A4-0250/97

Resolutie over de noodzaak van een campagne in de gehele Europese Unie ter bestrijding van geweld tegen vrouwen

Het Europees Parlement,

- gezien de ontwerpresolutie van de heer Martin over de noodzaak van een campagne in de gehele Europese Unie voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen (B4-0047/94),

- gezien het VN-Verdrag over de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 1979 (CEDAW) en de VN-verklaring over de uitbanning van geweld tegen vrouwen van 1993,

- gezien het verslag van de internationale conferentie over de mensenrechten in Wenen van 1993 en het actieplatform van de VN-vrouwenconferentie van 1995,

- gezien de verklaringen en resoluties van de derde Europese ministerconferentie van de Raad van Europa over gelijke behandeling van vrouwen en mannen en de aanbevelingen van de Raad van Europa inzake geweld binnen het gezin van 1985 en 1990,

- gezien de uitstekende verslagen van de Bijzonder Rapporteur van de VN inzake geweld tegen vrouwen, mevrouw Coomaraswamy,

- gezien het vierde actieprogramma voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen (1996-2000) (COM(95)0381),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 juni 1986 over geweld tegen vrouwen ((PB C 176 van 14.7.1986, blz. 73.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 17 december 1993 over pornografie ((PB C 20 van 24.1.1994, blz. 546.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 mei 1994 over schendingen van de rechten van de mens tegenover vrouwen ((PB C 205 van 25.7.1994, blz. 489.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 januari 1996 over mensenhandel ((PB C 32 van 5.2.1996, blz. 88.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0250/97),

A. overwegende dat uitgaand van de artikelen 1, 3 en 5 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens alle vormen van geweld tegen vrouwen die kunnen worden opgevat als een bedreiging van haar leven, vrijheid of veiligheid van persoon of die foltering of wrede, onmenselijke of onterende behandeling vormen, niet stroken met de Universele Verklaring, en dat lidstaten die geen adequaat beleid voeren om geweld tegen vrouwen tegen te gaan en strafbaar te stellen, niet aan hun internationale verplichtingen krachtens de Universele Verklaring voldoen,

B. overwegende dat het actieplatform van de VN-conferentie te Beijing geweld tegen vrouwen heeft gedefinieerd als "iedere daad van seksegericht geweld die vrouwen fysieke, seksuele of psychische schade of leed berokkent of kan berokkenen, met inbegrip van het dreigen met dergelijke daden, dwang of tijdelijke vrijheidsberoving",

C. overwegende dat geweld van mannen tegen jonge en volwassen vrouwen in het gezin, op de werkplaats of in de maatschappij onder meer mishandeling, genitale en seksuele verminking, incest, ongewenste intimiteiten, seksueel misbruik, vrouwenhandel en verkrachting omvat,

D. overwegende dat geweld jegens vrouwen een schending vormt van het recht op leven, zekerheid, vrijheid, waardigheid en lichamelijke en geestelijke integriteit van het slachtoffer, en derhalve de ontwikkeling van een democratische maatschappij in de weg staat,

E. overwegende dat geweld tegen vrouwen onlosmakelijk is verbonden met een ongelijke machtsverhouding tussen de geslachten in sociaal, economisch, religieus en politiek opzicht, ongeacht de in nationale en internationale wetgeving verkondigde gelijkheid,

F. overwegende dat, volgens de statistieken van de VN, vrouwen en kinderen de overgrote meerderheid vormen van de slachtoffers van schendingen van de persoonsrechten in de wereld,

G. zich ervan bewust dat geweld in het gezin in de Unie nog steeds veel voorkomt en dat vrouwen op nationaal niveau geen of ontoereikende juridische instrumenten tot hun beschikking hebben om zich te beschermen tegen mannen die geweld gebruiken,

H. overwegende dat alle vormen van geweld op grond van geslacht die onder de definitie van het CEDAW vallen, als misdrijf dienen te worden beschouwd,

I. overwegende dat volgens de bepalingen van het Verdrag over de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, de partijen bij het Verdrag tevens specifiek verplicht zijn op te treden tegen particuliere daders, bedrijven en organisaties die geweld tegen vrouwen gebruiken,

J. overwegende dat het overgrote deel van alle gevallen van mishandeling niet bij de politie wordt aangegeven, hoofzakelijk omdat adequate wettelijke, sociale en economische instrumenten ter bescherming van de slachtoffers ontbreken, met als resultaat dat geweld tegen vrouwen grotendeels een verborgen misdrijf blijft,

K. overwegende dat vergelijkbare statistieken en onderzoek in de meeste lidstaten ontbreken, hetzij over het aantal gevallen van geweld tegen vrouwen binnen en buiten het gezin, hetzij over het effect van verschillende beleidsmaatregelen ter voorkoming van geweld en de daarmee verbonden economische en sociale kosten,

L. overwegende dat de beschikbare statistieken laten zien dat geweld in onze samenleving van oudsher voorkomt en dat vrouwen hiervan dagelijks het slachtoffer worden,

M. overwegende dat mannen die mishandelen van alle leeftijden zijn en uit alle soorten milieus, culturen en geledingen van de samenleving afkomstig zijn,

N. overwegende dat geweld van mannen tegen vrouwen nog steeds door allerlei mythes is omgeven, bijvoorbeeld dat geweld in huis een privézaak is, of dat het gedrag van vrouwen er de oorzaak van is dat mannen geweld gebruiken,

O. overwegende dat er weinig onderzoek is verricht naar de kosten voor de samenleving en de gevolgen van geweld van mannen tegen vrouwen, met name de concrete kosten van huisvesting, sociale diensten, gezondheidszorg, politiebescherming, rechtshulp en verzekeringen,

P. overwegende dat seksueel geweld jegens vrouwen uiterst schadelijke lichamelijke en psychische gevolgen heeft voor de slachtoffers en dat de oprichting van goede opvangstructuren in de hand moet worden gewerkt,

Q. overwegende dat uit de resultaten van een op verzoek van de Nederlandse overheid uitgevoerd onderzoek blijkt dat de totale jaarlijkse "kosten" van geweld tegen vrouwen alleen al in Nederland meer dan 145 miljoen ecu bedragen,

R. overwegende dat gegevens van de lidstaten laten zien dat het grootste succes dat de afgelopen tien jaar op het vlak van wetgeving met betrekking tot geweld van mannen tegen vrouwen is geboekt, het feit is dat de meeste landen verkrachting binnen het huwelijk strafbaar hebben gesteld,

S. overwegende dat de personen die in hun werk met vrouwen in aanraking komen welke het slachtoffer van geweld zijn geworden, zoals politie, sociaal werkers, juristen, de wetgever, alsmede andere overheidsambtenaren en - instanties, nog steeds slecht op de hoogte zijn van de specifieke behoeften van deze vrouwen,

T. overwegende dat slachtoffers die voortdurend aan geweld worden blootgesteld, in een toestand van onderworpenheid komen te verkeren en tot geen enkele reactie meer in staat zijn,

U. overwegende dat er onderzoek nodig is naar de invloed van pornografie en prostitutie op geweld van mannen tegen vrouwen,

V. overwegende dat het besnijden van vrouwen onaanvaardbaar is en een misdrijf vormt,

W. overwegende dat verkrachting als middel van actieve oorlogvoering wordt ingezet en als misdaad tegen de mensheid is bestempeld in het statuut van het Internationaal Tribunaal ad hoc voor deoorlogsmisdaden begaan op het grondgebied van het voormalige Joegoslavië,

X. overwegende dat alcohol in zeer veel gevallen van geweld tegen vrouwen een rol speelt,

Y. overwegende dat geweld tegen vrouwen binnenshuis en in onze samenleving een rechtstreekse en onrechtstreekse invloed op kinderen heeft en vaak tot een patroon van geweld en mishandeling leidt dat zich generaties lang voortzet,

Z. overwegende dat geweld tegen vrouwen langdurige negatieve gevolgen heeft voor de emotionele en geestelijke gezondheid van kinderen,

1. verzoekt de Commissie en de lidstaten er in de Verenigde Naties op aan te dringen dat de verklaring van Beijing wordt omgezet in een verdrag dat voor alle ondertekenaars bindend is;

2. is van mening dat geweld op grond van geslacht niet alleen een afspiegeling is van de ongelijke machtsverhoudingen tussen de seksen in onze samenleving, maar ook een enorme hindernis vormt bij de inspanningen om een einde te maken aan de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen;

3. onderstreept dat het uitermate belangrijk is het stilzwijgen met betrekking tot geweld in de samenleving, en met name het taboe op de discussie over geweld in het gezin te doorbreken; wijst erop dat de discussie over geweld tegen vrouwen vanuit het perspectief van vrouwen moet plaatsvinden en tot doel moet hebben, vrouwen sterker te maken;

4. verzoekt de lidstaten die zulks nog niet hebben gedaan, geweld tegen vrouwen op basis van de CEDAW-definitie voortaan als criminele handeling te beschouwen en een beleid te voeren dat aansluit bij alle verplichtingen welke in het VN-Verdrag zijn neergelegd;

5. dringt er bij de lidstaten op aan om naast het strafrecht in de strikte zin van het woord specifieke wettelijke bepalingen in te voeren ter bescherming van slachtoffers van seksegericht geweld, zoals - bijvoorbeeld in het familierecht - eenvoudige echtscheidingsprocedures, voogdij over kinderen en financiële schadevergoeding, en bijzondere wetten tegen "stalkers"(mannen die vrouwen achtervolgen en terroriseren) te introduceren;

6. verzoekt de Commissie een vergelijkend onderzoek uit te voeren naar de nationale en particuliere socialezekerheidstelsels c.q. verzekeringen in de lidstaten waar deze geen volledige of gereduceerde bescherming bieden voor slachtoffers van seksegericht geweld;

7. roept de lidstaten en de Commissie op elk in hun beleid bijzondere aandacht te besteden aan de positie van migrantenvrouwen als slachtoffers van seksegericht geweld;

8. wijst op de betekenis van scholing voor personen die met vrouwen werken welke het slachtoffer van geweld zijn geworden, zij het in de politie, het rechtswezen, de gezondheidszorg, de huisvesting of de sociale diensten; is van mening dat dergelijke scholing verplicht dient te zijn voor rechters die zaken behandelen waarin het om seksegericht geweld gaat;

9. vreest dat het verband tussen geweld binnen het gezin en bescherming van kinderen vaak over het hoofd wordt gezien, en dat veel vrouwen dus aan geweld blootgesteld blijven, omdat de rechtbank contact tussen een gewelddadige partner of ex-partner en zijn kinderen heeft toegestaan; wijst erop dat maatregelen ter bescherming van kinderen in dergelijke omstandigheden ook de partner moeten beschermen die geen geweld gebruikt;

10. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan onderzoek te verrichten naar het verband tussen geweld tegen vrouwen en geweld tegen kinderen, en het mogelijkerwijs daaruit voortvloeiende patroon van mishandeling dat zich generaties lang voortzet;

11. wijst met verontrusting op het feit dat de juridische procedures in veel lidstaten vrouwen er vaak van weerhouden hun agressor aan te klagen; roept de lidstaten op de toepassing van juridische procedures onder de loep te nemen en obstakels uit de weg te ruimen waardoor vrouwen geen wettelijke bescherming kunnen claimen;

12. wijst erop dat ongewenste intimiteiten op het werk weliswaar zeer vaak gepaard gaan met machtsmisbruik door meerderen, maar dat vrouwen ook worden lastiggevallen door collega's en klanten, en dat zij gemakkelijker lastiggevallen worden als zij een precaire baan hebben of werk waarvoor zij op reis moeten;

13. verzoekt de Commissie en de lidstaten het initiatief te nemen voor een op scholen gericht programma met het doel jongens en meisjes beter te laten begrijpen wat de gevolgen van seksegericht geweld zijn en overlegmethodes voor het oplossen van conflicten te ontwikkelen, om te voorkomen dat zij een houding en een gedrag ontwikkelen die o.a. neigen naar de idee dat het lichaam van de vrouw koopwaar is en die automatisch tot geweld leiden;

14. dringt er bij de lidstaten op aan krachtiger op te treden tegen organisaties en personen die zich bezighouden met vrouwenhandel, welke vaak leidt tot gedwongen prostitutie, bijzondere programma's op te zetten en specifieke maatregelen in te voeren voor steun aan personen die het slachtoffer zijn van onvrijwillige seksuele uitbuiting;

15. verlangt dat de door de Commissie geplande programma's ter bestrijding van de op seksuele uitbuiting gerichte vrouwenhandel en ter bestrijding van geweld jegens vrouwen niet beperkt worden tot informatie over en preventie van de prostitutie, maar ook voorzien in steun ten behoeve van initiatieven tot maatschappelijke herintegratie van de slachtoffers;

16. dringt er bij de lidstaten op aan te erkennen dat daar waar sprake is van geweld en dwang in combinatie met prostitutie en pornografie, juridische stappen nodig zijn tegen de daders; dringt erop aan dat zij offensieve sociale maatregelen treffen om vrouwen die uit een dergelijke situatie willen ontsnappen, te helpen;

17. verzoekt de lidstaten te streven naar een doeltreffend beleid tegen pornografie met kinderen, waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan de beschikbaarheid hiervan op Internet;

18. neemt met voldoening kennis van initiatieven in verschillende lidstaten om in aanvulling op doeltreffende straffen programma's voor daders te ontwikkelen die ertoe leiden dat mannen de verantwoordelijkheid voor hun daden op zich nemen en dringt aan op meer bereidheid van alle lidstaten om dergelijke initiatieven over te nemen;

19. verzoekt de lidstaten onverwijld onderzoek te doen naar de rol van drankmisbruik bij geweld tegen vrouwen;

20. verzoekt de lidstaten om onmiddellijke en actieve steun aan en financiering van het opzetten van onafhankelijke diensten voor de overlevenden van geweld, waaronder opvang- en blijf-van-mijn-lijf-huizen, en organen op te richten voor samenwerking tussen de verschillende instanties die vrouwen en kinderen helpen hun leven weer op te bouwen;

21. onderstreept het belang van betrouwbare, dag en nacht bereikbare hulplijnen, die gratis zijn of niet meer kosten dan een lokaal telefoontje, als eerste bron van informatie en hulp voor vrouwen die het slachtoffer van geweld zijn of zijn geweest;

22. verzoekt de lidstaten een gemeenschappelijke grondslag tot stand te brengen voor het bijeenbrengen van statistieken over geweld tegen vrouwen, die informatie bevatten over de vrouwen in kwestie, hun agressors, de plaats waar het feit is gepleegd, wat de vrouw daarna heeft gedaan, welke maatregelen er door de autoriteiten zijn genomen en wat het resultaat daarvan is geweest;

23. erkent evenwel dat dergelijke statistieken nooit het ware aantal gevallen van geweld weergeven, aangezien veel incidenten, waaronder geestelijke mishandeling, bedreiging en intimidatie, niet worden geregistreerd;

24. verzoekt de lidstaten, in de gevallen waarin de slachtoffers niet bij machte zijn stappen te ondernemen, aan vrouwenorganisaties of officiële instanties de bevoegdheid toe te kennen om in rechte op te treden ter verdediging van de slachtoffers;

25. is van mening dat er systematische registratie nodig is van alle gevallen van geweld tegen vrouwen, of deze nu aan de politie, de gezondheids- en sociale diensten, opvanghuizen en hulplijnen of vrouwenorganisaties zijn medegedeeld, en verzoekt de lidstaten jaarlijks verslag uit te brengen van de ontwikkelingen op het gebied van geweld tegen vrouwen, op basis van de verzamelde statistieken en informatie;

26. onderstreept het belang van een gecoördineerde aanpak van het probleem van geweld tegen vrouwen op nationaal niveau en spreekt dan ook zijn voldoening uit over de maatregelen die in verschillende lidstaten zijn genomen met het oog op een interministeriële strategie om geweld te voorkomen en de gevolgen ervan op te vangen;

27. dringt er ten zeerste op aan lokale initiatieven te baseren op een meersporenaanpak, waarbij de politie, de plaatselijke overheden en instanties, alsmede vrouwenorganisaties en NGO's zijn betrokken;

28. wijst op de onontbeerlijke rol van non-gouvernementele organisaties bij de bestrijding van geweld tegen vrouwen en verzoekt de lidstaten de ontwikkeling hiervan dan ook actief te steunen en een adequate financiële structuur hiervoor tot stand te brengen;

29. dringt aan op toekenning van middelen in het vijfde kaderprogramma voor O & O aan onderzoek naar de kosten van geweld van mannen tegen vrouwen wat betreft gezondheidszorg, huisvesting, sociale diensten en rechtshulp, verloren gegane werkdagen en maatregelen ten behoeve van kinderen die, zoals uit onderzoek blijkt, getuige zijn van dergelijk geweld en hiervan gevolgen ondervinden;

30. verzoekt de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken met klem regels uit te werken voor immigratie en asiel, om ervoor te zorgen dat:

- vrouwen die op grond van hun geslacht bedreigd of vervolgd worden, in de Europese Unie worden opgenomen, met inachtneming van de aanbevelingen van het Hoog Commissariaat van de Verenigde Naties voor vluchtelingen;

- vrouwen uit derde landen die weggaan bij een man die hen mishandelt, niet worden uitgewezen indien er geen andere gronden zijn;

31. verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten na te gaan of het binnen de Europese Unie mogelijk is vrouwen die een nieuwe identiteit krijgen om aan achtervolging door een man te ontsnappen, ook een nieuwe nationaliteit te geven;

32. verzoekt de Raad de rechten van de vrouw op te nemen in de akkoorden van de Europese Unie met derde landen en toe te zien op de naleving ervan;

33. dringt erop aan 1999 uit te roepen tot Europees Jaar ter bestrijding van geweld tegen vrouwen;

34. verzoekt de Commissie onderzoek te verrichten naar het succes van de campagnes die reeds in verschillende lidstaten zijn gelanceerd, met het doel vast te stellen welke elementen van "beste praktijken" bruikbaar zijn in een Europawijde campagne die tijdens het voorgestelde Europees Jaar ter bestrijding van geweld tegen vrouwen van start zou moeten gaan;

35. verzoekt de Commissie een specifieke begrotingslijn voor het Europees Jaar en een Europese campagne voor te stellen om ervoor te zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor een duidelijk zichtbare campagne waarbij de regeringen van de lidstaten, instanties, vrouwenorganisaties en andere NGO's zijn betrokken;

36. wijst erop dat bij een dergelijke Europawijde campagne zou moeten uitgegaan van de "beste praktijken" en van de rol die vrouwenorganisaties bij het opzetten van dergelijke campagnes kunnen vervullen, alsmede van het feit dat in een flexibele campagne lokale, regionale en nationale variaties op het centrale thema mogelijk moeten zijn;

37. dringt erop aan dat deze campagne duidelijke positieve beelden, boodschappen en reclame omvat die vrouwen als overlevenden en niet als slachtoffers van geweld portretteren;

38. dringt erop aan dat deze campagne zowel gericht moet zijn op het beschermen van vrouwen die geweld hebben overleefd als op het voorkomen van geweld en de behandeling van agressors, en er door zeer duidelijke publiciteit op moet wijzen dat geweld tegen vrouwen alle burgers van de Unie aangaat, met name kinderen die thuis aan geweld worden blootgesteld;

39. dringt erop aan dat een dergelijke campagne erop gericht is de mentaliteit in de samenleving te wijzigen, zodat geweld tegen vrouwen op individueel, collectief of institutioneel niveau niet langer wordt getolereerd;

40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten.