Vijftiende jaarlijks verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht (1997) /* COM/98/0317 def. */



Publicatieblad Nr. C 250 van 10/08/1998 blz. 0001



VIJFTIENDE JAARLIJKS VERSLAG over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht - 1997 - (98/C 250/01) COM(1998) 317 def. (Door de Commissie ingediend op 27 mei 1998) INHOUD Bladzijde WOORD VOORAF .......... 8 RUIMTE ZONDER GRENZEN 1. Inleiding .......... 12 2. Situatie in de verschillende sectoren .......... 14 2.1. Opheffing van de fysieke grenzen .......... 14 2.1.1. Douaneaangelegenheden .......... 14 2.1.1.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van douaneaangelegenheden .......... 14 2.1.2. Vrij verkeer van landbouwproducten .......... 14 2.2. Opheffing van de technische grenzen .......... 15 2.2.1. Vrij verkeer van goederen .......... 15 2.2.1.1. Artikelen 30 en volgende van het Verdrag .......... 15 2.2.1.2. Preventievoorschriften van Richtlijn 83/189/EEG .......... 18 2.2.2. Stand van de tenuitvoerlegging van de richtlijnen per sector in het kader van het vrije verkeer van goederen .......... 18 2.2.2.1. Levensmiddelen .......... 18 2.2.2.2. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van levensmiddelen .......... 19 2.2.2.3. Farmaceutische producten .......... 19 2.2.2.4. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van farmaceutische producten .......... 19 2.2.2.5. Chemische producten .......... 19 2.2.2.6. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van chemische producten .......... 20 2.2.2.7. Motorvoertuigen, trekkers en motorrijtuigen .......... 20 2.2.2.8. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen in de sector motorvoertuigen, trekkers en motorrijwielen .......... 20 2.2.2.9. Voor de bouw bestemde producten .......... 21 2.2.2.10. Duurzame verbruiksgoederen (machines, persoonlijke beschermingsmiddelen, voorverpakking, metrologie, elektrotechniek en medische hulpmiddelen) .......... 21 2.2.2.11. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van duurzame verbruiksgoederen (machines, elektrotechniek, persoonlijke beschermingsmiddelen, gastoestellen, drukapparaten, voorverpakking, weegwerktuigen, wettelijke metrologie, medische hulpmiddelen en pleziervaartuigen) .......... 22 2.2.2.12. Cosmetische producten .......... 22 2.2.2.13. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen in de sector cosmetische producten .......... 22 2.2.2.14. Textielproducten .......... 22 2.2.2.15. Stand van de mededeling van nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van textielproducten .......... 23 2.2.2.16. Aansprakelijkheid voor producten met gebreken .......... 23 2.2.3. Vrij verkeer van personen, recht van vestiging, kiesrecht .......... 23 2.2.3.1. Verbod van discriminaties .......... 23 2.2.3.2. Binnenkomst en verblijf .......... 23 2.2.3.3. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van het verblijfsrecht .......... 24 2.2.3.4. Actief en passief kiesrecht .......... 24 2.2.3.5. Erkenning van diploma's .......... 24 2.2.3.6. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van de erkenning van diploma's .......... 25 2.2.3.7. Zelfstandige handelsagenten .......... 26 2.2.4. Vrij verrichten van diensten .......... 26 2.2.4.1. Artikelen 59 en volgende .......... 26 2.2.4.2. Audiovisuele sector/media .......... 26 2.2.4.3. Telecommunicatie .......... 27 2.2.4.4. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van telecommunicatie .......... 28 2.2.4.5. Financiële diensten .......... 28 2.2.4.6. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van financiële diensten .......... 31 2.2.4.7. Commerciële mededelingen .......... 31 2.2.5. Vrij verkeer van kapitaal .......... 31 2.2.6. Vennootschapsrecht .......... 31 2.2.6.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de geldende richtlijnen op het gebied van het vennootschapsrecht .......... 32 2.2.7. Intellectuele en industriële eigendom .......... 32 2.2.7.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van de intellectuele en industriële eigendom .......... 33 2.2.8. Overheidsopdrachten .......... 33 2.2.8.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van overheidsopdrachten .......... 34 2.3. Opheffing van de belastinggrenzen .......... 34 2.3.1. Directe belastingen .......... 34 2.3.1.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de geldende richtlijnen op het gebied van de directe belastingen .......... 35 2.3.2. Indirecte belastingen .......... 35 2.3.2.1. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van de indirecte belastingen .......... 37 CONSUMENTENBELEID EN BESCHERMING VAN DE GEZONDHEID VAN DE CONSUMENT 3. Inleiding .......... 37 4. Situatie in de verschillende sectoren .......... 37 4.1. Veiligheid en gezondheid .......... 37 4.2. Bescherming van de economische belangen van de consument .......... 38 4.3. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van het consumentenbeleid en de bescherming van de gezondheid van de consument .......... 38 MEDEDINGING 5. Inleiding .......... 39 6. Situatie in de verschillende sectoren .......... 39 6.1. Openbare bedrijven .......... 39 6.2. Monopolieposities .......... 40 6.3. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van het mededingingsbeleid .......... 41 SOCIAAL BELEID 7. Inleiding .......... 41 8. Situatie in de verschillende sectoren .......... 41 8.1. Vrij verkeer van werknemers .......... 41 8.1.1. Verbod van discriminatie .......... 41 8.1.2. Toegang tot overheidsbetrekkingen .......... 42 8.1.3. Sociale zekerheid .......... 42 8.2. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen .......... 43 8.3. Arbeidsvoorwaarden .......... 43 8.4. Veiligheid en gezondheid op het werk .......... 43 8.5. Volksgezondheid .......... 44 8.6. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijnen op het gebied van sociale zaken .......... 44 ONDERWIJS EN OPLEIDING .......... 44 LANDBOUW 9. Situatie in de verschillende sectoren .......... 44 9.1. Marktordeningen .......... 44 9.2. Harmonisatie .......... 45 9.3. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de geldende richtlijnen op landbouwgebied .......... 48 VISSERIJ 10. Inleiding .......... 48 11. Situatie in de verschillende sectoren .......... 48 11.1. Marktordeningen .......... 48 11.2. Visbestanden .......... 48 11.3. Verenigbaarheid met het Gemeenschapsrecht van de nationale wetgevingen inzake toekenning van de vlag aan vissersvaartuigen .......... 49 MILIEUZAKEN 12. Inleiding .......... 49 12.1. Algemene toestand .......... 49 12.2. Mededeling van de nationale uitvoeringsmaatregelen .......... 51 12.3. Conformiteit van de nationale uitvoeringsmaatregelen .......... 52 12.4. Juiste toepassing van de richtlijnen .......... 53 12.5. Vrije toegang tot milieu-informatie .......... 54 12.6. Milieu-effectbeoordeling .......... 55 12.7. Te nemen maatregelen .......... 56 13. Situatie in de verschillende sectoren .......... 57 13.1. Lucht .......... 57 13.2. Chemie en biotechnologie .......... 58 13.3. Water .......... 60 13.4. Geluidshinder .......... 63 13.5. Afvalstoffen .......... 64 13.6. Natuur .......... 67 13.7. Stralingsbescherming .......... 70 13.8. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de geldende richtlijnen op milieugebied .......... 70 VERVOER 14. Inleiding .......... 71 15. Situatie in de verschillende sectoren .......... 71 15.1. Wegvervoer .......... 71 15.2. Gecombineerd vervoer .......... 72 15.3. Vervoer over de binnenwateren .......... 72 15.4. Spoorwegvervoer .......... 73 15.5. Zeevervoer .......... 73 15.6. Luchtvervoer .......... 74 15.7. Zomertijd .......... 75 15.8. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter uitvoering van de geldende richtlijnen op vervoersgebied .......... 75 ENERGIE 16. Inleiding .......... 75 17. Situatie in de verschillende sectoren .......... 75 17.1. Interne markt van elektriciteit en aardgas .......... 75 17.2. Energie-efficiëntie .......... 75 17.3. Koolwaterstoffen .......... 76 17.4. Stand van de mededeling van de nationale maatregelen ter omzetting van de richtlijnen op energiegebied .......... 76 STRUCTUURFONDSEN EN GEMEENSCHAPSRECHT .......... 76 BEGROTINGSVRAAGSTUKKEN .......... 78 PERSONEEL VAN DE GEMEENSCHAPPEN .......... 78 STATISTIEKEN .......... 79 BIJLAGEN Bijlage I: Vermoede inbreuken 1993-1997 .......... 80 Bijlage II: Geconstateerde inbreuken 1993-1997 .......... 87 Bijlage III: Inbreuken op de verdragen, verordeningen en beschikkingen .......... 95 Bijlage IV: Stand van de toepassing van de richtlijnen .......... 110 Bijlage V: Tot en met 31 december 1997 gewezen arresten van het Hof van Justitie waaraan nog geen uitvoering is gegeven .......... 190 Bijlage VI: Toepassing van het Gemeenschapsrecht door de nationale rechterlijke instanties .......... 195 WOORD VOORAF Het jaar 1997 onderscheidt zich door een aantal markante feiten: - vanuit statistisch oogpunt wordt 1997 gekenmerkt door een sterke stijging van het aantal aan de lidstaten gezonden aanmaningen; - er zijn in 1997 meer richtlijnen omgezet in alle lidstaten, waarvan sommige zeer aanzienlijke prestaties te zien gaven; - vanuit procedureel oogpunt heeft de Commissie in 1997 voor het eerst aan het Hof voorgesteld vast te stellen dat een lidstaat zijn verplichtingen niet is nagekomen en een dagelijkse dwangsom op te leggen totdat aan dit verzuim een einde komt. Ten aanzien van acht voorstellen is reeds een besluit genomen, en twee daarvan zijn reeds bij het Hof van Justitie ingediend; - eveneens in 1997 heeft de Commissie naar aanleiding van het onderzoek op initiatief van de ombudsman over de inbreukprocedures beslist de voorlichting van de klager in het kader van deze procedures uit te breiden; - de maatregelen naar aanleiding van de Europese Raad van Amsterdam van 16 en 17 juni 1997 en het voorstel voor een verordening van 18 november 1997 waarbij een mechanisme in het leven wordt geroepen voor een optreden van de Commissie om bepaalde belemmeringen voor het handelsverkeer op te heffen (1); - de parlementaire vragen en de verzoekschriften spelen een belangrijke rol bij het ontdekken van inbreuken en leiden jaarlijks tot het inleiden van nieuwe procedures; - eveneens in 1997 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een besluit van het Parlement en de Raad tot instelling van een actieprogramma om de beoefenaars van juridische beroepen bewuster te maken van het Gemeenschapsrecht (actie Robert Schumann). Deze ontwikkelingen tonen duidelijk aan dat de Commissie werk heeft gemaakt van de toepassing van het Gemeenschapsrecht, zoals voorzitter Santer in zijn investituurrede had toegezegd. De statistische analyse: de eerste effecten van de hervorming van de procedures van 1996: een spectaculaire stijging van het aantal aanmaningen en seponeringen Het aantal nieuwe klachten is gestegen van 819 in 1996 tot 957 in 1997 (+ 17 %). De dalende tendens die de voorgaande jaren werd waargenomen is dus omgekeerd. Het aantal ambtshalve door de diensten van de Commissie geconstateerde gevallen is stabiel: 261. Het totale aantal daadwerkelijk aan de betrokken lidstaten toegezonden aanmaningen is stijgende (1 460 in 1997 tegen 1 168 in 1996, d.w.z. 23 %). Deze stijging is bijzonder sterk ten aanzien van andere aanmaningen dan die betrekking hebben op de niet-mededeling van nationale uitvoeringsmaatregelen van de richtlijnen (+ 47 %). Alleen het aantal verzonden met redenen omklede adviezen daalt, namelijk van 436 in 1996 tot 343 in 1997, d.w.z. - 21 %. De zeer sterke stijging van het aantal aanmaningen waartoe is besloten is het eerste resultaat van de in juli 1996 vastgestelde hervorming van de procedures: een betere naleving van de interne termijn van één jaar om een beslissing ten gronde te nemen, gevoegd bij de nieuwe aanpak van de aanmaningen (die wordt beschouwd als een verzoek om "nuchtere" opmerkingen) hebben de termijn tussen de inschrijving van de klacht of van het ambtshalve geconstateerde geval en de eerste beslissing ten gronde duidelijk verkort. In dit verband zij vermeld dat het aantal seponeringen eveneens stijgt (van 1 765 tot 2 151, d.w.z. een stijging met 22 %) en dat het totale aantal lopende dossiers (de "voorraad") dalende is. Stand van de omzetting van de richtlijnen in 1997 Onderstaande tabel biedt een algemeen overzicht van de stand van de mededelingen van de nationale uitvoeringsmaatregelen voor alle op 31 december 1997 van toepassing zijnde richtlijnen. >RUIMTE VOOR DE TABEL> Op 31 december 1997 hadden de lidstaten gemiddeld 94 % van de voor de tenuitvoerlegging van alle toepasselijke communautaire richtlijnen nodige nationale uitvoeringsmaatregelen medegedeeld. Dit is een hoger percentage dan dat van 1996 (93 %). De individuele prestaties van de lidstaten lopen echter uiteen. Opmerkelijk is de aanzienlijke verbetering bij Zweden, dat een percentage te zien geeft van mededeling van nationale uitvoeringsmaatregelen dat 3 punten hoger ligt dan in 1996, waardoor de positie van dit land nog verbetert (van de 5e naar de 1e plaats). Een even opmerkelijk resultaat geeft Finland te zien, waarvan het mededelingspercentage van 81 tot 96,3 % stijgt, nu de in het veertiende jaarverslag behandelde problemen in verband met de omzetting van de richtlijnen op de Åland-eilanden (met name op landbouwgebied) konden worden opgelost. Achter deze hoge omzettingspercentages gaat een uiteenlopende realiteit schuil. De tabel aan het einde van bijlage IV van dit verslag geeft, per lidstaat en per sector, een beeld van de respectieve niveaus van omzetting die in 1997 werden bereikt. Ten aanzien van de kwaliteit van de omzetting ten slotte (overeenstemming van de nationale uitvoeringsmaatregelen met de gemeenschapsrichtlijnen en juiste toepassing daarvan) levert de hiernavolgende analyse per sector gedetailleerde overzichten op. De tenuitvoerlegging van artikel 171, lid 2, 2de alinea, van het EG-Verdrag In 1997 heeft de Commissie voor het eerst gebruik gemaakt van het recht dat haar bij artikel 171, lid 2, 2de alinea, zoals dit resulteerde uit het Verdrag van Maastricht, wordt toegekend, en dat als volgt luidt: Indien de betrokken lidstaat de maatregelen ter uitvoering van het arrest van het Hof [wegens niet-nakoming] niet binnen de door de Commissie vastgestelde termijn heeft genomen, kan de Commissie de zaak voor het Hof van Justitie brengen. Zij vermeldt het bedrag van de door de betrokken lidstaat te betalen forfaitaire som of dwangsom die zij in de gegeven omstandigheden passend acht. Indien het Hof van Justitie vaststelt dat de lidstaat zijn arrest niet is nagekomen, kan het deze staat de betaling van een forfaitaire som of een dwangsom opleggen. Door het Hof voor te stellen de betrokken lidstaten te veroordelen tot betaling van een dwangsom wegens niet-uitvoering van een eerste arrest van het Hof wil de Commissie een maatregel ten uitvoer leggen die het mogelijk zal maken de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht door de lidstaten op ingrijpende wijze te verbeteren. Op 28 januari en 10 december 1997 heeft de Commissie ten aanzien van acht inbreukprocedures die in het stadium van de tweede aanhangigmaking waren aangekomen besloten om het Hof in te schakelen, terwijl zij tevens een verzoek om oplegging van een dwangsom indiende. De dreiging van een dwangsom heeft een bijzonder afschrikwekkend effect gehad aangezien twee van deze dossiers zeer snel zijn geseponeerd en twee andere op weg zijn naar een regeling. In twee gevallen is de aanhangigmaking met het verzoek om oplegging van een dwangsom gehandhaafd en aan het Hof voorgelegd: dit zijn dossiers betreffende Duitsland inzake oppervlaktewater (toepassing van de Richtlijnen 75/440/EEG, respectievelijk 79/869/EEG). Het eigeninitiatiefonderzoek van de ombudsman betreffende inbreukprocedures Het onderzoek dat door de ombudsman is verricht naar aanleiding van diverse klachten betreffende de werking van inbreukprocedures (met name het geval van omzeiling van Newbury op milieugebied) hebben hem doen concluderen dat het nodig was de procedurele positie van particuliere klagers in het kader van de procedure van artikel 169 (2) meer in het algemeen te herzien. Hij heeft een eigeninitiatiefonderzoek ingesteld. In het kader van dit onderzoek heeft hij de Commissie verzocht het advies in te winnen van de klager wanneer zij voornemens is een klacht te seponeren. Dit zou tegelijkertijd de mogelijkheid scheppen de burgers meer te betrekken bij de afwikkeling van de inbreukprocedure (tegen het besluit van de Commissie om een klacht te seponeren is geen beroep mogelijk) en het gehele proces doorzichtiger te maken. Deze aanbeveling is door de Commissie bekrachtigd. In zijn antwoord namens de Commissie van 24 juli 1997 aan de ombudsman verklaarde de Secretaris-generaal van de Commissie: "De voorafgaande voorlichting van de klager (. . .) heeft reeds in verschillende gevallen plaatsgehad in het kader van de met de klager geopende dialoog bij het onderzoek van de klacht. De Commissie is bereid deze handelwijze op ruimere schaal toe te passen. Afgezien van gevallen waarin de klacht duidelijk ongefundeerd is en gevallen waarin de klager niets meer van zich laat horen zal de Commissie er zorg voor dragen dat de klager wordt ingelicht over haar voornemen om de zaak te seponeren." De ombudsman heeft kennis genomen van deze verbintenis en bij schrijven van 13 oktober 1997 de Commissie medegedeeld dat hij zijn initiatiefonderzoek staakte. Hij constateerde dat de procedurele positie van de klager in de precontentieuze fase van de inbreukprocedure was verbeterd en dat er geen vermoeden meer was van wanbestuur. De maatregelen naar aanleiding van de Europese Raad van Amsterdam: nieuwe juridische middelen om duidelijke belemmeringen van het vrije verkeer van goederen te bestrijden In de conclusies van het Voorzitterschap van de Europese Raad van Amsterdam van 16 en 17 juni 1997 wordt verklaard: "De Europese Raad benadrukt dat het van cruciaal belang is dat elke aangenomen regelgeving tijdig en correct in nationaal recht wordt omgezet, dat burgers en bedrijfsleven volledige informatie moeten krijgen omtrent de interne markt, dat het Gemeenschapsrecht effectief ten uitvoer moet worden gelegd in de lidstaten en dat er snellere en doeltreffender procedures moeten komen om problemen op te lossen, waaronder beraadslagingen op Raadsniveau in geval van recurrente problemen. De Europese Raad verzoekt de Commissie te onderzoeken op welke wijze het vrije verkeer van goederen op doeltreffende wijze kan worden gewaarborgd. Hij verzoekt de Commissie vóór zijn volgende bijeenkomst in december 1997 passende voorstellen in te dienen." De Commissie heeft gevolg gegeven aan deze conclusies door op 18 november 1997 een voorstel voor een verordening van de Raad aan te nemen tot instelling van een mechanisme inzake maatregelen van de Commissie om bepaalde belemmeringen voor het handelsverkeer op te heffen (3). Dit mechanisme zou de Commissie, wanneer zij een bijzonder ernstige belemmering voor het vrije verkeer van goederen vaststelt (4), in staat stellen een besluit te nemen met bindende rechtsgevolgen. Gelaedeerde particulieren kunnen zich voor de nationale rechterlijke instanties beroepen op dit besluit, met name ter verkrijging van voorlopige maatregelen of schadevergoeding. Indien de lidstaat zich niet binnen de voorgeschreven korte termijnen voegt naar dit besluit kan de Commissie een procedure wegens niet-nakoming op grond van artikel 169 aanhangig maken, in het kader waarvan de zaak binnen uiterst korte termijnen bij het Hof van Justitie aanhangig kan worden gemaakt. De rol van de parlementaire vragen en verzoekschriften bij het inleiden van nieuwe inbreukprocedures In 1997 lagen parlementaire vragen en verzoekschriften aan de oorsprong van het inleiden van 17 nieuwe inbreukprocedures. Deze hadden hoofdzakelijk betrekking op de volgende twee gebieden: discriminatie op grond van nationaliteit en milieu. De Robert Schumann-actie: opleiding van rechters en advocaten in het Gemeenschapsrecht In Verklaring nr. 19 betreffende de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht, gehecht aan de slotakte van het Verdrag betreffende de Europese Unie, welke is aangenomen door de Conferentie van regeringsvertegenwoordigers van de lidstaten van 7 februari 1992, wordt erop gewezen dat het "voor de goede werking van de Gemeenschap van wezenlijk belang [is] dat de maatregelen die in de diverse lidstaten worden genomen ertoe leiden dat het Gemeenschapsrecht er even strikt en doeltreffend wordt toegepast als het nationale recht". In de lijn van deze verklaring heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een besluit van het Parlement en de Raad tot vaststelling van een actieprogramma om de juridische beroepskringen beter bekend te maken met het Gemeenschapsrecht (Actie Robert Schumann) (5). De Commissie wijst er in de considerans op dat "de burgers, de consumenten en de ondernemingen slechts de rechten die de communautaire rechtsorde hen biedt voor elke nationale rechterlijke instantie van de Unie kunnen doen gelden, wanneer de juridische beroepskringen die het meest direct betrokken zijn bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht, te weten de rechters en de advocaten, hiertoe voldoende geschoold en geïnformeerd zijn" (6). De Commissie heeft deze amendementen van het Parlement overgenomen en deze bewustmakingsactie uitgebreid tot alle beoefenaren van juridische beroepen die deelnemen aan de rechtsbedeling. Het programma zal de vorm moeten aannemen van opleidingsacties (initieel of voortgezet) enerzijds en van steun aan de ontwikkeling van middelen ter voorlichting op het gebied van het Gemeenschapsrecht anderzijds. Het evaluatieverslag betreffende de tenuitvoerlegging van het programma zal uiterlijk op 31 december 1999 moeten worden ingediend. Uit deze voorbeelden blijkt dat de activiteiten van de Commissie als "hoedster van het Verdrag" niet beperkt blijven tot de verzending van aanmaningen of met redenen omklede adviezen. De Commissie verricht daarnaast ook omvangrijke werkzaamheden om inbreuken op het Gemeenschapsrecht te voorkomen. Deze preventie vindt plaats in het stadium van de voorbereiding van de wetgevingsvoorstellen en in de fase vóór de precontentieuze procedure van artikel 169 om inbreukprocedures te vermijden. Zoals de Commissie reeds eerder heeft verklaard, betekent "beter wetgeven tevens op communautair niveau teksten goedkeuren die gemakkelijk om te zetten en toe te passen zijn op nationaal niveau" (7). Dit beknopte overzicht van de activiteiten van de Commissie zou niet volledig zijn zonder te herinneren aan de rol die is gespeeld door het Europees Parlement, dat met zijn resoluties betreffende het jaarlijks verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht heeft bijgedragen tot verbetering ervan. Tot besluit wenst de Commissie de aandacht te vestigen op het belang van bepaalde gegevens die in dit verslag worden genoemd: het aantal klachten en dat van de inbreukprocedures is in 1997 aanzienlijk gestegen. Volgens de Commissie wijst deze dubbele stijging er enerzijds op dat de burgers van de Unie nog duidelijker te kennen hebben gegeven dat zij hun rechten op juiste wijze willen zien toegepast, en anderzijds dat de Commissie zich niet heeft onttrokken aan de verantwoordelijkheid die op haar rust betreffende de controle op de naleving van de spelregels. Het behoeft echter geen betoog dat de Commissie niet alleen kan optreden: voor de juiste toepassing van deze regels, die een fundamenteel doel vormt voor de Europese integratie, is de medewerking van zowel de lidstaten als alle instellingen nodig. RUIMTE ZONDER GRENZEN 1. INLEIDING In de mededeling over de impact en de doeltreffendheid van de interne markt (8) die de Commissie op 26 november 1996 bij het Parlement en de Raad heeft ingediend, werd voor het eerst een overzicht geboden van de werking van de interne markt, de economische impact ervan en de uitdagingen voor de toekomst. Uit deze eerste balans, hoewel positief, werd duidelijk dat de werking van de interne markt nog vele tekortkomingen vertoonde, waardoor de mogelijkheden nog niet ten volle kunnen worden benut. Europa heeft een doeltreffende grote markt nodig om de groei, innovatie en de werkgelegenheid te stimuleren. Gesteund door deze uitkomsten heeft de Commissie de Europese Raad van Dublin van december 1996 laten weten dat zij een actieprogramma voor de interne markt zou opstellen, teneinde de werking ervan in de toekomst te verbeteren. In dit actieprogramma voor de interne markt (9) worden vier doelstellingen geformuleerd aan de hand waarvan op duidelijke en strategische wijze uiteen wordt gezet welke maatregelen moeten worden getroffen: - de regelgeving doeltreffender maken: de omzetting en toepassing van de gemeenschappelijke regels moet worden verbeterd en de voorschriften op communautair en nationaal niveau moeten worden vereenvoudigd; - de voornaamste marktverstoringen opheffen: vooral fiscale belemmeringen en gedrag dat in strijd is met de mededingingsregels moeten worden aangepakt; - sectorale obstakels voor de marktintegratie verwijderen: met name de lacunes in de wetgeving betreffende de interne markt moeten worden opgevuld; - een interne markt tot stand brengen die alle burgers ten goede komt: er moet voor worden gezorgd dat alle burgers volop gebruik kunnen maken van hun rechten, en er moet worden gewerkt aan de sociale dimensie van de interne markt. De Europese Raad van Amsterdam van 16 en 17 juni 1997 heeft nogmaals zijn volledige steun uitgesproken voor de prioriteiten van het actieprogramma en in het bijzonder de nadruk gelegd op de noodzaak onmiddellijk aan de slag te gaan met de eerste strategische doelstelling, die erop is gericht de doeltreffendheid van de communautaire regels te verhogen door de omzetting en de toepassing van de voorschriften met betrekking tot de interne markt te verbeteren. In dit verband is de lidstaten gevraagd een gedetailleerd tijdschema in te dienen voor hun omzettingsprogramma en de Commissie in te lichten over de oprichting van coördinatiecentra die het contact tussen nationale overheidsdiensten moeten verbeteren en van contactpunten waar burgers en bedrijven terecht kunnen. In het kader van de administratieve samenwerking wordt het in 1993 opgezette Karolus-programma (10) uitgevoerd, dat betrekking heeft op de uitwisseling van ambtenaren van de lidstaten. Dit programma beoogt de uniforme uitlegging en toepassing van de Gemeenschapswetgeving op het terrein van de interne markt. Alle lidstaten hebben aan het Karolus-programma deelgenomen als land van herkomst en/of land van ontvangst van de ambtenaren van de nationale overheidsdiensten. Op 31 december 1997 hadden 417 ambtenaren deelgenomen aan een uitwisselingscyclus, die bestaat uit een studiebijeenkomst, een uitwisseling van ongeveer twee maanden met een vergelijkbare overheidsdienst in een andere lidstaat, en een evaluatiebijeenkomst. Het programma heeft een looptijd van vijf jaar en loopt dus op 31 december 1997 af. In de instellingen wordt gewerkt aan een voorstel voor een besluit van het Parlement en de Raad betreffende de verlenging van het programma met twee jaar en de openstelling ervan voor de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa, de EVA-landen die deel uitmaken van de EER, en Cyprus. De Raad heeft op 27 november 1997 in eerste lezing een politiek akkoord bereikt over dit voorstel. Er mag vanuit worden gegaan dat in tweede lezing een snelle beslissing over dit voorstel kan worden getroffen. Vergelijkbare programma's zijn het in 1991 gelanceerde Matthaeus-programma (11), dat betrekking heeft op de uitwisseling van douaneambtenaren, en het Matthaeus-Tax-programma (12) van 1993, dat betrekking heeft op de uitwisseling van belastingambtenaren. Daarnaast heeft de Raad in 1996 twee gemeenschappelijke optredens goedgekeurd, waarvan er een betrekking heeft op een stimulerings- en uitwisselingsprogramma voor beoefenaars van juridische beroepen (Grotius-programma) (13) en het andere op een programma voor de opleiding, de uitwisseling en de samenwerking op het gebied van identiteitsbewijzen (Sherlock-programma) (14). Als hoedster van het Verdrag houdt de Commissie permanent toezicht op de omzetting en de feitelijke toepassing van de wetgeving inzake de interne markt op nationaal niveau. Na de goedkeuring van het actieprogramma heeft de Commissie zich ertoe verbonden een "scorebord" bij te houden over de toepassing van deze wetgeving en de tenuitvoerlegging van het actieprogramma. Het eerste verslag, dat aan de Raad "interne markt" van november 1997 werd aangeboden, bevat een overzicht van de stand van zaken van de omzetting in het nationale recht per lidstaat en per sector, van het aantal inbreuken en de tenuitvoerlegging van het actieprogramma. Overigens wordt nog steeds tijdens elke vergadering van de Raad van ministers voor de interne markt door de Commissie een verslag ingediend over de omzetting. In dit verslag wordt een overzicht gegeven van de stand van de omzetting in nationaal recht van de richtlijnen die van bijzonder belang zijn voor de werking van de interne markt. Op 1 januari 1998 waren 1 374 richtlijnen met betrekking tot de interne markt van kracht en hadden de lidstaten 93 % van de vereiste wettelijke bepalingen meegedeeld. Ondanks dit tamelijk hoge percentage is er nog steeds een aanzienlijke achterstand bij de omzetting in enkele belangrijke sectoren, zoals overheidsopdrachten, financiële diensten en intellectuele en industriële eigendom. Deze vertragingen zijn vaak te verklaren uit moeilijkheden in verband met het nationale besluitvormingsproces ofwel uit de technische complexiteit van de Gemeenschapsteksten, die er soms toe leidt dat de benodigde nationale omzettingsmaatregelen slechts ten dele worden genomen. De Commissie hecht tevens waarde aan de kwaliteit van de omzetting, omdat een onvolledige of onjuiste omzetting van de communautaire bepalingen tot een ongelijke behandeling tussen de verschillende lidstaten zou kunnen leiden en de facto belemmeringen voor het vrije verkeer zou kunnen scheppen, terwijl de interne markt deze juist beoogt op te heffen. Een andere prioriteit bestaat erin het wettelijk kader van de interne markt te voltooien. Zo is de communautaire wetgeving inzake het vennootschapsrecht onvolledig, waardoor belemmeringen voor de mobiliteit van Europese ondernemingen worden opgeworpen. Een akkoord tussen de lidstaten over het statuut van de Europese vennootschap is derhalve dringend noodzakelijk; naar aanleiding van de publicatie van het verslag van de door de heer Étienne Davignon voorgezeten groep zijn ontwerpen voor een dergelijk statuut vastgesteld. De problemen op het vlak van de indirecte belastingen kunnen alleen worden opgelost als een definitieve regeling wordt vastgesteld. Anderzijds kan het vrije verkeer van personen pas ten volle worden gerealiseerd wanneer de essentiële veiligheidsmaatregelen worden getroffen. Bovendien moet de interne markt door de tenuitvoerlegging van prioritaire projecten aan de nieuwe technologische uitdagingen, te weten de totstandbrenging van de informatiemaatschappij en de invoering van Trans-Europese netwerken, worden aangepast. Toch is de voltooiing van het wettelijk kader niet voldoende. De schepping van een werkelijke interne markt zonder binnengrenzen veronderstelt tevens een vereenvoudiging van de wetgeving. Met het oog hierop heeft de Commissie in 1996 het proefproject SLIM (Simpler Legislation for the Single Market) (15) opgezet. Dit project beoogt na te gaan op welke wijze via wettelijke en administratieve vereenvoudiging het aantal beperkende regels kan worden verminderd en hoe de formaliteiten waarmee het bedrijfsleven wordt geconfronteerd door de complexiteit van bepaalde wetgeving, kunnen worden versoepeld. De tweede fase van dit project is in mei 1997 ingegaan en is gericht op de bankwetgeving, de gecombineerde nomenclatuur van de buitenlandse handel, de BTW-verplichtingen en meststoffen. De aanbevelingen van de werkgroep zijn vervat in een mededeling aan de Raad "interne markt" van 27 november 1997. Een andere voorwaarde voor de doeltreffende werking van de interne markt is dat de normen ervan correct en op grote schaal in de rechtspraak in de Unie worden gehanteerd. De Robert Schuman-actie streeft naar een betere toepassing van het Gemeenschapsrecht door middel van betere opleiding en voorlichting van rechters en advocaten. Door beoefenaars van juridische beroepen meer bewust te maken van de praktische aspecten van het Gemeenschapsrecht draagt de Robert Schuman-actie ertoe bij dat de mogelijkheden van de interne markt volledig worden benut, wat ten goede komt aan de burgers, de consumenten en het bedrijfsleven. De actie gaat uit van samenwerking met de instellingen die zich bezighouden met de opleiding van rechters en advocaten. Deze instellingen kunnen financiële steun vragen voor opleidings- of voorlichtingsprojecten op het gebied van het Gemeenschapsrecht. In de proefperiode is in 1997 aan meer dan veertig projecten op lokaal niveau steun toegekend in het kader van de Robert Schuman-actie. Ten slotte veronderstelt het welslagen van de interne markt dat de burgers hun rechten kennen en deze metterdaad uitoefenen. De rechten die de Europese Unie aan de burgers toekent met betrekking tot de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, consumentenbescherming, de aankoop van goederen en diensten in andere lidstaten en reizen binnen de Europese Unie, staan centraal in de tweede fase van het initiatief "Burgers van Europa", dat in 1997 door de Commissie is gelanceerd. Deze fase behelst een voortzetting van de strategie die tijdens de eerste fase met succes is gevolgd (november 1996: werken, wonen en studeren in een andere lidstaat dan de lidstaat van oorsprong), door onder een zo breed mogelijk publiek duidelijke en concrete informatie te verspreiden over de rechten en mogelijkheden die de Europese Unie burgers biedt, en over datgene wat gedaan moet worden wanneer deze rechten worden geschonden. 2. SITUATIE IN DE VERSCHILLENDE SECTOREN 2.1. Opheffing van de fysieke grenzen 2.1.1. Douaneaangelegenheden De Commissie heeft een procedure tegen Frankrijk ingeleid wegens niet-nakoming van de op grond van het douanewetboek op dit land rustende verplichtingen. Op grond van de Franse wetgeving wordt de vertegenwoordiging voor het vervullen van handelingen en formaliteiten in verband met het aanbrengen van goederen namelijk voorbehouden aan scheepsmakelaars en wordt het recht om douaneaangiften te doen, zowel in het kader van de directe als de indirecte vertegenwoordiging, beperkt tot erkende douanecommissionairs en tot houders van een vergunning voor douanebehandeling. De Commissie is van oordeel dat dit in strijd is met het communautaire douanewetboek, dat met name bepaalt dat de uitoefening van de niet-voorbehouden vertegenwoordiging vrij is. In 1995 had de Commissie krachtens artikel 171 van het Verdrag Italië een aanmaning gezonden wegens niet-uitvoering van het arrest van het Hof (16), waarin is bepaald dat de Italiaanse autoriteiten in strijd met de communautaire voorschriften handelen, enerzijds door de vertegenwoordiging voor te behouden aan douane-expediteurs zonder uitdrukkelijk te bepalen dat op eigen naam, maar voor rekening van een ander aangifte kan worden gedaan, en anderzijds door voor werknemers belast met het doen van douaneaangiften dezelfde kwalificaties voor te schrijven als voor zelfstandigen. Deze procedure kon worden geseponeerd omdat overeenkomstig het hierboven bedoelde arrest beide vormen van vertegenwoordiging voortaan zijn toegestaan in Italië. Een andere procedure in verband met de niet-naleving door Italië van de voorschriften inzake communautair douanevervoer is eveneens geseponeerd, nadat de Italiaanse autoriteiten een circulaire hadden doen uitgaan om de nationale voorschriften in overeenstemming te brengen met de douanewetgeving op dit gebied (Verordeningen (EEG) nrs. 2913/92 en 2454/93) (17). Italië maakt daardoor geen gebruik meer van de regeling extern douanevervoer in de gewraakte gevallen. Deze regeling mag voor communautaire goederen slechts worden gebruikt in een beperkt aantal gevallen waarin communautaire maatregelen een rol spelen bij de uitvoer. 2.1.1.1. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.1.2. Vrij verkeer van landbouwproducten Zorgen voor het vrije verkeer van landbouwproducten in de interne markt is een van de grondbeginselen van de werking van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de gemeenschappelijke marktordeningen in het kader ervan. Het Hof van Justitie heeft er herhaaldelijk op gewezen dat de artikelen 30 en 34 van het Verdrag integrerend deel uitmaken van de gemeenschappelijke marktordeningen, ook al is de uitdrukkelijke vermelding ervan in deze gemeenschappelijke marktordeningen vanaf 1 januari 1970 overbodig geworden. De Commissie heeft er voortdurend op toegezien dat de hinderpalen voor de handel in landbouwproducten in de Gemeenschap snel werden weggenomen. De vorig jaar waargenomen tendens tot vermindering van het aantal nieuwe gevallen van klassieke belemmering van het vrije verkeer van landbouwproducten, zoals stelselmatige controles bij de invoer of het vereisen van certificaten, heeft dit jaar doorgezet. De bij het Hof van Justitie aanhangige zaak tegen Duitsland in verband met bepaalde categorieën vers varkensvlees afkomstig uit Denemarken is nog steeds in behandeling (18). De door de autoriteiten van de regio Valencia opgelegde verplichting uitsluitend de Spaanse taal te gebruiken bij het etiketteren van uit andere lidstaten afkomstige appels heeft aanleiding gegeven tot een met redenen omkleed advies aangezien het in strijd is met artikel 30 van het Verdrag en met Verordening (EEG) nr. 1035/72 - houdende gemeenschappelijke ordening van de markt - dat door een nationale regelgeving het uitsluitende gebruik van een bepaalde taal wordt voorgeschreven voor de etikettering van voedingsmiddelen in het stadium van de groothandel (d.w.z. een stadium waarin de Spaanse consument niet optreedt, maar alleen de handelaren in de betrokken sector). Nadat de Spaanse autoriteiten hadden ingestemd met het standpunt van de Commissie, is de procedure geseponeerd. Met betrekking tot minder "klassieke" belemmeringen, zoals de herhaalde gewelddadige acties van particulieren in Frankrijk tegen de invoer van groente en fruit uit andere lidstaten, met name Spanje, en het nalaten van de openbare autoriteiten om passende maatregelen tegen deze acties te treffen, heeft de Commissie het arrest van het Hof van Justitie in de zaak C-265/95 verwelkomd, waarin het Hof, rechtdoende, het volgende bepaalt: "Door niet alle noodzakelijke adequate maatregelen te nemen om te verhinderen dat acties van particulieren het vrije verkeer van groenten en fruit belemmerden, is de Franse Republiek de verplichtingen niet nagekomen die op haar rusten krachtens artikel 30 EG-Verdrag in samenhang met artikel 5 van het Verdrag en krachtens de gemeenschappelijke marktordeningen voor landbouwproducten." 2.2. Opheffing van de technische grenzen 2.2.1. Vrij verkeer van goederen 2.2.1.1. Artikelen 30 en volgende van het Verdrag Omdat de naleving van het beginsel van vrij verkeer van goederen van wezenlijk belang is voor de goede werking van de interne markt, let de Commissie in het bijzonder op de toepassing van de artikelen 30 tot 36 van het EG-Verdrag. Het aantal dossiers met betrekking tot overheidsmaatregelen die de handel mogelijk belemmeren blijft hoog. In 1997 werden 143 nieuwe klachten geregistreerd door de Commissie. Per 31 december 1997 waren 444 - nog niet geseponeerde - inbreukdossiers in behandeling. Ook dit jaar kon dankzij de "pakketvergaderingen" in de lidstaten een groot aantal gevallen van handelsbelemmeringen worden opgelost (zie de hieronder genoemde voorbeelden). Deze "pakketvergaderingen" worden sinds een aantal jaren georganiseerd om zonder juridische procedures tot een oplossing te komen in gevallen waarbij het gaat om de toepassing van artikel 30, en blijken een waardevol instrument te zijn voor dialoog en administratieve samenwerking tussen de diensten van de Commissie en de nationale overheidsdiensten. Om dit instrument doeltreffender te maken is begin 1997 een "netwerk" opgericht van voorzitters die verantwoordelijk zijn voor de landen van de "pakketvergaderingen". Dit initiatief is genomen nadat bij een vergadering van deze voorzitters in Brussel was gebleken dat zowel de lidstaten als de Commissie groot voordeel kunnen hebben van hun ervaring op het gebied van het oplossen van geschillen door middel van samenwerking. Dit netwerk moet het ook gemakkelijker maken informatie uit te wisselen en te beoordelen in hoeverre oplossingen die met een bepaalde lidstaat zijn gevonden, ook in andere lidstaten kunnen worden toegepast. In de loop van 1997 zijn "pakketvergaderingen" gehouden met Duitsland, Oostenrijk, Denemarken, Spanje, Finland, Griekenland, Italië, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Ierland. In verschillende sectoren van de Europese economie was sprake van inbreuken die konden worden opgelost dankzij deze vergaderingen. Hieronder volgen enkele voorbeelden: Nadat op telecommunicatiegebied een versnelde inbreukprocedure was ingeleid in verband met een Spaanse regeling betreffende het in de handel brengen van decoders voor digitale tv-signalen per satelliet, hebben de Spaanse autoriteiten de voorschriften gewijzigd; voortaan hebben alle volgens de beschikbare technologie ontwikkelde decoders toegang tot de markt. In deze zelfde sector hebben de Griekse en Italiaanse autoriteiten, eveneens na optreden van de Commissie, regelingen aangenomen inzake wederzijdse erkenning van keuringscertificaten voor radiocommunicatieapparatuur die worden afgegeven door in andere lidstaten erkende organisaties. In de sector levensmiddelen werd de Britse regelgeving inzake verhuur van drankgelegenheden die eigendom zijn van een brouwerij gewijzigd. Volgens de nieuwe regelgeving kan de huurder ook andere bieren verkopen dan die welke door de eigenaar van de drankgelegenheid worden gebrouwen. Deze uitzondering, die eerder alleen gold voor "cask conditioned" gebrouwen bieren, geldt nu ook voor traditionele flessenbieren. Daardoor hebben bieren uit andere lidstaten voortaan ook toegang tot deze drankgelegenheden in het Verenigd Koninkrijk. In verband met het beginsel om parallelimport van farmaceutische producten toe te laten hebben de Italiaanse autoriteiten, op verzoek van de Commissie, een regeling goedgekeurd voor een vereenvoudigde toelatingsprocedure voor farmaceutische producten die via parallelimport zijn ingevoerd. Ook in de automobielindustrie, waarop nog veel van de klachten die bij de Commissie binnenkomen betrekking hebben, is resultaat geboekt. De Finse autoriteiten hebben bijvoorbeeld de regelgeving betreffende het gebruik van tweedehands motorvoertuigen gewijzigd voor wat de eisen inzake remmen en uitstoot van vervuilende stoffen en lawaai betreft. Deze eisen waren enerzijds discriminerend, omdat zij alleen voor geïmporteerde voertuigen golden, en anderzijds overdreven, omdat zij verder gingen dan nodig is voor de verkeersveiligheid en de bescherming van het milieu. De nieuwe regelgeving is niet langer discriminerend en waarborgt toch de verkeersveiligheid en de bescherming van het milieu, zonder dat het vrije verkeer van goederen wordt belemmerd. Regelingen inzake overheidsopdrachten kunnen strijdig zijn met artikel 30 van het Verdrag als zij tot gevolg hebben dat deze opdrachten voorbehouden blijven aan de nationale industrie. Zo konden lokale overheden volgens een Italiaanse regeling alleen subsidie krijgen voor de aankoop van autobussen, trams en trolleybussen, als deze aan de Italiaanse technische specificaties voldeden. Deze bepaling was discriminerend ten aanzien van geïmporteerde voertuigen, omdat zij het moeilijker of duurder maakte om voertuigen te kopen die volgens de specificaties van andere lidstaten waren vervaardigd of reeds in een andere lidstaat op de markt waren gebracht. Als gevolg van de stappen die de Commissie heeft ondernomen, hebben de Italiaanse autoriteiten een besluit uitgevaardigd om de discriminerende aspecten van deze regelgeving op te heffen. Ten slotte heeft de Commissie de lopende inbreukprocedures tegen de Spaanse en Deense regelgeving inzake werken van edelmetaal geseponeerd nadat deze lidstaten de voorschriften hadden gewijzigd. Deze bevatten bepalingen die het aantal toegelaten aanduidingen beperkten en geen erkenning boden van in andere lidstaten aangebrachte merktekens, waardoor de Spaanse en Deense markt overmatig werden beschermd. De Spaanse en Deense autoriteiten maakten een einde aan deze overmatige bescherming door het aantal toegelaten aanduidingen uit te breiden en de merktekens die door erkende organisaties zijn aangebracht, te erkennen. Vier jaar na het open gaan van de binnengrenzen van de Gemeenschap bestaat er nog steeds een groot aantal inbreuken op het vrije verkeer van goederen. Daarom heeft de Commissie het Europees Parlement en de lidstaten op deze problemen gewezen in haar mededeling aan de Raad en het Europees Parlement van september 1996. In antwoord hierop heeft de Europese Raad van Amsterdam van 16 en 17 juni 1997 de Commissie verzocht te onderzoeken op welke manier het vrije verkeer van goederen beter kan worden gerealiseerd en in december tijdens de Raad van Luxemburg met voorstellen te komen, eventueel ook voor mogelijke sancties. Om aan deze opdracht te voldoen heeft de Commissie op 18 november 1997 een voorstel goedgekeurd voor een verordening van de Raad tot instelling van een mechanisme voor optreden van de Commissie ter opheffing van bepaalde handelsbelemmeringen (COM(97) 619 van 18 november 1997). Per 1 januari 1997 is al een nieuw instrument in werking getreden, dat ten doel heeft problemen snel en in der minne te behandelen op basis van doorzichtigheid en wederzijds vertrouwen. De bij beschikking nr. 3052/95 vastgestelde procedure voor uitwisseling van informatie zorgt voor doorzichtigheid over uitzonderingen op het beginsel van het vrije verkeer van goederen, doordat de lidstaten verplicht zijn de Commissie in kennis te stellen van maatregelen die het vrije verkeer van een product belemmeren, ook al is dat product op wettige wijze in een van de lidstaten vervaardigd of in de handel gebracht. In 1997 werden 35 nationale maatregelen medegedeeld. De Commissie heeft besloten een geval van belemmering van het vrije verkeer van goederen voor te leggen aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. Het geval heeft betrekking op de Italiaanse regelgeving inzake edelmetalen. Deze regelgeving bevat een aantal bepalingen die strijdig zijn met de communautaire regels op het gebied van het vrije verkeer van goederen. Ten eerste kunnen volgens deze regeling in Italië slechts werken worden verkocht die aan een beperkt aantal aanduidingen voldoen. Voorts verplicht de regeling buitenlandse fabrikanten om een vertegenwoordiger in Italië te hebben en schrijft de regeling een aanvullend merkteken voor, zonder de mogelijkheid van erkenning van de reeds op het ingevoerde artikel aangebrachte merktekens te bieden. Nadat vele malen contact was opgenomen met de Italiaanse autoriteiten en deze niet reageerden op de gezonden aanmaning, heeft de Commissie besloten de in artikel 169 van het EG-Verdrag bedoelde procedure voort te zetten door de zaak voor te leggen aan het Hof van Justitie. In zijn arrest van 13 maart 1997 (zaak C-358/95, Morellato) heeft het Hof nogmaals bevestigd dat de toepassing van een wettelijke regeling van een lidstaat betreffende de samenstelling van een product, in dit geval een Italiaanse wet waarbij de verkoop van brood werd verboden wegens het vochtgehalte en het gehalte aan korrels en zemelen, een maatregel is van gelijke werking als een kwantitatieve beperking in de zin van artikel 30 EG-Verdrag, die niet gerechtvaardigd kan zijn uit hoofde van bescherming van de volksgezondheid. In zijn arrest van 20 maart 1997 (zaak C-352/95, Phytheron International) heeft het Hof zich uitgesproken over de uitlegging van artikel 7 van Richtlijn 89/104/EEG van de Raad van 21 december 1988 betreffende het merkenrecht, waarbij het heeft aangegeven welke regels van toepassing zijn bij parallelimport. In de eerste plaats heeft het Hof er nogmaals op gewezen dat deze bepaling een sluitende regeling van het probleem van de uitputting van het merkenrecht voor waren die in de Gemeenschap in de handel zijn gebracht bevat, zodat de nationale voorschriften ter zake aan die bepaling en niet aan de artikelen 30 en 36 van het Verdrag moeten worden getoetst. Toch heeft het Hof, benadrukkend dat het betrokken artikel 7 is gesteld in termen die overeenkomen met die welke het Hof heeft gebezigd in zijn rechtspraak waarin het bij de uitlegging van de artikelen 30 en 36 van het Verdrag het communautairrechtelijk beginsel van uitputting van het merkenrecht heeft erkend, zijn uitlegging bevestigd volgens welke de houder van een door de wetgeving van een lidstaat beschermd merk zich niet op deze wetgeving kan beroepen om de invoer te verhinderen van een product dat door de merkhouder zelf of met zijn toestemming in een andere lidstaat op de markt is gebracht. In zijn arrest van 20 maart 1997 (zaak C-13/96, Bic Benelux) heeft het Hof het begrip "technische specificatie" in de zin van artikel 1 van Richtlijn 83/189/EEG van de Raad van 28 maart 1989 nader uitgelegd. Een verplichting om op producten waarover een milieubelasting verschuldigd is het bedrag van deze belasting duidelijk aan te geven, is volgens het Hof een technische specificatie in de zin van de richtlijn (en geen fiscale begeleidende maatregel) die aan de Commissie moet worden gemeld zodat deze kan nagaan of de maatregel verenigbaar is met de Verdragsbepalingen, met name met artikel 30. In zijn arrest van 7 mei 1997 (gevoegde zaken C-321/94, C-322/94 en C-324/94, Pistre) over producten met de aanduiding "montagne" op het etiket, heeft het Hof bevestigd dat nationale regelingen betreffende aanduidingen niet mogen worden gebruikt om de intracommunautaire handel te belemmeren. Dit soort aanduidingen mag niet worden verward met herkomstaanduidingen, die kunnen vallen onder de bescherming van de industriële en commerciële eigendom. In dezelfde zaak heeft het Hof onder andere het argument van de Franse regering verworpen dat de feiten van de hoofdgedingen, waarbij het gaat om strafvervolging tegen Franse onderdanen met betrekking tot op het Franse grondgebied in de handel gebrachte Franse producten, buiten de werkingssfeer van de artikelen 30 en 36 van het Verdrag vallen. Daarbij heeft het Hof nader verklaard dat in een dergelijke situatie door de nationale maatregel, die de verhandeling van goederen van nationale oorsprong begunstigt ten nadele van die van ingevoerde goederen, een verschil in behandeling tussen die twee categorieën goederen wordt gecreëerd en gehandhaafd, waardoor de intracommunautaire handel, althans potentieel, wordt belemmerd. In een arrest van 5 juni 1997 (zaak C-105/94, Celestini) heeft het Hof geoordeeld dat de artikelen 30 tot 36 van het EG-Verdrag er niet aan in de weg staan dat een lidstaat wijn die in een andere lidstaat is geproduceerd aan een controle onderwerpt om na te gaan of hij voldoet aan de communautaire voorschriften, ook al is deze wijn voorzien van onderzoekscertificaten van in de lidstaat van oorsprong officieel erkende laboratoria, mits deze controles op niet-discriminerende wijze worden toegepast, het evenredigheidsbeginsel in acht wordt genomen en rekening wordt gehouden met de controles die reeds in de lidstaat van oorsprong zijn verricht. In zijn arrest van 26 juni 1997 (zaak C-368/95, Vereinigte Familiapress) had het Hof de gelegenheid om het begrip "verkoopmodaliteit", dat was gebruikt in het arrest Keck (arrest van 24 november 1993, zaken C-267/91 en C-268/91), nader te verklaren. Het ging hier om het verbod in de Oostenrijkse wetgeving om in Oostenrijk tijdschriften te verkopen waarin prijsvragen zijn opgenomen, ook al waren zij in een andere lidstaat legaal geproduceerd en in de handel gebracht. De Oostenrijkse regering betoogde dat het verbod niet onder artikel 30 van het Verdrag viel omdat het om een methode van verkoopbevordering en bijgevolg om een verkoopmodaliteit in de zin van het arrest Keck ging. Het Hof heeft dit argument verworpen en daarbij verklaard dat, "zelfs al zou zij betrekking hebben op een methode van verkoopbevordering", de onderhavige wetgeving betrekking heeft op de inhoud zelf van de producten, waarvan de daarin bedoelde prijsvragen een integrerend onderdeel zijn, en in elk geval de toegang van dit product tot de markt van de lidstaat van invoer schaadt en dus het vrije verkeer van goederen belemmert. Ten aanzien van de door de Oostenrijkse regering aangevoerde gronden voor de omstreden maatregel heeft het Hof opgemerkt dat het behoud van de pluriformiteit van de pers een dwingende eis kan vormen die een beperking van het vrije verkeer van goederen rechtvaardigt. Dat neemt niet weg dat een overheidsmaatregel die uit hoofde van een dergelijke eis is genomen, evenredig moet zijn en dat moet worden onderzocht of dit doel niet kan worden bereikt door maatregelen die zowel het intracommunautaire handelsverkeer als de vrijheid van meningsuiting minder belemmeren. 2.2.1.2. Preventievoorschriften van Richtlijn 83/189/EEG (19) De informatieprocedure die werd ingevoerd bij Richtlijn 83/189/EEG vormt een essentieel instrument ter voorkoming van handelsbelemmeringen en voor wederzijdse informatie. Krachtens deze richtlijn zijn de lidstaten verplicht hun ontwerpen van technische voorschriften in het kader van de informatieprocedure vóór de definitieve goedkeuring ervan aan een controle te onderwerpen. Technische voorschriften die worden vastgesteld om te voldoen aan de uit communautaire besluiten voortvloeiende verplichtingen, vallen niet onder deze procedure. De Commissie heeft in 1997 900 (20) ontwerpen van technische voorschriften ontvangen, die zijn onderzocht door haar diensten. Dit aantal bedroeg in 1995 439 (21), en in 1996 523 (22). Uit deze cijfers blijkt dat, ondanks de voltooiing van de interne markt eind 1992, de lidstaten grote aantallen technische voorschriften blijven vaststellen. Het hoge aantal ontwerpen dat in 1997 is ontvangen, is tevens terug te voeren op het feit dat de Nederlandse autoriteiten met een "inhaalactie" zijn begonnen, in de loop waarvan zij de Commissie 230 teksten hebben meegedeeld die zij hadden goedgekeurd zonder de Commissie daarvan in kennis te stellen. Dankzij deze actie konden veel van deze teksten, die bepalingen bevatten die strijdig waren met het Gemeenschapsrecht, worden verbeterd. Van de 900 in 1997 ontvangen kennisgevingen hebben er 102 (23) aanleiding gegeven tot een uitvoerig gemotiveerd advies van de zijde van de Commissie, volgens hetwelk de beoogde maatregel moet worden gewijzigd teneinde de belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen die er eventueel uit kunnen voortvloeien op te heffen. De lidstaten hebben hunnerzijds 113 (24) uitvoerig gemotiveerde adviezen uitgebracht. Met betrekking tot 1 (25) kennisgeving heeft de Commissie verzocht de goedkeuring van de meegedeelde nationale maatregel met een jaar uit te stellen, omdat zij voornemens was een besluit voor harmonisatie op communautair niveau voor te stellen, terwijl 2 (26) maatregelen met een jaar zijn uitgesteld daar zij betrekking hadden op een onderwerp dat onder een bij de Raad ingediend voorstel voor een richtlijn of een verordening viel. Sedert 1989 zorgt de Commissie voor de naleving van de verplichting tot kennisgeving door stelselmatig de officiële publicaties van alle lidstaten door te nemen. Wanneer de Commissie een schending van Richtlijn 83/189/EEG vaststelt, kan dit leiden tot het openen van een inbreukprocedure overeenkomstig artikel 169 van het Verdrag. Eind 1997 liepen ongeveer 70 van dit soort procedures. 2.2.2. Stand van de tenuitvoerlegging van de richtlijnen per sector in het kader van het vrije verkeer van goederen 2.2.2.1. Levensmiddelen In de sector levensmiddelen stellen de lidstaten hun nationale omzettingsmaatregelen in het algemeen vast zonder daarbij volledig rekening te houden met de termijnen die in de betrokken richtlijnen zijn voorgeschreven. Ten aanzien van de gevallen van niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen heeft de Commissie in de loop van 1997 besloten om voor 62 dossiers een aanmaning te verzenden. Tegelijkertijd heeft de Commissie 19 met redenen omklede adviezen verzonden. In 1997 konden 71 inbreuken worden geseponeerd. Zo is Richtlijn 93/43/EEG inzake levensmiddelenhygiëne met vertraging in enkele lidstaten omgezet. Deze in 1993 met eenparigheid van stemmen aangenomen richtlijn moest uiterlijk in december 1995 zijn omgezet. Op 1 januari 1997 hadden 7 lidstaten echter nog niet aan deze verplichting voldaan. Naar aanleiding van de verzending van een met redenen omkleed advies hebben 3 lidstaten uiteindelijk nationale maatregelen ter omzetting van de betrokken richtlijn goedgekeurd. Met betrekking tot de gevallen van onjuiste toepassing van de richtlijnen en verordeningen inzake levensmiddelen heeft de Commissie besloten een dossier bij het Hof van Justitie aanhangig te maken. Tegelijkertijd heeft de Commissie besloten een met redenen omkleed advies en een aanmaning te verzenden. Voorts is een tiental klachtendossiers ingediend. Enkele van deze zaken konden worden opgelost door middel van een briefwisseling tussen de diensten van de Commissie en de nationale autoriteiten. 2.2.2.2. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.3. Farmaceutische producten In 1997 werd een aanzienlijk aantal omzettingsmaatregelen aan de Commissie meegedeeld. In enkele gevallen werden deze mededelingen pas gedaan nadat de Commissie procedures op grond van artikel 169 tegen de respectieve lidstaten had ingeleid. Op dit moment hebben negen van de vijftien lidstaten alle richtlijnen die van toepassing zijn in de farmaceutische sector, omgezet. Met betrekking tot de omzetting van de richtlijnen inzake homeopathie (Richtlijnen 92/73/EEG en 92/74/EEG) en de richtlijnen waarbij het nieuwe stelsel van wederzijdse erkenning van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen in het leven werd geroepen (Richtlijnen 93/39/EEG en 93/40/EEG), is de situatie aanzienlijk verbeterd; verscheidene inbreukprocedures konden worden stopgezet nadat de lidstaten de - vertraagde - omzetting van de bovengenoemde richtlijnen hadden meegedeeld. In alle resterende gevallen van niet-omzetting zijn inbreukprocedures ingeleid die nauwlettend door de Commissie worden gevolgd. Er doen zich tevens enkele algemene problemen voor in verband met de uitlegging en de toepassing van de richtlijnen inzake geneesmiddelen door de lidstaten: deze gevallen betreffen hoofdzakelijk de uiteenlopende interpretaties die de lidstaten aan het begrip "geneesmiddel" geven (en die soms leiden tot belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen), evenals klachten in verband met beweerde niet-inachtneming van bindende termijnen of andere procedurevoorschriften door de bevoegde nationale autoriteiten. De omzetting en toepassing van artikel 4, punt 8, onder a), i)-iii) van Richtlijn 65/65/EEG door de lidstaten is tevens het voorwerp van diverse recente klachten. De Commissie bestudeert deze problemen en klachten aandachtig, maar voorlopig overweegt zij geen specifieke initiatieven op wetgevend terrein. Vermelding verdient echter het feit dat een ontwerp van codificatie van de wetgeving inzake geneesmiddelen (zowel voor menselijk als voor dierlijk gebruik) reeds in een zeer vergevorderd stadium verkeert en dat deze codificatie de duidelijkheid van de wetgeving en uiteindelijk de doeltreffendheid van de toepassing ervan vergroot. 2.2.2.4. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.5. Chemische producten Wegens de niet-mededeling van de nationale omzettingsmaatregelen zijn de volgende inbreukprocedures ingeleid (per chemisch product en per richtlijn): Met betrekking tot de richtlijn inzake gevaarlijke stoffen en preparaten (93/18/EG) is een met redenen omkleed advies aan Italië gezonden, terwijl Portugal de omzetting van deze richtlijn naar alle waarschijnlijkheid in de komende maanden zal afronden. Ten aanzien van Richtlijn 94/60/EG inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten wordt nationale wetgeving verwacht van België, Ierland, Italië en Portugal. Ten aanzien van meststoffen zijn met redenen omklede adviezen aan België, Griekenland en Frankrijk verzonden in verband met de niet-omzetting van Richtlijn 93/69/EG. Van Frankrijk wordt spoedig een regularisatie verwacht. Daarnaast dient Luxemburg Richtlijn 95/8/EG om te zetten. Van België, Duitsland, Griekenland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Zweden worden maatregelen verwacht met het oog op de omzetting van Richtlijn 96/28/EG. Bij de Commissie zijn geen nieuwe verzoeken op grond van artikel 100 A, lid 4, van het EG-Verdrag ingediend in verband met nationale bepalingen die strenger zijn dan die waarin de richtlijnen in de sector "chemische producten" voorzien. Op dit moment resteren nog 4 verzoeken om afwijkingen op grond van artikel 100 A, lid 4, die door de bevoegde diensten van de Commissie worden onderzocht; deze verzoeken hebben alle betrekking op "creosoot", dat bij Richtlijn 94/60/EG is geregeld. 2.2.2.6. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.7. Motorvoertuigen, trekkers en motorrijtuigen Sedert 1 januari 1996 is de procedure van communautaire typegoedkeuring bindend voorgeschreven voor voertuigen van het type M1. De bijzondere richtlijnen zijn bijgevolg eveneens bindend geworden. In 1997 verliep de omzetting van de richtlijnen, die van wezenlijk belang is in een context van algehele harmonisatie, wederom zonder moeilijkheden dankzij de ervaring die de bevoegde nationale autoriteiten hebben opgedaan. Wegens het technische en gedetailleerde karakter van de regels in deze sector passen verschillende lidstaten een automatische omzetting toe door in hun nationale wetgeving zonder meer te verwijzen naar de in het Publicatieblad bekendgemaakte tekst, wat zowel het omzettingsproces als de controle op de conformiteit van de toegepaste regels gemakkelijker en sneller doet verlopen. De vertragingen bij de omzetting belopen zelden meer dan enkele maanden en zijn in het algemeen toe te schrijven aan het feit dat de uiterste datum voor omzetting zeer dicht bij die van goedkeuring van de richtlijn ligt. 2.2.2.8. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.9. Voor de bouw bestemde producten De Commissie heeft bij het Hof van Justitie een zaak tegen België aanhangig gemaakt wegens niet-mededeling van de nationale maatregelen ter omzetting van Richtlijn 89/106/EEG. Bijzondere problemen doen zich ook voor met betrekking tot Oostenrijk, dat de richtlijn niet correct heeft omgezet. De Commissie gebruikt het bij deze richtlijn ingevoerde mechanisme thans om klachten over handelsbelemmeringen te verifiëren en na te gaan of de betrokken praktijken in overeenstemming zijn met het communautaire recht. In het verleden werden dergelijke gevallen uitsluitend in het licht van de artikelen 30 tot en met 36 van het Verdrag onderzocht. 2.2.2.10. Duurzame verbruiksgoederen (machines, persoonlijke beschermingsmiddelen, voorverpakking, metrologie, elektrotechniek en medische hulpmiddelen) Op de sectoren die onder de communautaire wetgeving met betrekking tot duurzame verbruiksgoederen vallen (machines, elektrotechniek, persoonlijke beschermingsmiddelen, gas, druk, voorverpakking, wettelijke metrologie, medische hulpmiddelen en pleziervaartuigen), zijn 100 richtlijnen van toepassing, waarvan de omzettingstermijn op 31 december 1997 is verstreken. Het omzettingspercentage is bevredigend, met name gezien de objectieve complexiteit van de omzetting van de betrokken richtlijnen (die grotendeels tot het type "nieuwe aanpak" behoren). Zelfs ingeval een richtlijn met vertraging of niet volledig is omgezet, is het vrije verkeer van producten die in overeenstemming zijn met de richtlijnen, gewaarborgd. De vertragingen bij de omzetting houden in de meeste gevallen verband met de interne orde van de lidstaten (advies van de Raad van State is nog hangende, bevoegdheid van verscheidene ministeries, overneming van het "acquis communautaire" bij de toetreding van een nieuwe lidstaat, logge wetgevingsprocedure, enz.). Enkele problemen in verband met de uitlegging van de teksten zijn onder de aandacht gebracht, zoals dat met betrekking tot de producten die aan het eind van de omzettingsperiode waarin de richtlijnen voorzien, op de markt zijn gebracht. De diensten van de Commissie treden in deze gevallen zowel op formeel niveau op (inleiding van de procedures op grond van art. 169) als op informeel niveau (vergaderingen van "groepen van deskundigen", toelichtingen inzake de interpretatie, enz.), waardoor verscheidene twijfelgevallen en zelfs geschilpunten konden worden opgelost. Bovendien hebben de voor bepaalde sectoren bevoegde diensten diverse vrijwaringsclausules bestudeerd, die in het kader van het markttoezicht door de lidstaten waren meegedeeld en die in het bijzonder betrekking hadden op "machines", "gastoestellen" en "drukapparaten van eenvoudige vorm". Naar aanleiding van deze mededelingen heeft de Commissie zich over de gegrondheid van de restrictieve nationale maatregelen uitgesproken. Met betrekking tot de etikettering van de materialen die in de belangrijkste onderdelen van voor de verbruiker bestemd schoeisel worden gebruikt (Richtlijn 94/11/EG), zijn drie van de vier wegens niet-mededeling van de nationale maatregelen ingeleide procedures beëindigd; het betreft de procedures tegen België, Frankrijk en Ierland. Daarentegen is besloten een met redenen omkleed advies aan Luxemburg te zenden. Richtlijn 93/68/EEG wijzigt Richtlijn 87/404/EEG (drukvaten van eenvoudige vorm), 88/378/EEG (veiligheid van speelgoed), 89/106/EEG (voor de bouw bestemde producten), 89/336/EEG (elektromagnetische comptabiliteit), 89/392/EEG (machines), 89/686/EEG (persoonlijke beschermingsmiddelen), 90/384/EEG (niet-automatische weegwerktuigen), 90/385/EEG (actieve implanteerbare medische hulpmiddelen), 90/396/EEG (gastoestellen), 91/263/EEG (eindapparatuur voor telecommunicatie), 92/42/EEG (nieuwe olie- en gasgestookte centrale-verwarmingsketels) en 73/23/EEG (elektrisch materieel bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen). Het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Portugal, Griekenland, Denemarken en Zweden hebben al deze richtlijnen omgezet. Frankrijk, Duitsland en Finland hebben alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van Richtlijn 92/42/EEG. Nederland heeft alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van Richtlijn 91/263/EEG. België heeft alle richtlijnen omgezet, uitgezonderd de Richtlijnen 89/106/EEG en 90/385/EEG. Luxemburg heeft alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van de Richtlijnen 91/263/EEG en 92/42/EEG. Italië heeft alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van de Richtlijnen 89/106/EEG, 90/396/EEG, 92/42/EEG en 73/23/EEG. Ierland heeft alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van de Richtlijnen 89/106/EEG, 89/336/EEG, 90/385/EEG, 91/263/EEG en 92/42/EEG. Oostenrijk heeft alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van de Richtlijnen 88/378/EEG, 89/106/EEG, 89/392/EEG, 89/686/EEG, 90/385/EEG, 90/396/EEG en 92/42/EEG. 2.2.2.11. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.12. Cosmetische producten Dit jaar hebben de lidstaten een aantal nationale maatregelen meegedeeld ter omzetting van de richtlijnen met betrekking tot cosmetische producten; nochtans blijven in deze sector omzettingsproblemen bestaan, in het bijzonder met betrekking tot Richtlijn 93/35/EEG, die voor de zesde maal Richtlijn 76/768/EEG wijzigt. De lidstaten was namelijk een aanvullende termijn toegekend, in afwachting van de publicatie door de Commissie van de inventaris als bedoeld in artikel 5 bis van de bovenbedoelde richtlijn. Deze inventaris is op 1 juni 1996 gepubliceerd (Besluit 96/335/EG); nochtans is geen van de vijf lopende inbreukprocedures wegens niet-omzetting van Richtlijn 93/35/EEG heropend. DG III, dat sedert juli 1997 belast is met de dossiers inzake cosmetische producten, zal dus zo spoedig mogelijk met redenen omklede adviezen verzenden aan de lidstaten die deze richtlijn niet hebben omgezet. 2.2.2.13. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.14. Textielproducten Richtlijn 96/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 1996 betreffende bepaalde methoden voor de kwantitatieve analyse van binaire mengsels van textielvezels en Richtlijn 96/74/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 1996 inzake textielbenamingen zijn in 1997 in werking getreden. Bij Richtlijn 96/73/EG worden de Richtlijnen 72/276/EEG, 79/76/EEG, 81/75/EEG, 87/184/EEG, en bij Richtlijn 96/74/EG de Richtlijnen 71/307/EEG, 75/36/EEG, 83/623/EEG en 87/140/EEG gecodificeerd en ingetrokken. 2.2.2.15. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.2.16. Aansprakelijkheid voor producten met gebreken Het Hof van Justitie heeft het beroep dat de Commissie op grond van artikel 169 van het Verdrag (zaak C-300/95) (27) tegen het Verenigd Koninkrijk had ingediend, verworpen. De Commissie betwistte de manier waarop het Verenigd Koninkrijk de in artikel 7, onder e), van de richtlijn vervatte bepaling inzake ontheffing van de aansprakelijkheid van de producenten heeft omgezet (risico in verband met ontwikkeling). Het Hof heeft zijn beslissing gebaseerd op het ontbreken van voldoende bewijs om niet-nakoming te kunnen vaststellen. Nochtans is het begrip "stand van de technische en wetenschappelijke kennis" verduidelijkt op de door de Commissie voorgestelde wijze. 2.2.3. Vrij verkeer van personen, recht van vestiging, kiesrecht 2.2.3.1. Verbod van discriminaties Met betrekking tot de civiele procedure en de toegang tot de rechter ziet de Commissie erop toe dat de jurisprudentie die het Hof van Justitie in de zaken C-43/95 (Data Delecta) (28), C-323/95 (Hayes) (29) en C-122/96 (Saldanha) (30) met betrekking tot de discriminerende "cautio judicatum solvi" (de verplichting tot zekerheidsstelling voor eventuele proceskosten geldt enkel voor eisers uit de Unie die voor de rechter van een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst een vordering willen instellen) heeft uitgevaardigd, door de nationale autoriteiten wordt nageleefd. Elke regel van nationaal recht dient namelijk verenigbaar te zijn met het communautair recht, ongeacht het gebied waarop deze regel betrekking heeft. In voorkomend geval geldt het primaat van het communautaire recht dus ook ten opzichte van nationale privaatrechtelijke regels (31). 2.2.3.2. Binnenkomst en verblijf Op dit moment hebben alle lidstaten de richtlijnen betreffende het verblijfsrecht van studenten (93/96/EEG), gepensioneerden (90/365/EEG) en andere niet-werkenden (90/364/EEG) omgezet; Duitsland heeft als laatste aan deze verplichting voldaan. Het Hof van Justitie had Duitsland bij zijn arrest van 20 maart 1997 (zaak C-96/95) reeds wegens niet-nakoming van zijn verplichtingen veroordeeld omdat het niet binnen de vastgestelde termijnen de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen had aangenomen die nodig waren om de Richtlijnen 90/364/EEG en 90/365/EEG om te zetten. Het Hof is tot deze conclusie gekomen door er in het bijzonder op te wijzen dat de informatie in de circulaires voor de bevoegde autoriteiten van de deelstaten niet in overeenstemming was met de in de richtlijnen neergelegde eisen inzake openbaarheid en duidelijkheid en met betrekking tot de bewijsstukken omtrent de juridische status van de betrokkenen. Duitsland heeft aan het arrest van het Hof gevolg gegeven bij zijn decreet van 17 juli 1997, waarbij de Richtlijnen 90/364/EEG, 90/365/EEG alsook 93/96/EEG werden omgezet. De inbreukprocedures met betrekking tot de onjuiste omzetting van de drie bovengenoemde richtlijnen worden voortgezet. De Commissie heeft besloten een zaak bij het Hof van Justitie aanhangig te maken in verband met de omzetting van de bepalingen van de richtlijnen betreffende de inkomstenaangifte van studenten (Spanje, Frankrijk, Italië), de bestaansmiddelenvoorwaarde van gepensioneerden en niet-actieven (Frankrijk en Italië), de ziekteverzekeringsvoorwaarde van studenten, bejaarden en niet-actieven (Frankrijk, Italië) en de duur van de verblijfsvergunning van gepensioneerden en niet-actieven (Spanje en Portugal). Andere procedures inzake de onjuiste omzetting van de drie richtlijnen bevinden zich in een minder vergevorderd stadium. Diverse inbreukprocedures die werden ingeleid wegens onjuiste omzetting, konden worden geseponeerd dankzij de wijziging van de betrokken nationale wetgevingen (Denemarken, Ierland, Luxemburg, Nederland). Ten slotte heeft de Commissie besloten bij het Hof van Justitie een beroep tegen Griekenland in te dienen. Dit beroep heeft betrekking op de praktijk van de Griekse autoriteiten om voor de afgifte van verblijfsvergunningen aan onderdanen van derde landen die tot de gezinsleden van burgers van de Unie behoren, hogere kosten in rekening te brengen dan voor de afgifte van een verblijfsvergunning aan burgers van de Unie. De Commissie is van oordeel dat deze verschillende behandeling in strijd is met de richtlijnen inzake het recht van verblijf. 2.2.3.3. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.3.4. Actief en passief kiesrecht Door de inwerkingtreding van Richtlijn 94/80/EG op 1 januari 1996 konden de burgers van de Unie die wonen in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn, dit jaar deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Duitsland (Hamburg en Hessen), Oostenrijk (Burgenland, Kärnten en Oberösterreich), Italië, Denemarken, Portugal en het Verenigd Koninkrijk. Als hoedster van de Verdragen heeft de Commissie in 1997 de procedures voortgezet om zich ervan te vergewissen dat Richtlijn 94/80/EG door alle lidstaten was omgezet. Dienovereenkomstig kon de inbreukprocedure tegen Griekenland, Finland, Zweden en Spanje worden geseponeerd omdat deze lidstaten omzettingswetten hadden aangenomen. Daarnaast besloot de Commissie op 26 juni om bij het Hof van Justitie een zaak tegen België aanhangig te maken wegens niet-mededeling van de nationale omzettingsmaatregelen (zaak C-323/97). Op 7 januari 1998 heeft de Commissie een verslag aangenomen over de toepassing van Richtlijn 93/109/EEG betreffende het actief en passief kiesrecht voor de verkiezingen voor het Europees Parlement ten behoeve van burgers van de Unie die wonen in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn. Hoewel in het verslag geen enkele inhoudelijke wijziging van de richtlijn wordt voorgesteld, wordt evenwel gewezen op bepalingen waarvan de toepassing voor verbetering vatbaar is. 2.2.3.5. Erkenning van diploma's Jurisprudentie van het Hof van Justitie Met betrekking tot de inbreukprocedures die werden ingeleid krachtens artikel 171 van het EEG-Verdrag (niet-nakoming van een arrest van het Hof), zij op het volgende gewezen: De tegen België ingeleide procedure wegens niet-nakoming van het arrest van 16 mei 1991 (zaak C-167/90), waarbij België werd veroordeeld wegens non-conformiteit van de maatregelen tot omzetting van de Richtlijnen 85/432/EEG en 85/433/EEG betreffende apothekers, is geseponeerd tengevolge van de aanneming van een nieuwe wetgeving. In de zaak van de "Frontistiria" (particuliere scholen in Griekenland) had het Hof Griekenland bij het in zaak C-147/86 (Commissie tegen Griekenland) gewezen arrest een eerste maal veroordeeld wegens schending van de artikelen 48, 52 en 59 van het EEG-Verdrag, omdat het onderdanen van andere lidstaten had verboden "Frontistiria" en particuliere muziek- en dansscholen op te richten. Naar aanleiding van een tweede arrest van 30 januari 1992 (zaak C-328/90) heeft Griekenland zijn wetgeving gewijzigd waardoor deze zaak kan worden geseponeerd. De op grond van artikel 171 tegen Italië en Frankrijk ingeleide inbreukprocedures in verband met vrije dienstverlening door toeristengidsen (arrest gewezen op 26 februari 1991) zijn hangende. Frankrijk heeft kennisgeving gedaan van een ontwerp-decreet en Italië heeft de goedkeuring van een nieuwe wettekst meegedeeld. Wat de andere nog niet uitgevoerde arresten van het Hof betreft, dient vooral op het volgende te worden gewezen: In aansluiting op het arrest van 22 maart 1994 (zaak C-375/92) tegen Spanje met betrekking tot de vrije dienstverlening door toeristengidsen werden in bepaalde autonome gemeenschappen nieuwe decreten inzake de uitoefening van het betrokken beroep uitgevaardigd. Naar aanleiding van opmerkingen van de Commissie heeft Spanje nieuwe wetteksten medegedeeld die door de bevoegde diensten worden onderzocht. Griekenland heeft zijn maatregelen medegedeeld om zijn wetgeving in overeenstemming te brengen met het arrest van het Hof van Justitie van 26 februari 1991 betreffende de vrije dienstverlening door toeristengidsen. Na deze nieuwe maatregelen te hebben onderzocht, heeft de Commissie besloten de zaak te seponeren. Nationale uitvoeringsmaatregelen De zaak betreffende de niet-mededeling van de maatregelen tot omzetting van Richtlijn 89/48/EEG (eerste algemeen stelsel) door Griekenland, waarover het Hof van Justitie een arrest heeft gewezen (arrest C-365/93 van 23 maart 1995), wordt voortgezet. Daarom is op grond van artikel 171 een met redenen omkleed advies aan Griekenland toegezonden. De zaak tegen België is geseponeerd nadat de Belgische autoriteiten de nationale omzettingsmaatregelen hadden meegedeeld. Wat Richtlijn 92/51/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende een tweede algemeen stelsel van erkenning van beroepsopleidingen ter aanvulling van Richtlijn 89/48/EEG betreft, werd ook tegen Griekenland een procedure uit hoofde van artikel 169 van het Verdrag ingeleid. Met betrekking tot Richtlijn 94/38/EG, tot wijziging van Richtlijn 92/51/EEG wat het niveau van bepaalde titels betreft, zijn tegen verschillende lidstaten ook procedures gaande. Niet-conformiteit en onjuiste toepassing van de richtlijnen In 1997 heeft de Commissie een vijftigtal klachten ontvangen wegens beperkingen die met de artikelen 52 en 59 van het EG-Verdrag in strijd waren, alsook met de richtlijnen ter vergemakkelijking van de wederzijdse erkenning van diploma's voor beroepsdoeleinden. Een aantal hiervan heeft geleid tot de inleiding van inbreukprocedures, terwijl andere werden geseponeerd omdat zij niet gefundeerd waren. De tegen bepaalde lidstaten wegens onjuiste omzetting of onjuiste toepassing van de richtlijnen ingeleide procedures werden voortgezet. Een voorbeeld hiervan is het geval van de omzetting van Richtlijn 89/48/EEG "eerste algemeen stelsel" met betrekking tot het beroep van leraar in Duitsland. Tegen Duitsland blijft ook de procedure lopen met betrekking tot de toegang tot het beroep van tandarts (niet in de richtlijnen betreffende tandartsen voorgeschreven eisen voor toelating tot het register van de sociale zekerheid van tandartsen die andere dan Duitse diploma's bezitten, welke echter met deze richtlijnen in overeenstemming zijn). In het kader van de procedure die werd ingeleid tegen Spanje, dat de vestiging op zijn grondgebied erkent van tandartsen die in Spaans-Amerikaanse landen een opleiding hebben genoten die op een duidelijk lager niveau staat dan is voorgeschreven in de richtlijn, heeft de Commissie besloten zich tot het Hof van Justitie te wenden. De Commissie heeft de procedure tegen Spanje voortgezet betreffende de Spaanse wetgeving tot omzetting van de richtlijnen inzake architecten, welke wetgeving een beperking oplegt met betrekking tot de maximumduur van de dienstverlening in Spanje. 2.2.3.6. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.3.7. Zelfstandige handelsagenten De Commissie heeft de uit hoofde van artikel 169 tegen Ierland ingeleide procedure geseponeerd wegens de goedkeuring van de aanvullende maatregelen ter omzetting van Richtlijn 86/653/EEG betreffende zelfstandige handelsagenten. De Commissie had besloten wegens onjuiste omzetting een met redenen omkleed advies aan het land toe te zenden. Ook heeft zij de tegen Portugal ingeleide procedure geseponeerd omdat de Portugese autoriteiten een bevredigend antwoord hadden gegeven op het aanmaningsschrijven. Ten slotte heeft de Commissie besloten aan de Italiaanse autoriteiten een met redenen omkleed advies toe te zenden wegens onjuiste omzetting van de richtlijn. 2.2.4. Vrij verrichten van diensten 2.2.4.1. Artikelen 59 en volgende De artikelen 59 en volgende van het Verdrag stellen het beginsel van vrij verkeer van diensten in, d.w.z. het grensoverschrijdend verkeer van diensten met tijdelijk karakter. Daar dit beginsel bij het verstrijken van de overgangsperiode rechtstreeks en onvoorwaardelijk van toepassing is geworden, ziet de Commissie toe op de goede toepassing ervan in het licht van de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Het Hof heeft immers niet alleen het bestaan van discriminaties veroordeeld doch ook van beperkingen, ook al komen deze voort uit de onduidelijke toepassing van een nationale regel. Op het gebied van de niet op communautair niveau geregelde dienstverlening ziet de Commissie erop toe dat situaties worden gecorrigeerd waarbij discriminaties of beperkingen voorkomen die niet gerechtvaardigd zijn door een dwingende reden van algemeen belang. Zo heeft de Commissie aan de Italiaanse autoriteiten een met redenen omkleed advies toegezonden in verband met wet nr. 82 van 25 januari 1994 op grond waarvan voor schoonmaakwerkzaamheden inschrijving in twee officiële registers vereist is. In dit geval gaat het om een niet-gerechtvaardigde hinderpaal waardoor het beginsel van het vrij verrichten van diensten gewoon wordt genegeerd. Op dezelfde wijze vormt de weigering door de Belgische autoriteiten om marktdeelnemers die luchtfoto's willen nemen, vliegvergunningen te verlenen wanneer zij over geen in België geregistreerde vliegtuigen beschikken, een niet-gerechtvaardigde beperking. Dientengevolge heeft de Commissie aan de Belgische autoriteiten een met redenen omkleed advies toegezonden. Wat betreft dienstverlening voor particuliere beveiliging (privé-detectives, vervoer van effecten, installatie en onderhoud van alarmtoestellen), heeft de Commissie tegen drie lidstaten een inbreukprocedure ingeleid. In maart 1997 heeft zij zich tot het Hof van Justitie gewend in verband met discriminerende beperkingen op grond van de nationaliteit in de Spaanse regelgeving die zij onverenigbaar acht met onder meer artikel 59 van het Verdrag. In hetzelfde verband heeft de Commissie in juni 1997 tot Portugal en België een met redenen omkleed advies gericht. De discriminatie kan gebaseerd zijn op de vestigingsplaats, zoals het geval is met de toepassing van een bilaterale overeenkomst inzake onderaanneming tussen een lidstaat en een derde land. Zo staan de Duitse autoriteiten enkel aan in Duitsland gevestigde ondernemingen toe Poolse vennootschappen als onderaannemer in te schakelen en onderaannemingswerkzaamheden te laten uitvoeren via de uitzending van Poolse arbeidskrachten op Duits grondgebied. In een andere lidstaat gevestigde ondernemingen hebben echter deze mogelijkheid niet. De Commissie beschouwt deze situatie als onverenigbaar met artikel 59 en heeft in oktober 1997 een met redenen omkleed advies toegezonden. 2.2.4.2. Audiovisuele sector/media Op het gebied van de communicatiemiddelen werd voor de schending van de artikelen 52 en 59 van het Verdrag een procedure wegens vermoedelijke schending ingeleid. De procedure werd ingeleid na bij de Commissie ingediende klachten. In deze zaak heeft de procedure het stadium van het met redenen omkleed advies bereikt, waarop de betrokken lidstaat zijn wetgeving in overeenstemming met het Gemeenschapsrecht heeft gebracht: in dit geval ging het om bepaalde voorschriften van de Portugese wetgeving inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten. Op grond van deze voorschriften mocht de buitenlandse deelneming in het maatschappelijk kapitaal van een omroep niet meer dan 15 % bedragen; bovendien diende de kandidaat voor een omroepvergunning in Portugal gevestigd te zijn. Op audiovisueel gebied moet worden gewezen op het feit dat alle lidstaten hun nationale wetgeving tot omzetting van Richtlijn 89/552/EEG over televisie zonder grenzen hebben medegedeeld. Twee tegen België en het Verenigd Koninkrijk ingeleide inbreukprocedures zijn nagenoeg beëindigd nadat het Hof van Justitie op 10 september 1996 in dat verband twee arresten had gewezen. Deze twee belangrijke zaken hebben in hoofdzaak betrekking op de centrale bepaling van de richtlijn, te weten artikel 2 ervan (vrijheid van ontvangst en doorgifte, toepasselijk recht). Het Hof heeft er in de eerste plaats, in overeenstemming met de stellingen van de Commissie, op gewezen dat een systeem van voorafgaande vergunning voor uitzendingen die uit een andere lidstaat afkomstig zijn, in strijd is met het beginsel van vrije doorgifte en ontvangst van televisie-uitzendingen waarin de richtlijn voorziet. In het tweede arrest was het Hof van mening dat de niet-naleving van de hiërarchie van de criteria voor de vaststelling van de bevoegdheid van een lidstaat met de richtlijn in strijd is, wat volgens het Hof ook geldt voor de invoering van een dubbele regeling voor omroeporganisaties naargelang van de doelgroep. Ook lopen inbreukprocedures tegen Finland, Frankrijk, Griekenland en Italië. Op 30 juli 1997 is de nieuwe richtlijn "Televisie zonder grenzen" in werking getreden (Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997, PB L 202 van 30.7.1997, blz. 60). Deze richtlijn wijzigt de richtlijn van 1989 tot regeling van de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten om de bepalingen ervan bij te werken en te verduidelijken. De voornaamste wijzigingen zijn bedoeld voor het preciseren van bepaalde definities zoals de noties "televisiereclame", "telewinkelen", "Europese producties", doorgifte van voor de samenleving belangrijke gebeurtenissen, voor het invoeren van regels betreffende telewinkelen alsook omroeporganisaties die zich uitsluitend met zelfpromotie bezighouden, voor het verbeteren van de bescherming van minderjarigen, in het bijzonder door het invoeren van verplichte waarschuwingen met betrekking tot niet-gecodeerde programma's die voor minderjarigen schadelijk kunnen zijn, en door de Commissie te verzoeken een enquête te verrichten naar de doeltreffendheid van filtersystemen van het type "v-chip" (antigeweldchip), alsook om een forum in te stellen voor overleg tussen de lidstaten en de Commissie over de toepassing en de ontwikkeling van de regelgeving op dit gebied, waarover de Commissie een periodiek verslag zal voorleggen waarin rekening zal worden gehouden met de technologische ontwikkelingen. De Commissie zal, met name met de hulp van haar contactcomité, toezien op de correcte omzetting van deze richtlijn tegen 30 december 1998. 2.2.4.3. Telecommunicatie Bij de richtlijnen die de communautaire regelgeving op het gebied van telecommunicatie vormen, wordt 1 januari 1998 vastgesteld als de datum waarop een geliberaliseerde en geharmoniseerde Europese telecommunicatiemarkt tot stand wordt gebracht. De meeste van deze richtlijnen zijn in 1997 in werking getreden en dienden uiterlijk vóór het einde van dit jaar in nationaal recht worden omgezet. In de hele Unie wordt erkend dat de tenuitvoerlegging van dit wetgevingskader van doorslagggevend belang is. Enerzijds is een geliberaliseerde interne telecommunicatiemarkt onontbeerlijk voor de totstandbrenging van de informatiemaatschappij in Europa, met alle daaraan inherente gevolgen voor de economische groei, de werkgelegenheid en de levenskwaliteit; anderzijds heeft de uiterste datum van 1 januari 1998 aan belang gewonnen door de verbintenis van de Gemeenschap om haar markt open te stellen overeenkomstig de WTO-overeenkomst inzake basistelecommunicatiediensten. Op 29 mei 1997 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een eerste mededeling aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's betreffende de tenuitvoerlegging van het pakket telecommunicatieregeling (32). Dit document beoogt een overzicht te geven van de situatie met betrekking tot alle richtlijnen, inclusief die welke nog niet van kracht waren; te omschrijven op welke wijze de Commissie invulling denkt te geven aan haar taak om zowel de omzetting als de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de wetgeving te garanderen, door de nadruk te leggen op het gebruik van maatregelen met een informeel karakter, in combinatie met de volledige toepassing van de inbreukprocedure; en ten slotte met name een grondig onderzoek te doen naar diverse essentiële wetgevingsaspecten die konden worden beschouwd als aanwijzingen dat voortgang wordt geboekt met de omzetting van het wetgevingskader vóór de vastgestelde datum waarop de volledige liberalisering moet zijn voltooid. Tijdens zijn bijeenkomst van 27 juni 1997 heeft de Raad zich over de mededeling gebogen en de Commissie verzocht de lidstaten zo spoedig mogelijk te raadplegen en hem op de volgende bijeenkomst en de daaropvolgende bijeenkomsten verslag uit te brengen over de voortgang. Op 8 oktober 1997 heeft de Commissie een bijgewerkte versie van deze eerste mededeling goedgekeurd (33). Daarin concludeerde zij dat de aanzienlijke vooruitgang die bij de omzetting van de regelgeving is geboekt, bemoedigend is. Nochtans moeten de inspanningen in een klein aantal lidstaten duidelijk worden opgevoerd, terwijl in enkele andere lidstaten nog aan bepaalde specifieke aspecten moet worden gewerkt. De Commissie is van plan om begin 1998 een bijgewerkt verslag in te dienen, dat is gebaseerd op haar bilaterale contacten met de lidstaten. Vooralsnog is het de bedoeling in dit verslag een vollediger overzicht op te nemen met betrekking tot de omzetting van het wetgevingskader. In het verslag wordt tevens een reeks indicatoren voorgesteld met betrekking tot de feitelijke en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de maatregelen die in nationaal recht zijn omgezet, en wordt een eerste overzicht verstrekt van de werking van de Europese telecommunicatiemarkt op basis van relevante economische indicatoren. Met betrekking tot de stand van de omzetting van de diverse richtlijnen en beschikkingen ziet de situatie er als volgt uit. De kaderrichtlijn ONP (90/387/EEG) betreffende de beginselen die van toepassing zijn op de tenuitvoerlegging van Open Network Provision, is door alle lidstaten omgezet. Met betrekking tot Richtlijn 92/44/EEG (toepassing van ONP op huurlijnen) hebben alle lidstaten de Commissie nationale omzettingsmaatregelen meegedeeld, maar de Griekse en Luxemburgse maatregelen zijn ontoereikend voor een volledige omzetting. Krachtens artikel 171 EG-Verdrag is in 1997 een aanmaning aan Luxemburg gestuurd. De Commissie blijft toezien op de omzetting van de richtlijn in België en Portugal. De in 1997 tegen Oostenrijk ingeleide procedure is geseponeerd omdat deze lidstaat uitvoeringsmaatregelen heeft meegedeeld. Inzake Richtlijn 95/62/EG inzake de toepassing van Open Network Provision (ONP) op spraaktelefonie hebben alle lidstaten, met uitzondering van Griekenland, omzettingsmaatregelen meegedeeld, ofschoon de maatregelen van België en Luxemburg een partieel karakter hebben. De mededeling van nationale maatregelen leidde in 1997 tot de seponering van de tegen Frankrijk, Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk ingeleide inbreukprocedures. Het Parlement en de Raad hebben in 1997 drie richtlijnen goedgekeurd waarvan de omzettingstermijnen op 31 december 1997 aflopen. Het betreft de Richtlijnen 97/51 (wijziging van de kaderrichtlijnen en huurlijnen), 97/13 (machtigingen en vergunningen) en 97/33 (interconnectie). Enkele lidstaten hebben reeds omzettingsmaatregelen meegedeeld (zie bijlage 4), maar de stand van de omzetting zal pas in het volgende jaarlijkse verslag worden geanalyseerd. Richtlijn 91/263/EEG betreffende eindapparatuur voor telecommunicatie is door alle lidstaten omgezet. Nederland, dat in 1997 een met redenen omkleed advies ontving, heeft de omzettingsmaatregelen in december 1997 meegedeeld. De inbreukprocedures tegen de vier staten ten aanzien waarvan het Hof van Justitie in 1995 (België en Griekenland) en 1996 (Ierland en Luxemburg) niet-naleving had vastgesteld, zijn geseponeerd naar aanleiding van de goedkeuring van nationale uitvoeringsmaatregelen. Met betrekking tot Richtlijn 93/97/EEG houdende aanvulling van Richtlijn 91/263/EEG wat de apparatuur voor satellietgrondstations betreft, hadden tien lidstaten (Denemarken, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland, Portugal, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) omzettingsmaatregelen meegedeeld. In 1997 zijn vijf met redenen omklede adviezen (België, Griekenland, Ierland, Luxemburg en Nederland) en een aanmaning (Oostenrijk) verzonden naar de staten die geen omzettingsteksten hadden meegedeeld. Evenals voor Richtlijn 91/263/EEG heeft Nederland de betrokken omzettingsmaatregelen in december 1997 meegedeeld. Met betrekking tot de drie richtlijnen inzake frequentiebanden, te weten de Richtlijnen 87/372/EEG (GSM), 90/544/EEG (Ermes) en 91/287/EEG (DECT), hebben alle lidstaten hun nationale omzettingsmaatregelen meegedeeld. De Commissie controleert de omzetting van Richtlijn 90/544/EEG door het Verenigd Koninkrijk. Ten aanzien van Beschikking 91/396/EEG inzake de invoering van een gemeenschappelijk Europees oproepnummer voor hulpdiensten ("112") hebben alle lidstaten, behalve Griekenland, de bij deze beschikking geëiste maatregelen getroffen. Spanje en Portugal hebben dit in 1997 gedaan, waardoor de tegen hen ingeleide inbreukprocedures konden worden geseponeerd. Overigens hebben alle lidstaten reeds voldaan aan Beschikking 92/264/EEG inzake de invoering van een gemeenschappelijk internationaal toegangsnummer voor het internationaal telefoonverkeer in de Gemeenschap ("00"). Ten slotte hebben vijf lidstaten (Denemarken, Spanje, Luxemburg, Finland en het Verenigd Koninkrijk) nationale maatregelen meegedeeld ter omzetting van Richtlijn 95/47/EG inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen. Tegen de andere lidstaten zijn in 1997 inbreukprocedures ingeleid. 2.2.4.4. >RUIMTE VOOR DE TABEL> 2.2.4.5. Financiële diensten Om de administratieve samenwerking te verbeteren en spoedig oplossingen te vinden voor de ontdekte problemen, heeft de Commissie in 1997 regelmatige contacten onderhouden met de nationale autoriteiten, zowel in het kader van de institutionele comités (Raadgevend Comité voor het Bankwezen, Comité voor het Verzekeringswezen, Contactcomité Instelling voor Collectieve Belegging in Effecten - ICBE), als in het kader van ad hoc-groepen voor de interpretatie van richtlijnen (bankrichtlijnen, verzekeringsrichtlijnen, richtlijn "kapitaaltoereikendheid", enz.) en van groepen op hoog niveau (High Level Security Supervisors Committee voor het effectenbedrijf). Op verzekeringsgebied zijn naar aanleiding van de overtreding van de artikelen 52 en 59 van het EG-Verdrag en van de betrokken richtlijnen in 1997 door de Commissie op grond van artikel 169 van het Verdrag vier nieuwe procedures voor vermoedelijke inbreuken ingeleid. In alle gevallen betreft het ambtshalve ontdekte gevallen. Van de in 1996 ingeleide procedures is er een geseponeerd omdat de betrokken lidstaat zich naar de eisen van het Gemeenschapsrecht had gevoegd. In de banksector heeft de Commissie in 1997 twee nieuwe procedures ingeleid, waarvan een op grond van een klacht, en een andere in verband met een ambtshalve ontdekt geval. Van de vastgestelde inbreuken heeft een groot aantal inbreukprocedures in 1997 het stadium van het met redenen omkleed advies bereikt. Op verzekeringsgebied moet worden opgemerkt dat het aantal in 1997 wegens niet-conformiteit of onjuiste toepassing officieel ingeleide procedures aanzienlijk is toegenomen ten opzichte van 1996. Dit kan worden verklaard door het feit dat, gezien de grote complexiteit van de verzekeringssector, de discussies waarmee met de nationale overheidsdiensten in het kader van de in 1996 ingeleide procedures werd begonnen, nog geen vruchten hebben afgeworpen. In de banksector heeft de niet-omzetting van Richtlijn 95/26/EEG ("post-BCCI") de Commissie ertoe gebracht tot 8 lidstaten met redenen omklede adviezen te richten. In de banksector werd de inbreukprocedure die tegen Italië werd ingeleid wegens de discriminerende fiscale behandeling die deze lidstaat op het gebied van hypothecair krediet op niet in Italië gevestigde banken toepaste (zie 13e verslag), geseponeerd omdat deze lidstaat zich naar het met redenen omkleed advies van de Commissie had gevoegd. In de effectensector werd tot inschakeling van het Hof van Justitie tegen Duitsland wegens inbreuk op de artikelen 52 en 59 van het EG-Verdrag besloten op grond van discriminatie van de Britse "investment trusts", enerzijds bij de openbare verkoop van hun aandelen in Duitsland, en anderzijds op belastinggebied. Op het gebied van het bankwezen is besloten met redenen omklede adviezen wegens niet-omzetting van Richtlijn 95/26/EEG ("post-BCCI") toe te zenden aan Duitsland, Spanje, Italië, Luxemburg, België, Ierland, Frankrijk en Griekenland. Tot inschakeling van het Hof van Justitie tegen Duitsland werd besloten wegens niet-omzetting door deze lidstaat van Richtlijn 94/19/EG inzake depositogarantiestelsels. De voor het Hof tegen Duitsland ingeleide procedure in verband met Richtlijn 93/6/EEG inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen is geschorst, omdat Duitsland de richtlijn heeft omgezet, maar de Commissie hiervan nog niet officieel kennis heeft gegeven. Op het gebied van effecten heeft de Commissie wegens niet-omzetting van Richtlijn 93/22/EEG (verrichten van diensten op het gebied van beleggingen in effecten) een met redenen omkleed advies toegezonden aan Griekenland, Spanje, Portugal en Luxemburg, en aan Duitsland wegens gedeeltelijke omzetting. Nadien werd het Hof van Justitie ingeschakeld tegen Spanje, Luxemburg en Duitsland. Met betrekking tot de Richtlijnen 92/49/EEG en 92/96/EEG (derde richtlijnen schadeverzekering en levensverzekering) werd om afstand van instantie gevraagd in de zaken die bij het Hof tegen Griekenland aanhangig waren wegens niet-mededeling van de nationale uitvoeringsmaatregelen voor deze beide richtlijnen, terwijl het Hof Spanje in gebreke heeft gesteld met betrekking tot Richtlijn 92/49/EEG. Hoewel de meeste lidstaten voor deze beide richtlijnen reeds maatregelen hebben medegedeeld, zijn de omzetting en de toepassing van deze richtlijnen niettemin niet probleemloos. Er zijn immers verschillende gevallen van gedeeltelijke omzetting of niet-conforme omzetting te melden. De Commissie heeft haar besluit tot inschakeling van het Hof tegen Spanje wegens niet-mededeling van de nationale uitvoeringsmaatregelen voor Richtlijn 92/96/EEG opgeschort in afwachting van het arrest in de zaak betreffende Richtlijn 92/49/EEG. Bovendien werd met betrekking tot Richtlijn 91/674/EEG (jaarrekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen van verzekeringsondernemingen) een met redenen o