Nr. C 247/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
Advies inzake de verzoeken om toetreding tot de Europese Gemeenschap van Griekenland, 
Portugal en Spanje 
Het advies van het Comité heeft niet op een bepaald document betrekking. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Tijdens zijn op 29 en 30 november 1978 gehouden 163e zitting heeft het Comité op voorstel 
van zijn Bureau besloten, uit eigen beweging een advies inzake voornoemd onderwerp op te 
stellen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 27 en 28 juni 1979 te Brussel gehouden 169e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Eco­
nomische Gemeenschap (in het bijzonder de artikelen 
198 en 237) en het Verdrag tot oprichting van de Euro­
pese Gemeenschap voor Atoomenergie (in het bijzonder 
de artikelen 170 en 205), 
Gezien artikel 17 en artikel 20, vierde alinea, van zijn 
Reglement van Orde, 
Gezien de verzoeken van Griekenland, Portugal en 
Spanje om toetreding tot de Europese Gemeenschap, 
Gezien het op 30 november 1978 door de Voltallige Ver­
gadering op voorstel van zijn Bureau genomen besluit, 
een advies over de uitbreiding van de Gemeenschap van 
negen tot twaalf landen op te stellen en hiertoe een sub­
comité „Uitbreiding" onder voorzitterschap van de heer 
S. Jonker, in het leven te roepen, 
Gezien het advies van het Subcomité „Uitbreiding" van 
14 juni 1979, 
Gezien het mondelinge verslag van de rapporteur, de 
heer A. Pfeiffer en de co-rapporteur, de heer E. Capo-
dilista, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn zitting van 27 en 
28 juni 1979 (vergadering van 28 juni 1979), 
Overwegende dat het op zijn weg ligt naar aanleiding van 
de verzoeken om toetreding van Griekenland, Portugal 
en Spanje een advies uit te brengen over alle met de uit­
breiding van de Gemeenschap samenhangende proble­
men, zulks rekening houdend met zijn voorgaande werk­
zaamheden op dit terrein; Overwegende dat deze werkzaamheden in het bijzonder 
in de volgende documenten hun neerslag hebben gevon­
den: 
—— Studie van het Economisch en Sociaal Comité over de 
betrekkingen tussen de Gemeenschap en Portugal 
van 27 april 1977, 
— Studie van het Economisch en Sociaal Comité over de 
betrekkingen tussen de Gemeenschap en Grieken­
land van 1 1 juli 1978, 
— Eerste studie van het Economisch en Sociaal Comité 
over de betrekkingen tussen de Gemeenschap en 
Spanje van 12 juli 1978, 
— Gegevens ter beoordeling van de uitbreidingspro-
blematiek, ontleend aan bovengenoemde studies 
van het Economisch en Sociaal Comité van 31 okto­
ber 1978, 
— Advies van het Economisch en Sociaal Comité inzake 
het verzoek van Griekenland om toetreding tot de 
Europese Gemeenschap van 29 november 1978 ('), 
— Studie van het Economisch en Sociaal Comité over de 
betrekkingen van de Gemeenschap met Spanje van 
23 mei 1979; 
Overwegende dat rekening moet worden gehouden met 
de bij de eerste uitbreiding van de Gemeenschap, in 
1973, opgedane ervaringen, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat op 28 juni 1979, met grote meerderheid van stemmen 
(drie stemmen tegen en twee onthoudingen) is goed­
gekeurd. 
(') PB nr. C 105 van 26. 4. 1979, blz. 50. 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/25 
INLEIDING 
Het Economisch en Sociaal Comité geeft zich er reken­
schap van dat de tweede uitbreiding van de Europese 
Gemeenschap van negen tot twaalf Lid-Staten in over­
eenstemming is met de preambule van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap, waarin „de 
overige Europese volkeren" worden opgeroepen „zich bij 
hun streven aan te sluiten". Het is van oordeel dat deze 
uitbreiding in politiek opzicht de stabilisering en verster­
king van de democratie in Zuid-Europa en daardoor 
tevens de consolidering van het democratisch bestel in 
geheel Europa bevordert. 
Om dit hooggestelde doel te bereiken is het noodzakelijk 
dat voor de met de uitbreiding gepaard gaande proble­
men op het vlak van de economische en sociale politiek 
een passende en billijke oplossing wordt gevonden; hier­
voor zullen ook offers gebracht en lasten gedragen moe­
ten worden, maar deze zullen op evenwichtige wijze over 
de Lid-Staten en toetredende landen en de economische 
en sociale sectoren en groepen verdeeld moeten worden. 
Economisch einddoel van deze uitbreiding is vergroting 
van de welvaart voor iedereen door „voortdurende ver­
betering van de omstandigheden waaronder (de) volke­
ren leven en werken". Daarom dienen alle kansen tot 
ontplooiing van een nieuwe dynamische beweging, onder 
andere als gevolg van de openstelling van nieuwe mark­
ten op industrieel en agrarisch gebied, benut te worden 
ten einde tot een zinvolle en doelmatige arbeidsverdeling 
binnen de nieuwe uitgebreide Gemeenschap te komen. 
Daartoe moet ook met inzet van alle krachten verhinderd 
worden dat de op afremming en verzwakking van de ge­
meenschappelijke solidariteit gerichte tendenzen veld 
winnen. 
Doel is de versterking, en niet de verzwakking van de 
Europese Gemeenschap. Daartoe moet vastberaden ge­
streefd worden naar een evenwichtigere ontwikkeling 
van de verschillende regio's, aangezien de samenhang en 
solidariteit binnen de Gemeenschap des te meer in gevaar 
komen naarmate de onevenwichtigheden en de materiële 
verschillen (levensstandaard, welvaart) in de Gemeen­
schap groter zijn. 
De dynamische openstelling van de industriële en land­
bouwmarkten moet gepaard gaan met een omvangrijke 
communautaire actie vooral ten aanzien van de achterge­
bleven, door de toetreding bijzonder zwaar getroffen 
structuren (regionaal beleid, sociaal beleid enz.). 
De zwakke punten en problemen van de Gemeenschap 
zullen stuk voor stuk kritisch moeten worden bekeken 
om vervolgens maatregelen ter verhelping hiervan te 
kunnen nemen en derhalve ook om te vermijden dat de 
Gemeenschap door de uitbreiding nog verder wordt ver­
zwakt. Dat is vooral ook onontbeerlijk indien men wil 
dat de totstandbrenging van de Europese Unie nog kans 
van slagen heeft. De Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeen­
schap werden gesloten met de vaste wil de grondslagen 
voor een hechtere aaneensluiting van de Europese volke­
ren te leggen. Het Economisch en Sociaal Comité acht 
het beslist noodzakelijk dat de toetredende landen de 
grondbeginselen van de Europese Gemeenschap, die in 
de Verdragen van Rome en het daaruit afgeleide recht 
zijn vastgelegd dan wel ook uit politieke doelstellingen 
voortvloeien, tot de hunne maken. De Gemeenschap 
zou aan de andere kant evenwel ook voldoende soepel 
moeten werken om alle nodige voorzorgsmaatregelen te 
kunnen treffen om te bereiken dat de kandidaat-Lid-
Staten zonder al te grote moeilijkheden voor de Lid-
Staten en voor hen zelf kunnen worden opgenomen. 
1. INSTITUTIONELE VRAAGSTUKKEN VAN DE GE­
MEENSCHAP - INSTELLINGEN VAN DE GEMEEN­
SCHAP - MEDEWERKING VAN DE SOCIAAL-ECO­
NOMISCHE GROEPERINGEN 
1.1. Besluitvormingsproces en werkwijze 
De besluitvorming van de Gemeenschap is momenteel in 
vérgaande mate geblokkeerd, omdat de Raad ook op 
vrijwel alle terreinen waarop krachtens de Verdragen 
meerderheidsbesluiten genomen kunnen worden, alleen 
bij eenparigheid van stemmen besluit. In deze toestand 
kan alleen verandering worden gebracht, indien de Ver­
dragen (EEG-, EGA- en EGKS-Verdrag) integraal wor­
den toegepast, d.i. indien in toenemende mate ook dan 
weer meerderheidsbesluiten worden genomen, wanneer 
zulks door de Verdragen wordt voorgeschreven (zie 
document van de Commissie: „De overgangsperiode en 
de institutionele consequenties van de uitbreiding" van 
24 april 1978). 
Zo zouden bij voorbeeld vele moeilijkheden vermeden 
kunnen worden indien aan de nieuwe Lid-Staten de 
daadwerkelijke toepassing van de besluitvorming bij 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen werd voor­
gesteld als een onderdeel van de communautaire ver­
worvenheden die niet meer in het geding kunnen worden 
gebracht. 
Een soepelere toepassing van het vetorecht geeft de 
Commissie en de Raad meer armslag. Op deze wijze 
kunnen zij ook in een Gemeenschap van Iwaalf tijdig de 
noodzakelijke besluiten nemen. 
Indien echter het momenteel toegepaste systeem wordt 
gehandhaafd, zal het in de Gemeenschap van Twaalf nog 
moeilijker zijn een gemeenschappelijk Europees beleid te 
voeren. 
Naar het oordeel van het Economisch en Sociaal Comité 
moeten de Instellingen van de Gemeenschap zorgvuldig 
overwegen hoe zij hun interne structuur en hun be­
stuursapparaat gaan aanpassen aan de nieuwe dimensie 
van de Gemeenschap der Twaalf. Ook in de uitgebreide 
Gemeenschap moet dit streven gericht zijn op een doel­
treffende organisatie en doorzichtigheid van de Europese 
Nr. C 247/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
Instellingen. De Gemeenschap moet derhalve in staat zijn 
in de praktijk en qua organisatie goed te functioneren en 
moet afzien van besluitvormingspraktijken die de toepas­
sing van de Verdragen in deze zin tegenwerken. 
De uitgebreide Europese Gemeenschap moet haar actie 
in alle Lid-Staten in de taal van het betrokken land kun­
nen toelichten. Zij mag ook niet proberen het de verte­
genwoordigers van bepaalde Lid-Staten op grond van 
technische en materiële problemen onmogelijk te maken 
in hun eigen taal deel te nemen aan het besluitvormings­
proces van de Gemeenschap. 
1.2. Samenstelling van de organen 
Het Economisch en Sociaal Comité is van mening dat een 
formele aanpassing van de Verdragen, waarbij de mate­
riële inhoud ongewijzigd blijft, voldoende zou moeten 
zijn om de Gemeenschap der Twaalf levensvatbaar te 
kunnen maken. 
1.3. Ook na de uitbreiding zal het Economisch en So­
ciaal Comité zijn taak als spreekbuis van de sociaal-eco­
nomische kringen tegenover de Commissie, de Raad en 
het Europese Parlement optimaal vervullen. Naar het 
oordeel van het Comité dienen de wetgevende organen 
van de Gemeenschap de nodige maatregelen te treffen 
om te garanderen dat het Economisch en Sociaal Comité 
zijn functie als raadgevend orgaan van de communau­
taire Instellingen zonder beperkingen kan uitoefenen. 
1.4. Deelneming van de betrokken sociaal-economische 
kringen uit de toetredende landen aan het commu­
nautaire besluitvormingsproces 
Als raadgevend orgaan van de sociaal-economische krin­
gen in de Europese Gemeenschap hecht het Economisch 
en Sociaal Comité er waarde aan dat de opbouw en ver­
dere ontwikkeling van democratisch opgezette belangen­
organisaties van de sociaal-economische groeperingen in 
de toetredende landen spoedig met succes worden 
afgerond. 
Het is bijzonder belangrijk dat dergelijke democratisch 
opgezette belangenorganisaties bestaan, indien men wil 
dat: 
a) de economische en sociale kringen deelnemen aan het 
besluitvormingsproces in de organen en instellingen 
van de Gemeenschap, en dat 
b) maatregelen worden getroffen waarvoor de deel­
neming van deze kringen vereist is. 2. OVERNEMING VAN DE „COMMUNAUTAIRE VER­
WORVENHEDEN" DOOR DE KANDIDAAT-LID­
STATEN 
2.1. Overneming van de communautaire verworven­
heden als uitgangspositie van de Gemeenschap 
De Europese Gemeenschap is geen statisch bouwsel, 
maar een levend geheel dat zich voortdurend ontwikkelt. 
Sedert meer dan twintig jaar hebben de leden van deze 
Gemeenschap op economisch en sociaal gebied talrijke 
gemeenschappelijke bindingen aangegaan, die een con­
crete uitdrukking hebben gevonden in voor allen gel­
dende regels en door allen nagestreefde doelstellingen. 
Indien de kandidaat-Lid-Staten in dit proces willen wor­
den opgenomen, moeten zij de Verdragen van de Ge­
meenschap en alle hieraan inherente politieke, econo­
mische en sociale doelstellingen, alsmede de sedert de 
inwerkingtreding van de Verdragen vastgestelde be­
schikkingen en andere besluiten (afgeleid recht) accepte­
ren, d.w.z. Griekenland, Portugal en Spanje moeten de 
„communautaire verworvenheden" met inbegrip van alle 
doelstellingen en van het communautair beleid overne­
men in de vorm die deze op het tijdstip van de toetreding 
respectiefeliik na afloop van de overgangsperiode hebhen. 
2.2. In detail komt dit op het volgende neer: 
Op bet intracommunautaire vlak: 
Overneming van: 
— de douane-unie en het douanerecht, 
— het communautaire beleid met betrekking tot de 
gemeenschappelijke markt, het mededingingsbeleid, 
de industriepolitiek, het sociaal beleid, het regionale 
en sectoriële structuurbeleid, het energiebeleid, het 
onderzoeksbeleid, het vervoerbeleid en het visserij­
beleid, 
— de eerste maatregelen op het vlak van het consumen­
ten- en milieubeleid, 
— het gemeenschappelijk landbouwbeleid, 
— de bestaande convergentie van het economische be­
leid der Lid-Staten en de communautaire afspraken 
betreffende een Europees Monetair Stelsel tot instel­
ling van een zone van economische en monetaire 
stabiliteit, en 
— het systeem van eigen middelen van de Gemeenschap 
en van de bepalingen, volgens welke deze middelen 
bijeen worden gebracht. 
Op bet extracommunautair e vlak: 
Overneming van: 
— de associatie- en samenwerkingsovereenkomsten met 
de Middellandse-Zeelanden, 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/27 
— het ontwikkelingsbeleid, in het bijzonder de ACS-
EEG-Overeenkomsten (Lomé I en II), openstelling 
van de Europese markten; ontwikkelingshulp, stabi­
lisering van de opbrengsten van exportprodukten, 
industriële en technische samenwerking, 
— de grondslagen van de Europese politieke samenwer­
king (EPS) die ten doel hebben de vrede in het Mid-
dellandse-Zeegebied te garanderen, 
— het gemeenschappelijk handelsbeleid, d.w.z.: 
— de vrijhandelsverdragen met een aantal Europese 
landen, 
— de met andere landen gesloten handelsovereen­
komsten (b.v. Canada), 
— de verhouding van de Europese Gemeenschap tot 
haar partners in het kader van de GATT, 
— het schema van algemene tariefpreferenties ten 
behoeve van de ontwikkelingslanden, enzovoort. 
2.3. Overgangsperiode 
2.3.1. Grondbeginselen 
In vergelijking met de eerste uitbreiding schept de toetre­
ding van Griekenland, Portugal en Spanje veel grotere 
overgangsproblemen, aangezien oplossingen moeten 
worden gevonden voor de integratie van landen die zich 
in sociaal-economisch opzicht op een peil bevinden dat 
ver beneden het gemiddelde van de Gemeenschap ligt. De 
overgangsmaatregelen moeten van dien aard zijn, dat: 
— de uitgebreide Gemeenschap geen vertraging onder­
vindt, zich verder kan verstevigen en nieuwe vorde­
ringen kan maken, 
— de sectoriële en regionale problemen, die reeds nu in 
de Gemeenschap en in vele gevallen ook in de kandi-
daat-Lid-Staten bestaan (b.v. in de landbouw, de 
ijzer- en staal-, de textiel- en de schoenenindustrie en 
in de scheepsbouw) na de uitbreiding niet nog groter 
worden. 
Derhalve zouden alle toetredingsonderhandelingen moe­
ten beginnen met de bespreking van de aanpassingspro­
blemen en de omvang van deze problemen. Het voor de 
oplossing van de overgangsproblemen te volgen patroon 
moet voldoende speelruimte laten. 
2.3.2. De tijd vóór de toetreding 
Om de aanpassing zo soepel mogelijk te laten verlopen, 
lijkt het wenselijk de kandidaat-Lid-Staten reeds in de 
tijd tussen de ondertekening en de inwerkingtreding van 
de toetredingsverdragen geleidelijk in te schakelen bij de 
communautaire procedures en de politieke samenwer­
king. In de afzonderlijke gevallen kan hier worden geput 
uit de positieve ervaringen die bij de eerste uitbreiding 
zijn gemaakt. 2.3.3. De tijd na de toetreding - duur van de overgangs­
periode 
De eigenlijke overgangsperiode begint pas na de toetre­
ding en kan, zeker op bepaalde terreinen, niet van kor­
tere duur zijn dan ten tijde van de eerste uitbreiding (vijf 
jaar), aangezien de aanpassingen dit keer van veel grotere 
omvang zullen zijn. 
De tijd die nodig zal zijn voor de overgangsperiode moet 
zowel van de aanvankelijke situatie en de ontwikkeling 
in de kandidaat-Lid-Staten als van de ontwikkeling van 
de Europese en internationale economische situatie af­
hankelijk worden gemaakt. 
Op basis van en analoog aan artikel 8 van het EEG-Ver­
drag kan in ieder afzonderlijk geval voldoende speel­
ruimte worden gelaten bij het vaststellen van de tijdsduur 
van de overgangsperiode, bij voorbeeld verdeling in 
etappes en opstelling van specifieke overgangsprogram­
ma's voor afzonderlijke sectoren en regio's. Daarbij die­
nen de betrokken kringen, evenals eventueel het Econo­
misch en Sociaal Comité, geraadpleegd te worden. 
De concrete overgangsmaatregelen moeten ook de ver­
dere opbouw van de Gemeenschap waarborgen. 
De aanpassingsmaatregelen die door de kandidaat-Lid-
Staten zelf worden genomen, moeten via de verschillende 
financieringsinstrumenten van de Gemeenschap voort­
durend worden gesteund. Ook voor aanpassingen die in 
de Lid-Staten noodzakelijk worden, moeten echter de 
noodzakelijke financiële middelen ter beschikking wor­
den gesteld. 
Aangezien onverwachte problemen kunnen opduiken, bij 
voorbeeld bij de overneming van „communautaire ver­
worvenheden", en de uitbreiding bepaalde gevoelige sec­
toren eventueel voor problemen zal stellen, moet - ana­
loog aan artikel 135 van de toetredingsakte — zowel voor 
de nieuwe als voor de oude Lid-Staten de mogelijkheid 
worden geschapen, gedurende de overgangsperiode vrij-
waringsmaatregelen te treffen. Bovendien moeten de 
Gemeenschapsorganen in staat zijn, overeenkomstig ar­
tikel 135 door middel van een spoedprocedure onver­
wijld de vrijwaringsmaatregelen vast te stellen welke zij 
noodzakelijk achten. 
2.3.4. Gedurende de overgangsperiode moeten dus, 
afhankelijk van de ernst en de omvang van de problemen 
bijzondere maatregelen worden genomen, zodat alle 
Lid-Staten aan het einde van deze periode in staat zijn 
hun verplichtingen na te komen. 
2.4. Impulsen voor de ontwikkeling van de Gemeen­
schap en heroriëntering van enkele beleidssectoren 
Door de toetreding van Griekenland, Spanje en Portugal 
zal de Gemeenschap nieuwe, krachtige impulsen ontvan­
gen, waardoor zij een nog belangrijkere rol zal gaan spe­
len in de wereldhandel en bij het bepalen van het even-
Nr. C 247/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
wicht tussen de grote internationale economische zones. 
Deze ontwikkeling zou tot een heroriëntering van be­
paalde beleidssectoren kunnen leiden, welke daarnaast 
haar oorsprong vindt in een grotere verantwoordelijk­
heid van de Gemeenschap. 
De landbouwsector van de Gemeenschap der Twaalf zal 
zich uitbreiden en tegelijkertijd zal het zwaartepunt meer 
naar het zuiden verschuiven. Daardoor zal er verande­
ring optreden in de sociaal-economische samenstelling 
van de Gemeenschap. Bij de uitvoering van beleidsmaat­
regelen zal met deze nieuwe gegevens rekening moeten 
worden gehouden. Dit mag er echter niet toe leiden, dat 
het karakter van de Gemeenschap op het institutionele en 
sociaal-economische vlak verwatert of ingrijpend wordt 
veranderd. 
De Europese Gemeenschap is namelijk opgericht met het 
doel in Europa een duurzame vrede te waarborgen, de 
welvaart te vergroten en tussen de Europese volkeren een 
gevoel van solidariteit tot stand te brengen. In een 
zwakke en verlamde Europese Gemeenschap kunnen 
deze doelstellingen niet worden verwezenlijkt. 
Het Economisch en Sociaal Gomité wijst daarom nog­
maals op de noodzaak de efficiëntie van de Gemeenschap 
en tegelijkertijd de harmonische ontwikkeling van alle 
Lid-Staten te waarborgen. 
3. DE VERSCHILLENDE GEBIEDEN VAN HET COM­
MUNAUTAIRE BELEID 
3.1. Gemeenschappelijke markt — mededingingsbeleid 
Het is de belangrijkste economische taak van de Ge­
meenschap een gemeenschappelijke markt tot stand te 
brengen. De verwezenlijking van deze doelstelling mag 
door de uitbreiding niet negatief worden beïnvloed. Met 
name moet vermeden worden, dat vertraging optreedt bij 
de totstandbrenging van de douane-unie (d.w.z. niet al­
leen op het punt van de tarieven, doch ook van de me­
thodes en procedures), bij de opheffing van de technische 
belemmeringen voor het handelsverkeer en bij de plaat­
sing van overheidsopdrachten. 
Met name de kandidaat-Lid-Staten moeten, indien zij als 
volwaardige partners op de gemeenschappelijke markt 
willen optreden, bereid zijn de bestaande handelsbarriè­
res af te schaffen en concurrentiedistorsies met inbegrip 
van concurrentievervalsende subsidies op te heffen. Doel 
is de totstandbrenging van gelijke concurrentieverhou­
dingen, waarbij de overneming van het gemeenschappe­
lijke BTW-stelsel door de kandidaat-Lid-Staten een we­
zenlijk bestanddeel vormt. 
3.1.1. Het Europees Monetair Stelsel - grondslagen van 
het economisch beleid 
De toenemende convergentie van de economische maat­
regelen in de negen Lid-Staten en de ontwikkeling in de richting van een Economische en Monetaire Unie hebben 
op het gebied van het monetair beleid concrete vormen 
aangenomen. De verschillende opvattingen, doelstellin­
gen en economische en politieke verhoudingen in de Ge­
meenschap bleken tot nu toe reeds de voornaamste hin­
dernissen voor de verdere verwezenlijking van een con­
vergerend, op stabiliteit gericht economisch en monetair 
beleid. Door de uitbreiding zullen deze verschillen nog 
groter worden. 
In ieder geval moet worden vermeden, dat de vooruit­
gang die is geboekt bij de verwezenlijking van de Econo­
mische en Monetaire Unie, weer teniet wordt gedaan. 
Het is integendeel nodig dat het economisch beleid van 
de verschillende Lid-Staten onderling beter gecoördi­
neerd wordt, ten einde de nagestreefde doeleinden, te we­
ten volledige werkgelegenheid, stabiliteit, groei en billijke 
verdeling van de welvaart, te verwezenlijken. Om doel­
treffend te zijn, zal het economisch en sociaal beleid in de 
komende jaren steeds meer op middellange termijn ge­
pland moeten worden. Daarbij moeten communautaire 
doeleinden op middellange termijn worden vastgesteld, 
waarvan in het kader van een regionaal of sectorieel 
structuurbeleid kan worden nagegaan in hoeverre zij 
worden verwezenlijkt. 
3.1.2. Griekenland 
In het geval van Griekenland moet in de overgangsbepa­
lingen het volgende worden opgenomen: 
— naar beide kanten werkende vrijwaringsclausules 
voor het bijzondere geval dat een abnormale concur­
rentie het evenwicht in bepaalde sectoren bedreigt, 
— specifieke modaliteiten ter vermijding van concurren­
tievervalsing, bij voorbeeld door vervoersubsidies, en 
— regelingen om te vermijden dat door wisselkoerspro­
blemen concurrentievervalsingen ontstaan. 
3.1.3. Portugal 
Met name in het geval van Portugal, sociaal-economisch 
gezien de zwakste kandidaat-Lid-Staat, moeten spoedig 
alle noodzakelijke maatregelen worden getroffen om de 
Portugese economie op een zodanig peil te brengen, dat 
de integratie in de economie van de Gemeenschap zo 
soepel mogelijk kan verlopen. Aan de andere kant mogen 
geen maatregelen worden genomen die op den duur tot 
concurrentievervalsing leiden. 
Het Economisch en Sociaal Comité is van mening, dat 
voor de aanpassing van de Portugese produktie aan de 
vraag van de Gemeenschap een grondige kennis van de 
Europese markten noodzakelijk is. Op dit punt zou de 
Gemeenschap een belangrijke bijdrage kunnen leveren 
(zie voor gedetailleerde voorstellen van het Comité zijn 
studie over de betrekkingen tussen de Gemeenschap en 
Portugal van 27 april 1977). 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/29 
3.1.4. Spanje 
Bij de totstandbrenging van gelijke concurrentieverhou-
dinge in het kader van een gemeenschappelijke markt le­
vert Spanje ongetwijfeld de grootste problemen op. Het 
heeft namelijk een sluitend systeem ontwikkeld, dat de 
afzetmogelijkheden van Spaanse produkten in de Ge­
meenschap bevordert en omgekeerd de uitvoer van pro­
dukten uit de Gemeenschap naar Spanje belemmert. 
Hiertoe heeft het de volgende maatregelen getroffen: hef­
fing van bepaalde douanerechten, talrijke devaluaties 
van de peseta, discriminatie van importprodukten door 
compenserende heffingen bij gelijktijdige bevordering 
van de Spaanse uitvoer door terugbetaling van geheven 
belasting, prijstoezicht bij invoer, bepaling van de doua­
newaarde, instelling van specifieke rechten, interpretatie 
van de douanenomenclatuur, verplicht stellen van visa, 
afgifte van vergunningen, enzovoort. 
Wanneer Spanje tot de Gemeenschap toetreedt, zullen 
ook voor de (tot nu toe door vele vrijwaringsmaatregelen 
bevoordeelde) Spaanse producenten de binnen de ge­
meenschappelijke markt heersende sociaal-economische 
verhoudingen gaan gelden. Een wijziging van de momen­
teel geldende handelsbepalingen met het oog op de aan­
passing aan de nieuwe omstandigheden bij de toetreding 
tot de Gemeenschap is zowel voor Spanje als voor de 
Gemeenschap der Negen een uiterst gewichtige kwestie. 
Een bijzonder acuut probleem voor Spanje is het vaststel­
len van het rooster voor de totstandbrenging van gelijke 
concurrentieverhoudingen, waartoe ook de overneming 
van het gemeenschappelijk BTW-stelsel behoort. Met 
name in het geval van Spanje zijn vrijwaringsclausules 
die naar beide kanten werken, onontbeerlijk. 
Spanje dient thans de nodige bereidheid te tonen om met 
spoed de noodzakelijke aanpassingen aan de in de Ge­
meenschap geldende bepalingen door te voeren, althans 
wat een aantal factoren betreft die de handelsstromen op 
doorslaggevende wijze beïnvloeden. Er moeten beslist 
concrete vorderingen worden gemaakt op het vlak van de 
onderlinge aanpassing, bij wege van overeenkomsten, 
van de juridische, economische en sociale bepalingen die 
het kader voor de betrekkingen tussen de Gemeenschap 
van Negen en Spanje bepalen. Als een dergelijke aanpas­
sing niet tot stand komt, valt te vrezen dat Spanje zich bij 
de aanvang van de overgangsperiode genoodzaakt kan 
zien, uitzonderingen en termijnverlengingen te vragen 
om aan de moeilijkheden van bepaalde economische sec­
toren het hoofd te kunnen bieden (praktische problemen 
die zich momenteel voordoen — vgl. studie van het Co­
mité over de betrekkingen van de Gemeenschap met 
Spanje van 23 mei 1979). 
De Gemeenschap moet Spanje er dus, om precieser te 
zijn, op basis van wederzijds overleg en informatie toe 
aansporen zich onverwijld voor een selectieve aanpassing 
aan de communautaire omstandigheden in te zetten, en 
deze aanpassing zou een fundamenteel element moeten 
inbrengen voor het goede verloop van de toetredings­
dialoog. Derhalve moet van Spanje geëist worden, dat zijn rege­
ring zo spoedig mogelijk een aantal wetten uitvaardigt, 
die erop gericht zijn de voor in- en uitvoer geldende belas­
tingregeling „op neutrale wijze" toe te passen, de nog 
voor de Gemeenschap geldende invoerrechten te verla­
gen, de huidige administratieve praktijken te herzien en 
het cumulatieve cascadestelsel spoedig te vervangen door 
de BTW. Deze maatregelen mogen niet tot na de toetre­
ding van Spanje worden uitgesteld. 
3.2. Het sociaal beleid 
3.2.1. Vrij verkeer 
Het vrije verkeer van werknemers blijft een fundamenteel 
bestanddeel van het EEG-Verdrag. Na afloop van de 
overgangsperiode moeten ook de werknemers van de 
kandidaat-lid staten hiervan in volle omvang gebruik 
kunnen maken. 
Gezien de structurele en conjuncturele werkloosheid in 
de Gemeenschap zal de overgangsperiode in dit geval 
waarschijnlijk echter betrekkelijk lang moeten zijn. De 
tijdsduur van deze periode zou moeten worden vastge­
steld in overleg met de afzonderlijke kandidaat-Lid-Sta-
ten en met inachtneming van de te treffen aanpassings­
maatregelen en de uitwerking ervan. 
Het Comité onderstreept, dat het in beginsel beter is ar­
beid te scheppen waar werkloosheid heerst, dan werklo­
zen elders werk te laten zoeken. Hiertoe dienen echter in 
het kader van de bestaande mogelijkheden de investerin­
gen in de landen en regio's waar de werkloosheid de ern­
stigste vormen aanneemt, te worden uitgebreid. 
Als voorbeeld voor een geleidelijke en flexibele invoering 
van het principe van het vrije verkeer zou de met Grie­
kenland overeengekomen regeling kunnen worden ge­
nomen. Deze mag echter niet als een precedent voor de 
vaststelling van de tijdsduur van de overgangsperiode 
worden beschouwd. 
Verder is het ook denkbaar dat gedurende de overgangs­
periode uit geen der nieuwe Lid-Staten werknemers mo­
gen worden aangeworven zonder de uitdrukkelijke 
toestemming van het ontvangende land. 
3.2.1.1. Vrij verkeer en werkgelegenheids­
situatie 
De werkloosheidscijfers in de drie kandidaat-Lid-Staten 
lopen sterk uiteen; niet alleen doen zich verschillen voor 
tussen de gegevens van de verschillende landen en die van 
de Gemeenschap, doch ook in de landen zelf worden cij­
fers gepubliceerd die van bron tot bron verschillen. 
3.2.1.2. Griekenland 
Afgezien van de onvolledige werkgelegenheid in de land­
bouw en het feit dat jongeren zonder werk die nog nooit 
Nr. C 247/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
gewerkt hebben, niet tot de werklozen worden gerekend, 
schijnt Griekenland een betrekkelijk laag werkloosheids­
cijfer te hebben (ca. 1% in 1978). Volgens recentere 
schattingen van de OESO (stand 1978) zou dit thans 
dichter bij 4 % liggen. 
De met Griekenland reeds overeengekomen buitenge­
wone duur van de overgangsperiode, te weten zeven jaar, 
lijkt in overeenstemming te zijn met de algehele situatie. 
3.2.1.3. Portugal 
Het Portugese werkloosheidscijfer is in de loop van de 
laatste jaren voortdurend gestegen en bedroeg in 1977 
14%. Er zijn geen tekenen die op een verbetering van 
deze situatie wijzen. In het geval van Portugal is het bij­
zonder noodzakelijk dat tijdens de overgangsperiode 
aanzienlijke steunmaatregelen worden genomen ten 
einde de werkloosheid terug te dringen. Gezien het hoge 
werkloosheidscijfer van Portugal zou de overgangspe­
riode voor dit land langer moeten zijn dan voor Grieken­
land. 
3.2.1.4. Spanje 
Eind 1977 bedroeg het werkloosheidscijfer meer dan 6 % 
om in 1978 nog verder toe te nemen, zodat medio 1978 
ongeveer 8 % van de beroepsbevolking werkloos was. 
Absoluut gezien heeft Spanje met ongeveer 1 miljoen 
werklozen het grootste aantal werkzoekenden. Gezien 
het hoge werkloosheidspercentage en het feit, dat Spanje 
bij de totstandbrenging van gelijke concurrentieverhou­
dingen de grootste aanpassingsproblemen zal hebben, zal 
voor Spanje waarschijnlijk een vrij lange overgangspe­
riode noodzakelijk zijn, voordat het volledig vrije verkeer 
kan worden ingevoerd. 
3.2.2. Arbeidvoorwaarden 
Met de invoering van democratische regeringsvormen 
werd in de drie toetredende landen de belangrijkste 
voorwaarde geschapen voor het vastleggen van de ar­
beidsvoorwaarden, alsmede van de rechten en plichten 
van de werknemers via een parlementair-democratische 
wetgeving en vrije onderhandelingen tussen vakbonden 
en werkgeversorganisaties. 
In alle drie de toetredende landen konden inderdaad 
vakbonden, die deze naam ook verdienen, hun werk­
zaamheden hervatten. Vanzelfsprekend kunnen de so­
ciale verhoudingen nog lang niet worden vergeleken met 
die van de EEG der Negen; zo liggen bij voorbeeld de lo­
nen van niet-zelfstandigen, alsmede de sociale lasten in 
deze landen aanzienlijk lager dan in de huidige Lid-Sta-
ten. Dit geldt zeker voor Griekenland (vgl. studie van het 
Comité van 11 juli 1978 over de betrekkingen tussen de 
Gemeenschap en Griekenland), maar ook voor Spanje 
(vgl. studie van het Comité van 23 mei 1979 over de be­trekkingen van de Gemeenschap met Spanje) en Portugal 
(vgl. studie van het Comité van 27 april 1977 over de be­
trekkingen tussen de Gemeenschap en Portugal). 
Naar het oordeel van het Economisch en Sociaal Comité 
dient er tijdens de onderhandelingen met nadruk op te 
worden gewezen dat een algemene democratisering on­
denkbaar is zonder dat de sociale groeperingen vrije 
loononderhandelingen en acties kunnen voeren. Dit 
laatste is tevens noodzakelijk om te kunnen vermijden 
dat er wanverhoudingen tussen de factorprijzen ontstaan 
die tot concurrentiedistorsies leiden. 
Tot de reeds bestaande gemeenschapsbepalingen die 
moeten worden overgenomen, behoren onder andere de 
richtlijn die de Raad in de afgelopen jaren in het kader 
van de sociale actieprogramma's heeft vastgesteld en nog 
voor de uitbreiding zal vaststellen (b.v. inzake het prin­
cipe van gelijke behandeling van mannelijke en vrouwe­
lijke werknemers, het aantal arbeidsuren per week en het 
aantal vakantiedagen per jaar, collectieve ontslagen door 
ondernemingen en insolventie van werkgevers). De 
Commissie zou binnenkort een vergelijkend onderzoek 
moeten voorleggen van de sociale wetgevingen in de toe­
tredende landen enerzijds en van de sociale verworven­
heden en lopende werkzaamheden van de Gemeenschap 
op het vlak van het sociaal beleid anderzijds. 
3.2.3. Werkgelegenheidsbeleid 
Gezien het feit dat: 
— de gemiddelde jaarlijkse netto bevolkingsgroei in de 
toetredende landen, wanneer men het gemiddelde 
van de jaren 1966 tot 1976 neemt, duidelijk boven 
die van de Gemeenschap der Negen ligt, 
— de met het oog op de toetreding van de drie nieuwe 
Lid-Staten noodzakelijke herstructureringsmaatrege­
len zeer waarschijnlijk gevolgen zullen hebben voor 
de werkgelegenheid in de uitgebreide Gemeenschap, 
waarbij met name de produktiviteitsstijging in de 
landbouw tot een aanzienlijke achteruitgang van het 
aantal in deze sector werkzame personen zal leiden, 
zijn de vooruitzichten voor de werkgelegenheid, indien 
geen verdere maatregelen worden getroffen, momenteel 
op zijn minst niet gunstig te noemen (een Gemeenschap 
van Twaalf zou nu reeds 7,5 miljoen werklozen tellen). 
Derhalve is het slagen van de werkloosheidsbestrijding, 
mede omdat na afloop van de overgangsperiodes het 
vrije verkeer volledig een feit moet zijn, een eerste vereis­
te. De werkloosheid kan alleen worden teruggedrongen 
door middel van een intensiever en doelmatig werkgele­
genheidsbeleid, dat deel uitmaakt van een straf (secto-
rieel en regionaal) structuurbeleid, en door gebruikma­
king van alle beschikbare financiële middelen (voor de­
tails zie de hoofdstukken „Regionaal beleid" en „Het 
communautair beleid op andere belangrijke terreinen"). 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/31 
3.2.3.1. Griekenland 3.2.4.2. Sociale zekerheid— algemeen 
Sedert 1975 heeft de economische crisis in de westerse 
wereld tal van geëmigreerde Griekse arbeidskrachten er­
toe aangezet naar hun land terug te keren. Deze ontwik­
keling stelt de Griekse economie voor problemen, aange­
zien de arbeidsmarkt de stroom terugkerende arbeids­
krachten slechts moeilijk kan opnemen. 
3.2.3.2. Portugal 
De reeds bestaande ernstige werkloosheid wordt met 
name in Portugal nog vergroot door: 
— 600 000 tot 800 000 uit Afrika teruggekeerde of 
gemigreerde Portugezen, 
— ongeveer 150 000 uit de militaire dienst ontslagen 
personen, en 
— een sedert 1973 aanzienlijke daling van het aantal 
emigranten (vgl. studie van het Comité van 27 april 
1977 over de betrekkingen tussen de Gemeenschap 
en Portugal). 
3.2.3.3. Spanje 
Tot eind 1978 werden in de industrie veel te weinig ar­
beidsplaatsen geschapen om de jaarlijkse stroom nieuwe 
en in de landbouw vrijgekomen arbeidskrachten werk te 
verschaffen. Dit is ongetwijfeld de reden waarom in 
Spanje grote betekenis lijkt te worden gehecht aan de, 
voor andere Lid-Staten soms uiterst problematische mo­
gelijkheid van migratie naar de EG-landen (vgl. studies 
van het Comité van 12 juli 1978 en 23 mei 1979 over de 
betrekkingen van de Gemeenschap met Spanje). 
3.2.4. Sociale zekerheid 
3.2.4.1. Migrerende werknemers 
Tegelijk met de verwezenlijking van het vrije verkeer van 
werknemers voor de toetredende landen moeten, naar 
het oordeel van het Economisch en Sociaal Comité, door 
deze landen de grondbeginselen van artikel 51 van het 
EEG-Verdrag en de bepalingen van het hiervan afgeleide 
recht volledig worden overgenomen, en wel met het doel 
migrerende werknemers dezelfde rechten te verschaffen 
als binnenlandse werknemers, door bij voorbeeld te 
waarborgen dat alle tijdvakken waarin zij in de verschil­
lende landen van de Gemeenschap arbeidsovereenkom­
sten hebben gehad, samengeteld worden voor de bereke­
ning van de tijd gedurende welke zij verzekerd zijn ge­
weest. Tot het einde van de overgangsperiode moeten de 
voor ten laste komende kinderen uitgekeerde bijslagen 
nog worden berekend op basis van de in het gastland 
geldende tarieven. Behalve in het geval van migrerende werknemers is bij de 
onderlinge aanpassing van de nationale bepalingen op 
het vlak van de sociale zekerheid in de afgelopen jaren in 
de Gemeenschap nauwelijks enige vooruitgang geboekt 
(zie documentatie van het ESC „De huidige stand van 
zaken aangaande de harmonisatie van de wetgevingen op 
sociaal gebied in de Europese Gemeenschap", blz. 10). 
Ook in een uitgebreide Europese Gemeenschap zal dus 
nog gewerkt moeten worden aan de onderlinge aanpas­
sing van de wetgevingen in de Lid-Staten betreffende het 
recht op bepaalde sociale uitkeringen, zoals pensioenen, 
kinderbijslagen, ziekteverzekering, werkloosheidsuitke­
ring enzovoort. Vóór de toetreding zou bij voorbeeld 
echter reeds een einde moeten worden gemaakt aan de 
door Spaanse bedrijven gevolgde methode waarbij de so­
ciale lasten niet per werknemer en overeenkomstig het 
aantal werknemers worden afgedragen, maar in één keer 
een som wordt betaald die gebaseerd is op lagere bijdra­
gen. Enerzijds is namelijk de correcte toepassing van de 
bepalingen betreffende de sociale zekerheid een elemen­
tair recht van de werknemers, te .weten het recht op so­
ciale zekerheid, en anderzijds is de afschaffing van de 
door de Spaanse bedrijven gevolgde methode noodzake­
lijk om binnen de Gemeenschap gelijke concurrentiever­
houdingen te scheppen. 
3.2.5. Problemen in verband met beroepsopleiding en 
voortgezette opleiding 
Aan de hand van een analyse van de problemen in ver­
band met beroepsopleiding en voortgezette opleiding in 
de toetredende landen zouden de „algemene beginselen 
voor de toepassing van een gemeenschappelijk beleid met 
betrekking tot de beroepsopleiding" (zie art. 128 van het 
EEG-Verdrag) verder moeten worden ontwikkeld. 
Het Europees centrum voor de ontwikkeling der 
beroepsopleiding zou met het hem ter beschikking 
staande instrumentarium (b.v. het verrichten van studies 
en specifieke onderzoekingen en het opzetten van model­
projecten) behulpzaam moeten zijn bij het opstellen van 
deze analyse. 
Een bijzonder probleem vormt de opleiding van ge­
schoolde krachten en leidinggevend personeel in Portu­
gal. Zowel in de industrie als in de landbouw van Portu­
gal moet nog veel gedaan worden om de grote behoefte 
aan leidinggevend personeel en geschoolde krachten te 
bevredigen. De Europese Gemeenschap zou iedere gele­
genheid moeten aangrijpen om deze categorie personen 
aan nationale en communautaire scholings- en oplei­
dingsprojecten te laten deelnemen en zou de hieruit 
voortvloeiende kosten, eventueel in het kader van de fi­
nanciële overeenkomst, ten minste gedeeltelijk moeten 
dragen. Alleen zo kan Portugal de door de gemeenschap­
pelijke financieringsinstrumenten (Sociaal Fonds, Regio­
naal ToncK Oriëntatiefonds voor de landbouw en Eu­
ropese Investeringsbank) toe te kennen middelen op zin­
volle wijze benutten. 
Nr. C 247/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
3.2.6. Inschakeling van de financieringsinstrumenten, 
met name bet Sociaal Fonds van de Europese 
Gemeenschap 
Wanneer de uitgebreide Gemeenschap een actief werkge­
legenheidsbeleid wil voeren, moeten de aanwezige finan­
cieringsinstrumenten (Sociaal Fonds, Regionaal Fonds, 
Öriëntatiefonds voor de landbouw, enz.) meer nog dan 
voorheen op gecoördineerde wijze worden ingeschakeld. 
Deze noodzakelijke coördinatie moet concrete vorm 
krijgen in een globaal programma van de Gemeenschap, 
dat uitgaat van een analyse van de problemen in de door 
de uitbreiding van de Gemeenschap het meest getroffen 
regio's - zowel in de Gemeenschap der Negen als in de 
toetredende landen - en van de bestaande structuren, en 
gericht is op een gecoördineerde inschakeling van de fi-
nancieringsinstrumenten (zie voor details par. 4.2). 
3.3. Regionaal beleid 
3.3.1. De Commissie stelt terecht vast dat „hardnek­
kige regionale verschillen (in de Gemeenschap van Ne­
gen) zelfs de werking van de gemeenschappelijke markt 
kunnen bedreigen" (1). Door de uitbreiding wordt dit ge­
vaar nog groter, omdat de regionale onevenwichtigheden 
in de nieuwe Gemeenschap dan wegens de verschillen in 
ontwikkeling tussen bepaalde regio's van de toetredende 
landen en de regio's van de huidige Gemeenschap nog 
aanzienlijk in omvang zullen toenemen. 
Analoge situaties worden aangetroffen in de drie kandi-
daat-Lid-Staten. In het algemeen ligt daar het inkomen 
per hoofd van de bevolking aanzienlijk hoger in de ge­
bieden waarin de industrie en de tertiaire sector zich in 
opgaande lijn hebben ontwikkeld en een concentratie 
van bevolking heeft plaatsgevonden (Vizcaya, Madrid, 
Guipuzcoa en Barcelona in Spanje, Attica en Piraeus in 
Griekenland, noordelijke kustgebieden in Portugal) dan 
in de andere gebieden. Het moge in dit verband volstaan 
erop te wijzen dat het BBP per hoofd in deze regio's on­
geveer 50% meer bedraagt dan in de overige regio's van 
die landen. 
Te midden van alle communautaire beleidsvormen neemt 
het regionaal beleid een bijzonder belangrijke plaats in. 
De algemene doelstellingen van het regionaal beleid van 
de Gemeenschap hebben de volledige instemming en 
steun van het Comité. 
Door middel van het regionaal beleid moet een bijdrage 
tot een actieve werkgelegenheidspolitiek van de Gemeen­
schap worden geleverd, indien men de algemene levens­
omstandigheden van de bevolking werkelijk wil verbete­
ren. Derhalve moet dit beleid gericht zijn op de schepping 
van duurzame arbeidsplaatsen die bovendien qua ar­
beidsvoorwaarden en inkomen bevredigend zijn. Er zou 
al iets bereikt zijn als de ongewenste migratie van arbeids­
krachten naar de concentratiegebieden van de toe-
t1) PB nr. C 292 van 3. 12. 1977, blz. 5. tredende landen, maar in het bijzonder ook uit de toe­
tredende landen naar de landen van de Negen, na het 
aflopen van de overgangsperiode zou kunnen worden 
verminderd. 
Bij de raming van de financiële middelen voor het Regio­
naal Fonds moet ook in aanmerking worden genomen 
dat dient te worden toegezien op de doeltreffendheid er­
van; hoe beter het namelijk gelukt, door inzet van deze 
middelen, de regionaal-politieke doeleinden van de Ge­
meenschap te verwezenlijken, des te meer lijkt het moge­
lijk tot een uitbreiding van de middelen van het Fonds en 
eventueel tot een accentverlegging bij de inschakeling van 
de financieringsinstrumenten der Gemeenschap ten be­
hoeve van het Regionaal Fonds te komen. Het Comité 
heeft reeds eerder de volgende beginselen voor een doel­
treffende aanwending van de middelen uitgewerkt, 
die ook bij de uitbreiding van de Gemeenschap hun gel­
digheid behouden: 
— Het is van belang dat de voorwaarden voor een doel­
treffende aanwending van de middelen en voor zelf­
standige acties van de ontvangende instanties of per­
sonen nauwkeurig worden onderzocht en geformu­
leerd en dat voor de uitvoering en de beoordeling van 
de resultaten strenge maatstaven (b.v. in de vorm van 
regionale balansen in de steunregio's) uitgewerkt en 
aangelegd worden. 
— Steeds opnieuw moet vermeden worden dat de be­
perkte middelen van het Regionaal Fonds over uitge­
strekte gebieden en een te groot aantal projecten 
worden versnipperd. Slechts weinig daarvan komt 
dan namelijk in die regio's terecht die deze middelen 
het meest nodig hebben. Derhalve is het bijzonder 
wenselijk dat voorrang wordt verleend aan de regio's 
die het meest zijn achtergebleven. Dit is ook raad­
zaam vanuit het gezichtspunt van het gemeenschap­
pelijk integratieproces. 
— De indruk moet vermeden worden dat de steunge-
bieden in feite voor onbeperkte duur gesubsidieerd 
worden. Alleen al het wekken van dergelijke ver­
wachtingen in deze gebieden zou de inspanningen 
van deze gebieden om zelf de nodige steun te verlenen 
ten minste kunnen beïnvloeden. Ook vanuit dit ge­
zichtspunt acht het Comité het noodzakelijk dat 
voortdurend controle op de resultaten wordt uitgeoe­
fend. 
— Bij het verlenen van middelen van het Regionaal 
Fonds ten behoeve van produktieve investeringen 
zou de hoogte van de subsidie mede bepaald kunnen 
worden door het aantal nieuw te scheppen arbeids­
plaatsen. Zo zou bij twee produktieve investeringen 
waarbij op korte termijn een even groot aantal ar­
beidsplaatsen gecreëerd kan worden, op grond van 
een actieve werkgelegenheidspolitiek op middellange 
termijn in de regio voorrang kunnen worden gegeven 
aan de investering die minder kapitaalintensief is. 
Behalve aan een efficiënt gebruik van de financiële mid­
delen moet verder ook bijzondere betekenis worden toe­
gekend aan de coördinatie van alle structurele en overige, 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/33 
politieke en financiële instrumenten van de Gemeenschap 
waarvan de inschakeling gevolgen op regionaal gebied 
kan hebben. 
Door deze coördinatie moet verhinderd worden dat 
nieuwe problemen opduiken dan wel oude problemen 
nog groter worden. Om die reden moet bij voorbeeld 
worden nagegaan in hoeverre een transfer van middelen 
van een regio naar een andere bij kan dragen tot een 
evenwichtige groei, zonder dat zulks een verslechtering 
van de toestand ten gevolge heeft in de regio waaruit de 
transfer afkomstig is. 
3.3.2. Voor het Comité spreekt het vanzelf dat ook aan 
de regio's van de Gemeenschap van Negen die bijzonder 
zwaar onder de uitbreiding te lijden zullen krijgen, steun 
voor aanpassing aan de nieuwe situatie wordt verleend. 
Ten slotte is het Comité van mening dat de financiële 
middelen in de toekomst aangepast moeten zijn aan het 
ruimere werkterrein van het regionaal beleid. 
3.4. Het communautair beleid op andere belangrijke 
terreinen 
3.4.1. Industriepolitiek 
De industrie van de Gemeenschap van Negen: 
— verkeert nog altijd in een wereldwijd heersende 
toestand van grote economische onzekerheid, 
— verkeert nog steeds in een proces van aanpassing aan 
de nieuwe internationale arbeidsverdeling, en 
— is in belangrijke deelsectoren zwaar getroffen door de 
in de gehele wereld bestaande overcapaciteit. 
Vooral de produktiecapaciteit in de toch al zwaar getrof­
fen industrietakken van de Gemeenschap zal door de uit­
breiding nog verder toenemen, terwijl de in andere secto­
ren bestaande verschillen wat de produktievoorwaarden 
betreft nog groter zullen worden. 
Uit deze analyse van enkele bijzondere gevallen blijkt al 
duidelijk dat de toetredende landen de huidige EEG-be-
palingen en -mechanismen voor structurele aanpas­
singsmaatregelen, in het bijzonder op het terrein van de 
staal-, scheepsbouw- en textielindustrie, maar ook van de 
leerindustrie moeten overnemen. Het lijkt beslist nood­
zakelijk dat de toetredende landen zich ook tijdens de 
onderhandelingsperiode, en niet pas na het afsluiten 
daarvan, tot een „gemeenschapsvriendelijke houding" in 
de zin van het in artikel 5 van het EEG-Verdrag vervatte 
beginsel verplicht voelen en ook daarnaar handelen. Dit 
betekent in het bijzonder dat nieuwe nationale en com­
munautaire steunmaatregelen achterwege moeten wor­
den gelaten die ten doel hebben de produktiecapaciteit 
ook nog op te voeren in gebieden waarin reeds van een 
algemene overcapaciteit sprake is. Het is veeleer zaak de produktiecapaciteiten en -structu­
ren aan te passen aan het behoefte- en vraagpatroon in de 
Gemeenschap van Twaalf, en eventueel de produktieca­
paciteit in probleemgebieden aan de hand van een tevo­
ren vastgestelde capaciteit en behoefte te verminderen. In 
dit verband zou bijvoorbeeld ook gedacht kunnen wor­
den aan het opzetten van bureaus voor de aanmelding 
van alle grote investeringen. 
Tot de uitvoering van de communautaire beleidsplannen 
dient door de Gemeenschap te worden bijdragen door 
het verlenen van gerichte financiële steun. Bovendien lijkt 
het noodzakelijk dat ook de transfers ten behoeve van de 
door de uitbreiding getroffen zwakke regio's van de Ge­
meenschap worden vergroot, ten einde de gevolgen van 
de uitbreiding te kunnen ondervangen. 
In het kader van de aanpassing van de produktie in de 
industrie aan de nieuwe marktstructuren van een grotere 
Gemeenschap is het bijzonder nuttig dat het produktie-
en concurrentievermogen van het ambacht en het mid­
den- en kleinbedrijf wordt gestimuleerd, vooral met het 
oog op het behoud en de schepping van arbeidsplaatsen 
in deze, vergeleken met de grote ondernemingen meestal 
arbeidsintensievere bedrijven. Hier zijn gerichte maatre­
gelen op hun plaats op het vlak van (voortgezette) oplei­
ding en stimulering van de nijverheid, ten einde de kwali­
teit van produkten en diensten, alsmede de organisatie-
en marketingmethodes in deze sector te verbeteren. 
In dit verband wijst het Comité tevens op de noodzaak de 
beperkingen van het recht van vestiging van onderdanen 
in een van de negen Lid-Staten voor de uitoefening van 
een van de in artikel 52 van het EEG-Verdrag genoemde 
werkzaamheden etappegewijs op te heffen, en daarbij 
voorrang te geven aan die werkzaamheden die door de 
toekenning van het recht van vestiging de ontwikkeling 
van produktie en handel in het bijzonder kunnen bevor­
deren. 
De industriepolitiek kan als sectorieel structuurbeleid al­
leen in zeer nauwe coördinatie met de regionale struc­
tuurpolitiek zinvol ten uitvoer gelegd worden. Hiervoor 
gelden de voor de regionale politiek ontwikkelde begin­
selen, in het bijzonder aangaande de efficiëntie van de in­
zet van financiële middelen en de coördinatie daarvan. 
Het Comité dringt aan op harmonisatie van het sectorieel 
en regionaal beleid ten einde overcapaciteit in bepaalde 
sectoren, felle concurrentie tussen steunmaatregelen die 
nauwelijks enige nieuwe werkgelegenheid scheppen en de 
versnippering van maatregelen te vermijden, en de eco­
nomie van de allerarmste regio's in de Gemeenschap te 
stimuleren. Bovendien moet op dit gebied een gemeen­
schappelijk beleid ontwikkeld worden. 
Het sectoriële structuurbeleid moet, in het kader van een 
samenhangende industriepolitiek, tot alle belangrijkste 
industrieën worden uitgebreid en ten nauwste aan het re­
gionaal beleid gekoppeld worden. Het is noodzakelijk 
een beter idee van de situatie in de verschillende sectoren 
Nr. C 247/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
te krijgen en men dient de structuren en instrumenten, 
die het mogelijk maken de produktie met succes aan de 
veranderde behoeften aan te passen, verder te ontwikke­
len. 
Voor details betreffende de industriële structuurproble­
men en deels reeds uitgevoerde stimulerings- en aanpas­
singsmaatregelen kan verwezen worden naar de reeds be­
staande uitvoerige studies van het Economisch en Sociaal 
Comité, die vervat zijn in: 
— voor Griekenland: 
studie over de betrekkingen tussen de Gemeenschap 
en Griekenland van 11 juli 1978; 
— voor Portugal: 
studie over de betrekkingen tussen de Gemeenschap 
en Portugal van 27 april 1977; 
— voor Spanje: 
studies over de betrekkingen tussen de Gemeenschap 
en Spanje van 12 juli 1978 en 23 mei 1979. 
Nochtans lijkt het raadzaam om er met betrekking tot 
Spanje ook hier nogmaals uitdrukkelijk op te wijzen dat 
juist in de zeer gevoelige sectoren van dit land, in het bij­
zonder de staal- en scheepsbouwindustrie, maar ook in 
de textiel- en schoeiselindustrie, een zeer grote en deels 
slechts onvolledig benutte produktiecapaciteit bestaat en 
een belangrijk deel van de totale Spaanse industriepro-
duktie vervaardigd wordt. 
3.4.2. Energie- en onderzoeksbeleid 
3.4.2.1. Energiebeleid 
Het Comité stelt vast dat de in het kader van het huidige 
gemeenschappelijk energiebeleid van de EEG bereikte 
resultaten helaas niet opwegen legen de problemen in de 
energiesector. 
Door de uitbreiding worden deze problemen nog ernsti­
ger daar de afhankelijkheid van de Gemeenschap van 
energie-invoer, die toch al niet gering is, nog zal toene­
men. 
De ontwikkeling van de energieprijzen en de te verwach­
ten stijging van de energie-invoer van de toetredende 
landen zouden de betalingsbalansmoeilijkheden kunnen 
vergroten en de economische groei, evenals de onderlinge 
aanpassing van de economische structuren in de uitge­
breide Gemeenschap, in gevaar kunnen brengen. Der­
halve moet beslist een nieuwe politieke impuls worden 
gegeven aan de communautaire maatregelen die erop ge­
richt zijn de EEG minder afhankelijk te maken van ener­
gie-import. Tot deze maatregelen behoren in het bijzon­
der 
— een grotere inspanning tot energiebesparing, 
— een grotere inspanning tot opsporing en benutting 
van nieuwe energiebronnen (de zeer zonrijke toetre­dende landen zouden wat dit betreft eventueel 
nieuwe mogelijkheden tot gebruikmaking van zon-
ne-energie kunnen bieden), 
— een gemeenschappelijk beleid jegens derde landen, 
om de energievoorziening op lange termijn te verze­
keren, 
— aanmoediging van de ontwikkeling der energiebron­
nen die in de Europese Gemeenschap aanwezig zijn, 
— het zorgen voor aansluiting op de technische voor­
uitgang, terwijl terzelfder tijd de risico's voor ge­
zondheid en milieu tot een minimum worden 
teruggebracht. 
De toetredende landen dienen deze maatregelen van de 
Gemeenschap om tot diversifiëring van de energiebron­
nen en tot energiebesparing te komen door verbetering 
van de beschikbare technologie inzake energieproduktie 
en -verbruik, ten spoedigste tot een onderdeel van hun 
eigen beleid te maken. Voor Spanje is het bij voorbeeld 
bijzonder dringend noodzakelijk, nog vóór de toetreding 
de nog zeer hoge energieconsumptie drastisch te vermin­
deren. 
Voorts moet Spanje een einde maken aan de concurren-
tiedistorsies die het gevolg zijn van het monopolie dat de 
Spaanse staat voor de exploitatie van aardolie heeft. 
3.4.2.2. Onderzoeksbeleid 
Bij een Europees onderzoeks- en technologiebeleid gaat 
het om de wetenschappelijke en technologische grond­
slagen voor elk Europees beleid, alsmede voor alle be­
leidsvormen die in verband met de uitbreiding een rol 
spelen. 
Het communautaire onderzoeksbeleid dient erop gericht 
te zijn, in het kader van het onderzoeksbeleid van de 
Lid-Staten getroffen maatregelen te coördineren en ge­
meenschappelijke onderzoeksprogramma's vast te leggen 
en uit te voeren. 
Daarbij dienen de volgende vier hoofdpunten op de 
eerste plaats te komen: 
— waarborging op lange termijn van de eigen hulp­
bronnen (grondstoffen, energie, landbouw, water), 
— bevordering van een tegen de internationale concur­
rentie opgewassen ontwikkeling van de economie in 
de uitgebreide Gemeenschap, 
— verbetering van de sociale levensomstandigheden en 
arbeidsvoorwaarden van haar bevolking, 
— bescherming van milieu en natuur. 
3.4.3. Vervoerbeleid 
Het gemeenschappelijk vervoerbeleid heeft ten doel ook 
in de Gemeenschap van Twaalf een gemeenschappelijke 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/35 
vervoermarkt zonder concurrentiedistorsies tot stand te 
brengen. Dienovereenkomstig moeten de problemen die 
zich in de sector voordoen als gevolg van de geografische 
afstanden in de uitgebreide Gemeenschap, worden opge­
lost met inachtneming van de concurrentiebepalingen en 
de beginselen van het structuurbeleid. 
3.4.3.1. Voor het vervoer over de weg zal een speci­
fieke overeenkomst met Joegoslavië omtrent het transi­
tovervoer moeten worden gesloten tussen Griekenland 
en de overige landen van de Gemeenschap, waarin zowel 
de belangen van Joegoslavië als van de Gemeenschap 
worden gerespecteerd. 
3.4.3.2. Zeevervoer 
Door de toetreding van Griekenland, Spanje en Portugal 
zal de vloot van de Gemeenschap qua tonnage met circa 
55 % worden uitgebreid, hetgeen een reden te meer is om 
spoedig communautaire maatregelen ter oplossing van 
de vele problemen in verband met de veiligheid van het 
zeevervoer te treffen (met name de bescherming tegen mi­
lieurampen, die door averij van mammoettankers wor­
den veroorzaakt). De nieuwe Lid-Staten zouden dan van 
de reeds van kracht geworden beschermende maatrege­
len dienen uit te gaan en deze ook moeten accepteren. 
Het feit dat het „gemiddelde" verliespercentage van de 
totale jaarlijkse tonnage in de toetredende landen veel 
hoger ligt dan in de huidige EEG (0,51 % tegen 0,13 %), 
wijst erop, dat de vloten van de toetredende landen meer 
verouderd zijn dan die van de Gemeenschap der Negen 
en dat tegelijkertijd de veiligheidsrisico's op deze schepen 
groter zijn. 
Bovendien mag niet worden voorbijgegaan aan het feit 
dat de Griekse reders belangrijke exploitanten en eige­
naars zijn van schepen die geregistreerd zijn in landen met 
goedkope vlaggen, en dus in doorsnee een groter veilig­
heidsrisico vormen. 
Het „gemiddelde" verliespercentage van de typische 
goedkope-vlaglanden zoals Liberië, Panama, Singapore 
en Cyprus bedraagt 1,25 % per jaar en betreft met name 
mammoettankers. 
De uiterst liberale toepassing van het recht van vestiging 
in Griekenland, met inbegrip van het recht voor onder­
nemingen uit andere landen, met name landen van het 
Oostblok, nationale vennootschappen op te richten, zou 
tot een escalatie van de vervoersproblemen tussen de 
Gemeenschap en de Comecon-landen kunnen leiden. 
In de studie van het Comité over het „Oost-Westver-
voer" is dit probleem reeds aangesneden, waarbij als eer­
ste oplossing is aanbevolen, controle uit te oefenen op het 
buitenlands kapitaal volgens het zogenaamde „Oosten­
rijkmodel" (75 % nationaal kapitaal met maximaal 25 % 
buitenlands kapitaal). Deze oplossing wordt nog steeds 
door het Comité voorgestaan. 3.4.3.3. Spoorvervoer 
De Gemeenschapsinstellingen worden verzocht tijdens de 
toetredingsonderhandelingen aan te dringen op een be­
tere aanpassing van het Spaanse spoorwegennet aan het 
goederen- en personenvervoer van de Gemeenschap. Dit 
impliceert dat oplossingen moeten worden gevonden 
voor het probleem van de verschillen in spoorbreedte 
tussen het Spaanse spoorwegnet en dat van de Lid-Sta-
ten, die zowel uit technisch oogpunt als voor het vervoer 
acceptabel zijn. Een en ander zou kunnen bijdragen tot 
de ontlasting van het Spaanse wegennet. 
3.4.4. Gemeenschappelijk landbouwbeleid 
3.4.4.1. Algemene problemen waarmee de 
landbouw in verband met de uit­
breiding te maken krijgt 
De uitbreiding van de Gemeenschap van negen tot twaalf 
Lid-Staten brengt voor de communautaire landbouw, 
met name in de Middellandse-Zeegebieden, en voor de 
landbouw van de kandidaat-Lid-Staten aanzienlijke pro­
blemen met zich mee. 
Blijkens analyses van de Commissie en het Economisch 
en Sociaal Comité (a) is dit in de eerste plaats te wijten 
aan het feit dat de situaties in de verschillende gebieden 
rond de Middellandse Zee analoge kenmerken vertonen; 
dit geldt voor de produktierichtingen, het klimaat en de 
problemen die daar algemeen voorkomen. 
Door de overgang van een Gemeenschap van Negen naar 
een Gemeenschap van Twaalf zal het aantal landbouw-
werknemers met 55 % worden vergroot, het landbouw­
areaal met 49% worden uitgebreid, het aantal land­
bouwbedrijven met 57% toenemen, terwijl de produktie 
slechts met 24 % zal worden uitgebreid, een bewijs dat de 
produktiviteit in de toetredende landen geringer is. 
In 1975 was in de Gemeenschap van Negen 8,7 % van de 
beroepsbevolking in de landbouw werkzaam (in de Mid­
dellandse- Zeelanden Italië 15,8 % en Frankrijk 11,6 %), 
in Spanje 22%, in Griekenland 34,5% en in Portugal 
28,1 %, een bewijs voor de betekenis welke de landbouw 
voor de werkgelegenheid, in het bijzonder in de toetre­
dende landen, heeft. 
Hoofddoeleinden van het gemeenschappelijk landbouw­
beleid overeenkomstig artikel 39 van het EEG-Verdrag 
zijn o. a.: 
— vergroting van de produktiviteit van de landbouw, en 
— verzekering van een redelijke levensstandaard voor 
de landbouwbevolking door verhoging van het hoof­
delijk inkomen. 
(*) Studie van het Economisch en Sociaal Comité inzake de hui­
dige vooruitzichten voor de landbouwproduktie in het Mid-
dellandse-Zeegebied van de Gemeenschap van 27 november 
1975. 
Nr. C 247/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
Gezien de situatie in de kandidaat-Lid-Staten zullen zich 
bij de verwezenlijking van deze doeleinden de volgende 
problemen voordoen: 
— de actieve beroepsbevolking in de overbezette land­
bouwsector zal sterk inkrimpen, met het gevolg dat 
voor opneming van de vrijgekomen arbeidskrachten 
in de andere bedrijfssectoren zal moeten worden ge­
zorgd, 
— gezien het naar verhouding grote aantal kleine, qua 
opbrengsten en inkomsten zwakke ondernemingen in 
de kandidaat-Lid-Staten zal het probleem van de 
producenten met geringe opbrengsten en lage inkom­
sten waarmee de Gemeenschap van Negen nu reeds 
wordt geconfronteerd, zelfs bij de te verwachten 
produktiviteitsstijging, nog zwaarder gaan wegen. worden genomen (zie in dit verband ook par. 3.3. 
gionaal beleid). Re-
In dit verband herhaalt het Comité zijn destijds reeds uit­
gesproken overtuiging (*) dat bij alle maatregelen ter 
oplossing van deze problemen moet worden uitgegaan 
van het beginsel dat in de plattelandsgebieden van de 
Middellandse-Zeelanden arbeidsplaatsen moeten wor­
den behouden of gecreëerd. 
In het bijzonder zal de Gemeenschap de verplichting op 
zich moeten nemen algemene programma's betreffende 
de verschillende sectoren van bedrijvigheid van bovenge­
noemde regio's ten uitvoer te leggen, ten einde deze de 
mogelijkheid te bieden zich op harmonische en even­
wichtige wijze in Europees verband te ontwikkelen (zie 
voor bijzonderheden par 4.2 van dit advies). 
Deze situatiebeoordeling zal ook nog voor de eerste jaren 
na de toetreding blijven gelden. 
De uit de regionale ongelijkheden voortvloeiende moei­
lijkheden zullen hierdoor evenzeer worden verergerd. 
Binnen de Gemeenschap bestaat op regionaal niveau 
namelijk een ernstig gebrek aan evenwicht; met name 
hebben de mediterrane regio's een economische achter­
stand, die tot dusver nog niet door middel van het regio­
naal beleid van de Gemeenschap kon worden opgeheven. 
Ook kon het gemeenschappelijk landbouwbeleid nog 
niet concreet uitgevoerd worden. 
Daarom is het nodig dat het landbouwstructuurbeleid 
versterkt wordt door: 
— de sociaal-structurele richtlijnen aan te passen, zodat 
zij ook werkelijk in de betrokken regio's kunnen 
worden toegepast, en 
— een passende uitbreiding van de huidige financie-
ringsmogelijkheden, 
ten einde de zowel in de Gemeenschap als in de kandi­
daat-Lid-Staten voorkomende structurele problemen op 
te lossen. Bovendien dienen de beginselen inzake de doel­
treffende aanwending van de middelen ook bij de verwe­
zenlijking van het landbouwstructuurbeleid in acht te 3.4.4.2. Produktie- en 
problemen commercialisati e-
Wat meer in het bijzonder de produktie- en commerciali-
satiestructuren betreft, zal de uitbreiding niet te verwaar­
lozen gevolgen hebben. Wat de produktie betreft, zal de 
uitbreiding van de Gemeenschap tot twaalf leden bij 
voorbeeld resulteren in een verdubbeling van het land­
bouwareaal (van 2 379 000 naar 4 383 000 ha); de olij-
venproduktie zal van 2 163 000 ton toenemen tot 
6 051000 ton, de rijstproduktie van 1000 000 tot 
1 578 000 ton en de tomatenproduktie van 4 300 000 
tot 8 000 000 ton. Met het oog op de veranderingen 
welke een en ander voor de zelfvoorzieningsgraad van de 
Gemeenschap voor deze produkten met zich mee zal 
brengen, verzoekt het Economisch en Sociaal Comité de 
Commissie dringend overzichtstabel nr. 45 van docu­
ment COM(78) 200 def. bijlage te completeren, zodat 
een definitief advies over het overschottenvraagstuk op 
grond van de desbetreffende gegevens (b.v. wijn) kan 
worden uitgebracht. 
Voorts dient in aanmerking te worden genomen dat de 
gemiddelde opbrengst per hectare voor een aantal be­
langrijke Middellandse-Zeeprodukten, vooral in Spanje 
en Portugal, in het algemeen lager is dan in de Gemeen­
schap: 
PB nr. C 114 van 7. 5. 1979, blz. 27. 
Produktie 
Harde tarwe 
Wijn Gemeenschap 
3 810 kg/ha 
(1976) (>) 
6 090 l/ha 
(1975/1976) (') Griekenland 
1 865 kg/ha 
(1977) P) 
5 829 l/ha 
(1975) (2) Portugal 
1 021 kg/ha 
(1973) (3) 
3 086 l/ha 
(1976)0 Spanje 
1 600 kg/ha 
(1973) (4) 
1 625 l/ha 
(1976) n 
(') De situatie van de landbouw in de Gemeenschap: Rapport 1977 (tegelijk met het Elfde Algemeen verslag over de 
werkzaamheden van de Europese Gemeenschappen gepubliceerd rapport, Brussel - Luxemburg, januari 1978 blz 
262/263 en 316/317). 
(2) Jaarboek van de FAO over de produktie, volume 31 van 1 977 en informatie van de Commissie, Directoraat-generaal 
Landbouw. 
(3) Advies van de Commissie aan de Raad betreffende het verzoek om toetreding van Portugal, Brussel, 23 mei 1978, 
tabellen 8 en 9, en informatie van de Commissie, Directoraat-generaal Landbouw. 
(4) Advies van de Commissie aan de Raad betreffende het verzoek om toetreding van Spanje- Brussel, 1 december 1978, 
tabellen 11 en 14, en informatie van de Commissie, Directoraat-generaal Landbouw. 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/37 
Verder is ook de automatiseringsgraad en de mate waar­
in van kunstmest gebruik wordt gemaakt, duidelijk ge­
ringer dan in de Gemeenschap. 
Te oordelen naar deze gegevens hebben deze landen dus 
zeer goede mogelijkheden om, vooral door een verbete­
ring van de produktiemethoden en door een uitbreiding 
van de irrigatiewerken, hun landbouwproduktie te ver­
groten. De ontwikkeling van de laatste jaren toont dat 
men met dit laatste reeds volop bezig is. 
Dit ontwikkelingspotentieel moet ook in het licht van een 
andere factor worden gezien, namelijk het feit dat de 
prijzen van de meeste mediterrane landbouwprodukten 
(olijfolie, wijn, fruit enz.) in de drie kandidaat-Lid-Staten 
veel lager liggen dan in de Gemeenschap. 
De toetreding van de drie kandidaat-Lid-Staten tot de 
EEG en de hieruit voortvloeiende verhoging van de prij­
zen in deze landen, kunnen een aanzienlijke uitbreiding 
van de produktie van groenten en fruit, wijn en olijfolie 
tot gevolg hebben. 
Gevreesd moet worden dat er van bepaalde Middelland-
se-Zeeprodukten mettertijd aanzienlijke overschotten 
zullen ontstaan, terwijl de huidige structurele overschot­
ten van bepaalde „continentale" produkten, zoals suiker 
en zuivelprodukten, zullen kunnen worden verminderd, 
hoewel het huidige gebrek aan evenwicht zo groot is dat 
niet op een volledige compensatie behoeft te worden ge­
rekend. 
Indien deze waarschijnlijke trends doorzetten, zou zich in 
de huidige problemen van het gemeenschappelijk land­
bouwbeleid een fundamentele wijziging kunnen voor­
doen. Behalve met het probleem van de structurele over­
schotten van bepaalde „continentale" landbouwproduk­
ten, zou men ook nog te kampen kunnen krijgen met dat 
van structurele overschotten bij de belangrijkste mediter­
rane landbouwprodukten. Deze ontwikkeling zou zowel 
op economisch als op financieel gebied negatieve gevol­
gen voor de landbouwproducenten van het Middelland-
se-Zeegebied en voor de uitgebreide Gemeenschap als 
zodanig met zich mee kunnen brengen. 
Een dergelijke situatie zou eventueel ingrijpende econo­
mische gevolgen voor de landbouwers in het Middel-
landse-Zeegebied en financiële gevolgen voor de uitge­
breide Gemeenschap zelf kunnen hebben. 
Een andere niet te verwaarlozen onzekerheidsfactor is de 
mogelijke ontwikkeling van het consumptiepatroon, die 
voor het merendeel van de Middellandse-Zeeprodukten 
door een geringe elasticiteit ten opzichte van de inko­
mens wordt gekenmerkt. Geleidelijke veranderingen met 
mogelijke gevolgen voor de vraag naar bepaalde produk­
ten zijn evenwel niet ondenkbaar. 
Bovendien zullen de drie kandidaat-Lid-Staten zich, 
wanneer zij eenmaal lid van de Gemeenschap zullen zijn, 
niet langer op de wereldmarkt van vlees en zuivelproduk­
ten kunnen voorzien tegen prijzen die onder het commu­nautaire prijspeil liggen. Als leden van de Gemeenschap 
zullen zij deze produkten in noordelijke Europese landen 
moeten kopen en moeten afzien van de huidige rechten, 
die in de vorm van heffingen aan de Gemeenschap zullen 
moeten worden terugbetaald; ook zullen zij bepaalde 
handelsmogelijkheden in derde landen verliezen, aange­
zien zij ook hun vlees en zuivelprodukten niet langer op 
de markten van deze landen zullen betrekken. Ook op dit 
punt doen zich nog extra aanpassingsproblemen voor de 
toetredende landen voor. 
De situatie zou, zelfs in de toetredende landen, kritiek 
kunnen worden voor sommige landbouwproduktiesecto-
ren, in het bijzonder de sector plantaardige vetten, als ge­
volg van de aanpassing aan het gemeenschappelijk 
buitentarief en de overneming van de door de EEG in 
GATT-verband aangegane verplichtingen, alsmede van 
de verschillende akkoorden en overeenkomsten (Middel-
landse-Zeelanden, Lomé, enz.). 
Ten slotte kan dus worden gezegd dat de toetreding van 
de drie kandidaat-Lid-Staten in het algemeen een twee­
ledig gevolg in de landbouwsector zal hebben. Enerzijds 
is er de vermindering van de structurele overschotten bij 
voorbeeld bij suiker en zuivelprodukten, alsmede van de 
zelfvoorzieningsgraad bij produkten als plantaardige ei­
witten, waaraan in de Gemeenschap reeds een terkort be­
staat; anderzijds de verhoging van de zelfvoorzienings­
graad voor mediterrane landbouwprodukten. Van som-
'mige van deze produkten, namelijk wijn, olijfolie en be­
paalde soorten groenten en fruit (vers en verwerkt), zou 
de Gemeenschap zelfs spoedig overschotten kunnen krij­
gen, terwijl de drie kandidaat-Lid-Staten praktisch de 
enige leveranciers zouden kunnen worden van bepaalde 
produkten die tot dusver uit derde landen in de Gemeen­
schap werden ingevoerd. 
Een en ander zal ook grote gevolgen hebben voor de rela­
ties met derde landen en in het bijzonder met de Middel-
landse-Zeelanden, waarmee de Gemeenschap preferen­
tiële handelsbetrekkingen onderhoudt. Door de verho­
ging van de zelfvoorzieningsgraad voor mediterrane 
landbouwprodukten in de Gemeenschap zou de export 
van deze landen bijzonder kunnen worden bemoelijkt, 
hetgeen van des te meer belang is daar de handel van de 
Maghreb- en Machrak-landen, alsmede van Israël met de 
Gemeenschap voor een zeer groot gedeelte om de uitvoer 
van deze produkten draait (ongeveer 70% van hun to­
tale landbouwuitvoer). 
Daarom lijkt het nuttig een algemeen plan uit te werken 
waarin rekening wordt gehouden met 
— enerzijds de eisen van het gemeenschappelijk land­
bouwbeleid van de Gemeenschap, en 
— anderzijds de noodzaak de verschillende preferentiële 
akkoorden onderling en aan de nieuwe situatie die 
door de uitbreiding zal ontstaan, aan te passen. 
Hieruit volgt dat het in het kader van het uitbreidings­
proces van het grootste belang is, voor alles met de 
nieuwe partners een zodanige strategie uit te stippelen 
Nr. C 247/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
dat de groeimogelijkheden van de kandidaat-Lid-Staten 
benut worden voor andere dan de gebruikelijke produk-
ten van de mediterrane landen, en in het bijzonder voor 
de produktie van eiwitrijke levensmiddelen. 
Bij een dergelijk overleg zou met de belangen van alle 
deelnemende partijen rekening moeten worden gehou­
den, zulks in overeenstemming met artikel 39 van het 
EEG-Verdrag, dat er onder andere op gericht is: 
— de markten te stabiliseren, 
— de voorziening veilig te stellen, 
— redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te 
verzekeren. 
Tevens zouden hierbij de exportmogelijkheden in aan­
merking moeten worden genomen, in samenhang met 
een dynamisch beleid gericht op de schepping van ar­
beidsplaatsen in de Middellandse-Zeeregio's van de uit­
gebreide Gemeenschap (zie ook studie ESC „Balans van 
het gemeenschappelijk landbouwbeleid", uitgegeven in 
februari 1975, hoofdstuk VI, sub C, sub a) en d). 
Overeenkomstig de beginselen van artikel 5 van het 
EEG-Verdrag moeten de toetredende landen zich er 
thans reeds op instellen dat zij bij het ingaan van de over­
gangsperiode onmiddellijk uitvoering moeten geven aan 
de communautaire voorschriften, zowel de marktorde­
ningen en de bepalingen in het kader van het structuurbe­
leid als de meer specifieke regels inzake produktiebeheer-
sing en omschakeling, die in de Gemeenschap reeds van 
kracht zijn (wijn, suikerbieten, melk). Dit geldt tevens 
voor de in de tussentijd nog vast te stellen bepalingen, 
alsmede voor regelingen betreffende concurrentie 
(marktbeheersende ondernemingen), kwaliteitsnormen 
en milieu- en consumentenbescherming (waarbij in het 
bijzonder wordt gedacht aan de levensmiddelenproduk-
tie). 
Met behulp van speciale controle-instrumenten moet het 
mogelijk zijn te verhinderen dat de aangegane verbinte­
nissen op de een of andere wijze ontdoken worden. 
3.4.4.3. Voorgestelde maatregelen 
Uit de voorgaande overwegingen blijkt duidelijk dat een 
uitbreiding van de Gemeenschap zonder ernstige land­
bouwproblemen alleen mogelijk zal zijn, indien tegelij­
kertijd diep ingrijpende en duurzame maatregelen wor­
den genomen. 
Daarom is het wenselijk enerzijds een overgangsperiode 
vast te stellen die op een te voren bepaalde datum 
afloopt; deze algemene overgangsperiode zou anderzijds 
lang genoeg moeten zijn om een onderlinge afstemming 
van de economische omstandigheden in de Europese 
Gemeenschap en de toetredende landen tot een reële mo­
gelijkheid te maken. Volgens het Economisch en Sociaal 
Comité moeten binnen de algemene overgangsperiode 
voor momenteel bijzonder gevoelige probleemsectoren en produkten per geval toereikende overgangsperiodes 
worden vastgesteld (zie ook par. 2.3 van dit advies). Wil 
men vermijden dat de concurrerende produkties van de 
kandidaat-Lid-Staten nadelige gevolgen hebben voor de 
communautaire landbouwers, waardoor de bange ver­
moedens van de communautaire landbouwkringen zou­
den worden bewaarheid, dan zou de Gemeenschap gedu­
rende deze periode ten behoeve van de mediterrane land­
bouw volgens het Comité: 
— enerzijds de mogelijkheid moeten bieden, specifieke 
vrijwaringsclausules voor de verschillende produk-
tiesectoren en de meest gevoelige produkten toe te 
passen (zie ook par 2.3 van dit advies), en 
— anderzijds op korte termijn de volgende maatregelen 
moeten treffen: 
— verbetering van de sociaal-structurele richtlijn in 
de zin van de invoering van een beter vergelij­
kingscriterium; 
— uitvoering van communautaire programma's ten 
behoeve van bepaalde gebieden en/of produktie-
sectoren, met het doel enerzijds een einde te ma­
ken aan de structurele en natuurlijke ongelijkhe­
den tussen de verschillende landbouwregio's en 
anderzijds het voortdurende gebrek aan even­
wicht op de markten voor bepaalde landbouw-
produkten gedeeltelijk zo niet geheel op te hef­
fen; 
— geïntegreerde regionale ontwikkelingsmaatrege-
len met de gelijktijdige steun van verscheidene fi­
nancieringsinstrumenten (EFRO, EIB, Sociaal 
Fonds, EOGFL) in kleinere regio's; 
— coördinering van de financiële bijstandsmaatre-
gelen en zodanige toepassing hiervan dat het ge­
meenschappelijk landbouwbeleid normaal, zon­
der storingen blijft functioneren; 
— herziening en aanpassing van verscheidene 
marktordeningen in verband met de nieuwe rela­
tie produktie/consumptie voor de Middelland-
se-Zeeprodukties en om het na de uitbreiding 
grotere aantal producenten van Middellandse-
Zeeprodukten (groenten en fruit, wijn, olijfolie 
en harde tarwe) een betere inkomensgarantie te 
bieden; 
— vaststelling van een algemene marktregeling voor 
verwerkte produkten (groenten en fruit) en, voor 
zover noodzakelijk, nieuwe marktordeningen 
voor een aantal Middellandse-Zeeprodukten; 
— bevordering van de consumptie van mediterrane 
landbouwprodukten; in het bijzonder door af­
schaffing van de in verschillende Lid-Staten ge­
heven verbruiksbelasting, dan wel door verbete­
ring van een systeem van penetratiepremies; 
— steun- en investeringsprogramma's voor (ook 
geïntegreerde) agrarisch-toeristische initiatieven. 
L. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/39 
Daar de mediterrane landbouw door de toetreding van 
de drie kandidaat-Lid-Staten in haar mogelijkheden be­
perkt zou kunnen worden, terwijl de „continentale" 
landbouw hiervan op korte en middellange termijn 
voordeel zou hebben, is het Comité bovendien van oor­
deel dat de uit de uitbreiding voortvloeiende lasten niet 
op één enkele beroepscategorie zouden mogen neerko­
men en dat de Gemeenschap als geheel verantwoordelijk 
is voor de door haar gedane keuzen. 
3.4.5. Visserijbeleid 
De met de uitbreiding gepaard gaande verdubbeling van 
de vissersvloot en van het aantal vissers in de uitgebreide 
Gemeenschap brengt aanpassingsproblemen en in ver­
band daarmee fundamentele veranderingen van onderde­
len van het gemeenschappelijk visserijbeleid met zich 
mee. 
Ook hier geldt echter het grondbeginsel dat de toetre­
dende landen de bestaande communautaire voorschriften 
moeten overnemen. 
De toetreding zal de volgende rechtstreekse gevolgen 
hebben: 
— herverdeling van de visvangstquota's in de visserij­
zone van de Gemeenschap, zulks overeenkomstig de 
voorstellen van de Commissie, die de Raad ter goed­
keuring zijn voorgelegd en die door de meeste Lid-
Staten reeds gedeeltelijk worden toegepast; 
— volledige herziening van de visserijovereenkomsten 
die zowel door de toetredende landen als door de 
Gemeenschap met derde landen zijn, dan wel zullen 
worden gesloten. 
Voor de visvangstquota's kan worden ingehaakt op de 
visserij-kaderovereenkomst welke op 23 september 1978 
tussen de Gemeenschap en Spanje is gesloten; deze is tot 
op heden niet geratificeerd, maar wordt in de praktijk 
wel toegepast en bevat reeds unilateraal vastgestelde 
vangstquota's voor Spaanse vissers in de visserijgebieden 
van de Gemeenschap en voor vissers uit de Lid-Staten in 
de Spaanse 200 mijl-visserijzone. 
Tegelijk met de etappegewijze overneming van het visse­
rijbeleid van de Gemeenschap dienen de toetredende lan­
den ook het fundamentele doel daarvan tot het hunne te 
maken, namelijk de instandhouding dan wel het herstel 
van de visbestanden in hun visserijzones. 
Tevens zou Spanje, dat de op twee na grootste moderne 
vissersvloot van de wereld bezit (even groot als de vloten 
van Frankrijk, Italië en de Bondsrepubliek Duitsland te 
/amen!), de nodige maatregelen moeten treffen om zijn 
vangstcapaciteit aan de slechts beperkte vangstmogelijk­
heden van de Gemeenschap in haar visserijzone en in de 
visserijgebieden van derde landen aan te passen. In ver­
band daarmee zouden de Spaanse vissers er bij wege van 
nationale wettelijke regelingen toe aangezet moeten 
worden, reeds in de overgangsperiode over te gaan tot toepassing van de in de andere landen van de Gemeen­
schap geldende bepalingen inzake visserijmethoden, be­
heer van de visbestanden alsmede afmetingen van de ma­
zen der gebruikte netten. 
3.5. Consumentenbeleid van de Gemeenschap 
De tot nu toe verwezenlijkte maatregelen ter bescher­
ming van de consument in de Gemeenschap bevatten de 
bouwstenen voor een doeltreffend consumentenbeleid. 
De toetreding van Spanje, Griekenland en Portugal mag 
geen nadelige invloed hebben op de tot nog toe gemaakte 
vorderingen en de verdere ontwikkeling van dit beleid. 
3.6. Het milieubeleid van de Gemeenschap 
Vanzelfsprekend mag de uitbreiding geen belemmering 
vormen voor de pogingen om een doeltreffend milieube­
leid tot stand te brengen. Doordat de Gemeenschap meer 
verantwoordelijkheid gaat dragen bij de vervuilingsbe-
strijding in de Middellandse Zee, wordt het vaststellen 
van beschermende bepalingen en minimumnormen met 
betrekking tot schadelijke lozingen nog belangrijker. 
Door de uitbreiding zal namelijk bijna de gehele noord-
kust van de Middellandse Zee, die zeer sterk geleed is, 
binnen de actieradius van de Gemeenschap vallen. Der­
halve is het noodzakelijk dat de Gemeenschap als zoda­
nig toetreedt tot de overeenkomst betreffende de vervui-
lingsbestrijding in de Middellandse Zee en op dit vlak 
voortaan een actief beleid gaat voeren. 
3.7. Externe betrekkingen van de Europese Gemeen­
schap die in grote mate door de toetreding worden 
beïnvloed 
3.7.1. Middellandse-Zeebeleid 
Een van de duidelijkste gevolgen van de uitbreiding is dat 
de Gemeenschap een groter deel van het Middellandse-
Zeebeleid zal omvatten. Dit betekent dat de Gemeen­
schap van Twaalf ten opzichte van alle problemen in 
verband met de vredestoestand en de economische ont­
wikkeling in dit gebied een grotere verantwoordelijkheid 
gaat dragen, die haar neerslag moet vinden in een con­
creet globaal beleid van de Gemeenschap. 
De bestaande verdragen en overeenkomsten moeten be­
ter toegepast en verder ontwikkeld worden. 
De associatieovereenkomst met Turkije, een van de oud­
ste „bondgenoten" van de Gemeenschap in het Middel-
landse-Zeegebied, mag niet in het gedrang komen door 
de toetreding van Griekenland. Griekenland moet de in­
houd en de doelstellingen van de associatieovereenkomst 
in hun volle draagwijdte accepteren en in de toekomst de 
vriendschappelijke betrekkingen van de Gemeenschap 
met Turkije actief steunen. Derhalve moet het alles in het 
werk stellen om binnen afzienbare tijd, indien mogelijk 
nog vóór zijn toetreding tot de Europese Gemeenschap, 
Nr. C 247/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
de hangende conflicten met Turkije uit de weg te ruimen 
(conflict over de territoriale wateren in de Egeïsche zee en 
Cyprus). Het grotere belang dat de Gemeenschap bij het 
waarborgen van de vrede in dit nieuwe grensgebied heeft, 
moet zijn uitdrukking vinden in een niet-aflatende en 
geduldige beïnvloeding van beide met de Gemeenschap 
verbonden landen met het doel een rechtvaardige en 
evenwichtige oplossing te vinden voor de bovenge­
noemde conflicten. 
De betrekkingen met de Noordafrikaanse landen en met 
de landen ten zuiden en ten oosten van de Middellandse 
Zee moeten van deze vredesintenties doordrongen zijn. 
Het Economisch en Sociaal Comité steunt in dit verband 
de pogingen van de Raad om een permanente construc­
tieve dialoog tot stand te brengen tussen de Europese 
Gemeenschap, de Arabische en de Afrikaanse landen. Dit 
is bevorderlijk voor de economische en sociale ontwikke­
ling van alle Middellandse-Zeegebieden, een continue 
grondstoffenvoorziening van de Gemeenschap en boven­
dien voor het vinden van oplossingen voor urgente pro­
blemen in het kader van de Noord-Zuiddialoog. Ook op 
economisch gebied geldt voor de toetredende landen dat 
zij de verplichtingen die de Gemeenschap heeft aange­
gaan en tot de toetreding nog zal aangaan in het kader 
van haar globale beleid ten opzichte van de Maghreb- en 
Machraklanden en Israël, volledig moeten accepteren^). 
3.7.2. Handelsbetrekkingen met de Lid-Staten van de 
Raad voor wederzijdse economische bijstand 
(Comecon) 
De handelsbetrekkingen tussen de Lid-Staten en de Co-
mecon-landen vallen sedert 31 december 1974 onder de 
communautaire rechtsorde. Ditzelfde geldt niet voor de 
industriële samenwerking. 
Bij toetreding dienen de nieuwe Lid-Staten zich dus met­
een, overeenkomstig de heersende rechtssituatie, in deze 
communautaire rechtsorde te integreren. 
3.7.3. De Europese Gemeenschap en de GATT 
De Gemeenschap vertegenwoordigt de Lid-Staten in 
GATT-verband. 
3.7.3.1. De kandidaat-landen dienen dus bij de toe­
treding alle verbintenissen van de Gemeenschap in het 
kader van de GATT en ten opzichte van de verschillende 
bij deze Overeenkomst aangesloten partijen over te ne­
men, met name de verbintenissen die voortvloeien uit het 
afsluiten van de Tokio-ronde. Evenzo zullen zij in aan­
merking komen voor de rechten die de Gemeenschap in 
GATT-verband ten opzichte van de andere deelnemende 
landen heeft verworven. 
(') Studie van het Economisch en Sociaal Comité inzake het 
communautair beleid ten opzichte van de landen ten zuiden 
en ten oosten van de Middellandse Zee van 26 oktober 
1977. 3.7.3.2. Aan het slot van de toetredingsonderhande­
lingen dient de Gemeenschap de GATT overeenkomstig 
artikel XXIV,' paragraaf 6 (instelling van een douane­
unie of van een vrijhandelszone) haar dossier „Uitbrei­
ding" voor te leggen. Het Comité is van oordeel dat de 
Gemeenschap, daar de douanetarieven van de kandi-
daat-Lid-Staten hoger zijn dan het gemeenschappelijk 
buitentarief, recht heeft op compensatie van de andere 
GATT-deelnemers. (Het mag als bekend worden veron­
dersteld dat de Gemeenschap bij de „eerste uitbreiding" 
compensaties heeft moeten toekennen, omdat de gelijk­
schakeling van de douanerechten van de nieuwe Lid-Sta­
ten met het gemeenschappelijk tarief door de bank ge­
nomen voor deze drie landen neerkwam op een verho­
ging van de rechten ten opzichte van derde landen.) 
3.7.4. De overeenkomsten met de EVA-landen 
Door de toetreding van Griekenland en Spanje tot de 
Gemeenschap zullen deze twee landen deel gaan uitma­
ken van de sedert 1 juli 1977 door de Gemeenschap en de 
EVA-landen gevormde vrijhandelszone voor industrie-
produkten, die dan bijna geheel West-Europa zal om­
vatten. 
3.7.5. Ontwikkelingshulp van de Gemeenschap 
De opneming van drie economisch minder ontwikkelde 
landen in de Gemeenschap mag noch tot gevolg hebben 
dat het handelsbeleid jegens ontwikkelingslanden een 
meer protectionistisch karakter krijgt, noch dat de finan­
ciering van de uitbreiding in het kader van de regionale 
en sectoriële structuurpolitiek ten laste van de gemeen­
schappelijke ontwikkelingshulp komt. 
3.7.5.1. Stelsel van algemene preferenties 
Het systeem dat de Gemeenschap thans ten aanzien van 
een honderdtal ontwikkelingslanden (excl. de Oosteuro-
pese staatshandelslanden, maar wel Roemenië) toepast, 
wordt in het kader van een tien jaar geldende autonome 
regeling (aflopend per 31 december 1980) jaarlijks 
herzien. 
Evenals de andere industrielanden zal de Gemeenschap 
in het licht van de resultaten van de laatste UNCTAD-
conferentie, waarschijnlijk besluiten, wellicht opnieuw 
voor een periode van tien jaar een nieuw stelsel van al­
gemene preferenties toe te passen. Hierbij zou selectiever 
te werk worden gegaan dan thans het geval is, in het bij­
zonder om het SAP (stelsel van algemene preferenties) 
vooral de armste ontwikkelingslanden ten goede te laten 
komen. 
Het spreekt vanzelf dat de kandidaat-Lid-Staten bij hun 
toetreding het door de Gemeenschap vastgestelde SAP 
volledig moeten overnemen als onderdeel van de in de 
I. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/41 
Europese Gemeenschap geboekte resultaten. Zij moeten 
er dus rekening mee houden dat zij in sommige sectoren 
met een sterkere concurrentie van andere landen, ook 
ontwikkelingslanden, te maken krijgen, waartegen zij 
thans goed beschermd zijn. 
Bijgevolg dient de Gemeenschap bij de vaststelling van de 
nieuwe regeling voor tien jaar de belangen van de toe­
tredende Lid-Staten in aanmerking te nemen. 
3.7.5.2. De Overeenkomsten van I.ome 
In het geval van Griekenland en Spanje zal de uitbreiding 
van de Gemeenschap niet automatisch tot een wijziging 
van het geografische toepassingsgebied van de Over­
eenkomst van Lomé leiden. Van de vroegere Portugese 
koloniën zijn de Kaapverdische Eilanden en Guinea-Bis-
sau reeds lid van de Overeenkomst. Bovendien is het niet 
onmogelijk dat Mozambique en Angola tot de Overeen­
komst zullen toetreden. 
3.7.5.3. De betrekkingen met Latijns-
Am erika 
Door de historisch gegroeide betrekkingen van Spanje 
met de Latijnsamerikaanse landen kunnen na de uitbrei­
ding nieuwe politieke en economische banden tussen de 
Gemeenschap en dat deel van de wereld ontstaan. De 
Gemeenschap zou van haar kant evenwel niet moeten 
toestemmen in een uitbreiding van de preferentiële en 
niet op wederkerigheid berustende akkoorden, zoals deze 
met de ACS-landen worden gesloten. 
4. FINANCIËLE ASPECTEN 
4.1. Gemeenschapsbegroting en BTW 
4.1.1. Begroting 
Het Economisch en Sociaal Comité wijst er met nadruk 
op, dat de toetredende landen - evenals dit bij de eerste 
uitbreiding van de Gemeenschap het geval was - de be­
grotingsbepalingen van de Gemeenschap, met inbegrip 
van de regeling betreffende de eigen middelen, dienen 
over te nemen. Dit geldt zowel voor de procedure volgens 
welke de begroting wordt opgesteld, als voor de beslis­
singen over de invoering van eigen middelen van de 
Gemeenschap en de uitvoeringsbepalingen. 
4.1.2. BTW 
Het Economisch en Sociaal Comité deelt ten volle het 
standpunt van de Commissie (Advies van de Commissie 
betreffende het verzoek om toetreding van Spanje van 
1 december 1978), dat het principe van volledige over­neming van de begrotingsbepalingen inhoudt, dat binnen 
afzienbare tijd ook de bepalingen betreffende de invoe­
ring van de BTW in alle landen van de Gemeenschap 
worden overgenomen evenals de hiermee verband hou­
dende richtlijnen, aan de hand waarvan het aandeel van 
de Gemeenschap in de verschillende nationale BTW-
opbrengsten correct berekend en geïnd kan worden. 
4.1.3. Programmering van de financiën 
Bij de ramingen van de totale toetredingskosten wordt 
tot nog toe in de regel uitgegaan van een fictieve begro­
ting naar het model van die voor 1978, waarin de steun­
maatregelen en de omvang van de steun van de financie­
ringsinstrumenten op de drie toetredende landen worden 
getransponeerd, onder abstractie van de integratiepro­
blemen die de uitbreiding zowel voor bepaalde regio's en 
sectoren van de Gemeenschap der Negen als voor de toe­
tredende landen met zich meebrengt. Het zou derhalve 
dringend noodzakelijk zijn, dat de Commissie voor de 
gehele toetredingsproblematiek een actieprogramma op­
stelt, dat vergezeld gaat van een kostenanalyse. Vervol­
gens zou in het kader van een middellange-termijnfinan-
ciering de met de toetreding gepaard gaande toeneming 
van het begrotingsvolume van de Gemeenschap moeten 
worden vastgesteld. 
Ook de eventueel noodzakelijke verhoging van de eigen 
middelen en de diversificatie en versterking van de in­
komstenbronnen van de Gemeenschap zouden op mid­
dellange termijn moeten worden gepland. 
4.2. Financieringsinstrumenten (l) 
Het Economisch en Sociaal Comité acht het niet doel­
matig de structurele problemen in verband met de toe­
treding op te lossen door de oprichting van een speciaal 
uitbreidingsfonds. Hierdoor zouden, bij eventuele toe­
tredingskandidaten verwachtingen kunnen worden op­
geroepen, waaraan de Gemeenschap in de praktijk niet 
zou kunnen beantwoorden. Het lijkt daarentegen nood­
zakelijk alle problemen die de uitbreiding voor bepaalde 
regio's en sectoren van de Gemeenschap en van de toe­
tredende landen met zich meebrengt, op te lossen in het 
kader van een „actieprogramma uitbreiding", waarbin­
nen door de Gemeenschap gefinancierde acties, met 
name die van de bestaande financieringsinstrumenten, 
worden gecoördineerd. Op deze wijze zou enerzijds ver­
hinderd moeten wordendatde steun van de Gemeenschap 
te zeer versnipperd wordt en anderzijds dat ongecoördi­
neerde acties van verschillende financieringsinstrumen­
ten elkaar neutraliseren. 
(*) Zie hiertoe de documentatie van het secretariaat-generaal 
van het Economisch en Sociaal Comité: „De activiteiten van 
de Europese Gemeenschap via haar financieringsinstrumen­
ten" 1979, blz. 275 e.v., in het bijzonder blz. 299 en 300. 
Nr. C 247/42 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 1. 10. 79 
Hoewel de problemen die zullen worden veroorzaakt 
door de regionale en sectoriële onevenwichtigheden in 
een uitgebreide Gemeenschap niet wezenlijk zullen ver­
schillen van die waarmee de huidige Gemeenschap 
kampt, zal de economische en sociale samenhang, die 
toch al niet erg solide is, door de uitbreiding niettemin 
nog meer onder druk komen te staan. Buiten de reeds lo­
pende programma's om zal de overdracht van financiële 
middelen van de rijkere naar de armere regio's noodzake­
lijk zijn om de gehele uitbreidingsoperatie tot een succes 
te maken. Met deze financiële middelen zal rechtstreeks 
de gewenste sociale en economische ontwikkeling in de 
Lid-Staten beoogd moeten worden. 
Een dergelijk hulpprogramma dient te worden uitge­
voerd ter begeleiding van en ten grondslag te liggen aan 
tevoren uitgewerkte overgangsbepalingen die ten doel 
hebben de kandidaat-Lid-Staten in staat te stellen een 
redelijk economisch ontwikkelingsniveau te bereiken, en 
dient tevens te verzekeren dat de overgangsperiode op 
bevredigende wijze wordt voltooid. 
In dit verband zou de uitbreiding aanleiding kunnen 
geven tot een kritische beschouwing van de bepalingen 
omtrent de inschakeling van de verschillende fondsen. 
Het Regionaal Fonds 
Ook bij het Regionaal Fonds dient ernaar te worden 
gestreefd een bepaald percentage beschikbaar te stellen 
voor communautaire acties die niet aan quota's gebon­
den zijn (zie paragraaf 3.2.6). Voorts zouden deze midde­
len naar gelang van de omvang van de problemen moeten 
worden uitgebreid. 
Het Sociaal Fonds 
Het aantal gebieden dat in het kader van het Sociaal 
fonds prioritair voor steun in aanmerking komt, zal 
sterk toenemen. Naast Ierland, Noord-Ierland, Groen­
land, Zuid-Italië en de Franse overzeese gebiedsdelen zul­
len ook bijna geheel Portugal en Griekenland en een 
groot aantal Spaanse gebieden tot deze categorie gaan 
behoren. 
De gebieden waaraan door het Regionaal Fonds steun 
wordt verleend en die ook bij regionale acties in het ka­
der van het Sociaal Fonds een prioritaire behandeling ge­
nieten, zullen zich dus sterk uitbreiden. Hierbij komt de 
vraag of deze acties niet geheel of gedeeltelijk ten koste 
gaan van de overige, voor personen en sectoren bestemde 
maatregelen van het Sociaal Fonds, die pas in tweede 
instantie in aanmerking komen. 
Het Economisch en Sociaal Comité blijft op het stand­
punt staan, dat de middelen van het Sociaal Fonds gro­
tendeels moeten worden besteed voor de beroepsoplei­
ding en de omscholing van de beroepsbevolking in de 
minst ontwikkelde gebieden. De maatregelen die de Ge­
meenschap tot nu toe heeft genomen ten gunste van jon­geren, personen die de landbouw verlaten, gehandicap­
ten en vrouwelijke werknemers, mogen daarom echter 
niet beperkt worden. 
Een algemeen programma 
Een algemeen programma voor de inschakeling van de 
communautaire financieringsinstrumenten bij de oplos­
sing van de uitbreidingsproblemen moet derhalve de vol­
gende mogelijkheden bevatten: 
— omscholing en opleiding in de achtergebleven gebie­
den (Sociaal Fonds en Regionaal Fonds); 
— omscholingsmaatregelen voor personen die de land­
bouw verlaten (Regionaal Fonds en Oriëntatiefonds 
voor de landbouw) en daarmee gepaard gaand: ver­
betering van de produktie- en afzetstructuren (Oriën­
tatiefonds voor de landbouw); 
— investeringen ter verbetering van de infrastructuur eri 
van de structuur van de industriële produktie en van 
de dienstverlenende sector in de achtergebleven ge­
bieden (Regionaal Fonds en Europese Investerings­
bank). 
In concreto is hiervoor het volgende noodzakelijk: 
— Regionaal Fonds: voldoende middelen voor niet aan 
quota gebonden communautaire acties; 
— Sociaal Fonds: aanpassing van de werkingssfeer van 
het Fonds vermeld in artikel 4 en 5 van Besluit 
71/66/EEG, gewijzigd bij Besluit 77/801/EEG H; 
— Oriëntatiefonds voor de landbouw: uitbreiding van 
de sedert enige jaren gelijk gebleven financiële midde­
len en afbakening van specifieke communautaire 
acties in verband met de uitbreiding. 
De inschakeling van de financieringsinstrumenten moet 
bijgevolg ingevoegd worden in een kaderprogramma 
voor de oplossing van de uitbreidingsproblemen, dat na­
tuurlijk moet zijn gebaseerd op de nationale en tot nu toe 
op Gemeenschapsniveau tot stand gebrachte program­
ma's en beleidsmaatregelen ter ondersteuning waarvan 
deze instrumenten worden ingeschakeld. Hierbij is tevens 
het volgende noodzakelijk: 
— een voor alle financieringsinstrumenten geldige defi­
nitie van: 
— prioritaire sectoren, 
— personen (werknemers) die bij voorrang voor 
steun in aanmerking komen, 
— prioritaire regio's, met een indeling van alle re­
gio's van de Gemeenschap in groepen op basis 
van hun ontwikkelings- of omschakelingsbe­
hoeften; 
(') PB nr. L 337 van 27. 12. 1977. 
1. 10. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 247/43 
Als logisch gevolg van dit gemeenschappelijke algemene 
actieprogramma zou het kredietvolume van de financie­
ringsinstrumenten van de Gemeenschap aan de nieuwe 
omstandigheden aangepast moeten worden. Het Econo­
misch en Sociaal Comité acht het in dit verband van 
groot belang dat nader berekend wordt hoeveel middelen 
zullen moeten worden overgedragen, ten einde de open­
bare mening in de Gemeenschap van Twaalf te doen be­
seffen welke prijs voor de uitgebreide Gemeenschap be­
taald moet worden om de politieke en economische 
voordelen van de uitbreiding te realiseren. 
Het Economisch en Sociaal Comité is zich ervan bewust 
dat een kwantificering van de aan de uitbreiding verbon­
den consequenties, vooral voor de werkgelegenheid, de 
produktie en de omvang en de structuur van de commu­
nautaire begroting de nodige problemen zou opleveren 
en in ieder geval slechts bij benadering mogelijk is. Noch­
tans zou het Economisch en Sociaal Comité het toe­
juichen indien de Commissie een poging zou ondernemen 
om zich een globaal beeld te vormen van de omvang van 
deze gevolgen, zodra de toetredingsmodaliteiten in bij­
zonderheden vaststaan en overzien kunnen worden. Al­
dus zou de basis kunnen worden gelegd voor zowel even­
tuele correctiemaatregelen, bij voorbeeld in de land­
bouwsector, als voor de planning op middellange termijn 
van koersbepalende maatregelen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
R. VANNI 
Advies inzake de ontwikkeling van de sociale toestand in de Gemeenschap in 1978 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is nog niet bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 27 april 1979 heeft de Commissie besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 27 en 28 juni 1979 te Brussel gehouden 169e zitting. — een systeem van „geïntegreerde" maatregelen, waar­
door de Gemeenschap tegelijkertijd verschillende in­
strumenten kan inschakelen om situaties onder con­
trole te krijgen, die door de inschakeling van een af­
zonderlijk financieringsinstrument van de Gemeen­
schap niet op bevredigende wijze kunnen worden 
geregeld; 
— vaststelling van verschillende deelnemingstarieven 
voor de afzonderlijke regio's aan de hand van hun 
ontwikkelingsniveau; 
— berekening van de deelneming van de financierings­
instrumenten uitsluitend op grond van de kosten van 
de uit te voeren projecten. 
Dit „kaderprogramma voor de uitbreiding" zou tijdens 
de onderhandelingen met de toetredende landen uitge­
werkt en bij de toetreding van Griekenland, Portugal en 
Spanje van kracht moeten worden. 
De Gemeenschap zou dan, in plaats van een speciaal 
„uitbreidingsfonds", waarvan het Economisch en Sociaal 
Comité geen voorstander is, de beschikking kunnen heb­
ben over een gelijkwaardig instrumentarium, dat flexibel 
genoeg en tegelijkertijd geschikt is om de aanpassings­
problemen die in gebieden en sectoren van de Gemeen­
schap der Negen en van de toetredende landen bij de uit­
breiding ontstaan, het hoofd te kunnen bieden. 
Gedaan te Brussel, 28 juni 1979. 
Dit advies luidt als volgt: