^889 laihhkatiehladvan de Europese Gemeenschappen l^r.C^l^ 
Advies over het dertiende jaarverslag (1987) van de Commissie inzake het Europees Eonds 
voor Kegionale Ontwikkeling (EERCO) 
(89BC^1^^) 
löe Commissie heettop^maart 1989 besloten,overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van hetVerdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch 
en sociaal Comité advies te vragen over het dertiende jaarverslag (1987) van de Commissie 
inzake het Europees Eonds voor Regionale C^ntwikkeling, 
Poe Atdelmg voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordeningen urbanisme, die met de 
voorbereiding van de desbetrett^ende werkzaamheden was belast, heett haar advies op ^.9 mm 
1989 goedgekeurd^ Rapporteur was de heer Amato. 
Idet Economisch en sociaal Comité heett tijdens zim^8ezitting(vergadenngvanl^mli 1989) 
het volgende advies uitgebracht, dat met grote meerderheid van stemmen (3 onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
L Inleiding 
1.1. Poe heer ^chmidhuber, lid van de Commissie, 
verklaartmhet voorwoord van hetdertiendeEERC^ 
jaarverslag dat de Gemeenschap er in de allereerste 
plaats naar moet streven de regionale verschillen binnen 
de Gemeenschap te verkleinen om, overeenkomstig de 
bepalingen vandeEuropeseAkte,de economische en 
sociale samenhang te versterken. Plu is namelnk van 
oordeel dat de voltooiing van de interne markt niet 
alleen zal bedragen tot het geven van nieuwe, dvnami 
sche en groeibevorderende impulsen, maar ook risicon 
met zich mee kanbrengen, met name voor regio^sdie 
met moeilijkheden te kampen hebben en daardoor niet 
krachtig genoeg zullen kunnen reageren. C^ok de door 
de Raad op^^uni 1988 goedgekeurde hervorming van 
de structuurfondsen, die tot doel heelde steunverlening 
inde meest achterop geraakte regio^ste concentreren, 
is erop gericht de economische en sociale samenhang te 
versterken. Idet Comité is het volledig met de heer 
^chmidhubereensenhee^tbi^hetbestuderenvanhet 
dertiende jaarverslag dan ook speciaal nagegaan in hoe 
verre de EERCOmaatregelen in 1987 in overeenstem 
mmg waren met bovengenoemde doelstelling. 
^. Algemene opmerkingen 
^.1. Plet Comité is van oordeel dat de huidige econo 
mische omstandigheden — en vooral de situatie op de 
arbeidsmarkt — in de achtergebleven regio^sgeen reden 
geven vooroptimisme. Idetzieter namelijk niet naar 
uitdater veel terecht zal komen vandemethetoog 
op de voltooiing van de interne markt nagestreefde 
versterking van de samenhang binnen de Gemeenschap, 
ook algaat het momenteel enkele lidstaten meteen 
groot aantal achtergebleven regio^svanuit economisch 
oogpunt voor de wind. 
Voor de meest achterop geraakte regio^sbl^kt het moei 
luker te zim de kansen die zich op economisch vlak 
voordoen daadwerkelijk te benutten en mee te doen aan 
de meer geavanceerde communautaire programmals, 
zoals b.v. het CC^AiELL programma. 
In tal van achtergebleven regio^s wordt de situatie bo^ 
vendien nog verergerd door allerlei communautaire be 
leidsmaatregelen^n het kader van het gemeenschappen 
li^k landbouwbeleid (GLB), het nzer en staalbeleid, 
enzd, terwid de Gemeenschap te weinig doet om de 
achteruitgang van die regio^seen halt toe te roepen en 
het evenwicht te herstellen. ^. Volgens het economisch jaarverslag 1988^1989, 
waarinnchtsnoeren voorheteconomischbeleid voor 
1989 worden aangegeven, kan op grond van de ontwik 
keling van het bruto binnenlands produkt(BBP) en van 
debevolkmgsgroei slechts een geringe verkleining van 
de verschillen tussen de inkomens per hootd worden 
verwacht en zal in 199^ het gemiddelde BBP per hootd 
in de vier armste landen nogsteeds slechts^^ van 
hetgemiddelde in de vier nikste landen bedragen pE. 
Van de verdubbeling van de middelen van de 
structuurfondsen valt hierbij slechts zeer weinig heil te 
verwachten. Verder wordt in het economisch ^aar 
verslagookgewezenopdeaanzienl^keverschillen — 
niet alleen tussen de diverse lidstaten, maar ook en 
vooral tussen de verschillende regio^s — op het vlak 
van de werkloosheids zo blnkt in de achtergebleven 
regio^songeveer^tr^ vandeberoepsbevolking werkD 
loos te zim (tegenover 11^ in de Gemeenschap als 
geheel). 
^.3. Het Comité ziet dan ook geen reden voor opti 
mismegerwi^lde Commissie wèl van oordeel li^kt te zim 
datdehuidigegroeiopkorteenmiddellangetermnn 
positieve gevolgen zal hebben voor het regionale even 
wicht (zie paragraat 1.3 van het dertiende jaarverslag). 
^.^, Idet Comité bli^tterbi^ dat — zoals het in zim 
laatste adviezen herhaaldelijk heett verklaard — de 
Gemeenschap er met in zal slagen haar interne saD 
menhang te versterken als zn zich beperkt tot het verleg 
nenvan structurele steun(die weliswaar belangrijk is, 
maar er in wezen alleen maar op is gericht de handicaps 
van de achtergebleven regio^ste compenseren) en geen 
werk maakt van detweeanderedoelstellmgendie in 
de Europese Akte worden vermeld, nl. het coördineren 
van het economisch beleid van de lidstaten en het 
bnstellen van het EGd^eleid om tot een grotere econome 
scheen sociale samenhang te komen (artikel 130 B). 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Plet Comité wnst op het belang van de commuD 
nautaireprogramma^s^ARenVALC^RE^(die reeds 
zi^n goedgekeurd) en RE^AVAP en RE^lPoER (die nog 
Nr. C 221/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 8. 89 
in voorbereiding zijn). Dergelijke programma's dienen 
volgens het Comité steeds meer op het herstel van het 
interne evenwicht in de Gemeenschap en steeds minder 
op het ondervangen van de negatieve gevolgen van de 
diverse communautaire beleidsmaatregelen te worden 
gericht. 
Het Comité staat dan ook volledig achter de beslissing 
van de Commissie om — vooral ten behoeve van de 
meest achterop geraakte regio's — twee nieuwe com­
munautaire programma's in het leven te roepen: 
STRIDE (O & O) en ENVIREG (milieubescherming). 
In dit verband verwijst het ook naar zijn voorstel om 
een communautair EFRO-programma ten behoeve van 
bergstreken uit te werken (1). 
3.2. Wat de nationale programma's van communau­
tair belang (NPCB) betreft, blijken enkele lid-staten er 
duidelijk op vooruit te zijn gegaan. Over de gehele linie 
vallen trouwens een meer dynamische aanpak en een 
verbetering van de situatie te bespeuren. Toch stelt het 
Comité vast dat in 1987 niet minder dan vier lid­
staten (Italië, Ierland, Luxemburg en Griekenland) geen 
aanvraag hebben ingediend, hoewel enkele van die lid­
staten zeer veel EFRO-steun ontvangen. Dit geldt met 
name voor Italië en Griekenland, althans als men de 
EFRO-bijdrage in de financiering van de geïntegreerde 
Middellandse-Zeeprogramma's (GMP) en de geïnte­
greerde ontwikkelingsprojecten (GOP) buiten be­
schouwing laat. 
De steunverlening via de financiering van programma's 
komt dus maar langzaam op gang en blijkt dus geen 
onverdeeld succes te zijn. Het: Comité is hierover ten 
zeerste bezorgd, niet alleen omdat een en ander een 
weerslag kan hebben op de toepassing van de nieuwe 
regeling inzake de structuurfondsen, maar ook omdat 
de vertragingen en problemen zich juist in lid-staten 
met een groot aantal achtergebleven regio's voordoen. 
In 1987 is slechts 15,3 % van de toegekende EFRO-steun 
naar programma's gegaan, terwijl in de verordening is 
bepaald dat daarvoor ten minste 20% van de EFRO-
middelen moet worden gebruikt. 
3.3. Wegens problemen in een aantal lid-staten heb­
ben bovendien ook de „specifieke acties" heel wat 
vertraging opgelopen. Dit zal wel iets te maken hebben 
met het feit dat het hier om een nieuw soort pro­
gramma's gaat (zoals de Commissie in het dertiende 
jaarverslag verklaart), maar anderzijds dient men te 
bedenken dat reeds in 1981 de eerste „quotavrije acties" 
zijn ingesteld. Door deze aanloopmoeilijkheden komt 
de doeltreffendheid van de „specifieke acties" ernstig 
in het gedrang. 
3.4. Het Comité vindt het positief dat de Commissie 
ook het opzetten van geïntegreerde ontwikkelingspro­
jecten heeft gestimuleerd. Dit heeft namelijk geleid tot 
(') Advies van 28 april 1988 over een communautair berg-
strekenbeleid (PB nr. C 175 van 4. 7. 1988, blz. 47). de indiening van tal van nieuwe voorstellen en tot 
de financiering van een groot aantal voorbereidende 
studies. De geïntegreerde ontwikkelingsprojecten vor­
men de eerste concrete toepassing van de nieuwe aanpak 
die met de hervorming van de structuurfondsen is inge­
voerd. Die nieuwe methode wordt thans algemeen be­
schouwd als het beste en meest efficiënte middel om de 
met EG-steun ten uitvoer gelegde maatregelen zo veel 
mogelijk resultaten te laten opleveren. Kenmerkend 
voor deze nieuwe aanpak is dat enerzijds de diverse 
structurele financieringsinstrumenten van de Gemeen­
schap worden gebundeld en anderzijds de overheidsin­
stanties van de betrokken lid-staten (op plaatselijk, 
regionaal en nationaal niveau) en de Commissie in het 
kader van een zgn. „partnerschap" nauwe contacten 
met elkaar onderhouden en voortdurend overleg met 
elkaar plegen. Bovendien is gebleken dat met een derge­
lijke methode ook een synergie-effect teweeg kan wor­
den gebracht. 
Wel moet worden toegegeven dat deze nieuwe aanpak 
bij de eerste geïntegreerde ontwikkelingsprojecten nog 
niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd, noch wat 
de onderlinge integratie van de steunmaatregelen noch 
wat de coördinatie tussen de diverse betrokken in­
stanties en financieringsinstrumenten betreft. 
3.5. Het leeuwedeel van de EFRO-steun gaat nog 
steeds naar projecten (84,7%). Volgens de Commissie 
gaan die steunaanvragen er in kwaliteit op vooruit, 
maar het Comité stelt vast dat infrastructuurprojecten 
nog altijd de hoofdmoot vormen en dat het aandeel 
hiervan in vergelijking met 1986 zelfs nog met 4% is 
toegenomen (91 % van de voor projecten toegekende 
steun). Wel blijkt meer geld te zijn uitgegeven voor 
infrastructuurprojecten die verband houden met pro-
duktieve activiteiten. Het aandeel van de EFRO-steun 
voor produktieve investeringen blijft echter nog steeds 
ver achter bij het als doel gestelde percentage (9,2% 
i.p.v. 30%). Eens te meer blijkt duidelijk dat juist de 
landen met de grootste ontwikkelingsachterstand het 
moeilijk hebben om investeringsprojecten ten behoeve 
van produktieve sectoren uit te werken (Spanje: 0%; 
Portugal: 0%; Griekenland: 1%; Italië: 13%). 
Het Comité dringt er dan ook op aan dat in het volgende 
jaarverslag voor elke regio duidelijk wordt aangegeven 
in hoeverre de ten uitvoer gelegde infrastructuurprojec­
ten met EFRO-steun zijn gefinancierd. Verder stelt het 
Comité helaas vast dat de lid-staten met de grootste 
regionale problemen doorgaans eerst infrastructuurpro­
jecten en pas daarna investeringsprojecten opzetten, 
hoewel duidelijk is gebleken dat het met een dergelijke 
aanpak niet mogelijk is de ontwikkeling van achterge­
bleven regio's te versnellen. Een geïntegreerde aanpak, 
waarbij deze twee aspecten niet afzonderlijk worden 
aangepakt, maakt het echter mogelijk de infrastructuur-
maatregelen beter af te stemmen op de maatregelen die 
28. 8. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 221/5 
tot doel hebben de produktieve activiteiten uit te 
breiden en te verbeteren. 
Zorgwekkend is bovendien het enorme overwicht van 
kleine projecten (80% van de toegekende EFRO-steun); 
met een dergelijke versnippering kan de steunverlening 
het economisch bestel en de werkgelegenheidssituatie in 
de betrokken regio's niet noemenswaardig verbeteren. 
3.6. Wat de werkgelegenheid betreft vestigt het 
Comité er de aandacht op dat infrastructuurmaatrege-
len als zodanig een minder duurzaam effect hebben en 
minder gekwalificeerd personeel vereisen dan activitei­
ten in de produktieve sectoren. Het aantal in de periode 
1976-1986 gecreëerde en in stand gehouden arbeids­
plaatsen — dat overigens een stuk lager ligt dan men 
oorspronkelijk had verwacht en in ieder geval in geen 
verhouding staat tot de omvang van de gefinancierde 
investeringen — is dan ook teleurstellend, zeker als men 
bedenkt hoeveel EFRO-steun naar infrastructuurprojec­
ten is gegaan. Het Comité wijst er nogmaals op dat er 
via de toekenning van EFRO-steun naar moet worden 
gestreefd de werkgelegenheidssituatie zowel in 
kwantitatief als in kwalitatief opzicht te verbeteren. In 
ieder geval moet worden voorkomen dat mede als ge­
volg van die steunverlening nog meer tijdelijke en onbe­
schermde arbeidsplaatsen in het leven worden geroepen. 
3.7. Verder stelt het Comité vast dat de lid-staten met 
de meest achterop geraakte regio's, te weinig gebruik 
hebben gemaakt van de mogelijkheid om steun te 
krijgen voor maatregelen ter bevordering van de ont­
wikkeling van het eigen potentieel van de regio's, hoe­
wel juist die landen in de eerste plaats het plaatselijk 
potentieel zouden moeten benutten om de economische 
groei en de werkgelegenheid te stimuleren. Zo is in 1987 
in Italië alleen in het kader van het GMP voor Molise 
voor dergelijke maatregelen steun verleend. 
3.8. Het Comité stelt met voldoening vast dat de 
Commissie in haar dertiende jaarverslag rekening heeft 
gehouden met zijn verzoek om meer informatie te ver­
strekken over de gefinancierde studies. 
Verder stelt het vast dat de meeste studies tot doel 
hebben na te gaan of bepaalde werkzaamheden of speci­
fieke steunmaatregelen wel haalbaar zijn. Er blijken 
echter geen studies te zijn opgezet om na te gaan in 
hoeverre de innovatie sectoren en de nieuwe technolo­
gieën de ontwikkeling van de regio's kunnen stimuleren 
en in hoeverre de ontwikkeling van bepaalde delen 
van regio's op een geïntegreerde manier kan worden 
aangepakt. 
Het Comité is van oordeel dat er meer door het EFRO 
gefinancierde studies zouden moeten worden opgezet 
om de kwaliteit van de programma's en projecten te 
kunnen verbeteren. Het stelt helaas vast dat enkele lid­
staten — met name Italië, Spanje en Griekenland — op 
dit vlak te weinig initiatief aan de dag leggen en dat 
daardoor het aantal gefinancierde studies sterk van lid­
staat tot lid-staat verschilt. 
3.9. Uit de analyse van de geografische spreiding van 
de EFRO-maatregelen blijkt dat er in 1987 nog maar 
weinig sprake was van concentratie van de EFRO-steun en dat deze niet minder dan 41 % van de bevolking van 
de Gemeenschap ten goede is gekomen. De regio's met 
een ontwikkelingsachterstand hebben ongeveer 75% 
van de toegekende EFRO-steun ontvangen; acht daar­
van behoren tot de tien meest gesteunde regio's. Het 
Comité is dan ook van oordeel dat er in het licht van 
de doelstellingen van de nieuwe verordeningen inzake 
de structuurfondsen — en met name de EFRO-veror-
dening — naar moet worden gestreefd de steunver­
lening meer te concentreren in de regio's die de grootste 
ontwikkelingsachterstand hebben opgelopen of het 
sterkst getroffen zijn door de achteruitgang van de 
industrie. 
3.10. Het Comité stelt met voldoening vast dat de 
Commissie in 1987 haar controle-activiteiten heeft op­
gevoerd en er bij de nationale overheden op heeft aange­
drongen haar sneller te laten weten hoe het met de 
tenuitvoerlegging van de projecten staat. Uit het grote 
aantal „slapende projecten" (937) blijkt dat de meeste 
lid-staten niet overtuigd zijn van het belang van een 
snelle tenuitvoerlegging van de maatregelen voor het 
wegwerken van de ontwikkelingsachterstand van ach­
tergebleven regio's. Daarom beveelt het Comité aan al 
het mogelijke te doen om de toegekende middelen 
sneller op te gebruiken, om tot een betere verhouding 
tussen betalingen en vastleggingen te komen en om 
meer spoed te zetten achter programma's die ernstige 
vertraging hebben opgelopen of niet meer verder ten 
uitvoer worden gelegd. 
3.11. Ten slotte wordt in het dertiende jaarverslag 
terecht de nadruk gelegd op de groeiende behoefte aan 
voorlichting over de steunmaatregelen van het EFRO 
(met name in regio's met een ontwikkelingsachter­
stand), hetgeen een passend voorlichtingsbeleid noodza­
kelijk maakt. Met de steun van de Gemeenschap moeten 
zo spoedig mogelijk regelingen worden uitgewerkt om 
samenwerking ea uitwisseling van informatie tussen 
diverse al dan niet in verschillende lid-staten gelegen 
regio's mogelijk te maken. 
3.12. Het Comité dringt er nogmaals op aan dat in 
het EFRO-jaarverslag uitvoeriger wordt ingegaan op 
het effect van de steunmaatregelen in de diverse betrok­
ken regio's, zowel op economisch gebied als op het vlak 
van de werkgelegenheid. 
3.13. Het dertiende jaarverslag bevat ook nog een 
hoofdstuk met informatie over andere communautaire 
steunmaatregelen t.b.v. de regio's (hoofdstuk 7). Deze 
informatie, waar het Comité in zijn advies over het 
twaalfde jaarverslag om heeft verzocht, zou vanaf het 
volgende jaarverslag moeten worden aangevuld met 
gegevens over de geografische spreiding van alle met 
EG-steun gefinancierde maatregelen om de lezer in staat 
te stellen na te gaan in hoeverre naar een versterking 
van de interne samenhang binnen de Gemeenschap 
wordt gestreefd. 
3.14. Het Comité stelt vast dat in het dertiende jaar­
verslag geen informatie wordt verstrekt over de in­
schakeling van de sociaal-economische kringen bij het 
opzetten en tenuitvoerleggen van de diverse maatrege­
len. Het dringt erop aan dat in het volgende jaarverslag 
ook aan dit aspect de nodige aandacht wordt geschon­
ken. 
3.15. Dit dertiende jaarverslag zou ongetwijfeld meer 
nut hebben gehad als het eerder was gepubliceerd. Het 
Comité dringt er dan ook bij de Commissie op aan 
Nr. C 221/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 8. 89 
voortaan meer spoed te zetten achter het opstellen, 
vertalen en publiceren van haar jaarverslag. Het zou 
Gedaan te Brussel, 12 juli 1989. graag zien dat het jaarverslag zo spoedig mogelijk — 
eventueel slechts in enkele talen — wordt gepubliceerd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Advies over het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad inzake de bevordering 
van de technologische ontwikkeling op energiegebied in Europa (THERMIE-programma) (J) 
(89/C 221/03) 
De Raad heeft op 12 april 1989 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité 
advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van 
de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 30 juni 1989 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer von der Decken. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 268e zitting (vergadering van 12 juli 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
Het Economisch en Sociaal Comité acht het onderha­
vige programma noodzakelijk als zinvolle aanvulling 
en voortzetting van de tot dusverre verrichte inspannin­
gen op energiegebied. Het programma voorziet opti­
maal in de behoeften van de Gemeenschap, met name 
wanneer met de hierna volgende op- en aanmerkingen 
rekening wordt gehouden. 
Het is een goede zaak dat alle maatregelen ter bevorde­
ring van projecten op het gebied van energietechniek in 
het THERMIE-programma worden geconcentreerd en 
aldus voor een zekere rationalisering van de inspannin­
gen op dit gebied wordt gezorgd. Het Comité acht het 
echter niet aanvaardbaar indien als gevolg van deze 
herindeling bepaalde onder het nieuwe programa val­
lende werkgebieden in de toekomst financieel minder 
aandacht zouden krijgen. 
1. Evaluatie van de voorgaande programma's 
1.1. De onderhavige ontwerp-verordening sluit aan 
bij eerdere activiteiten die overeenkomstig de twee pro­
gramma's 
demonstratieprojecten op energiegebied en koolwaterstoffentechnologie (2) 
werden uitgevoerd. De resultaten van deze werkzaam­
heden zijn als volgt samen te vatten: 
1.2. Demonstratieprojecten op energiegebied 
— Het programma werd in 1978 op gang gebracht, 
vindt zijn rechtsgrondslag in Verordening (EEG) 
nr. 3640/85 van 20 december 1985 en loopt van 
januari 1986 t/m eind 1989. 
— Er zijn twee evaluatierapporten: projecten op het 
gebied van energie-efficiency en van vernieuwbare 
energiebronnen, november 1988, rapporteurs: Ca-
prioglio en March consulting group; vaste brand­
stoffen, november 1988, rapporteurs: Thurlow en 
Kallembach. 
— Tot eind 1987 werden uit meer dan 5 000 voorstellen 
er 1 445 geselecteerd, die als volgt over verschillende 
onderwerpen waren verdeeld: 
— 57% projecten m.b.t. duurzame energie, 36% 
m.b.t. energiebesparing en 9% m.b.t. vaste 
brandstoffen (incl. vloeibaarmaking en vergas­
sing hiervan), 
(>) PB nr. C 101 van 22. 4. 1989. (2) PB nr. L 350 van 27. 12. 1985, blz. 25 t/m 29.