NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 26.11.2008 
SEC(2008) 2893 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Begeleidend document bij het  
 
Voorstel voor een 
 
RICHTLIJN VAN DE RAAD (Euratom) 
 
houdende instelling van een communaut air kader voor nucleaire veiligheid 
 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
 
{COM(2008) 790 definitief} 
{SEC(2008) 2892} 
NL 2   NL 1. RAADPLEGING EN DESKUNDIGHEID  
De effectbeoordeling heeft betrekki ng op gepland agendapunt 2008/TREN/003 – Revised 
legislative proposal on nuclear safety.  Zij hoort bij het voorstel voor een wijziging van de 
richtlijn houdende instelling van een communaut air kader voor nucleaire  veiligheid, die de 
oprichting van een gemeenschappe lijk EU-kader voor nucleaire veiligheid nieuw leven wil 
inblazen door de bestaande  richtlijn houdende vastst elling van de fundamentele 
verplichtingen en algemene beginselen op he t gebied van de veiligheid van nucleaire 
installaties1, die in 2003 door de Commissie we rd voorgesteld, te vervangen. 
Dit nieuwe voorstel is het resultaat van een u itgebreide en doorlopende raadplegingsprocedure 
die in 2004 werd aangevat onder het Ierse voorzitt erschap van de Raad. De Groep nucleaire 
veiligheid van de Raad, de Europese groep op hoog niveau voor nucleaire veiligheid (GHN) 
en afvalbeheer en het Europees kernenergiefor um zijn daaraan sindsdien blijven voortwerken. 
De in 2004 gestarte raadplegings procedure heeft geleid tot een  grondige herziening van de 
aanpak die werd gehanteerd in het voorstel voor een veiligheid srichtlijn van 2004, dat toen 
stuitte op een blokkeringsminde rheid van lidstaten. De voornaam ste argumenten waren de te 
gedetailleerde dwingende wettelijk e voorschriften en de twijfel of het voorstel wel helemaal 
in overeenstemming was met he t subsidiariteitsbeginsel. 
Het gewijzigde wetgevingsvoorstel inzake nucleai re veiligheid stoelt op a) de technische 
werkzaamheden van de West-Europese Associat ie van kernregulators (WENRA) die in 2006 
voor de bestaande nucleaire inst allaties werden afgerond, met de  deelname van alle Europese 
toezichthouders voor nucleaire veiligheid, b) he t beginsel dat enkel sterke en onafhankelijke 
toezichthouders de permanent veilige werking van kerncentrales in de EU kunnen garanderen 
en c) de vastlegging van de belangrijkste besc hikbare internationale instrumenten in de 
Europese wetgeving, met name het Verdrag inzake nucleaire veiligheid2 en de 
werkzaamheden inzake veiligheid van de Inte rnationale Organisati e voor Atoomenergie 
(IAEA), met name de fundamentele beginselen  daarvan betreffende nucleaire veiligheid3. 
Voorts levert het resultaat va n de activiteiten van de versch illende deskundigengroepen inzake 
nucleaire veiligheid de technische grondslag voo r de basisbeginselen die worden voorgesteld 
in het voorstel tot wijziging van de richtlijn  houdende instelling van een communautair kader 
voor nucleaire veiligheid. 
Het Europees Parlement heeft steeds de vast stelling van referentieniveaus in Europese 
wetgeving inzake nucleaire veiligheid voorgestaan, zoals in de loop der jaren is gebleken uit zijn verslagen
4. Bovendien is de sector nu ook een gr ote voorstander van Europese wetgeving 
inzake nucleaire veiligheid, wat duidelijk word t in de conclusies van het tweede Europees 
kernenergieforum. 
Tot slot werd een stuurgroep met vertegenwoor digers van alle betrokken diensten van de 
Commissie opgericht om de e ffectbeoordeling te voltooien. 
De ontwerp-effectbeoordeling werd ter evaluatie voorgelegd aan de Raad voor 
Effectbeoordelingen, die zijn eerste advies heeft afgegeven op 9 september 2008, gevolgd 
                                                 
1 Oorspronkelijk voorstel van de Commissie van 2003 (referentiedoc. COM(2003) 32 definitief) en de in 
2004 gewijzigde versie ervan (refere ntiedoc. COM(2004) 526 definitief). 
2 IAEA INFCIRC 449 van 5 juli 1994. 
3 IAEA Safety Fundamentals: Fundamental safety principles, IAEA Safety Standard Series nr. SF-1 
(2006). 
4 De meest recente waren het Verslag Maldeikis, dat werd opgesteld naar aanleiding van de vijftigste 
verjaardag van het Euratom-Verdrag (referentiedoc. A6-0129/2007) en het Verslag Reul inzake 
conventionele energiebronnen (referentiedoc. A6-0348/2007). 
NL 3   NL door een tweede advies op 14 oktober 2008 op ba sis van een opnieuw ingediend, gewijzigd 
document. Er is ten volle re kening gehouden met het definiti eve advies van de Raad voor 
Effectbeoordelingen. 
2. PROBLEEMSTELLING  
Gezien de hernieuwde belangstelling van een aa ntal lidstaten voor kern energie, met het oog 
op de verlenging van de levensduu r van talrijke centrales en de bouw van nieuwe centrales, 
komt dit gewijzigde voorstel op het juiste mo ment. Het spreekt vanzelf dat de effecten van 
stralingsincidenten zich niet be perken tot de landsgrenzen en dat ze niet alleen de gezondheid 
van arbeiders en de burgers in het algemeen kunnen schaden, maar ook verreikende economische gevolgen kunnen hebben voor de energi esector. Aangezien de bescherming van 
de EU-burger een van de belangrijkste beleidsdoe lstellingen is van de EU, kan een wettelijk 
kader dat tot doel heeft nucleaire veiligheid te bereiken, te han dhaven en continu te verbeteren 
en de daarvoor benodigde wetgeving in de Gemeenschap in te voeren, gepaard aan een 
versterking van de rol van de regelgevingsinstanties van de li dstaten, extra garanties bieden 
voor het grote publiek. 
Acceptatie door het publiek is een basisvoo rwaarde voor de verdere ontwikkeling van 
kernenergie en tot nu toe heeft de Gemeenscha p zich altijd actief ingezet voor nucleaire 
veiligheid, aangezien er nog geen communaut air wettelijk kader bestaat dat gemeen-
schappelijke veiligheidsnormen vas tlegt voor nieuwe en bestaande nucleaire installaties in de 
EU. De Gemeenschap dient echte r een passend antwoord te bied en op de bezorgdheid van de 
Europese burgers omtrent de veiligheid van nu cleaire installaties. Een van de belangrijkste 
conclusies van het onderzoek inzake nucleaire veiligheid van 2007
5 was dat, ook al zijn 
Europeanen vrij goed op de hoogte van nucleaire  aangelegenheden, met name over de aan- of 
afwezigheid van kerncentrales in  hun land, ze niet erg vertrouwd zijn met nucleaire veiligheid 
(gaande van 56% tot 90%). 
3. HET RECHT VAN DE EU OM OP TE TREDEN  
De bevoegdheid van de Gemeenschap om basisv eiligheidsnormen op EU-niveau in te stellen, 
is uitdrukkelijk vastgelegd in het Euratom- Verdrag. Artikel 2, onder b), van het Verdrag 
bepaalt: "Voor de vervulling van haar taak moet de Gemeenschap onder de in dit Verdrag 
bepaalde voorwaarden: ... uniforme veiligheid snormen vaststellen voor de gezondheids-
bescherming van de bevolking en de werk nemers en ervoor waken  dat deze worden 
toegepast." Titel II, hoofdstuk 3, "Bescherming va n de gezondheid", bevat een aantal 
gedetailleerde bepalingen met het oog op het ops tellen, invoeren en toepassen van de in 
artikel 2, onder b), van het Euratom-Verdra g genoemde basisnormen. Hoofdstuk 3 van het 
Euratom-Verdrag werd hoofdzakelijk voor strali ngsbescherming gebruikt , tot het Europees 
Hof van Justitie de intrinsieke band tussen st ralingsbescherming en nucleaire veiligheid 
alsook de bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van nucleaire veiligheid erkende 
(in zijn arrest in zaak C-29/996 heeft het Hof het volgende bepaald: "er behoeft ter afbakening 
van de bevoegdheid van de Ge meenschap geen artific ieel onderscheid te worden gemaakt 
tussen de gezondheidsbescherming van de bevolk ing en de veiligheid van de bronnen van 
ioniserende straling." ). Het arrest erkent dan ook dat de  bestaande veiligheidsnormen ter 
bescherming van de gezondheid van arbeiders en de bevolking tegen de gevaren van ioniserende straling moeten worden aange vuld met veiligheidsnormen voor nucleaire 
installaties. Hoewel de technische bevoegdhe id ligt bij de nationale autoriteiten die 
                                                
 
5 Speciaal nummer van Eurobarometer 271 "Europeans and nuclear safety", veldwerk oktober-november 
2006, publicatie februari 2007 – http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_271_en.pdf. 
6 Commissie van de Europese Gemeenschappen tegen Raad van de Europese Unie (zaak C-29/99). 
NL 4   NL verantwoordelijk zijn voor de veiligheid, betekent dit niet da t de Gemeenschap dienaangaande 
geen wetgeving kan uitvaardigen. 
4. BRONNEN VAN DE EFFECTBEOORDELING  
De effectbeoordeling actualis eert de effectbeoordeling va n 2003 met betrekking tot het 
oorspronkelijke voorstel in zake nucleaire veiligheid7. Vanuit technisch oogpunt is zij 
onderbouwd met de conclusies en aanbevelingen die werden geformuleerd in het eindverslag 
van de Groep nucleaire veiligheid van de Raad8, dat op 13 december 2006 werd goedgekeurd 
door de Werkgroep van de Raad betreffende atoomvraagstukken, en de bevindingen uit de 
verslagen van de subwerkgroepen van de Groep nucleaire veiligheid9. 
In deze context verdienen de werkzaamheden van de WENRA bijzondere aandacht, een 
organisatie van hoofden en hooggeplaatste personeelsleden van de nucleaire 
regelgevingsinstanties uit 17 Europese landen10 waarvan de leden talrijke gemeenschappelijke 
veiligheidsreferentienormen voor kernreactoren hebben va stgesteld met het oog op een 
stroomlijning van de nationale voorschriften tegen 2010. 
Voorts is de effectbeoordeling ook gebaseerd op de eisen en verplichtingen van het Verdrag 
inzake nucleaire veiligheid van de IAEA, een in ternationaal erkend platform voor de verdere 
ontwikkeling van de nucleaire veilighe id, alsook op de beginselen van de Safety 
Fundamentals  van de IAEA. Dit Verdrag bevat geen gedetailleerde techni sche voorschriften, 
maar creëert een nauwkeurig vastgelegd juridisc h kader voor de continue verbetering van de 
nucleaire veiligheid. Euratom en alle lidstaten zijn verdragsluitende partij bij het Verdrag 
inzake nucleaire veiligheid. De Safety Fundamentals  van de IAEA vormen een kader voor 
goede praktijken waarop de nationale veiligheidsnormen zijn gebaseerd en waaraan de lidstaten aanzienlijke verbet eringen hebben aangebracht.  
5.
