NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 4/34

Donderdag 25 maart 2010

De gevolgen van de mondiale financiële en economische crisis voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingssamenwerking

P7_TA(2010)0089

Resolutie van het Europees Parlement van 25 maart 2010 over de gevolgen van de mondiale financiële en economische crisis voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingssamenwerking (2009/2150(INI))

2011/C 4 E/06

Het Europees Parlement,

gezien de G20-top van 24 en 25 september 2009 in Pittsburgh en de G20-top van 2 april 2009 in Londen,

gezien de G8-top van 8 tot en met 10 juli 2009 in L’Aquila, Italië,

gezien de VN-millenniumverklaring van 8 september 2000, waarin de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDO's) zijn opgenomen als door de internationale gemeenschap gezamenlijk vastgestelde doelen voor onder andere de uitbanning van armoede en honger,

gezien de Europese Consensus inzake ontwikkeling (1) en de EU-Gedragscode over complementariteit en arbeidsverdeling in het ontwikkelingsbeleid (2),

gezien de Consensus van Monterrey, aangenomen op de Internationale Conferentie inzake ontwikkelingsfinanciering die plaatsvond van 18 t/m 22 maart 2002 in Monterrey, Mexico,

gezien de Verklaring van Parijs over de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp en de Actieagenda van Accra,

gezien het in september 2009 gepubliceerde verslag van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met de titel „The implications of the Global Financial Crisis for Low-Income Countries – An Update” (Gevolgen van de mondiale financiële crisis voor lage-inkomenslanden – laatste stand van zaken),

gezien het in oktober 2009 gepubliceerde verslag van het IMF met de titel „Global Economic Outlook – Sustaining the Recovery” (Mondiale Economische Vooruitzichten – ondersteuning van het herstel),

gezien het in januari 2010 gepubliceerde verslag van het IMF met de titel „World Economic Outlook Update”,

gezien het in september 2009 gepubliceerde rapport van de Wereldbank met de titel „Protecting Progress: The Challenge Facing Low-Income Countries in the Global Recession” (De veiligstelling van de vooruitgang: de uitdaging voor lage-inkomenslanden tijdens de mondiale recessie),

gezien het in juni 2009 gepubliceerde rapport van de Wereldbank met de titel „Global Development Finance: Charting a Global Recovery 2009”(Mondiale ontwikkelingsfinanciering: een wereldwijd herstelplan 2009),

gezien het in januari 2010 gepubliceerde verslag van de Wereldbank, getiteld „Global Economic Prospects – Crisis, Finance and Growth”,

gezien het in oktober 2009 gepubliceerde Europees Ontwikkelingsverslag met de titel „Overcoming Fragility in Africa – Forging a New European Approach” (De kwetsbaarheid in Afrika overwinnen – de schepping van een nieuwe Europese aanpak),

gezien het in opdracht van de Commissie door het adviesbureau HTSPE uitgevoerde onderzoek dat in oktober 2009 verscheen met de titel „The Aid Effectiveness Agenda: Benefits of a European Approach” (De Agenda voor doeltreffendheid van hulp: de voordelen van een Europese aanpak),

gezien het in september 2009 gepubliceerde verslag van de task force „MDO-kloof” van de Verenigde Naties met als titel „Strengthening the Global Partnership for Development in a Time of Crisis” (Het versterken van het mondiaal partnerschap voor ontwikkeling in tijden van crisis),

gezien het in september 2010 gepubliceerde verslag van de UNCTAD, getiteld „Trade and Development Report 2009”,

gezien het verslag van de UNCTAD „The Least Developed Countries Report 2009: The State and Development Governance”,

onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 november 2009 over de FAO-top en voedselzekerheid (3),

onder verwijzing naar zijn resolutie van 8 oktober 2009 over de gevolgen van de mondiale financiële en economische crisis voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingssamenwerking (4),

gezien zijn hoorzitting over de gevolgen van de mondiale financiële crisis voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingssamenwerking van 10 november 2009 en in het bijzonder de bijdrage van professor Guttorm Schjelderup over illegale geldstromen en belastingparadijzen,

onder verwijzing naar zijn resolutie van 8 oktober 2009 over de op 24 en 25 september 2009 in Pittsburgh gehouden G20-top (5),

onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 maart 2009 over de jaarverslagen van de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) over 2007 (6),

onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 februari 2006 over nieuwe financiële mechanismen voor ontwikkeling in het kader van de millenniumdoelstellingen (7),

gezien de gezamenlijke resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU van 3 december 2009 in Luanda over de gevolgen van de financiële crisis voor de ACS-landen,

gezien het arrest van het Hof van Justitie van 6 november 2008 over de rechtsgrondslag van Besluit 2006/1016/EG (8),

gezien Richtlijn 2009/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden (9),

gezien de mededeling van de Commissie van 8 april 2009 met de titel „Steun aan de ontwikkelingslanden bij de aanpak van de crisis” (COM(2009)0160),

gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 5 april 2005 met de titel „New Sources of Financing for Development: A Review of Options” (Nieuwe financieringsbronnen voor ontwikkeling: een overzicht van de mogelijkheden) (SEC(2005)0467),

gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 18 en 19 mei 2009 over steun aan ontwikkelingslanden bij de aanpak van de crisis,

gezien de mededeling van de Commissie van 15 september 2009 getiteld „Coherentie van het ontwikkelingsbeleid – vaststelling van een beleidskader dat de hele Unie omvat” (COM(2009)0458) en de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 17 november 2009 over beleidscoherentie voor ontwikkeling en een operationeel kader voor de doelmatigheid van de hulp,

