Brussel, 10.12.2004

COM (2004) 801 definitief

2002/0259 COD

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT krachtens artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag betreffende het

gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 1999/32/EG betreffende het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen

2002/0259 COD

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT krachtens artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag betreffende het

gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 1999/32/EG betreffende het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen (Voor de EER relevante tekst)

1- ACHTERGROND

+++++ TABLE +++++

2- DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Doel van het voorstel is, de effecten van de uitstoot van zwaveldioxide (SO2 of SOx) en deeltjes (“particulate matter”, PM) door schepen op de verzuring van het milieu en op de menselijke gezondheid te verminderen. De uitstoot van SOx en PM door schepen hangt rechtstreeks samen met het zwavelgehalte van de brandstof. Het gemiddeld gehalte aan zwavel (S) van zware scheepsbrandstof bedraagt momenteel 2,7 % of 27 000 delen per miljoen (ppm), in vergelijking met brandstof voor wegvervoer waarvoor een nieuwe zwavelgrenswaarde van 10 ppm geldt. Het voorstel bevat nieuwe maximumwaarden voor het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen, namelijk:

- een grenswaarde van 1,5 % voor het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen die door alle schepen op de Noordzee, het Kanaal en de Oostzee worden gebruikt, conform de in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie bereikte overeenkomst met betrekking tot het SOx-emissiebeheersingsgebied (SOxECA) in kwestie. Dit zal bijdragen tot vermindering van de verzuring en verbetering van de luchtkwaliteit;

- een grenswaarde van 1,5 % voor het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen die door passagiersschepen op geregelde diensten naar of vanuit havens in de EU worden gebruikt, overeenkomstig het standaardbeleid van de EU van hoge normen voor passagiersschepen. Dit zal de luchtkwaliteit in kustgebieden verbeteren en ertoe bijdragen dat overal in de EU laagzwavelige scheepsbrandstof verkrijgbaar is;

- een grenswaarde van 0,2 % voor het zwavelgehalte van brandstoffen die door schepen op hun ligplaats in EU-havens alsook door binnenschepen worden gebruikt, teneinde de uitstoot van SOx en PM plaatselijk te verminderen en de luchtkwaliteit plaatselijk te verbeteren.

3 COMMENTAAR OP HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1 Algemene opmerkingen

In haar gewijzigd voorstel heeft de Commissie 30 van de 36 door het Europees Parlement in eerste lezing voorgestelde amendementen geheel, gedeeltelijk of in beginsel aanvaard. 21 amendementen zijn nu hetzij letterlijk, hetzij naar de geest in het gemeenschappelijk standpunt verwerkt.

De Commissie heeft alle amendementen aanvaard die een verduidelijking van de werkingssfeer en de milieuvoordelen van het voorstel beogen, alsook de amendementen waardoor de regelingen inzake beproeving van alternatieve technologieën voor de beperking van de uitstoot van uitlaatgassen worden geëxpliciteerd en de meeste amendementen waardoor de tenuitvoerleggingstermijnen worden verkort. De Commissie heeft de amendementen die voorzien in een tweede fase met lagere zwavelgrenswaarden voor scheepsbrandstoffen voor schepen in alle communautaire wateren, niet aanvaard omdat zij een dergelijke maatregel als voorbarig beschouwt.

De Raad heeft er nu mee ingestemd, de meeste amendementen van het Parlement die leiden tot verduidelijking c.q. waarbij proeven met betrekking tot de reiniging van uitlaatgassen worden voorgesteld, in het gemeenschappelijk standpunt te integreren. Wat de uitvoeringstermijnen betreft, heeft zich sedert de eerste lezing in het Parlement een belangrijke ontwikkeling voorgedaan: het verdrag inzake luchtverontreiniging van de Internationale Maritieme Organisatie (MARPOL-bijlage VI) is thans door voldoende partijen geratificeerd om in werking te treden. De uitvoeringstermijnen in het gemeenschappelijk standpunt zijn daarom aangepast teneinde ze af te stemmen op de uitvoeringstermijnen van MARPOL-bijlage VI. Wat de grenswaarden voor de tweede fase betreft, heeft de Raad ermee ingestemd om in de herzieningsclausule (artikel 7) meer specifieke bepalingen op te nemen, die behelzen dat in de IMO in het kader van een herziening van MARPOL-bijlage VI voor strengere grenswaarden zal worden geijverd en voorts dat de Commissie eerder dan oorspronkelijk gepland een verslag over economische instrumenten als mogelijke aanvullende maatregelen zal indienen.

De Commissie is van oordeel dat het op 09.12.2004 bij gekwalificeerde meerderheid aangenomen gemeenschappelijk standpunt de fundamentele benadering en de doelstellingen van het voorstel niet wijzigt, en dat het bijgevolg in zijn huidige vorm kan worden aanvaard.

3.2 Specifieke opmerkingen

3.2.1 Door de Commissie aanvaarde amendementen van het Parlement die volledig, gedeeltelijk of in beginsel in het gemeenschappelijke standpunt zijn verwerkt

De amendementen 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 18, 23, 27, 29, 30, 31, 33, 38, 39, 40, 43 en 44 zijn in mindere of meerdere mate in het voorstel verwerkt. Het betreft verduidelijkingen, wijzigingen van de ontheffingsbepalingen en de omschrijving van de regels voor de beproeving en het gebruik van systemen voor de reiniging van uitlaatgassen.

3.2.2 Door de Commissie verworpen amendementen van het Parlement die volledig, gedeeltelijk of in beginsel in het gemeenschappelijke standpunt zijn verwerkt

Amendement 13 werd door de Commissie verworpen maar is gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt verwerkt. Dit amendement beoogde een vervroeging van de inwerkingtreding van de bepaling inzake passagiersschepen. De Raad was van mening dat een versnelde tenuitvoerlegging logisch was in het licht van de afstemming op de inwerkingtreding van MARPOL-bijlage VI.

3.2.3 Amendementen van het Parlement die door de Commissie en de Raad werden verworpen en die niet in het gemeenschappelijk standpunt zijn verwerkt

De amendementen 22, 25, 26, 32 en 42 werden door beide instellingen verworpen en dus niet in het voorstel verwerkt. Deze amendementen betroffen voorstellen voor grenswaarden voor de tweede fase en andere toevoegingen die overbodig werden geacht.

3.2.4 Door de Commissie geheel, gedeeltelijk of in beginsel aanvaarde amendementen van het Parlement die evenwel niet in het gemeenschappelijke standpunt zijn verwerkt

De amendementen 2, 14, 15, 16, 17, 21, 24, 28, 37 en 41 werden door de Commissie gedeeltelijk of in beginsel aanvaard, maar zijn niet in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. In de meeste gevallen gaat het om strakkere termijnen die niet in overeenstemming zijn met het tijdschema voor de tenuitvoerlegging, dat nu op dat van MARPOL-bijlage VI is afgestemd.

3.2.5 Andere door de Raad in het voorstel aangebrachte wijzigingen

In artikel 1, lid 1, zijn vier nieuwe vrijstellingen geïntroduceerd voor brandstoffen van schepen die betrokken zijn bij militaire activiteiten, zorgen voor de menselijke veiligheid op zee, averij hebben opgelopen of gebruik maken van erkende emissiebeperkingstechnologieën.

In artikel 1, lid 2, is een aantal nieuwe definities toegevoegd op basis van MARPOL-bijlage VI: “oorlogsbodems”, “in de handel brengen”, “ultraperifere regio’s”, en “emissiebeperkingstechnologie”.

In artikel 1, lid 4, wordt de intrekking van de bestaande scheepsgasolie-bepalingen uitgesteld tot 2010 (met inbegrip van de afwijking voor Griekenland en de ultraperifere regio’s, die tot dan van kracht blijft).

In artikel 1, lid 5, betreffende SOxECA’s en passagiersschepen wordt de handhavingsverantwoordelijkheid van de lidstaten verduidelijkt, wordt de bepaling dat de lidstaten verplicht zijn de beschikbaarheid van aan de wettelijke eisen beantwoordende brandstof te garanderen, geschrapt, en worden de toepassingstermijnen in het algemeen zo gewijzigd dat zij zijn afgestemd op die van MARPOL-bijlage VI, dan wel worden vastgesteld op 12 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn indien deze datum later valt.

In artikel 1, lid 6, wordt de eis inzake laagzwavelige brandstof voor schepen op hun ligplaats en binnenschepen uitgesteld tot 1 januari 2010. Voor schepen op hun ligplaats wordt een soepele regeling ingevoerd waardoor “voldoende tijd” wordt geboden voor de overschakeling op andere brandstof, schepen met een korte verblijfsduur genieten een vrijstelling en er wordt in een tweejarige afwijking voorzien voor 16 Griekse passagiersschepen. Voor binnenschepen geldt een vrijstelling wanneer zij op zee varen.

In artikel 1, lid 7, worden sterk uitgebreide bepalingen opgenomen over de beproeving en het gebruik van nieuwe emissiebeperkingstechnologieën, met inbegrip van herziene comitéprocedures voor de goedkeuring daarvan.

Artikel 1, lid 8, over bemonstering en analyse is enigszins ingekort en duidelijker geredigeerd.

In artikel 1, lid 9, wordt de datum voor verslaglegging door de Commissie vervroegd tot 2008 en wordt de werkingssfeer van dat verslag uitgebreid tot trends in de brandstofkosten, “modal shift”, de in IMO-verband geboekte vooruitgang en een nieuwe kosten-batenanalyse van de bepaling inzake passagiersschepen. Dit verslag kan vergezeld gaan van voorstellen voor zwavelgrenswaarden voor de tweede fase. Tegen 2005 moet een afzonderlijk verslag over economische instrumenten worden uitgebracht. Het toepassingsgebied van de comitéprocedure wordt beperkt.

Artikel 1, lid 10, waarbij het regelgevend comité wordt ingesteld, is enigszins anders geformuleerd.

4- CONCLUSIE

De door de Raad aangebrachte wijzigingen helpen het voorstel verduidelijken en stemmen de uitvoering ervan af op die van het IMO-verdrag (MARPOL-bijlage VI). Zij vormen ook een stimulans voor de ontwikkeling van alternatieve technologieën en economische instrumenten en voor de inoverwegingneming van strengere grenswaarden voor de tweede fase, zowel in IMO- als in EU-verband. De Commissie steunt derhalve het gemeenschappelijk standpunt dat op 09.12.2004 bij gekwalificeerde meerderheid is aangenomen.