COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0MC91) 388 def. 
Brussel, 12 november 1991 
LUM 
betreffende 
OPEN AFSTANDSONDERWIJS 
in 
DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
(door de Commissie ingediend) 

z 
Achtergrond 
;. Het belang voor de Europese Gemeenschap van open afstandsonderwijs is 
door het Europese Parlement erkend toen het op 10 Juli 1987 (1) een 
resolutie aanvaardde over de open universiteiten in de Europese 
Gemeenschap. Naar aanleiding van een aantal tot de Commissie gerichte 
verzoeken van het Parlement, is in de context van deze resolutie een 
voorlopig document opgesteld, waarin prioritaire gebieden voor 
communautaire actie ten aanzien van het open afstandsonderwijs worden 
afgebakend (2) en op 24 mei 1991 heeft de Commissie een verslag over 
afstandsonderwijs en -opleiding in de Europese Gemeenschap goedgekeurd 
(3). 
2. Op 30 mei 1990 heeft de Raad op initiatief van het Ierse voorzitterschap 
de mogelijkheden voor communautaire acties op het gebied van het open 
afstandsonderwijs besproken en de Commissie verzocht in nauw overleg met 
de Lid-Staten voorstellen voor dergelijke acties op te stellen. 
3. De oprichting van een groep nationale deskundigen waarvan de leden door 
de regeringen werden benoemd en die zowel de sector van het onderwijs als 
die van de beroepsopleiding vertegenwoordigden, heeft de mogelijkheid 
geschapen nationale prioriteiten voor het open afstandsonderwijs in 
overweging te nemen en gebieden aan te wijzen waar communautaire actie 
met inachtneming van het subsidiariteitsprincipe gewettigd is. 
4. In het onderhavig memorandum wordt het belang uiteengezet dat het open 
afstandsonderwijs voor onderwijs- en opleidingsactiviteiten van allerlei 
aard voor de Lid-Staten en de Europese Gemeenschap heeft. Het verwijst 
naar acties die op dit gebied reeds lopen en laat zien hoe de 
communautaire programma's zelf een aanvulling vormen van en op hun beurt 
worden aangevuld door acties op het gebied van het open afstandsonderwijs 
die in het kader van lopende communautaire programma's worden ondernomen. 
Het signaleert een behoefte aan beleidsmaatregelen en acties van de zijde 
van de Instellingen en de Lid-Staten die de werkingsfeer, het vermogen en 
de toepassing van open afstandsonderwijs uitbreiden en vergroten en noemt 
gebieden waar de uitwisseling van ervaring en kennis en mogelijke 
gezamenlijke acties op Europees niveau van voordeel zouden kunnen zijn in 
het kader van de oprichting van transeuropese infrastructurele netwerken 
voor beroeps- en vakopleiding. 
Investering in onderwijs en opleiding - een prioriteit voor de Gemeenschap 
5. De overtuiging dat de Europese Gemeenschap op grote schaal moet 
investeren in haar arbeidspotentieel wanneer zij de uitdaging van de 
komende decennia wil beantwoorden en overleven, is groeiende. Deze 
overtuiging komt voort uit de op handen zijnde voltooiing van de interne 
markt, die voor haar welslagen een nieuwe reeks vaardigheden op het 
gebied van management, communicatie en organisatie nodig heeft. De door 
de Commissie getroffen maatregelen ten aanzien van het leren van vreemde 
talen en de bevordering van de mobiliteit tijdens de opleiding zijn 
bedoeld deze vaardigheden te bevorderen. 
(1) Doc. A2 - 69/86 
(2) Afstandsonderwijs en -opleiding; Werkdocument van de Commissie. 
SEC(90)479 van 7 maart 1990 
(3) Afstandsonderwijs en -opleiding in de Europese Gemeenschap. Verslag van 
de Commissie, SEC(91)897 def. van 24 mei 1991 
3 
6. De vooruitgang in de wetenschappen en de technologie en de toepassing 
daarvan in het bedrijfsleven, bij de overheid en in het dagelijks leven 
versterken deze overtuiging. Door deze vooruitgang verouderen de 
vaardigheden en de kennis van het huidige arbeidspotentieel in steeds 
sneller tempo en daardoor ontstaat de noodzaak tot frequente bij- en 
nascholing. Hij zorgt er ook voor dat de kenniscomponent van de 
arbeidstaak toeneemt naar mate de industrie steeds meer kennisgebaseerd 
en kennisgedreven wordt. Hierdoor ontstaat behoefte aan een verhoging van 
de kwalificaties van het personeel. Onderwijs en opleiding worden 
beschouwd als de belangrijkste determinant ia voor economisch succes en 
regelmatig wordt de vrees uitgesproken dat de investering in onderzoek en 
ontwikkeling en in technologische verbeteringen niet het verwachte 
rendement zal opleveren wanneer een flankerende actie ter ontwikkeling 
van het arbeidspotentieeI.(4) 
7. Een dergelijke actie is ook gewettigd om op de wereldmarkt concurrerend 
te blijven. Uit de beschikbare gegevens kan men afleiden dat de 
voornaamste concurrenten van de Gemeenschap op handelsgebied in de 
ontwikkelde wereld zich zeer sterk concentreren - en dat in sterkere mate 
dan in Europa het geval is - op de verbetering van de vaardigheden en 
kennis van hun huidige en toekomstige arbeidskrachten. 
8. De demografische situatie in de Europese Gemeenschap, waar de aantallen 
Jongeren die beschikbaar komen om in de komende twee decennia de 
arbeidskrachten te vervangen teruglopen, geeft ook aanleiding tot 
bezorgdheid. In die omstandigheden kan de economie niet rekenen op nieuw 
personeel voor de noodzakelijke injectie van nieuwe kennis en nieuwe 
vaardigheden; zij moet dus in steeds sterkere mate zorgen voor de 
verhoging van de kwalificaties van de huidige arbeidskrachten. 
9. Ook moet worden gestreefd naar een verhoging van de participatiegraad in 
de beroepsbevolking van groepen die tot nu toe ondervertegenwoordigd 
zijn. Een bijzonder voorbeeld van zo'n groep zijn de vrouwen die willen 
herintreden op de arbeidsmarkt nadat zij zich enkele jaren aan hun gezin 
hebben gewijd. Het zal noodzakelijk zijn opIeidingsmogeIiJkheden te 
verschaffen zodat dergelijke groepen toegang verkrijgen tot de 
vaardigheden en kennis waarnaar op de arbeidsmarkt vraag bestaat. 
10. Het afgelopen decennium is gekenmerkt door significante tekorten aan 
geschoold personeel in de Gemeenschap, zelfs terwijl de werkloosheid 
bleef stijgen. Deze schijnbare paradox is een gevolg van het snelle tempo 
waarin arbeidsplaatsen worden geschapen en verdwijnen in een economie die 
snel gewijzigd en gemoderniseerd wordt. Ook tijdens deze veranderingen 
was het duidelijk dat de mensen die het beste onderwijs en de beste 
opleiding hadden ontvangen en zich gemakkelijker konden aanpassen aan de 
veranderende eisen die aan het werk werden gesteld, een stabielere 
arbeidsplaats hadden en een hogere levensstandaard genoten. In het licht 
van deze situatie stelt de Commissie voor, werkenden in het bedrijfsleven 
een recht toe te kennen op toegang tot permanente opleiding.(§) 
(4) Tekorten aan geschoold personeel. Advies van IRDAC (Raadgevend Comité 
voor onderzoek en ontwikkeling in de industrie van de Commissie van de 
Europese Gemeenschappen), november 1990. 
(5) Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden, 
artikel 15 
1 
11. h*..î: felt dat nieuwe ondernemingen voor hun welslagen afhankeljk zijn van 
gekwalificeerd en geschoold personeel is een belangrijke overweging in de 
context van structuurbeleidsmaatregelen. Om die reden steunen de 
structuurfondsen met kracht scholings- en herscholingsmaatregelen in de 
regio's van de Gemeenschap en in gebieden waar de traditionele 
industrieën een aanzienlijke economische herstructurering ondergaan. Het 
is waarschijnlijk dat acties van deze aard als gevolg van de 
ontwikkelingen in het landbouwbeleid ook steeds belangrijker zullen 
worden in landelijke gebieden. 
12. Alle bovengenoemde factoren vormen dwingende argumenten voor: 
verhoging van het kwal ificatiepeiI van de mensen die voor het eerst 
tot het arbeidspotentieel gaan behoren; 
modernisering en verbetering van de kwalificaties van het huidige 
arbeidspotentieel door middel van permanente educatie en opleiding; 
opleiding van een zodanige aard dat de participatiegraad van de tot 
nog toe in het arbeidspotentieel ondervertegenwoordigde groepen 
groter wordt; 
meer samenwerking tussen onderwijs en opleiding en het bedrijfsleven 
ten einde de relevantie en het evenwicht van vaardigheden en kennis 
alsmede het vermogen deze toe te passen, te waarborgen. 
13. Voor het verwezenlijken van bovenstaande doelstellingen zijn 
gevarieerder, gemakkelijker toegankelijke en soepeler onderwijs- en 
opleidingsstructuren noodzakelijk. Deze structuren moeten worden 
ontworpen overeenkomstig de behoeften van de cliënten en aanpasbaar zijn 
aan hun werkgelegenheids-, sociale en onderwiJsomstandigheden. Open 
afstandsonderwijs wordt beschouwd als een essentieel element voor het tot 
stand brengen van dergelijke structuren. 
De mooelIIkheden van open afstandsonderwijs 
14. Onder "open leren" worden verstaan alle vormen van leren die elementen 
van flexibiliteit bevatten waardoor zij voor studerenden gemakkelijker 
toegankelijk worden dan de cursussen die traditioneel in centra voor 
onderwijs en opleiding worden gegeven. Deze flexibiliteit kan blijken uit 
de leerstof en de manier waarop deze is gestructureerd, de plaats waar 
het onderwijs wordt gegeven en de manier, het medium of het tijdschema 
van dit onderwijs, het tempo waarin de studerende vorderingen maakt, de 
beschikbare vorm van bijzondere begeleiding en de aard van de beoordeling 
(inclusief punten voor het geleerde door ervaring). De "openheid" wordt 
heel vaak bereikt door althans gedeeltelijk gebruik te maken van nieuwe 
informatie- en communicatiemedia. 
X 
15. "Afstandsonderwijs" is elke vorm van studie zonder het voortdurende of 
directe toezicht van een docent, maar die niettemin profiteer! */?n de 
planning, de begeleiding en het onderwijs van een onderwijsorganisatie. 
Afstandsonderwijs bevat een omvangrijke component van onafhankelijk of 
autonoom leren en is derhalve in sterke mate afhankelijk van bet 
didactisch ontwerp van materialen die de plaats moeten innemen van de 
interactie tussen studerende en docent in de directe onderwiJsvormen. De 
autonome component wordt steevast ondersteund door onderwijs- en 
begeleidingssystemen die idealiter worden verzorgd door regionale en 
lokale studiecentra en in toenemende mate door moderne communicatiemcdia. 
Omdat open afstandsonderwijs geacht wordt aanpasbaar te zijn aan het 
tempo van de studerende wordt het materiaal meestal gestructureerd in 
eenheden of modules die gericht zijn op specifieke leerresultaten. 
De aanwezigheid van een sterke autonome component in het open 
afstandsonderwijs spoort in hoge mate met het thans in het hoger 
onderwijs in discussie zijnde idee de studenten meer verantwoording te 
geven voor het bereiken van hun leerdoelen. 
16. De vorderingen op het gebied van de informatie- en 
communicatietechnologieën (ICT) hebben een bijdrage geleverd tot de 
snelle ontwikkeling van open afstandsonderwijs. 
De komst van telecommunicatiediensten zoals gegevensnetwerken en de 
toegang tot on-line gegevensbases heeft een revolutionaire invloed gehad 
op de manier waarop men informatie kan opslaan en terugzoeken. De 
groeiende, wereldwijde markt voor informatiediensten biedt thans talrijke 
produkten en diensten aan. 
De ontwikkeling van videotext-diensten in heel Europa (Minitel in 
Frankrijk, Prestel in het Verenigd Koninkrijk, verschillende diensten in 
Spanje, Italië en Portugal enz.) biedt het grote publiek de mogelijkheid 
toegang te krijgen tot goedkope gegevens terwijl tezelfdertjd geheel 
nieuwe diensten zijn ontstaan die alleen gebaseerd zijn op de nieuwe 
telematica-technologie. Op hetzelfde moment bieden op ICT gebaseerde 
nieuwe produkten de gebruiker talrijke mogelijkheden, met name voor het 
gebruik voor opleidingsdoeleinden. 
Interactieve muitimediatechnologieën maken de interactie mogelijk met de 
cursist zonder de directe en constante tussenkomst van een docent. 
<r 
Dat het open afstandsonderwijs zulke buitengewone mogelijkheden biedt is 
het gevolg /an het feit dat het geen belemmeringen ten aanzien van tijd, 
plaats en tempo kent. Het krijgt hierdoor een enorme flexibiliteit zodat 
het gemakkelijk aan de behoeften van de gebruiker kan worden aangepast. 
Hat is bijzonder aantrekkelijk voor werkenden aangezien een dergelijke 
opleiding kan worden gevolgd zonder dat daar het werk onder behoeft te 
lijden. Men kan studieverlof nemen afhankelijk van de eisen die de 
produktie stelt en door het gebruik van het open afstandsonderwijs kan 
dit verlof volledig worden benut. Het open afstandsonderwijs kan 
afzonderlijk worden gebruikt, maar ook ais onderdeel van andere 
leersystemen. Het kan worden gebruikt door mensen die ver van elkaar 
verwijderd zijn en ook door geconcentreerde groepen. Het kan over de 
grenzen van regio's, landen en continenten heen reiken. De 
toepassingsmogelijkheden, op zichzelf of in combinatie met traditionele 
systemen voor onderwijs en opleiding, zijn legio.(6^ 
(6) De volledig interactieve multimediatechnologieën maken gebruik van een 
goed uitgerust personal-computerwerkstation dat door toevoeging van een 
audioprocessorkaart, interactieve video en mechanismen voor 
beeldmanipulatie via grafische gebruiker interfaces tot een volledig 
interactief multimediawerkstation kan worden opgevoerd. De optische-
schiJftechnologie (laservisie en compact disc) biedt massale 
gegevensopslag tegen lage kosten, terwijl het tegelijkertijd beschikt 
over geluid en beeld van hoge kwaliteit. Videodiscs worden dan ook 
momenteel in heel Europa gebruikt in veel interactieve 
multimediaopleidingstoepassingen, terwijl CD-ROM (Compact-Disc Read-Only 
Memory) een concurrerend alternatief vormt. Interactieve digitale video 
(DVI) is nodig wanneer een standaard commerciële PC de basis moet vormen 
van een muitimediaopleidingssysteem. CD-I (Compact Disc - Interactive) is 
een uniek nieuw systeem dat ontworpen is voor de verbruikers- en 
opleidingsmarkt van de jaren negentig. CD-I is in staat beeld, tekst, 
geluid en grafiek te verwerken en is tevens een uitstekend medium voor 
het verwerken van taal aangezien het unieke geluidsmogelijkheden biedt 
(16 kanalen). CDTV (Compact Disc Television) is ook een 
multimediasysteem, dat gericht is op goedkope toepassingen. Last but not 
least is satelliettelevisie in staat niet alleen lineaire maar ook 
interactieve opleidingsmaterialen te leveren die op magnetische 
opslagmedia kunnen worden gecodeerd en opgeslagen en vervolgens 
gedecodeerd en voor gebruik gereed gemaakt. Er moet tevens op gewezen 
worden dat de ontwikkeling van nieuwe software naar verwachting de 
mogelijkheden van de huidige en de toekomstige multimediahardware 
aanzienlijk zal vergroten. 
9 
18. Op onderstaande gebieden voor het geven van onderwijs/opleiding kan het 
open afstandsonderwijs een zeer significante rol spelen: 
vergroting van de kansen op toegang tot en deelneming aan onderwijs 
en opleiding op elk niveau; 
versterking van de onderwijs- en opleidingsinfrastructuur van 
achterstandsregio's en afgelegen gebieden door uitbreiding van de 
opIeIdingsmogeIiJkheden die geboden worden in instellingen en 
rechtstreeks voor personen en groepen-, 
oprichten van transeuropese netwerken voor opleiding en aldus zorgen 
voor een grotere coherentie van de Europese systemen voor onderwijs 
en opleiding met behulp van een "clearingbureau" en 
"overdrachtspunten" voor uitwisseling op het terrein van het 
afstandsonderwi js; 
zorgen voor permanent onderwijs en opleiding voor het 
arbeidspotentieel; 
verbetering van de kwaliteit van de opleidingsprogramma's dank zij 
externe inputs van hoge kwaliteit en door het gebruik maken van de 
kennis en ervaring op muitimediagebied; 
consolidatie van samenwerkingsverbanden op opleidingsgebied zowel in 
als tussen de Lid-Staten en tussen instellingen en industrie; 
ondersteuning van de hervorming en innovatie van onderwijs en 
opleiding in Midden- en Oost-Europa; 
geven van geavanceerde opleiding en verspreiding van 
onderzoekresultaten; 
verlenen van een Europese dimensie aan onderwijs en opleiding van hen 
die niet in de gelegenheid zijn voor studie een periode in het 
buitenland door te brengen en in het bijzonder verlenen van een 
dergelijke dimensie aan de opleiding van docenten tijdens hun 
dienstverband; 
onderwijs over de Europese Gemeenschap, haar wetten, Instellingen en 
beleidsmaatregelen op wereldwijde schaal; 
zorgen voor programma's voor onderwijs en opleiding overal in Europa 
op concurrentiebasis. 
DG positie van h@t open leren OP afstand in de Lid-Staten 
: De iciatste twintig Jaar zijn op uitgebreide schaal pogingen ondernomen om 
Uot open afstandsonderwijs als middel voor onderwijs en opleiding in het 
bijzondor voor volwassenen te bevorderen. In sommige landen hebben deze 
inspanningen geleid tot de oprichting van open-afstandsonderwiJs~ 
faciliteiten als faculteiten van bestaande universiteiten. In andere 
landen, zoals Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland en 
Portugal zijn afzonderlijke, onafhankelijke open universiteiten 
opgericht. De omvang en het peil van deze systemen vertonen sterke 
verschillen en dat geldt ook voor de mate waarin zij zijn ingepast in de 
institutionele onderwijsstructuren. Zij worden uitvoerig beschreven in de 
recente mededeling van de Commissie over dit onderwerp. De belangrijkste 
vorderingen die de overheid op het gebied van het open afstandsonderwijs 
heeft gemaakt liggen op het niveau van het hoger onderwijs en de 
beroepsopleiding van geavanceerde aard; er worden hoofdvakken onderwezen 
die hoofdzakelijk op doctoraal niveau liggen en bijscholingscursussen op 
het gebied van de geavanceerde technologie gegeven aan postacademische 
studenten die al in het bedrijfsleven werkzaam zijn. 
20. In enkele Lid-Staten spelen gespecialiseerde instellingen en nationale 
organisaties voor de toepassing van open afstandsonderwijs op het gebied 
van de beroepsopleiding een belangrijke rol bij het voldoen aan de vraag 
naar vaardigheden. 
Voorbeelden hiervan zijn FUNDECO in Spanje, FUNDETEC in Portugal en CNAM 
en CNED in Frankrijk. Een belangrijke ontwikkeling is de totstandbrenging 
van samenwerkingsverbanden tussen het bedrijfsleven en instellingen voor 
beroepsopleiding waarbij van open-afstandsonderwiJsmethoden gebruik wordt 
gemaakt. Over het algemeen zijn er echter weinig aanwijzingen voor een 
serieuze ontwikkeling aan de kant van de overheid bij de toepassing van 
het open afstandsonderwijs op het niveau van de basiseducatie of de 
beroepsopleiding van niet-geavanceerde aard(7). in het bedrijfsleven 
bestaat aanzienlijke belangstelling voor de ontwikkeling van 
multimediapakketten voor beroepsopleiding van niet-geavanceerde aard en 
bij deze pakketten kunnen open-afstandsonderwiJsmethoden worden gebruikt. 
Zij worden voornamelijk gebruikt in grote ondernemingen en 
fiIiaalbedrijven in de tertiaire sector. Uit de beschikbare gegevens kan 
worden afgeleid dat de deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan het 
open afstandsonderwijs, net als aan de permanente educatie, nog niet 
optimaal is. 
(7) Met uitzondering van Portugal waar de nationale televisiestations basis­
educatie verstrekt (op het peil van de vijfde en zesde klas) 
3 
21. De afgelopen tien Jaar is een aantal in Europa gevestigde organisaties 
het middelpunt geworden voor de ontwikkeling op het gebied van hot open 
afstandsonderwijs. De Europese Vereniging van Universiteiten voor 
Afstandsonderwijs (EADTU) vertegenwoordigt instellingen van deze r.ard in 
twaalf Europese landen. EUROPACE is een groep high-techondernemingen en 
universiteiten die permanente opleiding per satelliet ontwikkelt. 
EUROSTEP is een vereniging van gebruikers van satellieten voor onderwijs-
en opleidingsprogramma's. "Channel e" is een televisieomroep die per 
satelliet in ruime zin educatieve en informatieve programma's verzorgt en 
ook een aantal onderzoektaken verricht. SATURN legt contacten tussen open 
universiteiten voor afstandsonderwijs en het bedrijfsleven, met name 
bepaalde kleine en middelgrote ondernemingen. Er bestaat ook een Europese 
Vereniging van Instituten voor Schriftelijk Onderwijs (AECS) die 
voornamelijk de particuliere organisaties in het afstandsonderwijs 
vertegenwoordigt. In de context van bestaande communautaire programma's 
ter bevordering van de samenwerking op onderwijs- en opleidingsgebied 
heeft de Commissie deze organisaties gestimuleerd. De activiteiten van 
deze organisaties versterken de indruk dat veel ontwikkelingen op het 
terrein van het open afstandsonderwijs gericht zijn op studies op hoog 
n i vea i. 
22. Sommige aspecten van het open afstandsonderwijs dringen steeds meer door 
in de conventionele onderwijs- en opleidingsstructuren. In het bijzonder 
betekent de ontwikkeling van goedkopere hardware en krachtiger software 
dat de multimedia- en netwerkmethoden die voor het open afstandsonderwijs 
kenmerkend zijn, steeds vaker worden aanvaard als leermiddelen in 
allerlei soorten onderwijsinstellingen van onderscheiden niveau of 
binnenkort binnen hun bereik komen. De didactische principes die aan het 
open afstandsonderwijs ten grondslag liggen, d.w.z. de inhoud van het 
leerprogramma wordt zorgvuldig gestructureerd in eenheden of modules die 
gerelateerd zijn aan specifieke leerresultaten, krijgen ook aandacht en 
wel hoofdzakelijk van hoger-onderwijsinstel Iingen. Deze zien hierin een 
middel om hun studenten meer veramtwoording te geven voor hun eigen leren 
en om cursusstructuren op te zetten die beantwoorden aan de eisen van 
toenemende toegankelijkheid, waardoor de mobiliteit van de studenten 
tussen studierichtingen, instellingen en landen wordt vereenvoudigd en om 
de toenemende aantallen personen die permanente educatie volgen op te 
vangen. In enkele gevallen wordt het open afstandsonderwijs toegepast 
voor kwalitatief hoogstaande toevoegingen aan conventionele 
leerprogramma's. Ondanks deze ontwikkelingen is de mate van integratie 
van het open afstandsonderwijs in de traditionele onderwijsstructuren 
niet erg hoog en van een vermenging van deze verschillende methoden als 
onderdeel van een globale manier om te voldoen aan de vraag naar 
onderwijs en opleiding is niet veel te merken. Het feit dat zij - zoals 
hierboven opgemerkt - bepaalde terreinen en bepaalde belangen gemeen 
beginnen te krijgen kan er niettemin toe leiden dat een gewenste mate van 
integratie plaatsvindt. 
AZ) 
"3. De beperking van het niveau en het bereik van de open-
afstandsonderwi jsmogeliJkheden vormt eveneens een ernstig probleem. Het 
is van het grootste belang dat deze mogelijkheden groter worden, zodat 
voldaan kan worden aan de behoeften en prioriteiten van de Lid-Staten, 
het bedrijfsleven en de mensen. Gezien het heterogene karakter van de 
populaties die met onderwijs en opleiding moeten worden verzorgd en de 
uiteenlopende wijzen waarop dit moet geschieden, lijkt er een groter 
aanbod te moeten komen op het gebied van de wetenschappen, de 
technologie, de bedrijfskunde en de vreemde talen. Dit aanbod moet 
betrekking hebben op een peil beneden dat van de universiteit. Het 
belangrijke terrein van de technici die als eerste op operationeel niveau 
te maken krijgen met technologische veranderingen, moet op zijn minst op 
hoger secundair niveau en met name in het kader van permanente educatie 
en opleiding verzorgd worden. Dat geldt ook voor het ambacht waar 
vaardigheid op meer dan een gebied de typische reactie is geworden op 
veranderende produktie-eisen. Ni et-geavanceerd voortgezet onderwijs en 
opleiding op een open-afstandsonderwiJsbasis moet ook op ruime schaal 
worden verspreid ten behoeve van werkenden die hun vaardigheden op peil 
trachten te brengen of hun kwalificaties in de context van een educatief 
verlof willen verbeteren. De Lid-Staten die het verstrekken van hun 
basiseducatie trachten te versterken door een verhoogde participatie op 
hoger secundair niveau en door uitbreiding van het aantal leervakken, in 
het bijzonder door de inpassing van beroeps- en technologische 
componenten, kunnen in het open afstandsonderwijs een manier zien om 
enkele van hun problemen op te lossen. 
24. Er is een grote verscheidenheid aan actoren betrokken bij het open 
afstandsonderwijs en naar alle waarschijnlijkheid zal deze 
verscheidenheid in de toekomst nog groter worden. Zij zijn afkomstig van 
onderscheiden onderwijsinstellingen van allerhand niveau en type, van 
opleidingsinstituten in de werkverschaffingssector, van uitgeverijen, van 
de sociale partners en van ondernemingen die open-
afstandsonderwi jsprodukten vervaardigen, verhandelen en verbruiken. Om te 
voorzien in de verschillende behoeften aan coördinatie is meer dan één 
organisatie noodzakelijk. Een aanzienlijke coördinat ie-inspanning is 
nodig om het open afstandsonderwijs de nodige structuur en status te 
verschaffen in de regio's en in de Lid-Staten, de normen en de kwaliteit 
te handhaven en voor complementariteit tussen de rol van de overheid en 
die van het bedrijfsleven op dit gebied te zorgen. Er zijn aanzienlijke 
initiatieven noodzakelijk om de behoefte aan en de vraag naar open 
afstandsonderwijs te evalueren, de noodzakelijke onderwijssystemen en de 
bijbehorende technologie te ontwikkelen, de adviserende, 
onderwijstechnische en interactieve begeleiding te verstrekken die de 
studerenden bij hun studie nodig hebben en voor erkenning te zorgen van 
de punten en kwalificaties die gelijkwaardig zijn aan die welk bij een 
conventionele studie worden behaald; hierbij zal rekening worden gehouden 
met het door ervaring geleerde. De totstandbrenging van 
samenwerkingsverbanden tussen instellingen en ondernemingen, de 
oprichting van netwerken waarbij fabrikanten en verbruikers betrokken 
zijn, de vorming van 
'M 
consortia voor de levering van totale opleidingspakketten, de schepping 
van adviesstructuren voor kleine en middelgrote ondernemingen en voor 
sectoren die ook verantwoording dragen voor de evaluatie van 
opleidingsbehoeften en het in opdracht geven van de nodige opleiding, 
zijn stuk voor stuk strategieën ter bevordering van de toegankelijkheid 
van het open afstandsonderwijs op een doeltreffende en economische 
manier. 
25. Er moet nog veel worden gedaan om de beleidsmaatregelen van de Lid-Staten 
ter zake van de financiering van het open afstandsonderwijs te 
verduidelijken. Essentiële problemen ten aanzien van de motivering voor 
en de hoogte van overheidssubsidies moeten worden opgelost en dat geldt 
ook voor de kwestie van de verdeling van de subsidie over de fabrikant en 
de verbruiker. Het begrip gelijke kansen lijkt in te houden dat zij die 
gebruik willen maken van de onderwijs- en opleidingsmogeIiJkheden die het 
open afstandsonderwijs biedt, geen nadeel van hun keuze mogen 
ondervinden. Overwegingen van sociaal beleid mogen heel wel de 
voorwaarden stellen waaronder het open afstandsonderwijs beschikbaar komt 
voor groepen als werklozen, gehandicapten, bewoners van afgelegen 
gebieden of werkenden wier levensonderhoud in gevaar komt. Het is van 
belang dat voor open afstandsonderwijs een plaats wordt ingeruimd in aile 
beleidsmaatregelen ter zake van de opleiding die bedoeld zijn ter 
ondersteuning van industrieën die als gevolg van nieuwe technologie 
worden omgeschakeld te helpen of als ontwikkelingsstrategie om regio's te 
helpen hun achterstand qua kennis en vaardigheden in te halen. De 
personeelssituatie in de komende decennia kan er heel wel toe leiden dat 
voor veel jongeren een combinatie van werken en opleiding - met open-
afstandsonderwi Jscomponenten - veel meer dan nu regel wordt. 
IL, 
Het belang van het open afstandsonderwijs voor de Europese Gemeenschap 
"6 Hot belang dat'de Europese Gemeenschap heeft bij het afstandsonderwijs is 
oon gevolg van het feit dat zij inziet hoe groot de bijdrage ervan kan 
zijn tot d© verwezenlijking van het onderwijs- en opleidingsbeleid in de 
Lid-Staten en in de Gemeenschap als geheel en dat deze bijdrage door 
samenwerking sterk kan worden vergroot. Een aantal kenmerken maakt open 
afstandsondervsfi Js geschikt voor een gezamenlijk optreden. In de eerste 
plaats is er de kostenopbouw; de ontwikkeling en vervaardiging van 
lesmateriaal en het opzetten van onderwijssystemen en 
begeleidingsfaciliteiten voor studerenden vergen een betrekkelijk grote 
initiële investering. Met name in de communautaire regio's met een minder 
goed ontwikkelde onderwijsinfrastructuur, kan de investering aanzienlijk 
zijn met name voor de oprichting van centra voor demonstraties en 
studentenbegeleiding. Wanneer eenmaal de vaste kosten voldaan zijn, dalen 
de marginale kosten per student in snel tempo. Bij het open 
afstandsonderwijs is derhalve schaalvoordeel een belangrijke overweging 
en hoe wijder het gebruik van de materialen verbreid is, des te goedkoper 
wordt de operatie. Ook aan de veroudering van materialen zijn kosten 
verbonden en bij het ontwerp van lesmaterialen dient ervoor gezorgd te 
worden dat de veroudering zonder onnodige kosten kan worden gecorrigeerd. 
27. Open afstandsonderwijs is in enkele opzichten onafhankelijk van 
landsgrenzen en dit kan de potentiële markt helpen vergroten en bijdragen 
tot het behalen van schaalvoordelen. Het is ook een belangrijke 
overweging in verband met het verlenen van een Europese dimensie aan de 
studie. De kwaliteit van het open afstandsonderwijs kan aanzienlijk 
groter worden wanneer kennis en ervaring worden uitgewisseld en de 
hulpbronnen van instellingen, ondernemingen, netwerken en Lid-Staten 
worden gebundeld of in licentie gegeven. Op de grotere interne Europese 
markt ontstaat concurrentie tussen de organisaties die voor open 
afstandsonderwijs zorgen en in bepaalde omstandigheden kan dit ook leiden 
tot een verhoging van de kwaliteit van het produkt. 
28. Het belang van de Gemeenschap bij het open afstandsonderwijs krijgt nog 
meer nadruk door de voltooiing van de interne markt, waar de vier 
vrijheden van verkeer, te weten van goederen, diensten, personen en 
kapitaal onder de bepalingen van het Verdrag worden gegarandeerd. De 
vrijheid van dienstverlening over de grenzen van de Lid-Staten heen heeft 
grote gevolgen voor de internationalisatie van het open afstandsonderwijs 
en voor de ontwikkeling van een transnationale markt in open-
afstandsonderwi Jsprodukten en -diensten. De in het Groenboek van de 
Commissie over satellietcommunicatie aangekondigde maatregelen^8) 
kunnen tot gevolg hebben dat zowel voor de openbare en particuliere 
organisatie die open afstandsonderwijs verzorgen als voor de consumenten 
de toegang tot de Europese telecommunicatiesystemen verbeterd wordt. 
(8) Naar paneuropese systemen en diensten. Groenboek over een gezamenlijke 
aanpak op het gebied van de satellietcommunicatie in de Europese 
Gemeenschap. COM (90) 490 van 20 november 1990 
De stimulering van de uitwisseling van ervaringen, de verstrakking van 
informatie over open afstandsonderwiJsprodukten en diensten, de vertaling 
en aanpassing van materialen, de geleidelijke normalisering of 
compatibiliteit van de systemen, de harmonisatie van auteurs- on 
exploitatierechten, het gezamenlijk ontwerp van produkten, zijn stuk voor 
stuk factoren die voor de ontwikkeling van een paneuropese markt voor 
open afstandsonderwijs spreken. De lokale structuren en 
begeleidingsfaciliteiten voor studerenden mogen niet zodanig gebonden 
zijn aan lokale of nationale fabrikanten dat daardoor de werking van een 
dergelijke markt zou worden belemmerd. Hoewel een vrije markt de 
concurrentie tussen organisaties die open afstandsonderwijs verzorgen 
bevordert, ontstaat daardoor wel het probleem van de kwaliteitsgarantie 
en de bescherming van de consumenten op dit gebied die zich diensten 
verschaffen over de grenzen van de Lid-Staten heen. 
29. Wederzijdse erkenning van door open afstandsonderwijs behaalde 
kwalificaties is ook een belangrijke stap op weg naar de vereenvoudiging 
van de mobiliteit voor verdere studie en werk en in het bijzonder vanwege 
het internationale karakter van de markt. De algemene richtlijn 
betreffende de wederzijdse erkenning van hoger-onderwiJsdiplorna's (3) 
is gebaseerd op de voltooiing van een beroepsopleiding van ten minste 
drie Jaar. Op het eerste gezicht lijkt het gebruik van de duur van een 
opleiding ais een voornaam criterium voor de wederzijdse erkenning 
problemen op te leveren voor het open afstandsonderwijs aangezien daar 
het verwezenlijken van een reeks leerdoelstellingen het criterium voor de 
voltooiing van de opleiding is en punten voor het door de ervaring 
geleerde worden toegekend. In werkelijkheid is de algemene richtlijn, 
zonder enige wijziging, compatibel met het open afstandsonderwijs: immer, 
hierdoor wordt de wederzijdse erkenning door de Lid-Statan mogelijk van 
niet alleen de traditionele beroepsopleidingen op het niveau van het 
hoger onderwijs met een duur van tenminste drie Jaar, maar ook van alle 
andere opleidingen indien de Lid-Staat van oorsprong deze als daaraan 
gelijkwaardig beschouwt en er dezelfde rechten voor de uitoefening van 
het desbetreffende gereglementeerd beroep aan toekent (10). 
30. Ter bevordering van een evenwichtige ontwikkeling van onderwijs- en 
opleidingssystemen in alle regio's van de Gemeenschap en dus om een 
grotere cohesie te bereiken tussen de Europese onderwijs- en 
opleidingssystemen, heeft de Commissie het open afstandsonderwijs genoemd 
als een van de prioritaire projecten voor een communautair actieprogramma 
voor transeuropese netwerken. 
(9) Richtlijn nr. 89/48 EEG van de Raad van 21 december 1988 betreffende een 
algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiplorna's waarmee 
beroepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afgesloten. PB L 19 
van 24 januari 1989, blz. 16 
(10)Zie artikel 1, sub a), laatste alinea van de Richtlijn 
(11)0p weg naar transeuropese netwerken. Voor een communautair 
actieprogramma. COM (90) 585 def. van 23 Januari 1991 
1f 
Complementariteit van het open afstandsonderwijs met bestaande 
communautaire programma's 
31. Als onderdeel van haar inspanningen om de initiële en permanente educatie 
te bevorderen beschouwt de Commissie het open afstandsonderwijs als een 
activiteit die een aanvulling vormt op een aantal bestaande en lopende 
communautaire programma's. De verhouding tot deze programma's is als 
volgt: 
32. ERASMUS<12> 
Dit is een programma voor interuniversitaire samenwerking en mobiliteit. 
In eerste aanleg werd met dit programma een studieverblijf in het 
buitenland beoogd voor 10% van alle studenten als een middel om hun 
studie een Europese dimensie te verlenen. Het open teloren wordt 
beschouwd als een van de middelen om een Europese dimensie te verlenen 
aan de studie van de resterende 90% en in het bijzonder aan de 
bijscholing van docenten tijdens hun dienstverband. Het kan ook de 
mogelijkheid bieden om volwassenen en deeltijdstuderenden te bereiken. 
Het ECTS-proefprogramma, een onderdeel van ERASMUS, houdt zich bezig met 
de wederzijdse erkenning van diploma's en kan van nut zijn voor zover het 
de aanpak van problemen betreft die zich met de erkenning en 
gelijkwaardigheid van door open afstandsonderwijs behaalde diploma's 
voordoen. 
33. L_INGÜA(13) 
Dit programma is ontworpen ter ondersteuning van de inspanningen van de 
systemen voor onderwijs en opleiding in de Lid-Staten bij het vergroten 
van de talenkennis van jongeren en werknemers in geheel Europa. Gezien de 
uitgebreide toepassing van het open afstandsonderwijs op taalgebied is 
het duidelijk dat dit de mogelijkheid bezit een belangrijke bijdrage te 
leveren tot de verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma, 
mits kwaliteitsnormen gehanteerd worden. Er kan een specifieke bijdrage 
worden gepland door de studenten voor te bereiden alvorens zij een 
studieverblijf in het buitenland aanvangen en wel door het onderwijs in 
en het leren van de minder vaak onderwezen en minder verbreide 
communautaire talen uit te breiden. 
34. COMETE14* 
In het kader van het COMETT-programma is het open afstandsonderwijs 
toegepast als belangrijk middel voor de permanente opleiding in 
geavanceerde technologieën. Het programma bevat een duidelijke strategie 
voor het ontwikkelen van modellen voor samenwerkingsverbanden tussen open 
universiteiten en de industrie op opleidingsgebied en ondersteunt op 
experimentele basis dergelijke samenwerkingsverbanden bij het verschaffen 
van opleidingsstructuren in geheel Europa en bij het vervaardigen van 
opleidingsmater iaal. 
(12) PB nr. L 166 van 25.6.1987, blz. 20 
PB nr. L 395 van 30.12.1990, blz. 23 
(13) PB nr. L 239 van 16.8.1989, blz. 24 
fltQ PB nr. L 13 van 17.1.1989. blz. 28 
y) S 
35. TEMPUS*15) 
In het kader van het TEMPUS-programma voor de ontwikkeling van het hoger 
onderwijs in Midden- en Oost-Europa zijn de open universiteiten bezig 
met het opzetten van samenwerkingsactiviteiten, zoals het vestigen van 
Europese studiecentra in de belangrijkste steden van Midden- en Oost-
Europa. <16) 
36. EUR0TECNET<17> 
Dit programma zorgt voor acties die gericht zijn op veranderingen in het 
beleid ten aanzien van de initiële en permanente opleiding in verband met 
de vaststelling van de behoefte aan nieuwe vaardigheden van het 
arbeidspotentieel als gevolg van de technologische veranderingen. 
Op Ie idingsmethodologieën op basis van open afstandsonderwijs zullen 
binnen dit programma steeds vaker toepassing vinden. 
(18) 
37. FORCE 
Het doel van het FORCE-programma is de beleidsmaatregelen en activiteiten 
van de Lid-Staten ter bevordering van de toegang tot en de deelneming aan 
de permanente beroepsopleiding aan te vullen en te ondersteunen. Het zal 
zich ook bezighouden met de bijdrage die het open afstandsonderwijs kan 
leveren tot het innoveren van opleidingsmethoden voor volwassen trainees 
in het bedrijfsleven. 
(19) 
38. DELTA 
Via het DELTA-programma stelt de Gemeenschap een onderzoek in naar de 
mogelijkheden die de technologische ontwikkeling biedt voor 
ieerdoeIe inden. Dit onderzoek betreft in het bijzonder de gezamenlijke 
ontwikkeling van geavanceerde leer techno logieën. Het houdt zich ook bezig 
met het testen en valideren van deze technologieën voor wat betreft het 
bereiken van een hogere standaard, compatibiliteit en kostenvermindering 
waardoor zij tegen een redelijke prijs op de markt zouden kunnen komen. 
(20) 
39. HET DERDE KADERPROGRAMMA VOOR ONDERZOEK EN ONTWIKKELING 
Dit programma behelst zes hoofdactiviteiten die een aantal specifieke 
programmaonderdelen vormen. De permanente actie op het gebied van het 
open afstandsonderwijs wordt gesteund in het kader van de actie die 
getiteld is "Telematicasystemen in sectoren van algemeen belang: flexibel 
en afstandsonderwijs". 
De actie is gericht op de totstandkoming van telematicanetwerken door 
middel van precompetitieve en prenormatieve onderzoek en ontwikkeling. 
(15) PB nr. L 131 van 23.5.1990, blz. 21 
(16) Als gevolg van de zeer recente (mei 1991) oprichting van het Budapest 
Platform for East-West collaboration on distance education 
(Boedapester platform voor samenwerking tussen Oost en West op het 
gebied van het afstandsonderwijs) kan de kans op samenwerking op dit 
gebied groter worden 
(17) PB nr. L 393 van 30.12.1989, blz. 29 
(18) PB nr. L 156 van 21.6.1990, blz. 1 
(19) PB nr. L 206 van 30.7.1989, blz. 20 
(20) PB nr. L 117 van 8.5.1990, blz. 28 
1G 
40. STRUCTUURFONDSEN 
In het kader van de structuurfondsen zal het open afstandsonderwijs 
in het bijzonder een bijdrage tot communautaire initiatieven zoals 
EUR0F0RM(21>, H0RIZ0N<23> en N0W<22>. 
41. EUROPESE OPEN UNIVERSITEIT 
De laatste Jaren zijn verschillende voorstellen voor het oprichten van 
een Europese open universiteit gedaan. Gezien de aanzienlijke 
investeringen die in de bestaande Instellingen voor open en 
afstandsonderwijs gedaan zijn en ook de grote bereidheid tot onderlinge 
samenwerking die zij aan de dag gelegd hebben, ondersteunt de Commissie 
het denkbeeld dat de doeleinden en doelstellingen van een Europese open 
universiteit het beste kunnen worden bereikt vla netwerken tussen de 
bestaande instellingen en niet door de oprichting van een nieuwe 
instelling als zodanig. Derhalve heeft zij deze Instellingen ondersteund 
omdat zij het middelpunt vormen voor het geven van open 
afstandsonderwijs: zij heeft dat met name gedaan via een gepland 
programma voor de gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe opleidingen op 
Europees niveau alsmede door gezamenlijke acties voor puntenoverdracht 
tussen deze instellingen en voor het erkennen van eikaars opleidingen. 
Zo ontwikkelt de Europese Vereniging van Universiteiten voor 
Afstandsonderwijs (EADTU) open-leermodules betreffende de Europese 
Integratie die geschikt zijn voor opname In de academische opleidingen 
van open universiteiten en van de conventionele instellingen voor hoger 
onderwi Js. 
Specifieke actieterreinen 
Met inachtneming van de specifieke rol en verantwoordelijkheden van de 
Lid-Staten ten aanzien van open afstandsonderwijs en -opleiding en de 
inspanningen van de Gemeenschap ter bevordering van een evenwichtige 
ontwikkeling op dit gebied In alle delen van Europa, heeft de Commissie 
positieve ontwikkelingen vastgesteld die gestimuleerd en bevorderd moeten 
worden. 
42. Acties van de Lid-Staten ter versterking van de noodzakelijke 
opleldlngsinfrastructuren in de achterstands-, afgelegen en landelijke 
gebieden van de Gemeenschap. Door een toeneming van het gebruik van open 
afstandsonderwijs en -opleiding In deze communautaire regio's kan de 
toegang tot onderwijs en opleiding aanzienlijk worden verbeterd. 
Oprichting van lokale/regionale studiecentra is een doeltreffend middel 
gebleken om: 
instellingen voor afstandsonderwijs te koppelen aan regionale 
opleldingsconsortia, in het bijzonder om te voorzien in de 
opleidingsbehoeften van de lokale industrie; 
middelen en systemen voor open afstandsonderwijs in te voeren en te 
demonstreren ten einde de lokale industrie meer bewust te maken van 
de mogelijkheden die het open afstandsonderwijs biedt; 
(21) PB nr. C 327 van 29.12.1990, blz. 3 
(23) PB nr. C 327 van 29.12.1990, blz. 9 
(22) PB nr. C 327 van 29.12.1990, blz. 5 
n 
op lokaal niveau te zorgen voor studieondersteuning (advies en 
begeleiding) voor studerenden, in het bijzonder voor personeelsleden 
van ondernemingen die binnen de eigen onderneming een dergelijke 
ondersteuning missen; 
op lokaal niveau open-leermiddel en (van nationale en internationale 
producenten) te verdelen en te leveren. 
43. Acties op communautair niveau ter bevordering van de ontwikkeling van de 
levering van open-leermiddel en in geheel Europa en met name afgestemd op 
de opleidingsbehoeften van het midden- en kleinvedrijf in het bijzonder 
in de belangrijkste industriële sectoren. 
Al profiterend en uitgaand van de ervaring en kennis opgedaan in het 
kader van het COMETT-programma en het in geheel Europa aanwezige COMETT-
UETP-netwerk, maar ook gebruik makend van de resultaten die de Lid-Staten 
op dit gebied hebben bereikt (bijvoorbeeld het "Open Tec"-programma in 
het Verenigd Koninkrijk), dient de Gemeenschap te bevorderen: 
proefprojecten met open afstandsonderwijs die door beroeps- of 
industriële groepen worden gelanceerd ten behoeve van hun personeel; 
deze projecten kunnen zowel worden gebaseerd op nieuwe 
opleidingscursussen en -materialen als op de aanpassing van bestaand 
lesmateriaal dat zijn waarde heeft bewezen, om te voldoen aan de 
eisen van de nieuwe doelpopulat ie-, 
sectoraal gerichte opleidingsactiviteiten op terreinen die voor de 
communautaire economie van strategisch belang zijn, bij voorkeur als 
internationale Joint-venture van instellingen voor afstandsonderwijs 
en de betrokken bedrijven; 
projecten voor de ondersteuning en evaluatie van model-
afstandsopleidingen die door grote bedrijven worden gelanceerd ten 
behoeve van hun toeleveranciers. 
44. Activiteiten ter stimulering en ondersteuning van transnationale 
samenwerking tussen huidige en potentiële instellingen voor open en 
afstandsonderwijs ten einde een ruimer gebruik van de opleidingsprodukten 
te bevorderen. 
In dit verband dient de Commissie te stimuleren: 
de aanpassing van dergelijke produkten aan de lokale eisen, met name 
op taal- en cultureel gebied; 
de oprichting van transnationale telecommunicatiestructuren voor het 
uitwisselen van informatie en het geven van onderwijs, waarbij ook 
gebruik wordt gemaakt van de moderne telecommunicatie- en 
informatietechnologie zoals satellietcommunicatie en 
telemat icanetwerken; 
opleidingsmaatregelen die gericht zijn op de docenten, met als doel 
hun gebruik van methoden voor open en afstandsopleiding te verbeteren 
en zo doende te komen tot optimale methoden; 
"clearingbureau"-activiteiten die bedoeld zijn voor de uitwisseling 
van gegavens op het gebied van kansen en produkten voor open en 
afstandsonderwijs en de oprichting van gegevensbanken op dit gebied, 
een en ander ter bevordering van de kwaliteit en de standaard van 
opleidings- en onderwijssystemen en voor de erkenning van open en 
afstandsopleidingen en de evaluatie daarvan. 
45. Specifieke acties in het kader van het ERASMUS-programma betreffende de 
bevordering van het afstandsonderwijs in het programma voor 
interuniversitaire samenwerking (ICP) die met name gericht zijn op: 
het scheppen van extra mogelijkheden voor studerenden in Europa om 
een Europese dimensie toe te voegen aan hun studie door vanuit het 
buitenland gegeven opleidingen te volgen-, 
het bevorderen van de samenwerking tussen open universiteiten en 
traditionele universiteiten in Europa om te komen tot 
gemeenschappeIiJke studiepakketten; 
het verschaffen van de mogelijkheid aan volwassenen en/of 
deeltiJdstuderenden (die niet in de gelegenheid zijn langere tijd in 
het buitenland te verblijven) om aan het ERASMUS-programma deel te 
nemen ; 
het verbeteren van de kwaliteit van het hoger onderwijs door het 
mogelijk te maken dat externe vakkennis van hoge kwaliteit wordt 
opgenomen in programma's en door het ontwikkelen van multimediakennis 
in instellingen voor hoger onderwijs. 
46. De Commissie profiteert ook van de extra ervaring die met deze 
communautaire acties kan worden opgedaan en kan zo doende de inventaris 
opmaken van de geschikte onderzoek- en ontwikkelingstoepassingen 
inclusief de jongste resultaten op het gebied van op technologie 
gebaseerd leren, en daarbij volledig gebruik maken van de informatie- en 
communicatietechnologie en zorgen voor synergie met de verschillende 
programma's van de Gemeenschap voor onderzoek en ontwikkeling. Deze 
"kruisbestuivings"-procedure zou de Commissie en de Lid-Staten in staat 
stellen bestaande centra voor afstandsonderwijs en -opleiding te helpen 
te komen tot een grotere onderlinge samenwerking ten einde hun ervaringen 
optimaal te gebruiken. 
De Commissie streeft ook naar de bevordering van de samenwerking tussen 
de programma's voor opleiding, onderwijs en onderzoek en ontwikkeling ter 
zake van gemeenschappelijke normen, onderlinge bruikbaarheid van 
programmatuur en compatibiliteit van de hardwaresystemen en de 
op I e i d i ngsme t hodoIog i eën. 
-10) 
47. Het geven van open afstandsonderwijs in geheel Europa op een vrije markt 
verlangt maatregelen ten aanzien van de kwaliteitsbevordering en de 
consumentenbescherm i ng. 
48. Voor de vrije markt zijn eveneens communautaire maatregelen nodig om het 
auteursrecht en verwante rechten te harmoniseren. Het auteursrecht vormt 
de basis voor de intellectuele schepping. Het auteursrecht beschermen 
betekent ervoor zorgen dat de creativiteit bewaard blijft en wordt 
ontwikkeld, in het belang van de auteurs, de culturele sector, de 
verbruikers en uiteindelijk de samenleving als geheel. De verwante 
rechten onderstrepen deze doelstellingen op allerlei manieren en wei in 
het bijzonder doordat zij voor de mensen die in de verstrekking van deze 
culturele goederen en diensten investeren een behoorlijk rendement 
garanderen. 
De voltooiing van de interne markt verlangt dat indien auteurs en andere 
bezitters van rechten hun rechten in de Lid-Staten willen uitoefenen, zij 
een identieke mate van bescherming krijgen. Aldus worden de toekenning 
van een recht en de daadwerkelijke uitoefening ervan steeds meer aan 
elkaar gekoppeld. 
De veranderingen die de technologische vooruitgang heeft meegebracht 
maken het dringend noodzakelijk de bescherming van het auteursrecht en 
verwante rechten te verbeteren. 
Momenteel is een reeks wettelijke maatregelen, studies en andere acties 
in voorbereiding.*24) De voornaamste besluiten en richtlijnen moeten 
voor 31 december 1992 worden goedgekeurd. 
Conclusie 
49. Bij de opstelling van dit memorandum heeft de Commissie rekening gehouden 
met de standpunten van de ministers van Onderwijs zoals die naar voren 
zijn gebracht tijdens de vergadering van de Raad van 31 mei 1990 in 
Brussel en van 8 november 1990 in Siena. Zij heeft het standpunt en de 
adviezen van de werkgroep van nationale deskundigen inzake open 
afstandsonderwijs die op verzoek van de Raad was opgericht, nauwkeurig 
bestudeerd. Ook heeft zij gebruik gemaakt van de studies die deskundigen 
te haren behoeve hebben verricht en van de studies en verslagen van de 
Raad van Europa en de OESO. 
De Commissie is ervan overtuigd dat het open afstandsonderwijs een 
essentiële rol kan spelen bij de verbetering van de toegang tot onderwijs 
en opleiding voor alle Europese burgers. Op basis van de discussies 
kunnen de Raad en de ministers belast met het beleid inzake onderwijs en 
opleiding de Commissie verzoeken specifieke beleidsmaatregelen te treffen 
en acties te ondernemen op communautair niveau. 
(24) Groenboek over het auteursrecht en de uitdaging van de technologie 
(C0M(88) 172 def. van Juni 1988) en het Vervolg op het Groenboek: 
werkprogramma van de Commissie inzake het auteursrecht en verwante 
rechten (COM)(90) def. van 17 Januari 1991). 

2. o 
ISSN 0254-1513 
COM(91)388def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-91-435-NL-C 
ISBN 92-77-76269-1 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
1^2985 Luxemburg