21. 3. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 77/7 
Advies inzake de mededeling „Beroepsopleiding en nieuwe technologieën: nieuwe communau­
taire initiatieven in het tijdvak 1983 tot 1987" 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is nog niet bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 22 juni 1982 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de 
bepalingen van artikel 128 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap over bovengenoemd onderwerp te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 26 en 27 januari 1983 te Brussel gehouden 204e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel 
128, 
Gezien het verzoek van de Raad van de Europese 
Gemeenschappen van 22 juni 1982 om een advies inzake 
de mededeling „Beroepsopleiding en nieuwe technolo­
gieën: nieuwe communautaire initiatieven in het tijdvak 
1983 tot 1987", 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 29 juni 1982, de 
Afdeling voor sociale vraagstukken te belasten met de 
voorbereiding van een advies en een rapport over dit 
onderwerp, 
Gezien het door deze Afdeling, tijdens haar op 13 januari 
1983 gehouden vergadering, goedgekeurde advies, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Nierhaus, inge­
diende rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn op 26 en 27 januari 
1983 gehouden 204e zitting (vergadering van 26 ja­
nuari), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen, bij drie onthoudingen, is 
goedgekeurd. 
Het Comité heeft kennis genomen van het Commissie­
document en maakt daarbij de volgende op- en aanmer­
kingen: 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité heeft met veel belangstelling kennis 
genomen van de mededeling van de Commissie aan de 
Raad. Onder voorbehoud van het navolgende, stemt het 
er in beginsel mee in. 
1.2. Het Comité wijst op het grote belang van de 
nieuwe informatietechnologieën, omdat deze mogelijkhe­den voor produktiviteitsverbetering bieden, welke met 
het oog op het concurrentievermogen volledig zouden 
moeten worden benut. Daarbij kan ook met de vereiste 
herstructurering, alsmede met de verbetering van het 
arbeidsklimaat en de arbeidsvreugde van de werknemers 
rekening worden gehouden. De toepassing van de nieuwe 
technieken heeft daarentegen ook sociale consequenties 
die niet alleen uit nationaal, maar ook uit Europees 
oogpunt, hoge politieke prioriteit hebben. Daarom die­
nen alle problemen die voortvloeien uit de veranderingen 
in de techniek niet alleen vanuit een economische, maar 
ook vanuit een sociale gezichtshoek, communautair te 
worden aangepakt. 
1.3. De huidige, katastrofale werkloosheid, waarvoor 
velerlei oorzaken zijn aan te wijzen, kan op korte termijn 
door een ruimere toepassing van de nieuwe informatie­
technieken niet worden afgezwakt. Het lijkt echter 
dringend geboden in de pas te blijven met de leidende 
industrielanden (Verenigde Staten, Japan), ten einde de 
bestaande werkgelegenheid niet nog meer in gevaar te 
brengen. Op middellange en lange termijn zou de infor­
matietechnologie evenwel een positief effect op de werk­
gelegenheid kunnen hebben, waarvan beslist gebruik 
moet worden gemaakt. 
1.4. Derhalve dient te worden nagegaan of er belem­
meringen bestaan die innovatie bij de ontwikkeling en 
toepassing van de nieuwe informatietechnieken in de weg 
staan, en dient naar maatregelen te worden gezocht om 
deze belemmeringen weg te nemen. 
1.5. Bij het bevorderen van de industriële vernieuwing 
in Europa concentreert men zich er tegenwoordig vooral 
op, niet achter te blijven bij de elders in de wereld 
ontwikkelde geavanceerde technologie. Door het bevor­
deren van technologieoverdracht wordt getracht ook het 
midden- en kleinbedrijf in sterkere mate bij dit innova­
tieproces te betrekken. 
1.6. Nu informatietechnieken krachtiger gestimu­
leerd worden, moet eveneens aandacht worden besteed 
aan de weerstand die een en ander oproept bij werkne-
Nr. C 77/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 21. 3. 83 
mers en vakbonden. Deze hebben onder meer moeite met 
de invoering van nieuwe technieken, omdat deze een 
negatieve ontwikkeling van de werkgelegenheid tot 
gevolg zullen hebben. Verder is wetenschappelijk vast­
gesteld dat onvoldoende kwalificatie bij werknemers en 
bedrijfsleiding een belemmering vormen voor de invoe­
ring van de nieuwe informatietechnieken. Ook is men 
bezorgd dat de technologische veranderingen kwalifica-
tieverlies en polarisering tot gevolg zullen hebben en dat 
er een concurrentiestrijd zal ontstaan tussen de kwalifi­
catieniveaus waarbij de ene categorie de andere probeert 
weg te dringen. 
1.7. Kwalificatiemoeilijkheden die zich voordoen bij 
het innovatieproces dat samengaat met invoering van 
nieuwe informatietechnieken kunnen, naar het zich laat 
aanzien, noch door de producenten noch door de gebrui­
kers van deze nieuwe systemen bevredigend worden 
opgelost (vgl. par. 1.6). Derhalve is er - zowel op bedrijfs-
als op algemener niveau - bij opleiding en omscholing 
behoefte aan ondersteuningsmaatregelen die op korte 
termijn de aanpassing helpen vergemakkelijken. 
1.8. Ten einde uit deze problemen te komen, is op het 
nationale vlak in enkele Lid-Staten een eerste aanzet 
gegeven tot regelingen op bedrij fs- en bedrijfstakniveau 
om de gevolgen van de nieuwe technologieën te verzach­
ten (b.v. overeenkomsten die waarborgen bieden bij 
rationalisatie, omscholingsmaatregelen, beroepskeuze­
voorlichting). 
1.9. Aangezien de nieuwe informatietechnieken op 
langere termijn sociale veranderingen in de gehele maat­
schappij teweeg zullen brengen, dient deze problematiek 
echter ook vanuit een ruimere visie benaderd te worden, 
waarbij het gehele onderwijssysteem in aanmerking 
wordt genomen. 
1.10. Een dialoog over een onderwijsbeleid tussen 
beleidmakers en sociale partners is tot nog toe in het 
algemeen niet echt van de grond gekomen, hoewel 
toepassing op grote schaal van de beschikbare nieuwe 
informatietechnieken tot een zogenaamde „informatica-
maatschappij" zal leiden, waarvan aard en gevolgen nog 
niet te overzien zijn. 
2. Algemene richtsnoeren voor de nieuwe communau­
taire initiatieven 
2.1. De sterkere bevordering van onderzoek, ontwik­
keling en vernieuwing op het vlak van de nieuwe infor­
matietechnieken op nationaal en communautair niveau 
brengt, volgens het Comité, met zich mee dat de huidige 
instanties zich een oordeel moeten vormen over de mede 
door hen veroorzaakte sociale gevolgen van de nieuwe 
technologieën, om ongewenste effecten van de technische 
veranderingen tijdig te kunnen ondervangen. 
2.2. Gezien de omvang en intensiteit van de door de 
nieuwe informatietechnieken veroorzaakte maatschappe­
lijke veranderingen, is op onderwijsgebied een passende strategie nodig, die voldoende flexibel is om het hoofd te 
bieden aan niet te voorziene ontwikkelingen. 
2.3. Het Comité stemt in met de ideeën die, uitgaande 
van bovengenoemde beginselen, in het voorstel voor een 
resolutie geopperd worden, zoals: 
— het zorgen voor een breed opgezette, uitgebreide, 
polyvalente beroepsopleiding, 
— het voorzien in specifieke kwalificaties, ten einde de 
noodzakelijke flexibiliteit te waarborgen wanneer 
inzake bekwaamheden andere eisen gesteld wor­
den, 
— aanpassing van de opleidingsbehoeften aan de techni­
sche vooruitgang door middel van specifieke oplei-
dings- en bijscholingsprogramma's voor werknemers 
en kaderpersoneel („opleidingsmodulen"), 
— mogelijkheid de werknemers een actieve rol te laten 
spelen bij de invoering van nieuwe informatietechnie­
ken dank zij de door hen genoten opleiding, 
— wettelijk of contractueel vastgelegde garanties voor 
bij- en omscholingsfaciliteiten voor de werknemers 
die de gevolgen ondervinden van de technische veran­
deringen (tijd, geld). 
