** -tr COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 22.11.1995 
COM(95)541 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
VERBETERING VAN DE BETREKKINGEN TUSSEN 
DE EUROPESE UNIE EN DE GCC-LANDEN 

Samenvatting 
Spoedig na de oprichting in 1981 van de Raad voor Samenwerking van de Arabische 
Golfstaten door Saoedi-Arabië, Koeweit, Bahrein, Katar, de Verenigde Arabische 
Emiraten en Oman nam de GCC het initiatief tot het aanknopen van nauwe betrekkingen 
en het tot stand brengen van een vrijhandelsovereenkomst met de Europese 
Gemeenschap. De reactie van de Gemeenschap hierop was positief; zij zag het 
economisch belang van deze landen en het strategisch belang van de Golf-region. 
Er werd in 1988 een Samenwerkingsovereenkomst gesloten en in 1990 werden 
vrijhandelsonderhandelingen gestart. Sindsdien is er geen voortgang geboekt met de 
vrijhandelsonderhandelingen, terwijl de resultaten voortvloeiende uit de 
Samenwerkingovereenkomst beperkt zijn. Beide partijen kwamen op 20 juli 1995 bijeen 
voor een ministeriële bijeenkomst van de Trojka in Granada om een nieuwe politieke 
impuls aan hun partnerschap te geven. 
De EU en de GCC-landen zijn in economisch opzicht sterk van elkaar afhankelijk. De 
GCC komt voor 4e EU als exportmarkt 1 op de vijfde plaats en is de enige van de vijf 
markten ten aanzien waarvan de EU constant een handelsoverschot kent. In 1994 beliep 
de uitvoer van de EU naar de GCC 19,3 miljard ecu. De GCC-landen nemen 23,7 % van 
de olie-invoer van de EU voor hun rekening en zijn de grootste leveranciers van dit 
produkt; zij beschikken over de grootste oliereserves in de wereld; hun reserves van 
aardgas zijn aanzienlijk. De EU is zowel een belangrijke exportmarkt als een belangrijke 
bron van investeringen voor de GCC-landen. 
Om voortgang te boeken met een dynamisch, wederzijds voordelig en in strategisch 
opzicht belangrijk partnerschap deden de EU- en GCC-ministers van de Trojka in 
Granada de volgende aanbevelingen : 
tot versterking van de politieke dialoog tussen de EU en de GCC; 
tot verhoging van de economische samenwerking en het voorstellen van 
oplossingen voor deblokkering van de lopende vrijhandelsonderhandelingen; 
tot de ontwikkeling van samenwerkingsinstrumenten die de wederzijdse kennis en 
het wederzijds begrip, met name op cultureel en wetenschappelijk gebied, zullen 
verhogen. 
Deze aanbevelingen werden door beide partijen bekrachtigd en er moeten besluiten over 
hun tenuitvoerlegging worden genomen in de volgende in april 1996 in Luxemburg te 
houden Gezamenlijke Raadsbijeenkomst van de EU en de GCC. 
De basis voor versterking van de politieke dialoog tussen de EU en de GCC wordt 
gevormd door gedeelde politieke en veiligheidsbelangen. De EU-landen speelden een 
belangrijke rol bij het bewaren van de veiligheid in de Golf-regio tijdens de oorlog tussen 
Iran en Irak en bij de bevrijding van Koeweit. De EU zou haar voortdurende 
bekommernis over de veiligheid van de GCC moeten bevestigen in het kader van haar 
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Een versterkte politieke dialoog zal 
lDe rangorde van de exportmarkten van de EU is de volgende : de VS, Japan, Midden- en Oost-Europa, 
ASEAN, GCC. 
de EU en de GCC tevens in staat stellen hun steun aan het vredesproces in het Midden-
Oosten beter te beoordelen en coördineren en te beraadslagen over internationale 
vraagstukken van gemeenschappelijk belang. Er dienen voorstellen te worden gedaan 
voor tweemaal per jaar te houden bijeenkomsten op het niveau van hoge ambtenaren. 
De verstrengeling van de economische belangen van de EU en de GCC is gebaseerd op 
energie-interdependentie. Deze verstrengeling zou worden versterkt door intensievere 
investeringen over en weer, vertikale integratie en industriële verbintenissen. Een 
vrijhandelsovereenkomst zou een kader op lange termijn voor dergelijke ontwikkelingen 
bieden. Ook objectief is een vrijhandelsovereenkomst van belang voor beide partijen. 
Zij zou aan de EU toegang vrij van rechten bieden tot haar vijfde grootste exportmarkt en 
toegang vrij van rechten voor de GCC-uitvoer naar een EU-markt die aan het begin van 
de volgende eeuw wel 500 miljoen mensen zou kunnen omvatten. De Europese 
Commissie en ambtenaren van de GCC moeten alles doen wat binnen hun bereikt ligt om 
de onderhandelingen te deblokkeren zodat er in de in april 1996 te houden bijeenkomst 
concrete voorstellen kunnen worden gedaan aan de Raad en de ministers van de EU en de 
GCC. Sluiting van een vrijhandelsovereenkomst zou wel eens de belangrijkste bijdrage 
kunnen zijn voor het verzekeren van een nauw permanent partnerschap tussen de EU en 
de GCC. Vanzelfsprekend moet ten aanzien van de snelheid waarmee wij een 
vrijhandelszone tot stand wensen te brengen en de concrete stappen die wij met het oog 
daarop nemen altijd een zorgvuldige afweging worden gemaakt van de voor- en de 
nadelen die verbonden zijn aan iedere volgende stap in die industriële sectoren van beide 
partijen die als bijzonder getroffen moeten worden beschouwd. 
In de ontwerp-mededeling wordt de noodzaak van het openen van nieuwe 
samenwerkingsterreinen en het bevorderen van verhoogde kennis en verhoogd begrip 
over en weer onderstreept. Een versterkte politieke dialoog zal aan de verwezenlijking 
van deze doelstellingen bijdragen doordat hij de mogelijkheid biedt tot een substantiëlere 
discussie over vraagstukken, zoals de mensenrechten en de democratie. Een belangrijk 
nieuw terrein dat zou kunnen worden betreden, zijn gedecentraliseerde 
samen werkingsniveaus op het vlak van de burgermaatschappij. Reeds in het kader van 
het Middellandse-Zeebeleid van de EU uitgewerkte programma's kunnen hiervoor als 
model dienst doen. Ook deelneming van de GCC in de Euro-Arabische 
managementschool in Granada en aan EU-GCC-wetenschappelijke samenwerking op het 
gebied van milieu en energie, met name zonneënergie, zou waardevol zijn. Door een bij 
elk van de GCC-landen en het GCC-secretariaat geaccrediteerde delegatie in Riad te 
openen, zou de Europese Commissie een rechtstreekse bijdrage kunnen leveren aan 
versterking van de samenwerking, verhoging van de doelmatigheid van de commerciële 
samenwerkingsinstrumenten van de EU en bevordering van intensievere contacten en 
meer begrip over en weer. 
De geslaagde tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen zou tot een kwalitatieve 
verbetering van de betrekkingen tussen de EU en de GCC leiden. De GCC is een regio 
die voor de EU van groot strategisch belang is. Een intensiever partnerschap van regio 
tot regio zou een aanvulling moeten vormen op de bestaande nauwe bilaterale 
betrekkingen tussen de EU en de GCC-landen. Hiervoor is het evenwel noodzakelijk dat 
de GCC zijn regionale, economische, politieke en militaire samenwerking blijft 
versterken. Het voortdurend het accent leggen door de EU op betrekkingen met de GCC 
op regionaal niveau betekent niet dat er niet parallel bilaterale betrekkingen met 
individuele GCC-landen moeten worden nagestreefd. 
