VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

op grond van artikel 75 van Verordening (EU) nr. 909/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de verbetering van de effectenafwikkeling in de Europese Unie, betreffende centrale effectenbewaarinstellingen en tot wijziging van Richtlijnen 98/26/EG en 2014/65/EU en Verordening (EU) nr. 236/2012

1.Inleiding

Met de verordening betreffende de verbetering van de effectenafwikkeling in de Europese Unie en betreffende centrale effectenbewaarinstellingen (CSDR) werd beoogd de veiligheid en efficiëntie van de afwikkeling te verbeteren en een reeks gemeenschappelijke vereisten te bieden voor centrale effectenbewaarinstellingen (Central Securities Depositories — CSD's) in de hele EU. De verordening werd in 2014 vastgesteld, maar sommige vereisten zijn pas een paar jaar later van toepassing geworden na vaststelling van de relevante technische reguleringsnormen (Regulatory Technical Standards — RTS's).

Op grond van artikel 75 van de CSDR moet de Commissie deze verordening uiterlijk op 19 september 2019 toetsen en een algemeen verslag opstellen over een groot aantal kwesties. Het verslag werd uitgesteld en de reikwijdte ervan is beperkter dan in de CSDR is voorgeschreven als gevolg van vertragingen in de toepassing van enkele maatregelen en de recente (her)vergunningverlening voor een voldoende aantal CSD's in het kader van de CSDR om een alomvattende beoordeling mogelijk te maken. Op grond van artikel 81, lid 2 quater, van de verordening betreffende de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) moet de Commissie ook het mogelijk toezicht door de ESMA op CSD's van derde landen beoordelen.

De Commissie heeft bij de opstelling van dit verslag een breed raadplegingsproces gevoerd. In grote lijnen bereikt de CSDR haar oorspronkelijke doelstellingen om de efficiëntie van de afwikkeling in de EU en de soliditeit van CSD's te vergroten. Op sommige gebieden zou de invoering van significante wijzigingen in de CSDR voorbarig zijn gezien de relatief recente toepassing van de vereisten. Niettemin hebben belanghebbenden hun bezorgdheid geuit over de uitvoering van specifieke regels die reeds van toepassing zijn (d.w.z. inzake grensoverschrijdende dienstverlening, toegang tot commerciële-bankgeld, kader voor CSD's van derde landen). In het eindverslag van het Forum op hoog niveau over de kapitaalmarktenunie (KMU) werd ook aanbevolen dat de Commissie een gerichte evaluatie van de CSDR zou uitvoeren om het CSD-paspoort te versterken en de toezichtconvergentie bij nationale bevoegde autoriteiten te bevorderen, de grensoverschrijdende verlening van afwikkelingsdiensten in de EU te versterken, de concurrentie te bevorderen en kostenbesparingen te genereren. Ook werd er bezorgdheid geuit over de evenredigheid van de regeling inzake afwikkelingsdiscipline en de gevolgen ervan voor de financiële stabiliteit. De druk die de COVID-19-pandemie op de markten uitoefent, lijkt een aantal van die problemen aan het licht te brengen.

De Commissie erkende dat een aantal van deze kwesties moet worden aangepakt en in het nieuwe actieplan voor de kapitaalmarktenunie, dat in september 2020 is aangenomen, kondigde de Commissie aan dat zij aanpassingen zal overwegen van de regels om het aanbieden van grensoverschrijdende diensten te verbeteren, die kunnen bijdragen tot de uitbouw van een beter geïntegreerd posttransactielandschap in de EU.

Dit verslag bevat een samenvatting van de belangrijkste gebieden die worden geëvalueerd om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de CSDR op een meer evenredige, efficiënte en doeltreffende manier worden verwezenlijkt. In het licht van de belangrijke kwesties die zijn vastgesteld en zoals ook aangekondigd in het werkprogramma van de Commissie voor 2021, overweegt de Commissie een wetgevingsvoorstel tot wijziging van de CSDR in te dienen om de efficiëntie en doeltreffendheid ervan te verbeteren (CSDR REFIT), met inachtneming van een effectbeoordeling waarin de meest geschikte oplossingen grondiger worden onderzocht.

2.Verordening betreffende centrale effectenbewaarinstellingen (CSDR)

CSD's zijn financiële instellingen die systeemrelevant zijn voor financiële markten. Zij spelen een cruciale rol op de primaire markt doordat zij de initiële vastlegging van nieuw uitgegeven effecten centraliseren (“notariële dienst”). Zij exploiteren de infrastructuur (“effectenafwikkelingssystemen”) die de voltooiing van een effectentransactie mogelijk maakt (“afwikkeling”). Ook houden zij effectenrekeningen aan die registreren hoeveel effecten door wie zijn uitgegeven en elke wijziging in het bezit van die effecten (“centrale dienst voor het aanhouden van effectenrekeningen”). Volgens de ECB waren er eind 2019 meer dan 53 biljoen EUR aan effecten in effectenafwikkelingssystemen in de EU; daarmee werden dat jaar meer dan 420 miljoen leveringsinstructies verwerkt, voor een totale omzet van meer dan 1,12 biljard EUR.

CSD's zijn van essentieel belang voor de financiering van de economie. Naast hun rol in het uitgifteproces verloopt het zekerhedenbeheer, waarbij ondernemingen, banken en andere instellingen zekerheden stellen voor effecten om middelen aan te trekken, ook via de door CSD's geëxploiteerde effectenafwikkelingssystemen. Zij zijn ook van wezenlijk belang voor de uitvoering van het monetaire beleid, aangezien zij effecten afwikkelen bij monetaire-beleidstransacties van centrale banken.

De CSDR speelde een centrale rol in de harmonisatie van de post-transactiesector in de EU door de invoering van:

·kortere afwikkelingstermijnen;

·maatregelen inzake afwikkelingsdiscipline (verplichte geldboeten en “buy-ins” voor mislukte afwikkelingsoperaties, rapportage betreffende mislukte afwikkelingsoperaties);

·strikte bedrijfsvoeringsregels en organisatorische en prudentiële vereisten voor CSD's;

·strengere prudentiële en toezichtsvereisten voor CSD's en andere instellingen die bankdiensten aanbieden ter ondersteuning van effectenafwikkeling;

·een paspoortsysteem waarbij vergunninghoudende CSD's hun diensten in de hele EU kunnen aanbieden overeenkomstig een specifieke procedure.