NL Publicatieblad van de Europese Unie C 18/1

Conclusies van de Raad over het verbeteren van de toegang van jongeren tot rechten om hun autonomie en participatie in het maatschappelijk middenveld te bevorderen

(2015/C 18/01)

DE RAAD,

ZICH BEWUST VAN HET VOLGENDE:

1. de Raad heeft, in het kader van het jeugdwerkplan van de Europese Unie voor 2014-2015 (1), het mondig maken van jongeren aangemerkt als algemeen thema van het voorzitterschapstrio (IT, LV, LU), waarbij de nadruk zal liggen op toegang tot rechten, autonomie, politieke participatie en actieve burgerzin;

2. de jongeren ondervinden nog steeds de nadelige gevolgen van de economische en sociale crisis die de laatste paar jaar heeft gewoed. Demografische veranderingen, jeugdwerkloosheid en werk in precaire omstandigheden hebben de verwezenlijking van autonomie en de daadwerkelijke uitoefening van hun rechten dan ook stelselmatig bemoeilijkt;

3. de hoge jeugdwerkloosheid heeft bijgedragen tot de verspreiding van armoede, marginaliteit, sociale uitsluiting, gezondheidsproblemen en een verlies aan vertrouwen in de toekomst. Uit onderzoek blijkt voorts dat in een aantal lidstaten een toenemend aantal jongeren, de zogeheten NEET’s (2), geen werk heeft, niet naar school gaat en geen stage loopt, en dat er een sterk verband bestaat tussen sociaaleconomische status en politieke participatie: in vergelijking met andere jonge mensen gaan NEET’s minder vaak stemmen (3), hebben zij minder vertrouwen in politieke organisaties en zijn zij minder betrokken bij vormen van burgerparticipatie;

4. desondanks zijn jonge mensen een waardevolle hulpbron voor de maatschappij. Bij de uitvoering van jeugdbeleidsstrategieën op Europees, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau dient steeds rekening te worden gehouden met hun vaardigheden, competenties en creatieve en innovatieve vermogen,

IN DE WETENSCHAP:

5. dat er aanwijzingen zijn dat jongeren op latere leeftijd dan voorheen autonoom (4) worden;

6. dat de economische neergang de intergenerationele ongelijkheden heeft vergroot en langdurige gevolgen zou kunnen hebben voor de sociale cohesie en de solidariteit in onze samenlevingen;

7. dat de toenemende mobiliteit van jongeren in Europa, die mede samenhangt met het zoeken van werk in andere landen, passende aandacht vraagt, om ervoor te zorgen dat aldus voor jongeren een echte kans ontstaat op persoonlijke en professionele ontwikkeling. In dit verband kan het Erasmus+-programma een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van een grotere autonomie en participatie in het maatschappelijk leven door middel van mobiliteit en door het verbeteren van vaardigheden en competenties die belangrijk zijn voor de inzetbaarheid en de burgerzin;

8. dat op 13, 14 en 15 oktober 2014 te Rome gezamenlijke conclusies (5) van de Jongerenconferentie van de EU (6) zijn aangenomen,

ZICH BEWUST VAN DE VOLGENDE ESSENTIËLE UITDAGINGEN:

9. de combinatie van de factoren die zijn toe te schrijven aan de economische en sociale crisis, zoals inkomensachteruitgang, het ontbreken van werk en instabielere banen, heeft het vermogen van jongeren om autonoom te worden verminderd (7);

10. daarom dienen thans passende maatregelen en passend beleid te worden uitgewerkt ter bevordering van de autonomie van jongeren en hun overgang naar het leven als volwassene. Niet alleen moet er beleid komen dat de overgang van onderwijs naar het werkend leven bevordert, maar ook ten aanzien van verwante gebieden, zoals de toegang tot financiering, gezondheidszorg en welzijn, alsmede politieke en maatschappelijke participatie, moeten maatregelen worden genomen die jongeren de nodige instrumenten bieden om autonoom te worden en aan het maatschappelijk leven deel te nemen;

11. om de toegang van jongeren tot rechten te verzekeren, moet de EU zich onder andere concentreren op het bestrijden van jeugdwerkloosheid, het stimuleren van actieve burgerzin en het terugdringen van de discrepantie tussen de door jongeren verworven vaardigheden en competenties en die waarnaar vraag is op de arbeidsmarkt, en de jongeren tegelijk in staat stellen om bij te dragen aan het duurzaam scheppen van nieuwe banen door onderwijs van hoge kwaliteit te bevorderen en de communicatie van de vaardigheden en competenties van afgestudeerden aan werkgevers te verbeteren,

IS IN DIT VERBAND HET VOLGENDE VAN MENING:

12. in de context van samenwerking over de grenzen van sectoren heen in jeugdbeleid zouden de EU en de lidstaten binnen het kader van hun respectieve bevoegdheden en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel waar nodig de onderstaande maatregelen kunnen aanmoedigen: — de autonomie en het welzijn van jongeren ondersteunen en alle vormen van discriminatie waar veel jongeren mee te maken krijgen, bestrijden en voorkomen; — jongeren bewuster maken van hun rechten en de manier waarop ze die moeten laten gelden; — de betrokkenheid van jongeren bij het besluitvormingsproces op alle niveaus bevorderen, op basis van het inzicht dat jeugdorganisaties een belangrijk middel zijn voor participatie en de ontwikkeling van actieve burgerzin; — voort te gaan op de ingeslagen weg naar de erkenning van jeugdwerk als een instrument voor de aanmoediging van participatie en de verwerving van vaardigheden en competenties die belangrijk zijn voor de verwerving van autonomie; — de mogelijkheden tot participatie en de bijdrage aan het maatschappelijk leven vergroten, ook via de media en via informatietechnologie, vooral als het gaat om beslissingen die rechtstreeks betrekking hebben op de jeugd; — ondersteuning bieden voor onderwijs op het vlak van media en digitale geletterdheid om de kritische geest en de actieve burgerzin van jongeren te prikkelen; — de erkenning en de validering van de vaardigheden en competenties die zijn verworven op informele en niet-formele basis, zoals vrijwilligersactiviteiten, ondersteunen en de participatie van de jeugd in het maatschappelijk, sociaal en politiek leven aanmoedigen,

VERZOEKT DE LIDSTATEN, MET INACHTNEMING VAN HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL:

13. vorderingen te maken bij het opsporen van beletsels voor de deelname van jongeren aan het maatschappelijke en politieke leven en de mogelijke invoering van maatregelen om deze beletsels aan te pakken te overwegen;

14. te trachten te bevorderen dat jongeren toegang hebben tot kwaliteitsbanen, met een billijke beloning en sociale bescherming, zodat zij autonoom een veilig en waardig leven kunnen leiden;

15. gelijke kansen en gendergelijkheid voor jongeren te bevorderen, ook in de sociale, economische en politieke sfeer en stappen te overwegen om jongeren in staat te stellen werk en privéleven te combineren;

16. te investeren in preventie- en interventiemaatregelen om voortijdig schoolverlaten terug te dringen, met name door gestalte te geven aan beleid dat op voet van gelijkheid toegang biedt tot onderwijs van goede kwaliteit en dat gerichte ondersteuning biedt ter verbetering van het schools milieu. Tevens dient aandacht te worden geschonken aan het wegnemen van beletsels voor jongeren om in het onderwijs hun potentieel volledig te realiseren;

17. werk voor jongeren te bevorderen, en daarbij rekening te houden met de bevindingen van de studie over de waarde van jongerenwerk (8) als een essentieel hulpmiddel om jongeren in staat te stellen eigen initiatieven te ontplooien en steun te bieden bij de overgang van jongeren naar het leven als volwassene;

18. te overwegen om in te zetten op de ontwikkeling van sociale huisvestingsplannen (9) die zich richten op jongeren met een laag inkomen, zoals studenten, stagiairs en werkloze jongeren;

19. te bekijken hoe het ontwikkelen van regelingen ter ondersteuning van ondernemersprojecten van jongeren kan worden bevorderd;

20. steun te bieden voor de totstandbrenging van jongerenvriendelijke voorlichtingsdiensten, die hen kunnen informeren over hun toegang tot rechten;

21. de toegang van jongeren tot het culturele leven te ondersteunen om hen te helpen bij te dragen aan het bouwen van een hechtere samenleving,

VERZOEKT DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE, BINNEN HET KADER VAN HUN RESPECTIEVE BEVOEGDHEDEN EN MET INACHTNEMING VAN HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL, EN ONDER EERBIEDIGING VAN DE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HET JONGERENBELEID VAN DE LIDSTATEN:

22. verder te investeren in de bevordering van de autonomie van jongeren door het ontwikkelen en steunen van jeugdbeleid en jeugdwerk en, in voorkomend geval, door passende ondersteuning en financiering van onafhankelijke jongeren-/door jongeren geleide organisaties;

23. zich in te zetten voor het principe dat autonomie en participatie van jongeren worden beschouwd als een belangrijk aspect waar rekening mee gehouden dient te worden bij de uitwerking van sociale en economische strategieën in de EU;

24. steun te bieden, mede via bestaande netwerken, voor campagnes en onderwijsprogramma’s die de vertrouwdheid met mensenrechten (met inbegrip van burgerlijke en politieke, economische, sociale en culturele rechten) en met de wijze waarop jongeren deze ten volle kunnen genieten, moeten vergroten. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar kansarme jongeren;

25. het gebruik van bestaande mogelijkheden binnen het Erasmus+-programma aan te moedigen, onder andere van cursussen voor leraren en jeugdwerkers over mensenrechten (met inbegrip van burgerlijke en politieke, economische, sociale en culturele rechten) zodat zij hun kennis kunnen doorgeven in hun onderwijs- en opleidingsinstellingen;

26. er zorg voor te dragen dat voortvarend uitvoering wordt gegeven aan het EU-jeugdwerkplan door middel van een daadwerkelijke sectordoorsnijdende samenwerking;

27. de jongerengarantie te gebruiken als een instrument tot bevordering van structurele hervorming in de lidstaten en van de uitwisseling tussen de lidstaten van goede praktijken, vooral met betrekking tot het toezicht op de uitvoering ervan waar het gaat om de overgang van jongeren van het onderwijs naar het beroepsleven;

28. binnen de bestaande structuren een uitwisseling van beste praktijken op touw zetten om de situatie van jongeren wat betreft hun autonomie, hun participatie in de maatschappij en hun welzijn te analyseren en te bespreken en de nodige verbeteringen uit te werken op alle niveaus,

VERZOEKT DE JEUGDORGANISATIES EN DE BELANGHEBBENDEN:

29. optimaal gebruik te maken van de door het Erasmus+-programma geboden mogelijkheden en het programma onder de aandacht te brengen om jongeren toe te rusten met relevante vaardigheden en competenties ter ondersteuning van hun autonomie en om hen aan te moedigen een actieve rol in de maatschappij te spelen;

30. jongeren te informeren over hun toegang tot rechten in het algemeen en meer specifiek in het kader van hun activiteiten, en concrete initiatieven te ontwikkelen, zoals voorlichtingsdiensten om de bekendheid met de problematiek inzake hun autonomie en toegang tot rechten te vergroten,

VERZOEKT DE COMMISSIE:

31. met de instrumenten van het nieuwe kader de situatie en de beletsels te analyseren waarmee jongeren worden geconfronteerd als ze hun rechten trachten te verkrijgen, op basis van de vrijwillige bijdragen van lidstaten en experts, beleidsmakers, en vertegenwoordigers van jeugdorganisaties en het maatschappelijke middenveld. Bovendien dient deze analyse regelmatig te worden getoetst, waarbij erop moet worden gelet dat zij voor lidstaten ook van nut is bij de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken;

32. de sectordoorsnijdende aanpak van het jeugdbeleid te versterken en er zorg voor te dragen dat de Commissie bij haar beleids- en programmaontwikkeling, waar relevant, rekening houdt met de toegang van jongeren tot rechten;

33. bekendheid te geven aan de problematiek in verband met de participatie van jongeren, zoals autonomie en toegang tot rechten, via het Europees jongerenportaal;

34. mogelijke maatregelen voor te stellen om de participatie van jongeren in het democratisch leven in Europa aan te moedigen. Daarbij dient aandacht te worden geschonken aan de activiteiten van de Raad van Europa en aan het „Partnerschap tussen de Europese Commissie en de Raad van Europa over jeugdzaken”;

35. rekening te houden met het werk over sociale insluiting — met de nadruk op actieve benadering, toegang tot sociale rechten, en het bestrijden van xenofobie en discriminatie — dat gaande is in het overeengekomen kader van het „Partnerschap tussen de Europese Commissie en de Raad van Europa over jeugdzaken”.

(1) Resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, van 20 mei 2014 over een werkplan voor jeugdzaken van de Europese Unie (2014/C 183/02).

(2) Studie van Eurofound — „NEETs — Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe” — http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm

(3) „Descriptive statistics for people aged 15-29 years show that NEETs are substantially less engaged in politics than the rest of the young population” (Studie van Eurofound — „NEETs — Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe”, p. 95) — http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm

(4) Autonomie van jongeren vereist dat zij de benodigde steun, middelen en kansen krijgen om te kiezen voor een onafhankelijk en door henzelf georganiseerd leven, dat zij maatschappelijk en politiek ten volle participeren in alle sectoren van het dagelijks leven, en dat zij zelfstandig besluiten kunnen nemen. Het vermogen van jongeren om zich tot autonome mensen te ontwikkelen komt niet alleen tot uitdrukking op het werk, maar omvat ook het vermogen van jongeren om hun potentieel te ontwikkelen, eigen keuzen te maken en een onafhankelijk leven te leiden, toegerust met de middelen die nodig zijn om kritisch en actief deel te nemen aan het maatschappelijk, politiek en economisch leven van hun eigen gemeenschappen.

(5) Doc. 14429/14.

(6) De gezamenlijke conclusies zijn in Rome aangenomen door de Jongerenconferentie van de EU, een terugkerend informeel gebeuren dat door de landen van het voorzitterschapstrio met steun van de Europese Commissie wordt georganiseerd als integraal onderdeel van de gestructureerde dialoog die door de Raad is aangenomen bij Resolutie 2009/C 311/01 over een nieuw kader voor Europese samenwerking in jeugdzaken en Resolutie 2014/C 183/01 over het overzicht van het proces van gestructureerde dialoog over onder meer de sociale insluiting van jongeren.

(7) http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1404.htm

(8) „Working with young people: the value of youth work in the EU” (European Commission, 2014, http://ec.europa.eu/youth/library/study/youth-work-report_en.pdf).

(9) Woongelegenheden waarin de lokale overheid voorziet en die gehuurd kunnen worden voor een laag bedrag.