A4-0158/99

Resolutie over verbeteringen in het functioneren van de instellingen zonder wijziging van het Verdrag

Het Europees Parlement,

- gelet op Verklaring 32 die aan de slotakte van het Verdrag van Amsterdam is gehecht,

- onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties, met name die van 14 mei 1998 over het voorlichtings- en communicatiebeleid in de EU ((PB C 167 van 1.6.1998, blz. 230.)), van 14 mei 1998 over verbeteringen in het functioneren van de instellingen zonder wijziging van de Verdragen - het EU-beleid opener en democratischer maken ((PB C 167 van 1.6.1998, blz. 211.)), van 12 januari 1999 over openheid en transparantie in de Europese Unie ((Deel II, punt 3 van de notulen van die datum.)), van 13 januari 1999 over de institutionele gevolgen van de goedkeuring door het Europees Parlement van de voordracht van de voorzitter van de Commissie en over de onafhankelijkheid van de leden van de Commissie ((Deel II, punt 9 van de notulen van die datum.)), van 14 januari 1999 over verbetering van het financieel beheer van de Europese Commissie ((Deel II, punt 1 van de notulen van die datum.)) en van 11 februari 1999 over het besluitvormingsproces in de Raad in een uitgebreide Unie ((Deel II, punt 4 van de notulen van die datum.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie institutionele zaken en de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken (A4-0158/99),

A. overwegende dat het Verdrag van Amsterdam geen oplossing biedt voor een aantal belangrijke institutionele kwesties, die op een toekomstige intergouvernementele conferentie opnieuw aan de orde zullen moeten worden gesteld, en in dit verband verwijzend naar het standpunt van de Commissie, zoals neergelegd in Agenda 2000, dat een dergelijke conferentie zo spoedig mogelijk na 2000 moet worden bijeengeroepen,

B. overwegende dat echter ook zonder een formele wijziging van het Verdrag een aantal belangrijke verbeteringen in het functioneren van de instellingen van de Europese Unie kunnen worden bereikt,

C. overwegende dat de recente gebeurtenissen met name het belang onderstrepen van hervormingen in het functioneren van de Commissie, vooral door een verkleining van het aantal portefeuilles en een rationelere invulling ervan, een betere interne coördinatie, een goed evenwicht tussen de collectieve en de individuele verantwoordelijkheid van de Commissieleden, een verdere versterking van de onafhankelijkheid van de Commissie en een verbetering van haar bestuurlijke efficiency,

D. overwegende dat de recente uitbreiding van het aantal gedecentraliseerde organen en agentschappen van de Europese Unie een aantal belangrijke vragen opwerpt over de functionele redenen van een dergelijke decentralisatie en over de democratische rekenschapsplicht van deze organen; dat er derhalve behoefte bestaat aan een beter gecoördineerd institutioneel kader voor gedecentraliseerde agentschappen en organen,

E. overwegende dat het Europees Parlement de nieuwe uitdagingen waarmee het wordt geconfronteerd, beter aan zal kunnen als het zich sterker concentreert op de kerntaken, zijn eigen interne functioneren verbetert en zich bezint op de wijze waarop het zich aan het publiek presenteert,

F. overwegende dat ook de interinstitutionele samenwerking op een aantal gebieden dient te worden versterkt en dat het tevens zeer wenselijk zou zijn als er sprake was van een grotere mobiliteit en flexibiliteit tussen de afzonderlijke Europese overheidsdiensten alsmede tussen deze diensten en de nationale overheden,

Hervorming van de Commissie

1. is verheugd over de interne managementstudies waarmee binnen de Commissie een begin is gemaakt, en herinnert aan de toezeggingen die de voorzitter van de Commissie tijdens de plenaire vergadering van januari 1999 heeft gedaan; is evenwel van mening dat het hervormingsproces bij de Commissie verder dient te worden versterkt en versneld overeenkomstig de aanbevelingen van zijn Commissie begrotingscontrole en van het Europees Parlement in 1999;

Ten aanzien van de vermindering van het aantal en de rationelere invulling van de portefeuilles bij de Commissie

