Advies over de mededeling van de Commissie betreffende samenwerking inzake de ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied "Europa 2000+"

(96/C 100/16)

Het Comité van de Regio's heeft op 27 mei 1994 besloten, overeenkomstig artikel 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, een advies op te stellen over voornoemde mededeling.

Commissie 5 "Ruimtelijke ordening - Milieu - Energie" van het Comité van de Regio's, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 29 mei 1995 met algemene stemmen goedgekeurd.

Rapporteur was mevrouw du Granrut (Frankrijk).

De werkgroep "Europa 2000+" heeft drie vergaderingen gehouden - op 27 februari, 20 maart en 24 april - om haar werkzaamheden tot een goed einde te brengen.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn achtste zitting van 19 en 20 juli 1995 (vergadering van 20 juli) het volgende advies met algemene stemmen goedgekeurd.

Overwegende dat artikel 130A van het EG-Verdrag als volgt luidt: "Ten einde de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel te bevorderen, ontwikkelt en vervolgt de Gemeenschap haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang" en dat deze doelstelling de grondslag vormt van een meer solidaire en democratische Europese Unie;

overwegende dat economische en sociale samenhang niet alleen tot stand komt via een beleid dat de verschillen in ontwikkeling tussen de regio's moet verkleinen, maar voortaan ook bevorderd moet worden door een ruimtelijk-ordeningsbeleid voor het hele Europese grondgebied;

overwegende dat ruimtelijke ordening niet langer uitsluitend vanuit het perspectief van de afzonderlijke lid-staten kan worden benaderd, maar voorwerp moet zijn van samenwerking tussen de lid-staten, zodat de territoriale aspecten van communautaire beleidsdaden gecoördineerd worden en deze beleidsdaden en de planningsstrategieën van de lid-staten onderling samenhangen en elkaar aanvullen;

overwegende dat de economische veranderingen in de Unie in verband met het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal, alsmede de recente en toekomstige uitbreidingen met zich meebrengen dat ruimtelijke ordening nu ook sociaal beleid en milieubescherming omvat;

overwegende dat in artikel 2 van het Unie-Verdrag wordt bepaald dat de Europese integratie moet berusten op een harmonische en evenwichtige ontwikkeling van de economische activiteit, alsook een duurzame en niet-inflatoire groei met inachtneming van het milieu;

overwegende derhalve dat in de meeste lid-staten ruimtelijke ordening onder de gedeelde bevoegdheid valt van regio's en lagere overheden, beslissingsniveaus die zich het dichtst bij de burger bevinden, en dat het subsidiariteitsbeginsel hét richtsnoer voor het betrokken beleid moet vormen;

overwegende dat de technische studie, vervat in het document "Europa 2000+", en de strategische vertaling ervan in het "Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte", waarvan vóór 1996 een eerste schets moet verschijnen, de regio's en lagere overheden de kans bieden om hun specifieke rol en hun wil om mee te werken aan de ruimtelijke herstructurering van het Europese grondgebied te doen gelden;

overwegende dat tijdens de vierde en vijfde zitting van het Comité van de Regio's op respectievelijk 27 en 28 september en 15 en 16 november 1994 de heer Millan, toenmalig commissaris voor Regionaal beleid, en de heer Landaburu, directeur van D.-G. XVI, bovengenoemde documenten hebben toegelicht en het Comité van de Regio's hebben verzocht in een advies aan te geven of het deze opportuun acht en welk vervolg ze moeten krijgen;

overwegende dat het Bureau van het Comité van de Regio's op 5 december 1994 heeft besloten, een werkgroep met de voorbereiding van een ontwerp-advies te belasten;

overwegende dat deze werkgroep tijdens haar vergadering van 24 april 1995 een ontwerp-advies heeft goedgekeurd en dat commissie 5 hieraan op 29 mei 1995 eveneens haar goedkeuring heeft gehecht;

gelet op Verklaring nr. 26 van het EU-Verdrag, waarin erop wordt gewezen dat de ultraperifere gebieden van de Gemeenschap (Franse overzeese departementen, de Azoren en Madeira en de Canarische eilanden) een grote structurele achterstand hebben en dat zij bij hun economische en sociale ontwikkeling op ernstige problemen stuiten;

brengt HET COMITÉ VAN DE REGIO'S het volgende advies uit:

