VOORONTWERP VAN ALGEMENE BEGROTING VAN DE EUROPESE COMMISSIE VOOR HET BEGROTINGSJAAR 2005

BELEIDSVERKLARING

1. Inleiding

Terwijl de procedure 2004 werd gekenmerkt door de toetreding van tien nieuwe lidstaten op 1 mei en de eerste volledige toepassing van de activiteitsgestuurde begroting (Activity-Based Budget - ABB), zal de begrotingsprocedure 2005 worden beïnvloed door andere belangrijke gebeurtenissen, zoals de Europese verkiezingen die half juni plaatsvinden en waardoor het Europees Parlement een aantal nieuwe leden krijgt, de volledige deelname van de vertegenwoordigers van de tien landen aan de stemmingen van de Raad en het Parlement en de benoeming van een nieuwe Commissie op 1 november. Voorts zullen het debat over het toekomstige financiële kader na 2006, dat de Commissie in februari 2004 op gang heeft gebracht [1], en het mogelijke akkoord over de nieuwe grondwet waarvan de leiders van de Europese Unie tijdens de Europese Raad van Brussel van 25-26 maart hebben gezegd dat ze dit uiterlijk eind juni willen bereiken, van invloed zijn op het goede verloop van de onderhandelingen over de begroting.

[1] COM(2004) 101 def.

1.1. Een begroting voor de uitgebreide Unie

De begroting 2004 werd in december door de begrotingsautoriteit goedgekeurd voor 15 lidstaten (EU-15), samen met het politieke akkoord over een gewijzigde begroting die uitsluitend aan de uitbreiding is gewijd en die is gebaseerd op de tijdens de bemiddelingsvergadering van 24 november 2003 goedgekeurde beginselen. Met deze gewijzigde begroting, die op 1 mei 2004 in werking treedt en die alle uitgaven in verband met de uitbreiding omvat, zal de uitgebreide Unie (EU-25) vanaf de toetredingsdatum volledig operationeel zijn.

De begroting 2005 is door de Commissie opgesteld voor 25 lidstaten en is gebaseerd op de in het kader van de jaarlijkse beleidsstrategie (JBS) goedgekeurde prioriteiten.

1.2. Activiteitenbegroting

2005 zal het tweede jaar zijn waarin de activiteitsgestuurde begroting officieel wordt uitgevoerd, zoals vereist is op grond van het nieuwe Financieel Reglement, dat vanaf 1 januari 2003 van toepassing is [2]. De laatste drie jaar is deze aanpak geleidelijk ingevoerd en het verband met andere onderdelen van het activiteitsgestuurd beheer geconsolideerd, inclusief de strategische plannings- en programmeringscyclus, maar de begrotingsprocedure 2005 is de eerste waarin het voorstel van de Commissie en de besluiten van de begrotingsautoriteit alleen op de ABB-structuur gebaseerd zijn. De Commissie verbetert de bij het VOB gevoegde activiteitenverklaringen verder om het werk van beide takken van de begrotingsautoriteit te vergemakkelijken. Voor alle officiële documenten van het VOB 2005 wordt dus de ABB-nomenclatuur gebruikt.

[2] Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1).

1.3. Politieke prioriteiten van de Commissie voor 2005

Op 25 februari 2004 heeft de Commissie voor het vierde jaar een mededeling over de jaarlijkse beleidsstrategie (JBS) voor 2005 goedgekeurd.

Met het JBS-besluit wordt beoogd de beleidsprioriteiten voor het volgende jaar vast te stellen, te bepalen welke initiatieven aan de verwezenlijking van de nagestreefde prioriteiten zullen bijdragen, het begrotingskader en de richtsnoeren voor het betrokken jaar goed te keuren, zodat voor deze initiatieven de nodige middelen worden uitgetrokken, en richtsnoeren te geven voor de indicatieve financiële meerjarenprogrammering. De JBS vormt het kader voor zowel de opstelling van het voorontwerp van begroting als de operationele programmering van de directoraten-generaal en de diensten.

In 2005 zal zich echter een bijzondere situatie voordoen. Het zal het eerste jaar van de nieuwe Commissie zijn en een belangrijk jaar voor de uitvoering van alle maatregelen in verband met de toekomstige financiële vooruitzichten, inclusief de wetgevingsvoorstellen met betrekking tot de volgende generatie Structuurfondsen die voor eind 2005 moeten worden goedgekeurd. Het zal een cruciaal jaar zijn waarin ervoor moet worden gezorgd dat de pas uitgebreide Unie naar behoren functioneert en waarin voldoende middelen moeten worden uitgetrokken om dit te bereiken.

Om de continuïteit en de samenhang van de beleidsmaatregelen waarvoor de Commissie verantwoordelijk is, te waarborgen en erop toe te zien dat zij haar institutionele verplichtingen nakomt, is bij de opstelling van het JBS-besluit door de Commissie rekening gehouden met de noodzaak om te zorgen voor een vlotte wisseling van de wacht en voor samenhang met de voor de financiële vooruitzichten na 2006 geschetste prioriteiten.

Rekening houdend met het bovenstaande heeft het College bij zijn discussie over de beleidsprioriteiten voor 2005 in de eerste plaats besloten dat het een fundamentele operationele prioriteit zal zijn het succes van de uitbreiding te waarborgen en de toekomst van Europa vorm te geven. Volgens het JBS-besluit moet het uitgebreide Europa goed kunnen functioneren en moeten de beleidsmaatregelen en de voorschriften in alle lidstaten volledig worden toegepast. Naast deze operationele prioriteit heeft de Commissie in het kader van een uitgebreide Unie van 25 lidstaten en in het verlengde van de doelstellingen van de afgelopen jaren de beleidsprioriteiten voor 2005 vastgesteld.

De centrale doelstelling van de Commissie bestaat erin de economische groei nieuwe impulsen te geven door het concurrentievermogen en de samenhang te versterken; er wordt nog steeds naar stabiliteit en veiligheid gestreefd door de veiligheid en het Europees burgerschap te verbeteren; de Unie zal ook een nieuwe externe verantwoordelijkheid op zich nemen, waarbij vooral een goed nabuurschap centraal staat, door haar legitimiteit in Europa te versterken.

1.3.1. Concurrentievermogen en samenhang

De afgelopen tien jaar is de economische groei in de Unie tot iets meer dan 2% gedaald. Tegelijkertijd staat de Unie op het punt tien nieuwe lidstaten op te nemen die goed zijn voor 20% van de EU-bevolking maar slechts 6% van het BBP van de Unie. In het licht van de matte economische resultaten van de Unie, de aanhoudend ontoereikende productiviteit en arbeidsparticipatie en het streven naar een succesvolle integratie van de nieuwe lidstaten bestaat de centrale doelstelling van de Commissie erin de groei aan te zwengelen. De Commissie zal er voortdurend naar streven het concurrentievermogen van het Europese model te versterken zonder een aantal wezenlijke elementen van de agenda voor duurzame ontwikkeling (welvaart, werkgelegenheid, samenhang en bescherming van het milieu) in het gedrang te brengen. Van vitaal belang zijn de stabiliteit van het macro-economische kader, de concrete uitvoering van het groei-initiatief en de voortzetting van aan de strategie van Lissabon inherente structurele hervormingen. Het is in dit verband van cruciaal belang dat de uitgebreide interne markt goed functioneert en het acquis volledig wordt toegepast.

Er moet bijzondere aandacht worden geschonken aan:

-- het industriebeleid (zowel de verwerkende industrie als de dienstensector). De dienstensector is momenteel goed voor twee derde van het BBP en de meeste nieuwe banen in de Unie. In de dienstensector is de speelruimte voor meer productiviteit en werkgelegenheid het grootst. Voorts staat de dienstensector mede garant voor een stevige industriële basis;

-- het dichten van de hardnekkige kloof tussen Europa en zijn belangrijkste partners op het gebied van onderzoek en de ontwikkeling van menselijk en technologisch kapitaal (inclusief informatie- en communicatietechnologieën, de informatiemaatschappij, levenslang leren en Erasmus Mundus);

-- de consument meer vertrouwen geven in grensoverschrijdende transacties en elektronische handel;

-- de ongelijkheden in de uitgebreide Unie verkleinen: een onderliggend doeltreffend cohesiebeleid is van cruciaal belang om de kloof te dichten en het groeipotentieel te stimuleren.

Concurrentievermogen en samenhang: de belangrijkste initiatieven voor 2005

De volgende initiatieven zijn geselecteerd:

-- Een betere economische governance bevorderen en de capaciteit voor het houden van toezicht op de macro-economische en fiscale situatie uitbreiden.

-- De in het groei-initiatief aangeduide rijpe projecten ontwikkelen en uitvoeren, vooral door de trans-Europese netwerken uit te breiden en inspanningen op het gebied van onderzoek en de ontwikkeling van menselijk en technologisch kapitaal te leveren.

-- Een nieuwe sociale agenda opstellen voor de periode na 2006.

-- Bijzondere aandacht schenken aan de controle van staatssteun in de uitgebreide Unie.

-- Een wetgevingsvoorstel indienen om het beginsel van wederzijdse erkenning op het gebied van goederen te doen naleven.

-- Een voorstel betreffende het verhaalrecht bij overheidsopdrachten indienen.

-- In de dienstensector prioriteit verlenen aan de snelle goedkeuring van de voorgestelde dienstenrichtlijn door de medewetgevers. De bilaterale onderhandelingen intensiveren om de toegang van Europese dienstverlenende bedrijven tot de markten van derde landen te vergemakkelijken.

-- Op het gebied van financiële diensten drie wetgevingsvoorstellen indienen over respectievelijk clearing en afwikkeling, de solvabiliteit van verzekeringsmaatschappijen en de rechten van aandeelhouders in beursgenoteerde bedrijven.

-- Nieuwe wetgevingsvoorstellen over vennootschapsbelastingen in de uitgebreide interne markt indienen om de fiscale barrières voor grensoverschrijdende activiteiten uit de weg te ruimen en de BTW-bepalingen te vereenvoudigen.

-- Op het gebied van beveiliging wetgevingsvoorstellen indienen over intracommunautaire overdrachten en openbare aanbestedingen.

-- Nieuwe systemen voor het beheer van het luchtverkeer ontwikkelen en toepassen ter ondersteuning van de modernisering van de sector in het kader van het initiatief ter bevordering van een gemeenschappelijk Europees luchtruim.

-- Voorstellen om de financiering van trans-Europese netwerken voor energie en vervoer te verhogen en een Europees garantie-instrument te ontwikkelen om particuliere en overheidsinvesteringen in concrete projecten te stimuleren.

-- Voorstellen doen betreffende de wisselwerking tussen het industriebeleid en andere communautaire beleidsmaatregelen, en hoe deze beleidsmaatregelen het concurrentievermogen kunnen versterken. Een grondige analyse van de sectoren ICT, defensie en grondstoffen, gevolgd door concrete voorstellen om het concurrentievermogen van deze sectoren te versterken.

-- Voorstellen doen om de wetgeving in belangrijke industriële sectoren (bijvoorbeeld auto's, bouwmaterialen, cosmetica) te verbeteren en te vereenvoudigen en zo het concurrentievermogen aan te scherpen. Voorstellen doen om het beleid ter bevordering van de informatiemaatschappij voort te zetten en te herzien (wettelijk kader voor elektronische communicatiemiddelen, initiatief eEurope).

-- Op het gebied van het Europese verbintenissenrecht de voorbereiding van het gemeenschappelijke referentiekader voortzetten.

-- Voorstellen goedkeuren voor het zevende kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling.

-- Het Europees ruimteprogramma bevorderen.

-- Op milieugebied een uitgebreide benadering van thematische strategieën (luchtkwaliteit, duurzaam gebruik en beheer van middelen, het mariene milieu en het stedelijke milieu) voorstellen, evenals geïntegreerde oplossingen (inclusief wetgevingsvoorstellen).

1.3.2. Veiligheid en Europees burgerschap

De Europese Unie moet een landgrens van 6 000 km en een zeegrens van 85 000 km beheren. In totaal wonen meer dan 14 miljoen onderdanen van derde landen in de EU en er komen er jaarlijks ongeveer 1,5 miljoen de EU binnen. Bovendien zal de uitbreiding de verscheidenheid van culturen en volkeren accentueren en een nieuwe uitdaging vormen (het Europees burgerschap als nieuwe dimensie van de Unie).

Door de territoriale uitbreiding van de Unie en de toename van het aantal EU-burgers is er behoefte aan meer inspanningen en een betere coördinatie om de nieuwe gemeenschappelijke grenzen te beheren, de toegenomen mobiliteit binnen dit gebied in goede banen te leiden en de veiligheid te waarborgen. De Commissie heeft in dit verband maatregelen genomen om een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren in overeenstemming met de instructies van de Europese Raad van Tampere van oktober 1999. In 2005 breekt de tweede fase van deze strategie aan.

Na 11 september 2001 en de verwoestende bomaanslagen op treinen in Madrid is er in de Europese Unie groeiende bezorgdheid over de terrorismedreiging, waardoor de behoefte aan veiligheid verder is toegenomen. Dit werd bevestigd op de topontmoeting van de Europese leiders op 25-26 maart 2004, samen met het besluit de eerste coördinator terrorismebestrijding te benoemen en te zorgen voor een betere informatie-uitwisseling dan in het verleden.

Bij natuurrampen en epidemiologische of milieucrises met een pan-Europese dimensie wordt steeds vaker een beroep op de Unie gedaan om de lidstaten te helpen of zelfs het roer van de lidstaten over te nemen. De Commissie beheert in dit verband een groot aantal programma's op het gebied van bescherming, veiligheid, volksgezondheid, voedselveiligheid, preventie en controle, evenals solidariteitsfondsen en fondsen voor crisisbeheer.

In 2005 wordt voorgesteld:

-- De Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (waartoe in het kader van het Tampere-programma de aanzet is gegeven) te consolideren door aanvullende wetgevingsinstrumenten goed te keuren. De belangrijkste thema's in dit verband zijn asiel en immigratie, de strijd tegen de georganiseerde misdaad en het terrorisme;

-- Bijzondere aandacht te schenken aan de consolidatie van ieders recht op bescherming (bij natuur- of milieurampen - door in de uitgebreide Unie het vermogen om de burgers te beschermen te vergroten en te verruimen - en bij crises op het gebied van gezondheid of kernenergie) en toegang tot basisvoorzieningen (gezondheid, voedselveiligheid, onderwijs, vervoer, consumentenveiligheid, een zuiver en gezond milieu);

-- initiatieven te bevorderen om Europa dichter bij de burgers te brengen.

Veiligheid en Europees burgerschap: de belangrijkste initiatieven voor 2005

De volgende initiatieven zijn geselecteerd:

-- De tweede fase van het gemeenschappelijk asielstelsel (inclusief de uitvoering van het Europees Vluchtelingenfonds II) voorbereiden.

-- Het gemeenschappelijk visumbeleid aanscherpen en reisdocumenten veiliger maken (inclusief biometrische gegevens). Het VIS (visum-informatiesysteem) toepassen na goedkeuring van het desbetreffende besluit door de Raad. Het ontwerp en de ontwikkeling van SIS II (Schengen-informatiesysteem) coördineren.

-- De rol en de middelen van de Europese politieacademie (CEPOL) bij de opleiding van hoge EU-politieofficieren versterken, vooral door CEPOL om te vormen tot een orgaan van de Europese unie.

-- Een echte Europese rechtsruimte voor burgerlijke zaken tot stand brengen, inclusief de verdere ontwikkeling van het Europees justitieel netwerk op het gebied van burgerlijke en handelszaken.

-- Een echte Europese rechtsruimte voor strafzaken tot stand brengen, inclusief de goedkeuring van gemeenschappelijke definities van strafbare feiten en straffen voor ernstige misdaden, en de ontwikkeling van het project "Erasmus voor rechters".

-- Het nieuwe actieplan inzake drugs opstarten.

-- De aanzet geven tot nieuwe initiatieven betreffende het beheer van de elektronische identiteit van burgers, om te voorkomen dat technologieën van de informatiemaatschappij leiden tot inbreuken op de privacy, de vertrouwelijkheid en de persoonlijke levenssfeer.

-- Een amendement voorstellen op de verordening van de Raad betreffende de controle op de handel in goederen voor tweeërlei gebruik, om de verordening zo efficiënt mogelijk te maken in de uitgebreide Unie.

-- De controles en de efficiëntie van het toezicht aan de buitengrenzen van de uitgebreide Unie aanscherpen.

-- Maatregelen nemen ter bevordering van het veiligheidsonderzoek (met het oog op een uitgebreid programma voor meer veiligheid in Europa dankzij onderzoek en technologie).

-- De veiligheid op zee verbeteren door toezicht uit te oefenen op het verbod tanks op zee leeg te maken.

-- Wetgeving voorstellen betreffende een communautair kader voor veilige diensten ten behoeve van de consumenten.

-- De gezondheidsinformatiesystemen uitbreiden, de maatregelen die genomen worden wanneer ziekten dreigen uit te breken op één lijn brengen en de standaardwerkmethoden voor vroegtijdige-waarschuwingssystemen toepassen.

-- Zorgen voor voedselveiligheid en fytosanitaire controles alsmede voor een geharmoniseerde verificatie van de gezondheid van ingevoerde dieren en de veiligheid van ingevoerde voedingsmiddelen en diervoeders.

-- Via een netwerk van communautaire referentielaboratoria zorgen voor een geharmoniseerde aanpak bij het testen en controleren van verontreinigende stoffen van chemische en biologische oorsprong.

-- Een nieuw kader voor de etikettering van diervoeders ten uitvoer leggen en de bestaande snelle-waarschuwingssystemen voor voedingsmiddelen en diervoeders naar landen buiten de EU uitbreiden.

-- De richtlijn "Televisie zonder grenzen" wijzigen.

-- In het kader van de UNESCO onderhandelingen voeren over een internationale conferentie betreffende culturele verscheidenheid.

1.3.3. Externe verantwoordelijkheid: nabuurschap en partnerschap

Door de uitbreiding van de Unie, die nieuwe buitengrenzen meebrengt, is er behoefte aan een stabiel en omvangrijk politiek kader ten aanzien van de buurlanden in het zuiden en het oosten. Na de uitbreiding zal de vorming van deze tweede sfeer van welvaart en stabiliteit de centrale prioriteit van het buitenlandse beleid worden.

De Commissie zal hiertoe een nieuw EU-beleid ten aanzien van de buurlanden ten uitvoer leggen en de intraregionale samenwerking bevorderen. Het beleid richt zich tot buurlanden die (met uitzondering van de landen van de westelijke Balkan) geen kandidaat zijn om tot de EU toe te treden. Deze aanpak zal worden geschraagd door voorstellen die voor het zomerreces door de Commissie zullen worden ingediend en die onder meer betrekking hebben op het nieuwe nabuurschapsinstrument.

Met betrekking tot de landen van de westelijke Balkan blijft het proces van stabilisering en samenwerking de hoeksteen van het beleid.

Voorts zal het buitenlandse beleid van de Commissie de volgende doelstellingen nastreven:

-- De Commissie zal een bijdrage leveren aan de voltooiing van het lopende uitbreidingsproces en voorbereidingen treffen voor de toetreding van Roemenië en Bulgarije. Voorts zal de Commissie in het licht van in 2004 genomen beslissingen de uitvoering van de pretoetredingsstrategie met Turkije voortzetten en eventueel tot een actieve fase in de onderhandelingen met Kroatië overgaan;

-- De uitgebreide Unie kan en moet wereldwijd meer verantwoordelijkheid nemen. De Commissie moet in overeenstemming met de internationale verplichtingen van Europa, waaronder de Millennium Development Goals, die in 2005 moeten worden herzien, een grotere rol spelen bij de bevordering van duurzame ontwikkeling. Het geïntegreerde handelsbeleid van de Unie en de cruciale rol van de Unie op het gebied van ontwikkeling zullen de Unie ertoe aanzetten meer verantwoordelijkheid op het gebied van multilaterale governance te nemen;

-- Ten slotte zal de uitbreiding van de Unie met meer internationale verantwoordelijkheid gepaard gaan en nog meer samenhang bij de buitenlandse activiteiten vereisen (waarbij alle beschikbare instrumenten worden ingezet). Dankzij de toegenomen samenhang zal de EU de uitdagingen en bedreigingen die onder meer in de Europese veiligheidsstrategie [3] zijn beschreven, beter het hoofd kunnen bieden. Hierbij zal worden gezorgd voor adequate crisisbeheersing via een combinatie van civiele en militaire middelen, terwijl humanitaire hulp onafhankelijk moet blijven van politieke overwegingen.

[3] Goedgekeurd door de Europese Raad in december 2003.

Externe verantwoordelijkheid: nabuurschap en partnerschap: de belangrijkste initiatieven voor 2005

De volgende initiatieven zijn geselecteerd:

-- Er zal bijzondere aandacht worden geschonken aan het proces van stabilisatie en associatie van de landen van de westelijke Balkan. Vergroting van het vermogen om economisch toezicht uit te oefenen en de landen in de regio te adviseren.

-- Op basis van in het voorjaar van 2004 goed te keuren richtsnoeren moet worden overgegaan tot een actieve fase in het beleid ter bevordering van een goed nabuurschap (vooral via actieplannen met een aantal betrokken landen) op basis van gedeelde waarden (met name democratie, mensenrechten, de rechtstaat en respect voor minderheden). Er moet op regionaal vlak een productiever kader voor handel en investeringen worden ontwikkeld (inclusief oorsprongsregels). Het economische toezicht op de regio moet worden verscherpt. De regelgevende dialoog moet worden versterkt en de ontwikkeling van "ACAAS" (Accreditation and Conformity Assessment Agreements) bevorderd. Het Europees Handvest voor kleine ondernemingen moet tot deze landen worden uitgebreid.

-- De interne markt voor energie en vervoer uitbreiden tot de landen van de Balkan en met Middellandse-Zeegebied.

-- De vorming van vier gemeenschappelijke ruimten met Rusland voortzetten (een economische ruimte; een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid; een ruimte van samenwerking op het gebied van externe veiligheid; en een ruimte van onderzoek en onderwijs, inclusief cultuur) via de ontwikkeling van een gezamenlijk actieplan (inclusief en met een specifieke verwijzing naar energiethema's). Het is in dit verband zaak gebruik te maken van de positieve samenwerking op specifieke gebieden (bijvoorbeeld de aanpassing van de douanewetgeving).

-- De handelsonderhandelingen met Mercosur afronden.

-- De moet nauwere banden aankopen met de landen in de Golf (vooral Iran) en met de Samenwerkingsraad van de Golfstaten onderhandelen.

-- De Unie moet een bijdrage leveren aan de wederopbouw van Irak.

-- Internationale visserijovereenkomsten verlengen en uitvoeren.

-- De Millennium Development Goals moeten worden herzien en de bijdrage van de EU moet worden verhoogd.

-- Afrikaanse inspanningen ondersteunen om in Afrika te zorgen voor vrede en veiligheid, en de Vredesfaciliteit voor Afrika operationeel te maken.

-- Een EU-waterfaciliteit beginnen om het in de top te Johannesburg (2002) voorgestelde EU-waterinitiatief toe te passen.

-- De Unie moet een belangrijke rol kunnen spelen tijdens de VN-wereldtop over de informatiemaatschappij II in Tunis (november 2005).

-- Een herziene verordening over het snellereactiemechanisme uiteraard indienen zodat het in tijden van crisis doeltreffender kan functioneren. Europa beter in staat stellen om zich tegen massavernietigingswapens te beschermen en voorraden conventionele wapens na conflicten te vernietigen.

-- Met het oog op een betere internationale governance de ontwikkeling bevorderen van een regelgevende dialoog voor financiële markten, gegevensbescherming en beroepskwalificaties.

2. Financieel kader

2.1. Het kader van de financiële vooruitzichten voor de begroting 2005

De financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006, die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure [4], blijven het belangrijkste uitgangspunt voor de begrotingsprocedure, samen met de referentiebedragen van de rechtsgronden die volgens de medebeslissingsprocedure zijn goedgekeurd. Het naleven van de maxima van de financiële vooruitzichten, die per rubriek zeer ruime uitgavencategorieën omvatten, is cruciaal. De marges onder de maxima bieden enige speelruimte om onvoorziene gebeurtenissen in de loop van de begrotingsprocedure of bij de uitvoering van de begroting op te vangen. In dit deel worden de betrokken bedragen besproken.

[4] PB C 172 van 18.6.1999, blz. 1.

De maxima van de financiële vooruitzichten weerspiegelen de prijzen van 1999 en moeten dus in overeenstemming met punt 15 van het Interinstitutioneel Akkoord [5] met behulp van deflators in lopende prijzen worden omgezet. DeCommissie voert deze technische aanpassing jaarlijks vóór de begrotingsprocedure uit op basis van de meest recente economische prognoses. Voor de procedure 2005 is de aanpassing in december 2003 [6] uitgevoerd, waarbij de deflator is verlaagd. Het gevolg is dat de maxima in lopende prijzen aanzienlijk zijn verlaagd, met name voor de rubrieken 3, 4 en 5, waar de verlaging respectievelijk 134 miljoen, 76 miljoen en 94 miljoen EUR bedroeg.

[5] Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure, PB C 172 van 18.6.1999, blz. 1. Op het maximum voor rubriek 1 en het cijfer voor de Structuurfondsen in rubriek 2 wordt een standaarddeflator van 2% per jaar toegepast. Op de maxima van de andere rubrieken wordt een BNI-deflator (bruto nationaal inkomen) toegepast.

[6] COM(2003) 785.

De tabellen met de cijfers per rubriek van de financiële vooruitzichten, voor zowel kredieten voor vastleggingen als kredieten voor betalingen, zijn opgenomen in de bijlage met numerieke gegevens.

In rubriek 1 "Landbouw" is het maximum voor subrubriek 1a 44,598 miljard EUR, 4,3% meer dan in 2004, en voor subrubriek 1b 6,841 miljard EUR, 4,7% meer dan in 2004.

Voor structurele maatregelen (rubriek 2) was er in 2000 een onderbesteding die ertoe leidde dat 6,153 miljard EUR opnieuw in de begroting werd opgenomen. Dit bedrag werd in 2000 niet vastgelegd en wordt verspreid over de jaren 2002-2006 opnieuw in de begroting opgenomen. Dienovereenkomstig werden de financiële vooruitzichten in mei 2001 bij besluit van de begrotingsautoriteit aangepast, zodat het maximum voor 2005 werd verhoogd met 1,395 miljard EUR in vergelijking met het profiel van Berlijn.

Het totale maximum voor vastleggingen bedraagt nu dus 42,441 miljard EUR voor 2005. Hiervan is 5,194 miljard EUR toegewezen aan het Cohesiefonds (12% van het totaal). 7,749 miljard EUR aan vastleggingen is bestemd voor de landen die op 1 mei 2004 tot de EU toetreden; hiervan is 2,394 miljard (31%) toegewezen aan het Cohesiefonds. Het aan het Cohesiefonds toegewezen percentage is dus voor de nieuwe lidstaten iets hoger dan voor de EU-15.

Rekening houdend met de technische aanpassing van de financiële vooruitzichten voor 2005 stijgt het maximum voor intern beleid (rubriek 3) nominaal met 290 miljoen EUR, d.w.z. + 3,3%. Deze stijging is aanzienlijk minder (134 miljoen EUR) in vergelijking met de ramingen die tijdens de laatste begrotingsprocedure zijn gemaakt en die als uitgangspunt hebben gediend voor de aanpassing van de totale kredieten voor de onder de medebeslissingsprocedure vallende programma's als gevolg van de uitbreiding. De Commissie heeft derhalve haar financiële programmering aangepast om te voldoen aan de besluiten over de uitbreiding van de huidige beleidsmaatregelen en programma's tot de nieuwe lidstaten en aan de programma's waartoe in Kopenhagen is besloten: een nucleaireveiligheidsprogramma voor de ontmanteling van kerncentrales in de nieuwe lidstaten; een mechanisme voor het opbouwen van instellingen om hun administratieve vermogen tot een passend beheer van de onder hun verantwoordelijkheid vallende communautaire beleidsmaatregelen en programma's te vergroten; en een Schengen-faciliteit om hen op het niveau te brengen dat de Schengen-overeenkomsten inzake grenscontroles vereisen.

Voor extern beleid (rubriek 4) is het maximum 5,119 miljard EUR, een stijging van 1% ten opzichte van 2004.

Het maximum voor administratieve uitgaven (rubriek 5) bedraagt 6,185 miljard EUR (of 6,360 miljard wanneer de 175 miljoen EUR aan bijdragen van het personeel aan de pensioenregeling wordt meegerekend), hetgeen 3,4% meer is dan in 2004, gedeeltelijk als gevolg van de verhoging van het maximum in reële bedragen wegens de uitbreiding.

Het maximum van de financiële vooruitzichten voor rubriek 6 (reserves) is 223 miljoen EUR voor zowel de reserve voor noodhulp als de reserve voor garanties.

Het maximum voor pretoetredingssteun (rubriek 7) is 3,472 miljard EUR, een stijging van 7,1%.

Ten slotte daalt het maximum voor rubriek 8 (compensaties) van 1,410 miljard EUR tot 1,305 miljard EUR.

Het totale maximum van de betalingskredieten voor 2005 is 114,235 miljard EUR, hetgeen overeenkomt met 1,08% van het BNI.

2.2. Totale verhogingen van de vastleggingskredieten en beschikbare marges

Zoals blijkt uit de tabel voor vastleggingskredieten, is het totale bedrag ervan 117,2135 miljard EUR, ofwel +5,2% meer dan in de begroting 2004. Voor de verplichte uitgaven is de stijging 8,2% en voor de niet-verplichte uitgaven 3,3%.

For Agriculture (heading 1),the Commission proposes to budget EUR 50 675 million, which increases by 8.3% over 2004, due in particular to the increase in agriculture expenditure up to EUR 43 834 million (+ 8,9 %), while rural development increases by 4,7%, equal to the increase of the ceiling of subheading 1b. Thus the margin available in heading 1 is EUR 764 million.

Het maximum en de uitgaven voor de Structuurfondsen voor 2005 zijn ongeveer 3,3% hoger dan in 2004. Een aanzienlijk deel van deze stijging is het gevolg van het feit dat de vastleggingskredieten voor de nieuwe lidstaten in het kader van de structuurfondsenprogramma's met ongeveer 40% stijgen ten opzichte van 2004. Voor de oude lidstaten bedraagt de stijging voor de Structuurfondsen 1,1%.

De uitgaven uit het Cohesiefonds zijn daarentegen lager voor zowel de oude als de nieuwe lidstaten in vergelijking met 2004. Voor de nieuwe lidstaten is dit het gevolg van het in Kopenhagen bereikte akkoord. Voor de oude lidstaten is er een geringe verlaging van de middelen ten opzichte van het profiel van Berlijn als gevolg van het feit dat Ierland niet meer voor het Cohesiefonds in aanmerking komt sinds de tussentijdse evaluatie op grond van artikel 2 van Verordening nr. 1164/1994 van de Raad tot oprichting van een Cohesiefonds (COM (2004)191 van 24 maart 2004).

Als gevolg van het feit dat Ierland niet meer voor bijstand uit het Cohesiefonds in aanmerking komt, daalt het voor het Cohesiefonds begrote bedrag met 55 miljoen EUR (prijzen van 1999) (zie COM(2004)191). Tegen prijzen van 2005 betekent dit een verlaging van ongeveer 62 miljoen EUR. Het bedrag dat voor 2005 voor het Cohesiefonds in de begroting wordt opgenomen, laat dan ook een marge onder het maximum van de financiële vooruitzichten over die gelijk is aan dit bedrag.

Het VOB 2005 stelt ook voor voor de EU-10 in de begroting het precieze bedrag op te nemen dat bij de toetredingsonderhandelingen is overeengekomen (7 748 991 718 EUR, in prijzen van 2005). De financiële vooruitzichten zijn echter in hele miljoenen uitgedrukt. Doordat het precieze bedrag in de begroting wordt opgenomen, blijft er een kleine extra marge van louter technische aard onder het maximum van de financiële vooruitzichten.

De voorgestelde uitgaven voor het intern beleid (rubriek 3), uitgedrukt in vastleggingskredieten, stijgen met 254 miljoen EUR ten opzichte van de begroting 2004 (van 8,705 miljard EUR in 2004 naar 8,959 miljard EUR in 2005), d.w.z. +2,9%, zodat de nadruk kan worden gelegd op de belangrijke maatregelen volgens de strategie van Lissabon, inclusief het MKB. De overblijvende marge beloopt 53,4 miljoen EUR. Rekening houdend met het feit dat het maximum van rubriek 3 ten opzichte van de ramingen met 134 miljoen EUR daalt op basis van de technische aanpassing voor 2004, moest de Commissie de uitgaven aanzienlijk inkrimpen (113 miljoen EUR ten opzichte van de financiële programmering) om een marge over te houden die de begrotingsautoriteit in staat stelt extra of nieuwe uitgaven te doen, met name voor proefprojecten en voorbereidende maatregelen.

Voor rubriek 4 (extern beleid) stijgen de voorgestelde vastleggingskredieten (5,234 miljard EUR) ten opzichte van de begroting 2004 met 1,1% ofwel 57,5 miljoen EUR. Hiermee wordt het maximum van de financiële vooruitzichten met 115 miljoen EUR overschreden. De Commissie stelt dan ook voor het flexibiliteitsinstrument te gebruiken om steun te kunnen blijven geven aan het proces van stabilisering, democratisering en wederopbouw in Irak, dat niet geprogrammeerd was.

Rubriek 5 (administratieve uitgaven) stijgt voor alle instellingen met 3,9%. Op basis van de ramingen die van de instellingen zijn ontvangen, kan met deze verhoging het maximum voor de administratieve uitgaven in acht worden genomen. Dit is mogelijk geworden door de herprogrammering die door alle secretariaten-generaal is verricht en die resulteerde in het bijgewerkte verslag van maart 2004. Tijdens de opstelling van het VIB zijn verdere besparingen gevonden.

Voor rubriek 6 (reserves) komen beide instrumenten precies overeen met het maximum van de financiële vooruitzichten.

Voor rubriek 7 (pretoetredingssteun) is een totaalbedrag van 1,856 miljard EUR geprogrammeerd om Bulgarije, Roemenië en Turkije te helpen bij de voorbereiding op het lidmaatschap. Dit is een stijging van 7,1% ten opzichte van de begroting 2004.

2.3. Betalingskredieten en nog betaalbaar te stellen bedragen (RAL)

Het VOB 2005 omvat 109,539 miljard EUR aan betalingskredieten, een stijging van 9,8% ten opzichte van 2004, zoals blijkt uit de in de bijlage opgenomen tabel. Dit bedrag komt overeen met 1,03% van het BNI, zodat een marge van 4,7 miljard EUR onder het toegestane maximum van de huidige financiële vooruitzichten (1,08%) overblijft. Dit is het gevolg van een zorgvuldige en grondige analyse van twee elementen: de omvang van de vastleggingskredieten van 2005 die in 2005 zullen worden betaald, en de omvang van de achterstand, ofwel de uitstaande betalingskredieten (RAL), die tijdens dat jaar zullen worden afgewikkeld.

De betalingskredieten voor niet-verplichte uitgaven vertonen dit jaar een sterkere stijging (+11%) dan die voor verplichte uitgaven, die met 8,2% stijgen.

De stijging van de kredieten is dit jaar zeer omvangrijk als gevolg van de uitbreiding, met name voor de rubrieken 1 (+2,131 miljard EUR) en 2 (+1,914 miljard EUR). De uitbreiding verklaart dus een totale stijging van 3,8 miljard EUR, hetgeen overeenkomt met bijna de helft van de totale stijging van de betalingskredieten.

Op het gebied van landbouw stijgen de plattelandsontwikkelingsuitgaven het sterkst (+15,3%), terwijl ook de landbouwuitgaven aanzienlijk stijgen met 8,9%. Dit komt echter niet alleen door de uitbreiding, maar ook door de wisselkoers tussen de EUR en de USD. In de eerste plaats wordt het voorontwerp van begroting (VOB) 2005 op grond van artikel 8, lid 1, van Verordening (EG) nr. 2040/2000 van de Raad betreffende de begrotingsdiscipline opgesteld op basis van de wisselkoers die over de eerste drie maanden van 2004 is geconstateerd (1 EUR = 1,25 USD). Vergeleken met de voor de begroting 2004 gebruikte pariteit (1 EUR = 1,12 USD) betekent dit een waardevermeerdering van de euro met 13 cent, die 240 miljoen aan extra behoeften meebrengt, met name voor granen, suiker en katoen. In de tweede plaats kan van de stijging van 4,42 miljard EUR (+9,7%) in vergelijking met 2004 bijna de helft (2,1 miljard EUR) worden verklaard door de gevolgen van de uitbreiding, zoals blijkt uit de volgende tabel. Voorts bedragen de kosten van de hervorming van het GLB 1,3 miljard in 2005. De rest van de stijging voor de EU-15 kan grotendeels worden verklaard door de terugkeer tot normale marktomstandigheden.

(bedragen in miljoen EUR)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De betalingskredieten voor rubriek 2 bedragen in 2005 35,396 miljard EUR. Het gaat hierbij om de Structuurfondsen en het Cohesiefonds voor zowel de EU-10 als de EU-15. De verdeling tussen de EU-15 en de EU-10 kan de grote stijging bij deze categorie gemakkelijk verklaren. Voor de EU-15 bedragen de betalingskredieten in totaal 31,662 miljard EUR in vergelijking met 28,962 miljard EUR in 2004 (+9,2%), terwijl die voor de EU-10 3,774 miljard bedragen in vergelijking met 1,8599 miljard EUR in 2004, hetgeen een stijging van 102,9% betekent.

De volgende tabel laat duidelijk de gevolgen van de uitbreiding voor de betalingskredieten in rubriek 2 zien

(bedragen in EUR)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De betalingskredieten voor rubriek 3 (intern beleid) stijgen ten opzichte van 2004 met 2,9% ofwel 218 miljoen EUR, maar dit betekent een stabilisatie na de aanzienlijke stijging van de betalingskredieten van het voorafgaande jaar (+20,9%) als gevolg van de voorbereiding van de uitbreiding ("Schengen"-faciliteit, ontmanteling van nucleaire installaties en afvalbeheer en de overgangsfaciliteit); hiervoor bedraagt de stijging nu slechts 63 miljoen EUR.

De behoeften aan betalingskredieten voor pretoetredingssteun worden geraamd op 3,1799 miljard EUR, een stijging van 11,3% ten opzichte van 2004. Dit houdt voornamelijk verband met de afwikkeling van vastleggingen die eerder zijn gedaan in het kader van de programma's Sapard, Turkije en ISPA. Voor de geleidelijke afschaffing van de pretoetredingssteun voor de nieuwe lidstaten is 1,532 miljard EUR voorzien (Sapard=290, ISPA=500 and Phare=742); hierbij komt nog 21 miljoen EUR voor Cyprus en Malta.

De compensatie voor de nieuwe lidstaten daalt daarentegen met 105 miljoen EUR.

Wanneer de stijging van de betalingskredieten in verband met de verplichtingen van de Unie voor de EU-10 (+3,9 miljard EUR), de kandidaat-lidstaten (+0,5 miljard EUR), de gevolgen van de wisselkoers van de dollar (+0,24 miljard EUR) en de nettokosten van de GLB-hervorming (+ EUR 1,3 miljard), worden opgeteld, is meer dan 5,9 miljard verklaard. Naast de noodzakelijke stijging van de betalingskredieten voor de EU-15 in rubriek 2 (+2,7 miljard EUR) en de stijging in rubriek 1 voor de EU-15 (+0,4 miljard EUR) als gevolg van de terugkeer tot een normale situatie na de droogte van 2003, blijven de andere nettostijgingen in de diverse rubrieken beperkt tot 0,7 miljard EUR.

De Commissie wijst erop dat de in het kader van het VOB voorgestelde cijfers echte behoeften weergeven, rekening houdend met het feit dat openstaande vastleggingen niet alleen zullen leiden tot vrijmakingen, maar dankzij speciale maatregelen ook kunnen leiden tot hogere betaalbaarstelling. De Commissie is zich bewust van de bezorgdheid die met name de Raad in zijn op 16 maart 2004 door de Ecofin-Raad aangenomen resolutie heeft geuit over het niveau van de betalingskredieten. De Raad benadrukt dat het belangrijk is de begrotingsdiscipline over de gehele linie in acht te nemen en wijst er nogmaals op dat het belangrijk is de betalingskredieten goed onder controle te houden. De Raad is dus van mening dat de te hoge verstrekking van betalingskredieten die tijdens de begrotingsprocedure van de laatste jaren heeft plaatsgevonden en die elk jaar tot een aanzienlijk overschot heeft geleid, niet meer zou mogen plaatsvinden. De Raad verzoekt de Commissie dan ook bij de opstelling van het VOB 2005 passende maatregelen te nemen.

In 2005 zou er echter sprake kunnen zijn van een omgekeerde trend. Wanneer het wegwerken van de achterstand bij de uitvoering van de Structuurfondsenprogramma's 2000-2006 nog sneller gaat dan onlangs werd geconstateerd, zodat de behoeften aan betalingskredieten stijgen, zou de Commissie, na een grondige analyse van de mogelijkheden voor wederaanwending, inclusief overschrijvingen, in de loop van het begrotingsjaar 2005 een nota van wijzigingen bij het voorontwerp van begroting 2005, rekening houdend met de uitvoering in 2004, dan wel een gewijzigde begroting indienen.

Tegelijkertijd volgt de Commissie de RAL voortdurend. Zoals de Commissie reeds verschillende keren heeft benadrukt, zijn de meeste openstaande vastleggingen, ondanks de aanzienlijke stijging van de RAL gedurende de laatste jaren, niet abnormaal, maar juist een voorspelbaar gevolg van meerjarige vastleggingen: dergelijke "normale" RAL blijven bestaan zolang de bijbehorende vastleggingen niet worden betaald of worden vrijgemaakt. Eind 2003 beliepen de RAL 104,5 miljard EUR. Voor de Structuurfondsen weerspiegelt de ontwikkeling van de RAL de afsluiting van de overgrote meerderheid van de steunmaatregelen van vóór 2000, die eind 2004 zal plaatsvinden.

Van deze openstaande vastleggingen is een aantal als "potentieel abnormaal" aangemerkt, d.w.z. het zijn sluimerende vastleggingen waarvoor gedurende de laatste twee begrotingsjaren geen enkele betaling is verricht en oude vastleggingen die al minstens vijf begrotingsjaren in de begroting staan. Hoewel de begrotingsautoriteit de Commissie heeft gevraagd dergelijke gevallen te onderzoeken voor de begrotingsonderdelen die zijn vermeld in de bijlage bij de gemeenschappelijke verklaringen van 2001 en 2002, wijst de Commissie erop dat zij regelmatig alle vastleggingen onderzoekt die onder deze definitie vallen. Begin 2003 had de Commissie ongeveer 14 500 potentieel abnormale vastleggingen voor 17,3 miljard EUR geconstateerd. Eind 2003 waren vrijwel al deze gevallen door de diensten van de Commissie onderzocht en afgesloten, betaald, vrijgemaakt dan wel, wanneer daar gegronde redenen voor waren, in de rekeningen gehandhaafd. Deze werkzaamheden zullen in 2004 doorgaan.

Dit jaar zal de Commissie, net als in 2002 en 2003, samen met het VOB een gedetailleerd verslag over het resultaat van de in 2003 verrichte evaluatie van de potentieel abnormale RAL aan de begrotingsautoriteit toezenden.

Tegelijkertijd zal de Commissie het Plan voor de uitvoering van de begroting 2004 toezenden. De Commissie zal regelmatig verslag uitbrengen over de werkelijke bestedingscijfers en deze ook vergelijken met de ramingen, en zij zal significante verschillen toelichten. Dit zal een belangrijk beheersinstrument en een vroegtijdig waarschuwingssysteem voor de diensten zijn en de begrotingsautoriteit in staat stellen de uitvoering van de begroting te volgen.

2.4. Begrotingsonderdelen voor technische en administratieve bijstand

De zogenaamde "BA-onderdelen" (nu te vinden in de artikelen XX 01 04) bestaan voor vele operationele programma's. Zij voorzien in financiering voor technische en administratieve bijstand voor het beheer en de organisatie van de actie, de activiteit of het programma in kwestie, tot wederzijds voordeel van de Commissie en de begunstigde. Sinds de nota van wijzigingen 1/2001 omvatten zij ook uitgaven in verband met de geleidelijke sluiting van de bureaus voor technische bijstand. Waarom uitgaven voor extern personeel ten laste komen van kredieten op BA-begrotingsonderdelen, wordt nog steeds vermeld in de toelichting.

In het VOB 2005 bedragen de totale kredieten op BA-onderdelen en de minibegrotingen van de Structuurfondsen 357 miljoen EUR. Dit is aanzienlijk meer (+6,6%) dan de 335 miljoen EUR die in de begroting 2004 was toegestaan. Het totale aantal BA-onderdelen stijgt van 111 in de begroting 2004 tot 121. Ongeveer 58% van de gevraagde kredieten heeft betrekking op externe maatregelen en pretoetredingssteun, 29% op intern beleid en de resterende 13% op landbouw en structurele maatregelen. Voor pretoetredingssteun, inclusief decentralisatie naar de delegaties, daalt het bedrag op BA-onderdelen met 30% ten opzichte van 2004, voornamelijk als gevolg van de toetreding. Voor het Uitvoerend agentschap voor intelligente energie is ongeveer 5 miljoen voorzien, terwijl er nieuwe onderdelen zonder kredieten worden gecreëerd voor de geplande uitvoerende agentschappen voor de programma's onderwijs en cultuur en gezondheid en consument.

2.5. Het Financieel Reglement en begrotingsonderdelen zonder rechtsgrond

In het Financieel Reglement [7], zoals herzien in 2002, zijn de bepalingen van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 inzake rechtsgronden (en de uitvoering van de begroting) opgenomen. Artikel 49 bepaalt dat "de in de begroting opgenomen kredieten [...] eerst voor een actie van de Gemeenschap [kunnen] worden besteed nadat een basisbesluit is vastgesteld". Basisbesluit wordt gedefinieerd als "een besluit van afgeleid recht dat een rechtsgrond geeft aan een actie van de Gemeenschap of van de Unie en aan de uitvoering van de overeenkomstige, in de begroting opgenomen uitgave", en omvat dus geen besluiten die geen rechtswerking hebben, zoals mededelingen, resoluties, conclusies of verklaringen. Het Financieel Reglement voorziet in drie soorten uitzonderingen: proefprojecten en voorbereidende acties, met als maximum respectievelijk 32 miljoen EUR en 75 miljoen EUR, acties die worden uitgevoerd op grond van de institutionele prerogatieven en de bijzondere bevoegdheden die de Commissie door de Verdragen zijn toegekend en acties uit hoofde van de administratieve autonomie van de instelling. Voor proefprojecten en voorbereidende acties kan de Commissie, overeenkomstig haar recht van initiatief, nieuwe begrotingsonderdelen of activiteiten voorstellen.

[7] Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 248 van 16.9.2002, blz.1).

Het Interinstitutioneel Akkoord bepaalt dat de Commissie bij de indiening van haar VOB een verslag moet indienen over de als proefprojecten en voorbereidende acties aangemerkte maatregelen waarin de doelstelling van de actie, een evaluatie van de resultaten en de geplande follow-up worden behandeld. De tenuitvoerlegging van het Akkoord op dit gebied behelst dus de verstrekking van gedetailleerde informatie aan de begrotingsautoriteit, in de vorm van een werkdocument bij het VOB.

As regards the specific powers conferred on the Commission by the Treaties, Article 33 of the implementing rules [8] contains a list of the articles in the EC and Euratom Treaties conferring such powers. As provided in Article 33 (3), this Preliminary Draft Budget adds the following detail to the list:

[8] COMMISSION REGULATION 'EC, Euratom) No 2342/2002 of 23 December 2002 laying down detailed rules for the implementation of Council Regulation (EC, Euratom) No 1605/2002 on the Financial Regulation applicable to the general budget of the European Communities (OJ L 367, 31.12.2002, p.1)

-- EG-Verdrag, artikelen 131-134 (Handelspolitiek, artikelen 20 02 01 en 20 01 04): voor een totaalbedrag van 10,7 miljoen EUR in 2005.

Volgens het Interinstitutioneel Akkoord moet de Commissie bij de indiening van haar VOB ook rekening houden met de mogelijkheden om nieuwe beleidsmaatregelen uit te voeren (door voldoende marge over te laten) of om tot hun einde gekomen meerjarenacties nog voort te zetten, na de voorwaarden voor het verkrijgen van een basisbesluit te hebben beoordeeld (punt 28 van het Interinstitutioneel Akkoord). De desbetreffende voorstellen, met name de proefprojecten van het VOB, stroken met het Financieel Reglement en met de maxima en laten, vooral in rubriek 3, een ruime marge (28 miljoen EUR) over. Wat voorbereidende acties betreft, blijft er een marge over van 11,885 miljard EUR, wegens de aanzienlijke verhoging van artikel 18 03 08 betreffende het financieel instrument voor het terugkeerbeleid op het gebied van migratie (tot 15 miljoen EUR) en van artikel 08 14 01 met betrekking tot de activiteiten voor versterking van het Europese veiligheidsonderzoek (tot 24 miljoen EUR).

BELANGRIJKSTE ASPECTEN VAN HET VOB 2004 PER RUBRIEK VAN DE FINANCIËLE VOORUITZICHTEN

Voor elk van de acht rubrieken van de financiële vooruitzichten wordt het begrotingsvoorstel besproken volgens de volgende structuur: overzichtstabel, belangrijke aspecten en algemene presentatie.

3. Landbouwuitgaven: rubriek 1

3.1. Overzichtstabel

(Bedragen in miljoen EUR, tegen lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3.2. Belangrijke aspecten van rubriek 1

The 2005 budget is the first in which the 10 new Member States will be present for the full year. For the financing of this enlarged Union the Commission proposes to budget EUR 50 676 million for Heading 1, of which EUR 43 835 million is for agricultural market organisation and veterinary expenditure (Sub-heading 1a) and EUR 6 841 million is for rural development (Sub-heading 1b). This leaves a margin of EUR 764 million under the ceiling of the Financial Perspective for EU-25 as adjusted in December 2003. [9] The proposed 2005 budget appropriations constitute an increase of 8.3 % or EUR 3 894 million compared to the appropriations of the 2004 budget. This increase can be split between EUR 3 589 million for Sub-heading 1a and EUR 305 million for Sub-heading 1b.

[9] The financial perspective ceilings are fixed at 1999 prices and are adjusted each year by the Commission on the basis of the most recent economic forecasts available. For the 2005 procedure the adjustment can be found in COM(2003) 785.

Wat de uitbreiding betreft, zal meer dan 1,4 miljard EUR worden besteed aan rechtstreekse steun aan landbouwers in de nieuwe lidstaten.

De begroting 2005 is de eerste waarin belangrijke financiële gevolgen van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) van 2003 voelbaar worden. Nieuwe of gewijzigde rechtstreekse steun, voornamelijk in de sectoren zuivelproducten, rijst, akkerbouwgewassen en noten, brengen voor de begroting 2005 meer dan 1,9 miljard EUR aan extra kosten mee. Rekening houdend met de besparingen die het hervormingspakket van 2003 oplevert, bedragen de nettokosten van de hervorming van het GLB in 2005 1,3 miljard EUR.

Wanneer de gevolgen van de rechtstreekse steun die in de nieuwe lidstaten zal worden betaald en de nettokosten van de hervorming van het GLB buiten beschouwing worden gelaten, is de stijging voor subrubriek 1a nog steeds aanzienlijk ten opzichte van de begroting 2004. Dit is echter grotendeels het gevolg van de terugkeer van normale marktomstandigheden. In bepaalde regio's die waren getroffen door droogte of bosbranden werd in de sectoren rund-, schapen- en geitenvlees voor 404 miljoen EUR aan premies die normaliter in 2004 zouden zijn betaald, in 2003 betaald. De stijging is ook het gevolg van de terugkeer tot de normale productie- en uitvoerniveaus voor bepaalde producten in de akkerbouwsector.

De Commissie is voornemens gebruik te maken van de door het Interinstitutioneel Akkoord geboden mogelijkheid om de behoeften in het kader van de nota van wijzigingen in oktober 2004 opnieuw te evalueren. Aldus kan de Commissie haar begrotingsvoorstellen voor landbouw baseren op de meest actuele economische en marktinformatie.

3.3. Algemene presentatie van rubriek 1

3.3.1. Ordening van de landbouwmarkten en veterinaire uitgaven - subrubriek 1a

In het begrotingsjaar 2005 zal de Gemeenschap voor het eerst rechtstreekse steun betalen in de nieuwe lidstaten. De regeling inzake een enkele areaalbetaling voor de nieuwe lidstaten zal naar raming 1,394 miljard EUR kosten. Dit effect van de uitbreiding neemt meer dan een derde van de stijging van rubriek 1a voor 2005 voor zijn rekening.

Evenals in het verleden houdt het VOB rekening met de financiële aspecten van de door de Commissie ingediende wetgevingsvoorstellen. De hervormingsvoorstellen met betrekking tot de sectoren tabak, olijfolie, katoen en hop die de Commissie in november 2003 heeft goedgekeurd, zullen echter in 2005 geen gevolgen hebben.

De hervorming van het GLB die formeel op 29 september 2003 door de Raad Landbouw is goedgekeurd, zal in 2005 aanzienlijke gevolgen voor de begroting hebben. Dit geldt met name voor de sectoren zuivel, rijst, granen, durumtarwe en noten. De onlangs ingevoerde melkpremie en de aanvullende betalingen aan melkproducenten zullen leiden tot respectievelijk 959 miljoen EUR en 431 miljoen EUR aan extra kosten voor de begroting 2005. In 2005 zal de gewijzigde gewasspecifieke betaling voor rijst 321 miljoen EUR aan extra uitgaven meebrengen in vergelijking met de begroting 2004. In de sector akkerbouwgewassen zullen nieuwe of verhoogde rechtstreekse betalingen zoals de specifieke kwaliteitspremie voor durumtarwe, de specifieke regionale steun voor het drogen van akkerbouwgewassen, de premie voor eiwithoudende gewassen en de steun voor energiegewassen de begroting 2005 226 miljoen EUR extra kosten. Voor de nieuwe areaalbetaling voor noten is begroot op 97 miljoen EUR. Anderzijds leiden besparingsmaatregelen tot lagere uitgaven, zoals een daling van 104 miljoen EUR voor de toeslag voor durumtarwe. De hervorming van het GLB maakt voorts 630 miljoen EUR aan besparingen op interventie-uitgaven mogelijk in de sectoren zuivel, granen, rijst en gedroogde voedergewassen. Over het geheel genomen zorgt de hervorming van het GLB voor een nettostijging van de uitgaven met ongeveer 1,300 miljard EUR.

Voorts stijgen de financiële behoeften aanzienlijk als gevolg van de terugkeer tot de normale situatie voor rechtstreekse steun en de verwachting van een normale oogst in 2005. De in 2003 in plaats van in 2004 betaalde "droogtevoorschotten" van 404 miljoen EUR hebben de uitgaven in het lopende jaar verminderd, maar dit is slechts tijdelijk. De stijging van de kredieten voor uitvoerrestituties in de sector granen houdt ook verband met de terugkeer tot de normale situatie. Door de combinatie van grotere hoeveelheden gerst die beschikbaar zijn voor uitvoer, de lagere wereldprijs voor gerst en de hogere wisselkoers van de dollar stijgen de uitvoerrestituties voor gerst met 102 miljoen EUR ten opzichte van de begroting 2004, ondanks de halvering van de maandelijkse toename van de interventieprijs als gevolg van de hervorming van het GLB in 2003. De interventievoorraden zijn eveneens hoger, hetgeen extra kosten meebrengt.

De hogere uitgaven in de sector groenten en fruit zijn, behalve van de bovengenoemde rechtstreekse betalingen voor noten, het gevolg van het feit dat in 2005 138 miljoen EUR extra ter beschikking zal worden gesteld voor operationele middelen voor telersverenigingen.

De kredieten voor veterinaire maatregelen veranderen enigszins in vergelijking met 2004 (+24 miljoen EUR). Deze verandering is het gevolg van drie factoren: (1) een nieuwe verordening inzake officiële controles op voedingsmiddelen en diervoeders, die waarschijnlijk voor de zomer van 2004 in werking zal treden en vanaf 1 januari 2005 van toepassing zal zijn, zal de behoeften met bijna 6 miljoen EUR doen toenemen (2) het programma voor het verplicht slachten van runderen als gevolg van de BSE-crisis werd tot en met de begroting 2004 gefinancierd uit de AGRI-begrotingsplaats 05 03 02 10. Vanaf 2005 wordt dit programma met het oog op de transparantie overgeheveld naar de SANCO-begrotingsplaats 17 04 01 (+20 miljoen EUR) (3) op fytosanitair gebied wordt een geringe besparing verwezenlijkt.

De voor de begroting 2005 gebruikte gemiddelde wisselkoers van 1 EUR = 1,25 USD is 11,6% hoger dan de voor de begroting 2004 gebruikte koers (1 EUR= 1,12 USD). De waardevermindering van de dollar zal naar verwachting leiden tot 240 miljoen EUR aan extra behoeften.

3.3.2. Plattelandsontwikkeling - subrubriek 1b

Voor de tweede pijler van het GLB is 6,8 miljard EUR uitgetrokken.

De kredieten voor plattelandsontwikkeling voor de EU-15 stemmen precies overeen met het maximum van de financiële vooruitzichten (4,910 miljard EUR). De goede resultaten voor 2003 doen vermoeden dat de lidstaten het volledige voor 2005 uitgetrokken bedrag zullen opnemen.

De verdeling van de kredieten over de diverse regelingen in het kader van plattelandsontwikkeling, die is gebaseerd op de door de lidstaten ingediende plannen en die door de Commissie wordt goedgekeurd, is louter indicatief. Volgens het subsidiariteitsbeginsel kunnen de lidstaten namelijk binnen bepaalde grenzen middelen van de ene naar de andere regeling overhevelen.

Wat de uitgaven voor de EU-10 betreft: de voorgestelde vastleggingskredieten komen overeen met het in Kopenhagen overeengekomen bedrag (1,931 miljard EUR). Deze kredieten voor plattelandsontwikkeling zullen gesplitste kredieten zijn. Voorlopig is EUR 1,369 miljard EUR aan bijbehorende betalingskredieten uitgetrokken.

In onderstaande tabel worden de maxima en de behoeften voor rubriek 1 weergegeven per ABB-activiteit.

(bedragen in miljoen EUR)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. Structurele maatregelen: Rubriek 2

4.1. Overzichtstabel

(Bedragen in miljoen EUR, tegen lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.2. Belangrijkste aspecten van rubriek 2

-- Het belangrijkste is de stijging van de betalingskredieten met ongeveer 14,8% ten opzichte van de begroting 2004. Een aanzienlijk deel van deze stijging is te wijten aan de verdubbeling van de betalingskredieten voor de nieuwe lidstaten als gevolg van het akkoord van Kopenhagen. De kredieten voor 2004 waren echter betrekkelijk laag (7% lager dan in 2003).

-- De voorgestelde betalingskredieten voor de programma's voor de EU-15 in 2000-2006 vertegenwoordigen 95% van de vastleggingen voor de mainstreamprogramma's en 80% van de gemiddelde jaarlijkse tranche voor de communautaire initiatieven. Deze percentages zijn hoger dan vorig jaar, maar de stijging houdt gelijke tred met de uitvoeringstrends.

-- De RAL voor de programma's 2000-2006 zal naar verwachting in 2005 iets stijgen, aangezien de betalingskredieten voor het overgrote deel van de programma's worden geraamd op 95% van de vastleggingen.

-- De voorgestelde vastleggingskredieten voor de structurele maatregelen voor de EU-25 zijn volledig in overeenstemming met de aan het Interinstitutioneel Akkoord (IIA) gehechte financiële vooruitzichten en de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Kopenhagen.

-- Voor het Cohesiefonds dalen de vastleggingen ten opzichte van 2004 met 9,7%. Het grootste deel van deze daling houdt verband met de toewijzing voor de nieuwe lidstaten die voortvloeit uit het akkoord van Kopenhagen. Er sprake van een daling van ongeveer 61 miljoen EUR (prijzen van 2005) voor de EU-15 als gevolg van het feit dat Ierland niet meer voor steun uit het Cohesiefonds in aanmerking komt.

4.3. Algemeen overzicht van rubriek 2

Voor de Structuurfondsen is in de periode 2000-06 in totaal 195,010 miljard EUR geprogrammeerd voor de EU-15, en voor het Cohesiefonds 18,000 miljard EUR voor dezelfde periode (beide bedragen in prijzen van 1999). Voor de nieuwe lidstaten heeft de Europese Raad van Kopenhagen 14,156 miljard EUR uit de Structuurfondsen en 7,591 miljard uit het Cohesiefonds uitgetrokken (ook in prijzen van 1999) in de periode 2004-2006.

Krachtens de Structuurfondsenverordening worden de toewijzingen in lopende prijzen voor de Structuurfondsen verkregen door deze bedragen in prijzen van 1999 te indexeren tegen een forfaitair percentage van 2% per jaar. De kredieten voor het Cohesiefonds worden ook elk jaar geïndexeerd met behulp van de prijsdeflator die voor de technische aanpassing van de financiële vooruitzichten wordt gebruikt. De totale begroting kan dus gemakkelijk worden bepaald.

Rubriek 2 van de financiële vooruitzichten heeft betrekking op de Structuurfondsen, d.w.z het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF), het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL), het Financieringsinstrument voor de oriëntatie van de visserij (FIOV) en het Cohesiefonds.

Het gaat dus om de volgende ABB-beleidsterreinen:

-- Regionaal beleid voor het EFRO en het Cohesiefonds;

-- Werkgelegenheid en sociale zaken voor het ESF;

-- Landbouw en plattelandsontwikkeling voor het EOGFL, afdeling Oriëntatie;

-- Visserij voor het FIOV.

4.3.1. Structuurfondsen

Tijdens de periode 2000-06 is ongeveer 94% van de Structuurfondsen van de EU-25 bestemd voor de hoofdprogramma's (enkelvoudige programmeringsdocumenten of operationele programma's) en 5,35% van de totale toewijzing is gereserveerd voor de communautaire initiatieven. Het resterende deel van de toewijzing (0,65%) is bestemd voor innoverende acties (tot 0,4%) en technische bijstand (tot 0,25 %).

Voor 2005 bedragen de vastleggingskredieten in prijzen van 2005 voor de EU-25 37,246 miljard EUR, inclusief de 1,395 miljard EUR die opnieuw in de begroting is opgenomen en die afkomstig is van de onderbesteding 2000.

(Bedragen in miljoen EUR, tegen lopende prijzen)

// Voorontwerp van begroting 2005

Hoofdprogramma's // 34 868

Communautaire initiatieven // 2 259

Technische bijstand/innoverende acties // 120

Totaal // 37 247

4.3.1.1. Hoofdprogramma's

De hoofddoelstellingen van de Structuurfondsen zijn:

-- Doelstelling 1: bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing in minder ontwikkelde regio's;

-- doelstelling 2: ondersteuning van economische en sociale omschakeling van de gebieden met structurele moeilijkheden;

-- doelstelling 3: ondersteuning van de aanpassing en de modernisering van de maatregelen en systemen op het terrein van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid; en

-- Structurele maatregelen in de visserijsector buiten de regio's van doelstelling 1.

Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen en de Toetredingsverdragen worden in 2005 de volgende bedragen (in prijzen van 2005) toegewezen voor de hoofddoelstellingen in de nieuwe lidstaten:

-- Doelstelling 1, gefinancierd uit de vier Structuurfondsen: 5,0149 miljard EUR

-- Doelstelling 2, gefinancierd uit het EFRO en het ESF: 45,5 miljoen EUR

-- Doelstelling 3, gefinancierd uit het ESF: 41,9 miljoen EUR

-- Voor het FIOV buiten doelstelling 1 is een bedrag van 1,1 miljoen EUR voorzien.

De verdeling van de toewijzingen over de verschillende fondsen binnen de doelstellingen 1 en 2 is afhankelijk van de programmering van de lidstaten, die door de Commissie moet worden goedgekeurd.

Voor de EU-15 staat de algemene Structuurfondsenverordening voor 2005 de volgende verdeling toe voor de hoofddoelstellingen:

-- Doelstelling 1 (inclusief overgangssteun), gefinancierd uit de vier fondsen: 22,2181 miljard EUR

-- Doelstelling 2 (inclusief overgangssteun), gefinancierd uit het ERDF en het ESF: 3,4988 miljard EUR

-- Doelstelling 3, gefinancierd uit het ESF: 3,8691 miljard EUR

-- FIOV (buiten doelstelling 1): 178,9 miljoen EUR

In het kader van doelstelling 1 wordt ook steun verleend aan het specifieke programma voor het vredesproces in Noord-Ierland (PEACE) en, als speciaal bijkomend programma, aan enkele regio's in Zweden.

De regio's die in de voorafgaande periode (1994 tot 1999) voor doelstelling 1 in aanmerking kwamen, maar die in de periode 2000-2006 niet meer aan de criteria voldoen, ontvangen ten minste tot 2005 uit alle Structuurfondsen overgangssteun in het kader van doelstelling 1. Ook de regio's die in 1999 voor de doelstellingen 2 of 5b in aanmerking kwamen en die niet in aanmerking komen voor de nieuwe doelstelling 2, ontvangen tot 2005 overgangssteun in het kader van doelstelling 2 uit het EFRO.

De veredeling van de toewijzingen over de Fondsen binnen de doelstellingen 1 en 2 vloeit voort uit de programma's die in partnerschap met de lidstaten worden vastgesteld.

Begin 2004 zullen de lidstaten de door de Structuurfondsenverordening ingevoerde "prestatiereserve" toewijzen en programmeren. Deze reserve omvat 4% van het totaalbedrag voor 2000 - 2006 en is bedoeld om na de tussentijdse evaluatie van de programma's in 2003 te worden toegewezen aan de best presterende programma's. De precieze verdeling van het totaalbedrag over de fondsen zal dus in de loop der tijd veranderen naarmate deze reserves worden geprogrammeerd.

De onderstaande tabellen geven de verwachte verdeling van de vastleggingskredieten. De tabel voor de EU-25 gaat uit van een verdeelsleutel per beleidsterrein voor de EU-10 die gelijk is aan die welke momenteel voor de programmering voor de EU-15 is geconstateerd. Deze veronderstelling zal moeten worden bijgesteld in het licht van de daadwerkelijke verdeling per beleidsterrein van de programmering voor de EU-10 en de programmering van de prestatiereserve voor de EU-15.

Vastleggingskredieten in 2005 (inclusief wederopneming uit 2000)

(Bedragen in miljoen EUR, tegen lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Voor elk beleidsterrein zijn er specifieke begrotingsonderdelen voor de voltooiing van vroegere programma's. Voor vastleggingen hebben deze onderdelen de vermelding "p.m." Op deze begrotingsonderdelen gaat het alleen om openstaande betalingen, maar het gaat om marginale bedragen aangezien de RAL voor deze onderdelen naar verwachting in 2004 zal worden weggewerkt.

4.3.1.2. Communautaire initiatieven

Er zijn vier communautaire initiatieven, die allemaal uit slechts een Fonds worden gefinancierd:

1) Interreg voor de bevordering van grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, gefinancierd uit het EFRO;

2) LEADER+, ten behoeve van de plattelandsontwikkeling, dat uit het EOGFL, Afdeling Oriëntatie, wordt gefinancierd;

3) EQUAL, voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel binnen een context van gelijke kansen, dat door het ESF wordt gefinancierd; en

4) URBAN, voor de economische en sociale rehabilitatie van in crisis verkerende steden en voorsteden met het oog op een duurzame stedelijke ontwikkeling, gefinancierd door het EFRO.

Voor de nieuwe lidstaten heeft de Europese Raad van Kopenhagen besloten alleen Interreg en EQUAL te steunen.

De vastleggingskredieten voor de vier communautaire initiatieven voor de EU-25 bedragen in 2005 2,259 miljard EUR in prijzen van 2005, waarvan 2,022 miljard bestemd is voor de EU-15. Overeenkomstig de Structuurfondsenverordening, de richtsnoeren van de Commissie voor elk initiatief en de conclusies van Kopenhagen is de verdeling van de toewijzing voor 2005 als volgt:

(Bedragen in miljoen EUR, tegen lopende prijzen)

// Voorontwerp van begroting 2005

Interreg // 1 110

Leader // 402

EQUAL // 615

URBAN // 132

Totaal // 2 259

Er is ook een apart begrotingsonderdeel ter dekking van betalingen van voorgaande programmeringsperiodes dat alle vroegere communautaire initiatieven omvat.

4.3.1.3. Innovatieve acties en technische bijstand.

Deze kredieten (zie tabel in punt 2.3.1) zijn bestemd voor innoverende acties op communautair niveau zoals studies, proefprojecten en uitwisseling van ervaringen, alsmede technischebijstandsacties zoals voorbereidings-, toezicht-, evaluatie- en controlemaatregelen. De technische bijstand van administratieve aard uit de Structuurfondsen is nu volledig onder hoofdstuk 1 in de begroting opgenomen, behalve voor de betaling van de RAL in verband met vroegere gesplitste kredieten (hoofdstuk 49).

Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen bedragen de vastleggingskredieten voor de nieuwe lidstaten voor technische bijstand en innoverende acties 14,4 miljoen EUR (in prijzen van 2005). Voor de EU-15 bedragen de vastleggingskredieten 105,1 miljoen EUR (in prijzen van 2005). Het totaalbedrag is dus 119,5 miljoen EUR.

4.3.1.4. Betalingskredieten

Nieuwe programma's 2000 - 2006

EU-15

Voor de nieuwe programma's zullen de betalingen in 2005 vrijwel volledig bestaan uit terugbetalingen. Voor het zesde jaar van de uitvoering van de nieuwe programma's is 28,544 miljard EUR (een stijging van 13,2 %) voorzien.

Er wordt van uitgegaan dat de betalingen in 2005 gemiddeld 95% van de gemiddelde jaarlijkse vastleggingstranches zullen bedragen. Dit is hoger dan werd aangenomen voor het VOB 2004 (80%). Deze stijging sluit echter min of meer aan bij de trend qua stijging van de betalingen als percentage van de gemiddelde jaarlijkse vastleggingstranche. De betalingen zijn namelijk gestegen van 66% van de gemiddelde jaarlijkse vastleggingstranche in 2002 tot 78% van de tranche in 2003.

Voor de communautaire initiatieven, waarvan de begrotingsuitvoering achterloopt op die van de hoofdprogramma's, zullen de betalingen naar verwachting 80% van de gemiddelde jaarlijkse tranche bedragen. Dit komt ruwweg overeen met het uitvoeringspercentage van de hoofdprogramma's in 2003. Voor technische bijstand/innoverende acties zijn de betalingskredieten gebaseerd op een bottom-upbeoordeling door de bevoegde diensten van de Commissie.

De betalingskredieten voor het PEACE II-programma bedragen 101 miljoen EUR.

De betalingsbehoeften voor 2005 zullen ten dele afhankelijk zijn van de uitvoering in 2004. De Commissie zal dan ook in juli 2004 de balans van de begrotingsuitvoering opmaken en zo nodig corrigerende maatregelen nemen.

EU-25

De totale betalingen voor de nieuwe (2000 - 2006) programma's zijn 31,637 miljard EUR van in totaal 32,391 miljard EUR voor de Structuurfondsen als geheel. De betalingen voor de nieuwe programma's zijn in de onderstaande tabel uitgesplitst naar doelstelling:

(bedragen in miljoen EUR, lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

"Van deze totalen strookt het deel betalingskredieten voor de EU-10 volledig met de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen. De betalingen voor de EU-10 zijn gelijk aan 6% van de totale vastleggingen 2004 - 2006 samen met 40% van de gemiddelde jaarlijkse vastlegging voor deze periode van drie jaar."

Programma's van vóór 2000

Voor deze programma's, die grotendeels in 2004 zullen worden afgesloten, is voor 2005 slechts een restbedrag voor late betalingen voorzien. Het gaat hierbij om 754 miljoen aan kredieten, wat overeenkomt met ongeveer 10% van de RAL eind 2003.

4.3.2. Cohesiefonds

De vastleggingskredieten bedragen 5,132 miljard EUR voor de EU-25, waarvan 2,738 miljard voor de EU-15 en 2,394 miljard voor de EU-10. Voor de EU-10 stemmen deze cijfers overeen met de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen. Binnen de EU-15 zal Ierland niet langer recht hebben op nieuwe vastleggingen, aangezien het sinds 2004 niet meer in aanmerking komt voor het Cohesiefonds. Als gevolg hiervan is het in 2005 voor het Cohesiefonds begrote bedrag 61 miljoen EUR lager dat het maximum van de financiële vooruitzichten.

De betalingskredieten bedragen 3,006 miljard EUR voor de EU-25 en 2,335 miljard EUR voor de EU-15. Het bedrag voor de EU-10 is gebaseerd op de conclusies van Kopenhagen en stemt overeen met 3% van de vastleggingstranche voor 2005 plus 21% van de jaarlijkse vastleggingstranche voor 2004. Het bedrag voor de EU-15 is ongeveer 17% lager dan het bedrag dat voor de EU-15 in de begroting 2004 was opgenomen.

5. Internal policies: heading 3

5.1. Overzichtstabel

(bedragen in miljoen EUR, lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.2. Belangrijkste aspecten van rubriek 3

De voorgestelde begroting voor rubriek 3 omvat met name twee van de drie politieke prioriteiten die door de Commissie voor 2005 zijn voorgesteld op basis van 25 lidstaten: "concurrentievermogen en samenhang" en "veiligheid en Europees burgerschap".

Voor de eerste prioriteit, "concurrentievermogen en samenhang", beogen de uit rubriek 3 gefinancierde activiteiten met name de versterking van de onderzoeksinspanningen en de ontwikkeling van het menselijk en technologisch kapitaal door respect voor het milieu en de sociale dimensie te waarborgen.

De bijdrage uit rubriek 3 voor de tweede prioriteit, "veiligheid en Europees burgerschap", zal gericht zijn op de consolidatie van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, die voortvloeit uit het programma van Tampere, en uit het recht van de burgers op bescherming tegen natuur- en milieurampen en op toegang tot basisvoorzieningen (gezondheid, veiligheid van de consument, voedselzekerheid, vervoersveiligheid en de veiligheid van telecommunicatie- en informatienetwerken).

Voor het begrotingsjaar 2005 wordt het voorstel van de Commissie ten aanzien van uitgaven voor intern beleid verhoogd tot in totaal 8,9586 miljard EUR aan vastleggingskredieten en 7,7286 miljard EUR aan betalingskredieten hetgeen ten opzichte van 2004 een stijging is van 2,9%. De hieruit voortvloeiende marge is 53,4 miljoen EUR.

De voorgestelde nettostijging van 254 miljoen EUR ten opzichte van de begroting 2004 kan als volgt worden verklaard:

-- de herprogrammering van het zesde kaderprogramma voor OTO behelsde een stijging van 33 miljoen EUR in 2003, hetgeen leidde tot een verlaging van de in het financieel plan van mei 2003 opgenomen kredieten met hetzelfde bedrag in 2005. Dit bedrag wordt in 2005 dus aan andere beleidsmaatregelen toegekend;

-- vergeleken met de financiële programmering kan ongeveer 144 miljoen EUR aan andere beleidsterreinen worden toegekend. Deze kredieten zijn met name afkomstig van de beleidsterreinen economische en financiële zaken, landbouw en plattelandsontwikkeling, visserij, en energie en vervoer.

Dankzij deze besparingen zijn op de volgende beleidsterreinen aanzienlijke verhogingen ten opzichte van 2004 mogelijk:

-- Onderzoek en technologische ontwikkeling (+232 miljoen EUR)

-- Ontmanteling van nucleaire installaties en afvalbeheer (+51 miljoen EUR).

-- Justitie en binnenlandse zaken (+44 miljoen EUR)

-- Onderwijs en cultuur (+37 miljoen EUR)

-- Vervoer en energie (+35 miljoen EUR)

-- Gezondheid en bescherming van de consument (+13 miljoen EUR)

-- Informatiemaatschappij (+9 miljoen EUR)

-- Belastingen en douane-unie (+8 miljoen EUR)

5.3. Algemeen overzicht van rubriek 3

Onderzoek en technologische ontwikkeling: het zesde kaderprogramma werd ingesteld bij Besluit nr. 2002/1513/EG van het Europees Parlement en de Raad en Besluit nr. 2002/668/Euratom van de Raad. Beide besluiten zijn aangepast aan de overeenkomst die op de bemiddelingsvergadering van 24 november 2003 is bereikt. Het zesde kaderprogramma is goedgekeurd om een bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van de in artikel 163, lid 1, van het Verdrag beschreven doelstellingen, namelijk "de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de industrie van de Gemeenschap te versterken en de ontwikkeling van haar internationale concurrentiepositie te bevorderen, alsmede de onderzoeksactiviteiten te bevorderen die uit hoofde van andere hoofdstukken van dit Verdrag nodig worden geacht".

