COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 08.11.1995 
COM(95) 486 def. 
95/0263 (CNS) 
DE MEERTALIGE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de taaiverscheidenheid 
van de Gemeenschap in de informatiemaatschappij 
(door de Commissie ingediend) 

DE MEERTALIGE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
INHOUD 
1. De politieke context 
2. Het taalkundig erfgoed van Europa 
2.1 De derde taalrevolutie 
2.2 Het taalkundig erfgoed van Europa 
2.3 De verschillende functies van talen 
3. De opkomende informatiemaatschappij 
3.1 Een nieuwe technologische revolutie 
3.2 Een dubbele uitdaging voor Europa 
3.3 De markt kan het niet alleen aan 
3.4 Oplossingen voor de industrie 
4. Behoud van de taalkundige verscheidenheid in Europa 
4.1 De rol van de Lid-Staten 
4.2 De rol van de Europese Unie 
4.3 De rol van de onderwijsinstellingen 
4.4 De rol van de privé-sector 
4.5 De rol van onderzoek en ontwikkeling 
5. Een Europese meertalige informatiemaatschappij: aanvullende 
actie is vereist 
5.1 Creëren, valideren en verspreiden van Europese taalhulpbronnen 
5.2 Versterken van de taaltechnologie-industrie 
5.3 Ontwikkelen van een geavanceerde vertaalindustrie 
5.4 Creëren van een opgeleide en geavanceerde gebruikersgemeenschap 
5.5 Ontwikkelen van een coördinatie- en promotiekader 
6. Coördinatie met aanverwante programma's 
6.1 Een Europese aanpak voor het leren van talen 
6.2 Bevorderen van meertalige inhoud 
6.3 Uitbreiden en exploiteren van de technologische basis 
7. Slotopmerkingen 
Bijlage 1: Samenvatting MLIS-acties 

DE MEERTALIGE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
DE POLITIEKE CONTEXT 
Het rijke culturele erfgoed van Europa kan voor een groot deel worden teruggevoerd 
op zijn vele talen, waardoor de talrijke Europese volkeren in nationale of regionale 
gemeenschappen worden gegroepeerd en in staat worden gesteld ten volle aan het 
sociale, economische en politieke leven deel te nemen(1). 
Het Witboek van de Commissie(2), het Bangemann-rapport(3) en het Actieplan van de 
Commissie(4) evalueren het potentieel van de informatiemaatschappij en formuleren 
beleidsopties om dit te benutten. De transeuropese netwerken(5), de OTO-activiteiten 
onder het vierde kaderprogramma(6), met name Informatietechnologie, ACTS(7) en 
Telematica(8) en de recente voorstellen in het programma INFO2000(9) maken 
duidelijk welke inspanningen op het gebied van de uitvoering worden geleverd. Deze 
inspanningen hangen nauw samen met initiatieven in de audiovisuele sector(10) en met 
programma's op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding. 
De Europese Raad heeft in juni 1994 te Korfoe gewezen op de betekenis van de 
taalaspecten van de informatiemaatschappij en in juni 1995 te Cannes het belang 
benadrukt van de taalkundige verscheidenheid in de Europese Unie. 
Met de opkomst van informatie- en communicatiediensten voor tekst, geluid en 
beelden die via wereldwijde netwerken toegankelijk zijn, beleven wij momenteel 
grondige veranderingen in de menselijke communicatie. Hoewel deze boeiende 
uitdagingen vormen, kunnen zij ook grote invloed uitoefenen op de talen die wij 
gebruiken. In het slechtste geval kan dat ertoe leiden dat burgers die niet zo bedreven 
zijn in de veel gebruikte talen, volwaardige deelneming aan onze steeds meer op 
informatie gebaseerde maatschappij wordt onthouden. 
' Resolutie van de Raad over taalkundige verscheidenheid en meertaligheid in de Europese Unie, 
12 juni 1995 (doe 7755/95) 
Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid - Naar de 21e eeuw: wegen en uitdagingen, 
Witboek van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, 1994 
Bangemann, M. (uitgever) Europa en de wereldwijde informatiemaatschappij - Aanbevelingen 
aan de Europese Raad, 26.5.1994 
Europa op weg naar de informatiemaatschappij - een actieplan, COM(94) 347 def. van 19.7.1994 
( In het Verdrag van Maastricht wordt uitdrukkelijk verwezen naar transeuropese netwerken voor 
de uitwisseling van gegevens tussen overheidsdiensten, PB nr. C 224 van 31.8.1992 
Vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communautaire werkzaamheden op 
het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998), PB nr. L 
126 van 18.5.1994 
(7) 
Advanced Communications Technologies and Services, COM (94) 243 
Programma op het gebied van telematicatoepassingen, Beschikking van de Raad, PB nr. L 334 
van 22.12.1994, blz. 1 
' INFO2000 - Voorstel voor een programma ter bevordering van multimediale informatie-inhoud 
voor ondernemingen, overheidsdiensten en de burgers in de Europese informatiemaatschappij. 
Mededeling van de heer Bangemann aan de Commissie, maart 1995 
' Strategische opties voor de versterking van de Europese programma-industrie in de context van 
het audiovisuele beleid van de Europese Unie, Groenboek van de Commissie van de Europese 
Gemeenschappen, 1994 
Dergelijke gevaren kunnen worden vermeden wanneer wij volledige meertalige 
ondersteuning bij het gebruik van elektronische informatie kunnen verzekeren, wat 
neerkomt op de gediversifieerde inhoud, met inbegrip van culturele en taalkundige 
inhoud, waarop op de bij eenkomst van de G-7 over de informatiemaatschappij^1} werd 
aangedrongen. Hoewel deze diversiteit in hoge mate van nationale culturele en 
onderwijsinitiatieven afhankelijk zal blijven, kunnen ter zake ook heel wat 
inspanningen worden geleverd om informatie in onze verschillende talen 
gemakkelijker toegankelijk te maken. Bovendien zullen de inspanningen ter 
bevordering van meertalige informatiediensten ten goede komen aan de transeuropese 
telecommunicatienetwerken(12) die momenteel voor diverse toepassingssectoren tot 
stand worden gebracht. 
Meer in het algemeen zal de meertalige ondersteuning bijdragen tot een betere 
werking van de interne markt door het vergemakkelijken van de communicatie tussen 
de verschillende talen en tot de versterking van de economische en sociale samenhang 
door het bevorderen van de samenwerking tussen de diverse taairegio's in Europa. Zij 
zal de Europese burgers in staat stellen volwaardiger aan onze steeds meer op 
informatie gebaseerde maatschappij deel te nemen en kleine en middelgrote 
ondernemingen nieuwe mogelijkheden bieden om zich op de meertalige 
informatiemarkt te begeven. Een betere bekendheid met de uitdagingen en 
mogelijkheden van de meertalige informatiemaatschappij zullen de industrie dan ook 
aanmoedigen om nieuwe markten aan te boren door de taalkundige belemmeringen 
te verminderen. 
In de eerste plaats zijn praktische oplossingen vereist voor de problemen waarmee de 
bedrijven worden geconfronteerd wanneer zij produkten op vreemde-taalmarkten 
lanceren. Het is niet ongewoon dat verscheidene maanden vertraging wordt opgelopen 
omdat technische produktondersteuning, gebruikershandleidingen en reclame moeten 
worden vertaald en aan de lokale markt aangepast. In geval van computerprodukten 
en -diensten betekent de taalkundige aanpassing van de programmatuur voor de 
fabrikant zelfs nog een grotere belasting, wat de meertalige aanpak vaak in de weg 
staat. Geschikte hulpmiddelen en procedures ter vermindering van deze hinderpalen 
zullen dan ook vermoedelijk een grote invloed hebben op de grensoverschrijdende 
handel in diverse industriesectoren. 
De Commissie zelf zal, net als de overige Europese Instellingen, gezien haar eigen 
behoeften op het gebied van vertaling, tolken en meertalige publikaties, aanzienlijke 
deskundigheid en ervaring voor de ontwikkeling van meertalige hulpmiddelen en 
diensten kunnen inbrengen. De Europese Instellingen zullen bovendien zeker ook 
direct van veel van de verkregen resultaten profiteren. Vooruitgang op Europees 
niveau zal zo veel mogelijk met de Lid-Staten en de openbare en de privé-sector 
worden gedeeld ten einde de ontwikkeling van meertalige hulpmiddelen op nationaal 
niveau te bevorderen. 
( ' Ministerconferentie van de G-7 over de informatiemaatschappij, Brussel, 25-26 februari 1995, 
Conclusies van het voorzitterschap 
(12) 
v ' Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en van de Raad betreffende een geheel 
van richtsnoeren voor transeuropese netwerken op het gebied van de telecommunicatie, 
COM(95) 224 van 16 juni 1995 
In deze mededeling wordt de problematiek bestudeerd en wordt beschreven hoe 
vorderingen kunnen worden gemaakt bij de totstandbrenging van een meertalige 
informatiemaatschappij in Europa door de inspanningen tussen de Lid-Staten en 
tussen de particuliere en de overheidssector zodanig te coördineren dat de Europese 
burgers kunnen beschikken over de nodige taalkundige ondersteuning, met inbegrip 
van kosteneffectieve vertaling en aanpassing aan de meertalige markt. 
De technologieën, die wanneer zij overal doordringen een bedreiging voor de 
taalkundige en culturele verscheidenheid in de informatiemaatschappij kunnen 
vormen, kunnen ook de taalbarrières(13) in Europa helpen overwinnen door de kosten 
van het maken van verscheidene versies, vertaling en aanpassing aan de markt van 
informatieprodukten en -diensten te verminderen. 
De markt zal uit zichzelf de meertalige informatiemaatschappij in Europa echter niet 
tot stand brengen. Om de vereiste ontwikkelingen te katalyseren, zijn positieve 
maatregelen van de Lid-Staten en van de Unie vereist. 
Vervolgens zullen commerciële mogelijkheden worden geboden: in de mediasector 
(verbeteringen in nasynchronisatie en ondertiteling), bij het opstellen van documenten 
(automatische spelling- en grammaticacontrole) en bij vele andere activiteiten waaraan 
vertaling te pas komt, waarbij echter steeds voor ogen wordt gehouden dat literaire 
vertaling een creatieve en getrouwe aanpassing van het originele werk vereist. 
Meertalige hulpbronnen zullen ook het pad effenen voor een scala van 
spraaktoepassingen, gaande van systemen die tekst in spraak omzetten tot 
stemgestuurde bedrijfsinstallaties. 
Europa zal derhalve naar een meertalige informatiemaatschappij kunnen toegroeien 
door nieuwe taaiindustrieën te creëren en zijn burgers nieuwe zakelijke en culturele 
mogelijkheden te bieden. Dit zal op zijn beurt leiden tot het ontstaan van nieuwe 
werkgelegenheid en nieuwe markten, die een potentieel voor meertalige produkten en 
diensten in heel Europa en over de hele wereld vormen. 
2. HET TAALKUNDIG ERFGOED VAN EUROPA 
2.1 De derde taairevolutie 
Drie opeenvolgende revoluties hebben de aard van de menselijke communicatie 
veranderd en telkens heeft dit tot grote functionele veranderingen in het taalgebruik 
geleid. 
De eerste revolutie was het gevolg van de uitvinding van het schrift, waardoor kennis 
door lezen en schrijven toegankelijk werd gemaakt. Voor de gewone man bleef 
mondelinge communicatie van persoon tot persoon echter de norm. 
Toespraak van de heer Santer voor het Europese Parlement, Straatsburg, 17 januari 1995 
5 
De tweede revolutie, de uitvinding van het mechanisch drukken, heeft voor de 
gewone burger tot een buitengewone verruiming van zijn horizon geleid. De massale 
alfabetisering legde niet alleen de grondslag voor de veralgemeende toegang tot 
kennis en cultuur maar maakte tevens voor het eerst democratische deelneming aan 
de nationale politiek mogelijk. 
Nu beleven wij de derde en radicaalste revolutie, waarin computerondersteunde 
technologieën het individu onmiddellijk wereldwijde toegang tot informatie bieden. 
In deze opkomende informatiemaatschappij is de rol van de taal eens te meer en 
meer dan ooit tevoren aan verandering onderhevig, als gevolg van communicatie via 
het scherm, waarbij tekst, beelden en geluid worden gecombineerd. 
De nieuwe informatietechnologieën veranderen radicaal de aard van de 
communicatie en hebben een grote weerslag op de functie van talen. 
IJl Het taalkundig erfgoed van Europa 
De 380 miljoen inwoners van de Europese Unie spreken meer dan 45 nationale en 
regionale talen en belangrijke regionale varianten. De meeste zijn van Romaanse, 
Germaanse of Keltische oorsprong en de overige omvatten Grieks, Fins en 
Baskisch(14). 
De taalkundige verscheidenheid is in Europa in vergelijking met andere regio's in de 
wereld echter beperkt. Schattingen van het aantal verschillende, onderling niet 
verstaanbare gesproken talen wereldwijd schommelen tussen 5 000 en 25 000, 
afhankelijk van de criteria voor het definiëren van taal en dialect. 
Veel van de minderheidstalen hebben het echter moeilijk, vaak als gevolg van 
veranderende communicatiepatronen. De wijdverspreide toepassing van de nieuwe 
technologieën zou dit proces aanzienlijk kunnen bespoedigen en zo een bedreiging 
kunnen vormen voor de taalkundige en culturele verscheidenheid van de Europese 
samenleving(15). 
De Europese integratie moet gebaseerd zijn op transparantie voor de burger. De 
voornaamste wetgeving en mededelingen moeten dan ook verder in de talen van de 
Unie beschikbaar blijven om voor iedereen verstaanbaar en op grote schaal 
toepasbaar te blijven. 
Europa kan bogen op een rijke taalkundige verscheidenheid. Het verloop van het 
integratieproces zal aanzienlijk worden versneld door een open toegang tot 
wetteksten en ondersteunende documenten voor alle Europese burgers in de 
verschillende gebruikte talen. 
( ' Hearn, P.M. and Button, D.F. (uitgevers) (1994), Language Industries Atlas, Amsterdam: IOS 
Press, in opdracht van de EC, Brussel en Luxemburg 
Eurobarometer nr. 41, juli 1994, bevat gegevens over taalgebruik en talenkennis in Europa (15) 
2.3 De verschillende functies van talen 
Talen oefenen op vele aspecten van de maatschappij een diepgaande en complexe 
invloed uit. 
Zij bevorderen de sociale samenhang en gemeenschappelijke waarden in onze 
landen of regio's. Een gemeenschappelijk taal vergemakkelijkt open communicatie 
op alle niveaus van de samenleving. Omgekeerd zijn taalverschillen hinderlijk voor 
de communicatie en leveren zij voor minderheidsgroepen moeilijkheden op. 
Taal is ook een instrument voor handhaving van de democratie. In een bloeiende 
maatschappij worden open discussies gevoerd. Vrijheid van meningsuiting is een 
hoeksteen van onze democratische systemen, de vrije pers staat garant voor 
democratische uitdrukkingsmogelijkheden en taal wordt door elke burger als 
communicatiemiddel gebruikt om aan het democratisch proces deel te nemen. De 
transparante werking van de Europese Instellingen kan dan ook alleen worden 
verzekerd door de beschikbaarheid van meertalige ondersteuning. 
Ons cultureel leven is nauw met taal verbonden. Elk land heeft zijn dichter of 
toneelschrijver wiens werk de culturele identiteit van zijn volk symboliseert, terwijl 
een groot deel van ons cultureel erfgoed in onze diverse talen is vastgelegd. 
Ten slotte zijn er de economische aspecten. Talen bepalen markten, en vaak gaat dit 
gepaard met kosten voor vertaling en aanpassing aan de markt die, ongeacht het 
produkt of de dienst, een belangrijke factor in de internationale handel kunnen 
worden. In de programmatuursector maakt taalkundige aanpassing van 
programmatuur weliswaar een groot deel van de prijs ervan uit, maar deze 
aanpassing leidt ook tot een grotere markt voor dergelijke produkten. Zowel de 
Europese film- en televisiesector als de Europese culturele sectoren en instellingen 
moeten in tegenstelling tot hun Amerikaanse tegenhangers de kosten van 
nasynchronisatie en ondertiteling dragen, willen zij een groot publiek bereiken. 
De politieke, culturele en economische effecten van talen zullen bij de 
verwezenlijking van de Europese informatiemaatschappij de nodige aandacht 
vergen. 
3. DE OPKOMENDE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
3.1 Een nieuwe technologische revolutie 
De convergentie van informatie- en telecommunicatietechnologieën verandert de 
aard van communicatie op elk niveau van de samenleving. 
Deze technologieën kunnen niet alleen nieuwe mogelijkheden bieden voortoegang 
tot en verspreiding en bewerking van informatie in zijn diverse vormen (tekst, 
geluid, beelden, video), maar door het gebruik ervan verandert ook onze manier van 
leven en werken en gaan wij van een maatschappij die op materiële goederen is 
gebaseerd naar een maatschappij waar alles steeds meer rond kennis en informatie 
draait. 
De informatiemaatschappij neemt in al onze Lid-Staten steeds meer concrete vormen 
aan: in fabrieken, kantoren, scholen en ook thuis. Nieuwe benaderingen voor 
toegang tot informatie leiden tot een opener maatschappij met een steeds verder 
aanzwellende stroom kennis, informatie, documentatie en amusement binnen en over 
de grenzen. 
Economische activiteiten die vroeger op lokale markten waren gericht, hebben nu 
een internationaal perspectief. Cultuurspecifieke markten zoals uitgeverij, 
programmatuurproduktie en thuiscomputerdiensten worden steeds meer 
multinationaal benaderd. 
Wereldwijde informatieverbindingen, met inbegrip van satellieten en kabeltelevisie, 
worden steeds meer gemeengoed. Mondiale computernetwerken zoals Internet 
trekken elke maand ontelbare nieuwe Europese gebruikers aan. 
De informatierevolutie verandert radicaal de aard en de aanwending van 
communicatie in de hele maatschappij en biedt nieuwe mogelijkheden voor het 
bedrijfsleven, de cultuur en het onderwijs. 
3.2 Een dubbele uitdaging voor Europa 
Daar informatie elk niveau van de maatschappij beïnvloedt, zijn gelijke 
toegangsmogelijkheden een essentiële vereiste. Een ongebreidelde 
informatierevolutie zou namelijk kunnen leiden tot een maatschappij met twee 
snelheden, met enerzijds diegenen die de technologische mogelijkheden ten volle 
kunnen benutten en anderzijds diegenen die dat, vaak door het taalaspect, niet 
kunnen. 
In de opkomende informatiemaatschappij staat Europa voorde dubbele uitdaging om 
onze rijke taalkundige en culturele verscheidenheid te handhaven en tegelijkertijd 
onze bedrijven en burgers gelijke kansen te verzekeren om aan het nieuwe 
informatietijdperk deel te nemen en de voordelen ervan te genieten. 
Om op de Europese en mondiale markten te kunnen blijven concurreren, moet de 
industrie zich aanpassen. De ondernemingen zullen bij hun produktontwikkeling en 
marketingstrategieën de grootste zorg moeten besteden aan taalkundige en culturele 
factoren. Kleine en middelgrote ondernemingen die moeite hebben om deze kennis 
te verwerven en hun produktlijnen en marketing aan te passen, zullen alleen voordeel 
kunnen behalen als zij de aard van het probleem hebben onderkend. 
Om aan deze uitdagingen het hoofd te bieden, moet de Europese 
informatiemaatschappij meertalig blijven. De burgers in heel de Unie moeten 
volwaardig kunnen communiceren, niet alleen met andere Europeanen maar ook met 
partners over de hele wereld. Zij moeten over de middelen beschikken om in een 
geest van verdraagzaamheid, democratie en sociale eenheid doelmatig te kunnen 
samenleven en samenwerken. 
Een meertalige aanpak van communicatie zal personen en ondernemingen 
ongeacht hun taal gelijke kansen bieden om aan het nieuwe informatietijdperk 
deel te nemen. 
3.3 De markt kan het niet alleen aan 
Het snel stijgende gebruik van informatie- en communicatietechnologieën zal 
uiteraard in het voordeel zijn van de talen die met succes kunnen worden verwerkt. 
Talen die worden ondersteund door belangrijke programmatuurprodukten die 
hoogwaardige tekstverwerkingsfaciliteiten bieden, zullen ook vrijwel onbeperkte 
toegang tot informatiediensten in deze talen mogelijk maken. 
In dit verband concentreert de markt zich gewoonlijk op een beperkt aantal talen om 
de diensten zo spoedig mogelijk bij een groot aantal gebruikers te brengen. Dit heeft 
tot gevolg dat zowel de vele Europeanen die deze talen niet machtig zijn als de 
talrijke bedrijven, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, die niet over 
de vereiste talenkennis beschikken, worden uitgesloten en dat zij niet van de 
voordelen van het nieuwe informatietijdperk kunnen profiteren. Op die manier komt 
op lange termijn de levensvatbaarheid van niet specifiek ondersteunde talen in het 
gedrang. 
Het is duidelijk dat maatregelen nodig zijn om een evenwicht te garanderen tussen 
de grote talen en talen van kleinere nationale of regionale gemeenschappen in 
Europa. 
3.4 Oplossingen voor de industrie 
In de opkomende informatiemaatschappij zijn produkten steeds meer voorzien van 
begeleidend materiaal in de vorm van gebruikershandleidingen of, in het geval van 
programmatuur, van schermberichten in de taal van de gebruiker. Het niet aanbieden 
van dergelijke meertalige ondersteuning levert op de markten die met succes kunnen 
worden ontsloten een aantal formele en praktische beperkingen op. Produkten die 
geen meertalige ondersteuning bieden, kunnen voor de gebruiker vaak heel 
frustrerend zijn. 
Zowel grote als kleine bedrijven zijn zich zeer goed bewust van de tijd en de kosten 
die nodig zijn om produkten op vreemde-taalmarkten te introduceren. Fabrikanten 
beperken hun verkoopbeleid maar al te vaak tot die gebieden waar vertaling niet 
nodig of tot een minimum beperkt is. 
Bijgevolg werkt de Europese markt niet goed voor een aantal produkten, vooral in 
het geval van markten met een aanzienlijk informatiebestanddeel of niche-markten, 
waar meestal KMO's actief zijn. 
Ten eerste moet er voor de bedrijven duidelijkheid heersen omtrent de taaleisen van 
de markt, zodat zij zich kunnen voorbereiden en aan dezelfde taal regelingen als hun 
concurrenten zijn onderworpen. 
Ten tweede moeten zij hun taalkundige mogelijkheden en hun verkoopstrategieën 
sneller aanpassen, wat het gebruik van geavanceerde taalhulpmiddelen, 
vertaaldiensten en de taalvaardigheden van het personeel omvat. 
Ten derde moeten de hulpmiddelen, diensten en optimale praktijken overeenkomstig 
hun specifieke behoeften worden ontwikkeld. Er is een duidelijke taak weggelegd 
voor de taaltechnologie-industrie bij het ontwikkelen en op de markt brengen van de 
produkten die tot een betere kosteneffectiviteit leiden. 
Gezien het Europese en meertalige karakter van het probleem is communautaire 
actie vereist die op coherente wijze op de markt, de aanbodsector en de 
taaiindustrieën is gericht. 
Gecoördineerde actie op het niveau van de Europese Unie zal ertoe bijdragen dat 
een aantal problemen worden opgelost die individuele ondernemingen nu alleen 
niet aankunnen. 
4. BEHOUD VAN DE TAALKUNDIGE VERSCHEIDENHEID IN EUROPA 
4.1. De rol van de Lid-Staten 
De instandhouding van de verschillende talen in Europa is in de eerste plaats de taak 
van de desbetreffende landen, waarvan sommige een duidelijk taalbeleid voeren. 
Overeenkomstig de wens van de burgers hecht elke Lid-Staat en regio bijzondere 
waarde aan zijn talen en dringt hij aan op de blijvende erkenning ervan in Europees 
verband. De Lid-Staat of regio is in de eerste plaats verantwoordelijk voor de 
ontwikkeling en beschikbaarheid van hulpmiddelen die specifiek op de in die Lid-
Staat of regio gebruikte talen zijn afgestemd. 
Alle Lid-Staten en regio's hebben er derhalve evenveel belang bij om de taalkundige 
verscheidenheid in de Europese Unie bij het aanbreken van het informatietijdperk 
te behouden. 
Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel speelt elke Lid-Staat en regio een 
doorslaggevende rol bij de instandhouding van zijn taal of talen. 
4.2 De rol van de Europese Unie 
De Europese Instellingen en met name de Commissie kunnen als katalysator 
fungeren en waarde toevoegen aan de nationale inspanningen door: 
_ de positie van de officiële talen in stand te houden, overeenkomstig de 
regeling van het taalgebruik in de Europese Instellingen(16); 
_ particuliere en overheidsorganisaties op de hoogte te brengen van het belang 
van taal vraagstukken in het informatietijdperk, ten einde gezamenlijke 
problemen en mogelijke oplossingen te identificeren; 
_ de taaiindustrieën en de afnemerssectoren te stimuleren echte Europese of 
mondiale verkoopstrategieën te volgen door in hun strategieën meertaligheid 
in te bouwen om ze een concurrentievoordeel te bezorgen; 
_ de resultaten van O&O-initiatieven ter beschikking te stellen van gebruikers 
en ontwikkelaars van taaltechnologische diensten en produkten; 
(16) Krachtens de artikelen 217 en 248 van het Verdrag van Rome en voor het eerst vastgelegd in 
Verordening nr. 1 van de Raad, PB nr. L 17 van 6.10.1958, en vervolgens gewijzigd bij de 
toetreding van nieuwe Lid-Staten 
10 
de ontwikkeling van hulpmiddelen, normen en infrastructuur te bevorderen 
die voor het grootste deel niet-taalgebonden zijn, maar voor de 
taalverwerking van essentieel belang zijn, 
_ de voorlichting en een meertalige benadering van de informatiemaatschappij 
in Europa op het gebied van inhoud, vertaling, tolken en het leren van talen 
te bevorderen. 
De Europese Instellingen kunnen ondersteuning bieden bij de bevordering en 
instandhouding van de taalkundige verscheidenheid in het informatietijdperk 
4.3 De rol van de onderwijsinstellingen 
De onderwijsinstellingen spelen een cruciale rol bij de instandhouding van de 
taalkundige verscheidenheid in Europa. De kennis van de moedertaal ligt aan al onze 
culturen en onderwij ssy sternen ten grondslag. Het leren beheersen van vreemde talen 
wordt voor alle Europeanen in de opkomende wereldwijde informatiemaatschappij 
een noodzaak. 
Overeenkomstig de conclusies van de bijeenkomst van de G-7 over de 
informatiemaatschappij is er behoefte aan een innovatieve benadering van 
onderwijs en opleiding in meer dan één cultuur, vooral voor studenten en 
werknemers van alle ondernemingen, inclusief kleine en middelgrote. 
4.4 De rol van de privé-sector 
Voor de privé-sector is een hoofdrol weggelegd bij de totstandbrenging van de 
informatiemaatschappij in Europa, zoals werd benadrukt in het Witboek van de 
Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, in het 
Bangemann-rapport en op de bijeenkomst van de G-7 over de 
informatiemaatschappij. 
Voor de produktie van meertalige inhoud en meertalige interfaces zullen namelijk 
privé-bedrijven zorgen. Voor het leren van talen zullen particuliere organisaties het 
openbare onderwijs steeds meer aanvullen. Vertalen, tolken en taaiondersteuning 
voor programmatuur en de media zijn voor de privé-sector belangrijke gebieden bij 
de totstandbrenging van de meertalige informatiemaatschappij. 
