18. 2. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 41/1 
(Voorbereidende besluiten) 
ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Advies over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek 
programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de medische 
biologie en de gezondheid (1990-1994) (!) 
(91/C 41/01) 
Op 6 juni 1990 heeft de Raad besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 30 Q van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbe­
reiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 30 oktober 
1990 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Colombo. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 281e zitting van 20 november 1990 het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het Comité keurt het nieuwe programma voor 
onderzoek en ontwikkeling (O & O) op het gebied van 
de medische biologie en de gezondheid zowel qua opzet 
als qua inhoud goed. Dit programma maakt deel uit 
van het derde kaderprogramma van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek en tech­
nologische ontwikkeling (1990-1994) (2) en ligt meer in 
het bijzonder in de lijn van de actie „Biowetenschappen 
en biotechnologie". 
1.2. Het onderhavige programma vormt tevens de 
voortzetting van de acties die zijn uitgevoerd in het 
kader van de vorige O & O-programma's in de sector 
medisch onderzoek en gezondheid en van het program­
ma „Analyse van het menselijk genoom", dat na een 
uitvoerig en controversieel debat in juni 1990 is vastge­
steld. 
2. Voorgeschiedenis 
2.1. In 1978 lanceerde de Gemeenschap haar eerste 
driejarenprogramma op het vlak van het medisch 
onderzoek en de gezondheid. Voor dit programma, dat 
drie projecten omvatte, werd een bedrag van 
(') PB nr. C 174 van 16. 7. 1990, blz. 65. 
(2) PB nr. L 117 van 8. 5. 1990, blz. 28; advies van het Comité 
(PB nr. C 56 van 7. 3. 1990). 1,09 miljoen ecu beschikbaar gesteld. Het vierde pro­
gramma (1987-1991) (3) heeft een budget van 65 miljoen 
ecu en bestaat uit honderdveertig projecten die als volgt 
zijn onderverdeeld: 
Subprogramma I: Belangrijke gezondheidsproblemen 
— kanker, 
— aids, 
— leeftijdsgebonden gezondheidsproblemen, 
— met omgeving en levensgewoonten samenhangende 
gezondheidsproblemen (voeding, falen van het aan­
passingsproces, gebruik van drugs, infecties). 
Subprogramma 11: gezondheidsvoorzieningen 
— ontwikkeling van medische technologie, 
— onderzoek inzake gezondheidsdiensten. 
2.2. Daarnaast is er het programma „Analyse van 
het menselijk genoom" met een begroting van 15 mil­
joen ecu voor de periode 1989-1990 (4). Bij de uitvoering 
van het programma zal de Commissie, behalve door 
een raadplegend comité ad hoc, worden bijgestaan door 
een comité van gezaghebbende wetenschappers, ju­
risten, filosofen en ethici en vertegenwoordigers van 
(3) PB nr. L 334 van 24. 11. 1987, blz. 20. 
(4) PB nr. L 196 van 26. 7. 1990. 
Nr. C 41/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 2. 91 
patiëntenverenigingen. Het Economisch en Sociaal 
Comité heeft er overigens in zijn advies i1) ter zake met 
klem op gewezen dat een dergelijke structuur in het 
leven moet worden geroepen om de ethische en maat­
schappelijke gevolgen van de wetenschappelijke ont­
wikkelingen te evalueren. Ook wees het Comité erop 
dat alle contracten duidelijke voorwaarden moeten be­
vatten (geen manipulatie van bevruchte cellen of em­
bryo's, bescherming van de anonimiteit, enz.). 
2.3. Het Comité stelt met voldoening vast dat zijn 
verzoek om van de evaluaties van de programma's op 
de hoogte te worden gesteld, in het definitieve besluit 
van de Raad is ingewilligd. 
3. Inhoud en uitvoeringsbepalingen van het nieuwe 
programma 
3.1. Op grond van de in het kaderprogramma vastge­
stelde middelenverdeling zal voor het onderhavige pro­
gramma 133 miljoen ecu beschikbaar worden gesteld. 
Hierop moet 1,3 miljoen ecu in mindering worden 
gebracht ten behoeve van gecentraliseerde werkzaamhe­
den inzake verbreiding en benutting van resultaten. 
3.2. De hoofdlijnen van het onderzoekprogramma 
zijn herzien en bevatten enkele belangrijke nieuwe 
elementen. 
3.3. Hoofdlijn I „Harmonisatie van methodieken en 
protocollen in epidemiologisch, biologisch en klinisch 
onderzoek" komt overeen met subprogramma II van 
het voorgaande programma, maar bevat als nieuwe 
elementen het testen van geneesmiddelen en de scree­
ning van risicofactoren, met name in het kader van de 
bedrijfsgeneeskunde. 
3.4. Hoofdlijn II „Toepassing op ziekten van groot 
sociaal-economisch belang" bouwt voort op de acties 
in verband met de bestrijding van aids, kanker en 
leeftijdsgebonden gezondheidsproblemen. Daarnaast 
bevat het programma als nieuwe hoofdpunten hart­
en vaatziekten alsmede neurologische aandoeningen en 
geestelijke handicaps. 
3.5. Hoofdlijn III is een voortzetting van het pro­
gramma „Analyse van het menselijk genoom". Het 
accent wordt gelegd op medische toepassingen die bij­
dragen tot het welzijn van de patiënt. 
3.6. Bijlage II bevat een indicatieve verdeling van de 
middelen over de drie hoofdlijnen, die echter niet nader 
gespecificeerd wordt. 
3.7. Het onderdeel „Met omgeving en levensstijl sa­
menhangende gezondheidsproblemen" uit het vorige 
programma wordt niet meer expliciet genoemd. Vol­
gens van de diensten van de Commissie afkomstige 
inlichtingen maakt dit onderdeel nu deel uit van andere 
(') PB nr. C 56 van 6. 3. 1989, blz. 47. aparte programma's, zoals het vijfde programma voor 
medisch onderzoek, dat door D-G V wordt beheerd, en 
het O &c O-programma „Milieu", dat een onderdeel 
„epidemiologisch onderzoek" bevat. 
3.8. Voorts zou de coördinatie met andere pro­
gramma's op het vlak van de volksgezondheid als „Eu­
ropa tegen kanker", waarvan het onderhavige program­
ma het onderdeel onderzoek voor zijn rekening neemt, 
met name moeten worden genoemd. 
3.9. Bijlage III bevat uitvoeringsbepalingen voor 
onderzoekprojecten op basis van contracten voor geza­
menlijke rekening, begeleidende maatregelen en gecoör­
dineerde acties het voornaamste onderdeel omdat zij 
een multiplicatoreffect hebben dat, gezien de krappe 
middelen, van wezenlijk belang is (uitgaande van de 
eerdere ervaringen komen de diensten van de Commis­
sie op een multiplicator van 25). Niettemin is meer 
geld uitgetrokken voor gemeenschappelijke structuren 
(centrale diensten), die voor 100 % door de Gemeen­
schap zullen worden gefinancierd, en voor projecten op 
basis van contracten voor gezamenlijke rekening die 
moeten worden geïntegreerd in bestaande onderzoek-
netwerken. 
4. Algemene opmerkingen 
4.1. Het Comité neemt er kennis van dat de uitvoe­
ringsbepalingen en maatregelen van dit programma 
grotendeels op de nieuwe methode van het derde kader­
programma gebaseerd zijn en voor alle specifieke pro­
gramma's in de verschillende sectoren gelden. 
Het Comité begrijpt dat deze keuze is ingegeven door 
het streven naar de noodzakelijke rationalisering en 
coördinatie, maar vreest dat dit ten koste zou kunnen 
gaan van specifieke programma-onderdelen en van in 
eerdere programma's opgedane nuttige ervaringen op 
het vlak van de organisatie. 
4.2. Daarom moet er goed op worden gelet dat de 
overgang van de nog lopende programma's naar de 
programma's „nieuwe stijl" soepel verloopt en dat hier­
bij gebruik gemaakt wordt van de reeds opgedane erva­
ring. 
4.3. Het Comité betreurt in dezen dat het evalua­
tieverslag aangaande het vorige programma pas is gepu­
bliceerd nadat het nieuwe programma was voorgelegd. 
Bovendien was het verslag verre van volledig omdat 
men slechts over een deel van de resultaten kon beschik­
ken. Dit is zeker niet de beste methode om het commu­
nautair onderzoek in deze sector een nieuw elan te 
geven. 
4.4. Het Comité wenst als volwaardig lid te worden 
betrokken bij de herziening van het programma waar­
van in artikel 5 sprake is. Ook wenst het Comité het 
in lid 2 genoemde verslag te ontvangen dat volgens 
de huidige tekst alleen aan de Raad en het Europees 
Parlement moet worden voorgelegd. 
18. 2. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 41/3 
4.5. De bepaling dat de Commissie overeenkomstig 
procedure III a wordt bijgestaan door een comité (ar­
tikelen 6 en 7), houdt in dat de momenteel toegepaste 
procedure van een raadgevend comité wordt afgeschaft. 
Het Comité vreest dat de continuïteit bij de uitvoering 
van het programma hierdoor in gevaar komt en het 
wijst erop dat de nieuwe procedure ook moet kunnen 
voldoen aan de specifieke eisen van het programma 
„Analyse van het menselijk genoom", dat tevens een 
ethische en maatschappelijke evalutatie omvat. 
4.6. Het Comité wijst op de specifieke kenmerken 
van het onderhavige programma, dat niet gericht is op 
versterking van de concurrentiepositie van het Europees 
onderzoek maar veeleer op verbetering van de levens­
kwaliteit en de gezondheid van de Europese burgers. 
Daarnaast wordt in dit programma getracht het subsi­
diariteitsbeginsel te verenigen met het streven naar eco­
nomische en sociale samenhang. 
4.7. Het onderhavige programma zou daarom ook 
het industrieel farmaceutisch-biologisch onderzoek 
moeten omvatten, omdat dit een belangrijke schakel 
vormt tussen universitair wetenschappelijk onderzoek 
en het uiteindelijke toepassingsgebied. Hierdoor ont­
staan positieve economische en sociale gevolgen. Bijzon­
der belangrijk is in dit verband dat voor goede voorlich­
ting wordt gezorgd en dat het in de sector aanwezige 
midden- en kleinbedrijf bij het programma betrokken 
wordt. 
4.8. Het Comité stelt vast dat tot nu toe steeds in 
eerste instantie steun is gegeven aan gecoördineerde 
acties en aan het opzetten van netwerken. Het bijeen­
brengen van onderzoekers is echter slechts een middel, 
en geen doel op zich. Tastbare resultaten kunnen alleen 
bereikt worden indien ruimere mogelijkheden worden 
geboden. Hierbij moeten de beste onderzoekers bij het 
programma betrokken worden, ongeacht de plaats 
waar zij werkzaam zijn, en moeten de beste centra 
worden ondersteund. 
4.9. Het Comité stelt vast dat de Gemeenschap nu 
al honderd keer zoveel geld beschikbaar stelt voor bio­
medisch onderzoek als in 1978, toen een schuchter begin 
werd gemaakt met de programma's. Niettemin is er 
nog steeds niet voldoende geld beschikbaar om een 
werkelijke sprong voorwaarts te kunnen maken en die­
nen de programma's voornamelijk ter bevordering van 
de coördinatie tussen nationale projecten. 
4.10. Het Comité vindt het belangrijk dat bij de 
keuze van onderzoeknetwerken en projectleiders wordt 
Gedaan te Brussel, 20 november 1990. uitgegaan van objectieve technische en wetenschappelij­
ke criteria. Het staat dan ook zeer sceptisch tegenover 
de bijzondere procedure die in de zesde overweging 
wordt voorgesteld. 
Bovendien moeten de netwerken zodanig worden sa­
mengesteld dat het bestaande potentieel optimaal benut 
kan worden. Dit houdt in dat ook landen van buiten 
de Gemeenschap kunnen worden ingeschakeld indien 
zij over de nodige competentie beschikken. 
5. Opmerkingen over de wetenschappelijke en techni­
sche inhoud (bijlage I) 
5.1. Ten aanzien van de specifieke wetenschappelijke 
punten van het programma mag niet worden afgezien 
van de voornamelijk preventieve benadering van ge­
zondheidsproblemen en van het onderzoek naar maat­
schappelijke oorzaken en milieu-invloeden in verband 
met ziekte. Coördinatie met andere in uitvoering zijnde 
programma's is daarom wenselijk. 
5.2. Het Comtié vraagt zich bovendien af waarom de 
Commissie heeft nagelaten, in het onderhavige voorstel 
expliciet criteria vast te stellen voor de sociaal-economi­
sche en ethische evaluatie van het onderzoek en van de 
afzonderlijke onderdelen daarvan in dit programma, 
terwijl dit wel gebeurd is in de O & O-programma's 
„Milieu" en „Biotechnologie". Een en ander is onont­
beerlijk gezien de sociaal-economische en ethische im­
plicaties van het onderhavige programma. 
5.3. Het Comité dringt erop aan dat de voorgestelde 
verdeling van de middelen gehandhaafd blijft, om te 
voorkomen dat onderzoek naar bepaalde ziekten die 
momenteel sterke emoties oproepen, ten koste gaat 
van onderzoek naar hart- en vaatziekten of ernstige 
ouderdomsziekten (b.v. de ziekte van Alzheimer), die 
toch ook zeer zeker ernstige medische en maatschappe­
lijke problemen met zich meebrengen. 
5.4. Niettemin moet het programma zo soepel 
blijven dat er ook plaats is voor niet uitdrukkelijk 
genoemde onderzoekprojecten, voor zover deze ver­
band houden met de in het programma genoemde we­
tenschapsgebieden en betrekking hebben op ziekten die 
grote groepen van de bevolking en uitgebreide leeftijds­
groepen betreffen (b.v. diabetes). 
5.5. Een strakke coördinatie met andere pro­
gramma's op het vlak van de volksgezondheid en met 
het programma AIM is van het grootste belang. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Frar^ois STAEDELIN