NL    NL  
 EUROPESE  
COMMISSIE 
Brussel, 3.2.2015  
COM(2015) 42 final 
  
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 450/2003 van het Europees Parlement en 
de Raad betreffende de loonkostenindex (LKI) 
 
 
1 
 1. I NLEIDING  
Bij Verordening (EG) nr. 450/2003 van het Europees  Parlement en de Raad van 27 februari 
2003 betreffende de loonkostenindex1 is een gemeenschappelijk kader voor de productie en 
indiening bij de Commissie van vergelijkbare indexcijfers van de loonkosten door de lidstaten 
vastgesteld. De Commissie (Euros tat) publiceert elk kwartaal de index van de loonkosten per 
uur op haar website2. Dit verslag bevat een volledige reeks gegevens, uitgesplitst naar 
economische activiteit en naar component va n de loonkosten. Het omvat ook groeicijfers op 
kwartaal- en jaarbasis. 
De Commissie heeft in juli 2003  Verordening (EG) nr. 1216/20033 vastgesteld, waarin de 
procedures die de lidstaten moeten volgen voor  de indiening van de indexcijfers bij de 
Commissie, de aan te brengen correcties van di e cijfers voor seizoensin vloeden en de inhoud 
van de nationale kwaliteitsverslagen nader zijn omschreven. In maart 2007 heeft de 
Commissie Verordening (EG) nr. 224/20074 vastgesteld. Deze verordening wijzigt 
Verordening (EG) nr. 1216/2003 en breidt de werk ingssfeer van de loonkos tenindex uit tot de 
in secties L, M, N en O van de in NACE Re v. 1 gedefinieerde economische activiteiten. Deze 
uitbreiding houdt in dat ook niet-m arktdiensten, die het grootste deel van de in deze secties 
gespecificeerde economische activiteiten uitmaken en een andere dynamiek kunnen hebben dan marktdiensten, bestreken worden. De Commissie heeft in augustus 2007 Verordening 
(EG) nr. 973/2007
5 vastgesteld. Deze verordening wi jzigt een aantal verordeningen 
betreffende specifieke statis tische gebieden, waaronder de loonkostenindex, teneinde de 
statistische classificatie van economische activiteiten NAC E Rev. 2 ten uitvoer te kunnen 
leggen.  
Overeenkomstig artikel 13 van Verordening (E G) nr. 450/2003 moet de Commissie om de 
twee jaar een verslag aan het Eu ropees Parlement en de Raad voorleggen. In dit verslag dient 
in het bijzonder de kwaliteit van de LKI-geg evens onderzocht te worden. Het onderhavige 
verslag heeft betrekking op de aan de Comm issie verstrekte loonkos tenindexgegevens  voor 
de referentiekwartalen 2012Q3 tot en met 2014Q2. 
Volgens bijlage I bij Verordening (EG) nr. 1216/2003 wordt de kwaliteit van de 
loonkostenindex aan de hand van de volge nde criteria vastgest eld: relevantie, 
                                                            
1 PB L 69 van 13.3.2003, blz. 1.  
2 Het driemaandelijks persbericht wordt gepubliceerd op  de datums die worden vermeld in het tijdschema 
voor de bekendmaking; beide zijn te vinden op de website van Eurostat: ( http://ec.europa.eu/eurostat ). 
3 Verordening (EG) nr. 1216/2003 van de Commissie van 7 juli 2003 tot uitvoering van Verordening 
(EG) nr. 450/2003 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de loonkostenindex (PB L 169 
van 8.7.2003, blz. 37).  
4 Verordening (EG) nr. 224/2007 van de Commissie van 1 maart 2007 tot wijziging van Verordening 
(EG) nr. 1216/2003 met betrekking tot de economische activiteiten die opgenomen zijn in de 
loonkostenindex (PB L 64 van 2.3.2007, blz. 23).  
5 Verordening (EG) nr. 973/2007 van de Commissie van 20 augustus 2007 tot wijziging van enkele 
Verordeningen (EG) betreffende specifieke statistisch e gebieden waarop de statistische classificatie van 
economische activiteiten NACE Rev. 2 ten uitvoer wordt gelegd (PB L 216 van 21.8.2007, blz. 10). 
 
2 
 nauwkeurigheid, punctualiteit van de leveri ng van de gegevens, toegankelijkheid en 
duidelijkheid, vergelijk baarheid, consistentie en volledigheid. 
Zoals bij de vorige verslagperiode ook het geva l was, is het niveau van nauwkeurigheid, 
toegankelijkheid en duidelijkheid nog altijd vol doende. In dit verslag zal de nadruk dan ook 
liggen op de verbeteringen qua relevantie en bere ik en zullen de problemen in verband met de 
consistentie van de gegevens met de gege vens van de nationale rekeningen worden 
besproken, alsook de vergelij kbaarheid van voor het aantal  werkdagen gecorrigeerde 
gegevens. Bijzondere aandacht wordt besteed aa n het probleem van niet binnen de gestelde 
termijnen door de lidstaten verstrekte gegevens , en de gevolgen daarvan voor de kwaliteit van 
de gepubliceerde Europese aggregaten. 
2. A LGEMENE VORDERINGEN SINDS HET LAATSTE VERSLAG  
In de laatste verslagperiode heeft Eurost at gewerkt aan de ve reenvoudiging en de 
harmonisering van de normen met betrekking tot zowel gegevens als metagegevens 
(kwaliteitsverslagen) die door de lidstaten aan  de Commissie worden gezonden. De in de 
LKI-gegevens gebruikte nomenclaturen en vari abelen zijn in overeenstemming gebracht met 
de SDMX-norm6, de nieuwe wereldwijde referentie voor de uitwisseling van statistische 
informatie. De meeste lidstaten zijn begonnen met het versturen van hun  gegevens in SDMX-
formaat, en Eurostat heeft de lidstaten die dit formaat nog niet hebbe n ingevoerd (België, 
Denemarken, Ierland, Griekenland, Kroatië, Luxe mburg en Roemenië) verzocht om dat vóór 
het einde van 2014 te doen.  
De door de lidstaten ingedie nde kwaliteitsverslagen zijn ove rgebracht naar het Europees 
statistisch systeem Metadata Handler, een IT-instrument dat de lidstaten in staat stelt om hun 
kwaliteitsverslagen op afstand te uploaden en de onderdelen die in de loop van het 
voorgaande jaar zijn veranderd bij te werken  zonder die volledig opnieuw in te moeten 
dienen. Bovendien maakt dit instrument het moge lijk de nationale kwaliteitsverslagen op de 
referentiedatabase van Eurostat te plaatsen, z odat zij voor alle gebruikers toegankelijk zijn. 
Beide initiatieven hebben bijgedragen tot de vereenvoudiging van het productieproces en de 
verbetering van de dienstverlening aan de gebruikers, en hebben tegelijkertijd de 
werkbelasting van de nationale bu reaus voor de statistiek verlicht. 
In het algemeen gesproken zijn de beschikbaar heid en de kwaliteit van de loonkostenindex 
verder verbeterd. Voor seizoens invloeden gecorrigeerde gegevens  zijn inmiddels beschikbaar 
van alle lidstaten, met uitzondering van Ierland en  Kroatië. Eurostat heeft besloten om van de 
voor seizoensinvloeden gecorrigee rde loonkostenindex niet het cent rale referentiepunt van de 
persberichten te maken, maar de cijfer s worden wel duideli jk aangegeven op de 
desbetreffende pagina van de website Statistics Explained7. Nationale kwaliteitsverslagen 
                                                            
6  http://sdmx.org/. 
7 http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explaine d/index.php/Labour_cost_index_-_recent_trends. 
 
3 
 voor het referentiejaar 2013 zijn verstrekt door alle lidstaten behalve Griekenland en Kroatië, 
en zijn beschikbaar gesteld voor het publiek. 
Een van de gebieden die nog steeds een punt van aandacht vormen, is de consistentie van de 
loonkostenindex met andere statistieken betre ffende arbeidskosten, en met name de 
kwartaalgegevens van de nationale rekeningen. Deze consistentie is vanuit zowel theoretisch 
als empirisch oogpunt geanalyseerd en de resu ltaten zijn besproken met de lidstaten. 
Bovendien zal de Commissie (Eurostat) in 2015  een workshop met de li dstaten organiseren, 
waar de verdere verbetering va n de algemene kwaliteit van de statistieken betreffende 
loonkosten besproken zal worden. 
De Commissie (Eurostat) heeft ook gewerkt aan betere beschikbaarheid  van schattingen van 
de loonkosten per uur door het publiceren van gemiddelden voor een periode van een jaar, die 
grotendeels gebaseerd zijn op de loonkoste nindex en snel na het einde van de 
referentieperiode geproduceerd kunnen word en. Dientengevolge worden de nationale 
jaarlijkse statistieken van de arbeidskos ten, die voorheen op grond van een gentlemen’s 
agreement werden verzameld, niet meer door de  lidstaten verstrekt voor publicatie door de 
Commissie. Terwijl de lidstaten de noodzakel ijke infrastructuur voor de productie van de 
loonkostenindex hebben opgezet en onderhouden, heeft de Commissie (Eurostat) haar 
systeem voor de ontvangst, veri ficatie, verwerking, opslag en verspreiding van de gegevens 
gehandhaafd en verbeterd, zodat gegevens onv erwijld gepubliceerd kunnen worden. Deze 
processen, die sinds 2005 volledig operationeel  zijn, worden voortdurend geanalyseerd en 
bijgesteld. 
3. E VALUATIE VAN DE KWALITEIT VAN DE GEGEVENS EN HET  EFFECT DAARVAN OP 
EUROPESE AGGREGATEN  
3.1 Relevantie 
Wijzigingen in de loonkosten per gewerkt uur zi jn een belangrijke indi cator voor de analyse 
van economische ontwikkelingen op korte en middellange termijn. De Commissie en de 
Europese Centrale Bank maken gebruik van een  index van de loonkoste n per gewerkt uur, die 
de kortetermijnontwikkeling van de loonkosten weergeeft, om vast te  stellen of er sprake is 
van een inflatoire druk als gevolg van ontwikkeli ngen op de arbeidsmarkt. De index moet zo 
snel mogelijk nadat de gegevens beschikbaar wo rden voor elke lidstaat,  voor de hele EU en 
voor de eurozone worden berekend. Verder is de loonkostenindex va n belang voor sociale 
partners bij hun loononderhandelingen en voor de Commissie zelf voor haar toezicht op de 
conjuncturele ontwikkelingen van de loonkosten. De loonkos tenindex is een van de 
voornaamste Europese economische indicatoren8. 
Er is niet alleen vraag naar inform atie over door de loonkostenindex gemeten 
driemaandelijkse percentagewijzigingen in  loonkosten, maar er is ook een toenemende 
interesse voor informatie over absolute loonkosten (euro per uur). In april 2012 publiceerde 
                                                            
8 COM(2002) 661, Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad "Naar betere 
methodieken voor statistieken en indicatoren betreffende de eurozone" 
 
4 
 Eurostat voor het eerst vroegtij dige schattingen (voor 2011) van de loonkosten pe r uur in euro 
en in nationale munteenheden. Deze raminge n, die gebaseerd waren op de loonkostenindex, 
werden geacht van voldoende kwaliteit te zijn . Aangezien ze ook veel sneller na afloop van 
het referentiejaar kunnen worden gepubliceerd dan de jaarlijkse arbeidskosten die zijn 
verzameld op basis van een gentlemen’s agreemen t, is besloten om met ingang van 2014 deze 
laatste gegevens niet meer te verstrekken. 
De publicatie van schattingen van de jaarl ijkse loonkosten op basi s van de loonkostenindex 
heeft de toch al sterke vraag van gebruike rs naar alomvattende en snel geproduceerde 
informatie met betrekking tot het niveau van de loonkosten per uur verd er gestimuleerd. De 
Commissie heeft positieve reacties gekregen  op de publicatie van deze schattingen en 
verschillende gebruikers hebben belangstelling geuit voor uitsp litsingen naar NACE-sectie en 
naar kostencomponent. De ramingen zijn in 20 13 voor het eerst ook in de online-database 
gepubliceerd, om de beschikbaarheid te vergro ten. De haalbaarheid van het publiceren van 
meer gedetailleerde informatie zal worden beoor deeld na analyse van de resultaten van de 
loonkostenenquête 2012. 
 
3.2 Punctualiteit en herzieningen 
De stiptheid van de lidstaten wat betreft he t zenden van gegevens aan de Commissie is 
verbeterd sinds 2012 toen het vorige verslag werd gepublicee rd. Afgezien van één land9 
hebben zich slechts geringe vertragingen voorged aan. Het op tijd verstrekken van gegevens is 
van het grootste belang voor de productie van de loonkosteni ndex, omdat vertragingen bij het 
aanleveren van de gegevens betekenen dat rami ngen moeten worden gebruikt voor de EU- en 
eurozone-aggregaten. Dit kan le iden tot onnodig ingrijpende aa npassingen achteraf. Figuur 1 
toont het aandeel van de totale  loonkosten in de EU in euro  waarvoor voor elk kwartaal 
gegevens beschikbaar waren op het tijdstip van het persbericht.  
 
                                                            
9 Portugal was niet in staat om de loonkostenindex voor 2012Q4 op tijd te leveren als gevolg van 
problemen door een ingrijpende verandering van het nationale onderzoek. 
 
5 
 Figuur 1: Beschikbare loonkostenindexgegevens op het moment van publicatie, % van totale 
loonkosten in de EU in euro's 
 
 
Twee lidstaten (Kroatië en he t Verenigd Koninkrijk) hebben elk in één geval tussen de 
referentiekwartalen 2012Q3 en 2014Q2 hun gege vens met meer dan twee dagen vertraging 
ingezonden. De gegevens konden echter nog in  het persbericht worden opgenomen. Op het 
tijdstip van het opstellen van dit verslag had slechts één lidstaat, namelijk Griekenland, een 
structureel probleem waardoor de loonkosteninde xgegevens niet geproduceerd en aangeleverd 
konden worden. In de loop van de referentieperiode  waren de gegevens telkens te laat om te 
kunnen worden opgenomen in het persbericht. In mei 2014 hebben Eurostat en het Griekse 
bureau voor statistiek een bilaterale vergad ering gehouden waarin een stappenplan voor het 
aanpakken van deze structurele problemen is overeengekomen. Sindsdien is enige 
vooruitgang geboekt met het bekorten van de ti jd die nodig is om gegevens te leveren. 
De loonkostenindex is samengesteld uit een aanta l verschillende variabelen (bv. loonkosten, 
uren), die uit verschillende br onnen afkomstig kunnen zijn. Dit be tekent dat gegevens op ieder 
tijdstip kunnen worden herzien met betrekking tot het recentste kwartaal, verscheidene 
kwartalen of volledige jaren. Indien aanpass ingen van gegevens betrekking hebben op het 
referentiejaar, moet de volledige reeks worden herzien. Revisies van het totale cijfer van de 
EU10 (groeicijfers op jaarbasis) bedroegen sinds he t eerste kwartaal van 2012 in drie gevallen 
meer dan 0,3 procentpunten. Voor de mees te kwartalen zijn de ramingen naar boven 
bijgesteld, een omkering van de trend die in  het vorige verslag werd waargenomen (zie 
figuur 2). Eurostat blijft dit as pect in detail onderzoeken aan de hand van langere tijdreeksen. 
Figuur 2: Wijzigingen van de gegevens van de eerste gepubliceerde grafiek en het persbericht 
over 2014Q2 voor EU-27/28, NACE Rev. 2, secties B tot en met S, aggregaat in 
procentpunten 
                                                            
10 EU- 27 tot en met 2013Q2, sindsdien EU- 28. 
 
6 
 
 
 
3.3 Vergelijkbaarheid: correct ie voor het aantal werkdagen 
Volgens artikel 1 van Verordening (EG) nr. 1216/2003 van de Commissie moeten de 
loonkostenindexgegevens ingediend worden in de volgende vormen: niet gecorrigeerd voor 
seizoensinvloeden, gecorrigeerd voor het aantal werkdagen, en gecorrigeerd voor 
seizoensinvloeden en het aantal werkdagen. Er zijn enkele uitzonderingen op dit vereiste: 
voor een aantal lidstaten zijn afwijkingen to egestaan voor de le vering van niet voor 
seizoensinvloeden gecorrigeerde gegevens, en Kr oatië en Ierland verstrekken alleen reeksen 
voor NACE Rev. 2, secties O tot en met S,  die te kort zijn voor correctie voor 
seizoensinvloeden. Verordening (EG) nr. 450/2003 geeft niet expliciet aan of de correcties 
voor werkdagen en seizoensinvloe den verricht moeten worden met behulp van de directe of 
de indirecte benadering. Indirecte correctie hou dt in dat de basisreeks wordt aangepast en 
vervolgens gebruikt om op een hoger niveau aggregat en te berekenen. Di recte correctie houdt 
in dat elke reeks, aggregaten op hoger nive au inbegrepen, afzonderl ijk wordt gecorrigeerd. 
Beide methoden hebben hun voor- en nadelen, en  beide zijn toegestaan volgens de 
richtsnoeren voor correcties voor seizoensinvloe den van het Europees statistisch systeem11. 
De lidstaten kunnen een van beide methode n gebruiken bij de correctie van de 
loonkostenindex. 
Deze twee benaderingen leveren gewoonlijk vergel ijkbare resultaten op en in het algemeen 
leidt de keuze voor hetzij de ene, hetzij de andere niet tot problemen. Indien echter het 
vaststellen van een correct model voor de aanpassing moeilijk is vanwege de volatiliteit van 
de ruwe gegevens, kan met name de directe benadering tot bepaalde problemen leiden. Zo kan 
bijvoorbeeld de gecorrigeerde index van de to tale kostencomponent hoger of lager blijken te 
zijn dan de gecorrigeerde index van de twee  subcomponenten. Eurostat heeft daarom de 
gegevens die door de lidstaten werden ingediend systematisch gecontroleerd om te verzekeren 
dat de totaalindex consis tent is met de subcomponenten  pe r NACE-sectie. Eurostat publiceert 
                                                            
11 De bijgewerkte versie van de richtsnoeren zal een specifiek onderdeel over de aanpassing van 
kettingindexcijfers bevatten. 
 
7 
 in principe nu alleen het totale indexcijfer, en  geeft de componenten niet aan als die meer dan 
twee basispunten afwijk en van het totaal. 
 
3.4 Consistentie met cijfers van  de nationale rekeningen 
Voor het jaarlijkse kwaliteitsverslag wordt de  lidstaten verzocht de  groeicijfers van de 
loonkostenindex te vergelijken met die van he t uurloon van werknemers in de nationale 
rekeningen volgens de definitie van het ESR 95. Het is niet re alistisch te verwachten dat die 
cijfers exact dezelfde zullen zijn. Zelfs als bijn a identieke definities van de loonkosten 
gebruikt worden, kunnen statistische behandelinge n en bronnen verschillen. Bovendien is het 
verzamelen van gegevens over gewerkte uren bijzonder gecompliceerd, zowel voor de 
loonkostenindex als voor de nationale rekeninge n. Ondanks deze methodologische verschillen 
kan de mate van overeenstemming (of het gebr ek daaraan) tussen twee gegevensreeksen 
gebruikt worden om potentiële problemen in  een of beide daarvan te identificeren. Een 
dergelijke vergelijking was niet mogelijk v oor België, Kroatië, Luxemburg en Malta, 
aangezien deze landen geen kwartaalgegevens voor  de nationale rekeningen verzamelen over 
de beloning van werknemers  of de gewerkte uren. 
Sinds de publicatie van het laatste verslag is Eurostat begonn en de gegevens van de nationale 
rekeningen rechtstreeks in  zijn loonkostenindexdatabase op te nemen, waardoor het 
eenvoudiger wordt om beide reeksen gegevens te vergelijken. 
Voor dit kwaliteitsverslag heeft Eurostat de niet voor seizoensinvloeden gecorrigeerde 
aggregaten voor de secties B tot en met S van de NACE Rev. 2 vergeleken. Een verschil 
tussen het groeicijfer van de loonkostenindex en dat van het uurloon van werknemers van 
meer dan twee procentpunten in de voor het verslag geanalyseerde periode van twee jaar 
(d.w.z. één procentpunt per jaar) wordt geacht ee n nadere analyse te rechtvaardigen. Dit was 
het geval voor de Tsjechische Republiek, Estl and, Italië, Hongarije, Polen, Portugal en 
Slovenië. Het verschil tussen de twee cijfers was voor Italië en Portugal meer dan vijf 
procentpunten. In het geval van Ierland en  Zweden vertoonden de ontwikkeling van de 
loonkostenindex en die van het uurloon van werkne mers in de gegevens van de nationale 
rekeningen in ten minste één kwartaal een tegengestelde trend. 
Eurostat heeft in de afgelopen tijd de consis tentie van de loonkostenindex met de gegevens 
van de nationale rekeningen en de loonkostenenquête in detail g eanalyseerd en zal dit blijven 
doen. De resultaten van de analyse worden besp roken met de lidstaten om de onderliggende 
problemen te identificeren en op te lossen, in  het bijzonder met betrekking tot de gegevens 
over de aantallen gewerkte uren, met het oog op verbetering van de consistentie van de 
verschillende gebieden van de statistiek. 
 
3.5 Volledigheid 
Kroatië en Ierland zijn de enige lidstaten die momenteel geen voor seizoensinvloeden 
gecorrigeerde gegevens vers trekken. Aangezien voor seizoe nsinvloeden gecorrigeerde 
 
8 
 gegevens beschikbaar zijn voor alle andere lidstate n, was het de bedoeling deze gegevens te 
publiceren in het driemaandelijks persbericht alsook in de onlinedatabank van Eurostat. Na 
een zorgvuldige analyse van de gegevenskwa liteit en de gebruikersbehoeften is echter 
besloten om alleen voor de  totaalcijfers gebruik te bl ijven maken van voor werkdagen 
gecorrigeerde gegevens. Dit zorgt ook voor dui delijkheid en consistentie met andere 
prijsstatistieken (zoals het indexc ijfer van de consumptieprijzen). 
Het driemaandelijkse persbericht is aangepast se dert de publicatie van het laatste verslag. Met 
name zijn de voetnoten vereenvoudigd en is ee n groter deel van de technische informatie 
overgebracht naar de webpagina Statistics Explained12. Zoals ook eerder het geval was, geven 
de cijfers voor NACE Rev. 2, sect ies B tot en met S, de totaalcijfers ("headline data") met 
enkele onderverdelingen in de tabellen. 
 
4. C ONCLUSIES  
Over het algemeen is de kwaliteit van de loonkostenindex sinds het vorige in 2012 
gepubliceerde verslag verder ve rbeterd. Met name de stipth eid van de aanlevering van 
gegevens door de lidstaten en de volledigheid daarvan zijn aanzienlijk verbeterd. Bovendien 
heeft de volledige beschikbaarheid van aggr egaten (secties O tot en met S van de NACE 
Rev. 2 inbegrepen) het algemene nut van de l oonkostenindex vergroot. Aan de behoeften van 
de gebruikers wordt beter beantwoord dankzij de  publicatie van jaarlijk se schattingen van de 
loonkosten op basis van de gegeve ns van de loonkostenindex. De  aanlevering van gegevens 
door de lidstaten is bijna geheel bevredige nd te noemen. Met uitzondering van Griekenland 
was geen enkel land systematisch te laat met het verstrekken van gege vens aan de Commissie. 
In de afgelopen jaren heeft de Commissie (Eurostat) er regelmatig bij de lidstaten op 
aangedrongen zich meer inspanningen te getroo sten om te voldoen aan de vereisten op dit 
gebied. De Commissie zal de nog niet opgeloste problemen in verband met niet-naleving en 
de kwaliteit van de gegevens op regelmatige basis blijven volgen, aan de hand van de 
verstrekte gegevens en andere nationale documentatie, waaronder de kwaliteitsverslagen. 
Wanneer geen of onvoldoende verbetering wo rdt geconstateerd, zal contact worden 
opgenomen met de betrokken na tionale autoriteiten en zal de Commissie de nodige 
maatregelen nemen om naleving af te dwingen. 
 
 
                                                            
12 http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explaine d/index.php/Labour_cost_index_-_recent_trends.