30.3.2004 NL C 80/83 Publicatieblad van de Europese Unie
3.7. In dit verband is het nuttig om erop te wijzen dat in
het onderhavige richtlijnvoorstel in de voetnoot bij artikel 2,lid 2, verwezen wordt naar document COM(2001) 318def., dat betrekking heeft op het richtlijnvoorstel inzake deuitbreiding van de verplichte installatie van snelheidsbegren-zers tot de voertuigcategorieën N2 en M2. Dit voorstel isuitgemond in Richtlijn 2002/85/EG, waarnaar herhaaldelijkwordt verwezen als de basis voor dit voorstel. De voetnoot
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCH
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een besluit van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de interoperabele levering van pan-Europese e-
overheidsdiensten aan overheidsdiensten, ondernemingen en burgers (IDABC)”
(COM(2003) 406 def. — 2003/0147 (COD))
(2004/C 80/23)
De Raad heeft op 17 juli 2003 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig
artikel 156, lid 1, van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.
De gespecialiseerde afdeling „Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij”, die met de
voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 24 november 2003goedgekeurd; rapporteur was de heer Pezzini.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 404e zitting op 10 en 11 december 2003
(vergadering van 10 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 116 stemmen vóór en één stem
tegen, bij één onthouding is goedgekeurd.
1. Inleiding
1.1. Netwerkvorming over de grenzen heen door gebruik-
making van informatietechnologieën (IT) is een essentieel
instrument geworden om overheidsdiensten dichter bij elkaarte brengen en hun gezamenlijk streven naar een modern,
groter en veilig Europa te ondersteunen. Studies van de
Commissie bevestigen dat de investeringen op dit gebied eennieuwe positieve economische dynamiek op gang brengen
(met een hoog rendement). Een communautair initiatief op dit
gebied is het programma voor gegevensuitwisseling tussenoverheidsdiensten („Interchange of Data between Ad-ministrations” — IDA), dat de Commissie in 1993-1995 heeft
gelanceerd met IDA I (1995-1999). In de periode 1999-2004
was IDA II operationeel, met een budget van 127 miljoen EURaan communautaire middelen. Ongeveer 60 % hiervan ismoet dus gecorrigeerd worden en rechtstreeks verwijzen naar
de richtlijn en de bijbehorende data.
3.8. Het Comité hoopt dat het wetgevingstraject snel wordt
afgerond. Gezondheid en verkeersveiligheid moeten wereld-
wijd beschouwd worden als een gemeenschappelijke taakdie niemand uit de weg mag gaan, gezien de schade die
verkeersongevallen in economisch, maar vooral ook in mense-
lijk opzicht veroorzaken.
gebruikt voor sectorale projecten van gemeenschappelijk be-
lang, en de rest voor horizontale maatregelen, gericht op deinteroperabiliteit en optimale toegankelijkheid van de trans-
Europese netwerken.
1.2. De interoperabiliteit van de informatiesystemen, het
gemeenschappelijk gebruik en hergebruik van informatie,
en de harmonisatie van administratieve processen zijn vanessentieel belang voor het verlenen van naadloos op elkaar
aansluitende, interactieve en gebruikersgerichte e-overheids-
diensten van hoge kwaliteit. Het IDA II-programma heeft eeneffectieve en doeltreffende ondersteuning geboden. Ook hetbeheer van de interne markt is er dankzij dit programma flink
op vooruitgegaan, vooral doordat het heeft bijgedragen aan de
bevordering van de mobiliteit van de Europese burgers enondernemingen over de grenzen heen.
C 80/84 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
1.3. Het Comité heeft in april 1998 (1) en januari 2003 (2)
adviezen uitgebracht over het IDA-programma, waarin het
onder meer de volgende punten benadrukte:
— het is belangrijk dat het IDA-programma wordt versterkt,
niet alleen ten voordele van overheden en instellingen,
maar ook van burgers, bedrijfsleven en het maatschappe-
lijk middenveld in het algemeen; zo wordt de economi-sche en sociale samenhang in de Europese Unie vergrooten neemt de concurrentie in Europa toe, hetgeen geheel
in lijn is met de conclusies van de Europese Toppen van
Lissabon en Stockholm;
— het is belangrijk dat er een efficiënte certificeringsinstantie
op Europees niveau is, waardoor een adequate mate
van veiligheid voor de toegang tot informatie en deuitwisseling ervan wordt gegarandeerd;
— het is belangrijk dat de netwerken van het IDA-program-
ma voor de eindgebruiker zo zichtbaar, toegankelijk eninteroperabel mogelijk zijn;
— het is zaak dat op de diverse niveaus initiatieven worden
gesteund voor de permanente educatie van de gebruikers,en dat het gebruik van de beschikbare netwerkin-
frastructuur wordt opengesteld voor activiteiten in het
kader van die permanente educatie;
— gezien de gevoeligheid van de verwerkte gegevens, is het
noodzakelijk de netwerkveiligheid te garanderen met
behulp van geschikte instrumenten voor gegevensbe-
scherming en beveiligde transmissieprotocollen, niet al-leen op centraal niveau, maar ook op dat van de lidstaten
en de kandidaat-lidstaten.
1.4. De tweede fase van het IDA II-programma, die op
31 december 2004 afloopt, heeft bijgedragen tot de gestagevooruitgang in de samenwerking tussen de Europese Commis-
sie en de overheidsdiensten van de lidstaten, alsmede tussen de
communautaire instellingen onderling.
1.4.1. Een voorbeeld hiervan is de CIRCA-netwerkin-
frastructuur voor de ontwikkeling van applicatiediensten,gebaseerd op een WWW-omgeving en Open Source-produc-
ten (LINUX), waarmee on-line diensten kunnen worden gele-
verd in een virtuele ruimte. Dit netwerk wordt door meer dan700 belangengroeperingen en bijna alle DG’s en diensten van
de Commissie gebruikt, volgens de formule „write once use
many”, waarbij de toegang voor een grote groep gebruikersgewaarborgd is.
1.4.2. Van belang is ook de rol van het trans-Europese
netwerk TESTA, dat de administratie van de Unie in verbinding
stelt met die van de lidstaten, de Europese instellingen (Com-missie, Europees Parlement, Raad, Hof van Justitie, Reken-
kamer, Europees Economisch en Sociaal Comité en Comité
van de Regio’s) en de Europese agentschappen, met groteplannen voor uitbreiding tot de nieuwe lidstaten. TESTA
wordt tevens gebruikt in de sectoren financiën, justitie en
(1) PB C 214 van 10.7.1998, blz. 33.
(2) PB C 80 van 3.4.2002, blz. 21.binnenlandse zaken, landbouw en visserij, vervoer en regionaal
beleid. Verder kunnen hiermee import-export-licenties worden
beheerd, en statistische gegevens worden verzameld en ver-
spreid (Datashop).
1.4.3. Dankzij de IDA Public Key Infrastructure is er voor
servers en gebruikers een certificeringsautoriteit beschikbaar,die elektronische certificaten verstrekt ter bevordering van deveiligheid en interoperabiliteit van de gegevensuitwisseling.
1.4.4. IDA II heeft geleid tot de ontwikkeling van een
Europees „e-procurement”-systeem (voor elektronische aanbe-
stedingen), zoals werd aangekondigd in het actieplan „e-
Europe” 2002 en bevestigd in het actieplan voor 2005.Hiervoor zijn gemeenschappelijke formats ontwikkeld, aan de
hand van proefprojecten, die zijn geïntegreerd met bestaande
diensten zoals SIMAP en TED (Tender Electronic Daily).
1.4.5. Er zijn 45 projecten van gemeenschappelijk belang
gerealiseerd in sectoren als: het beheer van de interne land-bouwmarkt; fraudebestrijding; de pan-Europese databank; te-
lematica-diensten voor het douanetoezicht op tarieven, be-
lastingen en quota’s; toezicht op invoerrechten en goederenver-voer; het pan-Europese arbeidsmarktnetwerk EURES; het trans-
Europese netwerk van regelgevende instanties voor geneesmid-
delen (Eudranet); het netwerk voor de overdracht van pensioe-nen, moederschaptoelagen en werkloosheidsuitkeringen(TESS); het trans-Europese netwerk voor volksgezondheid en
preventie van besmettelijke ziekten (Euphin); het „Animal
Disease Notification System” (ADNS) voor het aanmelden vandierziekten; de netwerken voor de veiligheid van chemische
producten en elektrische apparaten; het SOLVIT-netwerk voor
hulp bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht; het Ploteus-netwerk voor mogelijkheden op het gebied van „e-leren”;
het telematicanetwerk in de sectoren toerisme, milieu en
consumentenbescherming (Tournet), dat de Europese, natio-nale, regionale en lokale overheden met elkaar in verbinding
stelt; en de netwerken op het gebied van migratiebeleid,
justitiële samenwerking (Eurojust) en veiligheid.
2. Het voorstel van de Commissie
2.1. In deze context stelt de Commissie nu een vervolgpro-
gramma voor, met een gewijzigde naam en inhoud, waarbij de
continuïteit met de eerdere programma’s echter zal worden
gewaarborgd. In het nieuwe vijfjarenprogramma 2005-2009IDABC (Interoperable Delivery of pan-European eGovernment
Services to Administrations, Businesses and Citizens — Inte-
roperabele levering van pan-Europese e-overheidsdiensten aanoverheidsdiensten, ondernemingen en burgers) ligt het accentop het leveren van pan-Europese e-overheidsdiensten, niet
alleen aan de overheden op verschillende niveaus, maar ook
aan de eindgebruikers van de interne markt, dat wil zeggenondernemingen en burgers. Dit programma kan bijdragen tot
het volledige genot van de grondrechten op basis van de vier
in het Verdrag verankerde fundamentele vrijheden (
3), in alle
landen van de uitgebreide EU.
(3) Vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal.
30.3.2004 NL C 80/85 Publicatieblad van de Europese Unie
2.2. Het nieuwe programma zal twee delen omvatten, nl.
projecten van gemeenschappelijk belang ter ondersteuning
van sectorale beleidsmaatregelen, en horizontale maatregelen
ter ondersteuning van de interoperabiliteit. Dit zijn hoofdzake-lijk infrastructuurdiensten, met sterk vereenvoudigde proce-dures en een uniforme besluitvorming voor beide soorten
maatregelen. Het Comité heeft in het verleden sterke kritiek
geleverd op de complexe procedures van het oude programma,toen er nog twee aparte besluiten nodig waren. Het drong er
toen op aan dat hiervoor één kader zou worden gecreëerd (
1).
2.3. De kenmerken van het nieuwe EU-programma beant-
woorden aan de noodzaak om het initiatief beter te latenaansluiten op de prioritaire doelstellingen van de Unie, in hetkader van de „e-overheidsdiensten”, die volgens het Comité
moeten worden beschouwd als een manier om de rechten en
plichten van burgers en ondernemingen te vervolledigen enhun kansen te vergroten op de interne markt die binnenkort
25 leden telt en in de toekomst zelfs 28 lidstaten (waarbij de
landen van de Europese Economische Ruimte nog moetenworden opgeteld). In verband met deze „kansen” moet worden
gezorgd voor:
— een strategisch actiekader, dat op pan-Europees niveau
operationeel is en convergeert in een gemeenschappelijke
telematica-interface;
— een betere toegang voor ondernemingen en burgers, om
hun volledige participatie aan de verdere opbouw van deEuropese Unie en haar politieke-institutionele ontwikke-
ling mogelijk te maken;
— een volledige interoperabiliteit tussen sectoren, op ver-
schillende niveaus (Europees, nationaal, regionaal en
lokaal) en verschillende actoren (overheden, ondernemin-gen, burgers);
— het verbeteren van de communicatie tussen EU-instellin-
gen en diensten daarvan op verschillende niveaus, met
inbegrip van Europese agentschappen, om het besluitvor-
mingsproces te verbeteren en vereenvoudigen;
— meer doorzichtigheid, veiligheid, reactievermogen en een
betere dienstverleningscultuur;
— de uitvoering van eenvormige, gestroomlijnde en decen-
trale procedures en de uitwisseling van goede praktijk-
voorbeelden;
— een goede aansluiting op andere communautaire initiatie-
ven en programma’s zoals e-TEN, e-Content, Modinis (
2)
en de relevante activiteiten uit het zesde kaderprogramma
voor OTO&D.
(1) PB C 80 van 3.4.2002, blz. 21 (par. 2.3).
(2) e-TEN: trans-Europese elektronische telecommunicatienetwerken;
e-Content: elektronische databanken; Modinis: veiligheid van
informatienetwerken.2.4. In het voorstel van de Commissie krijgt het nieuwe
IDABC-programma een budget van 59,1 miljoen EUR aan
communautaire middelen voor de periode 2005-2006, en in
het kader van de nieuwe financiële vooruitzichten voor 2007-2009 is een bedrag van 89,6 miljoen EUR geraamd. Hetnieuwe programma zal gespreid over een periode van vijf jaar
in totaal 148,7 miljoen EUR ontvangen (tegenover 145,6 in
de periode 1999-2004), een bedrag dat naar de mening vanhet Comité niet volstaat om alle nieuwe taken en doelstellingen
te kunnen verwezenlijken.
3. Algemene opmerkingen
3.1. Het Comité is het eens met de fundamentele noodzaak
die naar voren wordt gebracht in het voorstel, namelijk dat het
IDA-programma moet worden veranderd om het helemaal te
kunnen inpassen in de strategie van Lissabon. Zoals bekend isdeze strategie erop gericht de Europese Unie erop voor te
bereiden om tegen 2010 de meest concurrerende en dynami-
sche kenniseconomie van de wereld te worden. Zij valt samenmet het actieplan „eEurope 2002 — Een informatiemaatschap-
pij voor iedereen”, dat is gelanceerd door de Europese Raad
van Sevilla, en dat is gericht op de levering van pan-Europesee-overheidsdiensten in interoperabele netwerken, het beheervan de interne markt en de grensoverschrijdende mobiliteit
van burgers, ondernemingen, goederen, kapitaal en diensten.
3.2. Het Comité steunt het voorstel voor een besluit, omdat
dit aansluit bij de slotverklaring van de Europese e-Governmentconferentie in Cernobbio op 8 juli 2003, waarin de ministers
aandringen op een open dialoog tussen de overheid, onderne-
mingen en burgers, met als hoofddoelstellingen: het verbeterenvan de interoperabiliteit; invoering van flexibele, veilige, goed-
kopere en snellere methoden voor de uitwisseling van informa-
tie; het verlenen van voorrang aan diensten die zijn gebaseerdop een analyse van de vraag van ondernemingen en burgers;
een stelselmatige controle van het „value for money”-beginsel
voor de eindgebruikers, en van de mate van tevredenheid overde pan-Europese dienstverlening.
3.3. In de nieuwe opzet en aanpak van het programma
moet de „on-line-overheid” volgens het Comité worden be-
schouwd als innovatief middel om de werkwijze van deoverheidsdiensten voor burgers en het bedrijfsleven te reor-
ganiseren. Het doel is dat op eenvoudige en heldere wijze pan-
Europese diensten in het leven worden geroepen die zijntoegesneden op de gebruikers. Om het vertrouwen van deconsumenten en ondernemingen in de on-line-overheid te
versterken, dient echter te worden gezorgd voor een hoog
niveau van juridische zekerheid en beproefde wettelijke instru-menten.
C 80/86 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
3.4. Volgens het Comité dient speciale aandacht uit te gaan
naar de rol van de on-line-overheden voor de bevordering van
de volledige integratie van de nieuwe lidstaten in de grote
interne markt van het uitgebreide Europa. Dit houdt in dat devoorwaarden moeten worden geschapen voor het vrije verkeeren de vrije vestiging van personen en ondernemingen, niet
alleen door te zorgen voor doorzichtige administratieve proce-
dures, maar ook door de taalkundige, juridische, bureaucrati-sche en procedurele obstakels weg te nemen.
3.5. Om die redenen acht het Comité het van het grootste
belang dat de Commissie regelmatig raadplegingen houdt
onder het bedrijfsleven, met name het MKB, en de maatschap-pelijke organisaties, maar ook onder de decentrale bestuursni-
veaus die het dichtst bij de burgers staan. Dit kan zowel door
speciale adviescomités in het leven te roepen, als doorperiodieke pan-Europese conferenties te organiseren over de
on-line-dienstverlening, om het IDABC-programma voortdu-
rend te controleren op „value for money” en „businesssatisfaction”, en het zo nodig bij te sturen.
3.6. Een ernstige tekortkoming van het nieuwe programma
is volgens het Comité het feit dat het geen enkele maatregel
bevat op het gebied van bewustmaking en opleiding (per-
manent en on-line): deze zou zowel gericht moeten zijn op de„providers”, voor de betere verspreiding van een nieuwe
pan-Europese bestuurscultuur die openstaat voor de nieuwe
deelnemers aan de uitgebreide interne markt, als op de „users”— zowel tussen- als eindgebruikers — die recht hebben op
een volledig overzicht van de op het gehele grondgebied van
de Unie aangeboden IDABC-diensten.
3.7. Ook zou het nuttig zijn dat de Commissie goede
praktijkvoorbeelden verzamelt en verspreidt van de e-govern-ment systemen die in de verschillende landen worden gebruikt.
Daarnaast zou zij de politieke besluitvormers op de verschillen-
de niveaus ideeën en richtsnoeren aan de hand kunnen doen.Dankzij een interactieve e-overheid zouden de burgers niet
alleen kunnen deelnemen aan de resultaten, maar ook aan de
administratieve/procedurele totstandkoming van een maatre-gel, en kunnen zij in real time op de hoogte worden gehouden
van het verloop.
3.8. Het EESC hoopt dat de Commissie kiest voor de
toepassing van het in Europa ontworpen LINUX-systeem van
vrije software („open source”) door alle overheidsdiensten van
de EU, en dat zij tevens de totstandkoming van een pan-Europese en meertalige zoekmachine ondersteunt die tegemoetkomt aan de behoeften van de burgers en het bedrijfsleven.
Verder is het zaak dat alle categorieën burgers gemakkelijk
toegang hebben tot e-overheidsdiensten, vanaf verschillendetoegangsplatformen.4. Bijzondere opmerkingen
4.1. Rechtsgrondslag: het Comité vindt het wenselijk de
rechtsgrondslag niet te beperken tot artikel 156 van het EG-
verdrag, zoals in het verleden, maar deze uit te breiden tot deartt. 154 en 157, gezien de nieuwe opzet van IDABC.
4.2. Begrotingsmiddelen: het Comité acht de toegewezen
middelen te beperkt en ontoereikend om de nieuwe taken naarbehoren te kunnen verwezenlijken, vooral ook met het oog op
de komende uitbreiding van de Unie, de betrekkingen met
de landen van de Europese Economische Ruimte en deinternationale samenwerking met de landen rond de Middel-
landse Zee en op de Balkan (bijv. het EURES-netwerk, migra-
tiestromen, visa en asiel, het Security-netwerk).
4.3. Prioriteiten: het Comité stemt in met de gekozen
prioriteiten, die de grote potentiële impact van het nieuwe
initiatief voor ondernemingen en burgers duidelijk benadruk-ken, maar wijst erop dat hun vertegenwoordigers bij deze
nieuwe aanpak moeten worden betrokken. Het is van mening
dat de totstandkoming van het werkprogramma, de bijsturingdaarvan aan de hand van de „customers satisfaction” en van detussentijdse en definitieve evaluatie, volgens gemeenschappe-
lijke procedures en criteria moeten gebeuren.
4.4. Beheerscomité: in artikel 11 zou, naast de bepaling dat
de Commissie wordt bijgestaan door het Comité Telematica
tussen overheidsdiensten (Telematics between Administrations
Committee (TAC)), ook de mogelijkheid moeten wordenopgenomen dat de Commissie gebruik maakt van de bijdrage
van adviescomités van eindgebruikers en decentrale overheden.
Uiteraard moet de technische scholing van de vertegenwoordi-gers van overheid en bedrijfsleven zodanig zijn dat zij hoog-
waardige, op de toekomst gerichte adviezen kunnen verstrek-
ken. Met de adviezen van de beheerscomités zou rekeningmoeten worden gehouden bij de in lid 2 van dit artikel
genoemde procedure.
4.5. Uitvoeringsprocedure: voor ieder gemeenschappelijk
project of horizontale maatregel zou het werkprogramma
een nieuw punt (d) moeten bevatten inzake de permanente
opleiding van de provider(s) en van de tussen-/eindgebruikers,als vast onderdeel van het project of de maatregel. Bovendien
zou ieder initiatief volgens het Comité expliciet de WAI-code
moeten onderschrijven, die de toegankelijkheid van het webvoor gehandicapten en ouderen garandeert.
4.6. Bijlage I B — Communautaire beleidsvormen en
activiteiten: de lijst met beleidsterreinen en activiteiten dieonderwerp zijn van gemeenschappelijke projecten, moet wor-
den uitgebreid met technische normalisatie en certificering,
naast octrooibescherming en bescherming van intellectuele enindustriële eigendom.
30.3.2004 NL C 80/87 Publicatieblad van de Europese Unie
4.7. Bijlage A III: Bij de opsomming van beleidsvormen
zouden ook de sectoren van de sociale zekerheid en pensioenen
moeten worden genoemd, evenals de systemen voor terugbeta-
ling van BTW.
5. Conclusies
5.1. Het Comité is vast overtuigd van de noodzaak van
interoperabele pan-Europese e-overheidsdiensten om de doel-
treffendheid en productiviteit van de overheid te vergroten, hetconcurrentievermogen te versterken en de werking van de
Europese interne markt te verbeteren, ter bevordering van
de doorzichtigheid, de participatie aan het democratischebesluitvormingsproces en de sociale integratie, in het belang
van de eindgebruikers.
5.2. De fragmentering van de markt, die het gevolg is
van niet-interoperabele e-overheidsdiensten, zou volgens hetComité nadelige gevolgen kunnen hebben op politiek, econo-
misch en sociaal vlak voor de uitbreiding van de Europese
Unie tot 25 à 28 lidstaten, en zou haar doeltreffende functione-ring en concurrentievermogen op de wereldmarkt kunnen
belemmeren.
5.3. Het Comité staat dus geheel achter de lancering
van het nieuwe IDABC-programma, mits dit programma
samenhangend is en wordt geïntegreerd met het actieplan e-
EUROPE 2005 en met de communautaire acties e-TEN, e-CONTENT, e-LEARNING en e-SAFE, en mits er een synergie ismet de activiteiten van het zesde kaderprogramma voor
OTO&D, met het programma voor onderzoek op het gebied
van veiligheid en met de activiteiten ter ondersteuning van hetgebruik van open standaards, open source-systemen en de
benchmarking van overheidsactiviteiten op verschillende ni-
veaus.
5.4. Het Comité is van mening dat het nieuwe IDABC-
programma een innovatief middel moet zijn om, via gemeen-
schappelijke platformen voor interoperabiliteit, transparanteoverheidsdiensten aan te bieden, met vaste en duidelijke
termijnen, eenvoudige en snelle procedures en lage kosten, ten
einde de kwaliteit van het bestaan van de burgers en hetconcurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven te verbe-teren.
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCH5.5. In dit verband richt het Comité de volgende aanbevelin-
gen tot het Europees Parlement, de Raad en de Commissie:
— er zouden meer financiële middelen moeten worden
toegewezen aan het IDABC-programma, rekening hou-
dend met de nieuwe taken, de pan-Europese draagwijdte
en de internationale samenwerking met derde landen;
— er moet regelmatig advies worden gevraagd aan het
bedrijfsleven, met name het MKB, en de maatschappelijkeorganisaties, maar ook aan vertegenwoordigers van de
verschillende decentrale bestuursniveaus, door speciaal
voor dat doel adviescomités voor de regelgeving (type A)in het leven te roepen;
— er dienen periodieke pan-Europese conferenties over de
on-line-dienstverlening te worden georganiseerd, mede
op basis van de benchmarking van de verschillendebestuursniveaus, om het IDABC-programma voortdurendte controleren op „value for money” en „business satisfac-
tion”, en het zo nodig bij te sturen;
— er zou een krachtige actie moeten worden ondernomen
op het gebied van bewustmaking en opleiding met hetoog op de totstandkoming van een nieuwe pan-Europese
bestuurscultuur; deze zouden zowel gericht moeten zijn
op de „providers” van diensten als op de gebruikershiervan, vooral ten behoeve van openbare en particuliereactoren in de toetredingslanden;
— ieder nieuw project van gemeenschappelijk belang en
iedere horizontale maatregel zou automatisch activiteiten
voor de permanente (on-line) opleiding moeten bevatten,gericht op providers, tussen- en eindgebruikers, alsmede
een clausule dat de WAI-code (
1) volledig wordt onder-
schreven, zodat de toegankelijkheid voor iedereen gega-randeerd is en „digitale uitsluiting” wordt voorkómen.
5.6. Het Comité vindt dat het de verspreiding van beste
praktijkvoorbeelden op het gebied van interoperabele on-
line administratie moet bevorderen, en deze voorbeeldenregelmatig moet verifiëren d.m.v. hoorzittingen met de sociaal-
economische kringen, het bedrijfsleven, werkgevers- en werk-
nemersorganisaties en de verschillende maatschappelijke or-ganisaties die het vertegenwoordigt.
(1) WAI: platform ter verbetering van de toegang voor gehandicapten
en ouderen.