NL Publicatieblad van de Europese Unie C 109/27

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

2014/C 109/04

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (2)

„ZÁZRIVSKÉ VOJKY”

EG-nummer: SK-PGI-0005-01026-13.08.2012

BGA (X) BOB ( )

1. Naam

„Zázrivské vojky”

Elke producent toont aan dat in de handel de naam „Zázrivské vojky” wordt gebruikt doordat hij die, binnen het aangeboden assortiment, op het product aanbrengt en ook op het etiket.

2. Lidstaat of derde land

Slowakije

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.3. Kaas

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

„Zázrivské vojky” is de naam van een gestoomd kaasproduct, al dan niet gerookt, in de vorm van slierten van 10-70 cm lang en 2-16 mm dik. Dit product wordt bereid volgens een traditionele methode, waarbij gefermenteerde, gedeeltelijk gerijpte klompkaas in warm water wordt gestoomd en vervolgens met de hand of met behulp van twee gegroefde, tegen elkaar roterende rollen wordt uitgerekt tot lange slierten, die in het plaatselijke dialect van oudsher vojky worden genoemd. De uitgerekte, afgewerkte slierten worden als een bundel van losse of ineengestrengelde slierten aangeboden. Soms worden ze in het midden met een sliert samengebonden.

De kenmerkende organoleptische eigenschappen van het product zijn te danken aan de vezelige structuur van de uit de gestoomde kaas getrokken slierten. Deze structuur wordt verkregen door de handmatige bewerking van de gestoomde kaas en door de karakteristieke vorm van de slierten (hun lengte en dikte).

Gerookte en niet-gerookte „Zázrivské vojky” verschillen vooral in kleur en geur. De gerookte variant van „Zázrivské vojky” is licht— tot goudgeel, heeft een typisch rookaroma en een iets hoger zoutgehalte. De niet-gerookte variant van „Zázrivské vojky” is wit tot crèmewit en heeft geen rookaroma. Structuur en consistentie zijn bij beide varianten identiek.

„Zázrivské vojky” wordt verkocht in een voor voedsel geschikte folie, in meervoudige verpakkingen van diverse gewichten.

Eigenschappen:

Kleur: wit tot crèmewit; lichtgeel of goudgeel in het geval van de gerookte variant.

Consistentie: de slierten bestaan uit afzonderlijke vezels met een elastische tot stevige, maar niet harde, consistentie; de elasticiteit vermindert naarmate de kaas rijpt; het product heeft een hoge treksterkte dankzij de vezelige structuur met makkelijk te scheiden vezels.

Geur en smaak: melkachtig, aangenaam kazig, hartig, licht zuur en, in het geval van de gerookte soorten, met een typisch rookaroma.

Samenstelling: droge stof: ten minste 40 gewichtspercenten.

Vetgehalte op de droge stof: ten minste 25 gewichtspercenten.

Zout: niet meer dan 5,5 gewichtspercenten voor de niet-gerookte variant en niet meer dan 6,0 gewichtspercenten voor de gerookte variant.

Microbiologische eigenschappen:

„Zázrivské vojky” is een gestoomd kaasproduct dat wordt bereid uit klompkaas die hoofdzakelijk een warmtebestendige melkzuur-microflora van de volgende stammen bevat: Lactococcus, Streptococcus en Lactobacillus.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Voor de bereiding van gestoomde „Zázrivské vojky” wordt gebruikgemaakt van klompkaas die wordt verkregen uit rauwe of gepasteuriseerde koemelk waaraan een melkzuurcultuur wordt toegevoegd.

De kwaliteit van de melk wordt in de bedrijven van de klompkaasproducenten regelmatig gecontroleerd en geregistreerd aan de hand van de volgende parameters: groeiremmende stoffen, temperatuur, zuurgraad, vet, soortelijk gewicht en vetvrije droge stof.

Het totale aantal micro-organismen en het aantal somatische cellen worden vastgesteld door erkende laboratoria.

De klompkaas bevat ten minste 48 gewichtspercenten droge stof, met ten minste 35 gewichtspercenten vet op de droge stof en een pH van 4,9-5,2. De buitenzijde van de klompkaas is uniform en glad met een passende korst en een witte tot crèmeachtige kleur.

De oorsprong van de klompkaas is niet bepalend voor de kwaliteit van het product.

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

Er zijn geen speciale kwaliteitseisen of beperkingen ten aanzien van de oorsprong.

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden, zijn:

— de koemelkkaas wordt vóór het stomen in repen gesneden, die vervolgens met een rasp worden bijgewerkt,

— de aldus bewerkte kaas wordt gestoomd in warm water (met een temperatuur van 70-95°C) en mechanisch bewerkt totdat hij een compacte massa vormt, parenina genoemd;

— de parenina wordt verder met de hand bewerkt totdat deze een soepele consistentie met hoge vormbaarheid heeft,

— de aldus ontstane kaasmassa wordt direct met de hand of met behulp van twee tegen elkaar roterende rollen met groeven uitgerekt tot lange slierten,

— de uitgerekte slierten vallen onmiddellijk in koud drinkwater,

— de afgekoelde kaasslierten worden met de hand op een haspel gewikkeld en vervolgens aan één kant doorgesneden en in het midden samengebonden met een enkele kaassliert, vojka geheten (meervoud: vojky),

— de slierten worden in een verzadigde zoutoplossing gezouten totdat het gewenste uiteindelijke zoutgehalte is bereikt,

— na het zouten worden de kaasslierten opgehangen zodat het overtollige water kan afvloeien,

— gerookte variëteiten van de kaasslierten worden gerookt door ze in een traditionele rookkamer met geforceerde ventilatie rechtstreeks aan koude rook van hardhout bloot te stellen totdat ze een goudgele kleur krijgen.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz.

Het product „Zázrivské vojky” wordt verkocht in verpakkingen van diverse gewichten. De standaardverpakking weegt 100 g, maar er kunnen ook verpakkingen van 130, 150, 250, 500 en 1 000 g op de markt worden gebracht. De kaas wordt verpakt in een voor voedsel geschikte folie.

De kaasslierten „Zázrivské vojky” moeten direct na vervaardiging worden verpakt in het afgebakende geografische gebied teneinde de specifieke vorm te behouden en de kwaliteit van het product te waarborgen.

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Producenten die „Zázrivské vojky” vervaardigen in overeenstemming met dit productdossier, mogen voor etikettering, reclame en afzet gebruikmaken van de benaming „Zázrivské vojky”.

Op de etiketten van het product moeten de volgende vermeldingen zijn aangebracht:

— de benaming „Zázrivské vojky”, duidelijk zichtbaar,

— de soort (gerookte of niet-gerookte kaas),

— de woorden „beschermde geografische aanduiding”, of de afkorting „BGA”, en het bijbehorende EG-symbool.

4. Beknopte omschrijving van het afgebakende geografische gebied

„Zázrivské vojky” wordt vervaardigd in de gemeente Zázrivá. Het geografische gebied wordt begrensd door de gemeente Oravská Lesná in het noorden, de gemeente Terchová in het westen, de gemeente Párnica in het zuiden en de bergruggen Paráč en Minčol in het oosten.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Zázrivá ligt in een typisch berggebied, waar de omstandigheden gunstig zijn voor het houden en weiden van schapen en runderen en de verwerking van hun melk tot kaas. De plaatselijke bevolking benut de bijzondere kenmerken van dit bergachtige gebied reeds sinds de eerste kolonisatie van deze streek.

Volgens de mondelinge overlevering worden de slierten en andere kaasproducten reeds sinds de tweede helft van de 19e eeuw in Zázrivá geproduceerd. De productie van verschillende soorten voor verkoop bestemde gestoomde kaas, waaronder slierten, was destijds namelijk de enige inkomstenbron voor de plaatselijke schapen- en rundveehouders.

Wanneer aan de benodigde parameters (zuurgraad, geschiktheid voor stomen) wordt voldaan, wordt de koemelkkaas in repen gesneden, die worden geraspt en in warm water (met een temperatuur van 70-95°C) worden gestoomd; de kaas wordt geroerd met behulp van een houten spatel of een mechanisch roertoestel totdat hij een compacte, elastische massa vormt, parenina genoemd. De parenina wordt met de hand gekneed, dat wil zeggen gemengd, gevouwen en uitgerekt totdat deze een soepele consistentie met hoge vormbaarheid heeft. De kaasmassa wordt direct uitgerekt tot lange slierten, die onmiddellijk in koud drinkwater vallen. De kaasslierten worden in koud drinkwater afgekoeld (2 tot 10 minuten), zodat zij hun vorm behouden; de afgekoelde slierten worden op een haspel gewikkeld. Daarna worden zij aan één kant doorgesneden en in het midden samengebonden met een enkele kaassliert. De doorgesneden en samengebonden slierten worden gezouten door ze in een verzadigde zoutoplossing onder te dompelen en kunnen eventueel worden gerookt. De kaasslierten worden aan een houten of roestvrije stang gehangen zodat de overtollige pekel kan afvloeien.

5.2. Specificiteit van het product

„Zázrivské vojky” is een product dat wordt gemaakt volgens een traditionele, vrijwel uitsluitend handmatige methode waarbij klompkaas in warm water wordt gestoomd en tot slierten (vojky) wordt uitgerekt. De kaas kan worden uitgerekt met behulp van twee tegen elkaar roterende rollen met groeven, waartussen de kaas wordt geperst nadat hij met de hand is bewerkt. De handmatige bewerking van de gestoomde kaas (het kneden en uitrekken) geeft een unieke vezelige structuur, die het product zo bijzonder en uniek maakt.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

De aanvraag om „Zázrivské vojky” als een beschermde geografische benaming te registreren is gebaseerd op de specifieke structuur en vorm van het product, alsook op de faam en de met het product gepaard gaande traditie — de traditionele productiemethode.

De eerste bewoning van het gebied rond Zázrivá stamt uit de dagen van de Walachijse kolonisatie, die in de 16e eeuw begon. Door het bergachtige terrein, de rotsachtige bodem, en het koude klimaat kon zich geen echte landbouw ontwikkelen, maar werd in het gebied altijd aan „huishoudelijke” landbouw gedaan: er werden op kleine schaal schapen gefokt en gehoed, en later werden ook runderen gehouden. Dit waren vrijwel de enige inkomsten- en bestaansbronnen (Čaplovičová, Z.: Zo zázrivského salašníctva, Sborník SNM, 56, 1962, blz. 118-129).

In registers betreffende de bezittingen van overleden inwoners van Zázrivá die vanaf het midden van de 18e eeuw en gedurende de hele 19e eeuw werden bijgehouden, is veel informatie te vinden over de teeltmethoden in die tijd (ŠOBA Bytča, Prothocollum Cadmitatum Anni 1761, f. 91, nr. 38, bezittingen van wijlen Georgius Dattek, Zázrivá). Op basis hiervan heeft de vervaardiging van kaasproducten zich verder kunnen ontwikkelen als één soort van huisbereide levensmiddelen. Elk huishouden dat zelfs maar een gering aantal schapen of koeien hield, maakte zijn eigen kaasproducten, waaronder kaasslierten (vojky) en gevlochten zweepjes (korbáčiky): „… in de keuken waar de kaas werd gemaakt, bevond zich een houtkachel. Daarop werd melk verhit totdat deze stremde, en de wrongel werd in warm water verwarmd, geroerd en gestoomd. Nadat de wrongel door het water in de schaal was verwarmd, werd de gestoomde wrongel met de hand uitgerekt tot een sliert, die vervolgens in een op de grond staand bekken met koud water viel. Op een tafel in dezelfde ruimte bevond zich een houten raamwerk waar de sliert omheen werd gewikkeld, waarna deze op een rek in een belendende geventileerde ruimte werd gehangen. De volgende dag pakten ze een schaar van de tafel en knipten ze de onderkant van de kaasstreng door. De zo gevormde kaasslierten vielen op de tafel en werden gevlochten. Ze werden in een gezouten gelatineoplossing gedompeld, die in een geglazuurde kom was bereid ...”. (Keresteš a kol.: Ovčiarstvo na Slovensku história a technológia, Eminent, Považská Bystrica 2008, blz. 388-389). Deze kaasslierten werden door de producenten zelf verkocht.

Volgens andere historische registers werden er in het dorp Zázrivá, in het noorden van Slowakije, traditionele gestoomde kazen in verschillende vormen geproduceerd. Een van die producten werd als volgt gemaakt, zoals in de gemeentelijke kronieken is opgetekend (Huba, P.: Zázrivá, Vydavateľstvo Osveta, z.pl, Martin, voor het lokale nationale comité in Zázrivá, 1988, blz. 105): „… de kaas die werd geproduceerd nadat de melk was gestremd, werd in kommen met warm water gedaan en met de hand bewerkt, d.w.z. met de hand uitgerekt. Ten slotte werd de kaas tot een dunne sliert gevormd, die vervolgens werd overgebracht naar een andere kom met koud water en een oplossing van gekookt water en zout. De kaassliert (vojka) werd om een houten haspel gewikkeld en vervolgens doorgeknipt. De op deze wijze vervaardigde kaas kon daarna worden geconsumeerd …”.

In Etnografia Slovenska (Ethnologia Slavica, Tomus XVI 1984, Slovenské pedagogické nakladateľstvo Bratislava, 1986, blz. 64-65) wordt vermeld dat er „...in het dorp Zázrivá, in het noorden van Slowakije, een traditionele gestoomde kaas in de vorm van zweepjes werd geproduceerd.”

Het gebied was niet alleen een plek waar kaas werd vervaardigd, maar werd ook een centrum voor de inkoop en verkoop van gestoomde kazen. Uit de archieven blijkt dat er meermaals vergunningen aan handelaren in gestoomde kaas zijn verstrekt.

Verkopers van gestoomde kaas in Zázrivá bieden hun producten nog steeds aan op diverse markten en tijdens speciale gelegenheden zoals bruiloften, doopfeesten, Kerstmis, carnaval en Pasen. De productie van kaas in de vorm van vojky (slierten) kent steeds een hoogtepunt tijdens deze feestdagen, wat getuigt van de populariteit van het product. Dit wordt bevestigd door de productieregisters van de producenten.

Zázrivá heeft zijn agrarische karakter nog altijd behouden. Ook de kaasslierten worden nog altijd gemaakt dankzij de vaardigheden, ervaring en kennis die van generatie op generatie zijn overgegaan. Het productieproces en de specifieke vorm en kwaliteit van het product zijn behouden gebleven. Volgens een artikel op de iZURNAL-website „… weet elke vrouw in Zázrivá hoe ze kaasslierten moet maken. Het is een vaardigheid die van moeder op dochter wordt overgedragen, zoals elke huisvrouw je kan vertellen …”.

De faam en traditie van „Zázrivské vojky” blijken niet alleen uit het kwaliteitslabel dat is toegekend door het Slowaakse ministerie van Landbouw en Plattelandsontwikkeling, maar ook uit artikelen die erover in de pers zijn verschenen (bijvoorbeeld pagina 9 van het artikel „Zázrivské dni 2008” (Zázrivá-festival 2008), in Noviny o dianí v Zázrivej (Nieuws over Zázrivá), deel X, nr. 2/2008, rooms-katholieke parochie van Zázrivá).

Ondanks de moeilijke omstandigheden kon de plaatselijke bevolking zich dankzij haar bekwaamheid en vindingrijkheid in het gebied handhaven en verwierf zij zich een reputatie tot ver buiten de streek.

„Zázrivské vojky” is een bekende traditionele delicatesse, niet alleen voor Slowaken, maar ook voor buitenlanders die Slowakije bezoeken en pakjes met de specialiteit als geschenk mee naar huis nemen.

Kaasslierten spelen een prominente rol bij de grote jaarlijkse regionale evenementen, zoals de beurs Zázrivské dni, waarop wedstrijden voor het uitrekken van „Zázrivské vojky” en het vlechten van „Zázrivské korbáčiky” worden georganiseerd. De wedstrijden zijn populair, wat blijkt uit de deelname van zowel lokale producenten als occasionele deelnemers.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(Artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006 (3))

http://www.upv.sk/swift_data/source/pdf/specifikacie_op_oz/SP-Zazrivske%20vojky.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12. Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(3) Vgl. voetnoot 2.