COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 18.11.1997 
COM(97) 550 def. 
97/0302 (CNS) 
Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector 
(1998-2002) 
en 
BEGELEIDENDE MAATREGELEN 
(ingediend door de Commissie) 

INHOUDSOPGAVE 
INLEIDING - 3 
1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID 7 
1.1 Algemene opzet 7 
1.1.1 Horizontale acties 7 
1.1.2 Thematische programma's 7 
1.1.3 Coördinatie tussen de energiecomponenten van andere communautaire programma's en 
beleidsinitiatieven 8 
1.2 Structuur van het kaderprogramma 8 
1.2.1 Regelgeving 8 
1.2.2 Organen 9 
1.2.3 Beheer en controle 9 
1.3 De acties en programma's 10 
1.3.1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II) 10 
1.3.2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III) 12 
1.3.3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een strategie en een communautair 
actieplan op dit gebied (zie bijlage IV) 15 
1.3.4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V) 16 
1.3.5 Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI) 18 
1.3.6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid, industriële samenwerking met 
Rusland, vervoer van radioactief materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handelXzie 
bijlage VII) 19 
1.4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire programma's en beleidsonderdelen 22 
1.4.1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling 22 
1.4.2 Trans-Europese energienetwerken 22 
1.4.3 Andere beleidsonderdelen of programma's 23 
1.5 Algemene financiële elementen 23 
2. VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE VERSCHILLENDE 
' COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN 25 
CONCLUSIES : 26 
BIJLAGEN 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKIN VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een 
meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector 
(1998 - 2002) 
en begeleidende maatregelen 
TOELICHTING 
INLEIDING 
Binnen de instellingen is bij de besprekingen over de energiesector herhaaldelijk 
aangedrongen op de invoering van een kaderprogramma voor acties binnen de 
context van het energiebeleid; uiteindelijk is daartoe een formeel verzoek aan de 
Raad gericht1. Bij de bespreking van de mededeling van de Commissie "Overzicht 
van beleid en maatregelen op energiegebied''1, hebben het Europees Parlement3 en 
het Economisch en Sociaal Comité4 zich in dezelfde zin uitgesproken. 
Op de ontwikkelingen op het gebied van de energievoorziening, een sector die van 
primair belang is voor de economie van de Unie en het welzijn van haar burgers, 
moet worden gereageerd met een aangepaste energiestrategie. Uit het tijdens de top 
van Denver genomen besluit om in het voorjaar van 1998 een G8-bijeenkomst te 
organiseren die uitsluitend over energie zal gaan, blijkt nog eens ten overvloede 
welk belang aan deze sector en de hele daarmee samenhangende problematiek moet 
worden gehecht. 
Uit de mededeling van 23 april 1997 "Overzicht van beleid en maatregelen op 
energiegebied', die op uitdrukkelijk verzoek van de Raad werd opgesteld, komt 
duidelijk de volgende situatie naar voren: 
(1) De Unie krijgt in toenemende mate te maken met belangrijke 
uitdagingen op het gebied van energiestrategie: 
(a) Indien de huidige tendensen aanhouden en geen maatregelen 
worden genomen, zou in 2020 de afhankelijkheid van externe 
bronnen voor de energievoorziening, die momenteel 50% 
bedraagt, kunnen oplopen tot 80% voor steenkool, 70% voor 
aardgas en 90% voor aardolie. Naar het zich laat aanzien zullen 
aardgas en aardolie voorlopig de belangrijkste energiebronnen voor 
Europa blijven. Deze afhankelijkheid wordt voorts bepaald door 
een geopolitieke context waarvan de ontwikkeling moeilijk te 
voorspellen is; in dit verband dient te worden vermeld dat de groep 
"Analyse en Planning van de Raad (COPLA) van het politiek 
1 Resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese 
Unie" (PB nr C 224 van 1.8.1996) en Verordening (EG) nr 701/97 van de Raad tot vaststelling van 
het SYNERGY-programma (PB nr L 104 van 22.4.1997). 
2 COM(97) 167 def. van 23.4.1997. 
3 Referentie EP 
4 Referentie ESC 
3 
comité van het GBVB opdracht heeft gekregen bij zijn 
werkzaamheden in de tweede helft van 1997 aandacht te besteden 
aan het belang van de nieuwe geopolitieke situatie op 
energiegebied voor de Europese Unie. Een op een betrouwbare 
voorziening gerichte strategie die gebaseerd is op diversifiëring van 
het energiepakket en bevordering van in de Unie voorkomende 
duurzame energiebronnen, en gecombineerd wordt met een 
efficient energiegebruik, is dan ook noodzakelijk. Daarbij hoort ook 
versterking van de internationale samenwerking en ontwikkeling 
van de infrastructuur van de Trans-Europese energienetwerken die 
de Unie verbinden met externe leveranciers. 
(b) De noodzaak het concurrentievermogen van de bedrijven in de 
Unie krachtig te ondersteunen, die te vaak in het nadeel zijn door 
hogere energiekosten dan die waarmee hun niet-Europese 
concurrenten, met name in Amerika, te maken hebben (zo hebben 
bijvoorbeeld in de chemiesector de Europese bedrijven naar 
schatting 45% meer energiekosten dan hun Amerikaanse 
tegenhangers); 
(c) De noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de 
energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg; daarbij moet 
rekening worden gehouden met de bezorgdheid die leeft onder de 
Europese burgers en de door de Gemeenschap aangegane 
internationale verplichtingen. De verontrustende omvang van de 
verontreiniging in het hart van de grote Europese steden en het 
effect van de klimaatverandering op het milieu en de 
volksgezondheid confronteren de regeringen en de burgers 
rechtstreeks met de dringende noodzaak verreikende maatregelen 
te nemen ten aanzien van de keuzes die op energiegebied moeten 
worden gemaakt. De thans aan de gang zijnde besprekingen in het 
kader van het Raamverdrag inzake klimaatverandering en de 
maatregelen die na de Conferentie van Kyoto zullen moeten 
worden genomen, maken dit nog eens extra duidelijk. Deze 
besluitvorming vereist een grondige omslag in de 
consumptiecultuur die moet worden gerealiseerd door een op 
sturing van vraag en aanbod gericht beleid. 
(2) De Gemeenschap ontplooit een groot aantal activiteiten op 
energiegebied, maar deze zijn verspreid: 
(a) hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse 
tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette 
programma's5; 
(b) hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals 
milieu, fiscaliteit, externe betrekkingen6, interne markt, 
structuurbeleid, onderzoek en zelfs landbouwbeleid. 
5 SAVE, ALTERNER, SYNERGY 
Deze situatie is het resultaat van de ontwikkeling die de aanpak van de 
milieuproblematiek binnen de Gemeenschap in de loop van de tijd heeft 
doorgemaakt en van het streven deze complexe problematiek in al zijn facetten 
recht te doen. De daartoe ontwikkelde instrumenten hebben hun deugdelijkheid 
bewezen en het functioneren daarvan is over het geheel genomen bevredigend te 
noemen. Een dergelijke versnippering heeft echter bepaalde consequenties: 
• een zekere mate van ondoorzichtigheid voor de betrokken partijen; 
• het risico van overlappingen; 
• het risico van gebrek aan samenhang tussen de verschillende acties; 
• beheersproblemen; 
• een niet altijd optimaal gebruik van de middelen; 
• gemiste kansen voor het bereiken van synergie en maximale 
complementariteit van acties. 
Om op doeltreffende wijze te kunnen reageren op de uitdagingen en moeilijkheden 
die het communautair energiebeleid het hoofd moet bieden, dient het zowel meer 
geconcentreerd als beter geïntegreerd te zijn. De totstandbrenging van de interne 
markt voor gas en elektriciteit, met een concurrentiegerichte en open markt als 
uitgangspunt, is in dit opzicht een doorslaggevende factor. 
Wat de door de Gemeenschap ondernomen acties betreft, is concentratie van de 
activiteiten de basisvoorwaarde voor een doeltreffend beleid. Voor de energiesector 
betekent dit dat het beleid moet worden toegespitst op de volgende drie prioritaire 
doelstellingen: 
• continuïteit van de voorziening; 
• concurrentievermogen; 
• milieubescherming. 
Elke energiemaatregel, ongeacht of deze in het kader van het eigenlijke energiebeleid 
wordt genomen of onder een andere beleidstak van de Gemeenschap valt, meet deze 
doelstellingen helpen bereiken. 
Een louter "operationele" benadering van elk van deze doelstellingen zou echter snel 
zijn beperkingen laten zien en zou zelfs tot onderling tegenstrijdige maatregelen 
kunnen leiden. Gezien de complexe situatie waarin het energiebeleid moet worden 
toegepast, moet meer dan op enig ander terrein worden gestreefd naar een 
bevredigend evenwicht tussen de verschillende politieke, economische en sociale 
belangen. Alleen door een werkelijk geïntegreerde aanpak kan op adequate wijze 
rekening worden gehouden met alle aspecten van de op te lossen problemen, zoals 
Met name de energiehoofdstukken van de programma's PHARE en TACIS. 
5 
met name is gebleken bij de strategie die is gekozen voor de tenuitvoerlegging van 
het Auto-Oil-programma. 
Significant is ook dat in Agenda 2000 wordt gesteld dat de externe dimensie van het 
communautaire beleid - onder andere op energie- of milieugebied - meer dan ooit 
een integrerend onderdeel van de externe betrekkingen van de Gemeenschap moet 
worden. 
Het energiebeleid moet een hogere prioriteit krijgen. Om maximaal van de door de 
Unie verleende steun te profiteren moeten acties met betrekking tot het energiebeleid 
ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de volgende richtsnoeren: 
• verplichting voor elke communautaire actie een rechtstreekse bijdrage te 
leveren aan het bereiken van een of meer van bovengenoemde 
prioritaire doelstellingen; 
• aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een 
energiecomponent; 
• bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen 
de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten, met volledige 
inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel; 
• vermogen snel in te spelen op ontwikkelingen; 
• verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures; 
• intensivering van de acties naar gelang van de prioriteiten en behoeften. 
Tenslotte is het van belang dat deze op samenhang en coördinatie gerichte 
benadering wordt toegepast op alle niveaus: 
• binnen het eigenlijke energiebeleid van de Gemeenschap: het 
kaderprogramma "Energie" wordt binnen deze context opgezet (zie 
hoofdstuk 1); 
• tussen de energiecomponenten van verschillende andere communautaire 
beleidstakken, door de totstandbrenging van een passende structuur 
binnen de Commissie (zie hoofdstuk 2) en versterking van de bestaande 
coördinatie; 
• met de lidstaten en de betrokken partijen7. 
Ook zal worden gezorgd voor een complete en samenhangende beeldvorming van 
het kaderprogramma naar de buitenwereld toe. Daartoe zal de Commissie voor alle 
informatie- en voorlichtingsacties in het kader van het programma zorgvuldig 
De samenwerking met de lidstaten en de betrokken partijen dient te worden ontwikkeld binnen 
aangepaste structuren, zoals bepaald in besluit 96/642 van de Commissie van 8 november 1996 
houdende oprichting van een raadgevend comité voor energie en in het voorstel voor een besluit van 
de Raad COM(97)436 betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen 
communautaire cnergicdoelstcllingen. 
6 
bepalen welke boodschap moet worden overgebracht en welke doelgroep moet 
worden bereikt. Ook zullen acties ten behoeve van het grote publiek worden 
georganiseerd, waarbij gebruik zal worden gemaakt van de binnen de lidstaten 
beschikbare informatienetwerken. 
1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID 
1.1 Algemene opzet 
Het kaderprogramma "Energie" is er in de eerste plaats op gericht de 
samenhang en doeltreffendheid van de in het kader van het energiebeleid 
ondernomen acties te waarborgen, en moet dus zorgen voor een rationele 
aanpak van de rechtstreeks onder dit beleid vallende programma's. Zoals 
reeds gezegd zijn deze programma's in verschillende periodes en situaties 
ontwikkeld en ten uitvoer gelegd: zij moeten nu onderdeel worden van een 
beter geïntegreerde en transparantere benadering, die voor een duur van 
vijf jaar wordt vastgesteld. 
De opzet waarin deze benadering moet worden geconcretiseerd is gebaseerd 
op een indeling in horizontale acties en thematische acties of programma's. 
Deze twee categorieën acties, die in punt 1.3 nader worden beschreven, 
vullen elkaar aan en worden toegespitst op de prioritaire doelstellingen die 
het permanente ijkpunt zullen blijven voor alle initiatieven die worden 
ontwikkeld. 
Wat de financiering betreft (zie punt 1.4), zijn de middelen waarin wordt 
voorzien gebaseerd op de huidige financiële vooruitzichten. Daarna zullen de 
middelen, afhankelijk van de beleidsbehoeften en -prioriteiten, opnieuw 
worden bezien en/of uitgebreid. 
1.1.1 Horizontale acties 
Door hun opzet vallen deze acties buiten het kader van een specifiek 
programma en leveren zij een algemene bijdrage aan het realiseren van de 
prioriteiten. Zij hebben weliswaar hun eigen specifieke doelstellingen, maar 
kunnen ook, op het niveau van het kaderprogramma, zorgen voor een 
gecoördineerde uitvoering van de als onderdeel van de thematische 
programma's ondernomen acties, en voor de nodige samenhang-met de 
overige communautaire beleidsonderdelen. Deze acties bestrijken de 
volgende gebieden: 
• Voorspellende analyses en follow-up van de markten 
• Internationale samenwerking op energiegebied 
1.1.2 Thematische programma 's 
Deze programma's hebben betrekking op specifieke prioritaire thema's in het 
kader van het energiebeleid van de Unie en zijn verantwoord omdat zij een 
bijdrage leveren aan alle prioritaire beleidsdoelstellingen op energiegebied, 
met name bevordering van milieuvriendelijke technologieën en duurzame 
ontwikkeling: 
(1) Bevordering van duurzame energiebronnen en het opzetten van 
een communautaire strategie en actieplan voor de periode tot 
2010 
(2) Bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparingen 
(3) Stimulering van schone en efficiënte vaste-brandstoftechnologieën 
(4) Binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van 
veiligheid, industriële samenwerking met de NOS, vervoer van 
radioactief materiaal, alsook bestrijding van illegale handel) 
1.1.3 Coördinatie tussen de energiecomponenten van andere 
communautaire programma 's en beleidsinitiatieven 
Dit betreft met name twee categorieën activiteiten die zowel qua inhoud als 
qua omvang van de gebruikte middelen zeer belangrijk zijn voor de 
energiesector, maar die vallen onder een specifieke procedurele structuur (zie 
de punten 1:3.3 en 1.3.4 hieronder) en dus niet geïntegreerd zijn in dit 
kaderprogramma: 
• Ondersteuning van technologisch onderzoek en ontwikkeling (OTO) 
• De Trans-Europese energienetwerken 
Tevens zal aandacht worden besteed aan verbetering van de coördinatie 
tussen alle energiecomponenten omvattende beleidsonderdelen of 
programma's, onder andere op het gebied van buitenlandse betrekkingen 
(PHARE, TACIS, MEDA), structuurfondsen of investeringssteun. 
1.2 Structuur van het kaderprogramma 
1.2.1 Regelgeving 
Het kaderprogramma wordt opgebouwd rond: 
• een basisbeschikking, waarin het algemene kader, de looptijd, de 
belangrijkste financiële elementen en de uitvoeringsorganen worden 
vastgesteld; in de bijlage bij deze beschikking is ter indicatie de verdeling 
van de middelen over de verschillende specifieke acties vermeld; 
• indien nodig, specifieke maatregelen, waarin de doelstellingen, de inhoud 
en de voorschriften van elk van de betrokken acties nader worden 
omschreven en die eventueel in de plaats zullen komen van de 
desbetreffende regelgeving die thans van kracht of in behandeling is (zie 
de bijlagen II tot en met VII). 
De beschikking inzake het eigenlijke kaderprogramma zal gebaseerd zijn op 
artikel 235 van het EG-Verdrag. Specifieke acties die toegespitst zijn op het 
bevorderen van milieuvriendelijke technologie zullen gebaseerd zijn op artikel 
130 S, lid 1, en de overige op artikel 235. Voor een maximale transparantie 
en om te komen tot de voor de omschrijving en tenuitvoerlegging van deze 
benadering vereiste mate van samenhang, is het van belang dat deze teksten 
als één pakket worden beschouwd. 
1.2.2 Organen 
Het streven naar een zo groot mogelijk samenhang houdt in dat met name 
zorg moet worden gedragen voor een doelmatig besluitvormingsproces dat 
gebaseerd is op een betere coördinatie, flexibiliteit en informatieverstrekking. 
Daartoe wordt één enkel comité van raadgevende aard opgericht voor het 
hele kaderprogramma voor energie (horizontale acties en thematische 
programma's). Dit comité werkt samen met alle betrokken instanties, met 
name de verschillende hierna genoemde comités. Het draagt actief bij tot de 
coördinatie tussen de in het kader van de verschillende communautaire 
beleidsonderdelen ondernomen energiemaatregelen, en bestudeert de 
rapporten die periodiek door de Commissie worden opgesteld over de 
coördinatie tussen de acties. 
Gezien de grote verscheidenheid en de technische complexiteit van de te 
behandelen vraagstukken, moet voor een zo flexibel mogelijke organisatie 
en werkmethodes worden gezorgd, zodat alle benodigde kennis kan worden 
ingeschakeld. Het comité dient zijn werkwijze hierop af te stemmen. 
De oprichting van dit comité heeft geen consequenties voor bepaalde, voor 
een zeer specifiek doel opgezette organen, die hun werkzaamheden zullen 
voortzetten. Het betreft met name: 
- het raadgevend comité voor energie8; 
- het comité voor samenwerking rond overeengekomen communautaire 
doelstellingen9; 
- het comité "richtsnoeren" (Trans-Europese netwerken in de 
energiesector); 
- de in het kader van de procedures van het vierde en vijfde 
OTO-kaderprogramma opgerichte beheersorganen voor OTO. 
1.2.3 Beheer en controle _ 
De integratie van benadering, instrumenten en organen brengt, met name 
doordat overlappingen worden voorkomen, de volgende voordelen met zich 
mee: 
• een optimaal beheer van de middelen, dat ook wordt gewaarborgd door 
het gebruik van kosten/batenanalyses; 
8 Besluit 96/642 EG van de Commisie van 8 november 1996 houdende oprichting van een raadgevend 
comité voor energie, PB nr. L 292 van 15.11.1996. 
9 Voorstel voor een besluit van de Raad COM(97) 436 betreffende de organisatie van samenwerking 
rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen. 
9 
• volledige doorzichtigheid voor alle actoren (instellingen, lidstaten; 
bedrijven). 
De acties worden regelmatig en systematisch beoordeeld. De Commissie 
bekijkt jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de specifieke 
onderdelen daarvan en brengt de nodige aanpassingen in de uitvoering aan. In 
het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in ieder geval 
voordat zij haar voorstellen tot wijziging van dit kaderprogramma of voor de. 
vaststelling van volgende kaderprogramma's indient, zal de Commissie door 
onafhankelijke deskundigen een externe algehele evaluatie van de uitvoering 
van de communautaire acties binnen het kaderprogramma voor energie laten 
uitvoeren. 
1.3 De acties en programma's 
De invoering van het kaderprogramma zal zorgen voor een aanzienlijke 
rationalisering van alle onder de punten 1.1.1 en 1.1.2 genoemde acties en 
programma's. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving van deze acties en/of 
programma's gegeven en wordt nagegaan in hoeverre een verdere 
ontwikkeling of intensivering aan de hand van veranderende behoeften en 
politieke prioriteiten mogelijk is. Overeenkomstig de aanbevelingen van de 
Commissie over versterking van de strategie ter voorbereiding van de 
toetreding, zoals vermeld in Agenda 2000, zullen kandidaat-landen de 
gelegenheid krijgen deel te nemen aan alle acties en programma's die binnen 
dit kaderprogramma worden ondernomen. 
Horizontale acties 
1.3.1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II) 
Energiebeleid is meer dan enig ander beleid slechts mogelijk met 
inachtneming van de ontwikkelingsperspectieven op middellange en lange 
termijn. De Commissie heeft dit in haar witboek over energie10 met nadruk 
gesteld en deze stelling is door de Raad en het Europees Parlement bij hun 
behandeling van dit document,bevestigd. 
Studies, analyses, prognoses en verwante werkzaamheden (verspreiding en 
bespreking van de resultaten) behoren reeds tot de activiteiten van de 
Commissie in verband met de formulering van het energiebeleid. Daarvoor 
put de Commissie uit de deskundigheid die zij heeft ontwikkeld bij de 
Europese centra die op dit gebied de beste reputatie hebben. Daardoor kan 
dubbel werk worden voorkomen en kunnen de beschikbare resultaten en 
kennis, gefinancierd door de verschillende diensten van de Commissie en/of 
door de lidstaten, tegen de laagste kosten worden benut. 
Er moeten echter vorderingen worden geboekt op het gebied van 
gemeenschappelijke analyses: de analyse op het gebied van energie verkeert 
momenteel in een overgangsfase die de uitvoering lastiger maakt. Er is 
namelijk op economisch gebied een nieuwe situatie aan het ontstaan 
10 "Een energiebeleid voor de Europese Unie ": COM(95)682 def. van 13.12.1995. 
10 
vanwege met name de steeds verdere liberalisering van de energiemarkten, 
het toenemend belang van milieueisen en technologische perspectieven die de 
ontwikkeling en toepassing van nieuwe begrippen en andere methodologieën, 
rekening houdend met de relevante werkzaamheden in het kader van het 
OTO-programma, noodzakelijk maken. In de context van het 
kaderprogramma moet de nieuwe analyse dus verder gaan, waarbij de 
samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten voor prognoses moet 
worden geïntensiveerd en het bedrijfsleven, de universitaire wereld en andere 
bronnen van kennis of ervaring bij de analysewerkzaamheden moeten worden 
betrokken. Om dit mogelijk te maken moeten dit programma en de 
voorgestelde acties er uiteindelijk voor zorgen dat de besluiten op nationaal 
en communautair niveau op het gebied van energie op basis van 
gemeenschappelijke analyses kunnen worden genomen. Er wordt uiteraard 
niet gestreefd naar uniformisering, maar naar een coördinatie van de 
gezichtspunten opdat de besluitvorming kan uitgaan van een identiek 
referentiekader ten aanzien van: 
• economische studies en analyses; 
• energieprognoses; 
• de dynamiek van energiesystemen. 
In dit verband dient met name aandacht te worden besteed aan de effecten 
van de 'invoering van de eenheidsmunt, gezien de impuls voor het 
concurrentievermogen die kan worden verwacht van een uniforme Europese 
prijs voor olie. 
Dit streven naar meer coördinatie tussen de factoren die een rol spelen, zal 
gebaseerd zijn op de ontwikkeling van een effectief partnerschap tussen de 
Commissie, de lidstaten en de andere betrokkenen op het gebied van energie 
en geconcretiseerd worden in een voor de energiesector in ruime zin relevant 
werkprogramma. Door de uitwerking van coherente analyseprocedures is het 
beter mogelijk de belangrijkste vraagstukken te specificeren die naar 
voren komen ten aanzien van de doelstellingen met prioriteit: een 
betrouwbare energievoorziening, het concurrentievermogen en de 
inachtneming van milieuvraagstukken. 
In deze context hebben de belangrijkste in dit programma opgenomen 
actiegebieden betrekking op: 
(a) de specificatie op Europees niveau van de belangrijkste problemen op het 
gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het 
energiebeleid met bijzondere aandacht voor: 
• de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee 
klimaatverandering en de milieuproblematiek in het algemeen de 
energiesector confronteren (met name een evaluatie van de kosten van de 
mogelijke strategieën); 
11 
• de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de 
bijbehorende structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor 
de toekomst en het gedrag van de bedrijven; 
• de mondiale tendensen van de energiemarkt en hun invloed op de 
afhankelijkheid van de Europese Unie van het buitenland (met name de 
sterke toename van de vraag naar energie die in Azië en Latijns-Amerika 
wordt verwacht); 
(b) de verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten 
vergelijkbare wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de 
mogelijke scenario's, waarbij het vooral gaat om de verandering van de 
marktstructuren en de uitdagingen in verband met klimaatverandering. 
De noodzaa k van dergelijke activiteiten past duidelijk binnen het kader van 
de energiedoelstellingen met prioriteit, meer in het bijzonder ten aanzien 
van de milieuaspecten (door de Raad opnieuw benadrukt tijdens de 
vergadering van 27 mei 1997) en de voltooiing van de interne markt voor 
energie, die voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven 
van doorslaggevend belang is. 
Deze activiteiten zullen de realisering van de in het Witboek aangegeven 
beleidsdoelstellingen op energiegebied kracht bijzetten en zullen 
voortbouwen op de reeds aan de gang zijnde werkzaamheden. De 
benodigde jaarlijkse kredieten* voor de uitvoering van de desbetreffende 
acties zijn vermeld in het financieel memorandum in bijlage II. 
1.3.2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III) 
Bij de energieproblematiek van de Europese Unie spelen de internationale 
aspecten een steeds grotere rol. 
De toenemende afhankelijkheid van de Unie van haar externe leveranciers 
doet vooral de vraag rijzen of de continuïteit van de bevoorrading is 
verzekerd. De situatie wordt nog ingewikkelder doordat er in de 
ontwikkelingslanden markten zijn ontstaan die een grote behoefte 
hebben aan energie, terwijl de Europese markt slechts langzaam groeit. Het 
concurrentievermogen van de Europese bedrijven bij de confrontatie met 
deze nieuwe markten is eveneens van het grootste belang. Het feil dat de 
voornaamste door energieverbruik veroorzaakte milieuproblemen nu de 
gehele aarde aantasten vereist een wereldwijde samenwerking waarbij 
rekening wordt gehouden met de omstandigheden van alle betrokken partijen, 
en ook de rol van energie als voornaamste element voor een duurzame 
economische ontwikkeling in aanmerking wordt genomen. Tenslotte dienen 
er nu stappen te worden gedaan om de wijzingen voor te bereiden die zich 
onvermijdelijk bij de komende uitbreiding zullen gaan voordoen ten aanzien 
van het energiebeleid van de Unie. 
SYNERGY vertegenwoordigt het voornaamste externe aspect van het 
kaderprogramma Energie. 
12 
Het vormt de schakel tussen een intern beleid en de externe acties van de 
Gemeenschap en is één van de belangrijkste instrumenten van de 
ondernemingen in de Gemeenschap om de belangrijkste externe markten te 
penetreren. In dit verband dient te worden benadrukt dat de Unie met de 
technologieën die verband houden met hernieuwbare energiebronnen en een 
efficiënter energiegebruik, beschikt over een belangrijk industrieel en 
arbeidspotentieel dat verder zou kunnen worden versterkt indien nieuwe 
afzetgebieden in derde landen voor de handel met de lidstaten open zouden 
worden gesteld. 
Vergeleken met andere communautaire instrumenten welke bij externe acties 
in de energiesector kunnen worden ingezet, zal SYNERGY er op zijn 
toegespitst om op internationaal niveau de drie doelstellingen van het 
kaderprogramma te verwezenlijken: een wereldwijd concurrentievermogen, 
een continue bevoorrading en de bescherming van het milieu. Bovendien zou 
met SYNERGY geprobeerd worden om met het oog op een grotere 
efficiëntie de coördinatie van de verschillende internationale acties die door 
de Gemeenschap op energiegebied worden uitgevoerd te verbeteren en een 
grotere samenhang te garanderen met de werkzaamheden van andere 
internationale organisaties in die sector. 
Binnen een kader waarbij er enerzijds meer rekening zal worden gehouden 
met alle energieaspecten en anderzijds een strategie op middellange termijn 
zal SYNERGY ertoe bijdragen om de samenwerking te financieren bij het 
formuleren, het uitwerken en het uitvoeren van het energiebeleid op gebieden 
van wederzijds belang. SYNERGY financiert evenwel geen acties welke 
betrekking hebben op onderzoek en technologische ontwikkeling, 
demonstratieprojecten of investeringen in energie-infrastructuur. Projecten 
van dit type kunnen uit hoofde van andere communautaire instrumenten 
worden gefinancierd. Evenzo is SYNERGY geen instrument om bijstand te 
verlenen aan de economische samenwerking met derde landen. In het kader 
van SYNERGY genomen acties hebben voornamelijk betrekking op derde 
landen die met energieproblemen worden geconfronteerd, en dan met name 
die in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten, de niet-
lidstaten in het Middellandse Zeebekken, Latijns-Amerika en Azië, alsmede 
de landen in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan die de 
Overeenkomst van Lomé hebben ondertekend. SYNERGY kan ook 
samenwerking met internationale organisaties die in deze sector actief zijn 
(zoals het Internationaal Energie-agentschap, de Latijns-Amerikaanse 
Organisatie voor Energie-ontwikkeling), andere financiële instellingen (de 
Europese Investeringsbank, de Wereldbank, de Europese Bank voor 
Wederopbouw en Ontwikkeling) of ontwikkelde landen (USA, Japan, 
Noorwegen, enz.) om acties op te starten in derde landen die tot wederzijds 
voordeel strekken. Het programma zal duidelijker zijn gericht op de 
belangen van de Gemeenschap. Acties zullen daarom in de meeste gevallen 
op initiatief van de Unie alleen kunnen worden opgestart, en niet alleen 
betrekking hebben op de vraag naar, maar ook op het aanbod van energie. 
Op basis van deze richtsnoeren worden een meerjarenprogramma van acties 
waarmee een begin zal worden gemaakt en een lijst van begunstigde landen 
aan het besluit gehecht tot goedkeuring van het SYNERGY-programma. Uit 
13 
hoofde van dit meerjarenprogramma zullen vervolgens elk jaar specifieke 
actieplannen worden opgesteld op basis van: 
• andere programma's en instrumenten van de Gemeenschap; 
• acties die in sommige derde landen door de lidstaten worden uitgevoerd; 
• de behoeften waaraan door de nationale industrieën in de lidstaten uiting is 
gegeven; 
• de behoeften waaraan door begunstigde landen uiting is gegeven. 
Om rekening te houden met de verschillende elkaar aanvullende elementen 
zullen deze plannen worden uitgewerkt in het kader van een overleg met de 
betrokken diensten binnen de Commissie en vervolgens worden voorgelegd 
aan het comité dat op grond van het besluit van de Raad tot instelling van het 
kaderprogramma voor energie is opgericht. Dit comité zal tevens periodieke 
verslagen ontvangen over de uitvoering van de verschillende programma's. 
De samenwerking zal geschieden in de vorm van: 
• adviezen inzake energiebeleid; 
• bezoeken door deskundigen aan instanties in derde, landen; 
• studies en prognoses op energiegebied; 
• bijstand voor internationale netwerken die zich bezighouden met discussies 
en het verstrekken van adviezen over het energiebeleid; 
• opleidingsacties (cursussen, seminars, bezoeken van technische aard); 
• coördinatie van de verschillende communautaire instrumenten die bij 
internationale acties in de energiesector worden ingezet; 
• verspreiding van informatie (brochures, nieuwsbrieven); 
• bevordering van dialogen en uitwisseling van informatie en ervaringen via 
conferenties, seminars, enz. __ 
Door SYNERGY kunnen fondsen worden verstrekt waarmee de totale 
behoeften van een speciaal project kunnen worden gedekt, indien dit in het 
belang is van de Gemeenschap alleen, terwijl deze ook samen met een andere 
partner kunnen worden gefinancierd. 
Het bedrag dat voor dit programma ter beschikking wordt gesteld moet 
voldoende zijn om een efficiënte bijdrage te leveren aan een verbetering van 
de samenhang en de complementariteit van de interne en externe aspecten van 
het beleid van de Unie, zoals dit in Agenda 2000 door de Commissie wordt 
14 
benadrukt11. Een opsplitsing van de benodigde gelden is te vinden in de in 
bijlage III opgenomen financiële staat. 
Thematische programma's 
1.3.3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een 
strategie en een communautair actieplan op dit gebied (zie 
bijlage IV) 
Hernieuwbare energiebronnen (HEB) leveren een bijdrage aan de 
bescherming van het milieu ei? aan de continuïteit van de energievoorziening, 
door diversifiëring van de energiebronnen. Een ruimer gebruik van 
hernieuwbare energiebronnen draagt tevens bij tot de verwezenlijking van 
andere primaire communautaire doelstellingen, zoals de regionale 
ontwikkeling, de economische en sociale samenhang, de werkgelegenheid en 
het concurrentievermogen. 
In deze maatregel zijn de belangrijkste elementen van het inmiddels door de 
Commissie ingediende voorstel inzake het ALTENER II-programma12 
verwerkt. Doel van de maatregel is het gebruik van duurzame energie te 
bevorderen en het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de 
communautaire energiebalans te vergroten, onder andere door betere 
juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden te creëren 
voor de uitvoering van het Witboek en het actieplan inzake hernieuwbare 
energiebronnen voor de periode tot 2010, dat naar aanleiding van de brede 
discussie over het Groenboek van 199613 door de Commissie zal worden 
goedgekeurd. 
Wanneer deze voorwaarden eenmaal zijn vastgelegd, wordt het 
gemakkelijker om particuliere en openbare investeringen aan te trekken ten 
behoeve van de productie en het gebruik van duurzame energie. De 
marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen zal worden ondersteund 
door gerichte acties die het vertrouwen van de marktdeelnemers moeten 
vergroten. Daartoe zal bijstand worden verleend bij de voorbereiding en de 
presentatie van projecten, terwijl tevens nieuwe financieringsmogelijkheden 
zullen worden ontwikkeld (zoals financiering door derden). 
De voor financiering in aanmerking komende specifieke acties, die betrekking 
hebben op de bevordering van de marktpenetratie van innovatieve 
milieuvriendelijke technologieën die hun waarde en effectiviteit hebben 
bewezen, betreffen met name de volgende aspecten: 
• monitoring van de uitvoering van de strategie en het actieplan op het 
gebied van HEB en beoordeling van de in het kader van dit programma te 
nemen maatregelen; 
11 Agenda 2000, volume 1, deel 1, afdeling IV.2 "Een sterk en samenhangend Europa". 
12 COM(97)87 def. van 12.3.1997 
13 "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire 
strategie", COM(96)576 def. van 20.11.1996 
15 
• marktpenetratie van HEB; hiertoe moeten onder andere de toegang tot 
gespecialiseerd advies, de analyse van marktvooruitzichten, de keuze van 
een locatie voor projecten en de opstelling van financieringsplannen 
worden vergemakkelijkt; de projecten betreffen met name biomassa en 
afval, fotovoltaïsche en thermische zonne-energièsystemen, zonne-
energiesystemen in gebouwen, kleinschalige waterkracht, windenergie en 
geothermische energie; 
bevordering van normalisatie voor producten en uitrusting; 
uitbreiding van de infrastructuur voor de ontwikkeling van HEB in 
bestemmingsplannen en ruimtelijke-ordeningsplannen, ontwerp en 
evaluatie, voorlichting, onderwijs en opleiding; 
verspreiding van informatie met het oog op een betere coördinatie tussen 
de werkzaamheden op internationaal, communautair, nationaal, regionaal 
en plaatselijk niveau, en het delen van ervaring en kennis; 
• studies en andere werkzaamheden ter ondersteuning of aanvulling van de 
maatregelen die de Gemeenschap heeft genomen om de mogelijkheden van 
de verschillende hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen. 
Met een aandeel van circa 70 Mtoe voorzien hernieuwbare energiebronnen 
momenteel in bijna 6% van de totale behoefte aan primaire energie van de 
Europese Gemeenschap. In bovengenoemd Groenboek heeft de Commissie 
gepleit voor een sterke toename van het gebruik van duurzame energie in de 
periode tot het jaar 2010. Als indicatieve doelstelling werd de verdubbeling 
van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het jaar 2010 
voorgesteld; deze doelstelling is tijdens de voorbereidende bespreking 
bevestigd en in het Witboek opgenomen. 
Het programma is voor de uitvoering van de strategie en het actieplan voor 
HEB van essentieel belang. Teneinde een waardevolle bijdrage te leveren tot 
de verwezenlijking van de communautaire doelstelling is het noodzakelijk dat 
er voor de diverse werkzaamheden een aanzienlijk bedrag wordt 
uitgetrokken. Een en ander wordt nader uiteengezet in het financieel 
memorandum in bijlage IV. De stijging van de financiële middelen, die vanaf 
het jaar 2000 is voorgesteld, heeft ten doel om, in het kader van de_nieuwe 
financiële vooruitzichten, de mogelijkheden van het Witboek en het actieplan 
optimaal te benutten. Ook moet worden benadrukt dat een ruimere 
toepassing van duurzame energie, waarbij met name gebruik wordt gemaakt 
van plaatselijke energiebronnen, bevorderlijk is voor de economische en 
sociale samenhang. 
1.3.4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V) 
Op middellange en lange termijn vormt een behoedzaam en rationeel 
eindgebruik van energiebronnen in termen van kosten en baten de beste 
beschikbare oplossing om de C02-uitstoot te verminderen. 
16 
Het programma SAVE II, dat in december 1996 door de Raad werd 
goedgekeurd14, heeft zijn doeltreffendheid als niet-technologisch programma 
ter bevordering van een rationeel gebruik van energie in alle 
verbruikssectoren bewezen. Het vorige programma (SAVE I) is reeds een 
belangrijk instrument gebleken voor het realiseren van de communautaire 
energiedoelstellingen door de uitvoering van een grote verscheidenheid van 
maatregelen zoals wetgeving, praktische proefprojecten, studies, het volgen 
en evalueren van de voortgang inzake energie-efficiëntie, de verspreiding van 
informatie en innovatieve mechanismen voor financiering en het plaatsen van 
opdrachten. 
In het kader van SAVE hebben de Raad en de Commissie negen richtlijnen 
met betrekking tot energie-efficiëntie aangenomen voor huishoudelijke 
apparaten, gebouwen en de industrie. Dit wetgevende programma moet net 
als de andere categorieën maatregelen worden voortgezet. 
Elektriciteit neemt binnen de energiesector een belangrijke plaats in: de 
elektriciteitsproductie is immers goed voor ongeveer 35% van het primaire 
energieverbruik en 30% van de C02-uitstoot. Het eindgebruik van 
elektriciteit biedt ruime mogelijkheden voor het verbeteren van de efficiëntie 
in alle (huishoudelijke en industriële) activiteitensectoren. Het in 1989 door 
de Raad aangenomen communautaire actieprogramma ten behoeve van een 
efficiënter elektriciteitsgebruik, PACE genaamd, werd volledig in het 
programma SAVE II geïntegreerd. PACE voorzag in een aantal acties voor 
het verbeteren van de energie-efficiëntie van allerhande apparatuur 
(huishoudelijke apparaten, elektrische motoren), van de 
consumenteninformatie over de aankoop en het gebruik van efficiënte 
elektrische apparaten, enz. Deze acties, die een aanzienlijk effect hebben op 
de vermindering van de C02-uitstoot, moeten in het kader van het nieuwe 
kaderprogramma voor energie worden voortgezet. Bijzondere aandacht moet 
worden besteed aan acties voor regionaal en lokaal energiebeheer, die met 
succes in synergie met het project "de stad van morgen" zouden kunnen 
worden ontwikkeld. 
In het kader van de uitbreiding zullen de voordelen van de maatregelen voor 
energie-efficiëntie duidelijker tot uiting komen naarmate het prijsbeleid en de 
meetmethodes die in de kandidaat-lidstaten worden toegepast, meer 
marktgericht worden. _ 
Voor het realiseren van deze doelstellingen, die bijzonder belangrijk zijn 
wegens de prioriteit van de milieuaspecten, moeten in het kader van de 
nieuwe financiële vooruitzichten meer middelen worden toegewezen aan het 
programma SAVE II (waarvan de toepassingsperiode, zoals vastgesteld bij 
beschikking van 16 december 1996, in overeenstemming zal worden gebracht 
met die van het kaderprogramma voor energie). Nadere bijzonderheden over 
de geraamde financiële behoeften zijn opgenomen in het Financieel 
Memorandum in bijlage IV. 
14 Beschikking van de Raad van 16 december 1996 betreffende een meerjarenprogramma ter 
bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVEII), PB nr. L 335 van 24.12.1996. 
17 
1.3.5 Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI) 
Vaste brandstoffen leveren een aanzienlijke bijdrage aan de energiebalans van 
de Unie en nemen 30% van de elektriciteitsproductie voor hun rekening. Zij 
zijn van doorslaggevend belang voor de continuïteit van de voorziening en 
hebben een reëel regulerend effect op de prijzen van andere brandstoffen 
zoals bijvoorbeeld aardgas, hetgeen van belang is voor de totstandbrenging 
van de interne markt. Een gediversifieerde energiebalans en toegang tot alle 
energiebronnen is essentieel voor de continuïteit van de voorziening, maar 
ook voor het nodige evenwicht bij het nastreven van de drie prioritaire 
doelstellingen van het energiebeleid van de Unie. Voorwaarde hiervoor is wel 
dat wordt overgeschakeld op schonere en efficiëntere 
vaste-brandstoftechnologieën om de uitstoot van verontreinigende stoffen te 
verminderen. 
De technologieën voor een schone en efficiënte verbranding van steenkool 
bieden aanzienlijke mogelijkheden voor het terugdringen van de CO2-
emissies, maar ook van de S02- en de NOx-emissies, die verantwoordelijk zijn 
voor de verzuring. De in het kader van kaderprogramma voor energie 
voorgestelde actie (het CARNOT-programma) is ontworpen om dit doel te 
helpen bereiken. De Gemeenschap moet de penetratie van deze 
technologieën op de markt helpen bevorderen, ten einde de bedrijven in de 
sector ertoe aan te zetten de langetermijnstrategieën op te stellen waaraan zij 
behoefte hebben, met name met het oog op de vervanging van de thans in 
bedrijf zijnde thermische elektriciteitscentrales. 
Bevordering van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen is 
ook uit het oogpunt van de uitbreiding van de Unie bijzonder urgent. De 
meeste kandidaat-landen zijn namelijk belangrijke producenten en verbruikers 
van vaste brandstoffen: in Polen zijn steenkool en bruinkool goed voor 76% 
van het primaire energieverbruik en voor 94% van de elektriciteitsproductie. 
Deze cijfers bedragen respectievelijk 62% en 76% voor Tsjechië en 19% en 
27,5% voor Hongarije. Ondanks de door deze landen in gang gezette 
hervormingen ten gunste van meer diversifiëring is het te verwachten dat hun 
productie van vaste brandstoffen grotendeels zal worden voortgezet. Zowel 
economisch gezien als uit het oogpunt van het milieu is de omschakeling van 
het bestaande apparaat voor het gebruik van deze brandstoffen van 
wederzijds belang voor de kandidaat-landen en voor de Unie. De 
modernisering van de bruinkoolgestookte installaties in de nieuwe Duitse 
deelstaten is een goed voorbeeld van de bijdrage die bruinkool uit de 
LMOE's kan leveren aan de energievoorziening van Europa na de 
uitbreiding. De samenwerking op het gebied van schone steenkooltechnologie 
zal een bijdrage leveren tot de integratie van de LMOE's in de Europese 
Unie. 
In 2002 loopt het EGKS-Verdrag af, dat in aanzienlijke mate heeft 
bijgedragen tot de economische en sociale expansie binnen Europa. De met 
het EGKS-Verdrag opgedane ervaring is een verworvenheid waarvan de 
Gemeenschap ten volle gebruik moet maken. Met name is het van belang 
ervoor te zorgen dat de resultaten van reeds gefinancierde of aan de gang 
zijnde onderzoekactiviteiten in het kader van de EGKS voldoende worden 
18 
benut. Met de voorgestelde actie wordt beoogd nieuwe en meer 
milieuvriendelijke vaste-brandstoftechnologieën dichter bij een commerciële 
toepassing te brengen. 
Acties ten behoeve van een schoon en efficiënt gebruik van vaste 
brandstoffen zijn in overeenstemming met de conclusies van de Europese 
Raad van Amsterdam over groei en werkgelegenheid, die inhouden dat na het 
aflopen van het EGKS-Verdrag voor het onderzoek "kolen" en "staal" 
financiële middelen uit de reserves beschikbaar moeten worden gesteld. De in 
het kader van het kaderprogramma voor energie voorgestelde CARNOT-
actie zal deze toekomstige onderzoekactiviteit aanvullen. 
Tenslotte blijkt dat, wat de betrokken technologieën betreft, de verwachte 
groei van externe markten zoals die van China, de ASEAN-landen, India, 
enz., de Europese bedrijven ruime kansen biedt en ook kan bijdragen tot het 
terugdringen van de broeikasgasemissies, die een mondiaal probleem vormen. 
Nadere details over de voor dit programma vereiste financiering zijn 
opgenomen in het Financed Memorandum in bijlage VI. 
1.3.6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid, 
industriële samenwerking met Rusland, vervoer van radioactief 
materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handel) (zie bijlage 
VII) 
Verschillende actieprogramma's van de Commissie hebben betrekking op de 
nucleaire sector, met name de gebieden onderzoek, technologische 
ontwikkeling en opleiding, nucleaire veiligheid, bescherming van de 
gezondheid, technische bijstand en samenwerking met de LMOE en de NOS, 
het vervoer van radioactief materiaal, en de invoering van 
veiligheidscontroles {"safeguards"). De meeste van deze activiteiten vallen 
niet in eerste instantie onder het eigenlijke energiebeleid, maar drie acties 
(samenwerking op het gebied van de veiligheidscontroles, industriële 
samenwerking met Rusland en vervoer van radioactief materiaal, 
inclusief bestrijding van de illegale handel) ressorteren daarentegen 
rechtstreeks onder dit beleid en moeten bijgevolg een specifiek onderdeel 
van het kaderprogramma "Energie" uitmaken. 
Gezien de bepalingen van het Euratomverdrag hoeven voor de uitvoering 
van deze acties geen specifieke formele besluiten te worden vastgesteld. 
Er moet echter voor worden gezorgd dat de nodige kredieten beschikbaar 
blijven voor deze acties, waarvan de noodzaak vaststaat. 
Samenwerking op het gebied van boekhouding en controle van nucleair 
materiaal ("safeguards") in het kader van de technische bijstand aan de 
nieuwe onafhankelijke staten en Mongolië 
Doel van deze maatregelen is het boekhoud- en controlesysteem voor 
nucleair materiaal te helpen verbeteren en automatiseren; dit geldt voor alle 
niveaus: installaties, regionale kantoren, hoofdkantoren van bedrijven en 
nationale systemen. 
19 
In 1993 heeft het directoraat Veiligheidscontrole van Euratom een begin 
gemaakt met de samenwerking met de Russische beleidsverantwoordelijken 
op dit gebied en vanaf 1994 zijn concrete projecten opgezet. De resultaten 
van deze initiatieven zijn beslist bemoedigend, maar deze samenwerking 
moet nog geruime tijd worden voortgezet om het gestelde doel te bereiken. 
Wat de deelneming van Rusland betreft, zijn behalve opleidingen en 
inleidende cursussen ook zeven inspectieoefeningen en twee 
meettechniekworkshops georganiseerd. De conclusie is dat de kennis en 
ervaring van de Russische deelnemers op het gebied van nucleaire 
technologie weliswaar aanzienlijk is, maar dat er nog een grote behoefte 
bestaat aan opleidingen in de sfeer van moderne organisatie, logistiek en 
evaluatie. Voorts hebben zeven Russische deskundigen in de periode oktober 
1993-maart 1994 elk gedurende acht weken in Luxemburg gewerkt aan de 
ontwikkeling van systemen. Aan het eind van deze periode zijn hun 
bijdragen en conclusies getoetst en beoordeeld. Ten slotte zijn twee seminars 
in de Europese Unie en een conferentie over nucleaire veiligheidscontrole in 
Sint-Petersburg georganiseerd. 
Voortzetting van de opleidingen en inleidende cursussen met betrekking tot 
de techniek, de methodiek, de logistiek en de evaluatieprocedures van de 
moderne nucleaire veiligheid is dus een nuttige zaak. De samenwerking 
tussen Rusland en Euratom in deze sector dient dus te worden 
gecontinueerd, met name met het oog op de bestrijding van de illegale 
handel in radioactief materiaal. Na de inwerkingtreding van de 
partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de NOS zullen deze 
activiteiten verder worden uitgebreid. 
De betrokken acties worden gefinancierd uit het budget van TACIS. De 
Commissie heeft echter besloten dat het beheer daarvan moet worden 
opgedragen aan de voor het energiebeleid verantwoordelijke diensten, en 
daarom wordt voorgesteld de desbetreffende kredieten over te hevelen naar 
een specifiek voor het energiebeleid bestemde begrotingslijn. 
Industriële samenwerking met Rusland en de NOS 
Kernenergie voorziet momenteel, met inachtneming van de noodzakelijke 
veiligheidseisen, in een aanzienlijk deel van de elektriciteitsbehoefte van de 
Gemeenschap, hetgeen belangrijke implicaties heeft voor het milieu. Het 
gebruik van kernenergie is alleen verantwoord indien wordt voldaan aan 
passende criteria inzake veiligheid en industriële levensvatbaarheid. Dit is 
thans het geval in de Gemeenschap, maar men kan zich terecht afvragen of 
dit ook zo is in bepaalde buurlanden van de Unie, hoofdzakelijk Rusland, 
Oekraïne en enkele van de kandidaat-lidstaten; deze landen kunnen, 
afhankelijk van hun economische ontwikkeling, intensiever gebruik van 
kernenergie gaan maken. Het is dus van belang om, naast het verlenen van 
gerichte bijstand op korte termijn ter verbetering van de veiligheid van in 
bedrijf zijnde kerninstallaties, na te gaan welke middelen voorhanden zijn om 
er op langere termijn voor te zorgen dat bij het gebruik van kernenergie alle 
nodige, aan de normen van de Unie beantwoordende veiligheidsgaranties 
worden geboden. 
20 
De Commisie is zich, door middel van studies en werkgroepen waarbij de 
Europese kernenergiesector betrokken wordt, al enkele jaren aan het 
oriënteren, waarbij de aandacht hoofdzakelijk uitgaat naar Rusland, op de 
huidige toestand van de lokale nucleaire industrie en op een mogelijke 
aanpak voor een diepgaande verbetering van de veiligheidssituatie. Deze 
benadering is gebaseerd op het doorgeven van een bepaalde 
veiligheidscultuur via industriële samenwerking, hetgeen bijzonder 
aanlokkelijk is voor landen die in grotere mate gebruik willen maken van 
kernenergie. Thans analyseert de Commissie samen met de Russische 
autoriteiten de technische, financiële en juridische belemmeringen die 
samenwerkingsverbanden tussen industriëlen in de weg staan. Op basis van 
deze analyses moet begin 1998 worden bepaald welke beleidstrajecten en 
ontwerpmaatregelen de moeite waard zijn om verder te ontwikkelen. 
Daartoe moeten verdere analyses van bepaalde vraagstukken (onder andere 
de voor investeringen vereiste omstandigheden, specifieke juridische 
moeilijkheden, enz.) worden gefinancierd en de nodige middelen worden 
ingeschakeld om problemen van algemene aard op te lossen. Het doel dat de 
Commissie hierbij voor ogen staat is het op een zo groot mogelijke schaal 
bevorderen van industriële samenwerkingsverbanden, zonder zich evenwel te 
bemoeien met het opzetten van specifieke projecten, aangezien dat de 
verantwoordelijkheid van de betrokken actoren is. 
Vervoer van radioactief materiaal 
De toepassing van kernenergie voor de elektriciteitsproductie en het 
toenemende gebruik van radioactief materiaal in de gezondheidszorg, de 
industrie en het onderzoek vereisen dat dit materiaal wordt vervoerd op een 
wijze die voldoende waarborgen biedt voor de veiligheid van de burgers en 
het personeel; om rekening te houden met de toename van het vervoer van 
radioactief materiaal, de ontwikkeling van de technologie en de kennis en de 
steeds stringentere verplichtingen op het gebied van stralingsbescherming, 
moet de internationale, communautaire en nationale wetgeving aan de 
nieuwe omstandigheden en eisen worden aangepast. 
Op verzoek van het Europees Parlement heeft de Commissie al in 1982 een 
permanente groep van deskundigen op het gebied van het vervoer van 
radioactief materiaal opgericht die haar moet adviseren over de uit te voeren 
studies en experimenten, alsook over de in deze sector te ontwikkelen 
wetgeving. De recentste werkzaamheden van deze groep hebben tot de 
conclusie geleid dat het dienstig is een meerjarig programma op te zetten 
met een aangepast budget. Dit programma zou moeten worden opgebouwd 
rond zes actiethema's waarvan vaststaat dat een aanpak op communautair 
niveau een meerwaarde oplevert, en die erop gericht zijn: 
• het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door 
passende harmonisatiemaatregelen; 
• bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer 
experimenten en kennisuitbreiding; 
21 
• bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te 
trekken; 
• de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te 
versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren; 
• samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de 
veiligheid van het vervoer in deze landen te verbeteren; 
« de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming 
naar buiten toe te verbeteren. 
De kredieten die voor de betrokken periode worden voorgesteld voor de 
verschillende categorieën acties op nucleair gebied zoals hierboven 
omschreven zijn aangegeven in het Financieel Memorandum in bijlage VII. 
1.4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire 
programma's en beleidsonderdelen 
/. 4.1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling 
Onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, speelt 
een fundamentel rol bij de ontwikkeling van methodes die een hoge energie-
efficiëntie en nieuwe technieken voor de exploitatie van fossiele en duurzame 
energiebronnen alsook kernenergie opleveren. Daarom voorziet het 
krachtens de artikelen 130 F en 130 P van het Verdrag opgezette vierde 
kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de 
periode 1994-1998 op het gebied van niet-nucleaire energie in een afdeling 
onderzoek en ontwikkeling (JOULE) en een afdeling demonstratie 
(THERMIE). Binnen deze context kunnen belangrijke projecten op het 
gebied van nieuwe energietechnologie worden uitgevoerd in samenwerking 
met bedrijven, onderzoekcentra en universiteiten in de lidstaten. Tevens is 
krachtens het Euratomverdrag in samenwerking met het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek een OTO-programma inzake nucleaire veiligheid 
en beheerste kernfusie opgezet. Gezien de context en de specifieke 
structuren waarbinnen deze acties plaatsvinden, zullen de gevolgde 
werkwijze, de verantwoordelijke instanties en de uitvoeringsinstrumenten 
ongewijzigd blijven. Het is echter duidelijk dat de OTO-activiteiten op 
energiegebied en de meer marktgerichte acties die binnen dit 
kaderprogramma worden uitgevoerd sterk met elkaar samenhangen. Daarom 
zal een bijzondere inspanning moeten worden gedaan om op het passende 
niveau de coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de 
overige betrokken partijen te verbeteren. Meer concreet zal een sterker 
geformaliseerde benadering worden gevolgd met het oog op de intensivering 
van de samenwerking en coördinatie tussen het comité energie en de 
overeenkomstige structuur die binnen de context van het vijfde 
kaderprogramma zal worden opgezet. 
1.4.2 Trans-Europese energienetwerken 
De Trans-Europese netwerken zijn. essentieel voor de economische 
ontwikkeling, het functioneren van de interne markt en de samenhang van de 
22 
Gemeenschap. In het Verdrag (artikel 129 B, C en D) heeft de Europese 
Gemeenschap zichzelf bevoegdheden op het gebied van netwerken 
toegekend en op energiegebied voert zij een beleid dat erop gericht is 
dergelijke infrastructuren in de elektriciteits- en de aardgassector te 
ontwikkelen vanwege het positieve effect daarvan op de continuïteit van de 
energievoorziening van de Gemeenschap en op de internationale 
samenwerking. Wat met name de communautaire cohesie betreft, besteedt 
de Commissie veel aandacht aan de energieproblemen die voortkomen uit de 
bijzondere situatie van eilanden15, eilandengroepen en zeer afgelegen 
gebieden in de Gemeenschap. 
Gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen deze actie wordt 
uitgevoerd, blijven de gevolgde werkwijze, de verantwoordelijke instanties 
en de uitvoeringsinstrumenten ongewijzigd, net zoals bij het onderzoek. Er 
wordt een bijzondere inspanning gedaan om op het passende niveau de 
coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de overige 
betrokken partijen te verbeteren. 
1.4.3 Andere beleidsonderdelen of programma 's 
Sommige andere beleidsonderdelen, zoals buitenlandse betrekkingen 
(bijvoorbeeld in het kader van de programma's PHARE, TACIS en MEDA), 
structuurfondsen en investeringssteun omvatten belangrijke 
energiecomponenten. Daarom zal een bijzondere inspanning worden gedaan 
om de samenwerking en coördinatie tussen de betrokken diensten van de 
Commissie te verbeteren. 
1.5 Algemene financiële elementen 
In absolute cijfers zijn de kredieten voor het eigenlijke energiebeleid niet zeer 
hoog, niet alleen vergeleken met andere hoofdstukken van Afdeling III, maar 
ook afgezet tegen de bedragen die worden toegekend voor 
energiemaatregelen in het kader van bepaalde andere communautaire 
beleidsonderdelen. 
Met de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering voor het 
energiebeleid wordt in de eerste plaats beoogd de acties te rationaliseren en 
beter te coördineren. De invoering van een meerjarig kaderprogramma dat 
toegespitst is op drie prioritaire hoofddoelstellingen zal een doorzichtiger en 
stringenter beheer en gebruik van de middelen vergemakkelijken, 
hetgeen zal leiden tot efficiëntere acties op basis van de thans beschikbare 
begrotingsmiddelen. 
Het is echter van belang dat de Unie in de nodige middelen voorziet voor de 
realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al 
bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de 
vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze extra inspanning 
is overigens onderdeel van de filosofie die ten grondslag ligt aan de volgende 
15 Zie b.v. het Verslag van de Commissie over de vorderingen bij de tenuitvoerlegging van POSEIMA 
COM(94)476 def. van 9.12.1994. 
23 
financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader dat door de 
Commissie is omschreven in haar mededeling over Agenda 200016: in 
rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling van een aantal 
interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke doelstellingen 
van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en wordt in dit 
verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire programma's, met 
name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie, innovatie en de 
ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het budget sneller 
moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van acties ter bevordering 
van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter stimulering van 
energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het gebied van 
milieubescherming, maar ook wat het scheppen van werkgelegenheid 
betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te besteden. 
In de onderstaande tabel wordt ter informatie en zonder te willen 
vooruitlopen op de beleidsprioriteiten die uiteindelijk zullen worden 
vastgesteld, de verdeling van de middelen over de verschillende acties en 
programma's (in miljoen ecu) aangegeven. Gedetailleerde 
begrotingsramingen zijn opgenomen in de financiële memoranda in de 
bijlage. 
Analyses en follow-up 
van de energiemarkten 
Internationale samen­
werking in de energie­
sector 
Duurzame energie 
Energie-efficiëntie 
Sector vaste brand­
stoffen 
Nucleaire veiligheid 
Totaal 1998 
1,50 
7,00 
14,4 
12,5 
0,80 
0,5 
36,7 1999 
1,53 
7,14 
15,6 
12,8 
0,81 
0,51 
38,39 2000 
1,56 
7,28 
17 
13,9 
0,82 
0,52 
41,08 2001 
1,59 
7,42 
17 
14,6 
0,83 
0,53 
41,97 2002 
1,62 
7,57 
17,1 
14,6 
0,84 
0,54 
42,27 Totaal 
7,8 
36,4 
81,1 
68,4 
4,1 
2,6 
' 200,4 
Nucleaire veiligheid 
B7-535 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 
16 Agenda 2000, deel I, "Het nieuwe financiële kader" 
24 
2. VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE 
VERSCHILLENDE COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN 
Zoals vermeld in de inleiding is er in de mededeling van april 1997 "Overzicht van 
beleid en maatregelen op energiegebied" de nadruk op gelegd hoe belangrijk, ook uit 
het oogpunt van financiering, de energiecomponent is in een aantal grote 
beleidssectoren van de Gemeenschap. Er bestaan reeds coördinatiemechanismen, 
onder andere bij het structuurbeleid. Van echte integratie kan echter geen sprake zijn 
indien geen bijzondere inspanning wordt gedaan om deze coördinatie tussen alle 
actoren en de onderlinge samenhang van alle acties te versterken, met name binnen 
de Commissie en haar diensten. 
De eerste stappen in die richting worden thans gezet: 
(1) De Commissie heeft, overeenkomstig haar interne procedures, formeel 
besloten een netwerk van de betrokken directeurs-generaal op te zetten 
dat ervoor zal moeten zorgen dat: 
• politieke of operationele richtsnoeren die een energiedimensie hebben 
in onderling overleg en op transparante wijze worden vastgesteld; 
• de acties voor de tenuitvoerlegging van deze richtsnoeren en de 
toewijzing van de daarvoor bestemde middelen constant worden 
gecoördineerd en worden beoordeeld op hun bijdrage aan de 
prioritaire doelstellingen van het energiebeleid. 
(2) Het netwerk van de directeurs-generaal zal met name jaarlijks een 
syntheseverslag moéten opstellen over alle in het kader van de 
verschillende communautaire beleidsonderdelen ondernomen acties op 
energiegebied. Dit verslag zal ter bestudering aan het comité van het 
kaderprogramma "Energie" worden voorgelegd, alsook aan andere 
belanghebbende comités, en zal vervolgens openbaar worden gemaakt. 
Daardoor zullen de overige Europese instellingen eveneens op de hoogte 
blijven. 
Een sterker geformaliseerde benadering zal worden gevolgd met het oog op de 
intensivering van de samenwerking en coördinatie tussen alle comités die zich 
bezighouden met programma's en beleidsonderdelen met een energiecomponent. Ook 
zullen mechanismen voor automatische gegevensuitwisseling worden opgezeC 
Verwacht wordt dat door de oprichting van één comité voor acties en programma's 
op energiegebied die binnen het bestek van dit kaderprogramma vallen de coördinatie 
en de samenhang van de op communautair niveau ondernomen acties zullen worden 
vergemakkelijkt. Voor de lidstaten zou het van belang zijn dat zij hun nationale 
systemen intern toetsen, ten einde de verbinding tussen nationale en communautaire 
instanties te verbeteren. 
25 
CONCLUSIES 
De. mededeling van de Commissie "Overzicht van beleid en maatregelen op 
energiegebied", was een eerste reactie op de nadrukkelijk door de Raad en de 
lidstaten geformuleerde wensen ten aanzien van een geïntegreerde aanpak van het 
energiebeleid van de Gemeenschap. 
Gezien het doorslaggevende belang van de sector voor de economische en sociale 
ontwikkeling van de Unie en de hoge prioriteit die moet worden gegeven aan het 
uitstippelen van een samenhangend, transparant en doeltreffend Europees 
energiebeleid, is de Commissie van mening dat door de invoering van het meerjarig 
kaderprogramma voor energie volgens de voorgestelde opzet deze aanpak concreet 
gestalte zal krijgen, en op operationeel niveau op passende wijze tegemoet zal 
worden gekomen aan de door de instellingen en de lidstaten geconstateerde 
behoeften. 
* $ * * $ $ * % * $ $ * * * * $ * * >|c i|c sjc :|c * j|c + 
26 
EUROPESE COMMISSIE 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een 
MEERJARIG KADERPROGRAMMA 
VOOR ACTIES IN DE ENERGIESECTOR 
(1998 - 2002) 
o n 
VOORSTEL VOOREEN BESCHIKKING VAN DE RAAD TOT VASTSTELLING 
VAN EEN MEERJARIG KADERPROGRAMMA VOOR ACTIES IN DE 
ENERGIESECTOR ( 1998-2002) 
97/0302"(CNS) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 235, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europees Parlement2, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité3, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's4, 
Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek "Een energiebeleid voor 
de Europese Unie " van 13 december 19955, de Raad in kennis hééft gesteld van haar visie 
op de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap; 
Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek van ... 19976 de Raad in 
kennis heeft gesteld van haar visie met betrekking tot de tenuitvoerlegging en de 
follow-up van een communautaire strategie en een actieplan voor duurzame 
energiebronnen voor de periode tot 2010, met gebruikmaking van nieuwe technologieën; 
Overwegende dat de Commissie op 16 december 19967 het programma SAVE II ter 
bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap heeft vastgesteld, met het oog 
op het terugdringen van de C02-uitstoot; 
Overwegende het besluit van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994 
betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van 
communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technische ontwikkeling en 
demonstratie (1994-1998)8 en het besluit van dezelfde datum betreffende een 
kaderprogramma voor onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor 
COM(95) 682 van 13.12.1995 
COM(97)... 
Beschikking (EG) 96/737 van de Raad van 16.12.1996, PB nr. L 335 van 24.12.1996 
Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad, PB nr. L 126 van 18.5.1994, blz. 1 
Atoomenergie9, alsook het voorstel van de Commissie van 30 april 1997 betreffende het 
vijfde kaderprogramma voor OTO10; 
Overwegende dat de Commissie op 14 mei 1997 een mededeling over de energiedimensie 
van klimaatverandering heeft goedgekeurd en aan de Raad heeft toegezonden11; 
Overwegende dat het gebruik van schonere technologie de doelstellingen van de 
communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring12 zal helpen bereiken; 
Overwegende dat energie een essentiële factor is voor de economische en sociale 
ontwikkeling van de Gemeenschap; 
Overwegende dat de afhankelijkheid van de Gemeenschap van haar externe 
energieleveranciers de komende jaren aanzienlijk zal toenemen; 
Overwegende dat de hoogte van de energiekosten van bijzonder belang is voor het 
concurrentievermogen van de Europese bedrijven; 
Overwegende dat met het oog op de kwaliteit van het leven van de burgers erop moet 
worden toegezien dat de energieproductie en -consumptie zich ontwikkelt op een wijze 
die verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming; 
Overwegende in het bijzonder dat de C02-emissies moeten worden verminderd; 
Overwegende dat de Gemeenschap, met name gezien de politieke onzekerheden ten 
aanzien van de externe markten en de voorziening, een samenhangend en doeltreffend 
energiebeleid moet ontwikkelen dat past binnen het kader van de vooruitzichten voor de 
ontwikkeling van de economie op middellange en lange termijn; 
Overwegende dat daartoe de in het kader van het energiebeleid ondernomen acties moeten 
worden toegespitst op specifieke prioritaire doelstellingen; 
Overwegende dat, gezien de strategische uitdagingen waarmee de Gemeenschap 
geconfronteerd wordt, deze doelstellingen er met name op gericht moeten zijn de 
continuïteit van de voorziening te waarborgen, de integratie van de energiemarkten te 
voltooien, het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te versterken en een 
duurzame economische ontwikkeling tot stand te brengen die verenigbaar is met de eisen 
inzake milieubescherming; ~ 
Overwegende dat voor een evenwichtige verwezenlijking van deze doelstellingen in het 
bijzonder aandacht moet worden besteed aan de doorzichtigheid, de samenhang en de 
coördinatie van alle op communautair niveau getroffen energiemaatregelen; 
9 Besluit 268/94/Euratom van de Raad, PB nr. L 115 van 6.5.1994, blz. 31 
10 COM(97) 142 def. 
11 COM(97) 196 def. 
12 COM(97) 88 def. van 12.3.1997 
29 
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 8 juli 199613 over vorengenoemd Witboek 
"Een energiebeleid voor de Europese Unie " deze noodzaak heeft benadrukt; 
Overwegende dat de Raad het bij de aanneming van de verordening tot vaststelling van 
een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector14 
nuttig achtte dat de Commissie een mededeling zou indienen over alle communautaire 
programma's met een energiecomponent, eventueel gevolgd door een voorstel inzake de 
vaststelling van een kaderprogramma voor energie; 
Overwegende dat de Commissie een mededeling "Overzicht van beleid en maatregelen op 
energiegebied"15 heeft ingediend, waaruit met name blijkt dat de Gemeenschap op dit 
gebied een groot aantal acties heeft ondernomen, maar dat deze versnipperd zijn, hetzij 
binnen het eigenlijke energiebeleid, over verschillende programma's, hetzij over 
verschillende communautaire beleidstakken; 
Overwegende dat moet worden gezorgd voor het beheer, complementariteit en een goed 
gebruik van de middelen, dan wel voor optimalisering daarvan; 
Overwegende dat alleen door een werkelijk geïntegreerde benadering adequaat met alle 
aspecten van de op te lossen problemen rekening kan worden gehouden; 
Overwegende dat deze op samenhang en coördinatie gerichte benadering zowel binnen het 
eigenlijk energiebeleid als ten aanzien vàn de energiecomponenten van andere 
communautaire beleidsonderdelen moet worden gevolgd; 
Overwegende dat daartoe een meerjarig kaderprogramma dient te worden ontwikkeld en 
vastgesteld voor acties in het kader van het energiebeleid binnen de Gemeenschap; 
Overwegende dat dit kaderprogramma dient te worden uitgevoerd door middel van 
horizontale acties en thematische programma's; 
Overwegende dat de horizontale acties voorspellende analyses en follow-up van de 
markten, alsook internationale samenwerking op energiegebied omvatten; 
Overwegende dat de thematische programma's betrekking hebben op de bevordering van 
duurzame energiebronnen en de tenuitvoerlegging van een communautaire strategie ten 
gunste van deze hulpbronnen, stimulering van energie-efficiëntie, stimulering~van de 
sector vaste brandstoffen en een veilig gebruik van kernenergie; 
Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de 
energiemaatregelen in het kader van de Trans-Europese netwerken worden ontwikkeld, de 
structuren en regels voor de uitvoering van deze maatregelen binnen hun specifieke kader 
moeten worden gehandhaafd; 
13 PB nr. C 224 van 1.8.1996 
14 Verordening (EG) nr. 701/97 van de Raad van 14.4.1997, PB nr. L 104 van 22.4.1997 
15 COM(97) 167 def. van 23.4.1997 
30 
Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de 
energiemaatregelen in het kader van het OTO worden ontwikkeld, de structuren en regels 
voor de uitvoering van deze maatregelen in overeenstemming zullen blijven met de regels 
en procedures van het kaderprogramma voor OTO, maar dat de samenwerking en de 
coördinatie met de overige structuren moeten worden geïntensiveerd; 
Overwegende dat de hierboven genoemde acties of programma's indien nodig ten uitvoer 
moeten worden gelegd door middel van afzonderlijke specifieke maatregelen, die in 
voorkomend geval de thans geldende regelgeving moeten vervangen; 
Overwegende dat het principe te streven naar een zo groot mogelijke samenhang inhoudt 
dat één enkel comité van raadgevende aard dient te worden ingesteld voor het 
kaderprogramma als geheel en de in het kaderprogramma opgenomen acties; 
Overwegende dat, gezien de verscheidenheid en de technische complexiteit van de te 
behandelen vraagstukken, dit comité en ook de Commissie indien nodig deskundigen met 
de vereiste kennis moeten inschakelen; 
Overwegende dat het comité de Commissie zal helpen te zorgen voor een zo groot 
mogelijke transparantie en voor doorstroming van de informatie tussen alle betrokken 
instanties en erop zal toezien dat de coördinatie van de in het kader van de verschillende 
communautaire beleidsonderdelen uitgevoerde energiemaatregelen wordt geïntensiveerd; 
Overwegende dat, los van een systematische en regelmatige evaluatie van de acties, het 
kaderprogramma "energie" en de daaronder vallende specifieke programma's halverwege 
de looptijd door onafhankelijke deskundigen dienen te worden beoordeeld; 
Overwegende dat door de acties toe te spitsen op drie prioritaire hoofddoelstellingen, 
namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en milieubescherming, 
een transparanter en efficiënter gebruik van de middelen zal worden vergemakkelijkt; 
Overwegende dat, afhankelijk van de beleidskeuzes die worden gemaakt en de prioriteiten 
die worden vastgesteld, kan worden besloten de financiële middelen op bepaalde punten 
uit te breiden; 
Overwegende dat de financiering van de acties die met name worden ondernomen op de 
prioritaire gebieden bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en 
energie-efficiëntie (SAVE Il-programma) eventueel kan worden herzien bij de vaststelling 
van de volgende financiële vooruitzichten; 
Overwegende dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het proportionaliteits­
beginsel zoals vermeld in artikel 3B van het Verdrag, de prioritaire doelstellingen van het 
energiebeleid, zoals hierboven genoemd, alsook de versterking en de coördinatie van de 
zowel in het kader van het eigenlijke energiebeleid als in het kader van andere 
communautaire beleidsonderdelen genomen energiemaatregelen, gezien de aard daarvan, 
op communautair niveau moeten worden gerealiseerd en dat deze beschikking zich dient 
te beperken tot het voor het bereiken van deze doelstellingen vereiste minimum, zonder de 
grenzen van het strikt noodzakelijke te overschrijden; 
Overwegende dat het Verdrag voor deze beschikking, die de coördinatie van het 
energiebeleid in al zijn aspecten beoogt, niet in andere handelingsbevoegdheden voorziet 
3ï 
dan die welke zijn vervat in artikel 235; dat de specifieke programma's door middel 
waarvan dit kaderprogramma moet worden uitgevoerd zullen worden vastgesteld op basis 
van een aan hun onderwerp aangepaste juridische grondslag, met name wanneer zij 
betrekking hebben op een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen 
als bedoeld in artikel 130 R van het Verdrag, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
(1) Voor de periode 1998-2002 wordt een meerjarig kaderprogramma voor 
communautaire acties in de energiesector vastgesteld, hierna het 
"kaderprogramma" te noemen. 
(2) Het kaderprogramma draagt in de eerste plaats bij tot het bereiken van de 
volgende prioritaire doelstellingen: 
- de continuïteit van de energievoorziening waarborgen, 
- zorgen voor concurrentievermogen, 
- helpen bevorderen dat de energiemarkt zich ontwikkelt op een wijze die 
verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming. 
(3) Het kaderprogramma draagt ook bij tot het versterken van de transparantie, de 
samenhang en de coördinatie van alle communautaire energiemaatregelen die 
vallen onder het energiebeleid; tevens zorgt het voor een doeltreffende koppeling 
met de acties die in het kader van andere communautaire beleidsonderdelen 
worden ondernomen. 
Artikel 2 
(1) Onverminderd de acties inzake energie die in het kader van het onderzoeksbeleid 
respectievelijk van de Trans-Europese netwerken worden ondernomen, wordt het 
kaderprogramma ten uitvoer gelegd door middel van zes specifieke programma's 
van horizontale of thematische aard, die betrekking hebben op de volgende acties: 
(a) ontwikkeling, in samenwerking met de lidstaten, van een programma 
voor een regelmatige follow-up van de marktontwikkeling en van de 
tendensen op energiegebied, zodat de politieke besluitvorming met 
betrekking tot energie op basis van een gezamenlijke analyse kan 
plaatsvinden; 
(b) versterking, binnen de werkingssfeer van het kaderprogramma, van de 
internationale samenwerking op energiegebied, met name ter 
bevordering van een grotere diversificatie van de energiebronnen 
enerzijds, en van een grotere transparantie en stabiliteit van de 
internationale markten, met name die voor gas en aardolie, anderzijds; 
(c) bevordering van nieuwe en duurzame energiebronnen en 
tenuitvoerlegging van een communautaire strategie en een actieplan 
voor duurzame energiebronnen voor de periode tot 2010; 
(d) bevordering van een rationeel en efficiënt gebruik van de 
energievoorraden; 
(e) het leveren van een bijdrage aan de revitalisatie van de kolensector, 
met name door het gebruik van milieuvriendelijke technologieën; 
(f) verbetering van de veiligheid van het gebruik van kernenergie. 
(2) In elk specifiek programma, waarvan de looptijd gelijk is aan de 
toepassingsperiode van dit kaderprogramma, worden nadere regels voor de 
uitvoering daarvan vastgesteld. 
(3) In het verlengde van de uitvoering van het kaderprogramma kunnen, binnen de 
werkingssfeer daarvan, aanvullende programma's worden opgesteld en kan door 
de Gemeenschap worden deelgenomen aan programma's die door meerdere 
lidstaten worden ondernomen. Tevens kan met derde landen of internationale 
organisaties worden samengewerkt. 
Artikel 3 
(1) De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen de 
grenzen van de financiële vooruitzichten. 
(2) De regels voor financiële deelneming van de Gemeenschap in de op grond van het 
kaderprogramma ondernomen acties worden vastgesteld overeenkomstig de 
bepalingen van het financieel reglement van toepassing op de algemene begroting 
der Europese Gemeenschappen. 
Artikel 4 
(1) De Commissie wordt belast met de uitvoering van het kaderprogramma en de 
vaststelling van de ontwerp-richtsnoeren voor de in het kader van elk"van de 
specifieke programma's te ondernemen acties en maatregelen. 
(2) De Commissie wordt voor het beheer van het kaderprogramma bijgestaan door 
een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door 
de vertegenwoordiger van de Commissie. 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de 
te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan 
vaststellen naargelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, 
zo nodig door middel van een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te 
verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
33 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité 
uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij 
rekening heeft gehouden met zijn advies. 
Artikel 5 
(1) De Commissie bekijkt jaarlijks de met de uitvoering van het kaderprogramma en de 
specifieke programma's gemaakte voortgang. Zij evalueert de uitvoering en de 
algehele doeltreffendheid van het kaderprogramma, alsook de bijdrage daarvan aan 
de realisering van de doelstellingen van het communautaire beleid. Zij beoordeelt 
tevens of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog steeds 
aangepast zijn aan de situatie. Zij dient eventueel voorstellen in voor de aanpassing 
of aanvulling van het kaderprogramma en/of de specifieke programma's. 
(2) Tijdens het derde jaar van de toepassingsperiode van dit kaderprogramma en in 
ieder geval vóór de indiening van haar voorstellen voor de vaststelling van een 
volgend kaderprogramma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een 
algehele externe evaluatie verrichten van de uitvoering van de op grond van het 
kaderprogramma ondernomen communautaire acties. De conclusies van deze 
evaluatie worden samen met de opmerkingen van de Commissie medegedeeld aan 
het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité 
van de Regio's. 
(3) De keuze van de in de voorgaande leden bedoelde onafhankelijke deskundigen 
wordt na overleg met het in artikel 4 bedoelde comité door de Commissie op een 
evenwichtige grondslag vastgesteld. 
Artikel 6 
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad 
De voorzitter 
34 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
l. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Voorstel voor beschikkingen inzake de vaststelling en uitvoering van een meerjarig 
kaderprogramma voor acties in de energiesector en begeleidende maatregelen 
(1998-2002) 
2. BEGROTINGSLIJNEN 
B4-1 en B7-535 gedeeltelijk 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Artikel 130 S of 235 van het EG-Verdrag (zie specifieke beschikkingen) 
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1 Algemene doelstelling van de maatregel 
Energie is een beslissende factor voor de economische en maatschappelijke 
ontwikkeling. Momenteel zijn de door de Gemeenschap ondernomen 
energiemaatregelen echter verspreid, hetzij over verschillende op diverse 
tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette programma's, 
hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals externe 
betrekkingen, structuurbeleid en onderzoek. Een dergelijke versnippering 
heeft een zekere mate ondoorzichtigheid en het risico van overlappingen en 
gebrek aan samenhang tussen de acties tot gevolg. 
Zowel door de lidstaten als binnen de Commissie is geconstateerd dat de 
door de Gemeenschap ondernomen acties in de energiesector transparanter 
en doeltreffender moeten worden en beter moeten worden gecoördineerd; de 
ontwikkeling van een geïntegreerde benadering en meer bepaald van een 
meerjarig kaderprogramma moet dit helpen bereiken. Binnen deze opzet zal 
ook gemakkelijker kunnen worden nagegaan op welke punten het beleid 
moet worden versterkt voor het realiseren van de prioritaire doelstellingen, 
namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en 
milieubescherming. 
Binnen het kaderprogramma worden de programma's en acties gegroepeerd 
waarvoor het Directoraat-generaal energie thans verantwoordelijk is. Wat het 
wetgevingsaspect betreft, zal een basisbeschikking worden vastgesteld 
waardoor het algemene kader wordt aangegeven en zullen via specifieke 
beschikkingen de acties nader worden ingevuld en ten uitvoer worden gelegd 
(zie de bijlagen II tot en met VII bij dit voorstel en de bijbehorende financiële 
35 
memoranda). Teneinde te zorgen voor een optimale samenhang tussen de 
energiecomponenten van de verschillende communautaire beleidsonderdelen, 
zal de Commissie voorts een netwerk van de betrokken directeurs-generaal 
opzetten. 
4.2 Doel van de maatregel 
1998-2002 
De voorschriften voor een eventuele verlenging van de maatregel zijn 
opgenomen in artikel 5 van het desbetreffende voorstel voor een beschikking. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
5.1 Niet-verplichte uitgaven 
5.2 Gesplitste kredieten 
5.3 Categorie van de ontvangsten 
Sommige geassocieerde landen zullen kunnen bijdragen in de financiering van 
de thematische programma's, volgens de in die programma's opgenomen 
regels (zie specifieke financiële memoranda). 
6. AARD VAN DE UITGAVEN 
Los van haar deelneming aan de activiteiten op energiegebied die worden 
ondernomen in het kader van diverse communautaire beleidsonderdelen zoals OTO, 
Trans-Europese netwerken, enz., levert de Europese Gemeenschap een financiële 
bijdrage aan de volgende activiteiten: 
- voorspellende analyses en follow-up van de energiemarkten; 
- internationale samenwerking op energiegebied; 
- bevordering van duurzame energiebronnen en het opzetten van een 
communautaire strategie en actieplan op dit gebied; 
- bevordering van energie-efficiëntie; 
- stimulering van een schoon en doeltreffend gebruik van vaste brandstoffen; 
- binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van veiligheid, industriële 
samenwerking met de NOS, vervoer van radioactief materiaal, alsook bestrijding 
van illegale handel. 
De regels voor financiële deelneming door de Gemeenschap en de hoogte van de 
communautaire bijdrage zijn gedetailleerd beschreven in de financiële memoranda 
voor de verschillende acties. 
36 
FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1 Berekening van de totale kosten van de maatregel 
In het kaderprogramma "energie" worden het totale maximumbedrag en de verdeling 
daarvan over de verschillende horizontale acties en thematische programma's 
vastgesteld. Deze bedragen dekken de financiering van de actie zelf, alsook de 
personeelskosten en administratieve uitgaven. 
7.2 Specificatie binnen rubriek 3 (miljoen ecu) 
Analyses en foliow-up van de 7,8 
energiemarkten 
Internationale samenwerking 36,4 
op energiegebied 
B evordering van duurzame 81,1 
energie 
Stimulering van 68,4 
energie-efficiëntie 
Penetratie van schone vaste- 4,1 
brandstoftechnologieën op de 
markt 
Nucleaire veiligheid 2,6 
TOTAAL 200,4 
7.3 Indicatief tijdschema voor de kredieten 
Voor een doeltreffende uitvoering van het kaderprogramma "energie" moet 
voor de hele betrokken periode een planning van de beschikbare middelen 
worden opgesteld. 
Met de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering voor het energiebeleid 
wordt eerst en vooral beoogd de acties te rationaliseren en beter te 
coördineren. De invoering van het meerjarig kaderprogramma en het feit dat 
dit wordt toegespitst op de drie prioritaire doelstellingen zal een 
doorzichtiger en stringenter beheer en gebruik van de middelen 
vergemakkelijken, hetgeen moet leiden tot efficiëntere acties binnen de thans 
beschikbare begrotingsruimte. 
Wel is het van belang dat de Unie de nodige middelen vrijmaakt voor de 
realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al 
bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de 
vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze intensivering van 
de inspanning is overigens verenigbaar met de filosofie die ten grondslag ligt 
10 3? 
aan de volgende financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader 
dat door de Commissie is omschreven in haar mededeling- over 
Agenda 200016: in rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling 
van een aantal interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke 
doelstellingen van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en 
wordt in dit verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire 
programma's, met name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie, 
innovatie en de ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het 
budget sneller moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van de acties 
ter bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter 
stimulering van energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het 
gebied van milieubescherming, maar ook wat het scheppen van 
werkgelegenheid betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te 
besteden. 
Analyses en 
follow-up van de 
energiemarkten 
Internationale 
samenwerking op 
energiegebied 
Duurzame 
energie 
Energie-
efficiëntie 
Vaste 
brandstoffen 
Nucleaire 
veiligheid 
Totaal 1998 
1,50 
7,00 
14,4 
12,5 
0,80 
0,5 
36,7 1999 
1,53 
7,14 
15,6 
12,8 
0,81 
0,51 
38 2000 
1,56 
7,28 
17 
13,9 
0,82 
0,52 
41,08 2001 
1,59 
7,42 
17 
14,6 
0,83 
0,53 
41,97 2002 
1,62 
7,57 
17,1 
14,6 
0,84 
0,54 
42,27 Totaal 
7,8 
36,4 
81,1 
68,4 
4,1 
2,6 
200,4 
Nucleaire 
veiligheid 
B7-535 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 12,5 
16 Agenda 2000, vol. I, "Het nieuwe financiële kader". 
11 38 
8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM FRAUDE TEGEN TE GAAN 
Er wordt voorzien in een groot aantal bepalingen inzake financiële en administratieve 
controle, die aangepast zijn aan het specifieke karakter van de betrokken actie. Deze 
bepalingen, die tijdens het hele proces worden toegepast, omvatten met name het 
volgende: 
Vóór ondertekening van de contracten: 
- kwalitatieve en financiële analyse van de offertes, voorstellen of 
subsidieaanvragen; 
- overleg met de overige betrokken diensten van de Commissie om overlappingen 
te voorkomen. 
Na ondertekening van de contracten: 
- onderzoek van de uitgavenstaten op verschillende niveaus (financieel beheerder, 
voor de technische aspecten bevoegde personen) vóór betaling en overleg met de 
betrokken diensten van de Commissie over de resultaten; 
- betaling van de werkzaamheden na goedkeuring daarvan op basis van een vóór 
het sluiten van het contract bepaald percentage en na overlegging van een 
financieel eindverslag over de actie. Voor reis- en verblijfskosten kunnen 
bewijsstukken worden opgevraagd. 
- interne audit door de financieel controleur; 
- controle ter plaatse om door onderzoek van de bewijsstukken eventuele fouten of 
onregelmatigheden op te sporen. 
Het comité voor het kaderprogramma energie en alle andere betrokken instanties 
worden volledig ingelicht over het resultaat van de werkzaamheden. 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1 Doelstellingen en doelgroep 
De Unie krijgt in toenemende mate te maken met belangrijke uitdagingen 
op het gebied van energiestrategie: 
• toeneming van de afhankelijkheid van externe bronnen voor de 
energievoorziening binnen een geopolitieke context waarvan de 
ontwikkeling onvoorspelbaar is; 
• de noodzaak het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te 
ondersteunen; 
" • de noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de 
energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg. 
12 3 9 
De communautaire acties op energiegebied zijn op dit ogenblik echter 
verspreid: 
• hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen; 
• hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse 
tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette 
programma's. 
De consequenties van deze versnippering zijn: gebrek aan doorzichtigheid, 
het risico van overlappingen en/of gebrek aan samenhang tussen de 
verschillende acties, beheersproblemen en het risico van een niet optimaal 
gebruik van de middelen. 
Met de invoering van een meerjarig kaderprogramma voor de energiesector 
wordt beoogd: 
• deze situatie te verhelpen, zodat een solide grondslag kan worden gelegd 
voor maatregelen om te reageren op de moeilijkheden en uitdagingen 
waarmee het communautaire energiebeleid geconfronteerd wordt; 
• de voor een optimale realisatie van het energiebeleid van de Unie 
noodzakelijke acties te versterken en te consolideren. 
Deze acties zullen ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de 
volgende richtsnoeren: 
• verplichting voor elke communautaire actie bij te dragen tot het bereiken 
van de prioritaire doelstellingen, continuïteit van de voorziening, 
concurrentievermogen en milieubescherming; 
• aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een 
energiecomponent; 
• bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen 
de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten; 
• verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures. 
Deze algemene verbetering zal ten goede komen aan alle betrokken actoren, 
zowel de nationale en lokale instellingen en overheidsdiensten als de bedrijven 
in de betrokken sector, waaronder een aanzienlijk aantal MKB-bedrijven. 
9.2 Motivering van de maatregel 
Uit de in 1997 uitgevoerde evaluaties van alle energieprogramma's is 
geconcludeerd dat deze programma's hun doel grotendeels hebben bereikt. 
Het meerjarig kaderprogramma "energie" past in het streven naar verbetering 
van de samenhang en de doeltreffendheid van de acties in het licht van het 
strategisch belang van de uitdagingen waarvoor de Unie zich op 
energiegebied geplaatst ziet, en meer bepaald wat inachtneming van de 
milieueisen betreft. De vervolgacties na de conferentie van Kyoto over 
13 40 
klimaatverandering en de tenuitvoerlegging van de communautaire strategie 
en actieplan ten behoeve van duurzame energiebronnen in de periode tot 
2010 zullen in dit opzicht van doorslaggevend belang zijn. 
9.3 Follow-up en evaluatie van de maatregel 
De acties zullen regelmatig en systematisch worden geëvalueerd. De 
Commissie zal jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de 
specifieke onderdelen daarvan bekijken. Afhankelijk van de ontwikkeling van 
de prioriteiten zullen voorstellen tot wijziging of aanvulling van het 
kaderprogramma en/of de specifieke onderdelen daarvan kunnen worden 
ingediend. In het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in 
ieder geval voordat zij haar voorstellen voor de vaststelling van een volgend 
kaderprogramma indient, zal de Commissie door onafhankelijke deskundigen 
een externe algehele evaluatie van de uitvoering van de communautaire acties 
binnen het kaderprogramma laten uitvoeren. 
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
(voor een gedetailleerde opgave zie het financieel memorandum bij elk 
programmaonderdeel) 
10.1. Consequenties voor het aantal posten 
Categorie posten 
Ambtenaren of 
tijdelijke 
functionarissen A 
B 
C 
Ander personeel 
Totaal Personeel dat wordt 
belast met het beheer van 
de actie 
vaste 
posten 
30,5 
10 
15 
55,5 tijdelijke 
posten 
AND*:7 
EXP: 6 
UITZ: 3 
16 waarvan 
uit de bestaande 
personeelsformatie 
van het DG of de 
betrokken dienst 
22 
7,5 
10 
5 
2 
2 
48,5 extra personeel 
8,54 
2 
2,5 
2 
4 
1,5 
16 duur 
5 jaar 
* Afgevaardigde nationale deskundigen 
Voor het extra personeel vermelden in welk tempo het beschikbaar moet worden gesteld. 
De nodige personele en administratieve middelen worden ingezet na de jaarlijkse 
beslissing van de Commissie over de toewijzing van de middelen, met name rekening 
houdend met het extra personeel en de extra bedragen die door de begrotingsautoriteit 
worden toegestaan. 
Voor het begrotingsjaar 1998 wordt in het voorontwerp van de begroting een post van 
categorie A opgevoerd. 
14 
41 
10.2 Totale financiële consequenties van het inzetten van extra personeel 
(ecu) 
^ Bedragen Berekeningswijze 
Ambtenaren 1.648.000 103.000 ecu x 16 
Tijdelijke functionarissen AND = 40.000 x 2 
Ander personeel Dienstverleners = 120.000 x 4 
(begrotingslijn vermelden) Uitzendkrachten = 80.000 x 3 
AO 1520 AND 80.000 
AO 1178 Dienstverleners 480.000 
AO 1175 Uitzendkrachten 240.000 
Totaal | 2.448.00ÖI 
De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale kosten van de extra kosten voor de totale duur van 
de actie indien deze een bepaalde looptijd heeft, en voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde 
duur is. 
10.3 Verhoging van andere aan de actie verbonden huishoudelijke uitgaven 
(ecu) 
Begrotingslijn Bedrag Berekeningswijze 
(nr. en titel) 
AO 1300 dienstreizen 420.000 op basis van de in 1996/1997 
AO 25 comités, groepen, 366.200 beschikbare statistieken 
convocaties deskundigen 
Totaal 1 786.200 | 
De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale uitgaven van de actie indien deze een bepaalde 
looptijd heeft of de uitgaven voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde duur is. 
Observatorium 
Synergie 
Altener 
Save 
Vaste 
brandstoffen 
Kernenergie 
Totaal Personeel 
A 
2 
6 
11 
10 
1 
0,5 
30,5 B 
1 
1 
3 
3 
0,5 
1,5 
10 c 
1 
4 
5 
5 
0 
0 
15 Bestaand 
A 
2 
6 
6 
6,5 
1 
0,5 
22 B 
1 
1 
1,5 
2 
0,5 
1,5 
7,5 C 
1 
4 
2 
3 
0 
0 
10 Nieuw 
A 
0 
0 
2,5 
1,5 
0 
0 
4 B 
0 
0 
1 
1 
0 
0 
2 c 
0 
0 
1,5 
1 
0 
0 
2,5 1 AND 
1 AND 
2AND 
1 AND 
15 12 
extern 
1178 2 deskundigen (Alt) 2 deskundigen (SAVE) 
1175 1 uitzendkracht (Alt) 1,5 uitzendkracht (SAVE) + 1,5 AND 
Dienstreizen AO 1BOO Comités 
Observatorium 50.000 20.000 
Synergie 120.000 46.200 
Altener 130.000 108.000 
Save _ 100.000 216.000 
Vaste brandstoffen 10.000 0 
Kernenergie 10.000 0_ 
1 420.000 . 390.200 
16 43 
EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE II 
Uitvoering van een 
MEERJARENACTIE 
VAN STUDIES, ANALYSES, PROGNOSES 
EN ANDERE VERWANTE WERKZAAMHEDEN 
IN DE ENERGIESECTOR 
(1998-2002) 
44 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. Titel van de maatregel 
"Europese waarnemingspost voor energie" - Verkennende analyse, prognose en 
marktonderzoek 
2. Begrotingslijn 
Post B4-1040 
3. Juridische grondslag 
Maatregel waarvan het bedrag niet relevant is. 
4. Omschrijving van de maatregel 
4.1. Algemene doelstelling 
Ontwikkeling in samenwerking met de lidstaten van een programma waarmee de markten 
en de tendensen inzake energie geregeld kunnen worden gevolgd, opdat de politieke 
besluiten op het gebied van energie op basis van een gemeenschappelijke analyse kunnen 
worden genomen. 
Zonder volledig te zijn kunnen ter indicatie als belangrijkste werkgebieden worden 
genoemd: 
1. specificatie en analyse van de belangrijkste problemen op Europees niveau op het 
gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het 
energiebeleid met bijzondere aandacht voor: 
a) de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee 
klimaatverandering en de zorg voor het milieu de energiesector confronteren; 
b) de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de bijbehorende 
structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor de toekomst en het 
gedrag van de bedrijven in de context van de voltooiing van de interne markt 
voor energie die een efficiënt mechanisme voor het waarnemen en volgen van de 
markten vereist; 
c) de mondiale tendensen van de energiemarkt die de afhankelijkheid van het 
buitenland beïnvloeden (met name de sterke toename van de vraag naar energie 
die in Azië en Latijns-Amerika wordt verwacht); 
2. verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten vergelijkbare 
wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de mogelijke scenario's, 
5 
waarbij het vooral gaat om de verandering van de marktstructuren en de uitdagingen 
in verband met klimaatverandering en de zorg voor het milieu. 
De maatregel moet een bijdrage leveren tot de formulering van nieuwe keuzen op het 
gebied van energie op grond van verkennende analysemodellen op middellange en lange 
termijn teneinde te komen tot een communautaire analysemethode die beter is afgestemd 
op de uitwisseling van informatie en de behoefte aan analyse van de Europese Unie. De 
nadruk zal liggen op: 
- de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten en &5 inschakeling van 
betrokken instanties, bedrijven, de universitaire wereld en andere bronnen van kennis 
en ervaring; 
- de complementariteit van de werkzaamheden met soortgelijke werkzaamheden van de 
lidstaten of internationale organisaties zoals het Internationaal Energieagentschap. 
Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de consolidatie van de interne markt voor 
energie, de betrouwbaarheid van de energievoorziening, de bescherming van het milieu en 
de economische ontwikkeling van de energiesector. 
De analyses en prognoses voor de lidstaten op het gebied van energie gelden ook voor de 
Midden- en Oost-Europese landen die zullen toetreden. 
4.2. Bestreken periode en regeling voor verlenging 
Incidentele maatregel voor studies en verwante werkzaamheden die gericht zijn op de 
ontwikkeling op communautair niveau van analyse en prognose van de activiteiten en de 
problematiek op het gebied van energie, opgenomen in het kaderprogramma voor energie 
(1998-2002). 
5. Indeling van de uitgaven 
Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 
6. Aard van de uitgaven 
- Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van studies op het gebied van 
marktanalyses en de ontwikkeling daarvan, de evaluatie van de maatregel en nieuwe 
mogelijkheden (in dit kader kunnen de gesubsidieerde organisaties ook overgaan tot 
de aankoop van resultaten van studies, onderzoeken en analyses en van 
programmatuur, met inbegrip van de ontwikkelingskosten daarvan, enz.); 
- Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de uitgaven voor voorlichting 
en verspreiding (congressen, seminars, publicaties met inbegrip van de druk- en 
vertaalkosten, enz.); 
- Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de computerkosten die 
verbonden zijn aan de gegevens die nodig zijn voor de uitvoering van aanvullende 
4e 
energieanalyses (met name het verzamelen van gegevens, de opslag in databases, de 
statistische bewerking en de presentatie). 
7. Financiële gevolgen 
7.1. Wijze van berekening voor de totale kosten van de maatregel (verband tussen de 
verschillende kosten en de totale kosten) De aard van de werkzaamheden verandert niet van 
jaar tot jaar. De studies worden gespecificeerd aan de hand van de doelstellingen van de 
Commissie teneinde een antwoord te geven ,op politieke vragen die door de lidstaten, de Raad 
en het Parlement worden gesteld. 
• Analyses van de Europese energiemarkten 
Studies met als gemiddelde kosten 50.000 ecu x 11 x 5 jaar 
waarvan: 
multicliëntstudies en -prognoses van 10.000 - 20.000 ecu; 
sectoriële studies per onderwerp en/of brandstof van 40.000 - 300.000 ecu; 
bijv: liberalisering van gas en/of elektriciteit, raffinage, prijzen en belastingheffing. 
• Analyses van de wereldmarkt 
Studies met als gemiddelde kosten 50.000 ecu x 10 x 5 jaar 
waarvan: 
multicliëntstudies en -prognoses per regio van 10.000 - 20.000 ecu; 
sectoriële studies per onderwerp, brandstof en regio van 40.000 - 300.000 ecu; 
bijv: betrouwbaarheid van de energievoorziening, geopolitieke strategie en dialoog 
consument/producent. 
• Financiële steun aan netwerken voor economische analyse 
Gemiddelde kosten van deelneming 66.000 ecu x 3 x 5 jaar 
waarvan: 
onderzoekcentra op het gebied van het energiebeleid; 
samenwerking met het bedrijfsleven op Europees niveau (Eurogas, Eurelectric, 
Europia). 
• Andere beleidsuitgaven — 
seminars of workshops 80.000 ecu x 1 x 5 jaar; 
conferenties 120.000 ecu x 1 x 5 jaar; 
voorlichting en publicaties gemiddeld 50.000 ecu x 2 x 5 jaar 
waaronder publicatie van de "Annual Energy Review". 
7.2. Specificatie van de kosten (in miljoenen ecu) 
Specificatie 
Analyses van de Europese 
energiemarkten 1998 
0,5 1999 
0,53 2000 
0,56 2001 
0,59 2002 
0,62 Totaal 
2,8 
47 
Specificatie 
Analyses van de wereldmarkt 
Financiële steun aan netwerken 
voor economische analyse 
Andere beleidsuitgaven, 
waaronder algehele evaluatie 
van het kaderprogramma 
TOTAAL 1998 
0,5 
0,2 
0,3 
1,5 1999 
0,5 
0,2 
0,3 
1,53 2000 
0,5 
0,2 
0,3 
1,56 2001 
0,5 
0,2 
0,3 
1,59 2002 
0,5 
0,2 
0,3 
1,62 Totaal 
2,5 
1,0 
1,5 
7,8 
Opmerkingen: 
Aangezien de aard van de werkzaamheden niet verandert, zijn de begrotingsmiddelen tussen 
1999 en 2002 stabiel. 
7.3. Beleidsuitgaven voor bijvoorbeeld studies en deskundigen die in deel B van de 
begroting worden opgenomen 
Vastleggingskredieten in miljoenen ecu (lopende prijzen) 
Conferenties, workshops, 
voorlichting en publicaties 1998 
0,3 1999 
0,3 2000 
0,3 2001 
0,3 2002 
0,3 Totaal 
1,5 
7.4. Tijdschema voor de vastleggingskredieten 
Vastleggingskredieten 1998 
1,5 1999 
1,53 2000 
1,56 2001 
1,59 2002 
1,62 Totaal 
-7,8 
8. Bepalingen om bedrog tegen te gaan en uitvoering daarvan 
Voordat de contracten getekend worden: 
- kwalitatieve en financiële analyse van de inschrijvingen, voorstellen of 
subsidieaanvragen; 
- overleg met de andere betrokken diensten van de Commissie om dubbel werk te 
voorkomen. 
48 
Nadat de contracten getekend zijn: 
controle van de uitgavenstaten voor betaling op verschillende niveaus (financieel 
beheerder, technisch verantwoordelijken) en raadpleging van de betrokken diensten 
van de Commissie over de resultaten; 
- interne controle door de financieel controleur; 
- controle ter plaatse om bewijsstukken te onderzoeken en zodoende fouten of 
onregelmatigheden op het spoor te komen; 
- verstrekking van informatie aan het in artikel 4 van de beschikking tot vaststelling van 
het meerjarenkaderprogramma "energie" bedoelde comité en het bij 
Beschikking 96/642/EG van de Commissie van 8 november 1996 opgerichte 
raadgevend comité voor energie. 
9. Gegevens voor de kosten-effectiviteitanalyse 
9.1. Specifieke kwantificeerbare doelstellingen; doelgroep 
Samenhang met de algemene doelstelling 
De maatregel moet bijdragen tot een verbetering van het beheer van de energiebalans van 
de Europese Unie, in eerste instantie door de analyse van de energiesituatie en de 
formulering van richtsnoeren voor het energiebeleid, met name als reactie op de 
uitdagingen waarvoor klimaatverandering en de zorg voor het milieu ons stellen. 
In de tweede plaats moet de maatregel zorgen voor een betere prognose van de 
ontwikkeling van de energie-economie van de Europese Unie in zijn internationale 
omgeving. Zo wordt een bijdrage geleverd tot de consolidatie van de interne markt voor 
energie, de regulering van de betrekkingen tussen energie en milieu en de ontwikkeling 
van de samenwerking met derde landen op het gebied van energie. De maatregel zal op 
communautair niveau door combinatie van de resultaten van de op elkaar aansluitende 
analysewerkzaamheden in de lidstaten voor een toegevoegde waarde zorgen. 
Doelgroep 
Ten aanzien van de waarneming van de energiemarkten: de besluitvormende instanties bij 
de Commissie en in de lidstaten. Ten aanzien van de productie, het transport en het 
verbruik van energie: de hele bevolking van de Gemeenschap, de OESO en de wereld in 
ruimere zin. 
9.2. Motivering van de maatregel 
In het Groenboek (COM(94)659 def. van 11.1.1995) wordt onder punt 86 gesteld: 
"In de eerste plaats dient een gemeenschappelijke aanpak te worden gerealiseerd op 
onderzoeksgebied. Het op de voet volgen van marktontwikkelingen om op elk moment 
hierop in te kunnen spelen is een absolute vereiste bij het voeren van energiebeleid. De 
ontwikkelingen op de interne markt van de Gemeenschap zullen in toenemende mate 
4 9 
afhankelijk zijn van de mondiale ontwikkelingen op het gebied van verbruik, productie en 
transport. Het op deze gebieden noodzakelijke onderzoek zal worden verricht binnen 
bedrijven en binnen internationale organisaties. 
Hoewel dankbaar gebruik moet worden gemaakt van de resultaten van dit onderzoek en 
het niet dubbel moet worden gedaan, lijkt het toch noodzakelijk om op communautair 
niveau te beschikken over middelen en methoden van onderzoek waarmee het 
communautaire besluitvormings- en beheersproces kan worden toegelicht. Het is immers 
duidelijk dat de toepassing van de regels voor de werking van de interne markt en de 
vaststelling van prioriteiten op het gebied van onderzoek, milieu, internationale 
samenwerking, netwerken en economische en sociale samenhang dienen te steunen op een 
gelijkluidende analyse van de problemen en tendensen op de markt. 
Samenwerking tussen wetenschappelijke instellingen, industrie, consumenten en 
overheidsinstanties binnen een doorzichtig en open kader zou een garantie zijn voor een 
coherente analyse gericht op de ontwikkeling van het energiebeleid." 
In de resolutie van de Raad (nr. 7802/95) over het Groenboek van 1 juni 1995 wordt 
onder punt 6 gesteld: 
"Is van mening dat het functioneren van de interne markt intensivering van het overleg en 
de samenwerking tussen de lidstaten in het kader van de Gemeenschap vereist, alsmede de 
uitwerking van communautaire analysemethoden, met name wat betreft het functioneren 
van de marktmechanismen, waardoor de communautaire besluitvormingsprocedure op een 
duidelijker inzicht kan worden gebaseerd." 
In het Witboek (COM(95)682 def. van 20.12.1995) wordt onder punt 134 gesteld: 
"Zonder op de uitkomst van de intergouvernementele conferentie vooruit te lopen, is de 
Commissie voornemens in 1996 de volgende onmiddellijke acties te ondernemen: 
uitwerking van een programma voor het bewaken van de ontwikkelingen op 
energiegebied, in samenwerking met de lidstaten, het bedrijfsleven en andere organisaties, 
teneinde de politieke besluitvorming aangaande energievraagstukken met een gezamenlijk 
verrichte analyse te onderbouwen." 
Dit voorstel is gebaseerd op de bestaande verdragen en is nodig om te voorzien in de 
behoefte aan een beleidsvoering met meer samenwerking en doorzichtigheid. -~ 
De maatregel vindt zijn motivering eveneens in het feit dat de analysemethoden bijdragen 
tot: 
- het communautair nationaal beleid om op die manier bij te dragen tot de 
verwezenlijking van de gemeenschappelijke doelstellingen, met name de voltooiing 
van de interne markt voor energie, de verbetering van de kwaliteit van het milieu en 
de betrouwbaarheid van de energievoorziening; 
- de convergentie van het Europees beleid door een beter inzicht in de 
ontwikkelingsperspectieven van de wereldmarkt op lange termijn; 
50 
- de benutting van de deskundigheid en de werkzaamheden in de lidstaten door deze in 
een gemeenschappelijk perspectief te plaatsen. 
Door de uitvoering van studies en onderzoeken naar de markt voor energie kan de mate 
van convergentie tussen het nationaal beleid en de communautaire doelstellingen worden 
gemeten en kan er een begin worden gemaakt met een bezinning op de perspectieven op 
lange termijn. 
De Commissie voert op communautair niveau analyses uit die aansluiten op de 
werkzaamheden in de lidstaten en zorgt voor de combinatie van de resultaten. 
Keuze van de wijze van optreden 
Afhankelijk van de aard van de geplande activiteiten of de acties die nodig blijken, zal 
gebruik worden gemaakt van aanbestedingen, uitnodigingen tot het indienen van 
voorstellen of subsidies. Gezamenlijke werkzaamheden zullen sterk worden aangemoedigd 
om te kunnen profiteren van de daarbij optredende complementariteit, multidisciplinaire 
deskundigheid en creativiteit en om het ontstaan van gemeenschappelijke benaderingen en 
inzichten te stimuleren. 
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
Het Comité van het kaderprogramma "energie" en het raadgevend comité voor energie 
dat bij Beschikking 96/642/EG van 8 november 1996 is opgericht, zullen geregeld op de 
hoogte worden gesteld van de resultaten van de werkzaamheden. 
De twee belangrijkste aanbevelingen van de recente evaluatie van begrotingslijn B4-1040 
voor de jaren 1993-1995 zijn: 
Er zou meer gebruik moeten worden gemaakt van kadercontracten voor taken die 
herhaaldelijk worden uitgevoerd. Hierbij zou het bijvoorbeeld kunnen gaan om 
gegevensmodellering en de organisatie van congressen. 
De Ministers van Energie van de lidstaten spelen momenteel een betrekkelijk passieve rol 
bij Europese analyses en prognoses. Om de meerwaarde op communautair niveau volledig 
te benutten moeten de lidstaten ertoe worden aangezet nauwer samen te werken, wellicht 
in kleine groepen, om gemeenschappelijke sectoriële problemen aan te pakken. Bij 
modellering en analyse moeten de capaciteiten meer ver- en gedeeld worden. 
10. Huishoudelijke kredieten 
De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde huishoudelijke kredieten is afhankelijk van 
het jaarlijks besluit van de Commissie over de toewijzing van kredieten, waarbij rekening wordt 
gehouden met het aantal personeelsleden en de aanvullende bedragen die door de 
begrotingsautoriteit worden toegestaan. 
10.1. Gevolgen voor het aantal personeelsleden 
51 
Aard van de post 
c 
Ambtenaren A 
of tijdelijke B 
functionarissen C 
Overige middelen 
Totaal Aantal personeelsleden 
voor het beheer 
permanente 
posten 
2 
1 
1 
4 tijdelijke 
posten 
1END 
1 waarvan 
door gebruik 
van bestaande 
middelen 
binnen het DG 
of de dienst 
2 
1 
1 
1END 
5 dooreen 
beroep te doen 
op extra 
middelen Duur 
5 jaar 
5 jaar 
N.B.: END = gedetacheerd nationaal deskundige 
10.2. Algehele financiële gevolgen van extra mankracht 
Geen. 
10.3. Andere jaarlijkse huishoudelijke uitgaven ten gevolge van de maatregel 
Begrotingspost Bedrag Wijze van berekening 
(nummer en titel) 
A-1300: Dienstreizen, 50.000 Dienstreizen in verband 
lokaal vervoer en andere met financiële steun, 
bijkomende kosten conferenties en workshops 
op basis van de begroting 
van 1996 
A-2500: Vergaderingen 20.000 Eén vergadering van de 
van deskundigen in het 15 deskundigen van de 
kader van het comité lidstaten + 5 externe 
"Kaderprogramma" deskundigen 
Totaal 70.000 
De vermelde kredieten worden gefinancierd binnen het bestaande budget van de 
dienst die het programma beheert. 
EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE III 
VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD 
betreffende de vaststelling van een 
MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING 
VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING 
IN DE ENERGIESECTOR 
(SYNERGY-programma) 
(1998 - 2002) 
£' 53 
VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD BETREFFENDE DE 
VASTSTELLING VAN EEN MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING 
VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING IN DE ENERGIESECTOR 
(SYNERGY-PROGRAMMA) (1998-2002) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 235, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europees Parlement2, 
Overwegende dat energie, met het oog op het concurrentievermogen van de bedrijven 
in de Gemeenschap, de continuïteit van de voorziening en de bescherming van het 
milieu, een belangrijk gebied is waarop de Gemeenschap internationaal actief dient te 
zijn; 
Overwegende dat er een meerjaren kaderprogramma voor acties in de energiesector in 
het leven is geroepen; 
Overwegende dat de Gemeenschap zich door haar toetreding tot het Verdrag inzake 
het Energiehandvest en het Raamverdrag inzake klimaatverandering ertoe heeft 
verbonden om de samenwerking op energiegebied voort te zetten; 
Overwegende dat in de conclusies van de Raad van ministers van 
Ontwikkelingssamenwerking van 18 november 1992 over de hoofdlijnen voor 
samenwerking op het gebied van schone en efficiënte energietechnologie met de 
ontwikkelingslanden onderstreept wordt dat de tenuitvoerlegging van een 
daadwerkelijk energiebeleid een fundamenteel doel is van de samenwerking met alle 
ontwikkelingslanden op energiegebied; 
Overwegende dat de ontwikkelingen op energiegebied in de Gemeenschap, zoals 
wordt beklemtoond in de resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het 
Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", in toenemende mate worden 
i 
2 
K 54 
beïnvloed door externe ontwikkelingen en dat er derhalve naar moet worden gestreefd 
dat de Gemeenschap jegens derde landen een samenhangende en consequent 
volgehouden aanpak ontwikkelt betreffende energiegerelateerde problemen; 
Overwegende dat de Gemeenschap in het kader van diverse programma's internationale 
activiteiten op energiegebied ontplooit en dat de coördinatie van die activiteiten met 
het oog op de consistentie ervan moet worden versterkt; 
Overwegende dat coördinatie van de andere maatregelen van de Gemeenschap in de 
energiesector noodzakelijk is en dat er daarom geen sprake mag zijn van overlappingen 
met andere programma's op energiegebied van de Gemeenschap, de lidstaten, derde 
landen of internationale organisaties; 
Overwegende dat de hoofddoelstellingen van het programma, met name de coördinatie 
van de verschillende programma's voor internationale maatregelen, wegens de omvang 
ervan op communautair vlak optimaal kunnen worden verwezenlijkt; 
Overwegende dat er een specifiek wettelijk instrument moet worden vastgesteld voor 
de activiteiten van de Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking 
op het gebied van energie; 
Overwegende dat politieke betrekkingen en handelsbetrekkingen volgens de resolutie 
van de Raad over hogervermeld Witboek fundamentele componenten ~van het 
energiebeleid zijn, en de maatregelen van de Gemeenschap voor internationale 
samenwerking op energiegebied derhalve doelmatiger in haar externe beleid in zijn 
geheel dienen te worden geïntegreerd; 
Overwegende dat de samenwerking op energiegebied uit hoofde van het programma 
als doelstellingen moet hebben de verbetering van het concurrentievermogen van de 
bedrijven in de Gemeenschap, de bestendiging van de energievoorziening, de 
bevordering van duurzame ontwikkeling en verbetering van de energie-efficiëntie; dat 
die samenwerking kan worden uitgevoerd door medewerking aan de medefinanciering 
van projecten; 
Overwegende dat die samenwerking verankerd zou moeten worden in een indicatief 
programma en dat daarvoor overeenkomsten met de betrokken landen of met 
internationale netten van studie- en onderzoekscentra kunnen worden gesloten; 
Overwegende dat, aangezien het hier gaat om externe samenwerking, daarvoor de 
bijzondere bepalingen gelden van titel IX van het Financieel Reglement van 
21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese 
Gemeenschappen; 
5 F D 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Er wordt door de Europese Gemeenschap binnen het bestek van het kaderprogramma 
voor acties in de energiesector een specifiek programma uitgevoerd voor 
samenwerking met derde landen op gebieden van wederzijds belang, hierna 
SYNERGY te noemen. 
Dit programma heeft betrekking op: 
• het verstrekken van steun bij het bepalen, het uitwerken en het uitvoeren van het 
energiebeleid in derde landen; 
de bevordering van de industriële samenwerking tussen de Gemeenschap en derde 
landen in de energiesector; 
een versterking van de coördinatie van de externe acties van de Gemeenschap op 
energiegebied. 
Artikel 2 
SYNERGY is bestemd voor alle derde landen, maar op de allereerste plaats voor de 
landen en regio's die beantwoorden aan de prioriteiten van de Gemeenschap op het 
terrein van haar externe betrekkingen, in termen van haar belangen op politiek niveau, 
met betrekking tot de veiligheid van haar energievoorziening en uit economisch 
oogpunt. 
Artikel 3 
(1) SYNERGY wordt uitgevoerd van 1 januari 1998 tot en met 
31 december 2002. __ 
(2) De begrotingsautoriteit stelt de voor elk jaar beschikbare kredieten vast binnen 
de grenzen van de financiële vooruitzichten. 
Artikel 4 
(1) Het programma draagt bij tot de verwezenlijking van de voornaamste 
energiedoelstellingen van de Gemeenschap zoals beschreven in het Witboek 
"Een energiebeleid voor de Europese Unie". Daartoe kan de Gemeenschap ook 
betrekkingen onderhouden met de internationale organisaties in de 
energiesector. De voor de uitvoering van het programma bestemde maatregelen 
5G 
worden vastgesteld overeenkomstig de regels in artikel 4 van de beschikking 
betreffende de vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de 
energiesector. Voor onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratieprojecten kan 
geen financiële steun worden verleend. 
(2) Om deze doelstellingen te verwezenlijken draagt de Gemeenschap met name bij 
tot de financiering van de volgende activiteiten: 
- advies en opleiding op het gebied van energiebeleid; 
- analyses en prognoses inzake energie; 
- de versterking van de dialoog inzake het energiebeleid en de uitwisseling van 
informatie via met name de organisatie van lezingen en seminars; 
- steun aan regionale grensoverschrijdende samenwerking; 
- een verbetering van de structuur waarbinnen de industriële samenwerking 
op energiegebied plaatsvindt; 
- coördinatie van de communautaire instrumenten welke internationale acties 
in de energiesector alsook andere soortgelijke internationale programma's 
omvatten. 
(3) De samenwerking heeft eveneens betrekking op de kosten van de 
voorbereiding en uitvoering van, het toezicht op en de beoordeling van deze 
activiteiten alsmede de kosten in verband met voorlichting. 
Artikel 5 
(1) De communautaire hulp wordt verleend in de vorm van niet-terugvorderbare 
steun die in schijven wordt uitgekeerd naarmate de uitvoering van de projecten 
vordert. 
(2) Er wordt pas tot financiering in het kader van het SYNERGY-programma 
besloten nadat gebleken is dat de betrokken activiteiten niet in het kader van 
andere programma's kunnen worden gefinancierd. ~~ 
(3) In de financieringsbesluiten en in elk contract dat hieruit voortvloeit, wordt 
onder andere uitdrukkelijk bepaald dat de begunstigden akkoord gaan met 
controle aan de hand van stukken en zo nodig ter plaatse door de Commissie en 
de Rekenkamer. 
Artikel 6 
(1) In bijlage I wordt een indicatief programma voor de in artikel 3 genoemde 
periode vastgesteld. Dit programma stelt de belangrijkste doelstellingen, 
57 
beleidslijnen en prioriteiten voor de communautaire samenwerking vast op de 
gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd. 
(2) Op basis van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma wordt een 
actieprogramma vastgesteld volgens de procedure van artikel 4 van de 
beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor acties 
in de energiesector. Dit actieprogramma bevat een lijst met de belangrijkste 
projecten die moeten worden gefinancierd op de gebieden die ter indicatie in 
artikel 4 worden genoemd. De inhoud van het programma wordt zo 
vastgesteld dat de lidstaten over voldoende relevante informatie beschikken om 
het in het kader van de hierbovengenoemde procedure ingestelde comité in 
staat te stellen zijn advies uit te brengen. 
(3) In het kader en voor de duur van het in lid 1 van dit artikel bedoelde indicatieve 
programma kunnen specifieke overeenkomsten met derde landen worden 
gesloten, waarin de hoofdlijnen voor de samenwerking met de betrokken 
landen en de procedures voor het overleg over het verloop van dit programma 
worden vastgelegd. 
(4) In het kader van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma kunnen tevens 
contracten worden gesloten met internationale netten van studie- en 
onderzoekscentra, waarin de bijdrage van deze netten tot de verwezenlijking 
van de in bovengenoemd indicatief programma beschreven doelstellingen wordt 
vastgelegd. 
Artikel 7 
De Commissie voert de werkzaamheden met inachtneming van het in artikel 6, 
lid 2, bedoelde actieprogramma uit. 
Opdrachten voor diensten worden in het algemeen gegund via een 
niet-openbare aanbesteding overeenkomstig artikel 118 van het Financieel 
Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese 
Gemeenschappen. 
Opdrachten kunnen onderhands worden gegund wanneer het gaat om 
bedragen van minder dan 50.000 ecu. 
Opdrachten voor leveringen worden, wanneer zij nodig zijn als aanvulling op 
opdrachten voor diensten en binnen de doelstellingen van SYNERGY blijven, 
gegund via een openbare aanbesteding, met uitzondering van de gevallen 
bedoeld in artikel 116 van het Financieel Reglement van toepassing op de 
algemene begroting der Europese Gemeenschappen. 
De aanbestedingen en de opdrachten zijn op gelijke voorwaarden toegankelijk 
voor alle natuurlijke en rechtspersonen in de lidstaten en de begunstigde derde 
landen. 
58 
Deelname door natuurlijke en rechtspersonen uit andere landen kan incidenteel 
door de Commissie worden toegestaan, indien voor de betrokken programma's 
of projecten specifieke vormen van hulp nodig zijn die in zeer sterke mate juist 
in deze landen bestaan. 
3. Belastingen, te betalen rechten en de aankoop van onroerend goed worden niet 
door de Gemeenschap gefinancierd. 
4. Bij cofinanciering kan de deelname van bedrijven uit de betrokken derde landen 
aan aanbestedingen en onderhandse opdrachten incidenteel door de Commissie 
worden toegestaan. De Commissie legt daarover verantwoording af in het in 
artikel 9 bedoelde verslag. 
Artikel 8 
1. De Commissie en de lidstaten zorgen voor een goede coördinatie van de 
activiteiten voor technische hulp die in de begunstigde derde landen door de 
Gemeenschap en de afzonderlijke lidstaten worden uitgevoerd, waarbij wordt 
uitgegaan van de informatie die door de lidstaten wordt meegedeeld. 
2. Coördinatie en samenwerking met internationale financiële instellingen en 
andere financiers worden gestimuleerd. 
3. De Commissie onderzoekt de verschillende mogelijkheden om cofinanciering 
uit het SYNERGY-programma, de bilaterale medewerking van de lidstaten, de 
programma's van andere internationale organisaties en andere programma's van 
de Gemeenschap te bevorderen. Om overlappingen te voorkomen zorgt zij er 
met name mede voor dat de bijdragen van SYNERGY en de andere 
communautaire instrumenten voor internationale samenwerking op 
energiegebied zo goed mogelijk worden gecoördineerd. Ook zorgt zij ervoor 
overlappingen tussen het SYNERGY-programma en enig ander programma of 
initiatief van andere internationale organisaties op het gebied van energie te 
voorkomen. 
Artikel 9 
De Commissie dient vóór 31 december 2000 een verslag in over de uitvoering 
van het specifieke programma tijdens de twee voorgaande financiële jaren, dat 
gebaseerd is op de externe evaluatie door onafhankelijke deskundigen. 
De Commissie dient vóór 31 december 2002 een verslag in over de uitvoering 
van het programma en de gevolgen ervan in derde landen en de lidstaten. Dit 
verslag gaat vergezeld van de externe evaluatie door onafhankelijke 
deskundigen waarop het is gebaseerd. 
59 
3. De Commissie dient elk jaar een verslag in over de uitvoering van de externe 
maatregelen op energiegebied in het kader van de verschillende communautaire 
instrumenten. 
4. Deze verslagen zijn bestemd voor het Europees Parlement en de Raad. 
Artikel 10 
Door deze verordening wordt Verordening (EG) nr A... van de Raad nietig 
verklaard en vervangen. 
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in 
elke lidstaat. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad, 
De Voorzitter 
0 
Bijlage 
INDICATIEF STRATEGIEPROGRAMMA 
Bij de uitvoering van het SYNERGY-programma en de vaststelling van het 
actieprogramma wordt rekening gehouden met de richtsnoeren die in deze bijlage 
worden aangegeven. 
SYNERGY heeft ten doel bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen 
van de Gemeenschap op energiegebied die zijn genoemd in de resolutie van de Raad 
betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie": 
- een goede algehele concurrentiepositie; 
- een betrouwbare energievoorziening; 
- milieubescherming. 
Deze doelstellingen vertonen alle een belangrijke externe dimensie, die in genoemd 
Witboek uitvoerig wordt belicht. SYNERGY zal maatregelen ten uitvoer leggen heeft 
zijn eigen logica wat de tenuitvoerlegging van het energiebeleid betreft. Ook moet het 
stroken met de andere vormen van internationale samenwerking van de Gemeenschap. 
De richtsnoeren van SYNERGY zijn daarop gebaseerd. 
I. VORMEN VAN SAMENWERKING DIE AANSLUITEN OP DE 
ENERGIESTRATEGIE VAN DE GEMEENSCHAP 
A) Acties die aan de drie doelstellingen beantwoorden: 
advies over het energiebeleid met derde landen; 
bevordering van een efficiënt energiegebruik in derde landen; 
ontwikkeling van plaatselijke, in het bijzonder hernieuwbare 
energiebronnen; 
bevordering van de regionale integratie op energiegebied; 
acties ter bevordering van de samenhang bij de tenuitvoerlegging van de 
programma's van de Gemeenschap in sommige regio's (b.v. de Zwarte 
Zee, het Middellandse-Zeegebied en de Golf). 
O 1 
B) Algehele concurrentiepositie: 
steun voor de ontwikkeling van de industriële samenwerking op voor de 
energiesector interessante markten, met name in Azië en Latijns-
Amerika; 
advies over de organisatie van de energiesector in derde landen; 
steun voor de liberalisering en de openstelling van de energiesector en 
hulp aan derde landen bij de opstelling van hun energiebeleid in deze 
nieuwe situatie - met name overeenkomstig het Verdrag inzake het 
Energiehandvest ; 
bevordering van de ontwikkeling van de investeringen door Europese 
bedrijven in de energiesector in derde landen. 
C) Betrouwbaarheid van de energievoorziening: 
bevordering van de dialoog met de energieproducerende en -
exporterende landen: de Golfstaten, Rusland en de producerende landen 
in Amerika, Azië en Afrika; 
bevordering van de dialoog pussen de Europese Gemeenschap en de 
landen die het Verdrag inzake het Energiehandvest hebben 
ondertekend, met name de energiedoorvoerlanden en de transitlanden 
die zelf energie produceren, door bij te dragen tot de uitvoering van de 
bepalingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest; 
deelname aan en ondersteuning van de werkzaamheden van 
internationale energieorganen: ministerconferenties, conferenties van 
producenten/verbruikers, Internationaal Energieagentschap; 
steun aan de schepping van een positief investeringsklimaat in derde 
landen voor de productie en doorvoel van energie, overeenkomstig het 
internationaal recht en met name het Verdrag inzake het 
Energiehandvest en de regels welke zijn overeengekomen in het kader 
van de Wereldhandelsorganisatie. 
D) Milieu: 
vormingsactiviteiten om degenen die in derde landen in de energiesector 
het beleid bepalen en er werkzaam zijn, milieubewust te maken; 
verspreiding van Europese ervaring en informatie op het gebied van 
energie en milieu; 
bevordering van de toepassing van "schone" technieken, in het bijzonder 
voor de verbranding van steenkool in landen met een groot verbruik 
zoals China, rekening houdend met de gevolgen voor het energiebeleid; 
10 62 
ertoe bijdragen dat bij het energiebeleid en de energieplanning in derde 
landen meer rekening wordt gehouden met de milieuaspecten; 
bevordering en ondersteuning van derde landen bij de planning en de 
tenuitvoerlegging van een duurzaam nationaal energiebeleid en de 
ontwikkeling van energievoorzieningsconcepten die met de betrokken 
milieusituatie stroken. 
II. GEOGRAFISCHE PRIORITEITEN EN CONSISTENTIE MET DE 
PROGRAMMA'S INZAKE INTERNATIONALE SAMENWERKING VAN 
DE GEMEENSCHAP 
A) Rol en doelstellingen: 
Wat de internationale betrekkingen op energiegebied betreft zorgt 
SYNERGY ervoor dat: 
- de samenwerking op energiegebied met derde landen wordt bevorderd 
- bij de acties inzake samenwerking met derde landen welke in het kader 
van andere communautaire programma's worden uitgevoerd met haar 
doelstellingen rekening wordt gehouden 
- het gemakkelijker wordt projecten op energiegebied uit te werken en 
voor te bereiden die met andere communautaire samenwerkings-
instrumenten worden gefinancierd. 
B) Prioritaire regio's: 
SYNERGY wordt toegespitst op de regio's die voor de externe 
betrekkingen van de Gemeenschap prioritair zijn en draagt bij tot het 
verwezenlijken van bepaalde prioriteiten in deze betrekkingen. 
SYNERGY richt zich bij voorrang op de volgende regio's: 
- Midden- en Oost-Europa,; 
- Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS); 
- Middellandse-Zeelanden; 
- Latijns-Amerika: nadruk op Mercosur, Chili, Mexico en Venezuela; 
- Azië: China, India en ASEAN; 
- Afrika. 
11 03 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
POST B4-1041 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector -
SYNERGY-programma. 
2. BEGROTINGSLIJN 
B4-1041 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Verordening van de Raad (EG) nr. 701/97 van 14 april 1997 tot vaststelling 
van een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de 
energiesector - SYNERGY-programma (PB nr. L 104 van 22.4.1997, blz. 1). 
Voorstel voor een Verordening (EG) van de Raad tot verlenging van een 
programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de 
energiesector (SYNERGY-programma) vastgesteld bij Verordening (EG) 
701/90 van de Raad van 14 april 1997. 
Voorstel voor een Beschikking van de Raad tot vaststelling van een 
kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002). 
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1. Algemene doelstelling van de maatregel 
De noodzaak van een programma voor internationale samenwerking op 
Europees niveau, dat het intern beleid in deze sector komt aanvullen, zal 
als gevolg van de ontwikkeling in de wereldenergiecontext in de 
komende jaren nog groter worden: 
- toename van de energieafhankelijkheid van Europa, 
- zeer sterke stijging van de vraag naar energie van de 
ontwikkelingslanden, 
- toenemende invloed van milieuproblemen en in het bijzonder van 
broeikasgasemissies op de keuzes op energiegebied. 
12 84 
De bevordering van samenwerkingsacties voor het ontwerp en de 
toepassing van het energiebeleid van derde landen moet de realisatie van 
de doelstellingen van de EU-energiestrategie in de hand werken, te 
weten: 
- algemeen concurrentievermogen, 
- continuïteit van de Europese energievoorziening, 
- bescherming van het milieu. 
Deze maatregel moet bijdragen tot de realisatie van die doelstellingen 
door projecten die in het bijzonder gericht zijn op: <y 
- een betere energie-efficiëntie in de derde landen, 
- de bevordering van het gebruik van milieuvriendelijke technologieën, 
- de bevordering van de exploitatie van plaatselijke bronnen en in het 
bijzonder van hernieuwbare energiebronnen, 
- de steun voor de regionale integratie van derde landen op het gebied 
van energie en de opening van die sector, 
- de bevordering van de dialoog en de contacten tussen Europa, de 
derde landen en met name de producerende landen en de 
internationale energieorganisaties, 
- de steun voor de penetratie van Europese energieondernemingen in 
de derde landen, 
- het aanhalen van de betrekkingen tussen de deskundigen en degenen 
die op Europees vlak in de energiesector de beslissingen nemen, 
alsmede tussen de Gemeenschap en de derde landen. 
De maatregel steunt ook het beleid van de Europese Unie inzake 
buitenlandse betrekkingen; hij draagt bij tot de schepping "van de 
randvoorwaarden om de energieprojecten een bepaalde richting te 
geven en voor te bereiden, alsmede tot de voorbereiding van de 
toetreding van landen uit Midden- en Oost-Europa. 
De uitwerking van het jaarprogramma in samenwerking met de andere 
diensten van de Commissie en de vertegenwoordigers van de lidstaten 
zal gelegenheid bieden tot het bepalen van de prioritaire thema's voor 
de SYNERGY-actie, daarbij eveneens rekening houdend met de door 
het Europees Parlement voorgestelde bijlage bij de verordening. 
13 o 5 
4.2. Duur van de maatregel 
De maatregel duurt vijf jaar, van 1 januari 1998 tot en met 
31 december 2002. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN 
Niet-verplichte uitgaven/Gesplitste kredieten 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
UITGAVEN 
Financiering van studies; technische bijstand en advies, eventueel met behulp 
van deskundigen; acties op het gebied van opleiding, promotie en verspreiding 
van informatie; organisatie van conferenties, seminaries, werkateliers, 
technische en educatieve bezoeken; steun aan instellingen inzake samenwerking 
of energiebeleid en andere steunacties voor het energiebeleid. 
Uitgaven voor de bekendmaking van het programma, voor de verspreiding van 
de resultaten ervan en voor de evaluatie door externe deskundigen, uitgaven 
voor de werking van de instellingen en steun voor de samenwerking op 
energiegebied. 
De bijstand van de Gemeenschap zal normaal gezien niet meer mogen bedragen 
dan de helft van de totale kosten van een project en zal kunnen worden 
uitgevoerd via medefinanciering in combinatie met derde landen, lidstaten of 
internationale organisaties. 
In sommige gevallen kan de bijstand van de Gemeenschap echter tot 100 % van 
de kosten bedragen: financiering van deskundigen die voltijds bij de overheden 
van de derde landen worden gedetacheerd, acties die uitsluitend in het belang 
van de Gemeenschappen worden uitgevoerd (voorafgaande studies, 
verkennende missies, Europese energiecentra, evaluatie van de acties...). 
ONTVANGSTEN 
De eventuele ontvangsten afkomstig van de terugbetalingen van de Staten die 
aan het Europese Energiehandvest deelnemen kunnen opnieuw worden 
gebruikt overeenkomstig het bepaalde in artikel 27, lid 2, sub b) van het 
Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene 
begroting der Europese Gemeenschappen (PB nr. L 356 van 31.12.1977, 
blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) 
nr. 2335/95 (PB nr. L 240 van 7.10.1995, blz. 12). 
14 6G 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1. Wijze van berekening van de totale kosten van de actie (verband tussen 
de afzonderlijke kosten en de totale kosten) 
horizontale acties 
dienstreizen van korte duur van Europese deskundigen of deskundigen 
uit derde landen: 
reiskosten, honoraria en dagvergoedingen: 240 dienstreizen = 
10.000 ecu 
een tussentijdse en een definitieve evaluatie van het programma voor 
een gemiddeld bedrag van 150.000 ecu = 300.000 ecu 
energie-analyses 
studies welke gemiddeld 100.000 ecu kosten x 64 
samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid in 
derde landen 
dienstreizen van lange duur (6 maanden) van deskundigen voor een 
gemiddeld bedrag van 100.000 ecu x 63 
financiële steun voor instellingen uit de energiesector 
dienstreizen van lange duur (1 jaar) voor deskundigen voor een 
gemiddeld bedrag van 200.000 ecu x 30 
bezoeken van technische aard en opleiding in Europa voor 
25 ingezetenen uit derde landen voor een gemiddeld bedrag van 
20.000 ecu per bezoek x 150 bezoeken 
teun voor industriële samenwerking 
seminars voor een gemiddeld bedrag van 100.000 ecu x 10 
bezoeken van Europese delegaties in derde landen voor een gemiddeld 
bedrag van 74.000 ecu x 10 
eminars. conferenties en informatievergaderingen 
seminars of informatievergaderingen voor een gemiddeld bedrag van 
100.000 ecu x 20 
conferenties voor een gemiddeld bedrag van 200.000 ecu x 15 
cties op het gebied van informatie en opleiding 
(subsidies en beurzen) 
15 67 
7.2. Verdeling per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu) 
VERDELING 1998 1999 2000 2ÖÖÏ2002 I TOTAAL 
Horizontale acties 0,5 0,5 0,58 0,5 0,62 2,7 
Energieanalyses 1,2 1,3 1,3 1,3 1,3 6,4 
Samenwerking in verband 
met de uitwerking van het 
energiebeleid in derde 
landen 1,2 1,2 1,3 1,3 1,3 6,3 
Steun voor industriële 
samenwerking 0,3 0,34 0,3 0,4 0,4 1,74 
Financiële steun voor instel­
lingen uit de energiesector j g j g j g j g ^ g 9 
Seminars, conferenties en 
informatievergaderingen l l l l l s 
Acties op het gebied van 
informatie en opleiding , , , , ,2 , ,, ^ — 
TOTAAL = 7,00 7,14 7,28 7,42 7,57 36,4 
Opmerkingen: 
De verhoging van de budgettaire middelen vanaf het jaar 2000 zal gevraagd 
worden voor drie soorten acties: 
steun aan industriële samenwerking waarmee beoogd wordt de penetratie 
van de markten in derde landen door de Europese ondernemingen uit de 
betrokken sector te bevorderen; 
de samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid 
zodat door derde landen rekening kan worden gehouden met de 
doelstellingen van de Gemeenschap op energiegebied; 
een toename van de uitgaven voor een evaluatie en follow-up van de 
gelanceerde acties . De verhoging van deze uitgaven is te vinden in de 
rubriek "horizontale acties". 
7.3. Operationele uitgaven voor studies, deskundigen, enz. welke in deel B 
van de begroting zijn opgenomen 
16 
EG in miljoen ecu (lopende prijzen) 
Voorlichting en 
publicaties 1998 
0,2 1999 
0,2 2000 
0,2 2001 
0,2 2002 
0,2 Totaal 
1 
7.4. Tijdschema voor de vastleggingskredietenfàetalingskredieten 
Het bedrag zal jaarlijks door de begrotingsautoriteit worden 
vastgesteld. 
Het indicatief budget in vastleggings- en betalingskredieten bedraagt 
(in miljoen ecu) 
Vastleggings­
kredieten 
Betalingskredieten 
1997 
1998 
1999 
2000 
2001 
2002 
2003 
Totaal 1998 
7 
6 
1 
7 1999 
7,14 
6 
1,14 
7,14 2000 
7,28 
6 
1,28 
7,28 2001 
7,42 
6 
1,42 
7,42 2002 
7,57 
6,5 
1,07 
7,57 Totaal 
36,4 
6 
7 
7,14 
7,28 
7,92 
1,07 
36,4 
De financiële steun voor instellingen uit de energiesector in derde landen zou 
moeten afnemen naarmate deze instellingen zichzelf beter weten te bedruipen. 
8. VOORGESTELDE BEPALINGEN OM BEDROG TEGEN TE GAAN 
(EN DE RESULTATEN DAARVAN) 
De werkzaamheden worden na de goedkeuring ervan betaald op basis van een 
vóór de gunning van het contract geraamd interventiepercentage (?) en na een 
definitief financieel verslag over de maatregel. Voor reis- en verblijfkosten 
kunnen bewijsstukken worden geëist. __ 
Er kunnen ook controles aan de hand van stukken en ter plaatse worden 
uitgevoerd. 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1. Specifieke doelstellingen 
Er zijn: 
" • specifieke doelstellingen waartoe SYNERGY bijdraagt zonder 
exclusief recht op de resultaten 
17 60 
• doelstellingen die rechtstreeks voortvloeien uit - de 
SYNERGY-maatregelen 
9.1.1. Doelstellingen van het programma 
• De te verwachten stijging van broeikasemissies op wereldniveau 
verminderen door maatregelen die de energie-efficiëntie, de nieuwe 
technologieën, de hernieuwbare energiebronnen en de programmatie 
bevorderen; 
• De omvang van de investeringen en de uitvoer van Europese 
ondernemingen in de energiesector van derde landen vergroten; 
• De verbinding van de energienetten tussen derde landen en tussen 
derde landen en Europa vergemakkelijken; 
• De toetreding van de geassocieerde landen voorbereiden door de 
aanpassing van hun energiebeleid aan dat van de EU te 
vergemakkelijken; 
• De exportcapaciteit voor energie vanuit derde landen naar Europa 
behouden of verhogen, ondanks de stijging van de binnenlandse 
vraag in die landen. 
9.1.2. Doelstellingen van afzonderlijke acties 
Voor de seminars, conferenties en informatievergaderingen en de 
financiële steun voor samenwerkingsorganisaties: 
• de contacten tussen publieke of privé beleidsbepalers in Europa en de 
derde landen vermenigvuldigen; 
• de contacten tussen de verantwoordelijke personen in de derde 
landen bevorderen; 
• bijdragen tot de realisatie van andere samenwerkingsacties tussen de 
Gemeenschap en de derde landen; 
• informatie verspreiden over de Europese situatie op het gebied van 
energie. 
Voor de samenwerking in verband met de uitwerking van het 
energiebeleid in derde landen en de energieanalyses: 
• een Europese bijdrage verzekeren voor de uitwerking van plannen en 
verordeningen inzake energie in de derde landen en daardoor de 
doelstellingen helpen bereiken. 
18 70 
Voor de maatregelen op het gebied van opleiding en informatie: 
• vakmensen uit derde landen opleiden en hun de Europese 
standpunten leren kennen. 
Doelgroep 
Staten, openbare diensten uit de energiesector, ondernemingen en personen uit 
derde landen en uit de Europese Gemeenschap. 
9.2. Motivering van de maatregel 
Een maatregel op het niveau van de Gemeenschap is gerechtvaardigd 
door de volgende elementen: 
• alleen de Gemeenschap kan de Europese belangen en ondernemingen 
verdedigen zonder die van een lidstaat te bevoordelen, 
• de Gemeenschap is als onderhandelingspartner van derde landen 
aangewezen in bijvoorbeeld de G-24 of bij met andere derde landen 
gesloten akkoorden die expliciet ook de energie betreffen, 
• een maatregel op het niveau van de Gemeenschap maakt het mogelijk 
de door de lidstaten genomen maatregelen te vervolledigen en hun 
impact te vergroten, 
• de Europese Gemeenschap kan beter de belangen van alle lidstaten 
vertegenwoordigen, 
• een optreden op het niveau van de Europese Gemeenschap maakt het 
mogelijk de in de verschillende lidstaten aanwezige expertise te 
gebruiken. 
Vergeleken met de andere communautaire programma's _inzake 
internationale samenwerking maakt SYNERGY het mogelijk dat 
rekening wordt gehouden met de communautaire belangen op 
energiegebied en is het erop gericht de coördinatie tussen de 
programma's welke verschillende gebieden in de wereld omvatten, te 
verbeteren. 
9.3. Follow-up en evaluatie van de maatregel 
Voor alles moet duidelijk zijn dat de ambtenaren die zich met de 
verschillende geografische zones bezighouden, reeds op hun niveau elk 
project waarvoor zij verantwoordelijk zijn leiden, volgen en evalueren. 
7l 
19 
Geselecteerde voortgangsindicatoren 
Voorzover SYNERGY een samenwerkingsprogramma is voor de 
uitwerking van een energiebeleid, is het moeilijk kwantitatieve 
indicatoren te vinden om het effect ervan te meten. 
Bovendien zijn de gevolgen van maatregelen op energiegebied pas op 
korte of lange termijn merkbaar in de productie- of verbruikscijfers. 
Men kan niettemin indicatoren gebruiken die beantwoorden aan de twee 
soorten in punt 9.1 genoemde doelstellingen. 
Voor de algemene doelstellingen: 
• vergelijking van het gehalte broeikasgasemissies met de 
verwachtingen, 
• ontwikkeling van de energie-efficiëntiecoëfficiënt per land, 
• toename van de lokale productie, en in het bijzonder het aandeel van 
de hernieuwbare energiebronnen; 
• ontwikkeling van de Europese investeringen en de Europese uitvoer 
in de energiesector; 
• ontwikkeling van de energie-uitvoer van derde landen ten opzichte 
van de ontwikkeling van hun binnenlandse vraag, 
• investeringen in verbindingen tussen derde landen en tussen Europa 
en de derde landen. 
Voor de doelstellingen van afzonderlijke acties: 
• aantal personen die tijdens conferenties en vergaderingen van 
SYNERGY met elkaar in contact zijn gebracht. Eventueel aantal 
zakelijke contacten en realisaties die op die ontmoetingen volgden; 
• aantal landen die voordeel hebben getrokken uit de Europese 
ervaring om hun energiebeleid uit te werken; 
• aantal opgeleide vakmensen; 
• aantal personen die op de hoogte gebracht zijn van de projecten; 
• samenwerkingsacties die uit een SYNERGY-project zijn voort­
gekomen. 
70 20 • *> 
Wijze en periodiciteit van evalueren 
In het voorstel voor de Beschikking van de Raad worden twee 
verslagen voorgeschreven welke gebaseerd zijn op een door 
onafhankelijke deskundigen uitgevoerde evaluatie. 
Hierbij zal het eerste verslag dat na twee jaar moet worden voorgelegd 
veeleer zijn toegespitst op de tenuitvoerlegging van het programma. 
In het tweede verslag dat aan het eind van het programma moet worden 
opgesteld zullen eveneens de effecten van het programma in de 
betrokken landen onder de loep worden genomen. 
Voorts kunnen de gefinancierde projecten door onafhankelijke 
deskundigen aan een controle worden onderworpen. 
9.4. Elementen ter evaluatie van de verhouding tussen kosten en baten 
Om deze verhouding te vergelijken met die voor andere programma's, 
moet men ermee rekening houden dat het beheer en de follow-up van de 
projecten rechtstreeks door de ambtenaren van de Eenheid zelf en niet 
door een externe groep worden uitgevoerd. Verder wordt SYNERGY 
gekenmerkt door communautaire initiatieven en door maatregelen 
(zoals het Euro-mediterraan forum) die voor andere programma's 
bruikbare elementen opleveren. Die projecten impliceren een grotere 
deelname van de ambtenaren aan de identificatie ervan en aan de 
onderhandelingen. 
10. GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN 
De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld 
bij jaarlijks besluit van de Commissie inzake de middelen, waarbij met 
name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en 
bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd. 
21 73 
10.1. Gevolgen voor het aantal personeelsleden 
Soort posten 
Ambtenaren A 
of tijdelijke B 
functionarissen C 
Andere middelen 
Totaal 
10.2. Globalel Personeel voor 
het beheer van 
de maatregel 
vast 
2,5 
1 
2 
5,5 
inancië tijdelijk 
0,5 
1 GND 
1,5 waarvan 
met gebruikmaking 
van de bestaande 
middelen van het 
DG of de betrokken 
dienst 
3 
1 
2 
1GND 
7 met gebruikma­
king van aan­
vullende middelen 
e gevolgen van de extra personeelsbehoeften duur 
De jaarlijkse administratieve kosten kunnen dus worden geschat op 
7 x 103.000 ecu = 721.000 ecu. 
10.3. Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel 
Begrotingslijn 
(nr. en omschrijving) Bedrag Wijze van berekening 
A-13 0 Dienstreizen, lokaal 
vervoer en andere bijkomende 
kosten 
A-2510 Specifieke vergadering 
"internationale samenwerking" in 
het kader van het comité voor het 
kaderprogramma 
Totaal 120.000 
46.200 
166.200 Raming gebaseerd op de 
uitvoering tijdens het eerste 
semester van het boekjaar 
1997. 
Twee vergaderingen per jaar 
met twee vertegenwoordigers 
per lidstaat gebaseerd op een 
gemiddeld kostenbedrag van 
770 ecu. Deze vergaderingen 
zouden moeten samenvallen 
met die van de andere 
specifieke programma's 
De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van 
de diensten die het programma beheren. 
74 
22 
EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE IV 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD 
betreffende een 
MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN 
HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP 
(1998-2002) 
tb 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD BETREFFENDE EEN 
MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HERNIEUWBARE 
ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP- ALTENERII -
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 130 S, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's3, 
Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4, in samenwerking met het 
Europees Parlement, * • 
Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat het optreden van de 
Gemeenschap onder meer als doelstelling heeft een behoedzaam en rationeel gebruik van 
natuurlijke hulpbronnen te verzekeren; 
Overwegende dat artikel 129 van het Verdrag bepaalt dat de eisen inzake 
gezondheidsbescherming een bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere 
gebieden vormen en dat dit programma tot de bescherming van de gezondheid bijdraagt; 
Overwegende dat de Raad in zijn zitting van 29 oktober 1990 de stabilisatie van de totale 
C02-emissies tegen het jaar 2000 op het niveau van 1990 in de Gemeenschap als geheel 
als doel heeft vastgesteld; dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997, met 
het oog op de bijeenkomst van Kyoto in het kader van het Raamverdrag" inzake 
klimaatverandering, als onderhandelingsstandpunt heeft vastgesteld dat de uitstoot van 
broeikasgassen in vergelijking met het emissieniveau van 1990 moet worden verminderd 
met 7,5% tegen het jaar 2005 en met 15% tegen het jaar 2010; 
78 
Overwegende dat er, om tot een aanzienlijke terugdringing van de C02-uitstoot in de 
Gemeenschap te komen, een extra inspanning moet worden geleverd, met name" in het 
licht van prognoses die erop wijzen dat, bij een normale economische groei, de door het 
energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot tussen 1995 en 2000 waarschijnlijk met 5 tot 
8% zal toenemen; dat er derhalve aanvullende maatregelen moeten worden genomen; 
Overwegende dat bij Beschikking 93/389/EEG5 van de Raad van 24 juni 1993 een 
bewakingssysteem voor de uitstoot van C02 en andere broeikasgassen is ingesteld; 
Overwegende dat de Raad op zijn zitting van 25 en 26 juni 1996 heeft vastgesteld dat het 
tweede evaluatierapport van de Intergouvernementele werkgroep "Klimaatverandering" 
(SAR IPPC) in het kader van de onderhandelingen voor een protocol overeenkomstig het 
Mandaat van Berlijn concludeert dat alles erop wijst dat er een duidelijke menselijke 
invloed op de algemene klimaatverandering bestaat, en dat het de noodzaak beklemtoont 
van een dringend handelen op een zo ruim mogelijke grondslag; dat de Raad er voorts 
kennis van heeft genomen dat belangrijke mogelijkheden voor "geen spijt"-oplossingen 
bestaan en de Commissie heeft verzocht te bepalen welke maatregelen door de 
Gemeenschap moeten worden genomen; 
Overwegende dat de Commissie in het Groenboek van 11 januari 19956 en het Witboek 
van 13 december 19957 het Europees Parlement en de Raad haar standpunt te kennen 
heeft gegeven over de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol 
die hernieuwbare energiebronnen moeten vervullen; 
Overwegende dat het Europees Parlement in zijn Resolutie van 4 juli 19968 de Commissie 
oproept een actieplan van de Gemeenschap ter bevordering van duurzame energiebronnen 
ten uitvoer te leggen; 
Overwegende dat de Commissie met het Groenboek van 20 november 19969, "Energie 
voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen", de aanzet heeft gegeven tot een proces 
van ontwikkeling en verdere uitvoering van een gemeenschappelijke strategie en een 
actieplan voor hernieuwbare energiebronnen (HEB); ~~ 
5 PBnr.L 167 van 9.7.1993, blz. 31. 
6 COM(94)659 van 11.1.1995. 
7 COM(95)682 van 13.12.1995. 
8 A4-0188/96-EP 251.039. 
9 COM(96)576 def. van 20.11.1996. 
77 
Overwegende dat de Gemeenschap overeenkomstig artikel 130 A van het Verdrag haar 
optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang ontwikkelt 
en vervolgt en zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen tussen de 
ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst 
begunstigde regio's te verkleinen; dat onder meer het energiegebied onder dit optreden 
valt; 
Overwegende dat de Raad bij Beschikking 93/500/EEG van 13 september 199310 een 
communautair programma heeft vastgesteld inzake de bevordering van hernieuwbare 
energiebronnen (ALTENER) dat tot doel heeft de C02-uitstoot te beperken door het 
marktaandeel van hernieuwbare energiebronnen en de bijdrage daarvan tot de totale 
productie van primaire energie in de Gemeenschap te verhogen; dat dit programma op 
31 december 1997 eindigt; 
Overwegende dat de Gemeenschap heeft erkend dat het ALTENER-programma een 
belangrijk onderdeel vormt van de Gemeenschapsstrategie tot beperking van de 
C02-uitstoot; 
Overwegende dat de Commissie11 een voorstel voor een beschikking van de Raad 
betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in 
de Gemeenschap- ALTENER II -heeft opgesteld; 
Overwegende dat er een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector wordt 
uitgevoerd; 
Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 
26 april 199412 een vierde kaderprogramma van werkzaamheden voor onderzoek, 
technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld; dat het beleid op het gebied 
van hernieuwbare energiebronnen een belangrijk instrument vormt voor de toepassing en 
de bevordering van nieuwe energietechnologieën die in het kaderprogramma zullen 
worden ontwikkeld; dat het ALTENER Il-programma een instrument is dat een 
aanvulling op dat programma vormt; ~~ 
Overwegende dat de Commissie bij de Raad en het Europees Parlement haar voorstellen 
betreffende het vijfde OTO-kaderprogramma heeft ingediend13; 
10 PB nr.L 235 van 18.9.1993. 
11 COM(97)87 def. van 12.3.1997. 
12 PB nr.L 126 van 18.5.1994. 
13 
ry 0 
Overwegende dat de ruimere toepassing van hernieuwbare energiebronnen zowel op het 
milieu als op de continuïteit van de energievoorziening een positieve uitwerkmg zal 
hebben; dat een hoog niveau van internationale samenwerking wenselijk is om de beste 
resultaten te verkrijgen; 
Overwegende dat een versterkt ALTENER Il-programma een wezenlijk instrument voor 
de ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen vormt; 
Overwegende dat bij de uitvoering van het programma voor nauwe samenwerking dient te 
worden gezorgd met andere communautaire programma's en acties die eveneens 
betrekking hebben op de bevordering van hernieuwbare energiebronnen; 
Overwegende dat het uit politiek en economisch oogpunt wenselijk is het 
ALTENER Il-programma open te stellen voor de geassocieerde landen uit Midden- en 
Oost-Europa, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad in Kopenhagen van 
juni 199414 en de door de Commissie in mei 199415 bij de Raad ingediende mededeling 
dienaangaande, alsook voor Cyprus, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
1. Onder de naam ALTENER II wordt binnen het kaderprogramma voor energie een 
specifiek programma ter bevordering van het gebruik van hernieuwbare 
energiebronnen in de Gemeenschap, hierna "het programma" genoemd, ten uitvoer 
gelegd. Dit programma heeft de volgende doelstellingen: 
a) het mede scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor de uitvoering van 
een communautair actieplan voor hernieuwbare energiebronnen, inzonderheid 
de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden; 
b) de aanmoediging van particuliere en overheidsinvesteringen in de productie en 
van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen. 
Deze doelstellingen dragen bij tot het verwezenlijken van de volgende algemene 
communautaire doelstellingen en aandachtspunten: de beperking van de 
C02-uitstoot, de verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de 
14 
15 COM 
79 
energiebalans, de vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde energie, de 
continuïteit van de energievoorziening, de economische ontwikkeling, de 
economische en sociale samenhang en de regionale en plaatselijke ontwikkeling. 
2. In het kader van het programma verleent de Gemeenschap financiële steun voor 
acties die aan de doelstellingen van deze beschikking beantwoorden. 
3. De uitvoeringsperiode van het ALTENER Il-programma loopt van 1 januari 1998 
tot 31 december 2002. 
4. De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de 
begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de financiële 
vooruitzichten. 
Artikel 2 
In het kader van het programma worden de volgende acties en maatregelen op het gebied 
van hernieuwbare energiebronnen gefinancierd: 
a) Studies en andere acties, met het oog op de uitvoering en aanvulling van 
communautaire maatregelen ter ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare 
energiebronnen. Daaronder vallen de uitwerking van sectoriële en 
marktstrategieën, de ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde 
aankopen en de analyse van de juridische, sociaal-economische en administratieve 
voorwaarden die het gunstigst zijn voor de penetratie van duurzame energie, 
alsmede de opstelling van de passende wetgeving; 
b) Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten ter 
ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te 
breiden op het gebied van: 
- plaatselijke en regionale planning, 
- hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling, ~~ 
- nieuwe financierings- en marktinstrumenten, 
- informatie, 
- onderwijs en opleiding; 
c) Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van de 
uitwisseling van ervaring en know-how, met het oog op een betere coördinatie 
tussen internationale, communautaire, nationale, regionale en plaatselijke 
o O 0 
werkzaamheden; instelling van een gecentraliseerd systeem voor inzameling en 
verspreiding van informatie betreffende hernieuwbare energiebronnen; 
d) Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot 
aanmoediging van de uitwisseling van ervaring en know-how; 
e) Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te doen 
vinden en investeringen aan te moedigen, door het verlenen van bijstand bij het 
voorbereiden en indienen van uitvoeringsprojecten. 
Deze gerichte acties hebben tot doel investeringen in nieuwe geïnstalleerde 
capaciteit voor energieproductie uit hernieuwbare bronnen te vergemakkelijken en 
te versnellen door het verlenen van financiële steun, teneinde de marginale en 
dienstverleningskosten van projecten op het gebied van duurzame energie te 
verlagen en zodoende de niet-technische hinderpalen uit de weg te ruimen. 
Deze bijstand betreft onder meer de toegang tot gespecialiseerd advies, de analyse 
van marktvooruitzichten, de keuze van de vestigingsplaats, aanvragen van bouw­
en exploitatievergunningen, de opstelling van financieringsplannnen, de 
voorbereiding van aanbestedingen, de opleiding van het exploitatiepersoneel, de 
inbedrijfstelling van installaties enz.. 
Deze gerichte acties hebben betrekking op projecten die op de volgende gebieden 
worden uitgevoerd: 
- biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en 
landbouw, stadsafval16, vloeibare biobrandstoffen en biogas, 
thermische en fotovoltaïsche zonne -energiesystemen, 
- passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen, 
- kleinschalige (<10 MW) waterkrachtprojecten, 
- windenergie, 
- geothermische energie; 
f) Acties met het oog op: 
- de follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de 
Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; 
de ondersteuning van bij de uitvoering van het actieplan genomen initiatieven, 
met name ter bevordering van een betere coördinatie en een sterkere synergie 
16 Mededeling van de Commissie betreffende de actualisering van de communautaire strategie voor het 
afvalbeheer. COM(96)399 def. van 30.07.1996. 
8 
tussen de acties; met inbegrip van alle door de Gemeenschap gefinancierde 
activiteiten; 
het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte vooruitgang 
inzake de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; 
de beoordeling van de gevolgen en de rentabiliteit van de in het kader van dit 
programma genomen maatregelen. Bij deze beoordeling wordt tevens 
rekening gehouden met sociale en milieu-aspecten. 
Artikel 3 
1. De Gemeenschap draagt alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en 
f), bedoelde acties en maatregelen. 
2. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder b) 
en d), bedoelde acties en maatregelen bedraagt ten hoogste 50% van de totale 
kosten, terwijl het resterende deel van de kosten kan worden gefinancierd uit 
openbare of particuliere middelen dan wel een combinatie van beide. 
3. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder e), 
bedoelde acties en maatregelen wordt voor elke gerichte actie jaarlijks vastgesteld 
overeenkomstig artikel 4, lid 3. 
Artikel 4 
1. De Commissie is belast met de uitvoering van het programma. 
2. De voorwaarden en richtsnoeren voor ondersteuning van de in artikel 2 bedoelde 
acties en maatregelen worden jaarlijks vastgesteld, waarbij rekening wordt 
gehouden met: 
de prioriteiten van de Gemeenschap en de lidstaten als vermeld in hun 
programma's ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen; 
- criteria inzake rentabiliteit en ontwikkelingspotentieel van hernieuwbare 
energiebronnen en het effect op de werkgelegenheid en het milieu, met name 
de vermindering van de C02-uitstoot; 
- voor de in artikel 2, onder e), bedoelde actie, de relatieve kosten van de 
assistentie, de verwachte nieuwe productiecapaciteit en de omvang van 
transregionale en/of transnationale voordelen; 
de beginselen van artikel 92 van het EG-Verdrag en de relevante 
communautaire richtsnoeren inzake overheidssteun voor milieubescherming. 
Artikel 5 
8^ 
De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot 
vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties in de energiesector bedoelde comité. 
Artikel 6 
1. In de loop van het tweede jaar van het programma dient de Commissie bij het 
Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité 
van de Regio's een verslag in over de maatregelen die op Gemeenschapsniveau en 
in de lidstaten zijn genomen tot bevordering van hernieuwbare energiebronnen, 
aan de hand van met name de in artikel 1 vastgelegde doelstellingen. Dit verslag 
gaat vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in het programma die in het licht 
van deze resultaten noodzakelijk kunnen blijken. 
2. Na de beëindiging van het programma beoordeelt de Commissie de resultaten in 
verband met de toepassing van deze beschikking en de samenhang tussen de 
nationale en de communautaire acties. Zij brengt daarover verslag uit aan het 
Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité 
van de Regio's. 
Artikel 7 
Dit programma wordt voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en 
Oost-Europa (LMOE) opengesteld overeenkomstig de voorwaarden, met inbegrip van de 
financiële bepalingen, die worden gesteld in de aanvullende protocollen bij de 
associatieovereenkomsten of in de associatieovereenkomsten zelf betreffende de deelname 
aan communautaire programma's. Dit programma wordt opengesteld voor deelname van 
Cyprus op basis van aanvullende kredieten krachtens dezelfde regels als ten aanzien van 
de EVA/EER-landen worden toegepast, volgens met die landen overeen te komen 
procedures. 
Artikel 8 
Bij deze beschikking wordt Beschikking ..../..../EEG van de Raad ingetrokken en 
vervangen door deze beschikking. 
Artikel 9 
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad 
De voorzitter 
83 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Kaderprogramma voor energie ( 1998-2002) 
ALTENER II. Een meerjarenprogramma tot bevordering van het gebruik van 
hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap. 
2. BEGROTINGSLIJNEN 
B4.1030 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Beschikking 93/500/EEG van de Raad van 13 september 1993 (PB nr. L 235 van 
18.9.1993, blz. 41). ALTENER I-programma. 
Voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma 
ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER 
Il-programma), ingediend op 22 mei 1997 (PB nr. C 192 van 24.6.1997, blz. 16). 
Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig 
kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002). 
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1. Doelstelling van de maatregel 
De Commissie is van mening dat voortzetting van het ALTENER-programma 
noodzakelijk is. Het levert een essentiële bijdrage tot de toenemende toepassing 
van milieuvriendelijke duurzame energie en vormt een belangrijk onderdeel van 
de communautaire strategie tot beperking van de C02-uitstoot. Deze doelstelling 
is in overeenstemming met de artikelen 130Ren 130 S van het Verdrag. 
Het aandeel van duurzame energie in de primaire energiebehoeften van de 
Europese Gemeenschap bedraagt momenteel net iets minder dan 6% en komt 
overeen met ongeveer 70 Mtoe. In haar Mededeling "Energie voor de toekomst: 
Hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire strategie" 
stelt de Commissie een aanzienlijke toename van het gebruik van duurzame 
energiebronnen voor het jaar 2010 voor. Bij de werkzaamheden voorafgaand aan 
de goedkeuring van het Groenboek is uitgegaan van een indicatieve doelstelling: 
de verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het 
jaar 2010. De Commissie werkt aan een mededeling, met bijbehorend actieplan, 
over het Witboek inzake een communautaire strategie voor hernieuwbare 
energiebronnen tot het jaar 2010. Het ALTENER Il-programma moet een 
10 
84 
belangrijke rol spelen bij de uitvoering en de follow-up van de strategie en het 
actieprogramma. 
Het ALTENER-programma heeft tot doel een bijdrage van betekenis te leveren 
tot het bereiken van deze communautaire doelstelling. Het grotere gebruik van 
hernieuwbare energiebronnen zal eveneens bijdragen tot de sociale samenhang 
binnen de Gemeenschap, de benutting van plaatselijke energiebronnen 
bevorderen en de marktpenetratie van nieuwe energietechnologieën (waarvan er 
veel met communautaire steun zijn ontwikkeld) bespoedigen. 
In het licht van de bovenstaande overwegingen stelt de Commissie voor het 
ALTENER-programma voort te zetten en daarbij rekening te houden met de 
aanbevelingen die een groep van onafhankelijke deskundigen heeft geformuleerd 
en met de conclusies van de ALTENER-conferentie alsook met de ervaring die 
de Commissie heeft opgedaan bij de uitvoering van het ALTENER-programma 
en andere activiteiten op energiegebied. 
4.2. Looptijd van de maatregel en regels voor de verlenging daarvan 
De maatregel loopt over vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 december 
2002. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
De voor ALTENER II voorgestelde begroting bedraagt 81.1 miljoen ecu. 
De begroting voor ALTENER I werd aanvankelijk vastgesteld op 40 miljoen ecu, 
maar aan het eind van het programma werd dat bedrag verhoogd tot circa 46,4 
miljoen ecu. In de jaren 1994, 1995 en 1996 werd 72% van de totale begroting 
uitgegeven. Het programma werd goedgekeurd op 18 september 1993, zodat het 
in 1993 in feite slechts over vier maanden gaat, en voor 1997 is een bedrag van 8,2 
miljoen ecu beschikbaar. 
ALTENER II omvat zes soorten van acties en maatregelen op het gebied van 
hernieuwbare energiebronnen: 
A. VERLENGING VAN ALTENER I-ACTIES 
a) Studies en andere acties met het oog op de uitvoering en aanvulling van 
communautaire maatregelen die zijn getroffen om het potentieel van 
hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen, zoals sectoriële en 
marktstrategieën, ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde 
contracten en wetgeving; 
b) Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten voor de 
ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te 
breiden op het gebied van: 
11 
85 
- lokale en regionale planning, 
- hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling, 
- nieuwe financierings- en marktinstrumenten, 
- informatie, 
- onderwijs en opleiding; 
c) Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van 
uitwisselingen van ervaring en know-how; instelling van een gecentraliseerd 
systeem voor inzameling en verspreiding van informatie betreffende 
hernieuwbare energiebronnen; 
d) Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot 
aanmoediging van uitwisselingen van ervaring en know-how. 
B. NIEUWE ACTIES TOT BEVORDERING VAN DE PENETRATIE VAN 
HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN 
e) Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te 
doen vinden en investeringen aan te moedigen op de volgende gebieden: 
biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en 
landbouw, stadsafval, vloeibare biobrandstoffen en biogas, 
thermische en fotovoltaïsche zonne-energiesystemen, 
passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen, 
kleinschalige waterkracht, 
windenergie, 
geothermische energie. 
C NIEUWE ACTIES VOOR IMPLEMENTATIE VAN DE 
COMMUNAUTAIRE STRATEGIE INZAKE HERNIEUWBARE 
ENERGIEBRONNEN 
12 
f) • Acties met het oog op: 
follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de 
Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; 
ondersteuning van initiatieven die, bij de uitvoering van het actieplan, met 
name zijn genomen tot bevordering van sterkere synergie tussen acties; 
het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte 
vooruitgang op het stuk van de ontwikkeling van hernieuwbare 
energiebronnen; 
beoordeling van de in het kader van dit programma genomen maatregelen. 
De financiële steun beloopt: 
tot 100% voor de kosten in verband met de onder a), c) en f) beschreven 
acties; 
van 30% tot 50% van de totale kosten voor de onder b) en d) beschreven 
acties, terwijl de rest door de lidstaten of door particuliere ondernemingen 
wordt gedragen. 
Het niveau van de financiële steun voor andere acties die onder artikel 2, sub e), vallen 
wordt jaarlijks vastgesteld. 
De in aanmerking genomen acties passen in het kader van een indicatief programma, met 
jaarlijkse vaststelling van prioriteiten en richtsnoeren. 
De jaarlijkse richtsnoeren worden voor advies voorgelegd aan een raadgevend comité 
dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat. 
Voor elke financiering wordt een contract opgemaakt tussen de Commissie en de leider 
of de coördinator van de gefinancierde actie. 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de 
begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de financiële 
vooruitzichten. Het bedrag wordt jaarlijks door de begrotingsautoriteit vaTtgesteld 
(zie tabel 7.2). 
De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 81,1 miljoen ecu. 
De voorgestelde bedragen passen binnen de beperkingen van de huidige financiële 
vooruitzichten. Bij de opstelling van de nieuwe financiële vooruitzichten kan de 
financiering van acties ter bevordering van hernieuwbare energie opnieuw worden 
overwogen. 
7.1. Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (bepaling van 
eenheidskosten). 
13 
87 
De onderstaande gedetailleerde uitsplitsing en verklaring per actie geven aan hoe de totale 
kosten van de maatregel zijn berekend. 
Acties onder art. 2a) Uitvoering en aanvulling van communautaire 
maatregelen tot ontwikkeling van het potentieel van 
hernieuwbare energiebronnen. 
Sectoriële studies: Als grondslag gelden de gemiddelde kosten in het verleden; alle 
studies moeten thans echter de 15 lidstaten en de LMOE's omvatten. (Wat de 
lidstaten betreft hadden de studies betrekking op EU-12; ze moeten nu worden 
uitgebreid tot EU-15). 
Harmonisatie: Dezelfde opmerkingen als voor sectoriële studies. De harmonisatie 
van onder andere de vergunningsprocedures en voorwaarden voor aansluiting op 
het hoofdnet, alsmede van de in de lidstaten geldende regels, wordt naar gelang 
van de projecten in het kader van de uitvoering van de strategie geanalyseerd. 
Normalisatie: De gemiddelde kosten in het verleden ~ 500.000 ecu/mandaat. 
(1000 ecu) 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 
art. 2 a) Uitvoering en aanvulling van communautaire maatregelen tot ontwikkeling 
van het potentieel van HEB 
* Studies inzake 
sectoriële en 
marktstrategieën 
* Achtergrond voor 
harmonisatie 
* Ontwikkeling van 
normen en standaarden 
Subtotaal art. 2a) 500 
1.000 
500 
2.000 500 
500 
1.000 
2.000 1.000 
1.500 
1.500 
2.000 1.000 
1.500 
1.500 
2.000 1.000 
1.500 
1.500 
2.000 4.000 
6.000 
6.000 
10.000 
Acties onder art. 2b) Infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling 
van HEB. 
Infrastructuur en planning: Ten minste één project per jaar voor tien landen en twee 
voor vijf landen in de drie soorten infrastructuur. De locale en regionale planning en 
de opleidings- en informatie-infrastructuur moeten worden versterkt. 
(in 1000 ecu) 
14 
88 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 
art. 2 b) Acties inzake infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling van HEB 
* Lokale en regionale 
planning 
* Projecten voor 
ontwikkeling van 
hulpmiddelen voor 
planning, ontwerp en 
beoordeling 
* Projecten voor nieuwe 
financierings- en 
marktinstrumenten 
* Ontwikkeling van 
infrastructuren voor 
informatie en onderwij s-
en opleidings­
programma's 
Subtotaal art. 2b) 1.500 
Î.000 
1.000 
1.000 
4.500 1.600 
1.100 
1.100 
1.100 
4.900 1.900 
1.000 
1.000 
1.100 
5.000 1.900 
1.000 
1.000 
1.100 
5.000 1.900 
1.000 
1.000 
1.100 
5.000 8.800 
5.100 
5.100 
5.400 
24.400 
Acties onder art. 2c) en art. 2d) Informatieverspreiding 
Communautaire evenementen en publicaties: vier vergaderingen van 
contractanten over infrastructuur en vier over sectoriële punten per jaar. Uitgaven 
voor promotiemateriaal informatiebladen, brochures, enz.. Promotie van de 
"campaign for take-off". 
Tijdelijke netwerken voor specifieke taken: in ALTENER I werden de drie 
biomassa-netwerken slechts voor 30% gefinancierd en de kosten bedroegen 1,2 
miljoen ecu in 1995 en 1 miljoen ecu in 1996. De actie moet worden uitgebreid 
tot andere energievormen en de financiering verhoogd. 
Gecentraliseerd systeem voor inzameling en verspreiding van informatie 
(oprichting van een virtueel "Agores"-centrum): aangezien het een nieuwe actie 
is, zijn de kosten geraamd op basis van de ervaring met het EnR-netwerk voor het 
verzamelen en verwerken van informatie uit de lidstaten voor ALTENER en de 
kosten daarvan; bij de extrapolatie is rekening gehouden met de toename van het 
aantal landen, taken en op te nemen punten. De actie wordt geleidelijk versterkt 
en uitgebreid naar andere landen en gerichte activiteiten. 
Steun aan nationale, regionale en lokale informatieacties in samenwerking met 
lidstaten enz. : Steun aan ten minste twee landelijke evenementen per jaar (voor 
maximaal 50%). 
Steun aan netwerken, verenigingen en andere acties: Vrijwel elke vereniging of 
federatie van bedrijfstakken organiseert een evenement per jaar en sommige zelfs 
een wereldevenenement om de twee jaar. De financiële steun kan van 30.000 tot 
15 
89 
100.000 ecu belopen. Ook aan newsletters of informatieacties kan steun worden 
verleend. 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 (in 1000 ecu) 
2001 2002 Totaal 
art. 2 c) en art. 2d) Informatieverspreiding en medegefinancierde informatiever­
spreiding 
* Communautaire evenementen 
en publicaties; promotie van 
"campaign for take-off" 
* Tijdelijke netwerken voor 
specifieke taken op het gebied 
van biomassa, afval, vloeibare 
biobrandstoffen, thermische en 
FV zonne-energie, gebouwen, 
etc. 
* Gecentraliseerd systeem voor 
inzameling en verspreiding van 
informatie 
* Steun aan nationale, 
regionale en lokale 
informatieacties in 
samenwerking met lokale 
autoriteiten van L. S., inclusief 
EER, LMOE, Cyprus 
* Steun aan bestaande 
netwerken, verenigingen en 
andere belanghebbenden 
Subtotaal art. 2c en art. 2d) 500 
750 
750 
500 
500 
3.000 400 
750 
750 
500 
400 
2.800 500 
750 
750 
500 
500 
3.000 500 
750 
750 
500 
500 
3.000 500 
750 
750 
500 
500 
3.000 2.400 
3.750 
3.750 
2.500 
2.400 
14.800 
Acties onder art. 2e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van 
HEB en stimulering van investeringen. 
De kredieten zijn bestemd voor bijkomende activiteiten die de penetratie van 
hernieuwbare energiebronnen in de hand werken en investeringen 
vergemakkelijken. De voor deze actie voorgestelde bedragen zijn gebaseerd op 
door de industrie gegeven berekeningen, waarbij ontwikkelingsprognoses voor de 
verschillende bedrijfstakken en ramingen van de variërende marginale kosten in 
aanmerking zijn genomen. De hoogte van de bijdrage van dit programma aan de 
marginale kosten zal door de Commissie worden vastgesteld bij de aanbesteding. 
Deze actie moet een belangrijke rol spelen bij de uitvoering van een "campaign for 
take-off", die de Commissie in het kader van het Witboek over de HEB overweegt 
op te zetten, onder andere teneinde de lacunes die overblijven na de 
demonstratieprojecten op te vullen en investeringen te bevorderen . 
(in 1000 ecu) 
16 
30 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 | Totaal 
art. 2 e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van HEB 
* Jaarlijkse aanbestedingen 
/ voorstellen en 
wijzigingen of bijsturingen 
* Gerichte acties: 
-Gebied 1 : biomassa, 
biogas, biobrandstoffen 
-Gebied 2: thermische en 
FV zonne-energie 
-Gebied 3: zonne-energie 
in gebouwen 
-Gebied 4: kleinschalige 
waterkracht 
-Gebied 5: windenergie 
-Gebied 6: geothermische 
energie / 
Subtotaal art. 2e) 100 
1.000 
750 
500 
500 
500 
250 
3.600 100 
1.000 
1.000 
1.000 
500 
500 
300 
4.400 100 
1.500 
1.500 
1.100 
500 
500 
300 
5.500 100 
1.500 
1.500 
1.100 
500 
500 
300 
5.500 100 
1.500 
1.500 
1.200 
500 
500 
300 
5.600 500 
6.500 
6.2500 
4.900 
2.500 
2.500 
1.450 
24.600 
17 
91 
Uitsplitsing 1998 1999 (in 100C 
2000 ecu) 
2001 2002 Totaal 
art. 2 f) Implementatie van communautaire strategie en actieplan voor de ontwikkeling 
van HEB 
•Toezicht op strategische 
maatregelen in lidstaten en 
Gemeenschap; onderzoek naar 
voortgang van actieplan 
•Ondersteuning van initiatieven 
tot implementatie van het 
actieplan, vooral met het oog 
op stimulering van grotere 
synergie tussen acties. 
•Voortgangsbewaking op het 
gebied van HEB in de 
Gemeenschap, in lidstaten en 
geassocieerde landen; 
statistieken 
• Voortdurende evaluatie en 
follow-up van het programma 
TOTAAL 500 
250 
300 
250 
1.300 500 
450 
300 
250 
1.500 500 
450 
300 
250 
1.500 500 
450 
300 
250 
1.500 500 
450 
300 
250 
1.500 2.500 
2.050 
1.500 
1.250 
7.300 
18 
92 
7.2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (vastleggingen). 
(in 1000 ecu) 
Uitsplitsing 
art.2 a) Uitvoering en 
aanvulling van 
communautaire 
maatregelen tot 
ontwikkeling 
van het poten­
tieel van HEB 
art.2 b) Acties inzake 
infrastructuren 
en instrumenten 
voor de ont­
wikkeling van 
HEB 
art.2 c)en 2d) 
Informatiever­
spreiding 
art.2 e) Gerichte acties 
voor penetratie 
van HEB tot 
bespoediging 
van investe­
ringen door 
hefboomeffect 
art.2 f) Toezicht op 
strategie en 
actieplan en 
voortgangsbe­
waking 
Totaal 1998 
2.000 
4.500 
3.000 
3.600 
1.300 
14.400 1999 
2.000 
4.900 
2.800 
4.400 
1.500 
15.600 2000 
2.000 
5.000 
3.000 
5.500 
1.500 
17.000 2001 
2.000 
5.000 
3.000 
5.500 
1.500 
17.000 2002 
2.000 
5.000 
3.000 
5.600 
1.500 
17.100 Totaal 
10.000 
24.400 
14.800 
24.600 
7.300 
81.100 
19 
93 
Vergelijking investeringen/marginale kosten 
Type HEB 
Biomassa 
FV zonne-
energie 
Thermische 
zonne-energie 
Zonne-energie in 
gebouwen 
KWK 
Windenergie 
Geothermische 
energie 
TOTAAL Totale 
geraamde 
kosten per 
eenheid 
nieuwe 
capaciteit 
ECU/kW 
800 
4.000 
250/m2 
100 
1.100 
800 
2.000 Marginale 
kosten in % 
% 
10 
20 
10 
20 
25 
15 
10 Marginale 
kosten in ecu 
ECU/ kW 
80 
800 
25/m2 
20 
275 
120 
200 Geraamde 
marginale 
kosten die in 
aanmerking 
komen, 
afhankelijk 
van de 
beschikbare 
middelen 
MECU 
18 
6 
8 
8 
4 
4 
2 
50 Geraamde 
investe­
ringen 
(komen 
niet in 
aanmer­
king) 
MECU 
180 
30 
80 
40 
14 
26.5 
20 
392.5 Geïn­
stalleer­
de 
capaci­
teit 
MW 
225 
' 7.5 
320 mio 
m2 
400 
14.5 
33.5 
10 
Acties onder art 2f) Implementatie van communautaire HEB-strategie en 
actieplan 
Toezicht op strategische maatregelen in de lidstaten en de Gemeenschap; 
onderzoek naar stand van het actieplan : Toezichtsmechanismen moeten geleidelijk 
worden opgebouwd op basis van nationale instituten (Energiebureaus); de 
jaarlijkse kosten daarvan kunnen worden geraamd op 200.000-300.000 ecu. Voor 
onderzoeken wordt gerekend op 15.000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke 
uitbreiding naar de LMOE's. 
20 
O 34 
Ondersteuning van initiatieven in het kader van het actieplan: De kosten worden 
geraamd op gemiddeld 15.000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op 
25.000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's. 
Voortgangsbewaking in de Gemeenschap en in de lidstaten van de ontwikkeling 
van HEB: Onderzoeken voor statistische doeleinden worden door het Bureau voor 
de statistiek geraamd op 20.000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke uitbreiding 
naar de LMOE's en naar andere sectoren: werkgelegenheid, opleiding, enz.. 
Voortdurende evaluatie en follow-up van het programma: De kosten worden 
geraamd op gemiddeld 15.000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op 
25.000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's en verdere 
versterking naar gelang van de voortgang van het programma en de vorderingen 
op strategisch vlak. 
7.3. Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz. 
in deel B 
(in 1000 ecu) 
Uitsplitsing Begroting 
- Studies 50.000 
- Deskundigenvergaderingen en evaluaties 25.000 
- Conferenties en congressen 25 000 
- Informatie en publicatie 
TOTAAL 250.000 
7.4. Tijdschema vastleggingskredieten 
Vastleggings­
kredieten 1998 
14.400 1999 
15.600 2000 
17.000 2001 
17.000 2002 
17.100 TOTAAL 
81.100 
8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG 
TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING 
DAARVAN) 
De betalingen in het kader van de contracten worden op basis van reële uitgaven 
verricht (met uitzondering van de studiekosten waarvoor een forfaitaire regeling 
geldt en die op basis van de goedgekeurde resultaten worden betaald). Het 
merendeel van de kosten in verband met ALTENER-projecten hangt niet samen 
met investeringen, zodat in de meeste gevallen de kosten worden betaald op basis 
van de goedgekeurde resultaten. 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
21 
95 
9.1. Specifieke doelstellingen van de actie in het kader van ALTENER II 
1. De Gemeenschap legt een vijfjarenprogramma van maatregelen en acties ten uitvoer 
met het oog op de bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen 
in de Gemeenschap. Dit programma heeft de volgende doelstellingen: 
Specifieke doelstellingen Middelen Doelgroepen 
Implementatie en aanvulling 
van communautaire 
maatregelen tot ontwikkeling 
van het potentieel van HEB Sectoriële marktstrategieën Beleidsmakers, bedrijfsleven, 
promotoren 
Harmonisatie op de HEB-
markt Ontwikkeling van normen en 
standaarden en harmonisatie 
van juridische, sociaal-
economische en 
administratieve voorwaarden Industrie, 
gebruikers producenten, 
Versterking van vertrouwen 
en marktpenetratie van HEB 
en verbetering van de 
marktrijpheid en de 
concurrentiekracht van de 
sectoren in het algemeen door 
ondersteuning van 
infrastructuren 
Versterking van vertrouwen 
en marktpenetratie van HEB 
door verbetering van 
verspreiding en coördinatie 
tussen internationale, 
communautaire, nationale, 
regionale en lokale ervaringen 
en activiteiten Nationale, regionale en lokale 
planning 
Ontwikkeling van 
hulpmiddelen en methoden 
voor planning, ontwerp en 
evaluatie 
Ontwikkeling van nieuwe 
financiële en 
marktinstrumenten (FDD -
resultaatgarantie) 
Informatie-infrastructuren 
Onderwijs- en opleidings­
infrastructuren. 
Communautaire, nationale en 
regionale evenementen en 
publicaties 
Tijdelijke en specifieke 
netwerken voor uitwisseling 
van know-how 
Gecentraliseerd systeem voor 
inzameling en verspreiding 
van informatie Nationale, regionale en lokale 
autoriteiten, beleidsmakers 
Beleidsmakers, promotoren, 
bedrijfsleven, producenten 
Financiële instellingen, 
promotoren, investeerders, 
producenten, gebruikers 
Beleidsmakers, gebruikers 
Universiteits- en technische 
studenten, bijscholingscursussen 
voor werknemers, technici, 
architecten, ingenieurs, scholen, 
gebruikers 
Beleidsmakers, bedrijfsleven, 
promotoren, — 
projectontwikkelaars, 
producenten, gebruikers 
Promotoren, 
projectontwikkelaars 
Internationale, nationale, 
regionale en lokale autoriteiten, 
beleidsmakers en 
besluitvormers, bedrijfsleven, 
promotoren, 
22 
96 
Bespoediging van 
investeringen door uitbreiding 
operationele capaciteit van 
voor 
HEB energieproductie uit 
Implementatie 
communautaire 
strategie van 
HEB-Steun aan 
netwerken bestaande 
Financiële steun voor 
assistentie bij projecten met 
het oog op beperking van 
marginale en 
dienstverleningskosten 
Beoordeling van strategische 
maatregelen van LS en 
Gemeenschap en onderzoek 
naar voortgang van actieplan 
Implementatie van het 
actieplan, vooral met het oog 
op stimulering van synergie 
met andere acties van 
Gemeenschap en LS. 
Voortgangsbewaking in de 
Gemeenschap en de LS projectontwikkelaars, 
producenten, gebruikers 
Bedrijfsleven, producenten en 
gebruikersverenigingen 
Openbare en particuliere 
promotoren, investeerders, 
producenten en gebruikers 
Gemeenschapsinstellingen, 
autoriteiten van de LS, 
beleidsmakers en 
besluitvormers, bedrijfsleven, 
promotoren, producenten en 
gebruikers 
9.2. Motivering vari de maatregel 
Kosten 
Voor een significante verbetering van het aandeel van hernieuwbare 
energiebronnen in het bruto binnenlandse energieverbruik zijn extra investeringen 
vereist waarvan het bedrag in het TERES II-rapport wordt geraamd op 80 miljard 
ecu tot 2020. Het is uitgesloten dat een dergelijk bedrag uit de begrotingen van de 
Europese Unie en de lidstaten wordt gefinancierd. De enige mogelijkheid is 
onafhankelijke financiering door alle economische subjecten die in communautair 
verband handelen. Het optreden van de Commissie beperkt zich tot het creëren 
van geharmoniseerde marktvoorwaarden en tot ondersteuning van acties waarbij 
de toegevoegde waarde objectief aantoonbaar is. 
Verwachte resultaten: _ 
Verbetering in de kwaliteit van op de markt beschikbare hernieuwbare 
energiebronnen 
Versterking van vertrouwen van promotoren en investeerders in hernieuwbare 
energiebronnen 
- Versterking van vertrouwen van gebruikers en consumenten in hernieuwbare 
energiebronnen 
- Passende oplossingen in verband met specifieke voorwaarden en geschikte 
infrastructuur 
Adequate toegang tot hernieuwbare energiebronnen op de markt 
Implementatie van grootschalige HEB-projecten 
23 97 
- Doelmatig toezicht op bestaande strategieën inzake hernieuwbare 
energiebronnen 
- Betere complementariteit tussen acties. 
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
De Commissie wordt voor de beoordeling en de vaststelling van selectiecriteria 
voor de projecten bijgestaan door een Raadgevend comité van vertegenwoordigers 
van de lidstaten en nationale deskundigen. Voor de in artikel 2, onder e), bedoelde 
acties komt een technische werkgroep, samengesteld uit leden van het Raadgevend 
comité, jaarlijks bijeen. 
Geselecteerde prestatie-indicatoren: 
Algemene indicatoren: 
- vermindering van de C02-emissies, 
- verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het bruto 
binnenlandse energieverbruik van de Gemeenschap, 
- uitbreiding van de geïnstalleerde capaciteit voor energieproductie uit 
hernieuwbare energiebronnen, 
- voortgang van de implementatie van de communautaire strategie en het 
actieplan inzake hernieuwbare energiebronnen in de EG en in de lidstaten. 
Specifieke indicatoren: 
aantal ontwikkelde normen en standaarden (art. 2a) 
aantal en omvang van financiële en marktinstrumenten die het vertrouwen 
vergroten (art. 2a en b) 
aantal en omvang van verspreidingsproducten en -activiteiten die het 
vertrouwen vergroten (art. 2c en d) 
aantal en type infrastructuren in bedrijf (art. 2b) (op basis van enquête) 
aantal en omvang van lokale, regionale en nationale plannen (art. 2b) 
reikwijdte van en doelgroepen die zijn bereikt door de promotiecampagnes of 
informatieactiviteiten (art. 2c en d) (op basis van enquête) 
- nieuwe geïnstalleerde capaciteit (art. 2e) (zie tabel IV) 
slaagpercentage bij doelgerichte projecten (art. 2e) 
percentage van bij de projecten betrokken KMO's (art. 2e) 
in de lidstaten geïmplementeerde maatregelen (art. 2f). 
Er zal een controlesysteem worden opgezet dat aangeeft hoe de gegevens over de 
vermelde indicatoren moeten worden verzameld en hoe de resultaten moeten 
worden gerapporteerd. 
• De marginale kosten verschillen per technologie. De omvang van de 
communautaire steun voor de in aanmerking komende kosten in het kader van 
de gerichte acties (art.2) wordt per jaar voor iedere technologie vastgesteld 
overeenkomstig artikel 3.3. en 4.2. . 
Geplande evaluatiemethode en -frequentie 
24 
98 
De Commissie volgt permanent de ontwikkeling van duurzame energie in de 
lidstaten en brengt op gezette tijden verslag uit aan de Raad en het Parlement. De 
Commissie, brengt bovendien permanent verslag uit aan het Raadgevend comité 
ALTENER, dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat en drie of vier 
maanden per jaar bijeenkomt. 
De Commissie heeft een team van onafhankelijke consultants belast met een 
evaluatie van het ALTENER I-programma. In het nieuwe programma 
ALTENER II is een groot gedeelte van de door deze groep van deskundigen 
geformuleerde aanbevelingen verwerkt. De Commissie heeft eveneens een verslag 
opgemaakt over de resultaten die aan het eind van het derde jaar van het 
ALTENER-programma zijn bereikt. Dit verslag zal bij de Raad en het Europees 
Parlement worden ingediend overeenkomstig artikel 8 van de Beschikking van de 
Raad van 13 september 1993 (93/500/EEG). 
Tijdens het tweede jaar van ALTENER II zal een evaluatie van het programma 
worden ondernomen, zodat een tussentijds verslag over de bereikte resultaten kan 
worden ingediend voordat een nieuw budgettair kader wordt voorgesteld. 
10. GEVOLGEN VOOR DE HUISHOUDELIJKE KREDIETEN 
De noodzakelijke huishoudelijke middelen worden bij jaarlijks toewijzingsbesluit van de 
Commissie beschikbaar gesteld; hiertoe behoren de extra personele en financiële middelen 
die zijn goedgekeurd door de begrotingsautoriteit. 
10.1. Gevolgen voor het aantal posten 
Het ALTENER-programma ontwikkelt de communautaire strategie voor 
hernieuwbare energiebronnen; het is het enige communautaire programma dat 
uitsluitend gericht is op de bevordering van de marktpenetratie van hernieuwbare 
energiebronnen. De administrateurs die verantwoordelijk zijn voor het technisch beheer 
van de contracten betreffende proefprojecten, studies, normen, informatieverspreiding 
en het toezicht op specifieke netwerken zijn tevens belast met het opstellen van de 
mededelingen van de Commissie, de wetgevingsvoorstellen ter bevordering van de 
marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen en de uitwerking van en het toezicht 
en de controle op de communautaire strategie en het actieplan. De procedures en 
besprekingen in het kader van de voorbereiding van de aan de instellingen van.de Unie 
toegezonden wetgevingsvoorstellen zijn tijdrovend; circa 30% van het personeel zal 
zich hiermee bezighouden. De overige 70% is belast met het technisch beheer van de 
projecten die in het kader van ALTENER worden gesteund (in oktober 1997 lopen er 
ongeveer 190 contracten). De activiteiten in het kader van ALTENER II betreffen 
zeven belangrijke energiesectoren: biomassa, kleinschalige waterkracht, windenergie, 
thermische en FV zonne-energie, zonne-energie in gebouwen en geothermische 
energie, alsmede vier onderdelen voor proefprojecten - locale en regionale 
planning, infrastructuren voor informatie, onderwijs en opleiding, nieuwe 
financierings- en marktinstrumenten en de ontwikkeling van instrumenten voor de 
opzet en de follow-up van de evaluatie. 
25 S9 
Voor een goed beheer van het programma is het noodzakelijk dat voor iedere 
sector ten minste één verantwoordelijke persoon wordt aangewezen, zodat de 
sectoriële strategiën op adequate wijze kunnen worden ontwikkeld en alle 
activiteiten naar behoren kunnen worden gevolgd. 
Soorten posten 
Ambtenaren 
of tijdelijke 
functiona­
rissen 
Andere 
middelen A 
B 
C Aantal personeelsleden 
voor het beheer van de 
maatregel 
vast 
8,5 
2,5 
3,5 tijdelijk 
2GND 
2 experts 
2 tijdelijke 
krachten waarvan 
door gebruikmaking 
van bestaande middelen 
binnen het betrokken 
DG 
6 
1,5 
2 
2 tijdelijke krachten door 
gebruikmaking 
van extra 
middelen of 
binnen het DG 
2,5 
1 
1,5 
2GND 
2 experts duur 
5 
jaar 
10.2 Globale financiële gevolgen in verband met de aanvullende personele 
middelen 
De totale extra kosten van het beheer van het programma kunnen dus 
worden geraamd op: 
Ambtenaren: 
5x5jaarx 103.000 ecu x 0.70 (zie punt 10.1)= 1.802.500 ecu 
Experts: (AO-1178) 
2x5 jaar x 120.000 ecu 1.200.000 ecu 
GND (gedetacheerde nationale deskundigen) (AO-1520) 
2x5 jaar x 40.000 ecu 400.000 ecu 
TOTAAL 3.402.500 ecu 
26 loo 
10.3 Overige huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel 
Begrotingslijn Bedrag per jaar Berekeningswijze 
(nr.) 
A-1300 Dienstreizen, lokaal 130.000 ECU vergaderingen van contrac-
vervoer en andere bijkomen- tanten voor alle onderdelen 
de kosten van de acties, follow-up van 
de projecten 
A-2510 Vergaderingen voor 108.000 ECU 900 Ecu x 30 personen x 4 
specifieke HEB's van het vergaderingen 
Comité voor het kader­
programma (vier maal per 
jaar) 
Totaal 238.000 ECU 
De globale kosten voor de gehele looptijd van het programma bedragen 238.000 x 5 = 
1.190.000 ecu 
De aangegeven kredieten worden gefinancierd in het kader van de bestaande 
toewijzingen van de beherende diensten van het programma. 
27 
1 
à Tir 
* *r EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE V 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een 
MEERJARENPROGRAMMA 
TER BEVORDERING VAN 
DE ENERGIE-EFFICIËNTIE 
(1998-2002) 
102 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 130 S, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's3, 
Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4 in samenwerking met het 
Europees Parlement, 
Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat één van de doelstellingen 
van het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet zijn een behoedzaam en 
rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verzekeren; 
Overwegende dat bij Beschikking 96/737/EG van 16 december 1996 van de Raad het 
programma SAVE II ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap 
werd vastgesteld5; 
Overwegende dat de Raad op 29 oktober 1990 als doelstelling heeft vastgesteld in het 
jaar 2000 de totale uitstoot van CO2 in de Gemeenschap in haar geheel te stabiliseren 
op het niveau van 1990, en dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997 
als uitgangspunt voor onderhandelingen met het oog op de bijeenkomst in Kyoto in het 
kader van het Verdrag inzake Klimaatverandering een vermindering van de 
broeikasgassen met 7,5% vóór het jaar 2005 en met 15% vóór het jaar 2010 ten 
opzichte van het emissieniveau van 1990 heeft vastgesteld; 
Overwegende dat voor het bereiken van een significante daling van de C02-uitstoot in 
de Gemeenschap een extra inspanning moet worden geleverd, vooral wanneer er 
rekening mee wordt gehouden dat de door energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot 
tussen 1995 en 2000 naar verwachting met 5 tot 8% zal toenemen, uitgaande van een 
normale economische groei, en dat daarom bijkomende maatregelen onontbeerlijk zijn; 
Overwegende dat bij Beschikking 93/3 8 9/EEG6 een bewakingssysteem voor de 
uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in de Gemeenschap is ingesteld; _ 
Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 8 februari 1990 over energie 
en het milieu energie-efficiëntie heeft aangemerkt als de hoeksteen van toekomstige 
initiatieven ter vermindering van de negatieve gevolgen van energie voor het milieu; 
1 
2 
3 
4 
5 PB nr. L 335 van 24.12.1996. 
6 PBnr.L 167 van 9.7.1993, blz. 31. 
193 
Overwegende dat verbetering van het energiebeheer dringend nodig is om bij te dragen 
tot de bescherming van hét milieu, de continuïteit van de voorziening en duurzame 
ontwikkeling; 
Overwegende dat de Commissie haar opvattingen over de toekomst van het 
energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol van energiebesparende en energie-
efficiëntiemaatregelen door middel van het Groenboek van 11 januari 1995 en het 
Witboek van 13 december 1995 aan de Raad en het Europees Parlement heeft 
meegedeeld; 
Overwegende dat in artikel 130 A van het Verdrag is bepaald dat de Gemeenschap 
haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang 
ontwikkelt en vervolgt, en dat zij zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen 
tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de 
minst begunstigde regio's te verkleinen; dat bij dit optreden aandacht aan energie dient 
te worden besteed; 
Overwegende dat bij Beschikking 91/565/EEG7 een communautair programma inzake 
energie-efficiëntie (SAVE) is vastgesteld dat is gericht op de versterking van de 
energie-efficiëntie-infrastructuur binnen de Gemeenschap; dat dit programma op 
31 december 1995 is afgelopen; 
Overwegende dat de Gemeenschap het SAVE-programma als een belangrijk element 
van haar strategie ter vermindering van C02-uitstoot beschouwt; dat in de mededeling 
van de Commissie van 8 mei 1991 aangaande het optreden van de Europese 
Gemeenschap op regionaal niveau in het kader van energieprogramma's, de conclusies 
van de Raad over deze mededeling en de resolutie van het Europees Parlement van 
16 juli 1993 is gesteld dat de uit dit programma voortvloeiende activiteiten moeten 
worden vervolgd, uitgebreid en benut als ondersteuning voor de energiestrategie van 
de Gemeenschap; dat dit initiatief nu volledig in een nieuw SAVE Il-programma moet 
worden opgenomen; 
Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad8 
een vierde kaderprogramma voor werkzaamheden op het gebied van onderzoek, 
technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld, en dat het energie-
efficiëntiebeleid een belangrijk instrument vormt voor het gebruik en de bevordering 
van de nieuwe energietechnologieën die uit het kaderprogramma voortkomen; dat 
SAVE II een beleidsinstrument is dat dit programma aanvult; 
Overwegende dat de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad haar 
voorstellen met betrekking tot het vijfde kaderprogramma voor OTO9 heeft ingediend; 
7 PBnr.L 307 van 8.11.1991, blz. 34. 
8 PB nr. L 126 van 18.5.1994, blz. 1. 
9 COM(97)... 
104 
Overwegende dat het SAVE Il-programma erop gericht is de energie-intensiteit van de 
eindvraag te verbeteren met een extra procentpunt per jaar bovenop het percentage dat 
anders zou zijn gehaald; 
Overwegende dat de Raad tijdens zijn zitting van 15 en 16 december 1994 heeft 
verklaard dat de beoogde stabilisatie van de C02-uitstoot slechts kan worden 
verwezenlijkt door een gecoördineerd pakket van maatregelen voor verbetering van de 
energie-efficiëntie en een rationeler energiegebruik, op basis van vraag en aanbod op 
alle niveaus van de productie, de omzetting, het vervoer en het verbruik van energie, 
alsmede voor het gebruik van duurzame energiebronnen, en dat de lokale programma's 
voor energiebeheer tot die maatregelen behoren; 
Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie over het Groenboek van de 
Commissie over het energiebeleid heeft verzocht om het formuleren van doelstellingen 
en een gemeenschappelijk programma voor energie-efficiëntie en besparingen en voor 
energiebronnen die verenigbaar zijn met de doelstellingen inzake de uitstoot van 
broeikasgassen, zoals overeengekomen in Rio de Janeiro (1992) en Berlijn (1995); dat 
het daarbij heeft opgeroepen tot de instelling van een SAVE Il-programma en de 
verwachting heeft uitgesproken dat de Commissie concreet aangeeft welke rol zij 
denkt te spelen bij energiebesparingen en -efficiëntie door het creëren van concrete 
projecten; 
Overwegende dat een verhoogde energie-efficiëntie een gunstige uitwerking zal hebben 
op zowel het milieu als de continuïteit van de energievoorziening, die een mondiale 
dimensie hebben; dat derhalve een hoge mate van internationale samenwerking nodig is 
om tot de gunstigste resultaten te komen; 
Overwegende dat tot het jaar 2000 tussen 180 en 200 miljoen ton aan C02-uitstoot 
kan worden vermeden door een extra verbetering van de energie-intensiteit van de 
eindvraag met 5% ten opzichte van de normale verwachtingen; 
Overwegende dat het SAVE Il-programma een belangrijk en noodzakelijk instrument 
is ter bevordering van meer energie-efficiëntie; 
Overwegende dat er, teneinde doublures te voorkomen en synergie te bewerkstelligen, 
bij de toepassing van het programma voor nauwe samenwerking moet worden gezorgd 
met andere communautaire programma's die rechtstreeks met de bevordering van 
energie-efficiëntie te maken hebben; ~~ 
Overwegende dat het uit politiek en economisch oogpunt wenselijk is het SAVE Il-
programma open te stellen voor de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa 
(LMOE), overeenkomstig de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad in 
juni 1994 in Kopenhagen, en zoals aangegeven in de in mei 1994 door de Commissie 
bij de Raad ingediende mededeling dienaangaande, alsmede voor de geassocieerde 
Middellandse-Zeelanden en Cyprus; 
Overwegende dat de Commissie, om te waarborgen dat de communautaire steun 
efficiënt wordt gebruikt, erop zal toezien dat projecten vooraf grondig worden 
beoordeeld en de voortgang en de resultaten van de gesteunde projecten stelselmatig 
worden getoetst en geëvalueerd; 
105 
Overwegende dat een meerjarenkaderprogràmma voor acties in de energiesector ten 
uitvoer wordt gelegd, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
1. De Gemeenschap legt binnen het kaderprogramma voor energie een specifiek 
meerjarenprogramma ten uitvoer voor de voorbereiding en uitvoering van op optimale 
rentabiliteit gerichte maatregelen en acties ter bevordering van de energie-efficiëntie in 
de Gemeenschap. De algemene doelstellingen van dit programma zijn: 
a) het stimuleren van energie-efficiëntiemaatregelen in alle sectoren; 
b) het aanmoedigen van investeringen in energiebehoud door verbruikers uit de 
particuliere en de overheidssector en door de industrie; 
c) het creëren van voorwaarden om de energie-intensiteit van het eindverbruik te 
verbeteren. 
2. De financiële steun van de Gemeenschap wordt verleend in het kader van het 
"SAVE Il-programma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap", 
hierna "programma" genoemd, voor acties die onder de doelstellingen van deze 
beschikking vallen. 
Artikel 2 
In het kader van het programma worden de volgende categorieën acties en maatregelen 
met betrekking tot energie-efficiëntie gefinancierd: 
a) studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing 
van communautaire maatregelen (zoals vrijwillige overeenkomsten, opdrachten 
aan normalisatie-instituten, gezamenlijke aankopen en wetgeving) ter verbetering 
van de energie-efficiëntie, studies over de gevolgen van energieprijzen voor de 
energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot cnTerium 
te maken in het kader van programma's van de Gemeenschap; 
b) gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van investeringen in energie-
efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot energiegebruik 
te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd door organisaties of 
openbare en particuliere ondernemingen alsmede via bestaande netten of tijdelijke 
groeperingen van organisaties en/of ondernemingen die de gehele Gemeenschap 
bestrijken en die gevormd zijn met het oog op de verwezenlijking van de 
projecten; 
c) door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de uitwisseling 
van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op internationaal, 
106 
communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau door passende 
voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd; 
d) dezelfde maatregelen als onder c), maar niet voorgesteld door de Commissie; 
e) toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de 
Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en toetsing 
van acties en maatregelen in het kader van het programma; 
f) specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau 
en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het gebied van 
energie-efficiëntie. 
Artikel 3 
1. Alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en e), genoemde acties en 
maatregelen komen ten laste van de algemene begroting van de Europese 
Gemeenschappen. 
2. De financiële bijdrage voor de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde acties en 
maatregelen beloopt maximaal 50% van de totale kosten. 
3. Voor de rest van de financiering van de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde 
acties en maatregelen kan gebruik worden gemaakt van overheidsmiddelen of 
particuliere middelen of een combinatie van beide. 
Artikel 4 
(1) De uitvoering van het programma vangt aan op 1 januari 1998 en eindigt op 
31 december 2002. 
(2) De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen 
de grenzen van de financiële vooruitzichten. 
Artikel 5 
1. De Commissie draagt zorg voor de financiële uitvoering van het programma. De 
Commissie waarborgt tevens dat acties uit hoofde van dit programma worden 
onderworpen aan een beoordeling vooraf, toezicht, en een evaluatie achterafpiierbij 
wordt na voltooiing van het project ook beoordeeld wat de effecten zijn, hoe de 
uitvoering verlopen is en of de oorspronkelijke doelstellingen zijn gehaald. 
2. De geselecteerde begunstigden brengen om de zes maanden en na voltooiing van 
een project verslag uit aan de Commissie. 
3. Jaarlijks worden de voorwaarden en richtsnoeren bepaald die voor alle in artikel 2 
genoemde acties en maatregelen als criterium dienen voor de steun; hierbij wordt 
rekening gehouden met: 
de criteria kosteneffectiviteit, potentiële besparingen en gevolgen voor het milieu, 
meer bepaald beperking van de C02-uitstoot; 
107 
de lijst van prioriteiten als bedoeld in artikel 7; 
de samenhang tussen de lidstaten op het gebied van de energie-efficiëntie. 
Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het bepalen van deze voorwaarden 
en richtsnoeren. 
Artikel 6 
Voor de uitvoering van het programma wordt de Commissie bijgestaan door het 
comité van artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een 
meerjarenprogramma voor maatregelen in de energiesector. 
Artikel 7 
De Commissie stelt jaarlijks een lijst op van prioriteiten voor financiering in het kader 
van het programma. In die lijst wordt op basis van jaarlijks door elke lidstaat in 
beknopte vorm verstrekte informatie rekening gehouden met de complementariteit 
tussen SAVE II en de nationale programma's. De gebieden waar deze 
complementariteit het grootst is krijgen prioriteit. 
Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het opstellen van deze lijst van 
prioriteiten. 
Artikel 8 
1. Na elk toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het Europees 
Parlement en de Raad een voortgangsverslag in dat eventueel vergezeld gaat van 
voorstellen voor wijzigingen van overeenkomstig artikel 5, lid 3, aangenomen 
richtsnoeren, die in het licht van het resultaat van het voorgaande jaar nodig worden 
geacht. 
2. Na het derde toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het 
Europees Parlement en de Raad een verslag in over de op het niveau van de 
Gemeenschap of van de lidstaten genomen enèrgie-efficiëntiemaatregelen en de 
daarmee bereikte resultaten, met name wat betreft de in artikel 1 aangegeven 
doelstellingen. Dit verslag gaat eventueel vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in 
het programma die in het licht van die resultaten nodig worden geacht. __ 
3. Na afloop van het programma voert de Commissie een algehele beoordeling* uit 
van de met de toepassing van deze beschikking bereikte resultaten en van de 
samenhang tussen nationale en communautaire activiteiten. Zij brengt daarover verslag 
uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het 
Comité van de Regio's, en vermeldt daarbij in het bijzonder in hoeverre de in artikel 1 
aangegeven doelstelling is bereikt. 
Artikel 9 
Het programma staat open voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en 
Oost-Europa overeenkomstig de voorwaarden, inclusief financiële regelingen, die 
worden gesteld in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten 
108 O 
betreffende de deelname aan communautaire programma's. Dit programma wordt op 
basis van aanvullende kredieten opengesteld voor deelname van Cyprus, volgens 
dezelfde regels als die welke ten aanzien van de EVA-landen worden toegepast, 
volgens met deze landen overeen te komen procedures. 
Artikel 10 
Deze beschikking annuleert en vervangt Beschikking (EG) nr. 96/73 7/EG van de Raad 
van 16 december 1996. 
Artikel 11 
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad 
De voorzitter 
109 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
' Energie-efficiëntie SAVE- Een nieuwe maatregel om te komen tot een grotere 
energie-efficiëntie in de Europese Unie. 
2. BEGROTINGSLIJN 
B4.1031 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Artikel 130 S, lid 1, van het EG-Verdrag. 
Beschikking 91/565/EG van de Raad van 29 oktober 1991 (PB nr. L307 van 
8.11.1991, blz. 34). Programma SAVE I. 
Beschikking 96/737/EG van de Raad van 16 december 1996 (PB nr. L335 van 
24 .12.1996, blz. 50). Programma SAVE II. 
Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling Van een kaderprogramma 
voor acties in de energiesector. 
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1. Algemene doelstelling van de maatregel 
De algemene doelstelling van de maatregel bestaat erin bij te dragen tot het 
versterken van de initiatieven van de lidstaten met betrekking tot energie-
efficiëntie. Daarbij wordt ernaar gestreefd in het jaar 2010 een uiteindelijke 
energiebesparing van 100 miljoen toe per jaar te realiseren, hetgeen neerkomt 
op een daling van het uiteindelijke energieverbruik met 12% en een verlaging 
van de C02-uitstoot met meer dan 15% ten opzichte van 1990. Zolang op het 
niveau van de Europese Unie geen aangepaste fiscale maatregel wordt 
aangenomen, blijft het gedeelte energie-efficiëntie / SAVE van het 
kaderprogramma één van de weinige communautaire instrumenten waarvan 
nog een noemenswaardige bijdrage aan de beoogde vermindering van de 
C02-uitstoot in het jaar 2010 mag worden verwacht. De omvang van deze 
bijdrage is rechtstreeks afhankelijk van de voortvarendheid waarmee de 
uitvoering van dit programma ter hand wordt genomen. Aangezien het ernaar 
uitziet dat de regelgevende initiatieven in het kader van het SAVE-programma 
beperkt van opzet zullen zijn, verdient het aanbeveling de andere categorieën 
acties waarin het programma voorziet meer gewicht te geven. Om deze 
redenen en gezien de uitbreiding van het aantal lidstaten lijkt een aanzienlijk 
hoger budget noodzakelijk om de doelstellingen van het programma te 
realiseren. 
110 
Bij de uitvoering van SAVE I en II is duidelijk gebleken dat naarmate de acties 
dichter bij het niveau van de consument plaatsvonden, de effectiviteit daarvan 
groter was. 
4.2. Looptijd van de maatregel 
De maatregel heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 
31 december 2002. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten. 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
Het programma voorziet in zes categorieën acties: 
a) studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en 
voltooiing van communautaire maatregelen (zoals vrijwillige 
overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, gezamenlijke 
aankopen en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies 
over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies 
die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader 
van programma's van de Gemeenschap; 
b) gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van de investeringen in 
energie-efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot 
energiegebruik te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd 
door organisaties of openbare en particuliere ondernemingen evenals via 
bestaande netten of tijdelijke groeperingen van organisaties en/of 
ondernemingen die de gehele Gemeenschap bestrijken en die gevormd zijn 
met het oog op de verwezenlijking van de projecten; 
c) door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de 
uitwisseling van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op 
internationaal, communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau door 
passende voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd; 
d) dezelfde maatregelen als onder c), maar voorgesteld door andere instellingen 
dan de Commissie, zoals universiteiten, openbare en particuliere instellingen, 
energieagentschappen, consultanten, enz.; 
e) toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de 
Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en 
toetsing van acties en maatregelen in het kader van het programma; 
f) specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk 
niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het 
gebied van energie-efficiëntie. 
1 i 
De uitgaven voor de in de punten a), c) en e) bedoelde acties worden voor 100% 
gesubsidieerd. 
Van de totale kosten voor de in de punten b), d) en f) bedoelde steunacties voor de 
lidstaten wordt in het kader van de cofinanciering 30 a 50% gesubsidieerd. 
De acties die worden geselecteerd worden ondergebracht in een indicatief 
meerjarenprogramma in het kader waarvan jaarlijks prioriteiten en actieplannen 
worden vastgesteld. 
Programma's worden beoordeeld door een raadgevend comité dat is samengesteld 
uit vertegenwoordigers van de lidstaten. 
Voor elke financiering wordt een contract gesloten tussen de Commissie en de 
persoon die verantwoordelijk is voor de coördinatie van de gefinancierde actie. 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
De voorgestelde bedragen zijn onderworpen aan de momenteel geldende beperkingen voor 
de financiële vooruitzichten. Bij de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten 
kan de financiering van de prioritaire acties voor energie-efficiëntie worden herzien. 
De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 68.4 miljoen ecu. 
7.1. Wijze van berekening van de kosten van de maatregel 
De wereldwijde klimaatverandering vormt een grote uitdaging voor ons allen. Ter 
voorbereiding van de derde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de 
Verenigde Naties inzake klimaatverandering in december 1997 in Kyoto, heeft de Raad een 
onderhandelingsstandpunt vastgesteld waarin wordt bepaald dat de industrielanden de 
uitstoot van de belangrijkste broeikasgassen in 2010 met 15% moeten verlagen en in 2005 
met ten minste 7,5% ten opzichte van 1990. De huidige tendens van de uitstoot, gebaseerd 
op het huidige beleid en de thans geldende maatregelen, wijst op een toename van de 
C02-uitstoot met ongeveer 8% in 2010, wat betekent dat het in feite nodig kan zijn een 
reductie van 23% te bereiken. Op diverse beleidsterreinen zal een grote inspanning nodig 
zijn, met name wat betreft de productie en het gebruik van energie, zoals uiteengezet in een 
recente mededeling van de Commissie over klimaatverandering, de Europese benadering 
voor Kyoto. SAVE II staat voor Specific Actions for Vigorous Energy Efficiency. Het 
werd door de Europese Raad goedgekeurd op 16 december 1996 (96/73 7/EEG) als één 
van de drie grote programma's van de Unie voor het bevorderen van energie-efficiëntie. De 
twee andere programma's, JOULE en THERMIE, zijn op technologie gericht en bestrijken 
het hele spectrum van onderzoek tot demonstratie en verspreiding van energietechnologie, 
waarvan energie-efficiëntie slechts één van de gestimuleerde gebieden is. SAVE is het enige 
communautaire programma dat uitsluitend op het verbeteren van de energie-efficiëntie is 
gericht. 
7.1.1. Studies en aanverwante acties die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en 
voltooiing van communautaire maatregelen (zoals vrijwillige 
overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, samenwerking bij 
aankoop en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies 
1 O 
-i- Kj 
over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies 
die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader 
van programma's van de Gemeenschap. 
Tijdens de studies moeten de noodzakelijke technische dossiers worden 
opgesteld voor het ontwikkelen van efficiënte normen op het gebied van 
energie-efficiëntie en van eventuele wetgevende activiteiten. Er zijn een 
aantal werkzaamheden op het gebied van etiketterings- en 
apparatuurnormen vastgesteld, maar de inspanning moet worden 
voortgezet. Alleen al de richtlijn rendementseisen verwarmingsketels 
(92/42/EEG) leidt tot besparingen die tot 1 miljard ecu kunnen gaan (met 
een jaarlijkse energiebesparing van meer dan 11 miljoen ton olie-equivalent 
tot het jaar 2010 voor 12 lidstaten). De in de hiernavolgende tabel vermelde 
bedragen zijn gebaseerd op ramingen die uitgaan van de ervaring van de 
laatste jaren. Er wordt geraamd dat er ongeveer 30 studies met een 
gemiddelde kostprijs van 200.000 ecu per studie nodig zijn om de SAVE-
activiteiten voort te zetten op de volgende gebieden: 
• Gebouwen, vervoer, vraagbeheer 
• Warmtekrachtkoppeling 
• Etikettering van apparaten en efficiëntienormen voor het eindgebruik 
van energie in de Europese Gemeenschap 
• Vrijwillige overeenkomsten 
• Internationale efficiëntienormen voor het eindgebruik van energie 
• Studies die leiden tot andere wetgevende acties 
• Acties die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken 
in het kader van de bestaande strategische programma's van de EU 
Deze activiteit heeft zich samen met de communautaire programma's 
ontwikkeld. Programma's zoals VALOREN (dat nu opgenomen is in 
INTERREG), dat door het Europees Ontwikkelingsfonds werd 
gefinancierd, hebben een enorm potentieel wat energie-efficiëntie als 
middel voor regionale ontwikkeling betreft. Op deze zeer positieve 
ervaring moet worden voortgebouwd. 
7.1.2. Gerichte sectoriële proefprojecten 
Eind 1997 zullen ongeveer 350 sectoriële proefprojecten steun hebben 
ontvangen van SAVE. Er werd vooral aandacht besteed aan onderwijs 
en opleiding, informatie, geïntegreerde hulpbronnenplanning, vervoer, 
gebouwen, warmtekrachtkoppeling, en monitoring en targeting. Deze 
activiteit zal meer internationale projecten omvatten waarbij 
verscheidene lidstaten betrokken zullen zijn. De ervaring toont aan dat, 
aangezien de jaarlijkse S AVE-begroting beperkt is, elk jaar slechts 20% 
113 
van de voorstellen ondanks hun hoge kwaliteit worden goedgekeurd. 
Op basis van de ervaring van de laatste zes jaar bedraagt de gemiddelde 
kostprijs van een proefproject 100.000 ecu. Voor gerichte acties 
waaraan meerdere lidstaten deelnemen zal de kostprijs waarvan wordt 
uitgegaan worden verhoogd tot gemiddeld 200.000 ecu per project. 
Voor een totale begroting van 28 miljoen ecu over vijfjaar kunnen 140 
projecten worden gesteund in alle lidstaten of 9 proefprojecten per 
lidstaat. 
7.1.3. Informatieverspreiding 
De informatieverstrekking aan de consument speelt een belangrijke rol 
bij de bewustmaking van het publiek om tot een beter consumptiegedrag 
op het gebied van energie te komen. Hoewel de meeste SAVE-
projecten opgenomen zijn in de CORDIS-databank, die via het world 
wide web kosteloos openstaat voor het grote publiek, moeten meer 
informatie-activiteiten worden ondernomen om meer bekendheid te 
geven aan de resultaten van de activiteiten in het kader van het 
programma en de lidstaten te attenderen op vraagstukken op het gebied 
van energie-efficiëntie. Deze actie zou worden uitgevoerd in nauwe 
coördinatie met de resultaten van de in het kader van het SAVE-
programma ontwikkelde initiatieven. Op basis van de ervaring van de 
voorbije jaren en op de behoefte aan informatieverspreiding in alle 
lidstaten wordt uitgegaan van een budget van 9,1 miljoen ecu. Daarvan 
is ongeveer 45% bestemd voor activiteiten die door de Commissie 
worden voorgesteld, zoals conferenties, websites, databanken, 
bijeenkomsten van contractanten, publicaties, enz., en 55% voor 
informatie-activiteiten die door derden worden voorgesteld en 
medegefinancierd, zoals nationale energie-agentschappen, consultanten, 
universiteiten, enz. 
7.1.4. Monitoring van de vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie op 
nationaal en communautair niveau en evaluatie en monitoring van acties 
en maatregelen in het kader van het programma 
In het kader van SAVE werden een aantal belangrijke analyse­
instrumenten ontwikkeld. Daartoe behoren de ontwikkeling van energie-
indicatoren die nuttig zijn voor het vergelijken van de energie-efficiëntie 
tussen de lidstaten in verschillende sectoren, de uitbreiding van het 
MURE II-model tot beleidsacties op het gebied van energie-efficiëntie, 
een databank over de SAVE-initiatieven van de lidstaten en de 
ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke methode voor de uitsplitsing 
van informatie over energie-intensiteit teneinde de specifiek aan energie-
efficiëntie verbonden voordelen in een duidelijk licht te stellen. Deze 
activiteiten moeten worden voortgezet en worden uitgebreid tot de 
LMOE en Cyprus teneinde de vorderingen op het gebied van energie-
efficiëntie in Europa te monitoren, wat bijzonder belangrijk is in de 
context van de Europese verbintenissen op milieugebied. De evaluatie 
van SAVE-proefprojecten en van het programma in zijn geheel zal in de 
114 
komende jaren een prioriteit zijn, zodat kan worden voldaan aan de 
eisen van de andere Europese instellingen. De verdere ontwikkeling en 
aanpassing van de voornoemde instrumenten kost ongeveer 
200.000 ecu per jaar. Hierbij komt nog het monitoren van de 
vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie in de kandidaat­
lidstaten. De monitoring van deze vorderingen op het gebied van 
energie-efficiëntie en de evaluatie van alle SAVE-activiteiten zullen in 
de komende 5 jaar 2,5 miljoen ecu kosten. 
7.1.5. Specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en 
stedelijk niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en 
regio's op het gebied van energie-efficiëntie. 
Via deze actie wordt steun verleend aan plaatselijke overheden in 
regio's, op eilanden en in steden om hen te helpen bij het oprichten van 
bureaus voor energiebeheer, die als belangrijkste taak de 
tenuitvoerlegging van regionale en lokale beleidsmaatregelen voor een 
optimaal energiegebruik zullen hebben. Zo draagt het programma bij 
aan de integratie van energie in de lokale plannen voor duurzame 
ontwikkeling en aan de lokale en regionale milieu-inspanningen. De 
oprichting van lokale energiebureaus en de verbetering van de 
samenwerking tussen de plaatselijke, regionale en nationale overheden 
moet worden voortgezet om de plaatselijke overheden voor de 
problematiek te interesseren en de band tussen energie-efficiëntie en 
milieubescherming te verbeteren. Uit de ervaring van de voorbije jaren 
blijkt dat de steun aan een lokaal energiebureau ongeveer 175.000 ecu 
bedraagt voor drie jaar, wat betekent dat met het bedrag van 
22,8 miljoen ecu 130 lokale bureaus kunnen worden opgericht, d.i. 
gemiddeld 9 per lidstaat. In de Unie is er een potentieel van 1600 lokale 
bureaus voor energiebeheer voor steden met meer dan 100.000 
inwoners. Tot nu toe heeft de Commissie bijgedragen aan de oprichting 
van 140 bureaus. Deze fase moet als een proeffase worden beschouwd. 
Nu reeds blijkt dat naarmate de voordelen voor plaatselijke overheden 
duidelijker worden, steeds meer dergelijke overheden hun eigen lokaal 
bureau voor energiebeheer willen oprichten. 
115 
7.2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu) 
De beschikbare middelen worden jaarlijks vastgesteld door de Begrotingsautoriteit. 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 Ait. 2 activiteiten 
studies en soortgelijke acties die gericht zijn 
op de tenuitvoerlegging en voltooiing van 
communautaire maatregelen ter verbetering 
van de energie-efficiëntie 
gerichte sectoriële proefprojecten 
informatieverspreiding (door de Commissie 
voorgesteld) 
informatieverspreiding (door derden 
voorgesteld) 
toetsing van de vorderingen op het gebied 
van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap 
en in de individuele lidstaten, en doorlopende 
evaluatie en toetsing van acties en 
maatregelen in het kader van het programma 
specifieke acties ter verbetering van het 
energiebeheer van regio's en steden en van 
de samenhang tussen lidstaten en tussen 
regio's met betrekking tot energie-efficiëntie 
Totaal 1998 
1,0 
5,0 
1,0 
1,0 
0,5 
4,0 
12,5 1999 
1,0 
5,0 
1,0 
1,0 
0,5 
4,3 
12,8 2000 
1,4 
5,5 
1,0 
1,0 
0,5 
4,5 
13,9 2001 
1,3 
6,2 
0,6 
1,0 
0,5 
5 
14,6 2002 
1,3 
6,3 
0,5 
1,0 
0,5 
5 
14,6 Totaal in 
miljoen ecu 
6,0 
28,0 
4,1 
5,0 
2,5 
22,8 
68,4 
7.3. Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz. 
in deel B 
in miljoen ecu 
Uitsplitsing Begroting 
- Studies 0,050 
(gespecificeerde acties onder artikel 2a)* 
- Vergaderingen van deskundigen en beoordelaars (voor 0,025 
alle acties onder artikel 2) 0,025 
- Conferenties en congressen _0,150 
(gespecificeerde acties onder 
- Informatie en publicatie 
TOTAAL 0,250 
7.4. Tijdschema voor vastleggingskredieten 
1998 
12,5 1999 
12,8 2000 
13,9 2001 
14,6 20002 
14,6 in miljoen ecu 
TOTAAL 
68,4 
11G 
8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG 
TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING DAARVAN) 
De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de reële uitgaven 
en na controle (behalve in het geval van studies, waarvoor een vast tarief geldt en 
waarvoor pas wordt betaald na goedkeuring van de resultaten). 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1. Specifieke doelstellingen van de in het kader van het kaderprogramma voor 
energie te ondernemen acties (1998-2002). Energie-efficiëntie SAVE 
Het programma SAVE II is erop gericht de energie-intensiteit van de eindvraag 
in de EU te verbeteren met een extia procentpunt per jaar bovenop het 
percentage dat anders zou zijn gehaald. 
Doelgroep van de maatregel 
Openbare en particuliere instanties; universiteiten, nationale, regionale en 
stedelijke instanties voor bevordering van energie-efficiëntie; alle bij de 
bevordering van energie-efficiëntie betrokken sectoren (bv. consultanten, 
fabrikanten van huishoudelijke apparatuur, verwarmingsinstallateurs, 
architecten, enz.) en indirect dus de hele bevolking van de Europese Unie. 
9.2. Motivering van de maatregel 
Kosten 
Voor een permanente jaarlijkse energiebesparing van 1 ton olie-equivalent (toe) 
is een investering van gemiddeld 1.000 ecu vereist. De beoogde besparing van 
100 miljoen toe per jaar komt dus neer op een investering van circa 
100 miljard ecu. De financiering van een dergelijk bedrag uit de middelen van de 
Europese Unie en van de lidstaten is uitgesloten. De enige mogelijkheid is 
zelfstandige financiering door alle betrokken ondernemingen, binnen een 
communautair kader. De Commissie draagt alleen bij in de financiering van acties 
met een objectief aantoonbare meerwaarde. 
Neveneffecten __ 
De door SAVE ondersteunde projecten voldoen aan de volgende criteria: 
een bijdrage leveren aan de vermindering van de energie-intensiteit, 
een aanzienlijke bijdrage leveren aan de bescherming van het milieu en aan 
de beheersing van het broeikaseffect; 
een wereldwijd stabiliserend effect hebben op de energieprijzen; 
- - gunstig zijn voor de betalingsbalans van de Europese Unie; 
117 
de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt 
verbeteren; 
de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie vergroten en de 
kwetsbaarheid van de EU voor verstoringen van de energiemarkt 
verminderen; 
de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken. 
Daarnaast bevordert de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte 
technologieën de technologieoverdracht naar derde landen en draagt zij zo bij tot 
een beter hulpbronnenbeheer en een betere bescherming van het milieu op 
mondiaal niveau. 
Wetgeving en normalisatie leveren het sterkste multiplicatoreffect op. Dit effect 
is ook aanzienlijk bij energie-efficiëntienormen. Bij de overige medegefinancierde 
acties bedraagt het multiplicatoreffect ten minste 2 of 3. 
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
Geselecteerde prestatie-indicatoren 
vermindering van de C02-uitstoot; 
verbetering van de energie-intensiteit in de Gemeenschap; 
aantal voorgestelde maatregelen dat wordt goedgekeurd en in 
nationale maatregelen wordt vertaald; 
aantal mandagen/jaren dat wordt besteed aan opleidingsactiviteiten; 
aantal computerapplicaties en databanken dat ter beschikking van het 
publiek wordt gesteld; 
aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties dat 
wordt verzorgd. 
Geplande evaluatiemethoden en -frequentie 
De Commissie evalueert voortdurend cle ontwikkelingen op het gebied 
van energie-intensiteit in de lidstaten en dient op gezette tijden een verslag 
in bij de Raad. 
Tevens brengt de Commissie doorlopend verslag uit bij het raadgevend 
comité van SAVE, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de 
lidstaten en viermaal per jaar bijeenkomt. 
De Commissie zal een evaluatie laten uitvoeren door een groep 
Onafhankelijke deskundigen. Hun verslag zal worden toegestuurd aan de 
Raad en het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 7 van bijgaand 
voorstel voor een beschikking van de Raad. 
118 
Bij deze evaluatie moeten ook de volgende aspecten worden bekeken; 
de vroegere en huidige oriëntatie van het programma, teneinde de 
mogelijkheden voor verbetering na te gaan; 
de relatie tussen de uitgaven waarvoor betalingsverplichtingen zijn 
aangegaan en de behaalde resultaten; 
de punten waarop sprake is van daadwerkelijke of potentiële 
complementariteit tussen deze programma's en de overige 
communautaire instrumenten. 
10. GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN 
De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld bij 
jaarlijks besluit van de Commissie inzake de toewijzing van de middelen, 
waarbij met name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en 
bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd. 
10.1 Gevolgen voor het aantal personeelsleden 
SAVE is een programma dat samenhangt met de strategie inzake energie-
efficiëntie van de EU en is het enige communautaire programma dat uitsluitend 
is toegespitst op de verbetering van de energie-efficiëntie. De ambtenaren die 
de contracten voor proefprojecten of studies behandelen, stellen tegelijkertijd 
mededelingen en wetsvoorstellen op met betrekking tot de energie-efficiëntie 
van huishoudelijke apparaten en verwarmingsketels, geïntegreerde 
hulpbronnenplanning, warmtekrachtkoppeling, enz. De procedures en de 
bespreking van de wetsvoorstellen in alle Europese instellingen nemen heel wat 
tijd in beslag. Uit ramingen blijkt dat 30% van de tijd wordt besteed aan het 
opstellen en volgen van de bovenvermelde maatregelen. De overige 70% van 
de tijd wordt besteed aan het beheer van de SAVE-contracten (in oktober 1997 
162 lopende contracten). 
In het kader van SAVE worden activiteiten uitgevoerd in tien sectoren, 
namelijk gebouwen, vervoer, industrie, informatie en opleiding, vraagbeheer en 
financiering door derden, huishoudelijke apparaten, warmtekrachtkoppeling en 
het beleid inzake energie-efficiëntie. Elke sector in het kader van de strategie 
voor energie-efficiëntie en de follow-up van de ermee samenhangende 
activiteiten moeten door één persoon worden behandeld. 
119 
10 
Soorten posten 
Ambtenaren A 
of tijdelijke B 
functionarissen C 
Andere middelen Aantal personeelsleden voor 
het beheer van de maatregel 
vast 
8,0 
3,0 
4,0 tijdelijk 
3,0 GND* 
2,0 deskun­
digen 
3,0 uitzend­
krachten waarvan 
met 
gebruikmaking 
van de 
bestaande 
middelen van 
het DG of de 
betrokken dienst 
6,5 
2,0 
3,0 
3,0 GND* 
1,5 uitzend­
krachten met gebruik­
making van 
aanvullende 
middelen 
1,5 
1,0 
1,0 
2,0 deskun­
digen 
1,5 uitzend­
krachten duur 
5 jaar 
5 jaar 
* GND = gedetacheerde nationale deskundigen. 
10.2 Financiële gevolgen van het aantrekken van extra medewerkers 
De totale extra kosten voor de administratie van het programma kunnen dan 
ook worden geraamd op: 
Ambtenaren: 
3,5 x 5 jaar x 103.000 ecu x 0,70 (zie par. 10.1) = 1.261.750 ecu 
Deskundigen (A0-1178): 2x5 jaar x 120.000 ecu = 1.200.000 ecu 
Uitzendkrachten (A0-1175): 1,5 x 5 jaar x 80.000 ecu = 600.000 ecu 
Totaal 3.061.750 ecu 
11 120 
10.3. Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel 
Begrotingslijn Bedrag per jaar Wijze van berekening 
(nr. en titel) 
0,100 miljoen ecu Follow-up van de 
contracten*, van de lokale 
A-1300 dienstreizen, lokaal agentschappen**, 
vervoer en andere 
bijkomende kosten Vergaderingen van de 
contractanten, deelneming 
A-2510 Specifieke aan door SAVE 
vergaderingen "energie- georganiseerde informatie-
efficiëntie" (viermaal per jaar) activiteiten, enz. * * * 
en vergaderingen van het 
comité "etikettering" 900 ecu/persoon x 30 
(viermaal per jaar) binnen het Q 216 milioen ecu personen x 8 vergaderingen 
Comité van het 
Kaderprogramma 
Totaal 0,316 miljoen ecu 
* In oktober 1997 waren er 162 lopende SAVE-contracten. 
** Tot in oktober 1997 werden er 140 lokale agentschappen door SAVE 
gesubsidieerd. 
*** SAVE moet de betrokken milieus informeren over de goedgekeurde wetgevende 
maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie (richtlijnen inzake etikettering, 
energie-efficiëntie van huishoudelijke apparaten, nieuwe WKK-strategie, enz.). 
De totale kosten voor de hele duur van het programma bedragen: 
0,316 x 5 jaar =1,58 miljoen ecu 
De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van de 
diensten die het programma beheren. 
12 121 
EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE VI 
VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een 
MEERJARIG PROGRAMMA VAN TECHNOLOGISCHE ACTIES 
TER STIMULERING VAN EEN SCHOON EN EFFICIËNT 
GEBRUIK VAN VASTE BRANDSTOFFEN 
(1998-2002) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 235, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europees Parlement2, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
Gezien het advies van het Raadgevend Comité EGKS, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's, 
Gelet op het Witboek over het energiebeleid, waarin concurrentievermogen, milieuzorg, 
continuïteit van de voorziening en instandhouding van de werkgelegenheid als 
doelstellingen van het energiebeleid werden aangemerkt, 
Overwegende dat in de Gemeenschap vaste brandstoffen beschikbaar zijn en dat de 
directe en ruime beschikbaarheid van wereldwijd verhandelde steenkool uit diverse 
bronnen waarborgt dat dergelijke brandstoffen een goedkope energiebron zijn en zullen 
blijven; 
Overwegende dat de bevordering van schone en efficiënte technologieën voor het 
gebruik van vaste brandstoffen bijdraagt tot diversifiëring van de primaire 
energiebronnen en tot een evenwicht tussen de doelstellingen van het communautaire 
energiebeleid; 
Overwegende dat vaste brandstoffen zowel in het ontwikkelde deel van de wereld als in 
de ontwikkelingslanden in toenemende mate zullen worden gebruikt, waardoor de 
emissies van verontreinigende stoffen en CO2 zullen toenemen; dat alles in het werk moet 
worden gesteld om deze emissies terug te dringen door het bevorderen van schone en 
efficiënte technologieën en de toepassing van de beste beschikbare technologieën voor 
bestaande en nieuwe installaties die gebruik maken van vaste brandstoffen; 
Overwegende dat de fabricage en levering van apparatuur voor schone toepassingen van 
steenkool, bruinkool en andere soorten vaste brandstoffen bestemd om zowel binnen als 
buiten de Europese Gemeenschap te worden gebruikt, kan bijdragen tot de 
instandhouding van de werkgelegenheid; 
Overwegende dat, overeenkomstig artikel 13 OR van het Verdrag betreffende de 
Europese Unie, het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet bijdragen tot 
verbetering van de kwaliteit van het milieu en tot een behoedzaam en rationeel gebruik 
1 PB nr.... 
2 PB nr. ... 
1.23 
van natuurlijke hulpbronnen, welke doelstellingen worden bevorderd door de toepassing 
van schone steenkooltechnologie; 
Overwegende dat bevordering van efficiëntere vaste-brandstoftechnologie de 
verontreinigende emissies die worden veroorzaakt door het traditionele gebruik van 
fossiele brandstoffen op het niveau van de Europese Unie aanzienlijk kan helpen 
terugdringen; dat het gebruik van schonere technologieën de doelstellingen van de 
communautaire strategie ter bestrijding van verzuring3 kan helpen bereiken; 
Overwegende dat bevordering van efficiëntere schone vaste-brandstoftechnologie binnen 
de Europese Unie en op internationaal niveau de uitstoot van broeikasgassen en het 
risico van een mondiale klimaatverandering zal helpen verminderen; dat een breed 
opgezette samenwerking bijgevolg wenselijk is om significante resultaten te behalen; 
Overwegende dat, aangezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap 
niet voorziet in andere bevoegdheden met betrekking tot de energieaspecten van het in 
artikel 2 bedoelde programma, artikel 235 van het Verdrag dient te worden ingeroepen; 
Overwegende dat de Raad een Witboek heeft aangenomen waarin de hoofdlijnen worden 
aangegeven van nieuwe communautaire beleidsdoelstellingen op energiegebied die de 
samenhang en convergentie van het beleid van de verschillende lidstaten moeten 
bevorderen; dat in dit Witboek wordt gesteld dat nieuwe schone steenkooltechnologie 
een impuls kan geven aan het gebruik van een grote verscheidenheid van brandstoffen, 
zodat deze een belangrijke rol kunnen blijven «spelen binnen de totale energiebalans, maar 
met een beter milieu-imago; 
Overwegende dat aan de bevordering en exploitatie van schone 
vaste-brandstoftechnologie economische voordelen zijn verbonden in de vorm van 
werkgelegenheid bij in de Unie gevestigde bedrijven die wereldwijd opereren; 
Overwegende dat voor een duurzaam schoner milieu geavanceerde schone 
vaste-brandstoftechnologie dient te worden ontwikkeld om de beste beschikbare 
technologieën op een optimaal niveau te brengen tegen aanvaardbare kosten; 
Overwegende dat bepaalde landen die naar verwachting in de komende jaren tot de 
Europese Unie zullen toetreden, in zeer sterke mate afhankelijk zijn van de productie en 
het gebruik van vaste brandstoffen om in hun energiebehoefte te voorzien; dat deze 
landen hun energietechnologie zullen moeten moderniseren en verbeteren om te-voldoen 
aan de wetgeving van de Europese Unie inzake milieubescherming; 
Overwegende dat een aantal lidstaten zelf programma's voor schone 
vaste-brandstoftechnologie heeft lopen; dat voor deze programma's de mogelijkheid 
dient te worden geopend om onderling en met de desbetreffende programma's van de 
Europese Unie tot samenwerking te komen; 
COM(97)88 def. van 12.3.1997 
124 3-
Overwegende dat het eveneens van belang is de invoering te bevorderen van 
technologieën die met financiële hulp van het specifieke programma voor onderzoek en 
ontwikkeling op het gebied van niet-nucleaire energie zijn ontwikkeld; 
Overwegende dat een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector is 
vastgesteld; 
Overwegende dat het Europees Parlement en de EU-industrie te kennen hebben gegeven 
dat zij sterk geïnteresseerd zijn in het voeren van een beleid dat gericht is op de 
ontwikkeling van schone vaste-brandstoftechnologie voor gebruik in de Unie en elders in 
de wereld; 
Overwegende dat de Raad van Amsterdam het belang van onderzoek en ontwikkeling op 
het gebied van vaste brandstoffen heeft benadrukt door te verzoeken het onderzoek op 
dat gebied dat thans wordt gesteund in het kader van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal na het aflopen van dit Verdrag in 2002 
voort te zetten; 
Overwegende dat de resultaten van het in het kader van de EGKS gefinancierde 
onderzoek, waarvan de voortzetting door de Raad van Amsterdam is gefiatteerd, aan de 
industrie dienen te worden overgedragen; 
Overwegende dat de bevordering, demonstratie en exploitatie van schone 
steenkooltechnologie in de hele Gemeenschap waarschijnlijk de economische en sociale 
samenhang zal versterken, zoals bedoeld in artikel 130A van het Verdrag; 
Overwegende dat daartoe rekening dient te worden gehouden met de indicatieve 
doelstellingen van de Gemeenschap en in de nodige middelen dient te worden voorzien 
om de realisatie van deze doelstellingen te bevorderen, met inachtneming van de 
specifieke omstandigheden in elke lidstaat; 
Overwegende dat dient te worden voorzien in een vijfjarig programma; 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
De lidstaten streven ernaar in het kader van hun energiebeleid waar nodig schone 
vaste-brandstoftechnologie te helpen bevorderen, teneinde ervoor te zorgen dat gebruik 
wordt gemaakt van de beste beschikbare technologieën om de door vaste brandstoffen 
veroorzaakte emissies, met inbegrip van kooldioxide-emissies, te beperken. Daarbij 
wordt rekening gehouden met de indicatieve doelstellingen van de Gemeenschap met 
betrekking tot schone steenkooltechnologie. Deze doelstellingen worden jaarlijks in 
overleg met het energiecomité (zie artikel 7) herzien. 
X fV çj 
Artikel 2 
De Gemeenschap ondersteunt binnen het kaderprogramma voor energie een 
reeks acties ter bevordering van de benutting van schone 
vaste-brandstoftechnologie in het kader van het specifieke programma CARNOT 
(acties voor de verspreiding en benutting van schone vaste-brandstoftechnologie), 
hierna "het programma" te noemen. 
Het programma heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 
december 2002. 
De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegekend binnen de 
grenzen van de financiële vooruitzichten. 
Artikel 3 
In het kader van het programma worden twee categorieën acties met betrekking tot 
schone steenkooltechnologie gefinancierd, namelijk: 
a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat 
gericht is op het bevorderen van een betere doorstroming van markt- en technische 
informatie tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten door het 
creëren van adequate middelen voor informatie-uitwisseling, het uit de weg helpen 
ruimen van belemmeringen en het evaluereji van het effect van de verschillende acties 
waarin dit artikel voorziet. 
b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere 
"business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en 
groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone 
steenkooltechnologie voor energiedoeleinden, met name warmteproductie en 
stroomopwekking. Daaronder valt ook het bevorderen van de export van Europese 
schone vaste-brandstoftechnologie. 
Artikel 4 
Alle kosten met betrekking tot de in artikel 3, sub a), bedoelde acties worden gedragen 
door de Gemeenschap. 
Het financieringspercentage voor de in artikel 3, sub b), bedoelde acties bedraagt tussen 
30 en 50% van de totale kosten daarvan. 
Voor het restant van de financiering van de in artikel 3, sub b), bedoelde acties kunnen 
openbare of particuliere bronnen of een combinatie van beide worden ingeschakeld. 
Artikel 5 
De Commissie stelt jaarlijks, in overleg met het in artikel 7 bedoelde comité, richtsnoeren 
op voor de in artikel 3, sub b), bedoelde steunmaatregelen. 
De voorstellen voor initiatieven als bedoeld in artikel 3 en de lijst van de instanties die 
deze zullen uitvoeren worden jaarlijks door de lidstaten ingediend bij de Commissie, die 
126 
volgens de procedure van artikel 7 een besluit neemt over de omvang van .en de 
voorwaarden voor de financiering door de Gemeenschap. De Commissie sluit contracten 
over de steunmaatregelen met deze instanties. 
Artikel 6 
De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma. 
Voor de uitvoering van de in artikel 3, sub a) en b), bedoelde acties past de Commissie 
de procedure van artikel 7 toe. 
Artikel 7 
De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot 
vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector bedoelde 
comité. 
Artikel 8 
1. Tijdens het derde jaar van de looptijd van het programma dient de Commissie bij 
het Europees Parlement en de Raad een verslag over de behaalde resultaten in. Samen 
met dit verslag worden voorstellen voor de in het licht van deze resultaten noodzakelijk 
geachte wijzigingen ingediend. 
2. Na afloop van het programma evalueert de Commissie de verkregen resultaten, 
de toepassing van deze beschikking en de onderlinge samenhang van nationale en 
communautaire acties. Zij dient een verslag daarover in bij het Europees Parlement, de 
Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. 
Artikel 9 
Dit programma staat open voor geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa 
overeenkomstig de in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten 
opgenomen voorwaarden, met inbegrip van financiële regelingen, voor deelneming aan 
programma's van de Gemeenschap. Het programma staat open voor Cyprus, op basis 
van extra kredieten overeenkomstig dezelfde regels als die welke gelden voor de 
EVA-landen volgens met de betrokken landen overeen te komen procedures. 
Artikel 10 
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 
-6- 127 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Programma van technologische acties ter stimulering van een schoon gebruik van vaste 
brandstoffen4. 
2. BEGROTINGSLIJN 
B4-1004 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor 
acties in de energiesector (1998-2002) 
4. OMSCHRIJVINGVAN DE MAATREGEL 
4.1 Algemene doelstelling van de maatregel 
Acties ter bevordering van de industriële penetratie van schone en efficiënte 
technologieën voor het gebruik van steenkool zijn instrumenten waardoor steenkool in 
belangrijke mate de doelstellingen van het energiebeleid van de Europese Unie kan 
helpen bereiken : 
- door het leveren van een bijdrage aan de continuïteit van de voorziening en aan het 
Europese concurrentievermogen als primaire energiebron die 30% van de 
elektriciteitsproductie voor haar rekening neemt en kan helpen zorgen voor 
diversifiëring van de hulpbronnen tegen lage en stabiele prijzen; 
- doordat de C02-emissies die afkomstig zijn van elektriciteitscentrales aantoonbaar 
met 25% kunnen worden teruggebracht door verbetering van de efficiëntie; 
- door het leveren van een bijdrage aan de communautaire strategie voor de 
bestrijding van verzuring en andere verontreinigingen. 
Een communautaire actie voor een schoon steenkoolgebruik zal een aanvulling vormen 
op de verankering in de verdragen van de oriëntatie op steenkool die oorspronkelijk in 
het EGKS-Verdrag was vastgelegd, en zal het de kandidaat-landen van Midden- en 
Oost-Europa gemakkelijker maken zich aan de milieunormen van de Unie aan te 
passen. 
Voorts zal een dergelijke maatregel de overdracht aan de industrie mogelijk maken van 
de resultaten van de OTO-activiteiten die in het kader van het programma voor 
technisch onderzoek van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) of 
nationale programma's worden ondersteund. Het nieuwe programma omvat zelf geen 
ÖTO-activiteiten, daar bovengenoemde programma's daar al in voorzien. 
4.2 Duur van de maatregel 
De maatregel heeft een looptijd van 5 jaar, van 1 januari 1998 t/m 31 december 2002. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN 
Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 
4 Vaste brandstoffen omvatten antraciet, steenkool, bruinkool, turf, de emulsie en de zware fractie van 
oliederivaten. 
128 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
Het programma omvat twee categorieën acties: 
a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat gericht is 
op het creëren van commerciële kansen en een betere doorstroming van technische informatie 
tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten. 
b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere 
"business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en 
groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone 
steenkooltechnologie, inclusief het bevorderen op internationaal niveau van de 
communautaire technologie 
Subsidiëring à 100% voor de kosten met betrekking tot de in punt a) beschreven acties. 
Subsidiëring in de vorm van medefinanciering tot 50% voor acties als bedoeld onder b). 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1 Berekening van de kosten van de maatregel 
De beschikbare kredieten worden jaarlijks door de begrotingsautoriteit vastgesteld. Voor 
de hele looptijd van het programma wordt een bedrag van 4,10 miljoen ecu voorgesteld. 
Dit bedrag wordt als volgt verdeeld: 
Horizontale acties 
- Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van 1,54 miljoen ecu 
een informatienetwerk dat gericht is op het bevorderen 
van een betere doorstroming van markt- en technische 
informatie. De nodige informatie kan worden 
opgeslagen in databanken die bijvoorbeeld op het 
Internet beschikbaar zullen zijn. Er wordt uitgegaan 
van één netwerklid per lidstaat, dat tevens als server 
van het netwerk zal fungeren en de informatie zal 
verspreiden. Dit netwerk wordt gecoördineerd met 
andere bestaande netwerken, zoals de Relay Centres en 
de OPET-netwerken. 
- Maatregelen zoals het organiseren van workshops, 2,56 miljoen ecu 
conferenties over de financiering van de inzet van 
schone steenkooltechnologie en conferenties voor het — 
verspreiden van informatie over deze technologie. Er 
wordt tien marktstudies overwogen (met betrekking tot 
de technologie inzake GICC, ultrasuperkritische 
systemen, NOx, NOx-sy sternen, S Ox-sy sternen, 
wervelbedverbranding onder atmosferische druk, 
wervelbedverbranding onder hoge druk, stationaire 
wervelbedverbranding onder hoge druk, goedkope 
poederkool, e.a.), alsook acht "business workshops" op 
technisch-economisch en financieel gebied om de inzet 
van deze technologieën te vergemakkelijken. 
Tevens worden acties ter bevordering van de export 
van schone steenkooltechnologie gehandhaafd. Het kan 
-*- r* <U 
bij deze acties gaan om activiteiten van 
bovengenoemde types, alsook onder andere workshops 
voor het inventariseren van de mogelijkheden voor 
internationale samenwerkingsverbanden en van 
eventuele belemmeringen voor investeringen in 
geavanceerde technologie, zowel met betrekking tot 
energie-efficiëntie als inzake de beheersing van emissies 
in het milieu. Er worden vier resp. zeven industriële 
missies naar derde landen en de EU overwogen. Voor 
elk van deze missies zal een dertigtal industriëlen 
contact opnemen met bestaande installaties en deze 
bezoeken, teneinde zo professionele relaties en de 
nodige besluitvorming te vergemakkelijken. Genoemde 
acties zullen alle coördinatiekosten dekken, alsook, bij 
missies van derde landen naar de EU, een deel van de 
reiskosten op het grondgebied van de Gemeenschap. 
7.2 Specificatie per categorie acties (miljoen ecu) 
1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 
Maatregelen ten behoeve van de 
totstandbrenging van een 
informatienetwerk 
Bevorderingsacties 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 1,54 
0,50 0,51 0,51 0,52 0,53 2,56 
TOTAAL 0,80 0,82 0,82 0,83 0,84 4,10 
8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM FRAUDE TEGEN TE GAAN (EN 
RESULTATEN VAN DE TENUITVOERLEGGING DAARVAN) 
De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de werkelijke uitgaven en 
na controle (met uitzondering van kosten van studies, die op forfaitaire grondslag en op basis 
van de goedgekeurde resultaten worden vergoed). 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1. Specifieke doelstellingen van de binnen het kaderprogramma energie (1998-2002) te 
ondernemen actie 
De acties van de lidstaten en het bedrijfsleven completeren als bijdrage tot het bereiken 
van de communautaire doelstelling, de broeikasgasemissies in 2010 met 15% terug te 
dringen vergeleken met 1990, alsook tot de bestrijding van verzuring. De C02-emissies in 
de wereld helpen verminderen door middel van technologieoverdracht. 
Doelgroep van de actie: 
- Nationale, regionale en stedelijke instanties in Europa voor het bevorderen van schone 
en doeltreffende technologieën. 
- De elektriciteitssector en constructeurs van steenkoolgestookte installaties in de 
Europese Unie. 
- Instanties, overheden en bedrijven in derde landen, hoofdzakelijk China, India, andere 
Aziatische landen alsook andere regio's waar een aanzienlijke stijging van het 
steenkool verbruik was verwacht. 
9.2. Motivering van de maatregel 
Kosten 
Volgens de resultaten van studies waarover de Commissie beschikt is voor de looptijd van 
het programma een bedrag van 15,8 miljard ecu geïnventariseerd aan potentiële 
investeringen in nieuwe schone steenkoolgestookte installaties in de Europese Unie. Dit 
bedrag zou hoofdzakelijk worden gebruikt voor de valorisering van inheemse steenkool en 
bruinkool die onder bevredigende economische omstandigheden worden geproduceerd. 
Aangezien wordt verwacht dat de Europese Unie in 2020 voor 70% afhankelijk zal zijn 
van energie-importen, is de economische benutting van de communautaire hulpbronnen 
van zeer groot belang. 
De verwijdering van 1 ton S02 kost 500 ecu. Gezien het feit dat de communautaire 
strategie voor bestrijding van verzuring beoogt de jaarlijkse S02-emissies van 
verbrandingsinstallaties met circa 9 miljoen ton te verminderen (tussen 1990 en 2020), kan 
door de toepassing van schone steenkooltechnologie alleen al wat SO2 betreft 4,5 miljard 
ecu per jaar worden uitgespaard. De aan de lagere uitstoot van NOx-verbonden voordelen 
zijn nog aanzienlijker. 
Wat C02-emissies betreft, zou een verbetering van het rendement bij de 
elektriciteitsproductie uit steenkool in de Europese Unie met 5% resulteren in een 
verlaging met circa 100 miljoen ton per jaar. 
Neveneffecten 
De in het kader van dit programma ondersteunde acties zullen voldoen aan de volgende 
eisen: 
- een aanzienlijke bijdrage leveren aan milieubescherming en beheersing van het 
broeikaseffect, 
- een stabiliserend effect hebben op de mondiale energieprijzen, 
- de betalingsbalans van de Europese Unie verbeteren, 
- de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt versterken, 
- de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie verbeteren en haar minder 
kwetsbaar maken bij verstoringen van de energiemarkt, 
- de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken. 
131 
Voorts kan door de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte technologieën, 
technologieoverdracht naar derde landen plaatsvinden, hetgeen bijdraagt aan een beter 
beheer van de hulpbronnen en een betere bescherming van het milieu op wereldschaal. 
9.3. Follow-up en evaluatie van de maatregel 
Geselecteerde indicatoren voor de resultaten 
de vermindering van de C02-emissies, 
het aantal door de industrie voorgestelde, goedgekeurde en uitgevoerde initiatieven, 
de particuliere investeringen die zijn gegenereerd, 
het aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties. 
Geplande evaluatiemethoden en -frequentie 
Voorts zal de Commissie permanent verslag uitbrengen bij het comité van het programma 
dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten; deze moeten volgens de procedure 
worden bijeengeroepen. 
Het verslag van de Commissie zal bij de Raad en het Europees Parlement worden 
ingediend overeenkomstig artikel 7 van bijgaand voorstel voor een beschikking van de 
Raad. 
Bij die evaluatie moet -ook het volgende worden bekeken: 
de vroegere en huidige hoofdlijnen van het programma, om de mogelijkheden voor 
verbetering na te gaan, 
de relatie tussen de ingezette middelen en de verkregen resultaten, 
de daadwerkelijke en potentiële complementariteit tussen deze programma's en 
andere bestaande instrumenten. 
« 
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
De nodige middelen worden gefinancierd uit de bestaande kredieten voor de diensten die belast 
zijn met het beheer van het programma. — 
H 132 
Financiële overzichtstabel 
Activiteiten artikel 3 Budget (miljoen ecu) 
aantal 
acties gemiddelde 
kosten per 
actie 1998 1999 20C0 
(ecu): 2001 2002 Totaal 
a) Maatregelen ten behoeve van de 
totstandbrenging van een 
informatienetwerk over markt- en 
technische aspecten 
- kosten van apparatuur voor het 
netwerk 
- kosten van servers (particulier of 
openbaar) 
- kosten verbonden aan de exploitatie 
van het netwerk en de 
totstandbrenging van databanken 
SUBTOTAAL 
b) Marketing, haalbaarheidsstudies 
en andere maatregelen ter 
stimulering van investeringen 
- Marktstudies 
-"Business workshops" 
c) Bevordering van de export van 
schone steenkooltechnologie naar 
derde landen 
- Industriële missies van het 
Europese bedrijfsleven naar derde 
landen 
- Industriële missies van derde 
landen naar de EU 
SUBTOTAAL 
TOTAAL GENERAAL 1 
155 
-
1 
10 
2 
-
-0,20 
0,02 
-
0,20 
0,10 
0,30 
0,30 
-
-0,10 
0,30 
0,20 
0,10 
0,20 
0,50 
0,80 0,21 
0,10 
0,31 
0,20 
0,30 
0,50 
0,81 0,21 
0,10 
0,31 
0,21 
0,30 
0,51 
0,82 0,21 
0,10 
0,31 
0,22 
0,30 
0,52 
0,83 0,21 
0,10 
0,31 
0,23 
0,30 
0,53 
0,84 0,20 
0,84 
0,50 
1,54 
0,20 
0,96 
0,60 
0,80 
2,56 
4,10 
Aantal servers. 
12 133 
EUROPESE COMMISSIE 
BIJLAGE VII 
Invoering van 
MEERJARENACTIES IN DE SECTOR 
NUCLEAIRE VEILIGHEID 
EN VERVOER VAN RADIOACTIEF MATERIAAL 
(1998 - 2002) 
134 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. Titel van de acties 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
- Vervoer van radioactief materiaal: vraagstukken op het gebied van de veiligheid, 
bescherming van de gezondheid en nucleaire veiligheidstechnologie. 
- Industriële samenwerking op civiel-nucleair gebied met de landen van Midden- en 
Oost-Europa (LMOE), Rusland en de Oekraïne. 
b. Opleiding van deskundigen uit de LMOE en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS) 
op het gebied van de veiligheidscontrole (safeguards) - Invoering van een systeem voor 
de boekhouding en controle van splijtbaar materiaal in Rusland. 
2. Begrotingslijnen 
a. B4-1020 van de algemene begroting van de Europese Unie (industriële samenwerking 
op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal) 
b. B7-535 van de algemene begroting van de Europese Unie (opleiding en uitvoering van 
veiligheidscontrole). 
3. Juridische grondslag 
Respectievelijk de hoofdstukken III en X van het Euratom-Verdrag alsmede: 
a. Artikel 75 van het EG-Verdrag (gemeenschappelijk vervoerbeleid) en resolutie van de 
Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in verband met de 
veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975, blz. 1). 
Resolutie van de Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in 
verband met de veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975, 
blz. 1) en resolutie 16 van document PE 217.774/fin. van 11 juli 1996 over 
samenwerkingsactiviteiten tussen Oost en West op het terrein van de veiligheid van 
energie en kernenergie. 
b. Resolutie van het Europees Parlement van 9 april 1992 over de nucleaire veiligheid in 
de landen van Midden- en Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten 
(PB nr. C 125 van 18 mei 1992, blz. 244) en resolutie van het Europees Parlement van 
29 september 1994 (PE-B4-00621) over de smokkel van splijtstoffen en 
Mededeling van de Commissie van 19 april 1996 over de illegale handel in nucleaire 
materialen en radioactieve stoffen (COM(96)171 def). 
135 
4. Omschrijving van de maatregel 
4.1. Algemene doelstelling van de maatreeel 
Het actieprogramma heeft tot doel de veiligheid en de beveiliging (safeguards) van kernenergie 
te verbeteren. 
a. Verbetering van de nucleaire veiligheid in het algemeen, onder meer door: 
- de voorwaarden voor het vervoer van radioactieve stoffen te verbeteren door: 
• het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door passende 
harmonisatiemaatregelen; 
• bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer 
experimenten en kennisuitbreiding; 
• bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te trekken; 
• de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te 
versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren; 
• samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de veiligheid van 
het vervoer in deze landen te verbeteren; 
• de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming naar 
buiten toe te verbeteren. 
- op lange termijn het gebruik van kernenergie in Oost-Europa, Rusland en de 
Oekraïne veiliger te maken. Deze landen zijn zeer vast besloten kernenergie te 
blijven gebruiken als belangrijke energiebron. Naast acties op korte termijn in het 
kader van programma's voor bijstand, die tot doel hebben specifieke problemen op 
te lossen, moeten deze landen worden geassisteerd bij het ontwikkelen van een 
kwaliteits- en veiligheidsconcept in de gehele bedrijfskolom van de nucleaire 
industrie. Een dergelijke ontwikkeling kan alleen op lange termijn worden 
gerealiseerd door middel van nauwe samenwerking tussen ondernemingen in de 
Unie en in het Oosten. Om het ontstaan van samenwerkingsverbanden te 
bevorderen moet de Commissie steun verlenen aan de analyse van algemene 
belemmeringen (industrieel, financieel en juridisch) en aan pilot cases. 
b. bijdragen aan het opzetten van een doeltreffend, betrouwbaar veiligheidssysteem 
(safeguards) in de NOS en de LMOE door onder meer op de volgende gebieden 
samen te werken: 
- Opleiding en bijscholing van deskundigen op het gebied van de nucleaire 
veiligheidscontrole 
- Invoering van een systeem voor de boekhouding en controle van splijtbaar 
materiaal in Rusland 
- Installatie van controleapparatuur in het kader van b). 
4.2. Duur van de maatregel 
Vijfjaar. Van 1998 tot en met 2002. 
136 
5. Indeling van de uitgaven 
Niet verplichte uitgaven. 
6. Aard van de uitgaven 
a. Subsidies om, naast andere bronnen uit de openbare en/of particuliere sector, bij te 
dragen aan de financiering. De financiële bijdrage van de Europese Commissie kan 
oplopen tot 100% voor bepaalde voorstellen die door de Commissie van zeer groot 
belang worden geacht en waarvoor geen medefinanciering uit andere bronnen mogelijk 
is (b.v. samenwerking met de landen van Oost-Europa). 
b. Subsidies/financiële bijdragen voor: 
- de organisatie van opleidingscursussen en -stages in de Europese Unie en/of de 
NOS en de LMOE, voor deskundigen op het gebied van de veiligheidscontrole, 
met inbegrip van hun verblijfskosten (reiskosten, dagvergoedingen, enz.); 
- de organisatie van seminars voor deskundigen in de Europese Unie en/of de 
NOS; 
- bezoeken van deskundigen aan nucleaire installaties in de Europese Unie en/of 
de NOS; 
- bijbehorende materiële en logistieke ondersteuning en kantoorvoorzieningen; 
- kosten van vertalingen en tolken; 
- dienstreizen van personeel van het Directoraat Veiligheidscontrole en 
deskundigen uit de EU die in het kader van de bovengenoemde activiteiten zijn 
aangewezen; 
- bemonstering en vervoer en analyse van monsters, met inbegrip van monsters 
die zijn genomen in gevallen van illegale handel in nucleair materiaal. 
7. Financiële gevolgen — 
7.1. Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (relatie tussen 
eenheidsprijzen en totale kosten) 
De geraamde kosten om de doelstellingen van dit meerjarenprogramma te bereiken zijn: 
a. B4-1020 Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002. 
- Ongeveer 0,5 miljoen ecu per jaar op het gebied van het vervoer van radioactief 
materiaal. De financiële behoeften zijn geraamd op 2 miljoen ecu per jaar 
(bovenop de huidige financiële vooruitzichten) door de permanente werkgroep 
voor het vervoer van radioactieve stoffen op de vergadering van 
23 september 1997 te Brussel, gebaseerd op werk dat al is verricht onder de 
13? 
begroting 1996 en 1997 en alle acties die moeten worden ondernomen in 1998 
en 1999. 
b. - Ongeveer 0,1 miljoen ecu per jaar vanaf 2000 voor de industriële samenwerking 
met het Oosten op nucleair gebied. Deze behoeften zijn geraamd op 
0,5 miljoen ecu per jaar op basis van de resultaten van een lopende studie over 
de industriële samenwerking met Rusland. 
B7-535 Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002. 
- De kosten van de maatregel zijn geraamd op 2,5 miljoen ecu per jaar op basis 
van de middelen die tot dusverre zijn gebruikt voor bijstand op het gebied van 
de veiligheidscontrole aan de LMEO en de NOS en de nog te realiseren 
doelstellingen. De totale kosten zullen zodoende 12,5 miljoen ecu bedragen. 
7.2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
(B4-1020) 
EG in miljoen ecu (courante prijzen) 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 
Vervoer van nucleair materiaal 
Werking interne markt en harmonisatie 
Onderzoek incidenten en ongevallen 
- rampenplannen 
Bijstand LMOE en NOS 
Bewustmaking van het publiek 
Subtotaal 0,2 
0,2 
0,1 
0,0 
0,5 0,2 
0,2 
0,1 
0,0 
0,5 0,2 
0,1 
0,1 
0,0 
0,4 0,1 
0,1 
0,1 
0,1 
0,4 0,1 
0,1 
0,1 
0,1 
0,4 
Industriële samenwerking 
Beoordeling van de situatie in de NOS 
Contacten tussen ondernemingen 
Subtotaal 
TOTAAL p.m. 
p.m. 
p.m. 
0,5 0,01 
p.m. 
0,01 
0,51 0,02 
0,1 
0,12 
0,52 0,03 
0,1 
0,13 
0,53 0,04 
0,1 
0,14 
0,54 
Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
(B7-535) 
EG in miljoen ecu (courante prijzen) 
Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 
Opleiding veiligheidscontrole 0.75 0.75 0.75 0,75 0,75 
Aanpassing aan Euratomsysteem 0.75 0.75 0.75 0,75 0,75 
Illegale handel 0,50 0,50 0,50 0,50 0,50 
Verbetering wetgeving 0,50 0,50 0,50 0,50 0.50 
TOTAAL 2.5 2,5 2,5 2,5 2,5 
7.3. Beleidsuitgaven aan studies, deskundigen, enz. opgenomen in deel B van de 
begroting 
138 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
(B4-1020) 
EG in miljoen ecu (courante prijzen) 
1998 1999 2000 2001 2002 
Studies - experimenten 
Steun voor pilot cases 
Vergaderingen van deskundigen 0,4 
0.1 0,41 
0,0 
0,1 0,32 
0,1 
0.1 0,33 
0,1 
0,1 0,34 
0,1 
0,1 
Totaal 0,5 0,51 0,52 0,53 0,54 
b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
(B7-535) 
EG in miljoen ecu (courante prijzen) 
- Organisatie van gespecialiseerde 
cursussen en stages voor deskundigen 
- Seminars 
- Bezoek van deskundigen aan nucleaire 
installaties in de EU 
- Materiële en logistieke ondersteuning 
en kantoorvoorzieningen 
- Kosten van dienstreizen van 
ambtenaren ter plaatse (met inbegrip 
van assistentie van de exploitanten in 
hun eigen installatie) 
Totaal 1998 
0,75 
0,50 
0,15 
0,8 
0,2 
2,5 1999 
0,75 
0,50 
0,15 
0,8 
0,2 
2,5 2000 
0,75 
0,50 
0,15 
0,8 
0,2 
2,5 2001 
0,75 
0,50 
0,15 
0,8 
0,2 
2,5 2002 
0,75 
0,50 
0,15 
0,8 
0,2 
2,5 
7.4. Tijdschema: vastleggingen en betalingen in ecu 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
(B4-1020) 
EG in miljoen ecu 
Vastleggings­
kredieten 
Betalingskredieten 
1998 
1999 
2000 
2001 
2002 
2003 1998 
0,5 1999 
0,51 2000 
0,52 2001 
0,53 2002 
0,54 2003 
0,8 
0,8 0,15 
0,36 
0,51 0,15 
0,37 
0,52 0,15 
0,38 
0,53 0,15 
0,39 
0,54 0,15 
0,15 
Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
(B7-535) 
EG in miljoen ecu 
Vastleggings­
kredieten 1998 
2,0 1999 
2,0 2000 
2,0 2001 
2,0 2002 
2,0 2003 
2,0 
139 
Betalingskredieten 
1998 
1999 
2000 
2001 
2002 
2003 1,5 
1,5 2,5 
2,5 2,5 
2,5 2,5 
2,5 2,5 
2,5 1,0 
1,0 
Bepalingen om bedrog tegen te gaan (en resultaten van de toepassing 
daarvan) 
Jaarlijkse uitnodiging tot het indienen van voorstellen in de periode 1998-2002. 
Beoordeling en selectie van de voorstellen door een comité van deskundigen van 
de Commissie op dit gebied: 
- op basis van het wetenschappelijk en technisch gehalte 
- aan de hand van een analyse van de financiële gegevens over elke indiener. 
Na ondertekening van het contract: 
• onderzoek van de uitgavenstaten voordat betaling plaatsvindt, op diverse 
niveaus (financieel beheerder, wetenschappelijk beheerder); 
• interne boekhoudkundige controle door de financieel controleur; 
• controle ter plaatse waarbij aan de hand van bewijsstukken fouten of andere 
onregelmatigheden kunnen worden vastgesteld. 
Verificatie van facturen in verband met de werkelijke uitgaven en gids voor 
dienstreizen wat betreft de kosten van dienstreizen van ambtenaren en 
deskundigen, kosten van vergaderingen en conferenties. 
9. Gegevens voor de kosten-batenanalyse 
9.1. Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen, doelgroep 
9.1.1. Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen — 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
Vervoer van radioactief materiaal 
- Het functioneren van de interne markt vergemakkelijken door passende 
harmonisatiemaatregelen vast te stellen: 
• harmonisatie van methodes voor de beoordeling van de veiligheid van de 
conditionering overeenkomstig de regelgeving; 
• harmonisatie van normen voor de conditionering en het intrinsieke 
veiligheidsniveau van de materialen. 
110 
- Bijdragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer experimenten 
en kennisuitbreiding 
- Evaluatie van bij transporten optredende incidenten om daaruit lering te trekken 
- Versterking van de samenhang tussen verschillende noodmaatregelen en verbetering 
van de opleiding van de hulpdiensten 
- Samenwerking met de LMOE en de NOS om hen te helpen de veiligheid van het 
vervoer in deze landen te verbeteren (sommige van deze landen zijn kandidaat voor 
toetreding tot de Gemeenschap) 
- Verbetering van de voorlichting van het publiek over deze sector en van de 
beeldvorming naar buiten. 
Industriële samenwerking op nucleair gebied 
- Duidelijke bepaling van de belemmeringen voor samenwerking tussen 
ondernemingen in het kader van de bestaande industriële, financiële en juridische 
structuren en met het oog op de invoering van een marktbenadering in het Oosten; 
voorstellen van oplossingen om samenwerking te vergemakkelijken; 
- Invoering van een netwerk voor informatie-uitwisseling/contacten tussen 
ondernemingen in de EU en het Oosten; 
b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
Na het politieke uiteenvallen van het Oostblok is het, gezien de gevallen van 
illegale handel in nucleair en radioactief materiaal uit het Oostblok, 
overeenkomstig de resoluties van het Europees Parlement en de beleidslijnen van 
de Raad en de Commissie, absoluut nodig dat wordt gezorgd voor het opzetten en 
voortzetten van opleidingen voor plaatselijke ambtenaren die zijn belast met de 
controle van nucleair materiaal in de installaties in die landen. Bovendien moet een 
concreet systeem worden opgezet voor de controle en boekhouding van nucleair 
materiaal. 
De doelstelling van het programma dat al in de periode 1993-1996 van start is 
gegaan (begrotingslijn B4-2001), zal erin bestaan acties in het veld op te zetten en 
voort te zetten in nauwe samenwerking met degenen die ze uitvoeren. De 
geplande acties hebben betrekking op de boekhouding van nucleair materiaal, de 
opstelling van fysieke inventarissen, het geautomatiseerd volgen van het materiaal 
op het niveau van de installatie en de centrale controle-instantie, het opzetten van 
een onafhankelijke controle-instantie en de invoering van meet- en 
controlesystemen. 
De Commissie is van mening dat voortzetting van de actie, gezien de omvang van 
het probleem, op zijn plaats is. De tot dusverre ondernomen acties hebben 
bemoedigende resultaten opgeleverd. 
9.1.2. Doelgroep 
Alle burgers van de EU, de LMOE en de NOS. 
Vervoerders van radioactief materiaal. 
Bedrijven in de nucleaire sector. 
Ui 
Nationale veiligheids- en beveiligingsinstanties (safeguards). 
Deskundigen op het gebied van de controle van de nucleaire veiligheid uit de NOS en de 
nucleaire installaties in die landen. 
Internationale organisaties op het gebied van de nucleaire veiligheid en beveiliging. 
9.2. Motivering van de maatregel 
9.2.1. Motivering van communautair optreden 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
Vervoer van radioactief materiaal 
Om deze activiteiten te ondersteunen heeft de Commissie op verzoek van het 
Europees Parlement1 in 1982 een permanente werkgroep opgericht van nationale 
technische deskundigen op het gebied van de veiligheid van het vervoer van 
radioactief materiaal. De werkgroep organiseert de informatie-uitwisseling over de 
toepassing van de regelgeving inzake het internationaal vervoer van radioactief 
materiaal tussen de lidstaten en binnen en buiten de Europese Unie. De werkgroep 
stelt richtsnoeren voor voor een door de Commissie op te zetten actieprogramma 
op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal dat de nodige basiskennis 
moet opleveren om de internationale regelgeving verder te ontwikkelen. 
Bovendien is de Commissie verzocht het Europees Parlement en de Raad 
regelmatig op de hoogte te houden van de nieuwe ontwikkelingen in de sector 
vervoer van radioactief materiaal en hun de door de werkgroep voorgestelde 
aanbevelingen voor te leggen. 
In 1996 heeft het Europees Parlement de begrotingslijn voor het vervoer van 
radioactief materiaal opnieuw ingesteld2. Op deze begrotingslijn is 2 miljoen aan 
vastleggingskredieten voor 1996 toegewezen en 0,7 miljoen ecu voor 1997 na een 
interne kredietoverschrijving waartoe DG XVII met instemming van DG XIX had 
besloten. 
De totale vastleggingskredieten voor de periode 1996-1997 bedroegen 
2.661.971 ecu (98,59% van de beschikbare middelen). 
Op zijn laatste vergadering in Brussel, op 23 september 1997, heeft de permanente 
werkgroep het belang bevestigd dat de groep hecht aan de uitvoering van een 
meerjarenprogramma (vijfjaar) met een aanzienlijke begroting (2 miljoen ecu per 
jaar) op dit gevoelige gebied. 
Industriële samenwerking op nucleair gebied 
1 Resolutie van het Europees Parlement gepubliceerd in PB nr. C 40/43 van 15.2.1982. 
2 Algemene begroting van de Europese Unie voor 1996 - begrotingslijn nr. B4-1020. 
112 
Op dit ogenblik houdt de Commissie zich vooral bezig met maatregelen om op 
korte termijn problemen in verband met de nucleaire veiligheid in het Oosten te 
verbeteren. Deze actie betreft vooral kerncentrales in bedrijf, waarbij het gaat om 
veiligheidsanalyses, ondersteuning van de bedrijfsvoering (operationele veiligheid) 
of de aanschaf van uitrusting in het Westen. Gezien de plannen van de betrokken 
landen om kernenergie op lange termijn te blijven gebruiken, dienen de procédés 
voor de plaatselijke fabricage van onderdelen en uitrusting te worden verbeterd, 
zodat de kwaliteit van de onderdelen een waarborg voor de veiligheid biedt. Dit 
kan onder meer worden gedaan door de samenwerking tussen ondernemingen uit 
de Unie en ondernemingen in het Oosten te verbeteren door belemmeringen voor 
deze samenwerking weg te nemen. De Commissie kan dit proces begeleiden met 
algemene analyses, het leggen van contacten en zorgen voor informatie en zelfs 
met de ondersteuning van pilot cases. 
b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
Deze actie is een van de essentiële elementen om de doelstellingen te realiseren die 
door de Raad van Essen zijn vastgesteld in overeenstemming met de resolutie van 
het Europees Parlement en de mededeling van de Commissie. Bovendien past deze 
actie volledig in de algemene doelstellingen van de Unie wat betreft de verbetering 
van de voorwaarden voor de exploitatie van kerninstallaties in het Oosten. 
Bovendien moet worden opgemerkt dat in verband met de verbetering van de 
controle van nucleair materiaal en de daaruit voortvloeiende bestrijding van de 
frauduleuze handel in nucleair materiaal een belangrijke verklaring is uitgegeven 
door de P8 op de Top in Moskou in april 1996. 
Bovendien zijn informele mechanismen ingevoerd om ervoor te zorgen dat de 
acties aansluiten bij acties van derde landen (VS, Japan) van de lidstaten (VK, 
Frankrijk, Zweden, Finland) en van de IAEA en bij acties in het kader van PHARE 
enTACIS. 
Hierbij moet worden opgemerkt, dat anders dan bij de PHARE- en 
TACIS-projecten, de opleiding van deskundigen en de uitvoering van projecten 
hoofdzakelijk worden verzorgd door Euratom-inspecteurs die over de nodige 
ervaring beschikken. Een doeltreffende follow-up vereist regelmatige bezoeken ter 
plaatse alsmede de verzending van materieel en het vermogen om zich snel aan de 
behoeften van het ogenblik aan te passen. Snelle uitvoering en grote flexibiliteit 
zijn essentieel. 
9.2.2. Wijze van optreden 
De financiering van deze actie vindt plaats door middel van subsidies en financiële 
bijdragen. 
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
Vervoer van radioactief materiaal 
10 113 
De actie moet het mogelijk maken na te gaan of de bestaande regelgeving correct 
wordt uitgevoerd, de behoefte aan verdere ontwikkeling ervan vast te stellen-en bij 
te dragen aan de totstandbrenging van de interne markt. In voorkomend geval 
moet de actie resulteren in nieuwe initiatieven van de Commissie in verband met de 
harmonisatie van wetgeving of praktijk inzake het vervoer in de EU. 
Het verlenen van bijstand aan de landen van Midden- en Oost-Europa en de NOS 
en met name aan landen die tot de Gemeenschap zullen toetreden of op haar 
grondgebied activiteiten zullen ontplooien. 
Een betere voorlichting van het publiek over het vervoer van radioactief materiaal 
is nog steeds een van de doelstellingen. 
Industriële samenwerking op nucleair gebied 
Een beter inzicht in plaatselijke industriële problemen en ondersteuning van een 
marktbenadering moeten bijdragen aan een betere economische ontwikkeling in 
het Oosten, die ook in het belang van de Unie is. 
b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
Prestatie-indicatoren: 
Het welslagen van deze actie zal ertoe bijdragen dat nucleair materiaal in het 
Oosten strenger wordt gecontroleerd, op een niveau dat vergelijkbaar is met de 
controles in de Europese Unie. Als kernenergie uitsluitend voor vreedzame 
doeleinden wordt gebruikt, zal dat de beste indicator zijn dat de actie succes heeft. 
Omvang van de activiteiten: 
Ter indicatie: in 1995 heeft de Veiligheidscontrole 27 acties opgezet, waarvan 10 
op het grondgebied van Rusland. Op het grondgebied van de EU zijn 17 acties 
ondernomen, hoofdzakelijk in Luxemburg. 103 deskundigen uit het Oosten hebben 
met in totaal meer dan 850 mensdagen deelgenomen aan een of meer van deze 
acties. Daarnaast moeten nog de dagen worden meegerekend die het 
Euratom-personeel aan de diverse acties heeft besteed. 
10. Administratieve uitgaven 
a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal 
De per jaar voorgestelde vastleggingskredieten zijn lager dan die voor 1996. De 
personeelsbehoefte bedraagt voor 1996 en 1997 1,5 B en 0,25 A. Er zijn dus geen 
extra middelen nodig. 
b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) 
Tussen 1993 en 1996 is de Commissie erin geslaagd de acties in het kader van 
begrotingslijn B4-2001 te beheren en uit te voeren zonder extra personeel, 
ondanks de werklast in verband met de verplichtingen uit hoofde van hoofdstuk 7 
ii 114 
van het Euratom-Verdrag: Op dit ogenblik worden geen bijkomende middelen 
gevraagd. 
12 11 r; 



ISSN 0254-1513 
COM(97) 550 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 01 
Catalogusnummer : CB-CO-97-643-NL-C 
ISBN 92-78-28183-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
x 1 b