Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 88/77/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten met betrekking tot de maatregelen die moeten worden genomen tegen de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes van dieselmotoren bestemd voor motorvoertuigen (98/C 173/01) (Voor de EER relevante tekst) COM(97) 627 def. - 97/0350 (COD)

(Door de Commissie ingediend op 23 maart 1998)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,

Gelet op het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag,

Overwegende dat het bij de verklaring van de Raad van 22 november 1973 goedgekeurde eerste actieprogramma van de Europese Gemeenschap ter bescherming van het milieu (1) reeds maant rekening te houden met de laatste vorderingen op wetenschappelijk gebied in de strijd tegen de luchtverontreiniging door uitlaatgassen van motorvoertuigen en in deze zin de reeds vastgestelde richtlijnen aan te passen; dat overeenkomstig het vijfde actieprogramma, dat in grote lijnen door de Raad bij zijn resolutie van 1 februari 1993 (2) werd goedgekeurd, extra inspanningen moeten worden geleverd met het oog op een aanzienlijke verlaging van het huidige niveau van verontreiniging door uitlaatgassen van motorvoertuigen;

Overwegende dat ingezien wordt dat de ontwikkeling van het vervoer in de Gemeenschap geleid heeft tot een aanzienlijke belasting van het milieu; dat een aantal officiële ramingen van de toename van de verkeersdichtheid lager blijken te liggen dan de officiële cijfers; dat om deze reden strengere emissienormen voor alle motorvoertuigen moeten worden vastgelegd;

Overwegende dat Richtlijn 88/77/EEG van de Raad (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 96/1/EG van het Europees Parlement en de Raad (4), de grenswaarden voor de emissie van koolmonoxide, onverbrande koolwaterstoffen en stikstofoxiden van dieselmotoren van motorvoertuigen vastlegt op basis van een testprocedure voor Europese rijomstandigheden voor de betrokken voertuigen; dat Richtlijn 88/77/EEG voor het eerst werd gewijzigd bij Richtlijn 91/542/EEG (5) in twee fasen, waarbij de eerste fase (1992/1993) samenviel met de vankrachtwordingsdata van nieuwe Europese emissienormen voor personenauto's; dat de tweede fase (1995/1996) een doelstelling voor de lange termijn voor de Europese autoindustrie vormde door de vaststelling van grenswaarden gebaseerd op de verwachte prestaties van technologieën die nog in ontwikkeling waren, waarbij de industrie de tijd krijgt om dergelijke technologieën te perfectioneren; dat Richtlijn 88/77/EEG, als gewijzigd bij Richtlijn 96/1/EG, bepaalde dat voor kleine dieselmotoren met een cilinderinhoud van minder dan 0,7 dm3 en een nominaal toerental van meer dan 3 000 min-1, de grenswaarde voor deeltjesemissies van Richtlijn 91/542/EEG vanaf 1999 moest gelden; dat het echter onredelijk is om op technische gronden een onderscheid te maken op basis van deeltjesemissies voor deze kleine dieselmotoren met hoge toerentallen na 1999;

Overwegende dat krachtens artikel 5, lid 3, van Richtlijn 91/542/EEG de Commissie gehouden was verslag uit te brengen aan de Raad vóór het eind van 1996 over de gemaakte vorderingen ten aanzien van de herziening van de grenswaarden voor gecombineerde verontreinigende emissies, zo nodig gepaard gaande met een herziening van de testprocedure; dat dergelijke herziene grenswaarden niet vóór 1 oktober 1999 van kracht dienden te worden voor nieuwe typegoedkeuringen;

Overwegende dat de Commissie in haar mededeling aan het Europees Parlement en de Raad (6) een Europees programma inzake de luchtkwaliteit, emissies van het wegvervoer, brandstoffen en motortechnologieën, het auto-olie-programma heeft uiteengezet, met het oog op de naleving van de bepalingen van artikel 4 van Richtlijn 94/12/EG van het Europees Parlement en van de Raad (7); dat een kosten-batenstudie in het kader van het auto-olie-programma aangetoond heeft dat een verdere verbetering van de dieselmotortechnologie voor zware vrachtwagens noodzakelijk is met het oog op het bereiken van een luchtkwaliteit in het jaar 2010, als omschreven in de mededeling van de Commissie inzake het auto-olie-programma;

Overwegende dat de verbeterde eisen aan nieuwe dieselmotoren in Richtlijn 88/77/EEG deel uitmaken van een algehele communautaire strategie in het kader waarvan de normen voor lichte vrachtwagens en personenauto's vanaf het jaar 2000 eveneens zullen worden herzien waardoor een verbetering van de motorbrandstoffen noodzakelijk is, alsook een nauwkeurige beoordeling van de prestaties uit een emissieoogpunt;

Overwegende dat Richtlijn 88/77/EEG een van de bijzondere richtlijnen van de EG-goedkeuringsprocedure is, die is vastgesteld bij Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (8), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 97/27/EG van het Europees Parlement en van de Raad (9); dat, overeenkomstig het proportionaliteitsbeginsel, als bedoeld in artikel 3 B, derde alinea, van het Verdrag, de in deze richtlijn vastgestelde maatregelen niet verder gaan dan wat nodig is om de beoogde doelstelling te bereiken, namelijk de beperking van het niveau van verontreinigende emissies van motorvoertuigen;

Overwegende dat de verlaging van emissienormen die van toepassing zijn vanaf het jaar 2000, namelijk vermindering van 30 % voor stikstofoxiden en 30 % voor deeltjes, in het auto-olie-programma is aangewezen als de belangrijkste maatregel om op middellange termijn een bepaalde luchtkwaliteit te bereiken; dat een verlaging van de emissienormen van 30 % totale koolwaterstoffen en 30 % koolmonoxide op vergelijkbare wijze zou bijdragen aan een betere luchtkwaliteit op middellange termijn; dat een vermindering van 30 % opaciteit van het uitlaatgas ten opzichte van die welke wordt gemeten op de huidige motortypen ter aanvulling van Richtlijn 72/306/EEG van de Raad (10), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 97/20/EG van de Commissie (11), zal bijdragen aan de terugdringing van de deeltjesuitstoot; dat deze verminderingen rekening houden met het effect op emissies van nieuwe testcycli die de rijpatronen van in gebruik zijnde voertuigen beter weergeven;

Overwegende dat diagnostische boordsystemen (OBD) nog niet volledig zijn ontwikkeld voor zware vrachtwagens en vanaf 2005 moeten worden ingevoerd met het oog op de snelle detectie van storingen in voor de emissie kritische onderdelen en systemen op voertuigen en op deze wijze een significante verbetering van de bewaking van de aanvankelijke emissieprestaties op in gebruik zijnde voertuigen mogelijk maken door verbeterde controle en onderhoud;

Overwegende dat nieuwe testcycli in verband met de typegoedkeuring voor wat betreft gasvormige en deeltjesemissies en opaciteit ingevoerd moeten worden die zorgen voor een representatievere evaluatie van de emissieprestaties van dieselmotoren onder proefomstandigheden die sterker lijken op die welke zich voordoen bij in gebruik zijnde voertuigen; dat een nieuwe testcyclus moet worden ingevoerd voor conventionele dieselmotoren en die dieselmotoren die zijn uitgerust met katalysatoren; dat een nieuwe gecombineerde (tweefasen) testprocedure moet worden ingevoerd voor dieselmotoren die zijn uitgerust met geavanceerde emissiebeheersystemen en motoren die op gas lopen;

Overwegende dat de lidstaten de mogelijkheid moet worden gegeven het gebruik van voertuigen die voldoen aan de strengere voorschriften van deze richtlijn met behulp van fiscale stimuleringsmaatregelen te bevorderen;

Overwegende dat moet worden vastgesteld dat een verdere aanzienlijke verlaging van de emissiegrenswaarden vanaf het jaar 2005 gepland is, gebaseerd op de resultaten van het auto-olie-II-programma van de Commissie en gericht op bevordering van de verdere ontwikkeling van voertuigen met de meest geavanceerde antiverontreinigingsuitrusting; dat, tenzij aanzienlijke vorderingen worden gemaakt met een mondiaal geharmoniseerde testprocedure, de emissiegrenswaarden voor dieselmotoren voor 2005 van toepassing moeten worden op de gecombineerde (tweefasen) testprocedure;

Overwegende dat bij de ontwikkeling van het Gemeenschapsrecht betreffende emissies van motorvoertuigen rekening moet worden gehouden met de resultaten van het lopende onderzoek naar de eigenschappen van deeltjes;

Overwegende dat de Commissie uiterlijk 31 december 1999 verslag moet uitbrengen over de ontwikkeling van emissiebestrijdingsapparatuur voor zware vrachtwagens met dieselmotor en het verband met de brandstofkwaliteit; dat de Commissie eveneens verslag moet uitbrengen over de ontwikkeling van specifieke milieuvriendelijke emissienormen voor motoren die lopen op brandstoffen zoals vloeibaar petroleumgas (LPG) en aardgas (NG);

Overwegende dat de grenswaarden voor 2005 en de desbetreffende testprocedure moeten worden vastgelegd in een richtlijn van het Europees Parlement en van de Raad op basis van een uiterlijk 31 december 1999 in te dienen voorstel van de Commissie;

Overwegende dat Richtlijn 88/77/EEG dienovereenkomstig moet worden gewijzigd,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Richtlijn 88/77/EEG wordt hierbij als volgt gewijzigd:

1. De titel wordt vervangen door de volgende:

"Richtlijn 88/77/EEG van de Raad van 3 december 1987 inzake maatregelen die moeten worden genomen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes van dieselmotoren bestemd voor motorvoertuigen en de uitstoot van verontreinigende gassen van motoren met elektrische ontsteking die lopen op aardgas of vloeibaar petroleumgas en bestemd zijn voor voertuigen".

2. Artikel 1 wordt vervangen door het volgende:

"Artikel 1

In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:

- "voertuig": een voertuig als gedefinieerd in deel A van bijlage II van Richtlijn 70/156/EEG, aangedreven door een diesel- of gasmotor, met uitzondering van voertuigen van categorie M1.

- "diesel- of gasmotor": de aandrijvingsbron van een voertuig waarvoor typegoedkeuring als technische eenheid, als gedefinieerd in artikel 2 van Richtlijn 70/156/EEG, kan worden verleend.".

3. De bijlagen I tot en met VIII worden vervangen door de bijlage van deze richtlijn.

Artikel 2

1. Met ingang van 1 oktober 1999 mogen de lidstaten

- voor een type motorvoertuig aangedreven door een diesel- of gasmotor noch de EG-typegoedkeuring, noch de afgifte van het bij artikel 10 van Richtlijn 70/156/EEG van de Raad, als gewijzigd bij Richtlijn 87/403/EEG (12), bedoelde document, noch de nationale goedkeuring weigeren,

- noch de registratie, de verkoop of het in het verkeer brengen van dergelijke nieuwe voertuigen verbieden,

- noch de EG-typegoedkeuring voor een type diesel- of gasmotor weigeren,

- noch de verkoop of het gebruik van nieuwe diesel- of gasmotoren verbieden,

om redenen die verband houden met de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes en de opaciteit van het uitlaatgas van een motor indien aan de desbetreffende voorschriften van de bijlage van Richtlijn 88/77/EEG als gewijzigd bij deze richtlijn is voldaan.

2. Met ingang van 1 oktober 2000:

- mogen de lidstaten de EG-typegoedkeuring niet meer verlenen noch het bij artikel 10 van Richtlijn 70/156/EEG, als gewijzigd bij Richtlijn 87/403/EEG bedoelde document afgeven, en

- moeten de lidstaten de nationale goedkeuring weigeren,

voor een type diesel- of gasmotor en een type door een diesel- of gasmotor aangedreven voertuig indien de emissies van verontreinigende gassen en deeltjes en de opaciteit van de motor niet aan de in de tabellen van punt 6.2.1 van bijlage I van Richtlijn 88/77/EEG, als gewijzigd bij deze richtlijn, genoemde grenswaarden voldoen.

3. Met ingang van 1 oktober 2001 beschouwen de lidstaten:

- certificaten van overeenstemming van nieuwe voertuigen of nieuwe motoren overeenkomstig Richtlijn 70/156/EEG als niet meer geldig in de zin van artikel 7, lid 1, van die richtlijn en

- mogen zij de registratie, de verkoop of het in het verkeer brengen van nieuwe door een diesel- of gasmotor aangedreven voertuigen en de verkoop en het gebruik van nieuwe diesel- of gasmotoren verbieden,

indien de emissies van verontreinigde gassen en deeltjes en de opaciteit van de motor niet aan de in de tabellen van punt 6.2.1 van bijlage I van Richtlijn 88/77/EEG, als gewijzigd bij deze richtlijn, genoemde grenswaarden voldoen.

Artikel 3

De lidstaten mogen alleen voor motoren die voldoen aan Richtlijn 88/77/EEG, als gewijzigd bij deze richtlijn, fiscale stimuleringsmaatregelen vaststellen. Dergelijke maatregelen moeten voldoen aan de bepalingen van het Verdrag en aan de volgende voorwaarden:

- zij zijn van toepassing op alle nieuwe voertuigen die op de markt van een lidstaat worden gebracht, die eerder voldoen aan de terzake dienende verplichte grenswaarden die zijn aangegeven in rij A van de tabellen 1 en 2 en punt 6.2.1 van bijlage I van Richtlijn 88/77/EEG, als gewijzigd bij deze richtlijn;

- zij worden ingetrokken op het moment van de verplichte toepassing van de emissiegrenswaarden als vastgelegd in artikel 2, lid 3, voor nieuwe voertuigen;

- voor elk type voertuig belopen zij een bedrag dat lager ligt dan de extra kosten van de technische oplossing die moet worden aangebracht om te zorgen voor naleving van de in artikel 2, lid 3, genoemde waarden en de montage daarvan op het voertuig.

De Commissie wordt tijdig op de hoogte gesteld van het voornemen om de in het eerste lid bedoelde fiscale stimuleringsmaatregelen te nemen of te wijzigen zodat zij hierover opmerkingen kan maken.

Artikel 4

De Commissie doet uiterlijk twaalf maanden na de vankrachtwordingsdatum van deze richtlijn, maar in ieder geval uiterlijk 31 december 1999 aan het Europees Parlement en de Raad voorstellen voor een verdere aanscherping van de emissienormen voor voertuigen of motoren die onder deze richtlijn vallen.

In het voorstel wordt het volgende in aanmerking genomen:

- het evaluatieprogramma, uitvoerig omschreven in artikel 3 van Richtlijn . . . en artikel 9 van Richtlijn . . .;

- de ontwikkeling van emissiebestrijdingstechnologieën voor diesel- en gasmotoren, waarbij rekening moet worden gehouden met de onderlinge afhankelijkheid van dergelijke technologieën met de brandstofkwaliteit;

- de ontwikkeling van een mondiaal geharmoniseerde testcyclus voor typegoedkeuringsproeven;

- diagnostische boordsystemen (OBD) voor zware motoren;

- relevante duurzaamheidsbepalingen.

Het voorstel beoogt de totstandbrenging van een aanzienlijke verlaging van de uitstoot van verontreinigende stoffen voor wat betreft voertuigen en motoren die onder deze richtlijn vallen. De verlaagde grenswaarden worden niet vóór 1 oktober 2005 van toepassing op nieuwe typegoedkeuringen.

Artikel 5

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 1 januari 1999 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in deze bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 6

De richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 7

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

(1) PB C 112 van 20.12.1973, blz. 1.

(2) PB C 138 van 17.5.1993, blz. 1.

(3) PB L 36 van 9.2.1988, blz. 33.

(4) PB L 40 van 17.2.1996, blz. 1.

(5) PB L 295 van 25.10.1991, blz. 1.

(6) COM(96) 248 def. van 18.6.1996.

(7) PB L 100 van 19.4.1994, blz. 42.

(8) PB L 42 van 23.2.1970, blz. 1.

(9) PB L 233 van 25.8.1997, blz. 1.

(10) PB L 190 van 20.8.1972, blz. 1.

(11) PB L 125 van 16.5.1997, blz. 21.

(12) PB L 220 van 8.8.1987, blz. 44.

BIJLAGE I

TOEPASSINGSGEBIED, DEFINITIES EN AFKORTINGEN, AANVRAAG VAN EG-TYPEGOEDKEURING, SPECIFICATIES EN TESTS EN OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE

1. TOEPASSINGSGEBIED

Deze richtlijn is van toepassing op verontreinigende gassen en deeltjes van alle motorvoertuigen uitgerust met motoren met compressieontstekingen en op verontreinigende gassen van alle motorvoertuigen uitgerust met motoren met elektrische ontsteking die op aardgas of LPG lopen en op motoren met compressieontsteking en elektrische ontsteking als omschreven in artikel 1, met uitzondering van die voertuigen van categorie N1, N2 en M2 waarvoor typegoedkeuring is verleend krachtens Richtlijn 70/220/EEG (1), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 96/44/EG (2).

2. DEFINITIES EN AFKORTINGEN

In deze richtlijn wordt verstaan onder:

2.1. testcyclus: een opeenvolging van testpunten, elk bij een bepaald toerental en koppel van de motor in statische toestand (ESC-test) of veranderende bedrijfsomstandigheden (ETC- en ELR-test);

2.2. goedkeuring van een motor (motorfamilie): de goedkeuring van een motortype (motorfamilie) met betrekking tot het emissieniveau van verontreinigde gassen en deeltjes;

2.3. dieselmotor: een motor die werkt volgens het principe van compressieontsteking;

gasmotor: een motor die loopt op aardgas (NG) of LPG;

2.4. motortype: een categorie motoren waarvan de essentiële aspecten, zoals de motoreigenschappen als gedefinieerd in bijlage II van deze richtlijn, onderling niet verschillen;

2.5. motorfamilie: een door de fabrikant aangegeven groep motoren waarvan op grond van het ontwerp als gedefinieerd in bijlage II, aanhangsel 2, van deze richtlijn wordt verwacht dat ze vergelijkbare uitlaatemissie-eigenschappen hebben; alle leden van de familie moeten voldoen aan de van toepassing zijnde emissiegrenswaarden;

2.6. oudermotor: een motor die op zodanige wijze uit de motorfamilie is gekozen dat de emissie-eigenschappen representatief voor die motorfamilie zijn;

2.7. verontreinigende gassen: koolmonoxide, koolwaterstoffen (uitgaande van een verhouding van CH1,85 voor diesel, CH2,525 voor LPG en CH2,93 voor NG (NMCH)), methaan (uitgaande van een verhouding van CH4 voor NG) en stikstofoxiden, waarbij laatstgenoemde kunnen worden uitgedrukt in stikstofdioxide (NO2)-equivalent;

verontreinigende deeltjes: materiaal dat verzameld wordt op een gespecificeerd filter medium na verdunning van het uitlaatgas met schone gefilterde lucht zodat de temperatuur niet meer dan 325 K (52 °C) bedraagt;

2.8. rook: deeltjes die in de uitlaatstroom van een dieselmotor zweven die licht absorberen, weerkaatsen of breken;

2.9. nettovermogen: het vermogen in kW (EG) vastgesteld op een proefbank aan het eind van de krukas of het equivalent gemeten overeenkomstig de EG-methode voor meting van vermogen als beschreven in Richtlijn 80/1269/EEG (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (4);

2.10. opgegeven maximumvermogen (Pmax): het maximumvermogen in kW (nettovermogen) (EG) als opgegeven door de fabrikant in de aanvraag voor typegoedkeuring;

2.11. procentuele belasting: het deel van het maximum beschikbare koppel bij een bepaald motortoerental;

2.12. ESC-test: een testcyclus bestaande uit 13 statische toestanden die tot stand moeten worden gebracht overeenkomstig punt 6.2 van deze bijlage;

2.13. ELR-test: een testcyclus bestaande uit een opeenvolging van verschillende belastingen bij constant motortoerental overeenkomstig punt 6.2 van deze bijlage;

2.14. ETC-test: een testcyclus bestaande uit 1 800 per seconde verschillende overgangstoestanden overeenkomstig punt 6.2 van deze bijlage;

2.15. bedrijfsmotortoerentalgebied: het motortoerentalgebied dat het meest frequent voorkomt tijdens het bedrijf van de motor in de praktijk, hetgeen tussen het lage en het hoge toerental, als vermeld in bijlage III van deze richtlijn, ligt;

2.16. laag toerental (nlo): het laagste motortoerental waarbij 50 % van het opgegeven maximumvermogen wordt ontwikkeld;

2.17. hoog toerental (nhi): het hoogste motortoerental waarbij 70 % van het opgegeven maximumvermogen wordt ontwikkeld;

2.18. motortoerentallen A, B en C: de beproevingstoerentallen binnen het bedrijfsmotortoerentalgebied die worden gebruikt voor de ESC-test en de ELR-test overeenkomstig aanhangsel 1 van bijlage III van deze richtlijn;

2.19. meetgebied: het gebied tussen de motortoerentallen A en C en tussen een belasting van 25 en 100 %;

2.20. referentietoerental (nref): 100 % van het toerental dat wordt gebruikt om de relatieve toerentalwaarden bij de ETC-test te denormaliseren overeenkomstig aanhangsel 2 van bijlage III van deze richtlijn;

2.21. opaciteitmeter: een instrument ontworpen om de dichtheid van de rookdeeltjes te meten door middel van het lichtuitdovingsbeginsel;

2.22. NG-gasgebied: een van de H- of L-gebieden als gedefinieerd in Euro-norm 437 van november 1993;

2.23. zelfaanpassend vermogen: een motoronderdeel waarmee de lucht/brandstofverhouding constant kan worden gehouden;

2.24. herkalibrering: een fijnafstelling van een NG-motor om te zorgen voor dezelfde prestaties (vermogen, brandstofverbruik) bij een aardgas uit een ander gebied;

2.25. Wobbe-index (onderste Wl of bovenste Wu): de verhouding tussen de overeenkomstige calorische waarde van een gas per eenheid volume en de tweedemachtswortel van de relatieve dichtheid onder dezelfde referentieomstandigheden

W = Hgas × √ñair/ñ gas

2.26 ë-verschuivingsfactor (Së): een uitdrukking die de vereiste flexibiliteit van het motorregelsysteem beschrijft voor wat betreft een verandering van de verhouding ë (overmaat lucht) indien de motor op een brandstof loopt met een gassamenstelling die anders is dan puur methaan (zie bijlage VII voor de berekening van Së).

Figuur 1 Specifieke definities van testcycli

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

2.27. Symbolen en afkortingen

2.27.1. >RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.27.2. >RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.27.3. >RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. AANVRAAG VAN EG-GOEDKEURING

3.1. Aanvraag van EG-goedkeuring voor een type motor of motorfamilie als technische eenheid

3.1.1. De aanvraag van EG-goedkeuring voor een motortype of motorfamilie met betrekking tot het emissieniveau van verontreinigende gassen en deeltjes bij dieselmotoren en met betrekking tot het emissieniveau van verontreinigende gassen bij gasmotoren moet worden ingediend door de motorfabrikant of door zijn naar behoren geaccrediteerde vertegenwoordiger.

3.1.2. De aanvraag dient vergezeld te gaan van de onderstaande documenten in drievoud en van de volgende bijzonderheden:

3.1.2.1. een beschrijving van het motortype of motorfamilie, indien van toepassing, met de gegevens als bedoeld in bijlage II van deze richtlijn die voldoen aan de voorschriften van artikel 9 bis van Richtlijn 70/156/EEG.

3.1.3. Er dient een motor die voldoet aan de in bijlage II beschreven eigenschappen van het "motortype" of de "oudermotor" aan de voor de uitvoering van de in punt 6 gedefinieerde goedkeuringsproeven verantwoordelijke technische dienst aangeboden te worden.

3.2. Aanvraag van EG-goedkeuring voor een voertuigtype voor wat betreft de motor

3.2.1. De goedkeuringsaanvraag van een voertuig met betrekking tot de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes door een dieselmotor of motorfamilie en met betrekking tot het emissieniveau van verontreinigende gassen door de gasmotor of -motorfamilie moet worden ingediend door de voertuigfabrikant of zijn naar behoren geaccrediteerde vertegenwoordiger.

3.2.2. Het dient vergezeld te gaan van het in het onderstaande genoemde document in drievoud en van de volgende gegevens:

3.2.2.1. een beschrijving van het voertuigtype en van de met de motor verband houdende voertuigonderdelen en van het motortype of de motorfamilie, indien van toepassing, met de gegevens als bedoeld in bijlage II, tezamen met de documentatie die nodig is in verband met de toepassing van artikel 3 van Richtlijn 70/156/EEG.

3.3. Aanvraag van EG-goedkeuring voor een voertuigtype met een goedgekeurde motor

3.3.1. De goedkeuringsaanvraag van een voertuig met betrekking tot de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes van een dieselmotor of -motorfamilie en met betrekking tot het emissieniveau van verontreinigende gassen door de gasmotor of -motorfamilie moet worden ingediend door de voertuigfabrikant of zijn naar behoren geaccrediteerde vertegenwoordiger.

3.3.2. Het dient vergezeld te gaan van de in het onderstaande genoemde document in drievoud en van de volgende gegevens:

3.3.2.1. een beschrijving van het voertuigtype en van de met de motor verband houdende voertuigonderdelen met de gegevens als bedoeld in bijlage II, indien van toepassing, en eventueel een kopie van het EG-goedkeuringsformulier (bijlage VI) voor de motor of motorfamilie als technische eenheid die in het voertuigtype is gemonteerd, tezamen met de documentatie die noodzakelijk is in verband met de toepassing van artikel 3 van Richtlijn 70/156/EEG.

4. EG-GOEDKEURING

4.1. Verlening van universele EG-goedkeuring voor wat betreft de brandstof

EG-goedkeuring voor een universele brandstof wordt verleend afhankelijk van de volgende voorwaarden:

4.1.1. In geval van dieselbrandstof moet de oudermotor voldoen aan de voorschriften van deze richtlijn betreffende de referentiebrandstof die zijn aangegeven in bijlage IV.

4.1.2. In geval van aardgas moet worden aangetoond dat de oudermotor zich kan aanpassen aan alle brandstofsamenstellingen die op de markt voorhanden kunnen zijn. In geval van aardgas zijn er over het algemeen twee typen brandstof: brandstof met een hoge verbrandingswaarde (H-gas) en brandstof met een lage verbrandingswaarde (L-gas), maar met aanzienlijk veel variatie binnen beide gebieden; ze verschillen significant in hun energie-inhoud uitgedrukt door de Wobbe-index en in hun ë-verschuivingsfactor "Së". De formules voor de berekening van de Wobbe-index en Së zijn vermeld in de punten 2.25 en 2.26. De samenstelling van de referentiebrandstoffen vormt een weergave van deze parameters. De oudermotor moet voldoen aan de voorschriften van deze richtlijn voor de referentiebrandstoffen G20 en G25, als aangegeven in bijlage IV, waarbij de brandstoftoevoer tussen de twee proeven niet opnieuw mag worden afgesteld. De motor mag zich echter gedurende een ETC-cyclus aanpassen nadat de brandstof is gewijzigd. Voor de proef moet de oude motor zijn ingelopen volgens de procedure van punt 3 van aanhangsel 2 van bijlage III.

4.1.3. In geval van een motor die loopt op aardgas en die zichzelf aanpast aan H-gassen enerzijds en L-gassen anderzijds en die kan worden overgeschakeld van H-gebied op L-gebied met behulp van een schakelaar moet de oudermotor worden beproefd met de twee relevante referentiebrandstoffen als aangegeven in bijlage IV voor elk gebied, en elke stand van de schakelaar. De brandstoffen zijn G20-brandstof en G23 (brandstof 2) voor het H-gasgebied en G23 (brandstof 1) en G25 (brandstof 2) voor het L-gasgebied. De oudermotor moet voldoen aan de voorschriften van deze richtlijn in beide standen van de schakelaar zonder enige tussentijdse afstelling van het brandstofsysteem tussen beide testen bij elke stand van de schakelaar. De motor mag zich echter gedurende een ETC-cyclus aanpassen nadat de brandstof is gewijzigd. Voor de proef moet de oude motor zijn ingelopen volgens de procedure van punt 3 van aanhangsel 2 van bijlage III.

4.1.3.1. Op verzoek van de fabrikant mag de motor getest worden met een derde brandstof (brandstof 3) indien de verschuivingsfactor Së tussen die van de brandstof van G20 en G25 ligt, b. v. wanneer brandstof 3 een op de markt verkrijgbare brandstof is. De resultaten van deze test mogen worden gebruikt als basis voor de beoordeling van de overeenstemming van de productie.

4.1.3.2. De verhouding van de emissieresultaten "r" moet voor elke verontreinigde stof als volgt worden bepaald:

r = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 2

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 1

of

ra = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 2

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 3

en

rb = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 1

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 3

4.1.4. In geval van LPG moet worden aangetoond dat de oudermotor zich kan aanpassen aan alle brandstofsamenstellingen die zich op de markt kunnen voordoen. In geval van LPG zijn de variaties in de samenstelling C3/C4. Deze variaties komen tot uiting in de refentiebrandstoffen. De oudermotor moet voldoen aan de emissievoorschriften voor de referentiebrandstoffen A en B als aangegeven in bijlage IV zonder enige tussentijdse afstelling van het brandstofsysteem tussen beide proeven.

De motor mag zich echter gedurende een ETC-cyclus aanpassen nadat de brandstof is gewijzigd. Voor de proef moet de oude motor zijn ingelopen volgens de procedure van punt 3 van aanhangsel 2 van bijlage III.

4.1.4.1. De verhouding van de emissieresultaten "r" moet voor elke verontreinigde stof als volgt worden bepaald:

r = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 2

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 1

4.2. Verlening van EG-goedkeuring voor een beperkt aantal brandstoffen

Met de huidige stand van de technologie is het niet mogelijk om armmengselaardgasmotoren zelfaanpassend te maken. Desalniettemin bieden deze motoren een rendement- en CO2-emissievoordeel. Indien een gebruiker kan rekenen op de leverantie van brandstof van uniforme samenstelling, kan hij kiezen voor een armmengselmotor. Een dergelijke motor zou kunnen worden goedgekeurd met een brandstofbeperking. In het belang van de internationale harmonisatie wordt het echter wenselijk geacht dat een exemplaar van een dergelijke motor internationaal wordt goedgekeurd. Goedkeuringsvarianten met een brandstofbeperking moeten dan identiek zijn, behalve voor wat betreft de inhoud van het gegevensbestand van de ECU van het brandstofsysteem, en onderdelen als het brandstofsysteem (zoals de inspuitkoppen) die moeten worden aangepast aan de verschillende brandstofstromen.

EG-goedkeuring voor een beperkt aantal brandstoffen wordt verleend afhankelijk van de volgende voorwaarden:

4.2.1. Goedkeuring voor wat betreft de uitlaatemissies van een motor die op aardgas loopt en is bestemd voor hetzij H-gassen hetzij L-gassen

De oudermotor moet worden getest met de twee relevante referentiebrandstoffen als aangegeven in bijlage VI voor het desbetreffende gebied; de brandstoffen zijn G20 (brandstof 1) en G23 (brandstof 2) voor het H-gasgebied en G23 (brandstof 1) en G25 (brandstof 2) voor het L-gasgebied. De oudermotor moet voldoen aan de emissievoorschriften zonder tussentijdse afstelling van een brandstofsysteem tussen beide proeven. De motor mag zich echter gedurende een ETC-cyclus aanpassen nadat de brandstof is gewijzigd. Voor de proef moet de oude motor zijn ingelopen volgens de procedure van punt 3 van aanhangsel 2 van bijlage III.

4.2.1.1. Op verzoek van de fabrikant mag de proef met een derde brandstof (brandstof 3) worden uitgevoerd indien de Wobbe-index tussen die van de brandstoffen G20 en G23 ligt c. q. G23 en G25 bijvoorbeeld wanneer brandstof 3 een op de markt beschikbare brandstof is. De resultaten van deze test mogen worden gebruikt als basis voor de beoordeling van de overeenstemming van de productie.

4.2.1.2. De verhouding van de emissieresultaten "r" moet voor elke verontreinigde stof als volgt worden bepaald:

r = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 2

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 1

of

ra = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 2

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 3

en

rb = >NUM>emissieresultaat met referentiebrandstof 1

>DEN>emissieresultaat met referentiebrandstof 3

4.2.1.3. Bij aflevering aan de afnemer moet de motor voorzien zijn van een etiket waarop het gasgebied is aangegeven waarvoor de motor is goedgekeurd.

4.2.2. Goedkeuring voor wat betreft uitlaatemissies van een motor die loopt op aardgas of LPG en is bestemd voor een bepaalde brandstofsamenstelling

4.2.2.1. De oudermotor moet voldoen aan de emissievoorschriften voor de referentiebrandstoffen G20 en G25 in geval van aardgas en de referentiebrandstoffen A en B in geval van LPG, als aangegeven in bijlage IV. Tussen de proeven mag het brandstofsysteem worden bijgesteld. Deze fijnafstelling bestaat uit rekalibrering van het brandstofgegevensbestand zonder wijziging van het basisregelsysteem of de basisopzet van het gegevensbestand. Indien nodig mogen onderdelen die rechtstreeks verband houden met de brandstofstroom (zoals inspuitkoppen) worden vervangen. De motor moet met beide brandstoffen hetzelfde vermogen afgeven.

4.2.2.2. Indien de fabrikant dit wenst mag de motor worden getest met de referentiebrandstoffen G20 en G23 of G23 en G25 in welk geval de typegoedkeuring slechts geldig is voor respectievelijk het H-gasgebied of het L-gasgebied.

4.2.2.3. Bij aflevering aan de afnemer moet de motor voorzien zijn van een etiket waarop is vermeld voor welke brandstofsamenstelling de motor is gekalibreerd.

4.3. Goedkeuring voor wat betreft uitlaatemissie van een lid van een motorfamilie

4.3.1. Met uitzondering van het in punt 4.3.2 genoemde geval geldt de goedkeuring van een oudermotor voor alle familieleden zonder verdere beproeving, voor alle brandstofsamenstellingen binnen het brandstofgebied waarvoor de oudermotor is goedgekeurd (in geval van de in punt 4.2.2 beschreven motoren) of hetzelfde brandstofgebied (in geval van in punt 4.1. of 4.2 beschreven motoren) waarvoor de oudermotor is goedgekeurd.

4.3.2. Secundaire proefmotor

In geval van een aanvraag van goedkeuring van een motor, of een voertuig voor wat betreft de motor, waarbij de motor tot een motorfamilie behoort, en indien de goedkeuringsinstantie bepaalt dat voor wat betreft de gekozen oudermotor de ingediende aanvraag niet volledig representatief is voor de motorfamilie als gedefinieerd in aanhangsel 1 van bijlage I, kan een andere en zonodig een extra referentietestmotor worden geselecteerd door de goedkeuringsinstantie en worden beproefd.

4.4. Goedkeuringsformulier

Een formulier dat overeenkomt met het model van bijlage VI wordt bij goedkeuring afgegeven als bedoeld in de punten 3.1, 3.2 en 3.3.

5. MERKTEKENS OP DE MOTOR

5.1. De als technische eenheid goedgekeurde motor moet zijn voorzien van:

5.1.1. het handelsmerk of handelsnaam van de fabrikant van de motor;

5.1.2. de handelsbeschrijving van de fabrikant;

5.1.3. het EG-typegoedkeuringsnummer voorafgegaan door de kenletter(s) van het land dat de EG-goedkeuring heeft verleend (5).

5.1.4. In geval van een NG-motor moet een van de volgende merktekens na het EG-typegoedkeuringsnummer worden geplaatst:

- H bij een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor het H-gasgebied;

- L bij een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor het L-gasgebied;

- HL voor een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor zowel het H-gas- als het L-gasgebied;

- Ht bij een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor een specifieke gassamenstelling in het H-gasgebied of aanpasbaar aan een ander specifiek gas in het H-gasgebied door fijnafstelling van het brandstofsysteem van de motor;

- Lt bij een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor een specifieke gassamenstelling in het L-gasgebied en aanpasbaar aan een ander specifiek gas in het L-gasgebied door fijnafstelling van het brandstofsysteem van de motor;

- HLt bij een motor goedgekeurd en gekalibreerd voor een specifieke gassamenstelling in zowel het H-gas- als het L-gasgebied en aanpasbaar aan een ander specifiek gas in zowel het H-gas- als het L-gasgebied door fijnafstelling van het brandstofsysteem van de motor.

5.1.5. Plaatjes

In geval van voor NG en LPG geschikte motoren met een goedkeuring voor een beperkt aantal brandstoffen zijn de volgende plaatjes van toepassing:

5.1.5.1. Inhoud

De volgende gegevens moeten worden verstrekt:

In geval van punt 4.2.1.2 staat op het plaatje "ALLEEN VOOR GEBRUIK MET AARDGAS - H-GEBIED". "H" wordt eventueel vervangen door "L".

In geval van punt 4.2.2.3 staat op het plaatje "ALLEEN VOOR GEBRUIK MET AARDGAS, SPECIFICATIE . . ." of "ALLEEN VOOR GEBRUIK MET LPG, SPECIFICATIE . . .". Alle gegevens in de desbetreffende tabel(len) in bijlage VI worden vermeld met de afzonderlijke bestanddelen en grenswaarden als aangegeven door de motorfabrikant.

De letters en cijfers moeten minstens 4 mm hoog zijn.

5.1.5.2. Eigenschappen

Plaatjes moeten duurzaam zijn gedurende de levensduur van de motor. Plaatjes moeten duidelijk leesbaar zijn en de letters en cijfers moeten onuitwisbaar zijn. Bovendien moeten de plaatjes zodanig worden aangebracht dat de wijze van bevestiging duurzaam is gedurende de nuttige levensduur van de motor en de plaatjes mogen niet kunnen worden verwijderd zonder deze te vernietigen of te beschadigen.

5.1.5.3. Plaatsing

De plaatjes moeten worden bevestigd aan een motoronderdeel dat noodzakelijk is voor het normale bedrijf van de motor en normaliter niet behoeft te worden vervangen gedurende de levensduur van de motor. Bovendien moeten deze plaatjes zodanig worden geplaatst dat ze gemakkelijk leesbaar zijn voor de gemiddelde persoon nadat de motor is samengebouwd met alle noodzakelijke toebehoren voor het functioneren van de motor.

5.2. In geval van aanvraag van EG-goedkeuring voor een voertuigtype voor wat betreft de motor moeten de in punt 5.1.5 vermelde opschriften eveneens dicht bij het vulgat van de brandstoftank worden aangebracht.

5.3. In geval van een aanvraag voor EG-goedkeuring van een voertuigtype met een goedgekeurde motor moeten de in punt 5.1.5 genoemde opschriften eveneens dicht bij het vulgat van de brandstoftank worden aangebracht.

6. SPECIFICATIES EN PROEVEN

6.1. Algemeen

De onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissies van verontreinigende gassen en deeltjes uit dieselmotoren en de emissie van verontreinigende gassen uit gasmotoren moeten zodanig zijn ontworpen, gemaakt en samengebouwd, dat de motor bij normaal gebruik voldoet aan de bepalingen van deze richtlijn.

6.2. Specificaties betreffende de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes en rook

De emissie wordt bepaald op basis van de ESC- en ELR-test met conventionele dieselmotoren met inbegrip van die welke zijn uitgerust met elektronische brandstofinspuitapparatuur, uitlaatgasrecirculatie (EGR) en/of tweewegkatalysator. Dieselmotoren die zijn uitgerust met uitlaatgasnabehandelingssystemen waaronder NOx-verwijderende katalysatoren en/of deeltjesvangers, moeten bovendien worden beproefd op basis van de ETC-test. Voor gasmotoren worden de gasvormige emissies bepaald met behulp van de ETC-test; de deeltjesemissie wordt niet aan de hand van een proef bepaald. De ESC- en ELR-testprocedures zijn beschreven in aanhangsel 1 van bijlage III, de ETC-testprocedure in aanhangsel 2 en 3 van bijlage III.

De uitstoot van, in voorkomend geval, verontreinigende gassen en deeltjes en van, in voorkomend geval, rook door de motor die voor beproeving ter beschikking is gesteld, wordt gemeten volgens de in aanhangsel 4 van bijlage III beschreven methoden. In bijlage V worden de aanbevolen analytische systemen voor de verontreinigende gassen, de aanbevolen deeltjesbemonsteringssystemen en de aanbevolen opaciteitmeetsystemen beschreven. Voor gasmotoren met NG als brandstof dient de methaanemissie te worden gemeten, maar hiervoor zijn geen grenswaarden vastgesteld.

Andere systemen of analyseapparatuur kunnen door de technische dienst worden goedgekeurd indien wordt aangetoond dat hiermee gelijkwaardige resultaten bij de respectieve testcycli worden verkregen. De systeemgelijkwaardigheid moet worden vastgesteld aan de hand van een correlatiestudie met zeven monsterparen (of meer) tussen het systeem dat wordt onderzocht en een van de referentiesystemen in deze richtlijn. Voor de deeltjesemissie is alleen het volledige-stroomverdunningssysteem als referentiesysteem erkend. De "resultaten" hebben betrekking op de emissiewaarden bij een specifieke cyclus. De correlatietest moet worden uitgevoerd in hetzelfde laboratorium met dezelfde meetcel en dezelfde motor en moet bij voorkeur gelijktijdig worden uitgevoerd. De gelijkwaardigheidscriteria worden gedefinieerd als de overeenstemming van de monsterpaargemiddelden met een marge van ± 5 %. Om te worden opgenomen in de richtlijn als nieuw systeem moet de gelijkwaardigheid zijn bepaald op basis van berekening van de herhaalbaarheid en de reproduceerbaarheid als omschreven in ISO 5725.

6.2.1. Grenswaarden

Dieselmotoren

De specifieke massa van het koolmonoxide, de koolwaterstoffen en de stikstofoxiden en van de deeltjes, die is bepaald bij de ESC-proef en van de rook, die is bepaald met de ELR-proef mag niet meer bedragen dan de in tabel 1 aangegeven waarden.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Diesel- en gasmotoren

Voor dieselmotoren die ook worden beproefd volgens de ETC-test en met name bij (in voorkomend geval) gasmotoren mag de specifieke massa koolmonoxide, andere koolwaterstoffen dan methaan, methaan (indien van toepassing), stikstofoxiden en van de deeltjes niet meer bedragen dan de in tabel 2 aangegeven waarden.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

6.2.2. Meting van koolwaterstoffen bij diesel- en gasmotoren

6.2.2.1. Een fabrikant kan kiezen de massa koolwaterstoffen volgens de ETC-test te meten in plaats van de meting van de massa van andere koolwaterstoffen dan methaan. In dit geval is de grenswaarde voor de massa koolwaterstoffen dezelfde als die welke is vermeld in tabel 2 voor de massa van andere koolwaterstoffen dan methaan.

6.2.3. Speciale voorschriften voor dieselmotoren

6.2.3.1. De specifieke massa stikstofoxiden gemeten op willekeurige controlepunten binnen het controlegebied van de ESC-test mag niet meer bedragen dan 10 % van de geïnterpoleerde waarde uit de voorgaande en volgende proeftoestanden.

6.2.3.2. De rookwaarde bij een willekeurig proeftoerental bij de ELR mag niet meer bedragen dan 20 % van de hoogste rookwaarde bij de twee omringende testtoerentallen of meer dan 5 % van de grenswaarde (de grootste waarde is van toepassing).

7. MONTAGE IN HET VOERTUIG

7.1. De montage van de motor in het voertuig moet voldoen aan de volgende eigenschappen voor wat betreft de typegoedkeuring van de motor:

7.1.1. de inlaatonderdruk mag niet meer bedragen dan de voor de typegoedkeuring in bijlage VI aangegeven waarde;

7.1.2. de uitlaattegendruk mag niet meer bedragen dan die in bijlage VI is aangegeven voor de goedgekeurde motor;

7.1.3. de inhoud van het uitlaatsysteem mag niet meer afwijken dan 40 % van de waarde die in bijlage VI is aangegeven voor de goedgekeurde motor;

7.1.4. het door de hulpapparatuur die noodzakelijk is voor het functioneren van de motor afgenomen vermogen mag niet meer bedragen dan de waarde die in bijlage VI is aangegeven voor de goedgekeurde motor.

8. MOTORFAMILIE

8.1. Parameters die de motorfamilie bepalen

De motorfamilie als aangegeven door de motorfabrikant kan worden gedefinieerd op basis van de fundamentele eigenschappen die gemeenschappelijk moeten zijn voor de motoren binnen de familie. In sommige gevallen kan er interactie optreden tussen de parameters. Er moet rekening worden gehouden met dit effect om ervoor te zorgen dat alleen motoren met overeenkomstige uitlaatemissie-eigenschappen tot de motorfamilie worden gerekend.

Willen motoren geacht worden tot dezelfde motorfamilie te behoren dan moet de volgende lijst van basisparameters gemeenschappelijk zijn:

8.1.1. Verbrandingscyclus:

- 2-takt,

- 4-takt.

8.1.2. Koelmedium:

- lucht,

- water,

- olie.

8.1.3. Aantal cilinders (alleen voor gasmotoren en motoren met een nabehandelingsinrichting)

(motoren met minder cilinders dan de oude motor mogen geacht worden tot dezelfde motorfamilie te behoren mits het brandstofsysteem de brandstof voor elke afzonderlijke cilinder doseert).

8.1.4. Afzonderlijke zuigerverplaatsing:

- motoren mogen niet meer dan 15 % afwijken.

8.1.5. wijze van luchtaanzuiging:

- natuurlijke aanzuiging,

- drukvulling.

8.1.6. Verbrandingskamer type/ontwerp:

- voorkamer,

- wervelkamer,

- open kamer.

8.1.7. Klep- en poortconfiguratie, grootte en aantal:

- cilinderkop,

- cilinderwand,

- carter.

8.1.8. Brandstofinspuitsysteem (dieselmotoren):

- pompinspuiter,

- lijnpomp,

- verdelerpomp,

- afzonderlijk element,

- inspuiteenheid.

8.1.9. Brandstofsysteem (gasmotoren):

- mengeenheid,

- dampinjectie (één punt, meerdere punten),

- vloeistofinspuiting (één punt, meerdere punten).

8.1.10. Ontstekingssysteem (gasmotoren).

8.1.11. Overige kenmerken:

- uitlaatgasrecirculatie,

- waterinspuiting/emulsie,

- luchtinspuiting,

- drukkoelsysteem.

8.1.12. Uitlaatgasnabehandeling:

- driewegkatalysator,

- tweewegkatalysator,

- reductiekatalysator,

- thermische reactor,

- deeltjesvanger.

8.2. Keuze van de oudermotor

8.2.1. Dieselmotoren

De oudermotor van de familie wordt op basis van de primaire criteria van de hoogste brandstofopbrengst per slag bij het opgegeven toerental voor het maximumkoppel gekozen. Ingeval dat twee of meer motoren beide aan deze primaire criteria voldoen wordt de oudermotor geselecteerd op basis van secundaire criteria namelijk de hoogste brandstofopbrengst per slag bij het nominaal vermogen. Onder bepaalde omstandigheden kan de goedkeuringsinstantie tot de slotsom komen dat de slechtste emissieprestatie van de familie het best kan worden gekarakteriseerd door een tweede motor te beproeven. Op deze wijze kan de goedkeuringsinstantie een extra motor ter beproeving kiezen aan de hand van kenmerken die aangeven dat deze motor het hoogste emissieniveau van de motoren binnen die familie heeft.

Indien motoren binnen de familie andere variabele kenmerken hebben die geacht worden van invloed te zijn op de uitlaatemissies moeten deze kenmerken eveneens worden aangegeven en moet hierbij rekening worden gehouden bij de keuze van de oudermotor.

8.2.2. Gasmotoren

De oudermotor van de familie wordt gekozen op basis van primaire criteria van de grootste verplaatsing. Mochten twee of meerdere motoren aan deze primaire criteria voldoen, dan wordt de oudermotor geselecteerd op basis van secundaire criteria in de volgende volgorde:

- de hoogste brandstofopbrengst per slag bij het toerental voor het opgegeven nominaal vermogen;

- het vroegste ontstekingstijdstip;

- de laagste EGR-graad;

- geen luchtpomp of pomp met de laagste werkelijke luchtstroom.

Onder bepaalde omstandigheden kan de goedkeuringsinstantie tot de slotsom komen dat de slechtste emissieprestatie van de familie het best kan worden gekarakteriseerd door een tweede motor te beproeven. Op deze wijze kan de goedkeuringsinstantie een extra motor ter beproeving kiezen aan de hand van kenmerken die aangeven dat deze motor het hoogste emissieniveau van de motoren binnen die familie heeft.

9. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE

9.1. Er dienen maatregelen te worden genomen om te zorgen voor de overeenstemming van de productie overeenkomstig de bepalingen van artikel 10 van Richtlijn 70/156/EEG. De overeenstemming van de productie wordt gecontroleerd op basis van de beschrijving in het goedkeuringsformulier als bedoeld in bijlage VI van deze richtlijn.

De punten 2.4.2 en 2.4.3 van bijlage X van Richtlijn 70/156/EEG zijn van toepassing indien de bevoegde instanties de berekeningsmethode van de fabrikant ontoereikend achten.

9.1.1. Indien emissies van verontreinigende stoffen gemeten moeten worden en een goedkeuring van een motor een of meerdere keren is uitgebreid, worden de proeven uitgevoerd op de in het informatiepakket betreffende de relevante uitbreiding beschreven motor(en).

9.1.1.1. Overeenstemming van motor die aan een emissieproef wordt onderworpen:

na terbeschikkingstelling van de motor aan de instantie mag de fabrikant geen afstelwerkzaamheden meer op de geselecteerde motoren uitvoeren.

9.1.1.1.1. Er worden drie willekeurige motoren uit de serie geselecteerd en aan de in punt 6.2 bedoelde proef onderworpen. De grenswaarden staan vermeld in punt 6.2.1 van deze bijlage.

9.1.1.1.2. De proeven worden uitgevoerd overeenkomstig aanhangsel 1 van deze bijlage indien de bevoegde instantie genoegen neemt met de door de fabrikant aangegeven standaarddeviatie voor de productie overeenkomstig bijlage X van Richtlijn 70/156/EEG die van toepassing is op motorvoertuigen en de aanhangwagens daarvan.

De proeven worden uitgevoerd overeenkomstig aanhangsel 2 van deze bijlage indien de bevoegde instantie genoegen neemt met de door de fabrikant aangegeven standaarddeviatie voor de productie overeenkomstig bijlage X van Richtlijn 70/156/EEG die van toepassing is op motorvoertuigen en de aanhangwagens daarvan.

Op verzoek van de fabrikant mogen de proeven worden uitgevoerd overeenkomstig aanhangsel 3 van deze bijlage.

9.1.1.1.3. De productie van een serie wordt op basis van een proef met een willekeurig gekozen motor beschouwd overeen te stemmen indien de motor voor alle verontreinigende stoffen de proeven met succes heeft doorstaan en niet overeen te stemmen wanneer de motor voor één verontreinigende stof de proef niet met succes heeft doorstaan overeenkomstig de testcriteria die van toepassing zijn in het desbetreffende aanhangsel.

Indien wordt besloten dat een motor een proef voor een verontreinigende stof met succes heeft doorstaan, mag niet van dit besluit worden afgeweken op grond van aanvullende proeven die worden uitgevoerd om tot een oordeel te komen over andere verontreinigende stoffen.

Indien er voor alle verontreinigende stoffen een negatief oordeel wordt geveld en indien er voor één verontreinigende stof tot een positief oordeel wordt gekomen, wordt er een proef met een andere motor uitgevoerd (zie figuur 2).

Indien men niet tot een oordeel kan komen, mag de fabrikant te allen tijde besluiten de beproeving te staken. In dat geval wordt een negatief oordeel geveld.

9.1.1.2. De proeven worden uitgevoerd op nieuwe motoren. Gasmotoren worden ingelopen volgens de in punt 3 van aanhangsel 2 van bijlage III gedefinieerde procedure.

9.1.1.2.1. Op verzoek van de fabrikant kunnen de proeven echter worden uitgevoerd op diesel- of gasmotoren die langer dan de in punt 9.1.1.2 aangegeven duur, met een maximum van 100 uur zijn ingelopen. In dit geval moet de inloopprocedure worden uitgevoerd door de fabrikant die geen afstelwerkzaamheden op deze motoren meer mag uitvoeren.

9.1.1.2.2. Wanneer de fabrikant verzoekt om een inloopprocedure overeenkomstig punt 9.1.1.2.1 te mogen volgen mag deze procedure worden uitgevoerd op:

- alle motoren die worden beproefd,

of

- de eerste te beproeven motor, waarbij een ontwikkelingscoëfficiënt als volgt wordt bepaald:

- de emissies van verontreinigende stoffen worden gemeten op nul en op "x" uur op de eerste te beproeven motor,

- de evolutiecoëfficiënt van de emissies tussen nul en "x" uur wordt berekend voor elke verontreinigende stof:

>NUM>emissies "x" uur

>DEN>emissies nul uur

De waarde kan minder dan één bedragen.

De daaropvolgende te beproeven motoren worden niet onderworpen aan een inloopprocedure, maar de emissies bij nul uur worden aangepast met behulp van de evolutiecoëfficiënt.

In dit geval zijn de te kiezen waarden:

- de waarden bij "x" uur voor de eerste motor,

- de waarde bij nul uur vermenigvuldigd met de evolutiecoëfficiënt voor andere motoren.

9.1.1.2.3. Voor diesel- en LPG-gasmotoren kunnen alle proeven worden uitgevoerd met in de handel zijnde brandstoffen. Op verzoek van de fabrikant kunnen echter de in bijlage IV aangegeven referentiebrandstoffen worden gebruikt. Het gaat hier om proeven die zijn beschreven in punt 4 van deze bijlage met ten minste twee referentiebrandstoffen voor elke gasmotor.

9.1.1.2.4. Voor gasmotoren met NG als brandstof kunnen alle proeven worden uitgevoerd met de in de handel zijnde brandstof op de volgende wijze:

- voor met een H gemerkte motor met een in de handel zijnde brandstof binnen het H-gebied;

- voor met een L gemerkte motoren met een in de handel zijnde brandstof binnen het L-gebied;

- voor met HL gemerkte motoren met een in de handel zijnde brandstof binnen het H- of het L-gebied;

Op verzoek van de fabrikant mogen de in bijlage IV aangegeven referentiebrandstoffen worden gebruikt. Het gaat hier om proeven die zijn beschreven in punt 4 van deze bijlage met ten minste twee referentiebrandstoffen voor elke gasmotor.

9.1.1.2.5. In geval van een geschil wanneer een gasmotor niet voldoet bij gebruik van een in de handel zijnde brandstof wordt de proef uitgevoerd met een referentiebrandstof waarmee de oude motor is beproefd, of eventueel met de extra brandstof 3 als bedoeld in de punten 4.1.3.1 en 4.2.1.1 waarmee de oude motor beproefd kan zijn. Vervolgens wordt het resultaat omgerekend met behulp van de desbetreffende factor(en) "r", "ra" en "rb" als beschreven in de punten 4.1.3.2, 4.1.4.1 en 4.2.1.2. Indien "r", "ra" of "rb" minder zijn dan 1 behoeft geen correctie plaats te vinden. De gemeten resultaten en de berekende resultaten moeten aantonen dat de motor aan de grenswaarden voldoet met alle relevante brandstoffen (brandstof 1, 2 en eventueel brandstof 3).

9.1.1.2.6. Proeven om na te gaan of een gasmotor bestemd om te functioneren met één specifieke brandstof overeenstemt met de productie moeten worden uitgevoerd met de brandstof waarvoor de motor is gekalibreerd.

Figuur 2 Schematische voorstelling van beproeving van de overeenstemming van de productie

>

REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Aanhangsel 1

PROCEDURE VOOR CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE WANNEER DE STANDAARDDEVIATIE AANVAARDBAAR IS

1. In dit aanhangsel wordt de procedure beschreven om de overeenstemming van de productie te controleren voor wat betreft emissies van verontreinigende stoffen wanneer de standaarddeviatie voor de productie van de fabrikant aanvaardbaar is.

2. Met een minimale monstergrootte van drie motoren is de bemonsteringsprocedure zodanig dat de kans dat een partij die een proef doorstaat waarbij 40 % van de motoren niet geheel voldoet 0,95 bedraagt (risico van de producent = 5 %) terwijl de kans dat een partij wordt aanvaard waarbij 65 % van de motoren tekortkomingen vertoont 0,10 bedraagt (risico van de consument is = 10 %).

3. De volgende procedure wordt toegepast voor elk van de in punt 6.2.1 van bijlage I aangegeven verontreinigende stoffen (zie figuur 2):

Stel:

L = de natuurlijke logaritme van de grenswaarde voor de verontreinigende stof;

xi = de natuurlijke logaritme van de meting van de i-de motor in het monster;

s = een raming van de standaarddeviatie van de productie (na het nemen van de natuurlijke logaritme van de metingen);

n = het monsternummer.

4. Voor elk monster wordt de som van de standaarddeviaties naar de limiet berekend met behulp van de volgende formule:

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

1

S

n Ói = 1(L xi)>EIND VAN DE GRAFIEK>

5. Vervolgens:

- indien het statistische proefresultaat groter is dan het aantal goedgekeurde exemplaren voor de grootte van het monster die vermeld is in tabel 3, wordt een positief oordeel geveld voor die verontreinigende stof;

- indien het statistische proefresultaat minder bedraagt dan het aantal afgekeurde exemplaren voor de grootte van het monster die vermeld is in tabel 3, wordt een negatief oordeel geveld voor die verontreinigende stof;

- in alle overige gevallen wordt een andere motor beproefd overeenkomstig punt 9.1.1.1 van bijlage I en wordt de berekeningsprocedure toegepast op de monstergrootte verhoogd met één.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Aanhangsel 2

PROCEDURE VOOR CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE WANNEER DE STANDAARDDEVIATIE NIET AANVAARDBAAR IS OF NIET BESCHIKBAAR IS

1. In dit aanhangsel wordt de procedure beschreven om de overeenstemming van de productie te controleren voor wat betreft emissies van verontreinigende stoffen wanneer de standaarddeviatie voor de productie van de fabrikant niet aanvaardbaar of beschikbaar is.

2. Met een minimaal monsteraantal van drie motoren is de bemonsteringsprocedure zodanig dat de kans dat een partij die een proef doorstaat waarbij 40 % van de motoren niet geheel voldoet 0,95 bedraagt (risico van de producent = 5 %) terwijl de kans dat een partij wordt aanvaard waarbij 65 % van de motoren tekortkomingen vertoont 0,10 bedraagt (risico van de consument is = 10 %).

3. De waarden van de verontreinigende stoffen als vermeld in punt 6.2.1 van bijlage I worden beschouwd lognormaal te zijn verdeeld en moeten worden omgezet door de natuurlijke logaritme te nemen. Stel m0 en m geven de minimum- en maximum-monstergrootte aan (m0 = 3 en m = 32) en stel n geeft het monsternummer aan.

4. Indien de natuurlijke logaritmen van de waarden gemeten in de serie x1, x2, ..., xi zijn en L is de natuurlijke logaritme van de grenswaarde voor de verontreinigende stof, definieer vervolgens

di = xi - L

en

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn = 1 n Óni = 1di>EIND VAN DE GRAFIEK>

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

Vn2 = 1 n Óni = 1(di d-n)2>EIND VAN DE GRAFIEK>

5. In tabel 4 worden de waarden voor de aantallen met een positief (An) en een negatief oordeel (Bn) gegeven naast het monsternummer. Het statistische testresultaat is de verhouding >BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn>EIND VAN DE GRAFIEK>

/Vn die wordt gebruikt om vast te stellen of de serie goed of afgekeurd is en wel op de volgende wijze:

Voor m0 ≤ n < m:

- wordt de serie goedgekeurd indien >BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn>EIND VAN DE GRAFIEK>

/Vn ≤ An

- wordt de serie afgekeurd indien >BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn>EIND VAN DE GRAFIEK>

/Vn ≥ Bn

- wordt een andere meting verricht indien An < >BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn>EIND VAN DE GRAFIEK>

/Vn < Bn

6. Opmerkingen

De volgende recursieve formules zijn nuttig voor de berekening van de opeenvolgende waarden van de proefstatistiek:

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

dn = (1 - 1 n) dn - 1 + 1 n dn>EIND VAN DE GRAFIEK>

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

Vn2 = (1 - 1 n) Vn - 12 + (dn - dn)2 n - 1>EIND VAN DE GRAFIEK>

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

(n = 2, 3, ...; d1 = d1; V1 = 0)>EIND VAN DE GRAFIEK>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Aanhangsel 3

PROCEDURE VOOR CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE OP VERZOEK VAN DE FABRIKANT

1. In dit aanhangsel wordt de procedure omschreven om op verzoek van de fabrikant de overeenstemming van de productie te controleren voor wat betreft de emissies van verontreinigende stoffen.

2. Met een minimaal bemonsteringsaantal van drie motoren is de bemonsteringsprocedure zodanig dat de kans dat een partij die een proef doorstaat waarbij 30 % van de motoren niet geheel voldoet 0,90 bedraagt (risico van de producent = 10 %) terwijl de kans dat een partij wordt aanvaard waarbij 65 % van de motoren tekortkomingen vertoont 0,10 bedraagt (risico van de consument = 10 %).

3. De volgende procedure wordt toegepast voor elk van de in punt 6.2.1 van bijlage I aangegeven verontreinigende stoffen (zie figuur 2):

Stel:

L = de grenswaarde voor de verontreinigende stof;

xi = de waarde van de meting van de i-de motor in het monster;

n = het monsternummer.

4. Voor het monster wordt de proefstatistiek berekend die het aantal niet-overeenstemmende motoren kwantificeert d.w.z. xi > L:

5. Dan:

- wordt, indien de proefstatistiek kleiner of gelijk is aan het aantal met een positief oordeel voor de in tabel 5 aangegeven monstergrootte, een positief oordeel geveld voor de verontreinigende stof;

- wordt, indien de proefstatistiek groter of gelijk is aan het aantal met een negatief oordeel voor de in tabel 5 aangegeven monstergrootte, een negatief oordeel geveld voor de verontreinigende stof;

- wordt in alle overige gevallen een andere motor overeenkomstig punt 9.1.1.1 van bijlage I beproefd en de berekeningsprocedure toegepast op de monstergrootte plus één.

In tabel 5 zijn de aantallen met een positief en negatief oordeel berekend met behulp van de internationale norm ISO 8422/1991.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) PB L 76 van 6.4.1970, blz. 1.

(2) PB L 210 van 20.8.1996, blz. 25.

(3) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.

(4) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.

(5) 1 = Duitsland, 2 = Frankrijk, 3 = Italië, 4 = Nederland, 5 = Zweden, 6 = België, 9 = Spanje, 11 = Verenigd Koninkrijk, 12 = Oostenrijk, 13 = Luxemburg, 16 = Noorwegen, 17 = Finland, 18 = Denemarken, 21 = Portugal, 23 = Griekenland, FL = Liechtenstein, IS = IJsland, IRL = Ierland.

BIJLAGE II

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

INLICHTINGENFORMULIER NR. . . .

OVEREENKOMSTIG BIJLAGE I VAN RICHTLIJN 70/156/EEG VAN DE RAAD BETREFFENDE DE EG-TYPEGOEDKEURING

en met betrekking tot de te nemen maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes van dieselmotoren bestemd voor motorvoertuigen en de uitstoot van verontreinigende gassen van motoren met elektrische ontsteking die lopen op aardgas of LPG en bestemd zijn voor voertuigen

(Richtlijn 88/77/EEG, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn .../.../EG)

Voertuigtype / oudermotor / motortype (1) .

0. ALGEMENE GEGEVENS

0.1. Merk (firmanaam): .

0.2. Type en handelsbenaming (eventuele versies vermelden): .

0.3. Middel tot identificatie van het type indien dit op het voertuig is aangegeven: .

0.4. Categorie waartoe het voertuig behoort (indien van toepassing): .

0.5. Categorie waartoe de motor behoort: diesel / met NG als brandstof / met LPG als brandstof (1) .

0.6. Naam en adres van de fabrikant: .

0.7. Plaats en wijze van aanbrenging van de voorgeschreven platen en vermeldingen: .

0.8. In het geval van onderdelen en technische eenheden, plaats en wijze van aanbrenging van het EG-goedkeuringsmerk: .

0.9. Adres(sen) van de assemblagefabriek(en): .

1. BIJLAGEN

1.1. Essentiële eigenschappen van de (ouder)motor en gegevens over de uitvoering van de proef

1.2. Essentiële eigenschappen van de motorfamilie

1.3. Essentiële eigenschappen van de motortypen binnen de familie

2. Eigenschappen van de met de motor verband houdende voertuigonderdelen (indien van toepassing)

3. Foto's en/of tekeningen van de oudermotor / het motortype en indien van toepassing het motorcompartiment .

4. Lijst van eventuele bijkomende aanhangsels.

Datum, dossier

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.>EIND VAN DE GRAFIEK>

Aanhangsel 1

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

ESSENTIËLE EIGENSCHAPPEN VAN DE (OUDER)MOTOR EN GEGEVENS OVER DE UITVOERING VAN DE PROEF (1)

1. Beschrijving van de motor

1.1. Fabrikant: .

1.2. Motornummer van de fabrikant: .

1.3. Cyclus: viertakt/tweetakt (2)

1.4. Aantal en opstelling van de cilinders: .

1.4.1. Boring: . mm

1.4.2. Slag: . mm

1.4.3. Ontstekingsvolgorde: .

1.5. Motorinhoud: . cm³

1.6. Volumetrische compressieverhouding (3): .

1.7. Tekening(en) van de verbrandingskamer en de zuigerkop: .

1.8. Minimumoppervlakte van de doorsnede van de in- en uitlaatpoorten: . cm²

1.9. Stationair toerental: . min-1

1.10. Netto-maximumvermogen .kW bij . min-1

1.11. Maximaal toegestaan motortoerental: . min-1

1.12. Netto-maximumkoppel: .Nm bij . min-1

1.13. Verbrandingssysteem: compressie-ontsteking / elektrische ontsteking (2) .

1.14. Brandstof: Diesel/LPG/NG-H/NG-L/NG-HL (2)

1.15. Koelsysteem

1.15.1. Vloeistof

1.15.1.1. Aard van de vloeistof: .

1.15.1.2. Circulatiepomp(en): ja/neen (2)

1.15.1.3. Eigenschappen of merk(en) en type(n) (indien van toepassing): .

1.15.1.4. Overbrengingsverhouding(en) (indien van toepassing): .

1.15.2. Lucht

1.15.2.1. Aanjager: ja/neen (2)

1.15.2.2. Eigenschappen of merk(en) en type(n) (indien van toepassing): .

1.15.2.3. Overbreningsverhouding(en) (indien van toepassing): .

1.16. Door de fabrikant toegestane temperatuur

1.16.1. Vloeistofkoeling: maximumtemperatuur bij de uitlaat: . K

1.16.2. Luchtkoeling: Referentiepunt: .

Maximumtemperatuur bij het referentiepunt: . K

(1) In het geval van non-conventionele motoren en systemen dienen gegevens te worden verstrekt door de fabrikant welke gelijkwaardig zijn aan de hier bedoelde.(2) Doorhalen wat niet van toepassing is.(3) Tolerantie aangeven.1.16.3. Maximale inlaatluchttemperatuur bij de uitlaat van de inlaattussenkoeler (indien van toepassing):

. K

1.16.4. Maximale uitlaatgastemperatuur op een punt in de uitlaatpijp(en) bij de buitenste flens (flenzen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken) of drukvuller(s):

. K

1.16.5. Brandstoftemperatuur: min. .K, max. . K

bij dieselmotoren bij de inlaat van de inspuitpomp, bij aardgasmotoren bij de eindtrap van de drukregelaar

1.16.6. Brandstofdruk: min. .kPa, max . kPa

bij de eindtrap van de drukregelaar, alleen bij aardgasmotoren

1.16.7. Smeermiddeltemperatuur: min. .K, max. . K

1.17. Drukvulling: ja/neen (1)

1.17.1. Merk: .

1.17.2. Type: .

1.17.3. Beschrijving van het systeem (b.v. maximum-vuldruk, uitlaatgas omloopsysteem,

indien van toepassing): .

