B4-0076, 0092, 0114, 0116 en 0129/97

Resolutie over de situatie in het gebied van de Grote Meren, met name in Oost- Zaïre

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn vroegere resoluties over de situatie in Oost- Zaïre, met name die van 12 december 1996 ((Deel II, punt 10 van de notulen van die datum.)),

- gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 20 januari 1997,

- gelet op het recente bezoek van commissaris Bonino aan Zaïre,

- gelet op de verklaring van de VN-Veiligheidsraad van 7 februari 1997,

A. ten zeerste verontrust over de escalatie van het conflict in Oost-Zaïre, de aanwezigheid van buitenlandse troepen en huurlingen in het gebied en het grote gevaar dat een grootschalige, regelrechte oorlog uitbreekt tussen de landen in dit gebied,

B. zeer ongerust over het lot van honderdduizenden vluchtelingen en ontheemden uit Rwanda, Boeroendi en Zaïre, die in het oosten van Zaïre rondzwerven op de vlucht voor de burgeroorlog,

C. betreurend dat de grote verdeeldheid binnen de Raad in combinatie met de houding van de Verenigde Staten ertoe heeft geleid dat men de vluchtelingen aan hun lot heeft overgelaten en dat men heeft nagelaten een grootscheeps diplomatief initiatief op gang te brengen om een oplossing te vinden voor deze regionale crisis, en dat men in feite de ontplooiing van een multinationale troepenmacht heeft verhinderd, terwijl die de escalatie van het conflict had kunnen voorkomen en het leven van een groot aantal weerloze burgers had kunnen redden,

D. ontsteld over de recente moordaanslagen en aanvallen op buitenlanders in het westen van Rwanda en met name over de moord op drie Spaanse medewerkers van Médecins du Monde op 19 januari 1997 in Ruhengeri, op een Canadese priester op 2 februari 1997 in hetzelfde gebied en op vier medewerkers van de VN en hun chauffeur op 4 februari 1997 in Cyangugu, waardoor de reïntegratie van de vluchtelingen en het proces van nationale verzoening ernstig in het gedrang komen,

E. wijzend op de beschuldigingen door Amnesty International van schendingen van de mensenrechten in Boeroendi, waar het leger verscheidene keren een bloedbad heeft aangericht onder de burgerbevolking, en gezien de politieke patsituatie waarin het land zich bevindt, ondanks de bemiddelingspogingen van de voormalige president Nyerere en de speciale EU-gezant Ajello, alsook de aanhouding in Bujumbura van de secretaris-generaal van het FRODEBU, Augustin Nzojibwani;

F. overwegende dat de oplossing van de problemen van de vluchtelingen en ontheemden onlosmakelijk verbonden is met het uitwerken van een omvattende en duurzame politieke oplossing voor het gehele gebied,

G. met spijt overwegende dat het Internationaal Tribunaal van de Verenigde Naties voor Rwanda, dat zich in Arusha bevindt, tot nog toe niet in staat lijkt om zijn opdracht te vervullen,

1. veroordeelt de escalatie van het conflict in Oost-Zaïre, die een ernstig gevaar vormt voor de stabiliteit in de regio en de fysieke veiligheid van honderdduizenden burgers; is ten zeerste verontrust over de menselijke gevolgen van de situatie rond de Grote Afrikaanse Meren en in Oost-Zaïre, alsook over de problemen die de internationale organisaties ondervinden bij de hulpverlening aan de noodlijdenden;

2. roept alle oorlogvoerende partijen ertoe op de strijd te staken en onmiddellijk een staakt-het-vuren overeen te komen;

3. veroordeelt de aanwezigheid van buitenlandse troepen en huurlingen in Oost- Zaïre en dringt aan op de ontwapening van alle milities in de regio; verzoekt de regeringen van alle landen die momenteel bij het conflict zijn betrokken hun troepen terug te trekken en herbevestigt zijn verknochtheid aan de eerbiediging van territoriale integriteit van de landen van de regio en de onschendbaarheid van hun landsgrenzen;

4. dringt erop aan dat, onder toezicht en bescherming van de Verenigde Naties, dringend humanitaire corridors worden geopend om de duizenden vluchtelingen en ontheemden te bereiken die van humanitaire hulp verstoken zijn gebleven;

5. ondersteunt het voorstel van de Commissie en de Raad om een «Regionale Conferentie voor vrede, veiligheid en stabiliteit» bijeen te roepen en nodigt de regeringen van de landen van de regio uit deze kans aan te grijpen; is van mening dat deze conferentie, die zou worden gehouden onder de hoge bescherming van de VN en de OAE, de voorwaarden zou moeten bepalen voor de vrede, de verzoening en de heractivering van het democratiseringsproces in deze landen om een eind te maken aan het woekerende geweld in het gebied van de Grote Meren;

6. betreurt ten zeerste het uitblijven van een coherent en gecoördineerd Europees beleid voor de regio van de Grote Meren en verzoekt de Raad dringend overeenkomstig het Verdrag een gemeenschappelijke actie op gang te brengen ter bevordering van de nationale verzoening, de rechtsstaat en de democratie in de landen van het gebied en om een politieke oplossing uit te werken voor deze regionale crisis;

7. onderschrijft het initiatief van commissaris Bonino om de EU en de Secretaris-generaal van de VN om tekst en uitleg te vragen over de gebrekkige reactie van de internationale gemeenschap op de vluchtelingencrisis in Oost-Zaïre;

8. verzoekt de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Raad en de lidstaten van de EU het nodige te doen opdat het Internationale Tribunaal voor Rwanda correct kan functioneren om de verantwoordelijken van de genocide van 1994 te berechten;

9. eist van de regering van Kigali sluitende waarborgen voor de veiligheid van de vluchtelingen die naar Rwanda zijn teruggekeerd en voor hun recht op teruggave van alle goederen die zij in 1994 hebben moeten achterlaten;

10. veroordeelt met klem de moorden onder de plaatselijke bevolking en op vertegenwoordigers van buitenlandse organisaties in Rwanda en betuigt zijn solidariteit met de familieleden van de slachtoffers en de organisaties waartoe ze behoorden;

11. eist dat de Rwandese regering een ad hoc-commissie instelt om een onderzoek naar deze moorden te verrichten en de daders voor de rechter te brengen; verzoekt de lidstaten van de Europese Unie de Rwandese regering te assisteren bij de oprichting van deze onderzoekscommissie en al haar werkzaamheden van nabij te volgen totdat voldoende klaarheid is gebracht in deze moorden;

12. roept de regering van Boeroendi en de diverse politieke geledingen van het land ertoe op zonder aarzelen de weg in te slaan van de nationale dialoog die moet leiden tot een consensus omtrent de institutionele overgang en de beëindiging van het geweld in het land; dringt aan op de onmiddellijke vrijlating van de Secretaris-generaal van het FRODEBU, de heer Nzojibwani;

13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Secretarissen-generaal van de VN en de OAE, de regeringen van Boeroendi, Rwanda, Zaïre, Kenya, Oeganda, Tanzania en de Verenigde Staten.