1. De centrale thema's van Europa 2000+

1.1. Doelstellingen van een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid

Het Comité van de Regio's

- stemt in met het streven dat uit Europa 2000+ spreekt. Het door dit document geboden referentiekader is namelijk bedoeld om het Europese grondgebied zodanig te ontwikkelen dat het over een groter concurrentievermogen beschikt dank zij de nodige voorzieningen èn het terugdringen van bepaalde excessieve kosten, een grotere kans heeft op duurzame ontwikkeling en bescherming van zijn milieu en culturele erfgoed, terwille van zijn economische en sociale samenhang van meer solidariteit blijk geeft en op een rechtvaardiger manier is georganiseerd. Uitvoering van dit nieuwe ontwikkelingsmodel garandeert een evenwichtige ontwikkeling en is van doorslaggevend belang voor het scheppen van welvaart en werkgelegenheid;

- wijst erop dat Europa 2000+ niet alleen bedoeld is om economische rijkdommen en activiteiten te lokaliseren, maar ook om, met het nodige respect voor de eigen identiteit van elk gebied, na te gaan welke de mogelijkheden tot ruimtelijke en economische ontwikkeling van het hele Europese grondgebied zijn;

- is van oordeel dat de verschillende actoren op het gebied van ruimtelijke ordening: de Europese Unie, de lid-staten en de regionale en lokale overheden, op basis van deze gegevens gezamenlijk een daadkrachtig beleid moeten uitwerken om de "onaanvaardbare tendensen" te keren, en een plan voor duurzame ontwikkeling moeten opstellen dat berust op solidariteit en economische en sociale samenhang.

1.2. Hoofdlijnen van een Europees ruimtelijk-ordeningsbeleid

Het Comité van de Regio's

- stelt verheugd vast dat Europa 2000+, waarin ruimtelijke-ordeningsmodellen worden gepresenteerd, regio's en lokale overheden de gelegenheid biedt initiatieven te ontwikkelen en een gezamenlijke aanpak uit te werken waarmee een meer coherente structurering van het Europese grondgebied tot stand kan worden gebracht;

- is van mening dat het als directe en meest getrouwe vertegenwoordiging van de bevolking over elke beleidsmatige wijziging van het Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte geraadpleegd dient te worden, aangezien dit plan de politieke vertaling is van de beginselen en instrumenten die in Europa 2000+ zijn neergelegd;

- is van oordeel dat de Europese Unie en de lid-staten bij hun samenwerking op het niveau van het hele Europese grondgebied enerzijds rekening moeten houden met regionale en lokale ontwikkelingsprojecten - in overeenstemming met het principe dat besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger dient plaats te vinden -, en anderzijds nog ontbrekende delen van de vervoers-, energie- en telecommunicatie-infrastructuur moeten aanleggen, zodat deze efficiënter kan functioneren en alle regio's kan ontsluiten, dus ook regio's die in verval zijn of een ontwikkelingsachterstand hebben opgelopen, perifere en ultraperifere regio's, eilandgebieden, kust- en bergstreken, en grensstreken van de Unie;

- wijst erop dat bij elke beslissing over de ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied het milieu-aspect aandacht dient te krijgen;

- benadrukt dat interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking, zowel binnen de Unie als met derde, bijvoorbeeld Midden- en Oosteuropese landen, onontbeerlijk is, zelfs als het om uitgestrekte gebieden gaat. Met het oog op convergentie en synergie is deze samenwerking van wezenlijk belang: zij komt tegemoet aan het groeiende aantal transnationale activiteiten en heeft een stimulerend effect op de solidariteit in de Unie, de economische en sociale samenhang en de gestage ontwikkeling van het Europese grondgebied.

1.3. Toepassing van het subsidiariteitsbeginsel op de ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied

Het Comité van de Regio's

- stelt met voldoening vast dat Europa 2000+ geen gedetailleerd werkplan is, maar een aantal systemen aanreikt aan de hand waarvan een ruimtelijke-ordeningsbeleid kan worden uitgestippeld dat strookt met een streven naar samenhang en billijkheid dat in de Unie op de eerste plaats hoort te komen, en tevens de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie, de lid-staten en de regionale en lokale overheden, die elk hun eigen besluitvormingsproces hebben, eerbiedigt;

- wijst erop dat voor een doeltreffend ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europese schaal een besluitvormingsproces vereist is waaraan de juiste informatie ten grondslag ligt en waarbij de regionale en lokale overheden betrokken moeten worden. Zo'n samenwerking op bredere basis vraagt om nieuwe methoden voor de raadpleging van de lid-staten en hun regionale en lokale overheden zodat, onder toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, tegemoet kan worden gekomen aan hun legitieme eisen inzake efficiency, transparantie en democratie;

- is van mening dat de in Europa 2000+ aanbevolen ruimtelijke-ordeningsaanpak, die gepaard moet gaan met de hierboven beschreven adequate besluitvormings- en raadplegingsprocedures, een praktische toepassing is van het subsidiariteitsbeginsel en als zodanig een democratische grondslag biedt voor de totstandbrenging van het Europa van de burgers.

2. De inzet van een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid

2.1. Specifieke beleidsterreinen

2.1.1. Infrastructurele netwerken - Vrije toegang voor iedereen

Het Comité van de Regio's

- stelt met voldoening vast dat uit Europa 2000+ blijkt hoe belangrijk het voor de ruimtelijke planning van het Europese grondgebied is dat er, overeenkomstig het EG-Verdrag, op het gebied van vervoer, energie en telecommunicatie onderling samenhangende en structurerende infrastructurele netwerken komen die zowel complementair met elkaar als met netwerken uit de buurlanden van de Unie zijn. De totstandbrenging hiervan is van doorslaggevend belang voor een evenwichtige ontwikkeling van het Europese grondgebied en biedt optimale garanties voor het concurrentievermogen van bedrijven, de groei van de werkgelegenheid en de kwaliteit van het bestaan, zonder dat het milieu daarbij wordt aangetast;

- is van oordeel dat de infrastructurele netwerken tevens de verschillen in ontwikkeling tussen de Europese regio's en de gevolgen van hun geografische ligging moeten helpen verkleinen. Het is voor het concurrentievermogen van nu nog slecht ontsloten regio's - (ultra)perifere regio's, bergstreken en ook de landen in het Middellandse-Zeegebied en in Midden- en Oost-Europa - van doorslaggevend belang dat zij door deze infrastructuur beter bereikbaar worden. Daarnaast moet worden gezorgd voor goed functionerende secundaire netwerken die zijn aangesloten op de grote transeuropese netwerken. Een en ander mag het milieu in de onmiddellijke omgeving niet aantasten en moet bovendien stroken met de meer globale beginselen van duurzame ontwikkeling. Zo'n aanpak levert een betere dienstverlening voor de gebruikers en een hoger rendement van de investeringen op en leidt ertoe dat in en tussen regio's daadwerkelijk verbindingen tot stand komen die het met name mogelijk maken dat perifere en ultraperifere regio's aan de ontwikkelingscentra van de EU gekoppeld worden;

- dringt erop aan het in de artikelen 129 B en D van het EG-Verdrag voorkomende begrip "interoperabiliteit", dat inhoudt dat de netwerken van elke afzonderlijke lid-staat aan gelijke technische normen dienen te voldoen, als een van de grondbeginselen van het betrokken beleid te hanteren, ten einde een goed functioneren van nationale netwerken te garanderen door in de Unie extra aandacht te besteden aan veiligheid, bevoorrading, harmonisatie van normen en kosten voor burgers en bedrijven, alsmede aan milieu, kwaliteit van de dienstverlening en economische en sociale samenhang;

- beschouwt de interoperabiliteit van systemen en voorzieningen van verschillende merken op het gebied van technologie en telecommunicatie als een absolute voorwaarde om het gebruik hiervan te vergemakkelijken en ze onderling complementair te maken, alsook om te voorkomen dat sommige regio's wel en andere geen toegang tot de informatiemaatschappij hebben;

- neemt kennis van het tijdschema voor de uitvoering van de prioritaire projecten dat in Europa 2000+ is opgenomen en acht het wenselijk dat zowel deze prioritaire projecten als die welke hierop een aanvulling vormen zo spoedig mogelijk gefinancierd worden;

- dringt er, in het licht van de beoogde duurzame ontwikkeling van de Europese ruimtelijke ordening op aan dat de totstandbrenging van corridors voor gecombineerd weg- en railvervoer een verhoogde prioriteit krijgt in inmiddels reeds goedgekeurde projecten, en steunt het initiatief van de Commissie om een transeuropees netwerk van luchthavens en havens te creëren waarin regionale en lokale (lucht)havens een relatief belangrijkere rol moeten krijgen.

2.1.2. Milieu, natuurlijke hulpbronnen en cultureel erfgoed

Het Comité van de Regio's

- beveelt aan een globaal ruimtelijke-ordeningsbeleid te ontwikkelen waarbij in gezamenlijk overleg een actiekader wordt opgesteld dat het mogelijk maakt rekening te houden met de onderlinge afhankelijkheid van ruimtelijke ordening en milieu, regionale en lokale verschillen in ligging, en de bevoegdheden van de betrokken actoren;

- stelt voor het effect van de bestaande richtlijnen ter zake zo spoedig mogelijk te evalueren, zodat ervoor gezorgd kan worden dat de bescherming van het milieu beter aansluit bij het beleid inzake de ruimtelijke en economische ordening van het hele Europese grondgebied en de financiële steunverlening van de Unie zonder voorbij te gaan aan de toestand op lokaal niveau;

- acht een duurzame ontwikkeling alleen mogelijk indien rekening wordt gehouden met het effect van de economische groei op het gebruik van natuurlijke hulpbronnen (vooral watergebieden) en onderzoek wordt gedaan naar technieken om deze hulpbronnen te behouden en opnieuw te gebruiken, alsook om het geproduceerde afval te verwerken en eventueel te recycleren. Nucleair afval verdient in dit verband speciale aandacht;

- wijst erop dat in het kader van de interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking, en zonodig samen met landen buiten de Unie, systemen moeten worden uitgewerkt voor het beheer en behoud van grote natuurgebieden en open ruimten. Voorbeelden hiervan zijn rivieren en hun stroomgebieden, bergstreken en kustgebieden als de Atlantische Boog, het Middellandse-Zeegebied en de Baltische staten;

- steunt de in het Witboek voorgestane duurzame ontwikkeling; deze berust op een economische groei die meer arbeidsplaatsen oplevert en waarbij bovendien zuiniger wordt omgesprongen met energie en natuurlijke hulpbronnen, meer aandacht wordt besteed aan de bescherming van het culturele erfgoed, en naar een hogere kwaliteit van het bestaan wordt gestreefd;

- acht het wenselijk dat wordt erkend hoe belangrijk het behoud van het historische architectonische erfgoed is, als factor van economische, sociale en culturele ontwikkeling en als een terrein waarop voor regio's en lokale overheden een bevoorrechte rol is weggelegd.

2.1.3. Stedelijke en landelijke gebieden - zoeken naar een nieuw evenwicht

Het Comité van de Regio's

- stemt in met de opzet van Europa 2000+, waarin achtereenvolgens de ontwikkelingen en problemen van stedelijke gebieden, waar 80 % van de bevolking woont, en die van landelijke gebieden, die samen 80 % van het Europese grondgebied beslaan, de revue passeren. Het Comité stelt voor een eind te maken aan de traditionele tegenstelling tussen beide soorten gebieden, zodat deze gezamenlijk in het kader van een krachtdadige en geïntegreerde aanpak, kunnen bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van het Europese grondgebied;

- is van mening dat de Europese Unie, die als belangrijkste kenmerk heeft dat zij het meest verstedelijkte gebied ter wereld is, haar ogen niet kan sluiten voor de noodzaak van een stadsbeleid, ook al verlenen de diverse verdragen haar vooralsnog geen specifieke juridische bevoegdheden om zo'n stadsbeleid te coördineren. De informele Raad van ministers van ruimtelijke ordening van 30 en 31 maart 1995 heeft op een dergelijke coördinatie aangedrongen;

- dringt er bovendien op aan dit stadsbeleid langs de volgende hoofdlijnen uit te werken:

wat grote steden betreft: de stedelijke functies dienen versterkt te worden door de steden tot samenwerking aan te moedigen en initiatieven te ontplooien die ertoe moeten leiden dat zij hun centra nieuw leven kunnen inblazen en beter kunnen voldoen aan hun functie als centrum van cultuur en als plaats waar steeds weer nieuwe activiteiten ontstaan en waar geleefd wordt. Daarnaast moeten deze initiatieven problemen als werkloosheid, huisvesting, integratie van immigranten, geografische segregatie en sociale uitsluiting helpen oplossen;

wat middelgrote steden betreft, die van vitaal belang zijn voor tal van regio's in de EU: gelet op de regionale verschillen in de Unie qua dichtheid en stadsstructuren is hun ontwikkeling van fundamentele betekenis voor bepaalde lid-staten en voor grensstreken en perifeer gelegen regio's. Vandaar dat de ontplooiing van dienstverlenende activiteiten en de vestiging van MKB's, die het gevolg zijn van technologie-overdracht, de potentiële voordelen van de geringe woon-werkafstanden en de aanwezigheid van sociaal-culturele voorzieningen, met specifieke maatregelen gestimuleerd moeten worden. Wil zo'n programma kans van slagen hebben, dan dienen nieuwe middelen te worden vrijgemaakt voor de initiatieven Urban en Interreg, moeten de criteria om hiervoor in aanmerking te komen worden herzien, en is een betere coördinatie vereist van de sectorale beleidsmaatregelen die van invloed kunnen zijn op stadsgebieden;

er moeten meer financiële middelen ter beschikking worden gesteld en deze moeten worden gebundeld ten einde alle stedelijke problemen het hoofd te bieden;

- tekent aan dat de problemen van landelijke gebieden niet alleen met reddingsmaatregelen zijn op te lossen. Nodig is ook een op de middellange en lange termijn uit te voeren herstelbeleid voor alle landelijke gebieden, dat gezien de verscheidenheid van de probleemsituaties alleen in samenspraak met regio's en lokale overheden kan worden vastgesteld;

de landbouw moet een actieve rol gaan spelen bij de ontwikkeling van non food-produkten en een bijdrage leveren aan de bescherming van natuurgebieden en het behoud van de woon-, milieu- en culturele functie van landelijke gebieden;

het platteland moet profiteren van de kansen die worden geboden door de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën: het moet initiatieven ontplooien ter bevordering van economische activiteiten, zoals toerisme, dienstverlening aan ondernemingen en telewerken, die er mede toe bijdragen dat de bevolking niet wegtrekt of soms zelfs terugkeert uit de stad;

- zou graag zien dat tussen gezagsdragers van landelijke gebieden en stedelijke centra, vooral van middelgrote steden, een permanente dialoog op gang komt om voor een betere spreiding van sociale, culturele en sportvoorzieningen te zorgen. Dat biedt garanties voor een meer uitgebalanceerde bebouwing van stad en land;

- dringt erop aan dat de thans voor de ontwikkeling van het platteland uitgetrokken gelden beter gebruikt worden ten einde de verdere uitvoering van bovengenoemd herstelbeleid mogelijk te maken; de hervorming van het GLB vormde het begin van dit beleid en de uitwerking ervan op langere termijn kan in Leader II-verband worden beproefd.

2.1.4. Grensstreken - Van samenwerking naar transnationale ruimtelijke ordening

Het Comité van de Regio's

- stelt, evenals de Commissie in Europa 2000+, vast dat de Interreg-, Phare- en Tacis-programma's (voor samenwerking in de grensgebieden) een positief effect hebben op de infrastructuur, de ontwikkeling van onderzoek en de aanleg van werkgebieden en van terreinen voor duurzame ontwikkeling, en dat voor het welslagen van zulke programma's behoefte bestaat aan resource centres en professionele netwerken, waaraan de technische interface van een project kan worden toevertrouwd, alsmede aan ondernemers die goed op de hoogte zijn van de cultuur van de betrokken gebieden en daardoor kunnen bepalen welke maatregelen vereist zijn;

- is van mening dat deze programma's een onvervangbaar voorbeeld vormen van geslaagde samenwerking tussen regio's en een doeltreffende bijdrage leveren tot de uitvoering van een transnationaal ruimtelijke-ordeningbeleid op Europees niveau;

- dringt erop aan dat een nieuwe fase wordt ingeluid en dat te dien einde in het eerste Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte projecten voor interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking worden opgenomen die - op initiatief van alle "partner-landen" in de betrokken regio's - een antwoord bieden op de ernstige problemen waarmee bepaalde Europese gebieden, zoals de stroomgebieden van Rijn en Maas, te kampen hebben. Bovendien zouden deze projecten de basis moeten leggen voor een waarachtige transnationale planning, met behulp waarvan maatregelen ter voorkoming van hoog water en overstromingen kunnen worden gecoördineerd. Al deze projecten tezamen zouden het voorwerp moeten worden van een communautair initiatief.

2.1.5. Betere spreiding van onderzoek en ontwikkeling

Het Comité van de Regio's

- vindt dat in Europa niet voorbij mag worden gegaan aan het effect dat het onderzoeks- en innoveringsbeleid heeft op de inrichting van de ruimte; dat daarom in de ruimtelijke ordening moet worden gestreefd naar een vruchtbaarder en beter gespreide technologische ontwikkeling;

- acht het aanbevelenswaardig dat de "eilandjes van onderzoek en ontwikkeling" in Europa niet langer alleen met elkaar samenwerken, maar hun vermogen om activiteiten te genereren ook inzetten ten bate van de hele industriële structuur in hun omgeving of van minder grote onderzoekscentra, die door hun geïsoleerde positie niet bij machte zijn de economie van het gebied waar ze gevestigd zijn voort te stuwen. Het beleid dat erop gericht is het evenwicht tussen stad en platteland te herstellen, kan hierbij goede diensten bewijzen;

- wijst nadrukkelijk op het mogelijke dynamische effect van de nieuwe informatie- en kennissystemen die samenhangen met de opkomst van de informatiemaatschappij, en op de begeleidende en vereveningsmaatregelen die nodig zijn om ze voor iedereen toegankelijk te maken en ze in te kunnen zetten als middel voor (bij)scholing van werknemers, het aantrekken van ondernemingen en het scheppen van nieuwe bedrijvigheid;

- acht het van wezenlijk belang dat voldoende middelen beschikbaar zijn voor onderzoek inzake landinrichting en ruimtelijke planning, ten einde het besluitvormingsproces te steunen en van informatie te voorzien en zodoende te garanderen dat de Unie efficiënt werkt en zich op samenhangende wijze ontwikkelt.

2.1.6. Financiering: behoud van het herverdelingseffect

Het Comité van de Regio's

- is zich bewust van de financiële gevolgen van een op Europese schaal uitgevoerd ruimtelijke-ordeningsbeleid en van de noodzaak om er, ten behoeve van de economische en sociale samenhang, voor te zorgen dat de kosten naar gelang van de draagkracht en de baten naar gelang van de behoeften van de regio's worden gespreid;

- is van mening dat de financiering van dit beleid aan de volgende principes moet voldoen:

de interregionale solidariteit en het herverdelingseffect van de in het kader van EU-beleid toegekende steun moeten gestimuleerd worden door vereveningsstelsels of financiële compensaties;

communautaire steunmaatregelen en de Structuurfondsen moeten zodanig aangepast worden dat ze beter aansluiten bij een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid;

over de deelname van particuliere financiers moet onderhandeld worden; publieke financieringen zouden hen over de brug kunnen helpen;

- wijst erop dat de financiën van regio's en lokale overheden, zowel wat de directe beschikbaarheid als het beheer ervan betreft, onderhevig zijn aan besluiten van de Unie; lokale en regionale overheden moeten daarom bij de uitvoering van een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid worden betrokken.

2.2. Wenselijke beleidskoers

2.2.1. Institutionalisering van een ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europees niveau

Het Comité van de Regio's

- steunt het in Europa 2000+ naar voren gebrachte en door de bevoegde ministers van de lid-staten tijdens de informele bijeenkomst van de Raad te Straatsburg (30 en 31 maart) overgenomen idee, dat het Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte tot een grotere samenhang in heel Europa kan leiden en voor de Unie, de lid-staten en de regionale en lokale overheden kan gaan fungeren als een doeltreffend instrument voor het opstellen van een scenario om economische en sociale samenhang en een duurzame ontwikkeling te realiseren;

- is van mening dat, als de maatregelen die voor de uitvoering van het Ontwikkelingsplan zijn goedgekeurd overeenkomstig de bepalingen in artikel 10 van de EFRO-verordening in de vorm van proefprojecten, experimenten en uitwisseling van ervaringen moeten worden uitgevoerd, het wel zo moet zijn dat deze methodologische experimenten uiteindelijk leiden tot de daadwerkelijke uitvoering van een Europees ruimtelijk-ordeningsbeleid;

- stelt voor het EG-Verdrag, en met name de artikelen 129 en 130, als richtsnoer te hanteren bij het vaststellen van de juridische basis en de uitwerkingsprocedures voor het Ontwikkelingsplan;

- vraagt om bij gelegenheid van de Intergouvernementele Conferentie van 1996, na raadpleging van de regionale en lokale overheden in de lid-staten onder toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, te bekijken of ruimtelijke ordening een communautaire bevoegdheid kan worden.

2.2.2. Erkenning van de rol van lokale en regionale overheden in de ruimtelijke ordening

Het Comité van de Regio's

- is evenals de lid-staten en de Commissie verheugd over de binnen het partnerschap geboekte vooruitgang op het gebied van het regionaal beleid van de Unie en het gebruik van de Structuurfondsen en denkt dat de efficiency en de transparantie van ruimtelijke-ordeningsmaatregelen zullen toenemen als regionale en lokale gezagsdragers, in overeenstemming met de regelgeving en praktijk van elke lid-staat, bij de uitvoering ervan worden betrokken; dit geldt vooral voor de maatregelen die al in gang zijn gezet in bepaalde lid-staten;

- is daarom van oordeel dat regio's en lokale overheden, als besluitvormingsniveaus die zich het dichtst bij de burger bevinden, het Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte mede dienen uit te werken;

- juicht de oprichting van een Europese waarnemingspost op het gebied van ruimtelijke ordening toe en vindt dat deze nauw moet samenwerken met lokale en regionale overheden, die hem van allerlei specifieke informatie kunnen voorzien en bij alle mogelijke stappen als regionale intermediairs kunnen optreden.

2.2.3. De juridische status van interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking

Het Comité van de Regio's

- wijst op het thans onmiskenbare belang dat activiteiten op het gebied van interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking hebben voor de ruimtelijke structurering en ordening van het Europese grondgebied en vindt dat de proeffase moet worden afgesloten;

- verzoekt de Commissie aan deze activiteiten een passende juridische status toe te kennen, zodat de betrokken partners de mogelijkheid krijgen een globaler en duurzamer programma op te stellen en voor een stabielere financiering kunnen zorgen;

- zou deze essentiële verbetering graag ingevoerd zien ten behoeve van zowel het Interreg III-initiatief, dat het mogelijk maakt ervaring op te doen met een op Europese schaal uit te voeren ruimtelijke-ordeningsmaatregel ter voorkoming van overstromingen en ter bestrijding van de gevolgen van droogteperioden, als samenwerkingsprojecten met landen en regio's buiten de Unie.

Conclusies

1. Het Comité van de Regio's is van mening dat de in Europa 2000+ aanbevolen ruimtelijke-ordeningsaanpak, die gepaard moet gaan met adequate besluitvormingsprocedures en de raadpleging van lid-staten en lokale en regionale overheden, een praktische toepassing vormt van het subsidiariteitsbeginsel en een democratische grondslag biedt voor de totstandbrenging van het Europa van de burgers.

2. Het Comité van de Regio's bevestigt nogmaals achter de opvatting te staan dat de diversiteit en de onderlinge afhankelijkheid van de grondgebieden in de Europese Unie, alsmede de noodzaak dat deze zich duurzaam ontwikkelen en werkgelegenheid scheppen, terwijl de economische en sociale samenhang en het evenwicht tussen stad en platteland wordt versterkt, een gemeenschappelijke Europese visie op ruimtelijk ordening vereisen waarin alle EU-burgers zich kunnen vinden.

3. Het Comité van de Regio's beveelt aan de onderzoekselementen uit Europa 2000+ te gebruiken voor het uitstippelen van een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid, waarvan het Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte een eerste concrete beschrijving zal vormen. Als vertegenwoordiger van alle lokale en regionale overheden in Europa wenst het Comité over dit Ontwikkelingsplan geraadpleegd te worden.

4. Het Comité van de Regio's herhaalt het reeds in zijn advies over de voorbereiding van de Intergouvernementele Conferentie van 1996 geuite verzoek om ruimtelijke ordening en interregionale, grensoverschrijdende en transnationale samenwerking hun rechtmatige plaats toe te kennen, zodat voor een betere ordening van het Europese grondgebied en een beter beheer van het Europese milieu kan worden gezorgd. Het nieuwe Verdrag zou daarom moeten voorzien in een versterking van de bestaande instrumenten en in nieuwe procedures ten behoeve van de toepassing hiervan.

Het Comité van de Regio's is van oordeel dat een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid met name een concrete bijdrage zal leveren aan de doelstellingen duurzame ontwikkeling en werkgelegenheid als het selectief wordt ingezet en de uitvoering van bestaand lokaal, regionaal en nationaal ruimtelijke-ordeningsbeleid ondersteunt.

5. Het Comité van de Regio's is zich bewust van de kosten die zo'n ruimtelijke-ordeningsbeleid met zich meebrengt, en wijst erop dat bij de uitvoering ervan het beginsel van economische en sociale samenhang en van op herverdeling gerichte solidariteit in acht moet worden genomen, terwijl de regio's en de lokale overheden, die het beleid in kwestie financieel steunen, bij de besluitvorming en follow-up ter zake moeten worden betrokken.

6. Het Comité van de Regio's dringt aan op onverwijlde uitvoering van een communautair initiatief om de hierboven besproken interregionale ruimtelijke-ordeningsprojecten te realiseren; hiertoe kunnen de beschikbare en tijdens de Europese Raad van Edinburgh van december 1992 in de financiële prognoses vastgelegde middelen worden aangewend.

Brussel, 20 juli 1995.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC