Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot verlenging en wijziging van Verordening (EG) nr. 1659/98 van de Raad betreffende gedecentraliseerde samenwerking

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

In de Verklaring van de Raad en de Commissie van 10 november 2000 over het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap wordt gewezen op het grote belang van de beginselen van eigen inbreng van de partnerlanden in hun ontwikkelingsstrategieën en betrokkenheid daarbij van zo veel mogelijk segmenten van de samenleving. Overeenkomstig het Witboek inzake Europese governance [COM(2001) 428 def.] zal de Commissie bij de ontwikkeling van beleidsvoorstellen met een internationale dimensie de dialoog met de gouvernementele en niet-gouvernementele actoren in derde landen intensiveren.

Op 7 november 2002 hechtte de Commissie, overeenkomstig en in aanvulling op de beginselen die in deze teksten worden genoemd, haar goedkeuring aan de mededeling inzake de participatie van niet-overheidsactoren in het EG-ontwikkelingsbeleid [COM(2002) 598 def.]. In de context van een beleid gericht op armoedevermindering wordt in die mededeling nader ingegaan op de verwachtingen met betrekking tot de betrokkenheid van niet-overheidsactoren in partnerlanden. De betrokkenheid van niet-overheidsactoren is noodzakelijk om de voorwaarden te creëren voor meer gelijkheid, om de armere bevolkingsgroepen te laten delen in de opbrengst van de groei en om het democratisch bestel te versterken. Steun voor de ontwikkeling van de capaciteiten van niet-overheidsactoren in partnerlanden moet voor een breed spectrum van actoren de participatie vergemakkelijken in de dialoog over strategieën en de implementatie van samenwerkingsprogramma's. Dit is tevens een van de fundamentele beginselen van de nieuwe ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, die is ondertekend te Cotonou [1]. Volgens de al eerder genoemde mededeling [COM(2002) 598 def.] worden niet-overheidsactoren in de context van de verschillende samenwerkingsprogramma's en beleidsdialogen met partnerlanden steeds meer betrokken bij het EG-ontwikkelingsbeleid.

[1] PB L 317 van 15.12.2000, blz. 1

De Commissie heeft een evaluatie laten verrichten van het begrotingsinstrument gedecentraliseerde samenwerking (B7-6002). Die werd in maart 2003 afgerond en laat zien dat de begrotingspost belangrijk blijft als aanvullend instrument, maar ook worden aanbevelingen gedaan voor het beter richten van de hiervoor in aanmerking komende maatregelen, voor een grotere participatie van gedecentraliseerde actoren uit ontwikkelingslanden en verdere diversifiëring van de gedecentraliseerde niet-overheidsactoren. De evaluatie concludeerde verder dat de begrotingslijn moet blijven bestaan als noodzakelijke aanvulling op de verschillende samenwerkingsinstrumenten. De voornaamste aanbevelingen zijn gericht op de verhoging van de samenhang van de begrotingslijn en de verduidelijking van het specifieke karakter ervan. Verschillende opties worden voorgesteld om de hiervoor in aanmerking komende maatregelen beter te richten en de betrokkenheid van actoren van de gedecentraliseerde samenwerking uit partnerlanden te vergemakkelijken.

Het instrument gedecentraliseerde samenwerking heeft een specifieke toegevoegde waarde voor de ondersteuning van gerichte maatregelen in specifieke situaties waarin traditionele instrumenten niet bruikbaar zijn of niet relevant. Dit geldt met name voor moeilijke partnerschappen waarin de officiële samenwerking nog steeds geen significante bijdrage kan leveren aan de beoogde participerende ontwikkeling. Het begrotingsinstrument kan ook een bijdrage leveren in extreme gevallen waarin de officiële samenwerking opgeschort is, om te voorzien in het behoud van vitale civiele structuren. Ook kan het begrotingsinstrument de diversifiëring ondersteunen van gedecentraliseerde actoren als potentiële partners (vakbonden, economische en sociale partners, lokale en gemeentelijke autoriteiten, universiteiten, media enz.) en de deelname van gedecentraliseerde actoren aan internationale fora, waarop zij hun behoeften onder de aandacht kunnen brengen en geraadpleegd kunnen worden over het ontwikkelingsbeleid.

Verordening (EG) nr. 1659/98, als verlengd en gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 955/2002, waarin de procedures voor de uitvoering van de betrokken maatregelen worden vastgelegd, verstrijkt op 31 december 2003. De geldigheidsduur van deze verordening dient met drie jaar te worden verlengd, en ook dienen financiële referentiebedragen te worden vastgesteld voor de periode tot en met 31 december 2006. Het financieel referentiebedrag moet worden aangepast. In de nu geldende verordening is dit bedrag 24 miljoen euro. Bijgaand voorstel voorziet in een referentiebedrag van 18 miljoen euro voor de periode 2004-2006. Dit bedrag is gerechtvaardigd op grond van de strategische aanpak om evenwichtige en rechtvaardige steun te verlenen voor gedecentraliseerde samenwerking wanneer er geen traditionele samenwerkingsinstrumenten zijn of deze niet relevant zijn.

Dat bedrag is berekend op basis van 1) de vastleggingen in de periode 1998-2003 (25,4 miljoen euro), met een jaarlijks gemiddelde van 4,2 miljoen euro, en 2) de vastleggingen ter hoogte van 6 miljoen euro in 2003 en het beoogde bedrag van 5 miljoen euro voor 2004. Er dient echter op te worden gewezen dat de in de afgelopen jaren vastgestelde financieringsbehoeften de door de begrotingsautoriteit ter beschikking gestelde bedragen ruim overschrijden en dat de kwaliteit van de verzoeken aanmerkelijk is verbeterd.

Om deze redenen stelt de Commissie voor dat het Europees Parlement en de Raad hun goedkeuring hechten aan bijgaande verordening.

2003/0156 (COD)

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot verlenging en wijziging van Verordening (EG) nr. 1659/98 van de Raad betreffende gedecentraliseerde samenwerking

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 179, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie [2],

[2] PB C...

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag [3],

[3] PB C...

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Verordening (EG) nr. 1659/98 van de Raad van 17 juli 1998 betreffende gedecentraliseerde samenwerking was van toepassing tot en met 31 december 2001 [4].

[4] PB L 213 van 30.7.1998, blz. 6.

(2) Bovengenoemde verordening is bij Verordening (EG) nr. 955/2002 van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd en verlengd tot en met 31 december 2003 [5].

[5] PB L 148 van 6.6.2002, blz. 1.

(3) Volgens een in 2003 verrichte evaluatie diende de begrotingslijn beter te worden gericht.

(4) Het instrument gedecentraliseerde samenwerking heeft een specifieke toegevoegde waarde voor de ondersteuning van gerichte maatregelen in specifieke situaties waarin traditionele instrumenten niet bruikbaar zijn of niet relevant. Ook kan het begrotingsinstrument de diversifiëring ondersteunen van gedecentraliseerde actoren als potentiële partners van het ontwikkelingsproces.

(5) Verordening (EG) nr. 1659/98 dient te worden gewijzigd en verlengd tot en met 31 december 2006. Dit volgt uit de afsluiting van de evaluatie en de goedkeuring van de mededeling van de Commissie inzake participatie van niet-overheidsactoren in het EG-ontwikkelingsbeleid [COM(2002) 598 def.]. Het financiële kader en de referentieperiode, die in artikel 4, lid 1, worden genoemd, dienen te worden aangepast.

(6) Verordening (EG) nr. 1659/98 moet dienovereenkomstig worden gewijzigd,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD :

Artikel 1

Verordening (EG) nr. 1659/98 wordt als volgt gewijzigd:

1. De tekst van artikel 1 wordt vervangen door de volgende tekst:

"De Gemeenschap ondersteunt acties en initiatieven op het gebied van armoedevermindering en duurzame ontwikkeling die ondernomen worden door actoren van de gedecentraliseerde samenwerking uit de Gemeenschap en uit de ontwikkelingslanden, met name in het geval van moeilijke partnerschappen waarin geen beroep kan worden gedaan op andere instrumenten. Deze acties en initiatieven zijn gericht op de bevordering van:

- een meer participerende ontwikkeling die beantwoordt aan de behoeften en initiatieven van de bevolking van de ontwikkelingslanden;

- een bijdrage tot de diversificatie en versterking van de civiele samenleving en de democratisering aan de basis in die landen.

De acties zijn gericht op bevordering van gedecentraliseerde samenwerking ten behoeve van alle ontwikkelingslanden."

2. De volgende zin wordt ingevoegd na artikel 2:

"- voorlichting en inzet van de actoren van de gedecentraliseerde samenwerking en deelname aan internationale fora ter bevordering van de dialoog inzake beleidsformulering"

3. De tekst van artikel 3 wordt vervangen door de volgende tekst:

"De samenwerkingspartners die krachtens deze verordening financiële steun kunnen verkrijgen, zijn de actoren van de gedecentraliseerde samenwerking uit de Gemeenschap en uit de ontwikkelingslanden, zoals plaatselijke (waaronder ook gemeentelijke) overheden, niet-gouvernementele organisaties, beroepsverenigingen en plaatselijke initiatiefgroepen, coöperaties, vakbonden, organisaties van economische en sociale actoren, consumentenorganisaties, vrouwen- en jongerenorganisaties, instellingen voor onderwijs en onderzoek, universiteiten, kerken, media, politieke stichtingen en alle andere niet-gouvernementele verenigingen die een bijdrage kunnen leveren aan ontwikkeling."

4. De tekst van artikel 4, lid 1, wordt vervangen door de volgende tekst:

"1. De financiering door de Gemeenschap van de in artikel 1 bedoelde acties heeft betrekking op een periode van drie jaar. Het financieel referentiebedrag voor de tenuitvoerlegging van dit programma voor de periode 2004-2006 bedraagt 18 miljoen euro. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit binnen de begrenzingen van de financiële vooruitzichten goedgekeurd."

5. In artikel 7, lid 2, wordt "ECU" vervangen door "EUR".

6. De volgende zin wordt ingevoegd na artikel 7, lid 3:

"- de bijzondere behoeften van landen waar de officiële samenwerking geen significante bijdrage kan leveren aan de in artikel 1 genoemde doelstellingen."

7. In artikel 10 wordt "ECU" vervangen door "EUR".

8. De tekst van artikel 12 wordt vervangen door de volgende tekst:

"De Commissie legt het Europees Parlement en de Raad vóór eind 2006 een algemene evaluatie voor van de acties die de Gemeenschap in het kader van deze verordening heeft gefinancierd; deze evaluatie gaat vergezeld van suggesties betreffende de toekomst van deze verordening."

9. De tekst van de tweede alinea van artikel 13 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Zij is van toepassing tot en met 31 december 2006."

Artikel 2

Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is bindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, op [....]

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitster De Voorzitter

FINANCIEEL MEMORANDUM BIJ HET BESLUIT

Beleidsgebied(en): Ontwikkeling en betrekkingen met de ACS-landen

Activiteit(en): 6803 - Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en sectorale strategieën

Benaming van de actie: Gedecentraliseerde samenwerking

1. BEGROTINGSPLAATS(EN) + OMSCHRIJVING(EN)

B7- - 210213 "Gedecentraliseerde samenwerking"

2. ALGEMENE CIJFERS

2.1 Totale toewijzing voor de actie (deel B): EUR 14 miljoen aan VK

2.2 Duur:

2.3 Meerjarenraming van de uitgaven:

a) Tijdschema vastleggingskredieten/betalingskredieten (financiering uit de begroting) (cf. punt 6.1.1)

in miljoen EUR (tot op 3 decimalen nauwkeurig)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

b) Technische en administratieve bijstand en ondersteuningsuitgaven (cf. punt 6.1.2)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* Schatting

c) Financiële gevolgen in verband met de personele middelen en andere huishoudelijke uitgaven (cf. punten 7.2 en 7.3)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.4 Verenigbaarheid met de financiële programmering en de financiële vooruitzichten

[x] Voorstel verenigbaar met de bestaande financiële programmering.

[... ] Dit voorstel vereist een herprogrammering van de betrokken rubriek van de financiële vooruitzichten.

[...] inclusief, in voorkomend geval, een beroep op de bepalingen van het interinstitutioneel akkoord.

2.5 Financiële gevolgen voor de ontvangsten [6]

[6] Zie voor meer bijzonderheden de toelichting.

[x] Geen enkele financiële implicatie (betreft technische aspecten in verband met de tenuitvoerlegging van een maatregel)

OF

[...] Financiële gevolgen - Het effect op de ontvangsten is als volgt:

NB: alle opmerkingen en toelichtingen met betrekking tot de methode waarmee de gevolgen voor de ontvangsten worden berekend, moeten op een afzonderlijk blad worden toegevoegd aan dit financieel memorandum.

miljoen euro (een cijfer achter de komma)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. BEGROTINGSKENMERKEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. RECHTSGRONDSLAG

Verordening (EG) nr. 1659/98 (geldigheidsduur moet worden verlengd)

5. BESCHRIJVING EN MOTIVERING

5.1 Doel van het communautaire optreden [7]

[7] Zie voor meer bijzonderheden de toelichting.

5.1.1 Doelstellingen

Begrotingsplaats B7- 210213 (ex B7-6002 en ex B7-6430) (Gedecentraliseerde samenwerking) beoogt acties en initiatieven te ondersteunen op het gebied van armoedevermindering en duurzame ontwikkeling die ondernomen worden door actoren van de gedecentraliseerde samenwerking uit de Gemeenschap en uit de ontwikkelingslanden, met name in het geval van moeilijke partnerschappen waarin geen beroep kan worden gedaan op andere instrumenten. Deze acties en initiatieven zijn gericht op de bevordering van:

- een meer participerende ontwikkeling die beantwoordt aan de behoeften en initiatieven van de bevolking van de ontwikkelingslanden;

- een bijdrage tot de diversificatie en versterking van de civiele samenleving en de democratisering aan de basis in die landen.

Het is slechts de bedoeling de rechtsgrondslag van de bestaande begrotingsplaats met drie jaar te verlengen van 2004 tot en met 2006.

5.1.2 Genomen maatregelen die onder de evaluatie ex ante vallen

/

5.1.3 Naar aanleiding van de evaluatie ex post genomen

In 2000 is een externe evaluatie verricht en in maart 2003 is opnieuw een evaluatie afgesloten.

De voornaamste conclusies van de twee evaluaties en lessen voor de toekomst zijn:

De begrotingsplaats vervulde een experimentele functie, maar bij de praktische implementatie van de gedecentraliseerde samenwerking staat nu zoveel op het spel dat de capaciteit van het huidige begrotingsinstrument wordt overschreden. Ook op politiek niveau is intussen bevestigd dat een nauwere betrokkenheid van niet-overheidsactoren bij ontwikkelingssamenwerking belangrijk is. Nu moet de overstap worden gemaakt van experimentele fase naar consolidatie van het concept op grotere schaal, voornamelijk in het kader van de officiële samenwerking. Dit resulteert in verplichtingen voor de Europese samenwerking, aangezien de implementatie van de gedecentraliseerde samenwerking op een grotere schaal dan tot dusver het geval is, zal afhangen van het gebruik van de middelen van het EOF, ALA, MEDA, TACIS, en, in een eerste fase, van de uitbreiding van de dialoog over programmering tot gedecentraliseerde actoren als partners van de samenwerking, zoals wordt aanbevolen in de Overeenkomst van Cotonou. Alle voorwaarden zijn echter nog niet vervuld voor deze schaalverandering en in talloze individuele gevallen kan de officiële samenwerking nog geen significante bijdrage leveren aan de beoogde participerende ontwikkeling. Parallel hiermee wordt in de evaluatie dan ook aanbevolen voorlopig een enigszins aangepaste begrotingslijn te handhaven, met het doel de kwaliteit van de EU-bijstand te verbeteren, een katalysatoreffect te creëren voor schaalverandering en tegelijkertijd te voorzien in tijd om alternatieve financieringsoplossingen voor de toekomst in overweging te nemen.

Deze begrotingsplaats dient te worden gehandhaafd als noodzakelijke aanvulling van het EOF en andere samenwerkingsinstrumenten. Er worden echter ook aanbevelingen gedaan om te zorgen voor het beter geografisch en thematisch richten van de hiervoor in aanmerking komende maatregelen, voor een grotere participatie van gedecentraliseerde actoren uit ontwikkelingslanden en verdere diversifiëring van de gedecentraliseerde niet-overheidsactoren. Derhalve dient het minimumbedrag op basis waarvan wordt bepaald of een voorstel in aanmerking komt, te worden verlaagd.

5.2 Voorgenomen acties en wijze van financiering uit de begroting

Met de begrotingslijn kunnen individuele ontwikkelingsacties die door de gedecentraliseerde actoren uit de Gemeenschap en uit de ontwikkelingslanden rechtstreeks worden voorgelegd, (mede)gefinancierd worden, in de vorm van niet-terugvorderbare hulp. De EU-bijdrage komt in principe overeen met 80% van de totale kosten. In uitzonderlijke, ter dege gemotiveerde gevallen kan dit percentage oplopen tot 100%.

5.3 Tenuitvoerlegging

Rechtstreeks beheer door de Commissie met statutaire personeelsleden.

6. FINANCIËLE GEVOLGEN

6.1 Totale financiële gevolgen voor deel B (voor de gehele programmeringsperiode)

(De berekeningsmethode voor de in de tabel hieronder vermelde bedragen moet worden verklaard in tabel 6.2.)

6.1.1 Financiering

VK in miljoen EUR (tot op 3 decimalen nauwkeurig)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

6.2 Berekening van de kosten per overwogen maatregel in deel B (voor de gehele programmeringsperiode) [8]

[8] Zie voor meer bijzonderheden de toelichting.

(Bij meerdere acties dienen de concrete maatregelen die voor elke actie moeten worden genomen, te worden gepreciseerd om het volume en de kosten van de prestaties te berekenen)

VK in miljoen EUR (tot op 3 decimalen nauwkeurig)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(Zo nodig de wijze van berekening toelichten)

7. GEVOLGEN VOOR HET PERSONEELSBESTAND EN DE ADMINISTRATIEVE UITGAVEN

7.1 Gevolgen voor de personele middelen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

7.2 Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De bedragen stemmen overeen met de totale uitgaven gedurende 12 maanden.

7.3 Andere administratieve uitgaven die uit de actie voortvloeien

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De bedragen stemmen overeen met de totale uitgaven gedurende 12 maanden.

(1) De aard van het comité en de groep waar het deel van uitmaakt, vermelden.

I. Jaartotaal (7.2 + 7.3)

II. Duur van de actie

III. Totale kosten van de actie (I x II) // Niet beschikb.

Jaren

Niet beschikb.

(Bij de raming van de voor de actie noodzakelijke personele en administratieve middelen, moeten de DG's/diensten rekening houden met de besluiten van de Commissie in het kader van het oriënterend debat (APS) over en de goedkeuring van het voorontwerp van begroting (VOB). Dit betekent dat de DG's moeten aangeven dat de personeelskosten kunnen worden gedekt binnen de voorlopige toewijzing waarin bij de goedkeuring van het VOB is voorzien.

In uitzonderlijke gevallen waarin de acties niet konden worden voorzien bij de opstelling van het VOB, zal de Commissie moeten worden verzocht te beslissen of en hoe (via een aanpassing van de voorlopige toewijzing, een herschikking ad hoc, een gewijzigde en aanvullende begroting of een nota van wijzigingen bij het ontwerp van begroting) de tenuitvoerlegging van de voorgestelde actie kan worden aanvaard.)

8. TOEZICHT EN EVALUATIE

8.1 Follow-upsysteem

Na goedkeuring door de diensten van de Commissie worden de projecten door de gedecentraliseerde actoren geïmplementeerd, onder toezicht van de diensten van de Commissie (EuropeAid) en de delegaties in de betrokken ontwikkelingslanden.

8.2 Procedure en periodiciteit van de voorgeschreven evaluatie

Vóór eind 2006 dienen, op basis van nieuwe strategische beleidslijnen, operationele voorstellen te worden gedaan met het oog op de totstandbrenging van een herzien begrotingsinstrument, rekening houdende met de conclusies en aanbevelingen van de externe evaluatie die in 2006 wordt verricht.

9. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN

EuropeAid is verantwoordelijk voor de administratieve follow-up van contracten en betalingen. Op de uitvoering van de projecten wordt in alle fasen toezicht uitgeoefend door ambtenaren van de Commissie in Brussel en de delegaties (selectie, gunning en uitvoering van de contracten, betaling). De controle geschiedt op basis van de contractuele verplichtingen en de beginselen van kosteneffectiviteit en gezond financieel beheer. Voorts verrichten de diensten van EuropeAid, DG Audit en de Rekenkamer audits en controles, ook ter plaatse, met betrekking tot de toegestane uitgaven in het kader van de begrotingslijn en de adequate tenuitvoerlegging van de acties.