Nr. C 237/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
worden genomen en dient een nieuwe aanpak te worden 
gehanteerd, zodat de toekomst van de communautaire 
visserijsector veilig gesteld wordt. 
5.7. De communautaire preferentie moet het moge­
lijk maken, in de eerste plaats van EG-produkten ge­
bruik te maken; pas wanneer de Gemeenschap meer of 
specifieke produkten nodig heeft, mag geïmporteerd 
worden. Dit geldt vooral voor de verwerkingsindustrie 
Gedaan te Brussel, 6 juli 1988. 
1. Achtergrond van de voorgestelde verordening 
1.1. In verband met het maatregelenpakket voor het 
luchtvervoer waarover in december 1987 overeenstem­
ming binnen de Raad werd bereikt, heeft de Raad zijn 
fiat gegeven aan een door de Commissie te verlenen 
generieke vrijstelling van de concurrentiebepalingen 
t.b.v. bepaalde overeenkomsten tussen luchtvaartmaat­
schappijen. Deze overeenkomsten werden beschouwd 
als zijnde in het belang van het publiek, onder nader 
door de Commissie in te vullen voorwaarden. De Com­
missie heeft besloten deze vrijstellingen nader te regelen 
door middel van drie verordeningen. In dit advies gaat 
het om een van deze verordeningen. 
(') Advies van het ESC (PB nr. C 333 van 29. 12. 1986), blz. 27. 
(2) PB nr. C 138 van 28. 5. 1988, blz. 3, en verordening van de 
Raad (EEG) nr. 3976/87 van 14 december 1987 (PB nr. L 374 
van 31. 12. 1987, blz. 9). van de EG, die behoefte heeft aan een regelmatige 
bevoorrading met kwaliteitsprodukten. 
5.8. Alle communautaire instanties moeten bij het 
uitstippelen van het beleid en het nemen van maatrege­
len ten volle overtuigd zijn van de geopolitieke rol van 
de visserij en van het feit dat het voor de Gemeenschap 
van belang is dat vlaggen en vissers uit de EG op alle 
zeeën ter wereld te vinden zijn. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
2. Belangrijkste punten 
2.1. De belangrijkste punten bij toepassing op het 
luchtvervoer van de verdragsregels inzake de mededin­
ging zijn: 
— de te verlenen vrijstellingen gelden voor over­
eenkomsten tussen luchtvaartmaatschappijen 
m.b.t.: 
— coördinatie van capaciteit, 
-— delen van opbrengsten, 
— tariefoverleg, 
— toekenning van landings- en starttijden. 
2.2. Belangrijk hierbij is de mate waarin de veror­
dening zou kunnen bijdragen aan de verdere uitbreiding 
van luchtvervoersdiensten binnen de Gemeenschap, in 
het bijzonder tegen de achtergrond van de voltooiing 
van de interne markt. Vervolgadvies (') over de verordening van de Commissie betreffende de toepassing van artikel 
85, lid 3, van het vedrag op groepen overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde 
feitelijke gedragingen in de sector van het luchtvervoer, die betrekking hebben op de gezamen­
lijke planning en coördinatie van de capaciteit, het delen van opbrengsten, het tariefoverleg 
en het toekennen van landings- en starttijden in de sector van het luchtvervoer (2) 
(88/C 237/02) 
Het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité heeft op 22 maart 1988 besloten, 
overeenkomstig artikel 20, derde alinea, van het reglement van orde, een vervolgadvies te 
doen opstellen over de bovengenoemde documenten. 
De afdeling voor vervoer en communicatie werd met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden belast. Rapporteur was de heer Kenna. 
Daarna werd de heer Kenna, gezien de korte termijn die de Commissie voor de vaststelling 
van de verordening heeft gesteld, als algemeen rapporteur belast met de voorbereiding van 
een ontwerp-advies. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 257e zitting (vergadering van 6 juli 1988) 
het volgende advies uitgebracht, dat met nagenoeg algemene stemmen (3 onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
12. 9. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 237/7 
3. Algemene opmerkingen 
Het Comité kan zich verenigen met de strekking van 
de ontwerp-verordening, waarbij het het volgende aan­
tekent : 
3.1. Toepassing op het luchtvervoer van de verdrags­
regels inzake mededinging is onvermijdelijk geworden 
i.v.m. de voltooiing van de interne markt vóór 1 januari 
1993. 
3.2. De groepsvrijstellingen strekken tot het behoud 
van de voordelen die aan het geïntegreerde luchtver-
voersysteem zijn verbonden, om volgende redenen: 
— Het interlining-systeem houdt potentiële voordelen 
in zowel voor passagiers als voor luchtvaartmaat­
schappijen. 
— Passagiers, maatschappijen en luchthavens hebben 
evenzeer potentiële voordelen bij spreiding van 
vluchten over de dag of week. 
— Een behoorlijke verdeling van start- en landings­
tijden, zonder onderscheid, is belangrijk voor de 
spreiding van vluchten over de dag of week. 
3.3. Ten aanzien van de in deze ontwerp-verordening 
voorgestelde verdeling van start- en landingstijden wijst 
het Comité er in het bijzonder op, hoe onbevredigend 
de huidige situatie op de meeste grote luchthavens bin­
nen de Gemeenschap is, en die voor ernstige vertragin­
gen zorgt. Niet alleen wordt de kwaliteit van de dienst­
verlening aan de passagiers door deze vertragingen aan­
getast, maar ook komen de maatschappijen voor extra 
kosten te staan en raakt de veiligheid in de lucht soms 
in het gedrang. 
Het Comité betreurt deze situatie en dringt erop aan 
dat met spoed maatregelen worden genomen om het 
congestieprobleem op de luchthavens en op de aan­
vliegroutes aan te pakken. 
3.4. Het Comité merkt op dat in het voorstel de 
nadruk ligt op het behoud van het concurrentiemodel, 
hetgeen van bijzonder.belang is voor de kleine, over het 
algemeen in de periferie van de Gemeenschap opereren­
de luchtvaartmaatschappijen, terwijl de grotere meestal 
in de centraal gelegen lid-staten zijn gebaseerd. Samen­
werking onder de kleine luchtvaartmaatschappijen in de 
perifere landen, die niet over een groot vervoersvolume 
beschikken, met andere maatschappijen is nodig voor 
de integratie van de Gemeenschap. De integratie van 
luchtvervoersystemen is van groot belang voor de ont­
wikkeling van de regionale gebieden van de Gemeen­
schap, aangezien hierdoor de handelscentra bereikbaar 
blijven en toerisme, mobiliteit van de bevolking, en 
integratie in het algemeen worden bevorderd. 
3.5. Volgens het Comité dienen deze vrijstellingen 
bij de herziening van het pakket in 1990 te worden 
verlengd, aangezien hierdoor het concurrentiemodel ge­
handhaafd blijft en tegelijkertijd ook de passagiers er­
mee gebaat zijn. 4. Bijzondere opmerkingen 
Om te bereiken dat elk van de artikelen zoveel mogelijk 
in overeenstemming is met het beoogde doel, stelt het 
Comité op een aantal punten verduidelijking van de 
tekst voor. 
4.1. Artikel 2.2. 
De coördinatie van dienstregelingen onder de lucht­
vaartmaatschappijen t.b.v. een adequate spreiding van 
hun vluchten over de dag of over een langere periode, 
moet alle voor die periode geprogrammeerde vluchten 
omvatten en niet uitsluitend de vluchten in minder 
drukke perioden. 
Het Comité zag graag een duidelijker formulering van 
deze bepaling in die zin dat elke overeenkomst m.b.t. 
coördinatie van dienstregelingen de gehele dienstrege­
ling van alle betrokken partijen dient te omvatten. Op 
deze manier zal het doel van het Commissievoorstel nl. 
een voldoende aanbod van vervoer tijdens daluren c.q. 
dalperioden, worden bereikt. 
4.2. Artikel 3.2. 
Het Comité stemt in met het principe dat overdracht 
van opbrengsten tevoren dient te worden vastgelegd. 
De vraag blijft echter of, in gevallen waarin de markt­
verhoudingen veranderen na het tot stand komen van 
een overdrachtregeling, de Commissie door een te 
strakke toepassing de luchtvaartmaatschappijen er niet 
van zou weerhouden, hun diensten adequaat te sprei­
den, welke spreiding in het algemeen belang is. De 
Commissie zou hiermee rekening moeten houden bij 
het herzien van de ontwerp-verordening. 
4.3. Artikel 4.1.2. 
Het Comité stelt voor, deze paragraaf te herformuleren 
ten einde te preciseren dat deelname aan het overleg 
openstaat voor luchtvaartmaatschappijen die diensten 
uitvoeren op een bepaalde route of daartoe concrete 
plannen hebben. De huidige formulering "iedere lucht­
vaartmaatschappij die diensten uitvoert of voornemens 
is diensten uit te voeren op de betrokken route" kan 
om de volgende redenen tot misverstand leiden: 
Ten eerste, een luchtvaartmaatschappij kan technisch 
gesproken wel vluchten uitvoeren van en naar lucht­
havens in de verschillende lid-staten, zonder evenwel 
een vergunning te hebben om tussen deze luchthavens 
passagiers te vervoeren (de zgn. vijfde vrijheid). In ge­
vallen waarin luchtvaartmaatschappijen geen pas­
sagiers vervoeren, lijkt het niet nodig dat zij deel zouden 
moeten nemen aan het tariefoverleg voor passagiers-
diensten op de betrokken route. 
Ten tweede, er mag redelijkerwijs worden verondersteld 
dat een luchtvaartmaatschappij reeds in het bezit is van 
de vergunning om diensten op de betrokken route uit 
te voeren, of in ieder geval van plan is om deze aan te 
Nr. C 237/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
vragen alvorens direct deel te nemen aan het tariefover-
leg. Het Comité meent dat verduidelijking op dit punt 
de daadwerkelijke naleving van deze bepaling zou ver­
gemakkelijken. 
4.4. Artikel 4.1.3. 
Het Comité merkt op dat ook de formulering van deze 
bepaling aanleiding kan geven tot misverstand. Na het 
tariefoverleg heeft een luchtvaartmaatschappij het recht 
om hetzelfde tarief in te dienen als een concurrent, al 
was het maar om gemakkelijker in de behoeften van de 
markt te voorzien. Met het oog op deze gevallen dient 
de bepaling duidelijker te worden geformuleerd, zodat 
er geen twijfel over kan bestaan dat deze handelwijze 
niet tegen de strekking van de bepaling indruist. 
4.5. Artikel 5 
Het Comité wijst erop dat overeenkomsten als zodanig 
m.b.t. start- en landingstijden in de branche niet ge­
bruikelijk zijn, evenmin als directe besprekingen. In 
de praktijk spreekt de voor toewijzing van start- en 
landingstijden bevoegde autoriteit met iedere lucht­
vaartmaatschappij, op non-discriminatoire basis, de 
volgorde voor start en landing af, zoveel mogelijk in 
aansluiting op de onderscheiden dienstregelingen. 
Het Comité vraag zich daarom af of het woord "over­
eenkomsten" in deze context niet beter kan worden 
vervangen door het woord "regelingen", en "be­
sprekingen" door "overleg". Deze formulering lijkt 
meer in overeenstemming met verordening (EEG) nr. 
3976/87 van de Raad. 
4.6. Artikel 5.1.2. 
Het Comité onderkent het belang van continuïteit in 
de uitvoering van de diensten en bij de toewijzing van 
Gedaan te Brussel, 6 juli 1988. start- en landingstijden en adviseert daarom, in de bepa­
ling rekening te houden met verworven rechten van een 
maatschappij, ook als deze in een bepaald seizoen haar 
dienst heeft moeten onderbreken. De toewijzing voor 
het volgende seizoen zou dan in ieder geval behoorlijk 
moeten aansluiten bij de eerder toegewezen tijden. 
Het Comité begrijpt dat de luchthavenonderneming 
die het beheer heeft over de middelen en de beperkte 
capaciteit van de luchthaven, in staat moet zijn om in 
het belang van de passagiers en andere lucht-
havengebruikers tot een optimaal gebruik van die mid­
delen en capaciteit te komen. In de praktijk laat de 
luchthavenonderneming daarbij de verdeling van start­
en landingstijden over aan een nationale luchtvaart­
maatschappij, die zich aan de door de luchthavenon­
derneming gegeven richtsnoeren heeft te houden. Een 
en ander vindt plaats tijdens bijeenkomsten die 
tweemaal per jaar op vaste tijdstippen worden gehou­
den. Het Comité merkt op dat dit systeem grotendeels 
berust op een houding van geven en nemen bij de 
luchtvaartmaatschappijen zelf. Dit systeem werkt al 
tal van jaren doelmatig en efficiënt en komt zowel 
passagiers, luchthavens als luchtvaartmaatschappijen 
ten goede. 
4.7. Artikel 5.2. 
Ten aanzien van de aanwezigheid van de Commissie 
als waarnemer bij de besprekingen wijst het Comité 
erop dat bij zulke besprekingen veel maatschappijen uit 
derde landen aanwezig zijn. Deze luchtvaartmaat­
schappijen kunnen niet beslissen over de toegang van 
de Commissie als waarnemer. Het Comité vraagt zich 
daarom af of deze bepaling, die niet voorkomt in de 
verordening (EEG) nr. 3976/87 van de Raad, uitvoer­
baar of zinvol is. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT