CCMylISSIE VAN DE ETJBOPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 320 def. 
Brussel. 13.07.1994 
MEPEPEUNQ VAN PE ÇQMMBSE AAN DE RAAD 
DE EUROPA-OVEREENKOMSTEN EN DAARNA : EEN STRATEGIE OM DE 
MIDDEN- EN OOST-EUROPA VOOR TE BEREIDEN OP TOETREDING 
giii||j§j|ig 
\ -
DE EUROPA-OVEREENKOMSTEN EN DAARNA : EEN STRATEGIE OM DE 
LANDEN IN 
MIDDEN- EN OOST-EUROPA VOOR TE BEREIDEN OP TOETREDING 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
1. Inleiding 
Op Korfoe verzocht de Europese Raad "de Commissie om zo spoedig mogelijk 
specifieke voorstellen te doen met het oog op de verdere uitvoering die aan de 
Europa-Overeenkomsten en de door de Europese Raad van Kopenhagen genomen 
beslissingen dient te worden gegeven. Voorts nodigt de Europese Raad het 
Voorzitterschap en de Commissie uit hem tegen zijn volgende vergadering verslag uit 
te brengen over de op deze grondslag geboekte vooruitgang, het sinds de Europese 
Raad van Kopenhagen tot stand gekomen toenaderingsproces, en de in het 
perspectief van de toetredingsvoorbereidingen te volgen strategie". Deze mededeling 
is een eerste reactie op dat verzoek. 
De Europese Raad van Kopenhagen concludeerde "dat de geassocieerde landen in 
Midden- en Oost-Europa die dat wensen, lid kunnen worden van de Europese Unie. 
De toetreding zal plaatsvinden zodra een geassocieerd land in staat is om de 
verplichtingen van het lidmaatschap na te komen door te voldoen aan de vereiste 
economische en politieke voorwaarden". De Europese Raad stelde daarbij de 
volgende voorwaarden : 
stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de mensenrechten en 
het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen, 
het bestaan van een functionerende markteconomie, 
het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het 
hoofd te bieden, 
in staat zijn om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, wat 
mede inhoudt dat zij de doelstellingen van een politieke, economische en 
monetaire unie onderschrijven. 
De Europese Raad concludeerde voorts : "Het vermogen van de Unie om nieuwe 
leden op te nemen, met handhaving van de dynamiek van de Europese integratie, is 
ook een belangrijke overweging in het algemeen belang van zowel de Unie als de 
kandidaat-landen". 
In de periode vóór de toetreding dient als doel te worden gesteld dat het politiek en 
economisch systeem en het buitenlands en veiligheidsbeleid van de geassocieerde 
landen en van de Unie geleidelijk worden geïntegreerd en dat intensiever op het 
gebied van justitie en binnenlandse zaken wordt samengewerkt om een door 
voortschrijdende eenmaking gekenmerkt gebied tot stand te brengen. Het tempo van 
de vooruitgang op de weg naar het lidmaatschap zal afhangen van de behoeften en 
mogelijkheden van elke partner. 
De belangrijkste instrumenten om de integratie te bevorderen bestaan reeds, namelijk 
de in de conclusies van Kopenhagen vermelde, maar nog in een beginstadium 
verkerende gestructureerde relatie met de instellingen van de Unie, en de Europa-
Overeenkomsten. Deze Overeenkomsten voorzien in een gemeenschappelijk kader 
voor de verschillende vormen van samenwerking. Het is een flexibel en dynamisch 
kader, dat hechtere samenwerking en integratie mogelijk maakt. Het is daarom het 
passende kader om een strategie ter voorbereiding van toetreding uit te werken. 
Naarmate er met nog meer landen onderhandelingen over Europa-Overeenkomsten 
worden afgesloten, kunnen deze landen deel gaan uitmaken van de in deze 
mededeling besproken gestructureerde relatie. 
Wat de Unie betreft, kan worden opgemerkt dat haar vermogen om nieuwe leden op 
te nemen, zal afhangen van de besluiten die ten aanzien van institutionele 
vraagstukken worden genomen door de Intergouvernementele Conferentie van 1996, 
waarna het tijdschema voor uitbreiding dient te worden bekeken. De Unie zal tevens 
haar gemeenschappelijk beleid in diverse sectoren, met name het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid en het structuurbeleid, en de gevolgen daarvan voor de begroting 
dienen te onderzoeken. Wat de geassocieerde landen betreft, is het duidelijk dat zij 
zich ook zullen moeten voorbereiden en zich de nodige inspanningen zullen dienen 
te getroosten om de aan het lidmaatschap verbonden verplichtingen na te komen, 
hetgeen meer bepaald inhoudt dat hun landbouw- en structuurbeleid zal moeten 
worden aangepast. 
