MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - Beheer van de communautaire programma's door netwerken van nationale agentschappen

INHOUDSOPGAVE

Beheer van de communautaire programma's door netwerken van nationale agentschappen

1. Samenvatting

2. Inleiding

3. Algemene aspecten en definitie van netwerk van nationale agentschappen

3.1. Algemeen kader en definitie

3.2. Gevallen die niet onder de definitie vallen

4. Voor- en nadelen van beheer door netwerken van nationale agentschappen

4.1. Voordelen

4.1.1. Nabijheid

4.1.2. Complementariteit

4.1.3. Flexibiliteit

4.1.4. Concentratie van de middelen

4.2. Voorzorgsmaatregelen

4.2.1. Europese dimensie en zichtbaarheid behouden

4.2.2. Verzwaring van structuren en procedures voorkomen

4.2.3. Behoefte aan meer coördinatie en controle van de resultaten met het oog op een coherent optreden

4.2.4. Rolconflicten voorkomen

4.2.5. Duidelijk onderscheid tussen tussenpersonen en begunstigden

5. Afbakening van het beheer door netwerken van nationale agentschappen

5.1. Criteria

5.1.1. Gelijktijdige en stelselmatig gecoördineerde acties

5.1.2. Gedecentraliseerde massaprogramma's

5.1.3. Financieel budget per land

5.1.4. Medefinanciering

5.1.5. Bestaan van geschikte organen op nationaal vlak

5.1.6. Kostendoelmatigheid

5.2. Taken

5.3. Juridisch kader

5.3.1. Rechtsgrond

5.3.2. Vaststelling van de respectieve verantwoordelijkheden en formalisering van de betrekkingen tussen de Commissie en de NA

5.4. Controles

6. Gebieden waarop beheer door middel van een netwerk kan worden overwogen

6.1. Statistiek

6.2. Onderzoek

6.3. Innovatieve acties op het gebied van de structuurfondsen

7. Netwerken van nationale agentschappen en communautaire uitvoerende agentschappen

BIJLAGE 1 Modelnetwerk op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid

BIJLAGE 2 Statistiek

BIJLAGE 3 Handleiding voor het beheer van communautaire programma's door netwerken van nationale agentschappen

BIJLAGE 4 Vergelijking tussen communautaire uitvoerende agentschappen en netwerken van nationale agentschappen voor het beheer van communautaire programma's

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

Beheer van de communautaire programma's door netwerken van nationale agentschappen

1. Samenvatting

Beheer door netwerken van nationale agentschappen is een vorm van externalisering op basis van delegatie door de Commissie van uitvoeringsbevoegdheden aan nationale entiteiten met een openbare dienstverleningsopdracht onder staatsgarantie die als partners optreden voor de uitvoering van bepaalde communautaire beleidsmaatregelen.

Deze vorm van beheer berust op een netwerk van entiteiten die door de lidstaten worden aangewezen en belast met de uitvoering van bepaalde taken voor rekening van de Commissie. Het tot dusverre meest ontwikkelde model is dat van de programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid, waarbij goed omschreven en homogene regels en instrumenten worden gehanteerd.

Netwerkbeheer is bijzonder geschikt voor de uitvoering van massaprogramma's die dicht bij de doelgroep worden uitgevoerd en voor gelijktijdige systematisch gecoördineerde acties op nationaal niveau. Deze vorm van beheer maakt het mogelijk de middelen in de landen beter te valoriseren. Het bestaan van financiële budgetten per land binnen een programma en de medefinanciering van de acties zijn elementen die het inzetten van nationale agentschappen in de hand werken. Beheer door een netwerk van nationale agentschappen biedt vaak meer flexibiliteit dan rechtstreeks beheer en stelt de Commissie in staat haar middelen te concentreren op haar hoofdopdrachten. Bovendien biedt het de mogelijkheid de follow-up van de projecten te verbeteren, zowel van de afzonderlijke als van de massaprojecten.

Deze vorm van externalisering kan het risico meebrengen van verlies aan samenhang en controle van het communautair optreden, hetgeen echter kan worden voorkomen door de gepaste voorzorgsmaatregelen. De diensten van de Commissie worden erdoor ontlast van sommige beheeropdrachten, maar hun coördinatie-, controle- en evaluatietaken nemen toe.

Beheer door netwerken van nationale agentschappen brengt mee dat de opdrachten, de respectieve verantwoordelijkheden en de betrekkingen tussen de Commissie, de nationale agentschappen en de staten moeten worden omschreven en naar behoren afgebakend. Het juridisch kader moet een basisbesluit tot instelling van het programma of de actie omvatten waarin als beheermogelijkheid het inzetten van een netwerk van nationale agentschappen wordt genoemd. Dit wordt aangevuld met latere besluiten, zoals een overeenkomst tussen de Commissie en het nationale agentschap waarin de rol en de werkzaamheden van het agentschap bij de uitvoering van het programma worden vastgesteld en een besluit van de Commissie waarin de respectieve rechten en verplichtingen van de Commissie en de staten, met inbegrip van de deling van verantwoordelijkheden, worden bepaald. Netwerkbeheer zou eventueel ook kunnen worden toegepast op het gebied van de statistiek en de innoverende acties (Structuurfondsen).

Gelet op de bijzondere kenmerken van deze vorm van beheer zijn de taken en bevoegdheden die de Commissie aan nationale agentschappen kan delegeren minder uitgebreid dan die welke kunnen worden gedelegeerd aan de communautaire uitvoeringsorganen die door de Commissie zijn voorgesteld.

2. Inleiding

De mededeling van december 1999 over de algemene richtsnoeren voor een externaliseringsbeleid [1] op het gebied van het beheer van de communautaire programma's en het Witboek over de administratieve hervorming [2] hebben de grondslag gelegd van een nieuw externaliseringsbeleid dat berust op het beeld van een administratie die zich richt op haar prioritaire activiteiten en functies.

[1] Richtsnoeren voor het externaliseringsbeleid, SEC(1999) 2051/7.

[2] Hervorming van de Commissie, COM(2000) 200.

De Commissie heeft een coördinatie- en programmeringsgroep opgedragen deze richtsnoeren in concrete maatregelen om te zetten. Het eerste toepassingsgebied was de gecontroleerde externalisering van het beheer van communautaire programma's, met als logisch gevolg de afschaffing van de bureaus voor technische bijstand (BAT), waarvan de modaliteiten en het tijdschema integrerend deel uitmaakten van nota van wijzigingen nr. 1 bij het voorontwerp van begroting 2001.

In december 2000 zond de Commissie het Parlement en de Raad een mededeling [3] over de externalisering van het beheer van de communautaire programma's, vergezeld van een voorstel voor een kaderverordening van de Raad voor een nieuw type uitvoerend agentschap, het meest vernieuwende instrument in de externaliseringsstrategie van de Commissie.

[3] Externalisering van het beheer van de communautaire programma's, vergezeld van een voorstel voor een kaderverordening voor een nieuw type uitvoerend agentschap, COM(2000)788 def. van 13.12.2000.

In de mededeling over de externalisering van december 2000 wordt als een van de externaliseringsinstrumenten de decentralisatie genoemd van uitvoeringsverantwoordelijkheden naar externe nationaalrechtelijke of openbare organen of organen belast met een openbare dienstverleningsopdracht onder staatsgarantie (= de "nationale agentschappen"), die als partners optreden bij de tenuitvoerlegging van bepaalde communautaire beleidsmaatregelen.

Uitgaande van verschillende ervaringen met het beheer door netwerken van nationale agentschappen beschrijft deze mededeling de aanpak, de modaliteiten en de instrumenten voor deze vorm van beheer.

3. Algemene aspecten en definitie van netwerk van nationale agentschappen

3.1. Algemeen kader en definitie

Beheer door middel van een netwerk van nationale agentschappen wordt in de mededeling over de externalisering van het beheer van de communautaire programma's [4] gedefinieerd als decentralisatie van uitvoeringsverantwoordelijkheden naar externe nationaal-rechtelijke of openbare organen of organen die zijn belast met overheidstaken onder toezicht van de Staat (= de "nationale agentschappen"), die als partners optreden bij de uitvoering van bepaalde communautaire beleidsmaatregelen. Een nationaal agentschap (NA) is niet noodzakelijk een entiteit die ex nihilo is opgericht voor de decentralisatie van een programma. De hoedanigheid van NA kan worden toegekend aan entiteiten die daar los van staan en ook aan regionale of grensoverschrijdende entiteiten, voor zover zij de nodige garanties kunnen bieden.

[4] COM(2000)788 def.

Het NA-netwerk is een gestructureerd geheel van communicerende organisaties waarin elk van de leden een deel van de verantwoordelijkheid draagt om gemeenschappelijke doelstellingen te bereiken. Het bestaat uit entiteiten die door de staten worden aangewezen om bepaalde taken voor rekening van de Commissie uit te voeren. Deze entiteiten kunnen worden belast met het beheer van de middelen van een communautair programma (zoals het programma Leonardo) omdat zij een openbare dienstverleningsopdracht hebben. De Commissie is gangmaker en coördinator van het netwerk, ziet erop toe dat de actie een communautaire toegevoegde waarde oplevert en exploiteert de synergieën.

Een model van NA-netwerk is dat van de programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid (zie bijlage 1). Netwerkbeheer stelt de diensten van de Commissie in staat de politieke controle over een programma te behouden. Bij deze vorm van beheer wordt uitgegaan van een duidelijke en evenwichtige omschrijving van de financiële en operationele verantwoordelijkheden van de Commissie, de staten en de NA. Doel is vooral de lidstaten verantwoordelijk te stellen voor de aanwijzing en de resultaten van de NA, waarbij steeds wordt voorzien in de mogelijkheid van een krachtige interventie van de Gemeenschap om, met name, te zorgen voor een homogene uitvoering van het programma in de gehele Unie.

Het delegatiebesluit moet gepaste bepalingen bevatten om te zorgen voor doorzichtigheid van de operaties en naleving van normen van goed financieel beheer en controle die verenigbaar en vergelijkbaar zijn met die welke voor de diensten van de Commissie gelden. Bovendien is de Commissie verplicht te zorgen voor toezicht, evaluatie en controle van de uitvoering van de aan de NA gedelegeerde taken.

3.2. Gevallen die niet onder de definitie vallen

In het voorstel voor het Financieel Reglement dat de Commissie in juli 2000 heeft aangenomen, wordt, voor de uitvoering van de begroting, onderscheid gemaakt tussen gecentraliseerd beheer, gedeeld beheer en gedecentraliseerd beheer:

* bij gedeeld beheer (zoals structurele maatregelen en landbouwbeleid) en gedecentraliseerd beheer (zoals programma's ten behoeve van de kandidaat-lidstaten) vertrouwt de Commissie aan staten de verantwoordelijkheid toe zelf handelingen tot uitvoering van de begroting te stellen; deze vormen van beheer worden niet in deze mededeling bedoeld;

* bij gecentraliseerd beheer kan de Commissie, hetzij de begroting in haar diensten uitvoeren (rechtstreeks beheer), hetzij de uitvoering delegeren aan communautaire uitvoeringsorganen of organen naar nationaal recht, openbare organen of organen belast met een openbare dienstverleningsopdracht onder staatsgarantie (indirect beheer). Dit document heeft niet rechtstreeks betrekking op de communautaire uitvoeringsorganen, die voorwerp zijn van een afzonderlijke mededeling [5].

[5] COM(2000)788 def., zie voetnoot 3

Evenmin mag verwarring ontstaan tussen netwerken van begunstigden en netwerken van nationale agentschappen. In het eerste geval gaat het om (individuele) begunstigden van een programma of actie van de Gemeenschap die zich groeperen in een (transnationaal) partnerschap voor de uitvoering van een operationeel project dat zij vaak medefinancieren. De kredieten worden niet geografisch verdeeld, maar op basis van sectorale of thematische operationele doelstellingen. Deze vorm van partnerschap komt onder meer voor op de gebieden onderzoek en statistiek [6].

[6] Zie bijlage 2.

4. Voor- en nadelen van beheer door netwerken van nationale agentschappen

Het beheer door netwerken van gedecentraliseerde nationale agentschappen heeft niet alleen voordelen, maar ook nadelen, welke echter kunnen worden beperkt door de gepaste voorzorgsmaatregelen.

4.1. Voordelen

4.1.1. Nabijheid

Inzet van een nationale entiteit maakt het mogelijk dicht bij de begunstigde te werken, met name op terreinen die van bijzonder belang zijn op plaatselijk niveau. Zo zijn nationale agentschappen op het beleidsterrein onderwijs, opleiding en jeugdbeleid een belangrijk instrument voor voorlichting en verspreiding van informatie ten behoeve van potentiële begunstigden. Een dergelijke nabijheid is moeilijker bereikbaar voor de Commissie en zelfs voor een communautair agentschap, die per definitie een gecentraliseerde structuur hebben.

In sommige gevallen maakt deze nabijheid het niet alleen mogelijk de kwaliteit van de projecten te verbeteren, maar ook de resultaten ervan beter te valoriseren en te verspreiden.

4.1.2. Complementariteit

Netwerkbeheer kan aantrekkelijk zijn als in een land ontwikkelde infrastructuren en communicatiemiddelen bestaan die het waard zijn te worden geëxploiteerd met de hulp en de inzet van de betrokken staat. Netwerkbeheer bevordert de uitwisseling van ervaring en kennis bij het beheer van de programma's tussen de Commissie en de staten, maar houdt ook een deling van verantwoordelijkheden en taken in.

Partnerschap en dialoog met de nationale gesprekspartners kan tot een aanzienlijke verbetering van de kwaliteit van de besluitvorming leiden, mits de partners (Commissie, NA, Staten) de verantwoordelijkheden evenwichtig verdelen.

Bovendien is inzet van bestaande netwerken van nationale agentschappen voordelig wanneer daardoor bijkomende maar complementaire taken kunnen worden gedelegeerd en van de bestaande knowhow kan worden geprofiteerd, zonder alle kosten van alternatieve oplossingen te moeten dragen.

Voorts kan, wanneer zich een belangrijk en dringend probleem van algemeen belang voordoet, uitvoering van spoedprogramma's waarbij op zeer korte termijn en op basis van gezamenlijk beheer het potentieel van de landen en van Europa in overleg ter hulp wordt geroepen, grote voordelen bieden.

Hoewel zij greep houdt op de essentiële zaken en de taken overeenkomstig de communautaire voorschriften en regels worden uitgevoerd, kan de Commissie via het NA-netwerk bijkomende garanties inzake beheer krijgen, omdat de nationale autoriteiten verantwoordelijkheid dragen voor de begeleiding, de controle en de follow-up van de NA, onverminderd de prerogatieven van de Commissie.

4.1.3. Flexibiliteit

Netwerkbeheer kan meer flexibiliteit bieden dan rechtstreeks beheer door de Commissie of via de oprichting van een communautair uitvoeringsorgaan, want het kan gemakkelijker worden afgestemd op de behoeften en middelen van elk programma (financiering) en de plaatselijke omstandigheden.

4.1.4. Concentratie van de middelen

Contractueel beheer is een functie op zich en houdt taken met een relatief horizontaal karakter in, die dus verwisselbaar zijn, onafhankelijk van de sector waarop zij betrekking hebben. Netwerkbeheer doet de Commissie besparen op menselijke middelen bij de uitvoering van massaoperaties of als zij rechtstreeks betrokken is bij de follow-up van projecten met talrijke deelnemers uit verschillende landen. Hoewel hierbij niet noodzakelijk sprake is van "netto"-besparingen voor het geconsolideerde systeem, wordt het financiële en administratieve beheer van de projecten verlicht en kunnen de diensten van de Commissie zich richten op hun essentiële taken (ontwerp, beleidsimpuls, controle en evaluatie), die een duidelijk comparatief voordeel en een toegevoegde waarde voor de Instelling hebben.

4.2. Voorzorgsmaatregelen

Elke constructie die tot doel heeft bijkomende structuren te creëren tussen het beheer van een beleidsmaatregel en de uitvoering brengt ook nadelen mee, die bijzondere aandacht vanwege de diensten van de Commissie vergen wanneer van deze vorm van externalisering gebruik wordt gemaakt.

4.2.1. Europese dimensie en zichtbaarheid behouden

Een nationale tusseninstantie kan de zichtbaarheid van de Unie in de ogen van de begunstigden verminderen. Om te voorkomen dat het communautaire karakter van de actie verloren gaat, zouden de regelingen die de NA met de Commissie verbinden, uitdrukkelijk de verplichting moeten inhouden dat het communautaire karakter van de projecten zichtbaar moet blijven.

4.2.2. Verzwaring van structuren en procedures voorkomen

Een tussenliggende en aanvullende operationele laag kan het beheer ingewikkelder maken en verhoogt de behoefte aan ad-hocprocedures, hetgeen ook tot een stijging van de kosten kan leiden. De betrekkingen tussen de diensten van de Commissie en de NA, alsook de desbetreffende procedures, moeten zodanig worden geregeld dat de goede uitvoering van het programma of de actie niet in het gedrang komt.

4.2.3. Behoefte aan meer coördinatie en controle van de resultaten met het oog op een coherent optreden

Het bestaan van een groot aantal tusseninstanties vergt vanwege de Commissie een extra inspanning om de coherentie van het optreden te verzekeren. Dat taken aan externe, ver van de Commissie verwijderde entiteiten worden gedelegeerd, houdt in dat extra inspanningen moeten worden geleverd inzake follow-up, controle en evaluatie achteraf van de projecten en van deze entiteiten.

4.2.4. Rolconflicten voorkomen

Hoewel beheer door een netwerk over het algemeen meer flexibiliteit biedt, kunnen zich moeilijkheden voordoen indien, bijvoorbeeld, de NA zich terughoudend opstellen wanneer de Gemeenschap nieuwe prioriteiten wil vaststellen of als zij de neiging vertonen beleidsverantwoordelijkheden uit te oefenen in plaats van de Commissie. Bovendien kunnen, vooral als de staten bij bepaalde besluiten tussen- beide komen, conflicten ontstaan door de uitbreiding van het aantal partijen. De inhoud van de taken moet dus naar behoren worden afgebakend.

4.2.5. Duidelijk onderscheid tussen tussenpersonen en begunstigden

Voorkomen moet worden dat een NA tegelijk tussenpersoon en begunstigde is bij hetzelfde programma.

5. Afbakening van het beheer door netwerken van nationale agentschappen

5.1. Criteria

Communautaire programma's of acties die zich voor beheer door netwerken van nationale agentschappen lenen, kunnen worden vastgesteld aan de hand van een aantal criteria. Deze vormen een soort check-list van de vragen die moeten worden gesteld wanneer deze formule door de diensten van de Commissie in overweging wordt genomen. De criteria zijn algemeen gehouden, zodat zij van toepassing zijn op het ruimst mogelijke terrein.

Gelet op het bijzondere karakter van de communautaire programma's of acties is het niet nodig dat aan de bedoelde criteria tegelijk en in dezelfde mate wordt voldaan. Met uitzondering van de financiële middelen per land en de medefinanciering schijnen echter alle andere criteria voor alle communautaire programma's of acties relevant te zijn. Anderzijds moet, zoals iedere vorm van externalisering, beheer door netwerken van nationale agentschappen een gunstige kosten/baten-verhouding hebben in vergelijking met andere oplossingen.

5.1.1. Gelijktijdige en stelselmatig gecoördineerde acties

Netwerkbeheer is wenselijk wanneer een programma wordt uitgevoerd door gelijktijdige en stelselmatig gecoördineerde acties. Het beheer moet niet noodzakelijk op een volledig programma betrekking hebben, maar kan worden beperkt tot bijzondere acties binnen een programma.

5.1.2. Gedecentraliseerde massaprogramma's

Een van de behoeften waarbij netwerkbeheer kan worden ingeschakeld, betreft de uitvoering van massaprogramma's

- die een gedelokaliseerde aanwezigheid en tal van kleine interventies vergen, welke de Commissie niet kan beheren via haar diensten alleen of via een uitvoeringsorgaan dat verantwoordelijk is voor alle landen waarop de actie betrekking heeft (b.v. mobiliteitsacties in het kader van de onderwijsprogramma's waaraan 30 landen kunnen deelnemen);

- waarvoor een te gecentraliseerd beheer niet wenselijk is, terwijl de centrale instantie toch voldoende interventiemogelijkheden moet behouden, bijvoorbeeld als verantwoordelijke voor de definitieve selectie van de projecten, waarvan het beheer vervolgens aan het gedecentraliseerde niveau kan worden gedelegeerd.

In dit geval zal voor netwerkbeheer vooral worden gekozen wegens het "verticale verveelvoudigings-" of tussenstationeffect, waardoor dichter bij de begunstigden kan worden gewerkt en de uitvoering en de follow-up van de projecten worden verbeterd. Het spreekt vanzelf dat slechts van NA gebruik zal worden gemaakt vanaf een bepaalde kritische massa van financiering of te vervullen taken.

Tegelijk met de toename van de versnippering van de te beheren projecten kan een met de staten gedeelde verantwoordelijkheid wenselijk zijn, omdat de follow-up van de acties en projecten meer inspanningen vergt en omdat, wegens de kans dat de middelen niet kunnen worden gerecupereerd, partnerinstellingen moeten worden gekozen die zich garant kunnen stellen.

Bovendien kan de ervaring van de staten inzake instelling van nationale controlesystemen zeer nuttig zijn voor de preventie en follow-up van fraudegevallen.

Wat de selectie van versnipperde projecten betreft kan inzet van NA in het stadium van de preselectie de werklast van de Commissie verminderen en de doorzichtigheid, de aanvaarding en de gegrondheid van een definitief besluit dat de Commissie in het belang van de Gemeenschap treft, verhogen.

5.1.3. Financieel budget per land

Netwerkbeheer is bijzonder geschikt bij beheer van geografisch, op basis van objectieve criteria, toegewezen budgetten maar het ontbreken van dergelijke budgetten betekent niet a priori dat NA moeten worden uitgesloten.

5.1.4. Medefinanciering

Beheer door een NA-netwerk omvat meestal een element van medefinanciering door de Gemeenschap en de staat. Voor de bijdrage uit de communautaire begroting geldt als principe dat het optreden van het nationale agentschap wordt beschouwd als integrerend onderdeel van het programma en dat zijn kosten worden aangerekend op de voor het programma of de actie uitgetrokken kredieten.

De medefinanciering door de nationale entiteit vormt een element van zekerheid voor het beheer van de communautaire middelen die als deelname in de werkingskosten van de nationale eenheid worden verstrekt. Als regel betekent dit ook dat de entiteit rekenschap moet afleggen van haar activiteiten en de besteding van de middelen overeenkomstig de nationale voorschriften en dat zij onderworpen is aan de nationale controle-instanties. De Commissie zou hier rekening mee moeten houden om haar controleactiviteit te kunnen beperken tot aanvullende elementen die niet worden genoemd in de nationale regelgeving.

Uit de ervaring die met de onderwijsprogramma's is opgedaan blijkt dat een financieel meerjarenkader de programmering en de uitvoering van de medegefinancierde acties sterk zou vergemakkelijken.

5.1.5. Bestaan van geschikte organen op nationaal vlak

In de regel veronderstelt deze vorm van externalisering dat in het land organen bestaan die werkzaam zijn op een terrein dat dicht bij dat van het communautaire programma ligt en bijkomende taken op zich kunnen nemen dankzij de infrastructuur en de deskundigheid die zij bezitten.

5.1.6. Kostendoelmatigheid

Zoals alle andere vormen van externalisering moet inzet van een netwerk van nationale agentschappen berusten op het criterium van goed beheer en een kosten/baten-verhouding vertonen die gunstig uitvalt in vergelijking met andere oplossingen en vooraf wordt geanalyseerd.

Nadat de doelstellingen van het programma of de actie, de uit te voeren taken en de vereiste middelen zijn vastgesteld, moet deze formule worden onderworpen aan een voorafgaande kosten/baten-analyse, waarbij rekening wordt gehouden met de vereiste middelen en de alternatieve oplossingen voor de uitvoering van het programma of de actie. Ook moet rekening worden gehouden met de mogelijke verbetering van de kwaliteit van het beheer van de communautaire programma's.

5.2. Taken

Door de bovengenoemde criteria wordt het actieterrein van de NA afgebakend. De betrokken taken komen altijd veel later in de levenscyclus van de operaties. De rol van de NA in het beheer is strikt begrensd en/of geldt voor een zeer beperkt terrein, zodat de NA geen beoordelingsruimte hebben wat betreft de communautaire aspecten van de besluiten die zij moeten nemen in het kader van de uitvoering van het programma of de actie. De aan de NA opgedragen uitvoeringstaken zijn zeker niet van aard om de beleidskeuzen van de Commissie te wijzigen.

De delegatie gaat dus minder ver dan in het geval van het model dat is voorgesteld voor de communautaire uitvoerende agentschappen. Dit is gewettigd, omdat de Commissie, zelfs als de NA eenzelfde openbare dienstverleningsopdracht krijgen als de uitvoerende agentschappen, over deze laatste een controle behoudt die veel verder gaat dan die welke zij kan uitoefenen over de NA (zie hoofdstuk 7).

In de praktijk zijn de taken die voor netwerkbeheer in aanmerking komen:

- het geheel of een deel van de fasen van de levenscyclus van de operaties voor bepaalde projecten beheren in het kader van de uitvoering van het communautaire programma, met uitsluiting van de financieringsbesluiten, behalve in bijzondere gevallen van zeer gedecentraliseerde massaprogramma's waarbij het communautaire belang minder bij de keuze van de begunstigden dan bij de spreiding van het initiatief ligt. Dit omvat: contractbeheer en financieel beheer (met inbegrip van de betalingen), coördinatie en voorlichting, en in de genoemde bijzondere gevallen ook de selectie van de eindbegunstigden;

- alle informatie die nodig is om de uitvoering van het communautaire programma te sturen, verzamelen, analyseren en aan de Commissie overmaken;

- ten behoeve van de Commissie aanbevelingen over de uitvoering van het communautaire programma formuleren.

De voorwaarden, criteria, parameters en modaliteiten die de NA bij de vervulling van bovengenoemde taken moeten respecteren en de wijze van controle door de diensten van de Commissie die de verantwoordelijkheid dragen voor de communautaire programma's aan het beheer waarvan de NA deelnemen, worden door de Commissie vastgesteld in het delegatiebesluit (zie punt 5.3.2).

Coördinatie van het netwerk is een essentieel element dat in principe toevalt aan de Commissie, die deze opdracht des te beter kan vervullen als haar middelen minder moeten worden ingezet voor zuivere uitvoeringsopdrachten, welke aan de NA worden gedelegeerd in het kader van het netwerkbeheer (heroriëntering van het communautair optreden in het beheer van het programma).

Uiteraard is het mogelijk dat wanneer in een bepaald land verschillende NA bestaan, een ervan de rol van erkend coördinator en gangmaker op zich neemt en de projectdeelnemers tot samenwerking brengt. Hoe dan ook, los van de juridische beperkingen die binnen een land kunnen bestaan, zoals vertrouwelijkheid van statistieken, nooit kan het "coördinator-lid" van een NA-netwerk de Commissie volledig vervangen, gelet op de verplichtingen die deze krachtens het Gemeenschapsrecht heeft.

5.3. Juridisch kader

5.3.1. Rechtsgrond

De mogelijkheid om voor het beheer gebruik te maken van een netwerk moet door de wetgever worden toegekend [7]. Hij beschikt daarvoor in essentie over twee mogelijkheden:

[7] Door de toekenning van deze mogelijkheid kan de doorzichtigheid van de vorm van beheer die door de Commissie voor het betrokken communautaire programma wordt voorgesteld worden gegarandeerd en kan de overwogen juridische regeling in haar geheel worden verankerd in een normatieve bepaling van primaire rang, die tot een grotere degelijkheid van deze regeling leidt. Er zij niettemin op gewezen dat, zelfs als een dergelijke normatieve referentie ontbreekt, in theorie niet kan worden uitgesloten dat de Commissie in bepaalde omstandigheden een beroep kan doen op deze vorm van beheer.

* hetzij: een besluit tot instelling van het programma of de actie, waarin als vorm van beheer het inzetten van een netwerk van nationale agentschappen op grond van later op te stellen besluiten wordt genoemd;

* hetzij: een specifieke kaderregeling inzake beheer door een vast netwerk en, in het algemeen, de beginselen, de voorwaarden en de instrumenten van deze vorm van beheer.

Het blijkt evenwel moeilijk een kaderregeling vast te stellen, waarmee alle mogelijke gevallen kunnen worden bestreken en waarin tegelijkertijd voldoende gedetailleerde gemeenschappelijke regels zijn vastgelegd. Men kan zich ook afvragen of het aantal concrete gevallen in de praktijk voldoende groot is om de hoeveelheid administratief werk en onderhandelingen die voor de goedkeuring van een kaderverordening vereist zijn, te rechtvaardigen.

Het lijkt derhalve beter om in het besluit tot instelling van het programma of de actie als vorm van beheer het inzetten van een netwerk van nationale agentschappen te noemen. Latere besluiten moeten de juridische regeling aanvullen (zie het volgende punt).

Eventuele acties zonder rechtsgrond of in de rechtsgrond waarvan niet uitdrukkelijk in het inzetten van NA is voorzien, kunnen in voorkomend geval worden geïntegreerd in bestaande of nieuwe programma's in de rechtsgrond waarvan in het inzetten van NA is voorzien.

5.3.2. Vaststelling van de respectieve verantwoordelijkheden en formalisering van de betrekkingen tussen de Commissie en de NA

In het kader van het bestaande, op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid ontwikkelde model (zie bijlage 1) is in ieder geval formalisering door middel van werkingsovereenkomsten en gedecentraliseerde acties vereist, teneinde middelen ter beschikking van de NA te kunnen stellen. Uit de opgedane ervaring blijkt dat de formalisering van de bepalingen betreffende de respectieve verantwoordelijkheden van de Commissie en de staten in het kader van de NA een vooruitgang betekent bij de inwerkingtreding van nieuwe programma's: in geval van beheer door een netwerk is thans ook een duidelijke omschrijving voorhanden van de verantwoordelijkheden van de staat in het kader van het agentschap dat hij heeft aangewezen.

In deze context zou een te sterke concentratie van verantwoordelijkheden bij de staten er evenwel toe kunnen leiden dat deze een "scherm optrekken" tussen de Commissie en het NA, hetgeen de communautaire controle zou bemoeilijken.

Er dient derhalve te worden toegezien op een evenwichtige verdeling van de taken, die de Commissie de mogelijkheid geeft de programma's onmiddellijk te controleren en op te volgen: de NA moeten rechtstreeks bij de Commissie verantwoording afleggen over hun activiteiten ter uitvoering van de programma's. Er moeten derhalve passende verslagleggingswijzen worden vastgesteld teneinde een consolidering van de informatie betreffende het beheer van het programma mogelijk te maken op communautair niveau.

Behalve de vermelding in de rechtsgrond moet het regelgevingskader de volgende documenten omvatten:

* een besluit van de Commissie betreffende de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de Commissie en de staten wat de nationale agentschappen betreft in het kader van de algemene richtsnoeren inzake de uitvoering van het programma.

* een werkingsovereenkomst tussen de Commissie en het nationale agentschap die betrekking heeft op een jaarlijks of meerjarig werkprogramma. In de overeenkomst worden met name de rol en de activiteiten van het NA, de financiële bijdrage van de Gemeenschap in de werkingskosten van het NA, de richtsnoeren van de Commissie inzake voorlichting en zichtbaarheid van het programma vastgelegd.

* een overeenkomst over "gedecentraliseerde acties" die betrekking heeft op het beheer van de middelen voor de projecten die na de werkingsovereenkomst in werking treden; hierin worden de regels voor de overmaking van de operationele middelen voor de uitvoering van gedecentraliseerde acties, de regels voor het administratieve en financiële beheer van de middelen van de Unie en voor de controle vastgelegd en bepaald dat de beheerde middelen uitsluitend bestemd zijn voor de projectdoelgroepen.

In de overzichtstabel (zie bijlage 3) wordt een soort praktische gids voor de eventuele gebruiker tijdens de verschillende fasen van uitvoering verstrekt. In deze gids wordt de rol van de drie belangrijkste partners, d.w.z. de Commissie, de NA en de staten, vastgesteld op grond van het model dat reeds op het gebied van onderwijs wordt toegepast. Dit model moet uiteraard worden aangepast om rekening te houden met de eventuele bijzondere kenmerken van de betrokken gebieden.

5.4. Controles

Het besluit van de Commissie (zie punt 5.3.2 hiervoor) moet in het kader van de algemene richtsnoeren voor de uitvoering van het programma bepalingen bevatten betreffende de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de Commissie en de staten wat de NA betreft. In het besluit worden richtsnoeren vastgesteld voor de interne controles die door de NA moeten worden verricht en wordt het beginsel opgenomen dat de nationale autoriteiten, de bevoegde diensten van de Commissie en de Rekenkamer toegang hebben tot de documenten van het NA betreffende zijn administratief en financieel beheer van de communautaire middelen.

De Commissie zorgt voor de controle van de overeenstemming van de door het NA verrichte uitgaven met de wettelijke bepalingen. Voorts kan zij voor, na of tijdens de uitvoering bij de NA, de begunstigden of de staten overgaan tot controles ter plaatse van de projecten en de beheers- en controlesystemen. De Commissie stelt de nationale autoriteit in kennis van de resultaten van de uitgevoerde controles en audits en van de eventueel genomen maatregelen.

In de juridische instrumenten die voor de uitvoering van de programma's worden gehanteerd, met name de specifieke contracten en de modelcontracten, moeten passende bepalingen worden opgenomen om de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen te garanderen.

Onverminderd de verantwoordelijkheid van de Commissie bij de uitvoering van de algemene begroting van de Unie, onderzoeken de nationale controle-instanties de beheers- en controlesystemen. Zij stellen de Commissie in kennis van de resultaten van de uitgevoerde controles en audits alsmede van de maatregelen die op nationaal niveau zijn genomen.

De Rekenkamer is bevoegd controle uit te oefenen op de documenten van de NA betreffende de uitgaven namens de Gemeenschappen. De nationale controle-instanties of, indien deze niet over de nodige bevoegdheden beschikken, de bevoegde nationale diensten stellen alle informatie waarover zij beschikken betreffende de door de Gemeenschappen gefinancierde of medegefinancierde verrichtingen, alsmede betreffende het beheer en de controle van deze verrichtingen, ter beschikking van de Rekenkamer.

6. Gebieden waarop beheer door middel van een netwerk kan worden overwogen

Beheer door middel van een netwerk van nationale agentschappen is ook mogelijk op een aantal andere gebieden dan onderwijs, opleiding en jeugdbeleid. Hierna worden ter illustratie een aantal van deze gebieden vermeld.

6.1. Statistiek

Op het gebied van de statistiek zou de taak van nationaal agentschap in beginsel moeten worden toevertrouwd aan het nationaal instituut voor de statistiek (NIS), dat zou worden belast met het beheer van de uitvoering van de statistische taken op nationaal niveau. De nationale instituten voor de statistiek zouden binnen een methodologisch kader met gemeenschappelijke normen en tijdschema's, dat op Europees niveau zou worden vastgesteld, samen met de Commissie een gecoördineerd netwerk vormen, waardoor deze over één enkel toegangspunt per land zou beschikken. Daardoor zouden de taken in verband met de communautaire programma's beter kunnen worden afgebakend en zouden de samenhang en de kwaliteit van de door de verschillende nationale organen geproduceerde statistieken kunnen worden verbeterd. Het is echter van belang dat de Commissie de controle kan behouden over het eindresultaat en de overeenstemming daarvan met de Europese normen, terwijl synergie met nationale acties mogelijk blijft.

6.2. Onderzoek

In de context van het beheer van het volgende kaderprogramma voor onderzoek, zou kunnen worden overwogen voor het beheer van bepaalde onderdelen van de toekomstige programma's gebruik te maken van netwerken van nationale agentschappen, met name wanneer naar nabijheid wordt gestreefd en wanneer er geen bevoegdheidsconflict bestaat. Er zij evenwel op gewezen dat geen enkel onderdeel van deze programma's voorziet in een budget per deelnemend land. Ingeval gebruik wordt gemaakt van een netwerk van nationale agentschappen moet ook rekening worden gehouden met bepaalde belangrijke elementen, waardoor het beheer van deze programma's wordt gekenmerkt, met name het vertrouwelijke karakter van de onderzoekprojecten alsmede het feit dat het moeilijk kan zijn organen te vinden die kunnen garanderen dat er geen belangenconflict bestaat tussen de begunstigden en de organen waaraan bevoegdheden zijn gedelegeerd.

6.3. Innovatieve acties op het gebied van de structuurfondsen

Wat de innovatieve acties betreft, kan het nuttig blijken bepaalde activiteiten over te dragen aan regionale overheids- of semi-overheidsorganen, die verantwoordelijjk zouden zijn voor het goede beheer van de acties. De Commissie ondertekent in dat geval een financieringsovereenkomst waarin de rechten en verplichtingen van elk van de overeenkomstsluitende partijen zijn vastgesteld.

7. Netwerken van nationale agentschappen en communautaire uitvoerende agentschappen

In vergelijking met de nationale agentschappen biedt het communautaire uitvoerende agentschap de Commissie verscheidene extra controlemogelijkheden: de directeur wordt door de Commissie benoemd en de leden van het directiecomité worden door haar aangewezen; de huishoudelijke begroting wordt uitsluitend uit communautaire bron gefinancierd.

Kenmerkend voor het uitvoerende agentschap zijn voorts: de detachering van ambtenaren van de Commissie en de toepassing op het personeel van de regelingen die gelden voor de ambtenaren en andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen.

Gelet op de bijzondere kenmerken van deze vorm van beheer door middel van netwerken van nationale agentschappen, zijn de taken en bevoegdheden die de Commissie aan deze agentschappen kan delegeren minder uitgebreid dan die welke kunnen worden gedelegeerd aan de communautaire uitvoerende agentschappen die door de Commissie zijn voorgesteld. Hoe groter derhalve de controle van de Commissie op de organen waaraan zij een deel van de beheerstaken delegeert, hoe meer beslissingsbevoegdheid en taken kunnen worden gedelegeerd (en hoe minder nauwkeurigheid vereist is bij de omschrijving van de taken). Omgekeerd geldt bijgevolg ook: hoe verderaf de controle op het orgaan waaraan taken worden gedelegeerd, hoe minder beslissingsbevoegdheid en taken door de Commissie aan dat orgaan kunnen worden toevertrouwd (en hoe nauwkeuriger de taken van het NA en zijn specifieke actieterreinen moeten worden omschreven).

In bijlage 4 worden de twee vormen van beheer meer in detail met elkaar vergeleken.

BIJLAGE 1 Modelnetwerk op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid

Het modelnetwerk op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid is op de volgende elementen gebaseerd:

Rechtsgrond

Om de Commissie de mogelijkheid te geven de uitvoering van een programma aan een netwerk van agentschappen te delegeren, moet deze vorm van beheer in het besluit tot instelling van het programma worden genoemd.

Duidelijke omschrijving van de verantwoordelijkheden

* De respectieve verantwoordelijkheden van de Commissie en de staten, die de bevoegde agentschappen aanwijzen [8], worden vastgelegd in een besluit van de Commissie. In dit besluit worden met name de minimumvoorwaarden voor de oprichting van een NA gespecificeerd, alsmede de taken van het NA, de verantwoordelijkheden inzake follow-up en evaluatie van het NA; de wijze van selectie van het project, de regels voor de controle en audit van het NA en van de projecten; de financiële verantwoordelijkheid van het NA, met name wat de overeenkomsten betreft die het met de eindbegunstigden sluit. De staten, die de bevoegde agentschappen aanwijzen, stellen zich garant voor de financiële levensvatbaarheid van het beheer door deze agentschappen. Van het besluit wordt aan elke staat [9] kennisgegeven in de zin van artikel 254 van het EG-Verdrag.

[8] "Bepalingen betreffende de verantwoordelijkheden van de lidstaten en de Commissie wat de nationale agentschappen betreft in het kader van de algemene richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van het programma".

[9] en aan elk van de eventueel bij het programma betrokken derde landen.

* De rol en de activiteiten van het NA bij de uitvoering van het programma alsmede de communautaire financiële bijdrage in de werkingskosten van het NA, die wordt vastgesteld op grond van een meestal jaarlijks werkprogramma, worden in een overeenkomst tussen de Commissie en het NA vastgelegd.

* Vervolgens worden overeenkomsten betreffende "gedecentraliseerde acties" (in de praktijk verscheidene per jaar, afhankelijk van de verschillende gedecentraliseerde onderdelen van het programma aan het beheer waarvan het NA deelneemt) gesloten tussen de Commissie en elk NA met het oog op de terbeschikkingstelling van de communautaire middelen die het NA ten behoeve van de onderdanen van zijn staat zal beheren. Door deze overeenkomsten draagt de Commissie de operationele middelen voor de gedecentraliseerde acties van het programma aan de NA over.

Er zijn twee procedures om de budgetten die worden gesteld, vast te stellen: traditioneel werd van het beheer door middel van een netwerk gebruik gemaakt voor de programmaonderdelen in verband met mobiliteit; door de inwerkingtreding van de tweede fase van het programma Leonardo, strekt het beheer door middel van een netwerk zich ook uit tot een programmaonderdeel dat de financiering van proefprojecten betreft.

In het eerste geval (in het algemeen mobiliteit) worden in de programmabesluiten de criteria (bijvoorbeeld de omvang van de doelgroep, de afstand tussen hoofdsteden, het verschil in kosten van levensonderhoud) vastgesteld op grond waarvan de Commissie de totale subsidie vaststelt die zij toekent aan elk NA, dat deze overeenkomstig de richtsnoeren van het programma onder de eindbegunstigden verdeelt. In het tweede geval (proefprojecten) is de Commissie rechtstreeks betrokken bij de keuze van de ondersteunde projecten: de selectie heeft op communautair niveau plaats (communautaire uitnodiging tot het indienen van voorstellen, zelfs wanneer deze aan het nationale niveau wordt overgedragen), indiening van de projecten bij de Commissie, evaluatie door onafhankelijke, door de Commissie aangewezen deskundigen, selectie van de projecten door de Commissie, na advies van het comité voor het programma) en het bedrag dat vervolgens globaal aan elk NA wordt toegekend, komt overeen met het precieze bedrag van de subsidies dat door dit agentschap zal worden beheerd, gelet op de geselecteerde projecten die zijn ingediend door contractanten die onderdaan zijn van de betrokken staat.

Door het beheer door middel van een netwerk kunnen de diensten van de Commissie de politieke controle over het programma behouden. Voorts is de Commissie in sterke mate aanwezig op het niveau van de uitvoering van het programma: de tussen het NA en de eindbegunstigde (coördinerende contractant van het partnerschap dat het project uitvoert) gesloten financiële overeenkomsten stemmen overeen met de door de Commissie vastgestelde modellen.

In de overeenkomst tussen de Commissie en elk NA moeten de regels inzake de controle (inclusief controles ter plaatse) zijn opgenomen, die elk NA ten aanzien van de eindbegunstigden moet vaststellen. Wanneer het NA in gebreke blijft, is de staat subsidiair verantwoordelijk. Dat betekent dat de staat er belang bij kan hebben zelf deel te nemen aan de controles en de beheers- en controlesystemen te toetsen om te garanderen dat de communautaire middelen door het NA doeltreffend en regelmatig worden gebruikt, onverminderd de verantwoordelijkheid van de Commissie.

Wat de programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdbeleid betreft, moeten de rekeningen van de NA worden goedgekeurd. Aangezien het NA een rechtspersoonlijkheid naar nationaal recht bezit, is het onder meer onderworpen aan de nationale boekhoudkundige normen.

BIJLAGE 2 Statistiek

Netwerken op het gebied van de statistiek

Op statistisch gebied bestaat er een de facto netwerk, dat bestaat uit de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor de statistieken op de verschillende gebieden en die, met Eurostat als coördinator, de statistieken verschaffen die de Europese Unie nodig heeft. Hoewel er in de meeste gevallen een communautair statistisch programma bestaat, verschaffen deze instanties de Commissie statistieken die op nationale enquêtes zijn gebaseerd. Dit netwerk vormt evenwel geen netwerk van nationale agentschappen in de zin van beheersinstrument voor de uitvoering van een communautair programma.

De statistische gegevens worden op grond van communautaire normen en volgens het subsidiariteitsbeginsel, door de staten verzameld en voorbewerkt, en de resultaten worden aan de Commissie toegezonden, door haar geanalyseerd en verspreid. De betrekkingen tussen de communautaire en nationale diensten zijn voldoende nauw om, mede dankzij de nieuwe technologische middelen, de mogelijkheid van een netwerkstrategie te overwegen. Bij dit soort netwerken gaat het evenwel veeleer om de concrete uitvoering van programma's of projecten door de begunstigden (NIS) dan van de beheersverantwoordelijkheden van de Commissie. Behalve de intensieve "traditionele" activiteiten, hebben verscheidene arbeidsvormen die kenmerkender zijn voor het functioneren als netwerk algemeen ingang gevonden, of worden getest. Het gaat bijvoorbeeld om:

- de zogenaamde LEG (Leadership Groups): op gebieden waarop de functie van communautaire openbare beheersinstantie van de Commissie niet wordt aangevochten, verrichten groepen van NIS de voorbereidende werkzaamheden (inventarissen van hetgeen beschikbaar is, methodologische studie, enz.) voor de communautaire projecten. Zij stellen documenten op, organiseren vergaderingen, zorgen voor samenvattingen. Zij krijgen de steun van Eurostat, dat veeleer een adviserende dan een leidende rol speelt;

- "partnerschapsgroepen (GP)" : het Comité Statistisch Programma (CSP) waarin de Directeuren-generaal van de NIS verenigd zijn, heeft een door middel van automatische roulering rond het voorzitterschap van de Raad samengestelde subgroep ingesteld. Deze wordt voorgezeten door een nationale directeur-generaal die door het CSP wordt verkozen. Eurostat neemt aan deze subgroep deel en het verzorgt het secretariaat. De partnerschapsgroep stelt de agenda van de plenaire vergaderingen op en legt daarbij de nadruk op thema's van strategische aard, zorgt voor de opname van punten op de agenda, evalueert of de tijd rijp is om bepaalde punten te behandelen en houdt zich bezig met alle andere problemen die te maken hebben met coördinatie; Eurostat behoudt zijn bevoegdheid wat alle comitologieproblemen betreft;

- elektronische forums: tussen de terbeschikkingstelling van de vergaderdocumenten en de vergadering zelf wisselen de NIS via een door Eurostat georganiseerd elektronisch forum hun standpunten uit. Elke deelnemer kent bijgevolg reeds vóór de vergadering het standpunt van zijn partners, zodat tijdens de vergadering vooral aandacht kan worden besteed aan punten waarover geen overeenstemming bestaat;

- de uitwisseling van technologie: bepaalde lidstaten hebben voor het verzamelen van gegevens (dat meer binnen de nationale dan de communautaire bevoegdheid valt) software ontwikkeld die zij ter beschikking stellen van de andere staten. Zij zorgen ten behoeve van de hele groep voor het onderhoud en de ontwikkeling ervan;

- het distributienetwerk (datashops): de verspreiding van communautaire statistische informatie gebeurt gemeenschappelijk via nationale datashops, die zich meer in de nabijheid van de burgers bevinden dan de communautaire organen. De datashops zorgen ook voor de verspreiding van nationale gegevens: er kunnen derhalve synergieën worden ontwikkeld;

- verscheidene gemeenschappelijke verwezenlijkingen: publicaties, organisatie van seminars, organisatie van task forces, samenwerking met derde landen, opleiding en onderzoek op het gebied van statistiek, enz.

Juridische structuur voor het functioneren als netwerk van het Europees statistisch systeem (ESS)

Vijfjarig statistisch programma (basisbesluit van het EP en de Raad)

Dit programmabesluit dient bepalingen te omvatten met betrekking tot:

(1) de totstandbrenging van een netwerk waardoor de NIS de functie van NA krijgen, de omschrijving van de taken alsmede het delegeren aan de Commissie van de bevoegdheid om te beslissen over de regels voor de uitvoering van door het netwerk te verwezenlijken taken op het gebied van de statistiek;

(2) de lidstaten keuren de nodige (wettelijke en bestuursrechtelijke) maatregelen goed teneinde te garanderen dat de aan het NA toevertrouwde uitvoering van de acties van het statistisch programma door de NIS wordt gecoördineerd, beheerd en opgevolgd en dat het netwerk goed functioneert.

(3) Een door de Commissie vast te stellen en toe te kennen financieel steunbedrag voor het beheer, de coördinatie en de uitvoering van de aan het netwerk toevertrouwde taken op het gebied van de statistiek.

Besluit van de Commissie tot instelling van het netwerk van NIS voor de uitvoering van bepaalde taken op het gebied van de statistiek.

(1) In dit besluit worden de NIS als coördinatoren op nationaal niveau aangewezen;

(2) voor de coördinatie van het netwerk wordt gezorgd door de Commissie (Eurostat);

(3) het voor het beheer bestemde budget dient ter dekking van de werkingskosten van het netwerk. De nationale coördinator (elk NIS) van het netwerk moet aan de andere leden van het nationale netwerk - door middel van aan de voorafgaande goedkeuring van de Commissie onderworpen overeenkomsten - de nodige middelen ter beschikking kunnen stellen van de andere leden van het nationale netwerk. Hij moet tegenover de Commissie verantwoording afleggen over het beheer van deze middelen.

(4) De nodige middelen moeten door middel van meerjarige kaderovereenkomsten met een eenvoudig systeem van jaarlijkse tranches in het kader van het vastgestelde budget ter beschikking kunnen worden gesteld. Voor de betaling van de subsidies wordt gebruik gemaakt van de door de Commissie vastgestelde modellen (subgroep GMN in het kader van de herziening van het vademecum inzake subsidies).

(5) Bedoelde overeenkomsten bevatten bepalingen inzake de controle van de middelen.

Dit soort netwerk volstaat evenwel niet meer om aan de strengere eisen van de communautaire beleidsmaatregelen te voldoen en op talrijke gebieden is het nodig de aanpak om te keren en de communautaire enquêtes centraal uit te werken en de uitvoering ervan op nationaal niveau aan een netwerk van NA te delegeren. Voornamelijk taken op het gebied van het beheer en de coördinatie van alle bij deze enquêtes betrokken nationale actoren zouden worden gedelegeerd.

Taken die aan het statistisch netwerk kunnen worden opgedragen (indicatieve lijst):

(1) Europese enquêtes, zoals bv. het actieplan voor de EMU;

(2) enquêtes betreffende innovatie op het gebied van de wetenschap en technologie;

(3) benchmarking (gevolg van de Raad van Lissabon);

(4) enquêtes op sociaal gebied (gevolg van de bijzondere Raad van Luxemburg);

(5) sociaal actieplan waartoe in Nice werd besloten.

Voor deze enquêtes geldt het volgende:

- centrale planning op Europees niveau;

- gemeenschappelijke methodologie;

- gelijktijdige uitvoering;

- prioriteitenstelling volgens de Europese normen;

- op het niveau van de Gemeenschap vastgesteld tijdschema voor de verspreiding.

Deze enquêtes moeten dienen ter ondersteuning van prioritaire beleidsmaatregelen op Europees niveau.

HANDLEIDING VOOR HET BEHEER VAN COMMUNAUTAIRE PROGRAMMA'S DOOR NETWERKEN VAN NATIONALE AGENTSChaPPEN

Checklist van de criteria aan de hand waarvan kan worden bepaald welke communautaire acties/programma's zich ertoe lenen om door een netwerk van nationale agentschappen (NA's) te worden beheerd

1. Gelijktijdige acties die methodologisch op nationaal niveau worden gecoördineerd

2. Gedecentraliseerde programma's, met name omvangrijke, waarvoor de nabijheid van de begunstigden van doorslaggevend belang is

3. Een kritische massa wat betreft de financiën of de te vervullen taken

4. Het bestaan van organisaties op nationaal niveau die actief zijn op een gebied dan nauw verwant is aan dat van het communautaire programma/de communautaire actie en die met behulp van hun infrastructuur en expertise in staat zijn extra taken te vervullen

5. Budgetten per land

6. Medefinanciering van de geplande acties

7. Beperkt toepassingsgebied, zodat de uitvoering een technische beoordeling vergt met weinig vrijheid om zelf te beslissen

8. Een netwerk biedt een betere kwaliteit en/of kosteneffectiviteit

N.B.:

Gezien het specifieke karakter van de communautaire programma's of acties, behoeft niet aan alle criteria tegelijk en/of in dezelfde mate te worden voldaan. Met uitzondering van de criteria 4 (dat niet op alle betrokken lidstaten tegelijk van toepassing behoeft te zijn), 5 en 6 gelden al deze criteria echter wel voor alle communautaire programma's of acties.

Indien wordt gebruikgemaakt van een netwerk van nationale agentschappen moet in ieder geval sprake zijn van een kosten-batenverhouding die gunstiger is dan die van andere oplossingen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE 4

VERGELIJKING TUSSEN COMMUNAUTAIRE UITVOERENDE AGENTSCHAPPEN EN NETWERKEN VAN NATIONALE AGENTSCHAPPEN VOOR HET BEHEER VAN COMMUNAUTAIRE PROGRAMMA'S

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>