NL    NL  
 EUROPESE  
COMMISSIE 
Brussel, 25.2.2015  
COM(2015) 58 final 
  
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN H ET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Vijfde verslag over de controle na de visumliberalisering voor de landen van de 
Westelijke Balkan overeenkomstig de  verklaring van de Commissie van 
8 november 2010 
(Voor de EER relevante tekst)  
 
2 VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Vijfde verslag over de controle na de vi sumliberalisering voor de landen van de 
Westelijke Balkan overeen komstig de verklaring van de Commissie van 
8 november 2010 
(Voor de EER relevante tekst) 
  
1. INLEIDING  
Op grond van Verorden ing (EG) nr. 539/20011 kunnen burgers van de voormalige 
Joegoslavische Republiek Macedonië, Montenegro en Servië die in het bezit van een biometrisch paspoort zijn, sinds december 2 009 zonder visum naar EU-lidstaten (met 
uitzondering van Ierland en het Verenigd Koninkr ijk) reizen. Burgers van Albanië en Bosnië 
en Herzegovina genieten sinds december 2010 d ezelfde status. Visumvrij reizen blijft tot op 
vandaag een van de belangrijkste resultaten van het streven van deze landen naar Europese integratie. 
De Commissie benadrukte in haar verklaring van 8 november 2010 voor de  Raad Justitie en 
Binnenlandse Zaken dat elk land van de Westelij ke Balkan de uitvoeri ngsmaatregelen in zijn 
visumstappenplan moet blijven uitvoeren om de  integriteit van de regeling voor visumvrij 
reizen te bewaren. Om de duurzaamheid te be oordelen van de hervormi ngen die de integriteit 
van de regeling moeten waarborgen, werd  in de verklaring ook een mechanisme 
aangekondigd voor controle na  de visumliberalisering. 
Dit is het vijfde verslag over de controle na de visu mliberalisering dat sinds 2010 wordt 
gepubliceerd
2. Het verslag bevat een overzicht van de ontwikkeling van het 
monitoringmechanisme na visumliberalisering, een  evaluatie van de werking van de regeling 
voor visumvrij reizen en aa nbevelingen voor hervormingen di e moeten voorkomen dat de 
problemen waarmee deze regeling sinds 2010 gepaard gaat, zich opnieuw voordoen. 
2. MECHANISME VOOR VERSTERKTE MONITO RING NA DE VISUMLIBERALISERING  
De dialoog tussen de Commissie en  de landen van de westelijke Balkan over de regeling voor 
visumvrij reizen vindt plaats in het kader van het stabilisatie- en associatieproces en de 
hoofdstukken 23 en 24 van de toetredingsonderhandelingen. Ve rtegenwoordigers van de 
Commissie hebben bezoeken gebracht aan Albani ë (april 2014), Bosnië en Herzegovina (mei, 
juli en november 2014), de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (november 2013), Montenegro (februari, maart, juli en ok tober 2014) en Servië (f ebruari 2014). Met hulp 
van deskundigen van de lidstaten hebben zij de voortgang en de kwaliteit van de hervormingen in verband met de regeling visumvrij reizen gec ontroleerd. Nadere 
bijzonderheden over deze hervormingen zijn besc hreven in het uitbre idingspakket 2014 van 
de Europese Commissie
3. 
Sinds december 2012 verstrekt elk van de visu mplicht vrijgesteld la nd van de Westelijke 
Balkan de Commissie regelmatig statistieken ove r de migratiestromen naar de EU. De van de 
                                                 
1 Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad. 
2 De referenties van de vorige verslagen zijn: SEC(2011) 695, SEC(2011) 1570, COM(2012) 472 en 
COM(2013) 836. 
3 COM(2014) 700). 
 
3 visumplicht vrijgestelde landen hebben in november 2014 een aa ntal beschrijve nde verslagen 
ingediend over de maatregelen die zij hebben getroffen om de onregelmatige migratie naar de 
EU te beteugelen. 
Frontex heeft, met hulp van het netwerk voor ri sicoanalyse inzake de We stelijke Balkan, tot 
op heden 47 waarschuwingsrapporten uitgebracht. De driemaandeli jkse risicoanalyses voor de 
Westelijke Balkan geven een sa menvatting van de laatste ontwi kkelingen in de regio op het 
gebied van grenstoezicht en onregelmatig e migratie. Europol en het Europees 
Ondersteuningsbureau voor asie lzaken EASO geven ook maande lijks trendra pporten uit en 
jaarlijks een verslag over de asielsituatie in de EU. Deze rapporten geven een zorgvuldige 
beoordeling van de migratietendens en vanuit de Westelijke Balkan  en de maatregelen van de 
betrokken EU-lidstaten en de visumvrije staten om asielmisbruik te voorkomen. 
3. WERKING VAN DE REGELING VOOR VISUMVRIJ REIZEN IN 2013  EN DE EERSTE 
NEGEN MAANDEN VAN 2014 
3.1. Overzicht van de ontwikkelingen 
Burgers van de vijf visumvrije Westelijke Balk anlanden dienen in de EU-lidstaten en de 
geassocieerde Schengenlanden steeds meer visumaanvragen  in, sinds in 2009 de 
visumplicht werd afgeschaft. In 2013 werd he t recordaantal van 53 705 aanvragen ingediend 
(figuur 1)4. Het aantal in de eerste negen maande n van 2014 ingediende aanvragen lag 40% 
hoger dan in dezelfde periode in 2013, wat kan betekenen dat 2014 wellich t alle records zal 
breken. 
Het aantal burgers van Westelijke Balkanlanden zo nder visumplicht  als percentage van 
alle visumaanvragen in de EU en de geassoci eerde Schengenlanden is sinds de liberalisering 
eveneens gestegen. Het percentage bedroeg, na  een piek van 11,4% die in de eerste negen 
maanden van 2012 werd bereikt, 10,7% in de  eerste negen maanden van 2014 (figuur 2)5. 
De instroom van asielzoekers uit de Westelijke Balkan houdt nu het hele jaar  aan, met tussen 
de winterpieken van 2013–2014 een paar minipieken in januari, maart en juli 2014 (figuur 3). 
Het aantal asielaanvragen blijft tussen deze winterpieken hoog, waardoor het aantal aanvragen 
in de eerste negen maanden van 2014 87% bedroeg van het totaal voor 2013. 
Het percentage herhaalde aanvragen  (twee of meer) is sinds begin 2013 ook gestegen en 
bereikte in september 2014 een nieuw record: 37 % van het totale aantal aanvragen (figuur 3). 
Dat wil zeggen dat die maand bijna vier van de tien asielaanvragers in de Westelijke Balkan al eerder asiel hadden aangevraagd in de EU. 
Het grootste aantal asielaanvragen uit de Westel ijke Balkanlanden die van de visumplicht zijn 
vrijgesteld, wordt ingediend in Duitsland  (figuur 4)
6. Het percentage asie laanvragers uit de 
Westelijke Balkan dat in Duitsland een aanvr aag indiende, steeg van 12% in 2009 tot 75% in 
de eerste negen maanden van 2014. Naar aanle iding van deze ontwikkelingen nam Duitsland 
in 2014 wetgeving aan waarbij Servië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 
en Bosnië en Herzegovina op de lijst van ve ilige landen van herkomst werden geplaatst7. Het 
is nog te vroeg om het effect van die maatre gel te beoordelen. In oktober 2014 nam het aantal 
asielaanvragen in Duitsland uit alle visumvrije Westelijke Balk anlanden toe, wat een nieuwe 
winterpiek aankondigde. Het aanta l aanvragen in Zweden is echter stabiel gebleven. De 
                                                 
4 Bron: Eurostat. 
5 Bron: Eurostat. 
6 Bron: Eurostat. 
7 Gesetz zur Einstufung weiterer Staaten als sich ere Herkunftsstaaten und zur Erleichterung des 
Arbeitsmarktzugangs für Asylbewerber und geduldete Ausländer , 5 november 2014. 
 
4 hervorming van de Duitse asielregels kan op de n duur leiden tot een grondige herverdeling 
van de stroom asielzoekers over de hele EU. 
Servische burgers  vormen nog steeds de grootste groep asielzoekers uit de visumvrije 
Westelijke Balkanlanden in de EU en de geassocieerde Schengenlanden (42% in 2013), 
hoewel hun regionale aandeel sinds de visumlib eralisering is geslonke n (figuur 5). Burgers 
van de voormalige Joegoslavische Republie k Macedonië en Albanië maakten in 2013 
gezamenlijk 21% uit van de asielzoekers uit de  Westelijke Balkan. Het aandeel van Albanië 
blijft sinds de visumliberalisering echter stijg en en dat van de voormalige Joegoslavische 
Republiek Macedonië daalt nog steeds. Burgers van Bosnië en Herzegovina maakten in 2013 14% uit van de asielzoekers uit de Westelijke Balkan, en hun aandeel is sinds de visumliberalisering toegenomen. Met 2% was he t aandeel van Montenegro in 2013 nog steeds 
verwaarloosbaar. 
Burgers van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië  vroegen in 2013 
verhoudingsgewijs het vaakst asie l aan in de EU en de geasso cieerde Schengenlanden: vijf 
asielzoekers per 1 000 in woners (figuur 6). Albanese burgers  waren daarna het sterkst geneigd 
asiel aan te vragen: vier asielz oekers per 1 000 inwoners. Serv ië, Bosnië en Herzegovina en 
Montenegro kwamen op de derde, vierde en vijfde plaats met een aantal asielzoekers per 
1 000 inwoners van respectie velijk drie, twee en één. 
De geografische link tussen land van herkomst en land van bestemming  duidt op een nog 
uitgesprokener voorkeur voor Duitsland dan in voorgaande jaren (figuur  7). De overgrote 
meerderheid van de asielzoekers uit Serv ië, de voormalige Joegoslavische republiek 
Macedonië en Bosnië ging vroeger naar Duitsla nd, de meeste Albanese asielzoekers richtten 
zich op Frankrijk, Zweden, het Verenigd Koninkrijk of België, en de Montenegrijnen trokken 
naar Frankrijk, Luxemburg en Zweden. In  2014 is Duitsland de favoriete bestemming 
geworden voor alle asielzoekers uit de Westelijke Balkanlanden. 
De dalende tendens van het percentage ingewilligde asielaanvragen
8 i n  d e  E U  e n  d e  
geassocieerde Schengenlanden heeft zich voortgezet voor alle burgers van de landen 
waarvoor het visumvrije verkeer geldt; kennelijk is nog steeds de overgrote meerderheid van 
de aanvragen ongegrond (figuur 8). Er was in  2013 echter nog enige vari atie tussen de vijf 
visumvrije landen. Het erkenningspercentage is  gedaald tot 3,7% voor Montenegrijnen, 2,7% 
voor Serviërs en 1% voor burgers van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. 
8,1% van de Albanese aanvragers en 5,9% van de  aanvragers uit Bosnië en Herzegovina heeft 
in de EU en de geassocieerde Schengenlanden internationale bescherm ing gekregen, wat erop 
wijst dat een iets groter deel van de asielaa nvragen uit deze twee landen in aanmerking kwam 
voor internationale bescherming. 
Het afgelopen jaar is volgens cijfers van Fron tex in de vijf meest betrokken lidstaten en 
geassocieerde Schengenlanden de verhouding van afgewezen asielverzoeken tot 
terugkerenden  dichtbij 4:1 gebleven9. Dit wijst erop dat de lidstaten nog steeds slechts in 
beperkte mate in staat zijn om alle personen te doen terugkeren die niet voor internationale 
bescherming in aanmerking blijken te komen. De wijze waarop afgewezen asielzoekers terug worden gebracht, verschilt van land tot land: Duitsland en Zwitserland repatriëren de meeste afgewezen aanvragers door middel van gedwonge n uitzetting (Duitsland zet echter geen 
afgewezen asielzoekers uit in de wintermaande n), terwijl terugkeer ui t België, Luxemburg en 
Zweden op basis van vrijwilligheid plaatsvindt. 
                                                
 
8 Het percentage ingewilligde asielaanvragen is het aa ntal positieve beslissingen (betreffende status van 
vluchteling, subsidiaire bescherming of humanitaire status) afgezet tegen het totale aantal besluiten in 
eerste aanleg. 
9 Frontex, Versterkt monitoringmechanisme na visumliberalisering, verslag nr. 46. 
 
5 In zijn jaarlijkse risicoanalyse betreffende de westelijke Balkan va n 2014 signaleerde Frontex 
twee migratierisico’s  die verbonden zijn aan de stromen vanuit de Westelijke Balkan naar de 
EU: ten eerste de secundaire stromen van illega le migranten die de EU binnenkomen via de 
Grieks-Turkse grens en door de Westelijke Balkan  reizen en ten tweede het misbruik van de 
EU-regeling voor visumvrij rei zen door burgers van de West elijke Balkanlanden. Het eerste 
risico leidde met name tot ill egale overschrijding van “groene grenzen” (grenssectoren tussen 
de grensdoorlaatposten in) tussen de Westelijke Balkanlanden en grenzen tussen deze landen en de EU. Het tweede risico bleek uit asielmisbrui k, illegaal verblijf in de lidstaten en fraude 
met documenten door burgers van de Westelijke Balkanlanden
10. 
Frontex constateerde in  2013 een toename van de illegale grensoverschrijding  tussen de 
Westelijke Balkanlanden en de grenzen tusse n deze landen en de EU met 27%. Bij de ca. 
40 000 gevallen van illegale gren soverschrijding waren 22 000 niet-Europese migranten op 
doorreis door de Westelijke Balkan betrokken. Bij 18 000 gevallen ging het om burgers van 
de Westelijke Balkanlande n, onder wie burgers van Kosovo*. De helft van alle gevallen werd 
ontdekt aan de Servisch-Hongaarse grens, voor he t merendeel in de eerste helft van 2013. Dit 
komt waarschijnlijk doordat Hongar ije in die periode asielzoekers  niet meer vastzette, wat een 
uitzonderlijke stijging van het aan tal illegale grensoverschrijd ingen en asielverzoeken van 
onderdanen van derde landen (waar onder burgers van de Westel ijke Balkanlanden) tot gevolg 
had. 
Volgens Frontex nam het aantal in de  EU vastgestelde gevallen van illegaal verblijf  van 
burgers van de Westelijke Balkanlanden in  2012–2013 met 5% toe tot 38 300. Vorig jaar ging 
het bij 11% van de in de EU geconstateerde  gevallen om burgers van de Westelijke 
Balkanlanden (m.i.v. Kosovo), tegen 10% in 2012. Albanese, Servische en Kosovaarse 
burgers maakten in 2013 respectieve lijk 42%, 25% en 16% uit van he t aantal illegaal in de EU 
verblijvende personen. Meer dan de helft van de gevallen werd gemeld door Griekenland, 
Duitsland, Frankrijk en Hongarije. 
Frontex constateerde in 2013 ook een toename van 18% van fraude met documenten  in de 
EU. Het aantal betrapte Albanezen nam in 2013 met 14% af, maar toch waren de Albanezen 
nog steeds de grootste groep onderdanen van derd e landen die met valse papieren probeerden 
de EU binnen te komen. Zij waren verantwoor delijk voor 85% van het aantal gevallen van 
burgers van Westelijke Balkanlanden die valse documenten gebruikten, gevolgd door Serviërs 
(8%) en Kosovaren (4%). De valse documenten di e bij Albanese reizigers het vaakst werden 
aangetroffen, waren Griekse en It aliaanse identiteitsdocumenten. 
3.2. Afstotende factoren achter asielmisbruik — Maatregelen om dit probleem op te 
lossen 
De vaakst voorkomende afstotende factoren  die de asielstromen uit de Westelijke Balkan 
versterken, zijn nog steeds armoede, werkloos heid, discriminatie, ge brekkige toegang tot 
gezondheidszorg, sociale voorzieningen en onderwijs, en voor Albanezen bloedwraak11. Om 
deze problemen aan te pakken, heeft de Commissie de visumvrije landen vorig jaar aanbevolen gerichte bijstand te  bieden aan minderheidsgroepen, met name de Roma, de 
internationale operationele samenwerking en  informatie-uitwisseling met buurlanden, EU-
lidstaten en EU-instan ties te versterken, onregelmatige mi gratie te onderzoeken en degenen 
die onregelmatige migratie faciliteren, te verv olgen, het grenstoezicht te verbeteren, met 
                                                
 
10 Frontex: Western Balkans Annual Risk Analysis 2014 . 
* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met 
resolutie 1244/1999 van de VN-Veiligheidsraad en he t advies van het Internationaal Gerechtshof over 
de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo. 
11 Deze problemen worden nader be schreven in het EASO-verslag Asylum Applicants from the Western 
Balkans  uit 2013. Hoewel gevallen van bloedwraak  in Albanië zeer zeldzaam zijn, wordt dit 
verschijnsel door sommigen als reden voor een asielaanvraag opgegeven. 
 
6 inachtneming van de grondrechten van de burgers , en voorlichting te geven over de regeling 
voor visumvrij reizen. De Westelijke Balk anlanden hebben maatregelen genomen op de 
volgende gebieden: 
– Albanië  organiseert nog steeds voorlichtingscampa gnes om burgers in te lichten over 
hun rechten en plichten krachtens de rege ling voor visumvrij reizen. Het land heeft 
daarnaast het bijstandsprogramma voor de Roma aanzienlijk verbeterd, de 
uitreiscontroles geïntensiveerd en onderzoe k gedaan naar personen die onregelmatige 
migratie faciliteren. Albanië heeft strenge re wetgeving ingevoerd waardoor burgers 
hun naam slechts éénmaal kunnen veranderen en personen die de migratiewetgeving 
hebben overtreden hun naam niet kunnen wijz igen. Volgens Frontex is daardoor het 
aantal aanvragen verminderd van 600 per m aand in januari 2013 tot ca. 35 per maand 
in december 201312; 
– Bosnië en Herzegovina  heeft een aantal campagnes gevoerd in de media om de 
burgers voor te lichten over hun rechten en  plichten krachtens de regeling voor 
visumvrij reizen. Dat gebeurde onder ande re in dorpen waarvandaan veel burgers 
naar de EU zijn gereisd en daar asiel aanvragen hebben ingediend. Het land heeft ook 
bijeenkomsten georganiseerd met verteg enwoordigers van de belangrijkste 
bestemmingslanden, waaronder Duitsla nd en Zweden, over personen die 
onregelmatige migratie faciliteren. Er  zijn 22 illegale grensovergangen met 
Montenegro geblokkeerd en er is een actie plan goedgekeurd voor de integratie van 
de Roma op de middellange termijn. Bosnië  en Herzegovina heeft twee actieplannen 
opgesteld in het kader van de Romastrategi e, een voor de onderwijsbehoeften van de 
Roma en een specifiek voor werkgelegenhe id, huisvesting en gezondheidszorg. Ook 
zijn de inspanningen opgevoerd om de huisvesting van de Roma te verbeteren;  
– de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië  heeft de integratie van de 
Romagemeenschap verbeterd op het gebied  van onderwijs, bevolki ngsadministratie, 
werkgelegenheid en gezondheidszorg. Er  zijn samen met Servië en Kosovo 
gezamenlijke centra voor rechtshandhavi ng geopend en in dat verband zijn 
gemeenschappelijke patrouilles gehouden. De samenwerking met Frontex is 
geïntensiveerd; er wordt nu informatie ge deeld via het Siena-platform van Europol 
en een aantal personen is vervolgd voor he t faciliteren van onregelmatige migratie. 
Volgens Frontex heeft de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië de grenscontroles aanzienlijk ve rsterkt, waardoor het aantal uitreisverboden in 2013 met 
41% is gestegen
13; 
– Montenegro  is doorgegaan met strenge grenscontroles, inclusief uitreiscontroles met 
de buurlanden, het heeft zijn  strategie voor geïntegreerd grensbeheer afgestemd op 
het EU-model, personen strafrechtel ijk vervolgd voor he t faciliteren van 
onregelmatige migratie (twee grote po litieoperaties tegen 27 personen), een 
operationele overeenkomst met Europol ge sloten, studiebeurzen verstrekt aan 
Romastudenten en de opvangcapaciteit vo or asielzoekers en onregelmatige 
migranten versterkt; 
– Servië  heeft zijn programma voor bijstand aan  de Roma geïntensiveerd, onder meer 
wat betreft werkgelegenheid, bevolkings registratie en de bevoegdheden van het 
plaatselijk bestuur op het gebied va n sociale inclusie. Servië heeft 
voorlichtingsmateriaal verspreid en een offici ële website opgezet om de burgers in te 
lichten over hun rechten en plichten in het kader van de regeling voor visumvrij reizen. Tegen verschillende personen di e onregelmatige migratie faciliteren is 
                                                
 
12 Frontex: Western Balkans Annual Risk Analysis 2014 . 
13 Frontex: Western Balkans Annual Risk Analysis 2014 . 
 
7 vervolging ingesteld. De uitwisseling van informatie met de meest betrokken EU-
lidstaten en geassocieerde Schengenlanden is  verbeterd. Frontex he eft in zijn verslag 
van 2014 ook speciale aandacht besteed aan het succes van het strengere grenstoezicht door Servië
14. 
3.3. Aantrekkende factoren achter asielmisbr uik — Maatregelen om dit probleem 
op te lossen 
De belangrijkste aantrekkende factoren  die asielmisbruik door burgers van Westelijke 
Balkanlanden in de hand werken, zijn nog steed s aanwezig: bijvoorbeel d de aanwezigheid van 
een diasporagemeenschap in de ontvangende staten, de duur van de asielprocedure, de hoogte van uitkeringen, de mogelijkheid  van bedelarij of zwartwerk en  kennis van het percentage in 
het verleden ingewilligde asielaanvragen. Er zijn diverse voorbeelden van maatregelen 
waarmee lidstaten in 2013 hebben getracht de im pact van deze factoren  terug te dringen: 
– Hongarije  heeft het grenstoezicht aan de gren s met Servië in 2013 geïntensiveerd; 
daardoor is 5 400 Servische burgers de toeg ang geweigerd, oftewel 65% meer dan in 
2012. Bijna driekwart van de Hongaarse  inreisverboden was het gevolg van 
overschrijding van de toegestane verblijfsduur, onvoldoende middelen van bestaan of een ongeldig verblijfsdoel. Vorig jaar hebben de Servische autoriteiten een 
uitreisverbod uitgevaardigd tegen meer dan 6 500 Serviërs die geen geldig doel voor 
hun verblijf in de EU konden opgeven. De grensautoriteiten van de twee landen 
hebben de toegang tot het Schengengebied  ontzegd aan in totaal 5 op de 1 000 
reizigers, een veel hoger pe rcentage dan voor elk ander deel van de buitengrenzen 
van de EU
15; 
– Duitsland  heeft op 29 september 2014 de asielp rocedure gewijzigd en Bosnië en 
Herzegovina, de voormalige Joegoslavische  Republiek Macedonië en Servië op de 
lijst van veilige landen van herkomst geplaat st. Aangezien de overgrote meerderheid 
van de asielaanvragers uit de Westelijke  Balkanlanden in 2013 vooral naar Duitsland 
wilde, zal deze wetswijziging waarschijnlijk gevolgen hebben voor de verdeling van 
de migratiestromen op de middellange termijn. 
Verschillende lidstaten, waaronde r de belangrijkste bestemmingslanden (met uitzondering van 
Zweden) hebben nationale wetgeving uitgevaard igd waarbij de onder de visumvrije regeling 
vallende landen van de We stelijke Balkan als veilige landen van herkomst  worden 
aangemerkt overeenkomstig de richtlijn asielprocedures: 
– Albanië , waarvan de burgers in 2013 vooral in Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, 
Duitsland, Zweden en België asiel aan vroegen, wordt door België, Frankrijk, 
Luxemburg, Oostenrijk en het Vere nigd Koninkrijk als veilig beschouwd; 
– Bosnië en Herzegovina , waarvan de burgers in 2013 voor al in Duitsland, Frankrijk, 
Zweden en Zwitserland as iel aanvroegen, wordt door Be lgië, Duitsland, Frankrijk, 
Luxemburg, Oostenrijk, Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk als veilig beschouwd; 
– de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië , waarvan de burgers in 2013 
vooral in Duitsland, België, Zweden en Frankrijk asiel aanvroegen, wordt door 
België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk, Tsjechië en het Verenigd 
Koninkrijk als veilig beschouwd; 
– Montenegro , waarvan de burgers in 2013 vooral in Duitsland, Frankrijk, Luxemburg 
en Zweden asiel aanvroegen, wordt door Be lgië, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk, 
Slowakije, Tsjechië en het Vereni gd Koninkrijk als veilig beschouwd;  
                                                 
14 Frontex: Western Balkans Annual Risk Analysis 2014 . 
15 Frontex: Western Balkans Annual Risk Analysis 2014 . 
 
8 – Servië , waarvan de burgers in 2013 vooral in Duitsland, Zweden, België en Frankrijk 
asiel aanvroegen, wordt door België, Duitsla nd, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk, 
Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk als veilig beschouwd.  
De toepassing van het begrip “veilig land va n herkomst” moet gepaard gaan met andere 
maatregelen om asielmisbruik tegen te gaa n. De EASO heeft een overzicht gegeven van 
andere hervormingen waarmee het misbruik van de  asielregeling de laatste jaren doeltreffend 
is bestreden zonder de grondrechten van de aanvragers aan te tasten: 
– bezoeken op hoog niveau aan de betrokke n landen en informatiecampagnes in 
samenwerking met plaatselijke ngo’s en best uursorganen om de bur gers via de pers 
en de digitale media te informeren over hun rechten en plichten krachtens de visumvrije regeling; 
– verdere operationele samenwerking met de autoriteiten van de betrokken landen; 
– beperking van uitkeringen, zoals betaling in  contant geld en financiële steun bij 
terugkeer, zodat er minder financiële stimulansen zijn voor asielmisbruik; 
– verkorting van de asielprocedures door meer  personeel in te zetten bij het beoordelen 
van asielzaken tijdens piekperiodes of door  een versnelde procedure in te voeren 
waardoor aanvragen in piekperiodes of voor burgers van bepaalde landen snel 
kunnen worden afgehandeld. 
3.4. Andere ontwikkelingen met betrekking to t de EU-regeling voor visumvrij reizen 
Het Europees Parlement en de Raad hebben in juni 2013 een herziene richtlijn 
asielprocedures  (Richtlijn 2005/85/EG) aangenomen.
 De herziene richtlijn, die in juni 2015 
in werking treedt, reikt nieuwe instrumenten aan om misbruik van het asielsysteem te voorkomen. Het recht van aanvragers om in een land te blijven, wordt beperkt als hun tweede 
asielaanvraag geen nieuwe elementen bevat te n opzichte van de eerst e of als een tweede 
aanvraag wordt ingediend om aanstaande uitw ijzing van de aanvrager te voorkomen. Het 
recht om te blijven kan op grond van de richtlijn ook worden beperkt voor aanvragers die drie 
of meer asielaanvragen hebben ingediend. De ze regels vormen geen uitzondering op het 
beginsel van non-refoulement , dat altijd moet worden nageleefd. 
Het Europees Parlement en de Raad  hebben tevens in december 2013 de visumverordening  
(Verordening (EG) nr. 539/2001) gewijzigd door invoering van een opschortingsmechanisme. 
Dat houdt in dat de vrijstelling van de visump licht voor onderdanen van een derde land in 
uitzonderlijke situaties tijdelijk kan worden geschorst. Dit mechanisme mag alleen als 
tijdelijke maatregel en uitsluitend in noodsituat ies worden toegepast. Geen enkele lidstaat 
heeft nog gevraagd om activering van het schorsingsmechanisme. 
4. V
OLGENDE STAPPEN  
De meeste burgers van de visumvrije staten va n de Westelijke Balkan zijn bonafide reizigers 
die legitieme redenen hebben om naar de EU te  reizen. De regeling voor visumvrij reizen 
voldoet aan zijn doelstelling: ze heeft de contacten tussen burgers  van de westelijke Balkan en 
de EU versterkt, ook de contacten met de di asporagemeenschappen in de lidstaten, zakelijke 
mogelijkheden en culturele uitwisselingen bevorderd  en de burgers van de visumvrije staten 
de kans gegeven de EU beter te leren kennen. Alle Westelijke Balkanlanden hebben de wens 
uitgesproken de nodige hervormingen uit te voeren  om de visumvrije status van hun burgers 
te behouden. 
Misbruik van het asielstelsel vormt echter al vanaf de liberalisering een bedreiging voor de 
visumvrije regeling. Deze situatie is onhoudb aar. Hervormingen zijn dan ook nodig in zowel 
de Westelijke Balkanlanden waarvoor de visumv rije regeling geldt als in de meest betrokken 
EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden. 
 
9 De Commissie dringt er bij alle Westelijke Balkanlanden op aan de politieke inzet voor 
visumvrij reizen te paren aan doeltreffend beleid  ter zake. Elk van de visumvrije landen moet 
kunnen tonen dat er een duurzaam dalende tendens  is van het totale aantal asielzoekers. 
De Commissie beveelt alle visumvrije Westel ijke Balkanlanden aan h un beleid te blijven 
richten op het volgende: 
1) meer doelgerichte bijstand bieden aan minderheden , met name de Roma, met als 
doel een betere sociaal-economische integr atie op de lange termijn via onderwijs-, 
werkgelegenheids- en beroepsopleidi ngsprogramma’s, onder andere door het 
uitvoeren van nationale strategieën en he t inzetten van nationale bijstand, en met 
ondersteuning door de beschikba re EU-bijstand en de bilaterale bijstand van EU-
lidstaten; 
2) operationeel intensiever samenwerk en en informatie uitwisselen  met de 
buurlanden, EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden, de Europese Commissie 
en waar nodig Frontex, Europol en het EASO, op het gebied van grensbeheer, 
migratie, asiel en overname, in over eenstemming met de EU- en nationale 
wetgeving; 
3) onderzoek instellen naar personen di e onregelmatige migratie faciliteren  en 
personen vervolgen die misbruik van de visumvrije regeling mogelijk maken, in 
nauwe samenwerking met de rechtshandhavi ngsinstanties van de EU-lidstaten, 
geassocieerde Schengenlanden en Europol; 
4) het grenstoezicht verscherpen , met strikte eerbiediging van de grondrechten van de 
burgers, en nauwere samenwer king ontwikkelen met de EU-lid staten die rechtstreeks 
verantwoordelijk zijn voor het beheer van de EU-buitengrenzen; 
5) zorgen voor meer gerichte info rmatie- en voorlichtingscampagnes  om de burgers 
beter te informeren over de rechten en pl ichten van visumvrij verkeer, waarbij ook 
informatie wordt verstrekt over aanspra kelijkheid voor misbruik van rechten 
krachtens de visumvrije regeling. 
De Commissie beveelt ook de EU- lidstaten en de geassocieerde Schengenlanden die met de 
grootste instroom van ongegronde asielaanvragen  uit de Westelijke Balkan te maken hebben, 
aan om aanvullende maatregelen te overwegen op de volgende gebieden: 
1) stroomlijning van de asielprocedures  voor de burgers van de vijf visumvrije 
Westelijke Balkanlanden, onder andere door meer personeel in te zetten bij het beoordelen van asielzaken tijd ens piekperiodes of door een versnelde procedure in te 
voeren waardoor aanvragen in piekperiodes of  voor burgers van bepaalde landen snel 
kunnen worden afgehandeld. Waar nuttig moet worden overwogen om in het kader van de hervorming van de nationale asielp rocedures te werken met het concept van 
veilige landen van herkomst; 
2) terughoudender en selectiever verstr ekking van financiële uitkeringen , zoals 
betaling in contant geld en financiële ste un bij terugkeer, zodat er minder financiële 
stimulansen zijn voor asielmisbruik; 
3) bezoeken op hoog niveau aan  de betrokken landen en informatiecampagnes  in 
samenwerking met plaatselijke ngo’s en best uursorganen om de bur gers via de pers 
en de digitale media te informeren over hun rechten en plichten krachtens de 
visumvrije regeling; 
4) versterking van de operationele samenwerking en informatie-uitwisseling  met de 
autoriteiten van de betro kken landen, onder meer via verbindingsfunctionarissen. 
 
10 De Commissie zal de uitvoering van deze maatregelen via het bestaande 
monitoringmechanisme na visumliberaliser ing blijven beoordelen en in 2015 verslag 
uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad. 
 
11 5. STATISTIEKEN  
Figuur 1: Asielaanvragen van burgers van de visumvrije Westel ijke Balkanlanden in 
EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden 
 
Figuur 2: Totaal aantal asielaanvrage n in EU-lidstaten en geassocieerde 
Schengenlanden, en het aandeel van de Westelijke Balkanlanden daarin 
 
 
12 Figuur 3: Seizoensverdeling van de asie laanvragen van burgers van de Westelijke 
Balkanlanden sinds 2009 
 
Figuur 4: EU-lidstaten en geassocieerde Sc hengenlanden waar de meeste asielaanvragen 
worden ingediend door burgers van de Westelijke Balkanlanden 
 
 
13 Figuur 5: Westelijke Balk anlanden waaruit asielzoek ers in EU-lidstaten en 
geassocieerde Schengenlanden afkomstig zijn 
 
 
14 Figuur 6: Percentage burgers van de West elijke Balkanlanden dat asiel aanvraagt in 
EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden16 
 
                                                 
16 Totaal aantal asielaanvragen in  EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden, gedeeld door de 
bevolkingsomvang. 
 
15 Figuur 7: EU-lidstaten en geassocieerde Sche ngenlanden waar de meeste asielzoekers uit 
de Westelijke Balkanlanden asiel aanvragen 
 
 
 
16 
 
 
 
17 
 
Figuur 8: Percentage in EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden ingewilligde 
asielverzoeken van burgers van de Westelijke Balkanlanden