betreffende het standpunt dat namens de Europese Unie in het kader van het Verdrag inzake toekomstige multilaterale samenwerking op visserijgebied in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan moet worden ingenomen wat betreft de door het Verenigd Koninkrijk ingediende aanvraag tot toetreding tot dat verdrag en tot intrekking van Besluit (EU) 2019/510 van de Raad

TOELICHTING

Dit voorstel betreft het besluit tot vaststelling van het standpunt dat namens de Europese Unie in het kader van het Verdrag inzake toekomstige multilaterale samenwerking op visserijgebied in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan (“het NEAFC-verdrag”) moet worden ingenomen in verband met de toetreding - op eigen titel tijdens de overgangsperiode - van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (“het Verenigd Koninkrijk”) tot dat verdrag.

1.Achtergrond van het voorstel

Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Raad kennisgegeven van zijn voornemen om zich uit de Europese Unie terug te trekken krachtens artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

De Unie en het Verenigd Koninkrijk hebben op grond van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie onderhandeld over een terugtrekkingsakkoord. Het terugtrekkingsakkoord is op 1 februari 2020 in werking getreden nadat het op 17 oktober 2019 was goedgekeurd, samen met de politieke verklaring waarin het kader wordt geschetst voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.

Artikel 127, lid 1, van het terugtrekkingsakkoord voorziet in een overgangsperiode gedurende welke het recht van de Unie op en in het Verenigd Koninkrijk van toepassing blijft (“de overgangsperiode”). De overgangsperiode loopt af op 31 december 2020. Krachtens artikel 129, lid 1, van het terugtrekkingsakkoord is het Verenigd Koninkrijk tijdens de overgangsperiode gebonden door de verplichtingen die voortvloeien uit de internationale overeenkomsten die zijn gesloten door de Unie, door lidstaten die namens de Unie optreden, of door de Unie en haar lidstaten samen. In artikel 129, lid 3, van het terugtrekkingsakkoord is bepaald dat het Verenigd Koninkrijk zich overeenkomstig het beginsel van loyale samenwerking tijdens de overgangsperiode moet onthouden van acties en initiatieven die de belangen van de Unie zouden kunnen schaden, met name in het kader van internationale organisaties, agentschappen, conferenties of fora waarbij het Verenigd Koninkrijk op eigen titel partij is.

De Unie heeft haar internationale partners ingelicht over de in het terugtrekkingsakkoord vastgestelde specifieke regelingen waarbij het Verenigd Koninkrijk gedurende een overgangsperiode als een lidstaat wordt behandeld voor de toepassing van de door de Unie gesloten internationale overeenkomsten.

Het hoofddoel van het NEAFC-verdrag is “de instandhouding en het optimale gebruik van de visbestanden van het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan te bevorderen binnen een kader dat passend is voor de regeling met betrekking tot uitgebreide rechtsmacht van kuststaten op het gebied van visgronden, en dienovereenkomstig internationale samenwerking en internationaal overleg met betrekking tot de visbestanden te stimuleren”. Het NEAFC-verdrag is op 17 maart 1982 in werking getreden. Het Verenigd Koninkrijk is depositaris van het NEAFC-verdrag.

Het NEAFC-verdrag van 1982 verving het oorspronkelijke Verdrag inzake de visserij in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan van 1959 als gevolg van de terugtrekking van de lidstaten van de Europese Unie als afzonderlijke leden uit de NEAFC-organisatie van 1963 en de uitbreiding van de visserijgrenzen van de staten tot 200 mijl in 1977. Het NEAFC-verdrag van 1959 had op zijn beurt het Verdrag nopens het vaststellen van een maaswijdte van visnetten en van minimummaten op sommige vissoorten van 1946 vervangen.

Het NEAFC-verdrag van 1982 is gewijzigd in 2004 (om procedures voor de regeling van geschillen toe te voegen) en in 2006 (om het in overeenstemming te brengen met ontwikkelingen in het internationale recht en de internationale instrumenten). Niet alle verdragsluitende partijen hebben voor de wijzigingen van 2004 en 2006 het volledige ratificatieproces doorlopen. Met de Verklaring van Londen van 2006 zijn de partijen evenwel overeengekomen de wijzigingen op vrijwillige basis toe te passen tot de ratificatie is afgerond.

Voor de toepassing van het NEAFC-verdrag hebben de verdragsluitende partijen de Visserijcommissie voor het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan (“NEAFC”) opgericht. De NEAFC bezit rechtspersoonlijkheid en beschikt in haar betrekkingen met andere internationale organisaties en op het grondgebied van de verdragsluitende partijen over de rechtsbevoegdheid die nodig is voor de uitvoering van haar taken en de verwezenlijking van haar doelstellingen.

Er zijn vijf verdragsluitende partijen, die allemaal kuststaten in het NEAFC-verdragsgebied zijn: de Europese Unie (EU), Denemarken (met betrekking tot de Faeröer en Groenland), IJsland, Noorwegen en de Russische Federatie. Vlaggenstaten met een reëel belang bij de visserijen in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan kunnen de status van samenwerkende niet-verdragsluitende partij krijgen, waardoor zij onder hun vlag varende vaartuigen kunnen machtigen om actief te zijn in het NEAFC-verdragsgebied voor zover zij ermee instemmen de NEAFC-maatregelen te handhaven. Momenteel zijn er zes samenwerkende niet-verdragsluitende partijen: de Bahama’s, Canada, Curaçao, Liberia, Panama en Nieuw-Zeeland.

De Europese Unie is partij bij het NEAFC-verdrag omdat dat verdrag handelt over aangelegenheden die vallen binnen het toepassingsgebied van het gemeenschappelijk visserijbeleid, waarvoor de Unie exclusief bevoegd is. De lidstaten vallen krachtens het recht van de Unie onder het NEAFC-verdrag.

De NEAFC is bevoegd om aanbevelingen vast te stellen voor beheersmaatregelen met betrekking tot de visserijen buiten de gebieden waarin de verdragsluitende partijen jurisdictie over de visserij uitoefenen (“het gereglementeerde gebied”) en voor gebieden waarin een verdragsluitende partij jurisdictie over de visserij uitoefent indien de betrokken verdragsluitende partij daarom verzoekt. Vastgestelde aanbevelingen worden bindend voor de verdragsluitende partijen, tenzij een verdragsluitende partij tijdig bezwaar maakt tegen de aanbeveling.

Volgens het NEAFC-verdrag kan elke staat (uitgezonderd een lidstaat van de Europese Unie) te allen tijde tot het verdrag toetreden, mits de toetredingsaanvraag van die staat de goedkeuring krijgt van driekwart van alle verdragsluitende partijen. De aanvraag wordt goedgekeurd als driekwart van de verdragsluitende partijen de depositaris binnen 90 dagen na de datum van kennisgeving heeft meegedeeld de aanvraag goed te keuren. De depositaris stelt de om toetreding verzoekende staat en alle verdragsluitende partijen in kennis van de uitkomst van de aanvraag. De toetreding geschiedt door neerlegging van een toetredingsinstrument bij de depositaris en wordt van kracht op de datum van ontvangst van dat instrument.

Op 8 januari 2019 heeft het Verenigd Koninkrijk een aanvraag ingediend om toe te treden tot het NEAFC-verdrag als verdragsluitende partij. Op dezelfde dag stelde de depositaris de Europese Commissie daarvan in kennis.

Bij Besluit (EU) 2019/510 van de Raad werd het standpunt van de Unie vastgesteld, dat inhield dat de aanvraag tot toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot het NEAFC-verdrag werd goedgekeurd. Bij datzelfde besluit werd de Commissie gemachtigd om de depositaris van het NEAFC-verdrag alleen in kennis te stellen van het standpunt van de Unie indien het Verenigd Koninkrijk zich vóór het verstrijken van de in artikel 20, lid 4, van het NEAFC-verdrag bedoelde kennisgevingstermijn uit de Unie zou hebben teruggetrokken zonder terugtrekkingsakkoord.

De toetredingsaanvraag van het Verenigd Koninkrijk kreeg niet de vereiste goedkeuring van driekwart van alle verdragsluitende partijen: het quorum van driekwart van de verdragsluitende partijen dat de depositaris in kennis moest stellen van hun goedkeuring van de aanvraag, was niet gehaald.

Overeenkomstig artikel 129, lid 4, van het terugtrekkingsakkoord kan het Verenigd Koninkrijk tijdens de overgangsperiode onderhandelen over internationale overeenkomsten die het in eigen hoedanigheid heeft gesloten op gebieden die onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen, alsook deze ondertekenen en bekrachtigen, mits deze overeenkomsten niet in werking treden of van toepassing zijn tijdens de overgangsperiode, tenzij de Unie daartoe machtiging geeft. Besluit (EU) 2020/135 van de Raad bevat de voorwaarden en procedure voor het geven van dergelijke machtigingen.