NL Publicatieblad van de Europese Unie C 187/47

Motivering van de Raad: Standpunt (EU) nr. 9/2015 van de Raad in eerste lezing met het oog op de vaststelling van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie

(2015/C 187/02)

I. INLEIDING

De Commissie heeft op 7 februari 2013 een pakket ingediend dat bestaat uit twee elementen:

— een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (AML-richtlijn) (1);

— een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende bij geldovermakingen te voegen informatie (AML-verordening) (2).

Het Europees Parlement heeft in de plenaire vergadering van 11 maart 2014 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld.

De Groep financiële diensten heeft het verordeningsvoorstel en het richtlijnvoorstel 24 maal onder verscheidene voorzitterschappen besproken.

In december 2014 is met het Europees Parlement een definitief compromis over zowel de verordening als de richtlijn bereikt, zodat de onderhandelingen over beide dossiers konden worden afgesloten. In de trialoogonderhandelingen van 16 december 2014 hebben de medewetgevers voorlopig overeenstemming bereikt met het oog op een akkoord in vervroegde tweede lezing.

De Commissie economische en monetaire zaken (ECON) en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Europees Parlement hebben op 27 januari 2015 hun goedkeuring gehecht aan het resultaat van de trialoogonderhandelingen. Op 29 januari 2015 hebben de voorzitters van die commissies het voorzitterschap per brief laten weten dat, indien de Raad het standpunt als vervat in de bijlage bij die brief formeel aan het Parlement toezendt, zij de plenaire vergadering zouden aanbevelen het standpunt van de Raad zonder amendementen te aanvaarden (3).

Op 10 februari 2015 heeft de Raad een politiek akkoord over de herziene teksten bereikt.

Gelet op dit akkoord en de daaropvolgende juridische en taalkundige bijwerking heeft de Raad op 20 april 2015 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld, overeenkomstig de gewone wetgevingsprocedure van artikel 294 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

De drie instellingen hebben de antiwitwasrichtlijn en -verordening als een integraal pakket behandeld. Daarom is voor beide handelingen dezelfde motivering van de Raad aangenomen.

II. DOELSTELLING

Het voorstel voor een antiwitwasrichtlijn is door de Commissie opgesteld om de bestaande derde antiwitwasrichtlijn te actualiseren en te verbeteren, teneinde de bescherming van de EU tegen witwaspraktijken en terrorismefinanciering te versterken en de soliditeit, integriteit en stabiliteit van het financiële stelsel te waarborgen. De belangrijkste doelstellingen van de voorgestelde maatregelen zijn:

— het beschermen van de belangen van de maatschappij tegen criminaliteit en terroristische daden;

— het bijdragen aan financiële stabiliteit door de soliditeit, de goede werking en de integriteit van het financiële stelsel te beschermen;

— het waarborgen van de economische welvaart van de Europese Unie door te zorgen voor een efficiënt ondernemingsklimaat, en

— het versterken van de interne markt door een vereenvoudiging van de grensoverschrijdende regelgeving.

Deze doelstellingen zullen worden verwezenlijkt door:

— het garanderen van de consistentie tussen de benadering van de EU en de internationale benadering — met name door afstemming op de meest recente (februari 2012) aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF);

— het garanderen van consistentie tussen nationale regels alsook flexibiliteit bij de tenuitvoerlegging ervan, en

— het garanderen dat de regels risicogericht zijn en aangepast om nieuwe acute dreigingen aan te pakken.

Het doel van de antiwitwasverordening, die tegelijk met de antiwitwasrichtlijn is vastgesteld, is de bestaande derde antiwitwasverordening te actualiseren en te herzien teneinde de traceerbaarheid van betalingen te verbeteren en het EU-kader volledig in overeenstemming te houden met de internationale normen (FATF-aanbevelingen).

III. ANALYSE VAN HET STANDPUNT VAN DE RAAD IN EERSTE LEZING

De wijzigingen van de Raad strekken ertoe de bescherming van de EU tegen witwaspraktijken en terrorismefinanciering te versterken, en tegelijk de consistentie met de op internationaal niveau gevolgde strategie, met name de FATF-aanbevelingen, te waarborgen. De EU-regels gaan op bepaalde punten verder dan hetgeen de FATF voorschrijft en bieden aanvullende garanties.

Voor gokdiensten die hogere risico's opleveren, is in de richtlijn bepaald dat dienstverleners onderzoek verrichten bij transacties van 2 000 EUR of meer. Het zal de lidstaten toegestaan zijn om bepaalde kansspeldiensten, met uitzondering van casino's, in strikt beperkte, gerechtvaardigde gevallen, van sommige of alle voorschriften vrij te stellen. Deze vrijstellingen zullen worden onderworpen aan een passende risicobeoordeling.

Het is de lidstaten daarnaast in bepaalde omstandigheden met een bewezen laag risico en onder strikte risicobeperkende voorwaarden toegestaan elektronisch-geldproducten van bepaalde cliëntenonderzoeksmaatregelen vrij te stellen.

In de richtlijn wordt een risicogebaseerde benadering toegepast teneinde de risico's gerichter aan te pakken. Het belang van een supranationale benadering van risicobeoordeling is op internationaal niveau erkend. De Commissie is goed geplaatst om grensoverschrijdende bedreigingen te analyseren en daarom is haar de coördinatie opgedragen van de beoordeling van de risico's op witwaspraktijken en terrorismefinanciering die van invloed zijn op de interne markt en gerelateerd aan grensoverschrijdende activiteiten.

Wat de behandeling van politieke prominenten betreft, wordt in de richtlijn geen onderscheid gemaakt tussen personen die prominente ambten bekleden of hebben bekleed op nationaal niveau en personen die zulke ambten bekleden of hebben bekleed in het buitenland.

Door de richtlijn zullen gegevens over de uiteindelijk begunstigden van bedrijven en andere rechtspersonen in een centraal register in elke lidstaat moeten worden verzameld. De lidstaten die dat wensen, kunnen gebruik maken van een openbaar register. Gegevens over de uiteindelijk begunstigden zullen toegankelijk zijn voor de bevoegde autoriteiten en financiële-inlichtingeneenheden en, in het kader van cliëntenonderzoek, voor de meldingsplichtige entiteiten. De richtlijn stelt personen of organisaties die een rechtmatig belang kunnen aantonen in staat minimaal de volgende gegevens over de uiteindelijk begunstigde te raadplegen: de naam, de maand en het jaar van geboorte, de nationaliteit en de staat van verblijf, alsook de aard en de omvang van het gehouden financieel belang. Van trusts zullen gegevens over de uiteindelijk begunstigden centraal worden geregistreerd als aan een trust fiscale gevolgen zijn verbonden.

Wat sancties betreft, wordt in de tekst voorzien in maximale administratieve geldboeten van ten minste tweemaal het bedrag van het voordeel dat de inbreuk heeft opgeleverd, ingeval dat voordeel kan worden bepaald, of ten minste 1 miljoen EUR. Voor inbreuken waarbij kredietinstellingen of financiële instellingen betrokken zijn, wordt voorzien in:

— een maximale geldboete van ten minste 5 miljoen EUR of 10 % van de totale jaaromzet in geval van een rechtspersoon;

— een maximale geldboete van ten minste 5 miljoen EUR in geval van een natuurlijk persoon.

De sanctiebepalingen van de verordening zijn afgestemd op die van de richtlijn.

Teneinde de goede werking van het financiële stelsel van de EU en van de interne markt tegen witwaspraktijken en terrorismefinanciering te beschermen zal de Commissie door middel van gedelegeerde handelingen bepalen welke derde staten strategische tekortkomingen vertonen in hun nationale regelgeving ter bestrijding van witwaspraktijken en terrorismefinanciering.

De volledige traceerbaarheid van geldovermakingen kan een bijzonder belangrijk en nuttig hulpmiddel zijn om witwassen van geld en terrorismefinanciering te voorkomen, op te sporen en te onderzoeken. Dit behelst ook de eis om bij een geldovermaking gegevens over de begunstigde te voegen. Krachtens de verordening verstrekken de Europese Bankautoriteit, de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen en de Europese Autoriteit voor effecten en markten de bevoegde autoriteiten en de betaaldienstverleners richtsnoeren inzake de maatregelen die overeenkomstig de verordening moeten worden genomen, in het bijzonder wat betreft geldovermakingen met ontbrekende of onvolledige informatie over de betaler of de begunstigde.

Daarnaast zijn de richtlijn en de verordening gewijzigd om ervoor te zorgen dat de afstemming op de FATF-aanbevelingen geheel in overeenstemming met het Unierecht geschiedt, met name met de Unievoorschriften inzake gegevensbescherming en de bescherming van de grondrechten.

Het Europees Parlement kon met deze wijzigingen instemmen.

IV. CONCLUSIE

Het standpunt van de Raad in eerste lezing weerspiegelt het compromis dat is bereikt in de onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement, met de steun van de Commissie.

Dit compromis is bevestigd in een brief d.d. 29 januari 2015 van de voorzitters van de Commissie ECON en de Commissie LIBE van het Europees Parlement aan het voorzitterschap. Het is vervolgens door de Raad Algemene Zaken van 10 februari 2015 bekrachtigd via de aanneming van het politiek akkoord.

De Raad is van oordeel dat zijn standpunt in eerste lezing een evenwichtig pakket vormt en dat de nieuwe richtlijn en verordening, na de aanneming ervan, in belangrijke mate zullen bijdragen aan de strijd tegen witwaspraktijken en terrorismefinanciering in de gehele Unie.

(1) Document 6231/13.

(2) Document 6230/13.

(3) Document 5748/15 ADD1.