Nr. C 56/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 3. 90 
Advies over het milieubeleid, basisvariabele van de economische en sociale ontwikkeling 
(90/C 56/06) 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 20 juni 1989 besloten, overeenkomstig artikel 20, 
vierde alinea, van het Reglement van Orde, een advies op te stellen over het milieubeleid, 
basisvariabele van de economische en sociale ontwikkeling. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbe­
reiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 
1989 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Beretta. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 271e zitting (vergadering van 
15 november 1989) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goed­
gekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Voor een in hoofdlijnen positieve ontwikkeling 
van de interacties en relaties van de levende wezens 
onderling en met hun natuurlijke omgeving is het nodig 
grote inspanningen te doen en een consequent milieu­
beleid te voeren. Zo lijken het feit dat met de Europese 
Akte een milieuhoofdstuk in het EEG-Verdrag werd 
opgenomen, en het feit dat 1987 tot het Europees Jaar 
van het Milieu werd uitgeroepen, te moeten worden 
uitgelegd. Het Comité heeft gewezen op de draagwijdte 
van deze aanpak en hier ook van harte mee ingestemd, 
omdat aldus het milieubeleid van de Gemeenschap het 
juridische draagvlak is gegeven en het milieu tot onder­
deel van alle andere beleidsvormen van de Gemeen­
schap is gemaakt. 
1.2. Dit hield ook nieuwe verantwoordelijkheden in 
voor het Comité als vertegenwoordiger van de maat­
schappelijke, vakbonds- en beroepsorganisaties; het is 
dan ook geen toeval dat op basis van de nieuwe artike­
len 130 R en 130 S van het Verdrag raadpleging van het 
Economisch en Sociaal Comité verplicht is voor alle 
voorstellen op milieugebied. Het Comité dient bo­
vendien te worden geraadpleegd over alle voorstellen 
die verband houden met de totstandbrenging van de 
interne markt en gebaseerd zijn op artikel 100 A, dat 
een hoog beschermingsniveau op het gebied van gezond­
heid, veiligheid en milieubescherming voorschrijft. 
1.3. Hier kan dus worden gesproken van een nieuwe 
fase, waarin wet- en regelgeving op milieugebied in een 
stroomversnelling zijn gekomen en de bepalingen bij 
het naderen van de interne markt worden geharmoni­
seerd; in deze fase wordt ook steeds vaker een verband 
gelegd tussen milieubescherming en de andere beleids­
vormen. 
Al in zijn advies over het vierde milieuprogramma heeft 
het Comité met het oog op het belang van het milieu­
actieprogramma voor het economisch, het sociaal en 
het werkgelegenheidsbeleid de Commissie geadviseerd 
„de werkgevers-, de werknemers- en de representatieve 
consumenten- en milieu-organisaties bij de verwezenlij­
king van het programma te betrekken". Het heeft er 
voorts op aangedrongen, „op communautair 
niveau (...) het kader te scheppen waarbinnen een pas­
sende samenwerking op nationaal, regionaal en lokaal 
niveau tot stand kan komen." (*). 
(») PB nr. Cl 80 van 8. 7.1987. 1.4. Het Comité is uitermate geschikt als ontmoe­
tingsplaats voor deze gesprekspartners en heeft de laat­
ste jaren dan ook getracht een doeltreffende bijdrage te 
leveren tot de dialoog over deze problematiek die voor 
de kwaliteit van de ontwikkeling een steeds centralere 
plaats inneemt. 
1.5. In de door de Afdeling voor milieu opgestelde 
adviezen is het verband tussen harmonisering van de 
milieuwetgevingen op een hoog niveau en de sociaal-
economische gevolgen van deze bepalingen, namelijk 
omschakeling van de produktie en werkgelegenheid, 
steeds onderstreept. Ook is er steeds op gewezen hoe 
belangrijk het is, de burgers van de milieuproblematiek 
te doordringen en van milieu-educatie een specifieke 
plicht te maken. 
1.6. Al in het advies over het vierde milieuprogram­
ma heeft het Comité gewezen op het belang van een 
algemene aanpak, waarbij de werkingssfeer van de 
richtlijn over milieu-effectbeoordeling wordt uitgebreid 
tot alle relevante beleidsonderdelen en maatregelen van 
de Gemeenschap (2). 
Daarnaast heeft het Comité bij de beoordeling van 
de ontwerp-verordening inzake communautaire acties 
voor het milieu erop gewezen dat hiervoor onvoldoende 
geld ter beschikking wordt gesteld en heeft aange­
drongen op opvoering van het budget hiervoor op mid­
dellange termijn (3). 
In diezelfde richting gaat het commentaar met betrek­
king tot het budget dat voorgesteld werd voor onder­
zoek in het kader van het Step-Epoch-programma, 
waarmee de wetenschappelijke basis voor een milieu­
beleid moet worden gelegd. 