1.17.4. Tussenkoeler: ja/neen (1)

1.18. Inlaatsysteem

Maximaal toelaatbare inlaatonderdruk bij het nominaal motortoerental en vollast als aangegeven in en overeenkomstig de bedrijfsomstandigheden van Richtlijn 80/1269/EEG (2), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (3):

. kPa

1.19. Uitlaatsysteem

Maximaal toelaatbare uitlaattegendruk bij het nominaal motortoerental en vollast als aangegeven in en overeenkomstig de bedrijfsomstandigheden van Richtlijn 80/1269/EEG (2), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (3):

. kPa

Inhoud van het uitlaatsysteem: . dm³

2. Voorzieningen tegen luchtverontreiniging

2.1. Inrichting voor het recycleren van cartergassen (beschrijving en tekeningen): .

2.2. Extra voorzieningen tegen luchtverontreiniging (voorzover aanwezig en niet elders vermeld) .

2.2.1. Katalysator: ja/neen (1)

2.2.1.1. Merk(en): .

2.2.1.2. Type(n) .

2.2.1.3. Aantal katalysatoren en elementen: .

2.2.1.4. Afmetingen, vorm en inhoud van de katalysator(en): .

2.2.1.5. Soort katalytische werking: .

2.2.1.6. Totale hoeveelheid edelmetalen: .

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.(3) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.2.2.1.7. Relatieve concentratie: .

2.2.1.8. Ondergrond (structuur en materiaal): .

2.2.1.9. Celdichtheid: .

2.2.1.10. Type katalysatorhuis: .

2.2.1.11. Plaats van de katalysator(en) (plaats en de referentieafstand in de uitlaatpijp): .

2.2.2. Zuurstofsensor: ja/neen (1)

2.2.2.1. Merk(en): .

2.2.2.2. Type: .

2.2.2.3. Plaats: .

2.2.3. Luchtinjectie: ja/neen (2)

2.2.3.1. Type (luchtpulsen, luchtpomp, enz.): .

2.2.4. Uitlaatgasrecirculatie: ja/neen (1)

2.2.4.1. Kenmerken (debiet, enz.): .

2.2.5. Deeltjesvanger: ja/neen (1)

2.2.5.1. Afmetingen, vorm en inhoud van de deeltjesvanger: .

2.2.5.2. Type deeltjesvanger en ontwerp: .

2.2.5.3. Plaats (referentieafstand in de uitlaatpijp): .

2.2.5.4. Regeneratiemethode of -systeem, beschrijving en/of tekening: .

2.2.6. Andere systemen: ja/neen (1)

2.2.6.1. Beschrijving en werking: .

3. Brandstoftoevoer

3.1. Dieselmotoren

3.1.1. Brandstofpomp

Druk (2) ................... of karakteristiek diagram (2): .

3.1.2. Inspuitsysteem

3.1.2.1. Pomp

3.1.2.1.1. Merk(en): .

3.1.2.1.2. Type(n): .

3.1.2.1.3. Opbrengst: .......... mm³ (2) per slag bij een motortoerental van .......... min-1 en maximale inspuiting, of karakteristiek diagram (1) (2): .

Vermeld de gebruikte methode: op een motor/op een proefbank (1).

Indien aanjaagdrukregeling wordt toegepast de karakteristieke brandstofopbrengst vermelden alsmede de aanjaagdruk met bijbehorend motortoerental.

3.1.2.1.4. Inspuitvervroeging

3.1.2.1.4.1. Inspuitvervroegingscurve (2): .

3.1.2.1.4.2. Statisch inspuittijdstip: (2): .

3.1.2.2. Inspuitleidingen

3.1.2.2.1. Lengte: . mm

3.1.2.2.2. Inwendige diameter: . mm

3.1.2.3. Verstuiver(s)

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangegeven.3.1.2.3.1. Merk(en): .

3.1.2.3.2. Type(n): .

3.1.2.3.3. Openingsdruk: . kPa (2)

of karakteristiek diagram (1) (2): .

3.1.2.4. Regulateur

3.1.2.4.1. Merk(en): .

3.1.2.4.2. Type(n): .

3.1.2.4.3. Uitschakelpunt bij vollast: . min-1

3.1.2.4.4. Maximumtoerental in onbelaste toestand: . min-1

3.1.2.4.5. Stationair toerental: . min-1

3.1.3. Koudestartsysteem

3.1.3.1. Merk(en): .

3.1.3.2. Type(n): .

3.1.3.3. Beschrijving: .

3.1.3.4. Hulpstartapparatuur

3.1.3.4.1. Merk: .

3.1.3.4.2. Type: .

3.2. Gasmotoren (3)

3.2.1. Brandstof: aardgas/LPG (1)

3.2.2. Drukregelaar(s) of verdamper/drukregelaar(s) (1)

3.2.2.1. Merk(en): .

3.2.2.2. Type(n): .

3.2.2.3. Aantal drukreduceerfasen: .

3.2.2.4. Druk in de eindfase: min. .kPa, max. . kPa

3.2.2.5. Aantal voornaamste afstelpunten: .

3.2.2.6. Aantal stationair-afstelpunten: .

3.2.2.7. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.3. Brandstofsysteem: mengeenheid/gasinspuiting/vloeistofinspuiting/directe inspuiting (1)

3.2.3.1. Mengverhoudingregeling: .

3.2.3.2. Systeembeschrijving en/of -diagram en tekeningen: .

3.2.3.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.4. Mengeenheid

3.2.4.1. Aantal: .

3.2.4.2. Merk(en): .

3.2.4.3. Type(n): .

3.2.4.4. Plaats: .

3.2.4.5. Afstelmogelijkheden: .

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aageven.(3) Bij systemen die op een andere manier zijn opgezet soortgelijke informatie verstrekken (bij punt 3.3).3.2.4.6. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.5. Inspuiting in het inlaatspruitstuk

3.2.5.1. Inspuiting: een punt / meerdere punten (1)

3.2.5.2. Inspuiting: permanent / gelijktijdig / achtereenvolgens (1)

3.2.5.3. Inspuitapparatuur

3.2.5.3.1. Merk(en): .

3.2.5.3.2. Type(n): .

3.2.5.3.3. Afstelmogelijkheden: .

3.2.5.3.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.5.4. Voedingspomp (indien aanwezig)

3.2.5.4.1. Merk(en): .

3.2.5.4.2. Type(n): .

3.2.5.4.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.5.5. Verstuiver(s)

3.2.5.5.1. Merk(en): .

3.2.5.5.2. Type(n): .

3.2.5.5.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.6. Directe inspuiting

3.2.6.1. Inspuitpomp / drukregelaar (1)

3.2.6.1.1. Merk(en): .

3.2.6.1.2. Type(n): .

3.2.6.1.3. Inspuitduur: .

3.2.6.1.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.6.2. Verstuiver(s)

3.2.6.2.1. Merk(en): .

3.2.6.2.2. Type(n): .

3.2.6.2.3. Openingsdruk of karakteristiek diagram (2): .

3.2.6.2.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.7. Elektronische regeleenheid (ECU)

3.2.7.1. Merk(en): .

3.2.7.2. Type(n): .

3.2.7.3. Afstelmogelijkheden: .

3.2.8. Aardgasspecifieke apparatuur

3.2.8.1. Variant 1

(alleen in geval van goedkeuring van motoren voor diverse specifieke brandstofsamenstellingen)

3.2.8.1.1. Brandstofsamenstelling:

methaan (CH4): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

ethaan (C2H6): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

propaan (C3H8): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangeven.butaan (C4H10): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

C5/C5+: basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

zuurstof (O2): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

inert (N2, He enz.): basis: ..........% mole min. ..........% mole max. ..........% mole

3.2.8.1.2. Inspuiter(s)

3.2.8.1.2.1. Merk(en): .

3.2.8.1.2.2. Type(n): .

3.2.8.1.3. Overige (indien van toepassing)

3.2.8.2. Variant 2

(alleen in geval van goedkeuringen voor verscheidene specifieke brandstofsamenstellingen)

4. Klepafstelling

4.1. Maximale lichthoogte, openings- en sluitingshoeken ten opzichte van de dode punten of equivalente gegevens: .

4.2. Referentie en/of afstelbereik (1): .

5. Ontstekingssysteem (alleen motoren met elektrische ontsteking)

5.1. Type ontstekingssysteem: gemeenschappelijke bobine en bougies / afzonderlijke bobine en bougies / bobine op bougie / overige (specificeren) (1)

5.2. Ontstekingsregeleenheid

5.2.1. Merk(en): .

5.2.2. Type(n): .

5.3. Vervroegingscurve van de ontsteking/vervroegingsdiagram (1) (2): .

5.4. Onstekingstip (2): . graden

voor het BDP bij een toerental van . ............ min-1 en een MAP van . kPa

5.5. Bougies

5.5.1. Merk(en): .

5.5.2. Type(n): .

5.5.3. Slotwijdte: . mm

5.6. Bobine(s)

5.6.1. Merk(en): .

5.6.2. Type(n): .

6. Met de motor aangedreven hulpapparatuur

De motor wordt voor de beproeving ter beschikking gesteld met de hulpapparatuur die nodig is voor het bedrijf van de motor (b.v. ventilator, waterpomp, enz.), als aangegeven in en overeenkomstig de bedrijfsomstandigheden als vermeld in punt 5.1.1 van bijlage I van Richtlijn 80/1269/EEG (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (4).

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangeven.(3) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.(4) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.6.1. De voor de proef te monteren hulpapparatuur

Indien het onmogelijk of niet geschikt is om de hulpapparatuur op de proefbank te monteren, moet het door deze apparatuur afgenomen vermogen worden bepaald en worden afgetrokken van het gemeten motorvermogen over het gehele werkingsgebied van de testcyclus (cycli).

6.2. Voor de test te verwijderen hulpapparatuur

Hulpapparatuur die slechts nodig is voor het bedrijf van het voertuig (b.v. luchtcompressor, airconditioningsysteem) moet voor de test worden verwijderd. Indien de hulpapparatuur niet kan worden verwijderd, kan het door deze apparatuur afgenomen vermogen worden bepaald en worden opgeteld bij het gemeten motorvermogen over het gehele werkingsgebied van de testcyclus (cycli).

7. Bijkomende gegevens over testvoorwaarden

7.1. Gebruikte smeermiddelen

7.1.1. Merk: .

7.1.2. Type: .

(Het percentage olie in een mengsel vermelden indien smeermiddel en brandstof gemengd zijn): .

7.2. Door de motor aangedreven apparatuur (indien van toepassing)

Het door de hulpapparatuur afgenomen vermogen hoeft alleen te worden bepaald,

- indien de voor het bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur niet op de motor gemonteerd is en/of

- indien niet voor het bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur is gemonteerd op de motor.

7.2.1. Lijst en omschrijving van bijzonderheden: .

7.2.2. Bij verschillende aangegeven motortoerentallen opgenomen vermogen:

ApparatuurBij verschillende motortoerentallen opgenomen vermogen (kW)StationairLaag toerentalHoog toerentalToerental A (1)Toerental B (1)Toerental C (1)Referentietoerental (2)P(a)

voor bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur (moet van het gemeten motorvermogen worden afgetrokken)

(zie punt 6.1)

P(b)

Niet voor het bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur (moet bij het gemeten motorvermogen worden opgeteld)

(zie punt 6.2)

(1) ESC-test.

(2) Alleen bij ETC-test.

8. Motorprestaties

8.1. Motortoerentallen (1)

Laag toerental (nlo): . min-1

Hoog toerental (nhi): . min-1

Bij de ESC- en ELR-cyclus

Stationair . min-1

Toerental A: . min-1

Toerental B: . min-1

Toerental C: . min-1

Bij ETC-cyclus

Referentietoerental: . min-1

8.2. Motorvermogen (gemeten overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 80/1269/EEG(2), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/CEE (3), in kW

MotortoerentalStationairToerental A (1)Toerental B (1)Toerental C (1)Referentietoerental (2)P(m)

Gemeten vermogen op de proefbank

P(a)

Door de voor de test te monteren hulpapparatuur afgenomen vermogen (punt 6.1)

- indien gemonteerd

- indien niet gemonteerd00000

P(b)

Door de voor de proef te verwijderen hulpapparatuur opgenomen vermogen (punt 6.2)

- indien gemonteerd

- indien niet gemonteerd00000

P(n)

Netto motorvermogen = P(m) - P(a) + P(b)

(1) ESC-test.

(2) Alleen bij ETC-test.

8.3. Dynamometerafstelling (kW)

De dynamometerafstelling bij de ESC- en de ELR-test en bij de referentiecyclus van de ETC-test moet worden gebaseerd op het netto-motorvermogen (P(n)) van punt 8.2. Aanbevolen wordt de motor op de proefbank te monteren onder de netto-omstandigheden. In dit geval zijn P(m) en P(n) identiek. Indien het onmogelijk of ongeschikt is om de motor onder netto-omstandigheden te laten draaien, moet de dynamometer worden gecorrigeerd naar de netto-omstandigheden met behulp van bovengenoemde formule.

(1) Tolerantie aangeven; moet binnen ± 3 % van de door de fabrikant aangegeven waarde liggen.(2) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.(3) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.8.3.1. ESC- en ELR-test

De dynamometerafstelling moet worden berekend met behulp van de formule van punt 1.2 in aanhangsel 1 van bijlage III.

