Advies over de mededeling van de Commissie betreffende de erkenning van diploma's voor academische en beroepsdoeleinden

(95/C 155/06)

De Commissie heeft op 15 december 1994 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het EG-Verdrag te raadplegen over voornoemde mededeling.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 april 1995 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Maddocks.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 325e Zitting (vergadering van 27 april 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen, bij twee onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Deze Commissiemededeling, waarmee wordt beoogd vooruitgang te boeken op het vlak van de erkenning van diploma's voor academische en beroepsdoeleinden, kan rekenen op de steun van het Economisch en Sociaal Comité. De mededeling is het resultaat van een studie naar de onderlinge samenhang van de activiteiten inzake de erkenning van diploma's voor academische doeleinden aan de ene kant en die inzake de erkenning van diploma's voor beroepsdoeleinden aan de andere kant. De door de Commissie gepresenteerde voorstellen, die ten doel hebben de mobiliteit van studenten en hoger opgeleiden binnen de Gemeenschap te vergroten, vormen een essentiële bijdrage tot het geleidelijk creëren van een open Europese ruimte voor onderwijs, opleiding en diploma's, en daarmee tot de verwezenlijking van de in het Witboek "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" neergelegde werkgelegenheidsdoelstellingen.

1.2. De Commissievoorstellen hebben vooralsnog alleen betrekking op het hoger onderwijs. Dit betekent dat in de mededeling onvoldoende wordt stilgestaan bij de huidige problemen m.b.t. de mobiliteit en wederzijdse erkenning van bijv. werknemers met een vakopleiding en geschoolde arbeiders. Om de huidige situatie adequaat in kaart te kunnen brengen en voorstellen te kunnen formuleren die beroepsgroepen op alle niveaus ten goede komen, zou de Commissie zich in haar werkzaamheden niet tot het hoger onderwijs en de hogere beroepsgroepen moeten beperken. Een ander manco is dat in de mededeling te weinig aandacht wordt besteed aan de totstandbrenging van een Europese ruimte voor onderwijs, opleiding en diploma's in bredere zin, d.w.z. een ruimte waarin mobiliteitsproblemen niet alleen via de wederzijdse erkenning van diploma's worden aangepakt, maar ook aandacht wordt besteed aan belemmeringen die het gevolg zijn van uiteenlopende sociale-zekerheidsstelsels, taalproblemen e.d. Al met al is het Comité van mening dat het ontbreekt aan een samenhangende analyse waarin voor alle EU-burgers wordt nagegaan welke maatregelen inzake mobiliteit en wederzijdse erkenning van diploma's en bekwaamheden gewenst zijn. Zo wordt bij de bespreking van huidige en toekomstige maatregelen geen aandacht besteed aan de werkzaamheden die het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) op het terrein van de gelijkwaardigheid van beroepskwalificaties voor geschoolde werknemers heeft ontplooid, en wordt evenmin ingegaan op de twee bestaande richtlijnen ter invoering van een algemeen stelsel van wederzijdse erkenning van hoger-onderwijsdiploma's en beroepsopleidingen. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan dat zij op basis van deze verworvenheden doortastende voorstellen indient voor nieuwe maatregelen die de erkenning van diploma's van alle soorten werknemers ten goede komen en hun mobiliteitsmogelijkheden vergroten.

1.3. De eerste en tweede richtlijn m.b.t. de invoering van een algemeen stelsel inzake de wederzijdse erkenning van diploma's zijn of worden thans ten uitvoer gelegd. De eerste Richtlijn (89/48/EEG) betreffende een algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's waarmee beroepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afgesloten is - met uitzondering van twee lid-staten - in de hele Gemeenschap in nationaal recht omgezet. Omzetting van de tweede Richtlijn (92/51/EEG), die een aanvulling vormt op de eerste en betrekking heeft op een tweede algemeen stelsel van erkenning van beroepsopleidingen, heeft tot dusverre slechts in vier lid-staten plaatsgevonden. Dit is een grote vooruitgang, maar er blijven nog heel wat belemmeringen, met name op terreinen waarop beroepen niet gereglementeerd zijn.

1.4. Bij het formuleren en uitvoeren van dit soort voorstellen zijn de ervaring en de bijdrage van de sociale partners van groot belang. Zo heeft de sociale dialoog bijvoorbeeld een gezamenlijk advies over beroepskwalificaties en getuigschriften opgeleverd, waarin vanuit het standpunt van de industrie op coherente wijze wordt betoogd dat de mobiliteitsmogelijkheden van werknemers op alle niveaus moeten worden vergroot. De rol die de sociale partners en andere maatschappelijke en economische actoren op nationaal niveau bij de uitvoering van bestaande en geplande maatregelen inzake wederzijdse erkenning moeten spelen, blijft in de Commissiemededeling echter buiten beschouwing.

2. Bijzondere opmerkingen

2.1. Het Comité steunt het streven van de Commissie om de bestaande activiteiten inzake de erkenning van diploma's voor academische en beroepsdoeleinden via de in de mededeling genoemde "actielijnen" beter op elkaar af te stemmen en verder uit te bouwen. Op een arbeidsmarkt die voortdurend in beweging is, is het voor de motivatie van jongeren van groot belang dat beroepskwalificaties en daarmee samenhangende academische studies steeds blijven aansluiten op de eisen die die arbeidsmarkt stelt. Dit biedt de betrokkenen de meeste kans op werk en vergroot hun beroepsactiviteiten. Vooral de nieuwe programma's Leonardo da Vinci en Socrates vormen volgens het Comité geschikte kaders om dit jaar vooruitgang te boeken bij het uitvoeren van maatregelen ter vergroting van de mobiliteit van werknemers op alle niveaus. Met het oog op de effectiviteit ervan is het echter van groot belang dat alle belanghebbenden, inclusief sociale partners en beroepsorganisaties, bij de formulering en uitvoering van dergelijke maatregelen worden betrokken.

2.2. Uiteraard dient het hoger onderwijs in Europa bij het bevorderen van de wederzijdse erkenning van academische diploma's in de verschillende lid-staten een vooraanstaande rol te spelen. Aan de verdere uitwerking, aanpassing en tenuitvoerlegging van de in de mededeling gedane voorstellen inzake "ontwikkeling van informatiemiddelen van hoge kwaliteit", "consensuele aanpassing van opleidingen" en "kwaliteitsevaluatie" moet worden meegewerkt door vertegenwoordigers van het hoger onderwijs en van de betrokken beroepsgroepen en van kaderpersoneel. In de Mededeling wordt ook het nut onderstreept van 'ontmoetingsplaatsen voor hoger onderwijsgevenden en beroepsbeoefenaren' bij het op vrijwillige basis bevorderen van deze maatregelen. Om coherente en gecooerdineerde resultaten te verkrijgen, moet een dergelijk proces, volgens het Comité, evenwel op Europees niveau worden ondersteund met advies en financiële middelen, zodat de verdere ontwikkeling van de wederzijdse erkenning van diploma's voor academische en beroepsdoeleinden erdoor wordt gestimuleerd. Het huidige, door de Commissie ondersteunde portfolio project, dat is gericht op het uitwerken en testen van nieuwe, algemeen toepasbare methoden voor de erkenning van diploma's en beroepservaring in de lid-staten, kan in dit verband een nuttige en belangrijke rol spelen.

2.3. Op een aantal specifieke kwesties (bv. de erkenning van eerder genoten onderwijs en afspraken over grensoverschrijdende wederzijdse erkenning) wordt in de Mededeling te weinig ingegaan. Dit had de Commissie kunnen doen door een programma uit te werken waarin het proces van wederzijdse erkenning voor beroeps- en werkgelegenheidsdoeleinden vollediger en meer vanuit de praktijk wordt benaderd.

2.3.1. Bij een in onderling overleg uit te stippelen EU-beleid dient de Commissie aandacht te besteden aan alle soorten beroepskwalificaties en scholingsniveaus. Een dergelijk beleid zou meer om het lijf moeten hebben dan slechts een beperkt aantal maatregelen : de Commissie zou moeten kiezen voor een bredere aanpak die een passend aantal experimenten en proefprojecten omvat, en waarin rekening wordt gehouden met eerder genoten onderwijs en beroepservaring (inclusief stages). Ook de resultaten van het thans lopende portfolio project moeten hierbij worden meegenomen.

2.3.2. Voor veel (leidinggevende) beroepen geldt dat collectieve arbeidsovereenkomsten en/of andere relevante akkoorden vaak klassificatiesystemen en diplomavereisten bevatten, die zowel betrekking hebben op werknemers in loondienst als op zelfstandige beroepsbeoefenaren. Bij de verdere tenuitvoerlegging van maatregelen inzake de wederzijdse erkenning van diploma's moet hiermee rekening worden gehouden.

2.3.3. Ook dient op nationaal en regionaal niveau meer te worden gedaan om burgers over de voorgenomen maatregelen te informeren en er meer bekendheid aan te geven.

2.3.4. Voorts is het zaak dat de Europese dimensie van beroepsvoorlichting aan studenten en werknemers op nationaal, regionaal en lokaal niveau wordt versterkt. Bij dergelijke voorlichting zou adequate en heldere informatie moeten worden verstrekt over onder meer studieprogramma's, diploma's, wederzijdse erkenning en de mogelijkheden die de arbeidsmarkt biedt. Om ervoor te zorgen dat steeds de meest recente en relevante gegevens beschikbaar zijn, moet meer worden geïnvesteerd in het verbeteren en uitbouwen van bestaande netwerken en databanken, inclusief de koppeling met EURES.

2.3.5. Het is van groot belang dat alle maatregelen inzake de wederzijdse erkenning van diploma's op non-discriminatoire wijze worden uitgevoerd. De Commissie zou met name nader aandacht moeten besteden aan het feit dat ook de buiten de EU behaalde diploma's van legaal in de Gemeenschap verblijvende onderdanen uit derde landen in de hele EU moeten worden erkend voor academische en beroepsdoeleinden.

2.3.6. Bovendien is het nuttig te bekijken hoe de lid-staten de diploma's kunnen erkennen die door onderwijsinstellingen in derde landen aan hun onderdanen zijn uitgereikt.

2.3.7. Het Comité is van mening dat in het licht van zijn verzoek aan de Commissie om de thans gepresenteerde voorstellen uit te breiden tot alle beroepsgroepen in Europa, te zijner tijd opnieuw moet worden nagedacht over uitvoering en toepassing van de twee bestaande richtlijnen (cf. par. 1.3).

Brussel, 27 april 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER