30.3.2004 NL C 80/51 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Mededeling van de Commissie
aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité: „Een
Europese strategie voor milieu en gezondheid””
(COM(2003) 338 def.)
(2004/C 80/15)
Op 12 juni 2003 heeft de Commissie besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité
overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over de voornoemde mededeling.
De gespecialiseerde afdeling „Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu”, die met de voorbereiding van
de werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 13 november 2003 goedgekeurd. Rapporteur was de
heer Ehnmark.
Tijdens zijn 404e zitting op 10 en 11 december 2003 (vergadering van 10 december) heeft het Europees
Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 114 stemmen voor en 2 stemmentegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.
1. Samenvatting van het advies
1.1. Op zowel lokaal, nationaal als EU-niveau wordt steeds
meer aandacht geschonken aan vraagstukken op het gebied
van milieu en gezondheid. Dat is ook logisch: wanneer er meerinzicht wordt verkregen in de met het milieu samenhangende
risico’s voor onze gezondheid, neemt ook de steun voor
concrete maatregelen toe. Tot dusver werden dergelijke vraag-stukken vooral op nationaal en lokaal niveau aangepakt, maarnu is het tijd dat ook de EU een bijdrage levert.
1.2. Met haar mededeling over milieu en gezondheid heeft
de Europese Commissie het startschot gegeven voor een
verreikend en inspirerend initiatief. De mededeling heeft een
tweeledig doel: een basis leggen voor een raadplegingsprocesen de contouren aangeven van een actieplan dat in het voorjaar
van 2004 gepresenteerd zal worden. De bevolkingsgroep die
in het eerste zesjarige actieplan prioriteit krijgt, zijn kinderen.
1.3. Het Comité is ingenomen met dit nieuwe initiatief. De
mededeling komt gelegen, gezien de uitbreiding, verwachteinitiatieven van de Wereldgezondheidsorganisatie en de prakti-
sche follow-up van de Wereldconferentie in Johannesburg over
duurzame ontwikkeling. De Commissie geeft zo bovendien eenbijzonder concreet voorbeeld van praktisch beleid om tot een
duurzame ontwikkeling te komen.
1.4. De mededeling werpt wel een aantal vragen op, die
beantwoord moeten worden voordat het actieplan wordt
voorgelegd. Zo is niet duidelijk hoe de nieuwe initiatieven op
het gebied van milieu en gezondheid zijn verbonden metsommige andere initiatieven van de Commissie met betrekking
tot de volksgezondheid of bepaalde milieukwesties. Evenmin
blijkt uit de mededeling hoe de vereiste beleidscoördinatiebinnen de Commissie tot stand zal worden gebracht.
1.5. Het Comité betreurt dat de Commissie niet heeft
geprobeerd specifiekere doelstellingen voor het nieuwe initia-tief te bepalen. Het pleit voor het vaststellen van cyclischedoelstellingen naar het voorbeeld van de bekende millennium-
doelstellingen voor de ontwikkelingslanden. Dergelijke doel-
stellingen zijn weliswaar algemeen van opzet, maar bieden inieder geval een zekere basis voor evaluatie en follow-up.1.6. Het Comité steunt de voorgestelde opsomming van de
gezondheidsaspecten van kinderen die prioritaire aandacht
zullen krijgen. Het wijst er echter op dat mogelijk ookzwaarlijvigheid binnenkort aan deze lijst toegevoegd zal moe-ten worden.
1.7. Het is positief te noemen dat de Commissie breed
overleg over dit nieuwe initiatief wil voeren. Helaas wordtvoor dit overleg relatief weinig tijd uitgetrokken. Aangezien
kinderen tijdens de eerste zes jaar van het initiatief centraal
staan, dient de Commissie er bovendien naar te streven samenmet nationale autoriteiten informatie- en communicatiekana-
len op te zetten voor instanties en mensen die beroepshalve
met kinderen te maken hebben, en zo mogelijk ook metouders. Dit initiatief is — mogelijk — een duidelijk voorbeeldvan de manier waarop de dagelijkse praktijk concreet gebaat
kan zijn bij maatregelen op EU-niveau.
2. Een langlopend initiatief
2.1. Het verband tussen milieu en gezondheid staat inmid-
dels vast. Door alarmerende berichten, vooral in de massame-
dia, zijn mensen zich bewuster geworden van — en ookongeruster over — de schadelijke gezondheidseffecten van een
verontreinigd of aangetast milieu. In steeds meer landen wordt
nu veel meer belang gehecht aan de relatie tussen milieu engezondheid, ook op politiek niveau. De mededeling legt nu de
basis om de betrokken kwesties grootschalig aan te pakken.
De Commissie gaat in op de groeiende onrust en wil laten ziendat de EU een substantiële bijdrage kan leveren aan de
maatregelen om het aantal ziektegevallen als gevolg van
milieufactoren op langere termijn terug te dringen. Specialeaandacht zal daarbij uitgaan naar de meest kwestbare groepenin de samenleving en in de eerste plaats naar kinderen.
C 80/52 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
2.2. Het Comité is verheugd dat de Commissie kiest voor
een brede benadering van de relatie tussen milieu en gezond-
heid. Er bestaan weliswaar vele programma’s en maatregelen
die (deels) betrekking hebben op de vraagstukken in kwestie,maar zij leveren een versnipperd beeld op doordat eenoverkoepelende coördinatie en consolidatie ontbreekt. Er is
dan ook beslist dringend behoefte aan dit nieuwe initiatief.
Bovendien is het ook belangrijk dat de betrokken kwesties nietalleen op nationaal of regionaal niveau, maar vaker ook op
grensoverschrijdend niveau worden aangepakt. Het tijdstip is
gunstig: het ziet ernaar uit dat concrete maatregelen ommilieugerelateerde ziekten terug te dringen op brede steun
kunnen rekenen. De tien nieuwe EU-lidstaten kunnen van
meet af aan invloed uitoefenen op de totstandkoming van destrategie en meewerken aan de uitvoering ervan. Bovendien
kan een dergelijk breed initiatief op het vlak van milieu
en gezondheid aantonen dat de EU-samenwerking wél demeerwaarde biedt die geregeld in twijfel wordt getrokken.
2.3. De onderhavige mededeling dient als basis voor een
breed overleg over prioriteiten en concrete maatregelen, waar-na in het voorjaar van 2004 een definitief strategievoorstel
ingediend zal worden. De strategie zal worden uitgevoerd in
perioden van zes jaar en een steeds uitgebreider karakterkrijgen. Zij stoelt op vijf basisfactoren en wordt aangeduid met
het acroniem SCALE, omdat zij de wetenschap (Science) ten
grondslag heeft, op het welzijn van kinderen (Children) isgericht, bedoeld is om de ogen van de maatschappij voor de
problemen in kwestie te openen (Awareness), met behulp van
rechtsinstrumenten (Legal instruments) wordt uitgevoerd envoortdurend wordt geëvalueerd (Evaluation). In de eersteperiode (2004-2010) gaat de aandacht uit naar het volgende:
1) ademhalingsaandoeningen, astma en allergieën bij kinderen
2) neurologische ontwikkelingsstoornissen 3) kanker bij kinde-ren en 4) hormoonontregeling.
2.4. Het is verstandig en juist dat de aandacht in de eerste
zesjarige periode naar milieugerelateerde ziekten bij kinderen
uitgaat. Er is nog altijd erg weinig bekend over de gevolgen die
veranderingen in en verstoring van het milieu op langeretermijn voor de mens hebben. De afgelopen vijftig jaar zijn
honderden nieuwe chemische stoffen in gebruik genomen. Bij
volwassenen worden vandaag de dag zo’n 100 chemischesubstanties gevonden waaraan eerdere generaties niet bloot-gesteld waren. De langetermijngevolgen hiervan voor de
huidige en toekomstige generaties zijn moeilijk te overzien en
verontrustend. Ook in dit licht is het logisch dat de aandachtop kinderen wordt gericht.
2.5. De Commissie benadrukt in haar mededeling dat de
kennis over het verband tussen milieu en gezondheid nog
grote leemtes bevat, zeker in het geval van kinderen. Dat opsommige gebieden nog weinig kennis beschikbaar is, mag er
uiteraard niet toe leiden dat maatregelen op andere gebieden
in de ijskast worden gezet. De Commissie heeft getracht dit tevoorkomen door de vier belangrijke factoren op het gebiedvan de gezondheid van en ziekten bij kinderen te onderschei-
den. Dat is een verstandige benadering, waarmee tevens wordt
tegemoetgekomen aan de wens om snel duidelijkheid te krijgenover de opzet van het nieuwe initiatief.3. Een onderdeel van de overkoepelende strategie voor
duurzame ontwikkeling
3.1. Het initiatief van de Commissie voor een brede benade-
ring van milieu- en gezondheidskwesties kan ook wordengezien als onderdeel van de inspanningen om de overkoepelen-
de strategie voor duurzame ontwikkeling verder uit te werken.
Overeenkomstig de besluiten die door de Europese Raad vanGöteborg in juni 2001 zijn genomen moet van duurzame
ontwikkeling de overkoepelende doelstelling voor de ontwik-
keling binnen de EU worden gemaakt. Ook al is de duurzame-ontwikkelingsstrategie slechts ten dele vertaald in concrete
EU-beleidsmaatregelen, toch wordt zij als zeer belangrijk
beschouwd, omdat zij een richting aangeeft en er duidelijk aanherinnert dat bij concrete maatregelen een evenwicht gevondenmoet worden tussen economische, sociale en milieu-overwe-
gingen. Het begrip „duurzame ontwikkeling” heeft bovendien
een duidelijke langetermijndimensie: de huidige generatiesdienen hun verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen
dat de mogelijkheden van toekomstige generaties om hun
leven in te richten, niet verslechteren.
3.2. De Commissie heeft zich met name in 2003 ingespan-
nen om de strategie inzake duurzame ontwikkeling om te
zetten in concrete maatregelen en momenteel wordt ook
gewerkt aan een herziening van de strategie. De onderhavigemededeling moet in dit licht worden gezien, als een van deinitiatieven om de visie op duurzame ontwikkeling binnen de
EU te vertalen in conrete maatregelen. De mededelingen over
milieuvriendelijke technologieën en over een geïntegreerdproductbeleid zijn andere actuele voorbeelden. Het overbren-
gen van de boodschap op het gebied van duurzame ontwikke-
ling aan de burgers in de lidstaten blijkt echter een moeilijkeopgave te zijn. Over het algemeen wordt „duurzame ontwikke-
ling” beschouwd als een tamelijk vaag begrip. Met de medede-
ling over milieu en gezondheid probeert de Commissie duidelij-ker te maken wat een duurzame ontwikkeling onder meer
inhoudt.
3.3. De mededeling kan ook worden gezien als follow-up
van de VN-conferentie over duurzame ontwikkeling die in
augustus/september 2003 in Johannesburg werd gehouden. Inhet werkprogramma van de conferentie was een belangrijke
plaats ingeruimd voor vraagstukken op het gebied van milieu
en gezondheid.
4. Noodzakelijke coördinatie binnen de EU
4.1. Het Comité is tevreden over het nieuwe initiatief van
de Commissie: zij kiest voor de juiste benadering op het juiste
tijdstip. Wel vraagt het Comité zich af hoe dit initiatief zichverhoudt tot andere acties op het gebied van gezondheid.
Vraagstukken inzake milieu en gezondheid komen ook in het
kader van een behoorlijk aantal andere programma’s enactiviteiten aan de orde. Zo wordt in het zesde milieu-actieprogramma expliciet verwezen naar maatregelen om de
30.3.2004 NL C 80/53 Publicatieblad van de Europese Unie
milieurisico’s voor de gezondheid te verkleinen. Binnen het
grote volksgezondheidsprogramma in de EU (dat loopt van
2003 tot 2008) gaat speciale aandacht uit naar maatregelen
om risico’s van milieu en milieugerelateerde factoren voor degezondheid terug te dringen. Het zesde kaderprogrammavoor onderzoek en ontwikkeling bevat een onderdeel over
onderzoek naar milieu en gezondheid. Het nieuwe chemica-
liënbeleid maakt het mogelijk de blootstelling van mensen aanchemicaliën ook gedurende langere tijd beter te volgen en legt
zo een basis voor nadere maatregelen.
4.2. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft in
Europa een apart programma voor vraagstukken op het vlakvan milieu en gezondheid opgezet, naar aanleiding van de
verklaring van de Europese ministers van milieu en gezondheid
in 1989. Deze werkzaamheden kregen een vervolg metsoortgelijke ministerconferenties in Helsinki (1994) en Londen(1999). In de zomer van 2004 zal in Boedapest een follow-up
worden gehouden. De onderhavige mededeling dient ook als
bijdrage van de EU aan deze conferentie te worden gezien.
4.3. Uit het bovenstaande blijkt dat een gecoördineerd
en geconsolideerd EU-beleid op het gebied van milieu en
gezondheid dringend noodzakelijk is. De Commissie geeft in
haar mededeling echter niet aan hoe zij de coördinatie van deverschillende initiatieven en programma’s tot stand denkt te
brengen. Het Comité betreurt dit en gaat ervan uit dat dit in
het concrete strategievoorstel wordt verduidelijkt. Het zoulogisch zijn het volksgezondheidsprogramma aan te houdenals overkoepelend programma ter verbetering van de gezond-
heid van de burgers in de EU en het nieuwe initiatief inzake
milieu en gezondheid daarin op te nemen als een meerdiepgaande, specifieke actie. Welke oplossing uiteindelijk
wordt gekozen is wellicht minder belangrijk dan dat duidelijk-
heid over de coördinatie wordt verschaft.
5. De behoeften stapelen zich op
5.1. De behoeften en wenselijke maatregelen op het gebied
van milieu en gezondheid stapelen zich op. Het is natuurlijk
niet eenvoudig om dan prioriteiten te selecteren. Volgens de
Commissie ligt de meerwaarde van de strategie en het actieplanin het feit dat een beperkt aantal doelstellingen wordt geselec-
teerd en actief gebruik wordt gemaakt van lopend en toekom-
stig onderzoek. Dat een beperkt aantal doelstellingen demeerwaarde van het nieuwe initiatief uitmaakt, is echter nietvanzelfsprekend. Het Comité ziet de meerwaarde eerder liggen
in de noodzakelijke coördinatie van de maatregelen en pro-
gramma’s. De vraag welke meerwaarde de komende strategiemoet opleveren, dient dus goed belicht te worden.5.2. Een minpunt van de mededeling is dat de Commissie
slechts mondjesmaat gebruik maakt van basisgegevens om
haar selectie van prioriteiten en doelgroepen te schragen.
Momenteel telt de EU zo’n 160 miljoen kinderen. Er zijnstatistieken over gezondheidstoestand en ziekten voorhanden.Er is een aanzienlijke hoeveelheid basisgegevens van vele
lidstaten beschikbaar. Een uitvoerige uiteenzetting van dergelij-
ke gegevens, met name vergelijkbare gegevens, zou beslistwaardevol zijn geweest. Het Comité veronderstelt dat het
komende strategievoorstel dergelijke relevante (statistische)
basisgegevens wel zal presenteren, ter onderbouwing van deconcrete maatregelen die worden voorgesteld. Dat zou ook
zinvol zijn voor de discussie die naar verwachting in de
lidstaten en op lokaal niveau gevoerd zal worden.
5.3. Een ander zwak punt is dat de Commissie zich alleen
in algemene termen uitlaat over de doelstellingen van hetkomende actieplan en moeite lijkt te hebben concrete doelen
te formuleren. Het Comité beseft terdege dat het niet eenvoudig
is concrete doelstellingen te bepalen voor de inspanningen opeen ingewikkeld terrein als milieu en gezondheid. Het wijst in
dit verband op de zgn. „millenniumdoelstellingen”, die vaak bij
de planning en evaluatie van ontwikkeling en ontwikkelings-hulp worden gebruikt. Wellicht zou de Commissie soortgelijkedoelstellingen voor milieu en gezondheid kunnen vaststellen,
d.w.z. dat in relatieve termen wordt aangegeven welke verbete-
ringen aan het einde van de eerste zesjarige periode bereiktmoeten zijn, bijvoorbeeld bij de reductie van bepaalde ziektege-
vallen onder kinderen en binnen sommige leeftijdsgroepen.
5.4. Het moet mogelijk zijn onder meer voor nieuwe
gevallen van astma en allergieën een soort millenniumdoelstel-
ling aan te geven. Voor andere ziekten, zoals kanker bijkinderen, is het ongetwijfeld moeilijker om vast te stellen
welke veranderingen tot stand gebracht moeten worden.
Het is echter niet alleen zaak om nieuwe ziektegevallen tevoorkomen, maar ook om belangrijke risicofactoren, zoals de
concentratie van zware metalen in water en lucht, op langere
termijn te verminderen. Ook op dit gebied moet het mogelijkzijn aan te geven welke veranderingen bereikt moeten worden.
Dit soort doelstellingen kunnen natuurlijk alleen maar voor
een langere termijn worden gegeven, voor een tijdspanne vanminstens 6 tot 7 jaar en liefst van 10 tot 15 jaar. Worden de
doelstellingen van het programma en de criteria voor het
meten van het effect van de maatregelen niet nader bepaald,dan zal het programma nauwelijks geloofwaardig overkomen.
5.5. De opzet van de strategie en het actieplan wekt de
indruk dat het mogelijk is de aandacht vrijwel uitsluitend opkinderen en nauwelijks op andere doelgroepen te richten. Dat
gaat natuurlijk niet; diverse maatregelen die op de gezondheid
van kinderen zijn gericht, zijn duidelijk ook relevant voorgroepen volwassenen.
C 80/54 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
5.6. Zoals ook de Raad benadrukt in zijn conclusies over
de mededeling van de Commissie, moet bij het uitwerken van
een overkoepelende strategie voor milieu en gezondheid ook
rekening worden gehouden met scoiaal-economische factoren.
6. Breed overleg met betrokken partijen
6.1. De Commissie is terecht van plan om de verschillende
partijen intensief en langdurig bij de ontwikkeling en uitvoe-ring van de strategie en het actieplan te betrekken. Het is van
groot belang dat de sociale partners en het maatschappelijk
middenveld binnen de strategie een actieve rol krijgen. Het iseen goede zaak dat de Commissie wat dit betreft haar
prioriteiten op een rijtje heeft. Voor het overleg moet wel
voldoende tijd worden uitgetrokken, anders kan het op zichzelfgoede initiatief wel eens tot teleurgestelde reacties leiden.
6.2. De nieuwe lidstaten en de kandidaat-lidstaten dienen
absoluut bij de planning en uitvoering te worden ingeschakeld.De Commissie heeft de betrokken partijen in de nieuwe
lidstaten dan ook van meet af aan tot actieve medewerking
aangespoord. Wat de uitstoot van deeltjes, zwavel en zwavel-dioxide betreft hebben deze landen overigens grote vooruit-
gang geboekt. Hoewel deze vooruitgang ten dele het gevolg is
van de ingrijpende industriële herstructurering — zoals desluiting van oude fabrieken — zijn de verschillen op het gebied
van milieubescherming en -beleid vandaag de dag niet meer
zo groot als 5 à 8 jaar geleden. Dit betekent dat de nieuwelidstaten meteen al op een effectieve manier kunnen meedoen
aan de planning en uitvoering van de nieuwe strategie voor
milieu en gezondheid.
6.3. Door de doelstellingen van de nieuwe strategie worden
bepaalde vraagstukken met betrekking tot financiële middelenen steunverlening weer actueel, en dat geldt niet alleen voor denieuwe lidstaten. Als de financiële gevolgen van een strategie
geen aandacht krijgen, is deze al snel niet interessant meer.
Nagegaan zou daarom moeten worden welke middelen voorde uitvoering van de strategie in aanmerking komen. Daarnaast
verdient de eventuele steunverlening aan de nieuwe lidstaten
speciale aandacht.
6.4. Wetgeving is klaarblijkelijk een van de instrumenten
om de strategie uit te voeren. Milieu- en gezondheidsvraagstuk-ken moeten worden behandeld op EU-, nationaal, regionaal en
gemeentelijk niveau. In de mededeling staat echter weinig
noemenswaardigs over hoe de bevoegdheden moeten wordenverdeeld. De verantwoordelijkheden van elk bestuursniveaudienen zo exact mogelijk te worden omschreven. Wat dit
betreft hoopt het Comité dat de Commissie voor de ontwikke-
ling en evaluatie van de strategie een permanent raadgevendcomité in het leven zal roepen.6.5. Het zal allerminst gemakkelijk zijn om de participatie
van de betrokken partijen in de planning en uitvoering van de
strategie goed te regelen. Op EU-niveau is een programma als
dit, waarin het accent in de eerste zes jaar op kinderen ligt, eenechte primeur. Doordat kinderen de doelgroep vormen is erde ruimte om nieuwe contacten te leggen en de raadpleging en
informatievoorziening uit te breiden.
6.6. Hoe de betrokken groepen in de praktijk kunnen
meedoen aan de planning en uitvoering is een belangrijke
vraag. Een bijdrage leveren aan de planning is iets anders dan
meedoen aan de concrete uitvoering. Ook al kan het voororganisaties moeilijk zijn om actief mee te werken aan
de uitvoering, toch is hun medewerking bij de planning,
verankering en follow-up uiterst belangrijk. Het zal noodzake-lijk blijken om de bevolking te informeren en zich van haar
actieve steun te verzekeren. Hierbij is voor de sociale partners
en het maatschappelijk middenveld een cruciale rol weggelegd.Een en ander houdt echter wel in dat de strategie concrete,
operationele doelstellingen moet krijgen.
7. Onderzoek en evaluatie
7.1. De Commissie wijst erop hoe belangrijk gecoördineerd
onderzoek is om een beter inzicht te kunnen krijgen in hetverband tussen milieu en gezondheid. In het zesde O&O-
kaderprogramma neemt zulk onderzoek een voorname plaats
in. Het is goed dat de Commissie het concrete strategiewerk enverder onderzoek aan elkaar koppelt, al mag niet vergeten
worden dat er al belangrijk onderzoek is gedaan naar het
verband tussen milieu en gezondheid. Bij nieuw onderzoekmoet daarom rekening worden gehouden met de kennis die alis opgedaan. Dit mag als een open deur klinken, maar het
gevaar bestaat dat men in zijn enthousiasme over nieuwe
onderzoeksmogelijkheden geen oog meer heeft voor hetonderzoek dat al gedaan is.
7.2. Er moet vooral onderzoek worden gedaan naar de
gezondheidsrisico’s van gecombineerde milieufactoren. In de
discussies over milieu en gezondheid van de afgelopen decen-
nia verschoof het accent vaak van de ene milieufactor naar deandere, maar ging de aandacht veel minder uit naar combi-
naties van milieufactoren, die zo elkaar kunnen versterken en
als zodanig een groter gevaar voor de gezondheid kunnenbetekenen.
7.3. Gezien de O&O-werkzaamheden die het nieuwe actie-
plan met zich meebrengt, is er een grote behoefte aan meeronderzoekers en dus ook aan opleidingen voor onderzoekers.
De beschikbaarheid van gekwalificeerde werknemers zou een
achilleshiel van het nieuwe programma kunnen worden. In hetactieplan moet op deze kwestie worden ingegaan.
30.3.2004 NL C 80/55 Publicatieblad van de Europese Unie
7.4. De Commissie wijst erop hoe belangrijk het is dat er
bij de uitvoering van de strategie voortdurend oog is voor de
geboekte vooruitgang. Het is inderdaad een goede zaak dat een
dergelijke evaluatie van meet af aan deel uitmaakt van destrategie, maar daarvoor zijn wel concrete, meetbare doelstel-lingen nodig aan de hand waarvan men tegelijkertijd de
meerwaarde van de strategie kan vaststellen.
7.5. De strategie en het actieplan worden in 2005 in
Boedapest tijdens de Europese WHO-conferentie „The futureof our children” gepresenteerd. Het Comité is ingenomen met
de mogelijkheid tot samenwerking met de WHO op het gebied
van milieu en gezondheid in Europa.
7.6. De WHO ziet het begrip „milieu” echter wel wat breder
dan de Commissie in de mededeling doet. Volgens de WHOomvat dit begrip ook onder meer sociaal-economische facto-
ren, armoede, gebrek aan infrastructuur, terwijl de Commissie
de nadruk legt op chemische en biologische verontreiniging.
7.7. De verdragsrechtelijke bevoegdheden van de Commis-
sie en de EU op gezondheidsgebied, geregeld in de artike-
len 152 en 174, waren tot nu toe beperkt. In het ontwerpver-
drag tot vaststelling van een grondwet voor de EU zijn dezebevoegdheden uitgebreid; zij omvatten nu ook grensoverschrij-
dende gezondheidsvraagstukken in de brede zin van het woord.
Dit zou de Commissie de eventueel benodigde rechtsgrondslagvoor het nieuwe milieu- en gezondheidsprogramma moetenbieden.
8. Gezondheid op het werk
8.1. Volgens de Commissie zal de Europese strategie voor
milieu en gezondheid synergie creëren met de strategie van de
Gemeenschap voor gezondheid en veiligheid op het werk,maar zij zegt nergens hoe of waar een dergelijke synergie te
verwachten of mogelijk is. In de ogen van het Comité maakt
„gezondheid op het werk” zonder meer deel uit van hetonderwerp „milieu en gezondheid”. Het vindt dan ook dat eenen ander in de nieuwe strategie meer aandacht moet krijgen.
In de mededeling wordt het verband met de gezondheid op
het werk alleen maar even aangestipt. Dat is jammer, omdatzo de indruk kan ontstaan dat de Commissie in het algemeen
geen prioriteit geeft aan deze kwestie. Zoals bekend is dit niet
zo: er is een grootschalig actieprogramma speciaal voor dewerkomgeving.
8.2. Dankzij de bescherming van de gezondheid op het
werk, het verband tussen fabrieken en hun omgeving, is eenaantal van de belangrijkste initiatieven op het gebied vanmilieubescherming verwezenlijkt. Deze initiatieven liggen ten
grondslag aan alle positieve wetgevingsresultaten met betrek-
king tot de bescherming van de gezondheid en de leefomge-ving.8.3. De Commissie zou daarom in deze leemte moeten
voorzien door de korte paragraaf over veiligheid op het werk
uit te breiden. In deze paragraaf zou ook moeten worden
ingegaan op alle aspecten van het verband tussen milieu engezondheid op het werk; dit past binnen de bredere contextvan de strategie en de elkaar afwisselende prioriteiten. De
sociale partners zouden van begin af aan bij een en ander
moeten worden betrokken.
9. Bijzondere opmerkingen
9.1. De Commissie is terecht van mening dat er een
thematische strategie ter verbetering van de luchtkwaliteitmoet komen. Het CAFE-programma („Clean Air for Europe”),
waarbij de nadruk ligt op stikstofdioxide en ozon, dient als
basis voor de uiterlijk eind 2003 door te voeren herzieningvan Richtlijn 1999/30/EG. In deze Richtlijn staan grenswaar-den voor de concentratie van SO
2,N O 2, NOx, lood en
zwevende deeltjes in de lucht. Het is de bedoeling dat er een
voorstel voor een nieuwe richtlijn inzake zware metalen enpolyaromatische koolwaterstoffen (PAK’s) in de lucht zal
worden ingediend. Maatregelen ter verbetering van de lucht-
kwaliteit zouden beter gekoppeld moeten worden aan andererelevante initiatieven van de Commissie. Het is niet duidelijk
welke meerwaarde de strategie in dit verband zou kunnen
hebben.
9.2. De behoefte aan concrete maatregelen om voor betere
gezondheidsomstandigheden te zorgen zal in een uitgebreide
EU sterk uiteenlopen van regio tot regio. Als onderdeel van de
strategie zou onderzocht moeten worden welke regio’s metwerkelijk grote problemen kampen wat milieu en gezondheid
betreft en dus in het kader van de strategie of van aanverwante
EU-programma’s een prioritaire behandeling moeten krijgen.Het gaat er in dit verband ook om prioriteit te geven aanregio’s en projecten die naar verwachting concrete, rendabele
resultaten kunnen opleveren.
9.3. Dankzij het nieuwe beleid inzake chemische stoffen
komen er nieuwe instrumenten om gezondheidsrisico’s in
kaart te brengen, vooral die van kinderen. De Commissie doet
er goed aan te onderzoeken hoe ervoor gezorgd kan wordendat dit beleid een steun in de rug betekent voor de milieu- engezondheidsstrategie.
9.4. Kinderen brengen een groot deel van de dag door in
huis, en voor hen is het daarom belangrijk dat het milieudaar van een goede kwaliteit is (luchtverontreiniging, lawaai
enzovoort). Tegelijkertijd hebben tal van mogelijke maatrege-
len ter bescherming van de gezondheid van kinderen ookbetrekking op de werkomgeving (bijvoorbeeld kleuterscholen).
C 80/56 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
9.5. Tabaksrook heeft een grote invloed op de gezondheid
van kinderen. De Commissie gaat echter niet in op het
gevaar hiervan voor kinderen, al bestaat hierover betrouwbare
informatie. In het actieprogramma zouden daarom ook derisico’s van tabaksrook voor kinderen moeten worden behan-deld.
9.6. Al eerder heeft het Comité erop gewezen dat geïnte-
greerde milieu- en gezondheidsindicatoren nodig zijn om de
langetermijneffecten van het nieuwe programma te kunnenmeten. Er wordt momenteel al volop gewerkt aan de ontwikke-ling van indicatoren voor duurzame ontwikkeling in het
algemeen. In de aanloop naar de voorjaarstop van de EU wordt
jaarlijks verslag uitgebracht over de vooruitgang die is geboektop het gebied van duurzame ontwikkeling én over de voort-
gang van de zogenoemde Lissabon-strategie. Ook over milieu
en gezondheid zou elk jaar, bij voorkeur vóór de voorjaarstop,verslag moeten worden uitgebracht.
9.7. Het Comité is ook al eerder enigszins ingegaan op de
zesjarige cycli. Waarom voor cycli van zes jaar is gekozen blijft
onduidelijk. Maar waarschijnlijk is de duur van de cycli ook
niet zo belangrijk, zolang de volgende meerjarige periodenmaar ruim van tevoren gepland kunnen worden en nieuwe
prioriteiten niet tot gevolg hebben dat de werkzaamheden
helemaal opnieuw georganiseerd moeten worden. Een lang-durige continuïteit is uiteraard nastrevenswaardig, waarbij ergenoeg tijd voor de planning van een en ander dient te zijn.
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCH9.8. Wat de prioriteiten m.b.t. de gezondheid van kinderen
betreft gaat er geen speciale aandacht uit naar het probleem
van overgewicht. In de meeste lidstaten is dit probleem nog
niet zo groot, maar de EU lijkt wel dezelfde kant op te gaan alsmet name de VS, en inmiddels ook Groot-Brittannië. Men kanzich afvragen of overgewicht met het milieu samenhangt; het
is meer een kwestie van leefstijl dan van milieu. Afhankelijk
van hoe breed men het begrip „sociaal milieu” — dat nauwsamenhangt met overgewicht — wil opvatten, kan het een
goed idee zijn om in de nieuwe strategie in te gaan op
overgewicht bij kinderen.
10. De rol van het Comité
10.1. Het Comité beschikt over grote deskundigheid op het
gebied van milieu en gezondheid, die het na de uitbreiding ookvoor de nieuwe lidstaten ten nutte zal kunnen maken.
10.2. Het Comité zet zich in voor het onderwerp in kwestie
en neemt dan ook actief deel aan het overleg.
10.3. Het Comité zal zijn communicatiekanalen gebruiken
om informatie te verspreiden over de manier waarop het
nieuwe initiatief zich ontwikkelt.
10.4. Het Comité zal graag actieve steun geven aan toekom-
stige maatregelen op dit gebied, bijvoorbeeld door het organi-seren van overleg met de betrokken partijen.