STANDPUNT (EU) Nr. 7/2012 VAN DE RAAD IN EERSTE LEZING

met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013 als onderdeel van het algemeen programma „Solidariteit en beheer van de migratiestromen”

Door de Raad vastgesteld op 8 maart 2012

2012/C 108 E/01

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 78, lid 2, onder g),

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (1),

Overwegende hetgeen volgt:

In artikel 80 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is bepaald dat aan het beleid van de Unie als omschreven in het hoofdstuk grenscontroles, asiel en immigratie, en aan de uitvoering daarvan, de beginselen van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid tussen de lidstaten, ook op financieel vlak, ten grondslag liggen, alsook dat de handelingen van de Unie die uit hoofde van dit hoofdstuk worden vastgesteld, telkens wanneer dat nodig is, passende bepalingen bevatten voor de toepassing van dat beginsel.

Daartoe worden specifieke gemeenschappelijke hervestigingsprioriteiten van de Unie voor 2013 geformuleerd, die zijn opgesomd in de bijlage die door dit besluit aan Beschikking nr. 573/2007/EG is gehecht; deze prioriteiten zijn gebaseerd op twee categorieën, waarvan de eerste de personen omvat die behoren tot een specifieke categorie die onder de hervestigingscriteria van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen (UNHCR) valt en de tweede de personen omvat die afkomstig zijn uit landen of regio's die worden vermeld in de jaarlijkse UNHCR-hervestigingsprognose, voor zover een gemeenschappelijk optreden van de Unie er aanzienlijk toe kan bijdragen dat wordt voorzien in de behoefte aan bescherming.

Op basis van de hervestigingsbehoeften zoals aangegeven in de bijlage die door dit besluit aan Beschikking nr. 573/2007/EG is gehecht, en waarin de specifieke gemeenschappelijke hervestigingsprioriteiten van de Unie worden opgesomd, moet tevens worden voorzien in extra financiële steun voor de hervestiging van personen uit bepaalde geografische regio's, van bepaalde nationaliteiten of behorend tot specifieke categorieën te hervestigen vluchtelingen, voor zover is vastgesteld dat hervestiging het meest gepaste antwoord is op hun specifieke behoeften.

Gezien het strategische belang van hervestiging van personen uit landen of regio's waarin regionale beschermingsprogramma's zullen worden uitgevoerd, dient extra financiële bijstand beschikbaar te worden gesteld voor de hervestiging van personen uit Tanzania, Oost-Europa (Belarus, de Republiek Moldavië en Oekraïne), de Hoorn van Afrika (Djibouti, Kenia en Jemen) en Noord-Afrika (Egypte, Libië en Tunesië), en uit andere landen of regio's die in de toekomst worden aangewezen.

Overeenkomstig de artikelen 1, 2 en artikel 4 bis, lid 1, van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en onverminderd artikel 4 van genoemd protocol, neemt Ierland niet deel aan de vaststelling van dit besluit, dat niet bindend is voor, noch van toepassing is in Ierland.

Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van dit besluit, dat niet bindend is voor, noch van toepassing is in Denemarken,

HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Beschikking nr. 573/2007/EG wordt als volgt gewijzigd:

„7. De resultaten en effecten van de financiële stimulans voor hervestiging op grond van de in lid 3 opgesomde prioriteiten, worden door de lidstaten in het in artikel 50, lid 2, en door de Commissie in het in artikel 50, lid 3, bedoelde verslag gerapporteerd.”.

„6. Uiterlijk 1 mei 2012 verstrekken de lidstaten de Commissie een raming van het aantal personen dat zij in de loop van het volgende kalenderjaar op grond van de in lid 3 opgesomde prioriteiten, zullen hervestigen, alsmede de verdeling over de in dat lid genoemde categorieën. De Commissie deelt deze inlichtingen mee aan het comité bedoeld in artikel 52.”;

5 000 EUR per hervestigde persoon voor de lidstaten die het vaste hervestigingsbedrag uit het Fonds in de voorafgaande werkingsjaren van het Fonds al eens hebben ontvangen.”;

„3 bis. De lidstaten ontvangen een vast bedrag van 4 000 EUR per persoon die wordt hervestigd op grond van de in lid 3 opgesomde prioriteiten.

„3. De lidstaten ontvangen een vast bedrag overeenkomstig lid 3 bis per persoon die op grond van een of meer van de volgende prioriteiten wordt hervestigd:

„5. Het vaste bedrag per hervestigde persoon dat aan de lidstaten wordt toegekend, wordt uitgekeerd als forfaitaire som per daadwerkelijk hervestigde persoon.”.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Artikel 3

Dit besluit is gericht tot de lidstaten, overeenkomstig de Verdragen.

(1) Standpunt van het Europees Parlement van 18 mei 2010 (PB C 161 E van 31.5.2011, blz. 161) en besluit van de Raad in eerste lezing van 8 maart 2012. Standpunt van het Europees Parlement van … (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

De Commissie heeft op 2 september 2009 een voorstel aangenomen voor een besluit tot wijziging van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013 als onderdeel van het algemeen programma „Solidariteit en beheer van de migratiestromen” en tot intrekking van Beschikking 2004/904/EG van de Raad.

Het Europees Parlement heeft op 18 mei 2010 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit. De Raad kon het standpunt van het Parlement evenwel niet goedkeuren, en heeft op 8 maart 2012 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld overeenkomstig artikel 294 van het Verdrag.

II. DOEL VAN HET VOORSTEL

Met het voorstel wordt beoogd bij te dragen tot het opzetten van een gemeenschappelijk EU-hervestigingsprogramma. Terwijl in de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de vaststelling van een gemeenschappelijk hervestigingsprogramma van de EU van 2 september 2009 de politieke context en de leidende beginselen van dat programma worden beschreven, wordt in het voorstel een mechanisme voorgesteld voor het jaarlijks bepalen van de prioriteiten van het gemeenschappelijk EU-hervestigingsprogramma. Het opzetten van een gemeenschappelijk EU-hervestigingsprogramma zou de EU in staat stellen de aanpak van hervestiging beter te coördineren en zou meer lidstaten aanmoedigen om met hervestigingsactiviteiten te beginnen.

III. ANALYSE VAN HET STANDPUNT VAN DE RAAD IN EERSTE LEZING

Algemeen

De onderhandelingen vonden plaats in een beleidskader dat gestalte heeft gekregen met het Haags programma, waarin de doelstellingen en de instrumenten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken voor de periode 2005-2010 zijn vervat, en vervolgens met het programma van Stockholm, dat de periode 2010-2014 bestrijkt. In beide gevallen heeft de Europese Raad verklaard het gemeenschappelijk Europees asielstelsel verder te willen ontwikkelen door het wetgevingskader te wijzigen en de praktische samenwerking te versterken. De Europese Raad heeft ook nadrukkelijk gewezen op het belang van de ontwikkeling van de externe dimensie van het asielbeleid door samenwerking met de landen en regio's van oorsprong. In het Haags programma deed de Europese Raad een oproep voor het opstellen van regionale beschermingsprogramma's van de EU, die onder andere een gemeenschappelijk hervestigingsprogramma zouden omvatten voor de lidstaten die aan zo'n programma wensen deel te nemen. In het programma van Stockholm moedigde de Europese Raad de vrijwillige deelname van de lidstaten aan de gemeenschappelijke hervestigingsregeling van de EU aan om aldus het aantal opnieuw gevestigde vluchtelingen te doen stijgen

Overeenkomstig de artikelen 3 en 4 bis, lid 1, van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, heeft het Verenigd Koninkrijk kennis gegeven van zijn wens deel te nemen aan de aanneming en toepassing van dit besluit, maar neemt Ierland niet deel aan de aanneming van dit besluit en is het niet gebonden door, noch onderworpen aan de toepassing ervan.

Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, neemt Denemarken niet deel aan de aanneming van dit besluit en is het niet gebonden door, noch onderworpen aan de toepassing ervan.

Belangrijkste punten

Conform de bepalingen van de gemeenschappelijke verklaring over de wijze van uitvoering van de medebeslissingsprocedure (1) zijn er tussen vertegenwoordigers van de Raad, het Parlement en de Commissie contacten geweest om in de fase van het standpunt van de Raad in eerste lezing tot een akkoord te komen. Om de standpunten van beide instellingen met elkaar te verzoenen stelt de Raad, rekening houdend met het in het kader van die contacten bereikte akkoord, zijn standpunt in eerste lezing vast met betrekking tot het voorstel voor een besluit tot wijziging van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013 als onderdeel van het algemeen programma „Solidariteit en beheer van de migratiestromen” en tot intrekking van Beschikking 2004/904/EG van de Raad; in dat standpunt is het Commissievoorstel op de volgende belangrijke punten gewijzigd:

Vaststelling van gemeenschappelijke prioriteiten van de EU (artikel 1, punt 1, onder a))

Als resultaat van de informele contacten tussen de Raad en het Parlement wijzigt de Raad het Commissievoorstel door de hervestigingsprioriteiten in het besluit op te sommen in plaats van, zoals de Commissie oorspronkelijk had voorgesteld, de gemeenschappelijke hervestigingsprioriteiten van de EU jaarlijks volgens de comitologieprocedure te doen vaststellen. Aangezien het huidige Europees Vluchtelingenfonds de periode tot eind 2013 bestrijkt, blijft er in feite slechts één programmeringsjaar over in het kader van het huidige Fonds. Het is derhalve gerechtvaardigd alleen de prioriteiten voor dat jaar in dit besluit op te nemen en een mechanisme voor de vaststelling van de gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten op te nemen in het instrument waarbij een nieuw fonds voor de periode 2014-2020 wordt ingesteld.

Met het oog op het programmeringsjaar 2013 is in het standpunt van de Raad bepaald dat de lidstaten uiterlijk 1 mei 2012 de Commissie een raming dienen te verstrekken van het aantal personen dat zij in de loop van 2013 willen hervestigen op grond van de in het besluit vervatte prioriteiten. Aangezien het standpunt van de Raad geen mechanisme voor de jaarlijkse vaststelling van EU-hervestigingsprioriteiten omvat, zijn alle bepalingen in het Commissievoorstel betreffende de jaarlijkse programmering niet meer relevant.

Gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten voor 2013 (artikel 1, punt 1, onder a), overwegingen 3, 4 en 5)

De in het standpunt van de Raad vervatte gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten voor 2013 hebben betrekking op personen die afkomstig zijn uit landen of regio's die zijn aangewezen voor een regionaal beschermingsprogramma, personen die tot een specifieke kwetsbare groep behoren of vluchtelingen uit specifieke landen of regio's. De eerste twee reeksen prioriteiten zijn algemeen geformuleerd en sluiten nauw aan bij de categorieën die zijn opgenomen in artikel 13, lid 3, van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013. In vergelijking met Beschikking nr. 573/2007/EG worden in het standpunt van de Raad de volgende kwetsbare groepen toegevoegd aan de lijst: overlevenden van geweld en martelingen alsook personen die voor hun juridische of fysieke bescherming dringend moeten worden hervestigd. Deze toevoeging is gerechtvaardigd, omdat deze beide categorieën van personen ook onder de hervestigingsprioriteiten van de UNHCR vallen.

De derde reeks prioriteiten wordt aangemerkt als een reeks specifieke gemeenschappelijke prioriteiten van de EU voor 2013 en de lijst daarvan staat in de bijlage bij dit besluit. Zoals in overweging 3 wordt uitgelegd, wordt deze lijst van specifieke gemeenschappelijke prioriteiten van de EU voor 2013 opgesteld op basis van de hervestigingscriteria van de UNHCR en de jaarlijkse UNHCR-hervestigingsprognose en voor zover een gemeenschappelijk optreden van de EU aanzienlijk kan voorzien in de behoefte aan bescherming.

In het standpunt van de Raad wordt ook overweging 5 toegevoegd, dat een actualisering inhoudt van overweging 26 van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013. In overweging 5 actualiseert de Raad de informatie over de landen en regio's die momenteel zijn aangewezen voor regionale beschermingsprogramma's.

Het vaste bedrag dat per hervestigde persoon wordt ontvangen (artikel 1, punt 1, onder b), overweging 6)

Als resultaat van de informele contacten met het Parlement wordt in het standpunt van de Raad het Commissievoorstel in die zin gewijzigd dat per hervestigde persoon een hoger vast bedrag uit het Fonds wordt voorgesteld voor lidstaten die hiertoe nog niet eerder een beroep op het Fonds hebben gedaan. Terwijl in artikel 13, lid 3, van Beschikking nr. 573/2007/EG tot instelling van het Europees Vluchtelingenfonds voor de periode 2008-2013 is bepaald dat de lidstaten een vast bedrag van 4 000 EUR ontvangen per persoon die wordt hervestigd overeenkomstig de in de Beschikking vastgestelde prioriteiten, voorziet het standpunt van de Raad in een bedrag van 6 000 EUR per hervestigde persoon voor de lidstaten die het vaste bedrag uit het Fonds voor het eerst ontvangen en in een bedrag van 5 000 EUR voor de lidstaten die het vaste bedrag uit het Fonds slechts één maal eerder hebben ontvangen. Met deze wijziging wordt beoogd de lidstaten die zulks nog niet hebben gedaan, aan te moedigen hervestigingsprogramma's op te zetten.

Toevoeging van overweging 2

In het standpunt van de Raad wordt het Commissievoorstel gewijzigd door toevoeging van overweging 2. In zijn brief aan de voorzitter van het Comité van permanente vertegenwoordigers van 10 februari 2012 (doc. 6370/12), waarin hij aangaf de leden van de Commissie LIBE en de plenaire vergadering, in haar tweede lezing, te zullen aanbevelen het over het besluit bereikte akkoord zonder amendementen te aanvaarden, heeft de voorzitter van de Commissie LIBE verzocht artikel 80 VWEU toe te voegen aan de rechtsgrondslag van dit besluit. Volgens de Raad kan artikel 80 echter geen rechtsgrondslag zijn voor de aanneming van deze handeling, aangezien het de instellingen van de Unie geen bevoegdheid verleent om rechtshandelingen aan nemen. Daarom heeft de Raad bij wijze van compromis besloten overweging 2 toe te voegen, die verwijst naar artikel 80 VWEU en de daarin vervatte beginselen.

Amendementen van het Europees Parlement

In zijn standpunt aanvaardt de Raad de amendementen 2, 3 en 4 geheel, gedeeltelijk of in beginsel. De Raad aanvaardt de amendementen 1, 5, 6, 7, 8, 9, 10 en 11 niet, aangezien deze betrekking hebben op een procedure voor het vaststellen van gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten op jaarlijkse basis. In het standpunt van de Raad wordt een andere aanpak gevolgd en wordt een lijst van gemeenschappelijke EU-hervestigingsprioriteiten opgenomen voor 2013, dat het enige overblijvende programmeringsjaar is in het kader van het huidige Europees Vluchtelingenfonds.

IV. CONCLUSIE

Het standpunt van de Raad in eerste lezing geeft het compromis weer dat is bereikt tijdens de onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement, welke door de Commissie werden gefaciliteerd. Het Coreper heeft dit compromis op 22 februari 2012 onderschreven. Daaraan voorafgaand had de voorzitter van de Commissie LIBE van het Europees Parlement in een brief van 10 februari 2012 aan de voorzitter van het Coreper meegedeeld dat hij, indien de compromistekst als standpunt van de Raad in eerste lezing naar het Parlement zou worden gezonden, de leden van de Commissie LIBE, en vervolgens de plenaire vergadering, zou aanbevelen het standpunt van de Raad in de tweede lezing van het Parlement zonder amendementen aan te nemen, na toetsing door de juristen-vertalers van beide instellingen.

(1) PB C 145 van 30.6.2007, blz. 5.