Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Rechten en waarden

(2018/C 461/16)

Algemeen rapporteur: François DECOSTER (FR/ADLE), Vice-regiovoorzitter van Hauts-de-France Referentiedocument: COM(2018) 383 final

I. AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Titel

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Rechten en waarden Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Rechten, waarden en burgerschap

Motivering

De naam van het programma moet aansluiten bij de daarin opgenomen doelstellingen en acties. Burgerschap is een van de centrale onderdelen van het programma en moet daarom in de naam worden opgenomen.

Wijzigingsvoorstel 2

Overweging 4

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Het programma Rechten en waarden, hierna „het programma” genoemd, moet het mogelijk maken synergieën te ontwikkelen teneinde de uitdagingen aan te pakken die gemeenschappelijk zijn voor de bevordering en bescherming van waarden en een kritische dimensie te bereiken om concrete resultaten te bereiken in het veld. Hiertoe moet worden voortgebouwd op de positieve ervaringen die met de voorgaande programma’s zijn opgedaan. Op deze wijze kunnen potentiële synergieën optimaal worden benut teneinde de bestreken beleidsterreinen doeltreffender te kunnen ondersteunen en hun vermogen om mensen te bereiken, te vergroten. Om effectief te zijn, dient het programma rekening te gehouden met de specifieke aard van de verschillende beleidsmaatregelen en hun uiteenlopende doelgroepen en specifieke behoeften door middel van een speciaal toegesneden benadering. Het programma Rechten, waarden en burgerschap , hierna „het programma” genoemd, moet het mogelijk maken synergieën te ontwikkelen teneinde de uitdagingen aan te pakken die gemeenschappelijk zijn voor de bevordering en bescherming van waarden en een kritische dimensie te bereiken om tot concrete resultaten te bereiken in het veld. Hiertoe moet worden voortgebouwd op de positieve ervaringen die met de voorgaande programma’s zijn opgedaan en moeten nieuwe innovatieve acties op touw worden gezet . Op deze wijze kunnen potentiële synergieën optimaal worden benut teneinde de bestreken beleidsterreinen doeltreffender te kunnen ondersteunen en hun vermogen om mensen te bereiken, te vergroten. Om effectief te zijn, dient het programma rekening te gehouden met de specifieke aard van de verschillende beleidsmaatregelen en hun uiteenlopende doelgroepen en specifieke behoeften door middel van een speciaal toegesneden benadering.

Motivering

Het is niet alleen belangrijk voort te bouwen op bestaande acties, er moeten ook nieuwe acties worden opgezet waarmee de uitwisseling van goede praktijken en informatie wordt bevorderd en waardoor synergieën kunnen ontstaan. Zo kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een uitwisselings- en mobiliteitsprogramma voor lokale en regionale afgevaardigden of de aanstelling van Europese correspondenten in alle lokale en regionale overheden in Europa.

Wijzigingsvoorstel 3

Overweging 5

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Om de Europese Unie dichter bij haar burgers te brengen, zijn allerlei acties en gecoördineerde inspanningen vereist. Door burgers nader tot elkaar te brengen in het kader van stedenbanden of netwerken van gemeenten en steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties die actief zijn op de door het programma bestreken gebieden, wordt bijgedragen tot het vergroten van de betrokkenheid van de burgers bij de samenleving en uiteindelijk hun betrokkenheid bij het democratisch bestel van de Unie. Tegelijkertijd wordt door bij te dragen aan activiteiten ter bevordering van wederzijds begrip, diversiteit, dialoog en respect voor anderen het ontstaan van een gevoel van Europese saamhorigheid en een Europese identiteit bevorderd op basis van een gedeeld begrip van de Europese waarden, cultuur, geschiedenis en erfgoed. De bevordering van een sterker gevoel van betrokkenheid bij de Unie en de waarden van de Unie is van bijzonder belang ten aanzien van de burgers van de ultraperifere regio’s van de EU, gezien hun afgelegen ligging en de grote afstand tot het Europese continent. Om de Europese Unie dichter bij haar burgers te brengen, zijn allerlei acties en gecoördineerde inspanningen vereist. Door burgers nader tot elkaar te brengen in het kader van stedenbanden, netwerken van gemeenten of projecten voor grensoverschrijdende samenwerking , steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties en lokale en regionale overheden die actief zijn op de door het programma bestreken gebieden , en de lokale en regionale afgevaardigden die fungeren als doorgeefluik op te leiden en te informeren, wordt bijgedragen tot het vergroten van de betrokkenheid van de burgers bij de samenleving en uiteindelijk hun betrokkenheid bij het democratisch bestel van de Unie. Tegelijkertijd wordt door bij te dragen aan activiteiten ter bevordering van wederzijds begrip, diversiteit, dialoog en respect voor anderen het ontstaan van een gevoel van Europese saamhorigheid en een Europese identiteit bevorderd op basis van een gedeeld begrip van de Europese waarden, cultuur, geschiedenis en erfgoed. De bevordering van een sterker gevoel van betrokkenheid bij de Unie en de waarden van de Unie is van bijzonder belang ten aanzien van de burgers van de ultraperifere regio’s van de EU, gezien hun afgelegen ligging en de grote afstand tot het Europese continent.

Motivering

In het programma Rechten en waarden moet ook aandacht worden besteed aan projecten voor grensoverschrijdende samenwerking, aangezien daarmee een bijdrage wordt geleverd aan een gevoel van saamhorigheid, het ontstaan van een Europese identiteit en het overwinnen van nationale verschillen. Ook spelen lokale en regionale overheden een cruciale rol bij het versterken van de betrokkenheid van de burgers en moeten zij financiële steun ontvangen, met name voor burgerrechten en burgerparticipatie. Een programma om de lokale en regionale afgevaardigden op te leiden en te informeren zou een uitstekend instrument zijn om de lokale en regionale overheden te helpen in deze zin een bijdrage te leveren.

Wijzigingsvoorstel 4

Overweging 6

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Herdenkingsactiviteiten en kritische reflectie op Europa’s verleden zijn noodzakelijk om de burgers bewust te maken van de gemeenschappelijke geschiedenis, als basis voor een gemeenschappelijke toekomst, morele zingeving en gedeelde waarden. Er dient ook rekening te worden gehouden met de relevantie van historische, culturele en interculturele aspecten en met de verbanden tussen herdenking en het ontstaan van een Europese identiteit en een Europees saamhorigheidsgevoel. Herdenkingsactiviteiten , kritische reflectie en de viering van gebeurtenissen uit Europa’s verleden waarbij de gemeenschappelijke waarden voor het voetlicht worden gebracht , zijn noodzakelijk om de burgers bewust te maken van de gemeenschappelijke geschiedenis en waarden, die de basis vormen voor een gemeenschappelijke toekomst, wederzijds vertrouwen, morele zingeving en gedeelde waarden. Er dient ook rekening te worden gehouden met de relevantie van historische, culturele en interculturele aspecten en van lokale en nationale gebeurtenissen , en met de verbanden tussen herdenking en het ontstaan van een Europese identiteit en een Europees saamhorigheidsgevoel.

Motivering

Net als de plicht om te herdenken vormen vieringen mee de basis voor een gemeenschappelijke toekomst en een Europese identiteit, die gebaseerd moet zijn op wederzijds vertrouwen. Het kan dan gaan om de viering van internationale dagen, maar ook om meer lokale evenementen die mensen het gevoel geven bij Europa te horen.

Wijzigingsvoorstel 5

Overweging 7

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Burgers zouden zich ook beter bewust moeten zijn van de rechten die zij aan het burgerschap van de Unie ontlenen, moeten met een gerust hart kunnen wonen, reizen, studeren, werken en vrijwilligerswerk doen in een andere lidstaat en moeten erop kunnen vertrouwen dat zij al hun burgerschapsrechten kunnen genieten en uitoefenen en er gelijke toegang toe hebben en dat zij zonder discriminatie volledig aanspraak op hun rechten en de bescherming daarvan kunnen maken, ongeacht waar zij zich in de Unie bevinden. Maatschappelijke organisaties moeten steun krijgen voor activiteiten inzake bevordering, bescherming en bewustmaking op het gebied van de gemeenschappelijke waarden van de EU op grond van artikel 2 VEU en voor het leveren van bijdragen aan de effectieve uitoefening van rechten krachtens het recht van de Unie. Burgers zouden zich ook beter bewust moeten zijn van de rechten die zij aan het burgerschap van de Unie ontlenen, moeten met een gerust hart kunnen wonen, reizen, studeren, werken en vrijwilligerswerk doen in een andere lidstaat en moeten erop kunnen vertrouwen dat zij al hun burgerschapsrechten kunnen genieten en uitoefenen en er gelijke toegang toe hebben en dat zij zonder discriminatie volledig aanspraak op hun rechten en de bescherming daarvan kunnen maken, ongeacht waar zij zich in de Unie bevinden. Maatschappelijke organisaties moeten steun krijgen voor activiteiten inzake bevordering, bescherming en bewustmaking op het gebied van de gemeenschappelijke waarden van de EU op grond van artikel 2 VEU en voor het leveren van bijdragen aan de effectieve uitoefening van rechten krachtens het recht van de Unie. Lokale en regionale overheden en hun representatieve verenigingen die acties opzetten in het kader van het programma Rechten en waarden moeten steun krijgen, met name waar het gaat om de bevordering van burgerrechten en burgerparticipatie.

Motivering

De middelen van het programma zijn ook bestemd voor de lokale en regionale overheden, die met name een belangrijke rol te vervullen hebben op het vlak van de bevordering van burgerparticipatie en de bescherming van de rechten van de Europese burgers. Verenigingen van lokale en regionale overheden hebben een belangrijke rol gespeeld bij de uitvoering van het programma en dragen daar nog steeds toe bij.

Wijzigingsvoorstel 6

Overweging 15

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Conform de artikelen 8 en 10 van het VWEU moeten doelstellingen inzake gendermainstreaming en de bestrijding van discriminatie worden geïntegreerd in alle activiteiten van het programma. Conform de artikelen 8 en 10 van het VWEU moeten doelstellingen inzake gendermainstreaming en de bestrijding van discriminatie worden geïntegreerd in alle activiteiten van het programma. In het programma moeten specifieke voorwaarden en maatregelen worden opgenomen om de naleving en toepassing van de voorschriften inzake genderevenwicht te verzekeren en alle vormen van discriminatie te bestrijden.

Motivering

In het programma en het actieplan moeten specifieke bepalingen worden opgenomen om de doelstellingen inzake genderevenwicht en het uitbannen van discriminatie te verwezenlijken. Dat kan bijvoorbeeld door middel van bewustmakingscampagnes, waarbij wordt gekeken naar het evenwicht tussen mannelijke en vrouwelijke deelnemers en waarbij ook kwetsbare minderheden worden betrokken.

Wijzigingsvoorstel 7

Overweging 18

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Onafhankelijke mensenrechteninstanties en maatschappelijke organisaties spelen een essentiële rol voor de bevordering en bescherming van en de voorlichting over de gemeenschappelijke waarden van de Unie bedoeld in artikel 2 VEU, en leveren een essentiële bijdrage aan het effectieve genot van de rechten die voortvloeien uit het Unierecht, waaronder het Handvest van de grondrechten van de EU. Zoals ook is aangegeven in de resolutie van het Europees Parlement van 18 april 2018 is voldoende financiële steun van cruciaal belang voor de ontwikkeling van een gunstige en duurzame omgeving waarbinnen maatschappelijke organisaties hun rol kunnen versterken en hun taken onafhankelijk en effectief kunnen uitoefenen. Als aanvulling op de nationale inspanningen dient de financiering door de EU er derhalve toe bij te dragen dat onafhankelijke maatschappelijke organisaties die zich voor de mensenrechten inzetten en waarvan de activiteiten (zoals belangenbehartiging en optreden als waakhond) de strategische handhaving bevorderen van de rechten die voortvloeien uit het Unierecht en het Handvest van de grondrechten van de EU, worden ondersteund, meer mogelijkheden krijgen en hun capaciteit kunnen vergroten, en dat de gemeenschappelijke waarden op nationaal niveau worden beschermd, bevorderd en uitgedragen. Onafhankelijke mensenrechteninstanties en maatschappelijke organisaties spelen een essentiële rol voor de bevordering en bescherming van en de voorlichting over de gemeenschappelijke waarden van de Unie bedoeld in artikel 2 VEU, en leveren een essentiële bijdrage aan het effectieve genot van de rechten die voortvloeien uit het Unierecht, waaronder het Handvest van de grondrechten van de EU. Zoals ook is aangegeven in de resolutie van het Europees Parlement van 18 april 2018 is passende en voldoende financiële steun van cruciaal belang voor de ontwikkeling van een gunstige en duurzame omgeving waarbinnen maatschappelijke organisaties hun rol kunnen versterken en hun taken onafhankelijk en effectief kunnen uitoefenen. Als aanvulling op de nationale inspanningen dient de financiering door de EU er derhalve toe bij te dragen dat onafhankelijke maatschappelijke organisaties die zich voor de mensenrechten inzetten en waarvan de activiteiten (zoals belangenbehartiging en optreden als waakhond) de strategische handhaving bevorderen van de rechten die voortvloeien uit het Unierecht en het Handvest van de grondrechten van de EU, worden ondersteund, meer mogelijkheden krijgen en hun capaciteit kunnen vergroten, en dat de gemeenschappelijke waarden op nationaal niveau worden beschermd, bevorderd en uitgedragen.

Motivering

De beschikbare middelen moeten toereikend zijn om zo veel mogelijk van de ingediende projecten te kunnen steunen, zodat de betrokkenen niet ontmoedigd raken en hun zin voor initiatief wordt gestimuleerd.

Wijzigingsvoorstel 8

Overweging 21

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Met het oog op een doeltreffende toewijzing van middelen uit de algemene begroting van de Unie is het noodzakelijk om de Europese toegevoegde waarde van alle uitgevoerde acties en hun complementariteit met het optreden van de lidstaten te waarborgen, en toe te zien op de samenhang, complementariteit en synergie met financieringsprogramma’s die beleidsterreinen ondersteunen die onderling nauw verbonden zijn, in het bijzonder binnen het kader van het Fonds voor justitie, rechten en waarden — en derhalve het programma Justitie — en het programma Creatief Europa en Erasmus+, teneinde het potentieel van culturele kruisbestuiving op het gebied van cultuur, media, kunst, onderwijs en creativiteit te verwezenlijken. Er dienen synergieën te worden gecreëerd met andere Europese financieringsprogramma’s, met name op het gebied van werkgelegenheid, de eengemaakte markt, ondernemerschap, jeugdzaken, gezondheid, burgerschap, justitie, migratie, veiligheid, onderzoek, innovatie, technologie, industrie, cohesie, toerisme, externe betrekkingen, handel en ontwikkeling. Met het oog op een doeltreffende toewijzing van middelen uit de algemene begroting van de Unie is het noodzakelijk om de Europese toegevoegde waarde van alle uitgevoerde acties en hun complementariteit met het optreden van de lidstaten en de lokale en regionale overheden te waarborgen, overeenkomstig het beginsel van actieve subsidiariteit , en toe te zien op de samenhang, complementariteit en synergie met financieringsprogramma’s die beleidsterreinen ondersteunen die onderling nauw verbonden zijn, in het bijzonder binnen het kader van het Fonds voor justitie, rechten en waarden — en derhalve het programma Justitie — en het programma Creatief Europa en Erasmus+, teneinde het potentieel van culturele kruisbestuiving op het gebied van cultuur, media, kunst, onderwijs en creativiteit te verwezenlijken. Er dienen synergieën te worden gecreëerd met andere Europese financieringsprogramma’s, met name op het gebied van werkgelegenheid, de eengemaakte markt, ondernemerschap, jeugdzaken, gezondheid, burgerschap, justitie, migratie, veiligheid, onderzoek, innovatie, technologie, industrie, cohesie, toerisme, externe betrekkingen, handel en ontwikkeling ; daarnaast moet ook het ontstaan van nieuwe synergieën worden gestimuleerd via transversale innovatieve maatregelen .

Motivering

Ook de lokale en regionale overheden zetten acties op touw, waaraan door de lidstaten en de Europese Unie de nodige aandacht moet worden besteed met het oog op de algemene samenhang, complementariteit en synergie.

De taskforce Subsidiariteit, Evenredigheid en „Minder en efficiënter optreden” pleit in zijn conclusies van 10 juli jl. voor een nieuwe benadering van „actieve subsidiariteit”, waarbij de meerwaarde van EU-wetgeving moet worden verzekerd ten voordele van de burgers en die ertoe zal leiden dat EU-besluiten in de lidstaten een breder draagvlak krijgen.

Het is van groot belang dat nieuwe innovatieve acties ter bevordering van de Europese identiteit en burgerparticipatie worden gelanceerd; we denken dan met name aan een Erasmus-programma voor lokale en regionale afgevaardigden en de aanstelling van Europese correspondenten naar het voorbeeld van Oostenrijk.

Wijzigingsvoorstel 9

Overweging 24

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR De financieringsvormen en de uitvoeringsmethoden in het kader van deze begroting moeten worden gekozen op basis van de mogelijkheden die zij bieden voor het vervullen van de specifieke doelstellingen van de acties en voor het behalen van resultaten, waarbij met name rekening wordt gehouden met de kosten van controles, de administratieve lasten en het verwachte risico van niet-naleving. Dit houdt mede in het gebruik van vaste bedragen, vaste percentages en eenheidskosten, alsook financiering die niet gekoppeld is aan de kosten, als bedoeld in artikel 125, lid 1, van het Financieel Reglement. De financieringsvormen en de uitvoeringsmethoden in het kader van deze begroting moeten worden gekozen op basis van de mogelijkheden die zij bieden voor het vervullen van de specifieke doelstellingen van de acties en voor het behalen van resultaten, waarbij met name rekening wordt gehouden met de kosten van controles, de administratieve lasten en het verwachte risico van niet-naleving. Dit houdt mede in het gebruik van vaste bedragen, vaste percentages en eenheidskosten, alsook financiering die niet gekoppeld is aan de kosten, als bedoeld in artikel 125, lid 1, van het Financieel Reglement. De maatregelen moeten de administratieve lasten voor de aanvragers tot een minimum beperken en ervoor zorgen dat alle organisaties die subsidie kunnen aanvragen toegang tot financiering hebben. Er moet een aanvraagprocedure in twee stappen worden ingevoerd, bestaande uit een kort projectontwerp voor de selectieprocedure en een volledige aanvraag indien het ernaar uitziet dat de financiering zal worden goedgekeurd. Elektronische aanvragen moeten indien mogelijk worden aanvaard. Aanvragers moeten toegang hebben tot een nationaal aanspreekpunt dat ondersteuning biedt, vragen over de aanvraagprocedure beantwoordt en controleert of hun aanvraag volledig is voordat deze wordt verzonden. De EU dient alle mogelijke begunstigden zo goed mogelijk op de hoogte te brengen van de financieringsmogelijkheden, zodat allerhande organisaties uit de verschillende lidstaten en partnerlanden kunnen deelnemen.

Motivering

Vereenvoudiging van de aanvraagprocedure is van essentieel belang, met name voor degenen die voor het eerst een aanvraag indienen, kleine gemeenschappen en non-profitorganisaties. Het is van belang dat zo goed en zo breed mogelijk wordt gecommuniceerd over de mogelijkheden die alle lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden worden geboden, zodat wordt vermeden dat alleen de bevoorrechte partners van de EU of de best geïnformeerde organisaties hiervan gebruik kunnen maken. De Commissie moet in haar tekst extra de aandacht vestigen op de Europese correspondenten.

Wijzigingsvoorstel 10

Overweging 28

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Gelet op het belang van de strijd tegen klimaatverandering, overeenkomstig de verplichtingen die de Unie is aangegaan voor de uitvoering van de overeenkomst van Parijs en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties zal dit programma bijdragen tot de mainstreaming van klimaatactie en de verwezenlijking van het algemene streefcijfer dat 25 % van de uitgaven op de EU-begroting de klimaatdoelstellingen ondersteunt. Bij de voorbereiding en de uitvoering van het programma zullen relevante acties worden vastgesteld en bij de tussentijdse evaluatie zullen deze opnieuw worden beoordeeld. Gelet op het belang van de strijd tegen klimaatverandering, overeenkomstig de verplichtingen die de Unie is aangegaan voor de uitvoering van de overeenkomst van Parijs en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties , en rekening houdend met het feit dat collectieve acties op deze gebieden op de verschillende niveaus burgerschap en het besef van saamhorigheid kunnen versterken, zal dit programma bijdragen tot de mainstreaming van klimaatactie en de verwezenlijking van het algemene streefcijfer dat 25 % van de uitgaven op de EU-begroting de klimaatdoelstellingen ondersteunt. Bij de voorbereiding en de uitvoering van het programma zullen relevante acties worden vastgesteld en bij de tussentijdse evaluatie zullen deze opnieuw worden beoordeeld ; bestaande lokale initiatieven zullen worden ondersteund.

Motivering

Maatregelen op het gebied van klimaatverandering en de verwezenlijking van de bredere SDG’s van de VN houden rechtstreeks verband met het creëren van een inclusieve samenleving en versterken het besef van burgerschap en saamhorigheid vergroten. Niet alleen moeten de burgers de nodige informatie krijgen over de internationale uitdagingen op het gebied van klimaat, ze moeten ook worden betrokken bij gezamenlijke acties. Dit kan worden benadrukt in de wetgeving, vooral omdat de synergieën tussen het programma Rechten en waarden en de strijd tegen klimaatverandering onvoldoende worden toegelicht.

De EU moet bestaande acties ondersteunen in plaats van nieuwe acties op te zetten; op lokaal niveau worden vaak informatie- en bewustmakingscampagnes gevoerd.

Wijzigingsvoorstel 11

Overweging 29

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Overeenkomstig de punten 22 en 23 van het interinstitutioneel akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016 moet dit programma worden geëvalueerd op basis van informatie die is verzameld aan de hand van specifieke monitoringvoorschriften, waarbij overregulering en administratieve lasten, in het bijzonder voor de lidstaten, moeten worden vermeden. Waar passend kunnen in die voorschriften meetbare indicatoren worden opgenomen op basis waarvan de effecten van het programma op het terrein worden beoordeeld. Overeenkomstig de punten 22 en 23 van het interinstitutioneel akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016 moet dit programma worden geëvalueerd op basis van informatie die is verzameld aan de hand van specifieke monitoringvoorschriften, waarbij overregulering en administratieve lasten, in het bijzonder voor de lidstaten, moeten worden vermeden. Waar passend kunnen in die voorschriften meetbare indicatoren worden opgenomen op basis waarvan de effecten van het programma op het terrein worden beoordeeld , in samenwerking met de betrokken lokale en regionale overheden, conform het beginsel van actieve subsidiariteit .

Motivering

De taskforce Subsidiariteit, Evenredigheid en „Minder en efficiënter optreden” pleit in zijn conclusies van 10 juli jl. voor een nieuwe benadering van „actieve subsidiariteit”, waarbij de meerwaarde van EU-wetgeving moet worden verzekerd ten voordele van de burgers en die ertoe zal leiden dat EU-besluiten in de lidstaten een breder draagvlak krijgen.

Wijzigingsvoorstel 12

Hoofdstuk I, artikel 1

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR Bij deze verordening wordt het programma Rechten en waarden ingesteld, hierna „het programma” genoemd. Bij deze verordening wordt het programma Rechten, waarden en burgerschap ingesteld, hierna „het programma” genoemd. In deze verordening worden de doelstellingen van het programma, de begroting voor de periode 2021-2027, de vormen van financiering door de Unie alsmede de regels voor de verstrekking van die financiering vastgelegd. In deze verordening worden de doelstellingen van het programma, de begroting voor de periode 2021-2027, de vormen van financiering door de Unie alsmede de regels voor de verstrekking van die financiering vastgelegd.

Motivering

De naam van het programma moet aansluiten bij de daarin opgenomen doelstellingen en acties. Burgerschap is een van de centrale onderdelen van het programma en moet daarom in de naam worden opgenomen.

Wijzigingsvoorstel 13

Hoofdstuk I — artikel 2

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. De algemene doelstelling van het programma is de bescherming en bevordering van de rechten en waarden die in de EU-Verdragen zijn verankerd, onder meer door ondersteuning van maatschappelijke organisaties met het oog op de instandhouding van een open, democratische en inclusieve samenleving. 1. De algemene doelstelling van het programma is de bescherming en bevordering van de rechten en waarden die in de EU-Verdragen zijn verankerd, onder meer door ondersteuning van maatschappelijke organisaties , de lokale en regionale overheden en hun vertegenwoordigers, met het oog op de instandhouding van een open, democratische en inclusieve samenleving. 2. Binnen het kader van de algemene doelstelling als bedoeld in lid 1 heeft het programma de volgende specifieke doelstellingen, die overeenstemmen met de onderdelen ven het programma: 2. Binnen het kader van de algemene doelstelling als bedoeld in lid 1 heeft het programma de volgende specifieke doelstellingen, die overeenstemmen met de onderdelen ven het programma: a) bevordering van gelijkheid en rechten (onderdeel Gelijkheid en rechten) a) bevordering van gelijkheid en rechten (onderdeel Gelijkheid en rechten) b) bevordering van de betrokkenheid van de burgers bij en hun participatie in het democratisch bestel van de Unie (onderdeel Betrokkenheid en participatie van de burger) b) bevordering van de betrokkenheid van de burgers bij en hun participatie in het democratisch bestel van de Unie (onderdeel Betrokkenheid en participatie van de burger) c) bestrijding van geweld (onderdeel Daphne). c) bestrijding van geweld (onderdeel Daphne).

Motivering

De middelen van het programma zijn ook bestemd voor de lokale en regionale overheden, die met name een belangrijke rol te vervullen hebben op het vlak van de bevordering van burgerparticipatie en de bescherming van de rechten van de Europese burgers. Verenigingen van lokale en regionale overheden hebben een belangrijke rol gespeeld bij de uitvoering van het programma en dragen daar nog steeds toe bij.

Wijzigingsvoorstel 14

Hoofdstuk I, artikel 4, onder b) en onder c) (nieuw)

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR b) het bevorderen van democratische participatie van de burgers, waardoor burgers en representatieve organisaties hun standpunten over alle onderdelen van het optreden van de Unie kenbaar kunnen maken en publiekelijk kunnen uitwisselen. b) […] het bevorderen van democratische participatie van de burgers op nationaal en Europees niveau , waardoor burgers en representatieve organisaties hun standpunten over alle onderdelen van het optreden van de lokale en regionale overheden, de lidstaten en de Unie kenbaar kunnen maken en publiekelijk kunnen uitwisselen; c) het opzetten van nieuwe innovatieve acties, met name ten behoeve van de lokale en regionale afgevaardigden en ambtenaren en andere personeelsleden van de lokale en regionale overheden; zo kan bijvoorbeeld een mobiliteits-, opleidings- en uitwisselingsprogramma voor lokale en regionale afgevaardigden worden uitgewerkt en kan naar het voorbeeld van Oostenrijk een netwerk van „voor Europa bevoegde gemeenteraadsleden” worden opgezet om informatie te vergaren over de Europese actualiteit en te fungeren als contactpersoon tussen de burgers en de Europese Unie.

Motivering

Burgerparticipatie begint vaak op lokaal niveau, met burgers die problemen ondervinden in hun dagelijks leven, bijvoorbeeld op het vlak van onderwijs of mobiliteit. Burgerparticipatie op lokaal niveau moet door het programma worden ondersteund, aangezien dit de eerste stap is op weg naar participatie op een hoger, nationaal of Europees niveau. Bewustmakingscampagnes op lokaal niveau kunnen worden gekoppeld aan burgerparticipatie op Europees niveau.

Op dit moment zijn de mogelijkheden voor burgers om zich in te zetten voor Europese aangelegenheden nog steeds beperkt en is er nog ruimte voor verbetering. Om frustratie en ontmoediging te voorkomen, moeten de burgers zich op alle niveaus, ook het lokale, beter kunnen uitspreken.

Om de participatie van de burgers te bevorderen, is het dan ook van essentieel belang dat de lokale en regionale afgevaardigden en ambtenaren en andere personeelsleden van de lokale en regionale overheden worden opgeleid om meer inzicht te krijgen in EU-aangelegenheden en -beleid en terdege op de hoogte zijn van de Europese actualiteit. Zij kunnen fungeren als doorgeefluik, informatie verstrekken en vragen van burgers over de EU beantwoorden. Dit zou helpen de EU en de burgers weer met elkaar in contact te brengen, de belangstelling van de burgers voor Europese aangelegenheden aan te wakkeren en hun vragen beter te beantwoorden; een en ander zou immers de burgerparticipatie en het gevoel van saamhorigheid versterken.

Wijzigingsvoorstel 15

Hoofdstuk I, artikel 6, leden 1 en 2

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. De financiële middelen voor de uitvoering van het programma voor de periode 2021-2027 bedragen [641 705 000 ] EUR in lopende prijzen. 1. De financiële middelen voor de uitvoering van het programma over de periode 2021-2027 bedragen 1 100 000 000 EUR in lopende prijzen. 2. Van het in lid 1 bedoelde totaal worden de onderstaande indicatieve bedragen toegewezen aan de verschillende doelstellingen: 2. Van het in lid 1 bedoelde totaal worden de onderstaande indicatieve bedragen toegewezen aan de verschillende doelstellingen: a) [ 408 705 000 ] EUR voor de specifieke doelstellingen bedoeld in artikel 2, lid 2, onder a) en c); a) [ 450 000 000 ] EUR voor de specifieke doelstellingen bedoeld in artikel 2, lid 2, onder a) en c); b) [ 233 000 000 ] EUR voor de specifieke doelstelling bedoeld in artikel 2, lid 2, onder b). b) [ 650 000 000 ] EUR voor de specifieke doelstelling bedoeld in artikel 2, lid 2, onder b).

Motivering

Het totale budget voor het instrument Rechten en waarden moet worden opgetrokken, gezien de enorme uitdagingen waarmee de EU als gemeenschap van waarden en rechten wordt geconfronteerd.

Wijzigingsvoorstel 16

Hoofdstuk III, artikel 16, lid 5

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. Op grond van het akkoord over beter wetgeven kunnen burgers en andere belanghebbenden gedurende vier weken hun mening geven over voorstellen voor gedelegeerde handelingen. Het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s moeten over de ontwerptekst worden geraadpleegd; zij houden daarbij rekening met de ervaringen die ngo’s en de lokale en regionale overheden hebben opgedaan bij de uitvoering van het programma.

Motivering

Gezien de deskundigheid van het maatschappelijk middenveld en de lokale en regionale overheden en hun werkrelatie, is het standpunt van het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s van essentieel belang voor de gedelegeerde handelingen die verband houden met het programma. Er moet rekening worden gehouden met de ervaringen van ngo’s en lokale en regionale overheden bij de uitvoering van de maatregelen, met name via de adviezen van het EESC en het CvdR.

Wijzigingsvoorstel 17

Hoofdstuk IV, artikel 18, lid 2 en nieuw lid 3

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 2. De Commissie zorgt voor informatie en communicatie uit met betrekking tot het programma alsmede de in de kader uitgevoerde acties en de resultaten daarvan. De aan het programma toegewezen financiële middelen dragen tevens bij aan de institutionele communicatie over de politieke prioriteiten van de Unie, voor zover zij verband houden met de in artikel 2 bedoelde doelstellingen. 2. De Commissie zorgt voor informatie en communicatie met betrekking tot het programma alsmede de in dit kader uitgevoerde acties en de resultaten daarvan , met name via de Europe Direct-informatiecentra . De aan het programma toegewezen financiële middelen dragen tevens bij aan de institutionele communicatie over de politieke prioriteiten van de Unie, voor zover zij verband houden met de in artikel 2 bedoelde doelstellingen. 3. De EU dient alle mogelijke begunstigden zo goed mogelijk op de hoogte te brengen van de financieringsmogelijkheden, zodat allerhande organisaties uit de verschillende lidstaten en partnerlanden kunnen deelnemen. Aanvragers moeten toegang hebben tot een aanspreekpunt dat ondersteuning biedt, vragen over de aanvraagprocedure beantwoordt en controleert of hun aanvraag volledig is voordat deze wordt verzonden.

Motivering

Het is van belang dat zo goed en zo breed mogelijk wordt gecommuniceerd over de mogelijkheden die alle lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden worden geboden, zodat wordt vermeden dat alleen de bevoorrechte partners van de EU of de best geïnformeerde organisaties hiervan gebruik kunnen maken. De Commissie moet in haar tekst extra de aandacht vestigen op de Europese correspondenten. Het EDIC’s-netwerk is efficiënt en zorgt voor verbinding op lokaal vlak. Informatie en communicatie via EDIC’s maakt het mogelijk om resultaten te behalen zonder de kosten te verhogen.

Wijzigingsvoorstel 18

Bijlage I, onder g)

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR g) Europeanen van verschillende nationaliteiten en culturen met elkaar in contact brengen door hun de mogelijkheid te bieden deel te nemen aan activiteiten in het kader van stedenbanden; g) Europeanen van verschillende nationaliteiten en culturen met elkaar in contact brengen door hun de mogelijkheid te bieden deel te nemen aan activiteiten in het kader van stedenbanden en jumelages met plattelandsgemeenten, evenals aan projecten op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking ;

Motivering

In het programma Rechten en waarden moet ook aandacht worden besteed aan projecten voor grensoverschrijdende samenwerking, aangezien daarmee een bijdrage wordt geleverd aan een gevoel van saamhorigheid, het ontstaan van een Europese identiteit en het overwinnen van nationale verschillen.

Wijzigingsvoorstel 19

Bijlage I, onder h)

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR h) aanmoediging en facilitering van actieve deelname aan de opbouw van een meer democratische Unie en versterking van het besef van rechten en waarden door ondersteuning van maatschappelijke organisaties; h) aanmoediging en facilitering van actieve deelname aan de opbouw van een meer democratische Unie en versterking van het besef van rechten en waarden door ondersteuning van maatschappelijke organisaties , lokale en regionale overheden en hun representatieve verenigingen ;

Motivering

De middelen van het programma zijn ook bestemd voor de lokale en regionale overheden, die met name een belangrijke rol te vervullen hebben op het vlak van de bevordering van burgerparticipatie en de bescherming van de rechten van de Europese burgers. Verenigingen van lokale en regionale overheden hebben een belangrijke rol gespeeld bij de uitvoering van het programma en dragen daar nog steeds toe bij.

Wijzigingsvoorstel 20

Bijlage I, onder j)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel j) versterking van het vermogen van Europese netwerken om het recht, de beleidsdoelstellingen en de strategieën van de EU verder te ontwikkelen en te bevorderen, en ondersteuning van maatschappelijke organisaties die actief zijn op de onder het programma vallende gebieden; j) versterking via meerjarige exploitatiesubsidies van het vermogen van Europese netwerken om het recht van de EU verder te ontwikkelen , kritische bottom-updebatten over de beleidsdoelstellingen en strategieën te bevorderen, en ondersteuning van maatschappelijke organisaties en lokale en regionale overheden en hun representatieve verenigingen die actief zijn op de onder het programma vallende gebieden;

Motivering

Het maatschappelijk middenveld is zeer belangrijk, maar de lokale en regionale overheden en hun representatieve verenigingen op lokaal en regionaal niveau hebben altijd al een cruciale rol gespeeld in het kader van de algemene doelstellingen van het programma, met name de in artikel 2, lid 2, genoemde specifieke doelstellingen.

Wijzigingsvoorstel 21

Bijlage I, onder l) (nieuw)

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR l) het opzetten van nieuwe innovatieve acties, met name ten behoeve van de lokale en regionale afgevaardigden en ambtenaren en andere personeelsleden van de lokale en regionale overheden; zo kan bijvoorbeeld een mobiliteits-, opleidings- en uitwisselingsprogramma voor lokale en regionale afgevaardigden worden uitgewerkt en kunnen naar het voorbeeld van Oostenrijk Europese correspondenten worden aangesteld om informatie te vergaren over de Europese actualiteit en te fungeren als contactpersoon tussen de burgers en de Europese Unie.

Motivering

Om de participatie van de burgers te bevorderen, is het van essentieel belang dat de lokale en regionale afgevaardigden en ambtenaren en andere personeelsleden van de lokale en regionale overheden worden opgeleid om meer inzicht te krijgen in EU-aangelegenheden en -beleid en terdege op de hoogte zijn van de Europese actualiteit. Zij kunnen fungeren als doorgeefluik, informatie verstrekken en vragen van burgers over de EU beantwoorden. Dit zou helpen de EU en de burgers weer met elkaar in contact te brengen, de belangstelling van de burgers voor Europese aangelegenheden aan te wakkeren en hun vragen beter te beantwoorden; een en ander zou immers de burgerparticipatie en het gevoel van saamhorigheid versterken.

II. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

1. is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie inzake het MFK, waarin wordt verwezen naar investeren in mensen, sociale cohesie en waarden (titel II); herinnert eraan dat het CvdR al in het advies over Erasmus voor lokale en regionale vertegenwoordigers de aandacht had gevestigd op dit beginsel.

2. Ook kan het zich vinden in het voorstel voor een verordening tot vaststelling van het programma Rechten en waarden. De drie doelstellingen van het programma zijn voor alle bestuursniveaus van cruciaal belang en sluiten aan bij de standpunten die het CvdR eerder heeft ingenomen in diverse adviezen en in zijn werkprogramma.

3. Wel betreurt het Comité dat de term „burgerschap” in de naam van het fonds ontbreekt, ondanks het feit dat dit concept centraal staat in de maatregelen die de betrokken partijen moeten nemen, zeker gezien de context van het gebrek aan vertrouwen, zowel binnen als tussen de lidstaten en tegenover Europa, en toenemend extremisme, zoals de Commissie zelf onderstreept.

4. Het Comité staat volmondig achter de doelstellingen van de Commissie op het gebied van de bestrijding van geweld, de bevordering van Europese rechten voor iedereen, waarbij met name personen met een handicap niet mogen worden gediscrimineerd, gendergelijkheid en de bevordering van het recht op privacy. Het Comité zou graag zien dat specifieke acties worden opgezet om gendergelijkheid te bevorderen en discriminatie en gendergerelateerd geweld uit te bannen.

5. Het is een goede zaak dat de Commissie de programma’s Justitie en Rechten en waarden in een gemeenschappelijk fonds wil onderbrengen, zodat de procedures kunnen worden vereenvoudigd, de programma’s meer zichtbaarheid krijgen en er flexibeler kan worden omgesprongen met de budgetten.

6. De nieuwe door de Commissie gekozen rechtsgrondslag kan de goedkeuring wegdragen van het Comité, dat er in dit verband ook op wijst dat de hand moet worden gehouden aan het beginsel van „actieve subsidiariteit”, zoals vastgelegd in het eindverslag van de taskforce subsidiariteit.

7. De Commissievoorstellen doen recht aan het evenredigheids- en het subsidiariteitsbeginsel.

8. Gezien het aantal aanvragen en de noodzaak om verdere maatregelen te nemen, betreurt het Comité dat de aan het fonds toegewezen bedragen niet in stijgende lijn gaan. Het verzoekt daarom om het algemene budget voor het programma rechten en waarden op te trekken tot 1,1 miljard euro, waarvan 513 miljoen ofwel één euro per EU-burger, naar samenwerkingsverbanden en netwerken tussen burgers en hun lokale en regionale overheden en het opzetten van nieuwe innovatieve acties ten behoeve van de lokale en regionale vertegenwoordigers zou moeten gaan.

9. Er moet worden gezorgd voor vlotte communicatie, zodat alle potentiële aanvragers op de hoogte zijn van de financieringsmogelijkheden. De lokale en regionale overheden moeten rechtstreeks worden geïnformeerd over de acties waarvoor zij subsidie kunnen aanvragen, met name waar het gaat om burgerparticipatie. Hierbij kan het werk dat op dit vlak reeds door de centra van het „Europe Direct-netwerk” van de Europese Commissie wordt verricht van nut zijn.

10. Terwijl de Europese instellingen door de burgers worden gezien als technocratische instanties die mijlenver verwijderd zijn van hun dagelijkse leven, staan de lokale en regionale overheden, dat wil zeggen de lokale en regionale afgevaardigden, dicht bij de burgers en vormen zij dus een rechtstreeks en doeltreffend doorgeefluik naar de EU.

11. Het is belangrijk om duidelijk te maken wie de EU bestuurt. Het Comité dringt er bij de EU op aan om de rol van de Europese Commissie, de supranationale uitvoerende macht van de Unie, te versterken, en ook het democratische toezicht te verscherpen.

12. De ontwikkeling van synergieën en de invoering van nieuwe innovatieve instrumenten zijn van essentieel belang zijn om de zichtbaarheid, de doeltreffendheid en de monitoring van deze programma’s te verbeteren; opleiding en voorlichting van lokale en regionale afgevaardigden zijn in dit verband van fundamenteel belang.

13. Het Comité zou graag zien dat ook projecten voor grensoverschrijdende samenwerking in het programma worden opgenomen, omdat zulks de samenwerking tussen regio’s en organisaties uit verschillende lidstaten ten goede zou komen en het besef van Europese saamhorigheid zou aanwakkeren.

14. In het onderdeel Betrokkenheid en participatie van de burger zouden nieuwe innovatie acties moeten worden opgenomen, in het bijzonder ten behoeve van lokale en regionale gekozenen; zo kan bijvoorbeeld een mobiliteits- en opleidingsprogramma voor lokale en regionale afgevaardigden worden uitgewerkt, zoals beschreven in het CvdR-advies van februari 2018.

15. Voorts dringt het Comité erop aan dat de Europese instellingen zich in samenwerking met de lidstaten inzetten voor de oprichting van een netwerk van Europese correspondenten, naar het voorbeeld van Oostenrijk; bedoeling is dat deze correspondenten de lokale afgevaardigden op de hoogte brengen van de Europese actualiteit, zodat zij toegerust zijn om zo goed mogelijk te voldoen aan de verwachtingen van de burgers. Op die manier zullen de burgers zich weer meer betrokken gaan voelen bij Europese aangelegenheden.

16. De doelstellingen van het programma kunnen enkel worden verwezenlijkt als alle betrokkenen zich daarvoor inzetten. Het Comité is voorstander van een aanpak op meerdere niveaus. Veel van de activiteiten in het programma worden immers op lokaal en regionaal niveau bedacht en uitgevoerd, en de lokale en regionale overheden zijn mogelijke begunstigden.

17. Voorlichtings- en bewustmakingscampagnes zijn weliswaar van essentieel belang, maar volstaan niet om burgerparticipatie te garanderen. Er zijn doeltreffende instrumenten nodig om burgerparticipatie mogelijk te maken. Het Europees burgerinitiatief is daarvan een voorbeeld op Europees niveau; het CvdR heeft in een advies van maart 2018 een reeks aanbevelingen gedaan om dit Europese instrument voor burgerparticipatie te verbeteren.

18. Voorlichtingscampagnes moeten met name gericht zijn op de mogelijkheden op lokaal niveau. Het is immers op dit niveau dat burgers zich gaan inzetten voor thema’s die direct van invloed zijn op hun dagelijks leven.

19. Het Comité wil samen met alle lokale en regionale overheden ijveren voor de rechten van de burger, maatschappelijke betrokkenheid en burgerparticipatie, om zo meer bekendheid te geven aan de grote Europese thema’s en mensen sterker het gevoel te geven dat zij bij Europa horen. Het Comité spant zich ook nu al in om de doelstellingen van het programma dichterbij te brengen; zo heeft het in het kader van het programma „Nadenken over Europa” meer dan 180 debatten op touw gezet, wat duidelijk aantoont dat tal van burgers bereid zijn hun standpunt over Europese aangelegenheden te delen en zich daarvoor in te zetten.