A4-0059/98

Resolutie over de mededeling van de Commissie over het actieplan betreffende Oekraïne (COM(96)0593 - C4-0103/97)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(96)0593 - C4-0103/97),

- gezien de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst die op 14 juni 1994 met Oekraïne is gesloten en waarmee het op 30 november 1995 heeft ingestemd ((PB C 339 van 18.12.1995, blz. 42)),

- gezien het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad op 28 november 1994 heeft aangenomen inzake de doelstellingen en de prioriteiten van de Europese Unie ten aanzien van Oekraïne ((PB L 313 van 6.12.1994, blz. 1.)),

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de adviezen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0059/98),

A. gezien het belang dat de Europese Unie hecht aan de onafhankelijkheid, de territoriale integriteit en de soevereiniteit van Oekraïne en in het besef van het belang hiervan voor de veiligheid en stabiliteit in de regio van de Zwarte Zee,

B. verheugd over de matigende invloed die Oekraïne zowel intern als in zijn betrekkingen met zijn buurlanden uitoefent, alsmede over het vriendschaps- en samenwerkingsverdrag dat dit land op 31 mei 1997 met Rusland heeft gesloten,

C. overwegende dat Oekraïne unilateraal afstand doet van zijn kernwapens, en verheugd over zijn toetreding tot het Non-proliferatieverdrag,

D. overwegende dat Oekraïne zich ertoe heeft verbonden om de bepalingen van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, dat het ondertekend en geratificeerd heeft, te eerbiedigen,

E. overwegende dat Oekraïne een fundamentele factor is voor de regionale stabiliteit en dat het land in de nabije toekomst een onmiddellijke buurstaat wordt voor de Europese Unie en de NAVO,

F. gezien de noodzaak het politieke en economische hervormingsproces in Oekraïne te ondersteunen,

G. overwegende dat de EU op wereldschaal gezien de belangrijkste verlener van steun aan Oekraïne is en dat Oekraïne na Rusland de meeste steun uit het TACIS-programma heeft ontvangen,

1. juicht het door de Commissie voorgestelde en op 6 december 1996 door de Raad goedgekeurde actieplan voor Oekraïne toe;

2. is van mening dat de Europese Unie in nauwe samenwerking met de OVSE en de Raad van Europa het democratiseringsproces in Oekraïne moet blijven ondersteunen, door de ontwikkeling van de burgermaatschappij te bevorderen, met name via haar TACIS-programma voor de democratie, aangezien dit van essentieel belang is voor de interne democratische stabiliteit;

3. is verheugd dat Oekraïne het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens heeft geratificeerd;

4. neemt kennis van het voornemen van de Oekraïense autoriteiten om de doodstraf af te schaffen en constateert dat op 11 maart 1997 een moratorium is afgekondigd waardoor de executies zijn opgeschort; betreurt echter dat in 1997 vóór die datum 13 personen werden terechtgesteld en hoopt dat het moratorium niet meer zal worden geschonden;

5. stelt vast dat Oekraïne op 5 mei 1997 het zesde protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens heeft ondertekend en wenst dat dit protocol spoedig wordt geratificeerd, zodat de doodstraf overeenkomstig de Europese normen uit het Oekraïense strafrecht wordt geschrapt;

6. stelt vast dat Oekraïne niet voldoet aan de voorwaarden om als veilig derde land te worden beschouwd, met name omdat het het Verdrag van Genève betreffende de status van vluchtelingen nog niet heeft ondertekend en nog geen wetgeving inzake vluchtelingen heeft aangenomen; verzoekt Oekraïne zich aan te sluiten bij de internationale verdragen tot bescherming van migranten en deze onverwijld om te zetten en verzoekt de Commissie en de Raad Oekraïne intensiever te ondersteunen bij de ontwikkeling en omzetting van een menswaardige vluchtelingenwetgeving en de bestuursrechtelijke voorwaarden daarvoor;

7. erkent de vooruitgang die Oekraïne bij de economische stabilisatie en de economische hervormingen heeft geboekt, maar benadrukt tegelijkertijd het belang van politieke consensus voor de succesvolle continuering en voltooiing ervan;

8. onderstreept dat het noodzakelijk is steun te blijven geven aan de economische overgang in Oekraïne door gebruik te maken van alle beschikbare financiële instrumenten (macro-financiële steun, TACIS enz.) en door met Oekraïne joint ventures op te zetten op industrieel en commercieel gebied (lucht- en ruimtevaart, energie, vervoer enz.);

9. betreurt echter dat het hervormingstempo in Oekraïne is afgenomen, hetgeen op de langere termijn tot grotere economische en sociale moeilijkheden kan leiden; dringt er daarom bij de Oekraïense autoriteiten op aan meer haast met de economische hervormingen te maken en verzoekt de internationale financiële instellingen en de Europese Unie dit land grotere steun te verlenen;

10. beklemtoont dat het verlenen van financiële steun aan Oekraïne gepaard moet gaan met beslissende structurele hervormingen in dit land (privatiseringen, herziening van het belastingstelsel, hervorming van de energiesector, enz.), en geeft uiting aan zijn ongerustheid over het trage tempo van deze hervormingen;

11. is van mening dat voorrang moet worden gegeven aan hervorming van het bestuur, belastinghervorming, hervorming van het rechtsstelsel, een betere verdeling van de overheidsbegroting, hervorming van het financiële stelsel, voortzetting van de privatisering en een betere markttoegang voor buitenlandse producten en investeringen;

12. is verheugd over de bereidheid van de Europese Unie om in samenwerking met de internationale financiële instellingen en andere donorlanden Oekraïne opnieuw te hulp te schieten om een oplossing te vinden voor de betalingsbalansproblematiek van het land;

13. wenst dat Oekraïne wordt betrokken bij de programma's van de Gemeenschap op het gebied van onderwijs - met name uitwisselingsprogramma's voor studenten en jonge managers op het gebied van politiek, recht en economie -, cultuur, informatiemaatschappij, wetenschap en milieubescherming;

14. wenst dat de gerechtelijke samenwerking tussen de EU en Oekraïne wordt geïntensiveerd en dat de strijd tegen de internationale misdaad en de illegale migratie wordt opgevoerd;

15. onderstreept dat Oekraïne een sleutelpositie inneemt bij de ontwikkeling van de transeuropese netwerken (telecommunicatie, energie, vervoer) en dat dit land zo gezien een brug vormt voor de verbindingen over land met Rusland, Transkaukazië en Centraal-Azië;

16. wijst erop dat de herstructurering van de energiesector van Oekraïne niet alleen vanuit economisch oogpunt gezien kan worden, maar dat ook het algemene beleid van de Europese Unie om de veiligheid van de bestaande kerncentrales in Oekraïne te verbeteren in ogenschouw genomen moeten worden;

17. herinnert eraan dat Oekraïne zich heeft verplicht tot de volledige sluiting van de kerncentrale in Tsjernobyl in het jaar 2000, en wenst dat deze termijn wordt aangehouden; verzoekt de G7-landen en de Europese Unie zelf Oekraïne daarbij te ondersteunen, door het land aan te moedigen zijn energievoorziening te diversifiëren, energieverspilling tegen te gaan en de veiligheid van zijn nog in bedrijf zijnde of uit bedrijf genomen kerninstallaties te verhogen; verzoekt in dit verband om een betere verdeling van de lasten over de donorlanden;

18. verzoekt de internationale gemeenschap een daad te stellen in het belang van het wereldmilieu en de middelen te verstrekken die nodig zijn voor de wederopbouw van de beschermende koepel in Tsjernobyl, waarvan de kosten op 750 miljoen dollar worden geraamd;

19. wijst daarnaast op de noodzaak van een ruimere deelname van internationale financiële instellingen aan de eventuele financiering van de voltooiing van de bouw van de reactoren Khmelnitsky 2 en Rovno 4, die te zijner tijd de reactor van Tsjernobyl moeten vervangen;

20. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de financiële instellingen actief met de elektriciteitsindustrie van Oekraïne samen te werken teneinde te komen tot een efficiënter energiegebruik door middels modernisering van de elektriciteitscentrales een hoger rendement te bereiken;

21. verzoekt de Commissie om uitbreiding van haar samenwerkingsinspanningen die gericht zijn op de invoering van doeltreffende energiebesparingsprogramma's in alle sectoren van de economie van Oekraïne en bij alle huishoudelijke toepassingen en de mogelijke toekomstige tenuitvoerlegging van zgn. Integrated Resource Planning (geïntegreerde planning van hulpbronnen);

22. verzoekt de Commissie de ontwikkeling van wettelijke en financiële regelingen te bevorderen met het oog op de totstandbrenging van industriële samenwerking en joint ventures op energiegebied;

23. stelt vast dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst het kader biedt voor een nauwe, gediversifieerde samenwerking tussen de Europese Unie en Oekraïne en dat Oekraïne de noodzakelijke voorwaarden dient te scheppen voor buitenlandse investeringen en de overdracht van technologie;

24. onderstreept dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst Oekraïne de mogelijkheid biedt zijn handel te diversifiëren en daardoor bijdraagt aan een versterking van zijn onafhankelijkheid, hetgeen een handhaving van de handelsstromen met de landen van de voormalige Sovjetunie op geen enkele wijze in de weg staat;

