MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - Speciale administratieve regio Macau: derde jaarverslag - 2002

INHOUD

1. Inleiding

2. TENUITVOERLEGGING VAN HET PRINCIPE "EEN LAND, TWEE SYSTEMEN"

3. ONTWIKKELING OP WETTELIJK EN ADMINISTRATIEF GEBIED

4. LIBERALISERING VAN DE GOKINDUSTRIE

5. DE ECONOMISCHE SITUATIE

6. DE BETREKKINGEN EU-MACAU

7. CONCLUSIE

1. Inleiding

De Europese Commissie blijft toezien op de tenuitvoerlegging van het beginsel "een land, twee systemen" in Macau als een Speciale Administratieve Regio van de Volksrepubliek China, en heeft daarom met grote belangstelling de ontwikkeling van Macau van nabij gevolgd. Evenals de twee vorige jaarverslagen van de Commissie beoogt dit verslag de ontwikkeling van de SAR Macau en van de betrekkingen EU-Macau te evalueren.

Het jaar 2002 werd voor Macau gekenmerkt door een aangehouden economische groei. De Regering van de SAR heeft, in overeenstemming met haar strategie inzake diversificatie van de economie van Macau, een aantal belangrijke hervormingen, met name de herstructurering van de gokindustrie van Macau, op gang gebracht. De tenuitvoerlegging van het beginsel "een land, twee systemen" bleef bevredigend maar het zal op langere termijn toch nodig zijn de capaciteit van de SAR-autoriteiten via een modernisering van de overheidsdiensten te vergroten. De goedkeuring van wetgeving ter bestrijding van subversie zou enige invloed kunnen hebben op de specifieke status van de SAR en de EU zal er derhalve bijzondere aandacht aan schenken.

2. TENUITVOERLEGGING VAN HET PRINCIPE "EEN LAND, TWEE SYSTEMEN"

- Herbevestiging van het principe

De Centrale Regering van Beijing heeft in haar officiële verklaringen opnieuw bevestigd zich aan het principe "een land, twee systemen" te houden. In een toespraak van 5 maart 2002 tot het Nationale Volkscongres (NVC) verklaarde premier Zhu Rongji ter bevestiging daarvan:

"Wij dienen volledig uitvoering te geven aan het principe "één land, twee systemen" en de basiswet van de Speciale Administratieve Regio's Hongkong en Macau. De Regering zal niet afwijken van haar streven daar op lange termijn de stabiliteit, voorspoed en ontwikkeling in stand te houden. Wij blijven onze volledige steun verlenen aan de Regeringen en Chief Executives van Hongkong en Macau in hun inspanningen om de regio's te besturen overeenkomstig de wet, alsook voor de verdere uitbreiding van de contacten en samenwerking tussen het vasteland en Hongkong en Macau op het gebied van economie, handel, wetenschappen, technologie, cultuur en onderwijs. Wij hebben een groot vertrouwen in de toekomst van Hongkong en Macau."

- Tenuitvoerlegging van het principe

- Artikel 23 van de Basiswet

De Secretaris voor het overheidsapparaat en justitie, Mw Florinda Chan, heeft op 1 oktober aangekondigd dat de Regering een wet inzake nationale veiligheid zou uitwerken met het oog op de omzetting van artikel 23 van de Basiswet. De Regering was van plan ontwerp-wetgeving betreffende artikel 23 op te stellen en bij de Wetgevende Vergadering in het voorjaar van 2003 in te dienen om het wetgevingsproces te kunnen op gang brengen. De Regering zal met de Wetgevende Vergadering overleg plegen over de beste manier om de inwoners van Macau over de voorgestelde wetgeving te raadplegen.

Zowel de Secretaris voor het overheidsapparaat en justitie als de Voorzitster van de Wetgevende Vergadering hebben verklaard dat de omzetting van artikel 23 voor de SAR Macau een grondwettelijke verplichting is, en dat de raadpleging daarom alleen betrekking zou hebben op de inhoud van de ontwerp-wet en niet op de noodzaak ervan. Ofschoon de tekst van de wetgeving nog niet was bekendgemaakt, leek de bevolking van Macau eind 2002 rustig te reageren op het vooruitzicht daarvan.

De Regering van Macau wijst erop dat, in tegenstelling tot de SAR Hongkong, waar voor de ontwerp-wetgeving betreffende artikel 23 kon worden uitgegaan van een aantal bestaande decreten die konden worden aangepast, de wetgeving betreffende artikel 23 voor Macau mazen in de wet moet dichten. Dit is het gevolg van het feit dat de Portugese wetgeving ter zake van nul en gener waarde is geworden op het ogenblik dat Macau in december 1999 opnieuw onder Chinees bestuur kwam, en dat het bestaande wetboek van strafrecht van Macao slechts de tegen het gebied en niet de tegen de Staat gerichte activiteiten bestrijkt.

Onderhandelingen over een overeenkomst tussen het Chinese vasteland en Macau ter voorkoming van dubbele belastingheffing

De Regering van de SAR Macau en de Centrale Regering van Beijing hebben in 2002 onderhandelingen op gang gebracht over een overeenkomst ter voorkoming van dubbele belastingheffing. De overeenkomst zal gebaseerd zijn op de OESO- en VN-modellen. De Regering van de SAR Macau hoopt in de loop van 2003 aan deze overeenkomst de laatste hand te kunnen leggen, en overweegt later over nog andere overeenkomsten te onderhandelen met andere handelspartners.

3. ONTWIKKELING OP WETTELIJK EN ADMINISTRATIEF GEBIED

Na de consolidatie van verschillende in 2000 tot stand gekomen instellingen heeft de Regering van de SAR Macau zich beziggehouden met geleidelijke opbouw van capaciteit op het gebied van de rechtsvorming en verbetering van de doeltreffendheid van het overheidsapparaat.

- Opbouw van capaciteit op het gebied van de rechtsvorming

De SAR Macau heeft te lijden van een gebrek aan juristen die in staat zijn (zowel in het Portugees als in het Chinees) wetten op te stellen en werkzaamheden op gerechtelijk vlak te verrichten. Dit had vertragingen tot gevolg zowel voor de legislatieve werkzaamheden van de Wetgevende Vergadering als voor de justitiële werkzaamheden van de rechtbanken. De voorzitter van het Hooggerechtshof heeft deze tekortkomingen speciaal vermeld in zijn toespraak op de openingsceremonie van het gerechtelijk jaar eind oktober.

De Regering heeft een lijst opgesteld van 179 wetten en verordeningen die op middellange termijn in aanmerking komen voor bestudering, omzetting of wijziging. De Regering van de SAR overweegt ambtenaren een algemene kennis van het recht bij te brengen en specialisten op te leiden in het opstellen van wets- en verordeningsteksten. In verband hiermee zij erop gewezen dat met de uitvoering van het project inzake EU-Macau-samenwerking op juridisch gebied eind 2002 werd begonnen. Een van de eerste maatregelen van het project had betrekking op opleiding betreffende het opstellen van wets- en verordeningsteksten.

De Regering overweegt eveneens een intensivering van het overleg over juridische werkzaamheden die artikel 23 van de Basiswet, een rechtbank voor schuldbeperkingsaangelegenheden en wijzigingen van het belastingsysteem omvatten.

- Geleidelijke hervorming van het overheidsapparaat

Kort vóór de totstandkoming van de SAR Macau eind december 1999 hebben de meeste ambtenaren van het Portugese bestuursapparaat Macau verlaten. De SAR Macau beschikt dus nu over een vrij jong overheidsapparaat met behoefte aan opleiding en geleidelijke hervorming. De Chief Executive heeft gewezen op de behoefte aan een overheidsapparaat dat is aangepast aan de nieuwe internationale en regionale omstandigheden waarin Macau zich bevindt.

De Regering heeft in 2001 met de bijstand van het Civil Servant College of Singapore een opleidingsprogramma op gang gebracht. Eind 2002 hadden reeds zeshonderd ambtenaren van het hoger- en middenkader een programma inzake management-training afgewerkt.

Doel van de Regering is het opvoeren van de doeltreffendheid, de kwaliteit van de dienstverlening en de verantwoordelijkheidszin van de overheidsdiensten. Na het opleidingsprogramma te hebben voltooid, worden de ambtenaren van die diensten ertoe aangemoedigd suggesties in te dienen met betrekking tot het rationaliseren van de administratieve structuur en het vereenvoudigen van de administratieve procedures.

De Regering blijft evenwel de hervorming van het overheidsapparaat op systematische basis aanpakken. In 2002 werd een waarnemingspost voor het overheidsapparaat in het leven geroepen. Vanuit die waarnemingspost zullen bij de SAR-Regering suggesties worden ingediend op drie gebieden, te weten rationalisering van de administratieve structuur, vereenvoudiging van de administratieve procedures en verbetering van de kwaliteit van door het overheidsapparaat verstrekte diensten.

4. LIBERALISERING VAN DE GOKINDUSTRIE

De SAR-Regering hanteert een meer gediversifieerde strategie, ten einde van Macau een regionaal ontspannings-, tentoonstellings- en conferentiecentrum te maken beheerd door de gokindustrie. De legislatuur van SAR-Macau heeft in september 2001 een nieuwe gokspelenregeling goedgekeurd, waarbij het monopoliesysteem wordt afgeschaft en op basis van een aanbesteding drie nieuwe licenties werden afgegeven. Het casinomonopolie van magnaat Stanley Ho's Sociedade de Turismo e Diversoes de Macao (STDM), dat hem was toegekend in 1962, verstreek op 31 maart 2002.

De drie nieuwe licentiehouders zijn:

- Galaxy Casino Company Limited,

- Wynn Resorts (Macao) Limited, en

- Sociedade de Jogos de Macao, S.A. (SJM)

SJM is de dochteronderneming van de STDM en neemt de casinoactiviteiten van de voormalige monopoliehouder over. Beide andere licentiehouders zijn Amerikaanse investeerders uit Las Vegas en hun partners uit Hongkong. Buitenlands eigenaarschap is toegestaan maar investeringen uit het Chinese vasteland in de gokspelensector blijven streng verboden [de directeur van de licentiehouder moet permanent in de SAR Macau verblijven en minstens 10% van de aandelen van de onderneming in handen hebben]. De licentietermijn is 18 à 20 jaar. De drie nieuwe licentiehouders hebben in totaal 17,5 miljard patacas (2,3 miljard euro) geïnvesteerd. Met de bouw van de nieuwe hotels werd in 2002 begonnen en eind 2003 wordt naar verwachting het eerste nieuwe hotel operationeel.

De maatregel om het monopolie te beëindigen wordt beschouwd als een poging om de economische groei te stimuleren en de fiscale inkomsten te doen toenemen. In deze opzichten was de Regering in het eerste liberaliseringsjaar zeer succesvol. Het reële BBP en de inkomsten uit de belasting op gokactiviteiten stegen zeer sterk in 2002.

5. DE ECONOMISCHE SITUATIE

De gokactiviteiten en het toerisme zijn voor Macau nog altijd de economische pijlers bij uitstek. Gelijklopend met de liberalisering van de gokindustrie streeft de Regering van de SAR-Macao naar diversificatie van de economie naar andere sectoren zoals de organisatie van conferenties en tentoonstellingen. Voor het reële BBP werd voor 2002, na een bescheiden groei in de vorige twee jaren, een opmerkelijke stijging van 9,5% opgetekend. De aanzienlijke groei kan worden toegeschreven aan de stevige prestatie van de toeristische industrie in combinatie met de nieuwe impuls die werd gegeven door de liberalisering van de gokindustrie.

Voor de uitvoer van goederen was er in 2002 een totale reële groei van 6.4%, hoofdzakelijk dank zij de uitzonderlijke prestatie van de markt van het Chinese vasteland. Voor nagenoeg alle belangrijke markten werd een negatieve groei geregistreerd, behalve voor de VS. Textiel en kleding bleven de belangrijkste exportcategorie (ongeveer 84% van de totale export).

Wat de uitvoer van diensten betreft, werd voor 2002 een recordaantal van 11,5 miljoen toeristen bereikt, een verhoging met 12,2% ten opzichte van 2001. Meer dan 90% van de toeristen kwamen uit Hongkong, het Chinese vasteland en Taiwan. Het aantal toeristen van het Chinese vasteland groeit het snelst, want het is ten opzichte van 2001 40% groter en vertegenwoordigt nagenoeg 40% van het totale aantal. Ofschoon Hongkong de belangrijkste herkomst van bezoekers bleef, daalde hun aantal licht met 1,8%.

De fiscale situatie van de Regering van de SAR Macau was gezond. De SAR-Regering registreerde een fiscaal overschot van 1,7 miljard patacas (244 miljoen euro) voor het belastingjaar 2002, overeenkomend met 3% van het nominale BBP. De belastingopbrengsten van gokactiviteiten namen in 2002 scherp toe met 24,6% tot een recordniveau van 7,6 miljard patacas (1 miljard euro) in 2002, gedeeltelijk naar aanleiding van de toename van het belastingpercentage op gokactiviteiten van 31,8% tot 35% in 2002. Het is opmerkenswaardig dat de belasting op gokactiviteiten overeenkwam met twee derden van de belastingopbrengsten, hetgeen aanzienlijk meer is dan het procentueel aandeel van 46%-60% van de laatste paar jaren.

Ondanks de sterke economische groei in 2002 had Macau toch te lijden van aanhoudende deflatie, want de prijzen daalden sedert 1999 op cumulatieve basis met 9%. De index van de consumptieprijzen daalde in 2002 met 2,6%.

De werkloosheid bleef het gehele jaar redelijk stabiel op 6%. De ontevredenheid met de sociale situatie leek evenwel te zijn geluwd naar aanleiding van de desbetreffende maatregelen van de Regering. Deze omvatten met name het in het leven roepen van een herscholingsfonds van 400 miljoen patacas (52,6 miljoen euro) voor het verstrekken van opleiding en directe financiële steun aan werklozen. De voor 2002 ingevoerde fiscale verminderingen en concessies worden bovendien voor 2003 in stand gehouden.

In een poging om te voorkomen dat fabrieksactiviteiten, vooral naar aanleiding van het verdwijnen van de textielcontingenten in 2005, uit Macau worden weggetrokken, heeft de Regering van de SAR Macau met de op het Chinese vasteland nabijgelegen stad Zhuhai onderhandelingen op gang gebracht over het tot stand brengen van een grensoverschrijdende industriezone. De Regeringen van beide zijden zijn principieel overeengekomen een industriezone tot stand te brengen in een ingedijkt gebied. Moeilijke details zullen nog speciaal moeten worden uitgewerkt in verband met de naleving van de regels inzake het land van oorsprong, jurisdictie, douanebehandeling, belastingheffing, en de werkgelegenheidsverhoudingen tussen Macau en het Chinese vasteland.

6. DE BETREKKINGEN EU-MACAU

- Economische betrekkingen

De EU is een van de belangrijkste handelspartners van Macau. In 2002 was de EU de op de VS na belangrijkste exportmarkt, en na het Chinese vasteland en Hongkong de belangrijkste goederenleverancier. De waarde van de totale bilaterale handel tussen de EU en Macau kwam overeen met 1,04 miljard euro (invoer : 711 miljoen euro; uitvoer : 328 miljoen euro).

- Intellectuele eigendomsrechten

Macau heeft zeker belangrijke vooruitgang geboekt op het gebied van de bescherming van intellectuele eigendomsrechten, met name door het in overeenstemming brengen van zijn wetgeving met de internationale normen van de WTO-TRIPS-Overeenkomst en het verbeteren van de handhavingsmogelijkheden naar aanleiding van het opgezet worden van een nieuwe met deze materie belaste douanedienst. De Europese Commissie blijft niettemin bezorgd met betrekking tot bepaalde activiteiten die verband houden met piraterij en namaak in Macau, en vooral problemen betreffende de bescherming van auteursrechten.

- Visumvrije toegang en overnameovereenkomst

Naar aanleiding van de vaststelling van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001, waarbij door 13 van de 15 EU-lidstaten met ingang van 10 april 2001 visumvrije toegang werd verleend aan houders van een paspoort van de SAR Macau, werd door het VK en Ierland met ingang van 17 respectievelijk 29 april 2002 dezelfde regeling toegezegd. De onderhandelingen over een overnameovereenkomst tussen de EU en Macau werden in juni 2002 afgerond. De overnameovereenkomst werd in oktober geparafeerd in de marge van de vergadering van het Gemengd Comité EU-Macau.

- Gemengd Comité

De negende vergadering van het Gemengd Comité van de samenwerkingsovereenkomst EU-Macau werd op 18 oktober 2002 te Brussel gehouden. Beide partijen hadden daar de gelegenheid om de belangrijke ontwikkelingen en de stand van hun bilaterale betrekkingen te bespreken. Het Gemengd Comité gaf uitdrukking aan zijn tevredenheid over de succesvolle voltooiing van de drie door de EG en Macau gefinancierde samenwerkingsprojecten en het op gang komen van een nieuw project inzake juridische samenwerking.

- Asia Enterprise

De tweede bedrijvenbijeenkomst EU-China had plaats in Macau op 3-5 juni 2002. Deze bijeenkomst werd gecofinancierd door de Europese Commissie en de Regering van de SAR Macau. Meer dan 300 ondernemingen uit de EU en China namen deel aan de vergaderingen die zich concentreerden op zes sectoren (textiel en kleding, metaal en machines, IT en elektronica, bouwmaterialen, milieutechnologie en voedselverwerking).

- Bezoek van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Een delegatie van het Economisch en Sociaal Comité, aangevoerd door de voorzitter van de studiegroep voor de betrekkingen EU-China, de heer Sukhdev Sharma, heeft Macau bezocht in juli. Zij heeft gesprekken gehad met vertegenwoordigers van de algemene kamer van koophandel van Macau, de vakbondsvereniging en de katholieke kerk, alsook met universiteitsprofessoren. De gesprekken hadden hoofdzakelijk betrekking op economische en sociale vraagstukken.

7. CONCLUSIE

Drie jaar na de soevereiniteitsoverdracht is de economische situatie in de SAR Macau relatief gunstig. De economische diversificatiestrategie van de autoriteiten steunt op een goed inzicht in de kwaliteiten en zwakke punten van Macau op economisch gebied. De liberalisering van de gokindustrie heeft reeds haar eerste voordelen opgeleverd en zal in de komende jaren investeringen ten belope van circa 2 miljard euro tot gevolg hebben. Dit succes heeft bijgedragen tot het ontstaan van een voor de middellange termijn optimistisch sociaal klimaat en tot de huidige populariteit van de Chief Executive.

Vele belangrijke opdrachten wachten echter nog op verwezenlijking, te weten diversificatie van de exportstructuur, hervorming van het juridisch stelsel, modernisering van de overheidsdiensten en van de ziekenhuizen, verbetering van het maatschappelijk welzijn, aanpassing van de arbeidsmarkt, enz.. Het is zeer bemoedigend vast te stellen dat de Regering van de SAR Macau zich van deze opdrachten bewust blijft en zich heeft verbonden tot het tot stand brengen van de belangrijke hervormingen.