MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/67/EG met betrekking tot de verdere openstelling van de postmarkt in de Gemeenschap voor mededinging

1- ACHTERGROND

- Op 30 mei 2000 heeft de Commissie een voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/67/EG met betrekking tot de verdere openstelling van de postmarkt in de Gemeenschap voor mededinging [1] goedgekeurd. Dit voorstel werd op 14 juli 2000 aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegd.

[1] COM(2000) 319 definitief, PB C 337 van 28.11.2000.

- Tijdens zijn 377e plenaire vergadering van 29 november 2000 [2] heeft het Economisch en Sociaal Comité een advies over het voorstel uitgebracht.

[2] PB C 116 van 20.4.2001, blz. 99.

- Tijdens zijn 36e plenaire vergadering van 4 december 2000 [3] heeft het Comité van de Regio's een advies over het voorstel uitgebracht.

[3] PB C 144 van 16.5.2001, blz. 20.

- Het Europees Parlement heeft tijdens zijn plenaire vergadering van 14 december 2000 een wetgevingsresolutie [4] vastgesteld, waarin zijn advies over het voorstel van de Commissie was opgenomen.

[4] PB C 232 van 17.8.2001, blz. 244 en 287.

- Op 21 maart 2001 heeft de Commissie een gewijzigd voorstel [5] goedgekeurd, waarin zij rekening heeft gehouden met de standpunten van het Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

[5] COM(2001) 109 definitief, PB C 180 E van 26.6.2001 blz. 291.

- Op 6 december 2001 heeft de Raad (met gekwalificeerde meerderheid) een gemeenschappelijk standpunt [6] vastgesteld dat het onderwerp van deze mededeling vormt.

[6] Nog niet in het Publicatieblad bekendgemaakt.

2- DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Doel van de richtlijn is de tenuitvoerlegging van Richtlijn 97/67/EG die een geleidelijke en gecontroleerde liberalisering van de postdiensten per 1 januari 2003 moet bewerkstelligen, alsmede de vaststelling van een tijdschema voor een verdere openstelling. Ook wordt voorgesteld diverse bijkomende kwesties met betrekking tot een soepele werking van de interne markt voor postdiensten op te lossen.

3- OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1 Algemene opmerkingen

3.1.1 Het door de Raad goedgekeurde gemeenschappelijk standpunt handhaaft in wezen het gewijzigde voorstel van de Commissie (hierna "het voorstel" genoemd). Het wijst duidelijk de weg naar een voltooiing van de interne markt voor postdiensten door een geleidelijke en gecontroleerde liberalisering van deze diensten, in combinatie met de blijvende verstrekking van een hoogwaardige universele dienst. De voorgestelde openstelling loopt gelijk met die van het voorstel van de Commissie, maar heeft een langer tijdschema. De bepalingen van het gemeenschappelijk standpunt betreffende een resolute stap op weg naar de voltooiing van de interne markt voor postdiensten verzekeren zowel het initiatiefrecht van de Commissie als de volledige medebeslissingsbevoegdheden van het Europees Parlement en de Raad.

De Commissie stemt daarom in met de door de Raad aangebrachte wijzigingen en is van mening dat deze zullen bijdragen tot de verbetering van de kwaliteit en de inhoud van de wetstekst.

3.1.2 In het gemeenschappelijk standpunt wordt ten volle rekening gehouden met de door het Parlement in eerste lezing goedgekeurde en door de Commissie overgenomen amendementen. Op een na alle amendementen van het Europees Parlement die de Commissie in haar gewijzigd voorstel had opgenomen, zijn ook opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt, dat zelfs nog verder gaat, aangezien het ook instemt met het standpunt van het Europees Parlement over de kwestie van de definitie van de speciale diensten.

3.1.3 De belangrijkste wijzigingen die ten opzichte van het voorstel in het gemeenschappelijk standpunt zijn aangebracht, worden hieronder in detail besproken.

3.2 Amendementen van het Europees Parlement

De in het voorstel opgenomen amendementen van het Europees Parlement (amendementen 2, 6, 7, 24, 28, 29, 32, 39, 41, 58 en 46 gedeeltelijk) beogen:

- de sociale taken van de Gemeenschap, namelijk de totstandbrenging van een hoog niveau van werkgelegenheid en sociale bescherming, te helpen verwezenlijken;

- de voordelen van meer concurrentie te accentueren;

- te benadrukken dat iedere lidstaat zelf vaststelt aan welke precieze voorschriften en kwaliteitsnormen de universele dienst moet voldoen;

- de rol van de nationale regelgevende instanties te versterken;

- de bepalingen met betrekking tot de klachtenprocedures ten behoeve van de consumenten uit te breiden;

- de formulering of plaatsing van bestaande amendementen te verbeteren.

Op een na alle in het voorstel opgenomen amendementen van het Parlement werden ook in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. De Commissie neemt er akte van dat amendement 32 van het Parlement niet in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is opgenomen, hoewel dit in het gewijzigde voorstel wel het geval was. Dit standpunt is aanvaardbaar voor de Commissie.

3.3 Andere door de Raad aangebrachte wijzigingen in het gemeenschappelijk standpunt

3.3.1 Definitie van speciale diensten

In het voorstel werden "speciale diensten" gedefinieerd als diensten die duidelijk onderscheiden zijn van de universele dienst en die een aantal prestaties met een toegevoegde waarde omvatten. Hiermee werd beoogd de juridische duidelijkheid van deze diensten te vergroten. In de huidige Richtlijn 97/67/EG worden ze immers in het geheel niet gedefinieerd, maar wordt alleen vastgesteld dat nieuwe diensten niet kunnen worden voorbehouden (overwegingen 18 en 21).

In het gemeenschappelijk standpunt worden de speciale diensten niet gedefinieerd. In dit opzicht wijkt het gemeenschappelijk standpunt weliswaar af van het voorstel, maar het is wel volledig in overeenstemming met het standpunt van het Europees Parlement.

Vaststelling van een vaste definitie voor deze diensten, die van uiteenlopende aard en voortdurend in ontwikkeling zijn, bleek te controversieel, vooral omdat er nog steeds veel speciale diensten ontstaan. Weliswaar vergroot het gemeenschappelijk standpunt de juridische duidelijkheid van de richtlijn niet (deze zal van geval tot geval verder worden verfijnd), maar de bestaande marktmogelijkheden blijven behouden.

De Commissie kan in dit opzicht haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

3.3.2 Liberalisering van uitgaande grensoverschrijdende postdiensten

Volgens het voorstel moest het uitgaande grensoverschrijdende postverkeer vanaf 1 januari 2003 volledig voor de concurrentie worden opengesteld.

In het gemeenschappelijk standpunt wordt dit beginsel gehandhaafd. Wel krijgen de lidstaten de mogelijkheid deze diensten verder voor te behouden wanneer dit nodig is om de universeledienstverlening te waarborgen. Het gemeenschappelijk standpunt bewaart in wezen het voorstel en houdt rekening met het standpunt van het Parlement, dat verlangde dat het uitgaande grensoverschrijdende postverkeer blijft behoren tot de diensten die voorbehouden kunnen blijven wanneer dit nodig is om de universeledienstverlening te waarborgen.

Er worden in het gemeenschappelijk standpunt voldoende, gewettigde voorwaarden voor eventuele uitzonderingen gesteld.

De Commissie kan terzake haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

3.3.3 Eerste stappen voor een verdergaande liberalisering van de postdiensten

In het voorstel was sprake van een verlaging in een keer van de gewichts- en prijsmaxima voor het voorbehouden gebied van 350 gram en vijfmaal het basistarief tot 50 gram en tweeënhalf maal het basistarief vanaf 1 januari 2003. De reden hiervoor was dat er bij de volgende stappen van de openstelling van de markt sprake zou zijn van een geleidelijke en gecontroleerde liberalisering, die groot genoeg zou zijn om een echte concurrentie op de markt te garanderen. (Een maximaal gewicht van 50 gram zou 16% van de inkomsten van de universeledienstverleners uit postdiensten openstellen voor concurrentie.)

In het gemeenschappelijk standpunt blijft het beginsel behouden dat de volgende stappen van de openstelling van de markt groot genoeg moeten zijn voor het ontstaan van een echte concurrentie (d.w.z. 50 gram en tweeënhalf maal het basistarief), maar wordt de markt in twee stappen opengesteld, om een meer geleidelijke en gecontroleerde aanpak mogelijk te maken:

- 2003: verlaging van de maxima tot 100 gram en driemaal het basistarief;

- 2006: verlaging van de maxima tot 50 gram en tweeënhalf maal het basistarief.

Het gemeenschappelijk standpunt blijkt dan ook een compromis te zijn tussen het voorstel van de Commissie en het standpunt van het Parlement (150 gram in 2003). De Commissie kan op dit punt haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

3.3.4 Beslissende stap voor de voltooiing van de interne markt voor postdiensten

In het voorstel zou de volgende stap op weg naar de openstelling van de markt plaatsvinden op 1 januari 2007. Deze stap zou via de medebeslissingsprocedure door het Europees Parlement en de Raad worden goedgekeurd en zou volgen op een analyse van de sector, waarbij de klemtoon ligt op de noodzaak om een universeledienstverlening in een door mededinging gekenmerkte markt te waarborgen.

Het gemeenschappelijk standpunt handhaaft het principe dat een volgende stap voor verdergaande maatregelen voor een openstelling van de markt (beslissende stap) plaatsvindt na de 50-gramstap in 2006 en voorziet in een soortgelijk uitvoeringsproces als in het voorstel. Volgens het gemeenschappelijk standpunt moet de Commissie een studie verrichten, waarin voor iedere lidstaat de gevolgen van de volledige voltooiing van de interne postmarkt in 2009 voor de universeledienstverlening worden geëvalueerd. Op basis van de conclusies van de studie zal de Commissie een verslag indienen, vergezeld van een voorstel, om de datum van 2009 voor de volledige voltooiing van de interne postmarkt te bevestigen, dan wel om in het licht van de conclusies van de studie een andere stap voor te stellen.

In het gemeenschappelijk standpunt worden de beginselen van het voorstel gehandhaafd:

- bepalingen voor een verdere geleidelijke en gecontroleerde liberalisering na de 50-gramstap, ter uitvoering van de interne markt voor postdiensten;

- medebeslissingsprocedure op basis van een voorstel van de Commissie, in aansluiting op een studie om de gevolgen van de volledige voltooiing van de interne postmarkt op de universele dienst te evalueren.

Deze beslissende stap duurt twee jaar langer dan in het voorstel. Dit is het gevolg van de drie jaar uitstel voordat de eerste stappen voor een verlaging van het maximaal gewicht tot 50 gram worden genomen. Toch wordt dit in de context van het gehele proces niet als een belangrijke tegenslag gezien. Daarom kan de Commissie op dit punt haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

3.3.5 Taken van de nationale regelgevende instanties (artikel 22)

Het gemeenschappelijk standpunt bevat een toevoeging aan artikel 22 van Richtlijn 97/67/EG, teneinde de nationale regelgevende instanties in staat te stellen zo nodig controlemaatregelen en speciale procedures vast te stellen om ervoor te zorgen dat de maxima voor de voorbehouden diensten worden gerespecteerd.

In overeenstemming met de amendementen van het Europees Parlement stellen deze bepalingen de rol van de nationale regelgevende instanties duidelijker vast, en met name hun rol wat het garanderen van de universele dienst betreft. Daarom kan de Commissie terzake haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

3.3.6 Vervallen van de richtlijn (artikel 27)

In het voorstel werd de datum waarop de richtlijn vervalt, veranderd van 31 december 2004, zoals in de huidige richtlijn, in 31 december 2006 (d.w.z. de dag voor de datum waarop de volgende maatregelen inzake de openstelling van de markt worden uitgevoerd). Het voorstel handhaafde het in de huidige postrichtlijn opgenomen beginsel dat de datum waarop de richtlijn vervalt, dichtbij de verwachte datum voor de laatste fase van de openstelling van de markt moet liggen, waarbij de medebeslissingsprocedure wordt gevolgd.

In het gemeenschappelijk standpunt wordt aan dit beginsel vastgehouden en wordt alleen de door de Commissie voorgestelde datum gewijzigd, zodat deze aan het gewijzigde tijdschema van het gemeenschappelijk standpunt is aangepast. Daarom bepaalt het gemeenschappelijk standpunt dat de datum van artikel 27 moet worden gewijzigd in 31 december 2008 (de dag vóór de beslissende stap).

Verder bepaalt het gemeenschappelijk standpunt dat de vergunningsprocedures in de lidstaten, in overeenstemming met de huidige bepalingen van de richtlijn (artikel 9, lid 2) niet door deze datum wordt gewijzigd. De Commissie kan terzake haar steun aan het gemeenschappelijk standpunt geven.

4- CONCLUSIE

Volgens de Commissie blijft het wezen van het voorstel in het gemeenschappelijk standpunt behouden en wordt er ook rekening gehouden met het standpunt van het Europees Parlement, waaronder ook met op een na alle amendementen die de Commissie had overgenomen en in haar Voorstel had opgenomen.

De Commissie kan dit gemeenschappelijk standpunt bij het Europees Parlement aanbevelen.