1.INLEIDING

De douaneautoriteiten verwerken aanzienlijke en voortdurend toenemende hoeveelheden goederen. Zij moeten de toename van de legale handel vergemakkelijken en tegelijkertijd zijn zij voortdurend betrokken bij de bestrijding van fraude en smokkel van illegale of onveilige goederen. Intussen zijn er grote uitdagingen, zoals de huidige gezondheidscrisis, de gevolgen van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de eengemaakte markt en de douane-unie van de EU, en de opkomst van digitalisering en e-commerce, die het werk van de douane beïnvloeden.

Risicobeheer stelt douaneautoriteiten in staat om zendingen die een risico vormen, beter te identificeren en zich daarop te richten. Het maakt het mogelijk deze risico’s op het beste moment in de toeleveringsketen aan te pakken om de veiligheid van de inwoners van de EU en de bescherming van de financiële belangen van de EU en haar lidstaten te waarborgen. Ook maakt risicobeheer het mogelijk om douanemiddelen beter te benutten.

In 2014 heeft de Commissie een EU-strategie en een actieplan voor douanerisicobeheer goedgekeurd. De strategie is van toepassing op de periode 2014-2020 en bevat zeven belangrijke doelstellingen die zijn gestoeld op de overkoepelende doelstelling om een hoogwaardige, gelaagde aanpak van het risicobeheer te realiseren. Het actieplan bevat concrete maatregelen voor elke doelstelling. Op verzoek van de Raad heeft de Commissie in juli 2016 een eerste voortgangsverslag en in juli 2018 een tweede voortgangsverslag over de uitvoering van de strategie en het actieplan gepresenteerd.

De Raad toonde zich in zijn conclusies van januari 2019 over het tweede voortgangsverslag verheugd over de vooruitgang die is geboekt met de uitvoering van de strategie, waaronder de versterking van de samenwerking tussen alle betrokken actoren, de lancering van nieuwe initiatieven, met name het besluit van de Commissie over financiële risicocriteria, en de deelname van douanediensten aan veiligheidsgerelateerde activiteiten. Ook benadrukte de Raad dat risicobeheer een continu proces is, dat wil zeggen niet beperkt tot specifieke acties met een duidelijk omschreven begin- en einddatum, en dat de douaneautoriteiten moeten blijven innoveren en bereid moeten zijn om op nieuwe of opkomende dreigingen te reageren. De Raad heeft de Commissie in zijn conclusies van januari 2019 verzocht om binnen twee jaar een derde en laatste voortgangsverslag over de uitvoering van de huidige strategie voor de periode 2019-2020 in te dienen.

Met het onderhavige derde voortgangsverslag geeft de Commissie gehoor aan dit verzoek. Evenals de vorige verslagen bevat dit verslag een algehele kwalitatieve beoordeling van de uitvoering van de strategie, met een uiteenzetting van de vooruitgang die sinds het tweede verslag met elk van de zeven belangrijke doelstellingen is geboekt. In het verslag worden per doelstelling de belangrijkste vorderingen en de ondervonden problemen belicht, terwijl het begeleidende werkdocument van de diensten van de Commissie een diepgaande analyse bevat.

2.VOORTGANGSVERSLAG

2.1.Doelstelling 1 - De gegevenskwaliteit en indieningsprocedures verbeteren

Het doel om een alomvattend rechtskader op te zetten met vereisten betreffende “meervoudige aanmelding” van gegevens voor veiligheidsrisicoanalyse waarbij gegevens van summiere aangiften bij binnenbrengen in lagen worden verstrekt, en betreffende verbetering van de gegevenskwaliteit is gerealiseerd, maar nog niet volledig geïmplementeerd.

Rechtskader

Het rechtskader bestaat uit het douanewetboek van de Unie en de in de gedelegeerde handeling en uitvoeringshandeling vervatte uitvoeringsvoorschriften. Het douanewetboek is op 1 mei 2016 in werking getreden. In 2020 zijn de uitvoerings- en de gedelegeerde handeling van het douanewetboek van de Unie verder geactualiseerd om er de regels inzake voorafgaande informatie en de analyse van veiligheidsrisico’s in op te nemen.

Evaluatie van het douanewetboek van de Unie

De Commissie is onlangs begonnen met een evaluatie van het douanewetboek van de Unie, die eind 2021 moet zijn afgerond. Met deze evaluatie moet worden vastgesteld of de wetgeving en de operationele elektronische systemen tegen die datum nog steeds geschikt zijn om gemoderniseerde, gestroomlijnde en vereenvoudigde procedures ter ondersteuning van compliante bedrijven en douaneautoriteiten te waarborgen.

Deze evaluatie zal gegevens opleveren voor toekomstige besluiten over de vraag of het douanewetboek en de bijbehorende uitvoerings- en gedelegeerde handeling moeten worden herzien. Er zal met name worden nagaan of het douanewetboek van de Unie flexibel genoeg is voor het beheer van douaneformaliteiten tijdens crises zoals de huidige pandemie en in het licht van nieuwe bedrijfsmodellen zoals e-commerce.

De ontwikkeling en uitvoering van passende IT-oplossingen

De volledige uitvoering van het douanewetboek van de Unie hangt af van 17 elektronische systemen.

Hoewel op dit gebied tastbare vooruitgang wordt geboekt en acht systemen reeds zijn uitgerold en nu operationeel zijn, zijn er negen nog in ontwikkeling. Dit is in overeenstemming met de planning van het werkprogramma voor het douanewetboek van de Unie. Zie voor verdere details het volgende hoofdstuk.

2.2.Doelstelling 2 - Ervoor zorgen dat gegevens over de toeleveringsketen beschikbaar zijn en dat risicorelevante informatie en controleresultaten worden uitgewisseld