8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/1 
II 
(Voorbereidende  besluiten) 
ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Advies  inzake  het midden-  en kleinbedrijf  in de Gemeenschap 
Het advies  van het Comité  heeft  niet  op een bepaald  document  betrekking. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 1 juli 1976  gehouden  140e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel  van  zijn 
Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een advies  inzake  voornoemd  onderwerp  op te stellen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 23 en 24 november  1977  te Brussel  gehouden  153e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het  door  de Voltallige  Vergadering  op 1 juli 
1976  op voorstel  van  het Bureau  van  het Comité  geno-
men besluit,  de Afdeling  voor  industrie,  handel,  am-
bacht  en dienstverlening  te belasten  met  het opstellen 
van een  initiatiefadvies  over  het onderwerp:  „Het  mid-
den*  en kleinbedrijf  in de Gemeenschap"  (artikel  20, 
vierde  alinea,  Reglement  van  Orde), 
Gezien  de nota  van  de Commissie  van  de Europese 
Gemeenschappen  over  de studie  van  het Economisch  en 
Sociaal  Comité  over  de „Situatie  van  het  midden-  en 
kleinbedrijf  in de Europese  Gemeenschap", 
Gezien  het advies  dat tijdens  een op 14 en 15 juni  1977 
gehouden  vergadering  door  bovengenoemde  Afdeling 
werd  opgesteld, 
Gezien  het door  de rapporteur,  de heer  Kolbenschlag, 
en de co-rapporteur,  de heer  Bourel,  mondeling  uitge-
brachte  verslag, Gezien  de beraadslagingen  tijdens  de op 23 en 24 
november  1977  gehouden  153e  zitting  (vergadering  van 
23 november), 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  meerderheid  van  stemmen  (2 stemmen  tegen, 
5 onthoudingen)  werd  goedgekeurd. 
1. ALGEMENE  OPMERKINGEN 
1.1. Tijdens  zijn  121e  zitting  van  26»  en 27 juni  1974 
heeft  het Economisch  en Sociaal  Comité  reeds  een studie 
opgesteld  over  de „Situatie  van  het midden-  en klein-
bedrijf  in de Europese  Gemeenschap".  In een nota  heeft 
de Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen  haar 
opmerkingen  over  deze  studie  van  het  Comité  naar 
voren  gebracht. 
In het kader  van  de zitting  van  het Economisch  en So-
ciaal  Comité  van  1 juli 1976  is tijdens  een discussie  in 
aansluiting  op een  uiteenzetting  door  de voorzitter  van 
Nr. C 59/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
de Commissie,  de heer  Ortoli,  ingegaan  op de situatie 
van het midden-  en kleinbedrijf.  Ook  het Europees  Par-
lement  heeft  zich  tijdens  een op 11 mei  1976  gehouden 
discussie  over  dit  vraagstuk  uitgesproken  en daarbij 
uitdrukkelijk  verwezen  naar  de studie  van  het  Econo-
misch  en Sociaal  Comité;  het heeft  een resolutie  vastge-
steld  waarin  er bij de Commissie  op wordt  aangedron-
gen, uitvoeriger  aan  te geven,  welke  maatregelen  zij 
heeft  genomen  ter stimulering  van  het midden-  en klein-
bedrijf. 
1.2. De  op dit terrein  bevoegde  afdeling  van  de Com-
missie  verklaart  dat de studie  in de komende  jaren  als 
referentiedocument  zal dienen  en acht  het daarom  van 
belang,  de betekenis  ervan  te bepalen.  Zij wijst  erop  dat 
de studie  uit twee  hoofddelen  bestaat;  in het eerste  deel 
wordt  ingegaan  op de kenmerken,  de functie  en de 
betekenis  van  het  midden-  en kleinbedrijf,  zijn  interne 
en externe  structuur,  de gevolgen  van  de nationale  poli-
tiek,  alsmede  de maatregelen  en instellingen  die  deze 
ondernemingscategorie  moeten  stimuleren.  Over  dit 
eerste  deel  maakt  de Commissie  geen  speciale  opmer-
kingen.  Het  tweede  hoofddeel  (hoofdstuk  3: Conclusies 
en verlangens),  waarin  specifieke  aanbevelingen  zijn 
opgenomen,  wordt  echter  wel  becommentarieerd  in de 
nota  van  de Commissie.  Dit onderwerp  komt  in hoofd-
stuk 3 van  de studie  uitvoerig  ter sprake. 
1.3. In beginsel  staat  het Comité  nog  steeds  achter  zijn 
studie  de „Situatie  van  het midden-  en kleinbedrijf  in de 
Europese  Gemeenschap"  (Brussel,  1974).  De aanbeve-
lingen  in het onderhavige  advies  vormen  een  aanvulling 
op de in hoofdstuk  3 van  voornoemde  studie  geformu-
leerde  aanbevelingen. 
1.4. Ook  nu en om  dezelfde  redenen  die  reeds  in de 
studie  (par.  1.2.4)  werden  genoemd,  sluit  het Comité  de 
landbouw  en de vrije  beroepen  uit van  zijn  opmerkin-
gen. 
1.5. In haar  opmerkingen  over  de in hoofdstuk  3 van 
de studie  opgenomen  aanbevelingen  benadrukt  de 
Commissie  de betekenis  van  de kleine  en middelgrote 
bedrijven.  Zij zegt  rekening  te houden  met  de behoeften 
van deze  bedrij  fscategorie,  bij voorbeeld  door  de instel-
ling van  een  afdeling  bij de Commissie  die zich  speciaal 
met de problemen  van  het kleine  en middelgrote  bedrijf 
en van  het  ambacht  bezighoudt,  alsmede  door  haar 
steun  aan  het stelsel  van  globale  leningen  van  de Euro-
pese  Investeringsbank  en door  de oprichting  van  het 
Bureau  voor  samenwerking  tussen  ondernemingen. 
1.6. De  Commissie  is ingenomen  met  vele  van  de aan-
bevelingen  in de studie  van  het Economisch  en Sociaal 
Comité.  Zij wijst  er echter  op dat  haar  mogelijkheden 
en haar  financiële  armslag  beperkt  zijn,  zodat  zij de 
aanbevelingen  niet  altijd  onmiddellijk  kan  opvolgen. 
1.7. Om  duidelijk  aan  te geven  welke  middelen  en 
wegen  ter bevordering  van  het midden-  en kleinbedrijf 
opnieuw  bijzonder  belangrijk  worden  geacht,  wordt  in 
het hiernavolgende  deel  van  het advies  ingegaan  op de opmerkingen  van  de Commissie,  met  name  waar  deze 
de in de studie  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
uiteengezette  mogelijkheden  niet  overneemt.  Met  de 
sedertdien  over  deze  problematiek  verworven  nieuwe 
kennis  wordt  echter  rekening  gehouden,  zodat  de in de 
oorspronkelijke  studie  van  het  Economisch  en Sociaal 
Comité  geformuleerde  aanbevelingen  als  het  ware 
worden  bijgewerkt. 