Taalkundige verscheidenheid werd lange tijd uitsluitend als een kostenfactor 
beschouwd, maar wordt thans gezien als een bron van mogelijkheden voor de 
industrie omdat zij nieuwe industriële activiteiten creëert en een grotere 
verscheidenheid van produkten mogelijk maakt die aan alle individuele wensen van 
de klanten voldoen. 
Particuliere ondernemingen zullen bij de totstandbrenging van de meertalige 
informatiemaatschappij een hoofdrol spelen. 
4.5 De rol van onderzoek en ontwikkeling 
Nieuwe technologieën kunnen bijdragen tot de instandhouding van meertaligheid 
door een steeds grotere capaciteit en steeds meer mogelijkheden op het gebied van 
telecommunicatie en computerbewerking te bieden. 
11 
Het Europees O&O op het gebied van taal technologie heeft voor een stevige 
wetenschappelijke basis gezorgd, maar de technologieoverdracht is slechts tot op 
zekere hoogte geslaagd, daar commerciële produkten veel vaker eentalig dan 
meertalig waren en in het algemeen in de Verenigde Staten zijn ontwikkeld. Pas nu 
beginnen Europese ondernemingen produkten op de markt te brengen. 
De Europese onderzoekinspanningen hebben bij de voorbereiding van 
technologieoverdracht naar de markt een stevige basis gelegd 
5. EEN EUROPESE MEERTALIGE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ: AANVULLENDE ACTIE 
IS VEREIST 
Het bevorderen van meertaligheid in Europa vergt een breed gamma aan initiatieven 
op verschillende terreinen, als onderdelen van een coherente strategie. 
Met een aantal initiatieven die het pad moeten effenen voor een Europese meertalige 
informatiemaatschappij is reeds een aanvang gemaakt. Binnen een aanvullend kader 
moeten echter nog een aantal leemten worden aangevuld om van de strategie een 
succes te maken. 
Het initiatief voor de totstandbrenging van een meertalige informatiemaatschappij 
heeft dan ook betrekking op drie nieuwe actiegebieden die de algemene strategie 
zullen versterken. Deze omvatten de bevordering van een Europese infrastructuur 
voor taalhulpbronnen (Programmapunt 1), de versterking van de rol van de 
taaiindustrieën (Programmapunt 2) en de ontwikkeling van meertalige hulpmiddelen 
voor overhei dsdi ensten (Program mapunt 3 ). Om doelgeri cht te kunnen samenwerken 
bij het definiëren van vraagstukken die te maken hebben met de taalaspecten van de 
Europese informatiemaatschappij wordt overwogen een coördinatieforum op te 
richten, waar openbare en particuliere organisaties met elkaar in contact worden 
gebracht (Begeleidende maatregelen). 
Het aantal en de verscheidenheid van de actoren is zo groot dat de Commissie alleen 
doeltreffend kan optreden door middel van voorlichtings- en promotieactiviteiten, 
ontwikkelingen op het gebied van de taal infrastructuur, proef- en 
demonstratieprojecten die een stimulerende rol vervullen en een beperkt aantal 
gerichte acties voor de taaiindustrieën. De praktische uitvoering ervan zal in het 
algemeen gebeuren door oproepen tot het indienen van voorstellen voor projecten 
voor gezamenlijke rekening en door aanbestedingen voor specifieke ontwikkelingen 
in het kader van programmapunt 3. 
De nieuwe activiteiten zullen bestaande communautaire initiatieven op het gebied 
van het leren van talen, meertalige inhoud en taaltechnologie aanvullen. 
Er zijn acties nodig om gunstige voorwaarden voor een meertalige 
informatiemaatschappij te creëren door op lopende Europese initiatieven voort te 
bouwen en samenwerking te bevorderen. 
12 
5.1 Creëren, valideren en verspreiden van Europese taalhulpbronnen 
Taaltechnologieën in commerciële produkten en diensten omzetten, is niet alleen een 
kwestie van een sterke technologische basis maar ook van de beschikbaarheid van 
hulpbronnen zoals elektronische woordenboeken, terminologiebanken, 
spraakgegevensbanken en grammatica's. Op dit gebied zijn aanzienlijke 
inspanningen vereist die investeringen vergen die de mogelijkheden van de 
privé-sector ver te boven gaan, vooral daar de meeste bedrijven in deze sector kleine 
en middelgrote ondernemingen zijn. 
De Lid-Staten, de Commissie en particuliere ondernemingen hebben al grote 
bedragen geïnvesteerd in de produktie van taalhulpbronnen zoals on-line 
woordenboeken, thesauri en terminologiebanken. De mogelijkheden van deze 
hulpbronnen zijn momenteel beperkt doordat zij meestal eentalig zijn. Bovendien 
is bij de ontwikkeling ervan onvoldoende rekening gehouden met compatibiliteit, 
wat lokalisatie en hergebruik bemoeilijkt. Een inventaris van potentieel herbruikbare 
taalhulpbronnen is opgemaakt, kunnen deze meertalig, compatibel en op grote schaal 
beschikbaar en toegankelijk worden gemaakt. 
Op dit terrein kan een efficiënte werking van het subsidiariteitsbeginsel worden 
bewerkstelligd, waarbij de feitelijke ontwikkeling van volwaardige hulpbronnen 
voor een taal wordt overgelaten aan de Lid-Sta(a)t(en) waar de taal wordt gesproken, 
terwijl de Gemeenschap zich bezighoudt met algemene kwesties zoals het vaststellen 
van normen en het toepassen ervan, het waarborgen van gelijke toegang voor alle 
ondernemingen en burgers, het vormen van een Europees netwerk van 
gegevensbanken en het verzekeren van vergelijkbare kwaliteitsniveaus voor alle 
talen. Voor meertalige hulpbronnen, die van cruciaal belang zijn voor de 
totstandbrenging van een werkelijk meertalige informatiemaatschappij, zal de 
verantwoordelijkheid voor het nemen van initiatieven worden gedeeld door de 
Gemeenschap en de desbetreffende Lid-Staten, waarbij het algemene van het 
specifieke wordt onderscheiden. 
Een organisatie van leveranciers en gebruikers, opgericht en geëxploiteerd door 
openbare en particuliere actoren uit de diverse sectoren, zal de opkomst van een 
infrastructuur van hulpbronnen bevorderen. In de Verenigde Staten en Japan heeft 
de overheid de ontwikkeling, verspreiding en normalisering van taalhulpbronnen 
gestimuleerd. 
Nationale lexicale organisaties zullen worden aangespoord om hun hulpbronnen en 
resultaten te coördineren, zodat de Europese taaiindustrie er ten volle van kan 
profiteren. In het bijzonder dient ook rekening te worden gehouden met bijdragen 
van de uitgeverij sector. 
Wat de spraaktechnologie betreft, moeten onderzoeksinstellingen nauw onderling 
en met de industrie samenwerken bij het opzetten van gestandaardiseerde 
gegevensbanken voor de ontwikkeling en beproeving van 
spraakverwerkingssystemen, die tot geavanceerde toepassingen op het gebied van 
de spraaktechnologie leiden. Daar een groot aantal gesproken Europese talen moet 
worden gedekt, zal de Commissie bij de Lid-Staten nagaan in hoever ondersteunende 
ontwikkelingen voor spraakgegevensbanken haalbaar zijn, vooral voor talen met een 
beperkt economisch potentieel. 
13 
Voor informatieverwerking op Europese schaal is het belang van terminologie zo 
groot dat de oprichting van een gemeenschappelijke terminologie-infrastructuur 
gerechtvaardigd is. Momenteel bestaan er miljoenen specifieke termen in ongeveer 
200 verschillende sectoren. Derhalve zijn grote gedistribueerde of in een netwerk 
verbonden gegevensbanken vereist die gemakkelijk toegang bieden tot meertalige 
terminologie op basis van passende normen. 
Bedrijven en organisaties die in Europa met meertalige terminologie werken, kunnen 
de basis vormen voor een terminologisch samenwerkingsverband. Wanneer dit 
voldoende wordt gestimuleerd en de nodige financiële en organisatorische steun 
krijgt, kan hieruit een Europees terminologisch coördinatie- en informatiecentrum 
groeien dat samenwerkt met de nationale en regionale terminologiecentra en met de 
diverse industriële, ? dm i ni strati eve, juridische, wetenschappelijke en medische 
sectoren. 
Ook moet de nodige aandacht worden besteed aan de doeltreffendste methoden om 
een eenvormige toegang tot deze hulpbronnen te garanderen en aan het gebruik 
ervan. Met het oog op een zo gemeenschappelijk mogelijke basis zouden op een 
netwerk aangesloten toegangshulpmiddelen voor directe downloading beschikbaar 
moeten zijn (m.a.w. als freeware). 
Als gevolg van een nauwere coördinatie tussen nationale en regionale organisaties 
die zich bezighouden met lexicografie en terminologie, zullen meer meertalige 
hulpbronnen toegankelijk worden. In het kader van programmapunt 1 zal de 
Commissie helpen de coördinatiestructuren en -procedures in het leven te roepen 
en samenwerking bevorderen. 
5.2 Versterken van de taaltechnologie-industrie 
Een belangrijk aspect van de rol van de privé-sector bij de totstandbrenging van de 
meertalige informatiemaatschappij is deelneming aan de taaltechnologie-industrie 
die in de eerste plaats tot taak heeft commerciële produkten voor de 
computerondersteunde verwerking van talen te ontwikkelen. 
Deze industrie, die ongetwijfeld een sleutelrol zal vervullen om Europa toegang tot 
de informatiemaatschappij te verschaffen, heeft zich niet ten volle kunnen 
ontwikkelen als gevolg van de te hoge kosten voor de ontwikkeling van 
grootschalige taalhulpbronnen die voor kwaliteitsprodukten absoluut onontbeerlijk 
zijn. 
Voorbeelden zijn auteurs- en uitgevershulpmiddelen op basis van programma's voor 
spelling- en grammaticacontrole, hulpmiddelen ter ondersteuning van vertaling zoals 
elektronischewoordenboeken en terminologiebanken, automatische vertaal systemen 
die aangepast zijn aan verschillende onderwerpgebieden en tekstsoorten, en 
ontwikkelingen op het gebied van spraakherkenning en spraaksynthese. 
14 
Er is duidelijk behoefte aan een sterke taaltechnologie-industrie die de ruggegraat 
van de meertalige Europese informatiemaatschappij moet worden. Later zou deze 
een belangrijke rol kunnen spelen bij het uitvoeren van Europese taalprodukten naar 
andere delen van de wereld. De opkomst van deze sector zal sterk afhangen van het 
samenbrengen van Europese deskundigheid om zo de mogelijkheden voor de 
ontwikkeling van toepassingen te vergroten, en van de uitbreiding en betere 
exploitatie van de Europese wetenschappel ij ke en technol ogi sche basi s op di t gebied. 
Dit is in de eerste plaats een taak voor de betrokken privé-ondernemingen. De 
Lid-Staten en de Europese Instellingen moeten bij de ondersteuning van deze 
ondernemingen echter een stimulerende en katalyserende rol vervullen door 
potentiële markten en actiegebieden te identificeren en de bedrijven aan te moedigen 
uitdagingen aan te gaan die zij individueel niet aankunnen. 
4 
Daarvoor bestaan goede redenen. In Europa heeft het bedrijfsleven te maken met 
meer versnipperde markten dan bij voorbeeld in de Verenigde Staten. De meeste 
Europese ondernemingen zijn vrij klein en zijn niet in staat om taalkundige en 
culturele hinderpalen op buitenlandse markten te overwinnen. Daarbij komt nog dat 
de Europese markten voor nieuwe produkten en diensten minder dynamisch zijn dan 
de markten in de VS en in Oost-Azië. Door deze dubbele uitdaging worden Europese 
ondernemingen in een nadelige startpositie geplaatst, wat door infrastructuur- en 
stimuleringsmaatregelen zou moeten worden gecompenseerd. 
Bij taaltechnologie zijn vele methodologieën, normen, functionele specificaties en 
basistechnologieën in hoge mate ni et-taal gebonden. In deze gevallen leveren 
initiatieven op communautair niveau schaalvoordelen op. Op het gebied van de 
interlinguïstische hulpmiddelen, zoals die welke bij vertaling worden gebruikt, kan 
de Gemeenschap in samenwerking met de betrokken Lid-Staten uiteraard een rol van 
betekenis spelen. 
De Lid-Staten zullen verantwoordelijk blijven voor die aspecten van de 
hulpmiddelen, hulpbronnen en toepassingen die specifiek hun eigen taal of talen 
betreffen. 
De stimulerende rol van de Europese Unie omvat het versterken van de 
taaltechnologie-industrie in het kader van programmapunt 2, zodat deze van een 
meer coherente aanpak van de meertaligheid kan profiteren. 
5.3 Ontwikkelen van een geavanceerde vertaalindustrie 
De vertaalindustrie is een van de grootste gebruikers van taaltechnologische 
produkten en is zelf een belangrijke leverancier van taalprodukten, namelijk 
vertalingen. Naar schatting worden alleen in de Europese Unie jaarlijks meer dan 
100 miljoen bladzijden tekst vertaald, wat overeenkomt met het werk van 100 000 
mensen en een omzet van 10 miljard ecu(17). 
(17) Bron Praetorius Ltd., Nottingham, England 
15 
Vertaling is echter meer dan het vertalen van teksten en omvat tegenwoordig zeer 
uiteenlopende activiteiten als tolken, aanpassing van programmatuur aan lokale 
markten, nasynchronisatie en ondertiteling en de vervaardiging van audiovisuele en 
multimediaprodukten in verschillende taalversies. 
De omzet aan programmatuurprodukten, die nu al 25 miljard ecu per jaar bedraagt, 
stijgt snel. Een hoofdsegment vormt de aanpassing van programmatuur aan lokale 
markten, wat het opstellen van documentatie, produktondersteuning, handleidingen, 
verpakking, opslag, verspreiding en logistiek omvat. Meestal gaan hiermee 
taal werkzaam heden gepaard, zelfs in gevallen waar vertaling niet direct nodig is. 
In de vertaalsector komt de nadruk steeds meer te liggen op geautomatiseerde 
hulpmiddelen ter ondersteuning van het vertaal proces, zoals elektronische 
woordenboeken, terminologiebanken en berichtensystemen, waartoe de vertaler 
vanuit zijn werkstation toegang heeft. Kunnen omgaan met computers wordt voor 
een vertaler dan ook een essentiële vaardigheid en zal bijdragen tot een meer 
industriële benadering die is gebaseerd op het uitgebreid gebruik van geschikte 
netwerkdiensten. 
Gemakkelijke toegang tot meertalige hulpmiddelen, met inbegrip van grootschalige 
lexicale hulpbronnen en terminologiebanken, zal steeds belangrijker worden. Door 
netwerkvorming voor individuele vertalers en vertaalbureaus zal de doelmatigheid 
en de flexibiliteit verbeteren en zal de concurrentiekracht van Europa op de 
wereldmarkt toenemen. In nauw overleg met de vertaalsector zullen acties, onder 
meer op het gebied van opleiding en voorlichting, worden opgezet om zo het 
Europees vertaalpotentieel te mobiliseren en te versterken. 
Uiteindelijk moeten alle burgers van de Unie toegang hebben tot 
gebruikersvriendelijke vertaalhulpmiddelen. Deze dekken nog niet alle minder 
gebruikte talen daar het investeringsrendement voor de kleinere daarbij betrokken 
bedrijven te laag is. Dit is duidelijk een gebied waar samenwerking geboden is. 
In het kader van programmapunt 2 zullen inspanningen worden geleverd ter 
bevordering van een meer industriële aanpak van de vertaling op basis van 
uitgebreide netwerkvorming en van de toegang tot vertaalhulpmiddelen en 
-hulpbronnen om zo de doelmatigheid en de concurrentiekracht op de 
wereldvertaalmarkt te verbeteren. 
5.4 Creëren van een opgeleide en geavanceerde gebruikersgemeenschap 
Stimulansen die bedoeld zijn ont technologie majktrijp te maken, zullen alleen effect 
sorteren wanneer er een grote en stijgende vraag naar informatieprodukten en 
-diensten is. Deze vraag moet komen varç burgers (amusement, informatie), 
ondernemingen (informatie, tolken, verta^i^g) en de overheidssecto* (informatie, 
cultuur, vertaling, tolken, documentatie). Alle moeten worden voorgelicht over de 
opkomende informatiemaatschappij en oyer de bestaande en toekomstige 
mogelijkheden van een meertalige aanpap YW jnfgrmatie m Europa. 
16 
De Europese Instellingen kunnen in dit opzicht ook een eigen rol spelen. In het kader 
van Meertalige actieplannen(18) experimenteert de Commissie al enige tijd met het 
gebruik van meertalige hulpmiddelen, zoals automatische vertaling en 
terminologiebanken. Onlangs nog werden inspanningen geleverd om deze 
activiteiten tot de andere Europese Instellingen en tot sommige overheidsdiensten 
van de Lid-Staten uit te breiden. Deze inspanningen moeten worden geïntensiveerd. 
Er moeten inspanningen worden geleverd om ondernemingen, overheidsdiensten 
en individuele burgers op de hoogte te brengen van de beschikbare 
taaihulpmiddelen en diensten. In het kader van programmapunt 3 kunnen de 
Europese Instellingen voor de betrokken Europese ondernemingen een 
demonstratiefunctie vervullen door een hoogwaardige vraag te stimuleren en 
rechtstreeks tot de totstandkoming van de Europese meertalige 
informatiemaatschappij bij te dragen. 
5.5 Ontwikkelen van een coördinatie- en promotiekader 
Wil de privé-sector actief deelnemen aan de totstandbrenging van de meertalige 
informatiemaatschappij, dan is uiteraard een duidelij k beleid vereist dat gericht is op 
de bevordering van gezamenlijke actie van de EU-Instellingen, de Lid-Staten en 
particuliere bedrijven. 
In het kader van internationale initiatieven in verband met de wereldwijde 
informatiemaatschappij zal de Commissie er de nadruk op leggen dat taalkundige 
en culturele aspecten moeten worden aangepakt. Samenwerking zal vooral worden 
nagetreefd met ni et-communautaire landen in Midden- en Oost-Europa, de Europese 
Economische Ruimte, het Middellandse-Zeegebied en met landen waar Europese 
talen wijd verbreid zijn. 
Om doelgericht te kunnen samenwerken bij het definiëren van vraagstukken die te 
maken hebben met de taalaspecten van de Europese informatiemaatschappij wordt 
overwogen een coördinatieforum op te richten, waar openbare en particuliere 
organi saties die verantwoordelij kheid dragen of opgaven vervullen op het gebied van 
meertaligheid en maatschappij met elkaar in contact worden gebracht. Dit forum zal 
met de volgende taken worden belast: 
_ het inzicht in taaivraagstukken in verband met de informatiemaatschappij 
verbeteren; 
_ de desbetreffende economische, sociale en culturele aspecten analyseren; 
_ de voornaamste hinderpalen bij de totstandbrenging van een meertalige 
informatiemaatschappij identificeren; 
_ de coördinatie tussen nationale organisaties en de Europese Instellingen 
bevorderen; 
_ de vooruitgang op weg naar de meertalige informatiemaatschappij 
beoordelen; 
_ met landen van buiten de Europese Unie samenwerken en taalhulpbronnen 
uitwisselen. 
Zesde meertalig actieplan 1994-1995 
17 
Een platform voor de coördinatie van openbare en particuliere meertalige 
initiatieven zal worden opgezet als begeleidende maatregel zodat bij de 
beleidsvorming doelgericht kan worden gewerkt. 
6. COÖRDINATIE MET AANVERWANTE PROGRAMMA'S 
De hierboven beschreven acties zijn zodanig opgezet dat zij de werkzaamheden 
aanvullen die in het kader van een aantal lopende communautaire initiatieven reeds 
aan de gang zijn. De bevordering van de meertaligheid in Europa houdt namelijk in 
dat wordt gezorgd voor coördinatie tussen een groot aantal initiatieven op 
verschillende gebieden, die echter als elementen van een samenhangende strategie 
moeten worden gezien. 
Aanvullende communautaire acties ter verbetering van de talenkennis en de 
technologische basis zullen een essentiële rol vervullen bij de totstandbrenging van 
de Europese meertalige informatiemaatschappij. 
6.1 Een Europese aanpak voor het leren van talen 
De toenemende behoefte aan meertalige ondersteuning bij de overbrenging van 
informatie en kennis wordt erkend door bedrijven, overheidsdiensten en individuele 
burgers. Daarom wordt nu meer het accent gelegd op initiatieven voor het leren van 
talen. 
Hoewel een uitstekende kennis van de moedertaal de eerste vereiste is, wordt het 
steeds belangrijker vreemde talen goed te beheersen. Alleen door hun 
taalvaardigheden te vergroten, zullen onze burgers kunnen profiteren van de steeds 
rijkere informatiediensten die via de wereldwijde netwerken worden aangeboden. 
Dit kan voor een deel worden verwezenlijkt door de ontwikkeling van produkten 
voor taalonderwijs op afstand, die geschikt zijn voor een netwerkomgeving. 
SOCRATES en LEONARDO, de vervolgprogramma's van LINGUA(19), zijn 
volledig gericht op het leren van talen, nu ook in de beroepsopleiding. In het nieuwe 
Programma op het gebied van telematicatoepassingen, omvatten zowel het gebied 
onderwijs- en beroepsopleiding als het gebied taaitechnologie de ontwikkeling van 
hulpmiddelen voor het leren van talen. 
De Raad van ministers voor Onderzoek bereikte onlangs overeenstemming over de 
oprichting van enkele taakgroepen belast met de voorbereiding van een aantal 
multidisciplinaire onderwerpen voor onderzoek. De taakgroep die zich bezighoudt 
met multimediale onderwij sprogrammatuur zal de vraagstukken in verband met het 
leren van talen nader bestuderen. 
LINGUA: Actieprogramma ter be\>ordering van de kennis van vreemde talen in de Europese 
Gemeenschap, Besluit van de Raad, PB nr. L 239 van 16.8.1989 
18 
De aandacht moet meer worden toegespitst op het leren van talen in alle fasen van 
het onderwijsproces en in het beroepsleven. Communautaire programma's zoals 
LEONARDO en SOCRATES en het Programma op het gebied van 
telematicatoepassingen zullen daartoe bijdragen. 
6.2 Bevorderen van meertalige inhoud 
Bij zijn intrede in het informatietijdperk kan Europa zeker profiteren van zijn 
uitgebreid inhoudbezit in de uitgeverij en in de audiovisuele en de taalsector. Door 
moderne produktie-, verpakkings- en verspreidingsmethoden zullen internationale 
markten worden geopend voor een scala van zakelijke en viijetijdsdiensten die qua 
inhoud vaak een meertalige benadering vergen. 
Deze methoden omvatten technieken voor het drukken van de produktiekosten van 
op inhoud gebaseerde produkten voor de vele Europese taalmarkten. Nieuwe 
technologieën zullen een meer geïntegreerde aanpak mogelijk maken, waarbij de 
vertaal- en aanpassingskosten worden verminderd en tegelijkertijd de kwaliteit van 
de meertalige inhoud wordt verbeterd. 
Gezien de behoefte om in verschillende talen voor de meertalige markt te 
produceren, zal de Europese inhoudindustrie een van de voornaamste industriële 
deelnemers zijn bij de totstandbrenging van de informatiemaatschappij. Ook het 
voorgestelde programma INFO2000 en het programma MEDIA 2 moeten hierop 
inspelen. 
Ook zal in de OTO-programma's, met name op de gebieden informatietechnologie 
en taaltechnologie van het Programma voor telematicatoepassingen, de nodige 
aandacht worden besteed aan technologieën die de extra kosten en de omlooptijd van 
de meertalige inhoudproduktie verminderen; nasynchronisatie, ondertiteling en 
meertalige programmatuurondersteuning vallen hieronder. Een belangrijk gebied in 
dit verband vormen de hulpmiddelen voor het produceren van CD-ROM's en CD-I's 
in veel verschillende talen. 
De ontwikkeling van hulpmiddelen en methoden die bedoeld zijn voor het 
verminderen van de produktiekosten van meertalige inhoud, waarbij tevens de 
kwaliteit wordt verbeterd, zal in het kader van de OTO-programma's worden 
gestimuleerd De programma's INFO2000 en MEDIA II zullen de produktie van 
meertalige inhoud stimuleren. 
6.3 Uitbreiden en exploiteren van de technologische basis 
Ondanks grote vooruitgang in de laatste tien jaar is de taaltechnologie nog steeds 
onvolgroeid en is meer onderzoek en ontwikkeling nodig. Het gebrek aan 
grootschalige, ruim toegankelijke geautomatiseerde hulpbronnen voor de diverse 
technologieën vormt een probleem: 
19 
_ Natuurlijke taalverwerking omvat taalherkenning, dialoogbeheer, 
syntactische, morfologische en semantische analyse, automatische vertaling, 
documentindexering en -retrieval en evaluatietechnieken. Deze 
technologieën zijn nodig voor het ontwikkelen van programma's voor 
grammaticale controle, parsers ten behoeve van vertaal- en auteurssystemen 
en hulpmiddelen voor ontsluiting van informatie via netwerken en 
classificatie. 
_ Spraaktechnologie kan worden onderverdeeld in signaalverwerking, 
automatische spraakherkenning, taalherkenning, sprekerherkenning, 
spraakgeneratie, tekst-spraaksynthese en evaluatie van spraaktechnologie. 
Spraaktechnologie kan worden toegepast op het niveau van de synthese, bij 
voorbeeld bij het creëren van tekst-spraaksystemen voor blinden, terwijl 
spraakanalysetechnieken vereist zijn voor stemgestuurde apparatuur en voor 
automatische dicteersysternen. Al deze technologieën hangen nauw samen 
met de vergelijkbare technologieën voor de verwerking van schriftelij ke taal. 
_ De ergonomische aspecten van taaltechnologie omvatten het ontwerp van 
doeltreffende interfaces voor de verwerking van gesproken en geschreven 
taal. Deze omvatten schermtekst en help-berichten in alle vereiste talen, 
alsmede componenten ter ondersteuning van meertalige gesproken 
instructies. 
Taaltechnologie steunt hierop voor de ontwikkeling van toepassingen die de 
verwerking van schriftelijke of gesproken taal omvatten. Mogelijke toepassingen 
zijn bij voorbeeld systemen die ruwe vertalingen van referaten uit wetenschappelijke 
gegevensbanken afleveren of spraak in tekst omzetten, zoals bij voorbeeld door 
medische specialisten gedicteerde rapporten. 
In Europa werd de wetenschappelij ke basis voor taaltechnologie geconsolideerd door 
OTO-programma's zoals ESPRIT, Telematica, Eurotra(2 } en het gebied 
taaltechnologie van het Programma voor telematicatoepassingen^1}. De exploitatie 
van deze sterke wetenschappelijke en technologische basis loopt echter achter. 
Ook in de toekomst zullen bijzondere inspanningen worden geleverd in het kader 
van de desbetreffende specifieke programma 's en door verdere ondersteuning van 
de exploitatie en verspreiding van resultaten, zodat de industrie op de hoogte blijft 
van de taaltechnologische verwezenlijkingen. 
^20^ Eurotra, een geavanceerd systeem voor automatische vertaling. Voor het eerst goedgekeurd bij 
Besluit 82/752 van de Raad van 4.11.1982 en laatste programma vastgesteld bij Beschikking 90/664 
van de Raad van 26.11.1990 
(21) Beschikking van de Raad van 7.6.1991, PB nr. L 192 van 16.7.1991 
20 
SLOTOPMERKINGEN 
Tot besluit kan worden gesteld dat het voorgestelde programma voor de meertalige 
informatiemaatschappij erop gericht zal zijn een aantal aanzienlijke leemten aan te 
vullen door het ontwikkelen van een gecoördineerde strategie voor een meertalige 
informatiemaatschappij. Veelal ontbreekt het in Europa niet alleen aan ideeën, maar 
ook aan betere coördinatie, snelle actie en adequate toepassing. Het voorstel voor 
een beschikking van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma ter 
bevordering van de meertalige informatiemaatschappij houdt daarmee rekening. 
Taalkundige verscheidenheid, in het verleden en in de toekomst een hoeksteen van 
Europese communicatie en samenwerking, zal nog belangrijker worden met de 
opkomst van de wereldwijde informatiemaatschappij, waar sommige landen zullen 
trachten te profiteren van de sterke positie die zij voor bepaalde informatie- en 
communicatiediensten bezitten door produkten en diensten over de hele wereld uit 
te voeren. 
Wanneer de wereldwijde informatiemaatschappij vorm krijgt, moet Europa klaar 
staan om zijn rol te spelen en om voor zijn burgers, ondernemingen en 
overheidsinstellingen alle voordelen ervan te oogsten. De Europese identiteit, die 
wordt gekenmerkt door vruchtbare samenwerking tussen verschillende volkeren met 
verschillende talen en culturen, moet in stand worden gehouden. 
De taalkundige verscheidenheid in Europa is groot in vergelij king met de situatie bij 
de grootste concurrenten, de Verenigde Staten en Japan, ook al is zij minder 
uitgesproken dan in vele andere delen van de wereld. Europa heeft de 
wetenschappelijke en technologische competentie, de economische kracht en de 
politieke wil om zijn taalkundige verscheidenheid in het informatietijdperk te 
behouden, zoals dat door de Europese burgers wordt gewenst. Het bedrijfsleven staat 
klaar om zijn aandeel in deze onderneming te vervullen omdat het ondervonden 
heeft dat het noodzakelijk is zich op een meertalige en multiculturele samenleving 
in te stellen. Ook aan de kleine ondernemingen, die met enorme en gediversifieerde 
markten worden geconfronteerd, moet gepaste hulp worden geboden. 
De meertalige informatiemaatschappij zal het voor de burgers dan ook makkelijker 
maken op het werk of thuis in de taal van hun keuze te communiceren. Zij zal 
Europa ook van een sterke positie verzekeren wanneer het zijn ervaring met en 
onderlegdheid in het omgaan met een cultureel en taalkundig gediversifieerd Europa 
kan overdragen op een nog gediversifieerd ere wereldwijde informatiemaatschappij. 
21 
BIJLAGE 1: SAMENVATTING MUS-ACTIES 
1 
2 TITEL 
Ondersteunen van de 
opbouw van een 
infrastructuur voor 
Europese 
taalhulpbronnen 
Stimuleren en versterken 
van de taaiindustrieën BESCHRIJVING 
Oproep tot het indienen van voorstellen 
(projecten voor gezamenlijke rekening) 
voor: 
- de ondersteuning van het opzetten van 
een Europese vereniging voor 
taalhulpbronnen (ELRA) voor 
validering en verspreiding van 
taalhulpbronnen; 
- de ontwikkeling in fasen van een 
netwerk dat sectorale en taalkundige 
terminologiebanken verbindt; 
- de selectie en exploitatie van een 
informatiecentrum voor terminologie; 
- de ontwikkeling in fasen van een 
netwerk van compatibele elektronische 
corpora en lexica 
Oproep tot het indienen van voorstellen 
(projecten voor gezamenlijke rekening) 
voor: 
- de demonstratie van het doeltreffend 
gebmik van geautoriseerde taal en 
taalhulpmiddelen in een beperkt aantal 
industriële en zakelijke omgevingen; 
- de demonstratie van geavanceerde 
hulpmiddelen en methoden voor 
aanpassing aan de lokale markt van 
multimediaprogrammaruur; 
- de ontwikkeling van elektronische 
vertaalgidsdiensten ; 
- de demonstratie van televertaling en 
teletolken onder gebruikmaking van 
paneuropese netwerken MOTIVERING 
- beter gebruik van taalhulpbronnen die onafhankelijk van 
elkaar in verschillende Lid-Staten worden ontwikkeld; 
- taalhulpbronnen moeten volgens overeengekomen normen 
worden ontwikkeld; 
- compatibiliteit van de taalhulpbronnen wordt bereikt door ze 
in een netwerk te verbinden; 
- communautaire actie bevordert de ontwikkeling van 
meertalige hulpbronnen. 
- KMO's moeten zich steeds meer op markten met verschillende 
talen richten; 
- er heerst gebrek aan vaardigheden en ervaring om met 
meertaligheid om te gaan; 
- communautaire actie zal de kansen van KMO's op de interne 
markt verbeteren; 
- dank zij directe toegang tot meertalige diensten zal voor 
KMO's de doorlooptijd naar de markt worden verminderd; 
- de taaiindustrie, vooral KMO's, zullen van Europese 
samenwerking profiteren. 
22 
3 
i s j 
i . , TITEL 
Bevorderen van het 
gebruik van geavanceerde 
taalhulpmiddelen in de 
Europese overheidssector 
Begeleidende maatregelen 
1 
i BESCHRIJVING 
Aanbesteding voor: 
- de ontwikkeling van een meertalige 
informatie-infrastructuur voor de 
overheidssector (hulpmiddelen, 
hulpbronnen, normen, interfaces); 
- de ontwikkeling van 
vertaalhulpmiddelen in bilaterale 
samenwerking met Lid-Staten en 
regio's; 
- de uitwerking van eenvormige 
terminologiespecificaties voor de 
Europese overheidssector 
Aanbesteding (voornamelijk voor studies 
en voorlichtingsacties): 
- organisatie van overleg en coördinatie 
tussen de voornaamste partijen; 
- studie ter beoordeling van de behoeften 
en de vooruitgang op weg naar 
meertaligheid; 
- ondersteuning van taalkundige 
normalisatiewerkzaamheden; 
- diverse promotieactiviteiten, vooral 
gericht op het grote publiek en zakelijke 
sectoren; 
- organisatie van overleg met derde 
landen. MOTIVERING 
- de behoefte aan meertalige communicatie tussen overheden in 
Europa stijgt snel; 
- gebruikmaking van taalhulpmiddelen kan de efficiëntie zeer 
ten goede komen; 
- de ervaring van de Europese Instellingen met de aanpak van 
meertaligheid moet met overheden in de Lid-Staten worden 
gedeeld; 
- de Europese overheidssector zal voor de Europese 
taal industrieën een voorbeeldfunctie vervullen. 
- gezamenlijke acties op Europees niveau ter verbetering van de 
doeltreffendheid van het actieplan; 
- normalisatie is essentieel voor grootschalig gebmik en 
hergebruik; 
- het bewustzijn omtrent taaivraagstukken en potentiële 
oplossingen is in Europa laag; 
- door internationale uitwisseüng kan de Europese actie worden 
uitgebreid en kunnen de banden met bepaalde derde landen 
worden versterkt. 
23 

Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de 
taaiverscheidenheid van de Gemeenschap in de informatiemaatschappij 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 
130, lid 3, 
Gelet op het voorstel van de Commissie, 
Gelet op het advies van het Europees Parlement(1), 
Gelet op het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2), 
Overwegende dat de komende informatiemaatschappij het bedrijfsleven nieuwe 
perspectieven biedt voor communicatie en handel op door een rijke verscheidenheid op taai­
en cultureel gebied gekenmerkte Europese en mondiale markten; 
Overwegende dat het bedrijfsleven om ten volle van de voordelen van interne markt profijt 
te kunnen trekken, en op wereldmarkten concurrerend te blijven, specifieke en passende 
oplossingen dient uit te werken om de taalbarrières te overwinnen; 
Overwegende dat stimulering noodzakelijk is van het gebruik van technologieën, 
hulpmiddelen en methoden die de kosten van de informatieoverdracht tussen talen beperken, 
waarbij tevens zorg dient te worden gedragen voor de kwaliteit van vertalingen met name 
literaire vertalingen, die een specifieke creatieve inspanning vergen; 
Overwegende dat de Europese Raad op 24 en 25 juni 1994 te Korfoe met nadruk op het 
belang van de culturele en taalaspecten van de informatiemaatschappij heeft gewezen, dat 
de Europese Raad op 26 en 27 juni 1995 te Cannes opnieuw op het belang voor de 
Gemeenschap van haar taaiverscheidenheid heeft gewezen; 
Overwegende dat de komende informatiemaatschappij de burger ruimere toegang tot 
informatie zou kunnen verschaffen en een uitnemende gelegenheid zou kunnen bieden om 
van de rijkdom en verscheidenheid van de Gemeenschap op cultureel en taalgebied profijt 
te trekken; 
Overwegende dat taalbeleid een aangelegenheid is die tot de bevoegheid behoort van de 
Lid-Staten, die daarbij het Gemeenschapsrecht in acht nemen; dat evenwel de bevordering 
van de ontwikkeling en het gebruik van moderne hulpmiddelen voor taalverwerking een 
werkterrein is waarop communautaire actie is gerechtvaardigd ten einde door aanmoediging 
van gepaste coördinatie tussen de betrokken actoren in diverse taalgebieden tot aanzienlijke 
schaalvoordelen te komen; dat de op communautair niveau te ondernemen acties in 
verhouding moeten staan tot de te bereiken doelstellingen en slechts die terreinen moeten 
bestrijken die voor de Gemeenschap toegevoegde waarde kunnen opleveren; 
(1) PB nr. C van .... blz 
(2) PB nr. C .... van ... blz 
24 
Overwegende dat het in het belang van de Gemeenschap is inspanningen te ondersteunen 
voor de opbouw van een infrastructuur ter aanmoediging van de creëring en de benutting 
van de taalhulpbronnen die nodig zijn om de taalhulpmiddelen en- diensten te verbeteren 
en om onderzoek- en ontwikkelings- (0&0-) werkzaamheden te stimuleren; 
Overwegende dat de Gemeenschap eveneens de taaiindustrieën dient te mobiliseren en dient 
bij te dragen tot het creëren van een klimaat dat de groei ervan kan bevorderen; 
Overwegende dat het bedrijfsleven in de sector van informatie- en communicatietechnologie 
dient te worden aangemoedigd om normen op te stellen waarin de talenverscheidenheid 
rekening wordt gehouden en om deze normen in hun produkten en toepassingen te 
integreven; 
Overwegende dat het voor de Instellingen van de Gemeenschap en de betrokken 
overheidsdiensten in de Lid-Staten nuttig is nauwer samen te werken ter vermindering van 
de kosten van de ontwikkeling en het gebruik van de voor de uitoefening van hun taken 
benodigde taalhulpmiddelen; 
Overwegende dat zorg dient te worden gedragen voor een nauwe coördinatie tussen de voor 
de tenuitvoerlegging van dit programma strekkende actie en op de totstandbrenging van een 
meertalige informatiemaatschappij gerichte initiatieven waaraan in het kader van andere 
communautaire programma's uitvoering wordt gegeven; 
Overwegende dat, met inachtneming van het algemene beleid van de Unie ten aanzien van 
internationale organisaties, het betrekken van deze organisaties en van juridische entiteiten 
van derde landen bij de tenuitvoerlegging van het volledige programma of van deel ervan, 
wederzijdse voordelen kan opleveren, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN 
Artikel 1 
Voor de periode vanaf het tijdstip waarop deze beschikking van kracht wordt tot en met 
31 december 1998 wordt een communautair programma vastgesteld voor : 
a) aanmoediging van het gebruik van technologieën, hulpmiddelen en methoden die de 
kosten van informatieoverdracht tussen talen beperken, en van de ontwikkeling van 
meertalige diensten, 
b) stimulering van de groei van de taaiindustrieën, 
c) bevordering van de ontwikkeling van meertalige diensten, 
d) bevordering van de taaiverscheidenheid van de Gemeenschap in de 
wereldomspannende informatiemaatschappij 
25 
Artikel 2 
Onder de verantwoordelijkheid van de Commissie worden in overeenstemming met de in 
bijlage I vervatte, programmapunten en de in bijlage II beschreven wijze van 
tenuitvoerlegging van het programma, de volgende acties ondernomen : 
a) ondersteuning van inspanningen voor de opbouw van een infrastructuur voor 
taalhulpbronnen in de Gemeenschap en aanmoediging van de betrokken actoren; 
b) mobilisering en uitbreiding van de taaiindustrieën door aanmoediging van het gebruik 
van moderne taaltechnologieën en- hulpmiddelen en de integratie ervan in 
informaticatoepassingen; 
c) bevordering van het gebruik van geavanceerde taalhulpmiddelen in de openbare sector 
in de Gemeenschap. 
Geen van deze acties mag de werkzaamheden overlappen die op deze gebieden in het kader 
van andere communautaire of nationale werkzaamheden worden verricht. 
Artikel 3 
1. De Begrotingsautoriteit stelt binnen de perken van de financiële vooruitzichten voor 
elk begrotingsjaar de kredieten vast. 
2. De financiële deelneming van de Gemeenschap aan de projecten voor gezamenlijke 
rekening bedraagt in de regel 50 %. 
Artikel 4 
1. De Commissie is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van het programma. 
2. De Commissie wordt bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van 
de Commissie. 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te 
nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de Voorzitter kan 
vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo 
nodig door middel van een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te 
verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte 
advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft 
gehouden met zijn advies. 
26 
Artikel 5 
De procedure van artikel 4, lid 2, is van toepassing op : 
a) het werkprogramma voor de uitvoering van de in bij lage I vervatte programmapunten; 
b) de inhoud van de oproepen tot indiening van voorstellen; 
c) de selectie van de voor communautaire financiering voorgestelde acties en voor elke 
actie het geraamde bedrag van die financiering, indien dit bedrag 0,5 miljoen ecu of 
meer beloopt; 
d) de procedures voor de beoordeling van de resultaten van het programma; 
e) de aanpassing van de in bijlage II beschreven wijze van tenuitvoerlegging van het 
programma; 
f) het besluit om internationale organisaties en juridische entiteiten uit derde landen te 
laten deelnemen. 
Artikel 6 
Bij de voltooiing van het programma dient de Commissie over de resultaten die met de 
tenuitvoerlegging van de in artikel 2 bedoelde acties zijn behaald, bij het Europees 
Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's een 
beoordelingsverslag in. 
Artikel 7 * 
Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, op Voor de Raad 
De Voorzitter 
27 
Bijlage I 
PROGRAMMAPUNTEN 
1. Programmapunt 1: Ondersteuning van de opbouw van een infrastructuur voor 
Europese taalhulpbronnen 
Taalhulpbronnen zoals woordenboeken, terminologische gegevensbanken, 
grammatica's en verzamelingen geschreven en gesproken tekst vormen essentieel 
uitgangsmateriaal voor taalkundig onderzoek, voor de ontwikkeling van in 
gegevensverwerkingssystemen geïntegreerde hulpmiddelen voor taalverwerking en 
voor de verbetering van vertaaldiensten. De Lid-Staten, de Commissie en een aantal 
ondernemingen uit de particuliere sector hebben al aanzienlijke bedragen in de 
produktie van qua omvang en complexiteit variërende taalhulpbronnen geïnvesteerd. 
De volledige benutting van deze hulpbronnen wordt momenteel belemmerd doordat 
zij hoofdzakelijk eentalig zijn en de basisspecificaties ervan soms verschillen, zodat 
gebruik ervan op een bredere schaal wordt beperkt, bovendien is de lokalisatie ervan 
vaak moeilijk. Doel van dit programmapunt is de ondersteuning van de inspanningen 
voor de opbouw van een Europese infrastructuur voor meertalige taalhulpbronnen. 
1.1 De Commissie zal startsteun verlenen voor de werkzaamheden van de Europese 
vereniging voor taalhulpbronnen (European language resources association" ELRA) 
die tot doel heeft: 
_ de in de Gemeenschap beschikbare taalhulpbronnen te inventeriseren; 
_ mechanismen in te voeren om te waarborgen dat deze hulpbronnen in de 
gehele Gemeenschap verspreiding krijgen; 
_ de toepassing te bevorderen van gemeenschappelijke normen om de 
compatibiliteit ervan te garanderen en het mogelijk te maken om de 
kwaliteit ervan te certificeren. 
1.2 Het werk op terminologisch gebied bestrijkt een breed gamma activiteiten met 
aanzienlijke implicaties voor handel, wetenschappen, cultuur en technologie en voor 
de tenuitvoerlegging van communautaire besluiten, beschikkingen, richtlijnen en 
verordeningen. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door zeer diverse openbare 
en particuliere actoren die vaak niet over de nodige middelen beschikken om hun 
werkzaamheden met die van hun wederpartijen in andere Lid-Staten te coördineren. 
De Commissie zal het opzetten van gecoördineerde acties tussen belangstellende 
lichamen in de diverse Lid-Staten aanmoedigen op gebieden die voor de 
verwezenlijking van de doelstellingen van het communautair beleid prioriteit hebben. 
Zij zal hiertoe zo nodig bijdragen in de kosten voor het organiseren van Europees 
overleg tussen de betrokken lichamen, vooral op het gebied van normen, 
informatieverspreiding en netwerkvorming. 
28 
1.3 De beschikbaarheid van lexicografische en spraakgegevensbanken die aangepast zijn 
aan de ontwikkeling van informaticatoepassingen en die alle talen van de 
Gemeenschap bestrijken, is essentieel om een Europese taaiindustrie tot bloei te 
brengen. De meeste momenteel in Europa beschikbare hulpbronnen zijn eentalig en 
onderling niet compatibel en kunnen bijgevolg niet voor de produktie van meertalige 
hulpmiddelen worden gebruikt. De Commissie zal ook op dit terrein het opzetten van 
gecoördineerde acties tussen actoren uit de openbare en de particuliere sector in de 
diverse Lid-Staten aanmoedigen om tot de ontwikkeling van compatibele en aan de 
algemeen aanvaarde normen beantwoordende lexicografische en vocale hulpbronnen 
te komen. 
1.4 De Commissie zal ervoor zorg dragen dat tussen de gecoördineerde acties die haar 
steun genieten en de internationale werkzaamheden op dit terrein passend 
verbindingen worden gelegd. 
2. Programmapunt 2: Mobilisering en uitbreiding van de taaiindustrieën 
Het is de rol van de privé-sector moderne hulpmiddelen die de ontwikkeling van 
meertalige informaticatoepassingen en de overdracht van informatie tussen talen 
vergemakkelijken, te produceren en op de markt te brengen. Europa beschikt op dit 
gebied over een solide wetenschappelijke en technologische basis die door de 
communautaire onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's nog is versterkt, met name 
door de programma's inzake informatie- en communicatietechnologieën en 
telematicasystemen van algemeen belang. De Europese markt heeft echter een 
achterstand waar het gaat om benutting van de bij het onderzoek op taal technologisch 
gebied gemaakte vorderingen. Er moeten met name in het kader van de acties voor 
verspreiding en benutting van de uit het kaderprogramma en de specifieke 
programma's voortvloeiende resultaten bijzondere inspanningen worden geleverd om 
de overdracht van de nieuwe taalverwerkingstechnologie naar de markt te 
bespoedigen. Alle in dit programma voorgestelde programmapunten zijn erop gericht 
een gunstig klimaat te scheppen voor de uitbreiding van de taaiindustrieën, met name 
in de sectoren taaltechnologie en vertaling. 
Dit programmapunt heeft ten doel de taaiindustrieën tot actie aan te zetten door de 
overdracht van technologie en de vraag te bevorderen door middel van een beperkt 
aantal demonstratieprojecten voor gezamenlijke rekening die in een aantal 
sleutelsectoren een katalysatoreffect kunnen bewerkstelligen. 
2.1 Een aantal bedrij ven heeft geëxperimenteerd met geautori seerde taal om het opstellen 
van technische documenten en ondersteunen de informatie voor de gebruiker te 
vergemakkelij ken. Deze aanpak verbetert het algemeen documentbeheer en maakt een 
doeltreffend gebruik van automatische vertaling mogelijk. Het is de bedoeling dat een 
beperkt aantal projecten voor gezamenlijke rekening aantoont dat het integreren van 
geautoriseerde taal en auteurs- en vertaalhulpmiddelen in operationele 
documentbeheersystemen voor verscjiilleijde industriële en zakelijke omgevingen 
kosteneffectief werkt. 
29 
2.2 Aanpassing van multimediaprogrammatuur aan lokale markten, met inbegrip van 
vertaling van gesproken en geschreven taal, is in de informatiemaatschappij steeds 
meer gevraagd. Ter verbetering van de vakkundigheid en de concurrentiekracht van 
de bedrijven die zich met deze aanpassing bezighouden en van de 
multimediabedrijven zal een oproep worden gedaan tot het indienen van voorstellen 
voor het opzetten van een beperkt aantal projecten voor gezamenlijke rekening ter 
demonstratie van de integratie van methodologieën en hulpmiddelen voor aanpassing 
aan lokale markten, ter opleiding van personeel hiervoor en ter ontwikkeling van voor 
KMO's van bijzonder belang zijnde richtsnoeren voor de "beste praktijk". 
2.3 De Commissie zal het gebruik van netwerken door de vertaal- en tolkenindustrie 
bevorderen. Deze netwerken bieden toegang tot geavanceerde hulpmiddelen, 
waaronder elektronische woordenboeken, verbeteren de logistiek, maken integratie 
met andere functies mogelijk en verbeteren in het algemeen de werking van de 
vertaalmarkt. Door middel van een oproep tot indiening van voorstellen zal worden 
gevraagd om de definitie en de tenuitvoerlegging van Europese vertaalgidsdiensten, 
de definitie van een open vertaalomgeving in Europa en paneuropese 
demonstratieprojecten op het gebied van televertaling en teletolken waarbij de 
vertaalindustrie en- beroepsorganisaties worden betrokken. 
3. Programmapunt 3 : Bevordering van het gebruik van geavanceerde 
taalhulpmiddelen in de openbare sector in de Gemeenschap 
Gezien hun verplichtingen op taalgebied waren de Instellingen van de Gemeenschap 
en met name de Commissie, genoodzaakt aanzienlijke bedragen te investeren voor de 
aankoop en perfectionering van geavanceerde hulpmiddelen die voor een efficiënte 
verwerking van een toenemende hoeveelheid vertalingen en meertalige documenten 
onontbeerlijk zijn geworden. Door hun dagelijkse vertaalwerkzaamheden dragen zij 
bovendien bij tot de ontwikkeling van belangrijke meertalige taalhulpbronnen op de 
diverse terreinen van communautaire activiteit. Als gevolg van de verwezenlij king van 
de interne markt en het wegvallen van de binnengrenzen zal de informatieoverdracht 
tussen de overheidsdiensten in de diverse Lid-Staten in omvang toenemen. Deze 
overheidsdiensten zullen worden geconfronteerd met situaties waarin zij steeds meer 
geavanceerde taalhulpmiddelen nodig zullen hebben om communicatie met hun 
partners in de andere Lid-Staten te vergemakkelijken en de kosten ervan te 
verminderen. Door de overdracht naar de nationale overheidsdiensten van de ervaring 
die de Europese Instellingen met de meertaligheid hebben opgedaan en door het delen 
van de daar neder geproduceerde taalhulpbronnen kunnen schaalvoordelen worden 
behaald en kunnen de kosten van meertalige communicatie worden teruggedrongen. 
Doel van dit programmapunt is om samenwerjqpg tussen de overheidsdiensten van de 
Lid-Staten en van de Instellingen van (Je Gemeenschap aan te moedigen ter 
vermindering van de kosten van meertalige communicatie in de openbare sector in de 
Gemeenschap, met name door het gebruik van geavanceerde taalhulpmiddelen. Zo 
kunnen de Instellingen van de Gemeenschap als krachtige katalysatoren fungeren voor 
de ontwikkeling van de Europese taaiindustrie door een vraag aan overheidszijde 
waaraan gemeenschappelijke nor/men of technische specificaties ten grondslag liggen. 
30 
3.1 Op langere termijn wordt gestreefd naar een efficiënte dienst voor meertaligheid die 
aan de behoeften van de Instellingen van de Gemeenschap en van de betrokken 
overheidsdiensten van de Lid-Staten voldoet. Zo zal een infrastructuur kunnen worden 
opgezet die de gezamenlijke exploitatie mogelijk maakt van de diverse 
taalhulpbronnen die bij de communautaire Instellingen en bij de diverse 
overheidsdiensten aanwezig zijn zonder dat hun huidige functies worden aangetast, 
terwijl convergentie bij toekomstige ontwikkelingen wordt aangemoedigd. Er zullen 
aanbestedingen worden uitgeschreven voor de ontwikkeling van hulpmiddelen en 
systemen waarmee vertaaltijd kan worden bespaard door het vergemakkelijken van 
lokalisatie en hergebruik van eerder vertaalde teksten of tekstgedeelten en op de 
toegang tot terminologische gegevensbanken. Er zal eveneens bijzondere aandacht 
worden geschonken aan de hulpmiddelen en toepassingen die het tolken kunnen 
vergemakkelijken. 
3.2 De samenwerking voor gezamenlijke rekening met bepaalde Lid-Staten met het oog 
op de verbetering van de terminologische hulpmiddelen en de bestaande 
computerondersteunde vertaalsystemen zal worden voortgezet en tot andere 
belangstellende Lid-Staten worden uitgebreid. 
3.3 Er zal een bijzondere inspanning worden geleverd om de taalhulpmiddelen voor de 
nieuwe officiële talen van de Gemeenschap op het niveau van de andere talen te 
brengen. 
4. Begeleidende maatregelen 
De verwezenlijking van een meertalige informatiemaatschappij vereist op elkaar 
afgestemde strategieën van de overheid, de organisaties en instellingen die ijveren 
voor de ontwikkeling van taalhulpmiddelen en -hulpbronnen, de experimentele 
gebruikers en de marktdeelnemers die informatiediensten produceren en verspreiden 
of die diensten, hulpmiddelen en systemen voor taalverwerking leveren. Ten einde 
daartoe bij te dragen zal de Commissie de volgende begeleidende maatregelen treffen: 
_ organiseren van overleg en coördinatie tussen de belangrijkste, bij de 
ontwikkeling van een meertalige informatiemaatschappij betrokken actoren; 
beoordelen van de vorderingen op het gebied van de totstandbrenging van de 
meertalige informatiemaatschappij en identificeren van de resterende 
belemmeringen; 
_ bevorderen van technische normen die aan de taaibehoeften van de 
gebruikers beantwoorden; 
_ opzetten van promotie- en voorlichtingsacties voor de gebruikers en het 
ondersteunen van de "beste praktijk" -uitwisseling; 
_ bestuderen van positieve samenwerkingsmogelijkheden met derde landen en 
met meertalige internationale organisaties. 
31 
Bijlage II 
PROCEDURES VOOR DE TENUITVOERLEGGING VAN HET PROGRAMMA 
1. De Commissie legt het programma ten uitvoer in overeenstemming met de in bijlage I 
genoemde technische specificaties. 
2. Indien zij zich daartoe lenen, worden de programmapunten verwezenlijkt door middel 
van projecten voor gezamenlijke rekening, behalve de projecten die uitsluitend ten 
behoeve van de EU-instellingen worden uitgevoerd, waarvoor het percentage van de 
bijdrage tot 100% kan oplopen. De financiële bijdrage van de Gemeenschap bedraagt 
normaal niet meer dan 50% van de projectkosten en is degressief naarmate het project 
dichter bij de markt staat. Universiteiten en andere organisaties die geen analytische 
boekhouding bijhouden, worden op basis van 100% van hun extra kosten vergoed . 
3. De selectie van de proj ecten voor gezamenlij ke rekening geschiedt in beginsel volgens 
de normale procedure van oproepen tot indiening van voorstellen die in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen worden gepubliceerd. De 
doelstellingen worden omschreven in werkplannen die in nauwe samenwerking met 
de marktdeelnemers en met het in artikel 4 van de beschikking genoemde comité 
worden opgesteld. 
4. In uitzonderlij ke gevallen, na advies van het in artikel 4 van de beschikking genoemde 
comité te hebben ingewonnen, kan de Commissie ongevraagde projectvoorstellen in 
overweging nemen, indien deze betrekking hebben op een bijzonder veelbelovende 
en bel angrij ke ontwi kkel i ng voor de verwezenl ij ki ng van de programmadoel stel 1 i ngen 
en niet in het kader van een gewone oproep tot indiening van voorstellen kunnen 
worden ingediend. 
5 De ondersteuning van de inspanningen voor de opbouw van een infrastructuur van 
Europese taalhulpbronnen kan geschieden in de vorm van gecoördineerde acties 
waarbij met name door middel van "overlegnetwerken" de ontwikkeling van 
meertalige taalhulpbronnen wordt gecoördineerd. De communautaire bijdrage kan tot 
100% van de kosten voor overleg dekken. 
6. Projecten die in het kader van studie- en dienstverleningscontracten volledig door de 
Commissie worden gefinancierd, worden in overeenstemming met het Financieel 
Reglement van de Commissie aanbesteed. Ter wille van de transparantie wordt het 
werkprogramma gepubliceerd en onder beroepsverenigingen en andere 
belangstellende lichamen verspreid. 
7. Voor de tenuitvoerlegging van het programma zal de Commissie ook activiteiten 
organiseren die zijn gericht op de algemene doelstellingen van het programma en op 
de specifieke doelstellingen van de diverse programmapunten. Deze activiteiten 
omvatten workshops, studiebijeenkomsten, conferenties, studies, publikaties, 
voorlichtingscampagnes, cursussen, deelneming aan samenwerkingsprojecten met 
overheidsdiensten van de Lid-Staten, Instellingen van de Gemeenschap en 
internationale organisaties, bijstand aan de nationale Taalwaarnemingscentra en een 
specifieke ondersteuning van de ontwikkeling van taalhulpmiddelen en hulpbronnen 
voor die talen van de Gemeenschap waarvoor deze steun het dringendst nodig is. 
32 

FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Bevordering van de meertalige informatiemaatschappij (MLIS): 
meerjarenactieprogramma voor het behoud en de exploitatie van de taalkundige 
verscheidenheid in Europa. 
2. BEGROTINGSONDERDEEL 
B5-403 
3. RECHTSGRONDSLAG 
Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel 130, lid 3 
4. BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1 Algemene doelstellingen 
Het voorgestelde programma is gebaseerd op de ervaring die de Europese Commissie 
heeft opgedaan met het beheer van onderzoekprogramma's op het gebied van 
taaltechnologie en de ontwikkeling voor eigen behoeften van hulpmiddelen voor 
taalverwerking die het vertalen vergemakkelijken en de kosten ervan verminderen. 
Dit nieuwe programma heeft vier doelstellingen: 
_ het stimuleren van het gebruik van technologieën, hulpmiddelen en 
methoden die de kosten van informatieoverdracht tussen talen beperken, en 
de ontwikkeling van meertalige diensten, 
het begunstigen van de versterking van de taaiindustrieën, 
_ het aanmoedigen van de ontwikkeling van meertalige diensten, 
< 
_ het bevorderen van de taalkundige verscheidenheid van de Europese Unie in 
de wereldwijde informatiemaatschappij. 
De technologische revoluties die de vorm en de wijze van menselijke communicatie 
radicaal veranderen, hebben een weerslag op de ontwikkeling en het gebruik van talen. 
De totstandkoming van een wereldwijde informatiemaatschappij vormt een uitdaging 
voor de samenhang en de taalkundige verscheidenheid van Europa doordat de 
economische druk (kosten van meertaligheid) tot het gebruik van dominerende talen 
op de netwerken aanzet. De burgers die in deze talen minder vaardig zijn, dreigen van 
de voordelen van de informatiemaatschappij te worden uitgesloten. 
Dank zij de geboekte vooruitgang op het gebied van taal- en 
taalverwerkingstechnologieën zijn er nu hulpmiddelen beschikbaar die de kosten van 
vertaling en meertaligheid verminderen en het leren van talen vergemakkelijken. 
33 
De voornaamste programmapunten van het nieuwe actieprogramma beogen de 
volgende doelstellingen: 
_ ondersteunen van de inspanningen om een infrastructuur van de Europese 
taalhulpbronnen op te bouwen, en stimuleren van de betrokken actoren; 
_ stimuleren en versterken van de taal industrieën door het gebruik van 
moderne taalkundige technologieën en hulpmiddelen en de integratie ervan 
in informaticatoepassingen te bevorderen; 
_ bevorderen van het gebruik van geavanceerde taalhulpmiddelen, met name 
in de Europese overheidssector. 
4.2 Duur 
Driejaar, van 1.1.1996 tot 31.12.1998. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN 
5.1 NVU 
5.2 GK 
5.3 Aard van de verwachte ontvangsten 
De eventuele ontvangsten zullen opnieuw worden aangewend overeenkomstig artikel 
27 van het Financieel Reglement van 21 december 1977, laatstelijk gewijzigd bij 
Verordening nr. 610/90 van 13 maart 1990. 
6. AARD VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN 
6.1 Volledig gesubsidieerd 
Acties die in het kader van studie- en dienstverleningscontracten volledig door de 
Commissie worden gefinancierd, worden in overeenstemming met het Financieel 
Reglement van de Commissie aanbesteed. Deze dienstverlening heeft in het algemeen 
betrekking op studies, de organisatie van overlegvergaderingen, seminars en 
demonstraties van taalhulpmiddelen voor de Europese Instellingen en houdt met name 
verband met de tenuitvoerlegging van de programmapunten 2 en 3 en de begeleidende 
maatregelen. Ter wille van de transparantie wordt het werkprogramma gepubliceerd 
en onder beroepsverenigingen en andere belangstellende organisaties verspreid. 
34 
6.2 Subsidie in het kader van medefinanciering met andere bronnen in de openbare 
en de particuliere sector 
De selectie van projecten voor gezamenlijke rekening en van gecoördineerde acties 
geschiedt normaliter via de gebruikelijke procedure van oproepen tot het indienen van 
voorstellen, die in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen worden 
gepubliceerd. Op deze manier gefinancierd worden met name de activiteiten die zijn 
gedefinieerd onder de drie programmapunten voor gezamenlijke ontwikkelingen. De 
inhoud van deze oproepen wordt vastgesteld in nauw overleg met de marktpartijen en 
met het programmacomité. Het voornaamste criterium voor steunverlening voor 
projecten via oproepen tot het indienen van voorstellen is hun potentiële bijdrage tot 
de verwezenlijking van de programmadoelstellingen. De financiële bijdrage van de 
Gemeenschap voor projecten voor gezamenlijke rekening bedraagt normaliter 
maximaal 50% van de projectkosten. Bij projecten die uitsluitend betrekking hebben 
op de Instellingen van de Europese Unie kan de financiële bijdrage van de 
Gemeenschap uiteraard oplopen tot 100%. Er kunnen eveneens specifieke aanvullende 
premies worden toegekend ter aanmoediging van de ontwikkeling van een Europese 
infrastructuur van taalhulpbronnen, van deelneming van kleine en middelgrote 
ondernemingen en van initiatieven betreffende de talen van de Unie waarvoor de 
ontwikkeling van geavanceerde taalhulpbronnen het minst gevorderd is. De financiële 
bijdrage van de Gemeenschap voor gecoördineerde acties kan tot 100% van de kosten 
voor overleg bedragen. 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1 Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel 
In het bedrag van de benodigde kredieten voor de financiering van de bijdrage van de 
Gemeenschap aan de uitvoering van het MLIS-programma wordt rekening gehouden 
met financiële parameters die zijn afgeleid uit in het verleden opgedane ervaring en 
uitgevoerde activiteiten en met de aard van de acties die worden voorgesteld om de 
in punt 9.1 beschreven specifieke doelstellingen te verwezenlijken. 
7.2 Kostenverdeling 
Vastleggingskredieten per programmapunt (lopende prijzen in miljoen ecu): 
Ondersteunen van de opbouw van een 
infrastructuur voor Europese 
taalhulpbronnen 
Stimuleren en versterken van de 
taalindustrieèn 
Bevorderen van het gebruik van 
geavanceerde taalhulpmiddelen in de 
Europese overheidssectorr 
Begeleidende maatregelen 
TOTAAL 1996 
0,5 
1,0 
2,0 
0,5 
4,0 1997 
0,5 
1,0 
2,5 
1,0 
5,0 1998 
1,0 
1,5 
2,5 
1,0 
6,0 TOTAAL 
2,0 
3,5 
7,0 
2,5 
15 
35 
8. VOORGENOMEN FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN 
Het algemeen toezicht wordt uitgeoefend door een comité dat uit afgevaardigden van 
de Lid-Staten bestaat. Specifieke criteria en procedures voor toezicht, waarbij 
rekening wordt gehouden met de aard van de programmapunten, worden aan het begin 
van het programma vastgesteld en tijdens de tenuitvoerlegging van het programma 
periodiek toegepast. Ambtenaren van de Commissie, zo nodig bijgestaan door 
onafhankelijke deskundigen, controleren vóór betaling of de projecten en de studies 
naar behoren zijn uitgevoerd, daarbij rekening houdend met de contractuele 
verplichtingen en de beginselen van goed beheer. Een administratieve controle wordt 
verricht door de diensten van de Commissie. De Rekenkamer verricht krachtens het 
Verdrag de controle van de rekeningen. Aan het eind van het programma wordt door 
onafhankelijke deskundigen een evaluatieverslag opgesteld over de resultaten die voor 
de diverse programmapunten zijn bereikt. 
9. ELEMENTEN VOOR ANALYSE VAN DE KOSTENEFFECTIVITEIT 
9.1 Specifieke doelstellingen en doelgroep 
Specifieke doelstellingen 
Ondersteunen van de opbouw van een infrastructuur voor Europese taalhulpbronnen 
Taalhulpbronnen zoals woordenboeken, terminologische gegevensbanken, 
grammatica's, corpora enz. vormen een essentiële basis voor taalkundig onderzoek, 
de ontwikkelingvan operationele hulpmiddelen voortaalverwerking en de verbetering 
van computergesteunde vertaalsystemen. De Lid-Staten, de Commissie en een aantal 
privé-ondernemingen hebben in de produktie van taalhulpbronnen van verschillende 
omvang en complexiteit aanzienlijke bedragen geïnvesteerd. De exploitatie van deze 
hulpbronnen wordt momenteel belemmerd doordat zij hoofdzakelijk eentalig zijn en 
de basisspecificaties vaak verschillen, zodat hergebruik beperkt en lokalisatie vaak 
moeilijk is. Doel van dit programmapunt is de coördinatie-inspanningen van de 
producenten en gebruikers van de hulpbronnen te ondersteunen om identificatie, 
structurering, verspreiding en gebruik ervan op communautair niveau te 
vergemakkelijken. 
Stimuleren en versterken van de taaiindustrieën 
Dit programmapunt heeft voornamelij k betrekking op de bevordering van de moderne 
taalverwerkingshulpmiddelen voor toepassingen waarvoor zij bij zonder geschikt zij n 
en de vertaalkosten aanzienlij k kunnen verminderen, zoals etikettering van produkten, 
computerondersteund opstellen en vertalen van documentatie en 
gebruiksaanwijzingen, aanpassing van programmatuur aan de verschillende 
taalmarkten enz. Het beoogt tevens de bevordering van het gebruik van de 
taalhulpmiddelen en de communicatiemiddelen dié het mogelijk maken de 
doeltreffendheid en de concurrentiekracht van de Europese vertaalindustrie en 
tolkdiensten te versterken. 
36 
Bevorderen van het gebruik van geavanceerde taalhulpmiddelen in de Europese 
overheidssector 
Dit programmapunt is bedoeld om vroegere investeringen voor de eigen behoeften van 
de Commissie op het gebied van automatische vertaling en meertalige hulpmiddelen 
te doen renderen en een katalysatoreffect op de ontwikkeling van de markt door de 
vraag van de overheid te bewerkstelligen. Doel is de overige belangstellende Europese 
Instellingen en overheidsdiensten van de Lid-Staten in staat te stellen deze 
hulpmiddelen te gebruiken en samenwerkingsverbanden op te zetten, zodat de 
ontwikkelingskosten voor de nieuwe officiële talen van de Gemeenschap kunnen 
worden gedeeld. 
Begeleidende maatregelen 
Ter aanvulling van de interne maatregelen om de coördinatie te bevorderen tussen de 
initiatieven die op taalkundig gebied in het kader van verschillende communautaire 
programma's worden ondernomen en om het effect ervan te bespoedigen, zijn 
begeleidende maatregelen vereist die betrekking hebben op de organisatie van 
strategische overlegvergaderingen met de voornaamste marktactoren, het opzetten van 
strategische studies en enquêtes voor het volgen van de ontwikkeling van de markt en 
voor het evalueren van de uitwerking van het programma, de bevordering van 
normalisatiewerkzaamheden, het opzetten van promotie- en voorlichtingsacties voor 
de gebruikers, de aanmoediging van samenwerking en van uitwisseling van optimale 
praktijken in de openbare en particuliere organisaties die zich aanpassen aan een 
meertalige maatschappij en een meertalige markt. Deze maatregelen hebben tevens 
betrekking op het bestuderen van positieve samenwerkingsmogelijkheden met derde 
landen en meertalige internationale organisaties. 
Doelgroep 
De doelgroepen omvatten: 
- nationale departementen of instellingen die in de Lid-Staten en de regio's 
strategische en uitvoerende bevoegdheden op taalgebied bezitten; 
- degenen die zich beroepshalve met taal bezighouden, zoals vertalers, 
terminologen, uitgevers van grammatica's en woordenboeken, taalleraren en 
gespecialiseerde organisaties en instellingen van de Lid-Staten; 
- ontwerpers van taalhulpbronnen en gespecialiseerde organisaties die deze 
verder ontwikkelen; 
- dienstverlenende automatiseringsbedrijven en uitgevers van programmatuur, 
die gespecialiseerd zijn in de produktie van hulpmiddelen voor 
taalverwerking; 
grote gebruikersgroepen van deze hulpmiddelen (exportbedrijven, 
internationale leveranciers van informatie- en communicatiediensten, 
uitgevers van programmatuur, overheidsdiensten en instellingen die in 
diverse talen moeten communiceren enz.) 
37 
9.2 Motivering van de maatregel 
Subsidiariteit 
Het taalbeleid valt onder de bevoegdheid van de Lid-Staten. Het bevorderen van de 
ontwikkeling en het gebruik van de moderne hulpmiddelen voor taalverwerking is 
echter een gebied waar een communautaire actie gerechtvaardigd is om aanzienlijke 
schaalvoordelen te realiseren door samenwerking tussen de betrokken partijen in de 
diverse taalgebieden. De programma-activiteiten staan in verhouding tot de te 
bereiken doelstellingen en zullen alleen betrekking hebben op de gebieden waar een 
Europese toegevoegde waarde kan worden verwezenlijkt. 
Wijzen van steunverlening 
De kosten van de steunverlening zullen zo laag mogelijk worden gehouden door een 
beroep te doen op concurrentiemechanismen in de vorm van aanbestedingen en 
oproepen tot het indienen van voorstellen. De bijdrage van de Commissie aan acties 
voor gezamenlijke rekening zal normaliter maximaal 50% bedragen. De steun voor 
gecoördineerde acties is beperkt tot de kosten voor overleg. Door overleg over het 
werkprogramma en strategische overlegvergaderingen zal worden vermeden dat 
werkzaamheden dubbel worden verricht en zullen synergieën worden bevorderd. Bij 
de keuze van de wijzen van steunverlening wordt rekening gehouden met de in het 
Bangemann-rapport en in het actieplan van de Commissie COM(94) 347 aangegeven 
richtsnoeren, alsmede met de resultaten van de besprekingen die ter voorbereiding van 
het programma met het bedrijfsleven, de gebruikers en de vertegenwoordigers van de 
Lid-Staten zijn gevoerd. 
Neven- en multiplicatoreffecten 
De bevordering van de ontwikkeling van de taaiindustrieën en van het gebruik van 
moderne taalhulpmiddelen levert voor de Gemeenschap zeer positieve neveneffecten 
op: 
- bevordering van een industrie en van diensten die werkgelegenheid 
scheppen; 
- vermindering van de kosten voor vertaling en voor overbrenging van 
informatie tussen talen (naar schatting werden in 1988 in de Gemeenschap 
100 miljoen bladzijden vertaald); 
- nieuwe afzetmogelijkheden door de taalkundige aanpassing van produkten 
en diensten aan de plaatselijke markten; 
- versterking van de samenhang van de Gemeenschap met haar taalkundige 
verscheidenheid; 
- behoud van de culturele en taalkundige identiteit van de Gemeenschap in de 
wereldwij de informatiemaatschappij. 
De voorwaarden voor steunverlening door de Gemeenschap, acties voor gezamenlijke 
rekening en steun voor gecoördineerde acties zorgen vooreen multiplicatoreffect dank 
zij de aanvullende financiële middelen die worden verstrekt door de partners die aan 
deze acties deelnemen. Zij leveren bovendien een extra multiplicatoreffect op doordat 
zelfstandige investeringen door de marktpartijen worden gestimuleerd. 
38 
Onzekerheidsfactoren 
De belangrijkste onzekerheidsfactoren die invloed kunnen hebben op de specifieke 
resultaten van het programma zijn de bereidheid van de privé-sector om te investeren 
in de ontwikkeling van moderne hulpmiddelen voor taalverwerking, terwijl de markt 
voor dergelijke produkten nog niet rijp is. 
9.3 Volgen en evalueren van de maatregel 
Een deel van de acties zal gericht zijn op de ontwikkeling van indicatoren die het 
mogelijk maken de ontwikkeling van de markt voor meertaligheid in Europa te 
volgen, zowel wat de ontwikkeling van het aanbod van de produkten en de industrie 
als wat de vraag betreft. Vanaf het eerste jaar van het programma zal een 
methodologisch kader worden bepaald voor de systematische verzameling van 
gegevens op de verschillende gebieden. 
Aan de hand van de jaarlijks aangepaste analyse van deze indicatoren zal de 
doeltreffendheid van de in de loop van het programma opgezette acties kunnen 
worden beoordeeld. Vóór het einde van het programma zullen onafhankelijke 
deskundigen een evaluatieverslag opstellen over de resultaten die voor de diverse 
programmapunten zijn bereikt. 
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN (DEEL A VAN AFDELING 3 VAN DE 
ALGEMENE BEGROTING) 
De uitgaven zijn per jaar berekend. 
10.1 Extra personeel voor de Commissie 
Voor de tenuitvoerlegging van de voorgestelde actie dient extra in 2 ambtenarenposten 
te worden voorzien (1 A- en 1 C-post, kosten = 160.000 ecu). De effectieve 
mobilisatie van de vereiste administratieve middelen hangt af van het jaarlijkse besluit 
van de Commissie over de toewijzing van middelen, waarbij onder meer rekening 
wordt gehouden met de personeelssterkte en de extra bedragen die door de 
begrotingsautoriteit werden toegewezen. De aanvragen voor extra middelen mogen 
in geen geval vooruitlopen op het besluit van de Commissie over de toewijzing van 
de middelen. 
10.2 Bedrag van de vereiste huishoudelijke en personeelsuitgaven 
De volgende jaarlijkse bedragen aan huishoudelijke uitgaven zijn gepland: 
10.2.1 Gedetacheerde nationale deskundigen 
A-1520 
Totale uitgaven: 70 000 ecu 
Twee nationale ambtenaren zullen moeten worden gedetacheerd om de MLIS-acties 
tussen de EU en de nationale/regionale niveaus te coördineren. 
39 
10.2.2 Vergaderingen van deskundigen 
A-250 
Totale uitgaven: 120 000 ecu 
Voor de voorbereiding van het werkprogramma zal de Commissie externe 
deskundigen en vertegenwoordigers van de gebruikers, de industrie, de 
overheidsdiensten en de onderzoekssector raadplegen. 
Er zijn 9 vergaderingen gepland met 1 deelnemer per Lid-Staat (kosten = 
880 x 15 x 9 = 118 800, afgerond op 120 000 ecu). 
10.2.3 Vergaderingen van het comité 
A-25'10 
Totale uitgaven: 40 000 ecu 
Het in de beschikking van de Raad bedoelde comité voor het MLIS-programma zal 
gemiddeld 3 vergaderingen per jaar houden met 1 deelnemer per Lid-Staat. (kosten 
= 880x15x3 = 39 600, afgerond op 40 000 ecu). 
10.2.4 Dienstreizen 
A-130 
Totale uitgaven: 50 000 ecu 
De totale kosten van dienstreizen van het personeel van de Commissie en van de 
gedetacheerde nationale deskundigen worden op 50 000 ecu geraamd en zullen 
worden gefinancierd uit de begroting van DG XIII. 
40 
VERBAND TUSSEN MLIS EN ANDERE SU-PROGRAMMA'S 
fROGRAMMAKENMERKEN 
MLIS MLIS it een program» ten bevordering van de taalkundige verscheidenheid in de opkomende inforroatienitafachappij. Het omvat horizontale actie» zoal» de ontwikkeling van een taalinfrastructuur en aanverwante Kanalisatie, bevordert het gebruik van taaltechnologieen door 
de taalindiKtrie zodat de kosteneffectiviteit ervan wordt verbeterd en stimuleert de rnaifct voor ïneertaligepr^^ 
praktijken zri ontwikkeien. Hdsuccc» van MLIS zri m hogend 
IN VERBAND MET MLIS 
INFO2M0 INFO2000 is een communautair programma dat Europese leverancier» van inhoud wil aanmoedigen om nieuwe multimedi«produkten en -diensten te ontwikkelen en dat de. gchnnkersvraag naar deze produkten en diensten wil stimuleren. INFO2000 beoogt gunstige voorwaarden te 
creëren voor de ontwikkeling van de Europese multimeda-inhcHidindustrie, is gericht op de overgang van papieren naar elektronische uitgeverij en op de momenteel opkomende interactieve multimediadiensten. MLIS draagt bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen v an 
INFO2000 door de meertalige aspecten van multirnedia-inhoud aan te spreken, bij voorbeeld door de taalindustrieen aan te moedigen taaltechnologieen voor kosteneffectieve diensten te gebruiken en door ervoor te zorgen dat er geschikte informatie- en 
commuracatie-iiüTastructuren en menselijke mtertaces voor de cBverse taalversies worden komen. 
IT EN ACTS IT en ACTS hebben betrekking op irifrastructuurgerichte OTO-programma's op het gebied van kubrrnatietechnologieen (roet name gericht op progranaiwtuur, IT-componenten en -subsystemen en interfacetechnologieén) en geavanceerde communicatietechnologieën (met name 
gericht op de technologische basis voor interactieve digitale riajltimediadiensten, fotonica, snelle netwerken, mobiele en persoonlijke communicatie, intelligente netwerken en ontwikkeling van diensten, en kwaliteit, beveiliging en veiligheid van communicatiediensten en 
-systemen). MLIS zal voortbouwen op de resultaten van de IT- en trieconanurucanepiugiautua'» en zal de toepassing van taalspecifieke technologieën en hulpmiddelen bevorderen. MLIS zal meer bepaald de systematische aanpassing van programmatuur aan de lokale markt 
(vertaling) bevorderen met het oog op de aanzienlijke eooncnraWie voordelen die dit kan opleverea 
TELEMATICA HdpiogranamTdeiiawcatoepassingcn bevorder 
zijn voor multinationaal of multiregioriaal gebruik, door te verzekeren dat op kosteneffectieve wijze met de mwertarighrid rekening wordt gehouden vanaf het eerste ontwerp tot de proeffase. MUS zal ervoor zorgen dat de vereiste taaiinfrastructuur beschikbaar is. Het onderdeel 
Taaltechnologie van rirtpiogiausiMTdenatica^ 
MEDIA II EN RAPHAËL MEDIA HU gericht op de specifieke behoerb» van hd audiovisuel 
ondernemingen die betrokken zijn bij het creëren, ontwikkelen, verpakken en verspreiden van inhoud. MEDIA II zal een belangrijke bijdrage leveren tot het taalpluraüsme door middel van zijn acties voor het vérvaardigen van verschillende taalversies. Deze acties zullen 
' vnnrtnnira«n np wwrimnirfmHen in het leader vwi pmgnMim»nimt "1.1 wn MI .IS in verband met hMlmatenefffectiefgehnrilr v»n melhnrlnlngieen vnnrtiet vcivMtrKgi-n van vwwhi11«wU hilwniM Mt IS ™1 Ar v«t»«liiutii«tri.. aannwKtigwi r»m Ar nitHsjnng-n in Ar aiirfinuUn>lc 
sectoaanteg^mzddetaalinfrastnxftnirantwikkden. 
SOCRATES EN De programma's SOCRATES en LEONARDO vormen een algemeen «xnrnunautair kader voor bdddsrnaatregden op het gebied van onderwijs en beroepsophading ten behoeve van de onderwijssystemen en van een groot aantal bedrijfstakken, terwijl MLIS gericht is op de 
LEONARDO specifieke behoeften van de taarindimtrie. Zeer belangrijk in dit verband zijn de post-UNGUA-acries ter bevordering van het leren van vreemde talen. Deze dragen bij tot de algemene MUS-dodstdling die gericht is op het bevorderen van taaipluralisme en internationale 
cornmunicatie. MLIS m SOCRATES m r»rt bijzonder zijn dm ook vc)Ucd^ 
MKBENDE Hd dod van lid Geïntegreerd piDgramm ten behoeve vm van de coördinatie tussen de 
AMBACHTE-LUKE Ud-Statenten einde hrtondemenMngsklirnaat te vetbet^^ 
SECTOR bijdragen. MLIS is gericht op de raatindusme die, afgezien van een beperkt aantal internationale ondernemingen, hoofdzakelijk uit KMO's bestaat Hd MLIS-piugramma is gericht op het stimuleren van deze sector en van de afnemers, waaronder talrijke KMO's. De resultaten van 
MLIS zullen leiden tot nieuwe zakelijke mogelijkheden voor KMO's op de interne markt Kort samengevat vullen het Geïntegreerd progiauma en DMFO2000 elkaar uitstekend aan ter verbetering van de concurrentiekracht van KMO's in Europa. 
IDA IDA is gericht op de verbetering van de cornmunicatie tussen de overheden van de Ud-Staten en tussen deze ovenVden en de co^ 
wetten en voorschriften gebruiken en door het gebrek aan Europese terrainologienocmen m oVze sector. MLIS rt 
waar rekening zal worden gehouden rost de grote ervaring van de ConiTiue iTiet de aanpak van meertaligheid. 
41 


ISSN 0254-1513 
COM(95) 486 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-95-559-NL-C 
ISBN 92-77-95289-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg