houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en Oekraïne

TOELICHTING

1.Achtergrond van de aanbeveling

De Commissie beveelt de Raad aan machtiging te verlenen tot het openen van onderhandelingen over een tijdelijke overeenkomst betreffende het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Oekraïne (hierna “de overeenkomst” genoemd) om de gevolgen van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne aan te pakken, en de Commissie namens de Unie als onderhandelaar aan te wijzen. Aan de aanbeveling zijn ook onderhandelingsrichtsnoeren gehecht.

2.Achtergrond

Het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Oekraïne is momenteel grotendeels geregeld door een aantal bilaterale vervoersovereenkomsten tussen EU-lidstaten en Oekraïne. Die overeenkomsten voorzien in quotaregelingen voor vervoerders van beide zijden met betrekking tot het transitoverkeer en de bilaterale handel. Volgens een in 2014 uitgevoerde studie hadden de 25 lidstaten waarmee Oekraïne op dat moment bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer had gesloten, in totaal 560 680 quota aan Oekraïne toegekend. In 2019 lag het aantal iets lager: 552 875 quota, waaronder 1 750 meervoudige quota. Quota worden vaak gekoppeld aan bepaalde Euro-emissienormen.

Naast de vergunningen die op bovengenoemde bilaterale overeenkomsten zijn gebaseerd, werkt het International Transport Forum (ITF) met een multilateraal quotasysteem met multilaterale vergunningen voor internationaal goederenvervoer over de weg door vervoersondernemingen die zijn gevestigd in een land dat lid is van de Europese Conferentie van ministers van Vervoer (ECMT). De vergunningen zijn van toepassing op goederenvervoer tussen ECMT-lidstaten of doorvoer over het grondgebied van een of meer van die landen. Het aantal quota binnen het ECMT-systeem is echter vrij beperkt in vergelijking met de quota die in het kader van de bilaterale overeenkomsten worden toegekend (hoewel de vergelijking niet helemaal opgaat omdat de ECMT-quota betrekking hebben op jaarlijkse vergunningen, terwijl de bilaterale overeenkomsten in vergunningen voor afzonderlijke ritten voorzien). In 2022 werden 4 000 jaarlijkse vergunningen toegekend aan Oekraïense vervoerders.

In 2006 is Oekraïne toegetreden tot de Europese Overeenkomst nopens de arbeidsvoorwaarden voor de bemanningen van motorrijtuigen in het internationale vervoer over de weg (AETR), waarbij ook alle EU-lidstaten partij zijn. Bijgevolg moeten Oekraïense marktdeelnemers die op het grondgebied van de Unie goederen vervoeren, de rijtijden, onderbrekingen en rusttijden in acht nemen die in de Unie zijn vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 561/2006.

De militaire agressie van Rusland heeft de vervoerssituatie voor Oekraïne bijzonder moeilijk gemaakt. Belangrijke transportroutes voor het vervoer van goederen via de Zwarte Zee zijn door Russische strijdkrachten geblokkeerd of vernield, en het Oekraïense luchtruim is gesloten voor burgerluchtvaart. Op het spoorwegnet wordt momenteel prioriteit gegeven aan het vervoer van passagiers en vluchtelingen en dat net blijft zeer kwetsbaar voor Russische bombardementen.

Om de ernstig bedreigde Oekraïense economie te helpen, is het derhalve passend bij hoogdringendheid een overeenkomst te sluiten tussen de Unie en Oekraïne, die zal lopen zolang de oorlog ernstige gevolgen heeft voor de vervoersinfrastructuur en -activiteiten en waarbij het overbelaste en kwetsbare spoorwegnet, het geblokkeerde civiele luchtruim en de geblokkeerde havens aan de Zwarte Zee voor het goederenvervoer tussen de EU en Oekraïne zoveel mogelijk kunnen worden vervangen door betere alternatieven over de weg. Dit is uitermate belangrijk voor de handel in graan, brandstof, levensmiddelen en andere goederen, die dringend moet worden aangepakt om de voedselonzekerheid in Oekraïne te verminderen en te vermijden dat nog meer mensen hun land moeten ontvluchten. In de overeenkomst worden ook bepalingen opgenomen over de erkenning van rijbewijzen en getuigschriften van vakbekwaamheid voor Oekraïense bestuurders die goederen naar de EU vervoeren. De overeenkomst is van toepassing op het grondgebied van Oekraïne dat onder zeggenschap staat van de legitieme regering van Oekraïne en als dusdanig door de Europese Unie is erkend.

Het sluiten van een dergelijke overeenkomst is in het belang van de Unie, niet alleen omdat zij belang heeft bij de stabilisatie van de Oekraïense staat en economie, maar ook omdat Oekraïne een belangrijke leverancier is van producten zoals graan en andere voedingsmiddelen, en omdat vervoerders uit de EU wederzijdse rechten zullen krijgen voor vervoer naar Oekraïne.

3.Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie