Cosme biedt toegevoegde waarde door in te gaan op transnationale kwesties en tekortkomingen van de markt op vier belangrijke gebieden die worden gedefinieerd in de rechtsgrondslag:

Cosme is het programma voor EU-activiteiten die erop gericht zijn het concurrentievermogen van ondernemingen te verbeteren, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's). Het bouwt voort op het Programma voor ondernemerschap en innovatie, dat in de periode 2007‑2013 werd uitgevoerd binnen het Kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie. De activiteiten in het kader van Cosme hebben als doel de synergieën met andere EU-uitgavenprogramma's te optimaliseren, met name de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) en het Horizon 2020-programma, waar de activiteiten op het gebied van innovatie die eerder onderdeel waren van het EIP nu onder vallen.

De begroting voor Cosme wordt uitgevoerd via vier begrotingsonderdelen met kredieten die worden toegelicht in het overeenkomstige herziene financieringsbesluit voor 2015. Nadat de bijdragen van derde landen, ongebruikte kredieten van de vorige programmeringsperiode en diverse overdrachten hierbij waren opgeteld, bedroeg de voor 2015 beschikbare begroting:

In de rechtsgrondslag voor Cosme wordt gesproken over een algehele indicatieve begroting van 2,3 miljard EUR voor de uitvoeringsperiode van Cosme, die zeven jaar bestrijkt (2014‑2020). De begroting volgt een uitgavencyclus waarin de vastleggingen in de jaren tot 2020, het laatste jaar van het programma, progressief moeten toenemen. Van betalingskredieten wordt verwacht dat zij dezelfde trend zullen volgen, maar met een lager bedrag voor 2015, aangezien het programma in dat jaar de juridische verbintenissen die nodig zijn om betalingen te kunnen uitvoeren, nog niet was aangegaan. In de rechtsgrondslag van Cosme wordt aangegeven dat het programma wordt uitgevoerd op basis van een jaarlijks werkprogramma en door middel van ondersteunende maatregelen. De begroting bevat ook administratieve kredieten voor het beheer van het programma.

In dit verslag wordt een overzicht gepresenteerd van de uitvoering van de begroting van Cosme in 2015, overeenkomstig artikel 15 van de Cosme-verordening, met inbegrip van ondersteunende maatregelen en uitgaven van administratieve aard. De details inzake de uitvoering van elke doelstelling zijn in bijlage 1 opgenomen. Bijlage 2 bevat een lijst met de begunstigden van de oproepen tot het indienen van voorstellen.

d) begrotingsonderdeel 02 02 02 voor operationele uitgaven m.b.t. toegang tot financiering: 200 036 997 EUR

Het financieringsbesluit voor ondersteunende maatregelen stelt een bijdrage van 8 342 000 EUR beschikbaar, die is opgenomen in begrotingsonderdeel 02 02 01 van de algemene begroting van de Europese Unie voor 2015.

Gemiddeld werd 92 % van de activiteiten van Cosme, met uitzondering van toegang tot financiering, aan het EASME gedelegeerd .

In totaal werd 99 % van de beschikbare 329 miljoen EUR vastgelegd. Voor de betalingen bedroeg de uitvoeringsgraad gemiddeld 89 %.





2.1 Toegang tot financiering

In de Cosme-verordening wordt aangegeven dat ten minste 60 % van de volledige begroting (1,4 miljard EUR) voor de periode 2014‑2020 moet worden toegewezen aan financiële instrumenten.

In 2015 vormde toegang tot financiering 59,2 % van de financiële middelen die voor Cosme beschikbaar zijn gesteld. De definitieve begroting die beschikbaar is gesteld voor de financieringsinstrumenten en begeleidende maatregelen, waaronder de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) en deelname van derde landen aan het programma, was 200 miljoen EUR. De totale vastgelegde begroting voor de garantiefaciliteit voor leningen (LGF) bedroeg 148,5 miljoen EUR, en voor de eigenvermogenfaciliteit voor groei (EFG) werd een bedrag van 50,7 miljoen EUR beschikbaar gesteld. De in 2015 vastgelegde begroting voor begeleidende maatregelen bedroeg 0,8 miljoen EUR. Deze maatregelen omvatten de bevordering van financieringsinstrumenten en het verzamelen van gegevens over de toegang tot financiering van kmo's.

Garantiefaciliteit voor leningen

In 2015 werden in het kader van de LGF 27 garantieovereenkomsten gesloten met financiële intermediairs in 17 landen (16 lidstaten en één deelnemend derde land). Meer dan 51 000 kmo's ontvingen financiering in het kader van de LGF voor een bedrag van bijna 1 300 miljoen EUR, mede dankzij de vergroting van het risicodragend vermogen van de LGF die in juli 2015 mogelijk werd gemaakt door het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI). De uitvoering bleef de verwachtingen overtreffen en bevestigde de grote vraag naar financiering van meer risicovolle kmo's, met name startende ondernemingen en kleine bedrijven.

Eigenvermogenfaciliteit voor groei

Het EIF ondertekende in 2015 vijf vastleggingen in het kader van de eigenvermogenfaciliteit voor groei voor de oprichting van fondsen die voornamelijk gericht zijn op investeringen in Italië, Frankrijk, Nederland, Griekenland en Duitsland, maar ook open staan voor grensoverschrijdende investeringen. De verwachte omvang van de investeringen in subsidiabele begunstigden bedraagt bijna 395 miljoen EUR, en verstrekt naar verwachting risicokapitaal aan ongeveer 53 kmo's. Van de vijf in 2015 ondertekende vastleggingen hebben twee betrekking op fondsen voor de groei- en expansiefase en drie op meerfasefondsen, in combinatie met de InnovFin eigenvermogenfaciliteit voor startende ondernemingen die krachtens Horizon 2020 is ingesteld. Aan het einde van 2015 waren twee van deze vastleggingen onvoorwaardelijk aangegaan en waren de respectieve financieringsovereenkomsten met alle investeerders ondertekend. In 2016 werden de drie andere vastleggingen onvoorwaardelijk ondertekend. De eerste investeringen in kmo's vonden plaats in 2016.

De faciliteit voor snelgroeiende, innovatieve kmo's (de High Growth and Innovative SME Facility, of GIF) bleef in 2015 durfkapitaal verstrekken aan kmo's, er werd geïnvesteerd in 68 nieuwe kmo's. Sinds haar oprichting heeft de GIF de verstrekking van aandelenfinanciering voor een bedrag van meer dan 3,1 miljard EUR aan meer dan 500 kmo's mogelijk gemaakt. Dit aantal zal de komende jaren blijven stijgen omdat de investeringsperiode voor verscheidene fondsen nog loopt.

Voorlichtingsactiviteiten

In 2015 is de Commissie doorgegaan met het actualiseren en promoten van het enkele portaal voor financieringsinstrumenten van de EU. Het portaal biedt informatie over hoe bedrijven toegang kunnen krijgen tot Cosme en andere financieringsinstrumenten van de EU die worden ondersteund door Horizon 2020, EaSI, ESIF, EFSI en middelen van de EIB-groep. Technische verbeteringen hebben ertoe bijgedragen dat het portaal kan inspelen op de behoeften van een groeiend aantal mobiele gebruikers. Diverse promotionele activiteiten, waaronder zoekmachineoptimalisatie, hebben bijgedragen aan een stijging in maandelijks opgevraagde pagina's van 100 000 begin 2015 tot 150 000 in november 2015.

In samenwerking met nationale belanghebbenden en partnerorganisaties organiseerde de Commissie in 2015 ook acht bijeenkomsten over toegang tot financiering, waardoor het totaal aantal evenementen van die aard steeg naar 29 (uitgevoerd in 28 lidstaten en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië). Deze evenementen werden in totaal bezocht door meer dan 3 000 deelnemers.

De Commissie voert samen met de Europese Centrale Bank regelmatig enquêtes uit naar de toegang tot de financiering van ondernemingen (SAFE). Deze enquêtes verschaffen informatie over de financiële situatie, de financieringsbehoeften, de toegang tot financiering en de verwachtingen van kmo's. De resultaten over 2015 toonden aan dat toegang tot financiering voor 10 % van de Europese kmo's in 2015 de belangrijkste zorg was (een daling ten opzichte van meer dan 15 % in 2013), waarbij bankleningen voor 50 % van de kmo's de belangrijkste vorm van externe financiering bleven.

2.2 Toegang tot markten

In de Cosme-verordening wordt aangegeven dat een indicatief percentage van 21,5 % van de volledige begroting moet worden besteed aan toegang tot markten.