30.3.2004 NL C 80/17 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Mededeling van de Commissie
aan de Raad en het Europees Parlement betreffende versterking van de wettelijke accountantscon-
trole in de EU”
(COM(2003) 286 def.)
(2004/C 80/06)
De Europese Commissie heeft op 22 mei 2003 besloten om het Europees Economisch en Sociaal Comité,
overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag, te raadplegen over de voornoemde mededeling.
De gespecialiseerde afdeling „Interne markt, productie en consumptie”, die belast was met de
voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies goedgekeurd op 12 november 2003. Rapporteur was
de heer Byrne.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 404e zitting van 10 en 11 december 2003
(vergadering van 10 december) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is
goedgekeurd.
1. Inleiding
1.1. De mededeling van de Commissie inzake de „Verster-
king van de wettelijke accountantscontrole in de EU” dient
gezien te worden in de context van het Actieplan voor de
financiële diensten van de Commissie en tegen de achtergrondvan het Enron-debâcle en andere financiële schandalen.
1.2. Onderhavige mededeling en de hierop aansluitende
mededeling over „Modernisering van het vennootschapsrecht
en versterking van de corporate governance in de EuropeseUnie” zijn noodzakelijk voor een herstel van het vertrouwen
van beleggers in de kapitaalmarkten.
2. Voorstellen van de Commissie
2.1. De Commissie streeft naar een geactualiseerd regel-
gevingskader voor wettelijke accountantscontrole in de EU via:
a) een gemoderniseerde en op beginselen gebaseerde Achtste
Richtlijn, en
b) de instelling van een regelgevend comité voor accoun-
tantscontrole met vertegenwoordigers uit de lidstaten.
2.2. De Commissie is van mening dat de EU met ingang van
2005 internationale standaarden voor accountantscontrole
(ISA’s) moet gaan toepassen.
2.3. De Commissie ziet extern toezicht als een cruciale
voorwaarde voor handhaving van het vertrouwen in het
accountantsberoep. Daarnaast benadrukt ze andere essentiëlezaken als ethische gedragscodes voor accountants, een vol-doende mate van onafhankelijkheid van deze beroepsgroep,kwaliteitsborging, educatie en opleiding, en tuchtregelingen.
2.4. De Commissie geeft zich rekenschap van de bezorgd-
heid die onder accountants leeft t.a.v. het begrip „hoofdelijke
aansprakelijkheid”. Voor de Commissie staat voorop dat de
aansprakelijkheid van accountants een van de belangrijkstevoorwaarden voor de kwaliteit van hun werk is, maar erkentwel dat er behoefte zou kunnen zijn aan nader onderzoek naar
de meer algemene economische implicaties van de huidige
aansprakelijkheidsregelingen.
2.5. De Commissie gaat uitgebreid in op de onderhandelin-
gen die tot dusverre zijn gevoerd met toezichthouders uit de
VS n.a.v. de Sarbanes-Oxley Act, en betreurt het dat er nog
altijd geen bevredigende oplossing is gevonden.
2.6. De voorstellen ter verwezenlijking van de in de me-
dedeling geformuleerde doelstelling van betere wettelijke ac-countantscontrole in de EU worden door de Commissie
samengevat in een tienpuntenplan.
3. Algemene opmerkingen
3.1. Het EESC is ingenomen met onderhavige mededeling.
Het is zich ervan bewust dat het vertrouwen van de belegger
nodig moet worden hersteld en dat het van cruciaal belang is
om de kapitaalmarkt in de EU verder tot ontwikkeling tebrengen. Daartoe wordt in belangrijke mate bijgedragen dooreen versterking van de accountantscontrole.
C 80/18 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
3.2. Daarnaast is het EESC zich ervan bewust dat de
mededeling aansluit op een heel pakket maatregelen van
de Commissie m.b.t. de wettelijke accountantscontrole. Het
startsein daartoe werd reeds gegeven in 1996 met de publicatievan het groenboek over de „Rol, positie en aansprakelijkheidvan de met de wettelijke controle belaste accountant in de EU”.
Andere, meer recente initiatieven op dit gebied zijn o.a. twee
aanbevelingen inzake „Waarborging van de kwaliteit van dewettelijke controle in de EU” (november 2000) en „Onafhanke-
lijkheid van de met de wettelijke controle belaste accountant
in de EU” (mei 2002). Beide aanbevelingen zijn overgenomendoor de lidstaten.
