Advies van het Comité van de Regio's over "Racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme"

(97/C 244/12)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gelet op het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat" [COM(96) 615 def. - 96/0298 (CNS)] ();

gelet op het besluit van de Raad van 14 februari 1997 om het over dit onderwerp te raadplegen, overeenkomstig de artikelen 130B en 198C, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gelet op zijn besluit van 18 september 1996 om commissie 8 "Economische en sociale samenhang - Sociaal beleid, Volksgezondheid" te belasten met de voorbereiding van een advies over racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme;

gelet op het ontwerp-advies (CDR 80/97 rev.) dat door commissie 8 op 7 april 1997 is goedgekeurd (rapporteur: de heer E. Wyn),

heeft tijdens zijn 18e zitting van 11 en 12 juni 1997 (vergadering van 12 juni) het volgende advies met algemene stemmen goedgekeurd.

1. Inleiding

Om een belangrijke ondersteunende rol te kunnen spelen in het Europees Jaar tegen het racisme, wil het Comité van de Regio's graag een aantal ideeën uitwerken en zijn leidinggevende positie ten aanzien van de lokale en regionale bestuurslagen benutten om een zo groot mogelijke bijdrage te leveren aan hun antiracismestrategieën. Het CvdR is van mening dat antiracismestrategieën op lokaal en regionaal niveau het meest doeltreffend kunnen zijn aangezien juist op dit niveau racisme en vreemdelingenhaat zich het sterkst doen gevoelen.

Het Comité van de Regio's, dat aandringt op meer bevoegdheden voor regionale en lokale overheden, heeft in dit opzicht de belangrijke taak ervoor te zorgen dat deze overheden over voldoende middelen en bevoegdheden beschikken om zulke problemen effectief aan te pakken. Het is niet meer dan vanzelfsprekend dat centrale overheden hun bevoegdheid op deze gebieden moeten overdragen, daar racisme op lokaal niveau het best kan worden waargenomen en bestreden.

2. Strategie

2.1. Het CvdR zal een forum organiseren om meer bekendheid te geven aan succesvolle antiracismestrategieën die lokale en regionale overheden in de praktijk toepassen.

2.2. Het CvdR zal een conferentie over antiracisme organiseren voor lokale en regionale overheden.

2.3. Het CvdR pleit voor een efficiënt antiracismebeleid op de werkplek. Er dient aandacht te worden besteed aan gebieden die buiten het terrein en de directe invloedssfeer van het onderwijs vallen en in toenemende mate met racisme kampen.

2.4. Speciale aandacht verdienen ook de problemen van culturele en taalminderheden van kleine naties of regio's die door de dominerende cultuur van natie-staten in de verdrukking dreigen te raken. Vijftig miljoen mensen in de EU spreken een minderheidstaal. Hoe kunnen deze talen worden beschermd, m.a.w. hoe kunnen de spanningen en het racisme worden voorkomen die ontstaan als gevolg van de erosie van deze talen in de gemeenschappen waar zij worden gesproken?

2.5. Minderheden die zich, bijvoorbeeld vanwege economische factoren als werkloosheid en daaruit voortvloeiende migratie, in een natie-staat hebben gevestigd, hebben recht op bescherming en moeten worden beschouwd als een onderdeel van de diversiteit van de EU en de lid-staten. Met nadruk dient te worden gewezen op het gevaar dat van kandidaatlid-staten eerbiediging van de Rechten van de Mens en minderheden wordt geëist, terwijl in de EU zelf deze verantwoordelijkheid wordt veronachtzaamd.

2.6. Het Europees Verdrag voor de bescherming van de Rechten van de Mens moet worden nageleefd.

2.7. Het CvdR is van mening dat het zich tot het Europese Hof van Justitie zou moeten kunnen wenden om ervoor te zorgen dat de rechten van minderheden worden beschermd. Tevens zou het CvdR het recht moeten hebben bij het Europese Hof van Justitie een klacht in te dienen namens minderheden die het slachtoffer zijn geworden van racistische intimidatie. Een dergelijk recht zou het voeren van antiracismebeleid vergemakkelijken.

2.8. De pers, de overige media en de amusementssector nemen vanuit het oogpunt van racismebestrijding een sleutelpositie in. Zij moeten worden aangemoedigd om antiracismestrategieën uit te werken.

2.9. Armoede, gebrekkige huisvesting en ontoereikende sociale voorzieningen zijn factoren die ertoe bijdragen dat racisme overal in de samenleving de kop opsteekt. Het CvdR is de mening toegedaan dat strategieën ter bestrijding van racisme niet los kunnen worden gezien van sociale factoren, in het bijzonder werkloosheid.

3. Doelstellingen

Het CvdR steunt de volgende gemeenschappelijke doelstellingen:

3.1. beklemtonen dat racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme een bedreiging vormen voor de rechten van de mens en de economische en sociale cohesie van de Gemeenschap;

3.2. aanmoedigen tot nadenken en discussiëren over de vraag welke maatregelen genomen moeten worden om racisme, vreemdelingenhaat en anti-semitisme te bestrijden;

3.3. bevorderen van de uitwisseling van ervaringen aangaande effectieve, succesvolle strategieën ter bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme die op lokaal, nationaal en Europees niveau zijn uitgedacht;

3.4. informatie verschaffen over dergelijke strategieën die door regio's worden toegepast om racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme te bestrijden en de doelmatigheid van acties op dit gebied bevorderen;

3.5. meer bekendheid geven aan de positieve resultaten die met de tenuitvoerlegging van de verschillende vormen van integratiebeleid in de lid-staten zijn behaald, in het bijzonder op terreinen als werkgelegenheid, onderwijs, opleiding en huisvesting;

3.6. waar mogelijk lering trekken uit de ervaringen van personen die met racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme te maken hebben gehad of te maken zouden kunnen krijgen en stappen ondernemen om hun actieve deelname aan het maatschappelijk verkeer te bevorderen.

4. Het CvdR is voorstander van de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat

4.1. Algemene opmerkingen

Het voorstel tot oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat verdient alle steun. De op dit gebied werkzame overheids- en vrijwilligersorganisaties verklaren al jaren dat objectieve informatie en statistieken nodig zijn om precies te kunnen bepalen op welke schaal racistische en soortgelijke praktijken voorkomen.

4.2. Bijzondere opmerkingen

4.2.1. Artikel 2 - Doel en functies

Doel en functies zoals voorgesteld in artikel 2 lijken adequaat. Wat het verzamelen, registreren en analyseren van informatie betreft, is het uiteraard van belang dat alle instanties die hierbij betrokken zijn, voor één en dezelfde aanpak kiezen. Onjuiste weergave van gegevens leidt tot verkeerde conclusies met alle gevolgen vandien voor het beleid. Van een goed functionerend waarnemingscentrum is echter pas sprake als het constructief bijdraagt tot de uitwerking van adequate beleidsmaatregelen. Van belang is dat alle betrokkenen zich kunnen vinden in doel en functies van het waarnemingscentrum en deze respecteren.

Het jaarlijks op te stellen verslag zou het nodige gewicht hebben en een nuttige barometer kunnen zijn om de omvang van het probleem vast te stellen. Niet alleen de inhoud hiervan zou op zijn waarde worden geschat, maar ook de ernst van het probleem zelf zou worden onderkend. Verder dient de "educatieve" rol van het waarnemingscentrum in een zo breed mogelijke context te worden erkend.

4.2.2. Artikel 3 - Werkmethoden en prioriteiten

Een punt van overweging: speciale aandacht besteden aan omvang, aard en gevolgen van racistische intimidatie.

4.2.3. Artikel 4 - Europees Netwerk voor Informatie over Racisme en Vreemdelingenhaat (RAXEN)

De oprichting van een informatienetwerk is van cruciaal belang voor het werk van het waarnemingscentrum. In dit verband moet erop worden toegezien dat alleen erkende instanties informatie verschaffen. Een andere vereiste is helderheid, om te bereiken dat informatie in een algemeen overeengekomen vorm wordt weergegeven. Vanuit praktisch oogpunt zou het zinvol zijn, zich toegang te verschaffen tot bestaande netwerksystemen in lid-staten om zicht te krijgen op en gebruik te maken van hun systemen voor gegevensverzameling.

4.2.4. Artikel 7 - Samenwerking met organisaties of instanties die op dit terrein werkzaam zijn

Net als bij RAXEN verdient het aanbeveling, het opstarten van een netwerk en het initiëren van een samenwerkingsproces pragmatisch aan te pakken. In dit verband mag niet uit het oog worden verloren dat organisaties die al sinds geruime tijd bestaan en op dit gebied ruime ervaring hebben, aanzienlijk hebben bijgedragen tot de verzameling van gegevens en ervaringen met betrekking tot racisme en vreemdelingenhaat.

