MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de sanering en de liquidatie van kredietinstellingen

1. ACHTERGROND

1. Op 19 december 1985 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een voorstel voor een op artikel 47, lid 2 [1], van het EG-Verdrag gebaseerde richtlijn van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de sanering en de liquidatie van kredietinstellingen (COM(1985)0788 - 1985/0046 (COD)).

[1] Destijds artikel 57, lid 2.

2. Op 9 januari 1986 werd het voorstel aan de Raad toegezonden.

3. Op 2 juli 1986 bracht het Economisch en Sociaal Comité advies uit.

4. Op 13 maart 1987 bracht het Europees Parlement in eerste lezing advies uit over het voorstel.

5. Naar aanleiding van deze adviezen diende de Commissie op 11 januari 1988 een gewijzigd voorstel in.

6. Op 12 juni 1996 bracht het Europees Monetair Instituut advies uit.

7. Op 17 juli 2000 stelde de Raad het gemeenschappelijk standpunt vast waarover deze mededeling handelt.

2. DOEL VAN DE VOORSTELLEN VAN DE COMMISSIE

De richtlijn heeft ten doel ervoor te zorgen dat

- een kredietinstelling en haar bijkantoren in andere lidstaten worden gesaneerd of geliquideerd volgens de beginselen van eenheid en universaliteit, hetgeen wil zeggen dat, tenzij de richtlijn anders bepaalt, alleen de administratieve en rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst bevoegd zijn, dat hun besluiten in alle andere lidstaten zonder formaliteiten worden erkend en de effecten hebben waarin de wetgeving van de lidstaat van herkomst voorziet, en dat de bewindvoerder of de liquidateur het recht heeft op het grondgebied van andere lidstaten de bevoegdheden uit te oefenen die hij op het grondgebied van zijn eigen lidstaat mag uitoefenen; alleen op deze wijze kan de gelijke behandeling van schuldeisers bij een liquidatieprocedure worden gewaarborgd en kan in de gehele EU een consistente aanpak worden gevolgd bij de sanering van een kredietinstelling en haar in andere lidstaten gesitueerde bijkantoren en vermogensbestanddelen.

- de administratieve, rechterlijke en toezichthoudende instanties van de lidstaat van herkomst en de lidstaat van ontvangst samenwerken bij de sanering of de liquidatie van een kredietinstelling en haar bijkantoren;

- via een mechanisme van openbaarmaking en individuele kennisgeving de rechten van schuldeisers in andere lidstaten even goed worden beschermd als de rechten van de schuldeisers die woonachtig zijn in de lidstaat waar de kredietinstelling haar statutaire zetel heeft.

3. OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1. Algemene opmerkingen

Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad stemt overeen met de door het Europees Parlement voorgestelde amendementen en met het voorstel van de Commissie.

In het gemeenschappelijk standpunt wordt ook rekening gehouden met het feit dat intussen andere initiatieven zijn genomen, en met name de vaststelling van:

- de tweede bankrichtlijn [2], die intussen zelf met andere bankrichtlijnen is samengevoegd in de gecodificeerde richtlijn [3]

[2] Richtlijn 89/646/EEG van de Raad van 15 december 1989 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen, alsmede tot wijziging van Richtlijn 77/780/EEG, PB L 386 van 30 december 1989, blz. 1.

[3] Richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen, PB L 126 van 26 mei 2000, blz. 1.

- de richtlijn depositogarantiestelsels [4]

[4] Richtlijn 94/19/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 inzake de depositogarantiestelsels, PB L 135 van 31 mei 1994, blz. 5.

- de richtlijn betreffende het definitieve karakter van de afwikkeling [5]

[5] Richtlijn 98/26/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 1998 betreffende het definitieve karakter van de afwikkeling van betalingen en effectentransacties in betalings- en afwikkelingssystemen, PB L 166 van 11 juni 1998, blz. 45.

- Verordening (EG) nr. 1346/2000 van de Raad van 29 mei 2000 betreffende insolventieprocedures [6] (hierna te noemen "insolventieverordening").

[6] PB L 160 van 30 juni 2000, blz. 1.

Titel IV van het gewijzigde voorstel van de Commissie, die handelde over depositogarantiestelsels, en andere bepalingen over dit onderwerp zijn geschrapt naar aanleiding van de vaststelling van Richtlijn 94/19/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 inzake de depositogarantiestelsels.

Een aantal artikelen zijn toegevoegd om met name rekening te houden met problemen die aan het licht kwamen tijdens de besprekingen over de insolventieverordening en die ook in het kader van dit voorstel moesten worden geregeld. In het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn ook een aantal verduidelijkingen opgenomen die de tekst verbeteren.

3.2. Het gemeenschappelijk standpunt in verband met de amendementen in eerste lezing van het Europees Parlement en in verband met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende de sanering en de liquidatie van kredietinstellingen

3.2.1. Overwegingen

In zijn eerste lezing heeft het Europees Parlement voorgesteld twee overwegingen toe te voegen. Beide overwegingen zijn in het gewijzigde voorstel van de Commissie opgenomen. Zij komen niet voor in het gemeenschappelijk standpunt. De reden hiervoor is dat beide overwegingen achterhaald zijn.

De eerste overweging had betrekking op de aanstaande sluiting van het insolventieverdrag. Zoals hierboven vermeld, is intussen een insolventieverordening vastgesteld.

De andere overweging had betrekking op de toekomstige coördinatie van de depositogarantiestelsels in de EU. In 1994 is een richtlijn inzake de depositogarantiestelsels vastgesteld.

Zoals hieronder zal worden uiteengezet, zijn in het gemeenschappelijk standpunt een aantal artikelen toegevoegd in vergelijking met het gewijzigde voorstel van de Commissie. Ten gevolge daarvan zijn ook overwegingen toegevoegd. Het is niet nodig gedetailleerd op hun inhoud in te gaan, aangezien overwegingen dienen om artikelen toe te lichten. In onderstaande afdeling zullen deze artikelen echter wel gedetailleerd uiteengezet worden.

3.2.2 Artikelen

Titel I van het gemeenschappelijk standpunt: Toepassingsgebied en definities

In artikel 1 van het gemeenschappelijk standpunt wordt de verwijzing naar Richtlijn 77/780/EEG vervangen, aangezien deze richtlijn is opgegaan in en ingetrokken bij de gecodificeerde richtlijn. Voorts bevat dit artikel het door het Europees Parlement voorgestelde amendement dat de bijkantoren moeten zijn opgericht in een andere lidstaat dan die van de statutaire zetel van de kredietinstelling.

In artikel 2 van het gemeenschappelijk standpunt worden de in de tekst gebruikte termen gedefinieerd en zijn de in artikel 3 van het gewijzigde voorstel van de Commissie vervatte definities opgenomen. Aangezien een aantal artikelen zijn toegevoegd, moesten ook een aantal van de daarin gebruikte termen worden gedefinieerd. Het totale aantal definities is derhalve dienovereenkomstig toegenomen. Met name zijn definities toegevoegd van wat voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder "bijkantoor", "bewindvoerder", "administratieve of rechterlijke instanties", "liquidateur", "gereglementeerde markt" en "instrumenten". Voor zover deze termen reeds in andere communautaire besluiten zijn gedefinieerd, zijn de definities gelijkgetrokken. Waar nodig zijn verwijzingen naar ingetrokken richtlijnen vervangen door verwijzingen naar de gecodificeerde richtlijn.

De Raad was van mening dat het opnemen van bijlagen in deze richtlijn waarin de bestaande saneringsmaatregelen en liquidatieprocedures in de verschillende lidstaten worden opgesomd, uiteindelijk geen werkbare oplossing zou zijn. Telkens wanneer een lidstaat zijn wetgeving betreffende saneringsmaatregelen of liquidatieprocedures zou wijzigen, zouden de bijlagen van deze richtlijn via een langdurige procedure eveneens moeten worden gewijzigd. De Commissie deelt dat standpunt. De consequentie daarvan is dat "saneringsmaatregelen" of "liquidatieprocedures" niet meer kunnen worden gedefinieerd door zonder meer naar de bijlagen te verwijzen, zoals door het Europees Parlement in eerste lezing was voorgesteld. Het amendement op artikel 2 en de nieuwe artikelen 2 bis en 15 bis, zoals door het Europees Parlement in eerste lezing voorgesteld, zijn derhalve niet in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen.

Aangezien na de vaststelling van de richtlijn inzake de depositogarantiestelsels titel IV van het gewijzigde voorstel (bestaande uit uitsluitend een artikel 17) betreffende depositogarantiestelsels is geschrapt, is ook de door het Europees Parlement in eerste lezing voorgestelde definitie van wat een "depositogarantiestelsel" is, geschrapt.

De definities van "land van herkomst" en "land van ontvangst" zijn vervangen door definities van "lidstaat van herkomst" en "lidstaat van ontvangst". Aangezien deze termen intussen in de communautaire wetgeving zijn gedefinieerd, wordt in deze tekst verwezen naar de bestaande definities.

Titel II van het gemeenschappelijk standpunt: Saneringsmaatregelen

A. Kredietinstellingen met statutaire zetel binnen de Gemeenschap

Artikel 3 van het gemeenschappelijk standpunt behelst het beginsel van eenheid en universaliteit bij saneringsmaatregelen. Het bepaalt dat alleen de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst bevoegd zijn te beslissen om ten aanzien van een kredietinstelling en haar in andere lidstaten gevestigde bijkantoren saneringsmaatregelen ten uitvoer te leggen, dat de toepasselijke insolventiewetgeving die van de lidstaat van herkomst is en dat de getroffen maatregelen zonder verdere formaliteiten rechtswerking in de gehele EU hebben. Hoewel iets anders geformuleerd, is dit artikel geheel en al in overeenstemming met de geest van artikel 4 van het gewijzigde voorstel van de Commissie. Lid 3 van het gewijzigde voorstel van de Commissie is echter uit het gemeenschappelijk standpunt geschrapt. Dit lid bood de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van ontvangst de mogelijkheid saneringsprocedures in te leiden tegen een bijkantoor van een kredietinstelling, zonder dat daartoe saneringsprocedures moesten zijn ingeleid tegen de kredietinstelling zelf in de lidstaat van herkomst. De Raad heeft gekozen voor een zuiverder toepassing van het beginsel van eenheid en universaliteit, waarbij uitsluitend door de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst saneringsprocedures kunnen worden ingeleid tegen de kredietinstelling en haar bijkantoren. De Commissie steunt die aanpak.

Artikel 4 van het gemeenschappelijk standpunt komt overeen met artikel 5 van het gewijzigde voorstel van de Commissie. In tegenstelling tot laatstgenoemd artikel zijn de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst volgens het gemeenschappelijk standpunt niet meer verplicht de autoriteiten van de lidstaat van ontvangst te raadplegen. De administratieve of rechterlijke instanties moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst enkel in kennis stellen van de vaststelling van een saneringsmaatregel. Bovendien behoeft deze kennisgeving niet onder alle omstandigheden tevoren te worden gedaan. Gezien het dringende karakter van de vastelling van saneringsmaatregelen tegen een kredietinstelling kan de kennisgeving ook onmiddellijk erna worden gedaan. Het door het Europees Parlement in eerste lezing voorgestelde nieuwe artikel 6 bis, waarin werd bepaald dat de autoriteiten in uiterst dringende gevallen minimummaatregelen mogen nemen nog voordat de andere betrokken lidstaten in kennis zijn gesteld, is derhalve niet gehandhaafd.

Zoals hierboven benadrukt, is het dringend de autoriteiten van de lidstaat van ontvangst op de hoogte te stellen. Om deze reden wordt de kennisgeving aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst gedaan door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst, hoewel de beslissing tot vaststelling van saneringsmaatregelen ten aanzien van een kredietinstelling wordt genomen door de administratieve of rechterlijke instanties. Tenzij de administratieve of rechterlijke instanties die de saneringsmaatregel nemen, tevens de bevoegde autoriteiten zijn, stellen eerstgenoemde instanties derhalve de eigen bevoegde autoriteiten in kennis, die op hun beurt de bevoegde autoriteiten in de lidstaat van ontvangst in kennis stellen. Dit is gerechtvaardigd omdat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten dagelijks nauw samenwerken, hetgeen garandeert dat de informatie snel wordt doorgegeven.

In het gewijzigde voorstel van de Commissie werd bepaald dat deze kennisgeving moest plaatsvinden, "tenzij de maatregel kennelijk niet bestemd is om gevolgen van betekenis te hebben voor een in een andere lidstaat gevestigd bijkantoor". Het Europees Parlement had in zijn eerste lezing verzocht dit te schrappen. Het gemeenschappelijk standpunt volgt dat voorstel.

Artikel 5 van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op de tegenovergestelde situatie van die welke wordt bedoeld in de artikelen 3 en 4 van het gemeenschappelijk standpunt, en komt overeen met artikel 6 van dat voorstel. In de hier beschreven situatie achten de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van ontvangst het noodzakelijk dat saneringsmaatregelen worden getroffen ten aanzien van een op hun grondgebied gevestigd bijkantoor. Volgens het beginsel van eenheid en universaliteit kunnen uitsluitend de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst saneringsmaatregelen treffen ten aanzien van een kredietinstelling en haar bijkantoren. De administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van ontvangst moeten derhalve de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst in kennis stellen van de volgens hen bestaande noodzaak saneringsmaatregelen te treffen. Zoals hierboven vermeld, is de in het gewijzigde voorstel van de Commissie geboden mogelijkheid voor de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van ontvangst om een saneringsmaatregel te nemen ten aanzien van het bijkantoor van een kredietinstelling, zonder dat een maatregel is getroffen ten aanzien van de kredietinstelling in de lidstaat van herkomst zelf, geschrapt. Indien saneringsmaatregelen moeten worden genomen, zullen zij betrekking hebben op de kredietinstelling en haar bijkantoren, en de beslissing tot vaststelling van dergelijke maatregelen berust volledig bij de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst.

De artikelen 6 en 7 van het gemeenschappelijk standpunt komen overeen met artikel 7 van het gewijzigde voorstel van de Commissie.

In artikel 6 van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad wordt bepaald dat de vaststelling van saneringsmaatregelen ten aanzien van een kredietinstelling moet worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen alsmede in twee nationale dagbladen van iedere lidstaat van ontvangst, wanneer de tenuitvoerlegging ervan de rechten van derden kan raken of wanneer er tegen deze beslissing beroep openstaat. De door het Europees Parlement voorgestelde amendementen zijn er in een iets andere formulering in verwerkt ("derden" in plaats van "schuldeisers, met inbegrip van de aandeelhouders of de werknemers van de betrokken kredietinstelling" wegens de in overweging 8 uiteengezette reden en met inachtneming van overweging 10). In het gemeenschappelijk standpunt is toegevoegd dat het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen het uittreksel uiterlijk twaalf dagen na de toezending bekend moet maken. In plaats van dat de "beroepstermijn" loopt vanaf de datum van bekendmaking in het Publicatieblad (lid 5 van artikel 7 van het gewijzigde voorstel van de Commissie), moet deze termijn thans worden vermeld in het in het PB en de twee nationale dagbladen bekendgemaakte uittreksel. Lid 5 van het gewijzigde voorstel van de Commissie is derhalve geschrapt.

In artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt wordt bepaald dat de administratieve of rechterlijke instanties of de bewindvoerder verplicht zijn bekende schuldeisers individueel in kennis te stellen, indien de wetgeving van de lidstaat van herkomst in verplichte kennisgeving voorziet of indien een vordering moet worden ingediend om erkend te kunnen worden. In plaats van een "mogelijke" kennisgeving waarin artikel 7, lid 2, van het gewijzigde voorstel van de Commissie voorziet ("indien zij zulks dienstig achten"), wordt in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad bepaald dat bekende schuldeisers in bovenstaande omstandigheden in kennis moeten worden gesteld. Er is een lid toegevoegd waarin wordt bepaald dat, indien de wetgeving van de lidstaat van herkomst bepaalt dat schuldeisers in die staat de mogelijkheid hebben vorderingen in te dienen (in tegenstelling tot de verplichting hiertoe zoals bedoeld in lid 1), schuldeisers in andere lidstaten diezelfde mogelijkheid moeten hebben.

B. Bijkantoren van kredietinstellingen uit derde landen

Artikel 8 van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op de situatie waarin een kredietinstelling uit een derde land bijkantoren in verschillende lidstaten opricht. Het aan deze richtlijn ten grondslag liggende beginsel van eenheid en universaliteit is niet van toepassing op bijkantoren van kredietinstellingen uit derde landen. Niettemin is het wenselijk dat de administratieve en rechterlijke instanties van de lidstaten waar een bijkantoor van de kredietinstelling uit een derde land is gevestigd, hun optreden coördineren wanneer zij besluiten saneringsmaatregelen ten aanzien van dat bijkantoor te treffen. Derhalve wordt in bovengenoemd artikel bepaald dat, indien de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat waar een dergelijk bijkantoor is gevestigd, besluiten een saneringsmaatregel ten aanzien van dat bijkantoor te treffen, zij via hun eigen bevoegde autoriteiten de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten waar de kredietinstelling uit een derde land een bijkantoor heeft gevestigd, daarvan in kennis moeten stellen teneinde een zekere coördinatie van het optreden binnen de EU mogelijk te maken. De verplichting tot coördinatie tussen de administratieve of rechterlijke instanties wordt uitdrukkelijk vermeld. Zoals hierboven uiteengezet, moet de kennisgeving in principe plaatsvinden voordat de maatregel wordt getroffen, maar in dringende gevallen kan dit ook onmiddellijk daarna geschieden. Dit artikel komt overeen met de leden 2, 3 en 5 van artikel 8 van het gewijzigde voorstel van de Commissie.

De leden 1 en 4 van artikel 8 van het gewijzigde voorstel van de Commissie voorzagen in saneringsregelingen "in afwachting van een latere coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de bijkantoren van kredietinstellingen met hoofdkantoor buiten de Gemeenschap". Er bestaan geen plannen om deze specifieke situatie te coördineren. Derhalve zijn deze leden uit het gemeenschappelijk standpunt geschrapt.

Aangezien de bijlagen om de hierboven uiteengezette redenen zijn geschrapt, werd ook artikel 9 van het gewijzigde voorstel van de Commissie geschrapt. Tevens werd artikel 10 van het gewijzigde voorstel van de Commissie overbodig geacht in het licht van hetgeen in artikel 3 van het gemeenschappelijk standpunt is bepaald.

Titel III van het gemeenschappelijk standpunt: Liquidatieprocedure

A. Kredietinstellingen met statutaire zetel binnen de Gemeenschap

In artikel 9 van het gemeenschappelijk standpunt wordt in overeenstemming met het beginsel van de eenheid en universaliteit van de liquidatieprocedure bepaald dat alleen de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat van herkomst bevoegd zijn te beslissen om een liquidatieprocedure te openen en de activa van de kredietinstelling, inclusief in andere lidstaten gesitueerde bijkantoren/activa, te liquideren. Deze procedure heeft zonder verdere formaliteiten rechtswerking in de gehele EU. De kennisgevingsprocedure is dezelfde als hierboven beschreven voor liquidatiemaatregelen. Dit artikel komt overeen met artikel 11, leden 1 en 3, van het gewijzigde voorstel van de Commissie. Het door het Europees Parlement voorgestelde amendement op artikel 11, lid 3, is in het gewijzigde voorstel van de Commissie en in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen.

In artikel 10 van het gemeenschappelijk standpunt wordt bepaald dat het toepasselijke insolventierecht het recht van de lidstaat van herkomst van de kredietinstelling is, tenzij in de richtlijn anders is bepaald. Dit lid komt overeen met artikel 11, lid 2, van het gewijzigde voorstel van de Commissie en bevat het door het Parlement voorgestelde amendement.

In het gemeenschappelijk standpunt is een tweede lid aan artikel 10 toegevoegd. Het bevat een niet-uitputtende opsomming van voorbeelden van kwesties die door het insolventierecht van de lidstaat van herkomst worden geregeld overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de insolventieverordening.

Artikel 11 van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op vrijwillige liquidatie, waarbij het initiatief tot liquidatie wordt genomen door de bestuurders of de aandeelhouders van de kredietinstelling. Er wordt in bepaald dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst worden geraadpleegd alvorens de statutaire organen van een kredietinstelling beslissen om de instelling vrijwillig te liquideren. In een tweede lid wordt voorts bepaald dat vrijwillige liquidatie niet belet dat een saneringsmaatregel wordt genomen of een liquidatieprocedure wordt geopend, hetgeen een vereenvoudiging van de formulering van het overeenkomstige artikel 12 van het gewijzigde voorstel van de Commissie is.

Artikel 12 van het gemeenschappelijk standpunt voorziet in de intrekking van de vergunning van een kredietinstelling op dezelfde wijze als was geregeld bij artikel 13 van het gewijzigde voorstel van de Commissie. De wijzigingen in de formulering dienen om rekening te houden met de vaststelling van de gecodificeerde richtlijn die de eerste bankrichtlijn 77/780/EEG vervangt.

Aangezien artikel 11, lid 2, van het gemeenschappelijk standpunt duidelijk maakt dat in geval van vrijwillige liquidatie de vergunning kan worden ingetrokken, maar niet per se behoeft te worden ingetrokken, was het niet nodig lid 3 van artikel 13 van het gewijzigde voorstel van de Commissie te handhaven.

Artikel 13 van het gemeenschappelijk standpunt komt overeen met artikel 14, lid 3, van het gewijzigde voorstel van de Commissie, waarin weer het door het Europees Parlement voorgestelde amendement was overgenomen. De leden 1 en 2 van artikel 14 van het gewijzigde voorstel van de Commissie zijn weergegeven in artikel 21, leden 2 en 3, van het gemeenschappelijk standpunt (zie hieronder).

Het gewijzigde voorstel van de Commissie bevat geen artikelen die overeenkomen met de artikelen 14, 15, 16 en 17 van het gemeenschappelijk standpunt. Al deze bepalingen zijn overgenomen uit de insolventieverordening.

In artikel 14 van het gemeenschappelijk standpunt wordt bepaald dat de bekende schuldeisers in andere lidstaten individueel in kennis moeten worden gesteld van de opening van een insolventieprocedure, zoals ook is bepaald voor liquidatiemaatregelen (in artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt). Tevens wordt geregeld op welke wijze deze kennisgeving moet gebeuren en wat de inhoud ervan moet zijn. Dit artikel is afgestemd op artikel 40 van de insolventieverordening.

Artikel 15 van het gemeenschappelijk standpunt regelt de specifieke situatie waarin een debiteur - die nog niet weet dat de kredietinstelling die geen rechtspersoon is en in een andere lidstaat is gevestigd, failliet wordt verklaard - zijn schuld honoreert ten voordele van die instelling in plaats van ten voordele van de liquidateur van die instelling. Indien die debiteur er niet van op de hoogte was dat een liquidatieprocedure tegen die instelling was geopend, wordt hij geacht zijn verplichting te hebben gehonoreerd. Naargelang de opening van de liquidatieprocedure al dan niet is bekendgemaakt, wordt de debiteur geacht al dan niet op de hoogte te zijn geweest. Dit artikel is afgestemd op artikel 24 van de insolventieverordening.

Artikel 16, lid 1, van het gemeenschappelijk standpunt is afgestemd op artikel 39 van de insolventieverordening. Er wordt in bepaald dat alle schuldeisers uit de EU, met inbegrip van overheidsinstanties van de lidstaten, het recht hebben vorderingen in te dienen. Anders dan in artikel 39 van de insolventieverordening wordt ook voorzien in het recht "schriftelijke opmerkingen betreffende hun vorderingen in te dienen". Dit is gedaan omdat sommige lidstaten schuldeisers niet het recht geven vorderingen in te dienen, maar alleen het recht opmerkingen betreffende die vorderingen in te dienen.

In artikel 16, lid 2, van het gemeenschappelijk standpunt wordt verduidelijkt dat overeenkomstig het aan deze richtlijn ten grondslag liggende beginsel van eenheid en universaliteit vorderingen van schuldeisers uit andere lidstaten dan de lidstaat van herkomst dezelfde behandeling en dezelfde rangindeling krijgen als de vorderingen van schuldeisers uit de lidstaat van herkomst.

Artikel 16, lid 3 van het gemeenschappelijk standpunt is afgestemd op artikel 41 van de insolventieverordening en bepaalt welke gegevens een schuldeiser bij de indiening van zijn vordering moet vermelden (datum van ontstaan, bedrag, enz.).

De talenregeling voor de bekendmaking, de kennisgeving en de indiening van vorderingen is vastgesteld bij artikel 17 van het gemeenschappelijk standpunt, dat is afgestemd op artikel 42 van de insolventieverordening. De bekendmaking dat een liquidatieprocedure is geopend, moet geschieden in een officiële taal van de lidstaat van herkomst. Hetzelfde geldt wanneer bekende schuldeisers in andere lidstaten dan de lidstaat van herkomst individueel in kennis worden gesteld. Dit moet echter gebeuren met gebruikmaking van een formulier dat in alle officiële talen van de EU het opschrift draagt: "Oproep tot indiening van schuldvorderingen. Termijnen". Tenslotte kunnen schuldeisers uit andere lidstaten dan de lidstaat van herkomst die een vordering/opmerkingen betreffende deze vordering willen indienen, dit doen in de taal van hun eigen lidstaat, maar het formulier waarmee zij hun vordering indienen, moet in een officiële taal van de lidstaat van herkomst het opschrift dragen "Indiening van een vordering" of "Indiening van opmerkingen betreffende een vordering". Bovendien kan worden verlangd dat zij een vertaling van hun vordering in de officiële taal van die lidstaat van herkomst verstrekken.

Om de rechten van de schuldeisers niet alleen bij het begin van de liquidatieprocedure, maar ook tijdens het liquidatieproces veilig te stellen, is artikel 18 in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. Het bepaalt dat de schuldeisers regelmatig op de hoogte moeten worden gesteld van het verloop van de liquidatie.

B. Kredietinstellingen met statutaire zetel buiten de Gemeenschap

Artikel 19 van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op de situatie waarin een kredietinstelling uit een derde land bijkantoren in verschillen lidstaten opricht. Evenals voor saneringsmaatregelen (artikel 8 van het gemeenschappelijk standpunt) en aangezien kredietinstellingen uit derde landen evenmin als hun in een lidstaat gevestigde bijkantoren onderworpen zijn aan de beginselen van eenheid en universaliteit, is het wenselijk dat binnen de EU coördinatie plaatsvindt tussen de administratieve en rechterlijke instanties van de betrokken lidstaten wanneer een dergelijk bijkantoor moet worden geliquideerd. In artikel 19, lid 1, van het gemeenschappelijk standpunt wordt derhalve bepaald dat, indien de administratieve of rechterlijke instanties van de lidstaat waar een dergelijk bijkantoor is gevestigd, beslissen om tegen een dergelijk bijkantoor een liquidatieprocedure te openen, zij via hun eigen bevoegde autoriteiten de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten waar de kredietinstelling uit een derde land een bijkantoor heeft opgericht, in kennis moeten stellen. Zoals hierboven uiteengezet, moet de kennisgeving in principe worden gedaan voordat de maatregel wordt getroffen, maar in dringende gevallen kan dit ook onmiddellijk daarna gebeuren. Dit lid komt overeen met artikel 15, lid 1, van het gewijzigde voorstel van de Commissie. Artikel 19, lid 2, van het gemeenschappelijk standpunt voorziet in dezelfde kennisgevingsprocedure nadat de vergunning is ingetrokken en komt overeen met artikel 15, leden 2 en 3, van het gewijzigde voorstel van de Commissie.

Evenals voor saneringsmaatregelen (artikel 8, lid 2, van het gemeenschappelijk standpunt) staat in artikel 19, lid 3, van het gemeenschappelijk standpunt ook dat de betrokken administratieve of rechterlijke instanties zich beijveren hun optreden te coördineren. Tevens wordt bepaald dat de liquidateurs hun optreden moeten coördineren. In tegenstelling tot bijkantoren van EU-kredietinstellingen waarvoor de bij deze richtlijn vastgestelde beginselen van eenheid en universaliteit gelden, kunnen in verschillende lidstaten gevestigde bijkantoren van een instelling uit een derde land wel worden onderworpen aan afzonderlijke liquidatieprocedures die door verschillende liquidateurs worden geleid. Deze liquidateurs moeten hun optreden coördineren.

Artikel 15, leden 4 en 5, van het gewijzigde voorstel van de Commissie weerspiegelt de situatie die bestond vóór de inwerkingtreding van de tweede bankrichtlijn. Destijds hadden bijkantoren van kredietinstellingen uit andere lidstaten een afzonderlijke vergunning nodig van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst waar zij waren gevestigd. Sinds de inwerkingtreding van de tweede bankrichtlijn [7] hebben kredietinstellingen het Europees paspoort en mogen zij in andere lidstaten bijkantoren oprichten op grond van de door de bevoegde autoriteiten van hun lidstaat van herkomst verleende vergunning. Deze bepalingen van het gewijzigde voorstel van de Commissie zijn derhalve geschrapt.

[7] Zoals hierboven vermeld, is deze richtlijn intussen opgegaan in de gecodificeerde richtlijn en derhalve als afzonderlijke richtlijn ingetrokken.

Naar aanleiding van respectievelijk de schrapping van de bijlagen en de vaststelling van de richtlijn depositogarantiestelsels zijn de artikelen 16 en 17 van het gewijzigde voorstel van de Commissie geschrapt.

Titel IV van het gemeenschappelijk standpunt: Bepalingen die zowel voor saneringsmaatregelen als voor liquidatieprocedures gelden

Titel IV van het gemeenschappelijk standpunt is nieuw in vergelijking met het gewijzigde voorstel van de Commissie. Deze titel bevat een aantal uitzonderingen op het beginsel dat het insolventierecht van de lidstaat van herkomst van toepassing is (artikel 20 van het gemeenschappelijk standpunt) en een aantal bepalingen die zijn geïnspireerd op de insolventieverordening (artikelen 21 tot en met 26).

Artikel 20 van het gemeenschappelijk standpunt bevat een aantal uitzonderingen op de regels van de artikelen 3 en 10 van het gemeenschappelijk standpunt volgens welke het insolventierecht van de lidstaat van herkomst moet worden toegepast.

Een eerste uitzondering (artikel 20, lid 1, onder a), van het gemeenschappelijk standpunt) wordt gevormd door arbeidsovereenkomsten. Hier wordt bepaald dat het toepasselijke insolventierecht het recht is van de lidstaat waarvan het verbintenissenrecht van toepassing is op de arbeidsovereenkomst. Deze bepaling is afgestemd op artikel 10 van de insolventieverordening en heeft ten doel te voorkomen dat, in geval van een saneringsmaatregel of een liquidatieprocedure, de werknemers van een kredietinstelling anders zouden worden behandeld dan hun in dezelfde sector werkzame collega's naargelang zij werken voor het bijkantoor van een volgens het recht van een andere lidstaat opgerichte kredietinstelling, dan wel van een volgens het recht van hun eigen lidstaat opgerichte kredietinstelling.

Artikel 20.1, onder b) en e), van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op onroerend goed. Artikel 20.1, onder b), betreft overeenkomsten die het recht geven op de verkrijging of het genot van een onroerend goed. De verbindende aard van dergelijke overeenkomsten in geval van insolventie moet worden beoordeeld in het licht van het insolventierecht van de lidstaat waar het onroerend goed gelegen is. Dat is het doel van dit artikel, dat is afgestemd op artikel 8 van de insolventieverordening.

Artikel 20.1, onder e), van het gemeenschappelijk standpunt heeft betrekking op de rechten op een onroerend goed, een schip of een luchtvaartuig dat is onderworpen aan inschrijving in een openbaar register. Ook hier moet de verbindende aard tegenover het vermogen van de failliete kredietinstelling worden bepaald door het recht van de lidstaat waar het register wordt gehouden, zoals geregeld bij dit artikel, dat is gebaseerd op artikel 11 van de insolventieverordening.

Overeenkomsten inzake contractuele verrekening en schuldvernieuwing ("contractual netting") en retrocessieovereenkomsten ("repurchase agreements") worden behandeld in artikel 20.1, onder c) en d), van het gemeenschappelijk standpunt. Overeenkomsten inzake contractuele verrekening en schuldvernieuwing zijn overeenkomsten waarbij de partijen contractueel overeenkomen hun wederzijdse verplichtingen bij een bepaalde gelegenheid tegen elkaar te laten wegvallen, zodat de ene partij slechts één nettoverplichting tegenover de andere heeft. Retrocessieovereenkomsten zijn een soort zakelijke zekerheid, waarbij een partij het eigendomsrecht op effecten overdraagt om een verplichting te dekken (in geval van wanbetaling kan die partij die effecten verkopen en zichzelf betalen voor het bedrag van de verplichting) met een contractuele overeenkomst dat de overdrager de effecten op een bepaald tijdstip in de toekomst tegen een bepaalde prijs zal terugkopen. Het werd wenselijk geacht van het beginsel van eenheid en universaliteit af te wijken en deze overeenkomsten te onderwerpen aan het insolventierecht van de lidstaat waarvan het recht overeenkomstig de keuze van de partijen op deze overeenkomst van toepassing is.

Artikel 20.1, onder f), van het gemeenschappelijk standpunt is van toepassing op stelsels voor de boeking van effecten waarbij het bestaan of de overdracht van financiële instrumenten of rechten daarop afhankelijk is van de registratie ervan. De uitoefening van eigendomsrechten of andere rechten op deze instrumenten wordt beheerst door het insolventierecht van de lidstaat waar het register, de rekening of het gecentraliseerde effectendepot waar deze rechten zijn ingeschreven, wordt bijgehouden of is gesitueerd.

In artikel 20.1, onder g), van het gemeenschappelijk standpunt wordt bepaald dat verrichtingen en procedures in het kader van een gereglementeerde financiële markt worden beheerst door het insolventierecht van de lidstaat waarvan het recht op die markt van toepassing is. Dit artikel is geïnspireerd op artikel 9 van de insolventieverordening.

Zakelijke rechten, eigendomsvoorbehoud en zakelijke zekerheden vormen het onderwerp van artikel 20.1, onder h), van het gemeenschappelijk standpunt. Zij worden uitsluitend beheerst door het insolventierecht dat van toepassing is op het zakelijk recht, het eigendomsvoorbehoud of de zakelijke zekerheid.

Artikel 20, lid 2, van het gemeenschappelijk standpunt handelt over wettelijke verrekening in tegenstelling tot contractuele verrekening en schuldvernieuwing waarop artikel 20.1, onder c), betrekking heeft. Indien een schuldeiser van de insolvente kredietinstelling een vordering op die instelling heeft, mag hij die vordering verrekenen met de vordering van de kredietinstelling op hem, voor zover dit is toegestaan bij het recht van de lidstaat dat op de vordering van de kredietinstelling van toepassing is. Dit is een uitzondering op de regels van de artikelen 3 en 10 van het gemeenschappelijk standpunt die in overeenstemming is met artikel 6 van de insolventieverordening.

Artikel 21, lid 1, van het gemeenschappelijk standpunt loopt vrijwel gelijk met het bepaalde in artikel 19 van de insolventieverordening. Het bevat de regels die de bewindvoerder of de liquidateur moet volgen om zijn aanwijzing aan te tonen.

De bevoegdheden van de bewindvoerder of de liquidateur worden uiteengezet in de leden 2 en 3 van artikel 21 van het gemeenschappelijk standpunt, die overeenkomen met artikel 14 van het gewijzigde voorstel van de Commissie. De bewindvoerder of de liquidateur is gemachtigd om op het grondgebied van de EU de bevoegdheden uit te oefenen die hij heeft op het grondgebied van de lidstaat van herkomst. Hij kan ook personen aanwijzen die tot taak hebben hem bij te staan of te vertegenwoordigen in zowel de lidstaat van herkomst als de lidstaat of lidstaten van ontvangst. Bij de uitoefening van zijn bevoegdheden in andere lidstaten richt de bewindvoerder of liquidateur zich naar de plaatselijke rechtsregels, meer bepaald met betrekking tot het te gelde maken van goederen of het informeren van de werknemers van de insolvente kredietinstelling. Dit is geregeld in artikel 21, lid 3, va het gemeenschappelijk standpunt, dat is afgestemd op artikel 18 van de insolventieverordening.

Net als in de artikelen 23 en 24 van de insolventieverordening wordt in artikel 22 van het gemeenschappelijk standpunt bepaald dat kan worden verzocht dat een saneringsmaatregel of de beslissing tot opening van een liquidatieprocedure wordt ingeschreven in het kadaster, het handelsregister en enig ander openbaar register. Met deze bepaling wordt hetzelfde beoogd als met de artikelen 6, 7 en 13, 14 van het gemeenschappelijk standpunt, namelijk alle belanghebbenden op de hoogte te stellen van de opening van deze procedures. In de meeste lidstaten worden rechtsgevolgen toegekend aan handelingen die door derden te goeder trouw worden verricht met betrekking tot activa of vorderingen bij de insolvente kredietinstelling. Het is derhalve van belang dat belanghebbenden snel en met alle mogelijke middelen, inclusief de bovengenoemde registers, worden geïnformeerd.

In artikel 10, lid 2, onder l), van het gemeenschappelijk standpunt wordt bepaald dat de regels betreffende nietigheid, vernietigbaarheid of niet-tegenwerpbaarheid van de voor het geheel van de schuldeisers nadelige rechtshandelingen worden bepaald door het recht van de lidstaat van herkomst. In artikel 3, lid 2, wordt in het algemeen bepaald dat in geval van vaststelling van een saneringsmaatregel het insolventierecht van de lidstaat van herkomst van toepassing is. Artikel 23 van het gemeenschappelijk standpunt voorziet in een uitzondering op deze regels in geval van zowel de opening van een liquidatieprocedure (lid 1) als de vaststelling van een saneringsmaatregel (lid 2), indien degene die voordeel heeft bij die handelingen het bewijs levert dat de rechtshandeling in kwestie onderworpen is aan het recht van een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst en dat recht niet voorziet in de mogelijkheid om die rechtshandeling te bestrijden. Het is overgenomen van artikel 13 van de insolventieverordening.

Artikel 24 van het gemeenschappelijk standpunt heeft ten doel de derde-verkrijger te beschermen. Indien de insolvente kredietinstelling - na de vaststelling van een saneringsmaatregel of na de opening van de liquidatieprocedure - onder bezwarende titel (dus niet om niet) beschikt over een onroerend goed of een schip, luchtvaartuig, instrument of recht betreffende een instrument dat aan registratie is onderworpen, dan moet de situatie van de derde-verkrijger worden beoordeeld volgens het recht van de lidstaat waar het goed gelegen is of het register wordt bijgehouden. Dit komt overeen met het bepaalde in artikel 14 van de insolventieverordening.

Rechtsgedingen die aanhangig zijn op het tijdstip waarop saneringsmaatregelen worden genomen of een liquidatieprocedure wordt geopend, vormen het onderwerp van artikel 25 van het gemeenschappelijk standpunt, dat overeenkomst met artikel 15 van de insolventieverordening. In artikel 10, lid 2, onder e), wordt bepaald dat de gevolgen van de liquidatieprocedure voor individuele vervolgingen worden beheerst door het insolventierecht van de lidstaat van herkomst, maar rechtsgedingen die aanhangig zijn op het tijdstip waarop een saneringsmaatregel wordt getroffen of een liquidatieprocedure wordt geopend, worden beheerst door het recht van de lidstaat waar het rechtsgeding aanhangig is. Dat recht bepaalt met name of het rechtsgeding al dan niet moet worden opgeschort, hoe het moet worden voortgezet en of procedurewijzigingen nodig zijn om het feit in aanmerking te nemen dat de schuldenaar het voorwerp is van een saneringsmaatregel of een liquidatieprocedure.

Artikel 30 van de gecodificeerde richtlijn voorziet in een beroepsgeheim voor de bevoegde autoriteiten. Volgens artikel 26 van het gemeenschappelijk standpunt geldt het beroepsgeheim onder de voorwaarden van artikel 30 van de gecodificeerde richtlijn niet alleen voor de bevoegde autoriteiten, maar voor eenieder die gegevens moet ontvangen of verstrekken (met uitzondering van rechterlijke instanties, die aan de geldende nationale bepalingen onderworpen zijn).

4. CONCLUSIE

De Commissie is van mening dat het merendeel van de door het Europees Parlement voorgestelde amendementen in de tekst van het gemeenschappelijk standpunt zijn verwerkt. Het feit dat enkele amendementen er niet in zijn opgenomen, weerspiegelt de door de Commissie gesteunde beslissing van de Raad om de bijlagen te schrappen, of is een gevolg van de vaststelling van de richtlijn depositogarantiestelsels.

Een aantal artikelen zijn toegevoegd om enkele van de tijdens de werkzaamheden betreffende de insolventieverordening gerezen problemen te regelen. De oplossingen waarvoor in dit voorstel is gekozen, zijn in overeenstemming met die in de insolventieverordening.

Derhalve acht de Commissie het gemeenschappelijk standpunt aanvaardbaar.