Gewijzigd voorstel voor een BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid

(door de Commissie overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-verdrag ingediend)

SAMENVATTING

De Commissie heeft een voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid (COM(2000) 47 def. van 7 februari 2000 [1]) ingediend op basis van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad [2] en de stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over de voorgestelde kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid. Toen op 28-29 juni 2000 in het raam van de bemiddelingsprocedure definitieve overeenstemming over de kaderrichtlijn werd bereikt, werd een nieuwe eis toegevoegd: van de Commissie wordt verlangd dat zij een lijst opstelt van "prioritaire gevaarlijke stoffen" waarvan de lozingen, emissies en verliezen binnen een termijn van 20 jaar moeten worden stopgezet dan wel geleidelijk moeten worden beëindigd.

[1] PB C 177E van 27.6.2000, blz. 74.

[2] PB C 343 van 30.11.1999, blz. 1.

De Commissie heeft thans bovengenoemd voorstel gewijzigd teneinde het af te stemmen op de definitieve tekst van Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid [3] zoals die door het Parlement en de Raad is vastgesteld. De wijzigingen betreffen met name:

[3] PB L XXX van XX.12.2000, blz. X.

*de aanwijzing van de "prioritaire gevaarlijke stoffen",

*de toevoeging van een "herzieningsclausule" voor bepaalde "prioritaire stoffen", en

*terminologische en redactionele aanpassingen aan de uiteindelijk vastgestelde tekst van de richtlijn.

Deze wijziging is er gekomen op verzoek van zowel het Europees Parlement als de Raad. Benadrukt moet worden dat, afgezien van bovengenoemde aanpassingen, het voorstel van februari 2000 nog steeds volledig conform is met de eisen van de kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid.

Samenvattend kan worden gesteld dat 32 stoffen of groepen van stoffen uit hoofde van de kaderrichtlijn betreffende het waterbeleid worden voorgesteld als "prioritaire stoffen"; elf daarvan worden aangemerkt als "prioritaire gevaarlijke stoffen" en elf als "te evalueren prioritaire stoffen". De definitieve beslissing ten aanzien van de aanwijzing van laatstgenoemde stoffen als "prioritaire gevaarlijke stoffen" zal worden voorgesteld en genomen ter gelegenheid van de toetsing van de lijst van prioritaire stoffen, welke dient plaats te vinden binnen een termijn van vier jaar na de inwerkingtreding van de kaderrichtlijn. Wat de resterende tien prioritaire stoffen betreft, zijn er op basis van de beste thans beschikbare kennis geen aanwijzingen dat zij "toxisch, persistent of bioaccumuleerbaar" zijn of dat zij "aanleiding geven tot evenveel bezorgdheid".

TOELICHTING

1. Inleiding

1. In 1997 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid [4] (de "kaderrichtlijn Water", hierna KRW genoemd). Deze richtlijn werd definitief vastgesteld in september 2000 (Richtlijn 2000/60/EG [5]).

[4] PB C 184 van 17.6.1997, blz. 20, PB C 16 van 10.1.1998, blz. 14, PB C 108 van 7.4.1998, blz. 94, en PB C 343 van 30.11.1999, blz. 1.

[5] PB L XXX van XX.XX.2000, blz. X.

2. Met name in artikel 16 van Richtlijn 2000/60/EG wordt de strategie van de Gemeenschap omschreven die gericht is op de vaststelling van geharmoniseerde kwaliteitsnormen en emissiebeheersingsmaatregelen voor bepaalde stoffen die een aanzienlijk risico voor of via het aquatische milieu opleveren. Na een overgangsperiode komt deze strategie in de plaats van het emissiebeheersings beleid uit hoofde van Richtlijn 76/464/EEG van de Raad betreffende de verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeenschap worden geloosd [6] en de in het kader daarvan vastgestelde richtlijnen.

[6] PB L 129 van 18.5.1976, blz. 23.

3. Artikel 16 voorziet, voor de allereerste keer, in een juridisch kader en een duidelijke methodologische basis voor het selecteren van de als prioritair aangemerkte stoffen. In haar voorstel voor de KRW had de Commissie een termijn vastgesteld voor de voltooiing van een voorstel inzake de vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid (hierna de "lijst van prioritaire stoffen" genoemd). Met het oog daarop heeft de Commissie een gedachtewisseling tussen deskundigen op gang gebracht over de ontwikkeling van een algemeen aanvaardbaar prioriteitstellings algoritme. Drie discussierondes met deskundigen tussen februari 1998 en april 1999 hebben er uiteindelijk toe geleid dat in samenwerking met een consultant een "gecombineerde, op monitoring en modellering gebaseerd procedure voor prioriteitstelling" ("COmbined Monitoring-based and Modelling-based Priority Setting" of COMMPS-procedure) werd ontwikkeld. Deze is toegepast bij de specificatie van de in dit voorstel opgenomen prioritaire stoffen. Het eindverslag van deze studie werd door de Commissie in december 1999 gepubliceerd [7].

[7] "Study on the prioritisation of substances dangerous to the aquatic environment". Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 1999 (ISBN 92-828-7981-X).

4. Op basis van de resultaten van de studie en de commentaren die de Commissie van alle belanghebbenden mocht ontvangen, werd een voorstel uitgewerkt dat 32 stoffen of groepen van stoffen omvat. Voor de voorgestelde prioritaire stoffen zullen, conform artikel 16, in heel de Gemeenschap toepasselijke emissiebeheersings maatregelen en kwaliteitsnormen gelden. Tenslotte heeft de Commissie op 7 februari 2000 een voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid (COM(2000) 47 def.) [8] aangenomen.

[8] PB C 177E van 27.6.2000, blz. 74.

5. In de slotfase van de onderhandelingen in het kader van de bemiddelingsprocedure over de KRW werd de doelstelling met betrekking tot gevaarlijke stoffen uitvoerig bediscussieerd. In de overwegingen en in de artikels 1, 2, 4 en 11 werden diverse wijzigingen aangebracht om een compromis tot stand te brengen tussen het gemeenschappelijk standpunt van de Raad [9] en de amendementen die het Parlement in tweede lezing had voorgesteld [10]. Ondanks al deze wijzigingen is het voorstel betreffende de lijst van prioritaire stoffen nog steeds geldig. Aan de procedure van artikel 16, lid 2, voor het selecteren van stoffen is in wezen niets veranderd en het onderhavige voorstel omvat de stoffen "die voor de Europese oppervlakte- en kustwateren de meeste zorgen baren" en die - ongeacht de precieze formulering van doelstellingen en maatregelen - hoe dan ook dienen te worden gereguleerd.

[9] PB C 343 van 30.11.1999, blz. 1.

[10] Wetgevingsresolutie A5-0027/2000 van het Europees Parlement betreffende het door de Raad vastgestelde gemeenschappelijk standpunt, aangenomen tijdens de zitting van het Parlement van 16.2.2000 (9085/3/1999-C5-0209/1999-1997/0067(COD)) (www.europarl.eu.int).

6. Bovendien werd aan artikel 16 het nieuwe lid 3 toegevoegd om een nog hoger beschermingsniveau tot stand te brengen met betrekking tot stoffen die buitengewoon zorgbarend zijn voor de zoete wateren, de kustwateren en het mariene milieu. Bedoeld lid luidt als volgt (beklemtoning toegevoegd):

"Het Commissievoorstel noemt ook de prioritaire gevaarlijke stoffen. Daarbij houdt de Commissie rekening met de selectie van stoffen die tot bezorgdheid aanleiding geven in de desbetreffende communautaire wetgeving inzake gevaarlijke stoffen of in de relevante internationale overeenkomsten."

Bovendien wordt in de definities van artikel 2 van de KRW gesteld dat wordt verstaan onder (beklemtoning toegevoegd):

"29)"Gevaarlijke stoffen": toxische, persistente en bioaccumuleerbare stoffen of groepen van stoffen; en andere stoffen of groepen van stoffen die aanleiding geven tot evenveel bezorgdheid;"

en onder

"30)"Prioritaire stoffen": stoffen, bepaald overeenkomstig artikel 16, lid 2, en vermeld in bijlage X. Hiertoe behoren "prioritaire gevaarlijke stoffen", dit wil zeggen overeenkomstig artikel 16, lid 3 en lid 6, geïdentificeerde stoffen waarvoor maatregelen moeten worden getroffen overeenkomstig artikel 16, lid 1 en lid 8.

7. Er wordt voorzien in een gedifferentieerd beschermingsniveau en dito doelstellingen via de vaststelling van een verschillende niveau van de emissiebeheersings maatregelen voor prioritaire stoffen en prioritaire gevaarlijke stoffen, als bepaald in artikel 16, lid 6 (beklemtoning toegevoegd):

"Voor de prioritaire stoffen dient de Commissie voorstellen voor beheersingsmaatregelen in met het oog op:

-de progressieve vermindering van lozingen, emissies en verliezen van de betrokken stoffen, en in het bijzonder

-de stopzetting of geleidelijke beëindiging van lozingen, emissies en verliezen van de in overeenstemming met lid 3 vastgestelde stoffen, met inbegrip van een geschikt tijdschema hiervoor. Het tijdschema gaat niet verder dan 20 jaar na de vaststelling van deze voorstellen door het Europees Parlement en de Raad in overeenstemming met dit artikel. ..."

8. De lijst van "prioritaire stoffen" en geselecteerde "prioritaire gevaarlijke stoffen" zal in de toekomst een cruciale rol spelen in het milieubeleid en met name het waterbeleid van de Gemeenschap. De vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen heeft tot gevolg dat de Commissie, conform artikel 16, leden 7 en 8, van de KRW (Richtlijn 2000/60/EG), binnen een termijn van twee jaar voor deze stoffen emissiebeheersings maatregelen en kwaliteitsnormen moet voorstellen. Voor de prioritaire gevaarlijke stoffen dienen de voorgestelde emissiebeheersings maatregelen erop gericht te zijn om de lozingen, emissies en verliezen binnen een termijn van 20 jaar stop te zetten of geleidelijk te beëindigen.

2. Aanwijzing van prioritaire gevaarlijke stoffen

9. Er is reeds op gewezen dat een gewijzigd voorstel noodzakelijk was geworden ten gevolge van de nieuwe eis dat de Commissie binnen de groep van de prioritaire stoffen een subcategorie "prioritaire gevaarlijke stoffen" omschrijft. Het nieuwe lid 3 van artikel 16 bevat weliswaar algemene bepalingen met het oog op de selectie van "prioritaire gevaarlijke stoffen", maar de kaderrichtlijn Water bevat terzake noch een gedetailleerde procedure, noch specifieke criteria, drempelwaarden of grenswaarden.

10. Onmiddellijk nadat in de bemiddelingsprocedure overeenstemming was bereikt, heeft de Commissie een werkdocument opgesteld waarin de aspecten worden omschreven die voor de selectieprocedure relevant zijn. Over het eerste ontwerp-werkdocument (ENV/140400/01 rev. van 12 september 2000) werd op 25 en 26 september 2000 overleg gepleegd met een ad hoc groep van deskundigen uit de lidstaten, de industrie, de milieu-NGO's en andere belanghebbenden. De meeste leden van deze ad hoc groep hebben de Commissie vóór 9 oktober 2000 commentaren, informatie en gegevens doen toekomen. Met deze commentaren is terdege rekening gehouden bij de herziening van het werkdocument; voorts is waar nodig gebruik gemaakt van de informatie en gegevens voor het bijwerken van de inlichtingenbladen. Het werkdocument "Modified proposal for a procedure for the identification of priority hazardous substances in accordance to Article 16 (3) of the Water Framework Directive" en de bijgewerkte inlichtingenbladen (ENV/191000/01 van 19 oktober 2000) vormen een voldoende solide basis voor de besluitvorming.

11. De in het werkdocument voorgestelde procedure groepeert de voorgestelde 32 prioritaire stoffen op basis van de "mate van bezorgdheid" waartoe zij aanleiding geven, in het bijzonder rekening houdend met de "mate van gevaar". Deze procedure is gebaseerd op de beste beschikbare kennis. Daarbij is hoofdzakelijk gebruik gemaakt van reeds beschikbare "gevarenbeoordelingen" en met name de werkzaamheden in het kader van de OSPAR-strategie met betrekking tot gevaarlijke stoffen, de indeling en etikettering van gevaarlijke stoffen uit hoofde van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad en het POP-protocol bij het VN-ECE-verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand. Voorts is gebruik gemaakt van de definitieve risicobeoordelingen in het kader van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Richtlijn 91/414/EEG van de Raad alsmede van de informatie die werd vergaard in het kader van de regelgeving inzake verontreiniging door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu worden geloosd (regelgeving uit hoofde van Richtlijn 76/464/EEG van de Raad en de vijf dochterrichtlijnen daarvan). Bovenvermelde informatie werd gebruikt om de prioritaire stoffen te groeperen en te ordenen naar toenemende "mate van bezorgdheid".

12. Bij de definitieve indeling van elke prioritaire stof werd rekening gehouden met "bijkomende elementen" die de inschaling van een stof kunnen beïnvloeden. Die "bijkomende elementen" omvatten bijvoorbeeld relevante communautaire wetgeving of relevante internationale overeenkomsten, de productie en het gebruik van de betrokken stof, de sociaal-economische consequenties van de stopzetting of geleidelijke beëindiging van het gebruik ervan en het eventueel veronderstelde vermogen van de stof om het hormonale stelsel te verstoren. Nadere bijzonderheden over de toegepaste procedure en de desbetreffende informatie en gegevens zijn te vinden in werkdocument ENV/191000/01 def.: "Identification of priority hazardous substances: Modified procedure in accordance with Article 16 (3) of the Water Framework Directive", dat bij de Commissie verkrijgbaar is.

13. De belangrijkste conclusie van het overleg was dat, althans voor bepaalde prioritaire stoffen, de beschikbare kennis wellicht niet volstaat om een definitief antwoord te geven op de vraag of zij al dan niet als "prioritaire gevaarlijke stoffen" moeten worden aangemerkt. Daarom wordt voorgesteld, deze stoffen in de nabije toekomst aan een nieuwe evaluatie te onderwerpen. Daarbij zullen de nieuwe technische en wetenschappelijke gegevens die beschikbaar komen ná de vaststelling van de voorgestelde lijst van prioritaire stoffen, zorgvuldig worden onderzocht. Het definitieve besluit om deze stoffen als "prioritaire stoffen" zonder meer te blijven beschouwen, dan wel ze aan te wijzen als "prioritaire gevaarlijke stoffen", zal worden genomen ter gelegenheid van de toetsing van de lijst van prioritaire stoffen welke plaatsvindt binnen een termijn van vier jaar na de inwerkingtreding van de KRW.

