[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 14.10.2009

COM(2009) 533 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIEAAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2009-2010

{SEC(2009) 1333}{SEC(2009) 1334}{SEC(2009) 1335}{SEC(2009) 1336}{SEC(2009) 1337}{SEC(2009) 1338}{SEC(2009) 1339}{SEC(2009) 1340}

MEDEDELING VAN DE COMMISSIEAAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2009-2010

INLEIDING

De vijfde uitbreiding van de EU heeft de democratie en de rechtsstaat in Europa helpen consolideren. Door de uitbreiding kreeg de economie meer kansen en kreeg de EU een groter gewicht voor het aangaan van mondiale uitdagingen, zoals de klimaatverandering, het concurrentievermogen en de regeling van en het toezicht op de financiële markten. De voorbije vijf jaar heeft de uitgebreide EU aangetoond dat zij in staat is samen te werken en de belangrijke uitdagingen waarvoor zij staat, aan te gaan. De uitbreiding is een van de meest doeltreffende instrumenten voor buitenlands beleid van de EU.

Het uitbreidingsproces dat de Europese Unie momenteel ondergaat, verloopt tegen de achtergrond van een diepe en wijdverspreide recessie. De crisis heeft zowel de EU als de uitbreidingslanden getroffen. Tijdens dezelfde periode kreeg de EU drie nieuwe aanvragen tot lidmaatschap, van Montenegro (december 2008), Albanië (april 2009) en IJsland (juli 2009). Uit deze aanvragen blijkt opnieuw de aantrekkingskracht van de EU en haar rol voor het bevorderen van stabiliteit, veiligheid en welstand.

De vooruitgang met de hervormingen in de uitbreidingslanden heeft het mogelijk gemaakt diverse stappen van het toetredingsproces te doorlopen. De toetredingsonderhandelingen met Kroatië naderen hun voltooiing. De toetredingsonderhandelingen met Turkije hebben een moeilijker stadium bereikt waarin een nieuwe impuls voor hervormingen nodig is. De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de aanpak van de belangrijke problemen. De Commissie bereidt een advies voor over de aanvraag tot lidmaatschap van Montenegro. Ook een advies over de aanvraag van IJsland is in voorbereiding. De Commissie is klaar om een advies over de aanvraag tot lidmaatschap van Albanië af te geven, zodra de Raad daarom verzoekt. Voor alle betrokken landen van de Westelijke Balkan kan verdere vooruitgang leiden tot het statuut van kandidaat-lidstaat als de landen daarvoor klaar blijken te zijn.

De landen van de Westelijke Balkan en Turkije moeten in verschillende mate nog aanzienlijke inspanningen doen om aan de vastgestelde criteria en voorwaarden te voldoen. Vaak is het hervormingstempo traag. De internationale economische crisis draagt ook bij tot de spanningen. In een aantal gevallen wordt het toetredingsproces ook ongunstig beïnvloed door bilaterale problemen.

In het licht van deze uitdagingen blijkt de hernieuwde consensus over uitbreiding zoals overeengekomen in december 2006 tijdens de Europese Raad de goede richting te blijven aangeven. Dit beleid is gebaseerd op de beginselen van consolidatie van verbintenissen, eerlijke en strenge voorwaarden en goede communicatie met het publiek, in combinatie met de capaciteit van de EU om nieuwe leden te integreren. De EU heeft maatregelen getroffen om de kwaliteit van het uitbreidingsproces te verbeteren. Meer bepaald ligt nu al in een vroeg stadium meer nadruk op de rechtsstaat en goed bestuur.

Het toetredingsproces vormt een sterke aanmoediging voor politieke en economische hervormingen. Het is voor de EU van strategisch belang om de vaart in dit proces te houden, op basis van de overeengekomen beginselen en voorwaarden.

Het uitbreidingsbeleid van de EU is geconcipieerd als een zorgvuldig gestuurd proces volgens welk kandidaten en mogelijke kandidaten tot de EU komen naar gelang van het ritme van hun politieke en economische hervormingen en hun vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap volgens de criteria van Kopenhagen na te komen. In de Westelijke Balkan blijft regionale samenwerking essentieel en is het een centraal element van het stabilisatie- en associatieproces.

Het Verdrag van Lissabon brengt een hervorming van de instellingen van de uitgebreide Unie ten einde haar beleidsvoering aan te passen aan een snel veranderende wereld. Wat meer bepaald de uitbreiding betreft, zal het verdrag een institutioneel kader garanderen dat een vlotte aanpassing van de instellingen van de Unie mogelijk moet maken, zodra een nieuwe lidstaat tot de EU toetreedt, en zal het de toetredingsprocedure wijzigen, doordat het Europees Parlement en de nationale parlementen van aanvragen tot lidmaatschap zullen worden ingelicht.

De door de Commissie voorgestelde instelling van een visumvrijstelling voor de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, Montenegro en Servië met ingang van 2010 zal het bewijs leveren dat de hervormingen tastbare resultaten voor de burgers opleveren. De Commissie zal medio 2010 vergelijkbare voorstellen doen inzake Albanië en Bosnië en Herzegovina, indien deze landen aan de gestelde voorwaarden voldoen.

Wat betreft de kwestie Cyprus, zijn de leiders van de Grieks-Cypriotische en de Turks-Cypriotische gemeenschap een beslissende fase van de onderhandelingen ingegaan over een brede regeling onder auspiciën van de Verenigde Naties. De Commissie ondersteunt deze inspanningen en verleent technische bijstand op terreinen waarop de EU bevoegd is.

In de onderhavige mededeling worden de vorderingen beschreven, alsmede de voornaamste uitdagingen waarvoor de landen van het uitbreidingsproces zich zien geplaatst. Ook wordt geschetst hoe de Commissie hun inspanningen het komende jaar zal begeleiden en ondersteunen. Voorts beschrijft de Commissie in een bijlage de toekomstige weg voor Kosovo[1] naar verdere integratie in de EU, overeenkomstig het Europese perspectief van de regio.

BELANGRIJKSTE PROBLEMEN

In dit hoofdstuk worden een aantal belangrijke problemen behandeld die het uitbreidingsproces momenteel belasten. De EU kan met haar uitbreidingsbeleid deze problemen helpen aanpakken, maar de voornaamste verantwoordelijkheid blijft bij de betrokken landen berusten.

De economische crisis

De wereldwijde recessie heeft in diverse mate de economieën van de Westelijke Balkan en Turkije getroffen. De EU staat de uitbreidingslanden bij om de impact van de crisis te verzachten en de weg te banen voor een gezond herstel in samenwerking met de internationale financiële instellingen (IFI’s).

De economische activiteit in de Westelijke Balkan en Turkije is sterk gekrompen sinds de tweede helft van 2008, na een teruglopen van de vraag naar exportgoederen, minder buitenlandse investeringen en minder grensoverschrijdende leningen. In alle economieën verslechterde de begrotingssituatie. De werkloosheid, die al hoog was in een aantal landen, begon nog verder te stijgen. De economische teruggang in de Westelijke Balkan en Turkije in 2009 is van dezelfde grootte als het EU-gemiddelde, maar minder erg dan in de meest getroffen EU-lidstaten. De macro-economische situatie blijft echter fragiel in alle landen.

De landen van de Westelijke Balkan hebben slechts een beperkte capaciteit om op binnenlands vlak een sterk macro-economisch beleidsantwoord te bieden aan de crisis. Er bestaan belangrijke beperkingen voor monetaire en fiscale beleidsmaatregelen ten gevolge van een eerder gevoerd procyclisch begrotingsbeleid, kredieten en hypotheken in vreemde valuta en aanzienlijke externe onevenwichtigheid. In deze omstandigheden is het antwoord op de crisis in de meeste landen van de regio over het algemeen voldoende geweest ondanks het feit dat in een aantal gevallen de ernst van het probleem aanvankelijk onderschat werd. Het perspectief van de toetreding tot de EU heeft geholpen het vertrouwen in de economieën van de Westelijke Balkan te behouden en bood een steunpunt voor het economische beleid in de recente turbulente periode. Tegelijkertijd waren een aantal uitbreidingslanden in staat om de voordelen van hun structurele hervormingen van de laatste jaren binnen te halen, waardoor de crisis verzacht werd. Een betere financiële reglementering, bijvoorbeeld in Kroatië en Turkije, heeft bijgedragen tot stabiliteit en weerbaarheid van de banksector. Servië en Bosnië en Herzegovina kregen steun van het IMF, aangezien in beide landen externe onevenwichtigheden verergerden en de openbare financiën bijzonder werden getroffen ten gevolge van een eerder gevoerd expansief beleid.

De ontwikkeling van de crisis in de uitbreidingslanden, meer bepaald de impact ervan op de reële economie, met inbegrip van de werkgelegenheid en de sociale toestand, gaat nog steeds door. Herstel zal tijd vorderen aangezien de economische activiteit in de voornaamste handelspartners naar verwachting slechts langzaam weer op gang zal komen. De kapitaalinstroom ter bevordering van de binnenlandse vraag zal vermoedelijk beperkt blijven. Er zijn kortetermijnmaatregelen genomen om de sociale gevolgen van de crisis voor de meest kwetsbare segmenten van de maatschappij te verzachten. Op middellange termijn is het van groot belang een gezond fiscaal beleid te verzekeren, met bijzondere aandacht voor een doeltreffender openbaar uitgavenbeleid en investeringen. Er zijn maatregelen nodig voor werkgelegenheid en sociale bescherming om de structurele werkloosheid aan te pakken en kwetsbare groepen te beschermen.

Het antwoord op de crisis moet rekening houden met duurzame ontwikkeling en de problemen die door de klimaatverandering worden gesteld, alsook prioriteit verlenen aan maatregelen die tot een veilige en duurzame koolstofarme economie leiden. EU-gerelateerde hervormingen dragen bij tot een groter concurrentievermogen en openheid en tot een wettelijk kader dat de handel en investeringen bevordert. Maatregelen om de rechtsstaat te versterken, met inbegrip van de strijd tegen corruptie, zijn essentieel om het bedrijfsklimaat te verbeteren.

Wat de steun van de EU betreft, is pretoetredingssteun geprogrammeerd voor de banksector, infrastructuurprojecten, kleine en middelgrote bedrijven en het scheppen van banen, ook in landelijke gebieden. Tot dit doel werden 200 miljoen euro subsidies uit het instrument voor pretoetredingssteun toegekend, die als hefboom kunnen dienen voor investeringen (medegefinancierd door leningen van de IFI’s) ter hoogte van ten minste 1 miljard euro. De Commissie heeft voorgesteld dat de medefinancieringsvereiste voor begunstigde landen binnen het instrument voor pretoetredingssteun wordt verminderd. De Commissie heeft binnen het instrument voor pretoetredingssteun directe begrotingssteun verstrekt aan Servië om het effect van de financiële en economische crisis te verzachten. Daarnaast heeft de Commissie de Raad voorgesteld macrofinanciële steun in de vorm van een lening van 200 miljoen euro aan Servië goed te keuren. Indien nodig kunnen ook de andere landen van deze mogelijkheden gebruik maken. In beide gevallen is de financiële steun afhankelijk van de sluiting van een overeenkomst met het IMF voor een gezond macro-economisch beleid. De Commissie werkt nauw samen met de IFI’s die zich ertoe hebben verbonden hun leningen aan de landen van de Westelijke Balkan en aan Turkije op te voeren tot meer dan 5 miljard euro in 2009.

Rechtsstaat

De Westelijke Balkan en Turkije blijven voor belangrijke problemen staan inzake de rechtsstaat, meer bepaald de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad. Dit zijn essentiële punten voor een degelijk functioneren van de democratie en de economie en grotendeels een voorwaarde voor toetreding tot de EU. Deze punten hebben ook een soms onevenredig grote invloed op de perceptie door het publiek van het uitbreidingsproces in de EU. In de uitbreidingslanden worden grote inspanningen gedaan om deze problemen aan te pakken. De Commissie zal verder optimaal gebruik maken van het uitbreidingsproces om deze inspanningen te steunen en de resultaten op de voet te volgen.

De corruptie is wijdverbreid op vele terreinen en heeft gevolgen voor het dagelijkse leven van de burgers en het bedrijfsklimaat. Gebieden waar bijzondere aandacht nodig is, zijn bijvoorbeeld openbare aanbestedingen en privatiseringen, het gerecht, de financiering van politieke partijen en de transparantie van het openbare bestuur en de regering. Het is essentieel dat er onafhankelijke en onpartijdige rechters en procureurs zijn voor de strijd tegen corruptie en daarmee verband houdende misdaden, net als een gedepolitiseerde en professionele politiedienst en administratie. Een goed geconcipieerde wetgeving en een doeltreffende tenuitvoerlegging ervan zijn nodig op gebieden als openbare aanbestedingen, intellectuele-eigendomsrechten, financiële controle, audit, en de bestrijding van fraude.

Extra inspanningen zijn vereist voor de strijd tegen de georganiseerde misdaad die in heel de regio een probleem blijft vormen. De organen voor de rechtshandhaving zullen doeltreffender moeten gaan optreden en samenwerken om de internationale criminele organisaties het hoofd te bieden.

Overeenkomstig de hernieuwde consensus over de uitbreiding en rekening houdend met de ervaring van de vijfde uitbreiding, is de rechtsstaat een essentiële prioriteit waaraan de betrokken landen in een vroeg stadium van het toetredingsproces aandacht moeten besteden. Met steun van de EU werd enige vooruitgang geboekt met het goedkeuren van doeltreffende wetgeving en structuren voor de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, maar een strikte toepassing en handhaving van de wetten zijn noodzakelijk om tastbare resultaten te boeken. In het kader van het instrument voor pretoetredingssteun werd in 2009 ongeveer 80 miljoen euro toegewezen voor een versterking van het gerecht en rechtshandhaving. De Commissie heeft met deskundigen uit de lidstaten in kandidaat-lidstaten bezoeken uitgevoerd met collegiale toetsing inzake het gerecht, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad en zal dit in de toekomst versterkt gaan doen. Het gebruik van ijkpunten in de toetredingsonderhandelingen en in de dialoog over een versoepeling van het visumbeleid heeft stimulansen voor hervormingen opgeleverd.

De Commissie heeft verder steun verleend aan regionale samenwerking van het gerecht, de politie en de procureurs in de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad. De landen van de Westelijke Balkan moeten de gerechtelijke samenwerking in de regio opvoeren om een doeltreffend functioneren van hun gerechtelijke systemen te garanderen. In dit verband is het van bijzonder belang het probleem van de straffeloosheid van oorlogsmisdaden en andere ernstige misdaden aan te pakken. Tot dit doel moeten de betrokken landen de bestaande beperkingen in hun wetgeving ten aanzien van de uitlevering van eigen onderdanen en de overdracht van rechtszaken herzien.

De Commissie zal de partnerlanden verder blijven steunen in hun strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad. Doeltreffende en duurzame resultaten kunnen echter alleen worden bereikt met de nodige politieke wil en een reëel engagement van de autoriteiten van de betrokken landen. De Commissie zal nauwgezet toezien op de vooruitgang op het terrein, en haar aandacht richten op de resultaten.

In de meeste uitbreidingslanden blijft de vrijheid van meninguiting een punt van zorg. Hoewel de voornaamste elementen van het wettelijke kader voor de bescherming van de vrijheid van meninguiting en de persvrijheid voorhanden zijn, zijn de onbetamelijke politieke druk op de media en het stijgende aantal bedreigingen en fysieke aanvallen tegen journalisten, naast een aantal nog bestaande wettelijke belemmeringen, erg zorgwekkend. Deze kwesties moeten dringend worden aangepakt.

Bilaterale kwesties

Bilaterale kwesties, ook grensproblemen, belasten in toenemende mate het uitbreidingsproces. Dergelijke bilaterale problemen moeten door de betrokken partijen worden opgelost en mogen het toetredingsproces niet ophouden.

Tijdens de verslagperiode vertraagde het grensgeschil tussen Slovenië en Kroatië de toetredingsonderhandelingen met Kroatië.

De onderhandelingskaders met Kroatië en Turkije die door alle lidstaten zijn goedgekeurd, stipuleren dat de EU verwacht dat de kandidaat-lidstaten alle mogelijke grensgeschillen oplossen overeenkomstig het principe van vreedzame geschillenbeslechting volgens het Handvest der Verenigde Naties, indien nodig met medewerking van het Internationaal Gerechtshof. Het vinden van wederzijds aanvaardbare oplossingen en het sluiten van overeenkomsten voor bestaande problemen met buurlanden is ook een onderdeel van het stabilisatie- en associatieproces.

De Commissie verwacht dat alle betrokken partijen alle mogelijke inspanningen doen om de nog bestaande bilaterale problemen met hun buren volgens deze principes op te lossen. Indien dat dienstig is, is de Commissie ertoe bereid mede naar oplossingen te zoeken, op verzoek van de betrokken partijen. Het beginselakkoord tussen Kroatië en Montenegro om de bepaling van de grens bij Prevlaka over te laten aan het Internationaal Gerechtshof, is bemoedigend.

Alle partijen die bij dergelijke bilaterale disputen zijn betrokken, hebben de verantwoordelijkheid oplossingen te vinden in een geest van goede nabuurschap en rekening houdend met de algemene EU-belangen. Hierdoor zal de doeltreffendheid worden vergroot van de hernieuwde consensus over de uitbreiding (namelijk dat de mate van vooruitgang van een land op weg naar toetreding tot de EU wordt bepaald door de mate van vooruitgang met de interne hervormingen).

Regionale samenwerking

De laatste jaren heeft de regionale samenwerking in Zuid-Oost-Europa belangrijke vooruitgang geboekt en heeft de regio in toenemende mate eigenverantwoordelijkheid opgenomen voor het proces. Toch functioneert de regionale samenwerking niet zo goed als zou moeten. Bilaterale twisten en meningsverschillen in verband met Kosovo hebben een negatief effect op de regionale samenwerking. Ook dient de doeltreffendheid van de regionale structuren en initiatieven te worden verbeterd.

Meningsverschillen over de deelname van Kosovo aan regionale vergaderingen, initiatieven en overeenkomsten worden tot een belemmering voor de regionale samenwerking. Het normale functioneren van belangrijke structuren als de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst (CEFTA), de regionale samenwerkingsraad (RCC) of de regionale school voor openbaar bestuur (ReSPA) kan in gevaar komen, indien deze praktijken niet veranderen. De Commissie roept alle betrokken partijen met klem op te streven naar praktische en pragmatische oplossingen om de inclusiviteit van de regionale samenwerking te verzekeren zonder afbreuk te doen aan de diverse standpunten over de status van de Kosovo. De verwezenlijkingen van de regionale samenwerking worden geëvalueerd als onderdeel van het stabilisatie- en associatieproces in alle stadia van het uitbreidingsproces.

De regionale samenwerkingsraad is al meer dan een jaar in werking als de in regionale verantwoordelijkheid beheerde opvolger van het Stabiliteitspact, onder de politieke auspiciën van het Zuid-Oost-Europese Samenwerkingsproces (SEECP). De regionale samenwerkingsraad moet nu zijn inspanningen voor concrete resultaten opdrijven. De regionale samenwerkingsraad heeft een strategische rol voor de ontwikkeling van regionale samenwerking en voor de vaststelling van behoeften aan regionale activiteiten en structuren. Hij moet ook een rol spelen bij de programmering van de communautaire steun in verband met regionale samenwerking. De Commissie steunt de werkzaamheden van de regionale samenwerkingsraad en financiert een derde van het budget van het secretariaat voor de periode 2008-2010. De Commissie is een dialoog aangegaan met het secretariaat van de regionale samenwerkingsraad over de prioriteiten van de organisatie, een verbeterde werking en verdere ontwikkeling. De Commissie onderzoekt ook de regelingen voor verdere steun en hoe dit het best kan gebeuren met het oog op een verbeterde doeltreffendheid van de regionale samenwerkingsraad.

Voor de economische ontwikkeling van de Westelijke Balkan en voor de verzoening is regionale handel van bijzonder belang. Hij kan ook bijdragen tot een aanpak van de impact van de economische crisis. De rol van de regionale vrijhandelszone via de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst is essentieel. Over verdere belangrijke stappen voor de liberalisering van de handel, meer bepaald in de landbouwsector, werd met succes onderhandeld in het kader van de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst, maar deze zijn nog niet in voege; anderzijds wordt de hand gelegd aan de wegwerking van technische belemmeringen voor de handel. Een aantal bepalingen inzake diagonale cumulatie tussen de EU en enkele landen van de Westelijke Balkan zijn in werking getreden, waardoor de regionale integratie van de handel wordt bevorderd. Toch bestaat het risico dat de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst wordt verlamd door meningsverschillen over de status van Kosovo, dat immers reeds de goedkeuring van het protocol over de liberalisering van de handel in de landbouwsector in de weg staan. De protectionistische druk tengevolge van de internationale crisis stijgt en heeft geleid tot goedkeuring van een aantal maatregelen die tegen de verplichtingen van de overeenkomst ingaan. Deze trend moet worden tegengegaan en dergelijke inbreuken moeten ongedaan worden gemaakt.

Er is vooruitgang te melden wat betreft regionale samenwerking op het gebied van energie en vervoer. De Energiegemeenschap bevordert de hervorming van de energiesector en verbetert de veiligheid van de voorzieningen in de regio, naast de integratie van de regio in de communautaire energiemarkt. De onderhandelingen over een vervoersgemeenschap tussen de EU en de Westelijke Balkan gaan door en moeten tegen het eind van dit jaar zijn afgesloten. De Europese overeenkomst betreffende de totstandbrenging van een gemeenschappelijke luchtvaartruimte (ECAA) draagt bij tot een toename van het luchtverkeer tussen de EU en de Westelijke Balkan en tot de geleidelijke integratie van de regio in de interne luchtvaartmarkt van de EU. De regionale samenwerking op het gebied van milieu en justitie en binnenlandse zaken wordt opgevoerd.

De regionale school voor openbaar bestuur (ReSPA) heeft haar opleidingsactiviteiten versterkt. De ratificatie van de internationale overeenkomst tot vaststelling van de rechtspersoonlijkheid moet prioritair worden voortgezet om de school volledig operationeel te maken.

De Commissie biedt in het kader van het proces van Ljubljana steun aan het herstel van het culturele erfgoed als een belangrijk middel voor verzoening en tevens als bijdrage tot de ontwikkeling van de lokale economie. Naar aanleiding van de komende ministerconferentie in Ljubljana in november 2009 zal de Commissie verder herstelactiviteiten bepleiten.

Tegen eind 2010 zal de Commissie een EU-strategie voor de Donauregio voorbereiden, in navolging van de conclusies van de Europese Raad van juni 2009. De uitbreidingslanden en de betrokken organisaties zullen daarbij nauw worden betrokken. Wat de regio van de Zwarte Zee betreft, heeft Turkije zich bereid verklaard mede te werken en maakt het ook deel uit van de synergiekader voor de Zwarte Zee. De Commissie steunt de deelname van Turkije aan het samenwerkingsprogramma voor het Zwarte-Zeebekken in het kader van het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI).

De Commissie zal steun blijven verlenen aan activiteiten en structuren voor regionale samenwerking in de Westelijke Balkan, ook door een grotere betrokkenheid van de regio bij de planning en programmering van het programma met meerdere begunstigden in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun.

PRETOETREDINGSINSTRUMENTEN: DE BELANGRIJKSTE PRIORITEITEN VASTSTELLEN

Visumvrij reizen

Het proces van de liberalisering van het visumbeleid voor de landen van de Westelijke Balkan, overeenkomstig de verbintenis van de agenda van Thessaloniki, is in een beslissend stadium gekomen. Er werden sinds januari 2008 met alle betrokken landen overeenkomsten gesloten ter versoepeling van het visumbeleid, parallel met de overnameovereenkomsten. De draaiboeken die in 2008 voor elk land waren goedgekeurd in de context van de dialoog inzake de liberalisering van het visumbeleid bleken een stimulans te zijn voor een versnelling van de hervormingen op de relevante gebieden, meer bepaald documentenveiligheid, grens- en migratiebeheer, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad.

Rekening houdend met de vooruitgang die door elk land is geboekt met het bereiken van de ijkpunten voor de liberalisering van het visumbeleid, stelde de Commissie in juli 2009 voor visumvrijstelling in te stellen voor de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, Montenegro en Servië. De instelling van een visumvrijstelling begin 2010 zal een belangrijke bijdrage zijn voor de contacten van mens tot mens, waardoor aan de burgers van de betrokken landen duidelijk wordt gemaakt dat de hervormingen in verband met het Europese perspectief ook tastbare voordelen opleveren. De Commissie zal medio 2010 vergelijkbare voorstellen doen inzake Albanië en Bosnië en Herzegovina, indien deze landen aan de gestelde voorwaarden voldoen. In de studie over Kosovo die tezamen met deze mededeling moet worden goedgekeurd, wordt voorgesteld om ook in de toekomst een versoepeling van het visumbeleid te bepleiten en dat voor Kosovo een proces op gang moet worden gebracht dat uiteindelijk tot visumvrijstelling moet leiden zodra de noodzakelijke hervormingen zullen zijn uitgevoerd en aan de voorwaarden zal zijn voldaan.

De kwaliteit van de pretoetredingsvoorbereidingen verzekeren

Als onderdeel van de hernieuwde consensus over de uitbreiding zijn voortdurende inspanningen gedaan om de kwaliteit van het proces te verbeteren. De strenge ijkpunten die als voorwaarden voor opening en sluiting van onderhandelingen zijn vastgesteld, hebben hun deugdelijkheid bewezen als instrument om het nakomen van de bestaande verplichtingen van de overeenkomst te garanderen en de moeilijke economische, juridische en bestuurlijke hervormingen in de betrokken landen te sturen, en daardoor bij te dragen tot een vroegtijdige voorbereiding van de toetreding. Een studie van de financiële gevolgen van de toetreding van Kroatië tot de EU is in voorbereiding. Toekomstige adviezen over aanvragen tot lidmaatschap zullen ook ramingen bevatten van de impact van de toetreding van een aanvragend land op essentiële Europese beleidsterreinen. Er wordt een intensieve politieke dialoog gevoerd met de landen om de vooruitgang te begeleiden, waarbij de partnerschappen als voornaamste referentiedocumenten dienst doen. In de context van de crisis werd de economische dialoog verder geïntensifieerd.

De uitbreidingslanden dienen van hun kant te verzekeren dat de nieuwe wetgeving grondig wordt voorbereid na het nodige overleg met de belanghebbenden, en degelijk ten uitvoer wordt gelegd. Een onafhankelijke, op verdiensten gebaseerde, transparante en verantwoordelijke overheidsdienst is noodzakelijk om een doeltreffende tenuitvoerlegging van de communautaire verworvenheden mogelijk te maken.

Burgers en overheden dichter bij de EU brengen

Een grotere participatie van de maatschappelijke organisaties versterkt de kwaliteit van de democratie en draagt bij tot verzoening. Hun betrokkenheid bij de hervormingen die in de uitbreidingslanden worden ondernomen, draagt bij tot de kwaliteit van het uitbreidingsproces, en tot een blijvende steun van het publiek voor de toetreding. Door de tenuitvoerlegging van de faciliteit voor het maatschappelijk middenveld in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun heeft de Commissie financiële steun verleend aan het opzetten van bureaus voor technische bijstand in de begunstigde landen en een stijgend aantal kortetermijnbezoeken aan EU-instellingen, alsook aan de deelname van ongeveer 800 mensen aan workshops in de Westelijke Balkan en in Turkije. De Commissie zal verder de partnerschappen met maatschappelijke organisaties steunen en daarbij prioriteit geven aan sectoren als cultuur, minderheden en bedrijfsverenigingen.

Deelname aan communautaire programma's en agentschappen is nuttig gebleken om instellingen en burgers van de partnerlanden dichter bij de EU te brengen. De Commissie heeft haar steun aan de communautaire agentschappen opgevoerd om de uitbreidingslanden op deelname eraan voor te bereiden. Na de invoering van de verbeterde mogelijkheden voor communautaire medefinanciering zijn een aantal potentiële kandidaat-lidstaten aan de nieuwe programma’s gaan deelnemen. De Commissie zal de partnerlanden verder steunen bij hun opbouw van de nodige capaciteit en middelen om een succesvolle deelname aan de communautaire programma's en agentschappen te verzekeren.

Overeenkomstig het belang dat wordt gehecht aan elementaire kwesties van goed bestuur, zal de Commissie verder nauwgezet blijven toezien op het voorhanden zijn van een professionele en goedfunctionerende overheidsdienst. De Commissie zal verder de uitwisseling van optimale werkmethoden en ervaringen tussen de landen op het gebied van de hervorming van de overheidsdiensten aanmoedigen. Hiertoe zal zij gebruik maken van de bestaande instrumenten, met inbegrip van Twinning, TAIEX and SIGMA[2], en de contacten opvoeren met andere internationale organisaties en nationale, regionale en Europese opleidingsinstituten voor overheidsadministratie.

Financiële steun aan de uitbreidingslanden

Ook in 2009 is verder steun verleend aan de landen van de Westelijke Balkan en Turkije in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun. In 2009 zal 1,5 miljard euro worden besteed. Er zal bijzondere aandacht gaan naar staatsopbouw, goed bestuur, de rechtsstaat en de ontwikkeling van de maatschappelijke organisaties. Het instrument voor pretoetredingssteun heeft verder steun verleend aan grensoverschrijdende samenwerking en duurzame ontwikkeling in grensgebieden, bijgedragen tot verzoening en goede nabuurschapsrelaties, en tot de voorbereidingen tot toetreding tot de EU. De Commissie zal haar steun verder blijven richten op steun aan de pretoetredingsvoorbereidingen, gebaseerd op de prioriteiten van het partnerschap.

De kandidaat-lidstaten hebben vooruitgang geboekt met het gedecentraliseerde beheer van middelen. Het decentralisatieproces is goed op weg in Kroatië en Turkije en beide landen moeten nu hun aandacht richten op de vervulling van alle daarmee verbonden voorwaarden. In de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië is de decentralisatie van de componenten regionale ontwikkeling en personele hulpmiddelen van het instrument voor pretoetredingssteun voltooid, maar er moeten nog inspanningen worden gedaan alvorens verdere decentralisatie mogelijk is. De Commissie zal verder de nodige steun verlenen aan de kandidaat-lidstaten om hen te helpen te voldoen aan de voorwaarden voor het gedecentraliseerde beheer van EU-middelen, waarbij ook aandacht moet gaan naar regionale ontwikkeling, personele middelen en plattelandsontwikkeling.

In andere uitbreidingslanden zijn de delegaties van de Commissie, die nu op volle kracht werken na de sluiting van het Europees Bureau voor Wederopbouw, verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de EU-steun en de samenwerking met de begunstigden ten einde te verzekeren dat de EU-steun doelmatig en correct wordt gebruikt. Gedecentraliseerd beheer blijft een doel op de middellange termijn, in het bijzonder om het toekomstige beheer van de instrumenten voor het cohesiebeleid voor te bereiden.

De Commissie steunt de ontwikkeling van sectorale strategieën door de begunstigde landen, ten einde een meer strategische, op programma’s gebaseerde aanpak voor de verlening van steun mogelijk te maken en de doeltreffendheid van de steun te verbeteren.

Zoals bepaald in de verordening tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun heeft de Commissie het proces van de donorcoördinatie versterkt door de EU-lidstaten, de IFI’s en andere donoren erbij te betrekken. Dit impliceert dat prioriteiten moeten worden opgesteld en gecoördineerd en de tenuitvoerlegging ter plaatse regelmatig moet worden gecontroleerd.

De Commissie, de IFI-partners en de lidstaten leggen de laatste hand aan de voorwaarden voor oprichting van een investeringskader voor de Westelijke Balkan (WBIF). Dit is een belangrijke stap waardoor steun aan investeringen in infrastructuur, kleine en middelgrote ondernemingen en energie-efficiëntie zal worden vergemakkelijkt. Dit kader heeft tot doel de middelen van de Commissie, de IFI-partners, de lidstaten en andere donoren samen te voegen en deze subsidies te verbinden met leningen van internationale financiële instellingen ten behoeve van prioritaire financieringsprojecten in de bestreken sectoren. Daartoe heeft de Commissie meer dan 100 miljoen euro subsidies gereserveerd, waardoor zij de grootste donor is. Het WBIF zou in totaal de volgende jaren leningen moeten genereren van meer dan 1 miljard euro.

Samenwerken tegen de klimaatverandering

De EU zal haar regelmatige dialoog inzake de klimaatverandering met de kandidaat-lidstaten en mogelijke kandidaat-lidstaten versterken, meer bepaald door het toekomstige regionale milieunetwerk voor toetreding (RENA). De Commissie verwacht dat alle uitbreidingslanden steun verlenen aan de doelstelling van de EU om op de conferentie van Kopenhagen over de klimaatverandering eind 2009 een ambitieus en alomvattend akkoord te bereiken. De laatste jaren heeft de Commissie 120 miljoen euro aan subsidies verleend aan IFI-faciliteiten die ongeveer 600 miljoen euro aan investeringen zullen genereren voor energie-efficiëntieprojecten, waardoor de landen van de Westelijke Balkan en Turkije zullen worden geholpen hun emissies van broeikasgassen te verminderen. De Commissie zal ermee doorgaan in de uitbreidingslanden initiatieven te steunen in verband met de klimaatverandering.

Communiceren over de uitbreiding

Betere communicatie met het publiek is een belangrijk beginsel van de hernieuwde consensus over de uitbreiding. Om het uitbreidingsproces van de EU te doen slagen is het essentieel naar de burgers te luisteren en aandacht te hebben voor hun bezorgdheid en vragen. De publieke opinie in de EU over de toekomstige uitbreiding wordt beïnvloed door het beeld dat men van de vorige uitbreidingen heeft. Naar aanleiding van de vijfde verjaardag presenteerde de Commissie een onderzoek over de economische verwezenlijkingen en uitdagingen van de vijfde uitbreiding van de EU; daaruit bleek dat de uitbreiding bijgedragen had tot de groei en de EU tot een sterkere economische speler op mondiaal vlak had gemaakt. De Commissie is voorstander van een geïnformeerd openbaar debat over de impact van de uitbreiding en heeft een reeks evenementen opgezet om de verjaardag van de vijfde uitbreiding te herdenken die samenviel met de twintigste verjaardag van de val van het IJzeren Gordijn. De Commissie heeft een daaraan gewijde website geopend en audiovisueel materiaal mede helpen produceren.

De steun van het grote publiek te verzekeren blijft een cruciale doelstelling van het uitbreidingsbeleid van de EU en de Commissie zal in dit verband een actief communicatiebeleid blijven voeren. Meer bepaald zal de Commissie de inspanningen van de lidstaten, die immers in dezen een sleutelverantwoordelijkheid hebben, alsook die van de partnerlanden steunen en aanvullen, en zal zij haar informatieactiviteiten speciaal richten op opiniemakers, vooral maatschappelijke organisaties en journalisten, en de jeugd. Er zullen speciale inspanningen worden ondernomen om de kennis in de EU van de culturen en de levenswijze van de uitbreidingspartners te bevorderen.

VOORUITGANG IN DE UITBREIDINGSLANDEN EN AGENDA VOOR 2009-2010

De kandidaat-lidstaten en mogelijke kandidaat-lidstaten naar de EU loodsen

De landen van de Westelijke Balkan zijn het afgelopen jaar dichter tot de EU gekomen doordat de regio vooruitgang heeft geboekt bij de hervormingen en het voldoen aan de criteria en voorwaarden, weliswaar niet overal in gelijke mate. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van de versoepeling van het visumbeleid, hetgeen leidde tot het voorstel van de Commissie van juli 2009 de visumverplichting voor onderdanen van de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, Montenegro en Servië op te heffen. Het netwerk van de stabilisatie- en associatieovereenkomsten werd verder uitgebreid. Uit de regio zijn twee aanvragen tot lidmaatschap binnengekomen.

Voor alle betrokken landen van de Westelijke Balkan kan verdere vooruitgang leiden tot het statuut van kandidaat-lidstaat als de landen daarvoor klaar blijken te zijn. Een bevredigende staat van dienst wat de tenuitvoerlegging betreft van de verplichtingen op grond van de stabilisatie- en associatieovereenkomst (inclusief de handelsgerelateerde bepalingen) is een essentieel element voor de voortgang in de richting van het EU-lidmaatschap.

Het volgende hoofdstuk biedt een samenvatting van de vooruitgang en presenteert de agenda voor 2009-2010 voor de uitbreidingslanden .

Kroatië

Kroatië is vorderingen blijven maken met betrekking tot belangrijke politieke hervormingen. Kroatië voldoet nog steeds aan de politieke criteria en boekte op de meeste gebieden vooruitgang, met inbegrip van geïntensifieerde inspanningen inzake de rechtsstaat. De prioriteiten van het toetredingspartnerschap zijn grotendeels aangepakt.

In haar Mededeling “Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2008-2009”[3] presenteerde de Commissie een indicatieve routekaart naar het eindstadium van de toetredingsonderhandelingen. De routekaart was een stimulans voor de inspanningen in Kroatië om de ijkpunten voor de opening en sluiting van hoofdstukken volgens het indicatieve tijdsschema van de routekaart te respecteren. Vertragingen in Kroatië op bepaalde punten hadden tot gevolg dat sommige hoofdstukken niet volgens de routekaart vooruitgang konden boeken. Toch zijn de voorbereidingen reeds zo ver gevorderd dat de technische onderhandelingen thans hun eindstadium benaderen.

Kroatië heeft erg te lijden gehad onder de economische crisis maar de impact daarvan werd verzacht door een veerkrachtige banksector en aanzienlijke buitenlandse reserves. Meer doorgedreven structurele hervormingen en de goedkeuring van een geloofwaardige fiscale strategie op de middellange termijn zouden essentieel zijn om het concurrentievermogen te verbeteren.

De grenskwestie tussen Slovenië en Kroatië heeft de toetredingsonderhandelingen vertraagd zodat een groot aantal hoofdstukken niet kon worden geopend of gesloten tot oktober 2009, hoewel zij technisch gesproken al eerder waren afgewerkt. De Commissie heeft haar diensten aangeboden om het geschil te regelen, dat een bilaterale kwestie zou moeten blijven. Gedurende zes maanden heeft de Commissie met de steun van het driemanschap zich intensieve inspanningen getroost waardoor de weg vrij kwam voor een politiek akkoord tussen beide partijen in september 2009. De Commissie is verheugd over de recente vooruitgang die ertoe leidde dat een aanzienlijk aantal hoofdstukken kon worden geopend of voorlopig kon worden gesloten op de toetredingsconferentie in oktober. Bilaterale problemen mogen geen vertragingen tot gevolg hebben voor de toetredingsonderhandelingen.

Kroatië zal zijn hervormingsinspanningen moeten opvoeren op het gebied van het gerecht en de fundamentele rechten, meer bepaald wat betreft de onafhankelijkheid en de doeltreffendheid van het gerecht, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, de rechten van minderheden, inclusief de terugkeer van vluchtelingen, en de processen voor oorlogsmisdaden. De hervorming van de overheidsadministratie vergt bijzondere aandacht. Kroatië moet ook verzekeren dat door de regering van Kroatië alle noodzakelijke stappen worden gezet om de kwestie van de toegang van het Joegoslavië-tribunaal tot belangrijke documenten eens en voorgoed wordt geregeld. De Commissie bereidt momenteel een financieel pakket voor met het oog op de toetreding van Kroatië. Kroatië moet zijn inspanningen opdrijven om de vereiste instrumenten voor het beheer en de controle op de communautaire financiële instrumenten in te stellen. De Commissie beveelt aan dat de Raad een technische werkgroep instelt om het toetredingsverdrag op te stellen op basis van de door de Commissie voorbereide documenten. Indien Kroatië alle nog overblijvende ijkpunten op tijd bereikt, kunnen de toetredingsonderhandelingen, met inbegrip van eventuele overgangsregelingen, volgend jaar worden gesloten.

Voormalige Joegoslavische republiek Macedonië

Sinds de goedkeuring van het advies van de Commissie[4] en het bereiken van de status van kandidaat-lidstaat in 2005 heeft de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië de werking van haar democratie geconsolideerd en de stabiliteit van haar instellingen gegarandeerd waardoor de rechtsstaat en het respect voor de fundamentele rechten verzekerd zijn. Dit proces moet worden voortgezet.

Het land heeft de essentiële prioriteiten van het toetredingspartnerschap in belangrijke mate ter harte genomen.[5] De presidentiële en lokale verkiezingen van maart en april 2009 werden volgens de meeste internationale normen gehouden. De werking van het parlement is verbeterd, meer bepaald door de invoering van een parlementair reglement van orde en een nieuwe wet inzake het parlement. De politiewet is ten uitvoer gelegd, meer bepaald door de benoeming van regionale en lokale politiebevelhebbers en de politiehervorming werd voortgezet door de goedkeuring van een wet op de binnenlandse aangelegenheden. Het wetgevende onderdeel van de hervormingsstrategie voor het gerecht is afgewerkt, de nieuwe rechtbanken en rechtsorganen zijn operationeel en de algemene efficiëntie is verbeterd. Er is goede vooruitgang geboekt in de strijd tegen corruptie, door vervolging van zaken op hoog niveau, de versterking van het wettelijke kader onder meer door de goedkeuring van de gewijzigde wet op de financiering van politieke partijen en een vergroting van de capaciteit van de anticorruptieorganen. De wet op de overheidsadministratie werd gewijzigd om het gezag van de overheidsdiensten te versterken en is een verdere stap in de richting van een op verdiensten gebaseerde loopbaansysteem. Op het gebied van de werkgelegenheid werden de arbeidsmarktmaatregelen opgevoerd en verbeterde het bedrijfsklimaat, onder meer door een versterking van de regelgevende organen.

Het land voldoet aan de verbintenissen in het kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomst. Op basis hiervan deed de Commissie in oktober het voorstel om over te gaan naar de tweede fase van de associatie, krachtens artikel 5 van de stabilisatie- en associatieovereenkomst.

Het land werd getroffen door de economische crisis maar de teruggang van de groei werd verzacht door een stabiele banksector en duurzame particuliere consumptie. Een gezond fiscaal beleid en de aanpak van de structurele werkloosheid zouden het concurrentievermogen van de economie verbeteren.

De twist met Griekenland over de naamkwestie blijft onopgelost. Het land voert gesprekken onder auspiciën van de VN om dit probleem uit de wereld te helpen. Maatregelen en uitspraken die een negatief effect zouden kunnen hebben op de betrekkingen met de buurlanden zouden moeten worden vermeden. Het onderhouden van betrekkingen van goed nabuurschap, zoals een door onderhandelingen tot stand gekomen en wederzijds aanvaardbare oplossing van de naamkwestie, onder auspiciën van de VN, is van wezenlijk belang.

Montenegro

De politieke hervormingen in Montenegro werden voortgezet en de parlementsverkiezingen van maart 2009 voldeden aan zo goed als alle internationale normen; de bestaande tekortkomingen moeten echter worden aangepakt. Inzake de hervorming van het gerecht werd enige vooruitgang geboekt. Over het algemeen verloopt de uitvoering van de interim-overeenkomst voorspoedig.

Montenegro werd getroffen door de economische crisis maar het effect daarvan werd verzacht door een goed toeristenseizoen en anti-crisismaatregelen. Het voortzetten van structurele hervormingen is essentieel voor een verder verbeteren van het concurrentievermogen.

Montenegro stelde zich in december 2008 kandidaat voor EU-lidmaatschap en in april 2009 verzocht de Raad de Commissie om haar advies. De voorbereiding van dit advies is aan de gang. Montenegro zal concrete resultaten moeten kunnen tonen inzake de versterking van de rechtsstaat, meer speciaal inzake de hervorming van het gerecht en de strijd tegen corruptie. De bestuurlijke en handhavingscapaciteit moeten verder worden verbeterd.

Albanië

Albanië heeft vorderingen gemaakt met betrekking tot belangrijke politieke hervormingen. De parlementsverkiezingen van juni 2009 stemden met de meeste internationale normen overeen maar er zijn verdere inspanningen nodig om de vastgestelde tekortkomingen te verhelpen. De stabilisatie- en associatieovereenkomst, die dit jaar in werking is getreden, wordt over het algemeen soepel uitgevoerd.

Tot dusver is Albanië slechts in beperkte mate door de economische crisis getroffen. De voortzetting van structurele hervormingen en een verbetering van de infrastructuur zijn essentieel voor het concurrentievermogen van het land.

Albanië stelde in april 2009 zijn EU-lidmaatschapsaanvraag. In juli 2009 verklaarde de Raad dat hij de EU-lidmaatschapsaanvraag van Albanië opnieuw zou bekijken nadat de verkiezingsprocedure in Albanië zou zijn voltooid. De Commissie is klaar om voorbereidingen te starten voor een advies zodra de Raad daarom verzoekt. Albanië moet nog vooruitgang boeken, meer bepaald op het gebied van de rechtsstaat en vooral de strijd tegen corruptie, alsook het degelijke functioneren van de staatsinstellingen, met name de onafhankelijkheid van het gerecht. De bestuurlijke en handhavingscapaciteit moeten verder worden verbeterd.

Bosnië en Herzegovina

Tot dusver verloopt de tenuitvoerlegging van de interim-overeenkomst in Bosnië en Herzegovina over het algemeen voorspoedig. Toch is de vooruitgang van het land met een aantal sleutelhervormingen erg beperkt gebleven. Het binnenlandse politieke klimaat is verslechterd en een degelijk functioneren van de instellingen alsook opruiende taal blijven een probleem. De vereisten voor een vlotte overgang van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger naar een versterkte EU-aanwezigheid in het land werden niet volledig vervuld. In deze context heeft de EU ermede ingestemd het bureau en het mandaat van de speciale vertegenwoordiger van de EU uit te breiden en overweegt zij een personele unie tussen de speciale vertegenwoordiger van de EU en het hoofd van de delegatie van de Commissie in te voeren, overeenkomstig de verdragen en met respect voor het evenwicht tussen de instellingen.

Bosnië en Herzegovina moet het tempo van de hervormingen dringend opdrijven. Een gezamenlijke visie van de leiders over hoe het met het land verder moet en de politieke wil om de vereisten voor Europese integratie te bereiken, zijn noodzakelijk om vooruitgang te boeken. Bosnië en Herzegovina moet ook voldoen aan de voorwaarden voor de sluiting van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger. De Europese Unie is niet in staat een lidmaatschapsaanvraag van Bosnië en Herzegovina in behandeling te nemen zolang het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger niet is gesloten.

Bosnië en Herzegovina moet zijn grondwettelijke kader hervormen teneinde een vlot functioneren van zijn instellingen mogelijk te maken alvorens de Commissie de toekenning van de status van kandidaat-lidstaat kan aanbevelen. Meer bepaald moet het land in staat zijn de wet- en regelgeving van de EU goed te keuren, uit te voeren en te handhaven. De Commissie roept Bosnië en Herzegovina op onverwijld de nodige grondwettelijke wijzigingen door te voeren. De Commissie is bereid de inspanningen van Bosnië en Herzegovina te steunen voor de hervorming van zijn grondwet en de uitvoering van andere essentiële hervormingen waardoor het land vooruitgang zou kunnen boeken in het toetredingsproces.

Bosnië en Herzegovina werd zwaar getroffen door de economische crisis en richtte zich tot het IMF voor financiële steun. Het land moet opnieuw structurele hervormingen in de economie aanvatten en zorgen voor gezonde overheidsfinanciën.

Servië

Servië heeft bewezen dat het zich engageert voor een toenadering tot de EU door de bepalingen van de interim-overeenkomst met de EU systematisch uit te voeren en essentiële politieke hervormingen overeenkomstig de Europese normen aan te vatten. Servië heeft ook inspanningen gedaan om een ambitieus programma voor Europese integratie ten uitvoer te leggen. Servië heeft de bestuurlijke capaciteit om aanzienlijke vooruitgang te boeken op weg naar de EU. Hiervan dient gebruik te worden gemaakt om vooruitgang te boeken met de hervormingagenda teneinde te komen tot tastbare resultaten op prioritaire gebieden zoals de versterking van de rechtsstaat.

Servië werd zwaar getroffen door de economische crisis en richtte zich tot het IMF en de EU voor financiële steun. Het land moet de economische hervormingen versnellen en zorgen voor gezonde overheidsfinanciën.

De samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal is verder verbeterd, maar Ratko Mladić en Goran Hadžić, die in beschuldiging werden gesteld, blijven voortvluchtig. In het licht van de duurzame samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal en het hernieuwde engagement van Servië ten aanzien van het Europese integratieproces, is de Commissie van mening dat de interim-overeenkomst nu door de EU moet worden uitgevoerd. Servië moet blijk geven van een meer constructieve houding ten aanzien van de deelname van Kosovo aan de regionale handel en samenwerking. De samenwerking met de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX) is begonnen, maar deze inspanningen moeten nog worden opgevoerd, speciaal in verband met de ontplooiing van EULEX in het noorden van Kosovo.

Kosovo

Kosovo bleef stabiel maar de toestand blijft fragiel. Na de herstructurering van de internationale aanwezigheid werd de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX) in heel Kosovo ontplooid en is deze volledig operationeel. De autoriteiten hebben de ontplooiing van EULEX in Kosovo vergemakkelijkt. Recente incidenten die resulteerden in schade aan eigendom van EULEX zijn een reden tot bezorgdheid. Kosovo moet het werk van EULEX verder blijven steunen. Kosovo is lid geworden van het IMF en de Wereldbank. Kosovo heeft enige essentiële wetgeving aangenomen. Toch blijven er nog grote problemen bestaan, op gebieden als de rechtsstaat, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, de versterking van de bestuurlijke capaciteit, de bescherming van de Servische en andere minderheden, een betere dialoog en verzoening tussen de gemeenschappen. De EU moedigt de Serviërs van Kosovo aan deel te nemen aan de instellingen van Kosovo en aan de gemeenteraadsverkiezingen in november. Kosovo moet de regionale samenwerking op een constructieve manier aanpakken, met inbegrip van deelname aan de regionale handel.

Na de donorconferentie van 2008 geniet Kosovo van sterk opgedreven financiële steun. Via het instrument voor pretoetredingssteun werd bijna 500 miljoen euro gereserveerd voor Kosovo voor de jaren 2007-2011. Kosovo werd in beperkte mate getroffen door de economische crisis. Het is cruciaal dat de autoriteiten van Kosovo hun verbintenissen nakomen wat betreft begrotingsdiscipline, het beheer van de overheidsuitgaven en de hervorming van het economische en sociale beleid.

De EU steunt de economische en politieke ontwikkeling van Kosovo aan de hand van een duidelijk Europees perspectief, overeenkomstig het Europese perspectief van de regio. De verbetering van de levensvoorwaarden is essentieel voor het welzijn van de bevolking van Kosovo en voor stabiliteit in de regio algemeen. Tegen deze achtergrond en overeenkomstig de uitbreidingsstrategie van 2008 en de conclusies van de Raad van december 2008 hechtte de Commissie parallel met onderhavig strategiedocument haar goedkeuring aan een mededeling “Kosovo* – Op weg naar de Europese Unie”. Deze studie stelt de communautaire instrumenten vast waarover de EU beschikt om de politieke en sociaaleconomische ontwikkeling van Kosovo te bevorderen. Meer bepaald stelt zij een gestructureerde aanpak voor om de burgers van Kosovo dichter bij de EU te brengen, onder meer door het voeren van een dialoog over het visumbeleid met het oog op een geleidelijke versoepeling. De Commissie stelt verder voor de autonome handelsmaatregelen uit te breiden en zij zal te zijner tijd onderhandelingsrichtsnoeren voor een handelsovereenkomst opstellen, zodra Kosovo aan de relevante voorwaarden voldoet.

Turkije

Turkije heeft verder blijk gegeven van zijn engagement voor het EU-uitbreidingsproces. Er werden vrije en eerlijke lokale verkiezingen gehouden. Er werden positieve stappen gezet op het gebied van het gerecht, met de goedkeuring van de strategie voor de hervorming van het gerecht en een actieplan, alsook op het gebied van civiel-militaire betrekkingen en culturele rechten. Meer bepaald heeft het parlement de wetgeving gewijzigd om burgerlijke rechtbanken in vredestijd in staat te stellen militairen te berechten. De regering heeft een breed openbaar debat gelanceerd over het Koerdische vraagstuk en de openbare omroep is van start gegaan met een kanaal dat uitsluitend in het Koerdisch uitzendt.

Wat de toetredingsonderhandelingen betreft, werden extra hoofdstukken geopend. Turkije hechtte zijn goedkeuring aan een nationaal programma voor goedkeuring van de communautaire verworvenheden. De aanstelling van een voltijdse hoofdonderhandelaar zou een hulp moeten zijn voor de stroomlijning van de inspanningen van de regering met de EU-gerelateerde hervormingen. Dit is van bijzonder belang aangezien de toetredingsonderhandelingen momenteel in een moeilijker stadium komen en Turkije zijn inspanningen moet opvoeren om de ijkpunten te bereiken en verdere vooruitgang met het openen van hoofdstukken mogelijk te maken.

Turkije werd zwaar getroffen door de economische crisis maar het effect daarvan werd verzacht door een veerkrachtige banksector en anti-crisismaatregelen. De voortzetting van de structurele hervormingen en een voorzichtig fiscaal beleid zijn essentieel om het concurrentievermogen verder aan te zwengelen.

Onderzoek naar het vermeende misdaadnetwerk Ergenekon heeft geleid tot ernstige beschuldigingen waarbij militaire officieren en nationalistische kringen betrokken zijn. Deze zaak is een kans voor Turkije om het vertrouwen in een degelijk functioneren van de democratische instellingen en de rechtsstaat te versterken. Het is van belang dat de gerechtelijke procedures in deze zaak de rechtsgang volledig respecteren, met name de rechten van de verdediging.

Het tempo van de hervormingen moet nu aanzienlijk worden opgevoerd. Er blijven punten van zorg bestaan op een aantal gebieden, zoals de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid, de godsdienstvrijheid, de vakbondsrechten, civiele controle op het leger, vrouwenrechten en gelijke kansen. Er dient nog veel meer te gebeuren inzake de straffeloosheid van personen die betrokken waren bij martelingen en slechte behandeling. Het initiatief van de regering inzake de Koerdische kwestie zou tot concrete maatregelen moeten leiden waarmee de Turkse onderdanen, ongeacht hun afkomst, volledige rechten en vrijheden worden gegarandeerd en de situatie in het Zuid-Oosten aanzienlijk wordt verbeterd. Een betere dialoog tussen de politieke partijen zal het hervormingsproces ten goede komen, met name ook de hervorming van de grondwet.

Turkije heeft zijn steun toegezegd voor de lopende onderhandelingen onder auspiciën van de VN tussen de leiders van de Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische gemeenschap met het oog op een alomvattende oplossing van de kwestie Cyprus. Er is echter geen vooruitgang geboekt met de normalisering van de bilaterale betrekkingen met de Republiek Cyprus. Turkije heeft het aanvullende protocol bij de associatieovereenkomst niet volledig uitgevoerd en heeft niet alle belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen, met inbegrip van beperkingen op de rechtstreekse transportverbindingen met Cyprus, opgeheven. Turkije moet dringend voldoen aan de verplichting om het Aanvullend Protocol volledig en op niet-discriminerende wijze toe te passen en moet tevens vooruitgang boeken met de normalisering van de bilaterale betrekkingen met de Republiek Cyprus. De EU zal de ontwikkelingen blijven volgen en de vorderingen met betrekking tot de in de verklaring van 21 september 2005 beschreven kwesties beoordelen, overeenkomstig de conclusies van de Raad van 11 december 2006.

Griekenland diende een groot aantal formele klachten in tegen voortdurende schendingen van zijn luchtruim door Turkije, met inbegrip van vluchten over Griekse eilanden.

Goede betrekkingen met de buurlanden blijven van essentieel belang.

Turkije speelt een grote rol in de regionale veiligheid en de bevordering van de dialoog tussen beschavingen. Turkije heeft initiatieven genomen om bij te dragen tot stabilisering in de zuidelijke Kaukasus, het Midden-Oosten en andere regio’s. Het neemt deel aan een aantal vredesbewarende missies van de EU. Er werden aanzienlijke diplomatieke inspanningen gedaan om de betrekkingen met Armenië te normaliseren, hetgeen resulteerde in de historische ondertekening van de protocollen ter normalisering van de betrekkingen in oktober 2009. Het is van belang dat deze protocollen door beide landen spoedig worden geratificeerd.

In juli 2009 ondertekende Turkije het intergouvernementele akkoord inzake de Nabucco-gaspijplijn. Dit project is een belangrijke strategische stap naar een nauwere energiesamenwerking tussen de EU, Turkije en andere landen uit de regio, alsook naar diversificatie van de energiebronnen. Voor de EU blijft de tijdige voltooiing van de zuidelijke gascorridor met name door de snelle tenuitvoerlegging van het intergouvernementele akkoord inzake de Nabucco-gaspijplijn de hoogste prioriteit hebben in verband met de energiezekerheid.

Het toetredingsproces tot de EU is voor Turkije een sterke stimulans om hervormingen voort te zetten, de democratie en de mensenrechten te versterken en het land verder te moderniseren. Het tempo van de hervormingen in Turkije blijft een essentieel punt voor vooruitgang in dit proces.

IJsland

IJsland stelde zich op 16 juli 2009 kandidaat voor EU-lidmaatschap en op 27 juli 2009 verzocht de Raad de Commissie om haar advies. De aanvraag van IJsland zal worden onderzocht volgens de beginselen van het Verdrag, de criteria die werden gedefinieerd door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993 en de conclusies van de Europese Raad van december 2006 over de hernieuwde consensus over de uitbreiding; aldus is een rigoureuze en eerlijke evaluatie mogelijk volgens het beginsel dat elk land op zijn eigen verdiensten wordt beoordeeld.

IJsland is een goed functionerende democratie. Het land werd zwaar getroffen door de mondiale economische en financiële crisis. IJsland is grotendeels geïntegreerd in de interne markt door zijn deelname aan de Europese Economische Ruimte. Het is ook lid van het Schengengebied. IJsland is een belangrijke partner van de EU in het kader van de Noordelijke dimensie en met het oog op de ontwikkeling van het Noordpoolbeleid. De Commissie zal met deze elementen in haar advies rekening houden. De staat van dienst van IJsland met de tenuitvoerlegging van zijn verplichtingen in het kader van de EER-Overeenkomst zal een essentieel element zijn in de evaluatie van de Commissie. De Commissie bereidt een wijziging voor van de verordening tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun om IJsland als begunstigd land toe te voegen.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Op basis van bovenstaande analyse presenteert de Commissie de volgende conclusies en aanbevelingen :

1. Het toetredingsproces is een sterke aanmoediging voor politieke en economische hervormingen in de uitbreidingslanden en versterkt de vrede en de stabiliteit in Europa. Het is voor de EU van belang om de vaart in het uitbreidingsproces te houden, op basis van de overeengekomen beginselen en voorwaarden en de hernieuwde consensus over de uitbreiding.

2. De uitbreidingslanden zijn niet gespaard gebleven van de effecten van de mondiale economische recessie. De EU steunt hen om de impact van de crisis te verzachten en de weg vrij te maken voor een gezond herstel. De tenuitvoerlegging van EU-gerelateerde hervormingen is daarvan een illustratie.

3. De rechtsstaat, meer bepaald de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, maar ook de versterking van de bestuurlijke capaciteiten blijven een groot probleem dat de uitbreidingslanden moeten aanpakken. De Commissie zal van alle instrumenten van het uitbreidingsproces gebruik blijven maken om de landen bij deze inspanningen te steunen. Problemen in verband met de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid moeten urgent worden aangepakt.

4. Bilaterale problemen mogen geen vertragingen tot gevolg hebben voor de toetredingsonderhandelingen. Dergelijke bilaterale disputen moeten door de betrokken partijen worden opgelost; zij hebben de verantwoordelijkheid oplossingen te vinden in een geest van goede nabuurschap en rekening houdend met de algemene EU-belangen.

5. De regionale samenwerking in Zuid-Oost-Europa heeft vooruitgang geboekt en de regio heeft in toenemende mate eigenverantwoordelijkheid opgenomen voor het proces. Toch dient de doeltreffendheid van de regionale structuren en initiatieven te worden verbeterd. Meningsverschillen over Kosovo[6] mogen de regionale samenwerking niet belemmeren.

6. De door de Commissie voorgestelde instelling van een visumvrijstelling voor de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, Montenegro en Servië met ingang van 2010 zal het bewijs leveren dat de hervormingen tastbare resultaten voor de burgers opleveren. De Commissie zal medio 2010 vergelijkbare voorstellen doen inzake Albanië en Bosnië en Herzegovina, indien deze landen aan de gestelde voorwaarden van de routekaarten voldoen. Het vrije verkeer van personen en uitwisselingen, meer bepaald van jongeren en studenten, zijn essentieel om Kosovo te helpen werkbare economische structuren op te zetten. Tegen deze achtergrond moet een versoepeling van het visumbeleid verder worden bepleit en moet voor Kosovo een proces op gang worden gebracht dat uiteindelijk tot visumvrijstelling moet leiden zodra de noodzakelijke hervormingen zullen zijn uitgevoerd en aan de voorwaarden zal zijn voldaan.

7. Kroatië heeft goede vooruitgang geboekt met de ijkpunten van de toetredingsonderhandelingen. Deze vooruitgang werd vermeld door de toetredingsconferentie van oktober 2009, na de politieke overeenkomst van september 2009 tussen Slovenië en Kroatië over de oplossing van het grensgeschil. Dit was een belangrijke stap voorwaarts die de toetredingsonderhandelingen een nieuwe impuls gaf. Kroatië moet de hervormingsinspanningen verder opvoeren, meer bepaald inzake het gerecht en de overheidsadministratie, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, de rechten van minderheden, inclusief de terugkeer van vluchtelingen, de berechting van oorlogsmisdaden. Kroatië moet de kwestie van toegang tot documenten voor het Joegoslavië-tribunaal oplossen. Indien Kroatië aan alle nog openstaande voorwaarden voldoet, kunnen de toetredingsonderhandelingen volgend jaar worden gesloten.

8. De voormalige Joegoslavische republiek Macedonië heeft de essentiële prioriteiten van het toetredingspartnerschap in belangrijke mate ter harte genomen. In het licht hiervan en gebaseerd op de algemene vorderingen die met de hervormingen zijn geboekt, is de Commissie van mening dat het land voldoet aan de politieke criteria die zijn geformuleerd door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993 en in het kader van het Stabilisatie- en Associatieproces. Het land benadert thans vrijwel een functionerende markteconomie en heeft vooruitgang geboekt op een aantal gebieden die verband houden met de verplichtingen van het lidmaatschap.In het licht van bovenstaande overwegingen en rekening houdend met de conclusies van de Europese Raad van december 2005 en december 2006 beveelt de Commissie aan met de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie te openen.Het onderhouden van betrekkingen van goed nabuurschap, zoals een door onderhandelingen tot stand gekomen en wederzijds aanvaardbare oplossing van de naamkwestie, onder auspiciën van de VN, blijft van wezenlijk belang.

9. Montenegro stelde zich in december 2008 kandidaat voor EU-lidmaatschap en in april 2009 verzocht de Raad de Commissie om haar advies. De parlementsverkiezingen verliepen volgens bijna alle internationale normen maar er blijven enkele tekortkomingen die moeten worden opgelost. De versterking van de bestuurlijke capaciteit en de rechtsstaat blijven belangrijke problemen voor Montenegro.

10. Albanië stelde zijn kandidatuur voor lidmaatschap van de EU in april 2009 en de Commissie is klaar voor haar advies, zodra de Raad daarom verzoekt. De parlementsverkiezingen verliepen volgens bijna alle internationale normen maar er blijven enkele tekortkomingen die voor de volgende verkiezingen moeten worden opgelost. De rechtsstaat en het correcte functioneren van de overheidsinstellingen vormen nog steeds een grote uitdaging.

11. Bosnië en Herzegovina moet het tempo van de hervormingen dringend opdrijven. Een gezamenlijke visie van de leiders over hoe het met het land verder moet en de politieke wil om de vereisten voor Europese integratie te bereiken, zijn noodzakelijk om vooruitgang te boeken. Bosnië en Herzegovina moet ook voldoen aan de voorwaarden voor de sluiting van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger. De Europese Unie is niet in staat een lidmaatschapsaanvraag van Bosnië en Herzegovina in behandeling te nemen zolang het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger niet is gesloten. Bosnië en Herzegovina moet zijn grondwettelijke kader hervormen teneinde een vlot functioneren van zijn instellingen mogelijk te maken alvorens de Commissie de toekenning van de status van kandidaat-lidstaat kan aanbevelen. Meer bepaald moet het land in staat zijn de wet- en regelgeving van de EU goed te keuren, uit te voeren en te handhaven.

12. Servië heeft bewezen dat het zich engageert voor EU-integratie door de bepalingen van de interim-overeenkomst met de EU systematisch uit te voeren en essentiële politieke hervormingen overeenkomstig de Europese normen aan te vatten. In het licht van de duurzame samenwerking van Servië met het Joegoslavië-tribunaal en zijn hernieuwde engagement ten aanzien van het Europese integratieproces, is de Commissie van mening dat de interim-overeenkomst nu door de EU moet worden uitgevoerd. Een versterking van de rechtsstaat en een versnelling van de economische hervormingen blijven belangrijk. Servië moet blijk geven van een meer constructieve houding ten aanzien van de deelname van Kosovo aan de regionale handel en samenwerking. De samenwerking met de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX) is begonnen, maar deze inspanningen moeten nog worden opgevoerd, speciaal in verband met de ontplooiing van EULEX in het noorden van Kosovo.

13. Kosovo bleef stabiel maar de toestand blijft fragiel. De rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX) werd in heel Kosovo ontplooid en is thans volledig operationeel. Er blijven in Kosovo nog grote problemen bestaan, op gebieden als de rechtsstaat, de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad, de versterking van de bestuurlijke capaciteit, de bescherming van de Servische en andere minderheden, een betere dialoog en verzoening tussen de gemeenschappen. Kosovo moet een constructieve aanpak ontwikkelen ten aanzien van de regionale samenwerking en de werkzaamheden van EULEX verder steunen. De Commissie stelt manieren voor om de communautaire instrumenten aan te wenden voor de verdere politieke en sociaaleconomische ontwikkeling van Kosovo, meer bepaald op gebieden als visumbeleid en handel, en vooruitgang te boeken overeenkomstig het Europese perspectief van de regio naar integratie met de EU in de context van het stabilisatie- en associatieproces. Wat handel betreft, stelt de Commissie voor de autonome handelsmaatregelen uit te breiden en zal zij te zijner tijd onderhandelingsrichtsnoeren voor een handelsovereenkomst opstellen, zodra Kosovo aan de relevante voorwaarden voldoet.

14. Turkije moet voortbouwen op de hernieuwde inspanningen voor politieke hervormingen die zijn aangevat. De toetredingsonderhandelingen zijn momenteel in een moeilijker stadium gekomen en Turkije moet zijn inspanningen opvoeren om aan de relevante voorwaarden te voldoen. Het toetredingsproces tot de EU is voor Turkije een sterke stimulans om de democratie en de mensenrechten te versterken, het land verder te moderniseren en dichter bij de EU te brengen. Turkije speelt een grote rol in de regionale veiligheid, energievoorziening en de bevordering van de dialoog tussen beschavingen. Er werden aanzienlijke diplomatieke inspanningen gedaan om de betrekkingen met Armenië te normaliseren, hetgeen resulteerde in de historische ondertekening van de protocollen ter normalisering van de betrekkingen in oktober 2009. Turkije wordt geacht het Aanvullend Protocol bij de associatieovereenkomst volledig en op niet-discriminerende wijze toe te passen en de betrekkingen met de Republiek Cyprus te normaliseren. De EU zal de ontwikkelingen blijven volgen en de vorderingen met betrekking tot de in de verklaring van 21 september 2005 beschreven kwesties beoordelen, overeenkomstig de conclusies van de Raad van 11 december 2006. Goede betrekkingen met de buurlanden blijven van essentieel belang.

15. Wat betreft de kwestie Cyprus, zijn de leiders van de Grieks-Cypriotische en de Turks-Cypriotische gemeenschap een beslissende fase van de onderhandelingen ingegaan over een brede regeling onder auspiciën van de Verenigde Naties. De Commissie ondersteunt deze inspanningen en verleent technische bijstand op terreinen waarop de EU bevoegd is. De Commissie roept de leiders van beide kanten op hun inspanningen op te voeren om de gesprekken zo spoedig mogelijk tot een goed einde te brengen en zij roept Turkije op concreet bij te dragen tot een alomvattende regeling van de kwestie Cyprus.

16. IJsland heeft het EU-lidmaatschap aangevraagd en de Commissie bereidt momenteel het advies voor waarom de Raad had verzocht. De aanvraag van IJsland zal worden onderzocht volgens de beginselen van het Verdrag, de criteria die werden gedefinieerd door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993 en de conclusies van de Europese Raad van december 2006 over de hernieuwde consensus over de uitbreiding. IJsland is op meerdere gebieden nauw geïntegreerd met de EU door zijn lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte en Schengen.

17. Publieke steun voor de uitbreiding is essentieel. De overheden in de lidstaten, de partnerlanden en de EU-instellingen hebben de taak om het uitbreidingsbeleid van de EU aan het publiek duidelijk te maken.

BIJLAGE

Conclusies inzake Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kroatië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Montenegro, Servië, Kosovo[7], Turkije

Albanië

De stabilisatie- en associatieovereenkomst, die in april in werking is getreden, wordt over het algemeen soepel uitgevoerd. Met de aanpak van de politieke criteria van het Europese partnerschap heeft Albanië opnieuw vooruitgang geboekt. De parlementsverkiezingen van juni voldeden volgens de evaluatie van de OVSE/ODIHR aan de meeste internationale normen maar er zijn verdere inspanningen nodig om bij toekomstige verkiezingen rekening te houden met de aanbevelingen. Wat betreft kiezersregistratie en het wettelijke kader was er aanzienlijke vooruitgang, maar er werden tekortkomingen in de procedures voor het tellen van de stemmen vastgesteld. De hervorming van het kiesstelsel is voltooid en een nieuwe kieswet werd op tijd voor de verkiezingen aangenomen. Er werden verbeterde kieslijsten aangelegd op basis van de nieuwe registers van de burgerlijke stand, waardoor in grote mate tegemoet gekomen werd aan deze essentiële prioriteit van het Europese partnerschap. De distributie van identiteitskaarten, waardoor ook kiezers zonder paspoort konden stemmen, werd grotendeels uitgevoerd. De dialoog tussen de verschillende politieke partijen verslechterde echter tijdens de kiesstrijd. De politieke dialoog (een essentiële prioriteit van het Europese partnerschap) moet weer op dreef komen.

Er is enige vooruitgang geboekt inzake de versterking van de democratie en de rechtsstaat. De voornaamste aanbevelingen van OVSE/ODIHR naar aanleiding van voorbije verkiezingen werden in grote mate uitgevoerd als onderdeel van de algemene kieshervorming. Het parlement keurde een aantal belangrijke wetten goed om de communautaire verworvenheden om te zetten. De politieke dialoog verwerd echter tot partijpolitiek gekonkel en belangrijke hervormingen werden op de lange baan geschoven. Albanië heeft enige vooruitgang geboekt met de versterking van zijn bestuursstructuren om de Europese integratie te coördineren. De capaciteit en strategische planning moeten echter verder worden versterkt. Wat het openbare bestuur betreft, gebeuren er nog steeds benoemingen in strijd met de wet op het openbare bestuur, vooral onder gebruikmaking van tijdelijke contracten. Het gebrek aan transparantie en verantwoordelijkheid bij de benoemingen blijft een essentiële prioriteit van het Europese partnerschap waaraan aandacht moet worden besteed. Grote inspanningen zijn vereist om een onafhankelijke, efficiënte en op verdiensten gebaseerde, van politieke inmenging vrije overheidsdienst op te zetten. De volledige handhaving van de wet op de overheidsadministratie, de versterking van de institutionele capaciteit bij het departement Openbaar Bestuur en de tenuitvoerlegging van de strategie voor de hervorming van het openbare bestuur zullen essentieel zijn om vooruitgang te boeken.

Met de hervorming van het gerecht werd slechts weinig vooruitgang geboekt. Er werd een particulier deurwaardersysteem ingesteld. Toch moet nog steeds een alomvattende hervormingsstrategie voor het gerecht worden goedgekeurd. De zuiveringswet werd zonder algemeen overleg en zonder algemene consensus met een gewone meerderheid in het parlement goedgekeurd. De uitvoering van de zuiveringswet werd daarop door het grondwettelijke hof geschorst. Het wettelijke kader voor de hervorming van het gerecht is nog niet klaar. Belangrijke wetgeving inzake het functioneren van het hooggerechtshof en de administratieve hoven werd nog niet goedgekeurd. Er blijft een probleem van achterstand en de infrastructuur van de gerechtshoven blijft in gebreke. Pogingen van de uitvoerende macht om de onafhankelijkheid van het gerecht te beperken, blijven een serieus probleem. Het uitstel om procedureredenen van zaken op hoog niveau, zoals het Gërdec-proces, heeft vragen doen rijzen over de onpartijdigheid van het gerecht. Het rechtssysteem is over het algemeen gebrekkig blijven functioneren en er moet nog veel gebeuren in termen van onafhankelijkheid, transparantie en doeltreffendheid met het oog op deze essentiële prioriteit van het Europese partnerschap.

De regering heeft haar inspanningen voor het voorkomen van en de strijd tegen corruptie voortgezet. De uitvoering van de strategie en het plan tegen de corruptie is van start gegaan, hetgeen een essentiële prioriteit van het Europese partnerschap is. Er is wetgeving ingevoerd om het gebruik van on-lineprocedures voor openbare aanbestedingen verplicht te stellen. Er zijn inspanningen gedaan om de transparantie in een aantal sectoren als onderwijs te vergroten. Dit zijn positieve ontwikkelingen. Corruptie blijft echter een wijdverbreid verschijnsel, dat een bijzonder ernstig probleem vormt. Er is meer politieke wil nodig, ook voor gevallen op hoog niveau, om de heersende neiging tot straffeloosheid in deze zaken uit te bannen. Over het algemeen moeten de institutionele regelingen en de coördinatie tussen de anticorruptiediensten verder worden versterkt. Op dit punt moeten voor alle aspecten nog meer inspanningen worden gedaan, met inbegrip van justitiële verantwoordelijkheid en de transparantie van de financiering van de politieke partijen.

Er is verder enige vooruitgang geweest wat betreft de mensenrechten en de bescherming van de minderheden, waar het wettelijke kader over het algemeen operationeel is. Toch zijn nog verdere inspanningen vereist om op een aantal punten de afdwinging van de bestaande wetgeving te verbeteren.

Wat de burgerlijke en politieke rechten betreft, werden maatregelen genomen om gevallen van slechte behandeling in voorhechtenis aan te pakken. Er werden nieuwe gevangenissen en detentiecentra voor voorhechtenis voor jongeren en geesteszieken gebouwd. Het stelsel voor rechtshulp is operationeel. De hechtenisvoorwaarden, nog verergerd door overbevolking, vooral in oudere gevangenissen, blijven echter een groot probleem. Er zijn verdere inspanningen nodig om de mensenrechten te beschermen en de aanbevelingen van de ombudsman uit te voeren. Wat de toegang tot het gerecht betreft, blijft de toegang tot rechtshulp voor kwetsbare groepen en een aantal minderheden een punt van zorg.

Het wettelijke kader voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting is voorhanden. Er zijn echter gevallen geweest van drukuitoefening op een aantal media-operatoren, met inbegrip van hun uitzetting uit openbare gebouwen. Het wettelijke kader voor het mediabeleid moet nog worden voltooid en de bestaande wetgeving moet worden uitgevoerd. Er zijn aanzienlijke inspanningen nodig om het wettelijke kader te voltooien, de transparantie van de eigen verantwoordelijkheid van de media te verbeteren en de onafhankelijkheid van de regelgevende instantie voor de openbare omroep te versterken. Het respect voor de vrijheid van vergadering en de godsdienstvrijheid blijft tevredenstellend. De regering heeft haar inspanningen opgevoerd om steun te bieden aan de maatschappelijke organisaties. Er zijn inspanningen gedaan om de maatschappelijke organisaties te betrekken bij het opstellen van essentiële wetgeving. Toch moet de betrokkenheid van de maatschappelijke organisaties bij de beleidsvorming nog verder worden versterkt.

Er is beperkte vooruitgang geboekt op het gebied van de economische en sociale rechten. Er is enige vooruitgang geboekt met de versterking van de rechten van de vrouw. De kieswet omvat een 30%-drempel voor kansengelijkheid die door de meeste politieke partijen in de verkiezingen van juni werd toegepast. Er werd een nationale raad voor kansengelijkheid opgericht. Toch wordt de bestaande wetgeving om vrouwen te beschermen tegen alle soorten geweld niet volledig toegepast. Huiselijk geweld blijft aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid. Er is verdere vooruitgang geboekt met de rechten van het kind. De toepassing van alternatieve straffen voor jongeren is toegenomen. Toch zijn er meer inspanningen nodig om kinderarbeid aan te pakken en schoolverzuim tegen te gaan, meer bepaald bij zigeunerkinderen. De maatregelen om sociaal kwetsbare mensen en gehandicapten te helpen, blijven nog beperkt. Een betere coördinatie van de overheidsdiensten is noodzakelijk. Er zijn verdere inspanningen nodig om de arbeids- en vakbondrechten te versterken. De slechts traag vorderende verbetering van de arbeidswetgeving blijft een hindernis voor de ontwikkeling van de sociale dialoog. Er moet bovendien ook nog een anti-discriminatiewet worden goedgekeurd.

Er is een beetje vooruitgang geboekt met de versterking van de eigendomsrechten, hetgeen een kernprioriteit is van het Europese partnerschap. Er werden voor het hele land grondtaxatiekaarten opgesteld, die voor de compensatie van vroegere eigenaren noodzakelijk zijn. Voor alle aspecten van dit probleem moeten echter nog grote inspanningen worden geleverd. Onopgeloste eigendomskwesties blijven de ontwikkeling van een functionerende grondmarkt belemmeren, houden buitenlandse investeringen onder het verwachte potentieel en bieden aanleiding tot corruptie. De goedkeuring van een alomvattende strategie voor de oplossing van wettelijke en institutionele problemen zal op dit gebied essentieel zijn.

Wat de bescherming van de minderheden betreft, is verdere vooruitgang geboekt. Er zijn inspanningen gedaan om personen uit minderheden te rekruteren voor de politie. De tenuitvoerlegging van het Kaderverdrag van de Raad van Europa moet worden verbeterd. Er zijn nog steeds geen precieze gegevens over minderheden. De volgende volkstelling zal in dit verband essentieel zijn; zij moet de internationale normen inzake gegevensbescherming respecteren. Het wettelijke kader voor de bescherming van de minderheden moet verder worden ontwikkeld en verduidelijkt om alle minderheden in staat te stellen volledig te genieten van hun culturele rechten. Er werden stappen gezet om de situatie van de Zigeuners te verbeteren, maar de toepassing van de strategie ten aanzien van de Zigeuners verloopt traag. De zigeunerminderheid wordt verder geconfronteerd met moeilijke levensvoorwaarden en discriminatie.

Wat regionale kwesties en internationale verplichtingen betreft, heeft Albanië verder bijgedragen tot het behoud van de regionale stabiliteit en zijn goede betrekkingen met de andere landen van de Westelijke Balkan en de naburige EU-lidstaten voortgezet. Albanië heeft actief deelgenomen aan regionale samenwerking, met inbegrip van het Samenwerkingsproces voor Zuidoost-Europa (SEECP), de regionale samenwerkingsraad (RCC) en de Midden-Europese Vrijhandelsovereenkomst (CEFTA). De bilaterale relaties met andere uitbreidingslanden en de naburige EU-lidstaten bleven positief. Wat betreft het Joegoslavië-tribunaal is de bilaterale immuniteitsovereenkomst met de Verenigde Staten niet in overeenstemming met de gemeenschappelijke standpunten en de richtsnoeren van de EU ter zake. Albanië moet zich richten naar het EU-standpunt.

De economie van Albanië kon haar macro-economische stabiliteit handhaven ondanks de internationale financiële en economische crisis. In de loop van 2008 bleef de economische groei versnellen, maar in 2009 vertraagde deze ten gevolge van verminderde uitvoer, overdrachten en kredietgroei. Het monetaire beleid bleef gezond en de prijsstabiliteit werd gehandhaafd. Een expansief fiscaal beleid (met onder meer hoognodige openbare werkzaamheden op het wegennetwerk) heeft echter geleid tot een hoog begrotingstekort. Tekortkomingen in de rechtstaat, een minderwaardige infrastructuur en de informele economie blijven problemen voor de economische ontwikkeling en het bedrijfsklimaat.

Wat de economische criteria betreft: Albanië heeft goede vooruitgang geboekt in de richting van een functionerende markteconomie. Om op de middellange termijn de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te kunnen bieden, moet Albanië hervormingen doorvoeren, zijn wettelijke stelsel versterken en tekortkomingen in de infrastructuur en het menselijke kapitaal aanpakken.

De regering reageerde op de internationale crisis door gebruik te maken van alle beschikbare monetaire en fiscale instrumenten, alsook regulatieve maatregelen. De sterke kapitaalinstromen, ten dele gestimuleerd door de privatiseringen, waren meer dan voldoende om het bestaande tekort op de lopende rekening te financieren. De voortgezette uitvoering van de hervorming van het belastingbeheer verbreedde de belastinggrondslag, vermeerderde de algemene belastinginning, en hielp de informele sector terug te brengen. Een meer doeltreffende belastinginning droeg bij aan een overschot op het primaire saldo en verbeterde de beleidsmix in 2008. Het niveau van de overheidseigendom in de economie werd verder gereduceerd, meer bepaald in de energie- en telecommunicatiesector. De toegang tot de markt werd verder vergemakkelijkt en de marktdeelnemers deden hun voordeel van de verbeterde eigendoms- en kredietregisters. Ondanks de moeilijke internationale context behield de banksector een stevige kapitaalbasis en bleef hij liquide. Het wegennetwerk werd door grootschalige openbare werken verder verbeterd.

Het expansieve fiscale beleid tijdens de verkiezingsperiode heeft echter geleid tot een groot begrotingstekort in 2008 en het geraamde tekort voor 2009 blijft hoog. Er zijn extra inspanningen nodig om de overheidsfinanciën te consolideren. De faillissementsprocedures worden nog steeds niet toegepast. Een zwakke bestuurlijke capaciteit ondermijnt het gezag en de aanvaarding van het wettelijke systeem. Informele methoden voor contracthandhaving, die het wettelijke systeem omzeilen, blijven wijdverspreid. Onopgeloste eigendomskwesties blijven een ernstige hindernis om een goed functionerende grondmarkt te ontwikkelen; hierdoor blijven de buitenlandse investeringen ook beneden de mogelijkheden steken. De informele sector blijft een belangrijk probleem. De werkloosheid blijft hoog. Het onderwijs moet dringend grondig worden hervormd. De vervoersinfrastructuur blijft gebrekkig en de elektriciteitsvoorziening is nog steeds niet volledig verzekerd door een gebrek aan diversificatie van de elektriciteitsopwekking en een gebrekkige interconnectiecapaciteit.

Albanië heeft vorderingen gemaakt wat betreft de aanpassing van zijn wetgeving en beleid aan de Europese normen. Op de meeste gebieden werden vorderingen gemaakt, zij het niet in gelijke mate. Er is verder vooruitgang geboekt op gebieden als het vrije verkeer van goederen, energie, en kleine en middelgrote ondernemingen. Op andere gebieden, zoals de intellectuele-eigendomsrechten, het audiovisuele beleid, de landbouw en veterinaire/fytosanitaire controles, was de vooruitgang beperkt. Over het algemeen zijn verdere inspanningen nodig om de bestuurlijke capaciteit te verbeteren en een doeltreffende toepassing van de wetgeving te stimuleren.

Er is vooruitgang geboekt wat betreft een aantal interne-markt-kwesties. Wat het vrije verkeer van goederen betreft, is er verder goede vooruitgang met het toepassen van de Europese normen op het gebied van accreditering en metrologie. De handhavingscapaciteit moet echter worden versterkt. Het wetgevende kader voor het kapitaalverkeer is verbeterd met de herziening van de regelgeving inzake valutatransacties. Het regelgevende kader inzake consumentenbescherming is verbeterd door de oprichting van adviserende en besluitvormingsorganen.

Inzake de informatisering van de douane en de infrastructuur ervan is verdere verbetering te melden, maar er moeten nog aanpassingen gebeuren aan de Europese normen en de bestuurlijke capaciteit moet verder worden verbeterd. Douanebeambten hebben geen ambtenarenstatuut. Er waren voortdurende vorderingen op belastinggebied. De staat van dienst van de belastingcontrole is verbeterd en de informatisering van de belastingkantoren is haast voltooid. De belastinginning bleef echter over het algemeen vrij laag. De belasting op de invoer van gebruikte wagens en drukwerk is niet in overeenstemming met de verbintenissen van de stabilisatie- en associatieovereenkomst.

Op het gebied van de mededinging op het gebied van antitrust en staatssteun is verder vooruitgang geboekt. Het wetgevende kader is grotendeels in overeenstemming met de communautaire verworvenheden, maar verdere inspanningen zijn nodig voor de tenuitvoerlegging ervan.

Inzake overheidsaanbestedingen is sprake van enige vooruitgang. Voor de meeste overheidscontracten zijn er nu elektronische procedures. De aanpassing van de wetgeving is echter nog hangende inzake concessies, nutsvoorzieningen en herzieningsprocedures. De capaciteit van de dienst Overheidsopdrachten is verbeterd, maar moet nog verder worden versterkt. Er was enige vooruitgang inzake de intellectuele- en industriële-eigendomsrechten. Het aantal inbreuken dat voor de rechtbank kwam, is gestegen. Er zijn echter nog verdere grote inspanningen vereist. De handhaving blijft gebrekkig en de capaciteit van het patenten- en copyright-bureau alsook de ervaring en de kwalificaties van het gerecht blijven ondermaats.

Er is weinig vooruitgang geboekt met betrekking tot sociaal beleid en werkgelegenheid. Het budget voor sociale bescherming is gestegen en de strategie voor gezondheid en veiligheid op het werk werd goedgekeurd. Toch blijven de normen voor gezondheid en veiligheid op het werk gebrekkig en de capaciteit van de arbeidsinspectie is onvoldoende. Op enkele gebieden van de volksgezondheid is de aanpassing van de wetgeving aan de EU-normen voortgezet. De bestuurlijke capaciteit blijft echter beperkt. Er is enige vooruitgang qua Europese normen op het gebied van onderwijs en onderzoeksbeleid.

Op sommige sectorale beleidsgebieden is vooruitgang te melden. Wat de industrie en kleine en middelgrote ondernemingen betreft, is goede vooruitgang geboekt met de uitvoering van het Europees Handvest voor het midden- en kleinbedrijf. Er was enige vooruitgang inzake landbouw wat betreft het wetgevende en institutionele kader, maar er blijven structurele tekortkomingen bestaan. De laboratoriumcapaciteit in verband met voedselveiligheid en het veterinaire en fytosanitaire beleid is verbeterd, maar de naleving van de EU-normen blijft gebrekkig en is een hindernis voor de exportcapaciteit van Albanië. Op visserijgebied is de vooruitgang voortgezet wat betreft horizontale wetgeving, inspectie en internationale samenwerking. De vangst- en landingscontroles blijven echter onvoldoende.

Wat het milieu betreft, is enige verbetering te melden wat afvalverwerking en natuurbescherming betreft. Toch moeten de beleidsvormingscapaciteiten en de tenuitvoerlegging en handhaving verder worden versterkt. Inzake vervoer is het wetgevende kader verbeterd in de sector lucht- en zeevervoer. Er zijn echter in het algemeen nog aanzienlijke inspanningen vereist.

In de energiesector is vooruitgang geboekt. Het distributie-onderdeel van het elektriciteitsbedrijf werd geprivatiseerd. Er worden maatregelen genomen voor een betere elektriciteitsopwekking en interconnectiecapaciteit. Toch blijft de energiesector zwak. Er is nog steeds geen zekerheid van de elektriciteitsvoorziening. Er moeten verder inspanningen worden gedaan om verliezen tegen te gaan en de betaling van de facturen te verbeteren.

Beperkte vooruitgang kan worden gemeld in verband met de informatiemaatschappij en de media. De markt werd verder geliberaliseerd op het gebied van de elektronische communicatie, maar dit wordt nog gehinderd door een gebrek aan instrumenten om de concurrentie te vrijwaren. De bestuurlijke capaciteit blijft zwak, speciaal in de raad van de regelgevende instantie. Op audiovisueel vlak is er beperkte vooruitgang geweest. Er zijn verdere inspanningen vereist om het actieplan over de hervorming van de media uit te voeren. Wat de financiële controle betreft, is er redelijke vooruitgang, maar het wettige kader en de uitvoeringscapaciteit moeten verder worden versterkt. Op het gebied van de statistiek is verder vooruitgang geboekt.

Op het gebied van justitie, vrijheid en veiligheid is op de meeste punten enige, zij het ongelijke, vooruitgang geboekt. In het kader van de dialoog over de visumversoepeling zijn stappen gezet om de ijkpunten van het draaiboek te realiseren en er zijn belangrijke hervormingen doorgevoerd op het gebied van justitie, vrijheid en veiligheid. Er zijn verdere vorderingen geboekt op het gebied van het visumbeleid. Er zijn stappen gezet om de ijkpunten van het draaiboek voor visumversoepeling te realiseren. De vreemdelingenwet is van kracht geworden en de uitvoeringsbepalingen ervan werden goedgekeurd. Een betrouwbaar register van de burgerlijke stand en adressensysteem werden ingevoerd en er werden identiteitskaarten verdeeld. Het tempo van de distributie van biometrische paspoorten werd opgevoerd. Er zijn toch nog verdere inspanningen nodig om de Europese normen te halen. De tenuitvoerlegging van de overnameovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Albanië werd voortgezet.

Op het gebied van het grensbeheer werden enige vorderingen gemaakt. De tenuitvoerlegging van de geïntegreerde strategie voor grensbeheer is voortgezet. Toch zijn nog verdere inspanningen nodig om de coördinatie tussen de diensten doeltreffend te verbeteren en adequate opleiding, personeel en uitrusting aan de grensposten te verzekeren. De wet op de grenscontrole moet nog doeltreffend worden uitgevoerd. De grensoverschrijdende samenwerking moet worden vergroot. Er is goede vooruitgang te melden met betrekking tot het asielbeleid. De asielwetgeving werd herzien. Toch moet nog steeds een reeks uitvoeringsbepalingen worden aangenomen om het wettelijke kader te vervolledigen. Er zijn verdere vorderingen geboekt op het gebied van migratie. De tenuitvoerlegging van de nationale migratiestrategie is aan de gang. Er moeten verder inspanningen worden gedaan tegen illegale migratie.

Beperkte vorderingen werden geboekt inzake het voorkómen van witwassen. Het wettelijke kader en de bestuurlijke capaciteit werden verbeterd. Toch moeten de middelen voor het voeren van onderzoeken en de handhavingscapaciteit om tegoeden aan te slaan, worden versterkt. De samenwerking tussen de politie en het gerecht blijft gebrekkig. Inzake drugsbestrijding kunnen beperkte vorderingen worden gemeld. De resultaten op dit gebied blijven onvoldoende en meer bepaald moet de samenwerking tussen de instanties worden versterkt. Drugssmokkel blijft een ernstig probleem.

De vooruitgang inzake de politie werd voortgezet met de tenuitvoerlegging van de nieuwe politiewet. Wat de personeelsbezetting betreft, zijn er enkele verbeteringen te melden. Er zijn echter verdere inspanningen nodig om de onderzoekscapaciteit te vergroten, de samenwerking met het openbaar ministerie op te voeren en het personeelsbeheer te verbeteren. Het beheer van de politie, de bemanning, opleiding en interne controlestructuren moeten verder worden versterkt. Er zijn meer inspanningen nodig om betrouwbare misdaadstatistieken te ontwikkelen.

Er is verder beperkte vooruitgang met de bestrijding van de georganiseerde misdaad, die een ernstig probleem blijft. Er zijn maatregelen genomen om getuigen beter te beschermen, maar dat blijft onvoldoende. De samenwerking met Interpol is verbeterd, waardoor een aantal internationale aanhoudingsbevelen ten uitvoer kon worden gelegd. De inspanningen voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad worden echter ondermijnd door corruptie, een slechte bescherming van getuigen en onvoldoende gebruik van inlichtingen over misdrijven. De moeilijke samenwerking tussen de politie en het gerecht heeft de doeltreffendheid van de opsporingen verder negatief beïnvloed.

Er is enige vooruitgang op het gebied van de bestrijding van mensenhandel. De on-linegegevensbank van slachtoffers is operationeel geworden. De bestuurlijke capaciteit van de coördinator voor de bestrijding van mensenhandel en het nationale verwijzingsmechanisme werden verbeterd. Extra middelen en betere coördinatie tussen de instanties zijn echter nodig voor de tenuitvoerlegging van de strategie tegen mensenhandel, vooral wat de bescherming van de slachtoffers betreft. Albanië blijft een land van oorsprong voor de mensenhandel. De interne handel in vrouwen en kinderen is stijgende.

Wat de bescherming van persoonsgegevens betreft, is verdere vooruitgang geboekt. Het wettelijke kader is nu operationeel en een onafhankelijk toezichtsorgaan voor de gegevensbescherming werd opgericht. Er moeten echter voldoende middelen worden vrijgemaakt (inclusief voor opleiding) om het bureau van de commissaris voor gegevensbescherming degelijk te doen functioneren. Er zijn verdere inspanningen nodig om een voldoende uitvoering van de bestaande wetgeving te verzekeren en de bestuurlijke capaciteit te versterken.

Bosnië en Herzegovina

Bosnië en Herzegovina heeft slechts zeer beperkte vooruitgang geboekt wat betreft de politieke criteria . Het binnenlandse politieke klimaat is verslechterd, de instellingen hebben nog steeds moeite om goed te functioneren en de opruiende retoriek houdt aan. De uitvoering van de hervormingen verloopt traag door een gebrek aan consensus en politieke wil en door de complexiteit van het institutionele kader. Een gemeenschappelijke visie van de politieke leiders op de richting van het land en de voornaamste EU-gerelateerde hervormingen is essentieel voor verdere vorderingen op weg naar de Europese Unie. Het is cruciaal dat wordt voldaan aan de doelstellingen en voorwaarden voor de sluiting van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger[8]. De Europese Unie kan de aanvraag voor het EU-lidmaatschap niet in behandeling nemen voordat het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger is gesloten. Bosnië en Herzegovina moet zijn grondwettelijke kader zodanig herzien dat de instellingen goed kunnen functioneren voordat de Commissie het advies kan geven om het land de status van kandidaat-lidstaat te verlenen. In dit verband hebben de politieke leiders van Bosnië en Herzegovina zich aangesloten bij een door de EU en de VS geleid initiatief dat op 8-9 oktober in Sarajevo van start is gegaan. Dit moet nu leiden tot concrete resultaten, zodat Bosnië en Herzegovina reële vorderingen boekt op weg naar de EU in de vorm van grondwetswijzigingen en een nieuwe interne consensus.

Op het gebied van de democratie en de rechtsstaat is weinig vooruitgang geboekt wat betreft beter functionerende en efficiëntere overheidsstructuren en hervorming van de grondwet , wat een kernprioriteit van het Europees partnerschap is. De grondwet van Bosnië en Herzegovina werd voor het eerst gewijzigd om de status van het district Brčko te regelen, wat een belangrijke ontwikkeling en een grote stap vooruit was. De Hoge Vertegenwoordiger heeft echter onlangs zijn uitvoerende bevoegdheden moeten gebruiken om ervoor te zorgen dat van het internationale toezicht in het district wordt afgebouwd.

Het bestuurlijke systeem in Bosnië en Herzegovina omvat nog steeds internationale aanwezigheid. Het land heeft enige vooruitgang geboekt wat betreft de eisen voor de sluiting van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger en de overgang naar een versterkte EU-aanwezigheid. Dit proces wordt echter belemmerd door onvoldoende politieke inzet. Er moet nu dringend actie worden ondernomen om de resterende doelstellingen aan te pakken, namelijk de verdeling van eigendommen tussen de staat en andere bestuursniveaus, de kwestie in verband met militaire eigendommen en het waarborgen van een stabiel en constructief politiek klimaat in het land.

De organen van de uitvoerende en wetgevende macht op het niveau van de staat functioneren niet goed. Het parlement van Bosnië en Herzegovina heeft nog steeds onvoldoende technische en personele middelen en er wordt niet goed samengewerkt met de Raad van Ministers en de parlementen van de entiteiten. Het parlement heeft maar weinig wetten op het gebied van de Europese integratie goedgekeurd. De regerings instellingen hebben op alle niveaus te kampen met interne politieke spanningen en gefragmenteerde, ongecoördineerde beleidsvorming. De autoriteiten zijn vaak niet in staat om snel hoge ambtenaren te benoemen. Het werk van het directoraat voor Europese integratie werd gehinderd door het algemene politieke klimaat en door het ontbreken van een directeur gedurende het grootste deel van de verslagperiode. Er zijn voorbereidingen getroffen om in 2011 en volkstelling te houden, maar op het niveau van de staat is nog geen wet ter zake goedgekeurd, wat cruciaal is voor het proces.

Er is enige vooruitgang geboekt op het gebied van openbaar bestuur , maar verdere inspanningen zijn nodig. De strategie voor de hervorming van het openbaar bestuur, een kernprioriteit van het