1.7. Tijdens de discussie die op gang werd gebracht 
met het rapport en het advies over de sociale aspecten 
van de interne markt en die haar hoogtepunt bereikte 
bij het opstellen van het advies over de sociale 
grondrechten in de Europese Gemeenschap, heeft het 
Comité gewezen op het gewicht dat het milieu dient te 
krijgen bij het streven naar kwalitatieve groei in de 
Gemeenschap; het heeft daarbij het recht op milieu­
bescherming als een van de sociale grondrechten be­
stempeld. 
(2) Zie paragraaf 2.1.3.1. 
(3) PB nr. C 232 van 31. 8. 1987. 
B^.90 Publikatiehlad van de europese Gemeenschappen ^r.Có^B^ 
f^et Comité h^eft hierbij het argument gehanteerd dat 
debeschcrmingenhetonderhoudvande natuurlijke 
rijkdommen^ het behoud van de natuurlijke klimaat^ 
cvcli^e^n optimale ruimtelijke ordening^ de woonom^ 
gevmg^ schond technologieën en de vemgheid van proD 
dukten uit de bodemen van d^ techniek zich als gebied 
d^naandienenwaar het nuttige zinvol en in sommige 
orozichten^elfs noodzakelijk is om onderzoek ^ninves^ 
tcringen te doen. hierbij dient steeds te worden beseft 
dat de mogelijkheid om de economie in dez^ richtingen 
te oriënteren ni^t alleen is gegeven aan de afzonderlijke 
landend maar ook aan een op de toekomstgerichte 
Europese Gem^nschap^ die daarvoor e^n algemeen 
gemeenschappelijk beleid dient uit te stippelen. 
L^. COok in het kader van deze algemene aanpak 
wordt in het advies over de economische situatie van 
dcGemeenschap medio 19^9 in een hoofdstukover 
actieve milieubescherming voor een efficiënte volkshuis^ 
houding^^ in overeenstemming met eerdere uitspraken 
van het Comité gewezen oTo de bijdrage die een int^n^ 
sicvere en betere milieubescherming kan leveren tot 
kwalitatieve groeit 
^ABtilieubeschcrming leidt tot nieuwe werkgelegenheid^ 
namelijk als gevolgvan de milieu investeringen en de 
ontwikkeling van ni^uwc^ in het bijzonder voor de 
e^portgeschikte ^milieugoederen". Voorts is milieu 
bescherming dikwijls cen vereiste voor de herstructur^ 
ring van de industrieën d^ totstandbrengingvan nieuwe 
werkgelegenheid^ bij voorbeeld in d^ traditionele in 
dustriëleregio^waar het in het verleden veroorzaakt 
milieubederf het herstructureringsproces belemmert. 
Bovendien is het zo dat ondernemingen die snel op 
andere produktieprocédés en produkten weten over te 
schakelend een concurrentievoorsprong verkrijgen ten 
opzichte van ondernemingen die zich niet zosnel aan 
de nieuwe milieu^isen aanpassen ^bij voorbeeld d^ 
katalvsatorautoPM 
L9. löat er bij een gemtegreerde aanpak een inter 
actie is tussen economische ontwikkeling en milieu 
bescherming^wordt ook onderstreept in h^t recentelijk 
uitgebrachte informatieve rapport en initiatieadvics 
ov^rhetbcrgstrekenbelcid. 
L10. Ten aanzien van de invloed van het milieu 
beleid op specifieke beleidsvormen dient tot slot te 
worden herinnerd aan het door het Comité uitgebrachte 
advies over milieu ^nlandbouw.l^ierin wordt gewezen 
op de sleutelpositie die d^ landbouwers bij de bescher 
ming van h^t milieu kunnen innem^n^. 
LIL löc noodzaak van grote aandacht voor het ver 
bandtussen milieu en sociaaleconomischeontwikk^ 
ling wordt overigens bevestigd door een reeks opmerke 
lijke uitspraken van gezagdragers bij de Gommissie^ in 
dit verband dienen de toespraakvanCommissievoor 
bitter löclors bij de presentatie van het werkprogramma 
van de Gommissievoorl9^9 en de toespraak van com 
missarisR.ipadiAicanavoor de Afdeling voor milieu 
on^juni 19^9 te worden vermeld. 
^^8mA^^v^^.n t^. De Commissie heeft onlangs haar voornemen bevestigd 
om een rapport over de kostenvan een ^nietmilieu^ 
beleid"op te stellen. Dit zal een welkome aanvulling 
vormenophet verslag vanCecchimE 1992 moet als 
gelegenheid worden aangegrepen om een milieus 
beschermingsbeleid van hoog niveau tot stand te 
brengen. 
2. Voorwaarden voor kwa^taneve groei 
2.L Uit het initiatief van de Instellingen van de Eu­
ropese Gemeenschappen blijkt hoe zeer de milieu­
belangstelling en-bewustheid zijn toegenomen en hoe 
sterkd^ tendens is om aan een dergelijk beleidalgemene 
betekenis toe te kennen^ook wordt duidelijk hoe de 
concrete maatregelenmoetenwordenuitgevoerdbin-
nen d^ ruimte die door het met de Europese Akte 
aangevulde Verdragende bescheiden financiële mid­
delen voor dit doel is gegeven. 
Dit wijstop eencontradictie die overal kan worden 
vastgestelde hoewel organisaties^politiekepartijen^ vak­
bonden en de Instellingen ^elf het erover eens zijn dat 
het milieu een centrale betekenis heeft gekregen^ en 
inzien dat het milieubederf al sterk is voortgeschreden^ 
hebben diegenen die regeringsverantwoordelijkheid 
dragend bij hun weten regelgeving met door de econo­
mie opgelegde beperkingen temaken. 
Als gevolg daarvan wordt steeds meer vertraging opge­
lopen en wordt het steeds moeilijker de milieuschade 
later ongedaan te maken. 
2.2. De vraag in hoeverre de achteruitgang van het 
milieu ten koste gaat van de reële welvaart — dat wil 
zeggendeeconomischekosten van het uitblijven van 
hetmilieubeleid — ismoeilijknauwkeurigtebeant-
woord^n^ maar vestigt welde aandacht op de noodzaak 
een beleid te ontwerpend uit t^ werken en uit te voeren 
waarmee produktiviteit en milieuvriendelijkheid al 
thans op langere termijn op één noemer kunnen worden 
gebracht. 
In een aantal landen ^ederland^ Duitsland en^weden^ 
wordt inmiddels onderzocht of het ^binnenlands mi-
lieuprodukt"economisch te kwantificeren is naast het 
gehanteerde kencijfer ^bruto binnenlands produkt". 
1-loew^leen nauwkeurige kosten-en batenbalansbij 
een verschuiving van produktie^ consumptie en dienst­
verlening moeilijkoptestellenis^zoudenhetsteeds 
vak^r voorkomen van milieuramingen en de grote ri-
sico^s^n gevolgen van het gebruik van bepaalde stoffen 
voorde gezondheid voor de Gemeenschapen de Lid 
staten aanleiding moeten zijn om de instrumenten tot 
stand tebrengen waarmeedecconomisch^ voor en 
nadelen van de belangrijke beleidskeuzes tevoren objec 
tief kunnen worden getaxeerd. 
^^tenschap en technologie kunnen hun belangrijke 
bijdrage leveren indien hiervoor meer geld ter beschik­
king wordt gesteld enBof internationaal op grotere 
schaal wordt samengewerkt. 
Nr. C 56/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7.3.90 
2.3. Bijstelling van de ontwikkeling vereist bijgevolg 
dat hierbij grote gebieden worden betrokken. De com­
munautaire dimensie lijkt geschikt om de nieuwe be-
leidskoers op belangrijke wijze te kunnen beïnvloeden 
op een moment waarop de volledige verwezenlijking 
van de interne markt onder meer homogene produk-
tievoorwaarden vereist en daartoe het concurrentiever­
mogen van het gehele bedrijfsleven in de Gemeenschap 
kwalitatief moet worden verbeterd (é). Wordt het mi­
lieubeleid van de Gemeenschap als prioritaire ontwik -
kelingsvariabele beschouwd, dan kan het ook een be­
langrijke bijdrage leveren tot de versterking van de 
sociaal-economische samenhang, die formeel in de Eu­
ropese Akte is vastgelegd. 
Steeds beter wordt ingezien waar de grenzen van het 
huidige ontwikkelings- en consumptiemodel Üggen, en 
steeds vaker vat de overtuiging post dat de ecologische 
omschakeling van de produktie meer nog dan de be­
scherming van het bestaande de aanzet tot een nieuwe 
groeifase kan geven. 
2.4. Hiermee schijnt een ruime en overtuigde consen­
sus te zijn bereikt of althans bereikbaar te zijn die 
noodzakelijk is voor het op gang brengen van grote 
veranderingen; deze zullen geleidelijk maar ingrijpend 
inwerken op de instelling van de ondernemers en de 
individuele burgers ten aanzien van de sociaal-economi­
sche structuur; hierbij zouden wel eens nieuwe verban­
den uit de bus kunnen komen. 
Hiervoor moet uiteraard een prijs worden betaald en 
de middelen moeten op nieuwe prioriteiten worden 
gericht. Bovendien bestaat er een collectieve verant­
woordelijkheid ten opzichte van toekomstige gene­
raties. Dit mag niet ten koste gaan van het beginsel „de 
vervuiler betaalt", dat steeds strikter dient te worden 
toegepast om beter te voldoen aan de behoefte aan 
preventie van milieubederf en herstel van milieuschade. 
Het gaat er niet alleen om, achteraf de milieuschade te 
herstellen en de veroorzaker voor de vervuiling te laten 
betalen; om achteruitgang van het milieu tegen te gaan, 
komt het erop aan geld te steken in het op gang brengen 
van zodanige veranderingen in produktkenmerken en 
produktieprocessen dat gezondheid en milieu geen 
schade wordt toegebracht. 
3. Algemene, concrete en coherente milieumaatregelen 
op korte en middellange termijn 
3.1. Gezien het voorgaande lijkt een kwalitatieve 
sprong in het milieubeleid en de milieuactiviteiten van 
de Gemeenschap noodzakelijk en mogelijk en, gemeten 
aan de snelle verdere achteruitgang en de daaraan ver-
(*) Uit het door de commissie Kreisky opgestelde document „A 
Programme for Full Employment in the 1990s", Pergamon 
Press, 1989, kan worden afgeleid dat als het milieu­
beschermingsprogramma in alle Europese landen zou worden 
uitgevoerd, de marginale uitgaven een muitipliëreffect zouden 
hebben tussen 1,5 en 2; met andere woorden, de toegevoegde 
waarde zou 1,5 a 2 maal de oorspronkelijke uitgaven bedragen 
(blz. 72). bonden overeenkomende stijging van de sanerings-
kosten, ook spoedeisend. 
Een actief milieubeleid is gebonden aan het hiervoor 
uitgetrokken budget. Het dient de economische, sociale, 
politieke en institutionele voorwaarden te scheppen 
waartussen de relaties anders kunnen worden beoor­
deeld. 
3.2. De sociale problemen van gisteren zijn de politie­
ke problemen van vandaag en worden de economische 
problemen van morgen. Gaat men er eenmaal vanuit 
dat bij de analyse van de produktiestrategieën met het 
milieu als variabele rekening moet worden gehouden, 
dan dient een „ethiek van het milieugebruik" te worden 
toegepast die richtinggevend moet zijn bij de keuzen op 
produktiegebied. 
Uit een dergelijke ethiek vloeit de noodzaak voort, toe 
te werken naar een ontwikkelingsmodel waarin aan 
kwalitatieve groei de voorkeur wordt gegeven en dat 
ten doel heeft de dynamiek van het reële per capita 
inkomen te bevorderen zonder de financiële en de na­
tuurlijke reserves van het sociaal-economische systeem 
uit te putten. 
3.3. Het door de Commissie opgestelde vierde mi­
lieuprogramma heeft aangegeven hoe het milieubeleid 
in beginsel in de verschillende beleidsvormen moet wor­
den verwerkt. 
3.4. Tot dusverre waren de maatregelen niet altijd 
continu en in het geheel niet gecoördineerd. Ook al 
zijn de bereikte resultaten fragmentarisch, zij kunnen 
niettemin tot de totstandkoming van een algemeen en 
daarmee beter gericht beleid bijdragen. 
Zo kunnen de betrekkelijke, maar toch belangrijke 
vooruitgang die met Gemeenschapsmaatregelen op het 
gebied van luchtverontreiniging kan worden bereikt, en 
de vastgestelde maatregelen tegen door stedelijk en 
bedrijfsafval veroorzaakte vervuiling uitsluitend wor­
den geconsolideerd en zelfs versterkt indien een algeme­
ne strategie wordt vastgesteld en ten uitvoer gelegd om 
het gebruik van schone technologieën en niet vervui­
lende produkten te bevorderen, de hoeveelheid econo­
misch niet recycleerbaar afval te verminderen en ver­
vuilde grond weer schoon te maken. Dit alles vereist 
dat al bij het begin van de besluitvorming rekening 
wordt gehouden met de waarschijnlijke gevolgen van 
de voorgenomen maatregelen voor het milieu. 
De achteruitgang van het milieu kan overigens een 
halt worden toegeroepen en een aanvaardbaar milieu-
evenwicht kan niet alleen worden bereikt door middel 
van wetgeving, maar vooral door het „milieubewust­
zijn" te laten doordringen in de besluitvorming op alle 
gebieden, van landbouw tot industrie, van energie tot 
vervoer, van toerisme tot regionale ontwikkeling. 
3.5. Uit de programma's van de Commissie kan haar 
voornemen worden opgemaakt om een kostenanalyse 
van het niet voeren van een milieubeleid te verrichten 
B.ó.^ Puhlikatiehlad van de europese gemeenschappen r^rCh^gPB 
eneen^uropeesmilieubureauinhetleventeroepen 
dat informatie over de toestand van het milieu zou 
moeten verzamelen. 
L^e beschikbaarheid van objectieve informatie kan van 
grote invloed zijn op de ontwikkeling van een Gemeen­
schapsstrategie om de milieubehoeRen in grotere mate 
mee te nemen in alle technische processen op het terrein 
van planning en besluitvorming^ hiermee wordt het 
preventieve karakter van het milieubeleid vandeC^e-
meenschap concreet onderstreept. 
ó.^. löegegevensen de beoordelingen met betrekking 
tot de milieu-omstandigheden en de belasting van het 
milieu moeten vooral betrekking hebben op de lucht 
kwaliteitendeuitstoot,de kwaliteit vanhet water, 
de vervuilende stoken, de natuurlijke hulpbronnen, de 
toestand en het gebruik van de bodem, alsook de toe­
stand in de grote stedelijke centra^ 
In dit verband ^ou het uit economisch oogpunt zinvol 
kunnen zijn en ook de sanering ten goede kunnen 
komen om deskundige functionarissen op te leiden en 
toe te rusten, niet alleen om de nodige metingen te 
doen, maar ook om de ondernemingen, met name het 
midden- en kleinbedrijf landbouwcoöperaties en inD 
dustriële ondernemingen, adviezen en andere diensten 
te verstrekken. 
Ueze functionarissen gouden ook nuttige informatie 
kunnen verstrekken voor de bewustmaking van consu­
menten en in het bijzonder van jongeren,waarbij met 
het onderwijsnet wordt samengewerkt. 
Aldus zal ook de mogelijkheid tot coördinatie van sec 
tormaatregelen met maatregelen met betrekking tot het 
grondgebied kunnen wordenbevorderd, met name in 
de overgangsfase waarin de sanering zal plaatsvinden. 
^. Tot een krachtiger en rationeler milieubeleid zal 
worden bijgedragen indien de Lidstaten de ^Gmilieu 
wetgevingvlot en correct in nationale wetgeving omzet­
ten en de informatie beter wordt verspreid. 
Gezien de huidige standvan zaken dientdaarom te 
worden nagedacht over de vraag ot de taken en de 
bevoegdheden van de Gemeenschap en in de Lidstaten 
niet beter dienen te worden afgebakend aangezien de 
milieuwetgevingen op uiteenlopende wijze zijn opgezet 
en de uitvoeringsstadia hiervan verschillen, hierbij 
dientdemedewerkingvande sociale partners en van 
de representatieve consumenten en milieuorganisaties 
te worden bevorderd. 
Ó.D. ^at de wereldomspannende aspecten van de 
milieubescherming betrert, neemt de Gemeenschap als 
zodanig deel aaninternationale onderhandelingenter 
bescherming van de ozonlaag rond de planeet en aan 
het boeken van een oplossing voor de uitermate grote 
problemen in verband met vermindering van de 
woudoppervlakte en de woestijnvorming.!^ bijdrage 
van de gemeenschap ^al in de politieke, commerciële, 
sociale en culturele betrekkingen met derde landen des te hoger worden ingeschat indien ^ij erin slaagteen 
coherent en op zich^el^ gericht beleid te voeren. 
daartoe is het ^aak dat de Lidstaten de Instellingen 
vandeEuropese Gemeenschappen meer middelenen 
instrumenten ter beschikking stellen om een mi­
lieustrategie ten uitvoer te leggen waarmeeeen positieve 
invloed kan worden uitgeoefend op kwaliteits­
verschuiving op de markt en op het herstel van het 
milieu-evenwicht. 
Aan de andere kant leidt de tijdensde te Parijs gehouden 
topconferentie van de Levengrote industrielanden uitge 
sproken politieke wil tot ernstige en ingewikkelde aan 
passingsproblemen op het niveau van produktie- en 
handelsstructuren, ook in het duiver economische vlak. 
^. Behalve op de instellingen rust op de gehele 
samenleving een groeiende verantwoordelijkheid. 
L^it vereist dat steeds meer aandacht aan milieu-aangele 
genheden wordt besteed en dat bij de aanpak van het 
milieubederf een grotere solidariteit aan de dag wordt 
gelegd, zodat er een duidelijker relatie tot stand komt 
tussen het beseft van de ernst van de milieuproblematiek 
en het concrete gedrag, foit vereist tevens dat onderne-
mingen,vakbonden en burgers via hun consumenten^ 
en milieu-organisaties de beschikking krijgen over in­
strumenten waarmee de voorwaarden worden gescha 
pen om in de veranderingsprocessen een voortrekkers^ 
rol te kunnen vervullen. 
^.L L^e consument speelt een belangrijke roh 
enerzijds wijst hij zijn vertegenwoordigers in politieke 
en wetgevende organen aan, anderzijds kan zijn gedrag 
de doorslag geven doordat hij de markt kan beinD 
vloeden. 
Gok de milieu-organisaties spelen een belangrijke rol 
bijhet verzamelen en interpreterenvan informatie op 
milieugebied. L^oor hun invloed op de publieke opinie 
kunnen ^ij insterkere matehelpen de aandachtvan 
burgers en instellingen op het behoud van leefomgeving 
en biosfeer te vestigen. 
lOaarom dienen de burgers te beschikken over alle in^or 
matiedie hen in staat steltvoor hun beslissingen sociaal-
economische en ecologische maatstaven aan te leggend 
ook dienen hun organisaties te worden voorzien van de 
nodige instrumenten om hun educatieve activiteiten te 
verbeterenenuittebreidenenom bij deuitwerking 
van wetgeving en bij de uitvoering van controles, alsook 
op het gebruik en de kwaliteit van produkten en op de 
reclame hiervoor invloed uit te oerenen. 
^.^. ^arkt en balans gelden voor de onderne­
mingen als wet. L^e ontwikkeling van het onderzoek en 
de uitwerking van geavanceerde technieken voor de 
aanpassing van produktie en dienstverlening aan 
strengere normen kunnen ertoe bijdragen een plaats te 
veroveren ot te consoliderenopeenmarkt die steeds 
hogere eisen stelt, maar dienen hnancieel en belasting­
technisch ook voldoende te worden gestimuleerd ter 
Nr. C 56/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 3. 90 
ondersteuning van een produktiestrategie die op een 
beter gebruik van het milieu berust. 
3.9.3. Het wordt steeds duidelijker dat de werk­
nemers een gezond milieu even belangrijk achten als 
optimale groei en volledige werkgelegenheid. Huns in­
ziens kan een positief milieubeleid macro-economisch 
gezien de werkgelegenheid ten goede komen. 
Bijgevolg willen de vakbonden geen defensieve houding 
innemen, maar juist een actieve bijdrage tot de ontwik­
keling van een alternatieve vraag en de verbetering van 
zowel arbeidsomstandigheden als milieu leveren. 
De vakbonden beseffen overigens dat kwalitatieve groei 
tamelijk uiteenlopende gevolgen voor de werkgelegen­
heid in de verschillende bedrijfstakken zal hebben; de 
ontwikkeling van de werkgelegenheid als resultaat van 
de nieuwe beleidskoers wordt huns inziens bepaald 
door tal van onderling samenhangende factoren als de 
economische situatie, de aard van de genomen maatre­
gelen, de financieringscriteria, de prijsontwikkeling en 
de invloed van de vraag naar goederen en diensten op 
de markt. 
Er dient in dit verband beslist te worden gezorgd voor 
geëigende mogelijkheden tot inspraak wanneer en waar 
besluiten over de verschillende variabelen worden ge­
nomen. 
4. Middelen en instrumenten voor een continue Ge­
meenschapsstrategie die meer op kwalitatieve groei 
is gericht 
4.1. Om in economisch, sociaal, beleidsmatig en in­
stitutioneel opzicht veranderingen te kunnen bewerk­
stelligen en van daar uit vervolgens nieuwe en andere 
compatibiliteitsverhoudingen te kunnen bepalen, zijn 
toereikende middelen en instrumenten noodzakelijk. 
Om een dergelijk beleid uit te stippelen, dient nu op 
EG-niveau te worden nagedacht over belangrijke 
thema's als: 
a) aanpassing van de institutionele verankering van 
het gemeenschappelijk milieubeleid; 
b) herbezinning op het gebruik van de eigen middelen; 
c) beschikbaarstelling van voldoende middelen om tot 
initiatieven en activiteiten in de gewenste richting 
aan te sporen. 
4.2. Aanpassing van de institutionele verankering van 
het milieubeleid 
4.2.1. Wat de economische aspecten in engere zin 
betreft, kan uit de analyse worden geconcludeerd dat 
de Gemeenschap er, gezien de volledig geliberaliseerde 
interne handel (de interne markt) en het aandeel van de communautaire produktie op de wereldmarkt, goed 
aan zou doen als zij met haar milieubeleid een voortrek­
kersrol zou vervullen door hiervoor de maatregelen vast 
te stellen, te ondersteunen en te coördineren. Zo kan 
zij de Lid-Staten bijstaan bij de tenuitvoerlegging van 
alle maatregelen die nodig zijn om de achteruitgang van 
het milieu een halt toe te roepen en een preventief beleid 
te verwezenlijken. 
4.2.2. Derhalve zou in de eerste plaats artikel 130 R 
van de Europese Akte, daar waar controversiële inter­
pretaties konden ontstaan, moeten worden verdui­
delijkt en verbeterd (uitstippelen van het milieubeleid 
op EG-niveau, financiële lasten hoofdzakelijk te dragen 
door de Lid-Staten). 
4.2.3. Bovendien zou een oplossing moeten worden 
gevonden voor de frequent opgetreden problemen bij 
het vinden van een geschikte rechtsgrondslag voor har­
monisatievoorschriften met belangrijke gevolgen op het 
gebied van de milieubescherming (verhouding tussen de 
artikelen 100 A en 130 S van de Europese Akte). 
4.3. Herbezinning op de aanwending van de eigen 
middelen 
4.3.1. Bij de op steun voor meerjarenprogramma's 
gerichte hervorming van de structuurfondsen, die on­
langs werd goedgekeurd, is bepaald dat de gefinancierde 
activiteiten moeten stroken met het milieubeleid. 
Krachtens de toepasselijke verordeningen kunnen acti­
viteiten ten behoeve van het milieu echter slechts gefi­
nancierd worden, als er een relatie is met de doelstellin­
gen van het structuurbeleid. 
4.3.2. Milieuproblemen doen zich voor op een veel 
breder vlak dan door deze verordeningen wordt be­
streken. Juist omdat deze problemen zo dringend, ern­
stig en veelomvattend zijn, dienen de structuur-
maatregelen in dienst te worden gesteld van de oplos­
sing van de milieuproblemen, en niet omgekeerd, zoals 
volgens de huidige wetgeving het geval is. 
4.3.3. Met een kleine, maar toch belangrijke herzie­
ning van de verordeningen zouden de diverse bescheiden 
financieringsmogelijkheden voor de verbetering van het 
milieu beter kunnen worden gecoördineerd. Daarnaast 
kunnen de doeleinden van de drie structuurfondsen 
intact worden gelaten door het EOGFL meer aan te 
wenden voor „oriëntatie", gericht op aanpassing van 
de landbouwstructuren, het EFRO in te zetten om het 
grondgebied en de eigen natuurlijke reserves van de 
verschillende regio's tot ontwikkeling te brengen en met 
het ESF het beleid voor beroepskeuze en -opleiding met 
het oog op de nieuwe vereisten te ondersteunen. 
B.óe^ Publicatieblad van de europese gemeenschappen ^r.Ch^Br^ 
4.3.4. Praktisch gezien komt het probleem erop neer 
dat het structuurbeleid in overeenstemming en niet in 
tegenspraak moet zijn met het milieubeleid van de eu­
ropese gemeenschappen als geheel. 
4.4. ^^^^r^^^^oere^^^^^^^ 
4.4.1. Voor de integratie van het milieubeleid in de 
andere takken vanhetgemeenschappelijkbeleid zijn 
toereikenden speciaal voor milieudoeleinden bestemde 
financieringsmaatregelennood^akelijk.f^aaronderzou-
den ook initiatieven moeten vallen die in e^n op produk 
tiviteitgerichte korte termijnvisie niet direct prioriteit 
gouden krijgen. 
4.4.^. In dit verband past het momenteel door het 
Europese Parlement behandelde voorstel om eennieuwe 
begrotingspost milieu ^^ te creëren^waaruit onge­
acht de r^gio steun kan worden verleend aan investering 
g^n in de milieusector die niet voor steun door de 
structuurfondsen in aanmerking komen. 
Als dit voorstel zou worden goedgekeurde kan voor het 
komende begrotingsjaar^miljoen ecu ter beschikking 
komen f^et budget van het fonds ^ou vervolgens wor^ 
d^n opgetrokken tot Li^ ^n de middelen van de 
Gcmeenschaninl^ó. 
Los van de vraag of de uitgetrokken bedragen de juiste 
omvang hebbend schaart het Comitc zich achter de 
doelstellingen van hetParlementen steunt hetdiens 
initiatief. 
4.4.3. In dit verband zouden er krachtens het vierde 
milieuprogramma voor de sectoren met prioriteit meer 
maatregelen kunnen kom^n door selectiecriteria vast te 
stellen voor programmasin^akc^ 
— g^ntegreerdc beheersprojecten voorde meestbe-
dreigde gebiedend met als doel het herstel van een 
aanvaardbaar milieu-evenwicht en het weer 
bruikbaar maken van verlaten vervuilde terreinen^ 
— projecten voor actief milieubehoud en gemtegreerd 
milieubeheer tencindenatuurlijke en mede door 
de mens gevormde ecosvstemen te herstellen en t^ 
verbeterend 
— proj^ct^nt^r voorkoming van bodemerosies in het 
bijzonder van woestijnvorming en ontbossing^ 
— projecten voor bevordering vandemilieuvriende-
lijkh^id in sectoren die de omgeving het meest be 
lasten ^energie^ ch^mic^ landbouw^ vervoerd 
stedebouw^ 
— projecten voor de recvcling van stedelijk en be 
drijfsafval en voor de toepassing van deugdelijke 
technieken voor de verwijdering van giftig afvalt 
— projecten voor de bescherming van water en lucht^ 
— projecten om het verval van stedelijke centra tegen 
te gaan en voorziening als drinkwaterleiding^ riole 
ring en afvoer van huisvuil te verbeteren. 4.^. Ue steeds toenemende behoefte aan middelen 
vooreenpreventief milieubeleid en daartegenover de 
beperkte ruimte op de begroting geven stof tot naden­
ken over de vraagt in hoeverre de bestemming van de 
communautaire middelen ^ou moeten worden bijge-
steld^of hoe het toevloeienvan^gerichte bijdragend 
voor het ^communautaire milieufonds ^ dat het Eu­
ropese Parlement in het lev^n wil roepend op het niveau 
vand^EuropeseGemeenschappenkan word^ng^re 
g^ld. 
^i. Conclusie 
^.L Inmiddels wordt algemeen erkend dat ontwikke 
ling niet kan worden gelijkgesteld met het streven naar 
een uitsluitend kwantitatieve en bijgevolgniet selectieve 
groei, derhalve dienen ^r op het juiste niveau middelen 
en instrumenten te worden verschaft voor een milieu-
beleiddatt^chniekentechnologienietafwijst^ maar 
waaraan een ^odanig^ richting wordt gegeven dat h^t 
gehele innovatieve potentieel een andere en betere ont­
wikkeling kan bepalen. 
ó.^. Co^m veranderingen in de huidige produk-
ticwijzen en consumptiegewoonten op gang te brengend 
dient de directe regelgeving ^normen^ toezicht te wor 
d^n aangescherpt en dienen door middel van heffingen 
maatregelenvoor hetbijeenbrengenc.q. de verdeling 
van middelente wordengenomen. L^it schept ruimte 
voor stimuleringen steun via maatregelen op het vlak 
van kredieten en belastingen om degewenste veran 
d^ringen te bevorderen. 
^.3. Er moet immers niet alleen worden voorkomen 
dat d^norme waarde van zichtbare resultaten en aanD 
wezige mogelijkheden wordt v^rspild^ daarnaast is het 
zaak ervoor te borgen datd^ produktieprocessen en 
d^geproduceerd^goederen steeds milieuvriendelijker 
worden^tegelijkmoetde ontwikkeling van de vraag-
^ijd^ in die richting worden bevorderd. 
^.4. Er is dus duidelijk een initiatief van d^ ^meen­
schap nodig dat niet beperkt blijft tot toezicht of 
prognose maar dat een zodanige koers uitzet dat de 
bescherming van de gezondheid en het behoud van het 
milieu op de markt in toenemende mate centraal komen 
te staan. 
Ó.O. r^et Comité hoopt van ganser harte dat de 
communautaire Instellingen doen wat nu binnen hun 
mogelijkheden ligt en gedachtenvorming op gang 
brengend om de voor het herstel en het behoud van het 
natuurlijk evenwicht vereiste strategische verandering 
gen t^ kunnen verwezenlijken en om de levensomstan­
digheden beter en veiliger te maken. 
filmen dergelijke veranderingen in de Europese Ge 
meenschappen uitstippelen en verwezenlijken en de Ge­
meenschap aan het wereldwijde overleg laten deel­
nemend dan dient te worden gezorgd voor een grotere 
continuïteit en een betere coördinatie van de maatrege­
len die het milieubeleid in de verschillende onderdelen 
en sectoren van het Gemeenschapsbeleidmoetenver^ 
talen. 
Nr. C 56/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7.3.90 
Het Comité meent, mede op grond van de in het onder­
havige advies naar voren gebrachte overwegingen, 
Gedaan te Brussel, 15 november 1989. 
1. Inleiding 
1.1. Het Economisch en Sociaal Comité gaat in grote 
lijnen akkoord met het voorstel van de Commissie een 
Europees Milieubureau op te richten, waaraan reeds 
lang duidelijk behoefte bestaat, maar het brengt daarbij 
wel de navolgende opmerkingen en suggesties naar vo­
ren. Het Comité dringt er bij de Raad en bij de Lid-
Staten op aan, het voorstel snel goed te keuren en 
op Europees, transnationaal, nationaal en plaatselijk 
niveau op efficiënte wijze ten uitvoer te leggen. 
De belangrijkste motieven die aan deze instemming en 
aan dit expliciete verzoek ten grondslag liggen, worden 
hierna uiteengezet. 
2. Beweegredenen en algemene beoordeling 
2.1. Een dringend vereiste op transnationaal vlak 
2.1.1. Het scheppen van een communautair en 
transnationaal instrument voor het controleren van de 
gegevens en het bewaken van het milieu is absoluut 
noodzakelijk geworden, omdat de industriële risico's 
en het gevaar van natuurrampen, de grote milieurampen standpunten en voorstellen, op een eigen wijze verder 
en specifieker aan dit proces te kunnen bijdragen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
van de laatste jaren en de positieve en negatieve erva­
ringen die in dit vlak zijn opgedaan, steeds duidelijker 
bevestigen dat nu en in de toekomst het gezicht van de 
wereld en het beeld van de samenleving in toenemende 
mate bepaald zullen worden door ecologische waarden, 
door de onderlinge afhankelijkheid en door de actieve 
betrokkenheid van de mensen, als individu en als sa­
menleving, bij het ontwikkelingsproces en bij de kring­
loop der natuur. 
2.1.2. Er is nu geen verzet meer mogelijk of denkbaar 
tegen de verdere ontwikkeling van de milieu­
bescherming en er is ook geen weg meer terug. De 
gedachte dat een volkshuishouding des te beter in har­
monie is met het milieu naarmate meer gezorgd wordt 
voor hergebruik van de grondstoffen, is tegenwoordig 
aardig ingeburgerd. Het is voortaan absoluut noodzake­
lijk en het zal steeds belangrijker worden voor elke 
instelling, elk bedrijf en ieder individu te handelen 
vanuit een ecologisch bewustzijn dat gevoed wordt door 
veel actuele informatie. En daarvoor is een informatie-
en milieubewakingsnetwerk nodig. Milieu-onvriendelij­
ke produktiewijzen zullen namelijk ook steeds meer 
kosten met zich brengen, terwijl veel activiteiten ge­
schaad zullen worden door de achteruitgang van het 
milieu. Advies over het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad inzake de oprichting van 
het Europees Milieubureau en het Europees Milieubewakings- en informatienetwerk 
(90/C 56/07) 
De Raad heeft op 24 juli 1989 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 130 S van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen over het voorstel voor een verordening (EEG) van de 
Raad inzake de oprichting van het Europees Milieubureau en het Europees Milieubewakings-
en informatienetwerk. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbe­
reiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 
1989 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Vercellino. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 271e zitting op 15 november 1989 het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.