Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake minimale veiligheidseisen voor tunnels in het trans-Europese wegennet"

(2003/C 256/11)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake minimale veiligheidseisen voor tunnels in het trans-Europese wegennet (COM(2002) 769 def. - 2002/0309 (COD));

gezien het besluit van de Raad van 22 januari 2003 om het Comité overeenkomstig artikel 175, lid 1 van het EG-Verdrag over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn bureau van 12 maart 2002 om een advies over dit onderwerp op te stellen en de commissie "Beleid inzake territoriale samenhang" met de hiertoe te verrichten voorbereidende werkzaamheden te belasten;

gezien het Witboek van de Europese Commissie over het Europese vervoersbeleid(1) van 12 september 2001;

gezien Beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996 betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een trans-Europees vervoersnet(2);

gezien zijn advies over het "Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Trans-Europees Vervoersnetwerk 1998 - Verslag over de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren en prioriteiten voor de toekomst (overeenkomstig artikel 18 van Beschikking nr. 1692/96/EG)" (COM(98) 614 def.) (CDR 60/1999 fin)(3);

gezien zijn advies over het Witboek "Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen" (CDR 54/2001 fin)(4);

gezien zijn advies over het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 1692/96/EG betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een trans-Europees vervoersnet" (CDR 284/2001 fin)(5);

gezien het door de commissie "Beleid inzake territoriale samenhang" op 30 april 2003 goedgekeurde advies (CDR 93/2003 rev.; rapporteur: de heer Durnwalder, gouverneur van de autonome provincie Bolzano (Zuid-Tirol, I/EVP);

overwegende hetgeen volgt:

1) Het lijdt geen twijfel dat de veiligheid van de tunnels in het trans-Europese wegennet moet worden vergroot en dat er behoefte is aan een homogeen geheel van minimale veiligheidseisen, maar ook dat kosten en risico's realistisch tegen elkaar moeten worden afgewogen, waarbij de omzetting van de veiligheidsmaatregelen zoveel mogelijk een taak moet zijn van de lidstaten en de regio's;

2) Omdat er hoge kosten zijn verbonden aan het in bouwkundig en technisch opzicht aanpassen van bestaande tunnels moeten er passende termijnen worden vastgesteld voor deze aanpassingen, waarbij dient te worden gelet op tunneldichtheid (het aantal tunnels in een bepaald gebied) en tunneltype (de gevaarlijkheid van een tunnel);

3) De regionale en lokale overheden kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de discussie over dit onderwerp, aangezien zij vaak direct zijn belast met het beheer van het wegennet in hun bestuursgebied en zelf een groot aantal veiligheidstaken uitoefenen of coördineren;

4) Tegelijk met het vaststellen van strengere veiligheidseisen voor tunnels dienen passende voorlichtingscampagnes te worden opgezet en voor verkeersdeelnemers bestemde educatieve maatregelen te worden uitgewerkt om ongevallen te voorkomen,

heeft tijdens zijn op 2 en 3 juli 2003 gehouden 50e zitting (vergadering van 3 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedgekeurd.

1. Standpunten van het Comité van de Regio's

1.1. Het Comité van de Regio's verwelkomt het streven van de Commissie naar de invoering van een nieuw, op EU-niveau gecoördineerd samenhangend geheel van veiligheidsmaatregelen voor tunnels in het trans-Europese wegennet.

1.2. Het benadrukt echter dat elke tunnel uniek is en dezelfde veiligheidsmaatregelen derhalve niet zomaar altijd kunnen worden toegepast.

1.3. Het wijst in ieder geval op de noodzaak gelijkwaardige, internationaal geconsolideerde normen vast te stellen teneinde in de gehele EU een zo hoog mogelijk uniform veiligheidsniveau tot stand te brengen. Wanneer die normen vervolgens worden omgezet, moet er ruimte zijn voor op de praktijk gerichte, economisch verantwoorde regelingen, waarbij rekening wordt gehouden met de budgettaire mogelijkheden van de betrokken overheden.

1.4. Het Comité laakt dat er te weinig voorlichtingscampagnes worden opgezet om verkeersdeelnemers erop te wijzen hoe ze zich in tunnels dienen te gedragen (bijv. meer afstand houden, ook afstand houden bij stilstaand of langzaam rijdend verkeer, omgaan met noodsituaties), aangezien verkeersongevallen zeer vaak te wijten zijn aan menselijke fouten.

1.5. Het onderstreept dat bij de bepaling van de termijnen voor het aanpassen van bestaande tunnels niet alleen dient te worden gelet op de tunneldichtheid in de desbetreffende lidstaat, maar ook op het type van de aldaar aanwezige tunnels.

1.6. Het bevestigt dat aan de in te voeren veiligheidsmaatregelen zowel in organisatorisch als in bouwkundig en technisch opzicht hoge kosten zijn verbonden, waarvoor voldoende financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld.

1.7. Het is derhalve van mening dat de verplichting om reeds bestaande tunnels aan te passen, vooral gericht moet zijn op preventieve beveiligingsmaatregelen.

1.8. Het dringt erop aan de met het beheer van het lokale wegennet belaste autoriteiten en de op lokaal niveau voor de openbare veiligheid verantwoordelijke instanties nauw bij de uitwerking, omzetting en toepassing van deze veiligheidsmaatregelen te betrekken; tunnel en de gehele route waar deze deel van uitmaakt, dienen - ook met het oog op de veiligheid - als één geheel te worden beschouwd en er dient uitvoerig te worden nagedacht over aanpassing van dit geheel.

1.9. Het zou graag zien dat dergelijke veiligheidsmaatregelen voor elke tunnel in het hele Europese vervoersnet werden ingevoerd, omdat niet alleen bepaalde gedeeltes maar alle onderdelen daarvan veilig moeten zijn.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Aanbeveling 1

Artikel 4, lid 2

>Oorspronkelijke tekst>

>Gewijzigde tekst>

Aanbeveling 2

Artikel 5

>Oorspronkelijke tekst>

>Gewijzigde tekst>

Aanbeveling 3

Artikelen 6 en 7

Het CvdR beveelt aan de artikelen 6 en 7 minder gedetailleerd te formuleren, zodat de lidstaten of regio's zelf voor de omzetting van de veiligheidsmaatregelen kunnen zorgen uitgaande van de bij hen reeds bestaande organisatorische structuren.

Aanbeveling 4

Artikel 11, lid 7

Het CvdR beveelt aan bij het bepalen van de termijnen voor het aanpassen van bestaande tunnels ook rekening te houden met het huidige tunneltype, d.w.z. dat de termijnen zo worden vastgesteld dat eerst de tunnels van klasse I en daarna de overige tunnels dienen te worden aangepast.

Aanbeveling 5

Artikel 13, lid 1

>Oorspronkelijke tekst>

>Gewijzigde tekst>

Motivering

In het algemeen dient de exploitant (de tunnelbeheerder) risicoanalyses op te stellen.

Aanbeveling 6

Artikel 14, titel en lid 1

>Oorspronkelijke tekst>

>Gewijzigde tekst>

Motivering

Ook in geval van gelijkwaardige of verbeterde veiligheidsmaatregelen moet het mogelijk blijven van de richtlijn af te wijken.

Aanbeveling 7

Bijlage I, par. 1.2.1

>Oorspronkelijke tekst>

Indien een voorspelling voor 15 jaar bij tunnels in de ontwerpfase aangeeft dat het verkeersvolume hoger zal liggen dan 9000 voertuigen per dag en per rijstrook, zal een tunnel met twee buizen en eenrichtingsverkeer gereed zijn zodra deze waarde wordt overschreden.

>Gewijzigde tekst>

Indien een voorspelling voor 15 jaar bij tunnels in de ontwerpfase aangeeft dat het verkeersvolume hoger zal liggen dan >S>9000>/S>12000 voertuigen per dag en per rijstrook, zal een tunnel met twee buizen en eenrichtingsverkeer gereed zijn zodra deze waarde wordt overschreden.

Aanbeveling 8

Bijlage I, par. 1.4.2

>Oorspronkelijke tekst>

In tunnels met tweerichtingsverkeer wordt alleen gebruik gemaakt van lengteventilatie, indien de normale verkeersomstandigheden toelaten dat voertuigen de tunnel in de richting van de rook kunnen uitrijden.

>Gewijzigde tekst>

In tunnels met tweerichtingsverkeer wordt alleen gebruik gemaakt van lengteventilatie, >S>indien de normale verkeersomstandigheden toelaten dat voertuigen de tunnel in de richting van de rook kunnen uitrijden >/S>indien via specifieke berekeningen is aangetoond dat de hoeveelheid rook die vrijkomt, met de voorziene lengteventilatie-installaties op zijn minst tijdens de ontsnappings- en reddingsfase onder controle kan worden gehouden.

Aanbeveling 9

Bijlage I, par. 1.6

>Oorspronkelijke tekst>

De afstand tussen uitwijkhavens is niet groter dan 1000 m. Het bestuursorgaan kan kortere afstanden tussen uitwijkhavens eisen, indien een risicoanalyse aangeeft dat dit noodzakelijk is.

>Gewijzigde tekst>

De afstand tussen uitwijkhavens is niet groter dan 1000 m. Het bestuursorgaan kan kortere afstanden tussen uitwijkhavens eisen, indien een risicoanalyse aangeeft dat dit noodzakelijk is. Als de tunnel voorzien is van een vluchtstrook hoeven er geen uitwijkhavens te zijn.

Aanbeveling 10

Bijlage I, par. 1.8

>Oorspronkelijke tekst>

Gepaste middelen, zoals deuren of overdruk, voorkomen dat rook of gassen zich van de ene naar de andere buis verspreiden.

>Gewijzigde tekst>

Met gepaste middelen, zoals deuren of overdruk, moet worden voorkomen dat vuur, rook of gassen zich van de ene naar de andere buis verspreiden.

Aanbeveling 11

Bijlage I, par. 1.8

>Oorspronkelijke tekst>

Longitudinale hellingshoeken groter dan 5 % zijn niet toegestaan, omdat zij de potentiële gevaren kunnen vergroten.

>Gewijzigde tekst>

Longitudinale hellingshoeken groter dan >S>5 % >/S>6 % kunnen de potentiële gevaren vergroten en zijn daarom niet toegestaan, tenzij de geografische omstandigheden een andere oplossing niet toelaten.

Aanbeveling 12

Bijlage I, par. 1.11

>Oorspronkelijke tekst>

Tunnels worden voorzien van het volgende:

- indicatie van ontsnappingsroutes door middel van verlichting op tenminste elke 100 m en door middel van tekens elke 25 m, 1,1 tot 1,5 m boven het niveau van de ontsnappingsroute, en door middel van verlichting en tekens boven veiligheidsnissen en brandblusapparatuur;

- systematische installatie van brandblusapparatuur in de tunnels op afstanden van tenminste 150 m en bij de ingangen, en watervoorziening voor de brandweer op afstanden van tenminste 150 m;

- radiozendapparatuur in alle tunnels met speciale kanalen voor gebruik door de alarmdiensten. De tunnelbeheerder en de alarmdiensten dienen in staat te zijn om de radio-uitzending te onderbreken voor noodmeldingen;

- videobewakingssystemen in tunnels langer dan 1000 m, met inbegrip van automatische incidentdetectie;

>Gewijzigde tekst>

Tunnels worden voorzien van het volgende:

- indicatie van ontsnappingsroutes door middel van verlichting op tenminste elke 100 m en door middel van tekens elke >S>25 >/S>50 m, >S>1,1 tot 1,5 >/S>2 m boven het niveau van de ontsnappingsroute, en door middel van verlichting en tekens boven veiligheidsnissen en brandblusapparatuur;

- verlichte, met zwakstroom gevoede markeringen op het wegdek tussen rijbaan en voetpad;

- verkeerslichten waarmee de toegang tot de tunnel kan worden afgesloten, niet alleen bij de ingang van de tunnel, maar ook op een bepaalde afstand vóór de ingang;

- een systeem voor de automatische melding van storingen dat in werking treedt wanneer (verschillende mogelijkheden):

- de bovengrens voor de CO-concentratie in de lucht in de tunnel wordt overschreden;

- de ondergrens voor het zicht in de tunnel wordt overschreden;

- het brandalarm in werking treedt;

- alarmknoppen handmatig worden ingedrukt;

- systematische installatie van brandblusapparatuur in de tunnels op afstanden van tenminste >S>150 >/S>200 m en bij de ingangen, en watervoorziening voor de brandweer op afstanden van tenminste 150 m;

- radiozendapparatuur in alle tunnels met speciale kanalen voor gebruik door de alarmdiensten. De tunnelbeheerder en de alarmdiensten dienen in staat te zijn om de radio-uitzending te onderbreken voor noodmeldingen;

- videobewakingssystemen in tunnels langer dan >S>1000>/S>5000 m, met inbegrip van automatische incidentdetectie;

Aanbeveling 13

Bijlage I, punt 1.11.2

Het CvdR beveelt aan bij de ingangen van alle tunnels van klasse I, II en III plaatsen te creëren waar voertuigen van hulpdiensten en helikopters kunnen worden opgesteld.

Aanbeveling 14

Bijlage I, par. 1.13

>Oorspronkelijke tekst>

Het bestuursorgaan bepaalt of het voor sommige tunnels (bijvoorbeeld tunnels met een hoog verkeersvolume en een grote behoefte aan veiligheidsvoorzieningen) noodzakelijk is om over een controlekamer te beschikken. Het toezicht op verscheidene tunnels kan worden gecentraliseerd in één besturingscentrum, bijvoorbeeld met de verzending van videosignalen en operationele gegevens.

>Gewijzigde tekst>

Het bestuursorgaan bepaalt of het voor sommige tunnels (bijvoorbeeld tunnels met een hoog verkeersvolume en een grote behoefte aan veiligheidsvoorzieningen) noodzakelijk is om over een controlekamer te beschikken. Het toezicht op verscheidene tunnels kan worden gecentraliseerd in één besturingscentrum, bijvoorbeeld met de verzending van >S>videosignalen en >/S>operationele gegevens.

Aanbeveling 15

Bijlage I, par. 1.14

>Oorspronkelijke tekst>

Afvoer van ontvlambare vloeistoffen is mogelijk via goed ontworpen goten met roosters in de dwarssecties van de tunnel, waar het vervoer van gevaarlijke stoffen is toegestaan.

>Gewijzigde tekst>

Afvoer van ontvlambare vloeistoffen is mogelijk via goed ontworpen goten met roosters in de dwarssecties van de tunnel, waar het vervoer van gevaarlijke stoffen is toegestaan; de vloeistoffen dienen via een sifon terecht te komen in opvangbakken (hydraulische afsluiting) waardoor verspreiding van vuur wordt voorkomen.

Aanbeveling 16

Bijlage I, par. 2.2

Het CvdR beveelt aan dat de veiligheidsbeambten voor tunnels langer dan 1000 m een rampenplan uitwerken en dit tijdens regelmatig (elke vijf jaar) te houden oefeningen met de hulpdiensten testen en indien nodig verbeteren.

Aanbeveling 17

Bijlage I, par. 2.5.1

>Oorspronkelijke tekst>

Voor alle tunnels, en met name voor tunnels die in verschillende lidstaten beginnen en eindigen, is de controle op elk moment volledig in handen van één controlecentrum.

>Gewijzigde tekst>

Voor alle tunnels van klasse I en II, en met name voor tunnels die in verschillende lidstaten beginnen en eindigen, >S>is de controle op elk moment volledig in handen van >/S>moeten alle storingsmeldingen bij één hulpdienst binnenkomen.

Aanbeveling 18

Bijlage I, par. 3.2

>Oorspronkelijke tekst>

Indien vrachtwagens zijn uitgerust met extra tanks, b.v. tanks die op de oplegger gemonteerd zijn of tanks die niet vast zijn aangesloten op de motortoevoer, dient de tunnelbeheerder ervoor te zorgen dat deze tanks leeg zijn. Deze bepaling geldt niet voor draagbare jerrycans.

>Gewijzigde tekst>

>S>Indien vrachtwagens zijn uitgerust met extra tanks, b.v. tanks die op de oplegger gemonteerd zijn of tanks die niet vast zijn aangesloten op de motortoevoer, dient de tunnelbeheerder ervoor te zorgen dat deze tanks leeg zijn. Deze bepaling geldt niet voor draagbare jerrycans.>/S>

Motivering

Deze paragraaf is volgens het CvdR overbodig en dient daarom te worden geschrapt.

Aanbeveling 19

Bijlage I, par. 4.2.1

>Oorspronkelijke tekst>

Tunnels dienen zodanig te worden uitgerust dat een continue werking van in het voertuig ingebouwde communicatieapparatuur (dat wil zeggen: radio's, navigatie- en positioneringssystemen, mobiele telefoons) is gewaarborgd.

>Gewijzigde tekst>

Tunnels dienen zodanig te worden uitgerust dat een continue werking van in het voertuig ingebouwde communicatieapparatuur (dat wil zeggen: radio's, >S>navigatie- en positioneringssystemen, >/S>mobiele telefoons) is gewaarborgd.

Motivering

Het CvdR vindt het niet van essentieel belang dat navigatie en positioneringssystemen ook in tunnels functioneren.

Aanbeveling 20

Bijlage I, par. 4.2.2

>Oorspronkelijke tekst>

Indien een gebruiker vanuit een tunnel met een mobiele telefoon het alarmnummer 112 belt, bereikt deze informatie direct de tunnelbeheerder en de alarmdiensten.

>Gewijzigde tekst>

Indien een gebruiker vanuit een tunnel met een mobiele telefoon het ter plaatse geldende alarmnummer >S>112>/S> belt, bereikt deze informatie direct>S> de tunnelbeheerder en de alarmdiensten>/S> de door het bestuursorgaan aangewezen hulpdienst.

Aanbeveling 21

Bijlage II, par. 1, 2e alinea

>Oorspronkelijke tekst>

De tunnelbeheerder pleegt in de ontwerpfase van een constructie overleg met de veiligheidsbeambte. Na ontvangst van een positief advies van de veiligheidsbeambte, dient de tunnelbeheerder het ontwerp ter goedkeuring in bij het bestuursorgaan.

>Gewijzigde tekst>

De >S>tunnelbeheerder >/S>voor een tunnelproject verantwoordelijke persoon pleegt in de ontwerpfase van een constructie overleg met de veiligheidsbeambte. Na ontvangst van een positief advies van de veiligheidsbeambte, dient >S>de tunnelbeheerder >/S>deze verantwoordelijke het ontwerp ter goedkeuring in bij het bestuursorgaan.

Aanbeveling 22

Bijlage II, par. 2, 1e en 3e alinea

>Oorspronkelijke tekst>

- De tunnelbeheerder dient te allen tijde voor elke tunnel veiligheidsdocumentatie bij te houden. [...]

- De veiligheidsdocumentatie [...]

- De veiligheidsdocumentatie voor een tunnel in de ontwerpfase omvat:

- een beschrijving van de geplande constructie en toegang daartoe, tezamen met de plannen die noodzakelijk zijn om inzicht in het ontwerp en de verwachte wijze van exploitatie te verschaffen;

- [...]

>Gewijzigde tekst>

- De tunnelbeheerder of de voor een tunnelproject verantwoordelijke persoon dient te allen tijde voor elke tunnel veiligheidsdocumentatie bij te houden. [...]

- De veiligheidsdocumentatie [...]

- De veiligheidsdocumentatie voor een tunnel in de ontwerpfase omvat:

- een beschrijving van de geplande constructie en toegang daartoe, tezamen met de plannen die noodzakelijk zijn om inzicht in het ontwerp en de >S>verwachte >/S>geplande wijze van exploitatie te verschaffen;

- [...]

Aanbeveling 23

Bijlage II, par. 3, 3e alinea

>Oorspronkelijke tekst>

Hiervoor zal de tunnelbeheerder volledige veiligheidsdocumentatie samenstellen. Deze documentatie omvat:

>Gewijzigde tekst>

Hiervoor zal de tunnelbeheerder of de voor de bouw van de tunnel verantwoordelijke persoon volledige veiligheidsdocumentatie samenstellen. Deze documentatie omvat:

Aanbeveling 24

Bijlage II, par. 3, 4e alinea

>Oorspronkelijke tekst>

De tunnelbeheerder stuurt deze veiligheidsdocumentatie naar de veiligheidsbeambte, die zijn advies geeft inzake de openstelling van de tunnel voor het openbaar verkeer.

>Gewijzigde tekst>

De tunnelbeheerder of de voor de bouw van de tunnel verantwoordelijke persoon stuurt deze veiligheidsdocumentatie naar de veiligheidsbeambte, die zijn advies geeft inzake de openstelling van de tunnel voor het openbaar verkeer.

Aanbeveling 25

Bijlage II, par. 3, 5e alinea

>Oorspronkelijke tekst>

Na ontvangst van een gunstig advies van de veiligheidsbeambte stuurt de tunnelbeheerder de veiligheidsdocumentatie naar het bestuursorgaan, dat kan besluiten de inspectiedienst te raadplegen. Na ontvangst van het commentaar van het inspectiedienst beslist het bestuursorgaan of de tunnel voor het openbaar verkeer kan worden opengesteld en of hierbij beperkende voorwaarden moeten gelden. Het bestuursorgaan informeert vervolgens de tunnelbeheerder. Een kopie van dit besluit wordt toegestuurd aan de alarmdiensten.

>Gewijzigde tekst>

Na ontvangst van een gunstig advies van de veiligheidsbeambte stuurt de tunnelbeheerder of de voor de bouw van de tunnel verantwoordelijke persoon de veiligheidsdocumentatie naar het bestuursorgaan, dat kan besluiten de inspectiedienst te raadplegen. Na ontvangst van het commentaar van het inspectiedienst beslist het bestuursorgaan of de tunnel voor het openbaar verkeer kan worden opengesteld en of hierbij beperkende voorwaarden moeten gelden. Het bestuursorgaan informeert vervolgens de tunnelbeheerder of de voor de bouw van de tunnel verantwoordelijke persoon. Een kopie van dit besluit wordt toegestuurd aan de alarmdiensten.

Aanbeveling 26

Bijlage II, par. 5

>Oorspronkelijke tekst>

Tenminste één keer per jaar organiseert de tunnelbeheerder in samenwerking met de veiligheidsbeambte oefeningen voor het tunnelpersoneel en de alarmdiensten. Die oefeningen:

- [...]

>Gewijzigde tekst>

Tenminste >S>één keer per jaar >/S>elke vijf jaar, bij de ingebruikname van de tunnel en elke keer nadat de veiligheidsdocumentatie als gevolg van veranderingen is gewijzigd, organiseert de tunnelbeheerder in samenwerking met de veiligheidsbeambte oefeningen voor het tunnelpersoneel en de alarmdiensten. Die oefeningen:

- [...]

Aanbeveling 27

Bijlage III

Het CvdR beveelt aan de verkeersborden zó vorm te geven, dat ze in het algemeen eenvoudig te begrijpen zijn en voor zich spreken. In ieder geval dient te worden afgesproken in heel Europa dezelfde borden te gebruiken en dienen in de tunnels zelf niet te veel borden te worden aangebracht.

Brussel, 3 juli 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) Witboek van de Commissie van 12 september 2001 getiteld "Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen", COM(2001) 370 def.

(2) PB L 228 van 9.9.1996, blz. 1, gewijzigd door Beschikking nr. 1346/2001/EG, PB L 185 van 6.7.2001, blz. 1.

(3) PB C 293 van 13.10.1999, blz. 9.

(4) PB C 192 van 12.8.2002, blz. 8.

(5) PB C 278 van 14.11.2002, blz. 7.