Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van normalisatie, metingen en proeven (1994-1998) (94/C 228/05) (Voor de EER relevante tekst) COM(94) 68 def. - 94/0083(CNS)

(Door de Commissie ingediend op 30 maart 1994)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Overwegende dat de Raad en het Europees Parlement bij Besluit . . ./. . ./EG een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (hierna OTO genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin met name de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van normalisatie, metingen en proeven; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van genoemd besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, is bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;

Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk wordt uitgevoerd door middel van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, gecoördineerde werkzaamheden, voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen en specifieke maatregelen;

Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 I, lid 3, een raming moet worden gemaakt van de voor de uitvoering van dit specifieke programma noodzakelijk geachte middelen; dat de definitieve bedragen worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit overeenkomstig de relatieve prioriteit die aan het gebied waarop dit programma betrekking heeft wordt toegekend binnen activiteit I van het vierde kaderprogramma;

Overwegende dat dit programma in sterke mate kan bijdragen tot hernieuwde groei, versterking van de concurrentiepositie en ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Gemeenschap zoals uiteengezet in het Witboek "Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid" (1);

Overwegende dat in Besluit . . ./. . ./EG (4e kaderprogramma) is bepaald dat het maximum totaalbedrag van het 4e kaderprogramma uiterlijk op 30 juni 1996 opnieuw wordt bekeken met het oog op een verhoging ervan; dat als gevolg hiervan het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd;

Overwegende dat de ontwikkelingen op het gebied van metingen en proeven bijdragen tot het versterken van de concurrentiekracht van de industrie door het vergemakkelijken van wetenschappelijk onderzoek en technische innovatie;

Overwegende dat de totstandbrenging en de consolidatie van de interne markt niet mogelijk zijn zonder de gestadige ontwikkeling van geharmoniseerde meetsystemen, beproevingsmethoden en normen en de wederzijdse erkenning van conformiteitscertificaten;

Overwegende dat het voor een uniforme toepassing van de Gemeenschapswetgeving op gebieden zoals gemeenschappelijk landbouwbeleid, gezondheid en veiligheid, milieu, consumentenbescherming en beveiliging van de buitengrenzen noodzakelijk is dat gebruik kan worden gemaakt van verbeterde meet- en beproevingsmethoden;

Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifieke programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van normalisatie, metingen en proeven;

Overwegende dat in Besluit . . ./. . ./EG (vierde kaderprogramma) is bepaald dat een communautaire actie onder meer is gerechtvaardigd als het onderzoek bijdraagt tot de versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en de harmonieuze algemene ontwikkeling daarvan bevordert, met inachtneming van de wetenschappelijke en technische kwaliteit; dat dit programma geacht wordt bij te dragen tot de verwezenlijking van deze doelstellingen;

Overwegende dat dit programma en de uitvoering ervan bijdragen tot een grotere synergie tussen de OTO-activiteiten op het gebied van normalisatie, metingen en proeven door onderzoekcentra, universiteiten en bedrijven, met name het midden- en kleinbedrijf (MKB), in de Lid-Staten en tussen deze activiteiten en overeenkomstige communautaire OTO-activiteiten;

Overwegende dat de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten als bepaald bij de maatregelen van artikel 130 J op dit specifieke programma van toepassing zijn;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma, naast associatie met de landen die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER), ook internationale samenwerking overeenkomstig artikel 130 M met andere derde landen en internationale organisaties wenselijk kan zijn;

Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit programma ook activiteiten behelst voor de verspreiding en de exploitatie van de onderzoekresultaten, met name ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf en in het bijzonder van bedrijven in de Lid-Staten of regio's die het minst aan het programma deelnemen, alsmede activiteiten ter stimulering van de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers, die binnen dit programma en voor zover nodig is voor de goede uitvoering ervan moeten worden ontwikkeld;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de deelneming van het MKB, met name technologische stimuleringsmaatregelen;

Overwegende dat fundamenteel onderzoek op het gebied van metingen moet worden aangemoedigd ten einde de totstandkoming van een Europese infrastructuur voor metrologie te bevorderen;

Overwegende dat het economisch en sociaal effect en de eventuele technologische risico's van de in het kader van dit programma uitgevoerde activiteiten moeten worden beoordeeld;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken ten einde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden gemaakt in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan indirecte werkzaamheden in het kader van dit programma;

Overwegende dat het GCO via zijn eigen programma ook zelf bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het communautaire OTO op de door dit programma bestreken gebieden;

Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode van (datum van vaststelling van dit programma) tot 31 december 1998 wordt een in bijlage I nader omschreven specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van normalisatie, metingen en proeven vastgesteld.

Artikel 2

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 167 miljoen ecu, waarvan 10,9 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. Het bovenvermelde noodzakelijk geachte bedrag voor de uitvoering van het programma kan worden verhoogd krachtens en overeenkomstig de toewijzing als bedoeld in artikel 1, lid 3, van Besluit . . ./. . ./EG (vierde kaderprogramma).

4. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast met inachtneming van de in het vierde kaderprogramma aangegeven wetenschappelijke en technologische prioriteiten.

Artikel 3

Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering van het programma, met uitzondering van die welke bedoeld zijn in artikel 5.

Artikel 4

1. De Commissie bekijkt voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog steeds aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. In voorkomend geval dient zij aan de hand van de resultaten van dit onderzoek voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.

2. Als bijdrage tot de algehele evaluatie van de in artikel 4, lid 2, van het besluit betreffende het vierde kaderprogramma bedoelde communautaire werkzaamheden laat de Commissie te zijner tijd door onafhankelijke deskundigen een evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren zijn uitgevoerd op het rechtstreeks onder dit programma vallende gebied, en van het beheer van dit programma in die periode.

3. Na afloop van dit programma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een eindevaluatie uitvoeren van de resultaten die zijn behaald met betrekking tot de doelstellingen als omschreven in bijlage III van het vierde kaderprogramma en in bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt toegezonden aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 5

1. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt, waarin de wetenschappelijke en technologische doelstellingen, de verschillende fasen van de uitvoering van het programma en de financiële middelen voor iedere wijze van uitvoering nader worden omschreven.

Het werkprogramma kan eventueel ook voorzien in deelneming aan bepaalde activiteiten in het kader van Eureka.

2. De Commissie stelt op basis van dat werkprogramma uitnodigingen tot het indienen van voorstellen voor projecten op.

Artikel 6

1. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.

2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.

Artikel 7

1. De procedure van artikel 6, lid 2, geldt voor:

- de opstelling en bijwerking van het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1;

- de evaluatie van de voor communautaire financiering voorgestelde OTO-projecten en van het geraamde bedrag van deze financiering voor elk project afzonderlijk wanneer deze meer bedraagt dan 0,25 miljoen ecu;

- de voor de evaluatie van het programma te nemen maatregelen;

- iedere aanpassing van de in bijlage II weergegeven indicatieve verdeling van het bedrag, waarover geen begrotingsbeslissing is genomen.

2. De Commissie licht het comité bij iedere vergadering daarvan in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.

Artikel 8

De Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig artikel 228, lid 1, onderhandelingen aan te knopen met het oog op het sluiten van internationale overeenkomsten met derde Europese landen, ten einde deze bij het gehele of een deel van het programma te betrekken.

Artikel 9

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

(1) COM(93) 700 def.

BIJLAGE I

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD

1. ALGEMEEN

Dit specifieke programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het vierde kaderprogramma; de daarin aangegeven selectiecriteria worden hierin toegepast en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen ervan worden hierin nader omschreven.

Punt 2, gebied d, van bijlage III, eerste activiteit, van genoemd kaderprogramma vormt een integrerend deel van dit programma.

2. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE DOELSTELLINGEN VAN HET ONDERZOEKPROGRAMMA OP HET GEBIED VAN NORMEN, METINGEN EN PROEVEN

Precieze en betrouwbare metingen van fysische, chemische of biologische aard zijn van wezenlijk belang voor de goede werking van de moderne samenleving. Zonder metingen kan het bedrijfsleven, met name in hoogtechnologische sectoren, niet functioneren, wordt de handel belemmerd door geschillen, valt de gezondheidszorg terug op empirische methoden, kan de wetgeving inzake de bescherming van het milieu en van de werknemer niet worden toegepast en kan een beleid zoals het Gemeenschappelijk landbouwbeleid of de interne markt niet tot een goed einde worden gebracht. De industrieel geavanceerde landen besteden dan ook meer dan 6 % van hun bruto nationaal produkt aan metingen en rechtstreeks daaraan verwante activiteiten. Een actie van de Gemeenschap die op het harmoniseren van meetsystemen, referentiematerialen en normen is gericht, is dan ook volledig in overeenstemming met de beginselen van de subsidiariteit en de samenhang en betekent een steun voor de doelstellingen van het Witboek van de Commissie betreffende de groei, de concurrentiekracht en de werkgelegenheid.

Als voor het bedrijfsleven, met name in hoogtechnologische sectoren, juiste metingen met bekende onzekerheidsfactoren mogelijk zijn, zal het beschikken over de noodzakelijke hulpmiddelen voor een doelmatige ontwikkeling van nieuwe produkten en procédés of zal het controleprocédés en kwaliteitsborgingsprocedures kunnen toepassen die de concurrentiepositie moeten verbeteren. Aangezien weinig produkten worden vervaardigd uit materialen die uit een zelfde bedrijf afkomstig zijn, is het bestaan van een gemeenschappelijke infrastructuur voor metingen en proeven, in combinatie met de wederzijdse erkenning van de resultaten en met aangepaste technische normen, een absolute vereiste voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven.

Omdat werd ingezien dat meningsverschillen over meetresultaten of de interpretatie daarvan nadelig zijn voor de handel, werd met bepaalde richtijnen de harmonisatie van metingen binnen de Gemeenschap beoogd. Deze richtlijnen bevatten zeer gedetailleerde uiteenzettingen van de technieken en procedures die moeten worden toegepast om de mate van overeenstemming aan te tonen. De onnodige complexiteit van deze procedures vormt een beperking van deze aanpak en een rem voor de vooruitgang. Voor de voltooiing van de interne markt is gebruik gemaakt van richtlijnen die op de nieuwe aanpak zijn gebaseerd. Daarin wordt een overzicht gegeven van de essentiële eisen waaraan moet worden voldaan, terwijl wordt toegestaan dat het bewijs dat aan deze eisen is voldaan op verschillende manieren wordt geleverd en de meest directe manier daarvoor is de toepassing van Europese normen. Ter ondersteuning van dit beleid is communautair normvoorbereidend onderzoek op korte en middellange termijn nodig om vóór het einde van dit decennium te kunnen beschikken over de duizenden normen die door CEN/CENELEC/ETSI in opdracht van de Commissie moeten worden opgesteld. De urgentie van deze technische ondersteuning en de steun die moet worden gegeven aan de accreditatie-instellingen wordt onderstreept in de enquête die in 1993 over de voltooiing van de interne markt is gehouden via de Euro Info-centra (EIC). 81 % van de EIC's die gereageerd hebben, maken gewag van bedrijven die het om praktische of commerciële redenen noodzakelijk achten dat hun produkten in andere Lid-Staten worden gecertificeerd en 27 % daarvan hebben moeilijkheden ondervonden met betrekking tot de erkenning van nationale normen of proeven in andere Lid-Staten.

De ontwikkeling van de interne markt en de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht hebben eveneens de aandacht gevestigd op de behoefte aan harmonisatie van de meet- en beproevingsmethoden die door de overheid zelf worden toegepast. Als voorbeeld kunnen de methoden worden vermeld die door douanelaboratoria worden gebruikt bij de beveiliging van de buitengrenzen van de Gemeenschap tegen de invoer van verboden stoffen, ondeugdelijke produkten, namaak of materialen met bedrieglijke opschriften. Voor de ondersteuning en de tenuitvoerlegging van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn soortgelijke acties nodig.

Betrouwbare metingen zijn evenwel niet alleen nuttig voor industriële of commerciële doeleinden. Zij zijn tevens van vitaal belang voor de volksgezondheid en voor de toepassing van de wetgeving inzake de bescherming van het milieu en van de werknemers. Bij metingen op dat gebied zijn vaak chemische of biologische analyses vereist waarbij de herleidbaarheid onvoldoende is in vergelijking met die welke in de afgelopen 100 jaar is bereikt op het gebied van fysische metingen. Al te vaak zijn de verschillen tussen de resultaten van analyses die in verschillende laboratoria met kennelijk identieke methoden zijn verricht, groter dan de a priori geschatte onzekerheidsmarges, als dergelijke schattingen al bestaan. Het is duidelijk wat de gevolgen voor de gezondheid van mens en dier kunnen zijn van bij voorbeeld fouten bij biomedische analyses of onderzoek naar de verontreiniging van levensmiddelen door residuen van toxische stoffen. De ontwikkeling van metingen met de bijbehorende bekende onzekerheidsfactoren moet plaatsvinden in samenhang met een erkend referentiestelsel dat herleidbaar is tot de fundamentele eenheden zoals vastgesteld door de meterconventie. Het belang van deze activiteit voor de kwaliteit van het leven en voor de toepassing van het Gemeenschapsbeleid geldt als motivering voor op een Europees niveau gecoördineerde actie.

Dit programma heeft voor alle gebieden van metingen en proeven de volgende doelstellingen:

- verbetering van de concurrentiepositie van alle bedrijfstakken in Europa (met inbegrip van het MKB) door het bevorderen van betere metingen bij onderzoek en technologische ontwikkeling, een betere bepaling en een betere controle van de produktkwaliteit, efficiëntere metingen in het produktiestadium en technische bijstand voor wederzijdse erkenning van certificaten in overeenstemming met de globale aanpak op het gebied van conformiteitsbeoordeling;

- bevordering van onderzoek en elke andere vorm van technische ondersteuning die noodzakelijk is voor de ontwikkeling en de uitvoering van het overige Gemeenschapsbeleid (interne markt, milieu, landbouw, gezondheid, vervoer en beveiliging van de buitengrenzen van de Gemeenschap);

- bevordering van onderzoek ter ondersteuning van de activiteiten van CEN, Cenelec, ETSI en andere Europese instellingen die tot doel hebben via nieuwe of bestaande normen of praktijkvoorschriften kwaliteitseisen te handhaven of vast te stellen;

- ondersteuning van de toekomstige ontwikkeling van een Europese infrastructuur voor metingen door het vergemakkelijken van de coördinatie van nationale activiteiten; ondersteuning van de ontwikkeling van meet-standaarden, van geavanceerde meetmethoden en -systemen, en van de wederzijdse erkenning van resultaten en accreditatiesystemen;

- bevordering van de verspreiding en exploitatie van goede meetpraktijken in geheel Europa en in het bijzonder verbreiding daarvan in de minst begunstigde regio's (bij voorbeeld door de organisatie van opleidingscursussen en de oprichting van netwerken).

Bij het nastreven van deze doelstellingen moeten de activiteiten van het programma normalisatie, metingen en proeven worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met andere specifieke programma's (bij voorbeeld industrie- en materiaaltechnologie, milieu en klimaat, mariene wetenschap en technologie, biotechnologie, biomedisch onderzoek en gezondheid, agro-industrie en voedingsmiddelentechnologie, sociaal-economisch onderzoek). Op dezelfde wijze zullen de activiteiten die tot doel hebben de metrologische infrastructuur op Europees niveau te versterken, worden uitgevoerd in overleg met de bestaande netwerken van nationale laboratoria, zoals Euromet, Eurachem, Eurolab, WECC en Welac. Gezien het toenemende belang dat wordt gehecht aan de oplossing van op korte of middellange termijn niet te voorziene moeilijkheden die opduiken bij de ontwikkeling en uitvoering van het Gemeenschapsbeleid op een groot aantal gebieden, is het tevens noodzakelijk nieuwe thematische expertisenetwerken tot stand te brengen.

Het GCO zal in nauwe samenwerking met de nationale laboratoria aanvullende activiteiten ondernemen op de gebieden waarop het zich bekwaamd heeft, met name normalisatie in de bouw en het ontwikkelen van nieuwe metingen en referentiematerialen (1).

De referentiematerialen die uit het programma normalisatie, metingen en proeven voortvloeien, zullen worden verspreid door het GCO (IRMM).

3. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE INHOUD

De activiteiten van het programma kunnen aan de hand van hun doelstellingen in drie categorieën worden ingedeeld:

Thema I. Metingen voor Europese kwaliteitsprodukten

Thema II. Onderzoek inzake normen en technische ondersteuning voor de handel

Thema III. Metingen ten dienste van de samenleving

Gezien het uiteenlopende karakter van de behoeften waarin moet worden voorzien is een zekere soepelheid onontbeerlijk en kunnen bepaalde onderwerpen onder verschillende rubrieken vallen. Om de deelneming van het MKB en de minst begunstigde regio's aan te moedigen en te vergemakkelijken zullen maatregelen voor technologische stimulering worden getroffen waarbij wordt uitgegaan van de ervaring die met de Craft-initiatieven en haalbaarheidspremies is opgedaan.

Thema I. Metingen voor Europese kwaliteitsprodukten

Achtergrond

In het Witboek is bij de behandeling van de voorwaarden voor groei en concurrentiekracht onderstreept hoe belangrijk het is de ontwikkeling van nieuwe generaties van produkten te bevorderen door zo goed mogelijk gebruik te maken van alle beschikbare technologieën, en tevens een dynamische verwerking van innovaties in fabricageprocédés en in produkten aan te moedigen. De concurrentiepositie van de industrie is afhankelijk van het vermogen om onderzoek te verrichten, de resultaten van dit onderzoek tot ontwikkeling te brengen en op het geschikte moment en tegen concurrerende prijzen produkten van goede kwaliteit te vervaardigen. Om elk van deze taken tot een goed einde te brengen dient gebruik te worden gemaakt van meet- en/of beproevingstechnieken met voldoende gevoeligheid en met een bekende en aangepaste herhaalbaarheid en reproduceerbaarheid die bovendien worden ondersteund door doeltreffende kwaliteitsborgingsprocédés. De eigenschappen van meet- en kwaliteitsborgingssystemen die in alle fasen van het onderzoek, de studie, de ontwikkeling en de produktie moeten worden toegepast, zijn afhankelijk van de aard van de betrokken bedrijfstak.

Voorgestelde OTO-activiteiten:

- ontwikkeling van meetmethoden en -instrumenten die voor de onderzoekers onmisbaar zijn om op macroscopisch en microscopisch niveau de fysische, chemische en biologische verschijnselen te bestuderen en te exploiteren op basis waarvan toekomstig produkten kunnen worden ontwikkeld. Deze op Europees niveau gecoördineerde activiteit kan tevens de produktie van hoogwaardige referentiegegevens omvatten die nodig zijn voor de ontwikkeling en validering van de wetenschappelijke theorieën alsook voor de modelvorming van systemen. Door gebruik te maken van netwerken van laboratoria met een nationale verantwoordelijkheid kunnen verbeteringen worden aangebracht in de uitvoering en herleidbaarheid van de in onderzoek- en beproevingslaboratoria en in de handel en industrie gebruikte meetschalen. Er moet ook onderzoek worden verricht ter verbetering van de analyse en benutting van gegevens, met inbegrip van de ontwikkeling van expertsystemen voor het nemen van beslissingen;

- ontwikkeling van algemeen inzetbare meet- en beproevingsmethoden, referentiematerialen en instrumenten die nodig zijn voor de verbetering van produkten. Deze metingen zijn onmisbaar voor het optimaliseren van het ontwerp en de controle van produkten ten aanzien van hun functionele en ergonomische eigenschappen, van hun weerslag op het milieu en de veiligheid, enz. Een verbetering van de beoordeling van grondstoffen, onderdelen en eindprodukten maakt het mogelijk de verspilling tegen te gaan die met storingen en ontwerpfouten is verbonden. Het verbeteren van dit soort metingen draagt er ook toe bij het milieu-effect van industriële processen en van het gebruik of de verwijdering van produkten (recycling, afbreekbaarheid) te verminderen. Technische ondersteuning van de ontwikkeling van generieke produkten, procédés of ijkstandaarden zal de efficiëntie en dus de concurrentiepositie van de Europese industrie verbeteren;

- ontwikkeling van algemeen inzetbare meetmethoden, ijkmiddelen en meetinstrumenten die bij de fabricage onmisbaar zijn voor het bereiken van een betere verhouding produktkwaliteit/produktiekosten. De nadruk zal worden gelegd op de toepassing van geavanceerde ijkmethoden, op herleidbaarheid van de resultaten en op metingen die nodig zijn voor procesbesturing en kwaliteitsborging. De activiteiten zullen metingen omvatten met betrekking tot detectie, het stellen van diagnoses, geautomatiseerde produktie en niet-destructieve proeven in reële produktiecondities. Een bijzondere inspanning zal worden geleverd om het MKB toe te laten een beroep te doen op nieuwe meettechnologieën, en kwaliteitsborgingssystemen te ontwikkelen die aan hun specifieke behoeften voldoen. Zo nodig zal prenormatief onderzoek worden ondersteund als hulpmiddel voor het bedrijfsleven dat aan de eisen van de Gemeenschapswetgeving moet voldoen, met name wat betreft de consumentenbescherming en het afvalbeheer met het oog op de bescherming van het milieu.

Thema II. Onderzoek inzake normen en technische ondersteuning voor de handel

Achtergrond

In het Witboek wordt gesteld dat het van essentieel belang is de voordelen van de interne markt te optimaliseren. Voorts wordt gezegd dat de Gemeenschap een open en solidaire partner moet zijn en wordt de invoering van meer harmonische en striktere regels in de wereldeconomie aanbevolen. In dat verband zijn activiteiten voor onderzoek en technologische ontwikkeling nodig voor het uitwerken en toepassen van een gemeenschappelijk stelsel van richtlijnen, voorschriften en normen die via de wederzijdse erkenning van resultaten en certificaten de grondslag vormen voor het handelsverkeer van goederen, produkten en diensten binnen de interne markt alsook voor de bescherming van de consument en het milieu.

Voorgestelde OTO-activiteiten:

- ondersteuning van de wetgeving: onderzoek op het gebied van meetmethoden en meetinstrumenten is van wezenlijk belang voor het opstellen van wetgeving, met name wanneer de essentiële eisen moeten worden vastgesteld die in de ontwerp-richtlijnen worden opgenomen. Voor de richtlijnen volgens de "nieuwe aanpak" is prenormatief onderzoek noodzakelijk wanneer er geen voldoende wetenschappelijke en technische basis bestaat voor een desbetreffende normalisatie. Er zal ook ondersteuning moeten worden verleend bij het oplossen van de problemen die zich voordoen bij de toepassing en de herziening van bestaande richtlijnen of normen, hetzij omdat de huidige meetmethoden niet precies genoeg zijn, hetzij omdat zij tot tegenstrijdige resultaten leiden. Onder deze categorie activiteiten vallen ook: de nodige metingen en ijkstandaarden voor het detecteren van fraude in verband met de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsbeleid, met name op het gebied van de landbouw; prenormatief onderzoek om het bedrijfsleven in staat te stellen aan de Gemeenschapswetgeving te voldoen.

- ondersteuning van het bedrijfsleven: sectoren van het Europese bedrijfsleven kunnen, ook als zij niet onder de Gemeenschapswetgeving vallen, in samenwerking met CEN of Cenelec, de ontwikkeling aanvragen van geharmoniseerde normen ten einde innovatie, integratie of handel te bevorderen of ook om geavanceerde fabricagetechnieken of materialen te kunnen toepassen. Gezien de snelle ontwikkeling van de normalisatie op internationaal niveau kunnen voortdurend nieuwe prioriteiten ontstaan waardoor de situatie op gezette tijdstippen zal moeten worden herzien.

- bevordering van een Europese infrastructuur voor metingen: om ten volle van de interne markt te kunnen profiteren moet een doeltreffende en betrouwbare Europese infrastructuur voor metingen tot stand worden gebracht die berust op de herleidbaarheid met betrekking tot erkende fysische, chemische en biologische standaarden. Daartoe is een gecoördineerde aanpak nodig van het onderzoek en de ontwikkeling op het gebied van fundamentele en afgeleide ijkmiddelen, referentiematerialen en herleidbaarheid, ten einde onnodige herhaling van de inspanningen in de Lid-Staten te vermijden. De totstandbrenging van een gestructureerd metrologisch systeem voor de chemie door middel van een gecoördineerde Europese actie en in samenwerking met Eurachem en Euromet zou gunstig zijn voor de herleidbaarheid van de metingen op dit gebied ten opzichte van internationaal erkende referentiestandaarden, zoals reeds het geval is voor fysische metingen. Het bevorderen van de herleidbaarheid tussen laboratoria in de Lid-Staten is vooral van belang voor de kleinere onder hen, terwijl de opleiding die in de minder begunstigde regio's wordt verstrekt de samenhang zal versterken. Voor zover dit bijdraagt aan de Europese belangen kan de internationale samenwerking met organisaties als IBMG, WGO en NIST worden uitgebreid.

- technische bijstand voor wederzijdse erkenning en accreditatie: technische bijstand is onontbeerlijk voor een goed functioneren van de Europese systemen en netwerken op het gebied van ijking, beproeving en accreditatie (bij voorbeeld EOTC, WECC, Welac) die belast zijn met certificatie, conformiteits- en bekwaamheidsproeven en industriële kwaliteitsborging.

- metingen voor douanelaboratoria: voor de beveiliging van de buitengrenzen van de Gemeenschap tegen de invoer van verboden stoffen, produkten van inferieure kwaliteit, namaak of frauduleus geëtiketteerde produkten is het nodig nieuwe, verbeterde en geharmoniseerde meet- en bemonsteringsmethoden te ontwikkelen. Metingen zijn ook nodig voor het vaststellen van de te innen of de te restitueren heffingen.

Thema III. Metingen ten dienste van de samenleving

Achtergrond

De resultaten van andere metingen en proeven dan die welke nodig zijn voor industrie en handel, hebben duidelijke gevolgen voor de samenleving. Zij worden gebruikt om te bepalen of stoffen, structuren of situaties een mogelijk risico inhouden dan wel op een gevaarlijke en subtiele wijze van invloed zijn op de toestand van het milieu. Analyses die worden uitgevoerd voor het stellen van een medische diagnose of voor criminologisch onderzoek kunnen voor de betrokken personen ernstige gevolgen hebben. Op deze gebieden is het nodig dat de methoden en instrumenten worden verbeterd en dat de met deze metingen verbonden onzekerheidsfactoren worden bepaald door middel van interlaboratoriumproeven.

Voorgestelde OTO-activiteiten:

- volksgezondheid en veiligheid: om de Gemeenschapswetgeving te kunnen toepassen moet de blootstelling van werknemers aan bepaalde fysische, chemische en biologische agentia worden gemeten en moeten de daarmee verbonden gevaren worden beoordeeld evenals de doeltreffendheid van de maatregelen die worden genomen om deze te beperken. Ook zullen de metingen en proeven moeten worden verbeterd die worden toegepast ter beoordeling van de gezondheid van de bevolking en van dieren, de hygiëne van voedingsmiddelen, de veiligheid van produkten en de veiligheid van arbeiders op het werk. Zo nodig zullen nieuwe of verbeterde meetmethoden en/of standaarden worden ontwikkeld met het oog op de toepassing van de desbetreffende wetgeving.

- bewaking van het milieu: om de wetgeving ten aanzien van het milieu ten uitvoer te kunnen leggen en ten behoeve van de activiteiten van het Europees Milieuagentschap zijn ook nieuwe of verbeterde meettechnieken nodig waarmee de kwaliteit van het milieu kan worden beoordeeld (atmosfeer, zoet water en zeewater, bodem, afvalbeheer, toxiciteit, microbiologische activiteit, enz.).

- juridische toepassingen: er zijn gecoördineerde activiteiten nodig voor het ontwikkelen en harmoniseren van de specifieke metingen die in de criminalistiek en in de drugsbestrijding worden toegepast, voor het versterken van de recent tot stand gekomen Europese samenwerking op juridisch gebied. Al betreft dit soort metingen slechts een klein aantal laboratoria, het pionierkarakter van deze metingen en het grote belang van hun resultaten rechtvaardigen een gecoördineerde actie.

- steun voor het Europees cultureel erfgoed: het behoud van het Europees cultureel erfgoed is afhankelijk van de mate waarin men de staat van objecten kwantitatief kan beoordelen en van de doeltreffendheid van de methoden die worden gebruikt om deze objecten tegen vervuiling en de tand des tijds te beschermen.

Voor zover van toepassing houden alle bovenstaande activiteiten ook de ontwikkeling in van nieuwe referentiematerialen en steun aan het tot stand komen van laboratoriumnetwerken.

(1) Een meer gedetailleerde beschrijving van de onderzoekactiviteiten van het GCO, die bepaald zijn in een voorstel voor een aparte beschikking van de Raad, is te vinden in bijlage IV om hun complementariteit met de analoge indirecte werkzaamheden duidelijk te maken.

BIJLAGE II

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE III

UITVOERING VAN HET PROGRAMMA

1. De voorwaarden voor de financiële deelneming van de Gemeenschap zijn bepaald in bijlage IV van het besluit betreffende het vierde kaderprogramma.

De voorwaarden voor de deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en universiteiten, alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten zijn bepaald in de maatregelen van artikel 130 J van het Verdrag.

Voor de tenuitvoerlegging van dit programma gelden evenwel de volgende verduidelijkingen/afwijkingen:

1.1. Het programma staat open, met financiële steun van de Gemeenschap,

a) voor alle rechtspersonen die gevestigd zijn en gewoonlijk OTO-activiteiten verrichten

- in de Gemeenschap,

- in een derde land dat geheel of gedeeltelijk bij de tenuitvoerlegging van het desbetreffende programma is betrokken krachtens een tussen de Gemeenschap en dat derde land gesloten overeenkomst,

b) voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

1.2. Het programma staat open, zonder financiële steun van de Gemeenschap, en op voorwaarde dat deze deelneming van belang is voor het communautaire beleid,

a) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een land dat met de Gemeenschap een overeenkomst heeft gesloten inzake wetenschappelijke en technische samenwerking met betrekking tot activiteiten die onder het programma vallen, mits deze deelneming in overeenstemming is met de bepalingen van de desbetreffende overeenkomst,

b) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een Europees land,

c) voor internationale onderzoekorganisaties.

1.3. De deelneming van Europese internationale organisaties kan in wel omschreven gevallen op dezelfde basis als die van communautaire organisaties worden gefinancierd.

2. Dit programma wordt uitgevoerd door middel van werkzaamheden op contract, d.w.z. financiële deelneming van de Gemeenschap in door derden of door instituten van het GCO in samenwerking met derden uitgevoerde OTO-activiteiten:

2.1. Werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, onder de volgende voorwaarden:

- OTO-projecten uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, waaronder ook consortia voor geïntegreerde acties, waarbij deze rond een gemeenschappelijk thema worden samengebracht;

- technologische stimuleringsmaatregelen die erop gericht zijn de deelneming van het MKB aan te moedigen en te vergemakkelijken door het toekennen van een premie voor de verkennende fase van een OTO-activiteit, waaronder ook het zoeken naar partners valt, en door middel van onderzoek in samenwerkingsverband. De premie wordt toegekend na selectie van voorstellen die op elk moment en in schematische vorm mogen worden ingediend;

- steun voor de financiering van infrastructuren of installaties die onontbeerlijk zijn voor de uitvoering van een coördinerende actie (versterkte coördinatie).

2.2. Gecoördineerde werkzaamheden, die bestaan in de coördinatie, vooral in de vorm van overlegnetwerken, van OTO-projecten die reeds door de overheid of door particuliere instanties worden gefinancierd. Gecoördineerde werkzaamheden kunnen ook dienen voor de coördinatie die nodig is voor de werking van de themanetwerken waarin, via OTO-projecten voor werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (zie 2.1, eerste streepje), fabrikanten, gebruikers, universiteiten en onderzoekcentra rond één technologische of industriële doelstelling worden samengebracht.

2.3. Specifieke maatregelen die nodig zijn om wetenschappelijk en technisch onderzoek op korte en middellange termijn te kunnen verrichten ter ondersteuning van de ontwikkeling of de toepassing van het Gemeenschapsbeleid, waaronder ook werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd in samenwerking met normalisatie-instellingen zoals CEN/Cenelec/ETSI. Daaronder valt de totstandbrenging van thematische expertisenetwerken voor de verschillende gebieden van het Gemeenschapsbeleid alsook een uitnodiging tot het indienen van voorstellen die voor de gehele duur van het programma geldig blijft. Ten einde snel in te kunnen spelen op de behoeften die uit de lopende uitnodiging blijken, zullen de deelnemers aan de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening zoveel mogelijk in de themanetwerken worden geselecteerd op basis van hun deskundigheid en hun beschikbaarheid binnen de gewenste termijn. De deelneming van de Gemeenschap bedraagt 100 % van de coördinatiekosten en kan tot 100 % van de werkzaamheden voor gezamenlijke rekening belopen.

2.4. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, onder de volgende voorwaarden:

- studies ter ondersteuning van dit programma en ter voorbereiding van eventuele latere acties;

- conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, waaronder ook vergaderingen voor intersectoriële of multidisciplinaire coördinatie;

- gebruik van externe deskundigheid, waaronder toegang tot wetenschappelijke databases;

- wetenschappelijke publikaties, waaronder de verspreiding, bekendmaking en benutting van resultaten;

- studies ter beoordeling van de sociaal-economische gevolgen en de eventuele technologische risico's van het geheel van de projecten van dit programma, in samenwerking met het programma "Gericht sociaal-economisch onderzoek";

- opleidingsactiviteiten in verband met onder dit programma vallend onderzoek;

- maatregelen ter ondersteuning van netwerken voor bewustmaking en decentrale bijstand ten behoeve van het MKB, in samenwerking met de actie Euromanagement OTO-audits;

- onafhankelijke evaluatie (studies inbegrepen) van het beheer en de uitvoering van de activiteiten van het programma;

- verspreiding van referentiematerialen via derden.

Deze maatregelen vormen een aanvulling op en worden uitgevoerd in samenwerking met overeenkomstige werkzaamheden van de derde activiteit van het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling.

De partners van OTO-projecten vormen bevoorrechte netwerken voor de verspreiding en exploitatie van resultaten. Het effect van de netwerken zal nog worden versterkt door middel van publikaties, conferenties, bekendmaking van resultaten, onderzoek naar de technisch-economische mogelijkheden, enz. Met het oog op een optimale exploitatie moet vanaf het begin en zolang de OTO-projecten lopen rekening worden gehouden met factoren die bevorderlijk zijn voor de verdere benutting van de resultaten in latere stadia.

BIJLAGE IV

BESCHRIJVING VAN DE WETENSCHAPPELIJKE ACTIVITEITEN VAN HET GEMEENSCHAPPELIJKE CENTRUM VOOR ONDERZOEK (GCO) BETROKKEN OP GEBIEDEN DIE HET ONDERWERP VORMEN VAN DIT SPECIFIEKE PROGRAMMA EN HET VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD VOOR HET PROGRAMMA VAN HET GCO (COM(94) 68 - FINAL - 94/0095 (CNS))

De werkzaamheden hangen direct samen met de normalisatie. Het betreft onder meer:

a) Prenormatief onderzoek naar referentiematerialen en prenormatief en normatief onderzoek naar referentiemetingen, met name in de volgende sectoren:

- vervaardigen, karakteriseren en certificeren van hoogwaardige referentiematerialen; hierbij wordt een beroep gedaan op internationale onderlinge vergelijkingen om een afdoende kwaliteitsborging te garanderen en de harmonisatie te vergemakkelijken;

- ontwikkeling van een gemeenschappelijke wetenschappelijke grondslag voor chemische referentiemetingen,

- metingen en evaluatie van fundamentele gegevens en verbetering van de kwaliteit en de nauwkeurigheid daarvan met behulp van de beschikbare experimentele installaties en door een beroep te doen op Europese en internationale samenwerking, met name via netwerken.

De in een communautair kader vervaardigde referentiematerialen worden verdeeld door het Instituut metingen en referentiematerialen (IMRM). Dank zij de resultaten die het IMRM heeft behaald met het opzetten van zeer nauwkeurige metingen, heeft dit instituut erkenning verworven als referentiecentrum. Het IMRM zet in netwerkverband samen met alle geïnteresseerde laboratoria in de Gemeenschap onderlinge kalibraties op, waardoor alle deelnemende laboratoria een neutrale en betrouwbare beoordeling van de kwaliteit van hun metingen verkrijgen. Laboratoria in derde landen die daarom verzoeken, kunnen aan deze activiteit deelnemen, op voorwaarde dat zij een passende tegenprestatie leveren.

b) Prenormatief onderzoek op het gebied van de betrouwbaarheid en de veiligheid van constructies, bedoeld om de specificaties van studies van bouwwerken te verbeteren voor de ontwikkeling van normen (Eurocodes), in het bijzonder door rekening te houden met aardschokken, en de bouwtechnologie van de Europese industrie. Dit onderzoek wordt verder uitgevoerd met de organisaties van de Lid-Staten die sedert 1989 verenigd zijn in de Europese vereniging van laboratoria voor bouwmechanica. Ten behoeve van destructieve dynamische proeven op bouwwerken of industriële constructies van staal, beton, metselwerk of composietmaterialen, heeft het GCO een grote reactiemuur ELSA ("European Laboratory for Structural Assessment") en de LDTF ("Large Dynamic Test Facility") gebouwd, die uniek zijn in Europa.

Voorts wordt ook verdergewerkt aan de ontwikkeling van niet-destructieve evaluatietechnieken voor de studie van de betrouwbaarheid en de levensduur van mechanische bouwwerken, met het oog op de ontwikkeling van inspectietechnieken voor de componenten ervan en de harmonisatie van de goedkeuringsprocedures. Deze werkzaamheden worden verder uitgevoerd in het kader van de sedert jaren bestaande netwerken van laboratoria, die geleidelijk naar gelang van de behoeften zullen worden uitgebreid.