over de uitvoering in de periode van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018 van diverse bepalingen van Verordening (EG) nr. 1071/2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen

Overeenkomstig artikel 26 van Verordening (EG) nr. 1071/2009 zijn de lidstaten verplicht verslag uit te brengen. Twee lidstaten voldeden echter niet aan die verplichting, terwijl sommige alleen beschrijvende informatie verstrekten. Dat is een stijging ten opzichte van de laatste periode, waarin alle lidstaten aan hun verplichtingen hebben voldaan. Sommige lidstaten hebben hun gegevens pas ruim na de uiterste datum van 30 september 2019 ingediend; het laatste verslag werd ingediend in oktober 2020. Dat had gevolgen voor de timing van dit verslag van de Commissie. In een aantal verslagen werd niet alle vereiste informatie verstrekt, waardoor een brede analyse niet mogelijk was.

Dit is het vierde verslag op grond van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Het betreft de periode van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018. Het eerste verslag had betrekking op de periode van 4 december 2011 (de datum waarop de verordening van toepassing is geworden) tot en met 31 december 2012. Het tweede verslag had betrekking op de periode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2014. Het derde verslag had betrekking op de periode van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2016. Dit verslag wordt op hetzelfde moment gepubliceerd als het verslag over de toepassing van de sociale wetgeving voor het wegvervoer, zoals vereist op grond van artikel 26, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Daardoor krijgen de lidstaten en belanghebbenden voor dezelfde rapportageperiode een samenhangend beeld van de sector in verband met de interne markt en de sociale regelgeving.

b) het aantal uitgereikte vergunningen per jaar en per categorie, het aantal geschorste of ingetrokken vergunningen, het aantal personen dat ongeschikt is verklaard en de redenen voor die beslissingen;

Overeenkomstig artikel 3 van de verordening moeten ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen werkelijk en op duurzame wijze in een lidstaat gevestigd zijn, betrouwbaar zijn, voldoende financiële draagkracht hebben en de vereiste vakbekwaamheid bezitten. Artikel 4 van de verordening verplicht wegvervoerondernemingen bovendien een vervoersmanager aan te wijzen. Die manager moet een getuigschrift van vakbekwaamheid hebben dat aantoont dat hij of zij over de nodige kennis en vaardigheden beschikt om de werkelijke en permanente leiding te voeren over vervoersactiviteiten, met inachtneming van alle wettelijke vereisten en van de vereisten van de sector. De lidstaten moeten erop toezien dat de vervoerondernemingen de voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 naleven. Bovendien is een goed georganiseerde bestuurlijke samenwerking tussen de lidstaten essentieel om het toezicht op ondernemingen die in de Europese Unie actief zijn, efficiënter te maken.

Dit verslag betreft de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer in de lidstaten. De bedoeling is een beter toezicht te verzekeren op de toepassing van Verordening (EG) nr. 1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG van de Raad (hierna: “Verordening (EG) nr. 1071/2009”). Die verordening is van toepassing op alle in de EU gevestigde ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen of van plan zijn dat te doen. Het beroep van wegvervoerondernemer betreft zowel het beroep van ondernemer van goederenvervoer over de weg als het beroep van ondernemer van personenvervoer over de weg. De verordening is niet van toepassing op bepaalde categorieën van ondernemingen, bijvoorbeeld bedrijven die gebruikmaken van motorvoertuigen met een massa in beladen toestand van minder dan 3,5 ton. In Verordening (EG) nr. 1071/2009 zijn gemeenschappelijke regels vastgesteld voor de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen- en personenvervoer over de weg.

over de uitvoering in de periode van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018 van diverse bepalingen van Verordening (EG) nr. 1071/2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen

Omwille van de samenhang en om de nationale bevoegde instanties te helpen bij het vervullen van hun rapportageverplichting, hebben de diensten van de Commissie in 2015 een standaardmodel voorgesteld, dat de lidstaten vanaf de tweede rapportageperiode moesten gebruiken. Bijna alle deelnemende lidstaten hebben dat standaardformulier voor hun nationale verslagen gebruikt.

Aangezien de lidstaten die tijdens de huidige rapportageperiode een rapport hebben ingediend niet dezelfde zijn als de landen die dat in de vorige periodes hebben gedaan en aangezien de ingediende informatie versnipperd is, moet bij vergelijkingen tussen twee rapportageperiodes de nodige voorzichtigheid aan de dag worden gelegd.

II.Analyse van gegevens inzake de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer

1. Overzicht van de wegvervoersector op het gebied van betrouwbaarheid, financiële draagkracht en vakbekwaamheid

Dit deel van het verslag is gebaseerd op informatie die de lidstaten hebben verstrekt over de nationale voorschriften, de organisatie van controles, de mate van naleving en de ondervonden moeilijkheden. Vanwege de fragmentarische aard van de verslagen is het overzicht niet alomvattend. Indien nodig zijn de verslagen van de lidstaten aangevuld met gegevens uit de bovengenoemde evaluatiestudie.

De manier waarop de lidstaten de naleving van de vier in de verordening vastgestelde voorwaarden voor toegang tot het beroep van wegvervoerondernemer controleren, is zeer verschillend, evenals het aantal uitgevoerde controles. Zo hanteert Duitsland een op punten gebaseerd systeem, voert Letland jaarlijkse controles uit en doet Ierland onderzoek op basis van veroordelingen.

Zoals bij artikel 3, lid 2, van verordening (EG) nr. 1071/2009 onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, hebben een aantal lidstaten naast de vier voorwaarden van de verordening (werkelijke en duurzame vestiging, betrouwbaarheid, voldoende financiële draagkracht en vereiste vakbekwaamheid) nationale vereisten opgelegd waaraan moet worden voldaan om toegang te krijgen tot het beroep van wegvervoerondernemer. Zo zijn er in Denemarken en Estland aanvullende nationale vereisten met betrekking tot financiële draagkracht; elders gelden extra voorschriften voor bijvoorbeeld parkeerfaciliteiten.

In Estland wordt de naleving van de voorschriften van de verordening gecontroleerd aan de hand van een op risico’s gebaseerd systeem en ligt de klemtoon op ondernemingen met een verhoogd risico van ernstige of herhaalde inbreuken op de regels voor het wegvervoer. Bovendien worden controles uitgevoerd zodra de houder van een communautaire vergunning een voor eensluidend gewaarmerkt afschrift aanvraagt. In de periode 2017-2018 heeft 65 % van de houders van een communautaire vergunning een voor eensluidend gewaarmerkt afschrift aangevraagd en is elk geval gecontroleerd. Naast controles van duurzame vestiging zodra de communautaire vergunning is verleend, voeren de Estse autoriteiten 1 à 2 keer per jaar controles op basis van het register uit. Estland eist bovendien dat een aanvrager van een communautaire vergunning geen niet-gespreide achterstallige belastingschulden heeft die het in de belastingwet bepaalde bedrag overschrijden en niet failliet is verklaard.

In Ierland worden om de vijf jaar de betrouwbaarheid, de financiële draagkracht en de vakbekwaamheid gecontroleerd, als ondernemingen hun vergunning moeten verlengen. Bovendien kunnen ondernemers die onder de aandacht komen van de bevoegde autoriteit of waarvan wordt aangenomen dat zij een hoger risico vormen, vaker worden gecontroleerd. De betrouwbaarheid wordt nagegaan door middel van een doorlichting van de vervoersmanager en andere relevante personen, aan de hand van een nationale doorlichtingsprocedure die wordt uitgevoerd door de nationale politiediensten. In het kader van deze doorlichting ontvangt de bevoegde autoriteit een lijst van veroordelingen die kan worden gebruikt om de betrouwbaarheid te bepalen. Tijdens de geldigheidsperiode van vijf jaar hoeft een exploitant doorgaans geen aanvullende informatie bij de vergunningverlenende autoriteit in te dienen. Dat moet alleen als de autoriteit heeft geconstateerd dat de exploitant een risico vertegenwoordigt.

In Letland vinden controles op de financiële draagkracht plaats aan de hand van gegevens uit de jaarverslagen die door het handelsregister worden verstrekt. Bovendien worden de vier voorwaarden gecontroleerd alvorens een vervoersvergunning wordt verleend. Vergunningen worden meestal geschorst op verzoek van de belastinginspectie, als die heeft besloten om de economische activiteit van de vervoeronderneming te schorsen. De voor eensluidend gewaarmerkte afschriften van communautaire vergunningen en vergunningen voor binnenlands vervoer worden voor elk afzonderlijk voertuig en voor een periode van maximaal twaalf maanden afgegeven. Als niet aan de vier voorwaarden wordt voldaan, worden de voor eensluidend gewaarmerkte afschriften van de communautaire vergunningen en de vergunningen voor binnenlands vervoer niet verlengd. Wat de betrouwbaarheid betreft, worden zowel de vervoersmanager, de onderneming als de bestuursleden gecontroleerd. Als de vervoersmanager of een bestuurslid wordt vervangen, wordt de betrouwbaarheid van elk nieuw lid gecontroleerd. De Letse handhavingsautoriteiten wijzen op een aantal problemen bij de beoordeling van de naleving van de eis inzake financiële draagkracht in verband met de verzekering, aangezien in Verordening (EG) nr. 1071/2009 niet in detail is beschreven voor welke risico’s een vervoeronderneming verzekerd moet zijn.

In Spanje wordt de naleving van de toegangsvoorwaarden op twee manieren gecontroleerd: ofwel moeten de ondernemingen documenten overleggen waaruit blijkt dat zij aan de vier voorwaarden voldoen, ofwel gaan inspecteurs ter plaatse de kantoren van de onderneming controleren. In Spanje moeten wegvervoerondernemingen om de twee jaar een verlenging van hun vergunning aanvragen. Daarom wordt de naleving van de vier voorwaarden om de twee jaar gecontroleerd. Bovendien worden elk jaar een aantal controles verricht om na te gaan of ondernemingen waarvan de vergunning niet is verlengd, geen vervoersactiviteiten uitvoeren.

In Polen worden 400 inspecteurs ingezet voor controles langs de weg en in kantoren van goederenvervoerders. De controlegegevens worden opgestuurd naar het Bureau voor Internationaal Vervoer en naar de lokale instanties die de communautaire vergunningen uitreiken en die controleren of aan de vier voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 is voldaan. In Polen moeten in een daadwerkelijke en duurzame vestiging technische apparatuur en toestellen aanwezig zijn om op een gestructureerde en continue wijze vervoersactiviteiten uit te voeren, waaronder ten minste een parkeerplaats, een loszone en uitrusting voor het onderhoud van voertuigen.

Duitsland beschikte vroeger alleen over regionale risicoclassificatiesystemen, maar sinds juli 2014 is er ook een nationaal systeem. Inbreuken krijgen een score van vijf punten (zeer ernstige inbreuk), drie punten (ernstige inbreuk) of één punt (andere inbreuk). Een onderneming loopt een verhoogd risico als ze 5 (voor ondernemingen met maximaal 10 voertuigen), 8 (maximaal 50 voertuigen) of 11 (meer dan 50 voertuigen) punten heeft.

Het Driver and Vehicle Standards Agency in het Verenigd Koninkrijk past sinds 2006 de zogenaamde OCRS (Operator Compliance Risk Score) toe. Dat systeem werd in 2012 verfijnd om de voorspellende capaciteit te verbeteren. De OCRS bevat informatie over inbreuken op de technische controle, die worden gekoppeld aan andere inbreuken.

In Denemarken worden de financiële draagkracht, vakbekwaamheid, schulden en duurzame vestiging gecontroleerd van alle nieuwe aanvragers van een nationale of communautaire vergunning. De betrouwbaarheid wordt alleen gecontroleerd als de politie een probleem heeft gemeld of als daarover twijfels bestaan. Inbreuken die tijdens wegcontroles door de politie worden vastgesteld, worden vijf jaar bijgehouden. Doorgaans controleren de Deense autoriteiten alle nieuwe aanvragers en ongeveer 250 bestaande exploitanten per jaar. Die laatsten worden geselecteerd met het risicoclassificatiesysteem. Om de eerste twee vergunningen te krijgen, moeten exploitanten voldoen aan een initiële vereiste inzake financiële draagkracht van 150 000 DKK (ongeveer 20 000 EUR), terwijl volgens artikel 7, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1071/2009 slechts een reserve van 9 000 EUR is vereist voor het eerste voertuig en 5 000 EUR per extra voertuig. In Denemarken is per extra voertuig 40 000 DKK (ongeveer 5 400 EUR) vereist. Bovendien mag de betalingsachterstand bij de overheid niet meer dan 50 000 DKK (ongeveer 6 700 EUR) bedragen. De Deense vervoersautoriteit vraagt die gegevens op bij de Deense belastingautoriteit als zij de financiële draagkracht van de onderneming controleert.

Roemenië heeft een risicoclassificatiesysteem waarmee het elke vervoeronderneming doelgericht kan controleren op allerlei inbreuken op het vlak van wegvervoer. Als een onderneming een filiaal opent, wordt de werkelijke en duurzame vestiging ervan gecontroleerd.

In Luxemburg controleert het ministerie van Economische Zaken voordat een vergunning wordt afgegeven of aan alle vier voorwaarden is voldaan. Om de contractpartijen te beschermen, worden ook controles van de betrouwbaarheid uitgevoerd wanneer de vergunninghouder met financiële moeilijkheden kampt, zoals insolventie of faillissement. De betrouwbaarheid, financiële draagkracht, vakbekwaamheid en werkelijke en duurzame vestiging worden ook gecontroleerd als een vergunninghouder een nieuwe vergunning aanvraagt, bijvoorbeeld om zijn activiteiten uit te breiden tot een andere sector waarvoor hij een aanvullende vergunning nodig heeft.

Verscheidene handhavingsautoriteiten beklemtonen het veeleisende karakter van controles met betrekking tot de werkelijke en duurzame vestiging. De lidstaten hebben onder meer een gebrek aan administratieve capaciteit om alle wegvervoersondernemingen te controleren die in een bepaalde lidstaat zijn geregistreerd. Voor die controles zijn meer middelen nodig dan voor andere.