Activiteitenverslag

voor de periode 1 juni 2000-31 mei 2001

(2001/C 365/02)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

VOORWOORD

Dit activiteitenverslag geeft een overzicht van het eerste jaar van OLAF, waarvoor ik als enige de verantwoordelijkheid heb moeten dragen en dat werd overheerst door de moeilijkheden in verband met de verandering van UCLAF in OLAF.

Het eerste verslag van mei 2000 had veeleer het karakter van een inventaris van de erfenis van UCLAF. In de loop van het jaar 2001 bleek deze erfenis moeilijker te beheren dan ik had gedacht en dan was vermeld in het eerste verslag. Een fundamentele heroriëntering van vooral de interne onderzoeken was noodzakelijk.

De eerste reorganisatie had derhalve ten doel het soms te strakke kader van de onderzoekeenheden te doorbreken en vooral een flexibele en transparante werkstructuur tot stand te brengen. Deze doelstelling is thans bereikt en wordt met name door het nieuwe personeel van OLAF ook volledig geaccepteerd.

De nieuwe aanwervingen stuitten op talrijke administratieve hinderpalen, vooral om de posten voor leidinggevend personeel op te vullen, en konden niet binnen de gestelde termijnen plaatsvinden. Daarnaast hebben een groot aantal ambtenaren van OLAF het Bureau verlaten. De instemming van de Commissie was hiervoor een absolute voorwaarde. Daarom kan pas nu echt worden gesproken van "een nieuw begin".

Binnen OLAF gaat het er nu vooral om de wijzigingen in de organisatie en de heromschrijving van de prioritaire taken te voltooien zodat het Bureau klaar is om in volledige onafhankelijkheid met de onvoorwaardelijke steun van het Comité van toezicht zijn operationele taken tot een goed einde te brengen.

Hoewel OLAF een administratief onderzoekorgaan is, moeten de resultaten van zijn onderzoeken worden gebruikt in de verschillende juridische procedures, bijvoorbeeld in het kader van de tuchtrechtelijke, administratieve (invordering) of zelfs strafrechtelijke procedures die kunnen volgen. Derhalve is een nauwe samenwerking met de verschillende autoriteiten van de lidstaten en Justitie noodzakelijk. Slechts dankzij deze internationale en multidisciplinaire nauwe samenwerking zullen wij overeenkomstig onze doelstelling kunnen beschikken over daadwerkelijk bruikbare onderzoekconclusies.

De aanpassing van OLAF aan de nieuwe eisen is bijzonder moeilijk gebleken in het geval van de interne onderzoeken. De onderzoekmethoden moesten volledig worden herzien en in overeenstemming worden gebracht met een norm die aanvaardbaar is voor een onderzoekorgaan waarvan het doel is resultaten te bereiken en daarbij de beginselen van het recht na te leven. Met de laatste aanwervingen is dit proces op de goede weg.

Het wantrouwen van de ambtenaren van de instellingen vindt zijn oorsprong in de ervaringen in verband met het ontslag van de laatste Commissie. Het is te hopen dat dit wantrouwen kan worden overwonnen en dat het belang van de onderzoeken van OLAF beter zal worden begrepen.

Het doel van al deze interne hervormingen is OLAF in een betere positie te brengen om de belangen van Europa te beschermen. De dienstverlening die OLAF biedt bij de grensoverschrijdende vervolging van de verduistering van overheidsgeld en de daaruit voortvloeiende economische criminaliteit vervult in dit geval een belangrijke rol. De openstelling van de grenzen is een goede zaak voor Europa, maar de onderzoekorganen zijn nog steeds niet in staat snel de grenzen tussen de bevoegdheden te overschrijden. Dit kan met de hulp van OLAF worden verbeterd en de ervaring die het Bureau bij deze procedures heeft opgedaan, zal mede ten grondslag moeten liggen aan de toekomstige bezinning op de verbetering van de samenwerking. De lidstaten, alsmede de kandidaat-lidstaten en derde landen, maken reeds ruimschoots gebruik van de mogelijkheden waarover OLAF beschikt om hen de nodige informatie te verstrekken en in contact te brengen met de diverse onderzoeks- en uitvoeringsorganen.

In een steeds groter Europa is de samenwerking tussen de onderzoekorganen, met inbegrip van het justitieapparaat, de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt, onafhankelijk van de tragische gebeurtenissen van 11 september. Terwijl de onderhandelingen over Eurojust, een eenheid voor de coördinatie van de justitiële samenwerking die haar werkzaamheden volgend jaar zal moeten aanvangen, nog bezig zijn, is intussen een voorlopige eenheid operationeel geworden. Naast dit zeer zichtbare project, worden een groot aantal andere pogingen in het werk gesteld om de samenwerking te verbeteren. Ik hoop een open dialoog te kunnen hebben over een globaal project op grond van het Groenboek over de Europees procureur dat de Commissie aan het einde van het najaar moet indienen. In deze context is een grote inspanning vereist om de verschillende voorstellen samen te voegen in een totaalproject om een doeltreffend stelsel van samenwerking te ontwikkelen.

Onafhankelijk hiervan moeten wij trachten een oplossing te vinden om het steeds verder groeiende Europa in staat te stellen ondanks het grote aantal onderzoekorganen en de verschillende rechtstelsels, onregelmatigheden, economische criminaliteit en andere misdaadvormen die onze communautaire belangen schaden, zo doeltreffend mogelijk te bestrijden.

Tegenwoordig wordt eenieder gevraagd "globaal" te denken en te handelen. De onderzoekorganen zijn echter helaas grotendeels uitgesloten van deze bezinning. OLAF zal actief deelnemen door inbreng van de ervaring die door zijn onderzoekers en zijn justitiële deskundigen op dit gebied is opgedaan. De kandidaat-lidstaten dienen ook in een zeer vroeg stadium bij deze dialoog te worden betrokken om het "totaalproject" voor de toekomst reeds voor te bereiden.

Franz-Hermann Brüner

Directeur-generaal van OLAF

INLEIDING

Het Europees Bureau voor Fraudebestrijding is verplicht periodiek verslag uit te brengen van zijn operationele activiteiten(1). Het eerste verslag van het Bureau over de periode tussen 1 juni 1999, de datum van zijn oprichting, en 31 mei 2000 werd goedgekeurd op 23 mei 2000(2): het bevatte een analyse van de bevoegdheden en procedures van het Bureau zoals deze voortvloeien uit de teksten, een statistische en kwantitatieve analyse van de operationele activiteiten alsmede een uiteenzetting van een reeks vraagstukken die als uitgangspunt voor toekomstige richtsnoeren kunnen dienen.

In dit verslag over de periode van 1 juni 2000 tot 31 mei 2001 worden de belangrijke veranderingen samengevat die zijn of worden aangebracht in de organisatie van de diensten en de werkmethoden van het Bureau om het in staat te stellen zijn taken te vervullen op het gebied van de bescherming van de financiële belangen alsmede de bestrijding van fraude en elke andere illegale activiteit die met name de belangen van de Gemeenschappen schaadt.

Een eerste deel van het verslag handelt over de operationele activiteit van het Bureau in het verleden op het gebied van de bescherming van de financiële belangen. De specifieke activiteit voor elke belangrijke beleidssector van de Gemeenschap wordt besproken met een samenvatting van een aantal specifieke gevallen. Om de personen ten aanzien van wie een onderzoek loopt, te beschermen en de geheimhoudingsplicht in verband met de onderzoeken na te leven, worden hier slechts zaken vermeld die reeds in de openbaarheid zijn gekomen of waarvan de procedures zo goed als afgerond zijn. Deze uiteenzetting wordt gevolgd door een statistische analyse waarin de veelheid aan bestaande informatie in aanmerking wordt genomen en wordt verwerkt volgens de nieuwe methodologie die is vastgesteld voor de behandeling van de dossiers.

In dit verslag van de operationele activiteit in het verleden wordt de balans opgemaakt van een onderneming die grotendeels werd bepaald door een aantal specifieke omstandigheden, met name:

- het grote aantal dossiers dat moest worden overgenomen van de voormalige UCLAF;

- de structurele inertie ten gevolge van de overdracht en bloc van het personeel;

- de versnippering van de operationele activiteiten, het gebrek aan objectieve en transparante werkmethoden;

- de aard van de beschikbare kennis en ervaring, die eveneens is overgenomen van de vroegere structuur;

- het verloop van de begrotingsprocedure, dat maakt dat de begroting 2000 was opgesteld door de oude structuur, voordat de nieuwe richtsnoeren waren geformuleerd;

- de complexiteit van de begrotingsonderhandelingen 2000/2001 wegens met name de bevriezing van verscheidene posten;

- de omslachtige aanwervingsprocedures die gedurende de verslagperiode moesten worden afgewikkeld;

- de trage herindeling van het personeel, die niet mocht leiden tot een verstoring van de continuïteit van de activiteiten;

- en tenslotte het ontbreken van een volledig materieel recht op communautair niveau, met name voor de beschuldigingen in het kader van de interne onderzoeken.

Daardoor zal de directeur-generaal pas aan het einde van dit begrotingsjaar beschikken over de hoogst noodzakelijke middelen voor de invoering van het nieuwe beleid. Het verslagjaar 2000-2001 wordt over het geheel genomen overheerst door de radicale koerswijziging van het Bureau op basis van procedures, middelen en methoden waarvan de vernieuwing pas aan het einde van de periode effectief is geworden.

In het tweede deel worden eerst de belangrijkste etappes van de installatie van het Bureau samengevat. De periode vormde immers een overgang die werd gekenmerkt door de bezinning op de nieuwe organisatie in overleg met het Comité van toezicht(3) dat een belangrijke rol vervult om de operationele onafhankelijkheid van het Bureau te versterken. Vervolgens wordt ingegaan op de werking van het Bureau binnen het institutionele kader, met name op de pogingen om de werkmethodes en de interne procedures te vernieuwen en een optimaal en pro-actief verloop van de onderzoeken en van de follow-up daarvan te verzekeren. In een derde deel wordt een overzicht gegeven van de stand van de instrumenten die nodig zijn voor het bepalen van de toekomstige operationele strategie van het Bureau, die is gebaseerd op de nieuwe structuur en op een sfeer van pro-actief optreden en samenwerking met de lidstaten. Tot besluit worden de beleidslijnen van het Bureau voor zijn toekomstige activiteiten vermeld.

Onze doelstelling

Het doel van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding bestaat erin de belangen van de Europese Unie te beschermen en fraude, corruptie en elke andere illegale activiteit, met inbegrip van tekortkomingen binnen de Europese instellingen, te bestrijden en aldus de Europese burger op verantwoordelijke, transparante en doeltreffende wijze een dienstverlening van hoge kwaliteit te bieden.

Onze methoden en middelen

Het Europees Bureau voor Fraudebestrijding voert zijn taak uit door in alle onafhankelijkheid interne en externe onderzoeken te verrichten. Daarnaast organiseert het Bureau een nauwe en geregelde samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om hun activiteiten te coördineren. Het biedt de lidstaten de vereiste multidisciplinaire hulp en technische kennis en ervaring om hen bij te staan bij de bestrijding van economische en financiële criminaliteit. Het draagt bij tot de uitwerking van de strategie voor de bestrijding van fraude en illegale activiteiten in de Europese Unie door de initiatieven te nemen die nodig zijn om het wettelijk kader te verbeteren.

Onze beginselen

Het Bureau draagt er zorg voor om volledig overeenkomstig het recht zijn activiteiten op integere, onpartijdige en professionele wijze te verrichten en de individuele rechten en vrijheden in alle opzichten te respecteren.

TITEL 1

DE ONDERZOEKACTIVITEIT(4) (1 JUNI 2000-31 MEI 2001)

Hieronder laten wij het voorbije jaar de revue passeren, waarin hoofdzakelijk de lopende werkzaamheden werden voortgezet, de nieuwe operationele structuur werd opgezet, de vereiste kennis en ervaring opnieuw werd opgebouwd en nieuwe werkmethoden werden vastgesteld.

1.1. Tendensen in het voorbije jaar voor wat betreft de onderzoekactiviteit en de overige operationele activiteiten

Een belangrijk deel van de onderzoekactiviteit en de overige operationele activiteiten(5) van het voorbije jaar betrof dossiers die reeds vóór de oprichting van het Bureau bestonden. Om het door de wetgever vastgestelde nieuwe beleid ten uitvoer te leggen, is het Bureau immers niet vanuit het niets van start gegaan, maar moest het overgaan tot een reorganisatie van de aanwezige middelen en interne kennis en ervaring door middel van herindelingen van het bestaande personeel en aanwervingen van nieuw personeel over de gehele periode. Bovendien zijn de beschikbare middelen die bij de oprichting van het Bureau en bloc waren overgedragen, bij voorrang ingezet voor de uitwerking van nieuwe onderzoekprocedures. Deze heraanwending van de middelen heeft gevolgen gehad voor het werk op het terrein, maar heeft de vaststelling van het handboek van het OLAF en de volledige totstandbrenging van het nieuwe Case Management System (CMS)(6) opgeleverd.

Deze werkzaamheden zijn tot een goed einde gebracht in het nieuwe Directoraat Onderzoek en operationele taken, dat in september 2000 is opgericht en is samengesteld uit twee teams die respectievelijk zijn belast met de onderzoeken en de operationele taken.

Toen het voor een dergelijke operationele structuur en dergelijke instrumenten koos, heeft het Bureau zich ten doel gesteld een onderzoekbeleid vast te stellen dat gebaseerd zal zijn op de bijdrage van alle diensten, met name het toekomstige Directoraat Inlichtingenwerk. In de onmiddellijke context van de overgang is de aanpak van de operationele taken gebaseerd op een harmonisatie van de criteria voor de verwerking van de informatie en een pragmatische doelgerichtheid van de activiteiten.

De twee onderzoeksteams van het nieuwe directoraat hebben zorg gedragen voor de voortzetting van de werkzaamheden in de volgende sectoren:

Interne onderzoeken

Overeenkomstig de prioritaire krachtlijnen die zijn vastgesteld in het kader van de algemene strategische aanpak(7), de richtsnoeren van het Europees Parlement in zijn diverse resoluties en de adviezen van het Comité van toezicht, zijn de interne onderzoeken betreffende de Europese instellingen, organen en instanties de prioriteit van de operationele sector geworden.

Directe uitgaven

Op het gebied van de directe uitgaven heeft men zich vooral laten leiden door de noodzaak harder te werken aan de gevallen met interne vertakkingen. Voorts is prioriteit gegeven aan ingewikkelde gevallen van transnationale aard en aan gevallen waarvoor samenwerking met gerechtelijke autoriteiten binnen en buiten de Europese Unie vereist was, met name om een basis voor het werk in 2001/2002 te leggen op de gebieden van de uitgaven voor de uitbreiding en die van het Europese Ontwikkelingsfonds.

Structurele acties

Voor de structurele acties is prioriteit gegeven aan de gevallen met belangrijke transnationale of financiële gevolgen.

Douane/Handel

In deze sector betrof de activiteit hoofdzakelijk:

- de bescherming van de preferentiële douaneregelingen;

- de gevallen betreffende de invoer van suiker en bananen, dit wegens de hoge rechten die op het spel stonden;

- de uitvoerrestituties, met name voor uitvoer naar de Russische Federatie(8).

Landbouw

Op de gebieden van steun voor de verwerking en de productie van met name olijfolie, tomaten, vezelvlas en zuivelproducten, dit op basis van een identificatie van de risico's.

Douanerechten en accijnzen

Bestrijding van smokkel van sigaretten en alcohol alsmede van andere illegale activiteiten.

1.2. Interne onderzoeken

Gedurende de verslagperiode zijn 36 onderzoeken geopend, waarvan 8 betreffende andere communautaire instellingen, organen en instanties dan de Commissie en haar diensten. 9 onderzoeken gaven aanleiding tot de opstelling van een verslag. Deze verslagen betreffen de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité, het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie en het Europees Parlement; 8 onderzoekverslagen gaven aanleiding tot een besluit tot overdracht aan de nationale gerechtelijke autoriteiten.

In het algemeen gaat het om complexe fraudegevallen die zijn begaan door goed georganiseerde personen, of om fraudegevallen die zijn begaan door afzonderlijke personen, of ook om individuele gedragingen die van dien aard zijn dat de beroepsverplichtingen mogelijk niet werden nagekomen. Deze zaken getuigen van een grote verscheidenheid aan gedragingen (verduistering van gelden, valsheid in geschrifte, manipulatie van aanbiedingen, overdracht van informatie over aanbestedingen die aanleiding kan geven tot strafrechtelijke vervolging, duistere activiteiten) van ambtenaren of andere personeelsleden van de verschillende instellingen.

Specifieke onderzoeken

Twee specifieke onderzoeken die aanleiding hebben gegeven tot een arrest en waarbij het Bureau bijstand heeft verleend, getuigen van de moeilijkheden bij de samenwerking tussen alle betrokken autoriteiten of diensten, maar illustreren tegelijkertijd dat de werkwijzen in ontwikkeling zijn. Deze beide dossiers illustreren duidelijk dat er behoefte is aan coördinatie van de bestrijding van frauduleuze handelingen.

Zaak "Vertegenwoordiging in Stockholm"

In november 1999 werd melding gemaakt van financiële malversaties die zouden zijn begaan in de Vertegenwoordiging van de Commissie in Stockholm. Wegens de bijzondere beperkingen die voortvloeien uit het Protocol betreffende de Voorrechten en Immuniteiten en het Statuut van de ambtenaren, hebben de Zweedse gerechtelijke autoriteiten gevraagd om bijstand van het Bureau, dat beschikt over de nodige bevoegdheden voor onderzoek binnen de Commissie. OLAF heeft zich van deze taak gekweten en zijn verslag op 24 mei 2000 aan de Commissie en aan de Zweedse autoriteiten doen toekomen. Op grond van de constateringen van de onderzoekers van het Bureau hebben de gerechtelijke diensten onverwijld hun werkzaamheden kunnen voortzetten, ook met bijstand van OLAF.

De officier van justitie van Stockholm heeft kunnen overgaan tot de nodige verhoren en daden in het kader van de door hem nuttig geachte vervolging. Op 28 juni 2001 heeft de Commissie tuchtgerechtelijke procedures ingeleid.

Deze zaak illustreert de risico's die voortvloeien uit een gedecentraliseerd beheer van de communautaire financiën en de behoefte te zorgen voor een goed financieel beheer in meer in het bijzonder de delegaties. Voorts was het geval in kwestie een voorbeeld van uitstekende samenwerking tussen OLAF en de Zweedse gerechtelijke autoriteiten. Voor dit specifieke geval was er zowel in Zweden als in de andere lidstaten bijzonder veel belangstelling van de zijde van het publiek en de pers. Een strenge en professionele behandeling van een dergelijk intern geval door OLAF is uitermate belangrijk voor de geloofwaardigheid van de Europese instellingen.

Zaak "toerisme"/Frankrijk

In Frankrijk heeft het Tribunal de Grande Instance van Parijs op 22 september 2000 een eerste uitspraak gedaan over op het gebied van het toerismebeleid ontdekte fraude die door de Commissie (UCLAF) in december 1994 aan de kaak was gesteld. De 5 hoofdverdachten werden veroordeeld tot gevangenisstraffen van één tot vier jaar en boetes ten bedrage van 304898 EUR, terwijl aan de Gemeenschap een civiele schadevergoeding van 1029030 EUR werd toegekend.

Aangezien de partijen in beroep zijn gegaan, zal deze zaak opnieuw worden behandeld door het Hof van Beroep te Parijs (de zittingen zullen eind 2001 plaatsvinden).

In deze zelfde zaak lopen nog andere procedures, met name in België, die eveneens in 1994 zijn ingeleid, en in dit verband kunnen in de komende periode besluiten van de rechter tegemoet worden gezien.

Deze zaak illustreert hoe moeilijk het voor de nationale gerechtelijke autoriteiten is om snel voortgang te maken met de behandeling van gevallen waarbij het gaat om frauduleuze transnationale operaties die nog ingewikkelder kunnen worden gemaakt door het Statuut van het personeel van de Commissie. Het is betreurenswaardig dat de gerechtelijke onderzoeken niet in alle lidstaten dezelfde graad van ontwikkeling hebben bereikt.

Dit soort onderzoeken tonen duidelijk aan dat nauwe samenwerking is vereist tussen de communautaire en de nationale diensten alsmede tussen de nationale diensten onderling, om binnen redelijke termijnen bevredigende resultaten ten aanzien van alle partijen te bereiken. Om tot een betere samenwerking te komen en sneller resultaten te bereiken, is het beleid van het Bureau er van nu af aan op gericht zijn eigen kennis en ervaring op strafrechtelijk gebied in te zetten en de nationale gerechtelijke autoriteiten zo vroeg mogelijk vóór het instellen van een onderzoek erbij te betrekken.

1.3. Directe uitgaven

1.3.1. Externe hulp en uitbreiding

Hoewel dit als een belangrijk werkterrein wordt beschouwd, zijn er momenteel minder middelen beschikbaar voor de onderzoeksactiviteit betreffende de dossiers in de sectoren in kwestie, doordat prioriteit wordt gegeven aan interne gevallen, de reorganisatie en de herziening van de procedures. Gezien het complementaire karakter van de financieringsprogramma's en de synergieën die kunnen ontstaan dankzij samenwerking en informatie-uitwisseling, is het echter belangrijk voor OLAF om samen te werken met andere donororganisaties (Wereldbank, Internationaal Monetair Fonds, organen van de Verenigde Naties, enz.), met name met hun onderzoek- en fraudebestrijdingsdiensten. Het Bureau heeft ook baat gehad bij een nauwe samenwerking met de niet-gouvernementele organisaties (NGO's), bijvoorbeeld "transparancy international", en heeft daarbij zijn steun gegeven aan acties ter versterking van de civiele maatschappij en ter bestrijding van fraude en corruptie. Aangezien OLAF en de NGO's gemeenschappelijke doelstellingen nastreven, dienen de contacten te worden geïntensifieerd.

1.3.1.1. Typologie van de fraudegevallen

De soorten fraudegevallen op deze beide gebieden zijn nog steeds dezelfde als die welke in het activiteitenverslag van het Bureau voor de periode 1999/2000 zijn vermeld. In de periode 2000/2001 heeft het Bureau echter specifieke problemen op het gebied van de overheidsopdrachten ontdekt.

Een belangrijk deel van de begroting van de EU wordt besteed aan technische bijstand aan derde landen, inclusief de kandidaat-lidstaten. Het grootste deel van deze gelden wordt uitgegeven door middel van dienstverleningscontracten met gespecialiseerde ondernemingen die met elkaar concurreren bij aanbestedingen die worden uitgeschreven door de verantwoordelijke diensten van de EU of de begunstigde overheden onder toezicht van de diensten van de Europese Unie.

Evenals bij alle andere aanbestedingen zijn er verschillende mogelijkheden om fraude en onregelmatigheden te begaan. De regels die van toepassing zijn om fraude te voorkomen en een eerlijke concurrentie te garanderen dank zij welke de beste diensten tegen de voordeligste prijs kunnen worden verkregen, zijn het resultaat van de in de loop der jaren opgedane ervaring.

In de gevallen waarin OLAF zich heeft verdiept, bestond het vermoeden dat ten onrechte druk was uitgeoefend op de leden van de comités die de kwaliteit van de aanbiedingen van de inschrijvers moeten beoordelen. In sommige gevallen werd vermoed dat onrechtmatige betalingen en geld onder de tafel werden uitgekeerd aan deze personen om een onverdiend voordeel op de concurrenten te behalen. Daarnaast bestaan er vermoedens inzake belangenconflicten uit hoofde van de deskundigen die zijn belast met de opstelling van de projecten en de formulering van de bestekken en de behandeling van de aanbiedingen. De geldende regels dienen om ervoor te zorgen dat alle concurrenten op gelijke voet worden behandeld; in dit opzicht kan de vroegtijdige mededeling van informatie betreffende de technische voorschriften ten gunste van potentiële inschrijvers een nadelige invloed hebben op de handhaving van een eerlijke concurrentie.

OLAF zal een grotere inspanning doen om nauw samen te werken met de verantwoordelijke diensten teneinde bij te dragen tot hun vermogen potentiële fraudegevallen op het gebied van overheidsopdrachten te ontdekken en teneinde de regels en structuren voor de bestrijding van onregelmatigheden op het gebied van overheidsopdrachten te verbeteren.

1.3.1.2. Ontwikkelingshulp en humanitaire hulp

De ondertekening van de Overeenkomst van Cotonou in juni 2000 heeft de aanzet gegeven tot een nieuw partnerschap voor 20 jaar tussen de Gemeenschap en de ACS-landen ter vervanging van de Overeenkomst van Lomé. Dit partnerschap heeft ten doel een gunstiger klimaat te scheppen voor duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding en een ommekeer teweeg te brengen in het proces van economische, technologische en sociale marginalisering. Het omvat ook specifieke overlegprocedures en passende sancties om ernstige corruptie aan te pakken.

Het Bureau heeft een aantal gevallen onderzocht die verband hielden met uit hoofde van de Overeenkomst van Lomé toegekende financiering en onderzoeken ingesteld teneinde het optreden van de gerechtelijke autoriteiten die zich in een aantal ACS-landen bezighielden met de fraudeproblemen, te ondersteunen. Het Bureau acht het belangrijk om zich in het kader van de verbintenissen in verband met de Overeenkomst van Cotonou op deze ervaring te baseren teneinde de fraudebestrijding te verbeteren.

Momenteel verleent het Bureau bijstand aan Kenya in verband met een strafrechtelijk onderzoek inzake ernstige vermoedens van onregelmatigheden bij een aanbesteding. Dit dossier is in behandeling en wordt gezien als een nuttig experiment van wat mogelijk is met inachtneming van de juridische beperkingen waaraan het directe optreden van het Bureau in dergelijke gevallen is gebonden.

1.3.1.3. Uitbreiding

Het is noodzakelijk voor een passende bescherming te zorgen voor de financiering die aan de toetreding voorafgaat; het Bureau heeft zijn werkzaamheden dan ook toegespitst op steunverlening aan de nationale overheidsdiensten bij fraudebestrijding. Hierna volgen enkele voorbeelden van de werkzaamheden die met medewerking van de nationale overheidsdiensten werden verricht voor het uitvoeren van onderzoeken.

Overheidsopdrachten

OLAF heeft in 2000 twee gevallen in Roemenië op het gebied van overheidsopdrachten behandeld. Eén geval bestond in vermoede fraude op het gebied van een overheidsopdracht betreffende een project voor technische bijstand ten behoeve van de Roemeense autoriteiten. De overheidsopdracht werd geannuleerd en na een volledige omwerking hernieuwd. In een ander geval heeft de ontvangen informatie OLAF ertoe gebracht ervan uit te gaan dat de inschrijvers leden van het onafhankelijk evaluatiecomité zouden hebben beïnvloed. Het dossier werd aan de procureur-generaal van Roemenië toegezonden. De eenheid van rechterlijke ambtenaren en gerechtelijke adviseurs van het Bureau zorgt voor de voortzetting van de samenwerking met de Roemeense autoriteiten.

Beheer van de Phare-middelen

In 2001 is OLAF begonnen met een onderzoek dat gebaseerd was op beweringen inzake corruptie betreffende het beheer van de Phare-middelen in Slowakije. OLAF staat de nationale onderzoekers bij die voor dit geval verantwoordelijk zijn, en stelt expertise ter beschikking die voor hen onontbeerlijk is en betrekking heeft op het programmeringssysteem van Phare en de procedures ervan voor de indiening van offertes. Een maandelijkse workshop wordt met de nationale onderzoekers georganiseerd voor het bespreken van de tussentijdse resultaten van het onderzoek en het werkplan. OLAF draagt ook bij tot het verstrekken van informatie die voor de onderzoekers onontbeerlijk is en die zich bevindt in dossiers waarop de diensten van de Europese Unie toezicht uitoefenen.

JOP-programma

Tenslotte heeft het Bureau in nauwe samenwerking met de diensten van de Commissie bepaalde gevallen behandeld. Een voorbeeld van deze werkwijze betreft een aantal gevallen in het kader van een door Phare gefinancierd "joint venture"-programma.

In het kader van het JOP-programma heeft het directoraat-generaal Economische en financiële zaken (ECFIN) een groot aantal controle-inspecties bij de begunstigde firma's uitgevoerd. De bij deze bezoeken gedane vaststellingen hebben het mogelijk gemaakt de interventie van bepaalde adviesbureaus, inclusief binnen de Europese Unie, bloot te leggen, en tevens een algemene kijk op hun praktijken te verkrijgen. In samenwerking met de dienst financiële transacties van ECFIN heeft OLAF alle betrokken dossiers geanalyseerd en een evolutieve strategie voorgesteld rekening houdend met diverse elementen die in de loop van het onderzoek aan het licht kwamen, om zodoende te kunnen vaststellen welk fraudemechanisme werd toegepast, alsook de meest doeltreffende beleidslijnen vast te stellen om de daders te straffen.

1.3.2. Intern beleid

OLAF is verantwoordelijk voor het uitvoeren van onderzoek inzake vermoedens van onregelmatigheden of ernstige fraude in de sector van de Europese begroting die "intern beleid" wordt genoemd. Dit beleid, dat terreinen omvat zoals vervoer, onderwijs en cultuur, onderzoek en technologische ontwikkeling, enz., neemt ongeveer 6 % van de begroting voor zijn rekening: het wordt ten uitvoer gelegd en beheerd door de verschillende bevoegde diensten van de Commissie en houdt geen enkele formele verantwoordelijkheid van de lidstaten in zoals dat bijvoorbeeld het geval is op de gebieden landbouw en Structuurfondsen.

Voor zover mogelijk, beijvert OLAF zich om met de bevoegde diensten van de Commissie meer en meer samen te werken in alle etappes van dergelijke programma's, en wel om onregelmatigheden en fraude te verhinderen en op te sporen, te weten: raadpleging bij de start van de programma's om passende fraudebestrijdingsmaatregelen op te nemen in de voorwaarden voor goedkeuring van de subsidies en de betalingen; gemeenschappelijke vergaring en evaluatie van informatie; uitvoering van gezamenlijke controles (volgens de voor de controle vastgestelde rechtsgrondslag), en eventueel coördinatie van elke nodige terugvordering.

In maart 2000 heeft OLAF, uitgaande van de door een dienst van de Commissie ontvangen informatie, een onderzoek op gang gebracht met betrekking tot een organisatie zonder winstoogmerk dat verschillende jaren middelen van de Commissie had ontvangen. In nauwe samenwerking met twee verschillende diensten van de Commissie heeft OLAF een volledige inspectie voorbereid en uitgevoerd van alle verschillende financieringen die aan de organisatie werden voorgeschoten. Naast een belangrijk aantal niet in aanmerking komende transacties heeft het Bureau uitgaven geïnventariseerd die voor terugbetaling aan de Commissie werden gepresenteerd, doch die met de organisatie in kwestie niets te maken hadden, alsook uitgaven voor dienstverlening die niet gedekt waren door facturen of kostennota's. De tussentijdse resultaten hebben bevestigd dat het nodig is tot +- 300000 EUR terug te vorderen, wat door de diensten van de Commissie met bijstand van OLAF tot een goed einde zal worden gebracht. Bovendien werd het geval formeel aan de gerechtelijke autoriteiten van de lidstaten medegedeeld om deze ertoe in staat te stellen op te treden in verband met de verdenkingen van fraude en oplichting.

Uit dit onderzoek blijkt dat de duurzame financiering door de Commissie van organen zonder winstoogmerk soms een feitelijke afhankelijkheid schept aangezien bedoelde organen zelden beschikken over eigen middelen om hun structurele behoeften te financieren (gebouwen, toerusting, personeel).

1.4. Structurele uitgaven

Gezien de primordiale rol die door de lidstaten op het gebied van de Structuurfondsen wordt gespeeld, heeft het Bureau zijn inspanningen toegespitst op zijn eigen onderzoek alsook op gebieden met hoog risico. Niettemin was het bijzonder waakzaam ten aanzien van het gevolg dat de lidstaten geven aan meldingen van systematische onregelmatigheden waarbij het tevens gaat om belangrijke financiële middelen.

In dit verband heeft OLAF nauw met de ordonnateursdiensten van de Commissie en de lidstaten samengewerkt om de coördinatie te bewerkstelligen van de activiteiten ter bescherming van de financiële belangen en fraudebestrijding, alsook om hardnekkige zwakke punten uit de wereld te helpen.

Sinds december 2000 gebruikt het Bureau nieuwe communicatieprogrammatuur die tot stand werd gebracht in het kader van Verordening (EG) nr. 1681/94(9), welke programmatuur, door het mogelijk maken van on line-communicatie tussen de lidstaten en de overige betrokken diensten, de administratieve en financiële follow-up efficiënter zal maken.

Daarnaast heeft het Bureau de bevoegde justitiële en politiële autoriteiten alle gegevens betreffende strafbare activiteiten verstrekt met het oog op het inleiden van de strafrechtelijke procedures, waarbij het evenwel tegelijkertijd zijn volledige samenwerking en bijstand zal verlenen. Deze hoofdoptie heeft in bepaalde gevallen geleid tot coördinatie en bijstand.

Wat de meer operationele activiteiten betreft, heeft OLAF bijzondere aandacht besteed aan gevallen waarin de werkzaamheden die uitsluitend door de lidstaten dienden te worden verricht, ontoereikend of onmogelijk bleken, waarbij het dan gaat om:

- grensoverschrijdende onregelmatigheden, of onregelmatigheden waarbij economische subjecten betrokken kunnen zijn die in verschillende lidstaten optreden,

- inadequate reactie van de lidstaat op dringende verzoeken van het Bureau,

- toekenning aan de begunstigde van communautaire financieringen van verschillende aard (directe financiering en Structuurfondsen).

Tijdens een routinecontrole door een van de ordonnateursdiensten van de Commissie in een lidstaat betreffende een door een structuurfonds medegefinancierd project werd de aandacht van OLAF gevestigd op de uitgavenaangiften die door de begunstigde waren ingediend op basis van de documenten die waren afgegeven door een van diens contractanten met vestigingsplaats in een andere lidstaat. De contractant in kwestie, die ook rechtstreekse begunstigde van communautaire financieringen was, werd door OLAF ter plaatse gecontroleerd op basis van Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96(10) van de Raad. Dank zij de werkzaamheden van het Bureau kon het bestaan worden vastgesteld van elementen waaruit kon worden afgeleid dat de in het kader van het medegefinancierd project ingediende uitgaven aangedikt waren, en met name dat een deel van de ingediende overdreven kosten gebruikt was om geldbedragen te storten ten behoeve van een vennootschap die in een belastingparadijs was gevestigd. Een dossier met het controleverslag en alle daarop betrekking hebbende documentatie werden onmiddellijk toegezonden aan de justitiële autoriteiten van de lidstaat waar het medegefinancierd project werd ingediend. Het speurwerk en de inbeslagneming achteraf met medewerking van het Bureau hebben de bevestiging mogelijk gemaakt van alle vooraf vermoede situaties.

1.5. Douane/buitenlandse handel in landbouwproducten/belastingen

1.5.1. Algemeen

Er moet rekening worden gehouden met het feit dat de douane-unie en de gemeenschappelijke handelspolitiek uitsluitend onder de bevoegdheid van de Gemeenschap valt (EG-Verdrag, artikelen 23 en 131). De Commissie is dan ook bevoegd om op te treden tegen activiteiten die inbreuken op de douanewetgeving vormen of lijken te vormen. Verordening (EG) nr. 515/97(11) is de basisverordening inzake de wederzijdse bijstand tussen de lidstaten onderling en tussen de lidstaten en de Commissie. OLAF is verantwoordelijk voor de juiste toepassing van deze verordening.

Overeenkomstig de verschillende rechtsinstrumenten(12) en internationale overeenkomsten heeft OLAF de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een doeltreffende samenwerking op alle niveaus met het oog op de juiste toepassing van de douane- en landbouwvoorschriften. OLAF wisselt daartoe informatie uit, coördineert de in de lidstaten genomen maatregelen, neemt deel aan onderzoeken in de lidstaten en in derde landen en verricht controles ter plaatse.

Alle onderzoeken in de douanesector hebben betrekking op het goederenverkeer tussen de Europese Gemeenschap en derde landen (invoer, uitvoer, douanevervoer, entrepot, veredeling) en zijn gebaseerd op informatie over geconstateerde of vermoede niet-naleving van de douanewetgeving.

Op het gebied van de bestrijding van de BTW-fraude zijn daarentegen volgens de geldende rechtsgrond (Verordening (EEG) nr. 218/92(13) en Richtlijn 77/799(14)) in de eerste plaats de lidstaten verantwoordelijk(15). Overeenkomstig artikel 280, lid 3, van het EG-Verdrag moeten de lidstaten hun optreden om de financiële belangen van de Gemeenschap tegen fraude te beschermen, coördineren en "samen met de Commissie een nauwe en geregelde samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten" organiseren.

De Commissie, die reeds over operationele ervaring op dit gebied beschikt, speelt een coördinerende en stimulerende rol, met name bij de uitwisseling van informatie over de ernstigste intracommunautaire fraudegevallen met vertakkingen in een aanzienlijk aantal lidstaten. Op BTW-gebied treedt OLAF dus alleen op in internationale fraudegevallen die operationele coördinatie op communautair niveau vergen, en dan nog uitsluitend wanneer een nationale administratieve of gerechtelijke instantie uitdrukkelijk om bijstand verzoekt.

1.5.2. Buitenlandse handel in landbouwproducten

Wat de handel in landbouwproducten met derde landen betreft, zijn de prioriteiten met name het onderzoek van vraagstukken in verband met de betaling van uitvoerrestituties, de inning van de douanerechten die bij de invoer van bepaalde landbouwproducten verschuldigd zijn en de toepassing van de preferentiële overeenkomsten met derde landen. OLAF heeft specifieke onderzoeken verricht in de risicosectoren, namelijk: de rundvleessector (uitvoer naar Rusland), de sector verse groenten en fruit (invoer van bananen - zie gedetailleerde beschrijving hieronder), de sector melk en zuivelproducten (vervalste boter) en onderzoeken naar wijn- en alcoholuitvoer.

Onderzoek naar de invoer van bananen

Naar aanleiding van de gezamenlijke controles die in het kader van strafrechtelijke en administratieve onderzoeken door OLAF en de Italiaanse en de Belgische autoriteiten werden verricht, is medio 2000 vastgesteld dat valse invoercertificaten AGRIM zijn gebruikt om bananen uit Midden- en Zuid-Amerika in het vrije verkeer te brengen. De onderzoeken hiernaar lopen nog en zijn uitgebreid tot verschillende andere lidstaten (Frankrijk, Portugal en Spanje).

Voor de bananen die in het kader van een jaarlijks tariefcontingent uit Midden- en Zuid-Amerika worden ingevoerd, gelden verlaagde douanerechten (75 EUR/ton) indien invoercertificaten AGRIM worden overgelegd. Buiten het tariefcontingent moet voor deze invoer momenteel 680 EUR/ton worden betaald. De bananen zijn voornamelijk via Belgische en Italiaanse havens de Gemeenschap binnengekomen, hoewel soortgelijke praktijken ook in Spanje, Portugal, Griekenland en Duitsland zijn vastgesteld. Thans staat vast dat van begin 1998 tot medio 2000 ten minste 160000 ton bananen onder dekking van valse Franse certificaten is ingevoerd en ongeveer 60000 ton onder dekking van valse Spaanse certificaten. De ontdoken douanerechten worden thans geraamd op ongeveer 160 miljoen EUR. Naar aanleiding van de ontdekking van deze grootschalige fraude in de bananensector heeft de Commissie onmiddellijk de controlevoorschriften verscherpt door middel van Verordening (EG) nr. 1632/2000(16).

De onderzoeken naar de valse Franse en Spaanse certificaten zijn in nauwe samenwerking met de nationale gerechtelijke instanties verricht; hierbij is aangetoond dat criminele organisaties bestaan die trachten de mazen in de internationale samenwerking uit te buiten om tegen een zo klein mogelijk risico grote winst te maken. De ontdekking van deze activiteiten illustreert de uitstekende samenwerking tussen de lidstaten en OLAF (op gerechtelijk en administratief gebied) en toont aan dat eendrachtige samenwerking waarbij beide partijen bereid zijn informatie uit te wisselen, zeer positieve resultaten kan hebben op het gebied van de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap.

1.5.3. Visserijproducten/industrieproducten (textiel, schoeisel)

Wat visserijproducten en industrieproducten (inclusief textiel en kleding) betreft, is prioriteit toegekend aan dossiers die een optreden op communautair niveau vergden en die aan een of meer van de volgende criteria voldeden:

- een poging van internationale concerns om met frauduleuze praktijken markten te veroveren;

- hoge douanerechten of een combinatie van douanerechten en antidumpingrechten;

- bedreigingen voor andere communautaire beleidsterreinen en voor maatregelen ter bescherming van de volksgezondheid;

- er moest worden nagegaan of sprake was van correcte toepassing van de preferentiële regelingen;

- misbruik van de regeling douanevervoer en verlaagde douanewaarde, met name op het gebied van textielproducten en schoeisel;

- massale omzeiling van maatregelen op het gebied van de handelsbescherming.

Op het gebied van visserij zijn met name omvangrijke fraudes aangetoond met:

- tonijnconserven bij de invoer waarvan ten onrechte de preferentiële behandeling werd verkregen die is voorbehouden aan ACS-landen (Afrika, Caribisch gebied en Stille Oceaan);

- garnalen en pijlinktvissen bij de invoer waarvan ten onrechte de preferentiële behandeling van het SAP (Stelsel van algemene preferenties) werd verkregen en waarbij tevens sanitaire verbodsbepalingen jegens bepaalde Indiase producenten werden omzeild;

- uit IJsland ingevoerde gepekelde kabeljauw waarbij ten onrechte de preferentiële behandeling van de EER-Overeenkomst (Europese Economische Ruimte) werd verkregen.

Op het gebied van industrieproducten zijn met name omvangrijke fraudes aangetoond met:

- Braziliaans, Canadees en Russisch aluminium dat met vrijstelling van rechten werd ingevoerd door ten onrechte gebruik te maken van de regeling voor overzeese gebiedsdelen;

- silicium (metaal) waarvan de oorsprong ten onrechte als Zwitsers of Russisch was aangegeven om de antidumpingrechten op Chinese producten te omzeilen;

- siliciumcarbide waarvan de oorsprong ten onrechte als Tsjechisch was aangegeven om de antidumpingrechten op Russische en Oekraïense producten te omzeilen;

- kleding waarvan als oorsprong Maleisië was aangegeven, zodat ten onrechte de preferentiële behandeling in het kader van het SAP werd verkregen en de contingenten van het werkelijke land van oorsprong van de betrokken goederen (Vietnam) werden omzeild;

- schoeisel dat met valse oorsprong is ingevoerd om de kwantitatieve beperkingen en/of de antidumpingrechten voor producten uit China te ontduiken;

- onttrekking van textielproducten uit Azië aan de regeling communautair douanevervoer om de douanerechten en de bestaande kwantitatieve beperkingen te ontduiken;

- het in het vrije verkeer brengen (zonder BTW te betalen) van textielproducten uit Azië in een lidstaat op basis van een valse factuur en een verlaagde aangegeven waarde; vervolgens betalen de ontvangers van de goederen in andere lidstaten de juiste bedragen aan de leveranciers in de derde landen. Door deze methode kunnen de douanediensten in de lidstaat van invoer de juiste waarde bij invoer niet vaststellen; bovendien blijkt een controle op de latere betaling van de BTW zeer moeilijk.

Invoer van textiel: een specifiek geval

Bij een door OLAF georganiseerd controlebezoek in het kader van de administratieve samenwerking zijn samen met de bevoegde autoriteiten van Maleisië controles verricht met betrekking tot het frauduleuze gebruik van Maleise certificaten van oorsprong voor textielproducten (voornamelijk jeans).

Een in Duitsland gevestigde importeur met handelsbelangen in andere lidstaten en in een aantal derde landen heeft de communautaire invoerbeperkingen systematisch omzeild door middel van valse documenten waarop een onjuiste oorsprong en waarde waren vermeld. Volgens de analyse van een lidstaat (Nederland) betreft de fraude die alleen al het gevolg is van de illegale invoer uit Maleisië, bijna 10 % van de jaarlijkse totale communautaire invoer van de betrokken producten. Er hebben zich al eerder soortgelijke gevallen van frauduleuze invoer voorgedaan, waarbij als land van oorsprong Cambodja, Laos, Myanmar, Vietnam en Lesotho waren aangegeven. Hiermee is in totaal naar raming ten minste 30 miljoen EUR gemoeid, d.w.z. 4,5 miljoen EUR aan eigen middelen.

De hoofdverdachte is erin geslaagd uit de handen van de Europese gerechtelijke instanties te blijven nadat hij op frauduleuze wijze meer dan 60 miljoen EUR had verkregen van bepaalde Europese banken en het Comité voor de ontwikkeling van de handel van een Afrikaans land.

Dit geval illustreert dat een persoon die in het kader van een goed georganiseerd internationaal crimineel netwerk opereert, valse oorsprong-, vervoers- en handelsdocumenten kan verkrijgen of vervaardigen. De gevolgen gaan verder dan alleen de douaneschuld (douanerechten bij invoer) en de BTW-fraude. Er zijn namelijk ook onmiddellijke gevolgen voor de handel en de economische activiteiten van de bonafide importeurs in de Gemeenschap en voor de communautaire handelspolitiek: de buitensporige belasting van de internationale handelsovereenkomsten van de Gemeenschap en de overeenkomsten inzake administratieve samenwerking die hier het gevolg van is, staat niet in verhouding tot het directe financiële gewin van de fraudeur.

1.5.4. Drugsprecursoren

Wat drugsprecursoren betreft, is voorrang verleend aan de coördinatie van de inspanningen van de lidstaten om deze producten in beslag te nemen en te voorkomen dat ze worden gebruikt voor de illegale vervaardiging van drugs. Door de toezending van informatie aan de lidstaten wordt getracht te voorkomen dat personen en organisaties in de hele Gemeenschap de mogelijkheden onderzoeken ("shopping around"). Andere prioriteiten waren de wereldwijde operatie inzake het toezicht op azijnzuuranhydride ("operatie Topaas") en de samenwerking met internationale organisaties (bijvoorbeeld: Verenigde Naties - Internationaal Comité van Toezicht op Verdovende Middelen en Wereld Douane Organisatie).

1.5.5. Indirecte belastingen

Op dit gebied, waarvoor in de eerste plaats de lidstaten bevoegd zijn, levert OLAF in overleg met en op verzoek van de lidstaten bijstand bij de bescherming van de financiële belangen en de fraudebestrijding. Bij deze activiteit, die overeenkomstig het mandaat van artikel 280, lid 3, van het EG-Verdrag geschiedt, moet rekening worden gehouden met de toekomstige totstandkoming van het communautair dienstenplatform, dat in de conclusie wordt beschreven.

De nadruk is gelegd op acties die de lidstaten in staat stellen hun maatregelen te coördineren tegen fraudes die:

- hoge bedragen betreffen; en/of

- worden gepleegd via carrousels, waarbij sprake is van intracommunautair goederenverkeer en in sommige gevallen invoer/uitvoer; en/of

- door criminele organisaties worden gepleegd; en/of

- verband houden met fraudes op andere gebieden (sigaretten, witwassen van geld, enz.).

Rekening houdend met deze criteria, waren de maatregelen vooral gericht op de volgende producten: auto's, mobiele telefoons, elektronische onderdelen en metalen.

BTW - coördinatie van de onderzoeken op het gebied van edelmetalen (zilver, goud enz.)

Edelmetalen behoren tot de goederen die door internationale criminele organisaties worden gebruikt voor systematische BTW-fraude. De grondstof voor de productie van edelmetalen (bijvoorbeeld zilver) wordt op de wereldmarkt aangeboden en verhandeld in de vorm van baren of korrels. De internationale koers wordt elke dag vastgesteld op de metaalbeurs van Londen (LME).

Er zijn twee manieren waarop de fabrieken of groothandelsbedrijven de goederen aan tussenpersonen leveren:

- de goederen worden in de Gemeenschap ingevoerd zonder dat bij de inklaring BTW wordt betaald; de goederen worden vervolgens in een andere lidstaat verkocht, zodat de importeur de BTW kan terugvorderen op basis van de valse factuur met BTW die wordt verstrekt door de koper in de lidstaat van bestemming (die daardoor zelf in gebreke blijft);

- dezelfde werkwijze wordt gehanteerd bij intracommunautaire verkopen.

Het feit dat de BTW niet wordt betaald, verschaft de betrokken ondernemers een oneerlijk concurrentievoordeel dat de interne markt verstoort. Door de opeenvolging van transacties tussen lidstaten die geen geharmoniseerde BTW-wetgeving hebben, worden de gevolgen van deze BTW-ontduiking steeds groter. Uiteindelijk zijn de gederfde belastingontvangsten zeer hoog.

Op verzoek van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten levert OLAF een bijdrage aan de coördinatie van de acties van de nationale overheidsdiensten. Hierbij gebruikt OLAF zijn ervaring om rekening te houden met verschillen in wetgeving, zowel op strafrechtelijk gebied als op BTW-gebied, en met verschillen in de wijze waarop de nationale overheidsdiensten georganiseerd zijn.

1.6. Landbouw

1.6.1. Inleiding

Wat de interne landbouwmarkt van de Gemeenschap betreft, heeft OLAF zich vooral toegelegd op onderzoeken in de vlassector (zie hieronder) en op vermoede inbreuken op de toepassing van de melkquota door ondernemingen in verschillende lidstaten.

1.6.2. Onregelmatigheden met betrekking tot de regeling voor vezelvlas in Spanje

Naar aanleiding van Spaanse verslagen uit 1999 over vermoede onregelmatigheden bij de werking van de door de Gemeenschap gefinancierde vlasregeling heeft OLAF contact opgenomen met de bevoegde Spaanse autoriteiten. Naar aanleiding hiervan heeft de Fiscalía Especial Anti-Corrupción (corruptiebestrijdingsdienst) een onderzoek geopend. Voorts heeft OLAF in mei 2000 een eigen administratief onderzoek ingesteld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2185/96. In december heeft OLAF een exemplaar ontvangen van het eindverslag van de Spaanse corruptiebestrijdingsdienst, terwijl het onderzoek van OLAF medio maart 2001 werd afgerond.

Bij de vermoede onregelmatigheden ging het voornamelijk om een te hoge opgave van de productie van strovlas van de betrokken percelen en de indiening van valse subsidieaanvragen bij de Spaanse autoriteiten. De betrokken aanvragen gingen vergezeld van valse verklaringen betreffende de verwerking, die waren afgegeven door vlasverwerkende bedrijven. In de onderzochte periode heeft Spanje meer dan 100 miljoen EUR ontvangen. Het OLAF-onderzoek is in België voortgezet bij een onderneming die banden had met de Spaanse vlasverwerkende bedrijven. Op hetzelfde gebied lopen onderzoeken in Portugal en het Verenigd Koninkrijk.

Zodra het onderzoek medio maart 2001 was afgerond, heeft OLAF een exemplaar van het onderzoeksverslag toegezonden aan de Spaanse gerechtelijke autoriteiten om hen in staat te stellen passende maatregelen te nemen, aan FEGA (het Spaanse betaalorgaan) met de nodige aanbevelingen en aan het directoraat-generaal Landbouw, eenheid Goedkeuring van de rekeningen, opdat deze tijdens de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen een financiële correctie voor Spanje kan aanbrengen wegens mogelijke tekortkomingen bij de controles op de regeling voor vezelvlas in de betrokken periode(17).

Dit onderzoek toont aan op hoeveel gebieden actie moet worden ondernomen: invordering bij de bedrijven, aanbrengen van financiële correcties voor de door de lidstaten verrichte betalingen en verlenen van bijstand aan de bevoegde nationale autoriteiten voor corruptiebestrijding.

1.7. Sigaretten

1.7.1. Prioriteiten

De bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap tegen georganiseerde internationale fraude met sigaretten was tijdens het afgelopen jaar een van de prioriteiten van OLAF. Sigarettensmokkel is voor alle lidstaten en vele derde landen een probleem dat grote verliezen voor de communautaire begroting en de nationale begrotingen met zich meebrengt. De plegers van de fraudes maken enorme winsten, en sigarettensmokkel houdt vaak verband met andere illegale activiteiten zoals BTW-fraude, het witwassen van geld en illegale handel in verdovende middelen. Met name in de sigarettensector gaan de fraudeurs mondiaal te werk. Zij beschikken over enorm veel middelen en een zeer geavanceerde infrastructuur.

Bij sigarettensmokkel is het vaak zo dat de sigaretten eerst in de Europese Unie worden opgeslagen voordat zij naar derde landen worden uitgevoerd (of wordt aangegeven dat zij worden uitgevoerd). De uitvoerprocedures en de latere toepassing van de douaneregelingen in de derde landen zijn doorgaans strikt legaal, maar de naar bepaalde bestemmingen uitgevoerde hoeveelheden en merken doen vermoeden dat de betrokken sigaretten in werkelijkheid een andere bestemming hebben. Alleen door nauwere samenwerking, het onder de aandacht brengen van deze situatie en de uitwisseling van informatie kunnen doeltreffender preventieve maatregelen worden genomen ter bestrijding van sigarettensmokkel. OLAF draagt dus bij tot de bestrijding van fraude met sigaretten door op communautair niveau informatie over het probleem te verstrekken, door de onderzoeken binnen en buiten de Gemeenschap te coördineren en door aan de administratieve en gerechtelijke autoriteiten in de lidstaten diensten te verlenen op het gebied van het analyseren, voorkomen en vervolgen van fraude.

Voorts levert OLAF een belangrijke bijdrage aan de civielrechtelijke zaak die de Commissie in de Verenigde Staten tegen twee Amerikaanse sigarettenfabrikanten is begonnen. Conform de overeenkomst voor wederzijdse bijstand in douanezaken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zijn, na een akkoord tussen de directeur-generaal van OLAF en het hoofd van de Amerikaanse douane, twee collega's van de Amerikaanse douane tijdens het eerste halfjaar 2001 drie maanden bij OLAF komen werken om de samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang te verbeteren. Dit bleek heel nuttig en is voor herhaling vatbaar.

Frauderen met sigaretten gebeurt in de praktijk veelal op dezelfde manier: het gaat meestal om valse aangiften, omzeiling van de regels en pure smokkel (invoer zonder aangifte). De fraude wordt wel anders georganiseerd om rekening te houden met veranderende omstandigheden. Indien in een bepaalde lidstaat of derde land strenger wordt gecontroleerd op de herkomst van de sigaretten, verplaatsen de fraudeurs hun activiteiten gewoon naar een andere lidstaat of een ander derde land. Omdat er enorme winsten kunnen worden gemaakt, zijn de fraudeurs bereid sigaretten gedurende aanzienlijke tijd op te slaan of te verplaatsen, in de hoop dat de aandacht van de opsporingsdiensten verslapt, voordat zij de sigaretten op frauduleuze wijze in de Gemeenschap invoeren. Gezien deze bereidheid om sigaretten op te slaan en te verplaatsen, is het een hoofddoelstelling van OLAF om de samenwerking met bepaalde belangrijke derde landen te verbeteren zodat informatie over sigarettenbewegingen snel beschikbaar is en kan worden gebruikt om te verhinderen dat er sigaretten de Gemeenschap worden binnengesmokkeld.

1.7.2. Beschrijving van een geval

In een recent geval heeft OLAF bijstand verleend aan een lidstaat die bewijzen moest verzamelen voor de vervolging van een grote fraudeur, die al verscheidene jaren betrokken is bij omvangrijke smokkelactiviteiten in de Europese Unie. Vertegenwoordigers van OLAF hebben bezoeken aan de landen van het voormalige Joegoslavië gebracht om te achterhalen welke route de sigaretten hebben afgelegd en welke vervoermiddelen daarbij zijn gebruikt, alsook om vast te stellen wat de identiteit van de ontvangers was en welke entrepots bij de zaak betrokken waren. Zij hebben tevens onderzocht wat de aangegeven eindbestemmingen waren voor de sigaretten die naar de Europese Unie terugkeerden, op welke data de transporten plaatsvonden, welke schepen werden gebruikt en welke de namen van de bemanningsleden waren.

In samenwerking met de autoriteiten van deze landen konden tijdens deze controlebezoeken tevens de handelsdocumenten met betrekking tot de verschillende transporten en de financiering daarvan worden onderzocht. Voorts is een groot aantal kopieën van documenten verkregen die de lidstaten bij de vervolging van fraude in de Europese Unie kunnen gebruiken. Bovendien zullen deze documenten door OLAF worden geanalyseerd om na te gaan of zij nog extra informatie opleveren die nuttig kan zijn voor andere lidstaten die niet aan de controlebezoeken hebben deelgenomen. Dankzij de communautaire overeenkomsten met derde landen en de relaties van OLAF met de bevoegde autoriteiten in deze landen kan OLAF zorgen voor een dienstverlening die veel verder gaat dan wat de lidstaten zelf via bilaterale overeenkomsten met de betrokken landen zouden kunnen bereiken.

1.8. Statistisch overzicht

Hieronder worden de statistieken over de operationele activiteiten in de periode 1 juni 2000-31 mei 2001 gepresenteerd. De in de tabellen opgenomen cijfers zijn afkomstig uit het Case Management System (CSM) en geven een indruk van de ontwikkelingen van het afgelopen jaar. De cijfers zijn naar boven of naar beneden afgerond. Dit overzicht is opgesteld door het huidige personeel maar op basis van vroegere dossiers. Het is dus niet representatief voor het nieuwe operationele beleid, ook al zijn de statistieken opgesteld volgen de nieuwe methode en met inachtneming van de door de directeur-generaal gewenste doorzichtigheid. Om de continuïteit bij de behandeling van de dossiers te waarborgen, moest de hieronder beschreven methode aan de bestaande dossiers worden aangepast.

Bij de behandeling van de dossiers worden in de statistieken drie stadia onderscheiden: evaluatie, onderzoek en afsluiting.

Evaluatie

De evaluatie omvat geen enkele onderzoeksactiviteit. Informatie die per post, telefoon, e-mail of officiële kennisgeving wordt ontvangen van een particulier, een onderneming, een nationale instantie of een communautaire instelling, wordt eerst geëvalueerd door een onderzoeker die zich met de dossiers betreffende de betrokken sector bezighoudt. Hij kan hierbij gebruikmaken van de informatie waarover OLAF beschikt en contact opnemen met de Europese instellingen, organen en instanties, de bevoegde nationale autoriteiten en de informatiebron om de gemelde feiten te bevestigen. De raadadviseur die met deze sector is belast, verricht een evaluatie en zendt het dossier door naar het comité Operationele taken. Dit comité, dat bestaat uit de directeur Operationele taken, alle raadadviseurs en het hoofd van de eenheid Rechters en juridisch advies, stelt een advies op voor de directeur-generaal, die vervolgens beslist of al dan niet een onderzoek moet worden geopend. OLAF tracht ervoor te zorgen dat de evaluatie zo spoedig mogelijk wordt verricht en dat hiervoor voldoende middelen worden uitgetrokken. Een van de doelstellingen van deze fase is onbetrouwbare informatie te elimineren en het dossier te sluiten. Dankzij deze schifting kan in dit stadium een aanzienlijk aantal dossiers worden gesloten.

Onderzoek

Dit betekent dat een formeel onderzoek overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1073/1999 of Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 is geopend door de directeur-generaal. Aan het einde van dit stadium wordt een definitief onderzoeksverslag opgesteld, dat moet worden goedgekeurd. Op basis van dit verslag neemt de directeur-generaal het formele besluit om de zaak te sluiten. Dit is het einde van het onderzoeksstadium, en het dossier wordt vervolgens uit operationeel oogpunt als afgesloten beschouwd.

Afsluiting

De procedure en het niveau waarop het besluit wordt genomen, zijn hetzelfde voor het openen en het sluiten van een zaak, ook al is het besluit normaliter gebaseerd op de evaluatie in het definitieve onderzoeksverslag. Dossiers die weliswaar vanuit operationeel oogpunt gesloten zijn, vergen doorgaans een financiële, administratieve of gerechtelijke follow-up (zie punt 3.1 in de herziene versie van het OLAF-handboek).

Tijdens de verslagperiode zijn om diverse redenen dossiers gesloten. Meestal is uit het onderzoek gebleken dat de verdenking ongegrond was omdat er geen bewijs was of omdat de feiten met het beschikbare materiaal niet konden worden aangetoond. Voorts zijn gevallen gemeld waarin de feiten werden bevestigd, maar geen fraude of financiële onregelmatigheden konden worden vastgesteld. Soms werden de beschuldigingen ingetrokken, weigerde een belangrijke getuige mee te werken of bleek het geval buiten de bevoegdheid van OLAF te vallen. Er deden zich tevens gevallen van verjaring voor omdat te veel tijd verstreek tussen de inbreuk en het moment waarop OLAF op de hoogte werd gebracht of omdat OLAF niet in staat was de zaak tijdig rond te krijgen. In dit verband moet worden opgemerkt dat de aanwerving van nieuw personeel en de invoering van krachtiger beheersystemen niet als excuus mogen gelden voor vertragingen in de behandeling van een dossier die ertoe kunnen leiden dat de zaak moet worden opgegeven.

Na de goedkeuring van het OLAF-handboek en de inventarisering en verificatie van de bestanden die tijdens de verslagperiode uit de oude databank moesten worden overgeheveld (zie punt 2.3.3) heeft OLAF een nieuwe statistische methode ingevoerd die berust op systematische en volledige registratie van de dossiers. Vóór de invoering van het CMS was er geen procedure om, wanneer een zaak officieel door de directeur-generaal werd geopend of gesloten, dit in de databank aan te geven. De verandering van status van een dossier (van evaluatie naar geopend en van geopend naar gesloten) berustte op het oordeel van de onderzoekers. Sinds de invoering van het CMS in mei 2001 zijn er interne procedures om de formele opening of sluiting van een zaak door de directeur-generaal aan te geven door middel van een code.

Bij de zaken die tijdens de verslagperiode zijn geopend of gesloten is dus sprake van vermenging: in sommige gevallen is de status door de onderzoeker gewijzigd en in andere heeft de directeur-generaal van OLAF een formeel besluit tot opening of sluiting genomen.

Situatie op 1 juni 2000(18)

>PIC FILE= "C_2001365NL.004601.TIF">

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het totaal aantal gevallen aan het begin van de verslagperiode wordt gekenmerkt door:

- een ongeveer gelijke verdeling tussen de gevallen in de evaluatiefase (33 %), de gevallen in de onderzoeksfase (35 %) en de gesloten gevallen (32 %);

- een groot aantal gevallen in de evaluatiefase op de volgende gebieden: douane en buitenlandse handel in landbouwproducten (44 % van het totaal van de gevallen op dit gebied), directe uitgaven (45 %) en sigaretten (46 %). Hierbij is sprake van een groot aantal gevallen dat niet actief is onderzocht bij gebrek aan middelen of omdat er dossiers met meer prioriteit waren;

- de dossiers met betrekking tot douane en handel vormen bijna de helft van het totaal (49 %);

Verandering tijdens de verslagperiode (1 juni 2000-31 mei 2001)

>PIC FILE= "C_2001365NL.004701.TIF">

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Uit deze tabel blijkt dat tijdens de verslagperiode 511 gevallen zijn ontstaan, dat in 441 gevallen een onderzoek is geopend en dat 659 zaken zijn gesloten. Deze cijfers omvatten dus zaken die op 1 juni 2000 reeds bestonden en nieuwe gevallen die zich gedurende deze periode hebben voorgedaan.

De ontwikkeling van het aantal gevallen gedurende de periode wordt gekenmerkt door:

- grote activiteit op het gebied van de interne onderzoeken (8 % van de nieuwe gevallen), hetgeen de prioritaire aard van dit werk voor OLAF weerspiegelt;

- het grote aantal gesloten zaken, met name op het gebied van douane en handel (65 % van het totaal van de gesloten zaken); dit heeft te maken met het doorlichten en bijwerken van alle gevallen die vanuit de oude, in punt 2.3.3 van dit verslag vermelde databank zijn ingevoerd.

Situatie op 31 mei 2001

>PIC FILE= "C_2001365NL.004801.TIF">

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De combinatie van de begincijfers op 1 juni 2000 met de veranderingen gedurende de verslagperiode leidt tot de situatie op 31 mei 2001, die hierboven wordt geïllustreerd. Hieronder volgt een vergelijking van de situatie aan het begin en de situatie aan het einde van de periode.

Vergelijking tussen het begin (1 juni 2000) en het einde van de verslagperiode (31 mei 2001)

>PIC FILE= "C_2001365NL.004901.TIF">

Bij de vergelijking van de situatie aan het einde van de periode met die aan het begin van de periode valt het volgende op:

- een absolute toename van het totale aantal gevallen van 1832 tot 2343, d.w.z. een toename met 28 % gedurende de verslagperiode, hetgeen duidt op een betrekkelijk hoog activiteitsniveau. Dit kan ten dele worden toegeschreven aan een striktere registratie van de in het CMS ingevoerde gevallen, aan een grotere bekendheid met de activiteiten van OLAF bij de instellingen van de Europese Unie en bij het grote publiek en aan de verbeterde samenwerking met de lidstaten;

- een aanzienlijke daling van het totale aantal geëvalueerde gevallen van 612 tot 436. In verhouding tot het totale aantal gevallen, betreft het een daling van 33 % tot 19 % gedurende de betreffende periode. Zoals hierboven reeds is vermeld, houdt deze ontwikkeling voor een groot deel verband met de aanzienlijke inspanningen van OLAF om vooruitgang te boeken met de zaken op het gebied van douane/handel;

- een lichte stijging van het totale aantal gevallen waarin een onderzoek is ingesteld (van 636 tot 664), hoewel in verhouding tot het totale aantal gevallen sprake is van een daling van 35 % tot 28 %;

- een sterke stijging van het aantal gesloten zaken (van 584 tot 1243), d.w.z. een stijging van 32 % tot 52 % in verhouding tot het totale aantal gevallen. Deze ontwikkeling houdt in sterke mate verband met de inspanningen van OLAF met betrekking tot de bovengenoemde oude zaken.

Wat betreft de verdeling van de gevallen over de onderzoeksgebieden, hebben zich tussen het begin en het einde van de periode de volgende ontwikkelingen voorgedaan:

- een stijging van het aantal interne onderzoeken (van 51 tot 88 gevallen, in procent van het totale aantal gevallen een stijging van 3 % tot 4 %) en op het gebied van de directe uitgaven (van 304 tot 470 gevallen, in procent van het totale aantal gevallen een stijging van 17 % tot 20 % van het totale aantal gevallen);

- een daling, in procent van het totale aantal gevallen, van de onderzoeken op het gebied van douane/handel (absolute stijging van 903 tot 1065 gevallen, maar daling in procent van het totale aantal gevallen van 49 % tot 45 %) en op het gebied van sigaretten (absolute stijging van 85 tot 102 gevallen, maar daling in percentage van het totale aantal gevallen van 5 % tot 4 %).

TITEL 2

WERKING VAN OLAF BINNEN HET INSTITUTIONELE BESTEL

2.1. Betrekkingen met de diensten van de Commissie

In de artikelen 2 en 3 van het besluit van de Commissie van 28 april 1999(19) wordt een onderscheid gemaakt tussen de onderzoeksopdracht die het Bureau in volledige onafhankelijkheid uitoefent en de andere opdrachten die het vervult als volwaardige dienst van de Commissie.

2.1.1. Functionele autonomie van OLAF

Ten aanzien van zijn interne organisatie volgt OLAF, dat binnen de Commissie over administratieve en financiële autonomie beschikt, de lijn die in het besluit van 28 april 1999 is vastgesteld. Het past de voor de organisatie van de Commissie geldende regels toe voor zover deze verenigbaar zijn met de bepalingen inzake diens operationele onafhankelijkheid. Vanwege deze bijzondere situatie heeft de Commissie, met de volledige instemming van de directeur-generaal en van het Comité van toezicht, de samenstelling van zijn Raadgevend Comité voor de benoemingen van kaderpersoneel aangepast. In zijn hoedanigheid van het tot aanstelling bevoegde gezag beslist de directeur-generaal over de organisatie van de diensten en stelt de Commissie hiervan op de hoogte.

Wat het financiële beheer betreft, is het aan de directeur-generaal van het Bureau om het voorontwerp van begroting op te stellen en aan het Directoraat-generaal Begrotingen te doen toekomen(20). Aan de hand hiervan stellen Parlement en Raad de begroting en het organisatieschema van het Bureau vast. De directeur-generaal van het Bureau treedt op als ordonnateur voor de uitvoering van het voor OLAF gereserveerde onderdeel van de algemene begroting. In overleg met het Directoraat-generaal Begroting en het Directoraat-generaal Administratie en andere diensten van de Commissie is een min of meer officiële inventarisatie gemaakt van de uitgaven die rechtstreeks door het Bureau worden beheerd en er is een pragmatische verdeling van de beheerstaken gemaakt, waarbij de doelstelling was om van schaalvoordelen te profiteren zonder de onafhankelijkheid van OLAF aan te tasten. De decentralisatie van de functies die in het Financieel Reglement zijn voorzien (ordonnateur, rekenplichtige en intern controleur), is goed op weg.

De wetgever(21) wilde OLAF de bevoegdheid geven om onafhankelijke administratieve onderzoeken te verrichten, met name bij alle instellingen en organen van de Gemeenschap. De directeur-generaal en het Comité van toezicht staan borg voor deze functionele onafhankelijkheid(22).

2.1.2. Administratieve en budgettaire organisatie

2.1.2.1. Een nieuwe structuur voor de verwezenlijking van de nieuwe beleidsvoornemens

De Commissie heeft haar algemene strategische aanpak inzake fraudebestrijding tijdens de tweede helft van 2000 aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegd(23). Voorts heeft het Comité van toezicht in zijn verschillende adviezen en in zijn jaarverslag op de noodzaak gewezen om de structuren en de personeelsbezetting van OLAF aan te passen aan diens taken en prioriteiten. Deze prioriteiten worden nader uitgewerkt in het Actieplan voor 2001-2003, dat op 15 juni 2001 door de Raad in Göteborg werd goedgekeurd(24).

Op organisatorisch vlak behelst de algemene aanpak een betere differentiëring van de operationele taken: inlichtingenwerk, veldwerk, bijstand en administratieve, wetgevende, gerechtelijke en financiële follow-up. Door deze differentiëring wordt niet alleen een cumulering van functies en belangenconflicten binnen eenzelfde structuur vermeden, maar wordt tevens beoogd het werk horizontaal te organiseren en complementariteit in de hand te werken.

In dit verband, en teneinde de overgang van het volledige personeel van de vroegere UCLAF op te vangen, het goede verloop van de overgang naar OLAF te verzekeren en een nieuwe operationele aanpak uit te werken, vond in september een eerste reorganisatie plaats waarbij twee directoraten werden opgericht. Één van deze directoraten werd belast met onderzoek en operationele taken, terwijl het andere, horizontaal gestructureerde directoraat naast zijn rol van initiatiefnemer op het gebied van beleid en wetgeving, tot taak heeft de operationele poot te ondersteunen en te adviseren. Voorts zijn bij het directoraat Onderzoek en Operationele Taken de sectoriële raadadviseurs gehergroepeerd in twee teams, één voor intern onderzoek, directe uitgaven en structurele maatregelen en één voor extern onderzoek en operationele taken. Overeenkomstig de nieuwe beleidsvoornemens was het doel om de sectoriële structuren te vervangen door flexibele en polyvalente teams teneinde op veranderende prioriteiten te kunnen inspelen. Het horizontaal gestructureerde directoraat heeft van zijn kant tot taak om de wettelijke en gerechtelijke dimensie te versterken en de samenhang te verzekeren van de operationele activiteiten met die van de nationale overheidsinstanties en gerechtelijke autoriteiten.

Deze overgangsstructuur was bedoeld om een waarnemingsperiode in te lassen voor de algehele overplaatsing van het personeel teneinde zich ervan te vergewissen dat het Bureau in staat is zich aan te passen aan de nieuwe beleidsvoornemens en de herschikking van het personeel te organiseren. De reorganisatie van de administratieve structuren werd medio 2001 voortgezet met de thans nog lopende oprichting van een derde directoraat dat belast is met strategisch en operationeel inlichtingenwerk, diensten die voorheen onder de directeur-generaal ressorteerden. Op het niveau van de Gemeenschap, waar alle informatie samenkomt, moeten namelijk de grondslagen worden gelegd voor een toekomstige Waarnemingspost voor financiële en economische criminaliteit en moet worden meegewerkt aan de vaststelling van prioriteiten voor de operationele activiteiten. Het nieuwe directoraat zal zich belasten met de activiteiten die verband houden met het verzamelen en verwerken van informatie, met inbegrip van gecomputeriseerde gegevens, en het zal tot voornaamste taak hebben de relevantie en het effect van de door OLAF verrichte onderzoeken en operaties te verbeteren; tevens zal het zijn expertise aanbieden, zowel intern (diensten van de Commissie en van andere instellingen) als extern (lidstaten), om ervoor te zorgen dat hun activiteiten een goede aanvulling vormen op die van OLAF.

Nieuw of in oprichting zijn voorts:

- een dienst "financiële follow-up/invordering" bij het Directoraat Algemene Zaken en Wetgeving voor de dossiers die door het Bureau worden behandeld;

- een onder de directeur-generaal ressorterende dienst voor de ondersteuning van de kandidaat-lidstaten, die tot taak heeft een nauwe samenwerking met deze landen tot stand te brengen opdat zij bij de toetreding gereed zijn om de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap in dezelfde mate te waarborgen als in de rest van de Gemeenschap;

- een financieel controleur die tot taak heeft het financiële beheer en de evaluaties te verbeteren overeenkomstig de nieuwe beleidsvoornemens van de Commissie;

- een adviseur die belast wordt met de problemen van de veiligheid en vertrouwelijkheid van gegevens.

2.1.2.2. Aanpassing aan de behoefte aan mankracht en financiële middelen

In de afgelopen jaren heeft de begrotingsautoriteit de financiële middelen en het personeel voor het Bureau fors uitgebreid(25). In zijn advies van medio 2000 wees het Comité van toezicht(26) evenwel op de achterstand bij het scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor de onafhankelijkheid van het Bureau en zijn administratieve en budgettaire autonomie. De aanwervingsprocedure bij het Bureau is namelijk log en complex gebleken, wat voornamelijk te wijten is aan twee oorzaken: om te beginnen moest de nieuwe directeur-generaal de koerswijziging reeds in gang brengen terwijl de ontwerp-begroting voor 2000 nog was opgesteld door de vroegere UCLAF(27), en voorts is het organisatieschema in de loop van de begrotingsprocedure voor 2001 herhaaldelijk gewijzigd. Bovendien moest er veel werk gestoken worden in de selectie van tijdelijke functionarissen (1200 gegadigden) alvorens de reservelijsten konden worden opgesteld.

Overeenkomstig de richtsnoeren van de wetgever en van de door de Europese Raad ingestelde Werkgroep op hoog niveau(28) heeft de begrotingsautoriteit bij de goedkeuring van de begroting voor 2001 het organisatieschema voor OLAF aanmerkelijk gewijzigd: zij heeft met name het aantal tijdelijke posten in de categorieën A en B verhoogd (er werden 123 tijdelijke posten toegestaan in 2001, terwijl het aantal vaste posten daalde van 143 in 2000 naar 109 in 2001) en tevens het aantal B-posten verhoogd ten opzichte van de A-posten. Bovendien zijn de 76 nieuwe posten die in de aanvankelijke begroting voor 2001 waren voorzien, "bevroren" in afwachting van de verwezenlijking van de voorwaarden die gesteld worden in de resolutie van 16 mei 2000 betreffende de bescherming van de financiële belangen en de bestrijding van fraude; er wordt een gedeeltelijk deblokkering overwogen in het kader van de gewijzigde begroting voor 2001(29). Dit betekent dat sommige ambtenaren van de categorie A moeten worden overgeplaatst naar andere diensten van de Commissie, waarbij moet worden vermeden dat de continuïteit van de werkzaamheden eronder lijdt en dat deskundigheid verloren gaat. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de evolutie van het personeelsbestand bij het Bureau tussen juni 2000 en juni 2001:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Uit deze tabel blijkt wel de omvang van de veranderingen die zich in deze periode hebben voltrokken. Het betekent voor iedere organisatie een ware uitdaging om de samenhang van de organisatie en de continuïteit van de werkzaamheden niet in het gedrang te laten komen wanneer het totale personeelsbestand met bijna 70 % stijgt, terwijl tevens een deel van het personeel voor andere taken wordt ingezet.

Over het geheel genomen werd evenwel in de verslagperiode voortgegaan met de uitvoering van het driejarenplan dat in 1999 door de wetgevende autoriteit was aangenomen en dat voorzag in een verhoging van het aantal statutaire posten tot 300 in 2001. Teneinde te kunnen beschikken over hoog gekwalificeerd en veelzijdig inzetbaar personeel, waarvan het merendeel deskundigen zijn afkomstig uit de lidstaten, heeft het Bureau in 2000 en in het voorjaar van 2001 verschillende selectieprocedures georganiseerd voor de aanwerving van tijdelijke functionarissen: twee voor de aanwerving in de categorieën B en A van onderzoekers die gespecialiseerd zijn in complexe fraudezaken, met inbegrip van interne onderzoeken, en twee voor de aanwerving van magistraten die gespecialiseerd zijn in het strafrecht op het gebied van economische en financiële criminaliteit.

Ter afsluiting van deze selectieprocedures werden in november 2000 reservelijsten opgesteld en inmiddels hebben de eerste aanwervingen plaatsgevonden.

Om de hoger vermelde redenen zal het Bureau pas in de tweede helft van 2001 de aanwerving van magistraten en juridische adviseurs (tweederde van het team) kunnen voltooien. Zo zal het Bureau tegen eind 2001 kunnen beschikken over magistraten die gespecialiseerd zijn in het strafrecht en de bestrijding van ernstige economische en financiële delicten. Hun deskundigheid bestrijkt alle nationale rechtsstelsels en zal het optreden van het Bureau op tuchtrechtelijk, administratiefrechtelijk, gerechtelijk en burgerrechtelijk gebied doeltreffender maken.

Wat de benoeming van directeuren betreft: in april 2001 werd het hoofd van Directoraat A (beleid, wetgeving en juridische zaken) aangesteld, en de directeuren van de Directoraten B (onderzoek en operationele taken) en C (inlichtingenwerk, werkstrategie en informatietechnologie) zullen hun functie in oktober respectievelijk november 2001 opnemen.

Zodra alle leidinggevende posten zijn bezet zal het Bureau, op basis van de feitelijk bezetting van de voor 2001 voorziene posten, zorgvuldig, post voor post nagaan of de personeelsbezetting eind 2001 afgestemd is op de aan hem toevertrouwde taken, teneinde zich aldus ervan te vergewissen dat het in staat is deze te vervullen, of het nu gaat om operationele taken (onderzoeken) de nieuwe taken (inlichtingenwerk, administratieve, financiële, gerechtelijke en wetgevende follow-up, met name uit het oogpunt van de "fraudebestendigheid") of zijn meer traditionele taken als dienst van de Commissie.

2.1.3. Scholing op het gebied van fraudebestrijding en communicatie met het publiek

Specifieke scholingsmaatregelen

Gezien het specifieke karakter van zijn werkterrein, statuut en interventiemogelijkheden heeft het Bureau een gerichte strategie voor de opleiding op het gebied van fraudebestrijding ontwikkeld. Intern moet het Bureau vanwege de indiensttreding van een groot aantal nieuwe personeelsleden een inspanning doen om hen een basisopleiding te bieden, opdat zij zo spoedig mogelijk inzetbaar zijn in een multiculturele, meertalige en multiprocedurele omgeving. Het Bureau werkt voorts nauw samen met de lidstaten en neemt met name deel aan scholingsactiviteiten.

Een aantal van deze activiteiten (13 tijdens de verslagperiode) zijn (mede)georganiseerd en/of (mede)gefinancierd door het Bureau. In die gevallen werden de prioriteiten en de inbreng van OLAF bepaald. Voorts worden de medewerkers van het Bureau veelvuldig uitgenodigd, als spreker of als deelnemer, voor conferenties, seminars of colloquia. Tussen juni 2000 en mei 2001 vonden 74 van dergelijke activiteiten plaats.

Communicatie met het publiek

De werkzaamheden van OLAF, die vaak heel technisch van aard zijn, moeten begrijpelijk worden gemaakt voor het grote publiek. Daartoe heeft het Bureau een beleid ontwikkeld inzake de voorlichting omtrent zijn operationele activiteiten, dat de invoering beoogt van doorzichtige procedures met inachtneming van de grondbeginselen en de grenzen inzake de bekendmaking van gevoelige informatie die het recht van personen raken en de doeltreffendheid van de onderzoeken kunnen beïnvloeden.

Met het oog hierop heeft het Bureau gezocht naar passende middelen om het publiek voor te lichten, zoals onder andere de tijdige toezending van precieze informatie die in een zodanige vorm wordt gepresenteerd dat de media hun rol kunnen spelen. Bovendien wordt het publiek geïnformeerd over de activiteiten van het Bureau en van de successen die het heeft behaald dankzij de samenwerking met de nationale onderzoeksdiensten.

Het is alleen voorbehouden aan de woordvoerder en de Directeur-generaal van OLAF om contacten te hebben met de pers over de operationele activiteiten die verband houden met de onafhankelijke status van het Bureau. Voor de activiteiten van het Bureau die los staan van zijn operationele onafhankelijkheid, worden de public relations verzorgd door het directoraat-generaal Pers en Communicatie van de Commissie en met name door de woordvoerder van het betrokken lid van de Commissie.

Ook is er een "communicatienetwerk voor fraudebestrijding" opgericht. Het netwerk omvat de verschillende woordvoerders en public relations managers van de voornaamste nationale opsporingsdiensten waarmee OLAF samenwerkt. Doel hiervan is om synergieën te bewerkstellen en permanente contacten te leggen tussen de "Eenheid communicatie, public relations, coördinatie van de opleiding" van OLAF en de tegenhangers ervan in de lidstaten(30).

2.2. Betrekkingen met de andere instellingen, organen en instanties van de Europese Unie

2.2.1. Institutioneel kader

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 280 van het EG-Verdrag hebben de wetgever en de Commissie gewild dat het Bureau bijstand biedt in het kader van de samenwerking met de lidstaten (met inbegrip van hun politiële en gerechtelijke autoriteiten)(31), en met name ook technische bijstand verleent aan de andere communautaire instellingen, organen en instanties, alsmede aan de bevoegde nationale autoriteiten. Tevens vervult het Bureau voor de Commissie de rol van verlener van technische en operationele bijstand op het terrein van de strafrechtelijke samenwerking(32). Teneinde deze taken optimaal te vervullen, wil het Bureau zich ontpoppen als "communautair dienstenplatform"(33).

Het Bureau heeft overigens duidelijke bevoegdheden en een welomlijnde taakomschrijving meegekregen. Het staat onder toezicht van de Rekenkamer en het Hof van Justitie en onder de politieke controle van het Europees Parlement en de Raad. Bovendien valt het gevolg dat aan zijn onderzoeksverslagen wordt gegeven, onder de controle van de nationale rechter. Het Bureau is met de nodige middelen toegerust om de dynamiek van een communautair optreden (artikel 280 van het EG-Verdrag) te integreren in de intergouvernementele benadering die het streven naar de totstandbrenging van een communautaire justitiële ruimte (artikel 2 van het EU-Verdrag) vereist. Wanneer zulks voor de uitoefening van hun respectieve taken noodzakelijk blijkt, werkt het Bureau samen met Europol of de voorlopige Eurojust-eenheid. Momenteel onderhandelt het Bureau met Europol over een samenwerkingskader waarin ook rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften ten aanzien van de wederzijdse bijstand op het werkterrein van OLAF.

Daarnaast is in de regelgeving bepaald dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding en de communautaire instellingen, organen en instanties elkaar conform hun respectieve rechten en plichten alle nodige informatie moeten verstrekken met eerbiediging van de geheimhoudingsvoorschriften en de in de wet vastgelegde individuele rechten, waarbij ook die welke in het nationale recht zijn neergelegd, dienen te worden gerespecteerd. Met name de bevoegdheid om interne onderzoeken te verrichten, steunt op de wettelijke mededelingsplicht en samenwerkingsverplichting van de leden en het personeel van de instellingen, met inachtneming van de rechten en waarborgen(34) die deze personen genieten uit hoofde van het Europees Verdrag van de rechten van de mens, het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen, de Regeling welke van toepassing is op andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen en het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten.

Dit neemt echter niet weg dat bepaalde aspecten van de operationele rol van het Bureau en de te volgen werkwijzen bij de samenwerking met de instellingen waar interne onderzoeken kunnen worden ingesteld en die bevoegd zijn voor de bescherming van de financiële belangen (Parlement, Rekenkamer, Raad, Commissie), dienen te worden verduidelijkt: informatie-uitwisseling, verwerking van operationele informatie (met inbegrip van die welke in het kader van interne en externe onderzoeken is verkregen)(35) en de inpassing van de interne onderzoeken van het Bureau in de tuchtrechtelijke en administratieve procedures(36). Deze aspecten komen aan de orde in een ontwerpgedragscode en in ontwerprichtsnoeren voor een communicatiebeleid van het Bureau (zie de punten 3.2 en 3.3).

2.2.2. Rechtskader voor interne onderzoeken

In zijn eerste activiteitenverslag(37) heeft het Comité van toezicht gewezen op bepaalde lacunes in het juridisch en institutioneel kader van het Bureau, met name op het gevoelige terrein van de interne administratieve onderzoeken.

Het Europees Parlement heeft er bij de Commissie op aangedrongen een voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 in te dienen teneinde de aanstelling mogelijk te maken van een Europees procureur die bevoegd is op het terrein van interne onderzoeken(38). Na de indiening van een eerste voorstel(39), dat door de Europese Raad van Nice is afgewezen, heeft de Commissie voorgesteld de discussie over de benoeming van een Europees procureur voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen nieuw leven in te blazen door middel van een brede raadpleging van de belanghebbenden (groenboek) in het kader van een verdragswijziging.

Het Bureau deelt deze bezorgdheid en spant zich in om de legitimiteit van de interne onderzoeken te versterken in afwachting van de resultaten van de brede raadpleging over de aanstelling van een Europees procureur voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen. Dit aspect is van essentieel belang om de geloofwaardigheid van de instellingen te verhogen en vormt dan ook een prioriteit voor de directie van het Bureau. Het zal nader moeten worden bestudeerd in het kader van het gemeenschappelijk overleg met het Comité van toezicht.

Bij zijn analyse van de jaarverslagen van de Commissie(40) heeft de Raad ook gewezen op de vertragingen in de ratificatie door de lidstaten van de Overeenkomst van 26 juli 1995 aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen en van de bijbehorende aanvullende protocollen(41). Het juridische en justitiële kader voor de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie heeft ernstig te lijden van deze vertragingen, die met name een hinderpaal vormen voor de gerechtelijke follow-up van de administratieve onderzoeken van het Bureau.

Tegen deze achtergrond is de directeur-generaal van het Bureau bereid elk voorstel in overweging te nemen dat het mogelijk maakt bij de organisatie van de taken beter rekening te houden met het door het Europees Parlement en het Comité van toezicht aangekaarte probleem.

2.3. Nieuwe beheersinstrumenten

Om een goede werking van het Europees Bureau voor fraudebestrijding te waarborgen, moet een oplossing worden gevonden voor tal van vraagstukken op het gebied van de onafhankelijkheid en organisatie van het Bureau. In de nieuwe operationele strategie van het Bureau staan in het kader van de scheiding tussen de operationele functies (inlichtingenwerk/onderzoeken/bijstand/follow-up) transparantie en complementariteit centraal. Vanuit deze optiek zijn er een aantal nieuwe instrumenten ontwikkeld met de bedoeling om, enerzijds, de operationele activiteit beter te kunnen sturen en, anderzijds, in een adequate informatiedoorstroming te voorzien. De analyse en interne communicatie van strategische en operationele informatie moeten immers zowel de vaststelling van de op het terrein na te streven prioriteiten als de administratieve en gerechtelijke follow-up van de onderzoeken vergemakkelijken. Voorts heeft het Bureau behoefte aan een eigen communicatiestrategie die gebaseerd is op een degelijke regeling voor het beheer van per definitie gevoelige informatie.

2.3.1. Informatieverstrekking aan en communicatie met de overige instellingen en de lidstaten(42)

Afgezien van de informatie die het in het kader van zijn operationele activiteiten verzamelt, beschikt het Bureau hoofdzakelijk over informatie die krachtens sectorale regels door de lidstaten aan de Commissie wordt medegedeeld, alsook over de inlichtingen die het van de Europese instellingen en derden ontvangt. Daarop zijn de communautaire en, in voorkomend geval, de nationale bepalingen op het gebied van de geheimhouding en de gegevensbescherming (artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1073/1999), het beroepsgeheim en de bescherming van de grondrechten (de artikelen 286 en 287 van het Verdrag) van toepassing. Daarnaast heeft de wetgever ook nog regels en normen vastgesteld in het kader van de nieuwe verordeningen betreffende de bescherming van persoonsgegevens en de toegang tot documenten(43).

Voor een adequate informatiedoorstroming is het noodzakelijk dat de terzake geldende verplichtingen van OLAF duidelijker worden omschreven en een eigen communicatiestrategie wordt ontwikkeld. Er moeten communicatienormen en -mechanismen worden uitgewerkt(44) om exact aan te geven welke gegevens het Bureau in zijn bezit heeft, aan welke personen en instanties deze gegevens mogen worden verstrekt in het kader van de uitoefening van hun taken (en welke verantwoordelijkheid deze personen en instanties dragen bij de verspreiding van vertrouwelijke informatie), alsook om de regels voor de mededeling van deze, vaak gevoelige, inlichtingen vast te stellen. Het Bureau dient in de eerste plaats ook te beschikken over een betrouwbaar en gecentraliseerd systeem voor de vergaring, registratie en verwerking van operationele inlichtingen, dat tevens voldoet aan de eisen op het gebied van doeltreffendheid, beschikbaarheid, transparantie en toegankelijkheid, zulks met inachtneming van de grenzen en beperkingen die noodzakelijk zijn om de individuele rechten te beschermen. De verantwoordelijkheid voor de validatie van een dergelijk systeem zal berusten bij het nieuwe directoraat Inlichtingenwerk.

2.3.2. Het OLAF-handboek

Het OLAF-handboek is bedoeld om de werkmethoden en de procedures binnen het Bureau te verbeteren. Het is gebaseerd op de wetgeving en verordeningen die op OLAF van toepassing zijn. Het gaat om een document voor intern gebruik door de OLAF-personeelsleden. Het handboek handelt over de bestaande wettelijke en interne bepalingen, zonder rechten of verplichtingen jegens derden in het leven te roepen. Doel van het handboek is te garanderen dat het Bureau zijn werkzaamheden op transparante en efficiënte wijze uitoefent, met volledige eerbiediging van de relevante rechtsgronden en de individuele rechten.

Het handboek heeft hoofdzakelijk betrekking op de operationele activiteiten van OLAF. De belangrijkste taak van OLAF bestaat in het instellen van onderzoeken. Het handboek stelt dan ook de administratieve procedures vast die in de verschillende stadia van een onderzoek - van de eerste ontvangst van inlichtingen tot de afsluiting van het dossier - moeten worden gevolgd. In het OLAF-handboek wordt het interne beleid op diverse essentiële terreinen toegelicht, wordt de interne verdeling van taken en verantwoordelijkheden in kaart gebracht, en worden specifieke aanwijzingen gegeven met betrekking tot een reeks relevante aangelegenheden.

2.3.3. Een efficiënt IT-systeem

De nieuwe richtsnoeren voor het operationele beleid staan in het teken van de rationele verwerking van inlichtingen en de versterking van de strafrechtelijke dimensie van de werkzaamheden op het terrein. Op grond van de in artikel 2, lid 5, van het Besluit van de Commissie van 28 april 1999 vervatte taakomschrijving heeft de eenheid Informatietechnologie van het Bureau een werkprogramma opgesteld om de nodige infrastructurele voorzieningen te ontwikkelen, inlichtingen te vergaren en te verwerken, en tevens technische bijstand te verlenen aan de instellingen, organen en instanties en de bevoegde nationale autoriteiten. Doel van de IT-werkzaamheden is, enerzijds, systemen voor de controle van de interne werking op te zetten en, anderzijds, computersystemen voor externe gebruikers te ontwikkelen (communautaire instellingen en diensten, nationale autoriteiten).

OLAF heeft voorts een nieuw systeem ontwikkeld voor het beheer van de dossiers betreffende de 2300 zaken die het Bureau sedert zijn oprichting heeft behandeld. Dit systeem is in mei 2001 in de plaats gekomen van de oude Irene-gegevensbank. Bovenvermelde 2300 zaken zijn voor het merendeel zaken die uit de Irene-gegevensbank zijn geïmporteerd.

De vroegere gegevensbank (Irene)

De beslissing om de Irene-gegevensbank te vervangen door een nieuw systeem voor dossierbeheer is ingegeven door het streven om:

- te beschikken over een systeem voor dossierbeheer dat aangepast is aan de procedures die in het OLAF-handboek zijn omschreven;

- te beschikken over een meer gecentraliseerde gegevensbank om gedurende de gehele levenscyclus van de dossiers een eenvormige en coherente codering van de informatie te waarborgen, zodat het verloop van de zaken beter kan worden gevolgd en de gegevensbank tevens dienst kan doen als een beheersinstrument voor de hiërarchie;

- te beschikken over een in technisch opzicht stabielere gegevensbank die makkelijker kan worden aangepast aan de eisen die een eventuele uitbreiding van het Bureau met zich mee kan brengen.

Invoering van het systeem voor dossierbeheer

In oktober 2000 is een stuurgroep in het leven geroepen om op de uitvoering van het project toe te zien. Voor de eigenlijke invoering van het systeem is een projectteam samengesteld. De ontwikkeling van het systeem heeft zes maanden in beslag genomen, waarbij uitsluitend middelen van het Bureau werden aangewend. De nieuwe gegevensbank (case management system - CMS) is in mei 2001 operationeel geworden.

Met het CMS worden de volgende twee hoofddoelstellingen nagestreefd:

- het moet fungeren als instrument voor de follow-up van de zaken en het moet het tevens makkelijker maken voor het onderzoekspersoneel om een volledig register van de behandelde dossiers aan te leggen;

- het moet fungeren als beheersinstrument dat dankzij zijn rapporterende functie de hiërarchie en de onderzoekers in staat stelt de dossiers te volgen.

Het systeem heeft de volgende hoofdkenmerken:

- alle inkomende informatie in verband met vermoedens van fraude wordt onderzocht door een afzonderlijke administratieve eenheid (de eenheid Technische en administratieve ondersteuning van de onderzoekers), die uitmaakt of er al dan niet een dossier wordt geopend (een belangrijke taak die voordien aan de onderzoekers was toevertrouwd);

- de CMS-gegevens zijn vollediger dan die in de oude gegevensbank;

- thans worden de meeste gegevens ingevoerd door de ondersteunende eenheid, terwijl dit vroeger uitsluitend de taak was van de onderzoekers;

- alle bevoegde personeelsleden hebben toegang tot het systeem, dat een controlespoor genereert voor elke read/write-toegang (vroeger golden veel restrictievere toegangsvoorwaarden);

- het CMS is een krachtig instrument op het gebied van analyse en rapportage.

Alle in de Irene-gegevensbank opgeslagen zaken zijn in het CMS geïmporteerd. In dit verband zijn de volgende handelingen verricht:

- hervalidatie en bijwerking van alle zaken die uit de vroegere gegevensbank zijn geïmporteerd. Dit was noodzakelijk omdat de in de Irene-gegevensbank opgeslagen informatie niet altijd actueel was. Het Bureau heeft corrigerende maatregelen genomen om de kwaliteit van de gegevens te verbeteren. Gezien de omvang en complexiteit van de uit de Irene-gegevensbank naar het CMS overgehevelde informatie en gezien het feit dat de bijwerking manueel moet gebeuren, is dit proces nog steeds aan de gang;

- codering en bijwerking van de in het CMS opgeslagen gegevens;

- ontwikkeling/verbetering van het CMS op basis van een analyse van de gebruikersbehoeften. Het is met name de bedoeling de gegevensbank uit te breiden, zodat ook toezicht kan worden gehouden op de follow-up-werkzaamheden, met inbegrip van de financiële, administratieve en gerechtelijke follow-up.

Het systeem is op 1 mei 2001 operationeel geworden dankzij de nauwe samenwerking tussen de eenheid Informatietechnologie en het directoraat Onderzoek en operationele taken. Samen met een gedetailleerde handleiding van de procedures moet dit systeem leiden tot een betere kwaliteit van de door het Bureau verwerkte gegevens en de opstelling mogelijk maken van op deze gegevens gebaseerde statistieken en verslagen. Het is de bedoeling dat het systeem wordt aangevuld met modules voor de administratieve en justitiële follow-up van afgesloten dossiers.

Externe systemen

Op het gebied van de externe systemen hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan. Zo is een nieuw systeem voor de registratie van mededelingen van de lidstaten (electronic communications registry - ECR) opgezet. Daardoor beschikt het Bureau thans over betrouwbaarder middelen voor de registratie, validatie en verwerking van de krachtens sectorale regels verstrekte gegevens, die vroeger in de Irene-gegevensbank werden opgeslagen. Het systeem is in oktober 2000 in gebruik genomen en ook toegankelijk voor de andere betrokken diensten van de Commissie. De controle op deze beperkte toegang wordt uitgeoefend door de eenheid Inlichtingenwerk, die het beheer van de toegangsbevoegdheden waarneemt.

Een andere verbetering was de ontwikkeling van AFIS (anti-fraud information system), dat op 1 januari 2000 naar OLAF werd overgeheveld. Dit systeem maakt het mogelijk langs elektronische weg met partners in de fraudebestrijding informatie uit te wisselen over de in de verschillende sectoren ontdekte onregelmatigheden en voortaan ook over specifieke gevoelige producten. Dankzij de nieuwe toepassingen kunnen de voornamelijk krachtens sectorale regels(45) vereiste gegevens worden verwerkt. Voorts is een nieuwe versie tot stand gebracht van het Customs Information System dat op activiteiten van de derde pijler betrekking heeft.

2.3.4. De samenwerkings- en preventie-instrumenten: twee voorbeelden

Samenwerking in het kader van de uitbreiding

Het Bureau werkt namens de Commissie samen met de lidstaten op het gebied van de fraudebestrijding(46) om de financiële belangen van de Gemeenschap daadwerkelijk te beschermen. Dit heeft tot gevolg dat de kandidaat-lidstaten vóór hun toetreding moeten aantonen dat zij de nodige operationele capaciteit hebben om fraude en alle andere illegale activiteiten die de financiële belangen van de Gemeenschap kunnen schaden, doeltreffend te bestrijden(47).

De bevoegdheden inzake fraudebestrijding zijn in de kandidaat-lidstaten meestal verdeeld over verscheidene administratieve en gerechtelijke autoriteiten waarvan moeilijk kan worden vastgesteld of zij over voldoende operationele capaciteit beschikken om de communautaire begroting daadwerkelijk te beschermen. Blijkbaar coördineren de meeste van deze diensten hun werkzaamheden o