COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 01.10.1997 
COM(97)497 def. 
Mededeling van de Commissie 
Ontwerprichtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten in 
1998 

1 oktober 1997 
Mededeling van de Commissie 
Ontwerprichtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten in 
1998 
I. Een nieuwe ambitie 
De Europese Raad van Amsterdam was een keerpunt voor het 
werkgelegenheidsbeleid in de Unie. Met de goedkeuring van de titel inzake 
werkgelegenheid kwamen de staatshoofden en regeringsleiders overeen dat 
werkgelegenheid als een vraagstuk van gemeenschappelijk belang moet worden 
beschouwd. Het nieuwe Verdrag, dat voortbouwt op de in Essen ontwikkelde 
aanpak, beoogt de coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten te 
verbeteren en voorziet in de opstelling van gemeenschappelijke richtsnoeren, die te 
zijner tijd tot aanbevelingen voor de lidstaten kunnen leiden. 
Naar aanleiding van het in Amsterdam genomen besluit om reeds vóór de 
inwerkingtreding van het Verdrag een aanvang te maken met de tenuitvoerlegging 
van de nieuwe titel inzake werkgelegenheid, legt de Commissie thans deze 
richtsnoeren voor als uitgangspunt voor de besprekingen die op de buitengewone 
bijeenkomst van de Europese Raad van 20/21 november zullen plaatsvinden. Op 
basis van de conclusies van het voorzitterschap naar aanleiding van de 
topontmoeting over werkgelegenheid, zal de Commissie een definitief voorstel ter 
goedkeuring aan de Raad voorleggen. 
Het is zaak dat de essentie van dit voorstel goed wordt begrepen. Het nieuwe 
Verdrag heeft de aanzet gegeven tot een proces op grond waarvan de lidstaten de 
werkgelegenheidssituatie jaarlijks kunnen evalueren en richtsnoeren voor hun 
nationale werkgelegenheidsbeleid kunnen vaststellen. Dit beleid dient 
vanzelfsprekend onderdeel te zijn van een alomvattende, geïntegreerde aanpak; er 
dient tegelijkertijd een gezond macro-economisch beleid te worden gevoerd, de 
interne markt moet goed functioneren en bij alle communautaire beleidsmaatregelen 
moet rekening worden gehouden met het werkgelegenheidsaspect. 
Een niet te missen kans 
Na een periode van langzame groei zijn thans de voorwaarden voor een duurzame 
groei van de economische bedrijvigheid en de werkgelegheid in de EU aanwezig: de 
inflatie is op een historisch laag niveau aanbeland; de overheidsfinanciën zijn veel 
gezonder; de winstgevendheid van het bedrijfsleven is sterk verbeterd; de uitvoer 
neemt sterk toe en het vertrouwen in de toekomst is fors gestegen. De duurzame 
stabiliteit van het macro-economische kader,, de verwezenlijking van de EMU en de 
voltooiing van de interne markt overeenkomstig het door de Europese Raad van 
Amsterdam goedgekeurde Actieprogramma zullen dit proces verder ondersteunen. 
De huidige conjuncturele opleving en de gunstigere vooruitzichten mogen echter niet 
tot zelfgenoegzaamheid leiden. De strijd tegen de huidige werkloosheidspercentages 
in de EU vereist een duurzame periode van sterke groei, maar groei alleen kan de 
werkgelegenheidsproblemen van Europa niet oplossen. Deze problemen zijn namelijk 
het gevolg van een voortdurend onvermogen om voldoende nieuwe arbeidsplaatsen 
te scheppen, ontoereikende kennis en vaardigheden van werknemers, een gebrekkige 
aanpassing aan nieuwe arbeidspatronen en ongelijke kansen. Derhalve bestaat nog 
steeds behoefte aan structurele hervormingen op de middellange en lange termijn. 
Ervaringen uit het verleden tonen aan dat dergelijke hervormingen het beste ten 
uitvoer kunnen worden gelegd in een klimaat van groei en toenemende vraag. De 
lidstaten dienen de verbeterde groeivooruitzichten dus te beschouwen als een 
mogelijkheid om ingrijpende structurele hervormingen van hun arbeidsmarktsystemen 
door te voeren. 
4&-
2 
In deze richtsnoeren wordt niet om een verhoging, maar om een herallocatie van de 
uitgaven gevraagd, alsook om een hervorming van de belasting- en 
socialeuitkeringsstelsels en om een overgang van passieve, inkomensondersteunende 
maatregelen naar pro-actieve arbeidsmarktmaatregelen, zodat met de huidige 
begrotingsuitgaven een optimaal resultaat kan worden bereikt. Beleidswijzigingen zijn 
in het bijzonder noodzakelijk om de investeringscapaciteit en -bereidheid van het 
bedrijfsleven te stimuleren en om individuen in de gelegenheid te stellen te voldoen 
aan de nog steeds groeiende vraag naar nieuwe vaardigheden en veelzijdige 
inzetbaarheid tegen de achtergrond van de steeds snellere technologische 
ontwikkelingen. 
Deze richtsnoeren beogen derhalve te waarborgen dat het economisch herstel 
gepaard gaat met de schepping van veel nieuwe arbeidsplaatsen en met een stabiele 
macro-economische omgeving, en dat deze gunstige combinatie wordt ondersteund. 
Om deze doelstelling te verwezenlijken is de Commissie van oordeel dat de lidstaten 
zich in hun werkgelegenheidsbeleid op de volgende vier zwaartepunten moeten 
concentreren: 
• Ondernemingszin; 
• Arbeidsinzetbaarheid; 
• Aanpassingsvermogen en 
• Bevordering van gelijke kansen 
Deze acties moeten deel uitmaken van een geïntegreerde aanpak en in het kader van 
een globale strategie worden samengevoegd. Deze geïntegreerde aanpak biedt de 
beste mogelijkheden om de flexibilitet die nodig is voor aanpassing aan de 
veranderende marktomstandigheiden, en de door de werknemers gewenste zekerheid 
van goede arbeidsplaatsen te bereiken. 
Voorwaarde voor werkelijke vooruitgang op Europees niveau is dat de lidstaten 
gedetailleerde actieplannen uitwerken waarin rekening wordt gehouden met hun 
eigen specifieke omstandigheden, maar die binnen een gemeenschappelijk Europees 
kader van doelstellingen en richtsnoeren worden opgesteld en ten uitvoer gelegd. Aan 
dit interactieve proces moeten zowel de lidstaten a/s de Unie meewerken. De 
actieplannen moeten jaarlijks worden aangepast en geëvalueerd. 
De belangrijkste uitdaging 
De langetermijndoelstelling van de EU moet zijn dat geleidelijk een participatiegraad 
van meer dan 70% wordt bereikt, net zoals bij onze belangrijkste handelspartners het 
geval is. Te dien einde moeten 'de lidstaten op de middellange termijn ambitieuze 
werkgelegenheidsdoelen en -maatregelen vaststellen en tegelijkertijd de kansen 
grijpen die door de groei en de macro-economische stabiliteit worden geboden. 
Rekening houdend met de huidige gunstige vooruitzichten op economische groei 
zouden de gecombineerde inspanningen van de lidstaten op basis van deze 
richtsnoeren er, zo nodig met steun van de EU, toe kunnen leiden dat de huidige 
participatiegraad van 60,4% binnen vijf jaar tot 65% stijgt en dat het 
werkloosheidspercentage tot 7 daalt. Hiervoor moeten ten minste 12 miljoen nieuwe 
banen worden geschapen. 
In deze mededeling heeft de Commissie getracht de nadruk te leggen op acties die op 
de ervaringen en de beste praktijken van de lidstaten teruggaan en die geacht worden 
een werkelijke impact en toegevoegde waarde te hebben. Hoewel erkend wordt dat 
de werkgelegenheids- en arbeidsmarktsituatie van de lidstaten verschilt, worden in 
deze richtsnoeren bovendien enkele ambitieuze doelstellingen vastgesteld teneinde de 
beleidsmakers op alle niveaus tot handelen aan te zetten. 
II. Een nieuwe ondernemingscultuur scheppen 
Stimulering van de ondernemingszin betekent dat een klimaat wordt gecreëerd 
waarin ondernemingen kunnen gedijen en individuen worden aangemoedigd 
om hun creatieve energie en nieuwe ideeën ten volle te realiseren, zodat 
nieuwe banen worden geschapen. Kleine ondernemingen met minder dan 10 
werknemers nemen een derde van de werkgelegenheid in de privé-sector voor 
hun rekening; voorts is een derde van de werknemers werkzaam in 
ondernemingen met minder dan 250 medewerkers. De meeste nieuwe banen 
worden in deze ondernemingen geschapen. Als Europa het 
werkgelegenheidsvraagstuk wil oplossen, zal het meer werkgelegenheid 
moeten scheppen door de groei van deze ondernemingen te stimuleren, in het 
bijzonder in de dienstensector. Dit vergt een nieuwe bedrijfscultuur. 
Aan de daarvoor noodzakelijke voorwaarden is reeds voldaan. Europa heeft 
namelijk geen gebrek aan innovatieve ideeën of individueel talent en is 
bijzonder goed in staat om op de wereldmarkt te concurreren. Anderzijds heeft 
Europa zijn volledige potentieel nog lang niet benut. Er bestaat dringend 
behoefte aan gecoördineerde en duurzame inspanningen van alle lidstaten om 
een betere zakelijke omgeving en een nieuwe bedrijfscultuur te creëren 
waarmee dit potentieel in banen kan worden vertaald. Er zijn duidelijke 
aanwijzingen dat beleidsmaatregelen die op een globale aanpak ter 
bevordering van de ondernemingszin zijn gebaseerd, uiterst succesvol zijn. 
De behoefe aan ondernemingszin en de schepping van nieuwe 
arbeidsplaatsten blijven echter niet tot de bovenstaande terreinen beperkt; de 
ervaring heeft geleerd dat er op lokaal niveau en binnen de sociale economie 
grote mogelijkheden voor het scheppen van banen bestaan. Deze nieuwe 
werkgelegenheidsbronnen dienen veel beter te worden benut, in het bijzonder 
met betrekking tot de dienstverlening aan personen en lokale 
gemeenschappen en de non-profit-sector. Plaatselijke 
werkgelegenheidsinitiatieven en territoriale pacten waarbij alle betrokkenen op 
lokaal, regionaal en nationaal niveau in het kader van een nauw partnerschap 
samenwerken, zijn bijzonder doeltreffend gebleken. De lessen die uit deze 
succesvolle ervaringen zijn getrokken, moeten als onderdeel van een bredere 
aanzet tot plaatselijke ontwikkeling in heel Europa worden "gepromoot". 
Bovendien moet Europa de nieuwe technologieën en innovatie aanwenden 
voor de oprichting en ontwikkeling van ondernemingen en voor de stimulering 
van productie- en consumptiepatronen die duurzaam verenigbaar zijn met het 
milieu. De lidstaten zouden strategieën moeten uitwerken om de toegang tot 
de informatiemaatschappij op alle niveaus te stimuleren. Aldus zou het gebruik 
van de nieuwe technologieën en de schepping van banen in nieuwe, 
expansieve sectoren worden gestimuleerd. Voorts dienen de lidstaten het 
BBP-percentage dat voor OTO-uitgaven is bestemd, aanzienlijk te verhogen, 
zodat het Europese gemiddelde van 1,9 naar 2,5 stijgt en vergelijkbaar is met 
dat van de mondiale concurrenten van de EU. Tegelijkertijd dient de 
doeltreffendere uitwisseling van innovaties en nieuwe technologieën door 
middel van een intensievere samenwerking tussen grote, middelgrote en kleine 
ondernemingen te worden aangemoedigd. 
4 
Daarnaast zijn evenwel extra inspanningen nodig om een nieuwe 
ondernemingscultuur in Europa aan te moedigen: 
Het oprichten en besturen van ondernemingen moet worden vergemakkelijkt door 
de invoering van duidelijke, duurzame en voorspelbare voorschriften. De lidstaten 
dienen de omslachtige administratieve procedures voor het mkb te herzien en te 
vereenvoudigen, rekening houdend met de nieuwe voorstellen die de Task Force 
"Vereenvoudiging van het ondernemingsklimaat" zal uitwerken. 
-> Er moet in het bijzonder worden gestreefd naar een forse verlaging van de 
indirecte kosten voor ondernemingen die een extra medewerker aanwerven; 
-> De met name binnen de huidige stelsels van sociale zekerheid bestaande 
obstakels voor werknemers die zelfstandig willen worden en een kleine 
onderneming willen oprichten, moeten worden weggenomen; de bestaande wet­
en regelgeving moet worden aangepast om de overgang naar een zelfstandige 
activiteit te vergemakkelijken. 
De markten voor durfkapitaal moeten worden ontwikkeld zodat ondernemers en 
vernieuwers een beroep kunnen doen op de Europese kapitaalvoorraden. De 
lidstaten dienen de specifieke financieringsbehoeften van het mkb, in het bijzonder 
in de vorm van eigen vermogen of garantiekapitaal, te onderzoeken en 
overeenkomstige EIB-initiatieven op dit terrein te ontwikkelen. 
-> Vóór het jaar 2000 moet een pan-Europese secundaire kapitaalmarkt zijn 
verwezenlijkt. 
Het belastingstelsel moet werkgelegenheidsvriendelijker worden. Teneinde 
ondernemingen aan te moedigen nieuwe banen te scheppen, moeten de lidstaten 
het huidige gunstige macro-economische klimaat benutten om de gemiddelde 
langetermijntrend van steeds hogere belastingen en heffingen op arbeid (die van 
35% in 1980 tot meer dan 42% in 1995 zijn gestegen) eindelijk te doorbreken. 
Elke lidstaat zou 
-> zich een begrotingsneutrale verlaging van de belasting op arbeid ten doel 
moeten stellen, zodat vóór het jaar 2000 aanzienlijke vooruitgang wordt geboekt. 
De Commissie zal de lidstaten steunen bij hun pogingen om ervoor te zorgen dat in 
de onderwijs- en opleidingssystemen meer aandacht wordt geschonken aan 
ondernemingszin. Voorts zal zij de aandacht op de bestaande obstakels vestigen, 
informatie over goede praktijken en nieuwe initiatieven verspreiden en een initiatief 
"Ondernemingszin in Europa" lanceren teneinde dit proces te bevorderen. 
III. Schepping van een nieuwe arbeidsinzetbaarheidscultuur 
Europa heeft een groot potentieel voor economische groei en welvaart dank zij de 
arbeidskrachten waarover het kan beschikken. Naast ongeveer 18 miljoen werklozen 
zijn er nog zo'n 8 à 9 miljoen Europeanen die werk zouden gaan zoeken indien zij 
voor zichzelf een reële kans op de arbeidsmarkt zouden zien. Om dit potentieel te 
benutten, moet een nieuwe arbeidsinzetbaarheidscultuur worden ontwikkeld. 
Arbeidsinzetbaarheid is het vermogen om een bepaalde functie uit te oefenen: de 
term betekent niet alleen dat personen voldoende vaardigheden moeten bezitten, 
maar ook dat hun prikkels en mogelijkheden worden verschaft om werk te zoeken. 
De vergrijzing van de beroepsbevolking in de EU en de snelheid van de 
technologische veranderingen hebben tot gevolg dat Europa met een steeds grotere 
"kenniskloof" wordt geconfronteerd. Enerzijds zijn ondernemingen op zoek naar 
werknemers met nieuwe, adequate vaardigheden, anderzijds is de kennis van de 
meeste werklozen verouderd of ontoereikend. Bovendien verlaten veel jongeren 
vroegtijdig of zonder enige kwalificatie het onderwijsstelsel, terwijl een groot gedeelte 
van de beroepsbevolking slechts een zeer beperkte toegang heeft tot 
volwasseneneducatie. Dit geldt in het bijzonder voor volwassenen met een laag 
opleidingsniveau en atypische arbeidsovereenkomsten. Nog geen 10 procent van de 
werklozen krijgt de mogelijkheid om een opleiding te volgen. 
Maar opleiding alleen is niet genoeg. Het is duidelijk dat de socialeuitkerings- en 
belastingstelstels werkgelegenheidsvriendelijker moeten worden gemaakt door het 
"promoten" van actieve maatregelen die de werkgelegenheid bevorderen of die 
personen in de arbeidsgeschikte leeftijd aanmoedigen om nieuwe kennis op te doen 
en reeds aangeleerde vaardigheden aan de nieuwste ontwikkelingen aan te passen. 
De lidstaten geven ongeveer 200 miljard miljoen ecu uit voor hun arbeidsmarktbeleid, 
maar slechts een derde van dit bedrag gaat naar actieve maatregelen. Er zou een 
onderzoek moeten worden uitgevoerd naar alle sociale overdrachten teneinde vast te 
stellen of zij doeltreffender kunnen worden gebruikt voor het stimuleren van 
heraanpassing, herintreding, opleiding of het opdoen van werkervaring. 
De dienstverlening van de nationale arbeidsbemiddelingsdiensten aan werkzoekenden 
moet overeenkomstig de beste praktijken worden aangepast en verbeterd, met name 
door gebruik te maken van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën. Voorts 
dienen de arbeidsbureaus hun rol ten opzichte van de werkgevers te versterken door 
hun marktpenetratie te vergroten. Hierdoor zouden zij hun tweeledige taak beter 
kunnen vervullen: werkgevers voorzien van potentiële medewerkers die voldoende 
geschoold zijn, en werkzoekenden uitzicht bieden op een baan. Passieve 
werkloosheidsuitkeringen moeten als een laatste redmiddel worden beschouwd. 
• De langdurige werkloosheid en de jeugdwerkloosheid moeten worden bestreden. 
De lidstaten moeten preventieve en werkgelegenheidsgeoriënteerde strategieën 
vaststellen die op een vroegtijdige identificatie van individuele behoeften en op 
tijdig ingrijpen zijn gebaseerd, en waarborgen dat 
•^ elke volwassen werkloze een nieuwe start wordt geboden - in de vorm 
van een baan, een opleiding, omscholing, het opdoen van werkervaring of 
andere maatregelen ter bevordering van de arbeidsinzetbaartheid - vóórdat hij 
twaalf maanden werkloos is; 
•> elke werkloze jongere de mogelijkheid van zo'n nieuwe start wordt 
geboden vóórdat hij zes maanden werkloos is. 
De combinatie van preventieve en herintredingsmaatregelen zal naar verwachting 
tot gevolg hebben dat de langdurige werkloosheid en de jeugdwerkloosheid in de 
lidstaten binnen 5 jaar met de helft wordt verminderd. Dit zal tevens gunstige 
gevolgen hebben voor de arbeidsmarktdeelname van gehandicapten, van wie er 
thans veel langdurig werkloos zijn. 
De overgang van school naar werk moet worden vergemakkelijkt. De kansen op 
werk zijn bijzonder gering voor de 10% jongeren die het schoolsysteem voortijdig 
verlaten, en voor een groot gedeelte van de 45% jongeren die het hoger secundair 
onderwijs niet voltooien. De lidstaten moeten trachten 
-!• het aantal jongeren dat het onderwijssteem voortijdig verlaat, binnen 
vijf jaar met de helft te verminderen en het percentage jongeren dat het hoger 
secundair onderwijs niet afrondt, geleidelijk te verminderen. 
-^ Het leerlingstelsel biedt een bijzonder doeltreffende mogelijkheid om 
jongeren belangrijke vaardigheden te laten opdoen. Zo nodig dienen de 
lidstaten de deelname aan het leerlingstelsel naar het voorbeeld van de meest 
succesvolle lidstaten te vergroten en hun opleidingsstelsels 
dienovereenkomstig te verbeteren. 
Er moet van passieve naar actieve maatregelen worden overgeschakeld. De 
socialeuitkerings- en opleidingsstelsels moeten worden herzien en aangepast zodat 
zij de arbeidsinzetbaarheid van werknemers actief ondersteunen en werklozen 
duidelijke prikkels verschaffen om arbeids- of opleidingsmogelijkheden aan te 
grijpen of te zoeken. Elke lidstaat zou 
+ een doelstelling moeten vaststellen met betrekking tot het aantal 
personen aan wie niet langer passieve inkomenssteun zou moeten worden 
verstrekt, maar voor wie actieve maatregelen ter bevordering van hun 
arbeidsinzetbaarheid moeten worden getroffen; 
•^ moeten trachten het huidige EU-gemiddelde met betrekking tot het 
aantal werklozen dat een opleiding krijgt aangeboden (i.e. 10%), binnen vijf 
jaar te verhogen tot het gemiddelde van de drie meest succesvolle lidstaten, 
dat wil zeggen meer dan 25%; 
-^ moeten overwegen hoe de verlaging van de kosten voor het aannemen 
van minder gekwalificeerd personeel, bijvoorbeeld door middel van gerichte 
verlagingen van de indirecte loonkosten, beter kan worden afgestemd op 
maatregelen om het niveau van de kennis en vaardigheden te verbeteren. 
Er moet een op partnerschap gebaseerde benadering worden ontwikkeld. Het 
bedrijfsleven en de sociale partners moeten gezamenlijk in de toekomst van Europa 
investeren door de noodzakelijke werkervarings- en opleidingsplaatsten 
beschikbaar te stellen. De sociale partners wordt verzocht 
-> zo snel mogelijk een kaderovereenkomst te sluiten op grond waarvan in 
heel Europa arbeidsplaatsen ter beschikking worden gesteld voor 
opleidingsdoeleinden, het opdoen van werkervaring, het volgen van een stage 
en voor andere maatregelen ter stimulering van de arbeidsinzetbaarheid, en 
overeenstemming te bereiken over de termijnen en voorwaarden; 
-> voortzetting te geven aan de indrukwekkende inspanningen die zij in de 
afgelopen vijf jaar op het terrein van de loonmatiging hebben geleverd en die 
in belangrijke mate hebben bijgedragen tot het gunstiger economisch klimaat 
en de verbeterde vooruitzichten voor het scheppen van nieuwe banen. 
7 
Met betrekking tot de Structuurfondsen zij erop gewezen dat een aanzienlijk 
gedeelte van de investeringen reeds wordt aangewend ter ondersteuning van 
de inspanningen van de lidstaten om een hoger kwalificatieniveau te 
bevorderen, de arbeidsmarktmaatregelen actiever te maken door middel van 
gerichte maatregelen ter preventie van langdurige werkloosheid, en de 
ondernemingszin en arbeidsinzetbaarheid te stimuleren. In de volgende 
programmeringsperiode zouden de lidstaten moeten streven naar een 
verhoging van de structurele middelen die worden toegekend aan hun 
maatregelen en activiteiten ter ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen. 
Op de korte termijn dienen de lidstaten de lopende tussentijdse evaluatie te 
benutten om de werkgelegenheidsinitiatieven van hun programma's in het 
kader van de Structuurfondsen te versterken. 
De Commissie zal de lidstaten helpen bij de ontwikkeling van hun 
arbeidsbemiddelingsdiensten door de uitwisseling van kennis en ervaring te 
organiseren en door criteria voor de verbetering van hun prestaties te 
ontwikkelen. Het is zaak dat de resterende obstakels voor de arbeidsmobiliteit 
worden verwijderd, terwijl de informatiestroom over arbeidsmarktkansen en 
de mobiliteitsprikkels worden verbeterd. De Commissie zal binnenkort een 
pakket maatregelen voorstellen waarmee de verwezenlijking van deze 
doelstelling wordt ondersteund. 
IV. Stimulering en aanmoediging van het aanpassingsvermogen 
Het bedrijfsleven in Europa maakt thans - net als ondernemingen buiten 
Europa - een fundamenteel herstructureringsproces door, dat door de opkomst 
van nieuwe technologieën en nieuwe marktomstandigheden wordt 
veroorzaakt. Dit proces komt tot uitdrukking in fusies en overnames, nieuwe 
producten en een grotere concurrentie. Individuele ondernemingen 
ondervinden de gevolgen van dit proces, dat tot nieuwe werkpatronen leidt. 
Door middel van dit proces ontstaat een nieuwe economie met ondernemingen 
die technologisch geavanceerder zijn, en met een groeiende dienstensector, 
vaak in de vorm van nieuwe kleine ondernemingen. 
Aanpassingsvermogen is voor het voorbestaan van ondernemingen, voor hun 
vermogen om nieuwe kansen te benutten, alsook voor de werkgelegenheid en 
de werkzekerheid van essentieel belang. Werknemers hebben echter vaak de 
indruk dat zij onvoldoende zijn geïnformeerd en geraadpleegd, en zien na de 
herstructurering of de inkrimping van hun onderneming vaak nog maar weinig 
vooruitzichten voor een goede baan en een fatsoenlijk inkomen. De lidstaten 
zouden daarom het aanpassingsvermogen van de ondernemingen en van de 
daar werkzame werknemers tot een van de hoofddoelstellingen van hun 
arbeidsmarktbeleid moeten maken. De sociale partners dienen hierbij een 
sleutelrol te vervullen. 
8 
• Modernisering van de arbeidsorganisatie. Teneinde de modernisering van de 
arbeidsorganisatie en de arbeidspatronen te stimuleren: 
dienen de sociale partners 
•* op de gepaste niveaus, in het bijzonder in economische sectoren die 
ingrijpende structurele wijzigingen ondergaan, door middel van 
onderhandelingen overeenstemming te bereiken over 
arbeidsorganisatieregelingen en flexibele arbeidsregelingen, waarin zo nodig 
passende arbeidstijdverkortingen zijn opgenomen, teneinde ondernemingen 
productief en concurrerend te maken en het vereiste evenwicht tussen 
flexibiliteit en werkzekerheid tot stand te brengen. 
dienen de lidstaten 
•^ een kader voor gemakkelijker aanpasbare contractvormen in te voeren 
en daarbij rekening te houden met het feit dat de werkgelegenheidsvormen 
steeds diverser worden. Werknemers in atypische arbeidsvormen dienen meer 
zekerheid en beroepsstatus te krijgen, en diegenen die voor een kortere 
werkweek kiezen, mogen daarvan geen nadeel ondervinden voor hun 
carrièrevooruitzichten of voor hun socialezekerheidspositie. 
• Stimulering van het aanpassingsvermogen in ondernemingen. Om de kennis en 
vaardigheden in het bedrijfsleven op peil te houden, zouden de lidstaten 
"•• de fiscale en overige belemmeringen voor de bevordering .van 
investeringen in menselijke hulpbronnen moeten opheffen, en belastingprikkels 
moeten invoeren voor de ontwikkeling van bedrijfsinterne 
opleidingsmaatregelen. Voorts moeten stimulansen voor werknemers om van 
opleidingsmaatregelen gebruik te maken, worden aangemoedigd; 
•^ hun beleid inzake staatssteun, met inachtneming van de terzake 
geldende communautaire bepalingen, moeten concentreren op de verbetering 
van het opleidingsniveau van hun beroepsbevolking, op de schepping van 
duurzame arbeidsplaatsen en op doeltreffend functionerende arbeidsmarkten. 
De Commissie zal dit proces ondersteunen door het "promoten" van haar beleid voor 
een nieuwe arbeidsorganisatie, door een verbetering van de informatie en raadpleging 
van werknemers over besluiten die hen raken, en door het opstellen van duidelijke 
richtsnoeren inzake steun voor opleidingsmaatregelen. 
V. Versterking van het beleid voor gelijke kansen 
Er bestaan goede economische en sociale redenen om de inspanningen van de 
lidstaten ter bevordering van gelijke kansen op de arbeidsmarkt te intensiveren. 
Hoewel de arbeidsmarktsituatie van vrouwen in de afgelopen decennia is verbeterd, 
zijn er nog steeds meer vrouwen werkloos dan mannen (12,6% tegen 9,7%); ook 
hun arbeidsparticipatiegraad lager (50,2 tegen 70,4). Werkende vrouwen zijn in 
enkele sectoren en beroepsgroepen oververtegenwoordigd en in andere 
ondervertegenwoordigd. Er moet een oplossing worden gevonden voor deze starre 
arbeidsmarktverhoudingen, die de mogelijkheden van Europa voor het scheppen van 
groei en banen belemmeren. 
9 
Zoals de verslagen van de Commissie over de demografische situatie in de EU 
hebben aangetoond, groeit de bevolking in de werkende leeftijd thans veel langzamer 
dan in de afgelopen 20 jaar en zal zij in het komende decennium gaan inkrimpen. Op 
de lange termijn is een hogere participatiegraad van vrouwen daarom van 
doorslaggevend belang voor de toename van de werkende beroepsbevolking die 
nodig is voor de instandhouding van de huidige levensstandaard en het Europees 
sociaal model. 
De kloof tussen mannen en vrouwen moet worden gedicht: de lidstaten zouden 
hun beloften inzake gelijke kansen concreet inhoud moeten geven door de 
participatiegraad van vrouwen te verhogen en de scheiding tussen de geslachten 
op de arbeidsmarkt op te heffen, en 
•^ samenhangende initiatieven moeten ontplooien om de kloof tussen de 
werkloosheidspercentages van vrouwen en mannen te verkleinen door de 
toegenomen participatie van vrouwen actief te steunen. 
De combinatie y_au werk eo gezinsleven moet worden vergemakkelijkt: 
beleidsmaatregelen voor loopbaanonderbreking, ouderschapsverlof en deeltijdwerk 
zijn bijzonder belangrijk voor vrouwen. De tenuitvoerlegging van de diverse 
richtlijnen en overeenkomsten tussen sociale partners op dit terrein moet worden 
versneld en gecontroleerd. Er moet worden gezorgd voor goede verzorgings- en 
opvangmogelijkheden voor kinderen en andere afhankelijke personen, teneinde de 
intrede van vrouwen op de arbeidsmarkt en hun duurzame deelname aan het 
arbeidsproces te steunen. De lidstaten dienen 
-^ het niveau van de verzorgings- en opvangmogelijkheden te verhogen, 
waarbij zij de normen van de op dit vlak meest succesvolle lidstaten als 
criterium aanleggen. 
De terugkeer naar de arbeidsmarkt moet worden vergemakkelijkt: er moet 
bijzondere aandacht worden geschonken aan vrouwen die na een onderbreking van 
hun loopbaan overwegen weer te gaan werken. Hierbij kunnen zij problemen 
ondervinden omdat hun arbeidsinzetbaarheid door een veroudering van hun kennis 
en vaardigheden is verminderd. Daarnaast kan hun toegang tot 
opleidingsmogelijkheden worden bemoeilijkt wanneer zij niet als "werkzoekend" 
staan ingeschreven. Bovendien kunnen belasting- en socialeuitkeringsstelsels 
leiden tot een vermindering van de financiële prikkels om werk te zoeken. De 
lidstaten zouden deze en andere obstakels moeten opheffen. 
De lidstaten dienen vooral rekening te houden met de bijzondere arbeidsmarktsituatie 
van vrouwen wanneer zij deze richtsnoeren verder ontwikkelen, tenuitvoerleggen en 
hierover verslag uitbrengen. Er moeten specifieke strategieën worden ontwikkeld om 
de ondernemingszin van vrouwen te stimuleren en om hun arbeidsinzetbaarheid en 
aanpassingsvermogen te verbeteren. 
VI. De tenuitvoerlegging van de richtsnoeren 
Vanaf 1998 dienen de lidstaten verslag uit te brengen over de tenuitvoerlegging van 
deze richtsnoeren; zij dienen te beschrijven welke werkgelegenheidsresultaten zij met 
hun beste praktijken hebben bereikt en deze ter onderzoek aan de Commissie en de 
Raad voor te leggen. De Commissie zal een voorstel indienen voor een - overeen te 
komen - vergelijkbaar gegevensbestand in de lidstaten en voor nader overeen te 
komen indicatoren, waarmee de tenuitvoerlegging van deze richtsnoeren kan worden 
gecontroleerd. 
Bij de opstelling van de richtsnoeren voor 1999 zal de Commissie onderzoeken op 
welke wijze elke lidstaat bij de tenuitvoerlegging van zijn arbeidsmarktbeleid rekening 
heeft gehouden met de onderhavige richtsnoeren. In het najaar van 1998 zal de 
Commissie haar evaluatie presenteren, die ter goedkeuring aan de Europese Raad 
van eind 1998 wordt voorgelegd. 
ISSN 0254-1513 
COM(97) 497 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 05 
Catalogusnummer : CB-CO-97-514-NL-C 
ISBN 92-78-25652-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg