24. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 102/13 
Advies over het voorstel voor een beschikking van de Raad houdende vaststelling van een 
programma voor onderzoek en opleiding voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie 
op het gebied van telemanipulatie in gevaarlijke en wanordelijke situaties in kerninstallaties 
(1989-1993) — TELEMAN (*) 
(89/C 102/09) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen heeft op 23 november 1988 besloten, overeenkom­
stig de bepalingen van artikel 170 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeen­
schap voor Atoomenergie het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen over het 
bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 februari 1989 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Campbell. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 263e zitting (vergadering van 22 februari 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
Het Comité staat positief tegenover het voorstel van 
de Commissie om financiële steun te verlenen voor 
onderzoek op het gebied van telemanipulatie in geval 
van gevaarlijke omstandigheden en storingen in kernin­
stallaties. Het gaat hierbij uit van de hierna volgende 
overwegingen. 
1. Inleiding 
1.1. In „actie" 5.1 van het Kaderprogramma van 
communautaire werkzaamheden op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling (1987 t/m 
1991) (*) wordt onder het punt „Kernsplijting: nucleaire 
veiligheid" voorzien in activiteiten m.b.t. telemanipula­
tie in geval van gevaarlijke omstandigheden en 
storingen in kerninstallaties. 
1.2. Hoofddoel hiervan is het ontwikkelen van ma­
nipulatie- en besturingssystemen die in de zware om­
standigheden in een nucleaire installatie kunnen func­
tioneren. In deze omgeving kunnen combinaties voor­
komen van de volgende factoren: straling, hitte/koude, 
vochtigheid, rook en stof, duisternis en corrosieve 
dampen. 
1.3. Het TELEMAN-programma zal worden uitge­
voerd in de vorm van projecten voor gezamenlijke 
rekening; op de EG-begroting zal voor de gehele duur 
van vijf jaar (1989 t/m 1993) 19 miljoen Ecu worden 
gereserveerd. Het programma beslaat vier research-
gebieden : 
— ontwikkeling van componenten en deelsystemen, 
— bestendigheid tegen omgevingsinvloeden, 
— ontwikkeling van testmodellen, 
— produktevaluatie en studies. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité heeft hoge verwachtingen van dit 
programma, met name omdat het erop gericht is, de risico's van blootstelling aan straling van werknemers 
in de nucleaire industrie terug te brengen door mensen 
uit een potentieel radioactieve omgeving te verwijderen. 
2.2. Door de ontwikkeling en toepassing van ge­
avanceerde telemanipulatietechnologie zullen de met de 
bediening belaste technici in kerncentrales ook beter in 
staat zijn, de gevolgen van ongelukken en storingen op 
te vangen. 
2.3. Met op afstand bediende apparatuur kan ook 
het aantal routinetaken in gevaarlijke omstandigheden 
opgevoerd worden en kunnen deze beter worden uitge­
voerd. 
2.4. TELEMAN is gericht op de ontwikkeling van 
bedieningsapparatuur, controlemechanismen en pro­
gramma's die zowel in normale omstandigheden in 
nucleaire installaties als in bijzondere gevallen 
(storingen) kunnen functioneren. 
2.4.1. Aangezien er voor het programma betrekkelijk 
weinig geld beschikbaar is, gaat het voornamelijk om 
specialistische elementen die worden toegevoegd aan de 
grote verscheidenheid van robotinstallaties, zoals die in 
de EG (met onderzoeksprogramma's als ESPRIT) en op 
nationaal niveau (in het bedrijfsleven) reeds zijn of nog 
verder worden ontwikkeld. 
2.5. In feite wordt er momenteel al een groot aantal 
programma's uitgevoerd, hetzij binnen het Ka­
derprogramma van onderzoekswerkzaamheden van de 
EG, hetzij binnen nationale programma's die met door 
het TELEMAN-programma bestreken afstandsbedie­
ning in radioactieve omgeving te maken hebben. Som­
mige van deze projecten, waarvan het Comité een lijst 
en een uitvoerige beschrijving heeft gekregen, hebben 
direct op de ontwikkeling van tele-operatoren betrek­
king; andere (b.v. in het kader van de ESPRIT- en de 
BRITE/EURAM-programma's) moeten nog leiden tot 
het creëren van de voor nucleaire telemanipulatie 
bruikbare technologie. 
(>) PB nr. C 311 van 6. 12. 1988, blz. 6. 
(2) PB nr. L 302 van 24. 10. 1987, blz. 1. 2.5.1. Daarom blijven samenwerking, coördinatie en 
overleg van het grootste belang, niet alleen tussen de 
Nr. C 102/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 24. 4. 89 
desbetreffende diensten van de Commissie, maar ook 
tussen degenen die op nationaal niveau, in het be­
drijfsleven, universiteiten, onderzoeksinstellingen en la­
boratoria bij dit type onderzoek betrokken zijn. Ook 
zouden hierbij in de nucleaire industrie werkzame des­
kundigen betrokken moeten worden. Alleen op die ma­
nier kan het TELEMAN-programma optimale re­
sultaten opleveren en kan de nucleaire veiligheid verbe­
terd worden. 
2.5.2. Bovendien moet er naar de mening van het 
Comité voor gezorgd worden dat relevante resultaten 
die in het kader van andere programma's geboekt zijn, 
bij TELEMAN gebruikt kunnen worden, zodat de be­
scheiden EG-subsidie voor dit programma maximaal 
benut wordt. 
2.6. Het Comité wijst erop dat volgens het voorstel 
van de Commissie voor een beschikking van de Raad 
houdende vaststelling van een programma voor onder­
zoek en technologische ontwikkeling op het gebied van 
de ontmanteling van nucleaire installaties (1989-
1993) (1), waarover het momenteel ook geraadpleegd 
wordt, een EG-subsidie van 1,8 miljoen Ecu wordt 
uitgetrokken voor onderzoek naar de kwalificatie en 
aanpassing van semi-autonome telemanipulatie-
systemen. 
2.6.1. Aangezien er tussen de werkzaamheden m.b.t. 
voorgaand programma en het TELEMAN-programma 
een nauwe band bestaat, dienen de coördinatie­
mechanismen en -procedures zeer goed gestroomlijnd 
te worden, zodat het geld optimaal besteed wordt. Het 
zou zelfs verkieslijk kunnen zijn, de financiële middelen 
van beide programma's voor sommige projecten samen 
te voegen. 
2.7. O & O-programma's als TELEMAN lijken bij 
uitstek geschikt te zijn voor deelname van het midden-
(!) PB nr. C 250 van 24. 9. 1988, blz. 7. 
Gedaan te Brussel, 22 februari 1989. en kleinbedrijf (MKB) in sectoren van de geavanceerde 
technologie, zowel in het researchstadium als bij de 
toepassing van de resultaten. Daarom hoopt het Comité 
dat er maatregelen zullen worden genomen om ook de 
deelname van het MKB bij dit programma te stimuleren 
en te vergemakkelijken. 
2.8. Dat de participatie en financiering door de EG 
beperkt blijft tot het nog niet voor de markt geëx­
ploiteerd onderzoek, hoeft, naar het Comité aanneemt, 
geen belemmering voor het programma te vormen. De 
meeste succesvolle resultaten zullen bij reeds werkende 
of aangepaste machines getest worden en uiteindelijk 
voor toepassing in produktiemachines in de concur-
rentiesfeer beschikbaar komen. 
2.9. Aangezien relatief weinig geld voor het pro­
gramma beschikbaar wordt gesteld, dringt het Comité 
erop aan dat alleen de meest veelbelovende projecten 
zeer streng worden geselecteerd. 
2.10. Het wijst erop dat er d.m.v. adequate maatrege­
len voor gezorgd moet worden dat succesvolle re­
sultaten van het TELEMAN-programma in de nucleaire 
industrie en in andere industrietakken met soortgelijke 
problemen, bijv. de chemische industrie, bekend­
gemaakt worden. Idealiter zou er een centraal EG-
register moeten zijn van de beschikbare installaties en 
een procedure om deze snel in het geweer te brengen 
als er iets misgaat. 
2.11. Ten slotte moet het Comité weer eens met spijt 
constateren dat het in artikel 4 van het Commis­
sievoorstel, dat de herziening van het programma en de 
evaluatie van de resultaten betreft, over het hoofd is 
gezien. Dit is zijns inziens doelbewust gebeurd en kan 
niet geaccepteerd worden, aangezien het Comité krach­
tens de bepalingen van het Euratom-Verdrag over iedere 
toekomstige uitbreiding van het TELEMAN-program­
ma geraadpleegd dient te worden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE