MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig het tweede streepje van artikel 251, lid 2, van het EG-Verdrag betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake de goedkeuring van een Beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: Programma "Intelligente energie - Europa" (2003-2006)

2002/0082 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig het tweede streepje van artikel 251, lid 2, van het EG-Verdrag betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake de goedkeuring van een Beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: Programma "Intelligente energie - Europa" (2003-2006)

1- ACHTERGROND

Datum van toezending van het voorstel aan het EP en de Raad (document COM(2002) 162 def. - 2002/0082 COD): // 10 april 2002

Datum van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité: // 18 september 2002

Datum van het advies van het Europees Parlement, eerste lezing: // 20 november 2002

Datum van het advies van het Comité van de Regio's: // 20 november 2002

Datum van de politieke overeenstemming over een gemeenschappelijk standpunt: // 25 november 2002

Datum van goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt: // 3 februari 2003

2- DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

In haar Groenboek "Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening [1]", vraagt de Commissie om de volgende energiemaatregelen op lange termijn:

[1] COM(2000) 769 def., 29.11.2000.

- De Europese Unie moet doortastend optreden om het accent van een aanbodbeleid te verleggen naar een op de vraag gericht beleid. Wat de energievoorziening van de Unie betreft, is er, gezien de op dit gebied bestaande behoeften, weinig speelruimte, maar aan de vraagzijde zijn er meer mogelijkheden tot manoeuvreren.

- Met betrekking tot de vraag naar energie wordt in het Groenboek opgeroepen tot een concrete verandering in het consumentengedrag. Er moet een actief beleid komen voor energiebesparing en -diversifiëring voor de bouwsector en de sector elektrische apparaten, om zo niet-vervuilende vormen van energie te bevorderen.

- Wat het energieaanbod betreft, moet prioriteit worden gegeven aan maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. De ontwikkeling van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen (inclusief biobrandstoffen) is de sleutel tot de omschakeling. Voor 2010 wordt beoogd aandeel hiervan in het energieaanbod van 6 tot 12% te verdubbelen en de elektriciteitsopwekking op basis van deze energievormen op te voeren van 14 tot 22%.

De brede actielijnen van het Groenboek worden bevestigd en geschraagd door de nieuwe EU-prioriteiten waarover men het tijdens de laatste Europese Raad te Gotenburg eens is geworden, vooral wat betreft de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling.

Dit voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreft een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: Programma "Intelligente energie - Europa"- voor het tijdvak 2003 - 2006. Het programma is ontworpen als het voornaamste communautaire instrument voor niet-technologische steun op energiegebied. Het zorgt voor de continuïteit van de maatregelen in het kader van de programma's ALTENER, SAVE en, tot op zekere hoogte SYNERGY, en combineert alle activiteiten in de energiesectoren die bijdragen tot de verwezenlijking van de hoofddoelstellingen van de communautaire strategieën voor energie, vervoer en duurzame ontwikkeling.

Dit programma is gestructureerd rond vier specifieke terreinen:

* rationeel gebruik van energie en vraagbeheer (SAVE),

* nieuwe en hernieuwbare energiebronnen (ALTENER),

* energieaspecten van het vervoer (STEER), en

* bevordering op internationaal niveau van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie (COOPENER).

Voor elke terrein zijn zes typen acties gepland:

a) implementatie van strategieën, ontwikkeling van normen, studies, enz.;

b) totstandbrenging van structuren en financiële en marktinstrumenten, met inbegrip van lokale en regionale planning;

c) bevordering van systemen en apparatuur om de overgang van de demonstratie- naar de marketingfase te vergemakkelijken;

d) ontwikkeling van informatie- en onderwijsstructuren en benutting van de resultaten;

e) volgen en

f) beoordelen van het effect van de acties.

Het is van essentieel belang dat de Europese Unie zichzelf de middelen verschaft om dit ambitieuze actieprogramma op energiegebied te implementeren tegen de achtergrond van de door de Europese Raad in juni 2001 goedgekeurde communautaire strategie voor duurzame ontwikkeling. Het aanvankelijke voorstel van de Commissie voor het eerdere energiekaderprogramma (1998-2002) voorzag in een budget van EUR200 miljoen voor vijf begrotingsjaren, dat uiteindelijk tot EUR175 miljoen omlaag is gebracht .

Er zijn verscheidene factoren die een opwaartse bijstelling van de begrotingstoewijzing voor dit programma ten opzichte van het energiekaderprogramma rechtvaardigen:

In de eerste plaats moeten de uit de nieuwe beleidslijnen voortvloeiende acties, de goedgekeurde en geplande wetgeving op het punt van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie wordt versterkt en moet meer prioriteit worden gegeven aan de energieaspecten van het vervoer in de duurzame ontwikkelingsstrategie.

In de tweede plaats is er de noodzaak het optreden op internationaal vlak te versterken, waarbij in het bijzonder moet worden gedacht aan de samenwerking met de ontwikkelingslanden tegen de achtergrond van de Kyotomechanismen, en de prioriteit die door de wereldtop inzake duurzame ontwikkeling (WSSD) te Johannesburg aan hernieuwbare energiebronnen wordt toegekend.

Ten slotte is er de noodzaak voor een snellere verspreiding van beste praktijken en technologische kennis te zorgen om te bereiken dat de programmaresultaten op grotere schaal worden benut.

Met het oog op het voorgaande heeft de Commissie een verhoging voorgesteld van het financiële referentiebedrag, hetgeen resulteert in een totale begroting voor de vierjarige periode van EUR 215 miljoen voor EU-15.

3- OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

(a) Algemeen

Indachtig het succes van de voorgaande programma's beschouwen de Raad en het Europees Parlement, alsook de Commissie dit voorstel als een essentieel instrument om de EU-doelstellingen met betrekking tot zowel hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie te kunnen realiseren, en de internationale EU-toezeggingen inzake klimaatverandering en duurzame ontwikkeling gestand te kunnen doen.

Het Spaanse, en onlangs nog het Nederlandse voorzitterschap hebben dit voorstel als een zaak van hoge prioriteit behandeld en hebben derhalve de desbetreffende werkzaamheden bij de Raad geïntensiveerd. Gedurende het voorzitterschap van Spanje en Nederland heeft er bij de besprekingen tussen de lidstaten onderling ook een geest van constructieve samenwerking en compromisbereidheid geheerst, en dit heeft een verbeterd document opgeleverd.

Tijdens de voorbereiding van de eerste lezing in het Europees Parlement, werd de Raad voortdurend op de hoogte gehouden van de in het Parlement naar voren gebrachte standpunten, waardoor de lidstaten een nuttige wegwijzer in handen kregen voor de uitwerking van en de onderhandelingen over het gemeenschappelijk standpunt. Van de 39 amendementen van het Europees Parlement zijn er 22 geheel of gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt verwerkt, en 17 verworpen.

In het algemeen geldt dat waar de tekst van het gemeenschappelijk standpunt afwijkt van het Commissievoorstel, dit steeds tot doel heeft opzet en strekking van de oorspronkelijke tekst te verhelderen en scherper af te bakenen.

Wat betreft het in het gemeenschappelijk standpunt voorgestelde financiële referentiebedrag, hebben de lidstaten een compromis bereikt over een totale som van EUR190 miljoen, EUR25 miljoen minder dan de Commissie had voorgesteld. Verder worden in artikel 6 bijkomende voorwaarden genoemd voor de herziening van de begrotingsverdeling tussen de vier terreinen, alsmede aanvullende bepalingen voor de herziening van het in het programma bepaalde financiële referentiebedrag, het laatstgenoemde in overeenstemming met het raamwerk van de financiële vooruitzichten en rekening houdend met de ontvangen aanvragen. De Commissie kan zich in dit compromis vinden.

(b) Voornaamste doelstellingen van de door het Parlement voorgestelde amendementen

Het Europees Parlement staat vierkant achter de hoofdmoot van het Commissievoorstel. Een groot aantal van de EP-amendementen in eerste lezing was bedoeld om de tekst in overeenstemming met nieuwe beleidsontwikkelingen zowel op EU- als op internationaal niveau, te verbeteren en bij te werken en als input om de definities, doelstellingen en strekking, zowel in de artikelen als in de overwegingen, te verduidelijken, scherper te formuleren en/of uit te breiden. Dienovereenkomstig zijn de amendementen 1-7, 11, 13, 15, 18-21, 27 en 34 wel geheel of gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt verwerkt, maar de amendementen 16, 17 en 31 niet. Er zijn belangrijke verwijzingen toegevoegd naar transparantie, gender, openbare toegang tot documenten over projectresultaten en andere faciliteiten, enz., zulks in overeenstemming met de EP-amendementen 14, 22, 23 en 28.

Uitgaande van de nieuwe en verbeterde EU en de wereldprioriteiten en -doelstellingen op het vlak van energie, milieu en duurzaamheid, meent het Europees Parlement dat de financiële toewijzing voor maatregelen ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie zou moeten worden verhoogd. (Amendementen 32, 41) Daarenboven zou het nieuwe programma COOPENER extra moeten worden versterkt in het licht van de specifieke toezeggingen die de EU te Johannesburg ten aanzien van hernieuwbare energiebronnen heeft gedaan.

De standpunten van het Europees Parlement en the Raad met betrekking tot het financiële referentiebedrag zijn duidelijk de voornaamste kwestie waar men uit moet geraken om uiteindelijk tot overeenstemming te kunnen komen. Het Europees Parlement zal in deze context stellig de herzieningsclausule in overweging nemen die de Raad tijdens het einddebat in de tekst heeft opgenomen.

(c) Vergelijking van andere delen van het gemeenschappelijk standpunt en door Europees Parlement voorgestelde amendementen

Beheer en implementatie van Commissieprogramma's kwamen eveneens aan de orde. Maar de amendementen (nummers 8, 10, 24, 29, 33, 35, 37-40) betreffende comitologieregels en intern beheer hebben niet of slechts gedeeltelijk (amendementen 26 en 30) hun neerslag gekregen in het gemeenschappelijk standpunt. De momenteel van kracht zijnde bepalingen zouden moeten worden toegepast, en er is geen enkele reden om deze, uitsluitend met het oog op het beheer van dit programma, aan te passen.

Van de amendementen 9 en 25 inzake de oprichting van een 'traditioneel' Europees Energieagentschap betreft, wordt in het gemeenschappelijk standpunt niet gerept. Men vond dat een dergelijk agentschap zich met vraagstukken op het vlak van het energiebeleid zou bezighouden en dat een besluit over een nieuw programma derhalve geen passend instrument voor de oprichting hiervan was. De Commissie is voornemens thans over te gaan tot de oprichting van een 'Uitvoerend Agentschap' om haar bij het beheer van de communautaire maatregelen in het kader van het programma te assisteren. Dit is echter een aangelegenheid die buiten het kader van deze beschikking valt; een voorstel voor een afzonderlijke beschikking is in voorbereiding.

4- CONCLUSIE

De Commissie meent dat het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad op 3 februari 2003 bij unanimiteit heeft goedgekeurd, in het algemeen trouw blijft aan de geest en strekking van het voorstel van de Commissie van 10 april 2002, dat op zijn beurt weer was ingediend in antwoord op suggesties van de Raad en het Europees Parlement ten aanzien van de voortzetting van de communautaire maatregelen in het kader van energieprogramma's.

Volgens de Commissie voorziet het gemeenschappelijk standpunt - in overeenstemming met het door de Commissie goedgekeurde voorstel - verder in het doelgericht maken, versterken en verbeteren van het communautair optreden op het vlak van energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen, terwijl dit tevens wordt uitgebreid tot de energieaspecten van het vervoer en de samenwerking met ontwikkelingslanden.

Naar het oordeel van de Commissie is de Raad er met het gemeenschappelijk standpunt in geslaagd de oorspronkelijke opzet van het voorstel van de Commissie te behouden en een groot aantal van de amendementen van het Europees Parlement in aanmerking te nemen.

Het gemeenschappelijk standpunt houdt ook rekening met nieuwe ontwikkelingen in het communautair beleid op het gebied van energie, milieu en duurzame ontwikkeling hoewel de Commissie vindt dat deze nieuwe prioriteiten en nieuw geformuleerde doelstellingen niet volledig in het financiële referentiebedrag tot uiting zijn gekomen. Teneinde de uiteenlopende standpunten met elkaar te helpen verzoenen, heeft de Commissie actief aan de totstandbrenging van een overeenkomst meegewerkt. De Commissie neemt nota van het feit dat de in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen clausule voor een herziening halverwege, voorziet in een onderzoek en - in voorkomend geval - herziening van het referentiebedrag binnen het bestek van de financiële vooruitzichten, waarbij dan met de ontvangen aanvragen rekening wordt gehouden.

Wat de verwijzingen naar transparantie en gelijke kansen betreft, meent de Commissie dat deze, zoals verwerkt in het gemeenschappelijk standpunt, eveneens in ruime mate met de door het Parlement aangenomen amendementen in overeenstemming zijn.

De Commissie beveelt daarom dit gemeenschappelijk standpunt bij het Europees Parlement aan.

5- VERKLARING VAN DE COMMISSIE OVER HET GEMEENSCHAP-PELIJK STANDPUNT

De Commissie neemt nota van de indicatieve begrotingstoewijzing in de bijlage bij de beschikking, en is voornemens de SAVE- en ALTENER-acties gedurende de vier jaar van het programma op evenwichtige en flexibele wijze te beheren, en daarbij terdege met de kwaliteit van de ingediende projecten rekening te houden.