2. is van oordeel dat stelselmatig getracht dient te worden "echte" portefeuilles af te bakenen en vervolgens de structuren van de Commissie en haar directoraten-generaal aan te passen aan die werkelijke behoeften, rekening houdend met de nieuwe beleidsterreinen en de toegenomen verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Europese Unie;

3. is van mening dat er voor elk thematisch gebied ploegen van Commissieleden gevormd dienen te worden, met dien verstande dat er op geen enkele wijze tussen grote en kleine landen kan worden gedifferentieerd ten aanzien van de rol en de status van de Commissieleden;

4. is van mening dat de voorzitter van de Commissie niet moet aarzelen gebruik te maken van het nieuwe gezag dat Verklaring 32 die aan de slotakte van het Verdrag van Amsterdam is gehecht hem verleent om in het licht van de praktische ervaring alle noodzakelijke aanpassingen in de structuur van de Commissie aan te brengen en ook leden van de Commissie op basis van hun werkprestaties met een andere portefeuille te belasten;

5. herinnert er evenwel aan dat het Europees Parlement van tevoren op de hoogte gebracht dient te worden van dergelijke wijzigingen en in de gelegenheid dient te worden gesteld om opmerkingen te maken en, zo nodig, nieuwe hoorzittingen met de betrokken Commissieleden te houden;

Ten aanzien van een betere coördinatie van het werk van de Commissie

6. is van mening dat de coördinerende politieke rol van de voorzitter van de Commissie en de bestuurlijke rol van de secretaris-generaal van de Commissie overeenkomstig het Verdrag van Amsterdam dienen te worden versterkt en dat de huidige op decentralisering gerichte hervormingen niet ten koste mogen gaan van de algehele samenhang van de Commissie;

Ten aanzien van de zorg voor een juist evenwicht tussen collectieve en individuele verantwoordelijkheid binnen de Commissie

7. benadrukt dat de collectieve verantwoordelijkheid voor het algemeen politiek optreden van de Commissie van belang blijft, maar is van mening dat dit afzonderlijke leden van de Commissie niet mag vrijwaren van de gevolgen niet alleen van eventuele persoonlijke tekortkomingen, maar ook van onbekwaam of nalatig beheer van hun verantwoordelijkheidsterrein;

8. verzoekt, in afwachting van wijziging van de artikelen 157 en 160 EGV (toekomstige artikelen 213 en 216 EGV) (die samengevoegd dienen te worden tot één artikel en het Europees Parlement dezelfde rechten dienen te geven als de Raad), om vaststelling van duidelijker richtsnoeren inzake de betekenis van de zinsneden in artikel 160 van het EGV (toekomstig artikel 216 EGV) "niet meer aan de eisen voor de uitoefening van het ambt van lid van de Commissie voldoen" en "op ernstige wijze tekortgeschoten"; dringt er voorts op aan dat de voorzitter van de Commissie niet moet aarzelen de bepalingen van de artikelen 157 en 160 van het EGV (toekomstige artikelen 213 en 216 EGV) toe te passen, waar dit noodzakelijk blijkt;

9. is van mening dat het algemene beginsel van de collegiale verantwoordelijkheid van de Commissie een belangrijk beginsel is dat moet worden bevestigd, maar de afzonderlijke leden van de Commissie niet mag ontslaan van de gevolgen, niet alleen van elke persoonlijke malversatie, maar ook van onbekwaamheid of nalatigheid bij het individuele beheer van het eigen verantwoordelijkheidsterrein; stelt derhalve voor een procedure in te stellen die het mogelijk maakt een lid van de Commissie rekenschap te doen afleggen en op zijn persoonlijke verantwoordelijkheid aan te spreken wanneer het college niet in het geding is;

10. oppert in dit verband dat het Europees Parlement in laatste instantie resoluties kan aannemen waarin het een lid van de Commissie berispt; is van mening dat de politieke gevolgen van deze resoluties in een herziene gedragscode van Europees Parlement en Commissie zouden moeten worden vastgelegd; en dat voor dergelijke resoluties een hoog quorumvereiste dient te gelden;

Ten aanzien van benoemingen in hoge functies en het stelsel van kabinetten

11. is van mening dat de thans bestaande noodzaak van een geografisch en politiek evenwicht onder hooggeplaatste functionarissen bij de Commissie de onafhankelijkheid en slagvaardigheid van het Europees ambtenarenapparaat kan verminderen en dat dit probleem na de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie nog acuter zal worden; wenst derhalve dat bekwaamheid en ter zake doende ervaring bij benoemingen een grotere rol spelen;

12. is van mening dat het huidige stelsel van kabinetten een hervorming behoeft die verder gaat dan hetgeen reeds door voorzitter Santer is toegezegd; wenst in het bijzonder dat een kabinet niet meer dan zes leden telt en dat slechts één of ten hoogste twee leden dezelfde nationaliteit hebben als de desbetreffende commissaris; is verder van mening dat leden van een kabinet van buiten de Commissie op voet van gelijkheid dienen te worden behandeld met normale sollicitanten bij de Commissie voordat zij een functie elders binnen de Commissie aanvaarden, en dat ambtenaren van de Commissie na het verlaten van een kabinet een normaal carrièreverloop dienen te hebben en niet meer dan één rang moeten kunnen klimmen;

13. is van mening dat de praktijk van de Commissie om op grote schaal tijdelijk personeel in te schakelen dat is gedetacheerd of vrijgesteld door nationale overheidsdiensten of de particuliere sector, zorgvuldig dient te worden gevolgd om te waarborgen dat de voordelen van flexibiliteit en het aantrekken van nieuwe deskundigheid opwegen tegen het gevaar van een conflict tussen het voor de Commissie geldende vereiste van onafhankelijkheid en nationale en sectoriële belangen;

Ten aanzien van de verbetering van de bestuurlijke efficiency bij de Commissie

14. is van mening dat de managementcultuur bij de Commissie onvoldoende is aangepast aan de nieuwe uitdagingen waar zij voor staat; is meer in het bijzonder van oordeel dat zij beter is toegerust voor het opstellen van nieuwe wetgeving en het ontwikkelen van nieuwe beleidsinitiatieven dan voor de steeds belangrijker taak van het beheren van bestaande programma's, en dat haar interne procedures nog te log en bureaucratisch zijn; stelt vast dat deze analyse inmiddels volledig is bevestigd door de conclusies in het eerste rapport van het Comité van deskundigen;

15. stelt voorts vast dat de Commissie met haar vrij kleine personeelsbestand zwaar moet leunen op externe deskundigen en andere medewerkers en niet de meest geschikte en transparante methoden heeft vastgesteld voor de selectie van en het toezicht op dergelijke personen, noch voor de gunning van aanbestedingen en contracten; wenst daarom dat dit zo spoedig mogelijk wordt verholpen;

16. roept de Commissie in dit verband op alles in het werk te stellen om het percentage niet bezette posten zo snel mogelijk terug te brengen tot 2%;

17. dringt erop aan dat de nieuwe Commissie meer dan in het verleden prioriteit toekent aan de verbetering van zijn interne beheer, omdat zij anders haar geloofwaardigheid niet volledig zal kunnen herstellen;

18. wenst dat de door de Commissie geëntameerde bestuurlijke hervormingen verder worden uitgewerkt en stelselmatig worden uitgevoerd, de herschikking en bijscholing van het personeel van de Commissie worden geïntensiveerd, waar nodig op tuchtrechtelijk vlak sneller en strenger wordt opgetreden en de nadruk sterker wordt gelegd op nieuwe managementtechnieken en de formulering van helderder managementdoelstellingen alsmede plannen voor de langere termijn;

19. verzoekt voorts om periodieke externe audits naar de werkwijze van de Commissie en haar contacten met de Europese burger en externe organisaties;

20. herhaalt dat er voortaan bij het aangaan van nieuwe beleidsverplichtingen en bij de goedkeuring van nieuwe programma's veel beter op dient te worden gelet of er voldoende bestuurlijke en andere middelen beschikbaar zijn, en dat het nalaten hiervan door alle EU-instellingen een centrale oorzaak van de recente crisis binnen de Commissie is geweest;

Ten aanzien van een beter gecoördineerd institutioneel kader voor de gedecentraliseerde agentschappen en organen

21. is van mening dat de recente proliferatie van gedecentraliseerde agentschappen en organen van de Europese Unie voor-, maar ook nadelen kan hebben, zoals versnippering van verantwoordelijkheden en moeilijkheden bij het waarborgen van rekenschap aan het centrum;

22. vreest dat althans een aantal van de nieuwe agentschappen en organen eerder zijn gedecentraliseerd om elk land een stuk van de taart te gunnen, dan om werkelijk functionele redenen, en dat dit probleem dus aanzienlijk zou kunnen worden verscherpt door de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie;

23. is van mening dat er voortaan, voorafgaande aan de oprichting van een gedecentraliseerd agentschap of orgaan, een veel diepgaander debat moet plaatsvinden over de functionele redenen voor de oprichting en over alternatieven;

24. stelt vast dat er momenteel onvoldoende middelen zijn om de democratische controle op de gedecentraliseerde organen te waarborgen, en dat bijvoorbeeld de mate van formele betrokkenheid van het Europees Parlement per orgaan aanzienlijk verschilt;

25. verzoekt derhalve om de vaststelling van een samenhangend, algeheel institutioneel kader voor deze organen en de agentschappen, en wenst dat er uniformere verplichtingen komen voor de rapportage en de rekenschapsplicht jegens het Europees Parlement;

26. dringt er derhalve bij alle betrokken commissies op aan nauwlettender toe te zien op de activiteiten van deze organen door het leggen van regelmatige contacten met de directeuren ervan, waardoor de gelegenheid geboden wordt om de ontwerpwerkprogramma's van de agentschappen te bespreken en hier een inbreng in te hebben, en door het stimuleren van uitwisseling en coördinatievergaderingen tussen het personeel van de agentschappen en de secretariaten van commissies;

27. is van mening dat de agentschappen en organen rekenschap dienen af te leggen aan alle relevante EU-instellingen, met inbegrip van het Europees Parlement, zowel wat de begroting als wat het werkprogramma betreft; is van mening dat er een expliciet beroep gedaan moet worden op agentschappen en organen om technische steun en onafhankelijke adviezen te geven aan alle EU-instellingen en niet alleen aan de Commissie of nationale regeringen; meent derhalve dat verordeningen tot oprichting van agentschappen en organen gemeenschappelijke beginselen dienen te volgen, met inachtneming van de specifieke taken van elk orgaan, en dat de budgettaire bepalingen voor deze organen moeten worden geharmoniseerd;

28. is bovendien van mening dat het Europees Parlement volledig toegang dient te hebben tot alle informatie over de besluitvorming in de bestuurscolleges van deze organen en waarnemers naar de vergaderingen van deze colleges moet kunnen sturen, zodat gewaarborgd wordt dat hun activiteiten worden onderworpen aan democratische controle en in overeenstemming zijn met de beleidsprioriteiten van het Europees Parlement;

29. zegt toe regelmatig te zullen evalueren of de organen de doelstellingen waarvoor zij oorspronkelijk zijn opgericht, verwezenlijken, en, zo nodig, alternatieven te zullen onderzoeken om deze doelstellingen te halen; wenst met het oog hierop een regelmatige informatievoorziening in de vorm van een jaarlijks verslag;

Hervorming van het Europees Parlement

30. is van mening dat er een aantal maatregelen ter verbetering van zijn eigen interne functioneren genomen dient te worden, zodat het maximaal gebruik kan maken van de nieuwe bevoegdheden die het de afgelopen jaren heeft verkregen, en de voor hem liggende nieuwe uitdagingen behoorlijk kan aanpakken;

Sterkere concentratie op kerntaken

31. is van mening dat er grote prioriteit en voldoende middelen toegekend dienen te worden aan zijn nieuwe wetgevende taken, zodat er meer achtergrondinformatie wordt verstrekt, een bredere raadpleging plaatsvindt en de juridische en taalkundige kwaliteit van de teksten toeneemt;

32. is evenwel van oordeel dat deze sterkere nadruk op het wetgevingswerk niet mag leiden tot verwaarlozing van andere essentiële taken, en dat met name zijn rol bij het toezicht op de uitvoering en het beheer van bestaande beleidsmaatregelen en programma's van de Unie in de toekomst waarschijnlijk nog belangrijker zal worden;

33. dringt er daarom op aan dat er meer aandacht en middelen worden besteed aan een stelselmatig "toezicht" en controle op de uitvoering en het beheer van EU-beleidsprogramma's;

34. is van mening dat zijn bestaande interne procedures voor de behandeling van comitologieteksten herziening en versterking behoeven;

35. meent dat het zich omwille van een grotere herkenbaarheid tijdens zijn plenaire vergaderingen meer zou moeten concentreren op de grote Europese politieke debatten;

Stroomlijning van de stemprocedures

36. is van mening dat de hoeveelheid tijd die de leden zowel in de commissies als in de plenaire vergadering aan stemmingen besteden, momenteel buitensporig is, en dat procedures moeten worden overwogen die hierin verbetering zouden brengen, zonder dat het bestaande recht van de leden om amendementen in te dienen op onbillijke wijze wordt beknot;

37. spreekt in dit verband de wens uit dat een of meer vergaderzalen worden uitgerust met elektronische stemapparatuur en dat ook in de plenaire vergadering in grotere mate gebruik wordt gemaakt van momenteel onderbenutte Reglementsartikelen, zoals artikel 114 over het en bloc in stemming brengen van groepen amendementen, artikel 150, lid 5 over een nieuw verslag als er een groot aantal amendementen op het oorspronkelijke verslag is ingediend, en artikel 52;

38. stelt zich voorts op het standpunt dat elkaar tegensprekende amendementen namens eenzelfde fractie verboden dienen te worden, om te bevorderen dat desbetreffende geschillen binnen een fractie worden opgelost en niet in langdurige plenaire stemmingen;

Grotere samenhang van door het Europees Parlement aangenomen resoluties

39. onderstreept dat er stelselmatiger moet worden toegezien op de samenhang van de door het Europees Parlement aangenomen resoluties, zodat tegenstrijdige wensen in sterkere mate dan tot nu toe worden voorkomen en zodat de opvattingen van het Parlement over horizontale kwesties, zoals institutionele aangelegenheden, zo goed mogelijk op elkaar aansluiten;

40. is van mening dat met name initiatiefverslagen niet in de plenaire vergadering aangenomen mogen kunnen worden als de opkomst laag is, en dat er voor de goedkeuring van dergelijke verslagen een voldoende hoog quorum dient te worden vastgesteld;

Betere benutting van het personeel van het Parlement

41. wenst dat het recente besluit van het Bureau inzake de mobiliteit van het personeel wordt uitgebreid met een grotere flexibiliteit tussen de directoraten-generaal van het Parlement, zodat de personeelsleden die werkzaam zijn bij de commissie-, onderzoeks- en voorlichtingsdiensten in de toekomst nauwer met elkaar samenwerken;

42. wenst dat bij toekomstige personeelsbevorderingen het accent sterker komt te liggen op bekwaamheid en deskundigheid dan op politieke of nationaliteitsoverwegingen, en dat, zoals hierboven voorgesteld voor de Commissie, het "parachuteren" onmogelijk wordt gemaakt;

43. herhaalt zijn verzoek om een betere integratie van juridische en taalkundige deskundigheid tijdens de voorbereiding van zijn wetgevende en andere teksten, met name wat de voorbereiding van amendementen betreft;

44. stelt vast dat zijn verantwoordelijkheden voor de democratische controle en anderszins op het gebied van de EMU steeds belangrijker worden, en dringt aan op versterking van zijn interne mogelijkheden voor economische analyse;

45. is voorts van mening dat de kernverantwoordelijkheden van het Parlement op terreinen die onder de medebeslissing vallen, vaak aanzienlijke technisch-wetenschappelijke kennis vereisen, en verzoekt ook om versterking van deze kennis, met name door middel van een betere samenwerking met de universitaire wereld en onderzoekscentra;

Betere openbare presentatie van zijn werkzaamheden

46. wenst de totstandbrenging, uiterlijk in oktober 1999, van een goed uitgerust en toegankelijk bezoekers-infocentrum, dat het publiek kan betreden zonder veiligheidscontroles te hoeven ondergaan of een volledige rondleiding te hoeven volgen, en waar EP-documentatie en audiovisueel materiaal kunnen worden verstrekt; wenst in dit verband de installatie van videoconferentie-apparatuur in de ruimten van het Europees Parlement;

47. verwelkomt het feit dat met het oog op de komende Europese verkiezingen wordt gewerkt aan veelzijdiger informatie over het Parlement, maar wenst dat er in de toekomst naar een verdere uitbreiding hiervan wordt gestreefd en dat er intensiever wordt gewerkt aan het opstellen van gericht informatiemateriaal voor specifieke doelgroepen, zoals schoolklassen, jongeren of andere groepen met een speciale belangstelling;

48. verzoekt om verdere verbetering van de website van het Europees Parlement en om opstelling van duidelijke criteria voor de aanvaarding en presentatie van materiaal van het Europees Parlement, zowel op het eigen Intranet als op Internet;

Verbetering van de interinstitutionele samenwerking

49. is van mening dat de interinstitutionele samenwerking versterkt dient te worden, niet alleen op het gebied van het voorlichtingsbeleid, zoals is onderstreept in zijn resolutie van 14 mei 1998 over het voorlichtings- en communicatiebeleid in de EU, maar ook op een aantal andere functionele gebieden als databanken, het informatica- en computerbeleid, de elektronische toezending van EU-documenten en het gebouwenbeleid;

50. beschouwt de versterking van de interinstitutionele samenwerking op het gebied van asielbeleid, immigratie en het vrije verkeer van personen als een belangrijk teken van bereidheid van de zijde van de lidstaten om op dit terrein de medebeslissingsprocedure te gaan volgen, overeenkomstig het bepaalde in het Verdrag van Amsterdam;

51. is van oordeel dat het jaarlijks wetgevingsprogramma een belangrijker instrument in de interinstitutionele samenwerking dient te worden, waarbij de Commissie echter gedetailleerder aangeeft wat er op elk beleidsterrein wordt gepland, en het tijdschema voor de behandeling wordt aangepast, zodat de nationale en regionale parlementen de gelegenheid hebben opmerkingen te maken, voordat een nadere behandeling door het Parlement en andere communautaire instellingen plaatsvindt;

52. dringt aan op een verbeterde samenwerking tussen het Europees Parlement en de Commissie op het gebied van de comitologie, om te waarborgen dat de bestaande akkoorden bevredigender worden verbeterd en om bijvoorbeeld te komen tot een gezamenlijk nummeringssysteem voor uitvoeringsmaatregelen die de Commissie aan het Parlement voorlegt, alsmede tot meer rechtstreekse toezending van teksten;

53. is van mening dat er een herziene gedragscode inzake de betrekkingen tussen de Commissie en het Europees Parlement dient te worden opgesteld, waarin de recente akkoorden worden opgenomen en waarmee wordt gewaarborgd dat de Commissie alerter reageert - met eerbiediging van haar autonomie - en is van mening dat deze gedragscode tijdig voor het aantreden van de volgende Commissie in werking dient te treden;

54. is van mening dat meer mobiliteit en flexibiliteit tussen ambtenaren in de afzonderlijke Europese overheidsdiensten, met inbegrip van stages en intensievere uitwisselingen tussen deze diensten en nationale overheden, zou bijdragen tot een groter professionalisme, het slechten van barrières tussen overheidsdiensten en het ontwikkelen van een sterker besef van Europese problemen;

55. ziet een ambitieuzer doel voor de langere termijn in de totstandbrenging van een Europese overheid met een sterker geïntegreerde structuur die bepaalde gemeenschappelijke elementen bezit en in een grotere mobiliteit en flexibiliteit voorziet, zonder echter de specifieke behoeften en cultuur van elke instelling uit het oog te verliezen;

56. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de parlementen en regeringen van de lidstaten.