2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 5615 
II 
(Voorbereidende  besluiten) 
COMMISSIE 
Wijziging  van  het  voorstel  voor  een  richtlijn  van  de Raad  ter coördinatie  van  de 
wetgevingen  van de Lid-Staten  inzake  de (zelfstandige)  handelsagenten  (l) 
(Door  de Commissie  bij  de Raad  ingediend  krachtens  artikel  149,  tweede  alinea,  van 
bet EEG-Verdrag,  op 29 januari  1979) 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
DE RAAD  VAN  DE  EUROPESE  GEMEENSCHAPPEN 
Gelet  op het Verdrag  tot oprichting  van  de Europese  , Preambule  en consideransen  ongewijzigd 
Economische  Gemeenschap,  inzonderheid  op artikel 
57, lid 2, en artikel  100, 
Gezien  het voorstel  van  de Commissie, 
Gezien  het advies  van het Europese  Parlement, 
Gezien  het  advies  van  het  Economisch  en Sociaal 
Comité, 
Overwegende  dat de beperkingen  van  de vrijheid  van 
vestiging  en van  het vrij  verrichten  van  diensten  voor 
de werkzaamheden  van  tussenpersonen  in handel,  in-
dustrie  en ambacht  bij Richtlijn  64/224/EEG  van  de 
Raad  van  25 februari  1964  (2) zijn  opgeheven; 
Overwegende  dat  de verschillen  tussen  de nationale 
wetgevingen  op het  gebied  van  de handelvertegen-
woordiging  de concurrentieverhoudingen  en de uit-
oefening  van het beroep  binnen  de Gemeenschap  zeer 
nadelig  beïnvloeden  en de mate  waarin  de handels-
agenten  in hun  betrekkingen  met  hun  principalen 
worden  beschermd,  evenals  de zekerheid  in het han-
delsverkeer,  kunnen  aantasten;  dat  voorts  deze  ver-
schillen  naar  hun  aard  de totstandkoming  en de wer-
king van  handelsagentuur-overeenkomsten  tussen  een 
(!) PB  nr. C 13 van  18. 1. 1977,  blz.  2. 
(2) PB  nr. 56 van  4. 4. 1964,  blz.  869/64. 
Nr. C 56/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 2.3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
principaal  en een  handelsagent  die  in verschillende 
Lid-Staten  zijn  gevestigd,  ernstig  kunnen  belemme-
ren; 
Overwegende  dat  het  handelsverkeer  tussen  de Lid-
Staten  moet  plaatsvinden  onder  soortgelijke  omstan-
digheden  als binnen  een  enkele  markt,  hetgeen  de 
onderlinge  aanpassing  van  de rechtsstelsels  van  de 
Lid-Staten  vereist,  voor  zover  zulks  voor  de goede 
werking  van  deze  gemeenschappelijke  markt  noodza-
kelijk  is; dat in dit verband  de regels  voor  wetscon-
flieten,  zelfs  indien  zij zijn  geünificeerd,  de hierboven 
vermelde  nadelen  op het gebied  van  de handelsverte-
genwoordiging  niet  opheffen,  zodat  op grond  hiervan 
niet kan  worden  afgezien  van de voorgestelde  harmo-
nisatie; 
Overwegende  ten deze  dat de rechtsbetrekkingen  tus-
sen de handelsagent  en de principaal  met  voorrang 
moeten  worden  behandeld; 
Overwegende  dat de handelsagenten  zich  in een groot 
aantal  gevallen,  zij het in uiteenlopende  mate,  jegens 
de principaal  in een  economisch  zwakke  positie  be-
vinden  en dat daarom,  aansluitend  aan  de beginselen 
van artikel  117  van het EEG  Verdrag,  de in de wetge-
vingen  van  de Lid-Staten  ten aanzien  van  de handels-
agenten  geldende  minimumnormen  op de weg  van  de 
vooruitgang  dienen  te worden  geharmoniseerd; 
HEEFT  DE  VOLGENDE  RICHTLIJN  VASTGESTELD: 
HOOFDSTUK  I 
Werkingssfeer 
Artikel  1 
1. De  in deze  richtlijn  voorgeschreven  harmonisa-
tiemaatregelen  zijn  van toepassing  op de wettelijke  en 
bestuursrechtelijke  bepalingen  van  de Lid-Staten  in-
zake  de betrekkingen  tussen  de zelfstandige  handels-
agenten  en hun  principalen. 
2. De  bepalingen  van  nationaal  recht  en de in de 
handel  geldende  gebruiken  blijven,  voor  zover  zij niet 
met de bepalingen  van  deze  richtlijn  in strijd  zijn,  van 
toepassing  op de in lid 1 bedoelde  betrekkingen. Artikel  1 
Ongewijzigd 
Artikel  2 
Handelsagent,  in de zin van  deze  richtlijn  is hij,  die 
permanent  is belast  met  het  als zelfstandige  tussen-
persoon  voor  bepaalde  of onbepaalde  tijd bemiddelen 
en/of  afsluiten  van  een  onbepaald  aantal  handels-
transacties  in naam  en voor  rekening  van  een  ander, 
hierna  te noemen  „principaal". Artikel  2 
Handelsagent,  in de zin van  deze  richtlijn  is hij,  die 
permanent  is belast  met  het  als zelfstandige  tussen-
persoon  voor  bepaalde  of onbepaalde  tijd bemiddelen 
en/of  afsluiten  van  een  onbepaald  aantal  handels-
transacties  in naam  en voor  rekening  van  een  ander, 
hierna  te noemen  „principaal".  De handelsagent  deelt 
zijn werkzaamheden  naar  eigen  goeddunken  in  en 
beschikt  zelfstandig  over  zijn  tijd. 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/7 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL GEWIJZIGD  VOORSTEL 
Artikel  3 
Deze  richtlijn  is niet  van toepassing: 
— op tussenpersonen,  die  moeten  worden  be-
schouwd  als werknemers  in loondienst  in de zin 
van Richtlijn  64/224/EEG  van  25  februari 
1964; 
— op tussenpersonen  die in eigen  naam  optreden; 
— op tussenpersonen  die slechts  tot taak  hebben  in 
naam  van  een  lastgever  een  of meer  bepaalde 
transacties  af te sluiten  of te bemiddelen; 
— op tussenpersonen  die op het gebied  van  de verze-
kering  of de kredietverlening  werkzaam  zijn. Artikel  3 
Ongewijzigd 
op tussenpersonen  wier  werkzaamheden  volgens 
de gebruiken  in de staat  waar  zij deze  werkzaam-
heden  gewoonlijk  verrichten,  als  nevenberoep 
worden  beschouwd. 
Artikel  4 Artikel  4 
De Lid-Staten  kunnen 
1. de artikelen  15, lid 4, laatste  volzin  19, 26, lid 2, 
30 en 31 buiten  toepassing  laten  ten aanzien  van 
handelsagenten  die hun  werkzaamheden  als neven-
beroep  verrichten;  het  nevenkarakter  wordt  be-
paald  volgens  de handelsgebruiken  in de staat, 
waarvan  de wet  de betrekkingen  tussen  de agent 
en de principaal  regelt; 
2. de bepalingen  van  deze  richtlijn,  hetzij  voor  een 
deel,  hetzij  in hun  geheel,  op geëigende  wijze  toe-
passen  op andere  beroepsgroepen  die,  hoewel  voor 
eigen  rekening  en/of  in eigen  naam  werkzaam, 
krachtens  de nationale  wet  met  handelsagenten 
kunnen  worden  gelijkgesteld. De Lid-Staten  kunnen 
1. Vervalt 
2. Ongewijzigd 
HOOFDSTUK  II 
Rechten  en verplichtingen  van partijen 
Artikel  5 
1. Bij  zijn  werkzaamheden  is de handelsagent  ge-
houden  ten opzichte  van  zijn  principaal  en van  der-
den loyaal  en te goeder  trouw  te handelen.  Hij moet 
als goed  koopman  aan  zijn  verplichtingen  voldoen. 
2. Onverminderd  de in lid 1 neergelegde  algemene 
verplichting,  heeft  de handelsagent  in dit verband  met 
name  de volgende  verplichtingen: Artikel  5 
1. Ongewijzigd 
2. Onverminderd  de in lid 1 neergelegde  algemene 
verplichting,  heeft  de handelsagent  in dit verband  met 
name  de volgende  verplichtingen: 
Nr. C 56/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 2. 3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
a) te allen  tijde  aan  de principaal  de voor  de goede 
bedrijfsvoering  nodige  inlichtingen  te verschaffen, 
met name  inzake  de solvabiliteit  van  derden  voor 
de lopende  handelstransacties  waarvan  hij kennis 
draagt, 
b) alle  voor  zijn  principaal  ontvangen  sommen  ge-
scheiden  te houden  van  zijn  eigen  financiële  mid-
delen,  en voor  onverwijlde  overdracht  aan  hem 
zorg  te dragen, 
c) een  regelmatige  boekhouding  te voeren  van  de 
transacties  met  betrekking  tot de aan  zijn  princi-
paal toebehorende  gelden  en waarden, 
d) de hem  toevertrouwde  goederen  als goed  koop-
man te bewaren, 
e) gevolg  te geven  aan  alle  met  het oog  op de verwe-
zenlijking  van  het doel  van  de agentuur  door  de 
principaal  verstrekte  aanwijzingen,  voor  zover  zij 
niet wezenlijk  afbreuk  doen  aan  de zelfstandig-
heid van  de agent;  deze  richt  zijn  werkzaamheden 
naar  goeddunken  in en beschikt  vrijelijk  over  zijn 
tijd, 
3. Tenzij  anders  is overeengekomen,  kan  de han-
delsagent  gebruik  maken  van  de diensten  van  andere 
handelsagenten  of handelsvertegenwoordigers. 
Artikel  6 
De handelsagent  mag,  ook  na het einde  van  de over-
eenkomst,  geen  handels-  of fabrieksgeheimen  die hem 
waren  toevertrouwd  of waarvan  hij  in het  kader 
van zijn  werkzaamheden  ten behoeve  van  de princi-
paal kennis  droeg,  aan derden  mededelen  of ten nutte 
maken,  tenzij  hij aantoont  dat zulks  met  de beroeps-
ethiek  van een goed  koopman  verenigbaar  is. 
Artikel  7 
1. De  handelsagent  mag,  voor  eigen  rekening  of 
voor  rekening  van  een  derde,  werkzaamheden  ver-
richten,  indien  deze  betrekking  hebben  op goederen 
of diensten  welke  niet  concurrerend  zijn  met  die, 
waarvan  de vertegenwoordiging  hem  door  de princi-
paal is toevertrouwd.  Hij mag  met  name  een handels-
agentuur  voor  een  andere  principaal  op zich  nemen 
of als handelsvertegenwoordiger  in loondienst  voor 
een werkgever  werken. 
2. De  handelsagent  behoeft  toestemming  van  de 
principaal  voor  werkzaamheden  welke  voor  eigen 
rekening  of voor  die van  een  derde  worden  verricht, 
indien  deze  betrekking  hebben  op goederen  of dien-
sten welke  concurrerend  zijn  met  die,  waarvan  de 
principaal  hem  de vertegenwoordiging  heeft  toever-
trouwd. GEWIJZIGD  VOORSTEL 
a) zich  naar  beste  vermogen  in te spannen  voor  de 
bemiddeling  over  en de afsluiting  van  de transac-
ties die hem  zijn  opgedragen: 
b) te allen  tijde  aan  de principaal  de voor  de goede 
bedrijfsvoering  nodige  inlichtingen  te verschaffen, 
met name  inzake  de solvabiliteit  van  derden  voor 
de lopende  handelstransacties  waarvan  hij kennis 
draagt, 
c) alle  voor  zijn  principaal  ontvangen  sommen  ge-
scheiden  te houden  van  zijn  eigen  financiële  mid-
delen,  en voor  onverwijlde  overdracht  aan  hem 
zorg te dragen, 
d) geregeld  de boekhouding  bijhouden  van  de trans-
acties  met  betrekking  tot  de aan  zijn  principaal 
toebehorende  gelden  en tvaarden, 
e) de hem  toevertrouwde  goederen  als  goed  koop-
man te bewaren, 
f) gevolg  te geven  aan  alle  met het oog  op de verwe-
zenlijking  van  het doel  van  de agentuur  door  de 
principaal  verstrekte  aanwijzigingen,  voor  zover 
zij niet  wezenlijk  afbreuk  doen  aan  de zelfstandig-
heid van  de agent. 
3. Ongewijzigd 
Artikel  6 
De handelsagent  mag,  ook  na het einde  van  de over-
eenkomst,  geen  handels-  of fabrieksgeheimen  die hem 
waren  toevertrouwd  of waarvan  hij in het kader  van 
zijn werkzaamheden  ten  behoeve  van  de principaal 
kennis  droeg,  aan  derden  mededelen  of daarvan  in 
zijn betrekkingen  met  derden  gebruikmaken,  tenzij 
zulks  algemeen  wordt  beschouwd  als  verenigbaar  met 
de beroepsethiek  van  een goed  koopman. 
Artikel  7 
1. Ongewijzigd 
2. Ongewijzigd 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
3. Partijen  kunnen  afwijken  van  het in de leden  1 
en 2 bepaalde  en met  name  overeenkomen  dat  de 
handelsagent  noch  voor  rekening  van  een  andere 
principaal,  noch  voor  eigen  rekening,  noch  als loon-
trekkende,  andere  werkzaamheden  mag  verrichten. 
Artikel  8 
1. De  handelsagent  kan  van  de principaal  schade-
vergoeding  eisen  indien  hij aansprakelijk  is bevonden 
voor  een  door  de principaal  veroorzaakte  schending 
van de industriële,  commerciële  of intellectuele  eigen-
dom  met  betrekking  tot de goederen  of diensten, 
waarvan  de  handelsagent  de  vertegenwoordiging 
heeft. 
2. Het  in het eerste  lid bepaalde  is mutatis  mutan-
dis van  toepassing  bij inbreuk  op de bescherming  van 
de eerlijke  concurrentie. 
Artikel  9 
1. De  handelsagent  is bevoegd  om  voor  rekening 
van de principaal  handelstransacties  te bemiddelen. 
Afsluitingsbevoegdheid  heeft  hij slechts  wanneer  deze 
hem door  de principaal  is verleend. 
2. De  agent  wordt  geacht  bevoegd  te zijn: 
— tot het in ontvangst  nemen  van  klachten  van  der-
den bij de gebrekkige  levering  evenals  van de ver-
klaring,  bij weigering  van  de goederen,  dat deze 
ter beschikking  staan, 
— tot veiligstelling  van  de rechten  van  de principaal 
ter zake  van bewaring  van bewijs. 
3. Beperkingen  van  de bevoegdheden  van  de agent 
kunnen  aan  een  derde  slechts  worden  tegengeworpen 
indien  deze  daarvan  kennis  droeg  of had  moeten  dra-
gen. 
Artikel  10 
1. In  zijn  betrekkingen  met  de handelsagent  moet 
de principaal  zich  loyaal  en te goeder  trouw  gedra-
gen. Hij  dient  de agent  alle  hulp  die,  gelet  op de 
omstandigheden,  voor  het verrichten  van  de overeen-
gekomen  werkzaamheden  nodig  is, te verlenen. Nr. C 56/9 
GEWIJZIGD  VOORSTEL 
3. Vervalt 
Artikel  8 
1. Ongewijzigd 
2. Ongewijzigd 
3. De  handelsagent  moet  de principaal  inlichten 
over iedere  tegen  hem  op grond  van  schending  of 
inbreuk  als bedoeld  in lid 1 en 2 ingestelde  rechtsvor-
dering; 
Artikel  9 
Ongewijzigd 
Artikel  10 
1. Ongewijzigd 
Nr. C 56/10  Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  2.  3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
2. Onverminderd  de in lid 1 neergelegde  algemene  2.  Ongewijzigd 
verplichting  moet  de principaal  het materiaal,  de in-
lichtingen  en de documenten  die de agent  voor  het 
verrichten  van  zijn  werkzaamheden  nodig  heeft,  in 
passende  hoeveelheden  te zijner  beschikking  stellen. 
Hij moet  met  name: 
a) monsters,  patronen,  tarieven,  reclamedrukwerk, 
algemene  reglementen  en andere  documenten  met 
betrekking  tot de goederen  of diensten,  waarvan 
de agent  de vertegenwoordiging  heeft,  aan  deze 
verschaffen; 
b) de agent  alle  met  het oog  op de uitvoering  van  de 
overeenkomst  nuttige  inlichtingen  verschaffen  met 
name  die,  welke  betrekking  hebben  op de stand 
en de vooruitzichten  van  de produktie  en hem 
onverwijld  ervan  in kennis  stellen  wanneer  hij 
verwacht  dat het aantal  handelstransacties  dat hij 
kan uitvoeren  aanmerkelijk  kleiner  zal zijn  dan het 
aantal  waarop  de agent  normaliter  kan  rekenen; 
c) de agent  onverwijld  op de hoogte  stellen  van  de 
aanvaarding,  de weigering,  of in voorkomend  ge-
val, de gedeeltelijke  uitvoering  van  een  handels-
transactie. a) Ongewijzigd 
b) de agent  alle  met  het oog  op de uitvoering  van  de 
overeenkomst  nodige  inlichtingen  verschaffen  met 
name  die,  welke  betrekking  hebben  op de stand 
en de vooruitzichten  van  de produktie  en hem 
onverwijld  ervan  in kennis  stellen  wanneer  hij ver-
wacht  dat het aantal  handelstransacties  dat hij kan 
uitvoeren  aanmerkelijk  kleiner  zal  zijn  dan  het 
aantal  waarop  de agent  normaliter  kan  rekenen. 
c) Ongewijzigd 
HOOFDSTUK  III 
Beloning  en kostenvergoeding 
Artikel  11 Artikel  11 
1. De  principaal  is de handelsagent  een  beloning 
verschuldigd  die kan  bestaan  uit een  provisie  of een 
vast bedrag,  dan  wel  uit beide.  Elk  variabel  element 
van de beloning  dat aan  de hand  van  de omzet  wordt 
berekend,  wordt  geacht  provisie  te zijn. 
2. De  hoogte  van  de provisie  wordt  tussen  partijen 
overeengekomen.  Bij gebreke  van  een  overeenkomst 
heeft  de agent  recht  op een  provisie  overeenkomstig 
de in de plaats  waar  hij zijn  werkzaamheden  verricht 
geldende  gebruiken  bij de vertegenwoordiging  van  de 
goederen  of diensten  waarop  de agentuurovereen-
komst  betrekking  heeft.  Bij gebreke  van  dergelijke 
gebruiken  heeft  de agent  recht  op een  billijke  provi-
sie 
3. Agentuurovereenkomsten  waarbij  de beloning 
van de agent  wordt  uitgesloten  zijn  nietig. 
Artikel  12 
1. Voor  een gedurende  de looptijd  van  de overeen-
komst  afgesloten  handelstransactie  heeft  de handels-
agent  recht  op een provisie 1. De  principaal  is de handelsagent  een  beloning 
verschuldigd.  Agentuurovereenkomsten  waarbij  de 
beloning  van  de agent  wordt  uitgesloten  zijn  nietig. 
2. De  beloning  kan  bestaan  uit provisie  of een vast 
bedrag  dan  wel  uit beide.  Een  gedeelte  van  de belo-
ning mag  in natura  worden  verstrekt.  Alle  variabele 
elementen  van  de beloning  die aan  de hand  van  de 
omzet  worden  berekend  worden  geacht  provisie  te 
zijn. 
3. Tekst  van  oorspronkelijk  lid 2 (Oorspronkelijk 
lid J vervalt). 
Artikel  12 
1. Ongewijzigd 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr.C  56/11 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
a) indien  de transactie  is te danken  aan  het optreden 
van de handelsagent,  of 
b) indien  de transactie  is afgesloten  met  een  derde, 
met wie  de agent  reeds  eerder  een onder  de agen-
tuurovereenkomst  vallende  transactie  had  afgeslo-
ten of daarover  had  onderhandeld,  of 
c) indien  de handelsagent  de vertegenwoordiging 
heeft  in een  bepaald  geografisch  gebied  of ten 
aanzien  van  een  bepaalde  groep  personen  en de 
transactie  werd  afgesloten  in dit geografisch  ge-
bied of met  een  tot deze  groep  behorende  per-
soon,  ook  al is over  deze  transactie  niet  door  de 
agent  onderhandeld  of is zij niet  door  hem  afge-
sloten. 
2. De  handelsagent  heeft  geen  recht  op de in lid 1 
bedoelde  provisie  indien  deze  ingevolge  artikel  13 aan 
een andere  agent  is verschuldigd. 
Artikel  13 
Voor  een  handelstransactie  die na het  einde  van  de 
oereenkomst  werd  afgesloten  heeft  de handelsagent 
recht  op provisie 
a) indien  de transactie  door  hem  is bemiddeld  of 
b) indien  hij de transactie  heeft  voorbereid  en deze 
hoofdzakelijk  aan  de door  hem  gedurende  de 
looptijd  van  de overeenkomst  aan  de dag  gelegde 
activiteit  is te danken;  in dat  geval  heeft  hij 
slechts  recht  op provisie  indien  de transactie  bin-
nen een  redelijke  termijn  na het  einde  van  de 
overeenkomst  is afgesloten  waarbij  de redelijkheid 
van de termijn  aan  de hand  van  de soort  en de 
omvang  van  de betrokken  transactie  wordt  beoor-
deeld. 
Artikel  / 4 
Indien  de handelsagent  door  de principaal  is belast 
met het in ontvangst  nemen  van  betalingen  heeft  hij 
recht  op een speciale  incasso-provisie. 
Artikel  15 
1. Het  recht  op provisie  ontstaat  door  het afsluiten 
van de handelstransactie  tussen  de principaal  en de 
derde. GEWIJZIGD  VOORSTEL 
a) Ongewijzigd 
b) Indien  de transactie  is afgesloten  met  een  derde, 
die reeds  eerder  door  de agent  als klant  was  aan-
gebracht  voor  een  gelijkaardige  transactie 
c) Ongewijzigd 
Ongewijzigd 
Artikel  13 
1. Voor  een handelstransactie  die na het einde  van 
de overeenkomst  werd  afgesloten  heeft  de handels-
agent  recht  op provisie, 
a) Ongewijzigd 
b) indien  hij de transactie  heeft  voorbereid  en deze 
hoofdzakelijk  aan  de door  hem  gedurende  de 
looptijd  van  de overeenkomst  aan  de dag  gelegde 
activiteit  is te danken. 
2. In  deze  gevallen  heeft  hij slechts  recht  op provi-
sie indien  de transactie  binnen  een  redelijke  termijn 
na het  einde  van  de overeenkomst  is afgesloten, 
waarbij  de redelijkheid  van  de termijn  aan  de hand 
van de soort  en de omvang  van  de betrokken  trans-
actie  wordt  beoordeeld. 
Partijen  kunnen  deze  termijn  in onderling  overleg  be-
palen. 
Artikel  14 
Ongewijzigd 
Artikel  15 
1. Ongewijzigd 
Nr. C 56/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 2. 3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
2. De  provisie  is opeisbaar  in de beide  hierna  ge-
noemde  gevallen: 
a) zodra  en voor  zover  de principaal  de transactie 
heeft  uitgevoerd,  ook  al deed  hij zulks  geheel  of 
gedeeltelijk  niet  op de overeengekomen  wijze,  of 
b) zodra  en voor  zover  de derde  de transactie  heeft 
uitgevoerd. 
3. Indien  de principaal  of de derde  zijn  prestatie 
niet volledig  heeft  verricht,  wordt  de hoogte  van  de 
opeisbare  provisie  berekend  op basis  van  de prestatie 
met de hoogste  waarde. 
4. Partijen  kunnen  overeenkomen  dat  zolang  de 
derde  niet  aan  zijn  verplichtingen  heeft  voldaan  de 
provisie  op een  later  tijdstip  dan  het in lid 2, sub  a), 
bedoelde,  opeisbaar  wordt.  De provisie  is echter  in 
elk geval  opeisbaar  op de laatste  dag  van  de derde 
maand  na die waarin  de principaal  aan  zijn  verplich-
tingen  heeft  voldaan.  Bij dergelijke  overeenkomsten 
heeft  de agent  recht  op een  passend  voorschot  dat 
opeisbaar  is uiterlijk  op de laatste  dag  van  de maand 
na die  waarin  de principaal  aan  zijn  verplichtingen 
heeft  voldaan. 
5. De  principaal  verstrekt  de handelsagent  maan-
delijks  een opgave  van  de verschuldigde  alsmede  van 
de opeisbare  provisies.  Deze  opgave  omvat  alle  van 
belang  zijnde  gegevens  op grond  waarvan  de provi-
siebedragen  zijn  berekend.  De opgave  wordt  onver-
wijld  doch  uiterlijk  op de laatste  dag  van  de volgende 
maand  opgemaakt.  Deze  termijn  kan  bij  overeen-
komst  tot drie  maanden  worden  verlengd 
Artikel  16 
1. Het  recht  op provisie  vervalt 
a) indien  de handelsagent  niet  aan  de ingevolge  arti-
kel 5, lid 2, sub  a), op hem  rustende  verplichting 
heeft  voldaan  en de principaal  de handelstransac-
tie heeft  afgesloten  zonder  van  de insolventie  van 
de derde  op de hoogte  te zijn  en vaststaat  dat de 
derde  de transactie  niet  uitvoert  of zal uitvoeren 
of 
b) indien  en voor  zover  de uitvoering  van  de trans-
actie  onmogelijk  is geworden  zonder  dat  zulks 
aan de principaal  is te wijten  of, 
c) indien  de uitvoering  van  de transactie  in redelijk-
heid niet  van  de principaal  kan  worden  gevergd, GEWIJZIGD  VOORSTEL 
2. De  provisie  is opeisbaar  in de beide  hierna  ge-
noemde  gevallen: 
a) ongewijzigd 
b) zodra  en voor  zover  de derde  de voor  hem  uit de 
overeenkomst  voortvloeiende  verplichtingen  is na-
gekomen. 
3. Indien  de principaal  en de derde  hun  verplich-
tingen  uit  overeenkomst  niet  volledig  zijn  nageko-
men,  wordt  de hoogte  van  de opeisbare  provisie  bere-
kend  op  basis  van  de prestatie  met  de  hoogste 
waarde. 
4. a) Partijen  kunnen  overeenkomen  dat  zolang  de 
derde  niet  aan  zijn  verplichtingen  heeft  vol-
daan  de provisie  pas  op eefi  later  tijdstip  dan 
het in lid 2, sub  a) bedoelde  opeisbaar  wordt. 
b) Bij dergelijke  overeenkomsten  heeft  de agent 
recht  op een  passend,  voorschot  dat  opeisbaar 
is uiterlijk  op de laatste  dag  van  de maand  na 
die waarin  de principaal  aan  zijn  verplichtin-
gen heeft  voldaan. 
c) De  provisie  is echter  in elk geval  opeisbaar  op 
de laatste  dag  van  de derde  maand  na die 
waarin  de principaal  aan  zijn  verplichtingen 
heeft  voldaan. 
5. Verplaatst  (zie  artikel  18, lid 1) 
Artikel  16 
1. Het  recht  op provisie  vervalt 
a) indien  de handelsagent  niet  aan  de ingevolge  arti-
kel 5, lid 2, sub b), op hem  rustende  verplichting 
heeft  voldaan  en de principaal  de handelstransac-
tie heeft  afgesloten  zonder  van  de insolventie  van 
de derde  op de hoogte  te zijn  en vaststaat  dat de 
derde  de transactie  niet  uitvoert  of zal uitvoeren 
of 
b) indien  en voor  zover  de uitvoering  van  de trans-
actie  onmogelijk  is geworden  zonder  dat  zulks 
aan de principaal  is te wijten  of, 
c) indien  de uitvoering  van  de transactie  in redelijk-
heid niet  van  de principaal  kan  worden  gevergd, 
2. 3.79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/13 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
in het bijzonder  indien  de derde  aanleiding  geeft 
tot een grondige  reden  om de transactie  niet  uit te 
voeren 
2. De  door  de handelsagent  op deze  handelstrans-
acties  reeds  ontvangen  provisies  moeten  worden 
terugbetaald. 
Artikel  17 
Tenzij  anders  is overeengekomen  wordt  de provisie 
berekend  over  het bruto  factuurbedrag,  zonder  aftrek 
van korting  voor  contante  betaling,  van  bonus,  van 
een door  de principaal  na afsluiting  van  de handels-
transactie  éénzijdig  toegestane  korting  en van  bijko-
mende  kosten,  met  name  voor  vervoer,  verpakking, 
verzekering,  belastingen  en douanekosten,  tenzij  deze 
bijkomende  kosten  afzonderlijk  aan de klant  worden 
gefactureerd. 
Artikel  18 
1. De  handelsagent  heeft  het recht  te verlangen  dat 
hem alle  voor  de verificatie  van de hem  toekomende 
provisie  nodige  inlichtingen,  uittreksels  en afschriften 
van de boekhouding  worden  verstrekt.  Artikel  6 is 
mutatis  mutandis  van  toepassing. 
2. Indien  er gegronde  redenen  zijn  om te twijfelen 
aan de juistheid  of volledigheid  van  de in lid 1 be-
doelde  door  de principaal  verstrekte  gegevens,  of in-
dien hij weigert  deze  te verstrekken  heeft,  naar  keuze 
van de principaal,  de agent  of een  door  deze  aange-
wezen  persoon  die  volgens  de nationale  wettelijke 
bepalingen  van  het land  waar  de boekhouding  wordt 
gevoerd  daartoe  gekwalificeerd  is, recht  van  inzage  in 
de boeken  of boekingsbescheiden,  voor  zover  zulks, 
noodzakelijk  is om de juistheid  of volledigheid  van  de 
provisie-opgave  of de genoemde  gegevens  na te gaan. 
Artikel  19 
1. De  agent  heeft  recht  op beloning  indien  hij 
reeds  aan  zijn  uit de agentuurovereenkomst  voort-
vloeiende  verplichtingen  heeft  voldaan  of indien  hij GEWIJZIGD  VOORSTEL 
in het bijzonder  indien  de derde  aanleiding  geeft 
tot een grondige  reden  om de transactie  niet  uit te 
voeren 
Ongewijzigd 
Artikel  17 
De provisie  wordt  berekend  over  het bruto  factuurbe-
drag,  (rest  ongewijzigd) 
Artikel  18 
1. De  principaal  verstrekt  de handelsagent  maan-
delijks  een  opgave  van  de verschuldigde  alsmede  van 
de opeisbare  provisies.  Deze  opgave  omvat  alle  van 
belang  zijnde  gegevens  op grond  waarvan  de provisie-
bedragen  zijn  berekend.  De  opgave  wordt  onverwijld 
doch  uiterlijk  op  de laatste  dag  van  de volgende 
maand  opgemaakt.  Deze  termijn  kan  bij  overeen-
komst  tot  drie  maanden  worden  verlengd. 
2. De  handelsagent  heeft  het recht  te verlangen  dat 
hem alle  voor  de verificatie  van de hem  toekomende 
provisie  nodige  toelichtingen,  uittreksels  en afschrif-
ten van  de boekhouding  worden  verstrekt. 
3. Indien  er gegronde  redenen  zijn  om te twijfelen 
aan de juistheid  of de volledigheid  van  de in lid 1 
bedoelde  opgave  van  de provisies  of van  de door  de 
principaal  verstrekte  gegevens,  of indien  hij weigert 
deze  te verstrekken  heeft,  naar  keuze  van  de prin-
cipaal,  de agent  of een  door  deze  aangewezen  per-
soon  die volgens  de nationale  wettelijke  bepalingen 
van het  land  waar  de boekhouding  wordt  gevoerd 
daartoe  gekwalificeerd  is, recht  van  inzage  in de boe-
ken of boekingsbescheiden,  voor  zover  zulks  noodza-
kelijk  is om de juistheid  of volledigheid  van  de provi-
sie-opgave  of de genoemde  gegevens  na te gaan.  Het 
in artikel  6 neergelegde  verbod  geldt  ook  voor  de 
gevallen  bedoeld  in lid 2 en 3. 
Artikel  19 
1. De  agent  heeft  recht  op schadevergoeding  indien 
hij (rest  ongewijzigd) 
Nr. C 56/14 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 2.3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
reeds  maatregelen  heeft  getroffen  om daaraan  te vol-
doen,  doch  de principaal  van de diensten  van de agent 
geen  gebruik  heeft  gemaakt,  of in aanzienlijk  mindere 
mate  dan  de agent  normaliter  mocht  verwachten, 
tenzij  de gedraging  van  de principaal  voortvloeit  uit 
omstandigheden  buiten  zijn  wil. 
2. De  berekening  van de in lid 1 bedoelde  beloning 
dient  normaliter  te geschieden  met  inaanmerkingne-
ming  van alle  omstandigheden  en op basis  van de ge-
middelde  maandelijkse  beloning  van  de handelsagent 
gedurende  de twaalf  maanden  voordat  de in lid 1 be-
doelde  omstandigheden  zich  voordeden.  Indien  de 
overeenkomst  minder  dan  twaalf  maanden  daarvoor 
was gesloten,  wordt  de beloning  berekend  op basis 
van de gemiddelde  maandelijkse  beloning,  die gedu-
rende  de looptijd  van de overeenkomst  is betaald. 2. Deze  schadevergoeding  wordt  vastgesteld  met 
inaantnerkingneming  in  voorkomend  geval  van  het 
bedrag  van  vroegere  beloningen  en de in lid 3 ver-
melde  elementen. 
3. De  woorden 
ongewijzigd. ,met name"  vervallen.  Verder 
Artikel  20 Artikel  20 
1. Kosten,  bij de normale  verrichting  van zijn  werk-  Ongewijzigd 
zaamheden  gemaakt,  kan  de handelsagent  slechts 
terugvorderen,  indien  zulks  overeengekomen  of ge-
bruikelijk  is. 
2. Indien  de handelsagent  echter  onkosten  heeft  ge-
maakt  in verband  met  speciale  werkzaamheden  die 
hij op aanwijzing  of met  toestemming  van  de princi-
paal heeft  verricht,  worden  deze  aan  hem  terugbe-
taald. 
HOOFDSTUK  IV 
Delcredere 
Artikel  21 Artikel  21 
1. Elk  beding,  waarbij  de handelsagent  tegenover  1.  Ongewijzigd 
de principaal  instaat  voor  betaling  door  de derde  van 
de prijs  van de goederen  of diensten  die vallen  onder 
de handelstransacties  waarover  de agent  heeft  onder-
handeld  of die hij heeft  afgesloten,  moet  schriftelijk, 
dan wel  in de vorm  van  een kabel,  telegram  of telex-
bericht  worden  vastgelegd.  Dit beding  wordt  hierna 
aangeduid  als delcrederebeding. 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  Nr.  C 56/15 
2. a) Elk  delcredere-beding  met  betrekking  tot trans-
acties  die  niet  door  de handelsagent  zijn  afge-
sloten  of bemiddeld,  is nietig. 
b) Het  delcredere-beding  kan  slechts  worden  ge-
maakt  voor  een  bepaalde  handelstransactie,  of 
voor  een  reeks  transacties  met  bepaalde,  in het 
beding  aangeduide,  derden. 
c) Elk  delcredere-beding  waarbij  de handelsagent 
onbeperkt  instaat  voor  de in lid 1, eerste  vol-
zin, bedoelde  transacties,  is nietig. 
3. Voor  de afgesloten  transacties  die onder  het del-
credere  beding  vallen  heeft  de handelsagent  recht  op 
een redelijke  afzonderlijke  provisie. 
4. Partijen  kunnen  van  het in de leden  1 tot en met 
3 bepaalde  afwijken  voor  transacties: 2. Het  delcredere-beding  kan  slechts  worden  ge-
maakt  voor  een  bepaalde  handelstransactie,  of voor 
een reeks  transacties  met  bepaalde,  in het beding  aan-
geduide  derden. 
Nietig  is elk delcredere-beding 
a) met  betrekking  tot  transacties  die  niet  door  de 
handelsagent  zijn  afgesloten  of bemiddeld  dan  wel 
b) waarbij  de handelsagent  onbeperkt  instaat  voor 
alle transacties  die hij beeft  afgesloten  of waarbij 
hij heeft  bemiddeld. 
3. Voor  de afgesloten  transacties  die onder  het del-
credere-beding  vallen  heeft  de handelsagent  recht  op 
een redelijke  afzonderlijke  provisie.  Deze  provisie  is 
opeisbaar  op  het  ogenblik  van  de afsluiting  van  ge-
noemde  transacties. 
4. Ongewijzigd 
HOOFDSTUK  V 
Faillissement  van  de principaal,  beslag  en cessie 
Artikel  22 Artikel  22 
1. Natuurlijke  personen  die  hun  hoofdinkomsten  Vervalt 
ontlenen  aan  hun  werkzaamheden  als  handelsagent 
worden  ten aanzien  van  hun  vorderingen  ter zake  van 
beloning  en kostenvergoeding  met  de werknemers 
van de principaal  gelijkgesteld  indien  tegen  de princi-
paal geen  faillissements-,  akkoord-,  of soortgelijke 
procedure  aanhangig  is gemaakt. 
2. De  in lid 1 bedoelde  personen  genieten  ten aan-
zien van  het niet  voor  beslag  vatbare  bedrag  van  hun 
inkomsten  dezelfde  rechten  als de werknemers  wan-
neer derden  onder  de principaal  beslag  leggen  op de 
bedragen  die deze  aan  de genoemde  personen  ter zake 
van hun  beloning  of kostenvergoeding  verschuldigd 
is. 
3. De  voor  werknemers  geldende  nationale  wette-
lijke  bepalingen  zijn  muratis  mutandis  op de in lid 1 
Nr. C 56/16  Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  2.  3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
bedoelde  personen  van  toepassing  bij  cessie  van 
schuldvorderingen  die  zij wegens  hun  beloning  en 
kostenvergoeding  op hun  principaal  hebben. 
4. Voor  de toepassing  van lid 1 kunnen  de Lid-Sta-
ten inkomensgrenzen  vaststellen. 
HOOFDSTUK  VI 
Sluiting  en beëindiging  van de overeenkomst 
Artikel  23 Artikel  23 
Elke  partij  heeft  het recht  van  de andere  partij  een  Ongewijzigd 
ondertekend  geschrift  te verkrijgen,  waarin  de inhoud 
van de overeenkomst  en van  de latere  wijzigingen  is 
vermeld.  Van  dit recht  kan  geen  afstand  worden  ge-
daan. 
Artikel  24 
Artikel  23 is mutatis  mutandis  van  toepassing  indien 
de agentuurovereenkomst  in onderlinge  overeenstem-
ming  wordt  beëindigd. Artikel  24 
Ongewijzigd 
Artikel  25 
Behoudens  het  in de artikelen  27 en 28 bepaalde 
eindigt  een  overeenkomst  voor  bepaalde  of bepaal-
bare tijd  bij het verstrijken  van  het tijdvak  waarvoor 
zij is gesloten.  Tenzij  anders  is overeengekomen, 
wordt  een overeenkomst  voor  bepaalde  of bepaalbare 
tijd, waarvan  de uitvoering  na afloop  van  de termijn 
wordt  voortgezet,  geacht  in een  overeenkomst  voor 
onbepaalde  tijd te zijn  omgezet. Artikel  25 
Behoudens  het in de artikelen  27 en 28 bepaalde  ein-
digt een  overeenkomst  voor  bepaalde  of bepaalbare 
tijd bij het verstrijken  van  het tijdvak  waarvoor  zij is 
gesloten.  Een  overeenkomst  voor  bepaalde  of bepaal-
bare tijd,  waarvan  de uitvoering  na afloop  van  de 
termijn  wordt  voortgezet  wordt  geacht  in een  over-
eenkomst  voor  onbepaalde  tijd  te zijn  omgezet. 
Artikel  26 
Artikel  26 
1. Indien  de overeenkomst  voor  onbepaalde  tijd  is 
gesloten,  kan  elke  partij  haar  met  een  opzeggingster-  1-  Ongewijzigd 
mijn  beëindigen.  De opzegging  dient  schriftelijk  te 
geschieden.  De opzeggingstermijn  moet  voor  beide 
partijen  gelijk  zijn. 
2. Gedurende  het eerste  jaar  van  de overeenkomst 
kan de opzeggingstermijn  niet  minder  dan  twee  maan-
den bedragen.  Na het eerste  jaar  wordt  voor  elk inge-
gaan  volgend  jaar  de termijn  met  een maand  verlengd. 
De Lid-Staten  kunnen  een  maximum-termijn  voor-
schrijven,  die in geen  geval  minder  dan  twaald  maan-
den mag  bedragen.  Het  einde  van  elke  opzeggings-
termijn  dient  samen  te vallen  met  het einde  van  een 
kalendermaand. 2. Gedurende  het eerste  jaar  van  de overeenkomst 
kan de opzeggingstermijn  niet  minder  dan  een maand 
bedragen.  Na het eerste  jaar  wordt  voor  elk ingegaan 
volgend  jaar  de termijn  met  veertien  dagen  verlengd. 
De Lid-Staten  kunnen  een  maximum-termijn  voor-
schrijven,  die in geen  geval  minder  dan  zes maanden 
mag bedragen.  De  opzegging  dient  te geschieden 
tegen  het einde  van een kalendermaand. 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/17 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
Artikel  27 
1. Elk  der  partijen  kan  de overeenkomst  te allen 
tijde  beëindigen: 
a) indien  de andere  partij  met  betrekking  tot de over-
eenkomst  een zodanige  fout  heeft  begaan  dat van 
de partij  die de overeenkomst  beëindigt  niet  kan 
worden  gevergd  dat  zij deze  tot het  verstrijken 
van de opzeggingstermijn  of van  de overeengeko-
men einddatum  gestand  doet,  of 
b) indien  zich  een  omstandigheid  voordoet  die  de 
uitvoering  van  de  overeenkomst  onmogelijk 
maakt  of ernstig  in gevaar  brengt  of die een aan-
zienlijke  verstoring  van  de commerciële  grondsla-
gen van  de overeenkomst  teweegbrengt,  en om 
deze redenen  niet  kan  worden  gevergd  dat  de 
overeenkomst  tot het  verstrijken  van  de opzeg-
gingstermijn  of van  de overeengekomen  eind-
datum  gestand  doet. 
2. De  opzegging  aan  de andere  partij  dient  te ge-
schieden  zodra  de fout  bekend  is of de feiten  die de 
opzegging  rechtvaardigen,  zich  hebben  voorgedaan. 
De partij  die de overeenkomst  heeft  beëindigd  moet 
de andere  partij  op haar  verzoek  schriftelijk  in kennis 
stellen  van  de redenen  die tot de verbreking  aanlei-
ding hebben  gegeven. 
3. Indien  de overeenkomst  krachtens  het in lid 1, 
sub a) bepaalde,  wordt  beëindigd,  dient  de in gebreke 
zijnde  partij  aan de andere  partij  schadevergoeding  te 
betalen. 
Artikel  28 
1. Indien  een  partij  mededeelt  dat zij de overeen-
komst  opzegt  of verklaart  dat  deze  ophoudt  van 
kracht  te zijn,  zonder  daarbij  de wettelijke  of over-
eengekomen  opzeggingstermijn  in acht  te nemen  en 
zonder  zich  op een in artikel  27 genoemde  reden  voor 
de opzegging  te baseren,  dient  zij de andere  partij 
schadevergoeding  te betalen. 
2. In  de in lid 1 bedoelde  gevallen  kan  de handels-
agent,  in plaats  van  schadevergoeding,  uitkering  van 
een forfaitair  bedrag  eisen  indien  de verbreking  van 
de overeenkomst  of de verklaring  inzake  de beëindi-
ging van  de overeenkomst  uitgaat  van  de principaal. 
Deze  uitkering  wordt  berekend  op basis  van  de ge-
middelde  beloning  die aan  de agent  is betaald  over 
de 12 maanden  voorafgaande  aan  de in lid 1 be-
doelde  verklaring  dat de overeenkomst  beëindigd  of 
aan de kennisgeving  aan  de agent  dat  de overeen-
komst  wordt  opgezegd.  Indien  de overeenkomst  kor-
ter dan  12 maanden  heeft  geduurd  wordt  de uitkering GEWIJZIGD  VOORSTEL 
Artikel  27 
Ongewijzigd 
a) indien  de andere  partij  zich  grondelijks  in strijd 
met de overeenkomst  heeft  gedragen,  zij een ern-
stige  contractbreuk  heeft  gepleegd,  op  grond 
waarvan  van  de partij  die de overeenkomst  beëin-
digt niet  kan  worden  gevergd  dat zij deze  tot het 
verstrijken  van  de opzeggingstermijn  of van  de 
overeengekomen  einddatum  gestand  doet,  of 
b) Ongewijzigd 
2. Ongewijzigd 
3. Ongewijzigd 
Artikel  28 
Ongewijzigd 
Nr. C 56/18  Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  2.  3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
berekend  op basis  van  de gemiddelde  beloning  die is 
ontvangen  over  het aan  de gebeurtenis  voorafgaande 
tijdvak  dat de overeenkomst  heeft  geduurd.  De uitke-
ring moet  worden  betaald  over  de resterende  looptijd 
tot de normale  beëindiging  van  de overeenkomst, 
evenwel  gedurende  ten hoogste  twee  jaar. 
Artikel  29 Artikel  29 
1. ' Bij het einde  van  de overeenkomst  dient  de han-
delsagent  het materiaal  en de documenten  bedoeld  in 
artikel  10, lid 2, voor  zover  hij daarover  in het kader 
van zijn  normale  werkzaamheden  niet  heeft  beschikt, 
aan de principaal  terug  te geven. 1. Ongewijzigd 
2. Evenwel  heeft  de handelsagent  ten  einde  zijn 
rechten  op de beloning  en kostenvergoeding  veilig  te 
stellen,  ook  na het  einde  van  de overeenkomst  een 
retentierecht  op de aan  de principaal  toebehorende 
roerende  voorwerpen  en andere  waarden  die  hij 
krachtens  de overeenkomst  onder  zich  heeft. 
Artikel  30 
1. Na  het einde  van  de overeenkomst  kan  de han-
delsagent  of kunnen  zijn  erfgenamen  van  de princi-
paal clientèlevergoeding  eisen: 2. Evenwel  heeft  de handelsagent  ten  einde  zijn 
rechten  op de beloning  en kostenvergoeding  veilig  te 
stellen,  ook  na het  einde  van  de overeenkomst  een 
retentierecht  op de aan  de principaal  toebehorende 
roerende  voorwerpen  en andere  waarden  die  hij 
krachtens  de overeenkomst  onder  zich  heeft. 
Indien  de handelsagent  zijn  retentierecht  uitoefent  is 
hij verplicht  het  voorwerp  van  dit retentierecht  in 
goede  staat  te bewaren. 
Artikel  30 
1. Ongewijzigd 
a) indien  de agent  de principaal  nieuwe  klanten  heeft 
aangebracht  of indien  hij de transacties  met  de 
bestaande  clientèle  aanzienlijk  heeft  uitgebreid  en 
b) indien  hij,  behoudens  het  gestelde  in artikel  13, 
wegens  de beëindiging  van  de overeenkomst  geen 
beloning  ontvangt  voor  de na het  einde  van  de 
overeenkomst  tussen  de principaal  en de sub  a) 
bedoelde  klanten,  bemiddelde  of afgesloten  trans-
acties. 
2. De  clientèlevergoeding  dient  billijk  te zijn,  waar-  2.  De  woorden  „ten  minste"  vervallen. 
bij alle  omstandigheden  in aanmerking  moeten  wor-
den genomen.  Zij bedraagt  voor  elk jaar  van  de over-
eenkomst  ten minste  1/ioe  van  de jaarlijkse  beloning 
vastgesteld  op grondslag  van  de gemiddelde  beloning 
tijdens  de laatste  vijf  jaar,  waarbij  tevens  rekening 
moet  worden  gehouden  met  de transacties  waarover 
ingevolge  artikel  13 provisie  is verschuldigd.  Indien 
de overeenkomst  minder  dan  vijf  jaar  heeft  geduurd, 
wordt  de vergoeding  berekend  op basis  van de gemid-
delde  beloning  over  de feitelijke  looptijd. 
3. De  vergoeding  kan  niet  meer  bedragen  dan  het 
dubbele  van  de overeenkomstig  lid 2 berekende  ge-3. De  vergoeding  kan  niet  meer  bedragen  dan  de 
overeenkomstig  lid  2 berekende  gemiddelde  jaarlijkse 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/19 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
middelde  jaarlijkse  beloning.  Zonder  dat  de vergoe-
ding dit maximum  kan  overschrijden,  kan  elke  partij 
verzoeken  dat de hoogte  ven de vergoeding  afwijkend 
van het  in lid 2 bepaalde  wordt  vastgesteld  indien 
zulks,  gelet  op alle  omstandigheden  billijk  is. 
4. Indien  de agent  de overeenkomst  met  inachtne-
ming  van  de overeengekomen  of wettelijke  opzeg-
gingstermijn  opzegt,  heeft  hij recht  op een vergoeding 
die het in lid 2 bedoelde  bedrag  niet  kan  overschrij-
den. Indien  de opzegging  gerechtvaardigd  is door 
gedragingen  van  de principaal  of door  een  bij de 
agent  gelegen  reden  op grond  waarvan  niet  meer  van 
hem kan  worden  verlangd  dat hij zijn  werkzaamhe-
den voortzet,  bedraagt  de vergoeding  ten  hoogste 
het in lid 3 bedoelde  maximum,  voor  zover  de billijk-
heid zulks  meebrengt. 
5. Het  recht  op een  vergoeding  voor  het aanbren-
gen van  clientèle  kan  niet  op voorhand  worden  uit-
gesloten  of beperkt.  Het  kan  slechts  binnen  drie 
maanden  na het einde  van  de overeenkomst  worden 
uitgeoefend. 
6. Het  recht  op schadevergoeding  en de in artikel  28 
bedoelde  uitkering  laten  de rechten  ter zake  van  de 
vergoeding  voor  het aanbrengen  van clientèle  onverlet. 
Artikel  31 
De vergoeding  voor  het  aanbrengen  van  clientèle  is 
niet verschuldigd: 
a) indien  de principaal  de overeenkomst  ingevolge 
artikel  27, lid 1, sub  a), heeft  beëindigd  of had 
kunnen  beëindigen, 
b) indien  de principaal  de overeenkomst  voortzet 
met de door  de handelsagent  of diens  erfgenamen 
voorgestelde  opvolger,  waarbij  de nieuwe  agent  in 
alle rechten  en verplichtingen  van  zijn  voorganger 
treedt, 
c) indien  de agent  de overeenkomst  heeft  beëindigd 
zonder  de overeengekomen  of wettelijke  opzeg-
gingstermijn  in acht  te nemen  en zonder  geldige 
reden  als bedoeld  in artikel  27, lid 1. 
Artikel  32 
1. Het  beding  waarin  wordt  bepaald  dat  de han-
delsagent  na het einde  van  de overeenkomst  in zijn 
beroepswerkzaamheden  wordt  beperkt,  moet  op 
straffe  van  nietigheid  schriftelijk  worden  aangegaan. 
Dit beding  wordt  hierna  aangeduid  al concurrentie-
beding. 
2. De  beperking  kan  slechts  betrekking  hebben  op 
het geografisch  gebied  of de groep  personen  die aan GEWIJZIGD  VOORSTEL 
beloning.  Zonder  dat  de vergoeding  dit maximum 
kan overschrijden,  kan  elke  partij  verzoeken  dat  de 
hoogte  van  de vergoeding  afwijkend  van het in lid 2 
bepaalde  wordt  vastgesteld  indien  zulks,  gelet  op alle 
omstandigheden,  billijk  is. 
4. Indien  de agent  door  opzegging  een  einde  heeft 
gesteld  aan  de overeenkomst,  heeft  hij slechts  recht 
op de clientèle-vergoeding  indien  de beëindiging  van 
de overeenkomst  gerechtvaardigd  is door  de gedra-
gingen  van  de principaal  of door  een  in de persoon 
van de agent  gelegen  oorzaak,  met  name  ouderdom 
of ziekte,  op grond  waarvan  niet  meer  van  hem  kan 
worden  gevergd  dat hij zijn  werkzaatnheden  voortzet. 
5. Ongewijzigd 
6. Ongewijzigd. 
Artikel  31 
Ongewijzigd 
a) Ongewijzigd 
b) Ongewijzigd 
c) Vervalt 
Artikel  32 
1. Ongewijzigd. 
2. Ongewijzigd 
Nr. C 56/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 2.3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL GEWIJZIGD  VOORSTEL 
de handelsagent  zijn  toevertrouwd  en op de goederen 
of diensten  waarvan  hij bij het einde  van  de overeen-
komst  de vertegenwoordiging  had. 
3. Het  concurrentiebeding  is slechts  geldig  voor 
een tijdvak  van ten hoogste  twee  jaar  na het einde  van 
de overeenkomst. 3. Ongewijzigd 
4. Behoudens  het in lid 5 bepaalde  is de principaal 
gehouden  de handelsagent  tijdens  de geldigheidsduur 
van het concurrentiebeding  een  passende  vergoeding 
te betalen.  Deze  vergoeding  wordt  berekend  op basis 
van de beloning  van  de handelsagent,  waarbij  alle 
omstandigheden  in aanmerking  worden  genomen. 4. Ongewijzigd 
5. a) Indien  de principaal  de overeenkomst  krachtens 
artikel  27, lid 1, sub  a), beëindigt,  is het con-
currentiebeding  geldig  doch  is betaling  van  de 
vergoeding  niet  verplicht. 
b) Indien  de handelsagent  de overeenkomst  krach-
tens artikel  27, lid 1, sub  a) beëindigt,  is het 
concurrentiebeding  van  toepassing  behoudens 
indien  het door  hem  is opgezegd.  De opzegging 
dient  schriftelijk  te geschieden. 
c) Indien  een  partij  de overeenkomst  opzegt 
krachtens  artikel  27, lid 1, sub b) of uit hoofde 
van deze  bepaling  kennis  geeft  van de beëindi-
ging van  de overeenkomst,  kan  het concurren-
tiebeding  door  de andere  partij  worden  opge-
zegd.  De opzegging  dient  schriftelijk  te geschie-
den. 5. Ongewijzigd 
6. Voor  het  einde  van  de overeenkomst  kan  de 
principaal  afstand  doen  van  het  concurrentiebeding. 
Zes maanden  na kennisgeving  van  de afstand  is de 
principaal  ontslagen  van  de verplichting  om  de in 
lid 4 bedoelde  vergoeding  te betalen. 6. Ongewijzigd 
7. De  principaal  heeft  recht  op schadevergoeding 
indien  de agent  het  concurrentiebeding  niet  eerbie-
digt. 
HOOFDSTUK  VII 
Algemene  slotbepalingen 
Artikel  33 
1. Indien  de handelsagentuur  wordt  uitgeoefend 
door  een  vennootschap  of door  een  rechtspersoon 
met een  gestort  kapitaal  volgens  de laatste  jaarreke-
ningen  van  meer  dan  100  000 Europese  rekeneenhe-Artikel  33 
1. Indien  de handelsagentuur  wordt  uitgeoefend 
door  een  venootschap  of door  een  rechtspersoon  met 
een gestort  kapitaal  volgens  de laatste  jaarrekeningen 
van meer  dan  100  000 Europese  rekeneenheden  of 
2. 3. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/21 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL 
den kunnen  partijen  afwijken  van het bepaalde  in de 
artikelen  15, lid 4, 19, 21, 26, lid 2, en 30. GEWIJZIGD  VOORSTEL 
met een jaarlijkse  omzet  van  meer  dan  500  000  Euro-
pese rekeneenhedcn,  kunnen  partijen  afwijken  van 
het bepaalde  in de artikelen  15,  lid 4, 19, 26, lid 2 
en 30. 
2. De  Europese  rekeneenheid  (ERE)  is die,  welke  is 
gedefinieerd  in Beschikking  nr. 3289/75/EGKS  van de 
Commissie  van 18 december  1975  (1). 
Artikel  34 
1. De  uit de voorgaande  bepalingen  voortvloeiende 
rechten  verjaren  in 4 jaar.  De verjaringstermijn  gaat 
in aan  het  einde  van  het  jaar  waarin  het  recht  is 
ontstaan. 
2. Ten  aanzien  van  de rechten  die tijdens  de laatste 
10 jaren  zijn  ontstaan  en betrekking  hebben  op be-
dragen  die niet  voorkomen  in de in artikel  15, lid 5, 
bedoelde  opgave  dan  wel  op bedragen  bedoeld  in 
artikel  20, begint  de verjaringstermijn  te lopen  aan  het 
einde  van  het jaar  waarin  de overeenkomst  is geëin-
digd. 
Artikel  35 
1. Nietig  is elk beding  waarbij  partijen  ten nadele 
van de agent  afwijken  van de hierna  genoemde  bepa-
lingen:  de artikelen  5, lid 1, 8, 10,  lid 1 en lid 2, 
sub b) en c), 11, de leden  1 en 3, 12, lid 1, 13, 14, 15, 
16, lid 1, 18, 19, de leden  1 en 2, 20, lid 2, 21, de 
leden  2 en 3, 23, 26, 27, 28, 29, lid 2, 30, 32 en 34. 
2. Naast  de gevallen,  bedoeld  in de artikelen  21, 
lid 4, en 33 kan  van  de in het  eerste  lid bedoelde 
dwingende  bepalingen  worden  afgeweken  voor  zover 
de agent  zijn  werkzaamheden  buiten  de Gemeenschap 
verricht. 
Artikel  36 
1. De  Lid-Staten  stellen  vóór  1 januari  1980  de ter 
voldoening  aan  deze  richtlijn  nodige  bepalingen  vast 
en maken  deze  vóór  genoemde  datum  bekend.  Zij 2. Ongewijzigd 
Artikel  34 
1. De  uit de voorgaande  bepalingen  voortvloeiende 
rechten  verjaren  in 3 jaar  De verjaringstermijn  gaat  in 
aan het  einde  van  het jaar  waarin  het  recht  is ont-
staan. 
2. Ten  aanzien  van  de rechten  die tijdens  de laatste 
vijf jaar  zijn  onstaan  en betrekking  hebben  op bedra-
gen die  niet  voorkomen  in de in artikel  18,  lid 1, 
bedoelde  opgave  dan  wel  op bedragen  bedoeld  in 
artikel  20,  begint  de verjaringstermijn  te lopen  aan 
het einde  van  het  jaar  waarin  de overeenkomst  is 
geëindigd. 
Artikel  35 
1. Nietig  is elk beding  waarbij  partijen  ten nadele 
van de agent  afwijken  van de hierna  genoemde  bepa-
lingen:  de artikelen  8, 10,  lid 2, sub  c), 12,  lid 1, 
sub a), 15, 18, 19, 21, lid 1, lid 2 en lid 3, 23, 24, 
26, 27, 28, 29, lid 2, 30, 32 en 34. 
2. Ongewijzigd 
Artikel  36 
1. Winnen  18 maanden  te rekenen  van  af de ken-
nisgeving  van  deze  richtlijn  aan  de Lid-Staten,  voeren 
deze de nodige  wettelijke  en bestuursrechterlijke  be-
palingen  in om  aan  deze  richtlijn  te voldoen.  Zij 
(!) PB nr. L 327 van 19. 12. 1975. 
Nr. C 56/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 2. 3. 79 
OORSPRONKELIJK  VOORSTEL  GEWIJZIGD  VOORSTEL 
stellen  de Commissie  daarvan  onverwijld  in kennis. 
Zij passen  deze  bepalingen  toe met  ingang  van  1 juli 
1980. stellen  de Commissie  hiervan  onverwijld,  in kennis. 
Deze  wettelijke  en  bestuursrechterlijke  bepalingen 
zijn, vanaf  hun  inwerkingtreding  van  toepassing  op 
de lopende  overeenkomsten. 
2. De  Lid-Staten  dragen  zorg  voor  mededeling  aan 
de Commissie  van  de voornaamste  bepalingen  van 
nationaal  recht  die zij op het door  de richtlijn  bestre-
ken gebied  vaststellen. 
Artikel  37 Artikel  37 
Deze  richtlijn  is gericht  tot de Lid-Staten. Ongewijzigd