 BELEIDSOPTIES  
In de effectbeoordeling worden vier beleidsopties in overweging genomen: 
– beleidsoptie 0  bestaat erin de huidige situ atie onveranderd te laten; 
– beleidsoptie 1  houdt de vaststelling in van communa utaire wetgeving tot instelling van 
gemeenschappelijke veiligheidsnormen voor de bestaande nucleaire installaties; 
– beleidsoptie 2  omvat de vaststelling van communautaire wetgeving waarin enkel een 
gemeenschappelijk kader wordt vastgelegd met het oog op het bereiken en behouden van 
een uniform hoog niveau van nucleaire veilighe id in de gehele Gemeenschap, op basis van 
de algemeen erkende beginselen inzake nucleai re veiligheid, en waarbij de uitvoerings-
maatregelen binnen de GHN zullen worden voorbereid; 
– beleidsoptie 3  is gebaseerd op een reeks internationaal erkende beginselen inzake nucleaire 
veiligheid (aanpak voo rgesteld onder beleidsoptie 2) , die worden aangevuld met extra 
veiligheidseisen voor nieuwe kernreactoren, wa arbij de lidstaten er toe worden aangespoord 
die verder te ontwikkelen met het oog op de c ontinue verbetering van de veiligheid, op 
basis van de door de WENRA ontwikkelde veili gheidsniveaus en in nauwe samenwerking 
                                                 
7 Opgenomen in doc. COM(2003) 32 definitief. 
8 Doc. 15475/2/06 REV2 (http://register.consilium.eu ropa.eu/pdf/en/06/st15/st15475-re02.en06.pdf). 
9 Doc. 15475/2/06 REV 2 ADD 1( http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/06/st15/st15475-
re02ad01.en06.pdf ), doc. 15475/2/06 REV 2 ADD 2 
(http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/06/st15/st15475-re02ad02.en06.pdf ) en doc. 15475/2/06 
REV 2 ADD 3 ( http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/06/st15/st15475-re02ad03.en06.pdf ). 
10 België, Bulgarije, Duitsland, Finland, Frankrijk, Hongarije, Italië, Litouwen, Nederland, Roemenië, 
Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, het Ve renigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. 
NL 5   NL met de GHN11, die bestaat uit hooggeplaatste vertegen woordigers van de regelgevende en 
veiligheidsinstanties van alle EU-lidstaten. 
6. VERGELIJKING VAN DE OPTIES – VOORGESTELDE EU- MAATREGEL  
Uit de evaluatie van de opties is gebleken dat beleidsoptie 3  de meest efficiënte oplossing is 
voor het opzetten van een communautair kade r voor nucleaire veiligheid. De huidige 
gewijzigde richtlijn is dus gebaseerd op het feit dat de Gemeenschap uitsluitend een reeks gemeenschappelijke beginselen inza ke nucleaire veiligheid vaststel t, die al zijn opgenomen in 
het Verdrag over nucleaire veiligheid van de IAEA (versterking van de nationale 
regelgevingsinstanties, de vergunninghouder als eerste verantw oordelijk stellen voor de 
veiligheid overeenkomstig de bepalingen van de  regelgevingsinstantie,  versterking van de 
onafhankelijkheid van die regelgevingsinstantie, waarborgen van een hoog niveau van transparantie inzake kwesties met betrekking tot de veiligheid van nuc leaire installaties, 
tenuitvoerlegging van beheerssyst emen, geregeld toezicht op de veiligheid, beschikbaarheid 
van deskundigheid op het gebied van nucleaire veiligheid en prioriteit voor veiligheid), 
aangevuld met extra eisen voor nieuwe kernreact oren, waarbij de lidstaten ertoe worden 
aangespoord het beginsel van permanente verbeter ing van de veiligheid ten uitvoer te leggen 
op basis van de door de WENRA ontwikkelde veiligheidsniveau s en in nauwe samenwerking 
met de GHN. Uitgaande van de tien, door de GHN vastgestelde beginselen voor de controle 
op de nucleaire veiligheid, wordt de GHN he t centrale contactpunt vo or de samenwerking 
tussen de regelgevingsinstanties, belast met de ve iligheid van de nucleaire installaties in de 
lidstaten, en zal die groep bijdragen tot de opbouw van een EU-kader voor nucleaire 
veiligheid. 
De lidstaten zijn verplicht de Safety Fundamentals  van de IAEA en de verplichtingen en eisen 
van het Verdrag inzake nucleaire veiligheid na te leven. 
7.
 TOEGEVOEGDE WAARDE  
Met de hernieuwde belangstelli ng voor kernenergie in Europa en daarbuiten is het van belang 
binnen de EU een hoog niveau van nucleaire ve iligheid te behouden en een pakket dwingende 
voorschriften en gemeenschappel ijke EU-veiligheidsnormen vast te leggen. Door de recente 
bekendmaking van de bouw van nieuwe kerncent rales in de EU wordt de noodzaak om de 
voorschriften op EU-niveau beter op elkaar af te stemmen nog grot er, teneinde de lidstaten te 
helpen met de harmonisering van de veiligheidspraktijken. Hoewel de exploitatie van nucleaire installaties grensovers chrijdende risico’s met zich meebrengt, hebben landen in het 
verleden hun regels slechts in be perkte mate op elkaar afgestemd. 
Binnen dit kader bestaat de fundamentele toegevoegde waarde  van de gekozen beleidsoptie 
erin dat een dwingend Europees rechtskader w aarin de basisverplichtingen en algemene 
beginselen inzake de veiligheid van nucleaire in stallaties zijn vastgesteld, ervoor zal zorgen 
dat de nucleaire veiligheid in de Gemeensc hap wordt bereikt, gehandhaafd en permanent 
wordt verbeterd, wat op louter nationaal niveau minder gemakkelijk zou kunnen worden 
verwezenlijkt. Deze benadering biedt ook duidelijk een grotere rechtszekerheid op 
communautair niveau. Krachtens de institut ionele bepalingen van het Euratom-Verdrag 
beschikt Euratom over haar eigen mechanisme n om toe te zien op de naleving van de 
bepalingen van de richtlijn in de nationale wetgeving van de  lidstaten, waarmee zij haar 
toezichthoudende taak voor de correcte toepassing van het co mmunautaire acquis vervult. 
Bovendien dient te worden onderstreept dat de EU-wetgeving niet enkel aan de autoriteiten 
                                                
 
11 Ingesteld door Beschikking 2007/530/Euratom van de Commissie van 17 juli 2007 (PB L 195 van 
27.7.2007). 
NL 6   NL van elke lidstaat, maar ook aan individuele personen  en bedrijven rechten en plichten toekent. 
De autoriteiten van elke lidstaat zijn vera ntwoordelijk voor de omzetting van de EU-
wetgeving in nationale wetgev ing alsook voor de handhaving erva n en moeten in het kader 
van deze wetten steeds de rechten van de burgers waarborgen. 
Bij het ontbreken van een juridisch EU-kader  blijft voor de lidstaten het Verdrag voor 
nucleaire veiligheid van de IAEA van toepa ssing. Het lidmaatschap van het Verdrag voor 
nucleaire veiligheid van de IAEA is echter op vr ijwilligheid gebaseerd aangezien het Verdrag 
een stimulerend instrument is en er bijgev olg geen sancties kunnen wo rden opgelegd voor de 
niet-naleving ervan. Het verdrag we rd niet opgesteld om er met controles en sancties voor te 
zorgen dat de verdragsluite nde partijen hun verplichtinge n nakomen; het berust op het 
gemeenschappelijke belang van een grotere vei ligheid, die wordt ontwikkeld en bevorderd 
door middel van geregelde bijeenkomsten van de  partijen. Het lidmaatschap houdt voor elke 
verdragsluitende partij twee basisverplichtinge n in: ter evaluatie een  nationaal verslag 
opstellen en ter beschikking stel len en dit verslag door de andere  partijen bij het verdrag laten 
evalueren. 
Bij de uitwerking van EU-wetgeving op basis van de beginselen van het Verdrag inzake 
nucleaire veiligheid, waarbij ten volle wordt geprofiteerd van de veiligheidsmaatregelen die door de IAEA bij de vaststelling van haar Safety Fundamentals  reeds zijn uitgewerkt, wordt 
de waarde van de internationa le vooruitgang op het gebied van de nucleaire veiligheid erkend 
en wordt de Europese burger een grot ere betrokkenheid in deze kwestie geboden. 
Het voorstel heeft ten slotte ook tot doel de ro l en de onafhankelijkheid van de nationale 
regelgevingsinstantie s te versterken en zodoende voort te bouwen op hun deskundigheid, 
veeleer dan een "top-down"-ben adering te hanteren zoals in  het oorspronkelijke voorstel 
inzake nucleaire veiligheid. Het versterkt tevens  de rol van de nationale instanties in de 
tenuitvoerlegging van de overeengekomen maat regelen, wat volledig overeenstemt met het 
subsidiariteitsbeginsel. 
8.
 SUBSIDIARITEIT  
De EU-lidstaten hebben al maatregelen ten u itvoer gelegd voor een hoge nucleaire veiligheid 
in de EU. Door de verschille nde historische achterg ronden, rechtskaders , het type en het 
aantal reactoren en de verschil lende benaderingen in de wetgeving, werden echter nog geen 
gemeenschappelijke regels inzake nucleaire veiligheid opge steld die van kracht zijn in de hele 
Gemeenschap, hoewel dit de nucleaire veiligheid  nog zou verbeteren, wa t op louter nationaal 
niveau niet zou kunnen worden verwezenlijkt. 
Het nieuwe voorstel keert de "top-down"-benadering van het voorstel van 2003/2004 om naar 
een benadering van onderop, aangezien de lidstat en met het oog op de ve iligheid van nieuwe 
kernreactoren ertoe worden aangemoedigd aa nvullende veiligheidseisen in te voeren, 
overeenkomstig het beleid van permanente verbet ering van de veiligheid  op basis van de door 
de WENRA, in nauwe samenwerking met de  GHN, ontwikkelde veiligheidsniveaus. 
Bovendien blijven de lidstaten over het r echt beschikken om op nationaal niveau nog 
stringentere veiligheid smaatregelen te eisen dan die waarin wordt voorzien in het 
communautaire rechtskader. 
In de tweede plaats stoelt de gewijzigde richtlijn,  wat de voorgestelde be ginselen betreft, op 
de bevoegdheden van de bestaan de regelgevingsinstanties va n de lidstaten alsook op de 
internationaal aanvaarde begins elen van het Verdrag voor nucleaire veiligheid en op de safety 
fundamentals  van de IAEA. Er is dus geen extra we rkbelasting voor de na tionale autoriteiten. 
NL 7   NL Dwingende EU-wetgeving biedt ook rechtszekerheid doordat burgers zich dan tot de 
Europese instellingen kunnen ri chten wanneer zij zich onveil ig voelen op het gebied van 
kernenergie. 
Voorts dient te worden vermeld dat het ni euwe voorstel ten volle rekening houdt met de 
standpunten van de lidstaten, die zij bij de evaluatie va n het 2003/2004-pakket kenbaar 
hebben gemaakt, door de veiligheid los te ko ppelen van kernafval en financiële kwesties 
alsook door af te stappen van de idee om een  communautaire instantie van veiligheids-
inspecteurs op te richten en de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de nucleaire 
veiligheid uitsluitend aan de nationale regelgevingsinstanties over te laten. 
9. MONITORING EN EVALUATIE  
De indicatoren voor de vooruitgan g die wordt geboekt in de real isatie van de doelstellingen 
worden op nationaal niveau ingesteld. 
10. CONCLUSIE  
Rekening houdend met het voorgaande lijkt de gekozen beleidsoptie de voorkeur weg te 
dragen; zij biedt immers de meeste voordelen op technisch, economisch en veiligheidsgebied 
doordat zij verder gaat dan al leen maar de beginselen en de lidstaten aanmoedigt om 
aanvullende veiligheidsm aatregelen te nemen.