COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(93) 449 def. - COD 470 
Brussel, 30 november 1993 
Voorstel voor een 
EEN RICHTLIJN 
VAN HET EUROPESE PARLEMENT EN DE RAAD 
BETREFFENDE BEPAALDE ONDERDELEN OF EIGENSCHAPPEN 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(door de Commissie ingediend) 
- 2 -
TOELICHTING 
Dit voorstel past in het kader van de goedkeuringsprocedure voor 
motorvoertuigen op twee of drie wielen die is vastgesteld bij 
Richtlijn 92/61/EEG van 30 Juni 1992 (kaderrichtlijn). 
Het voorstel heeft betrekking op de volgende inrichtingen en 
eigenschappen : 
luchtbanden 
- ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen 
- uitstekende delen 
- achteruitkijkspiegels 
- maatregelen tegen luchtverontreiniging 
- brandstoftanks 
- maatregelen tegen het opvoeren 
- elektromagnetische compatibiliteit 
- toelaatbaar geluidsniveau en uitlaatinrichting 
- koppelinrichtingen voor aanhangwagens en bevestigingen voor 
ziJspanwagens 
- bevestigingspunten voor veiIigheidsgordels en veiIigheidsgordels 
- ruiten, ruitewissers, ruitesproeiers en ontdooiings- en 
ontwasemingsinrichtingen. 
Het gaat hier om voorschriften die van toepassing zijn op de bovengenoemde 
onderdelen en eigenschappen, welke tezamen met die welke reeds zijn 
voorgesteld voor andere onderdelen of eigenschappen als genoemd in 
bijlage I van de kaderrichtlijn, moeten worden nageleefd zodat de 
desbetreffende voertuigen kunnen worden goedgekeurd en zonder belemmeringen 
van technische aard in de Gemeenschap in de handel kunnen worden gebracht. 
- 3 -
Bij de opstelling van dit voorstel heeft de Commissie waar mogelijk terdege 
rekening gehouden met de door de Economische Commissie voor Europa van de 
Verenigde Naties (ECE/UNO) vastgestelde voorschriften. Dit is het geval 
voor de voorschriften betreffende luchtbanden (Reglement ECE/UNO nr. 75), 
de ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen (de Reglementen ECE/UNO 
nr. 37, 50, 56, 57, 72 en 82) en veiIigheidsgordels (Reglement ECE/UNO 
nr. 16). 
Voor de overige richtlijnen heeft de Commissie rekening gehouden met de in 
de Lid-Staten vigerende voorschriften en zich bij haar voorstellen 
gebaseerd op de strengste nationale voorschriften. 
De onderhavige voorschriften zijn enerzijds nodig om de in de Lid-Staten 
vigerende en onderling verschillende wettelijke bepalingen te harmoniseren 
en anderzijds te zorgen voor een grotere verkeersveiligheid. 
De bepalingen van drie van de twaalf hoofdstukken in de bijlage van dit 
voorstel zijn bedoeld om beter in te spelen op de bescherming van het 
milieu of de veiligheid. Het gaat om bepalingen ter beperking van de 
uitstoot van verontreinigingen en van het geluidsniveau alsmede 
voorschriften die beogen de mogelijkheden van de gebruiker om de prestaties 
van deze voertuigen te vergroten (opvoeren) tot een minimum te beperken. 
De voorgestelde maatregelen ter vermindering van de emissies van 
verontreinigde stoffen van de desbetreffende voertuigen (hoofdstuk 5) 
beogen grenswaarden vast te stellen voor koolmonoxide (CO), onverbrande 
koolwaterstoffen (CH) en stikstofoxiden (N0X). Voorgesteld wordt om net 
als bij de benadering van de Commissie op het gebied van milieubescherming 
in fasen te werk te gaan : in de eerste fase worden grenswaarden voor de 
verontreinigende stoffen vastgelegd, die zo snel mogelijk van kracht moeten 
worden en in de tweede fase, die ongeveer vier jaar na de vankrachtwording 
van de eerste fase ingaat, worden deze waarden voor motorfietsen en 
_ 4 -
driewielers door het Europese Parlement en de Raad aangescherpt op basis 
van een voorstel dat te zijner tijd door de Commissie wordt voorgelegd. De 
termijn van vier jaar stelt de industrie in de gelegenheid rekening te 
houden met de voorschriften zodat de produktie op de vastgestelde datum 
gereed kan zijn en aan de nieuwe eisen beantwoordt. 
Bij de toekomstige strategie staan de volgende elementen onder meer 
centraal : 
a) luchtkwaliteit 
Noodzaak te voldoen aan de gemeenschappelijke criteria voor de 
luchtkwaliteit en toepassing van geharmoniseerde maatregelen op 
Gemeenschapsniveau inzake de bewaking en meting van de 
luchtkwaliteit; 
b) Verlaging van de grenswaarden in een later stadium 
Deze waarden zijn gebaseerd op een beoordeling van de mogelijkheden 
van de traditionele motor techno log ie en naverbranding, van mogelijke 
verbeteringen van de testmethode, bij voorbeeld testreeksen, koude 
start, levensduur, verdamping en van de mogelijkheden van nieuwe 
aandriJftechnieken, bij voorbeeld elektrische aandrijving; 
c) Aanvullende technische maatregelen in het kader van bijzondere 
r ichtIiJnen 
Verbetering van de brandstofkwalite it en voorschriften inzake 
alternatieve brandstoffen voor wat betreft de emissies van voertuigen 
en aanscherping van de voorschriften in het kader van controle- en 
onderhoudsprogramma's ; 
d) Een met andere aanvullende maatregelen samenhangende strategie met 
betrekking tot luchtkwaliteitsdoelstellingen 
Toepassing van fiscale stimuleringsmaatregelen, verkeersregeling en 
verbetering van het stadsvervoer. 
- 5 -
Het voorstel van de Commissie gaat tevens uit van beschikbare of denkbare 
technische middelen alsmede van analyses van de kosten/batenverhouding van 
deze technologieën om de gestelde doelstelling te bereiken. 
Daarentegen heeft de Commissie voor bromfietsen reeds de grenswaarden van 
de tweede fase kunnen voorstellen na uitgebreid overleg gevoerd te hebben 
met zowel de overheidsdeskundigen als deskundigen uit de desbetreffende 
industrie. 
In het kader van de voorgestelde maatregelen om de geluidsemissies van de 
betrokken voertuigen (hoofdstuk 9) te verminderen worden grenswaarden in 
decibel A [dB (A)] vastgesteld al naargelang de categorie van deze 
voertuigen. 
Ook weer net als bij de door de Commissie gevolgde aanpak op het gebied van 
de milieubescherming wordt voorgesteld gefaseerd te werk te gaan, op 
dezelfde wijze als de in het bovenstaande beschreven procedure voor de 
emissie van verontreinigende stoffen. Er wordt aan herinnerd dat er 
momenteel voor motorfietsen een richtlijn van kracht is die in 1978 is 
vastgesteld^1) en voor de laatste maal in 1989 is gewiJzigd^2), maar dat 
de beperking van de geluidsniveaus, van dien aard is dat mede doordat deze 
richtlijn optioneel is, bijna alle Lid-Staten hun minder strenge nationale 
wetgeving hebben gehandhaafd. Van de grenswaarden die met ingang van 
oktober 1993 voor motorfietsen met een cilinderinhoud kleiner dan 80 cm3 
en groter dan 175 cm3 (respectievelijk 75 en 80 dB(A)) en vanaf 
Januari 1995 voor motorfietsen met een cilinderinhoud die tussen 80 en 
175 cm3 ligt (77 dB(A)) in deze richtlijn zijn vastgelegd, is gebleken 
dat deze grenswaarden dermate moeilijk na te leven zijn dat 74 % 
motorfietsen hieraan niet kan voldoen zonder de toepassing van nieuwe 
technieken. 
(1) Richtlijn 78/1015/EEG PB L 349 van 13.12.1978, blz. 21. 
(2) Richtlijn 89/235/EEG PB L 98 van 11.4.1989, blz. 1. 
- 6 -
Derhalve heeft de Commissie, zich ervan bewust dat het merendeel van het 
vijftigtal ondernemingen in de Gemeenschap klein of middelgroot is en dat 
de verplichte naleving van de grenswaarden van de huidige richtlijn met 
ingang van de daarin vermelde data de overleving van deze ondernemingen in 
gevaar brengt, voorgesteld als eerste fase via deze richtlijn die tot 
verplichte harmonisatie moet leiden, de datum van vankrachtwording van de 
grenswaarde op 1 Januari 1997 vast te stellen. 
De toekomstige strategie is onder meer gebaseerd op de volgende aspecten : 
a) Toelaatbaar geluidsniveau 
De noodzaak te voldoen aan communautaire criteria inzake 
geluidshinder en toepassing van geharmoniseerde maatregelen op 
Gemeenschapsniveau inzake de beheersing en meting van 
geluidsemissies; 
b) Verlaging van de grenswaarden in een later stadium 
De grenswaarden zijn gebaseerd op een beoordeling van de 
mogelijkheden van de traditionele motortechnologie en andere 
mechanische onderdelen van het voertuig, van de mogelijkheden van 
nieuwe technieken voor de bestrijding van geluidemissies, van 
mogelijke verbeteringen van de testmethode - vooral wat betreft 
bepaalde categorieën voertuigen - en op een beoordeling van het 
rol ge luid van de banden waarmee rekening moet worden gehouden zonder 
overigens de veiligheidseisen te verwaarlozen; 
c) Een met andere aanvullende maatregelen samenhangende strategie inzake de 
doelstellingen van de bescherming van de omgeving tegen geluidshinder 
Toepassing van fiscale stimuleringsmaatregelen, verkeersregeling en 
verbetering van het stadsvervoer. 
- 7 -
De voorgestelde maatregelen om de mogelijkheden tot het opvoeren van 
bromfietsen en motorfietsen door de gebruikers tot een minimum te beperken 
(hoofdstuk 7) spelen in op de steeds vaker hierover gehoorde geluiden in de 
Lid-Staten, aangezien dit verschijnsel steeds toeneemt hetgeen de 
verkeersveiligheid in gevaar brengt. Aan het opvoeren van bromfietsen door 
jeugdige gebruikers moet een eind gemaakt worden daar in sommige gevallen 
de prestaties op een zodanig niveau worden gebracht dat deze niet meer in 
verhouding staan tot het remsysteem, de banden, de verlichting en de 
Iichtsignaalinrichting. 
Bij de vaststelling van Richtlijn 92/61/EEG is de Raad overeengekomen dat 
toereikende maatregelen tegen het opvoeren van motoren onontbeerlijk zijn 
en kunnen worden beschouwd als een aanvulling op de maatregelen die het 
vermogen van motorfietsen beperken tot 74 kW. 
Bij de uitwerking van de voorgestelde maatregelen heeft de Commissie zich 
gebaseerd op het advies van de werkgroep "motorvoertuigen" die gewoonlijk 
van dienst is bij alle werkzaamheden in het kader van de technische 
harmonisatie en die samengesteld is uit overheidsdeskundigen en deskundigen 
uit kringen van belanghebbenden uit de Lid-Staten. 
De Commissie is echter bij bepaalde adviezen, die afkomstig waren van 
vertegenwoordigers uit de industrie en gebruikers alsmede van enkele 
overheidsdeskundigen verder gegaan, met name wat betreft de te nemen 
maatregelen op het gebied van het toelaatbare geluidsniveau aangezien de 
bescherming van het milieu tegen deze overlast niet alleen noodzakelijk is 
maar ook moet worden gerealiseerd door de industrie zelf door de toepassing 
van bepaalde technieken zodat zij binnen de vastgestelde termijn aan de 
voorschriften kunnen voldoen. 
- 8 -
VOORSTEL 
VOOR 
EEN RICHTLIJN 
VAN HET EUROPESE PARLEMENT EN DE RAAD 
BETREFFENDE 
BEPAALDE ONDERDELEN EN EIGENSCHAPPEN 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, 
inzonderheid artikel 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité^1), 
Overwegende dat maatregelen moeten worden vastgesteld om de interne markt 
tot stand te brengen, die een ruimte zonder binnengrenzen omvat waarin het 
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd; 
Overwegende dat in elke Lid-Staat voertuigen op twee of drie wielen voor 
wat betreft de onderdelen en de eigenschappen als bedoeld in deze richtlijn 
bepaalde technische kenmerken moeten vertonen die zijn vastgelegd in 
dwingende voorschriften welke van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen; dat 
deze verschillen het handelsverkeer binnen de Gemeenschap belemmeren; dat 
deze belemmeringen voor de totstandkoming en de werking van de interne 
markt kunnen worden opgeheven indien alle Lid-Staten dezelfde voorschriften 
aannemen ter vervanging van de nationale regelgeving; 
(1) PB C ... 
- 9 -
Overwegende dat het noodzakelijk is geharmoniseerde voorschriften voor deze 
onderdelen en eigenschappen van motorvoertuigen op twee of drie wielen vast 
te stellen om voor elk type van de genoemde voertuigen de 
goedkeuringsprocedures van Richtlijn 92/61/EEG^2) te kunnen toepassen; 
Overwegende dat het, om de toegang tot de markt van niet-Lid-Staten van de 
Gemeenschap te vergemakkelijken noodzakelijk is ervoor te zorgen dat de 
voorschriften van hoofdstuk 1 (luchtbanden), 2 (ver Iichtingsinrichting) en 
11 (veiIigheidsgordels) van de bijlage van deze richtlijn gelijkwaardig 
zijn aan die van de overeenkomstige reglementen, respectievelijk de nummers 
75, 37, 50, 56, 57, 72, 82 en 16 van de ECE/UNO; 
Overwegende dat het voor wat betreft de aspecten van de milieubescherming, 
namelijk de luchtvervuiling en de geluidshinder, noodzakelijk is ernaar te 
streven het milieu permanent te verbeteren; dat hiertoe de vastgestelde 
grenswaarden voor verontreinigende stoffen en het geluidsniveau die zo 
spoedig mogelijk moeten worden toegepast, in een later stadium moeten 
worden aangescherpt; dat deze aanscherping in een later stadium alleen kan 
worden vastgesteld aan de hand van uit te voeren of voort te zetten studies 
en onderzoek naar beschikbare of denkbare technologische mogelijkheden en 
aan de hand van analyses van de kosten/batenverhouding daarvan om een 
produktie op industriële schaal van voertuigen die aan de strengere 
grenswaarden kunnen voldoen, mogelijk te maken; dat de beslissing voor deze 
aanscherping in een later stadium minstens drie jaar voor de datum van 
vankrachtwording door het Europese Parlement en de Raad moet worden genomen 
om de industrie in de gelegenheid te stellen de noodzakelijke maatregelen 
te nemen zodat hun produktie op de vastgestelde datum kan voldoen aan de 
nieuwe communautaire maatregelen; dat het besluit van het Europese 
Parlement en de Raad gebaseerd moet zijn op voorstellen die de Commissie te 
zijner tijd zal voorleggen; 
Overwegende dat de Lid-Staten het in de handel brengen van voertuigen die 
reeds voldoen aan de op Gemeenschapsniveau vastgestelde voorschriften op 
het gebied van de milieuverontreiniging en geluidshinder, door middel van 
fiscale stimuleringsmaatregelen moeten kunnen bevorderen; 
(2) PB L 225 van 10.8.1992, blz. 72 
- 10 -
Overwegende dat er voor de meetmethodes voor de immuniteit van voertuigen 
en afzonderlijke technische eenheden voor elektromagnetische straling om de 
naleving van de voorschriften inzake de elektromagnetische compatibiliteit 
te controleren (hoofdstuk 8) ingewikkelde en kostbare apparatuur nodig is; 
dat het om de Lid-Staten in de gelegenheid te stellen deze apparatuur te 
installeren noodzakelijk is de toepassing van deze meetmethoden tot drie 
jaar na de vankrachtwording van deze richtlijn uit te stellen; 
Overwegende dat vanwege de omvang en de gevolgen van het overwogen optreden 
in de betrokken sector met deze richtlijn beoogde communautaire maatregelen 
noodzakelijk en zelfs onontbeerlijk zijn om het gestelde doel te bereiken, 
namelijk de communautaire goedkeuring per type voertuig, en dat dit niet 
voldoende door de Lid-Staten afzonderlijk kan worden verwezenlijkt. 
Overwegende dat de technische vooruitgang een snelle aanpassing van de in 
de bijlage van deze richtlijn vermelde technische voorschriften 
noodzakelijk maakt; dat met uitzondering van de grenswaarden voor de 
verontreinigende stoffen en het geluidsniveau deze taak aan de Commissie 
dient te worden toevertrouwd ten einde de procedure te vereenvoudigen en te 
bespoedigen; dat het dienstig is om in alle gevallen waarin het Europese 
Parlement en de Raad de Commissie bevoegdheden verlenen met het oog op de 
uitvoering van in de sector motorvoertuigen op twee en drie wielen 
vastgestelde voorschriften, in een procedure voor voorafgaand overleg 
tussen de Commissie en de Lid-Staten in het kader van een raadgevend comité 
te voorzien, 
- 11 -
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD : 
Artikel 1 
Deze richtlijn en de bijlage daarvan is van toepassing op : 
luchtbanden 
- ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen 
- uitstekende delen 
- achteruitkijkspiegels 
- maatregelen tegen luchtverontreiniging 
- brandstoftanks 
- maatregelen tegen opvoeren 
- de elektromagnetische compatibiliteit 
- het toelaatbaar geluidsniveau en de uitlaatinrichting 
- koppelinrichtingen voor aanhangwagens en de bevestigingen van 
zi jspanwagens 
- bevestigingspunten voor veiIigheidsgordels en veiIigheidsgordels 
- ruiten, ruitewissers, ruitesproeiers en ontdooiings- en 
ontwasem i ngs i nr i cht i ngen. 
van alle typen voertuigen als gedefinieerd in artikel 1 van 
Richt Iijn 92/61/EEG. 
Artikel 2 
1. De goedkeuringsprocedures voor luchtbanden, ver Iichtings- en 
Iichtsignaalinr icht ingen, achteruitkiJkspiegels, brandstoftanks, 
uitlaatinrichtingen, veiIigheidsgordels en ruiten van een type 
motorvoertuig op twee of drie wielen en de typegoedkeuring van een 
luchtband, ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichting, 
achteruitkijkspiegel, brandstoftank, uit laatinrichting, 
veiIigheidsgordel en ruit als onderdeel, alsmede de voorwaarden voor het 
vrije verkeer van deze voertuigen en voor het vrij in de handel brengen 
van onderdelen zijn die welke zijn vastgelegd in Richtlijn 92/61/EEG, 
respectievelijk de hoofdstukken II en III. 
- 12 -
2. De goedkeuringsprocedure voor wat betreft de uitstekende delen, de 
maatregelen tegen luchtverontreiniging, de maatregelen tegen opvoeren, 
de elektromagnetische compatibiliteit, het toelaatbaar geluidsniveau, de 
koppelinrichtingen voor aanhangwagens en de bevestigingspunten van 
ziJspanwagens, de bevestigingspunten van veiIigheidsgordels, de 
ruitewissers en de ruitesproeiers alsmede de ontdooiings- en 
ontwasemingsinrichtingen van een type motorvoertuig op twee of drie 
wielen alsmede de voorwaarden voor het vrije verkeer van deze voertuigen 
zijn die welke zijn vastgelegd in Richtlijn 92/61/EEG, respectievelijk 
de hoofdstukken 11 en III. 
Artikel 3 
1. Overeenkomstig de bepalingen van artikel 11 van Richtlijn 92/61/EEG 
wordt de gelijkwaardigheid van de voorschriften van de hoofdstukken 1 
(luchtbanden), 2 (ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen) en 11 
(veiIigheidsgordels) van deze richtlijn en die van de reglementen van de 
ECE/UNO, nummer 
75 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 74) voor wat betreft 
luchtbanden, 
37 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 36/Rev. 2/Suppl. 9), 
50 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 49/Amend. 1/Corr. 2), 
56 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 55/Rev. 1/Corr. 2), 
57 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 56/Amend. 2/Suppl. 1), 
72 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 71/Amend. 1/Suppl. 1), 
82 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 81) voor wat betreft de 
ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen, en 
16 (dokument E/ECE/TRANS/505/Rev. 1/Add. 15/Rev. 3/Amend. 1/ Suppl. 4) 
voor wat betreft de veiIigheidsgordels 
erkend. 
- 13 -
2. De instanties in de Lid-Staten die de goedkeur ing verlenen aanvaarden de 
overeenkomstig de voorschriften van de bovengenoemde reglementen 
verleende goedkeuringen en de goedkeuringsmerktekens in plaats van de 
overeenkomstige goedkeuringen en goedkeuringsmerktekens die krachtens de 
voorschriften van deze richtlijn worden verleend. 
Artl*e! 4 
1. Het Europese Parlement en de Raad, handelend binnen de voorwaarden van 
het Verdrag spreken zich voor 1 Januari 1997 uit over een voorstel van 
de Commissie waarin de maatregelen voor de volgende fase zijn 
vastgelegd, gericht op een verdere aanscherping van de grenswaarden van 
de verontreinigende stoffen en het geluidsniveau van de desbetreffende 
voertuigen die respectievelijk in hoofdstuk 5, bijlage 11, de tabellen I 
en II en in hoofdstuk 9, bijlage I ziJn vastgesteld. 
2. Bij het in lid 1 bedoelde besluit van het Europese Parlement en de Raad 
dat vanaf het jaar 2001 van kracht wordt, zal rekening worden gehouden 
met de noodzaak andere elementen in deze maatregelen op te nemen dan 
alleen de aangescherpte grenswaarden. Er zal een beoordeling worden 
gemaakt van de kosten en de baten van de toepassing van dergelijke 
maatregelen en deze maatregelen zullen redelijk zijn en in verhouding 
staan tot de beoogde doelstellingen. 
Artikel 5 
1. De Lid-Staten mogen alleen fiscale stimuleringsmaatregelen treffen voor 
motorvoertuigen die voldoen aan de maatregelen tegen 
luchtverontreiniging en geluidshinder als vastgesteld in deze richtlijn, 
respectievelijk in hoofdstuk 5, bijlage I, punt 2.2.1.1.3 en bijlage II, 
de tabellen I en II en hoofdstuk 9, bijlage I. 
2. Deze stimuleringsmaatregelen moeten in overeenstemming zijn met de 
bepalingen van het Verdrag en onder andere voldoen aan de volgende 
voorwaarden : 
- zij moeten voor alle nieuwe, op de markt van een Lid-Staat gebrachte 
voertuigen gelden die reeds voldoen aan de maatregelen als bedoeld in 
lid 1 van deze richtlijn; 
- 14 -
- zij moeten ten einde lopen zodra de toepassing van de in lid 1 
bedoelde maatregelen verplicht wordt; 
- zij moeten voor elk type motorvoertuig een bedrag omvatten dat 
aanzienlijk lager ligt dan de meerkosten van de toegepaste technische 
oplossingen en de montage daarvan op het motorvoertuig om aan de 
vastgestelde waarden te voldoen. 
3. De Commissie moet te gelegener tijd op de hoogte worden gesteld van de 
plannen om fiscale stimuleringsmaatregelen als bedoeld in lid 1 te 
treffen of te wijzigen. De Commissie moet voorafgaande goedkeuring 
verlenen aan de tenuitvoerlegging van deze stimuleringsmaatregelen en 
vooral rekening houden met het effect van deze maatregelen op de interne 
markt. 
Artikel 6 
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de bijlage aan te passen aan de 
technische vooruitgang - met uitzondering van grenswaarden in verband met 
de luchtverontreiniging en de geluidshinder, respectievelijk genoemd in 
hoofdstuk 5, bijlage I, punt 2.2.1.1.3 en bijlage I I, de tabellen I en 11 
en hoofdstuk 9, bijlage I - moeten overeenkomstig de volgende procedure 
worden vastgesteld. 
In de gevallen waarin naar de in dit artikel beschreven procedure wordt 
verwezen, legt de vertegenwoordiger van de Commissie een ontwerp van de te 
nemen maatregelen aan het in artikel 13 van Richtlijn 70/156/EEG^1^, 
laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 92/53/EEG(2) ingesteld comité voor. 
Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen 
naargelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp zo 
nodig door middel van stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het 
recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité 
uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze 
waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. 
(1) PB L 42 van 23.2.1970, blz. 1 
(2) PB L 225 van 10.8.1992, blz. 1 
- 15 -
Artikel 7 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen in werking treden om uiterlijk op 1 juni 1996 aan deze 
richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in 
kennis. 
Met ingang van bovengenoemde datum mogen de Lid-Staten het in het 
verkeer brengen van voertuigen die aan de voorschriften van deze 
richtlijn of aan bepaalde hoofdstukken daarvan voldoen niet meer 
verbieden. 
Zij passen deze voorschriften met ingang van 1 Januari 1997 toe. 
De toepassing van bepaalde voorschriften van de hoofdstukken 5, 8 en 
9 wordt echter opgeschort overeenkomstig de bijzondere vermeldingen 
in voornoemde hoofdstukken. 
2. Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen 
naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de 
officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze 
verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
Artikel 8 
Vanaf de vankrachtwording van deze richtlijn worden de 
Richtlijnen 78/1015/EEG betreffende het toegestane geluidsniveau en de 
uit laatinrichting van motorrIJwielen*1>, als laatstelijk gewijzigd bij 
Richtlijn 89/235/EEG<2) en 80/780/EEG betreffende achteruitkijkspiegels 
van tweewie lige motorvoertuigen met of zonder zijspan en de bevestiging 
ervan op deze voertuigen*3), als laatstelijk gewijzigd bij 
Richtlijn 80/1272/EEG<4> ingetrokken. 
(1) PB L 349 van 13.12.1978, blz. 21 
(2) PB L 98 van 11.4.1989, blz. 1 
(3) PB L 229 van 30.8.1980, blz. 49 
(4) PB L 375 van 31.12.1980, blz. 73 
- 16 -
Artikel 9 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, 
Door het Europese Parlement, Door de Raad, 
De Voorzitter De Voorzitter 
- 17 -
BIJLAGE 
Inhoud van de bijlage 
Hoofdstuk 1 Luchtbanden van motorvoertuigen op twee 
of dr ie wielen 
Hoofdstuk 2 Ver Mch.t ings- en I ichtsignaal inr icht ing 
van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen 
Hoofdstuk 3 Uitstekende delen van motorvoertuigen 
op twee of drie wielen 
Hoofdstuk 4 Achteruitkijkspiegels van 
motorvoertuigen op twee of drie wielen 
Hoofdstuk 5 Maatregelen tegen luchtverontreiniging 
die door motorvoertuigen op twee of 
drie wielen wordt veroorzaakt 
Hoofdstuk 6 Brandstoftank van motorvoertuigen op 
twee of dr ie wielen 
Hoofdstuk 7 Maatregelen tegen het opvoeren van 
bromfietsen en motorfietsen 
Hoofdstuk 8 Elektromagnetische compatibiliteit van 
motorvoertuigen op twee of drie wielen 
Hoofdstuk 9 Toelaatbaar geluidsniveau en 
uit laatinrichting van motorvoertuigen 
op twee of drie wielen 
Hoofdstuk 10 Koppelinrichtingen voor aanhangwagens 
van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen en bevestigingen voor 
zijspanwagens van motorfietsen 
Hoofdstuk 11 Bevestigingspunten voor 
veiIigheidsgordels en 
veiIigheidsgordels van bromfietsen op 
drie wielen, driewielers en vierwielers 
met carrosserie 
Hoofdstuk 12 Ruiten, ruitewissers, ruitesproeiers en 
ontdooi ings- en 
ontwasemingsinrichtingen van 
bromfietsen op drie wielen, driewielers 
en vierwielers met carrosserie 
-^ 
HOOFDSTUK 1 
LUCHTBANDEN VAN MOTORVOERTUIGEN 
OP TWEE OF DRIE WIELEN EN DE MONTAGE DAARVAN 
LIJST VAN BIJLAGEN 
BIJLAGE I - Voorwaarden voor de goedkeuring en het merken van de banden 
BIJLAGE II - Definities, opschriften en voorschriften 
BIJLAGE III - Schematisch voorbeeld van de opschriften op de band 
BIJLAGE IV - Lijst van belastingindices (LI) en overeenkomstige 
toelaatbare maximummassa (kg) 
BIJLAGE V - Afmetingen van bepaalde typen banden . 
BIJLAGE VI - Meetmethode voor de afmetingen van de banden 
BIJLAGE VII - Werkwijze voor be lasting/snelheid-prestatieproeven 
BIJLAGE VIII - Snelheidsafhankelijke variatie van het draagvermogen 
BIJLAGE IX - Testmethode voor het bepalen van de dynamische expansie van 
banden 
BIJLAGE X A - Inlichtingenformulier wat betreft een type band bestemd 
voor motorvoertuigen op twee of drie wielen 
B - Goedkeuringscertificaat voor een type band bestemd voor ) 
motorvoertuigen op twee of drie wielen 
BIJLAGE XI - Voorschriften voor het monteren van de banden op de 
voertuigen 
BIJLAGE XII A - Inlichtingenformulier wat betreft de montage van banden 
op een type motorvoertuig op twee of drie wielen 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft de montage van banden 
op een type motorvoertuig op twee of drie wielen 
-2c-
BIJLAGE 1 
VOORWAARDEN VOOR DE GOEDKEURING EN HET MERKEN VAN 
DE BANDEN 
1. GOEDKEURINGSAANVRAAG 
1.1. In de aanvraag om goedkeuring voor een type band moet het type 
band worden aangegeven waarop het goedkeuringsmerk zal worden 
aangebracht. 
1.2. Voor elk type band moeten in deze aanvraag voorts de volgende 
gegevens worden verstrekt : 
1.2.1. de aanduiding van de bandenmaat, zoals deze in punt 1.16 van 
bijlage II is omschreven, 
1.2.2. het fabrieks- of handelsmerk, 
1.2.3. de gebruikscategorie : normale, speciale of winterband, 
1.2.4. de structuur, 
1.2.5. de snelheidscategorie, 
1.2.6. de belast ing index van de band, 
1.2.7. of de band met of zonder binnenband wordt gebruikt, 
1.2.8. of het een "normale" dan wel een "versterkte" band betreft, 
1.2.9. het "ply-rating"-getal voor afgeleiden van motorfietsen, 
1.2.10. de buitenmaten : totale sectiebreedte en buitendiameter, 
1.2.11. de velgen waarop de band kan worden gemonteerd, 
1.2.12. de meetvelg en de proefvelg, 
1.2.13. de proefdruk en de meetdruk, 
1.2.14. de in punt 1.19 van bijlage II vermelde coëfficiënt x. 
1.3. De goedkeuringsaanvraag moet bovendien vergezeld gaan van 
tekeningen of foto's in drievoud van de zijwanden en van het 
loopvlak van de band en voorts een tekening met maataanduidingen 
van de dwarsdoorsnede van de band en/of twee exemplaren van elk 
goed te keuren bandtype. Op de foto's en tekeningen moet zijn 
aangegeven waar het goedkeuringsmerk moet worden aangebracht. 
2. OPSCHRlFTEN 
Op exemplaren van een bandtype waarvoor de goedkeuring wordt 
aangevraagd moet het fabrieks- of handelsmerk van de aanvrager 
duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn aangebracht en er moet 
voldoende ruimte zijn om het goedkeuringsmerk aan te brengen. 
-*-ƒ-
3. GOEDKEURINGSMERK 
Op elke band die overeenkomt met een krachtens deze richtlijn 
goedgekeurd type moet het goedkeuringsmerk zijn aangebracht als 
afgebeeld in bijlage 5 van Richtlijn 92/61/EEG van 30 juni 1992 
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen. 
De waarde "a", die de afmetingen bepaalt van de rechthoek en de 
cijfers en letters waaruit het merkteken bestaat, moet groter dan 
of gelijk aan 2 mm zijn. 
- *I -
BIJLAGE I I 
DEFINITIES, OPSCHRIFTEN EN VOORSCHRIFTEN 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type band" 
banden die onderling geen essentiële verschillen vertonen; deze 
verschillen kunnen onder meer betrekking hebben op : 
1.1.1. het fabrieks- of handelsmerk; 
1.1.2. de aanduiding van de bandenmaat; 
1.1.3. de gebrulkscategorie (normaal : banden voor normaal gebruik op de 
weg; speciaal : banden voor speciaal gebruik, b.v. banden die 
zowel op de weg als in het terrein worden gebruikt; winterbanden; 
bromf ietsbanden); 
1.1.4. de structuur (diagonaal, diagonaal-gordel, radiaal); 
1.1.5. de snelheidscategorie; 
1.1.6. de belast ing index ; 
1.1.7. de dwarsdoorsnede van de band; 
1.2. "8tructuur van een band" 
de technische kenmerken van het karkas van een band. Men 
onderscheidt met name de volgende structuren : 
1.2.1. "diagonaal" 
een bandstructuur waarbij de koorden in de koord lagen zich tot de 
hiel uitstrekken en zodanig zijn gericht dat zij afwisselend 
hoeken vormen die aanmerkelijk kleiner zijn dan 90' ten opzichte 
van de mediaan lijn van het loopvlak; 
1.2.2. "diagonaal-gordel" ("bias-belted") 
een bandstructuur met diagonale constructie waarin het karkas is 
bevestigd door een gordel, die uit twee of meer koord lagen 
bestaat die volstrekt onrekbaar zijn en kruiselings over elkaar 
liggen onder een hoek die bijna overeenstemt met die van het 
karkas; 
1.2.3. "radiaal" 
een bandstructuur waarbij de koorden in de koord lagen zich tot de 
hiel uitstrekken en zodanig zijn gericht dat zij een hoek vormen 
die nagenoeg gelijk is aan 90' ten opzichte van de mediaanlijn 
van het loopvlak en waarvan het karkas wordt verstevigd door een 
volstrekt onrekbare gordel die de hele omtrek beslaat; 
1.2.4. "versterkt" 
een bandstructuur waarbij het karkas sterker is dan dat van de 
overeenkomstige normale band; 
-£3 -
1.3. "hiel" 
het deel van de band waarvan de vorm en de structuur het mogelijk 
maken dat de band in de velg past en hierin vast blijft 
zitten<1>; 
1.4. "koord" 
de draden die de weefsels vormen van de koord lagen in de 
band*1); 
1.5. "koord laag 
een laag o 
bekleed?1); een laag onder I ing evenwijdige koorden die met rubber zijn 
1.6. "karkas" 
het deel van de band buiten het loopvlak en de rubber zijwanden 
(wangen) dat, als de band is opgepompt, de belasting draagt*1); 
1.7. "loopvlak" 
het deel van de band dat met het wegdek in aanraking komt; dit 
deel beschermt het karkas tegen mechanische beschadiging en 
draagt bij tot de wegvastheid*1); 
1.8. "zijwand of wang" 
het deel van de band tussen het loopvlak en het deel dat door de 
velgrand zal worden bedekt*1); 
1.9. "loopvlakgroefM 
de ruimte tussen twee aangrenzende ribben of nokken van het 
loopvlakpatroon*1); 
1.10. "hoofdgroeven" 
de brede groeven die zich in het centrale gedeelte van het 
loopvlak bevinden; 
1.11. "sectiebreedte (S)M 
de afstand in rechte lijn (in mm) tussen de buitenkant van de 
zijwanden van een opgepompte band, exclusief het reliëf gevormd 
door de opschriften, de versieringen en de 
bescherm i ngsr i bben*1); 
1.12. "totale breedte" 
de afstand in rechte lijn (in mm) tussen de buitenkant van de 
zijwanden van een opgepompte band met inbegrip van de 
opschriften, de versieringen en de beschermingsribben*1); bij 
banden waarvan de breedte van het loopvlak groter is dan de 
sectiebreedte, komt de totale breedte overeen met de breedte van 
het loopvlak; 
1.13. "sectiehoogte (H)" 
de afstand (in mm) die gelijk is aan de helft van het verschil 
tussen de buitendiameter van de band en de nominale 
velgdiameter*1); 
1.14. "nominale hoogte-breedteverhouding (Ra)" 
het honderdvoud van het getal dat wordt verkregen bij deling van 
de sectiehoogte (H) door de nominale sectiebreedte (S-j), 
waarbij beide maten in dezelfde eenheid worden uitgedrukt; 
(1) Zie verklarende figuur in het aanhangsel 
-i<i-
1.15. 
1.16. "buitendiameter (D)" 
de totale diameter (in mm) van de opgepompte nieuwe band*1); 
"aanduiding van de bandenmaat" 
een aanduiding die het volgende omvat : 
1.16.1. de nominale sectiebreedte (S-j) (uitgedrukt in mm, behalve bij 
bandtypen waarvan de maataanduiding in de eerste kolom van de 
tabellen in bijlage V is vermeld); 
1.16.2. de nominale h/b-verhouding (Ra), behalve bij bepaalde bandtypen 
waarvan de maataanduiding in de eerste kolom van de tabellen in 
bi jlage V is vermeld; 
1.16.3. een conventioneel getal (d) dat de nominale velgdiameter aangeeft 
en overeenkomt met de diameter hiervan, hetzij in code (getallen 
lager dan 100), hetzij in millimeter (getallen hoger dan 100). 
1.16.3.1. de waarden in millimeter van het symbool (d) uitgedrukt in code 
zijn in de onderstaande tabel aangegeven : 
Code "d" uitgedrukt in 1 of Waarde van de code "d" 
2 cijfers die de nominale uitgedrukt in mm 
velgdiameter aangeven 
4 102 
5 127 
6 152 
7 178 
8 203 
9 229 
10 254 
11 279 
12 305 
13 330 
14 356 
15 381 
16 406 
17 432 
18 457 
19 482 
20 508 
21 533 
22 559 
23 584 
1.17 "nominale velgdiameter (d)H 
de diameter van de velg waarop een band volgens ontwerp moet 
worden gemonteerd*1); 
1.18, "velg" 
steun voor buiten- en binnenband of voor een band zonder 
binnenband waarop de hielen van de band drukken*1); 
(1) Zie verklarende figuur in het aanhangsel 
- K-
1.19. "theoretische velg" 
de fictieve velg waarvan de breedte gelijk zou zijn aan x maal de 
nominale sectiebreedte van een band. De waarde van x moet door de 
bandenfabrikant worden aangetoond; 
1.20. "meetvelg" 
de velg waarop de band moet worden gemonteerd om de metingen 
betreffende de maten te verrichten; 
1.21. "proefvelg" 
de velg waarop de band moet worden gemonteerd om de proeven uit 
te voeren; 
1.22. "afscheuren" 
het scheiden van stukjes rubber van het loopvlak; 
1.23. "separatie van de koorden" 
het scheiden van de koorden van de omgevende bekleding; 
1.24. "separatie van de koord lagen" ;) 
het onderling loslaten van de koord lagen; 
1.25. "separatie van het loopvlak" 
het scheiden van het loopvlak van het karkas-, 
1.26. "be last ing index" 
een getal dat de maximale belasting aangeeft die een band kan 
dragen bij de snelheid die overeenkomt met de opgegeven 
snelheidscategorie en bij gebruik overeenkomstig de voorschriften 
van de fabrikant. De lijst met indices en bijbehorende 
belastingen is in bijlage IV opgenomen; 
1.27. "tabel snelheidsafhankelijke variatie van het draagvermogen" 
de tabel in bijlage VIII waarin als functie van de 
belast ing indices en de symbolen van de nominale 
snelheidscategorie de belastingvariaties zijn vermeld waartegen 
een band bestand is wanneer deze wordt gebruikt bij snelheden die 
niet overeenstemmen met het symbool van de nominale 
snelheidscategorie; \ 
1.28. "snelheidscategorie" 
1.28.1. de door een symbool aangegeven snelheid waarbij de band over het 
draagvermogen beschikt dat door de bijbehorende belastingindex is 
aangegeven. 
1.28.2. de snelheidscategorieën zijn die welke in de volgende tabel zijn 
aangegeven : 
- u-
Symbool van de Overeenkomstige snelheid 
snelheidscategorie (km/h) 
B 50 
F 80 
G 90 
J 100 
K 110 
L 120 
M 130 
N 140 
P 150 
Q 160 
R 170 
S 180 
T 190 
U 200 
H 210 
V 240 
1.28.3. Banden ontworpen voor maximumsnelheden van meer dan 240 km/h 
moeten worden aangeduid met de letters "V" of "Z" in de 
aanduiding van de bandenmaat. 
1.29. •winterband" 
banden waarbij het loopvlakpatroon en de structuur in de eerste 
plaats zijn afgestemd op een betere gedraging in modder of verse 
of smeltende sneeuw dan bij normale banden. Het loopvlakpatroon 
wordt bij winterbanden doorgaans hierdoor gekenmerkt dat de 
groeven en/of de massieve vlakken (nokken) verder van elkaar 
liggen dan bij normale banden; 
1.30. "MST" (multiservice tyre) 
banden met verschillende gebruiksmogelijkheden, d.w.z. banden die 
zowel voor gebruik op de weg als in het terrein geschikt zijn. 
1.31. 
1.31.1 
1.31.2 
1.31.3 "max imumbeIast Ing" 
De maximummassa die de band kan dragen; 
bij snelheden lager dan 130 km/h mag de maximumbelast ing niet 
hoger liggen dan het in de tabel van bijlage VIM aangegeven 
percentage van de aan de belastingsindex gekoppelde waarde van de 
bijbehorende band, afhankelijk van het symbool van de 
snelheidscategorie van de band en de snelheid waarmee het 
voertuig waarop de banden zijn gemonteerd kan rijden, 
bij banden ontworpen voor een snelheid van niet meer dan 210 km/h 
mag de maximumbelast ing niet meer bedragen dan de aan de 
belastingsindex gekoppelde waarde van de band, 
bij banden ontworpen voor een snelheid van meer dan 210 km/h maar 
maximaal 240 km/h (banden met het symbool van de 
snelheidscategorie "V" of banden die gemerkt zijn met de letter 
- Il-
"V" in de bandenmaat), mag de maximumbelasting niet meer bedragen 
dan het in de onderstaande tabel aangegeven percentage van de aan 
de belastingsindex gekoppelde waarde van de band, afhankelijk van 
de snelheid waarmee het voertuig waarop de band is gemonteerd kan 
rIJden. 
