GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 14/1999 door de Raad vastgesteld op 18 januari 1999 met het oog op de aanneming van Richtlijn 1999/.../EG van de Raad van ... betreffende het in rekening brengen van het gebruik van bepaalde infrastructuurvoorzieningen aan zware vrachtvoertuigen (1999/C 58/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 75, lid 1, en artikel 99,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag, in samenwerking met het Europees Parlement (3),

(1) Overwegende dat de opheffing van concurrentieverstoringen tussen de vervoersondernemingen van de lidstaten zowel harmonisatie van de heffingsstelsels als invoering van rechtvaardige mechanismen voor de toerekening aan vervoersondernemers van de infrastructuurkosten vooropstelt;

(2) Overwegende dat deze doelstellingen slechts in fasen kunnen worden bereikt;

(3) Overwegende dat met de vaststelling van Richtlijn 92/81/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën (4), en van Richtlijn 92/82/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor minerale oliën (5), reeds een bepaalde mate van harmonisatie op het gebied van de brandstofaccijnzen is verwezenlijkt.

(4) Overwegende dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zijn arrest van 5 juli 1995 in zaak C-21/94, Parlement/Raad (6), Richtlijn 93/89/EEG van de Raad van 25 oktober 1993 betreffende de toepassing door de lidstaten van de belastingen op sommige voor het goederenvervoer over de weg gebruikte voertuigen en van de voor het gebruik van sommige infrastructuurvoorzieningen geheven tolgelden en gebruiksrechten (7), nietig heeft verklaard, terwijl het de gevolgen van die richtlijn heeft gehandhaafd tot de Raad een nieuwe richtlijn zal hebben vastgesteld; dat Richtlijn 93/89/EEG derhalve door de onderhavige richtlijn wordt vervangen;

(5) Overwegende dat de aanpassing van de nationale heffingsstelsels onder de huidige omstandigheden moet worden beperkt tot bedrijfsvoertuigen die een bepaald totaalgewicht overschrijden;

(6) Overwegende dat het dienstig is daartoe voor de thans in de lidstaten toegepaste motorrijtuigenbelastingen of voor de belastingen die voor deze motorrijtuigenbelastingen in de plaats mochten komen, minimumtarieven vast te stellen;

(7) Overwegende dat het gebruik van milieu- en wegvriendelijker voertuigen moet worden aangemoedigd door de gehanteerde economische instrumenten meer te differentiëren, voorzover de werking van de interne markt hiervan geen hinder ondervindt;

(8) Overwegende dat aan bepaalde lidstaten een periode moet worden toegekend waarin zij van de minimumtarieven mogen afwijken, teneinde de aanpassing aan de vereisten van deze richtlijn te vergemakkelijken;

(9) Overwegende dat voor bepaalde vormen van plaatselijk binnenlands vervoer die van geringe betekenis zijn voor de communautaire vervoersmarkt, thans verlaagde tarieven van de motorrijtuigenbelasting gelden; dat, teneinde een harmonieuze overgang mogelijk te maken, de lidstaten moeten worden gemachtigd tijdelijk van de minimumtarieven af te wijken;

(10) Overwegende dat de lidstaten moeten worden gemachtigd voor voertuigen waarvan het gebruik waarschijnlijk geen weerslag op de vervoersmarkt van de Gemeenschap zal hebben, lagere tarieven of vrijstellingen van motorrijtuigenbelasting toe te passen;

(11) Overwegende dat met het oog op een aantal bijzondere situaties een procedure moet worden vastgesteld om de lidstaten te machtigen vrijstellingen of lagere tarieven langer te handhaven;

(12) Overwegende dat de bestaande concurrentievervalsingen niet louter door harmonisatie van belastingen of brandstofaccijnzen kunnen worden opgeheven, maar in afwachting van in technisch en economisch opzicht geschiktere heffingsvormen wel kunnen worden afgezwakt door de mogelijkheid, tolgelden en/of gebruiksrechten voor het gebruik van autosnelwegen te handhaven of in te voeren; dat de lidstaten bovendien gemachtigd moeten worden heffingen op te leggen voor het gebruik van bruggen, tunnels en bergpassen;

(13) Overwegende dat het gezien de specifieke omstandigheden op bepaalde Alpenroutes voor een lidstaat nuttig kan zijn op een welbepaald traject van zijn autosnelwegennet af te zien van toepassing van het gebruiksrecht en in plaats daarvan een recht voor het gebruik van de infrastructuur te kunnen heffen;

(14) Overwegende dat tolgelden en gebruiksrechten noch discriminerend mogen zijn, noch buitensporige formaliteiten mogen meebrengen en evenmin tot belemmeringen aan de binnengrenzen mogen leiden; dat er derhalve toereikende maatregelen moeten worden getroffen om betaling van tolgelden en gebruiksrechten te allen tijde en met verschillende betaalmiddelen mogelijk te maken;

(15) Overwegende dat de gebruiksrechtentarieven gerelateerd moeten zijn aan de duur van het gebruik van de betrokken infrastructuren en moeten worden gedifferentieerd naar gelang de door de wegvoertuigen veroorzaakte werkelijke kosten;

(16) Overwegende dat op in Griekenland geregistreerde voertuigen tijdelijk lagere gebruiksrechtentarieven moeten worden toegepast om rekening te houden met problemen die voortvloeien uit de geopolitieke situatie van Griekenland;

(17) Overwegende dat, teneinde een eenvormige toepassing van de gebruiksrechten en de tolgelden te waarborgen, bepaalde regels dienen te worden vastgesteld om de voorwaarden voor toepassing ervan te bepalen, zoals de kenmerken van de infrastructuurvoorzieningen waarop de gebruiksrechten en tolgelden worden toegepast, de maxima van bepaalde tarieven en andere algemene voorwaarden waaraan moet worden voldaan; dat de gewogen gemiddelde toltarieven gerelateerd moeten zijn aan de kosten voor de aanleg, de exploitatie en de uitbreiding van het betrokken infrastructuurnet;

(18) Overwegende dat de lidstaten een gebruiks- of toltarief mogen aanwenden voor de bescherming van het milieu en voor een evenwichtige uitbreiding van de vervoersnetten, mits dat percentage wordt berekend overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn;

(19) Overwegende dat de in deze richtlijn genoemde bedragen die zijn uitgedrukt in de nationale munteenheden van de lidstaten die de euro aannemen, op 1 januari 1999 zullen worden vastgesteld als de waarde van de euro wordt bepaald volgens Verordening (EG) nr. 2866/98 van de Raad van 31 december 1998 over de omrekeningskoersen tussen de euro en de munteenheden van de lidstaten die de euro aannemen (8); dat de lidstaten die de euro niet aannemen de in deze richtlijn genoemde bedragen jaarlijks in hun nationale munteenheden moeten omrekenen en deze, in voorkomend geval, moeten aanpassen om rekening te houden met veranderingen in de wisselkoersen; dat de jaarlijkse aanpassing van de nationale munteenheden niet verplicht is indien de uit de toepassing van de nieuwe wisselkoersen voortvloeiende verandering lager is dan een bepaald percentage;

(20) Overwegende dat het territorialiteitsbeginsel moet worden toegepast; dat twee of meer lidstaten met het oog op de invoering van een gemeenschappelijk stelsel van gebruiksrechten kunnen samenwerken, mits aan bepaalde bijkomende voorwaarden wordt voldaan;

(21) Overwegende dat in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel de onderhavige richtlijn overeenkomstig artikel 3 B, derde alinea, van het Verdrag niet verder gaat dan wat nodig is om de nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken;

(22) Overwegende dat, met het oog op de herziening van de bepalingen van deze richtlijn en een eventuele aanpassing daarvan teneinde een meer territoriaal gericht heffingssysteem te ontwikkelen, een strak tijdschema dient te worden vastgesteld,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I Algemene bepalingen

Artikel 1

Deze richtlijn heeft betrekking op de op voertuigen zoals omschreven in artikel 2 van toepassing zijnde motorrijtuigenbelastingen, tolgelden en gebruiksrechten.

Deze richtlijn geldt niet voor voertuigen die uitsluitend vervoer verrichten binnen de niet-Europese gebiedsdelen van de lidstaten.

Zij geldt evenmin voor voertuigen die geregistreerd zijn op de Canarische Eilanden, in Ceuta en Melilla en op de Azoren en Madeira, en uitsluitend vervoer verrichten binnen die grondgebieden of tussen die grondgebieden en het vasteland van Spanje, respectievelijk Portugal.

Artikel 2

Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:

a) "autosnelweg": een weg die speciaal is ontworpen en aangelegd voor verkeer met motorvoertuigen, zonder zijwegen naar aanliggende percelen, en die

i) behalve op bepaalde plaatsen of bepaalde tijden, is voorzien van gescheiden rijbanen voor beide verkeersrichtingen, welke rijbanen van elkaar gescheiden zijn hetzij door een strook die niet voor het verkeer bestemd is, hetzij, bij uitzondering, op andere wijze;

ii) geen andere weg, spoor- of tramweg of voetpad gelijkvloers kruist; en

iii) door specifieke verkeerstekens als autosnelweg aangeduid is;

b) "tolgeld": een bedrag dat wordt geïnd voor een door een voertuig tussen twee punten van een van de in artikel 7, lid 2, bedoelde infrastructuurvoorzieningen afgelegd traject en dat is gebaseerd op de afgelegde afstand en op de categorie van het voertuig;

c) "gebruiksrecht": een bedrag dat voor bepaalde tijd recht geeft op het gebruik door een voertuig van de in artikel 7, lid 2, bedoelde infrastructuurvoorzieningen;

d) "voertuig": een motorvoertuig of een samenstel van voertuigen dat uitsluitend bestemd is voor het goederenvervoer over de weg en waarvan het maximaal toegestane totaalgewicht ten minste 12 ton bedraagt;

e) "Euro I-voertuig": een voertuig met de kenmerken vastgelegd in regel A van de tabel in punt 8.3.1.1 van bijlage I bij Richtlijn 91/542/EEG van de Raad van 1 oktober 1991 tot wijziging van Richtlijn 88/77/EEG van 3 december 1987 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten met betrekking tot de maatregelen die moeten worden genomen tegen de emissie van gasvormige verontreinigingen door dieselmotoren bestemd voor het aandrijven van voertuigen (9);

f) "Euro II-voertuig": een voertuig met de kenmerken, vastgelegd in regel B van de tabel in punt 8.3.1.1 van bijlage I bij Richtlijn 88/77/EEG.

HOOFDSTUK II Motorrijtuigenbelasting

Artikel 3

1. De in artikel 1 bedoelde motorrijtuigenbelastingen zijn:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2. Een lidstaat die een van de in lid 1 genoemde belastingen door een andere, soortgelijke belasting vervangt, stelt de Commissie daarvan in kennis opdat zij de nodige wijzigingen kan aanbrengen.

Artikel 4

Elke lidstaat stelt de procedures voor heffing en inning van de in artikel 3 genoemde belastingen vast.

Artikel 5

De in artikel 3 genoemde belastingen worden ten aanzien van de in een lidstaat geregistreerde voertuigen uitsluitend door de lidstaat van registratie geheven.

Artikel 6

1. Ongeacht de structuur van de in artikel 3 genoemde belastingen stellen de lidstaten de tarieven van deze belastingen zodanig vast, dat zij voor elke in bijlage I omschreven categorie of subcategorie voertuigen niet lager liggen dan de in die bijlage genoemde minimumtarieven.

Tot twee jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn mogen Griekenland, Italië, Portugal en Spanje lagere tarieven toepassen, die evenwel ten minste 65 % van de in bijlage I vermelde minimumtarieven moeten bedragen.

2. De lidstaten kunnen verlaagde tarieven of vrijstellingen toepassen voor:

a) militaire voertuigen, voertuigen van de burgerbescherming, de brandweer en andere diensten voor eerstehulpverlening, alsook politievoertuigen en voertuigen voor wegonderhoud;

b) voertuigen die slechts af en toe deelnemen aan het verkeer op de openbare weg in de lidstaat van registratie en die door natuurlijke of rechtspersonen worden gebruikt die het goederenvervoer niet als hoofdactiviteit hebben, mits het vervoer door deze voertuigen niet leidt tot vervalsing van de mededinging, en behoudens toestemming van de Commissie.

3. a) Op voorstel van de Commissie kan de Raad met eenparigheid van stemmen, om specifieke redenen van sociaal-economische aard of in verband met de infrastructuurvoorzieningen, aan een lidstaat toestemming verlenen voor het handhaven van verdere vrijstellingen of verlagingen van de motorrijtuigenbelasting. Deze vrijstellingen of verlagingen mogen alleen betrekking hebben op in de betrokken lidstaat geregistreerde voertuigen die uitsluitend binnen een nauwkeurig afgebakend gedeelte van het grondgebied van die lidstaat vervoer verrichten.

b) Elke lidstaat die een dergelijke vrijstelling of verlaging wil handhaven, stelt de Commissie hiervan in kennis en doet haar voorts alle noodzakelijke informatie toekomen. De Commissie stelt de overige lidstaten binnen een maand in kennis van de voorgestelde vrijstelling of verlaging.

De Raad wordt geacht toestemming te hebben verleend voor het handhaven van de voorgestelde vrijstelling of verlaging wanneer binnen twee maanden na de datum waarop de overige lidstaten overeenkomstig de eerste alinea geïnformeerd zijn, noch door de Commissie noch door een lidstaat verzocht is dat de kwestie door de Raad wordt besproken.

4. Onverminderd het bepaalde in de tweede alinea van lid 1 en de leden 2 en 3 van dit artikel, en in artikel 6 van Richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer tussen de lidstaten (10), mogen de lidstaten geen enkele vrijstelling of verlaging van de in artikel 3 genoemde belastingen toekennen, wanneer hierdoor het bedrag van de verschuldigde belasting onder de in lid 1 bedoelde minimumtarieven zou komen te liggen.

HOOFDSTUK III Tolgelden en gebruiksrechten

Artikel 7

1. De lidstaten mogen tolgelden en/of gebruiksrechten handhaven of invoeren, mits aan de in de leden 2 tot en met 10 gestelde voorwaarden is voldaan.

2. a) Tolgelden en gebruiksrechten worden slechts geheven voor het gebruik van autosnelwegen of andere met autosnelwegen vergelijkbare meerbaanswegen, en voor het gebruik van bruggen, tunnels en bergpaswegen.

In lidstaten zonder algemeen net van autosnelwegen of tweebaanswegen (met gescheiden rijbanen) met soortgelijke kenmerken, mogen tolgelden en gebruiksrechten worden geheven voor het gebruik van de vanuit technisch oogpunt hoogste wegencategorie in die lidstaat.

b) Na raadpleging van de Commissie en volgens de procedure van de beschikking van de Raad van 21 maart 1962 houdende vaststelling van een procedure voor het voorafgaande onderzoek en overleg omtrent bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen welke door de lidstaten op het gebied van vervoer worden overwogen (11),

i) mogen tolgelden en gebruiksrechten eveneens worden geheven voor het gebruik van andere delen van het hoofdwegennet, met name

- op grond van veiligheidsoverwegingen,

- in een lidstaat waar in het grootste deel van het land geen aaneensluitend net van autosnelwegen of tweebaanswegen (met gescheiden rijbanen) met soortgelijke kenmerken bestaat, in dat deel van het land waar dit ontbreekt, maar slechts op wegen die gebruikt worden voor internationaal en interregionaal vrachtvervoer, mits de aanleg van autosnelwegen of tweebaanswegen (gescheiden rijbanen) met soortgelijke kenmerken vanuit economisch oogpunt niet gerechtvaardigd is gezien het verkeersaanbod en de bevolkingsdichtheid,

ii) kunnen door de betrokken lidstaten speciale regelingen voor grensgebieden worden getroffen,

iii) mag Oostenrijk het autosnelwegtraject tussen Kufstein en Brenner vrijstellen van het Oostenrijkse gebruiksrecht.

3. Tolgelden en gebruiksrechten mogen niet beide tegelijkertijd voor het gebruik van hetzelfde traject worden geheven; de lidstaten mogen evenwel ook tolgelden heffen voor het gebruik van bruggen, tunnels en bergpassen die deel uitmaken van wegennetten waarover gebruiksrechten worden geheven.

4. De gebruiksrechten en tolgelden worden geheven zonder directe of indirecte discriminatie op grond van de nationaliteit van de vervoersonderneming of van de herkomst of de bestemming van het voertuig.

5. Tolgelden en gebruiksrechten worden zodanig geheven en geïnd en de betaling ervan zodanig gecontroleerd dat de doorstroming van het verkeer zo min mogelijk wordt gehinderd en iedere verplichte verificatie of controle aan de binnengrenzen van de Gemeenschap wordt voorkomen. Hiertoe werken de lidstaten samen methodes uit om vervoersondernemingen in staat te stellen ten minste op de belangrijkste handelsknooppunten 24 uur per etmaal, met gebruikmaking van alle gangbare betaalmiddelen, binnen en buiten de lidstaten waar deze worden toegepast, hun gebruiksrechten te voldoen. De lidstaten zullen op de punten waar de tolgelden en gebruiksrechten worden geïnd toereikende faciliteiten verschaffen, opdat het normale veiligheidsniveau op de weg gehandhaafd blijft.

6. Een lidstaat kan bepalen dat voor de op zijn grondgebied geregistreerde voertuigen gebruiksrechten gelden voor zijn gehele wegennet.

7. De betrokken lidstaten stellen voor alle voertuigcategorieën de gebruiksrechten met inbegrip van administratieve kosten vast, op een tarief dat de in bijlage II vastgestelde maximumtarieven niet overschrijdt.

Deze maxima worden om de twee jaar opnieuw bezien, de eerste maal op 1 juli 2002. Voorzover nodig zal de Commissie voorstellen voor dienstige aanpassingen doen, die vervolgens door de Raad, onder de in het Verdrag aangegeven voorwaarden, worden vastgesteld.

Lidstaten die gebruiksrechten heffen, passen tot twee jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn een verlaging van 50 % van het tarief van de gebruiksrechten toe voor voertuigen die geregistreerd zijn in Griekenland, dit wegens de geopolitieke situatie van dat land. De Commissie kan deze lidstaten volgens de procedure van artikel 11 bis toestemming verlenen deze verlaging van jaar tot jaar te verlengen.

8. Het tarief van de gebruiksrechten is evenredig met de duur van het gebruik van de betrokken infrastructuurvoorzieningen.

Voor op zijn grondgebied geregistreerde voertuigen mag een lidstaat uitsluitend jaartarieven hanteren.

9. De gewogen gemiddelde toltarieven moeten gerelateerd zijn aan de kosten voor de aanleg, de exploitatie en de uitbreiding van het betrokken infrastructuurnet.

10. Onverminderd de gewogen gemiddelde toltarieven, bedoeld in lid 9, kunnen de lidstaten de toltarieven afhankelijk stellen van:

a) de categorieën voertuigemissies, mits geen toltarief meer dan 50 % hoger is dan het tarief voor gelijkwaardige voertuigen die aan de strengste emissienormen voldoen;

b) het tijdstip, mits geen toltarief meer dan 100 % hoger is dan het tarief dat tijdens de goedkoopste periode overdag wordt toegepast.

Variaties in de toltarieven met betrekking tot de categorieën voertuigemissies of het tijdstip moeten in verhouding staan tot het nagestreefde doel.

Artikel 8

1. Twee of meer lidstaten kunnen samenwerken bij de invoering van een gemeenschappelijk stelsel van gebruiksrechten op hun grondgebied. De lidstaten zorgen ervoor dat de Commissie nauw betrokken wordt bij deze werkzaamheden, alsmede bij de latere werking en de eventuele wijziging van dit stelsel.

2. In aanvulling op het bepaalde in artikel 7 gelden voor een dergelijk gemeenschappelijk stelsel de volgende bepalingen:

a) de deelnemende lidstaten stellen de gemeenschappelijke gebruiksrechten vast op niveaus die niet hoger liggen dan de in artikel 7, lid 7, genoemde maximumtarieven;

b) de betaling van het gemeenschappelijk gebruiksrecht geeft toegang tot het door elke deelnemende lidstaat in overeenstemming met artikel 7, lid 2, vastgestelde wegennet;

c) andere lidstaten kunnen zich bij het gemeenschappelijke stelsel aansluiten;

d) de deelnemende lidstaten werken een verdeelsleutel uit, die elk van hen een billijk aandeel in de inkomsten uit het gebruiksrecht biedt.

HOOFDSTUK IV Slotbepalingen

Artikel 9

1. Deze richtlijn vormt geen beletsel voor de toepassing door de lidstaten van:

a) specifieke belastingen of specifieke rechten

- die worden geïnd bij de registratie van het voertuig;

- die worden geheven op voertuigen of ladingen waarvan het gewicht of de afmetingen buiten de norm vallen;

b) parkeergelden en specifieke heffingen op stadsverkeer;

c) regulerende heffingen die specifiek bedoeld zijn om tijd- en plaatsgevonden verkeersopstoppingen tegen te gaan.

2. Deze richtlijn belet de lidstaten evenmin een percentage van het gebruiks- of toltarief aan te wenden voor de bescherming van het milieu en de evenwichtige uitbreiding van de vervoersnetten, mits dat percentage wordt berekend overeenkomstig het bepaalde in artikel 7, leden 7 en 9.

Artikel 10

1. Voor de toepassing van deze richtlijn gelden als de wisselkoersen van de euro en de nationale munteenheden van de lidstaten die de euro niet hebben aangenomen, de koersen die op de eerste werkdag van oktober van kracht zijn en die worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen; zij worden toegepast met ingang van 1 januari van het volgend kalenderjaar.

2. Lidstaten die de euro niet hebben aangenomen mogen de bedragen handhaven die gelden ten tijde van de jaarlijkse aanpassing op grond van lid 1, mits de omrekening van de in euro's uitgedrukte bedragen in de nationale munteenheid een verandering van minder dan 5 % zou opleveren.

Artikel 11

1. Op de in artikel 7, lid 7, tweede alinea, bedoelde data brengt de Commissie aan de Raad verslag uit over de uitvoering van de onderhavige richtlijn en de gevolgen van Richtlijn 93/89/EEG, waarbij zij rekening zal houden met de technologische ontwikkelingen en de verkeerscongestie.

2. De lidstaten sturen uiterlijk zes maanden voor de hierboven vermelde data de nodige informatie naar de Commissie om haar in staat te stellen de bovengenoemde verslagen op te stellen.

3. De lidstaten die elektronische systemen voor de inning van tolgelden en/of gebruiksrechten invoeren, werken met elkaar samen met het oog op de nodige interoperabiliteit.

Artikel 12

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 1 juli 2000 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. De Commissie stelt de andere lidstaten daarvan in kennis.

Artikel 13

Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 14

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te ...

Voor de Raad

De Voorzitter

(1) PB C 59 van 26.2.1997, blz. 9.

(2) PB C 206 van 7.7.1997, blz. 17.

(3) Advies van het Europees Parlement van 17 juli 1997 (PB C 286 van 22.9.1997, blz. 217), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 18 januari 1999 en besluit van het Europees Parlement van ... (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(4) PB L 316 van 31.10.1992, blz. 12. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 94/74/EG (PB L 365 van 31.12.1994, blz. 46).

(5) PB L 316 van 31.10.1992, blz. 19. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 94/74/EG.

(6) Jurispr. 1995, blz. I-1827.

(7) PB L 279 van 12.11.1993, blz. 32.

(8) PB L 359 van 31.12.1998, blz. 1.

(9) PB L 36 van 9.2.1988, blz. 33. Richtlijn zoals gewijzigd bij Richtlijn 96/1/EG (PB L 40 van 17.2.1996, blz. 1).

(10) PB L 368 van 17.12.1992, blz. 38.

(11) PB 23 van 3.4.1962, blz. 720/62. Beschikking gewijzigd bij Beschikking 73/402/EEG van de Raad (PB L 347 van 17.12.1973, blz. 48).

BIJLAGE I

MINIMUMTARIEVEN VOOR DE MOTORRIJTUIGENBELASTING

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE II

Maximumbedragen van gebruiksrechten in EUR, inclusief administratieve kosten, bedoeld in artikel 7, lid 7

JAARTARIEF

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

MAAND- EN WEEKTARIEF

Het maximale maand- en weektarief staat in verhouding tot de duur van het gebruik van de infrastructuur.

DAGTARIEF

Het dagtarief is voor alle voertuigcategorieën gelijk en bedraagt 8 EUR.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. In zijn arrest van 5 juli 1995 (zaak C-21/94) heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen Richtlijn 93/89/EEG nietig verklaard, onder handhaving van de gevolgen van de nietig verklaarde richtlijn tot aan de vaststelling van een nieuwe richtlijn. De richtlijn is nietig verklaard vanwege een procedurefout (het Europees Parlement werd niet opnieuw door de Raad geraadpleegd).

2. Op 13 november 1996 heeft de Commissie de Raad een voorstel voorgelegd ter vervanging van de nietig verklaarde richtlijn. Dit voorstel is gebaseerd op artikel 75, lid 1, van het EG-Verdrag.

3. Het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité hebben op respectievelijk 17 juli 1997 en 23 april 1997 advies uitgebracht.

4. De Commissie heeft op 14 juli 1998 een gewijzigd voorstel ingediend.

5. De Raad heeft zijn gemeenschappelijk standpunt overeenkomstig artikel 189 C van het Verdrag vastgesteld op 18 januari 1999.

II. DOELSTELLINGEN VAN HET VOORSTEL

Met het voorstel wordt gestreefd naar een intensievere ontwikkeling van de interne markt voor het wegvervoer, een betere dekking van de kosten die verbonden zijn aan het gebruik van de wegeninfrastructuur, met inbegrip van de externe effecten ervan, een sterkere differentiëring van de heffingen in relatie tot de kosten en een ruimere toepassing van het territorialiteitsbeginsel bij het omslaan van de kosten die aan het gebruik van de wegeninfrastructuur verbonden zijn.

Zo heeft het voorstel betrekking op de jaarlijkse motorrijtuigenbelasting, de gebruiksrechten en de tolgelden.

De richtlijn geldt voor voertuigen bestemd voor goederenvervoer waarvan het totale gewicht bij toegestane belading 12 ton of meer is, met uitzondering van voertuigen die alleen goederen vervoeren op de niet-Europese gebiedsdelen van de lidstaten, en voertuigen die geregistreerd zijn op de Canarische Eilanden, in Ceuta en Melilla, op de Azoren en Madeira en die uitsluitend vervoer verrichten op deze grondgebieden of tussen deze grondgebieden en Spanje of Portugal.

Het voorstel past zowel in de verwezenlijking van de interne markt middels het wegnemen van concurrentievervalsingen, als in het gemeenschappelijk vervoersbeleid.

Naast de wetsteksten waarmee beoogd wordt de concurrentievervalsingen weg te nemen, verwijst de richtlijn expliciet naar andere teksten, waaronder met name:

- het witboek voor "Een gemeenschappelijk vervoerbeleid" (1), waarin wordt gepleit voor een algemenere strategie voor duurzamer en meer evenwichtig vervoer;

- het groenboek "Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer" (2) waarin vooral wordt ingegaan op manieren om niet-levensvatbare tendensen in het vervoer te corrigeren en op de middelen om in het bijzonder de externe kosten te internaliseren;

- regelgevende, technische of organisatorische instrumenten ter verhoging van de aantrekkelijkheid, de rendabiliteit en de kwaliteit van de dienstverlening door andere middelen van vervoer over land, zoals de openstelling van de markt voor het treinvervoer, proefprojecten voor gecombineerd vervoer (PACT), en herstructurering van de markt voor het vervoer over de binnenwateren.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT VAN DE RAAD

Er is tijdens de debatten flink aan de tekst gesleuteld. Het gemeenschappelijk standpunt wijkt op talrijke punten af van het voorstel en van het gewijzigde voorstel van de Commissie:

- wat betreft de rechtsgrondslag achtte de Raad toevoeging van artikel 99 van het Verdrag nodig omdat hoofdstuk II van de tekst betrekking heeft op motorrijtuigenbelasting, die een indirecte belasting is, en in het bijzonder onderlinge aanpassing van de minimumniveaus vergt;

- in de artikelen 2 en 7 heeft de Raad de begrippen "gevoelige routes", "externe kosten", evenals de daarmee samenhangende begrippen "gemachtigde vervoersondernemer" en "vrije toegang" geschrapt, overeenkomstig het advies van het Europees Parlement. De Raad vond "gevoelige routes" namelijk geen in het Gemeenschapsrecht duidelijk omschreven begrip. Voorts is het begrip "gevoelige routes", zoals het in het amendement van het Europees Parlement wordt gepresenteerd, op dit moment geen punt van overweging omdat de specifieke verordeningen waarin moet worden bepaald welke trajecten zwaar vervuild zijn, nog niet bestaan.

Wat betreft de "externe kosten" is de Raad van mening dat er nog geen diepgaande studie bestaat over de kwantificering van de externe kosten in alle vervoerswijzen.

Derhalve heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven het advies van het Parlement te volgen en iedere verwijzing naar concepten en berekeningswijzen die nog niet behoorlijk zijn uitgewerkt, te schrappen;

- in artikel 3 zijn verwijzingen toegevoegd naar de motorrijtuigenbelasting in Oostenrijk, Finland en Zweden en zijn de verwijzingen naar de motorrijtuigenbelasting in de andere lidstaten aangevuld;

- in artikel 6, lid 1, eerste alinea, en in bijlage I heeft de Raad, in navolging van het advies van het Europees Parlement en het gewijzigd voorstel van de Commissie, er de voorkeur aan gegeven de minimumtarieven voor de belasting te schrappen, evenals de mogelijkheid van lagere tarieven dan de minimumtarieven voor lidstaten die een stelsel van gebruiksrechten hanteren.

Wat betreft maximumtarieven voor belastingen dient te worden gememoreerd dat de Raad deze categorie nooit heeft gehanteerd bij de harmonisatie van de indirecte belastingen. Zo zijn voor de BTW, de accijnzen op tabaksartikelen, alcoholhoudende dranken en minerale oliën uitsluitend minimumtarieven vastgesteld. Het vaststellen van dergelijke minimumtarieven werd voldoende geacht om een goede werking van de interne markt te waarborgen. Voorts werd geoordeeld dat de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel waar mogelijk moet worden gehandhaafd.

Wat betreft de mogelijkheid van lagere tarieven dan de minimumtarieven voor lidstaten die een stelsel van gebruiksrechten hanteren, was de Raad van mening dat een dergelijke maatregel enerzijds niet strookt met het streven naar harmonisatie en anderzijds niet met het feit dat tolgelden en gebruiksrechten weliswaar verbonden zijn aan het daadwerkelijk gebruik van het voertuig, maar dat dit niet het geval is voor de motorrijtuigenbelasting. Het leggen van verbanden tussen beide categorieën leek dus niet juist.

Wat betreft de minimumtarieven zijn de niveaus gehandhaafd die de Commissie heeft voorgesteld (voor Euro II) en die in Richtlijn 93/89/EEG stonden;

De Raad heeft geen naar gelang van de Euro-categorieën gedifferentieerde tarieven voor de motorrijtuigenbelasting, gehandhaafd. Niets belet de lidstaten evenwel een dergelijke differentiatie in te voeren, mits de minima worden gerespecteerd. Een dergelijke differentiatie is wel gehandhaafd voor de gebruiksrechten (bijlage II) en wordt op facultatieve basis voorgesteld voor de tolgelden (artikel 7, lid 10, onder a));

- in artikel 6, lid 1, tweede alinea, is een overgangsregeling ingevoerd om bepaalde lidstaten de tijd te geven zich aan te passen aan de tarieven van bijlage I;

- in artikel 6, lid 3, vond de Raad dat verdere vrijstelling of verlaging van de motorrijtuigenbelasting slechts met eenparigheid door de Raad kan worden toegestaan, zoals reeds het geval is voor BTW en accijnsrechten, één en ander onafhankelijk van de beweegredenen die de lidstaten aanvoeren bij hun verzoek om dergelijke belastingvrijstellingen of -verlagingen;

- in artikel 7, lid 2, onder a), tweede alinea, wenste de Raad de verwijzing naar de hoogste wegencategorie als volgt te verduidelijken "de vanuit technisch oogpunt hoogste wegencategorie";

- in artikel 7, lid 2, onder b), onder i), is de mogelijkheid opgenomen om tolgelden of gebruiksrechten voor andere delen van het hoofdwegennet in te voeren. De bedoeling hiervan is om enerzijds rekening te houden met veiligheidsoverwegingen en anderzijds met de kenmerken van bepaalde lidstaten die geen algemeen net van autosnelwegen of tweebaanswegen met soortgelijke kenmerken hebben, voorzover het verkeersaanbod en de bevolkingsdichtheid de aanleg van autosnelwegen niet rechtvaardigen.

- in artikel 7, lid 2, onder iii), heeft de Raad voor Oostenrijk de mogelijkheid ingevoerd om voor het autosnelwegtraject tussen Kufstein en de Brenner tolgeld toe te passen in plaats van een gebruiksrecht. Hoewel, zoals hierboven is vermeld (ad artikel 2 en 7), het begrip "gevoelige route" niet is gehandhaafd, leek het wel juist om rekening te houden met het bestaande probleem in verband met de Brennerpas, zoals het Parlement zelf in zijn advies heeft voorgesteld. De speciale omstandigheden van deze pas rechtvaardigen namelijk de invoering van een tolgeld voor het betrokken traject;

- in artikel 7, lid 6, heeft de Raad het nodig geacht opnieuw een maatregel in te voeren uit Richtlijn 93/89/EEG, waardoor een lidstaat de mogelijkheid wordt geboden te bepalen dat voor de op zijn grondgebied geregistreerde voertuigen voor zijn gehele wegennet gebruiksrechten gelden. Het besluit om deze maatregel te handhaven is ingegeven door de kenmerken van de wegennetten van bepaalde lidstaten, evenals door de noodzaak om te voorkomen dat grote verkeersstromen uitwijken naar secundaire wegen;

- in artikel 7, lid 7, eerste alinea, worden onder verwijzing naar bijlage II de maximumtarieven voor de gebruiksrechten vastgesteld. De Raad heeft het passend geacht een formule te gebruiken die, hoeveel zij genuanceerder is dan de in Richtlijn 93/89/EEG gehanteerde formule, de aanzienlijke complicaties voorkomt die de door de Commissie voorgestelde formule met zich mee zou brengen. Het voorstel bevat namelijk maximum- en minimumbedragen, terwijl in het gemeenschappelijk standpunt uitsluitend maximumbedragen worden genoemd. Voorts variëren deze bedragen in het gemeenschappelijk standpunt al naargelang de Euro-categorie en het aantal assen van het voertuig, op een wijze die analoog is aan de door het Parlement gevolgde aanpak; daarentegen werd in het voorstel een ingewikkelder formule gebruikt waarin, naast de Euro-categorie, rekening werd gehouden met de schade die het voertuig toebrengt aan de wegen, één en ander op basis van een ad-hocbijlage (bijlage II van het voorstel).

Voor het dagtarief, evenals voor het jaartarief, heeft de Raad ook maximumbedragen vastgesteld. Anderzijds zijn de maximum jaarbedragen vastgesteld tussen 750 en 1 550 EUR. Deze bedragen liggen lager dan de door de Commissie voorgestelde of door het Parlement gewenste bedragen;

- in artikel 7, lid 7, derde alinea, wordt een verlaging van 50 % van de gebruiksrechten voor in Griekenland geregistreerde voertuigen ingevoerd. In Richtlijn 93/89/EEG stond een dergelijke overgangsregeling voor in verscheidene lidstaten ingeschreven voertuigen, maar het nieuwe voorstel van de Commissie biedt niet langer deze mogelijkheid. Omdat het Parlement in zijn advies de mening te kennen gaf dat dergelijke verlagingen moeten worden ingesteld voor voertuigen die in perifere gebieden zijn ingeschreven, heeft de Raad, na de situatie te hebben bestudeerd, gemeend dat alleen Griekenland, gezien zijn geopolitieke ligging, voor een dergelijke bepaling in aanmerking mag komen;

- in artikel 7, lid 9, heeft de Raad geoordeeld dat het gewogen gemiddelde van de toltarieven gerelateerd moet zijn aan de kosten voor de aanleg, de exploitatie en de uitbreiding van het betrokken infrastructuurnet. De door de Commissie voorgestelde tekst was zeer complex en voegde aan de infrastructuurkosten andere elementen toe zoals "eenzelfde opbrengst als bij soortgelijke investeringsprojecten haalbaar is". In de tekst van de Raad wordt de lidstaten die een systeem van tolgelden hanteren echter de mogelijkheid geboden de tolgelden onder of boven het gewogen gemiddelde vast te stellen, waarbij het basisprincipe, namelijk het verband tussen het tolbedrag en de kosten van infrastructuur, niet uit het oog mag worden verloren;

- in artikel 7, lid 10, heeft de Raad in samenhang met het bepaalde in lid 9, het noodzakelijk geacht de toltarieven te variëren naar gelang van de emissiekenmerken van de voertuigen en het tijdstip waarop de voertuigen rijden. De Raad heeft dergelijke mogelijkheden ingevoerd als aansporing tot grotere consideratie voor het milieu. Op deze wijze kan voor bepaalde meer vervuilende voertuigen een hoger toltarief worden gehanteerd. Ook kan het tolbedrag worden gedifferentieerd naargelang de voertuigen overdag, 's nachts of op bepaalde spitsuren rijden. Hierbij dient te worden opgemerkt dat altijd moet worden uitgegaan van het gewogen gemiddelde;

- in artikel 9, lid 2, heeft de Raad het noodzakelijk geacht een maatregel in te voeren waarmee aan de lidstaten die dat wensen de mogelijkheid wordt geboden een deel van de opbrengst van de gebruiksrechten of andere toltarieven aan te wenden voor de bescherming van het milieu of de uitbreiding van andere vervoersnetten. Een en ander op voorwaarde dat het bedrag van de gebruiksrechten de maxima in bijlage II van de richtlijn niet overschrijdt en dat het gewogen gemiddelde van de toltarieven gerelateerd wordt aan de kosten voor de aanleg, het onderhoud en de ontwikkeling van de betrokken infrastructuur;

- in artikel 10 heeft de Raad een kleine technische wijziging met betrekking tot de omrekening in euro's ingevoerd wegens de communautaire voorschriften betreffende de Economische en Monetaire Unie;

- in artikel 11, betreffende de invoering van elektronische systemen voor tolgelden, was de Raad van oordeel dat de Commissie ten alle tijde gebruik kan maken van haar initiatiefrecht en dat haar niet van tevoren heel concrete criteria moeten worden opgelegd wat betreft toekomstige voorstellen. In die zin heeft de Raad lid 2 vereenvoudigd en de laatste zinnen, die bovendien veel te gedetailleerd waren, geschrapt;

- voorts dient te worden opgemerkt dat de Raad het niet nodig heeft geacht het stelsel van straffen in artikel 15 van het Commissievoorstel te handhaven. De Raad heeft geoordeeld dat de lidstaten zelf hun stelsel van straffen moeten instellen voor overtredingen van de nationale bepalingen.

IV. AMENDEMENTEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT

1. Door de Commissie overgenomen amendementen van het Europees Parlement die door de Raad werden behouden

De Raad heeft het gewijzigd Commissievoorstel gevolgd door geheel of gedeeltelijk onderstaande amendementen van het Europees Parlement over te nemen:

- amendement nr. 5, waarbij overweging 9 wordt geschrapt, die verband hield met artikel 6, lid 1, tweede alinea, waarin de lidstaten werd toegestaan motorrijtuigenbelasting beneden de minimumtarieven te heffen;

- amendement nr. 8, waarbij overweging 16 van het voorstel (overweging 18 van het gemeenschappelijk standpunt) zodanig wordt gewijzigd dat erin staat dat er een tariefdifferentiatie wordt geïntroduceerd in plaats van de beperkte mate van tariefdifferentiatie die de Commissie in eerste instantie had voorgesteld;

- amendement nr. 10, waarbij overweging 18 van het voorstel (overweging 20 van het gemeenschappelijk standpunt) wordt gewijzigd door toevoeging van een verwijzing naar het territorialiteitsbeginsel;

- amendement nr. 11, waarbij artikel 6, lid 1, eerste alinea, wordt gewijzigd door schrapping van de eis dat motorrijtuigenbelastingen niet hoger mogen liggen dan een door de Commissie voorgesteld plafond;

- amendement nr. 12, waarbij artikel 6, lid 1, tweede alinea, waarin minimumtarieven lager mochten zijn indien een stelsel van gebruiksrechten werd gehanteerd, wordt geschrapt;

- amendement nr. 15, waarbij in artikel 7, lid 2, van het voorstel (artikel 7, lid 7, van het gemeenschappelijk standpunt), een nieuwe alinea wordt ingevoegd waarin voor voertuigen die in perifere gebieden zijn ingeschreven, een verlaging met 50 % van het gebruiksrecht wordt vastgesteld. De Raad heeft geoordeeld dat een dergelijke verlaging alleen te rechtvaardigen valt voor Griekenland, vanwege de geopolitieke ligging van dat land.

2. Door de Commissie overgenomen amendementen van het Europees Parlement die niet door de Raad werden behouden

- amendement nr. 2, dat wijziging beoogt van de derde overweging van het voorstel door schrapping van iedere verwijzing naar maximumtarieven voor motorrijtuigenbelastingen. De Raad heeft er de voorkeur aan gegeven de hele overweging te schrappen; het verzoek van het Parlement om deze maxima te schrappen is echter in het dispositief verwerkt;

- amendement nr. 3, dat de invoering beoogt van een overweging met een verwijzing naar de Alpenovereenkomst. De Raad schat het belang van deze overeenkomst op de juiste waarde, maar achtte het niet gepast in deze richtlijn daar naar te verwijzen;

- amendement nr. 13, dat toevoeging beoogt van een nieuw lid 1 bis aan artikel 6, met het oog op een regelmatige toetsing van motorrijtuigenbelastingtarieven. De Raad heeft geoordeeld dat de Commissie, gezien haar initiatiefrecht, ten alle tijde de door haar noodzakelijk geachte voorstellen kan indienen;

- amendement nr. 23, dat wijziging beoogt van artikel 13, lid 1, tweede alinea, middels de bepaling dat de aan de Commissie toe te zenden inlichtingen eveneens betrekking moeten hebben op de kostendekkingsgraad van het wegverkeer naar voertuig- en wegcategorie. De Raad heeft dit amendement met name geweigerd vanwege het feit dat de lidstaten niet in staat zijn de door het Parlement voorgestelde aanvullende gegevens te verstrekken.

3. Door de Commissie, noch door de Raad overgenomen amendementen van het Europees Parlement

De Raad heeft onderstaande amendementen van het Europees Parlement, die de Commissie niet had overgenomen, niet opgenomen in zijn gemeenschappelijk standpunt:

- amendement nr. 1 is niet in het gemeenschappelijk standpunt gehandhaafd omdat de Raad heeft geoordeeld dat niet mag worden vooruitgelopen op eventuele voorstellen van de Commissie inzake de toerekening van de externe kosten, in het bijzonder vanwege het feit dat men momenteel niet beschikt over een geschikte methode voor de berekening van deze kosten in alle wijzen van vervoer;

- amendement nr. 4 dat naar geen enkele specifieke bepaling van de richtlijn verwijst;

- amendement nr. 7, waarin het begrip "gevoelig gebied" wordt geïntroduceerd. De Commissie vindt dit begrip weinig praktisch en de Raad heeft het niet in het dispositief gehandhaafd, zoals uiteengezet onder punt III ad artikel 7, lid 2, onder iii). Zoals vermeld bij amendement nr. 1, heeft de Raad voorts geoordeeld dat er niet mag worden vooruitgelopen op eventuele voorstellen van de Commissie;

- amendement nr. 24 waarin de bestaande structuur voor de motorrijtuigenbelasting wordt gewijzigd. De Raad, noch de Commissie hebben het zinvol geacht de huidige structuur te wijzigen, omdat de lidstaten die de structuur reeds in de praktijk hebben gebracht, geen bezwaren hebben genoemd.

4. Amendementen van het Europees Parlement die de Commissie niet heeft overgenomen maar die de Raad geheel of gedeeltelijk heeft gehandhaafd

- de amendementen nrs. 9, 14, 17, 18, 19, 20, 21 en 22 waarin alle bepalingen met betrekking tot externe kosten en gevoelige routes worden geschrapt, zijn door de Raad gehandhaafd om de redenen die hierboven onder punt III ad artikelen 2 en 7 zijn uiteengezet;

- voorts heeft de Raad ook gekeken naar amendement nr. 17, waarmee wordt beoogd de aandacht te vestigen op het speciale geval van de Brennerautosnelweg. Er zijn echter wel wijzigingen in aangebracht om de redenen die hierboven onder punt III ad artikel 7, lid 2, onder iii), zijn uiteengezet;

- verder heeft de Raad, wat betreft amendement nr. 22, het Raadgevend Comité van artikel 10 van het voorstel niet aanvaard voor wat betreft de vaststelling van de gevoelige routes; evenmin heeft hij het idee van het Europees Parlement aanvaard om dit comité te gebruiken om toestemming te verlenen voor vrijstellingen of verlagingen van motorrijtuigenbelastingen, aangezien in artikel 6, lid 3, deze toestemming aan de bevoegdheid van de Raad wordt voorbehouden.

(1) Doc. COM(92) 494 def.

(2) Doc. COM(95) 691 def.