EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 29.9.2011 
SEC(2011) 1099 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
bij 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
tot vaststellling van de basisn ormen voor de besc herming tegen de gevaren verbonden 
aan de blootstelling aan  ioniserende straling 
{COM(2011) 593 definitief} 
{SEC(2011) 1098 definitief}  
 
NL 2   NL 1. Probleemstelling 
1.1. Inleiding 
Blootstelling aan ioniserende straling is schadelijk voor de gezondheid. In normale 
omstandigheden zijn de doses zee r laag, zodat er geen klinisch waarneembaar effect op het 
celweefsel is. Er is echter een mogelijk ve rtraagd effect, met name kanker. Er wordt 
aangenomen dat elke blootstelling, hoe miniem ook, later de oorzaak kan zijn van kanker. Het 
specifieke beschermingssysteem dat hiervoor nodig is, werd decennia geleden ingesteld door de Internationale Commissie voor strali ngsbescherming (International Commission on 
Radiological Protection-ICRP).  
De noodzaak niet alleen de gezondheid maar oo k het milieu te beschermen, wordt erkend in 
het Euratom-Verdrag (1957). In hoofdstuk III,  bescherming van de gezondheid, zijn 
specifieke, op deze materie gerichte bepalingen opgenomen. Op grond van artikel 31 van het Verdrag moeten verder uniforme ba sisnormen worden vastgesteld.  
Artikel 31 van het Euratom-Verdrag bevat tevens  de procedure voor het vastleggen van deze 
normen en bepaalt met name dat de Co mmissie advies inwi nt van een groep 
wetenschappelijke deskundigen (artikel 31, deskundigengroep). Nieuwe wetgeving wordt 
over het algemeen gezamenlijk opgesteld door de diensten van de Commissie en de 
deskundigen.  
De Euratom-wetgeving volgt altijd de I CRP-aanbevelingen op. Deze zeer gerespecteerde 
wetenschappelijke organisatie heeft onlangs  nieuwe richtsnoeren gepubliceerd voor 
stralingsbescherming (publica tie 103, 2007) waarin de mees t recente bevindingen over 
stralingsrisico's worden meegedeeld en een  systeem voor stralingsbescherming wordt 
vastgelegd.  
1.2. Probleemstelling 
Het bestaande systeem om werknemers en bevol king te beschermen te gen de gevolgen van 
ioniserende straling is niet in  overeenstemming met de huidige  stand van de wetenschap en 
houdt geen rekening met de nieuwe maatscha ppelijke en technologisc he ontwikkelingen.  
Met name: 
– bij de gezondheidsbescherming van werkne mers en bevolking wordt geen rekening 
gehouden met de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingen 
– de bescherming van werknemers in NOR M-industrietakken en van specifieke 
beroepsgroepen zoals externe werknemers en interventieradiologen is ontoereikend 
– bij de gezondheidsbescherming van patiënten en bevolking wordt geen rekening 
gehouden met de meest recente technologische vooruitgang 
– de bescherming van de bevolking tegen na tuurlijke stralingsbr onnen is ontoereikend 
– er wordt geen aandacht besteed aan het ri sico van ioniserende bestraling voor niet-
menselijke soorten of het milieu in het algem een wordt, in strijd met internationale 
aanbevelingen. 
 
NL 3   NL – de huidige regelgevi ng voor stralingsbescherming is te complex. 
In het licht van deze ontwikkelingen is de Commissie begonnen met een uitgebreide 
herziening van de communautaire regelgeving in zake stralingsbescherming en heeft zij de in 
artikel 31 bedoelde deskundigengroep om a dvies gevraagd. In februari 2010 gaf de 
deskundigengroep zijn standpunt over de mogelijke herziening van de Europese wetgeving in de vorm van een ontwerprichtlijn.  
2. Subsidiariteit 
In artikel 2, onder b), van het Verdrag is  bepaald dat de Gemeenschap uniforme 
veiligheidsnormen moet vaststellen voor de gezondheidsbescherming van de bevolking en de 
werknemers, en erop moet toezien dat deze word en toegepast. Dienovereenkomstig verklaren 
de lidstaten in de preambule van het Euratom-Verdrag dat zij "vastbesloten zijn de voorwaarden te scheppen tot ontwikkeling van een  krachtige industrie op het gebied van de 
kernenergie" en "verlangende zijn veiligheid svoorwaarden te scheppen  waardoor de gevaren 
voor het leven en de gezondheid van de bevo lking worden afgewend" . Euratom is bevoegd 
om "uniforme veiligheidsnormen vast te st ellen voor de gezondheidsbescherming van de 
bevolking en de werknemers en erover te waken dat deze worden toegepast". De bevoegdheid 
van Euratom om bepaalde zaken te regelen op  het vlak van gezondheidsbescherming tegen 
ioniserende straling wordt b ijgevolg uitdrukkelijk door he t Euratom-Verdrag erkend. 
Het uitsluitende karakter van de wetgevende  bevoegdheden van Eurato m krachtens artikelen 
30 en 31 van het Euratom-Verdrag vereist in  principe niet de toepassing van het 
subsidiariteitsbeginsel. Overeenkomstig d eze artikelen moet de Commissie voor haar 
wetgevende voorstellen het advies inwinnen van een door het Wetenschappelijk en Technisch 
Comité van Euratom aangeduide onafhankelijke deskundigengroep die in het belang van de 
EGA werkt.  
3. Belangrijkste beleidsdoelstellingen  
Met dit initiatief wil men vooral de werknemers en de bevolking en patiënten een hoge mate 
van bescherming bieden tegen de gezondheidssc hade die veroorzaakt wordt door blootstelling 
aan ioniserende straling en het milieu beschermen. 
Dat vertaalt zich in vier specifieke doelstellingen: 
1. de vereiste inhoudelijk e wijzigingen aanbrengen zodat de  normen overeenstemmen met de 
laatste wetenschappelijke ge gevens en praktijkervaring, 
2. de eisen verduidelijken en zorgen voor  meer samenhang in de Euratom-wetgeving, 
3. zorgen voor coherentie met de inte rnationale normen en aanbevelingen, 
4. het hele gamma van blootstellingsit uaties en -categorieën bestrijken. 
4. Beleidsopties 
Na een diepgaande analyse van de versch illende oplossingen voor de geïdentificeerde 
probleemgebieden en na afweging van de versch illende mogelijkheden wat betreft de mate 
 
NL 4   NL van vereenvoudiging, modernisering en het toep assingsgebied van de wetgeving, werden de 
volgende opties gekozen voor verder toetsing: 
Optie 1: handhaving van de be staande wetgeving (status quo), 
Optie 2: herziening van de richtlijn inzake basi snormen en de richtlijn medische blootstelling, 
Optie 3: herziening en consolidering van de rich tlijn inzake basisnormen voor veiligheid en de 
richtlijn inzake medische blootstelling en integr atie van de richtlijn inzake bescherming van 
externe werknemers, de richtlijn publieke info rmatie en de richtlijn inzake hoogactieve 
ingekapselde bronnen, 
Optie 4: herziening van de richtlijn inzake basi snormen voor veiligheid en uitbreiding van het 
toepassingsgebied tot blootstelling van de bevolking aan straling van natuurlijke bronnen, 
Optie 5: herziening van de richtlijn inzake basi snormen voor veiligheid en uitbreiding van het 
toepassingsgebied tot beschermi ng van niet-menselijke soorten, 
Optie 6: herziening en consolidering van de rich tlijn inzake basisnormen voor veiligheid en de 
richtlijn medische blootstelling, de integratie van de richtlijn externe werknemers, de richtlijn 
publieke informatie en de richtlijn inzake hoog actieve ingekapselde bronnen en uitbreiding 
van het toepassingsgebied tot blootstelling va n de bevolking aan straling van natuurlijke 
bronnen en bescherming van niet-menselijke soorten. 
5. Effectbeoordeling 
5.1. Optie 1: handhaving van de be staande wetgeving (status quo) 
Met deze optie wordt vanzelfsprekend niet volle dig voldaan aan de specifieke doelstellingen 
van dit initiatief. De in 1996 vastgestelde ri chtlijn inzake basisn ormen voor veiligheid 
garandeerde werknemers en bevo lking een adequate be scherming terwijl de richtlijn medische 
blootstelling van 1997 een mijlpaal vertegenwoordigde voor de bescherming van patiënten. De ervaring heeft echter uitgew ezen dat bepaalde eisen, in he t licht van de ontwikkeling van 
de wetenschap en in de samenleving nu mo eten worden bijgesteld, dat de bestaande 
wetgeving wellicht achter loopt bij de technol ogische ontwikkelingen en dat er nieuwe 
verwachtingen leven in de samenleving ten aanzi en van een coherent beheer van natuurlijke 
en kunstmatige stralingsbronnen en wat milieubescherming betreft.  
Binnen deze optie werd onderzocht in hoeverre de internationale basisnormen voor veiligheid 
(Basic Safety Standards-IBSS) deze leemte  konden vullen. De IBSS beogen echter iets 
anders, zij zijn niet-bindend en stellen minde r strenge eisen omdat ze ook moeten worden 
toegepast door ontwikkelingslande n. In het licht van de verp lichtingen van de Gemeenschap 
op grond van het Verdrag zou een nieuwe nationa le wetgeving gebaseerd moeten worden op 
de communautaire wetgeving. 
5.2. Optie 2: Wijziging van de voornaamste richtlijnen terzake 
Bij deze optie wordt onderzocht hoe de tw ee voornaamste wetsbesluiten afzonderlijk kunnen 
worden gewijzigd teneinde rekening te houdend met de praktijkervaring en nieuwe ontwikkelingen. Dit zou een oplossing beteke nen voor de meeste problemen die zijn 
vastgesteld: 
 
NL 5   NL A) in de richtlijn inzake basisnormen voor veiligheid: 
– invoering van de nieuwe ICRP-methode voor de  beoordeling van doses en een verlaging 
van de orgaandosislimiet voor de ooglens; 
– een samenhangende aanpak van industrieën di e gebruik maken van NORM (dat wil zeggen 
in de natuur voorkomende radioactieve stoffen); 
– een graduele aanpak van de re glementaire controle, afgestemd op de doelmatigheid van dit 
toezicht, met inbegrip van het vrijgaveniveau  (bijv. voor materiaal dat vrijkomt bij de 
ontmanteling van buiten gebruik ge stelde nucleaire centrales); 
B) in de richtlijn medische blootstelling: – strengere eisen voor de bescherming va n patiënten alsmede ten aanzien van 
risicobeoordeling, verslaglegging en reactie bij accidentele blootstelling met name bij 
radiotherapie; 
– een nieuwe aanpak bij " medisch-juridische blootstelling " om rekening te houden met het 
toenemend gebruik van apparatuur voor veilig heidscontroles, dat in  het kader van de 
richtlijn inzake basisnormen voor veiligheid nu wordt gere kend tot "blootstelling van de 
bevolking". 
Bovenstaande wijzigingen zouden belangrijke gevolgen hebben op de volgende gebieden: 
• Economie:
 hoewel een gekwantificeerde economische  analyse in dit stadium nog niet 
mogelijk is, zal harmonisering van de eisen tu ssen de lidstaten voordelen opleveren voor 
de NORM-sector. De invoering van uniforme vrijgaveniveaus kan bov endien de kosten 
van de ontmanteling van nucleaire  centrales gevoelig drukken. 
• Sociaal vlak en volksgezondheid : op sociaal vlak zal een adequate bescherming kunnen 
worden geboden aan werknemers in NORM-sectoren. Op het gebied van de 
volksgezondheid zullen er vooral merkbare gevolgen zijn wat betreft de medische 
blootstelling, waarbij men met name wil voorkomen dat frequente CT-scans bij jonge 
patiënten kunnen leiden tot een verhoogde incide ntie van kanker jaren later. De verlaging 
van de dosislimiet voor de oogl ens zou positief zijn  voor specifieke be roepsgroepen (bijv. 
cardiologen) en cataracten kunnen voorkomen. 
• Regelgevingslasten:  het principe van optimale besc herming op grond waarvan doses zo 
laag als redelijkerwijs mogelijk is (ALARA ) worden gehouden en waarbij rekening wordt 
gehouden met sociale en economische factoren, is van groot belang voor een passend evenwicht tussen kosten en baten van opera tionele stralingsbescherming. Het nieuwe 
concept van een graduele aanpak breidt dit principe uit om de doelmatigheid van de 
reglementaire controle te verbeteren en de administratieve belasti ng voor de industrie te 
verminderen. 
5.3. Optie 3: herziening en consolidering van de richtlijnen inzake basisnormen voor 
veiligheid en medische blootstelling en integratie van de richtlijnen externe 
werknemers, publieke informatie en de ri chtlijn inzake hoogactieve ingekapselde 
bronnen. 
 
NL 6   NL Deze optie houdt een herziening in van de rich tlijn inzake basisnormen voor veiligheid door 
uitbreiding van het eisenpakket voor medische bl ootstelling, publieke informatie, blootstelling 
van externe werknemers en hoogactieve ingekapselde bronnen. Bij deze optie zouden Richtlijn 96/29 (basisnormen voor veiligheid) en  de daarmee verband houdende wetsbesluiten 
worden samengevoegd. Voorts zijn niet-wetgeve nde maatregelen nodig om de problemen in 
verband met de bescherming tegen natuurlijke stralingsbronnen en de risico's van ioniserende straling voor niet-menselijke soorten aan te pakke n. Deze optie zou, afgezien van de bij optie 
2 vermelde wijzigingen, ook de volgende wijzigingen omvatten: 
• Harmonisatie van de definitie van hoogactie ve ingekapselde br onnen (HASS) met de 
internationale normen; 
• Specifieke eisen voor de bescherming van externe werknemers waarbij de 
verantwoordelijkheid van de werkgever en het bedrijf waar de werknemer aan straling 
wordt blootgesteld, duidelijk wordt gedefinieerd; 
• Eis om het publiek vooraf en in een noodsituatie informatie te verschaffen binnen het 
algemene herziene kader voor het omgaan  met noodsituaties waar in sprake is van 
blootsstelling aan straling. 
Samenvoeging van de vijf richtlijnen zou de  samenhang van de communautaire wetgeving 
aanzienlijk verbeteren. De he rstructurering die nodig is om het toepassingsgebied van de 
richtlijn inzake basisnormen voor  veiligheid uit te breiden z ou ook de duidelijkheid van de 
tekst ten goede komen en bijdragen tot een betere omzetting van de eisen in de praktijk. Bij 
optie 3 blijven de economische, sociale en gezondheidsvoordelen van optie 2 behouden en 
worden ze in sommige gevallen versterkt, bijv oorbeeld door een betere bescherming en meer 
mobiliteit van externe werknemers. De grootste tr oef van optie 3 is echter de vereenvoudiging 
van de communautaire wetgeving en de hi eruit voortvloeiende vermindering van de 
regelgevingslast, zowel wat betreft de omzetting in nationale wetgeving als bij de toepassing 
in de praktijk. Richtsnoeren voor het opstellen van nationale actieplannen om de risico's van 
blootstelling aan radon binnenshuis te verlagen  zullen de lidstaten opnieuw wijzen op dit 
probleem en eventuele maatregelen aanreiken. Deze actie zal echter al leen een toegevoegde 
waarde hebben als de lidstate n het voorgestelde advies opvolge n, hetgeen waarschijnlijk niet 
het geval zal zijn wanneer het ni et om bindende bepalingen gaat. 
5.4. Optie 4: herziening van de richtlijn inzake basisnormen voor  veiligheid en 
uitbreiding van het toepassingsgebied tot blootstelling van de bevolking aan 
natuurlijke stralingsbronnen  
Met de nieuwe ICRP-aanbevelingen zal op meer samenhangende wijze kunnen worden 
omgegaan met blootstelling aan natuurlijke bronnen, omdat referentieniveaus  worden 
vastgesteld voor de radonconcentratie binnens huis en voor blootstelling aan straling van 
bouwmateriaal buitenshuis. 
Zoals werd onderstreept door  de WHO zouden bindende ei sen voor radon in gebouwen 
positieve gevolgen hebben voor de gezondheid. De lidstaten zullen een allesomvattend, 
transparant actieplan moeten opstellen dat is afgestemd op de nationale behoeften en de 
geologische kenmerken van de verschillende regi o's. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor 
de tenuitvoerlegging van en het to ezicht op de nationale maatregelen. 
 
NL 7   NL Harmonisering van de eisen inzake bouwmateriaa l zal verdere standa ardisering mogelijk 
maken in het kader van de communautaire  wetgeving inzake voor de bouw bestemde 
producten (Richtlijn 89/106/EEG). Hieraan  zijn echter ook kosten verbonden voor de 
industrie. Consumenten en de bouwnijverheidsect or zullen profiteren van het toezicht op en 
de certificatie van materiaal en voor de industr ie zal de administratieve belasting, door een 
passend referentieniveau  te kiezen en door de  lijst van materialen  waarover bezorgdheid 
bestaat, zo beperkt mogelijk worden houden. 
5.5. Optie 5: herziening van de richtlijn inzake basisnormen voor  veiligheid en 
uitbreiding van het toepassingsgebied tot de bescherming van niet-menselijke soorten  
De ICRP beveelt nu een methode aan om de  blootstelling aan biota te kunnen evalueren. 
Omdat de relevante eisen nu zijn opgenomen  in de basisveiligheidsnormen van de 
Euratomrichtlijn (alsmede in de nieuwe internationale basisnormen voor veiligheid) kunnen de lidstaten ze nu ook opnemen in hun nationaal milieubeschermingsbeleid zonder te tornen 
aan de huidige aanpak van de bescherming van de gezondheid tegen ioniserende straling. De 
milieueffecten van deze uitbreiding van het toepassingsgebied van de communautaire wetgeving zouden hoofdzakelijk tot uiting moeten komen in een beter inzicht in het ontbreken 
van gevolgen in normale situaties en het voorkomen van milieuschade in geval van een 
nucleair ongeval. 
De eisen inzake milieubescherming zijn mome nteel niet erg hoog. Naas t de methode voor de 
evaluatie van blootstelling van biota (publica tie 108) zal de ICRP in 2011-2012 richtsnoeren 
verschaffen voor de toepassing van een sy steem voor stralingsbesc herming. Voordat de 
richtlijn wordt vastgesteld door de Raad is er dan ook nog tijd de op deze basis geharmoniseerde criteria in de richtlijn op te nemen. De in artikel 31 bedoelde deskundigengroep deed derhalve de aanbeveling de eisen nu reeds op te nemen in het voorstel 
van de Commissie in plaats van over een paar jaar opnieuw wetgeving toe te voegen, hetgeen 
zou indruisen tegen het streven van de Commissie naar  vereenvoudiging.  
5.6. Optie 6: herziening en consolidering van de richtlijnen inzake basisnormen voor 
veiligheid, medische blootsstelling en de  integratie van de richtlijnen externe 
werknemers, publieke informatie en hoogactieve ingekaps elde bronnen en 
uitbreiding van het toepassingsgebied tot bescherming van niet-menselijke soorten. 
Deze optie omvat alle elementen van optie 3. De herziening van de richtlijn inzake 
basisnormen voor veiligheid omvat alle problemen die aan de orde  zijn gesteld en breidt het 
toepassingsgebied van de richtlijn uit om reke ning te houden met alle si tuaties waarin sprake 
is van blootstelling aan straling,  met inbegrip van blootstelli ng van de bevolking aan radon 
binnenhuis en aan straling van bouwmateriaal even als alle categorieën van blootstelling van 
zowel menselijke als niet-menselijke soorten. 
6. Vergelijking van de opties 
De verschillende opties zijn vergeleken op basis van hun doelmatigheid, efficiëntie en 
samenhang met andere wetgeving. Optie 1 beantwoor dt ten dele aan de algemene doelstelling 
van de maatregel. Deze optie moet worden gezi en als een basisscenario voor vergelijking met 
de andere opties. Optie 2 bean twoordt volledig aan de  eerste doelstelli ng en betekent een 
lichte verbetering van de samenhang van de Euratomwetgeving op het gebied van 
stralingsbescherming en is tevens in overeen stemming met de intern ationale normen, zodat 
 
NL 8   NL wordt voldaan aan drie van de specifieke do elstellingen. Optie 3 beantwoordt aan de 
doelstelling van samenhang en duidelijkheid en  kadert eveneens in het beleid van de 
Commissie om de wetgeving te vereenvoudigen. 
Opties 4 en 5 voldoen aan de doelstelling va n samenhang met internationale aanbevelingen. 
Deze opties breiden het toepassingsgebied van de  huidige wetgeving uit, hetgeen bepaalde 
administratieve en economische kosten met zich  kan brengen. Optie 6 combineert de opties 4 
en 5 en bestrijkt zo alle problemen op het gebied van st ralingsbescherming. Bij optie 6 wordt 
ook, net als bij optie 3, alle wetgeving geconsolideerd. Kort om, bij optie 6 kunnen alle 
doelstellingen doelmatig worden verwezenli jkt door middel van een reeks efficiënte 
maatregelen. Deze optie biedt verder de be st mogelijke samenhang met andere wetgeving. 
Bijlage 1 bevat een samenvattende tabel. 
7. Toezicht en evaluatie 
Overeenkomstig artikel 33 van het Euratom-Verdrag dienen de lidstaten wettelijke en 
bestuursrechtelijke ontwerp-bepalingen in bij de Commissie zodat deze de toepasselijke bepalingen met elkaar in overeenstemming kan br engen. De juiste omzetting van de richtlijn 
in de nationale wetgeving zal een belangrijke indicator zijn voor een geslaagde formulering 
wat betreft duidelijkheid  en vereenvoudiging.  
 
NL 9   NL Bijlage 1 Samenvatting van de v ergelijking van opties 2 tot 6 
Gevolgen Optie 2 Optie 3 Optie 4 Optie 5 Optie 6 
Economische  (+) (+) (+) (+) (+) 
Werking van de interne markt (+) (+) (+) (+) (+) 
Administratieve lasten voor 
bedrijven (+) (+) (+)(-) 
 (+) 
(-) (+)(-) 
Regelgevingsautoriteiten (-) (+) (-) (-) (+)(--) 
Milieu  (+) (+) (+) (++) (++) 
Milieubescherming  (+) (+) (+) (++) (++) 
Sociale en 
gezondheidszorgaspecten (+) (++) (++) (+) (++) 
Gezondheid en veiligheid op het 
werk (+) (++) (+) (+) (++) 
Mobiliteit van werknemers en 
deskundigen (+) (+)  (+) (+) (+) 
Bescherming van patiënten (+) (+)   (+) 
Bescherming van het publiek (+) (+) (++) (+) (++) 
Samenhang en duidelijkheid van 
de wetgeving (+) (++) (+) 
 (+) (++) 
Internationale samenhang (+) (+) (+) (+) (++) 
Totaal effect + ++ ++ + +++