Nr. C 341/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 19. 12. 83 
Advies inzake het Twaalfde Verslag over het mededingingsbeleid van de Commissie van 
de Europese Gemeenschappen 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 11 mei 1983 heeft de Commissie besloten het Economisch en Sociaal Comité over­
eenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Euro­
pese Economische Gemeenschap over bovengenoemd verslag te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 28 en 29 september 1983 te Brussel gehouden 210e 
zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, met name artikel 198, 
Gezien de adviesaanvrage van de Commissie van de 
Europese Gemeenschappen d. d. 11 mei 1983 betref­
fende het Twaalfde Verslag over het mededingings­
beleid, 
Gezien het besluit van zijn voorzitter van 8 juni 
1983 de Afdeling voor industrie, handel, ambacht en 
dienstverlening met het opstellen van een advies 
betreffende het Twaalfde Verslag over het mededin­
gingsbeleid te belasten, 
Gezien het advies dat voornoemde Afdeling op 
7 september 1983 heeft opgesteld, 
Gezien zijn initiatiefadvies inzake het „Mededin­
gingsbeleid van de Gemeenschap tegen de achter­
grond van de sociaal-economische situatie van het 
ogenblik" van 30 april 1981 ('), 
Gezien zijn adviezen inzake het Tiende en het Elfde 
Verslag over het mededingingsbeleid van 24 februari 
1982 (2) en van 28 oktober 1982 (3), 
Gezien het mondelinge verslag van de heer Mour-
gues, rapporteur, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 210e zitting 
van 28 en 29 september 1983 (vergadering van 
29 september), 
(•) PB nr. C 322 van 10. 12. 1981, blz. 3. 
(2) PB nr. C 112 van 3. 5,1982, blz. 23. 
(3) PB nr. C 326 van 13. 12. 1982, blz. 6. BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen (twee onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
1.1. Het Comité wenst in de eerste plaats te onder­
strepen dat het Twaalfde Verslag over het mededin­
gingsbeleid een bewijs is van de waakzaamheid van 
de Commissie wat de toepassing van het derde deel, 
hoofdstuk 1, titel I, van het Verdrag van Rome 
betreft. Evenals de Commissie legt het Comité er de 
nadruk op dat het in een economisch gezien moei­
lijke periode meer dan ooit noodzakelijk is voor het 
behoud van mechanismen te zorgen die een onver­
valste concurrentie waarborgen; het constateert ove­
rigens dat de sectoren die het meest openstaan voor 
concurrentie ook het best zijn opgewassen tegen de 
huidige economische moeilijkheden. 
1.2. Het bestaan van onvervalste concurrentie, die 
het concurrentievermogen van de ondernemingen 
stimuleert, vormt een fundamenteel beginsel van de 
markteconomie, en de Commissie dient er in het 
kader van het Verdrag op toe te zien dat dit wordt 
toegepast; de jurisprudentie van het Hof van Justi­
tie, die wordt doorgegeven door de rechtbanken in 
de Lid-Staten, geeft bij elke uitspraak op dit gebied 
blijk van eerbiediging van de communautaire wetge­
ving. 
1.3. Daar, zoals in het verslag wordt gesteld, de 
versterking van de gemeenschappelijke markt nog 
door allerlei hinderpalen (nog afgezien van het 
uiteenlopende economische beleid van de verschil­
lende Lid-Staten) wordt vertraagd, is het noodzake­
lijk dat de concurrentiemechanismen doeltreffend 
functioneren, hoewel ook weer niet zodanig dat zij 
de problemen rond de prijsvorming kunnen oplos-
19. 12.83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 341/31 
sen die door de belastingpolitiek, het monetair 
beleid, het sociaal beleid, enzovoort van de Lid-Sta-
ten ontstaan daar waar nog geen communautaire 
harmonisatie tot stand is gebracht. 
1.4. Er dient daarom gestreefd te worden naar har­
monie tussen versterking van de concurrentie en 
versterking van de gemeenschappelijke markt, als­
mede naar verbetering van de economische struc­
tuur. 
Het Comité vestigt in het bijzonder de aandacht van 
de Commissie op het nauwe verband tussen de ten­
uitvoerlegging van het mededingingsbeleid en de zo 
noodzakelijke ontwikkeling van de Europese indus­
triële capaciteit. De opening van de Europese 
markt vereist dat een industrie wordt gestimuleerd 
die aan deze concurrentie het hoofd kan bieden en 
haar plaats op de wereldmarkt kan handhaven. Ver­
sterking van de industriële samenwerking tussen 
Europese ondernemingen dient derhalve te worden 
gestimuleerd door reglementering van de mededin­
ging, waarvoor de criteria bijgevolg dienen te wor­
den versoepeld en verruimd. 
De aanpassing van de industriële structuren in de 
Gemeenschap vereist dat de artikelen 85 en 86 van 
het Verdrag van Rome zodanig worden geïnterpre­
teerd dat rekening wordt gehouden met de huidige 
economische situatie en met de noodzaak om in het 
kader van het communautaire mededingingsbeleid 
in te spelen op de nieuwe concurrentieverhoudingen 
in de wereld. 
1.5. Een flexibel en gecoördineerd mededingings­
beleid, ondersteund door richtsnoeren en aanwijzin­
gen zoals het Comité duidelijk heeft gesteld in zijn 
initiatiefadvies van april 1981 en in zijn advies over 
het Elfde Verslag (oktober 1982) — waarin het 
Comité in paragraaf 2.5 de Commissie ertoe aan­
spoorde haar standpunt niet alleen in de jaarversla­
gen mede te delen, maar zich ook met kortere tus­
senpozen uit te spreken, met name via de in onbruik 
geraakte maar opnieuw in te voeren gewoonte om 
mededelingen over bepaalde onderwerpen op te 
stellen —, vormt een veel doeltreffender en even­
wichtiger instrument dan een eenvoudig systeem 
van „verboden en afwijkingen", dat star of eenzijdig 
is, aangezien het betrekking heeft op speciale geval­
len die slechts eenmaal voorkomen. 
1.6. Hoewel het verslag geen diepgaande analyse 
kan bevatten van de interdependentie van het mede­
dingingsbeleid en het nationale of communautaire 
beleid op andere gebieden, dient te worden aange­
drongen op hun coördinatie en harmonisering in 
een samenhangend en met het communautaire han­
delsbeleid overeenstemmend kader. (In dit verband 
zij verwezen naar het economische, sociale en 
monetaire beleid tegen de achtergrond van de dra­
matische groei van het werkloosheidscijfer, vooral 
waar het de jongeren betreft.) De procedurele regels 
2.1. Het Comité neemt met voldoening kennis van 
het feit dat de Commissie haar werkzaamheden met 
betrekking tot de administratieve procedure voortzet 
en begroet de verhoging van de waarde van de toe­
gepaste instrumenten (administratieve brieven, idem 
met bekendmaking, informatieve nota raadadvi­
seur-auditeur). De resultaten van deze maatregelen 
zullen samenvattend worden opgenomen in het der­
tiende verslag. In het desbetreffende advies van het 
Comité zal op de intussen opgedane ervaring wor­
den ingegaan. 
2.2. Het spreekt vanzelf dat op procedureel gebied 
moet worden gestreefd naar initiatieven die gericht 
zijn op een — de concurrentie overigens bevorde­
rende — bespoediging der procedures en op vereen­
voudiging ervan, en dergelijke initiatieven moeten 
worden aangemoedigd. 
2.3. In dit verband lijkt het wenselijk: 
— de aanklagers (benadeelde ondernemingen 
en/of importeurs, consumentenverenigingen, 
vakverenigingen) aan te bevelen zich tot de 
overheidsdiensten en/of de rechterlijke macht 
van de Lid-Staten te wenden; 
— de Commissie, het Hof van Justitie en de natio­
nale rechtbanken om voorrang te verzoeken 
voor dossiers en kwesties die in moeilijkheden 
verkerende sectoren betreffen. 
2.4. Wanneer het daarentegen gaat om de bepalin­
gen van lid 3 van artikel 85 en om overheidsbedrij­
ven en particuliere ondernemingen die steun van de 
nationale, regionale of plaatselijke overheden en 
van publiekrechtelijke rechtspersonen krijgen, 
behoort het tot de taak van de Commissie doorzich­
tigheid van de genomen maatregelen te eisen en 
zich overeenkomstig op te stellen. 
2.5. In het algemeen spreekt het Comité de wens 
uit dat de Commissie in haar jaarverslag over het 
mededingingsbeleid eveneens verslag uitbrengt van 
de besluiten met betrekking tot de toepassing van 
het communautaire mededingingsrecht door de 
nationale rechtbanken. Ook acht het Comité het 
wenselijk dat de Commissie bovendien bijdraagt tot 
een betere kennis van de juridische instanties die op 
nationaal niveau voor particulieren (ondernemin­
gen, werknemers, consumenten, enz.) toegankelijk 
zijn wanneer er sprake is van schending van het 
communautaire concurrentierecht. Indien noodza­
kelijk zou de Commissie voorstellen kunnen doen 
met betrekking tot de daadwerkelijke en geharmoni­
seerde toepassing van het communautaire concur­
rentierecht door de nationale rechtbanken in alle 
Lid-Staten. 
Nr. C 341/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 19. 12. 83 
Nationaal en regionaal beleid — overheidssteun 
3.1. De nationale wetgevingen nemen voor een 
groot deel de doelstellingen van de communautaire 
activiteiten over wat het toezicht op de concurrentie 
op de regionale en nationale markten betreft. 
3.2. De wetsteksten en bestuursrechtelijke voor­
schriften dienen de geest van de communautaire 
bepalingen trouw te zijn en steeds aan een nauw­
keurig en kritisch onderzoek door de Commissie te 
worden onderworpen. Er zij in dit verband aan her­
innerd dat het Hof van Justitie in verschillende 
arresten de rechtstreekse toepasbaarheid van de in 
artikel 92 vastgelegde verbodsbepalingen in het 
nationale recht heeft vastgesteld, zodat de voorrang 
van het communautair recht op het nationaal recht 
nu wel definitief vaststaat. 
3.3. De toegekende overheidssteun, die aanvanke­
lijk werd gerechtvaardigd door ernstige conjunctu­
rele crisissituaties, neemt zowel qua omvang als qua 
aantal subsidies of gesubsidieerde leningen sterk 
toe. Het Comité uit zijn bezorgdheid over deze toe­
name, aangezien is vastgesteld dat conjuncturele 
steunmaatregelen maar al te vaak omslaan in steun 
ten behoeve van de structuur en gedurende een 
lange periode worden toegekend, waardoor bij de 
ondernemingen een subsidiementaliteit ontstaat. 
Onder deze omstandigheden is het Comité van 
mening dat de Commissie een nog doeltreffender 
mededingingsbeleid kan voeren wanneer de toe­
stemming voor of het verbod van overheidssteun 
gericht zijn op verbetering van het communautaire 
concurrentievermogen in zijn geheel, en op de ver­
sterking van de innovatiekracht en de onderzoeks­
mogelijkheden van de Europese ondernemingen, 
waarbij op een realistische manier rekening dient te 
worden gehouden met evoluties in de internationale 
arbeidsverdeling. Wat dit betreft is het noodzakelijk: 
— zich te verzetten tegen elke wedloop op het 
gebied van toekenning van overheidssteun; 
— deze steun te verbieden indien hij een zelfde 
effect sorteert als protectionistische maatregelen 
en de economische problemen slechts van de 
éne Lid-Staat naar de andere worden verscho­
ven; 
— gunstig te reageren op steunmaatregelen ten 
behoeve van de ontwikkeling van basisonder­
zoek en toegepast onderzoek indien zij techni­
sche herstructureringen of het creëren van 
nieuwe produkten bevorderen of van invloed 
zijn op een gunstige ontwikkeling van de export 
naar landen buiten de Gemeenschap. 
3.4. Een vergelijkende analyse van de steunmaat­
regelen zou gemakkelijker tot stand komen indien 
de Commissie een studie zou maken van een even­
tueel communautaire code van door de landelijke, regionale en plaatselijke overheden toegekende 
steun, die wat de criteria en de evaluatie betreft ver­
gelijkbaar is. 
De lopende activiteiten 
4.1. De gebruikmaking van octrooilicenties speelt 
een niet te verwaarlozen rol in de concurrentie. Het 
Comité neemt akte van de op handen zijnde indie­
ning van een voorstel voor een verordening over dit 
onderwerp. De sector farmaceutische produkten zou 
bij voorbeeld vanuit dit oogpunt kunnen worden 
geanalyseerd. 
4.2. De aanhoudende structurele crises in bepaalde 
industriesectoren — met name die welke een oligo­
poliepositie bezitten — onderstrepen de dringende 
noodzaak van doelgerichte voorschriften en contro­
lebepalingen. Wat dit betreft betreurt het Comité dat 
er aan zijn advies tot nu toe geen gehoor is gegeven 
(zie het advies betreffende „De controle op concen­
traties", PB nr. C 252 van 27. 9. 1982). 
4.3. Ten slotte dient eraan te worden herinnerd dat 
de doeltreffendheid van het mededingingsbeleid 
zou worden vergroot door de vaststelling van een 
statuut voor een Europese Naamloze Vennootschap 
en voor de Europese Groepering tot Samenwerking, 
die in staat zou zijn op Europees niveau bij te dra­
gen tot de gewenste samenwerking van de kleine en 
middelgrote ondernemingen, met inbegrip van de 
ondernemingen die volgens het coöperatiemodel 
werken. 
De ontwikkeling van concentraties, van de mededin­
ging en van het concurrentievermogen 
5.1. Het Comité stelt met voldoening vast dat de 
Commissie een nieuwe methode toepast bij haar 
analyses: de sectoren worden niet meer per afzon­
derlijke Lid-Staat behandeld, maar globaal in alle 
Lid-Staten samen bestudeerd. Deze nieuwe methode 
dient ondanks de nog uit de weg te ruimen moeilijk­
heden krachtig te worden aangemoedigd, indien 
nodig door inschakeling van op dit gebied gespecia­
liseerde instituten en van universiteiten. 
5.2. In dit verband wijst het Comité erop dat zo 
betrouwbaar mogelijke statistische gegevens dienen 
te worden bijeengebracht waarmee onder toepassing 
van strikt wetenschappelijke methoden vergelijkin­
gen op communautair niveau kunnen worden opge­
steld. 
5.3. De bestudeerde sectoren moeten in hun geheel 
worden behandeld, waarbij zij opgemerkt dat pro-
duktie en dienstverlening in deze sectoren vandaag 
de dag ongeveer gelijk is verdeeld. 
19. 12. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 341/33 
5.4. Wat het onderzoek aangaande het door de 
ondernemingen gevoerde prijsbeleid betreft is het 
betreurenswaardig dat dit alleen heeft plaatsgevon­
den op het gebied van boeken en automobielen. Dit 
onderzoek is onontbeerlijk en zou in de toekomst 
allereerst moeten plaatsvinden op het gebied van 
verzekeringen, farmaceutische produkten, banken 
— met name leningen aan ondernemingen (rente­
voet en selectiecriteria) —, energie en bouwmateria­
len. 
Het economisch kader van het Mededingingsbeleid 
6.1. Door de vermindering van de percentages van 
het gemeenschappelijk buitentarief is het belang van 
de douanerechten afgenomen en staat de Gemeen­
schap open voor internationale concurrentie. Onder­
zoek buiten de EEG heeft uitgewezen dat bepaalde 
overheidssteun van de Lid-Staten gelijk kan worden 
gesteld met dumpingacties, te meer daar de noodza­
kelijke doorzichtigheid ervoor zorgt dat dergelijke 
steunmaatregelen in derde landen bekend zijn. 
6.2. De Gemeenschap heeft dus enerzijds te 
maken met concurrentie van landen met een hoge 
graad van technologische ontwikkeling (Verenigde 
Staten, Japan) op het gebied van nieuwe industrie-
produkten, en anderzijds met de mededinging van 
ontwikkelingslanden wat arbeidsintensieve indus-
trieprodukten betreft (textiel, schoenen). nationale concurrentie het hoofd te bieden schijnt 
het raadzaam het volgende aan te bevelen: 
— een gemeenschappelijk industriebeleid, of 
indien dit niet te verwezenlijken is, een commu­
nautaire strategie die aangepast is aan de ont­
wikkeling van de internationale arbeidsverde­
ling; 
— selectie van sectoren die de communautaire 
export zouden kunnen bevorderen en toeken­
ning van een groot deel van de financiële steun 
aan deze sectoren; 
— eventueel beroep op de in het Verdrag van 
Rome bedoelde vrijwaringsmaatregelen indien 
dit in het belang is van het communautaire han­
delsbeleid, waarbij rekening dient te worden 
gehouden met sectoren die de concurrentie op 
wereldniveau aankunnen, met nieuwe technolo­
gieën en met beschikbare financiële middelen; 
in het bijzonder dient zo spoedig mogelijk te 
worden ingestemd met het nieuwe, eindelijk 
door de Commissie voorgestelde instrument ter 
verdediging tegen de oneerlijke handelspraktij­
ken van de derde landen, en dient dit op een 
consequente en vastberaden wijze te worden 
ingezet. In bedoelde praktijken komt dikwijls 
een eenzijdig ingevoerd protectionisme tot 
uiting, dat in strijd is met en een schending 
betekent van de communautaire en internatio­
nale overeenkomsten. 
6.3. De eerste twee decennia van het bestaan van 
de EEG werden gekenmerkt door liberalisme op het 
industriële vlak en „planning" in de landbouw 
(GLB). De ontwikkeling van de economische situa­
tie sedert enkele jaren wijzigt deze uitgangspunten, 
en om de Gemeenschap in staat te stellen de inter-6.4. Voorts zou de concrete toepassing door de 
Lid-Staten van de onlangs door de Raad goedge­
keurde richtlijn op het gebied van technische nor­
men en voorschriften een belangrijke bijdrage leve­
ren tot het reguleren van de concurrentie binnen de 
Gemeenschap. 
Gedaan te Brussel, 29 september 1983. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francs CEYRAC 
Advies inzake een voorstel voor een besluit van de Raad tot goedkeuring van het eerste 
Europese strategische programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de 
informatietechnologie (ESPRIT) 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is nog niet bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 17 juni 1983 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen.