A4-0087/96

Resolutie over ontwikkelingskwesties/doelstelling 1 - structuurmaatregelen in Portugal

Het Europees Parlement,

- gezien de beschikking van de Commissie van 25 februari 1994 betreffende de vaststelling van het communautaire bestek voor de structurele bijstandsverlening van de Gemeenschap in de onder doelstelling 1 vallende regio's in Portugal, namelijk het volledige Portugese grondgebied (C4-0035/96 ((PB L 78 van 22.3.1994, blz. 38)),

- gelet op de gedragscode van 13 juli 1993 voor de tenuitvoerlegging van de diverse sectoren van het strucctuurbeleid door de Commissie ((PB C 255 van 20.9.1993, blz. 19.)),

- gezien het verslag van de Commissie regionaal beleid (A4-0087/96),

A. overwegende dat tijdens het eerste communautair bestek voor Portugal 1989-1993 ruim 17 miljard ecu in structurele maatregelen is geïnvesteerd, wat neerkomt op 27% van totale investeringen in Portugal. Van deze investeringen kwam 8 miljard ecu uit het structuurfonds van de Gemeenschap, wat gelijkstaat met 3% van het jaarlijkse BNP van Portugal,

B. overwegende dat de tenuitvoerlegging van het eerste communautair bestek belangrijke resultaten heeft opgeleverd in zoverre dat de economische en sociale verschillen zijn verkleind ten gevolge van de positieve, boven het EU-gemiddelde liggende groeicijfers van Portugal en een toename van het aantal nieuwe banen,

C. overwegende dat het voorgestelde communautair bestek voor 1994-1999 niet alleen in overeenstemming is met de vigerende verordeningen betreffende het structuurfonds, maar duidelijk beoogt de resultaten te consolideren en fundamentele economische infrastructuur en produktieve investeringen verder te ontwikkelen,

D. overwegende dat Portugal nog altijd te kampen heeft met fundamentele structurele gebreken aangezien een belangrijk deel van het Portugese BNP afkomstig is van regio's met een groot aantal traditionele bedrijfstakken en een geringer aandeel van diensten en economische activiteiten met geavanceerde technologie, waardoor Portugal vergeleken met de belangrijkste concurrenten in het nadeel is,

E. overwegende dat Portugal tevens te kampen heeft met interne sociaal- economische ongelijkheid vanwege een asymmetrische regionale ontwikkeling, met name tussen noord en zuid en tussen het binnenland en de kust, ongelijke ontwikkeling van kleine en grote steden en ook een gebrek aan communicatieverbindingen met de meest afgelegen eilanden; dat deze ongelijkheid ondanks het algemene effect van het eerste communautair bestek is toegenomen,

F. overwegende dat de plaatselijke autoriteiten slechts in beperkte mate betrokken waren bij de uitvoering van het eerste communautair bestek en de uitwerking van het huidige ontwikkelingsplan en dat de meeste regionale autoriteiten (5 van de 7) zich niet in voldoende mate hebben kunnen laten vertegenwoordigen,

1. is van mening dat de voor Portugal bestemde structuurfondsen over het algemeen met inachtneming van de van te voren geformuleerde en door de communautaire autoriteiten goedgekeurde doelstellingen zijn aangewend;

2. is verheugd dat Portugal een ontwikkelingsplan voor middelen uit de structuurfondsen heeft ingediend dat blijk geeft van een brede opzet en een goede inpassing in het algehele ontwikkelingsplan van het land en dat, althans op het eerste gezicht, rekening houdt met de regionaal verschillende sociaal-economische structuur, waaronder niet alleen infrastructurele werken maar vooral ook toerisme, onderwijs en milieubeheer;

3. merkt op dat het algehele plan voor het communautair bestek waar mogelijk zowel kwalitatieve als kwantitatieve investeringsdoelstellingen heeft aangegeven, waardoor een evaluatie vóór- en achteraf wordt vergemakkelijkt en voor het nodige toezicht tijdens de tenuitvoerleggingsfase wordt gezorgd; verzoekt de Portugese autoriteiten om in overleg met de Commissie van de opmerkingen van de Rekenkamer over dit plan kennis te nemen;

4. constateert op grond van de reeds bekende officiële nationale gegevens dat het uitvoeringspercentage in de eerste twee jaar van het tweede communautair bestek lager lag dan dat van het eerste communautair bestek over dezelfde periode; wenst derhalve dat in de nog resterende tijd de uitgestippelde doelstellingen volledig worden verwezenlijkt;

5. erkent dat Portugal voor de moeilijke beslissing staat te kiezen tussen prioriteit voor investeringen in sectoren waarvoor meer fundamentele, concrete en economische infrastructuur nodig is zoals energie, vervoer en telecommunicatie en sectoren die meer in de sfeer van dienstverlening liggen, zoals nieuwe technologie, onderwijs, toerisme, milieubeheer, bedrijfsvoering, e.d.; verzoekt de Commissie op grond van hoofdstuk 10 van het Witboek over werkgelegenheid, groei en concurrentievermogen (verslag- Delors) deze beslissing zodanig te beïnvloeden dat de investeringen tot nieuwe werkgelegenheidsprojecten leiden - en vooral projecten die tot de verbetering van de levenskwaliteit bijdragen - en het milieu wordt gespaard;

6. dringt er derhalve op aan dat de democratisch gekozen plaatselijke en regionale autoriteiten en alle sociale partners volledig bij het nemen van deze beslissing en het beheer en de begeleiding van het tweede communautair bestek worden betrokken;

7. wijst erop dat Portugal vergeleken met de andere EU-landen bijzonder ernstige leemtes vertoont in een groot deel van de onderwijs- en beroepsopleidingsector en acht het derhalve van fundamenteel belang dat de hiervoor bestemde investeringen worden herzien om Portugal in staat te stellen aan een echt inhaalproces te beginnen dat van vitaal belang is om op de uitdaging van verdere concurrentie te kunnen ingaan;

8. beklemtoont in dit verband de steeds grotere uitdagingen die niet alleen afkomstig zijn van de interne markt maar ook van het ontwikkelingsproces in de richting van de EMU dat de Portugese overheidsfinanciën, die de belangrijkste financieringsbron zijn, onder grote druk kan zetten;

9. zou graag zien dat wellicht een groter deel van de structuurfondsen aan het onderwijs werd toegewezen en dat het onderwijspersoneel in het gehele systeem een belangrijker rol kreeg, aangezien dit nadrukkelijk een zwakke schakel is genoemd;

10. neemt kennis van de kennelijk zeer ambitieuze doelstellingen voor wat betreft het aansluiten van het land op de openbare waterleiding enerzijds en de zuivering van rioolwater en behandeling van andere afvalstoffen anderzijds; is zeer verheugd over dit beleid omdat het een essentiële rol speelt bij de verbetering van de levensstandaard, maar betwijfelt of de doelstellingen over het algemeen gezien in heel Portugal tijdig volgens het schema en zonder overschrijding van de uitgetrokken middelen kunnen worden bereikt;

11. beklemtoont in dit verband het zeer ernstige waterleidingprobleem en hoopt dat onderhandelingen met Spanje resultaten zullen opleveren;

12. wijst voorts op de grote kwetsbaarheid van Portugal vanwege de sterke afhankelijkheid van energie, met name aardolie, en dringt aan op een fundamentele herziening van het energiebeleid teneinde de andere bestaande keuzemogelijkheden, en met name aardgas, te onderzoeken, en na te gaan op welke wijze hernieuwbare energiebronnen kunnen worden gebruikt en energiebesparende maatregelen kunnen worden getroffen;

13. beklemtoont de noodzaak die door meer ontwikkelde lid-staten waarmee Portugal moet concurreren, is erkend, om het midden- en kleinbedrijf te ontwikkelen als het gaat om het concurrentievermogen en de potentiële werkgelegenheid;

14. stelt derhalve voor meer middelen toe te wijzen voor produktieve investeringen in van oudsher sterke industriële sectoren, waaronder het leveren en verbeteren van vaardigheden op het gebied van ondernemerschap, produktieprocessen met een groter aandeel nieuwe technologie en betere distributie- en afzetsystemen, allemaal sectoren die duidelijk in aanmerking komen voor verbetering;

15. merkt op dat de bestemming van de structuurfondsen, en met name de kredieten van het ESF en de kredieten voor wetenschap en technologie, niet hebben kunnen voorkomen dat de bevolking de minst begunstigde regio's is ontvlucht en zich blijft verplaatsen naar de stedelijke gebieden die uitzicht bieden op betere levensperspectieven;

16. constateert echter dat de verschillen in ontwikkeling tussen de diverse regio's zijn toegenomen (hetgeen vooral gevolgen heeft voor het binnenland, de kuststreken buiten de grote stedelijke agglomeraties en de ultraperifere eilandgebieden), hetgeen aantoont dat deze gebieden een speciale aanpak verdienen, met name via meer investeringen in essentiële infrastructuurvoorzieningen en produktieve structuren die ervoor zorgen dat de bevolking ter plaatse blijft en voorkomen dat steeds meer gebieden ontvolkt raken;

17. wijst er opnieuw op dat de regionale verschillen stelselmatig moeten worden bestreden via gecooerdineerde maatregelen onder verantwoordelijkheid van de Europese Unie of van de lid-staten; spreekt wederom zijn ernstige bezorgdheid uit over de ultraperifere gebieden; acht het gezien hun geografische en sociaal-economische kenmerken die in een verklaring bij het Verdrag betreffende de Europese Unie zijn geïdentificeerd, van vitaal belang dat maatregelen worden getroffen die met hun erkende specificiteit rekening houden; acht het met het oog op een groter evenwicht tussen de diverse regio's tevens noodzakelijk kleine en middelgrote steden in met name het binnenland op te waarderen;

18. erkent dat de kloof tussen de rijkste en armste regio's van Portugal duidelijk groter wordt en beklemtoont met name de belangrijke rol die plaatselijke en regionale gemeenschappen kunnen spelen bij het formuleren van economische planning en ontwikkeling van plaatselijk potentieel; verzoekt de autoriteiten die voor de verbetering van de regionale economie verantwoordelijk zijn, bij hun werkzaamheden de door de Commissie uitgestippelde Europese strategie voor de bevordering van plaatselijke ontwikkelings- en werkgelegenheidsinitiatieven te volgen;

19. beklemtoont voorts het belang van oprichting of verbetering van grensoverschrijdende samenwerking tussen de Oost- en Noordportugese regio's met de Spaanse regio's aan gene zijde van de grens, met name via een verbetering van de toegangswegen;

20. verwelkomt het communautair bestek voor Portugal als zijnde een coherent document en hoopt dat de ambitieuze doelen worden gehaald, die de regering, na uitvoerig overleg met de sociale partners en de regionale vertegenwoordigers, heeft gesteld; wijst erop dat de sociale partners rechtstreeks bij de werkzaamheden van de toezichtcomités moeten worden betrokken en dat de Commissie hiervoor geloofwaardige bewijzen ontvangt;

21. acht het noodzakelijk dat in het kader van de voor het communautair bestek van Portugal vastgestelde doelstellingen een efficiënte samenwerking tussen de Structuurfondsen en het Cohesiefonds tot stand wordt gebracht om tegenstrijdige infrastructuurinvesteringen te voorkomen;

22. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.