[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 5.6.2009

COM(2009) 258 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

Jaarverslag van de Commissie over de stand en het beheer van het Garantiefonds in 2008 {SEC(2009) 745}

INHOUDSOPGAVE

1. Rechtsgrondslag 3

2. Stand van het Fonds per 31 december 2008 3

2.1. Financiële analyse 3

2.2. Boekhoudkundige presentatie 5

2.3. Enkelvoudige jaarrekening van het Garantiefonds per 31 december 2008 5

2.3.1. Enkelvoudige balans van het Garantiefonds 6

2.3.2. Enkelvoudige economische resultatenrekening van het Garantiefonds 9

3. Middelen van het Fonds 10

3.1. Rechtsgrondslag voor een overmaking uit de algemene begroting aan het Fonds 10

3.2. Overmaking uit of terugboeking naar de algemene begroting in de loop van het begrotingsjaar 10

3.3. Rente over de belegging van de liquide middelen van het Fonds 10

3.4. Achteraf bij in gebreke gebleven debiteuren teruggevorderde bedragen 12

4. Lasten van het Fonds 12

4.1. Betalingen voor in gebreke gebleven debiteuren 12

4.2. Vergoeding van de EIB 12

RECHTSGRONDSLAG

Bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994 (PB L 293 van 12.11.1994, blz. 1; hierna "de verordening" genoemd) is een Garantiefonds voor externe leningen (hierna "het Fonds" genoemd) ingesteld voor de terugbetaling van crediteuren van de Gemeenschap ingeval de begunstigde van een door de Gemeenschap toegekende of gegarandeerde lening in gebreke blijft. De verordening is gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 1149/99 van de Raad van 25 mei 1999 (PB L 139 van 2.6.1999, blz. 1) en Verordening (EG, Euratom) nr. 2273/2004 van de Raad van 22 december 2004 (PB L 396 van 31.12.2004, blz. 28), en is laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 89/2007 van de Raad van 30 januari 2007 (PB L 22 van 31.1.2007, blz. 1; hierna "de gewijzigde verordening" genoemd). Overeenkomstig artikel 6 van de verordening heeft de Commissie het financiële beheer van het Fonds toevertrouwd aan de Europese Investeringsbank (EIB) in het kader van een overeenkomst tussen de Gemeenschap en de EIB die op 23 november 1994 te Brussel en op 25 november 1994 te Luxemburg is ondertekend ("de overeenkomst").

In artikel 8, lid 2, van de overeenkomst is bepaald dat de EIB elk jaar vóór 1 maart aan de Commissie een jaarverslag over de stand en het beheer van het Fonds ("statement of financial performance") en de jaarrekening van het Fonds ("statement of financial position of the Fund") voor het voorgaande jaar moet toezenden. In deel 2 van het werkdocument van de diensten van de Commissie (hierna "de bijlage" genoemd)[1] zijn nadere gegevens uit dit jaarverslag voor 2008 opgenomen.

Voorts is in artikel 7 van de gewijzigde verordening bepaald dat de Commissie uiterlijk op 31 mei van het volgende begrotingsjaar een jaarverslag over de stand en het beheer van het Fonds tijdens het voorgaande begrotingsjaar moet toezenden aan het Europees Parlement, de Raad en de Rekenkamer.

STAND VAN HET FONDS PER 31 DECEMBER 2008

Financiële analyse

De stand van het Fonds bij de afsluiting van het begrotingsjaar 2008 wordt gepresenteerd in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards (IFRS). De totale beschikbare middelen van het Fonds beliepen 1 091 447 384,92 EUR (zie deel 3 van de bijlage met als titel "Statement of Financial Position of the Fund at 31 december 2008", verstrekt door de EIB). Dit bedrag is de som sinds de instelling van het Fonds van:

de overmakingen uit de begroting aan het Fonds | + 2 799 914 500,00 EUR |

het gecumuleerde nettoresultaat van de begrotingsjaren | + 676 733 999,20 EUR |

teruggevorderde bedragen van door het Fonds gedane betalingen voor in gebreke gebleven debiteuren | + 576 705 008,19 EUR |

nog voor 2008 te betalen[2] EIB-beheersvergoedingen en honoraria voor de accountantscontrole, hetgeen overeenstemt met de in 2009 te verrichten betalingen | + 689 972,32 EUR |

de ontvangen provisie op laattijdig geïnde bedragen in 2002 | + 5 090 662,91 EUR |

de aan de toepassing van de IFRS toe te schrijven aanpassing van de waardering van de portefeuille van het Fonds (zie de post "Reserves" aan de passiefzijde van de in deel 3 van de bijlage opgenomen balans van het Garantiefonds) | + 11 565 625,28 EUR |

verminderd met de gehonoreerde garanties | - 477 860 856,19 EUR |

de gecumuleerde terugstorting in de algemene begroting van de Europese Unie van het surplus van het Fonds | - 1 901 620 000,00 EUR |

verminderd met de terugboeking naar de begroting in 2005, welke overeenstemt met 9% van de lopende verrichtingen ten gunste van de tien nieuwe lidstaten per 1 mei 2004 (zie de in deel 1 vermelde wijziging van 2004 in de verordening tot instelling van het Fonds) | - 338 831 402,07 EUR |

verminderd met de terugboeking naar de begroting in 2007, welke overeenstemt met 9% van de lopende verrichtingen ten gunste van Bulgarije en Roemenië per 1 januari 2007 na hun toetreding tot de EU op die datum (zie de in deel 1 vermelde wijziging van 2004 in de verordening tot instelling van het Fonds) | - 260 940 124,72 EUR |

stand van het Fonds per 31 december 2008 | 1 091 447 384,92 EUR |

Het netto balanstotaal van het Fonds (d.w.z. de netto kasmiddelen van het Fonds) per 31 december 2008 bedroeg 1 182 717 412,60 EUR. Dit is de som van de stand van het Fonds, namelijk 1 091 447 384,92 EUR, na aftrek van overlopende posten ten belope van 689 972,32 EUR, waarvan een bedrag van 658 322,32 EUR aan beheersvergoedingen (EIB-vergoeding voor 2008), en de overmaking uit de begroting van 91 960 000,00 EUR, zoals vastgelegd in 2008 voor de begroting van 2009[3].

Artikel 3 van de gewijzigde verordening[4] bepaalt dat de middelen van het Fonds een streefbedrag moeten bereiken, dat is vastgesteld op 9% van het uitstaande bedrag in hoofdsom van het totaal van de verplichtingen die voortvloeien uit elke operatie, vermeerderd met de verschuldigde en niet-betaalde rente.

Per 31 december 2008 beliepen de uitstaande leningen en garanties ten gunste van derde landen, vermeerderd met 136 800 205,24 EUR aan verschuldigde en niet-betaalde rente, derhalve 14 183 712 378,94 EUR. De verhouding tussen de middelen van het Fonds (1 182 717 412,60 EUR) en het uitstaande bedrag in hoofdsom in de zin van de gewijzigde verordening was 8,34%. Aangezien dit percentage lager is dan de als streefbedrag vastgestelde 9% van het uitstaande bedrag in hoofdsom van het totaal van de verplichtingen die uit elke verrichting voortvloeien (afgerond op 1 276 530 000,00 EUR), moeten overeenkomstig artikel 2, tweede alinea, van de gewijzigde verordening middelen uit de algemene begroting van de Europese Unie aan het Fonds worden overgemaakt. Het in 2009 in het voorontwerp van begroting voor 2010 als voorziening op te nemen bedrag is gelijk aan 93 810 000,00 EUR.

Boekhoudkundige presentatie

Zoals in de bijlage wordt uitgelegd, wordt de enkelvoudige jaarrekening van het Fonds sinds de Commissie heeft besloten haar rekeningen te presenteren volgens nieuwe boekhoudregels die op de IPSAS/IFRS-grondslagen zijn gebaseerd, ook conform deze grondslagen opgesteld.

Enkelvoudige jaarrekening van het Garantiefonds per 31 december 2008

Het totaal van de enkelvoudige balans bedraagt 1 091 447 384,92 EUR. Deze som omvat de totale middelen van het Fonds plus de door het Fonds gedekte betalingsachterstanden, de te ontvangen achterstandsrente en andere overlopende posten, waardoor een volledige jaarrekening voor het Fonds aan het einde van het jaar wordt verkregen. Deze jaarrekening zal in de geconsolideerde balans van de EU worden opgenomen.

De voornaamste veranderingen in de presentatie van de rekeningen worden uitgelegd in de toelichting teneinde de cijfers te doen aansluiten bij de EIB-jaarrekening in de bijlage (punt 3.2).

Enkelvoudige balans van het Garantiefonds

Balans: Activa (EUR) | 2008 | 2007 |

Vlottende activa |

Vorderingen op korte termijn | 983 923,27 |

Overige | 983 923,27 |

Kortetermijnbeleggingen | 886 949 667,40 | 903 713 224,50 |

AFS-portefeuille – kosten | 857 292 051,50 | 893 521 021,50 |

AFS-portefeuille – actuarieel verschil | -633 286,00 | -5 928 251,48 |

AFS-portefeuille – aanpassing aan de reële waarde | 11 509 579,98 | -3 895 732,16 |

AFS-portefeuille – overlopende posten | 18 781 321,92 | 20 016 186,64 |

AFS-portefeuille – bijzondere waardevermindering |

Geldmiddelen en kasequivalenten | 204 497 717,52 | 249 260 720,52 |

Rekeningen-courant | 1 209 530,44 | 1 232 834,25 |

Kortetermijndeposito's – nominaal | 182 557 991,00 | 246 600 000,00 |

Opgelopen rente op kortetermijndeposito's | 872 562,49 | 1 427 886,27 |

Andere kasequivalenten – kosten | 19 842 008,01 |

Opgelopen rente op andere kasequivalenten | 15 625,58 |

Totale vlottende activa | 1 091 447 384,92 | 1 153 957 868,29 |

TOTAAL | 1 091 447 384,92 | 1 153 957 868,29 |

Balans: Passiva (EUR) | 2008 | 2007 |

A. EIGEN VERMOGEN |

Kapitaal (Garantiefonds) | 298 522 973,21 | 424 272 973,21 |

Overmaking uit de begroting | 298 522 973,21 | 298 522 973,21 |

(naar de begroting over te boeken surplus) | 125 750 000,00 |

Reserve | 11 565 625,28 | -3 627 413,49 |

Eerste toepassing – reserve voor de reële waarde | 56 045,30 | 268 318,67 |

Verandering in de reële waarde van als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa | 11 509 579,98 | -3 895 732,16 |

Gecumuleerd surplus/tekort | 732 583 019,02 | 679 821 791,09 |

Overgedragen winst | 732 583 019,02 | 679 821 791,09 |

Economisch resultaat voor het jaar | 48 085 795,09 | 52 761 227,92 |

Totaal eigen vermogen | 1 090 757 412,60 | 1 153 228 578,73 |

B. VLOTTENDE PASSIVA |

Crediteuren | 689 972,32 | 729 289,56 |

Overige | 689 972,32 | 729 289,56 |

Totale vlottende passiva | 689 972,32 | 729 289,56 |

TOTAAL | 1 091 447 384,92 | 1 153 957 868,29 |

Toelichting bij de balans:

- De post "Overige vorderingen op korte termijn" heeft betrekking op het bedrag van de gehonoreerde garanties. Dit bedrag omvat de hoofdsom, de rente en de achterstandsrente die in de begroting van de Europese Unie moeten worden gestort als gevolg van de gebruikmaking van het Garantiefonds.

- Het verschil tussen het "Gecumuleerd surplus" als bestanddeel van het eigen vermogen en de in punt 3.3 van de bijlage gepresenteerde financiële positie van het Fonds is toe te schrijven aan de terugbetaling aan het Fonds van de gehonoreerde garanties en de achterstandsbetalingen.

- In 2008 omvat de post "Overige crediteuren" de EIB-beheersvergoeding, de honoraria voor de accountantscontrole, de nog te betalen honoraria voor de accountantscontrole van de afsluiting van de rekeningen en de nog aan de EIB te betalen terugvorderingsvergoedingen naar aanleiding van de ontvangst van aan het Fonds verschuldigde achterstandsbetalingen.

Enkelvoudige economische resultatenrekening van het Garantiefonds

Garantiefonds – Geconsolideerde economische resultatenrekening (EUR) | 2008 | 2007 |

Inkomsten uit financiële verrichtingen | 48 907 685,22 | 53 711 135,24 |

Rentebaten |

Rentebaten op geldmiddelen en kasequivalenten | 8 095 172,09 | 10 018 308,25 |

Rentebaten op als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa | 39 622 151,89 | 40 792 525,60 |

Overige rentebaten |

Wisselkoersbaten | 105 124,43 |

Gerealiseerde baten op de verkoop van als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa | 1 085 236,81 | 2 900 301,39 |

Terugboeking van bijzondere waardeverminderingen op als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa |

Overige financiële inkomsten |

Uitgaven in verband met financiële verrichtingen | -821 890,13 | -949 907,32 |

Rentelasten |

Rentelasten op geldmiddelen en kasequivalenten |

Wisselkoersverliezen | -115 874,33 |

Gerealiseerde verliezen op de verkoop van als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa |

Bijzondere waardeverminderingen op als beschikbaar voor verkoop aangemerkte activa |

Overige financiële lasten | -821 890,13 | -834 032,99 |

Waarvan: beheersvergoedingen | -658 322,32 | -835 014,05 |

SURPLUS VAN DE NIET-OPERATIONELE ACTIVITEITEN | 48 085 795,09 | 52 761 227,92 |

SURPLUS VAN DE GEWONE ACTIVITEITEN |

Buitengewone baten |

Buitengewone lasten |

SURPLUS VAN DE BUITENGEWONE POSTEN |

ECONOMISCH RESULTAAT VOOR HET JAAR | 48 085 795,09 | 52 761 227,92 |

Toelichting bij de enkelvoudige economische resultatenrekening:

De post "Overige financiële lasten" omvat de EIB-beheersvergoeding, de honoraria voor de accountantscontrole, de nog te betalen honoraria voor de accountantscontrole van de afsluiting van de rekeningen en de nog aan de EIB te betalen terugvorderingsvergoedingen naar aanleiding van de ontvangst van aan het Fonds verschuldigde achterstandsbetalingen.

MIDDELEN VAN HET FONDS

Rechtsgrondslag voor een overmaking uit de algemene begroting aan het Fonds

Overeenkomstig de gewijzigde verordening geldt een nieuwe regel voor overmakingen aan het Fonds. De nieuwe voorzieningsregeling heeft als belangrijkste voordelen dat zij eenvoudig is en tevens zekerheid biedt wat de vereiste begrotingsmiddelen betreft, aangezien alle soorten gedekte operaties (EIB-, MFB- en Euratom-leningen) bekend zijn en aan dezelfde regel onderworpen zijn, namelijk het streefbedrag wordt vastgesteld op 9% van het uitstaande bedrag van de verstrekte en gegarandeerde leningen.

Overeenkomstig het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en een gezond financieel beheer[5] zal het Fonds voortaan worden gefinancierd aan de hand van een begrotingsonderdeel dat valt onder rubriek 4 (externe betrekkingen).

Overmaking uit of terugboeking naar de algemene begroting in de loop van het begrotingsjaar

Hoofddoel van de in 2007 in de verordening aangebrachte wijziging is efficiënter van de begrotingsmiddelen gebruik te maken door middelen aan het Fonds toe te wijzen op grond van de feitelijke bedragen van de uitstaande gegarandeerde leningen.

Op basis van het op 31 december 2007 uitstaande bedrag aan gegarandeerde leningen (12 427 580 000,00 EUR) is in de staat van uitgaven van de algemene begroting van de Europese Unie voor het jaar 2009 in begrotingsonderdeel 01040114 "Voorziening van het Garantiefonds" voor 2008 een met de voorziening van 2007 overeenstemmend bedrag van 91 960 000,00 EUR opgenomen Dit bedrag is op 23 januari 2009 in één enkele transactie uit de begroting in het Fonds gestort.

Rente over de belegging van de liquide middelen van het Fonds

De liquide middelen van het Fonds worden belegd volgens de beheersbeginselen vervat in de bijlage bij de overeenkomst van 23/25 november 1994 tussen de Gemeenschap en de EIB, gewijzigd bij aanhangsel 1 van 17/23 september 1996, aanhangsel 2 van 26 april/8 mei 2002 en aanhangsel 3 van 25 februari 2008. 20% van de middelen van het Fonds moet worden belegd in kortlopend papier (effecten met een looptijd van ten hoogste een jaar). Daaronder vallen variabel rentende effecten (ongeacht de looptijd ervan) en vastrentende effecten met een resterende looptijd van ten hoogste een jaar, ongeacht hun oorspronkelijke looptijd. Vastrentende effecten worden immers op de eindvervaldag a pari terugbetaald en de koers van variabel rentende effecten wijkt nooit veel af van pari, ongeacht hun resterende looptijd. Met het oog op een evenwichtige spreiding van de instrumenten en het handhaven van de vereiste liquiditeit wordt ten minste 100 000 000,00 EUR op de geldmarkt belegd, met name in bankdeposito's.

In 2008 bedroeg het totale rendement van de portefeuille 6,42%.

In 2008 was er sprake van een bijzonder somber marktklimaat, aangezien de financiële crisis verder uitdijde naar alle banken en de reële economie begon te beïnvloeden. Het rendement van de portefeuille kwam onder de benchmark uit (zie punt 1.4.2. "Performance" van de bijlage voor nadere bijzonderheden). Eind 2008 lag het 77,56 basispunten lager dan de benchmark. Het rendement van het Fonds lag bijzonder laag in het midden van september na de ondergang van Lehman Brothers, en de sterke toename van de rendementspreads had negatieve gevolgen voor de effecten die geen deel uitmaakten van de pools van obligaties die aan de Eurozone Sovereign Iboxx-indexen ten grondslag lagen. Met name de door Oost-Europese landen uitgegeven obligaties, waarin het Fonds posities heeft, ondergingen in oktober en november scherpe koersdalingen. In december 2008 lag het rendement niet zo ver meer onder de benchmark omdat de markt zich toen stabiliseerde.

De lijst van banken waarbij gelden mogen worden gedeponeerd, is door de Commissie en de EIB in onderling overleg opgesteld. De oorspronkelijke lijst is regelmatig aangepast aan de laatste wijzigingen in de bankratings. Alle banken op de lijst hebben een rating van Moody's van minimaal P1 voor de korte termijn, dan wel een gelijkwaardige rating van Standard & Poor's of Fitch. Voor beleggingen bij deze banken gelden regels om een concurrerend rendement te waarborgen en risicoconcentratie te vermijden.

In 2008 brachten de geldmiddelen en kasequivalenten, de rekeningen-courant en de effecten van het Fonds voor een totaalbedrag van 48 802 560,79 EUR aan rente op, dat als volgt kan worden uitgesplitst:

- deposito's en rekeningen-courant : 8 043 015,28 EUR. Het gaat om de stand per 31 december 2008, waarbij tegelijkertijd rekening wordt gehouden met de ontvangen rente op beleggingen in de vorm van bankdeposito's (8 528 274,58 EUR) en de wijziging van de opgelopen rente (539 698,20 EUR) van 2008. De rekeningen-courant leverden een bedrag van 54 438,90 EUR aan rente op;

- effectenportefeuille : 39 622 151,89 EUR. Dit bedrag omvat 40 834 028,61 EUR aan rente op effecten en 1 234 864,72 EUR aan wijzigingen in de opgelopen rente per 31 december 2008. De rente op effecten komt voort uit beleggingen in effecten overeenkomstig de beginselen neergelegd in de overeenkomst waarbij de EIB met het beheer van de liquide middelen van het Fonds wordt belast. Hiervan moet echter 22 988,00 EUR worden afgetrokken voor het deel van het pro rata temporis over de resterende looptijd van de effecten gespreide verschil tussen boekwaarde en aflossingswaarde dat ten laste van het boekjaar wordt genomen (overeenstemmend met de spreiding van agio of disagio in de winst- en verliesrekening).

De ontvangen rente is opgenomen in de resultaten van het begrotingsjaar.

Achteraf bij in gebreke gebleven debiteuren teruggevorderde bedragen

Op 12 december 2008 is een bedrag van 1 448 433,44 USD aan achterstandsrente ontvangen van de Republiek Argentinië. Op 31 december 2008 waren alle betalingsachterstanden aan het Fonds ingelopen.

LASTEN VAN HET FONDS

Betalingen voor in gebreke gebleven debiteuren

In 2008 hoefde het Fonds geen betalingen voor in gebreke gebleven debiteuren te verrichten.

Vergoeding van de EIB

In het op 26 april en 8 mei 2002 ondertekende tweede aanhangsel van de overeenkomst is bepaald dat de vergoeding van de EIB wordt vastgesteld door op elke tranche van de activa van het Fonds een bepaald degressief provisiepercentage toe te passen. De berekening gebeurt op basis van de gemiddelde activa van het Fonds.

Voor 2008 is de vergoeding van de EIB vastgesteld op 658 322,32 EUR. Ze is in de winst- en verliesrekening opgenomen en op de passiefzijde van de balans als overlopende post geboekt. De vergoeding is in februari 2009 aan de EIB betaald.

[1] SEC(2009)

[2] Dit bedrag van 689 972,32 EUR omvat 658 322,32 EUR aan EIB-beheersvergoedingen en 31 650,00 EUR aan honoraria voor externe accountantscontroles in 2008 (zie punt 3.6, "Current liabilities", van de bijlage).

[3] Op 23 januari 2009 is het bedrag van 91 960 000,00 EUR uit de algemene begroting van de Europese Unie in het Fonds gestort.

[4] De gewijzigde verordening bepaalt dat door het Fonds gedekte leningen en garanties ten gunste van toetredingslanden ook na de toetredingsdatum gedekt blijven door de communautaire garantie. Aangezien het vanaf die datum echter niet meer om een extern optreden van de Gemeenschappen gaat, worden deze leningen en garanties rechtstreeks gedekt door de algemene begroting van de Europese Unie en niet langer door het Fonds.

[5] PB C 139 van 14.6.2006, blz. 1.