Het ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 1 voor het begrotingsjaar 2017 heeft betrekking op de beschikbaarstelling uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) van 71 524 810 EUR aan vastleggings- en betalingskredieten. De beschikbaarstelling heeft betrekking op overstromingen in het Verenigd Koninkrijk, droogte en branden in Cyprus en branden in Portugal.

2.3Portugal – Branden in Madeira in 2016

De wijzigingen in de staat van ontvangsten en uitgaven per afdeling zijn beschikbaar via EUR-Lex: ( http://eur-lex.europa.eu/budget/www/index-nl.htm ). Ter informatie is een Engelse versie van de wijzigingen in deze staat als budgettaire bijlage bijgevoegd.

WIJZIGINGEN IN DE STAAT VAN ONTVANGSTEN EN UITGAVEN PER AFDELING

–het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 314, in samenhang met het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name artikel 106 bis,

2.Beschikbaarstelling uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie

In september 2016 heeft de Commissie de definitieve aanvraag ontvangen voor financiële steun uit het SFEU in verband met overstromingen in het Verenigd Koninkrijk, nadat in februari 2016 een eerste onvolledige aanvraag was ingediend. In september 2016 heeft de Commissie ook twee aanvragen ontvangen voor financiële steun uit het SFEU in verband met droogte en branden in Cyprus en branden in Portugal.

De diensten van de Commissie hebben de aanvragen grondig getoetst aan Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad tot oprichting van het SFEU (hierna "de verordening" genoemd), en met name de artikelen 2, 3 en 4.

De belangrijkste afwegingen die bij de beoordeling zijn gemaakt, worden hierna samengevat.

2.1Verenigd Koninkrijk – Overstromingen in 2016

(1)In december 2015 en januari 2016 hebben zware regenval en sterke wind geleid tot overstromingen en infrastructuurschade, waarbij openbare en particuliere infrastructuur, huizen en landbouwgrond werden vernield. In totaal werden elf regio’s getroffen in het Verenigd Koninkrijk. De gebeurtenissen omvatten een aantal zware stormen, zoals storm Desmond op 5 en 6 december en storm Eva op 24 december.

(2)De overstromingen hadden een natuurlijke oorzaak en vallen derhalve onder het hoofdtoepassingsgebied van het SFEU.

(3)De Commissie ontving een eerste aanvraag van het VK op 26 februari 2016, binnen de termijn van 12 weken na de vaststelling van de eerste schade op 5 december 2016. In hun aanvraag hebben de Britse autoriteiten benadrukt dat de raming van de schade onvolledig was en het slechts om voorlopige cijfers ging. Het definitieve aanvraagdossier werd pas vervolledigd op 22 september 2016 nadat de Commissie de Britse autoriteiten formeel had aangeschreven en zij eind september 2016 had vastgesteld als uiterste termijn.

(4)Het VK heeft niet om betaling van een voorschot gevraagd.

(5)De Britse autoriteiten hebben de totale directe schade veroorzaakt door de ramp aanvankelijk op 2 300 miljoen EUR geraamd. In hun definitieve aanvraag van 22 september werd dit cijfer bijgesteld tot 2 412,042 miljoen EUR. Dat bedrag vertegenwoordigt 73 % van de drempel van 3 312,242 miljoen EUR voor steunverlening uit het SFEU bij een "grote ramp" die in 2016 op het VK van toepassing is (3 miljard EUR in prijzen van 2011).

(6)Omdat de totale directe schade onder de drempel voor grote rampen voor steunverlening uit het SFEU blijft, werd de aanvraag getoetst aan de criteria voor "regionale rampen" van artikel 2, lid 3, van de verordening, dat als "regionale ramp" aanmerkt, een natuurramp die in een regio op NUTS-niveau 2 van een subsidiabele staat tot directe schade leidt van meer dan 1,5 % van het bbp van die regio. De Britse aanvraag heeft betrekking op meerdere afzonderlijke regio’s van NUTS-niveau 2 (zie voetnoot hierboven). De gemelde directe schade van 2 412,042 miljoen EUR vertegenwoordigt 5,77 % van het gewogen gemiddelde bbp van de regio’s die zijn getroffen door deze ramp (41 784 miljoen EUR volgens cijfers van 2014) en overschrijdt de drempel van 1,5 % van artikel 2, lid 3, van de verordening. De aanvraag van het VK komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het Solidariteitsfonds.

(7)Wat de impact en de gevolgen van de ramp betreft: er werden 16 143 gezinnen getroffen door overstromingen en ongeveer 3 600 daarvan moesten in andere accommodatie worden ondergebracht. Het VK heeft ook gemeld dat 4 985 bedrijven te maken kregen met overstromingen. In de loop van de periode werden 1 700 militairen ingezet om de reddings- en herstelacties te ondersteunen, waarbij ongeveer 700 militairen te allen tijde ter plaatse waren. Voorafgaand aan de overstromingen werden waarschuwingen verspreid en waar nodig werden mensen uit hun huis geëvacueerd. Waar mogelijk werden bestaande waterkeringen in stand gehouden en er werd meer dan 5 km tijdelijke waterkeringen opgesteld. 43 extra pompen werden van tevoren geïnstalleerd in de getroffen gebieden en waterlopen werden vrijgemaakt om de schade tot een minimum te beperken. De ramp had een duidelijke impact op de toeristische sector (bv. geannuleerde hotelreserveringen, minder toeristen); alleen al in Noord-Engeland ging het om 35 % van de toeristische bedrijven in de overstroomde gebieden. Ook landbouwbedrijven hebben productieverlies geleden. De impact omvat onder meer de schade aan of het verlies van staande en opgeslagen gewassen, de ontoegankelijkheid van landbouwgrond, de kosten voor de verplaatsing van vee en de opruimwerkzaamheden. De vervoersinfrastructuur werd evenwel het hardst getroffen. Belangrijke bruggen werden beschadigd of vernield. Zo moest de West Coast Mainline, een belangrijke spoorverbinding tussen Engeland en Schotland, buiten dienst worden gesteld door de schade aan het viaduct van Lamington nabij Lockerbie.

(8)De kosten voor noodacties inzake eerste levensbehoeften en herstel, die krachtens artikel 3, lid 2, van de verordening in aanmerking worden genomen, zijn - opgesplitst volgens het soort actie - door de Britse autoriteiten op 408,232 miljoen EUR geraamd. Het grootste deel van deze acties (meer dan 338 miljoen EUR) heeft betrekking op de vervoersector. Het op één na grootste deel heeft betrekking op de veiligstelling van de infrastructurele preventievoorzieningen en bedraagt meer dan 32 miljoen EUR.

(9)De getroffen regio’s zijn "minder ontwikkelde regio's", "overgangsregio's" en "meer ontwikkelde regio's" in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (20142020). De Britse autoriteiten hebben aangegeven dat hun toewijzing uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling wordt gebruikt om landbouwers te ondersteunen bij het herstel op basis van aanvragen, en zij hebben 12,5 miljoen EUR overgeheveld voor het herstel van door natuurrampen of rampzalige gebeurtenissen beschadigd agrarisch productiepotentieel en de invoering van passende preventieve acties.

(10)Momenteel lopen tegen het VK geen inbreukprocedures op het vlak van de uitvoering van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer. De regelgeving inzake overstromingsrisico’s (Flood Risk Regulations) van 2009 strekt tot uitvoering van de Europese overstromingsrichtlijn over de beoordeling en het beheer van overstromingsrisico’s. De richtlijn voorziet in een kader op hoog niveau om het risico op overstromingsschade op Unieniveau te verminderen, en biedt de lidstaten de mogelijkheid hun bestaande overstromingsrisicobeoordelingen en -plannen te gebruiken om te voldoen aan de eisen van de richtlijn. Het Milieuagentschap en andere risicobeheersautoriteiten hebben gebruikgemaakt van bestaande uitgebreide overstromingsrisicokaarten en -plannen indien mogelijk. Deze zullen worden aangevuld met overstromingsrisicobeheerplannen, waarin voor het eerst maatregelen worden gebundeld om alle oorzaken van plaatselijke overstromingen in Engeland aan te pakken.

(11)Op het moment dat de aanvraag werd ingediend, liepen tegen het VK geen inbreukprocedures op het vlak van de Uniewetgeving in verband met de aard van de ramp.

(12)De Britse autoriteiten hebben bevestigd dat de subsidiabele kosten niet door verzekeringen worden gedekt.

2.2Cyprus – Droogte en branden in 2016

(1)In de periode van oktober 2015 tot juni 2016 had het eiland Cyprus te kampen met de gevolgen van zeer weinig neerslag en extreem hoge temperaturen, te weten toenemende ernstige droogte en mislukte oogsten, bos- en vegetatiebranden, watertekorten in de landbouw en voor de bevolking en daarmee gepaard gaande problemen voor de watervoorzieningssystemen. Een en ander culmineerde in juni 2016 in twee grote natuurbranden, op 18 en 19 juni, waarbij een oppervlakte van meer dan 2 600 hectare staatsbos in de as werd gelegd.

(2)De droogte en branden hadden een natuurlijke oorzaak en vallen derhalve onder het hoofdtoepassingsgebied van het SFEU.