Advies van het Comité van de Regio's over "Diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland"

(97/C 215/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gelet op zijn besluit d.d. 12 juni 1996 om, overeenkomstig artikel 198 C, vierde alinea, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, een advies uit te brengen over "Diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland", en dit advies te laten voorbereiden door commissie 2 (Landinrichting, Land- en bosbouw, Jacht, Visserij, Zee en Bergstreken);

gelet op het ontwerp-advies (CDR 3/97 rev.), dat op 12 februari 1997 door commissie 2 is goedgekeurd (rapporteur: Perkkiö),

heeft tijdens zijn 17e zitting van 12 en 13 maart 1997 (vergadering van 12 maart) met algemene stemmen het volgende advies goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Bij onderlinge vergelijking van de Europese plattelandsgebieden treden heel grote verschillen aan het licht. Wanneer echter naar de ontwikkeling van het platteland wordt gekeken, openbaren zich een aantal gemeenschappelijke, algemeen Europese trekken, die te maken hebben met de ingrijpende veranderingen in de structuur van het platteland. Een van die veranderingen is de ontvolking. In 1988 was het percentage mensen dat op het platteland woonde, nog maar 18 % van de totale bevolking, tegen 29 % in 1965. Vooral de bewoners van perifere plattelandsgebieden (doelstellingen 1-, 5b- en 6-regio's) zijn naar de stad getrokken, omdat daar betere kansen zijn om werk te krijgen.

1.2. De bevolking van het platteland vergrijst. Terwijl het actieve deel van de bevolking naar de stad trekt, blijven de ouderen achter op het platteland. Bovendien neemt ook in de bevolking als totaal het percentage ouderen toe, want de gemiddelde leeftijd wordt hoger en de lagere leeftijdsklassen nemen in omvang af.

1.3. De problemen op het platteland variëren per regio naar gelang de bijzondere regionale en lokale omstandigheden. Het algemene probleem van de dorpen in de dunbevolkte gebieden van Noord-Europa is de ontvolking, vooral het wegtrekken van vrouwen naar elders. Voor de zuidelijke delen van Europa is het weer typisch dat de vrouwen in de dorpen blijven, terwijl de mannen elders werk gaan zoeken. Daarentegen is bijvoorbeeld in bepaalde sectoren in Beieren het wonen op het land in trek, omdat pendelen daar dank zij de goede wegen en relatief korte afstanden gemakkelijk is.

1.4. Het verdwijnen van de dienstverlening op het platteland is een algemeen Europees verschijnsel. In dunbevolkte gebieden concentreren de diensten zich in ver verwijderde centra, waar men zich heen dient te begeven. Forensen van hun kant maken gebruik van de dienstverlening in de centra waar zij werken. In beide gevallen betekent dit dat er niet voldoende klanten zijn voor de dienstverlening op het platteland en in de dorpen. En naarmate de dienstverlening verder weg is, moet er meer gereisd worden, waardoor het verkeer en ten gevolge daarvan ook de milieuproblemen toenemen.

1.5. De verkrijgbaarheid van diensten op het platteland zou veilig gesteld dienen te worden, om te bereiken dat ook onaantrekkelijke en perifere regio's bewoond blijven. Ontvolking van perifere gebieden betekent dat een kant en klare infrastructuur onbenut wordt gelaten. Wil men dat de dienstverlening op het platteland behouden blijft, en dus ook dat dit bewoond blijft, dan zijn er beslist nieuwe beleidsstrategieën nodig, van het niveau van de EU naar dat van de dorpen en individuen. Ontwikkeling en instandhouding van diensten die tegemoetkomen aan de behoeften van de plattelandsbewoners, vergen een herorganisatie van de werkzaamheden en het creëren van nieuwe vormen van financiële steun. Er dient o.m. aandacht te worden besteed aan de toegankelijkheid en continuïteit van diensten op de lange termijn. Daarbij is de betekenis voor de openbare dienstverlening in o.a. perifere plattelandsgebieden groter dan die in plattelandsgebieden nabij stedelijke centra. Bij de verlening van diensten zou de voorkeur moeten uitgaan naar de zg. gecombineerde dienstverlening, waarbij ook de rentabiliteitsdrempel van afzonderlijke diensten lager komt te liggen.

1.6. De dienstverlening en daarmee gepaard gaande nieuwe werkzaamheden zijn de laatste decennia de snelst groeiende sector geweest en vormen op dit ogenblik in de EU als geheel de sector met de meeste banen. De groei zal zich naar verwachting nog voortzetten, hetgeen ook voor het platteland nieuwe mogelijkheden betekent. Oorzaken hiervan zijn de grotere vraag naar verzorgende diensten, de toename van de vrije tijd en de mogelijkheden die de technologische ontwikkeling met zich mee brengt. Ook de eisen zijn veranderd. Voor het platteland wordt een dienstverlening gevraagd die gelijkwaardig is aan die in de stad.

1.7. Kenmerkend voor de werkgelegenheid in de dienstverlenende sector zijn het grote aantal vrouwelijke arbeidskrachten, het grote aandeel deeltijdwerkers in deze sector t.o.v. andere sectoren, en het beginsel van het "zelf genereren van werk". Als het gaat om een niet door de overheid georganiseerde vorm van sociale of educatieve dienstverlening, is het de ondernemer die zichzelf en eventueel nog enkele andere personen werk verschaft. Deze bijzonderheden bieden perspectieven voor ontwikkeling van de sector, maar leveren ook problemen op, die om een oplossing vragen.

1.8. Een belangrijke factor waar terdege rekening mee moet worden gehouden, zijn de verschillen tussen de regio's, die elk hun eigen sterke en zwakke kanten hebben. Daarom dient regionale ontwikkeling te stoelen op de eigen, specifieke situatie van de regio. Bij het ontwikkelen van reeds bestaande diensten en creëren van nieuwe werkzaamheden is het echter wel zaak, dat men zich rekenschap geeft van de kansen die er daarnaast zijn voor het ontstaan van geheel nieuwe werkgelegenheid. Het ongebruikte potentieel aan mensen en organisaties in elke regio afzonderlijk dient onderwerp van studie te zijn, evenals de mogelijke behoeften aan dienstverlening, waar men zich in de praktijk nog niet van bewust is. Als hierover duidelijkheid is verschaft, dienen zich per regio en lid-staat tal van praktische oplossingen en beleidsvormen aan, waarop zowel de economische situatie en de economische structuur van de regio als de cultuur, tradities en politieke situatie in het land of de regio van invloed zijn.

2. Vooruitzichten voor het ontwikkelen van diensten en nieuwe activiteiten op het platteland

Algemeen

2.1. Activiteiten die stoelen op het nemen van plaatselijke initiatieven, waarbij uitgegaan wordt van de eigen, karakteristieke bijzonderheden van de regio, hebben een duurzame basis. Naar de mening van het Comité heeft de Commissie op lovenswaardige wijze dit zg. bottom-up-beginsel, evenals het subsidiariteitsbeginsel, aan bod laten komen bij de behandeling van de documenten met de verschillende doelstellingenprogramma's, en bij haar inspanningen om meer gewicht te geven aan de beleidsprincipes van de verschillende EU-initiatieven, vooral het Leader-programma.

2.2. Er bestaat een brede waaier van diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland. Op basis van plaatselijke initiatieven kan er van alles ontwikkeld worden: werkzaamheden die aansluiten bij het dagelijkse leven, diensten die de kwaliteit van het bestaan verbeteren, diensten op het gebied van cultuur en vrijetijdsbesteding en werkzaamheden op het terrein van milieuzorg.

2.3. Voorbeelden van werkzaamheden die bij het dagelijkse leven aansluiten, zijn diensten op het gebied van kinderverzorging, de bejaardenzorg, de thuiszorg en de organisatie van opleidingen. Diensten die de kwaliteit van het leven verbeteren, liggen o.a. op het terrein van winkels en vervoer. Deze sectoren bieden vooral vrouwen die actief willen zijn op het platteland, nieuwe arbeidsmogelijkheden. Als het in perifere plattelandsgebieden niet mogelijk is, te garanderen dat de bewoners zich op traditionele wijze, via het openbaar vervoer, kunnen verplaatsen, kan er aan andere oplossingen worden gedacht, zoals een systeem van beltaxi's (Frankrijk en Finland) of multitransport-coöperaties (Italië). Een goed voorbeeld zijn ook de als vorm van openbaar vervoer gebruikte transportdiensten van de posterijen (Ierland en Noord-Ierland). Toerisme, levering van culturele diensten en zorg voor het culturele erfgoed leveren arbeidsplaatsen op in het gebied van cultuur en vrijetijdsbesteding.

2.4. De toenemende milieuverontreiniging en de daaruit voortvloeiende bewustwording omtrent de betekenis van het milieu, zullen het aantal arbeidsplaatsen in de sector van de milieu-dienstverlening doen toenemen. Voorbeelden hiervan zijn de inzameling en recycling van afvalstoffen en de bescherming en instandhouding van landschapsgebieden, alsmede de verbinding hiervan met het plattelandstoerisme (België, Ierland, Frankrijk).

Problemen bij en belemmeringen voor het ontwikkelen van diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland

2.5. Op het ontstaan en de reorganisatie van diensten in de lid-staten van de EU zijn diverse factoren van invloed. Het openbaar bestuur is vaak te zeer op sectorale basis georganiseerd, waardoor het ontstaan van nieuwe innovatieve bestuursmodellen en dienstverleningsstructuren wordt verhinderd. Ingewikkelde wetgeving kan een onoverkomelijk bezwaar zijn voor een kleine beginnende onderneming, als er geen adviserende hulp wordt geboden.

2.6. Het van de grond komen van dienstverlenende ondernemingen kan ook worden vertraagd door financiële factoren. Veel diensten zijn arbeidsintensief, waardoor de loon- en nevenkosten oplopen. Bovendien is van degenen die om de diensten vragen, lang niet iedereen even goed in staat om te betalen voor het geleverde werk. Een sector met hoge arbeidskosten is evenmin aantrekkelijk voor investeerders, terwijl kleine ondernemingen van hun kant ook niet in staat zijn om garanties te bieden aan financierders. Daarom is het moeilijk om risicokapitaal aan te trekken voor het oprichten van een onderneming alsmede bedrijfskapitaal voor de aanloopfase.

2.7. Ook onderwijsfactoren kunnen een belemmering zijn voor het zich ontwikkelen van dienstverlenende sectoren. Sectoren die veel deeltijdarbeid eisen (zoals toerisme), stimuleren de werknemers niet om zich te scholen. Daarentegen zijn een groot aantal ondernemingen op het platteland op velerlei gebied actief, zodat er van de ondernemers veelzijdige vaardigheden worden vereist, terwijl de opleiding te veel toegespitst is geweest op specialisering. Een systeem van zg. permanente educatie is dan ook onontbeerlijk, opdat ondernemers in de veranderende maatschappij hun vakkennis op peil kunnen houden. Bij de scholing mag het accent niet uitsluitend op technische bekwaamheden liggen, maar moet er ook aandacht zijn voor menselijke relaties (sociale vaardigheden e.d.).

2.8. Het onderwijs is nog altijd in veel gevallen te zeer op de theorie gericht. Zowel bij het beroepsonderwijs als in de opleidingsfasen van de ontwikkelingsprojecten zou de kennis die door scholen geleverd wordt, gecombineerd moeten worden met ervaringen van de werkvloer en met resultaten van onderzoek, opdat er een geheel ontstaat waarbij ondernemer en werknemer beiden gebaat zijn.

2.9. Ook problemen met betrekking tot de wetgeving in verschillende landen kan de ontwikkeling van arbeidsplaatsen in de dienstverlenende sector tegenwerken. Nieuwe ondernemingen op het platteland zijn vaak op velerlei gebied actief. Door onvoldoende kennis en financiële middelen ondervinden deze ondernemingen moeilijkheden bij het vinden van oplossingen voor alle ingewikkelde problemen op het gebied van belasting, financieringssystemen en systemen voor controle op de kwaliteit van produkten. Desondanks verdient de kwaliteit van de dienstverlening bijzondere aandacht, aangezien het hier veelal om werkverrichtingen gaat die rechtstreeks op andere mensen zijn gericht.

Voorbeelden van geslaagde oplossingen

2.10. Voor de hierboven genoemde financiële problemen zijn op plaatselijk niveau oplossingen gevonden, zoals het gebruik van vouchers als betaalmiddel (b.v. in Frankrijk in de bejaardenzorg) en een fonds voor risicokapitaal ten behoeve van kleine ondernemingen. Als goed voorbeeld zou ook de in Finland ingevoerde vorm van steun voor kleine ondernemingen, speciaal voor vrouwelijke ondernemers in de dienstverlenende sector, kunnen dienen.

2.11. Op nationaal niveau kan er ook gebruikt worden gemaakt van fiscale middelen, van verlaging van de loonnevenkosten of van subsidies die hetzij direct aan de gebruiker van een dienst, hetzij aan de verlener ervan worden toegekend. Werkzaamheden die gedeeltelijk uit de overheidsmiddelen worden gefinancierd, zijn qua kosten-batenverhouding vaak voordeliger dan puur openbare dienstverlening (b.v. verzorging van bejaarden thuis of in een centrum, of door landbouwers en niet door loonwerkers uitgevoerd werk op het vlak van landschapsbeheer).

2.12. Plaatselijke, binnen het Leader-initiatief actieve beleidsgroepen hebben oplossingen gevonden voor de financiële problemen, o.a. door het stichten van op velerlei gebied actief zijnde ondernemingen, waar de meer rendabele activiteiten de minder rendabele ondersteunen. In door vrouwen gerunde Leader-groepen zijn innovatieve combinaties, waarin gezondheidszorg, crèches en dienstverlening op het gebied van onderwijs geïntegreerd zijn, van de grond gekomen, zodat vrouwen naar hun werk kunnen gaan, kunnen telewerken of werkzaam kunnen zijn in hun onderneming (Ierland en Wales).

2.13. Samenwerking tussen openbare en particuliere sector biedt mogelijkheden voor een betrouwbare organisatie van de dienstverlening. Openbare dienstverlening kan geprivatiseerd of overgeheveld worden naar een maatschappelijke instantie zonder dat de openbare sector zijn greep op de organisatorische verantwoordelijkheid verliest. Een goed voorbeeld hiervan is het regelen van diensten via een systeem van onderaanbesteding. In Ierland zijn bij het ontwikkelen van nieuwe actiemodellen goede ervaringen opgedaan met het oprichten van relatief onafhankelijk opererende, lokale "bedrijfschappen", waarin zowel de openbare als de particuliere sector vertegenwoordigd zijn.

Mogelijkheden die door de informatiemaatschappij worden geboden

2.14. Ook bij de plattelandsontwikkeling zouden de door de informatiemaatschappij geboden mogelijkheden doelmatiger moeten worden benut dan nu het geval is. Dienstverlening op het vlak van informatietechniek kan via een p.c. rechtstreeks bij de mensen thuis plaatsvinden (b.v. bankzaken en inkopen), hetgeen ook de dienstverlening in perifere gebieden toegankelijker maakt. De financiële middelen en kennis zijn echter niet altijd toereikend voor de aanschaf en het doeltreffend gebruik van p.c.'s.

2.15. Op het platteland zouden meer servicecentra van het zg. telecottage-type moeten worden opgericht, waar de mogelijkheid wordt geboden om onder begeleiding gebruik te maken van de via informatienetwerken verkrijgbare diensten. Dit zou de toegankelijkheid van de dienstverlening aanzienlijk verbeteren. Telecottages functioneren in Finland al sinds de jaren '80, maar hun onofficiële status was een obstakel voor een gebruikmaking ervan op grotere schaal. Telecottages zouden ofwel ontwikkeld dienen te worden tot ondernemingen die op bedrijfseconomische grondslag opereren, ofwel tot dienstencentra die gedeeltelijk uit de algemene middelen worden gefinancierd. Telecottages resp. telewerkcentra kunnen opereren als centra voor gecombineerde diensten of samengevoegd worden tot onderdeel van de dienstverlening van scholen en bibliotheken op informatiegebied.

2.16. De informatiemaatschappij biedt ook nieuwe mogelijkheden voor telewerken, dat ofwel in een telecottage ofwel in de eigen onderneming plaatsvindt. Naarmate telewerken meer ingang vindt, neemt het verkeer af, groeit het aandeel van de beroepsbevolking op het platteland en ontstaat er meer behoefte aan plaatselijke dienstverlening. Nog niet alle mogelijkheden van telewerken zijn onderzocht (b.v. onderwijs en ziekenzorg), zodat er bij plattelandsontwikkeling ook voor de verdere introductie van telewerk nog veel ruimte is.

3. Algemene conclusies

3.1. Het Comité van de Regio's waardeert de door de communautaire initiatieven Leader I en II mogelijk gemaakte maatregelen ter ontwikkeling van diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland. De uitgangspunten van het communautaire initiatief inzake de toekenning van financiële steun aan de groepen voor plaatselijke ontwikkeling - het bottom-up-principe, innovatiegerichtheid, het vermogen als model te fungeren en overdraagbaarheid van kennis - zijn naar de mening van het Comité belangrijke principes. Op deze wijze worden op lokaal niveau, b.v. dat van de dorpen, het eigen initiatief, de samenwerking en de ideeënrijkdom gestimuleerd. Het Comité is van mening dat de Leader-projecten en Leader-programma's op efficiëntere wijze kunnen worden verwezenlijkt, als zij beter worden afgestemd op de doelstellingen van de structuurfondsen of de "geïntegreerde aanpak", zoals geformuleerd in punt 2 van de Verklaring van Cork.

3.2. Een van de manieren waarop een innovatief beleid zich manifesteert, is de uitvoering van projecten met nieuwe partners. Aldus kan o.m. een goed functionerend model voor de taakverdeling tussen openbare en particuliere sector en tussen verschillende administratieve sectoren worden verkregen. Het Comité van de Regio's legt er dan ook de nadruk op dat, ongeacht de aard van de dienst, efficiency niet het overheersende en voornaamste criterium mag zijn, maar dat er tevens aandacht dient te worden besteed aan de invullingen algehele toegankelijkheid van de sociale dimensie der dienstverlening, hetgeen niet altijd verwezenlijkt kan worden door een dienstverlenende instantie die louter op particuliere en commerciële grondslag opereert.

3.3. Het Comité van de Regio's stelt met tevredenheid vast, dat de Commissie bij de behandeling van de documenten met de doelstellingenprogramma's voor de verschillende regio's (1, 5b en 6) aandacht heeft besteed aan verwezenlijking van het bottom-up-principe. Op deze wijze kan er voor de regio's een samenwerkingsverband in het leven worden geroepen, met deelname van degenen die de plaatselijke behoeften bestuderen en degenen die informatie verspreiden, alsmede van actoren die fungeren als bemiddelaar tussen degenen die werk aanbieden en erom vragen, en als instigator van nieuwe ontwikkelingsprojecten.

3.4. Het Comité van de Regio's is tevreden over de inhoud van het Vierde Kaderprogramma voor Onderzoek en Onderwijs (1994-1998), vooral op het punt van telecommunicatietechnieken en -diensten, want deze projecten maken de realisering van experimenten met telewerken en onderwijs op afstand mogelijk. Ook bij de voorbereiding van het Vijfde Kaderprogramma zou rekening dienen te worden gehouden met deze punten als werkzaamheden die voor financiering in aanmerking komen.

3.5. De Commissie heeft een Mededeling opgesteld over een Europese strategie ter aanmoediging van plaatselijke ontwikkeling en werkgelegenheidsinitiatieven (). Naar de mening van het CvdR worden hierin op veelzijdige wijze de mogelijkheden en maatregelen ter ontwikkeling van 17 verschillende sectoren belicht, ook vanuit het oogpunt van diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland. Het is de taak van de Commissie om bij te dragen tot uitvoering van de in de Mededeling voorgestelde maatregelen, d.m.v. eigen beslissingen en steun aan de lid-staten in hun streven de door henzelf genomen maatregelen in de geest van het subsidiariteitsprincipe uit te voeren.

4. Voorstellen van het Comité van de Regio's om de ontwikkeling van diensten en nieuwe werkzaamheden op het platteland te bevorderen

4.1. Het Comité van de Regio's roept de instellingen van de EU op tot steun aan het eigen initiatief op regionaal en lokaal niveau ter ontwikkeling van de dienstverlening op het platteland, door de procedures voor het aanvragen en in behandeling nemen van proefprojecten en projecten voor experimenten en onderzoek te vereenvoudigen en versnellen.

4.2. Het Comité roept de Commissie op, bijzondere aandacht te besteden aan de mate waarin de documenten met de verschillende regionale programma's in de praktijk ook werkelijk leiden tot verbetering van de kwalitatieve kant der dienstverlening, b.v. via het creëren van kwaliteitssystemen en kwaliteitscontrole.

4.3. Het Comité verzoekt de Commissie, stappen te ondernemen om de minimumeisen die gesteld worden aan de kwaliteit van het werk van ondernemingen die verschillende diensten, zg. gecombineerde diensten, leveren, op EU-niveau aan te scherpen.

4.4. Het Comité verzoekt de Commissie, een aanzet te geven tot het treffen van maatregelen ter verbetering van de informatieoverdracht betreffende de verschillende, bij de uitvoering van communautaire initiatieven zoals Leader, NOW en MKB) ontstane methoden om diensten en werkzaamheden te organiseren. Hiervoor moeten voldoende middelen beschikbaar worden gesteld uit de technische steun voor de programma's. Tegelijkertijd dienen de door de nationale Leader-netwerken en het gemeenschappelijke Leader-waarnemingspunt (AEIDL) verzamelde gegevens doelmatiger te worden benut, waarbij reeds nu, in het licht van de discussie over de herziening van het structuurbeleid, nagedacht dient te worden over taken, structuur, kosten en toekomst van deze instellingen.

4.5. Het Comité roept de Europese instellingen op, de lid-staten aan te sporen tot maatregelen ter verwezenlijking van een beleid à la Leader en van andere plaatselijke initiatieven op nationale grondslag, opdat er nieuwe innovatieve methoden op het gebied van dienstverlening ontstaan. De aandacht dient met name uit te gaan naar de toegankelijkheid van de dienstverlening en naar een oplossing voor het probleem van de taakverdeling tussen openbare en particuliere sector.

4.6. Naar de mening van het Comité dienen de lid-staten, in het geval van kleine dienstverlenende ondernemingen, gestimuleerd te worden bij het vinden van nieuwe oplossingen ter vereenvoudiging en verlaging van belastingen en de loonnevenkosten.

4.7. Het Comité dringt bij de Commissie aan op stappen ter verbetering van de stelsels van fondsen voor risicokapitaal ten behoeve van dienstverlenende ondernemingen, teneinde te bereiken dat deze net zo goed gaan functioneren als de stelsels die gebruikelijk zijn voor goederen producerende ondernemingen. Dit is vooral van belang als het gaat om ondernemingen op het platteland, die op velerlei gebied actief zijn.

4.8. Naar de mening van het Comité zou de Commissie extra maatregelen moeten nemen om op EU-niveau oplossingen te vinden, die ertoe leiden dat ook in dunbevolkte regio's de telecommunicatienetwerken beter benut gaan worden (b.v. verlaging van aanlegkosten). Zowel op EU-niveau als op dat van de afzonderlijke lid-staten zou gezocht dienen te worden naar oplossingen voor de problemen die de nieuwe technologieën op het vlak van databescherming met zich mee brengen.

4.9. Het Comité roept de Commissie op, zowel bij de vernieuwing van de structuurfondsen als de herdefiniëring van de doelstellingenregio's, rekening te houden met het feit dat de scheidslijnen tussen de regio's duidelijk wijzen op een eigen specifiek karakter en eigen problemen van de afzonderlijke regio's, en dat daarom de voor het ontwikkelen van diensten belangrijke samenwerkingsverbanden, en andere initiatieven ter ondersteuning van het plaatselijk voorhanden potentieel, om een goede coördinatie vragen. Tegelijkertijd dienen de activiteiten van de verschillende fondsen in elke doelstellingenregio beter gecoördineerd te worden dan nu het geval is (cf. het rural package-model), opdat een optimale interactie tot stand komt. Voor elke plattelandsregio dient een document met een apart programma te worden opgesteld, i.p.v. een document met verschillende programma's (zoals voor regio's die onder de doelstellingen 3, 4, 5a en 5b vallen).

4.10. Het Comité staat achter het in de Verklaring van Cork voorgestelde programma voor plattelandsontwikkeling (). De maatregelen, zoals in deze Verklaring geopperd, gaan dezelfde richting uit als de in het onderhavige advies gepresenteerde doelstellingen en maatregelen.

Brussel, 12 maart 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() COM (95) 273 def.

() PB nr. C 116 van 14. 4. 1996, blz. 46.