Het namens de Unie in te nemen standpunt in de Associatieraad die is opgericht bij de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, met betrekking tot de vaststelling van de associatieagenda tussen de EU en Republiek Moldavië voor de periode 2017-2019, is gebaseerd op de ontwerp-aanbeveling van de Associatieraad die aan dit besluit is gehecht.

(2)Om de toepassing van de associatieovereenkomst te ondersteunen zijn de partijen overeengekomen om te onderhandelen over een associatieagenda waarbij zij ernaar streven per sector een prioriteitenlijst op te stellen voor hun gezamenlijke inspanningen.

(1)De associatieovereenkomst werd ondertekend op 27 juni 2014 en is op 1 juli 2016 in werking getreden.

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 217, in samenhang met artikel 218, lid 9,

betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt in de Associatieraad die is opgericht krachtens de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, met betrekking tot de vaststelling van de associatieagenda EU-Republiek Moldavië

De uitvoering van de associatieagenda zal regelmatig worden gecontroleerd, ten minste één keer per jaar, in de context van de evaluatiemechanismen en de in de associatieovereenkomst voorziene bilaterale samenwerkingsvergaderingen.

De gevolgen voor de begroting die voortvloeien uit dit besluit, zullen niet verder gaan dan de verwachte gevolgen van eerdere internationale verbintenissen van de EU. Eventuele verdere gevolgen voor de begroting zullen duidelijk worden uiteengezet in afzonderlijke voorstellen, zoals in het komende voorstel met betrekking tot het steunkader van het Europees nabuurschapsinstrument voor 2017-2020.

- de vaststelling van een nieuwe code voor de audiovisuele sector die volledig in overeenstemming is met de aanbevelingen van de OVSE en de Raad van Europa; en

De relevante thematische deskundigheid was intern beschikbaar, hetzij bij de centrale diensten van de EU of bij de EU-delegatie.

Met deze punten is rekening gehouden in de bijgaande tekst.

In november 2016 vonden in Chisinau raadplegingen plaats met belanghebbende partijen uit het maatschappelijk middenveld op basis van de richtsnoeren in het herziene Europese nabuurschapsbeleid. Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste opmerkingen van deze belanghebbende partijen:

In zijn conclusies van 14 december 2015 over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid was de Raad ingenomen met de in de gezamenlijke mededeling over de herziening opgenomen voorstellen "voor de verdere ontwikkeling van de betrekkingen met partners die hun betrekkingen met de EU wensen te verdiepen op basis van gedeelde waarden." In de gezamenlijke mededeling wordt erop gewezen dat de steunprioriteiten zullen worden vastgesteld op basis van associatieagenda's en partnerschapsprioriteiten.

Het is de bedoeling dat de nieuwe "associatieagenda" door de Associatieraad EU-Moldavië wordt aangenomen volgens de schriftelijke procedure, nadat de Raad op grond van artikel 218, lid 9, VWEU, het EU-standpunt heeft vastgesteld dat in de Associatieraad dient te worden ingenomen. Na de vaststelling zal de "associatieagenda" de basis vormen voor de programmering van de steun die in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) wordt verstrekt.

Dit is op een artikel 218, lid 9, VWEU, gebaseerd voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het namens de Unie in te nemen standpunt in de Associatieraad die is opgericht bij de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, wat betreft de vaststelling van de associatieagenda voor de periode 2017-2019. De materiële rechtsgrondslag voor de vaststelling van de associatieagenda is artikel 217 VWEU (associatie met derde landen).

In de voorgestelde associatieagenda wordt onder meer rekening gehouden met de noodzaak van een versterking van de democratie en de rechtsstaat, de bevordering van de mensenrechten, grondrechten en behoorlijk bestuur, de grotere nadruk op internationale samenwerking voor de bestrijding van terrorisme, conflictpreventie, regionale stabiliteit en de mogelijkheden die vrijhandel biedt in een goed functionerende markteconomie die wordt aangestuurd met een beleid dat stapsgewijs in overeenstemming wordt gebracht met het EU-beleid om groei en werkgelegenheid te genereren.

De voorgestelde associatieagenda tussen de EU en de Republiek Moldavië is een uiting van het jarenlange engagement van de EU ten aanzien van haar oostelijke partner en is ook volledig in overeenstemming met de oproep in de recente integrale EU-strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid om te investeren in de weerbaarheid van staten en samenlevingen in het oosten en de betrekkingen met hen te verdiepen. Met deze geïntegreerde benadering van de weerbaarheid zal de EU zich richten op de meest acute gevallen van gouvernementele, economische, maatschappelijke en klimaat-/energiekwetsbaarheid.

De associatieagenda is in overeenstemming met de op dit terrein vastgestelde EU-prioriteiten, namelijk de stabilisering van het nabuurschap op politiek, economisch en veiligheidsvlak, waarbij de EU-belangen worden nagestreefd en universele waarden worden bevorderd.

Met het ontwerp-besluit van de Associatieraad dat aan dit voorstel is gehecht, wordt de associatieagenda 2014-2016 geactualiseerd en aangepast en worden nieuwe prioriteiten vastgesteld die in de periode 2017-2019 gezamenlijk kunnen worden uitgevoerd. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen kortetermijnprioriteiten (waarvoor tegen eind 2017 aanzienlijke vooruitgang tot stand gebracht moet zijn) en middellangetermijnprioriteiten (waarvoor in de loop van de komende twee jaar aanzienlijke vooruitgang geboekt moet worden).

In het licht van de conclusies van de Raad van 15 februari 2016 over Moldavië, de dringende behoefte aan hervormingen in het land en de volledige toepassing van de associatieovereenkomst met ingang van 1 juli 2016, is de actualisering van de associatieagenda om rekening te houden met de stand van zaken van de betrekkingen tussen beide partijen, een belangrijke politieke prioriteit geworden.

Op een bijeenkomst van de Samenwerkingsraad op 26 juni 2014 hebben de partijen overeenstemming bereikt over een associatieagenda om de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst voor te bereiden en te bevorderen. Op basis van de structuur van de associatieovereenkomst is in de associatieagenda een lijst met prioriteiten opgenomen die in de periode 2014-2016 gezamenlijk konden worden uitgevoerd om de overkoepelende doelstellingen van politieke associatie en economische integratie tot stand te brengen.

betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt in de Associatieraad die is opgericht krachtens de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, met betrekking tot de vaststelling van de associatieagenda EU-Republiek Moldavië

EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8.3.2017 JOIN(2017) 8 final BIJLAGE

bij het gezamenlijk voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt in de Associatieraad die is opgericht krachtens de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, met betrekking tot de vaststelling van de associatieagenda EU-Republiek Moldavië



BESLUIT NR. 01/2017 VAN DE ASSOCIATIERAAD EU-REPUBLIEK MOLDAVIË tot goedkeuring van de associatieagenda EU-Republiek Moldavië DE ASSOCIATIERAAD EU-REPUBLIEK MOLDAVIE, Gezien de associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, Overwegende hetgeen volgt: (1) De associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds, is op 27 juni 2014 ondertekend en op 1 juli 2016 in werking getreden. (2) Artikel 436 van de associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië geeft de Associatieraad de bevoegdheid passende besluiten vast te stellen om de doelstellingen van de overeenkomst te verwezenlijken. (3) Overeenkomstig artikel 453 van de associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië treffen de partijen alle algemene en bijzondere maatregelen die vereist zijn om aan hun verplichtingen krachtens de overeenkomst te voldoen en zien zij erop toe dat de in de overeenkomst vastgelegde doelstellingen worden bereikt. (4) Bij de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid is voorgesteld de samenwerking met partners naar een hoger plan te tillen en zo het gevoel van betrokkenheid van beide partijen te vergroten. (5) De Europese Unie en de Republiek Moldavië hebben afgesproken hun partnerschap te bestendigen door een aantal prioriteiten overeen te komen voor de periode 2017-2019 met als doel de veerkracht en de stabiliteit van de Republiek Moldavië te ondersteunen en te versterken, waarbij gestreefd wordt naar nauwere politieke associatie en verdergaande economische integratie. (6) De partijen bij de associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië hebben overeenstemming bereikt over de tekst van de associatieagenda EU-Republiek Moldavië, die de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst EU-Republiek Moldavië zal bevorderen en de nadruk legt op samenwerking inzake gedeelde belangen die in overleg zijn geïdentificeerd, BESLUIT: Artikel 1

De Associatieraad stelt de associatieagenda EU-Republiek Moldavië vast zoals geformuleerd in de bijlage. Artikel 2 De associatieagenda EU-Republiek Moldavië vervangt de associatieagenda EU-Republiek Moldavië die werd vastgesteld op 26 juni 2014. Artikel 3 Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld. Gedaan te Brussel, op [dag maand 2017]. Voor de Associatieraad De voorzitter ***

BIJLAGE ASSOCIATIEAGENDA

TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN DE REPUBLIEK MOLDAVIE Inhoudsopgave Associatieagenda tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië 1. Beginselen, instrumenten en middelen voor de tenuitvoerlegging van de associatieagenda

2. Prioriteiten van de associatieagenda 2.1 Kernprioriteiten 2.2 Politieke dialoog, goed bestuur en versterken van instellingen i) Versterken van de stabiliteit, onafhankelijkheid en doeltreffendheid van instellingen die de democratie en de rechtsstaat waarborgen in Moldavië ii) Bevorderen van de verdere hervorming van de justitiële sector, met name door te zorgen voor de onafhankelijkheid, onpartijdigheid, professionaliteit en doelmatigheid van de rechterlijke macht iii) Garanderen van de naleving van mensenrechten en fundamentele vrijheden Mensenrechten en fundamentele vrijheden Vrijheid van meningsuiting Samenwerking van maatschappelijke organisaties Mishandeling en foltering Rechten van het kind Huiselijk geweld Gelijke behandeling Vakbondsrechten en fundamentele arbeidsvoorwaarden 2.3 Buitenlands en veiligheidsbeleid Terrorisme, non-proliferatie van massavernietigingswapens en illegale wapenuitvoer Het conflict over Transnistrië Het Internationaal Strafhof 2.4 Samenwerking inzake vrijheid, veiligheid en justitie Bescherming van persoonsgegevens

Bestrijding van georganiseerde misdaad Politiehervorming Politiesamenwerking en databanken Bestrijding van drugs Mensenhandel Bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen Bestrijding van cybercriminaliteit Preventie en bestrijding van corruptie en belangenverstrengeling Bestrijding van witwassen, financiering van terrorisme en financiële misdrijven Samenwerking inzake migratie, asiel en grensbeheer Juridische samenwerking 2.5 Handel en daarmee verband houdende aangelegenheden (DCFTA) Handel in goederen Technische voorschriften, normalisatie en hieraan gerelateerde infrastructuur Sanitaire en fytosanitaire maatregelen Douane en handelsbevordering Oorsprongsregels Vestiging, handel in de diensten en elektronische handel Betalings- en kapitaalverkeer Overheidsopdrachten

Intellectuele-eigendomsrechten Mededinging Transparantie Handel en duurzame ontwikkeling 2.6 Economische ontwikkeling en marktkansen Vennootschapsrecht, boekhouding, boekhoudkundige controle en corporate governance Werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen Consumentenbescherming Statistiek Belastingen Financiële diensten Industrie- en ondernemingsbeleid Mijnbouw en grondstoffen Toerisme Landbouw en plattelandsontwikkeling Informatiemaatschappij, digitale economie en samenleving Volksgezondheid Stedelijke ontwikkeling en stedenbouw Regionale ontwikkeling Visserij en maritiem beleid

2.7 Connectiviteit, energie-efficiëntie, klimaatactie, milieubescherming en civiele bescherming Energie Vervoer Milieu Klimaatactie Civiele bescherming 2.8 Mobiliteit en contacten tussen mensen Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Onderzoek en innovatie Cultuur, audiovisueel beleid en media Participatie in agentschappen en programma’s van de Unie 2.9 Voorlichting en zichtbaarheid

Associatieagenda tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië Op 27 juni 2014 hebben de Europese Unie en de Republiek Moldavië (hierna "Moldavië" genoemd) – "de partijen" – een ambitieuze en innovatieve associatieovereenkomst ondertekend, met inbegrip van een diepe en brede vrijhandelsruimte (DCFTA, Deep and Comprehensive Free Trade Area). De overeenkomst omvat bindende, op regelgeving gestoelde bepalingen en voorziet in nauwere samenwerking, die verder reikt dan traditionele overeenkomsten en alle aandachtsgebieden beslaat. De overeenkomst was voorlopig van toepassing vanaf 1 september 2014 tot aan de afronding van het ratificatieproces, waarna de associatieovereenkomst volledig van toepassing werd op 1 juli 2016. Om de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst voor te bereiden en te vergemakkelijken, zijn de partijen op 26 juni 2014 te Brussel, tijdens een bijeenkomst van de Samenwerkingsraad, een associatieagenda overeengekomen, waarbij een lijst van prioriteiten werd vastgesteld voor de gezamenlijke werkzaamheden in de periode 2014-2016. Na de vaststelling van conclusies met betrekking tot Moldavië door de Raad van de Europese Unie op 15 februari 2016, wordt in dit document de associatieagenda voor 2014-2016 geactualiseerd en aangescherpt en worden nieuwe prioriteiten gesteld voor de gezamenlijke werkzaamheden voor de periode 2017-2019. Er wordt onderscheid gemaakt tussen prioriteiten op de korte termijn (ten aanzien waarvan eind 2017 aanzienlijke vooruitgang moet zijn geboekt) en op de middellange termijn (ten aanzien waarvan aanzienlijke vooruitgang moet worden geboekt in de twee jaren daarna). Het feit dat de associatieagenda is toegespitst op een beperkt aantal prioriteiten, heeft geen weerslag op de reikwijdte of het mandaat van de bestaande dialoog in het kader van andere toepasselijke overeenkomsten en partnerschappen of in het kader van het multilaterale traject van het Oostelijk Partnerschap.

Daarnaast kunnen burgers van Moldavië die in het bezit zijn van een biometrisch paspoort, sinds april 2014 visumvrij reizen naar Schengenlanden. Er dient voortdurend aan de criteria van het actieplan voor visumliberalisering te worden voldaan om de houdbaarheid van de visumvrijstelling te garanderen en zo bij te dragen aan de mobiliteit en de interpersoonlijke contacten tussen de Unie en Moldavië, hetgeen deel uitmaakt van de fundamentele elementen die de politieke associatie en economische integratie van Moldavië met de Europese Unie ondersteunen, zoals voorzien in de associatieovereenkomst.



1. Beginselen, instrumenten en middelen voor de tenuitvoerlegging van de associatieagenda De volgende algemene beginselen zullen bij de tenuitvoerlegging van de associatieagenda als richtsnoer dienen: De in het kader van de associatieagenda genomen maatregelen moeten in het teken van de overkoepelende doelstellingen van politieke associatie en economische integratie worden uitgevoerd. De prioriteiten van de associatieagenda geven blijk van de verantwoordelijkheid van de Unie en Moldavië om de associatieovereenkomst volledig ten uitvoer te leggen, nu deze volledig in werking is getreden. Beide partijen moeten worden betrokken bij de tenuitvoerlegging van de associatieagenda, waarbij de beginselen van eigen verantwoordelijkheid, transparantie, verantwoordingsplicht en inclusie volledig worden nageleefd. De associatieagenda heeft tot doel tastbare, duidelijk afgebakende en duurzame resultaten te bereiken door de geleidelijke tenuitvoerlegging van praktische maatregelen en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden. De partijen zorgen er met name voor dat wetgeving en strategische documenten die in het kader van de associatieagenda worden ontwikkeld, worden opgesteld volgens een inclusief en empirisch onderbouwd proces. De partijen erkennen het belang van de ondersteuning van de overeengekomen prioriteiten door middel van passende en toereikende politieke, technische en financiële middelen. De tenuitvoerlegging van de associatieagenda wordt onderworpen aan jaarlijkse rapportage, follow-up en evaluatie. De geboekte vooruitgang wordt beoordeeld, ook tijdens de vergaderingen van de bij de associatieovereenkomst ingestelde bilaterale structuren. Maatschappelijke organisaties worden eveneens aangemoedigd om hun toezichtsactiviteiten toe te spitsen op de associatieagenda. De Europese Unie zal Moldavië ondersteunen bij de tenuitvoerlegging van de doelstellingen en prioriteiten die in de associatieagenda uiteen zijn gezet. Hiertoe zal de Unie: alle beschikbare bronnen van EU-steunverlening aanbieden; deskundigheid en advies verstrekken, de uitwisseling van beste praktijken, knowhow en informatie bevorderen, en capaciteitsopbouw en institutionele versterking ondersteunen. De Europese Unie zal eveneens steun van andere partners van Moldavië aanmoedigen en streven naar coördinatie hiermee. De Unie zal een beroep doen op de financiële instrumenten waarover zij beschikt om de tenuitvoerlegging van de associatieagenda te ondersteunen. De associatieagenda is echter geen document voor financiële programmering en evenmin een vervanging voor de financiële programmering die door de partijen wordt uitgevoerd. De Unie verleent steun in het kader van de algemene prioriteiten voor steunverlening aan Moldavië, zoals vastgelegd in het integraal steunkader (SSF, Single Support Framework) van het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) en in het meerlandenprogramma dat in het kader van het ENI voor Moldavië is opgesteld. Deze steun wordt verleend met volledige inachtneming van de uitvoeringsvoorschriften en procedures voor externe steunverlening van de Unie. Onderhavige associatieagenda zal van toepassing zijn vanaf het moment van de vaststelling ervan. De associatieagenda kan op elk moment worden gewijzigd of geactualiseerd met instemming van de Associatieraad EU-Moldavië.



2. Prioriteiten van de associatieagenda 2.1 Kernprioriteiten Samen met de prioriteiten uit de associatieagenda en in overeenstemming met de vier prioriteiten die zijn overeengekomen op de top van Riga, dienen de volgende hervormingsmaatregelen als eerste aan de orde te worden gesteld: Versterken van instellingen en goed bestuur:

1. Onafhankelijkheid van justitie en instanties voor de rechtshandhaving Ten uitvoer leggen van de huidige wetgeving op het gebied van justitie en instanties voor de rechtshandhaving om te zorgen voor de onafhankelijkheid, onpartijdigheid, professionaliteit en doelmatigheid van de rechterlijke macht, het openbaar ministerie en rechtshandhavingsinstanties, die gevrijwaard zouden moeten zijn van politieke of enige andere vorm van ongeoorloofde inmenging, alsmede om te zorgen voor nultolerantie ten aanzien van corruptie en corrupt gedrag te voorkomen. Op transparante wijze aanwerven, op basis van verdienste, van rechters en openbaar aanklagers door middel van één enkele toegangspoort tot de rechterlijke macht, met als doel de onafhankelijkheid daarvan te herstellen. 2. Preventie en bestrijding van corruptie, fraude en belangenverstrengeling Vaststellen van een integriteitswet voor de overheidssector, in samenspraak met organisaties uit het maatschappelijk middenveld. Vaststellen van wetten betreffende evenredige, afschrikkende sancties voor corruptie en het beperken van de onschendbaarheid in strafrechtelijke en administratieve procedures. Vaststellen en ten uitvoer leggen van een nieuwe anticorruptiestrategie, met als doel het op effectieve wijze voorkomen en verminderen van corruptie in overeenstemming met de waarden en normen van de Unie. Volledig ten uitvoer leggen van de wet die van alle betrokken ambtenaren vereist dat zij vermogensverklaringen verstrekken en opgave doen van mogelijke belangenconflicten en waarborgen van een doeltreffende uitvoering van de handhavingsprocedure. Opzetten van een goed functionerend juridisch kader ter bescherming van klokkenluiders. 3. Ontneming van vermogensbestanddelen en onderzoek naar fraude in de banksector Oprichten van een doelmatige nationale dienst voor het ontnemen van vermogensbestanddelen. Het delen van het tweede-faserapport van Kroll met de Unie. Alle gevallen van fraude die in 2012-2014 van invloed waren op het banksysteem van Moldavië onderwerpen aan een diepgravend, onpartijdig onderzoek, tevens met het oog op het terugvorderen van de ontvreemde gelden en het vervolgen van de verantwoordelijken. 4. Hervorming van het openbaar bestuur, inclusief het beheer van de overheidsfinanciën Ten uitvoer leggen van de strategie voor de hervorming van het openbaar bestuur en de hieraan ten grondslag liggende strategieën, ontwikkeld in 2016 in samenspraak met OESO/Sigma en de donorgemeenschap. Reorganiseren van regeringsinstanties, administratieve autoriteiten en staatsbedrijven om de verantwoordingsplicht, doeltreffendheid en doelmatigheid te vergroten. Herzien van het systeem voor beleidsontwikkeling en coördinatie ter bevordering van de inclusiviteit, coherentie, efficiëntie, voorspelbaarheid en transparantie van het besluitvormingsproces. Verbetering van de kwaliteit en de toegankelijkheid van openbare diensten. Zorgen voor een professioneel ambtenarenapparaat en een modern systeem voor personeelsbeheer. Starten van een territoriale hervorming waardoor maximale middelen beschikbaar komen voor burgers op lokaal niveau. Actualiseren van de beheerstrategie voor de overheidsfinanciën van Moldavië voor 2013-2020. In gang zetten van de hervorming van de parlementaire controle en het parlementair toezicht op de begroting. Versterken van transparantie, toezicht en verantwoordingsplicht van beleid en beheer inzake overheidsfinanciën. Bevorderen van governance door middel van voorzichtige budgettering en begrotingsdiscipline, verbeterde verantwoordingsprocedures en een verbeterde sturing op resultaten. 5. Fundamentele vrijheden Ondersteunen van de vrijheid van de media, onder meer via het vaststellen van een nieuwe audiovisuele code, in overeenstemming met de aanbevelingen van de Raad van Europa, de Europese Unie en de OVSE, voor het dringend aanpakken van de concentratie van bezit van media, monopolisering van de advertentiemarkt en hervorming van de nationale omroep. Verbeteren van de afbakening van de bevoegdheden en taken van de Audiovisuele Raad, met als doel de onafhankelijkheid daarvan te versterken. Vaststellen en ten uitvoer leggen van het nieuwe nationale actieplan voor de mensenrechten, waarbij de aandacht wordt toegespitst op de meest kwetsbare groepen, en coördineren van de planning- en begrotingsprocedures om voldoende middelen te kunnen vrijmaken voor een doeltreffende tenuitvoerlegging daarvan. Waarborgen dat de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op effectieve wijze ten uitvoer worden gelegd en creëren van een efficiënt mechanisme voor het parlementair toezicht op deze tenuitvoerlegging. Er wordt met name gezorgd dat genderkwesties aangepakt worden als een horizontale prioriteit. 6. Beslechten van het Transnistrische conflict Ontwikkelen van een uitgediepte visie op het beslechten van het Transnistrische conflict waarin een voorstel wordt gedaan voor een aantrekkelijke en wederzijds acceptabele gemeenschappelijke toekomst voor beide partijen in een herenigd land. Voortzetten van constructieve gesprekken over de situatie in het centrale (Transnistrische) deel van het Moldavisch-Oekraïense grensgebied met alle betrokken gesprekspartners. Economische ontwikkeling en marktkansen: 7. Verbeteren van ondernemings- en investeringsklimaat Volledig ten uitvoer leggen van het hervormingsprogramma dat is overeengekomen met het Internationaal Monetair Fonds en uitvoeren van economische, belastingtechnische en financiële beleidsmaatregelen in de geest van het hervormingsprogramma van het IMF. Verbeteren van het regelgevingskader en de operationele omgeving voor kleine en middelgrote ondernemingen en handhaving van mededingingswetgeving om monopolistische gedragingen te beperken. Ten uitvoer leggen van de strategie 2012-2020 voor kleine en middelgrote ondernemingen, alsmede het bijbehorende actieplan, in overeenstemming met de nieuwe wetgeving en het herziene stappenplan van Moldavië inzake het concurrentievermogen en de nieuwe strategie voor het bevorderen van de export en het aantrekken van investeringen. Versterken van de rol van verenigingen van bedrijven en kleine en middelgrote ondernemingen (met inbegrip van sectorale organisaties), teneinde de dialoog tussen overheid en bedrijfsleven te bevorderen. Vereenvoudigen van het systeem van inspectoraten en veelvoudige inspecterende instanties, om de doelmatigheid te vergroten en de mogelijkheden voor corruptie te beperken, en tegelijkertijd wetten en normen te handhaven. 8. Landbouw en plattelandsontwikkeling