25. is verheugd over de toename van het handelsverkeer tussen beide partijen; wijst echter op de bestaande juridische en feitelijke beperkingen van de toegang tot de Oekraïense markt voor goederen en investeringen uit de Europese Unie, die in het belang van een verdere verdieping van de wederzijdse handelsbetrekkingen zo spoedig mogelijk moeten worden afgeschaft;

26. verzoekt de Commissie, bij de toepassing van haar handelspolitieke beschermingsmaatregelen ten opzichte van Oekraïne meer rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van de economische omschakelingsprocessen in Oekraïne;

27. erkent de moeilijkheden die Oekraïne ondervindt bij de privatisering, met name op het gebied van de zware industrie, alsmede bij de liberalisering van de prijzen, met name in de energiesector; wijst er echter tegelijkertijd op dat staatssteun een wezenlijke factor in de internationale concurrentievervalsing vormt;

28. verzoekt de Commissie na te gaan in hoeverre de Europese Unie door de liberalisering van de invoer van landbouwproducten uit Oekraïne betere afzetmogelijkheden op de communautaire markt kan scheppen;

29. verzoekt de Commissie Oekraïne bij zijn pogingen te integreren in de wereldeconomie te steunen en spreekt zich in dit verband uit voor spoedige toetreding van Oekraïne tot de WTO, wat een dienovereenkomstige aanpassing van de Partnerschapsovereenkomst nodig zou maken;

30. is evenwel van mening dat de partnerschapsovereenkomst slechts een etappe is op de weg naar een nauwere associatie tussen Oekraïne en de Europese Unie en dat daarom, wanneer aan de voorwaarden daarvoor is voldaan, de gedachten moeten uitgaan naar onderhandelingen over nieuwe instrumenten waarmee inhoud kan worden gegeven aan een dergelijke associatie;

31. verzoekt zowel Oekraïne als de Europese Unie in de tussentijd volledig gebruik te maken van de mogelijkheden die de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst biedt, met inbegrip van de politieke dialoog zoals in de overeenkomst bedoeld, zodat zij zowel economisch als politiek nader tot elkaar kunnen komen;

32. is verheugd over de in de Gemeenschappelijke Verklaring van de EU en de VS van 5 december 1997 inzake Oekraïne tot uitdrukking gebrachte politieke en economische ondersteuning van de onafhankelijkheid en de economische hervormingen van Oekraïne als concreet bewijs van de internationale solidariteit van de westelijke industriestaten met de economieën van de GOS-landen die zich in een overgangsfase bevinden;

33. is verheugd over het op 9 juli 1997 in Madrid ondertekende handvest tussen het Atlantisch Bondgenootschap en Oekraïne, dat het mogelijk zal maken de reeds bestaande betrekkingen tussen beide partijen verder te ontwikkelen in het kader van het Partnerschap voor de Vrede, waarvan Oekraïne een actief lid is, en dat de twee partijen in staat zal stellen aan de consolidering van de veiligheid op het Europees continent te werken, dit in synergie met de oprichtingsakte die de betrekkingen tussen de NAVO en Rusland regelt;

34. is tevens verheugd over het document dat op 30 juni 1997 door de WEU en Oekraïne is ondertekend, om te komen tot samenwerking op het gebied van luchtvervoer over lange afstanden als ondersteuning van de Petersberg-missies;

35. onderstreept dat deze diversifiëring van de middelen waarop de WEU zo nodig een beroep kan doen, ter aanvulling van de middelen die in het kader van de NAVO kunnen worden gemobiliseerd, de Europese identiteit op het gebied van veiligheid en defensie consistenter en geloofwaardiger maakt en een concreet voorbeeld vormt van samenwerking met het oog op het gezamenlijk uitoefenen van verantwoordelijkheden bij de instandhouding van vrede en stabiliteit;

36. merkt op dat een dergelijke samenwerking eveneens met de Russische Federatie zou kunnen worden ontwikkeld, zonder dat dit de West-Europese landen zou beletten hun eigen capaciteit voor luchtvervoer over lange afstanden op basis van de ATF-FLA (Avion de Transport du Futur/Future Large Aircraft) te ontwikkelen;

37. is van mening dat Oekraïne op de meest adequate manier moet worden betrokken bij de activiteiten van de WEU, te beginnen met de Petersberg-missies;

38. is van mening dat aan de overige Europese staten van het GOS die lid zijn van de Raad van Europa en via een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met de Europese Unie zijn verbonden, dezelfde mogelijkheden moeten worden geboden als Oekraïne om deel te nemen aan Petersberg-missies;

39. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de regering en het parlement van Oekraïne.