COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(90) 100 def. 
Brussel, 22 mei 1990 
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
Inzake overleg tussen luchthavens en luchthavengebruikers 
en Inzake de beginselen voor het in rekening brengen van luchthavenheffingen 
(ingediend door de Commissie) 

- 2 -
TOELICHTING 
INLEIDING 
1. In haar memorandum nr. 2 over de burgerluchtvaart (C0M(84)72 def.) verklaarde de 
Commissie dat zij er in verband met de druk die de door haar In het memorandum 
gedane voorstellen voor luchtvaartmaatschappijen zullen betekenen, voor zover 
mogelijk, op toe zou zien dat de infrastructuurdiensten waarop 
luchtvaartmaatschappijen zijn aangewezen doelmatig zijn. Met het oog hierop 
verklaarde zij voornemens te zijn, In overleg met alle betrokken partijen, een 
voorstel inzake de toepassing van gemeenschappelijke beginselen voor 
gebruikersheffingen op grote luchthavens uit te werken. 
2. Ter ondersteuning van een en ander gaf de Commissie In januari 1985 aan een 
adviesbureau (Coopers and Lybrand Associates) opdracht tot het verrichten van 
een studie ter bestudering van algemene heffingsbeginselen die zich lenen voor 
toepassing op grote luchthavens in de Europese Gemeenschap. 
3. Vervolgens pleegden de diensten van de Commissie uitvoerig overleg met de 
vertegenwoordigers van de belanghebbende luchtvaartmaatschappijen en 
luchthavens, vakbonden, gebruikersorganisaties en regeringsdeskundigen. Ook kon 
de Commissie haar voordeel doen met de nuttige en gedegen verslagen van 
./... 
- 3 _ 
het Europese Parlement over luchthavenheffIngen^)In de Europese Gemeenschap 
(rapporteur : de heer Moorhouse) en over luchthavenplanning^2) In de Europese 
Gemeenschap (rapporteur : de heer Hoffman) en met de hierover vervolgens door 
het Parlement aangenomen resoluties. 
ACHTERGROND : DE DIVERSITEIT VAN COMMUNAUTAIRE LUCHTHAVENS 
4. De diversiteit van de rechtsposities en de soorten bedrijfsvoering van 
communautaire luchthavens is groot, ook binnen bepaalde Lld-Staten. Luchthavens 
kunnen onder direct overheidstoezicht staan, onder direct regionaal toezicht of 
onder toezicht van een plaatselijke overheid en zij kunnen worden geëxploiteerd 
door autonome gespecialiseerde organen of in concessie. Enkele luchthavens 
worden zelfs als particuliere bedrijven geëxploiteerd. Ongeacht het 
eigenaarschap is er altijd sprake van een hoge mate van bemoeienis van de 
nationale, de regionale of de plaatselijke overheid. Hierop zijn enkele 
uitzonderingen in het Verenigd Koninkrijk, waar met name de British Airports 
Authority (BAA) werd geprivatiseerd. Zelfs binnen de landen bestaan er grote 
verschillen. Zo is bij voorbeeld in Duitsland slechts de luchthaven van 
Frankfort een maatschappij op aandelen; alle andere grote commerciële 
luchthavens zijn particuliere NV's (GmbH). Voorts zijn er 
luchthavenautoriteiten die slechts één luchthaven beheren en andere die één of 
meer luchthavensystemen beheren. 
5. Ook bestaat er tussen de communautaire luchthavens een grote diversiteit in 
financiële structuur en mate van financiële onafhankelijkheid. Enkele Europese 
luchthavens zijn bezitter van hun vaste activa, andere exploiteren deze voor de 
eigenaar. Zo is van de grote communautaire luchthavens^3^ bij voorbeeld 
Athene enkel exploitant van de vaste activa waarvan de Griekse Staat eigenaar 
is. De luchthavenautoriteiten van Rome en de Franse provinciale luchthavens 
exploiteren in concessie, waarbij enkele van de vaste activa in hun bezit zijn 
(1) EP 88.567/def. 
(2) EP 86.426/def. 
(3) Normaliter wordt onder grote communautaire luchthavens verstaan luchthavens 
met meer dan 1 miljoen passagiers per Jaar. 
.../... 
_ 4 _ 
of door de overheid aan hen zijn uitgeleend. Deze luchthavens zijn niet 
verantwoordelijk voor de afschrijving of vervanging van deze activa. De meeste 
andere grote luchthavens zijn eigenaar van hun vaste activa en pogen deze door 
zelffinanciering te financieren. 
Vermeld dient te worden dat een aantal luchthavens, de luchthavens van Dublin en 
Kopenhagen en Spaanse luchthavens, In de afgelopen jaren om financiële redenen 
tot onafhankelijke eenheden werden gemaakt, waardoor zij gescheiden worden 
gehouden van de staatsbegroting. 
Uit de voor de Commissie verrichte studie blijkt eveneens dat de 
luchthavenheffIngsmethoden en -beginselen tussen de grote communautaire 
luchthavens sterk uiteenlopen. Deze diversiteit kan althans gedeeltelijk worden 
toegeschreven aan verschillen tussen de luchthavenautoriteiten wat betreft hun 
institutionele structuren, hun relatie tot de overheid, hun algemene oogmerken, 
het gamma door elke autoriteit verrichte activiteiten, hun financieringsbronnen 
en hun financiële afspraken alsmede hun boekhoudkundige aanpak. 
Dit zelfde gebrek aan uniformiteit blijkt uit de hoeveelheid door luchthavens 
verstrekte financiële Informatie. De Internationale Organisatie voor de 
Burgerluchtvaart (ICAO)^1) beveelt aan dat "luchthavens boekhoudingen houden 
die een bevredigende basis vormen voor de vaststelling en aanreken ing van de 
terug te verdienen kosten, regelmatig hun financiële overzichten publiceren en 
aan gebruikers In overlegbijeenkomsten adequate financiële informatie 
verstrekken". 
(1) Verklaringen betreffende luchthavenheffingen en heffingen voor on-route 
luchtvaartfaciliteiten 1981 door de Raad afgelegd ten overstaan van de route 
overeenkomstsluitende partijen (doe. 9082/2). 
.../... 
- 5 _ 
In de praktijk is het voor enkele grote Europese luchthavens evenwel nog 
moeilijk, zo niet onmogelijk, te zorgen voor de publikatie van rekeningen en 
zelfs wanneer deze worden gepubliceerd dan is de daarin vervatte informatie niet 
vergelijkbaar. Sommige rekeningen zijn gecontroleerd en andere niet; enkele 
verstrekken gegevens over de Inkomsten en kosten voor een groep luchthavens en 
andere per luchthaven. De meeste luchthavens maken gebruik van historische 
kostenberekening, doch een kleine minderheid maakt gebruik van lopende 
kostenberekening. Kortom er Is een duidelijk gebrek aan uniformiteit tussen de 
verschillende communautaire luchthavens. 
DE VOORNAAMSTE UITGANGSPUNTEN VAN DE VOORSTELLEN VAN DE COMMISSIE 
8. Via het pakket luchtvervoermaatregelen dat In december 1987 door de Raad werd 
goedgekeurd, worden overheidscontroles verminderd en de 
concurrentiemogelijkheden tussen de communautaire luchtvaartmaatschappijen 
verhoogd. Het resultaat moet een efficiënter en meer kostenbewust systeem zijn. 
Met name moet verhoogde commerciële druk de luchtvaartmaatschappijen stimuleren 
om te innoveren en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren, zodat de 
consument meer waar voor zijn ge id krijgt en de werkgelegenheid wordt bevorderd. 
Dit beleid werd in de recente voorstellen voor de tweede fase verder 
uitgewerkt^1). 
9. De communautaire luchthavens hebben evenwel niet dezelfde mogelijkheden tot 
uitbreiding van de directe concurrentie met alle voordelen van dien als 
luchtvaartmaatschappijen. De mate van concurrentie tussen luchthavens varieert 
thans naargelang de geografische situatie, wel is het duidelijk dat de 
concurrentie tussen de grote luchthavens toeneemt. Luchthavens kunnen 
concurreren, en doen dat ook voor bepaalde soorten luchtvervoer (met name 
vrachtvervoer, bepaald vervoer over lange afstand en bepaald ongeregeld 
vervoer) zowel op het gebied van de prijzen als op dat van de dienstverlening. 
Anderzijds wordt de bestemming van veel geregeld luchtvervoer gedicteerd door 
factoren die niets uitstaande hebben met de relatieve efficiency of 
aantrekkelijkheid van een luchthaven. 
(1) C0M(89)373 def. 
_ 6 -
Vóór de liberalisatie plachten veie regeringen aan luchtvaartmaatschappijen, 
hetzij unilateraal hetzij via hun bilaterale overeenkomsten met andere Staten, 
een luchthaven voor te schrijven, met het gevolg dat luchthavens, althans 
gedeeltelijk, praktisch een monopoliepositie hadden. Deze is niet volledig 
verdwenen en wordt vanzelfsprekend versterkt door de besparingen via 
schaalvergroting die grote luchthavens doen en de ernstige - economische, 
politieke en sociale - barrières die directe concurrentie in dezelfde regio 
verhinderen. 
10. Het is derhalve, gezien deze positie van de grote communautaire luchthavens, 
van het grootste belang dat de door hen verleende diensten beantwoorden aan de 
behoeften en voorkeuren van de klanten (luchtvaartmaatschappijen, passagiers, 
enz.) en dat de In rekening gebrachte heffingen In redelijke verhouding staan 
tot de verleende diensten; kortom luchthavens moeten waar voor hun geld geven. 
Geraamd wordt dat de landings- en passagiersheffIngen op luchthavens in Europa 
6 tot 9 % van de kosten van geregelde luchtdiensten op routes in Europa 
ui tmaken. 
11. Bij de overweging welke maatregelen kunnen worden getroffen om luchthavens aan 
te sporen tot grotere kostenbewustzijn en doelmatigheid dient rekening te 
worden gehouden met het In de paragrafen 4 tot en met 7 beschreven gebrek aan 
uniformiteit. Gezien de uiteenlopende structuur en de historische en 
financiële achtergronden van de grote communautaire luchthavens kan onmogelijk 
met enige precisie op communautair niveau worden bepaald wat een redelijk 
opbrengstpercentage of inkomstenniveau voor een luchthaven zou zijn. Evenmin 
heeft het zin om te pogen absolute criteria vast te stellen voor doelmatigheid, 
aangezien luchthavens altijd zijn toegesneden op plaatselijke voorwaarden en 
eisen. Voor afzonderlijke luchthavens moet het evenwel mogelijk zijn 
verbeteringen In het functioneren te registreren vla het ontwikkelen van een 
adequaat Indexsysteem. 
.../... 
Zelfs tussen de grote communautaire luchthavens kunnen er belangrijke 
meningsverschillen bestaan over de vraag welke faciliteiten en taken door een 
luchthaven moeten worden vervuld. Zo voorzien in enkele landen de nationale 
autoriteiten en niet de luchthavenautoriteiten in onmisbare veiligheids- en 
brandweerdiensten. 
Kortom, vergelijking van de relatieve doelmatigheid van communautaire 
luchthavens zou veelal neerkomen op het vergelijken van appels met peren. 
12. In verband met deze moeilijkheden meent de Commissie dat de beste manier om van 
buitenaf verhoogde druk op luchthavens uit te oefenen opdat zij kostenbewust 
worden en opdat elk misbruik van een monopoliepositie wordt voorkomen het 
stimuleren is van meer uitwisseling van informatie tussen luchthavens en hun 
gebruikers. De Commissie hecht er veel belang aan dat zowel de beginselen die 
ten grondslag liggen aan de door elke luchthavenautoriteit opgelegde heffingen 
als de toepassing van deze beginselen voldoende doorzichtig voor de 
luchthavengebruiker worden gemaakt. Zij is van mening dat er passende 
procedures moeten komen voor het plegen van overleg tussen 
luchthavenautoriteiten en luchthavengebruikers en dat er moet worden gezorgd 
voor voldoende doorzichtigheid van de kosten en toelichtingen op de beginselen 
voor de prijsvaststelling om de gebruikers in staat te stellen te begrijpen hoe 
de kostenaanrekening is en hoe bepaalde heffingen tot stand komen. De 
luchthavens en de gebruikers moeten te zamen pogen vast te stellen welke soort 
en welke kwaliteit van dienstverlening vereist is. Ook is de Commissie van 
mening dat het nuttig zou zijn om, zonder in details van de prijsvorming te 
treden, algemene richtsnoeren of beginselen op te stellen waaraan 
luchthavenheffingen voor luchtvaartdiensten moeten beantwoorden. In het 
volgende deel wordt meer in detail uiteengezet hoe deze doelsteliingen moeten 
worden verwezenlijkt. 
13. Zelfs indien voldoende doorzichtigheid en duidelijke beginselen ingang vinden, 
is de Commissie ervan overtuigd dat het In deze periode van ondercapaciteit van 
een aantal luchthavens steeds noodzakelijker wordt dat er in de 
overlegbijeenkomsten tussen luchthavens en luchthavengebruikers wordt 
aangedrongen op een gecoördineerde planning in het kader waarvan nieuwe 
investeringen en de ontwikkeling van luchtvaarttarieven onlosmakelijk met 
elkaar zijn verbonden. 
.../... 
- 8 _ 
De luchthavens en de luchthavengebrulkers hebben behoefte aan een dergelijke 
afspraak die gezamenlijke verantwoordelijkheid en neutraliteit van de 
overheidsinstantie zolang de afspraak van kracht Is als overeengekomen 
beschouwt. 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
14. Het voorstel van de Commissie bestaat In drie hoofdelementen : het voorzien in 
regelmatig overleg tussen luchthavenexploitanten en luchthavengebrulkers, het 
voorzien in uitwisseling tussen de luchthavens en hun gebruikers van voldoende 
en doorzichtige informatie en de vastlegging van enkele algemene beginselen 
waaraan heffingen voor luchtvaartdiensten moeten beantwoorden. Bij de 
uitwerking van haar voorstel hield de Commissie rekening met de huidige 
luchthavenpraktIjken en -procedures en zag zij erop toe dat haar voorstel 
hiermee, voor zover mogelijk, verenigbaar is. Ook poogde de Commissie het 
creëren van overmatige rompslomp of nieuwe bureaucratische structuren voor 
luchthavens te vermijden, met name in landen waar reeds soortgelijke regelingen 
bestaan. De meeste Informatie waarom de voorgestelde verordening vraagt, 
behoort op de grote communautaire luchthavens reeds voorhanden te zijn. Voorts 
wil de Commissie er met nadruk op wijzen dat het geenszins haar wens of 
voornemen is om zich op basis van de informatie die luchthavenexploitanten 
zullen worden verzocht aan gebruikers te verstrekken een toezichthoudende of 
controlerende rol toe te bedelen. Vanzelfsprekend blijft de Commissie de 
krachtens het Verdrag op haar rustende plicht houden om de daadwerkelijke 
tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving te verzekeren. De Commissie 
hield tevens in hoge mate rekening met de bestaande internationale richtsnoeren 
inzake luchthavens, met name met de desbetreffende bepalingen van de 
Overeenkomst Inzake de Internationale Burgerluchtvaart en met de door de ICAO 
in haar Verklaring van 1981 vastgelegde beginselen. De Commissie is ervan 
overtuigd dat haar voorstel een aanvulling zal betekenen op deze bestaande 
verplichtingen en richtsnoeren. 
/... 
_ 9 _ 
15. Korte gedetailleerde beschouwing van elk van de hoofdelementen van het voorstel 
van de Commissie. 
A. OVERLEG 
a) De verordening voorziet in regelmatig overleg tussen de luchthavens en 
hun gebruikers. Dergelijk overleg vindt reeds op enkele communautaire 
luchthavens plaats en het voorstel van de Commissie is zo geconcipieerd 
dat het niet in botsing komt met de bestaande overlegprocedures voor 
zover deze reeds beantwoorden aan het In de onderhavige verordening 
voorgeschrevene. Ook laat de Commissie het aan de luchthavens over te 
beslissen of het overleg met de gebruikers collectief of Individueel 
plaats moet vinden. De mening van de Commissie is dat Individuele 
bijeenkomsten voor vele gedetailleerde besprekingen en ter optimalisering 
van de doeltreffendheid nuttig zouden zijn. 
b) Zoals in de Verklaring van de ICAO van 1981 vermeld, Is het oogmerk van 
dergelijk overleg te verzekeren dat de luchthavens rekening houden met de 
meningen van gebruikers en met de gevolgen die wijzigingen in de taken en 
de organisatie van luchthavens en In de heffingen voor hen kunnen hebben. 
Overleg houdt beraadslagingen tussen de gebruikers en de luchthavens in 
om te pogen overeenstemming te bereiken over eventuele wijzigingen. In 
verband hiermee moeten luchthavens gebruikers geruime tijd vóór het 
doorvoeren van wijzigingen raadplegen. Hoelang van tevoren hangt 
vanzelfsprekend af van de omstandigheden, maar de Commissie acht 
kennisgeving twee maanden vóór een herziening van enige betekenis van de 
heffingen of de Invoering van nieuwe heffingen en vier maanden vóór het 
definitieve besluit betreffende de uitvoering van belangrijke wijzigingen 
in de luchthavenactivitelten en/of -faciliteiten of van belangrijke 
investorings- of uitbreidingsplannen redelijk. BIJ het niet bereiken van 
overeenstemming blijven de luchthavens evenwel vrij om bedoelde 
veranderingen door te voeren, behoudens - wanneer zulks van toepassing is 
- goedkeuring door de autoriteiten. 
.../... 
-10-
B. INFORMATIEVERSTREKKING 
a) Wil het overleg waardevol zijn dan dienen de luchthavens aan de 
gebruikers voldoende en doorzichtige informatie te verstrekken. In de 
artikelen en bijlage I van de verordening wordt derhalve in enig detail 
ingegaan op het soort en de hoeveelheid informatie die luchthavens 
tenminste moeten verstrekken. De bedoeling is dat deze informatie 
toereikend is, zodat de gebruikers en de luchthavenexploitanten de 
verrichtingen van een luchthaven, met inbegrip van de financiële, 
technische en operationele aspecten hiervan, kunnen beoordelen. Zoals in 
het voorgaande vermeld, verstrekken de meeste grote communautaire 
luchthavens reeds het merendeel van de statistische gegevens waarom de 
verordening vraagt. 
b) Wat het opmaken van dergelijke statistische gegevens betreft, is de 
Commissie van mening dat de luchthavenexploitanten en de gebruikers zelf 
het beste een beslissing kunnen nemen aangaande de vorm van dergelijke 
informatie en de noodzakelijke definities en parameters met inachtneming 
van de reeds verstrekte informatie, de rechtspositie van een luchthaven, 
de wijze van bedrijfsvoering, het soort luchthaven, de 
financieringsbronnen, enz. 
c) De Commissie is van mening dat regelmatig overleg en het verstrekken van 
informatie als in het voorgaande beschreven een belangrijke extra 
stimulans van buitenaf voor de luchthavens zullen betekenen om meer 
kostenbewust, efficiënter en meer geneigd tot Innovatie te worden. Ook 
zouden de gebruikers er aldus beter van kunnen worden doordrongen dat zij 
waar voor hun geld krijgen. 
d) Overleg en uitwisseling van informatie dienen evenwel wederkerig te zijn. 
Zomoeten iuchthavengebrulkers, met name luchtvaartmaatschappijen, opdat 
luchthavenautoriteiten hun toekomstige financiële behoeften beter kunnen 
plannen, van tevoren plannlngsgegevens, zoals omschreven in de artikelen 
en bijlage II, aan de afzonderlijke luchthavenautoriteiten verstrekken. 
Dergelijke gegevens moeten verwachtingen omvatten betreffende in de 
toekomst te gebruiken soorten en aantallen vliegtuigen en hun kenmerken, 
de verwachte toeneming van af te handelen passagiers en vracht en 
betreffende de bijzondere faciliteiten die de Iuchthavengebrulkers 
wensen, enz. 
../... 
- 11 -
C. BEGINSELEN VOOR HET IN REKENING BRENGEN VAN HEFFINGEN 
a) Zoals vermeld in paragraaf 5 bestaan er tussen de grote communautaire 
luchthavens belangrijke verschillen in de methoden en de beginselen voor 
het in rekening brengen van heffingen. In verband met deze diversiteit 
acht de Commissie het mogelijk noch wenselijk te pogen gedetailleerde 
geharmoniseerde regels vast te leggen voor de vaststelling van 
luchthavenheffingen. De vraag of op een luchthaven bij voorbeeld 
prIJsvaststelIIngsbeglnselen voor de piekperioden moeten worden 
gehanteerd kan, volgens de Commissie, beter door de individuele 
luchthavenexploitanten en hun gebruikers worden beoordeeld, met 
inachtneming van het verkeer en andere kenmerken van een bepaalde 
luchthaven. 
Wel is de Commissie van mening dat de Gemeenschap bepaalde algemene 
richtsnoeren of beginselen kan en moet vastleggen waaraan de heffingen 
voor luchtvaartdiensten op grote luchthavens moeten beantwoorden, waarbij 
rekening moet worden gehouden met de verplichtingen van de LId-Staten 
krachtens de Overeenkomst inzake de Internationale Burgerluchtvaart van 
1944 en de door de ICAO goedgekeurde aanbevelingen. 
b) Hoewel luchthavens economisch levensvatbaar moeten zijn, d.w.z. dat zij 
redelijke winst moeten maken, moet een hoofdbeginsel zijn dat 
luchtvaartheffingen worden gerelateerd aan de kosten. Voor zover 
mogelijk moet het In rekening gebrachte tarief gerelateerd zijn aan de 
verleende dienst en zijn kostprijs; aan de gebruikers moeten geen 
faciliteiten In rekening worden gebracht waaraan zij geen behoefte hebben 
of waarvan zij geen gebruik maken. Met andere woorden meent de Commissie 
dat het heffingenbeleid niet mag discrimineren tussen gebruikers die zich 
met soortgelijke operaties bezighouden en dat de grondslag voor een 
hef fingenbeleid van een luchthaven zo duidelijk en begrijpelijk mogelijk 
moet zijn. 
c) Er Is vaak sprake van discriminatie tussen gebruikers wanneer luchthavens 
gebruik maken van "kruis"-subsidier ing. De Commissie ziet In dat er 
onder bepaalde omstandigheden in het geval van een systeem van onderling 
verbonden luchthavens aanvaardbare commerciële en operationele motieven 
kunnen bestaan voor "kruls"-subsldiëring door een grotere luchthaven van 
kleinere of onderbenutte luchthavens in dezelfde regio. Een dergelijke 
"kruis"-subsIdler ing moet evenwei beperkt blijven. 
- 12 _ 
Daarentegen moeten door grote luchthavens toegekende subsidies aan 
geografisch niet aan hen gerelateerde luchthavens openlijk als 
noodzakelijk worden erkend, worden toegelicht en gemotiveerd. 
d) Van het grootste belang is opheffing van de In de meeste EEG-Landen nog 
bestaande ongerechtvaardigde bevoordeling van binnenlandse - zijnde 
nationale - luchtvaartmaatschappijen, die erin bestaat dat naderIngs-, 
landings-, passagiers- en parkeerheffingen voor binnenlandse of korte 
afstandsverkeer veel lager zijn dan de voor het intracommunautaire 
verkeer geldende heffingen. Dergelijke uiteenlopende voorwaarden houden 
discriminatie tussen de gebruikers In, verstoren de concurrentie en 
belemmeren het vrije verkeer van personen en goederen en kunnen tevens 
worden beschouwd als indirecte overheidssteun. 
Deze situatie is volmaakt onaanvaardbaar in een interne markt en de 
Commissie spoort luchthavenautoriteiten aan om deze verschillen waarvan 
niet kan worden aangetoond dat zij verband houden met kostenverschillen, 
zo nodig In etappes, uiterlijk op 1 Januari 1993 op te heffen. 
e) De Commissie begrijpt evenwel dat een Lid-Staat In het kader van de 
regionale ontwikkeling en met name wanneer een luchthaven een voornaam 
instrument voor de verbinding met een geïsoleerd, slechts moeilijk 
toegankelijk gebied vormt, verlaagde tarieven toegepast zou willen zien 
om de kosten van de verbinding te verminderen. In dat geval is er evenwel 
sprake van steun van de overheid, waarvan de Commissie overeenkomstig 
artikel 93 op de hoogte met worden gebracht en die niet ten laste van de 
luchthaven komt. 
../ 
- 13 -
f) De Commissie is er zich bij het uiteenzetten van deze algemene beginselen 
van bewust dat er interprétâtlemoelIiJkheden kunnen rijzen. Daarom zijn 
haar voorstellen inzake heffingsbeginselen rechtstreeks gekoppeld aan, en 
afhankelijk van, de voorstellen die voorzien in overleg en uitwisseling 
van informatie tussen luchthavens en gebruikers. Op deze wijze kan bij 
de beoordeling of een heffIngenbeleid van een luchthaven al dan niet 
rechtvaardig en billijk Is, rekening worden gehouden met de bijzondere 
behoeften en kenmerken van die luchthaven. 
16. Voorts lette de Commissie bij het uitwerken van haar voorstel nog op twee 
belangrijke punten. In de eerste plaats houdt het onderhavige voorstel zich 
niet bezig met de financieringsbronnen waarmee de activiteiten van een 
luchthaven worden gefinancierd. De Commissie zal zich met kwesties van 
overheidssteun aan luchthavens en de vraag of dergelijke steun de handel tussen 
de Lid-Staten vervalst bezighouden in het kader van haar bevoegdheden krachtens 
het Verdrag, en met name de artikelen 92 tot en met 94. 
17. In de tweede plaats is de Commissie zich bij het indienen van het onderhavige 
voorstel bewust van de bezorgdheid van veel luchtvaartmaatschappijen over de 
toenemende kosten van andere Infrastructuurdiensten waarop zij zijn aangewezen, 
met name de kostenstijging van de en-route navlgatieheffingen. De Commissie is 
nog doende deze punten te bestuderen en te overwegen welke actie zij eventueel 
kan ondernemen of voorstellen. 
.../... 
.14 _ 
CONCLUS IE 
De Commissie liet zich bij de indiening van het onderhavige voorstel leiden door de 
verklaringen van de ICAO volgens welke "er met het oog op de rol die het 
luchtvervoer bij het bevorderen van de economische, sociale en culturele 
uitwisselingen tussen Staten speelt een evenwicht moet bestaan tussen de 
respectieve belangen van luchthavens en luchtvaartmaatschappijen" èn "de Staten een 
grotere mate van samenwerking tussen luchthavens en luchtvaartmaatschappijen moeten 
aanmoedigen om te verzekeren dat de economische moeilijkheden waarvoor beide zich 
gesteld zien op rechtvaardige wijze worden gespreid". De Commissie onderschrijft 
deze beide aanbevelingen. Zij is van mening dat haar voorstel, dat voorziet In 
meer overleg en uitwisseling van informatie tussen luchthavens en gebruikers en dat 
algemene beginselen vaststelt waaraan luchthavenheffingen dienen te beantwoorden, 
luchthavens tot een groter kosten-bewust-zlJn en grotere doelmatigheid zal 
aanzetten, hetgeen de gehele luchtvaartsector In de Gemeenschap ten goede zal 
komen. 
../... 
_ 15 _ 
OPMERKINGEN BETREFFENDE SPECIFIEKE ARTIKELEN 
Artikel 1 
In dit artikel wordt de werkingssfeer van de verordening bepaald. Het heeft 
betrekking op afzonderlijke luchthavens In de Gemeenschap die openstaan voor 
internationaal commercieel luchtverkeer, ongeacht hun rechtspositie. 
ArtiRel 2 
In dit artikel worden definities gegeven van de voornaamste in de verordening 
gebruikte termen : 
a) De definitie van "luchthavens" omvat alle grote voor commercieel (geregeld en 
niet geregeld) luchtverkeer tussen de Lld-Staten openstaande luchthavens, 
d.w.z. met meer dan 1 miljoen passagiers. Dit cijfer omvat alle categorieën 
passagiers, d.w.z. binnenlandse, communautaire en Internationale passagiers en 
passagiers op geregelde en ni et-geregelde diensten. BIJ de keuze van dit 
cijfer werd uitgegaan van de wijdverbreide opvatting dat luchthavens met 
verkeer dat de 1 miljoen passagiers overschrijdt winst moeten kunnen maken. 
Kleinere luchthavens daarentegen met beperktere inkomsten kunnen van iedere 
nieuwe administratieve procedure nadeel ondervinden. Zij worden derhalve 
buiten het toepassingsgebied van deze verordening gehouden. 
b) Onder deze definitie vallen niet niet-luchtvaartactIvltel ten, zoals hotels en 
industriële ontwikkeling, maar wel bij voorbeeld bagageafhandeling. 
c) Uit de definitie van "gebruiker" spreekt het duidelijke directe belang van 
vliegtuigexploitanten en passagiers bij de exploitatie van een luchthaven. 
Vliegtuigexploitanten omvatten zowel geregelde en ni et-geregelde 
luchtvaartmaatschappijen als eigenaren van particuliere vliegtuigen. 
.../.. 
_ 16 -
Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen communautaire en niet-communautalre 
exploitanten. Op grond van deze definitie kunnen luchthavens eveneens 
"bonafide" organisaties die voornoemde belangen vertegenwoordigen, voor zover 
dergelijke organisaties bestaan, raadplegen. Indien luchthavenexploltanten 
zulks wensen, kunnen zij ook andere gebruikersgroepen raadplegen. 
d) De definitie van "autoriteit" omvat zowel de voor een afzonderlijke luchthaven 
verantwoordelijke organisaties als de voor een groep luchthavens of 
luchthavensysteem verantwoordelijke organisaties. De definitie Is op al deze 
autoriteiten van toepassing, ongeacht hun rechtspositie. 
e) tn de definitie van "heffingen" wordt de praktijk van de ICAO aangehouden. Er 
wordt gespecificeerd dat de heffingen slechts betrekking hebben op 
luchtvaartactiviteiten en niet op eventuele andere commerciële activiteiten van 
de luchthaven. 
Artikelen 3. 4 en 5 
In deze artikelen worden de omstandigheden uiteengezet waaronder de autoriteiten 
van grote luchthavens verplicht zijn om de gebruikers te raadplegen en worden 
enkele procedures voor dit overleg gegeven. De artikelen laten de 
luchthavenexploltanten (d.w.z. de luchthavenautoriteiten) zo vrij mogelijk bij het 
kiezen van de vorm van het overleg, zodat rekening kan worden gehouden met de 
plaatselijke omstandigheden. Ingezien wordt dat niet alle luchthavengebruikers 
gelijkelijk zullen worden getroffen door de verschillende behandelde punten en 
derhalve wordt er afhankelijk van het onderwerp van het overleg verschil gemaakt 
tussen en binnen categorieën gebruikers. De luchthavenexploltanten moeten naar 
behoren kennisgeven van het overleg en vóórdat het plaatsvindt voldoende informatie 
verstrekken. 
/... 
- 17 -
Voorts dienen de luchthavenexploltanten nadere Informatie te verstrekken aan de het 
ernstigst door bepaalde voorgestelde wijzigingen getroffen gebruikers. Artikel 3 
schrijft niet voor dat de informatie moet worden gepubliceerd en biedt 
luchthavenexploltanten en gebruikers de mogelijkheid om rekening te houden met de 
bijzondere omstandigheden op een luchthaven. 
Artikel 4 omvat ook een bijzondere bepaling betreffende overheidsdiensten. 
Artikel 7 
in dit artikel wordt benadrukt dat geen luchthavenautoriteit zich naar behoren van 
haar taak kan kwijten als zij geen toegang heeft tot de operationele en 
planningsgegevens van de gebruikers. Dit artikel verplicht derhalve met name 
luchtvaartmaatschappijen om deze gegevens te verstrekken. 
Artikel 8 
In dit artikel wordt op de noodzaak gewezen dat luchthavens meer worden betrokken 
bij de procedure voor het toewijzen van slots. Thans behoeft deze mogelijkheid de 
instemming van de nationale autoriteiten of de luchtvaartmaatschappijen die de 
procedure hebben ingeleid. 
Artikel 9 
In dit artikel worden alle bij het overleg betrokken partijen verplicht om,voor 
zover mogelijk, te pogen overeenstemming te bereiken zowel over eventuele door 
luchthavenexploltanten voorgestelde wijzigingen als over eventuele alternatieven 
door de gebruikers voorgesteld. 
.../.. 
- 18 -
ArtlKel 10 
In dit artikel wordt aan voor een luchthavensysteem of groep luchthavens In 
dezelfde regio verantwoordelijke luchthavenautoriteiten de keuze gelaten om de 
gebruikers hetzij gezamenlijk hetzij individueel voor al dergelijke luchthavens te 
raadplegen, mits voor elke luchthaven met meer dan 1 miljoen passagiers per jaar 
afzonderlijke informatie wordt verstrekt. 
ArtlKel 11 
De bepalingen van de verordening betreffende overleg en uitwisseling van informatie 
hebben uitsluitend betrekking op de voornaamste luchthavens. Het zou evenwel nuttig 
zijn wanneer de kleinere luchthavens dezelfde bepalingen aanhouden. Dit artikel 
heeft derhalve ten doel exploitanten van alle luchthavens met minder dan 
1 miljoen passagiers aan te moedigen tot het raadplegen van, en het verstrekken van 
informatie aan, hun gebruikers. Het artikel laat de luchthavenexploltanten vrij om 
te beslissen over de vorm en het tijdstip van dergelijk overleg. 
ArtlKel 12 
Dit artikel heeft slechts betrekking op voor luchtvaartdiensten en -faclIiteltenn 
in rekening gebrachte heffingen en stelt de algemene beginselen vast waaraan 
dergelijke heffingen moeten beantwoorden. Het in lid 1, sub b) onderstreepte 
beginsel Inzake een verbod op discriminatie en het in lid 1, sub c) onderstreepte 
beginsel dat de heffingen gerelateerd moeten worden aan de kosten, zouden kunnen 
worden samengetrokken, met name om erop te wijzen dat de heffingen van toepassing 
zijn, ongeacht of het gaat om verkeer tussen de Lid-Staten dan wel om verkeer 
binnen een Lld-Staat. Het artikel bepaalt evenwel dat er bij het vaststellen van de 
kostengrondslag voor luchtvaartheffingen rekening moet worden gehouden met alle 
inkomsten uit commerciële activiteiten verband houdende met luchtvaartactiviteiten. 
Ook zou het nodig kunnen zijn het geval te bezien waarin om redenen verband 
houdende met regionale ontwikkeling en moeilijke verbindingen indirecte 
overheidssteun wordt gegeven in de vorm van verlaagde tarieven. 
ArtlKel 13 
Procedureel artikel 
- 19 -
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
Inzake overleg tussen luchthavens en luchthavengebrulkers 
en inzake de beginselen voor het in rekening brengen 
van luchtvaartheffingen 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 84, Md 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
Overwegende dat doelmatige exploitatie van een luchthaven in hoge mate 
de kwaliteit van luchtvervoerdiensten bepaalt; 
Overwegende dat de op luchthavens aan vliegtuigexploitanten 
en -passagiers geboden luchtvaartdiensten en -faciliteiten van een 
redelijke kwaliteit en omvang en rendabel dienen te zijn, gezien de 
weerslag ervan op het niveau van de luchtvaarttarieven; dat de voor 
deze diensten en faciliteiten in rekening gebrachte heffingen de 
doeltreffende benutting van de beschikbare capaciteit dienen te 
bevorderen; 
- 20 -
Overwegende dat tussen luchthavenexploitanten en vertegenwoordigers van 
de gebruikers regelmatig overleg dient te worden gepleegd, ten einde 
ertoe bij te dragen dat de luchthavenfaciliteiten op doelmatige wijze 
worden gebruikt en de luchtvaartdiensten op luchthavens aan de kosten 
zi jn gerelateerd; 
Overwegende dat het, wil dergelijk overleg doeltreffend zijn en tevens 
met het oog op een betere planning van de toekomstige 
luchthavenbehoeften, noodzakelijk Is dat luchthavens en gebruikers 
elkaar voldoende informatie verstrekken om eventuele wijzigingen In 
luchthavenactIvitelten en -faclIitelten, alsmede in heffingenstelsels 
en -niveaus te kunnen vaststellen en toelichten; 
Overwegende dat het, aangezien er op luchthavens verschillende 
controles van overheidswege (immigratie, douane) worden uitgevoerd en 
deze een belangrijk onderdeel van de luchthavenprocedures vormen 
waarvoor voldoende ruimte beschikbaar moet zijn en die in het algeheel 
functioneren van luchthavens moeten worden ingepast, wenselijk is dat 
op een luchthaven gestationeerde controlediensten van de overheid 
actief aan overleg betreffende wijzigingen in de activiteiten, 
faciliteiten of uitbreidingsplannen van een luchthaven deelnemen; 
Overwegende dat het voor de bevordering van een doeltreffende benutting 
van de luchthavencapaciteit en met het oog op het toegankelijk maken 
van de markt voor nieuwe gegadigden noodzakelijk is dat de luchthavens 
bij de procedures voor de toewijzing van "slots" worden betrokken en 
van hetgeen in dienstregelingscommissies geschiedt, op de hoogte worden 
gesteld; 
Overwegende dat de voor meer dan één luchthaven, dit wil zeggen voor 
luchthavens die een stelsel van met elkaar in verbinding staande 
luchthavens vormen, verantwoordelijke autoriteiten de mogelijkheid 
moeten hebben hun gebruikers collectief te raadplegen, ten einde de 
uitgaven voor overleg te beperken; 
- 21 -
Overwegende dat deze verordening, in verband met de noodzaak over 
voldoende administratieve en financiële middelen te beschikken ten 
einde aan de daarin vervatte bepalingen te kunnen voldoen, tot de 
exploitanten van grotere luchthavens is beperkt, hoewel die van de 
kleinere eveneens ernaar dienen te streven om regelmatig de 
vertegenwoordigers van de gebruikers te raadplegen; 
Overwegende dat het wenselijk Is om algemene beginselen vast te stellen 
waaraan de heffingen voor de gebruikmaking van luchthavens moeten 
beantwoorden aangezien, hoewel vele luchthavenactIvltelten met andere 
economische activiteiten concurreren, de concurrentie tussen 
luchthavens betrekkelijk beperkt is; 
Overwegende dat ongeacht de oorsprong van het verkeer in de 
Gemeenschap, aan gebruikers niet alleen de luchthavenfaciliteiten 
en -diensten waarvan zij gebruik maken, in rekening dienen te worden 
gebracht, maar dat zij ook een redelijke bijdrage dienen te leveren aan 
de kosten voor het verstrekken van luchthavenfaciliteiten 
en -diensten die voor het efficiënt, veilig en uit milieu-oogpunt 
aanvaardbaar functioneren van een luchthaven essentieel worden geacht; 
Overwegende dat het niveau van de luchthavenheffingen in bepaalde 
gevallen kan worden verlaagd om meer in overeenstemming te worden 
gebracht met de behoeften van het regionaal beleid, wanneer het erom 
gaat met een geïsoleerd, moeilijk toegankeljk gebied een verbinding tot 
stand te brengen, en zulks overeenkomstig de artikelen 92 en volgende 
van het Verdrag; 
Overwegende dat de financiële structuur, de mate van financiële 
onafhankelijkheid en het eigenaarschap van de vaste activa van 
luchthavens in de Gemeenschap sterk uiteenlopen-, 
Overwegende dat deze verordening de toepassing van de 
artikelen 85 en 86 van het Verdrag onverlet laat, 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : 
- 22 -
Artikel 1 
Deze verordening heeft enerzijds betrekking op procedures voor 
overleg en uitwisseling van informatie tussen voor commercieel 
luchtverkeer tussen de Lid-Staten openstaande luchthavens en de 
gebruikers ervan over luchtvaartactivitel ten en anderzijds op 
de beginselen waaraan de heffingen voor luchtvaartdiensten 
en -faciliteiten op deze luchthavens dienen te beantwoorden. 
Artikel 2 
In het kader van deze verordening wordt verstaan onder : 
a) "luchthaven" : iedere in de Gemeenschap gelegen luchthaven 
die openstaat voor commercieel luchtverkeer tussen de 
Lid-Staten en die in totaal ten minste 1 miljoen passagiers 
per jaar te verwerken krijgt; 
b) "luchtvaartdiensten en -faciliteiten" : de diensten en 
faciliteiten die nodig zijn om de toevloed van vliegtuigen, 
passagiers, bagage of vracht op een luchthaven te 
verwerken; 
c) "gebruikers" : 
- vertegenwoordigende organisaties van 
luchtvaartmaatschapplJen; 
- luchtvaartmaatschappijen, indien zij niet in dergelijke 
organisaties zijn vertegenwoordigd; 
- vertegenwoordigende organisaties van andere 
vliegtuigexploltanten die gebruik maken van de 
luchthaven; 
- vertegenwoordigende organisaties van van de luchthaven 
gebruik makende passagiers, verladers, expediteurs en 
touroperators, voor zover dergelijke organisaties 
bestaan; 
- 23 -
d) "autoriteit" : een organisatie die volledig of gedeeltelijk 
voor één of voor verscheidene luchthavens, en met name voor 
de luchtvaartdiensten en -faciliteiten, verantwoordelijk 
Is; 
e) "heffingen" : de op luchthavens over vliegtuigen, 
passagiers, bagage en vracht in rekening gebrachte 
heffingen voor het verstrekken en de gebruikmaking van 
luchtvaartdiensten en -faciliteiten. 
I. OVERLEGPROCEDURES 
Artikel 3 
(1) Een autoriteit raadpleegt de gebruikers van een luchthaven 
waarvoor zij verantwoordelijk Is, ten minste eenmaal In de 
twaalf maanden over de financiële en operationele verrichtingen 
van de luchthaven op het gebied van haar luchtvaartdiensten en 
-faciIiteiten. 
(2) Met het oog op het overleg overeenkomstig lid 1 stelt elke 
autoriteit Jaarlijks aan gebruikers informatie over haar 
verrichtingen ter beschikking die tenminste de in bijlage I 
gespecificeerde gegevens moet omvatten, tenzij de autoriteit en 
de gebruikers binnen de grenzen van de nationale wetgeving 
anders beschikken. 
(3) De autoriteiten raadplegen de gebruikers over de toepassing van 
de definities en parameters van deze gegevens op de 
plaatselijke omstandigheden. 
- 24 -
Artikel 4 
1. Een autoriteit raadpleegt gebruikers die ernstig worden 
getroffen door : 
a) ingrijpende wijzigingen In de luchtvaartdiensten of 
-faciliteiten op een luchthaven, ten minste vier maanden 
vóór de invoering ervan, 
of 
b) ingrijpende uitbreidingsplannen voor die luchthaven of 
plannen voor de aanleg van een nieuwe door de autoriteit 
in dezelfde regio te exploiteren luchthaven, op elk 
tijdstip in het planningsstadium waarop zulks haar 
nuttig lijkt en ten minste vier maanden vóór de 
eindbeslissing over belangrijke vastleggingen voor de 
onderscheiden planningsfasen wordt genomen. 
2. Met het oog op met name overleg overeenkomstig lid 1, 
punt a), en ten einde de kwaliteit van de dienstverlening 
voor gebruikers te verhogen, verstrekt elke autoriteit over 
de operationele verrichtingen van een luchthaven en door 
luchtvaartmaatschappijen of een andere onderneming 
geëxploiteerde luchtvaartdiensten informatie aan gebruikers 
en wisselt zij met dezen informatie daarover uit. 
3. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat op de luchthaven 
gestationeerde controlediensten (zoals de 
luchtverkeersleiding, immigratiediensten, douanediensten) 
aan dit overleg deelnemen. 
Artikel 5 
(1) Een autoriteit raadpleegt ten minste twee maanden vóór de 
Invoering van belangrijke wijzigingen in de heffingenniveaus of 
het opleggen van nieuwe heffingen de vertegenwoordigende 
organisaties van vllegtuigexploitanten. 
- 25 
(2) Wanneer de bevoegde overheidsinstanties In een Lld-Staat 
verantwoordelijk zijn voor de goedkeuring van heffingen, nemen 
zij aan dergelijk overleg deel. Wanneer de bevoegde 
overheidsinstanties In een Lld-Staat voor de vaststelling van 
heffingen verantwoordelijk zijn, raadplegen zij de autoriteit 
en plegen zij overleg overeenkomstig Md 1. 
3. Met het oog op het plegen van overleg overeenkomstig Md 1 
verstrekt elke autoriteit voldoende Informatie om 
belangrijke wijzigingen of nieuwe ontwikkelingen toe te 
IIchten. 
Artikel 6 
Eventueel overleg wordt een redelijke tijd van tevoren 
aangekondigd. 
Artikel 7 
VIlegtulgexploitanten die een luchthaven gebruiken en aan 
het overleg deelnemen of hun vertegenwoordigende 
organisaties verstrekken aan iedere luchthavenautoriteit 
ramingen van hun toekomstige verkeersontwikkelingen alsmede 
Informatie over dienstregelingen en vermelden het aantal te 
gebruiken vliegtuigen en de kenmerken ervan, bijzondere 
faciliteiten die zij behoeven, met inbegrip van 
grondafhandeling, brandstofvoorziening en catering, en 
verdere relevante, in bijlage II behandelde gegevens. 
Vliegtuigexploitanten mogen eisen dat de door hen 
verstrekte gegevens als vertrouwelijke handelsinformatie 
worden behandeld. In dat geval kunnen zij zich rechtstreeks 
tot de autoriteiten wenden. 
- 26 -
Artikel 8 
Autoriteiten hebben het recht om deel te nemen aan procedures 
voor de toewijzing van "slots" voor hun eigen luchthaven(s) en 
worden op de hoogte gesteld van conferenties over 
dienstregelingen waaraan zij - en hun vertegenwoordigende 
organisatie - als waarnemers kunnen deelnemen. 
Artikel 9 
BIJ het overleg trachten alle betrokken partijen, voor zover 
mogelijk, over de behandelde punten, voorgestelde wijzigingen 
en alternatieven tot overeenstemming te komen. Wanneer tijdens 
het overleg geen overeenstemming kan worden bereikt, mag iedere 
autoriteit bedoelde wijzigingen doorvoeren, onverminderd, 
voorzover nodig, de geëigende goedkeuring. 
Artikel 10 
Wanneer een autoriteit de verantwoordelijkheid draagt voor meer 
dan één luchthaven van dezelfde stad en in het geval van de 
Balearen en de Canarische eilanden, kan deze de gebruikers voor 
al deze onder haar toezicht staande luchthavens collectief 
raadplegen, mits voor elke luchthaven met meer dan 
1 miljoen passagiers per jaar afzonderlijke informatie wordt 
verstrekt. 
- 27 -
Artikel 11 
De Lld-Staten moedigen de voor luchthavens met minder dan 
1 miljoen passagiers per Jaar verantwoordelijke autoriteiten 
aan om bij het plegen van overleg met en het verstrekken van 
informatie aan hun gebruikers een soortgelijke gedragslijn te 
voI gen. 
I I. HEFFINGSBEGINSELEN 
Artikel 12 
1. De voor luchtvaartdiensten en -faciliteiten in rekening 
gebrachte heffingen moeten : 
a) de veilige, doeltreffende en economische gebruikmaking 
van de luchthavenfaciliteiten bevorderen, met 
inachtneming van de afhankelijk van het tijdstip 
variërende congestie-problemen; 
b) duidelijk, begrijpelijk en niet-discriminerend zijn; 
c) In redelijke verhouding staan tot de kosten van de 
verstrekte faciliteiten en diensten, waaraan behoefte 
bestaat en/of waarvan gebruik wordt gemaakt, met dien 
verstande dat daarbij tevens rekening wordt gehouden met 
een redelijke kapitaalopbrengst en met de milieu-kosten; 
d) rekening houden met de inkomsten uit met 
luchtvaartactivitelten verband houdende 
handelsact iviteiten. 
2. De kosten van luchtvaartdiensten en -faciliteiten worden 
uitgaande van gezonde commerciële en economische beginselen 
volledig en op billijke grondslag toegerekend. Voor 
moeilijk toegankelijke geïsoleerde gebieden kan evenwel, in 
overeenstemming met het bepaalde in het Verdrag, met de 
behoeften van regionaal beleid rekening worden gehouden. 
- 28 -
Ml. SLOTBEPALING 
Artikel 13 
Deze verordening treedt In werking op 1 juli 1990. 
Deze verordening Is verbindend in al haar onderdelen en is 
rechtstreeks toepasselijk In elke Lid-Staat. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
De Voorz i tter 
- 29-
BIJLAGE I 
Informatie oyer de verrichtingen van luchthavens 
LUCHTVERKEER 
Er dienen Jaarstat1st lekend) 0ver het luchtverkeer op elke luchthaven te 
worden verstrekt. Deze moeten tenminste de volgende gegevens omvatten : 
1. Aantal passagiers I) internationaal 
II) intracommunautair 
i1i) binnenlands 
iv) transit^2) 
TOTAAL 
2. Vracht (1.000 kg) I) internationaal 
II) Intracommunautair 
Mi) binnenlands 
iv) transitu 
TOTAAL 
3. VIlegtulgbewe- I) Internationaal 
gingen il) Intracommunautair 
Ml) binnenlands 
Iv) overig 
TOTAAL 
(1) Deze statistieken dienen te worden onderverdeeld in geregeld en nlet-geregeld 
luchtverkeer. 
(2) Voorts moeten de autoriteiten pogen een opsplitsing van passagiers- en 
vrachttransltverkeer te maken. 
- 30 -
TEWERKSTELLING 
Er dienen Jaarstatistieken te worden verstrekt over het rechtstreeks door de 
autoriteit tewerkgestelde personeel. Deze statistieken moeten worden 
opgesplitst naar vast en tijdelijk personeel en ook naar taak. Voorts moet 
ledere autoriteit pogen Informatie te verstrekken over niet rechtstreeks op 
een luchthaven door andere Instanties, inclusief de overheid (zie voetnoot 1), 
voor het verrichten van Luchthavenactiviteiten tewerkgesteld personeel. 
(1) De volgende tabel wordt als richtsnoer gegeven voor de statistische gegevens 
aie de autoriteiten moeten pogen te verstrekken : 
LuchthavenpersoneeI 
(1) (2) ~ 
Aantal werknemers Rechtstreeks door Niet rechtstreeks tewerk-
Taak de autoriteit gesteld [bij voorbeeld 
tewerkgesteld door andere Instanties, 
Inclusief de overheid, 
voor het verrichten van 
luchthavenactiviteiten op 
een luchthaven] (zie 
opmerking hierboven) 
Douane in- en uitklaring 
Immigrât ie 
Brandweer 
Verkeersleiding op de luchthaventermlnal 
Meteorologische dienst 
Verrichtingen en diensten op het 
luchthavenplatform 
Bagageafhandel ing 
Inchecken 
Autoparkeerplaats 
Cater ing 
Technische verrichtingen 
Commerciële verrichtingen 
Administrât ie 
Overige 
Totaal rechtstreeks door de 
autoriteit tewerkgesteld 
Totaal niet rechtstreeks 
tewerkgesteld [door andere 
instanties, inclusief de 
overheid, voor het verrichten 
van luchthavenactiviteiten op 
een luchthaven] 
TOTAAL OP LUCHTHAVEN TEWERKGESTELD -
.../. 
- 31 -
l. FINANCIEEL ASPECT 
Voor elke luchthaven moeten Jaarrekeningen worden overgelegd, met Inbegrip van 
een balans en een winst- en verliesrekening. Aan de hand hiervan moet men zich 
een waarheidsgetrouw beeld kunnen vormen van de activa en passiva van een 
luchthaven, haar financiële positie en haar winst en verlies. De opmaak van 
deze documenten mag van boekjaar tot boekjaar slechts in uitzonderlijke 
gevallen worden gewijzigd, ledere wijziging moet duidelijk worden 
bekendgemaakt en toegelicht. BIJ de opgave van haar inkomsten voor haar winst­
en verliesrekening dient elke luchthaven tenminste de volgende specificatie te 
verstrekken : 
A. INKOMSTEN OP LUCHTHAVEN UIT LUCHTVAARTHEFFINGEN 
a) Landingsheffingen 
b) Parkeerheffingen vliegtuigen 
c) Passagiersheffingen 
d) Luchtvaartheffingen terminal 
e) Vrachtheffingen 
f) VeiIIgheidsheffingen 
g) Heffingen geluidshinder 
h) Overige heffingen, bij voorbeeld bagageafhandeling 
TOTAAL 
B. INKOMSTEN OP LUCHTHAVEN UIT NI ET-LUCHTVAARTBRONNEN 
a) Gronddiensten (Indien deze diensten slechts door de luchthavenautoriteit of 
een monopolistische concessiehouder worden verstrekt) 
b) Concessies 
1) handelsconcessies 
2) grondafhandeling 
c) Verhuur en dienstverlening 
d) Andere inkomsten uit concessies 
TOTAAL 
C TOTAAL INKOMSTEN 
/... 
- 32 -
BIJLAGE II 
Informatie over de planning van vlleatulaexploltanten van operationele 
verrichtingen OP de luchthaven 
LUCHTVERKEER 
Prognoses voor het komende Jaar over de ontwikkeling van het luchtverkeer op 
de luchthaven wat betreft 
1. Aantal passagiers 
2. Vracht (1.000 kg) 
3. VIi egtuIgbeweg i ngen 
4. Soorten te gebruiken vliegtuigen a) Internationaal 
b) Intracommunautair 
c) binnenlands 
d) transit 
a) internationaal 
b) Intracommunautair 
c) binnenlands 
d) transit 
a) Internationaal 
b) intracommunautair 
c) binnenlands 
d) transit 
a) regelmatig 
b) afwisselend 
Voorts de voornemens voor de komende planningsper lode van vijf jaar van 
vliegtuigexploitanten op de luchthaven met betrekking tot uitbreidingen van 
passagiers- en vrachtdiensten (d.w.z. nieuwe routes, frequentie van de 
diensten, hubbing). 
II- PLANNING VAN DE VLOOT 
Ramingen van de In de komende 15 Jaar op de luchthaven te gebruiken aantallen 
vliegtuigen en hun kenmerken per verkeerssegment 
.../... 
_ 33 _ 
) voor frequent gebruik 
) voor incidenteel gebruik 
) voor frequent gebruik 
) voor incidenteel gebruik 
) voor frequent gebruik 
) voor Incidenteel gebruik 
) voor frequent gebruik 
) voor Incidenteel gebruik M. BENQPIGPE BNZQNPERE FACILITEITEN 
1. Faciliteiten luchthaventerminal (m2) 
2. VrachtopslagfaclII tel ten (m3) 
3. OnderhoudsfacilIteiten (m2) 
4. Platformruimte (m2) - vliegtuig met 
brede romp 
- vllegtulg met 
normale romp 
5. Kantoren (m2) 
6. Parkeerplaatsen auto's (aantal) 
IV. TEWERKSTELLING 
Op het einde van het komende Jaar verwacht aantal op de luchthaven in dienst 
van vllegtulgexploltanten werkende werknemers 
1. permanent 
2. tijdelijk 

ISSN 0254-1513 
COM (90) 100 def. 
DOCUMENTEN 
NL 07 
Catalogusnummer : CB-CO-90-155-NL-C 
ISBN 92-77-59399-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
' "iii '/'•*'' •':