Nr. C 97/38 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 8. 74 
RAADPLEGING  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
inzake  een  mededeling  van  de Commissie  aan  de Raad  betreffende  een communautair 
actieprogramma  „Tewerkstelling  van  gehandicapten  in normale  beroepen" 
A. VERZOEK  OM  ADVIES 
Op 2 januari  1974  heeft  de Raad  besloten,  vrijwillig  het Economisch  en Sociaal  Comité 
te raadplegen  aangaande  bovengenoemde  mededeling. 
Met een  brief  d.d.  2 januari  1974  heeft  de Voorzitter  van  de Raad  het  verzoek  om 
advies  aan de Voorzitter  van  het Economisch  en Sociaal  Comité  gezonden. 
B. TEKST  WAAROVER  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
IS GERAADPLEEGD 
De tekst  waarover  het Economisch  en Sociaal  Comité  is geraadpleegd,  is niet  bekend-
gemaakt  in het Publikatieblad,  van  de Europese  Gemeenschappen. 
C. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Tijdens  zijn  op 27 en 28 maart  1974  te Brussel  gehouden  119e  zitting  heeft  het Comité 
zijn aidvies  over  de sub  B opgenomen  tekst  vastgesteld  met  eenparigheid  van  stemmen 
van de aanwezige  of vertegenwoordigde  leden. 
De tekst  van  dit advies  luidt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het van  2 januari  1974  daterende  verzoek  om 
advies  van  de Raad  van  de Europese  Gemeenschap-
pen, 
Gezien  het door  zijn  Voorzitter  op 7 januari  1974 
overeenkomstig  artikel  22 van  het  Reglement  van 
Orde  genomen  besluit,  de Afdeling  voor  sociale 
vraagstukken  met  de voorbereiding  van  een  rapport 
en advies  inzake  dit onderwerp  te belasten, 
Gezien  het door  de Afdeling  voor  sociale  vraagstuk-
ken tijdens  haar  vergadering  van  14 maart  1974  op-
gestelde  advies, 
Gezien  het door  de rapporteur,  Sir John  Peel,  mon-
deling  uitgebrachte  rapport, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  119e  zitting 
van 27 en 28 maart  1974, 
Overwegende  dat  de toenemende  mechanisering  en 
technologische  ontwikkeling  op alle  terreinen  van 
het leven  een  sterke  stijging  van het aantal  gehandi-
capten  tot gevolg  hebben  gehad,  een tendens  die nog 
versterkt  is door  de toeneming  van  het aantal  gehan-
dicapten  wier  leven  dank  zij de vooruitgang  van  de 
medische  wetenschap  nu kan  worden  gered, 
Overwegende  dat er, zoals  in de Beleidslijnen  voor 
een sociaal  actieprogramma  werd  gesteld,  behoefte  is 
aan een  actie  voor  het opzetten  van  proefcentra  en het bevorderen  van  experimenten  met  de vorming 
van instructeurs  voor  de revalidatie  van  gehandicapte 
werknemers, 
Overwegende  dat het niet  voldoende  is maatregelen 
te treffen  met  het oog  op de volledige  maatschappe-
lijke en beroepsintegratie  van  gehandicapten,  maar 
er ook  behoefte  bestaat  aan  onderzoek  en actie  op 
het gebied  van  de ongevallenpreventie,  wil  men  de 
gestadige  toeneming  van  het  aantal  gehandicapten 
een halt  toeroepen, 
Overwegende  dat het communautair  actieprogramma 
onnodig  star  lijkt  en maatregelen  zouden  moeten 
worden  getroffen  om een  grotere  soepelheid  in de 
toepassing  ervan  mogelijk  te maken, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT: 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  hecht  zijn  goed-
keuring  aan de voorstellen  van  de Commissie  aan de 
Raad,  onder  voorbehoud  van  de volgende  opmerkin-
gen en wijzigingsvoorstellen. 
I. ALGEMENE  OPMERKINGEN 
1. De  in de titel  van  het actieprogramma  gebezig-
de uitdrukking  „in  normale  beroepen"  heeft  geen 
duidelijke  betekenis  in communautair  verband.  Het 
Comité  had  aangenomen  dat  hiermede  de privésec-
tor van  het bedrijfsleven  werd  bedoeld,  maar  maakt 
uit de tekst  op dat het de bedoeling  van  de Commis-
sie is in elk programma  alle  arbeidssectoren  op te 
nemen. 
16. 8. 74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 97/39 
2. In  het algemeen  kan  voorts  worden  gesteld  dat 
het document  weliswaar  vol  bewonderenswaardige 
bedoelingen  zit,  maar  te vaag  is en te weinig  speci-
fieke  en nauwkeurige  voorstellen  doet.  In deze  zin 
vormt  het dan  ook  geen  actieprogramma. 
3. Dat  men  zich  momenteel  zo om de tewerkstel-
ling van  gehandicapten  bekommert  is voornamelijk 
het gevolg  van  het feit  dat deze  groep  de laatste  ja-
ren snel  in aantal  is toegenomen.  Deze  toeneming 
heeft  twee  oorzaken.  In de eerste  plaats  hebben  de 
vooruitgang  van  de  medische  wetenschap  en de 
ontwikkeling  van  betere  wetenschappelijke  en tech-
nologische  behandelingsmethoden  tot  gevolg  dat 
thans  lichamelijk  of geestelijk  gehandicapte  kinderen 
in leven  blijven,  die vroeger  reeds  tijdens  of spoedig 
na de geboorte  zouden  zijn  gestorven;  anderzijds 
kunnen  tegenwoordig  ook  steeds  meer  volwassenen 
die als gevolg  van  een  slepende  ziekte  of een  ongeval 
minder  valide  zijn  gered  worden,  hoewel  zij dan 
vaak  permanent  gehandicapt  blijven.  De tweede  re-
den is dat tegenwoordig  veel  meer  gebruik  wordt  ge-
maakt  van  machines  (in  het  bijzonder  auto's)  en 
hierdoor  het  risico  van  verwonding  door  een  onge-
val aanzienlijk  groter  is geworden.  Zowel  thuis  als 
op het werk  gebeuren,  om talrijke  uiteenlopende  re-
denen,  maar  al te vaak  ongelukken. 
4. Het  Comité  juicht  iedere  maatregel  toe  die 
erop  is gericht  de volledige  maatschappelijke  en be-
roepsintegratie  van  gehandicapten  te bewerkstelligen; 
het meent  echter  dat  het  tevens  dringend  nodig  is 
een onderzoek  in te stellen  en tot acties  over  te gaan 
op het  gebied  van  de ongevallenpreventie,  waarbij 
bijzondere  aandacht  dient  te worden  besteed  aan  de 
voorlichting  en opvoeding  van  het publiek  ten einde 
ongevallen  en verwondingen  in de toekomst  zoveel 
mogelijk  te voorkomen. 
5. In  1969  werd  de Commissie  voor  de eerste 
maal  verzocht  een  gezamenlijk  actieprogramma  voor 
de maatschappelijke,  medische  en beroepsintegratie 
van gehandicapten  op te stellen.  Met  dat  doel  voor 
ogen  werd  een  reeks  colloquia  en studiedagen  geor-
ganiseerd  waarbij  deskundigen  van  verschillende  lan-
den hun  kennis  en ervaring  uitwisselden.  Voorts 
werd  een  aantal  werkgroepen  bestaande  uit deskun-
digen  van  de negen  landen  ingesteld  en ten  slotte 
kwam  een werkdocument  tot stand  dat als basis  voor 
de huidige  aanbevelingen  van  de Commissie  moest 
dienen.  Naar  gelang  van  de ernst  en de aard  van 
hun handicap  kunnen  de  gehandicapten  in drie 
hoofdcategorieën  worden  ingedeeld: 
a) Degenen  die  volledige  revalidatie  tegemoet  kun-
nen zien  en weer  normaal  zullen  kunnen  werken, 
hetzij  in hun  vroegere,  hetzij,  na omscholing,  in 
een nieuwe  betrekking. 
b) Degenen  voor  wie  revalidatie  en opleiding  tot op 
zekere  hoogte  mogelijk  is, maar  die  dan  alleen 
tewerkgesteld  kunnen  worden  in speciale  „be-
schutte"  werkplaatsen.  Hiertoe  dienen  tevens 
jongeren  met  een  aangeboren  lichamelijke  of geestelijke  handicap  te worden  gerekend,  die nog 
nooit  in een betrekking  werkzaam  zijn  geweest. 
c) Degenen  die  dermate  gehandicapt  zijn  dat  het 
onwaarschijnlijk  is dat  zij ooit  nog  enige  vorm 
van betaalde  arbeid  zullen  verrichten. 
6. De  onderhavige  voorstellen  van  de Commissie 
betreffen  hoofdzakelijk  categorie  a), hoewel  hierbij 
dient  te worden  opgemerkt  dat deze  drie  categorieën 
niet scherp  van  elkaar  kunnen  worden  gescheiden. 
Het Comité  juicht  het initiatief  en de gedetailleerde 
voorstellen  van  de Commissie  weliswaar  toe,  doch 
wijst  erop  dat  revalidatie  vanuit  het  oogpunt  van 
medische  en maatschappelijke  hulp  en beroepsbege-
leiding  een  onafgebroken  proces  is. Dit  begint  op 
het moment  van  de diagnose  van  een  handicap  of de 
vaststelling  van  de mogelijke  verbetering  ervan  tot 
een zo volledig  mogelijk  herstel  en het  vinden  van 
een betaalde  betrekking  in een  normale  werkkring. 
Daarom  is het niet  altijd  mogelijk  om reeds  bij de 
aanvang  van  een  revalidatieprogramma  nauwkeurig 
te bepalen  in hoeverre  op den  duur  herstel  en revali-
datie  mogelijk  zijn.  Dientengevolge  bestaat  er een 
zeer grote  behoefte  aan  een  zo groot  mogelijke  inte-
gratie  van  alle  instanties  die actief  betrokken  zijn  bij 
revalidatieprogramma's  — medische,  paramedische 
en sociale  organen  evenals  diensten  voor  arbeids-
voorziening. 
7. Het  Comité  betuigt  zijn  volledige  instemming 
met het standpunt  van  de Commissie  dat revalidatie 
een onafgebroken  proces  is en dat het een  vergissing 
zou zijn  om te trachten  bij voorbaat  reeds  getallen 
te noemen  of nauwkeurige  indelingen  te maken  met 
betrekking  tot de verschillende  fasen,  die onderling 
nauw  moeten  aansluiten  en elkaar  kunnen  overlap-
pen. 
8. Aangezien  de sociale  en economische  behoeften 
toenemen,  deze  behoeften  in onverschillig  welk  land 
verre  van  bevredigd  worden  en de financiële  midde-
len beperkt  zijn,  verheugt  het  het  Comité  dat  de 
Commissie  voorstellen  voor  de uitwerking  van  een 
zes jaren-programma  heeft  ingediend.  Gedurende 
deze  periode  zouden  veertien  a zestien  goed  bekend 
staande,  ervaren  en deskundige  centra  moeten  sa-
menwerken  bij het  zoeken  naar  nieuwe  methoden, 
het nemen  van  proeven  en het onderwijzen  en oplei-
den van  degenen  die  op dit werkterrein  in de toe-
komst  actief  werk  zullen  verrichten.  In het  tweede 
stadium  van  het programma  zullen  de tijdens  de eerste 
drie jaar  uitgewerkte  methoden  in praktijk  wor-
den gebracht;  ten slotte  zullen  de betrokken  instan-
ties op regionaal  niveau  de kosten  voor  de beroeps-
revalidatie  voor  hun  rekening  nemen  en zal  de 
beroepsrevalidatie  in het kader  van  een  werkgelegen-
heidsbeleid  worden  opgenomen. 
9. Het  Comité  erkent  dat  een  dergelijk  aan  de 
werkgelegenheid  gekoppeld  revalidatieprogramma 
zowel  uitvoerbaar  als lonend  is. Iedere  gehandicapte 
die volledig  gerevalideerd  kan  worden  voor  het uit-
oefenen  van  een  normaal  beroep  zorgt  voor  een 
Nr. C 97/40 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 8. 74 
verlichting  van  de medische  en sociale  lasten  die 
door  de Gemeenschap  moeten  worden  gedragen, 
heeft  door  zijn  terugkeer  in het  bedrijfsleven  een 
aandeel  in de produktie  en is hierdoor  in staat  zich 
beter  te ontplooien.  Het  Comité  wijst  er met  nadruk 
op dat  het economische  aspect  slechts  één  kant  be-
licht van  een  ingewikkeld  vraagstuk  dat tevens  psy-
chologische,  emotionele,  menselijke  en sociale  aspec-
ten vertoont. 
10. Het  Comité  meent  dat de Commissie  terecht 
bijzondere  nadruk  legt  op de economische  proble-
men die  uit  de tewerkstelling  van  gehandicapten 
voortvloeien,  maar  dat  daarnaast  bij de uitwerking 
van een  beleid  op dit gebied  evenveel  aandacht  zou 
moeten  worden  geschonken  aan  de gevolgen  welke 
lichamelijke  of geestelijke  invaliditeit  voor  een  per-
soon  hebben  doordat  de volledige  ontplooiing  van 
de persoonlijkheid  hierdoor  wordt  belemmerd. 
II. BIJZONDERE  OPMERKINGEN 
11. Het  Comité  wijst  erop  dat  het  programma 
reeds  in 1973  van  start  had  moeten  gaan  en het des-
betreffende  tijdsschema  daarom  in zijn  geheel  aange-
past moet  worden. 
12. In  verband  met  de nog  te bestuderen  definitie 
van de benaming  „centra"  en het feit  dat men  zich 
beperkt  tot de opleiding  van  instructeurs  merkt  het 
Comité  op,  dat  in sommige  landen  alle  functies  in 
verband  met  de revalidatie  en plaatsing  van  gehandi-
capten  binnen  het  kader  van  geïntegreerde  centra 
worden  uitgeoefend. 
13. In  andere  landen  kunnen  diagnose  en beoor-
deling,  medische  revalidatie,  beroepsrevalidatie  (zo 
nodig  de omscholing  inbegrepen)  en de uiteindelijke 
tewerkstelling  echter  worden  verricht  door,  welis-
waar  met  elkaar  in contact  staande,  maar  verschil-
lende  autoriteiten  of door  andere  organen. 
14. Het  Comité  acht  het van  belang  dat aan  het 
programma  een  voldoende  brede  basis  wordt  gege-
ven om de met  de beste  methoden  in de verschillen-
de fasen  van  het revalidatieproces  opgedane  ervaring 
te omvatten  en te kunnen  benutten. 15. De  Commissie  legt  er terecht  de nadruk  op 
dat de operationele  doeltreffendheid  van  elk project 
geleidelijk  aan  zou  moeten  worden  nagegaan.  Het 
Comité  betwijfelt  echter  of de kritische  beoordeling 
door  de leiders  van  de proefcentra  zelf,  zoals  in het 
document  wordt  voorgesteld,  werkelijk  voldoende  is. 
Waaraan  werkelijk  behoefte  bestaat  is een  kleine 
commissie  van  onafhankelijke  deskundigen  (b.v.  één 
van elk van  de negen  Lid-Staten)  die  geleidelijk  in 
staat  zou  zijn  elk programma  te controleren  en uit-
eindelijk  te beoordelen  of het  al dan  niet  doeltref-
fend is. Het  gelooft  niet  dat er werkelijk  behoefte  is 
aan het soort  comité  dat door  de Commissie  wordt 
aanbevolen  en dat  in ieder  geval  te groot  zou  zijn 
om efficiënt  te kunnen  werken.  Hoewel  een dergelijk 
op brede  basis  opgezet  orgaan  in de toekomst  van 
nut zou  kunnen  blijken,  is het de vaste  overtuiging 
van het Comité  dat de oprichting  ervan  in het begin-
stadium  van het programma  voorbarig  zou zijn. 
16. Het  bedoelde  comité  van  kleiner  formaat  dan 
het door  de Commissie  vorgestelde,  zou  moeten  be-
staan  uit deskundigen  die  ervaring  hebben  op het 
terrein  van  het verlenen  van  hulp  aan  gehandicapten, 
niet alleen  bij praktische  problemen  maar  ook  bij 
psychologische  moeilijkheden,  die vaak  zeer  belang-
rijk zijn. 
17. De  meeste  leden  van  het Comité  menen  dat de 
wijze  waarop  dit  probleem  door  de Commissie 
wordt  aangepakt  niet  voldoende  ruimte  voor  soepele 
aanpassingen  laat.  Voor  de opleiding  van revalidatie-
personeel  en de uitvoering  van  onderzoekprogram-
ma's  zou  niet  zonder  meer  bij voorbaat  een  periode 
van elk drie  jaar  moeten  worden  vastgesteld,  aange-
zien hiervoor  wellicht  meer  of minder  tijd  nodig  zal 
blijken  te zijn  en vooral  gezien  de noodzaak  een  en 
ander  zo snel  mogelijk  te verwezenlijken. 
Gedaan  te Brussel,  28 maart  1974. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
A. LAPPAS 
RAADPLEGING  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
inzake  de voorstellen  van  de Commissie  aan  de Raad  op het gebied  van  de scheeps-
bouw,  waaronder  een ontwerp-richtlijn  van  de Raad  betreffende  de steunverlening  aan 
de scheepsbouw,  alsmede  een  mededeling  van  de Commissie  aan  de Raad  over  de 
wijze  waarop  maatregelen  kunnen  worden  getroffen  op het gebied  van  de scheepsbouw 
A. VERZOEK  OM  ADVIES 
Op 23 november  1973  heeft  de Raad  besloten,  vrijwillig  het Economisch  en Sociaal 
Comité  te raadplegen  aangaande  bovenbedoelde  voorstellen. 
Met een brief  d.d.  29 november  1973  heeft  de Voorzitter  van  de Raad  het verzoek  om 
advies  aan  de Voorzitter  van  het Economisch  en Sociaal  Comité  gezonden.