3.3. De recente gebeurtenissen hebben de Commissie er
echter volkomen terecht toe gebracht nog meer vaart te zetten
achter de maatregelen ter verbetering van de kwaliteit van
accountantscontroles in de EU. Het EESC is dan ook ingeno-men met het tienpuntenplan van de Commissie. Met name de
voorstellen om het algemeen belang te beschermen door het
instellen van een onafhankelijk toezicht op de uitoefening vanhet accountantsberoep zijn toe te juichen.
3.4. Als het nieuwe regelgevingkader, met inbegrip van een
gemoderniseerde Achtste Richtlijn, eenmaal geïmplementeerd
is op EU-niveau, zijn het naar de mening van het EESC de
lidstaten die het best in staat zijn toe te zien op de naleving.Verder moet worden beseft dat het uiteindelijk de kwaliteit is
die in het geding is — en daarmee ook de betrouwbaarheid
van wettelijke accountantscontroles. Daarvoor is het weernodig dat er adequate uitgangspunten voor de berekeningen
worden gehanteerd.
4. Bijzondere opmerkingen
4.1. Het EESC staat achter het voorstel van de Commissie
ingebruikneming van de ISA’S verplicht te stellen bij alle
wettelijke accountantscontroles in de EU. Dit is een logischvervolg op de beslissing om de IAS (internationale standaarden
voor jaarrekeningen, inmiddels „internationale standaarden
voor financiële verslaglegging” geheten) m.i.v. 2005 vantoepassing te laten zijn op alle beursgenoteerde ondernemin-
gen. Oorspronkelijk was er sprake van ca. 7 000 beursgeno-
teerde ondernemingen waarvoor de ISA’s zouden gelden, maarals de voorstellen in de mededeling worden overgenomen, zou
dit neerkomen op ruim een miljoen wettelijke accountantscon-
troles in de EU.
4.2. Het EESC is het eens met de Commissie dat de IFAC
(International Federation of Accountants) aangemoedigd moet
worden bij het zoeken naar manieren om bij de ontwikkelingvan de ISA’s samen te werken met andere actoren, zodat hetalgemeen belang op adequate manier kan worden gewaar-
borgd. Hetzelfde is al gebeurd in het geval van de IAS, die
werden verbeterd door de International Accounting StandardsBoard.4.3. Het EESC stemt ermee in dat de ISA’s ook in de EU
dienen te gelden. Daarentegen herhaalt het zijn standpunt t.a.v.
van het voornemen van de Commissie zich het recht voor te
behouden om de IAS niet over te nemen. Als dit in depraktijk werkelijk het geval zou zijn, zou de internationalevergelijkbaarheid van standaarden in het gedrang komen en
zou dit kunnen indruisen tegen de belangen van beleggers.
4.4. Het EESC is daarom van mening dat de Commissie
meer aandacht zou moeten hebben voor het vaststellen vanstandaarden en dat het Regelgevend Comité voor Accountants-
controle voortdurend in contact zou moeten staan met
de instanties die deze standaards opstellen, zodat eventueleproblemen in een vroeg stadium kunnen worden aangepakt.Het doet het Comité deugd dat uit de tot dusverre door de
Commissie verrichte werkzaamheden blijkt dat de praktijk in
de EU reeds op dit moment in hoge mate is afgestemd opgebruik van de ISA’s.
4.5. Het EESC wijst erop dat op een specialistisch gebied als
accountantscontrole het Regelgevend Comité voor Accoun-
tantscontrole gebruik zou moeten kunnen maken van de
vakkennis van personen met professionele ervaring. Daaromis het ingenomen met het voorstel om net als in het EU-Comité
Accountantscontrole ook in het Adviescomité Accountants-
controle vertegenwoordigers van deze beroepsgroep op tenemen.
4.6. Het EESC is van mening dat er zo hoog mogelijke eisen
moeten worden gesteld op het punt van de gedragscode van
accountants. Wat dit betreft schaart het zich achter het
voorstel van de Commissie om een analyse te maken van dewerkzaamheden van het Comité Gedragscodes van de IFAC,
dat algemene principiële gedragsnormen opstelt voor accoun-
tants, waardoor o.a. hun onafhankelijkheid wordt gewaar-borgd.
4.6.1. Wel is het zo dat er sancties moeten kunnen worden
opgelegd als regels en gedragscodes niet worden nageleefd,
anders zijn ze niet effectief. De Achtste Richtlijn voorziet in
haar huidige vorm in tuchtmaatregelen die beroepsorganisatieskunnen opleggen aan accountants die inbreuk maken op de
gedragscodes. Op grond van de opgedane ervaringen ligt het
op dit moment het meest voor de hand dit systeem vanzelfregulering (met als uiterste sanctie royement en daarmee
de onmogelijkheid van beroepsuitoefening) transparanter te
maken en te onderwerpen aan extern toezicht. Het EESC steltvast dat de Commissie ernaar streeft deze doelstellingenduidelijker te formuleren in de nieuwe richtlijn.
4.7. Het EESC neemt kennis van het standpunt van de
Commissie dat de aansprakelijkheid van accountants een
belangrijke factor is ter verbetering van de kwaliteit van dedoor hen uitgevoerde controles, maar vindt wel dat men hierbijniet te ver mag gaan. Het Comité stelt dan ook met voldoening
vast dat de Commissie voornemens is onderzoek te verrichten
naar de economische implicaties van de huidige aansprakelijk-heidsregelingen.
30.3.2004 NL C 80/19 Publicatieblad van de Europese Unie
4.7.1. Het is van cruciaal belang dat voor het beroep van
accountant personen van het juiste kaliber worden aangewor-
ven. Het algemeen belang zou ermee gediend zijn als de
ondergang van Andersen niet leidt tot een afname van hetaantal grote bedrijven dat zich kan permitteren een beroep tedoen op ’s werelds meest gerenommeerde accountantskanto-
ren; een dergelijke afname zou negatieve gevolgen hebben voor
de mededinging. Deze overwegingen dienen in aanmerking teworden genomen als men snel wil overgaan tot nieuwe
regelingen voor accountantsaansprakelijkheid.
4.8. Het EESC is ervan op de hoogte dat de IFAC accoun-
tants verplicht zich permanent te laten bijscholen, zodat ze
hun vakkennis op peil houden, en geeft de Commissie inoverweging een soortgelijke eis op te nemen in de nieuwe
versie van de Achtste Richtlijn.
5. Internationale aspecten
5.1. Het EESC heeft kennis genomen van het verslag van de
Commissie over de gesprekken die met de autoriteiten van deVS zijn gevoerd over de Sarbanes-Oxley Act. Deze Act heeft in
de VS geleid tot een restrictiever en meer gereglementeerd
beleid, dat haaks staat op de principiële, op risicodekkinggebaseerde benadering van de EU, die ook wordt toegepastdoor de IFAC (en wordt aanbevolen door de IOSCO, de
International Organisation of Securities Commissions).
5.2. Ondanks protesten van de Commissie heeft de SEC
(Securities and Exchange Commission) van de VS tot dusverre
geweigerd tegemoet te komen aan haar verzoek iets te doen
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCHaan de ongewenste nevenaffecten die deze Act heeft voor
Europese bedrijven en accountantskantoren.
5.3. Het EESC is het ermee eens dat de huidige situatie
onaanvaardbaar is en roept de Commissie op haar overleg met
andere belangrijke regelgevende instanties, waaronder de SECvan de VS en de PCAOB (Public Company Accounting
Oversight Board), voort te zetten. Voorzover het de kwaliteit
en het afdwingen daarvan betreft dienen alle partijen degelijkwaardigheid van de regelingen op het gebied van corpora-
te governance, financiële verslaggeving en accountantscontro-
les in beide rechtssystemen te erkennen.
6. Conclusies
6.1. De Commissie heeft een tienpuntenplan opgesteld,
waar het EESC zich in grote lijnen in kan vinden. In het
advies worden op enkele onderdelen algemene en bijzondere
opmerkingen gemaakt. Over het algemeen is het Comité vanmening dat de voorstellen van de Commissie zeer uitvoerig
zijn. Als ze volledig in praktijk worden gebracht, zal de
kwaliteit van wettelijke accountantscontroles in de EU eraanzienlijk op vooruit gaan en zullen de controles uniformer
worden.
6.2. In dit stadium is nog niet te overzien tot welke
resultaten het actieplan precies zal leiden. Ook is het nog te
vroeg om in te schatten welke invloed de wijziging van deAchtste Richtlijn zal hebben. Het EESC is gaarne bereid
hierover advies uit te brengen, zodra een meer gedetailleerd
oordeel mogelijk is.