In deze mededeling wordt derhalve een strategie uitgestippeld die de volgende 
onderling samenhangende punten omvat : 
- de integrale uitvoering van de gestructureerde relatie tussen de geassocieerde 
landen en de instellingen van de Unie, 
- het voortbouwen op de grondslag van de Europa-Overeenkomsten om integratie en 
regionale samenwerking te bevorderen. 
Op verzoek van de Europese Raad van Korfoe zullen binnenkort nadere specifieke 
voorstellen aan de Raad worden voorgelegd. 
2. De gestructureerde relatie met de instellingen van de Unie 
De Europese Raad van Kopenhagen concludeerde : "De Gemeenschap stelt voor dat 
de geassocieerde landen een gestructureerde relatie aangaan met de instellingen van 
de Unie, in het kader van een geïntensiveerde en uitgebreide multilaterale dialoog en 
overleg inzake aangelegenheden van gemeenschappelijk belang. De regelingen (...) 
behelzen het voeren van een dialoog en overleg over tal van onderwerpen en in 
diverse fora". 
De Europese Raad beschouwde de gestructureerde relatie als een middel om de 
geassocieerde landen voor onderwerpen van gemeenschappelijk belang geleidelijk bij 
de werkzaamheden van de Unie te betrekken door middel van adviserende 
gezamenlijke bijeenkomsten met de instellingen van de Unie. De Europese Raad 
concludeerde dat de gestructureerde relatie betrekking zal hebben op alle drie 
terreinen ("zuilen") van Unie-werkzaamheden. Dit betekent dat in het kader van de 
gestructureerde relatie gezamenlijke bijeenkomsten op de terreinen van 
Gemeenschapsbeleid, vooral die met een transeuropese dimensie, op het gebied van 
het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en op dat van justitie en 
binnenlandse zaken dienen plaats te vinden. Om effect te sorteren, moeten deze 
bijeenkomsten ruim van tevoren worden aangekondigd opdat de nodige 
voorbereidingen kunnen worden getroffen op gezamenlijke bijeenkomsten met het 
COREPER, het Politiek Comité en de bevoegde werkgroepen. 
Deze relatie zal twee voordelen opleveren. Procedureel zal zij een nauwe werkrelatie 
en samenwerkingsgewoonten tot stand brengen. Inhoudelijk zal zij de Unie en de 
geassocieerde landen ertoe aansporen samen te werken op terreinen waar actie op 
Europees niveau vereist is om oplossingen voor dringende problemen te vinden. 
In de afgelopen twaalf maanden bleef de gestructureerde relatie op ministerieel niveau 
helaas beperkt tot twee informele vergaderingen (Vervoer en ECOFIN). In het kader 
van de politieke dialoog waren er twee Trojka-vergaderingen over buitenlandse zaken 
en een gezamenlijke bijeenkomst van de directeuren Politieke Zaken. 
Er is geen enkele reden waarom de gestructureerde relatie zou worden beperkt tot 
gezamenlijke bijeenkomsten met de Raad. Ook het Europees Parlement zou, zoals 
in een aantal publieke verklaringen is voorgesteld, moeten worden aangemoedigd om 
gezamenlijke bijeenkomsten over bepaalde onderwerpen van gemeenschappelijk 
belang met de geassocieerde landen te houden. 
Meer dan een jaar na de Europese Raad van Kopenhagen is het van het grootste 
belang dat de gestructureerde relatie waartoe de Raad besloot, geloofwaardiger wordt 
en dat gezamenlijke bijeenkomsten met de geassocieerde landen leiden tot hechtere 
samenwerking, opdat bij laatstgenoemden het gevoel ontstaat dat zij deel uitmaken 
van het Europees integratieproces. Eén en ander zal bijdragen tot de stabiliteit van 
heel Europa. 
Voorgesteld wordt dat het Voorzitterschap en de Commissie een gezamenlijke 
bijeenkomst tijdens de Europese Raad van Essen, waaraan de geassocieerde landen 
deelnemen, verslag uitbrengen over de vorderingen op het vlak van de 
gestructureerde relatie, en dat op dat ogenblik overeenstemming wordt bereikt over 
een voorlopige lijst van gezamenlijke bijeenkomsten in 1995. 
Terreinen van Gemeenschapsbeleid 
De gestructureerde relatie dient te worden ontwikkeld op terreinen van 
Gemeenschapsbeleid, vooral de terreinen met een transeuropese dimensie, zoals 
vervoer, energie, telecommunicatie en onderzoek. Op deze terreinen zijn 
inspanningen op Europees vlak noodzakelijk om succes te behalen. Zowel de Unie 
als de geassocieerde landen hebben daarom belang bij samenwerking op deze 
terreinen. De gestructureerde relatie dient zich ook uit te strekken tot andere 
communautaire terreinen van gemeenschappelijk belang die worden besproken door 
de Raad Algemene Zaken en de Raad ECOFIN. 
De Commissie zal ter attentie van de Raad zorgen voor een indicatieve lijst van 
komende Raadsvergaderingen waarvan de voorlopige agenda's punten van 
gemeenschappelijk belang vermelden die door gezamenlijke bijeenkomsten zouden 
kunnen worden besproken. Een grondiger aanpak van gemeenschappelijke 
activiteiten op deze terreinen dient plaats te vinden in het kader van de Europa-
Overeenkomsten. 
De Commissie verzoekt het Voorzitterschap op deze basis een lijst van 
gemeenschappelijke bijeenkomsten voor 1994 op te stellen. Het wordt voorts 
wenselijk geacht één en ander steeds met het daaropvolgende Voorzitterschap te 
coördineren om een indicatief werkprogramma voor een langere periode tot stand te 
brengen. 
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 
Dit onderdeel van de gestructureerde relatie is van bijzonder belang als middel om 
een eind te maken aan het wijdverbreide gevoel van onveiligheid in Middenen Oost-
Europa. Het kan de inspanningen in het kader van de Westeuropese Unie, de NAVO 
en het Partnerschap voor Vrede, de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in 
Europa en het Stabiliteitspact ondersteunen om te komen tot meer veiligheid en 
stabiliteit in heel Europa. De Unie en de geassocieerde landen hebben beide belang 
bij het voorkomen van conflicten die bijvoorbeeld verband houden met grenskwesties, 
- 4 -
en dienen geregeld overleg te plegen over .vraagstukken op het gebied van het 
buitenlands en veiligheidsbeleid van wederzijds belang. 
Op dit vlak zijn de conclusies van Kopenhagen aangevuld met de conclusies van de 
Raad Algemene Zaken van 7 maart. Bij de politieke dialoog, die tot dusverre 
hoofdzakelijk in Troja-verband plaatsvond, zijn belangrijke vraagstukken van 
buitenlands en veiligheidsbeleid evenwel niet voldoende aan de orde gekomen. De 
geassocieerde landen hebben laten blijken dat zij belangstelling hebben voor dit 
onderdeel van de gestructureerde relatie en hebben bijvoorbeeld, zoals de Raad 
voorstelde, een netwerk van Europese "schaduw"-correspondenten tot stand gebracht. 
De maatregelen moeten vooral praktisch en niet formalistisch zijn en dienen 
betrekking te hebben op prioritaire vraagstukken van wederzijds belang. Geleidelijk 
dienen de huidige vergaderingen in Trojka-verband te worden vervangen door 
gezamenlijke bijeenkomsten van de Unie en de geassocieerde landen, aangezien 
deze veel meer mogelijkheden tot participatie bieden en een gevoel van directe 
betrokkenheid geven. Gezamenlijke bijeenkomsten dienen plaats te vinden ter 
gelegenheid van de gewone zittingen van de Raad en, zo nodig, via 
coördinatievergaderingen in het kader van ter zake bevoegde multilaterale fora (de 
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de CVSE-Toetsingsconferentie van 
Boedapest en daarmee samenhangende Top, het Stabiliteitspact en andere fora). 
De Commissie beveelt aan dat alle praktische maatregelen worden genomen om de 
regelingen die de Raad op 7 maart 1994 goedkeurde, werkelijk uit te voeren en dat 
een tijdschema wordt opgesteld voor gezamenlijke bijeenkomsten over belangrijke 
GBVB-vraagstukken van wederzijds belang. 
Justitie en binnenlandse zaken 
Samenwerking tussen de Unie en de geassocieerde landen is volstrekt noodzakelijk 
om te bereiken dat actie op Europees vlak op het gebied van justitie en binnenlandse 
zaken optimaal effect sorteert. Daarom is het voor de Unie van belang de 
gestructureerde relatie op dit terrein te ontwikkelen door een zo snel mogelijke 
afronding van het lopende onderzoek door de ministeries van justitie en binnenlandse 
zaken om vast te stellen welke procedure het meest geschikt is om de landen van 
Midden- en Oost-Europa te raadplegen en te informeren over vraagstukken op het 
gebied van justifia en binnenlandse zaken. 
Eén en ander zaldeze landen helpen bij hun voorbereiding op het nakomen van de 
aan het lidmaatschap verbonden verplichtingen die voortvloeien uit het "acquis" voor 
justitie en binnenlandse zaken. De ervaring die inmiddels op dit gebied is opgedaan, 
zal van pas komen bij het ontwikkelen van de gestructureerde relatie met de landen 
in Midden- en Oost-Europa. In september 1994 zal de eerste belangrijke stap in deze 
richting worden gezet met de uitnodiging aan de bevoegde ministers van deze landen 
om hun ambtgenoten van de Unie te ontmoeten tijdens hun informele bijeenkomst in 
Berlijn. Deze bijeenkomst biedt ook de mogelijkheid om concreet gevolg te geven aan 
de conclusie van de Europese Raad van Korfoe waarbij het Duitse Voorzitterschap 
werd verzocht "met de landen van Midden- en Oost-Europa een conferentie te 
beleggen over drugs en georganiseerde misdaad". 
3. Voortbouwen op de Europa-Overeenkomsten om de integratie te bevorden en de 
uitbreiding voor te bereiden 
De geassocieerde landen hebben aanzienlijke vorderingen gemaakt bij de hervorming 
en herstructurering van hun economieën en op het gebied van de macro-economische 
aanpassing. Er moeten echter nog ingrijpende structurele veranderingen volgen, met 
name inkrimping van de capaciteit in de zware industrie, het stimuleren van nieuwe 
industrie en het verder ontwikkelen van kleine en middelgrote ondernemingen, 
hervorming van de landbouw, modernisering van de banksector, infrastructuur en 
andere terreinen. Vooral de voortzetting van de hervormingen en duurzame 
economische groei zijn van doorslaggevend belang voor het welslagen van de 
integratie met de Unie. 
Alle hoofdterreinen voor hervorming en wederopbouw, inclusief samenwerking op het 
gebied van het macro-economisch beleid, komen voor in de Europa-Overeenkomsten 
die eveneens instrumenten bieden voor de bevordering van regionale samenwerking 
tussen de geassocieerde landen, een proces dat op gang kwam met de oprichting van 
de Middeneuropese Vrijhandelszone (CEFTA), de Baltische Vrijhandelsovereenkomst 
en andere initiatieven. Via regionale samenwerking zullen handel en investeringen in 
de regio worden gestimuleerd en zullen de vooruitzichten op groei worden verbeterd. 
Het is derhalve van groot belang dat alle mogelijkheden die de Europa-
Overeenkomsten bieden volledig worden benut en dat ter voorbereiding op de 
uitbreiding op deze overeenkomsten wordt voortgebouwd. 
Op weg naar een grotere Europese markt 
Om de geassocieerde landen in staat te stellen geleidelijk te integreren in een grotere 
Europese markt, zoals in de Europa-Overeenkomsten voorzien, is een passend 
wettelijk en institutioneel kader nodig. Voor de totstandbrenging daarvan moet elk 
geassocieerd land een programma met prioriteiten en een tijdschema opstellen voor 
zaken, zoals harmonisatie van de wetgevingen en de tenuitvoerlegging van een 
concurrentie- en een staatssteunbeleid die doorzichtig zijn en verenigbaar met die van 
de Unie. 
Na overleg met de geassocieerde landen zal de Commissie een Witboek opstellen dat 
een programma omvat met de verplichtingen van de interne markt waaraan moet 
worden voldaan en waaraan elk geassocieerd land zich kan houden en waarop de 
Unie toezicht houdt. Dit kan vergezeld gaan van een studieprogramma over de 
gevolgen van verdere uitbreiding voor het gemeenschappelijk beleid van de Unie in 
de verschillende sectoren. In het Witboek zal worden aangegeven hoe een grotere 
Europese markt, mede omvattende de uitgebreide Unie, de EER en de geassocieerde 
landen, met een totale bevolking van 450 miljoen, tot stand kan worden gebracht. 
Wanneer het concurrentiebeleid en het staatssteunbeleid eenmaal op bevredigende 
wijze ten uitvoer zijn gelegd, en ook andere onderdelen van het communautaire recht 
verband houdende met de grotere markt worden toegepast, kan de Unie besluiten om 
de toepassing van commerciële beschermingsinstrumenten voor industrieprodukten 
uit de betrokken landen geleidelijk te verminderen, aangezien zij zou beschikken over 
een vergelijkbaar niveau van garantie tegen oneerlijke concurrentie als het op de 
interne markt bestaande. 
Sociale dimensie 
Het beleid van de Unie is eveneens duidelijk gericht op het onlosmakelijk verbonden 
zijn van het economisch en het sociaal beleid. Daarom werd, in het kader van 
toetreding en met het oog op de voorkoming van concurrentievervalsing, in de 
conclusies van Kopenhagen gewezen op het belang van harmonisatie van de 
wettelijke regelingen op. het gebied van de bescherming van de werknemers in de 
geassocieerde landen met de in de Gemeenschap geldende regelingen. Voorts is de 
Unie bereid de geassocieerde landen te helpen bij het vinden van oplossingen voor 
de ernstige sociale problemen die zich bij de overgang naar een markteconomie 
voordoen, zoals hoge werkloosheidsniveaus, armoede en sociale uitsluiting. 
- 6 -
Handel 
Vrijhandel in industrieprodukten is nu praktisch verwezenlijkt. Onder deze 
omstandigheden moet van beide zijden terughoudendheid worden betoond bij het 
gebruik van commerciële beschermingsinstrumenten. Op korte termijn dient de Unie 
elk geassocieerd land in te lichten alvorens tot opening van een anti-dumping- of 
vrijwaringsprocedure over te gaan. 
Ter aanmoediging van integratie en regionale samenwerking dient verdere voortgang 
te worden geboekt met volledige cumulatie van de oorsprongsregels in het 
handelsverkeer tussen de Unie en de geassocieerde landen. Voorts moet een 
initiatief ter bevordering van de regionale handel en ter stimulering van 
grensoverschrijdende samenwerking in de gehele regio worden ontwikkeld. 
Landbouw 
Gezien het belang van de landbouw voor de Unie en de geassocieerde landen zal de 
Commissie een overzicht uitwerken met de mogelijkheden voor een toekomstig 
landbouwbeleid in een groter Europa. 
Andere vormen van samenwerking 
De Europese Unie en de geassocieerde landen moeten hun samenwerking ook op 
andere door de Europa-Overeenkomsten bestreken terreinen, bijvoorbeeld op het 
gebied van de cultuur, versterken. Het besluit om communautaire programma's voor 
de geassocieerde landen open te stellen zal eveneens samenwerking op een breed 
gamma van communautaire beleidsterreinen in de hand werken. 
Het op één lijn brengen 
Ter bevordering van de regionale samenwerking en convergentie en ter stimulering 
van de handel, dienen de handelsbespalingen van de Europa-Overeenkomsten met 
Bulgarije en Roemenië op één lijn te worden gebracht met de handelsbepalingen in 
de overeenkomsten met de Visegrad-landen. Dit op één lijn brengen dient te gelden 
voor het tijdschema voor alle categorieën produkten en voor de specifieke bepalingen 
met betrekking tot de landbouw. 
Financiële steun 
Het accent van Phare moet zich blijven verplaatsen naar steun voor investeringen en 
de particuliere sector en directe steunverlening aan de eindverbruikers in de 
begunstigde landen. De Phare-programma's ter ondersteuning van de democratie en 
een burgerlijke samenleving moeten worden versterkt om de politieke hervorming te 
consolideren en de stabiliteit te verhogen. De Commissie zal spoedig voorstellen 
doen voor verhoging van de efficiëntie en doelmatigheid van Phare. De EIB en de 
EBWO zullen in deze eveneens een rol moeten spelen en er zullen nieuwe vormen 
van macrofinanciële bijstand vereist zijn, met name om de tenuitvoerlegging van 
structurele hervormingen te steunen. 
4. Conclusie 
De Commissie verzoekt de Raad om het in deze mededeling geschetste beleid, 
verdere details waarvan binnenkort zullen worden gegeven, goed te keuren met het 
oog op de goedkeuring hiervan door de in december 1994 in Essen te houden 
Europese Raad. 
ISSN 0254-1513 
COM (94) 320 def. 
DOCUMENTEN 
NL il 
Catalogusnummer : CB-CO-94-342-NL-C 
ISBN 92-77-71844-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg