Voorstel voor een besluit van de Raad inzake een gemeenschappelijk optreden goedgekeurd door de Raad ter invoering van een programma voor de opleiding, de uitwisseling en de samenwerking op het gebied van het asielbeleid, het immigratiebeleid en de overschrijding van de buitengrenzen (Odysseus-programma) (97/C 267/12) (Voor de EER relevante tekst) COM(97) 364 def.

(Door de Commissie ingediend op 9 juli 1997)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid op artikel K.3, lid 2, onder b), en artikel K.8, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Overwegende dat de lidstaten

- het asielbeleid;

- de voorschriften met betrekking tot de overschrijding van de buitengrenzen van de lidstaten door personen en de uitoefening van de controle daarop, met inbegrip van de aspecten die verband houden met de beveiliging van identiteitsbewijzen;

- het immigratiebeleid en het beleid ten aanzien van onderdanen van derde landen

als aangelegenheden van gemeenschappelijk belang beschouwen;

Overwegende dat de opzet van een kader voor acties op het gebied van opleiding, voorlichting, studies en uitwisselingen ertoe kan bijdragen dat de samenwerking tussen de overheidsdiensten van de lidstaten op de bovengenoemde terreinen doeltreffender wordt;

Overwegende dat door de opneming van het Sherlock-programma (1) in het Odysseus-programma een betere samenhang van de samenwerking op de betrokken gebieden kan worden gewaarborgd en tegelijkertijd schaalvoordelen kunnen worden verwezenlijkt bij de uitvoering van de twee programma's, zonder dat dit afbreuk doet aan de doeltreffendheid van het Sherlock-programma;

Overwegende dat derde landen, in het kader van hun voorbereiding op de toetreding tot de Unie, beter kunnen voldoen aan de normen van de Unie op de gebieden die door dit programma worden bestreken, indien de samenwerking tussen de lidstaten tot deze derde landen wordt uitgebreid;

Overwegende dat bepaalde aspecten van deze samenwerking beter kunnen worden verwezenlijkt door een gemeenschappelijk optreden dan door een optreden van de lidstaten afzonderlijk vanwege de belangrijke besparingen en de cumulatieve effecten die de overwogen acties met zich brengen;

Overwegende dat dit gemeenschappelijk optreden geen afbreuk doet aan de bevoegdheden van de Gemeenschap, en derhalve geen negatieve gevolgen heeft voor de uitvoering van het programma Phare, noch voor de communautaire maatregelen die voor de tenuitvoerlegging van het opleidingsbeleid zijn genomen, inzonderheid voor het programma Leonardo da Vinci,

HEEFT HET VOLGENDE GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN AANGENOMEN:

HOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 1 Beginsel en doelstellingen

1. Voor de periode 1997-2001 wordt een programma (hierna het Odysseus-programma te noemen) vastgesteld voor opleiding, uitwisselingen en samenwerking in de zin van de definities van artikel 2 van dit besluit inzake een gemeenschappelijk optreden. Voor dit gemeenschappelijk optreden wordt een financiële bijdrage van de Gemeenschap toegekend. Dit programma heeft betrekking op de gebieden asielbeleid, immigratiebeleid en overschrijding van de buitengrenzen.

2. Voor de vaststelling van de prioriteiten bij de jaarlijkse programmering van de acties zal rekening worden gehouden met:

- artikel K.3, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie;

- reeds van kracht zijnde wetgeving van de Gemeenschap of de Unie;

- aanhangige wetgevingsvoorstellen, teneinde door middel van samenwerking tussen de overheidsdiensten op de inwerkingtreding van deze voorstellen vooruit te lopen;

- de prioriteiten die de Raad op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ) heeft vastgesteld;

- alle andere vormen van noodzakelijke samenwerking, overeenkomstig artikel K.3, lid 1.

3. Onverminderd de communautaire bevoegdheden, bestaat het algemene doel van het Odysseus-programma erin met behulp van een meerjarenprogramma de bestaande samenwerking van de lidstaten op de gebieden asielbeleid, immigratiebeleid, overschrijding van de buitengrenzen en de beveiliging van identiteitsbewijzen, alsook de samenwerking met aspirant-lidstaten op deze gebieden uit te breiden.

Artikel 2 Definities

1. Voor het Odysseus-programma worden de in artikel 1, tweede lid, genoemde acties als volgt gedefinieerd:

- opleidingsacties: de organisatie van stages waarbij de theoretische en praktische kennis centraal staat;

- uitwisselingsacties: het verblijf van ambtenaren in een andere dan hun eigen lidstaat zodat zij hun werkwijze met die van hun collega's kunnen vergelijken;

- studies en onderzoek: werkzaamheden voor de ontwikkeling en de verspreiding van lesmateriaal of van ander voor leerdoelen bruikbaar materiaal, zoals gegevensbestanden of repertoria.

2. Voor het Odysseus-programma wordt onder "identiteitsbewijs" verstaan de door de lidstaten en derde landen afgegeven documenten waarmee de houders ervan hun identiteit kunnen bewijzen en die hun de mogelijkheid geven eventueel een buitengrens te overschrijden.

Artikel 3 Opleiding

Op het gebied van de opleiding wordt in het Odysseus-programma de nadruk gelegd op:

- de opleiding van opleiders;

- de opzet van cursussen voor specialisten, in het bijzonder verdiepingsstages voor beleidsmakers, alsook stages voor opleidingsfunctionarissen.

Artikel 4 Uitwisselingen

Op het gebied van de uitwisselingen wordt in het Odysseus-programma de nadruk gelegd op uitwisselingen in de vorm van stages van beperkte duur bij de nationale overheidsdiensten die bevoegd zijn op de gebieden die door het Odysseus-programma worden bestreken.

Artikel 5 Studies en onderzoek

1. Het Odysseus-programma beoogt de ontwikkeling, de totstandbrenging en de verspreiding van didactisch materiaal, waarmee opleidingsprogramma's kunnen worden opgezet.

2. Uit hoofde van het programma kunnen tevens studies en onderzoeken worden uitgevoerd naar een betere verspreiding van de informatie op de gebieden die door het programma worden bestreken.

HOOFDSTUK II STRUCTUUR VAN HET PROGRAMMA

Artikel 6 Asielbeleid

1. De maatregelen op het gebied van het asielbeleid beogen in het bijzonder:

- een gecoördineerde tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Dublin van 15 juni 1990 betreffende de vaststelling van de staat die verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek dat bij een van de lidstaten van de Europese Gemeenschappen wordt ingediend, nadat deze overeenkomst in werking is getreden;

- een nauwe samenwerking tot stand te brengen tussen de overheidsdiensten en de organen van de lidstaten die op dit gebied bevoegd zijn.

2. Uit hoofde van de maatregelen voor een gecoördineerde tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Dublin kunnen projecten in aanmerking worden genomen die betrekking hebben op:

- een gecoördineerde tenuitvoerlegging van de in de overeenkomst voorziene bepalingen inzake procedures, termijnen en bewijsmiddelen, alsook op andere praktische problemen in verband met de tenuitvoerlegging van de overeenkomst;

- de tenuitvoerlegging van andere rechtsinstrumenten met betrekking tot het asielbeleid.

3. Uit hoofde van de maatregelen voor een nauwe samenwerking tussen de overheidsdiensten en de organen van de lidstaten die voor het asielbeleid bevoegd zijn, kunnen projecten in aanmerking worden genomen die in het bijzonder betrekking hebben op:

- de (normale of versnelde) procedures voor de behandeling van asielverzoeken in eerste aanleg en de beroepsprocedures;

- documentatiesystemen over de landen van oorsprong;

- de omstandigheden met betrekking tot opvang van de asielzoekers, met inbegrip van hun rechten en plichten;

- alternatieven voor de toekenning van de vluchtelingenstatus, met inbegrip van tijdelijke bescherming;

- de samenwerking tussen de verschillende organen die op dit terrein actief zijn (organen die belast zijn met de behandeling van de asielverzoeken, sociale diensten, autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de grensbewaking, enz.), alsook de rol van de UNHCR en de NGO's;

- de behandeling van asielzoekers wier aanvraag definitief is afgewezen.

Artikel 7 Immigratie

Uit hoofde van de acties met betrekking tot de immigratie van onderdanen van derde landen kunnen projecten in aanmerking worden genomen die betrekking hebben op:

- de toelating van onderdanen van derde landen, in het bijzonder de toelatingsvoorwaarden, de voorwaarden om binnen de Unie te mogen reizen, de voorschriften inzake het verblijf, de gezinshereniging, de toegang tot de arbeidsmarkt, tot het uitoefenen van arbeid in loondienst of als zelfstandige en tot werkzaamheden anders dan in loondienst;

- de bestrijding van illegale immigratie, in het bijzonder de strijd tegen de binnenkomst, het verblijf en de indienstneming van illegale vreemdelingen, en de organisatie van de uitwijzing en de repatriëring van illegale vreemdelingen.

Artikel 8 Overschrijding van de buitengrenzen

Uit hoofde van de acties met betrekking tot de controle van de overschrijding van de buitengrenzen kunnen projecten in aanmerking worden genomen die betrekking hebben op de organisatie van de praktische voorwaarden van deze controle, met inbegrip van de aspecten die verband houden met de beveiliging van identiteitsbewijzen. De voorkeur zal in het bijzonder uitgaan naar methoden waarmee deze praktische voorwaarden op thematische wijze (bijvoorbeeld naar gelang van de aard van de grens) of op geografische wijze kunnen worden behandeld.

Artikel 9 Samenwerking met de aspirant-lidstaten

Elk jaarprogramma bevat specifieke subprogramma's op de in de bovenstaande artikelen 6 tot en met 8 vermelde gebieden, teneinde de aspirant-lidstaten op deze gebieden op de toetreding voor te bereiden. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de omzetting van de communautaire voorschriften in nationaal recht en aan de tenuitvoerlegging van deze voorschriften door nationale ambtenaren.

Door middel van deze acties moet de kennis van de Unie worden verbeterd zodat de aspirant-lidstaten de nodige maatregelen kunnen treffen om aan de normen van de Unie te voldoen.

HOOFDSTUK III FINANCIËLE BEPALINGEN

Artikel 10 Financieringscriteria

De projecten waarvoor een aanvraag om financiering door de Gemeenschap wordt ingediend, moeten van belang zijn voor de Europese Unie en er moeten ten minste drie lidstaten aan deelnemen.

Bij deze projecten kunnen deelnemers uit de aspirant-lidstaten worden betrokken teneinde hun toetreding voor te bereiden, of deelnemers uit andere derde landen indien zulks nuttig blijkt voor het doel van de projecten.

Artikel 11 Financiële controle

De financieringsbesluiten alsmede de daaruit voortvloeiende overeenkomsten voorzien met name in een follow-up en een financiële controle door de Commissie en in de uitvoering van audits door de Rekenkamer.

Artikel 12 Omvang van de financiële bijdrage van de Gemeenschap

1. Alle uitgaven die rechtstreeks verband houden met de tenuitvoerlegging van de actie en die gedurende een bepaalde, bij overeenkomst vastgestelde periode zijn gedaan, komen voor financiering in aanmerking.

2. De financiële bijdrage uit de Gemeenschapsbegroting bedraagt 60 % van de totale kosten van het programma en kan in uitzonderlijke gevallen, overeenkomstig de in hoofdstuk 4 van dit gemeenschappelijk optreden vastgestelde procedures, tot maximaal 80 % worden verhoogd.

3. De kosten voor vertaal- en tolkwerkzaamheden, de informaticakosten, de uitgaven voor duurzaam materiaal of voor verbruiksmateriaal worden slechts in aanmerking genomen voor zover zij nodig zijn voor de verwezenlijking van de actie en kunnen slechts tot ten hoogste 50 % van de subsidie, of 80 % in de gevallen waarin dit door de aard van de actie noodzakelijk is, worden gefinancierd.

4. De uitgaven voor lokalen en publieke voorzieningen, alsmede voor de lonen van de ambtenaren van de staat en van de publieke organen kunnen slechts in aanmerking worden genomen, voor zover zij betrekking hebben op aanwendingen en op taken die geen verband houden met hun nationale bestemming of functie, maar die specifiek betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van dit gemeenschappelijk optreden.

Artikel 13 Procedurevoorschriften

1. De acties in het kader van het programma die uit de algemene begroting van de Gemeenschappen worden gefinancierd, worden door de Commissie beheerd overeenkomstig het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen (2).

2. Bij de indiening van de voorstellen voor financiering houdt de Commissie rekening met de beginselen van goed financieel beheer, met name zuinigheid en kosteneffectiviteit als bedoeld in artikel 2 van het Financieel Reglement.

HOOFDSTUK IV BEHEER EN FOLLOW-UP VAN HET PROGRAMMA

Artikel 14 Voorbereiding van het programma

1. De Commissie is verantwoordelijk voor het beheer en de follow-up van het programma en neemt daartoe de passende maatregelen.

2. De Commissie bereidt een ontwerp-jaarprogramma voor, dat een verdeling van de beschikbare kredieten bevat en dat gebaseerd is op de prioritaire thema's die beantwoorden aan de structuur, de actiegebieden en de doelstellingen van het programma. Het jaarprogramma bestrijkt de drie gebieden die in de artikelen 6, 7 en 8 zijn genoemd. Het zwaartepunt kan echter op een van deze gebieden worden gelegd, indien dit in verband met de behoeften van de nationale overheidsdiensten noodzakelijk is.

Hiertoe onderzoekt de Commissie de haar voorgelegde projecten op grond van de criteria die in artikel 1, lid 2, van dit gemeenschappelijk optreden zijn vastgelegd, waarbij zij tevens rekening houdt met het innoverende karakter van het voorgestelde initiatief en met de samenhang van het programma in zijn geheel.

Artikel 15 Jaarlijkse tenuitvoerlegging van het programma

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité dat bestaat uit een vertegenwoordiger per lidstaat en dat wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie.

2. De Commissie legt aan het comité het ontwerp-jaarprogramma voor, inclusief een voorstel voor de verdeling van de beschikbare kredieten over de actiegebieden, alsook voorstellen met betrekking tot de wijze waarop de acties worden uitgevoerd en geëvalueerd. Het comité, dat unaniem besluit, brengt zijn advies binnen een termijn van twee maanden uit. De voorzitter kan deze termijn in verband met het spoedeisend karakter verkorten. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

Bij gebrek aan een gunstig advies dat binnen de termijnen wordt uitgebracht, trekt de Commissie haar voorstel in of legt zij een voorstel voor aan de Raad, die zich binnen twee maanden unaniem uitspreekt.

Artikel 16 Beheer van het programma

1. De projecten waarvoor een financieringsverzoek wordt ingediend, worden vóór 31 maart van het begrotingsjaar ten laste waarvan zij moeten worden gebracht, ter beoordeling aan de Commissie voorgelegd.

2. Voor financieringen onder de 50 000 ecu legt de vertegenwoordiger van de Commissie een ontwerp aan het in artikel 15, lid 1, bedoelde comité voor. Het comité, dat met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag bedoelde meerderheid besluit, brengt zijn advies over dit ontwerp uit binnen een termijn die de voorzitter naar gelang van het spoedeisend karakter kan vaststellen. Het advies wordt in de notulen opgenomen; bovendien heeft elke lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt vermeld. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

De Commissie houdt zo veel mogelijk rekening met het advies van het comité. Zij stelt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij met zijn advies rekening heeft gehouden.

3. Voor financieringen boven de 50 000 ecu legt de Commissie het in artikel 15, lid 1, bedoelde comité de lijst voor van de projecten die in het kader van het jaarprogramma bij haar zijn ingediend. De Commissie geeft aan welke projecten door haar worden uitgekozen, en motiveert haar keuze. Binnen een termijn van twee maanden brengt het comité met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedoelde meerderheid zijn advies uit over de diverse projecten. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. Bij gebrek aan een gunstig advies binnen de genoemde termijn trekt de Commissie het betrokken voorstel of de betrokken voorstellen in, of legt deze met het eventuele advies van het comité aan de Raad voor, die zich binnen twee maanden uitspreekt met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag bedoelde meerderheid.

Artikel 17 Evaluatie

1. De Commissie voorziet in een evaluatie van het programma door objectieve deskundigen die niet bij de tenuitvoerlegging van het programma zijn betrokken.

2. De Commissie stelt elk jaar een samenvattend verslag op van de getroffen maatregelen en de uitgevoerde evaluatie, dat zij bij het Europees Parlement en de Raad indient.

Artikel 18

Het Gemeenschappelijk optreden 96/637/JBZ van de Raad van 28 oktober 1996 ter invoering van een programma voor de opleiding, de uitwisseling en de samenwerking op het gebied van identiteitsbewijzen (Sherlock) wordt ingetrokken.

Artikel 19

Dit besluit inzake een gemeenschappelijk optreden treedt in werking op de dag van zijn goedkeuring. Het besluit wordt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt.

(1) Gemeenschappelijk optreden 96/637/JBZ van 28 oktober 1996 door de Raad vastgesteld op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, ter invoering van een programma voor de opleiding, de uitwisseling en de samenwerking op het gebied van identiteitsbewijzen ("Sherlock") (PB L 287 van 8. 11. 1996).

(2) PB L 356 van 31. 12. 1977, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 2335/95 (PB L 240 van 7. 10. 1995, blz. 12).