1.7.1.  In de laatste  zin bepleit  de Commissie  het opstel-
len van  „een  zekere  rangorde  van  urgentie".  Aangezien 
de Commissie  door  haar  rechtstreekse  contacten  met  de 
Lid-Staten  over  een  goed  totaaloverzicht  beschikt,  is zij 
in staat,  deze  rangorde  van  urgentie  op te stellen.  Het 
Comité  zou  gaarne  zien  dat zij hierbij  samenwerkt  met 
de betrokken  representatieve  beroepsorganisaties  en dat 
het Comité  in de gelegenheid  wordt  gesteld,  zijn  stand-
punt  dienaangaande  bekend  te maken.  Daarbij  spreekt 
het gezien  de urgentie  van  de aangesneden  problematiek 
de hoop  uit dat  de Commissie  ernaar  streeft,  voor  de 
noodzakelijke  structuur  te zorgen  zodat  alle  voorge-
stelde  maatregelen  zo spoedig  mogelijk  kunnen  worden 
gerealiseerd. 
1.8. Het  Europees  Parlement  heeft  een aantal  nationale 
en internationale  organisaties  van  het midden-  en klein-
bedrijf  een  vragenlijst  toegezonden.  Hierbij  werd  o.m. 
gevraagd  of een  coherent  beleid  ten  aanzien  van  het 
midden-  en  kleinbedrijf  wordt  gevoerd,  of  deze 
bedrijfscategorie  nuttig  wordt  geacht  en zulks  in het 
beleid  tot uiting  komt,  of een  minister  dan  wel  een 
staatssecretaris  speciaal  met  het midden-  en kleinbedrijf 
belast  is, hoe  de toekomst  eruit  ziet,  of voldoende  statis-
tisch  materiaal  voorhanden  is, of voldoende  kredietfa-
ciliteiten  worden  geboden  en hoe  de belastingsystemen 
moeten  worden  beoordeeld. 
1.8.1.  Tevens  wordt  gevraagd  welke  invloed  het Euro-
pees  Centrum  voor  de ontwikkeling  van  de beroepsop-
leiding  heeft,  of de Gemeenschap  bij de harmonisering 
van het  vennootschapsrecht  oog  heeft  voor  de situatie 
van het  midden-  en kleinbedrijf  en welke  maatregelen 
zijn genomen  om concurrentievervalsing  tegen  te gaan. 
1.8.2.  Het  is wellicht  dringend  geboden,  bovenge-
noemde  probleemgebieden,  welke  ook  in de studie  in-
zake  de „Situatie  van  het midden-  en kleinbedrijf  in de 
Europese  Gemeenschap"  aan  de orde  zijn  gekomen,  via 
mondelinge  enquêtes  bij de organisaties  van  de afzon-
derlijke  landen  door  deskundigen  nog  nader  te laten 
onderzoeken.  Het  lijkt  noodzakelijk,  een  verdergaand 
diepte-onderzoek  te verrichten  en de situatie  in de ver-
schillende  landen  te vergelijken. 
1.8.3.  Op  haar  prioriteitenlijst  dient  de Commissie 
bovenaan  een  onderzoeksprogramma  te vermelden  en 
vervolgens  het onderzoek  zelf,  dat door  deskundigen  in 
elk van  de Lid-Staten  moet  worden  verricht. 
1.9. In het derde  deel  van  dit advies  worden  beginselen 
aangegeven  voor  een  systematisch  en consequent  stimu-
leringsprogramma  ten  behoeve  van  het  midden-  en 
8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/3 
kleinbedrijf  in de Gemeenschap.  De Commissie  wordt 
verzocht,  de Regeringen  der  Lid-Sta  ten te adviseren, 
deze  beginselen  over  te nemen. 
2. BEOORDELING  VAN  DE  OPMERKINGEN  VAN  DE 
COMMISSIE 
2.0.1.  Met  de in de opmerkingen  genoemde  maatrege-
len van  de Commissie  kunnen  de in de laatste  jaren 
sterker  wordende  concentratietendens  bij grote  onder-
nemingen  "en de daarmee  samenhangende  structuurver-
anderingen  niet  tot staan  worden  gebracht.  Het  ont-
breekt  aan  een doelgericht,  concreet  en uniform  concept 
voor  een  politiek  ten behoeve  van  het midden-  en klein-
bedrijf,  dat nodig  zou  zijn  voor  een  grote  huishouding 
als de Europese  Gemeenschap.  In die richting  worden 
maar  weinig  activiteiten  ontplooid. 
2.0.2.  Communautaire  beleidsmaatregelen  ten behoeve 
van het midden-  en kleinbedrijf  zullen  slechts  dan  effect 
sorteren  wanneer  zij gericht  zijn  op de specifieke  situatie 
en betekenis  van  deze  bedrijven  en wanneer  zij hun  ge-
lijke  kansen  bieden. 
2.0.3.  De  door  de Commissie  vermelde  speciale  afde-
ling is reeds  in de studie  van  het Comité  als volstrekt 
onvoldoende  gekenschetst.  De geringe  omvang  van  deze 
afdeling  staat  in geen  enkele  verhouding  tot de omvang, 
de complexiteit  en de betekenis  van  het  midden-  en 
kleinbedrijf. 
2.0.4.  De  Commissie  dient  ten  minste  een  met  vol-
doende  personeel  bemand  directoraat  op te richten,  dat 
niet alleen  de situatie  van  de kleine  en middelgrote  be-
drijven  op zinvolle  wijze  zou  kunnen  onderzoeken, 
maar  voornamelijk  een  coördinatiefunctie  zou  hebben 
met het doel,  de voor  het midden-  en kleinbedrijf  rele-
vante  informaties  en gegevens  op geëigende  wijze  te 
gebruiken  bij de totstandkoming  van  te nemen  maatre-
gelen.  Bovendien  dient  de Commissie  alle  directoraten 
tevens  algemene  bevoegdheid  te geven  voor  de sector 
midden-  en kleinbedrijf  en meer  begrip  te kweken  voor 
de problematiek  in deze  sector. 
2.0.5.  Het  m.k.b.  dient  de toegang  tot vele  financie-
ringsbronnen  gemakkelijker  te worden  gemaakt.  Dit 
vereist  uitvoerige  informatie  over  alle  voor  kleine  en 
middelgrote  bedrijven  in aanmerking  komende  finan-
ciële  instellingen.  In de meeste  Lid-Sta  ten zijn  speciale 
instanties  voor  het m.k.b.  opgericht.  Mochten  deze  nog 
ontbreken,  dan  dient  voor  oprichting  hiervan  te worden 
gezorgd. 
2.0.6.  De  toewijzing  van  globale  leningen  door  de 
Europese  Investeringsbank  (EIB)  blijkt  een doeltreffende 
methode  te zijn  voor  financiering  van  projecten  van 
kleine  en middelgrote  bedrijven  en vooral  ook  voor  het 
creëren  van  werkgelegenheid.  Ter  verhoging  van  de 
efficiëntie  van  deze  globale  leningen  dient  te worden 
nagegaan  of  de  financiële  armslag,  de 
toewijzingsvoorwaarden  en  de  procedures  kunnen worden  verbeterd.  Zo jlient  het percentage  van  de glo-
bale leningen  in het  totaalbedrag  van  de door  de EIB 
verstrekte  leningen  te worden  verhoogd.  Het  rentetarief 
en de looptijd  zouden  op zijn  minst  aangepast  moeten 
zijn aan  de gunstigste  regelingen  die een  bepaald  land 
kent.  Ter  bescherming  tegen  het  wisselkoersrisico  die-
nen de Lid-Staten  geëigende  maatregelen  te nemen.  Het 
minimumkrediet  dient  fors  onder  het  bedrag  van 
100 000  rekeneenheden  te liggen  om dit soort  kredieten 
interessant  te maken,  vooral  daar  het aandeel  hiervan  in 
de totale  kosten  van  een  project  niet  meer  dan  20 a 
40 % bedraagt.  Dikwijls  is de kritiek  gehoord  dat  de 
toewijzingsprocedure  tijdrovend  is; daarom  dient  de 
formele  afwikkeling  te worden  overgedragen  aan  natio-
nale instanties  om  de voor  de behandeling  van  een 
aanvraag  vereiste  tijd  te verkorten,  en dient  de EIB 
slechts  met  het algemeen  toezicht  belast  te blijven.  In het 
jaarverslag  dient  nauwkeuriger  te worden  aangegeven, 
voor  welke  doeleinden  en tot welk  beloop  aan  kleine  en 
middelgrote  bedrijven  leningen  worden  verstrekt.  Ook 
dienen  de criteria  die worden  gehanteerd  bij het onder-
zoek  naar  de kredietwaardigheid,  openbaar  te worden 
gemaakt. 
2.0.7.  Hoewel  nog  niet  genoeg  ervaring  is opgedaan  om 
een definitief  oordeel  uit te spreken  over  de betekenis 
van het Bureau  voor  samenwerking  tussen  ondernemin-
gen, is in de studie  reeds  voorgesteld,  de bevoegdheid 
van dit Bureau  uit te breiden  met  het  stimuleren  van 
toeleveringswerkzaamheden.  Het  Bureau  dient  de toele-
veringsactiviteiten  te bevorderen  door  de uitwisseling 
van ervaringen,  informaties  en documentatiemateriaal 
vlotter  te doen  verlopen,  door  technische  en financiële 
assistentie  te verlenen  bij het zoeken  van  opdrachtgevers 
tijdens  bijeenkomsten,  jaarbeurzen  of exposities  en door 
de werkzaamheden  van  de onder  de (beroeps-)organisa-
ties ressorterende  nationale  of regionale  bemiddelings-
bureaus  voor  opdrachten  te steunen.  Tevens  dient  de 
uitwerking  van  een  uniform  systeem  voor  de registratie 
van toeleveringen  en toeleveringsmogelijkheden  door 
registratiebureaus  van  de (beroeps-)organisaties  door  de 
Commissie  te worden  gestimuleerd.  Mocht  het  Bureau 
met nog  andere  taken  worden  belast,  dan  dient  hiertoe 
eerst  aan  de personeelsbehoefte  en materiële  voorwaar-
den te worden  voldaan. 
2.1. Afbakening,  definities 
2.1.0.  Het  door  de Commissie  gepubliceerde  document 
met definities  van  kleine  en middelgrote  bedrijven  en 
van ambachtelijke  bedrijven  zou  een  gezonde 
basis  kunnen  vormen  voor  verdere  verzameling  van 
gegevens.  Aan  de inhoud  van  dit document  zou  grote 
bekendheid  moeten  worden  gegeven.  Het  Comité 
heeft  in zijn  studie  reeds  vastgesteld  dat de zeer  uiteen-
lopende  definities  die  in de verschillende  Lid-Staten 
worden  gehanteerd,  een  uniforme  aanpak  van  deze 
problematiek  noodzakelijkerwijze  moeilijker  maken; 
afzonderlijke  maatregelen,  bij voorbeeld  op het  gebied 
van de kredietpolitiek  of op dat van  overheidsopdrach-
ten, moeten  daardoor  worden  aangepast.  Volgens  het 
Comité  moet  het begrip  „midden-  en kleinbedrijf'  voor-
Nr. C 59/4 Pubiikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
lopig  zo worden  omschreven  dat bedrijven  met  meer 
dan 500  werknemers  buiten  de categorie  kleine  en 
middelgrote  ondernemingen  vallen. 
2.1.1.  Het  dient  mogelijk  te zijn,  speciale  definities  te 
formuleren  voor  de ambachtelijke  ondernemingen  in de 
afzonderlijke  Lid-Sta  ten en wettelijke  regelingen  te tref-
fen voor  diploma's  van beroepsopleidingen  en voor  het 
recht,  een bepaald  beroep  uit te oefenen. 
2.1.2.  Statistische  gegevens 
2.1.2.0.  De bestaande  statistische  gegevens  betreffende 
de ontwikkeling  van  het midden-  en kleinbedrijf  zijn 
volstrekt  onvoldoende;  deze  situatie  zal niet  aanmerke-
lijk verbeteren  door  de in de toekomst  te verwachten 
statistieken  over  de economische  bedrijvigheid  van  alle 
ondernemingen  die 20 of meer  personen  in dienst  heb-
ben, alsmede  over  de investeringen  van  deze  onderne-
mingen  in vaste  activa.  Deze  door  de Commissie  ge-
noemde  statistieken  hebben  slechts  op een klein  gedeelte 
van het midden-  en kleinbedrijf  betrekking  en kunnen 
dan ook  niet  representatief  worden  genoemd.  Voor 
ondernemingen  met  minder  dan  20 werknemers  is min-
stens  éénmaal  per vijf  jaar  een  enquête  gepland;  een 
dergelijk  interval  is natuurlijk  te lang. 
2.1.2.1.  Het  feit  dat het statistisch  materiaal  beter  is 
geworden  door  de invoering  van  verscheidene  bijzon-
dere statistieken  door  het Bureau  voor  de statistiek  van 
de Europese  Gemeenschappen,  zou  voor  de Commissie 
aanleiding  moeten  zijn,  deze  statistieken  regelmatig  te 
gebruiken  ter beoordeling  van de ontwikkeling  van het 
midden-  en kleinbedrijf  in zijn  positie  ten opzichte  van 
het grootbedrijf;  ook zou  zij aan haar  bevindingen  gro-
tere bekendheid  moeten  geven. 
2.2. Economische  politiek 
2.2.0.  In de studie  wordt  nergens  gevraagd  om  een 
beschermend  beleid  ten behoeve  van  kleine  en middel-
grote  ondernemingen.  Het  Comité  stemt  in met  het 
standpunt  van  de Commissie  met  betrekking  tot de 
economische  politiek.  In de Lid-Sta  ten van  de Gemeen-
schap  zijn  structuurpolitieke  maatregelen  ten behoeve 
van bedrijfstakken  en bepaalde  regio's  algemeen  gebrui-
kelijk.  Het  ontbreekt  meestal  evenwel  aan  maatregelen 
die speciaal  op een  bepaalde  bedrijfsgrootte,  dus  bij 
voorbeeld  op de kleine  en middelgrote  ondernemingen, 
afgestemd  zijn.  Dergelijke  maatregelen  zijn  voor  het 
midden-  en kleinbedrijf  echter  van aanzienlijk  belang.  In 
een op  dienstverlening  gerichte  volkshuishouding 
waarin  men  zuinig  met  grondstoffen  en energie  wil 
omgaan,  kan  van  het m.k.b.  een belangrijk  impuls  uit-
gaan  op de economische  ontwikkeling  en de werkgele-
genheid.  De Gemeenschap  dient  in haar  economische 
politiek  hiermee  rekening  te houden. 2.2.1.  Mededingingspolitiek 
2.2.1.0.  Een  op specifieke  bedrijfsgrootten  afgestemd 
mededingingsbeleid  is naast  de primaire  noodzaak  bij de 
algemene  beleidsmaatregelen  van  de Commissie  op 
economisch,  fiscaal  en sociaal  gebied  rekening  te hou-
den met  de situatie  van het midden-  en kleinbedrijf,  on-
getwijfeld  één van de belangrijkste  maatregelen.  Daarbij 
dienen  de behoeften  van de kleine  en middelgrote  on-
dernemingen  meer  in aanmerking  te worden  genomen 
en dient  in het bijzonder  te worden  opgetreden  tegen 
concurrentiedistorsies  die als gevolg  van  verdringings-
praktijken  of misbruik  van machtsposities  aan de vraag-
zijde  ontstaan. 
2.2.1.1.  In het kader  van  het streven  naar  verbetering 
van de concurrentiepositie  van  het midden-  en kleinbe-
drijf vindt  de Commissie  in haar  opmerkingen  dat de 
steun  die  thans  van  overheidswege  in verschillende 
Lid-Staten  vaak  wordt  toegekend,  wel  verenigbaar  is 
met het algemene  mededingingsbeleid.  Het  betreft  hier 
onder  meer  overheidssteun  in de vorm  van  rentesubsi-
dies,  kredietgaranties,  deelnemingen  in het  kapitaal, 
alsmede  steun  ter bevordering  van  onderzoek  en ont-
wikkeling  en voor  de totstandkoming  van computer-in-
stallaties,  alsook  technische  bijstand. 
2.2.1.2.  Ook  de bevordering  van  samenwerking  tussen 
de bedrijven  is een doeltreffende  manier  om de econo-
mische  positie  van het midden-  en kleinbedrijf  te verbe-
teren.  Nog  afgezien  van  een  betere  informatie  en be-
middeling  die door  meer  inschakeling  van  de kamers 
van koophandel,  de „beroepskamers"  en de beroepsor-
ganisaties  alsmede  door  intensivering  van de activiteiten 
van het Bureau  voor  samenwerking  tussen  ondernemin-
gen van de Commissie  mogelijk  moet  worden,  bestaat  in 
dit verband  in het bijzonder  behoefte  aan stimulerende 
maatregelen  op het gebied  van  de kartelwetgeving  en 
het vennootschapsrecht  (zie par.  2.2.2  en 3.3.9). 
2.2.1.3.  De oriëntering  van  kleine  en middelgrote  be-
drijven  op buitenlandse  markten,  m.a.w.  de exportbe-
vordering,  wint  steeds  meer  aan betekenis.  Het  komt  er 
evenzeer  op aan,  het  verstrekken  van  exportadviezen 
aan exportcombinaties,  de samenstelling  van catalogi  en 
de organisatie  van  monsterbeurzen  te stimuleren  als de 
deelneming  aan  jaarbeurzen  en de subsidiëring  van 
marktverkenningen  te bevorderen. 
2.2.1.4.  Er zou  meer  technische  en financiële  hulp 
moeten  worden  geboden  door  het organiseren  van  bij-
eenkomsten,  waarbij  ervaringen  zouden  kunnen  worden 
uitgewisseld  en de in de verschillende  Lid-Staten  ten 
behoeve  van het midden-  en kleinbedrijf  genomen  maat-
regelen  (internationale  bedrijfsvergelijkingen)  zouden 
kunnen  worden  vergeleken. 
2.2.1.5.  Van  de jaarverslagen  over  het gemeenschappe-
lijk mededingingsbeleid  zou  gebruik  moeten  worden 
gemaakt  voor  het midden-  en kleinbedrijf  en hieraan 
zou bij deze  categorie  ondernemingen  meer  bekendheid 
moeten  worden  gegeven. 
8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/5 
2.2.1.6.  In de Europese  Gemeenschap  wordt  op het 
communautair  mededingingsbeleid  door  steeds  meer 
personen  kritiek  geleverd.  Het  lijkt  erop  dat  dit beleid 
op sommige  gebieden  thans  zelfs  geheel  afwezig  is. De te 
verwezenlijken  maatschappelijke  doelstellingen  (in  de 
eerste  plaats  volledige  werkgelegenheid),  alsmede  de 
economische  omschakeling  (bestrijding  van  de inflatie, 
evenwicht  tussen  regio's  en economische  sectoren)  verei-
sen een  mededingingsbeleid  waarmee  ongecontroleerde 
concentraties  in de industrie  en overheersende  marktpo-
sities  kunnen  worden  tegengegaan. 
2.2.2  Het  streven  naar  geëigende  rechtsvormen 
2.2.2.0.  De  pogingen  om te komen  tot geschikte  rechts-
vormen  voor  kleine  en middelgrote  bedrijven  dienen  te 
worden  voortgezet.  Tot  nog  toe  kon  in dit verband 
helaas  nog  geen  vooruitgang  worden  geboekt. 
2.2.3.  Regionaal  beleid 
2.2.3.0.  Met  de  beschikbaarstelling  van  financiële 
middelen  is het regionaal  beleid  van  start  gegaan.  Even-
als voorheen  wordt  betreurd  dat het werkgelegenheids-
criterium  (ten  minste  10 nieuwe  arbeidsplaatsen)  nog 
niet gewijzigd  is; wijziging  hiervan  zou  namelijk  beteke-
nen dat kleine  en middelgrote  ondernemingen  gemakke-
lijker  steun  van  het  Regionaal  Fonds  zouden  kunnen 
ontvangen.  Van  de Commissie  wordt  ten  minste  ver-
wacht  dat  zij zal toestaan  dat  verscheidene  kleine  be-
drijven  zo worden  gegroepeerd  dat deze  op grond  van 
het totale  aantal  nieuwe  arbeidsplaatsen  voor  steun  van 
het Regionaal  Fonds  in aanmerking  kunnen  komen. 
2.2.4.  Onderzoeks-  en  ontwikkelingsbeleid  op  techno-
logisch  gebied 
2.2.4.0.  Het  Comité  betreurt  dat  de Commissie  het 
voorstel  betreffende  de communautaire  contracten  voor 
industriële  ontwikkeling  heeft  ingetrokken,  omdat  de 
Raad  hierover  geen  besluit  heeft  genomen.  Daarbij  dient 
bijzondere  aandacht  te worden  besteed  aan  het bevorde-
ren van  het communautaire  onderzoek  en van  alle  toe-
passingsmogelijkheden  van  nieuwe  technieken  in het 
midden-  en kleinbedrijf.  Het  technologisch  onderzoek  is 
in vele  kleine  en middelgrote  bedrijven  altijd  bijzonder 
efficiënt  geweest.  Zoals  ook  de Commissie  in haar  nota 
verklaart,  lijkt  het in de allereerste  plaats  noodzakelijk, 
betere  informatie  te verstrekken  over  onderwerpen  die 
voor  het midden-  en kleinbedrijf  van  belang  zijn  en deze 
bedrijven  de mogelijkheid  te bieden,  communautaire 
afspraken  te maken.  Hiertoe  zou  eveneens  gebruik 
kunnen  worden  gemaakt  van  bestaande  instanties  zoals 
kamers  van  koophandel,  schappen,  belangenorganisa-
ties en dergelijke. 
2.2.5.  Stimulering  van  het midden-  en kleinbedrijf  in de 
Gemeenschap  door  belastingmaatregelen 
2.2.5.0.  De  economische  positie  van  het  midden-  en 
kleinbedrijf  in de Gemeenschap  is de laatste  jaren  slech-
ter geworden.  De  toenemende  druk  van  belastingen, sociale  premies  en andere  heffingen  door  de overheid 
hebben  juist  bij de middenstand  tot daling  van  de winst 
geleid  en daardoor  tot een  geringere  speelruimte  voor 
noodzakelijke  investeringen.  Het  effect  hiervan  op de 
conjunctuur,  de arbeidsmarkt  en de groei  van  het natio-
naal produkt  is aanzienlijk  geweest  en heeft  duidelijk 
aan het  licht  gebracht  waar  de grenzen  van  de fiscale 
belastbaarheid  van  het m.k.b.  liggen. 
2.2.5.1.  Om  op langere  termijn  weer  tot een  behoor-
lijke  groei  van  het nationaal  produkt  en tegelijkertijd  tot 
een vermindering  van  de werkloosheid  te komen,  zullen 
de investeringsbereidheid  en het  investeringsvermogen 
van het  bedrijfsleven  moeten  worden  gestimuleerd. 
Naast  de in de studie  over  de „Situatie  van  het midden-
en kleinbedrijf  in de Europese  Gemeenschap"  gesugge-
reerde  mogelijke  belastingverlichtingen  zou  in het  bij-
zonder  de  invoering  van  een  tijdelijke  belasting-
vrijstelling  voor  reserveringen  voor  investeringsdoelein-
den een geschikt  middel  kunnen  zijn  om in deze  situatie 
verbetering  te brengen. 
2.2.5.2.  Naast  andere  te bestuderen  maatregelen  zou  in 
het bijzonder  de invoering  van  een  dergelijk  stelsel  van 
belastingvrijstelling  voor  investeringsdoeleinden  met 
name  kleine  en middelgrote  ondernemingen  in staat  stel-
len, eigen  middelen  voor  investeringsdoeleinden  bijeen 
te brengen  (vergroting  van  het  vermogen)  en op deze 
wijze  tegelijkertijd  meer  speelruimte  te creëren  voor  het 
aantrekken  van  vreemd  kapitaal.  Met  deze  investerings-
regeling  moet  het mogelijk  zijn,  investeringen  tot 50 % 
van de aanschaf-  en/of  produktiekosten  te financieren. 
Om met  dit beleidsinstrument  het gewenste  effect  voor 
de middenstand  te bereiken,  moet  de investeringsreserve 
op een  bepaald  percentage  van  de jaarlijkse  winst  (ca. 
25 %) worden  vastgesteld  en tot een  jaarlijks  maxi-
mumbedrag  beperkt  blijven,  waarbij  hierover  na een 
bepaalde  looptijd  (maximaal  vijf  jaar)  weer  belasting 
moet  worden  betaald,  indien  dit geld  niet  wordt  geïn-
vesteerd.  Van  dit fiscale  beleidsinstrument  kunnen  de 
volgende  positieve  effecten  voor  de middenstand  ver-
wacht  worden:  niet  alleen  kan  hierdoor  fundamenteel 
verbetering  worden  gebracht  in de uit het oogpunt  van 
concurrentie  nadelige  positie  van  het midden-  en klein-
bedrijf  bij  de financiering  van  bedrijfsinvesteringen, 
maar  ook  zullen  hierdoor  de voorwaarden  voor  een 
economisch  zinvol  investeringsgedrag  beter  worden  en 
zal de investeringsactiviteit  van de ondernemingen  uit de 
middenstand  op langere  termijn  aan  continuïteit  win-
nen, zodat  hiervan  tegelijkertijd  een conjunctuurstabili-
serende  werking  uitgaat.  Voor  de financiering  van  de 
sociale  verzekeringen  via belastingen  en bijdragen  heb-
ben de Lid-Staten  zeer  uiteenlopende  regelingen  vast-
gesteld.  Het  Comité  dringt  er bij de Commissie  op aan, 
deze  kwestie  mede  op haar  invloed  op de werkgelegen-
heid te onderzoeken. 
2.2.6.  Onderwijspolitiek 
2.2.6.0.  Het  Comité  is er voldaan  over  dat de Commis-
sie er bij het Europees  Centrum  voor  de Ontwikkeling 
van de Beroepsopleiding  op aandringt  dat een  afdeling 
Nr. C 59/6 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
van dit Centrum  zich  gaat  bezighouden  met  de speci-
fieke  problemen  die zich  voordoen  in de kleine  en mid-
delgrote  ondernemingen  en in de ambachtelijke  onder-
nemingen.  Voorts  wordt  aanbevolen,  de samenwerking 
tussen  het  Europees  Comité  voor  diensten  van 
bedrijfsadviseurs  en de Europese  associatie  van  natio-
nale produktiviteitscentra  te versterken. 
2.2.6.1.  In de studie  van  het Comité  is reeds  gewezen 
op het bijzondere  belang  van  voortgezette  opleidingen 
voor  ondernemers.  Een  van de Gemeenschap  uitgaande 
stimulans  voor  interne  bedrijfscursussen  en in het bij-
zonder  de uitwerking  van  modelprogramma's  alsmede 
het verzorgen  van  uitwisseling  van  ervaringen,  worden 
noodzakelijk  geacht. 
2.2.7.  Sociaal  beleid 
2.2.7.0.  Een  fundamentele  sociale  noodzaak  voor  de 
zelfstandigen  is dat zij onder  de sociale  verzekeringen 
komen  te vallen  (ziekte-,  ouderdoms-,  ongevallen-  en 
werkloosheidsverzekering).  De kleine  en middelgrote 
bedrijven  zullen  pas  dan  hun  economische  belangrijke 
taak,  namelijk  voorziening  in lokale  en regionale  be-
hoeften,  blijvend  kunnen  vervullen,  wanneer  de 
bedrijfseigenaars  evenals  de werknemers  beschermd  zijn 
tegen  de belangrijkste  economische  en sociale  risico's 
(b.v. ziekte-,  ouderdoms-,  ongevallenverzekering,  andere 
sociale  voorzieningen  zoals  maatschappelijke  hulp  en 
kinderbijslag).  De  invoering  van  een  gegarandeerd 
minimuminkomen,  waarop  de Commissie  in haar  nota 
wijst,  lijkt  in dit verband  een zeer  interessante  suggestie, 
doch  is in vergelijking  met  genoemde  risicoverzekerin-
gen van secundair  belang. 
2.2.7.1.  De Commissie  heeft  erop  gewezen  dat  zelf-
standigen  en beoefenaars  van  dé vrije  beroepen  maar 
weinig  gebruik  hebben  gemaakt  van  het Europees  So-
ciaal  Fonds;  dit duidt  erop  dat  deze  kringen  onvol-
doende  informatie  ontvangen.  Er moeten  door  de 
Commissie  wegen  worden  gevonden  om  voor  betere 
informatie  te zorgen.  Het  is vooral  zaak,  de bepalingen 
inzake  het Sociaal  Fonds  te verruimen,  zodat  ook  zelf-
standigen  voor  maatregelen  hiervan  in aanmerking 
komen. 2.2.8.2.  Aangezien  voorlichtingsdiensten  juist  voor 
kleine  en middelgrote  ondernemingen  van  groot  belang 
zijn, wordt  opnieuw  gewezen  op de noodzaak,  derge-
lijke diensten  te stimuleren  en geharmoniseerde  pro-
gramma's  op te stellen. 
2.2.8.3.  Het  Comité  is er bijzonder  voldaan  over  dat de 
Commissie  de deelneming  aan  Europese  en nationale 
tentoonstellingen  en beurzen  wil stimuleren.  In dit ver-
band  vestigt  het de aandacht  van  de Commissie  op het 
feit dat de subsidieverlening  aan  tentoonstellingen  en 
beurzen  tussen  de Lid-Staten  varieert. 
2.2.8.4.  Ook  al is de groep  regeringsdeskundigen  niet 
van oordeel  dat het opstellen  van een lijst  van instanties 
die onderzoek  verrichten  met  betrekking  tot het mid-
den- en kleinbedrijf  een  spoedeisende  zaak  is, deson-
danks  acht  het Comité  het beslist  noodzakelijk  dat de 
Commissie  kan  overzien,  welke  instanties  er bestaan  en 
aan welke  onderzoeksprogramma's  wordt  gewerkt, 
zodat  zij hiervan  desgewenst  gebruik  zou  kunnen  ma-
ken. 
2.2.8.5.  De door  het Bureau  voor  de statistiek  van  de 
Europese  Gemeenschappen  in het vooruitzicht  gestelde 
verbeterde  statistieken  zouden  in deze  verslagen  kunnen 
worden  verwerkt  (zie  par.  2.1.2).  Overigens  zal het na 
het opstellen  van  het eerste  verslag,  waarvoor  de studie 
van het Comité  zeer  goed  als basis  zou kunnen  dienen, 
gemakkelijker  vallen,  ieder  jaar  een verslag  op te stellen. 
2.2.8.6.  Het  Comité  geeft  opnieuw  uiting  aan zijn  wens 
dat ook  waarnemers  van de belangenorganisaties  uit de 
ambachtelijke  sector  en het  midden-  en kleinbedrijf 
eenmaal  per jaar  worden  toegelaten  tot de vergaderin-
gen van  de regeringsdeskundigen  voor  vraagstukken 
betreffende  de middenstand  bij de ministeries  van  eco-
nomische  zaken  van de Lid-Staten. 
2.2.8.7.  De omvangrijke  werkloosheid  in Europa  is een 
zeer ernstig  probleem  voor  met  name  de kleine  en de 
middelgrote  ondernemingen.  Deze  ondernemingen 
worden  zwaarder  getroffen  door  de crisis.  Zij streven 
ernaar,  nieuwe  arbeidsplaatsen  te scheppen,  waarbij  zij 
goed  worden  geholpen  door  de in sommige  Lid-Staten 
verleende  steun. 
2.2.8.  Bijzondere  stimuleringsmaatregelen 
2.2.8.1.  Reeds  in de studie  heeft  het Comité  verklaard 
dat de Commissie  gedetailleerde  analyses  zou  moeten 
opstellen  van  de situatie  in de talrijke  sectoren  waarin 
kleine  en middelgrote  ondernemingen  werkzaam  zijn, 
zoals  ambacht,  handel,  industrie,  dienstverlening.  Het 
argument  dat niet  voldoende  geld  aanwezig  is, kan  niet 
worden  beschouwd  als een overtuigende  verklaring  voor 
het volledig  ontbreken  van  activiteiten.  Daarom  wordt 
verwacht  dat de Commissie  binnenkort  een programma 
voor  dergelijke  sectoranalyses  met  een tijdschema  voor 
de uitvoering  hiervan  zal opstellen. 3. BEGINSELEN  VOOR  EEN  PROGRAMMA  • TER 
BEVORDERING  VAN  HET  MIDDEN-  EN  KLEINBE-
DRIJF  IN DE EUROPESE  GEMEENSCHAP 
3.1. Strekking  van het programma 
3.1.0.  Met  deze  aanbeveling  voor  een programma  met 
beleidsprincipes  ten behoeve  van  het midden-  en klein-
bedrijf  wordt  niet  beoogd,  mogelijke  en doeltreffende 
stimuleringsmaatregelen  te formuleren  waarmee  be-
paalde  specifieke  problemen  van  de kleine  en de mid-
delgrote  ondernemingen  in industrie,  handel,  ambacht 
en verdere  dienstverlening  kunnen  worden  opgelost;  het 
blijft  veeleer  de taak  van de nationale  regeringen,  derge-
8. 3. 78 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/7 
lijke op de bedrijfstak  en de regionale  situatie  afge-
stemde  stimuleringsmaatregelen  in het kader  van  hun 
macro-economisch  beleid  te nemen. 
3.1.1.  Het  doel  van deze  aanbeveling  is veeleer  te berei-
ken dat op Gemeenschapsniveau  door  toedoen  van  de 
Commissie  een  minimumprogramma  voor  een  beleid 
ten behoeve  van  het midden-  en kleinbedrijf  tot stand 
komt;  de in de laatste  tien  jaar  in de Gemeenschap 
waargenomen  concentratietendens  heeft  thans  het sta-
dium  bereikt  waarin  de markteconomieën  en de sociale 
doelstellingen  van  de Gemeenschap  in gevaar  zouden 
kunnen  komen  indien  men  er niet  in slaagt,  tot een 
evenwichtige  structuur  van kleine,  middelgrote  en grote 
ondernemingen  in de Gemeenschap  te komen. 
3.2. Doelstellingen  van het programma 
3.2.1.  Met  dit programma  voor  het midden-  en klein-
bedrijf  wordt  beoogd,  een evenwichtsbeleid,  in samen-
spel met  een  op de bedrijfsgrootte  afgestemde  struc-
tuurpolitiek,  te voeren;  in een markteconomie  moet  een 
dergelijk  beleid  gelijke  kansen  garanderen,  om een  zo 
evenwichtig  mogelijke  economische  structuur  te berei-
ken met  voldoende  produktieve  kleine  en middelgrote 
bedrijven.  Alleen  indien  de algemene  beleidsmaatregelen 
op economisch,  financieel  en sociaal  gebied  worden 
aangevuld  met  een doeltreffend  beleid  ten behoeve  van 
het midden-  en kleinbedrijf,  is een evenwichtige  ontwik-
keling  van  onze  volkshuishoudingen,  gericht  op even-
wichtige  verhoudingen  tussen  bedrijfstakken,  regio's  en 
bedrijfsgroottes,  mogelijk.  Een dergelijk  beleid  zal daar-
bij ook  een  belangrijke  en onontbeerlijke  bijdrage 
vormen  tot  de werkloosheidsbestrijding  en tot  het 
wegnemen  van  de moeilijkheden  in verband  met  de 
opleidingsplaatsen.  Hiertoe  dienen  niet  uitsluitend  voor 
de grote  bedrijven  bedoelde  maatregelen,  doch  ook 
maatregelen  ter bevordering  van lokale  en gedecentrali-
seerde  arbeids-  en opleidingsplaatsen  te worden  geno-
men. 
3.2.2.  Met  het programma  wordt  eveneens  beoogd,  te 
komen  tot een afgeronde  en samenhangende  visie  op de 
handhaving  en consolidatie  van de economische  functies 
van het midden-  en kleinbedrijf  voor  de consument  en 
op de activiteiten  van  het midden-  en kleinbedrijf  als 
leverancier,  afnemer  en toeleverancier  in de volkshuis-
houding. 
3.2.3.  Ten  slotte  wordt  met  een  dergelijk  beleid 
beoogd,  de concurrentie  te versterken,  aangezien  deze 
bij een onvoldoende  aantal  kleine  en middelgrote  be-
drijven  zou verstarren. 
3.2.4.  Het  bevorderen  van  de opleidingstaak  van  het 
midden-  en kleinbedrijf  kan  ook  als doelstelling  van dit 
programma  worden  genoemd.  De macro-economische 
betekenis  van deze  bedrijfscategorie  is met name  gelegen 
in de opleiding  van geschoolde  arbeiders  in een omvang 
die de kwantitatieve  behoeften  van  het  midden-  en 
kleinbedrijf  zelf overtreft. 3.3. Beginselen  van het programma 
3.3.0.  De beginselen  van  dit programma  voor  een  be-
leid ter bevordering  van  het  midden-  en kleinbedrijf 
vloeien  voort  uit de hierboven  aangegeven  doelstellin-
gen. 
3.3.1.  De positie,  de dynamiek  en de concurrentiecapa-
citeit  van  de kleine  en middelgrote  ondernemingen  uit 
industrie,  handel,  ambacht  en dienstverlening  dienen 
wegens  de functie  hiervan  in de markteconomie  te 
worden  geconsolideerd  en versterkt  middels  een verbe-
tering  van  het algemene  klimaat  van  de economische 
bedrijvigheid  en in de eerste  plaats  door  het nemen  van 
maatregelen  op het gebied  van mededinging  en belastin-
gen. In het bijzonder  moeten  stimulerende  maatregelen 
worden  genomen  voor  voortgezette  beroepsopleiding, 
bijscholing,  voorlichting  op het  gebied  van  bedrijfs-
economie,  techniek  en vorm  van  onderneming,  alsmede 
samenwerking  tussen  bedrijven. 
3.3.2.  De arbeids-  en opleidingsplaatsen  in de kleine  en 
middelgrote  bedrijven  moeten  worden  geconsolideerd 
en, daar  waar  zich  structurele  aanpassingen  hebben 
voorgedaan,  worden  uitgebreid. 
3.3.3.  De aanpassing  van  het midden-  en kleinbedrijf 
aan de economische  en technologische  ontwikkeling 
dient  te worden  vereenvoudigd  door  het stimuleren  van 
adviesdiensten,  informatie,  documentatie,  onderzoek  en 
aanpassing  van  nieuwe  technieken  die bij de produktie 
op grote  schaal  worden  toegepast  aan  de produktie-
structuur  in kleine  en middelgrote  bedrijven.  Bij het 
verstrekken  van  financiële  middelen  voor  onderzoek-
activiteiten  dient  dan  ook  rekening  te worden  gehouden 
met de mogelijkheden  van het midden-  en kleinbedrijf. 
3.3.4.  Er dient  verbetering  te worden  gebracht  in de 
voorwaarden  voor  het vormen  en uitbreiden  van  het 
noodzakelijke  eigen  vermogen  door  het aantrekken  van 
het benodigde  vreemd  vermogen  te vergemakkelijken. 
3.3.5.  Het  oprichten,  overnemen  en voortzetten,  als-
mede  het rationaliseren  en het uitbreiden  van  kleine  en 
middelgrote  bedrijven  dient  te worden  aangemoedigd  en 
vereenvoudigd,  met  name  door 
a) financiële  hulp  in de vorm  van  garanties  en in bij-
zondere  gevallen  van „zachte"  leningen  en rentesub-
sidies  in het kader  van  in de Lid-Staten  bestaande 
subsidieregelingen, 
b) deelneming  aan handelsbeurzen  en tentoonstellingen 
in de Gemeenschap  en daarbuiten, 
c) het  bevorderen  van  maatregelen  voor  marktonder-
zoek  en marktverkenning, 
d) het  bevorderen  van  voorlichting  over  buitenlandse 
markten,  deelneming  aan  internationale  aanbeste-
dingen,  bevordering  van  het  vormen  van  export-
combinaties,  het bevorderen  van  exportadvies  (b.v. 
meer  steun  van  de buitenlandse  vertegenwoordigin-
gen), 
Nr. C 59/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
e) het  bevorderen  van  voortgezette  opleidingen  voor  de 
bedrijfsleiding. 
3.3.6.  De administratieve  formaliteiten  om in aanmer-
king  te komen  voor  financiële  hulp  en voor  stimule-
ringsprogramma's  dienen  te worden  vereenvoudigd. 
3.3.7.  Voor  winst  die bij personen-  en kapitaalvennoot-
schappen  voor  investeringsdoeleinden  wordt  ingehou-
den dienen  belastingfaciliteiten  te worden  toegekend. 
3.3.8.  Bij het  toekennen  van  overheidsopdrachten 
moeten  zo veel  mogelijk  procedurefaciliteiten  aan  het 
midden-  en kleinbedrijf  worden  toegekend,  o.m.  door 
splitsing  van  omvangrijke  opdrachten  in eenheden  op 
basis  van  hoeveelheid  en specialisatie. 
3.3.9.  Versoepeling  van  de kartelwetgeving  door  ver-
hoging  van  de omzet-  en marktaandeelcriteria  in de 
Bekendmaking  inzake  overeenkomsten,  besluiten  en 
onderling  afgestemde  feitelijke  gedragingen  van  geringe 
betekenis,  verruiming  van  het toepassingsgebied  van  de 
Bekendmaking  inzake  samenwerking  tussen  onderne-
mingen  en vaststelling  van  meer  verordeningen  voor 
vrijstelling  van  groepen  ondernemingen,  b.v.  op het 
gebied  van  inkoop,  verkoop,  onderzoek  en ontwikke-
ling. 3.4.3.  Bij de niet-economische  maatregelen  op het ge-
bied van  handelsbeurzen  en tentoonstellingen  kan  het 
zijn dat  de organisatoren  hiervan  Europese  instanties 
voor  onderlinge  hulp  zijn,  die zelf  hieraan  in zekere 
mate  ook  deelnemen  en initiatief  ontplooien  en kunnen 
garanderen  dat  de uitvoering  van  de maatregel  met 
succes  wordt  bekroond. 
3.4.4.  De.  regeringen  moeten  sterker  worden  doordron-
gen van  de grote  betekenis  van  een  beleid  ten behoeve 
van het midden-  en kleinbedrijf. 
3.5. Maatregelen  die de Commissie  betreffen 
3.5.0.  De afdeling  „kleine  en middelgrote  bedrijven, 
ambacht"  bij de Commissie,  dient  te worden  geherstruc-
tureerd  en de bevoegdheden  van  deze  afdeling  dienen 
te worden  uitgebreid  ten einde  dit programma  te kun-
nen uitvoeren. 
3.5.1.  Deze  afdeling  dient  met  name  te worden  betrok-
ken bij alle  maatregelen  van  de Commissie  die betrek-
king hebben  op de conjunctuur  en de mededeling  en 
daardoor  ook  op de strekking  en de doelstellingen  van 
dit programma. 
3.4. Secundaire  (aanvullende)  beginselen 
3.4.1.  Wil  men  de doelstellingen  van  dit programma 
bereiken,  dan  moet  men  bij het nemen  van  conjunc-
tuur-,  handels-  en financiële  maatregelen  in het kader 
van de structuurpolitiek,  bij het opstellen  van  het eco-
nomisch  plan,  alsmede  bij de activiteiten  van  de Euro-
pese Investeringsbank  en het Regionaal  Fonds  rekening 
houden  met  de beginselen  van  dit programma. 
3.4.2.  In de regel  zal alleen  hulp  worden  verleend  aan 
projecten  die  waarschijnlijk  succes  zullen  hebben  en 
waartoe  de desbetreffende  nationale  regeringen  en de 
betrokkenen  zelf  een adequate  bijdrage  leveren. 3.6. Structuurverslag 
3.6.0.  Ieder  jaar  stelt  de Commissie  een verslag  op over 
de structurele  economische  ontwikkeling  in de Gemeen-
schap,  in het bijzonder  over  de situatie  van  het midden-
en kleinbedrijf,  over  de werkgelegenheid  en over  de 
omzet  in deze  sector. 
3.6.1.  In dit verslag  dient  ook  informatie  te worden 
gegeven  over  de genomen  stimuleringsmaatregelen  en 
over de bijzondere  problemen  die zich  tijdens  de ver-
slagperiode  in het midden-  en kleinbedrijf  hebben  voor-
gedaan. 
Gedaan  te Brussel,  23 november  1977. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
B. de FERRANTI 
8. 3. 78 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/9 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
De volgende  passage  uit par.  2.1.0  van  het  advies  van  de Afdeling  is als gevolg  van  een  tijdens  de be-
raadslagingen  aangenomen  wijzigingsvoorstel  geschrapt: 
„Door  de grote  verscheidenheid  van  de onderzochte  ondernemingen  is het bepalen  van  criteria  voor 
zeer specifieke  maatregelen  en projecten  dan  ook  een  doeltreffend  middel.  Pogingen  om  algemene 
criteria  te formuleren,  mogen  niet  worden  stopgezet;  voorlopig  dient  men  er echter  van  af te zien,  de 
definities  te uniformeren,  totdat  verdere  aanbevelingen  zijn  ontvangen." 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  26,  stemmen  tegen:  10,  onthoudingen:  13. 
De volgende  woorden  in par.  2.2.5.1  zijn  als gevolg  van  een  tijdens  de beraadslagingen  aangenomen 
wijzigingsvoorstel  geschrapt: 
„vooral  door  belastingmaatregelen". 
Uitslag  van  de stemming: 
Algemene  stemmen. 
Het volgende  wijzigingsvoorstel  is tijdens  de beraadslagingen  verworpen: 
Par. 2.2.5.2 
„De tweede  zin en derde  zin van  paragraaf  2.2.5.2  (Met  deze  investeringsregeling  . . . wordt  geïnves-
teerd)  schrappen,  en de volgende  zin als volgt  te beginnen  „Van  fiscale  beleidsinstrumenten  kunnen 
etc. . . .". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  16,  stemmen  tegen:  19,  onthoudingen:  8.