Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie - De algemene evaluatie van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap op het gebied van het milieu en duurzame ontwikkeling 'Op weg naar duurzame ontwikkeling'" (vijfde milieuactieprogramma)

(2000/C 317/01)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de mededeling van de Commissie "De algemene evaluatie van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap op het gebied van het milieu en duurzame ontwikkeling 'Op weg naar duurzame ontwikkeling'" (vijfde milieuactieprogramma) (COM(1999) 543 def.);

gezien het besluit van de Commissie van 2 december 1999 om het Comité van de Regio's krachtens artikel 265, eerste alinea, van het EG-Verdrag hierover te raadplegen;

gezien het door zijn bureau op 2 juni 1999 genomen besluit om commissie 4 "Ruimtelijke ordening, stadsbeleid, energie, milieu" met het opstellen van het advies te belasten;

gezien het ontwerpadvies CDR 12/2000 rev. 2, dat commissie 4 op 11 mei 2000 heeft goedgekeurd [rapporteurs: mevr. Jacobs (NL, PSE) en mevr. Siitonen (FIN, EVP)];

overwegende dat het Verdrag bepaalt dat de eisen inzake milieubescherming geïntegreerd moeten worden in het beleid van de Gemeenschap, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling,

heeft tijdens zijn 34e zitting van 14 en 15 juni 2000 (vergadering van 14 juni) eenstemmig het volgende advies uitgebracht.

1. Het standpunt van het Comité met betrekking tot de mededeling

1.1. Het Comité stelt vast dat met het vijfde milieuactieprogramma van de Commissie op diverse terreinen slechts een matige verbetering van de kwaliteit van het milieu is bereikt. Factoren zoals het onvoldoende of langzaam uitvoeren van de regels, het niet integreren van milieu-aspecten in het overige beleid en het ontbreken van een daadwerkelijk engagement van de betrokkenen, hebben de inspanningen ten behoeve van een duurzame ontwikkeling belemmerd.

1.2. Het Comité merkt op dat de positie van de lokale en regionale overheden alsook milieu-aspecten in steden minder aandacht in de algemene evaluatie hebben gekregen dan zij verdienen. Het is toch bekend dat de decentrale overheden, verantwoordelijk voor de watervoorziening, rioolwaterzuivering, afvalbeheer, stedelijk en regionaal vervoersbeleid en bescherming van de volksgezondheid, een sterke invloed hebben op het gebied van klimaatverandering, biodiversiteit en de toestand van het milieu in het algemeen.

1.3. Het Comité kan zich vinden in het concept van gedeelde verantwoordelijkheid, dat in het vijfde milieuactieprogramma is opgenomen. Zo'n gedeelde verantwoordelijkheid veronderstelt een meer open aanpak waarbij de betrokkenen, nl. degenen die worden geconfronteerd met de milieuproblemen, ook zelf hun zegje hebben bij en verantwoordelijkheid dragen voor de bepaling van de doelstellingen en de daartoe benodigde maatregelen.

1.4. Het Comité deelt de bezorgdheid van de Commissie ten aanzien van de veiligheid van kerncentrales in landen die aan de EU grenzen. Het Comité trof in de algemene evaluatie geen verwijzing aan naar de inzet van Euratom op het vlak van de nucleaire veiligheid in Oost-Europese landen.

2. Aanbevelingen met betrekking tot de algemene evaluatie en het zesde milieuactieprogramma

2.1. Naar oordeel van het Comité is het zaak dat de Commissie t.a.v. het milieubeleid een aanpak ontwikkelt waarbij doelstellingen en middelen om deze doelstellingen te verwezenlijken via een dialoog met de betrokkenen, waaronder organisaties die het lokale en regionale niveau vertegenwoordigen, stap voor stap vaste vorm krijgen.

2.2. Eco-efficiency zou een nieuwe taak van het Europees Milieu-agentschap moeten worden. Op die manier is het mogelijk de duurzame maatregelen van regio's, steden en doelgroepen te ondersteunen en kunnen deze gemakkelijker besluiten nemen die eventueel gevolgen hebben voor hun natuurlijke hulpbronnen. Bovendien stelt het Comité voor dat de Commissie een huishouding voor natuurlijke hulpbronnen ontwikkelt waaruit blijkt hoe het met de eco-efficiency is gesteld. In september 2001 zullen de regionale milieuministers op hun beurt tijdens hun vijfde Europese conferentie ook concrete bijdragen leveren aan het onderwerp "Duurzame economie en eco-efficiency".

2.3. Wat de uitvoering van het Protocol van Kyoto betreft, meent het Comité dat er regionale emissiereductieplannen en -doelstellingen moeten worden vastgelegd om de nationale strategieën aan te vullen en de nationale doelstellingen te helpen realiseren. Het Comité staat positief tegenover het voorgestelde systeem van verhandelbare emissierechten als instrument om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Om een optimaal effect te bereiken zou dit systeem niet alleen in de EU-lidstaten, maar ook in de kandidaat-lidstaten opgezet moeten worden.

De functie van bossen moet worden onderkend. Er zijn beslist acties nodig ter bevordering van een rationeel beheer van deze voor het milieubeleid zeer significante natuurlijke rijkdommen. Op die manier moet worden bereikt dat er een planning komt voor uitgestrekte gebieden, dat boseigenaren gaan samenwerken en organisaties vormen, dat bedrijven technische assistentie krijgen, dat er voor het beheer van de bossen invloedrijke instanties worden gecreëerd en dat recht wordt gedaan aan het multi-functionele karakter van bossen.

2.4. Initiatieven in het kader van de Lokale Agenda 21 en de Europese Campagne voor duurzame steden en gemeenten hebben in sommige gevallen weliswaar veelbelovende, maar over het algemeen toch te bescheiden resultaten opgeleverd. Er bestaat grote behoefte aan een geïntegreerd beleid op het gebied van duurzame stedelijke ontwikkeling dat niet alleen op ecologische maar ook op sociaal-economische aspecten is gericht(1). Het Comité vindt dat de Commissie de integratie van natuur- en milieu-educatie in algemene onderwijs- en opleidingsprogramma's zou moeten stimuleren.

2.5. Bij een eerdere gelegenheid(2) heeft het Comité al benadrukt dat de aandacht in het Europese afvalbeleid in de eerste plaats naar preventie en naar bevordering van efficiëntere procedures voor het scheiden van afval aan de bron dient uit te gaan. Daarnaast zou de Commissie prioriteit moeten geven aan het bevorderen van een actief productbeleid, overeenkomstig de algemene evaluatie. Het Comité vindt het belangrijk dat dit productbeleid ook wordt toegepast op geïmporteerde goederen uit niet-EU-landen vanwege hun effect op het afvalbeleid en de afvalverwerking.

2.6. Aangezien schoon water een schaars product is, zou de prijs ervan in overeenstemming gebracht moeten worden met het schaarse karakter ervan.

2.7. De Commissie moet een beleid ontwikkelen voor preventie op het gebied van bodemverontreiniging dat richtlijnen en criteria voor preventieve en saneringsmaatregelen omvat. Sanering van verontreinigde gebieden zou in de hele EU een prioriteit moeten zijn

2.8. Het Comité beveelt het bevorderen van milieuvriendelijke vervoerswijzen met kracht aan, bijvoorbeeld door multimodale knooppunten en het gebruik van alternatieve energie in het Europese vervoersnetwerk op te nemen.

2.9. Het Comité dringt erop aan dat op korte termijn een kaderrichtlijn inzake lawaai wordt goedgekeurd en dat voor fabrikanten van auto's en andere vervoermiddelen speciale maatregelen worden ingevoerd om het geluidsniveau hiervan in het belang van de gezondheid van de mens en de verbetering van de kwaliteit van het stedelijk milieu zoveel mogelijk te beperken.

2.10. Het Comité staat op het standpunt dat kwaliteit in de landbouw moet prevaleren boven kwantiteit en dat het promoten van gewaarborgde traditionele en streekproducten en van biologische landbouw een prioritaire doelstelling van het - op duurzame ontwikkeling gerichte - Europese landbouwbeleid moet zijn.

2.11. Het Comité dringt in het belang van de gezondheid van mens en milieu aan op een krachtige opstelling van de Commissie ten aanzien van de risico's van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's).

2.12. Het Comité is van mening dat de Commissie haar beleid meer dan tot dusver het geval is geweest, zou moeten richten op kwaliteitsverbetering van het toerisme in plaats van op schaalvergroting. Met het oog daarop zouden maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van innovatieve vormen van toerisme die steunen op een betere benutting van natuurlijke omgeving en lokale traditionele rijkdommen en de herontdekking van marginale plattelandsgebieden.

2.13. Het Comité vindt dat de Commissie meer aandacht zou moeten schenken aan bedreigingen van buiten de EU, zoals kernafval, gedumpte (chemische) wapens, en afvalwater dat rivieren en zeeën, met name de Oostzee en de Middellandse Zee, verontreinigt. Tegelijkertijd moeten de lidstaten zelf de volledige verantwoordelijkheid voor hun eigen (kern-)afval dragen, en dit niet naar Rusland en andere derde landen willen exporteren.

2.14. In eerdere adviezen heeft het Comité gepleit voor een actievere rol voor de decentrale overheden bij het ontwikkelen en uitvoeren van milieubeleid in regio's en gemeenten in de kandidaat-lidstaten. In het kader van de algemene evaluatie en met het oog op de voorbereiding van het zesde milieuactieprogramma herhaalt het Comité zijn dringende aanbeveling. De Commissie zou de samenwerking en het uitwisselen van ervaringen en deskundigheid door twinning van regio's en gemeenten in de EU en de kandidaat-lidstaten sterk moeten bevorderen.

2.15. De EU zou de uitwisseling van informatie, succesvolle initiatieven en ervaringen op milieugebied op grote schaal via moderne IT-toepassingen moeten stimuleren (internet).

2.16. Het Comité steunt het voorstel dat een nieuw zesde milieuactieprogramma overzichtelijker dient te zijn en een strategie dient te bevatten met een aantal richtinggevende beginselen en globale doelstellingen. In aansluiting op dit programma dienen meteen onderhandelingen plaats te vinden in alle lidstaten tussen Europese Commissie, nationale regeringen en lokale en regionale overheden.

2.17. Het Comité is van mening dat het niet voldoende is om in de algemene evaluatie te constateren dat de integratie van milieubeleid in andere beleidsterreinen langzaam vooruitgang boekt(3). De algemene evaluatie of het zesde milieuactieprogramma zouden ook moeten aangeven, hoe het integratieproces verder zou moeten gaan om duurzame ontwikkeling in alle sectoren beter en sneller te bereiken.

Brussel, 14 juni 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) Advies over de Mededeling "Actiekader voor duurzame stedelijke ontwikkeling in de Europese Unie", CDR 115/1999 fin.

(2) Advies "Verdere uitbouw van het milieurecht van de Gemeenschap en totstandbrenging van een Ecologische Unie", CDR 310/1998 fin, par. 8.3.

(3) Eenzelfde conclusie trekt de Commissie in haar Werkdocument "Van Cardiff tot Helsinki en verder, Rapport aan de Europese Raad over integratie van milieuoverwegingen en duurzame ontwikkeling in de beleidssectoren van de Gemeenschap", SEC(1999) 1941.