A4-0207/95

Resolutie inzake financiële derivaten: hun huidige rol op de kapitaalmarkten, hun voordelen en risico's

Het Europees Parlement,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement betreffende initiatiefverslagen,

- gelet op de beraadslagingen van de openbare hoorzitting die op 21 maart 1995 door de Subcommissie monetaire zaken over dit onderwerp is gehouden,

- gelet op de wetgevende werkzaamheden die gaande zijn in de VS, Japan en de EU, alsmede op de voorstellen van het Comité van Bazel voor toezicht op het bankwezen,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 december 1993 ((PB C 20 van 24.1.1994, blz. 74.)) over internationale monetaire samenwerking binnen het kader van de versoepeling van beperkingen op kapitaalmarkten en in het bijzonder de voorstellen en aanbevelingen daarvan betreffende financiële derivaten,

- gelet op de reactie van de Commissie, in de vorm van een mededeling over derivaten, kapitaalbewegingen en de discussie over financiële regulering (SEC(95)0587),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0207/95),

A. gezien de snelle - en sinds 1989 in een stroomversnelling geraakte - uitbreiding van de markten voor financiële derivaten gedurende de afgelopen 20 jaar, die voortkomt uit de behoefte van instellingen zich in te dekken tegen financiële risico's na de instorting van het stelsel van vaste wisselkoersen van Bretton Woods,

B. gezien de aanzienlijke toename van het Europese aandeel in de wereldmarkt voor derivaten,

C. gezien de innoverende geest die inherent is aan de ontwikkeling van derivate financiële instrumenten en de daaruit voortvloeiende verscheidenheid, en in sommige gevallen ingewikkeldheid, van deze instrumenten, die het voor de gewone consument problematisch kan maken inzicht te krijgen in de risico's die ermee gepaard gaan,

D. gezien de parallelle ontwikkeling van de beurs-georiënteerde en de over- de-toonbank-markt, die voorzien in verschillende soorten behoeften van de cliënten en elk hun eigen problemen opleveren wat betreft werking en toezicht,

E. ervan overtuigd dat financiële derivaten, gebruikt als instrumenten voor risicomanagement, echte voordelen hebben opgeleverd, namelijk a) een efficiëntere aanwending van middelen, en b) risicospreiding, door de kosten van risicobemiddeling te verlagen middels splitsing van risico's die vroeger ondeelbaar waren,

F. er echter aan herinnerend dat het in zijn bovengenoemde resolutie van 15 december 1993 bezorgdheid heeft geuit over de toegenomen risico's die de financiële piramide bedreigen als gevolg van de snelle uitbreiding van de derivatenmarkten en dat een soortgelijke bezorgdheid ook in andere parlementaire fora in de wereld, en met name in het Congres van de VS, is uitgesproken,

G. overwegende dat de communautaire en nationale autoriteiten maximale aandacht moeten besteden aan de bescherming van de kleine spaarders die aan de banken en financiële instellingen het beheer van hun investeringen toevertrouwen,

H. voorts bezorgd over de toenemende verzelfstandiging van de derivate financiële instrumenten voor zuiver speculatieve doeleinden,

I. overwegende dat in sommige lid-staten onduidelijkheden bestaan over de vraag of overheidsinstanties, 'building societies' en andere partijen juridisch gerechtigd zijn om derivate financiële transacties aan te gaan en dat de juridische status van (markt)partijen van land tot land verschillend is,

J. overwegende dat financiële derivaten ook worden gebruikt, vooral door handelaren en investeerders, om niet-afgedekte posities, dikwijls met veel geleend geld, in te nemen, in afwachting van gunstige prijsontwikkelingen; dat bijzondere risico's inherent zijn aan deze activiteit; dat bij deze handel zeer grote verliezen mogelijk zijn en inderdaad ook zijn voorgekomen; dat ethisch dubieuze praktijken zijn gebleken bij recente incidenten, die gepaard gingen met grote verliezen voor cliënten en bemiddelaars,

K. beseffende dat er geen waterdichte garantie bestaat tegen de mogelijkheid van dergelijke verliezen, die een kettingreactie van faillissementen op gang brengen welke de omvang van een aanzienlijk systeemrisico kan aannemen, maar niettemin verlangende de waarschijnlijkheid van een dergelijke gebeurtenis te minimaliseren en de openbare middelen, die anders gemobiliseerd zouden moeten worden voor een reddingsoperatie, te beschermen,

L. er bijgevolg met nadruk op wijzend dat de in deze sector actieve ondernemingen en organisaties nog meer hun verantwoordelijkheid moeten opnemen en de interne controles nog moeten verscherpen door er in eerste instantie voor te zorgen dat alle betrokken directie- en personeelsleden met volledige kennis van zaken handelen;

M. erkentelijk voor de initiatieven en inspanningen van een aantal firma's en beroepsorganisaties, zowel in Europa als in de VS, om te komen tot een risicobeheersingssysteem en tot vrijwillige afspraken inzake de professionele verantwoordelijkheid voor interne controles en een voor beheerders, handelaren en cliënten veilige en behoorlijke werking van de derivatensector,

N. strevend naar een zo ruim mogelijke verspreiding en toepassing door de beroepsbeoefenaars van «beste praktijk»-methodes, in de geest van de vorige overwegingen, en zich bewust van de aanzienlijke discrepanties in de diverse stelsels die in de wereld bestaan voor toezicht en regulering,

O. niet genegen de derivatensector op te zadelen met discriminerende, onnodige, overdreven of slecht opgezette regels; wensend dat het nieuwe en veelzijdige karakter van de financiële derivaten zo goed mogelijk tot zijn recht kan komen, waarbij de veiligheid van de transacties en de stabiliteit van de financiële markten gewaarborgd moeten zijn; pleitend voor voortzetting en versterking van de samenwerking tussen beroepsorganisaties en overheidsinstanties die op dit gebied reeds is ontstaan,

P. verlangend te komen tot een situatie die wordt gekenmerkt door eerlijke mededinging, non-discriminatie en gelijke toegang, om te profiteren van de belangrijke voordelen die een juist gebruik van derivaten, bij een ononderbroken, soepel en veilig functioneren van de markten, opleveren; dit veronderstelt dat de voorschriften voor accountancy, openbaarmaking en toezicht worden geharmoniseerd en gemoderniseerd op Europese en vervolgens op mondiale schaal, waarbij het financiële innovatieproces en de resultaten daarvan naar behoren in acht moeten worden genomen,

Q. wensend het publiek in Europa de verzekering te geven dat aan de zorgen die het wellicht heeft over de veiligheid en stabiliteit van de zich vernieuwende financiële markten alle aandacht wordt geschonken, en wel op het hoogste niveau, en een krachtige boodschap richtend tot de gezagsdragers in de voornaamste gebieden van de wereldeconomie, vooral in de Verenigde Staten en Japan, betreffende de noodzaak van wereldwijde coördinatie, wil men de vruchten van de financiële innovatie kunnen plukken in een situatie van evenwichtige groei; zich bijgevolg ook richtend tot het Comité van Bazel voor toezicht op het bankwezen met het verzoek zijn huidige werkzaamheden te dien einde te intensiveren,

R. de volgende doelstellingen inzake toezicht en regulering onderschrijvend:

a) handhaving van de stabiliteit van het financiële bestel,

b) bevordering van de efficiëntie en het concurrentievermogen van het bankwezen en de financiële markten van de EU,

c) bescherming van de consumenten tegen fraude en misleidende praktijken,

d) een zo groot mogelijke bescherming van de overheidsfinanciën tegen het risico van financiële verliezen als gevolg van wanbeheer,

S. in het besef dat bovenstaande doelstellingen inzake derivaten niet bereikt zullen worden indien niet het huidige nationale en communautaire kader voor regulering van en toezicht op de financiële markten aanzienlijk wordt versterkt, aangezien:

a) financiële derivaten door hun flexibiliteit, door de voortdurende innovaties en door hun wereldwijde toepassing hebben geleid tot meer risicomanagement en een groter systeemrisico,

b) financiële derivaten hebben bijgedragen tot een ontwikkeling waarbij het onderscheid tussen banken, financiële bemiddelaars en gespecialiseerde financiële ondernemingen vervaagt,

c) de bestaande legislatieve procedure onaanvaardbaar log is, gezien de snelheid van de ontwikkelingen in de financiële sector, onder invloed van de wereldwijde financiële innovatie, waarbij derivaten een centrale rol spelen,

1. verzoekt de Commissie om, in haar werkprogramma voor 1996 voorstellen in te dienen, die de volgende doelstellingen beogen:

a) de tot dusverre door de diverse beroepsorganisaties gedane voorstellen inzake vrijwillige gedragsregels voor op de derivatenmarkten opererende beheerders, handelaren en gebruikers codificeren, deze regels waar nodig aanvullen en de vorm van gedragscodes geven,

b) de normen voor boekhouding en openbaarmaking aanpassen aan de bijzondere kenmerken van speciale debet- en creditposten, en met name van derivate financiële instrumenten, in de gecertifieerde rekeningen van ondernemingen, waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van «mark- to-market»-methoden, om de lid-staten ertoe te brengen hun wetgeving met spoed te verduidelijken en te moderniseren en op deze basis over te gaan tot harmonisatie van de boekhoudkundige normen in het hele gebied van de interne markt,

c) het kennisniveau van de beheerders en handelaren die omgaan met derivate financiële instrumenten, zowel bij financiële bemiddelingsfirma's als bij firma's die eindgebruikers zijn, opvoeren door een voor heel Europa uniform examen in het leven te roepen, en zolang de voorbereiding van dit examen nog niet rond is, het onderwerp derivaten op te nemen in de stof van alle bestaande examens op dit gebied,

d) de geldigheid van salderingsregelingen voor contracten betreffende financiële derivaten versterken en de aanwending van technieken ter verbetering van de kredietwaardigheid en zo nodig ook sectoriële initiatieven voor de totstandbrenging van degelijke clearingfaciliteiten stimuleren,

e) stappen ondernemen opdat de onder a), b) en d) genomen maatregelen niet alleen van toepassing zijn op banken, maar op alle vormen van financiële en niet-financiële maatschappijen die te maken hebben met derivaten, hetzij als bemiddelaars, hetzij als eindgebruikers, waarbij rekening wordt gehouden met hun omvang en specialisatie;

in bovenstaande alinea's a), b), d) en e) moet het onderscheid tussen aan de beurs verhandelde en over-the-counter derivate instrumenten in het oog worden gehouden en de betreffende bepalingen dienen dienovereenkomstig te worden aangepast;

2. verzoekt de Commissie zich te beraden over een mechanisme voor de beoordeling en de officiële vaststelling van de specifieke risico's die aan de diverse soorten financiële derivaten verbonden zijn;

3. is er bezorgd over dat de transacties met financiële derivaten in handen van luttele leveranciers zijn, en verzoekt de Commissie de mogelijke gevolgen van deze concentratie in de EU te onderzoeken;

4. verzoekt de Commissie regelmatig rapporten op te stellen en aan het Europees Parlement en de Raad voor te leggen over de ontwikkelingen op de financiële derivatenmarkten, gebruik makend van alle beschikbare cijfermateriaal, indien nodig zelf aanvullend cijfermateriaal verzamelend en vooral met inachtneming van de driemaandelijkse verslagen van het Comité van Bazel voor toezicht op het bankwezen;

5. verzoekt de Commissie een verslag over de mogelijke systeemrisico's van derivaten op te stellen en aan het Europees Parlement en de Raad voor te leggen;

6. gelast de Subcommissie monetaire zaken van zijn Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid onmiddellijk stappen te ondernemen om op passend niveau contact op te nemen met het Congres van de Verenigde Staten en de Japanse Diet, teneinde een gezamenlijk, wereldwijd gecoördineerd initiatief te ontwikkelen ter bevordering van bovengenoemde doelstellingen, met de uiteindelijke bedoeling een wereldwijde gedragscode voor de handel in en de aanwending van financiële derivaten op te stellen;

7. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Monetair Instituut, het Comité van Bazel voor toezicht op het bankwezen, het Congres van de Verenigde Staten, de Japanse Diet en de nationale parlementen welke momenteel bezig zijn met onderzoek naar derivate financiële instrumenten.