3 
De Commissie beveelt aan dat de Raad het strategisch belang van een sterk regionaal 
GCC-blok en zijn gehechtheid aan de totstandbrenging van een sterk partnerschap tussen 
de EU en de GCC herbevestigt. De Commissie zal, in overeenstemming met de 
aanbevelingen van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka in Granada en haar 
onderhandelingsrichtsnoeren, pogen de vrijhandelsonderhandelingen af te ronden en 
voorstellen te doen voor uitbreiding van de samenwerking tussen de EU en de GCC en 
voor regionale gedecentraliseerde samenwerkingsprogramma's. 
VERBETERING VAN DE BETREKKINGEN TUSSEN 
DE EUROPESE UNIE EN DE GCC-LANDEN 
1. INLEIDING 
Spoedig na de oprichting in 1981 van de Raad voor Samenwerking van de Arabische Golfstaten door 
de oorspronkelijke en huidige zes Lid-Staten (Saoedi-Arabië, Koeweit, Bahrein, Katar, de Verenigde 
Arabische Emiraten en Oman) nam de GCC het initiatief tot het aanknopen van nauwe betrekkingen en 
het totstandbrengen van een vrijhandelsovereenkomst met de Europese Gemeenschap. De reactie van 
de Gemeenschap hierop was positief; zij zag het grote belang van deze landen voor de levering van 
olie aan de economie en, meer in het algemeen, van hun rol als leveranciers van energie aan de 
internationale economie. Ook onderkende de Gemeenschap het belang van een regionale groepering 
van deze landen voor het bevorderen van de stabiliteit in het in strategisch opzicht zo belangrijke 
Golfgebied. 
In het institutionele kader voor de betrekkingen tussen de EG en de GCC werd in 1988 voorzien, toen 
de Europese Gemeenschap en de Lid-Staten van de GCC een Samenwerkingsovereenkomst sloten. De 
Samenwerkingsovereenkomst tussen de EG en de GCC was de eerste van een nieuwe generatie 
internationale overeenkomsten van de EG die mede bepalingen omvatten inzake aanvulling en 
versterking van de betrekkingen door te voorzien in onderhandelingen over een 
vrijhandelsovereenkomst. Met de sluiting van de Samenwerkingsovereenkomst erkenden beide 
partijen het objectieve belang van hun op economische en energie-interdependentie gebaseerde 
betrekkingen. 
Ter bevestiging van het engagement van de EG tot het aangaan van vrijhandelsbetrekkingen met de 
GCC kreeg de Commissie in 1990 eerste onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad. De Golfoorlog in 
1990/1991 was een traumatische ervaring voor de GCC-landen die de onmiddellijke Europese 
solidariteit opriep en leidde tot deelneming aan het internationale bondgenootschap dat de bevrijding 
van Koeweit mogelijk maakte. Na de Golfoorlog wijzigde de Europese Gemeenschap, op verzoek van 
de GCC-landen, haar eerste onderhandelingsrichtsnoeren om te zorgen voor meer evenwicht en een 
kortere overgangsperiode. 
In de tweede onderhandelingsrichtsnoeren waren veelomvattende bepalingen vervat inzake 
tariefafbraak en overgangsmaatregelen om rekening te houden met bijzonder gevoelige sectoren in de 
EU en met jonge industrieën in de GCC. 
Sinds de goedkeuring van de tweede onderhandelingsrichtsnoeren werd met de onderhandelingen voor 
een vrijhandelsovereenkomst evenwel geen enkele voortgang geboekt. De GCC ging niet volledig op 
de EG-voorstellen in, wel drong hij er in april 1993 op aan dat de vrijhandelsonderhandelingen zich 
eerst op prioritaire sectoren zouden moeten concentreren en voorstellen voor de energiesector zouden 
moeten doen, waardoor de mogelijkheid van de EG tot invoering van een energieheffing op 
brandstoffen - hetgeen volgens de GCC de energiebelangen van zijn lidstaten zou schaden - zou 
worden verminderd. 
H 
Ook werden er slechts weinig concrete resultaten voortvloeiende uit de Samenwerkingsovereenkomst 
geboekt; deze zijn beperkt tot : 
Samenwerking op douanegebied en met ingang van dit jaar op het gebied van normen. 
Samenwerking op energiegebied : er vonden enkele bijeenkomsten van de EG-GCC-Werkgroep 
energie plaats en in april 1994 een EU-GCC Energiesymposium in Muscat en er werd door de EU-
GCC ad hoe-groep een gezamenlijk verslag uitgebracht over met elkaar verband houdende zaken 
op energie- en milieugebied. 
Industriële conferenties tussen de EG en de GCC (in Granada in 1990, in Doha in 1992 en in 
Muscat van 16-18 oktober 1995) 
Samenwerking op milieugebied via de totstandbrenging van een marien en wildreservaat in Jubail 
(Saoedi-Arabië). 
De voor dit jaar geplande bijeenkomst van de Gezamenlijke Raad werd uitgesteld en de allereerste 
ministeriële bijeenkomst van de Trojka van de EU en de GCC werd op 20 juli 1995 in Granada 
gehouden ten einde de betrekkingen tussen de beide groepen te evalueren. Door in te stemmen met 
deze bijeenkomst erkenden de twee partijen dat er speciale aandacht nodig is, wil er een nieuwe 
politieke impuls aan hun betrekkingen worden gegeven. 
2. HET BELANG VAN BETREKKINGEN TUSSEN DE EU EN DE GCC 
In de oorspronkelijke voorwaarden voor de samenwerking tussen de EU en de GCC, een hoge mate 
van economische en energie-interdependentie, is geen verandering gekomen. 
2.1. Het belang van de GCC voor de EU 
Ondanks het feit dat de totale bevolking met iets meer dan 21 miljoen inwoners gering is, is de 
GCC in de rangorde van grootte de vijfde markt voor EG-uitvoerl en vormt hij een grotere 
markt dan die van China en het GOS en de enige van de vijf markten die constant een 
exportoverschot met de EG heeft. De totale bilaterale handel tussen de EU en de GCC bedroeg 
in 1994 meer dan 30 miljard ecu. De uitvoer van de EG beliep 19,3 miljard ecu en het EU-
handelsoverschot 7,9 miljard ecu. Wel moet erop worden gewezen dat aangezien ruwe olie 
70% van de EG-invoer uit de GCC uitmaakt, het niveau van het handelsoverschot van de EG 
vooral te danken is aan de lage olieprijzen. Ook is de zwakte van de US dollar ten opzichte van 
de EG-valuta's een factor die van invloed is op de omvang van het handelsoverschot van de EG. 
Olie vormt met 45% nog steeds het belangrijkste element van het energieverbruik van de EG. 
In 1994 waren de GCC-landen de belangrijkste leveranciers van aardolie aan de EG; uit deze 
landen was 23,7% van de totale invoer afkomstig. Verwacht wordt dat de afhankelijkheid van 
de EG van buitenlandse energie tegen het jaar 2010 zal zijn toegenomen van 50 tot 60%. Olie 
en gas zullen dan ook het grootste deel van het energieverbruik vormen. De GCC-landen 
beschikken met 47% over de grootste aardoliereserves in de wereld, hun reserves van aardgas 
bedragen 14,5%. De communautaire afhankelijkheid op energiegebied van de GCC zal op 
middellange termijn derhalve waarschijnlijk nog toenemen. 
1 Rangorde van de exportmarkten van de EU (1994) : de VS, Japan, Midden- en Oost-Europa, ASEAN, de GCC. 
T 
2.2. Het belang van de EU voor de GCC-landen 
Weliswaar is Azië de belangrijkste bestemming voor de olie-uitvoer van de GCC, maar de EG 
komt op de tweede plaats en nam in 1992 ongeveer 15% van de olie-uitvoer uit de GCC af. 
Hoewel er onlangs wat loco-verkoop van LNG aan enkele Lid-Staten plaatsvond, leveren de 
GCC-landen nog geen aardgas aan de EG op contractuele lange termijnbasis, maar naarmate de 
EG-vraag naar gas toeneemt, zullen de gasproduktieplannen van de GCC in de toekomst 
onvermijdelijkerwijs leiden tot een belangrijke gasuitvoer uit de GCC-landen naar de EG. In 
het algemeen zal het belang van de EG-energiemarkt, een eventuele toekomstige uitbreiding 
van de EU buiten beschouwing gelaten, voor de GCC-landen waarschijnlijk toenemen 
naarmate de externe energie-afhankelijkheid van de EG stijgt. 
Ten aanzien van de diversificatie van de GCC-uitvoer kan worden opgemerkt dat de EG een 
groot deel van de GCC-uitvoer van geraffineerde aardolieprodukten, petrochemische produkten 
en aluminium afneemt. 
De Lid-Staten van de EU zijn ook de op één na grootste buitenlandse investeerders in de GCC-
landen nâ de VS en vóór Japan, dat op de derde plaats komt. In tegenstelling tot de 
investeringen van de VS, die zijn geconcentreerd in één sector, die van petrochemische 
produkten, zijn de investeringen van de Lid-Staten van de EU gespreid over verschillende 
industriële sectoren. Zo zijn de Lid-Staten van de EU in Saoedi-Arabië bij voorbeeld de 
voornaamste buitenlandse investeerders in 6 van de 7 industriële bedrijfstakken en de tweede 
investeerders in de sector petrochemische produkten, waarin de Verenigde Staten de 
voornaamste investeerders zijn. Anderzijds komen de Lid-Staten van de EU op de tweede 
plaats voor wat betreft buitenlandse investeringen van de GCC-landen. 
Hoewel er sprake is van belangrijke directe buitenlandse investeringen van de GCC in de Lid-
Staten, met name op het gebied van de raffinage en distributie van motorvoertuigbrandstoffen, 
gaat het bij de meeste GCC-investeringen in de Lid-Staten van de EU om 
portefeuillebeleggingen in deposito's, obligaties en aandelen. 
3. DE INTERDEPENDENTIE TUSSEN DE EU EN DE GCC EN DE NOODZAAK VAN 
NAUWERE BETREKKINGEN 
Zoals uit het bovenstaande blijkt, is het sleutelwoord om de betrekkingen tussen de EU en de GCC op 
energie-, handels- en investeringsgebied te beschrijven, interdependentie. In een bijlage worden 
volledige statistische details verstrekt. Maar nauwe betrekkingen kunnen niet enkel worden gebaseerd 
op een solide handels- en investeringsgrondslag, hoewel deze wel een allereerste vereiste is. Om 
voortgang te boeken met een dynamisch, wederzijds voordelig en in strategisch opzicht belangrijk 
partnerschap dienen de betrekkingen tussen de EU en de GCC te worden gebaseerd op gedeelde 
politieke en veiligheidsbelangen, een kader voor hun omvangrijke handels-, energie- en economische 
belangen, goede culturele betrekkingen en samenwerking tussen de burgermaatschappijen. De op 20 
juli 1995 in Granada gehouden ministeriële bijeenkomst van de Trojka hield zich met deze drie 
terreinen bezig en deed de volgende aanbevelingen : 
tot versterking van de politieke dialoog tussen de EU en de GCC; 
tot verhoging van de economische samenwerking en het voorstellen van oplossingen voor 
deblokkering van de lopende vrijhandelsonderhandelingen; 
Ce 
tot de ontwikkeling van samenwerkingsinstrumenten die de wederzijdse kennis en het wederzijds 
begrip, met name op cultureel en wetenschappelijk gebied, zullen verhogen. 
Deze aanbevelingen werden door de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en de GCC, die op 
29 september 1995 in New York bijeenkwamen, bekrachtigd. Beide partijen hebben zich nu verplicht 
tot het nemen van een besluit over de tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen tijdens de zesde 
Gezamenlijke Raadsbijeenkomst van de EU en de GCC, die onder het Italiaanse Voorzitterschap op 
22-23 april 1996 in Luxemburg zal worden gehouden. 
Deze mededeling heeft ten doel deze aanbevelingen te bestuderen en de weg te bereiden voor hun 
geslaagde tenuitvoerlegging. 
4. VERSTERKING VAN DE POLITIEKE DIALOOG TUSSEN DE EU EN DE GCC 
Indien iets de objectieve economische basis voor nauwere betrekkingen tussen de EU en de GCC zou 
hebben moeten versterken dan zijn het wel de gebeurtenissen op politiek- en veiligheidsgebied in de 
afgelopen jaren. Tijdens de oorlog tussen Iran en Irak hielpen de EU-landen door hun aanwezigheid 
met een scheepsmacht verzekeren dat de Golf, via welke 45% van de internationale olieleveringen 
passeert, veilig bleef voor het vervoer van olie naar exportmarkten. De dramatischere gebeurtenissen 
in 1990-91 onderstreepten de belangrijke rol van de EU-landen in het onder VS-leiding staande 
bondgenootschap ter bevrijding van Koeweit van de invasie door Irak en toonden Europa's inzet voor 
de veiligheid en onafhankelijkheid van de GCC aan. Ook de gezamenlijke EU-GCC-steun aan het 
vredesproces in het Midden-Oosten en de gemeenschappelijke wens van een evenwichtige aanpak bij 
het vinden van een oplossing voor de zeer gevaarlijke conflicthaard in een regio die direct aan het 
grondgebied van de GCC grenst, zouden de in wezen convergerende politieke- en veiligheidsbelangen 
van de EU en de GCC hebben moeten bevestigen. 
Een van de tekortkomingen van het partnerschap tussen de EU en de GCC is evenwel het ontbreken 
van een forum - afgezien van de jaarlijkse formele ministeriële bijeenkomsten - waar deze 
gemeenschappelijke belangen kunnen worden onderkend, besproken en daadwerkelijk ontwikkeld. 
Aan de EU-zijde is er dan ook geen plaats ingeruimd voor betrekkingen met de GCC in het 
gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB). Het ontbreken van een feitelijke 
bevestiging op het niveau van de EU van belangstelling voor de GCC-veiligheid leidde tot de indruk in 
de GCC-landen dat de Verenigde Staten op politiek- en veiligheidsgebied een bijna exclusieve rol 
spelen. Dat is een verkeerde indruk. In de praktijk werd ruimschoots aangetoond dat geen 
internationaal bondgenootschap ter ondersteuning van de GCC compleet of efficiënt is zonder de EU-
landen. Ook leidde het ontbreken van een actieve bevestiging van een EU-rol ertoe dat bedrijven in de 
Verenigde Staten economisch welvaren bij de vermeende positie van de VS als enige verdediger van 
de veiligheid van de GCC en dit niet alleen op het gebied van militaire leveringen, maar ook in 
sleutelsectoren, zoals de burgerluchtvaart en telecommunicatie. 
De totstandbrenging van een regelmatige, versterkte "politieke dialoog" op het niveau van hoge 
ambtenaren, zoals aanbevolen door de op 20 juli 1995 in Granada gehouden ministeriële Trojka van de 
EU en de GCC, zou derhalve aan beide partijen de gelegenheid moeten bieden om zich een beter beeld 
te vormen van hun gedeelde politieke- en veiligheidsbelangen. De EU dient zich in deze context te 
verdiepen in de veiligheidsproblemen van de GCC. Uit de gebeurtenissen in het afgelopen decennium 
blijkt dat de betrekkingen tussen de GCC, Iran en Irak een van de doorslaggevende factoren voor de 
internationale veiligheid zijn. De EU moet zich hiermee derhalve in het kader van het GBVB 
bezighouden en hierover met haar GCC-partners overleg plegen in het kader van de versterkte politieke 
dialoog tussen de EU en de GCC. 
7 
Een ander terrein waarop beide partijen hun voordeel zouden moeten doen met een versterkte politieke 
dialoog is het vredesproces in het Midden-Oosten. De belangrijke rol gespeeld door zowel de EU als 
de GCC in het vredesproces, met name wat de economische aspecten daarvan betreft2, toont aan dat 
een nieuwe Midden-Oosten-regio vraagt om een actieve economische rol van zowel de EU als de 
GCC. GCC-energie en -kapitaal in combinatie met particuliere investeringen van de Lid-Staten van de 
EU en de grote EU-markt zullen factoren van doorslaggevend belang zijn voor het bepalen van de 
economische toekomst van de regio. Over deze rollen en gedeelde belangen moet veel meer worden 
beraadslaagd en van gedachten gewisseld, en waar mogelijk, moet er sprake zijn van onderlinge 
coördinatie. De versterkte politieke dialoog zou in hoge mate behulpzaam kunnen zijn bij een 
dergelijk proces. 
Nog een terrein waarop de EU moet proberen haar voordeel te doen met een versterkte politieke 
dialoog tussen de EU en de GCC is dat van het Middellandse Zeebeleid van de EU. Zoals uit de 
voorgaande bespreking van veiligheidskwesties blijkt, mag de wens van de EU de veiligheid en 
stabiliteit in het Middellandse Zeegebied te bevorderen niet ophouden bij de grens van Saoedi-Arabië 
en het Arabisch schiereiland. Ook kunnen de politieke en veiligheidsbelangen vande GCC niet enkel 
tot het geografisch gebied van de Golf worden beperkt. De GCC-landen hebben evenveel 
belangstelling voor het Middellandse-Zeegebied tussen hen en Europa als Europa. Zoals de zaken er nu 
voor staan, zullen zij evenveel profiteren van onze pogingen een uitgebreide Euro-mediterrane 
vrijhandelszone tot stand te brengen als Europa en de mediterrane landen zelf. 
Een versterkte politieke dialoog zal beide partijen in staat stellen hun gemeenschappelijke belangen in 
het Middellandse Zeegebied beter te beoordelen. 
Het belang van de GCC op politiek gebied blijft niet beperkt tot het Golfgebied en het Middellandse-
Zeegebied. De GCC-landen spelen een zeer belangrijke rol in internationale organisaties, zoals de 
OPEC en de Islamitische Conferentie; zij hebben grote energiemarkten in Azië. Zij zijn sedert de 
ineenstorting van de Sovjet-Unie actief betrokken bij de ontwikkelingen in Centraal-Azië en volgden 
de gebeurtenissen in het voormalige Joegoslavië met grote bezorgdheid. Om die reden wil de EU hun 
steun inroepen voor de wederopbouw van Bosnië. Over al deze onderwerpen zou in het kader van een 
versterkte politieke dialoog kunnen worden beraadslaagd. 
Tenslotte zou een versterkte politieke dialoog beide partijen in staat stellen vraagstukken op het gebied 
van de mensenrechten en de democratie die zowel op internationaal niveau als op het niveau van de 
betrekkingen tussen de EU en de GCC van belang zijn, te bespreken. Bespreking hiervan en van 
andere vraagstukken, zoals het voorkomen van terrorisme, is van groot belang, willen beide groepen 
tot nauwere politieke betrekkingen komen. Een open en constructieve discussie zou eveneens 
wederzijdse kennis en wederzijds begrip verhogen, zoals door de ministers van de EU en GCC in 
Granada aanbevolen. 
Ten einde de aanbeveling tot versterking van de politieke dialoog tussen de EU en de GCC ten uitvoer 
te leggen, moet de EU snel voorstellen doen voor het tweemaal per jaar houden van bijeenkomsten op 
het niveau van hoge ambtenaren om alle aspecten van de EU-GCC- en de internationale politieke en 
veiligheidskwesties van gemeenschappelijk belang te bespreken. 
2De EU en de GCC zijn de voornaamste financiële ondersteuners van het vredesproces. ? 
5. VERSTERKING VAN HET KADER VAN DE ENERGIE- EN ECONOMISCHE 
BELANGEN VAN DE EU EN DE GCC 
Op grond van haar belang voor de nationale economieën en de internationale economie in het 
algemeen is olie méér dan een gewone grondstof. Haar voorname rol vereist dat de interdependentie op 
energiebeleid van de EG en de GCC op haar juiste waarde wordt geschat. Omdat de EG-GCC-
betrekkingen achterbleven bij wat oorspronkelijk de boedoeling was, is de betekenis van deze 
interdependentie in de afgelopen jaren verdrongen door andere overwegingen. De GCC-landen kregen 
de indruk dat de EG en haar Lid-Staten mede dank zij het initiatief tot het Europees Energiehandvest in 
hun externe energiebeleid prioriteit verlenen aan Rusland en de voormalige Sovjet-Unie. De EG heeft 
de tendentie GCC-bezwaren tegen zaken, zoals een eventuele EG-energieheffing op brandstoffen, als 
onbelangrijk te beschouwen omdat er meer sprake is van een schijn- dan van werkelijke energie-
interdependentie. 
Het energiebeleid en het economisch beleid zijn nauw met elkaar verstrengeld. Zo bestaat er geen 
twijfel over dat de realiteiten van de energie-interdependentie zouden worden versterkt door 
intensievere investeringen over en weer, meer GCC-investeringen in raffinage en in een later stadium 
van de produktieketen plaatsvindende activiteiten van de EU, vergezeld gaande van investeringen van 
de EU-landen in energie aan het begin van en latere stadia in de produktieketen en met energie verband 
houdende activiteiten in de GCC-landen. Er werden reeds belangrijke investeringen in Europa gedaan, 
met name in de raffinage-industrie, door Koeweit, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. 
Voorts deden Europese bedrijven investeringen in verscheidene GCC-landen (met name de VAE, 
Katar en Oman) en in de raffinage-industrie in Saoedi-Arabië. Een en ander zou evenwel in sterke 
mate worden geholpen door een verbeterd kader voor EG-GCC-energie- en economische betrekkingen. 
Wat de toekomstige handelsontwikkelingen betreft, zijn de GCC-landen er nu even zeer - of misschien 
nog meer - op uit om hun industriële basis te diversifiëren en zich voor te bereiden op het post-
olietijdperk als toen zij halverwege de jaren tachtig het initiatief namen tot het benaderen van de EG 
met het oog op de sluiting van een preferentiële handelsovereenkomst. Een handelsovereenkomst 
tussen de EG en de GCC zou toegang vrij van rechten verlenen voor de produkten van de industriële 
diversificatie van de GCC tot een grote, in geografisch opzicht, dichtbije markt van ongeveer 500 
miljoen mensen tegen het begin van de volgende eeuw. 
Voor de EG is een vrijhandelsrelatie, gezien het belang van de GCC-markt zoals in het voorgaande 
beschreven, nu evenzeer in haar belang als ten tijde van de goedkeuring van de eerste 
onderhandelsrichtsnoeren in 1989. Het is vanzelfsprekend belangrijk om toegang vrij van rechten te 
verzekeren voor EG-exporteurs naar de vijfde exportmarkt van de EG. Wat de wederzijdse concessies 
in het kader van een vrijhandelsovereenkomst betreft, zijn de grondoverwegingen de volgende : 
over een groter handelsvolume betalen de EG-exporteurs GCC-rechten die gemiddeld hoger zijn 
dan de EU-rechten, terwijl 
- 79% van de GCC-uitvoer naar de EG in het kader van de meest begunstigingsregelingen daar vrij 
van rechten binnenkomt en nog eens 15% momenteel in aanmerking komt voor S AP-voordelen. 
Ten slotte zou een vrijhandelsrelatie voor de economische subjecten uit zowel de EG als de GCC 
zorgen voor een permanent kader voor de ontwikkeling van investeringen over en weer, verticale 
integratie en industriële verbintenissen, die, zoals uit de ervaring blijkt, door alleen de 
Samenwerkingsovereenkomst tussen de EG en de GCC niet worden geboden. 
1 
De sleutel tot versterking van het kader van EG-GCC-economische belangen zou derhalve in de 
sluiting van een vrijhandelsovereenkomst kunnen liggen. Een dergelijke overeenkomst zou objectief 
in het belang van beide partijen kunnen zijn. De Gemeenschap zou ervoor zorgen dat een dergelijke 
overeenkomst zou voldoen aan de eisen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en met name zou zij 
erop toezien dat deze in grote lijnen betrekking heeft op alle handel tussen de twee partijen en alle 
sectoren. Sedert de geharmoniseerde verlaging van de rechten op petrochemische produkten in het 
kader van de Uruguay-ronde zal ook gemakkelijker kunnen worden voldaan aan de wensen van deze 
belangrijke Europese industrie. Ten slotte moet, nu er voor de GCC-landen sprake is van geleidelijke 
graduatie wat betreft het SAP van de EG, zoveel mogelijk worden voorkomen wat in de toekomst zou 
kunnen leiden tot handelsgeschillen tussen de beide blokken. 
Van de GCC-landen zijn Koeweit, Bahrein en Katar lid van de WTO. De VAE onderhandelen nog 
over hun toetreding. Saoedi-Arabië heeft het lidmaatschap van de WTO aangevraagd en Oman heeft 
verklaard zulks te zullen doen. 
De groep van deskundigen van de Commissie en de GCC-landen, die op de bijeenkomst in Granada de 
deblokkering van de lopende onderhandelingen voorstelde, moet alles doen wat binnen haar bereik ligt 
om de belemmeringen die tot dusver het boeken van vooruitgang met deze onderhandelingen 
verhinderden te overwinnen. Concrete voorstellen moeten vóór april 1996 zijn afgerond zodat de 
ministers besluiten kunnen nemen in de 6e Gezamenlijke Raad van de EU en de GCC. Indien deze 
voorstellen tot de sluiting van een vrijhandelsovereenkomst leiden, is dit misschien wel de grootste 
bijdrage die aan nauwe permanente betrekkingen tussen de EG en de GCC kan worden geleverd. 
Vanzelfsprekend moet ten aanzien van de snelheid waarmee wij een vrijhandelszone tot stand wensen 
te brengen en de concrete stappen die wij met het oog daarop nemen altijd een zorgvuldige afweging 
worden gemaakt van de voor- en de nadelen die verbonden zijn aan elke volgende stap in die 
industriële sectoren van beide partijen die als bijzonder getroffen moeten worden beschouwd. 
6. BEVORDERING VAN VERHOOGDE WEDERZIJDSE KENNIS EN BEGRIP 
De GCC-landen hebben vele jaren van goede bilaterale betrekkingen met de Lid-Staten van de EU 
achter de rug en dan is er nog het feit dat een aantal GCC-landen nog pas iets meer dan dertig jaar 
geleden onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk werden. Desondanks kwamen er via bilaterale en 
regionale betrekkingen tussen de EU en de GCC niet voldoende contacten en uitwisselingen op gang 
om te zorgen voor de ontwikkeling van officiële banden tussen de twee regio's. Met name de jongere 
generaties cultiveren het onderling contact en wederzijds begrip niet zoals eerdere generaties deden, 
met name op grond van gedeelde historische en onderwijsachtergronden en -ervaringen. 
De EU-GCC-ministeriële bijeenkomst van de Trojka in Granada onderstreepte dan ook terecht de 
noodzaak van het aanvatten van nieuwe samenwerkingsterreinen en het bevorderen van wederzijdse 
kennis en begrip. De actiemogelijkheden op EG-niveau om deze tekortkomingen te corrigeren, zijn 
vanzelfsprekend beperkt. Indachtig het beginsel van subsidiariteit en de zoveel grotere 
actiemogelijkheden op nationaal niveau is het voornamelijk aan de Lid-Staten een beleid te voeren ter 
uitbreiding van de contacten en uitwisselingen met de GCC-landen. 
Niettemin zijn de in Granada gedane aanbevelingen van betekenis voor het EU-niveau. Zoals in punt 4 
vermeld, zal versterking van de politieke dialoog aan deze doelstellingen bijdragen via een 
substantiëlere discussie over de mensenrechten en de democratie. 
fö 
Centraal in het EU-beleid wereldwijd staat de verplichting tot eerbiediging van de mensenrechten en de 
fundamentele vrijheden. De EU meent dat de omarming van internationale normen voor de 
mensenrechten en hun eerbiediging essentieel zijn voor sociale en politieke stabiliteit op lange termijn. 
In dit kader moeten de GCC-landen worden aangemoedigd tot ondertekening en de volledige 
toepassing van de internationale instrumenten op het gebied van de mensenrechten. De EU is bereid 
de GCC-landen te helpen bij het tot stand brengen van een burgermaatschappij die is gebaseerd op het 
primaat van het recht overeenkomstig de Verklaringen en Actieprogramma's van de conferenties van 
de Verenigde Naties, zoals die van Wenen (juni 1993), Kopenhagen (maart-april 1995) en Beijing 
(september 1995). 
Deze kwesties werden op ministerieel niveau niet naar behoren besproken en er lijkt een gevaarlijk 
negeren te bestaan van gevoelige zaken die, indien zij niet goed worden aangepakt, de voortgang met 
de betrekkingen zouden kunnen schaden. Meer openheid en doorzichtigheid over deze zaken zouden 
de steeds terugkerende kritiek op GCC-praktijken in de Europese media en parlementen kunnen helpen 
tegengaan. De EU moet via haar betrekkingen met de GCC-landen, die in de islamitische wereld een 
bijzondere positie innemen, pogen een beter inzicht te verkrijgen in en zich een beter oordeel te 
vormen over hoe de traditionele Islam kan worden verzoend met moderne opvattingen aangaande de 
mensenrechten. Ook moet de officiële politieke dialoog worden gebruikt voor het begrijpen en 
evalueren van democratische en constitutionele ontwikkelingen. De vele uiteenlopende ervaringen van 
de EU-landen kunnen waardevol zijn voor de GCC-landen die constitutionele veranderingen moeten 
realiseren waarover de Europeanen decennia en langer hebben gedaan. 
Een zeer belangrijk samen werkingsterrein, dat door de Trojka-ministers in Granada werd genoemd, is 
evenwel niet het officiële samenwerkingsniveau, maar het gedecentraliseerde samenwerkingsniveau 
waarbij de burgermaatschappij en niet-gouvernementele organisaties betrokken zijn. Een eventuele 
deelneming van de GCC-landen aan enkele horizontale samenwerkingsprogramma's, zoals die welke 
voor de Middellandse-Zeelanden werden uitgewerkt, zou zeer positief kunnen zijn. Deze programma's 
zouden kunnen leiden tot sterk verhoogde contacten aan de basis en tot samenwerking op het gebied 
van onderwijs, opleiding en jeugdzaken alsmede op dat van wetenschap, lokaal beheer en pers en 
televisie, een voornaam instrument voor de bevordering van goede officiële betrekkingen. Dit soort 
regionale en gedecentraliseerde samenwerking zou ongetwijfeld bijdragen tot betere regionale 
betrekkingen en beter regionaal begrip. 
Ook zijn de GCC-landen de natuurlijke partners om met de Euro-Arabische managementschool in 
Granada samen te werken. De economische ontwikkeling en diversificatie van de GCC-economieën 
doen een behoefte ontstaan aan meer goed opgeleide managers. Voorts is het in verband met de snelle 
bevolkingsaanwas in de GCC-landen geboden dat er produktieve arbeidsmogelijkheden voor de 
nieuwe generaties worden geschapen. 
De informatie- en communicatietechnologieën zijn een zeer belangrijke sector van de moderne 
economieën en vormen een sleutelvoorwaarde voor de opkomende informatiemaatschappij. Zij zijn in 
het bijzonder van belang voor de GCC-landen in verband met het hoge technische niveau dat deze 
reeds bezitten en de uitdaging waarvoor zij zich in verband met de totstandbrenging van een economie 
voor na het olietijdperk gesteld zien. Deze terreinen dienen een nieuw samenwerkingsgebied te 
vormen dat zich concentreert op de dialoog over de voorwaarden voor de informatiemaatschappij en 
dat beoogt modelprojecten te verwezenlijken om de uitvoerbaarheid en de concrete voordelen van de 
toepassing van deze nieuwe technologieën aan te tonen. 
Het voornemen van de Trojka-ministers in Granada de wetenschappelijke samenwerking te verhogen, 
verdient bijzondere aandacht. Het wetenschappelijk potentieel van de GCC is in verscheidene sectoren 
U 
10 
reeds groot, maar zou in samenwerking met Europese wetenschappelijke instellingen kunnen worden 
versterkt. Er zijn vele gemeenschappelijke belangen, variërende van de opwarming van de aarde tot 
stads- en industriële verontreiniging. Veel aandacht zou kunnen worden besteed aan met energie 
verband houdende zaken, inclusief hernieuwbare energie. Het Arabisch schiereiland is een van de 
beste plaatsen in de wereld voor het produceren van zonneënergie in de 21e eeuw. Er zijn dus vele nog 
onbenutte mogelijkheden voor toekomstige samenwerking tussen Europa en de Golf op het gebied van 
de zonneënergie. Er zou reeds nu een begin moeten worden gemaakt met wetenschappelijke en 
technologische samenwerking tussen de EU en de GCC ten einde deze nieuwe bronnen te zijner tijd 
beschikbaar te maken. Het Instituut voor Technologische Prognose in Sevilla zou het kader voor deze 
samenwerking kunnen vormen. 
Tenslotte moet worden gewezen op het feit dat het nastreven van duurzame ontwikkeling een factor is 
in de EU-betrekkingen met alle derde landen (of regionale groeperingen). Concreter gezegd, vier van 
de zes GCC-staten (de VAE en Katar niet) hebben het Raamverdrag inzake klimaatverandering 
bekrachtigd, dat onder meer oproept tot verlaging van de emissies van fossiele brandstoffen. Er bestaat 
derhalve een directe koppeling tussen het voornaamste middel van de GCC-staten om economische 
groei te bereiken - de export van olie - en de door hen met de EU (en anderen) gedeelde bezorgdheid 
voor het mondiale milieu. Alle GCC-staten sloten zich aan bij de consensus in 1992 bereikt in de 
Conferentie van Rio tijdens welke de beginselen van Rio werden aangenomen. 
Milieuonderwerpen waarvoor inleidende discussies aangaven dat er over en weer belangstelling bestaat 
voor verdere uitdieping zijn verontreiniging van de zee, beheer schadelijk afval, bescherming van de 
natuur, luchtverontreiniging en internationaal milieusamenwerkingsbeleid. 
Indien er een gezamenlijke verbintenis bestaat om samen te werken aan deze regionale, 
gedecentraliseerde, wetenschappelijke en andere programma's, zou het de EU en de GCC niet zwaar 
vallen procedures en methoden voor medefinanciering uit te werken, zoals door de Trojka-ministers in 
Granada aanbevolen. De EU bezit ervaring met samenwerking aan zulke programma's met landen die 
soortgelijke of hogere inkomens per hoofd van de bevolking kennen. Gedeelde ervaring met deze en 
soortgelijke samenwerkingsactiviteiten van de EG en de GCC zal de officiële betrekkingen in sterke 
mate helpen consolideren en uitbreiden. 
De Europese Commissie kan zelf een belangrijke bijdrage leveren aan versterking van de EG-GCC-
samenwerking en bevordering van intensievere contacten en meer onderling begrip door een delegatie 
te openen in Riad, de hoofdstad van Saoedi-Arabië en de zetel van het Secretariaat van de 
Samenwerkingsraad van de Golflanden. Er zal een delegatie van de Commissie worden geaccrediteerd 
bij de regeringen van alle zes de GCC-landen. 
Op dit derde algemene terrein biedt de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van Granada veel 
mogelijkheden: 
bevordering van het wederzijds begrip door de bespreking van vraagstukken op het gebied van de 
democratie en de mensenrechten in het kader van de versterkte officiële politieke dialoog; 
het betrekken van de GCC-landen bij EG-programma's inzake regionale, gedecentraliseerde 
samenwerking ter verhoging van de contacten en samenwerking aan de basis op het gebied van 
onderwijs, opleiding en jeugdzaken en op dat van wetenschap, lokaal beheer, handelsonderwijs en 
de media; 
verbetering van de vervoerverbindingen en versterking van de samenwerking; 
ft 
11 
wetenschappelijke samenwerking, met name op terreinen van gemeenschappelijk belang, zoals dat 
van de energie; 
samenwerking op het gebied van zowel de particuliere als de openbare managementopleiding via 
initiatieven zoals de Euro-Arabische managementschool; 
via eventuele vestiging van een delegatie van de Commissie in de GCC-regio zou de EG deze 
samenwerkingsprogramma's daadwerkelijk kunnen bevorderen en een aantal instrumenten kunnen 
toepassen ter versterking van de economische samenwerking, zoals het Europees netwerk voor 
samenwerking en toenadering tussen ondernemingen (BC-net), het Bureau voor Samenwerking 
tussen bedrijven en de Investeringspartners Europese Gemeenschap (ECIP). 
7. OP WEG NAAR EEN KWALITATIEVE VERBETERING VAN DE BETREKKINGEN 
De opzet van de Trojka-ministers van de EU-GCC in Granada van het doen van aanbevelingen ter 
versterking van de politieke, economische, culturele en wetenschappelijke betrekkingen was een 
kwalitatieve verbetering van de EG-GCC-betrekkingen tot stand te brengen. Sterke economische 
interdependentie en gedeelde politieke en veiligheidsbelangen doen de overtuiging ontstaan dat de 
beide regio's mettertijd een intensief strategisch belangrijk partnerschap moeten opbouwen. 
Deze overtuiging van een op te bouwen intensief partnerschap brengt de huidige overheersende rol die 
de Verenigde Staten op het gebied van de militaire veiligheid van de GCC spelen niet in gevaar. Dit is 
een feit, dat evenwel niet de rol mag verhullen die Europa heeft gespeeld en ongetwijfeld zal blijven 
spelen in de bredere context van de GCC-veiligheid, met name de economische aspecten daarvan. Het 
is eveneens een feit dat de EU sinds de oorspronkelijke verbintenis tussen de EG en de GCC tot het 
aangaan van nauwe betrekkingen veel aandacht schenkt aan betrekkingen met landen in het zuiden. 
Dit nieuwe accent in het buitenlands beleid van de EU, een direct gevolg van het einde van de Koude 
Oorlog en ingegeven door de wens het Oost- en het Zuid-beleid van de EU met elkaar in evenwicht te 
brengen, betekent dat de GCC-landen nu van meer belang voor de EU zijn. De overtuiging van een op 
te bouwen intensief partnerschap tussen de EU en de GCC blijft vanzelfsprekend vast gegrondvest op 
het huidige en toekomstige belang van de interdependentie tussen de EU en de GCC op economisch en 
energiegebied. 
Uit bovenstaande analyse blijkt evenwel dat belangrijke betrekkingen, zoals die tussen de EU en de 
GCC, niet als vanzelfsprekend kunnen worden beschouwd en op hun beloop kunnen worden gelaten. 
Aan alle belangrijke betrekkingen moet worden gewerkt en hieraan moet door beide partijen aandacht 
worden geschonken en prioriteit worden verleend. In het geval van de Lid-Staten van de EU en de 
GCC bestaat er een tendentie aandacht te schenken aan de handelscijfers en de bilaterale betrekkingen 
en alles op regionaal niveau op zijn beloop te laten. Het EU-GCC partnerschap verleent aanvullende, 
regionale toegevoegde waarde aan de bilaterale betrekkingen. Indien regionale betrekkingen evenwel 
worden verwaarloosd of de bron worden van irritatie, dan kunnen betrekkingen van regio tot regio 
schadelijke gevolgen hebben voor de bilaterale betrekkingen. 
Het spreekt vanzelf dat de ontwikkeling van de betrekkingen van regio tot regio afhangt van de 
ontwikkeling van de regionale structuren en bevoegdheden over en weer. Het is dan ook van groot 
belang dat het proces van GCC-samenwerking en -integratie voortgang vindt, zoals door de Lid-Staten 
besloten. Een in economisch, politiek en militair opzicht sterke GCC, die een stevige onafhankelijke 
pijler vormt in het gevoelige en in strategisch opzicht zo belangrijke veiligheidssysteem van het 
Golfgebied is van groot belang voor de Europese Unie. Een zwakke en verdeelde GCC zou de kansen 
(3 
12 
op instabiliteit in het gebied en de kansen op interventie door de machtige buren van de GCC sterk 
verhogen. In het kader van de follow-up van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka in Granada en 
de wens van kwalitatieve verbetering van de betrekkingen tussen de EU en de GCC is het derhalve 
belangrijk dat de GCC zijn beleidstoezeggingen tot versterking van de integratie en zijn rol gestand 
doet. Dit betekent niet dat er parallel geen bilaterale betrekkingen met elk van de Golflanden kunnen 
worden onderhouden en gestimuleerd overeenkomstig de specifieke kenmerken van elk land. 
De tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka in Granada 
zullen een test case voor de betrekkingen tussen de EU en de GCC vormen. Versterking van de 
politieke dialoog, het vinden van oplossingen voor problemen die het boeken van voortgang met 
versterking van de economische betrekkingen verhinderen en het ontwikkelen van een nieuwe 
samenwerkingsvorm en het verlenen van een zinvolle culturele dimensie aan de betrekkingen zijn 
realistische agendapunten die stroken met de aanpak die wordt gevolgd in het kader van het Euro­
mediterrane partnerschap en vragen niet om wijzigingen van het GCC-beleid. Indien de agendapunten 
worden uitgevoerd, wordt voorzien in de gewenste kwalitatieve verbetering van de betrekkingen. De 
EU moet derhalve maximale inspanningen verrichten om ervoor te zorgen dat de relevante besluiten 
overeenkomstig de aanbevelingen van de bijeenkomst van de Trojka in Granada worden uitgewerkt 
zodat de 6e Gezamenlijke Raadsbijeenkomst een geslaagd verloop kan hebben. 
8. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 
In het licht van bovenstaande toetsing van de betrekkingen tussen de EU en de GCC beveelt de 
Commissie de Raad aan om: 
het strategisch belang van een sterk regionaal GCC-blok dat in staat is een steeds belangrijker rol 
te spelen op economisch, politiek en veiligheidsgebied te herbevestigen; 
zijn verknochtheid aan de ontwikkeling van intensieve, wederzijds voordelige betrekkingen tussen 
de EU en de GCC te herbevestigen; 
de noodzaak te bevestigen van opneming van de GCC-landen in het globale beleid van de EU 
inzake verbetering van de betrekkingen met partners uit andere regio's en met name het 
Middellandse-Zeegebied; 
zijn engagement te herbevestigen tot het gevolg geven aan en het naar behoren uitvoeren van de 
aanbevelingen en conclusies van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka van Granada ten einde 
aldus een kwalitatieve verbetering van de betrekkingen tussen de EU en de GCC tot stand te 
brengen; 
in te stemmen met versterking van de politieke samenwerking van de EU en de GCC op 
ministerieel niveau door het tweemaal per jaar houden van bijeenkomsten op het niveau van hoge 
ambtenaren om alle aspecten van de EU-GCC- en de internationale politieke en 
veiligheidskwesties van gemeenschappelijk belang te bespreken. 
Van haar kant zal de Commissie : 
~ in overeenstemming met de aanbevelingen van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka van 
Granada en haar onderhandelingsrichtsnoeren, met haar GCC-collega's bezien welke 
belemmeringen de voortgang met de lopende vrijhandelsonderhandelingen tussen de EG en de 
GCC verhinderen ten einde een nieuwe impuls aan deze onderhandelingen te geven, waarbij erop 
M 
13 
wordt toegezien dat de uit een en ander voortvloeiende overeenkomst in overeenstemming is met 
de eisen van de WTO; 
- in overleg met haar GCC-collega's en in het kader van de Samenwerkingsovereenkomst van 1989 
voorstellen doen voor een aanzienlijke uitbreiding van de samenwerking op terreinen van 
wederzijds belang; 
~ voorstellen doen voor verhoogde contacten en verhoogd begrip op het gebied van regionale, 
gedecentraliseerde samenwerking, wetenschappelijke samenwerking en samenwerking op 
managementgebied en op het gebied van programma's ter versterking van de economische 
samenwerking; 
~ bezien of aan de Raad een aanvullend mandaat moet worden gegeven om in overeenstemming met 
de WTO-bepalingen te onderhandelen over diensten nadat zij een adequaat onderzoek heeft 
ingesteld naar de wettelijke en economische gevolgen die hieruit zouden voortvloeien voor de 
vrijhandelszone en met inachtneming van de door de GCC gedane aanbiedingen in het kader van 
GATS. 
De Commissie zal de Raad volledig op de hoogte houden van haar stappen om gevolg te geven aan de 
aanbevelingen van de ministeriële bijeenkomst van de Trojka van Granada, inclusief van 
ontwikkelingen op het gebied van de vrijhandelsonderhandelingen, en zal bijtijds passende voorstellen 
doen met het oog op het welslagen van de zesde Gezamenlijke Raadsbijeenkomst van de EU en de 
GCC, die op 22-23 april 1996 in Luxemburg zal worden gehouden. ., 
/< 
STATISTISCHE BIJLAGE 
1. HANDEL TUSSEN DE EU EN DE GCC 
ONTWIKKELING VAN DE HANDEL TUSSEN DE EU EN DE GCC 
H^^^ 
psssdöiössïsd ^x+x+x^x+x+x:: 
zmwmmmï <<x<<>>ü^mx<ï 
ïmmmmm xï::xïxÖ«Öfx:x:::x:x 
vmmmmm ><^><<<iS^<<^<<< 
bmm&&mm •<<<<<xx^>>m>+ W$!ÊM$M^ 
19,8 
14,7 
13,2 
12,9 
15,4 
13,9 
16,8 
18,3 
19,6 ' 
19,3 j:$$j^ 
16,4 
12,3 
10,1 
8,7 
11,7 
11,8 
13,4 
12,3 
12,3 
11,3 WÊÊÊËË&ÊÊÈ 
3,3 
2,3 
3,1 
4,1 
4,1 
2,0 
3,3 
6,0 
7,3 
7,9 
Kwantitatief worden onze handelsbetrekkingen gekenmerkt door een aanzienlijk handelsoverschot, 
dat in 1994 7.9 miljard ecu bedroeg. Tegenover iedere ecu - invoer door ons uit de GCC betrokken 
(voornamelijk ruwe olie), stond 1,7 ecu aan door ons naar de GCC-regio uitgevoerde 
industrieprodukten. 
ONTWIKKELING VAN HET EU-OVERSCHOT MET DE GCC : 
Golf Oorlog 
De GCC is de belangrijkste handelspartner van de EU in de Arabische wereld en zorgt voor 40 % van 
onze handel met de Arabische landen en 4 % van de totale uitvoer van de EU naar derde landen. 
VERGELIJKING TUSSEN DE UITVOER VAN DE EU NAAR DE GCC EN ANDERE 
ZONES OF LANDEN : 
EU-UITVOER IN 1994 NAAR I Miljard ECU ~" 
GCC W* 
China [2^ 
Maghreb ]^7 
Mercosur Jf»8. 
Voormalige Sovjet-Unie j£^ 
/(Û 
STATISTISCHE BIJLAGE 
2. DE ENERGIE-INTERDEPENDENTIE TUSSEN DE EU EN DE GCC 
De helft van de energie van de EU wordt ingevoerd en twee derde van deze totale invoer is olie. 
Meer dan 20 % van de olie-invoer is afkomstig uit de GCC. Dit betekent dat ongeveer 10 % van het 
energieverbruik van de EU door de GCC-landen wordt geleverd. 
Het aandeel van de GCC in de energieleveranties aan de EU zal volgens de prognoses evenwel 
stijgen, aangezien : 
1. de energieproduktie van de EU vóór het jaar 2010 met meer dan 10 % zal zijn teruggelopen, 
waardoor de invoerbehoeften zullen stijgen van de huidige 50 % tot 60 % van het energieverbruik 
van de EU; 
2. olie in alle scenario's in het grootste deel van het energieverbruik zal voorzien; 
3. 46 % van 's werelds bewezen aardoliereserves zich in de GCC-landen bevindt. 
DE LEVERANCIERS VAN RUWE OLIE AAN DE EU : 
Noorwegen 
18% Rest van wereld 
22% 
De interdependentie tussen de EU en de GCC wordt versterkt door het feit dat de EU de dichtst 
bijgelegen bestemming van de olie-uitvoer van de GCC is en de belangrijkste invoerder van GCC-olie 
na Azië : 
BESTEMMING VAN DE ENERGIE-UITVOER UIT DE GOLF-REGIO : 
EU 25.7 % 
YS H-3% 
Ianao 211% 
Arabische landen 9.0 % 
Azië, uitgezonderd Janan en China I 19.1 % 
/? 
STATISTISCHE BIJLAGE 
3. GCC-LID-STATEN 
Bevolking (Miljoen) 
BBP (MUjoen VSD) 
Inkomen per hoofd 
Werkloosheid 
Uitvoer (Miljoen VSD) 
Invoer (Million VSD) 
Saldo (Miljoen VSD) 
Uitvoer naar 
Invoer uit Saoedi-Arabië 
16 
108,000 
11,000 
6.5% 
39,000 
26,000 
+12,000 
VS 21% 
Japan 18% 
Singapore 6% 
Frankrijk 6% 
Korea 5% 
VS 18% 
VK12% 
Japan 10% 
Duitsland 5% 
Frankrijk 5% Koeweit 
1.75 
25,000 
15,100 
Te verwaarlozen 
11,800 
6,800 
+5,000 
Frankrijk 16% 
Italië 15% 
Japan 12% 
VK11% 
VS 35% 
Japan 12% 
VK9% 
Canada 9% Bahrein 
0.5 
4,600 
12,000 
13% 
3,300 
3,500 
+200 
Japan 13% 
VAE 12% 
India 10% 
Pakistan 8% 
Singapore 6% 
Saoedi-Arabië 42% 
VS 147J 
VK7% 
Japan 5% 
Duitsland 4% Katar 
0.5 
8,800 
17,500 
Niet beschikbaar 
3,000 
2,100 
+900 
Japan 61% 
Brazilië 6% 
Korea 5% 
VAE 4% 
Singapore 3% 
Japan 14% 
VK12% 
VS 12% 
Duitsland9% 
Frankrijk 5% VAE 
2 
63,800 
24,000 
Te verwaarlozen 
21,329 
20,430 
+899 
Japan 39% 
Singapore 5% 
Korea 4% 
Iran 4% 
India 4% 
Japan 14% 
VK 9% 
VS 8% 
Duitsland 6% Oman 
2 
16,400 
10,000 
Niet Beschikbaar 
5,488 
4,506 
+981 
VAE 30% 
Japan 27% 
Korea 10% 
Singapore5% 
Japan 20% 
VK 19% 
VAE 14% 
VS 7% 
Bron : Eurostat, officiële GCC-statistieken, Internationaal Energieagentschap (1EA), Groenboek voor een energiebeleid van de EU. 
°0 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 541 def. 
DOCUMENTEN 
NL il 
Catalogusnummer : CB-CO-95-633-NL-C 
ISBN 92-77-96668-8 
Bureau voor officiële publikaùes der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg n