VERSLAG OVER DE JAARREKENING VAN DE EUROPESE REKENKAMER BETREFFENDE HET BEGROTINGSJAAR 2016

(2017/C 371/02)

INHOUD

CERTIFICERING VAN DE REKENINGEN

Certificering van de jaarrekening 2016 van de Europese Rekenkamer

De jaarrekening van de Europese Rekenkamer over het jaar 2016 is opgesteld overeenkomstig titel IX van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Unie, de door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels en de door mijzelf vastgestelde boekhoudbeginselen en -methoden.

Ik erken mijn verantwoordelijkheid voor de opstelling en presentatie van de jaarrekening van de Europese Rekenkamer overeenkomstig artikel 68 van het Financieel Reglement.

Ik heb van de ordonnateur, die voor de betrouwbaarheid instond, alle inlichtingen verkregen die nodig zijn voor het opstellen van de jaarrekening, die een beeld geeft van de activa en de passiva van de Europese Rekenkamer en de uitvoering van de begroting.

Hierbij verklaar ik dat, op basis van deze inlichtingen en van de controles die ik noodzakelijk achtte voor het aftekenen van de rekeningen, ik redelijke zekerheid heb dat de rekeningen op alle materiële punten een getrouw beeld geven van de financiële positie, de resultaten van de verrichtingen en de kasstroom van de Europese Rekenkamer.

De financiële staten geven naar ons oordeel een getrouw beeld van de financiële situatie van de Europese Rekenkamer per 31 december 2016, van haar financiële prestaties, haar kasstromen, en van de veranderingen van de nettoactiva voor het per die datum afgesloten begrotingsjaar, overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad ( PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1 ), hierna het „Financieel Reglement”; en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor het Financieel Reglement.

Een controle houdt in dat procedures worden uitgevoerd om controle-informatie te verkrijgen over de in de financiële staten verstrekte bedragen en mededelingen. De keuze van de procedures, waaronder de beoordeling van de risico’s van materiële afwijkingen in de jaarrekening als gevolg van fraude of fouten, wordt bepaald door de registeraccountant („réviseur d’entreprises agréé”). Bij deze risicobeoordelingen houdt de registeraccountant rekening met de interne beheersing met betrekking tot de opstelling en getrouwe weergave van de jaarrekening van de entiteit om controleprocedures op te zetten die onder de gegeven omstandigheden adequaat zijn, maar niet met het oogmerk een oordeel over de doeltreffendheid van de interne beheersing van de entiteit uit te spreken. Een controle houdt tevens een beoordeling in van de geschiktheid van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaglegging en de redelijkheid van de door het management gemaakte boekhoudkundige schattingen, evenals een beoordeling van de algehele presentatie van de financiële staten.

Het is onze verantwoordelijkheid om een oordeel over deze financiële staten af te geven op basis van onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overeenkomstig de internationale controlestandaarden zoals die voor Luxemburg zijn vastgesteld door de „Commission de Surveillance du Secteur Financier”. Op grond van deze standaarden dienen wij ons te houden aan de ethische vereisten en de controle te plannen en te verrichten om redelijke zekerheid te verkrijgen dat de financiële staten geen materiële afwijkingen bevatten.

Het management is verantwoordelijk voor de opstelling en getrouwe weergave van deze financiële staten, overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en van de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad ( PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1 ), hierna „Financieel Reglement”, en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor het Financieel Reglement, alsmede voor de interne beheersing die het management noodzakelijk acht voor de opstelling van financiële staten die geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude of fouten bevatten.

Wij hebben bijgaande financiële staten van de Europese Rekenkamer gecontroleerd, die de balans per 31 december 2016, de staat van de financiële resultaten, de tabel van de kasstromen en de staat van de veranderingen van de nettoactiva bevatten voor het per die datum afgesloten begrotingsjaar en een overzicht van belangrijke grondslagen voor financiële verslaglegging en andere toelichtingen, beginnend op bladzijde XX en eindigend op bladzijde YY.

FINANCIËLE STATEN EN TOELICHTING (1)

Balans

(euro) Toelichting 31 december 2016 31 december 2015 Niet-vlottende activa Immateriële activa 3.1. 3 530 432 5 021 023 Materiële vaste activa 3.2. 78 146 338 83 145 082 Vorderingen — — 81 676 770 88 166 105 Vlottende activa Vorderingen 3.3. 691 455 604 313 Geldmiddelen en kasequivalenten 3.4. 8 356 341 7 215 048 9 047 796 7 819 361 Totaal activa 90 724 566 95 985 466 Vlottende passiva Voorzieningen — 50 000 Schulden 3.5. 5 354 888 6 982 008 5 354 888 7 032 008 Totaal passiva 5 354 888 7 032 008 Nettoactiva 85 369 678 88 953 458 Gecumuleerd overschot/tekort 88 953 458 97 320 516 Economisch resultaat over het jaar (3 583 780 ) (8 367 058 ) Nettoactiva 85 369 678 88 953 458

Staat van de financiële resultaten

(euro) Toelichting 2016 2015 Door de Commissie aan andere instellingen overgedragen middelen 4.1. 116 700 000 106 700 000 Ontvangsten uit administratieve verrichtingen 4.2. 20 234 812 19 326 442 Overige operationele ontvangsten 4.3. 49 328 90 141 Totaal operationele ontvangsten 4.4. 136 984 140 126 116 583 Personeelsuitgaven 4.5. (112 410 058 ) (106 959 858 ) Uitgaven in verband met activa 4.6. (7 764 105 ) (6 957 504 ) Overige administratieve uitgaven 4.7. (20 351 775 ) (20 519 950 ) Operationele uitgaven 4.8. (25 270 ) (31 295 ) Totaal operationele uitgaven (140 551 208 ) (134 468 607 ) Overschot/(tekort) uit operationele activiteiten (3 567 068 ) (8 352 024 ) Financiële ontvangsten 4.9. — 14 Financiële uitgaven 4.10. (16 712 ) (15 048 ) Overschot/(tekort) uit niet-operationele activiteiten (16 712 ) (15 034 ) Economisch jaarresultaat (3 583 780 ) (8 367 058 )

Tabel van de kasstromen

(euro) 2016 2015 Economisch jaarresultaat (3 583 780 ) (8 367 058 ) Operationele activiteiten — Aanpassingen Afschrijvingen 1 600 449 831 765 Afwaardering 6 146 461 6 120 197 (Toename)/afname voorzieningen (50 000 ) 22 750 Toename/(afname) vorderingen (87 142 ) 153 611 (Toename)/afname schulden (1 627 120 ) (46 134 ) Nettokasstroom uit operationele activiteiten 2 398 868 (1 284 869 ) Kasstroom uit investeringsactiviteiten Aanschaf van materiële vaste activa en immateriële activa (-) (1 274 770 ) (1 688 898 ) Opbrengst van materiële vaste activa en immateriële activa (+) 17 195 5 542 Nettokasstroom uit investeringsactiviteiten (1 257 575 ) (1 683 356 ) Toename/(afname) personeelsbeloningen — — Netto toename/(afname) geldmiddelen en kasequivalenten 1 141 293 (2 968 225 ) Geldmiddelen en kasequivalenten aan het begin van het jaar 7 215 048 10 183 273 Geldmiddelen en kasequivalenten aan het eind van het jaar 8 356 341 7 215 048

Staat van de veranderingen van de nettoactiva

(euro) Nettoactiva Gecumuleerd overschot/(tekort) Economisch jaarresultaat Totaal Balans per 31.12.2015 97 320 516 (8 367 058 ) 88 953 458 Toewijzing economisch resultaat uit voorgaand jaar (8 367 058 ) 8 367 058 — Economisch jaarresultaat — (3 583 780 ) (3 583 780 ) Balans per 31.12.2016 88 953 458 (3 583 780 ) 85 369 678

Grondslagen voor financiële verslaglegging en toelichting bij de financiële staten

1. Algemeen

De Europese Rekenkamer (hierna de „Rekenkamer”) werd opgericht bij het Verdrag van Brussel van 22 juli 1975 en begon haar werkzaamheden in oktober 1977; zij is gevestigd te Luxemburg.

Taakomschrijving van de Europese Rekenkamer Het is de taak van de Europese Rekenkamer om bij te dragen tot de verbetering van het financieel beheer van de EU en om op te treden als onafhankelijk hoedster van de financiële belangen van de burgers van de Unie, waarbij zij de verantwoording en transparantie bevordert. In haar rol als onafhankelijke externe controleur van de EU gaat zij na of de EU-middelen naar behoren worden verantwoord, of zij worden geheven en uitgegeven overeenkomstig de regelgeving ter zake, en of zij waar voor geld opleveren. De ERK controleert of de begroting van de Europese Unie juist is uitgevoerd en of de EU-middelen op wettige wijze en in overeenstemming met de beginselen van goed financieel beheer zijn verkregen en uitgegeven. De ERK is de EU-instelling die de EU-financiën controleert en wil als efficiënte organisatie toonaangevend zijn in ontwikkelingen op het gebied van de controle van de openbare financiën en openbaar bestuur.

Het begrotingsjaar van de Rekenkamer loopt van 1 januari tot 31 december.

2. Rechtsgrondslag en boekhoudregels

2.1. Basis van de presentatie

De financiële staten van de Rekenkamer worden opgesteld overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (1) (hierna „Financieel Reglement”) en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 (2) tot vaststelling van nadere uitvoeringsvoorschriften voor het Financieel Reglement.

2.2. Boekhoudbeginselen

De financiële staten worden voorbereid op basis van boekhoudregels op transactiebasis die zijn afgeleid van de International Public Sector Accounting Standards (IPSAS). Deze EU-boekhoudregels zijn vastgesteld door de rekenplichtige van de Commissie na raadpleging van de andere instellingen.

De boekhoudbeginselen die moeten worden gevolgd bij de opstelling van de financiële staten zijn vastgesteld in EU-boekhoudregel nr. 1 „Financiële staten” en zijn dezelfde als die welke zijn beschreven in IPSAS 1, namelijk: getrouwe weergave, transactiebasis, continuïteit, consistentie van de presentatie, samenvoeging, verrekening en vergelijkende informatie. Volgens artikel 144 van het Financieel Reglement omvatten de kwalitatieve kenmerken van financiële verslaglegging relevantie, betrouwbaarheid, begrijpelijkheid en vergelijkbaarheid.

Overeenkomstig de IPSAS en algemeen aanvaarde boekhoudbeginselen bevatten de financiële staten onvermijdelijk bedragen die steunen op ramingen en veronderstellingen die op basis van de meest betrouwbare beschikbare informatie door het management zijn gedaan.

2.3. Munteenheid en omrekeningsbeginselen

De financiële staten zijn uitgedrukt in euro, aangezien de euro de functionele en rapporteringsvaluta van de EU is.

Transacties in vreemde valuta worden in euro omgerekend tegen de per de transactiedatum geldende wisselkoers.

Deviezenwinsten en -verliezen op de afsluiting van transacties in vreemde valuta en op de omrekening van in vreemde valuta uitgedrukte monetaire activa en passiva tegen de aan het eind van het jaar geldende wisselkoers worden opgenomen in de staat van de financiële resultaten.

De saldi aan het eind van het jaar van in vreemde valuta uitgedrukte monetaire activa en passiva worden in euro omgerekend tegen de op 31 december geldende wisselkoers.

2.4. Immateriële activa

Aangekochte licenties voor computersoftware worden geboekt tegen historische kostprijs verminderd met de gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingsverliezen. De activa worden lineair afgeschreven in de loop van vier jaar. Intern geproduceerde immateriële activa worden in rekeningen opgenomen wanneer zij aan de relevante criteria van de boekhoudregels van de EU voldoen. De activeerbare kosten omvatten alle direct toerekenbare kosten die nodig zijn om het activum te creëren, te produceren en voor te bereiden zodat het kan worden gebruikt op de door het management van de Rekenkamer beoogde wijze. De kosten voor onderzoeksactiviteiten en de niet geactiveerde kosten voor ontwikkeling en onderhoud worden als uitgaven geboekt wanneer zij worden gedaan.

2.5. Materiële vaste activa

Alle materiële vaste activa worden geboekt tegen historische kostprijs verminderd met gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingsverliezen. De historische kostprijs omvat uitgaven die direct aan de aanschaf of de bouw van het activum kunnen worden toegerekend.

De daarna gemaakte kosten worden, naargelang van het geval, slechts in de boekwaarde van het activum opgenomen of als afzonderlijk activum geboekt wanneer het waarschijnlijk is dat de daaruit in de toekomst voortkomende economische baten of het daaruit voortkomende dienstenpotentieel aan de Rekenkamer zullen toevloeien en de kosten op betrouwbare wijze kunnen worden gemeten. De herstel- en onderhoudskosten worden in de staat van de financiële resultaten geboekt tijdens de begrotingsperiode waarin zij zich voordoen. Aangezien de Rekenkamer geen geld leent om de aankoop van materiële vaste activa te financieren, gaan dergelijke aankopen niet gepaard met financieringskosten.

Activa waarop afschrijvingen worden toegepast, worden op waardevermindering gecontroleerd telkens wanneer er op grond van gebeurtenissen of veranderde omstandigheden aanleiding is om te veronderstellen dat de boekwaarde niet realiseerbaar is. Een waardeverminderingsverlies is het bedrag waarmee de boekwaarde van een activum zijn realiseerbare waarde overtreft.

Op terreinen en kunstwerken worden geen afschrijvingen toegepast, aangezien ervan wordt uitgegaan dat zij een onbeperkte levensduur hebben. Activa in aanbouw worden niet afgeschreven, aangezien deze activa nog niet beschikbaar zijn voor gebruik. De afschrijvingen op andere activa worden voor de toerekening van de kosten aan de restwaarde over hun geraamde levensduur als volgt berekend volgens de lineaire methode:

Gebouwen 4 % Installaties, machines en uitrusting 12,5 % tot 25 % Meubilair en wagenpark 10 % tot 25 % Computerapparatuur 25 % Andere installaties 12,5 % tot 25 %

2.6. Voorzieningen

Voorzieningen worden opgenomen wanneer de Rekenkamer een bestaande, in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting tegenover derden heeft als gevolg van gebeurtenissen in het verleden, het zeer waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen nodig zal zijn om de verplichting af te wikkelen en het bedrag op betrouwbare wijze kan worden geraamd. Voor toekomstige exploitatieverliezen worden geen voorzieningen opgenomen. Het bedrag van de voorziening is de beste raming van de uitgaven die naar verwachting nodig zullen zijn om de huidige verplichting op de verslagdatum af te wikkelen.

2.7. Opname van uitgaven

Overeenkomstig de boekhoudregels van de EU worden transacties en gebeurtenissen in de financiële staten opgenomen in de periode waarop zij betrekking hebben. Aan het eind van de boekhoudperiode worden te betalen kosten opgenomen op basis van een geschat bedrag voor de verschuldigde overdracht voor de periode. De berekening van de te betalen kosten verloopt volgens gedetailleerde operationele en praktische richtsnoeren die zijn uitgegeven door de rekenplichtige en die moeten waarborgen dat de financiële staten een getrouw beeld geven.

2.8. Voorwaardelijke verplichtingen

Een voorwaardelijke verplichting is een mogelijke verplichting die voortvloeit uit gebeurtenissen in het verleden en waarvan het bestaan alleen wordt bevestigd door het al dan niet plaatsvinden van één of meer onzekere toekomstige gebeurtenissen waarover de EU niet de volledige controle heeft, of een bestaande verbintenis die voortvloeit uit gebeurtenissen in het verleden, maar die niet wordt opgenomen omdat het niet waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen die economische voordelen of dienstenpotentieel in zich bergen vereist zal zijn om de verbintenis af te wikkelen of, in zeldzame omstandigheden, omdat het bedrag van de verbintenis niet betrouwbaar genoeg kan worden bepaald.

3. Toelichting bij de balans

NIET-VLOTTENDE ACTIVA

3.1. Immateriële activa

De mutaties in de immateriële activa gedurende het jaar 2016 waren:

(euro) Brutoboekwaarde op 31.12.2015 7 667 601 Toevoegingen 109 858 Vervreemdingen — Overdrachten tussen categorieën van activa — Andere wijzigingen — Brutoboekwaarde per 31.12.2016 7 777 459 Gecumuleerde afschrijving per 31.12.2015 (2 646 578 ) Afschrijvingskosten voor het jaar (1 600 449 ) Teruggeboekte afschrijvingen — Vervreemdingen — Overdrachten tussen categorieën van activa — Gecumuleerde afschrijving per 31.12.2016 (4 247 027 ) Nettoboekwaarde per 31.12.2016 3 530 432 Nettoboekwaarde per 31.12.2015 5 021 023

De bovenstaande bedragen hebben in de eerste plaats betrekking op computersoftware.

In 2016 werden er geen kosten in verband met onderzoeksactiviteiten opgenomen.

3.2. Materiële vaste activa

De mutaties in de materiële vaste activa gedurende het jaar 2016 waren:

(euro) Terreinen en gebouwen Installatie en uitrusting Meubilair en wagenpark Computerapparatuur Andere installaties Materiële activa in aanbouw Totaal Brutoboekwaarde op 31.12.2015 125 117 299 885 583 4 881 674 4 092 395 2 261 979 — 137 238 930 Toevoegingen 62 007 61 727 378 085 527 504 126 589 9 000 1 164 912 Vervreemdingen — (8 050 ) (36 904 ) (198 485 ) (125 611 ) — (369 050 ) Overdrachten tussen categorieën van activa — — — — — — — Andere wijzigingen — — — — — — — Brutoboekwaarde per 31.12.2016 125 179 306 939 260 5 222 855 4 421 414 2 262 957 9 000 138 034 792 Gecumuleerde afwaardering per 31.12.2015 (46 453 274 ) (641 813 ) (2 480 283 ) (2 847 133 ) (1 671 344 ) — (54 093 847 ) Afwaarderingskosten voor het jaar (4 608 357 ) (120 064 ) (456 007 ) (746 416 ) (215 617 ) — (6 146 461 ) Teruggeboekte afwaarderingen — 7 595 32 035 190 708 121 517 — 351 855 Vervreemdingen — — — — — — — Overdrachten tussen categorieën van activa — — — — — — — Gecumuleerde afwaardering per 31.12.2016 (51 061 631 ) (754 282 ) (2 904 255 ) (3 402 841 ) (1 765 444 ) — (59 888 453 ) Nettoboekwaarde per 31.12.2016 74 117 675 184 978 2 318 600 1 018 573 497 513 9 000 78 146 339 Nettoboekwaarde per 31.12.2015 78 664 025 243 770 2 401 391 1 245 262 590 635 — 83 145 083

VLOTTENDE ACTIVA

3.3. Vorderingen

(euro) 31 december 2016 31 december 2015 Lopende vorderingen, hoofdzakelijk in verband met de overdracht van nationale pensioenrechten door personeelsleden (4 123 ) 3 795 Diverse vorderingen, met name in verband met voorschotten op salarissen en dienstreizen 134 738 66 833 Uitgestelde lasten voor huur van gebouwen en IT-contracten 551 166 533 685 Vorderingen op EU-entiteiten 9 674 — Totaal 691 455 604 313

3.4. Geldmiddelen en kasequivalenten

(euro) 31 december 2016 31 december 2015 Kleine kas 1 000 1 000 Lopende bankrekening 1 447 332 180 564 Trustrekening 6 908 009 7 033 484 Totaal 8 356 341 7 215 048

Op 27 januari 2010 opende de Europese Rekenkamer een trustrekening bij de Banque et Caisse d’Épargne de l’État te Luxemburg. Door middel van deze trustrekening kon de Rekenkamer het door de begrotingsautoriteit voor het K3-bouwproject toegekende budget beheren (zie toelichting 5.3). Op 14 maart 2014 verzocht de Rekenkamer het Europees Parlement en de Raad om het geraamde resterende budget voor het K3-project (7 miljoen euro) te mogen gebruiken voor de noodzakelijke en verplichte technische modernisering van het K2-gebouw van de Rekenkamer. Dit voorstel werd op 1 april 2014 goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad. Op 23 maart 2015 heeft de Rekenkamer aan het Europees Parlement en de Raad medegedeeld dat het definitieve resterende budget voor het K3-project 9,4 miljoen euro bedroeg en op 12 mei 2015 werd 2,4 miljoen euro teruggeboekt naar de EU-begroting, aangezien de geraamde kosten voor de modernisering van de het K2-gebouw 7 miljoen euro bedroegen. De betalingen in 2016 voor het K2-gebouw bedroegen 125 475,01 euro.

VLOTTENDE PASSIVA

3.5. Schulden

(euro) 31 december 2016 31 december 2015 Lopende schulden 88 815 61 781 Diverse schulden in verband met salarissen en personeel (14 199 ) (30 952 ) Te betalen lasten 5 148 263 6 791 296 Aan geconsolideerde EU-entiteiten te betalen posten, met name aan de Europese Raad en het Europees Parlement 132 009 159 883 Totaal 5 354 888 6 982 008

4. Toelichting bij de staat van de financiële resultaten

4.1. „Door de Commissie aan andere instellingen overgedragen middelen”: het bedrag komt overeen met de door de Rekenkamer aan de Commissie gerichte maandelijkse verzoeken tot storting om haar bankrekening aan te vullen.

4.2. „Ontvangsten uit administratieve verrichtingen”: voor het grootste gedeelte bestaat deze rubriek uit inhoudingen op salarissen van leden en personeel in verband met belasting en sociale bijdragen.

4.3. „Overige operationele ontvangsten” ontstaan onder meer uit wisselkoerswinsten.

4.4. Ontvangsten werden als volgt door wissel- en niet-wisseltransacties gegenereerd: (euro) 2016 2015 Ontvangsten uit ruiltransacties 59 002 90 155 Ontvangsten uit niet-ruiltransacties 136 925 138 126 026 442 Totale ontvangsten 136 984 140 126 116 597

4.5. „Personeelsuitgaven” omvatten de salarissen van leden, statutair personeel, arbeidscontractanten en tijdelijk personeel.

4.6. De „uitgaven in verband met activa” bestaan uit de waardevermindering/afschrijving van de materiële en immateriële activa.

4.7. De voornaamste posten van de rubriek „Overige administratieve uitgaven” waren:

— informatica en telecommunicatie

— kosten van dienstreizen

— schoonmaak- en beveiligingsdiensten.

4.8. „Operationele uitgaven” ontstaan onder meer uit wisselkoersverliezen.

4.9. „Financiële ontvangsten” bestaan uit op de lopende rekening en de trustrekening van de Rekenkamer ontvangen bankrente.

4.10. „Financiële uitgaven” zijn over de lopende rekening en de trustrekening van de Rekenkamer geheven bankkosten.

5. Andere significante vermeldingen

5.1. Voorwaardelijke activa

De volgende bankgaranties zijn ingevolge contractuele verplichtingen door dienstverleners verstrekt:

(euro) 31 december 2016 31 december 2015 Renovatie gebouw 251 139 80 353 Projectbeheer K3-gebouw 10 339 110 339 Verzekeringsmaatschappij 1 361 1 361 Telecommunicatie 20 000 20 000 Methodologische steun voor EMAS 4 680 4 680 Totaal 287 519 216 733

5.2. Vastleggingen voor toekomstige financiering

(euro) 31 december 2016 31 december 2015 Operationele lease voor gebouwen 875 000 797 500 Operationele lease voor IT-materiaal, auto's en andere uitrusting 2 156 313 1 350 635 Subtotaal 3 031 313 2 148 135 Vastleggingen ten laste van nog niet gebruikte kredieten — RAL („Restant à liquider”) — na aftrek van te betalen kosten voor 2016 8 166 271 7 253 338 Totaal 11 197 584 9 401 473

De RAL is een element van de begrotingsboekhouding dat de waarde van de nog af te wikkelen vastleggingen weergeeft. Dat is het verschil tussen de aangegane verbintenissen en de betalingen, dat ontstaat door het tijdsverloop tussen het aangaan van een verbintenis en het verrichten van de desbetreffende betaling.

5.3. Bouwprojecten van de Rekenkamer

De Rekenkamer nam haar hoofdkantoor (het „K1”-gebouw) in 1988 in gebruik en kocht dit en de grond waarop het staat in 1990 aan. In 1999 tekende de Rekenkamer een kaderovereenkomst met de Luxemburgse staat waarmee zij het recht verkreeg een tweede stuk grond gedurende 49 jaar (eenmaal te verlengen) te gebruiken voor de bouw van een uitbreiding (het „K2”-gebouw) in ruil voor de betaling van één euro. Voor de tweede uitbreiding, het „K3”-gebouw, moesten de Luxemburgse staat en de Rekenkamer echter een nieuwe kaderovereenkomst sluiten vanwege verschillende regelingen voor de projectuitvoering; dat gebeurde op 22 februari 2008.

De beide terreinen voor de bovengenoemde twee uitbreidingen („K2” en „K3”) heeft de staat verkocht aan de Rekenkamer voor het symbolische bedrag van één euro.

Mocht de Rekenkamer harerzijds ooit overwegen een van de gebouwen aan een andere partij dan een uniaal orgaan of instelling af te staan, dan zal zij voor het symbolische bedrag van één euro het terrein in eigendom teruggeven aan de staat; deze beschikt tevens over een optie, het gebouw voor een door een onafhankelijke deskundige vast te stellen bedrag te kopen. Ingeval de staat besluit van deze optie geen gebruik te maken, zal hij het recht om het terrein te gebruiken aan de kopers van het gebouw overdragen.

5.4. Voorwaardelijke verplichtingen

Er zijn geen voorwaardelijke verplichtingen.

(1) De bijgevoegde toelichting maakt integrerend deel uit van deze financiële staten.

(1) PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1.

(2) PB L 362 van 31.12.2012, blz. 1.