4.3. Verdere specifieke initiatieven ter overweging

Het CvdR pleit voor:

a) Raadpleging

Het Comité van de Regio's dient te worden geraadpleegd in alle gevallen waarin activiteiten ter bestrijding van racisme en betrekkingen tussen rassen in het algemeen aan de orde zijn.

b) Accentuering van de religieuze, rassen- en culturele verscheidenheid

Het CvdR dient zich te verdiepen in mogelijkheden om de economische en sociale waarde die minderheidsgroeperingen aan regio's toevoegen, te ontwikkelen en naar voren te halen. Het accent dient te worden gelegd op de rijkdom aan religie, cultuur en traditie die deze minderheden vertegenwoordigen. Het CvdR acht het niettemin een verontrustende ontwikkeling dat door dogmatische religieuze opvattingen vreemdelingenhaat wordt aangewakkerd.

c) Gelijkheid

De vraag hoe gelijke kansen en toegang tot dienstverlening door lokale overheidsinstanties kunnen worden bevorderd, dient nader te worden bestudeerd. Het CvdR pleit voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen van ongeacht welk ras.

d) Onderwijs

Het CdvR acht het onderwijs, in het bijzonder het peuter- en kleuteronderwijs, één van de belangrijkste middelen om racisme en vreemdelingenhaat tegen te gaan. Het CvdR pleit daarom voor maatregelen die gericht zijn op het ontwikkelen van een effectieve onderwijsstrategie voor het onderwijs ter bestrijding van racisme.

e) Werkgelegenheid

Alle burgers dient gelijke kansen op waardig werk te worden gegarandeerd, zowel in juridisch opzicht als in de dagelijkse praktijk, en ongeacht hun etnische afkomst.

5. Conclusies

Alleen als alom erkend wordt dat racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme bestaan, kan men in de strijd tegen deze problemen een flinke stap verder komen. Betrouwbare, objectieve gegevens zijn nodig om de aard en omvang van het probleem te bepalen. Zonder dergelijke informatie dreigt het gevaar dat inadequate antwoorden worden geformuleerd voor problemen waarin onvoldoende inzicht bestaat. Het voorgestelde waarnemingscentrum voor racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme kan op de lange termijn aanzienlijk ertoe bijdragen, racistisch, antisemitisch en xenofoob gedrag te verminderen. Door te voorzien in betrouwbare informatie kan de basis gelegd worden voor een adequaat beleid en een goede verdeling van de hulpmiddelen om de strijd tegen antisociaal gedrag aan te binden.

6. Verdere informatie

Het CvdR steunt:

- Het uitgebreide aanbod aan activiteiten die in het kader van het Jaar tegen het racisme zullen plaatsvinden in de lid-staten en op Europees niveau. Dit aanbod strekt zich uit van lokale projecten aan de basis tot regionale initiatieven, nationale campagnes en groots opgezette, mediagerichte evenementen op Gemeenschapsniveau. De activiteiten kunnen worden opgedeeld in twee categorieën: voorlichting en communicatie, waaronder politieke, sport- en culturele manifestaties en voorlichtings- en communicatiecampagnes vallen, en uitwisseling van ervaringen, ten einde lokale en regionale projecten, deskundigenseminars en conferenties op Europees niveau aan te moedigen. Tevens steunt het CvdR de activiteiten en verklaringen van de Raad van Europa m.b.t. anti-racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme.

- Gedurende het gehele Europese Jaar tegen het racisme zullen nationale coördinatiecomités in de lid-staten evenementen en acties op nationaal niveau coördineren. Een aantal lokale en regionale projecten, bij voorkeur met een transnationale dimensie, zal door de Europese Commissie financieel worden gesteund als vervolg op een inschrijving voor projecten begin dit jaar; de aanvraagtermijnen en -procedures, prioriteiten en omvang van de financiële middelen zullen bij die gelegenheid worden bepaald. Daarnaast kunnen antiracisme-organisaties het werk waarmee zij bezig zijn, of succesvolle modellen in het kader van het Europees Jaar tegen racisme nader belichten en onder de aandacht van het publiek brengen. Voor dit doel is het officiële logo verkrijgbaar bij de nationale coördinatiecomités.

Brussel, 12 juni 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() PB C 78 van 12. 3. 1997, blz. 15.