[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 7.6.2007

SEC(2007) 744

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Begeleidend document bij de Voorstel voor een

RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

betreffende de bescherming van de consumenten met betrekking tot bepaalde aspecten van timeshare, langetermijnvakantieproducten, wederverkoop en ruil Ontwerp EFFECTBEOORDELING betreffende de herziening van Richtlijn 94/47/EG inzake deeltijds gebruik (timeshare) SAMENVATTING {COM(2007) 303 definitief}{SEC(2007) 743}

INLEIDING

Timeshare is het recht om gedurende drie jaar of langer een welbepaalde of te bepalen periode van het jaar (bv. een week of langer) door te brengen in een vakantieverblijf. De Richtlijn deeltijds gebruik (94/47/EG) (“de richtlijn”) voorziet in de bescherming van de consumenten met betrekking tot onder meer de aan de consumenten verstrekte precontractuele informatie, hun recht om binnen een minimumtermijn van tien dagen uit de overeenkomst terug te treden, het verbod van voorschotten gedurende die termijn, en de taal van de overeenkomst.

Begin 2006 werd een brede openbare raadpleging gestart, met twee vragenlijsten waarin de mening van de belanghebbenden werd gevraagd, en een raadplegingsdocument waarin de belangrijkste themagebieden voor de evaluatie werden aangegeven. De raadpleging werd in juli 2006 afgerond met een breed opgezette workshop voor belanghebbenden.

In de effectbeoordeling waarvan het voorstel voor een nieuwe richtlijn in deze sector vergezeld gaat, worden de resultaten van de raadpleging over specifieke thema’s bekeken in het licht van de drie meest voor de hand liggende beleidsopties. Daartoe wordt een effectanalyse gemaakt van elke optie en van elke beleidsmaatregel binnen elke optie. Om in het algemeen het onderzoek van de risico’s en voordelen in dit verband te vergemakkelijken, is gekozen voor een analytische aanpak. In de effectbeoordeling zijn dan ook tabellen opgenomen waarin in enkele zinnen de belangrijkste gevolgen van de mogelijke combinaties van de overwogen maatregelen worden samengevat.

Probleemstelling

Sinds de vaststelling van de richtlijn in 1994 hebben zich grote veranderingen op de markt voorgedaan, onder meer door het aanbod van nieuwe producten waarmee de wetgeving inzake timeshare (in de richtlijn “deeltijds gebruik” genoemd) wordt omzeild. Deze producten zijn uit economisch oogpunt in grote lijnen vergelijkbaar met timeshare en worden op soortgelijke wijze in de handel gebracht, in die zin dat een aanzienlijke vooruitbetaling plaatsvindt, gevolgd door betalingen die verband houden met het latere daadwerkelijke gebruik van vakantieaccommodatie (op zich of in combinatie met reizen). Doordat met deze producten de regelgeving wordt ontweken, zijn voor consumenten en legitieme ondernemingen aanzienlijke problemen ontstaan, zoals blijkt uit het aantal klachten die zijn ingediend bij Europese consumentencentra, consumentenorganisaties en andere overheidsinstanties.

Uit economisch oogpunt kunnen timeshare en op timeshare lijkende producten worden omschreven als een combinatie van herhaalde huur van eigendom en een dienst (bv. onderhoud van het eigendom). De overeenkomsten voorzien doorgaans in herhaalde verblijven in vakantieaccommodatie. De accommodatieplaats of de gebruiksperiode worden in verschillende mate gespecificeerd. Vakantiekortingclubs kunnen ook vervoer omvatten en vervoer kan ook deel uitmaken van de in het kader van ruil aangeboden diensten.

De overeenkomsten leiden tot aanzienlijke financiële verbintenissen voor de consumenten, waarbij eerst een aanbetaling wordt gedaan, gevolgd door jaarlijkse betalingen (waarvan het bedrag afhangt van het type aangeboden accommodatie, het seizoen en de regeling in verband met de dienstverlening) gedurende de looptijd van de overeenkomst. Voor langetermijnvakantieproducten zoals vakantiekortingclubs kan de instapvergoeding lager zijn dan de voor timeshare of op timeshare lijkende producten te betalen prijs, maar de voor elk van de daadwerkelijke verblijven te betalen bedragen kunnen hoger zijn dan de jaarlijkse beheersvergoeding die door timeshare-eigenaren wordt betaald.

Indien de consument toetreedt tot een ruilsysteem, brengt dit kosten met zich mee in de vorm van het jaarlijkse lidmaatschapsgeld en/of een afzonderlijke vergoeding voor elke ruil die plaatsvindt.

Overeenkomsten voor wederverkoop impliceren gewoonlijk een eenmalige vergoeding voor bv. marketingkosten en administratieve kosten voor de wederverkoop, die de consument vaak vooruit moet betalen.

Bij de bovenbeschreven transacties zijn vaak verschillende actoren betrokken (zie bijlage II bij de effectbeoordeling), bv. de ontwikkelaar van een timeshareresort, de onderneming die de producten in de handel brengt, de trustee die eigenaar is van het resort, en een beheersmaatschappij die het resort beheert. De ruil van timeshareweken wordt door een ruilmaatschappij beheerd, en om te kunnen ruilen moet men lid zijn van de ruilclub, wat vaak in combinatie met de verkoop van de timeshare wordt vermarkt en verkocht. Als de consument zijn timeshare wil verkopen, kan met een wederverkoopagent een overeenkomst voor wederverkoop worden gesloten, terwijl de verkoopovereenkomst zelf wordt gesloten tussen de consument die verkoopt en een andere consument.

Timeshare, op timeshare lijkende producten en langetermijnvakantieproducten hebben normaliter een grensoverschrijdend karakter, daar de marketing en/of het sluiten van de overeenkomst vaak plaatsvinden in een ander land dan het land waar de consument woont, of in een ander land dan dat waar het eigendom zich bevindt. Voor wederverkoop kan de consument in zijn land worden benaderd door een wederverkoopagent uit een tweede land, terwijl het resort waarmee de te verkopen timeshare verbonden is, in een derde land kan gelegen zijn. Ruilsystemen bieden accommodatie over de hele wereld zodat er ondernemingen, eigendommen en diensten in veel verschillende landen bij betrokken zijn.

In het algemeen zijn de overeenkomsten uit juridisch oogpunt complex. Uit klachten van consumenten blijkt dat het voor de koper niet altijd duidelijk is wat de verantwoordelijkheid van de verschillende partijen is. Een typisch voorbeeld hiervan is dat de tijdens verkooppresentaties beloofde diensten niet altijd beschikbaar zijn. In veel gevallen is de reactie van het resort of de beheersmaatschappij dat er geen band tussen de twee ondernemingen is en dat zij niet verantwoordelijk zijn voor beloften die tijdens de verkooppresentatie worden gedaan. Dit kan wel zo zijn, maar uit klachtengegevens blijkt dat dit niet altijd wordt begrepen door de consument, die de verkoper beschouwt als vertegenwoordiger van het resort.

Beleidsopties

In de effectbeoordeling werden de effecten van drie grote beleidsopties onder de loep genomen:

1. Geen optreden

2. Een verticale herziening van de richtlijn (met diverse subopties)

3. Niet-wetgevend optreden (met drie subopties)

Verwachte effecten

Uit de resultaten van de analyse blijkt dat de status-quo-optie (optie 1) voor de meeste belanghebbenden ongunstige gevolgen zou hebben en dat slechts weinig belanghebbenden profijt zouden trekken van het behoud van de richtlijn zoals zij nu is. Hetzelfde geldt voor de optie zonder wetgeving (optie 3), die geen oplossing zou bieden voor de meeste tijdens het herzieningsproces geconstateerde problemen.

De effectanalyse van de optie om de richtlijn verticaal te herzien (optie 2) daarentegen wijst erop dat deze optie voor de meeste belanghebbenden betere marktresultaten zou opleveren. Van die optie worden in hoofdzaak de volgende effecten verwacht:

Economische effecten

Effecten voor de consumenten

De consumenten genieten rechten en bescherming wanneer zij de producten in kwestie kopen.

- Het vertrouwen van de consumenten wordt waarschijnlijk groter, daar de consumenten die deze producten kopen, nu zullen worden beschermd door een bedenktijd en door nog andere rechten.

- De kans wordt kleiner dat de consumenten te maken krijgen met bedrieglijke actoren en oplichterij, aangezien de regelgeving zo is opgezet dat de markt waarschijnlijk van deze elementen zal worden gezuiverd.

- De consumenten worden beter beschermd doordat zij nu betere informatie met betrekking tot hun overeenkomst zullen ontvangen.

- De rechten van de consumenten worden in de gehele EU duidelijker en transparanter.

Effecten voor de ondernemingen

- Doordat de bedenktijden in de gehele EU beter op elkaar zijn afgestemd, wordt de rechtszekerheid vergroot.

- Lagere kosten van rechtsbijstand.

- Grensoverschrijdende transacties verlopen vlotter dankzij de opheffing van verschillen van land tot land wat de bedenktijd betreft.

- Een beter productimago en een groter consumentenvertrouwen zullen waarschijnlijk leiden tot een grotere omzet in de sector.

- Door de actualisering van de taalvoorschriften worden de contractuele verplichtingen van de ondernemingen jegens de consumenten vereenvoudigd.

- De regelgeving voor deze producten is zo opgezet dat de markt waarschijnlijk van bedrieglijke handelaren zal worden gezuiverd.

- Er wordt een eind gemaakt aan oneerlijke concurrentie voor legitieme timesharebedrijven, aangezien bedrijven die de nieuwe producten verhandelen nu ook de regelgeving zullen moeten naleven.

- Het MKB zal waarschijnlijk evenveel profijt trekken van de algemene verbeteringen in de werking van de markt als grotere ondernemingen.

- Het is onwaarschijnlijk dat de maatregel buitensporige administratieve kosten teweegbrengt. Uit de beschikbare marktgegevens blijkt dat serieuze en legitieme ondernemingen er reeds voor zorgen dat op gestructureerde en transparante wijze informatie wordt verstrekt en dat zij daarin vaak verdergaan dan wat de richtlijn voorschrijft. De extra administratieve kosten die verbonden zijn aan de geprefereerde beleidsoptie (optie 2), worden geraamd op 202 541 euro, tegenover 279 794 euro voor de huidige richtlijn.

Effecten op de investeringsstromen en het concurrentievermogen

- In zoverre verwacht wordt dat de regelgeving voor deze producten de marktsituatie zal verbeteren, zal de EU een attractievere plaats worden voor investeringsfondsen, zowel voor Europese als internationale ondernemingen. Dit blijkt uit de toename van de aan timeshare gerelateerde investeringen die de laatste jaren wordt waargenomen, met name in de VS, het Midden-Oosten en Azië.

Sociale effecten

- Naarmate de timesharemarkt zich verder ontwikkelt, komt er meer vraag naar arbeidskrachten en worden bijgevolg meer arbeidsplaatsen gecreëerd in regio’s die de timesharesector bedienen.

- Er doet zich een diversificatie van de menselijke hulpbronnen naar de toeristische sector voor en er komt vraag naar verschillende op de toeristische sector gerichte vaardigheden.

- Er zijn minder gevallen van benadeling van consumenten op de timesharemarkt doordat de herziene wetgeving de mogelijkheden voor criminele/bedrieglijke activiteiten in de sector beperkt.

Milieueffecten

- In de veronderstelling dat het verbeterde regelgevingskader in de timesharesector gunstiger voorwaarden schept voor een expansie van de timesharemarkt (vooral als gevolg van de bovenbeschreven economische factoren), is logischerwijs te verwachten dat de bestaande timeshareresorts een expansie zullen kennen en dat er nieuwe op de markt zullen verschijnen om aan de vraag van de consumenten te voldoen. Dit zou gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Volgens deskundigen echter worden bij de ontwikkeling van timeshare strenge milieunormen in acht genomen die in Europese en nationale wetgeving zijn vastgesteld.

- Bijgevolg wordt niet verwacht dat het voorstel voor een herziene richtlijn negatieve milieueffecten zal hebben.

VERGELIJKING VAN DE BELEIDSOPTIES

Beleidsoptie Doel | Optie 1: geen optreden | Optie 2: verticale herziening van 94/47/EG | Optie 3: niet-wetgevend optreden |

ALGEMENE DOELSTELLINGEN | Het vertrouwen van consumenten en ondernemingen in de interne markt vergroten door middel van een hoog gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming, de opheffing van interne marktbelemmeringen en de vereenvoudiging van de regelgeving door toepassing van de beginselen van betere regelgeving | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel, daar de consumenten nog steeds geen bescherming zouden genieten bij de aankoop van producten die buiten het toepassingsgebied van de richtlijn vallen; de ondernemingen zouden nog steeds nadeel ondervinden van oneerlijke concurrentie door bedrieglijke handelaren; en de versnippering van de interne markt zou voortduren als gevolg van het voortbestaan van uiteenlopende nationale voorschriften (bv. de bedenktijd). | Het vertrouwen van de consument zal waarschijnlijk groter worden als de bepalingen betreffende de bescherming van de consument worden uitgebreid tot nieuwe producten; de ondernemingen zouden profijt trekken van de uitschakeling van oneerlijke concurrentie, terwijl de voorgestelde regelgeving geen onevenredige regelgevings- of administratieve kosten voor hen zou meebrengen; er zou een belemmering voor de interne markt worden weggeruimd door het vaststellen van een volledig geharmoniseerde bedenktijd van 14 dagen in de gehele EU. Vereenvoudiging dankzij minder zware taalvoorschriften en een duidelijkere en geactualiseerde lijst van vereisten betreffende de precontractuele informatie en de overeenkomst. Betere handhaving van de wetgeving door het opnemen van ter zake dienende bepalingen in de nieuwe richtlijn. | Zelfregulering in de sector heeft kennelijk enig effect gesorteerd bij de beteugeling van sommige bedrijfspraktijken, maar kan geen leemten in de regelgeving aanvullen; hetzelfde geldt voor de mogelijkheid van een betere handhaving van de bestaande wetgeving inzake consumentenbescherming; voorlichtingscampagnes voor de consumenten zouden positieve effecten kunnen hebben, maar daarvan kan niet worden verwacht dat zij het vertrouwen van de consument vergroten, en zij zouden evenmin een oplossing bieden voor het probleem dat er geen regelgeving bestaat voor de producten die na de vaststelling van de richtlijn op de markt zijn gekomen. |

SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN | 1. De consumenten een ruimere bescherming bieden wanneer zij timeshare-, op timeshare lijkende en andere langetermijnvakantieproducten kopen, alsmede bij wederverkoop en ruil | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. | Optie 2, waarbij het toepassingsgebied van de wetgeving wordt uitgebreid tot deze producten, is de enige van de drie onderzochte opties waarmee dit doel kan worden verwezenlijkt. | Door een betere handhaving van de bestaande wetgeving zou aan sommige bedrieglijke activiteiten een eind kunnen worden gemaakt; zelfregulering zou ook enkele resultaten kunnen opleveren; de consumenten zouden echter nog steeds geen juridische bescherming genieten bij de aankoop van deze producten. |

3. Volledige harmonisatie van de bepalingen op het gebied van consumentenbescherming met betrekking tot overeenkomsten betreffende timeshare- en op timeshare lijkende producten, vakantiekortingclubs, wederverkoop en ruil in de gehele EU (zoals bv. de informatievoorschriften), waar nodig | Draagt in dit stadium niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. | Optie 2 omvat volledig geharmoniseerde voorschriften inzake informatieverstrekking aan de consumenten, waardoor de verschillen tussen de lidstaten worden opgeheven, de kosten van rechtsbijstand worden verminderd en de rechtszekerheid wordt vergroot. | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. |

OPERATIONELE DOELSTELLINGEN | 1. Ervoor zorgen dat legitieme timesharebedrijven in de gehele EU kunnen floreren door ze tegen oneerlijke concurrentie te beschermen en door belemmeringen voor het grensoverschrijdende handelsverkeer op te heffen. | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. | Met optie 2 wordt enige vooruitgang geboekt bij de opheffing van belemmeringen voor het grensoverschrijdende handelsverkeer; belangrijker is echter dat deze optie naar verwachting veel betere resultaten voor de ondernemingen zal opleveren, aangezien deze niet langer te kampen zullen hebben met oneerlijke concurrentie van handelaren die niet aan regelgeving onderworpen zijn. Dit kan worden verwezenlijkt zonder dat hoge regelgevings- of administratieve kosten te verwachten zijn. | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. |

