28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/11 
voor al concrete plannen, men moet beseffen dat 
sommige van deze laboratoria onderzoek voor mili­
taire doeleinden verrichten waarvan de resultaten 
niet algemeen toegankelijk zijn. Ook in de Vere­
nigde Staten werd daarom de noodzaak ingezien, 
naast militaire onderzoekcentra voor tritium ook 
civiele instellingen op te richten. 
Gedaan te Brussel, 21 november 1984. 
Inleiding 
Het Comité stelt met grote bezorgdheid vast dat de 
armoede in de Europese Gemeenschap, die zich 
oorspronkelijk ten doel heeft gesteld „een voort­
durende verbetering" van de levensstandaard van 
haar bevolking te verzekeren, onrustbarend stijgt. 
Het verheugt het Comité derhalve dat de Commissie 
de aandacht van het publiek en de besluitvormings­
instanties wil vestigen op de armoede die in Europa 
heerst en op de moeilijkheden en gevaren die ar­
moede voor het democratisch bestel inhoudt. 
Hoewel het Comité het voorstel in het algemeen 
goedkeurt, wil het hieronder — liever dan elk artikel 
apart te behandelen — kanttekeningen plaatsen bij 
specifieke thema's, zoals de omvang, de doel­
groepen en de doelstellingen van het programma 
van de Commissie. 
(') PB nr. C 208 van 8. 8. 1984, blz. 10. 16. Het Comité neemt kennis van het feit dat het 
voorgestelde tritiumprogramma binnen het totale 
budget van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek dient te worden uitgevoerd, waarop al 
geld voor dit programma is gereserveerd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
Opmerkingen 
1.1. Het Comité vestigt de aandacht op de beschei­
den financiële omvang van het programma; het be­
treurt dat de middelen zijn teruggebracht van onge­
veer 44 miljoen Ecu voor het vorige programma 
1975—1979 (huidige waarde, na inflatiecorrectie) tot 
35 miljoen Ecu voor het onderhavige programma. 
Dit bedrag moet worden herzien, te meer daar de 
situatie nog verslechtert. 
1.2. Gelet op de beperkte middelen en de klein­
schalige projecten, kan dit „actie-onderzoekpro­
gramma" slechts als bruikbaar instrument ter bestrij­
ding van armoede worden ingezet als het wordt be­
schouwd als een specifiek initiatief dat op bescheiden 
maar nuttige wijze omvangrijkere programma's van 
de overheid ter bestrijding van armoede kan aan­
vullen. Dergelijke programma's, die van de Rege­
ringen van de Lid-Staten een krachtdadige aanpak 
vereisen, zullen noodzakelijkerwijze ook betrekking Advies inzake een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een specifieke com­
munautaire actie ter bestrijding van de armoede (l) 
(85/C 25/06) 
De Raad heeft op 10 augustus 1984 besloten, overeenkomstig de bepalingen van arti­
kel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap 
het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake bovengenoemd voor­
stel. 
De Afdeling voor sociale vraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetref­
fende werkzaamheden was belast, heeft haar op het mondelinge verslag van de heer 
Roycroft gebaseerde advies op 8 november 1984 goedgekeurd (co-rapporteurs waren 
de heren Regaldo en Etty). 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 221e zitting van 21 en 22 novem­
ber 1984 (vergadering van 21 november 1984) het volgende advies uitgebracht, dat met 
algemene stemmen werd goedgekeurd: 
Nr. C 25/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
moeten hebben op grote vraagstukken die bij ar­
moede en ontbering een rol spelen, zoals werkloos­
heid, sociale-zekerheidsproblemen, lage lonen, huis­
vestingsproblemen, enz. Een zeer belangrijk vraag­
stuk vormt het effect op lange termijn van een situa­
tie waarin behoorlijk betaald werk plaats moet 
maken voor werkloosheid, slecht betaald part-time 
werk of sporadisch en laag betaald werk van uiteen­
lopende aard. Dit heeft tot gevolg dat men zijn 
rechten op de belangrijkste sociale-zekerheidsvoor-
zieningen en -uitkeringen kan verliezen en dat grote 
delen van de bevolking in groeiende mate afhanke­
lijk worden van de sociale bijstand. 
Als het actie-onderzoekprogramma geen aanvulling 
vormt op dergelijke bredere gecoördineerde inspan­
ningen, maar wordt opgevat als een surrogaat of 
moet dienen als bliksemafleider, dan kan het een 
averechtse uitwerking hebben. Het is derhalve essen­
tieel dat het programma deel uitmaakt van een bre­
dere context, wil het succes hebben. 
1.3. Het Comité is dan ook van mening dat de titel 
van het programma „Specifieke communautaire ac­
tie ter bestrijding van de armoede" verkeerd is en 
zou moeten luiden: „Specifieke maatregelen om de 
Lid-Staten ter zijde te staan in hun sociaal beleid ter 
bestrijding, vermindering en voorkoming van ar­
moede". Hierbij mag niet de uiterst belangrijke rol 
uit het oog worden verloren van door vrijwilligers 
spontaan in het leven geroepen niet-gouvernemen-
tele organisaties. 
2.1. Als het de bedoeling is dat de door de Com­
missie in het financieel memorandum aangegeven 
verdeling van de bijdragen over de doelgroepen 
(punt 5.2.B) niet definitief is, maar veeleer ter illus­
tratie dient, dan moet dit duidelijk worden gezegd; 
anders ontstaan er vooroordelen betreffende het re­
latieve belang van de doelgroepen. 
2.2. Hoewel de meeste bevolkingsgroepen die met 
armoedevraagstukken te kampen kunnen hebben 
onder de voorgestelde acties vallen, zijn enkele be­
langrijke groepen uitgesloten (gehandicapten, per­
sonen die anderen verzorgen, mensen met een laag 
inkomen), en worden andere groepen („onmaat-
schappelijken") niet nader gedefinieerd. 
De vraag of het programma gericht moet zijn op 
bredere dan wel op beperktere doelgroepen (in het 
eerste geval bestaat het gevaar dat de maatregelen 
een vaag karakter krijgen, in het tweede geval 
zouden bepaalde groepen ten onrechte uitgesloten 
kunnen worden) verdient meer aandacht. De voor­
keur gaat uit naar een verdeling van de middelen 
over brede bevolkingsgroepen. Daarbij dient een 
scherpe analyse te worden gemaakt van en een toe­
lichting te worden gegeven bij de keuze, het nut en 
de doelstellingen van het „actie-onderzoekproject" 
in kwestie. 
2.3. Het is ook juist dat bij de definitie van ar­
moede rekening wordt gehouden met het inkomens-peil waaronder een persoon niet meer kan deelne­
men aan activiteiten die in de maatschappij van hem 
worden verwacht en als normaal worden be­
schouwd; hoewel vele armen in Europa zich inder­
daad moeilijk kunnen veroorloven behoorlijk te 
eten, mag armoede niet worden gelijkgesteld met 
verhongering, maar moet zij worden getoetst aan 
vrij algemeen geldende levensomstandigheden in 
een bepaalde samenleving. Een dergelijke definitie 
zou niettemin als te vaag kunnen worden afgedaan. 
Het concept van een bepaald percentage van het 
gemiddelde inkomen in een bepaalde maatschappij 
dient daarom te worden gehanteerd wil men de de­
finitie een nuttige en bruikbare interpretatiemoge­
lijkheid meegeven. 
2.4. In dit verband en in overeenstemming met 
de hierboven voorgestelde sociale en operationele 
benadering van de definitie van armoede, hecht het 
Comité zijn goedkeuring aan het initiatief van de 
Commissie om te komen tot vergelijkbare statis­
tieken inzake armoede in de Europese Gemeen­
schap. Het zou nuttig zijn hierbij tevens een commu­
nautaire definitie van werkloosheid op te stellen. 
3.1. Het Comité staat positief tegenover de doel­
stellingen van het programma van de Commissie om 
te streven naar beter inzicht in en concrete respons 
op de omvang, de geografische spreiding en de aard 
van de armoede in de Gemeenschap (zonder daarbij 
de bredere internationale dimensie van armoede te 
veronachtzamen). 
3.2. Het Comité onderstreept tegelijkertijd dat in 
het programma ter bestrijding van armoede meer 
aandacht moet worden besteed aan de vraag waar­
om bepaalde groepen en in het bijzonder de „nieuwe 
armen" tot armoede vervallen. 
Het feit dat men tot een bepaalde groep in de maat­
schappij behoort, is op zichzelf geen afdoende ver­
klaring voor armoede. Het is bij voorbeeld zo dat 
werklozen of eenoudergezinnen vaak in armoede 
vervallen. De volgende vraag moet worden gesteld: 
hoe komt het dat de positie van werkloze of van 
ongehuwde ouder ertoe tendeert in armoede te resul­
teren? Waarom hebben met name het stelsel van de 
compensatie van loonderving en andere stelsels deze 
mensen in de kou laten staan? Waarom zullen deze 
stelsels ook in de toekomst met name de toene­
mende nieuwe categorie van langdurig werklozen 
waarschijnlijk in nog grotere mate in de steek la­
ten? 
Het programma zou zich tot doel moeten stellen 
voor alle betrokken groepen een antwoord op derge­
lijke vragen te geven. Er zijn waarschijnlijk verschil­
lende antwoorden mogelijk. Wat de eenoudergezin­
nen betreft bij voorbeeld zal moeten worden ge­
keken naar het niveau van de sociale-zekerheidsuit-
keringen en naar de voorwaarden om aanspraak op 
28. 1. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/13 
uitkeringen te kunnen maken ('), en met name naar 
problemen met betrekking tot cumulatie van uitke­
ringen, lage inkomens^ deeltijdarbeid, kinderop­
vang, discriminatie op grond van het geslacht in het 
beroepsleven. Al deze facetten illustreren hoezeer 
talrijke beleidsonderdelen verband houden met de 
armoedeproblematiek. 
De Commissie zou derhalve moeten nagaan wat uit 
vroegere proefprojecten is geleerd en wat geleerd 
kan worden uit de keuze van de nieuwe doelgroe­
pen, ten einde bepaalde soorten armoede te be­
strijden en te voorkomen. 
3.3. In een objectief en globaal programma ter be­
strijding van de armoede waarin wordt getracht de 
armoede als zodanig te definiëren, te kwantificeren, 
te situeren, te bestrijden en te voorkomen, moet ook 
aandacht worden besteed aan de steeds groter wor­
dende afstand tussen armen en rijken in sommige 
Lid-Staten van de Gemeenschap en aan de vraag 
hoe deze trend, die indruist tegen artikel 2 van het 
Verdrag, kan worden omgebogen. 
In de onderzoekprojecten van het programma dient 
derhalve een statistisch overzicht te worden gegeven 
van de inkomens- en welstandsverdeling in de maat­
schappij, zodat men een goed inzicht krijgt in de 
financiële middelen waarover de verschillende in­
komenscategorieën in de Lid-Staten beschikken. Het 
is immers zinloos het verschijnsel armoede te onder­
zoeken zonder tevens na te gaan hoe de financiële 
middelen en welstand in de inkomensschaal van een 
bepaalde maatschappij zijn verdeeld. 
3.4. Het Comité onderstreept tegelijk dat in het 
Commissieprogramma duidelijker moet worden 
aangegeven hoe via een dergelijk „onderzoek" de 
bestudering van de armoede kan overgaan in speci­
fieke „actie" tegen de armoede. 
Er moeten duidelijk zware inspanningen worden 
geleverd om armoede actief te blijven bestrijden, om 
de regeringen tot maatregelen aan te sporen en om 
initiatieven van de Gemeenschap te doen aansluiten 
bij maatregelen van sociaal beleid op aanverwante 
gebieden, zoals de plaatselijke werkgelegenheidsini-
(') Zie het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
inzake algemene aspecten van de organisatie en de pro­
blematiek van de sociale zekerheid in de verschillende 
Lid-Staten (PB nr. C 343 van 24. 12. 1984). 
Gedaan te Brussel, 21 november 1984. tiatieven (2), het beleid inzake de werktijd en de 
sociale integratie van marginale groepen en van 
mensen die gediscrimineerd worden en wier zelfres­
pect en waardigheid door het gebrek aan belang­
stelling van officiële instanties een deuk hebben ge­
kregen. 
Al kunnen gemeenschappelijke factoren en beleids­
onderdelen die elkaar overlappen een dergelijke 
strategie ter bestrijding van armoede stimuleren, zijn 
er toch nog andere, uiteenlopende acties nodig, aan­
gezien de betrokken groepen en gebieden ook ver­
schillende aspecten vertonen. 
In dit verband dient men ervoor te zorgen dat de 
mensen worden ingeschakeld, die in de praktijk 
nauw betrokken zijn bij de bestrijding van armoede, 
en dat de bevoegde besluitvormingsinstanties op de 
hoogte worden gebracht van de persoonlijke stand­
punten, ervaringen en voorstellen van deze perso­
nen. Daadwerkelijke steun en aanmoediging van de 
zijde der sociale partners is eveneens belangrijk. 
3.5. Daar waar de mensen die actief bij de bestrij­
ding van de armoede betrokken zijn en de 
opiniemakers bij elkaar komen en zijn vertegen­
woordigd, dient duidelijker te worden gepleit voor 
een „coördinatiecentrale" voor een dergelijk trans­
nationaal actieonderzoek. 
Het Comité onderstreept dat een dergelijke „coördi­
natiecentrale" weliswaar tot taak moet hebben infor­
matie en ideeën te verzamelen en te verspreiden, 
maar niet mag vervallen in een aparte bureaucra­
tische instelling, of een soort veelgeprezen „archief. 
Deze coördinatiecentrale dient veeleer als startplaats 
te dienen voor actieve economische en sociale maat­
regelen ter bestrijding van armoede en ter bewust­
making van de officiële instanties op plaatselijk, na­
tionaal en communautair niveau, welke moeten 
worden aangespoord om op dit onaanvaardbare 
hedendaagse probleem te reageren. 
4. Het Comité zou ten slotte nog gaarne zien dat 
artikel 6 van het voorstel van de Commissie wordt 
verbeterd: er dient in te worden bepaald dat de 
Commissie vóór eind 1987 haar tussentijds verslag 
over het programma niet alleen aan de Raad en het 
Europees Parlement, maar eveneens aan het Comité 
voorlegt. 
(2) Zie het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
inzake plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven (PB nr. 
C 206 van 6. 8. 1984). 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR