STANDPUNT (EU) Nr. 1/2011 VAN DE RAAD IN EERSTE LEZING

met het oog op de vaststelling van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1934/2006 van de Raad tot vaststelling van een financieringsinstrument voor samenwerking met industrielanden en andere landen en gebiedsdelen met een hoog inkomen

Vastgesteld door de Raad op 10 december 2010

2011/C 7 E/01

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name artikel 207, lid 2, en artikel 209, lid 1,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (1),

Overwegende hetgeen volgt:

De primaire en overkoepelende doelstelling van Verordening (EG) nr. 1905/2006 is het uitbannen van armoede door de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling. Het toepassingsgebied voor de geografische programma's met ontwikkelingslanden, -gebieden en -regio's in het kader van die verordening is bovendien beperkt tot de financiering van maatregelen die voldoen aan de criteria voor officiële ontwikkelingshulp (ODA-criteria) die zijn vastgesteld door de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO/DAC).

Het is in het belang van de Unie haar betrekkingen met de ontwikkelingslanden te verdiepen, omdat zij belangrijke bilaterale partners en spelers in multilaterale fora en mondiale bestuursstructuren zijn. De unie heeft er strategisch belang bij relaties van verscheidene aard met deze landen te onderhouden, met name wat betreft economische, commerciële, academische, zakelijke en wetenschappelijke uitwisselingen. Daarom moet een financieringsinstrument worden ingesteld voor dergelijke maatregelen, die in beginsel geen officiële ontwikkelingshulp zijn in de zin van ODA-criteria, maar die van doorslaggevende betekenis zijn voor het consolideren van de betrekkingen en een belangrijke bijdrage leveren aan de vooruitgang van de betrokken ontwikkelingslanden.

Via de begrotingsprocedures van 2007 en 2008 zijn vier voorbereidende maatregelen opgezet om deze uitbreiding van de samenwerking in gang te zetten, overeenkomstig artikel 49, lid 6, onder b), van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (3) . Deze vier voorbereidende maatregelen zijn: handels- en wetenschappelijke uitwisselingen met India; handels- en wetenschappelijke uitwisselingen met China; samenwerking met landen met een middeninkomen in Azië; en samenwerking met landen met een middeninkomen in Latijns-Amerika. Op grond van het genoemde artikel moet de wetgevingsprocedure inzake voorbereidende acties vóór het einde van het derde begrotingsjaar zijn beëindigd.

Door de uitbreiding van het geografische toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1934/2006 zijn op de betrokken ontwikkelingslanden twee verschillende financieringsinstrumenten op het vlak van het buitenlandse beleid van toepassing. Er moet voor worden gezorgd dat beide financieringsinstrumenten strikt van elkaar gescheiden blijven. Uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1905/2006 worden maatregelen gefinancierd die beantwoorden aan de ODA-criteria, en in het kader van Verordening (EG) nr. 1934/2006 worden uitsluitend maatregelen gefinancierd die in beginsel niet aan deze criteria beantwoorden. Bovendien moet er voor worden gezorgd dat de landen die worden genoemd in Verordening (EG) nr. 1934/2006, met name de industrielanden en gebiedsdelen met een hoog inkomen, geen nadeel ondervinden van de uitbreiding van het geografische toepassingsgebied, in het bijzonder uit financieel oogpunt.

Gezien de economische crisis die in de gehele Unie de begrotingen onder extreme druk zet en gezien het voorstel om de regeling uit te breiden tot bepaalde landen waarvan de concurrentiepositie vergelijkbaar is met die van de Unie en waarvan de gemiddelde levensstandaard dicht in de buurt ligt van die van sommige lidstaten, moet de samenwerking van de Unie rekening houden met de inspanningen die de begunstigde landen leveren om de internationale overeenkomsten van de Internationale Arbeidsorganisatie na te leven en bij te dragen aan de verwezenlijking van de mondiale doelstellingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Uit de evaluatie van de uitvoering van de financieringinstrumenten voor het externe optreden is gebleken dat er sprake is van inconsistenties in de bepalingen waarmee kosten met betrekking tot belastingen, rechten en andere heffingen worden uitgesloten van financiering. Met het oog op de consistentie wordt voorgesteld deze bepalingen in overeenstemming te brengen met de andere instrumenten.

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EG) nr. 1934/2006 wordt als volgt gewijzigd:

de ondersteuning van specifieke initiatieven, met inbegrip van onderzoeksactiviteiten, studies, proefprojecten en gezamenlijke projecten, die bestemd zijn om daadwerkelijk en op soepele wijze te beantwoorden aan samenwerkingsdoelstellingen die voortvloeien uit ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen tussen de Unie en de partnerlanden, of een nieuw elan te geven aan de verdere verdieping en verruiming van de bilaterale betrekkingen met de partnerlanden.

het vergroten van het bewustzijn en de kennis over de Europese Unie en van haar zichtbaarheid in de partnerlanden;

De financiering van de Unie dient ter ondersteuning van samenwerkingsacties die in overeenstemming zijn met artikel 1 en die beantwoorden aan het algemene doel, de werkingssfeer, de doelstellingen en de algemene beginselen van deze verordening. De financiering van de Unie is in beginsel bestemd voor acties die niet aan de criteria voor officiële ontwikkelingshulp voldoen en die ook een regionale dimensie kunnen hebben, op de volgende samenwerkingsgebieden:

3. De op grond van deze verordening gefinancierde maatregelen komen overeen met en hebben betrekking op de met name in de instrumenten, overeenkomsten, verklaringen en actieplannen tussen de Unie en de partnerlanden opgenomen samenwerkingsgebieden, alsook gebieden die voor de Unie van specifiek belang zijn en tot haar prioriteiten behoren.

1. De beginselen waarop de Europese Unie is gegrondvest zijn vrijheid, democratie, eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en de rechtsstatelijkheid; zij streeft ernaar, door middel van dialoog en samenwerking, de naleving van deze beginselen in partnerlanden te bevorderen, te ontwikkelen en te consolideren.

3. De Commissie wijzigt de lijst in de bijlagen I en II overeenkomstig de periodieke herziening door de OESO/DAC van de lijst van ontwikkelingslanden en stelt het Europees Parlement en de Raad daarvan in kennis.

2. Teneinde de coherentie en de doeltreffendheid van de financiering van de Unie te waarborgen en de regionale samenwerking te bevorderen, kan de Commissie, wanneer zij jaarlijkse actieprogramma's als bedoeld in artikel 6 goedkeurt, in naar behoren gerechtvaardigde gevallen besluiten dat landen die niet in de bijlagen zijn opgenomen ook in aanmerking komen voor maatregelen op grond van deze verordening, als het uit te voeren project of programma een regionaal of grensoverschrijdend karakter heeft. In de in artikel 5 bedoelde meerjarenprogramma's voor samenwerking moet in deze mogelijkheid worden voorzien.

1. De samenwerking heeft tot doel overleg te voeren met partnerlanden om de dialoog en toenadering te verbreden en dezelfde politieke, economische en institutionele structuren en waarden te delen en te bevorderen. De Unie streeft tevens naar uitbreiding van de samenwerking en uitwisseling met bestaande en belangrijker wordende bilaterale partners en spelers in multilaterale fora en op het vlak van het mondiale bestuur. De samenwerking heeft tevens betrekking op partners waar het voor de Unie van strategisch belang is haar betrekkingen en haar in het Verdrag vastgelegde waarden te versterken.

2. Hoofddoel van de samenwerking met partnerlanden is een specifieke reactie op de noodzaak om de banden met deze landen aan te halen en met hen nader overleg te plegen op bilaterale, regionale dan wel multilaterale basis teneinde een gunstiger en transparanter klimaat te scheppen voor de ontwikkeling van de betrekkingen tussen de Unie en de partnerlanden overeenkomstig de in het Verdrag vastgelegde beginselen voor het externe optreden van de Unie. Dit betreft onder meer de bevordering van democratie, eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en de rechtsstaat, alsmede fatsoenlijke arbeid, goed bestuur en milieubehoud ten einde bij te dragen tot vooruitgang en duurzame ontwikkeling in de partnerlanden.

De financiering van de Unie op grond van deze verordening ondersteunt de economische, financiële, technische, culturele en academische samenwerking met de partnerlanden op de in artikel 4 vastgestelde gebieden, die onder haar toepassingsgebieden vallen. Deze verordening dient ter financiering van maatregelen die in beginsel niet voldoen aan de criteria voor officiële ontwikkelingshulp (ODA-criteria) die zijn vastgesteld door de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO/DAC).

„2. De meerjarenprogramma's voor samenwerking worden ten hoogste voor de geldigheidsduur van deze verordening opgesteld. In deze programma's worden de specifieke belangen en prioriteiten van de Unie en de algemene doelstellingen en verwachte resultaten vastgelegd. Met name bij Erasmus Mundus streven de programma's naar een zo evenwichtig mogelijke geografische verdeelsleutel. Tevens worden daarin de gebieden bepaald die voor financiering van de Unie in aanmerking komen en bevatten zij een indicatieve financiële toewijzing van de middelen, als totaal genomen, per prioriteitengebied en per partnerland of groep van partnerlanden voor de betrokken periode. Een en ander kan met een zekere marge worden aangegeven. Meerjarenprogramma's voor samenwerking worden onderworpen aan een herziening halverwege de looptijd of indien nodig aan ad-hocherzieningen.”.

3. De financiering van de Unie op grond van deze verordening mag niet worden gebruikt ter financiering van de aanschaf van wapens of munitie, militaire acties of acties die te maken hebben met defensie.

„2. Maatregelen die vallen onder het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad van 20 juni 1996 betreffende humanitaire hulp (7) , Verordening (EG) nr. 1717/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 tot invoering van een stabiliteitsinstrument (8) of Verordening (EG) nr. 1905/2006 en die op grond van deze verordeningen voor financiering in aanmerking komen, worden niet op grond van deze verordening gefinancierd.

„3. De financiering van de Unie wordt in beginsel niet gebruikt voor het betalen van belastingen, rechten en andere heffingen in de partnerlanden.”.

„1. De financiering van de Unie kan de kosten dekken van voorbereidende werkzaamheden, follow-up, toezicht, audits en evaluaties die rechtstreeks noodzakelijk zijn voor de uitvoering van deze verordening en het verwezenlijken van de doelstellingen daarvan, en alle andere kosten van technische en administratieve bijstand die de Commissie, ook in haar vertegenwoordigingen in de partnerlanden, moet maken voor het beheer van in het kader van deze verordening gefinancierde operaties.”;

2. In de overeenkomst wordt uitdrukkelijk bepaald dat de Commissie en de Rekenkamer het recht hebben een financiële controle, ook op basis van documenten of ter plaatse, uit te voeren bij alle contractanten of subcontractanten die middelen van de Unie hebben ontvangen. Voorts wordt in de overeenkomst de Commissie uitdrukkelijk gemachtigd controles en verificaties ter plaatse uit te voeren, overeenkomstig Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96.

2. De Commissie doet de in lid 1 bedoelde evaluatieverslagen ter informatie toekomen aan het Europees Parlement en aan het in artikel 15, lid 1, bedoelde comité.

1. De Commissie evalueert geregeld, en zo nodig of op verzoek van het Europees Parlement of de Raad middels onafhankelijke externe evaluaties, de uit hoofde van deze verordening gefinancierde maatregelen en programma's, om na te gaan of de doelstellingen zijn verwezenlijkt en om aanbevelingen te kunnen opstellen voor de verbetering van toekomstige operaties. De uitkomst hiervan wordt verwerkt in de opzet van de programma's en de toewijzing van middelen.

Er wordt een bijlage II toegevoegd, waarvan de tekst is weergegeven in de bijlage bij deze verordening.

Artikel 2

Inwerkingtreding

Deze verordening treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselĳk in elke lidstaat.

(1) Standpunt van het Europees Parlement van 21 oktober 2010 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad) en standpunt van de Raad in eerste lezing van 10 december 2010.

(2) PB L 378 van 27.12.2006, blz. 41.

(3) PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

(4) PB L 405 van 30.12.2006, blz. 41.

(5) PB L 378 van 27.12.2006, blz. 41.

(6) PB L 354 van 31.12.2008, blz. 62.”.

(7) PB L 163 van 2.7.1996, blz. 1.

(8) PB L 327 van 24.11.2006, blz. 1.”.

(9) PB L 312 van 23.12.1995, blz. 1.

(10) PB L 292 van 15.11.1996, blz. 2.

(11) PB L 136 van 31.5.1999, blz. 1.”.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

Op 21 april 2009 heeft de Commissie haar voorstel (1) voor een verordening tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1934/2006 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor samenwerking met industrielanden en andere landen en gebiedsdelen met een hoog inkomen (ICI) aangenomen.

Het Europees Parlement heeft op 21 oktober 2010 advies in eerste lezing uitgebracht.

De Raad heeft op 10 december 2010 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld.

II. DOEL

Het voorstel is ingediend als onderdeel van de herziening halverwege van de financieringsinstrumenten voor het externe optreden. Hoofddoel is uitbreiding van het toepassingsgebied van de oorspronkelijke verordening met een aantal landen die onder Verordening (EG) nr. 1905/2006 van 18 december 2006 tot invoering van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking (IOS) vallen, en voor een eigen rechtsgrond zorgen voor de activiteiten die buiten de werkingssfeer van de IOS-verordening zijn gehouden omdat zij geen officiële ontwikkelingshulp zijn volgens de OESO-definitie van ODA. Aldus zal de gewijzigde ICI-verordening het mogelijk maken dat de banden en engagementen worden aangehaald, c.q. verder versterkt met de belangrijke opkomende mondiale partners waarmee de Europese Unie een strategisch belang heeft bij het bevorderen van gediversifieerde relaties en het scheppen van een gunstiger klimaat voor de ontwikkeling van de betrekkingen. Ook zal de verordening de basis leggen voor activiteiten met middeninkomenslanden die interesse hebben voor uitwisselingen met de Europese Unie op economisch, commercieel, academisch, zakelijk en wetenschappelijk gebied.

III. ANALYSE VAN HET STANDPUNT VAN DE RAAD IN EERSTE LEZING

Algemene opmerkingen

Het voorstel is door de Commissie ingediend op grond van het Verdrag van Nice, zodat het Europees Parlement moest worden geraadpleegd. De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009 zorgt ervoor dat de rechtsgrond toepassing van de gewone wetgevingsprocedure impliceert. Gezien deze wijzigingen heeft de Raad zich in een vroeg stadium van het wetgevingsproces tot het Europees Parlement gewend en zijn er inhoudelijke onderhandelingen begonnen tussen beide instellingen. Dit heeft ertoe geleid dat over veel amendementen die het Europees Parlement in eerste lezing heeft ingediend, verregaande overeenstemming is bereikt en dat de Raad een groot aantal daarvan in zijn standpunt in eerste lezing kon verwerken.

Op twee punten kan de Raad het Europees Parlement evenwel niet volgen: de toepassing van de procedure voor gedelegeerde handelingen (artikel 290 VWEU) en de amendementen op artikel 16 inzake de financiële bepalingen.

Bijzondere opmerkingen

1. Gedelegeerde handelingen (artikel 290 VWEU)

Het Europees Parlement heeft verschillende amendementen aangenomen die de toepassing behelzen van de procedure voor gedelegeerde handelingen voor de vaststelling van meerjarenprogramma's voor samenwerking (meerjarenstrategiedocumenten). Dit is niet aanvaardbaar voor de Raad. De Raad is van mening dat de meerjarenprogramma's voor samenwerking geen juridisch bindende handelingen zijn en dus ook geen handelingen van algemene strekking ter aanvulling of wijziging van de basishandeling. Het zijn uitvoeringsmaatregelen in de zin van artikel 291 VWEU.

2. Artikel 16 inzake de financiële bepalingen

De Raad kan de amendementen van het Europees Parlement op artikel 16 niet aanvaarden. Alhoewel de Raad de bezwaren van het Parlement deelt over de programmering van de kredieten en eventuele overschrijvingen tussen begrotingsposten, is de Raad van mening dat dergelijke zaken door de twee begrotingstakken, zijnde de Raad en het Europees Parlement, beslist moeten worden in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure en dat zij niet thuishoren in een wetgevingstekst. Daarom geeft de Raad de voorkeur aan het oorspronkelijke Commissievoorstel, in combinatie met een geruststellende verklaring van de Commissie over het gebruik van de middelen. Die verklaring wordt gehecht aan het standpunt van de Raad in eerste lezing.

IV. CONCLUSIE

Om snel tot overeenstemming te komen over de gewijzigde verordening is de Raad, met behulp van de Europese Commissie, inhoudelijke onderhandelingen aangegaan met het Europees Parlement. Deze hebben geleid tot een grote mate van consensus over de tekst. Terwijl het Commissievoorstel niet op grote bezwaren van de Raad stuitte, heeft de Raad een bijzondere inspanning gedaan om tegemoet te komen aan een aantal problemen die het Europees Parlement had met de toepassing van de gewijzigde verordening.

De Raad roept het Europees Parlement op zich achter de tekst te scharen die een weergave is van de compromissen die in de onderhandelingen zijn bereikt, zodat de verordening in 2010 in werking kan treden. Hierdoor zouden de middelen die al zijn opgenomen in de begroting voor 2010 niet verloren gaan voor de projecten waarvoor ze bedoeld zijn.

(1) COM(2009) 197 definitief/2.