Jaarverslag en betrouwbaarheidsverklaring met betrekking tot de EGKS

voor het per 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 45 C, leden 1 en 4, van het EGKS-Verdrag)

(2003/C 224/01)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

I. INLEIDING

Afloop van het EGKS-Verdrag

1. Op 23 juli 2002 is de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), overeenkomstig artikel 97 van het Verdrag tot oprichting ervan, opgehouden te bestaan. Zij had ten doel, de omstandigheden te scheppen die een rationele verdeling van de productie van kolen en staal verzekerden en daarbij zowel de continuïteit van de werkgelegenheid te waarborgen als te vermijden dat fundamentele en duurzame moeilijkheden zouden worden veroorzaakt. Haar financiële steun had ten doel:

- de uitvoering van investeringsprogramma's te vergemakkelijken door het verstrekken van leningen of door het geven van garanties voor andere door de ondernemingen opgenomen leningen (artikel 54 van het Verdrag),

- technisch en economisch onderzoek aan te moedigen (artikel 55 van het Verdrag),

- de financiering van programma's voor de aanpassing van ondernemingen of voor de sociale bescherming van de werknemers te vergemakkelijken (artikel 56, leden 1 en 2, van het Verdrag) wanneer deze programma's noodzakelijk waren geworden door hetzij technische vooruitgang (artikel 56, lid 1, van het Verdrag) hetzij diepgaande veranderingen in de afzetvoorwaarden (artikel 56, lid 2, van het Verdrag).

De voor de uitvoering van haar taak benodigde middelen waren afkomstig van heffingen, ingesteld op de productie van kolen en staal, en van het opnemen van leningen (artikel 49 van het Verdrag). Gelden verkregen uit opgenomen leningen konden slechts worden aangewend voor het verstrekken van leningen (artikel 51 van het Verdrag).

2. De nalatenschap van de EGKS per 24 juli 2002 bestond uit:

- 400,9 miljoen euro aan nog af te wikkelen verplichtingen ten laste van de operationele begroting van de EGKS,

- 742,5 miljoen euro aan opgenomen leningen,

- 768,8 miljoen euro aan verstrekte leningen,

- 33,5 miljoen euro aan uit het voormalige pensioenfonds van de EGKS verstrekte leningen.

3. Een protocol bij het Verdrag van Nice heeft betrekking op de financiële gevolgen van de beëindiging van het EGKS-Verdrag. Krachtens dit protocol worden alle vermogensbestanddelen (activa en passiva) van de EGKS per 23 juli 2002 op 24 juli 2002 overgedragen aan de Europese Gemeenschap en wordt het vermogen van de EGKS in liquidatie bestemd voor onderzoek in sectoren die in verband staan met de kolen- en staalindustrie. Daar de datum van ratificatie van het Verdrag van Nice na die van de afloop van het EGKS-Verdrag viel, hebben de lidstaten als erfgenamen van deze Gemeenschap, in het kader van een tijdelijke beheersopdracht volgens dezelfde beginselen als die waarin het protocol bij het Verdrag van Nice voorziet, het beheer van het vermogen van de EGKS in liquidatie aan de Commissie toevertrouwd(1). Het Verdrag van Nice is op 1 februari 2003 in werking getreden; het protocol betreffende de EGKS in liquidatie had terugwerkende kracht tot 24 juli 2002. Bij Beschikking 2003/76/EG van de Raad(2) zijn de bepalingen vastgesteld die nodig zijn om het protocol uit te voeren.

4. De liquidatie van de EGKS zou volgens de verwachtingen uiterlijk in 2027 afgesloten moeten zijn. Deze datum komt overeen met de laatste vervaldag van de nog lopende contracten en verplichtingen. In dit verband moet onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds de nog af te wikkelen verplichtingen van de operationele begroting en anderzijds de aflossingen van verstrekte en opgenomen leningen(3):

- van de 400,9 miljoen euro aan per 23 juli 2002 nog af te wikkelen verplichtingen zullen de verplichtingen voor wederaanpassingssteun (132,6 miljoen euro) volledig afgewikkeld zijn in 2006, de verplichtingen voor sociale maatregelen (70,6 miljoen euro) in 2007, de verplichtingen voor rentesubsidies (16,8 miljoen euro) in 2004 en, ten slotte, de verplichtingen voor onderzoek (180,8 miljoen euro) in 2008;

- de opgenomen leningen van de EGKS en de uit opgenomen middelen verstrekte leningen zullen uiterlijk in 2019 volledig afgelost zijn. De leningen uit eigen middelen zullen uiterlijk in 2025 en de leningen van het voormalig pensioenfonds uiterlijk in 2027 volledig afgelost zijn(4).

Verrichte controles

5. De Rekenkamer heeft de jaarrekening van de EGKS in liquidatie voor het op 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar en het desbetreffende verslag van de Commissie onderzocht. Voor dat onderzoek steunde zij gedeeltelijk op de werkzaamheden van het particuliere accountantskantoor dat de jaarrekening heeft gecontroleerd. Na beëindiging van haar werkzaamheden heeft de Rekenkamer een verslag over de betrouwbaarheid van de jaarrekening van de EGKS in liquidatie en over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen uitgebracht. Ter aanvulling van dat verslag maakt de Rekenkamer in de volgende paragrafen opmerkingen over het beheer van de EGKS voor het begrotingsjaar.

II. UITVOERING VAN DE LAATSTE BEGROTING VAN DE EGKS

6. De begroting van de EGKS bestaat uit twee delen: een voor de administratieve begroting en een voor de operationele begroting.

7. Het EGKS-Verdrag bevat uitvoerige bepalingen over de administratieve begroting (artikelen 78 tot en met 78 quinquies). Sedert het Fusieverdrag van 1968 is de administratieve begroting beperkt tot de bijdrage van de EGKS aan de administratieve uitgaven van de gefuseerde communautaire instellingen, in de vorm van een krediet op de operationele begroting met de benaming "Administratieve uitgaven". Bij beschikking van de Raad van 21 november 1977 is deze bijdrage teruggebracht tot een vast bedrag van 5 miljoen euro per jaar. Evenredig aan het betrokken tijdvak bedroegen de administratieve uitgaven voor 2002 2,8 miljoen euro(5).

8. De posten van de operationele begroting van de EGKS (OBE) zijn onderverdeeld in middelen (ontvangsten) en bestedingen van de middelen of behoeften (uitgaven).

9. De oorspronkelijke ramingen van de operationele begroting voor 2002 beliepen 167,8 miljoen euro. De verplichtingen van het begrotingsjaar bedroegen uiteindelijk in totaal 130,8 miljoen euro. Van de 64 miljoen euro die op de begroting was uitgetrokken voor wederaanpassingssteun, is 35,2 miljoen besteed en van de 29 miljoen euro begrote middelen voor sociale maatregelen 21 miljoen. Tabel 1 laat de uit de middelen van het begrotingsjaar te financieren verrichtingen zien (ramingen en uitvoering). Hoe de verplichtingen van de operationele begroting zich in deze periode ontwikkelden is in tabel 2 te zien.

10. De middelen in de operationele begroting van de EGKS voor 2002, inclusief het vaste bedrag voor de administratieve uitgaven, beliepen 167,8 miljoen euro. De Commissie heeft besloten, het percentage van de EGKS-heffing vanaf 1998 tot 0 % te verlagen. De per 31 december 2001 in de balans van de EGKS opgenomen voorzieningen zijn toereikend bevonden om de financiële activiteiten van de EGKS tot aan het verstrijken van het Verdrag te waarborgen.

Aan het eind van de uitvoering van de OBE bedroegen de bestede kredieten in totaal 130,8 miljoen euro. In tabel 3 worden de middelen van het begrotingsjaar (ramingen en uitvoering) weergegeven.

III. SLOTBALANS VAN DE EGKS

11. Tabel 4 laat de voornaamste gegevens van de EGKS-balans per 23 juli 2001 zien; daaruit blijkt dat het balanstotaal ten opzichte van de situatie per 31 december 2001 met 839 miljoen euro is gedaald.

12. Bij de activa is de vermindering bijna volledig toe te schrijven aan de afname van de vorderingen op kredietinstellingen (met 341,6 miljoen euro) en van de vorderingen op klanten (met 405,2 miljoen euro). Onder laatstgenoemde vorderingen vallen de leningen aan ondernemingen, die met 363 miljoen euro zijn afgenomen tot 682,1 miljoen euro per 23 juli 2002 (tegen 1 045,1 miljoen euro per 31 december 2001). De leningen aan ondernemingen in moeilijkheden waren per 23 juli 2002 goed voor 216,2 miljoen euro (297 miljoen euro bij de sluiting van het voorgaande begrotingsjaar). De daling van de dubieuze vorderingen is hoofdzakelijk te danken aan de invordering van leningen bij wanbetalers en de cessie van schuldbewijzen. De liquide middelen zijn met 149,6 miljoen euro verminderd en beliepen aan het eind van het begrotingsjaar 1 676,6 miljoen euro.

13. Bij de passiva zijn de schulden van de EGKS jegens derden met de helft gedaald tot 801,7 miljoen euro per 23 juli 2002 (1 518,9 miljoen euro per 31 december 2001). Op de balansdatum bereikten de nog af te wikkelen verplichtingen van de operationele begroting een maximum van 400,9 miljoen euro(6). Ten aanzien van de opgenomen en verstrekte leningen heeft de Commissie besloten, haar beleid ter dekking van het risico van wanbetaling af te stemmen op de afloop van het Verdrag: zij heeft zich ertoe verbonden door instelling van het Garantiefonds een reserveniveau te bereiken van 100 % van alle nog lopende leningen waarvoor geen staatsgarantie is verleend. Per 23 juli 2002 was met het equivalent van 529 miljoen euro de maximale dekking bereikt. In de loop van het begrotingsjaar is van de voorziening voor het Garantiefonds 51 miljoen euro teruggeboekt. In het verleden had de EGKS ook een voorziening voor grote risico's aangelegd om zich te beschermen tegen de concentratie van risico's bij ontvangers van leningen die geen eersterangs-staatsgarantie hadden en per geval goed waren voor meer dan 25 % van haar eigen middelen. Deze voorziening, die aan het eind van het per 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar 6 miljoen euro bedroeg, werd volledig teruggeboekt omdat het Garantiefonds reeds 100 % van de uitstaande leningen dekt.

14. De baten van het per 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar beliepen 417,1 miljoen euro en de lasten 258,5 miljoen euro. Het resultaat van het begrotingsjaar bedraagt 158,7 miljoen euro. De uitzonderlijke hoogte van dit resultaat is hoofdzakelijk toe te schrijven aan terugboekingen van voorzieningen voor de financiering van de operationele begroting en onvoorziene uitgaven, die vóór de afsluiting 149,8 miljoen euro bedroegen.

15. Op 23 juli 2002, de datum waarop het Verdrag tot oprichting van de EGKS afliep, bedroegen de eigen middelen van de EGKS 1 188,9 miljoen euro, zoals blijkt uit tabel 5. De eigen middelen zijn hoofdzakelijk in obligaties en andere vastrentende waardepapieren bij eersterangs publiekrechtelijke emittenten belegd (1 129,4 miljoen euro).

IV. BIJZONDERE BEHEERSASPECTEN

Wederaanpassingssteun

16. De Rekenkamer heeft controles op het gebied van de wederaanpassingssteun verricht. De voorwaarden voor het recht op en de toekenning en de betaling van de steun zijn geregeld bij bilaterale overeenkomsten tussen de Commissie en de lidstaten(7). De controles werden verricht bij de bevoegde diensten van de Commissie en in twee lidstaten (Italië en het Verenigd Koninkrijk) die in het begrotingsjaar 2002 37 % van de steun ontvingen. De controles van de Rekenkamer brachten enkele gebreken in de toepassing van de bilaterale overeenkomsten aan het licht.

17. Deze bilaterale overeenkomsten bevatten de bepaling dat voor steun niet in aanmerking komen "de werknemers die a) de normale pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt en b) in een toestand van blijvende algehele arbeidsongeschiktheid verkeren en dientengevolge recht hebben op uitkeringen". De Rekenkamer heeft geconstateerd dat het Verenigd Koninkrijk bij de toepassing van deze regels fouten heeft gemaakt wat betreft de normale pensioengerechtigde leeftijd en dat er in Italië gebreken bestaan in de controle van de arbeidsongeschiktheid.

18. In Italië heeft de Rekenkamer vastgesteld dat gegevens die van de ondernemingen zelf afkomstig waren, als basis voor de steunberekening dienden, zonder dat ze aan toereikende en onafhankelijke verificaties werden onderworpen. In dit verband zij erop gewezen dat de steun vaak aan de begunstigde werknemers wordt betaald door de ondernemingen, die dan zelf om terugbetaling in het kader van de EGKS-steun moeten verzoeken.

19. Volgens de bilaterale overeenkomsten (artikel 5) mag de wederaanpassingssteun slechts worden verleend aan werknemers die ingeschakeld zijn bij de vervaardiging van producten die in het EGKS-Verdrag zijn bedoeld. Gezien deze beperking is het noodzakelijk dat bij de betrokken ondernemingen adequate procedures worden ingevoerd om met zekerheid te kunnen uitmaken welke werknemers zijn ingeschakeld bij de productie van goederen en producten waarop het Verdrag van toepassing is. In de gecontroleerde gevallen heeft de Rekenkamer in de betrokken procedures praktische problemen geconstateerd.

Nog af te wikkelen verplichtingen

20. De Commissie heeft een aantal specifieke verplichtingen geannuleerd, ten belope van 15,4 miljoen euro. Deze verplichtingen betroffen wederaanpassingssteun (5,8 miljoen euro), onderzoek (4,2 miljoen euro) en rentesubsidies (5,4 miljoen euro).

Administratieve reorganisatie

21. Een van de vereisten bij de in 2000 begonnen hervorming van de Commissie betrof het beginsel van scheiding van de beheers- en controlefuncties(8); dit beginsel wordt nog niet toegepast in de diensten die met wederaanpassingssteun of onderzoek belast zijn.

22. Het beheer van de verrichtingen van de EGKS in liquidatie (zie de paragrafen 2, 3 en 4) valt onder de verantwoordelijkheid van de Commissie. Ten tijde van de controle was er nog geen dienst belast met de administratieve organisatie van het technisch en financieel beheer van de onderzoeksprojecten waarbij de EGKS in liquidatie betrokken is.

Inkomsten uit de financiering van onderzoek

23. Het totaalbedrag van de steun die de EGKS over de laatste 15 jaar alleen al op het gebied van staal aan onderzoek heeft besteed, wordt op ongeveer 800 miljoen euro tegen lopende prijzen geschat. De resultaten van de aldus gefinancierde werkzaamheden konden op concrete wijze worden benut door de betrokken industrie en konden uitmonden in commerciële toepassingen.

24. De EGKS heeft geen systeem ingevoerd voor de registratie van de octrooien die deze organisaties hebben verworven. Erkenning van de rechten van de EGKS op deze octrooien wordt echter uitdrukkelijk voorgeschreven in de bijlagen III en IV van de contracten die tussen de Commissie en de ontvangers van de steun zijn gesloten.

Stand van de schuldvorderingen

25. Met het oog op de liquidatie van de EGKS heeft de Rekenkamer de stand van de schuldvorderingen nagezien.

26. Door de herschikking van sommige leningen bezit de EGKS een portefeuille met diverse financiële instrumenten waarvan de waarde soms moeilijk te bepalen is(9). De Commissie heeft deze instrumenten getaxeerd op basis van waarderingen van één enkele gespecialiseerde particuliere makelaar ("broker"). In het kader van de liquidatie zou het wenselijk zijn geweest, de waarderingen van deze makelaar met die van andere intermediairs te vergelijken.

Leningen aan ambtenaren

27. De Rekenkamer heeft de bij de Commissie beschikbare leningsdossiers gecontroleerd.

28. Na de fusie van de instellingen van de Europese Gemeenschappen in 1968 besloot de Raad de van het voormalig pensioenfonds van de ambtenaren van de EGKS beschikbare bedragen als volgt te gebruiken:

- ten hoogste 40 % voor leningen, in het kader van een huisvestingsbeleid voor de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen(10);

- ten hoogste 60 % ter garantie van de verplichtingen inzake wederaanpassing (artikel 56 van het EGKS-Verdrag) en ter verstrekking van goedkope leningen, zodat de sociale en economische doelstellingen van het EGKS-Verdrag, in het kader van de financiële verrichtingen krachtens dit Verdrag, gemakkelijker kunnen worden nagestreefd(11).

29. Naar aanleiding van de herziening van het leningenbeleid is de toekenning van leningen voor de financiering van arbeiderswoningen stopgezet na het twaalfde programma inzake arbeiderswoningen in de staalindustrie voor de periode 1995-1997.

30. De Europese ambtenaren konden tot aan de liquidatie van de EGKS leningen opnemen (de laatste leningen werden eind juni 2002 toegestaan)(12). Sommige daarvan zullen pas in 2027 aflosbaar zijn, waardoor de liquidatie van de EGKS pas enkele jaren later definitief haar beslag zal kunnen krijgen.

31. Het bedrag dat in de jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002 is opgenomen (33,5 miljoen euro), komt overeen met de uitstaande leningen per 30 juni 2002 en niet per 23 juli 2002.

32. De aansluiting van de gegevens die waren verstrekt door de directoraten-generaal Personeelszaken en algemeen beheer, Begroting en Economische en financiële zaken van de Commissie heeft verschillen aan het licht gebracht die weliswaar niet significant zijn, maar toch wijzen op bepaalde gebreken in de controlesystemen die de juistheid van deze gegevens zouden moeten waarborgen.

33. Volgens artikel 11, lid 1, van de uitvoeringsbepalingen betreffende de toekenning van bouwleningen aan Europese ambtenaren moet de Commissie (directoraat-generaal Personeelszaken en algemeen beheer) jaarlijks een verslag opmaken over de stand en de ontwikkeling van deze leningen. Pas op 26 maart 2003 heeft de Commissie één enkel verslag over de jaren 1996-2002 vastgesteld.

V. BETROUWBAARHEIDSVERKLARING MET BETREKKING TOT DE EGKS

34. Overeenkomstig artikel 45 C van het EGKS-Verdrag heeft de Rekenkamer de rekeningen van de EGKS onderzocht teneinde het Europees Parlement en de Raad een verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen.

35. De betrokken rekeningen vormen de jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de Commissie en bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie(13).

36. In haar verslag over de jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002(14), dat de betrouwbaarheidsverklaring betreffende de rekeningen bevat en tezamen met de betrokken jaarrekening wordt gepubliceerd, concludeert de Rekenkamer dat deze "een getrouw beeld geeft van het vermogen en de financiële situatie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal per 23 juli 2002, alsmede van het resultaat van haar verrichtingen in het op die datum afgesloten begrotingsjaar".

37. De Rekenkamer heeft haar controle uitgevoerd overeenkomstig haar controlebeleidslijnen en -normen. Deze zijn op basis van de algemeen aanvaarde internationale controlenormen afgestemd op het specifieke karakter van de communautaire context. Zij heeft de administratie gecontroleerd en de in dit kader noodzakelijk geachte controleprocedures toegepast. De Rekenkamer heeft met deze controle een redelijke basis gelegd ter onderbouwing van haar oordeel.

38. Naar het oordeel van de Rekenkamer zijn de wettigheid en de regelmatigheid van de verrichtingen die ten grondslag liggen aan de rekeningen van de EGKS over het op 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar, over het geheel genomen voldoende verzekerd.

VI. SLOTOPMERKINGEN

39. Sinds het begin van haar financiële activiteiten heeft de EGKS 24,5 miljard euro aan leningen uitbetaald, waarvan 23,8 miljard euro uit opgenomen en 643 miljoen euro uit eigen middelen afkomstig waren; in dezelfde periode heeft zij garanties ad 77,9 miljoen euro verleend; het totaalbedrag van haar financiële activiteiten beloopt meer dan 24,5 miljard euro(15). Daarnaast valt thans te verwachten dat de EGKS, behoudens ingrijpende gebeurtenissen, aan het eind van haar liquidatie, de Europese Gemeenschap een erfenis van meer dan 1,2 miljard euro zal nalaten.

40. In dit laatste jaarverslag met betrekking tot de EGKS spreekt de Rekenkamer haar waardering uit voor degenen die deze eerste Europese Gemeenschap uitgedacht en in het leven geroepen hebben. In haar algemeen jaarverslag zal de Rekenkamer een wakend oog blijven houden op de verrichtingen voor de liquidatie van de EGKS en op de oprichting en het beheer van het nieuwe Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 26 juni 2003.

Voor de Rekenkamer

Juan Manuel Fabra Vallés

President

(1) Besluit 2002/234/EGKS van de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen (PB L 79 van 22.3.2002, blz. 42).

(2) PB L 29 van 5.2.2003, blz. 22.

(3) Met het oog op de afloop van het Verdrag verstrekt de EGKS sinds 1997 geen leningen uit opgenomen middelen meer.

(4) Al deze vervaldata worden ter informatie vermeld, om duidelijk te maken hoe lang de gestelde termijnen zijn.

(5) Verslag van de Commissie "Financiële staten van de EGKS per 23 juli 2002", blz. 19.

(6) Zie wat dit betreft de opmerking van de Rekenkamer in paragraaf 20.

(7) Door de Commissie onder ref. nr. V/1274/91 (1 juli 1991) gebundelde overeenkomsten.

(8) Zie COM(2000) 200 def./2 van 5 april 2000.

(9) Per 23 juli 2002 bedroeg de aankoopprijs van deze waardepapieren 131 miljoen euro en waren de desbetreffende waardecorrecties goed voor 47 miljoen euro.

(10) In werkelijkheid leningen voor de aankoop van woningen of ter financiering van de bouw van woningen voor Europese ambtenaren.

(11) In feite ter financiering van leningen voor arbeiderswoningen in de staalsector.

(12) De Rekenkamer merkt hierbij op dat de Commissie in haar verslag SEC(2002) 1415 van 7 januari 2003 over de jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002 vermeldt (en wel in de beschouwingen over het beheer van leningen en garanties van de EGKS), dat zij in 2002 met het oog op de afloop van het EGKS-Verdrag geen enkele lening heeft verstrekt. Hierbij zijn de aan ambtenaren verstrekte leningen over het hoofd gezien.

(13) Financiële staten van de EGKS per 23 juli 2002 (PB C 127 van 29.5.2003).

(14) Financiële staten van de EGKS per 23 juli 2002 (PB C 127 van 29.5.2003).

(15) Door de Commissie verstrekte gegevens: Financiële staten van de EGKS per 23 juli 2002, blz. 8.

Tabel 1

Uit de middelen van het begrotingsjaar te financieren verrichtingen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002.

Tabel 2

Verplichtingen in de operationele begroting

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002.

Tabel 3

Middelen van het begrotingsjaar

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002.

Tabel 4

Ontwikkeling van de samengevatte EGKS-balans vóór toewijzing van het resultaat, tussen 31 december 2001 en 23 juli 2002

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002.

Tabel 5

Ontwikkeling van het eigen vermogen van de EGKS gedurende het per 23 juli 2002 afgesloten begrotingsjaar

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Jaarrekening van de EGKS per 23 juli 2002.

Antwoorden van de Commissie

BIJZONDERE BEHEERSASPECTEN

17. De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk hebben altijd gecontroleerd of betrokkenen de normale pensioengerechtigde leeftijd hadden bereikt. Bij vergissing is een aantal gevallen ten onrechte opgenomen in het verzoek om betaling dat bij de Commissie is ingediend. De ontdekking van deze fout heeft geleid tot een discussie over de vraag of vrouwen van boven de 60 al dan niet in aanmerking komen voor de regeling. De Juridische dienst van de Commissie moest worden geraadpleegd over de interpretatie van artikel 5, lid 2, onder a), van de bilaterale overeenkomst. De Juridische dienst heeft vastgesteld dat dit artikel alleen vrouwen uitsluit die na hun zestigste doorwerken terwijl zij tegelijkertijd een pensioen krijgen (en niet de vrouwen die na hun zestigste doorwerken en nog geen pensioen krijgen). De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn hiervan op de hoogte gesteld en zijn nagegaan hoeveel vrouwen onder deze categorie vallen.

Wat Italië betreft aanvaardt de Commissie de conclusies van de Rekenkamer. De uitvoering van de regeling in Italië schiet op verschillende punten tekort, met name als gevolg van de versnipperde taakverdeling binnen de nationale overheid. De Commissie wijst er echter op dat er een interministeriële commissie voor EGKS-zaken is, die, voordat de gegevens aan de Commissie worden doorgegeven, moet controleren of de door de ondernemingen verstrekte informatie klopt. Naar de Commissie heeft begrepen, is invaliditeit bijvoorbeeld een van de dingen die door de commissie voor EGKS-zaken wordt gecontroleerd.

De Commissie zal de lidstaten er bij toekomstige controlebezoeken echter op blijven wijzen dat deze punten moeten worden gecontroleerd.

18. Zoals opgemerkt in paragraaf 17, is de Commissie het ermee eens dat het beheer van de EGKS-steunregeling in Italië een aantal tekortkomingen vertoont. De interministeriële commissie moet de informatie die door de ondernemingen wordt verstrekt, controleren en de Commissie zal de Italiaanse autoriteiten eraan herinneren dat dit grondig dient te worden gedaan.

19. De Commissie erkent dat het soms moeilijk is een onderscheid tussen EGKS-werknemers en niet-EGKS-werknemers te maken.

In het Verenigd Koninkrijk is dit punt uitvoerig behandeld tijdens de controle van juli 2002. De Commissie had deze kwestie besproken met de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk toen zij in 2001 de regels voor de nationale regeling opstelden. Daarbij werd er nadrukkelijk op gewezen dat er een duidelijk onderscheid tussen deze twee categorieën werknemers moest worden gemaakt en er werd afgesproken dat van de werknemers die bij beide soorten activiteiten waren betrokken, degenen die ten minste 50 % van hun tijd met EGKS-activiteiten bezig waren, in aanmerking zouden komen voor EGKS-steun. De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk bevestigden dat er maar weinig bedrijven zijn die zowel EGKS- als niet-EGKS-producten produceren.

De Commissie heeft na haar controlebezoek geconcludeerd dat het systeem in het Verenigd Koninkrijk misschien niet perfect is, maar waarschijnlijk wel het best denkbare.

Voorzover de Commissie weet, wordt voor Italië de indeling in EGKS- en niet-EGKS-werknemers gecontroleerd door de interministeriële commissie. De Commissie zal de lidstaten er bij toekomstige controlebezoeken echter op blijven wijzen dat deze punten moeten worden gecontroleerd.

21 en 22. De Commissie aanvaardt dit punt maar verzoekt de Rekenkamer rekening te houden met de volgende verklaring.

Er zijn nog slechts 2,5 ambtenaren (een A-ambtenaar halftijds en twee B-ambtenaren voltijds) bij directoraat-generaal Werkgelegenheid en sociale zaken die zich bezighouden met EGKS-steunbetalingen. Controlebezoeken worden afgelegd door twee ambtenaren. Bij elk bezoek zou een van de ambtenaren over gespecialiseerde EGKS-kennis moeten beschikken, maar omdat dat maar voor drie ambtenaren geldt en er bovendien taalkundige beperkingen zijn, is het niet altijd mogelijk te garanderen dat deze ambtenaar niet betrokken is geweest bij de betalingen die moeten worden gecontroleerd. In de toekomst zullen de controles echter worden verricht door een van deze drie EGKS-ambtenaren en een andere ambtenaar van de Commissie, die onafhankelijk is van de EGKS-afdeling. Zo worden de beheers- en controletaken beter gescheiden en de Commissie verzoekt de Rekenkamer deze regeling te aanvaarden als een pragmatische oplossing voor een lastig probleem.

De Commissie heeft eind december 2002 het beheer van de onderzoeksprogramma's anders georganiseerd. Vanaf die datum zijn de beheers- en controlefuncties gescheiden.

23. Voor octrooien is de eigendom, de exploitatie en de licentieverlening geregeld in bijlage IV van het OTO-modelcontract van de EGKS. Indien contractanten een vergoeding ontvangen voor het verlenen van licenties op octrooien of voor het beschikbaar stellen van knowhow, krijgt de EGKS een deel dat overeenkomt met haar bijdrage aan de betrokken uitvinding.

24. De Commissie neemt nota van de opmerking van de Rekenkamer en zal nagaan of er een systeem moet worden opgezet voor de registratie van octrooien die contractanten hebben verworven.

26. Gewoonlijk wordt de portefeuille van de Commissie gewaardeerd op basis van biedprijzen van verschillende bronnen. Bij deze instrumenten ging het echter om een bijzonder geval en was de waardering op basis van biedprijzen van een enkele bron juist het gevolg van de geringe liquiditeit van de markt. De afgelopen jaren heeft de Commissie ten aanzien van deze bijzonder illiquide instrumenten ervaren dat, indien er biedprijzen van verschillende bronnen beschikbaar waren voor dezelfde sluitingsdatum, deze geen significante verschillen vertoonden.

32. Er zijn drie oorzaken voor de verschillen waar de Rekenkamer op wijst:

In de eerste plaats is er het saldoverschil, dat te wijten is aan een verschil in sluitingsdatum.

In de tweede plaats zijn er de verrichtingen van het begrotingsjaar, waarbij bepaalde betalingen aan begunstigden niet zijn meegeteld omdat de valutadatum nog niet bekend was bij de afsluiting.

Ten derde zijn er de verrichtingen over verschillende begrotingsjaren, waarbij sprake is van een combinatie van een zeker gebrek aan controle en een procedure voor de overdracht van persoonsgegevens (invaliditeit, ontslag, verlof om redenen van persoonlijke aard) die voor verbetering vatbaar is. Dat hebben de diensten van de Commissie vastgesteld bij de opstelling van het verslag over de jaren 1996-2002. Momenteel worden de dossiers individueel gecontroleerd en zo nodig aangepast.