Vaststellen van algemene wetten betreffende de principes voor subsidiëring van de landbouw en plattelandsontwikkeling, om daarmee de tenuitvoerlegging van het beleid op dit terrein te verbeteren. Vergroten van het concurrentievermogen van de landbouwproductie, met name in bepaalde sectoren met een hoge exportwaarde. Verbeteren van werkgelegenheid en leefomstandigheden in plattelandsgebieden. Verbeteren van het duurzaam gebruik van land en water. Verbeteren van diensten en infrastructuur en diversificatie van economische activiteiten in plattelandsgebieden. 9. Hervormingen op het gebied van handel: technische voorschriften, normalisatie en daarmee samenhangende infrastructuur, douaneregelingen en handelsbevordering Bevorderen van de handel, uitgaande van de Trade Facilitation Indicators van de OESO. Wat betreft technische normen, ontwikkelen of bevorderen van de samenwerking en, waar nodig, zorgen voor het verkrijgen van het lidmaatschap van desbetreffende internationale en Europese organisaties, zoals Euramet, EA, CEN, Cenelec, ETSI en Welmec. Wat betreft sanitaire en fytosanitaire normen, verkrijgen van accreditatie van alle laboratoria die zijn betrokken bij de officiële controle van internationale normen, teneinde te voldoen aan de sanitaire en fytosanitaire vereisten voor de export en het versterken van de voedselveiligheid op de interne markt van Moldavië. Aanpassen van de Moldavische wetgeving aan het EU-douanewetboek en verbeteren van de prestaties van de douaneadministratie. Opstellen van een stappenplan met het oog op de toetreding van Moldavië tot de overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer. Connectiviteit, energie-efficiëntie, milieu en klimaatverandering: 10. Energiezekerheid en energie-efficiëntie Verstevigen van de onafhankelijkheid van energieagentschap ANRE, onder meer door het depolitiseren van benoemingen en ontslagprocedures voor directeuren, alsmede door een autonome begrotingsbepaling. Vaststellen van nieuwe energiewetgeving. Ten uitvoer leggen van alle aanbevelingen die voortvloeien uit de beoordeling van ANRE, uitgevoerd door het secretariaat van de Energiegemeenschap. Ten uitvoer leggen van de nieuwe wetgeving inzake elektriciteit en aardgas, door de benodigde stappen te zetten die door de wet worden voorgeschreven en door de vereiste afgeleide wetgeving vast te stellen. Initiatieven blijven ontplooien voor de integratie van de energiemarkt van Moldavië met die van de Unie. Aanpassen van de wet inzake de energie-efficiëntie van gebouwen en voorzien in passende steunmechanismen voor energiebesparende maatregelen in zowel overheidsgebouwen als huishoudens. Ontwikkelen van steunregelingen, administratieve voorschriften en andere maatregelen die vereist zijn voor het aanmoedigen van een bredere toepassing van duurzame energiebronnen, op basis van de wetgeving inzake de bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen. 11. Vervoer Ten uitvoer leggen van het hervormings- en herstructureringsprogramma van de spoorsector. Vergroten van inspanningen voor de tenuitvoerlegging van de luchtvaartwetgeving van de Unie, om optimaal profijt te trekken van de overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke luchtvaartruimte tussen de Unie en Moldavië. Tot stand brengen van vrije en eerlijke concurrentie in de luchtvaartsector, met name door aan de concessie van de luchthaven van Chisinau clausules toe te voegen inzake de niet-discriminerende toegang tot de luchthaven, en herstellen van de daadwerkelijke concurrentie in de grondafhandelingssector. Ontwikkelen van in economisch opzicht belangrijke infrastructuur, onder meer door de verdere tenuitvoerlegging van projecten voor de ontwikkeling van het uitgebreide indicatieve TEN-T-netwerk. 12. Milieu en klimaatactie Waarborgen van de voortgang van bestuurlijke hervormingen en de opbouw van voldoende bestuurlijke capaciteit om de hoofdstukken over milieu en klimaatactie van de associatieovereenkomst ten uitvoer te leggen. Vooruitgang boeken met de aanpassing aan het milieu-acquis, door het vaststellen van het voornaamste wetgevingskader in de sector, te weten de wetten inzake de strategische milieueffectbeoordeling, luchtverontreiniging, afvalbeheer, het beheer van chemische stoffen en industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging). Ratificeren van de nieuwe mondiale overeenkomst over klimaatverandering (overeenkomst van Parijs). Mobiliteit en contacten tussen mensen: 13. Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Ten uitvoer leggen van de nieuwe onderwijswet. Vergroten van de bestuurlijke capaciteit van het ministerie van Onderwijs en de daaronder ressorterende instanties. Verstrekken van het benodigde budget aan het ministerie van Onderwijs, op basis van de bereikte mijlpalen. Stimuleren van de betrokkenheid van belanghebbenden (inclusief bedrijven en sociale partners) bij alle vormen van een leven lang leren, ten behoeve van permanente professionele en persoonlijke ontwikkeling, met het oog op betere aansluiting op de behoeften van de arbeidsmarkt. Uitvoeren van de hervorming van beroepsonderwijs en -opleiding, met inbegrip van wetgeving inzake de sectorale comités. Vaststellen van een strategische benadering van jeugdbeleid.



2.2 Politieke dialoog, goed bestuur en versterken van instellingen Met de politieke dialoog over en samenwerking aan de in het kader van deze associatieagenda uit te voeren hervormingen, wordt gestreefd naar een versterking van de naleving van democratische beginselen, de rechtsstaat en goed bestuur, de mensenrechten en fundamentele vrijheden, inclusief de rechten van personen die behoren tot minderheden, zoals die zijn vastgelegd in de fundamentele mensenrechtenverdragen van de Verenigde Naties en de Raad van Europa en de daarbij behorende protocollen. Overeenstemming met het actieplan van de Raad van Europa, dat toepasselijk is gedurende de tenuitvoerlegging van deze associatieagenda, dient te worden gewaarborgd.

i) Versterken van de stabiliteit, onafhankelijkheid en doeltreffendheid van instellingen die de democratie en de rechtsstaat waarborgen in Moldavië, onder meer door een omvattende hervorming van het openbaar bestuur en een hervorming van het beheer van de overheidsfinanciën Prioriteiten voor de korte termijn: vaststellen en ten uitvoer leggen van de herziene bevoegdheden van het Grondwettelijk Hof en de benoemingsprocedures van de leden van dit hof, in nauwe samenwerking met de Commissie van Venetië van de Raad van Europa; aanvangen van de tenuitvoerlegging van de strategie voor het bestendigen van interetnische betrekkingen 2017-2027; opzetten van een goed functionerend juridisch kader ter bescherming van klokkenluiders; ten uitvoer leggen van de hervorming van de territoriale structuur van Moldavië door het aantal lokale overheden te beperken overeenkomstig de nationale decentralisatiestrategie, alsmede de strategie inzake de hervorming van het openbaar bestuur (PAR, Public Administration Reform); ten uitvoer leggen van de strategie voor de hervorming van het openbaar bestuur en de hieraan ten grondslag liggende strategieën, ontwikkeld in 2016 in samenspraak met OESO/Sigma en de donorgemeenschap; versterken van de mechanismen en capaciteiten voor coördinatie, toezicht en verslaglegging, zowel op politiek als bestuurlijk niveau; raming maken van de kosten van het actieplan 2016-2018 voor de hervorming van het openbaar bestuur; opstellen van een begroting in evenwicht volgens het akkoord met het IMF, met voldoende financiële middelen om de geplande hervormingen uit te voeren; hervormen van de staatskanselarij; duidelijker definiëren van de functies, taken en verantwoordelijkheden van de belangrijkste instellingen en ontwikkelen van uniforme, schriftelijke en aangepaste procedures en methodologieën voor inclusieve en empirisch onderbouwde beleidsontwikkeling en -coördinatie; voorbereiden van de herziening van het wettelijk kader voor het ambtenarenapparaat om dit uit te breiden tot alle instellingen die typische overheidstaken vervullen en ervoor te zorgen dat aanwerving, promotie en ontslag worden gebaseerd op verdienste; consolideren van de rol van de staatssecretarissen als de hoogstgeplaatste ambtenaren in elk vakministerie, teneinde bij te dragen aan de professionalisering en de depolitisering van het ambtenarenapparaat; uitbreiden van de gegevensverzameling voor de personeelsregistratie, waaronder gegevens over salarissen, en het gebruik daarvan geleidelijk uitbreiden tot alle overheidsinstellingen; reorganiseren van regeringsinstanties om de verantwoordingsplicht, doeltreffendheid en doelmatigheid te vergroten, waaronder toetsing van het rendement en de efficiëntie van de staatsbedrijven die bestuurlijke taken vervullen; wijzigen van de wet inzake toegang tot openbare informatie om de tenuitvoerlegging daarvan te verbeteren en vaststellen van de noodzakelijke regelingen voor het toezicht op de tenuitvoerlegging; ontwikkelen van een algemene wet inzake administratieve procedures om goede administratieve beginselen te handhaven en bijzondere administratieve procedures geleidelijk te harmoniseren met de nieuwe wet; starten van een territoriale hervorming die eraan bij kan dragen dat er een maximaal aantal middelen beschikbaar wordt gesteld aan burgers op lokaal niveau;

actualiseren van de strategie voor het beheer van de overheidsfinanciën van Moldavië voor 2013-2020; vaststellen van een nieuwe strategie voor de interne controle op overheidsfinanciën (PIFC); voortzetten van de hervorming van de parlementaire controle en het parlementair toezicht op de begroting; versterken van transparantie, toezicht en verantwoordingsplicht van beleid en beheer inzake overheidsfinanciën; vaststellen van wijzigingen van de grondwet alsmede wijzigingen van het nieuwe wetsontwerp inzake de nationale Rekenkamer, die de onafhankelijkheid en de doelmatigheid van de openbare externe controle waarborgen. Prioriteiten op middellange termijn: onderzoeken, in samenwerking met de Commissie van Venetië, van de stappen die noodzakelijk zijn voor het versterken van het institutionele kader, teneinde de veerkracht van Moldavië op de lange termijn aan te moedigen; verbetering van de uitwisseling van informatie tussen de regering en het parlement; waarborgen van een doeltreffend mechanisme voor permanent toezicht van het Parlement op de tenuitvoerlegging van de hervormingen en wetgeving; waarborgen dat de presidentiële, parlementaire en lokale verkiezingen op een democratische wijze verlopen, overeenkomstig de Europese normen, en dat de door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR, Office for Democratic Institutions and Human Rights) vastgestelde tekortkomingen worden aangepakt; voortzetten van de tenuitvoerlegging van de decentralisatiestrategie, overeenkomstig het Europees Handvest inzake lokaal zelfbestuur van de Raad van Europa (CETS nr. 122); herzien van de mechanismen voor kiezersregistratie, overeenkomstig aanbevelingen van de OVSE en ODIHR, teneinde de nauwkeurigheid van de gegevens te waarborgen; ontwikkelen en implementeren van de "Elections"-module – "Financial Control" van SIAS en het regelgevingskader, waarmee het proces van verslaglegging, verzameling en analyse van de financiële verslagen van politieke partijen en verkiesbare personen geautomatiseerd wordt en de publieke toegankelijkheid van deze informatie wordt verbeterd. Instellen van effectieve sancties in geval van overtreding en waarborgen dat de bewijslast inzake de herkomst van de fondsen bij de partijen ligt. Voorzien in de mogelijkheid beslag te leggen op onverklaard vermogen; onderzoeken van de mogelijkheid om burgers van Moldavië in staat te stellen de activiteiten van politieke partijen, verkiezingscampagnes en verkiesbare personen direct te financieren met inkomsten verkregen in het buitenland, terwijl tegelijkertijd wordt voorkomen dat buitenlandse burgers, personen en staten zich direct of indirect mengen in politieke activiteiten in Moldavië; invoeren van mechanismen voor het beheer en de coördinatie van steunverlening voor het mainstreamen van de steunbetalingen die zijn gekoppeld aan de noden van de regering; voortzetten van de hervorming van het openbaar bestuur, overeenkomstig de Europese beginselen van openbaar bestuur (zowel centraal als lokaal, alsmede de territoriale hervorming), in samenspraak met het maatschappelijk middenveld, om een verantwoordingsplichtig, doelmatig, transparant, op aantoonbare professionele verdiensten gebaseerd ambtenarenapparaat op te bouwen met een eigen gedragscode, gevrijwaard van politieke druk; optimaliseren van het openbaar bestuur op nationaal en lokaal niveau, in overeenstemming met de PAR-strategie; regelmatig gebruik maken van voorafgaande effectbeoordelingen; zorgen voor systematische raming van de kosten van de hervormingen en instellen van interministeriële fora voor conflictoplossing, zowel op hoog bestuurlijk als politiek niveau; invoeren van een transparant en meer concurrerend salarisstelsel voor ambtenaren, om talent aan te trekken en te behouden; aanbieden aan burgers van gemakkelijk toegankelijke informatie over hun recht op goed bestuur, op toegang tot informatie en tot de bestuursrechter en het recht om een vergoeding te vorderen, zodat burgers weten waar en hoe zij een klacht kunnen indienen; zorgen voor effectieve en concrete follow-up van verzoeken en klachten van burgers; waarborgen van de institutionele en organisatorische verbeteringen die nodig zijn voor het versterken van het parlementair toezicht, met inbegrip van modaliteiten voor de samenwerking met de openbare externe toezichthouder;

versterken van het vermogen van het ministerie van Financiën om de rol te vervullen die het heeft als de centrale fiscale overheid en waarborgen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën; verder verbeteren van het beheer van overheidsfinanciën en doeltreffend uitvoeren van de geactualiseerde strategie terzake; opzetten van een doorlopend meerjarig programma voor overheidsinvesteringen, aangestuurd door het ministerie van Financiën, teneinde prioritaire investeringen op nationaal niveau in een meerjarig begrotingskader te waarborgen; waarborgen van de institutionele en organisatorische verbeteringen die nodig zijn voor het versterken van het externe toezicht, met inbegrip van verdere ontwikkeling van de externe auditfunctie van de Rekenkamer van Moldavië, overeenkomstig de normen van de Internationale Organisatie van Hoge Controle-instanties, en modaliteiten voor de samenwerking met de openbare externe toezichthouder; toepassen van passende disciplinaire procedures en daadwerkelijk opleggen van sancties; geleidelijk hervormen van verslagleggingsnormen voor overheidsboekhouding en van externe verslagleggingsnormen. ii) Bevorderen van de verdere hervorming van de justitiële sector, met name door te zorgen voor de onafhankelijkheid, onpartijdigheid, professionaliteit en doelmatigheid van de rechterlijke macht, met inbegrip van het openbaar ministerie, die gevrijwaard dient te zijn van politieke, of enige andere vorm van oneigenlijke inmenging. Voor sommige onderdelen van de uitgebreide justitiële hervorming kunnen grondwetswijzigingen noodzakelijk zijn: Prioriteiten voor de korte termijn: ten uitvoer leggen van de huidige wetgeving ten aanzien van rechters, openbaar aanklagers, advocaten en andere beoefenaren van juridische beroepen, om te zorgen voor nultolerantie ten aanzien van corruptie en alle vormen van corrupt gedrag te voorkomen; waarborgen van de tenuitvoerlegging, in overeenstemming met het nieuwe wetgevingskader van een transparant systeem voor op verdiensten gebaseerde aanwerving van rechters en openbaar aanklagers door middel van één enkele toegangspoort tot de rechterlijke macht; waarborgen van de doeltreffende tenuitvoerlegging van garanties voor de onafhankelijkheid van rechters; waarborgen van de doeltreffende uitvoering van tuchtmaatregelen en gedragscodes met inbegrip van procedurele garanties voor rechters en openbaar aanklagers en de autonomie van de justitiële inspectie ten opzichte van de Hoge Raad voor de Magistratuur, alsmede klachtenprocedures die toegankelijk zijn voor het publiek; ten uitvoer leggen van het wetgevingspakket inzake integriteit binnen de justitiële sector; verbeteren van de transparantie en doelmatigheid van het besluitvormingsproces van de Hoge Raad voor de Magistratuur; versterken van de onafhankelijkheid van de Hoge Raad van openbaar aanklagers in overeenstemming met de bepalingen van de Wet op het openbaar ministerie van 25 februari 2016 en versnellen van de grootschalige hervorming van het openbaar ministerie; waarborgen van het recht op een eerlijk proces, toegang tot de rechter en procedurele rechten in strafzaken, overeenkomstig de verplichtingen van Moldavië uit hoofde van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, de jurisprudentie van het Hof en andere relevante verdragen van de Raad van Europa, door het opstellen van: - wetgeving en maatregelen die gericht zijn op de waarborging van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in strafzaken; - wetgeving, maatregelen en middelen gericht op de waarborging van de rechten van slachtoffers van misdrijven wat betreft toegang tot de rechter, bijstand en compensatie, ook in het strafrecht;

versterken van de tenuitvoerlegging van mechanismen voor rechtsbijstand en alternatieve geschillenbeslechting; waarborgen van het functioneren van een doeltreffend elektronisch beheerssysteem voor rechtszaken met een betrouwbare gerandomiseerde toewijzing van zaken en betrouwbare justitiële statistieken. Prioriteiten op middellange termijn: waarborgen van de onafhankelijkheid van justitiële instellingen, opdat deze niet onderworpen zijn aan politieke of enige andere vorm van druk vanuit de ambtenarij, de regering of het parlement; ten uitvoer leggen van transparante en op verdiensten gebaseerde aanwerving en promotie van rechters; waarborgen dat het Nationale Instituut voor Justitie de basis- en vervolgopleiding verschaft overeenkomstig de in kaart gebrachte behoeften; aantoonbare maatregelen voor het versterken van de integriteit en verantwoordingsplicht van de rechterlijke macht, zoals het grondig onderzoeken en berechten van aan corruptie gerelateerde vergrijpen; toewerken naar het verbeteren van de publieke perceptie van de onafhankelijkheid, integriteit, transparantie en verantwoordingsplichtigheid van de rechterlijke macht; vooruitgang boeken met een grootschalige hervorming van het openbaar ministerie, met inbegrip van gespecialiseerde openbaar aanklagers voor georganiseerde misdaad en corruptie; aanzienlijke vooruitgang boeken met de tenuitvoerlegging van de wet inzake de optimalisering van de justitiële landkaart; verbeteren van de toegang tot de rechter, met name voor vrouwen en kwetsbare groepen; toewerken naar een aanzienlijke beperking van de duur van de procedures voor civiele en strafzaken;  toewerken naar het verhogen van het afhandelingspercentage van rechterlijke beslissingen.



iii) Garanderen van de naleving van mensenrechten en fundamentele vrijheden door uitgebreide samenwerking op het vlak van de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende terreinen: Mensenrechten en fundamentele vrijheden Prioriteiten voor de korte termijn: ontwerpen en vervolgens uitvoeren van het nieuwe nationale actieplan voor de mensenrechten, waarbij de aandacht wordt toegespitst op de meest kwetsbare groepen, en coördineren van de planning- en begrotingsprocedures om voldoende middelen te kunnen vrijmaken voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van dit actieplan; oprichten van een nationale raad en een secretariaat voor het ontwerp, de follow-up en de verslaglegging over de tenuitvoerlegging van het nieuwe nationale actieplan voor de mensenrechten; waarborgen dat de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd en creëren van een efficiënt mechanisme voor de parlementaire controle van deze tenuitvoerlegging; vooruitgang boeken met de proef van de tenuitvoerlegging van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden in zeven gemeenten, met als doel het indienen van het wetsontwerp inzake de ratificering van dit handvest bij het Parlement;

voortzetten van de tenuitvoerlegging van de wet inzake de toegang tot informatie; voltooien van de hervorming van de Ombudsman, door het verbeteren van de Wet op de Ombudsman nr. 52, van 3 april 2014, in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en de financiële bepaling overeenkomstig de beginselen van Parijs; waarborgen van het functioneren van het nationale preventiemechanisme tegen foltering overeenkomstig artikel 18, lid 3, van het facultatieve protocol bij het Europees Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling; ratificeren van Protocol nr. 12 bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Prioriteiten op middellange termijn: waarborgen van de toepassing van de wet- en regelgeving tegen discriminatie op alle gronden, inclusief de wet ter waarborging van de gelijkheid, en versterken van de capaciteit van de Raad voor het voorkomen en bestrijden van discriminatie ("Gelijkheidsraad"); beschouwen van de aanbevelingen van de structuren en deskundigen van de Raad van Europa inzake de naleving van het kaderverdrag voor de bescherming van nationale minderheden en ten uitvoer leggen van deze aanbevelingen met instemming van deze structuren en experten; waarborgen van de effectieve tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, inclusief artikelen 12 (Gelijkheid voor de wet) en 14 (Vrijheid en veiligheid van de persoon); voortzetten van de de-institutionalisering van kinderen; handhaven van doeltreffende prejudiciële en buitengerechtelijke mechanismen voor geschillenregeling op het vlak van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; toegang blijven verlenen tot informatie over burgerrechten en passende juridische oplossingen; bevorderen van de mensenrechten en de discriminatiebestrijding bij politie, justitie en overheid, en vergroten van het bewustzijn op dit gebied; ten uitvoer leggen van de wet inzake de speciale autonome rechtspositie van Gagaoezië uit 1994 op basis van de aanbevelingen van de Commissie van Venetië uit 2002 en de OVSE uit 2013; toewerken naar de overheveling van de verantwoordelijkheid voor de detentiecentra voor voorlopige hechtenis van het ministerie van Binnenlandse Zaken en andere instellingen naar het ministerie van Justitie. Vrijheid van meningsuiting Prioriteiten voor de korte termijn: voortzetten van de werkzaamheden inzake het waarborgen van de vrijheid van meningsuiting en de onafhankelijkheid van de media, overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad van Europa, de Europese Unie en de OVSE; instellen van een regelmatige dialoog voor de uitwisseling van beste praktijken inzake vrijheid van de media, pluralisme in de media, decriminalisering van laster, bescherming van journalistieke bronnen en culturele diversiteit in de media; vaststellen van een nieuwe audiovisuele code die volledig in overeenstemming is met de aanbevelingen van de OVSE en de Raad van Europa en aansluit op het ontwerp uit 2011;

scheppen van de voorwaarden voor volledige onafhankelijkheid van publieke omroepen.



Samenwerking van maatschappelijke organisaties Prioriteiten voor de korte termijn: betrekken van de maatschappelijke organisaties, ook werkgeversorganisaties en vakbonden, bij het vergaren van inlichtingen en het toezicht op beleidsmaatregelen; vaststellen van een strategie voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld voor 2017-2020. Prioriteiten op middellange termijn: in toenemende mate betrekken van het maatschappelijk middenveld, inclusief de sociale partners, bij het ontwerpproces van wetten en andere overheidsbeleidsdocumenten; versterken van het kader voor de deelname van maatschappelijke organisaties aan de ontwikkeling en bewaking van de tenuitvoerlegging van overheidsbeleidsmaatregelen; bevorderen en versterken van de financiële duurzaamheid van maatschappelijke organisaties; ontwikkelen van burgerzin en actieve inzet van vrijwilligers. Mishandeling en foltering Prioriteiten voor de korte termijn: doeltreffend afhandelen van elke gemelde mishandeling van gedetineerden door rechtshandhavers, in het bijzonder tijdens de voorlopige hechtenis. Prioriteiten op middellange termijn: tot stand brengen van een alomvattend beleidskader voor het voorkomen en bestrijden van straffeloosheid op basis van de richtsnoeren voor het uitbannen van de straffeloosheid voor ernstige schendingen van de mensenrechten (Raad van Europa, 2011).

Rechten van het kind Prioriteiten op middellange termijn: ten uitvoer leggen van het actieplan voor 2016-2020 behorend bij de strategie voor de bescherming van kinderen voor 2014-2020. Huiselijk geweld Prioriteiten voor de korte termijn: waarborgen van de tenuitvoerlegging van het bestaande wetgevingskader inzake huiselijk geweld. Gelijke behandeling Prioriteiten op middellange termijn: waarborgen van harmonisatie met de Europese normen op het vlak van gezondheids- en veiligheidsvoorschriften, regelingen inzake zwangerschapsverlof en regelingen die het werkende ouders gemakkelijker moeten maken werk en zorgtaken te combineren; bevorderen van de deelname van vrouwen aan de besluitvorming en het openbare en politieke leven en op dit vlak gerichte activiteiten uitvoeren. Vakbondsrechten en fundamentele arbeidsvoorwaarden Prioriteiten op middellange termijn: inspanningen blijven leveren om te zorgen dat vakbondsrechten en fundamentele arbeidsvoorwaarden worden nageleefd overeenkomstig de Europese normen en de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO); vooruitgang boeken met het waarborgen van gendergelijkheid op de arbeidsmarkt, met bijzondere aandacht voor werkloosheid onder vrouwen en de loonkloof tussen mannen en vrouwen; vooruitgang boeken bij de aanpak van kinderarbeid.



2.3 Buitenlands en veiligheidsbeleid

In het kader van de dialoog en samenwerking op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) wordt gestreefd naar stapsgewijze convergentie, onder meer op het vlak van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB). De aandacht zal in het bijzonder worden toegespitst op vraagstukken van conflictpreventie en crisisbeheer, regionale stabiliteit, ontwapening, non-proliferatie, wapenbeheersing en exportcontrole. De samenwerking op dit vlak zal gebaseerd zijn op gemeenschappelijke waarden en wederzijdse belangen en heeft tot doel de harmonisatie en doeltreffendheid van het beleid te verhogen, waarbij gebruik wordt gemaakt van bilaterale, internationale en regionale fora. Hierbij gaat het om de volgende activiteiten: Prioriteiten voor de korte termijn: ondertekenen van de overeenkomst tussen de Europese Unie en Moldavië inzake beveiligingsprocedures voor de uitwisseling van vertrouwelijke informatie. Prioriteiten op middellange termijn: blijven stimuleren van de vreedzame beslechting van geschillen en de internationale stabiliteit en veiligheid, op basis van doeltreffend multilateralisme; ontwikkelen van samenwerking inzake sancties van de Unie; bevorderen van de naleving van de beginselen van soevereiniteit en territoriale integriteit, onschendbaarheid van grenzen en onafhankelijkheid, zoals die zijn omschreven in het VN-Handvest en de Slotakte van Helsinki van de OVSE; versterken van de praktische samenwerking op het vlak van conflictpreventie en crisisbeheer, door de deelname van Moldavië aan civiele en militaire operaties inzake crisisbeheer onder leiding van de Unie te bevorderen en door te voorzien in overleg en opleiding op het vlak van het GVDB (op basis van de kaderovereenkomst die sinds 1 juli 2013 van kracht is en het multilaterale kader van het GVDB-panel van het Oostelijk Partnerschap).



Terrorisme, non-proliferatie van massavernietigingswapens en illegale wapenuitvoer Prioriteiten voor de korte termijn: uitwisselen van informatie over terroristische organisaties en groeperingen, hun activiteiten en hun ondersteunende netwerken, overeenkomstig internationale wetten en de wetgeving die is vastgesteld door de partijen, onder meer via de overeenkomst inzake de operationele en strategische samenwerking tussen Moldavië en Europol; waarborgen dat de wet inzake terrorismebestrijding de mensenrechten respecteert en dat deze wordt beoordeeld door de Commissie van Venetië; samenwerken inzake op risico-inschatting gebaseerde douanecontroles, waardoor de veiligheid en beveiliging van goederen die worden geïmporteerd, geëxporteerd of in doorvoer zijn, kan worden gewaarborgd; bijdragen aan de preventie van terrorisme. Prioriteiten op middellange termijn: samenwerken met het oog op het versterken van de internationale consensus over terrorismebestrijding met respect voor de mensenrechten, onder meer over de juridische definitie van terroristische daden; verder verbeteren van het nationale wetgevings- en regelgevingskader op het vlak van terrorismebestrijding, met name overeenkomstig toepasselijke verdragen van de VN en de Raad van Europa, zoals het Verdrag van de Raad van Europa ter voorkoming van terrorisme uit 2005 (CETS nr. 196) en het aanvullend protocol daarbij, en het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en terrorismefinanciering (CETS nr. 198); grotere nadruk leggen op het begrijpen en aanpakken van oorzaken van radicalisering en factoren die bijdragen aan gewelddadig extremisme; onderzoeken van de mogelijkheden voor samenwerking, onder meer op het vlak van capaciteitsopbouw, luchtvaartbeveiliging (inclusief vliegveld) en het beschermen van gemakkelijke doelwitten;

ontwikkelen van manieren om samenwerking tot stand te brengen op het vlak van de strijd tegen wapenhandel en de vernietiging van voorraden; ontwikkelen van manieren om samenwerking tot stand te brengen en informatie uit te wisselen over het opsporen en volgen van illegale wapens; samenwerken en een bijdrage leveren aan het tegengaan van de verspreiding van massavernietigingswapens en hieraan gerelateerde goederen, alsmede van de overbrengingsmiddelen daarvoor, door de volledige naleving en tenuitvoerlegging op nationaal niveau van de bestaande verplichtingen van de partijen op grond van de ontwapenings- en non-proliferatieverdragen en -overeenkomsten en andere relevante internationale verplichtingen; opzetten van een effectief stelsel van nationale uitvoer- en doorvoercontrolemechanismen van goederen die verband houden met massavernietigingswapens, inclusief controle van het eindgebruik van technologieën voor tweeërlei gebruik vanuit het oogpunt van massavernietigingswapens, met effectieve sancties op inbreuken op de exportcontrole; bestrijden van de illegale handel in handvuurwapens, lichte wapens en munitie, in het kader van bestaande internationale overeenkomsten en resoluties van de VN-Veiligheidsraad en verbintenissen in het kader van andere internationale instrumenten op dit gebied; voortzetten van de samenwerking op het vlak van de controle op de uitvoer van conventionele wapens, in het licht van het gemeenschappelijk standpunt van de Unie inzake de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie. Het conflict over Transnistrië Prioriteiten op middellange termijn: handhaven van de functionaliteit van alle bestaande dialoogplatforms en onderhandelingsformules, gericht op het in kaart brengen van haalbare oplossingen voor de problemen waar mensen mee te maken hebben op beide oevers van de Nistru en op een omvattende en vreedzame oplossing voor het Transnistrische conflict, gebaseerd op de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Moldavië binnen de internationaal erkende grenzen met een speciale rechtspositie voor de regio Transnistrië; ontwikkelen van een uitgediepte visie op het beslechten van het Transnistrische conflict, waarin een voorstel wordt gedaan voor een aantrekkelijke en wederzijds acceptabele gemeenschappelijke toekomst voor beide partijen in een herenigd land; handhaven van effectieve samenwerking tussen de Unie en Moldavië inzake het beslechten van het conflict over Transnistrië en het bevorderen van maatregelen die vertrouwen scheppen, volgens de overeengekomen formules, inclusief raadplegingen inzake regelingen die getroffen moeten worden nadat een akkoord is bereikt; intensiveren van de dialoog, met als doel het toelichten van de voordelen van de associatieovereenkomst en het waarborgen van de toepasselijkheid daarvan op het gehele grondgebied van Moldavië, waarbij maatregelen worden getroffen voor het legaliseren van bedrijfsactiviteiten van ondernemers van de linkeroever van de Nistru; voortzetten van constructieve gesprekken over de situatie in het centrale (Transnistrische) deel van het Moldavisch-Oekraïense grensgebied met alle betrokken gesprekspartners. Het Internationaal Strafhof Prioriteiten voor de korte termijn: ten uitvoer leggen van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof en de hieraan gerelateerde instrumenten, waarbij erop wordt toegezien dat de integriteit van het statuut gehandhaafd blijft.



2.4 Samenwerking inzake vrijheid, veiligheid en justitie

Van Moldavië wordt verwacht dat het te allen tijde aan de vereisten voldoet die worden gesteld in de vier blokken van het actieplan voor visumliberalisering van 16 december 2010. De effectieve en duurzame tenuitvoerlegging van alle criteria uit het actieplan, inclusief die van blok 3 (Openbare orde en veiligheid), is essentieel voor de handhaving van de visumvrijstelling ten aanzien van de EU. Overeenkomstig het herziene opschortingsmechanisme voor de vrijstelling van de visumplicht kan visumvrij reizen worden opgeschort wanneer een of meer van de benchmarks niet langer zijn vervuld. In geval van een gerechtvaardigde bezorgdheid omtrent het nakomen van concrete criteria uit het actieplan, zal Moldavië de Europese Unie desgevraagd informatie verstrekken. Voorts nemen de partijen goede nota van de aanbevelingen die van de collegiale toetsingsmissies in 2015 en 2016, waarbij de sectoren justitie, corruptiebestrijding en witwasbestrijding van Moldavië werden beoordeeld. In dit verband verbindt Moldavië zich ertoe die aanbevelingen in acht te nemen, evenals de overige aanbevelingen van de Unie en andere aanbevelingen van internationale organisaties, voor het ontwikkelen van de beleidsdocumenten na 2016 inzake justitie en corruptiebestrijding en het beleidsdocument na 2017 inzake witwasbestrijding. Daarnaast werken de partijen samen op de volgende terreinen: Bescherming van persoonsgegevens Prioriteiten op middellange termijn: verder in overeenstemming brengen van het nationale wetgevingskader met de Uniewetgeving op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens, met bijzondere aandacht voor Verordening 2016/679 (algemene verordening gegevensbescherming); voortzetten van de tenuitvoerlegging van het wetgevingskader ter bescherming van persoonsgegevens in alle sectoren, teneinde een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens te waarborgen, overeenkomstig de Europese normen en instrumenten; verder versterken van de capaciteitsopbouw van het nationaal centrum voor de bescherming van persoonsgegevens.



Bestrijding van georganiseerde misdaad Prioriteiten voor de korte termijn: helder afbakenen en uitsplitsen van de bevoegdheden van de politie ten behoeve van inlichtingenvergaring en het verzamelen en gebruiken van (forensisch) bewijsmateriaal; opzetten en effectief bevorderen van een systeem voor financieel onderzoek dat is gericht op het opsporen en in beslag nemen van vermogen dat is verkregen op basis van georganiseerde misdaad. Prioriteiten op middellange termijn: ten uitvoer leggen van het concept van op inlichtingen gebaseerd politiewerk, hetgeen een goed ontwikkeld systeem vereist voor het analyseren en beheersen van risico’s en dreiging (de Europol-methode toegepast in de context van de dreigingsevaluatie voor zware en georganiseerde criminaliteit (SOCTA, Serious and Organised Crime Threat Assessment)). Dit dient ook de ontwikkeling van een wijkpolitie en het gebruik van speciale opsporingsmethoden (SOM) te behelzen; samenwerken om een geleidelijke en bredere toepassing van relevante Interpol-instrumenten en -diensten te waarborgen.



Politiehervorming Prioriteiten voor de korte termijn: voltooien van de oprichting van een verantwoordingsplichtige, betrouwbare en doeltreffende politieorganisatie die een onderdeel vormt van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het politiek leiderschap van het ministerie zal beperkt blijven tot het vaststellen van de strategische prioriteiten van de politiekorpsen en het uitstippelen van de beleidslijnen. Het ministerie is niet bevoegd om bevelen of verboden uit te vaardigen ten aanzien van de operationele activiteiten van de politiekorpsen; versterken van de verantwoordingsplicht en de onafhankelijkheid van de politie;

oprichten van een onafhankelijk orgaan (bv. een parlementaire commissie), dat de structurele zwakke punten (gevallen van politiegeweld, fraude, corruptie, enz.) van de politie adequaat aanpakt. Prioriteiten op middellange termijn: verder ten uitvoer leggen van de ontwikkelingsstrategie voor de politie voor 2016-2020, met bijzondere aandacht voor het moderniseren van de politiekorpsen wat betreft a) personeelsbeleid, b) managementtechnieken en c) operationele bekwaamheden (respect voor de fundamentele mensenrechten bij de omgang met gedetineerden; ontwikkelen van doeltreffende betrekkingen met de bevolking; moderniseren van de ICT-omgeving; bevorderen van de capaciteiten voor het onderzoeken van een plaats delict en verder ontwikkelen van de corruptiebestrijdingsstrategie); vaststellen van een ontwikkelingsstrategie voor de Carabinieri en waarborgen van vooruitgang in de tenuitvoerlegging van de strategie; tot stand brengen van een effectief systeem voor getuigenbescherming (gespecialiseerde eenheid) en bieden van de noodzakelijke garantie aan getuigen dat zij zullen worden beschermd tegen intimidatie en fysieke bedreigingen; aanmoedigen van een cultuur van integriteit en ethische waarden binnen het gehele ministerie van Binnenlandse Zaken en de politie. Ontwikkelen van gedragsregels en -normen om misstanden bij de politie te voorkomen en effectief te bestraffen. Ontwikkelen van instrumenten voor het beoordelen van de doelmatigheid en doeltreffendheid van de politieactiviteiten; oprichten van een gezamenlijk opleidingscentrum voor wetshandhaving (JLETC, Joint Law Enforcement Training Centre), teneinde een adequate basisopleiding en gespecialiseerde nascholing te garanderen, met waar nodig zeer gespecialiseerde opleidingen. Op basis van de werkovereenkomst uit 2012 tussen Moldavië en het agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (CEPOL), dient het JLETC een nauwe operationele relatie te ontwikkelen met CEPOL; verbeteren van de detentie-omstandigheden binnen de politie; uitbreiden van de snelle-interventiemacht.



Politiesamenwerking en databanken Prioriteiten voor de korte termijn: verder ontwikkelen van geautomatiseerde en gecentraliseerde databanken voor zowel opsporing als vervolging (nationale e-casemanagementsystemen), om het risico te vermijden dat strafzaken elkaar overlappen en dat zaken, die vaak een groot geografisch en zelfs internationaal gebied bestrijken, niet met elkaar in verband worden gebracht. Een dergelijk systeem moet idealiter alle facetten bestrijken van de opsporings- en vervolgingsketen, met inbegrip van informatie over ontneming, bevriezing en confiscatie van vermogensbestanddelen; verbeteren van het bestaande nationale statistische instrument voor het bepalen van de criminaliteitscijfers en het percentage opgeloste zaken. Dit instrument dient effectief te worden ingezet als managementinstrument voor het ontwikkelen van nieuwe beleidsprioriteiten. Prioriteiten op middellange termijn: waarborgen dat de centrale eenheden voor de internationale politiesamenwerking (nationale Europol-eenheid, Sirene-bureau, nationale centrale bureau van Interpol) toegang hebben tot desbetreffende nationale en internationale databanken via één enkele administratieve structuur (centrale aanspreekpunten - SPOC, Single Point of Contact); intensiveren van de samenwerking en de gegevensuitwisseling tussen Moldavië en Europol (kwalitatief en kwantitatief) bij grensoverschrijdende strafzaken.

Bestrijding van drugs Prioriteiten voor de korte termijn: deelnemen aan het Europees netwerk voor informatie over drugs en drugsverslaving (Reitox, Réseau Européen d’Information sur les Drogues et les

Toxicomanies) van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (Emcdda, European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction) en desbetreffende deskundigenvergaderingen georganiseerd door het Emcdda; ten uitvoer leggen van een duidelijke taakverdeling voor en afstemming tussen autoriteiten die gespecialiseerd zijn in het terugdringen van de vraag naar drugs, alsmede autoriteiten die zijn betrokken bij het verminderen van het aanbod van drugs. Prioriteiten op middellange termijn: verbreden van de afstemming naar alle aspecten van het drugsbeleid met inbegrip van sociale en de volksgezondheid betreffende aspecten, handhavingsmaatregelen, internationale samenwerking en jeugdbeleid;  goedkeuren en uitvoeren van het nationale actieplan 2017-2018 voor de tenuitvoerlegging van de nationale strategie voor drugsbestrijding voor de jaren 2011-2018.



Mensenhandel goedkeuren en ten uitvoer leggen van de nationale strategie voor het voorkómen en bestrijden van mensenhandel voor de jaren 2017-2022, hetgeen eveneens het nationale verwijzingssysteem omvat; verder stroomlijnen van de informatiestroom door het verbeteren van de communicatie en de samenwerking tussen Europol en de Moldavische nationale multidisciplinaire wetshandhavingseenheden, alsmede tussen deze wetshandhavingseenheden onderling; waarborgen van capaciteitsopbouw in de instellingen voor wetshandhaving, om de samenwerking met agentschappen van de Unie bij het voorkómen en bestrijden van mensenhandel te garanderen. Bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen versterken van de capaciteit van desbetreffende opsporingseenheid om te pogen minderjarige slachtoffers van seksueel misbruik te identificeren, met name bij kinderpornografie; opzetten van structuren voor de individuele beoordeling van elk minderjarig slachtoffer van seksueel misbruik met het oog op het inschakelen van specifieke bijstand en ondersteuning; voorzien in een speciale vertegenwoordiger voor minderjarige slachtoffers van seksueel misbruik, daar waar dragers van het ouderlijk gezag het kind niet kunnen vertegenwoordigen wegens belangenverstrengeling, of wanneer het kind niet wordt vergezeld door, of gescheiden is van zijn of haar familie; beschikbaar stellen van passende interventiemaatregelen of -programma’s voor het beheersen van het individuele risico dat is gekoppeld aan elke voor seksueel misbruik of seksuele uitbuiting van kinderen veroordeelde dader.



Bestrijding van cybercriminaliteit

Prioriteiten voor de korte termijn: versterken van de samenwerking met het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit (EC3, European Cyber Crime Centre) binnen Europol. Prioriteiten op middellange termijn: investeren in de capaciteitsopbouw (onder meer bij strafrechtelijke autoriteiten), knowhow en specialisatie op het gebied van het bestrijden van cybercriminaliteit, door tevens de koppeling met de aanpak van hybride dreigingen (gerichte cybercriminaliteitsmaatregelen, bilaterale programma’s van justitie en politie) in acht te nemen; versterken van de samenwerking ten behoeve van de bestrijding van cybercriminaliteit en seksuele uitbuiting van kinderen door de prioriteiten af te stemmen en de communicatie te stroomlijnen; verkennen van de mogelijkheden voor samenwerking met name inzake de bescherming van essentiële infrastructuur; intensiveren van de samenwerking voor het bevorderen van de veerkracht en paraatheid in geval van cybercriminaliteit: opzetten van computercalamiteitenteams (CERT, Computer Emergency Response Team), faciliteren van de ontwikkeling van een nationale strategie voor de cyberveiligheid, bevorderen van publiek-private partnerschappen; samenwerken voor het waarborgen van de tenuitvoerlegging van de vertrouwenwekkende maatregelen voor cybercriminaliteit van de OVSE die als doel hebben de transparantie en de samenwerking op regionaal en subregionaal niveau te vergroten; ten uitvoer leggen van het Verdrag van Boedapest, met name wat betreft het procesrecht in het kader van de binnenlandse opsporing, publiek-private samenwerking en internationale samenwerking.



Preventie en bestrijding van corruptie en belangenverstrengeling Prioriteiten voor de korte termijn: vaststellen van een integriteitswet die de overheidssector omvat, in samenspraak met organisaties uit het maatschappelijk middenveld; ten uitvoer leggen van de wet die van alle betrokken functionarissen vereist dat zij verklaringen verstrekken omtrent hun vermogen en potentiële belangenverstrengeling rapporteren en het waarborgen van doeltreffende uitvoering van de handhavingsprocedure. De juistheid van de inhoud van de verklaringen omtrent vermogen en potentiële belangenverstrengeling dient te worden beoordeeld door de nationale instantie voor de integriteitscontrole (NIA, National Integrity Authority) en het hiermee verband houdende strafrechtelijk onderzoek dient uitgevoerd te worden door het nationaal analysecentrum (NAC). De beoordelingen dienen op adequate wijze geprioriteerd te worden en in eerste instantie gericht te zijn op verklaringen van hooggeplaatste personen, met inbegrip van rechters en openbaar aanklagers; waarborgen van voldoende navorsing van verdachte verklaringen en systematisch opleggen van sancties (boetes, disciplinaire maatregelen, enz.) in geval van valse of te laat ingediende verklaringen, of bij het nalaten van het aangeven van vermogen. De bewijslast van de herkomst van het geld of de bezittingen ligt bij de functionaris. Voortzetten van het openbaar maken van vermogen; vaststellen van wetten ten behoeve van evenredige, afschrikkende sancties voor corruptie en het beperken van de onschendbaarheid in strafrechtelijke en administratieve procedures;

vaststellen en effectief ten uitvoer leggen van een nieuwe anticorruptiestrategie als een strategisch instrument voor het voorkomen en verminderen van corruptie in overeenstemming met de waarden en normen van de Unie. Versterken van de capaciteiten van de toezichthouder voor de tenuitvoerlegging van de nationale strategie voor corruptiebestrijding in nauwe samenwerking van het parlement en het maatschappelijk middenveld; waarborgen van doeltreffende samenwerking met en bijstand aan desbetreffende instellingen en organen van de Unie, waaronder het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF, Office européen de lutte antifraude), voor controles en inspecties ter plaatse met betrekking tot het beheer en de controle op de besteding van EU-gelden, overeenkomstig de geldende regels en procedures. Prioriteiten op middellange termijn: verbeteren van het mechanisme voor de coördinatie en samenwerking ten behoeve van de corruptiebestrijding tussen corruptiebestrijdingsinstanties, zoals het NAC, de NIA, de procureur-generaal, de dienst voor interne bescherming en corruptiebestrijding van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de inlichtingen- en veiligheidsdienst; opzetten van een effectief mechanisme voor de coördinatie inzake de bestrijding van corruptie, witwassen van geld en terrorismefinanciering binnen het openbaar bestuur op regeringsniveau; ontwikkelen van transparante, op verdienste gebaseerde en professionele benoemingsmechanismen voor de Raad voor de integriteitsbewaking, het management en de integriteitsinspecteurs van de nationale instantie voor de integriteitscontrole, teneinde ervoor te zorgen dat de nationale instantie voor de integriteitscontrole onafhankelijk is en gevrijwaard van enige politieke beïnvloeding. Waarborgen dat de nationale instantie voor de integriteitscontrole toegang heeft tot de benodigde registers, inclusief alle overheids- en privéarchieven, om de doelmatige controle van bezittingen en persoonlijke belangen te waarborgen. Waarborgen dat het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigd is in de Raad voor de integriteitsbewaking; versterken van de rol van het NAC bij corruptiebestrijding met als doel het boeken van concrete resultaten. Waarborgen dat het beschikt over voldoende budget en personeel, duidelijke verantwoordelijkheden, voldoende bevoegdheden en de benodigde autonomie en dat het wordt beschermd tegen oneigenlijke politieke invloeden en goed samenwerkt met andere instellingen voor de wetshandhaving die zijn betrokken bij de corruptiebestrijding, met name het bureau voor corruptiebestrijding van de openbaar aanklager; blijven creëren van bewustzijn over de verschillende typen en verschijningsvormen van corruptie en hoe deze te voorkomen. Er dienen op gezette tijden voorlichtingscampagnes georganiseerd te worden. Communicatiemiddelen en -strategieën dienen te worden toegespitst op de doelgroep en het effect ervan dient geregeld te worden geëvalueerd; bevorderen van het systeem voor het onderzoek naar en de vervolging van hooggeplaatste functionarissen in corruptiezaken, hetgeen de transparantie en onpartijdigheid van de gerechtelijke procedures waarborgt, door onder meer voorwaarden te scheppen voor een open mediaverslaggeving. In dit verband dienen de werkzaamheden van het bureau voor corruptiebestrijding van de openbare aanklager te worden beperkt tot corruptie door hooggeplaatste personen en dienen de capaciteiten in de bestrijding van corruptie door hooggeplaatste personen versterkt te worden; behalen van meer tastbare resultaten op het gebied van corruptiebestrijding door de prestaties van de corruptiebestrijdingsdiensten te verbeteren, door middel van effectievere sancties en daadwerkelijke veroordelingen, vooral ten aanzien van hooggeplaatste functionarissen; ontwikkelen en bevorderen van een uitgebreid en samenhangend wetgevingskader om de integriteit binnen de overheidssector aan te moedigen; verrichten van een grondig onderzoek naar de bankfraudes, met als doel het terugwinnen van ontvreemd kapitaal en geregeld op transparante wijze verslag doen van de geboekte vooruitgang inzake het onderzoek; delen van het tweede-faserapport van Kroll met de Unie;

waarborgen van de interoperabiliteit van het e-integriteitssysteem met alle overheids- en privéarchieven die benodigd zijn voor de doelmatige controle van bezittingen en persoonlijke belangen; waarborgen van de geleidelijke overgang naar het online indienen van verklaringen; versterken van het systeem van de periodieke zelfbeoordeling inzake corruptiebestrijding.



Bestrijding van witwassen, financiering van terrorisme en financiële misdrijven Prioriteiten voor de korte termijn: aanpassing van de wetgeving aan de 4e richtlijn inzake het witwassen van geld en de financiering van terrorisme; ervoor zorgen dat nieuwe wetgeving inzake de liberalisering van kapitaal en fiscale stimulering, alsmede wetgeving over de wijziging en voltooiing van wetgevingshandelingen, verenigbaar is met de verbintenissen van Moldavië in het kader van de associatieovereenkomst; vergroten van de technische en operationele capaciteiten van de financiële inlichtingendienst om op doeltreffende wijze alle taken op het gebied van de bestrijding van het witwassen van geld en terrorismefinanciering (AML, Anti-Money laundering/CFT, Countering Terrorism Financing) uit te voeren, met name op het gebied van het verbeteren van de financiële inlichtingen; de financiële inlichtingendienst dient op steeds grotere schaal en op proactieve wijze beschuldigingen van witwassen van geld en terrorismefinanciering aan te pakken, te beginnen bij verslagleggingsplichtige instanties die systematisch verdachte transacties rapporteren, die dienen te worden bestraft in het geval de verslagleggingsplicht niet wordt nageleefd; versterken van het systeem van preventieve bevriezing door de betrokken rapporterende entiteiten de bevoegdheid te geven om verdachte financiële transacties op te schorten; oprichten van een nationale dienst voor het ontnemen van vermogensbestanddelen die, door middel van een geïntensiveerde samenwerking, ertoe bijdraagt dat uit criminaliteit verkregen vermogens in de hele Unie zo snel mogelijk worden opgespoord. Prioriteiten op middellange termijn: ten uitvoer leggen van een overkoepelend beleid of overkoepelende strategie voor financiële misdrijven en financiële recherche, ten behoeve van alle betrokken autoriteiten, met inbegrip van het openbaar ministerie, met de bedoeling complexe en langdurige onderzoeken naar financiële misdrijven te versnellen. Integreren van financiële recherche en op inlichtingen gebaseerd politiewerk in de strategie, zodat proactieve handhavingsmaatregelen genomen kunnen worden op grond van gegevensanalyses; bevorderen en ten uitvoer leggen van een robuust wetgevingskader voor de bestrijding van het witwassen van geld en het financieren van terrorisme dat in overeenstemming is met de resoluties van de VN-Veiligheidsraad en de aanbevelingen van de financiële actiegroep witwassen van geld (FATF, Financial Action Task Force) en overeenkomstig de resultaten van de wederzijdse evaluaties in het kader van Moneyval; ten uitvoer leggen van robuuste en ambitieuze wetgeving inzake de inbeslagneming en confiscatie van vermogen die verder reikt dan de minimumnormen die op Unieniveau zijn vastgesteld en dus bijvoorbeeld eveneens bepalingen bevat omtrent confiscatie zonder veroordeling (of civielrechtelijke confiscatie); bevorderen van de operationele samenwerking inzake confiscatie, het ontnemen van vermogensbestanddelen en vermogensbeheer door middel van een doeltreffende communicatie en uitwisseling van beste praktijken tussen het Moldavische bureau voor het ontnemen van vermogensbestanddelen en de Unie; bevorderen van de operationele samenwerking tussen de diensten en eenheden van de financiële inlichtingen, politie, financiële inspectie, belasting en douane, via interoperabiliteit en gegevensuitwisseling (bijvoorbeeld, op basis van op maat gesneden overeenkomsten over gegevensuitwisseling). Ter bevordering van de operationele samenwerking tussen diensten, dienen er verbindingsfunctionarissen aangesteld te worden. Het tijdelijk uitwisselen van personeel voor opleidingsdoeleinden dient overwogen te worden;

vaststellen van opleidingscurricula, in samenwerking met het gezamenlijk opleidingscentrum voor wetshandhaving (vgl. supra), met een duidelijke accreditatieprocedure voor rechercheurs en analisten van financiële misdrijven, alsmede collega’s met andere werkterreinen aanmoedigen en in staat stellen om deel te nemen aan opleidingen op het gebied van financiële recherche. Het belang van financiële recherche moet voldoende tot uiting komen in de opleiding van onderzoekers, officieren van justitie en rechters; ontwikkelen van richtsnoeren en instructies voor instanties met een verslagleggingsplicht die systematisch verdachte transacties rapporteren, teneinde de doeltreffendheid van de tenuitvoerlegging van de nationale wetgeving ter bestrijding van het witwassen van geld en het financieren van terrorisme te bevorderen. Samenwerking inzake migratie, asiel en grensbeheer Asiel en migratie Prioriteiten voor de korte termijn: voortzetten van de tenuitvoerlegging van de overnameovereenkomst tussen de Unie en Moldavië en de bijstandverlening aan de re-integratie van Moldavische burgers; voortzetten van verstrekken van informatie om de rechten en plichten van het visumvrij reizen te verhelderen, waaronder informatie over de regelgeving inzake de toegang tot de arbeidsmarkt van de Unie (onder meer via de portaalwebsite van de Unie over immigratie), het Uniekader inzake legale migratie (richtlijnen inzake de voorwaarden voor toegang en verblijf van bepaalde categorieën onderdanen van derde landen) en over de aansprakelijkheid in geval van misbruik van de rechten op grond van de visumvrijstelling, alsmede over de rechten en plichten in verband met de gezondheidszorgsystemen van de lidstaten van de Unie; voortzetten van de ontwikkeling van een praktische samenwerking in het kader van het mobiliteitspartnerschap tussen de Unie en Moldavië. Prioriteiten op middellange termijn: stimuleren en bevorderen van de samenwerking binnen het mobiliteitspartnerschap tussen de Unie en Moldavië door middel van actieve deelname van de lidstaten, met bijzondere aandacht voor migratie en ontwikkeling; versterken van de bestaande infrastructuur (inclusief detentiecentra) en de personeelsbezetting van de bevoegde organen om de daadwerkelijke terugkeer van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen en/of onderdanen van derde landen op doorreis vanuit het grondgebied van Moldavië te garanderen, alsmede waarborgen dat de mensenrechten van immigranten in administratieve detentie worden nageleefd en ontwikkelen van het integratiekader; versterken van de activiteiten van het bureau voor migratie en asiel als de hoofdverantwoordelijke in het systeem voor de administratie en beheersing van migratiestromen, door: 1) versterken van het wetgevingskader, de opvangvoorwaarden en de documentatie van buitenlanders, 2) versterken van de regionale diensten in de strijd tegen het illegaal verblijf van buitenlanders en voor het tellen van buitenlanders, 3) verbeteren van de infrastructuur, alsmede het toewijzen van de benodigde financiële en personele middelen; verder versterken van het systeem van gegevensverzameling en -analyse inzake migratiestromen en asiel, door het actualiseren van het uitgebreide migratieprofiel en regelmatig opstellen van beoordelingsverslagen en risicoanalyserapportages op het gebied van migratie en asiel; voortzetten van de effectieve tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake asiel, die een solide kader vormt voor het beschermen van diegenen die internationale bescherming nodig hebben, waardoor de infrastructuur van het opvangcentrum wordt versterkt;

Prioriteiten voor de korte termijn: verder versterken van het grensbeheer, in stand houden van het hoge niveau van grenscontroles en grensbewaking en zorgen voor de uitbreiding en verbetering van permanente en mobiele videobewakingssystemen; intensiveren van het gezamenlijke grensbeheer aan de grens tussen de Unie en Moldavië. Prioriteiten op middellange termijn: blijven voorzien in adequate infrastructuur, technische uitrusting, IT-systemen en financiële en personele middelen, overeenkomstig de strategie voor geïntegreerd grensbeheer (IBM, Integrated Border Management) en bijbehorend actieplan van Moldavië; verder versterken van de samenwerking op het gebied van grensbeheer met het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex); tot stand brengen van grensoverschrijdende samenwerkingsinitiatieven en bestendigen van de samenwerking met lidstaten van de Unie, om bij te dragen aan het verrijken en vergroten van het gemeenschappelijk inlichtingenbeeld van de situatie in het gebied vóór de grens van het door Frontex beheerde grensbewakingssysteem Eurosur, door een regionaal netwerk op te zetten met Roemenië en andere landen in de regio; actualiseren van het situatiebeeld op nationaal en lokaal niveau door het versterken van de risico- en informatieanalyse en de informatie-uitwisseling met nationale en internationale partners.

Juridische samenwerking Prioriteiten op middellange termijn: intensiveren van de samenwerking tussen Moldavië en Eurojust (kwalitatief en kwantitatief) bij grensoverschrijdende strafzaken verder versterken van de justitiële samenwerking in civiele en commerciële aangelegenheden door: –toetreding tot en tenuitvoerlegging van de multilaterale overeenkomsten inzake justitiële samenwerking in civiele zaken, in het bijzonder het Verdrag van 1970 inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in civiele of commerciële aangelegenheden; –toetreding tot en tenuitvoerlegging van de multilaterale overeenkomsten inzake de bescherming van kinderen en, in het bijzonder, de overeenkomsten van de Haagse Conferentie voor internationaal privaatrecht op het gebied van familierecht; –voorbereiding op de toetreding tot en tenuitvoerlegging van het Verdrag van 1996 inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning, de tenuitvoerlegging en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen ter bescherming van kinderen, in het bijzonder door een evaluatie van de nationale capaciteiten en middelen; versterken van de justitiële samenwerking in strafzaken door de toetreding tot en de tenuitvoerlegging van desbetreffende verdragen, in het bijzonder die van de Raad van Europa.



2.5 Handel en daarmee verband houdende aangelegenheden (DCFTA) De diepe en brede vrijhandelsruimte beslaat een groot deel van de associatieovereenkomst. Het ligt derhalve in de lijn der verwachting dat de tenuitvoerlegging van dit deel, uiteengezet in titel V (Handel en daarmee verband houdende aangelegenheden) van de overeenkomst, een prioriteit toebedeeld zal krijgen die evenredig is aan het belang dat eraan wordt toegekend in de algemene context van de associatieovereenkomst en in het kader van de betrekkingen tussen de Unie en Moldavië. Handel in goederen

De partijen werken, met name door onderling overleg, samen aan de tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake de markttoegang voor goederen, waaronder energie, waarbij de aandacht wordt toegespitst op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: tot stand brengen van verdere verbeteringen op het gebied van de handels- en voorzieningsbalansstatistieken om ervoor te zorgen dat het antidumpingmechanisme door de partijen correct wordt toegepast; samenwerken bij de tenuitvoerlegging van het stappenplan voor de verbetering van het concurrentievermogen van Moldavië; uitwisselen van informatie over ontwikkelingen op het vlak van de markttoegang in Moldavië en het Moldavische beleid inzake markttoegang; ten uitvoer leggen van maatregelen teneinde het ondernemingsklimaat te verbeteren voor ondernemers in de handel. Prioriteiten op middellange termijn: vergroten van de exportcapaciteit van Moldavië, onder meer door het starten van financiële en niet-financiële steunverleningsprogramma’s (subsidie) voor het ontwikkelen van de export door bedrijven of individuen; versterken van de samenwerking tussen de Unie en Moldavië in het proces van de voorbereiding en tenuitvoerlegging van wetgeving die mogelijk vereist is voor de tenuitvoerlegging van de DCFTA-bepalingen; waarborgen van de naleving van de handelsgerelateerde energiebepalingen; uitvoeren van de op export betrekking hebbende onderdelen voor 2018-2020 van de nationale strategie voor het bevorderen van de export en het aantrekken van investeringen (Nsiaep, National Strategy for Investment Attraction and Export Promotion) voor 2016-2020, met inbegrip van een tussentijdse beoordeling van deze strategie in 2018.



Technische voorschriften, normalisatie en hieraan gerelateerde infrastructuur De partijen werken samen om de naleving van de technische voorschriften, normalisatie, metrologie, accreditatie, conformiteitsbeoordelingsprocedures en het systeem voor markttoezicht van de Unie tot stand te brengen, zoals bedoeld in de associatieovereenkomst en dan met name in het deel betreffende de diepe en brede vrijhandelsruimte. Deze voorbereidingen hebben onder meer betrekking op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: uitwisselen van informatie over het nakomen van de verbintenis tot het aanpassen van nationale wetgeving aan het acquis van de Unie, zoals uiteengezet in desbetreffende bijlagen bij de overeenkomst en over de handhaving daarvan; versterken van de administratieve capaciteiten van de betrokken overheidsorganen, instellingen en instanties. Prioriteiten op middellange termijn: ontwikkelen van een infrastructuur voor het beheer van technische voorschriften, normalisatie, metrologie, accreditatie, conformiteitsbeoordelingsprocedures en het systeem voor markttoezicht, met inbegrip van de oprichting van een nationaal informatiesysteem; ontwikkelen of bevorderen van de samenwerking en, waar nodig, zorgen voor het verkrijgen van het lidmaatschap van desbetreffende internationale en Europese organisaties, zoals Euramet, EA, CEN, Cenelec, ETSI en Welmec;

uitwisselen van informatie over andere relevante aspecten van de plannen van Moldavië op het vlak van technische handelsbelemmeringen en de toepasselijke tijdschema's; ontwerpen en ten uitvoer leggen, in samenwerking met de instanties die de private sector van Moldavië vertegenwoordigen, van een uitgediepte campagne/activiteit voor het voorlichten, begeleiden en adviseren van Moldavische bedrijven, met als doel een beter begrip te creëren van de in de Unie geldende productvoorschriften en vereisten voor het op de markt brengen van producten; samenwerken bij de voorbereiding van de overeenkomst inzake conformiteitsbeoordeling en de aanvaarding van industrieproducten (OCA).



Sanitaire en fytosanitaire maatregelen De partijen werken samen om de Moldavische sanitaire en fytosanitaire (SPS, Sanitary and Phytosanitary) normen voor levensmiddelen en diervoeders en de Moldavische wetgeving en praktijken op het gebied van plantgezondheid en gezondheid en het welzijn van dieren, meer in overeenstemming te brengen met die van de Unie, zoals bepaald in desbetreffende bijlagen bij de associatieovereenkomst. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: vereenvoudigen van de import- en exportcertificering van agrovoedingsproducten; ontwikkelen en ten uitvoer leggen van de voedselveiligheidsstrategie voor 2017-2022; intensiveren van de samenwerking tussen het nationaal agentschap voor voedselveiligheid en het ministerie van Landbouw, teneinde wetswijzigingen op SPS-vlak voor te bereiden en ten uitvoer te leggen; versterken van de administratieve capaciteit door opleidingen voor personeelsleden in de bevoegde overheids- en uitvoerende organen en agentschappen om wetgeving voor te bereiden en ten uitvoer te leggen overeenkomstig de Uniewetgeving; organiseren van voorlichtingscampagnes met desbetreffende agentschappen, ondernemingen en ngo’s inzake de toegangsvereisten tot de Uniemarkt en met maatschappelijke organisaties inzake de consumentenaspecten van de veiligheid van levensmiddelen en diervoeders (RASFF, Rapid Alert System for Food and Feed); zorgen voor de accreditatie van alle laboratoria die zijn betrokken bij de officiële controle van internationale normen, teneinde te voldoen aan de SPS-vereisten voor de export en het versterken van de voedselveiligheid op de interne markt van Moldavië. Prioriteiten op middellange termijn: reorganiseren en ontwikkelen van de capaciteiten van het nationaal agentschap voor voedselveiligheid, gebaseerd op de bepalingen van de toekomstige nieuwe voedselveiligheidsstrategie 2017-2022; voltooien van de tenuitvoerlegging van de huidige voedselveiligheidsstrategie van Moldavië, waarbij de aandacht specifiek wordt toegespitst op de kwaliteit van de wetgeving en de handhavingscapaciteit en aanpakken van alle vastgestelde tekortkomingen; afstemmen van nationale wetten op het acquis van de Unie zoals vermeld in desbetreffende bijlagen bij de overeenkomst en waarborgen van de effectieve tenuitvoerlegging en handhaving daarvan; verder verbeteren van de infrastructuur en de hieraan gerelateerde capaciteit die noodzakelijk is voor de tenuitvoerlegging van de wetgeving - in het bijzonder die inzake de gezondheid van dieren en planten, laboratoria voor voedselveiligheid en grensinspectieposten - overeenkomstig de vereisten van de Unie; voltooien van de werkzaamheden voor het opzetten van een systeem voor vroegtijdige waarschuwing voor levensmiddelen en diervoeders, diergezondheid en de gezondheid en veiligheid van planten.



Douane en handelsbevordering De partijen werken samen om de wetgeving van Moldavië op een lijn te brengen met het Unierecht, de EU-douaneblauwdrukken en de internationale normen zoals vermeld in hoofdstuk 5 en de desbetreffende bijlagen bij de associatieovereenkomst. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende punten:

Prioriteiten voor de korte termijn: aanpassen van de Moldavische wetgeving aan het EU-douanewetboek; voortzetten van de tenuitvoerlegging van het strategische kader voor douanesamenwerking; voortzetten van de modernisering van Moldavië’s douanediensten en infrastructuur en de organisatie van opleidingen voor het personeel, met name ter bevordering van een servicegerichte en corruptievrije cultuur; opstellen van een stappenplan met het oog op de toetreding van Moldavië tot de overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer, en opzetten van een projectteam; intensiveren van de dialoog inzake de bestrijding van fraude, ter voorkoming van illegale handel, waaronder die in accijnsproducten, met name door een intensievere samenwerking op grond van het protocol inzake wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken; waarborgen van de effectieve handhaving van Moldavië’s wetgeving inzake de bescherming van geografische aanduidingen en intellectuele-eigendomsrechten (IPR, Intellectual Property Rights) en voorzien in een passende opleiding voor douanebeambten op dit gebied. Prioriteiten op middellange termijn: afstemmen van het Moldavische systeem van geautoriseerde marktdeelnemers op dat van de Unie, met het vooruitzicht op wederzijdse erkenning; aanpassen van de wetgeving en scheppen van de voorwaarden voor de toetreding van Moldavië tot de overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer; verder vereenvoudigen en moderniseren van de douaneprocedures en het waarborgen van de effectieve tenuitvoerlegging ervan; samenwerken op het vlak van douanecontroles op basis van risico en uitwisselen van relevante informatie die bijdraagt tot verbeteringen op het vlak van risicobeheer en veiligheid van de toeleveringsketens, facilitering van de legale handel, alsmede veiligheid en beveiliging van ingevoerde, uitgevoerde of doorgevoerde goederen; intensiveren van de procedures voor een snelle toetreding tot en tenuitvoerlegging van de kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO, World Health Organisation) inzake de bestrijding van het tabaksgebruik, teneinde de illegale handel in tabaksproducten uit te bannen.



Oorsprongsregels De partijen werken samen aan de tenuitvoerlegging van de oorsprongsregels, zoals uiteengezet in het protocol bij de associatieovereenkomst en voortvloeiend uit de toetreding van Moldavië tot de regionale conventie betreffende de pan-Euro-mediterrane preferentiële oorsprongsregels. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: bespreken en, indien noodzakelijk, herzien van de huidige procedures die door de douanediensten van Moldavië worden toegepast bij de certificering en controle van de oorsprong van goederen. Prioriteiten op middellange termijn: assisteren van Moldavië bij de tenuitvoerlegging van de verplichtingen die voortvloeien uit de toetreding tot de conventie;

voorzien in opleidingen voor de douanediensten van Moldavië inzake de certificering en controle van de preferentiële oorsprong. Vestiging, handel in diensten en elektronische handel De partijen zetten hun dialoog voort over de vestiging, handel in de diensten en elektronische handel overeenkomstig desbetreffende bepalingen in de associatieovereenkomst. Zij leggen de verbintenissen die zij zijn aangegaan op het vlak van de dienstverlening ten uitvoer, zoals uiteengezet in desbetreffende bijlagen bij de associatieovereenkomst. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: voorzien in opleiding en voldoende administratieve capaciteit om de afstemming van de wetgeving tot stand te kunnen brengen; waarborgen dat op gezette tijden informatie wordt uitgewisseld over de beoogde of lopende wetgevingsactiviteiten op terreinen die in aanmerking komen voor afstemming en met het oog hierop voeren van een dialoog; waarborgen dat het wetgevingskader voor diensten en de vestiging in Moldavië de rechten en plichten weerspiegelt en de effectieve tenuitvoerlegging bevordert van de verbintenissen ten aanzien van de markttoegang die voortvloeien uit de DCFTA. Betalings- en kapitaalverkeer De partijen zetten hun dialoog voort over kapitaal- en betalingsverkeer, met name om de naleving van alle bestaande verbintenissen van de associatieovereenkomst te bewaken.



Overheidsopdrachten De partijen werken samen aan de tenuitvoerlegging in Moldavië van het hoofdstuk over overheidsopdrachten van de associatieovereenkomst en de hieraan gerelateerde hervormingen. Deze samenwerking heeft onder meer betrekking op de volgende punten: Prioriteiten voor de korte termijn: coördineren van de harmonisatie van het Moldavisch wetgevingskader voor overheidsopdrachten met de Europese Commissie; tijdig verstrekken van nauwkeurige informatie over de on