besluit worden vastgesteld (artikel 225 van de octrooiwet) 
7. Italië 
Octrooien en gebruiksmodellen: titel II, modellen van nijverheid (GURI, 1987, nr. 53) 
Wet nr. 60: GURI, 1987, nr. 53 
Taksen: GURI, 1987, nr. 53 
Wetsvoorstel van de Italiaanse kamer van volksvertegenwoordigers, op 16 april 1926 bij het 
voorzitterschap ingediend; advies van de minister 
8. Griekenland 
Octrooiwet: wet betreffende de overdracht van technologie, uitvindingen en de technologische 
innovatie 
Taksen: besluit DS/A/2/89 van 26 januari 1986 
- IV -
Memorie van toelichting bij het ontwerp van wet betreffende de overdracht van technologie, 
uitvindingen en de technologische innovatie, bij het parlement ingediend 
9. Nederland 
Octrooien: ontwerp van een nieuwe rijksoctrooiwet van 8 januari 1991, hoofdstuk 1 
Memorie van toelichting bij de Rijksoctrooiwet 1992 
10. Groot-Brittannië 
White Paper on Intellectual Property and Innovation, Presented to Parliament by the Secretary for 
Trade and Industry by Command of Her Majesty, april 1986 
White Paper on Intellectual Property Rights and Innovation, Presented tot Parliament by the Prime 
Minister by Command of Her Majesty, december 1983 
Modellen: Registered Design Act 1949, Section 1(3), en niet-ingeschreven model 
11. Ierland 
Patents Act 1992 
Gebruiksmodellen: deel III van the Patents Act, korte octrooien 
12. Denemarken 
Gebruiksmodellenwet: Bekendtgoerelse om brugsmodelansoegningers og registrede brugmodellers 
behandling, Patentdirektoratets bekendtgoerelse nr. 517, 18 juni 1992 
Voorbereidende werkzaamheden: Notât om baggrunden for og konsekvenseme af visse aendringer i 
den tyske brugmodellov, 21 augustus 1990 
Verslag betreffende de economische behoefte aan een gebruiksmodellenbescherming in 
Denemarken, PA Consulting Group, 21 augustus 1990 
13. Luxemburg 
Ontwerp van wet betreffende uitvindingsoctrooien, bij het parlement ingediend 
B. Rechterlijke beslissingen 
1. Hof van Justitiç van de Europese Gemeenschappen 
HvJEG, 28.6.1971, zaak 78/70, Deutsche Grammophon/Metro, Jurispr. 1971, blz. 487 
HvJEG, 3.7.1974, zaak 192/73, Van Zuylen Frères/HAG, Jurispr. 1974, blz. 731 
HvJEG, 31.10.1974, zaak 15/74, Centrafarm en De Peijper/Sterling Drug, Jurispr. 1974, blz. 
1147 
HvJEG, 20.2.1975, zaak 12/74, Commissie/Duitsland, Jurispr. 1975, blz. 181 
HvJEG, 22.6.1976, zaak 119/75, Terrapin/Terranova, Jurispr. 1976, blz. 1039 
HvJEG, 20.1.1981, gevoegde zaken 55 en 57/80, Musik-Vertrieb membran en K-Tel 
Intemationat/GEMA, Jurispr. 1981, blz. 147 
HvJEG, 9.2.1982, zaak 270/80, Polydor en RSO/Harlequin en Simons, Jurispr. 1982, blz. 329 
HvJEG, 5.5.1982, zaak 15/81, Schul, Jurispr. 1982, blz. 1409 
HvJEG, 8.6.1982, zaak 258/78, Nungesser en Eisele/Commissie, Jurispr. 1982, blz. 2015 
HvJEG, 14.9.1982, zaak 144/81, Keurkoop/Nancy Kean Gifts, Jurispr. 1982, blz. 2853 
HvJEG, 26.3.1987, zaak 45/86, Commissie/Raad (Tariefpreferenties), Jurispr. 1987, blz. 1493 
/"7 
- V -
HvJEG, 30.6.1988, zaak 35/87, Thetford/Fiamma, Jurispr. 1988, blz. 3585 
HvJEG, 5.10.1988, zaak 53/87, Consorzio Italiano en Maxicar/Renault, Jurispr. 1988, blz. 6039 
HvJEG, 30.5.1989, zaak 242/87, Commissie/Raad (Erasmus-programma), Jurispr. 1989, blz. 
1425 
HvJEG, 19.3.1991, zaak C-202/88, Frankrijk/Commissie (Telecommunicatie-eindapparatuur), 
Jurispr. 1991, blz. 1-1223 
2. Nationale beslissingen 
Duitsland 
BGHZ 86, 264 (Analogie im Gebrauchsmusterrecht) 
RGZ 120, 224 (Analysenwaage) 
RGZ 99,211, 212 
BGHZ 92, 188 
ROHG24, 109 
BGHZ 86, 264 
Italië 
Cass. 22.10.1979, Giur. Ann. Dir. Ind. 1979, 1009/1 
C. Commentaren. 
BENKARD, G., Patentgesetz, Gebrauchsmustergesetz, 8e uitgave (Bruchhausen, Rogge, Schâfers 
en Ullmann), Verlag C.H. Beck 
MASCARENAS, vol. 2, Modelos e desenhos, Portugal 1986 
BODENHAUSEN, G.H.C., Pariser Verbandsiibenreinkunft zum Schutz des gewerblichen 
Eigentums, 1971 
BEIER, HAERTEL en SCHRICKER, Europàisches Patentübereinkommen: Münchner 
Gemeinschaftskommentar, vanaf 1984 in afleveringen 
BODENHAUSEN, G.H.C., Guide to the Application of the Paris Convention for the Protection of 
Industrial Property, 1967, WIPO 1991 
GRABITZ, Kommentar zum EWG-Vertrag, 4e uitgave, 1992 
PCT, Guide du déposant, vol. 1, Phase internationale, OMPI 1991 
WIPO, Guide to the International Deposit of Industrial Designs, Genève 1986 
GROEBEN, BOECKH, THIESING en EHLERMANN, Kommentar zum EWG-Vertrag, 4e 
uitgave, Baden-Baden 1989 
MONYA, Guide to Patents and Utilily Models in Japan, Tokyo 1986 
LADAS S.P., Modelos de utilidade, Portugal 1986 
GEIGER, R., EG-Vertrag, Kommentar zu dem Vertrag dcr Europàischen Gemeinschaft, Verlag 
C.H. Beck, 1993 
r* 
- VI -
D. Boeken 
BERNHARDT en KRAfiER, Lehrbuch des Patentrechts, 4e uitgave 
BRUCHHAUSEN, K., Patent-, Sortenschutz- und Gebrauchsmusterrecht, vol. 1, NIRK, R. en 
BRUCHHAUSEN, K., Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, 1985 
TETZNER, V., Leitfaden des Patent-, Gebrauchsmuster,- und Arbeitnehmererfindungs recht der 
Bundesrepublik Deutschland, 3e uitgave, 1983 
CORNISH, W.R., Intellectual Property: Patents, Copyright, Trade Marks and Allied Rights, 2e 
uitgave, 1989 
FLINT, THORNE en WILLIAMS, Intellectual Property - The New Law, A Guide to the 
Copyright, Designs and Patents Act 1988 
BOUCOURECHLIEV en MOUSSERON, Les brevets d'invention, Rédaction et interprétation, 
Parijs 1973 
GLAESNER, Cahier de droit européen 1989 
RICKETSON, S., The Law of Intellectual Property, The Book Co. Ltd., 1984 
HOOMANN, Dossier, La nouvelle loi sur les brevets d'invention 
Europese Commissie, Groenboek betreffende de juridische bescherming van modellen van 
nijverheid, 111/5131/91, Brussel, juni 1991 
Europese Commissie, Europees industriebeleid voor de jaren negentig, Bulletin van de Europese 
Gemeenschappen, Supplement 3/91 
Europese Commissie, Industriebeleid in een door concurrentie gekenmerkte open context: 
richtsnoeren voor een communautaire benadering, COM(90)556 def. 
Europese Commissie, Verbetering van de concurrentievoorwaarden voor de op biotechnologie 
gebaseerde industriële activiteiten in de Qemeenschap, SEC(91)629 def. 
Europese Commissie, Witboek betreffende de voltooiing van de interne markt, juni 1985 
Europàische Kommission, Nutzung der Ergebnisse aus öffentlicher Forschung und Entwicklung, 
EUR 11243-de 
MIÈGE en MAHIEUX, Training in Innovation Management, EUR 11868 en 
European Commission, Transfer and Exploitation of Scientific and Technical Infomiation, EUR 
7716-en 
KOKTVEDGAARD en OESTERBURG, Patentloven, 2e uitgave, Kopenhagen 1979 
DELCORDE, La protection des inventions, Gent 1986 
SENA, G., I diritti sulle invenzioni e sui modelli industriali, 2e uitgave, Milaan 1984 
FERNANDEZ-NÓVOA en GOMEZ SEGADE, La modernización del derecho espaiïol de 
patentes, 1984 
STAUDER, D., Patent- und Gebrauchsmusterverletzungsverfahren in der Bundesrepublik 
Deutschland, Groftbritannien, Frankreich und Italien, 1989 
ECK, M., Neue Wege zum Schutz der Formgebung, 1993 
TÀGER en VON WITZLEBEN, Strategies for the Protection of Innovation, Dcutscher 
Wirtschaftsdienst, 1990 
Ci 
- VII -
HUMMEL, M., Die volkswirtschaftliche Bedeutung des Urheberrechts, ifo-Institut, 1989 
E. Artikelen 
SINANIOTI, K., "Die Angleichung des griechischen Patentrechts an das europàische 
Patentübereinkommen und das neue griechische Patentgesetz Nr. 1733 von 1987", Mitteilungen 
der deutschen Patentanwàlte, 2/1988, 23 
FROMME, "Schutzumfang und Erfindungshöhe im Gebrauchsmusterrecht", GRUR 1958, 261 
OESTERBURG, L.D., "New Legislation on Mini-patents" (persmededeling van het Europees 
Octrooibureau) -, "Endlich ein dànisches Gebrauchsmodellgesetz", GRUR Int. 6/1993, 453 
HAERTEL, K., Gebrauchsmusterschutz und Strafiburger Patentübereinkommen von 1963", 
GRUR Int. 6/1987, 373 
PESCATORE, P., EuR 1986, 153 
SCHRICKER, "Die europàische Angleichung des Rechts des unlauteren Wettbewerbs - ein 
aussichtsloses Unterfangen?", GRUR Int. 1990, 771 
BRUCHHAUSEN, "Methodik der Auslegung und Anwendung des europaischen Patentrechts und 
der harmonisierten nationalen Patentrechte", GRUR Int. 1983, 205 
PFANNER, "Vereinheitlichung des materiellen Patentrechts im Rahmen des Europarates", GRUR 
Int. 1962, 545 
FORWOOD en CLOUGH, European Law Review, 11/1986, 385 
BEIER, F-K., "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die überholte Raumform", GRUR 
1/1986, 1 
ASENDORF, "Herkunft und Entwicklung des Raumformerfordernisses im 
Gebrauchsmusterrecht", GRUR 2/1988, 83 
ARMITAGE, E., "Updating the European Patent Convention", GRUR Int. 9/1990, 662 
SCHWARTZ, I., "Subsidiaritât und EG-Kompentenzen - Der neue Titel 'Kultur' - Medienvielfalt 
und Binnenmarkt", AfP, 1/1993, 409 
EICHMANN, H, "Geschmacksmusterrecht und EWG-Vertrag", GRUR Int. 2/1990, 122 
ULLRICH, H, "Patentschutz im europaischen Binnenmarkt", GRUR Int. 1/1991, 1-, "Patents and 
Know-How and Common Market Competition Policy", IIC, 5/1992, 600 
VAN BENTHEM, J.B., "Europàisches Patentsystem und Weltpatentsystem", GRUR Int. 9/1990, 
685 
OLBRICHT, "Raumformerfordernis", GRUR 1986, 435 
BÜHLING, "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die überholte Raumform", GRUR/1986, 
434 
FISCHER EN PIETZCKER, "Gcbrauchmusterreform auf halbem Weg- Eine Erwiderung-", 
GRUR 3/1986. 208 
FISCHER, "25 Jahrc Patent- und Gebrauchsmusterreform - Ein Rückblick", GRUR 9/1989, 717 
BÜHLING, "Zum Raumformerfordernis beim Gebrauchsmuster - Braucht die Chemie ein 
Gebrauchszertifikat?", GRUR 1/1988, 15 
1 
- VIII -
BEIER, "Europàisches Patentsystem und die Harmonisierung des griechischen Patentrechts", 
GRUR Int. 11/1987 
SCHERER, F., "Research on Patents and the Economy: The State of the Art", ifo Digest, vol. 15, 
juni 1992, 3 
RIEHLE, G., "EG- Geschmacksmuster und Kraftfahrzeugersatzteile", GRUR Int. 1/1993, 50 
SEGADE, "Grundzüge und Einzelheiten des spanischen Patentgesetzes", GRUR Int. 2/1988, 99 
BEIER, F-K., "Die Zukunft des geistigen Eigentums in Europa", GRUR Int. 9/1990, 675 
TRONSER, U., "Auswirkungen des Produktpirateriegesetzes vom 7. Màrz 1990 auf das 
Gebrauchsmustergesetz", GRUR 1/1991, 10 
BRAENDLI, P., "Die Dynamik des Europaischen Patentsystems", GRUR Int. 9/1990, 699 
FISCHER, E., "25 Jahre Patent- und Gebrauchsmusterreform - Ein Rückblick", GRUR Int. 
9/1990, 717 
STEUP, E., "Unorthodoxe Gedanken zum Gebrauchsmusterrecht", GRUR Int. 9/1990, 800 
SCHMIDHUBER en HITZLER, "Binnenmarkt und Subsidiaritàtsprinzip", EuZW 1993, 8 
DÖRRIES, H, Zum Raumformerfordernis beim Gebrauchsmuster - braucht die Chemie ein 
Gebrauchszertifikat", GRUR 9/1987, 585 
BEIER, F-K., "Gewerblicher Rechtsschutz, Soziale Marktwirtschaft und Europâischer 
Binnenmarkt", GRUR 4/1992, 228 
F. Studies, verslagen en statistieken 
MARGELLOU, C, The New Greek Legislation on Technology Transfer, Inventions and 
Technical Innovations, 1987 
SCHWARTZ, I., Kann der Entwurf der Verordnung des Rates über das Gemeinschaftmuster auf 
Artikel 100a EWG-Vertrag gestützt werden?, 111/5327/91 de, augustus 1991 
PEDERSEN, TH. en PETERSEN, B., Business and Economie Studies on European Integration -
The Boundaries of the Firm and the European Market Integration, WP 2-93. Copenhagen Business 
School, - Business and Economic Studies on European Integration - Patterns of Technological 
Specialization in an Integrated Europe", WP 1-93, Copenhagen Business School -, "Business and 
Economic Studies on European Integration - The End of Special Interests? The Political Economy 
of EC Trade Policy - Changes in the 1990s", WP 1-93, Copenhagen Business School 
BOOZ, ALLEN en HAMILTON, The Competitiveness of Europe and its Enterprises, UPEFE. 
december 1992 
VOHLAND, L., Italien - Gebrauchsmustergesetz (niet-gcpublicccrd document van hot 
Max-PIanck-Institut) 
OESTERBURG, Notât om baggrunden for og konsekvenseme af visse aendringer i den tyske 
brugmodellov (niet-gepubliceerd document van het Deense octrooi bureau, 1990) 
TRAGER, U.C. (met medewerking van SEYLER, H), Problème des deutschen Patentwesens im 
Hinblick auf die Innovationstâtigkeitcn der Wirtschaft (studie van het ifo-Institut voor het Duitse 
Ministerie van Economische Zaken, mei 1989) 
TRAGER en SEYLER, Problème des deutschen Patentwesens im Hinblick auf die 
Innovationstâtigkeitcn der Wirtschaft (insbesondere kleiner und mittlercr Untcrnehmen) und 
Vorschlàge zu deren Lösung, SchluBbericht, ifo-Institut, mei 1989 
-? / 
- IX -
GREFERMANN , OPPENLÀNDER, PEFFGEN, RÖTHLINGSHOFER en SCHOLZ, 
Patentwesen und technischer Fortschritt, Teil 1 : Die Wirkung des Patentwesens im 
InnovationprozeB, ifo-Institut, 1974 
GREFERMANN en RÖTHLINGSHOFER, Patentwesen und technischer Fortschritt, Teil 2: 
Patent- und Lizenzpolitik der Unternehmen, ifo-Institut, 1974 
LEES, C, General Meeting, CIPA, mei 1993, 150 
S1WEK en FURCHTGOTT-ROTH, Copyright Industries in the U.S. Economy 1977-1990", 
(rapport voor de International Intellectual Property Alliance, 1992) 
WOMACK, J.P., The MIT Japan Program, Competing with Japan in Intellectual Property: a 
Strategic Overview, 1992 
PIEPER, S., Das Subsidiaritâtsprinzip - Strukturprinzip des Gemeinschaftsrechts" 
(niet-gepubliceerde thesis) 
Europàische Kommission, Zustàndigkeit der Gemeinschaft zur Schaffung eines Europaischen 
Markensystems und der Notwendigkeit ihres Tàtigwerdens, Arbeitsdokument der Dienststellen der 
Europaischen Kommission, Arbeitsgruppe "Gemeinschaftsmarke", 111/1294/79- de 
ifo-Institut, Entwicklungstendenzen im Patentverhalten deutscher Erfinder und Unternehmen, 
ifo-Schnelldienst 23/89 
ifo-Institut, Empirische Patentforschung: Mehr Information über ökonomische Wirkungen des 
Patents erforderlich", ifo-Schnelldienst 3/90 
WEITZEL, G., Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der Europaischen 
Union, ifo-Institut, 1994 
WEITZEL, G., Pilotstudie - Die wirtschafliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes, 
ifo-Institut, 1993 
National Consumer Council, International Trade and the Consumer, Working Paper 6: Intellectual 
Property - the Consumer View of Patents, Copyright, Trade Marks and Allied Rights, 1991 
AIPPI, Q 117 - Introduction of New and Harmonization of the Existing Utility Model Protection 
Systems, Yearbook 1993,1 
AIPPI, Q 83 - Legal and Economic Significance of Protection by Utility Models, Yearbook 1986, 
1-4 
OMPI, Traité, Situation au lei janvier 1991 
IPC Union, States Party to the Convention Establishing the Word Intellectual Property 
Organization (WIPO) and the Treaties Administred by WIPO and States Members of Governing 
Bodies and Committees, Status on January 1, 1991 
Business Week. Science & Technology, 3 augustus 1992, McGraw-Hill Inc. 
Business Week, Science & Technology, 3 augustus 1992, CHI Research Inc. 
Japan Institute of Intellectual Property, Questionnaire Relating to Legal Protection of the Fruits of 
R&D, 1991 
Industrial Property Council of MITI, Subcommittee Report on Patent & Utility Models Laws and 
their Practices Leading to International Harmonization, 1991 
Industrial Property and Copyright Department, nict-gepubliccerde studie over de bescherming van 
auto-onderdelen, ter beschikking gesteld door het octrooiburcau, 2 oktober 1990 
- X -
Europàische Kommission, Panorama der EG-Industrie, Brussel 1993 (bestaat ook in het Engels en 
het Frans) 
Europese Commissie, Subsidiariteitsbeginsel, Mededeling aan de Raad en het Europees Parlement, 
SEC(92) 1990 def. 
Europese Commissie, Verslag van de Commissie aan de Raad betreffende de definities van kleine 
en middelgrote bedrijven die in het kader van de communautaire acties worden gehanteerd, 
SEC(92)351def. 
G. Tijdschriften 
Bulletin der Union der Europaischen Berater fur den gewerblichen Rechtsschutz/Bulletin of the 
Union of European Practitioners in Industrial Property/Bulletin de l'Union des praticiens européens 
en propriété industrielle 
AIPPI Yearbook/Annuaire de l'AIPPI 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen, reeksen L en C (PB) 
Europees Octrooiblad (uitgegeven door het Europees octrooibureau - EOB) 
Blatt für Patent-, Muster- und Zeichenwesen (BI. f. PMZ) 
Entscheidungen des deutschen Bundespatentgerichts (BPatGE) 
Jaarverslagen van de Griekse organisatie voor industriële eigendom (OBI) 
Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, Intemationaler Teil (GRUR Int.) 
International Review of Industrial Property and Copyright Law (HC) 
Mitteilungen der deutschen Patentanwàlte (Mitt) 
Bulletin van de Europese Gemeenschappen, Supplementen 
Archiv fur Presserecht (AfP) 
Business week 
The Journal, Incorporating the Transactions of The Chartered Institute of Patent Agents (CIPA) 
Europarecht (EUR) 
--> i 


ISSN 0254-1513 
COM(95) 370 def. 
DOCUMENTEN 
NL 08 06 10 
Catalogusnummer : CB-CO-95-431-NL-C 
ISBN 92-77-92693-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg