COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 41 def. 
Brussel, 5 april 1991 
* OP WEG NAAR EEN GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT VOOR DISTRIBUTIE 
De handel binnen de Gemeenschap, de handelssector, 
en de voltooiing van de Interne markt 
(Mededeling van de Commissie) 

OP WEG NAAR EEN GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT 
Handel In de Gemeenschap, de handelssector en de voltooiing van de Interne 
markt 
Inhoudsopgave 
Samenvatting 
Inleiding - Handel en distributie In Europa aan de vooravond van de 
voltooiing van de Interne markt 
I Doel van deze mededeling 
II De rol van de handel In geavanceerde economieën en de noodzaak van een 
evenwichtige ontwikkeling van handel en industrie 
I II De commerciële revolutie In Europa (1950 - 1990) 
IV Op weg naar een Europese markt door middel van commerciële innovatie 
V Belemmeringen voor de internationalisering van distributie 
VI De rol van de Gemeenschap 
Het werkprogramma 
1 Werkmethoden - overleg en dialoog 
1.1 Raadpleging van handelskringen 
1.2 Samenwerking met Lld-Staten 
1.3 Dialoog tussen sociale partners 
2 Doorzichtigheid van en inzicht in handelsactiviteiten 
2.1 De kwantitatieve basis voor inzicht in distributie 
2.2 Inzicht in het rechtskader en de regelgeving 
2.3 Inzicht In de structurele ontwikkeling van distributie 
2.4 Het bewustzijn van handelsfirma's verhogen 
3 Het rechtskader voor distributie op communautair niveau 
3.1 Verbetering van de toegangsvoorwaarden tot de Europese markt 
3.2 Voorschriften verschaffen voor nieuwe vormen van distributie 
zonder grenzen 
3.3 Toelichting op het rechtskader voor samenwerking tussen bedrijven 
4 Toepassing op de distributiesector van gemeenschappelijke 
beleidsmaatregelen voor economische samenhang en ontwikkeling 
4.1 Beroepsopleiding 
4.2 De structuurfondsen 
4.3 Technologische vernieuwing In handelsbedrijven 
Cone Ius 1e 
Statistisch© bijiagen 
OP WEG NAAR EEN GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT VOÜR DISTRIBUTIE 
Inleiding - Handel en distributie In Europa aan de vooravond van de interne 
markt 
l. Deze mededeling werd opgesteld in antwoord op een Resolutie van de 
Raad van 14 november 1989. 
II. Handel is onontbeerlijk voor een efficiënt functionerende markt. 
Aanhoudende economische welvaart vereist een evenwichtige ontwikkeling 
van de produktieve en de commerciële sector. 
III. De handelsmethoden en de structuur van de handelssector (die circa 
17 % van de produktie en de werkgelegenheid uitmaken) veranderen thans 
in de gehele EG in een steeds hoger tempo. De afgelopen veertig Jaar 
werden allereerst gekenmerkt door de opkomst van zeer grote vertikaal 
geïntegreerde handelsbedrijven, met name In Noord-Europa, en 
diepgaande veranderingen In de structuur en rol van de groothandel. 
Het tempo In Zuid-Europa lag aanzienlijk lager en de Lid-Staten 
vertonen qua handelsstructuur belangrijke verschillen. 
IV. in de moderne handelsmethoden, die als gevolg van de nieuwe ' 
technologieën een snelle ontwikkeling doormaken, wordt evenveel nadruk 
gelegd op informatiebeheer met betrekking tot de aanvoerkanalen als op 
het beheer van goederen. De naderende voltooiing van de Interne markt 
heeft ertoe geleid dat vooraanstaande handelsondernemingen meer 
grensoverschrijdende Initiatieven zijn gaan nemen. 
V. Niettemin is de Europese handel nog steeds langs nationale lijnen 
verdeeld; bijzonder weinig handelsbedrijven hebben een aanzienlijk 
marktaandeel bulten het land van herkomst, en het aantal mislukte 
internationale initiatieven van handelsbedrijven is hoog. De 
totstandkoming van een gemeenschappelijke markt voor distributie, waar 
handelaren leren om over de grenzen heen even gemakkelijk zaken te 
doen als thans in hun land van herkomst, Is van cruciaal be lang'voor 
het welslagen van de eengemaakte markt. Met name kleine en 
middelgrote bedrijven kunnen niet op nieuwe markten binnentreden 
indien een werkelijk internationaal distributiesysteem ontbreekt. De 
obstakels voor een internationale opzet van de distributie zijn tot op 
zekere hoogte een logisch gevolg van de specifieke kenmerken van de 
dienstverlening in de plaats van verkoop. Maar er zijn ook andere 
obstakels die voortvloeien uit verschillen in de voorschriften, de 
structuur van de handel en de handelsmethoden welke moeten worden 
opgespoord en opgeruimd. 
VI. Het werkprogramma in deze mededeling heeft tot doel het inzicht In en 
het bewustzijn van deze obstakels te vergroten en deze zoveel mogelijk 
uit de weg te ruimen. 
% 
SAMENVATTING 
HEI WERKPROGRAMMA 
1. Werkmethoden - overleg en dialoog 
Het Comité voor handel en distributie (CCD), dat door de Commissie vmarc 
opgericht in 1978 (voorlopig - definitief In 1981) wordt steeds meer 
gezien als een waardevolle bron van deskundig advies over technische 
vraagstukken bij het uitwerken van voorstellen voor 
Gemeenschapswetgeving op terreinen als milieu, consumentenbescherming, 
betaalmiddelen en buitenlandse handel. Nu het programma van het Witboek 
van 1985 Is voltooid, richt de aandacht in de Gemeenschap zich op 
bredere doelstellingen op sociaal, economisch en milieugebied. Dit 
impliceert een grotere rol voor het CCD en voor de handelsorganisaties 
die een groot deel van de werkzaamheden verrichten waarop de 
besprekingen in het Comité zijn gebaseerd. 
Daar nationale en regionale autoriteiten bij het scheppen van een 
gunstig ondernemingsklimaat voor distributie een beslissende rol spelen, 
dienen de regelingen Inzake overleg met de Lid-Staten en tussen de 
Lld-Staten onderling te worden verbeterd. 
De Commissie moedigt de sociale dialoog aan tussen enerzijds 
handelsfederaties die de klein- en groothandel vertegenwoordigen en 
anderzijds de vakbonden die werknemers in deze sectoren 
vertegenwoordigen. Dit overlegmechanisme Is bijzonder waardevol als een 
forum waar het effet van het communautaire sociale beleid op de 
werkgelegenheid, de opleiding en de andere aspecten van de distributie 
kan worden onderzocht. 
2. Doorzichtigheid van en inzicht In de commerciële sector 
De Commissie is voornemens een reeks maatregelen te treffen om de 
handelssector, de industrie en de overheid bewust te maken van het 
belang van de handel in de economie als geheel. Deze maatregelen 
omvatten : 
- Een actieprogramma, uitgevoerd door het Bureau voor de Statistiek van 
de EG, waarmee wordt beoogd om voor het eerst een betrouwbare en 
vergelijkbare reeks kwantitatieve gegevens over de handel in de 
Gemeenschap te verschaffen; 
- Het tot stand brengen van betrouwbare referentiebronnen over nationale 
en communautaire wetten en regelingen die op de handelssector van 
Invloed zijn; 
- Het vergroten van het inzicht In en het uitbreiden van de discussie 
over distributievraagstukken, door middel van onderzoek dat zowel door 
de Commissie zelf, als door universiteiten en andere 
onderzoekinsteiMngen die gespecialiseerd zijn In commerciële 
onderwerpen wordt uitgevoerd; 
- het verbeteren van de kwaliteit van de informatie die aan het 
bedrijfsleven wordt verstrekt over de gevolgen van communautaire 
beleidsmaatregelen voor de handel, zowel In het kader van de 
voorlichtingsactiviteiten van de Commissie als vla de gespecialiseerde 
pers; 
J i \ 
SAMENVATT i NG 
3. Het rechtskader voor distributie op communautair niveau 
Verschillen In nationale regelgeving op het gebied van handel kunnen 
potentiële belemmeringen voor de internationalisering van de 
handelssector vormen. Dergelijke problemen zullen waarschijnlijk 
verergeren naarmate het integratieproces voortschrijdt. De Commissie 
streeft ernaar problemen te anticiperen en zelfregulering te stimuleren. 
ZIJ zal dan ook eerst als uiterste middel formele voorstellen voor 
Richtlijnen en Verordeningen Indienen om dergelijke problemen uit de weg 
te ruimen. 
De markt voor postorderverkoop en telemarketing die thans In de gehele 
Gemeenschap in opkomst Is verdient bijzondere aandacht. 
De mededingingswetgeving, vooral op het gebied van overeenkomsten tussen 
ondernemingen, kan een beperkende invloed uitoefenen In een situatie 
waarin de aard van de betrekkingen verandert onder Invloed van de 
informatierevolutie en door de toename van op kennis gebaseerde 
dienstverleningen aan het bedrijfsleven. De Commissie erkent dat het 
belangrijk is ervoor te zorgen dat de communautaire wetgeving op dit 
gebied duidelijk Is en goed wordt begrepen. 
4. Toepassing op de distributiesector van het communautair beleid voor 
economische samenhang en ontwikkeling 
De handelssector biedt aan zeer veel mensen werk met inbegrip van 
ongeschoold en/of part-tImewerk. Door veranderingen In de handel, en 
demografische ontwikkelingen zijn nieuwe maatregeien nodig op het gebied 
van de beroepsopleiding. De communautaire programma's bieden 
handelsondernemingen veel mogelijkheden. Deze programma's zijn over het 
algemeen echter met name gericht op de behoeften in de produktiesector 
en er zijn aanwijzingen dat de handelssector onvoldoende op de hoogte is 
van de bestaande mogelijkheden. De Commissie heeft besloten dat in het 
kader van haar nieuwe programma voor de ontwikkeling van de voortdurende 
scholing (FORCE) de detailhandel als eerste zal worden onderzocht, en de 
in dit verband verrichte voorbereidende werkzaamheden zullen de basis 
vormen voor de ontwikkeling van het toekomstige beleid van de 
Gemeenschap op dit gebied. 
De structuurfondsen die tot doel hebben de economische en sociale 
samenhang te bevorderen spelen een beperkte rol bij de ontwikkeling van 
de handel, met name in regio's waar de ontwikkeling van het 
produktieapparaat wordt belemmerd door ontoereikende distributiekanalen. 
De technologie brengt een radicale wijziging teweeg In de aard van de 
betrekkingen tussen ondernemingen. Het is van wezenlijk beiang dat deze 
revöjutie In handelsmethoden zo snel moget ijk wordt uitgebreid van grote 
•inciernamingôn tot de zakenwereld als geheel en van de welvarende regio'e 
in Noord-Europa tot de landen in Zuid-Europa, het oostelijk deel van 
Duitsland en plattelandsgebieden. Verschil Sen in de wijze van beheer en 
het niveau van ontwikkeling binnen de EG leiden tot bijzondere problemen 
bij het ontwikkeien van nauwe banden tussen ondernemingen üle de meeste 
geavanceerde handelsmethoden hanteren. D© Commissie is nu bezig vast te 
stellen om welke moeilijkheden het gaat, waarbij met ntmo aandacht wordt 
besteed aan de situatie van kieine en middelgrote ondernemingen en aan 
internationale banden. 
W 
"NAAR EEN INTERNE MARKT VOOR DISTRIBUTIE" 
INLEIDING - HANDEL EN DISTRIBUTIE IN EUROPA AAN DE VOORAVOND VAN DE 
VOLTOOIING VAN DE INTERNE MARKT 
I. Doel van de mededeling 
Deze mededeling wordt gedaan naar aanleiding van een resolutie van de 
Raad van Ministers van 14 november 1989. 
De ministers, die zich bewust zijn van de belangrijke rol van deze 
sector bij de totstandkoming van de interne markt, hebben de Commissie 
gevraagd voorstellen te doen voor een aanpak van het 
distributievraagstuk die in het bestaande communautaire beleid zou 
kunnen worden opgenomen zonder dat uitbreiding van de institutionele 
structuren is vereist. 
Deze mededeling is opgesteld aan de hand van de door de Raad 
vastgestelde richtsnoeren. In de inleiding wordt de rol bekeken van de 
handel en distributie in de economie als geheel, en met name in de 
context van de voltooiing van de interne markt. Deze analyse vormt de 
achtergrond voor een werkprogramma dat ervoor moet zorgen dat bij alle 
commerciële beleidsmaatregelen - op het gebied van voorlichting, 
onderwijs, opleiding, mededinging, innovatie, structuurfondsen en het 
ondernemlngenbeleid - volledig rekening wordt gehouden met het belang 
van dlstr ibut ie. 
I!. De rol van de handel In geavanceerde economieën en de noodzaak van de 
evenwichtige ontwikkeling van de handel en de Industrie 
Handel is een onontbeerlijk onderdeel van de economische bedrijvigheid. 
Bijna alle goederen en veel diensten komen vla een soort van handels-
en/of distributieproces van de producent in handen van de consument. 
Ongeveer 17 % van de produktle en de werkgelegenheid in de Gemeenschap 
komt voor rekening van de sector handel en distributie (kleinhandel, 
groothandel en geassocieerde bedrijven), en deze handelsactiviteiten 
maken ongeveer de helft van de dienstensector uit (die zich voor een 
groot deel ook bezighoudt met de vergemakkelijking van de handel). In 
bijlage 1 is een beknopt statistisch overzicht van de handel en 
distributie opgenomen. 
..,/.. 
- 2 -
Zelfs In dit statistisch overzicht worden da verkoop-, marketing- en 
distributieactiviteiten van de produktiessctor buiten beschouwing 
gelaten. De handel moet niet slechts als een sector maar als een 
proces of een functie binnen de economie worden beschouwd. 
Handelsactiviteiten of produktieactivitel ten hebben op zich geen 
economische waarde. Pas het samengaan van produktle en handel maakt 
dat het hele proces van de goederenvoorzlening waarde oplevert In de 
handen van de eindgebruiker. 
Een aanhoudende economische groei hangt af van de gelijktijdige en 
evenwichtige ontwikkeling van produktle en handel. Het succes van de 
Europese en Amerikaanse economieën in de negentiende eeuw en het 
betrekkelijke succes in recentere tijden van de economieën van het 
Verre Oosten illustreren beide het belang van dit evenwicht. De 
recente veranderingen in Oost-Europa laten daarentegen treffend zien 
hoe een produktlesteIsel kan falen wanneer het is losgekoppeld van het 
marktmechanisme, dat als enige ervoor zorgt dat de produktlesector op 
de behoeften van de klant Inspeelt. 
De rol van de handelssector bij het aanmoedigen van deze samenwerking 
tussen leveranciers en handelaars Is met name van belang bij het 
proces van het internationaliseren van de Europese economie dat 
voortvloeit uit de voltooiing van de Interne markt. In deze 
mededeling wordt met name de nadruk gelegd op het belang van het 
aanhalen van banden tussen bedrijven in welvarende en in minder 
ontwikkelde regio's, tussen grote en kleine bedrijven en over de 
grenzen heen. 
m. pe, commerciële, revolutie m Europa M95Q - 199Q) 
Veertig Jaar geleden was de handelssector, net als een groot deel van 
de industrie, sterk verbrokkeld, met heel weinig grote bedrijven en 
duidelijke scheidslijnen tussen de produktle- en de 
distributiesectoren en tussen groothandel en kleinhandel. Tegen deze 
achtergrond werd de handel over het algemeen als een "passief"-element 
van de economie beschouwd, dat op de beslissingen van de leveranciers 
reageerde en dat weinig beslissende invloed had op de koers van de 
economIsche ontw i kkeIi ng. 
De afgelopen veertig jaar hebben de structuur van de handel en de 
handelsmethoden ingrijpende veranderingen ondergaan, een proces dat 
bij de intrede van de massaproduktie aansluit en hierop een aanvulling 
vormt. Dit proces gaat voort en verloopt zelfs steeds sneller. De 
opvallendste ontwikkeling was de opkomst van het grootwinkelbedrijf 
dat vla winkelketens opereert, met vaak grote (supermarkten) en soms 
heel grote (hypermarkten) filialen. Dit concentratieproces wordt vaak 
geassocieerd met een proces van vertikale integratie, waarbij het 
.../... 
onderscheid tussen fabrikanten, groothandelaars ^r M^I»K^^I,---
.-••toGds sree.'- vervaagt. Vee! fabrikanten hebben ui tgeb.'i, .e. •• '. 
ù'st--]iv;t !i..::v.;)twirken opgebouwd die de plaats hebben Ingeno» .;-,'L var: iv.-
convóntioneie groothandel en die soms een eigen kleinhande aneti^r?: 
omvatten. Ook de kleinhandel verwierf of creëerde eigen 
produktiecapacltelt; in de meeste gevallen creëerde zij sterke 
vert i ka Ie banden met de leveranciers waarbij het om nau¥js iam '3rk:vg 
tussen leveranciers en distributiebedrijven gaat zonder ut sprake U 
van volledige integratie door gezamenlijk eigenaarsschap van de 
volledige leverantieketen. 
De ontwikkeling van de handel loopt echter sterk uiteen per sector en 
per land van de Gemeenschap. 
In de kleinhandel kan een onderscheid worden gemaakt tussen drie 
soorten structuren in verschillende gebieden van de Gemeenschap. 
In Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, waar de 
structuur van de kleinhandel lijkt op die van Noord-AmerIka, vond 
een zeer sterke concentratie plaats van de kleinhandel, met name in 
de sector levensmiddelen en onder huishoudelijke artikelen. 
In Denemarken, de Benelux en de geïndustrialiseerde gebieden van 
Italië kunnen dezelfde algemene tendensen worden waargenomen, maar 
vindt het proces van concentratie en organisatie in een eerder 
stadium van het distributieproces plaats. In deze landen blijft de 
ontwikkeling van zeer grote supermarkten en hypermarkten relatief 
beperkt, met name in de niet-levensmiddelensector, en bezitten 
kleine bedrijven een relatief hoog marktaandeel. 
- In Spanje, Portugal, Griekenland, Ierland en de plattelandsgebieden 
van Italië vond de commerciële revolutie pas later plaats. Pas aan 
het einde van de Jaren tachtig is het aantal grootwinkelbedrijven 
In sommige delen van deze landen snel toegenomen, en lijkt er nog 
steeds verzet te zijn tegen de supermarkt- en 
hypermarktontwlkkelIng. Hoewel het marktaandeel van grote en zeer 
grote winkelfiIiaien gestaag is gegroeid, met name In Spanje, ziet 
het ernaar uit dat deze landen meer de trend van Nederland en 
Denemarken volgen dan van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk; dat 
wil zeggen dat de kleinhandel wellicht met een groot aantal kleine 
winkels blijft functioneren en dat de concentratie en reorganisatie 
in een eerder stadium van het distributieproces zal plaatsvinden. 
.../..< 
- 4 -
De groothandel vertoont hetzelfde uitgesproken ongelijke 
ontwikkelingspatroon. De specialisatie en diversificatie In het 
distributieproces vóór het stadium van de kleinhandel is namelijk zo 
complex dat het steeds moeilijker wordt om de groothandel als een 
enkele subsector te beschouwen. Zijn traditionele taken van opslag en 
vervoer van goederen In het groot zijn overal achterhaald door de 
commerciële revolutie, en het wordt steeds moeilijker om de 
"groothandel" te onderscheiden van aanverwante activiteiten zoals : 
- kleinhandel en kleinhandel achtIge activiteiten zoals 
postorderbedrijven, "cash and carry-groothandelsbedrIJven" en 
discountwlnkels; 
- de aankoop- en logistieke activiteiten van grote 
klei nhandeIsbedrIj ven ; 
- de marketing-, verkoop- en distributieactiviteiten van fabrikanten; 
- andere commerciële diensten, zoals de feitelijke distributie, 
marketing, de activiteiten van commissionairs en verkoopagenten die 
de handel vergemakkelijken en zelfs handel creëren maar die de 
verhandelde goederen niet In eigendom verkrijgen. 
Tevens bestaan er belangrijke verschillen In de structuur binnen de 
groothandelssector, afhankelijk van het soort van goederen : 
- De hierboven omschreven ontwikkeling van de kleinhandel hangt 
duidelijk zeer nauw samen met geografische variaties In de 
structuur van <je groothandel m IevensmIddeIen en huishouden IKe 
artikelen. De traditionele rol als tussenschakel van de 
groothandelaar is overal waar de grootschalige kleinhandel de regel 
is geworden ernstig in het gedrang geraakt. In hun plaats zijn 
nieuwe soorten groothandelachtige bedrijven ontstaan, met inbegrip 
van inkoopcombinaties die het eigendom zijn van en gezamenlijk 
worden gedreven door kleine detailhandelaren, "vrijwillige 
fiiiaalbedrijven" die het eigendom zijn van de groothandel, andere 
vormen van "geassocieerde bedrijven", zoals franchising en het 
alleenverkooprecht, en diverse vormen van verkoopagentschappen. 
- ook de groothandel in buiKgrondstoffen en andere Inter Industriële 
buikgoederen is onder druk komen te staan, aangezien door 
verbeteringen in de transport- en communicatiemiddelen bedrijven 
werden aangemoedigd om rechtstreeks met elkaar zaken te doen l.p.v. 
via de tussenhandel. De commerciële kant wordt dan vaak door de 
leverancier en de afnemer afgehandeld, terwijl de feitelijke 
goederenbehandeling wordt uitbesteed. Er is derhalve een steeds 
belangrijkere rol weggelegd voor distributiebedrijven die 
geavanceerde methoden van opslag, vervoer en logistieke 
ondersteuning hanteren. 
.../... 
- De informatie over de distributie van Industrleorodukten ten behoeve 
van andere Industrieën, zoals machines, Is zeer schaars. De meeste 
fabrikanten van deze categorie goederen verlaten zich nog steeds 
hoofdzakelijk op de rechtstreekse verkoop aan de afnemer, hetzij door 
gebruik te maken van een eigen verkoopafdeling, hetzij door 
distributiebedrijven of handelsagenten het alleenverkooprecht te 
verlenen. Bij de distributie van kapitaalgoederen, vooral goederen 
die geproduceerd zijn met behulp van geavanceerde technologie en 
waarvoor een geperfectioneerde serviceverlening nà de verkoop vereist 
is, lijken onafhankelijke handelsbedrijven in Europa een veel minder 
belangrijke rol te spelen dan in Noord-AmerIka of in Japan. 
Aangezien de kleinhandel duidelijker omlijnd en meer homogeen is dan 
andere typen van distributie In een eerder stadium van het 
distributieproces is duidelijker te zien hoe de kleinhandel 
functioneert en heeft men hierin meer inzicht. BIJ de In onderstaand 
werkprogramma vermelde activiteiten met betrekking tot overleg, 
communicatie en studie zal echter evenveel aandacht worden besteed aan 
ontwikkelingen in een vroeg stadium van de verkoop van 
consumentengoederen en de distributie van de tussenhandel en de 
interindustriele goederen als aan de kleinhandel. 
IV. OP weg naar een Europese markt door middel van commerciële Innovatie 
De afgelopen paar Jaar heeft de handel de technologie zodanig aangewend 
dat bedrijven In elk stadium van de distributieketen eendrachtig 
samenwerken ten einde ervoor te zorgen dat het produktleproces snel en 
flexibel inspeelt op de behoeften van de klant. Sommige toonaangevende 
detailhandelaren zijn nu bijna zo ver dat de verkoop automatisch wordt 
geregistreerd door elektronische kassa's (EPOS), waarna de 
verkoopgegevens worden geanalyseerd en onmiddellijk doorgegeven aan 
centrale magazijnen en fabrikanten opdat de produktle- en 
leveringsschema's in elk stadium van het bevoorradingsproces 
automatisch worden aangepast. 
Een gevolg van de automatisering van een groot deel van de traditionele 
handelingen van de goederenvoorzlening is dat managers inzien dat 
samenwerking tussen leveranciers en distributiebedrijven de 
doorstroming bevordert van de informatie inzake de behoeften van de 
consument, alsmede van nieuwe produkten die in die behoeften moeten 
voorzien. Meer en meer is handelsbedrIJvlgheld een zaak van zowel 
informatiebeheersing binnen distributiekanalen als van goederenbèheer. 
Dit geldt evenzeer voor het industriële ontwerp en de deskundigheid op 
het gebied van marketing als voor de informatietechnologie. De snelle 
opmars van systeemlicentie, misschien de meest succesrijke formule voor 
de overdracht van de commerciële know-how over de grenzen heen, Is een 
treffend voorbeeld van het toenemend belang van bedrijven die zich 
specialiseren In de coördinatie van alle activiteiten die noodzakelijk 
zijn voor een succesvolle handel - ontwerp, marketing, Inkoop, 
materiële distributie, scholing enz. - zonder zich zelf bezig te houden 
met handel in de traditionele zin. 
.../... 
- 6 -
Het ondernemingsklimaat in deze situatie wordt derhalve In toenemende 
mate bepaald door de banden die elk bedrijf met de leveranciers en de 
afnemers aanknoopt. Voor een goede ontwikkeling van de interne markt 
dienen deze banden bovendien een internationaal karakter te dragen; met 
het naderen van 1992 Is Inderdaad een toenemende belangstelling 
ontstaan voor de Internationalisering van de distributie, en de 
methoden van aanpak die hierna worden genoemd verdienen alle de 
aandacht : 
- De vrijwillige fiIiaalbedrIjven die het eigendom zijn van 
groothandelaren omvatten enkele van de grootste en meest 
internationale handelsbedrijven In de Gemeenschap; 
- Veel grotere distributiebedrijven hebben een belang verworven In, en 
soms de controle verkregen over, bedrijven In andere landen. 
- Een aantal vooraanstaande kleinhandelaren is een formele of informele 
samenwerking aangegaan met detailhandelaren in andere landen, vooral 
met het doei om deskundigheid op het gebied van marketing en inkoop 
te bundelen; 
- Afstandsverkoop - postorderverkoop, verkoopbevordering per televisie 
en telefoon en verkoop aan huis - zijn momenteel nog relatief 
onbeduidend (misschien 2 % van de totale verkopen In de kleinhandel, 
wat echter per land aanzienlijk verschilt). Dit is echter de eerste 
handelssector die zich tot een ware internationale, 
grensoverschrijdende markt ontwikkelt, dank zij meertalige 
persboodschappen en radio- en televisieuitzendingen en andere 
technologische nieuwigheden. 
Deze verschillende vormen van internationalisering van de distributie 
hebben gemeen dat ze niet algemeen beschikbaar zijn voor kleine en 
middelgrote handelsondernemingen, die zich, wat de grensoverschrijdende 
activiteiten betreft, voornamelijk bezighouden met de snel groeiende 
sector van systeem I leent Ie. Dit wordt slechts gedeeltelijk 
gecompenseerd door het feit dat de feitelijke distributie steeds'meer 
van het handelsproces gescheiden raakt omdat deze wordt uitbesteed aan 
gespecialiseerde bedrijven die zelf niet bij de handel betrokken zijn. 
/... 
&3iâiffi&jJj}g£D-j£âo^ LûMoisiJ^uaiJât.iJjis,^3^J..i^liJ.fcMli,s. 
Daze internationale Initiatieven op het gebied van d© distributie 
vertegenwoordigen momentee! alleen nog de voorlopers in commerciële 
innovatie en zijn niet representatief voor distributie in Europa als 
gehee!. De structuur van de handel In de Lld-Staten vertoont niat 
alleen belangrijke verschillen maar ook dragen handel en distributie 
veelal een nationaal karakter. Succes In de commerciële sector hangt 
af van de vraag of een bedrijf in staat is tot een betrouwbare en 
doeltreffende dienstverlening op het verkooppunt; het is derhalve niet 
verbazingwekkend dat handelsbedrijven dikwijls moeite hebben een 
belangrijke omzet tot stand te brengen, zowel wat aankoop als verkoop 
betreft, buiten hun eigen land. Bijna alle vooraanstaande 
handelsondernemingen in Europa doen vooral zaken In één, of hooguit 
twee, Lld-Staten, en geen enkel bedrijf heeft een belangrijk 
marktaandeel weten te verwerven in de hele Gemeenschap; het percentage 
mislukkingen van internationale Initiatieven van handelsbedrijven is 
hoog. Er zijn talrijke voorbeelden van kleinhandelaren die een stap 
waagden op een buitenlandse markt, bij voorbeeld door een winkelketen 
te kopen, om vervolgens te ontdekken dat hun handelsmethoden- en/of 
systemen niet konden gedijen In een milieu dat structureel, cultureel 
en Juridisch afwijkt van dat in hun eigen land. In de commerciële 
sector lijkt over het algemeen minder begrip te bestaan voor het proces 
van de voltooiing van de Interne markt dan In de Industrie, vooral bij 
kleine en middelgrote bedrijven. 
Het zal een uitdaging zijn voor handelsondernemers in de Europese 
economie van de jaren negentig om hun plaatselijke wortels te behouden 
maar tegelijkertijd nieuwe marketing- en inkooptechnieken te 
ontwikkelen ten einde hun vleugels te kunnen uitslaan en de kansen aan 
te grijpen die ontstaan doordat het goederenaanbod toeneemt, bij steeds 
meer met elkaar overeenkomende prijzen, terwijl de interne markt tot 
volledige wasdom komt. 
Een eerste stap derhalve Is na te gaan welke belemmeringen de 
internationalisering van de distributie in de weg liggen, zodat bepaald 
kan worden welke rol de Gemeenschap kan spelen bij het verwijderen 
ervan. 
- Veel obstakels voor het vrije verkeer van goederen en diensten die 
voortvloeien uit verschillen In de nationale wetgeving en andere 
voorschriften worden reeds verwijderd In het kader van het programma 
voor de voltooiing van de Interne markt. In onderstaand 
werkprogramma stelt de Commissie een aanpak voor met betrekking tot 
vergelijkbare hardnekkige hindernissen in de distributiesector. 
.../... 
- 8 -
- Het feit dat er binnen de Gemeenschap handelsstructuren bestaan die 
belanqrlIke verschiIlen vertonen kan eveneens een belemmering vormen 
voor internationalisering. Landen met een versnipperde 
kleinhandelsstructuur kunnen bij voorbeeld minder toegankelijk zijn 
voor penetratie van handelssystemen en methoden uit het buitenland 
dan landen met een meer geconcentreerde structuur. Dit soort 
structurele obstakels zullen na verloop van tijd verdwijnen, naarmate 
de voltooiing van de Interne markt een proces van convergentie 
stimuleert. Ondertussen kunnen leveranciers en distributeurs worden 
aangemoedigd deze obstakels te overwinnen door betere voorlichting 
over en opleiding gericht op de realiteit van het werken binnen de 
grote Europese markt. 
- Verschillen tussen de handelsmethoden van ondernemingen In 
verschillende landen kunnen tevens belemmeringen creëren voor 
internationalisering, met name bij het opzetten van nieuwe 
verbindingen en netwerken over de grenzen heen, waarbij rekening moet 
worden gehouden met zeer uiteenlopende culturele, handels- en 
IInguTstIsche tradities. 
In deze context dient de aandacht te worden geconcentreerd op de snelle 
veranderingen in handelsmethoden, die het resultaat zijn van de 
toepassing van de nieuwe Informatie- en communicatietechnologieën. Op 
lange termijn kunnen deze technieken een ommekeer teweeg brengen in de 
betrekkingen tussen leveranciers en distributeurs, en derhalve tussen 
de produktlesector en de consument. De zeer geavanceerde EPOS-systemen 
(elektronisch verkooppuntsysteem) produceren een per artikel 
gespecificeerde lijst van alle transacties en geven deze gegevens door 
aan leveranciers, vervoerders en tussenhandelaren in elk stadium van 
het bevoorradingsproces. Expertsystemen interpreteren de gegevens en 
vertalen deze in nuttige informatie, op grond waarvan 
managementbeslIsslngen kunnen worden genomen. Bestellingen, facturen, 
verzendIngsberIchten en andere administratieve gegevens kunnen 
automatisch worden geproduceerd door de computer en langs elektronische 
weg worden doorgegeven. 
Hoewel de veranderingen elkaar snel en in steeds hoger tempo opvolgen, 
zijn er bij de kleinhandel in Noord-Europa aanwijzingen dat de 
Innovatie in de groothandel in kleine en middelgrote ondernemingen 
alsmede in de handelssector in Zuid-Europa in een relatief traag tempo 
geschiedt. In andere belangrijke opzichten Is de Europese kleinhandel 
wellicht de meest vernieuwende en geavanceerde ter wereld. De 
kleinhandel in Noord-AmerIka biedt bij voorbeeld een veel kleiner 
produktassortiment en minder flexibele dienstverlening. De Japanse 
detailhandel wordt nog steeds beheerst door plaatselijke 
gezinsbedrijven; de Japanse autoriteiten hebben zelf toegegeven dat de 
structuur en het gedrag van grote handelsondernemingen In Japan 
problemen oplevert voor exporteurs naar Japan en tot gevolg heeft dat 
de Japanse consument niet dezelfde keuzemogelijkheden heeft als 
consumenten in andere ontwikkelde landen. 
.../... 
•*""' ö '"""•" 
Or> het gebied van technische innovatie lijn sr echter aanwijzingen dat 
de Europas© distributie geen gefijke tred houdt met ontwikkelingen 
elders. Zowel in de Verenigde Staten als Japan wordt voor de 
toelevering aan de Industrie steeds meer overgeschakeld op 
geautomatiseerde logistiek die op continentale basis wordt gepland en 
uitgevoerd. Fabrikanten en detailhandel in de Verenigde Staten lopen 
In vergelijking met hun Europese tegenhangers voor met de ontwikkeling 
van "quick response"-systemen, die de produktieschema's afstemmen op 
rea! tIme-verkoopgegevens. Ondanks de achtergebleven structuren van de 
kleinhandel kon Japan, wat de kleine buurtwinkels betreft, al bijna 
tippen aan het niveau van "Just In time logistics", dat in Europa 
alleen bij de grote, vertikaal geïntegreerde, detaiIhandelsbedrIjven te 
vinden is» 
In deze beperkte zin houdt de technische verandering een versterking in 
van de Interne markten van onze voornaamste industriële concurrenten, 
waaraan Europa tot op heden niet heeft kunnen tippen. Dit probleem 
heeft niet zozeer te maken met de beschikbaarheid van systemen of 
software, of een tekortkoming in het proces van technische 
harmonisering In de Gemeenschap. De Gemeenschap heeft daarentegen 
reeds een belangrijke rol gespeeld In de ontwikkeling van commerciële 
technologie, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat over de hele wereld 
de EAN-norm voor de door de computer leesbare streepjescode werd 
ingevoerd. Deze norm vormt thans de grondslag voor de Internationale 
ontwikkeling van de datacommunicatie (Electronic Data Interchange -
EDI) In het kader van het TEDIS-programma dat In 1987 door de Raad Is 
goedgekeurd. Problemen bij de tenuitvoerlegging van systemen die reeds 
wijdverbreid zijn schijnen verband te houden met het bestaan van 
specifieke Europese problemen Inzake de betrekkingen tussen bedrijven. 
Het Is een paradox van de informatierevolutie dat door de 
automatisering van de gewone handelscontacten de betrekkingen tussen 
bedrijven steeds gevoeliger worden voor verschillen in cultuur en stijl 
van management. Door de bedrijfsleiding van routinehandelingen te 
ontlasten, geven deze methoden een concurrentIevoorsprong aan bedrijven 
die de wil en de capaciteiten bezitten om door samenwerking 
produktlevere betrekkingen tussen leverancier en afnemers op te bouwen. 
Dat Amerikaanse en Japanse bedrijven in dit opzicht meer succes lijken 
te hebben dat hun Europese concurrenten kan onder meer worden verklaard 
door de grote verscheidenheid In de manier waarop Europese bedrijven 
worden geleld als gevolg van taalkundige en culturele verschillen, en 
op grond van de duidelijk uiteenlopende economische ontwikkeling in de 
verschillende regio's en landen van de Gemeenschap. 
Ook hier bevinden kleine en middelgrote ondernemingen zich in een 
relatief minder gunstige positie om deze hindernissen te overwinnen, en 
bieden de communautaire programma's voor innovatie en opleiding hun 
hiertoe mogelijkheden. 
.../... 
- 10 -
vi. Pe rol Yan de Gemeenschap 
Onderstaand werkprogramma werd opgezet om de rol van distributie in de 
Europese economie en het internationaliseringsproces dat verband houdt 
met de voltooiing van de interne markt meer bekendheid en duidelijkheid 
te verschaffen, om vast te stellen welke hindernissen dit proces In de 
weg staan en waar mogelijk voorstellen doen om deze uit de weg te 
ruimen. 
- Obstakels die kunnen ontstaan als gevolg van verschillen in 
voorschriften tussen Lld-Staten zullen worden onderzocht in overleg 
met de distributiesector en de Lid-Staten ten einde hiervoor 
oplossingen te vinden; 
- De ontwikkeling van de interne markt zal er waarschijnlijk vanzelf 
voor zorgen dat de handelsstructuren enigszins gaan convergeren. Om 
dit proces te steunen is de Commissie bezig met een reeks studies en 
verschillende voorlichtingsactiviteiten om meer bekendheid te geven 
aan de handelsstructuren en de problemen die kunnen voortvloeien uit 
hun verscheidenheid; 
- Wat de handelsmethoden betreft bieden de communautaire 
beleidsmaatregelen en programma's voor de beroepsopleiding, de 
structuurfondsen, het ondernemingenbeleld en de Innovatie reeds een 
kader, waarbinnen de Commissie manier onderzocht om ervoor te zorgen 
dat de sector goed wordt voorbereid op de uitdaging van de Interne 
markt. 
De rol van de Gemeenschap bij de evolutie van het handelssysteem wordt 
beperkt door het subsidiariteitsbeginsel van de communautaire aanpak. 
De handelsontwikkeling en de Internationalisering zullen vanzelf 
vorderen wanneer bedrijven gaan inspelen op de voltooiing van de 
interne markt. De Gemeenschap speelt echter wel een rol bij de 
kwaliteitsverbetering van de beschikbare voorlichting voor bedrijven 
over de Internationale aspecten van de distributie, door ervoor te 
zorgen dat de regelgeving - zowel op communautair niveau als binnen de 
afzonderlijke landen - het proces niet belemmert, en door 
handelsfirma's te betrekken bij initiatieven in he kader van het 
Gemeenschapsbeleid voor opleiding, economische samenhang en innovatie. 
.../... 
- 11 -
HET WERKPROGRAMMA 
1. WERKMETHODEN - OVERLEG EN DIALOOG 
Doordat de handelssector nauw betrokken is bij alle niveaus van de 
economie, van produktle tot handel, zijn er raakvlakken met talrijke 
communautaire beleidsterreinen, die geenszins beperkt blijven tot zaken 
die rechtstreeks van invloed zijn op de handel zelf. De communautaire 
wetgeving op het gebied van de mededinging, het milieu, de 
consumentenbescherming, vervoer, financiële Instellingen en belastingen 
zijn allemaal voorbeelden van beleidsterreinen die al veel 
belangstelling bij handelsbedrijven gewekt hebben. Voor de toekomst 
zuilen zaken als de economische en monetaire unie, openstelling van de 
binnengrenzen voor het bankwezen, nieuwe betaalmiddelen en snelle 
verbeteringen van de telecommunicatie aanzienlijke gevolgen hebben voor 
de distributie. De Commissie dient ervoor te zorgen dat de behoeften 
van de handel voldoende aan bod komen op al haar werkterreinen. 
1.1. Raadpleging van de handelssector 
Het Comité voor handel en distributie (CCD) werd in 1978 (voorlopig en 
in 1981 definitief) door de Commissie opgericht om ervoor te zorgen 
dat het overleg met de uiteenlopende belangengroeperingen in de 
handelssector verbeterd wordt. 
Het CCD omvat vertegenwoordigers van de horeca, reclame- en 
ieaslngsectoren, alsmede licentiehouders, postorderbedrijven, 
geassocieerde bedrijven, groot- en kleinhandelaren. Het CCD heeft de 
laatste tijd steeds flexibeler en doeltreffender arbeidsmethodeh 
ontwikkeld. Het werk van het Comité Is onderverdeeld in 
deskundigengroepen met thema's als de buitenlandse handel, economische 
zaken, betaalmiddelen, consumentenzaken en milieu. De leden van het 
CCD en hun beroepsorganisaties kunnen gebruik maken van grote 
deskundigheid op een hele reeks gebieden. 
Op sommige terreinen, zoals consumentenbescherming en milieu, en naar 
aanleiding van de resolutie van de Raad van 14 november 1989, is een 
nauwe en constructieve relatie ontstaan tussen de deskundigengroepen 
van het CCD en de betrokken diensten van de Commissie, zodat de 
handelssector thans actief betrokken is bij de raadpleging over het te 
ontwikkelen beleid - milieukwesties zoals afvalbeheer en 
verpakkingsmaterialen vormen hiervan een bijzonder positief voorbeeld. 
.../... 
- 12 -
1.2. samenwerking met de Lld-Staten 
Grote terreinen van de wetgeving blijven geheel of gedeeltelijk onder 
de bevoegdheid van een nationale of regionale regering vallen. Nu de 
internationalisering van de communautaire economie in antwoord op de 
voltooiing van de interne markt steeds meer vorm krijgt, zullen deze 
verschillen in plaatselijk en nationaal beleid waarschijnlijk scherper 
voelbaar worden. Daarom lijkt het wenselijk om de samenwerking te 
intensiveren tussen de Instellingen van de Gemeenschap en de Lld-
Staten, alsmede tussen de Lld-Staten onderling, met medewerking van de 
Groep van directeuren-generaal die belast zijn met de 
Intracommunautaire handel. Zij zouden zich met hun collega's en de 
ambtenaren van de Commissie moeten buigen over problemen die 
voortvloeien uit verschillen in de nationale wetgeving en streven naar 
enige mate van coördinatie. Dit kader zai tevens worden gehanteerd om 
het hieronder beschreven programma van kwantitatieve en kwalitatieve 
studies te steunen met inbegrip van de uitwisseling van studies die op 
nationaal niveau worden uitgevoerd. 
1.3. Dialoog tussen de sociale partners 
In het kader van de activiteiten van de Commissie om de sociale 
dialoog aan te sporen namen de Confédération Européenne du Commerce du 
Détail (CECD) en de European Regional Organisation of the 
International Federation of Commercial, Clerical, Professional and 
Technical Employees (EUROFIET), in 1988 een memorandum over 
beroepsopleiding aan. 
Na deze overeenkomst en nadat beide organisaties hadden verklaard de 
dialoog te willen voortzetten, organiseerde de Commissie In 1990 een 
Europees forum inzake de sociale aspecten van de kleinhandel. Een van 
de conclusies van dit forum was dat er een dialoogstructuur moet 
worden opgesteld inzake bepaalde aspecten van de sociale dialoog die 
is ingesteld voor de industriesector. 
Tegen deze achtergrond wordt momenteel gewerkt aan de beroepsopleiding 
en wordt tevens een algemeen onderzoek verricht naar de gevolgen voor 
de kleinhandel van de ontwikkelingen op het gebied van de demografie 
en de werkgelegenheid. Een Stuurgroep werd opgezet die een 
belangrijke adviserende rol zal spelen bij voorstellen van de 
Commissie inzake werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden in de 
kleinhandel. 
Een soortgelijk proces werd gelanceerd voor de groothandel en de 
sociale partners - de Federation of European Wholesale and 
International Trade Associations (FEWITA) en EUROFIET - richten zich 
aanvankelijk eveneens op thema's met betrekking tot de 
beroepsopleiding. 
.../... 
- 13 ~ 
DOORZICHTIGHEID VAN EN INZICHT IN DE HANDELSBEDRIJVIGHEID 
1. De kwantitatieve basis voor Inzicht In distributie 
Een helder inzicht In de rol van de distributie In de Europese 
economie wordt bemoeilijkt door de slechte kwaliteit van 
internationale statistieken inzake distributie. Bij het maken van 
economische statistieken wordt thans steeds uitgegaan van 
produktensectoren. Er bestaan echter geen statistische gegevens op 
internationaal niveau waarbij wordt uitgegaan van de 
distributiekanalen-, evenmin bestaan er Internationale afspraken over 
de verschillende soorten van commerciële verkooppunten -
("hypermarkt", "supermarkt", vrijwillige verkoopketen). Er is een 
geheel nieuw soort gegevens nodig die re lateerd zijn aan de 
distributiekanalen - waarvoor nog geen internationale classificatie 
overeen is gekomen -, voordat het mogelijk zal zijn om betrouwbare 
statistische vergelijkingen te maken van de distributie in 
verschI IIende Ianden. 
De Commissie heeft reeds een programma aangenomen inzake de 
ontwikkeling van statistische gegevens voor de dienstensector 
(C0M(90)578 van 17 december 1990) en aan de Raad toegezonden; in deze 
context heeft zij nu een begin gemaakt met een werkprogramma over 
handelsstatistieken ten einde een geïntegreerd systeem op te zetten 
voor het verzamelen, het verwerken en de distributie van statistieken 
die vergelijkbaar zijn met statistische systemen van de Gemeenschap op 
andere gebieden. Een dergelijk systeem zal nauwe samenwerking 
vereisen tussen het Bureau voor de Statistiek van de Europese 
Gemeenschappen (BSEG) en de nationale bureaus voor de statistiek, 
alsmede regelingen om de gebruikers bij de ontwikkeling van het 
systeem te betrekken. 
De Commissie denkt dat dit systeem, wanneer het eenmaal Is opgezet -
een proces dat een aantal jaren In beslag zal nemen - een totaalbeeld 
zal verschaffen van de structuur van en de trend in distributie op 
Jaarbasis, aangevuld met sleutel indicatoren voor de economische 
analyse op korte termijn, welke elke maand of elk kwartaal worden 
verzameld. Het is de bedoeling dat voor het verzamelen van deze 
gegevens onderzoeksgegevens zullen worden verzameld, waarbij wordt 
uitgegaan van steekproeven alsmede totalen uit officiële bronnen. De 
doelstelling zal zijn te streven naar meer inzicht in het 
handelsgedrag en -beleid alsmede naar meting van economische 
totaalcijfers. In de loop van 1991 zal een voorstel voor een 
richtlijn van de Raad worden ingediend waarin de juridische basis 
uiteen wordt gezet voor de eerste fase van dit programma - de 
jaarlijkse reeksen - welke gevolgd kunnen worden door latere 
vooretellen. 
./... 
2.2. Inzicht In het geheel van de voorschriften 
In zijn resolutie van 14 november 1989 verzocht de Raad de Commissi o 
om een gegevensbasls aan te leggen en bij te houden van het grote 
aantal bepalingen van het nationaal en communautair recht en andere 
maatregelen die betrekking hebben op de handel. Er is een contract 
gesloten met deskundigen voor het eerste stadium van dit project, dat 
met volledige medewerking van de nationale overheden wordt uitgevoerd 
en waarvan de eerste resultaten in de eerste helft van 1991 zullen 
worden gepubliceerd. Op verzoek van de Raad zullen de resultaten 
hiervan beschikbaar worden gesteld aan alle gebruikers, met name de 
nationale administraties en ondernemingen, en zullen zij de basis 
vormen voor besprekingen die gehouden zullen worden in het kader van 
de Groep van directeuren-generaal. De volgende stap zal zijn dat 
wordt nagegaan in hoeverre verschillen in de nationale wetgeving de 
internationalisering van de distributie vertragen. 
2.3. inzicht In de structurele ontwikkeling van ds distributie 
De Commissie heeft reeds een begin gemaakt met een programma van 
studies die bedoeld zijn om het Inzicht in de handelsbedrlJvigheld en 
de handelssector In Europa te verbeteren, en die vooral betrekking 
hebben op de onderwerpen die in deze mededeling worden uitgewerkt. 
Prioriteit zal worden verleend aan : 
- de veranderende rol van de groothandel, vooral bij de distributie 
van goederen ten behoeve van de industrie; 
- de gevolgen van de technologische vooruitgang voor handels- en 
managementmethoden, de betrekkingen tussen distributiebedrijven en 
producenten en de ontwikkeling van de nieuwe Internationale markt 
voor "afstandsverkoop"; 
- de rol en de aard van de geassocieerde bedrijven (franchising, 
Inkoopcombinaties en vrijwillige f 11laalbedrijven), en andere 
onderwerpen die betrekking hebben op de situatie van kleine en 
middelgrote handelsbedrijven; 
- verdere werkzaamheden, in aansluiting op een reeds voltooide studie 
van de detailhandel in Oost-Europa, om na te gaan welke praktische 
maatregelen kunnen worden getroffen om handelsbedrijven uit de 
Gemeenschap aan te moedigen meer te Investeren en meer te doen aan 
scholing, alsmede om de activiteiten van nieuwe bedrijven, en 
netwerken en federaties van bedrijven in Midden-Europa te steunen 
(in technische steun voor de exporthandel van Polen en Hongarije is 
reeds voorzien In het kader van het PHARE-programma). 
.../... 
— lü -
MÔV voldoening kan worden vastgesteld dat het toenemendu belang van de 
handel voor de Europese economie als geheel reeds heeft ga Ie ld tot het 
ontstaan van een aantal "centres of excellence", met deskundigheid op 
het gebied van de distributiesector, aan universiteiten, hogere 
handelsscholen en onderzoekscentra In de hele Gemeenschap. Er zijn 
een aantal Initiatieven genomen om de contacten tussen deze centra te 
verbeteren. De Commissie is bezig contacten te leggen met deze in 
wording zijnde netwerken en onderzoekt hoe ze in het kader van het 
ERASMUS-Programma kunnen worden aangemoedigd. De Commissie Is tevens 
voornemens zoveel mogelijk gebruik te maken van deze contacten bij de 
opstelling en uitvoering van het voorgenomen werkprogramma. 
2.4. Het bewustzijn van handelsbedr11yen verhogen 
Het doel is handelskringen meer bewust te maken van de belangen die in 
het geding zijn bij de voltooiing van de interne markt, en van het 
fundamentele verband dat er bestaat tussen de steeds snellere 
omwentelingen in de handelsmethoden en de Internationalisering van de 
markt. 
Naast de bureaus en bijkantoren van de Commissie in de Lld-Staten, die 
onder meer algemene informatie verstrekken over de Gemeenschap en haar 
beleid, heeft de Commissie al een netwerk van inlichtingenkantoren in 
de hele Gemeenschap opgericht (EURO-Info-Centres) om het 
bedrijfsleven, en vooral de kleine en middelgrote ondernemingen, de 
beschikking te geven over betrouwbare bronnen van informatie over de 
Gemeenschap en het proces van de voltooiing van de interne markt. In 
de eerste fase van de opbouw van deze dienst werd de nadruk gelegd op 
het verlenen van assistentie aan industriebedr1Jven. De ervaring 
leert reeds dat de kleine industriële ondernemingen die bij de EIC's 
te rade gaan vooral problemen hebben met de distributie; de Commissie 
wil daarom de deskundigheid van de EIC-medewerkers op dit gebied 
verhogen. 
Op alle niveaus van de handel en distributie moet voorts het 
bewustzijn van de internationale dimensie van de handelssector worden 
vergroot. De Commissie heeft een voorstudie gemaakt van de methoden 
om deze doelstelling te bereiken en overweegt de oplossing van een 
persagentschap voor rechtstreekse informatie van de uitgebreide 
vakpers voor handel en distributie, zodat de niet ter zake 
geïnformeerde iezer die werkzaam is in de distributie regelmatig op de 
hoogte wordt gehouden van de ideeën en ontwikkelingen in de 
Gemeenschap. 
.../... 
- i6 -
3. HET WETTELIJKE KADER VOOR DE DISTRIBUTIE IN DE GEMEENSCHAP 
3.1. Verbetering van de toegang tot de Europese markt 
Het wetgevingsprogramma van het Witboek inzake de voltooiing van de 
interne markt is vooral gericht op gevallen waarin de verschillen in 
de nationale wetgevingen tot handelsbelemmeringen leiden. Hoewel het 
merendeel rechtstreeks betrekking heeft op de handel, hebben slechts 
twee voorstellen (Inzake betaalkaarten en toegang tot elektronische 
netwerken) rechtstreeks betrekking op de distributiesector en werd 
geen van beide voorstellen in de oorspronkelijk voorgenomen vorm 
uitgewerkt. Er zijn talrijke nationale en plaatselijke wettelijke 
voorstellen die betrekking hebben op de handelsbedriJvigheld en het 
hoofdzakelijk nationale of plaatselijke karakter van de handelssector 
onderstrepen. 
Er Is derhalve geen aanleiding voor communautaire wetgeving, behalve 
in een zeer beperkt aantal gevallen waar verschillen tussen de 
nationale voorschriften de Internationalisering van deze sector 
dreigen te belemmeren - en met name waar de marketIngmethode een 
intrinsiek transnationaal karakter heeft. 
Zelfs In deze gevallen is de Commissie van mening dat het 
handelsproces aan zo weinig mogelijk regels moet worden onderworpen. 
De beste oplossing lijkt derhalve om een raadplegingsprocedure in te 
leiden om na te gaan of via zelfregeling een oplossing kan worden 
gevonden. Deze aanpak zal waarschijnlijk bijzonder geschikt blijken 
te zijn voor nieuwe problemen die door de snelle veranderingen in de 
handelsmethode en -technieken de behoefte doen gevoelen aan 
regelgeving. 
Voor een succesvol systeem van zelfregeling In de Gemeenschap is een 
algemeen erkende gedragscode noodzakelijk die door alle betrokkenen 
wordt aanvaard, alsmede een doeltreffend mechanisme om de naleving 
ervan af te dwingen. Dit maakt het op zijn beurt noodzakelijk dat 
binnen de betrokken nationale en internationale beroepsorganisaties 
een instantie met de nodige beslissingsbevoegdheid in het leven wordt 
geroepen en dat er mogelijkheden worden gecreëerd om in beroep te 
gaan-, tevens is vereist dat dergelijke systemen verenigbaar zijn met 
de communautaire wetgeving met inbegrip van het mededingingsrecht. 
Maar zelfregeling is een aanpak die acties van de overheid niet 
uitsluit wanneer het algemeen belang er duidelijk mee gediend is dat 
er gedragsnormen worden overeengekomen. Het optreden van de 
Gemeenschap kan nog altijd noodzakelijk zijn wanneer blijkt dat met 
vrijwillige gedragsregels de problemen niet kunnen worden opgelost. 
In de resolutie van de Raad van 14 november 1989 wordt met name 
verwezen naar twee van dergelijke gevallen. In een door de European 
Franchise Association in 1990 aangenomen gedragscode werd het probleem 
van pre-contractuele voorlopige beschikkingen voor het sluiten van 
franchise-overeenkomsten aangevat. Een soortgelijke aanpak wordt 
.../... 
- 17 -
toegepast met betrekking tot elektronische betalingen; 
handelsfederatles die financiële instellingen on de kleinhandel 
vertegenwoordigen zijn bezig gedragscodes uit te werken Inzake de 
betrekkingen tussen de kaartverstrekkers en de kaarthouders 
overeenkomstig de aanbevelingen van de Commissie 87/598/EEG en 
88/590/EEG. 
3.2. Een reeks regels verschaffen voor nieuwe vormen van distributie zonder 
grenzen 
Een terrein dat duidelijk van potentieel belang is, is de kleine maar 
groeiende multinationale markt van de afstandsverkoop, waarbij gebruik 
wordt gemaakt van de nieuwe technieken van meertalige 
persboodschappen, radio- en televisie-uitzendingen en reclame. De 
Commissie streeft er op dit terrein naar dat potentiële nieuwe 
belemmeringen op de Interne markt worden onderkend een aangepakt nog 
voordat zij zich voordoen. Gezien het multinationale karakter van 
deze markt kan op grond van het subsidiariteitsbeginsel worden 
geconcludeerd dat, Indien er enig wettelijk kader nodig is, dit direct 
op communautair niveau dient te worden vastgesteld. Of een dergelijke 
wetgeving al dan niet nodig is staat nog ter discussie. De Commissie 
heeft al in haar Actieplan voor het beleid Inzake 
consumentenbescherming (mei 1990) aangekondigd te zullen nagaan of het 
wenselijk Is om richtlijn 85/577 van de Raad inzake overeenkomsten die 
bulten de verkoopruimten zijn gesloten - de zogenaamde "verkoop-aan-
de-deur-richtIIJn" - van toepassing te maken op afstandsverkoop In het 
algemeen. Ook zal in de toekomst misschien moeten worden onderzocht 
op welke mogelijke manieren de afgifte van vergunningen aan bedrijven 
die zich bezighouden met de afstandsverkoop, alsmede het vaststellen 
van gedragsnormen voor de verkoop per telefoon en televisie, kan 
worden geregeld. Van dergelijke normen is reeds sprake in de 
vrijwillige gedragscodes die van toepassing zijn in bepaalde Lld-
Staten, en welke met name gericht zijn op de bescherming van de 
individuele privacy. 
Ook betalingen over de grenzen doen vraagstukken rijzen waarbij het 
voor de hand ligt dat op communautair niveau actie wordt ondernomen. 
De Commissie heeft in haar discussiedocument "Betalingen verrichten op 
de interne markt" een aantal problemen beschreven die met name 
betrekking hebben op kleine firma's die betalingen verrichten hetzij 
op onregelmatige tijdstippen, hetzij van kleine bedragen of beide. In 
dergelijke gevallen zijn de kosten voor het verrichten en/of ontvangen 
van de betaling vaak zo hoog dat de winstmarge van de transactie wordt 
verlaagd of verdwijnt. Bij haar pogingen om de integratie van het 
Europese betalingssysteem te bevorderen zal de Commissie rekening 
blijven houden met de belangen van deze sector. 
.../... 
- lö ~ 
3.3. Toelichting OP het rechtskader voor samenwerJüm,ULSSÔELÎLÊÊLÎi»m 
Handel is een essentieel mechanisme dat ervoor zorgt dat leveranciers 
snel en flexibel reageren op de ontwikkeling van de behoeften van ÓQ 
klant. Het concurrentievermogen op alle niveaus van de 
bevoorradingsketen wordt steeds meer bepaald door de aard van de 
betrekkingen tussen bedrijven; door de invoering van nieuwe technieken 
speelt de gezamenlijke toegang tot gedetailleerde beheers informat Ie 
hierbij een steeds belangrijker rol. Deze wijziging in de 
handelsbetrekkingen kan gevolgen hebben voor de toepassing van de 
communautaire voorschriften Inzake mededinging. 
Artikel 85 van het Verdrag bepaalt dat overeenkomsten tussen 
ondernemingen die bedoeld zijn om de concurrentie te beperken verboden 
zijn, alhoewel talrijke overeenkomsten die geen beperkingen beogen of 
ten gevolge hebben niet onder artikel 85, lid 1, vallen-, bovendien 
kunnen uitzonderingen op dit algemene principe worden toegestaan op 
grond van artikel 85, lid 3, wanneer het om overeenkomsten gaat "die 
bijdragen tot verbetering van de produktle of van de verdeling der 
produkten of tot verbetering van de technische of economische 
vooruitgang, mits een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende 
voordelen de gebruikers ten goede komt". 
Met het op gang komen van het proces van internationalisering van de 
distributie als reactie op de voltooiing van de interne markt zal een 
toenemend aantal bedrijven - vooral kleine en middelgrote 
ondernemingen - in zowel de handels- als produktiesector 
waarschijnlijk tot de ontdekking komen dat de doeltreffendste manier 
om hun inkoop- en marketingstrategieën aan te passen aan de grotere 
markt is om aan enige vorm van gezamenlijke activiteit met andere 
bedrijven deel te nemen. Voor sommige van deze gezamenlijke 
activiteiten - bij voorbeeld alleenverkoopovereenkomsten (Verordening 
nr. 1983/83 van de Commissie) en franchlse-overeenkomsten (Verordening 
nr. 4087/88) - gelden groepsvrijstellingen op grond van artikel 85, 
I id 3, maar voor andere niet, bij voorbeeld inkoopcombinaties vàn 
groothandelaren die op coöperatieve basis werken ten behoeve van 
kleine onafhankelijke detailhandelaren en die meestal een plaatselijk 
karakter hebben en In veel opzichten - vooral door het gebruik van 
merknamen voor de detailhandel - op franchise-overeenkomsten lijken. 
Dergelijke overeenkomsten hebben vanzelfsprekend een weerslag op de 
concurrentievoorwaarden doch kunnen tegelijkertijd een noodzakelijke 
voorwaarde zijn voor het creëren van nieuwe distributiekanalen die als 
een economisch voordeel kunnen worden beschouwd zoals bedoeld in 
bovengenoemd artikel 85, Md 3. Met name de verdere ontwikkeling van 
grensoverschrijdende dlstributlemogelIJkheden is van essentieel belang 
voor het creëren van een gunstig economisch milieu voor KMO's. Een 
industriële onderneming kan zeer wel van mening zijn dat ze niet het 
risico kan nemen om multinationale distributiekanalen op te bouwen 
zonder beschermd te worden door een alleenverkoopovereenkomst; een 
.../.. 
- 19 -
kleine winkelier zal misschien geen toegang kunnen krijgen tot 
eventuele nieuwe bevoorradingsbronnen buiten zijn eigen land, behalve 
wanneer hij de zaak ter hand neemt samen met mede-winkel Iers; kleine 
bedrijven zullen wellicht niet in staat zijn om op nationale of 
Internationale schaal een verkoopbevordering te doen, behalve in 
samenwerking met andere bedrijven. 
Grote handelsbedrijven hebben er ook belang bij, vooral gezien het 
feit dat met de totstandkoming van de interne markt waarschijnlijk een 
groter goederenaanbod op de markt komt, om hun deskundigheid op het 
gebied van inkoop, marketing en andere terreinen te bundelen; de 
laatste tijd hebben diverse vormen van grensoverschrijdende 
samenwerking hun intrede gedaan en hebben verschillende van de 
belangrijkere groothandelaars vrijwillige fiIiaalbedrijven 
georganiseerd die op multinationaal niveau bijzonder succesvol zijn. 
Hoewel dit soort samenwerkingsverbanden ook tot gevolg kan hebben dat 
er nieuwe distributiekanalen worden geopend, Is bijzondere 
waakzaamheid geboden bij de toepassing van de 
mededingingsvoorschriften in gevallen waarin de betrokken bedrijven 
een grote koopkracht hebben. 
Om het bedrijfsleven, en vooral kleine en middelgrote bedrijven, In 
staat te stellen goede strategieën te ontwikkelen voor de uitbreiding 
van hun activiteiten op de grote Europese markt is het essentieel dat 
de Gemeenschapswetgeving duidelijk en op grote schaal bekend Is en 
tevens dat de nationale, voor mededinging bevoegde autoriteiten 
vologens principes handelen die verenigbaar zijn met die welke in 
communautair verband zijn overeengekomen. Deze kwestie wordt steeds 
belangrijker. De Commissie overweegt derhalve haar standpunt over de 
vraag of de hierboven bedoelde regelingen verenigbaar zijn met de 
mededingingswetgeving verder toe te lichten. 
4. TOEPASSING OP DE DISTRIBUTIESECTOR VAN COMMUNAUTAIRE BELEIDSMAATREGELEN 
VOOR ECONOMISCHE SAMENHANG EN ONTWIKKELING 
Distributie hangt samen met alle aspecten van de economische 
bedrijvigheid, en een distributiebeleid moet deze handelsactiviteit 
derhalve niet als op zichzelf staand beschouwen doch zich richten op de 
raakvlakken ervan met de economie als geheel. De Commissie Is van 
mening dat bij alle beleidsmaatregelen rekening moet worden gehouden met 
het belang van distributie ten einde een harmonieuze ontwikkeling, 
innovatie en groei aan te moedigen en de verschillen tussen de regio's 
binnen de Gemeenschap te reduceren. 
4.1. Beroepsopleiding 
De commerciële revolutie heeft aanzienlijke - en in sommige opzichten 
onbevredigende - gevolgen gehad voor de aard en de structuur van de 
werkgelegenheid in de dietributie. Enerzijds hoeft het management, 
door de automat leer ing van estent iele werkzaamheden als boekhouden en 
voorraadadministratie, vooral in grotere bedrijven, zich niet meer 
.../... 
- «ij -
uitsluitend bezig te houden met korte-termijnproblemen an de 
verbetering van het rendement van vernieuwingen in management, 
marketing, ontwerp en strategische planning. 
Hoewel de managementwerkzaamheden zijn uitgebreid en meer Inhoud 
hebben gekregen heeft het automatiseringsproces anderzijds ook tot 
gevolg gehad dat voor het werk op het laagste niveau minder 
vakbekwaamheid vereist Is. Voor de distributie op grote schaal wordt 
steeds meer gebruik gemaakt van vrij laaggeschoolde arbeidskrachten, 
waaronder veel deeltijds- of seizoenwerkers. Door de demografische 
ontwikkelingen, vooral In Noord-Europa, begint het al moeilijk te 
worden om personeel te vinden voor dit soort werk. Tegelijkertijd is 
er een groeiende behoefte aan geschoold personeel voor het lagere 
management. Grote bedrijven hebben moeilijkheden om het juiste 
personeel aan te trekken. 
Een groot deel van het personeel In de detailhandel (70-80 %) bestaat 
uit vrouwen, die steeds vaker opklimmen van het laagste niveau tot het 
lagere management, vooral in afdelingen die zich bezighouden met de 
inkoop, marketing en het ontwerpen. Het is echter teleurstellend te 
zien dat vrouwen over het algemeen niet beter lijken te zijn 
vertegenwoordigd In het hogere management van de distributiesector dan 
in andere sectoren van de economie. 
Drie afzonderlijke factoren, te weten de voltooiing van de Interne 
markt, de hierboven uiteengezette werkgelegenheidssituatie in de 
distributiesector en de steeds snellere veranderingen in de 
handelsmethoden als gevolg van de technische vooruitgang, leiden te 
zamen tot de conclusie dat handel en distributie een bijzonder 
belangrijke doel sector zijn voor het communautaire beleid inzake 
beroepsopleiding. Er is een snelle verbetering van de vakbekwaamheid, 
kennis en managementtechnieken in de distributie noodzakelijk om 
adequaat te kunnen reageren op de nieuwe kansen die het programma voor 
1992 biedt. 
Sedert de goedkeuring door de Raad in 1986 van het COMETT-Programma 
tot verbetering van de scholing met het oog op technologische 
veranderingen heeft de Gemeenschap steeds meer Initiatieven ontplooid 
ten einde scholing tot een essentieel onderdeel te maken van het 
communautaire beleid voor economische ontwikkeling, met name op het 
gebied van de technologie (COMETT, EUROTECNET), talen (LINGUA), 
uitwisseling en versterking van de banden tusssen universiteiten 
(ERASMUS), beroepsopleiding en Internationale ervaring voor Jonge 
werknemers (PETRA) en opleiding voor vrouwen (IRIS). Het DELTA-
Programma onderzoekt de toepassing van de informatie- en 
communicatietechnologie op de leer techno log Ie en bekijkt de 
voorwaarden die nodig zijn om de herscholing en managementontwikkeiing 
ter ondersteuning van de technische innovatie aan te moedigen. Het 
meer recente programma FORCE, datop 29 mei 1990 door de Raad werd 
goedgekeurd, baant de weg voor een systematisch beleid inzake 
voortdurende scholing en opleiding In bedrijven. 
Hoewel de meeste van deze programma's hoofdzakelijk ten behoeve van de 
produktlesector zijn opgezet, bieden ze alle aanzienlijke 
mogelijkheden voor handel en distributie, hoewel In de praktijk de 
belangstelling en de deelname in deze sector niet zo groot blijkt te 
.../... 
21 -
zijn. Het is in deze context van belang dat de CECD on EUROFIET in 
september 1990 met goedkeuring van de Commissie overeenkwamen bepaalde 
activiteiten te ondernemen met betrekking tot opleiding in de 
kleinhandel. Het moet een belangrijke prioriteit zijn bij het overleg 
en de voorlichting zoals hierboven bedoeld dat het bedrijfsleven, de 
centrale opleidingsorganen en de overheidsinstanties (die nauw 
betrokken zijn bij alle details van de tenuitvoerlegging van alla 
communautaire scholingsprogramma's) beter bekend raken met alles wat 
de Gemeenschap op dit gebied doet. Ook Is er speciale aandacht nodig 
voor de bijzondere behoeften van kleine en middelgrote bedrijven, een 
vraagstuk dat aan de orde wordt gesteld in de mededeling van de 
Commissie van januari 1990 betreffende de voorbereiding van het MKB 
voor 1992 door experimentele scholingsprogramma's. 
De Commissie heeft in elk geval al besloten dat In het kader van het 
FORCE-Programma prioriteit moet worden verleend aan de detailhandel. 
In het eerste stadium van dit programma maakt de Commissie, in 
samenwerking met het CEDEFOP, een volledige inventaris op van de 
vakbekwaamheden, gevraagde vakkundigheid en bestaande 
scholingsregelingen in alle sectoren van de detailhandel. Deze 
studie, die in de loop van 1991 zal worden voltooid, zal een goed 
uitgangspunt bieden om ervoor te zorgen dat volledig rekening wordt 
gehouden met de distributie bij het ontwikkelen van beleidsmaatregelen 
en programma's voor opleiding. 
4.2. De structuurfondsen 
Het doel van de communautaire structuurfondsen (het Oriëntatie- en 
Garantiefonds voor de Landbouw - het orlëntatiedeel - het Sociaal 
Fonds en het Regionaal Ontwikkelingsfonds) is de economische en 
sociale samenhang te bevorderen, met name bij programma's die 
gezamenlijk door de nationale autoriteiten en de Gemeenschap zijn 
vastgesteld en goedgekeurd ter ondersteuning van achtergestelde 
regio's of groepen. 
Voor de fondsen is een taak weggelegd bij de modernisering van de 
distributie, met name In regio's en sectoren waar de produktlebasIs 
wordt beperkt door de ontoereikende distributiekanalen. Met deze 
fondsen wordt bij voorbeeld steun verleend om : 
- te zorgen voor de continuïteit van de elementaire diensten in 
afgelegen plattelandsgebieden-, 
- steun te verlenen aan de betere Integratie van KMO's in 
steungebleden In distributie- en marketingnetwerken, met 
gebruikmaking van bij voorbeeld geavanceerde 
te IecommunI cat Ied i ensten; 
- om de beroepsopleiding te steunen. 
.../... 
- 22 
Recente Inît lat leven v?,n de Gemeenschap Ma in deze context van belang 
zijn zijn onder meer TELEMATIQUE voor geavanceerde diensten op het 
gebieden van de telecommunicatie, LEADER voor de 
plattelandsontwikkeling, het NOW-Initlat lef voor vrouwen en EUROFORM 
voor transnationale opleiding. 
in december 1990 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een 
voorstel van de Portugese regering om in het kader van het EFRO geld 
uit te trekken voor de modernisering van het Portugese 
distributiesysteem, waarbij vooral de nadruk wordt gelegd op 
Investeringen in technologie en de ontwikkeling van structuren voor 
samenwerking en associaties tussen kleine ondernemingen. 
Het bestaande begrotingskader loopt eind 1993 af, en de Commissie Is 
bezig de werking van deze fondsen opnieuw te bezien. 
4.3. Technologische innovatie In handelsbedr1Iven 
De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën brengen diepgaande 
veranderingen teweeg in de handelsmethoden, en om te zorgen voor een 
evenwichtige en harmonieuze ontwikkeling van het Europese 
handelssysteem is het van wezenlijk belang dat dit innovatieproces 
niet alleen mogelijk is voor grote maar ook voor kleine en middelgrote 
ondernemingen, en niet alleen In de meer welvarende delen van de 
Gemeenschap maar ook In de achtergestelde regio's. 
Zowel bij de verschillende hierboven genoemde programma's voor 
beroepsopleiding als bij de programma's tot bevordering van onderzoek, 
ontwikkeling en innovatie van de Gemeenschap komen deze vraagstukken 
ruim aan bod. Op communautair niveau zijn de volgende initiatieven 
van bijzonder belang : 
- Het strategisch programma voor innovatie en overdracht van 
technologie (SPRINT) is met name gericht op de noodzaak technische 
mogelijkheden commercieel te exploiteren. Het houdt zich met name 
bezig met de noodzaak nieuwe produkten, processen en diensten op 
marketinggebied te ontwikkelen, en derhalve met het vraagstuk van 
de betrekkingen tussen bedrijven in het algemeen, in het kader van 
SPRINT worden momenteel verschillende projecten gefinancierd Inzake 
de betrekkingen tussen gebruiker en leverancier, "Just in tlme"-
logistiek en de ontwikkeling van management. Een 
haalbaarheidsstudie wordt uitgevoerd voor een grootschalig project 
voor de Invoering van nieuwe technologieën ter ondersteuning van 
"rapid response" in de schoenenindustrie. Deze kwesties worden 
eveneens bekeken binnen de textielsector, in het kader van een op 
initiatief van het directoraat-generaal interne markt en industrie 
van de Commissie gelanceerde studie. 
in het kader van het IMPACT-Programma voor informatiemarketing is 
men bezig met projecten die betrekking hebben op de toepassing van 
geavanceerde technologie op de logistieke aspecten van het vervoer 
over de weg. 
.../... 
- 23 -
- in het k£do; van hot TEDiS-^rogramm: , marin datsc-^...;**;-: 
aengernoaeHgd, onderzoekt een jurldfschs adviescommissie t ,J 
vsiranciör ingar ©r in de handelswetgeving en do handoSsprocutiures 
moeten worden aangebracht als gevolg van de overschakeling van 
conventionele handelsadmlnlstratIe op elektronische communicatie, 
en in dit verband wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van e-
"datacommunI cat I e-mode lovereenkomst", een soort contrac' dat do 
Juridische grondslag zou kunnen vormen voor de. elektronische 
betrekkingen tussen bedrijven-, tevens zijn exper imentelo 
Initiatieven gestart Inzake de gevolgen van datacommunicatie voor 
de betrekkkingen tussen bedrijven. 
- In zijn resolutie van 22 Januari 1990 verzocht de Raad de Commissie 
om beleidsvoorstellen uit te werken voor transeuropese netwerken, 
met Inbegrip van telecommunicatie- en opleldlngsnetwerken en met 
bijzondere aandacht voor compatibiliteit en Interoperabiliteit. In 
december 1990 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een 
mededeling van de Raad waarin wordt benadrukt hoe belangrijk het is 
dat er werkelijke transnationale netwerken worden ontwikkeld, met 
name wat betreft vervoer, telecommunicatie, energie en 
beroepsopleiding. 
Bij de aanpak van innovatie in de handelssector kan de Commissie 
eveneens gebruik maken van de ervaring die Is opgedaan in de 
particuliere en de overheidssector. Bij voorbeeld *. 
- In de handelssector bestaat bij het ontwikkelen van informatie In 
managementsystemen het probleem op welke wijze de zeer grote 
hoeveelheid gegevens die door verkooppuntensystemen worden 
geproduceerd verwerkt en geïnterpreteerd moeten worden om nuttige 
informatie op te leveren voor de besluitvorming. Deze 
Interpretatie omvat uiteraard subjectieve veronderstellingen; 
leveranciers en distributeurs zullen elk gegeven vanuit hun eigen 
gezichtspunt Interpreteren, en de hieruit voortvloeiende 
verschillen In management kunnen bijzondere moeilijkheden opleveren 
wanneer leveranciers en distributeurs over de grenzen werken en in 
verschillende talen. Een interessant voorbeeld hiervan Is de 
zogeheten "Direct Product ProfItabiIlty"-technlek waarbij de omzet 
en de winst voor elk afzonderlijk artikel worden vastgesteld. Om 
een milieu te creëren dat bevorderlijk is voor de ontwikkeling van 
nieuwe handelsbetrekkingen, met name over de grenzen, is het nodig 
dat de benaderingen van dit soort analyses enigszins samenvallen. 
Om die reden hebben de Gemeenschap en het publiek, en niet alleen 
het bedrijfsleven, er belang bij dat er een gezamenlijke aanpak 
ontstaat van dit soort geavanceerde systemen voor de behandeling 
van gegevens. 
In sommige landen hebben beroepsorganisaties en door de overheid 
gefinancierde Kamers van Koophandel initiatieven ontplooid om 
kleinere handelsbedrijven en de samenwerkingsverbanden waarbinnen 
zij opereren te helpen gelijke tred te houden met de technische 
vooruitgang en de verbetering van het management bij grotere 
.../... 
- 24 -
- bedrijven. Een bijzonder interessant voorbeeld is h«*t programma 
dat door de Italiaanse beroepsorganisaties, Confcommerclo, is 
opgezet en in het kader waarvan praktische steun wordt geboden bij 
technische ontwikkeling en managementtraining (met inbegrip van 
afstandsonderwijs) en regelingen zijn voorzien voor technische en 
financiële bijstand aan de deelnemende bedrijven. 
Het Is thans dringend geboden om deze verschillende Initiatieven te 
bundelen en het probleem rechtstreeks aan te pakken. De Commissie 
stelt derhalve voor een onderzoek in te stellen naar deze en andere 
hiermee samenhangende ontwikkelingen door gebruik te maken van de 
hierboven beschreven overlegmechanismen voor de handel en de 
managementcomités voor de voornaamste betrokken communautaire 
programma's (met name SPRINT en TED IS). Het doel is na te gaan welke 
belemmeringen er zijn voor de penetratie van handeIstechnologle. 
Bijzondere aandacht zal worden besteed aan de toepassing van moderne 
technologie door kleine en middelgrote handelsbedrijven, aan de 
technische banden tussen handelsbedrijven en kleinere 
industrieondernemingen en aan de handelsbetrekkingen tussen bedrijven 
over de grenzen. Het doel is om tot concrete actievoorstellen te 
komen zoals : 
initiatieven van de overheid tot bevordering van investeringen in 
de verbetering van het management bij KMO's in de handelssector, 
ten einde psychologische en andere belemmeringen voor de toepassing 
van de moderne technologie te overwinnen; 
- overheidssteun voor pogingen van het bedrijfsleven om op 
internationaal niveau meer samenhang te brengen in 
handelswerkwijzen, met Inbegrip van technische normen. 
Conclusie 
Deze mededeling verschaft een overzicht van de vraagstukken die met het oog 
op de voltooiing van de interne markt en de huidige ontwikkelingen aan de 
orde zijn voor de distributiesector In verband met een uitgebreide reeks 
communautaire beleidsmaatregelen, die beogen dat distributie in de 
negentiger jaren een steeds meer transnationaal karakter aanneemt. 
Naarmate het programma vordert zullen verdere voorstellen worden ingediend, 
met name met betrekking tot het rechtskader, de beroepsopleiding en de 
technologie. 
.../... 
TOWARDS A SINGLE MARKET IN DISTRIBUTiOr 
STATISTICAL ANNEXE 
The quality of statistical information on the Distributive Trades is not at present sufficient to 
provide more than a genera! overview of the situation of and trends in distribution. Strîir J 
difficulties arise in particular because economic data is normally collected In acco "~ ce *vLh 
product category definitions (NACE); reliable distribution statistics will require the Q*/'~cîion of date 
according to supply channel definitions, for which no internationally recognised classifications exist. 
The picture is further complicated by the rapid changes in commercial structure and methods 
described in the Communication (Sections 1.2 and 1.3) which make it increasingly difficult to define 
clear frontiers (for example between wholesaling and retailing) within distribution, and between 
distribution and industry (for example between wholesaling and the commercial and distribution 
functions of manufacturing firms). 
The situation is still further confused by the existence of many email owner-managed firms, of 
self-employment, and of casual and seasonal employment. 
Table 1 provides an estimate of the importance of the distributive trades in the Economy as a 
whole. Tables 2 and 3 provides estimates of employment. Table 2 is limited to wage and salary 
earners only, and table 3, taken from a recent academic study, illustrates, for a few countries only, 
the relative importance of the self-employed, who are not included in table 2. 
Table 1 
Share of value-added for the distributive trades (1) in total output/ 
Part de la valeur ajoutée du commerce dans la production totale 
(%) 
Belgique 
Danmarke 
BR Deutschland 
Heiias 
Espana 
France 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
United 
Kingdom 
EC 
1) At factor cost. Ei 
2) Including reoove 
Source : Eurostat. Wholesale and retail 
trade services (2)/ 
Commerce de gros et de détail 
1980 
15.02 
14.28 
12.18 
12.88 
14.72 
13.43 
10.87 
17.08 
15.51 
13.37 
18.00 
11.59 
13.54 
nsemble des facteurs 
7 and repairs. Y cor 1986 
16.92 
15.31 
11.24 
13.73 
14.25 
13.34 
11.49 
17.19 
15.79 
13.21 
16.82 
13.32 
13.59 
i 
npris la récupéra Lodging and 
catering services/ 
Cafés, hotels, restaurants 
1980 
3.03 
1.28 
1.52 
N/A 
4.15 
2.42 
2.33 
2.83 
2.55 
1.86 
3.16 
1.72 
2.59 
ttion et la répara 1986 
3.28 
1.47 
1.63 
N/A 
6.68 
2.89 
2.32 
3.59 
1.99 
1.92 
3.61 
1.98 
2.57 
tion Total 
1980 
18.05 
15.56 
13.70 
15.47 
18.87 
15.85 
13.20 
19.91 
18.06 
15.23 
21.16 
13.31 
16.13 1986 
20.20 
16.78 
12.87 
16.30 
20.93 
16.23 
13.81 
20.78 
17.78 
15.13 
20.43 
15.30 
16.16 
25 
Table 2 
Number of wage and salary earners In the distributive trades, 1968 
Nombre de personnes oeeupées dans le commerce en 19M 
Belgique (1) 
Danmarke (1) 
BR Deutschland 
Hellas (1) 
Espana (1) 
France 
Ireland 
Italia (2) 
Luxembourg 
Portugal 
Nederland (1) 
United Kingdom (1) 
EC (12) 
Share of the Total 
Economy/Part dans 
toute l'économie Wholesale/ 
Commerce 
de gros 
164 112 
152 675 
953 192 
89 362 
262 200 
837 000 
37 800 
673 412 
8600 
62 750 
276 700 
928 201 
4446 004 
3.96 Scrap and 
waste 
materials/ 
Matériaux de 
récupération 
4 045 
2004 
25 379 
1 564 
5400 
18 700 
0 
N/A 
0200 
1000 
6500 
21702 
100 494 
0.09 N/A 
(E) Agents/ 
Agents 
commerciaux 
3 123 
5 410 
188 508 
15 517 
141600 
54 300 
0 700 
N/A 
0500 
1000 
6500 
28 478 
485 636 
0.43 N/A 
(E) Retail/ 
Commerce 
de détail 
164 992 
174 742 
1 757 340 
325 193 
527 400 
1386 500 
67 100 
656 816 
14 200 
197 871 
361 100 
2 110 490 
7 743 744 
6.90 Hotels and 
catering/ 
Cafés, hotels, 
restaurants 
65 524 
52 587 
458 795 
160 143 
318 600 
460 700 
35 000 
N/A 
6400 
86 000 
85 200 
1036 982 
3 365 431 
3.00 (E) Repairs/ 
Réparation 
35 000 
15 050 
310 200 
69 557 
128 100 
123 000 
6600 
N/A 
0500 
167 812 
54 600 
244 235 
336 624 
1.19 <E) Total 
distributive 
trades/ 
Total distribution 
436 796 
402 468 
3 693 414 
661336 
1256 200 
2 881000 
147 200 
2292 400 
30 400 
516 433 
790 700 
4370 086 
17 478 433 
15.58 (E) 
(E) Total economy 
employment/ 
Total des 
emplois dans 
l'économie 
3 046 797 
2 412 200 
23 348 000 
3 587 662 
7896 699 
18 097 000 
823 600 
22 924 OW 
154 100 
3 649 000 
4 631500 
21 574 926 
112145 484 
100 Distribution 
as share of 
total/ 
Part de ia 
distribution 
14.34 
16.68 
15.82 
18.43 
15.91 
15.92 
17.87 
10.00 
19.73 
14.15 
17.07 
20.26 
15.58 
Sources : Eurostat except for Kaiy/Eurostat à l'exception de l'Italie 
1) Data for 198 7/Don née 3 pour 1987 
;?) Data prepared by Centra di Studl sul Commercie (CESCOM), Bocconi University, Rary 
E) Approximate estimate./Donnée approximative. 
Table 3 
Employees and self-employed in Distributive Trades/ 
Salariés et travailleurs indépendants dans ia distribution 
1987 i 
Retail/Commerce de détail Wholesale/Commerce de gros 
Self-employed/ 
Indépendants Employees/ 
Salariés Total Self-employed 
Indépendants Employees 
Salariés Total 
Belgique 
France 
Italia 
Nederland 
UK(1) 93 935 
476 400 
1 614 714 
11900 
2990 000 164 992 
1 149 900 
656 816 
381402 
470 000 263 927 
1626 300 
2 271 530 
493 302 
3460 000 28 807 
15 400 
478 958 
25 600 
N/A 164 112 
876 500 
673 412 
297 999 
N/A 192 819 
951900 
1 152 370 
322 189 
N/A 
1) Figures for total oToisïriDuïïve^raHesc^Ty^otaTc^^ 
2) Source CESCOM (Milan, I), 1RS (Stirling, UK) and EIM (Zoetemeer, NL). 
The following tables illustrate some other important features of Distribution referred to in the Memorandum. 
Table 4 
RETAIL SALES VALUE AS A PERCENTAGE OF CONSUMER EXPENDITURE 
1982/1987 
% DES VENTES AU DETAIL DANS LA CONSOMMATION DES MENAGES 
1982 1987 
Hellas 
Portugal 
Italia 
Espana 
Belgique 
France 
BR Deutschland 
Nederland 
UK 
Danmarke 62.0 
59.0 
58.5 
55.0 
44.8 
44.6 
41.9 
44.4 
41.4 
40.0 62.0 
55.5 
53.5 
52.0 
44.0 
43.0 
41.6 
40.7 
40.5 
38.0 
Source : Euromonitor. 
Table 5 
NUMBER OF RETAIL OUTLETS AND SHOP DENSITY 1987/ 
NOMBRE DE POINTS DE VENTE ET DENSITE 
Espana 
Hellas 
Belgique 
Nederland 
France 
Danmarke 
Italia 
Ireland 
Portugal 
UK 
BR Deutschland YEAR/ANNEE 
1985 
1984 
1987 
1988 
1988 
1985 
1987 
1977 
1976 
1984 
1986 OUTLETS (000s)/ 
POINTS DE VENTE 
(eh milliers) 
739.9 
185.0 
114.0 
158.0 
590.0 
48.7 
5334 
31.3 
81.0 
343.2 
310.0 DENSITY 
19.2 
18.7 
11.5 
10.8 
10.5 
9.5 
9.3 
9.2 
9.0 
6.1 
5.1 
Source : Euromonitor. 
Notes: Density: outlets per thousand head of population 
Densité: nombre de magasins pour 1000 habitants 
27 
Table 6 
FOOD RETAILING 1987/C0MMERCE DE DETAIL AU M ENTAI RE 
Share of hypermarkets (%)/ Share of supermarkets (%)/ 
% des hypermarchés % des supermarchés 
Countries with high concentration 
in food retailing/ 
Pays à forte concentration dans le 
commerce de détail alimentaire 
France 39 41 
Belgique 18 58 
Nederlands* 4 54 
UK 24 31 
BR Deutschland 18 35 
Countries with low concentration 
In food retailing/ 
Pays à faible concentration dans le 
commerce de détail alimentaire 
Espana 16 20 
Italia 2 23 
Danmarke 0 N/A 
Portugal 3 N/A 
Hellas 0 N/A 
Ireland 0 N/A 
Source : AC Nielsen Company. 
Table 7 
RETAIL TRADE BY ORGANIZATION (1)/F0RMES DE COMMERCE DE DETAIL 
Belgique 
Danmarke 
Espana 
France 
Ireland 
Nederland 
Portugal 
UK Year/Année 
1983 
1984 
1984 
1983 
1984 
1985 
1984 
1984 Cooperatives 
N/A 
16 
3 
3 
1 
N/A 
4 
5 Department 
and variety 
stores and 
mail order/ 
Grands 
magasins et 
magasins 
populaires et 
vente par 
correspondanoe 
7 
N/A 
5 
8 
8 
2 
40 
18 Multiples/ 
Commerces 
à 
succursales 
multiples 
15 
28 
10 
25 
34 
27 
40 
47 Affiliations/ 
Commerce 
affiliés 
9 
56 
8 
16 
7 
34 
4 
5 Independents/ 
Indépendants 
69 
56 
74 
48 
50 
37 
52 
25 Total 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
(1) Cooperatives - cooperative societies; multiples - including hypermarket chains; Affiliations - voluntary chains and buying group 
members; independents - non-affiliated retailers. 
Source: Euromonitor. 
Coopératives - succursales multiples y compris les hypermarchés; commerces affiliés - chaînes volontaires et groupements d'achats; 
indépendants - commerces non-affiliés. 
28 
'fgSSSSS^Hiii " •'•••" • i n m Min. IIIIWI •' I/IIIII'IIMMIU — ••• ••»nii,l nm ' ni—^-n. n» •!• i'lf'il ilwwui !fl "V/iVüiii " I ' li'i' 'i '••!*••••'«• ••'• • \mm^^^fSBBHSBBfi!S!™SÏÏ!l^m? Vm 
Table 8 
MAIL ORDER MARKET SHARE OF TOTAL RETAIUNG 1982 - 1987/ 
PART DE LA VENTE PAR CORRESPONDANCE DANS LE TOTAL DU COMMERCE DE DETAIL 
% 1982 1987 
Belgique 1.3 1.4 
Danmarke 1.6 2.0 
France 2.4 2.7 
Italia 0.4 0.4 
Nederland 1.3 1.7 
Espana N/A 0.2 
UK 3.5 3.4 
BR Deutschland 5.7 5.7 
Source : Euromonitor. 
Table 9 
MARKET SHARE OF BUYING GROUPS AND VOLUNTARY CHAINS/ 
% DES GROUPEMENTS D'ACHATS ET DES CHAÎNES VOLONTAIRES 
1982 1988 
Belgique N/A 11 
Danmarke 33 33 
Finland N/A 40 
Nederland 33 32 
Norway 27 24 
Espana 2 4 
Sweden 35 36 
BR Deutschland 40 39 
Source: Euromonitor 
TABLE 10 \ 
BUSINESS FORMAT FRANCHISING/ 
FRANCHISE 
Belgique 
Danmarke 
France 
Italia 
Nederland 
UK 
BR 
Deutschland Number of franchising/Nbre de 
franchiseurs 
1985 
72 
N/A 
456 
79 
216 
N/A 
N/A 1988 
77 
8 
675 
197 
248 
270 
180 Number of franchlsed 
outJets/Nbre de franchisés 
1985 
3035 
N/A 
19 687 
8024 
6747 
N/A 
N/A 1988 
4045 
25 
29.698 
11.500 
8332 
20 000 
9000 Value of sales (Billion ECU)/ 
Valeur des ventes (en millions 
d'ECUs) 
1985 
2.48 
N/A 
12.17 
2.11 
4.3 
N/A 
N/A 1988 
2.85 
N/A 
13.15 
2.93 
5.4 
5.63 
4.8 
Source :.European Franchising Federations. 
29 
Table 11 
MAJOR RETAIL-BASED ORGANIZATIONS IN EUROPE/ 
CLASSEMENT DES PLUS GRANDES ENTREPRISES DU COMMERCE DE DETAIL EN EUROPE 
Company Turnover 1988/89 
(million ECU) Domestic base 
Metro 
Tengelmann 
Leclerc 
Intermarché 
Carrefour 
J. Sainsbury 
Albrecht 
Rewe-Leibbrand 
Marks & Spencer 
Vendex International 
Tesco 
Asko-Massa Group 
Karstadt 
Migros 
Gateway 
Promodès 
Ahold 
Otto Versand 
ICA 
Co-op AG 
Au Printemps Groupe 
Schickedanz-Ouelle 
Argyll 
Kesko 
KF Konsum 
Co-op Schweitz 
Auchan 
Casino 
Delhaize le Lion 
Euromarché Groupe 
Sears 
Boots 
ASDA 
Kingfisher 
Gus 
GIB 
C&A Brenninkmeyer 
FDB/Brugsen 
Co-op Italia 
Cora 
System U 17 108 
16 873 
10159 
9522 
8900 
8885 
8 584(1) 
7857 
7 714 
7 497 
7 105 
7039 
6895 
6 875 
6 807 
6563 
6544 
6 411 
6 331 
6 026 
5 795 
5 708 
5566 
5467 
5090 
5 021 
4 899(2) 
4854 
4854 
4 410 
4 075 
4 072 
4066 
4066 
3 955 
3 916 
3 836(2) 
3 748(2) 
3 708 
3 553 (1) 
3 521 \2) Germany 
Germany 
France 
France 
France 
UK 
Germany 
Germany 
UK 
Netherlands 
UK 
Germany 
Germany 
Switzerland 
UK 
France 
Netherlands 
Germany 
Sweden 
Germany 
France 
Germany 
UK 
Finland 
Sweden 
Switzerland 
France 
France 
Belgium 
France 
UK 
UK 
UK 
UK 
UK 
Belgium 
Germany 
Denmark 
rtaly 
France 
France 
(1) Estimate/Donnée estimée. 
(2)1987 
Source : Institute for Retail Studies, Stirling University. 
30 
FINANCIEEL OVERZICHT 
1. BETROKKEN BEGROTINGSPOSTEN 
B 5-320 Stimulerende maatregelen te gunste van het bedrijfsleven 
(midden- en kleinbedrijf) (Voorheen B 7770) 
B 5-322 Maatregeien op het gebied van handel en distributie (Voorheen 
B 7772) 
2. UITGAVEN VOORTVLOEIENDE UIT DE AAN DE COMMISSIE VOORGELEGDE BESLUITEN 
(Cijfers ter indicatie, afhankelijk van de beschikbare 
begrot i ngsm i ddeI en) 
1991 1992 1993 
1.450.000 1.250.000 1.250.000 
Deze cijfers bestrijken de in deel 1, 2 en 3 van het werkprogramma 
vermelde activiteiten met inbegrip van de statistische werkzaamheden die 
reeds zijn aangevangen, maar met uitzondering van extra uitgaven die 
nodig kunnen zijn met het oog op het komende voorstel voor een richtlijn 
van de Raad betreffende handelsstatistieken (punt 2.1). Ze hebben geen 
betrekking op aanvullende acties die nodig kunnen zijn als gevolg van de 
ontwikkeling van het werkprogramma en waarvoor, indien nodig 
afzonderlijke voorstellen zullen moeten worden ingediend. 
3. ANDERE FINANCIËLE GEVOLGEN 
Maatregelen ter aanmoediging van de beroepsopleiding waarvoor reeds 
toestemming is verleend binnen de toepasselijke begrotingsposten en met 
name het FORCE-programma. Voor eventuele extra-uitgaven dienen 
afzonderlijke voorstellen te worden ingediend. De eerste werkfase ter 
ondersteuning van de Innovatie en technische veranderingen (punt 4.3) 
omvat uitgaven voor studies die naar verwacht ten hoogste 500.000 ECU 
zullen bedragen. Hoe deze eerste fase gefinancierd zal worden Is nog 
niet vastgesteld, maar de middelen zouden gevonden kunnen worden in de 
bij punt 1 vermelde begrotingslijnen voor het bedrijfsleven. Voor 
eventuele extra uitgaven dienen afzonderlijke voorstellen te worden 
ingediend. 
~31-
ISSN 0254-1513 
COM(91)41def. 
DOCUMENTEN 
NL 02 
Catalogusnummer : CB-CO-91-110-NL-C 
ISBN 92-77-70380-6 
VERKOOPPRIJS tot 30 blz.: 3,50 ECU per 10 blz. meen 1,23 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg