EUROPESE COMMISSIE Brussel, 9.7.2015 COM(2015) 329 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE Controle op de toepassing van het Unierecht

Jaarverslag 2014 {SWD(2015) 133 final}

{SWD(2015) 134 final}



Controle op de toepassing van het Unierecht Jaarverslag 2014

I.INLEIDING II.BELEID INZAKE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET UNIERECHT III.DE DIVERSE FASEN VAN DE INBREUKPROCEDURE IV.FASE VOORAFGAAND AAN DE INLEIDING VAN DE INBREUKPROCEDURE 1.Problemen identificeren 2.Problemen oplossen V.INBREUKPROCEDURE 1.Precontentieuze fase 2.Zaken die op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 2, VWEU bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt VI.OMZETTING VAN RICHTLIJNEN 1.Te late omzetting 2.Zaken die op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 3, VWEU bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt VII.BELEIDSONTWIKKELINGEN 1.Europeanen vertrouwder maken met de Uniewetgeving 2.De overgang in verband met de ‘derde pijler’: politiële en justitiële samenwerking in strafzaken nu op voet van gelijkheid met ander EU-beleid 3.Uitvoeringsplannen en toelichtende stukken: stand van zaken 4.Agenda voor betere regelgeving

5.Gezonde EU-regelgeving VIII.CONCLUSIES

I.INLEIDING De doeltreffende toepassing van het EU-recht is essentieel, wil de Europese Unie haar in de Verdragen vastgelegde doelstellingen verwezenlijken en het vertrouwen van de burgers en het grote publiek in de EU-instellingen bevorderen. Het zijn de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de tijdige en juiste omzetting van richtlijnen en voor de correcte toepassing en uitvoering van het EU-recht in zijn geheel. En het is aan de Commissie om de toepassing van het EU-recht te controleren en ervoor te zorgen dat de wetgeving van de lidstaten in overeenstemming is met het EU-recht. Daartoe controleert de Commissie regelmatig de teksten van de nationale omzettingsmaatregelen die zij van de lidstaten ontvangt, en voert zij op eigen initiatief onderzoek uit. Voorts behandelt zij klachten van burgers, ondernemingen, ngo's en andere belanghebbenden alsook verzoekschriften van het Europees Parlement over mogelijke schendingen van het EU-recht. Wanneer de Commissie meent dat er mogelijk sprake is van een inbreuk, gaat zij een bilaterale dialoog aan met de betrokken lidstaat. Die wordt dan verzocht om het probleem snel en efficiënt op te lossen, in overeenstemming met het EU-recht. Wordt er geen oplossing gevonden, dan kan de Commissie een formele inbreukprocedure inleiden (op grond van artikel 258 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)). Als een lidstaat het advies van de Commissie niet opvolgt, kan de Commissie de zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie op grond van artikel 258 VWEU indien aan de voorwaarden van artikel 260, lid 2 of lid 3, is voldaan, en zelfs om een financiële sanctie verzoeken. In dit jaarverslag worden de prestaties van de lidstaten met betrekking tot de belangrijkste aspecten van de toepassing van het EU-recht behandeld en wordt ingegaan op de belangrijkste beleidsontwikkelingen inzake handhaving die in 2014 hebben plaatsgevonden. Het verslag heeft dezelfde structuur als de afgelopen jaren. In de werkdocumenten van de diensten van de Commissie die bij dit verslag zijn gevoegd, wordt per lidstaat en per beleidsterrein een overzicht gegeven van de resultaten en problemen met betrekking tot de toepassing van het EU-recht. II.BELEID INZAKE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET UNIERECHT De efficiënte controle op de toepassing van het Unierecht maakt deel uit van de agenda van de Commissie voor betere regelgeving. De resultaten van de controle worden gebruikt voor de evaluatie van wetgeving, voor effectbeoordelingen van nieuwe initiatieven en meer algemeen gedurende de volledige wetgevingscyclus. Dit moet de uitvoering en de handhaving van bestaande wetgeving bevorderen en de kwaliteit van nieuwe wetgeving verbeteren. De Commissie speelt een unieke en essentiële rol bij het toezicht op de toepassing van het EU-recht. Het EU-recht maakt integraal deel uit van de nationale rechtsorde in de lidstaten en het zijn de lidstaten die de hoofdverantwoordelijkheid dragen voor de correcte toepassing ervan. De nationale overheidsdiensten en gerechtelijke apparaten moeten erop toezien dat de wetgeving en verplichtingen naar behoren worden toegepast en gehandhaafd. Vóór zij een formele inbreukprocedure inleidt, probeert de Commissie samen met de lidstaten te zoeken naar een efficiënte oplossing die in overeenstemming is met het Unierecht. Zij doet dat aan de hand van een daartoe ingestelde gestructureerde dialoog waarbij duidelijke termijnen gelden. Dit proces wordt "EU-Pilot" genoemd. Wanneer geen oplossing wordt gevonden, zet de Commissie de bilaterale dialoog voort en kan zij een formele inbreukprocedure inleiden op grond van artikel 258 VWEU. Als lidstaten geen gevolg geven aan een arrest van het Hof (artikel 260, lid 2, VWEU) of EU-richtlijnen niet tijdig omzetten (artikel 260, lid 3, VWEU), wordt hen een financiële sanctie opgelegd. Deze bepalingen zijn essentieel voor de verwezenlijking van het algemene doel van het handhavingsbeleid van de Commissie, dat erin bestaat ervoor te zorgen dat het EU-recht correct en tijdig wordt uitgevoerd en toegepast. Daar hebben zowel de burgers als de ondernemingen baat bij.

Burgers, ondernemingen, ngo's en andere organisaties leveren een grote bijdrage aan de controletaak van de Commissie door melding te maken van tekortkomingen bij de omzetting en/of de toepassing van het EU-recht door nationale autoriteiten. De Commissie onderkent het belang van hun rol ten volle en streeft ernaar bij de behandeling van klachten een aantal administratieve waarborgen in acht te nemen. Zo houdt zij de indiener van de klacht op de hoogte van de verdere stappen die zij neemt en stelt zij de indiener er vooraf van in kennis dat de behandeling van de klacht wordt afgesloten. III.DE DIVERSE FASEN VAN DE INBREUKPROCEDURE Inbreuken kunnen aan het licht komen door eigen onderzoek van de Commissie. Er kunnen echter ook inbreukprocedures worden ingeleid na klachten of verzoekschriften van burgers, ondernemingen, ngo's of andere organisaties. Wanneer de informele bilaterale dialoog met een lidstaat geen resultaat oplevert, kan de Commissie besluiten om een formele inbreukprocedure in te leiden op grond van artikel 258 VWEU. De inbreukprocedure bestaat uit een precontentieuze fase en een contentieuze fase. Er zijn drie belangrijke soorten inbreuken op het EU-recht: niet-kennisgeving: een lidstaat heeft de Commissie niet tijdig in kennis gesteld van zijn maatregelen tot omzetting van de richtlijn; niet-conformiteit/niet-naleving: de Commissie is van mening dat de wetgeving van een lidstaat niet in overeenstemming is met de voorschriften van de EU-wetgeving; onjuiste/verkeerde toepassing: het Unierecht wordt niet of niet correct toegepast door de nationale autoriteiten. In de precontentieuze fase van een inbreukprocedure zendt de Commissie eerst een ingebrekestelling naar de lidstaat, met het verzoek om binnen een bepaalde termijn uitleg te verschaffen. Als de lidstaat niet antwoordt of het antwoord onbevredigend wordt geacht, zendt de Commissie de lidstaat een met redenen omkleed advies toe, met het verzoek dat binnen een bepaalde termijn op te volgen. Indien de lidstaat het met redenen omkleed advies niet opvolgt, start de Commissie de contentieuze procedure door de zaak aanhangig te maken bij het Hof van Justitie. Wanneer de Commissie op grond van artikel 258 VWEU een zaak aanhangig maakt bij het Hof, omdat een lidstaat zijn verplichting tot mededeling van maatregelen ter omzetting van een volgens een wetgevingsprocedure aangenomen richtlijn niet is nagekomen, kan zij op grond van artikel 260, lid 3, VWEU, financiële sancties voorstellen. Indien de lidstaat niet het nodige doet om gevolg te geven aan een arrest waarin het Hof heeft geoordeeld dat de uit het Unierecht voortvloeiende verplichtingen niet zijn nagekomen, kan de Commissie de inbreukprocedure op grond van artikel 260, lid 2, VWEU voortzetten en de lidstaat na toezending van een ingebrekestelling op grond van artikel 260, lid 2, VWEU opnieuw voor het Hof dagen. De Commissie kan het Hof in dat geval voorstellen financiële sancties (forfaitaire som en/of dwangsom) op te leggen.

IV.FASE VOORAFGAAND AAN DE INLEIDING VAN DE INBREUKPROCEDURE 1.Problemen identificeren 1.1 Onderzoek op eigen initiatief De Commissie onderzoekt de uitvoering van het EU-recht vooral op eigen initiatief. Net zoals bij klachten start de Commissie gewoonlijk eerst een bilaterale dialoog met de betrokken lidstaat via EU-Pilot, met het oog op een oplossing die in overeenstemming is met het EU-recht (zie deel 2). In 2014 is zij 777 EUPilotonderzoeken gestart (tegenover 1 023 in 2013). Milieu, energie en mobiliteit/vervoer zijn de drie beleidsterreinen waarop de meeste potentiële inbreuken werden vastgesteld (respectievelijk 151, 115 en 115 nieuwe EU-Pilotdossiers). De dossiers betroffen voornamelijk Italië, Spanje en Duitsland (respectievelijk 59, 47 en 42 nieuwe dossiers). 1.2 Klachten en verzoekschriften Burgers, ondernemingen, ngo's en andere organisaties hebben ook in 2014 een groot aantal mogelijke inbreuken op het EU-recht gemeld. De onderstaande grafiek toont dat het aantal meldingen sinds 2012 stijgende is. Het totale aantal openstaande klachten is daardoor in 2014 met circa 5,7 % toegenomen.

De onderstaande grafiek bevat nog meer belangrijke gegevens over klachten van het publiek: In 2014 werden 3 715 nieuwe klachten geregistreerd. De drie lidstaten waartegen de meeste klachten werden ingediend, waren: • Spanje: 553 klachten, waarvan het merendeel met betrekking tot werk (222 klachten), milieu (111 klachten) en justitie (76 klachten); • Italië: 475 klachten, vooral betreffende werk (110 klachten), milieu (92 klachten) en interne markt en diensten (65 klachten); en • Duitsland: 276 klachten, vooral betreffende interne markt en diensten (55 klachten), milieu (54 klachten) en justitie (50 klachten). De onderstaande grafiek toont de vijf beleidsterreinen waarop de meeste klachten zijn ingediend (deze vijf beleidsterreinen vertegenwoordigen 76 % van alle ingediende klachten). In 2014 zijn er 3 744 klachten behandeld. Na onderzoek van de klachten is de Commissie in verband met 447 klachten een bilaterale dialoog met de lidstaten gestart om vast te stellen of er EU-regels waren geschonden. Met betrekking tot 223 klachten heeft de Commissie het antwoord van de lidstaat via EU-Pilot verworpen en heeft zij een inbreukprocedure ingeleid. Op grond van artikel 258 VWEU kan de Commissie in dringende en uitzonderlijke gevallen besluiten om zonder voorafgaande bilaterale dialoog een ingebrekestelling aan een lidstaat te richten. De klachten waarvoor via EU-Pilot een bilaterale dialoog werd gestart, hadden in de meeste gevallen betrekking op interne markt en diensten, belastingen en douane-unie en milieu (respectievelijk 80, 60 en 59 nieuwe EU-Pilotdossiers). De dossiers hadden voornamelijk betrekking op de volgende lidstaten: • Italië: 66 dossiers, waarvan het merendeel verband hield met klachten op het gebied van milieu (16 nieuwe EU-Pilotdossiers), belastingen en douane-unie (10) en werk (10); • Spanje: 37 dossiers, vooral in verband met klachten op het gebied van milieu (6 nieuwe EU-Pilotdossiers), ondernemingen (5), justitie (4), werk (4) en belastingen en douane-unie (4); • Frankrijk: 33 dossiers, vooral met betrekking tot belastingen en douane-unie (7 nieuwe EU-Pilotdossiers), justitie (5), en milieu (4); en Duitsland: 33 dossiers, waarvan het merendeel in verband met klachten op het gebied van interne markt en diensten (15 nieuwe EU-Pilotdossiers), belastingen en douane-unie (3), ondernemingen (3) en mobiliteit en vervoer (3). Het Europees Parlement heeft de Commissie in 2014 via verzoekschriften en vragen gewezen op tekortkomingen in de uitvoering en toepassing van het EUrecht door de lidstaten. Daarbij ging het onder meer om de volgende gebieden:

• milieu: er werden drie ingebrekestellingen verstuurd in verband met de goedkeuring van een aantal ontwikkelingsprojecten in Frankrijk. In 13 andere zaken startte de Commissie een dialoog met de lidstaten over afvalbeheer, waterbescherming en effectbeoordelingen. De meeste dossiers hadden betrekking op Italië, Frankrijk, Luxemburg en Spanje. • vervoer: de Commissie startte een bilaterale dialoog met Ierland, Italië en Spanje over vier zaken die betrekking hadden op discriminerende tarieven voor lokaal vervoer, rijbewijzen voor gehandicapte bestuurders, voorschriften voor het aanbieden van personenvervoer over de weg en vervoer voor schoolkinderen. • gezondheid en consumenten: de Commissie onderzocht vermeende inbreuken op de EU-regels inzake dierenwelzijn en voedselveiligheid. • belastingen: een schriftelijke vraag in het Europees Parlement deed bij de Commissie vragen rijzen over de Deense wetgeving op grond waarvan verliezen die op nationaal grondgebied zijn geleden door een niet-ingezeten inrichting van een in een andere lidstaat gevestigde vennootschap niet mogen worden overgedragen aan een op nationaal grondgebied gevestigde vennootschap van dezelfde groep. 2.Problemen oplossen EU-Pilot is een initiatief van de Commissie waarbij lidstaten wordt verzocht vragen te beantwoorden en oplossingen te vinden voor problemen bij de toepassing van het EU-recht. Het wordt ondersteund door een online-databank en communicatie-instrument. Via de EU-Pilotdialoog kunnen de Commissie en de lidstaten problemen sneller oplossen en zo tot naleving van het EU-recht komen, wat de burgers en ondernemingen ten goede komt. Het aantal nieuwe EU-Pilotdossiers is tussen 2011 en 2013 geleidelijk gestegen (zie onderstaande grafiek). In 2014 daalde het aantal nieuwe dossiers echter met circa 20 % tot 1 208, wat overeenkomt met het niveau van 2011. De onderstaande tabel geeft de voornaamste EU-Pilotcijfers voor 2014 weer: In 2014 werden 1 208 nieuwe EU-Pilotdossiers geopend. Daarvan werden er 423 geopend naar aanleiding van klachten, 8 naar aanleiding van vragen en 777 naar aanleiding van onderzoek op eigen initiatief. De onderstaande grafiek geeft weer voor welke beleidsterreinen in 2014 de meeste nieuwe EU-Pilotdossiers zijn geopend. In 2014 werden 1 336 EU-Pilotdossiers behandeld. Van de 1 336 EUPilotdossiers die in 2014 werden behandeld, werden er 996 dossiers door de Commissie afgesloten na een bevredigend antwoord van de betrokken lidstaat. Het percentage zaken dat op deze manier werd opgelost, bedroeg dus 75 %, een lichte stijging ten opzichte van 2013 (70 %). Eén dossier werd in deze fase door de lidstaat afgewezen en de Commissie legde zich daarbij neer. In 339 EUPilotdossiers achtte de Commissie het antwoord van de lidstaat ontoereikend en werd het dossier gesloten. Voor 325 zaken werd daarna een formele inbreukprocedure ingeleid (tegenover 396 in 2013). Van deze dossiers hadden er 91 betrekking op mobiliteit en vervoer, 43 op milieu, 39 op belastingen en douane-unie en 37 op werk en sociale zaken. De meeste EU-Pilotdossiers waarop een inbreukprocedure volgde, hadden betrekking op Italië, Spanje, Duitsland en Frankrijk (respectievelijk 31, 28, 22 en 22 dossiers). 1 348 EU-Pilotdossiers waren eind 2014 nog niet afgesloten. De meeste EU-Pilotdossiers die eind 2014 nog lopende waren, hadden betrekking op Italië (139), Spanje (91), Griekenland en Polen (elk 73). Met 390 lopende dossiers was milieu opnieuw het belangrijkste beleidsterrein, gevolgd door justitie (157) en mobiliteit en vervoer (157). De onderstaande grafiek geeft het percentage opgeloste EU-Pilotdossiers per lidstaat in 2014 weer. De lidstaten moeten de vragen in EU-Pilot binnen een termijn van 10 weken (70 dagen) beantwoorden. De onderstaande grafiek toont de gemiddelde reactietijd (in dagen) van de lidstaten in 2014.

V.INBREUKPROCEDURE 1.Precontentieuze fase Wanneer een lidstaat geen einde maakt aan een vermeende inbreuk op het EUrecht, kan de Commissie een inbreukprocedure inleiden op grond van artikel 258 VWEU en kan zij de zaak uiteindelijk aanhangig maken bij het Hof van Justitie. In 2014 is de Commissie 893 nieuwe procedures gestart door een ingebrekestelling te verzenden. De onderstaande grafiek bevat een uitsplitsing naar lidstaat: De volgende grafiek toont de belangrijkste beleidsterreinen waarop nieuwe procedures zijn ingeleid. Voorts heeft de Commissie de lidstaten in 2014 256 met redenen omklede adviezen toegezonden. De meeste adviezen waren gericht aan Italië (20), Roemenië (17), Spanje, Slovenië, Griekenland en Polen (elk 14). Milieu, mobiliteit en vervoer en interne markt en diensten waren de beleidsterreinen waarover de Commissie de meeste met redenen omklede adviezen uitbracht (respectievelijk 60, 44 en 35 adviezen). Eind 2014 waren er 1 347 inbreukzaken lopende. De onderstaande grafiek toont dat hoewel het aantal lopende inbreukzaken in 2014 licht is toegenomen, het algemene cijfer sinds 2010 is gedaald. De onderstaande grafiek geeft per lidstaat het aantal inbreukzaken weer dat eind 2014 nog lopende was.





In de onderstaande grafiek worden de beleidsterreinen weergegeven met de meeste lopende inbreukzaken in 2014. Ook tijdens de formele procedure blijven de Commissie en de lidstaat in dialoog om tot naleving te komen. Statistieken wijzen uit dat de lidstaten grote inspanningen doen om hun inbreukzaken op te lossen vóór het Hof een uitspraak doet. In 2014 heeft de Commissie: •580 inbreukzaken afgesloten na toezending van een ingebrekestelling; •190 zaken afgesloten na toezending van een met redenen omkleed advies aan de lidstaat; en •11 zaken afgesloten nadat werd besloten om de zaak bij het Hof aanhangig te maken, maar nog voor een verzoek werd ingediend. Voorts heeft de Commissie 16 zaken ingetrokken nog voor het Hof een uitspraak deed. 2.Zaken die op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 2, VWEU bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt Het Hof heeft in 2014 38 keer uitspraak gedaan op grond van artikel 258 VWEU, waarbij het de Commissie in 35 arresten (92 %) in het gelijk stelde. De meeste arresten van het Hof hadden betrekking op Spanje (5, alle in het voordeel van de Commissie), België (4, alle in het voordeel van de Commissie), Duitsland, (4, waarvan één in het voordeel van de lidstaat), Italië (4, alle in het voordeel van de Commissie), Polen (4, alle in het voordeel van de Commissie) en het Verenigd Koninkrijk (4, alle in het voordeel van de Commissie). De beleidsterreinen waarop het Hof in 2014 de meeste arresten wees, waren milieu (10), belastingen (8) en ondernemingen en industrie (5). De lidstaten nemen vaak de nodige maatregelen om het arrest van het Hof onverwijld na te komen. 61 inbreukprocedures waarvoor het Hof al een uitspraak had gedaan, waren eind 2014 toch nog lopende, omdat de Commissie van mening was dat de betrokken lidstaten de arresten op grond van artikel 258 VWEU nog niet waren nagekomen. Deze zaken betroffen vooral Spanje (8), Polen (7) en Griekenland (6) en hielden vooral verband met milieu (19), belastingen en douane-unie (14), vervoer (6) en gezondheid en consumenten (6). Van deze 61 zaken waren er drie reeds voor de tweede keer bij het Hof aanhangig gemaakt. Op grond van artikel 260, lid 2, VWEU kan het Hof de in gebreke gebleven lidstaat op voorstel van de Commissie een forfaitaire som en/of een dwangsom opleggen. De forfaitaire som moet onmiddellijk worden betaald, terwijl de dwangsom moet worden voldaan totdat het eerste en tweede arrest van het Hof volledig worden nagekomen. In 2014 heeft het Hof vijf keer een uitspraak gedaan op grond van artikel 260, lid 2, VWEU. Het Hof heeft dwangsommen opgelegd aan Italië (1), Griekenland, Portugal, Spanje en Zweden. Eind 2014 waren zeven inbreukprocedures nog steeds niet afgesloten na een arrest van het Hof op grond van artikel 260, lid 2, VWEU. De totale daling van het aantal inbreukprocedures kan in verband worden gebracht met de grote stijging van het aantal prejudiciële beslissingen op grond van artikel 267 VWEU sinds 2010. Sinds 2010 heeft het Hof van Justitie in ongeveer de helft van zijn beslissingen op grond van artikel 267 VWEU een uitspraak gedaan over de conformiteit van nationale wetgeving met EU-wetgeving en in tal van zaken heeft zij non-conformiteit vastgesteld. Prejudiciële beslissingen verschillen van inbreukbeslissingen en bieden de Commissie een extra mogelijkheid om er op een meer systematische wijze voor te zorgen dat schendingen van het Unierecht die voortvloeien uit de nationale wetgeving of de toepassing ervan, worden opgelost. VI.OMZETTING VAN RICHTLIJNEN 1.Te late omzetting

De te late omzetting van richtlijnen door lidstaten blijft een probleem. Burgers en ondernemingen kunnen hierdoor niet de concrete voordelen van het Unierecht genieten binnen de termijnen die de wetgever heeft vastgesteld voor richtlijnen die volgens een wetgevingsprocedure zijn aangenomen. Laattijdige omzetting heeft ook negatieve gevolgen voor de algemene rechtszekerheid en de gelijke voorwaarden binnen de interne markt. Wanneer een volgens een wetgevingsprocedure aangenomen richtlijn niet binnen de vastgestelde termijn wordt omgezet, is er per definitie sprake van een onterechte en significante verlenging ten opzichte van de termijn die voor alle lidstaten geldt. Het terugdringen van het aantal gevallen van te late omzetting is daarom al heel lang een prioriteit van de Commissie. Deze doelstelling komt ook tot uiting in de vernieuwing die met het Verdrag van Lissabon is ingevoerd in artikel 260, lid 3, VWEU. Die bepaling biedt de Commissie de mogelijkheid om financiële sancties voor te stellen wanneer zij een lidstaat op grond van artikel 258 voor het Hof van Justitie daagt omdat die zijn verplichting tot mededeling van maatregelen ter omzetting van een volgens een wetgevingsprocedure aangenomen richtlijn niet is nagekomen binnen de door de wetgever in de richtlijn vastgestelde termijn (zie punt VI.2). De Commissie stelt op grond van de bijzondere sanctiebepalingen van artikel 260, lid 3, VWEU, geldboetes voor wanneer een lidstaat een richtlijn niet tijdig omzet (zie punt VI.2). Er waren in 2014 minder richtlijnen om te zetten dan een jaar eerder (67 tegenover 74 in 2013), maar meer dan in 2012 (56). Het aantal nieuwe inbreukprocedures wegens te late omzetting steeg in 2014 echter aanzienlijk ten opzichte van het voorgaande jaar: er werden in 2014 585 nieuwe inbreukprocedures wegens te late omzetting ingeleid, tegenover 478 in 2013 (in 2010, 2011 en 2012 waren er respectievelijk 855, 1 185 en 447 nieuwe zaken). Eind 2014 waren nog 421 inbreukprocedures wegens te late omzetting lopende. Dit is een stijging van 7,4 % ten opzichte van de 390 zaken die eind 2013 nog niet waren afgesloten. De volgende grafiek bevat de belangrijkste cijfers betreffende inbreukprocedures wegens te late omzetting die de Commissie in 2014 heeft ingeleid: De volgende grafiek toont het aantal inbreukprocedures wegens te late omzetting die op 31 december 2014 nog lopende waren, per lidstaat en ongeacht het jaar waarin de procedure werd ingeleid.

De volgende grafiek toont het aantal nieuwe inbreukprocedures (585 in totaal) dat in 2014 is ingeleid, per lidstaat. De volgende grafiek geeft weer voor welke vier beleidsterreinen in 2014 de meeste nieuwe procedures werden ingeleid: Tegen 27 lidstaten werd een inbreukprocedure ingeleid wegens te late omzetting van de richtlijn betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen. Daarnaast werd tegen 24 lidstaten een procedure ingeleid wegens te late omzetting van de richtlijn inzake energie-efficiëntie. Met betrekking tot de richtlijn betreffende voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten, de richtlijn betreffende consumentenrechten en de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur werden 17 procedures ingeleid. 16 lidstaten hebben niet op tijd maatregelen genomen tot omzetting van de richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg en de richtlijn ter facilitering van de grensoverschrijdende uitwisseling van informatie over verkeersveiligheidsgerelateerde verkeersovertredingen, of hebben deze maatregelen niet op tijd meegedeeld. 2.Zaken die op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 3, VWEU bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt Op grond van artikel 260, lid 3, VWEU kan de Commissie, wanneer zij wegens onvolledige omzetting een zaak op grond van artikel 258 VWEU bij het Hof van Justitie aanhangig maakt, daarbij meteen financiële sancties voorstellen, zonder te wachten op een eerste uitspraak. Deze vernieuwing, die bij het Verdrag van Lissabon is ingevoerd, moet de lidstaten er verder toe aanzetten richtlijnen binnen de in het Unierecht vastgestelde termijn om te zetten. Bij het vaststellen van de omvang van de voorgestelde financiële sanctie volgt de Commissie het beleid dat is vastgelegd in de mededeling over de uitvoering van artikel 260, lid 3, VWEU. Ook in 2014 heeft de Commissie bij het Hof van Justitie een aantal inbreukzaken wegens te late omzetting aanhangig gemaakt, waarbij zij verzocht om op grond van artikel 260, lid 3, VWEU een dwangsom per dag op te leggen. Drie lidstaten werden in 2014 voor het Hof gedaagd: België, Finland en Ierland (elk twee zaken). De Commissie heeft één zaak stopgezet, nl. die met betrekking tot de te late omzetting door Ierland van de richtlijn inzake hernieuwbare energie. Alle zaken in verband met te late omzetting die de Commissie bij het Hof aanhangig heeft gemaakt met een voorstel voor een dwangsom per dag, hadden betrekking op energierichtlijnen. Er werden echter ook met betrekking tot andere sectoren dan energie zaken aanhangig gemaakt. In deze zaken namen de lidstaten echter de nodige omzettingsmaatregelen aan vóór de verzoeken naar het Hof werden verzonden en werd een procedure voor het Hof afgewend. De Commissie heeft het Hof tot op heden nog niet voorgesteld een forfaitaire som op te leggen. Op het moment dat de Commissie haar beleid inzake de uitvoering van artikel 260, lid 3, VWEU vaststelde, hoopte zij dat dwangsommen zouden volstaan om het doel van deze vernieuwing te bereiken, namelijk de lidstaten er nog meer toe aan te sporen richtlijnen op tijd om te zetten. Alle zaken die op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 3, VWEU sinds 2011 bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt, zijn inmiddels wegens volledige omzetting stopgezet. De volledige omzetting werd wel pas in een zeer laat stadium in de juridische procedure bereikt. Sommige lidstaten profiteren hierdoor onterecht van een langere omzettingstermijn dan wie welke de wetgever voor alle lidstaten heeft vastgelegd. De lidstaten hebben in 2014 extra inspanningen gedaan om nog vóór het arrest van het Hof van Justitie voor volledige omzetting te zorgen. Desondanks waren er, met inbegrip van de zaken die in eerdere jaren werden ingeleid op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 3, VWEU, nog acht inbreukzaken lopende waarin een dwangsom per dag werd voorgesteld: twee tegen zowel Oostenrijk als Polen en één tegen respectievelijk België, Finland, Nederland en Ierland.

VII.BELEIDSONTWIKKELINGEN 1.Europeanen vertrouwder maken met de Uniewetgeving

Ook in 2014 zette de Commissie zich in om mensen beter te informeren over hun rechten op grond van de EU-wetgeving en om ervoor te zorgen dat hun passende rechtsmiddelen ter beschikking staan wanneer zij menen dat op deze rechten inbreuk is gemaakt. De inspanningen daartoe waren vooral gericht op het toegankelijker maken van informatie over de toepassing van EU-wetgeving, op instrumenten voor geschillenbeslechting voor burgers en ondernemingen in de lidstaten en op het verbeteren van de behandeling van klachten van EU-burgers en -ondernemingen over inbreuken op het EU-recht. 1.1 Betere toegankelijkheid van informatie over de toepassing van EU-wetgeving Op 9 december 2014 lanceerde de Europese Commissie een nieuwe website "Toepassing van het EU-recht", een databank met beslissingen van de Commissie over inbreukprocedures en een online-klachtenformulier voor particulieren en ondernemingen. 1.1.1 Nieuwe website over de toepassing van het EU-recht Met meer dan 30 000 bezoekers per maand is de website ‘Toepassing van het EU-recht’ de op één na meest bezochte website op de Europa-portaalsite. De inhoud en opzet van deze website zijn volledig vernieuwd en vereenvoudigd. De website maakt het voor iedereen mogelijk om, in alle officiële EU-talen, sneller de gewenste informatie te vinden. 1.1.2 Databank met de beslissingen van de Commissie inzake inbreuken De Commissie lanceerde ook een nieuwe online-databank met haar beslissingen inzake inbreuken. Een verbeterde, gebruiksvriendelijke zoekfunctie maakt het eenvoudiger om inbreukbeslissingen per lidstaat, zaaknummer, beleidsveld etc. op te zoeken. 1.1.3 Online-klachtenformulier Om het voor burgers eenvoudiger te maken een klacht in te dienen over inbreuken op het EU-recht, heeft de Commissie in december 2014 een eenvoudig online-klachtenformulier ingevoerd. Dit is nu toegankelijk via het Europa-portaal "Uw rechten en kansen", dat links bevat naar verschillende diensten voor de oplossing van problemen en de behandeling van klachten op EU- en nationaal niveau. 1.2 Betere toegang tot instrumenten voor het oplossen van problemen voor burgers en ondernemingen in de lidstaten Hoewel klagers nog steeds een belangrijke bron van informatie over inbreuken op het EU-recht in de lidstaten zijn, blijkt het bij veel zaken waarover de Commissie een klacht ontvangt, uiteindelijk niet om een inbreuk op de EU-wetgeving te gaan. Vaak kunnen burgers en ondernemingen problemen als gevolg van een onjuiste toepassing van EU-wetgeving het snelst en meest effectief oplossen door de kwestie aan de betrokken nationale autoriteiten voor te leggen. Om het voor ondernemingen en burgers eenvoudiger te maken informatie te vinden over de formaliteiten en procedures die in de diverse lidstaten in acht moeten worden genomen en over de betreffende contactpersonen, biedt de portaalsite van de Commissie Uw Europa praktische informatie en tips inzake wonen, werken en reizen in de EU. Uw Europa verwijst burgers en ondernemingen voor het vinden van een oplossing naar de meest geschikte dienst en biedt zo nodig toegang tot hulp en klachtenmechanismen. 1.3 Snellere behandeling van klachten van burgers en ondernemingen Om de behandeling van klachten nog meer te stroomlijnen en de dienstverlening aan burgers en ondernemingen te verbeteren, heeft de Commissie in 2014 de dienst voor het oplossen van problemen Solvit gekoppeld aan het interne instrument voor de registratie van klachten CHAP. CHAP zorgt voor een juiste en tijdige toewijzing van klachten aan de bevoegde diensten van de Commissie en voor een systematische feedback aan klagers, in overeenstemming met de mededeling van de Commissie "Tot modernisering van het beheer van betrekkingen met de klager inzake de toepassing van het recht van de Unie". SOLVIT, een door de nationale autoriteiten beheerd informeel instrument voor het oplossen van problemen, werd in 2002 door de Commissie en de lidstaten in het leven geroepen om mensen te helpen bij het vinden van snelle oplossingen voor problemen met een grensoverschrijdende dimensie wanneer nationale autoriteiten de EU-wetgeving niet in acht namen. De koppeling tussen CHAP en Solvit zorgt ervoor dat klachten sneller worden behandeld. 2.De overgang in verband met de ‘derde pijler’: politiële en justitiële samenwerking in strafzaken nu op voet van gelijkheid met ander EU-beleid Sinds 1 december 2014 zijn de regels die de rechterlijke toetsing door het Hof van Justitie van de EU-regels inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken en de bevoegdheid van de Commissie om toe te zien op de toepassing van de EUwetgeving op dat gebied, beperkten, niet langer van kracht. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009 kwam een einde aan de "derde pijler" van de EU-wetgeving (justitie en binnenlandse zaken). De verdragsbepalingen inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken werden opgenomen in titel V van het Verdrag betreffende werking van de Europese Unie (VWEU).

Protocol 36 bij het Verdrag van Lissabon bepaalde echter bij wijze van overgangsmaatregel dat de bevoegdheden van de Commissie uit hoofde van artikel 258 VWEU (inbreukprocedures) en van het Hof van het Hof van Justitie tot 1 december 2014 niet van toepassing waren op handelingen op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken die vóór de inwerkingtreding van het Verdrag waren vastgesteld, tenzij deze handelingen na de inwerkingtreding van het Verdrag waren ingetrokken, nietig verklaard of gewijzigd (voorwaarden waarop wel de term "Lissabonisering" is toegepast). Bepaalde lidstaten (Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk) genieten met betrekking tot deze beleidsterreinen een bijzondere status. De afschaffing van de pijlerstructuur en de volledige integratie van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken binnen de normale EU-wetgeving en -instellingen dragen bij tot de effectieve werking van de instrumenten op het gebied van vrijheid, veiligheid en justitie en vergroten zowel het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten als het vertrouwen van de burgers in de EU. 3.Uitvoeringsplannen en toelichtende stukken: stand van zaken 3.1Uitvoeringsplannen De Commissie voorziet in uitvoeringsplannen om het eenvoudiger te maken de Unie-wetgeving effectief en tijdig toe te passen, zónder dat zij miskent dat de toepassing van de Unie-wetgeving de verantwoordelijkheid van de lidstaten is. De uitvoeringsplannen worden al in een vroeg stadium, bij het ontwerpen van nieuwe wetgeving, opgesteld. In deze plannen worden de problemen gesignaleerd waarmee de lidstaten bij de uitvoering van de wetgeving te maken krijgen en waarmee zij rekening moeten houden bij de voorbereiding van de omzettings- en uitvoeringswerkzaamheden. Zij voorzien ook in een brede reeks instrumenten die de lidstaten kunnen helpen bij de uitvoering van de Unie-wetgeving, zoals richtsnoeren, deskundigengroepen en specifieke websites. In 2014 keurde de Commissie vier richtlijnen goed (drie over de interne markt en één over het milieu) die van een uitvoeringsplan vergezeld gingen. In de plannen worden de voornaamste uitdagingen beschreven waar de omzetting van de richtlijnen de lidstaten voor stelt, alsmede de prestaties die zij daarbij worden geacht te leveren. Zij bevatten suggesties voor nuttige maatregelen (inzake bijvoorbeeld het bereiken van de doelstelling binnen de gestelde termijn, het benutten van eerder opgedane ervaring, toezicht op en rapportage over de kwaliteit, uitvoeringsworkshops, bilaterale bijeenkomsten en deskundigengroepen). Ook worden er contactpunten (bevoegde diensten) binnen de Commissie in vermeld. De Commissie is van mening dat deze plannen zullen bijdragen tot de efficiënte omzetting en uitvoering van de voorgestelde richtlijnen. De Commissie zal toezicht houden op het gebruik van uitvoeringsplannen. 3.2 Toelichtende stukken De lidstaten moeten richtlijnen correct en tijdig omzetten en de Commissie, als hoedster van de Verdragen, controleert of dat ook echt gebeurt. De lidstaten dienen de Commissie daarom duidelijke en nauwkeurige informatie te verstrekken. In 2011 hebben de EU-instellingen en de lidstaten overeenstemming bereikt over een nieuw kader op grond waarvan de lidstaten toelichting geven bij de wijze waarop zij richtlijnen in nationaal recht hebben omgezet. Er werd overeengekomen dat de zogenaamde toelichtende stukken in verantwoorde gevallen zouden worden ingediend, samen met de maatregelen tot omzetting van de richtlijnen. In 2014 verzocht de Commissie bij 8 van de 12 door de Raad en het Parlement ingediende voorstellen voor richtlijnen om toelichtende stukken. Tijdens deze periode stelden de Raad en het Parlement 23 (van 65) richtlijnen vast waarvoor de Commissie om toelichtende stukken had verzocht en waarin de overeengekomen overweging over de noodzaak van dergelijke stukken werd gehandhaafd. In 2014 moesten de lidstaten 67 richtlijnen omzetten; met betrekking tot 8 daarvan hadden zij zich ertoe verbonden toelichtende stukken in te dienen. Een aantal lidstaten heeft in het geheel geen toelichtende stukken toegezonden. Met betrekking tot de richtlijnen op het gebied van justitie (2 van de 8) ontving de Commissie 16 toelichtende stukken betreffende de eerste richtlijn (9 in de vorm van correlatietabellen) en 16 betreffende de tweede richtlijn (10 in de vorm van correlatietabellen). Met betrekking tot de richtlijnen op het gebied van milieu (3 van de 8) ontving de Commissie 7 toelichtende stukken inzake de eerste richtlijn (4 in de vorm van correlatietabellen), 8 inzake de tweede (5 in de vorm van correlatietabellen) en 16 inzake de derde richtlijn (10 in de vorm van correlatietabellen). Voor de richtlijn op het gebied van energie ontving de Commissie 28 correlatietabellen (niet iedere lidstaat diende er een in en sommige dienden er verschillende in) en 14 andere toelichtende stukken. Voor de richtlijnen over de financiële markten (2 van de 8) ontving de Commissie 9 toelichtende stukken (8 in de vorm van correlatietabellen) inzake de eerste richtlijn en slechts 1 toelichtend stuk (in de vorm van een "correlatietabel") inzake de tweede. De ontvangen documenten verschillen qua vorm en inhoud; nu eens wordt volstaan met een enkele verwijzing naar de nationale wetsteksten waarin de richtlijn is omgezet dan weer zijn gedetailleerde correlatietabellen toegevoegd. Zij omvatten aan de Commissie gerichte brieven en memo's, met tabellen, waarin wordt uitgelegd hoe de betrokken lidstaat de richtlijn heeft omgezet. Sommige daarvan verstrekken details over de wijze waarop de nieuwe richtlijn reeds in bestaande nationale wetgeving tot uitdrukking komt. Uit een eerste beoordeling komt naar voren dat sommige lidstaten duidelijk verklaren hoe de richtlijn in hun nationale wetgeving is omgezet. Andere komen hun toezeggingen echter niet volledig na, aangezien zij niet in alle gevallen de duidelijke en nauwkeurige informatie verschaffen die op grond van vaste rechtspraak vereist is. Zodra de Commissie over toelichtende stukken voor een representatiever aantal richtlijnen beschikt, zal zij een uitgebreidere beoordeling kunnen uitvoeren. De Commissie zal daarover in haar jaarlijkse verslag over de toepassing van het EU-recht verslag blijven uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad. 4.Agenda voor betere regelgeving Het werkprogramma van de Commissie voor 2015 bevestigt dat de Commissie zich actief zal blijven inzetten om ervoor te zorgen dat het EU-recht naar behoren wordt uitgevoerd en gehandhaafd zodat het tastbare voordelen oplevert voor de burgers. Dit gaat hand in hand met de instelling binnen de Commissie-Juncker van de nieuwe functie van eerste vicevoorzitter met overkoepelende verantwoordelijkheid inzake betere regelgeving, interinstitutionele betrekkingen, rechtsstatelijkheid en het Handvest van de grondrechten. Er hebben in 2014 verschillende belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden met betrekking tot de Agenda voor betere regelgeving. Er vonden openbare raadplegingen plaats over beoordeling, effectbeoordeling en richtsnoeren voor raadpleging van belanghebbenden, die materiaal verschaften voor de voorbereiding van de richtsnoeren voor betere regelgeving. 5.Gezonde EU-regelgeving