Speciaal verslag Worden de preferentiële 
handelsregelingen naar 
behoren beheerd?NL 2014  NR 02
EUROPESE
REKENKAMER

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-9241-853-3
doi:10.2865/64313
© Europese Unie, 2014
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed  in Luxembourg
NL 2014  NR 02
Speciaal verslag Worden de preferentiële 
handelsregelingen naar 
behoren beheerd?
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, 
VWEU )
02
 Inhoud
Paragraaf
 Afkortingen 
 Woordenlijst
I – V Samenvatting
1 – 19 Inleiding
1 – 6 Preferentiële handelsregelingen
7 – 14 Beoordeling van de effecten van de PTA’s door de Commissie
15 – 19 Toezicht en controles op de PTA’s
20 – 25 Reikwijdte en aanpak van de controle
21 – 22 Evaluatie van de economische effecten van de PTA’s
23 – 25 Toezicht en controles op de PTA’s
26 – 106 Opmerkingen
26 – 53 Ondanks verbeteringen in de loop der tijd heeft de Commissie de economische effecten van de 
PTA’s niet naar behoren beoordeeld
27 – 31 De Commissie verrichtte niet altijd een beoordeling van alle economische effecten van de PTA’s
32 – 53 De verrichte beoordelingen bevatten in de meeste gevallen onjuistheden en waren niet helemaal 
bruikbaar of volledig, maar er zijn verbeteringen opgetreden
54 – 55 Uit de tussentijdse evaluatie van het APS blijkt dat het beleid nog niet alle beoogde voordelen 
heeft opgeleverd
56 – 80 De door de autoriteiten van de geselecteerde lidstaten verrichte douanecontroles vertonen 
gebreken
58 – 67 Tekortkomingen in de controlestrategie en het risicobeheer
68 – 73 Tekortkomingen in het beheer van de administratieve samenwerking door de autoriteiten van de 
geselecteerde lidstaten
03  
74 – 75 De risicobeheersystemen van de lidstaten omvatten niet altijd mededelingen in het kader van wederzijdse 
bijstand
76 – 80 De terugvorderingsprocedures vertonen in drie van de geselecteerde lidstaten fouten
81 – 99 Het toezicht van de Commissie op de lidstaten en op de begunstigde/partnerlanden ten aanzien 
van PTA’s vertoont tekortkomingen
82 – 86 De Commissie verrichtte weinig voorafgaande evaluaties en bracht geen controlebezoeken aan de 
begunstigde landen
87 – 89 De Commissie nam maatregelen om te zorgen voor vlot functionerende regelingen voor administratieve 
samenwerking, maar er blijven problemen bestaan
90 – 92 De onderzoeken van OLAF naar de oorsprong zijn essentieel, maar de financiële follow-up ervan vertoont 
tekortkomingen
93 – 99 Ontoereikend gebruik van preventieve en reactieve maatregelen ter bescherming van de financiële 
belangen van de EU
100 – 106 De wettelijke bepalingen van de PTA’s bevatten onvoldoende waarborgen ter bescherming van 
de financiële belangen van de EU
100 – 103 Complexe cumuleringsregels
104 – 105 Vervanging van certificaten van oorsprong en certificaten inzake goederenverkeer door zelfcertificering
106 Beperkte wettelijke bevoegdheden ter bestrijding van fraude
107 – 120 Conclusies en aanbevelingen
 Bijlage I — Statistische gegevens over PTA’s in 2011
 Bijlage II — Overzicht van de vooraf door de Commissie verrichte evaluaties van PTA’s 
 Bijlage III —  Overzicht van de tussentijds en/of achteraf door de Commissie verrichte 
evaluaties van PTA’s
 Bijlage IV — Controleaanpak in de geselecteerde lidstaten
 Bijlage V — Beperkingen van het CGE-model
 Antwoord van de Commissie
04
 Afkortingen
ACS : groep staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan
AMA : wederzijdse bijstand inzake landbouw- of visserijproducten
APS : Algemeen Preferentiestelsel
AS: administratieve samenwerking
CDW : communautair douanewetboek
CGE : geautomatiseerd algemeen evenwichtsmodel (Computable General Equilibrium Model)
CLWP : wetgevings- en werkprogramma van de Commissie (Commission’s Legislative Work Programme)
DEB : duurzaamheidseffectbeoordeling
EB: effectbeoordeling
EPE : evaluatie achteraf (ex -postevaluatie)
EPO : economische partnerschapsovereenkomst
EU: Europese Unie
FAO : Voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (Food and Agricultural Organization of the United 
Nations)
GTAP : Project voor de analyse van de wereldhandel (Global Trade Analysis Project)
IAO : Internationale Arbeidsorganisatie
MA: wederzijdse bijstand (Mutual Assistance)
OLAF : het Europees Bureau voor fraudebestrijding (Office européen de lutte antifraude)
PTA : preferentiële handelsregeling (Preferential Trade Arrangement)
SADC : Ontwikkelingsgemeenschap van zuidelijk Afrika
TEM : traditionele eigen middelen
TMAR : overgangsregeling voor de markttoegang (transitional Market Access Regulation)
TRIPS : handelsaspecten van de intellectuele eigendom (trade -related aspects of intellectual property rights)
UBDW : bepalingen ter uitvoering van het douanewetboek
VHO : vrijhandelsovereenkomst
05
 Woordenlijst
Administratieve samenwerking (AS) : Informatie -uitwisseling tussen begunstigde/partnerlanden, de Commissie en 
de lidstaten, waarbij de eerstgenoemde de Commissie informeren over de instanties die gemachtigd zijn tot uitreiking 
van certificaten van oorsprong of van certificaten inzake goederenverkeer en over de modellen van daarin gebruikte 
stempels; de Commissie op haar beurt verstrekt die informatie aan de lidstaten. De lidstaten sturen die autoriteiten 
verzoeken om de geldigheid en/of echtheid na te gaan van de bewijzen van preferentiële oorsprong en de certificaten 
inzake goederenverkeer.
Algemeen preferentiestelsel van de EU (APS) : Een unilaterale handelsregeling waardoor de EU aan ontwikkelings -
landen en -gebieden preferentiële toegang tot haar markt verleent in de vorm van verlaagde tarieven voor hun goederen 
bij aankomst op de EU -markt. De normale APS -regeling biedt ontwikkelingslanden en -gebieden voorkeurtarieven voor 
ruim 6 200 tarieflijnen, terwijl de bijzondere APS -regeling ten behoeve van duurzame ontwikkeling en goed bestuur, APS 
+ genoemd, bijkomende tariefverlagingen biedt om kwetsbare ontwikkelingslanden te ondersteunen bij de ratificatie 
en tenuitvoerlegging van internationale overeenkomsten op deze gebieden. De EBA -regeling (everything but arms/
alles -behalve -wapens) biedt van rechten en quota vrijgestelde tarieven voor alle producten voor de minst ontwikkelde 
landen.
Analyseproject voor de wereldhandel (GTAP) : Een wereldwijd netwerk van onderzoekers en beleidsmakers die 
kwantitatieve analyses uitvoeren betreffende internationale beleidsvraagstukken. Het GTAP wordt gecoördineerd door 
het centrum voor analyse van de wereldhandel aan de universiteit van Purdue. Een door de Australische industrie -
commissie ontwikkeld regionaal CGE -model voor een enkel land was de inspiratiebron voor het GTAP -project 1990-1991. 
De kern van dit project voor analyse van de wereldhandel is een wereldwijde databank waarin bilaterale handelsstromen, 
productie, verbruik en intermediair gebruik van goederen en diensten staan beschreven.
Berekenbaar algemeen evenwichtsmodel (CGE) : Een kwantitatief economisch model dat wordt gebruikt om na te 
gaan hoe een economie reageert op beleidsveranderingen op terreinen zoals belastingen, migratie en handelsbeleid. In 
het model wordt verondersteld dat de markten in een economie, mits zij niet door schokken worden verstoord, neigen 
naar een evenwicht en in principe leiden tot een efficiënte toewijzing van middelen. Het eerste CGE -model werd door 
Leif Johansen uitgewerkt in 1960.
Cariforum : Een orgaan dat Caribische ACS -staten samenbrengt om de beleidsdialoog, de samenwerking en de regionale 
integratie te bevorderen en te coördineren, voornamelijk in het kader van de Overeenkomst van Cotonou tussen de 
ACS -landen en de Europese Unie alsmede van de economische partnerschapsovereenkomst (EPO) tussen het Cariforum 
en de EU.
06 Woordenlijst
Comext : De statistische databank inzake de handel in goederen van en tussen landen van de Europese Unie (binnen 
& buiten de EU). Deze statistieken omvatten de transacties van ruim 11 000 goederen die in de gecombineerde 
nomenclatuur zijn opgenomen.
Cumulering : Een systeem op grond waarvan producten met als oorsprong land A, verder mogen worden bewerkt in 
of mogen worden toegevoegd aan producten uit land B, als ware land B hun land van oorsprong. Het resulterende 
product wordt dan beschouwd als zijnde afkomstig uit land B. Het in ieder begunstigd/partnerland uitgevoerde be- of 
verwerkingsproces van producten van oorsprong hoeft niet te voldoen aan het criterium van „voldoende veredeling” 
zoals dat is bepaald in de lijst met oorsprongsregels.
Domiciliëringsprocedure : Een vereenvoudigde procedure waarbij een handelaar de goederen rechtstreeks op zijn/
haar adres (of op de aangeduide plaats) ontvangt en waarbij de indiening van de douaneaangifte en de vrijgave van de 
goederen doorgaans geschieden door boeking in de eigen administratie van de handelaar.
Douaneaangifte : De handeling waarbij een persoon het voornemen kenbaar maakt goederen onder een bepaalde 
douaneregeling te plaatsen.
Douanecontroles : Specifieke handelingen die worden verricht door de douaneautoriteiten ter waarborging van de 
correcte toepassing van douaneregelgeving; dergelijke handelingen kunnen het onderzoeken van goederen omvatten, 
het verifiëren van aangiftegegevens alsmede van het bestaan en de echtheid van elektronische of papieren documenten, 
het onderzoeken van de bedrijfsboekhouding en andere stukken, het inspecteren van vervoermiddelen, het inspecteren 
van bagage en andere soortgelijke handelingen.
Duurzaamheidseffectbeoordeling (DEB) : Een onafhankelijk, door externe consultants verricht onderzoek met als 
doel de onderhandelaars een empirisch onderbouwde analyse te bieden van de mogelijke economische, milieu- en 
maatschappelijke effecten van een handelsovereenkomst, zowel in de EU als in de partnerlanden. Externe consultants 
zijn gebonden aan de richtsnoeren en het mandaat uit het handboek van de Commissie over DEB op het gebied van 
handel.
Effectbeoordeling (EB) : Een door de Commissie voorbereide evaluatie vooraf, teneinde beleidsmakers bewijs te leveren 
van de voor- en nadelen van mogelijke beleidsopties door het potentiële effect ervan te beoordelen.
Gederfde inkomsten : De inkomsten die de EU verliest als gevolg van het verlenen van tariefpreferenties aan de 
begunstigde/partnerlanden van de PTA’s.
Mededeling in het kader van wederzijdse bijstand (MA) : Doorzending aan de lidstaten door de Commissie van 
gegevens met betrekking tot handelingen die in strijd (lijken te) zijn met douane- of landbouwvoorschriften die van 
bijzonder belang zijn op EU -niveau.
07 Woordenlijst
Procedure van vereenvoudigde aangifte : Een vereenvoudigde procedure waarbij een handelaar goederen bij de 
douane aanbrengt en een formulier voor vereenvoudigde aangifte of een handelsdocument (bijvoorbeeld een factuur) 
indient in de plaats van een gedetailleerde standaardaangifte.
REM -REC -aanvraag : verzoek om kwijtschelding/terugbetaling van de douaneschuld of om een besluit tot ontheffing 
van boeking achteraf in de administratie ervan, ingediend door de douaneautoriteiten van de lidstaten bij de Commissie 
overeenkomstig de artikelen 871 en 905 van de uitvoeringsbepalingen van het communautair douanewetboek.
Risicobeheer/risicoanalyse : Het systematisch in kaart brengen van risico’s en het toepassen van alle nodige 
maatregelen om de blootstelling aan risico’s te beperken, bij voorkeur met behulp van geautomatiseerde gegevens -
verwerkingstechnieken. Dit omvat activiteiten zoals het verzamelen van gegevens en informatie, het analyseren en 
beoordelen van risico’s, het voorschrijven en nemen van maatregelen, en het regelmatig toezien op en herzien van het 
proces en de procesresultaten aan de hand van internationale, EU -brede en nationale bronnen en strategieën.
Risicoprofiel : Een combinatie van risicocriteria en controleterreinen (bijvoorbeeld het soort goederen, de landen van 
oorsprong) die duidt op de aanwezigheid van risico en leidt tot een voorstel om een controlemaatregel ten uitvoer 
te leggen. Wanneer dergelijke criteria op EU -niveau worden uitgewerkt binnen een gemeenschappelijk kader voor 
risicobeheer, worden deze aangeduid als EU -risicoprofielen.
Verjaring van de douaneschuld : Het feit dat een douaneschuld niet langer kan worden meegedeeld aan de schuldenaar 
omdat een periode van drie jaar is verstreken sinds de dag waarop de douaneschuld is ontstaan.
Verloren gegane ontvangsten : Verschuldigde douanerechten die niet langer kunnen worden geïnd.
Vrijhandelszones en douane -unies : Preferentiële handelsregelingen die een uitzondering vormen op de behandeling 
volgens de meestbegunstigingsclausule (MFN) overeenkomstig de bepalingen van de GATT (Algemene Overeenkomst 
inzake tarieven en handel) en de GATS (Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten) op grond waarvan 
handelspartners elkaar wederzijds preferentiële toegang verlenen tot hun producten en diensten teneinde de onderlinge 
handel te bevorderen. Ofschoon beide systemen leiden tot de wederzijdse afschaffing van tarieven en quota’s in de 
daaronder vallende gebieden en tot de discriminatie van handel met niet -leden, impliceert het laatstgenoemde systeem 
de instelling van een gemeenschappelijk douanetarief tussen de leden.
Wijze van dienstverlening Modus 4 : Levering van diensten in de grensoverschrijdende handel binnen het grondgebied 
van een handelspartner, waarbij de EU -leverancier aanwezig is als een natuurlijke persoon.
08
I
Preferentiële handelsregelingen (PTA’s) bieden handels -
partners de mogelijkheid preferentiële voorwaarden toe 
te kennen in het kader van hun onderlinge handel. Deze 
kunnen een wederkerig of unilateraal karakter hebben. 
Bij de wederkerige preferentiële handelsregelingen 
worden de tarifaire belemmeringen beperkt met het oog 
op een toename van de handel, de economische groei, 
de werkgelegenheid en de consumentenvoordelen voor 
beide partijen. Bij de unilaterale preferentiële handels -
regelingen biedt de EU preferentiële voorwaarden zon -
der wederkerigheid met als doel ontwikkelingslanden 
een tariefvrije toegang tot de EU -markt te verschaffen 
en zo bij te dragen tot de uitbanning van armoede en de 
bevordering van duurzame ontwikkeling.
II
Aan de hand van de controle van de Rekenkamer moest 
worden beoordeeld of de Commissie de economische 
gevolgen van de PTA’s naar behoren heeft beoordeeld 
en of de controles daarop er op doeltreffende wijze voor 
zorgen dat voor invoer niet ten onrechte een preferen -
tieel tarief wordt genoten, wat zou leiden tot verlies van 
ontvangsten voor de EU.
III
De Rekenkamer kwam tot de volgende bevindingen:
a) De Commissie heeft niet alle economische effecten 
van de PTA’s naar behoren beoordeeld. Toch werd 
het instrument voor effectbeoordeling meer ge -
bruikt en steeg de kwaliteit van de verrichte analyse.
b) Uit de tussentijdse evaluatie van het APS blijkt dat 
het beleid nog niet ten volle de beoogde voordelen 
heeft opgeleverd.
c) Er zijn tekortkomingen in de door de autoriteiten van 
de lidstaten verrichte douanecontroles.d) Er zijn tekortkomingen in het toezicht door de Com -
missie op de lidstaten en de begunstigde/partnerlan -
den op het gebied van de PTA’s.
e) De wettelijke bepalingen van de PTA’s bevatten 
onvoldoende waarborgen om de financiële belangen 
van de EU te beschermen.
IV
Met het oog op een betere beoordeling van de economi -
sche gevolgen van de PTA’s dient de Commissie:
a) tenzij hiervoor gegronde redenen worden aan -
gevoerd, van iedere PTA een EB en een DEB uit te 
voeren met een grondige, alomvattende en gekwan -
tificeerde analyse van de verwachte economische 
effecten ervan, met inbegrip van een schatting van 
de gederfde inkomsten;
b) Eurostat systematisch te betrekken bij de beoorde -
ling van de kwaliteit van de in de DEB’s gebruikte 
bronnen van statistische gegevens en de tijdigheid 
van de voor de onderhandelaars uitgevoerde analyse 
te waarborgen, en
c) tussentijds en achteraf evaluaties te verrichten — 
met inbegrip van een schatting van de gederfde 
inkomsten — teneinde na te gaan in welke mate de 
PTA’s met een belangrijke impact hun beleidsdoel -
stellingen verwezenlijken en hoe hun prestaties kun -
nen worden verbeterd in de belangrijkste economi -
sche sectoren.Samenvatting
09
 Samenvatting
V
Voor een betere bescherming van de financiële belangen 
van de EU dient de Commissie:
a) EU-risicoprofielen voor PTA’s te creëren zodat de 
lidstaten beschikken over een gemeenschappelijke 
aanpak van de risicoanalyse teneinde de verliezen 
voor de EU -begroting te beperken;
b) na te gaan of de lidstaten de doeltreffendheid van 
hun risicobeheersystemen en hun controlestrategie 
verhogen teneinde de verliezen voor de EU -begro -
ting te beperken;
c) lidstaten ertoe aan te sporen passende voorzorgs -
maatregelen te nemen na ontvangst van een mede -
deling in het kader van wederzijdse bijstand;
d) de landen die de preferentiële behandeling genie -
ten, evalueren en voorafgaandelijk bezoeken voor 
inspectiedoeleinden, op basis van een risicobeoor -
deling, in het bijzonder met betrekking tot de oor -
sprongsregels en de cumuleringsregels;
e) van de lidstaten te eisen dat zij de kwaliteit verbe -
teren van de informatie die zij verstrekken over de 
administratieve samenwerking;
f) een betere financiële follow -up te geven aan OLAF - 
onderzoeken om verliezen voor de EU -begroting als 
gevolg van verjaring te beperken;
g) het EU -standpunt ten aanzien van de wederzijdse 
PTA’s te verbeteren en meer gebruik te maken van 
voorzorgs- en vrijwaringsmaatregelen door deze op 
te nemen in alle toekomstige handelsovereenkom -
sten, en
h) de vervanging van certificaten van oorsprong en 
certificaten inzake goederenverkeer door zelfcertifi -
cering door de exporteurs te bevorderen.
10
Inleiding
Preferentiële 
handelsregelingen
01 
Preferentiële handelsregelingen (PTA’s) 
bieden handelspartners de mogelijk -
heid preferentiële voorwaarden toe te 
kennen in het kader van hun onderlinge 
handel. Deze kunnen een wederkerig 
of unilateraal karakter hebben. Bij de 
 wederkerige preferentiële handels -
regelingen worden de tarifaire belem -
meringen beperkt met het oog op een 
toename van de handel, de economi -
sche groei, de werkgelegenheid en de 
consumentenvoordelen voor beide 
partijen. Bij de unilaterale preferentiële 
handelsregelingen biedt de EU preferen -
tiële voorwaarden zonder wederkerig -
heid met als doel ontwikkelingslanden 
een tariefvrije toegang tot de EU -markt 
te verschaffen en zo bij te dragen tot de 
uitbanning van armoede en de bevorde -
ring van duurzame ontwikkeling.
02 
Eind 2013 waren er 39 PTA’s van kracht 
met betrekking tot de handel tussen de 
EU en 180 landen en gebieden. In 2011 
beliep de waarde van de in het kader 
van de PTA’s in de EU ingevoerde goe -
deren meer dan 242 miljard euro, wat 
14 % van de invoer vertegenwoordigt. 
Een overzicht van de gegevens voor 
de tien lidstaten die dat jaar het meest 
invoerden en de tien begunstigde/part -
nerlanden die het meest uitvoerden in 
het kader van PTA’s is opgenomen in 
bijlage I.03 
Volgens het Verdrag betreffende de 
werking van de Europese Unie1 is de 
Unie exclusief bevoegd voor de gemeen -
schappelijke handelspolitiek. De proce -
dure voor het sluiten van PTA’s wordt 
uiteengezet in de artikelen 206 en 207 
van het Verdrag.
04 
De Commissie draagt de verantwoorde -
lijkheid om over de PTA’s te onderhande -
len, hun economische, maatschappelijke 
en milieu -effecten te beoordelen en te 
evalueren en toe te zien op de tenuit -
voerlegging ervan door de lidstaten en 
de begunstigde/partnerlanden.
05 
De douaneautoriteiten van de lidstaten 
dragen de hoofdverantwoordelijkheid 
voor het toezicht op de internationale 
handel van de EU. Zij nemen meer be -
paald maatregelen ter bescherming van 
de financiële belangen van de EU en ter 
bescherming van de EU tegen oneerlijke 
of onrechtmatige handelspraktijken, ter -
wijl zij de legale handel aanmoedigen.1 Artikel 3, lid 1, onder e), en 
artikel 3, lid 2, van het VWEU.
11 Inleiding
06 
De autoriteiten van de begunstigde/
partnerlanden zijn verantwoordelijk 
voor de controle op de naleving van de 
regelingen en zij spelen bijgevolg een 
essentiële rol bij de initiële vaststel -
ling van de „oorsprong”-status van de 
producten.
Beoordeling van de 
effecten van de PTA’s 
door de Commissie
07 
Er worden twee soorten beoordelingen 
vooraf gebruikt ter ondersteuning van 
de besluitvorming over handelsvraag -
stukken: effectbeoordelingen (EB’s) en 
duurzaamheidseffectbeoordelingen 
(DEB’s). Een EB is een Commissiebreed 
instrument ter ondersteuning van het 
besluitvormingsproces in het geval van 
initiatieven waarvan significante effec -
ten worden verwacht. Een DEB is een op 
de handel toegesneden instrument dat 
een meer gedetailleerde analyse biedt 
van handelsovereenkomsten waarover 
nog wordt onderhandeld.
08 
In 20022 introduceerde de Commissie 
EB’s om te helpen bij het identifice -
ren van de belangrijkste opties voor 
de verwezenlijking van de beoogde 
beleidsdoelstellingen en de analyse van 
de waarschijnlijke effecten ervan op 
economisch, maatschappelijk en milieu -
gebied. EB’s bieden tevens een kader 
voor toezicht en evaluatie. EB’s worden 
door de Commissie verricht voordat het 
onderhandelingsmandaat ter goedkeu -
ring aan de Raad wordt voorgelegd.09 
Sinds 2003 is de Commissie verplicht een 
vooraf verrichte evaluatie vooraf of een 
EB te verrichten om wettelijke verplich -
tingen3 of voorschriften van de Com -
missie4 na te leven. Dit komt doordat 
PTA’s leiden tot een vermindering van 
de ontvangsten voor de EU -begroting 
(gederfde inkomsten) en doordat zij be -
langrijke beleidsvoorstellen vormen met 
economische gevolgen zowel binnen als 
buiten de EU (zie nadere bijzonderheden 
in bijlage II ).
10 
In 1999 besloot de Commissie „ duurzame 
ontwikkeling op te nemen in handels­
besprekingen door een nieuw beoorde ­
lingsinstrument, de handels ­DEB genoemd, 
te ontwikkelen”.5
11 
Na de officiële start van de onderhan -
delingen, maar voordat de PTA’s worden 
afgesloten, besteedt de Commissie de 
DEB’s uit; het betreft door externe con -
sultants uitgevoerde studies die worden 
gebruikt als een beleidsinstrument voor 
een beoordeling vooraf van de economi -
sche, maatschappelijke en milieugevol -
gen van handelsbesprekingen.
12 
Met tussentijdse en achteraf verrichte 
evaluaties worden de werkelijke effecten 
van de PTA’s beoordeeld, als een gevolg 
van hun tenuitvoerlegging. De Reken -
kamer is van oordeel dat deze evaluaties 
idealiter drie jaar na de inwerkingtreding 
van de PTA’s moeten worden uitgevoerd 
voor alle PTA’s met een belangrijk econo -
misch, maatschappelijk en milieu -effect. 
Zo kunnen de beleidsmakers, de belang -
hebbenden en de Europese belasting -
betalers beoordelen of de PTA’s daad -
werkelijk hun beleidsdoelen bereiken.2 COM(2002) 276 definitief van 
5 juni 2002.
3 Overeenkomstig artikel 21, 
onder de titel „Beginsel van 
goed financieel beheer”, 
van Verordening (EG, 
Euratom) nr. 2342/2002 
van de Commissie van 
23 december 2002 
tot vaststelling van 
uitvoeringsvoorschriften van 
Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1605/2002 van de Raad 
van 25  juni  2002 houdende 
het Financieel Reglement van 
toepassing op de algemene 
begroting van de Europese 
Gemeenschappen met 
ingang van 1.1.2003 (PB L 357 
van 31.12.2002, blz. 1). Sinds 
22 augustus 2006 zijn 
krachtens dit artikel evenwel 
alleen evaluaties vooraf 
vereist voor „programma’s 
of activiteiten die 
begrotingsuitgaven met zich 
meebrengen”.
4 COM(2002) 276 definitief, 
van toepassing met ingang 
van 2003 en COM(2005) 12 
definitief van 26 januari 2005 
over de strategische 
doelstellingen 2005-2009.
5 Voorwoord van de hand van 
P . Mandelson, voormalig 
Europees commissaris voor 
Handel, voor de handleiding 
over DEB op handelsgebied.
12 Inleiding
13 
In haar mededeling over „Handel, groei 
en wereldvraagstukken — Handels -
beleid als kernelement van de Europa 
2020-strategie”6 stelde de Commissie 
dat evaluaties achteraf stelselmatiger 
zouden worden uitgevoerd teneinde 
toezicht te houden op de effecten van 
bestaande PTA’s (zie nadere bijzonder -
heden in bijlage III ).
14 
Gederfde inkomsten zijn de inkomsten 
die de EU verliest als gevolg van de ta -
riefpreferenties die zij aan begunstigde/
partnerlanden verleent in het kader van 
PTA’s. Een evaluatie vooraf en achteraf 
van deze inkomstenderving stelt de 
Commissie in staat het financieel beheer 
van de EU -begroting te verbeteren door 
de begrotingsautoriteit een nauwkeu -
rige jaarlijkse raming te verstrekken 
van de inning van douanerechten en de 
berekening van de budgettaire kosten 
die met de PTA’s gepaard gaan.
Toezicht en controles op 
de PTA’s
15 
De douaneautoriteiten van de lidstaten, 
de autoriteiten van de begunstigde/
partnerlanden en de Commissie moeten 
de PTA’s gezamenlijk beheren en samen -
werken om te verzekeren dat de voor -
waarden om in aanmerking te komen 
voor de preferentiële behandeling zijn 
vervuld. Die drie groepen autoriteiten 
zijn verantwoordelijk voor het bescher -
men van de financiële belangen van de 
EU door verliezen voor de EU -begro -
ting — als gevolg van de invoer in het 
kader van de PTA’s van goederen die niet 
voor preferentiële tariefbehandeling in 
aanmerking komen  — te voorkomen.16 
Het certificeren en verifiëren van de 
preferentiële status van producten is 
van cruciaal belang en vereist gede -
tailleerde controles van de oorsprong 
van de goederen en een doeltreffende 
administratieve samenwerking met de 
uitvoerlanden.
17 
De oorsprongsregels worden gebruikt 
om zeker te zijn dat producten afkom -
stig zijn uit een bepaald land dat in 
aanmerking komt voor een preferentiële 
behandeling, en bijgevolg voldoen aan 
de criteria voor de handelspreferenties7. 
Die regels omvatten drie onderdelen:
a) een onderdeel betreffende de oor ­
sprong8 (waarbij producten worden 
gerangschikt op basis van de plaats 
waar zij werden vervaardigd);
b) een vrachtnorm (die waarborgt 
dat de producten niet worden 
gemanipuleerd, door rechtstreeks 
vervoer te eisen tussen het land van 
oorsprong en de EU of door recht -
streeks het zogeheten non -manipu -
latiebeginsel vast te stellen),  en
c) een documentaire norm (de oor -
sprong van het product moet naar 
behoren worden gedocumenteerd).6 COM(2010) 612 definitief van 
9 november  2010.
7 Elke overeenkomst 
bevat een lijst van 
veredelingsprocedures die 
mogen worden uitgevoerd 
op grondstoffen die niet van 
oorsprong zijn, waardoor het 
aldus vervaardigde product 
de status van „product van 
oorsprong” kan verkrijgen.
8 De EU -oorsprongsregels 
zijn gebaseerd op 
veredelingscriteria: om de 
preferentiële oorsprong 
van een land te hebben, 
moeten de goederen in 
hun geheel in dat land zijn 
verkregen (bijvoorbeeld 
geteeld, gewonnen) of, 
indien dit niet het geval 
is, in dat land voldoende 
veredelingshandelingen 
hebben ondergaan.
13 Inleiding
18 
Een voorbeeld van de procedure om vast 
te stellen of producten in aanmerking 
komen voor een preferentiële behande -
ling wordt weergegeven in grafiek 1 .19 
Door gebruik te maken van administra -
tieve samenwerking tussen de autoritei -
ten van de lidstaten, de begunstigde/
partnerlanden en de Commissie worden 
de echtheid van de bewijzen van oor -
sprong en de status van de uitgevoerde 
producten bevestigd. Het verlenen of 
weigeren van de door de invoerder 
aangevraagde tariefpreferentie zal in 
de meeste gevallen afhankelijk zijn van 
de resultaten van deze procedure. Een 
stroomschema van de controle op de 
preferentiële handel is opgenomen in 
grafiek 2 .
Procedure om vast te stellen of producten in aanmerking komen voor een 
preferentiële behandeling in het kader van het APS
1)  Zijn de producten toereikend
be-/verwerkt (lijst van processen)?2) Zijn de regels omtrent decumulatieve oorsprong van toepassing?Werden de producten
geheel en al verkregen?In overeenstemming
met formulier A 
of
factuurverklaringJa
Welke regel uit de lijst is van toepassing?
Voldoet het product daaraan?
Geen preferentiële
behandelingNee,
en het product voldoet
niet aan die regel.Is de algemene tolerantieregel
van toepassing? (niet van
oorsprong zijnde materialen
mogen zijn opgenomen)Ja,
en het product voldoet
aan die regel. JaJaNee
NeeNeeGrafiek  1
Bron:  Europese Rekenkamer.
14 Inleiding Grafiek  2Stroomschema van controles op de PTA’s
Land van invoer (lidstaat X)
De importeur vult
een invoeraangifte in met
de preferentiële codes 2XX,
3XX of 4XX in vak
36 van de SAD.
De goederen komen
aan in de bedrijfsruimte
van de  importeur
of bij diens klant.De importeur bewaart
het bewijsmateriaal
en de bestanden van
de preferentiële
oorsprong gedurende drie
jaar na het einde
van het jaar waarin de
producten zijn ingevoerd.
De douaneautoriteiten
verrichten willekeurige
en op risico gebaseerde
fysieke en documentaire
controles om na te gaan
of aan de preferentiële
voorwaarden is voldaan.De uitvoerder vraagt
een certiﬁcaat van
preferentiële
oorsprong aan of stelt
een factuuraangifte op.
De goederen worden
rechtstreeks naar
lidstaat X vervoerd.Bewijs van PO wordt naar
de importeur gestuurd.
Uitvoer
 
---------------------------------------------- 
De douaneautoriteiten
verrichten willekeurige
en op risico gebaseerde
veriﬁcaties en controles
achteraf, bezoeken de
vestiging van de handelaar en
kijken zijn stukken na. 
Indien nodig sturen
de douaneautoriteiten
verzoeken om AC
naar het begunstigde land.De bevoegde autoriteiten
controleren of de goederen
van preferentiële oorsprong
zijn; in voorkomend
geval reiken zij
het certiﬁcaat uit.
De bevoegde autoriteiten
moeten het verzoek
in het kader van de AC
binnen zes maanden na
ontvangst ervan
beantwoorden
of uiterlijk binnen
vier maanden na ontvangst
van de herinnering.Administratieve samenwerking (AC)
De goederen worden
in het vrije
verkeer gebracht.      InvoerUitvoerend begunstigd land (niet-EU)
Bron:  Europese Rekenkamer.
15
20 
De controle van de Rekenkamer had 
tot doel na te gaan of de Commissie de 
economische gevolgen van de PTA’s9 
naar behoren heeft beoordeeld en of 
de controles daarop waarborgen dat 
op de invoer niet ten onrechte een 
preferentieel tarief wordt toegepast, 
hetgeen zou leiden tot het verlies van 
EU-ontvangsten.
Evaluatie van de 
economische effecten van 
de PTA’s
21 
De Rekenkamer onderzocht de door 
(of namens) de Commissie uitgevoerde 
evaluaties vooraf en achteraf van de 
verwachte of gerealiseerde economische 
effecten. Hiertoe analyseerde de Reken -
kamer de bij de Commissie beschikbare 
documentatie voor een steekproef van 
44 PTA’s10, meer bepaald de eventuele 
EB-verslagen, DEB -studies, verslagen, 
evaluaties achteraf en de regelingen 
voor de toekomstige monitoring. Een 
overzicht van deze PTA’s is opgenomen 
in de bijlagen II  en III.
22 
Om de kwaliteit van dergelijke evaluaties 
te beoordelen, werd rekening gehouden 
met de vereisten die zijn bepaald in de 
richtsnoeren inzake de EB’s en de DEB’s, 
de verslagen van de Raad voor de effect -
beoordeling, de activiteitenverslagen en 
de jaarlijkse activiteitenverslagen van de 
Commissie en haar relevante mededelin -
gen over handelsaangelegenheden.Bijzondere aandacht ging uit naar de 
wijze waarop de Commissie de deug -
delijkheid van de in het kader van deze 
evaluaties gebruikte gegevensbronnen 
heeft gewaarborgd en naar de follow -up 
die de Commissie heeft gegeven aan 
eerdere bevindingen en aanbevelin -
gen van de Rekenkamer met betrek -
king tot de EB’s11 en van het Europees 
Economisch  en Sociaal Comité over 
DEB’s12. De Rekenkamer ging ook na of 
de evaluaties achteraf aantonen of de 
PTA’s de beoogde voordelen opleveren.
Toezicht en controles op 
de PTA’s
23 
De Rekenkamer onderzocht de doeltref -
fendheid van de toezichtregelingen en 
van de door de bevoegde autoriteiten 
uitgevoerde controles op PTA’s in vijf 
lidstaten13 die samen twee derde verte -
genwoordigen van de totale waarde van 
de invoer in het kader van de PTA’s met 
toepassing van de preferentiële tarief -
maatregelen in 2011 door de tests uit te 
voeren die staan beschreven in bijla -
ge IV . De controle bestreek de controle -
strategie en het risicobeheer, de werking 
van de regelingen voor administratieve 
samenwerking en de procedures voor 
de terugvordering van de eventueel ver -
schuldigde traditionele eigen middelen.9 De nodige aandacht werd 
besteed aan de analyse van 
de effecten op maatschap -
pelijk en milieugebied van 
unilaterale PTA’s en EPO’s 
(economische partnerschaps -
overeenkomsten), waarbij in -
houdelijk sterk de nadruk ligt 
op duurzame ontwikkeling.
10 Daarvan vertegenwoordigden 
er 39 alle PTA’s die van kracht 
waren op het tijdstip van de 
controlewerkzaamheden; vijf 
PTA’s waren toen nog niet van 
kracht.
11 Speciaal verslag nr. 3/2010 
van de Europese Rekenkamer 
„Effectbeoordelingen in de 
EU-instellingen: ondersteunen 
zij de besluitvorming?” ( http://
eca.europa.eu ).
12 Adviezen van het Europees 
Economisch en Sociaal 
Comité: Advies nr. 818/2011 
over Duurzaamheidseffect -
beoordelingen en handels -
beleid van de Europese Unie 
en Advies nr. 1612/2011 over 
De rol van het maatschappe -
lijk middenveld in de vrijhan -
delsovereenkomst tussen de 
EU en India ( http://www.eesc.
europa.eu ).
13 Duitsland, Spanje, Frankrijk, 
Italië en het Verenigd 
Koninkrijk, de vijf lidstaten 
die in 2010 het meest hebben 
ingevoerd in het kader van de 
PTA’s.Reikwijdte en aanpak van 
de controle
16 Reikwijdte en aanpak van de controle
24 
De Rekenkamer beoordeelde de voor -
afgaande evaluatie en de ex -posttoe -
zichtfunctie van de Commissie in de 
begunstigde/partnerlanden, haar rol 
in de regelingen voor administratieve 
samenwerking, haar inspecties van de 
douaneautoriteiten van de lidstaten, het 
door OLAF uitgevoerde onderzoek naar 
de oorsprong en het afzien van aanvra -
gen voor inning van douanerechten, en 
zij ging na of het geldende wetgevings -
kader toereikend is om te waarborgen 
dat de ontvangsten volledig worden 
geïnd.
25 
De door de Commissie verrichte toe -
zicht- en controlewerkzaamheden inzake 
de PTA’s werden beoordeeld in het licht 
van de geldende wettelijke bepalingen, 
de desbetreffende taakomschrijvingen, 
de activiteitenverklaringen en de mede -
delingen van de Commissie betreffende 
de oorsprongsregels en de PTA’s. Er werd 
aandacht besteed aan de follow -up door 
de Commissie van eerdere bevindingen 
en aanbevelingen van de Rekenkamer 
inzake de PTA’s14.14 Jaarverslag van de Europese 
Rekenkamer over het 
begrotingsjaar 2003, 
hoofdstuk 3, paragraaf 3, 
onder 30 (PB C 293 van 
30.11.2004, blz. 1).
17
 Opmerkingen
Ondanks verbeteringen in 
de loop der tijd heeft de 
Commissie de 
economische effecten van 
de PTA’s niet naar 
behoren beoordeeld
26 
De economische effecten van PTA’s moe -
ten door de Commissie naar behoren 
worden beoordeeld, zowel vooraf als 
achteraf (zie paragrafen 7-14).
De Commissie verrichtte niet 
altijd een beoordeling van 
alle economische effecten 
van de PTA’s
Effectbeoordelingen of 
evaluaties vooraf
27  
Er werden geen EB’s of evaluaties vooraf 
voorbereid voor zeven van de dertien 
PTA’s waarvoor hiertoe ofwel een wet -
telijke verplichting, ofwel een formele 
verbintenis bestond. Zie voor nadere 
gegevens bijlage II .
28 
Bij de zes door de Rekenkamer gecon -
troleerde EB’s was het effect van de 
verschillende beleidsvoorstellen op de 
ontvangsten van de EU alleen geraamd15 
in het geval van het Algemeen Preferen -
tiestelsel (APS)16.Duurzaamheidseffectbeoorde -
lingen
29 
Er werden geen DEB’s voorbereid voor 5 
van de 28 PTA’s waarvoor er een verbin -
tenis bestond om dat te doen (zie voor 
nadere gegevens bijlage II ). De gederf -
de ontvangsten werden in geen van de 
door de Rekenkamer gecontroleerde 
DEB’s geschat.
Tussentijdse en/of achteraf 
verrichte evaluaties
30 
Ofschoon er — in overeenstemming 
met de verbintenis van de Commissie 
in dit verband en volgens het beginsel 
van goed financieel beheer en openbare 
verantwoordingsplicht — tussentijds en/
of achteraf een evaluatie had moeten 
plaatsvinden voor 27 van kracht zijnde 
PTA’s, is dit bij 16 ervan nog niet ge -
beurd17 (zie nadere bijzonderheden in 
bijlage III ).
31 
De Rekenkamer controleerde 27 PTA’s 
waarvoor zij meent dat een evaluatie 
achteraf had moeten worden verricht; 
voor die PTA’s werden de gederfde ont -
vangsten alleen geschat in het kader van 
het APS. Uit het statistische verslag over 
het APS18 van de Commissie blijkt dat 
gedurende de periode 2006-2009 het ef -
fect op de EU -begroting 8,6 miljard euro 
beliep, hetgeen neerkomt op bijna 14 % 
van de in die periode geïnde douane -
rechten. De Commissie heeft niet toege -
licht hoe dit bedrag werd berekend.15 In de EB (SEC(2011) 536 
final) met betrekking tot 
het APS, dat van kracht 
is sinds 1 januari 2014, 
wordt geraamd dat, in de 
voorkeursoptie, vergeleken 
met het referentiescenario, 
de gecombineerde impact 
van de export uit bepaalde 
voormalige begunstigde 
landen die voortaan aan 
hogere douaneheffingen 
zullen worden onderworpen 
en de toegenomen export 
vanuit derde landen die 
reeds aan heffingen zijn 
onderworpen, zal betekenen 
dat de tariefinkomsten 
op korte termijn met 
2 miljard euro zullen stijgen 
(zie bijlage 6.4 en tabel 6.4); 
dat bedrag komt boven op de 
bestaande tariefinkomsten 
van ongeveer 19 miljard euro.
16 Verordening (EU) 
nr. 978/2012 van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 25 oktober 2012 
houdende toepassing van 
een schema van algemene 
tariefpreferenties en tot 
intrekking van Verordening 
(EG) nr. 732/2008 van de Raad 
(PB L 303 van 31.10.2012, blz. 1).
17 Namelijk voor de PTA’s met 
Turkije, de EER, Zwitserland, 
de voormalige Joegoslavische 
Republiek Macedonië, Kroatië, 
Albanië, Montenegro, Bosnië 
en Herzegovina, Servië, 
Libanon, bezet Palestijns 
gebied, Syrië, Cariforum 
(landen in het Caribisch 
gebied), landen uit de Stille 
Oceaan, de LGO’s en Moldavië.
18 COM(2011) 272 definitief van 
17 mei 2011.
18 Opmerkingen
De verrichte beoordelingen 
bevatten in de meeste 
gevallen onjuistheden 
en waren niet helemaal 
bruikbaar of volledig, 
maar er zijn verbeteringen 
opgetreden
Effectbeoordelingen of 
voorafgaande evaluaties
32 
Volgens de EB -richtsnoeren van de 
Commissie19 moeten de effecten wor -
den gekwantificeerd en waar mogelijk 
in geld worden uitgedrukt op basis van 
deugdelijke methoden en betrouwbare 
gegevens.
33 
Om kwaliteitsondersteuning te bieden 
voor de EB’s is eind 2006 binnen de 
Commissie een Raad voor effectbeoor -
deling opgericht. Bovendien verrichtte 
de dienst Interne Audit van het directo -
raat -generaal Handel van de Commissie 
in 2007 een controle naar de EB’s en de 
DEB’s.
34 
De Rekenkamer onderzocht de zes EB’s20 
die zijn uitgevoerd voor een aantal van 
de dertien PTA’s waarvoor de Rekenkamer 
een EB nodig acht (zie voor nadere gege -
vens bijlage II ) en stelde de onderstaande 
tekortkomingen vast.
Tekortkomingen ten aanzien 
van de deugdelijkheid van de 
kwantificering van de effecten 
in de EB’s
35 
Van de zes gecontroleerde EB’s bevatte 
alleen die EB die betrekking had op 
APS -verordening (EU) nr. 978/2012 een al -
omvattende analyse van de economische 
effecten in de begunstigde landen op basis van deugdelijke gegevensbronnen.
36 
De economische effecten van de PTA 
met de Republiek Korea in de effect -
beoordeling21 ervan zijn gebaseerd op 
een door externe consultants verrichte 
studie22. Zij gebruikten in hun studie 
het berekenbaar algemeen evenwichts -
model (CGE) en de databank van het 
project voor de analyse van de wereld -
handel (GTAP) als brongegevens; de in -
herente beperkingen en tekortkomingen 
daarvan worden verderop in dit verslag 
uiteengezet (zie paragrafen 44-46).
37 
Van de zes onderzochte effectbeoorde -
lingen zijn twee EB -verslagen betreffen -
de het APS verricht nadat de Raad voor 
effectbeoordeling in 2007 operationeel 
werd; beide werden naar behoren aan 
de Raad voor kwaliteitscontrole voorge -
legd. Die raad formuleerde aanbevelin -
gen ter verbetering van de kwaliteit van 
deze ontwerpverslagen, die de Commis -
sie grotendeels overnam; er was geen 
hernieuwde indiening vereist.19 Richtsnoeren voor 
effectbeoordeling van de 
Europese Commissie van 
15.1.2009 (SEC(2009) 92) en 
de eerdere richtsnoeren 
voor effectbeoordeling van 
15.6.2005 (SEC(2005) 791).
20 EB’s betreffende 
Midden -Amerika, de 
Andesgemeenschap, de 
Republiek Korea, India, 
Verordening (EG) nr. 732/2008 
van de Raad van 22 juli 2008 
betreffende de toepassing van 
een schema van algemene 
tariefpreferenties voor de 
periode van 1 januari 2009 
tot en met 31 december 2011 
en tot wijziging van de 
Verordeningen (EG) nr. 552/97 
en (EG) nr. 1933/2006 van de 
Raad en de Verordeningen 
(EG) nr. 1100/2006 en 
(EG) nr. 964/2007 van 
de Commissie (PB L 211 
van 6.8.2008, blz. 1) 
en Verordening (EU) 
nr. 978/2012 van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 25 oktober 2012 
houdende toepassing van 
een schema van algemene 
tariefpreferenties en tot 
intrekking van Verordening 
(EG) nr. 732/2008 van de Raad 
(PB L 303 van 31.10.2012, blz. 1).
21 Werkdocument van de 
diensten van de Commissie, 
begeleidend document bij de 
aanbeveling voor een besluit 
van de Raad tot machtiging 
van de Commissie om te 
onderhandelen over een 
vrijhandelsovereenkomst met 
de Republiek Korea namens 
de EG en haar lidstaten, 
effectbeoordeling van 
27.11.2006 (SEC(2006) 1562).
22 Copenhagen Economics & 
Prof. J. F. Francois, „Economic 
Impact of a Potential 
FTA between the EU and 
South Korea” (Economisch 
effect van een mogelijke 
vrijhandelsovereenkomst 
tussen de EU en Zuid -Korea), 
maart 2007.
19 Opmerkingen
Voorbeeld van het belang van de bekrachtiging en de doeltreffende tenuitvoerleg -
ging van internationale verdragen op het gebied van mensen- en arbeidsrechten, 
milieu en goed bestuur
In Bangladesh stortte op 24 april 2013 een gebouw van acht verdiepingen in, waarin verschillende kledingateliers 
waren ondergebracht (Rana Plaza); 1 129 werknemers kwamen daarbij om het leven. Door dit ongeval groeide de 
maatschappelijke bezorgdheid over het feit dat de handel van de EU met de ontwikkelingslanden niet alleen moet 
zorgen voor de levering van goedkope kleding aan Europese bedrijven en consumenten, maar ook dat die moet 
worden vervaardigd onder arbeidsomstandigheden die in overeenstemming zijn met de internationale normen, 
zoals de fundamentele arbeidsnormen van de IAO. Op 8 juli 2013 startte de Commissie samen met de regering 
van Bangladesh en de IAO een gezamenlijk initiatief („Compact”) ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden, de 
gezondheid en de veiligheid van de arbeiders in kledingfabrieken in Bangladesh.Tekstvak 123 COM(2004) 461 definitief 
van 7 juli 2004. Zie ook de 
routekaart ( http://ec.europa.
eu/governance/impact/
planned_ia/docs/88_trade_
gsp_regulation_en.pdf ) en 
SEC(2011) 536 definitief van 
10 mei 2011 (Die verwijst naar 
de APS -verordening (EU) 
nr. 978/2012).
24 SEC(2011) 536 definitief.
25 Zie bijlage 6 van SEC(2011) 536 
definitief.
26 COM(2002) 276 definitief 
en richtsnoeren voor 
effectbeoordelingen.
27 EB’s betreffende 
Midden -Amerika, de 
Andesgemeenschap, de 
Republiek Korea en India.Tekortkomingen wat betreft 
het nut en de volledigheid van 
de EB’s
38  
Het APS strekt ertoe bij te dragen 
aan wereldwijde armoedebestrijding, 
duurzame ontwikkeling te bevorderen 
en te zorgen voor een betere bescher -
ming van de financiële en economische 
belangen van de EU23. De EB betreffende 
de APS -regeling die op 1 januari 2014 
inging24, bestreek echter uitsluitend de 
algemene doelstelling van het APS — 
het bevorderen van duurzame ontwikke -
ling en goed bestuur — voor 10 van de 
85 potentieel begunstigde landen25. De 
noodzaak tot bekrachtiging en doeltref -
fende tenuitvoerlegging van interna -
tionale verdragen op het gebied van 
mensen- en arbeidsrechten, milieu en 
goed bestuur werd slechts voor die tien 
landen in aanmerking genomen en niet 
voor de andere begunstigde landen (zie 
tekstvak 1 ).39 
Het bepalen van toezichtindicatoren 
ter voorbereiding van de evaluaties 
achteraf van hetgeen is bereikt, is een 
essentiële stap in de procedure van het 
EB-proces26.
40 
In alle zes door de Rekenkamer onder -
zochte EB’s waren toezichtregelingen 
opgenomen. In vier daarvan27 gaf de 
Commissie echter geen nadere gegevens 
over de timing, de reikwijdte en de indi -
catoren voor de evaluatie van de doel -
treffendheid van de optie waarnaar de 
voorkeur uitging, noch over degene(n) 
die verantwoordelijk zou(den) zijn voor 
de uitvoering ervan.
20 Opmerkingen
41 
De noodzaak van dergelijke toezicht -
werkzaamheden werd reeds benadrukt 
door het Europees Economisch en 
Sociaal Comité in het kader van de PTA 
tussen de EU en India. Het Europees 
Economisch en Sociaal Comité28 formu -
leerde de volgende aanbeveling „[Er is] 
… dringend behoefte aan nieuwe studies 
waarin expliciet rekening wordt gehouden 
met de daadwerkelijke gevolgen van de 
VHO voor het maatschappelijk middenveld 
in de EU en India (vooral op de gebieden 
modus 4, mkb, rechten van werknemers, 
vrouwen, consumentenbescherming, in ­
formele economie, landbouw, armoede en 
de gevolgen voor de toegankelijkheid tot 
essentiële producten zoals levensreddende 
geneesmiddelen)”.
42 
Uit de effectbeoordeling over de APS - 
regeling die inging op 1 januari 2014 
blijkt een van de APS -doelstellingen29 
te zijn de financiële en economische 
belangen van de EU beter te vrijwaren. 
Hoewel de meeste fraudeonderzoeken 
van OLAF op het gebied van de PTA’s 
betrekking hebben op in het kader van 
het APS begunstigde landen, bevatten 
de indicatoren van de Commissie voor 
het toezicht op de doeltreffendheid 
geen enkele koppeling met fraude en 
ontduiking van douanerechten. Bijge -
volg krijgen de belanghebbenden niet 
de gelegenheid om de fraudegevoelig -
heid van het APS te toetsen en eventuele 
verbeteringen in de strijd tegen fraude 
en ontduiking van douanerechten te 
meten.Duurzaamheidseffectbeoorde -
lingen
43 
De Rekenkamer onderzocht tien DEB’s30 
en trof de hieronder beschreven tekort -
komingen aan.
Tekortkomingen ten aanzien 
van de deugdelijkheid van de 
kwantificering van de effecten 
in de DEB’s
44 
In de DEB’s passen de externe con -
sultants het berekenbaar algemeen 
evenwichtsmodel (CGE) toe op basis 
van de databank van het project voor 
de analyse van de wereldhandel (GTAP). 
Dit model wordt vaak gebruikt door 
internationale organisaties. Het model 
vertoont echter enkele tekortkomingen 
(zie bijlage V ).
45 
De Rekenkamer stelde vast dat het 
GTAP oude gegevens31 gebruikt die 
onvoldoende worden gecontroleerd 
op hun samenhang en betrouwbaar -
heid. Het gebruik ervan kan derhalve tot 
verkeerde conclusies in de DEB’s leiden. 
De Commissie heeft beperkte zekerheid 
over de samenhang van het statisti -
sche kader tussen de verschillende 
regio’s en tussen de EU -lidstaten en de 
begunstigde/partnerlanden.28 Advies nr. 1612/2011 van het 
Europees Economisch en 
Sociaal Comité.
29 Overeenkomstig SEC(2011) 
536 definitief.
30 DEB’s betreffende PTA’s 
met Chili, zes economische 
partnerschapsovereenkomsten 
met ACS -landen, 
Midden -Amerika, de 
Andesgemeenschap, 
Euromediterrane VHO’s met 
negen landen, de Republiek 
Korea, Mercosur, India, Canada 
en de diepe en brede VHO 
met Marokko.
31 In verband met de toepassing 
van het CGE -model worden 
voor elke regio matrices van 
sociale rekeningen (SAM) 
opgesteld, maar in de meest 
recente versies van het GTAP 
is het gebruik van technische 
coëfficiënten en structuren 
van grondstoffen voor 
eindgebruik en intermediair 
gebruik gebaseerd op 
aanbod- en gebruikstabellen 
tegen de huidige prijzen 
voor het referentiejaar 2000, 
hoewel Eurostat (de dienst 
voor de statistiek van de 
Commissie) momenteel 
beschikt over gegevens over 
de jaren 2007, 2008 en 2009.
21 Opmerkingen
46 
Eurostat en de nationale bureaus voor 
de statistiek verkeren in de beste positie 
om de kwaliteit van de gegevens voor 
de lidstaten te beoordelen, maar zij 
werden door DG Handel niet om advies 
gevraagd over de kwaliteit van de in het 
GTAP gebruikte gegevens. De Reken -
kamer stelde in haar Speciaal verslag 
nr. 3/201032 vast dat interne bronnen 
zoals Eurostat niet actief worden benut 
om de beschikbaarheid vast te stellen 
van lidstaatspecifieke gegevens en om 
zulke gegevens aan te ontlenen (bijvoor -
beeld in samenwerking met de nationale 
bureaus voor de statistiek).
Tekortkomingen inzake het nut 
en de volledigheid van de DEB’s
47 
Het is uiterst belangrijk dat een DEB op 
tijd gereed is om van enig nut te kunnen 
zijn voor de onderhandelaars. Nochtans 
werd in één bepaald geval de PTA — die 
met Chili — reeds ondertekend voordat 
de DEB’s waren afgerond.
48 
Met de EB’s en de DEB’s worden de 
effecten van PTA’s in de landbouwsec -
tor geanalyseerd. De effecten van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid op 
de lokale economieën van de partner -
landen zijn echter alleen beoordeeld in 
de duurzaamheidseffectbeoordeling op 
het gebied van regionale handel met de 
landen in het Caribisch gebied, terwijl 
de negatieve effecten ervan zijn aange -
haald in de verslagen van internationale 
organisaties (IAO33, FAO34), in het bijzon -
der ten aanzien van de economische 
partnerschapsovereenkomsten (EPO’s).3549 
Bovendien gaat de DEB over de EPO’s 
van 2007 niet in op punten die in andere 
DEB’s wel worden behandeld, zoals de 
gevolgen voor de volksgezondheid van 
een hoofdstuk over intellectuele-eigen -
domsrechten omdat beperkingen van de 
toegang tot generieke geneesmiddelen 
een negatieve invloed zouden kunnen 
hebben op het vermogen van regerin -
gen om de omstandigheden op het ge -
bied van de volksgezondheid te verbete -
ren. Dat roept vragen op betreffende de 
volledigheid van de uitgevoerde analyse 
omdat de Commissie niettemin passen -
de vrijwaringsmaatregelen van deze 
strekking heeft opgenomen in de tekst 
van de overeenkomst36.
Tussentijdse en/of achteraf 
verrichte evaluatie
50 
De Rekenkamer analyseerde alle uiter -
lijk eind 201237 uitgevoerde evaluaties 
achteraf inzake de PTA’s en stelde het 
onderstaande vast.
De kwantificering van effecten 
in sommige tussentijdse en/of 
achteraf verrichte evaluaties
51 
De Rekenkamer constateerde dat een al -
omvattende, kwantitatieve en op bewijs 
gebaseerde analyse van de economische 
resultaten was gemaakt in de achteraf 
verrichte evaluatie van de PTA met Chili 
en in de evaluatie halverwege de loop -
tijd van het APS van de EU. Beide evalu -
aties maken gebruik van CGE -simulaties, 
samen met econometrische ramingen. 
De CGE -evaluaties zijn echter gebaseerd 
op de GTAP -databank (zie paragrafen 
44-46 en bijlage III ).32 Zie paragraaf 70 van Speciaal 
verslag nr. 3/2010.
33 IAO, „Trade and employment: 
From Myths to Facts” (Handel 
en werkgelegenheid, mythen 
en feiten), 2011.
34 FAO, „The agricultural 
dimension of the ACP -EU 
Economic Partnership 
Agreements” (De agrarische 
dimensie van de economische 
partnerschapsovereenkomsten 
tussen de EU en de 
ACS -staten), 2006.
35 PTA’s die een 
vrijhandelsruimte creëren 
tussen de EU en de 
ACS -landen.
36 Artikel 139, lid 2, van de EPO 
tussen de Cariforum -staten, 
enerzijds, en de Europese 
Gemeenschap en haar 
lidstaten, anderzijds, bepaalt 
het volgende: „ De EG ­partij 
en de overeenkomstsluitende 
Cariforum ­staten komen 
overeen dat de beginselen in 
artikel 8 van de TRIPs ­overeen­
komst van toepassing zijn 
op deze afdeling. Voorts zijn 
de partijen het erover eens 
dat voor een adequate en 
doeltreffende handhaving van 
intellectuele ­eigendomsrechten 
rekening moet worden 
gehouden met de 
ontwikkelingsbehoeften 
van de Cariforum ­staten, er 
gezorgd moet worden voor 
een evenwicht tussen de 
rechten en verplichtingen van 
de houders van die rechten 
en die van de gebruikers 
van rechten, terwijl de EG en 
de overeenkomstsluitende 
Cariforum ­staten de 
mogelijkheid moeten hebben de 
volksgezondheid en de voeding 
te beschermen. Geen bepaling 
van deze overeenkomst 
mag worden uitgelegd als 
beletsel voor de partijen en 
de overeenkomstsluitende 
Cariforum ­staten om de 
toegang tot geneesmiddelen te 
bevorderen. ”
37 De tussentijdse evaluatie 
van het APS van de EU, het 
verslag van de economische 
integratie in het Euromediter -
rane gebied, de evaluatie van 
de economische gevolgen van 
de handelspijler van de asso -
ciatieovereenkomst tussen de 
EU en Chili, en de beoordeling 
achteraf van de zes EU -vrijhan -
delsovereenkomsten.
22 Opmerkingen
Tekortkomingen met 
betrekking tot het nut en 
de volledigheid van de 
tussentijdse en/of achteraf 
verrichte evaluaties
52 
Bij de evaluatie achteraf van zes PTA’s38 
bleef de analyse van de economische 
gevolgen beperkt tot de handelsstro -
men en lag de nadruk op hun effecten in 
de partnerlanden. De Commissie heeft 
geen sectorale analyse gemaakt en de 
handelsstromen zijn niet verder uitge -
splitst onder het niveau van de land -
bouw- en nijverheidsproducten.
53 
Het verslag over de evaluatie achteraf 
voor de Europees -mediterrane landen39 
bevat een grondige analyse van de 
economische resultaten van de libera -
lisering van de handel. De meerwaarde 
van de PTA’s ten opzichte van het refe -
rentiescenario in de EU werd echter niet 
aangetoond. Er is geen kosten -baten -
analyse gemaakt en er is geen regeling 
voor toekomstige evaluaties achteraf 
opgenomen.
Uit de tussentijdse 
evaluatie van het APS 
blijkt dat het beleid nog 
niet alle beoogde 
voordelen heeft 
opgeleverd
54 
Met betrekking tot de APS -doelstel -
ling — bijdragen aan de wereldwijde 
armoedebestrijding en bevorderen van 
duurzame ontwikkeling — levert de tus -
sentijdse evaluatie gemengde resultaten 
op. Enerzijds draagt zij positieve bewij -
zen aan dat:
a) de EU verbeterde preferentiële toe -
gang biedt aan die landen met een 
grotere ontwikkelingsbehoefte;b) het econometrisch bewijsmateriaal 
schijnt aan te tonen dat, alles in 
overweging nemende, preferenties 
een gunstig effect hebben op zowel 
de handel als de investeringen, en
c) bewezen is dat exporteurs in de 
minst ontwikkelde landen het voor -
deel van de preferentiële marges 
genieten en dat die winst niet een -
voudigweg wordt opgestreken door 
de importeurs.
55 
Aan de andere kant is de Commissie van 
mening dat het APS ontwikkelingslan -
den moet helpen om hun industriële uit -
voer te verhogen40 en dat het verlenen 
van preferenties voor nijverheidsproduc -
ten die uitvoer zou helpen stimuleren en 
zou bijdragen tot diversificatie door een 
bredere industriële basis te ontwikkelen. 
Uit de tussentijdse evaluatie van het APS 
blijkt evenwel dat dit niet doeltreffend is 
geweest om de diversificatie te verho -
gen41 en dat er geen overtuigend bewijs 
bestaat van een toename van de econo -
mische groei42 of de duurzame ontwik -
keling43 in de ontwikkelingslanden.38 Zuid -Afrika, Mexico, Marokko, 
Tunesië, Chili en Jordanië.
39 Libanon, bezet Palestijns 
gebied en Syrië vielen buiten 
het toepassingsgebied van de 
evaluatie.
40 SEC(2011) 536 definitief.
41 Overeenkomstig paragraaf 7, 
onder 1), van de evaluatie 
halverwege de looptijd 
van het APS van de EU „is 
niet aangetoond dat de 
APS -regelingen hebben 
geleid tot enige vorm van 
uitvoerdiversificatie of tot 
een overgang naar nieuwe 
exportproducten bij de 
begunstigde landen”.
42 In paragraaf 7, onder 1), van 
de evaluatie halverwege de 
looptijd van het APS van de 
EU staat dat het bewijs over 
de mate waarin preferentiële 
marges verband houden met 
ontwikkelingsindicatoren, 
sterk varieert en er geen 
duidelijk beeld naar voren 
komt dat erop zou wijzen 
dat de preferenties bijzonder 
goed gericht zijn op de meest 
noodlijdende/kwetsbare 
landen ... het is best mogelijk 
dat het APS -stelsel een 
belangrijke factor is geweest 
voor de desbetreffende 
landen in hun ontwikkeling. 
Het punt is echter dat er, over 
het geheel genomen, geen 
onomstotelijk bewijs bestaat 
dat dit het geval is.
43 In paragraaf 7, onder 1), van 
de evaluatie halverwege de 
looptijd van het APS van de 
EU wordt het voorbehoud 
geformuleerd dat, ofschoon 
er enige aanwijzingen bestaan 
dat de APS+ -regeling een 
positief effect zou kunnen 
hebben op de ratificatie van 
die verdragen, het bewijs 
dat de desbetreffende 
verdragen ook daadwerkelijk 
worden uitgevoerd (met 
name met betrekking tot de 
arbeidsnormen) veel zwakker 
is.
23 Opmerkingen
44 Een selectie op geldwaarde 
(MUS), gebaseerd op 
de douanewaarde 
van de goederen. De 
materialiteitsdrempel werd 
vastgesteld op 5 %, het 
betrouwbaarheidsniveau op 
95 %.
45 Op grond van artikel 221, 
lid 3, van het CDW, moet 
de mededeling aan de 
schuldenaar plaatsvinden 
binnen drie jaar nadat 
de douaneschuld is 
ontstaan. Derhalve verjaren 
verschuldigde bedragen na 
het verstrijken van die termijn.De door de autoriteiten 
van de geselecteerde 
lidstaten verrichte 
douanecontroles 
vertonen gebreken
56 
De door de bevoegde autoriteiten (lid -
staten, de begunstigde/partnerlanden 
en de Commissie) verrichte controles als -
ook het beheer van de administratieve 
samenwerking moeten zorgen voor een 
correcte tenuitvoerlegging van de PTA’s, 
waarbij legitieme economische en finan -
ciële belangen worden beschermd.
57 
De Rekenkamer onderzocht de alge -
mene controlestrategie die de douane -
autoriteiten in vijf lidstaten toepassen 
op de PTA’s (zie paragraaf 23). Een ge -
schikte controlestrategie is een strategie 
die is gebaseerd op een doeltreffende 
risicoanalyse, met inbegrip van een wil -
lekeurig element om ruimte te laten voor 
een bepaalde mate van onzekerheid.Tekortkomingen in de 
controlestrategie en het 
risicobeheer
58 
De doeltreffendheid van de controle -
regelingen werd getest aan de hand 
van twee aselecte steekproeven. In elke 
geselecteerde lidstaat werd een statis -
tische44 steekproef van 60 verjaarde45 
importdossiers uit 2009 in het kader van 
de PTA’s geselecteerd. Het doel van deze 
steekproef was tweeledig:
a) nagaan of de ingevoerde goede -
ren aan alle vereiste voorwaarden 
voldeden om onder preferentiële 
tariefmaatregelen te vallen en of het 
dankzij de douanecontroles lukt om 
de gevallen van niet -naleving van 
die voorwaarden op te sporen en 
om de douaneschuld terug te vorde -
ren alvorens die verjaart, en
b) het bedrag van de definitieve 
verliezen voor de EU -begroting  —
daar waar de douaneschuld niet 
op tijd was geïnd om verjaring te 
beletten — extrapoleren.
59 
De Rekenkamer stelde tekortkomingen 
vast in de controlestrategie en het risi -
cobeheer in Duitsland, Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk, met mogelijke ver -
liezen voor de EU -begroting tot gevolg.
24 Opmerkingen
60 
In Duitsland werden tekortkomingen 
in het risicobeheersysteem voor PTA’s 
aangetroffen: er is een handmatige 
interventie nodig om de resultaten van 
de risicoprofielen te beoordelen, wat 
een tijdrovende, complexe en lastige 
taak is; er werd in 2011 en 2012 slechts 
één nieuw lokaal risicoprofiel in het 
systeem ingevoerd46; bij de selectie van 
de invoerders voor de controles na de in -
vordering wordt onvoldoende rekening 
gehouden met het specifieke risico van 
verjaring bij de PTA’s47.
61 
In Frankrijk wordt de preferentiële oor -
sprong in combinatie met andere criteria 
in aanmerking genomen. De preferen -
tiële oorsprong is daar evenwel geen 
prioriteit in het risicobeheersysteem.
62 
In het Verenigd Koninkrijk aanvaarden 
de douaneautoriteiten kopieën van de 
certificaten inzake goederenverkeer 
en van de certificaten van oorsprong 
wanneer zij documentaire controles 
uitvoeren op de invoer in het kader van 
de PTA’s. Alleen de originele documen -
ten kunnen echter ten volle de echtheid 
van de betrokken certificaten waarbor -
gen. Bovendien lag de frequentie van 
documentaire controles op de invoer 
in het kader van de vereenvoudigde 
aangifteprocedure48 en de domici -
liëringsprocedure49 zeer laag50. Met 
betrekking tot de controles na inklaring 
werden de PTA’s niet geselecteerd als 
een controleonderwerp.63 
Deze tekortkomingen werden bevestigd 
door het bedrag aan mogelijk gederfde 
ontvangsten in deze drie lidstaten. Door 
extrapolatie van de in de steekproef 
van 2009 vastgestelde fouten komt de 
Rekenkamer tot een geraamd bedrag 
aan douanerechten in deze lidstaten ad 
655 miljoen euro die dreigen te verja -
ren51. Dit stemt overeen met ongeveer 
6 % van het brutobedrag aan douane -
rechten bij invoer in de vijf geselecteer -
de lidstaten dat jaar.
64 
Indien de noodzakelijke ondersteunende 
bewijzen niet aanwezig zijn, geven de 
goederen geen recht op de preferentiële 
tariefbehandeling. De vastgestelde fouten 
omvatten het ontbreken van de certifi -
caten van oorsprong of de certificaten 
inzake goederenverkeer, het ontbreken 
van het bewijs van het rechtstreekse 
vervoer, gevallen van certificaten die niet 
waren ondertekend of afgestempeld door 
de bevoegde autoriteiten van het begun -
stigde/partnerland of die een stempel 
hadden gekregen dat niet overeenstemde 
met het authentieke stempel dat de auto -
riteiten van deze staten aan de Commissie 
hadden doorgegeven, en certificaten die 
niet overeenstemden met de bewijsstuk -
ken tot staving van de invoer. Deze fouten 
deden zich voor in 10 % van de gevallen 
in Duitsland, 11 % in Frankrijk en 38 % in 
het Verenigd Koninkrijk.
65 
De tweede statistische steekproef van 
dertig gevallen van invoer in het kader 
van de PTA’s in 2011 werd door de 
Rekenkamer in elk van de vijf lidstaten 
getoetst teneinde te bepalen:
a) of die invoer in aanmerking kwam 
voor preferentiële tariefmaatrege -
len, en zo niet,
b) of de douane was begonnen met 
het na de inklaring verifiëren van 
de niet -conforme gevallen, ge -
bruikmakend van administratieve 
samenwerking.46 Een combinatie 
van risicocriteria en 
controlegebieden 
(bijvoorbeeld het soort 
goederen, landen van 
oorsprong) die duidt op het 
bestaan van risico’s en leidt 
tot een voorstel om een 
controlemaatregel te treffen.
47 Teneinde verjaring te 
voorkomen, dient er rekening 
te worden gehouden met 
de responstijd (uiterlijk 
tien maanden) die de 
begunstigde/partnerlanden 
krijgen om de verzoeken 
tot administratieve 
samenwerking te 
beantwoorden.
48 Een vereenvoudigde 
procedure waarbij een 
handelaar goederen bij 
de douane presenteert 
en een vereenvoudigd 
aangifteformulier of 
een handelsdocument 
(bijvoorbeeld een factuur) 
indient in de plaats 
van een gedetailleerde 
standaardaangifte.
49 Een vereenvoudigde 
procedure waarbij een 
handelaar de goederen 
rechtstreeks ontvangt in zijn/
haar bedrijfsruimte (of op de 
aangewezen plaats) en de 
douaneaangifte doorgaans 
wordt ingediend en de 
goederen worden vrijgegeven 
door middel van een boeking 
in de eigen administratie van 
de handelaar.
50 Er werden door het 
risicobeheersysteem geen 
soortgelijke aangiften met 
betrekking tot de invoer 
in het kader van de PTA’s 
geselecteerd voor een 
controle achteraf op stukken 
in 2009 of 2010, terwijl in 
2011 en 2012 het percentage 
van dergelijke aangiften die 
werden geselecteerd voor 
een controle op stukken 
respectievelijk 0,0209 % en 
0,0289 % bedroeg.
51 Dit bedrag is de som van 
167 miljoen euro voor 
Duitsland, 176 miljoen euro 
voor Frankrijk en 
312 miljoen euro voor het 
Verenigd Koninkrijk.
25 Opmerkingen
52 Mits er wordt voldaan 
aan alle voorwaarden 
die zijn uiteengezet in de 
desbetreffende bepalingen en 
de jurisprudentie, met name 
in het arrest van het Hof van 
Justitie van 9 maart 2006 in de 
zaak C-293/04, het zgn. arrest 
„Beemsterboer”, Jurispr. 2006, 
blz. I-2284.66 
Uit de resultaten van deze steekproef is 
gebleken dat de controles tekortkomin -
gen vertoonden in Duitsland, Spanje en 
het Verenigd Koninkrijk. De vastgestelde 
fouten waren vergelijkbaar met die 
aangetroffen in de steekproef van 2009: 
het ontbreken van de certificaten van oor -
sprong of van de certificaten inzake goe -
derenverkeer, gevallen van certificaten 
met een stempel die (c.q. uitgereikt door 
een douanekantoor dat) niet overeen -
stemt met de informatie die aan de Com -
missie was meegedeeld door de autori -
teiten van de begunstigde/partnerlanden 
en certificaten die niet overeenstemden 
met de bewijsstukken ter staving van de 
invoer. Deze fouten deden zich voor in 
7 % van de gevallen in Duitsland, 7 % in 
Spanje en 23 % in het Verenigd Koninkrijk.
67 
De fouten in de steekproef voor 2011 
zullen echter pas in de loop van 2014 
verjaren en tot dat moment kunnen de 
douaneautoriteiten van de lidstaten de 
certificaten inzake goederenverkeer en 
de certificaten van oorsprong naar de 
begunstigde/partnerlanden versturen ter 
verificatie in het kader van de regelingen 
voor administratieve samenwerking. 
Eventuele daaruit voortvloeiende schul -
den kunnen dan alsnog worden geïnd; 
daarom heeft de Rekenkamer de aange -
troffen fouten niet geëxtrapoleerd.
Tekortkomingen in het beheer 
van de administratieve 
samenwerking door 
de autoriteiten van de 
geselecteerde lidstaten
68 
De autoriteiten van de lidstaten sturen 
de begunstigde/partnerlanden een ver -
zoek tot administratieve samenwerking 
in geval van gegronde twijfel omtrent 
de preferentiële behandeling of op 
basis van een aselecte steekproef. In het eerste geval dient, indien er binnen tien 
maanden geen (bevredigend) antwoord 
volgt, de preferentiële tariefbehandeling 
te worden geweigerd en een terugvor -
deringsprocedure te worden ingesteld52. 
In het tweede geval, bij de willekeu -
rige verzoeken, blijft de preferentiële 
tariefbehandeling gehandhaafd indien 
er geen antwoord van het begunstigde/
partnerland wordt ontvangen.
69 
De regelingen betreffende de adminis -
tratieve samenwerking werden getest 
aan de hand van een aanvullende 
steekproef van dertig verzoeken die in 
2011 door elke geselecteerde lidstaat 
naar begunstigde/partnerlanden zijn 
verstuurd. Zodoende onderzocht de 
Rekenkamer of:
a) na het verstrijken van de aanvanke -
lijke termijn voor de indiening van 
het antwoord (gewoonlijk zes maan -
den) een herinnering werd gestuurd 
naar het begunstigde/partnerland;
b) een terugvorderingsprocedure werd 
ingesteld indien er binnen de nieu -
we termijn van vier maanden geen 
(bevredigend) antwoord volgde.
70 
De Rekenkamer constateerde tekortko -
mingen in het beheer van de administra -
tieve samenwerking in Spanje, Frankrijk 
en Italië.
71 
In Spanje stuurde de Spaanse douane 
elf verzoeken aan de Filipijnen en de 
brieven werden onbestelbaar geretour -
neerd. De Spaanse douane ondernam 
geen actie; zij trachtte niet op andere 
wijze contact met de bevoegde autori -
teiten op te nemen en zij stelde evenmin 
een navorderingsprocedure in.
26 Opmerkingen
72 
In Italië hadden de douaneautoriteiten 
in februari 2013 nog geen navorderings -
procedure gestart, ofschoon het begun -
stigde land de preferentiële behandeling 
had ontkend in zijn antwoord op vier 
verzoeken tot administratieve samen -
werking. In tien andere gevallen werden 
de navorderingprocedures uitgesteld.
73 
De Franse douaneautoriteiten leiden 
geen navorderingsprocedure in wan -
neer de begunstigde/partnerlanden 
laattijdig antwoorden op de willekeurige 
verzoeken tot administratieve samen -
werking. Zelfs in gevallen waarin deze 
late antwoorden bevestigen dat de 
certificaten inzake goederenverkeer of 
de certificaten van oorsprong inderdaad 
ongeldig of niet authentiek zijn, wordt 
geen terugvorderingsactie ingesteld 
door de Franse douaneautoriteiten (zie 
paragraaf 68).
De risicobeheersystemen 
van de lidstaten omvatten 
niet altijd mededelingen in 
het kader van wederzijdse 
bijstand
74 
Telkens wanneer OLAF kennis krijgt van 
handelingen die in strijd (lijken te) zijn 
met de PTA -bepalingen, vaardigt het 
een mededeling uit in het kader van de 
wederzijdse bijstand aan de lidstaten. 
Om te voorkomen dat de EU -begroting 
verlies lijdt, moeten de lidstaten deze 
informatie in hun risicobeheersystemen 
invoeren.75 
De Rekenkamer onderzocht een steek -
proef van 30 gevallen van invoer waarop 
de door OLAF uitgevaardigde mede -
delingen in het kader van wederzijdse 
bijstand van toepassing waren, in elk 
van de vijf geselecteerde lidstaten. Zij 
constateerde dat Duitsland, Spanje en 
Frankrijk de relevante gegevens niet 
in hun risicobeheersystemen hadden 
opgenomen.
De terugvorderingsproce -
dures vertonen in drie van 
de geselecteerde lidstaten 
fouten
76 
De Rekenkamer ging na of de gese -
lecteerde lidstaten onmiddellijk heb -
ben gereageerd op de verslagen van 
OLAF. Deze verslagen bevatten een 
samenvatting van de resultaten van 
de onderzoeken naar de oorsprong en 
kunnen ertoe leiden dat de lidstaten 
gevallen opsporen van invoer waarbij 
geen aanspraak kan worden gemaakt op 
een preferen  tiële tariefbehandeling en 
dat zij de douaneschuld terugvorderen. 
De douaneautoriteiten van de lidstaten 
moeten die terugvorderingsprocedure 
binnen een termijn van drie maanden 
instellen53. Elke vertraging kan leiden tot 
verjaring van de douaneschuld.
77 
De Rekenkamer trof twee gevallen van 
verjaring aan, in Spanje en het Verenigd 
Koninkrijk, voor een bedrag van meer 
dan 2 miljoen euro, die waren te wijten 
aan de laattijdige reactie van de dou -
aneautoriteiten van de lidstaten op de 
verslagen van OLAF. In een ander geval 
hadden de Franse douaneautoriteiten 
geen terugvorderingsprocedure inge -
steld nadat zij van hun Spaanse collega’s 
hadden vernomen dat een certificaat 
inzake goederenverkeer ongeldig was.53 Een termijn van drie maanden 
gerekend vanaf de dag 
van verzending door de 
Commissie van de brief 
met kennisgeving aan de 
schuldenaar van de wettelijk 
verschuldigde invoerrechten 
werd aangehaald door het Hof 
van Justitie in zijn arrest van 
1 juli 2010 in zaak C-442/08, 
Commissie van de Europese 
Gemeenschappen tegen 
Bondsrepubliek Duitsland, 
paragrafen 47, 59 en 81.
27 Opmerkingen
54 Verzoek om kwijtschelding/
terugbetaling en ontheffing 
van de ex -post -invordering 
ingevolge de artikelen 871 
en 905 van de 
uitvoeringsbepalingen 
van het communautair 
douanewetboek.
55 Overeenkomstig paragraaf 3, 
onder 2), van COM(2005) 100 
definitief van 16 maart 2005.78 
Om de uniforme toepassing van de 
EU-regelgeving te waarborgen, verleent 
de douanewet de Commissie de beslis -
singsbevoegdheid met betrekking tot 
de REM -REC -toepassingen54. In het arrest 
van het Hof van Justitie van 20 novem -
ber 2008 in de zaak C-375/07, Heuschen 
& Schrouff, is bepaald dat „ wanneer 
een nationale rechter bij wie een beroep 
is ingesteld tegen een besluit inzake de 
navordering van invoerrechten, in de loop 
van de bij haar ingeleide procedure ken ­
nisneemt van een beroep op de Commis ­
sie […], deze rechter beslissingen [moet] 
voorkomen die in tegenspraak zijn met een 
beschikking die de Commissie […] beoogt 
te geven […]. Dat houdt in dat de verwij ­
zende rechter, die zijn beoordeling niet in 
de plaats van die van de Commissie kan 
stellen, de behandeling van de zaak kan 
schorsen in afwachting van de beschikking 
van de Commissie”.
79 
Op grond van dit arrest kan een natio -
nale rechter geen uitspraak doen over 
zaken waarbij de beschikking van de 
Commissie nog hangende is. De Reken -
kamer trof in Spanje echter een geval 
aan waarbij een nationale rechter de 
procedure niet had opgeschort, hoe -
wel deze zaak bij de Commissie was 
ingediend met het oog op een besluit. 
Het daaruit voortvloeiende verlies 
voor de EU -begroting beliep meer dan 
600 000 euro.
80 
Het risico bestaat dus dat de importeurs 
de zaak gelijktijdig op beide juridische 
niveaus aanhangig maken en de meest 
gunstige uitkiezen, en daarmee afbreuk 
doen aan de bruikbaarheid en de doel -
treffendheid van het REM -REC -systeem.Het toezicht van de 
Commissie op de lidstaten 
en op de begunstigde/
partnerlanden ten 
aanzien van PTA’s 
vertoont tekortkomingen
81 
De Rekenkamer onderzocht de door 
de Commissie verrichte toezicht- en 
inspectiewerkzaamheden teneinde de 
betrouwbare en consistente tenuitvoer -
legging van de PTA’s in de lidstaten 
en de begunstigde/partnerlanden te 
verzekeren; zij stelde de onderstaande 
tekortkomingen vast.
De Commissie verrichtte 
weinig voorafgaande 
evaluaties en bracht geen 
controlebezoeken aan de 
begunstigde landen
82 
De Commissie dient te beoordelen in 
hoeverre het land dat (of de begunstig -
de groep landen die) de preferentiële 
behandeling geniet(en), over de blijven -
de capaciteit beschikt (beschikken) om 
de regeling en de bijbehorende op risico 
gebaseerde regels en procedures uit te 
voeren55. De Rekenkamer constateerde 
dat voorafgaande evaluaties slechts voor 
een beperkt aantal partnerlanden heb -
ben plaatsgevonden.
28 Opmerkingen
83 
Volgens de desbetreffende mededeling 
van de Commissie56 moeten controle -
bezoeken worden gebracht aan de 
landen die preferentiële behandeling 
genieten. De Commissie heeft dergelijke 
bezoeken ter controle op de correcte 
tenuitvoerlegging van de regeling niet 
verricht.
84 
Dit kan belangrijke financiële gevolgen 
hebben, aangezien het uitblijven van 
een controlebezoek de aanspraken 
van de importeurs op terugbetaling of 
kwijtschelding van de achteraf geïnde 
douaneschuld kan rechtvaardigen wan -
neer duidelijk wordt dat de goederen 
niet voor preferentiële behandeling in 
aanmerking kwamen57.
85 
Bovendien verplicht de mededeling van 
de Commissie de begunstigde landen er -
toe periodiek verslag uit te brengen over 
hun beheer en controle van de preferen -
tiële oorsprong. De Rekenkamer contro -
leerde of een dergelijk rapporterings -
systeem in de APS -landen is ingesteld en 
constateerde dat dit niet het geval was.
86 
De Rekenkamer onderzocht tevens de in -
spectieactiviteiten van de Commissie op 
het gebied van de PTA’s en stelde vast 
dat zij de kwesties op het gebied van 
de preferentiële oorsprong doorgaans 
behandelt tijdens haar TEM -inspecties 
in de lidstaten, met inbegrip van de 
controlestrategie ter zake. TEM -controles 
kunnen niet worden uitgevoerd in de 
begunstigde/partnerlanden.De Commissie nam 
maatregelen om te 
zorgen voor vlot 
functionerende regelingen 
voor administratieve 
samenwerking, maar er 
blijven problemen bestaan
87 
Op het gebied van administratieve sa -
menwerking heeft de Commissie ernaar 
gestreefd te waarborgen dat de in het 
kader van de administratieve samen -
werking noodzakelijke inlichtingen op 
een naadloze en gestroomlijnde manier 
worden gecommuniceerd tussen de 
lidstaten, de begunstigde landen en de 
Commissie zelf.
88 
De geselecteerde lidstaten meldden de 
Rekenkamer evenwel dat zij moeilijk -
heden ondervonden met landen zoals 
de Filipijnen, India, Indonesië, Maleisië, 
Vietnam, de Dominicaanse Republiek 
en de Verenigde Arabische Emiraten   
met betrekking tot laattijdige en 
kwalitatief ontoereikende antwoorden 
op hun verzoeken tot administratieve 
samenwerking.
89 
De Commissie vraagt de lidstaten 
regelmatig om statistieken over hun 
aan de begunstigde/partnerlanden 
gerichte verzoeken tot administratieve 
samenwerking. Deze informatie vormt 
het uitgangspunt voor de planning van 
de toezichtwerkzaamheden en voor 
de selectie van landen die bijzondere 
aandacht vergen. Toch was de kwali -
teit van de door de lidstaten verstrekte 
informatie ontoereikend, omdat er geen 
onderscheid kon worden gemaakt tus -
sen die verzoeken die op basis van een 
aselecte steekproef waren gestuurd en 
die verzoeken die gebaseerd waren op 
gegronde twijfel (zie paragraaf 68).56 Zie voetnoot 55.
57 In zijn arrest in zaak C-204/07 
P oordeelde het Hof van 
Justitie dat, wanneer in een 
bepaald geval de Commissie 
niet ten volle gebruik heeft 
gemaakt van de toezicht- 
en controlerechten en 
-bevoegdheden waarover 
zij in het kader van de 
associatieovereenkomst 
beschikt met het oog op 
het verzekeren van de 
juiste toepassing daarvan, 
haar niet -nakoming van 
verplichtingen een bijzondere 
situatie doet ontstaan 
in de zin van artikel 239 
van het communautair 
douanewetboek, die de 
rechtvaardiging vormt 
voor de terugbetaling of 
kwijtschelding van op 
basis van onregelmatige of 
onechte certificaten geheven 
invoerrechten.
29 Opmerkingen
58 Betreffende de invoer van 
surimi waarvan als oorsprong 
Thailand was aangegeven.
59 Spanje en het Verenigd 
Koninkrijk, zie paragraaf 77.
60 Verenigd Koninkrijk.De onderzoeken van 
OLAF naar de oorsprong 
zijn essentieel, maar de 
financiële follow -up ervan 
vertoont tekortkomingen
90 
OLAF vaardigt MA -mededelingen uit 
aan lidstaten om deze te attenderen 
op gevallen van verdachte invoer in 
verband met de ontwijking van de 
oorsprongsvoorwaarde; daarnaast 
onderzoekt het ook, in de begunstigde/
partnerlanden en in samenwerking met 
de bevoegde autoriteiten, of in de EU 
ingevoerde producten inderdaad in 
aanmerking kwamen voor preferentiële 
tariefmaatregelen. Om de doeltreffend -
heid te controleren van de rol van OLAF 
bij het beschermen van de financiële 
belangen van de EU in verband met de 
PTA’s onderzocht de Rekenkamer een 
steekproef van tien onderzoeken naar 
de preferentiële oorsprong. Zij kwam 
tot de bevinding dat, op één onderzoek 
na58, OLAF erin was geslaagd aan te to -
nen dat de ingevoerde goederen niet in 
aanmerking kwamen voor preferentiële 
tariefmaatregelen.
91 
De prestatie -indicatoren die OLAF 
momenteel gebruikt om de doeltref -
fendheid en doelmatigheid van zijn 
onderzoeken te beoordelen (bv. aantal 
geopende dossiers waaruit een onder -
zoek voortvloeit, aantal onderzoeken 
dat leidt tot een aanbeveling) tonen 
geen verband aan tussen het dossier, 
het bedrag aan TEM dat in het geding is 
en het daadwerkelijk teruggevorderde 
bedrag.92 
De Rekenkamer trof verjaarde dossiers 
aan in de financiële follow -up van de 
OLAF- onderzoeken omdat de lidstaten 
het geld niet op tijd hadden terugge -
vorderd59 of waarbij niet kon worden 
achterhaald welk percentage van het 
door OLAF in zijn verslag geraamde 
bedrag aan onbetaalde douanerechten 
uiteindelijk was teruggevorderd60.
Ontoereikend gebruik van 
preventieve en reactieve 
maatregelen ter bescherming 
van de financiële belangen van 
de EU
93 
De Rekenkamer onderzocht andere 
activiteiten waarmee de Commissie 
de financiële belangen van de EU wil 
beschermen door te voorkomen dat 
goederen die daarvoor niet in aanmer -
king komen, toch worden ingevoerd in 
het kader van preferentiële tariefmaat -
regelen en door, indien dat toch ge -
beurt, het verschuldigde bedrag aan 
TEM terug te vorderen.
94 
De lidstaten namen niet altijd passende 
maatregelen nadat zij een MA -mede -
deling hadden ontvangen, zoals het 
vragen van een waarborg voor de onder -
zochte import.
30 Opmerkingen
95 
Bij gebrek aan dergelijke maatregelen 
beschouwen lidstaten bedragen als „on -
inbaar” wanneer de invoerder insolvabel 
wordt en zijn economische activiteiten 
heeft stopgezet (zie tekstvak 2 ).
96 
Er dienen voorzorgs- en vrijwarings -
maatregelen te worden genomen in 
geval van onvoldoende controle of 
indien er geen medewerking wordt 
geboden, met inbegrip van bijstand bij 
onderzoeken naar fraude. Deze maat -
regelen omvatten kennisgevingen aan 
de importeurs61, schorsing van preferen -
ties62 waar dat is bepaald en mogelijk de 
financiële aansprakelijkheid van het land 
dat in gebreke blijft63.
97 
 De lidstaten moeten de Commissie64 het 
bedrag meedelen aan terugbetaalde/
kwijtgescholden TEM of aan terugvorde -
ringen na inklaring waarvan is afgezien 
als gevolg van administratieve fouten 
gemaakt door de autoriteiten van de 
begunstigde/partnerlanden. Voor de 
periode 2007 tot en met 2012 beliep 
het aldus verloren gegane bedrag 
aan TEM meer dan 5 miljoen euro. Dit 
betekent een definitief verlies voor de 
EU-begroting.98 
 Om deze situatie aan te pakken, heeft de 
Commissie de MAE -clausule ingevoerd 
in alle PTA’s waarover sinds 2006 werd 
onderhandeld. Dit betekent een stap 
vooruit voor de vrijwaring van de finan -
ciële belangen van de EU.
99 
Andere voorbeelden van ontoerei -
kend gebruik van preventieve en 
reactieve maatregelen zijn te vinden in 
tekstvak 3.
De wettelijke bepalingen 
van de PTA’s bevatten 
onvoldoende waarborgen 
ter bescherming van de 
financiële belangen van 
de EU
Complexe cumuleringsregels
100  
Cumulering maakt dat producten met 
land A als oorsprong worden bewerkt in 
(of toegevoegd aan producten uit) land 
B, als hadden zij hun oorsprong in land 
B. Het resulterende product zou dan 
land B als oorsprong hebben. De in ieder 
begunstigd/partnerland verrichte be- of 
verwerking van producten van oor -
sprong hoeft niet te beantwoorden aan 
de in de normen voor de oorsprongs -
regels bepaalde „voldoende be- of 
verwerking”65.61 Overeenkomstig artikel 220, 
lid 2, onder b), van het com -
munautair douanewetboek in 
fine mag de importeur geen 
goede trouw inroepen in zijn 
aanvragen voor ontheffing 
van boeking achteraf indien de 
Commissie een bericht heeft 
gepubliceerd in het Publicatie ­
blad van de EU  dat er gegronde 
twijfel bestaat ten aanzien van 
de juiste toepassing van de 
preferentiële regeling door het 
begunstigde land.
62 De zogenaamde 
fraudebestrijdingsclausule.
63 De zogenaamde clausule 
„Handelwijze bij administra -
tieve fouten” (MAE). Doorgaans 
wordt die als volgt geformu -
leerd: „In geval van een vergis -
sing door de bevoegde autori -
teiten bij de juiste handelwijze 
ten aanzien van de preferen -
tiële regeling bij uitvoer, en met 
name bij de toepassing van de 
bepalingen van het protocol bij 
de onderhavige overeenkomst 
met betrekking tot de definitie 
van producten van oorsprong 
en methoden van AC en indien 
deze vergissingen gevolgen 
hebben op het gebied van 
douanerechten, kan de met 
dergelijke gevolgen geconfron -
teerde overeenkomstsluitende 
partij het X (= het institutioneel 
orgaan in het kader van de 
overeenkomst) verzoeken de 
mogelijkheden te onderzoeken 
om alle passende maatregelen 
te nemen teneinde de situatie 
op te lossen”.
64 Op grond van de artikelen 871 
en 905 van de uitvoerings -
bepalingen van het douane -
wetboek (REM -REC-gevallen); 
de artikelen 870, lid 1, en 904 
bis, lid 1, van de UBDW (lijsten 
van de gevallen die aan DG 
Begroting zijn meegedeeld) 
en de artikelen 870, lid 2, en 
904 bis, lid 2, van de UBDW 
(lijsten van gevallen die aan DG 
Belastingen en Douane -unie 
zijn meegedeeld).
Voorbeeld van douanerechten die niet zijn geïnd wegens het ontbreken van door 
lidstaten aangenomen preventieve en reactieve maatregelen
De Poolse douane begon in 2007 met de inning van de douaneschuld voor de invoer van knoflook uit Turkije met 
valse certificaten inzake goederenverkeer. De terugvordering werd geen succes wegens het faillissement van de 
importeur. Een bedrag van 0,4 miljoen euro werd oninbaar verklaard en ging verloren voor de EU -begroting in 2012.
Dit had kunnen worden voorkomen door een waarborg te vragen.Tekstvak 2
31 Opmerkingen
65 Gewoonlijk door toevoeging 
van een bepaald percentage 
van de definitieve waarde van 
de uitgevoerde goederen.
66 Bijvoorbeeld: de onderzoeken 
van OLAF op de Seychellen, in 
Colombia, El Salvador, Ecuador 
en Thailand. Onderzoek in 
Curaçao betreffende de invoer 
van ruwe rietsuiker, aangege -
ven als zijnde van oorsprong 
uit de Nederlandse Antillen. 
Onderzoek in Cambodja be -
treffende de uitvoer van fietsen 
naar de EU in het kader van het 
APS.101  
Begunstigde/partnerlanden verzoe -
ken om toepassing van de cumulering 
tijdens   de handelsbesprekingen zodat 
hun export ten volle van de PTA’s zou 
kunnen profiteren, in het bijzonder 
wanneer zij geen passende industriële 
infrastructuur  bezitten om producten te 
bewerken zoals dat krachtens de normen 
voor de oorsprongsregels is vereist.102  
De cumuleringsregels zijn zeer complex 
en vergen van de autoriteiten van de be -
gunstigde/partnerlanden een hoge mate 
van deskundigheid alsmede een goede 
beheersing van deze complexe regels. 
Verschillende onderzoeken van OLAF66 
wijzen op een gebrek aan administra -
tieve capaciteit bij bepaalde begun -
stigde landen om de complexiteit van de 
APS -cumuleringsregels te begrijpen.
De Rekenkamer constateerde dat de Commissie ontoereikend gebruikmaakte 
van preventieve en reactieve maatregelen ter bestrijding van fraude en ter 
bescherming van de financiële belangen van de EU
a) Een kennisgeving aan de importeurs betreffende de import van tonijn uit Thailand werd door DG Belastingen 
en Douane -unie gepubliceerd twee jaar nadat OLAF hierom had verzocht. OLAF vond bovendien dat een voor ­
stel tot schorsing in overweging kon worden genomen van de preferentiële regeling die van toepassing is op bewerkte 
tonijnproducten (...) aangegeven als zijnde van oorsprong uit Thailand . Een dergelijke schorsing werd niet door de 
Commissie voorgesteld.
b) De Commissie publiceerde, noch in het Slowaaks noch in het Hongaars, een bericht aan de importeurs betref -
fende de import van suikerproducten uit Kroatië67. Was dit bericht in die talen gepubliceerd, dan had de impor -
teur geen goede trouw kunnen inroepen68, een van de redenen voor het niet terugvorderen van het bedrag van 
1 miljoen euro69.
c) De Commissie ondernam geen enkele actie na de publicatie van de kennisgeving aan de invoerders betreffende 
de invoer van tonijn uit El Salvador70. Er was nochtans een mededeling71 geweest waarin werd geëist dat zij de 
follow -up zou doen van de verificatie na invordering van de oorsprong van de ingevoerde tonijn. Als gevolg van 
deze follow -up moet de Commissie beslissen of zij al dan niet voorstelt om de tariefpreferenties in te trekken.
d) De fraudebestrijdingsclausule is niet overgenomen in de PTA met de Republiek Korea.  OLAF heeft verschillende 
MA-mededelingen72 uitgevaardigd betreffende de onjuiste beschrijving van de oorsprong van de invoer uit dat 
land.
67 Kroatië trad op 1 juli 2013 toe tot de Europese Unie.
68 Overeenkomstig artikel 220, lid 2, onder b), vijfde paragraaf, van het CDW.
69 Beschikking van de Commissie van 21 oktober 2010 waarbij wordt vastgesteld dat het in een bepaald geval gerechtvaardigd is af te zien van 
boeking achteraf van de invoerrechten (REC 03/2010).
70 PB C 132 van 21.5.2010, blz. 15.
71 PB C 348 van 5.12.2000, blz. 4.
72 Onder meer MA 2007/002, MA 2007/022, MA 2007/047 en AMA 2010/027.Tekstvak 3
32 Opmerkingen
103  
Bovendien moet de cumulering geschie -
den tussen landen die dezelfde oor -
sprongsregels toepassen om ontwijking 
te voorkomen. In het huidige APS even -
wel blijven de bestaande cumulerings -
mogelijkheden tussen landen binnen 
eenzelfde regionale groep gehandhaafd, 
ondanks de verscheidenheid van de oor -
sprongsregels die in sommige gevallen 
bestaat tussen de minst ontwikkelde lan -
den en de andere begunstigde landen.
Vervanging van 
certificaten van oorsprong 
en certificaten inzake 
goederenverkeer door 
zelfcertificering
104  
De Rekenkamer stelde in haar jaar -
verslag over 2003 dat een toenemend 
gebruik van zelfcertificering door 
middel van factuurverklaringen om de 
oorsprong te certificeren, voordelen 
zou opleveren uit het oogpunt van de 
eigen middelen. De reden hiervoor is 
dat op grond van de huidige bepalingen 
de importeurs geen aanspraak kunnen 
maken op terugbetaling/kwijtschelding 
of vrijstelling van de terugvordering na 
inklaring als gevolg van administratieve 
fouten73 door de autoriteiten van de 
begunstigde/partnerlanden indien een 
factuurverklaring of een andere vorm van zelfcertificering wordt gebruikt. Dit 
zou het aantal geschillen met handelaars 
over de PTA’s aanzienlijk verminderen.
105  
Toch is het gebruik van certificaten van 
oorsprong en certificaten inzake goede -
renverkeer nog altijd wijdverbreid.
Beperkte wettelijke 
bevoegdheden ter 
bestrijding van fraude
106  
De mogelijkheden ter bestrijding van 
fraude zijn beperkt in het geval van 
de wederzijdse PTA’s. Om de met de 
OLAF- bevindingen gepaard gaande dou -
anerechten terug te vorderen, moeten 
de autoriteiten van het partnerland waar 
de onregelmatigheden zijn ontdekt, 
deze aanvaarden en de op onrechtma -
tige wijze uitgereikte certificaten nietig 
verklaren (zie tekstvak 4 ).73 Op grond van de artikelen 220, 
lid 2, onder b), en 236, lid 1, 
van het CDW.
„Mexicaanse” knoflook?
Een partij met in maart 2012 in Spanje ingevoerde knoflook, aangegeven als zijnde van oorsprong uit Mexico, 
kwam in werkelijkheid uit China; dat bleek uit de testresultaten van een door OLAF aangevraagd laboratorium -
onderzoek van een steekproef van deze partij. De Spaanse douane kon niet starten met de terugvorderingspro -
cedure na invordering van de ontweken douanerechten die gelden bij de invoer van knoflook uit China omdat 
de Mexicaanse autoriteiten in augustus 2013 de geldigheid van de certificaten van oorsprong bevestigden in hun 
antwoord op het verzoek tot administratieve samenwerking dat de Spaanse douane had gestuurd.
In andere lidstaten (bv. in het Verenigd Koninkrijk) doen zich momenteel andere gevallen voor van invoer van knof -
look, waarvan als land van oorsprong Mexico wordt aangegeven, maar met als bewezen oorsprong China; de Com -
missie heeft de lidstaten echter voorgesteld de preferentiële behandeling niet te schorsen of te verwerpen zonder 
de Mexicaanse autoriteiten een verificatie te vragen van de desbetreffende oorsprongsbewijzen.Tekstvak 4
33
 Conclusies en 
aanbevelingen
107  
De Rekenkamer constateerde dat de 
Commissie niet alle economische ef -
fecten van de PTA’s naar behoren heeft 
beoordeeld en dat de volledige inning 
van de ontvangsten niet is verzekerd. 
Toch werd meer gebruikgemaakt van 
het instrument voor effectbeoordeling 
en steeg de kwaliteit van de verrichte 
analyse.
Evaluatie van de economische 
effecten van de PTA’s
108  
De Commissie heeft niet altijd evaluaties 
vooraf en achteraf uitgevoerd ter beoor -
deling van de economische effecten van 
de PTA’s. De beleidsmakers, de belang -
hebbenden en de Europese belasting -
betalers zijn daardoor onvoldoende op 
de hoogte van de belangrijkste voor- en 
nadelen van de verschillende handels -
beleidsopties en van de vraag of het 
ten uitvoer gelegde beleid de beoogde 
resultaten oplevert. Alleen de inkom -
stenderving voor het APS werd geëva -
lueerd. De Commissie beschikt niet over 
informatie over de inkomstenderving 
in elk begrotingsjaar als gevolg van de 
PTA’s en evenmin over een prognose 
van de nog te mislopen inkomsten (zie 
paragrafen 26-31).
109  
De Rekenkamer stelde tekortkomingen 
vast betreffende de deugdelijkheid van 
de kwantificering van de effecten en 
de daartoe gebruikte brongegevens, 
bij zowel vooraf als achteraf verrichte 
evaluaties. Bovendien waren het nut 
en de volledigheid van de in de EB’s en 
de DEB’s uitgevoerde analyse beperkt. 
Deze tekortkomingen kunnen afbreuk 
doen aan de kwaliteit van de informa -
tie die ter beschikking staat van de 
onderhandelaars en beleidsmakers (zie 
paragrafen 32-53).Verwezenlijking van de 
APS -doelstellingen
110  
Uit de tussentijdse evaluatie van het APS 
blijkt dat het beleid niet alle beoogde 
voordelen oplevert (zie paragrafen 54 
en 55).
Aanbevelingen 1-4
Met het oog op een betere beoordeling 
van de economische effecten van de 
PTA’s en een goed financieel beheer van 
de PTA’s dient de Commissie:
1. tenzij hiervoor gegronde redenen 
worden aangevoerd, voor elke PTA 
een EB en een DEB uit te voeren, 
met een grondige, alomvattende 
en gekwantificeerde analyse van de 
verwachte economische effecten 
ervan, met inbegrip van een schat -
ting van de gederfde inkomsten;
2. Eurostat systematisch te betrekken 
bij de kwaliteitsbeoordeling van de 
in de DEB’s gebruikte statistische 
gegevensbronnen en ervoor te 
zorgen dat de analyse ten behoeve 
van de onderhandelaars tijdig wordt 
uitgevoerd;
3. tussentijds en achteraf evaluaties te 
verrichten — met inbegrip van een 
schatting van de gederfde inkom -
sten — teneinde na te gaan in welke 
mate de PTA’s met een belangrijke 
impact hun beleidsdoelstellingen 
verwezenlijken en hoe de prestaties 
ervan kunnen worden verbeterd in 
de voornaamste economische secto -
ren, en
4. toezicht te houden op de APS -rege -
ling die op 1 januari 2014 van kracht 
is geworden, om ervoor te zorgen 
dat de beleidsdoelstellingen van 
de bijdrage tot armoedebestrijding 
wereldwijd en de bevordering van 
duurzame ontwikkeling beter wor -
den bereikt.
34 Conclusies en aanbevelingen
De door de autoriteiten van 
de geselecteerde lidstaten 
toegepaste douanecontroles
111 
De inning van de ontvangsten komt in 
gevaar doordat de douanecontroles op 
de PTA’s in de geselecteerde lidstaten 
tekortkomingen vertonen, hetgeen 
voor de EU -begroting in 2009 leidde tot 
mogelijke verliezen die worden geraamd 
op 655 miljoen euro. Dit maakt ongeveer 
6 % uit van het in dat jaar geïnde bruto -
bedrag aan invoerrechten voor die vijf 
geselecteerde lidstaten (zie paragrafen 
56-73, 76 en 77).
112  
De risicobeheersystemen van de lidsta -
ten omvatten niet altijd mededelingen 
in het kader van wederzijdse bijstand en 
daardoor kunnen lidstaten de financiële 
belangen van de EU niet in gelijke mate 
beschermen (zie paragrafen 74 en 75).
Toezicht door de Commissie op 
de lidstaten en de begunstigde/
partnerlanden
113  
Het REM -REC -systeem vertoont tekortko -
mingen omdat de nationale autoriteiten 
en de Commissie uiteenlopende beslis -
singen kunnen nemen over eenzelfde 
aangelegenheid (zie paragrafen 78-80).114  
De capaciteit van de landen die een 
preferentiële behandeling genieten, 
om de regelingen te beheren, is zelden 
door de Commissie beoordeeld. Boven -
dien vonden er geen inspectiebezoeken 
plaats. De Commissie heeft derhalve 
geen zekerheid dat deze landen in staat 
zijn ervoor te zorgen dat alleen de in 
aanmerking komende goederen in het 
kader van de PTA’s worden uitgevoerd 
(zie paragrafen 81-86).
115  
De Commissie heeft maatregelen geno -
men om te zorgen voor de vlotte wer -
king van de regelingen voor administra -
tieve samenwerking in de begunstigde/
partnerlanden, maar er blijven proble -
men bestaan (zie paragrafen 87-89).
116  
De financiële follow -up van de on -
derzoeken van OLAF was in sommige 
gevallen ondoeltreffend, hetgeen heeft 
geleid tot verlies vanwege de verja -
ring van verschuldigde bedragen (zie 
paragrafen 90-92).
117  
Er werd ontoereikend gebruikgemaakt 
van reactieve maatregelen ter bescher -
ming van de financiële belangen van de 
EU (zie paragrafen 93-99).
Wettelijke bepalingen
118  
De complexiteit van de cumulerings -
regels belemmert hun tenuitvoerlegging 
door begunstigde/partnerlanden (zie 
paragrafen 100-103).
35 Conclusies en aanbevelingen
119  
Ofschoon de certificaten van oorsprong 
en de certificaten inzake goederenver -
keer vaak worden betwist, zijn zij nog 
altijd wijdverbreid en dat maakt het ach -
teraf innen van douanerechten omslach -
tig (zie paragrafen 104 en 105).
120  
Het EU -standpunt in de wederkerige 
PTA’s biedt geen passende bescherming 
van haar financiële belangen (zie para -
graaf 106).
Aanbevelingen 5-13
Met het oog op een betere vrijwaring 
van de financiële belangen van de EU 
dient de Commissie:
5. EU-risicoprofielen voor PTA’s te cre -
eren met het oog op een gemeen -
schappelijke aanpak door de lidsta -
ten van de risicoanalyse teneinde de 
verliezen voor de EU -begroting te 
beperken;
6. na te gaan of de lidstaten de doel -
treffendheid verhogen van hun 
risicobeheersystemen en van de 
controlestrategie ter beperking van 
de verliezen voor de EU -begroting;
7. de lidstaten aan te sporen om na 
ontvangst van een MA -mededeling 
passende voorzorgsmaatregelen te 
nemen;
8. de landen die de preferentiële 
behandeling genieten, te evalueren 
en toezichtbezoeken te brengen 
op basis van een risicobeoorde -
ling, in het bijzonder met betrek -
king tot de oorsprongsregels en de 
cumuleringsregels;9. van de lidstaten een kwaliteitsver -
betering te eisen van de door hen 
verstrekte informatie over de admi -
nistratieve samenwerking;
10. follow -up te geven met betrekking 
tot die landen die een preferentiële 
behandeling genieten waar er pro -
blemen op het gebied van adminis -
tratieve samenwerking bestaan;
11. de financiële follow -up van de 
OLAF- onderzoeken te verbeteren 
om verliezen voor de EU -begroting 
door verjaring te voorkomen;
12. het EU -standpunt in de wederkerige 
PTA’s te versterken en vaker voor -
zorgs- en vrijwaringsmaatregelen 
te treffen door deze op te nemen in 
alle toekomstige handelsovereen -
komsten, en
13. de vervanging te bevorderen van 
certificaten van oorsprong en certifi -
caten inzake goederenverkeer door 
zelfcertificering van de exporteurs.
36 Conclusies en aanbevelingen
Dit verslag werd door kamer IV onder voorzitterschap van de heer Louis GALEA, 
lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
18 maart 2014.
Voor de Rekenkamer
Vítor  Manuel  da SILVA  CALDEIRA
President

37
 Bijlagen
Statistische gegevens over PTA’s in 2011
Lijst van lidstaten die in 2011 in het kader van de PTA’s het meest hebben ingevoerd
LidstaatWaarde van de invoer ( miljard 
euro )Percentage
Duitsland 55 23 %
Frankrijk 30 12 %
Italië 29 12 %
Verenigd Koninkrijk 27 11 %
Nederland 22 9 %
Spanje 19 8 %
België 12 5 %
Zweden 7 3 %
Oostenrijk 7 3 %
Polen 5 2 %
Andere 30 12 %
Totaal 243 100  %
Lijst van begunstigde/partnerlanden die in 2011 in het kader van de PTA’s het meest 
hebben uitgevoerd
Begunstigde land/
partnerlandWaarde van de uitvoer 
(miljard euro )Percentage
Zwitserland 38 16 %
Turkije 37 15 %
India 18 8 %
Noorwegen 13 6 %
Bangladesh 8 3 %
Rusland 7 3 %
Tunesië 7 3 %
Zuid-Afrika 6 3 %
Marokko 6 3 %
Thailand 6 2 %
Andere 97 38 %
Totaal 243 100  %
Bron:  Comext.Bijlage I
38 Bijlagen
Overzicht van de vooraf door de Commissie verrichte evaluaties van de PTA’s
Normen
Vooraf verrichte evaluaties : Overeenkomstig artikel 21, onder de rubriek „ Beginsel van goed financieel beheer ” van 
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoerings -
voorschriften van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toe -
passing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen worden  „alle voorstellen voor programma’s of 
activiteiten die uitgaven of een vermindering van de ontvangsten voor de begroting meebrengen, […] onderworpen 
aan een evaluatie vooraf”. Deze bepaling was van kracht van 1.1.2003 tot en met 21.8.2006.
Effectbeoordelingen (EB’s) : In 2003 introduceerde de Commissie de verplichting om een geïntegreerde effectbe -
oordeling uit te voeren van al haar belangrijkste beleidsinitiatieven: „Effectbeoordeling zal worden toegepast op de 
belangrijke initiatieven die de Commissie in haar jaarlijkse beleidsstrategie of in haar werkprogramma presenteert, 
of het nu regelgevingsvoorstellen zijn of andere voorstellen met economische of sociale gevolgen of gevolgen voor 
het milieu1.” Sinds 2005 „ moet effectrapportage , met inbegrip van de effecten voor de concurrentiepositie, vóór de 
start van initiatieven en gedurende het volledige wetgevingsproces, standaard worden ”2.
EB’s zijn noodzakelijk voor de belangrijkste initiatieven van de Commissie en voor die initiatieven die de meest vér -
strekkende gevolgen zullen hebben. Dit zal het geval zijn voor alle wetgevingsvoorstellen van de Commissie in haar 
wetgevings- en werkprogramma (CLWP) en voor de niet -CLWP -wetgevingsvoorstellen die duidelijk identificeerbare 
economische, sociale en milieugerelateerde gevolgen hebben en voor niet -wetgevende initiatieven die het toekom -
stige beleid vormgeven3”.
1 COM(2002) 276 definitief.
2 COM(2005) 12 definitief.
3 SEC(2009) 92 — Richtsnoeren voor effectbeoordelingen.Bijlage  II
39 Bijlagen
Gevallen waarin een EB of een evaluatie vooraf was vereist
PTA’s metEB/
verslag van evaluatie voorafToereikendheid van die evaluatie
Montenegro Geen evaluatie vooraf N.v.t.
Bosnië en Herzegovina Geen evaluatie vooraf N.v.t.
Servië Geen evaluatie vooraf N.v.t.
Midden-Amerika EB X
Andesgemeenschap EB X
Republiek Korea EB X
India EB X
Canada Geen EB N.v.t.
Marokko (diepe en brede vrijhandelsovereenkomst) Geen EB N.v.t.
APS-verordening (EG) nr. 980/2005 Geen evaluatie vooraf N.v.t.
APS-verordening (EG) nr. 732/2008 EB X
APS-verordening (EU) nr. 978/2012 EB √
Moldavië Geen EB N.v.t.
Legenda:
N.v.t.  = Niet van toepassing  √ = Toereikend  X = Over de gehele lijn ontoereikend
In de onderstaande PTA’s was er geen EB of evaluatie vooraf vereist:
Andorra, Turkije, San Marino, de Faeröer, de Europese Economische Ruimte (IJsland, Noorwegen en Liechtenstein), 
Zwitserland, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Kroatië, Albanië, Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, 
Libanon, Marokko, bezet Palestijns gebied, Syrië, Tunesië, Chili, Mexico, Zuid -Afrika, Mercosur, de Cariforum -staten, 
Ivoorkust, Kameroen, ESA (Comoren, Madagaskar, Mauritius, Seychellen, Zambia en Zimbabwe), SADC (Botswana, 
Lesotho, Mozambique en Swaziland), de staten in de Stille Oceaan, overgangsregeling voor de markttoegang voor de 
ACS -landen, landen en gebieden overzee, Ceuta en Melilla.Bijlage II
40 Bijlagen
Norm
Duurzaamheidseffectbeoordeling (DEB’s):  In 1999 besloot de Europese Commissie „duurzame ontwikkeling te in -
tegreren in handelsbesprekingen door een nieuw beoordelingsinstrument, handels -DEB genaamd, te ontwikkelen4”.
Gevallen waarin een DEB was vereist:
PTA’s met Toereikendheid van de evaluatie
Kroatië Geen DEB N.v.t.
Albanië Geen DEB N.v.t.
Montenegro Geen DEB N.v.t.
Bosnië en Herzegovina Geen DEB N.v.t.
Servië Geen DEB N.v.t.
Algerije DEB5 X
Egypte DEB X
Israël DEB X
Jordanië DEB X
Libanon DEB X
Marokko DEB X
Bezet Palestijns gebied DEB X
Syrië DEB X
Tunesië DEB X
Midden-Amerika DEB √
Legenda:
N.v.t.  = Niet van toepassing  √ = Toereikend  X = Over de gehele lijn ontoereikend
4 Voorwoord van de hand van P . Mandelson, voormalig Europees commissaris voor Handel, bij de handleiding van de Commissie over 
duurzaamheidseffectbeoordeling op handelsgebied („Handbook on Trade SIA”).
5 De DEB inzake de Europees -mediterrane vrijhandelszone heeft betrekking op de PTA’s met Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, 
bezet Palestijns gebied, Syrië en Tunesië.Bijlage II
41 Bijlagen
Gevallen waarin een DEB was vereist:
PTA’s met Toereikendheid van de evaluatie
Chili DEB X
Andesgemeenschap DEB X
Republiek Korea DEB √
India DEB X
Canada DEB √
DCFTA Marokko DEB X
Mercosur DEB X
Cariforum-staten DEB6X
Ivoorkust DEB X
Kameroen DEB X
ESA — Comoren, Madagaskar, Mauritius, 
 Seychellen, Zambia, ZimbabweDEB X
SADC — Botswana, Lesotho, Mozambique, 
SwazilandDEB X
Staten van de Stille Oceaan — Papoea-Nieuw-
Guinea, Fiji DEB X
Legenda:
N/A = Niet van toepassing √ = Toereikend X = Over de gehele lijn ontoereikend
In de onderstaande PTA’s was er geen DEB vereist:
Andorra, Turkije, San Marino, de Faeröer, de Europese Economische Ruimte (IJsland, Noorwegen en Liechtenstein), 
Zwitserland, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Mexico, Zuid -Afrika, de verordening inzake markt -
toegang met de ACS -landen, de landen en gebieden overzee, APS -verordening (EG) nr. 980/2005, APS -verordening 
(EG) nr. 732/2008, APS -verordening (EU) nr. 978/2012, unilaterale PTA met Moldavië en Ceuta en Melilla.
6 De DEB over de economische partnerschapsovereenkomsten met ACP -landen heeft betrekking op de Cariforum -staten, Ivoorkust, Kameroen, ESA 
(Comoren, Madagaskar, Mauritius, Seychellen, Zambia, Zimbabwe), SADC (Botswana, Lesotho, Mozambique, Swaziland) en de landen uit de Stille 
Oceaan (Papoea-Nieuw -Guinea, Fiji).Bijlage II
42 Bijlagen
Overzicht van de tussentijds en/of achteraf door de Commissie verrichte evaluaties 
van PTA’s 
Norm
Naar het oordeel van de Rekenkamer moeten er voor alle PTA’s met belangrijke effecten op economisch, maatschap -
pelijk en milieugebied drie jaar na de inwerkingtreding van die PTA’s tussentijds en achteraf evaluaties worden uit -
gevoerd. Deze evaluaties zouden de beleidsmakers, de belanghebbenden en de Europese belastingbetalers in staat 
stellen te beoordelen of de PTA’s daadwerkelijk hun beleidsdoelstellingen verwezenlijken, in overeenstemming met 
de beginselen van goed financieel beheer en openbare verantwoordingsplicht.
In haar mededeling over „Handel, groei en wereldvraagstukken — Handelsbeleid als kernelement van de Europa 
2020-strategie”1 stelde de Commissie dat systematischer een evaluatie achteraf zal worden uitgevoerd om op de 
impact van bestaande EU -handelsovereenkomsten te kunnen toezien.
Gevallen waarin een tussentijdse evaluatie en/of evaluatie achteraf (EPE) is vereist
PTA’s met: Tussentijdse evaluaties en/of evaluaties achteraf Toereikendheid van die evaluatie
Turkije Geen EPE N.v.t.
Europese Economische Ruimte 
(IJsland, Noorwegen, 
Liechtenstein)Geen EPE N.v.t.
Zwitserland Geen EPE N.v.t.
Voormalige Joegoslavische 
Republiek MacedoniëGeen EPE N.v.t.
Kroatië Geen EPE N.v.t.
Albanië Geen EPE N.v.t.
1 COM(2010) 612 definitief.Bijlage  III
43 Bijlagen
Gevallen waarin een tussentijdse evaluatie en/of evaluatie achteraf (EPE) is vereist
PTA’s met: Tussentijdse evaluaties en/of evaluaties achteraf Toereikendheid van die evaluatie
Montenegro Geen EPE N.v.t.
Bosnië en Herzegovina Geen EPE N.v.t.
Servië Geen EPE N.v.t.
Algerije EPE2 X
Egypte EPE X
Israël EPE X
Jordanië EPE X
Libanon Geen EPE N.v.t.
Marokko EPE X
Bezet Palestijns gebied Geen EPE N.v.t.
Syrië Geen EPE N.v.t.
Tunesië EPE X
Chili EPE √
Mexico EPE van zes vrijhandelsovereenkomsten X
Zuid-Afrika EPE van zes vrijhandelsovereenkomsten X
Cariforum-staten Geen EPE N.v.t.
Staten in het gebied 
van de Stille Ocean — 
 Papoea-Nieuw-Guinea, FijiGeen EPE N.v.t.
Landen en gebieden overzee Geen EPE N.v.t.
APS-verordening (EG) 
nr. 980/2005Tussentijdse evaluatie √
 APS-verordening (EG) 
nr. 732/2008Tussentijdse evaluatie √
Moldavië Geen EPE N.v.t.
Legenda:
N.v.t.  = Niet van toepassing  √ = Toereikend  X = Over de gehele lijn ontoereikend
Voor de onderstaande PTA’s is geen evaluatie achteraf vereist:
Andorra, San Marino, Faeröer, Midden -Amerika, de Andesgemeenschap, Republiek Korea, India, Canada, Marokko 
(diepe en brede vrijhandelsovereenkomst), Mercosur, Ivoorkust, Kameroen, ESA (Comoren, Madagaskar, Mauritius, 
Seychellen, Zambia en Zimbabwe), SADC (Botswana, Lesotho, Mozambique en Swaziland), de overgangsregeling voor 
de markttoegang voor ACS -landen, APS -verordening (EU) nr. 978/2012, en Ceuta en Melilla.
2 De evaluatie achteraf van de Europees-mediterrane vrijhandelszone heeft betrekking op PTA’s met Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Marokko en 
Tunesië.Bijlage III
44 Bijlagen
Controleaanpak in de geselecteerde lidstaten
De controleurs onderzochten de nationale instructies en procedures, het risicobeheer en de risicoprofielen, de 
controles vooraf en achteraf, alsmede de administratieve samenwerking. De Rekenkamer onderzocht de algemene 
controlestrategie die de douaneautoriteiten in vijf lidstaten hanteren voor de PTA’s. De waarde van hun invoer in het 
kader van de PTA’s maakte ruim twee derde uit van de totale invoer die onder de preferentiële tariefmaatregelen valt.
De douanecontroles in de vijf geselecteerde lidstaten werden beoordeeld door de onderstaande willekeurige steek -
proeven te testen:
a) zestig importen die hadden plaatsgevonden in het kader van de PTA’s in de verjaarde periode 2009, om na 
te gaan of die goederen wel degelijk in aanmerking kwamen voor preferentiële tariefmaatregelen en tevens 
ter controle van de door de douaneautoriteiten genomen preventieve, afschrikkende en corrigerende maat -
regelen om te verzekeren dat dat recht inderdaad bestond en om de verschuldigde rechten in te vorderen 
indien dit niet het geval was. Er werd een extrapolatie gemaakt van de in de steekproef aangetroffen ontoe -
reikende betalingen om het voor de EU -begroting mogelijk verloren gegane bedrag aan TEM te ramen;
b) dertig importen in het kader van de PTA’s in 2011, om na te gaan of die goederen daadwerkelijk in aanmer -
king kwamen voor preferentiële tariefmaatregelen en tevens ter controle van de door de douaneautori -
teiten genomen preventieve, afschrikkende en corrigerende maatregelen om te verzekeren dat dat recht 
inderdaad bestond en om de verschuldigde rechten in te vorderen indien dit niet het geval was;
c) dertig importen in 2009 waarover een mededeling in het kader van wederzijdse bijstand was gedaan om na 
te gaan of de lidstaten op consistente wijze geautomatiseerde risicoprofielen in hun risicobeheersystemen 
hadden ingevoerd;
d) dertig verzoeken die de lidstaten in 2011 aan de begunstigde/partnerlanden stuurden in het kader van 
de administratieve samenwerking met het oog op het toetsen van de tijdige inning van de douaneschuld 
indien de goederen niet in aanmerking kwamen voor preferentiële tariefmaatregelen.Bijlage  IV
45 Bijlagen
Beperkingen van het CGE -model
1 
Volgens het Europees Economisch en Sociaal Comité1 heeft „…de presentatie van de resultaten van die berekenings -
modellen in DEB […] voor onderhandelaars en belanghebbenden uiteindelijk maar weinig informatieve waarde […], 
omdat er geen significante of voldoende gespecificeerde gevolgen worden aangegeven. […] er [bestaan] geen of al -
leen onbetrouwbare statistieken […] over het informele deel van de economie. Als gevolg daarvan wordt in een DEB 
te weinig rekening gehouden met de mogelijke impact van een handelsovereenkomst op de informele sector”.
2 
Zowel de Commissie als de externe consultants hebben eveneens op de inherente beperkingen van het CGE -model 
gewezen:
a) het CGE -model is enkel bruikbaar voor simulatiedoeleinden, niet voor vooruitzichten2; de simulatie van 
 effecten op de lange termijn is zwak3;
b) haar enigszins tautologische opbouw, d.w.z. alle resultaten worden impliciet gekoppeld aan de gedane 
veronderstellingen en de verrichte kalibratie4;
c) de grondstoffen worden gegroepeerd binnen een ruime categorie, waardoor men onmogelijk het effect op 
specifieke producten binnen een brede categorie kan bepalen op een bruikbare manier, bijvoorbeeld tarwe 
van gemiddelde kwaliteit binnen de context van het geraamde effect op „tarwe”5;
d) landen met onderling verschillende kenmerken  — zoals Rusland, Noorwegen, Zwitserland en Turkije  — 
zijn in een enkele groep ondergebracht en daardoor kunnen de CGE- ramingen voor die groep6 slechts in 
beperk  te mate op een bruikbare manier worden geïnterpreteerd;
e) de formele modellen zijn niet in staat rekening te houden met het effect van de liberalisering van investe -
ringen en van maatregelen die het vrije verkeer van beroepsbeoefenaren bevorderen7; en
f) de resultaten van het CGE -model lenen zich niet goed voor een beoordeling van de maatschappelijke 
 gevolgen, omdat zij geen gedetailleerde informatie op het niveau van de huishoudens bevatten8.
1 Paragraaf 2, lid 6, van Advies nr. 818/2011 van het Europees Economisch en Sociaal Comité.
2 Bijlage 8, paragraaf 11, onder 5), van de EB -richtsnoeren van de Commissie.
3  Volgens de standpuntnota van de diensten van de Commissie over de DEB’s voor de VHO tussen de EU en de Republiek India van maart 2010 
„behoren de effecten op de lange termijn tot de meest omstreden onderdelen van de CGE -modellering, omdat het proces van kapitaalaccumulatie 
onvermijdelijk berust op simpele veronderstellingen en voorbijgaat aan de dynamiek die ontstaat door de verhoogde integratie en mededinging”.
4 Bijlage 8, paragraaf 11, onder 5), van de EB -richtsnoeren van de Commissie.
5 Briefingdocument bij het eindverslag van de DEB over EU -Canada, juni 2011.
6 Idem.
7 Idem.
8 EU-Andean Trade Sustainability Impact Assessment. Eindverslag, oktober 2009. Bijlage  V
46
De Commissie hanteerde verschillende technieken, 
voornamelijk (maar niet uitsluitend) het berekenbaar 
algemeen evenwichtsmodel (CGE, Computable Gene -
ral Equilibrium Model), en baseerde zich op gegevens 
uit de GTAP -databank (Global Trade Analysis Project, 
project voor de analyse van de wereldhandel)3. Dit zijn 
tot dusver de beste beschikbare instrumenten om de 
economische gevolgen van veranderingen in het han -
delsbeleid te kwantificeren.
III b)
Het algemeen preferentiestelsel is een unilaterale 
regeling die aan de hand van tariefverlagingen tracht 
tegemoet te komen aan aanhoudende economische, 
maatschappelijke en andere structurele behoeften 
in ontwikkelingslanden. Hoewel de Commissie deze 
opmerking aanvaardt, is het APS slechts een van de 
elementen die de beoogde voordelen opleveren.
De nieuwe APS -regeling, die op 1 januari 2014 in wer -
king trad, heeft belangrijke hervormingen ondergaan 
om beter afgestemd te zijn op de meest noodlijdende 
landen.
III c)
De belangrijkste bevindingen van de Rekenkamer 
hebben te maken met individuele fouten zoals ontbre -
kende documenten of bewijsstukken die de invoerders 
hadden moeten bijhouden.
III d)
De Commissie voert de controlebezoeken uit in het 
kader van de bestaande rechtsgrondslag en in over -
eenstemming met de respectieve bepalingen van de 
wederzijdse handelsregelingen, zoals goedgekeurd 
door de Raad en de lidstaten en, indien nodig, het Euro -
pees Parlement.
3 Het gebruik van de GTAP-databank in CGE-modellen wordt 
algemeen en wereldwijd aanvaard door nagenoeg alle 
gelijkaardige internationale organisaties zoals de WTO, de 
Wereldbank, de OESO, de VN, het IMF en de Amerikaanse 
overheid.Samenvatting
I
De economische voordelen van de liberalisering van de 
handel zijn welbekend en worden uitvoerig beschre -
ven in de beschikbare economische literatuur. Zo is 
bijvoorbeeld aangetoond dat het Europese bbp met 
meer dan 1 % toeneemt dan anders indien alle lopende 
onderhandelingen (Doha -ronde en bilaterale overeen -
komsten) zouden worden afgerond. Naar verwachting 
betekent dit voor de consumenten toegang tot een rui -
mere waaier aan goederen en diensten. Tot slot zijn er 
in Europa meer dan 36 miljoen banen die rechtstreeks 
of onrechtstreeks afhangen van ons vermogen om met 
de rest van de wereld handel te drijven1.
Bovendien is het algemeen preferentiestelsel (APS) 
de doeltreffendste manier waarop de EU ontwikke -
ling door handel verwezenlijkt. Ten eerste verschaft 
de EU via de EBA -regeling (everything but arms/ 
alles -behalve -wapens) de 50 armste landen ter wereld 
van rechten en quota vrijgestelde toegang tot de 
EU-markt voor alle producten (behalve wapens). Ten 
tweede stimuleert Europa ontwikkelingslanden aan de 
hand van de extra voordelen van de subregeling APS+ 
om duurzame ontwikkelingsdoelen na te streven.
III a)
Sinds 1999 gaan alle grote multilaterale en bilaterale 
handelsbesprekingen gepaard met een duurzaam -
heidseffectbeoordeling (DEB). Daarenboven zijn sinds 
2010 alle belangrijke handelsbesprekingen op één na2 
voorafgegaan door een effectbeoordeling (EB).
Alle handelsregelingen van de EU konden putten uit 
degelijke analyses van de economische en andere 
gevolgen. Op die manier heeft de Commissie er altijd 
naar gestreefd aan de steeds evoluerende toepasselijke 
normen te voldoen.
1 „Handel, groei en wereldvraagstukken — Handelsbeleid als 
kernelement van de Europa 2020-strategie”.
2 In 2011 riepen de Raad Buitenlandse Zaken en de Europese Raad 
naar aanleiding van de Arabische Lente op tot onderhandelingen 
met Marokko, Tunesië, Egypte en Jordanië. Door deze politieke 
beslissing werd het overbodig om een EB te verrichten en zou een 
EB de start van het onderhandelingsproces vertraging hebben 
doen oplopen.Antwoord van de 
Commissie 
Antwoord van de Commissie 47
IV a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de 
Rekenkamer om voor iedere PTA een EB en een DEB uit 
te voeren en om gevallen waar dit niet mogelijk blijkt, 
naar behoren te motiveren. De Commissie zal dit doen 
in overeenstemming met de bestaande richtsnoeren 
voor EB’s en het handboek over DEB, en haar meest 
recente effectbeoordeling voor Japan en de VS omvatte 
een raming van de gederfde inkomsten.
De Commissie verricht al EB’s en DEB’s in overeenstem -
ming met beide bestaande verbintenissen en met de 
beste praktijken. Sinds 1999 gaan alle grote multilate -
rale en bilaterale handelsbesprekingen gepaard met 
een DEB en sinds 2010 zijn alle belangrijke handels -
besprekingen (op één na, zie het antwoord van de 
Commissie op paragraaf III, onder a)) ook voorafgegaan 
door een effectbeoordeling .
IV b)
Wat de tijdigheid van de analyse betreft, verbindt de 
Commissie zich ertoe de DEB’s uiterlijk zes maanden 
na het begin van de onderhandelingen op te starten 
zodat ze van pas komen in het onderhandelings- en 
goedkeuringsproces.
Eurostat wordt voortaan automatisch uitgenodigd als 
lid van de stuurgroepen die toezicht houden op de 
DEB’s.
De Commissie tracht de samenwerking inzake de 
kwaliteit van de bronnen van statistische gegevens uit 
te diepen in het kader van een lopende herziening van 
de dienstverleningsovereenkomst tussen DG Handel en 
Eurostat.
IV d)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de Reken -
kamer voor PTA’s met grote economische, maatschap -
pelijke en milieugevolgen.
Deze aanbeveling weerspiegelt de bestaande verbin -
tenissen van de Commissie om op een meer systema -
tische wijze evaluaties achteraf te verrichten op PTA’s 
met grote economische, maatschappelijke en milieu -
gevolgen, teneinde beter toezicht te houden op de 
gevolgen van Europese handelsregelingen5.
5 COM(2010) 612 Mededeling „Handel, groei en 
wereldvraagstukken”.Hoewel de rechtsgrondslag voor het verrichten van 
controlebezoeken aan begunstigde landen pas sinds 
1 januari 2011 geldt, had de Commissie voordien al als 
onderdeel van een administratieve samenwerking, met 
name in het kader van het APS, in begunstigde landen 
controleactiviteiten uitgevoerd en hieromtrent motive -
ringen verstrekt.
Desondanks heeft de Commissie een actieplan voor 
het toezicht op de toepassing van de preferentiële 
oorsprongsregels uitgewerkt, waarin controlebezoe -
ken in een begunstigd land een van de voorgestelde 
activiteiten is. Het actieplan bestrijkt zowel unilaterale 
regelingen zoals het APS als bilaterale overeenkomsten 
met partnerlanden.
III e)
De Commissie neemt nota van de bevinding van de 
Rekenkamer.
Sinds 2001 heeft de Commissie steeds voorgesteld 
om in alle, autonome of conventionele, preferen -
tiële handelsregelingen van de EU in de mogelijkheid 
te voorzien om preferenties tijdelijk in te trekken in 
geval van specifieke problemen met het beheer van 
de preferenties en/of in geval van andere belangrijke 
inbreuken op de douanewetgeving of in geval van 
niet -samenwerking. De Commissie is van mening dat 
deze vrijwaringsmaatregelen hun nut hebben bewezen 
en zij zal er blijven op aandringen om ze in alle toekom -
stige preferentiële handelsregelingen op te nemen.
De Commissie merkt op dat in slechts één PTA, name -
lijk met Zuid -Korea, de uiteindelijk overeengekomen 
vrijwaringsmaatregelen geen mogelijkheid tot tijdelijke 
intrekking van preferenties omvatten, maar daaren -
tegen wel een verplicht overlegmechanisme. De Com -
missie bevestigde het uitzonderlijke karakter van de 
compromistekst van de vrijwaringsmaatregelen die ten 
tijde van het besluit van de Raad betreffende de onder -
tekening van de overeenkomst met Zuid -Korea werden 
afgesproken4.
4 PB L 127 van 14.5.2011, blz. 4.
Antwoord van de Commissie 48
V f)
De Commissie merkt op dat financiële vorderingen de 
verantwoordelijkheid zijn van de lidstaten.
OLAF zal de bevoegde autoriteiten van de lidstaten alle 
noodzakelijke informatie blijven verstrekken om hun 
terugvorderingsprocedures te vereenvoudigen.
Nieuwe bepalingen in Verordening nr. 883/2013 betref -
fende onderzoeken door OLAF6 eisen dat de lidstaten 
OLAF informatie verschaffen over de acties die ze 
hebben ondernomen naar aanleiding van de aanbeve -
lingen van OLAF over onder andere de terugvordering 
van verschuldigde bedragen. Dit leidt tot een gron -
diger toezicht op de terugvorderingsprocedures van 
de lidstaten en een betere financiële follow -up van 
OLAF- onderzoeken.
De Commissie behandelt systematisch alle gevallen 
waarin de financiële aansprakelijkheid van een lidstaat 
ten gevolge van vertragingen in terugvorderingsproce -
dures is vastgesteld. Ze zal dit blijven doen.
V g)
Sinds 2001 heeft de Commissie steeds voorgesteld 
om in alle, autonome of conventionele, preferen -
tiële handelsregelingen van de EU in de mogelijkheid 
te voorzien om preferenties tijdelijk in te trekken in 
geval van specifieke problemen met het beheer van 
de preferenties en/of in geval van andere belangrijke 
inbreuken op de douanewetgeving of in geval van 
niet -samenwerking. De Commissie is van mening dat 
deze vrijwaringsmaatregelen hun nut hebben bewezen 
en zij zal er blijven op aandringen om ze in alle toekom -
stige preferentiële handelsregelingen op te nemen.
Tegen eind 2013 was de mogelijkheid van een tijdelijke 
intrekking van preferenties al opgenomen in vier auto -
nome regelingen (waaronder het APS) die bijna 200 
landen bestrijken en in preferentiële regelingen met 
meer dan 30 landen.
6 Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees 
Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende 
onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding 
(OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van 
het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) 
nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18.9.2013).V a)
De Commissie zal verder nagaan in welke bijzondere 
gevallen zulke risicoprofielen van pas komen en hoe ze 
in het kader van PTA’s in de oorsprongsregels kunnen 
worden opgenomen.
V b)
De voorbije jaren heeft de Commissie tijdens haar 
inspecties speciale aandacht besteed aan de doeltref -
fendheid van de risicobeheersystemen en controle -
strategieën van de lidstaten. De Commissie heeft 
thematische verslagen over haar inspecties op de 
douanecontrolestrategieën (2009), over domicilië -
ringsprocedures (2011) en over douanevervoer (2012) 
opgesteld en deze aan het Raadgevend Comité voor de 
eigen middelen en de Groep van deskundigen inzake 
douanebeleid voorgesteld. Ze zal blijven nagaan of de 
lidstaten de doeltreffendheid van hun risicobeheersys -
temen en hun controlestrategieën verhogen.
V c)
De Commissie zal de lidstaten blijven aansporen om 
na ontvangst van mededelingen in het kader van 
wederzijdse bijstand (MA -mededelingen) alle passende 
voorzorgsmaatregelen te nemen.
V d)
De beoordeling van de capaciteit van een begunstigd 
land maakt integraal deel uit van het onderhandelings -
proces met elke partner. Deze beoordeling wordt 
echter niet in een formeel verslag gegoten. De Commis -
sie zal een beoordeling van de capaciteit opnemen in 
de formele verkennende gesprekken vóór elke nieuwe 
onderhandeling.
Doorgaans vormen de onderhandelingen het perfecte 
kader voor de Commissie om na te gaan of de autoritei -
ten van de partnerlanden de capaciteit hebben om de 
overeenkomst naar behoren uit te voeren.
V e)
De Commissie zal deze kwestie (tijdens controlebezoe -
ken) bij de lidstaten aankaarten teneinde de kwaliteit te 
verbeteren van de informatie die de lidstaten over de 
administratieve samenwerking verstrekken. Ook de rap -
portageprocedure zal worden vereenvoudigd.
Antwoord van de Commissie 49
10
In 1999 ging de commissaris voor Handel de verbinte -
nis aan om DEB’s te verrichten en deze werden een 
gevestigde praktijk bij handelsbesprekingen onder de 
volgende commissarissen voor Handel.
12
De Commissie is het eens over het belang van evalua -
ties voor alle PTA’s met belangrijke gevolgen.
Bij de evaluatie van een handelsovereenkomst moet er 
voldoende tijd verstrijken voordat er uit de beschikbare 
gegevens betrouwbare conclusies kunnen worden 
getrokken.
Handelsovereenkomsten voorzien vaak in een gelei -
delijke invoering van wederzijdse verbintenissen over 
een periode van vijf tot zeven jaar7. Het tijdstip van een 
evaluatie moet rekening houden met de periode waarin 
de gevolgen worden gevoeld. Daarom is de Commissie   
van mening dat een evaluatie amper drie jaar na de 
inwerkingtreding van een overeenkomst, zoals door de 
Rekenkamer wordt voorgesteld, doorgaans te snel is.
14
De Commissie is niet van mening dat een evaluatie 
vooraf en achteraf van gederfde inkomsten de begro -
tingsautoriteiten een voldoende nauwkeurige jaarlijkse 
raming verstrekt van de inning van douanerechten 
om het financieel beheer van de EU -begroting te 
verbeteren.
PTA’s maken deel uit van de wettelijke structuur op 
basis waarvan verschuldigde douanerechten wor -
den geïnd en beschikbaar worden gesteld voor de 
EU-begroting. Bijgevolg kunnen inkomsten niet langer 
als gederfd worden beschouwd zodra er een PTA is 
ingevoerd, noch zijn er in dat geval budgettaire kosten. 
Voor haar raming van de traditionele eigen middelen   
(TEM) moet de Commissie zich hoofdzakelijk op 
macro -economische methoden baseren. Die methoden 
worden momenteel echter herzien en de Commissie zal 
nagaan in hoeverre andere elementen, zoals het effect 
van nieuwe PTA’s, in rekening kunnen worden gebracht.
7 Zie ook COM(2013) 686 „Versterking van de grondslagen voor 
slimme regelgeving  — verbetering van de evaluatie”.Op dit moment onderhandelt de Commissie met een 
aantal partners, waaronder Japan, Vietnam, Marokko, 
Thailand en Canada, over de opname van bepalingen 
voor de tijdelijke intrekking van preferenties in PTA’s.
De Commissie zal blijven voorstellen om de MAE -clau -
sule (bepaling inzake de handelwijze bij administratieve 
fouten) in alle toekomstige handelsovereenkomsten   
op te nemen indien er geen zelfcertificering is 
overeengekomen.
V h)
De Commissie zal de vervanging van certificaten van 
oorsprong en certificaten inzake goederenverkeer door 
zelfcertificering door de uitvoerders blijven bevorderen.
Inleiding
07
De Rekenkamer gaat terecht dieper in op EB’s en DEB’s. 
Ze geeft echter onvoldoende erkenning aan instrumen -
ten zoals haalbaarheidsstudies en andere economische 
analyses die in het verleden ook van belang zijn geble -
ken bij de besluitvorming over enkele van de overeen -
komsten die ze in haar steekproef heeft opgenomen.
08
Hoewel het systeem van EB’s in 2002 werd geïntro -
duceerd, is het toepassingsgebied ervan geleidelijk 
geëvolueerd en zijn PTA’s met belangrijke gevolgen er 
pas in 2009 volledig deel van gaan uitmaken.
09
De Commissie hanteert voor PTA’s tussen 2002 en 2006 
een andere interpretatie van de wettelijke verplichting 
om evaluaties vooraf te verrichten.
Sinds 2003 is geleidelijk aan de vereiste ontstaan om 
effectbeoordelingen te verrichten.
Sinds 2005 zijn EB’s vereist voor alle in het WWPC vast -
gestelde initiatieven en sinds 2009 voor de belangrijk -
ste initiatieven van de Commissie en de initiatieven met 
de meest verreikende gevolgen.
Antwoord van de Commissie 50
27
De Commissie is van mening dat er voor de zeven 
door de Rekenkamer vastgestelde PTA’s geen EB’s of 
evaluaties vooraf moesten worden voorbereid. In de 
meeste gevallen zou een EB of evaluatie vooraf weinig 
meerwaarde hebben opgeleverd en zou er oneven -
redig gebruik van middelen zijn gemaakt, bijvoorbeeld 
omdat op het hoogste politieke niveau al de beslissing 
was genomen om een overeenkomst na te streven, 
omdat de beoogde maatregelen eerder beperkte effec -
ten hadden of omdat het om overgangsmaatregelen 
ging.
28
De Commissie heeft de inkomstenderving geraamd in 
alle EB’s voor handelsovereenkomsten die sinds 2010 
zijn afgesloten.
29
De Commissie vindt niet dat er een verbintenis bestond 
om DEB’s te verrichten voor de vijf door de Reken -
kamer aangeduide overeenkomsten. De verbintenis 
om tijdens een handelsbespreking DEB’s te verrichten 
werd oorspronkelijk in 1999 door de commissaris voor 
Handel aangegaan en had betrekking op de onderhan -
delingen die door de commissaris voor Handel wor -
den geleid. Er is binnen het College nooit een besluit 
genomen over het veralgemeende gebruik van DEB’s 
voor onderhandelingen die door andere commissaris -
sen namens de Commissie worden geleid. Daarom is er 
in deze vijf gevallen geen DEB verricht.
30
Sinds 2010 versterkt de Commissie haar systeem voor 
de evaluatie van wetgeving en beleid, en heeft ze zich 
ertoe verbonden op een meer systematische basis 
evaluaties te verrichten. Bij de uitvoering van een eva -
luatieprogramma moeten prioriteiten worden gesteld, 
waarbij eerst prioriteit wordt gegeven aan het beginsel 
van eerst evalueren, m.a.w. evalueren voordat een initi -
atief wordt herzien, aan de initiatieven met de grootste 
impact en tot slot naargelang de beschikbare schaarse 
middelen.In EB’s die sinds 2011 zijn verricht, is telkens een 
raming van de gederfde inkomsten opgenomen. Een 
berekening vooraf is echter enkel een raming van de 
waarschijnlijke vermindering van eigen inkomsten in 
de vorm van douanerechten op basis van de meest 
waarschijnlijke scenario’s die uit de definitieve over -
eenkomst naar voren komen. Wat de economische 
gevolgen betreft, moet er worden opgemerkt dat PTA’s 
niet alleen de douanetarieven verlagen, maar ook de 
handelsstromen doen toenemen, wat bepaalde voor -
delen oplevert zoals eventueel een hoger bedrag van 
de geïnde douanerechten.
Reikwijdte en aanpak van de controle
21
De conclusie van de Rekenkamer is gebaseerd op de 
analyse van een periode waarin het effectbeoordelings -
systeem van de Commissie geleidelijk aan tot stand 
kwam en de systematische evaluatie van beleidslijnen 
nog moest worden ontwikkeld. Daarom kon een aantal 
van de overeenkomsten in de steekproef niet aan een 
EB of DEB worden onderworpen gezien het moment 
waarop ze werden voorgesteld en/of van kracht 
werden.
22
De werkwijzen voor effectbeoordelingen werden in de 
Commissie geleidelijk aan uitgewerkt met de invoering 
van richtsnoeren in 2005 en de herziening ervan in 
2009. De huidige strengere normen mogen niet worden 
gebruikt om eerdere EB’s te beoordelen toen het sys -
teem nog in ontwikkeling was. Om te kunnen voort -
bouwen op de ervaring van de eerste vijf jaar werden er 
richtsnoeren voor DEB’s ingevoerd aan de hand van het 
handboek voor DEB’s dat in 2006 door de diensten van 
de Commissie werd gepubliceerd.
Opmerkingen
26
De Commissie is het ermee eens dat de economische 
en andere effecten van PTA’s zowel vooraf als achteraf 
naar behoren moeten worden beoordeeld. Volgens 
haar gebeurt dit al sinds 1999.
Antwoord van de Commissie 51
35
Van de zes door de Rekenkamer gecontroleerde EB’s 
werden er vier in 2006/2007 verricht toen de werkwijze 
om het effect van handelsovereenkomsten te analyse -
ren nog niet volledig ontwikkeld was. Alle EB’s die sinds 
2010 zijn verricht, bevatten een uitgebreide analyse van 
de economische effecten in de begunstigde landen.
36
De Commissie beoordeelt de economische effecten 
aan de hand van geavanceerde economische model -
len en gegevens, en houdt daarbij gelijke tred met 
de recentste ontwikkelingen in de theoretische en 
empirische literatuur aangaande de effecten van 
vrijhandelsovereenkomsten.
38
Het APS bestaat uit één algemene regeling en twee 
bijzondere regelingen. De algemene regeling wordt 
toegekend aan alle ontwikkelingslanden die eenzelfde 
ontwikkelingsbehoefte delen en zich in een vergelijk -
baar stadium van economische ontwikkeling bevinden, 
zonder dat er internationale verdragen moeten worden 
bekrachtigd of ten uitvoer gelegd.
De subregeling APS+ van de EU werd zo ontwikkeld 
dat ze extra stimulansen bevat voor kwetsbare landen 
die bereid zijn extra stappen te zetten naar duurzame 
ontwikkeling en goed bestuur. Daarbij staat het die 
landen vrij de extra voordelen al dan niet na te streven. 
Deze door de Raad en het Parlement goedgekeurde 
aanpak is een weloverwogen beleidskeuze. Bijgevolg is 
voor deze tien landen afgesproken dat ze internationale 
verdragen op het gebied van mensen- en arbeids -
rechten, milieu en goed bestuur moeten bekrachtigen 
en doeltreffend ten uitvoer moeten leggen. Voor de 
begunstigde landen van de algemene regeling is deze 
afspraak niet gemaakt.Overeenkomstig haar verbintenis om op een meer sys -
tematische basis evaluaties achteraf te verrichten, heeft 
de Commissie in 2012 een evaluatie achteraf verricht 
van de handelspijler van de associatieovereenkomst 
tussen de EU en Chili, en is ze in 2013 gestart met een 
evaluatie achteraf van de vrijhandelsovereenkomst tus -
sen de EU en Mexico en met een uitvoerige beoorde -
ling van de EPO tussen de EU en het Cariforum. In 2014 
zijn er nog twee evaluaties achteraf gepland (van de 
autonome handelspreferenties voor Moldavië en voor 
de landen in de westelijke Balkan).
31
Bij de evaluatie van het effect op de EU -begroting 
in het statistische verslag over het APS voor de 
periode 2006-2009 hanteerde de Commissie de 
standaardprocedure8.
Aangezien de berekening achteraf gebeurde, werd het 
inkomstenverlies berekend op basis van de reële statis -
tieken, m.a.w. preferentiële handel onder het APS in de 
periode 2006-2009.
34
Er zijn aanzienlijke inspanningen geleverd om effect -
beoordelingen van goede kwaliteit te ontwikkelen 
aan de hand van de beste beschikbare modellen. 
Bovendien merkt de Commissie op dat de analyse van 
de Rekenkamer gebaseerd is op EB’s die verschillende 
jaren geleden werden verricht toen de werkwijzen 
voor effectbeoordelingen nog niet volledig waren 
ontwikkeld. Slechts een van de vijf door de Rekenkamer 
gecontroleerde EB’s ter ondersteuning van een han -
delsovereenkomst werd volgens de recentste richtsnoe -
ren voor EB’s verricht. Daardoor gaat de Rekenkamer 
voorbij aan de enorme evolutie die EB’s ter ondersteu -
ning van PTA’s sinds 2010 hebben doorgemaakt.
8 De inkomstenderving is het verschil tussen de meest  begun -
stigingsrechten die bij gebrek aan een APS-regeling voor alle 
APS-handel verschuldigd zouden zijn EN de daadwerkelijk 
betaalde rechten, m.a.w. (Totaal van meestbegunstigingsrechten 
berekend op basis van preferentiële handel onder APS)  – (Totaal 
van preferentiële rechten berekend op basis van preferentiële 
handel onder APS).
Antwoord van de Commissie 52
42
Uit de EB bleek niet dat fraude of ontduiking van dou -
anerechten een opvallende tekortkoming was van de 
eerder toegepaste APS -regeling. Daarom werden de 
antifraudebepalingen in de hervormde regeling niet 
ingrijpend gewijzigd.
Anderzijds bracht de EB aan het licht dat de vrijwa -
ringsmechanismen in de APS -regeling (waar de invoer 
EU-producenten ernstig in moeilijkheden brengt of 
dreigt te brengen) niet werkten, waardoor de prefe -
rentiële invoer de financiële en economische belangen 
van de Europese industrie schade kan berokkenen. Er 
werden mogelijkheden naar voren geschoven om dit 
probleem te verhelpen en zodoende zijn de mechanis -
men in het nieuwe APS, dat sinds 1 januari 2014 geldt, 
versterkt.
Tegen november 2017 moet de Commissie bij het Euro -
pees Parlement en bij de Raad een verslag indienen 
over de toepassing van Verordening (EU) nr. 978/2012 
houdende toepassing van een schema van algemene 
tariefpreferenties (de APS -verordening). In het kader 
van dit verslag zal de Commissie problemen van fraude 
en ontduiking van douanerechten beoordelen en zal 
ze waar nodig maatregelen overwegen om deze aan te 
pakken.
44
De Commissie gaat ermee akkoord dat het CGE zoals 
alle modellen beperkingen kent, maar meent dat het 
model het beste beschikbare instrument is. Alle model -
structuren hebben tekortkomingen, maar CGE- model -
len zijn het best toegerust om de economische impact 
van PTA’s te meten. Het doel is steeds de effecten van 
veranderingen in het handelsbeleid, ceteris paribus, te 
meten op basis van de meest robuuste en relevante 
methodologische aanpak die binnen de economie voor 
de analyse van handelsbeleid beschikbaar is. Zulke 
economische analyses zijn niet gebaseerd op „het” 
CGE- model, maar op verschillende CGE- modellen die 
optimaal afgestemd zijn op de betreffende beleids -
kwestie in elke EB en DEB.Tekstvak 1
Bangladesh is een goed voorbeeld waar de APS -voorde -
len een forse bijdrage hebben geleverd tot de ontwik -
keling van dit minst ontwikkelde land (MOL) en hebben 
geleid tot groei, een daling van de armoede en een 
toename van de werkgelegenheid, in het bijzonder voor 
vrouwen. De beschikbaarheid van APS -voordelen creëert 
de politieke ruimte die de EU nodig heeft om invloed 
uit te oefenen op de ontwikkelingen op het gebied van 
mensen- en arbeidsrechten, zoals na de instorting van 
het Rana Plaza -gebouw is gebleken. Daarnaast heeft 
de Commissie de inspanningen van de Internationale 
Arbeidsorganisatie (IAO) om de arbeidsomstandigheden   
in het land te verbeteren nauwlettend gevolgd. Ze 
betwijfelt of Bangladesh de voorwaarden van het Global 
Compact zou hebben aanvaard indien het geen begun -
stigde van het APS zou zijn geweest.
40
De Commissie bevestigt dat ze in het licht van de erva -
ringen de vereiste heeft verscherpt om het toezicht en 
de evaluatie in het kader van EB’s doeltreffender aan te 
pakken. Dit laat zich zien in de geleidelijke evolutie van 
het EB -systeem.
In alle EB’s die sinds 2010 op het vlak van handel zijn ver -
richt, werden duidelijke en kwantificeerbare indicatoren 
vastgesteld die aan de EB -richtsnoeren van 2009 volde -
den. Het positieve advies van de Raad voor effectbeoor -
deling (REB) in verband met deze EB’s bevestigt dit.
41
De diepgaande studie die in de aanbevelingen van 
het EESC naar aanleiding van de Indiase situatie wordt 
uiteengezet, zal naar alle waarschijnlijkheid geen 
betrouwbare resultaten opleveren, aangezien de kwets -
bare sectoren van de maatschappij veelal te vinden zijn 
in de informele economie waarover zelden kwantita -
tieve gegevens beschikbaar zijn.
De resultaten van de DEB voor de vrijhandelsovereen -
komst met India zijn echter wel relevant in het kader 
van de aanbevelingen van het EESC. De DEB conclu -
deerde dat een vrijhandelsovereenkomst met India (in 
alle geanalyseerde scenario’s) leidt tot een aanzienlijke 
stijging van het reële loon van zowel opgeleide als 
niet -opgeleide werknemers en tot matig gunstige 
effecten voor de armen. Daarenboven raadplegen de 
onderhandelaars regelmatig het maatschappelijk mid -
denveld zodat de in de aanbevelingen van het EESC 
vermelde kwesties kunnen worden besproken.
Antwoord van de Commissie 53
48
EB’s en DEB’s analyseren de mogelijke effecten van de 
handelsovereenkomst op de betrokken sectoren en 
houden daarbij rekening met het bestaan van relevant 
EU-beleid. Daarbij kunnen ze uitdrukkelijk het gemeen -
schappelijk landbouwbeleid (GLB) vermelden (zoals 
voor de landen in het Caribisch gebied), of niet.
49
De Commissie erkent dat de DEB over de EPO’s niet 
even verstrekkend en diepgaand is als meer recente 
DEB’s. Dit is deels te wijten aan de enorme geografi -
sche en thematische reikwijdte van deze specifieke 
DEB (meer dan 75 landen). Geen enkele DEB zou alle 
mogelijke aspecten voor alle mogelijke ondertekenaars 
hebben kunnen bestrijken.
52
De studie betrof een econometrische beoordeling van 
de effecten van zes PTA’s op de handel. Het beoogde 
doel was na te gaan of de overeenkomsten meetbare 
en statistisch belangrijke effecten hadden op de Euro -
pese uit- en invoer. Het was niet de bedoeling dat de 
studie een grotere reikwijdte had of een volwaardige 
evaluatie achteraf was. De Commissie heeft nadien 
volledige evaluaties achteraf verricht voor twee van de 
betreffende landen (Mexico en Chili).
53
Hoewel het verslag van de evaluatie achteraf voor de 
Europees -mediterrane landen geen regeling voor toe -
komstige evaluaties bevatte, kan de Commissie bevesti -
gen dat een dergelijke evaluatie achteraf waarschijnlijk 
zal worden verricht zodra de lopende onderhandelin -
gen afgerond zijn en de overeenkomsten volledig ten 
uitvoer zijn gelegd.
55
Naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie van het 
APS zijn er wezenlijke veranderingen in de regeling 
doorgevoerd die sinds 1 januari 2014 van kracht zijn en 
die de in de tussentijdse evaluatie vastgestelde tekort -
komingen aanpakken.45
De GTAP -databank steunt op de meest betrouwbare 
internationale gegevensbronnen (inclusief Eurostat - 
gegevens voor EU -landen) en staat onder permanent 
toezicht van de verschillende belanghebbenden 
(Wereldbank, OESO, IMF, WTO, Verenigde Naties, FAO). 
De meeste economische gegevens in de GTAP -data -
bank (zoals handelsstromen, beschermingspatronen, 
bbp, eindverbruik) worden bijgewerkt tot het laatst 
beschikbare jaar. In dit geval verwijzen de verouderde 
gegevens enkel naar de technische coëfficiënten van de 
Aanbod- en gebruikstabellen (AGT) van de EU. De ruwe 
gegevens van Eurostat tonen aan dat de technische 
coëfficiënten in de AGT’s van de EU in de periode 2000-
2009 minimaal veranderd zijn.
Als lid van het GTAP -consortium zal de Commissie 
trachten te verzekeren dat het GTAP waar mogelijk 
actuele aanbod- en gebruikstabellen en input -output -
tabellen gebruikt, en dat in de metagegevens van het 
GTAP per land wordt vermeld wat de bronnen zijn en 
welk gegevensjaar wordt gehanteerd.
Zoals blijkt uit het verslag van het JRC (Joint Research 
Centre — Gemeenschappelijk Centrum voor onder -
zoek) van de Europese Commissie van januari 2014 
veranderde het bijwerken van de technische coëfficiën -
ten voor de EU tot het recentste beschikbare jaar maar 
weinig aan de gesimuleerde effecten van de vrijhan -
delsovereenkomst tussen de EU en Zuid -Korea.
46
Aangezien de meeste gegevens van de EU in de GTAP - 
databank in de eerste plaats afkomstig zijn van Eurostat 
of de nationale bureaus voor de statistiek, kan het over -
bodig zijn om Eurostat ook bij een tweede kwaliteits -
beoordeling van de GTAP -gegevens te betrekken.
47
De Commissie is het ermee eens dat een DEB op tijd 
gereed moet zijn om van enig nut te kunnen zijn voor 
de onderhandelaars. De diensten van de Commissie 
verbinden zich ertoe DEB’s uiterlijk 6 maanden na het 
begin van de onderhandelingen op te starten zodat de 
verslagen nog van pas komen tijdens de onderhande -
lingen. Van de 18 DEB’s die sinds 1999 zijn verricht, was 
de DEB voor Chili de enige waarvan het eindverslag pas 
na de ondertekening van de associatieovereenkomst 
werd afgeleverd.
Antwoord van de Commissie 54
De Commissie merkt verder op dat het vanwege de 
vastgestelde individuele fouten niet naar de drie lid -
staten geëxtrapoleerde potentiële verlies dat door de 
Rekenkamer is gerapporteerd 1 miljoen euro bedroeg, 
waarvan 91 % aan een enkele lidstaat was toe te 
schrijven.
64
Sommige van de ontbrekende documenten of bewijs -
stukken kunnen nog worden overgelegd wanneer de 
Commissie de bevindingen van de Europese Reken -
kamer ter hand neemt. Bijgevolg kan het eindresultaat 
nog beduidend lagere cijfers vertonen. Daarenboven 
bleek uit de inspecties van de vereenvoudigde proce -
dures in 21 lidstaten door de Commissie dat de steek -
proef van gecontroleerde oorsprongsverklaringen 
geen hoge foutenmarge vertoonde en dat de financiële 
gevolgen van de fouten beperkt waren.
De resultaten van het onderzoek van de originele 
oorsprongsdocumenten dat de Commissie tijdens haar 
inspecties in het Verenigd Koninkrijk verrichtte, komen 
niet overeen met de bevindingen van de Rekenkamer.
66
De door de Rekenkamer vastgestelde fouten omvatten 
voornamelijk ontbrekende ondersteunende docu -
menten of bewijsstukken. Wanneer de certificaten 
van oorsprong een stempel hebben gekregen of zijn 
afgegeven door een bureau dat de autoriteiten van 
de begunstigde/partnerlanden niet aan de Commissie 
hadden doorgegeven, kunnen ze ter verificatie aan die 
autoriteiten worden doorgestuurd.
De Commissie wijst er in verband met bovenstaande 
paragraaf 64 op dat de invoerders momenteel bijna alle 
ondersteunende documenten bijhouden en dat ze deze 
overeenkomstig artikel 77 van het douanewetboek 
van de EU ter beschikking van de douaneautoriteiten 
moeten houden. De documenten kunnen niet volledig 
worden gecontroleerd en de controles moeten worden 
verricht op basis van risicoanalyses zoals vastgelegd in 
artikel 13 van het douanewetboek van de EU.Zo is het aantal begunstigden van het APS aanzienlijk 
teruggedrongen zodat de voordelen voornamelijk op 
de meest noodlijdende landen zijn gericht (van meer 
dan 170 tot ongeveer 90 landen). Bovendien zijn de uit -
voermogelijkheden voor armere landen toegenomen 
omdat de voordelen voor sterk concurrerende sectoren 
in bepaalde landen, zoals de textielsector in China en 
India, zijn afgeschaft.
61
De Commissie meent dat de combinatie van oorsprong -
gerelateerde risico’s en andere risico -elementen zelfs 
nog effectiever is omdat zij nog doelgerichter is.
62
De Rekenkamer vond slechts enkele fouten (drie) in 
de aangiften met betrekking tot de invoer waarbij een 
preferentie werd geëist op basis van een vereenvou -
digde procedure. Het Verenigd Koninkrijk heeft beloofd 
zijn strategie voor de controle van de preferentiële 
oorsprong te herbekijken. PTA’s werden in het Ver -
enigd Koninkrijk weliswaar niet als controleonderwerp 
geselecteerd, maar dit betekent niet dat de oorsprong 
niet in het kader van andere controles na inklaring is 
gecontroleerd. De door de Rekenkamer aangekaarte 
problemen zullen door de Commissie ter hand worden 
genomen.
63
De extrapolatie van de Rekenkamer gebeurt op basis 
van individuele fouten zoals ontbrekende documenten 
of bewijsstukken die de invoerders hadden moeten 
bijhouden op het ogenblik van de controle door de 
Rekenkamer. Die fouten bewijzen echter niet auto -
matisch dat de ingevoerde goederen op het ogenblik 
van de invoer niet als van preferentiële oorsprong 
aange  geven waren. In haar follow -up van de door de 
Rekenkamer vastgestelde individuele fouten zal de 
Commissie de lidstaten in kwestie de kans bieden om te 
bewijzen dat de documenten en bewijzen van oor -
sprong wel degelijk beschikbaar waren op het ogenblik 
van de inklaring en dat ze nog steeds kunnen worden 
overgelegd. Enkel wanneer er geen bewijsstukken 
kunnen worden overgelegd, bestaat de kans dat de lid -
staten bedragen aan TEM verschuldigd zijn indien deze 
het gevolg zijn van hun eigen administratieve fouten.
Antwoord van de Commissie 55
75
In alle vermelde gevallen is de informatie geanaly -
seerd en door de lidstaten in hun risicobeoordelingen 
opgenomen. De lidstaat kan op basis van de analyse 
van zijn handelspatroon beslissen om de informatie uit 
mededelingen in het kader van wederzijdse bijstand 
in de vorm van risicoprofielen in zijn risicobeheersys -
temen op te nemen, maar is daartoe niet verplicht. 
Frankrijk heeft verklaard dat het geen nut had om in 
het geval van de betreffende mededeling in het kader 
van wederzijdse bijstand een risicoprofiel aan te maken 
omdat de informatie niet van invloed was in Frankrijk. 
In het geval van Spanje had de steekproef betrekking 
op handelaars die van de keten voor controles vooraf 
waren uitgesloten. De Commissie had de Spaanse auto -
riteiten reeds verzocht deze praktijk recht te zetten. De 
Commissie meent dat een risicoprofiel op basis van de 
informatie uit een mededeling in het kader van weder -
zijdse bijstand enkel moet worden opgemaakt indien 
de informatie van toepassing is voor de lidstaat.
77
Al deze terugvorderingsgevallen worden door de 
Commissie samen met de autoriteiten van de lidstaten 
gevolgd en als er ten gevolge van een administratieve 
fout bedragen aan TEM verschuldigd zijn, wordt de lid -
staten verzocht deze bedragen beschikbaar te stellen, 
waar nodig met rente.
Het Verenigd Koninkrijk werd verzocht om het bedrag 
aan traditionele eigen middelen met betrekking tot 
de MA -mededeling in kwestie beschikbaar te stellen, 
nadat het had bevestigd dat dit bedrag verjaard was 
ten gevolge van inefficiënte interne controles. Frankrijk 
heeft deze bevinding betwist en de Commissie heeft 
om aanvullende informatie verzocht.
78
De Commissie onderstreept dat de betrokken lidstaat 
in dit geval al gepaste maatregelen heeft genomen om 
een vergelijkbare situatie in de toekomst te voorkomen.
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 79.67
De Commissie zal de door de Rekenkamer vastgestelde 
fouten volgen en wanneer er bedragen aan traditionele 
eigen middelen verschuldigd zijn, zal de lidstaten wor -
den gevraagd maatregelen te treffen om deze bedra -
gen terug te vorderen en eventuele rente te betalen.
71
De elf verzoeken die Spanje aan de Filipijnen stuurde 
en die onbestelbaar werden geretourneerd, zijn nadien 
nogmaals naar de Filipijnen gestuurd, maar ditmaal 
naar het juiste adres.
72
De Commissie neemt deze navorderingsgevallen 
momenteel samen met de Italiaanse autoriteiten op. 
Waar nodig zal er rente worden aangerekend.
73
De Commissie zal samen met de Franse douaneautori -
teiten de gevallen volgen waarbij er na bevestiging dat 
de certificaten ongeldig of niet authentiek zijn geen 
navorderingsprocedure is ingesteld en zal de terugvor -
dering eisen van verschuldigde bedragen aan traditio -
nele eigen middelen, evenals waar nodig de betaling 
van rente.
74
De Commissie is van mening dat de lidstaten de 
informatie in hun algemene risico- en controlestrate -
gie voor de douane moeten opnemen en dat ze, voor 
zover de informatie uit de mededeling in het kader 
van de wederzijdse bijstand op de lidstaten betrekking 
heeft, maatregelen moeten nemen om verschuldigde 
bedragen aan TEM terug te vorderen en toekomstige 
verliezen te vermijden.
Antwoord van de Commissie 56
84
In het door de Rekenkamer vermelde arrest van het Hof 
van Justitie van de Europese Unie verwijst het feit dat 
de Commissie niet ten volle gebruik heeft gemaakt van 
de rechten en bevoegdheden waarover zij in het kader 
van de associatieovereenkomst met Turkije beschikte 
naar een specifiek geval en daarom kan hieruit geen 
algemene conclusie worden getrokken.
Artikel 220, lid 2, onder b) en artikel 239 van het dou -
anewetboek bevatten uitzonderingen op het alge -
meen beginsel van terugvordering van invoerrechten. 
Ondanks de bestaande douaneschuld en het feit dat de 
voorwaarden voor een preferentiële behandeling van 
de goederen niet zijn vervuld, verzoekt de aanvrager 
(met steun van de nationale autoriteiten wanneer het 
dossier voor een beschikking bij de Commissie is inge -
diend) in dergelijke gevallen om een uitzondering op 
het beginsel van terugvordering of niet -kwijtschelding/
terugbetaling van invoerrechten.
De bepalingen aangaande deze uitzonderingen moe -
ten restrictief worden geïnterpreteerd en geval per 
geval worden beoordeeld.
Voor uitzonderingen op het beginsel van terugvorde -
ring moet er sprake zijn van ofwel a) een fout vanwege 
de douaneautoriteit die redelijkerwijs niet had kunnen 
worden opgemerkt door de belastingschuldige die te 
goeder trouw handelt en voldoet aan de voorschriften 
inzake douaneaangiften, ofwel b) een speciale situatie 
waarbij de schuldenaar geen nalatigheid of bedrog kan 
worden toegeschreven.
85
De Commissie zal dergelijk periodiek rapportagesys -
teem zeker overwegen in haar nieuwe en verbeterde 
toezichtmaatregelen.
89
De Commissie zal deze kwestie in het kader van haar 
onlangs geplande toezichtmaatregelen bekijken, ten -
einde de kwaliteit van de door de lidstaten verstrekte 
informatie te verbeteren en er onder andere voor te 
zorgen dat de lidstaten hun rapportage meer toespit -
sen op onregelmatigheden waarvoor herstelmaatrege -
len vereist zijn.79
De betrokken lidstaat heeft de Commissie al meege -
deeld dat zijn douaneautoriteiten topoverleg hebben 
gepleegd met de nationale gerechtelijke autoriteiten 
en dat ze op het punt staan de nationale belastingwet 
te wijzigen zodat een vergelijkbare situatie in de toe -
komst kan worden voorkomen.
De Commissie zal deze zaak samen met de Spaanse 
autoriteiten blijven volgen.
80
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 78.
82
De evaluatie van de capaciteit van een begunstigd 
land maakt integraal deel uit van het onderhandelings -
proces met elke partner, inclusief van de verkennende 
gesprekken. Deze beoordeling wordt echter niet in een 
formeel verslag gegoten.
Doorgaans vormen de onderhandelingen het perfecte 
kader voor de Commissie om na te gaan of de autoritei -
ten van de partnerlanden de capaciteit hebben om de 
overeenkomst naar behoren uit te voeren, waarbij reke -
ning wordt gehouden met bijvoorbeeld de ervaring 
met bestaande douanesamenwerkingsovereenkomsten 
en andere samenwerkingsmechanismen. Er vonden 
uitvoeriger evaluaties vooraf plaats in het kader van 
de stabilisatie- en associatieovereenkomsten met de 
Balkanlanden.
83
De Commissie heeft een actieplan voor het toezicht op 
de tenuitvoerlegging van de preferentiële oorsprongs -
regels uitgewerkt, waarin controlebezoeken in een 
land dat preferentiële behandeling geniet een van 
de voorgestelde activiteiten is. Het actieplan bestrijkt 
zowel unilaterale regelingen zoals het APS als bilaterale 
overeenkomsten met partnerlanden.
Antwoord van de Commissie 57
94
Het voornaamste doel van een MA -mededeling is de 
lidstaten te waarschuwen voor vastgestelde fraude -
risico’s en hun medewerking te krijgen om deze risico’s 
efficiënt en effectief aan te pakken. OLAF voldoet volle -
dig aan de vereisten van de bestaande Verordening nr. 
515/9710 (als gewijzigd door Verordening nr. 766/200811). 
Het is de verantwoordelijkheid van de lidstaten om op 
basis van de verstrekte informatie het risico voor hun 
grondgebied te analyseren en alle noodzakelijke maat -
regelen te nemen overeenkomstig de bepalingen van 
de Europese douanewetgeving.
95
De door lidstaten als oninbaar beschouwde bedragen 
betekenen niet noodzakelijk een definitief verlies voor 
de Europese begroting, aangezien de Commissie de 
zorgvuldigheid van de lidstaten bij de invordering van 
deze bedragen krachtens artikel 17, lid 2, van Veror -
dening nr. 1150/2000 onderzoekt en deze lidstaten 
verantwoordelijk houdt voor een eventueel gebrek aan 
zorgvuldigheid bij de invordering.
Tekstvak 2
De Commissie onderzocht deze zaak al in 2013 overeen -
komstig de procedure in artikel 17 van Verordening nr. 
1150/2000 van de Raad.
Vervolgens werd Polen verzocht deze bedragen 
beschikbaar te stellen omdat de voorzorgsmaatregelen 
waar OLAF in zijn MA -mededeling om had gevraagd, op 
het ogenblik van de invoer nog niet waren genomen.
10 Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad van 13 maart 1997 
betreffende wederzijdse bijstand tussen de administratieve 
autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking tussen deze 
autoriteiten en de Commissie met het oog op de juiste toepassing 
van de douane- en landbouwvoorschriften (PB L 82 van 22.3.1997, 
blz. 1).
11 Verordening (EG) nr. 766/2008 van het Europees Parlement en de 
Raad van 9 juli 2008 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 515/97 
van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand tussen de 
administratieve autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking 
tussen deze autoriteiten en de Commissie met het oog op de 
juiste toepassing van de douane- en landbouwvoorschriften (PB 
L 218 van 13.8.2008, blz. 48).90
De Commissie is verheugd over de bevinding van de 
Rekenkamer dat OLAF er, op één onderzoek na, in 
geslaagd is aan te tonen dat de ingevoerde goede -
ren niet in aanmerking kwamen voor preferentiële 
tariefmaatregelen.
91
De terugvordering naar aanleiding van onderzoeken 
door OLAF in douanezaken is de taak van de nationale 
autoriteiten en valt buiten de bevoegdheid van OLAF.
Bijgevolg is het daadwerkelijk teruggevorderde bedrag 
het resultaat van de prestaties van de lidstaten en niet 
van OLAF, zodat het niet opportuun is dit bedrag als 
prestatie -indicator voor OLAF te gebruiken.
OLAF verschaft de bevoegde autoriteiten van de lidsta -
ten alle noodzakelijke informatie om hun terugvorde -
ringsprocedures te vereenvoudigen.
Nieuwe bepalingen in Verordening nr. 883/2013 betref -
fende onderzoeken door OLAF9 eisen dat de lidstaten 
OLAF informatie verschaffen over de acties die ze 
hebben ondernomen naar aanleiding van de aanbeve -
lingen van OLAF over onder andere de terugvordering 
van verschuldigde bedragen. Dit leidt tot een gron -
diger toezicht op de terugvorderingsprocedures van 
de lidstaten en een betere financiële follow -up van 
OLAF- onderzoeken.
92
De Commissie behandelt systematisch alle gevallen 
waarin de financiële aansprakelijkheid van een lidstaat 
ten gevolge van vertragingen in terugvorderingspro -
cedures is vastgesteld. Zij zal de bevindingen van de 
Rekenkamer ter hand nemen en verzoeken om terug -
vordering van traditionele eigen middelen en, waar 
nodig, de betaling van rente. Het in het verslag van 
OLAF vermelde bedrag van de douanerechten is het 
aanbevolen bedrag voor terugvordering; het werkelijke 
bedrag dat kan worden teruggevorderd, kan pas defini -
tief worden bepaald na een follow -up.
9 Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees 
Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende 
onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding 
(OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van 
het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) 
nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18.9.2013).
Antwoord van de Commissie 58
Tekstvak 3 c)
Aangaande de follow -up van de kennisgeving aan de 
invoerders betreffende de invoer van tonijn uit El Salva -
dor heeft de Commissie intussen op de bevinding van 
de Rekenkamer gereageerd en een brief met uitvoerige 
vragen naar El Salvador gestuurd.
Tekstvak 3 d)
Zie het antwoord op paragraaf III, onder e).
102
De door de Rekenkamer vermelde onderzoeken van 
OLAF waaruit blijkt dat het de begunstigde/partnerlan -
den aan deskundigheid ontbreekt om deze regels toe 
te passen, hebben betrekking op de periode vóór de 
hervorming van de APS -oorsprongsregels. In het kader 
van de hervorming zijn de regionale cumuleringsregels 
van het APS vereenvoudigd zodat de partnerlanden ze 
gemakkelijker kunnen beheersen.
103
De Rekenkamer stelt vast dat de cumulering een 
bijzondere uitdaging inhoudt omdat er voor landen in 
dezelfde regio andere regels gelden. De APS -regels zijn 
voortaan soepeler om de cumulering van oorsprong 
tussen ontwikkelingslanden te vereenvoudigen, zelfs 
wanneer er verschillende oorsprongsregels gelden. Dit 
is in het bijzonder belangrijk voor de minst ontwikkelde 
landen waarvoor andere regels gelden dan voor andere 
begunstigde landen. De APS -verordening omvat 
mechanismen om ontwijking te voorkomen.
Tekstvak 4
De preferentiële handelsbetrekkingen tussen de EU 
en Mexico worden geregeld door een op een overeen -
komst gebaseerd preferentieel systeem waarbij het 
verplicht is het uitvoerland om een bijkomende verifica -
tie van de preferentiële oorsprong te vragen voordat 
de preferentiële behandeling wordt verworpen. De 
Commissie onderzoekt verdere maatregelen die in deze 
gevallen moeten worden genomen.96
Sinds 2001 heeft de Commissie steeds voorgesteld 
om in alle, autonome of conventionele, preferen -
tiële handelsregelingen van de EU in de mogelijkheid 
te voorzien om preferenties tijdelijk in te trekken in 
geval van specifieke problemen met het beheer van 
de preferenties en/of in geval van andere belangrijke 
inbreuken op de douanewetgeving of in geval van 
niet -samenwerking. Deze maatregelen omvatten ook 
de mogelijkheid om kennisgevingen aan invoerders te 
sturen. De Commissie zal blijven voorstellen om deze 
vrijwaringsmaatregelen in alle toekomstige preferen -
tiële handelsregelingen op te nemen.
De Commissie stelt voor om de MAE -clausule in alle 
handelsovereenkomsten op te nemen indien er geen 
zelfcertificering is overeengekomen en zal dit blijven 
doen voor alle toekomstige handelsovereenkom -
sten en handelsovereenkomsten waarover wordt 
heronderhandeld.
97
Zie het antwoord op paragraaf 84. De aan de Com -
missie gemelde zaken houden verband met uitzonde -
ringen op het algemene beginsel van terugvordering 
van invoer- of uitvoerrechten. Deze uitzonderingen 
vereisen dat de fouten van de douaneautoriteit niet 
konden worden opgemerkt door de belastingschuldige 
die te goeder trouw handelt en voldoet aan de toepas -
selijke voorschriften, of dat er zich een speciale situatie 
voordoet waarbij de schuldenaar geen nalatigheid kan 
worden toegeschreven. De beschikkende douaneauto -
riteit beslist of aan deze voorwaarden is voldaan.
98
De Commissie zal blijven voorstellen om de MAE -clau -
sule in alle handelsovereenkomsten op te nemen indien 
er geen zelfcertificering is overeengekomen.
Tekstvak 3 b)
Het bericht werd niet gepubliceerd vanwege vertaal -
problemen in de aanloop naar de toetreding van deze 
landen.
Antwoord van de Commissie 59
Aanbevelingen 1 tot 4
1. De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de 
Rekenkamer om voor elke PTA een EB en een DEB 
uit te voeren, en om situaties waarin dit niet mo -
gelijk is naar behoren te motiveren. De Commissie 
zal dit doen in overeenstemming met de bestaande 
richtsnoeren voor EB’s en het handboek over DEB, 
en haar meest recente effectbeoordeling voor Ja -
pan en de VS omvatte een raming van de gederfde 
inkomsten.
2. Wat de tijdigheid van de analyse betreft, verbindt 
de Commissie zich ertoe de DEB’s uiterlijk zes maan -
den na het begin van de onderhandelingen op te 
starten zodat ze van pas komen in het onderhan -
delings- en goedkeuringsproces.
Eurostat wordt voortaan automatisch uitgenodigd 
als lid van de stuurgroepen die toezicht houden op 
de DEB’s.
De Commissie tracht de samenwerking inzake de 
kwaliteit van de bronnen van statistische gegevens 
uit te diepen in het kader van een lopende herzie -
ning van de dienstverleningsovereenkomst tussen 
DG Handel en Eurostat.
3. De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de 
Rekenkamer voor PTA’s met grote economische, 
maatschappelijke en milieugevolgen.
Deze aanbeveling weerspiegelt de bestaande ver -
bintenissen van de Commissie om op een meer 
systematische wijze evaluaties achteraf te ver -
richten op PTA’s met grote economische, maat -
schappelijke en milieugevolgen, teneinde beter 
toezicht te houden op de gevolgen van Europese 
handelsregelingen12.
12 COM(2010) 612 Mededeling „Handel, groei en 
wereldvraagstukken”.Conclusies en aanbevelingen
108
De evaluaties vooraf en achteraf van de Commissie ter 
beoordeling van de economische en andere effecten 
van de PTA’s zijn na verloop van tijd geëvolueerd zodat 
de Commissie van mening is dat de beleidsmakers, de 
belanghebbenden en de Europese belastingbetalers 
vandaag de dag volledig op de hoogte zijn van de 
belangrijkste voor- en nadelen van de verschillende 
handelsbeleidsopties.
Sinds 1999 gaan alle grote multilaterale en bilaterale 
handelsbesprekingen gepaard met een DEB die de ver -
wachte economische effecten (maar ook de maatschap -
pelijke en milieugerelateerde effecten) van de PTA 
nauwgezet analyseert. Sinds 2010 zijn alle belangrijke 
handelsbesprekingen (op één na, zie het antwoord van 
de Commissie op paragraaf III, onder a)) voorafgegaan 
door een EB die de mogelijke economische effecten 
van de PTA beoordeelt, met inbegrip van een evaluatie 
van de mogelijk te derven inkomsten.
109
Hoewel de Commissie erkent dat er ruimte voor verbe -
tering is, staat ze niet volledig achter de beoordeling 
van de Rekenkamer. Er zullen blijvende inspanningen 
worden geleverd om in de toekomst EB’s en DEB’s van 
goede kwaliteit te ontwikkelen. De Commissie merkt 
op dat de Rekenkamer in de steekproef slechts één 
EB opnam die overeenkomstig de in 2009 uitgegeven 
nieuwe richtsnoeren voor EB’s is verricht. Bijgevolg is er 
in de analyse van de Rekenkamer onvoldoende erken -
ning voor de enorme vooruitgang die sinds 2010 in EB’s 
ter ondersteuning van PTA’s is geboekt.
Daarnaast zijn er relatief weinig evaluaties achteraf ver -
richt, aangezien het lang duurt vooraleer PTA’s volledig 
in werking zijn. De Commissie heeft hier intussen echter 
een versnelling hoger geschakeld.
110
Een regeling zoals het APS is slechts één manier om in 
de behoeften van ontwikkelingslanden te voorzien en 
daarom mag het vermogen ervan om de problemen 
van ontwikkelingslanden op te lossen niet worden 
overschat. De regeling is zopas — binnen het kader van 
het WTO -recht — hervormd op basis van de tussen -
tijdse analyseresultaten.
Antwoord van de Commissie 60
112
De informatie uit MA -mededelingen leidt niet altijd tot 
de aanmaak van een risicoprofiel omdat de informatie 
niet altijd betrekking heeft op de lidstaat.
In alle vermelde gevallen is de informatie geanaly -
seerd en door de lidstaten in hun risicobeoordelingen 
opgenomen.
113
De Rekenkamer baseert haar conclusie over de tekort -
komingen in het REM/REC -systeem op één specifiek 
geval in Spanje. De betrokken lidstaat heeft de Com -
missie al meegedeeld dat zijn douaneautoriteiten 
topoverleg hebben gepleegd met de nationale gerech -
telijke autoriteiten en dat ze op het punt staan de natio -
nale belastingwet te wijzigen zodat een vergelijkbare 
situatie in de toekomst kan worden voorkomen.
De Commissie zal deze zaak samen met de Spaanse 
autoriteiten blijven volgen.
114
Er moet op andere manieren dan met formele evalua -
tieverslagen worden beoordeeld of een derde land de 
PTA naar behoren kan uitvoeren. De evaluatie gebeurt 
tijdens het onderhandelingsproces voor bilaterale 
overeenkomsten.
Voor haar toezicht maakt de Commissie gebruik van 
verschillende instrumenten, zoals kennisgevingen aan 
invoerders, advies aan begunstigde landen enz., met 
name in het kader van het APS. De Commissie heeft 
een actieplan voor het toezicht op de tenuitvoerleg -
ging van de preferentiële oorsprongsregels uitgewerkt, 
waarin controlebezoeken in een begunstigd land 
een van de voorgestelde activiteiten is. Het actieplan 
bestrijkt zowel unilaterale regelingen zoals het APS als 
bilaterale overeenkomsten met partnerlanden.
Daarnaast verwijst de Commissie ook naar haar ant -
woorden op de paragrafen 81 tot 86.
115
De Commissie zal de door de Rekenkamer vastgestelde 
zaken volgen en eventuele problemen aanpakken in 
samenwerking met de lidstaten en met de landen die in 
het kader van zowel unilaterale regelingen als bilaterale 
overeenkomsten preferenties genieten.4. De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de 
Rekenkamer.
Zie het antwoord op paragraaf 55 hierboven. Naar 
aanleiding van de tussentijdse evaluatie van het 
APS zijn er wezenlijke veranderingen in de regeling 
doorgevoerd die de vastgestelde tekortkomingen 
aanpakken. Aangezien de tariefpreferenties krach -
tens de nieuwe APS -verordening (Verordening nr. 
978/2012) pas vanaf 1 januari 2014 van kracht zijn, 
zal de Commissie tegen 2016 het stelsel beoorde -
len en aan het Europees Parlement en de lidstaten 
verslag uitbrengen over de effecten ervan en zal ze 
tegen 2017 verslag uitbrengen over de algemene 
werking van de nieuwe verordening.
111
De extrapolatie van de Rekenkamer gebeurt op basis 
van individuele fouten zoals ontbrekende documenten 
of bewijsstukken die de invoerders hadden moeten 
bijhouden op het ogenblik van de controle door de 
Rekenkamer. Die fouten bewijzen echter niet auto -
matisch dat de ingevoerde goederen op het ogenblik 
van de invoer niet als van preferentiële oorsprong 
aange  geven waren. In haar follow -up van de door de 
Rekenkamer vastgestelde individuele fouten zal de 
Commissie de lidstaten in kwestie de kans bieden om te 
bewijzen dat de documenten en bewijzen van oor -
sprong wel degelijk beschikbaar waren op het ogenblik 
van de inklaring en dat ze nog steeds kunnen worden 
overgelegd. Enkel wanneer er geen bewijsstukken 
kunnen worden overgelegd, bestaat de kans dat de lid -
staten bedragen aan TEM verschuldigd zijn indien deze 
het gevolg zijn van hun eigen administratieve fouten.
De Commissie wijst erop dat de invoerders momenteel 
bijna alle ondersteunende documenten bijhouden en 
dat ze deze overeenkomstig artikel 77 van het douane -
wetboek van de EU ter beschikking van de douaneauto -
riteiten moeten houden. De documenten kunnen niet 
volledig worden gecontroleerd en de controles moeten 
worden verricht op basis van risicoanalyses zoals vast -
gelegd in artikel 13 van het douanewetboek van de EU.
De Commissie merkt verder op dat het vanwege de 
vastgestelde individuele fouten niet naar de drie lid -
staten geëxtrapoleerde potentiële verlies dat door de 
Rekenkamer is gerapporteerd 1 miljoen euro bedroeg, 
waarvan 91 % aan een enkele lidstaat was toe te 
schrijven.
Antwoord van de Commissie 61
7. De Commissie zal de lidstaten blijven aanmoedigen 
om na ontvangst van MA -mededelingen alle pas -
sende voorzorgsmaatregelen te nemen.
8. De evaluatie van de capaciteit van een land dat 
een preferentiële behandeling geniet, maakt inte -
graal deel uit van het onderhandelingsproces met 
elke partner. Deze beoordeling wordt echter niet 
in een formeel verslag gegoten. De Commissie zal 
een beoordeling van de capaciteit opnemen in de 
formele verkennende gesprekken vóór elke nieuwe 
onderhandeling.
Doorgaans vormen de onderhandelingen het per -
fecte kader voor de Commissie om na te gaan of 
de autoriteiten van de partnerlanden de capaciteit 
hebben om de overeenkomst naar behoren uit te 
voeren.
9. De Commissie zal deze kwestie (tijdens haar toe -
zicht) met de lidstaten bespreken, teneinde de 
kwaliteit van de door de lidstaten verstrekte infor -
matie over de administratieve samenwerking te 
verbeteren. De rapportageprocedure zal ook wor -
den vereenvoudigd.
10. De Commissie zal follow -up geven aan landen die 
een preferentiële behandeling genieten en waar er 
volgens de controle van de Rekenkamer problemen 
op het gebied van administratieve samenwerking 
bestaan. De Commissie heeft een actieplan voor het 
toezicht op de tenuitvoerlegging van de preferen-
tiële oorsprongsregels uitgewerkt dat verschillende 
herstelmaatregelen omvat.
11. De Commissie merkt op dat financiële vorderingen 
de verantwoordelijkheid van de lidstaten zijn.
OLAF zal de bevoegde autoriteiten van de lidsta-
ten alle noodzakelijke informatie blijven verstrek -
ken om hun terugvorderingsprocedures te 
vereenvoudigen.116
Ofschoon de Commissie aanvaardt dat verjaring de 
terugvordering bemoeilijkt, herinnert ze eraan dat het 
de taak van de lidstaten is om passende maatregelen te 
nemen zodat de invoerrechten zo veel mogelijk tijdig 
kunnen worden teruggevorderd.
De Commissie behandelt systematisch alle gevallen 
waarin de financiële aansprakelijkheid van een lidstaat 
ten gevolge van vertragingen in terugvorderingspro -
cedures is vastgesteld. Ze zal de bevindingen van de 
Rekenkamer volgen en eisen dat de traditionele eigen 
middelen en rente worden betaald indien de verschul -
digde bedragen het gevolg zijn van administratieve 
fouten.
117
Zie de antwoorden op de paragrafen 96 en 99.
De Commissie zal blijven voorstellen om de MAE -clau -
sule in alle handelsovereenkomsten op te nemen indien 
er geen zelfcertificering is overeengekomen.
120
Zie de antwoorden op de paragrafen III, onder d) en e), 
V, onder d) en g), 82, 83, 96, 99, onder d), 106 en 114, en 
aanbeveling 12.
Aanbevelingen 5 tot 13
5. De Commissie zal verder evalueren in welke bijzon -
dere gevallen zulke risicoprofielen nuttig zijn en 
hoe ze in de oorsprongsregels onder PTA’s kunnen 
worden opgenomen.
6. De voorbije jaren heeft de Commissie tijdens haar 
inspecties bijzondere aandacht besteed aan de 
doeltreffendheid van de risicobeheersystemen en 
controlestrategieën van de lidstaten. De Commissie 
heeft thematische verslagen over haar inspecties 
op de douanecontrolestrategieën (2009), over do -
miciliëringsprocedures (2011) en over douanever -
voer (2012) opgesteld, en deze aan het Raadgevend 
Comité voor de eigen middelen en de Groep van 
deskundigen inzake douanebeleid voorgesteld. Ze 
zal blijven nagaan of de lidstaten de doeltreffend -
heid van hun risicobeheersystemen en hun contro -
lestrategieën verhogen.
Antwoord van de Commissie 62
13. De Commissie zal de vervanging van certificaten 
van oorsprong en certificaten inzake goederenver -
keer door zelfcertificering van de uitvoerders blij -
ven bevorderen.
Antwoord op bijlage V
1
CGE -modellen zijn geavanceerde instrumenten en zijn, 
in tegenstelling tot andere beschikbare modellen, het 
best geschikt om de impact op de hele economie te 
meten van veranderingen in het handelsbeleid waarvan 
de gevolgen zich uitstrekken tot uiteenlopende secto -
rale sociaaleconomische indicatoren (tariefinkomsten, 
invoer, uitvoer, productieprijzen, lonen, CO2-uitstoot 
enz.). Dit is van groot belang voor onderhandelaars 
en belanghebbenden. DEB’s vullen de CGE- resultaten 
aan met kwalitatieve en sectorale analyses van onder 
andere de informele sector, indien de gegevens dit 
toelaten. Tot dusver waren de gegevens over de infor -
mele sector onvoldoende betrouwbaar om te worden 
gebruikt.
2
a) De langetermijneffecten van veranderingen in 
het handelsbeleid zijn door tal van academici en 
internationale organisaties beoordeeld en de re -
sultaten worden breed door overheden gebruikt 
en aanvaard.
b) CGE-modellen zijn alleen bruikbaar voor simulatie -
doeleinden, niet voor het maken van prognoses. 
Ze hebben een sterke theoretische grondslag en 
zijn tegelijkertijd gebaseerd op reële economische 
gegevens die het economische gedrag van actoren 
weerspiegelen.
c) De groepering van grondstoffen en landen binnen 
ruimere categorieën gebeurt op basis van de spe -
cifieke kenmerken van de economieën in kwestie. 
Indien het nuttig wordt geacht, worden CGE-resul -
taten aangevuld met partiële evenwichtsanalyses 
waarbij een onderscheid kan worden gemaakt tus -
sen bijvoorbeeld verschillende soorten tarwe.Nieuwe bepalingen in Verordening nr. 883/2013 
betreffende onderzoeken door OLAF13 eisen dat de 
lidstaten OLAF informatie verschaffen over de acties 
die ze hebben ondernomen naar aanleiding van de 
aanbevelingen van OLAF over onder andere de te -
rugvordering van verschuldigde bedragen. Dit leidt 
tot een grondiger toezicht op de terugvorderings -
procedures van de lidstaten en een betere financiële 
follow -up van OLAF- onderzoeken.
De Commissie behandelt systematisch alle geval -
len waarin de financiële aansprakelijkheid van een 
lidstaat ten gevolge van vertragingen in terugvor -
deringsprocedures is vastgesteld. Ze zal dit blijven 
doen.
12. Sinds 2001 heeft de Commissie steeds voorgesteld 
om in alle, autonome of conventionele, preferen  tiële 
handelsregelingen van de EU in de mogelijkheid te 
voorzien om preferenties tijdelijk in te trekken in ge -
val van specifieke problemen met het beheer van de 
preferenties en/of in geval van andere belangrijke 
inbreuken op de douanewetgeving of in geval van 
niet -samenwerking. De Commissie is van mening 
dat deze vrijwaringsmaatregelen hun nut hebben 
bewezen en zij zal er blijven op aandringen om ze 
in alle toekomstige preferentiële handelsregelingen 
op te nemen.
Tegen eind 2013 was de mogelijkheid van een tij -
delijke intrekking van preferenties al opgenomen 
in vier autonome regelingen (waaronder het APS) 
die bijna 200 landen bestrijken en in preferentiële 
regelingen met meer dan 30 landen.
Op dit moment onderhandelt de Commissie met 
een aantal partners, waaronder Japan, Vietnam, 
Marokko, Thailand en Canada, over de opname van 
bepalingen voor de tijdelijke intrekking van prefe -
renties in PTA’s.
De Commissie zal blijven voorstellen om de 
MAE- clausule (bepaling inzake de handelwijze bij 
administratieve fouten) in alle toekomstige han -
delsovereenkomsten op te nemen indien er geen 
zelfcertificering is overeengekomen.
13 Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees 
Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende 
onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding 
(OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van 
het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) 
nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18.9.2013).
Antwoord van de Commissie 63
d) Zoals grondstoffen worden regio’s ook gegroepeerd 
op basis van de specifieke situatie van elke EB/DEB 
in kwestie en deze groepering dient om de aan -
dacht te vestigen op wat echt belangrijk is.
e) De voorbije jaren werd er op dit vlak grote vooruit -
gang geboekt. De Commissie financierde de aanleg 
van een algemene databank van buitenlandse di -
recte investeringen, die sindsdien in de CGE -model -
len is gebruikt, en steunt als lid van de GTAP -raad 
een nieuwe algemene databank van migratie.
f) CGE-modellen worden ook aangevuld met extra   
kwantitatieve modellen (in het bijzonder van maat -
schappelijke en milieu- effecten) en met meer ge -
detailleerde sectorale analyses.

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar:  
via EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu ); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm ),  
bij de delegaties in niet-EU-landen ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm ),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm ), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu ).
Betaalde abonnementen:
•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm ).
QJ-AB-14-002-NL-C  ISSN  1831-0915
Preferentiële handelsregelingen (PTA’s) vormen 
een essentieel instrument van het handelsbeleid 
van de EU. Handel levert zowel de EU als haar 
partnerlanden economische voordelen op en 
bevordert duurzame ontwikkeling en 
armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. In 
dit verslag wordt nagegaan of PTA’s door zowel 
de Commissie als de lidstaten naar behoren 
worden beheerd. Geconstateerd werd dat de 
Commissie niet alle economische effecten van 
PTA’s naar behoren heeft beoordeeld en dat niet 
is gewaarborgd dat de ontvangsten volledig 
worden geïnd doordat de door de lidstaten 
toegepaste douanecontroles tekortschieten en 
zich ook tekortkomingen voordoen in het 
toezicht van de Commissie.
EUROPESE
REKENKAMER