Advies van het Economisch en Sociaal Comité over een "Strategie voor duurzame ontwikkeling: wenken voor de Top van Barcelona"

(2002/C 94/08)

Op 29 november 2001 heeft het Economisch en Sociaal Comité besloten om, overeenkomstig artt. 11 (4), 19 (1) en 23 (3) van het r.v.o., een advies op te stellen over een "Strategie voor duurzame ontwikkeling: wenken voor de Top van Barcelona".

Het subcomité "Strategie voor duurzame ontwikkeling", dat met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft op 8 februari 2002 zijn advies goedgekeurd; rapporteur was de heer Cabra de Luna.

Tijdens zijn op 20 en 21 februari 2002 gehouden 388e zitting (vergadering van 21 februari 2002) heeft het Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 95 stemmen vóór en 11 stemmen tegen, bij 21 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Samenvatting

1.1. De Europese Raad van Barcelona zal bepalend zijn voor Europa's toekomst als de meest dynamische, meest concurrerende en duurzame, op kennis gebaseerde economie(1). Tijdens de Europese Raad van Lissabon in 2000 is voor het bereiken van deze doelstelling een termijn van 10 jaar uitgetrokken; de Europese Raad van Barcelona is het moment bij uitstek om een inventaris op te maken en het beleid, waar nodig, te herzien.

1.2. Dit is te meer belangrijk daar de staatshoofden en regeringsleiders in Göteborg hebben besloten in de strategie van Lissabon een extra dimensie in te bedden, nl. duurzame ontwikkeling. Aangezien duurzame ontwikkeling tot doel heeft ook de volgende generaties van goede levensomstandigheden te verzekeren, is een langetermijnvisie vereist.

1.3. Sinds de Europese Raad van Lissabon bedreigen nieuwe gevaren de veiligheid in de wereld en onze mogelijkheden om de toekomst vorm te geven. Nooit is onze verantwoordelijkheid om wereldwijd zorg te dragen voor duurzame ontwikkeling, zo groot geweest.

1.4. De staatshoofden en regeringsleiders zullen zich in Barcelona over de volgende twee vragen moeten buigen: welke maatregelen kunnen worden genomen om de in Lissabon en Göteborg vastgestelde doelstellingen dichterbij te brengen en hoe kan de Unie een concrete bijdrage tot een duurzame ontwikkeling van de wereld leveren?

1.5. De Europese Raad van Barcelona is van doorslaggevend belang. Er is tot dusverre alarmerend weinig gedaan om de doelstellingen van Lissabon te halen. De EU slaagt er niet in het tempo dat nodig is om zich op het vlak van concurrentiekracht en kennispotentieel als één van de leidende regio's ter wereld te profileren, vol te houden.

1.6. Ook het feit dat de Unie er nog steeds niet helemaal in is geslaagd duurzame ontwikkeling tot één van haar belangrijkste visies te maken, is alarmerend. De niet mis te verstane politieke verklaringen die in Göteborg zijn afgelegd, zijn naar het achterplan geschoven, veeleer dan naar de voorgrond gehaald.

1.7. Dit gebrek aan vooruitgang is uitermate onbevredigend. Niet alleen de manier waarop de Unie zich op lange termijn zal ontwikkelen en positioneren komt erdoor in het gedrang; ook het maatschappelijk imago van de EU wordt erdoor geschaad. Nochtans is het toch duidelijk een extra uitdaging voor de Unie de strategie van Lissabon en het besluit van de Europese Raad van Göteborg over duurzame ontwikkeling in praktijk te willen brengen.

1.8. De Europese Raad van Barcelona moet worden aangegrepen om het voor de strategie van Lissabon vastgestelde actieprogramma en tijdschema te verstrakken en om de relevante Ministerraden te verzoeken zich te buigen over aanvullende maatregelen om van de Unie de meest concurrerende economie ter wereld te maken. Deze Raden moeten tijdens de in juni 2002 te houden Europese Raad van Sevilla hierover verslag uitbrengen.

1.9. De Europese Raad van Barcelona dient het belang van duurzame ontwikkeling als een nieuwe visie voor de Unie te bekrachtigen en de relevante Ministerraden de opdracht te geven een snellere tenuitvoerlegging van wetten en andere maatregelen ter bevordering van duurzame ontwikkeling mogelijk te maken. Het ESC vreest dat de oproep van de Europese Raad van Göteborg tot een samenhangend beleid ter bevordering van duurzame ontwikkeling zowel bij de EU-instellingen als bij de lidstaten aan dovemansoren gericht is geweest.

1.10. In Barcelona zou het raamwerk van de bijdrage van de Unie tot duurzame ontwikkeling op wereldschaal vaste vorm moeten krijgen. Dit is met name van belang voor de Euromediterrane regio en de Wereldtop van september 2002.

1.11. Om van de Unie één van de meest concurrerende regio's te maken, dienen met betrekking tot de volgende punten dringend nieuwe maatregelen te worden getroffen:

a) Werkgelegenheid: tijdens de Europese Raad van Barcelona moet de noodzaak van nationale actieprogramma's ter bevordering van werkgelegenheid en opleiding voor met name jongeren nogmaals worden beklemtoond. Dergelijke maatregelen kunnen immers een positieve impact hebben.

b) Kwaliteit van het werk: dit onderwerp komt weer op de voorgrond. In Barcelona moet worden bevestigd dat kwaliteit van arbeid een sleutelelement is in het werkgelegenheidsbeleid van Unie en lidstaten. Voorts dient de Commissie te worden verzocht een actieplan ter bevordering van kwaliteit van werk en ter bestrijding van nieuwe gezondheids- en veiligheidsrisico's op de werkplek voor te bereiden.

c) Cohesie: het ESC is zich bewust van de belangrijke bijdrage die het structuurbeleid sinds 1988 vormt voor de versterking van de economische en sociale samenhang. Cohesie is onontbeerlijk voor duurzame ontwikkeling. Het Comité dringt er dan ook op aan dat tijdens de Top van Barcelona wordt benadrukt dat het belangrijk is om ook na de uitbreiding en na afloop van de huidige financieringsperiode in 2006 actief een hoge mate van cohesie in de gehele EU te blijven nastreven.

d) Openstelling van de markt: de door de Commissie voorgestelde maatregelen moeten in Barcelona een impuls krijgen. Voorts zouden de staatshoofden en regeringsleiders er goed aan doen een evaluatie te maken van de impact van de liberalisering van openbare diensten op de maatschappij, het milieu en de werkgelegenheid(2).

e) Milieu: de Unie moet efficiëntere methoden ontwikkelen voor de concrete toepassing van milieumaatregelen op het vlak van broeikasgasemissies, gebruik van natuurlijke hulpbronnen en voedselveiligheid. Veeleer dan het wiel opnieuw uit te vinden, moet de EU ervoor zorgen dat de bestaande methoden werken.

f) Kennis: in de strategie van Lissabon is de lat voor investering in menselijk potentieel hoog gelegd. Het ESC heeft kennis genomen van de vooruitgang die door de Raden van ministers voor onderwijs en onderzoek zijn geboekt. Volgens het ESC is er met name behoefte aan overeenkomsten tussen de drie betrokken partijen over levenslang leren; alleen op die basis zijn toegang tot en financiering van onderwijs verzekerd.

g) Onderzoek en ontwikkeling: in de strategie van Lissabon wordt beklemtoond dat het van het grootste belang is dat in deze sector wordt geïnvesteerd, te meer daar Europa in dit verband reeds geruime tijd achterblijft bij de VS en Japan. De Raad van ministers voor onderzoek dringt aan op een stijging van het onderzoeksbudget van 1,9 % van het BBP nú tot 3 % tegen 2010. Aangezien in een dergelijk scenario meer wetenschappers nodig zullen zijn, adviseert het ESC dat - bijv. op het vlak van onderwijs en opleiding - plannen worden opgesteld.

h) Ondernemerschap en MKB: gezien de uitermate belangrijke bijdrage die met name kleine bedrijven in het kader van de doelstellingen van Lissabon kunnen leveren, moet volgens het Comité méér worden gedaan om ondernemerschap en kleine bedrijven te ondersteunen. De oproep van de Commissie om de onder tien actielijnen van het Europees Handvest voor kleine ondernemingen ressorterende maatregelen te intensiveren, is bij het Comité dan ook in goede aarde gevallen.

i) Besluitvorming: het ESC is het volkomen eens met de oproep van de Commissie tot de Raad om de besluitvorming doeltreffender te maken en de tijdspanne tussen het vaststellen van de doelstellingen van Lissabon en het bereiken ervan, te verkorten.

j) Maatschappelijk draagvlak: tijdens de Europese Raad van Göteborg is er terecht op gewezen dat duurzame ontwikkeling alleen kan slagen, indien er in alle geledingen van de bevolking een door een dialoog- en overlegproces geschraagd draagvlak voor bestaat. Hieraan schort nog het nodige, en het ESC heeft sinds de top van Göteborg geen informatie gekregen die wijst op enige verbetering van de situatie. Het Comité draagt zelf tot genoemd proces bij en hoopt op steun voor zijn werk in dit verband te kunnen rekenen.

k) Sociale dialoog: essentieel om de doelstellingen van de Europese Raden van Lissabon en Stockholm te bereiken, zijn de sociale dialoog en de deelname van de georganiseerde civiele samenleving.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Prioriteiten van de Commissie

De Europese Raad van Barcelona moet de volgende Commissieprioriteiten een impuls geven:

- voortzetting van het werkgelegenheidsbeleid, met bijzondere aandacht voor de hervorming van de arbeidsmarkt;

- hervorming van de belangrijkste netwerkindustrieën en versnelling van de integratie van de financiële markten;

- verhoging van de investeringen in kennis, met het oog op behoud van concurrentiekracht en werkgelegenheid.

2.2. Prioriteiten van het Spaanse voorzitterschap

Het Spaanse voorzitterschap heeft zich o.m. tot doel gesteld om het in Lissabon goedgekeurde actieplan via liberaliseringsmaatregelen in de volgende strategische sectoren een nieuwe impuls te geven:

- energie;

- telecommunicatie;

- vervoer;

- financiële diensten.

Voorts is Spanje van plan om een werkgelegenheids- en opleidingsbeleid uit te stippelen ter flankering van de inspanningen om van Europa de meest dynamische en innovatieve, duurzame economie ter wereld te maken.

2.3. Werkgelegenheid en onderwijs in de Unie

Het Comité vindt het creëren van kwalitatief goed banen terecht één van de doelstellingen van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Het bestaande onderwijssysteem slaagt er echter niet in burgers af te leveren met een opleidingspeil dat aan de eisen van de moderne maatschappij voldoet. Aangezien van de moderne werknemer wordt verwacht dat hij flexibel is en zich aan de eisen van een snel veranderende arbeidsmarkt aanpast, dient de burger de mogelijkheid te hebben zich permanent bij te scholen.

In het memorandum over levenslang leren presenteert de Commissie de volgende zes kerndoelstellingen waarover met het oog op de invulling en ontwikkeling van het levenslang leerproces moet worden nagedacht en gedebatteerd. Deze doelstellingen - die het Comité in advies CES 1121/2001 onderschrijft - zijn nog steeds actueel:

- nieuwe voor deelname aan de kennismaatschappij vereiste basisvaardigheden voor iedereen

- meer investeren in menselijke hulpbronnen

- onderwijs- en leermethodes innoveren

- leeractiviteiten opwaarderen

- begeleiding en advies opnieuw uitdenken

- leeractiviteiten (bijv. on-line leren) dichter bij huis brengen.

2.4. Geen ontwikkeling zonder investeringen in sociale aspecten en samenhang

Uit de Top van Rio kwam als belangrijkste principe naar voren dat de mens in een op duurzame ontwikkeling gerichte aanpak centraal staat. In Lissabon is dit principe als volgt naar de Europese context vertaald: "Het menselijk kapitaal is Europa's hoogste goed en moet het kernpunt van het EU-beleid zijn."

2.4.1. Armoede en sociale uitsluiting

Met deze problemen worden alle lidstaten geconfronteerd. Om ontwikkeling op duurzame wijze gestalte te kunnen geven, moeten dan ook zeker maatregelen worden genomen ter bestrijding van armoede en uitsluiting. Hoewel niet kan worden ontkend dat de situatie is verbeterd, is er nog een lange weg af te leggen.

Met het oog op de in Lissabon vastgestelde doelstellingen hebben de staatshoofden en regeringsleiders in Nice de Europese Sociale Agenda goedgekeurd; deze heeft o.m. tot doel het sociale beleid in de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling in te bedden.

De strijd tegen armoede en sociale uitsluiting moet er met name op gericht zijn:

- via meer groei en werkgelegenheid de economische randvoorwaarden voor een hoger welvaartspeil te scheppen;

- de Europese werkgelegenheidsstrategie beter toe te passen;

- de kwaliteit van werk (niet alleen méér, maar ook betere banen) op peil te houden en te verbeteren;

- indicatoren uit te werken aan de hand waarvan kwaliteit van werk en sociale uitsluiting waarheidsgetrouw in kaart kunnen worden gebracht.

- structuurbeleid te blijven voeren ter ondersteuning van de regio's die daar het meest behoefte aan hebben.

Ook op dit gebied kan de "sociale economie" (coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen) een belangrijke rol spelen en moeten stimulerende maatregelen worden genomen.

2.4.2. Vergrijzing

In alle lidstaten stijgt de levensverwachting en brengt de daling van het geboortecijfer een verandering in het evenwicht tussen het actieve en het niet-actieve deel van de bevolking teweeg. De vergrijzing van de bevolking is een zorgwekkend onderwerp dat alle aandacht verdient.

De volgende drie problemen hangen rechtstreeks met de vergrijzing samen:

- de betaalbaarheid van de pensioenen;

- de toenemende vraag naar zorg;

- een eventuele daling van de economische groei.

Om sociale discriminatie tussen generaties en de verspreiding van armoede onder ouderen tegen te gaan, moeten stappen worden gezet om:

- de in de strategie van Lissabon vastgestelde percentages voor arbeidsparticipatie te halen (60 % voor vrouwen en 70 % voor mannen);

- levenslang leren te stimuleren;

- op nationaal niveau met behulp van een actief gezinsbeleid nieuwe sociale en economische kansen voor gezinnen te creëren, om zo het geboortecijfer in de lidstaten weer te doen stijgen.

Hoewel de gevolgen van de uitbreiding van de EU voor de gemiddelde leeftijd van de werknemer niet bekend zijn, is het duidelijk dat dit onderwerp, gezien de omvangrijke bevolking van de kandidaat-lidstaten, nader moet worden bestudeerd.

2.5. Milieu

2.5.1. Klimaatverandering

De doelstellingen van Kyoto moeten worden gehaald. Dit impliceert dat de situatie in elk land bekend is en dat dienovereenkomstig wordt ingegrepen. Hiervoor zijn op communautair niveau geharmoniseerde meetinstrumenten nodig.

Hoewel economische groei onontbeerlijk is, mag deze niet gepaard gaan met een hoog energieverbruik.

Energie-efficiëntie moet in alle sectoren van de Europese economie krachtig worden gestimuleerd, waarbij dient te worden aangetekend dat een aantal sectoren reeds belangrijke inspanningen hebben geleverd.

Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen moet actiever en efficiënter worden aangemoedigd. Alles moet in het werk worden gesteld om een taak van deze omvang tot een goed einde te brengen.

De vervoergerelateerde uitstoot van broeikasgassen neemt sneller toe dan die van welke bron ook. Hiertegen moeten o.m. de volgende maatregelen worden genomen: doorberekening van de reële kosten in de prijs; ontwikkeling van intelligente systemen voor het beheer van de vervoersstromen; beter gebruik van infrastructuur; aanleg van nieuwe infrastructuur, alsmede omschakeling op milieuvriendelijkere vervoersmiddelen. Met de in het Witboek over vervoerbeleid(3) voorgestelde maatregelen is de Commissie de juiste weg richting duurzaam vervoer ingeslagen.

2.5.2. Duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen

Het verlies van biodiversiteit en de daarmee gepaard gaande verarming van het genetisch patrimonium zijn onomkeerbare feiten met onmiskenbare gevolgen voor de komende generaties. Het beleid op terreinen die een onaanvaardbare impact op de natuurlijke rijkdommen hebben, dient te worden hervormd (bepaalde vangstmethoden in de visserij, bepaalde praktijken in landbouw, veehouderij en industrie).

Bij de hervorming van het GLB moet rekening worden gehouden met doelstellingen op economisch, milieutechnisch en sociaal gebied. De landbouwmilieumaatregelen bijvoorbeeld hebben reeds een eerste bijdrage geleverd tot het behoud van de biodiversiteit en tot de beperking van de watervervuiling. Het moge echter duidelijk zijn dat er ook maatregelen moeten worden getroffen om het vertrouwen in onze voeding te herstellen.

Met het oog op een beter beheer van de natuurlijke hulpbronnen op lange termijn, moet de huidige situatie in kaart worden gebracht. Zo wordt sneller duidelijk wanneer de regeneratiecapaciteit de consumptie niet meer kan bijbenen.

Om de natuurlijke mechanismen de gelegenheid te geven voor duurzaam herstel te zorgen, moet het evenwicht gehandhaafd blijven. Efficiënte samenwerking op het vlak van onderzoek tussen de verschillende geledingen van de maatschappij - MKB, steden, gemeenten en de georganiseerde civiele samenleving - en de wetenschappelijke wereld moet (bijv. via ontwikkelingsinstituten) worden geïnstitutionaliseerd.

Er moet een actieplan worden opgesteld om de huidige milieuregelgeving te verbeteren en te vereenvoudigen. Veeleer dan nieuwe regels te creëren, moet erop worden toegezien dat de bestaande worden toegepast.

2.6. Publieke opinie en maatschappelijk draagvlak

De burger is onvoldoende geïnformeerd over de doelstellingen en beleidsmaatregelen die in Lissabon en Göteborg zijn overeengekomen. Er moet dan ook een inspanning worden geleverd om de burgers van dit cruciale beleid en zijn impact bewust te maken en hen, alsmede de maatschappelijke organisaties waarvan ze lid kunnen zijn, bij het beleid te betrekken.

Er moet een brede discussie met de burger en de georganiseerde civiele samenleving worden gelanceerd. Ook de media moeten uitgenodigd worden hieraan deel te nemen; per slot van rekening zijn zij het die deze dialoog tot bij de burger moeten brengen en zo het beleid voor duurzame ontwikkeling helpen democratiseren. Regeringen, gemeentelijke overheden, maatschappelijke instanties en de EU-instellingen moeten overigens ook aan deze maatschappelijke discussie deelnemen.

Het internet kan een nuttig en flexibel instrument zijn om met de burger over de nationale plannen en strategieën voor duurzame ontwikkeling te communiceren. Daarnaast kan gedacht worden aan: seminars met deskundigen, verslagen, specifiek overleg, discussiefora en andere instrumenten voor burgerparticipatie.

Het staat buiten kijf dat zowel voor het Europese ESC, als voor de nationale SER's (instanties die op nationaal niveau hun respectieve overheid van advies dienen) in deze contacten met de burger een fundamentele rol is weggelegd.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. Indicatoren

Over de noodzaak van een strategie voor duurzame ontwikkeling is iedereen het eens. Om de resultaten van de toepassing ervan te evalueren, moet de situatie ter plekke geregeld in kaart worden gebracht. Zo kan worden vastgesteld of de strategie daadwerkelijk vruchten afwerpt en of het nationale beleid resultaten oplevert.

Hiertoe moeten in de eerste plaats representatieve en uitgebalanceerde indicatoren worden gedefinieerd. Het is zeer belangrijk dat in Barcelona indicatoren voor de structurele hervorming van de EU worden goedgekeurd; aan de hand daarvan kan de impact van de hervormingen in elk land worden gemeten en kunnen, afhankelijk van de specifieke situatie in elk land, de meest geschikte beleidsmaatregelen en instrumenten worden ingezet.

Aan het opstellen van indicatoren gaat een geavanceerd, rigoureus proces van selectie, verzameling en verwerking van gegevens vooraf; om de gegevens eenduidig te kunnen interpreteren, komt het erop aan over een coherent systeem te beschikken. EUROSTAT moet in staat zijn dit kwaliteitsniveau te leveren. Mocht dat niet het geval zijn, dan dient EUROSTAT zich op deze taak voor te bereiden.

3.2. Een concurrerend productiesysteem

Duurzame ontwikkeling biedt het bedrijfsleven kansen zich te ontwikkelen en banen te creëren in sectoren die weliswaar veelbelovend zijn, maar tegelijkertijd veel concurrentiekracht vergen. Tegen deze achtergrond is het noodzakelijk hervormingen door te voeren om de efficiëntie en productiviteit te verhogen.

De Europese economie staat voor grote uitdagingen: er is een ambitieus liberaliseringsplan en tegelijkertijd moeten de flexibiliteit en het aantal structurele hervormingen worden verhoogd, zonder hierbij de - even belangrijke - sociale dimensie uit het oog te verliezen. De staatshoofden en regeringsleiders doen er tijdens de komende voorjaarstop goed aan om niet met nieuwe initiatieven te komen, maar te opteren voor stapsgewijze regulering.

In Barcelona moet de vooruitgang worden geëvalueerd. Er moet in kaart worden gebracht welke beleidslijnen en maatregelen effect sorteren - deze moeten worden geconsolideerd - en welke niet. Doel van deze oefening is o.m. een lijst op te stellen met maatregelen die bij voorkeur moeten worden verlengd; de situatie kan dan na een korte tijdspanne (bijv. één jaar) weer worden geëvalueerd.

3.3. Contacten voorafgaand aan de Europese Raad van Barcelona

Het voorstel van het Spaanse voorzitterschap om vóór de Europese Raad van Barcelona overleg te voeren, is door het ESC positief ontvangen. Samen met organisaties uit het maatschappelijk middenveld zal het ESC hieraan actief deelnemen.

Ook steunt het de vergadering met de sociale partners die in het kader van de sociale dialoog zal worden gehouden.

Brussel, 21 februari 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Europese Raad van Lissabon van 23 en 24 maart 2000 - Conclusies van het voorzitterschap, punt I-5 (COM (2002) 14 def. - samenvatting, alinea 1).

(2) Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst - PB L 15, 21.1.1998. Richtlijn 98/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas - PB L 204, 21.7.1998. Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit - PB L 27, 30.1.1997. Richtlijn 97/51/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 oktober 1997 tot wijziging van de Richtlijnen 90/387/EEG en 92/44/EEG van de Raad met het oog op de aanpassing aan een door concurrentie gekenmerkte context in de telecommunicatie - PB L 295, 29.10.1997. Richtlijn 2001/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 91/440/EEG van de Raad betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap - PB L 75, 15.3.2001.

(3) COM(2001) 370 def.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen, waarvóór minstens een kwart van de stemmen is uitgebracht, zijn tijdens de beraadslagingen verworpen:

Paragraaf 2 - Algemene opmerkingen (paragrafen 2.1 t/m 2.6)

Te schrappen.

Uitslag van de stemming

Vóór: 34, tegen: 54, onthoudingen: 14.

Paragrafen 2.1, 2.2, 2.3 en 2.4.2

Te schrappen.

Motivering

Enig concreet verband met het onderwerp valt niet te bespeuren.

Uitslag van de stemming

Vóór: 37, tegen: 67, onthoudingen: 8.

Paragraaf 2.5.2

- Tweede alinea:

De tweede zin te schrappen.

- Derde alinea:

Te schrappen.

Motivering

Over deze kwestie is er al een verslag van het Europees Milieu-agentschap voorhanden. De informatie is reeds beschikbaar.

Uitslag van de stemming

Vóór: 38, tegen: 55, onthoudingen: 10.

Paragrafen 3.1 en 3.2

Te schrappen.

Uitslag van de stemming

Vóór: 34, tegen: 71, onthoudingen: 5.

Paragraaf 3.1

- Tweede alinea

De tekst na de eerste zin te schrappen en door het volgende te vervangen: "Het Comité heeft kritiek op het feit dat de milieu-indicatoren (in totaal 7) in de onderhavige documenten nog ontoereikend zijn."

- Derde alinea:

Te schrappen.

Uitslag van de stemming

Vóór: 40, tegen: 62, onthoudingen: 8.