gezien de VN-conferentie over de wereldwijde financiële en economische crisis en de gevolgen daarvan voor de ontwikkeling, en gezien resolutie 63/303 van de Algemene Vergadering van de VN van 9 juli 2009 ter goedkeuring van de resultaten van die conferentie,

gezien de conferentie over nieuwe financieringsmechanismen op 28 en 29 mei 2009 in Parijs en de internationale conferentie over financiering van ontwikkeling van 28 november tot 2 december 2008 in Doha,

gezien de in maart 2009 gepubliceerde aanbevelingen van de deskundigencommissie van de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN voor de hervorming van het internationale monetaire en financiële stelsel,

gelet op artikel 48 van zijn Reglement,

gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de adviezen van de Commissie internationale handel en de Commissie economische en monetaire zaken (A7-0034/2010),

A. overwegende dat er in opkomende landen en ontwikkelingslanden in 2009 slechts een groei van 2,1 % plaatsvond tegenover een groeipercentage van 6,1 % in 2008,

B. overwegende dat de wereldhandel in goederen in 2009 naar verwachting met 17 % zal afnemen, terwijl de investeringen in handel en infrastructuur teruglopen als gevolg van de kredietschaarste en overwegende dat het de minst ontwikkelde landen zijn die bijzonder hard door de crisis werden getroffen,

C. overwegende dat de internationale financiële instellingen moeite hebben om tegemoet te komen aan de behoeften van de ontwikkelingslanden en dat zij ernstige beperkingen zullen ondervinden bij het verstrekken van leningen als er niet meer kapitaal wordt vergaard,

D. overwegende dat ook niet voorbij mag worden gezien aan het effect van de wereldwijde crisis op de ontwikkelingslanden met een middelhoog inkomen,

E. overwegende dat de lacunes in de regelgeving, het toezicht en de controle op de financiële sector, het tekortschieten van de bestaande instrumenten voor bewaking en vroegtijdige waarschuwing en bepaalde beleidsmaatregelen van internationale financiële instellingen een systeemcrisis van mondiale omvang hebben veroorzaakt en bespoedigd, hetgeen noopt tot een herziening van de bestaande paradigma's die internationale compensatie en lastenverdeling moet omvatten,

F. overwegende dat belastingparadijzen een plek bieden om geld te verstoppen, en daardoor voorzien in een stimulans voor de ondermijning van goed bestuur, met name op het gebied van belastingheffing en de rechtsstaat; overwegende dat illegale kapitaalstromen uit ontwikkelingslanden worden geschat op 641-941 miljard USD, en dus overeenkomen met circa een tienvoud van de mondiale ontwikkelingshulp,

G. overwegende dat de corruptie in de wereld volgens het jaarverslag 2008 van Transparency International is toegenomen tot wel 50 miljard Amerikaanse dollar, wat vrijwel gelijk staat aan de helft van de totale officiële ontwikkelingshulp in de wereld en aan de investeringen die nodig zijn om de doelstellingen op het gebied van drinkwater en volksgezondheid te verwezenlijken,

H. overwegende dat de Europese Unie de grootste donor van ontwikkelingshulp is en in 2008 verantwoordelijk was voor circa 60 % van de mondiale steun, en dat er in 2009 volgens voorspellingen van de Commissie een tekort zal zijn van 22 miljard USD ten opzichte van de toegezegde officiële ontwikkelingshulp (ODA),

I. overwegende dat de teruggang van de productie van de geavanceerde economieën ten gevolge van de economische crisis onvermijdelijk zal leiden tot een vermindering in de omvang van de officiële ontwikkelingshulp op een tijdstip waarop hulp van buitenaf van het allergrootste belang is voor de ontwikkelingslanden,

J. overwegende dat vrijwel alle betalingstoezeggingen van de EU (99 %) afkomstig zijn van bestaande vastleggingen, en dat 8,8 miljard EUR is gepland voor de eerste stadia, hetgeen betekent dat het gevaar bestaat dat er in de komende jaren minder financiële steun voor ontwikkelingshulp beschikbaar zal zijn,

K. overwegende dat een Europese aanpak ten behoeve van de doeltreffendheid van steun zou kunnen leiden tot een effectiviteitstijging van 3 tot -6 miljard EUR per jaar voor de periode 2010-2015,

1. is zich er sterk van bewust dat er de afgelopen twee jaar een opeenvolging is geweest van mondiale crises (op het gebied van voedsel, energie, klimaat, financiën en economie en op sociaal vlak) die weliswaar serieuze gevolgen hebben voor de geïndustrialiseerde en opkomende landen, maar desastreuze consequenties voor arme bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden, waarbij meer dan 200 miljoen werknemers wereldwijd zijn blootgesteld aan extreme armoede en meer dan een zesde van de wereldbevolking honger lijdt;

2. onderstreept dat het de plicht van de EU is om de ontwikkelingslanden te helpen het hoofd te bieden aan de gevolgen van de wereldwijde economische crisis en de klimaatverandering, waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn; dringt er in dit verband bij de lidstaten op aan hun verbintenissen inzake officiële ontwikkelingshulp aan ontwikkelingslanden volledig na te komen;

3. pleit voor een sterker engagement voor het bereiken van de MDO's in 2015, en vraagt om een grootschaliger gecoördineerd optreden met het oog op de tussentijdse herziening van de MDO's in 2010; dringt er bij alle lidstaten op aan om maximale steun te verlenen en om tot overeenstemming te komen over een gemeenschappelijk standpunt voor de Topconferentie van de Verenigde Naties van 2010 over de MDO's;

4. roept de lidstaten op hun toezeggingen op het gebied van officiële ontwikkelingshulp volledig na te komen, zowel op het bilaterale als op het multilaterale vlak;

5. verzoekt de lidstaten hun officiële ontwikkelingshulp te verhogen teneinde in 2010 hun gezamenlijke doelstelling te behalen van 0,56 % officiële ontwikkelingshulp/bruto binnenlands product en in 2015 de doelstelling van 0,7 % officiële ontwikkelingshulp/bruto binnenlands product; verzoekt hen bovendien hun inspanningen voor doeltreffender ontwikkelingshulp te intensiveren door uitvoering te geven aan de Verklaring van Parijs en de Actieagenda van Accra, hun acties onderling beter te coördineren, de voorspelbaarheid en duurzaamheid van de hulpinstrumenten te verbeteren, het tempo van de hulpverlening te versnellen, door te gaan met ontkoppeling van de hulp en het absorptievermogen van de ontvangers van de hulp te vergroten; steunt het nieuwe internationale initiatief om de hulp transparanter te maken, dat ten doel heeft de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de informatie over hulp te verbeteren, zodat de legitimiteit van de hulp toeneemt en verzekerd wordt dat deze zo doeltreffend mogelijk wordt aangewend om armoede te bestrijden; roept alle lidstaten die nog niet tot dit initiatief zijn toegetreden op om dit alsnog te doen;

6. benadrukt dat het van essentieel belang is de toezeggingen op het gebied van de officiële ontwikkelingshulp na te komen, maar dat dit niet voldoende is om de noodsituatie in het ontwikkelingsproces aan te pakken, en verzoekt de Commissie daarom opnieuw om actieve bevordering van de reeds bestaande vernieuwende instrumenten voor financiering en ontwikkeling en om aanvullende en vernieuwende financieringsbronnen;

7. merkt bezorgd de vermindering op van de officiële ontwikkelingshulp voor de volksgezondheid, in het bijzonder de rechten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid, die essentieel zijn voor het realiseren van de MDO's; wijst erop dat een gezonde, sterke beroepsbevolking een absolute voorwaarde is voor economische ontwikkeling;

8. dringt er bij de Commissie op aan de hervorming van de internationale ontwikkelingssamenwerking door te zetten,

9. benadrukt dat de huidige hervorming van de opzet van internationale ontwikkelingssteun geen afbreuk mag doen aan wat er tot nu toe op het gebied van ontwikkeling is bereikt, en niet door de lidstaten mag worden gebruikt als excuus voor het niet nakomen van hun toezeggingen;

10. is van mening dat alleen de omvang van de ontwikkelingshulp geen voldoende basis biedt om de effectiviteit en efficiency van maatregelen in het kader van de ontwikkelingshulp van de EU te beoordelen;

11. is van mening dat de prioriteit moet blijven liggen bij het overwinnen van de financiële en economische crisis;

12. benadrukt dat er hulp verleend moet blijven worden en dat deze voortdurend moet worden aangepast aan nieuwe situaties en omstandigheden;

13. wijst erop dat door de mondiale economische crisis een versterkte ontwikkelingssamenwerking, zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin, nodig is;

14. wijst erop dat de kredietcrisis, de onzekerheid als gevolg van de recessie en de krimp van de internationale handel, investeringen en overschrijvingen van migranten de kanalen zijn via welke de crisis van de ontwikkelde landen is overgeslagen op de ontwikkelingslanden, en dat de Unie op al deze gebieden initiatieven moet nemen en haar aanwezigheid op het internationale toneel op gecoördineerde, omvattende en coherente wijze moet bevestigen;

15. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan bij de toetsing van hun ontwikkelingsbeleid en -instrumenten er tevens op te letten dat onbedoelde gevolgen voor de economieën van de ontwikkelingslanden, zoals een toenemende afhankelijkheid van ontwikkelingshulpgeld met negatieve repercussies voor de groei, de lonen en de werkgelegenheid, en de opkomst van speculatie-activiteiten en corruptie, zoveel mogelijk beperkt blijven;

16. verzoekt de Raad en de Commissie de coördinatie van bilaterale en multilaterale ontwikkelingssamenwerking te verbeteren, aangezien tekortkomingen op dit vlak een van de belangrijkste ondermijnende factoren is voor de doeltreffendheid van de ontwikkelingshulp;

17. erkent dat de lacunes in de wetgeving, het toezicht en de controle op de financiële sector en bepaalde beleidsmaatregelen van internationale financiële instellingen de crisis niet hebben kunnen voorkomen, maar haar negatieve effecten juist hebben versterkt; benadrukt dat de ontwikkelingslanden, in tegenstelling tot de ontwikkelde landen, door dergelijke opgelegde voorwaarden ernstig werden beperkt in hun vermogen om met fiscale stimuleringsmaatregelen op de economische vertraging te reageren;

18. benadrukt dat er een omvattende aanpak nodig is in reactie op de economische en financiële crisis, dat er geen financiële instelling, marktsegment of jurisdictie van regulering of toezicht mag worden uitgesloten, en dat de transparantie en verantwoordingsplicht van alle partijen de basis moeten vormen van een nieuw type internationaal financieel bestuur;

19. is enerzijds ingenomen met de verbeterde kredietfaciliteiten die de internationale financiële instellingen lage-inkomenslanden bieden, met hogere uitgaven ten gunste van de armen en de nadruk op armoedebestrijding en op groei gerichte uitgaven in ontwikkelingslanden; spreekt echter zijn ernstige bezorgdheid uit over de dreigende toename van de schuldenlast van de ontwikkelingslanden en de dreiging van een nieuwe crisis rond de draaglijkheid van de schuldenlast; verzoekt de regeringen ten spoedigste over te gaan tot hervormingen van de internationale financiële instellingen;

20. verzoekt de Commissie zich te buigen over de uitvoering van het voorstel van de Wereldbank om een „Vulnerability Fund” in te stellen ter financiering van de voedselveiligheid, de sociale bescherming en de menselijke ontwikkeling;

21. verzoekt de leiders van de G20 om de toezeggingen die zij in september 2009 op de top in Pittsburgh hebben gedaan onverwijld na te komen door de mondiale opzet van ontwikkelingshulp te hervormen, en binnen dit kader ten minste 5 % van de IMF-quota-aandelen over te hevelen naar opkomende en ontwikkelende economieën, en ten minste 3 % van de aandelen met stemrecht van de Wereldbank over te hevelen naar ontwikkelings- en overgangslanden;

22. onderstreept de noodzaak van een hervorming van het wereldwijde economische bestuur om te zorgen voor een betere vertegenwoordiging van de ontwikkelingslanden binnen de gremia waar de besluiten worden genomen; stelt daarom voor om de G20 uit te breiden met ten minste één vertegenwoordiger van de ontwikkelingslanden, in het bijzonder de minst ontwikkelde landen, bijvoorbeeld de fungerend voorzitter van de G77;

23. verzoekt de Commissie en de lidstaten om bijzondere aandacht te besteden aan de bevordering en de bescherming van fatsoenlijke arbeid en aan de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht en van kinderarbeid en zich daarbij te houden aan de aanbevelingen van de Wereldarbeidsorganisatie, die een grotere rol moet spelen;

24. benadrukt dat er op termijn een internationaal bestuurlijk systeem moet komen dat bescherming biedt aan de meest kwetsbare bevolkingsgroepen en landen, in het bijzonder die groepen en landen welke het hardst zijn getroffen door de crisis en welke geen of slechts gebrekkige vangnetten hebben;

25. merkt op dat het IMF de toekenning van 250 miljard USD aan bijzondere trekkingsrechten (SDR's) heeft goedgekeurd en dat slechts 18 miljard USD daarvan voor ontwikkelingslanden is bestemd; verzoekt de lidstaten en de internationale gemeenschap met klem zich te verdiepen in het voorstel van Soros, dat inhoudt dat de rijke landen hun bijzondere trekkingsrechten toewijzen aan een fonds voor mondiale collectieve goederen, zoals de strijd tegen klimaatverandering en tegen armoede;

26. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan zich voor de op de G20-top overeengekomen verhoging van de financiële middelen voor internationale financiële instellingen in te zetten;

27. verzoekt de Raad en de Commissie te pleiten voor een ambitieuze hervorming van het IMF;

28. dringt aan op een nauwere macro-economische samenwerking binnen de G20, een krachtiger rol voor het VN-systeem en hervorming van de internationale financiële instellingen om een coherent antwoord op de crisis en de effecten hiervan op de ontwikkelingslanden te verzekeren;

29. betreurt dat de financiële sector niet volledig de consequenties heeft getrokken uit deze ongekende crisis, ondanks het feit dat deze sector heeft kunnen profiteren van enorme financiële injecties van de staat; is in dat opzicht ingenomen met de toezegging van de G20-leiders in september 2009 op de top in Pittsburgh dat de financiële sector compensatie zal bieden voor de kosten van de crisis, die tot nu toe in zowel gevorderde economieën als ontwikkelingslanden werden gedragen door de belastingbetaler, andere burgers en openbare diensten;

30. is er vast van overtuigd dat de belasting van het bankwezen een evenredige bijdrage zou vormen van de financiële sector aan mondiale sociale rechtvaardigheid; vraagt tevens om een internationale heffing op financiële transacties om het algemene belastingstelsel rechtvaardiger te maken, en om aanvullende middelen te genereren voor de financiering van ontwikkeling en mondiale collectieve goederen, met inbegrip van aanpassing aan en beperking van de klimaatverandering en de gevolgen daarvan in de ontwikkelingslanden;

31. dringt er bij de Commissie op aan een mededeling te presenteren over belastingheffing op internationale financiële transacties als een van de middelen om de MDO's te bereiken, mondiale onevenwichtigheden te corrigeren en duurzame ontwikkeling overal ter wereld te bevorderen;

32. dringt erop aan dat het IMF voor de volgende G20-top een rapport opstelt over de bijdrage van het financieel systeem in de betaling van de lasten in verband met verschillende overheidsinterventies waarin aandacht wordt geschonken aan alle directe en indirecte lasten voor de overheidsfinanciën, en in het bijzonder de impact hiervan op de begrotingen van de ontwikkelingslanden;

33. constateert met grote bezorgdheid dat ontwikkelingslanden naar verwachting worden geconfronteerd met een financieel tekort van 315 miljard USD in 2010, en dat oplopende fiscale tekorten in de meest kwetsbare landen 11,6 miljard USD aan vaste kosten op het gebied van onderwijs, gezondheid, infrastructuur en sociale bescherming in gevaar brengen; is daarom voorstander van een tijdelijk uitstel van betaling van schulden, met inbegrip van de hoofdsom en de rente, en van kwijtschelding van schulden voor de minst ontwikkelde landen teneinde ontwikkelingslanden in staat te stellen een anticyclisch fiscaal beleid te voeren om de ernstige gevolgen van de crisis tegen te gaan; stelt voor dat er een internationaal, onafhankelijk en transparant orgaan voor de arbitrage van schulden wordt opgericht;

34. is ingenomen met het initiatief van de lidstaten met betrekking tot de invoering van vrijwillige heffingen op lucht- en scheepvaartemissies teneinde een financiële bijdrage te leveren aan de verzachting van en de aanpassing aan klimaatverandering in ontwikkelingslanden, en verzoekt alle lidstaten te overwegen soortgelijke heffingen in te voeren;

35. verzoekt de lidstaten en de Commissie overeenkomstig zijn resolutie van 21 oktober 2008 binnen het kader van het Europese emissiehandelssysteem af te spreken om ten minste 25 % van de inkomsten uit de veiling van CO2-emissierechten te besteden aan de ondersteuning van ontwikkelingslanden, met gebruikmaking van overheidsinvesteringen, om hen in staat te stellen de klimaatverandering doeltreffend aan te pakken;

36. roept de Commissie en de lidstaten op alle maatregelen ter bestrijding van de klimaatverandering, die de ontwikkelingslanden het hardst treft, te steunen en in dit verband de overdracht van geschikte technologieën op te voeren;

37. verzoekt de Commissie en de lidstaten verder aandacht te besteden aan de relatie tussen de milieucrisis en de ontwikkelingscrisis en dringt er bij hen op aan om duurzame ontwikkeling en „groene groei” tot strategische prioriteiten van de EU te maken; dringt er bij de EU op aan extra geld beschikbaar te stellen voor haar toezeggingen om de klimaatverandering in ontwikkelingslanden te bestrijden en daarbij ook rekening te houden met het toenemende aantal milieuvluchtelingen;

38. verwelkomt de toezegging van de Raad van oktober 2009 dat voor de bestrijding van de klimaatverandering niet zal worden geraakt aan de MDO's; dringt erop aan dat de Raad zo snel mogelijk in het kader van de conclusies van de Top van Kopenhagen en de compromissen van de G20 bindende financiële toezeggingen doet om de ontwikkelingslanden in staat te stellen het hoofd te bieden aan de verslechterende klimaatomstandigheden, en om ervoor te zorgen dat de benodigde steun als gevolg van de economische crisis niet opnieuw leidt tot een overmatige buitenlandse schuldenlast;

39. benadrukt het essentiële belang van overmakingen van migranten aangezien het kapitaal zo rechtstreeks terechtkomt bij de doelgroepen in ontwikkelingslanden, die daarmee snel in de meest dringende behoeften kunnen voorzien; verzoekt de lidstaten en de ontvangende landen de uitvoering van overmakingen door migranten te vereenvoudigen en te werken aan de verlaging van de daaraan verbonden kosten;

40. is ingenomen met de toezegging van de G8-leiders van juli 2009 op de top in L'Aquila in Italië om de kosten van overmakingen door migranten binnen vijf jaar te verlagen van 10 % naar 5 %; is van oordeel dat meer concurrentie en een breder regelgevend kader essentiële maatregelen zijn voor een verlaging van de kosten die aan overmakingen door migranten zijn verbonden, terwijl zij ook een snellere invoering van nieuwe technologieën en de financiële integratie van de armen in ontwikkelingslanden bevorderen;

41. is voorstander van de ontwikkeling van initiatieven van overheidswege en gezamenlijke initiatieven van de overheid en de particuliere sector, geleid door de overheid met steun van particuliere donoren en in overeenstemming met de prioriteiten van partnerlanden, als instrument ter bevordering van verantwoorde en duurzame directe investeringen in ontwikkelingslanden en ter vereenvoudiging van de overdracht van technologie;

42. wijst op de cruciale rol van de organisaties van het maatschappelijk middenveld, de lokale overheden en de gedecentraliseerde samenwerking bij het beheersen van de gevolgen van de economische crisis en in de ontwikkelingsprocessen; verzoekt de Commissie daarom de decentralisatie tot een financiële concentratiesector van de Europese hulp aan de ontwikkelingslanden te maken;

43. is ingenomen met de goedkeuring van het kwetsbaarheids-FLEX-mechanisme ter ondersteuning van daarvoor in aanmerking komende landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-landen) bij de aanpak van de sociale consequenties van de crisis en dringt aan op een snelle uitbetaling van de middelen; spreekt echter nogmaals zijn bezorgdheid uit over de financieringskloof die in de komende jaren zal ontstaan door de vervroegde uitkering van begrotingssteun en over de vraag hoe de Commissie deze zal dichten;

44. beschouwt handel als een van de voornaamste drijvende krachten achter economische groei en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden, en verzoekt de EU en de lidstaten hun internationale invloed aan te wenden om te zorgen dat ontwikkeling centraal blijft staan bij de onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde en het komt tot een succesvolle, eerlijke en ontwikkelingsgerichte afsluiting daarvan, en het EU-beleid betreffende hulp voor handel nog meer op de armen te richten;

45. onderstreept dat de EU uit hoofde van artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ervoor moet zorgen dat haar beleid op het gebied van handel, veiligheid, migratie, landbouw, enz. op coherente wijze werkt, enerzijds om de ontwikkelingslanden te helpen en anderzijds om een rechtvaardig internationaal financieel en handelssysteem te bevorderen dat gunstig is voor ontwikkeling;

46. wijst erop dat het principe van de coherentie van het ontwikkelingsbeleid (COB), dat in de EU-Verdragen is vastgelegd, een baanbrekend concept is voor het realiseren van de MDO's; dringt er derhalve bij de EU op aan een handelsbeleid op te zetten dat consistent en coherent is met de verwezenlijking van de MDO's; dringt aan op solide wettelijke mechanismes om ervoor te zorgen dat de EU verantwoording verschuldigd is over haar toezeggingen inzake een coherent beleid;

47. dringt aan op een grotere samenhang tussen ontwikkelingshulp en het EU-beleid op andere terreinen; merkt op dat bijvoorbeeld de afzet van door de EU gesubsidieerde landbouwproducten een rem kan zijn op de ontwikkeling van gezonde markten voor de producten van arme lokale boeren en zo de inspanningen van projecten voor versterking van de lokale landbouw teniet kan doen;

48. is ervan overtuigd dat een evenwichtige, eerlijke en op ontwikkeling gerichte uitkomst van de Doha-ronde goed zou zijn voor het economisch herstel na de crisis en zou kunnen bijdragen tot vermindering van de armoede in ontwikkelingslanden, het scheppen van banen van goede kwaliteit en de verlaging van de consumentenprijzen; maakt zich daarom ernstig zorgen over het gebrek aan vooruitgang bij de onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde;

49. wijst erop dat om een grotere financiële stabiliteit te bereiken en de werking van het mondiale handelssysteem binnen de WTO te verbeteren er vooruitgang moet worden geboekt met het creëren van een nieuw internationaal monetair en financieel systeem dat is gebaseerd op multilaterale regels die rekening houden met de specifieke problemen van de ontwikkelingslanden en binnen het kader van de Verenigde Naties valt;

50. herinnert eraan dat de steun voor handel- strategie tot doel heeft de ontwikkelingslanden en de minst ontwikkelde landen te helpen bij het onderhandelen over, toepassen van en profijt trekken uit handelsovereenkomsten, bij het uitbreiden van hun handel en bij een snellere uitroeiing van armoede; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de toegezegde doelstelling van 2 miljard EUR per jaar voor de hele EU voor eind 2010 wordt gehaald; verzoekt de Commissie gedetailleerde informatie en cijfers te verstrekken over de begrotingslijnen die worden gebruikt voor de financiering van handelsgerelateerde bijstand en steun voor handel (naast begrotingslijn 20 02 03) en voor alle financiering van steun voor handel ten laste van de EU-begroting;

51. bevestigt opnieuw dat economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) moeten worden opgezet als instrument ter bevordering van het ontwikkelingsproces en niet zonder meer als internationaal handelsinstrument moeten worden beschouwd; dringt bij de Commissie aan op spoedige afronding van de onderhandelingen, rekening houdend met de mogelijke gevolgen van EPO-bepalingen voor het vermogen van de ACS-landen om de crisis het hoofd te bieden;

52. merkt op dat de sterke daling van de exportinkomsten in veel ontwikkelingslanden, en met name in de minst ontwikkelde landen, de groei en ontwikkeling van het Zuiden heeft geremd; verzoekt de Commissie om bij de onderhandelingen over en de uitvoering van handelsovereenkomsten, en met name de economische partnerschapsovereenkomsten, de beleidscoherentie van de EU voor ontwikkeling en onder meer de bevordering van fatsoenlijk werk en het creëren van welvaart en werkgelegenheid te versterken, en er ook voor te zorgen dat handelsafspraken voldoende asymmetrisch zijn en in overgangsperioden voorzien, alsook dat de prioriteiten van elk land worden gerespecteerd en dat de belangrijkste actoren en het maatschappelijk middenveld naar behoren worden geraadpleegd;

53. is van mening dat de ontwikkelingslanden, die bijzonder afhankelijk zijn van ontwikkelingsgeld en wier economie vooral exportgericht is, tot dusver het hardst door de crisis zijn getroffen, daar de geldstromen van noord naar zuid steeds verder opdrogen en de binnenlandse markten van veel ontwikkelingslanden te zwak zijn om de daling van de export te compenseren;

54. verzoekt de Commissie om een beoordeling te maken van de afhankelijkheid van ACS-landen van de export en de verenigbaarheid daarvan met ontwikkelingsdoelstellingen in de landenstrategiedocumenten;

55. neemt kennis van de overeenkomst over het Wereldwijd Systeem van Handelspreferenties (GSTP), een mechanisme dat door 22 ontwikkelingslanden is opgezet om tarieven te verlagen en andere exportbarrières voor onderling verhandelde goederen weg te werken en zo te trachten de zuid-zuid-handel te stimuleren en onafhankelijker te maken van wereldwijde verstoringen van de handel;

56. is van oordeel dat protectionisme geen passend antwoord op de crisis is, en herhaalt zijn verzoek aan de EU het hare te doen door handelsbelemmeringen en handelsverstorende subsidies, waaronder die van de Unie, die zo schadelijk zijn voor de ontwikkelingslanden, af te bouwen;

57. is van mening dat het ontwikkelingsbeleid van de EU zowel de belangen van de EU als die van de ontwikkelingslanden in acht dient te nemen en is van oordeel dat de wederzijdse openstelling van markten, die niet tot stand mag komen ten koste van de economische stabiliteit in ontwikkelingslanden, gelijkwaardig toezicht en gelijkwaardige regels vereist; verzoekt de Commissie, de Raad en de EIB het verstrekken van microkredieten aan het MKB en kleinschalige landbouwondernemingen tot een prioriteit van het samenwerkingsbeleid te maken, en aldus de ontwikkeling van duurzame regionale economische structuren te bevorderen;

58. doet een beroep op de Commissie om maatregelen te nemen ter verwezenlijking van haar ontwikkelingsdoelstellingen op lange termijn, terwijl zij zich voorbereidt op duurzame ontwikkeling en humanitaire hulp in de periode waarin de last van de crisis voor de ontwikkelingslanden het grootst is;

59. benadrukt dat de omvang, de ernst en de complexiteit van de financiële crisis verband houdt met de ontkoppeling tussen de ontwikkeling van financiële producten en de werkelijke economie, de steeds grotere onevenwichtigheden in de wereld en de steeds ernstigere milieuproblemen, die gecorrigeerd moeten worden om het economische systeem in de richting van een mondiale duurzame ontwikkeling te brengen;

60. geeft uiting aan zijn grote bezorgdheid over het feit dat de negatieve gevolgen van belastingparadijzen de economische ontwikkeling in arme landen in de weg kunnen staan, en inbreuk maken op de soevereiniteit van andere landen door de doeltreffendheid van financiële markten en van de toewijzing van middelen te schaden, nationale belastingsystemen te ondermijnen en belastingkosten te verhogen, stimulansen te creëren voor het begaan van economische misdaden, en particuliere inkomsten, goed bestuur en economische groei aan te tasten, en daardoor ontwikkelingslanden te weerhouden van het investeren in openbare diensten, onderwijs, sociale zekerheid en menselijk welzijn;

61. benadrukt dat belastingparadijzen en off-shorecentra belastingontwijkingstrategieën (bijvoorbeeld door valse rekeningen), belastingontduiking en illegale kapitaalvlucht in de hand werken; onderstreept in het bijzonder dat fiscale fraude in ontwikkelingslanden tot een jaarlijks verlies aan belastinginkomsten leidt dat overeenkomt met tien maal het bedrag van de ontwikkelingshulp uit ontwikkelde landen; dringt er daarom bij de lidstaten op aan de strijd tegen belastingparadijzen, belastingontwijking en illegale kapitaalvlucht uit de ontwikkelingslanden tot een van hun hoogste prioriteiten te maken; herhaalt in dit verband zijn stellige mening dat de automatische uitwisseling van informatie wereldwijd moet worden uitgebreid en uitgevoerd in een multilateraal kader;

62. merkt op dat er wereldwijd tientallen belastingsparadijzen zijn die worden gebruikt door bepaalde ondernemingen in OESO-landen om betaling van belasting te ontwijken aan die ontwikkelingslanden waar zij winstgevende activiteiten hebben en aan de landen waar zij gevestigd zijn; verzoekt de Commissie een verslag op te stellen over de wijze waarop de automatische uitwisseling van informatie wereldwijd kan worden uitgebreid, sancties tegen belastingparadijzen die medewerking weigeren en hun gebruikers kunnen worden ingevoerd en verslagen per land over winsten en betaalde belastingen verplicht kunnen worden gesteld voor transnationale ondernemingen in de EU;

63. erkent dat overeenkomsten op het gebied van de uitwisseling van belastinggegevens geen oplossing bieden voor schadelijke fiscale afschermingsconstructies of voor het ontbreken van openbare registers, en geen garantie bieden voor de presentatie van rekeningen, de uitvoering van audits of het bewaren van gegevens; is ingenomen met de maatregelen van de G20 en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) ter bestrijding van belastingparadijzen, maar merkt op en betreurt dat de vastgestelde criteria, overeenkomsten inzake de uitwisseling van belastinggegevens en de bestaande procedures niet voldoende zullen zijn om het probleem van belastingparadijzen en illegale geldstromen aan te pakken; verzoekt de OESO, de G20 en de EU strengere criteria vast te stellen voor de identificatie van belastingparadijzen en om te streven naar een internationaal bindende, multilaterale overeenkomst voor de automatische uitwisseling van belastinggegevens die voorziet in tegenmaatregelen in geval van niet-naleving;

64. roept de EU, haar lidstaten en de internationale financiële instellingen op ontwikkelingslanden te steunen bij het opbouwen van de ontvangstenzijde van hun begroting en om capaciteitsopbouw in belastingsystemen te ondersteunen;

65. merkt op dat de helft van alle illegale geldstromen uit ontwikkelingslanden verband houden met de manipulatie van handelsprijzen, en herhaalt zijn verzoek voor een nieuwe, bindende, mondiale financiële overeenkomst die transnationale ondernemingen en hun diverse dochterbedrijven verplicht tot de automatische bekendmaking van de gemaakte winst en de betaalde belastingen per land, zodat de transparantie van de verkoop, winsten en belastingen in ieder rechtsgebied wordt verzekerd;

66. verzoekt de Commissie om de sociale en milieuverantwoordelijkheid van de ondernemingen actief te bevorderen, zodat daadwerkelijke controle mogelijk is op de gevolgen die de activiteiten van transnationale ondernemingen en hun dochterbedrijven in ontwikkelingslanden hebben voor de samenleving, het milieu en de eerbiediging van de mensenrechten;

67. merkt bezorgd op dat verdere verslechtering van de economische situatie van ontwikkelingslanden kan leiden tot een onaanvaardbaar hoge werkloosheid en toename van de economische migratie; merkt voorts op dat deze migratiestromen een „brain drain” uit de ontwikkelingslanden tot gevolg kunnen hebben en hun toekomstige economische groei kunnen ondermijnen;

68. onderstreept de noodzaak van een reële verbetering in de banksystemen van de ontwikkelingslanden als een concrete maatregel ter verzekering van investeringen en ontwikkeling en de groei van de financiële sector, overmakingen door migranten en commerciële en andere relevante transacties, zulks ter bevordering van sociale cohesie en politieke en economische stabiliteit;

69. is ingenomen met het Stolen Asset Recovery-initiatief (StAR) van het Drugs- en misdaadbestrijdingsbureau van de VN en de Wereldbank voor de ondersteuning van ontwikkelingslanden in de strijd tegen corruptie, criminele activiteiten en belastingontduiking en roept de lidstaten op het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie te ratificeren;

70. onderstreept dat het belangrijk is de ontwikkelingslanden te helpen bij het uitbouwen van een reële capaciteit om in hun eigen belang de strijd tegen corruptie op te voeren en de rechtsstaat, een goed beheer en transparantie van hun overheidsfinanciën te bevorderen, zodat de begrotingsvoorspelbaarheid, -uitvoering en -controle worden verbeterd; wijst op het belang van parlementair toezicht op de overheidsfinanciën; benadrukt dat er een verbetering nodig is van de internationale boekhoudnormen om belastingontwijking en belastingontduiking te voorkomen, en tegelijk van transnationale ondernemingen moet worden geëist dat zij financiële verslagen per land opstellen;

71. is ingenomen met de uitvoering van het huidige beleid van de EIB met betrekking tot offshore financiële centra; verzoekt de EU, de lidstaten en de EIB een voortrekkersrol te spelen in de strijd tegen belastingparadijzen door regels in te voeren met betrekking tot overheidsopdrachten en de uitbetaling van overheidsmiddelen die het onmogelijk maken voor elke in een belastingparadijs geregistreerde onderneming, bank of andere instelling om overheidsmiddelen in ontvangst te nemen; doet een beroep op de EIB om zich, als onderdeel van zijn verscherpte richtsnoeren, te bezinnen op de noodzaak voor ondernemingen en financiële bemiddelaars om over hun activiteiten te rapporteren op een land-per-land basis;

72. merkt op dat de EIB inspanningen heeft geleverd om ervoor te zorgen dat zijn waarborgen en investeringen niet verlopen via belastingparadijzen; verzoekt de EIB de nodige aanvullende maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat dit ook niet indirect gebeurt; verzoekt de EIB een verslag uit te brengen over de uitvoering van zijn beleid inzake off-shorecentra; verzoekt de EIB met uiterste zorgvuldigheid voorwaarden of conditionaliteitscriteria op te stellen zodat deze overeenkomen met de beleidsdoelstellingen van de EU en met het IAO-concept van „fatsoenlijk werk” om ervoor te zorgen dat maximale steun wordt geboden, plaatselijke ondernemingen bij de inspanningen worden betrokken en de strijd tegen corruptie wordt aangegaan; meent dat de EIB in zijn aanwervingsbeleid bijzondere waarde moet hechten aan expertise op het gebied van milieu en ontwikkeling;

73. erkent dat de huidige tussentijdse herziening van de externe leningactiviteit van de EIB en de samenwerkingsregelingen, die in 2010 moet zijn afgerond en waarbij het Europees Parlement als medewetgever optreedt, moet worden aangegrepen om de rol van de EIB in ontwikkelingshulp te vergroten, met als prioritaire doelstelling tegen 2015 de MDO's te realiseren; is van mening dat daarbij voorrang worden gegeven aan projecten inzake armoedebestrijding;

74. betreurt de tendentiële daling van de investeringen in de landbouw van de ontwikkelingslanden sinds de jaren tachtig en verzoekt de Commissie met klem om voedselveiligheid tot prioriteit van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie te maken, en om dus meer steun te verlenen aan de landbouw, met name de verbouw van voedselgewassen, en aan plattelandsontwikkeling;

75. is van mening dat de beperkte toegang van potentiële ondernemers tot leningen en microkrediet een van de grootste belemmeringen voor de economische ontwikkeling van de ontwikkelingslanden vormt; wijst er voorts op dat leninggaranties in de meeste gevallen niet beschikbaar zijn; verzoekt de Commissie en de EIB derhalve om op grote schaal programma's voor krediet en microkrediet te ontwikkelen;

76. verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te ondersteunen om de toegang voor ontwikkelingslanden tot krediet te vergemakkelijken, onder meer dankzij een forse kapitaalinjectie in multilaterale ontwikkelingsbanken en via de totstandbrenging van een kader om verleners van uiteenlopende financiële diensten toestemming te verlenen om in de behoeften van de plaatselijke bevolkingen te voorzien;

77. verzoekt de Commissie de aanbevelingen in dit verslag volledig in aanmerking te nemen wanneer ze een voorstel voor een besluit opstelt inzake het mandaat van de EIB voor leningen in derde landen na de tussentijdse herziening;

78. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de lidstaten, de VN-organisaties, het IMF en de Wereldbank, alsmede aan de bewindvoerders van de lidstaten bij het IMF en de Wereldbank, en de G20-landen.

(1) PB C 46 van 24.2.2006, blz. 1.

(2) Conclusies van de Raad 9558/07, 15 mei 2007.

(3) Aangenomen teksten, P7_TA(2009)0102.

(4) Aangenomen teksten, P7_TA(2009)0029.

(5) Aangenomen teksten, P7_TA(2009)0028.

(6) Aangenomen teksten, P6_TA(2009)0185.

(7) PB C 290 E van 29.11.2006, blz. 396.

(8) Zaak C-155/07, Europees Parlement tegen de Raad van de Europese Unie; PB C 327 van 20.12.2008, blz. 2.

(9) PB L 140 van 5.6.2009, blz. 63.