Procentuele belastingMotortoerentalStationairToerental AToerental BToerental C10-25-50-75-100-8.3.2. ETC-test

Indien de motor niet wordt beproefd onder de netto-omstandigheden, moet de fabrikant de correctieformule verstrekken om het gemeten vermogen of de gemeten arbeid per cyclus, als vastgesteld overeenkomstig punt 2 van aanhangsel 2 bij bijlage III, te kunnen omzetten in nettovermogen of nettoarbeid per cyclus voor het gehele werkingsgebied van de cyclus, die moet worden goedgekeurd door de technische dienst.>EIND VAN DE GRAFIEK>

Aanhangsel 2

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

ESSENTIËLE EIGENSCHAPPEN VAN DE MOTORFAMILIE

1. Gemeenschappelijke parameters

1.1. Verbrandingscyclus: .

1.2. Koelmedium: .

1.3. Aantal cilinders (1): .

1.4. Zuigerverplaatsing per cilinder: .

1.5. Luchtaanzuiging: .

1.6. Type/ontwerp van de verbrandingskamer: .

1.7. Klep- en poortconfiguratie, grootte en aantal: .

1.8. Brandstofsysteem: .

1.9. Ontstekingssysteem (gasmotoren): .

1.10. Overige kenmerken:

- tussenkoelsysteem (1): .

- uitlaatgasrecirculatie (1): .

- waterinjectie/emulsie (1): .

- luchtinjectie (1): .

1.11. Uitlaatgasnabehandeling (1): .

Bewijs van identieke (of laagste voor de oudermotor) verhouding: systeemcapaciteit brandstofopbrengst per slag overeenkomstig het (de) schemacijfer(s): .

2. Gegevens van de motorfamilie

2.1. Aanduiding van de motorfamilie: .

2.1.1. Specificaties van de motoren binnen deze familie:

Oudermotor

Motortype

Aantal cilinders

Nominaal toerental (min-1)

Brandstofopbrengst per slag (mm³)

Nominaal nettovermogen (kW)

Toerental bij maximumkoppel (min-1)

Brandstofopbrengst per slag (mm³)

Maximumkoppel (Nm)

Laagste stationaire toerental (min-1)

Zuigerverplaatsing

(in % van de oudermotor)

100

(1) Indien niet van toepassing n.v.t. invullen.2.2. Aanduiding van de gasmotorfamilie: .

2.2.1. Specificaties van de motoren binnen deze familie: .

Oudermotor

Motortype

Aantal cilinders

Nominaal toerental (min-1)

Brandstofopbrengst per slag (mg)

Nominaal nettovermogen (kW)

Toerental bij maximumkoppel (min-1)

Brandstofopbrengst per slag (mm³)

Maximumkoppel (Nm)

Laagste stationaire toerental (min-1)

Zuigerverplaatsing

(in % van de oudermotor)

100

Ontstekingstijdstip

Uitlaatgasrecirculatiestroom

Luchtpomp ja/neen

Werkelijk debiet van de luchtpomp>EIND VAN DE GRAFIEK>

Aanhangsel 3

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

ESSENTIËLE EIGENSCHAPPEN VAN HET MOTORTYPE BINNEN DE FAMILIE (1)

1. Beschrijving van de motor

1.1. Fabrikant: .

1.2. Motornummer van de fabrikant: .

1.3. Cyclus: viertak/tweetakt (2)

1.4. Aantal en opstelling van de cilinders: .

1.4.1. Boring: . mm

1.4.2. Slag: . mm

1.4.3. Ontstekingsvolgorde: .

1.5. Motorinhoud: . cm³

1.6. Volumetrische compressieverhouding (3) .

1.7. Tekening(en) van de verbrandingskamer en de zuigerkop: .

1.8. Minimumoppervlakte van de doorsnede van de in- en uitlaatpoorten: . cm²

1.9. Stationair toerental: . min-1

1.10. Netto-maximumvermogen: .kW bij . min-1

1.11. Maximaal toelaatbaar motortoerental: . min-1

1.12. Netto-maximumkoppel: .Nm bij . min-1

1.13. Verbrandingssysteem: compressie-ontsteking/elektrische ontsteking (2) .

1.14. Brandstof: Diesel/LPG/NG-H/NG-L/NG-HL (2) .

1.15. Koelsysteem

1.15.1. Vloeistof

1.15.1.1. Aard van de vloeistof: .

1.15.1.2. Circulatiepomp(en): ja/neen (2)

1.15.1.3. Eigenschappen of merk(en) en type(n) (indien van toepassing): .

1.15.1.4. Overbrengingsverhouding(en) (indien van toepassing): .

1.15.2. Lucht

1.15.2.1. Aanjager: ja/neen (2)

1.15.2.2. Eigenschappen of merk(en) en type(n) (indien van toepassing): .

1.15.2.3. Overbrengingsverhouding(en) (indien van toepassing): .

1.16. Door de fabrikant toegestane temperatuur

1.16.1. Vloeistofkoeling: maximumtemperatuur bij de uitlaat: . K

1.16.2. Luchtkoeling: Referentiepunt: .

(1) Voor elke motor binnen de familie indienen.(2) Doorhalen wat niet van toepassing is.(3) Tolerantie aangeven.Maximumtemperatuur bij het referentiepunt: . K

1.16.3. Maximum-inlaatluchttemperatuur bij de uitlaat van de inlaattussenkoeler (indien van toepassing): . K

1.16.4. Maximum-uitlaatgastemperatuur op een punt in de uitlaatpijp(en) bij de buitenste flens (flenzen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken) of drukvuller(s): . K

1.16.5. Brandstoftemperatuur: min. .K, máx. . Kbij dieselmotoren bij de inlaat van de inspuitpomp, bij aardgasmotoren bij de eindtrap van de drukregelaar

1.16.6. Brandstofdruk: min. .kPa, max. . kPa

bij de eindtrap van de drukregelaar, alleen bij aardgasmotoren

1.16.7. Smeermiddeltemperatuur: min. .K, max. . K

1.17. Drukvulling: ja/neen (1)

1.17.1. Merk: .

1.17.2. Type: .

1.17.3. Beschrijving van het systeem (b.v. maximumvuldruk, uitlaatgasomloopsysteem, indien van toepassing): .

1.17.4. Tussenkoeler: ja/neen (1)

1.18. Inlaatsysteem

Maximaal toelaatbare inlaatonderdruk bij het nominaal motortoerental en vollast als aangegeven in en overeenkomstig de bedrijfsomstandigheden van Richtlijn 80/1269/EEG (2), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (3):

. kPa

1.19. Uitlaatsysteem

Maximaal toelaatbare uitlaattegendruk bij het nominaal motortoerental en vollast als aangegeven in en overeenkomstig de bedrijfsomstandigheden van Richtlijn 80/1269/EEG (2), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (3):

. kPa

Inhoud van het uitlaatsysteem: . dm³

2. Voorzieningen tegen luchtverontreiniging

2.1. Inrichting voor het recycleren van cartergassen (beschrijving en tekeningen): .

2.2. Extra voorzieningen tegen luchtverontreiniging (voorzover aanwezig en niet elders vermeld) .

2.2.1. Katalysator: ja/neen (1)

2.2.1.1. Aantal katalysatoren en elementen:: .

2.2.1.2. Afmetingen, vorm en inhoud van de katalysator(en): .

2.2.1.3. Soort katalytische werking: .

2.2.1.4. Totale hoeveelheid edelmetalen: .

2.2.1.5. Relatieve concentratie: .

2.2.1.6. Ondergrond (struktuur en materiaal): .

2.2.1.7. Celdichtheid: .

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.(3) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.2.2.1.8. Type katalysatorhuis: .

2.2.1.9. Plaats van de katalysator(en) (plaats en de referentieafstand in de uitlaatpijp): .

2.2.2. Zuurstofsensor: ja/neen (1)

2.2.2.1. Type(n): .

2.2.3. Luchtinjectie: ja/neen (1)

2.2.3.1. Type (luchtpulsen, luchtpomp, enz.): .

2.2.4. Uilaatgasrecirculatie: ja/neen (1)

2.2.4.1. Kenmerken (debiet, enz.): .

2.2.5. Deeltjesvanger: ja/neen (1)

2.2.5.1. Afmetingen, vorm en inhoud van de deeltjesvanger: .

2.2.5.2. Type deeltjesvanger en ontwerp: .

2.2.5.3. Plaats (referentieafstand in de uitlaatpijp): .

2.2.5.4. Regeneratiemethode of -systeem, beschrijving en/of tekening: .

2.2.6. Andere systemen: ja/neen (1)

2.2.6.1. Beschrijving en werking: .

3. Brandstoftoevoer

3.1. Dieselmotoren

3.1.1. Brandstofpomp

Druk (2): . kPa of karakteristiek diagram (2): .

3.1.2. Inspuitsysteem

3.1.2.1. Pomp

3.1.2.1.1. Merk(en): .

3.1.2.1.2. Type(n): .

3.1.2.1.3. Opbrengst: ...... mm³ (2) per slag bij een motortoerental van ...... min-1 en maximale inspuiting, of karakteristiek diagram (1) (2): .

Vermeld de gebruikte methode: op een motor/op een proefbank (1)

Indien aanjaagdrukregeling wordt toegepast de karakteristieke brandstofopbrengst vermelden alsmede de aanjaagdruk met bijbehorend motortoerental

3.1.2.1.4. Inspuitvervroeging .

3.1.2.1.4.1. Inspuitvervroegingscurve (2): .

3.1.2.1.4.2. Statisch inspuittijdstip (2): .

3.1.2.2. Inspuitleidingen

3.1.2.2.1. Lengte: . mm

3.1.2.2.2. Inwendige diameter: . mm

3.1.2.3. Verstuiver(s)

3.1.2.3.1. Merk(en): .

3.1.2.3.2. Type(n): .

3.1.2.3.3. Openingsdruk (2): . kPa of karakteristiek diagram (1) (2): .

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangeven.3.1.2.4. Regulateur

3.1.2.4.1. Merk(en): .

3.1.2.4.2. Type(n): .

3.1.2.4.3. Uitschakelpunt bij vollast: . min-1

3.1.2.4.4. Maximumtoerental in onbelaste toestand: . min-1

3.1.2.4.5. Stationair toerental: . min-1

3.1.3. Koudestartsysteem

3.1.3.1. Merk(en): .

3.1.3.2. Type(n): .

3.1.3.3. Beschrijving: .

3.1.3.4. Hulpstartsysteem

3.1.3.4.1. Merk: .

3.1.3.4.2. Type: .

3.2. Gasmotoren (1): .

3.2.1. Brandstof: aardgas/LPG (2)

3.2.2. Drukregelaar(s) of verdamper/drukregelaar(s) (2)

3.2.2.1. Merk(en): .

3.2.2.2. Type(n): .

3.2.2.3. Aantal drukreduceerfasen: .

3.2.2.4. Druk in de eindfase: min. . kPa, max. . kPa

3.2.2.5. Aantal voornaamste afstelpunten: .

3.2.2.6. Aantal stationair-afstelpunten: .

3.2.2.7. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.3. Brandstofsysteem: mengeenheid/gasinspuiting/vloeistofinspuiting/directe inspuiting (2)

3.2.3.1. Mengverhoudingregeling: .

3.2.3.2. Systeembeschrijving en/of -diagram en tekeningen: .

3.2.3.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.4. Mengeenheid

3.2.4.1. Aantal: .

3.2.4.2. Merk(en): .

3.2.4.3. Type(n): .

3.2.4.4. Plaats: .

3.2.4.5. Afstelmogelijkheden: .

3.2.4.6. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.5. Inspuiting in het inlaatpruitstuk

3.2.5.1. Inspuiting: een punt / meerdere punten (2):

3.2.5.2. Inspuiting: permanent / gelijktijdig / achtereenvolgens (2)

3.2.5.3. Inspuitapparatuur

(1) Bij systemen die op een andere manier zijn opgezet soortgelijke informatie verstrekken (bij punt 3.2).(2) Doorhalen wat niet van toepassing is.3.2.5.3.1. Merk(en): .

3.2.5.3.2. Type(n): .

3.2.5.3.3. Afstelmogelijkheden: .

3.2.5.3.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.5.4. Voedingspomp (indien aanwezig)

3.2.5.4.1. Merk(en): .

3.2.5.4.2. Type(n): .

3.2.5.4.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG:

3.2.5.5. Verstuiver(s)

3.2.5.5.1. Merk(en): .

3.2.5.5.2. Type(en): .

3.2.5.5.3. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.6. Directe inspuiting

3.2.6.1. Inspuitpomp / drukregelaar (1)

3.2.6.1.1. Merk(en): .

3.2.6.1.2. Type(n): .

3.2.6.1.3. Inspuitduur: .

3.2.6.1.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.6.2. Verstuiver(s):

3.2.6.2.1. Merk(en): .

3.2.6.2.2. Type(n): .

3.2.6.2.3. Openingsdruk of karakteristiek diagram (2): .

3.2.6.2.4. Goedkeuringsnummer overeenkomstig Richtlijn . . . /. . . /EG: .

3.2.7. Elektronische regeleenheid (ECU)

3.2.7.1. Merk(en): .

3.2.7.2. Type(n): .

3.2.7.3. Afstelmogelijkheden: .

3.2.8. Aardgasspecifieke apparatuur

3.2.8.1. Variant 1

(alleen in geval van goedkeuring van motoren voor diverse specifieke brandstofsamenstellingen)

3.2.8.1.1. Brandstofsamenstelling:

methaan (CH4): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

ethaan (C2H6): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

propaan (C3H8): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

butaan (C4H10): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

C5/C5+: basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

zuurstof (O2): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

inert (N2, He, enz): basis: ........ % mole min. ........ % mole max. ........ % mole

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangeven.3.2.8.1.2. Verstuiver(s)

3.2.8.1.2.1. Merk(en): .

3.2.8.1.2.2. Type(n): .

3.2.8.1.3. Overige (indien van toepassing)

3.2.8.2. Variant 2

(alleen in geval van goedkeuringen voor verscheidene specifieke brandstofsamenstellingen)

4. Klepafstelling

4.1. Maximale lichthoogte, openings- en sluitingshoeken ten opzichte van de dode punten of equivalente gegevens: .

4.2. Referentie en/of afstelbereik (1): .

5. Ontstekingssysteem (alleen motoren met elektrische ontsteking)

5.1. Type ontstekingssysteem: gemeenschappelijke bobine en bougies / afzonderlijke bobine en bougies / bobine op bougie / overige (specificeren) (1)

5.2. Ontstekingsregeleenheid

5.2.1. Merk(en): .

5.2.2. Type(n): .

5.3. Vervroegingscurve van de ontsteking/vervroegingsdiagram (1) (2) .

5.4. Ontstekingstijdstip (2): . graden voor het BDP bij een toerental van .................... min-1 en een MAP van kPa .

5.5. Bougies

5.5.1. Merk(en): .

5.5.2. Type(n): .

5.5.3. Slotwijdte: . mm

5.6. Bobine(s)

5.6.1. Merk(en): .

5.6.2. Type(n): .

(1) Doorhalen wat niet van toepassing is.(2) Tolerantie aangeven.>EIND VAN DE GRAFIEK>

Aanhangsel 4

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

EIGENSCHAPPEN VAN DE MET DE MOTOR SAMENHANGENDE VOERTUIGONDERDELEN

1. Onderdruk in het inlaatsysteem bij het nominale motortoerental en vollast: . kPa

2. Tegendruk van het uitlaatsysteem bij het nominaal motortoerental en vollast: . kPa

3. Inhoud van het uitlaatsysteem: . cm³

4. Het door de voor het bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur afgenomen vermogen als aangegeven in en onder de bedrijfsomstandigheden als vermeld in punt 5.1.1 van bijlage I van Richtlijn 80/1269/EEG (1), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 89/491/EEG (2).

ApparatuurBij verschillende motortoerentallen afgenomen vermogen (kW)

StationairLaag toerentalHoog toerentalToerental A (1)Toerental B (1)Toerental C (1)Referentietoerental (2)P(a)voor het bedrijf van de motor benodigde hulpapparatuur (moet van het gemeten motorvermogen worden afgetrokken)(zie punt 5.1)(1) ESC-test.

(2) Alleen bij ETC-test.

(1) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 46.(2) PB L 238 van 15.8.1989, blz. 43.>EIND VAN DE GRAFIEK>

BIJLAGE III

TESTPROCEDURE

1. INLEIDING

1.1. In deze bijlage worden de methoden beschreven voor de vaststelling van de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes en rook door de te beproeven motoren. Er worden drie testcycli beschreven die worden toegepast overeenkomstig de bepalingen van punt 6.2 van bijlage I:

- de ESC-test die bestaat uit een cyclus van 13 verschillende statische toestanden,

- de ELR-test die bestaat uit transiente belastingsstappen bij verschillende toerentallen, die integraal deel uitmaken van één testprocedure en tegelijkertijd worden uitgevoerd;

- de ETC-test die bestaat uit een serie transiente toestanden per seconde.

1.2. De test wordt uitgevoerd met de op een proefbank geplaatste motor die is aangesloten op een dynamometer.

1.3. Meetbeginsel

De in de uitlaatgassen van de motor te meten emissies omvatten gasvormige componenten (koolwaterstoffen bij diesel- en gasmotoren met LPG als brandstof, andere koolwaterstoffen dan methaan voor gasmotoren met NG als brandstof, koolmonoxide, stikstofoxiden), deeltjes (alleen bij dieselmotoren) en rook (alleen bij dieselmotoren bij de ELR-test). Daarnaast wordt koolstofdioxide vaak als tracergas gebruikt om de verdunningsverhouding van partiële en volledige-stroomverdunningssystemen te bepalen. Op grond van goede technische praktijkgewoonten wordt aanbevolen de koolstofdioxide te meten hetgeen een uitstekend middel is om meetproblemen tijdens de uitvoering van de proef vast te stellen.

1.3.1. ESC-test

Gedurende een voorgeschreven opeenvolging van bedrijfstoestanden van een warm gelopen motor worden de hoeveelheden van de boven genoemde uitlaatgasemissies continu onderzocht door bemonstering uit het ruwe uitlaatgas. De testcyclus geschiedt bij een aantal toerentallen en vermogens die het normale bedrijfsgebied van dieselmotoren dekken. In elke toestand wordt de concentratie van elk verontreinigend gas, de uitlaatstroom en het afgegeven vermogen bepaald en de gemeten waarden gewogen. Het deeltjesmonster wordt verdund met voorbehandelde omgevingslucht. Tijdens de gehele testprocedure wordt één monster genomen en verzameld op geschikte filters. Het gewicht van elke verontreinigende stof die per kilowattuur wordt uitgestoten wordt berekend overeenkomstig aanhangsel 1 van deze bijlage. Bovendien worden de NOx gemeten op drie meetpunten binnen het door de technische dienst gekozen meetgebied (1) en de gemeten waarden worden vergeleken met de waarden die berekend zijn in die toestanden van de testcyclus waarbij de geselecteerde meetpunten een rol speelden. De NOx-controle zorgt voor de effectiviteit van de emissiebestrijding van de motor binnen het normale bedrijfsgebied van de motor.

1.3.2. ELR-test

Gedurende een voorgeschreven belastingresponsietest wordt de rook van een warm gelopen motor gemeten met behulp van een opaciteitmeter. De test bestaat uit het belasten van de motor bij een constant toerental van 10 tot 100 % bij drie verschillende motortoerentallen. Bovendien laat men de motor draaien bij een vierde belasting die door de technische dienst wordt gekozen (2) en de waarde wordt vergeleken met de waarde van de voorgaande belastingstoestanden. De opaciteit wordt bepaald met behulp van het middelingsalgoritme dat is beschreven in aanhangsel 1 van deze bijlage.

1.3.3. ETC-test

Gedurende een voorgeschreven transiente cyclus bedrijfsomstandigheden van een warm gelopen motor, die nauwkeurig is afgestemd op voor het verkeer specifieke rijpatronen van vrachtwagens en bussen met een zware motor, worden de bovengenoemde verontreinigende stoffen onderzocht na verdunning van de totale uitlaatgasstroom met voorbehandelde omgevingslucht. Met gebruikmaking van feedbacksignalen van het motorkoppel en -toerental door de motordynamometer, wordt het vermogen geïntegreerd naar de tijd van de cyclus hetgeen de arbeid van de motor gedurende de cyclus oplevert. De concentratie van NOx en HC wordt bepaald gedurende cyclus door het analyseapparaat te integreren. De concentraties CO, CO2 en NMHC kan worden bepaald door het analyseapparaat te integreren of door bemonstering met een bemonsteringszak. Voor de deeltjes wordt een evenredig monster met behulp van geschikte filters verzameld. De verdunde-uitlaatgasstroom kan gedurende de cyclus worden bepaald om de emissiewaarden van de massastroom verontreinigende stoffen te berekenen. De massa-emissiewaarden worden gerelateerd aan de motorarbeid op de in aanhangsel 2 van deze bijlage beschreven wijze hetgeen de massa van elke verontreinigende stof oplevert die per kilowattuur wordt uitgestoten.

2. TESTVOORWAARDEN

2.1. Motortestvoorwaarden

2.1.1. De absolute temperatuur (Ta) van de voor de motor bestemde lucht bij de inlaat van de motor uitgedrukt in Kelvin en de droge atmosferische druk (ps), uitgedrukt in kPa moet worden gemeten en de parameter F wordt berekend overeenkomstig de volgende voorwaarden:

a) bij de dieselmotoren:

Motoren met natuurlijke aanzuiging en mechanische drukvulling:

F = (

>NUM>99

>DEN>ps

) * (

>NUM>Ta

>DEN>298

)0,7

Motoren met drukvulling met of zonder koeling van de inlaatlucht:

F = (

>NUM>99

>DEN>ps

)0,7* (

>NUM>Ta

>DEN>298

)1,5

b) bij gasmotoren:

F = (

>NUM>99

>DEN>ps

)1,2* (

>NUM>Ta

>DEN>298

)0,6

2.1.2. Geldigheid van de test

Om een test als geldig te erkennen moet de parameter F zodanig zijn dat:

0,96 ≤ F ≤ 1,06

2.2. Motoren met tussenkoeler

De vulluchttemperatuur moet worden geregistreerd en bij het opgegeven maximumvermogen behorende toerental en vollast binnen ± 5 K van de maximumvulluchttemperatuur als aangegeven in punt 1.16.3 van aanhangsel 1 van bijlage II liggen. De temperatuur van het koelmedium moet ten minste 293 K (20 °C) bedragen.

Indien een laboratoriumsysteem of externe aanjager wordt gebruikt moet de vulluchttemperatuur binnen ± 5 K van de maximumvulluchttemperatuur als aangegeven in punt 1.16.3 van aanhangsel 1 van bijlage II liggen bij het toerental van het opgegeven maximumvermogen en vollast. De instelling van de tussenkoeler om aan de bovengenoemde voorwaarden te voldoen blijft gedurende de gehele testcyclus dezelfde.

2.3. Luchtinlaatsysteem van de motor

Er dient gebruik te worden gemaakt van een luchtinlaatsysteem dat een luchtinlaatrestrictie heeft binnen ± 300 Pa van de bovenste grens van de motor die draait met het toerental dat hoort bij het opgegeven maximumvermogen en vollast.

2.4. Uitlaatsysteem van de motor

Er dient gebruik te worden gemaakt van een uitlaatsysteem dat een uitlaattegendruk heeft binnen ± 650 Pa van de bovenste grens van de motor die draait met het toerental dat hoort bij het opgegeven maximumvermogen en vollast en een inhoud die binnen ± 40 % van de door de fabrikant opgegeven inhoud ligt. Er mag gebruik worden gemaakt van een laboratoriumsysteem mits dit de werkelijke motorbedrijfsomstandigheden simuleert. Het uitlaatsysteem dient te voldoen aan de voorschriften voor de uitlaatgasbemonstering overeenkomstig punt 3.4 van aanhangsel 4 van bijlage III en de punten 2.2.1, EP en 2.3.1, EP van bijlage V.

Indien de motor is uitgerust met een uitlaatgasnabehandelingsinrichting moet de uitlaatpijp dezelfde diameter hebben als de in de praktijk gebruikte over een lengte van ten minste vier pijpdiameters vanaf het begin van het expansiegedeelte waarin de nabehandelingsinrichting is aangebracht in de richting van de motor. De afstand tussen de flens met uitlaatspruitstuk of de turbocompressoruitlaat en de uitlaatgasnabehandelingsinrichting moet dezelfde zijn als die bij de constructie in het voertuig of binnen de afstandspecificaties van de fabrikant liggen. De uitlaattegendruk of restrictie moet aan dezelfde criteria voldoen als hierboven en mag worden ingesteld met een klep. Het nabehandelingsgedeelte mag worden verwijderd gedurende een dummytest en gedurende het bepalen van de motorkarakteristiek en worden vervangen door een gelijkwaardig gedeelte met een niet-werkzame katalysatorconstructie.

2.5. Koelsysteem

Er dient gebruik te worden gemaakt van een motorkoelsysteem met voldoende capaciteit om de motor op de normale door de fabrikant voorgeschreven bedrijfstemperaturen te houden.

2.6. Smeerolie

De specificaties van de smeerolie die tijdens de test worden gebruikt moeten worden vastgelegd en tezamen met de resultaten van de proef worden vermeld overeenkomstig punt 7.1 van aanhangsel 1 van bijlage II.

2.7. Brandstof

Er dient gebruik te worden gemaakt van de in bijlage IV aangegeven referentiebrandstof.

De brandstoftemperatuur en het meetpunt dienen te worden aangegeven door de fabrikant binnen de grenzen van punt 1.16.5 van aanhangsel 1 van bijlage II. De brandstoftemperatuur mag niet lager liggen dan 306 K (33 °C); indien de waarde niet is aangegeven, dient deze 311 K ± 5 K (38 °C ± 5 °C) bij de inlaat van de brandstofleiding te zijn.

2.8. Beproeving van uitlaatgas-nabehandelingssystemen

Indien de motor is uitgerust met een uitlaatgasnabehandelingssysteem moeten de tijdens de testcyclus (cycli) gemeten emissies representatief zijn voor de emissies in de praktijk. Indien dit niet kan worden gerealiseerd met één enkele testcyclus (b.v. bij deeltjesfilters met periodieke regeneratie) moeten verscheidene testcycli worden uitgevoerd en de testresultaten worden gemiddeld en/of gewogen. De juiste procedure moet in overleg met de motorfabrikant en de technische dienst tot stand komen op basis van een degelijk technisch oordeel.

Aanhangsel 1

ESC- EN ELR-TESTCYCLUS

1. MOTOR-DYNAMOMETERAFSTELLING

1.1. Bepaling van de motortoerentallen A, B en C

De motortoerentallen A, B en C dienen door de fabrikant te worden opgegeven overeenkomstig de volgende voorwaarden: hetzelfde toerental nhi moet worden bepaald op basis van 70 % van het opgegeven netto maximumvermogen P(n) als bepaald overeenkomstig punt 8.2 van aanhangsel 1 van bijlage II. Het hoogste motortoerental waarbij deze waarde op de vermogenscurve voorkomt, wordt gedefinieerd als nhi.

Het laagste toerental nlo wordt bepaald op basis van 50 % van het opgegeven netto maximumvermogen P(n), als vastgesteld overeenkomstig punt 8.2 van aanhangsel 1 van bijlage II. Het laagste