Nr. C 207/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 86 
vertaalsysteem. Het Comité verwijst in dit verband naar het 
informatieve rapport dat de Afdeling voor energie en 
nucleaire vraagstukken heeft opgesteld over het onderwerp 
„Nieuwe technologieën — O & O van de Europese 
Gemeenschap (van 16 januari 1985)"; hierin stelt de 
Afdeling dat de idee van een technologische samenleving 
alleen bij de bevolking zal aanslaan indien er garanties 
komen dat ook aandacht zal worden besteed aan de 
gevolgen van technologische ontwikkelingen voor werk­
nemer en burger. Dit houdt met name in dat voorlichting, 
raadpleging en onderhandelingen moeten plaatsvinden 
alvorens er een geautomatiseerd vertaalsysteem komt. 
3.9. Volgens het Comité mag de ontwikkeling van 
automatische vertaalsystemen niet tot gevolg hebben dat de 
kwantitatieve behoefte aan vertalers geringer wordt, met 
name omdat iedere vertaling, al dan niet langs auto­
matische weg tot stand gekomen, nadien moet worden 
nagekeken en omdat de vraag naar vertalingen als gevolg 
van de invoering van automatische vertaalsystemen zal 
toenemen. Wel zou het beroepsprofiel van de vertaler 
hierdoor duurzaam kunnen worden beïnvloed, zoals het 
Comité in zijn advies van 25 februari 1981 al had betoogd. 
Het Comité betreurt derhalve dat nog altijd geen maat­
regelen zijn bestudeerd waarmee de noodzakelijke aanpas­
sing van het beroepsprofiel van vertaler aan de ontwikke­
ling van automatische vertaalsystemen kan worden 
verwezenlijkt, en het dringt er met klem op aan dat zulks zo 
spoedig mogelijk wordt gedaan. 
3.10. Het Comité wil er nadrukkelijk op wijzen dat de 
toepassing van automatische vertaalsystemen het talenon-
derricht in geen geval mag ontmoedigen of aantasten. Het is 
namelijk van essentieel belang voor het tot elkaar brengen 
van de volkeren van de Europese Gemeenschap dat het 
talenonderwijs wordt voortgezet en uitgebouwd. 
De voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies over onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratieprogramma's van de Europese 
Gemeenschap voor gezamenlijke rekening 
(86/C 207/07) 
Op 19 december heeft het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de vierde 
alinea van artikel 20 van het Reglement van Orde besloten een initiatiefadvies voor te bereiden over 
voornoemd onderwerp. (') 
(') Contractonderzoek voor gezamenlijke rekening is onderzoek waarbij de kosten van het programma 
gezamenlijk worden gedragen door de Commissie en de betrokken contractant(en). Dergelijk onderzoek 
wordt ook wel „indirecte actie" of „onderzoek voor gezamenlijke rekening" genoemd. Op dit gebied wordt 
door de Commissie van drie soorten onderzoekscontracten gebruik gemaakt: — contracten voor 
gezamenlijke rekening: maximaal aandeel van de Commissie 50 % contracten voor marginale kosten: 
alleen voor universiteiten en hogescholen; aandeel van de Commissie kan tot 100 % oplopen van de extra 
kosten in verband met het onderzoek; — samenwerkingscontract: voorbeelden zijn de programma's voor 
JET, kernfusie en stralingsbescherming. dergelijke situatie tot gevolg zou kunnen hebben dat de 
uitvoering van het programma vertraagd wordt, wat ertoe 
zou kunnen leiden dat het met meer dan de voorgestelde 18 
maand moet worden verlengd. Het Comité verzoekt de 
Raad daarom, op korte termijn een beslissing omtrent de 
uitbreiding van het Eurotra-programma te nemen. 
3.5. Tevens zou het Comité graag zien dat de Commissie 
nagaat, welke gevolgen de huidige situatie kan hebben voor 
het verloop van de werkzaamheden; volgens de Commissie 
zouden de werkzaamheden op zijn vroegst in het najaar van 
1986 daadwerkelijk kunnen aanvangen, dit in verband met 
de tijd die nu eenmaal met de totstandbrenging in Spanje en 
Portugal van de voor de uitvoering van het programma 
noodzakelijke structuren gemoeid is (volgens de Commis­
sie is hiervoor minimaal een periode van zes a negen maand 
nodig). 
5.6. Op basis van de motieven die de Commissie naar 
voren brengt met betrekking tot de kosten van de diverse 
activiteiten en de werklast die deze activiteiten met zich 
brengen acht het Comité de door de Commissie voorgestel­
de optrekking van de begrotingsmiddelen gerechtvaardigd. 
3.7. Het Comité onderstreept dat in verband met het 
gedecentraliseerde karakter van het Eurotra-programma 
voor de Commissie een essentiële rol is weggelegd op het 
gebied van coördinatie en bestuur. De goede uitvoering van 
het programma als geheel valt of staat met de middelen die 
de Commissie ter beschikking staan. De opneming van 
twee extra talen in het programma en de deelneming van 
twee nieuwe Lid-Staten aan de uitvoering ervan recht­
vaardigen volgens het Comité de aanvraag van extra 
personeel door de Commissie. 
3.8. Het Comité vestigt de aandacht op de sociale 
gevolgen van de ontwikkeling van een geautomatiseerd 
Gedaan te Brussel, 21 mei 1986. 
18. 8. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 207/15 
De Afdeling voor energie en nucleaire vraagstukken, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 30 april 1986 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer de Normann. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens de 237e zitting (vergadering van 21 mei 1986) het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het Comité is voor zijn advies uitgegaan van het 
informatief rapport dat de Afdeling voor energie en 
nucleaire vraagstukken in 1985 over Onderzoeks-, Ontwik-
kelings- en Demonstratieprogramma's van de EG voor 
gezamenlijke rekening heeft opgesteld. 
Dit informatief rapport werd tijdens de zitting van het 
Comité op 31 oktober 1985 besproken. Het Comité heeft 
toen besloten, het samen met het verslag van de beraadsla­
gingen aan de Instellingen toe te zenden. 
1.2. Dit rapport voorzag de Commissie van een 
objectieve visie op het EG-systeem van onderzoek voor 
gezamelijke rekening. Enkele leden van de Afdeling hebben 
een aantal contractanten bezocht om hun zienswijze op 
deze zaak te vernemen. 
1.3. De Afdeling achtte het destijds van belang — en het 
Comité staat achter deze opvatting — dat niet alleen de 
Commissie met de opvattingen van contracten rekening 
houdt (hetgeen kennelijk is gebeurd), maar ook dat de 
contractanten en de gemeenschap van wetenschapsmensen 
in het algemeen over de door de Commissie in het 
gezamenlijke rekeningssysteem aangebrachte verbeterin­
gen worden geïnformeerd. Indien dit het geval is, zal de 
aanzienlijke hoeveelheid moeite en geld die door het 
Economisch en Sociaal Comité in het informatief rapport 
en daarna in het onderhavige advies is geïnvesteerd, 
verantwoord geweest zijn. 
1.4. In dit advies herhaalt het Comité de voornaamste 
conclusies die de Afdeling in haar informatief rapport over 
onderzoek van de EG voor gezamenlijke rekening heeft 
neergelegd. 
Het geeft commentaar op de veranderingen die de 
Commissie in het onderzoek voor gezamenlijke rekening 
heeft aangebracht sinds het informatief rapport werd 
opgesteld. 
Tot slot doet het Comité verdere suggesties voor de 
toekomst aan de hand. 
2. Onderzoek van de EG voor gezamenlijke rekening 
2.1. Algemene opmerkingen 
Het Comité stemt in met de opvatting van de ondervraagde 
contractanten dat van de verschillende instrumenten die de 
Commissie voor het bevorderen van O & O ter beschikking 
staan, onderzoeksprogramma's voor gezamenlijke reke­
ning de beste resultaten van inspanningen en geld 
opleveren. 
Met voldoening stelt het vast dat deelnemende contractan­
ten de samenwerking gaarne willen voortzetten. Sommige 
organisaties doen hieraan echter niet mee uit angst voor 
bureaucratie, wegens gebrek aan financiële armslag of eenvoudigweg omdat zij onvoldoende op de hoogte zijn van 
de mogelijkheid om aan dergelijke programma's deel te 
nemen. 
De diensten van de Commissie werken samen met de Lid-
Staten gestadig aan methoden om maximaal rendement uit 
het gebruik van EG-middelen te halen. De Commissie dient 
dit streven voort te zetten in het licht van de ervaringen die 
met de lopende projecten als biotechnologie, ESPRIT, 
BRITE en RACE zijn opgedaan. 
2.2. Criteria voor de selectie van programma's voor 
gezamenlijke rekening 
De Afdeling heeft in haar rapport acht belangrijke criteria 
onderscheiden die de Commissie zou moeten hanteren bij 
de selectie van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening 
waarmee een optimaal rendement van geld en moeite wordt 
beoogd: 
— Programma's met industriële doeleinden dienen te 
worden beperkt tot het stadium vóór de concurrentiefa-
se; 
— dit criterium is niet van toepassing indien de resultaten 
van een researchproject gezondheid, welzijn en veilig­
heid ten goede komen. 
— De onderzoeksresultaten moeten door meer dan één 
Lid-Staat kunnen worden geëxploiteerd. 
— De opbrengst van elk onderzoeksprogramma moet 
groter zijn dan de optelsom van hetgeen de Lid-Staten 
individueel in hun eigen onderzoeksorganisaties hadden 
kunnen presteren. 
— Researchprojecten waarin geld van de Gemeenschap 
wordt gestoken, moeten zich er optimaal toe lenen dat 
zij op het niveau van de Gemeenschap worden gepland 
en uitgevoerd. Aldus moet voor „additionaliteit" 
worden gezorgd. 
— De omvang van elk individueel project moet de 
„kritische massa" overschrijden, dat wil zeggen het 
minimum dat nodig is wil het project uitzicht op latere 
toepassing bieden. Van deze maatstaf mag niet worden 
afgeweken om redenen van „rechtvaardige tegen­
prestatie" of bezuinigingen op de begroting. 
— Onderzoek voor gezamenlijke rekening moet het delen 
van de risico's tussen de Commissie en de contractant 
inhouden. Het aandeel van de Commissie in de 
projectkosten en de hiermee samenhangende risico's 
mag niet beneden 50 % dalen. 
— Aan de onderzoeksprogramma's dient door meer dan 
één Lid-Staat te worden deelgenomen, waarmee de 
„kruisbestuiving over de grenzen" wordt bevorderd. 
Nr. C 207/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 86 
— In de programma's dienen researchactiviteiten op 
meerdere niveaus te worden samengebracht (bij voor­
beeld universiteit, onderzoeksinstelling, industrieel 
laboratorium), waarmee „kruisbestuiving tussen de 
verschillende niveaus" wordt bevorderd. 
2.3. Procedures bij de Commissie 
Het Comité schaart zich achter de geïnterviewde contrac­
tanten die van mening zijn dat de procedures van de 
Commissie met betrekking tot contractbeheer en rapporta­
ge in het algemeen goed zijn en dat de medewerkers van de 
Commissie er sterk toe bijdragen dat de procedures 
functioneren. 
Volgens het Comité zouden onder meer de volgende 
maatregelen een verbetering betekenen: 
— uitwerking en invoering van meer uniforme procedures 
met betrekking tot O, O &c D-programma's; 
— aanwijzing van een centrale groep bij de Commissie die 
voor een gemeenschappelijke aanpak met betrekking tot 
werkzaamheden voor gezamenlijke kosten zorgt; 
— algemene toepassing van de met het ESPRIT-program-
ma ingevoerde procedurewijzigingen; 
— achterhouding van een percentage van de financiering 
als reserve om in de loop van het programma op 
onvoorziene ontwikkelingen te kunnen inspelen; 
— vermindering van de betrekkelijk hoge kosten van het 
aanvragen van een contract door invoering van een 
systeem van eerste beoordeling van projectschetsen; 
— optimale verkorting van de tijd die verloopt tussen het 
aanvragen van een contract en het officiële startsein; 
— wijziging van de financiële voorwaarden met betrekking 
tot voorschotten en terugbetalingen, inclusief terugbe­
taling van overheadkosten; 
— wijzigingen in de contractvoorwaarden; 
— wijziging van het systeem van financieel toezicht op het 
researchwerk van contractanten. 
2.4. Coördinatie met bet bedrijfsleven 
Het Comité erkent het probleem van contractanten dat de 
uit succesvolle O & O voortvloeiende technologische 
vooruitgang op talrijke onderzoeksgebieden volledig 
afhankelijk is van het welslagen van de latere technische en 
commerciële activiteiten van het bedrijfsleven (dat wil 
zeggen zowel werkgevers als werknemers). 
De Commissie dient er met alle middelen voor te zorgen dat 
de onderzoekers en de personen die in het: bedrijfsleven met 
de commerciële en technische besluitvorming zijn belast, 
vanaf het begin samen denken en werken. De Commissie dient daartoe haar procedures voor het 
betrekken van het bedrijfsleven bij de besluitvorming op 
alle niveaus in alle stadia te onderzoeken: onderzoeksplan, 
oorspronkelijk programma, informatie in de aan het 
contract voorafgaande stadia, toewijzing van contracten, 
adviseren over contractbeheer, toepassingsprogramma na 
afloop van het contract. 
De Commissie dient het voorbeeld te geven met duidelijk 
vastgelegde vormen van samenwerking tussen D.-G. XII (O 
& O), D.-G. XIII (innovatie) en D.-G. III (industrie). 
De Commissie zelf dient te trachten vertegenwoordigers 
van het bedrijfsleven rechtstreeks bij haar activiteiten te 
betrekken en zich niet uitsluitend op door de nationale 
regeringen aangewezen vertegenwoordigers te verlaten. 
2.5. Activiteiten van de Commissie vóór het contract­
stadium 
Volgens het Comité dient de Commissie de wijze van 
organisatie in de timing van de aan het contract vooraf­
gaande informatie aan potentiële contractanten te ver­
beteren. 
Zij dient de belangstelling van een breed spectrum van 
contractanten te wekken, aangezien de keuze van de meest 
geschikte en efficiënte contractanten van doorslaggevende 
betekenis is voor het welslagen van werkzaamheden voor 
gezamenlijke rekening. 
Het Comité kan zich vinden in het van contractanten 
afkomstige voorstel dat de Commissie: 
— een volledige lijst van het researchpotentieel in de 
Gemeenschap uitwerkt; 
— meer publiciteit geeft aan voorstellen voor werkzaam­
heden voor gezamenlijke rekening naar potentiële 
contractanten toe; 
— haar brochure over g.r.-onderzoek en de wijze van 
functioneren hiervan geregeld bijwerkt; 
— ten behoeve van potentiële contractanten een vroeg­
tijdig waarschuwingssysteem invoert in de vorm van een 
door de Directoraten-generaal uit te geven nieuwsbrief 
en andere publikaties; 
— zorgt voor een aantal „verbindingsmannen" en aangeeft 
waar en wanneer zij bereikbaar zijn; 
— (potentiële) contractanten stimuleert hun eigen ideeën 
ter verbetering van het systeem voor te leggen. 
2.6. Communicatie en stimulering 
Volgens het Comité is het algemeen inzicht in de 
werkzaamheden van de Commissie voor gezamenlijke 
rekening, de wijze waarop dit functioneert, en de 
mogelijkheden om informatie over de nieuwe mogelijk­
heden te ontvangen, niet zo groot als wel gewenst zou zijn. 
De Commissie dient een oplossing te vinden voor het 
probleem van de public relations. 
Volgens de bevindingen van het Comité is de doorstroming 
van informatie naar contractanten toe gedurende de 
contractperiode doorgaans goed. De resultaten van de 
organisatie van symposia en uitwisseling van ervaringen 
wegen in het algemeen ruimschoots tegen de kosten op. 
18. 8. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 207/17 
Helaas heeft het bevorderen van succesvolle resultaten van 
g.r.-werkzaamheden door de Commissie niet geleid tot een 
algemeen besef van de waarde van die werkzaamheden. 
Men kan zich overigens afvragen of de Commissie niet een 
elitecentrum zou kunnen oprichten als kruispunt voor 
informatie. Deze idee schijnt in zoverre te zijn overgenomen 
dat op het gebied van biotechnologie wordt voorgesteld een 
„overlegeenheid" op te richten. Op het terrein van 
technologie bestaat doorgaans behoefte aan een centrale 
organisatie die ten aanzien van de uitwisseling van ideeën 
en mensen als katalysator moet functioneren. Dit zou zelfs 
een gegevensbank kunnen omvatten. De Commissie zou 
moeten nagaan welke uiterst belangrijke functie door een 
dergelijk elitecentrum dient te worden vervuld. Daarbij 
vraagt het Comité zich af of in dit verband niet kan worden 
gedacht aan een uitstekende faculteit van een bestaande 
universiteit of aan een gerenommeerde researchinstelling. 
2.7. Vertrouwelijkheid 
Aangezien sommige contractanten betwijfelen of de 
vertrouwelijkheid met betrekking tot hun werkzaamheden 
en resultaten wel in acht wordt genomen, vraagt het Comité 
de Commissie in een nota uiteen te zetten wat zij onder 
vertrouwelijkheid verstaat. Dit zou met name voor kleinere 
contractanten van nut zijn. 
Volgens het Comité dient de Commissie de voor- en 
nadelen van het publiceren van mogelijke researchonder-
werpen na te gaan en haar strategie aan rivalen duidelijk te 
maken. 
2.8. Toepassing van resultaten 
Het Comité stemt in met de opvatting van sommige in 1985 
geïnterviewde contractanten dat er bij de Commissie een 
tendens bestaat om het researchcontract meer te beschou­
wen als doel op zich dan als eerste stap op weg naar 
succesvolle industriële toepassing. 
De Commissie dient er volgens het Comité beslist voor te 
zorgen dat elk programma vergezeld gaat van een 
programma inzake toepassing van succesvolle resultaten. 
Het laatste moet volledig deel uitmaken van het algemene 
programma dat door de Raad dient te worden goedge­
keurd. 
Toen het informatief rapport werd opgesteld, vonden 
contractanten dat ten aanzien van het toepassings­
programma het gezamenlijke-rekeningsysteem niet voor 
het bedrijfsleven zelf kon gelden, omdat men zich anders in 
de concurrentiesfeer zou begeven. Huns inziens zou de 
Commissie evenwel kunnen nagaan of bepaalde onder­
delen hiervan toch voor dit systeem in aanmerking kunnen 
komen, zoals bescherming van de intellectuele eigendom 
die voortvloeit uit de investeringen van de Gemeenschap. 
Het Comité kan deze zienswijze onderschrijven. 2.9. Midden- en kleinbedrijf 
Het Comité onderschrijft de opvatting van contractanten 
dat de Commissie meer aandacht aan de positie van kleine 
en middelgrote ondernemingen dient te besteden (zie § 
4.3.). 
2.10. Mobiliteit van onderzoekers 
Het Comité is voorstander van het plan tot stimulering van 
Europese samenwerking en uitwisseling op het gebied van 
wetenschap en techniek (1985-1988), dat op 12 maart 1985 
door de Raad werd goedgekeurd (J). Niettemin dient de 
Commissie volgens het Comité de mobiliteit van onder­
zoekers in de gehele Europese Gemeenschap in sterkere 
mate te bevorderen. Mobiliteit tussen researchcentra komt 
zowel het researchcentrum als de onderzoeker ten goede in 
de vorm van kruisbestuiving van ideeën en een beter inzicht 
en intensievere samenwerking. 
Het stelt met voldoening vast dat de organisatie van de 
onderzoeksprogramma's voor gezamenlijke rekening 
bewust op een spoor wordt gezet om mobiliteit te 
bevorderen. 
2.11. Sociale gevolgen en inspraak van werknemers 
Het Comité ziet in dat met het onderzoeksbeleid van de 
Gemeenschap onder meer moet worden nagegaan hoe 
werknemers en hun organities daadwerkelijk kunnen 
worden betrokken bij de besluitvorming over g.r.-
onderzoek van de Gemeenschap indien de richting en de 
omvang van de technologische activiteiten van de EG 
hierdoor kunnen worden beïnvloed. Het dringt er bij de 
Commissie op aan, deze taak op zich te nemen. 
3. Door de Commissie aangebrachte veranderingen 
sedert het informatief rapport van de Afdeling 
Sedert het informatief rapport van de Afdeling heeft de 
Commissie grote vooruitgang geboekt bij het uitwerken 
van een meer coherente politiek en strategie voor de 
ontwikkeling van een technologisch Europa. 
Op een aantal punten kon de in het informatief rapport 
neergelegde bezorgdheid over beleid en strategie worden 
weggenomen. Er zijn tekenen van een dynamische en 
levendige ontwikkeling in het denken van de Commissie, 
terwijl ook de Raad zich in dit opzicht niet geheel onbetuigd 
laat. 
Naar aanleiding van niet-communautaire activiteiten zoals 
EUREKA en SDI groeit het inzicht dat de Commissie zich 
niet tot onderzoek vóór het marktstadium kan beperken. 
Zij dient na te gaan hoe met de Lid-Staten kan worden 
samengewerkt om de resultaten van haar onderzoek op de 
markt te brengen. Zij dient eveneens na te gaan waar een 
optreden van de Gemeenschap relevant is en zich hierop te 
(•) PB nr. L 83 van 25.3. 1985. 
Nr. C 207/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 86 
concentreren, en minder belangrijke projecten aan de Lid-
Staten over te laten. 
3.1. Uitvoering van bestaande programma's 
Het Comité ziet in dat de Commissie zich tot het uiterste 
moet inspannen voor de lopende programma's en de 
onlangs door de Raad goedgekeurde programma's, 
inclusief BRITE, niet-nucleaire energie, stralingsbescher­
ming en stimulering. 
Op 28 februari 1984 heeft de Raad het Europees 
programma voor O&Oop het gebied van informatietech­
nologieën (ESPRIT) 84/130/EEG goedgekeurd. Tijdens de 
eerste twee contractrondes in 1984 en 1985 werd van de 
zijde van bedrijfsleven en wetenschap zeer goed gereageerd 
en de uitvoering van de geselecteerde projecten zullen 
vrijwel alle middelen opeisen die voor de eerste vijf jaar van 
het programma waren geraamd. 
De Commissie heeft een onafhankelijk, hoog gekwalifi­
ceerd orgaan in het leven geroepen, het zogenaamde 
ESPRIT-beoordelingscomité, om de vooruitgang van het 
programma te evalueren aan de hand van een aantal (131) 
persoonlijke gesprekken en een aan 477 deelnemers 
toegezonden vragenlijst (238 antwoorden) (document van 
19 november 1985). 
Het Comité kan zich vinden in de belangrijkste conclusies 
van deze evaluatie, waaruit blijkt dat ESPRIT met succes is 
opgezet en er goede vorderingen worden gemaakt met 
betrekking tot de oorspronkelijke doelstellingen. Er 
worden een aantal procedurewijzigingen aanbevolen. 
ESPRIT en nationale programma's worden geacht elkaar 
aan te vullen en er zijn geen grote conflicten aan het licht 
gekomen. Het stemt in met het advies van het beoordelings-
comité dat de nadruk dient te blijven liggen op O & O vóór 
de marktfase, dat de onderzoekgebieden moeten worden 
geconsolideerd en geherstructureerd en dat in het program­
ma specifieke demonstratieprojecten moeten worden 
opgenomen. 
Het werkprogramma voor ESPRIT in 1986 wordt voorge­
steld in een ontwerp-besluit van de Raad (document van 12 
november 1985). Evenals in het vorige werkprogramma 
worden vijf hoofdsectoren behandeld en er wordt een 
onderscheid gemaakt tussen projecten van het type A, die in 
het werkplan afzonderlijk zijn beschreven met opgave van 
doelstellingen op de korte en de lange termijn, en projecten 
van het type B, die zijn beschreven als voorbeelden van 
algemene onderzoeksthema's. 
Het Comité is het eens met de opvatting van het 
beoordelingscomité dat zelfs de korte-termijndoelstellin­
gen bij de jaarlijkse herziening misschien gewijzigd moeten 
worden in het licht van de vooruitgang in Europa en elders 
in de wereld. Deze mogelijkheid tot tussentijdse wijziging 
van een project werd in het informatief rapport van de 
Afdeling al noodzakelijk geacht. 
Het Comité kan zich vinden in de opvatting van de 
Commissie dat de evaluatie van het beoordelingscomité 
voor haar zo bemoedigend was dat zij naar verwachting tot 
versterking en uitbreiding van de werkzaamheden voor de tweede fase van vijf jaar van het tienjarenprogramma zal 
adviseren (ESPRIT 2). 
Het Comité heeft ook tot zijn genoegen vernomen dat de 
Commissie voor het programma voor fundamenteel 
onderzoek op het gebied van industriële technologieën 
(BRITE) 95 projecten heeft geselecteerd, waarbij 432 
organisaties betrokken zijn. 60 % hiervan zijn industriële 
organisaties, 21 % researchinstellingen en 19 % univer­
siteiten. 24 % van de industriële organisaties vallen onder 
de door de Commissie gegeven definitie van midden- en 
kleinbedrijf. 
In maart 1985 heeft de Raad een programma vastgesteld 
om de wetenschappelijke en technische samenwerking en 
uitwisseling in Europa te bevorderen (1985-1986), 85/179/ 
EEG. 
Het Comité stemt in met het in dit stimuleringsplan 
opgenomen voornemen, een bedrag van 60 miljoen Ecu uit 
te trekken en 12 man personeel ter beschikking te stellen 
voor onderzoekssubsidies en -contracten om de samen­
werking tussen laboratoria en bij uitvoeringscontracten te 
bevorderen. Het doel van de activiteiten is een netwerk van 
wetenschappelijke en technische samenwerking en uitwis­
seling op alle terreinen van wetenschap en technologie tot 
stand te brengen. Doel van deze maatregelen is de mobiliteit 
van onderzoekers, de communicatie tussen wetenschaps­
mensen en de samenwerking te stimuleren. 
Het stimuleringsplan zal in het tweede jaar (1986) worden 
herijkt. Het Comité dringt erop aan dat het over deze 
herijking wordt ingelicht. 
3.2. Verbetering, vereenvoudiging en coördinatie van 
procedures 
Volgens het Comité wordt onderzoek voor gezamenlijke 
rekening gezien als een gevestigd fundamenteel instrument 
voor onderzoek op het niveau van de Gemeenschap. Met 
dit systeem konden reeds op efficiënte en economische 
wijze waardevolle resultaten worden bereikt. De aanzienlij­
ke ervaring die hierbij tot dusverre is opgedaan, was voor 
de Commissie aanleiding om de procedures, somtijds op 
instigatie van voor het informatief rapport geïnterviewde 
contractanten, permanent te verbeteren, te vereenvoudigen 
en te coördineren. 
Sinds het informatief rapport van de Afdeling in 1985 het 
licht zag, zijn de contractmechanismen tot voldoening van 
het Comité verbeterd; in 1986 zal een duizendtal contrac­
ten worden afgesloten. 
33. Rol van overheid en instellingen 
Het Comité kan zich vinden in de opvatting van de 
Commissie dat O & O-werkzaamheden op industrieel en 
technologisch terrein, die voornamelijk met overheids­
deelneming door het bedrijfsleven worden uitgevoerd, in 
belangrijke mate tot de verwezenlijking van de doelstellin­
gen van het Kaderprogramma bijdragen. Andere gebieden 
voor O &c O-activiteiten als kernfusie, milieubescherming, 
gezondheid en veiligheid en stralingsbescherming kunnen 
echter grotendeels alleen door de overheid worden 
18. 8. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 207/19 
uitgevoerd in universitaire laboratoria en onderzoeksinstel­
lingen. Deze gebieden zijn ook van vitaal belang voor het 
welzijn van de burgers. 
3.4. Toepassing en bescherming van resultaten 
Het Comité wijst erop dat de conferentie van Luxemburg 
geporteerd was voor maatregelen om de resultaten van 
onderzoek te exploiteren en tot het marktstadium te 
brengen. 
Aan het standaardcontract is nu een nieuwe bijlage 2 
toegevoegd waarin de contractanten worden verplicht de 
resultaten van hun contractwerkzaamheden toe te passen. 
3.5. Bescherming van resultaten 
Helaas moet het Comité vaststellen dat niet alle Lid-Staten 
het Verdrag van Luxemburg inzake het Europees octrooi 
voor de gemeenschappelijke markt hebben ondertekend. 
3.6. Naar een technologische Gemeenschap 
Het afgelopen jaar heeft de Commissie het nodige gedaan 
om de discussie over een technologische Gemeenschap aan 
te zwengelen. 
Zij heeft tijdens de topconferentie van juni 1985 te Milaan 
twee mededelingen voorgelegd. 
In het eerste document „Versterking van de technologische 
samenwerking in Europa" wordt de uitdaging geschetst en 
aangegeven hoe hierop door de Gemeenschap en de Lid-
Staten, die elkaar onderling beïnvloeden, kan worden 
gereageerd. Daarnaast worden maatregelen voorgesteld 
zoals het lanceren van projecten en verscheidene vormen 
van samenwerking en de mechanismen hiervan. 
In de tweede mededeling „Naar een Gemeenschap voor 
Technologie" wordt het eerste memorandum verder 
uitgewerkt en worden ideeën voor samenwerking en 
financiële regelingen aan de hand gedaan. 
Hierin werd de aandacht gevestigd op de doeltreffendheid 
van programma's voor gezamenlijke rekening voor 
research vóór het marktstadium. Daarbij werd gewezen op 
het informatief rapport van de Afdeling voor energie en 
nucleaire vraagstukken. 
Ook wordt de waarde onderstreept van gezamenlijke 
programma's, waarbij ook landen buiten de Europese 
Gemeenschap kunnen worden betrokken. 
Tot slot wordt voorgesteld, complementaire programma's 
die uitsluitend door de deelnemende Lid-Staten worden 
gefinancierd (variable geometry), niet meer alleen tot 
nucleaire onderwerpen te beperken. 
De Commissie stelt zich op achter het in het informatief 
rapport ingenomen standpunt dat het voor het JET-
programma gebruikte beheersinstrument model kan staan 
voor andere projecten inzake gemeenschappelijke ontwik­
keling en exploitatie van grote wetenschappelijke capacitei­
ten. De Europese Raad van Milaan kon zich in dit memoran­
dum vinden en heeft gevraagd het uit te werken. De 
Commissie heeft de uitvoeringsvoorstellen neergelegd in de 
mededeling „Naar de Europese Gemeenschap voor Tech­
nologie" (document van 30 september 1985). Zij stelt hierin 
voor, een nieuw algemeen wetenschappelijk en technisch 
programma voor de Gemeenschap uit te werken en 
overwijld ten uitvoer te leggen. 
Zij onderschrijft de opvatting van het Comité dat dit 
streven vergezeld dient te gaan van maatregelen die in het 
Witboek van de Commissie over de voltooiing van de 
interne markt en de bevordering van de samenwerking 
tussen industriële ondernemingen in Europa zijn opgeno­
men. 
Zij voegt hieraan toe dat een algemene strategie moet 
worden uitgewerkt als leidraad voor maatregelen om een 
Europese wetenschappelijke en technologische Gemeen­
schap tot stand te brengen. 
In januari 1986 heeft het Economisch en Sociaal Comité 
drie informatieve rapporten behandeld over nieuwe 
technologieën: O & O van de Europese Gemeenschap, 
Innovatie in de Gemeenschap: de ondernemer en Sociale 
aspecten waarin de aanpak van de Commissie door de bank 
genomen wordt ondersteund. 
3.7. Herziening van het Kaderprogramma 
In maart 1985 heeft het Economisch en Sociaal Comité een 
advies goedgekeurd over „Prioriteiten voor onderzoeksini­
tiatieven van de Gemeenschap: de komende herziening van 
het Kaderprogramma voor wetenschappelijke en technolo­
gische activiteiten van de Gemeenschap" (rapporteur: de 
heer Roseingrave). 
Het Comité was van mening dat de in het Kaderprogramma 
beschreven wetenschappelijke voorstellen voor Europa de 
basis leggen voor een essentiële Europese strategie voor O, 
O & D. Op sommige punten worden voorstellen voor 
herziening aan de hand gedaan. 
In april 1985 zag het werkdocument „De wetenschappelijke 
en technische strategie van de Gemeenschap" het licht. 
Hierin maakt de Commissie de balans van de uitvoering 
van het Kaderprogramma op en laat zij haar gedachten 
over de herziening gaan. 
Het eerste Kaderprogramma voor wetenschappelijke en 
technische activiteiten van de Gemeenschap bestrijkt de 
periode 1984-1987. Voor de uitvoering hiervan heeft de 
Raad besluiten genomen over een aantal programma's voor 
gezamenlijke rekening, inclusief ESPRIT en een aantal 
meerjarenprogramma's zoals biotechnologie, BR1TE, 
stimulering en financiering van demonstratieprojecten op 
het gebied van energie. 
De Commissie wijst erop dat deze besluiten aangeven 
hoeveel waarde O & O van de Gemeenschap hebben en dat 
hierdoor de betekenis hiervan voor de uitvoering van 
nieuwe beleidsvormen van de Gemeenschap wordt erkend. 
Zij wijst er evenwel op dat deze besluiten niet altijd 
aansluiten bij de draagwijdte van de wetenschappelijke en 
Nr. C 207/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 86 
technische doelstellingen die bij de goedkeuring van het 
Kaderprogramma door de Raad zijn vastgesteld en tevens 
het evenwicht hiertussen niet altijd in acht nemen. 
In dit werkdocument worden ideeën voor de herziening van 
het Kaderprogramma aan de hand gedaan en vijf belangrij­
ke onderwerpen met betrekking tot de wetenschappelijke 
en technologische strategie van de Gemeenschap aangege­
ven die met de Lid-Staten moeten worden besproken. 
Deze herziening wordt voorafgegaan door een vergelijking 
van het door de Lid-Staten in de Gemeenschap gevoerde 
wetenschappelijke beleid (COPOL III) in juni 1985. 
De fundamentele richtsnoeren voor het nieuwe Kaderpro­
gramma 1987-1991 zijn nu uitgewerkt op basis van de 
memoranda over de Europese Technologische Gemeen­
schap en zouden in april 1986 door de ministers worden 
besproken. Nu moet een voorstel worden afgewacht. 
In het licht van de conclusies van de in december 1985 te 
Luxemburg gehouden Europese Raad zal het Kaderpro­
gramma het volgende omvatten: 
— vaststelling van wetenschappelijke doelstellingen; 
— het schetsen van fundamentele actieprogramma's; 
— raming van de noodzakelijk geachte fondsen; 
— verdeling van het geldbedrag over de verschillende 
projecten; 
— wijze van financiële deelneming van de Gemeenschap in 
het programma. 
Dit nieuwe Kaderprogramma zal het instrument zijn 
waarmee de Commissie haar voornemen om het technolo­
gisch Europa te versterken, wil uitvoeren. Volgens de 
wijzigingen op het Verdrag, waarover in Luxemburg 
voorlopig overeenstemming is bereikt, zal het Kaderpro­
gramma integrerend deel uitmaken van de algemene 
goedkeuring van de inhoud en de omvang van de 
technologische activiteiten. Hierover dient de Raad een 
besluit met algemene stemmen te nemen, terwijl de 
individuele programma's slechts gekwalificeerde meerder­
heid vereisen, hetgeen de flexibiliteit ten goede zal komen. 
4. Aanbevelingen voor de toekomst 
4.1. Verdere ontwikkeling van onderzoek voor geza­
menlijke rekening 
Het Comité is van oordeel dat de Commissie moet 
doorgaan met onderzoek via contracten voor gezamenlijke 
rekening. 
De procedures dienen verder te worden verbeterd om de 
doeltreffendheid en het rendement te vergroten, waarbij 
moet worden voldaan aan de hierboven aangegeven criteria 
en van de in een bepaalde fase opgedane ervaring in de 
volgende fase gebruik moet worden gemaakt. 
Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, haar 
activiteiten om de procedures voor onderzoek voor 
gezamenlijke rekening te coördineren, te vereenvoudigen 
en goedkoper te maken. Het is van uitermate groot belang 
dat deze programma's aantrekkelijk voor alle potentiële 
contractanten worden gemaakt. De Commissie dient public relations aan te wenden om de ondernemers te 
overtuigen dat zij hiervan voordelen kunnen verwachten. 
Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, de best 
mogelijke onderzoekscontractanten te selecteren en de 
juiste combinaties van contractanten qua omvang en 
werkterrein te vinden. 
In het bijzonder dient te worden nagegaan hoe kleine en 
middelgrote ondernemingen als hoofdcontractanten en 
waar mogelijk als subcontractanten bij onderzoek voor 
gezamenlijke rekening kunnen worden betrokken. 
4.2. Elitecentra 
Het Comité vestigt de aandacht op het memorandum 
„Naar een Gemeenschap voor technologie" (COM(85) 350 
def.), waarin de Commissie instemt met de in het 
informatief rapport neergelegde suggestie een netwerk van 
door de Gemeenschap erkende en gesteunde elitecentra tot 
stand te brengen. Deze centra voor elk technologisch gebied 
zouden met de Commissie aan de programma's moeten 
samenwerken. Zij zouden de technologie-overdracht 
bevorderen door contacten met universiteiten en bedrijfs­
leven, zodat de informatiestroom in beide richtingen wordt 
bevorderd, de mobiliteit van medewerkers wordt vergroot 
en een kader voor het scholingsbeleid wordt ontwikkeld. 
De Commissie zou haar gedachten eens moeten laten gaan 
over de vraag hoe zij zelf op sommige terreinen ook als 
elitecentrum zou kunnen fungeren, namelijk als gegevens­
bank en als centrum voor uitwisseling van informatie. 
4.3. Inschakeling en kleine en middelgrote onder­
nemingen 
Het Comité zou gaarne zien dat de Commissie nagaat hoe 
kleine en middelgrote bedrijven in sterkere mate bij 
onderzoek voor gezamenlijke rekening kunnen worden 
betrokken. Met name dienen zij: 
— een eerlijk een adequaat aandeel in de uitvoering van 
g.r.-programma's te krijgen en 
— te kunnen beschikken over de resultaten van onderzoek 
voor gezamenlijke rekening. 
Voor programma's als ESPRIT en BRITE geeft de 
Commissie een deelname van het MKB van 40 % op. Het 
Comité veronderstelt dat dit percentage eerder betrekking 
heeft op het aantal contractanten dan op de toegewezen 
bedragen. Verder is de deelneming van het MKB afhanke­
lijk van de kennis van het managementteam van de 
Commissie, dat met de adviescomités samenwerkt. 
De Afdeling voor energie en nucleaire vraagstukken werkt 
aan een informatief rapport over de betekenis van 
technologie voor het midden- en kleinbedrijf, waarin 
uitvoerig op deze problematiek zal worden ingegaan. 
Niettemin zou de Commissie moeten nagaan of: 
— de technieken zoals de Amerikaanse programma's voor 
Small Business Innovation Research (SBIR) in aange­
paste vorm ook voor de Gemeenschap geschikt zijn; 
18. 8. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 207/21 
— zij meer kan doen aan het bevorderen van het afsluiten 
van subcontracten met middelgrote en kleine bedrijven 
bij programma's voor gezamenlijke rekening; 
— bij verdere werkzaamheden met betrekking tot het 
toepassingsprogramma door haar (D.-G. XIII) meer 
aandacht kan worden besteed aan de belangen van het 
MKB in de hierop volgende fase van technologische 
ontwikkeling, die bij positieve resultaten op de markt 
van de Gemeenschap zal uitmonden. 
4.4. Een belangrijkere plaats voor innovatie 
De onderzoeksprogramma's voor gezamenlijke rekening 
leveren volgens het Comité alleen rendement op indien zij 
leiden tot succesvolle innovatie in de vorm van nieuwe 
produkten en procédés waarnaar op de markt vraag 
bestaat, dan wel tot positieve veranderingen voor gezond­
heid, welzijn en bescherming van het milieu. 
Het Comité is van oordeel dat de researchstrategie wordt 
gekenmerkt door intense studie en activiteit en dat de 
tegenhanger hiervan, namelijk innovatie, een soortgelijke 
behandeling verdient; anders moet worden verwacht dat de 
Gemeenschap onvoldoende rendement van haar research­
uitgaven ontvangt. In het bijzonder dringt het Comité er bij 
de Raad op aan, de in december 1985 te Luxemburg door de 
Europese Raad voorgestelde wijziging op het EEG-Verdrag 
ten uitvoer te leggen, waarin de taak van de Gemeenschap 
met betrekking tot de verspreiding en de exploitatie van de 
met de EG-activiteiten inzake researchontwikkeling en 
technologische demonstratie (RDTD) bereikte resultaten 
nauwkeurig wordt vastgelegd. 
4.5. Bescherming van intellectuele eigendom 
Het Comité vraagt de Commissie de contractanten te 
helpen bij het oplossen van de reële en voor de hand 
Gedaan te Brussel, 21 mei 1986. liggende moeilijkheden die zich bij de bescherming van uit 
g.r.-werk voortvloeiende industriële eigendom voordoen. 
4.6. Versterking van de samenwerking tussen bedrijfs­
leven en universiteiten 
Volgens het Comité is de door de Commissie toegepaste 
methode om researchprojecten voor gezamenlijke rekening 
te lanceren waarbij door universiteiten en andere instel­
lingen voor hoger onderwijs wordt samengewerkt met 
onderzoeksinstellingen in het bedrijfsleven en elders, van 
grote waarde. 
De Commissie dient de werkzaamheden op dit terrein voort 
te zetten. 
4.7. Public relations van de Commissie 
Het Comité is van mening dat de programma's van de 
Commissie voor gezamenlijke rekening nog steeds onvol­
doende publiciteit ontvangen. Potentiële contractanten 
blijven het moeilijk vinden om informatie hierover los te 
krijgen, vinden het aanvragen van contracten een kostbare 
aangelegenheid en vinden dat de uitvoering van deze 
programma's veel bureaucratische rompslomp veroor­
zaakt. Verder hebben potentiële contractanten de nodige 
twijfel aan de eigendom van de resultaten. De Commissie 
dient deze misvattingen recht te zetten. 
Het Comité heeft met instemming kennis genomen van de 
tentoonstelling over nieuwe technologie die het Europese 
Parlement ter gelegenheid van zijn in oktober 1985 in 
Straatsburg gehouden symposium over nieuwe technolo­
gieën heeft georganiseerd, en vindt dat dit voorbeeld 
navolging verdient. 
De voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies inzake het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de vermindering van de door 
asbest veroorzaakte milieuverontreiniging (') 
(86/C 207/08) 
De Raad heeft op 18 december 1985 besloten, overeenkomstig de artikelen 100 en 235 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumptie, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 mei 1986 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Bleser. 
(!) PB nr. C 349 van 31. 12. 1985, blz. 27.