Het kaderprogramma blijft de belangrijkste uitgavenpost van deze rubriek, aangezien de totale vastleggingen 5,047 miljard EUR bedragen, een stijging van 232 miljoen EUR. Het vormt een centraal element van het proces om binnen de Unie een kenniseconomie en -maatschappij te ontwikkelen en is als zodanig essentieel voor innovatie, concurrentievermogen en werkgelegenheid, duurzame economische groei en sociale samenhang.

De tabel geeft de verdeling van de kredieten voor het zesde kaderprogramma per beleidsterrein:

(bedragen in miljoen EUR, lopende prijzen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De steun van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) voor het beleid van de EU vindt hoofdzakelijk plaats in de vorm van wetenschappelijke en technische steun op het gebied van milieubescherming, veiligheid van de bevolking en duurzame ontwikkeling. Deze activiteiten omvatten risicobeoordeling, tests, validering en verbetering van methoden, materialen en technologieën, en dienen ter ondersteuning van een aantal beleidsmaatregelen zoals voedselveiligheid, bescherming tegen fraude, chemische stoffen, milieu, duurzame ontwikkeling en nucleaire veiligheid. Deze ondersteuning zal in nauwe samenwerking met de laboratoria en onderzoekscentra van de lidstaten en derde landen worden verstrekt.

Wat de uitbreiding betreft: de specifieke acties van het GCO dienen ter bevordering van integratie van de onderzoeksorganisaties en het onderzoekspersoneel van de nieuwe lidstaten in netwerken en projecten, met name op gebieden zoals milieu, voedselveiligheid en nucleaire veiligheid, waar deze landen zich nog moeten ontwikkelen gezien de wetenschappelijke en technische vereisten van de communautaire wetgeving. Het GCO zal ook doorgaan met voorlichtingsacties en de bevordering van zijn activiteiten in de drie resterende kandidaat-lidstaten en zich steeds meer openstellen voor de landen van de Westelijke Balkan. Voorts zal het GCO wetenschappelijke en technische steun geven aan het nieuwe nabuurschapsbeleid van de Unie.

Wat betreft de activiteit "nucleaire erfenis van de werkzaamheden van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek in het kader van het Euratom-Verdrag", voert de Commissie sinds 1999 een actieplan uit voor het ontmantelen en afbouwen van alle nucleaire installaties die zijn gebruikt voor de nucleaire activiteiten van het verleden.

Het actieplan omvat de bouw van afvalverwerkingsfaciliteiten bij het centrum van Ispra (I) en de bouw van een opslagcentrum op het terrein van Ispra, aangezien Italië niet over een dergelijk centrum beschikt. Het plan zal de bestaande afvalverwerking en de ontmanteling van alle faciliteiten, inclusief de behandeling en de opslag van het afval dat hierbij ontstaat, voortzetten.

De uitvoering van het actieplan heeft aanvankelijk betrekking op het centrum van het GCO in Ispra waar bijna alle nucleaire activiteiten plaatsvinden. De centra te Petten (NL), Geel (B) en Karlsruhe (D), die nog steeds actief zijn, zullen hun actieplan uitvoeren na de sluiting van hun nucleaire faciliteiten, die voor Petten ongeveer in 2015 en voor Geel en Karlsruhe in 2025 zou kunnen plaatsvinden.

Bij evaluatie van het programma van de Commissie in 2002 en 2003 door een consortium van externe ondernemingen werden de vooruitzichten van het GCO bevestigd en de kosten van het programma opnieuw geraamd en werd aanbevolen het te versnellen. Vertraging of verlenging van de duur van het project zal leiden tot verhoging van de kosten. Het resultaat is een stijging van de begrotingsbehoeften voor 2005 om de bestraalde splijtstof van Amerikaanse origine in Petten naar de VS terug te zenden (voor deze mogelijkheid in 2006 verdwijnt) en het afvalopslagcentrum in Ispra te bouwen. Dit laatste is een voorwaarde waaraan moet worden voldaan voordat met de afvalverwerking en ontmanteling kan worden begonnen.

De voor 2005 voorgestelde begroting voor de ontmanteling van nucleaire installaties en afvalbeheer bedraagt 66,9 miljoen EUR, verdeeld over de volgende werkzaamheden:

-- 27,5 miljoen EUR stemt overeen met reeds voorziene kredieten voor:

-- De voltooiing van de afvalbeheerinstallaties te Ispra (bouw, modernisering).

-- Terugneming en behandeling van oude afvalstoffen te Ispra (overeenkomstig de verbintenis van het GCO jegens de veiligheidsautoriteiten).

-- Ontmanteling van handschoenkasten en verwijdering van nucleair materiaal te Karlsruhe om de totale inventaris van nucleair materiaal te beperken (zoals voorgeschreven) en nieuwe activiteiten mogelijk te maken.

-- 10 miljoen EUR voor de vroegtijdige terugzending van splijtstof naar de VS, aangezien deze mogelijkheid in 2006 zal verdwijnen.

-- 20 miljoen EUR om een sleutelklaar contract voor de bouw van de tijdelijke opslagplaats. Deze optie van één contract is beter dan verschillende contracten, zelfs wanneer de uitgaven in verband met de bouw over een periode van drie jaar zullen worden betaald om de verantwoordingsplicht en veiligheid te optimaliseren.

-- 9,4 miljoen EUR is nodig voor compactie van het afval, door de bouw van een compactiefaciliteit op het terrein van Ispra dan wel via een andere, externe oplossing indien dit goedkoper blijkt.

Het grootste deel van de stijging wordt verklaard door eenmalige investeringen voor de tijdelijke opslag, de terugzending van splijtstof naar de VS en de compactie van afval.

De onafhankelijke deskundigengroep ontmanteling die het GCO over het programma adviseert, heeft aanbevolen dat het programma zo snel mogelijk wordt uitgevoerd om te besparen op de exploitatiekosten in verband met veilige conservering, veiligheid en onderhoud. Deze kosten kunnen worden geraamd op ongeveer 6 miljoen EUR per jaar.

Andere acties:

-- Onderzoeksprogramma van het fonds voor onderzoek inzake kolen en staal, gefinancierd door de netto-ontvangsten uit de investering van EGKS-middelen na het aflopen van het EGKS-Verdrag.

-- Versterking van het potentieel van de Europese industrie op het gebied van het veiligheidsonderzoek: deze voorbereidende maatregel, die zich in het tweede jaar bevindt, is een aanvulling op de inspanningen van de lidstaten en de andere Europese instellingen op dit gebied en spitst zich met name toe op de ontwikkeling van een onderzoeksprogramma inzake geavanceerde veiligheid. Het doel is de voorwaarden en mechanismen te onderzoeken voor het scheppen van een gunstiger klimaat voor het wetenschappelijke, technologische en industriële concurrentievermogen van Europa op het gebied van de veiligheid.

Energie en vervoer: Ondanks de verhoging (exclusief onderzoek) van 35 miljoen EUR ten opzichte van de begroting 2004, waarmee een bedrag van 1,047 miljard EUR wordt bereikt, vindt op dit beleidsterrein een verlaging van 52 miljoen EUR plaats ten opzichte van de eerder overeengekomen financiële programmering. Dit is het gevolg van de intrekking van de wijziging van de TEN-verordening betreffende grensregio's.

De voor dit beleidsterrein uitgetrokken kredieten dienen met name voor:

-- de ontwikkeling en uitvoering van de in het groei-initiatief aangeduide rijpe projecten via de uitbreiding van de trans-Europese netwerken. In de context van het Witboek over het gemeenschappelijk vervoerbeleid is in 2003 inderdaad een bijgewerkte versie van de communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van trans-Europese vervoersnetwerken goedgekeurd, die beoogt de lijst van in 2001 voorgestelde prioritaire projecten aan te vullen met nieuwe projecten, waaronder de ontwikkeling van transnationale snelwegen op zee, zodat het totale aantal projecten op 29 komt. Het doel hiervan is ook deze projecten als projecten van Europees belang aan te merken, een mechanisme in te voeren om de operationele en financiële coördinatie van de lidstaten te versterken en 2020 te handhaven als streefdatum voor de voltooiing van het trans-Europese netwerk. De richtsnoeren van het trans-Europese energienetwerk werden eveneens bijgewerkt om nieuwe prioriteiten vast te stellen en de goedkeuring van de projecten flexibeler te maken.

-- de ontwikkeling van een beleid van veiligheid en bescherming van de burgers op het gebied van energie en vervoer, met name door het creëren van de nieuwe activiteit "veiligheid en bescherming van de gebruikers van energie en vervoer". Hieronder vallen vervoersveiligheid, nucleaire veiligheid en stralingsbescherming;

-- het Europees Agentschap voor de veiligheid van de spoorwegen, het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart en het Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart, dat dankzij de uitbreiding van zijn activiteiten kan optreden bij onopzettelijke of aanhoudende vervuiling van de zee, met name door bestrijdingsschepen te charteren en ter beschikking van de lidstaten te stellen.

De stijging van de communautaire subsidie voor deze drie agentschappen zal de volledige inrichting in de door de Europese Raad van december 2003 vastgestelde vestigingsplaatsen mogelijk maken.

-- The provision of a satellite surveillance system for maritime vessels, in order to monitor vessels that pollute EU waters, thereby enforcing the new regulation which prohibits the emptying of tanks out at sea. As a complement to this [10], a feasibility study and measures for the coordination of EU coastguards services are also proposed.

[10] In response to a proposal made by the European Parliament on 13 January 2004.

-- de voortzetting van het Marco Polo-programma, dat dient ter bevordering van innoverende acties op de markten voor logistiek en intermodaal vervoer;

-- de start van het programma "Intelligente energie voor Europa", dat dient ter bevordering van energiebesparing, met name in het vervoer, en de ontwikkeling van hernieuwbare energie;

-- de modernisering van de infrastructuur van het beheer van het luchtverkeer (DEPLOY-project);

-- de financiering (139 miljoen EUR) van nucleaire veiligheidsmaatregelen voor de ontmanteling van de kerncentrales van Ignalina (Litouwen) en Bohunice (Slowakije).

Er is een bedrag van 242,3 miljoen EUR uitgetrokken voor de door het zesde kaderprogramma voor onderzoek gefinancierde acties op het gebied van energie en vervoer, overeenkomstig de financiële planning van het programma. De prioriteiten zijn de consolidering van de positie van de Europese luchtvaart- (technologie in verband met de totstandbrenging van het gemeenschappelijke luchtruim) en ruimtevaartindustrie (GALILEO) en het potentieel van deze sector helpen benutten voor de verbetering van de veiligheid en de milieubescherming. Voor het gebied energie zijn de prioriteiten met name de beheersing van de energievraag, de toepassing van hernieuwbare energie op grotere schaal en de bevordering van het gebruik van schoon openbaar vervoer en vervangende brandstoffen. Voor het gebied vervoer zijn de initiatieven gericht op de ontwikkeling van milieuvriendelijke en concurrerende innoverende systemen voor alle vormen van oppervlaktevervoer (spoorweg, weg en binnenwateren) het vinden van een nieuw evenwicht tussen alle verschillende vervoerswijzen en de verbetering van de veiligheid.

Economische en financiële zaken: hiervoor wordt 49,7 miljoen EUR aan kredieten voorgesteld, 50 miljoen EUR minder dan in de begroting 2004.

Dit wordt verklaard door de volgende feiten:

-- De in de begroting 2004 opgenomen vastleggingskredieten voor het "programma voor ondernemingen - verbetering van het financiële klimaat voor het MKB (meerjarenprogramma)" beliepen 91 miljoen EUR. Volgens de door het Europees Investeringsfonds (EIF) verstrekte gegevens zal dat bedrag naar verwachting volledig worden gebruikt in het kader van het meerjarenprogramma in 2004. Voor 2005 zijn de voorgestelde vastleggingskredieten echter aanzienlijk lager dan voor 2004. Dit voorstel houdt rekening met de projecten die nog in de pijplijn zitten voor de vastleggingen voor het laatste jaar van het meerjarenprogramma (2001-2005).

De financiële instrumenten van het meerjarenprogramma zijn marktgestuurd. Met name voor de ETF-startersregeling hebben de neergang van de effectenbeurzen, de herziening van de waardering van innoverende snelgroeiende ondernemingen en de daaruit voortvloeiende zware verliezen voor beleggers in belangrijke mate bijgedragen tot de verwachte lagere behoeften in 2005, zoals ook tot uiting komt in de EIF-pijplijn voor dit jaar. De EIF-pijplijn voor het meerjarenprogramma omvat projecten waarmee 44,5 miljoen EUR is gemoeid. Dit bedrag is gebaseerd op de laatste informatie die door het EIF is verstrekt voor alle financiële instrumenten van het meerjarenprogramma samen en moet worden beschouwd als een realistischer streefcijfer dan het bedrag dat in de financiële programmering van mei 2003 was opgenomen (63,5 miljoen EUR). Het gaat om projecten die naar verwachting voor het einde van de vastleggingsperiode van het meerjarenprogramma ter goedkeuring zullen worden ingediend, en om subsidiabele kosten in het kader van de programma's (EIF- beheerskosten, kosten van marketing en juridisch advies, enz.). Voor 2005 wordt alleen gevraagd om de vastleggingskredieten waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij zullen worden gebruikt.

-- De uitgaven van het begrotingsonderdeel "nucleaire veiligheid" op dit beleidsterrein zijn afhankelijk van de ontvangst van aanvragen van Euratom-leningen die kunnen worden toegekend binnen de bestaande limieten en criteria. Overeenkomstig de begrotingspraktijk en gezien de huidige verwachtingen met betrekking tot de mogelijkheden inzake aanvragen waarmee uitgaven van dit begrotingsonderdeel in 2005 gemoeid zijn, is voorgesteld in het VOB de vermelding "p.m." op te nemen in plaats van een bepaald bedrag.

Informatiemaatschappij: dit beleidsterrein kent een stijging, exclusief onderzoek, van 8,9 miljoen EUR ten opzichte van de begroting 2004, overeenkomstig het financiële plan.

Dit beleidsterrein omvat drie operationele activiteiten: communicatiebeleid, eEurope, en onderzoek en ontwikkeling op het gebied van informatiemaatschappij.

Het communicatiebeleid levert een grote bijdrage aan de verwezenlijking van de doelstellingen die in 2000 in Lissabon door de staatshoofden en regeringsleiders zijn vastgesteld, namelijk ervoor zorgen dat Europa in 2010 de meest concurrerende en dynamische economie is.

Deze bijdrage bestaat uit de bevordering van de ontwikkeling van een open en concurrerende interne markt voor communicatienetwerken en -diensten, waarin groei, innovatie en doeltreffendheid worden gestimuleerd..

Het elektronische communicatiebeleid draagt niet alleen bij aan meer concurrentie op de markt, maar stelt de Europese burgers ook in staat te profiteren van de informatiemaatschappij

Het initiatief eEurope omvat verschillende programma's die een bijdrage leveren aan de uitvoering van het actieplan inzake eEurope, een overkoepelend beleidsinstrument. De algemene doelstelling van het actieplan eEurope 2005 is de overschakeling op de informatiemaatschappij te versnellen en ervoor te zorgen dat de voordelen aan alle burgers ten goede komen. Daartoe omvat de activiteit eEurope:

-- MODINIS (toezicht op het actieplan eEurope 2005, verspreiding van goede methoden en de verbetering van netwerk- en informatieveiligheid);

-- e-Ten - ondersteuning van het opzetten van de in het actieplan genoemde "e-diensten van de overheid" door op elektronische datatransmissienetwerken gebaseerde diensten van algemeen belang operationeel te maken;

-- eContent en eContentplus ter ondersteuning van de ontwikkeling van Europese digitale inhoud op wereldwijde netwerken, waarmee wordt tegemoetgekomen aan de centrale vereisten voor een ruimere aanvaarding van breedband;

-- het internet-actieplan en het actieplan voor een veiliger internet met het oog op een veiliger informatie-infrastructuur door de bevordering van een veiliger gebruik van internet via de bestrijding van illegale en schadelijke inhoud;

-- Tenslotte zal het Europese Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging volledig operationeel worden en een gecoördineerde aanpak inzake veiligheidskwesties op Europese schaal faciliteren.

De prioriteit technologieën van de informatiemaatschappij in het kader van het zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling spitst zich toe op de toekomstige generatie technologieën waarmee computers en netwerken naadloos in de dagelijkse omgeving kunnen worden geïntegreerd. Deze visie plaatst gebruikers, mensen en bedrijven, centraal bij toekomstige ontwikkelingen voor een kennismaatschappij voor iedereen. Voor deze activiteit is 1,1195 miljard EUR voorzien, overeenkomstig de financiële programmering van het zesde kaderprogramma.

Onderwijs en cultuur: voor dit beleidsterrein wordt een totaalbedrag van 884,6 miljoen EUR voorgesteld om de menselijke dimensie van Europa te versterken en een bijdrage te leveren aan de totstandbrenging van een Europa van de kennis, de ontwikkeling van een Europese culturele ruimte en het betrekken van de burgers bij de Europese integratie.

Dit bedrag maakt de financiering mogelijk van:

-- De steunverlening in het kader van de activiteit onderwijs. 428,6 miljoen EUR aan kredieten wordt voorgesteld, 43,8 miljoen EUR meer dan in 2004.

Deze stijging wordt ten dele verklaard door de verhoging van de kredieten voor het Socrates-programma (361,2 miljoen EUR voorgesteld voor 2005), overeenkomstig de programmering van het totaalbedrag voor de gehele duur van het programma (2000-2006). Voorts stijgen de kredieten voor het programma Erasmus Mundus van 8 miljoen EUR in 2004 tot 27 miljoen EUR in 2005.

De kredieten voor het programma eLearning dalen daarentegen van 16 miljoen EUR in 2004 tot 14 miljoen EUR in 2005 om binnen de totale kredieten te blijven die voor de gehele duur van het programma zijn toegekend (2004-2006).

Ten slotte verschillen de kredieten die voor de andere onderdelen van deze activiteit worden voorgesteld en die vallen onder het programma voor de ondersteuning van de organisaties die op het gebied van onderwijs actief zijn, niet veel van de kredieten 2004.

-- De belangrijkste communautaire steunverlening in het kader van de activiteit "beroepsopleiding" heeft betrekking op de tweede fase van het programma Leonardo da Vinci, waarvoor 208,2 miljoen EUR wordt voorgesteld in 2005.

Dit hoofdstuk omvat ook de subsidies voor Cedefop (16,1 miljoen EUR voorgesteld voor 2005), en de Europese Stichting voor opleiding in Turijn (18,5 miljoen EUR voorgesteld voor 2005, inclusief 2,5 miljoen EUR in het kader van het PHARE-programma).

-- De belangrijkste communautaire steunverlening in het kader van de activiteit "cultuur en talen" is het kaderprogramma voor cultuur, waarvoor voor 2005 34,9 miljoen EUR wordt voorgesteld, overeenkomstig de programmering van het totaalbedrag voor de gehele duur van het programma (2000-2004, wordt verlengd tot 2005 en 2006).

Voor de kredieten voor de andere onderdelen van deze activiteit, die vallen onder het programma voor de ondersteuning van de organisaties die op het gebied van cultuur actief zijn, worden bedragen voorgesteld waarmee de meerjarentoewijzing van het programma in acht kan worden genomen.

-- De belangrijkste communautaire steunverlening in het kader van de activiteit "audiovisueel beleid en sport" is de uitvoering van de programma's Media Plus en Media-Opleiding. Voor 2005 wordt in totaal 93,3 miljoen EUR aan kredieten voorgesteld, overeenkomstig de programmering van de totaalbedragen voor de gehele duur van de programma's (2001-2005, wordt verlengd tot 2006).

De daling van de totale kredieten voor deze activiteit kan voornamelijk worden verklaard door het feit dat de kredieten voor 2004 8,6 miljoen EUR omvatten in het kader van het Europese jaar van opvoeding door sport.

-- Voor de belangrijkste communautaire steunverlening in het kader van de activiteit "jeugd", het Jeugd-programma, wordt voor 2005 een toewijzing van 111,5 miljoen voorgesteld, hetgeen de stijging van de kredieten voor deze activiteit verklaart.

-- Ten slotte wordt voorgesteld één uitvoerend agentschap voor onderwijs en cultuur op te richten. Het zal de Commissie bijstaan bij het beheer van de huidige programma's, waarvan de basisbesluiten allemaal uitgaan van het gebruik van externe bijstand. De oprichting van dit agentschap, in de eerste plaats om de bureaus voor technische bijstand te vervangen, biedt bovendien de mogelijkheid om het programmabeheer te verbeteren en te zorgen voor een betere dienstverlening aan de ontvangers, zodat de activiteiten van de diensten van de Commissie zich meer kunnen toespitsen op politieke en prioritaire taken op dit gebied.

De voorlichtings- en communicatieacties zijn verdeeld over diverse beleidsterreinen: pers en communicatie, onderwijs en cultuur, economische en financiële zaken, uitbreiding, justitie en binnenlandse zaken, externe acties en coördinatie van het beleid van de Commissie. Er wordt een totaal krediet van 89,7 miljoen EUR voorgesteld, inclusief 63,8 miljoen EUR voor het beleidsterrein pers en Communicatie. Dit bedrag maakt het mogelijk:

-- de media en de burgers te informeren over de werkzaamheden van de Commissie en de doelstellingen van haar beleid bekend te maken;

-- de Commissie te informeren over de ontwikkeling van de publieke opinie in de lidstaten.

Belastingen en douane-unie: voor dit beleidsterrein is een totaalbedrag van 58,2 miljoen EUR uitgetrokken, 8 miljoen EUR meer dan in 2004, zoals was voorzien in het financiële plan, hetgeen het mogelijk maakt de nieuwe lidstaten volledig in de huidige programma's op te nemen:

-- Douane 2007 (35,1 miljoen EUR): De in 2005 geplande acties hebben voornamelijk betrekking op de toepassing van de communautaire wetgeving, om ervoor te zorgen dat de interne markt in de uitgebreide Gemeenschap naar behoren functioneert. De specifieke doelstellingen van het programma houden rekening met de noodzaak om te zorgen voor de goede werking en ontwikkeling van de bestaande computersystemen, versterking van de fraudebestrijdingsmaatregelen en verlaging van de kosten van verenigbaarmaking, door het scheppen van een concurrentieklimaat voor ondernemingen te bevorderen. De acties hebben betrekking op communicatiesystemen en informatie-uitwisseling, beheers- en projectgroepen, vergelijkende analyse, uitwisseling van ambtenaren, organisatie van seminars en workshops en van opleidings- en follow-upactiviteiten.

Gezien de uitbreiding van de douane-unie met de 10 nieuwe lidstaten, waarbij een groot deel van de buitengrens van de EU naar het oosten verschuift, zullen acties worden ondernomen om de overheidsdiensten van de nieuwe lidstaten te helpen een controlemechanisme in te voeren dat de interne markt beschermt in verband met de handel met derde landen.

-- Fiscalis 2007 (14,6 miljoen EUR): Dit programma beoogt de werking van de belastingsstelsels in de interne markt te verbeteren door de samenwerking tussen de deelnemende landen, hun overheidsdiensten en ambtenaren te versterken en te onderzoeken welke problemen deze samenwerking op het gebied van wetgeving en administratieve werkwijzen kunnen bemoeilijken teneinde deze problemen te verhelpen. Er zijn met name diverse acties gepland op het gebied van communicatiesystemen en informatie-uitwisseling, uitwisseling van ambtenaren, werkgroepen, multilaterale seminars en controles en gemeenschappelijke opleidingsinitiatieven.

Gezondheid en bescherming van de consument: voor dit beleidsterrein wordt 120,6 miljoen EUR uitgetrokken, dat is 12,6 miljoen EUR meer dan in 2004.

De belangrijkste elementen van de activiteiten op dit beleidsterrein op middellange termijn zijn vervat in de acties die zijn beschreven in the strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006, de uitvoering van het volksgezondheidsprogramma 2003-2008 en de voltooiing en uitvoering van de acties die zijn beschreven in het Witboek over voedselveiligheid, naast de algemene activiteit aanpassing aan een Gemeenschap van 25 en te zijner tijd nog meer lidstaten.

De uit rubriek 3 gefinancierde specifieke doelstellingen voor 2005 zijn:

-- To implement a programme of actions under the 5-year Consumer Policy Strategy (2002-2006). That strategy sets a clear sense of political direction by setting three mid-term objectives: 'a high common level of consumer protection', 'effective enforcement of to consumer protection rules', and 'involvement of consume organisations in EU policies'. In 2005, the work will continue in building an environment in which consumers feel confident, benefiting in terms of choice and prices from the Internal Market unrestricted by national borders. This work contributes to the global competitiveness of the EU by ensuring that the full force of competition is felt in the business-to-consumer market. An amount of EUR 20,2 million is foreseen for the programme;

-- Het volksgezondheidsprogramma 2003-2008 uitvoeren (58,9 miljoen EUR voor 2005), met extra steun van een uitvoerend orgaan;

-- Nadere invulling geven aan de activiteiten van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, die, zoals de Europese Raad in december 2003 heeft besloten, in Parma zal worden gevestigd, zodat dit orgaan zich verder kan ontwikkelen en kan beantwoorden aan de eisen die eraan worden gesteld. Omdat daarvoor meer financiële steun nodig is dan voor 2005 was uitgetrokken, wordt 2,5 miljoen EUR extra gevraagd, zodat in totaal 36,7 miljoen EUR beschikbaar is;

-- Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding opzetten (4,8 miljoen EUR).

Ondernemingen: De maatregelen op dit beleidsterrein zijn er voornamelijk op gericht:

-- het ondernemerschap te stimuleren en het ondernemingsklimaat te verbeteren;

-- de toegang van goederen en diensten tot de markt te waarborgen, en tegelijkertijd te zorgen voor een hoog niveau van veiligheid en milieubescherming;

-- bij te dragen tot een gunstig klimaat voor innovatie en verandering;

-- de algemene concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven te verstevigen, duurzame productie te bevorderen en ervoor te zorgen dat de sociale en de milieuaspecten van de d