14. De aanwijzing van de "prioritaire gevaarlijke stoffen" wordt gebaseerd op de intrinsieke gevaarlijke kenmerken van die stoffen, d.w.z. of de stoffen in kwestie toxisch, persistent en bioaccumuleerbaar zijn en/of "aanleiding geven tot evenveel bezorgdheid".

2.1. Voorgestelde prioritaire gevaarlijke stoffen

15. Overeenkomstig bovenvernoemde procedure worden de volgende 11 stoffen of groepen van stoffen als "prioritaire gevaarlijke stoffen" aangemerkt:

*gebromeerde difenylethers (uitsluitend pentabroomdifenylether);

*cadmium;

*chlooralkanen, C10-13;

*hexachloorbenzeen;

*hexachloorbutadieen;

*hexachloorcyclohexaan;

*kwik;

*nonylfenolen;

*polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's);

*pentachloorbenzeen;

*tributyltinverbindingen.

16. Van vier stoffen, namelijk de chlooralkanen (C10-13), hexachloorbenzeen, hexachloorcyclohexaan en de tributyltinverbindingen, wordt gesteld dat daaraan een uiterst groot gevaar is verbonden, d.w.z. dat zij qua gevaarlijke eigenschappen de "persistente organische verontreinigende stoffen" ("Persistent Organic Pollutants" of POP's) evenaren. Voor deze stoffen gelden bovendien op internationaal niveau nu reeds maatregelen die tot een geleidelijke eliminatie moeten leiden - of worden dergelijke maatregelen overwogen - uit hoofde van, respectievelijk, het OSPAR-verdrag [11], het VN-ECE-protocol inzake POP's [12] en de regelgeving van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). In het geval van de chlooralkanen (C10-13) gelden in de Gemeenschap strenge beperkingen. Het laat zich dan ook aanzien dat de nog vast te stellen bepalingen voor "prioritaire gevaarlijke stoffen" uit hoofde van de kaderrichtlijn Water in grote trekken overeen zullen komen met de eisen in het kader van genoemde internationale overeenkomsten en de Gemeenschapswetgeving.

[11] OSPAR-Verdrag inzake de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, 1992 (versmelting van de voormalige verdragen van Oslo en Parijs).

[12] Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN-ECE) van 1979, Protocol inzake persistente organische verontreinigende stoffen (ondertekend te Aarhus in 1998).

17. Pentabroomdifenylether, hexachloorbutadieen, pentachloorbenzeen en nonylfenol evenaren, wat hun uiterst "gevaarlijk" karakter betreft, de bovengenoemde stoffen. Tot dusver maken zij echter nog niet het voorwerp uit van uitgebreide regelgeving krachtens internationale verdragen of de Gemeenschapswetgeving. Hexachloorbutadieen en pentachloorbenzeen worden in de Gemeenschap niet langer geproduceerd of gebruikt en deze stoffen veroorzaken dus alleen een probleem voorzover zij voorkomen als nevenproducten of onzuiverheden.

18. De bijzonder grote bezorgdheid die met betrekking tot pentabroomdifenylether en nonylfenol is ontstaan, wordt nog versterkt door de conclusies van de risicobeoordeling uit hoofde van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad [13]. Voor beide stoffen zijn er aanwijzingen dat zij een reëel en wijdverbreid risico vormen voor of via het aquatische milieu. Waar de voorgestelde risicobeperkende maatregelen in het kader van die verordening erop gericht zijn zo snel mogelijk een einde te maken aan het bestaande risico, zal de aanwijzing van deze stoffen als "prioritaire gevaarlijke stoffen" in het kader van de KRW op lange termijn een hoger beschermingsniveau voor het aquatische milieu garanderen. Dit geldt in het bijzonder voor het mariene milieu, dat in bovenvermelde risicobeoordeling buiten beschouwing is gebleven.

[13] PB L 84 van 5.4.1993, blz. 1.

19. Decennia lang reeds staan kwik, cadmium en lood bekend als de meest toxische metalen. In de jaren zeventig en tachtig werd reeds de aanzet gegeven tot grootschalige maatregelen ter bestrijding van de verontreiniging op nationaal, Europees en internationaal niveau. In 1998 tenslotte werd in het kader van twee internationale overeenkomsten een nieuwe mijlpaal bereikt. Vooreerst werd te Aarhus het Protocol inzake zware metalen bij het VN-ECE-verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand ondertekend [14]. In dit protocol wordt gesteld dat "aanzienlijke negatieve effecten op de menselijke gezondheid of het milieu" worden veroorzaakt door emissies van zware metalen, d.w.z. door kwik, cadmium en lood. De Commissie heeft onlangs voorgesteld dit protocol te ratificeren (COM(2000) 177 def. van 12 april 2000). Voorts hebben soortgelijke overwegingen er in 1998 toe geleid dat kwik, cadmium en lood werden opgenomen in de "lijst van chemische stoffen waarvoor bij voorrang actie moet worden ondernomen" in het kader van het OSPAR-verdrag inzake de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan [15]. Met betrekking tot de drie genoemde metalen en andere gevaarlijke stoffen beoogt het OSPAR-verdrag de maximalisering van de inspanningen om ervoor te zorgen dat aan alle emissies, lozingen en verliezen tegen 2020 daadwerkelijk een einde is gekomen.

[14] http://www.unece.org

[15] Ministervergadering van de OSPAR-Commissie, Sintra, 22-23 juli 1998, beknopt verslag (http://www.ospar.org).

20. Hoewel criteria met betrekking tot toxiciteit, persistentie en bioaccumuleerbaarheid niet bruikbaar zijn bij het selecteren van de metalen die als "prioritaire gevaarlijke stoffen" moeten worden aangemerkt, kan voor kwik en cadmium wel worden gesteld dat zij "aanleiding geven tot evenveel bezorgdheid". Kwik is in anorganische vorm uiterst schadelijk voor het aquatisch milieu en voor de menselijke gezondheid. Bovendien nemen de ecotoxiciteit en de bioaccumuleerbaarheid van kwik nog toe wanneer anorganische vormen van dit element in organische verbindingen worden omgezet, wat onder bepaalde milieuomstandigheden inderdaad het geval is, zoals wordt beschreven in het advies van het Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu van 28 september 1999.

21. Ook cadmium is een niet-essentieel metaal dat uiterst toxisch en ecotoxisch is. In bepaalde Europese landen worden nu reeds schadelijke effecten op waterorganismen vastgesteld bij cadmiumconcentraties die met de natuurlijke achtergrondwaarden overeenstemmen. Een aantal cadmiumverbindingen wordt uit hoofde van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad [16] ingedeeld als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting. Chronische effecten op de menselijke gezondheid kunnen zich voordoen wanneer een opstapeling van cadmium in lever, botten, bloed, nieren en spieren plaatsvindt: voor de eliminatie geldt een halveringstijd van 10-30 jaar. Deze uiterste giftigheid voor de mens vormt de reden waarom de grenswaarde die uit hoofde van de drinkwaterrichtlijn (Richtlijn 98/83/EG [17]) voor cadmium werd vastgesteld, de op één na laagste is (na kwik) van alle anorganische stoffen.

[16] PB B 196 van 16.8.1967, blz. 1, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2000/33/EG van de Commissie (PB L 136 van 8.6.2000, blz. 90).

[17] PB L 330 van 5.12.1998, blz. 32.

22. Hoewel lood blijkens internationale overeenkomsten aanleiding geeft tot hetzelfde soort bezorgdheid als kwik en cadmium, wordt voorgesteld de aanwijzing van deze stof als "prioritaire gevaarlijke stof" in beraad te houden teneinde de terzake dienende informatie te kunnen verifiëren en de ernstige consequenties van een dergelijk besluit te kunnen onderzoeken.

23. Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) vormen een groep die honderden verschillende chemische stoffen omvat. De meeste PAK's zijn toxisch, moeilijk afbreekbaar en onderhevig aan bioaccumulatie, hoewel de eigenschappen van stof tot stof verschillen. De COMMPS-procedure heeft duidelijk aan het licht gebracht dat aan welbepaalde PAK's het hoogste relatieve risico is verbonden wat betreft hun effecten op of via het aquatische milieu in de Gemeenschap. Bovendien worden in het protocol inzake POP's bij het VN-ECE-verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, de PAK's als POP's aangemerkt en worden terzake ingrijpende beperkingsmaatregelen voorgeschreven. Ook komen de PAK's voor op de "lijst van chemische stoffen waarvoor bij voorrang actie moet worden ondernomen" in het kader van het OSPAR-verdrag inzake de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, dat gericht is op de stopzetting van alle emissies, lozingen en verliezen van deze stoffen tegen 2020. Derhalve wordt voorgesteld, de PAK's als "prioritaire gevaarlijke stoffen" in te delen.

24. De belangrijkste bron van PAK's vormt het vrijkomen van deze stoffen als ongewenste bijproducten van allerlei verbrandingsprocessen, de productie van aluminium en de exploitatie van cokesovens. Daarom kan momenteel nog niet worden uitgemaakt of het technisch haalbaar is, door middel van specifieke maatregelen uit hoofde van artikel 16, lid 6, van de kaderrichtlijn Water het absolute streefdoel van een "uitstoot gelijk aan nul" te realiseren. Bovendien schrijft hetzelfde artikel voor dat de Commissie dient aan te geven "welk niveau en welke combinatie van product- en procesbeheersingsmaatregelen uit het oogpunt van kosteneffectiviteit en evenredigheid geschikt zijn". Soortgelijke overwegingen gelden voor diverse metalen.

25. Men zou de indruk kunnen hebben dat bij het hanteren van de doelstelling "stopzetting of geleidelijke beëindiging van lozingen, emissies en verliezen" geen rekening is gehouden met de technische en economische haalbaarheid van een dergelijk project. De kaderrichtlijn Water stelt evenwel uitdrukkelijk dat de bepalingen betreffende specifieke maatregelen uit hoofde van artikel 16 door de Commissie binnen een termijn van twee jaar na de vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen worden voorgesteld in specifieke, door het Europees Parlement en de Raad vast te stellen richtlijnen. Deze specifieke richtlijnen kunnen in voorkomend geval specifieke definities en afwijkingen of drempelwaarden voor emissies, lozingen en verliezen bevatten die rekening houden met het bestaan van technische en economische beperkingen. Voorts zal in voorkomend geval in die specifieke richtlijnen ter regulering van de productie, het in de handel brengen en het gebruik van die stoffen ook rekening worden gehouden met de resultaten van de risicobeoordeling van elke stof. Niettemin zullen de voorstellen van de Commissie garanderen dat de maatregelen voor "prioritaire gevaarlijke stoffen", overeenkomstig het bepaalde in artikel 16, lid 1, gericht zijn op de "stopzetting of geleidelijke beëindiging van lozingen, emissies en verliezen". Eén manier om te meten in hoeverre deze doelstelling wordt gehaald, is via de ontwikkeling van passende indicatoren.

26. De Commissie heeft in het verleden reeds een beroep gedaan op de deskundigheid van de in artikel 16, lid 5, van de kaderrichtlijn Water genoemde belanghebbende partijen. De nieuwe technische eisen die voortvloeien uit artikel 16 zullen de behoefte aan bijdragen van deskundigen alleen maar doen toenemen. Om het verstrekken van technische inputs door deskundigen van de belanghebbende partijen een vaste en gestructureerde basis te geven, wil de Commissie in 2001 een Raadgevend Forum van Deskundigen (RFD) instellen. Het RFD zal zich buigen over alle technische vraagstukken in samenhang met artikel 16, en met name de selectie van prioritaire stoffen en prioritaire gevaarlijke stoffen, het uitwerken van kwaliteitsnormen en emissiebeheersingsmaatregelen en het opnieuw bezien van de vastgestelde prioriteiten, alsook andere problemen in verband met strategieën ter bestrijding van de waterverontreiniging in de Gemeenschap.

2.2. Als "te evalueren prioritaire stoffen" voorgestelde stoffen

De volgende 11 prioritaire stoffen of groepen van stoffen dienen aan een nieuwe evaluatie te worden onderworpen:

*antraceen;

*atrazine;

*chloorpyrifos;

*bis(ethylhexyl)ftalaat (DEHP);

*endosulfan;

*lood;

*naftaleen;

*octylfenolen;

*pentachloorfenol;

*trichloorbenzenen;

*trifluraline.

27. Deze stoffen hebben soortgelijke eigenschappen als de stoffen die als "prioritaire gevaarlijke stoffen" werden ingedeeld (zie bovengenoemd werkdocument). Toch kan nadere onderzoek wenselijk zijn alvorens een definitieve beslissing overeenkomstig artikel 16, lid 3, van de kaderrichtlijn Water wordt genomen. De elementen waarmee rekening dient te worden gehouden, kunnen - overeenkomstig de bepalingen van de kaderrichtlijn - van technische, wetenschappelijke en/of economische aard zijn.

28. Voorts werd met betrekking tot de prioritaire stoffen die in de nabije toekomst aan een nieuwe evaluatie dienen te worden onderworpen, een voetnoot toegevoegd om duidelijk aan te geven binnen welke termijn de Commissie haar definitieve besluit moet nemen ("herzieningsclausule"). Bij de definitieve selectie van de "prioritaire gevaarlijke stoffen" houdt de Commissie, zoals voorgeschreven bij artikel 16, lid 5, van de kaderrichtlijn Water, rekening met de aanbevelingen van de deskundigen die deel uitmaken van het eerder genoemde Raadgevend Forum van Deskundigen en met name met de adviezen van het Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu.

2.3. Prioritaire stoffen die niet als prioritaire gevaarlijke stoffen zijn ingedeeld

De volgende 10 stoffen of groepen van stoffen worden voorlopig niet als "prioritaire gevaarlijke stoffen" aangemerkt:

*alachloor;

*benzeen;

*chloorfenvinfos;

*dichloormethaan;

*1,2-dichloormethaan;

*diuron;

*isoproturon;

*nikkel;

*simazine;

*trichloormethaan.

29. Bovengenoemde prioritaire stoffen zijn niet aangewezen als "gevaarlijke stoffen" in de zin van de KRW, d.w.z. dat zij niet voldoen aan het criterium dat zij op basis van de beste beschikbare kennis als "toxisch, persistent en bioaccumuleerbaar" worden beschouwd dan wel "aanleiding geven tot evenveel bezorgdheid". Alle bovengenoemde prioritaire stoffen zijn echter wel "gevaarlijk" in de zin van de geharmoniseerde indeling uit hoofde van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad of van een "automatische" classificatie op basis van de criteria van die richtlijn. Men dient zich ervan bewust te zijn dat de indeling als "gevaarlijke stof" in de zin van Richtlijn 67/548/EEG geschiedt op basis van veel minder strakke criteria dan die welke gelden bij de indeling als "gevaarlijk" in de zin van de KRW of als "persistente organische verontreinigende stof" in de zin van de internationale overeenkomsten. De indeling als "gevaarlijk" in eerstgenoemde zin heeft als enig gevolg dat conform Richtlijn 67/548/EEG een passende etikettering moet worden gebruikt voor de betrokken chemische stoffen en preparaten; de aanwijzing als "gevaarlijke stof" in de zin van de kaderrichtlijn Water daarentegen dient te resulteren in de stopzetting of geleidelijke beëindiging van de lozingen, emissies en verliezen.

30. Niettemin werden deze 10 stoffen als "prioritaire stoffen" aangewezen via de COMMPS-procedure en werden zij als zodanig genoemd in het voorstel van de Commissie van februari 2000. Bijgevolg zullen voor bovengenoemde stoffen of groepen van stoffen emissiebeheersingsmaatregelen en kwaliteitsnormen gelden als bepaald in artikel 16 van de kaderrichtlijn Water.

3. Aanpassingen en correcties

31. Van de omstandigheid dat het voorstel moest worden gewijzigd, is gebruik gemaakt om het beter af te stemmen op de definitieve tekst van de kaderrichtlijn Water en om inconsistenties in het oorspronkelijke voorstel weg te werken. Bedoelde wijzigingen betreffen de overwegingen, artikel 1 en de bijlage.

4. Effecten op het bedrijfsleven

32. In het voorstel van de Commissie van 7 februari 2000 werd uitdrukkelijk gesteld dat de lidstaten geen extra verplichtingen worden opgelegd naast degene "die al bij Richtlijn 76/464/EEG van de Raad en de voorgestelde kaderrichtlijn Water zijn opgelegd". Dit is met het gewijzigde voorstel na de vaststelling van de kaderrichtlijn nog steeds het geval.

33. Hoewel aan bovenbedoelde regelgeving kosten zijn verbonden, worden deze voor de voorgestelde prioritaire stoffen nog niet gespecificeerd. De becijfering van de uitvoeringskosten van de concrete beheersingsmaatregelen zal worden opgenomen in de voorstellen inzake emissiebeheersingsmaatregelen en kwaliteitsnormen voor prioritaire stoffen en prioritaire gevaarlijke stoffen die door de Commissie binnen een termijn van twee jaar na de vaststelling van de voorgestelde lijst van prioritaire stoffen zullen worden ingediend.

2000/0035 (COD)

Gewijzigd voorstel voor een BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid

(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie [18],

[18] PB C 177E van 27.6.2000, blz. 74

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité [19],

[19] PB C X van XX.XX.2000, blz. X (Advies van 12.7.2000 nog niet gepubliceerd).

Gezien het advies van het Comité van de Regio's [20],

[20] PB C X van XX.XX.2000, blz. X.

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Richtlijn 76/464/EEG van de Raad betreffende de verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeenschap worden geloosd [21] alsmede de in het kader daarvan vastgestelde richtlijnen vormen momenteel het belangrijkste instrument van de Gemeenschap voor de regulering van puntlozingen en diffuse lozingen van gevaarlijke stoffen.

[21] PB L 129 van 18.5.1976, blz. 23.

(2) De communautaire regeling krachtens Richtlijn 76/464/EEG is vervangen, geharmoniseerd en verder uitgebreid bij Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid [22].

[22] PB L X van XX.XX.2000, blz. X.

(2 bis) Krachtens Richtlijn 2000/60/EG dienen specifieke maatregelen te worden vastgesteld tegen waterverontreiniging door individuele verontreinigende stoffen of groepen van verontreinigende stoffen die een aanzienlijk risico veroorzaken voor of via het aquatische milieu, met inbegrip van dergelijke risico's voor wateren die voor de winning van drinkwater worden benut. Bedoelde maatregelen zijn gericht op de geleidelijke vermindering en, voor de prioritaire gevaarlijke stoffen als omschreven in artikel 2, punt 30, van Richtlijn 2000/60/EG, op de stopzetting of geleidelijke beëindiging van lozingen, emissies en verliezen. Met het oog op de vaststelling ervan dient de lijst van de prioritaire stoffen, met inbegrip van de prioritaire gevaarlijke stoffen, als bijlage X van Richtlijn 2000/60/EG te worden vastgesteld. Deze lijst werd opgesteld rekening houdend met de aanbevelingen als bedoeld in artikel 16, lid 5, van Richtlijn 2000/60/EG.

(3) In artikel 16, lid 2, van Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid wordt een wetenschappelijke methodologie voor de selectie van prioritaire stoffen op basis van het daaraan verbonden significant risico voor of via het aquatische milieu geïntroduceerd.

(4) Met de in Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid beschreven methodologie kan als meest praktische mogelijkheid een vereenvoudigde risicobeoordelingsprocedure op basis van wetenschappelijke beginselen worden toegepast waarbij met name rekening wordt gehouden met:

-gegevens over het intrinsieke gevaar van de betrokken stof, met name de aquatische ecotoxiciteit en de toxiciteit voor de mens via aquatische blootstelling,

-gegevens die zijn verkregen uit de monitoring van wijdverbreide milieuverontreiniging, en

-andere aangetoonde factoren die op de mogelijkheid van wijdverbreide milieuverontreiniging kunnen wijzen, bijvoorbeeld de schaal waarop de betrokken stof wordt geproduceerd of gebruikt en de gebruikspatronen.

(5) De Commissie heeft op basis hiervan in samenwerking met deskundigen van betrokken partijen, waaronder het Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu, de lidstaten, de EVA-landen, het Europees Milieuagentschap, Europese brancheverenigingen waaronder die voor het midden- en kleinbedrijf en Europese milieuorganisaties, een gecombineerd op monitoring en modellering gebaseerd systeem voor prioriteitstelling (COmbined Monitoring-based and Modelling-based Priority Setting: COMMPS) ontwikkeld.

(6) Na een publieke en doorzichtige discussie met de betrokken partijen is op basis van de COMMPS-procedure een eerste reeks van 32 prioritaire stoffen of groepen van stoffen geselecteerd.

(7) Het is wenselijk dat deze lijst zo snel mogelijk wordt vastgesteld teneinde de tijdige en ononderbroken uitvoering van communautaire reguleringsmaatregelen voor gevaarlijke stoffen mogelijk te maken, conform de strategie die is uitgezet in artikel 16 van Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid, en zulks met name wat betreft de voorstellen voor beheersingsmaatregelen uit hoofde van artikel 16, lid 6, en de voorstellen voor kwaliteitsnormen uit hoofde van artikel 16, lid 7, die het mogelijk moeten maken de doelstellingen van deze richtlijn te realiseren.

(8) De krachtens deze beschikking vastgestelde lijst van prioritaire stoffen vervangt de lijst van stoffen in de mededeling van de Commissie aan de Raad betreffende gevaarlijke stoffen die dienen te worden opgenomen in lijst I van Richtlijn 76/464/EEG van de Raad [23].

[23] PB C 176 van 14.7.1982, blz. 3.

(9) De specificatie van prioritaire stoffen en prioritaire gevaarlijke stoffen, gericht op de totstandkoming van maatregelen ter beheersing van emissies, lozingen en verliezenin oppervlakte-, overgangs- en kustwateren vanuit op het land gelegen bronnen, draagt bij tot het realiseren van de doelstellingen en de naleving van de verplichtingen van de Gemeenschap krachtens internationale verdragen voor de bescherming van het zeewater en met name tot de uitvoering van de strategie voor gevaarlijke stoffen die is vastgesteld tijdens de OSPAR-ministervergadering in het kader van het Verdrag inzake de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan krachtens Besluit 98/249/EG van de Raad [24].

[24] PB L 104 van 3.4.1998, blz. 1.

(10) De COMMPS-procedure is opgezet als een dynamisch instrument voor de prioriteitstelling van gevaarlijke stoffen, dat continu kan worden verbeterd en gewijzigd met het oog op een herziening en aanpassing van de eerste prioriteitenlijst, uiterlijk vier jaar na de inwerkingtreding van Richtlijn 2000/60/EG en vervolgens ten minste om de vier jaar,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De lijst van prioritaire stoffen, met inbegrip van de als prioritaire gevaarlijke stoffen aangewezen stoffen, waarin artikel 16, leden 2 en 3, van Richtlijn 2000/60/EG voorziet, wordt hierbij vastgesteld; zij is opgenomen in de bijlage van deze beschikking.

Artikel 2

De bij deze beschikking vastgestelde lijst van prioritaire stoffen vervangt de lijst van stoffen in de mededeling van de Commissie aan de Raad van 22 juni 1982 betreffende gevaarlijke stoffen die dienen te worden opgenomen in lijst I van Richtlijn 76/464/EEG van de Raad.

Artikel 3

De lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid wordt na de vaststelling daarvan door het Europees Parlement en de Raad bijlage X van Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid.

Artikel 4

Deze beschikking treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, [...]

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitster De Voorzitter

BIJLAGE

Lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid (*)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* Waar groepen van stoffen zijn geselecteerd, zijn typische voorbeelden daarvan als indicatieve parameter vermeld (tussen haakjes en zonder nummer). De invoering van beheersingsmaatregelen wordt op deze specifieke stoffen afgestemd, maar waar nodig blijft het mogelijk andere vertegenwoordigers van deze groepen daarin op te nemen.

** Deze groepen van stoffen omvatten meestal een groot aantal verschillende verbindingen. Adequate indicatieve parameters kunnen op dit moment niet worden vermeld.

*** Deze prioritaire stoffen zullen tegen 31 december 2003 worden geëvalueerd met het oog op een eventuele aanwijzing als "prioritaire gevaarlijke stoffen". De definitieve beslissing terzake wordt genomen ter gelegenheid van de toetsing van de lijst van prioritaire stoffen waarin artikel 16, lid 4, van Richtlijn 2000/60/EG voorziet.

**** Alleen pentabroombifenylether (CAS-nummer 32534-81-9)