De Commissie onderzoekt of deze opzet in de toekomst kan blijven bestaan en trekt belangrijke lessen uit deze discussie. De resultaten ervan zullen gebruikt worden voor de voortdurende prioritering van normalisatiewerkzaamheden en bijdragen tot het interne denkproces en voorbereidende maatregelen voorafgaand aan het verslag over de uitvoering van Verordening (EU) nr. 1025/2012. Dit verslag moet door de Commissie worden opgesteld en worden voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad.

Het evenement bood gelegenheid tot het uitwisselen van ideeën over strategische kwesties, het leveren van feedback op de normalisatie-initiatieven van de Commissie en het openlijk voeren van discussies over toekomstige beleidsprioriteiten en manieren om het Europees normalisatiesysteem te versterken. Tijdens de discussie kwam een breed scala aan onderwerpen aan bod, waaronder de algemene werking van het normalisatiesysteem, vragen over het bijbehorende governanceproces en de uitgangspunten voor de normalisatieprioriteiten van de EU, ook in een bredere internationale context. De bijdrage van het Europees onderwijssysteem aan de ondersteuning van nieuwe technologieën en het leveren van een nieuwe generatie deskundigen, werd als een zeer bijzonder aspect aangemerkt. Ook het multi-stakeholderplatform voor ICT-normalisatie, een deskundigengroep, en het voortschrijdend plan voor ICT-normalisatie kregen lof als modellen voor coöperatieve planning en het betrekken van belanghebbenden.

Dit werkprogramma is opgezet met de waardevolle inbreng van de in juni 2018 georganiseerde interinstitutionele dialoog. Daarbij werden hoge vertegenwoordigers uit de normalisatiegemeenschap, de industrie, de Commissie, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en andere Europese belanghebbenden op het gebied van normalisatie samengebracht.

Sinds de goedkeuring van de Mededeling inzake Europese normen voor de 21e eeuw, heeft de Commissie nauw met haar partners uit de industrie, overheidsinstanties, niet-gouvernementele organisaties en de academische wereld samengewerkt aan de uitvoering van in de mededeling voorgestelde initiatieven, waaronder een governancecyclus die de dialoog moet versterken met EU-medewetgevers en de ontwikkeling van het gezamenlijke initiatief inzake normalisatie (JIS). De werkzaamheden van het gezamenlijke initiatief inzake normalisatie zullen in 2019 worden afgerond, en in het jaarlijkse werkprogramma van de Unie voor Europese normalisatie worden aandachtsgebieden voor het laatste jaar van uitvoering ervan voorgesteld.

Naast de geharmoniseerde normen die de Commissie formeel eist om een wetgevingshandeling te ondersteunen, bestaat er bovendien een hele reeks Europese normen en Europese normalisatieproducten van de Europese normalisatieorganisaties (ENO's). Hoewel het opvolgen van deze normen formeel niet vereist is, zijn ze wel nodig om de uitvoering van beleid van de Commissie te ondersteunen. In het jaarlijkse werkprogramma van de Unie voor Europese normalisatie voor 2019 zijn een aantal van de belangrijkste beleidsterreinen vastgesteld die vanuit dit oogpunt relevant zijn: energie, circulaire economie, defensie, veiligheid, interne markt en digitale eengemaakte markt. Er worden strategische prioriteiten voor Europese normalisatie ter ondersteuning van de wetgeving en beleidslijnen van de Unie in uiteengezet. Het jaarlijkse werkprogramma van de Unie voor Europese normalisatie plaatst deze strategische prioriteiten bovendien in een bredere context van internationale samenwerking op het gebied van normalisatie.

Normen zijn onmisbare hulpmiddelen voor het naar behoren werken van de eengemaakte markt. Ze dragen bij aan een hogere economische groei door het wegnemen van barrières die verhinderen dat innovatieve, concurrerende producten en diensten op de markt komen en door het uitbreiden van de handel naar nieuwe markten. Normen zorgen voor een betere verenigbaarheid en kwaliteit en betere prestaties van producten en diensten. Ze bieden fabrikanten een stabiele basis voor investeringen in nieuwe technologieën en de digitalisering van processen. Daarnaast stellen normen fabrikanten in staat het proces van hun transitie naar koolstofarme energiebronnen in goede banen te leiden door in wereldwijde waardeketens deel te nemen en aan producten dienstencomponenten toe te voegen.

2.Strategische prioriteiten voor Europese normalisatie ter ondersteuning van de wetgeving en beleidslijnen van de Unie

2.1.Actie ter ondersteuning van de strategie voor een digitale eengemaakte markt

De beschikbaarheid van ICT-normen en technische specificaties, in het bijzonder om interoperabiliteit tussen producten, diensten en toestellen mogelijk te maken, is essentieel om alle voordelen van de digitale eengemaakte markt te kunnen benutten. De Commissie heeft in samenwerking met Europese en internationale normalisatieorganisaties en andere fora en consortia alsook met industriële en maatschappelijke belanghebbenden vooruitgang geboekt op alle in de mededeling betreffende normalisatieprioriteiten op ICT-gebied voor de digitale eengemaakte markt genoemde prioritaire gebieden, zoals vermeld in het verslag over de uitvoering van het normalisatiebeleid van de EU en de bijdrage van Europese normen aan het EU-beleid.

De digitalisering wordt gestimuleerd door de noodzaak voor afzonderlijke bedrijfstakken om hun prestaties te verbeteren, maar ook door de verwachtingen van hun klanten en leveranciers. Daarom is het van belang bij het opstellen van ICT-normen niet alleen de verschaffers te betrekken, maar ook de begunstigden, waaronder kwetsbare groepen en minderheidsgroepen in de samenleving, zoals personen met een handicap. Normalisatiekwesties moeten tevens in EU-verband worden aangepakt om ervoor te zorgen dat rekening wordt gehouden met toepasselijke wetgeving, zoals de Europese regels voor gegevensbescherming.

De behoeften aan normalisatie ter ondersteuning van EU-beleid zijn beschreven in het jaarlijks bijgewerkte voortschrijdend plan voor ICT-normalisatie dat door de Commissie wordt gepubliceerd. In het voortschrijdend plan voor ICT-normalisatie van 2018 staan 170 maatregelen, die in vier thematische categorieën zijn onderverdeeld: essentiële factoren, maatschappelijke uitdagingen, innovatie voor de eengemaakte markt en duurzame groei.

Het scheppen van de juiste voorwaarden om digitale netwerken en diensten te laten groeien, is een van de drie pijlers onder de strategie voor de digitale eengemaakte markt. In 2019 richt de normalisatie zich daartoe op het internet der dingen, big data, blockchaintechnologie, coöperatieve intelligente vervoerssystemen en autonoom rijden, e-gezondheid, slimme steden, toegankelijkheid, e-overheid en kunstmatige intelligentie. Harmonisatie met betrekking tot 5G-bandbreedte en de beschikbaarheid van de wereldwijde 5G-normen tegen het einde van 2019, zoals in het 5G-actieplan is voorzien, zullen tot meer investeringen in 5G-netwerken en toepassingen leiden.

Cyberveiligheidseisen moeten een parallelle bescherming bieden tegen cyberaanvallen op de soft- en hardware die processen, systemen en apparatuur regelen. In haar voorstel voor de Europese verordening inzake cyberveiligheid van 2017 stelde de Commissie voor om voor producten en diensten een Europees kader voor ICT-veiligheidscertificaten in het leven te roepen. Voor certificeringen wordt in dat geval gebruik gemaakt van normen en technische specificaties om de overeenstemming met gespecificeerde eisen betreffende cyberveiligheid vast te leggen en te beoordelen.

Blockchaintechnologie biedt ondersteuning voor een veilige en controleerbare gegevensopslag en vermindert de transactiekosten, waardoor online economische transacties in hoge mate traceerbaar en veilig worden. Omdat het systeem gebruik maakt van openbare en particuliere netwerken, is normalisatie nodig om verschillende configuraties van blockchaintechnologie met elkaar te kunnen laten werken. Op 1 februari 2018 heeft de Commissie het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum ingesteld. De desbetreffende werkgroep Blockchainbeleid en randvoorwaarden zal zich onder meer bezighouden met kwesties op het gebied van technologische ontwikkelingen en ecosysteemontwikkelingen, zoals interoperabiliteit, waarvoor normalisatie oplossingen kan bieden. Daarnaast zal de werkgroep de eventuele behoeften op EU-niveau met betrekking tot de normalisatie van blockchaintechnologie in kaart brengen.

Kunstmatige intelligentie (KI) heeft een brede impact op economie en samenleving en beïnvloedt op vele manieren ons dagelijks leven. KI-producten en -diensten moeten marktrijp worden gemaakt en voldoen aan de veiligheidsnormen. De Europese KI-alliantie moet daarbij als Europees referentieplatform dienen voor het nadenken en reflecteren over KI. De Commissie is bezig met het instellen van een deskundigengroep op hoog niveau, die moet dienen als stuurgroep voor de werkzaamheden van de Europese KI-alliantie en ondersteuning zal bieden bij de vaststelling van de behoeften aan normalisatie.

2.2.Acties ter ondersteuning van de energie-unie en het klimaat

Er zijn voor alle soorten voertuigen doelen voor de reductie van CO2-emissies gesteld om de broeikasgasemissies in de vervoerssector terug te dringen en tegelijkertijd de concurrentie van de sector te waarborgen en brandstofbesparingen voor de consument te realiseren. Door deze doelen kan ook de luchtkwaliteit van onze steden worden verbeterd, wat het milieu ten goede komt. Tegelijkertijd dagen zij de automobielindustrie uit om manieren te vinden die tot een lager brandstofverbruik leiden. De Commissie heeft haar doelstellingen vastgesteld en wat normalisatie betreft moeten normen worden gesteld die de branche helpen bij het reduceren van CO2, door innovatie te bevorderen en voertuigen efficiënter te maken (bijv. op het vlak van aerodynamica).

Als onderdeel van het derde mobiliteitspakket beoogt de voorgestelde Europese verordening inzake de etikettering van banden een bijdrage te leveren aan brandstofverbruik, veiligheid en geluidsemissies door klanten van betere informatie te voorzien bij de aanschaf van banden. Normen kunnen bijvoorbeeld bijdragen tot de ontwikkeling van geharmoniseerde prestatietests, bijvoorbeeld van prestaties op ijs, die op het etiket vermeld moeten worden om consumenten een completer beeld te geven van de prestaties van banden onder winterse omstandigheden. De voorgestelde verordening maakt ook de weg vrij voor de eventuele vermelding op het etiket van informatie over bandenslijtage. Bandenslijtage is de belangrijkste bron van vervuiling door microplastics, maar testmethoden ter ondersteuning van beleidsmaatregelen daarvoor ontbreken.