P6_TA(2005)0219

EU-actieplan ter bestrijding van terrorisme

Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Europese Raad en de Raad betreffende het EU-actieplan ter bestrijding van het terrorisme (2004/2214(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien de ontwerpaanbeveling aan de Raad, ingediend door Antoine Duquesne namens de ALDE-Fractie, betreffende het herziene EU-actieplan/werkprogramma ter bestrijding van het terrorisme (B6-0071/2004),

- gezien het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa, en met name de artikelen I-2, I-3, I-9, II-62, II-63, II-64, II-67, II-82, II-107, II-108, II-109, II-110, III-257, III-261, III-271, III-272, III-273, III-274, III-275 en III-276 daarvan,

- gelet op de artikelen 6 en 7 en titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- gelet op titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name de artikelen 29, 30, 31, 32, 34, 39 en 42 daarvan,

- gezien het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zoals gewijzigd bij het Elfde Protocol, en met name de artikelen 3, 5, 6, 8, 9 en 10 daarvan,

- gezien de op 10 december 1948 ondertekende Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, en met name de artikelen 1, 2, 3, 5, 7, 12, 13 en 19 daarvan,

- gezien de twaalf VN-verdragen ter bestrijding van het terrorisme,

- gezien het op 17 juli 1998 door de Diplomatieke Conferentie van gevolmachtigden van de VN aangenomen Statuut van Rome voor het Internationaal Strafhof,

- gezien het op 21 september 2001 te Brussel door de buitengewone Europese Raad aangenomen actieplan ter bestrijding van het terrorisme,

- gezien de verklaringen op de informele bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders op 19 oktober 2001 te Gent,

- gezien de conclusies van de op 14 en 15 december 2001 te Laken bijeengekomen Europese Raad,

- gezien het Besluit 2002/187/JBZ van de Raad van 28 februari 2002 betreffende de oprichting van Eurojust teneinde de strijd tegen ernstige vormen van criminaliteit te versterken [1],

- gezien het Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures voor overlevering tussen de lidstaten [2],

- gezien het Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding [3],

- gezien het Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 [4] inzake de oprichting van gemeenschappelijke onderzoeksteams,

- gezien het Kaderbesluit 2003/577/JBZ van de Raad van 22 juli 2003 inzake de tenuitvoerlegging in de Europese Unie van beslissingen tot bevriezing van voorwerpen of bewijsstukken [5],

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 25 en 26 maart 2004,

- gezien de conclusies van de internationale top over democratie, terrorisme en veiligheid, die van 8 t/m 11 maart 2005 door de Club van Madrid in de Spaanse hoofdstad is georganiseerd,

- gezien de verklaring van de Europese Raad van 25 maart 2004 inzake terrorismebestrijding,

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 17 en 18 juni 2004,

- gezien het door de Europese Raad op zijn bijeenkomst van 17 en 18 juni 2004 aangenomen herziene EU-actieplan/wegenkaart ter bestrijding van het terrorisme,

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 4 en 5 november 2004,

- gezien het op 4 en 5 november 2004 te Brussel door de Europese Raad aangenomen Haags Programma voor versterking van vrijheid, veiligheid en recht in de Europese Unie [6],

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 16 en 17 december 2004,

- gelet op artikel 114, lid 3 en artikel 94 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Commissie buitenlandse zaken (A6-0164/2005),

A. overwegende dat de mensenrechten ononderhandelbaar, ondeelbaar en onvervreemdbaar zijn en dat de belangrijkste opgave van de democratie de bescherming van de vrijheid en van de grondrechten van burgers is, en dat de strijd tegen het terrorisme geen rechtvaardiging kan zijn voor de ontwikkeling van een wetgeving die gevolgen kan hebben welke strijdig zijn met deze doelstelling,

B. overwegende dat de bescherming en bevordering van de grondrechten de ruggengraat van de democratie in Europa en een fundamentele voorwaarde voor de opstelling van het EU-actieplan ter bestrijding van het terrorisme vormen,

C. overwegende dat het terrorisme daarentegen een aanval op de fundamentele vrijheden is, dat het aanzet tot een funeste polarisatie en erop is gericht om met gewelddadige middelen de democratie zelf te vernietigen, wat resulteert in een klimaat waarin aan mensen hun recht op leven in vrede en vrijheid wordt ontzegd,

D. overwegende dat daden van terrorisme, ongeacht hun vorm, in wezen een rechtstreekse aanval zijn op de rechten en vrijheden van de burgers, zoals die in de Universele Verklaring van de rechten van de mens zijn bekrachtigd, alsmede op de democratie en de rechtsstaat,

E. overwegende dat terrorisme een van de ernstigste bedreigingen voor de democratie en een van de belangrijkste problemen voor de Europese burgers is, waardoor de door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie beschermde vrijheden worden ondermijnd,

F. overwegende dat de dreiging van het terrorisme zich vandaag de dag niet meer tot specifieke geografische gebieden beperkt, aangezien terroristische organisaties voor hun gewelds- en terreuracties van grensoverschrijdende netwerken gebruik kunnen maken, waardoor in verschillende landen tegelijk verwoestingen kunnen worden aangericht,

G. overwegende dat geen enkele lidstaat het terrorisme zelfstandig kan bestrijden en dat een gemeenschappelijk interoperationeel beleid inzake terrorismebestrijding noodzakelijk is,

H. overwegende dat voor de bestrijding van het terrorisme alle middelen moeten worden ingezet waarover de rechtsstaat en de Europese Unie beschikken,

I. overwegende dat de interne en externe veiligheidsstrategieën van de EU elkaar dienen aan te vullen en op elkaar moeten aansluiten en dat dit in de werkwijze van haar organen tot uiting dient te komen,

J. overwegende dat bevordering van de mensenrechten de beste manier is om het terrorisme tegen te gaan en de strijd met extremisme en intolerantie aan te binden, dat bovendien moet worden opgetreden tegen geweld voor het oplossen van politieke, economische, sociale of om het even welke andere soort conflicten moet worden veroordeeld, en dat geweldloosheid als levenshouding moet worden onderwezen,

K. overwegende dat het feit dat er in Europa en in de wereld verschillende vormen van terrorisme naast elkaar bestaan, noodzakelijkerwijs met zich meebrengt dat er specifieke maatregelen moeten worden getroffen om elk daarvan effectief te kunnen bestrijden,

L. overwegende dat Europa de beginselen en de waarden van de democratie ondersteunt en dat een dynamische burgermaatschappij strategisch van groot belang is wanneer het erom gaat extremistische ideologieën het hoofd te bieden en solidariteit en de eerbiediging van de culturele verscheidenheid te bevorderen,

M. overwegende dat het beleid van terrorismebestrijding dat de Spaanse regering voert in samenwerking met de Franse regering een voorbeeld is van efficiënte samenwerking op dit gebied,

N. overwegende dat er maatregelen moeten worden getroffen om terrorisme tegen te gaan, met name door de bevordering van nieuwe initiatieven die erop gericht zijn rust en verzoening tot stand te brengen in samenlevingen die gekenmerkt worden door conflicten en verdeeldheid, door op het gebied van handel, hulpverlening en investeringen een langetermijnbeleid uit te stippelen waarmee de strijd tegen de armoede kan worden aangebonden en democratische instellingen en transparantie op nationaal en wereldniveau kunnen worden bevorderd door middel van initiatieven die deze doelstellingen kunnen helpen verwezenlijken,

O. overwegende dat een effectief Europees antwoord in de strijd tegen het terrorisme alleen kan worden geboden door democratie en door een absoluut respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden,

P. overwegende dat de moordaanslagen, martelingen, vervolgingen, vrijheidsberovingen en bedreigingen waaraan terroristen zich schuldig maken, een dermate verwerpelijke en abjecte vorm van gedrag zijn dat deze op geen enkele wijze kunnen worden gerechtvaardigd, en dat het uitsluiten van hun daden van elke morele, causale of politieke erkenning een noodzakelijk instrument is in de strijd tegen dit verschijnsel, zonder dat dit overigens hoeft te betekenen dat er geen onderzoek zou mogen worden gedaan naar de context en de omgeving die iemand ertoe kunnen brengen terrorist te worden,

Q. overwegende dat de EU haar solidariteit met de slachtoffers van terrorisme reeds herhaalde malen heeft betoond, met name via:

- de verklaring van 25 maart 2004, waarbij de Europese Raad 11 maart tot Europese Dag van de slachtoffers van het terrorisme uitriep;

- de goedkeuring van Richtlijn 2004/80/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven [7], met inbegrip van hen die het slachtoffer zijn geworden van terroristische handelingen;

- de instelling in 2004 van een proefprogramma ter financiering van projecten voor psychologische, medische en maatschappelijke bijstand aan de slachtoffers van terrorisme en hun gezinnen,

en dat deze middelen verder moeten worden ontwikkeld en geactualiseerd,

R. overwegende dat de slachtoffers van het terrorisme symbool staan voor de democratie en dat de overheden hun stem dienen te horen en te waarborgen dat er rekening mee wordt gehouden wanneer er besluiten worden genomen in de strijd tegen degenen die hen tot ongewilde hoofdrolspelers hebben gemaakt,

S. overwegende dat het Europees Parlement als vertegenwoordiger van de volkeren van de Europese Unie een openbare en transparante controlerol moet vervullen bij het beoordelen van de door de EU in de strijd tegen het terrorisme genomen maatregelen en in deze context naar een intensievere dialoog met de nationale parlementen dient te streven,

1. richt met het oog op de uitvoering van het bovenvermelde herziene EU-actieplan/werkprogramma ter bestrijding van het terrorisme de volgende aanbevelingen aan de Europese Raad en de Raad:

a) dat er een Europese eenheid wordt opgericht die verantwoordelijk is voor de hulpverlening aan terrorismeslachtoffers, onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid en bevoegdheid van de Europese Coördinator voor terrorismebestrijding; deze eenheid is bedoeld als referentiepunt voor het Europese beleid op dit gebied en moet als doel hebben de slachtoffers op te vangen, naar hen te luisteren, hen te informeren en hen bij te staan, en daarnaast de tenuitvoerlegging te bevorderen van de maatregelen die noodzakelijk zijn om het welslagen van dit beleid te waarborgen. De Commissie en de Europese Coördinator voor terrorismebestrijding brengen jaarlijks aan het Europees Parlement verslag uit over het verloop van hun werkzaamheden. Het Europees Parlement beoordeelt dit verslag en stelt eventueel de maatregelen voor die het noodzakelijk acht.

b) dat de Europese Unie en de lidstaten in het kader van de Verenigde Naties de inspanningen steunen die worden ondernomen om te komen tot de aanvaarding van een mondiale definitie van terrorisme en om zo snel mogelijk een mondiale conventie inzake internationaal terrorisme tot stand te brengen, dat tegelijkertijd wordt bewerkstelligd dat terroristische misdrijven in de lidstaten niet kunnen verjaren, teneinde op deze wijze uiting te geven aan de afkeuring van de internationale gemeenschap, die deze misdrijven beschouwt als behorend tot de ernstigste en meest ontoelaatbare misdrijven tegen de menselijkheid;

c) dat in de geest van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa de samenwerking tussen nationale instanties, openbare aanklagers en Eurojust wordt bevorderd teneinde de daders van alle ernstige grensoverschrijdende misdrijven, in het bijzonder dat van het terrorisme, alsmede hun medeplichtigen op te sporen, te vervolgen en te veroordelen, en dat, om deze doelen te bereiken, de wettelijke voorwaarden worden geschapen voor de instelling van een Europees openbaar ministerie;

d) dat er wordt aangestuurd op de omvorming van Europol tot een orgaan van de Europese Unie onder de democratische controle van het Europees Parlement en de Raad en onder de justitiële bevoegdheid van het Hof van Justitie, en dat in deze zin reeds vóór de inwerkingtreding van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa een communautaire rechtsgrondslag voor het werk van Europol wordt gelegd,

e) dat prioriteit wordt gegeven aan verbetering en uitbreiding van de middelen voor uitwisseling van preventieve informatie tussen de inlichtingendiensten van de lidstaten onderling en met Europol, onder voortdurende inachtneming van de beginselen ter waarborging van de bescherming van gegevens, dat de mechanismen voor samenwerking en uitwisseling van informatie tussen Europol en Eurojust worden versterkt door nadere uitwerking van de voorwaarden en beginselen voor samenwerking binnen de beide organen;

f) dat op voorstel van de Commissie een besluit wordt genomen waarbij de Europese Coördinator voor terrorismebestrijding institutioneel bij de Commissie wordt ondergebracht en dat daarnaast in een effectieve parlementaire controle op de activiteiten van de Europese Coördinator voorziet,

g) dat van de Commissie wordt verlangd dat zij er nauwlettend op toeziet dat alle door de EU ingevoerde justitiële instrumenten voor terrorismebestrijding worden omgezet in nationale wetgeving en volledig en nauwgezet worden toegepast en dat zij periodiek een lijst opstelt van de lidstaten die deze maatregelen nog niet in hun nationale wetgeving hebben omgezet,

h) dat uiterlijk vóór eind 2005 in overleg met het Europees Parlement een uitvoerige evaluatie wordt opgemaakt van de uitvoering van het herziene actieplan/wegenkaart van de Europese Unie ter bestrijding van het terrorisme, teneinde na te gaan in hoeverre het is uitgevoerd en daadwerkelijk effect heeft gesorteerd, met het oog op de verzekering van zowel de collectieve veiligheid als de individuele vrijheid; bij deze evaluatie moet jaarlijks de doeltreffendheid en de proportionaliteit van de getroffen maatregelen, alsook eventuele nieuwe ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan worden beoordeeld;

i) dat een onderzoek wordt ingesteld naar de opzet en toepassing van nieuwe rechtsinstrumenten met het oog op een effectievere vervolging van de verwerving en verspreiding van gelden ter financiering van terroristische handelingen die worden gebruikt in de marge van rechtmatig gevestigde financiële instellingen;

j) dat van alle lidstaten wordt verlangd dat zij de twaalf bestaande internationale antiterrorismeverdragen ondertekenen en ratificeren, dat de acht speciale aanbevelingen van de OESO om de financiering van het terrorisme tegen te gaan worden aangenomen en dat van alle derde landen waarmee de EU betrekkingen onderhoudt hetzelfde wordt verlangd;

k) dat de Commissie wordt uitgenodigd om in de lidstaten en in derde landen de beste praktijken te traceren op het gebied van terrorismebestrijding en voor de preventie van radicalisering, welke als basis zouden kunnen dienen voor de strategie van de Commissie, en om deze praktijken nader te bestuderen;

l) dat via de media aan te bieden onderwijsprogramma's worden ontwikkeld met het oog op:

- het veroordelen van geweld in al zijn vormen, en met name van terrorisme;

- het bestrijden van omgevingsfactoren die een voedingsbodem voor raciale, religieuze of ideologische haat zouden kunnen vormen;

m) dat de lidstaten er in de geest van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa en van artikel 42 van het EU-Verdrag toe worden bewogen een besluit te nemen waarbij de in artikel 29 van het EU-Verdrag beoogde maatregelen ter bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit in titel IV van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap worden opgenomen en aan de medebeslissing door het Europees Parlement, gekwalificeerde meerderheid in de Raad en de justitiële controle van het Hof van Justitie worden onderworpen;

n) dat de bestrijding van terrorisme als een prioriteit van de Unie en een essentieel onderdeel van haar externe optreden binnen de Europese veiligheidsstrategie moet worden beschouwd, dat het terrorisme moet worden gezien als een bedreiging voor de democratie, de rechtsstaat, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Handvest van de Verenigde Naties;

o) dat de Unie in al haar betrekkingen met derde landen volstrekt duidelijk moet maken dat zij hieraan zowel op het interne als op het externe vlak absolute prioriteit toekent;

p) dat zij rekening dienen te houden met het diffuse karakter van het terrorisme, van de organisaties die terrorisme bedrijven en van de staten en niet-staatsgebonden actoren die het ondersteunen, financieren en voor hun eigen doeleinden inzetten, met het feit dat terrorisme een zich nog ontwikkelend en onvoorspelbaar fenomeen is dat het juiste moment weet te kiezen en met de dringende noodzaak voor de Unie om een pro-actief — en niet alleen maar een reactief — beleid te voeren om het terrorisme te bestrijden,

q) dat als uitgangspunt moet gelden dat extern optreden tegen niet van staatswege ondersteund of beoefend terrorisme slechts effectief kan zijn wanneer er binnen de Unie de nodige overtuiging en vastberadenheid voorhanden is en indien het zich gesteund weet door een goed geïnformeerde publieke opinie;

r) dat er specifieke maatregelen moeten worden getroffen om alle terroristische organisaties te bestrijden, daarbij rekening houdend met het feit dat elke organisatie haar eigen doelstellingen, organisatiestructuur en modus operandi heeft;

2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Europese Raad en de Raad, alsmede — ter informatie — aan de Commissie, de regeringen en nationale parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Verenigde Naties en haar gespecialiseerde organen.

[1] PB L 63 van 6.3.2002, blz. 1.

[2] PB L 190 van 18.7.2002, blz. 1.

[3] PB L 164 van 22.6.2002, blz. 3.

[4] PB L 162 van 20.6.2002, blz. 1.

[5] PB L 196 van 2.8.2003, blz. 45.

[6] PB C 53 van 3.3.2005, blz. 1.

[7] PB L 261van 6.8.2004, blz. 15.

--------------------------------------------------