2. Zorgen voor een doeltreffende handhaving | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. | Met optie 2 wordt dit doel verwezenlijkt, daar het ontwerpvoorstel specifieke bepalingen bevat betreffende de handhaving van de wetgeving door de lidstaten. | Optie 3 zou in zekere mate kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van dit specifieke doel, maar zou alle andere geconstateerde problemen onopgelost laten. |

3. De consumenten in staat stellen met kennis van zaken keuzen te maken | Draagt niet bij aan de verwezenlijking van dit doel. | Met optie 2 wordt dit doel bereikt omdat wordt voorzien in een duidelijkere en geactualiseerde lijst van gegevens die aan de consumenten moeten worden verstrekt. | Optie 3 zou in vrij aanzienlijke mate kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van dit specifieke doel, maar zou alle andere geconstateerde problemen onopgelost laten. |

Administratieve kosten

Overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie zijn in het kader van de effectbeoordeling de aan de drie overwogen beleidsopties verbonden administratieve kosten grondig onderzocht.

Vergeleken met de huidige richtlijn (279 794 euro administratieve kosten) kost het Commissievoorstel voor een herziene richtlijn netto 202 541 euro extra.

Dit bedrag is op Europees niveau als zeer laag te beschouwen, vergeleken met de voordelen die deze regelgevingsoptie oplevert. Wat de kosten voor de ondernemingen betreft, zijn deze maatregelen niet als al te belastend of onevenredig aan de omvang van het probleem te beschouwen.

Voor nadere bijzonderheden over deze ramingen en de daarvoor toegepaste methoden wordt verwezen naar bijlage I van de effectbeoordeling.

Conclusie

Optie 2 levert de gunstigste verhouding voordelen/nadelen op en wordt bijgevolg als optimale oplossing voor de herziening van de richtlijn voorgesteld.

Zonder al te lastige verplichtingen aan de ondernemingen op te leggen, worden met optie 2 de op consumentenbescherming gerichte bepalingen van de richtlijn uitgebreid tot de nieuwe en problematische productgebieden, waaronder vakantiekortingclubs, op timeshare lijkende producten, wederverkoop en ruil. Met dit voorstel worden aan de consumenten juridische rechten (zoals een terugtredingstermijn) verleend, alsmede bescherming bij de aankoop van deze producten, waardoor het vertrouwen van de consumenten waarschijnlijk zal worden vergroot. Het vertrouwen in de markt zal waarschijnlijk ook worden vergroot door de druk die op bedrieglijke actoren zal worden uitgeoefend om binnen de grenzen van de wet te opereren als zij juridische sancties willen vermijden. Bovendien zal de volledig geharmoniseerde terugtredingstermijn van 14 dagen de consumenten zekerheid verschaffen en de ondernemingen een eenvoudiger rechtskader voor hun activiteiten bieden.

Voor de ondernemingen zal de nieuwe richtlijn gelijkere concurrentievoorwaarden creëren. Timesharebedrijven zijn momenteel verplicht de bepalingen van de richtlijn na te leven, terwijl ondernemingen die andere langetermijnvakantieproducten zoals vakantiekortingclubs verkopen, in dezelfde sector opereren, op dezelfde consumenten gericht zijn en producten aanbieden die als alternatieven voor timeshare kunnen worden beschouwd, en toch niet aan de verplichtingen van de richtlijn onderworpen zijn. De achteruitgang die zich de laatste jaren in de Europese timesharesector aftekent is, althans gedeeltelijk, door deze factor te verklaren. Doel van de nieuwe richtlijn is deze situatie te verhelpen door oneerlijke concurrentie aan te pakken en de markt van bedrieglijke elementen te zuiveren. Deze doelstellingen zullen naar verwachting worden verwezenlijkt zonder dat aanzienlijke of onevenredige administratieve kosten worden opgelegd, zoals het geval zou zijn indien bijvoorbeeld de verplichting tot het aanvragen van een beroepsvergunning werd ingevoerd.