2.4. Het Comité is het met de Commissie eens dat 
bevorderd moet worden dat overheid en sociale partners 
bij de uitwerking van de opleidingsprogramma's intensief 
samenwerken. Het wijst er echter ook op dat aan de 
invoering van nieuwe technologie altijd overleg tussen de 
sociale partners - met name op ondernemingsniveau -
vooraf dient te gaan, ter voorbereiding van overeenkom­
sten en afspraken waarin de voorwaarden voor de 
invoering van de nieuwe technieken worden vastgelegd. 
Deze dienen met name betrekking te hebben op de 
opleidingsprogramma's en te waarborgen dat de betrok­
ken werknemers de nodige kwalificaties verwerven voor 
omscholing of herintegratie. 
2.5. Als deze richtsnoeren reeds waren opgevolgd, 
dan zouden de acute problemen in verband met 
— de integratie van werkloze jongeren in het beroeps­
leven, en 
— de knelpunten in de kwalificatie van mannelijke en 
vrouwelijke werknemers, maar vooral ook van onder­
wijskrachten en opleiders, 
thans niet zo groot zijn. 
2.6. Volgens het Comité is voor een flexibele organi­
satie van het onderwijssysteem voortdurende samenwer­
king vereist tussen de autoriteiten en de sociale part­
ners. 
3. Maatregelen van de Lid-Staten en communautaire 
activiteiten 
3.1. De Lid-Staten worden aangemaand maatregelen 
te treffen waarin rekening wordt gehouden met bovenge­
noemde problemen alsmede met de richtsnoeren van de 
21. 3. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 77/9 
Commissie. Hier en daar is met dergelijke maatregelen al 
een begin gemaakt. 
3.2. De door de Commissie voorgestelde maatregelen 
behelzen een „netwerk van demonstratieprojecten", wel­
ke tussen 1983 en 1987 zullen worden beproefd en aan de 
hand waarvan dan verder besluiten moeten worden 
genomen. 
3.3. Het Comité vindt dit een goede procedure, omdat 
daarmee moet worden teruggegrepen op nationale erva­
ringen, waarbij moet worden onderzocht of deze op 
andere Lid-Staten kunnen worden overgedragen („vor-
mings- en opleidingsoverdracht"). 
Het is volgens het Comité beslist noodzakelijk dat deze 
projecten onverwijld van start gaan. Van de ervaringen 
die daarbij worden opgedaan dient dan ten snelste in de 
gehele Gemeenschap gebruik gemaakt te worden. 
3.4. De door de Commissie voorgestelde algemene 
verbindingsgroep dient niet alleen de met de vier groepen 
projecten opgedane kennis te verwerken, maar zij moet 
reeds vooraf modelprojecten selecteren en uitwerken, 
alsmede prioriteiten stellen. Van de algemene verbin­
dingsgroep moeten vertegenwoordigers van de sociale 
partners en van onderwijskringen deel uitmaken. 
3.5. Het Europees Centrum voor de Ontwikkeling 
van de Beroepsopleiding (CEDEFOP) dient betrokken te 
worden bij de ontwikkeling en evaluatie van de voorge­
stelde modelprojecten. 
3.6. Jammer genoeg wordt in de huidige mededeling 
van de Commissie nog niet aangegeven welke modelpro­
jecten concreet in aanmerking kunnen komen. 
3.7. De nieuwe technologieën, met betrekking waar­
toe kwalificatietekorten moeten worden opgespoord en 
verholpen, worden slechts heel globaal ingedeeld in de 
sectoren „gegevensverwerking, elektronica en informatie­
technologie". Voor de modelprojecten is het evenzeer 
noodzakelijk dat een concretere indeling in specifieke 
technieken wordt gemaakt (b.v. CNC-, CAD-, 
CAM-techniek op produktiegebied, en spraak-, tekst- en 
beeldcommunicatietechniek op het gebied van admini­
stratie en dienstverlening), als dat wordt vastgesteld 
welke onderwijsberoepen met deze technieken te maken 
zullen krijgen. 
3.8. De modelprojecten moeten gericht zijn op de 
volgende doelgroepen: 
— het midden- en kleinbedrijf (met inbegrip van agrari­
sche modelbedrijven), 
— werkloze ongeschoolde jongeren, 
— oudere geschoolde werknemers. 
Het analyseren van voorbeelden van de wijze waarop 
grote ondernemingen knelpunten in de opleiding van 
werknemers wegnemen bij de invoering van nieuwe 
technieken, zou uitsluitsel kunnen geven over passende 
oplossingen voor de bovengenoemde doelgroepen. Het 
Comité is van mening dat dit niet alleen zou moeten worden onderzocht met betrekking tot grootschalige 
ondernemingen in de dienstensector. 
3.9. Om weerstand bij maatschappelijke groeperin­
gen tegen de technische vooruitgang te kunnen wegne­
men, lijkt objectieve voorlichting van het publiek over 
de mogelijkheden en risico's van de nieuwe informatie­
technieken een zinvol startpunt. Daartoe is echter vereist 
dat deugdelijke informatie over de gevolgen van de 
nieuwe technieken wordt gegeven, zodat allen die er 
rechtstreeks mee te maken zullen krijgen zich een duide­
lijk beeld kunnen vormen van de op handen zijnde 
wijzigingen en van de eisen die dan gesteld zullen 
worden. 
3.10. Bovendien stelt het Comité voor om daarnaast 
een onderzoek in te stellen naar de psychosociale en 
psychosomatische invloed van de nieuwe informatietech­
nieken op de op dit terrein opgeleide en werkzame 
personen. 
3.11. Het Comité stelt vast dat de voorgestelde maat­
regelen in de eerste plaats ten doel hebben de arbeids­
markt van gekwalificeerde arbeidskrachten te voorzien. 
Aan het nut van deze doelstelling wordt niet getwij­
feld. 
3.12. Om het probleem van de weerstand tegen de 
nieuwe technieken op te lossen, adviseert het Comité 
bovendien evenveel aandacht te besteden aan de proble­
men van degenen die de gevolgen van de technische 
veranderingen aan den lijve ondervinden. 
4. Bijzondere opmerkingen 
4.1. Het Comité wijst erop dat weliswaar vrijwel alle 
economische sectoren als gevolg van de invoering van 
nieuwe technieken met kwalificatieproblemen geconfron­
teerd worden, doch dat deze problemen bij het midden-
en kleinbedrijf en mengvormen (b.v. coöperaties) bijzon­
dere aandacht behoeven. 
4.2. Niet alleen grootschalige ondernemingen in de 
dienstensector, maar ook grote industriële bedrijven 
zorgen voor een doorbraak van de automatisering. Het 
Comité adviseert derhalve ook in die sector modelprojec­
ten uit te voeren, zodat ten behoeve van de kleine en 
middelgrote ondernemingen op het industriële vlak erva­
ring kan worden opgedaan. 
4.3. Het Comité is het ermee eens dat geëxperimen­
teerd moet worden met mogelijkheden nieuwe informa­
tietechnieken als leermiddel te gebruiken, met name ten 
behoeve van werkloze, ongeschoolde jongeren. 
4.4. De beperking van de doelgroep „oudere geschool­
de werknemers die overtollig zijn geworden als gevolg van 
de herstructurering" tot de traditionele verwerkende 
industrie, en met name de staalindustrie, vindt het Comité 
te ver gaan. Ook in de traditionele dienstverlening doen 
zich soortgelijke problemen voor. Dit terrein dient in de 
modelprojecten eveneens in aanmerking te worden geno­
men. 
Nr. C 77/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 21. 3. 83 
4.5. Tot de door de Commissie genoemde doelgroe­
pen voor de demonstratieprojecten, dienen ook bepaalde 
kwetsbare categorieën onder de vrouwelijke werknemers 
te behoren, die als gevolg van de technologische ontwik­
keling bijzonder gevaar lopen hun betrekking te verliezen, 
of werklozen die de aansluiting met de technische ont­
wikkeling gemist hebben en weer te werk willen worden 
gesteld. 
4.6. De ontwikkeling van „een grotere vergelijkbaar­
heid van de kwalificaties" in de sectoren „gegevensver­
werking, elektronica en informatietechnologie" in de 
gehele Gemeenschap dient, volgens het Comité, te leiden 
tot beroepsprofielen en leerplannen die kunnen voldoen 
aan de eisen van flexibiliteit die de toekomstige ontwik­
kelingen zullen stellen. 
5. Conclusies 
5.1. Het Comité betuigt zijn instemming met het 
voorstel van de Commissie, voorde tenuitvoerlegging van 
de model- en demonstratieprojecten van de mogelijkhe­
den van het Europees Sociaal Fonds gebruik te maken. 
Deze plannen van de Commissie zouden ook bij de 
hervorming vanl het Europees Sociaal Fonds een rol 
moeten spelen, zodat dank zij de sociale politiek van de 
Gemeenschap in de toekomst, wat het opvangen van de 
sociale nadelen van de nieuwe informatietechnieken 
betreft, geen zwakke plekken meer vertoont. 
Gedaan te Brussel, 26 januari 1983. 5.2. Het Comité steunt de doelstelling van het voorstel 
voor een resolutie van de Raad. Het heeft overwogen of 
de prioriteit welke de aanpak van de aan de orde gestelde 
problemen toekomt, niet onderstreept zou kunnen wor­
den door in dit ontwerp niet slechts een resolutie voor te 
stellen, maar verder te gaan met het doel eventueel tot 
richtlijnen of verordeningen te komen. Dit laatste lijkt op 
dit moment echter nog voorbarig. 
5.3. Een mogelijke aanzet op dit gebied zou bij 
voorbeeld kunnen worden geboden door de noodzaak 
van samenwerking tussen bevoegde ministeries en sociale 
partners op het terrein van het onderwijs in de nieuwe 
informatietechnologie. 
5.4. Om deze redenen is enige opheldering vereist over 
de vraag met welke bedoeling „de Raad (. . .) de vooruit­
gang en de resultaten van de uitvoering van deze resolutie 
op grond van de door de Commissie voorgelegde gege­
vens en rapporten (zal) onderzoeken". In zijn huidige 
versie lijkt het voorstel voor een resolutie het Comité te 
vrijblijvend. 
5.5. Ten einde te kunnen vaststellen of en in welke 
vorm bindende aanbevelingen of verordeningen ter ver­
betering van de beroepsopleiding kans van slagen hebben, 
adviseert het Comité in het kader van de modelprojecten 
een internationale vergelijking van de wettelijke bases 
daarvoor te maken. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francois CEYRAC 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Verworpen wijzigingsvoorstel 
Het volgende wijzigingsvoorstel, dat overeenkomstig het Reglement van Orde werd ingediend, is door het 
Comité tijdens de beraadslagingen verworpen: 
Bladzijde 3, paragraaf 1.6 
Te schrappen. 
Motivering 
De formulering is te subjectief. 
Uitslag van de stemming 
Vóór: 5, tegen: meerderheid, onthoudingen: