28.11.79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 297/5 
Advies inzake een voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van 
de werknemers tegen voor hen schadelijke blootstelling aan chemische, fysische en biologi­
sche agentia tijdens het werk 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen nr. C 89 van 5 april 1979, blz. 6. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 16 maart 1979 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 100 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 26 en 27 september 1979 te Brussel gehouden 171e 
zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel 
100, 
Gezien de adviesaanvrage van de Raad der Europese 
Gemeenschappen d.d. 16 maart 1979, 
Gezien het besluit van zijn Bureau d.d. 22 maart 
1979, de Afdeling voor sociale vraagstukken te belas­
ten met het opstellen van een advies en een rapport 
ter zake, 
Gezien het door genoemde Afdeling tijdens haar ver­
gadering van 13 september 1979 goedgekeurde ad­
vies, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Blasig, voor­
gelegde rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens de op 26 en 27 sep­
tember 1979 gehouden 171e zitting (vergadering van 
26 september), 
Overwegende dat leven en gezondheid het belangrijk­
ste bezit van de mens zijn, worden gebruikt waarvan de gevolgen voor de ge­
zondheid van de mens aan werkgevers en werknemers 
onbekend zijn en waarmee zij niet geleerd hebben om 
te gaan, 
Overwegende dat de technologische vooruitgang 
steeds weer tot de ontdekking van nieuwe stoffen 
leidt waarvan de gevolgen voor de gezondheid van de 
mens nog niet bekend zijn; 
Overwegende dat de werknemers door deze ontwikke­
ling op de arbeidsplaats thans veel grotere risico's lo­
pen, maar dat de mogelijkheden om deze risico's on­
der controle te krijgen ook zijn verbeterd; 
Overwegende dat de veiligheidsvoorschriften gehar­
moniseerd moeten worden om te voorkomen dat het 
bedrijfsleven in bepaalde Lid-Staten door de veilig­
heidsmaatregelen op aanzienlijke kosten worden ge­
jaagd en daardoor zijn concurrentiepositie (b.v. lagere 
kosten in andere landen) ziet verslechteren, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
Overwegende dat ten gevolge van de technologische 
ontwikkeling steeds vaker stoffen op de arbeidsplaats dat met algemene stemmen, bij één onthouding, werd 
goedgekeurd. 
Nr. C 297/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 11.79 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité staat volledig achter de doelstel­
ling van dit richtlijnvoorstel, te weten een betere be­
scherming van de werknemers tegen blootstelling aan 
gevaren op de arbeidsplaats. Ook draagt het zijn 
goedkeuring weg, dat door deze richtlijn de coördine­
ring van de reeds bestaande voorschriften in de Lid-
Staten bespoedigd wordt en deze voorschriften aan 
de nieuwe eisen op het gebied van arbeidsgenees-
kunde, -hygiëne en -veiligheid aangepast worden. 
1.2. Het richtlijnvoorstel is gebaseerd op het besluit 
van de Raad van 28 juni 1978 (') betreffende een ac­
tieprogramma van de Europese Gemeenschappen op 
het stuk van de veiligheid en de gezondheidsbescher­
ming op de arbeidsplaats. Het Comité heeft hierover 
een advies uitgebracht (2) en verwijst naar de daarin 
vastgelegde grondbeginselen inzake de veiligheid en 
de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats. 
1.3. Ten aanzien van het onderhavige richtlijnvoor­
stel zou het Comité voorts de volgende principiële op­
merkingen willen maken: 
1.4. Het Comité stelt vast dat de onderhavige richt­
lijn uitsluitend betrekking heeft op de bescherming 
van werknemers tegen gevaren op de arbeidsplaats en 
dat deze bescherming zowel tegen de gevaren bij de 
produktie gericht is, als tegen die welke bij het ge­
bruik van deze agentia ontstaan. 
Naar zijn mening mag echter ook de milieubescher­
ming niet worden verwaarloosd. Het stelt voor te gele­
gener tijd de juiste maatregelen te treffen ten einde te 
verzekeren dat de bevolking beschermd wordt tegen 
gevaren die bij de produktie of bij het gebruik van 
gevaarlijke agentia kunnen ontstaan. In dit verband 
verwijst het naar zijn advies inzake het eerste milieu­
beschermingsprogramma van de Commissie en naar 
de lopende beraadslagingen inzake de tenuitvoerleg­
ging van het tweede programma. 
1.5. Met name op het vlak van de bescherming op 
de arbeidsplaats ontstaan door de snelle technologi­
sche ontwikkeling steeds weer nieuwe, en niet altijd 
eenvoudig op te lossen problemen. Hierbij is het 
vooral zaak het werk beter aan de mens aan te passen 
en tegelijkertijd werkgevers en werknemers ertoe aan 
te zetten de veiligheidsvoorschriften in acht te nemen. 
Het Comité erkent dat hierbij een conflict kan ont­
staan tussen de doelstelling een maximale bescher­
ming van de werkende mens te verwezenlijken en het 
streven naar technische vooruitgang en economische 
groei. De gezondheidsbescherming van de werkende 
(') PB nr.-C 165 van 11. 7. 1978, blz. 1. 
O PB nr. C 283 van 27. 11. 1978, blz. 19. mens moet naar zijn mening op de eerste plaats ko­
men. Er zouden echter oplossingen moeten worden 
gevonden, waarbij een zo groot mogelijke bescher­
ming van de werknemers wordt bereikt en de techni­
sche vooruitgang en bijgevolg de economische groei 
zo min mogelijk nadelig worden beïnvloed. Hierbij 
zou ook rekening moeten worden gehouden met het 
concurrentievermogen van de Gemeenschap ten op­
zichte van andere industrielanden. 
1.6. Een doeltreffende bescherming tegen de geva­
ren op de arbeidsplaats vereist de samenwerking van 
alle betrokkenen, met name door overleg tussen werk­
gevers en werknemers bij de planning en de toepas­
sing van de noodzakelijke maatregelen. Bijzonder be­
langrijk is in dit verband de samenwerking bij de in­
structie en de voorlichting van de werknemers en de 
wederzijdse voorlichting in het bedrijf inzake de pre­
ventieve maatregelen ter bescherming van de werkne­
mers, waartoe ook instructies omtrent het juiste ge­
bruik van beveiligingsmaterieel behoren. 
1.7. Het Comité juicht de programma's van de Ge­
meenschap op het vlak van de veiligheid en de ge­
zondheidsbescherming van werknemers toe. Deze pro­
gramma's mogen reeds bestaande en deugdelijk geble­
ken bepalingen en instellingen in de verschillende Lid-
Staten echter niet ter zijde schuiven; zij mogen deze, 
indien noodzakelijk, aanvullen. 
1.8. Alle maatregelen moeten erop gericht zijn men­
selijke arbeidsvoorwaarden te scheppen. Hiertoe is 
niet een stroom van wetsvoorschriften noodzakelijk, 
maar veeleer een aantal overzichtelijke en technisch 
verantwoorde bepalingen, die ook in de praktijk door 
de werkgevers en de werknemers en hun vertegen­
woordigers kunnen worden begrepen en uitgevoerd. 
1.9. Het Comité staat op het standpunt, dat de be­
grippen en definities in de voorstellen van de Gemeen­
schap duidelijk en begrijpelijk moeten zijn geformu­
leerd. Hiertoe behoren ook voorstellen ter uniformise-
ring van de statistieken en van de bij het opstellen er­
van gevolgde methodes alsmede van ongevallenrappor­
ten, met name inzake de gevolgen van het gebruik 
van gevaarlijke substanties. 
1.10. De huidige toestand, waarin de wetenschappe­
lijke gegevens op het vlak van de arbeidsgeneeskunde 
in de afzonderlijke Lid-Staten nog aanzienlijk van el­
kaar afwijken, is onbevredigend. Tevens bestaan ver­
schillen tussen de wetgevingen, de algemeen erkende 
regels op het vlak van techniek, de regels inzake ar-
beidshygiëne en de regels die op betrouwbare ergono­
mische gegevens berusten. 
Het Comité had gehoopt dat door een richtlijnvoor­
stel van de Commissie de situatie op dit punt beter 
geharmoniseerd zou worden. In het onderhavige richt­
lijnvoorstel ontbreken echter duidelijke definities en 
28. 11.79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 297/7 
uitspraken van de Commissie. Bovendien acht het Co­
mité maatregelen van de Commissie ter verdere bevor­
dering van de arbeidsgeneeskunde en van de oplei­
ding op dit gebied wenselijk. 
1.11. Het Comité neemt er kennis van, dat de Com­
missie voornemens is deze kaderrichtlijn aan te vullen 
met een aantal afzonderlijke richtlijnen houdende bij­
zondere bepalingen voor bepaalde agentia. Naar zijn 
mening zouden werkgevers en werknemers betrokken 
moeten worden bij het opstellen door de Commissie 
van deze afzonderlijke richtlijnen. 
1.12. Bepaalde passages van het voorstel zouden 
moeten worden herzien ten einde tegenstrijdige inter­
pretaties, bij voorbeeld wat het toepassingsgebied van 
de richtlijn of de bevoegdheden van het Comité voor 
arbeidsgeneeskunde en -hygiëne betreft, te voorko­
men. 
1.13. Uitgaande van deze grondbeginselen hecht 
het Comité zijn goedkeuring aan het richtlijnvoorstel 
van de Commissie onder voorbehoud van de volgende 
opmerkingen betreffende de afzonderlijke artikelen 
van het ontwerp. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Titel van het richtlijnvoorstel 
Het Comité stelt vast dat de titel van het richtlijnvoor­
stel aanleiding geeft tot uiteenlopende interpretaties 
in de verschillende talen van de Gemeenschap. Het 
stelt voor de titel zodanig te formuleren, dat in alle 
talen duidelijk blijkt, dat het voorstel gericht is op de 
bescherming van werknemers op de arbeidsplaats. Vol­
gens het Comité zou onder arbeidsplaats niet alleen 
de eigenlijke arbeidsplaats in een bedrijf moeten wor­
den verstaan, maar in ruimere zin ook de directe om­
geving hiervan (Frans: lieu de travail; Engels: at the 
workplace; Duits: am Arbeitsplatz). 
2.2. Artikel 1 
Na een uitvoerige discussie is het Comité tot de con­
clusie gekomen, dat artikel 1 van het richtlijnvoorstel 
niet duidelijk genoeg is geformuleerd om misverstan­
den omtrent de doelstellingen van de richtlijn uit te 
sluiten. Derhalve verzoekt het de Commissie de for­
mulering van artikel 1, met name in de afzonderlijke 
talen, nogmaals door te zien. Voorts keurt het Co­
mité de in de twee gedachtenstreepjes geponeerde 
doelstellingen goed. 
2.3. Artikel 2 
Zoals reeds uit de algemene opmerkingen blijkt, is het 
Comité van mening dat de definities van agentia en 
grenswaarden in artikel 2 niet voldoende duidelijk 
zijn. Tijdens de discussie in de Afdeling is vastgesteld dat dit tot aanzienlijke moeilijkheden bij de interpreta­
tie kan leiden. Dit betreft zowel de vertaling in de 
verschillende talen als het gebruik van technische en 
vaktermen. Derhalve stelt het Comité de Commissie 
ook hier voor, de genoemde begrippen met inachtne­
ming van de volgende commentaren te herzien: 
a) Agentia 
Als agentia zouden de op de arbeidsplaats ge­
bruikte chemische, fysische en biologische agentia 
(belastingsfactoren) moeten gelden die als schade­
lijk voor de gezondheid erkend zijn of als schade­
lijk beschouwd worden. Deze erkenning of beoor­
deling moet gebaseerd zijn op vakkundige weten­
schappelijke gegevens en niet -r— zoals thans uit de 
tekst zou kunnen worden opgemaakt — uitslui­
tend op vermoedens. 
Het Comité acht de formulering „op het werk aan­
wezige chemische, fysische en/of biologische belas­
tingsfactoren" duidelijker en pleit ervoor niet 
slechts het begrip „schadelijke agentia" te gebrui­
ken. De tekst zou als volgt moeten luiden: 
„agentia, de op het werk aanwezige chemische, 
fysische en/of biologische belastingsfactoren die 
de gezondheid kunnen schaden.". 
b) De definitie van „werknemer" wordt goedge­
keurd. 
c) Grenswaarden 
Het Comité neemt er kennis van dat de Commis­
sie dit begrip bewust onduidelijk heeft geformu­
leerd, doch beschouwt de definitie als ontoerei­
kend. 
— Bij de nieuwe formulering dient erop te wor­
den gelet, dat dit begrip overeenkomt met 
reeds gebruikelijke internationale definities. 
— Volgens het Comité worden onder „grenswaar­
den" verstaan de blootstellingslimieten in het 
betreffende milieu/de betreffende milieus, af­
hankelijk van de agentia. 
— Wordt onder „limieten voor biologische indica­
toren" verstaan de hoeveelheid van een schade­
lijke stof die door de werknemer gedurende 
een diensttijd wordt ingeademd of opgenomen. 
— De definitie moet duidelijk maken dat het een 
zeer bepaalde chemische, fysische of biologi­
sche substantie met specifieke eigenschappen 
betreft. 
— De grenswaarde dient aan te geven welke de 
hoogst mogelijke belasting is voor een be­
paalde chemische, fysische of biologische sub­
stantie. 
— Het moet duidelijk blijken, dat dit begrip de 
blootstellingsduur betreft die voor een onbe­
schermde werknemer niet mag worden over­
schreden. 
Nr.C 297/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 11.79 
— De definitie moet de mogelijkheid bieden de 
grenswaarden in toekomstige, op basis van 
deze richtlijn op te stellen, specifieke richtlij­
nen nauwkeurig te omschrijven. 
— Tevens zou duidelijk naar voren moeten ko­
men dat de doelstelling van deze richtlijn kan 
worden verwezenlijkt door middel van een 
beperking van de tijdsduur gedurende welke 
werknemers aan schadelijke agentia zijn bloot­
gesteld. 
d) De aangewezen arts 
Het Comité is het met deze definitie eens. Het ver­
staat daaronder, dat de aangewezen arts de arts is 
die de verantwoordelijkheid draagt voor de medi­
sche verzorging van de werknemers in het bedrijf. 
Hierbij mag geen afbreuk worden gedaan aan het 
in bepaalde landen gehuldigde principe dat de arts 
vrij gekozen kan worden. 
2.4. Artikel 3 
Het Comité stelt voor artikel 3 als volgt te wijzigen: 
„De Lid-Staten nemen passende maatregelen om er­
voor te zorgen dat de blootstelling van werknemers 
aan agentia wordt opgeheven of zo gering als redelij­
kerwijs maar mogelijk is, wordt gehouden.". 
2.5. Artikel 4 
Het Comité betuigt zijn instemming met de in artikel 
4 voorgestelde maatregelen ter bescherming van de 
werknemers en hun gezondheid op de arbeidsplaats. 
Het stelt vast dat deze richtlijn tot de Lid-Staten is 
gericht, en dat derhalve de hierin voorkomende kader­
bepalingen ten uitvoer moeten worden gelegd in over­
eenkomstige nationale bepalingen. Er mag echter niet 
van worden uitgegaan dat de in dit artikel genoemde 
maatregelen de enige zijn. Tevens zouden zij niet 
voor alle agentia steeds even noodzakelijk moeten 
zijn. 
Kleine bedrijven dienen dezelfde normen inzake de 
bescherming van de gezondheid te respecteren. Aan 
deze bedrijven moeten echter bepalingen betreffende 
technische en organisatorische maatregelen worden 
opgelegd die afgestemd zijn op hun organisatiemoge-
lijkheden. 
Bovendien stelt het Comité voor in artikel 4, lid 1, de 
tekst achter het tweede streepje als volgt te formule­
ren: 
„vaststelling van grenswaarden die niet mógen wor­
den overschreden, en van meet- en beoordelingsme­
thoden". 
De tekst achter het zevende streepje dient als volgt te 
worden geformuleerd: 
„arbeidsgeneeskundige beoordeling van de arbeids­
plaats en medisch toezicht.". 2.6. Voorts is het Comité van mening dat de toe­
passing van deze bepalingen in de Lid-Staten niet uit­
sluitend via wetgeving en verordeningen dient te wor­
den gewaarborgd, maar dat ook voorschriften van de 
in enkele landen bestaande lagere openbare lichamen 
met verordenend^ bevoegdheid en arbeidsovereenkom­
sten hiertoe een bijdrage kunnen leveren. 
2.7. Artikel 5 
Het Comité acht het uiterst nuttig, dat de werkne­
mers zo volledig mogelijk op de hoogte worden ge­
steld van de resultaten van tests en andere metingen 
aangaande de blootstelling aan schadelijke stoffen. 
Aangezien de resultaten van dergelijke tests en metin­
gen echter dikwijls zeer moeilijk te begrijpen zijn, 
zou de bekendmaking van de resultaten door een 
competent persoon, bij voorbeeld de bedrijfsarts, moe­
ten geschieden. Hierbij zou erop moeten worden toe­
gezien, dat de resultaten op begrijpelijke wijze aan de 
werknemers worden meegedeeld, zonder dat be­
paalde gevaren voor de gezondheid worden verzwe­
gen. De werknemers zouden desgewenst tevens in­
zage moeten hebben in de resultaten van de tests en 
onderzoekingen waaraan zij zich hebben onderwor­
pen. 
2.8.1. Artikel 6, eerste streepje 
Bij de toepassing van de bepalingen zouden volgens 
het werknemers en werkgevers moeten worden betrok­
ken. 
2.8.2. Artikel 6, tweede streepje 
Het Comité erkent dat werknemers er geen onrede­
lijke nadelen van mogen ondervinden wanneer zij om 
gezondheidsredenen worden verwijderd uit een ar-
beidsruimte waarin zij aan een schadelijke stof waren 
blootgesteld. Anderzijds is het echter van mening dat 
voordelen die aan een bepaalde werkzaamheid verbon­
den zijn, moeten kunnen wegvallen, wanneer de werk­
nemer deze werkzaamheid niet meer uitoefent. Dit 
geldt in het bijzonder voor toeslagen voor moeilijk 
werk. 
2.8.3. Artikel 6, derde streepje 
Het Comité stelt vast dat het richtlijnvoorstel hier niet 
duidelijk genoeg is. Dit geldt met name voor de ver­
schillende teksten. Het juicht het toe dat de Commis­
sie wil voorkomen dat de toepassing van de onderha­
vige richtlijn nadelige gevolgen heeft voor het milieu 
buiten het bedrijf. In dit verband verwijst het naar de 
algemene opmerkingen onder paragraaf 1.4. 
2.9. Artikel 8 
De strekking van artikel 8, naast die van de artikelen 
7 en 4, is onduidelijk en verwarrend. Het Comité stelt 
voor dit artikel beter te redigeren en duidelijk uiteen 
te zetten, dat de gedetailleerde opstelling van de bepa­
lingen van artikel 4, met uitzondering van de vast-
28. 11.79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 297/9 
stelling van grenswaarden, volgens de in artikel 10 
neergelegde procedure dient te geschieden. 
Op deze wijze zou duidelijk worden gemaakt, dat 
voor de vaststelling van grenswaarden de gebruike­
lijke procedure moet worden gevolgd, namelijk de 
voorbereiding en het vaststellen van afzonderlijke 
richtlijnen door de Commissie en de Raad na raadple­
ging van de sociale partners en de bevoegde instan­
ties, en niet van het in artikel 9 genoemde Technisch 
Comité. 
Voorts stelt het Comité voor de tekst achter het 
tweede streepje van artikel 8 als volgt te formuleren: 
„De gedetailleerde opstelling en de noodzakelijke 
aanpassing aan de stand van de arbeidsgeneeskun-
dige, veiligheidstechnische en technische kennis van 
de in artikel 10 bedoelde technische aspecten .. .". 
2.10. Artikelen 9 en 10 
Het Comité gaat in principe akkoord met de oprich­
ting van een Technisch Comité voor de richtlijn ter 
bescherming van werknemers tegen voor hen schade­lijke blootstelling aan chemische, fysische en biologi­
sche agentia tijdens het werk. Het twijfelt er echter 
aan of de bevoegdheid alleen kan liggen bij een co­
mité bestaande uit vertegenwoordigers van de regerin­
gen, en acht het bepaald noodzakelijk, dat vertegen­
woordigers van werkgevers en werknemers bij de 
werkzaamheden van dit Comité worden betrokken. 
Derhalve stelt het voor te bepalen dat het Comité 
voor arbeidsgeneeskunde en -hygiëne geen besluiten' 
kan nemen zonder eerst op Europees niveau werkge­
vers en werknemers te hebben geraadpleegd. 
3. Opmerkingen betreffende bijlage I 
Het Comité stelt vast, dat de lijst van de hierin ge­
noemde agentia niet volledig en niet de enig geldige 
is. Voorts is het van mening dat niet van alle ge­
noemde agentia betrouwbare gegevens over de schade­
lijke werking beschikbaar zijn. Het Comité be­
schouwt genoemde lijst ook niet als een lijst van prio­
riteiten, maar veeleer als een richtlijn voor de latere 
werkzaamheden van de Commissie, die te gelegener 
tijd nog zou moeten worden gecompleteerd. 
Gedaan te Brussel, 26 september 1979. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
R. VANNI 
Advies inzake een mededeling van de Commissie aan de Raad: Meerjarenprogramma van 
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 1980-1983 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen nr. C 110 van 3 mei 1979, blz. 4. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 23 maart 1979 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 235 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap en van artikel 7 van het Verdrag tot oprichting van de Euro­
pese Gemeenschap voor Atoomenergie over bovengenoemd voorstel te raadplegen.