Maximumsnelheid Belasting 
km/h (%) 
_ __ 
215 97,5 
220 95,0 
225 92,5 
230 90,0 
235 87,5 
240 85,0 
Voor de tussenliggende maximumsnelheden zijn lineaire 
interpolaties van de maximumbelasting toegestaan, 
1.31.1. bij banden die gemerkt zijn met de letter "Z" in de bandenmaat is 
de maximumbelasting van toepassing tot 240 km/h 
1.31.4. bij banden ontworpen voor een snelheid van meer dan 240 km/h 
(banden die gemerkt zijn met de letter "V" in de bandenmaat) en 
banden die gemerkt zijn met de letter "Z" in de bandenmaat, mag 
de maximumbelasting niet hoger liggen dan de door de fabrikant 
van de band aangegeven waarde, afhankelijk van de maximumsnelheid 
waarmee het voertuig waarop de band is gemonteerd kan rijden; 
1.32. "bromfietsband" 
een voor bromfietsen ontworpen band; 
1.33. "motorfietsband" 
een hoofdzakelijk voor motorfietsen ontworpen band. 
1.34. "afrolomtrek" (Cr) 
De theoretische afstand die het middelpunt van het wiel van een 
voertuig aflegt bij een volledige omwenteling van de band kan 
worden berekend m.b.v. de volgende formule : 
Cr - f x D, waar in 
D de buitendiameter van de band overeenkomstig de bandenmaat als 
bedoeld in punt 3.1.2 van bijlage II is 
f - 3,02 bij banden waarvan de code voor de velgdiameter groter 
of geli Jk is aan 13 
3,03 bij radiaalbanden waarvan de code voor de velgdiameter 
kleiner of gelijk is aan 12 
2,99 bij diagonaal banden of diagonaal-gordel banden, waarvan 
de code voor de velgdiameter kleiner of gelijk is aan 
12; 
-îï -
2. OPSCHRIFTEN 
2.1. Op de banden moeten op ten minste één zijwand de volgende 
aanduidingen voorkomen : 
2.1.1. het fabrieks- of handelsmerk; 
2.1.2. de aanduiding van de bandenmaat; zoals omschreven in punt 1.16; 
2.1.3. de aanduiding van de structuur : 
2.1.3.1. op diagonaal banden, geen aanduiding of de letter "D"; 
2.1.3.2. op diagonaal-gordelbanden, de letter "B", gevolgd door de 
aanduiding van de velgdiameter en eventueel de woorden 
"BIAS-BELTED"; 
2.1.3.3. op radiaalbanden, de letter "R", gevolgd door de aanduiding van 
de velgdiameter en eventueel het woord "RADIAL"; 
2.1.4. de aanduiding van de snelheidscategorie waartoe de band behoort, 
m.b.v. het in punt 1.28.2 aangegeven symbool. Op banden bestemd 
voor voertuigen die sneller kunnen rijden dan 240 km/h is de 
snelheidscategorie vóór de band aangegeven met behulp van de 
letter "V" of de letter "Z" voor de aanduiding van de structuur 
(zie punt 2.1.3); 
2.1.5. de belast ing index zoals omschreven in punt 1.26; 
2.1.5.1. op banden bestemd voor snelheden van meer dan 240 km/h mag de 
aanduiding van de belast ing index echter worden weggelaten; 
2.1.6. het woord "TUBELESS" wanneer het een band betreft die is 
ontworpen om zonder binnenband te worden gebruikt; 
2.1.7. het woord "REINFORCED" of "RE INF" wanneer het een versterkte band 
betreft; 
2.1.8. de fabricagedatum, bestaande uit een groep van drie cijfers, 
waarvan de eerste twee de week en het laatste het jaartal van het 
fabricagejaar aangeeft. Dit opschrift behoeft slechts op één 
zijwand voor te komen; 
2.1.9. de letters "M + S" of "M.S" of "M & S" indien het een winterband 
betreft; 
2.1.10 de letters "MST" wanneer het een band met verschillende 
gebruiksmogelijkheden betreft. 
2.1.11. de aanduiding "BROMFIETS" wanneer het een bromfietsband betreft. 
2.2. In bijlage III wordt een schematisch voorbeeld van de opschriften 
op de band gegeven. 
2.3. De in punt 2.1 vermelde opschriften en het goedkeuringsmerk 
moeten in verheven of verzonken reliëf in de banden worden 
aangebracht. Ze moeten duidelijk leesbaar zijn. 
2*>-
3. VOORSCHRIFTEN VOOR BANDEN 
3.1. Afmetingen van de banden 
3.1.1. Sectiebreedte van een band 
3.1.1.1. De sectiebreedte wordt berekend door middel van de volgende 
formule : 
S - S) + K (A-A-,). 
Hierin is : 
S - sectiebreedte gemeten op de meetvelg; 
S-|- nominale sectiebreedte zoals vermeld op de zijwand van de 
band in de bandaanduiding overeenkomstig de voorschriften; 
A - breedte van de meetvelg, uitgedrukt in millimeter, zoals 
door de fabrikant aangegeven in de beschrijvende notitie; 
A-|- breedte van de theoretische velg; 
A-| wordt geacht gelijk te zijn aan S-| vermenigvuldigd met de 
factor x, zoals opgegeven door de bandenfabrikant; 
K wordt geacht gelijk te zijn aan 0,4. 
3.1.1.2. Bij de typen banden waarvan de maataanduiding voorkomt in de 
eerste kolom van de tabellen in bijlage V, is de sectiebreedte 
echter die welke tegenover de aanduiding van de bandenmaat in 
deze tabellen is aangegeven. 
3.1.2. Buitendiameter van een band 
3.1.2.1. De buitendiameter van een band wordt berekend door middel van de 
volgende formule : 
D - d + 2H 
Hierin is : 
D - de buitendiameter; 
d - de nominale velgdiameter, uitgedrukt in millimeter; 
H - de nominale sectiehoogte; 
H - S-, x 0,01 Ra 
waar in 
S-| - de nominale sectiebreedte; 
Ra - de nominale h/b-verhouding; 
zoals vermeld op de zijwand van de band in de bandaanduiding 
overeenkomstig de voorschriften van punt 2.3. 
3.1.2.2. Bij de typen banden waarvan de maataanduiding voorkomt in de 
eerste kolom van de tabellen in bijlage V, is de buitendiameter 
echter die welke tegenover de aanduiding van de bandenmaat in 
deze tabellen is aangegeven. 
- lu -
3.1.3. Meetmethode voor banden 
De afmetingen van banden moeten worden gemeten zoals beschreven 
in bijlage VI. 
3.1.4. Specificaties betreffende de sectiebreedte van de band 
3.1.4.1. De totale breedte van de band mag kleiner zijn dan de 
sectiebreedte S, als bepaald overeenkomstig punt 3.1.1. 
3.1.4.2. Zij mag deze waarde overschrijden tot de in bijlage V aangegeven 
waarde of, voor aanduidingen die niet in bijlage V zijn vermeld, 
met de volgende percentages : 
3.1.4.2.1 bij bromfietsbanden en banden voor motorfietsen (banden voor 
normaal weggebruik en winterbanden) : 
+ 10 % bij een velgdiameter >. 13, 
+ 8 % bij een velgdiameter <. 12; 
3.1.4.2.2 bij banden voor speciaal gebruik die voor beperkt gebruik op de 
weg geschikt zijn en waarop het symbool MST is vermeld : 25 %. 
3.1.5. Specificaties betreffende de buitendiameter van de band 
3.1.5.1. De buitendiameter van de band mag niet buiten de in bijlage V 
vermelde minimum- en maximumwaarde van de diameter vallen. 
3.1.5.2. Voor de aanduidingen die niet In bijlage V zijn vermeld mag de 
buitendiameter van de band niet buiten de minimum- en 
maximumwaarden van de diameter vallen die met behulp van de 
volgende formules worden berekend : 
Dm in - d + (2H x a) 
Dmax - d + (2H x b) 
waar in 
H en d zijn als omschreven in punt 3.1.2.1 en a en b zijn als 
aangegeven in punt 3.1.5.2.1 respectievelijk 3.1.5.2.2. 
3.1.5.2.1. Bij banden voor normaal weggebruik en bij winterbanden 
a. 
velgdiameter >. 13 0,97 
velgdiameter <. 12 0,93 
Bij banden voor speciaal gebruik 1,00 
3.1.5.2.2. Bij bromfietsbanden en banden voor motorfietsen voor 
normaal weggebruik b. 
velgdiameter >. 13 1,07 
velgdiameter <. 12 1,10 
Bij winterbanden en banden 
voor speciaal gebruik 1,12 
- 3-f -
3.2. Belasting/snelheid-prestatieproef 
3.2.1. De band moet de belasting/snelheid-prestatieproef ondergaan op de 
wijze die in bijlage VII is beschreven. 
3.2.2. Op een band die met succes de belast ing/snel heidproef heeft 
ondergaan mag nergens separatie van het loopvlak, de koordlagen 
en de koorden voorkomen en evenmin mag ergens een deel van het 
loopvlak zijn afgescheurd of een koord gebroken. 
3.2.3. De buitendiameter van de band, gemeten zes uren na de 
belast ing/snel heidproef, mag ten opzichte van de vóór de proef 
gemeten buitendiameter geen groter verschil vertonen dan + 3,5 %. 
3.2.4. De totale breedte van de band, gemeten na afloop van de 
belasting/snelheid-prestatieproef, mag de in punt 3.1.4.2 
vermelde waarde niet overschrijden. 
3.3. Dynamische expansie van de banden 
De in punt 1.1 van bijlage IX vermelde banden, die met succes de 
in punt 3.2 vereiste belasting/snelheid-prestatieproeven hebben 
ondergaan, moeten worden onderworpen aan een dynamische 
expansieproef die wordt verricht op de in de genoemde bijlage 
beschreven wi jze. 
3.4. Wanneer een bandenfabrikant een assortiment banden vervaardigt is 
het niet nodig elk type band uit het assortiment een 
belasting/snelheid-prestatieproef en een dynamische expansieproef 
te laten ondergaan. Het wordt aan de voor de goedkeuring 
verantwoordelijke bevoegde instanties overgelaten het 
ongunstigste geval te selecteren. ) 
-II-
BIJLAGE II - Aanhangsel 
VERKLARENDE FIGUUR 
(zie punt 2 van deze bijlage) 
loopvlak 
(/e^ppic^f-e (A) -JfettaJ 
S gehele f A f/e (S) 
T^ tail e hrtea t^ L ocP^ftK qrotveh 
HU 
Sloh)'t no.lt 
(d) 
A3 -
BIJLAGE III 
SCHEMATISCH VOORBEELD VAN DE OPSCHRIFTEN OP DE BAND 
Voorbeeld van de opschrif ten die op de bandtypen moeten voorkomen 
b > 4 mm 
i 
b 100/80 B 18 53 S TUBELESS M+S 013 T~ 
Deze opschriften betekenen dat het hier een band betreft : 
met nominale sectiebreedte 100; 
met nominale h/b-verhouding 80; 
met diagonaal-gordelstructuur (B); 
met een velgdiameter van 457 mm waarvan het symbool 18 is; 
met een draagvermogen van 206 kg overeenkomend met de belast ing index 
53 (zie I ijst in bi jlage IV); 
die behoort tot de snelheidscategorie S (maximale snelheid 180 km/h); 
die kan worden gemonteerd zonder binnenband (Tube less); 
van het type winterband (M+S); 
die werd gefabriceerd in de eerste week (01) van het jaar 1993 (3). 
De opschriften die samen de bandaanduiding vormen moeten zijn aangebracht op 
de volgende plaats en in de onderstaande volgorde : 
a) de aanduiding van de maten omvattende de nominale sectiebreedte, de 
nominale h/b-verhouding, het symbool van het structuurtype, in 
voorkomend geval, en de nominale velgdiameter moet zijn gegroepeerd 
zoals in bovenstaand voorbeeld : 100/80 B 18; 
b) de belast ing index en het symbool van de snelheidscategorie moeten 
samen zijn aangebracht in de nabijheid van de maataanduiding. Zij 
moeten voor of na die aanduiding dan wel erboven of eronder zijn 
aangebracht; 
c) de symbolen "Tube less", "Reinforced" of "RE INF", "M+S", "MST" en/of 
"BROMFIETS" mogen zijn aangebracht op een zekere afstand van de 
maataanduiding. 
- iyi, -
BIJLAGE IV 
LIJST VAN BELAST ING INDICES (LI) EN 
OVEREENKOMSTIGE TOELAATBARE MAXIMUMMASSA (kg) 
A - belast ing index 
B - overeenkomstige maximummassa (kg) 
B B B B 
0 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 45 
46.2 
47.5 
48.7 
50 
51.5 
53 
54.5 
56 
58 
60 
61.5 
63 
65 
67 
69 
71 
73 
75 
77.5 
80 
82.5 
85 
87.5 
90 
92.5 
95 
97.5 
100 
103 30 
31 
32 
33 
34 
35 
36 
37 
38 
39 
40 
41 
42 
43 
44 
45 
46 
47 
48 
49 
50 
51 
52 
53 
54 
55 
56 
57 
58 
59 
60 
61 106 
109 
112 
115 
118 
121 
125 
128 
132 
136 
140 
145 
150 
155 
160 
165 
170 
175 
180 
185 
190 
195 
200 
206 
212 
218 
224 
230 
236 
243 
250 
257 62 
63 
64 
65 
66 
67 
68 
69 
70 
71 
72 
73 
74 
75 
76 
77 
78 
79 
80 
81 
82 
83 
84 
85 
86 
87 
88 
89 
90 265 
272 
280 
290 
300 
307 
315 
325 
335 
345 
355 
365 
375 
387 
400 
412 
425 
437 
450 
462 
475 
487 
500 
515 
530 
545 
560 
580 
600 91 
92 
93 
94 
95 
96 
97 
98 
99 
100 
101 
102 
103 
104 
105 
106 
107 
108 
109 
110 
111 
112 
113 
114 
115 
116 
117 
118 
119 
120 615 
630 
650 
670 
690 
710 
730 
750 
775 
800 
825 
850 
875 
900 
925 
950 
975 
1000 
1030 
1060 
1090 
1120 
1150 
1180 
1215 
1250 
1285 
1320 
1360 
1400 
- $* -
BIJLAGE V 
AFMETINGEN VAN BEPAALDE TYPEN BANDEN 
(Zie bijlage II. punten 3.1.1.2, 3.1.2.2, 3.1.4.2 en 3.1.5.1) 
TABEL 1 A 
Banden voor bromfietsen 
Aanduidingen en velgdiameter tot code 12 
MAATAANDUIDING 
2 - 12 
2 1/4 - 12 
2 1/2 - 8 
2 1/2 - 9 
2 3/4 - 9 
3 - 10 
3 - 12 BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
1.35 
1.50 
1.75 
1.75 
1.75 
2.10 
2.10 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
413 
425 
339 
365 
375 
412 
463 D 
417 
431 
345 
371 
381 
418 
469 D.max 
426 
441 
356 
382 
393 
431 
482 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
55 
62 
70 
70 
73 
84 
84 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE 
(mm) 
59 
67 
76 
76 
79 
91 
91 
o> o 
*~ o — 
I JÊ^ 
S* O o 
o > 
> 
c o 
0 
TJ C 
C « 
O O» 
m c < y K 
3 -J O 
~~ < UJ 
xt- u 
22S 
I UJ 
UJ H-
— O 
f- UJ 
U UJ 
ui or 
</> m o 
r^ 
CM co to «-
m r-. Q m 
to »o -M- 'M-
co "*• o> o 
K) <û CO M-
tO K) K) •+ 
co -M- O) o 
MlftMO 
tO tO tO <* tO K) CO CM (O 00 Q (O 
to to * M-m 
o> 
'M-'-'M-CMCO'-CMtO 
(OO^-M-I^OCMI** 
CO 'M" O» O 
M^ r* o> m 
to to to 'M-
co ^ o> 
to «o co 
to to to .-«O'-r-.CMCOtO'M-
mNONIOtO^IO 
N«tO»OlOfO*M-
«-(O.-r^CMCOfO'M-•M-<oo>.-mr^ç>in 
CMCMCMtOIOtO*'* <0 CM »- CM 
CO — -M" O» 
K) -M" -* M" 
CM co -M- in 
N Ol «N N 
tO to •«*• 'M-
CM co -M- in 
to co «- u> 
K) tO 'M- M" *-<or-r*r^oco<o 
OI^^IDOIIO^O CMtorOrOtOM-M-m <o co 'M- r^ co co 
't «O O) N MO 
to to »o M- M- m 8 
CO M- M- o in CO O) CM (O O) «- «O to -M- M- 'M- in in 
•M-Cn-M-OtOCMf^CO r* o> CM m co «- to 
CM CM IO K> tO il- t 3 
•M"0)'M-0«>CMr^CO 
«oco-r-M-rvQcMr* 
CMCMtOtOtO*'M-'M-CM in r» .- <o T-
to to to 'M- 'M- m 
M- o> m .- CM m 
'-loioomo 
to to to M- -M- m y- CM to 
co to CO 
•M- m m 
«5 CM CM CO IO 
N Q * <ÛO> . 
to •* 'M- 'M- 'M- m î 
M" O O «O »- CM «o O) to m on to IO IO M M M m m «o r* 
<o w- «o 
•M- m m 
to 'M- m m o m •M- in m •M- O 'M" CM 
IO O) K) (O 
'M- M- in in 
«o CM «o CM to «o o to •M- -M- in in 
'M- O 'M- O CM m o> CM 'M- 'M- -M- in 
2 ^-N 
< » > I 3 
UJ t- Ü 
t- UJ 
O UJ 
UJ 3 O s 8 
to s 8 
CO 0)0 M 
I I I I 
în în in în co o» o CM 
I I I I 
m m m m 
r» r*. r» r» • iniOMOOON 
I I I I I I I I 
88888888 00 CA O CM 
I I I I 
m m m m 
CM CM CM CM *miûMOO)ON 
I I I I I I I 
QOOOOOQO 
ininminmminin in «o r^ co o CM 
I I I I I I 
888888 (OMOOIO N 
I I I 
în m în m în îft I I co o CM 
I I I 
888 «MOOI 
I I I I 
8888 
CM CM CM CM CM CM CM CM tOtOlOIOtOtOiOtO to to tO tO tOIOlOlOIOlOiOIO «O «O «O (O 
-3> -
TABEL 2 
Bromfietsbanden en banden voor motorfietsen 
Normale doorsnede 
MAATAANDUIDING 
1 3/4 - 19 
2 - 14 
2 - 15 
2 - 16 
2 - 17 
2 - 18 
2 - 19 
2 - 20 
2 - 21 
2 - 22 
2 1/4 - 14 
2 1/4 - 15 
2 1/4 - 16 
2 1/4 - 17 
2 1/4 - 18 
2 1/4 - 19 
2 1/4 - 20 
2 1/4 - 21 
2 1/4 - 22 
2 1/2 - 14 
2 1/2 - 15 
2 1/2 - 16 
2 1/2 - 17 
2 1/2 - 18 
2 1/2 - 19 
2 1/2 - 20 
2 1/2 - 21 
2 1/2 - 22 
2 3/4 - 14 
2 3/4 - 15 
2 3/4 - 16 
2 3/4 - 17 
2 3/4 - 18 
2 3/4 - 19 
2 3/4 - 20 
2 3/4 - 21 
2 3/4 - 22 
3 - 16 
3 - 17 
3 - 18 
3 - 19 
3 1/4 - 16 
3 1/4 - 17 
3 1/4 - 18 
3 1/4 - 19 BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
1.20 
1.35 
1.50 
1.60 
1.85 
1.85 
2.15 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
582 
461 
486 
511 
537 
562 
588 
613 
638 
663 
474 
499 
524 
550 
575 
601 
626 
651 
677 
489 
514 
539 
565 
590 
616 
641 
666 
692 
499 
524 
549 
575 
600 
626 
651 
676 
702 
560 
586 
611 
637 
575 
601 
626 
652 D 
589 
468 
493 
518 
544 
569 
595 
620 
645 
670 
482 
507 
532 
558 
583 
609 
634 
659 
685 
498 
523 
548 
574 
599 
625 
650 
675 
701 
508 
533 
558 
584 
609 
635 
660 
685 
711 
570 
596 
621 
647 
586 
612 
637 
663 D.max^ 
597 
477 
501 
526 
552 
577 
603 
628 
653 
680 
492 
517 
540 
566 
591 
617 
642 
667 
695 
508 
533 
558 
584 
609 
635 
660 
685 
711 
518 
545 
568 
594 
621 
645 
670 
695 
721 
582 
608 
633 
659 
598 
624 
651 
675 D.max^ 
605 
484 
509 
534 
560 
585 
611 
636 
661 
686 
500 
525 
550 
576 
601 
627 
652 
677 
703 
520 
545 
570 
596 
621 
647 
672 
697 
723 
530 
555 
580 
606 
631 
657 
682 
707 
733 
594 
620 
645 
671 
614 
640 
665 
691 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
50 
55 
62 
68 
75 
81 
89 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE 
1 
54 
58 
66 
72 
80 
86 
94 2 
58 
63 
71 
78 
86 
93 
102 
1 Banden voor normaal weggebruik 
2 Banden voor speciaal gebruik en winterbanden 
UI * OtK)-
03 « 00 03 03 0 
O — O O O O 
3 3 3 3 3 3 
CL r~ Q. O- CL Q. 
• O O O O • 
3-13333 
< O < < < < 
O 3 o o O O 
o o. o o o o 
3 3 «I 3 
O O T> O 
1 1 S 1 
o o — o o o o o 
o — 
<o t a« t • «o «s o «o o* «o o cr <o i o » n • c cr cr c cr — n -% — •n TT C C JT c 
TT JT • JC 
3 O* *•• _ O o « < ,*• — « 3 3 • «• 3 » 
°- - "" 
a 3 cr o o «• -- 3 3 a » o. o — • 3 
3" 
O Cl 
— 3 
O. O 
» — O 3" 
O » 
O — 
3 O 
Tl Ol Ol O* Ol Ol Ol Ot 
N> M K> K> DO ls> ts> 
u v m m ui ui m 
I I I I I I 
-* «O 00 vj O» UI J> 
m 
M O) Ol O) U VI UI 
O U« Ot O 09 UI Ol 
09 O» O >J -* O) -» 
•sj O» O) Ol UI UI UI 
-» O» Ot -» 09 Ol Ol 
UI UI (O J> 09 Ol 00 
>J Ol Ot Ol Ot UI UI 
M M UIMO Mül 
«O (O Ol 00 M vJ M 
M O) O) O) Ol U< UI 
Ol 00 Ol Ot -» 00 Ol 
MM-»OIOUIO 
(O 
oo 
S OlOlOlOlOlOtOlOl 
88883888 i i i i i i i i 
h9M-*-* — -» — — 
U-'IOOOviOIUO 
oo 
u> 
Moioioimuiuiui 
»(Df^«OII>-
<M^J>0)UIIOO)<0 
>J>JOIOIOIUIUIUI 
UIOUIMOMVIN 
ikOlW-MMOI-OI 
MMOIOIOmUIUI 
0>-»0>-^ — «00>A 
BMM-OIOUIO 
MMOIOIOIUIWUI 
MMM^MIOMA 
J>OtOtvJK>CA->C» 
00 
09 
5 K) K> M K)K) MN) 
>l «J ^ >J >J >J >l Ui UI UI UI UI UI UI 
I I I 1 I I 
^ oa MOIU J> 
Ol Ol Ol Ui UI UI UI 09 Ol O 09 UI Ol O IsJ M Ol -* UI O UI 
Ol Ol Ol Ui UI UI UI 00 Ol -* 00 Ol Ol -* (O (OU 00IO MK) 
'M Ot CA Ol UI UI UI O UI IO O >J * to - - Ui O J>(0 J> 
M O) Ol Ol UI UI UI 
O UI Ot O 00 UI Ol 
MM-* OlOWO K> K> tO tO K> tO tO 
g is is is is is is 
i i i i i i i 
K» _• -* -* _ _» -* 
-«OONIOIUI J> 
oi oi ui ui m m J> OÏ -» 00 Ol Ol -» oo Ol Ol "si K> Ol -» Ol 
Ol O) Ul Ul Ul Ul J> 
O» - «) O) * -• IO 
lO IO Ol 00 K) M M 
Ol Ol Ol UI UI Ui UI 
00 Ol O 00 UI Ol o 
01 Ol M K) Ol -• Ol 
Ol Ol Ol UI UI UI UI 
00 Ol O 00 UI Ol o 
Ul UI «O +» 00 Ol 09 
s K) K) M K) M K) 
h> K> K> N> N> fO 
ui ui m ui ut ui 
I I I I I 
«O 00 >J Ol UI 
oi m m ui J> *-
O MUINIO M 
-. Ul0*(0 * 
O) UI UI UI UJ f 
O 09 UI Ol O 09 
M-OIOOIO 
Oï UI UI UI Ul *> 
-» «O Ol ^ -» «o 
IO UO0 N M N 
Ol UI UI UI UI -O 
K> «O ->J > N) (O 
Ol >J tO O» -* Ot tO K> K) K) IO IO 
888888 i i i i i i 
«O 00 vJ O) UI i> 
to 
o 
UI UI UI UI J> J> 
00 Ol O* -» 09 Ol 
vl -» Ol O Ul o 
muiuim j> j> 
IDOli-XOOI 
Ol -«J to Ol -» Ol 
o> mv ui ui > 
OMUIMOM 
Ul <C J> 00 Ol 00 
8 
O) 
UI o s m 
o -* m ° • ^ 
• > 
^ z 
o 
-i 
> r-m 
a» co -^ 7) m 3 no 3 nn w o — -i m m l 
E > 
o r 03 
o 
IS 
« o :» 
a IA» 
m *. Ol K> —• 
œ « œ o — o 
3 3 3 a ** a. « • • 
3 1 3 
cr < o < O 3 O 
O O. O -i a i 3 « 3 "O O i — o o o o — o 00 03 03 
O O O 
3 3 3 a. o. o. • • a 
3 3 3 
< < < O O O 
O o o 
3 « 3 
O TJ O IS 1 
o — o o o o — o — 
«O • • (O • 
» o o • ta cr IÛ <o ona 
c cr cr c cr — -« -i — i 
x- c c x- c 
3 
0 O * < •*• — 
• 3 
3 9 «•* 
3 • 
a 3 cr a o « »» 3 3 a a o. a — a 3 
3-a « 
— 3 
01 a 
a o. 
O M O o 
a a 
-0 o * *> * * 
vl vl vl vj 
m ui ui ui 
l l i i 
<o oo M a 
Ol 
*8 
M MOI Ol 
û O 00 Ul 
£ 00 Ol vj 
•M M O) Ol 
A -» «O Ot 
Ol M M Ol 
vl vl "si Ot 
Ol Ol — OJ 
-» Ul O Ol 
vl \J M Ol 
vl * M <0 
Ul «O *• 09 
to 
«o 
Î 
Ul 
vl 8888 i i i i 
«0 09 vl Oï 
"vl 
Ul 
vl Ol Ol Ol 
O 00 Ul Ol 
v| *. vl — 
v| Ot Ol Ol 
-» «D Ol •* 
v| -* Ol O 
v| vl Ol Ol 
Ot O 00 Ul 
•> «D > 00 
vl vl Ot Oï 
m «o * ui 
to 
Ol 
m 
£ 
to * +. * J> 
M tOM M 
m ui ui ui 
1 1 l 1 
(O 09 vj Ol 
M 
8 
vl Oï Ol Ol 
OMi>N 
Ö > <o Ol 
vl Ol Ol Ol 
O 09 K> Ot 
«O Ol 09 M 
vl vl Ol Ot 
IO O v| Ul 
vl -» Ol O 
vl vl Ol Ot 
Ol — 00 Ol 
vl -» Ol O 
to 
ro 
Ol 
«O 
Ôt 
vl * * * * 
8888 1 1 1 1 
«O O) vl Ol 
to 
8 
Ol Ol Ot Ot 
00 Ol Ol -» 
00 tO vl -> 
Ol O! Ol Ol 
(OMAN) 
vl — Oï O 
vl Ol Ol Ol — oo OÏ oi m «o * oo 
vl Oï Ol Ol 
M (O M J> 
Ol vl K) Oï 
O 
00 
«0 
M 
•»> 
8 Ot Ot Ot Ol 
vl vl vj vl 
m m m m 
I 1 l 1 
«O 00 vl Ol 
to 
m 
Ol Ol Ol ot 
vl Ul tO O 
00 KJ vl — 
Ot Ol Ol Ol 
oo OÏ oi -» 
vl -» Ol O 
vl Ol Ol Ol 
0 vl Ul M 
01 vl to Ot 
vl Ol Oï Oï 
— 00 Oï Ol 
-mo* 
(O 
tf> 
8 
•* 
to Ot Ot Ot Ol Ol Ot Ot 
8888888 t II t i • • 
-> (O 00 M Ol m J> 
v| Ot Ol Ot Ul Ul Ul 
-» Ol * — «O Ol Ot 
Oï Oï O vl — > «O 
v| Ot Oï Ot Ul Ul Ul 
MM t>K) (O M J> 
Ul Ul «D • 00 Ol OO 
v| Ot Ol Oï Oï Ul Ul 
J> IO Ol > •< 00 Ol 
-» - Ul O J><0 t> 
v| Oï Oï Ol Ol Ul Ul 
• (OM^tOlO M 
«O «O Ol 00 tO vl to 
to 
Ol 
o 
K» 
O 
Ôt BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
o 
3 
a 
p 
3 o x 
O 
3 o 
X 
IO 3 
ï 
r~ m 
-H 
m 
70 
^v 
v^ SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
Ol 
* 
Ul MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE (mm) 00 o 
3 
• 5 
<$ 
a » ot 
OL a <-<» 
0 %i 
m o 2 
1 -2. 
g-» S, 
-NO­
TABEL 4 
Banden voor motorfietsen 
Lage doorsnede 
MAATAANDUIDING 
3.60 - 18 
3.60 - 19 
4.10 - 18 
4,10 - 19 
5.10 - 16 
5,10 - 17 
5.10 - 18 
4,25/85 - 18 
4,60 - 16 
4.60 - 17 
4.60 - 18 BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
2.15 
2.50 
3,00 
2.50 
2.75 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
605 
631 
629 
655 
615 
641 
666 
649 
594 
619 
644 D 
615 
641 
641 
667 
625 
651 
676 
659 
604 
630 
654 D.max1 
628 
653 
654 
679 
643 
670 
694 
673 
619 
642 
670 D.max^ 
633 
658 
663 
688 
651 
677 
702 
683 
628 
654 
678 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
93 
108 
129 
112 
117 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE (mm) 
3 
102 
119 
142 
123 
129 4 
108 
124 
150 
129 
136 5 
113 
130 
157 
137 
142 
1 Banden voor normaal weggebruik 
2 Banden voor speciaal gebruik en winterbanden 
3 Banden voor normaal weggebruik tot en met de snelheidscategorie P. 
4 Banden voor normaal weggebruik boven de snelheidscategorie P en 
winterbanden 
5 Banden voor speciaal gebruik 
w-
TABEL 5 
Banden voor driewielers 
MAATAANDUIDING 
3.00 - 8C 
3.00 - IOC 
3.00 - 12C 
3.50 - 8C 
3.50 - 10C 
3.50 - 12C 
4.00 - 8C 
4.00 - IOC 
4.00 - 12C 
4.50 - 8C 
4.50 - IOC 
4.50 - 12C 
5.00 - 8C 
5.00 - IX 
5.00 - 12C BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
2.10 
2.50 
3.00 
3.50 
3.50 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
359 
410 
459 
376 
427 
478 
405 
456 
507 
429 
480 
531 
455 
506 
555 D 
369 
420 
471 
386 
437 
488 
415 
466 
517 
439 
490 
541 
465 
516 
567 D.max 
379 
430 
479 
401 
452 
513 
427 
478 
529 
453 
504 
555 
481 
532 
581 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
80 
92 
108 
125 
134 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE 
(mm) 
86 
99 
117 
135 
145 
TABEL 6 
Logedrukbonden voor motorfietsen 
MAATAANDUIDING 
5.4 - 6 
5.4 - 10 
5.4 - 12 
5.4 - 14 
5.4 - 16 
6.7 - 10 
6.7 - 12 
6.7 - 14 BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
4.00 
5.00 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
373 
474 
525 
576 
626 
532 
583 
633 D 
379 
481 
532 
582 
633 
541 
592 
642 D.max 
395 
497 
547 
598 
649 
561 
612 
662 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
135 
170 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE 
(mm) 
146 
184 
- lil -
TABEL 7 
Banden voor motorfietsen 
Aanduidingen en afmetingen van Amerikaanse banden 
MAATAANDUIDING 
MH90 - 21 
MJ90 - 18 
MJ90 - 19 
ML90 - 18 
ML90 - 19 
MM90 - 19 
MN90 - 18 
MP90 - 18 
MR90 - 18 
MS90 - 17 
MT90 - 16 
MT90 - 17 
MU90 - 15M/C 
MU90 - 16 
MV90 - 15M/C 
WP85 - 18 
MR85 - 16 
MS85 - 18 
MT85 - 18 
MV85 - 15M/C BREEDTE VAN 
DE MEET­
VELG (code) 
1.85 
2.15 
2.15 
2.15 
2.15 
2.15 
2.15 
2.15 
2.15 
2.50 
3.00 
3.00 
3.50 
3.50 
3.50 
2.15 
2.15 
2.50 
3.00 
3.50 TOTALE DIAMETER (mm) 
D.min 
682 
620 
645 
629 
654 
663 
656 
667 
680 
660 
642 
668 
634 
659 
643 
654 
617 
675 
681 
627 D 
686 
625 
650 
634 
659 
669 
662 
673 
687 
667 
650 
675 
642 
667 
651 
660 
623 
682 
688 
635 D.max 
700 
640 
665 
650 
675 
685 
681 
692 
708 
688 
672 
697 
665 
690 
675 
679 
643 
702 
709 
658 SECTIE­
BREEDTE 
(mm) 
80 
89 
93 
95 
104 
108 
114 
121 
130 
142 
150 
108 
114 
121 
130 
150 MAXIMALE 
TOTALE 
BREEDTE 
(mm) 
89 
99 
103 
106 
116 
120 
127 
134 
144 
158 
172 
120 
127 
134 
144 
172 
- 7J> -
BIJLAGE VI 
MEETMETHODE VOOR DE AFMETINGEN VAN DE BANDEN 
2. 
3. 
4. 
5. De band wordt gemonteerd op de meetvelg en opgepompt tot de 
spanning* die door de fabrikant is aangegeven. 
Gedurende ten minste 24 uur wordt de op de velg gemonteerde band 
aangepast aan de omgevingstemperatuur van het laboratorium. 
De spanning wordt eventueel opnieuw op de in punt 1 aangegeven 
waarde gebracht. 
Met een passer wordt op zes gelijkmatig verspreide punten de 
totale breedte gemeten, rekening houdend met de dikte van de 
beschermribben; de totale breedte is de grootste gemeten waarde. 
De buitendiameter wordt bepaald door de grootste omtrek te meten 
en deze waarde te delen door/ (3,1416). 
De spanningen kunnen ook als volgt worden aangegeven : 
bana type 
BROMFIETSEN 
NORMAAL 
VERSTERKT 
MOTORFIETSEN 
NOKMAAL 
VERSTERKT 
AFGELEIDEN 
VAN 
MOTORFIETSEN 4PR 
6PR 
8PR Snelheidscategor ie 
B 
B 
F, G, J, K, L, M, 
N, P, Q, R, S 
T, U, H, V 
F tot P 
Q, R, S, T, U, H 
F tot M Spanning 
bar 
2.25 
2.80 
2.25 
2.80 
3.30 
3.50 
4.00 
4.50 kPa 
225 
280 
225 
280 
330 
350 
400 
450 
De overige bandtypen worden opgepompt tot de door de fabrikant opgegeven 
spanning. 
- hh -
BIJLAGE VI I 
WERKWIJZE VOOR BELAST ING/SNELHEID-PRESTATIEPROEVEN1 
1. 
1.1 
1.2 VOORBEREIDING VAN DE BAND 
Een nieuwe band wordt gemonteerd.op de proefvelg die is aangegeven 
door de fabrikant. 
De band wordt opgepompt tot de passende spanning die is vermeid in 
onderstaande tabel : 
BANDSPANNING VOOR DE PROEVEN (kPa) 
Bancuype 
BROMFIETSEN 
NORMAAL 
VERSTERKT 
MOTORFIETSEN 
NORMAAL 
VERSTERKT 
AFGELEIDEN 
VAN 
MOTORFIETSEN 4PR 
6PR 
8PR Snelheidscategor ie 
B 
B 
F, G, J, K 
L, M, N, P 
Q, R, S 
T, U, H, V 
F,G,J,K,L,M,N,P 
Q, R, S, T, U, H 
F, G, J, K, L, M Spanning 
bar 
2.25 
3.00 
2.50 
2.50 
3.00 
3.50 
3.30 
3.90 
3.70 
4.50 
5.20 kPa 
225 
300 
250 
250 
300 
350 
330 
390 
370 
450 
520 
De overige bandtypen worden opgepompt tot de door de bandenfabrikant 
opgegeven spanning. 
1.3 De fabrikant kan, voor zover hij dit rechtvaardigt, vragen een 
andere bandspanning voor de proeven toe te passen dan die welke in 
punt 1.2. worden genoemd. In dat geval wordt de band tot die 
spanning opgepompt. 
1 BIJ banden bestemd voor voertuigen die ontworpen zijn voor een 
maximumsnelheid hoger dan 240 km/h garandeert de bandenfabrikant de 
technische dienst dat zijn eigen beproevingsprocedure en -resultaten 
aanvaardbaar zijn totdat uniforme beproevingsprocedures worden vastgesteld. 
- 4r-
1-4 Gedurende ten minste drie uur worden band en wiel aangepast aan de 
omgevingstemperatuur. 
1.5 De bandspanning wordt eventueel opnieuw gebracht op de in 
punt 1.2. of 1.3. aangegeven waarde. 
2. UITVOERING VAN DE PROEF 
2.1 Band en wiel worden op een proefas gemonteerd en het geheel wordt 
aangedrukt tegen het buitenoppervlak van een effen proefwiel met 
een diameter van 1,70 m +/- 1 % of 2 m +/- 1 %. 
2.2. Op de proefas wordt een last aangebracht die gelijk is aan 65 % 
van : 
2.2.1 de maximumbelasting die overeenkomt met de belast ing index van de 
band met de aanduiding van de snelheidscategorie tot en met "H", 
2.2.2. van de maximumbelast ing bij een maximumsnelheid van 240 km/h voor 
wat betreft banden met de aanduiding van de snelheidscategorie "V" ) 
(zie punt 1.31.3 van bijlage II). 
2.2.3 Bij bromfietsbanden (snelheidcategoriesymbool B) bedraagt de 
proefbelast ing 65 % bij een proefwiel van 1,7 m diameter en 67 % 
bij een proefwiel van 2.0 m diameter. 
2.3. Zolang de proef duurt wordt de bandspanning niet gecorrigeerd en 
blijft de proefbelasting constant. 
2.4. Tijdens de proef moet de temperatuur in het proeflokaal tussen 20' 
en 30' C worden gehandhaafd, of hoger indien de fabrikant daarmee 
instemt. 
2.5. De proef wordt zonder onderbreking uitgevoerd overeenkomstig 
onderstaande aanduidingen : 
2.5.1 tijd om van snelheid 0 de beginsel snel he id van de proef te 
bereiken : 20 minuten; 
\ 
2.5.2 beginsnelheid van de proef : voor het bandtype voorgeschreven 
maximumsnelheid verminderd met 40 km/h bij het proefwiel met een 
diameter van 1,7 m of verminderd met 30 km/h bij het proefwiel met 
een diameter van 2 m-, 
2.5.3 spreiding van de snelheidsniveaus : 10 km/h; 
2.5.4 duur van de proef bij elk snelheidsniveau : 10 minuten; 
2.5.5 totale duur van de proef : 1 uur; 
2.5.6 maximale snelheid van de proef : voor het bandtype voorgeschreven 
maximumsnelheid verminderd met 10 km/h bij het proefwiel met een 
diameter van 1,7 m of gelijk aan de voorgeschreven maximumsnelheid 
bij het proefwiel met een diameter van 2 m; 
- Ht-
2.5.7 BIJ bromfietsbanden (snelheidscategoriesymbool B) bedraagt de 
proefsnelheid 50 km/h, de tijd om van snelheid 0 een snelheid van 
50 km/h te bereiken 10 minuten, de periode van constante snelheid 
30 minuten, zodat de totale proef 40 minuten duurt. 
3. GELIJKWAARDIGE PR0EFMETH0DEN 
Als een andere dan de in punt 2 beschreven methode wordt toegepast 
moet de gelijkwaardigheid daarvan worden aangetoond. 
-h* -
BIJLAGE VI I I 
SNELHEIDSAFHANKELIJKE VARIATIE VAN HET DRAAGVERMOGEN 
Maximum 
sne1 he i d 
(km/h) 
50 
60 
70 
80 
90 
100 
110 
120 
130 Belastingvariatie (%) 
Velgdiameter < 13 Velgdiameter >. 13 
Snelheidscategor ie 
J 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 5 
0 
- 7 
- 15 
- 25 K 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 5 
0 
0 
- 6 
- 12 L 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 7.5 
+ 5 
+ 2.5 
0 
- 5 J 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 5 
0 
/ 
/ 
/ K 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 5 
0 
0 
/ 
/ L 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 7.5 
+ 5 
+ 2.5 
0 
/ M en N 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 10 
+ 7.5 
+ 5 
+ 2.5 
0 
0 P en 
hoger 
+ 30 
+ 23 
+ 16 
+ 14 
+ 12 
+ 10 
+ 8 
+ 6 
+ 4 
- 4f -
BIJLAGE IX 
TESTMETHODEN VOOR HET BEPALEN VAN DE DYNAMISCHE EXPANSIE VAN BANDEN 
1. DOEL EN TOEPASS INGSGEBIED 
1.1. Deze testmethode is van toepassing op nieuwe banden voor 
motorfietsen van de in punt 3.4.1. aangegeven typen. 
1.2 De methode heeft ten doel de maximale expansie van de band te 
bepalen onder invloed van de middelpuntvliedende kracht bij de 
toelaatbare maximumsnelheid. 
2. BESCHRIJVING VAN DE TESTMETHODE 
2.1 De proefas en velg moet gecontroleerd worden om vast te stellen 
dat de radiale afwijking kleiner is dan ± 0,5 mm en de zijdelingse 
afwijking kleiner is dan ± 0,5 mm, gemeten aan de buitenzijde van 
de h iel zone van het wiel. 
2.2 Inrichting voor het bepalen van de contour. 
De inrichting (in vakken verdeeld scherm, fototoestel, 
schijnwerper en toebehoren) dient om nauwkeurig de buitenomtrek 
van de dwarsdoorsnede van de band te bepalen die loodrecht staat 
op de omtreklijn van de band op het punt van de maximale 
vervorming van het loopvlak. 
De door deze inrichting veroorzaakte afwijking moet tot een 
minimum beperkt worden en er moet voor een (bekende) constante 
verhouding (K) tussen de afbeelding van de omtrek en de werkelijke 
afmetingen van de band gezorgd worden. 
Met de inrichting kan de contour van de band ten opzichte van de 
verticaal door het wiel worden bepaald. 
2.3. De met een stroboscoop gemeten snelheid aan de omtrek van het 
loopvlak van de band mag niet meer dan ± 2 % afwijken van de 
maximumsnelheid die voor de band geldt. 
2.4. Indien een andere methode dan de beschreven methode wordt 
toegepast moet de gelijkwaardigheid ervan worden aangetoond. 
3. UITVOERING VAN DE PROEF 
3.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in het proeflokaal tussen 
20* C en 30' C worden gehouden of een hogere temperatuur wanneer 
dit aanvaardbaar is voor de bandenfabrikant. 
3.2. De te keuren banden moeten de belasting/snelheid-prestatieproef 
van bijlage VII hebben ondergaan zonder dat zich gebreken 
vertonen. 
3.3. De te keuren band moet worden gemonteerd op een wiel waarvan de 
velg overeenstemt met de toepasselijke genormaliseerde kenmerken. 
3.4. De bandspanning (proefspanning) moet beantwoorden aan de in 
punt 3.4.1 voorgeschreven waarden. 
- V7-
3.4.1 Wegbanden met diagonaalstructuur en met diagonaal-gordelstructuur 
Snelheids-
categor ie 
P/Q/R/S 
T/U/H/V Bandtype 
normaal 
normaal Proefspanning 
bar 
2.50 
2.90 kPa 
250 
290 
3.5. 
3.6. 
3.7. Gedurende ten minste drie uur worden band en wiel aangepast aan de 
omgevingstemperatuur van het proeflokaal. 
Na deze aanpassingsperiode wordt de bandspanning bijgeregeld tot 
de in punt 3.4 voorgeschreven waarde. 
De combinatie van band en wiel wordt gemonteerd op een proefas en 
gecontroleerd wordt of deze vrij draait. De band mag aangedreven 
worden met behulp van een motor die aan de as van de band is 
gekoppeld of door de band tegen een proef trommel te drukken. 
3.8. Het geheel wordt ononderbroken in vijf minuten versneld tot de 
maximumsnelheid van de band is bereikt. 
3.9. 
3.10, De inrichting voor meting van de omtrek wordt opgesteld waarbij 
erop gelet moet worden dat deze loodrecht op de draairichting van 
het loopvlak van de te beproeven band staat. 
Gecontroleerd wordt of de omtreksnelheid van het loopvlak gelijk 
is aan de maximumsnelheid van de band ±2%. Gedurende minstens 
vijf minuten wordt de snelheid van het geheel constant gehouden, 
en vervolgens wordt de dwarsdoorsnede van de band in het gebied 
van de maximale vervorming afgetekend. 
- S* -
4. 
4.1 BEOORDELING VAN DE RESULTATEN 
Het omgrenzingsprofiel dat voor de gemonteerde combinatie van band 
en wiel is voorgeschreven wordt uitgezet op het in vakken 
verdeelde projectiescherm (zie onderstaand voorbeeld). 
l/f /\f>ané 
Aa>f./>ni/>,i)(i><eJ^ )h beàr*,'jt (S max) 
Rekening houdend met de punten 3.1.4 en 3.1.5 van bijlage II, 
worden de grenswaarden voor het omgrenzingsprofiel als volgt 
vastgesteld : 
Snelheids- Maximumbreedte in bedrijf H x1.16 (mm) 
categor ie 
van de band 
P/Q/R/S S x 1,15 H x 1,10 
T/U/H S X 1,15 H x 1,13 
V S X 1,15 H x 1,15 
_ 11 -
4.1.1. De voornaamste afmetingen van het omgrenzingsprofiel moeten worden 
aangepast om rekening te houden met de eventuele vervorming, die 
wordt veroorzaakt door de gebruikte ver Iichtingsinrichting, van 
het schaduwbeeld van de band dat op het in vakken verdeelde scherm 
wordt geprojecteerd. 
4.2. De bij de maximumsnelheid afgetekende omtrek van de vervormde band 
mag niet buiten het omgrenzingsprofiel ten opzichte van de assen 
van de band val Ien. 
4.3. De band wordt aan geen enkele andere proef onderworpen. 
5. GELIJKWAARDIGE BEPROEVINGSMETHODEN 
Als er een andere dan de in punt 2 beschreven methode wordt 
toegepast, moet de gelijkwaardigheid hiervan worden aangetoond. 
- il -
AANHANGSEL X A 
INLICHTINGENFORMULIER WAT BETREFT EEN TYPE BAND BESTEMD VOOR 
MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(Bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een type band bestemd voor 
motorvoertuigen op twee of drie wielen moeten de inlichtingen worden verstrekt 
als bedoeld in bijlage I, punten 1.1 t/m 1.3.1 van dit hoofdstuk. 
-•i~3 -
AANHANGSEL X B 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT 
EEN TYPE BAND BESTEMD VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
MODEL 
Naam van de bevoegde instantie 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur Ing nr U i tbre i d i ng nr. 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk van de band : 
2. Type band : 
3. Naam en adres van de fabr i kant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
5. Band ter keur ing aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd* 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
* Doorhalen wat niet van toepassing is 
-r* -
BIJLAGE XI 
VOORSCHRIFTEN VOOR HET MONTEREN VAN BANDEN OP DE VOERTUIGEN 
Een voertuig moet wat betreft de banden waarmee het is uitgerust, aan de 
volgende eisen voldoen : 
1. Alle banden waarvan een voertuig is voorzien moeten uit het 
oogpunt van punt 1.1.5 van bijlage II identiek zijn. 
1.1. Alle op dezelfde as gemonteerde banden moeten van hetzelfde type 
zijn (zie bijlage I I, punt 1.1). 
2. De in punt 1.31 van bijlage II gedefinieerde maximumbelasting moet 
minstens gelijk zijn aan : 
- bij een enkele band per as de maximaal toelaatbare massa 
- bij twee onafhankelijk gemonteerde banden 0,5 maai de maximaal 
toelaatbare massa 
- bij twee twin-gemonteerde banden 0,54 maal de maximaal 
toelaatbare massa 
- bij vier twin-gemonteerde banden 0,27 maal de maximaal 
toelaatbare massa die door de fabrikant van het voertuig is 
opgegeven voor de as waarvoor de band bestemd is, met 
inachtneming van de in bijlage VIII genoemde voorschriften. 
3. De maximumsnelheid, zoals omschreven in punt 1.28 van bijlage II, 
moet bij banden voor normaal weggebruik en bromfietsen ten minste 
gelijk zijn aan de door de constructie bepaalde maximumsnelheid 
van het voertuig, met inbegrip van de voor de controle van de 
overeenkomst van de produktie van de serie toegestane tolerantie, 
rekening houdend met de voorschriften van bijlage VIM. 
4. Banden die zijn goedgekeurd voor motorvoertuigen van de 
categorieën M-| en N-j, mogen tevens op driewielers worden 
gemonteerd. Motor fietsbanden mogen tevens op bromfietsen worden 
gemonteerd. 
5. De constructeur van het voertuig omschrijft de type(n) band(en) 
overeenkomstig de voorschriften van dit hoofdstuk. Dit (deze) 
type(n) band(en) dat (die) door de bandenfabrikant is (zijn) 
vervaardigd met de in de bepalingen van de punten 3.1.4, 3.1.5 en 
3.3 van bijlage II vastgestelde maattoleranties moet(en) zich vrij 
in de daarvoor bestemde ruimte kunnen bewegen. 
6. Banden voor motorfietsen met verminderde prestaties, als 
gedefinieerd in de voetnoot van bijlage I van Richtlijn 92/61/EEG 
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen mogen van een ander type zijn dan die welke onder de 
bepalingen van dit hoofdstuk vallen vanwege de speciale 
gebrulksomstandigheden, mits de voor de goedkeuring 
verantwoordelijke bevoegde instantie de verzekering krijgt dat de 
gemonteerde banden geschikt zijn voor de gebruiksomstandigheden 
van het voertuig. 
-ff-
AANHANGSEL XII A 
INLICHTINGENFORMULIER WAT BETREFT BANDEN 
VOOR EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft banden voor een type motorvoertuig 
op twee of drie wielen moeten de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEC van de Raad 30 Juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.4 to 0.6 
2.3 to 2.3.2 
4.6 
5.2 to 5.2.3 
Bovendien worden de volgende inlichtingen verlangd : 
Symbool van de minimum-snelheidscategorie die overeenkomt met de door de 
constructie van het voertuig bepaalde theoretische maximumsnelheid : 
minimum-belast ing index die overeenkomt met de maximumbelasting per as : 
-56-
AANHANGSEL XII B 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT DE MONTAGE VAN BANDEN 
OP EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
MODEL 
Naam van de bevoegde instantie 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur ing nr Ui tbreidIng nr. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : 
2. Type voertuig : 
3. Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op .. 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd* 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken Ing : 
* Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-57-
HQQFDSTgK 2 
VERLICHTINGS- EN LICHTSIGNAALINRICHTINGEN 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
- *î-
BIJLAGE I 
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE GOEDKEURING VAN 
EEN TYPE VERLICHTINGS- EN LICHTSIGNAALINRICHTING VAN MOTORVOERTUIGEN OP 
TWEE OF DRIE WIELEN 
1. In dit hoofdstuk wordt verstaan onder: 
"type Inrichting" 
inrichtingen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen op 
de volgende punten: 
1.1 Fabrieks- of handelsmerk; 
1.2 de eigenschappen van het optische systeem; 
1.3 aanvullende onderdelen of het weglaten hiervan waardoor de 
optische resultaten door weerkaatsing, breking of absorptie en/of 
vervorming tijdens hun werking kunnen worden gewijzigd; 
1.4 speciaal aangepast voor rechts verkeer of links verkeer of 
mogelijkheid van gebruik voor beide soorten verkeer; 
2. Aanvraag voor goedkeuring van een type inrichting 
2.1 De aanvraag voor goedkeuring van een type inrichting die wordt 
ingediend in overeenstemming met artikel 3 van Richtlijn 92/61/EEG 
van betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op 
twee of drie wielen, dient bovendien de volgende gegevens te 
verstrekken: 
2.1.1 de bedoelde functie(s) van de inrichting; 
2.1.2 indien het een koplicht betreft, of dit ontworpen is voor gebruik 
aan een willekeurige kant van de weg of voor uitsluitend rechts of 
I inks verkeer ; 
2.1.3 indien het een richtingaanwijzer betreft: de categorie er van. 
2.2 Voor ieder type inrichting waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd 
dient deze aanvraag te worden vergezeld van: 
2.2.1 tekeningen in drievoud, die voldoende gedetailleerd zijn om 
identificatie mogelijk te maken van het type en die de manier 
aangeven waarop de inrichting aan het voertuig is bevestigd, 
tezamen met de richting van de referentie-as waarlangs tijdens de 
proeven moet worden gekeken (horizontale hoek H « 0, verticale 
hoek V - 0) en het referentiemiddelpunt bij deze proeven; in het 
geval van een koplicht dient de tekening een dwarsdoorsnede 
(axiaal) en een vooraanzicht te tonen, met indien nodig een 
gedetailleerde weergave van de ribbels van de lens-, op de tekening 
moet ook zijn aangegeven welke plaats is bepaald voor het 
verplichte goedkeuringsmerk en, waar van toepassing, voor extra 
symbolen ten opzichte van de rechthoek van het voornoemde merk; 
-*1-
2.2.2 een korte technische beschrijving die in het bijzonder nadere 
gegevens verstrekt met betrekking tot de bedoelde categorie(ën) 
lamp. 
2.3 Aanvragers moeten ook twee monsters leveren van de inrichting 
waarvoor goedkeuring wordt aangevraagd. 
3. Aanvullende voorschriften met betrekking tot opschriften en 
merktekens op inrichtingen 
3.1 De inrichtingen dienen duidelijk en onuitwisbaar van onderstaande 
opschriften te zijn voorzien: 
3.1.1 Fabrieks- of handelsmerk; 
3.1.2 een verklaring betreffende de categorie(ën) waartoe de lamp moet 
gaan behoren; 
3.1.3 het goedkeuringsmerk volgens artikel 8, lid 2 van 
Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 Juni 1992 betreffende de 
goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie wielen. In het 
geval van koplichten moet het merk aangebracht worden op de lens 
of het lamphuis (de reflector of spiegel wordt beschouwd als een 
lamphuis). Indien de lens niet kan worden gescheiden van het 
lamphuis, is het aanbrengen op de lens voldoende. 
De plaatsruimte voor het goedkeuringsmerk moet zijn aangegeven in 
de onder punt 2.2.1 genoemde tekeningen. 
4. Goedkeuring van een inrichting 
4.1 Wanneer ten minste twee lampen onderdeel vormen van dezelfde 
inrichting, dan kan goedkeuring alleen worden toegekend als elk 
van die lampen voldoet aan de eisen van dit hoofdstuk. 
5. Minimumeisen met betrekking tot kwaliteitscontrole bij de 
fabrikanten 
5.1 Vanuit zowel mechanisch als meetkundig standpunt gezien wordt 
geacht te zijn voldaan aan de eisen met betrekking tot 
overeenstemming van de produktie als de verschillen de 
onvermijdelijke fabricagetoleranties niet te boven gaan. 
5.2 De overeenstemming van de produktie komt niet in het geding met 
betrekking tot fotometrische prestaties, als tijdens fotometrische 
proeven op een willekeurig gekozen inrichting, voorzien van een 
standaard gloeilamp, geen van de gemeten waarden meer dan 20% 
afwijken van de waarde die in deze Richtlijn is vastgesteld, 
behoudens bijzondere voorschriften die vermeld zijn in de bijlage 
die bij de betreffende inrichting hoort. 
-Co -
Als de resultaten van de hierboven omschreven proeven niet aan de 
voorschriften voldoen, dan moeten de proeven op de inrichting die 
de proeven niet heeft doorstaan, worden herhaald met gebruikmaking 
van een andere standaardgloeilamp. 
5.3 Voor ieder type inrichting moet de houder van de goedkeuring met 
een passende regelmaat ten minste de volgende proeven verrichten. 
Die proeven worden uitgevoerd volgens de voorschriften van dit 
hoofdstuk. 
Bemonstering die aangeeft dat er niet wordt voldaan aan de 
overeenstemming van de produktie moet aanleiding zijn voor verdere 
bemonstering en proeven. De fabrikant dient er alles aan te doen 
om aan de overeenstemming van de produktie te voldoen. 
5.4 Aard van de proeven 
De proeven betreffende de overeenstemming van de produktie hebben 
betrekking op de fotometrische eigenschappen. 
5.5 Beproevingsomstandigheden 
5.5.1 De proeven worden in het algemeen uitgevoerd volgens de methoden 
die in dit hoofdstuk zijn beschreven. 
5.5.2 Bij bepaalde proeven met betrekking tot de overeenstemming van de 
produktie die door de fabrikant worden uitgevoerd mogen evenwel 
gelijkwaardige methoden worden gebruikt na goedkeuring door de 
bevoegde instantie die met de goedkeuringsproeven is belast. Van 
fabrikanten wordt verlangd dat zij bewijs leveren dat de gebruikte 
methoden gelijkwaardig zijn aan de in dit hoofdstuk beschreven 
methoden. 
5.5.3 Bij toepassing van de punten 5.5.1 en 5.5.2 moet de 
beproevingsapparatuur regelmatig worden geijkt en er moet 
overeenkomst zijn met de metingen die door een bevoegde instantie 
worden verr icht. 
5.5.4 In al deze gevallen zijn de methoden die in dit hoofdstuk worden 
beschreven de referentiemethoden, in het bijzonder waar het 
betreft de administratieve controle en bemonstering. 
5.6 Aard van de bemonstering 
De beproeven inrichtingen moeten willekeurig worden gekozen uit 
een homogene verzameling. "Homogene verzameling" is een groep 
inrichtingen van hetzelfde type, als bepaald door de 
produktiemethode van de fabrikant. 
5.7 Meting en vastlegging van fotometrische eigenschappen 
De gekozen inrichtingen moeten worden onderworpen aan de 
fotometrische proeven die in dit hoofdstuk zijn beschreven. 
-£<f-
5.8 Aanvaardbaarheidscriter ia 
De fabrikanten moeten de resultaten van de proeven statistisch 
vastleggen en in overleg met de bevoegde instanties 
aanvaardbaarheidscriter ia opstellen voor hun produkten teneinde te 
voldoen aan de specificaties die zijn vastgesteld om de 
overeenstemming van de produktie te controleren. 
De aanvaardbaarheidscriter ia moeten zodanig zijn dat de minimale 
waarschijnlijkheid dat de in punt 6 beschreven controles (eerste 
bemonstering) worden doorstaan, 0,95 bedraagt bij een 
betrouwbaarheidsniveau van 95%. 
6. Minimumeisen voor controles die door de bevoegde instanties kunnen 
worden uitgevoerd bij het controleren van de overeenstemming van 
de produktie 
6.1 De eisen van de punten 5.1 en 5.2 hierboven zijn van toepassing. 
6.2 De overeenstemming van de produktie bij inrichtingen in 
massaproduktie komt niet in het geding als, gebaseerd op de 
bemonsteringsprocedure die in schematische vorm in afbeelding 1 in 
het Aanhangsel bij deze Bijlage is opgenomen, de waarden gemeten 
bij een inrichting van monster A die als eerste is genomen uit de 
willekeurig gekozen inrichtingen, met meer dan 20% maar minder dan 
30% afwijken van de vastgelegde waarden en een ander monster A en 
twee monsters uit serie B voldoen aan de eisen van punt 5.2 
hierboven. 
6.3 De overeenstemming van de produktie komt wel in het geding en van 
de fabrikant zal worden verlangd dat deze zijn produktie in 
overeenstemming brengt met de eisen van dit hoofdstuk, als de 
proeven die worden uitgevoerd in overeenstemming met punt 6.2 
hierboven niet-acceptabele afwijkingen naar voren brengen, 
6.3.1 in het geval van meer dan één inrichting van monster A en monster 
B 
6.3.2 of in het geval van beide inrichtingen van monster A of monster B 
6.3.3 of als de waarden gemeten bij één of beide inrichtingen van 
monster A of monster B een afwijking vertonen van meer dan 40 % 
van de vereiste waarden. 
6.3.4 of als de waarden gemeten bij een inrichting van monster A of 
monster B niet meer dan 20% afwijken maar de waarden van de tweede 
inrichting in het monster een afwijking vertonen van meer dan 40% 
van de vereiste waarden. 
6.4 Waar bovenvermeld punt 6.3 van toepassing is, moeten binnen twee 
maanden weer twee willekeurige monsters uit de recente produktie 
worden beproefd. Indien de resultaten van de proeven op die 
inrichtingen niet voldoen aan de eisen van punt 5.2 hierboven, is 
artikel 10 van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad betreffende de 
goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie wielen van 
toepassing. 
-A -
6.5 De overeenstemming van de produktie komt in het geding en er wordt 
uitvoering gegeven aan Artikel 10 van de bovengenoemde Richtlijn 
indien, wanneer de bemonstering beschreven in afbeelding 1 van het 
Aanhangsel bij deze Bijlage wordt uitgevoerd, de resultaten niet* 
voldoen aan de eisen van de punten 6.2 en 6.3 hierboven. 
6.6 Normalerwijs laten de bevoegde instanties één inspectie per jaar 
uitvoeren. 
-#-
AANHANGSEL 
I lekeur ig monster 
n twee inrichtingen 
A u 0 0 
-» LÖJBÖ 
0 0 
—>• ta 10. 
€0 -* 
10 
IO 
t hta^ 
o> o 
2 Eerste wiIlekeur ig 
monster van vier 
inrichtingen verdeeld 
in twee 
monsters A en B Willekeurig monster B van twee inrichtinger 
* 
EINDE B 
Doorgaan met Monster B 
EINDE 
Van fabr ikant wordt 
verlangd dat deze de 
produktie corrigeert 
Nogmaals bemonsteren 
binnen twee maanden u-13 LU 
SE 
10] [Kj 
0 
HE 10., 
k-oi Ka * 
i 
*5e Tweede^wiIlekeurige bemonstering 
van twee inrichtingen | 
ixHIöliLol lol —» [H 
ici SH" 
l<o I » Gag -a Intrekking van 
goedkeuring k- lïöl-1^ <-o 
CO O) 
0) 
Ol 
< O) 
3 
3 O 3 
CO 
O 
XK? Betekent dat de 
inrichting ten minste (80 - x)% van de minimum waarden bereikt 
(120 - x)% van de maximum waarden niet overschrijdt 
Afbeelding 1 
_^v -
BIJLAGE II 
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE GOEDKEURING VAN DE BREEDTELICHTEN, 
ACHTERLICHTEN, STOPLICHTEN, RICHTINGAANWIJZERS, 
ACHTERKENTEKENPLAATVERLICHTING, MISTLICHTEN VOOR, MISTLICHTEN ACHTER, 
ACHTERUITRIJLICHTEN EN RETROFLECTOREN VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF 
DRIE WIELEN 
1. Definities 
De relevante definities in bijlage I bij Richtlijn 93/.../EEG van 
de Raad van betreffende de installatie van de 
verIichtIngs- en Iichtsignaalinrichtingen op motorvoertuigen op 
twee of drie wielen zijn van toepassing. 
2. Aanvullende gegevens bij het goedkeuringsmerk van 
richtingaanwijzers 
2.1 In het algemeen waar het een richtingaanwijzer betreft moet met 
een nummer zijn aangegeven of het een voorrichtingaanwiJzer 
(categorie 11) dan wel een achterrichtingaanwijzer (categorie 12) 
betreft. Dit nummer moet zijn aangebracht dicht bij de rechthoek 
van het goedkeuringsmerk en tegenover het goedkeuringsnummer. 
2.2 In het geval van een richtingaanwijzer die niet, in 
overeenstemming met punt 4.7.1 aan één zijde de minimaal vereiste 
lichtsterkte bereikt tot een hoek van H - 80', een horizontale 
pijl, waarvan de punt wijst in de richting waar de minimale 
lichtsterkte in overeenstemming met punt 4.7.1. wordt bereikt met 
een hoek van minstens H - 80'. Deze pijl moet zijn aangebracht 
onder de rechthoek voor het goedkeuringsmerk. 
3. Algemene voorschriften 
De inrichtingen moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder 
normale gebrulksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij 
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren 
en de in deze bijlage voorgeschreven eigenschappen blijven 
behouden. 
4. Intensiteit van het uitgestraalde licht 
Binnen de referentie-as moet de intensiteit van het uitgestraalde 
licht van ieder van de twee inrichtingen ten minste gelijk zijn 
aan de twee minimum waarden en ten hoogste gelijk zijn aan de 
maximum waarden in onderstaande tabel. De gestelde maximum waarden 
mogen in geen enkele richting worden overschreden. 
- Ib-
min (cd) max (cd) 
4.1 Achterlichten 4 12 
4.2 breedte Iichten 4 60 
4.3 Stoplichten 40 100 
4.4 Richtingaanwijzers 
4.4.1 Voor (categorie 11) 90 700<*> 
(zie aanhangsel 1) 
4.4.2 Achter (categorie 12) 50 200 
(zie aanhangsel 1) 
4.5 Buiten de referentie-as moet de intensiteit van het uitgestraalde 
licht binnen het in de tekeningen van Aanhangsel 1 aangegeven 
hoekveld in iedere richting die overeenkomt met de punten in de 
Iichtverdelingstabel in aanhangsel 2, ten minste gelijk zijn aan 
het produkt van de in de punten 4.1 tot 4.4 vermelde minima en het 
percentage dat in die tabel voor de desbetreffende richting is 
aangegeven. 
4.6 In afwijking van punt 4.1 hierboven is een maximum lichtsterkte 
van 60 cd toegestaan voor achterlichten die met stoplichten zijn 
samengebouwd onder een vlak dat een helling naar beneden heeft van 
5' met het horizontale vlak. 
4.7 Bovendien, 
4.7.1 mag de intensiteit van het uitgestraalde licht binnen de in 
Aanhangsel 1 omschreven velden nergens minder dan 0,05 cd bedragen 
voor breedteIichten en achterlichten en 0,3 cd voor stoplichten en 
r ichtingaanwiJzers; 
4.7.2 moet, wanneer een achterlicht is gegroepeerd of samengebouwd met 
een stoplicht, de verhouding van de werkelijk gemeten lichtsterkte 
van de twee gelijktijdig ontstoken lichten tot de lichtsterkte van 
het alleen ontstoken achterlicht minimaal 5:1 bedragen op de 11 
meetpunten die in Aanhangsel 2 zijn aangegeven en die liggen 
binnen het veld dat wordt afgebakend door de verticale rechten 
door 0'V/± 10'H en de horizontale rechten door ±5"V/ 0*H als 
aangegeven inde Iichtverdelingstabel; 
4.7.3. moeten de voorschriften van punt 2.2 in Aanhangsel 2 betreffende 
plaatselijke variaties in lichtsterkte in acht worden genomen. 
4.8 De lichtsterkten worden gemeten bij een voortdurend brandende 
lamp. Wanneer de lichten onderbroken werken, moet er voor gezorgd 
worden dat de inrichting niet oververhit raakt. 
(*) Is uitsluitend van toepassing op het gebied tussen de twee 
verticale snijlijnen door V - 0VH - ±5* en de twee horizontale 
snijlijnen door V - ±10'/H - 0'. Voor alle andere richtingen geldt 
een maximum van 400 cd. 
- U -
4.9 In Aanhangsel 2 waarnaar punt 4.5 verwijst, staan nadere gegevens 
over de toe te passen meetmethoden. 
4.10 De achterkentekenplaatver Iichting moet voldoen aan de voorwaarden, 
van Aanhangsel 3. 
5. Beproevlngsomstandigheden 
5.1 Alle metingen moeten worden uitgevoerd met een standaard kleurloze 
lamp die binnen de voor de inrichting bedoelde categorie valt en 
die zodanig is ingesteld dat de standaard Iichtstroom die voor de 
betreffende lamp is voorgeschreven, wordt uitgestraald. 
5.2 De verticale en horizontale randen van het Iichtdoorlatende 
oppervlak moeten worden bepaald en weergegeven in verhouding tot 
het referentiemiddelpunt. 
6. Mist lichten voor en achter 
De voorschriften van Richtlijn 76/762/EEG betreffende mist lichten 
voor en van Richtlijn 77/538/EEG betreffende mist lichten achter 
zijn van toepassing. 
7. AchteruitriJlIchten 
De voorschriften van Richtlijn 77/539/EEG betreffende 
achteruitrij Iichten zijn van toepassing. 
8. Retroflectoren 
8.1 Pedaalretroflectoren 
8.1.1 De vorm van de retroflectoren moet zodanig zijn dat zij passen 
binnen een rechthoek waarvan de afmetingen van de zijden een 
verhouding hebben van niet meer dan 8. 
8.1.2 Het effectieve retroflecterende oppervlak van elk van de vier 
pedaalretroflectoren mag niet minder zijn dan 8 cm2. 
8.2 Andere retroflectoren 
De voorschriften van Richtlijn 76/757/EEG betreffende 
retroflectoren zijn van toepassing. 
- 6> 
AANHANGSEL 1 
HORIZONTALE (H) EN VERTICALE (V) 
MINIMUMHOEKEN VAN RUIMTELIJKE LICHTVERDELING 
Breedtelichten 
V - + 15°/-10° *-referent ie-as 
H = 8°V//@^ffiS H = 80' 
Voertuig 
•////,S.'///.V~/\ 
Achter Iichten 
V - «• 15°/-10° 
Voertuig 
H = 8o' 
referentIe-as H = 80^ 
3. Voor- en achterrichtingaanwijzers 
v - ± 15* Referent ie-assen 
V©@c tweewie lige voertuigen H = 80° 
H = 20° R = 800 
• H = 20° 
Referent ie-assen 
Voor driewielige voertuigen 
Stop IIchten 
V - + 15V-10* ^WW-''Wffî2* Voe r t u i g 
H = 450 Referent ie-as 
- Cî -
1. 
1.1 
1.2 
1.2.1 
1.2.2 
1.2.3 
2. AANHANGSEL 2 
FOTOMETRISCHE METINGEN 
Meetmethode 
Tijdens fotometrische metingen moeten storende weerkaatsingen 
worden vermeden door middel van een passende afscherming. 
In geval van twijfel over de resultaten van de metingen, moeten 
deze als volgt worden uitgevoerd: 
de meetafstand moet zodanig zijn dat de wet van het omgekeerde van 
het kwadraat van de afstand van toepassing is; 
de meetapparatuur moet zodanig zijn dat de hoekopening van de 
lichtgevoelige apparatuur, gezien vanuit het referentiepunt van 
het licht, ligt tussen een hoek van tien minuten en één graad; 
aan de eis betreffende de lichtsterkte in een bepaalde 
waarnemingsrichting wordt voldaan wanneer dit wordt bereikt in een 
richting die niet meer dan een kwart graad van de 
waarnemingsrichting afwijkt. 
Tabel van de genormaliseerde ruimtelijke Iichtverdeling 
10 
5L io-
10 -20-
-20 -20 
-70 -20 110 * 
35 —90 — 100 — 90 35 
5f 10- 20-
i 20 20-
-20 20 10 
20° 10° 5* 
H 0° 5' 10' 20' 
2.1 Richting H - 0" en V - 0* komt overeen met de referentie-as (op 
het voertuig loopt deze horizontaal en evenwijdig aan het 
midden langsvlak van het voertuig in de richting van het 
voorgeschreven zicht). ZIJ loopt door het referentiemiddelpunt, 
in de tabel aangegeven waarden geven voor de verschillende 
meetrichtingen de minimumlichtsterkten in procenten van het 
vereiste minimum voor elk licht in de as (in de richting H - 0* 
V - 0'). De 
en 
- c9 -
2.2 Binnen het Iichtverdelingsvlak dat in schematische vorm is 
weergegeven in punt 2 door een raster, moet de verdeling van het 
licht in hoofdlijnen zodanig gelijkmatig zijn dat de lichtsterkte 
in elke richting van een deel van het veld dat gevormd wordt door 
de lijnen van het raster ten minste de laagste minimumwaarde 
bereikt die aangegeven is in procenten (of laagste beschikbare 
waarde) op de lijnen van het raster die de betrokken richting 
omgeven. 
- /*> -
AANHANGSEL 3 
FOTOMETRISCHE METINGEN VAN DE 
ACHTERKENTEKENPLAATVERLICHTING 
Te verlichten positie 
Inrichtingen vallen in categorie 1 of 2. Inrichtingen van de 
categorie 1 moeten zodanig zijn ontworpen dat er een gebied wordt 
verlicht van ten minste 130 x 240 mm en inrichtingen van de 
categorie 2 moeten zodanig zijn ontworpen dat ze een gebied 
verlichten van ten minste 200 x 280 mm. 
Invalshoek van het uitgestraalde licht 
De fabrikant van de verlichtingsinrichting stelt de 
instaI latievoorwaarden voor deze inrichting vast ten opzichte van 
de plaatsruimte waar de kentekenplaat moet worden aangebracht. 
Deze inrichting moet zo worden geplaatst dat de invalshoek van het 
licht op geen enkel punt van het te verlichten oppervlak meer dan 
82* bedraagt. Deze hoek wordt gemeten ten opzichte van de 
buitenste rand van het Iichtdoorlatende gedeelte van de inrichting 
die het verst van het oppervlak van de plaat verwijderd is. 
Wanneer er meer dan één optische component is, is dit voorschrift 
slechts van toepassing op het gedeelte van de plaat dat door de 
betreffende component moet worden verlicht. 
De inrichting moet zodanig zijn ontworpen dat geen enkele 
lichtstraal naar achteren is gericht, met uitzondering van rode 
lichtstralen ingeval de inrichting is gecombineerd of gegroepeerd 
met een achter Iicht. 
Meetmethode 
De Iurn(nantie wordt gemeten met een blad schoon wit vloeipapier 
met een diffuse reflectiefactor van minimaal 70%, dat de 
afmetingen heeft van de kentekenplaat en dat zich bevindt op de 
plaats die normaal door de kentekenplaat wordt ingenomen op 2 mm 
voor de steunplaat daarvan. 
De luminantie wordt gemeten loodrecht op het oppervlak van het 
papier op de punten die in het schema onder punt 4 hieronder 
worden aangegeven, waarbij elk punt een cirkelvormige zone 
vertegenwoordigt met een diameter van 25 mm. 
_ ?-* -
4. Fotometrische kenmerken 
Luminantie B moet minstens gelijk zijn aan 2 cd/in2 op elk van de 
hieronder omschreven meetpunten. 
240 
25 
40 
40 
25 i 130 
25' 65 » 6o ' 65 '25 280 
25 
75 
75 
25 1 1 • 
i 200 
25I 80 1 70 1 80 1 25 
Afb. 1 
Meetpunten voor 
categorie 1 Afb. 2 
Meetpunten voor 
categorie 2 
De luminantiegradiënt tussen de waarden 61 en 62, gemeten op twee 
willekeurige punten 1 en 2 die gekozen zijn uit bovengenoemde 
punten, mag niet meer bedragen dan 2 x B0/cm, waarbij B0 de 
minimale luminantie is die op de verschiI lende meetpunten is 
vastgesteld, dat wil zeggen 
62 - 61 
afstand 1-2 in cm < 2 x 80/cm 
- •}?-
AANHANGSEL 4 
INLICHTINGENFORMULIER MET BETREKKING TOT EEN TYPE 
-BREEDTELICHT 
-ACHTERLICHT 
-STOPLICHT 
-RICHTINGAANWIJZER 
-ACHTERKENTEKENPLAATVERLICHTING 
-MISTLICHT VOOR 
-MISTLICHT ACHTER 
-ACHTERUITRIJLICHT 
-RETROFLECTOR1 
BESTEMD VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring voor een type breedteIicht, achterlicht, 
stoplicht, richtingaanwijzer, achterkentekenplaatverIichting, mistlicht voor, 
mist licht achter, achteruitriJIicht, retroflector*1), bestemd voor 
motorvoertuigen op twee of drie wielen moeten de volgende inlichtingen worden 
verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handelsmerk 
2. Naam en adres van de fabr i kant 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
4. Type en kenmerken van de inrIchtIng 
5. Aantal en categorie van de lampen in de inrichting die ter 
goedkeuring wordt aangeboden 
6. Bijgevoegde tekening nr met de geometrische 
gegevens voor de montage van de ter goedkeuring aangeboden 
inrichting op het voertuig. Daarnaast moeten de referentie-as en 
de plaats van de omtrek van het Iichtdoorlatende gedeelte van de 
ter goedkeuring aangeboden inrichting zijn aangegeven. 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-n 
AANHANGSEL 5 
Naam van de bevoegde instantie 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT MET BETREKKING TOT EEN TYPE 
-BREEDTELICHT 
-ACHTERLICHT 
-STOPLICHT 
-RICHTINGAANWIJZER 
-ACHTERKENTEKENPLAATVERLICHTING 
-MISTLICHT VOOR 
-MISTLICHT ACHTER 
-ACHTERUITRIJLICHT 
-RETROFLECTOR1 
BESTEMD VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d. 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Merk van de i nr i chtIng 
2. Type van i nr i cht i ng 
3. Naam en adres van de fabr i kant 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Inrichting ter keuring aangeboden op .. 
6. De goedkeuring is verIeend/geweigerd<1) 
7. Plaats 
8. Datum 
9. Handteken i ng 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is 
- ?* -
BIJLAGE III 
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE GOEDKEURING 
VAN INRICHTINGEN MET GLOEI- OF HALOGEENLAMPEN 
DIE GROOT- EN/OF DIMLICHT UITSTRALEN (KOPLICHTEN) BESTEMD VOOR 
MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
1. Definities 
De relevante definities gesteld in Bijlage 1 van 
Richtlijn 93/.../EEG van de Raad van betreffende de 
installatie van ver Iichtings- en Iichtsignaalinrichtingen op 
motorvoertuigen op twee of drie wielen zijn van toepassing. 
2. Kop lichten 
Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 
2.1 Kop lichten voor bromfietsen (zie Bijlage MI-A) 
2.1.1 met een lamp met enkele gioeidraad 15 W (categorie S3) 
2.1.2 met een lamp met dubbele gioeidraad 15/15 W (categorie S4) 
2.1.3 met een halogeenlamp met enkele 
gioeidraad 15 W (categorie HS2) 
2.2 Kop lichten voor motorfietsen en driewielers 
(zie Bijlagen MI-B en II l-C) 
2.2.1 met een lamp met dubbele gioeidraad 25/25 W (categorie S1) 
2.2.2 met een lamp met dubbele gioeidraad 35/35 W (categorie S2) 
2.2.3 met een halogeenlamp met dubbele 
gioeidraad 35/35 W (categorie HS-,) 
- >r -
BIJLAGE UI-A 
KOPLICHTEN VOOR BROMFIETSEN 
1. Algemene voorschriften 
1.1 De koplichten moeten zodanig ziJn geconstrueerd dat zij onder 
normale gebrulksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij 
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren 
en de in deze richtlijn voorgeschreven eigenschappen blijven 
behouden. 
1.2 De delen waarmee de lamp wordt bevestigd moeten zodanig zijn 
geconstrueerd dat zelfs in het donker de lamp op de juiste wijze 
gemonteerd kan worden. 
2. Bijzondere voorschriften 
2.1 De Juiste positie van de lens ten opzichte van het optische 
systeem moet duidelijk zijn aangegeven en op zijn plaats worden 
geborgd zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is. 
2.2 Ten einde de door een koplicht geproduceerde ver Iichtingssterkte 
te controleren wordt er gebruik gemaakt van een scherm als 
beschreven in Aanhangsel 2 of 3 en van een gladde en kleurloze 
standaard lamp die in één van de in punt 2.1 van Bijlage III 
beschreven categorieën valt. 
De standaardlamp wordt ingesteld op de referent ielichtstroom in 
overeenstemming met de waarden die voor deze lampen in het 
technische document (zie Bijlage IV) zijn aangegeven. 
2.3 De gedimde lichtbundel moet op het scherm een zodanig duidelijke 
Iicht-donkerscheiding vertonen dat een goede afstelling met behulp 
van deze scheiding mogelijk is. De Iicht-donkerscheiding moet een 
vrijwel horizontale rechte zijn over een horizontale lengte van 
ten minste ± 900 mm, gemeten op een afstand van 10 m (in het geval 
van een halogeenlamp: een lengte van ten minste ± 2250 mm gemeten 
op een afstand van 25 m ; zie Aanhangsel 3). Bij afstelling volgens 
Aanhangsel 1 moeten de koplichten voldoen aan de eisen van dat 
AanhangseI. 
2.4 Er mogen geen zijdelingse variaties in de Iichtverdeling zijn die 
een goede zichtbaarheid schaden. 
2.5 De verIichtingssterkten op het scherm waarnaar in punt 2.2 wordt 
verwezen, worden gemeten met behulp van een foto-elektrische cel 
met een nuttig oppervlak dat valt binnen een vierkant met zijden 
van 65 mm. 
- U -
3. Aanvullende eisen voor controles die door de bevoegde instanties 
kunnen worden uitgevoerd bij het controleren van de 
overeenstemming van de produktie 
Bepaling van de fotometrische kenmerken van kopllchten die zijn 
bemonsterd volgens de algemene voorschriften met betrekking tot de 
controle op de overeenstemming van de produktie, moet worden 
beperkt tot de punten LH - RH-L 300 - V 300 - R 300 - R 600 - L 
600 (zie de afbeelding in Aanhangsel 2). 
- ?> -
AANHANGSEL I 
FOTOMETRISCHE PROEVEN VOOR LAMPEN VAN DE CATEGORIEËN S3 EN S4 
1. Het scherm voor de metingen moet op een afstand van 10 m voor het 
koplicht worden geplaatst, loodrecht op de lijn die de gioeidraad 
voor het groot licht en punt HV verbindt (zie onderstaande 
afbeelding); de lijn H-H moet horizontaal lopen. 
2. Voorschriften bij dimlicht 
2.1 Het koplicht moet in het horizontale vlak zodanig gericht zijn dat 
de straal ervan zo symmetrisch mogelijk is ten opzichte van lijn 
V-V. 
2.2 Het koplicht moet in het verticale vlak zodanig gericht zijn dat 
de Iicht-donkerscheiding zich 100 mm onder lijn H-H bevindt. 
2.3 Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2.1 
en 2.2, moeten de verlichtingswaarden als volgt zijn: 
2.3.1 op lijn H-H en daarboven: ten hoogste 2 lux; 
2.3.2 op een lijn gelegen 300 mm onder lijn H-H en over een breedte van 
900 mm aan beide zijden van lijn V-V: ten minste 8 lux; 
2.3.3 op een lijn gelegen 600 mm onder lijn H-H en over een breedte van 
900 mm aan beide zijden van lijn V-V: ten minste 4 lux. 
3. Voorschriften met betrekking tot het groot licht (indien van 
toepassing) 
3.1 Indien afgesteld volgens bovenstaande punten 2.1 en 2.2 moet het 
koplicht aan de volgende eisen voldoen met betrekking tot het 
groot licht: 
3.1.1 Het snijpunt (HV) van lijnen H-H en V-V moet binnen de isolux 
liggen die 80% van de maximum ver Iichtingssterkte aangeeft; 
3.1.2 de maximum verIichtingssterkte (Emax) van het groot licht mag 
niet minder bedragen dan 50 lux; 
3.1.3 beginnend vanuit punt HV moet de verIichtingssterkte van het groot 
licht tot 0,90 m naar links en naar rechts ten minste Emax/4 
bedragen. 
- w -
MEETSCHERM 
Afbeelding 
L i ch t-donker sche i d i ng 
H \LH 
V 
(afmetingen in mm over een afstand van 10m) 
- H -
AANHANGSEL 2 
FOTOMETRISCHE PROEVEN VOOR HALOGEENLAMPEN VAN CATEGORIE HS2 
1. 
2. 
3. 
4. Het scherm voor de metingen moet op een afstand van 25 m voor het 
koplicht worden geplaatst, loodrecht op de lijn die de gioeidraad 
voor het groot licht en punt HV verbindt (zie onderstaande 
afbeelding); de lijn H-H moet horizontaal lopen. 
Het koplicht moet in het horizontale vlak zodanig gericht zijn dat 
de straal ervan symmetrisch is ten opzichte van lijn V-V. 
Het koplicht moet in het verticale vlak zodanig gericht zijn dat 
de Iicht-donkerscheiding zich 250 mm onder lijn H-H bevindt. De 
Iicht-donkerscheiding moet een horizontale lijn zo veel mogelijk 
benaderen. 
Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2 en 
3, moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan: 
Meetpunt VerIIchtIngssterkt E/lux 
Elk punt op en boven lijn 
H-H < 0,7 
Elk punt op IIJn 35L-35R 
met uitzondering van 35V >. 1 
Punt 35V > 2 
Elk punt op lijn 25L-25R > 2 
Elk punt op lijn 15L-15R > 0,5 
5. Meetscherm - î* -
MEETSCHERM 
Afbeelding 
(afmetingen in mm over een afstand van 25 m) 
- %i -
AANHANGSEL 3 
INLICHTINGENFORMULIER MET BETREKKING TOT EEN TYPE 
KOPLICHT BESTEMD VOOR BROMFIETSEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend): 
BIJ de aanvraag om goedkeuring voor een type koplicht voor bromfietsen 
moeten de volgende inlichtingen worden verstrekt: 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk 
2. Naam en adres van de fabrI kant 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant . 
4. Type en kenmerken van het ter goedkeuring aangeboden koplicht 
- il -
AANHANGSEL 4 
Naam van de bevoegde instantie 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT MET BETREKKING TOT 
EEN TYPE KOPLICHT BESTEMD VOOR BROMFIETSEN 
MODEL 
Vers Iag nr van de techn i sche d ienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Merk van het kop 11cht 
2. Type van kop Ii cht 
3. Naam en adres van de fabr ikant 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Koplicht ter keuring aangeboden op .... 
6. De goedkeuring is ver I eend/geweigerd(1> 
7. Plaats 
8. Datum 
9. Handteken Ing 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- n -
BIJLAGE UI-B 
KOPLICHTEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS 
DIE EEN SYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN 
GROOT LICHT UITSTRALEN DOOR MIDDEL VAN GLOEILAMPEN 
1. Aanvullende voorschriften betreffende merken en opschriften op 
specifieke Inrichtingen 
1.1 Kopllchten moeten duidelijk en onuitwisbaar voorzien zijn van de 
letters "DB" (symbool voor dimlicht) tegenover het 
goedkeur i ngsnummer. 
1.2 Op kopllchten die zodanig geconstrueerd zijn dat het 
tegelijkertijd oplichten van de gioeidraad van het dimlicht en die 
van enige andere lichtbron waarmee zij kunnen zijn samengebouwd, 
onmogelijk is, moet een schuine streep (/) zijn aangebracht na het 
symbool (D6) voor dimlicht in het goedkeuringsmerk. 
2. Algemene voorschriften 
2.1 Elk van de monsters moet voldoen aan de voorschriften van 
onderstaand punt 3. 
2.2 De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder 
normale gebrulksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij 
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren 
en de in deze richtlijn voorgeschreven eigenschappen blijven 
behouden. 
2.2.1 Koplichten moeten zijn uitgerust met een inrichting die het 
mogelijk maakt hen op het voertuig in te stellen volgens de 
hiervoor geldende regels. Dit type inrichting is niet vereist bij 
kopIampeenheden die bestaan uit een reflector en lens die 
onscheidbaar zijn, als het gebruik van eenheden van dit type 
beperkt is tot voertuigen waarbij de koplichten op een andere 
wijze worden afgesteld. 
Als specifiek voor groot licht geconstrueerde koplichten en 
specifiek voor dimlicht geconstrueerde koplichten, die elk van een 
eigen lamp zijn voorzien, in een enkele inrichting gegroepeerd dan 
wel samengebouwd zijn, moet met de instelinrichting elk van de 
optische systemen apart kunnen worden afgesteld teneinde aan de 
voorgeschreven afstelling te voldoen. 
-fv 
2.2.2 Deze eisen zijn evenwel niet van toepassing op koplichten met 
onscheidbare reflectoren. Op dit soort koplicht zijn de eisen van 
punt 3.3 van toepassing. Wanneer het groot licht ontstaat uit meer 
dan één lichtbron, wordt voor het bepalen van de maximumwaarde van 
de ver Iichtingssterkte (Emax) gebruik gemaakt van alle functies 
die de bundel voor groot licht produceren. 
2.3 De delen die zijn bestemd voor het.bevestigen van de gloeilamp 
moeten zodanig zijn geconstrueerd dat de lamp zelfs in het duister 
met absolute zekerheid in haar Juiste positie kan worden 
bevest igd. 
2.4 Aanvullende proeven volgens de voorschriften van Aanhangsel 2 
moeten worden uitgevoerd om te controleren of er geen 
buitensporige variaties in fotometrische prestaties optreden 
t i Jdens gebruik. 
3. Bijzondere voorschriften 
3.1 De Juiste positie van de lens ten opzichte van het optische 
systeem moet duidelijk zijn aangegeven en op zijn plaats worden 
geborgd zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is. 
3.2 Ten einde de door een koplicht geproduceerde ver Iichtingssterkte 
te controleren wordt er gebruik gemaakt van een scherm als 
beschreven in Aanhangsel 1 en van een gladde en kleurloze 
standaardlamp (S1 en/of S2, zie Bijlage IV). 
Standaard lampen moeten worden afgeregeld op de relevante 
standaard)ichtstroom die voldoet aan de waarden die voor zulke 
lampen zijn voorgeschreven. 
3.3 De gedimde lichtbundel moet op het scherm een zodanig duidelijke 
Iicht-donkerscheiding vertonen dat een goede afstelling met behulp 
van deze scheiding mogelijk is. De Iicht-donkerscheiding moet zo 
horizontaal en zo recht mogelijk zijn over een horizontale lengte 
van ten minste ± 5'. Bij afstelling volgens Aanhangsel 1 moeten de 
koplichten voldoen aan de eisen van dat Aanhangsel. 
3.4 Er mogen geen zijdelingse variaties in de lichtverdeling zijn die 
een goede zichtbaarheid schaden. 
3.5 De ver Iichtingssterkten op het scherm waarnaar in punt 3.2 wordt 
verwezen, worden gemeten met behulp van een foto-elektrische cel 
met een nuttig oppervlak dat valt binnen een vierkant met zijden 
van 65 mm. 
-fr -
4. Aanvullende eisen bij controles die door de bevoegde instanties 
kunnen worden uitgevoerd bij het controleren van de 
overeenstemming van de produktie 
De overeenstemming van de in serie geproduceerde koplichten met 
betrekking tot de fotometrische prestaties komt niet in het 
geding: 
4.1 als geen der gemeten waarden meer dan 20% afwijkt van de vereiste 
waarde (voor zone III mag de maximale afwijking 0,3 lux bedragen), 
4.2 of als 
4.2.1 bij dimlicht de vereiste waarden worden bereikt met een tolerantie 
van 0,2 lux op lijn hh en met een tolerantie van 0,1 lux op ten 
minste één punt binnen het gebied dat op het meetscherm (op 25 m) 
begrensd wordt door een cirkel met een diameter van 15 cm rond 
punten 50L, 50V, 50R, 25L. 25V, 25R en in geheel zone IV tot 37,5 
cm boven lijn 25R en 20L,(1) 
4.2.2 en, bij groot licht, wanneer HV binnen iso lux 0,75 Emax is 
gelegen, een tolerantie van 20% in fotometrische waarden niet 
wordt overschreden. 
(1) Het enige doel van de controle van de verlichtingsverhoudingen 
50L en 50R als bedoeld in punt 4.5 van Aanhangsel 1 is het 
50V 50V 
beoordelen van de gewenste eigenschappen voor het type koplicht; 
het is niet de bedoeling dat deze plaatsvindt bij de controle op 
de overeenstemming van de produktie. 
AANHANGSEL I 
FOTOMETRISCHE PROEVEN 
1. Voor het afstellen moet het relevante scherm ten minste 10 m voor 
het koplicht worden geplaatst. De lijn h-h moet dan horizontaal 
zijn. Voor de metingen moet de foto-elektrische cel zich 25 m voor 
het koplicht bevinden en loodrecht staan op de lijn die de 
gioeidraad van de koplamp verbindt met punt HV. 
2. Het koplicht moet in het horizontale vlak zodanig gericht zijn dat 
de verdeling van de ongedimde lichtbundel symmetrisch is ten 
opzichte van lijn v-v. 
3. Het koplicht moet in het verticale vlak zodanig afgesteld zijn dat 
de Mcht-donkerscheiding van het dimlicht zich 250 mm onder lijn 
h-h bevindt. 
4. Wanneer het koplicht is afgesteld volgens bovenstaande punten 2 en 
3, welke voorwaarden gelijksoortig zijn aan die voor groot licht, 
moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan: 
4.1 het midden van de ongedimde lichtbundel mag niet meer dan 0,6' 
boven of onder lijn h-h liggen; 
4.2 de ver lichtingssterkte van de ongedimde lichtbundel moet zijn 
maximum waarde (Emax) bereiken in het midden van de gehele 
Iichtverdeling en moet naar beide zijden verminderen; 
4.3 de maximum verIichtingssterkte (Emax) van de ongedimde 
lichtbundel moet ten minste 32 lux bedragen; 
4.4 de ver lichtingssterkte van de ongedimde lichtbundel moet aan de 
volgende waarden voldoen: 
4.4.1 snijpunt HV van de lijnen h-h en v-v moet zich bevinden binnen de 
iso lux van 90% van de maximum ver Iichtingssterkte; 
4.4.2 uitgaande van punt HV, horizontaal naar rechts en naar links, moet 
de verIichtingssterkte van de ongedimde lichtbundel minstens 12 
lux bedragen tot op een afstand van 1,25 m en niet minder dan 3 
lux tot op een afstand van 2,25 m. 
- n -
4.5 de ver lichtingssterkte van het dimlicht moet aan de volgende 
waarden voldoen: 
Elk punt op en boven 
Iijn hh < 0.7 lux 
Elk punt op de lijn 
50L-50R m.u.v. 50V<*) > 1,5 lux 
Punt 50V > 3.0 lux 
Elk punt op de M jn 
25L-25R >. 3,0 lux 
Elk punt binnen zone IV >. 1 ,5 lux 
5. MEET- EN AFSTELSCHERM 
(afmetingen in mm voor een afstand van 25 m) 
Zone UI 
donkersche $nç 
22SO 72S0 
(*> Intensiteit fg§ - 0,25 min 
ÖUV 
-*? -
AANHANGSEL 2 
STA8ILITEITSPR0EF VOOR HET FOTOMETRISCHE GEDRAG VAN 
KOPLICHTEN IN WERKING 
Voldoen aan het gestelde in dit aanhangsel is niet voldoende voor 
de goedkeuring van koplichten met kunststof lenzen. 
Proeven voor complete koplichten 
Als eenmaal de fotometrische metingen uitgevoerd zijn als vereist 
in deze bijlage voor het punt Emax voor groot licht en de punten 
HV, 50R, 50L, B 50 voor dimlicht, moet een exemplaar van het 
complete koplicht onderworpen worden aan een proef op het 
fotometrisch gedrag in bedrijf. Onder "compleet koplicht" wordt 
verstaan het gehele koplicht zelf, met inbegrip van de omringende 
carrosseriedelen en lichten die van invloed kunnen zijn op de 
warmteafvoer. 
1. Proef op de stabiliteit van het fotometrische gedrag 
1.1 Schoon koplicht 
Het koplicht moet gedurende twaalf uur op de in punt 1.1.1 
aangegeven wijze branden en gecontroleerd worden zoals 
voorgeschreven in punt 1.1.2. 
1.1.1 Proeven 
Men laat het koplicht voor de voorgeschreven duur op de volgende 
wi jze branden: 
1.1.1.1 (a) indien een enkele lichtbron (groot licht of dimlicht) moet 
worden goedgekeurd, laat men de betreffende gioeidraad de 
vereiste tijd branden;**) 
(b) indien het een samengebouwd dimlicht en groot licht betreft 
(dubbele lamp en gioeidraad of een lamp met een dubbele 
gioeidraad) 
indien de aanvrager verklaart dat het koplicht bedoeld is 
voor gebruik met slechts één ontstoken gioeidraad***), 
wordt de proef dienovereenkomstig uitgevoerd en laat men 
elk van beide lichtbronnen gedurende de helft van de in 
punt 1.1 aangegeven tijd branden; 
in alle andere gevallen *** ***> wordt het koplicht 
(*) Wanneer het te beproeven koplicht is gegroepeerd of samengebouwd 
met de breedtelichten, moeten deze laatste gedurende de proef zijn 
ontstoken. 
(**) Wanneer ten minste twee gloeidraden tegelijkertijd worden 
ontstoken wanneer het koplicht wordt gebruikt als 
waarschuwingsMcht, mag zulk gebruik niet worden beschouwd als 
normaal gelijktijdig gebruik van twee gloeidraden. 
*7 -
voor de voorgeschreven duur aan de volgende cyclus 
onderworpen: 
15 minuten, gioeidraad van het dimlicht ontstoken, 
5 minuten, alle gloeidraden ontstoken; 
(c) alle afzonderlijke lichtbronnen die gegroepeerd zijn, moeten 
tegelijkertijd branden gedurende de voor de afzonderlijke 
lichtbronnen voorgeschreven tijd (a) waarbij tevens rekening 
wordt gehouden met de wijze van gebruik van de samengebouwde 
lichtbronnen, (b) volgens de instructies van de fabrikant. 
1.1.1.2 Proefspanning 
De spanning moet zo worden ingesteld dat 90% wordt geleverd van 
het maximum vermogen dat in deze Bijlage voor gloeilampen van 
categorie S, Bijlage IV is opgegeven. Het toegepaste vermogen moet 
steeds gelijk zijn aan de waarde die betrekking heeft op een 
gloeilamp onder een nominale spanning van 12 V, behalve indien de 
aanvrager van de goedkeuring aangeeft dat het koplicht bij een 
andere spanning kan worden gebruikt. 
1.1.2 Resultaten van de proeven 
1.1.2.1 Visuele controle 
Als de temperatuur van het koplicht zich heeft gestabiliseerd op 
de omgevingstemperatuur, worden de lens van het koplicht en, 
indien aanwezig, de bui ten lens van het koplicht, met een schone, 
vochtige katoenen doek gereinigd. Bij de visuele controle daarna 
mogen geen vertekeningen, vervormingen, barsten of veranderingen 
van de kleur van de lens van het koplicht of van de eventueel 
aanwezige bui tenions zijn opgetreden. 
1.1.2.2 Fotometrische proef 
De fotometrische waarden worden overeenkomstig de voorschriften 
van deze bijlage op de volgende punten gecontroleerd: 
Dimlicht: 
50 R, 50 L, B 50 HV 
Groot Iicht: 
Punt van Emax 
Er mag een nieuwe afstelling plaatsvinden ter compensatie van 
vervorming door warmte van de koplichtsteunen (zie voor het 
afstellen van de Iicht-donkerscheiding punt 2). 
Een afwijking van 10% is toegestaan, waaronder afwijkingen 
tengevolge van de meetmethode, tussen de fotometrische 
eigenschappen en de waarden die voor de proef zijn gemeten. 
- fc -
1.2 Vervul Ide koplIchten 
Nadat het koplicht op de in punt 1.1 voorgeschreven wijze is 
beproefd, wordt het geprepareerd ais beschreven in punt 1.2.1. 
Vervolgens laat men het gedurende één uur branden zoals beschreven 
in punt 1.1.1, waarna het wordt gecontroleerd volgens de methode 
van punt 1.1.2. 
1.2.1 Prepareren van het koplicht 
1.2.1.1 Mengsel voor de beproeving 
Het mengsel van water en vuil dat op het koplicht moet worden 
aangebracht, bestaat uit negen gewichtsdelen kiezel zand met een 
korrelgrootte tussen 0 en 100 lm, één gewichtsdeel plantaardige 
kool in poedervorm met een korrelgrootte tussen 0 en 100 /m, 0,2 
gewichtsdelen NaCMC en een passende hoeveelheid gedestilleerd 
water met een soortelijke geleiding van minder dan 1 mS/m. 
Het mengsel mag niet ouder zijn dan 14 dagen. 
1.2.1.2 Aanbrengen van het proefmengsel op het koplicht 
Het proefmengsel wordt gelijkmatig op het gehele Iichtuitvalsvlak 
van het koplicht aangebracht waarna men het laat drogen. Deze 
handeling wordt herhaald tot de ver Iichtingssterkte op elk van de 
volgende punten is teruggelopen tot een waarde tussen 15 en 20% 
van de waarde die is gemeten onder de in dit aanhangsel beschreven 
omstandigheden. 
Emax groot licht voor een dimlicht/groot licht 
Emax groot licht voor een apart groot licht 
B50 en 50 V voor een apart dimlicht. 
1.2.1.3 Meetapparaatuur 
De meetapparaatuur moet gelijkwaardig zijn aan de apparatuur die 
is gebruikt voor de goedkeuringsproeven met de koplichten. Voor de 
fotometrische controle wordt gebruik gemaakt van een standaard 
gloeilamp (referentielamp). 
2. Controle van de verticale verschuiving van de IIcht-
donkerscheiding als gevolg van warmte 
Er moet gecontroleerd worden of de verticale verschuiving van de 
Iicht-donkerscheiding van een brandend dimlicht als gevolg van 
warmte een voorgeschreven waarde niet overschrijdt. 
- ff - • 
Na de in punt 1.1 beschreven proeven te hebben ondergaan wordt het 
koplicht aan de in punt 2.1 beschreven proef onderworpen zonder 
van zijn steunen te zijn losgenomen en zonder te zijn bijgesteld. 
2.1 Proef 
De proef moet worden uitgevoerd in een droge, rustige atmosfeer 
bij een omgevingstemperatuur van 23*C ± 5'C. 
Een gloeilamp uit de serieproduktie die al ten minste een uur 
heeft gebrand, wordt in de dimlichtstand ontstoken zonder van zijn 
steun te zijn losgenomen en zonder ten opzichte hiervan bijgesteld 
te zijn. (Voor deze proef moet de spanning worden ingesteld op de 
in punt 1.1.1.2 voorgeschreven wijze). De positie van het 
horizontale deel van de Iicht-donkerscheiding (tussen de verticale 
lijnen die door de punten 50 L en 50 R lopen) wordt drie minuten 
(r3), respectievelijk 60 minuten (r60) na het inschakelen 
gecontroleerd. 
Meting van de verschuiving van de Iicht-donkerscheiding als 
hierboven beschreven mag geschieden volgens elke willekeurige 
methode die voldoende nauwkeurigheid en reproduceerbare resultaten 
biedt. 
2.2 Resultaat van de proef 
2.2.1 Het resultaat wordt uitgedrukt in milliradians (mrad) en wordt 
alleen als acceptabel beschouwd voor een dimlicht wanneer de 
absolute waarde ûrl - r3 - r60 vastgelegd voor het koplicht 1,0 
mrad niet te boven gaat ( A rl -< 1,0 mrad). 
2.2.2 Als deze waarde 1,0 mrad evenwel te boven gaat maar 1,5 mrad niet 
overschrijdt (1,0 mrad < £\ rI -< 1,5 mrad), moet er een tweede 
koplicht worden beproefd als beschreven in punt 2.1 na drie keer 
de hieronder beschreven cyclus te hebben doorlopen. Dit laatste 
dient om de positie van de mechanische onderdelen van het koplicht 
te stabiliseren op de steun die een goede weergave is van de 
Juiste installatie op het voertuig. 
Dimlicht ontstoken gedurende een uur (bij een spanning als 
omschreven in punt 1.1.1.2). 
Dimlicht gedurende een uur uitgeschakeld. 
Het type koplicht wordt als aanvaardbaar beschouwd als het 
gemiddelde van de absolute waarden & rl, gemeten bij het eerste 
monster, en A ril, gemeten bij het tweede monster, een waarde van 
1,0 mrad niet overschrijdt. 
( À rl - A ril < , t0 mrad) 
- n -
AANHANGSEL 3 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
MET BETREKKING TOT EEN TYPE KOPLICHT 
MET GLOEILAMPEN DAT EEN 
SYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN EEN 
ONGEDIMDE LICHTBUNDEL UITSTRAALT EN DAT BESTEMD 
IS VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend): 
Bij de aanvraag om goedkeuring voor een type koplicht voor motorfietsen en 
driewielers moeten de volgende inlichtingen worden verstrekt: 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk 
2. Naam en adres van de fabr i kant 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de 
fabrikant 
4. Type en kenmerken van het ter goedkeuring aangeboden koplicht: 
- * J -
AANHANGSEL 4 
Naam van de bevoegde instantie 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT MET BETREKKING TOT 
EEN TYPE KOPLICHT MET GLOEILAMPEN DAT EEN 
SYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN EEN 
ONGEDIMDE LICHTBUNDEL UITSTRAALT 
EN DAT BESTEMD IS VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Merk van het koplicht 
2. Type van kop licht 
3. Naam en adres van de fabr ikant 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Koplicht ter keuring aangeboden op .... 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd*1) 
7. Plaats 
8. Datum 
9. Handteken i ng 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is 
-^ -
BIJLAGE MI-C 
KOPLICHTEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS DIE EEN ASYMMETRISCHE 
DIMLICHTBUNDEL EN EEN ONGEDIMDE LICHTBUNDEL UITSTRALEN DOOR MIDDEL VAN 
HALOGEENLAMPEN (HS1 LAMPEN) 
1. AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN EN OPSCHRIFTEN OP 
INRICHTINGEN 
1.1 Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat wordt voldaan 
aan de eisen van één soort verkeer (hetzij rechts, hetzij links), 
moeten op de lens de grenzen worden aangegeven van de zone die 
eventueel kan worden gemaskeerd ten einde te voorkomen dat 
gebruikers in een land waar op de andere zijde van de weg wordt 
gereden dan die waarvoor het koplicht is ontworpen, hiervan hinder 
ondervinden. Wanneer deze zone door de constructie evenwel direct 
herkenbaar is, is deze I icht-donkerscheiding niet noodzakelijk. 
1.2 Bij koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij voldoen aan 
de eisen van rechts verkeer en die van links verkeer, worden de 
twee standen waarin het optische systeem op het voertuig of de 
lamp ten opzichte van de reflector kan worden vergrendeld, 
aangeduid; deze aanduidingen bestaan uit de letters "R/D" voor 
rechts verkeer en de letters "L/G" voor links verkeer. 
1.3 Op koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat oplichten van de 
gioeidraad van het dimlicht tegelijkertijd met enige andere 
lichtbron waarmee deze samengebouwd kunnen zijn, onmogelijk is, 
moet binnen het goedkeuringsmerk een schuine streep (/) zijn 
aangebracht na het symbool voor het dimlicht. 
1.4 Op koplichten die uitsluitend voldoen aan de eisen voor links 
verkeer, wordt onder het goedkeuringsmerk een horizontale pijl 
aangebracht die gericht is naar de rechterzijde van een waarnemer 
die het licht van voren aanschouwt, dat wil zeggen naar de zijde 
van de weg waar het verkeer zich voortbeweegt. 
1.5 Op koplichten die door opzettelijke wijziging van de vergrendeling 
van het optisch systeem of de lamp voldoen aan de eisen van links 
en rechts verkeer, wordt onder het goedkeuringsmerk een 
horizontale pijl aangebracht die is voorzien van twee punten 
waarvan de ene naar links en de andere naar rechts is gericht. 
1.6 De letters "MBH" moeten tegenover het goedkeuringsnummer worden 
aangebracht. 
1.7 De hierboven vermelde merken en opschriften moeten duidelijk 
leesbaar en onuitwisbaar zijn. 
- K -
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
2.1 Elk van de monsters moet voldoen aan de voorschriften van de 
punten 3 tot en met 5 hieronder. 
2.2 De koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij onder 
normale gebruiksomstandigheden en ondanks trillingen waaraan zij 
in dat geval blootgesteld kunnen zijn, goed blijven functioneren 
en de in deze bijlage voorgeschreven eigenschappen blijven 
behouden. 
2.2.1 Koplichten moeten zijn voorzien van een inrichting waarmee ze 
zodanig ten opzichte van het voertuig kunnen worden ingesteld, dat 
ze aan de gestelde eisen voldoen. Genoemde inrichting hoeft niet 
aangebracht te zijn waar het een koplampeenheid betreft waarbij de 
lens en de reflector niet kunnen worden gescheiden, mits het 
gebruik van dergelijke eenheden wordt beperkt tot voertuigen 
waarbij de koplichten op een andere wijze kunnen worden afgesteld. 
Als een koplicht dat met een eigen lamp een ongedimde lichtbundel 
uitstraalt en een koplicht dat met een eigen lamp een 
dimlichtbundel uitstraalt, zijn gegroepeerd zodat ze een 
samengestelde eenheid vormen, dan moet met de afstelinrichting elk 
optisch systeem afzonderlijk op de juiste wijze kunnen worden 
afgesteld. 
2.2.2 Deze bepalingen zijn evenwel niet van toepassing op gegroepeerde 
koplichten waarvan de reflectoren niet van elkaar kunnen worden 
gescheiden. In dat geval zijn de voorschriften van punt 2.3 van 
deze bijlage van toepassing. Wanneer meer dan één lichtbron het 
groot licht levert, moeten deze lichtbronnen worden gecombineerd 
om de maximum verlichtingssterkte (Emax) te bepalen. 
2.3 De delen die zijn bestemd om de lamp aan de reflector te 
bevestigen moeten zodanig zijn geconstrueerd dat de lamp zelfs in 
het duister met absolute zekerheid in haar juiste positie kan 
worden bevest igd. 
2.4 De juiste positie van de lens ten opzichte van het optische 
systeem moet duidelijk zijn aangegeven en op zijn plaats worden 
geborgd zodat rotatie tijdens het bedrijf niet mogelijk is. 
2.5 Voor koplichten die zodanig zijn geconstrueerd dat zij zowel aan 
de eisen voor rechts verkeer als aan die voor links verkeer 
voldoen, kan de aanpassing aan een bepaald soort verkeer worden 
verkregen door een juiste beginafstel I ing bij de bouw van de 
voertuigen of door een corrigerende afstelling naderhand. Deze 
beginafsteiI ing of deze corrigerende afstelling bestaat 
bijvoorbeeld in het bevestigen onder een bepaalde hoek, hetzij van 
het optisch systeem op het voertuig, hetzij van de lampen ten 
opzichte van het optisch systeem. In alle gevallen moeten 
uitsluitend twee duidelijk bepaalde verschillende 
bevestigingsstanden, die elk aan één soort verkeer (rechts of 
links) beantwoorden, mogelijk zijn en moet verstelling in een 
tussenstand onmogelijk zijn. Wanneer de lamp twee verschillende 
standen kan innemen, moeten de delen die zijn bestemd om de lamp 
aan de reflector te bevestigen zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat in elk van deze beide standen de 
% -
2.6 lamp met dezelfde nauwkeurigheid wordt bevestigd als die welke 
vereist is voor koplichten die voor een enkel soort verkeer 
(rechts of links) zijn ontworpen. De controle op de 
overeenstemming wordt visueel verricht en indien nodig door middel 
van een proefopstelling. 
Om zich ervan te vergewissen dat tijdens het gebruik geen 
overmatige veranderingen in de fotometrische prestaties ontstaan, 
moeten aanvullende proeven als beschreven in aanhangsel 3 worden 
uitgevoerd. 
3. 
3.1 
3.1.1 VERLICHTINGSSTERKTE 
ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
Koplichten moeten zodanig zijn geconstrueerd dat zij met de 
geschikte HS1-lampen bij dimlicht een lichtbundel uitstralen die 
niet verblindend is en toch voldoende ver Iichtingssterkte geeft en 
bij groot licht een goede ver Iichtingssterkte geven. 
3.1.2 Teneinde de door de koplichten geproduceerde verlichtingssterkte 
te controleren wordt gebruik gemaakt van een scherm dat verticaal 
op een afstand van 25 m vóór het koplicht wordt geplaatst als 
aangegeven in aanhangsel 1. 
3.1.3 Bij het controleren van de koplichten wordt gebruik gemaakt van 
een kleurloze standaardlamp die bestemd is voor een nominale 
spanning van 12 V. De spanning bij de contacten van de lamp 
tijdens het beproeven van het koplicht moet op de volgende 
karakteristieken worden ingesteld: 
Verbruik Lichtstroom 
in Watt in lumen 
Gioeidraad dimlicht =1- 35 450 
Gioeidraad groot licht rril 35 700 
3.1.4 Het koplicht wordt geacht te voldoen als het voldoet aan de 
voorschriften van punt 3 met ten minste één standaardlamp die bij 
het koplicht geleverd mag worden. 
De afmetingen die de positie van de gloeidraden binnen de HS1-
standaardlamp bepalen zijn beschreven in Bijlage 4, Aanhangsel 19. 
3.1.5 Het glas van de standaardgloeilamp moet een zodanige vorm en 
optische eigenschappen bezitten dat dit een minimum aan 
weerkaatsing of breking veroorzaakt die negatieve gevolgen hebben 
voor de Iichtverdeling. 
- n -
3.2 Voorschriften met betrekking tot het dimlicht 
3.2.1 De gedimde lichtbundel moet een zodanig duidelijke l icht-
donkerscheiding vertonen dat een goede afstelling met behulp van 
deze scheiding mogelijk is. De Iicht-donkerscheiding moet aan de 
zijde tegengesteld aan de verkeersrichting waarvoor het koplicht 
is bestemd, een horizontale rechte zijn. Aan de andere zijde mag 
de Mcht-donkerscheiding zich niet verder uitstrekken dan de 
onderbroken lijn HV H1 en H4 gevormd door een rechte HV H1 onder 
een hoek van 45' met de horizontaal en een rechte H1 H4, 1% 
verschoven ten opzichte van rechte hh, of rechte HV H3 onder een 
naar boven gerichte hoek van 15' met deze horizontale lijn (zie 
aanhangsel 1). In geen geval is een Mcht-donkerscheiding 
toegestaan die zich uitstrekt voorbij zowel lijn HV H2 als lijn H2 
H4 en resulteert uit de combinatie van de twee voorgaande 
mogeli jkheden. 
3.2.2 Het koplicht moet zodanig zijn afgesteld dat: 
3.2.2.1 voor kopMchten die zijn ontworpen om te voldoen aan de eisen van 
rechts verkeer, de Mcht-donkerscheiding op de linkerhelft van het ) 
scherm horizontaal is en voor koplichten die zijn ontworpen om te 
voldoen aan de eisen van links verkeer, de Mcht-donkerscheiding 
op de rechterhelft van het scherm horizontaal is. Het scherm moet 
voldoende breed zijn om de Iicht-donkerscheiding over ten minste 
5' aan elke zijde van de lijn vv te controleren-, 
3.2.2.2 dit horizontale deel van de Mcht-donkerscheiding zich, op het 
scherm, op 25 cm bevindt beneden het horizontale vlak dat door het 
brandpunt van het koplicht loopt (zie aanhangsel 1); 
3.2.2.3 de punt van de Mcht-donkerscheiding op de rechte vv is 
geprojecteerd. Als de bundel geen Mcht-donkerscheiding heeft die 
een duidelijke "elleboog" laat zien, moet de breedteinstelling 
zodanig uitgevoerd worden dat het best wordt tegemoetgekomen aan 
de ver lichtingseisen die van toepassing zijn op punten 75R en 50R 
voor rechts verkeer en punten 75L en 50L voor links verkeer. 
3.2.3 Wanneer het koplicht op deze wijze is afgesteld, moet het koplicht 
voldoen aan de voorschriften van de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 ) 
en 3.3. 
3.2.4 Indien een op bovengenoemde wijze afgesteld koplicht niet aan de 
voorschriften van de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 en 3.3 voldoet, 
is het toegestaan de afstelling te wijzigen, mits de as van de 
bundel niet meer dan 1' (-44 cm) zijdelings naar links of rechts 
wordt verplaatst. Deze afwijkende afstellimiet van V naar links 
of rechts is niet strijdig met een afwijkende verticale afstelling 
die uitsluitend beperkt wordt door de voorschriften van punt 3.3. 
Het horizontale deel van de Mcht-donkerscheiding mag evenwel niet 
voorbij de lijn hh komen. Om de instelling met behulp van de 
Mcht-donkerscheiding te vergemakkelijken mag het koplicht 
gedeeltelijk worden bedekt ten einde een duidelijker scheiding te 
verkr i jgen. 
- tf-
3.2.5 De ver lichtingssterkte van de gedimde lichtbundel op het scherm 
moet aan de voorschriften van de volgende tabel voldoen: 
Meetpunten op het scherm 
| Vereiste ver-
Iicht inssterkte 
Koplicht voor rechts Koplicht voor links in lux 
verkeer verkeer 
Punt B 50 L Punt B 50 R < 0.3 
Punt 75 R Punt 75 L > 6 
Punt 50 R Punt 50 L > 6 
Punt 25 L Punt 25 R > 1.5 
Punt 25 R Punt 25 L > 1.5 
Tout punt binnen zone III <. 0.7 
Tout punt binnen zone IV >_ 2 
Tout punt binnen zone I <. 20 
3.2.6 In geen van de zones I, II, III en IV mogen er zijdelingse 
variaties zijn die een goede zichtbaarheid schaden. 
3.2.7 KopMchten die zijn ontworpen om zowel aan de eisen van rechts 
verkeer als aan de eisen van links verkeer te voldoen, moeten voor 
elk van de beide standen van de vergrendeling van het optisch 
systeem of van de lamp voldoen aan de hierboven vermelde 
voorschriften voor het verkeer overeenkomende met de 
desbetreffende stand van de vergrendeling. 
3.3 
3.3.1 Voorschriften met betrekking tot het groot licht 
De ver Iichtingssterkte van het groot licht op het scherm wordt 
gemeten bij dezelfde instelling van het koplicht als voor de 
metingen die in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 hierboven zijn 
beschreven. 
3.3.2 De verlichtingssterkte van het groot licht op het scherm moet aan 
de volgende voorschriften voldoen: 
3.3.2.1 Snijpunt HV waar de lijnen hh en vv elkaar snijden moet zich 
bevinden binnen de iso lux van 90% van de maximale 
ver lichtingssterkte. Deze maximale waarde (Emax) mag niet lager 
liggen dan 32 lux. De waarde mag de 240 lux niet overschrijden. 
3.3.2.2 Uitgaande van punt HV, horizontaai naar rechts en naar links, moet 
de ver Iichtingssterkte minstens gelijk zijn aan 16 lux tot op een 
afstand van 1,125 m en minstens gelijk aan 4 lux tot een afstand 
van 2,25 m. 
-ff -
3.4 De in de punten 3.2.5 tot en met 3.2.7 en 3.3 vermelde 
ver lichtingssterkten worden gemeten met behulp van een foto-
elektrische cel met een nuttig oppervlak, dat valt binnen een 
vierkant met zijden van 65 mm. 
4. STANDAARDKOPLICHT 
Onder "standaardkoplicht" wordt verstaan een koplicht: 
4.1 dat voldoet aan de bovengenoemde goedkeuringsvoorwaarden; 
4.2 dat een effectieve diameter heeft van minstens 160 mm; 
4.3 dat met een standaardlamp op de verschillende punten en in de 
verschillende zones, als bedoeld in punt 3.2.5, 
ver Iichtingssterkten geeft 
4.3.1 die ten hoogste gelijk zijn aan 90% van de maximumgrenswaarden en 
4.3.2 die minstens gelijk zijn aan 120% van de minimumgrenswaarden, 
zoals deze zijn voorgeschreven in de tabel van punt 3.2.5 
5. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE CONTROLE OP DE 
OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
5.1 Aan de overeenstemming van de produktie met betrekking tot 
fotometrische prestaties wordt voldaan indien, bij fotometrische 
proeven op een willekeurig gekozen, van een standaard lamp voorzien 
koplicht: 
geen der gemeten waarden meer dan 20% afwijkt van de vereiste 
waarde. (De maximum afwijking van de waarden voor B50R of B50L 
en voor zone III bedraagt 0,2 lux (B50R of B50L) 
respectievelijk 0,3 lux (zone III)); 
of, in het geval van een gedimde lichtbundel, aan de vereiste 
waarden wordt voldaan binnen HV (met een tolerantie van 0,2 
lux) en op minstens één punt in het gebied dat wordt begrensd 
op het scherm (op 25 m) door een cirkel met een doorsnede van 
15 cm rond de punten B50R of 850L (met een tolerantie van 0,1 
lux), 75R of 75L, 50R of 50L, 25R of 25L en in geheel zone IV, 
beperkt tot 22,5 cm boven de lijn 25R en 25L; en, in het geval 
van groot licht, een tolerantie van 20% niet wordt 
overschreden bij de fotometrische waarden wanneer HV binnen de 
isolux van 0,75 Emax is gelegen. 
5.2 Als de resultaten van de in punt 3 beschreven proeven niet aan de 
voorschriften voldoen, worden de proeven op het koplicht in 
kwestie herhaald met gebruikmaking van een andere standaardlamp. 
- Ace -
AANHANGSEL 1 
MEETSCHERM 
Uniforme Europese bunde 
Koplicht voor rechts verkeer (afmetingen in mm)**) 
C>VBtSc*e-<^ 
donkprscW.A»^ 
h-h: horizontaal vlak 
v-v: verticaal vlak ) gaande door het brandpunt van het 
) koplicht 
C*) Het meetscherm voor links verkeer is symmetrisch ten opzichte van 
lijn v-v in het schema in deze bijlage. 
- Jc1 -
AANHANGSEL 2 
STA8ILITEITSPR0EF VOOR HET FOTOMETRISCHE GEDRAG VAN 
KOPLICHTEN IN WERKING 
Voldoen aan het gestelde in dit aanhangsel is niet voldoende voor 
de goedkeuring van koplichten met kunststof lenzen. 
PROEVEN VOOR COMPLETE KOPLICHTEN 
Als eenmaal de fotometrische metingen uitgevoerd zijn als vereist 
In deze bijlage voor het punt Emax voor groot licht en de punten 
HV, 50 R, 6 50 L voor dimlicht (of HV, 50 L, 6 50 R voor 
koplichten bestemd voor links verkeer), moet een exemplaar van het 
complete koplicht onderworpen worden aan een proef op het 
fotometrisch gedrag in bedrijf. Onder "compleet koplicht" wordt 
verstaan het gehele koplicht zelf, met inbegrip van de omringende 
carrosseriedelen en lichten die van invloed kunnen zijn op de 
warmteafvoer. 
1. PROEF OP DE STABILITEIT VAN HET FOTOMETRISCHE GEDRAG 
De proef moet worden uitgevoerd in een droge, rustige atmosfeer 
bij een omgevingstemperatuur van 23'C ± 5'C, waarbij het complete 
koplicht moet zijn bevestigd aan een steun die de werkelijke 
bevestiging aan het voertuig voorstelt. 
1.1 Schoon koplicht 
Het koplicht moet gedurende twaalf uur op de in punt 1.1.1 
aangegeven wijze branden en gecontroleerd worden zoals 
voorgeschreven in punt 1.1.2. 
1.1.1 Proeven 
Men laat het koplicht voor de voorgeschreven duur op de volgende 
wi jze branden. 
1.1.1.1 a) i) indien een enkele lichtbron (groot licht of dimlicht) moet 
worden goedgekeurd, laat men betreffende gioeidraad de 
vereiste tijd branden; 
ii) indien het te beproeven koplicht is gegroepeerd of 
samengebouwd met de breedtelichten, moeten deze laatste 
tijdens de gehele proef ontstoken blijven. Indien het een 
richtingaanwijzer betreft, moet deze knipperend worden 
ontstoken, waarbij de tijd dat deze oplicht ongeveer 
gelijk is aan de tijd dat deze gedoofd is. 
- 4ci -
b) indien het een samengebouwd dimlicht en groot licht betreft 
(lamp met dubbele gioeidraad of twee lampen met gioeidraad) 
i) indien de aanvrager verklaart dat het koplicht bedoeld is 
voor gebruik met slechts één brandende gioeidraad, wordt 
de proef dienovereenkomstig uitgevoerd en laat men elk van 
beide lichtbronnen gedurende de helft van de in punt 1.1 
aangegeven tijd branden; 
ii) indien twee gloeidraden gelijktijdig ontstoken zijn 
wanneer het koplicht wordt gebruikt als waarschuwingslicht 
wordt dat niet beschouwd als normaal gelijktijdig gebruik 
van de twee gloeidraden; 
in alle andere gevallen wordt het koplicht voor de 
voorgeschreven duur aan de volgende cyclus onderworpen: 
15 minuten, gioeidraad van het dimlicht ontstoken 
5 minuten, alle gloeidraden ontstoken. 
(c) Alle afzonderlijke lichtbronnen die gegroepeerd zijn, moeten 
tegelijkertijd branden gedurende de voor de afzonderlijke 
lichtbronnen voorgeschreven tijd, (a) waarbij tevens rekening 
wordt gehouden met de wijze van gebruik van de samengebouwde 
lichtbronnen, (b) in overeenstemming met de instructies van de 
fabr ikant. 
1.1.1.2 ProefspannIng 
De spanning moet zo worden ingesteld dat 90% wordt geleverd van 
het maximum vermogen dat voor gloeilampen van categorie HS in 
bijlage 4, aanhangsels 19 en 20 is opgegeven. 
1.1.2 Resultaten van de proeven 
1.1.2.1 Visuele controle 
Als de temperatuur van het koplicht zich heeft gestabiliseerd op 
de omgevingstemperatuur, wordt de lens van het koplicht en, indien 
aanwezig, de buitenlens van het koplicht met een schone, vochtige 
katoenen doek gereinigd. 
Bij de visuele controle daarna mogen geen vertekeningen, 
vervormingen, barsten of veranderingen van de kleur van de lens 
van het koplicht of van de eventueel aanwezige buitenlens zijn 
opgetreden. 
1.1.2.2 Fotometrische proef 
De fotometrische waarden worden overeenkomstig de voorschriften 
van deze bijlage op de volgende punten gecontroleerd: 
Dimlicht: 
5 R - B 50 L - HV indien de koplichten voor rechts verkeer zijn 
ontworpen, 
50 L - 6 50 R - HV indien de koplichten voor links verkeer zijn 
ontworpen. 
- /fcô -
Groot Iicht : 
Punt van Emax 
Er mag een nieuwe afstelling plaatsvinden ter compensatie van 
vervorming door warmte van de koplichtsteunen (zie voor het 
verschuiven van de Mcht-donkerscheiding punt 2). 
Een afwijking van 10% is toegestaan, waaronder afwijkingen 
tengevolge van de meetmethode, tussen de fotometrische 
eigenschappen en de waarden die voor de proef zijn gemeten. 
1.2 Vervul Ide koplichten 
Nadat het koplicht op de in punt 1.1 voorgeschreven wijze is 
beproefd, wordt het geprepareerd als beschreven in punt 1.2.1. 
Vervolgens laat men het gedurende een uur branden zoals beschreven 
in punt 1.1.1, waarna het wordt gecontroleerd volgens de methode 
van punt 1.1.2. 
1.2.1 Prepareren van het koplicht 
1.2.1.1 Mengsel voor de beproeving 
Het mengsel van water en vuil dat op het koplicht moet worden 
aangebracht, bestaat uit negen gewichtsdelen kiezel zand met een 
korrelgrootte tussen 0 en 100 lm, één gewichtsdeel plantaardige 
kool in poedervorm met een korrelgrootte tussen 0 en 100 lm, 0,2 
gewichtsdelen NaCMC en een passende hoeveelheid gedestilleerd 
water met een soortelijke geleiding van minder dan 1 mS/m. 
Het mengsel mag niet ouder zijn dan 15 dagen. 
1.2.1.2 Aanbrengen van het proefmengsel op het koplicht 
Het proefmengsel wordt gelijkmatig op het gehele lichtuitvalsvlak 
van het koplicht aangebracht waarna men het laat drogen. Deze 
handeling wordt herhaald tot de ver lichtingssterkte op elk van de 
volgende punten is teruggelopen tot een waarde tussen 15 en 20% 
van de waarde die is gemeten onder de in dit aanhangsel beschrevei 
omstandigheden: 
Emax groot licht voor een dimlicht/groot licht 
Emax 9ro°t Mcht voor een apart groot licht 
50 R en 50 V voor een apart dimlicht dat voor rechts verkeer is 
ontworpen 
50 L en 50 V voor een apart dimlicht dat voor links verkeer is 
ontworpen. 
1.2.1.3 Meetapparaatuur 
De meetapparaatuur moet gelijkwaardig zijn aan de apparatuur die 
gebruikt is voor de goedkeuringsproeven met de koplichten. Voor de 
fotometrische controle wordt gebruik gemaakt van een 
standaardgloeilamp. 
- 4ùi -
2. CONTROLE VAN DE VERTICALE VERSCHUIVING VAN DE LICHT-
DONKERSCHEIDING ALS GEVOLG VAN WARMTE. 
Er moet gecontroleerd worden of de verticale verschuiving van de 
Mcht-donkerscheiding van een brandend dimlicht als gevolg van 
warmte een voorgeschreven waarde niet overschrijdt. 
Na de in punt 1 beschreven proeven te hebben ondergaan wordt het 
koplicht aan de in punt 2.1 beschreven proef onderworpen zonder 
van zijn steunen te zijn losgenomen en zonder te zijn bijgesteld. 
2.1 Proef 
De proef moet worden uitgevoerd in een droge, rustige atmosfeer 
bij een omgevingstemperatuur van 23'C ± 5'C. 
Een gloeilamp uit de serie-produktie die al minstens een uur heeft 
gebrand wordt in de dimlichtstand ontstoken zonder van zijn steun 
te zijn losgenomen en zonder ten opzichte hiervan bijgesteld te 
zijn. (Voor deze proef moet de spanning worden ingesteld op de in 
punt 1.1.1.2. voorgeschreven wijze). De positie van het 
horizontale deel van de Mcht-donkerscheiding (tussen vv en de 
verticale lijn door punt B 50 L bij koplichten die voor rechts 
verkeer zijn ontworpen of punt B 50 R bij koplichten voor links 
verkeer) wordt drie minuten (r3), respectievelijk 60 minuten (r60) 
na het inschakelen gecontroleerd. 
Meting van de verschuiving van de Mcht-donkerscheiding als 
hierboven beschreven mag geschieden volgens elke willekeurige 
methode die voldoende nauwkeurigheid en reproduceerbare resultaten 
biedt. 
2.2 Resultaat van de proef 
2.2.1 Het resultaat wordt uitgedrukt in mi Ili rad i ans (mrad) en wordt 
alleen als acceptabel beschouwd voor een dimlicht wanneer de 
absolute waarde (\ Rl - I R3 - R60 I vastgelegd voor het koplicht 
1,0 mrad niet te boven gaat ( /^ rl -< 1,0 mrad). 
2.2.2 Als deze waarde 1,0 mrad evenwel te boven gaat maar 1,5 mrad niet 
overschrijdt (1,0 mrad < A rl -< 1,5 mrad), moet er een tweede 
koplicht worden beproefd als beschreven in punt 2.1 na drie keer 
de hieronder beschreven cyclus te hebben doorlopen. Dit laatste 
dient om de positie van de mechanische onderdelen van het koplicht 
te stabiliseren op de steun die een goede weergave is van de 
Juiste installatie op het voertuig. 
Dimlicht ontstoken gedurende een uur (bij een spanning als 
omschreven in punt 1.1.1.2). 
Dimlicht gedurende een uur uitgeschakeld. 
Het type koplicht wordt als aanvaardbaar beschouwd als het 
gemiddelde van de absolute waarden A rl, gemeten bij het eerste 
monster, en A ril, gemeten bij het tweede monster, een waarde 
van 1,0 mrad niet overschrijdt. 
A M -f & ril m< 1t0 mrad) 
2 
- 4&S -
AANHANGSEL 3 
INLICHTINGENFORMULIER 
MET BETREKKING TOT EEN TYPE KOPLICHT 
MET HALOGEENLAMPEN DAT EEN ASYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL 
EN EEN ONGEDIMDE LICHTBUNDEL UITSTRAALT EN DAT BESTEMD 
IS VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend): 
Bij de aanvraag om goedkeuring voor een type koplicht voor motorvoertuigen op 
twee of drie wielen moeten de volgende inlichtingen worden verstrekt: 
- sub A, punten 8.1 tot en met 8.4 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk: 
2. Naam en adres van de fabr ikant: 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant: 
4. Type en kenmerken van het ter goedkeuring aangeboden koplicht: 
(MBH; MBH/; MBH; MBH; MBH/; MBH/) 
y * / " ? v ^ 
5. De gioeidraad van het dimlicht mag/mag niet **) tegelijkertijd met 
de gioeidraad van het groot licht branden en/of met die van een 
ander samengebouwd koplicht. 
6. Maximum ver Iichtingssterkte (in lux) van het groot licht op 25 m 
van het koplicht (gemiddelde van twee koplichten): 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
.- AU -
AANHANGSEL 4 
Naam van de bevoegde instantie 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT MET BETREKKING TOT 
EEN TYPE KOPLICHT MET HALOGEENLAMPEN DAT EEN 
ASYMMETRISCHE DIMLICHTBUNDEL EN EEN 
ONGEDIMDE LICHTBUNDEL UITSTRAALT 
EN DAT BESTEMD IS VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE 
WIELEN 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Merk of handeIsnaam van het kopIicht: 
2. Type van kopIicht: 
3. Naam en adres van de fabr ikant: 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Kop Ii cht ter keur i ng aangeboden op : 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd*1) 
7. Plaats 
8. Datum 
9. Handteken i ng 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- <ft%-
BIJLAGE IV 
GLOEILAMPEN BESTEMD VOOR GEBRUIK IN 
GOEDGEKEURDE LICHTEN VOOR BROMFIETSEN, 
MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS 
- 4Ô$-
AANHANGSEL 1 
LAMPEN VAN CATEGORIE R2 R2/1 
Lampvoet P45t-41 
CirooHidi^ 
Referentievlak 2 
Referentievlak 1 
1. Op de tekening zijn alleen de verplichte buitenmaten en onderlinge 
verwi sseIbaarhe idsmaten aangegeven. 
2. De referentie-as is de loodlijn op referentievlak 1 die wordt opgericht 
in het snijpunt van dit vlak met de desbetreffende centreercilinder. 
3. De inwendige samenstelling van de lamp en desbetreffende maten zijn 
weergegeven op bladen R2/2 en R2/3. 
4. 'Geen enkel deel van de lampvoet mag tot gevolg hebben dat door 
weerkaatsing van het licht afkomstig van de gioeidraad van het dimlicht, 
een naar boven gerichte storende straling ontstaat wanneer de lamp in 
v>, een normale bedriJfsstand op het voertuig is geplaatst. 
5. De lamp moet kleurloos zijn. 
- A#\-
Inwendige delen R2/2 
Toelicht ino 
I. 
II. 
III. 
IV. 
V. 
VI. 
VII*. 
VI I I . As van de lamp 
As van de gioeidraad van het dimlicht 
Vlak gaande door de referentie-as van de lamp en loodrecht op 
het middenvlak van het richtplaatje van referentievlak 1 
As van de gioeidraad van het groot licht 
Buitenste spiraal van de gioeidraad van het groot licht 
Eerste lichtgevende spiraal van de gioeidraad van het dimlicht 
Vlak gaande door de as van de gioeidraad van het groot licht mag 
niet evenwijdig lopen aan vlak h-h, noch aan vlak z-z 
Afstand e tot het referentievlak 
Opmerking: de tekening is slechts een voorbeeld van een 
constructie van het afschermkapje en de gloeidraden. 
_ Mo-
Inwendige delen 
Ma Un 
(mm of araden) 
a 
b 
c 
d 
• 
f 
9 
Ie 
0 
S 
cV4) 0.6 
0.2 
0.5 
0 
(2) 28.5 
(3) 1.8 
0 
5.5 
0« 
15' 
3/4(lc+f) Toleranties in mi 11imetert 
of groden 
Lomp uit 
•eriefabricage 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.30 
± 0.5 
± 0.35 
± 0.4 
± 0,5 
± 1,5 
± 1« 30' 
± f 30' Standaard-
gloei 1 amp 
± 0.15 
± 0.15 
± 0,15 
± 0.3 
± 0.15 
± 0.2 
± 0.3 
± 0.5 
± 0* 30' 
± 0' 30* R2/3 
(1) Voor meetmethoden zie IEC-publikatie nr... (in voorbereiding). 
(2) 28,8 voor 24 V lampen. 
(3) 2,2 voor 24 V lampen. 
(4) De waarde die is vastgesteld voor afmeting Q-Q' is uitsluitend van 
toepassing op de standaardgloeilamp die gebruikt wordt voor de 
goedkeuringsproef voor een koplicht; de afmetingen van het afschermkapje 
moeten zodanig zijn dat de punten Q' binnen de rand van het 
afschermkapje liggen. 
- A4* -
AANHANGSEL 2 
LAMPEN VAN CATEGORIE H3 H3/2 
Definitie: midden van de kraag 
Referentie-as **' 
Bovenaanzicht ] 
Insteekgleuf Maten in millimeters 
Moten van de gioeidraad en toleranties voor 
standaardlampen - zie blad H3/3 
Aanzicht B Midden van de gioeidraad 
Aanzicht A: meet h2 
Aanzicht B: meet k. h,, h3. f 
Aanzicht C: meet h4 
**) De lampvoet moet in deze richtingen gedrukt worden 
- A-il-
H3/3 
Moten in mm 
• (7) 
f (7) 
k 
h1 
h3 
h2 
h4 Lamp uit serie-
fabricage 
6 V 12 V 24 V 
18.0**5) 
3.0min 4.0 min 
(5) Standaard-
gloei 1 amp 
18.0 
5.0 ± 0.5 
0 ± 0.20 
0 ± 0.15 *6> 
0 ± 0.25 *6) 
Lampvoet PK 22s overeenkomstig IEC-publIkatie 61 (blad 7004-47-2) 
ELDCTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
Lichtstroom 
lm 
± X 6 12 
55 
6.3 
max. 
63 
1 050 13.2 
max. 
68 
1 450 24 
70 
28.0 
max. 
84 
1 750 
15 12 
55 
max. 
68 à 13.2 V 
Stondaardlichtstroom voor koplIchtproeven - 1100 lm bij ongeveer 12 V 
-All -
H3/4 
(1) Vervorming van de lamp aan de zijde van de lampvoet mag niet zichtbaar 
zijn buiten de afschermhoek van max 80'. Op het meetscherm mogen geen 
storende vertekeningen zichtbaar zijn. De hoek tussen de referentie-as 
en het vlak van ieder scherm, gemeten aan de lampzijde, mag de 90' niet 
overschrijden. 
(2) De toegestane afwijking van het midden van de kraag ten opzichte van de 
referentie-as bedraagt 0,5 mm in de richting loodrecht op lijn z-z en 
0,05 mm in de richting evenwijdig aan lijn z-z. 
(3) Minimale lengte ter hoogte van het Iichtmiddelpunt ("e") waarlangs het 
lampglas cilindrisch moet zijn. 
(4) leder deel van de veer of enig deel van de fitting mag uitsluitend 
ondersteund worden door de prefocus kraag buiten de onderbroken lijnen. 
(5) Deze maten voor lampen uit seriefabri cage worden gecontroleerd aan de 
hand van een "Box System" als getoond in blad H3/5 hieronder. 
(6) De punten die bij standaard lampen moeten worden gemeten zijn de plaatsen 
waar de projectie van het buitenste deel van de laatste spiralen de as 
van de gioeidraad snijdt. 
(7) De positie van de eerste en de laatste spiraal van de gioeidraad wordt 
bepaald door het snijpunt van de buitenkant van de eerste en de laatste 
lichtgevende spiraal met het viak dat evenwijdig loopt aan het 
referentievlak dat zich op een afstand van 18,0 mm bevindt. (Voor 
dubbel spiralige gloeidraden worden nog aanvullende instructies 
onderzocht.) 
Aii, -
H3/5 
Voorschriften ten aanzien van het meetscherm 
Met deze proef kan worden vastgesteld of een lamp voldoet aan de voorschriften 
door te controleren of de gioeidraad correct is gepositioneerd ten opzichte 
van de referentie-as en het referentievlak. 
Maten in mil Iimeters tres 
Aanzichten A en C 
-, 
1 1 
• 
' •—'—-
—-" 
0 1 
1 l 
j 
-L t 
k 0 
» - «, 
van het referentievlak 
6 V 
12 V 
24 V a 
1,8d c 
1,6d k 
1.0 g 
2,0 
2,8 
2,9 
d - diameter van de gioeidraad De gioeidraad moet zich geheel 
binnen de weergegeven grenzen 
bevinden. 
Het midden van de gioeidraad moet 
zich bevinden binnen afmeting k. 
- 4t>-
AANHANGSEL 3 
LAMPEN VAN CATEGORIE H4 H4/1 
As van de lamp 
yi.o «TV&X 
. .77/777/7 
Lampvoet P43t-38 I Referentievlak 
(Maten in mm) Insteeklip 
Kleurloze of selectief 
\ gelei amp Referent ie-as 
De tekeningen zijn geen voorschrift, zij dienen alleen om de te controleren 
maten aan te geven. 
Referentie 
e 
P 
(1) m 
*D 
n 
(2) 
s 
ex <3> Maten 
12 V 
28,5 
28.95 24 V 
29.0 
29.25 
max. 60,0 
max. 34.5 
45.0 
max. 40* To1 e ran t i e 
12 V 
+ 0.45 
- 0,25 
-24 V 
± 0.35 
-
-
-
-
-
-All -
Kenmerken H4/2 
Nominale 
waarden 
Prosfspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
Licht­
st room 
lm 
± % 
Gemeten IIchtstroom bij 
metingen uitgevoerd 
volgens punt 3.8 van 
deze richtlijn 
lm Lamp uit seriefabricage 
(4) 12 
60 55 
13.2 
max. 
75 
1 650 max. 
68 
1 000 (4) 24 
75 70 
28 
max. 
85 
1 900 max. 
80 
1 200 
15 
-750 -800 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 12 V lm Standaard-
gloei 1 amp 
„<4) 
60 
max. 75 
à 13.2V 
1 250 55 
max. 68 
0 13,2V 
750 
P43t-38 volgens IEC-publikatie 61 (blod 7004 - 39 - 2) 
(1) Wanneer gebruik gemaakt wordt van een geel omhulsel vormen "m" en "n" de 
maximum maten van dat omhulsel; wanneer er geen gebruik gemaakt wordt 
van een omhulsel vormt "m" de maximum lengte van de lamp. 
(2) Het moet mogelijk zijn de lamp in een cilinder met een diameter Ms" te 
brengen, die concentrisch is ten opzichte van de referentie-as en aan 
één der uiteinden begrensd wordt door een vlak dat evenwijdig loopt aan 
het referentievlak op een afstand van 20 mm ervan en aan het andere 
uiteinde door een halve bol met een straal van s/2. 
(3) Tot aan ten minste het cilindrische gedeelte moet het lampglas zwart 
gemaakt zijn. Het zwarte gedeelte moet zich bovendien over het 
afschermkapje uitstrekken, wanneer dit wordt gezien onder een rechte 
hoek met de referentie-as. Het effect van het zwart maken van het 
lampglas mag ook op een andere manier bewerkstelligd worden. 
(4) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op het groot licht, de 
waarden in de rechter kolom hebben betrekking op het dimlicht. 
- /1i> -
Positie van het afschermkapje **) H4/3 
OH 
(*) De tekening is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje. 
(**) 30,0 voor het type 24 V. 
_•#* -
Positie van de gloeidraden **) H4/4 
As van de gioeidraad voor groot licht 
As van de gioeidraad voor dimlicht 
Maten in 
mi 11imeters 
(*) De tekening Is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje 
(**) 30,0 voor het type 24 V. 
-/i*i-
H4/5 
Nadere uitleg betreffende bladen H4/3 en H4/4. voorgaande pagina's 
De volgende maten worden in drie richtingen gemeten: 
1. voor maten a, b-j, c, d, e, f, lp en \Q. 
2. voor maten g, h, p en q 
3. voor maten b2 
Maten p en q worden gemeten in een vlak evenwijdig aan het 
referentievlak en op een afstand van 33 mm hiervan. 
Maten b-j, b2, c en h worden gemeten in de vlakken evenwijdig aan 
het referentievlak en op afstanden van 29,5 mm (30,0 mm voor het 24-
Volt type) en 33 mm hiervan. 
Maten a en g worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het 
referentievlak en op afstanden van 26,0 en 23,5 mm. 
Opmerking: Voor de meetmethode zie IEC-publIkatie nr 809. 
-AZô -
Tabel van de maten in de afbeeldingen 
OP bladen H4/3 en H4/4 (in mm) H4/6 
D..«.-»..« -
Volts 12 24 
o/26 * 
a/23,5 * 
bi/29.5* 30.0* 
bl/33* 
• 
b2/29,5 * 
30,0 
• 
b2/33 
• 
c29,5 • 
30.0 
• 
c/33 
d 
(7) 
e 
f (5) (6) (8) 
g/26 
g/23.5 
• 
h/29.5 • 
30.0 
• 
h/33 
, (5) (8) 
|R 
, *») (6) 
•c 
p/33* 
q/33* Lint. 
12 24 
0.8 
0.8 
0 
•• 
b1/29.5mv 30,0mv 
0 
•* 
b2/29.5mv 
0.6 
• * 
c/29.5mv • • 
30,0mv 
0.75 
** 
30.0mv 
min. 0.1 
28.5 
1.7 29,0 
2,0 
0 
0 
0 
h/29.5mv 
4,5 
5.5 *• 
30.0mv 
5.25 
5,25 
afhankellik van de 
vorm van net 
afschermkapje 
P • q 
2 Tolerantie 
Lamp uit serle-
fabricage 
12 24 
± 0.35 
± 0.60 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
-
+ 0.45 
- 0.25 
• 0.50 
- 0,30 ± 0.35 
± 0.40 
± 0.5 
± 0.7 
± 0.5 
± 0.35 
± 0.8 
± 0.8 
-
± 0,6 Standaard-
gloei lamp 
12 
± 0,2 
± 0.2 
± 0.2 
± 0.15 
± 0.2 
± 0.15 
± 0.2 
± 0.15 
-
+ 0.2 
- 0.0 
+ 0.3 
- 0.1 
± 0.3 
± 0.3 
± 0.3 
± 0.2 
± 0.4 
± 0.35 
-
± 0,3 
4e* Te meten op de afstand van het referentievlak di 
is aangegeven. 
"./29,5mv" of M30,0mv" geeft de waarde aan gemet 
29,5 mm of 30,0 mm van het referentievlak. e na het streepje in mm 
en op een afstand van 
-AM -
H4/7 
(5) De buitenste spiralen van de gioeidraad zijn de eerste en de laatste 
lichtgevende spiralen die met een regelmaat gewikkeld zijn of, met 
andere woorden, die de juiste wikkelhoek hebben. Waar een gioeidraad een 
dubbele spiraal heeft, wordt de spiraal aangegeven door de omtrek van de 
primaire spiraal. 
(6) Voor de gioeidraad van het dimlicht zijn de meetpunten de snijpunten, 
gezien vanuit richting @, van de zijrand van het afschermkapje met het 
buitenste gedeelte van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5. 
(7) "e" geeft de afstand aan tussen het referentievlak en het begin van de 
gioeidraad van het dimlicht als hierboven omschreven. 
(8) Voor de gioeidraad van het groot licht zijn de meetpunten de snijpunten, 
gezien vanuit richting (?) , van een vlak evenwijdig aan vlak HH dat zich 
er onder bevindt op een afstand van 0,8 mm, met het buitenste deel van 
de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5. 
(9) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak die door het 
middelpunt van de cirkel met diameter "H" loopt (zie H4/1). 
(10) Vlak W is het vlak dat loodrecht op het referentievlak staat en dat 
loopt door de referentie-as en door het snijpunt van de cirkel met 
diameter "M" en de middel lijn van de insteek lip. 
(11) Vlak HH is het vlak loodrecht op het referentievlak en op het vlak W 
dat de referentie-as doorsnijdt. 
- A3LI-
AANHANGSEL 4 
LAMPEN VAN CATEGORIE P21W P21W/1 
J^2 ~üX 1-ŒtfUk. 
I *-
Referent ievlak 
Maten 
e 
f 
e 
Zijdelingse (1) 
afwijking Lamp uit seriefabricage 
min. 
75' nom. 
3li3> 
90» max. 
7.0 
los­
es) Standaard-
gloei 1 amp 
31.8 ± 0.3 
7.0 - 0 
- 2 
90' ± 5' 
0,3 max. 
*2) Lompvoet BA 15» volgens IEC-oublikatie 61 (blad 7004 - 11A - 6) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden Volt 
Watt 
Proefspanning Volt 
Normale 
waarden Watt 
± X 
Lichtstroom 
lm 
± % 6 12 24 
21 
6,75 
26 13.5 
25 28.0 
28 
6 
460 
15 12 
21 
25 â 13.5 V 
6 
Stondaardlichtstroom : ongeveer 460 lm bij 13,5 V 
-m-
(1) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-
as van de lampvoet bevatten en waarvan één de as van de insteeknok 
bevat. 
(2) Lampen met een lampvoet BA 15d kunnen voor bijzondere doeleinden 
gebruikt worden; zij hebben dezelfde afmetingen. 
(3) Worden gecontroleerd met een "Box System", blad P 25-1/2. 
-ALk-
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm P21W/2 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de eisen voldoet door te 
controleren of de gioeidraad Juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
referentie-as en het referentievlak en een as die op ± 15' na loodrecht staat 
op het vlak dat het midden van de insteeknokken en de referentie-as 
doorsni Jdt. 
Zijaanzicht Referentie-as Vooraanzicht Maten in 
mi 11imeters 
Referent ie-as 
.i+i 
\A 
referent ie 
maten a 
3.5 b 
5,0 h 
9,0 k 
1.0 
Meetmethode en voorschriften 
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die om zijn eigen as kan draaien 
en die ofwel een schaalverdeling heeft ofwel vaste instellingen die 
overeenkomen met de toegestane grenzen voor de hoekverplaatsing, d.w.z. 
± 15'. De fitting wordt dan zodanig gedraaid dat er een aanzicht op het 
eind van de gioeidraad wordt verkregen op het scherm waarop het beeld 
van de gioeidraad wordt geprojecteerd. 
Het aanzicht van het eind van de gioeidraad moet worden verkregen binnen 
de grenzen van de hoekverplaatsing (± 15'). 
Zijaanzicht. 
Wanneer de lamp met de lampvoet naar beneden wordt geplaatst met de 
referentie-as verticaal en met een aanzicht op het eind van de 
gioeidraad, moet de projectie van de gioeidraad in zijn geheel vallen 
binnen een rechthoek met hoogte "a" en breedte "b", waarvan het midden 
is gelegen op de theoretische plaats van het midden van de gioeidraad. 
- Alï-
3. Vooraanzicht 
Wanneer de lamp met de lampvoet naar beneden wordt geplaatst met de 
referentie-as verticaal en wordt bekeken In een richting loodrecht op de 
as van de gioeidraad: 
3.1 moet de projectie van de gioeidraad in zijn geheel vallen binnen een 
rechthoek met hoogte "a" en breedte Mb", waarvan het midden is gelegen 
op de theoretische plaats van het midden van de gioeidraad, 
3.2 mag het midden van de gioeidraad niet meer dan de afstand "kM van de 
referentie-as afwijken. 
-4V-
LAMPEN VAN DE CATEGORIE P21/5W P21/5W/1 
J&MX a) hoofdgloeidraad 
b) secundaire gioeidraad 
-H—:y-
Referent ie-as 
LI,.** 
en mm 
e 
f 
ZijdelIngse 
afwijking 
x. y 
/3 Lamp uit seriefabricage 
min. 
75.(,) nom. 
(D 31.8 
(1) 
90' max. 
(D 7.0 
(1) 
105.(1) Standaard-
gloei I amp 
31.8 ± 0.3 
- 0 
7.0 - 2 
*2) 0,3 max 
2.8 ± 0.3 
90 ± 5' 
Lampvoet BAY15d volgens IEC-oubl1 kat ie 61 (blad 7004 -118 - 5) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proef-
spann1ng 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 
21 5 
6,75 
26 
6 
440 
15 6 
10 
35 
20 12 
21 5 
13.5 
25 
6 
440 
15 6 
10 
35 
20 *3) 24 
21 5 
28.0 
28 
6 
440 
15 10 
10 
40 
20 12 
21/5 
25 et 6 à 13,5 V 
6 et 10 
Stondaardlichtstroom : 440 en 35 lm bij ongeveer 13.5 V 
- u>-
(1) Deze maten worden gecontroleerd door middel van een "Box System" (bladen 
P 25-2/2, P25-2/3) op basis van de bovenstaande maten en toleranties, x 
en y verwijzen naar de as van de hoofdgloei draad en niet naar de as van 
de lamp (P 25-2/2). Een grotere nauwkeurigheid in de plaatsing van de 
gloeidraden en het samenstel lampvoet/fitting wordt onderzocht. 
(2) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de hoofdgloeldraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-
as omvatten en waarvan één de as van de insteeknok omvat. 
(3) 24 V lampen worden niet aangeraden voor toekomstige constructies. 
- AIL 
P21/5W/2 
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door 
te controleren of: 
(a) de hoofdgloeldraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
referentie-as en het referentievlak en een as die op ± 15' na 
loodrecht staat op het viak dat het midden van de insteeknokken en 
de referentie-as doorsnijdt. 
(b) de secundaire gioeidraad Juist is gepositioneerd ten opzichte van 
de hoofdgloeldraad. 
Beproevingsmethode en voorschriften 
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die om zijn eigen as kan draaien 
en die ofwel een schaalverdeling heeft ofwel vaste Instellingen die 
overeenkomen met de toegestane grenzen voor de hoekverplaatsing, d.w.z. 
± 15*. De fitting wordt dan zodanig gedraaid dat er een aanzicht op het 
eind van de gioeidraad wordt verkregen op het scherm waarop een beeld 
van de gioeidraad wordt geprojecteerd. Het aanzicht van het eind van de 
hoofdgloeldraad moet worden verkregen binnen de grenzen van de 
hoekverplaatsing (± 15*). 
2. Zijaanzicht. 
Wanneer de lamp met de lampvoet naar beneden wordt geplaatst met de 
referentie-as verticaal en de insteeknok naar rechts met een aanzicht op 
het eind van de hoofdgloeldraad: 
2.1 moet de projectie van de hoofdgloeldraad in zijn geheel vallen binnen 
een rechthoek met hoogte Ma" en breedte Mb", waarvan het midden is 
gelegen op de theoretische plaats van het midden van de gioeidraad, 
2.2 De projectie van de secundaire gioeidraad moet in zijn geheel vallen: 
2.2.1 binnen een rechthoek met breedte "cM en hoogte "d" waarvan het midden is 
gelegen op afstanden Hv" rechts van en "u" boven het theoretische midden 
van de hoofdgloeldraad; 
2.2.2 boven een raaklijn met de bovenste rand van de projectie van de hoofd­
gloeldraad en oplopend van links naar rechts onder een hoek van 25'; 
2.2.3 rechts van de projectie van de hoofdgloeldraad. 
3. Vooraanzicht 
Wanneer de lamp met de lampvoet naar beneden wordt geplaatst met de 
referentie-as verticaal en gezien in een richting loodrecht op de as van 
de hoofdgloeldraad: 
3.1 moet de projectie van de hoofdgloeldraad geheel vallen binnen een 
rechthoek met hoogte "a" en breedte NhM, gecentreerd op het theoretische 
midden van de gioeidraad; 
3.2 mag het midden van de hoofdgloeldraad niet meer dan de afstand "k" van 
de referentie-as afwijken-, 
3.3 mag het midden van de secundaire gioeidraad niet meer dan ± 2 mm (± 0,4 
mm voor de standaardlamp) afwijken van de referentie-as. 
-W-
Zi Jaanzicht P21/5W/3 
Maten in millimeters 
Secundaire 
gioeidraad 
Referentie-as 
(0 
c 
10 
> 
oo co 
Vooraanzicht hôôf CL }Quàca<i<l 
Referentie 
Maten a 
3.5 b 
3.0 c d 
4.8 u V 
2.8 
referent ie-as 
— — »— 
k k 
I . — 
:c J v-c 
h (O 
co 
Referentie 
Moten 0 
3.5 h 
9.0 k 
1.0 
-43C--
AANHANGSEL 5 
LAMPEN VAN CATEGORIE R5W R5W/1 
Referent ievlak Referent ie-as 
Maten 
e 
(2) Zijdelingse afwijking 
/s Lamp uit serie-
fabricage 
min. 
17.5 
60» nam. 
19.0 
90* max. 
20.5 
1.5 
120' Standoord-
gloei 1 amp 
19,0 ± 0.3 
0.3 max. 
90' ± 5' 
(O Lampvoet BA15s volgens IEC-publikat ie 61 (blad 7004 - 11A - 6) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 24 
5 
6.75 13.5 
5 28.0 
7 
10 
50 
20 12 
5 
5 à 13.5 V 
10 
Stondaardlichtstroom : 50 lm bij ongeveer 13.5 V 
-AM -
(1) Lampen met een lampvoet BA 15d mogen worden gebruikt voor bijzondere 
doeleinden; zij hebben dezelfde afmetingen. 
(2) Maximale zijdelingse afwijking van het midden vàn de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken dié de referentie-
as bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat. 
(3) Zie punt 3.3. 
- 4*1 -
AANHANGSEL 6 R10W/1 
LAMPEN VAN CATEGORIE R10W 
3ûmof *J7.5 „nvit 
r c H I 
v 
\ Referentie-as 
Maten 
i_ _ 
e 
(2) Zijdelingse afwijking 
fi Lamp uit serie-
fabricage 
min. 
17.5 
60' nom. 
19.0 
90* max. 
20.5 
1.5 
120* Standaard 
g 1 oe i 1 amp 
19.0 ± 0.3 
0,5 max. 
90* ± 5' 
(1) Lompvoet BA15s volgens lEC-publikatle 61 (blad 7004 - 11A - 6) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE ŒMCRKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± % 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 
10 
6,75 13.5 
10 24 
28.0 
12.5 
10 
125 
20 12 
10 
10 o 13.5 V 
10 
Stondaardl ichtstroom : 125 lm bij ongeveer 13,5 V 
- Ai* _ 
(1) Lampen met een lampvoet BA 15d mogen worden gebruikt voor bijzondere 
doeleinden; zij hebben dezelfde afmetingen. 
(2) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-
as bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat. 
(3) Zie punt 3.3. 
- 4*h -
AANHANGSEL 7 
LAMPEN VAN CATEGORIE C5W C5W/ 
Referent ie-as 
Maten 
in mm 
(1) b 
(2) (3) 
f Lamp uit serie— 
fabricage 
min. 
34.0 
*4) 7.5 nom. 
35.0 max. 
36,0 
15 Stoondoard-
g 1 oe i 1 amp 
35 ± 0.5 
9 ± 1.5 
Lampvoet SV 8.5 volgens lEC-publ1 kat Ie 61 (blad 7004 - 81 - 3) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 24 
5 
6.75 13.5 
5 28.0 
7 
10 
45 
20 12 
5 
5 à 13.5 V 
10 
Stondaardlichtstroom : 45 lm bij ongeveer 13.5 V 
- AU _ 
(1) Deze afmeting komt overeen met de afstand tussen twee openingen met een 
diameter van 3,5 mm, die ieder tegen één van de lampvoeten rusten. 
(2) De gioeidraad moet zich bevinden binnen een cilinder met een lengte van 
19 mm die coaxiaal is aan de as van de lamp en die symmetrisch geplaatst 
is ten opzichte van de middenlangsas van de lamp. De diameter van die 
cilinder is in het geval van 6 en 12 V lampen: d+4 mm (voor 
standaard lampen: d+2 mm) en in het geval van 24 V lampen: d+5 mm, 
waarbij "d" de nominale diameter is van de gioeidraad die door de 
fabrikant is opgegeven. 
(3) De afwijking van het midden van de gioeidraad ten opzichte van het 
midden van de lengte van de lamp mag niet meer bedragen dan ± 2mm (voor 
standaard lampen: ± 0,5 mm) in de richting van de referentie-as. 
(4) 4,5 mm voor 6 V lampen. 
(5) 16,5 mm voor 24 V lampen. 
_ AX> -
AANHANGSEL 8 
LAMPEN VAN CATEGORIE C21W 
Lamp voor achteruitrIJIicht C21W/1 
Referent ie-as 
(1) 
(2) Maten 
in mm 
>(0 
,<» Lamp uit serie— 
fabricage 
min. 
40.0 
7.5 nom. 
41.0 max. 
42.0 
10.5 Standaard-
gloei lamp 
41 ± 0.5 
8 ± 1 
Lampvoet SV 8.5 volgens IEC-publIkatie 61 (blad 7004 - 81 - 3) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden Volt 
Watt 
Proefspanning Volt 
Normale 
waarden Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 12 
21 
13,5 
25 
6 
460 
15 12 
21 
25 à 13.5 V 
6 
StondaardlIchtstroom : 460 lm bij ongeveer 13.5 V 
Deze afmeting komt overeen met de afstand tussen twee openingen 
met een diameter van 3,5 mm. 
De positie van de gioeidraad wordt gecontroleerd door middel van 
een "Box System", blad C21W/2 
- '3>-
C21W/2 
CATEGORIE C21W 
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de eisen voldoet door te 
controleren of de gioeidraad Juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
referentie-as en de middenlangsas van de lamp.. 
Gezochte middenas 
Maten in mm 
Referentie-as 
12 V a 
4.0 • d h 
14,5 k 
2.0 
d - nominale diameter van de gioeidraad, volgens fabrieksopgave. 
Voor standaard lampen: - 2,0 + d k - 0,5 
Beproevingsmethode en voorschriften 
1. De lamp wordt in een fitting geplaatst die 360' om de referentie-as kan 
draaien, zodanig dat er een vooraanzicht wordt verkregen op het scherm 
waarop het beeld van de gioeidraad wordt geprojecteerd. Het 
referentievlak op het scherm moet samenvallen met het midden van de 
lamp. De gezochte middenas op het scherm moet overeenstemmen met de 
middenlangsas van de lamp. 
2. -Vooraanzicht 
2.1 De projectie van de gioeidraad moet geheel binnen de rechthoek vallen 
w wanneer de lamp 360' gedraaid wordt. 
2.2 Het midden van de gioeidraad mag niet meer van de gezochte middenas 
afwijken dan de afstand "k". 
AANHANGSEL 9 
LAMPEN VAN CATEGORIE T4W T4W/1 
Referent ievlak 
Maten 
in mm 
e 
(1) Zijdelingse afwijking 
0 Lamp uit serie-
fabricage 
min. 
13.5 nom. 
15.0 
90» max. 
16.5 
1.5 Standaard- -
g Ioe11 amp 
15.0 ± 0.3 
0.5 max. 
90* ± 5» 
(3) Lampvoet BA 9s volgens IEC-publikotie 61 (blad 7004 - 14 - 6) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Zijdelingse 
afwijking 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 24 
4 
6.75 13.5 
4 28.0 
5 
10 
35 
20 12 
4 
4 â 13.5 V 
10 
Stondaardlichtstroom : 35 lm bij ongeveer 13,5 V 
- .A?<j -
(1) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-
as bevatten en waarvan één de as van de insteeknok bevat. 
(2) Zie punt 3.3. 
(3) De lampvoet mag over de gehele lengte geren buiten de maximum toegestane 
diameter uitstekende lassen of uitsteeksels hebben. 
_ Ahc-
W5W/1 
AANHANGSEL 10 
LAMPEN VAN CATEGORIE W5W 
Referent ie-as 
Referentievlak 
Maten 
in mm 
e 
(2) Zijdelingse afwijking 
8 Lomp uit serie-
fabricage 
min. 
11.2 
-15* nom. 
12.7 
0' max. 
14.2 
1.5 
+15* Standaard-
gloei 1 amp 
12.7 ± 0.3 
0.5 mox 
0' ± 5' 
(1) Lampvoet W 2.1 x 9.5d volgens IEC-publikotie 61 (blad 7004 - 91 - 2) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE IŒNMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
stroom lm 
± X 6 12 24 
5 
6,75 13,5 
5 28.0 
4 
15 
22 
30 12 
5 
3 à 13.5 V 
15 
Stondaardlichtstroom : 22 lm bij ongeveer 13,5 V 
(1) Dit type wordt beschermd door octrooien en de voorwaarden van ISO/IEC 
zijn zonder uitzondering van toepassing. 
(2) Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de referentie-
as bevatten en waarvan één as XX omvat. 
(3) Zie punt 3.3. 
- Aiff -
AANHANGSEL 11 
LAMPEN VAN CATEGORIE R2 
Tabel van elektrische en fotometrische kenmerken R2/4 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden 
(2) Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
Toleron-
tie 
X 
Licht­
st room 
lm 
Lichtst room voor 
de metingen uitaevoerd 
volgens punt 3.8 van 
deze richtlijn 
lm ' 0) 
Lomp uit serléfabrlcage 
6 
45 40 
6,3 
45 40 12 
45 40 
13.2 
45 40 24 
55 50 
28.0 
55 50 
+ 10 
600 
min. 
-400 
min. 
550 
max. 
450 600 
min. 
-400 
min. 
550 
max. 
450 600 
min. 
-400 
min. 
550 
max. 
450 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 12 V lm (D Standaard-gloei lomp 
12 
45 40 
45 
o 12.0 V 
+ 0 
- 10 
700 40 
a 12.0 V 
± 5 
450 
(3) Lompvoet P45t - 41 volgens lEC-publ1 kot Ie 61 (blad 7004 - 95 - 2) 
(1) De waarden aan de linkerzijde (rechterzijde) hebben betrekking op de 
gloeidraden voor groot licht (dimlicht). 
(2) In afwijking van punt 3.1.3 van bijlage 111.C moeten de normale waarden 
worden gemeten bij nominale spanning. 
(3) Het op dit blad vermelde venster is niet langer vereist. De X-waarde 
moet 1,3 min/1,7 max bedragen. 
-AHI -
AANHANGSEL 12 
LAMPEN VAN CATEGORIE H1 H1/1 
Aan twee zijden 
samengeknepen constructie) 
Referentie-as Maten in millimeters 
Lamp-as 
u « M it —^ 4-V vacuumtuit ReferentIevlak q — K 
/P ' E. As van de gloeiJ(riaad 
Lamp-as 
FV 
Alternatieve, aan 
één zijde samengeknepen 
constructie*2) J 
Referentie-as Doorsnede F-G 
-JEJti 
P Q Referentievlak 
— L —G K 
B As van de gioeidraad 
Toegestane excentriciteit 
van de as van de gioeidraad 
ten opzichte van de 
referentie-as -< 
1 MA O*06 
-X . —^ 
„tfsrr .. I- Referentie-as \dr aad 
Referentie-as 
2e insteeknok Insteeknok Maximale totale Referentie-as 
f 
•firn Jx T 
Doorsnede Grens van de 
grootte van de lamp afschermho 
e positie in gebied P-O ek 
nokken Aanzicht H 
Ut ing — >n 
De lamp moet kleurloos zijn 
- AHl -
H1/2 
Maten 
In mm 
b 
(5) <») 
• 
f(5) (9) 
*«) 
9 
hi 
h2 
£ > 0,7 f 
25.0 
6 V 
12 V 
24 V 4,5 
5.5 
(7) 
0.5 d 
0 
45' Toleranties 
Lampen uit serie-
fabrleage 
• 
*8) 
± 1,0 
± 0,5 d 
(8) 
(8) 
± 12* Standaard-
gloei 1 amp 
± 0.15 
± 0.5 
* 0.25 d 
(4) 
± 0.20 
, o.25<4) 
± 3* 
Lampvoet P14.5e volgens lEC-publikatle 61 (blad 7004 - 46 - 1) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 
55 
6.3 
max. 
63 
1 350 13,2 
max. 
68 
1 550 24 
70 
28.0 
max. 
84 
1 900 
15 12 
55 
max. 
68 à 13.2 V 
Stondaardlichtstroom voor kopl1chtproeven : 1150 lm bij ongeveer 12 V 
- Allh-
H1/3 
(1) Deze maten geven de referentie-as aan. 
(2) Wanneer lampen zijn voorzien van twee stroomtoevoerende elektroden 
binnen in de lamp, dan moet de langste elektrode zich boven de 
gioeidraad bevinden (waarbij de lamp wordt bekeken als getoond in de 
tekening). De inwendige constructie van de lamp moet zodanig zijn dat 
storende vertekeningen en lichtreflecties zo veel mogelijk beperkt 
worden, bijvoorbeeld door koelmante Is aan te brengen rond niet-
spiraal vorm i ge delen van de gioeidraad. 
(3) Het cilindrische gedeelte van het lampglas over de lengte "f" moet 
zodanig zijn dat het geprojecteerde beeld van de gioeidraad niet zodanig 
wordt vervormd dat de optische resultaten er belangrijk door worden 
beïnvloed. 
(4) Excentriciteit wordt uitsluitend gemeten in de horizontale en de 
verticale richting van de lamp als aangegeven in de tekening. De 
meetpunten zijn de snijpunten van de projectie van het buitenste deel 
van de uiteinden van de spiralen dat het dichtst bij of het verst 
verwijderd is van het referentievlak, met de as van de gioeidraad. 
(5) De meetrichting is de loodlijn op de referentie-as binnen het vlak 
begrensd door de referentie-as en het midden van de tweede lampvoetnok. 
(6) Verschuiving van de gioeidraad ten opzichte van de lamp-as op 27,5 mm 
van het referentievlak in richting K. 
(7) d : diameter van de gioeidraad. 
(8) Wordt gecontroleerd door middel van een "Box System", blad H1/4. 
(9) De uiteinden van de gioeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van 
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen dat 
het dichtst bij of het verst verwijderd is van het referentievlak, met 
de referentie-as, waarbij de meetrichting dezelfde is als aangegeven in 
noot 5. 
- AUS -
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm H1/4 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door 
te controleren of de gioeidraad juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
referentie-as en het referentievlak. 
Maten in millimeters 
6 V 
12 V 
24 V 01 
1.4d 02 
1.9d bl b2 
0.25 ei 
6 
7 C2 
3.5 
4.5 
d - diameter van de gioeidraad 
Het begin van de gioeidraad, als gedefinieerd in noot 9 bij blad H1/3, moet 
liggen tussen de lijnen Z-j en Z2. 
De positie van de gioeidraad wordt uitsluitend gecontroleerd in richtingen FH 
en FV als aangegeven in de tekening in blad H1/1. 
De gioeidraad moet geheel binnen de aangegeven grenzen liggen. 
- Ahó _ 
H2/1 
AANHANGSEL 13 
LAMPEN VAN CATEGORIE H2 
Aanzicht A 
Steunvlak Maten in millimeters 
Aanzicht C 
Aanzicht D 
As van de gioeidraad As van de lamp 
Aanzicht B 
"'Steunvlak As van de gioeidraad r Steunvlak 
De lamp moet kleurloos zijn 
- </*/>-
H2/2 
Maten 
in mm 
(6) 
e 
f(6) 
(D (2) 9 
H,<2) 
h2W 
»(" « 
»0> W 12.25 
6 V 
12 V 
24 V 4,5 
5.5 
0.5 d 
7.1 
0,5 d - 0,35 Tolerantie 
Lampen uit serie-
fabrieage 
6 V 12 V .24 V 
*5) 
± 1.0 
± 0.5 d 
(5) (5) 
(5) 
*5) (5) 
*5) Standaard-
gloei 1 amp 
* 0.15 
± 0.50 
± 0.25 d 
± 0.20 
± 0.25 
± 0,20 
± 0,25 
Lompvoet X511 volgens lEC-publIkotie 61 (blod 7004 - 9 - 1) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
Licht- -
stroom lm 
± X 6 12 
55 
6.3 
max. 
63 
1 300 13.2 
max. 
68 
1 800 24 
70 
28,0 
max. 
84 
2 150 
15 12 
55 
max. 
68 0 13.2 V 
Stondaardlichtstroem voor kopl1chtproeven : 1300 lm bij ongeveer 12 V 
-/te' -
H2/3 
(1) d : diameter van de gioeidraad. 
(2) Deze verschuivingen worden gemeten in een dwarsdoorsnede die loodrecht 
staat op de as van de lamp en die het uiteinde van de gioeidraad het 
dichtst bij de lampvoet doorsnijdt**). 
(3) De drie Xen op het steunvlak geven de plaats aan van de toppen van de 
drie nokken die het steunvlak op de fitting begrenzen. Gecentreerd op 
deze drie punten mag er binnen een cirkel met een diameter van drie mm 
geen zichtbare vervorming noch enige inkeping voorkomen die de 
positionering van de lamp kunnen beïnvloeden. 
(4) Deze verschuivingen worden gemeten in een dwarsdoorsnede die loodrecht 
staat op de as van de lamp en die het uiteinde van de gioeidraad het 
verst van de lampvoet doorsnijdt**). 
(5) Deze worden gecontroleerd door middel van een "Box System", blad H2/4. 
(6) De uiteinden van de gioeidraad worden gedefinieerd als de snijpunten van 
de projectie van het buitenste deel van de uiteinden van de spiralen dat 
het dichtst bij of het verst verwijderd is van de lampvoet, met een lijn 
evenwijdig aan lijn ZZ op een afstand van 7.1 mm hiervan; de 
meetrichting is aangegeven door D (blad H2/1). 
**) De meetpunten bevinden zich op de snijpunten van het buitenste deel van 
de eindspiraal dat het dichtst bij of het verst verwijderd is van de 
lampvoet, met de as van de gioeidraad. 
-M -
H2/4 
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door 
te controleren of de gioeidraad Juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
assen x-x, y-y en z-z ***)1> 
,*, , Aanzicht C(*> **} ~~i-JcL-2-
Aanzicht D* > 
) 
Het uiteinde van de gioeidraad ***) dat zich het dichtst bij de lampvoet 
bevindt, moet liggen tussen b1 en b2. De gioeidraad moet in zijn geheel liggen 
binnen de aangegeven grenzen. 
01 
o2 
b1, b2 
dl 
d2 
h 6 V 12 V 
d • 0.50 24 V 
d+ 1.0 
d + 1.0 
0.25 
7.1 
0.5d - 0.35 
6 7 
d * diameter van de gioeidraad Maten in millimeters 
**) Zie blad H2/1. 
***) Het uiteinde van de gioeidraad is gedefinieerd in blad H2/3 
AANHANGSEL 14 
LAMPEN VAN CATEGORIE H3 H3/1 
Maten in millimeters 
De lamp moet kleurloos zijn 
- /S"» -
W3W/1 
AANHANGSEL 15 
LAMPEN VAN CATEGORIE W3W 
2 68 nn Q A . 
7 07r^g* 
.JE 
-1—'-
J3B /3 
'r-
Referent ie-as 
Referentievlak 
(1) 
(2) Maten 
In mm 
e 
(2) Zijdelingse afwijking 
fi Lamp uit serie— 
fabricage 
min. 
11.2 
-15' nom. 
12.7 
0» max. 
14.2 
1.5 
+15» Standaard-
gloei 1 amp 
12.7 ± 0.3 
0.5 max 
0* ± 5* 
(1) Lampvoet W 2.1 x 9,5d volgens IEC-publIkatie 61 (blad 7004 - 91 - 2) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden Volt 
Watt 
Proefspanning Volt 
Normale 
waarden Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 12 24 
5 
6.75 13.5 
5 28.0 
7 
10 
50 
20 12 
5 
5 à 13.5 V 
10 
StondaardlIchtstroom : 50 lm bij ongeveer 13.5 V 
Dit type wordt beschermd door octrooien en de voorwaarden van ISO/IEC 
zijn zonder uitzondering van toepassing. 
Maximale zijdelingse afwijking van het midden van de gioeidraad ten 
opzichte van twee loodrecht op elkaar staande vlakken die de as van de 
lampvoet bevatten en waarvan één as XX omvat. 
(3) Zie punt 3.5.3. 
- 1st -
AANHANGSEL 16 
GLOEILAMPEN VOOR MOTORFIETSEN VAN DE CATEGORIEËN S1 EN S2 
36 mux. Maten in mm 
Referentievlak 
Rib met een breedte van 3 mm Referentie-as 
Gioeidraad voor dimlicht Gioeidraad voor groot licht 
Positie van de gloeidraden 
As van de gioeidraad Q Referentie-as 
Positie van het 
afschermkapje Gioeidraad voor 
groot licht (J As van de 
gioeidraad 
Gioeidraad voor 
dimlicht Afscherming 
e * 1.5" 
Afschermkapje 
ReferentIe-as 
NOOt: 
Vlak W bevat de referentie-as en de lijn die loopt door het midden van de 
ribben. Vlak HH (normale positie van het afschermkapje) staat loodrecht op 
vlak W en bevat de referentie-as. 
- /f3 -
LAMPEN VAN DE CATEGORIEËN S1 EN S2 - MATEN 
Moten 
in mm 
• 
f 
I 
(3) 
e 
>(s> 
(3) 
a 
h 
9 
(3) (4) 
8 (5) Lamp uit serie-fabricage 
min. 
32.35 
1.4 
4 
0.2 
- 0.15 
0.25 
- 0.5 
- 0.5 
- 2*30' nom. 
32,70 
1.8 
5.5 
0.5 
0.2 
0.6 
0 
0 
0' max. 
33.05 
2.2 
7 
0.8 
0.55 
0.95 
0.5 
0,5 
2«30* Standaard-
gloei 1 amp 
32.7 ± 0,15 
1.8 ± 0.2 
5.5 ± 0.5 
0.5 ± 0.15 
0.2 ± 0.15 
0.6 ± 0,15 
0 ± 0,2 
0 ± 0.2 
0» ± 1* 
Lampvoet BA 20d volgens IEC-publikotie 61 (blad 7004 - 12 - 5) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
GLOEILAMPEN VAN CATEGORIE SI 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Lumens 
± X (5) Gloei lampen uit 
seriefabricage 
6 
25 25 
6.75 
25 25 
5 
435 315 
20 12 
25 25 
13.5 
25 25 
5 
435 315 
20 Standaard-
gloei 1 amp 
6 
25 25 
-
25 1 25 
à 6.J5 V 
5 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 6 V : respectievelijk 398 en 284 lm 
- /«, -
LAMPEN VAN CATEGORIE S2 
Npot: 
(1) 
(2) 
(3) 
(4) 
(5) Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Lumens 
± X (5) 
Lamp uit serle-
fabricage 
6 
35 35 
6.3 
35 35 
5 
650 465 
20 12 
35 35 
13.5 
35 35 
5 
650 465 
20 Standaard-
gloei lamp 
12 
35 35 
-
35 1 35 
o 13|5 V 
5 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 12 V : respectievelijk 568 en 426 lm 
Kleurloze of selectief gele lamp; de fotometrische specificaties hebben 
betrekking op kleurloze lampen. 
Het referentievlak staat loodrecht op de referentie-as en raakt de 
bovenkant van de rib met een breedte van 4,5 mm. 
Maten a, b, c en 8 hebben betrekking op een vlak dat evenwijdig loopt 
aan het referentievlak en dat snijpunten heeft met de twee randen van 
het afschermkapje op een afstand van e + 1,5 mm. 
Toegestane hoekverdraaiing van het vlak dat de randen van het 
afschermkapje bevat ten opzichte van de normale positie. 
Voorschriften voor de goedkeuring van een type. 
Maten in mm - /rr-
AANHANGSEL 17 
GLOEILAMPEN VAN CATEGORIE S3 
2S ,O max 
V 
Referent ievlak 
\ 
Referent ie-as r 
d ' 
a? / 
/ 
> n—• i 
Z^~-2~ ") o ' E 
Moten 
(2) 
e 
f (6 V) 
f (12 V) 
(3) 
d1. d2 Lamp uit serie-
fobricoge 
min. 
19.0 
- 0.5 nom. 
19.5 
0 mox. 
20.0 
3.0 
4,0 
+ 0.5 Standaard-
gloei I amp 
19.5 ± 0,25 
2.5 * 0.5 
± 0.3 
Lampvoet P26s volgens IEC-publikotie 61 (blad 7004 - 36 -1) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Lumens 
± X 6 12 
15 
6.75 13.5 
15 
6 
240 
15 6 
15 
-
15 d 6.75 V 
6 
Standoord 1ichtstroom : 240 lm bij ongeveer 6,75 V 
(1) Kleurloze lamp; de fotometrische specificaties hebben betrekking op 
kleurloze lampen. 
(2) Afstand gekoppeld aan het lichtzwaartepunt 
(3) Zijdelingse afwijking van de as van de gioeidraad ten opzichte van de 
referentie-as. Het volstaat de afwijking te meten in twee vlakken die 
loodrecht op elkaar staan. 
- KC -
AANHANGSEL 18 
LAMP VAN CATEGORIE S4 VOOR KOPLICHT VAN BROMFIETS S4/1 
Maten in mm 
29 
Referent ie-as 
Referentievlak y 
.Insteeknok 2 
Contact voor gioeidraad van groot lichtf | \ Contact 
vööT 
gioeidraad 
van 
dimlicht 
De tekening is slechts 
een voorbeeld van een 
constructie van het 
afschermkapje 
Gioeidraad voor groot licht 
Positie van het afschermkapje 
T 
I <= • 1.5 
Referentie-as \-^AfschermkapJe 
Vlak W bevat de referentie-as en loopt 
door het midden van de nokken. Vlak HH 
bevat de referentie-as en staat loodrecht 
op vlak W. Objectieve positie van vlak SS 
dat evenwijdig aan vlak HH door de randen 
van het afschermkapje loopt. 
- iS> -
S4/2 
Maten 
in mm 
e 
f 
LC. LR 
*2) 
c 
><2) 
(2) 
0 
h 
9 
(2) (5) 
8 Lomp uit serie-
fabricage 
min. 
33,25 
1,45 
2.5 
0,05 
- 0,15 
0.25 
- 0.5 
- 0.5 
-2»30# nom. 
33.6 
1.8 
3.5 
0.4 
0.2 
0.6 
0 
0 
0 max. 
33.95 
2.15 
4.5 
0.75 
0.55 
0.95 
0.5 
0.5 
2*30' Standaard­
lomp 
33.6 ± 0.15 
1.8 ie 0.2 
3.5 ± 0.5 
0.4 ± 0.15 
0.2 ± 0.15 
0.6 ± 0.15 
0 ± 0.2 
0 ± 0.2 
0 ±1' 
(D Lompvoet BAX 15d 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale sponning V 
(6) Nominaal vermogen W 
Proefspanning V 
*«) Normaal vermogen W 
Tolerantie ± X 
Normale 1Ichtstroom 
(In lm) (4) (6) 6 
15 15 
6.75 
15 15 
6 
180 
min 125 190 
min max 12 
15 15 
13.5 
15 15 
6 
180 
min 125 190 
min max 6 
15 15 
15 I 15 
(d 6.75 V) 
6 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 6 V*4) : 240 lm (groot licht) 1 
160 lm (dimlicht) 
- /'fi -
(1) Lampvoet volgens lEC-publikat ie 61. 
(2) Maten a, b, c en 8 hebben betrekking op een vlak dat evenwijdig loopt 
aan het referentievlak en dat snijpunten heeft met de twee randen van 
het afschermkapje op een afstand van e + 1,5 mm. 
(3) Het referentievlak staat loodrecht op de*referentie-as en heeft een 
raak lijn met de bovenkant van de nok die een lengte heeft van 2 mm. 
(4) Kleurloze lamp; de fotometrische specificaties in de tabel hebben 
betrekking op kleurloze lampen. 
(5) Toegestane afwijking van het vlak van het afschermkapje ten opzichte van 
zijn normale positie. 
(6) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op de gioeidraad van het 
groot licht, de waarden in de rechter kolom hebben betrekking op de 
gioeidraad van het dimlicht. 
- /râ -
AANHANGSEL 19 Blad 1 
LAMPEN VAN CATEGORIE HSj : HALOGEENLAMPEN VOOR 
MOTORFIETSEN 
As van de lamp 
32.0 max 
icht 
Lampvoet PX 43t-38 
(Maten in mm) Kleurloze of selectief gele lamp 
De tekeningen zijn slechts voorbeelden; hun enige doel is het weergeven van de 
te controleren afmetingen. 
Referentie 
0 
P 
m (1) 
n (1) 
• (2) 
<*<3) Maten 
6 V 12 V 
28.5 
28.95 
max. 60,0 
max. 34,5 
45.0 
max. 40* Tolerantie 
6 V 12 V 
• 0.45 
- 0.25 
-
-
-
-
-
UITSLUITEND VOOR MOTORFIETSEN 
- ICù -
Kenmerken Blad 2 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden 
Meting van 
1ichtstroom 
overeen­
komstig punt 
3.8 van deze 
richtlijn Volt 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room 
(lm) 
± X 
lm Lomp uit seriefobricoge 
.(4) 
35 35 
6.3 
35 
5 
700 35 
5 
440 i*(4) 
35 35 
13.2 
35 
5 
825 35 
5 
525 
15 
450 
Stondaardlichtstroom bij ongeveer 12 V lm Standaard lomp 
nW 
35 35 
35 
at 13.2 
5 35 
at 13.2 
5 
700 450 
Lompvoet PX43t-38 volgens lEC-publikotie 61 (blad 7004-34-1) 
- ICI -
Tabel met maten uit de schema's op bladen 4 en 5 (mm) Blad 3 
6 V 12 V 
,/2S(,) 
v»w 
(•) b1/29.5 
(•) bl/33 
b2/29,5 
(•) b2/33 
(*) c/29.5 
c/31 
d 
(7) 
e 
f(5) (6) (8) 
ww 
ww 
(•) h/29.5 
H/3/*' 
, (S) («) 
•r 
, (5) *6) 
•c 
^ 
v»w u~t. 
6 V 12 V 
0.8 
0.8 
0 
b1/29.5 mv 
0 
b2/29.5 mv 
0.5 
c /29.5 mv 
min. 0,1 
max. 1,5 
28.5 
1.7 
0 
0 
0 
h /29.5 
3.5 
3,3 4.0 
4.5 
Afhankelijk van de 
vorm von het 
afschermkapje 
P • * 
2 Tolerantie 
Lamp uit serie­
fobricoge 
6 V 12 V 
± 0.35 
± 0.55 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.35 
± 0.30 
-
+ 0.45 
- 0.25 
+ 0.50 
- 0,30 
± 0,5 
± 0.7 
± 0.5 
± 0.30 
± 0.8 
± 0.8 
_ 
± 0.6 Stan­
daard-
lamp 
12 V 
± 0.2 
± 0,2 
± 0.2 
± 0.15 
± 0.2 
± 0,15 
± 0.2 
± 0.15 
-
+ 0.2 
- 0.0 
+ 0.3 
- 0.1 
* 0.3 
± 0.3 
± 0.3 
± 0.2 
± 0.4 
± 0.35 
_ 
± 0.3 
Te meten op de na 
referentievlak. het streepje in mm aangegeven afstand van het 
-ia -
Positie van de gloeidraden (*> Blad 4 
0-H« 
Gioeidraad van het groot licht /* 
Gioeidraad van het dimlicht 
Maten in mi 11imeters 
**) De tekening is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje 
- IO -
fogltle van het afschurmifflplft (*> Blad 5 
As van de lamp 
o-«-t? 
Referentie-as _*/ 
Referent ie-as 3J 
**) De tekening is slechts een voorbeeld van de vorm van het afschermkapje 
m -
AanYVlHftnde, UltlW Pli Plate" 4 on § 
De volgende maten worden In drie richtingen gemeten: 
1 voor maten a, b-j, c, d, e, f, lp en lc. 
2 voor maten g, h, p en q 
3 voor maten b2 
Maten p en q worden gemeten in een vlak evenwijdig aan het referentievlak en 
op een afstand van 33 mm hiervan. 
Maten b-j en b2 worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referent ievlak 
en op een afstand van 29,5 mm, resp. 33 mm hiervan. 
Maten a en g worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en op 
een afstand van 25, resp. 26 mm hiervan. 
Maten c en h worden gemeten in vlakken evenwijdig aan het referentievlak en op 
een afstand van 29,5, resp. 31 mm hiervan. 
lor -
AANHANGSEL 20 
LAMPEN VAN CATEGORIE HS2: HS2/1 HALOGEENLAMPEN VOOR 
BROMFIETSEN HS2/1 
10.0 ciax 
i 
-J._ Referentie-as 0) 7 
T 26.1 max 
! Referentievlak 
i / 
/ o 
„Richting A ', 11 
Referent ie-as^ 
Insteekgleufdichting B 
- \U -
Moten 
e 
(6) f (6 V)V 
(6) 
f (12 V) 
h1, h2 
<y(4> 
,(s> 
^,(7> 
T52(7) Lamp uit serie­
fobricoge 
min. 
1.5 
2.0 
- 15* 
15' 
40' nom. 
(3) 11.0 
2.5 
3.0 
(3) 
90* max. 
3.5 
4.0 
40 
+ 15* Standaard lamp 
11.0 ± 0.15 
2.5 ± 0.15 
0 ± 0,15 
90' ± 5* 
15* min. 
40' min. 
Lompvoet P x 13.5» volgens IEC-publikatie 61 (blad 7004 - 35 - 1) 
ELEKTRISCHE EN FOTOMETRISCHE KENMERKEN 
Nominale 
waarden 
Proefspanning 
Normale 
waarden Volt (6) 
Watt 
Volt 
Watt 
± X 
Licht­
st room lm 
± X 6 
15 
6.75 
15 
6 
320 
15 12 
15 
13,5 
15 
6 
320 
15 6 
15 
15.0 a 6.75 V 
6 
Stondaardlichtstroem : 320 lm bij ongeveer 6,75 V 
- ta -
NPtcn 
(1) Wanneer gebruik gemaakt wordt van een geel omhulsel vormen "m" en "n" de 
maximum maten van dat omhulsel; wanneer er geen gebruik gemaakt wordt 
van een omhulsel vormt "m" de maximum lengte van de lamp. 
(2) Het moet mogelijk zijn de lamp in een cilinder met een diameter "s" te 
brengen, die concentrisch is ten opzichte van de referentIe-as en aan 
één der uiteinden begrensd wordt door een vlak dat evenwijdig loopt aan 
het referentievlak op een afstand van 20 mm ervan en aan het andere 
uiteinde door een halve bol met een straal van s/2. 
(3) Tot aan ten minste het cilindrische gedeelte moet het làmpglas zwart 
gemaakt zijn. Het zwarte gedeelte moet zich bovendien Uitstrekken over 
het afschermkapje, wanneer dit wordt gezien onder een rechte hoek met de 
referentie-as. Hét effect van het zwart maken van het glas mag ook op 
een andere manier bewerkstelligd worden. 
(4) De waarden in de linker kolom hebben betrekking op het groot licht, de 
waarden in de rechter kolom hebben betrekking op het dimlicht. 
(5) De buitenste spiralen van de gioeidraad zijn de eerste en de laatste 
lichtgevende spiralen die met een regelmaat gewikkeld zijn of, met 
andere woorden, die de Juiste wikkel hoek hebben. Waar een gioeidraad een 
dubbele spiraal heeft, wordt de spiraal aangegeven door de omtrek van de 
pr imaire spiraal. 
(6) Voor de gioeidraad van het dimlicht zijn de meetpunten de snijpunten, 
gezien vanuit richting 1, van de zijrand van het afschermkapje met het 
buitenste gedeelte van de buitenste spiraal als gedefinieerd in noot 5. 
(7) "e" geeft de afstand aan tussen het referentievlak en het begin van de 
gioeidraad van het dimlicht als hierboven omschreven. 
(8) Voor de gioeidraad van het groot licht zijn de meetpunten de snijpunten, 
gezien vanuit richting 1, van een vlak evenwijdig aan vlak HH dat zich 
er onder bevindt op een afstand van 0,8 mm, met het buitenste deel van 
de buitenste spiraal als gedefinieerd In noot 5. 
(9) De referentie-as is de loodlijn op het referentievlak die door het 
middelpunt van de cirkel met diameter NM" loopt (zie blad 1). 
(10) Vlak W is het vlak dat loodrecht op het referentievlak staat en dat 
loopt door de referentie-as en door het snijpunt van de cirkel met 
diameter "M" en de middel lijn van de Insteek Iip. 
(11) Vlak HH is het vlak loodrecht op het referentievlak en op het vlak W 
dat de referentie-as doorsnijdt. 
- m -
HS2/2 
(1) De referentie-as staat loodrecht op het referentievlak en loopt door het 
snijpunt van dat vlak met dat van de kraag van de lampvoet. 
(2) Nog nader te bezien. 
(3) Controle door middel van een "Box System", HS2/3. 
(4) Alle delen die mogelijkerwijs het licht kunnen absorberen of van invloed 
kunnen zijn op de lichtbundel moeten vallen binnen hoek ^. 
(5) Hoek 8 geeft de positie aan van het vlak dat door de elektroden loopt 
ten opzichte van de insteekgleuf. 
(6) Om snelle slijtage van de lamp te voorkomen, mag de voedingsspanning 
niet meer bedragen dan 8,5 V voor 6 V lampen en 15 V voor 12 V lampen. 
(7) Er mogen zich geen zones met optische vervorming bevinden tussen de 
buitenzijden van de hoeken ^ 1 en OC 2 en de lamp mag geen 
krommingsstraal hebben van minder dan 50% van zijn werkelijke diameter. 
- m _ 
Voorschriften met betrekking tot het meetscherm HS2/3 
Met deze proef wordt vastgesteld of een lamp aan de voorschriften voldoet door 
te controleren of de gioeidraad Juist gepositioneerd is ten opzichte van de 
referentie-as en het referentievlak. Alle maten zijn in millimeters 
aangegeven. 
Referentie-as (I) 
11,0 van het referentievlak I XK 
Aanzicht A • B 
Referentie 
Maat al 
d + 1,0 a2 
d + 1.4 bl 
0.25 b2 
0.25 cl (6 V) 
4.0 cl (12 V) 
4.5 c2 
1.75 
d - werkelijke diameter van de gioeidraad 
De gioeidraad moet zich geheel binnen de aangegeven grenzen bevinden 
Het begin van de gioeidraad moet tussen de lijnen Z-j en 1% liggen. 
- />6-
HOOFDSTUK 3 
UITSTEKENDE DELEN VAN MOTORVOERTUIGEN 
OP TWEE OF DRIE WIELEN 
-/>/-
BIJLAGE I 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE DE UITSTEKENDE DELEN 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE WIELEN ZONDER CARROSSERIE 
1 DEFINITIES 
In deze bijlage wordt verstaan onder : 
1.1 "uitstekende delen van het voertuig" 
de delen van het voertuig die in geval van een botsing met 
externe obstakels geraakt kunnen worden. 
1.2 "schuurcontact" 
alle contacten die onder bepaalde omstandigheden scheurwonden 
kunnen veroorzaken. 
1.3 "stootcontact" 
alle contacten die onder bepaalde omstandigheden verwondingen 
door penetratie kunnen veroorzaken. 
1.4 "voertuigtype voor wat betreft de uitstekende delen" 
motorvoertuigen die onderling geen essentiële verschillen 
vertonen, met name met betrekking tot de vorm, de afmetingen, de 
richting en de hardheid van de uitstekende delen van het 
voertuig. 
1.5 "afrondingsstraal" 
de straal "r" van de cirkel boog die de afgeronde vorm van het 
desbetreffende deel het meest benadert. 
2 CRITERIA TER ONDERSCHEIDING VAN "SCHUURCONTACT" EN "STOOTCONTACT" 
2.1 Door het beproevingstoestel (afgebeeld in figuur A van 
aanhangsel 1) overeenkomstig punt 4.2 langs het voertuig te 
bewegen worden de delen die door het toestel worden geraakt 
ingedeeld in 
2.1.1 groep 1 : voertuigdelen die het beproevingstoestel raken, of in 
2.1.2 groep 2 : voertuigdelen die tegen het beproevingstoestel stoten. 
2.1.3 Ten einde ondubbelzinnig onderscheid te maken tussen de tot 
groep 1 en tot groep 2 behorende delen of onderdelen moet het 
beproevingstoestel op de in de onderstaande figuur aangegeven 
methode worden gebruikt : 
\\\\ \ \ 
ÛÇ < 45* : groep 1 
0< >. 45' : groep 2 
Beproevingstoestel 
(zie figuur A van aanhangsel 1 
-m-
3 ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
3.1 Onverminderd de in punt 3.2 genoemde bepalingen mag zich aan de 
buitenzijde van elk type voertuig geen enkel naar buiten gericht 
puntig, scherp of uitstekend deel bevinden met een zodanige vorm, 
afmeting, richting of hardheid dat het risico of de ernst van 
lichamelijk letsel van een persoon die bij een ongeval tegen het 
voertuig stoot of daardoor wordt geraakt, wordt vergroot. 
3.2 De voertuigen moeten zodanig ontworpen zijn dat de delen waarmee 
andere weggebruikers in contact kunnen komen, voldoen aan de in 
de punten 5 en 6 hieronder genoemde bepalingen, al naargelang van 
het geval. 
3.3 Alle in deze bijlage bedoelde uitstekende delen die zijn gemaakt 
van of bekleed met rubber of zacht plastic met een hardheid van 
minder dan 60 shore A worden geacht te voldoen aan de onder 
punten 5 en 6 genoemde bepalingen. 
3.4 De hieronder genoemde specificaties zijn evenwel bij motoren met 
zijspan niet van toepassing op de ruimte tussen het zijspan en de 
motor. 
3.5 Met pedalen uitgeruste bromfietsen kunnen voor wat betreft de 
pedalen niet aan alle in deze richtlijn vastgestelde eisen of 
delen daarvan voldoen. De constructeur moet instantie waarbij de 
goedkeuringsaanvraag voor de uitstekende delen van een 
voertuigtype wordt ingediend, op de hoogte stellen van de 
voorschriften waaraan niet kan worden voldaan, waarbij moet 
worden aangegeven welke maatregelen zijn genomen om te zorgen 
voor de veiIigheid. 
4 BEPROEVINGSMETHODE 
4.1 Beproevingstoestel en -voorwaarden 
4.1.1 Het beproevingstoestel moet het in figuur A van aanhangsel 1 
afgebeelde toestel zijn. 
4.1.2 Het te beproeven voertuig moet recht en verticaal worden 
gehouden. De stuurinrichting moet vrij in het normale 
draai gebied daarvan kunnen bewegen. 
Op het voertuig wordt een proefpop met een percent iel van AM 50 
op zodanige wijze in de normale rijhouding geplaatst dat deze de 
vrije beweging van de stuurinrichting niet belemmert. 
4.2 Beproevingsprocedure 
Het proeftoestel wordt van de voorzijde naar de achterzijde van 
het voertuig bewogen, waarbij de stuur inricht ing wordt meegenomen 
(als deze door het beproevingstoestel wordt geraakt) totdat het 
stuur volledig blokkeert. Het beproevingstoestel moet steeds in 
contact met het voertuig blijven (zie figuur B van aanhangsel 1). 
De proef wordt aan beide zijden van het voertuig uitgevoerd. 
-ni 
5 CRITERIA 
5.1 De in dit punt genoemde criteria zijn niet van toepassing op de 
delen als bedoeld onder de bepalingen van punt 6. 
5.2 Onder voorbehoud van de onder punt 3.3 genoemde uitzondering 
gelden de volgende minimumcriter ia : 
5.2.1 Voorschriften voor de tot groep 1 behorende delen 
5.2.1.1 BIJ een plaat : 
- dienen de hoeken een afrondingsstraal te hebben van minstens 
3 mm 
- dienen de randen een afrondingsstraal van minstens 0,5 mm te 
hebben. 
5.2.1.2 Bij een stang : 
- dient de diameter van de stang minstens 10 mm te bedragen 
- moeten de randen aan het uiteinde van de stang een 
afrondingsstraal van minstens 2 mm hebben. 
5.2.2 Voorschriften voor de tot groep 2 behorende delen 
5.2.2.1 Bi j een plaat : 
- dienen de hoeken en de randen een afrondingsstraal van 
minstens 2 mm te hebben. 
5.2.2.2 Bij een stang : 
- moet de lengte kleiner zijn dan de helft van de diameter van 
de stang, als de diameter minder dan 20 mm bedraagt. 
- moet de afrondingsstraal van de randen aan het uiteinde van de 
stang minstens 2 mm bedragen, als de diameter van de stang 
groter of gelijk aan 20 mm is. 
6 BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN 
6.1 De bovenrand van het windscherm of de kuip moet een 
afrondingsstraal van minstens 2 mm hebben of moet aan de randen 
zijn bekleed met beschermend materiaal, overeenkomstig de 
voorschriften van punt 3.3. 
6.2 De uiteinden en buitenste randen van het koppelings- en het 
remhendel moeten zijn afgerond waarbij de afrondingsstraal 
minstens 7 mm moet bedragen. 
6.3 De voorkant van het spatbord moet een afrondingsstraal van 
minstens 2 mm hebben. 
6.4 -m-
Aan de bovenzijde van de brandstof tank geplaatste vul doppen, waar 
de berijder zich bij een ongeval tegen kan stoten, mogen aan de 
achterzijde niet meer dan 15 mm boven het onderliggende oppervlak 
uitsteken; de overgang daarvan naar het onderliggende oppervlak 
moet in hetzelfde vlak liggen of duidelijk bolvormig zijn. Als 
niet aan het voorschrift van 15 mm kan worden voldaan, moeten 
andere voorzieningen - zoals een afscherming achter het vulgat -
worden aangebracht (zie bijvoorbeeld onderstaande schets). 
6.5 De contactsleutels moeten worden beschermd door een opzetstuk. 
Dit voorschrift is niet van toepassing op neerklapbare of in het 
oppervlak verzonken sleutels. 
-/?/-
AanhangseI 1 
Figuur A 
+C3-<t> 300 mm 
E 
E 
o 
o 
CNJ 
E 
E 
o 
o 
un 
* 7" . Y ,,TT rrt rft ///}/, 
Figuur B 
_ /v -
BIJLAGE II 
VOORSCHRIFTEN VOOR DE UITSTEKENDE DELEN VAN MOTORVOERTUIGEN 
OP DRIE WIELEN MET CARROSSERIE 
ALGEMEEN 
Voor motorvoertuigen op drie wielen met carrosserie bestemd voor 
personenvervoer, zijn de voorschriften van de 
Richtlijn 74/483/EEG*1) inzake de onderlinge aanpassing van de 
wetgeving van de Lid-Staten betreffende de naar buiten 
uitstekende delen van motorvoertuigen (van categorie M1) van 
toepassing. 
Voor motorvoertuigen op drie wielen met carrosserie bestemd voor 
goederenvervoer zijn de volgende voorschriften van toepassing. 
1 TOEPASSINGSGEBIED 
1.1 Deze bijlage is van toepassing op de uitstekende delen vóór de 
achterwand van de cabine van voertuigen bestemd voor 
goederenvervoer waarbij de uitstekende delen beperkt zijn tot het 
buitenoppervlak, als in het onderstaande gedefinieerd. De 
bijlage is niet van toepassing op buitenspiegels, inclusief de 
steun, noch op accessoires als radio-antennes en bagagerekken. 
1.2 Het doel is het risico of de ernst van verwondingen van personen 
die in contact komen met het buitenoppervlak van een voertuig in 
geval van een botsing te verminderen. 
2. DEFINITIES 
In deze bijlage wordt verstaan onder 
2.1 "buitenoppervlak", het deel van het voertuig dat zich bevindt 
voor de achterwand van de cabine als gedefinieerd in punt 2.5, 
met uitzondering van de achterwand zelf en omvattende onderdelen 
zoals het (de) voorspatbord(en) (voor zover aanwezig), de 
voorbumper (voor zover aanwezig) en het (de) voorwiel(en); 
2.2 "voertuiotvpe voor wat betreft de uitstekende delen", 
motorvoertuigen die onderling geen essentiële verschillen 
vertonen, met name met betrekking tot de vorm, de afmetingen, de 
richting en de hardheid van de uitstekende delen van het 
voertuig; 
2.3 "cabine", het deel van de carrosserie dat het voor de bestuurder 
(en de passagier) bestemde compartiment vormt, met inbegrip van 
de portieren; 
2.4 "achterwand van de cabine", het meest naar achteren gelegen deel 
van het buitenoppervlak van het voor de bestuurder en passagier 
bestemde compartiment; 
2.5 "referent ievlak". een horizontaal vlak door het middelpunt van de 
vooras(sen) of een horizontaal vlak dat zich 50 cm boven de grond 
bevindt, waarbij de laagste van de twee van toepassing is; dit 
vlak is gedefinieerd bij een belast voertuig; 
(1) PB L 266 van 2.10.1974, blz. 4. 
-/>? -
2.6 "vioerIi in". een lijn die als volgt wordt bepaald : 
rondom de buitenconstructie van het beladen voertuig wordt een 
kegel met een verticale as van onbepaalde hoogte en een halve-
hoek van 15' verplaatst, en wel zodanig dat deze zo laag mogelijk 
in aanraking blijft met het buitenoppervlak van de carrosserie. 
De vloerlijn is de meetkundige lijn tussen de raakpunten. 
Bij het bepalen van de vloerlijn mag geen rekening worden 
gehouden met de uitlaatpijpen, de wielen, functionele mechanische 
onderdelen die aan de onderbouw zijn bevestigd zoals steunpunten 
voor de krik, bevestigingspunten voor de vering, sleepogen 
ingeval van pech of voor vervoer. Verondersteld wordt dat de 
ruimte voor de wielen afgedekt is door een imaginair vlak dat 
naadloos aansluit op het aanliggende buitenoppervlak. Om de 
vloerlijn te bepalen moet al naargelang het type voertuig 
rekening worden gehouden met de buitenkant van het profiel van 
het carrosseriepaneel, het spatbord of de spatborden (voor zover 
aanwezig) en de buitenhoek van de doorsnede van de bumper (voor 
zover aanwezig). Mochten er twee of meerdere raakpunten 
tegelijkertijd zijn dan is het laagste raakpunt het punt dat 
dient om de vloerlijn te bepalen. 
2.7 "afrondingsstraal". de straal van de cirkelboog die de afgeronde 
vorm van het desbetreffende deel het meest benadert; 
2.8 "belast voertuig", het voertuig met de technisch maximaal 
toelaatbare belasting, waarbij deze belasting volgens de 
instructies van de fabrikantover de assen verdeeld wordt. 
3. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
3.1 De bepalingen van deze bijlage zijn niet van toepassing op delen 
van het buitenoppervlak die, wanneer het voertuig ledig is en de 
portieren, vensters en kleppen enz. gesloten zijn, zich 
bevinden : 
3.1.1 buiten een gebied waarvan de bovenzijde wordt begrensd door een 
op twee meter van de grond gelegen horizontaal vlak en de 
onderzijde naar keuze van de constructeur hetzij door het 
referentievlak als gedefinieerd in punt 2.6 hetzij de vloerlijn 
als gedefinieerd in punt 2.7, of 
3.1.2 op een zodanige plaats dat zij onder statische omstandigheden 
niet kunnen worden geraakt door een bol van 100 mm diameter. 
3.1.3 Wanneer het referentievlak de onderste begrenzing van het gebied 
vormt worden alleen de delen van het voertuig in beschouwing 
genomen die zich tussen twee verticale vlakken bevinden waarvan 
het ene raakt aan het buitenoppervlak van het voertuig en het 
andere op een afstand van 80 mm binnen het voertuig daaraan 
parallel loopt vanuit het punt waar het referentievlak aan de 
carrosserie van het voertuig raakt. 
3.2 Het "buitenoppervlak" van het voertuig mag geen naar buiten 
uitstekend deel vertonen waaraan voetgangers, fietsers of 
motorfietsers kunnen blijven haken. 
. m -
3.3 Er mag zich op geen enkel in punt 4 gedefinieerd onderdeel een 
naar buiten gericht puntig, scherp of uitstekend deel bevinden 
met een zodanige vorm, afmeting, richting of hardheid dat het 
risico of de ernst van lichamelijk letsel van een persoon die bij 
een botsing tegen het voertuig stoot of daardoor wordt geraakt, 
wordt vergroot. 
3.4 De uitstekende delen van het buitenoppervlak met een hardheid van 
niet meer dan 60 Shore (A) mogen een afrondingsstraal hebben die 
kleiner is dan de in punt 4 voorgeschreven waarde. 
3.5 In afwijking op punt 4 mag de afrondingsstraal van uitstekende 
delen niet kleiner zijn dan 2,5 mm. Als niet aan dit voorschrift 
wordt voldaan moeten de uitstekende delen worden voorzien van een 
bescherming waarvan de eigenschappen voldoen aan punt 4 of 
punt 3.4. 
4. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN 
4.1 Versieringen, handelsmerken, uit letters en cijfers bestaande 
handeIsafkort ingen 
4.1.1 Versieringen, handelsmerken en uit letters en cijfers bestaande 
handelsafkortingen mogen geen afrondingsstraal hebben van minder 
dan 2,5 mm. Dit voorschrift is niet van toepassing op delen die 
minder dan 5 mm boven het omgevingsoppervlak uitsteken, mits zij 
geen naar buiten gerichte scherpe randen hebben. 
4.1.2 Versieringen, handelsmerken en uit letters en cijfers bestaande 
handelsafkortingen die meer dan 10 mm boven het 
omgevingsoppervlak uitsteken moeten naar binnen schuiven, 
afbreken of verbuigen bij een kracht van 10 daN die in een 
willekeurige richting op het meest uitstekende punt wordt 
uitgeoefend in een vlak dat nagenoeg parallel loopt met het vlak 
waarop zij zijn gemonteerd. 
De kracht van 10 daN wordt uitgeoefend met behulp van een pen met 
een plat uiteinde met een diameter van maximaal 50 mm. Wanneer 
deze niet voorhanden is, wordt een equivalente methode toegepast. 
Nadat de versieringen naar binnen zijn geschoven, afgebroken of 
verbogen zijn, mogen de overblijvende delen niet meer dan 10 mm 
uitsteken of puntige, scherpe of snijdende randen vertonen. 
4.2 Kappen en randen van koplichten 
4.2.1 Uitstekende kappen en randen zijn op koplichten toegestaan mits 
zij niet meer uitsteken dan 30 mm boven het transparante 
buitenoppervlak van het koplicht en de afrondingsstraal nergens 
kleiner is dan 2,5 mm. 
4.2.2 Camoufleerbare koplichten moeten voldoen aan de voorschriften van 
punt 4.2.1 zowel in de bedrij fsstand als de gecamoufleerde stand. 
4.2.3 De in punt 4.2.1 genoemde bepalingen zijn niet van toepassing op 
in de carrosserie verzonken koplichten of boven de carrosserie 
uitstekende koplichten indien zij voldoen aan de voorschriften 
van punt 3.2. 
-IJl-
4.3 Roosters 
De onderdelen van roosters moeten afgerond zijn met een straal 
van 
- minstens 2,5 mm als de afstand tussen naast elkaar liggende 
delen groter is dan 40 mm 
- minstens 1 mm als deze afstand ligt tussen 25 mm en 40 mm 
- minstens 0,5 mm als deze afstand kleiner is dan 25 mm. 
4.4 Ruitewisser en koplichtreinigingsinrichting 
4.4.1 Bovengenoemde inrichtingen moeten zodanig zijn gemonteerd dat de 
wisseras is voorzien van een bescherming met een afrondingsstraal 
van minstens 2,5 mm en een oppervlak van minimaal 150 mm,, 
gemeten als projectie op een vlak dat maximaal 6,5 mm van het 
meest uitstekende deel verwijderd is. 
4.4.2 De sproeikoppen van de ruitesproeier en de koplichtreinigings-
inrichting moeten een afrondingsstraal hebben van minstens 
2,5 mm. Indien zij minder dan 5 mm uitsteken moeten de naar 
buiten gerichte randen zijn afgevlakt. 
4.5 Het spatbord (voor zover aanwezig) 
Als het spatbord het meest naar voren geplaatste onderdeel van de 
cabine is, moeten de samenstellende delen zodanig ontworpen zijn 
dat alle stijve, naar buiten omgezette oppervlakken een 
afrondingsstraal hebben van minstens 5 mm. 
4.6 Beschermingsinrichtingen (bumpers) (voor zover aanwezig) 
4.6.1 De uiteinden van beschermingsinrichtingen aan de voorzijde moeten 
naar het buitenoppervlak van de carrosserie zijn omgezet. 
4.6.2 De beschermingsinrichtingen moeten zodanig zijn ontworpen dat 
alle naar buiten toe omgezette stijve oppervlakken een 
afrondingsstraal van minstens 5 mm hebben. 
4.6.3 Het toebehoren zoals trekhaken en windassen mogen niet buiten het 
meest naar voren gelegen oppervlak van de bumpers uitsteken. 
Windassen mogen echter wel buiten het meest naar voren gelegen 
oppervlak van de bumpers uitsteken mits zij, wanneer de windas 
buiten gebruik is, bekleed zijn met een geschikte bescherming die 
een afrondingsstraal heeft van minstens 2,5 mm 
4.6.4 De in 4.5.2 genoemde voorschriften zijn niet van toepassing op de 
op de bumpers gemonteerde delen of onderdelen van de bumpers, 
noch in de bumpers verzonken delen die minder dan 5 mm uitsteken. 
De randen van onderdelen die minder dan 5 mm uitsteken moeten 
zijn afgevlakt. Wat betreft op de bumpers gemonteerde onderdelen 
als bedoeld in andere punten van deze bijlage blijven de 
bijzondere, in deze bijlage genoemde voorschriften van 
toepassing. 
-lp -
4.7 Handvatten, scharnieren en drukknoppen van portieren, 
bagageruimten en motorkappen, toeoangskleppen en -luiken en 
handgrepen 
4.7.1 Deze elementen mogen niet meer dan 30 mm uitsteken in geval van 
drukknoppen, niet meer dan 70 mm in geval van handgrepen en 
vergrendelingshandgrepen van de motorkap, en niet meer dan 50 mm 
in alle andere gevallen. De afrondingsstraal moet minstens 2,5 mm 
zijn. 
4.7.2 Indien de handgrepen van zijportieren van het draaitype zijn 
moeten zij voldoen aan een van de volgende eisen : 
4.7.2.1 in geval van handgrepen die evenwijdig aan het portiervlak 
scharnieren moet het open uiteinde van de handgreep naar achteren 
gericht zijn. Dit uiteinde moet naar het portiervlak zijn 
omgebogen en in een beschermende voorziening of in een holte zijn 
ondergebracht; 
4.7.2.2 handgrepen die naar buiten toe scharnieren in een richting die 
niet parallel is aan het portiervlak moeten zich in gesloten 
toestand in een beschermende voorziening of een holte bevinden. 
Het open uiteinde moet hetzij naar achteren hetzij naar onderen 
zijn gericht. Handgrepen die niet aan dit laatste voorschrift 
voldoen kunnen echter aanvaardbaar zijn indien : 
- zij voorzien zijn van een onafhankelijk terugkeermechanisme of 
in geval het terugkeermechanisme niet functioneert zij niet 
verder uitsteken dan 15 mm; 
- zij in open toestand een afrondingsstraal van minstens 2,5 mm 
hebben (deze voorwaarde is niet vereist indien in de maximaal 
geopende toestand de handgreep niet verder uitsteekt dan 5 mm, 
waarbij de randen van de naar buiten stekende delen zijn 
afgevlakt); 
- het oppervlak van het vrije uiteinde mag niet kleiner is dan 
150 mma wanneer det wordt gemeten op minstens 6,5 mm van het 
meest naar voren uitstekende deel. 
4.8 Aan de zllkanten aangebrachte lucht- en reoendeflectoren ter 
voorkoming van het vuil worden van de ramen 
De randen die naar buiten kunnen worden gericht moeten een 
afrondingsstraal van ten minste 1 mm hebben. 
4.9 Randen van plaat 
Randen van plaat zijn toegestaan op voorwaarde dat zij zijn 
voorzien van een afscherming met een afrondingsstraal van 
minstens 2,5 mm of zijn bekleed met een materiaal dat voldoet aan 
de voorschriften van punt 3.4. 
4.10 Wielmoeren, naafdoppen en beschermingen 
4.10.1 Wielmoeren, naafdoppen en beschermingen mogen geen vieugelvormige 
uitsteeksels vertonen. 
-tV 
4.10.2 Wanneer een voertuig rechtuit rijdt mag geen enkel deel van de 
wielen behalve de banden, gelegen boven het horizontale vlak door 
de draaias ervan uitsteken buiten de verticale projectie op een 
horizontaal vlak van de rand van het boven het wiel gelegen 
carrosseriepaneel. Indien zulks evenwel uit functioneel oogpunt 
nodig is, mogen beschermingen die de wielmoeren en naafdoppen 
bedekken buiten de verticale projectie van deze rand uitsteken 
mits de afrondingsstraal van het vlak van het uitstekende deel 
minstens 5 mm is en het uitstekende deel ten opzichte van de 
verticale projectie van de rand van het carrosseriepaneel in geen 
geval meer dan 30 mm bedraagt. 
4.10.3 Wanneer moeren en bouten buiten de projectie van het 
buitenoppervlak van de banden (deel van de banden, gelegen boven 
het horizontale vlak door de draaias van het wiel) uitsteken, is 
het verplicht één of meerdere afschermingen die aan punt 4.10.2 
voldoen, aan te brengen. 
4.11 Steunpunten voor de krik en uitlaatpiJp(en) 
4.11.1 De steunpunten voor de krik voor zover aanwezig en de 
uitlaatpiJp(en) mogen niet meer dan 10 mm buiten de verticale 
projectie van de vloertijn of de verticale projectie van de 
snijlijn van het referentievlak en het buitenoppervlak van het 
voertuig Iiggen. 
4.11.2 In afwijking op dit voorschrift mag een uitlaatpijp meer dan 
10 mm uitsteken voor zover de randen aan het uiteinde zijn 
afgerond met een afrondingsstraal van minimaal 2,5 mm. 
4.12 De uitstekende delen en de afstanden moeten gemeten worden 
volgens de onderstaande voorschriften. 
-IÜ-
AANHANGSEL 
METING VAN DE UITSTEKENDE DELEN EN TUSSENRUIMTES 
1 METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE MAAT VAN EEN UITSTEKEND DEEL VAN 
EEN OP HET BUITENOPPERVLAK GEMONTEERD ONDERDEEL 
1.1 De maat van het uitstekende deel van een op een bol paneel 
gemonteerd onderdeel kan ofwel direct worden bepaald, ofwel door 
verwijzing naar een schets van de ter zake dienende doorsnede van 
het onderdeel in gemonteerde toestand. 
1.2 Als de maat van het uitstekende deel van een op een ander dan een 
bol paneel gemonteerd onderdeel niet kan worden bepaald door 
eenvoudigweg te meten, moet die maat worden bepaald door de 
maximale variatie vast te stellen van de afstand tussen het 
middelpunt van een bol van 100 mm diameter en de nominale lijn 
van het paneel, waarbij de bol voortdurend in contact blijft met 
dit onderdeel. In figuur 1 staat een voorbeeld van de toepassing 
van deze methode afgebeeld. 
1.3 BIJ handgrepen wordt het uitstekende deel gemeten ten opzichte 
van het vlak dat door de bevestigingspunten van deze handgrepen 
loopt. 
In figuur 2 staat een voorbeeld hiervan afgebeeld. 
2 METHODE VOOR HET BEPALEN VAN HET UITSTEKENDE DEEL VAN KAPPEN EN 
RANDEN VAN KOPLICHTEN 
2.1 Het uitstekende deel ten opzichte van het buitenoppervlak van een 
koplicht wordt horizontaal gemeten vanuit het raakpunt van een 
bol met een diameter van 100 mm, als aangegeven in figuur 3. 
3 METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE AFSTAND TUSSEN DE ONDERDELEN VAN 
EEN ROOSTER 
3.1 De afstand van de ruimte tussen de delen van een rooster wordt 
bepaald door de afstand te meten tussen twee vlakken die door de 
raakpunten van de bol lopen en loodrecht staan op de 
verbindingslijn tussen deze raakpunten. 
Figuur 4 en 5 vormen een illustratie van de toepassing van deze 
methode. 
-tSi-
l~tQuai* A 
ACU* eLo/xc ycy. eoA*.©-v>t**.« .lapide 
ri^au P 1 
&+.. 
Aoo/ftitK LA 
AoOSHt/Th (f Jh^c£t*h* 
<4oo "m^n 0 eU <vi 1*BU\ 
<.€<». 1&W*tK i-lt* 
7TTZHZZZ 
~2ZZL u. 1 L- /^. 
I 'fluur £" 
-4îs-
BIJLAGE III 
AanhangseI 1 
INL ICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT DE UITSTEKENDE DELEN 
VAN EEN TYPEVOERTUIG OP 
TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgnummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de uitstekende delen van een type 
motorvoertuig op twee of drie wielen moeten de inlichtingen worden verstrekt 
als bedoeld in de volgende punten, onder A in bijlage II van 
Richtlijn 92/61/EEG van de Raad : 
0.1 
0.2 
0.4 t/m 0.6 
1.1 
1.2 
In het in punt 3.5 van bijlage I van dit hoofdstuk bedoelde geval moet worden 
aangegeven welke maatregelen eventueel zijn genomen om te zorgen voor de 
veiIigheid. 
. lis- _ 
BIJLAGE I I I 
Aanhangsel 2 
Stempel van de over he ids-
instant ie 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT 
WAT BETREFT DE UITSTEKENDE DELEN 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP 
TWEE OF DRIE WIELEN 
MODEL 
Verslagnummer van de technische dienst dd 
Goedkeuringsnummer Uitbreidingsnummer 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig 
2. Type voertuig 
3. Naam en adres van de constructeur 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op 
6. Goedkeuring verleend/geweigerd**^ 
7. Plaats 
8. Datum 
9. Handteken i ng 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-4U-
HOOFDSTUK 4 
ACHTERUITKIJKSPI EGELS 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
-4$}-
BIJLAGE 1 
DEFINITIES 
1. Onder "achteruitkijkspiegel" wordt verstaan een inrichting die tot 
doel heeft een duidelijk zicht achterwaarts van het voertuig te 
verschaffen, met uitzondering van complexe optische systemen zoals 
per iscopen. 
2. Onder "binnenspiegel" wordt verstaan een inrichting als omschreven 
in punt 1 die bestemd is om In het voorkomende geval in de 
binnenruimte van een voertuig te worden aangebracht. 
3. Onder "buitenspiegel" wordt verstaan een inrichting die bestemd is 
om op een gedeelte van het buitenoppervlak van een voertuig te 
worden aangebracht. 
4. Onder "type achteruitkijkspiegel" worden achteruitkijkspiegels 
verstaan die wat onderstaande essentiële kenmerken betreft 
onderling geen aanzienlijke verschillen vertonen : 
4.1. afmetingen en krommingsstraal van het spiegeloppervlak van de 
achteruitki jkpiegel; 
4.2. ontwerp, vorm of materialen van de achteruitkijkspiegel, met 
inbegrip van de verbinding met het voertuig. 
5. Onder "klasse" achteruitkijkspiegels worden alle 
achteruitkijkspiegels verstaan die bepaalde kenmerken of functies 
gemeen hebben. Zij worden als volgt ingedeeld : 
Klasse I : binnenspiegeIs, 
Klasse L : buitenspiegels, de zogenoemde hoofdspiegels. 
6. Onder "r" wordt verstaan het gemiddelde van de krommingsstralen 
gemeten over het spiegeloppervlak volgens de in punt 2 van 
aanhangsel 1 beschreven methode. 
7. Onder "hoofdkrommingsstralen op een punt van het spiegeloppervlak" 
worden de met behulp van de in aanhangsel 1 beschreven apparatuur 
beschreven waarden verstaan, gemeten op de grote boog van het 
spiegeloppervlak, gaande door het midden van dit oppervlak en 
gelegen in een verticaal vlak (rj), gaande door het middelpunt 
van dit oppervlak en gelegen in een horizontaal vlak (r'j) en op 
de grote boog loodrecht op dit MJnstuk. 
8. Onder "krommingsstraal op een punt van een spiegeloppervlak (rp) 
wordt verstaan het rekenkundig gemiddelde van de 
hoofdkrommingsstralen rj en r'j, namelijk : 
ri+ r'j 
rP" 
9. 
10. - m -
Onder "midden van het spiegeloppervlak" wordt verstaan het 
zwaartepunt van de zichtbare zone van het spiegeloppervlak. 
Onder "afrondingsstraal van de samenstellende delen van de 
achteruitkijkspiegels" wordt verstaan de straal "c" van de 
cirkel boog die het meest overeenkomt met de afgeronde vorm van het 
betrokken onderdeel. 
11. 
11.1 
11.2 Onder "type voertuig voor wat betreft de achteruitkijkspiegels" 
worden motorvoertuigen verstaan die wat onderstaande essentiële 
kenmerken betreft geen verschillen vertonen : 
de kenmerken van het voertuig die het gezichtsveld kunnen beperken 
en van invloed zijn op de montage van de achteruitkijkspiegels; 
de plaatsen en typen van de voorgeschreven en facultatieve 
achteruitkijkspiegels wanneer laatstgenoemde spiegels zijn 
aangebracht. 
12. 
13. Onder "oogpunten van de bestuurder" worgen twee 65 mm van elkaar 
liggende punten verstaan die zich 635 mm verticaal boven het 
punt R van de bestuurderszitplaats bevinden zoals omschreven in 
het aanhangsel van deze bijlage. De rechte die deze punten 
verbindt staat loodrecht op het verticale vlak door de lengteas 
van het voertuig. Het midden van het lijnstuk dat de oogpunten 
verbindt ligt in een verticaal langsvlak en moet door het midden 
van de bestuurderszitplaats lopen zoals door de fabrikant is 
aangegeven. 
Onder "ambInocula ir gezichtsveld" wordt verstaan het totale 
gezichtsveld dat wordt verkregen door overlapping van de 
monoculaire gezichtsvelden van het linker- en rechteroog (zie 
onderstaande figuur). 
E 
OD 
OE 
ID 
IE 
I 
A 
B 
C 
D - binnenspiegel 
J - ogen van de bestuurder 
J - virtuele monoculaire beelden 
- virtueel ambinocula ir beeld 
- gezichtshoek linkeroog 
- gezichtshoek rechteroog 
- binoculaire gezichtshoek 
- ambinocula ire gezichtshoek 
AANHANGSEL 
METHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE KROMMINGSSTRAAL "r" VAN HET 
SPIEGELOPPERVLAK 
1. METINGEN 
1.1. Toestel 
Er wordt gebruik gemaakt van een zogenoemde "sferometer" zoals 
beschreven in figuur 1. 
1.2. Meetpunten 
1.2.1. De meting van de hoofdkrommingsstralen moet worden uitgevoerd op 
drie punten die zo dicht mogelijk gelegen zijn op 1/3, 1/2 en 2/3 
van de grote boog van het spiegeloppervlak gaande door het midden 
van dit oppervlak en gelegen in een vertikaal vlak, of van de 
grote boog gaande door het midden van dit oppervlak en gelegen in 
een horizontaal vlak, indien laatstgenoemde boog de langste is. 
1.2.2. Indien het echter in verband met de afmetingen van het 
spiegeloppervlak onmogelijk is metingen te verrichten als 
omschreven in punt 7 van deze bijlage, kunnen de met de proeven 
belaste technische diensten overgaan tot metingen op dit punt in 
twee loodrecht op elkaar staande richtingen die de hierboven 
voorgeschreven richtingen zo dicht mogelijk benaderen. 
2. BEREKENING VAN DE KROMMINGSSTRAAL "r" 
"r", uitgedrukt in mm, wordt berekend aan de hand van onderstaande 
formule : 
rp» + rPf + rpj 
r 
3 
waarin rpi - de krommingsstraal op het eerste meetpunt, » 
f 
rp - de krommingsstraal op het tweede meetpunt, 
rp - de krommingsstraal op het derde meetpunt. 
Verplaatsbare 
taster 
[v] 
- M\ -
BIJLAGE II 
VOORSCHRIFTEN VOOR DE CONSTRUCTIE EN PROEVEN VOOR DE 
EEG-GOEDKEURING VAN ACHTERUITKIJKSPIEGELS 
1. ALGEMENE EISEN 
1.1. Elke achteruitkijkspiegel moet verstelbaar zijn. 
1.2. De omtrek van het spiegeloppervlak moet gevat zijn in een 
beschermingsconstructie (huis, enz.) waarbij de waarde van "c" 
over de gehele omtreklijn op ieder punt en in alle richtingen ten 
minste 2,5 mm moet bedragen. Indien het spiegeloppervlak buiten de 
bescherming uitsteekt, moet de afrondingsstraal "c" over de 
omtreklijn die buiten de bescherming uitsteekt ten minste 2,5 mm 
bedragen en het spiegeloppervlak moet, wanneer op het ten opzichte 
van de bescherming meest uitstekende punt in horizontale richting 
en nagenoeg evenwijdig aan het middenlangsvlak van het voertuig 
een kracht van 50 N wordt uitgeoefend, in de 
beschermingsconstruct Ie terugtreden. 
1.3. Bij een op een vlak oppervlak gemonteerde achteruitkijkspiegel 
moeten alle delen hiervan, in alle standen van de spiegel, alsmede 
de delen die, na de proef vermeld in punt 4.2, aan de steun 
bevestigd blijven en die, onder statische omstandigheden kunnen 
worden geraakt door een bolvormig lichaam met een diameter van 
165 mm bij binnenspiegels, of met een diameter van 100 mm bij 
buitenspiegels, een afrondingsstraal "c" hebben van ten minste 
2,5 mm. 
1.3.1. Randen van bevestigingsgaten of uitsparingen met een diameter of 
grootste diagonaal van minder dan 12 mm behoeven niet te voldoen 
aan de eisen van punt 1.3 op voorwaarde dat zij gebroken zijn. 
1.4. De inrichting waarmede de spiegel aan het voertuig is bevestigd 
moet zodanig zijn ontworpen dat een cilinder met een straal van 
50 mm, waarvan de as wordt gevormd door de draaiingsas of één van 
de draaiingsassen, c.q. scharnieringsassen bij het wegklappen van 
de achteruitkijkspiegel in de beschouwde richting als gevolg van 
een stoot, althans gedeeltelijk het oppervlak snijdt waarop de 
spiegel is bevest igd. 
1.5. De delen van buitenspiegels bedoeld in 1.2 en 1.3 die zijn 
vervaardigd van een materiaal met een Shore A-hardheid van ten 
hoogste 60, behoeven niet aan de desbetreffende voorschriften te 
voI doen. 
1.6. Delen van binnenspiegel s vervaardigd van materiaal met een 
Shore A-hardheid van minder dan 50 en die op een stijve steun zijn 
gemonteerd, zijn alleen voor wat deze steun betreft onderworpen 
aan het bepaalde in de punten 1.2 en 1.3. 
- IU-
2. AFMETINGEN 
2.1. Binnenspiegel s (klasse I) 
Het spiegeloppervlak moet van zodanige afmetingen zijn dat hierin 
een rechthoek past waarvan een zijde gelijk is aan 4 cm en de 
andere aan "a", waarbij : 
a - 15 cm x 3 
T + 1 QQO 
r 
2.2. Buitenspiegels, de zogenaamde hoofdspi egel s (klasse L) 
2.2.1. De minimale afmetingen van het spiegeloppervlak moeten zodanig 
zijn dat : 
2.2.1.1. het oppervlak minstens 69 cm, bedraagt, 
2.2.1.2. bij ronde spiegels de diameter minstens 94 mm bedraagt, 
2.2.1.3. bij niet-ronde achteruitkijkspiegels op het spiegeloppervlak een 
cirkel past met een diameter van 78 mm. 
2.2.2. De maximale afmetingen van het spiegeloppervlak moeten zodanig 
zijn dat : 
2.2.2.1. bij ronde achteruitkijkspiegels de diameter hoogstens 150 mm 
bedraagt, 
2.2.2.2. bij niet-ronde achteruitkijkspiegels het spiegeloppervlak past in 
een rechthoek van 120 mm bij 200 mm. 
3. SPIEGELOPPERVLAK EN REFLECTIECOEFFICI ENT 
3.1. Het spiegeloppervlak van een achteruitkijkspiegel moet 
sferisch-convex zijn. 
3.2. De waarde van "r" mag niet minder bedragen dan : 
3.2.1. 1.200 mm bij binnenspiegel s (klasse I); 
3.2.2. "r" van de op het spiegeloppervlak gemeten krommingsstralen mag 
gemiddeld niet minder dan 1.000 mm en niet meer dan 1.500 mm 
bedragen bij achteruitkijkspiegels van de klasse L. 
3.3. De normale reflectiecoëfficiënt gemeten volgens de in aanhangsel 1 
van deze bijlage beschreven methode mag, niet minder bedragen dan 
40 %. 
Indien de spiegel een "dag"- en een "nachf'-stand heeft, moet het 
mogelijk zijn in de dagstand de kleuren van de in het wegverkeer 
gebruikelijke tekens te onderkennen. De normale 
reflectiecoëfficiënt in de anti-verblindingsstand ("nacht") mag 
niet minder bedragen dan 4 %. 
3.4. Het spiegeloppervlak moet onder normale gebruiksomstandigheden, 
ook na langdurig aan weersinvloeden te zijn blootgesteld, de in 
punt 3.4 voorgeschreven eigenschappen behouden. 
4. PROEVEN 
4.1 De achteruitkijkspiegels worden onderworpen aan de in de 
punten 4.2 en 4.3 beschreven proeven. 
4.1.1. De in punt 4.2 beschreven proef is niet vereist bij buitenspiegels 
waarvan geen enkel deel zich op minder dan 2 m van de grond 
bevindt - ongeacht de gekozen stand - waarbij het voertuig tot 
zijn maximum toelaatbare massa is belast. 
Bovenstaande uitzondering is eveneens van toepassing, wanneer de 
bevestigingsdelen van de achteruitkijkspiegels 
(bevestigingsplaten, armen, scharnieren, enz.) zich op minder dan 
2 m van de grond bevinden en binnen de totale breedte van het 
voertuig zijn aangebracht. Deze breedte wordt gemeten in het 
verticale dwarsvlak door de laagst geplaatste bevestigingsdelen 
van de achteruitkijkspiegel of door een ander punt dat vóór dit 
vlak is gelegen, wanneer dit een grotere totale breedte geeft. 
In dit geval is de fabrikant verplicht een beschrijving te geven 
waarin wordt vermeld dat de achteruitkijkspiegel zodanig moet 
worden gemonteerd dat de plaatsing van de bevestigingsdelen op het 
voertuig in overeenstemming is met die welke hierboven is 
voorgeschreven. 
Wanneer deze uitzonderingsclausule wordt gebruikt, moet de 
spiegelarm onuitwisbaar zijn gemerkt met het symbool 2 m. terwijl 
dit bovendien op het goedkeuringsformulier moet worden vermeld. 
4.2. Slagproef 
4.2.1. Beschrijving van de beproevingsinrichting 
4.2.1.1. De beproevingsinrichting bestaat uit een slinger die om twee 
loodrecht op elkaar staande horizontale assen kan slingeren, 
waarvan één loodrecht staat op het vlak waarin de aanvangsbaan van 
de si inger Iigt. 
Het uiteinde omvat een hamerkop bestaande uit een harde bol met 
een diameter van 165 ±1 mm bekleed met een 5 mm dikke laag rubber 
met een Shore A-hardheid 50. 
Er is een inrichting aangebracht met behulp waarvan de maximumhoek 
kan worden gemeten die door de arm in het vlak van de aanvangsbaan 
van de s lingerbeweging wordt beschreven. 
Voor het vastzetten van de spiegelmonsters overeenkomstig de 
beproevingsomstandigheden die in punt 4.2.2.6 nader worden 
aangegeven wordt gebruik gemaakt van een vaste met het frame van 
de siingerinrichting verbonden steun. 
In onderstaande figuur 1 zijn de maten van de 
beproevingsinrichting alsmede bijzonderheden van de constructie 
aangegeven. 
|—200-J 
T 
Figuur 1 
4.2.1.2. Het middelpunt van percussie van de slinger ligt in het midden van 
de bol die als hamer dient. Het bevindt zich op een afstand 
"l" - 1 m ± 5 mm van de si ingéras in het vlak van de aanvangsbaan. 
De gereduceerde massa van de slinger is m0 - 6,8 ± 0,05 kg (de 
relatie tussen "nu en de totale massa 'm' van de si inger en de 
afstand "d" tussen het zwaartepunt van de slinger en de rotatieas 
daarvan wordt weergegeven door de formule : 
m, ml ). 
1 
- IK -
4.2.2. Beschrijving van de proef 
4.2.2.1. De achteruitkijkspiegel wordt op de steun bevestigd op de wijze 
die door de fabrikant van de spiegel of, waar zulks van toepassing 
is, door de fabrikant van het voertuig wordt aanbevolen. 
4.2.2.2. Instelling van de achteruitkijkspiegel voor de proef 
4.2.2.2.1. De achteruitkijkspiegels worden zodanig op de 
beproevingsinricht ing geplaatst dat de assen die, na het 
aanbrengen van de spiegel op een voertuig overeenkomstig de door 
de aanvrager verstrekte montagevoorschriften horizontaal en 
verticaal zijn, zich praktisch in dezelfde positie bevinden. 
4.2.2.2.2. Indien een achteruitkijkspiegel ten opzichte van de 
bevestigingssteun verstelbaar is, moet de proef binnen de grenzen 
van de door de aanvrager mogelijk gemaakte instellingen worden 
uitgevoerd in de voor het wegklappen meest ongunstige stand. 
4.2.2.2.3. Indien de achteruitkijkspiegel ten opzichte van de steun 
verstelbaar is, moet de spiegel zodanig worden ingesteld dat de 
afstand tussen beschermingsconstructie en steun zo klein mogelijk 
is. 
4.2.2.2.4. Indien het spiegeloppervlak in de beschermingsconstructie kan 
bewegen, moet de instelling zodanig zijn dat de verst van het 
voertuig verwijderde bovenhoek zich ten opzichte van de 
beschermingsconstructie in de meest uitstekende positie bevindt. 
4.2.2.3. Met uitzondering van proef 2 voor binnenspiegel s (zie 
punt 4.2.2.6.1) moeten, indien de slinger zich in de verticale 
stand bevindt, het horizontale en verticale vlak in de 
lengterichting door het middelpunt van de hamerkop door het midden 
van het spiegeloppervlak lopen, zoals omschreven in punt 9 van 
bijlage I. De lengterichting van de siingerbeweging moet 
evenwijdig zijn aan het middenlangsvlak van het voertuig. 
4.2.2.4. Indien bij een instelling zoals bedoeld in de punten 4.2.2.1 en 
4.2.2.2 bepaalde delen van de achteruitkijkspiegel de opwaartse 
beweging van de hamer belemmeren, wordt het trefpunt verschoven in 
een richting die loodrecht staat op de beschouwde draaiings- of 
scharnieras. 
Deze verplaatsing moet tot het strikt voor de proef noodzakelijke 
worden beperkt, en wel zodanig dat : 
- hetzij de bol die de harmerkop begrenst tenminste de in 
punt 1.4 beschreven cilinder blijft raken; 
- hetzij het eerste punt waar de hamer de spiegel raakt zich op 
een afstand van ten minste 10 mm van de omtrek van het 
spiegeloppervlak bevindt. 
OR IG : FR . m -
4.2.2.5. Bij de beproeving laat men de hamer vallen van een hoogte die 
overeenkomt met een hoek van 60" van de slinger ten opzichte van 
verticaal, en wel zodanig dat de hamer de achteruitkijkspiegel 
treft op het ogenblik waarop de slinger zijn verticale stand 
bereikt. 
4.2.2.6. De achteruitkijkspiegels worden onder de verschillende hieronder 
aangegeven omstandigheden beproefd : 
4.2.2.6.1. Binnenspiegel s 
Proef 1 : het trefpunt moet overeenkomen met het bepaalde in 
punt 4.2.2.3. De siagproef wordt zodanig uitgevoerd dat de hamer 
de achteruitkijkspiegel op het spiegeloppervlak treft. 
Proef 2 : op de rand van de beschermingsconstructie en wel zodanig 
dat de spiegel getroffen wordt onder een hoek van 45' ten opzichte 
van het spiegeloppervlak in een horizontaal vlak door het midden 
van het spiegeloppervlak. De slag is gericht op het 
spiegeloppervlak. 
4.2.2.6.2. Buitenspiegels (Klasse L) 
Proef 1 : het trefpunt moet overeenkomen met het bepaalde in 
punt 4.2.2.3 of 4.2.2.4. De siagproef wordt zodanig uitgevoerd dat 
de hamer de achteruitkijkspiegel op het spiegeloppervlak treft. 
Proef 2 : het trefpunt moet overeenkomen met het bepaalde in 
punt 4.2.2.3 of 4.2.2.4. De siagproef wordt zodanig uitgevoerd dat 
de hamer de achteruitkijkspiegels aan de achterzijde treft. 
4.3. Buigproef op de aan de spiegel arm gemonteerde beschermings­
construct ie 
4.3.1. Beschrijving van de proef 
De beschermingsconstructie wordt op zodanige wijze horizontaal in 
een apparaat geplaatst dat de verstelbare delen van de 
bevestigingssteun stevig kunnen worden vastgezet. Door middel van 
een aanslag met een breedte van 15 mm en over de volle breedte van 
de beschermingsinrichting wordt het uiteinde dat, in de richting 
van de grootste afmeting van de beschermingsconstructie, het 
dichtst ligt bij het bevestigingspunt aan het verstelbare deel van 
de steun, vastgezet. 
Aan het andere uiteinde wordt een soortgelijke aanslag op de 
beschermingsconstructie geplaatst, zodat daarop de voorgeschreven 
proefbe last ing kan worden uitgeoefend (figuur 2). 
Het is toegestaan het uiteinde van de beschermingsconstructie 
waarop geen kracht wordt uitgeoefend, vast te klemmen in plaats 
van dit op zijn plaats te houden, zoals aangegeven in figuur 2. 
- m-
Voorbeeld van een apparaat voor buigproeven aan 
achteruitki jkspiegels 
Metalen tussenstukken 
Beschermingsconstruct ie 
Gewicht P Verstelbare 
aanslag 
Instelbare 
steun 
Vastzet inr icht ing 
4.3.3 De beproevingsmassa bedraagt 25 kg. Deze wordt gedurende 1 minuut 
aangelegd. 
- Ill -
5. RESULTATEN VAN DE PROEVEN 
5.1. Bij de in punt 4.2 beschreven proeven dient de slinger zodanig 
opwaarts te bewegen dat de projectie van de door de arm op de 
aanvangsbaan van de slinger ingenomen stand ten opzichte van 
verticaal een hoek van ten minste 20' maakt. 
De hoek moet worden gemeten met een nauwkeurigheid van ±1'. 
5.1.1. Dit voorschrift is niet van toepassing op achteruitkijkspiegels 
die op de voorruit worden gekleefd; hierop moet, na de proef, het 
in punt 5.2 vastgestelde voorschrift worden toegepast. 
5.2. In geval van breuk van de steun van de achteruitkijkspiegel 
tijdens de in punt 4.2 beschreven proeven met 
achteruitkijkspiegels die op de voorruit zijn gekleefd, mag het 
overblijvende gedeelte niet meer dan 1 cm buiten de voet uitsteken 
en de na de proef overblijvende vorm moet voldoen aan de 
voorwaarden van punt 1.3. 
5.3. Tijdens de in de punten 4.2 en 4.3 genoemde proeven mag het 
spiegeloppervlak niet breken. Breuk van het spiegeloppervlak is 
echter toegestaan, indien aan een van onderstaande voorwaarden 
wordt voldaan : 
5.3.1. de stukken glas blijven aan de bodem van de beschermings­
constructie of aan een daarmede vast verbonden oppervlak 
vastzitten; een gedeeltelijk loskomen van glas uit het spiegelhuis 
is echter toelaatbaar op voorwaarde dat hierbij 2,5 mm aan 
weerszijden van het breukvlak niet wordt overschreden. Op het 
trefpunt mogen kleine splinters van het spiegeloppervlak loskomen. 
5.3.2. Het spiegeloppervlak moet van veiligheidsglas zijn. 
AANHANGSEL I 
BEPROEVINGSMETHODE VOOR HET BEPALEN VAN DE REFLECTIECOEFFICI ENT 
1. DEFINITIES 
1.1. Standaardlichtbron voor colorimetrie IEC A*1> : colorimetrische 
lichtbron die het zwarte lichaam voorstelt bij 
T68 - 2.855,6 kei vin. 
1.2. Standaard lamp IEC A*1> : met gas gevulde wol fraam lamp met een 
kleurtemperatuur van circa T68 - 2.855,6 keivin. 
1.3. Colorimetrische standaardwaarnemer IEC 1931 *1^ : 
stralingsontvanger waarvan de colorimetrische karakteristieken 
overeenstemmen met de spectrale trichromâtische componenten 7(A), 
y(A), z(4) (zie tabel). 
1.4. Spectrale trichromatische componenten IEC*1^ : trichromâtische 
componenten in het IEC-stelsel (XYZ) van de monochromatische 
elementen van een equi-energiespectrum. 
1.5. Fotopisch zien*1^ : gezichtsvermogen van een normaal oog dat 
zich heeft aangepast aan luminantieniveaus van tenminste enkele 
candelas per vierkante meter. 
2. APPARATUUR 
2.1. Algemeen 
De apparatuur moet een lichtbron, een steun voor het proefstuk, 
een ontvanger met foto-elektrische cel en een indicator (zie 
figuur 1) omvatten, alsmede de middelen die nodig zijn om het 
effect van niet van de lichtbron afkomstig licht uit te schakelen. 
De ontvanger kan een bon van Ulbricht omvatten om de meting van de 
reflectiecoëfficiënt van niet-vlakke (convexe) 
achteruitkijkspiegels te vergemakkelijken (zie figuur 2). 
2.2. Spectrumkarakteristieken van lichtbron en ontvanger 
De lichtbron moet bestaan uit een standaard lamp IEC A verbonden 
met een optisch systeem waarmede een bundel nagenoeg evenwijdige 
lichtstralen kan worden verkregen. Aanbevolen wordt een 
spanningsstabiMsator aan te brengen om, zo lang het apparaat in 
werking is, een vaste spanning aan de lamp te handhaven. 
De ontvanger moet zijn uitgerust met een foto-elektrische cel 
waarvan de spectrale gevoeligheid evenredig is aan de functie voor 
de fotopische helderheid van de colorimetrische standaardwaarnemer 
IEC (1931) (zie tabel). Men kan ook een willekeurige andere 
combinatie van Iichtbron-fiIter-ontvanger gebruiken die globaal 
een equivalent oplevert van de standaardlichtbron voor 
colorimetrie IEA A en fotopisch zien. > 
(1) Definities overgenomen uit lEC-publikatie 50 (45), internationale 
elektrotechnische woordenlijst, groep 45, verlichting. 
-ie» -
Indien de ontvanger een bol van Ulbricht omvat, moet het 
binnenvlak van de bol zijn voorzien van een laag niet-selectieve 
en (diffunderende) matte witte verf. 
2.3. Opstelling en maten 
De bundel invallende stralen moet bij voorkeur een hoek (8) van 
0,44 + 0,09 rad (25 +. 5') vormen met de loodlijn op het 
beproevingsoppervlak; deze hoek mag de tolerantiegrens naar boven, 
d.w.z. 0,53 rad of 30' niet overschrijden. De as van de ontvanger 
moet met deze loodlijn een hoek (6) vormen die gelijk is aan die 
van de bundel invallende stralen met de loodlijn (zie figuur 1). 
De invallende bundel moet bij het bereiken van het beproevings­
oppervlak een diamter van ten minste 19 mm hebben. De weerkaatste 
bundel mag niet breder zijn dan het gevoelige oppervlak van de 
foto-elektrische cel, mag niet minder dan 50 % van dit oppervlak 
bestrijken en moet, indien mogelijk, hetzelfde gedeelte van het 
oppervlak bestrijken als de voor het ijken van het instrument 
gebruikte bundel. 
Indien de ontvanger een bol van Ulbricht omvat, moet de diameter 
van deze bol ten minste 127 mm bedragen. De openingen die in de 
wand van de bol zijn aangebracht voor het proefstuk en de 
invallende bundel moeten groot genoeg zijn om de invallende en 
weerkaatste lichtbundel volledig door te laten. De 
foto-elektrische cel moet zodanig zijn aangebracht dat deze niet 
rechtstreeks is blootgesteld aan het licht van de invallende of 
van de weerkaatste bundel. 
2.4. Elektrische karakteristieken van de combinatie cel-indicator 
Het op de indicator afgelezen vermogen van de foto-elektrische cel 
moet een lineaire functie zijn van de lichtsterkte van het 
lichtgevoelige oppervlak. Er moet zijn voorzien in middelen 
(elektrische of optische, dan wel beide) om de nulstelling en de 
instellingen bij het ijken te vergemakkelijken. Deze middelen 
mogen niet van invloed zijn op de linéarité it of de spectrum­
karakteristieken van het instrument. De nauwkeurigheid van de 
combinatie ontvanger-indicator moet, naargelang van wat de 
kleinste waarde vertegenwoordigt, ±2 % van de volledige schaal of 
± 10 X van de gemeten waarde bedragen. 
2.5. Steun van het proefstuk 
Het moet mogelijk zijn het proefstuk zodanig te plaatsen dat de as 
van de arm van de lichtbron en die van de arm van de ontvanger 
elkaar ter hoogte van het spiegeloppervlak kruisen. Dit spiegel­
oppervlak kan zich binnen de proefspiegel bevinden of aan 
weerzijden hiervan, naargelang het een achteruitkijkspiegel met 
één of twee vlakken of een prismatische achteruitkijkspiegel van 
het "fIip"-type betreft. 
-Soi _ 
3. WERKWIJZE 
3.1. Methode voor directe kalibrering 
BIJ de methode voor directe kalibrering wordt de lucht als 
referentiestandaard gebruikt. Deze methode is van toepassing op 
instrumenten die zodanig zijn vervaardigd dat een kalibrering tot 
100 % van de schaal mogelijk is, waarbij de ontvanger rechtstreeks 
in de as van de lichtbron wordt geplaatst (zie figuur 1). 
Deze methode maakt het in bepaalde gevallen (om bij voorbeeld 
oppervlakken met geringe reflectiecoëfficiënt te meten) mogelijk 
een tussenliggend kalibreringspunt (tussen 0 en 100 % van de 
schaal) te nemen. In die gevallen moet in de optische baan een 
filter met neutrale dichtheid en bekende doorlatingsfactor worden 
tussengevoegd, terwijl het kalibreringssysteem zodanig moet worden 
ingesteld dat de meter het doorlatingspercentage aanwijst dat 
beantwoordt aan de filter met neutrale dichtheid. Deze filter moet 
worden verwijderd alvorens tot de metingen van de reflectie­
coëfficiënt over te gaan. 
3.2. Methode voor indirecte kalibrering 
Deze kalibreringsmethode is van toepassing op instrumenten waarvan 
lichtbron en ontvanger een vaste geometrische vorm hebben. 
Hiervoor is een deugdelijk geijkte en onderhouden 
reflectiestandaard vereist. Deze standaard wordt bij voorkeur 
gevormd door een vlakke achteruitkijkspiegel waarvan de 
reflectiecoëfficiënt zo dicht mogelijk die van de proefstukken 
benadert. 
3.3. Meting bij een vlakke achteruitkijkspiegel 
De reflectiecoëfficiënt van proefstukken van een vlakke 
achteruitkijkspiegel kan worden gemeten met behulp van 
instrumenten die werken volgens het principe van de directe of 
indirecte kalibrering. De waarde van de reflectiecoëfficiënt wordt 
rechtstreeks op de wijzerplaat van het meetinstrument afgelezen. 
3.4. Meting bij een niet-vlakke (convexe) achteruitkijkspiegel 
Voor meting van de reflectiecoëfficiënt van niet-vlakke (convexe) 
achteruitkijkspiegels moeten instrumenten worden gebruikt waarvan 
de ontvanger is uitgerust met een bol van Ulbricht (zie figuur 2). 
Indien het af lees instrument van de bol met een standaardspiegel 
met reflectiefactor E % ne eenheden oplevert, zullen bij een 
onbekende spiegel nx eenheden overeenstemmen met een 
reflectiecoëfficiënt van X %, die wordt verkregen met behulp van 
onderstaande formule : 
X - E nx 
ne > 
Figuur 1 -loi -
Algemeen schema van de apparatuur voor meting van de 
reflectiecoëfficiënt met beide kalibreringsmethoden 
Instelbaar meetinstrument 
Nul stel I ing 
Steun van het 
proefstuk Reflect iecoëfficiënt 
in % 
Kalibrer ingsinstelI ing 
Lichtbron en 
col Iimator 
itvanger met foto-elektrische 
3l in de stand voor een meting 
i een "indirecte kalibrering ù 
^ Arm van de 
ontvanger 
in de stand voor 
"directe" kalibrering/ 
/ 
/ 
Figuur 2 : Algemeen schema van de apparatuur voor meting van de 
reflectiecoëfficiënt met bol van Ulbricht in de ontvanger 
Lichtbron en collimator 
Instelbaar meetinstrument 
Nulstelling T^w 
Foto-elektrische ce 
Steun van het proefstuk Reflect iecoëfficiënt 
in % 
£5^4—Y KalibreringsinstelIi ng 
o 
r^ 
O) 
cw 
2 n m 
8§ 
11 
s? o 
i 
I a 
i o 
(0 
•ï 
c 2 
> o c 
© 
E 
O 
c 
© 
a> 
w. 
© > O 
O — "O © 
c ta 
© 
© 
o i>< 
13s 
-s: 
IX 
"<8 IOt-0>^-«)C0T-^<M(DO0IOO»C\JCMC0h«.0)T-h.T-a3C0CMOOOOOOOOOOOOOOOO 
<oor^r^mior»-oJO)h-coio<v«oooocvjococncMr-T-ooooooooooooooooooo 
OCsl<DO'»00',Tr^<DC0T-<Dr^iOh-'*CMOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO 
ooooiiDcor^r-cDcvico'Vcat-ooooooooooooooooooooooooooo 
o o o o o ooooooooooooooooooooooooooooooo 
OT-"*CMO<DOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOCaT-T-0»0<MT-^-00 
ooo^^^<ncooT-0)ODrocoocvj'*inirjcyor«-»-co»-»o«or^T-cvih.oO'^-ojT-oooooo 
oooooi-cafO(oo>cnocMOT-tDioo>0)ior^io<nooo<or^ocDcoT-oooooooooo 
oooooooooor-cvi<nior»-ooo>o)0>o)oois-<o»ococMT-r-ooooooooooooo 
ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo 
^c>icoio^o>coc\ioo^<DO<»cocow^^io^cofOw<D^^o>«oo>^cor^^ooo>'^r,>.eoc>jr-o 
T-^^co^<noDOOuitocj^<»coioo<o,^oj<o<ocgcvi'^-cvjr*<o^-r^<Dcvi'i-»ocvir-ooooo 
OOi-'*<0C0,«'C00>0)0>C0OO<0<D0>C00><Dt-CMa3O«O'*'*00<0C0'^'CMT-OOOOOOOO 
oooor-cMcocooj^-ooooo»-cNj'^"ior»-0)00oco<o,«rojT-oooooooooooo 
oddddddoooodoodddoood^^^ooooodododddooddo •o 
c o 
© c» 
la 
c 
> 
i 
i>» 
c CO > 
c © 
L. «a «a * 
© o CM 
C 
co 
c ta • > 
CO v-* E E <D O (O .* O) 
ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo 
œ<nor-cgn^«(£^oo<nor•(^lm^ln(0^ooa)01-cAlro^ln(A^lOO)OT-cAln^lO©^a © © DT) C CO — «-» CO C "O © o» «-" » — 
i- k. N 
o © —« 
.* *- •— 
«- —» * 
<D .- © 
> oo 
t- CM 
- iùh _ 
AANHANGEL 2 
OPSCHRIFTEN - EEG-GOEDKEURING EN MERKEN VAN ACHTERUITKIJKSPIEGELS 
1. OPSCHRIFTEN 
De exemplaren van een type achteruitkijkspiegel die voor 
EEG-goekeuring wordt aangeboden moeten duidelijk en onuitwisbaar 
voorzien zijn van het fabrieks- of handelsmerk van de aanvrager en 
moeten voldoende plaats bieden voor het EEG-goedkeuringsmerk voor 
onderdelen; deze plaats moet op de bij de goedkeuringsaanvraag 
gevoegde tekeningen worden aangegeven. 
2. EEG-GOEDKEURING VOOR ONDERDELEN 
2.1. De aanvraag om goedkeuring moet vergezeld gaan van vier 
achteruitkijkspiegels : drie spiegels voor beproevingsdoeleinden 
en een extra exemplaar dat door het laboratorium wordt gehouden 
voor eventueel later noodzakelijk blijkende verificaties. Op 
verzoek van het laboratorium kunnen nog meer exemplaren worden 
verlangd. 
2.2. Indien het overeenkomstig punt 1 aangeboden type 
achteruitkijkspiegel voldoet aan de voorschriften van bijlage II, 
wordt de goedkeuring verleend en een goedkeuringsnummer toegekend. 
2.3. Dit nummer wordt aan geen enkel ander type achteruitkijkspiegel 
toegekend. 
3. MERKEN 
3.1. De achteruitkijkspiegel die overeenkomt met het krachtens dit 
hoofdstuk goedgekeurde type moet voorzien zijn van een 
goedkeuringsmerk als beschreven in bijlage V van 
Richtlijn 92/61/EEG van de Raad, van 30 juni 1992 betreffende de 
goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie wielen. 
De waarde "a" die de afmetingen van de rechthoek en van de cijfers 
en letters waaruit het merk is samengesteld aangeeft moet > 6 mm 
zijn. 
3.2. Het goedkeuringsmerk wordt aangevuld met het symbool I of L ter 
specificatie van de klasse van de achteruitkijkspiegel. 
Dit aanvullende symbool moet in de nabijheid van de rechthoek 
worden geplaatst waarin de letter "c" is geplaatst, in een 
willekeurige positie ten opzichte daarvan. 
3.3. Het goedkeuringsmerk en het aanvullende symbool moeten zodanig op 
een hoofdbestanddeel van de achteruitkijkspiegel worden 
aangebracht dat zij onuitwisbaar en duidelijk zichtbaar zijn 
wanneer de achteruitkijkspiegel op het voertuig is aangebracht. 
-1*' -
AANHANGEL 3 
INLICHTINGENFORMULIER 
MET BETREKKING TOT EEN TYPE ACHTERUITKIJKSPIEGEL VOOR 
MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(moet bij de aanvraag voor goedkeuring van onderdelen worden gevoegd indien 
deze los van de goedkeur!ngsaanvraag voor het voertuig wordt ingediend) 
Volgnummer (toegekend door de aanvrager) : 
Bij de aanvraag voor goedkeuring van onderdelen met betrekking tot een type 
achteruitkijkspiegel voor motorvoertuigen op twee of drie wielen moeten de 
volgende gegevens worden verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk : 
2. Naam en adres van de fabr ikant : 
3. Naam en adres van de eventuele gevolmachtigde van de fabrikant : 
4. Klasse van het type achteruitkijkspiegel : I / L*1> 
5. Symbool 2 m als bedoeld in punt 4.1.1 van bijlage II 
Ja / neen*1^ 
6. Punten 1.2.1 en 1.2.2 van L 90/17. 
7. Punten 1.2.1 en 1.2.2 van L 90/17. 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- ItC-
AANHANGSEL 4 
GOEDKEUR INGSFORMULI ER 
MET BETREKKKING TOT 
EEN TYPE ACHTERUITKIJKSPIEGEL 
VOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIEWIELEN 
Aanduiding van de bevoegde instantie 
Rapport nr van de technische dienst van 
Goedkeur!ngsnummer : Uitbreidingsnummer : . 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de achteruitkiJkspiege 
2. Type en klasse van de achteruitkijkspiegel 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gevolmachtigde van de fabrikant 
5. Achteruitkijkspiegel ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring wordt verleend/geweigerd*1) ... 
7. Plaats: 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-ioK 
BIJLAGE III 
VOORSCHRIFTEN VOOR DE BEVESTIGING VAN DE ACHTERUITKIJKSPIEGELS OP VOERTUIGEN 
1. 
1.1. 
1.2. 
1.3. 
1.4, Plaats 
Achteruitkijkspiegels moeten zo bevestigd zijn dat zij in normale 
riJomstandigheden goed vast blijven zitten. 
Achteruitkijkspiegels moeten zodanig geplaatst zijn dat de 
bestuurder, in normale houding achter het stuur, de weg achter het 
voertuig kan overzien. 
Bij voertuigen zonder carrosserie moet(en) de 
achteruitkijkspiegel(s) zodanig worden gemonteerd of ingesteld dat 
de afstand van het midden van het naar buiten toe spiegelend 
oppervlak tot het middenlangsvlak van het voertuig minstens 280 mm 
bedraagt. Voor de meting moet het stuur in de stand blijven die 
overeenkomt met verplaatsing van het voertuig in rechte lijn en 
moet(en) de achteruitkijkspiegel(s) in de normale gebruiksstand 
worden gezet. 
Bij voertuigen met carrosserie is het op voertuigen van de 
categorieën M1 en N1 van toepassing zijnde punt 3 van Bijlage lil 
van Richtlijn 71/127/EEG van toepassing. 
2. 
2.1. Aantal 
Verplicht aantal achteruitkijkspiegels bij voertuigen zonder 
carrosserie 
Hoofdbuiten-
spiegel(s) 
Voertuigcategorie Klasse L 
Bromfiets 1 
Motorfiets 2 
Driewieler 2 
2.2 -lol. 
Verplicht minimumaantal achteruitkijkspiegels bij voertuigen met 
carrosser ie 
Binnenspiegel Hoofdbuiten­
spiegel (s) 
Voertuigcategorie Klasse I Klasse L 
Bromfiets op 3 wielen 1*1) 1 indien een 
binnenspiegel 
aanwezig 
Driewieler 1*1) 2 indien geen 
binnenspiegel 
aanwezig 
2.3. Wanneer het voertuig slechts één buitenspiegel heeft, moet deze op 
de linkerkant van het voertuig worden gemonteerd in Lid-Staten met 
rechts verkeer en op de rechterkant van het voertuig in Lid-Staten 
met I inks verkeer. 
2.4. 
2.5. 
2.5.1, 
2.5.2, 
2.5.3 Achteruitkijkspiegels van klasse III die overeenkomstig de 
bepalingen van Richtlijn 71/127/EEG betreffende achteruitkijk­
spiegels voor motorvoertuigen zijn goedgekeurd zijn eveneens 
toegestaan voor bromfietsen, motorfietsen en driewielers. 
Maximumaantal facultatieve buitenspiegels 
Bij bromfietsen is een aan de andere kant tegenover de in punt 2.1 
bedoelde verplichte achteruitkijkspiegel gemonteerde buitenspiegel 
toegestaan. 
Bij voertuigen met carrosserie is een aan de andere kant tegenover 
de in punt 2.2 bedoelde verplichte achteruitkijkspiegel 
gemonteerde buitenspiegel toegestaan. 
De in de punten 2.5.1 en 2.5.2 bedoelde achteruitkijkspiegels 
moeten voldoen aan de voorschriften van dit hoofdstuk. 
3. 
3.1. 
3.2. Verstelbaarheid 
De achteruitkijkspiegels moeten door de bestuurder in rijpositie 
kunnen worden versteld. Bij voertuigen op drie wielen met 
carrosserie mag de verstelling worden verricht met gesloten 
portier, terwijl het raam geopend mag zijn. De vergrendeling in 
een bepaalde stand mag echter van buitenaf geschieden. 
De voorschriften van punt 3.1 gelden niet voor buitenspiegels die 
na door een duw te zijn omgeklapt zonder verstel ling in de 
oorspronkelijke stand kunnen worden teruggebracht. 
(1) De binnenspiegel is niet vereist indien niet aan de in onderstaand 
punt 4.1 bedoelde zichtbaarheidsvoorwaarden kan worden voldaan. In 
geval zijn twee buitenspiegels verplicht, de een links en de ander 
rechts aan het voertuig. dat 
- M -
4. Gezichtsveld voor voertuigen met carrosserie 
4.1. Binnenspiegel 
4.1.1. Het gezichtsveld is als omschreven in punt 5.2 van bijlage III van 
Richtlijn 71/127/EEG. 
4.2. Buitenspiegel 
4.2.1. Het gezichtsveld is als omschreven in de punten 5.3.1, 5.3.1.1, 
5.3.2 en 5.3.2.1 van bijlage III van Richtlijn 71/127/EEG. 
4.3. De voorschriften met betrekking tot de belemmeringen van het 
gezichtsveld als omschreven in punt 5.7 van bijlage lil van 
Richtlijn 71/127/EEG zijn van toepassing. 
_ 2L*> -
AANHANGSEL 1 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
VOOR DE MONTAGE VAN DE ACHTERUITKIJKSPIEGEL(S) 
OP EEN TYPE MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(moet bij de goedkeur!ngsaanvraag worden gevoegd indien deze los van de 
aanvraag voor goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (toegekend door de aanvrager) : 
De goedkeuringsaanvraag voor de montage van de achteruitkiJkspiegel(s) op een 
type motorvoertuig op twee of drie wielen moet vergezeld gaan van de gegevens 
die in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van 30 juni 1992 vermeld staan : 
- onder A, punt : 
0.1. 
0.2. 
0.4 t/m 0.6. 
- onder B, punten 1.1.1. t/m 1.1.5 
- onder C, punten 2.6.1. t/m 2.6.5 
-Î-A4 -
AANHANGSEL 2 
GOEDKEUR INGSFORMULI ER 
VOOR DE INSTALLATIE VAN DE 
ACHTERUITKIJKSPIEGEL(S) 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
Aanduiding van de bevoegde instantie 
Rapport nr van de technische dienst van 
Goedkeur!ngsnummer : Uitbreidingsnummer 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : ... 
2. Type van het voertuig : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gevolmachtigde van de fabrikant 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op : 
6. De goedkeuring wordt verleend/geweigerd*1) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
Ml-. 
HOOFDSTUK 5 
MAATREGELEN TEGEN LUCHTVERONTREINIGING 
DIE DOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
WORDT VEROORZAAKT 
LIJST VAN BIJLAGEN 
BIJLAGE I : Voorschriften inzake de maatregelen tegen de door bromfietsen 
veroorzaakte luchtverontreiniging 
Aanhangsel 1 : Proef van het type I 
* Subaanhangsel 1 : Beproevingscyclus op de rollenbank (proef van type I) 
* Subaanhangsel 2 : Voorbeeld nr. 1 van het opvangsysteem voor 
uitlaatgassen 
* Subaanhangsel 3 : Voorbeeld nr. 2 van het opvangsysteem voor 
uitlaatgassen 
* Subaanhangsel 4 : Methode voor het kalibreren van de rollenbank 
Aanhangsel 2 : Proef van het type II 
BIJLAGE II : Voorschriften inzake de maatregelen tegen de door 
motorfietsen en driewielers veroorzaakte luchtverontreiniging 
Aanhangsel 1 : Proef van het type I 
* Subaanhangsel 1 : Beproevingscyclus van benzinemotoren voor de proef 
van type I 
* Subaanhangsel 2 : Voorbeeld nr. l van het opvangsysteem voor 
ui tlaatgassen 
* Subaanhangsel 3 : Voorbeeld nr. 2 van het opvangsysteem voor 
ui tlaatgassen 
Aanhangsel 2 : Proef van het type II 
* Subaanhangsel 1 : Methode voor het kalibreren van het door de 
dynamometer rem op de weg geabsorbeerde vermogen voor 
motorfietsen of driewielers 
BIJLAGE lil : Aanvullende voorschriften inzake de maatregelen tegen de 
zichtbare luchtverontreiniging die door motorvoertuigen op twee 
of drie wielen met een motor met compressie-ontsteking wordt 
veroorzaakt 
Aanhangsel 1 : Proef bij constante toerentallen volgens de volle 
belast ingcurve 
Aanhangsel 2 : Vrije accélérât ieproef 
AanhangseI 3 : 
AanhangseI 4 : 
Aanhangsel 5 : -ÎIH-
Bij de proef bij constante toerentallen geldende 
grenswaarden 
Kenmerken van de opaciteitsmeters 
Installatie en gebruik van de opaciteitsmeter 
BIJLAGE IV Specificaties van de referentiebrandstof 
BIJLAGE V : Inlichtingenformulier betreffende de maatregelen tegen 
luchtverontreiniging die door een type motorvoertuig op twee of 
drie wielen wordt veroorzaakt 
BIJLAGE VI Goedkeuringsformulier met betrekking tot de maatregelen tegen 
luchtverontreiniging die door een type motorvoertuig op twee 
of drie wielen wordt veroorzaakt 
BIJLAGE I 
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN DE DOOR BROMFIETSEN 
VEROORZAAKTE LUCHTVERONTREINIGING 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type voertuig wat betreft de verontreinigende uitlaatgassen van 
de motor", 
bromfietsen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen met 
name met betrekking tot : 
1.1.2. de gelijkwaardige traagheid bepaald in verhouding tot de 
referentiemassa als voorgeschreven in punt 5.2 van aanhangsel 1; 
1.1.3. de kenmerken van de motor en van de bromfiets als omschreven in de 
punten 1 tot en met 6 en 8 van aanhangsel 3; 
1.2. "referentiemassa" 
de massa van de bromfiets in rijklare toestand vermeerderd met een 
massa van 75 kg. De massa van de bromfiets in rijklare toestand 
komt overeen met de totale onbeladen massa, waarbij alle tanks tot 
ten minste 90 % van hun maximum capaciteit zijn gevuld; 
1.3. "verontreinigende gassen" 
koolmonoxide, koolwaterstoffen en stikstofoxide, waarbij deze 
laatste in stikstofdioxide(N02)-equiva lent worden uitgedrukt. 
2. SPECIFICATIES EN PROEVEN 
2.1. Algemeen 
Onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van 
verontreinigende gassen moeten zodanig zijn ontworpen, 
geconstrueerd en gemonteerd dat de bromfiets onder normale 
gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen die daarin kunnen 
ontstaan, aan de voorschriften van deze bijlage kan voldoen. 
2.2. Beschrijving van de proeven 
2.2.1. De bromfiets wordt onderworpen aan proeven van type I en type II 
die hieronder zijn beschreven. 
2.2.1.1. Proef van het type i (bepaling van de gemiddelde emissie van 
verontreinigende gassen in een bebouwd gebied met druk verkeer) 
2.2.1.1.1. De bromfiets wordt op een rollentestbank geplaatst welke van een 
rem en een vliegwiel is voorzien. Zonder onderbreking wordt een 
proef uitgevoerd die in totaal 448 seconden duurt en 
vier cyclussen omvat. 
ledere cyclus bestaat uit zeven fasen (stationair draaien, 
accelereren, constante snelheid, vertragen ...). Tijdens de proef 
worden de uitlaatgassen zodanig met lucht verdund dat een debiet 
met constant volume van het mengsel wordt verkregen. Voor de 
gehele duur van de proef wordt van het aldus verkregen mengsel : 
een constante hoeveelheid monsters in een zak opgevangen om 
achtereenvolgens de concentratie (gemiddelde waarde voor de 
proef) van koolmonoxide, onverbrande koolwaterstoffen en 
stikstofoxiden te bepalen; 
het totale volume bepaald. 
2.2.1.1.2, Aan het eind van de proef wordt de daadwerkelijk afgelegde afstand 
bepaald volgens de aanwijzingen van een totaliserende toerente lier 
die door de rol wordt aangedreven. 
De proef wordt uitgevoerd volgens de in aanhangsel 1 beschreven 
methode. De gassen worden volgens de voorgeschreven methoden 
opgevangen en geanalyseerd. 
2.2.1.1.3. Onder voorbehoud van het bepaalde in punt 2.2.1.1.4 wordt de proef 
driemaal uitgevoerd. BIJ elke proef moeten de massa's koolmonoxide 
en koolwaterstoffen samen met het stikstofoxide beneden de 
grenswaarden liggen die in de onderstaande tabel zijn vermeld. 
GOEDKEURING EN 
OVEREENSTEMMING 
VAN DE PRODUKTIE 
Fasen CO HC+NOx 
(g/km) (g/km) 
L1 L2 
01.01.1997 (1) 6(1) 3(1) 
•^•MM^MMMi^wH^MMa ^mm—mm—^—mm^m—m •••«•«•••••«Mm»— 
01.10.1999 (1) 1(2) 1,2 
(1) Voor driewieiige bromfietsen en lichte vierwielers worden de grenswaarden 
voor de CO-massa en voor de HC+NOx-massa vermenigvuldigd met een 
factor 2. 
(2) Voor driewieiige bromfietsen en lichte vierwielers bedraagt de 
grenswaarde voor de CO-massa 3,5 g/km. 
2.2.1.1.3.1. Voor elke in het bovenstaande punt bedoelde verontreiniging is het 
evenwel toegestaan dat een van de drie verkregen resultaten met 
ten hoogste 10 % de grenswaarde overschrijdt die in het genoemde 
punt voor de betrokken bromfiets is voorgeschreven, op voorwaarde 
dat het rekenkundige gemiddelde van de drie resultaten beneden de 
voorgeschreven grenswaarde blijft. Indien de voorgeschreven 
grenswaarden voor verschillende verontreinigingen worden 
overschreden, is het niet van belang of deze overschrijding 
plaatsheeft bij eenzelfde of bij verschillende proeven. 
2.2.1.1.4. Het in punt 2.2.1.1.3 voorgeschreven aantal proeven wordt onder de 
hierna omschreven voorwaarden beperkt; hierbij is V1 het resultaat 
van de eerste proef en V2 het resultaat van de tweede proef voor 
iedere in punt 2.2.1.1.3 bedoelde verontreiniging. 
2.2.1.1.4.1. Er behoeft slechts één proef te worden uitgevoerd indien voor alle 
gemeten verontreinigingen V1 <. 0,70 L. 
2.2.1.1.4.2. Er behoeven slechts twee proeven te worden uitgevoerd indien voor 
alle gemeten verontreinigingen V1 < 0,85 L, terwijl voor ten 
minste één van deze verontreinigingen V1 > 0,70 L. Bovendien moet 
voor elke gemeten verontreiniging V2 zodanig zijn dat V1 + V2 < 
1,70 L en V2 < L. 
2.2.1.2. Proef van het type II (bepaling van de emissie van koolmonoxide en 
onverbrande koolwaterstoffen bij stationair draaien). 
2.2.1.2.1. De massa koolmonoxide en de massa onverbrande koolwaterstoffen die 
worden uitgestoten wanneer de motor gedurende 1 minuut stationair 
draait, moeten worden geregistreerd. 
2.2.1.2.2. Deze proef wordt uitgevoerd volgens de in aanhangsel 2 beschreven 
methode. 
3. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
3.1. Voor de controle op de overeenstemming van de produktie gelden de 
bepalingen van punt 1 van bijlage VI van Richtlijn 92/61/EEG 
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen. 
3.1.1. Voor de conformiteitscontrole met betrekking tot de proef van 
type I wordt evenwel als volgt gehandeld : 
3.1.1.1. Uit de serie wordt een voertuig genomen en aan de in punt 2.2.1.1 
van deze bijlage beschreven proef onderworpen. Als grenswaarden 
gelden de waarden die in de tabel van punt 2.2.1.1.3 onder 
"overeenstemming van de produktie" zijn vermeld. 
3.1.2. Indien het uit de serie genomen voertuig niet aan het bepaalde in 
punt 3.1.1 voldoet, kan de fabrikant verzoeken om metingen te 
verrichten bij een aantal als monster uit de serie genomen 
voertuigen waaronder het oorspronkelijk beproefde voertuig. De 
fabrikant bepaalt de grootte van het monster. Voor elk 
verontreinigend gas worden dan het rekenkundig gemiddelde x van de 
-i/Z­
ult de steekproef verkregen resultaten en de standaardafwijking S 
van het monster berekend. De produktie van de serie wordt conform 
geacht indien aan de volgende voorwaarde is voldaan : 
x + k . s < L*1> 
waar in 
L - de grenswaarde die in de tabel van punt 2.2.1.1.3 onder 
"overeenstemming van de produktie" voor elk verontreinigend 
gas is vastgesteld; 
k - de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in de 
onderstaande tabel : 
N 
k 
n 
k 2 
0.973 
11 
0.265 3 
0.613 
12 
0.253 4 
0.489 
13 
0.242 5 
0.421 
14 
0.233 6 
0.376 
15 
0.224 7 
0.342 
16 
0.216 8 
0.317 
17 
0.210 9 
0.296 
18 
0.203 10 
0.279 
19 
0.198 
Indien n >. 20, dan is k 0,860 
Tn7" 
n x - YL xi/n 
i-1 
(1) n jx.j - x)' 
32 - >_ n - 1 
i-1 waarin x, een van de afzonderlijke 
resultaten is die met het monster n is 
verkregen. 
-fa-
AANHANGSEL 1 
Proef van het type I 
(Bepaling van de gemiddelde emissie van verontreinigende gassen in een bebouwd 
gebied met druk verkeer) 
1. 
2. 
2.1 INLEIDING 
in dit aanhangsel wordt de methode beschreven voor het uitvoeren 
van de proef van type I als omschreven in punt 2.2.1.1. van 
bijlage i. 
BEPROEVINGSCYCLUS OP DE ROLLENBANK 
Beschrijving van de cyclus 
De op de rollenbank uit te voeren beproevingscyclus is in de 
onderstaande tabel beschreven en in subaanhangsel 1 grafisch 
weergegeven. 
Beproevingscyclus op de rollenbank 
Fase 
nr. 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 Verricht ing 
Stationair 
Acceleratie ) 
Constante snel- ) 
he id ) 
Vertraging ) 
Constante snel­
heid 
Vertraging 
Stat ionair 
draaien Accélérât ie 
(m/s2) 
vol gas 
vol gas 
- 0,56 
- 0,93 Snelheid 
(km/h) 
0 - max. 
max. 
max. - 20 
20 
20-0 Duur 
(s) 
8 
) 
) 57 
) 
) 
36 
6 
5 Gecumuleerde 
duur 
(s) 
8 
65 
101 
107 
112 
2.2. 
2.3. Algemene voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus 
Er moeten zo nodig voorbereidende proefcyclussen worden uitgevoerd 
ten einde de beste wijze van bediening van gas en eventueel 
versnellingsbak en rem te bepalen. 
Gebruik van de versnellingsbak 
De versnellingsbak wordt gebruikt volgens de fabrieksaanwijzingen; 
indien er geen fabrieksaanwijzingen zijn worden de volgende 
voorschriften in acht genomen : 
-22c-
2.3.1. HandgeschakeIde versnellingsbak 
Bij een constante snelheid van 20 km/h moet het motortoerental 
zoveel mogelijk 50 tot 90 % van het toerental bij het 
maximumvermogen bedragen. Wanneer het mogelijk is deze snelheid in 
twee of meer versnellingen te bereiken, moet de bromfiets in de 
hoogste versnelling worden beproefd. 
Tijdens het accelereren moet de proef worden uitgevoerd in de 
versnelling die de grootste acceleratie mogelijk maakt. Het 
motortoerental mag niet hoger gaan dan 110 % van het toerental bij 
het maximumvermogen voordat naar een hogere versnelling wordt 
geschakeld. Tijdens het vertragen wordt naar een lagere 
versnelling geschakeld voordat de motor begint te trillen en op 
zijn laatst wanneer het motortoerental tot 30 % van het toerental 
bij het maximumvermogen is gedaald. Tijdens het vertragen mag niet 
naar de eerste versnelling worden geschakeld. 
2.3.2. Automatische versnellingsbak en koppelomvormer 
Voor de proef wordt gebruik gemaakt van de stand "drive". 
2.4. Toleranties 
2.4.1. In alle fasen is een afwijking van ± 1 km/h ten opzichte van de 
theoretische snelheid toegestaan. 
Bij het overgaan van de ene fase op de andere zijn afwijkingen 
toegestaan die groter zijn dan deze toleranties, mits de duur 
ervan telkens niet meer dan 0,5 s bedraagt. 
Indien de bromfiets zonder gebruik te maken van de remmen sneller 
vertraagt dan voorzien, wordt tewerk gegaan op de wijze die in 
punt 6.2.6.3 is voorgeschreven. 
2.4.2. Ten opzichte van de theoretische duur geldt een tolerantie van 
± 0,5 s. 
2.4.3. De toleranties op snelheid en tijd worden gecombineerd zoals 
aangegeven in subaanhangsel 1 van dit aanhangsel. 
3. BROMFIETS EN BRANDSTOF 
3.1. Aan de proef onderworpen bromfiets 
3.1.1. De bromfiets moet in goede mechanische staat worden aangeboden. 
Hij moet zijn ingereden en voor de proef ten minste 250 km hebben 
afgelegd. 
3.1.2. De uitlaatinrichting mag geen lekken vertonen waardoor de 
hoeveelheid opgevangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen 
verminderen. 
3.1.3. De lekdichtheid van het inlaatsysteem kan worden gecontroleerd om 
na te gaan of de carburât ie niet wordt gewijzigd door aanzuiging 
van vaIse lucht. 
- S.U -
3.1.4. De afstellingen van motor en bedieningsorganen van de bromfiets 
moeten overeenstemmen met de fabrieksaanwijzingen. Dit geldt met 
name voor de afstelling van het stationair draaien (toerental en 
koolmonoxidegehaI te van de uitlaatgassen), van de automatische 
choke en van het reinigingssysteem van de uitlaatgassen. 
3.1.5. Het laboratorium kan controleren of de prestaties van de bromfiets 
overeenstemmen met de fabrieksspecificaties en of de bromfiets 
normaal kan worden gebruikt, in het bijzonder of hij in staat is 
koud en warm te starten en stationair te blijven draaien zonder af 
te slaan. 
3.2. Brandstof 
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van de door de fabrikant 
aanbevolen referentiebrandstof zoals gespecificeerd in bijlage IV. 
Bij een motor met mengsmering moeten de kwaliteit en de dosering 
van de aan de referentiebrandstof toegevoegde olie in 
overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de fabrikant. 
4. BEPROEVINGSAPPARATUUR 
4.1. Rollenbank 
De bank moet de volgende hoofdkenmerken hebben : 
vergelijking van de vermogensabsorptiecurve : de bank moet het 
mogelijk maken met een tolerantie van ± 15 % vanaf een 
beginsnelheid van 12 km/h het door de motor op de weg 
ontwikkelde vermogen te reproduceren wanneer de bromfiets op 
een vlak traject rijdt terwijl de windsnelheid nagenoeg 0 is. 
Zoniet moet het door de remmen en de inwendige wrijving van de 
bank (PA) geabsorbeerde vermogen zodanig zijn dat : 
bij een snelheid 0 < V <. 12 km/h : 
0 < PA < KV312 + 5 % kv312 + 5 % PV50(1) 
en bij een snelheid V > 12 km/h : 
PA - kv3 ± 5 % kv3 ± 5 % PV50*1) 
zonder negatief te zijn-, 
(de kalibratiemethode is in subaanhangsel 4 beschreven) 
basisinertie : 100 kg 
extra inertie*2^ : telkens 10 kg 
de rol is voorzien van een toerenteller met nul-stelling die 
het mogelijk maakt de werkelijk afgelegde afstand te meten. 
(1) Bij een enkele rol met een diameter van 400 mm. 
(2) Deze extra traagheidsmassa's kunnen eventueel door een elektronisch 
systeem worden vervangen, mits wordt aangetoond dat de resultaten 
geli jkwaardig zijn. 
-£H-
4.2. Apparatuur voor het opvangen van de gassen 
Het opvangsysteem van de gassen bestaat uit de volgende delen (zie 
subaanhangsels 2 en 3 van dit aanhangsel) : 
4.2.1. een voorziening die het mogelijk maakt alle tijdens de proef 
geproduceerde uitlaatgassen op te vangen, met handhaving van de 
atmosferische druk aan de uitlaatopening(en) van de bromfiets; 
4.2.2. een verbindingsleiding tussen de opvangapparatuur voor de 
uitlaatgassen en het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen. 
Deze leiding en de opvangapparatuur zijn van roestvrij staal of 
van een ander materiaal dat niet van invloed is op de 
samenstelling van de opgevangen gassen en tegen de temperatuur van 
deze gassen bestand is; 
4.2.3. een aanzuigapparaat voor de verdunde gassen. Dit apparaat moet 
voor een constant debiet zorgen dat voldoende is om de aanzuiging 
van alle uitlaatgassen te waarborgen; 
4.2.4. een sonde die ter hoogte van de gasopvangapparatuur aan de 
buitenzijde daarvan is bevestigd en die het mogelijk maakt met 
behulp van een pomp, een filter en een debietmeter tijdens de duur 
van, de proef met constant debiet een monster van de 
verdunn ings lucht te nemen-, 
4.2.5. een sonde die ten opzichte van de stroom verdunde gassen 
stroomopwaarts is gericht en die het mogelijk maakt tijdens de 
duur van de proef met constant debiet een monster van het mengsel 
op te vangen, eventueel door middel van een filter, een 
debietmeter en een pomp. Het minimumdebiet van de gasstroom in 
beide monsternemingssystemen moet ten minste 150 l/h bedragen; 
4.2.6. driewegkranen op de monsternemingscircuits die de stroming van de 
monsters tijdens de duur van de proef hetzij naar de buitenlucht, 
hetzij naar de respectieve opvangzakken leiden; 
4.2.7. gasdichte zakken voor het opvangen van monsters van de 
verdunningslucht en het mengsel van verdunde gassen, die niet v 
reageren met de verontreinigingen en groot genoeg zijn om de 
normale doorstroming van de monsters niet te belemmeren. Deze 
monsternemingszakken moeten zijn voorzien van een automatische 
sluiting en snel gasdicht kunnen worden aangesloten hetzij op het 
monsternemingscircuit hetzij op het analysecircuit aan het eind 
van de proef ; 
4.2.8. er moet in een methode worden voorzien om het totale volume te 
meten van de verdunde gassen die tijdens de proef door het 
monsternemingssysteem stromen. 
4.3. Analyseapparatuur 
- £!! _ 
4.3.1. De monsternemingssonde kan worden gevormd door een 
monsternemingsslang die in de opvangzakken uitmondt of door een 
afvoerslang van de zakken. Deze sonde moet van roestvrij staal 
zijn of van een materiaal dat de samenstelling van de gassen niet 
aantast. De monsternemingssonde en de verbindingsslang met het 
analysetoestel moeten de omgevingstemperatuur hebben. 
4.3.2. De analysetoestellen zijn van de volgende typen : 
van niet-dispergerend type met absorptie in het infrarood voor 
koolmonoxide; 
van het type met vlamionisatie voor koolwaterstoffen; 
van het type met chemiluminescent ie voor stikstofoxiden. 
4.4. Nauwkeurigheid van apparatuur en metingen 
4.4.1. Aangezien de rem door middel van een afzonderlijke proef (punt 
5.1) wordt gekalibreerd, behoeft de nauwkeurigheid van de 
rollenbank niet te worden vermeld. De totale traagheid van de 
draaiende massa's, met inbegrip van die van de rol en het 
draaiende gedeelte van de rem (punt 4.1), wordt tot op ± 5 kg 
nauwkeurig gemeten. 
4.4.2. De door de bromfiets afgelegde afstand wordt bepaald aan de hand 
van het aantal door de rol verrichte omwentelingen, deze bepaling 
geschiedt tot op ± 10 m nauwkeurig. 
4.4.3 De snelheid van de bromfiets wordt bepaald aan de hand van de 
omwenteMngssneIheid van de rol; deze bepaling geschiedt tot op 
± 1 km/h nauwkeurig bij snelheden boven 10 km/h. 
4.4.4. De omgevingstemperatuur wordt tot op ± 2'C nauwkeurig gemeten. 
4.4.5. De luchtdruk wordt tot op ± 2 mbar nauwkeurig gemeten. 
4.4.6. De relatieve luchtvochtigheid wordt tot op ± 5 % nauwkeurig 
gemeten. 
4.4.7. De voor het gehalte van de verschillende verontreinigingen 
vereiste nauwkeurigheid, zonder rekening te houden met de 
nauwkeurigheid van de kalibratiegassen, bedraagt ± 3 %. De globale 
responsieteit van het analysecircuit moet minder dan 1 minuut 
bedragen. 
4.4.8. Het gehalte van de kalibratiegassen mag voor elk daarvan niet meer 
dan ± 2 % van de referentiewaarde afwijken. Het verdunningsmiddel 
wordt voor koolmonoxide en stikstofoxiden door stikstof gevormd en 
voor koolwaterstoffen (propaan) door lucht. 
4.4.9. De snelheid van de koellucht wordt tot op ± 5 km/h nauwkeurig 
gemeten. 
4.4.10. Voor de duur van de cyclussen en de verrichtingen voor het nemen 
van gasmonsters geldt een tolerantie van ± 1 s. 
Deze tijden worden gemeten met een nauwkeurigheid van 0,1 s. 
- W«-
4.4.11 
4.4.12 Het totale volume van de verdunde gassen wordt gemeten tot op 
± 3 % nauwkeur ig. 
Het totale debiet en het monsternemingsdebiet moeten tot op ± 5 % 
nauwkeurig constant zijn. 
5. 
5.1 VOORBEREIDING VAN DE PROEF 
Afstelling van de rem 
De rem wordt zodanig afgesteld dat de snelheid van de bromfiets op 
de rollenbank bij vol gas gelijk is aan de maximumsnelheid die op 
de weg kan worden bereikt met een tolerantie van ± 1 km/h. Deze 
maximumsnelheid mag niet meer dan ± 2 km/h verschillen van de door 
de fabrikant opgegeven nominale maximumsnelheid. Wanneer de 
bromfiets is voorzien van een systeem voor regeling van de 
maximumsnelheid op de weg dient met het effect van dit systeem 
rekening te worden gehouden. 
De rem kan met een andere methode worden afgesteld indien de 
fabrikant de gelijkwaardigheid ervan aantoont. 
5.2 Aanpassing van de gelijkwaardige traagheden aan de 
translatietraagheden van de bromfiets 
Het (de) vliegwiel(en) wordt (worden) zodanig afgesteld dat een 
totale traagheid van de roterende massa's wordt verkregen die 
binnen de in de onderstaande tabel vermelde grenzen overeenstemt 
met de referentiemassa van de bromfiets : 
Referentiemassa van Gelijkwaardige 
de bromfiets traagheden 
P (kg) (kg) 
P * 105 100 
105 < P < 115 110 
115 < P < 125 120 
125 < P < 135 130 
135 < P •< 145 140 
145 < P '< 165 150 
165 < P '< 185 170 
185 < P '< 205 190 
205 < P '< 225 210 
225 < P '< 245 230 
245 < P '< 270 260 
270 < P * 300 280 
300 < P '< 330 310 
330 < P '< 360 340 
360 < P « 395 380 
395 < P '< 435 410 
435 < P * 475 
- llf-
5.3. Koeling van de bromfiets 
5.3.1. Tijdens de duur van de proef wordt een hulpventilatiesysteem 
zodanig voor de bromfiets geplaatst dat een stroomkoeI lucht op de 
motor is gericht. De snelheid van de luchtstroom moet 25 ± 5 km/h 
bedragen. De monding van het blaastoestel moet een doorsnede van 
ten minste 0,2 m2 hebben; het vlak ervan moet loodrecht op de 
lengteas van de bromfiets staan en zich 30 tot 45 cm voor het 
voorwiel daarvan bevinden. Het toestel voor het meten van de 
lineaire snelheid van de ventilatielucht wordt in het midden van 
de stroom op 20 cm van de monding geplaatst. De luchtsneIheid moet 
over de gehele doorsnede van de monding zoveel mogelijk constant 
zi jn. 
5.3.2. De bromfiets kan ook met een andere methode worden gekoeld die 
hierna is beschreven. Er wordt een luchtstroom met veranderlijke 
snelheid op de bromfiets gericht. Het blaastoestel moet zodanig 
worden ingesteld dat wanneer de snelheid van de bromfiets meer dan 
10 km/h bedraagt de lineaire luchtsneIheid aan de monding van het 
blaastoestel gelijk is aan de equivalente snelheid van de rol op 
± 5 km/h na. Bij een equivalente snelheid van de rol beneden 
10 km/h mag de venti lat ieluchtsneI he id 0 zijn. De monding van het 
blaastoestel moet een doorsnede van ten minste 0,2 m2 hebben en 
de onderrand ervan moet zich 15 tot 20 cm boven de grond bevinden. 
Het mondingsvlak moet loodrecht op de lengteas van de bromfiets 
staan en zich 30 tot 45 cm voor het voorwiel daarvan bevinden. 
5.4. Gereedmaken van de bromfiets 
5.4.1. Onmiddellijk voordat een begin wordt gemaakt met de eerste 
proefcyclus worden met de bromfiets vier opeenvolgende 
proefcyclussen van telkens 112 s uitgevoerd om de motor voor te 
verwarmen. 
5.4.2. De bandenspanning moet de spanning zijn die door de fabrikant voor 
normaal gebruik op de weg is aanbevolen. Indien de diameter van de 
rol echter minder dan 500 mm bedraagt mag de bandenspanning met 30 
tot 50 % worden verhoogd. 
5.4.3. Belasting op het aandrijfwiel : de belasting op het aandrijfwiel 
moet op ± 3 kg na gel ijk zijn aan de belasting op een bromfiets 
bij normaal gebruik op de weg met een bestuurder die 75 kg ± 5 kg 
weegt en rechtop zit. 
5.5. Controle van de tegendruk 
5.5.1. Tijdens de inleidende proeven wordt nagegaan of de tegendruk 
veroorzaakt door de monsternemingsapparatuur niet meer dan 
± 7,5 mbar afwijkt van de luchtdruk. 
5.6. Afstelling van de analyseapparatuur 
5.6.1. Kalibratie van de analysetoestellen 
Met behulp van de op elke fles gemonteerde debietmeter en 
manometer voor de uitlaatdruk wordt in het analysetoestel de 
hoeveelheid gas bij de aangegeven druk ingevoerd die verenigbaar 
. ne­
ss met de goede werking van de toestellen. Het toestel wordt 
zodanig afgesteld dat het de op de kalibratiegasfles vermelde 
waarde in gestabiliseerde waarde aangeeft. Uitgaande van de met de 
fles met maximaal gehalte verkregen afstelling wordt de kromme van 
de afwijkingen van het apparaat uitgezet als functie van het 
gehalte van de verschillende gebruikte kalibratiegasflessen. 
5.6.2. Totale reactietijd van de apparatuur 
Aan het uiteinde van de monsternemingssonde wordt het gas van de 
fles met maximaal gehalte ingevoerd. Er wordt nagegaan of de 
aangegeven waarde die overeenkomt met de maximale afwijking in 
minder dan 1 minuut wordt bereikt. Indien deze waarde niet wordt 
bereikt, wordt het analysecircuit op lekken onderzocht. 
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEVEN OP DE ROLLENBANK 
6.1. Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus 
6.1.1. Tijdens de proef moet de temperatuur in de ruimte waar zich de 
rollenbank bevindt tussen 20 en 30'C liggen. 
6.1.2. Het steunvlak van de bromfiets moet zo horizontaal mogelijk zijn 
ten einde een abnormale verdeling van de brandstof of de motorolie 
te voorkomen. 
6.1.3. Tijdens de proef wordt de snelheid als functie van de tijd 
geregistreerd ten einde de juiste uitvoering van de cyclussen te 
controleren. 
6.2. Starten van de motor 
6.2.1. Nadat de voorbereidende verrichtingen aan de apparatuur voor het 
opvangen, verdunnen, analyseren en meten van de gassen (zie 
punt 7.1) zijn uitgevoerd, wordt de motor gestart met behulp van 
de daartoe aanwezige voorzieningen : starter, choke, enz. 
overeenkomstig de aanwijzingen van de fabrikant. 
6.2.2. Het begin van de eerste proefcyclus valt samen met het begin van 
de monsterneming en de meting van het debiet dat door het 
aanzuigapparaat gaat. 
6.2.3. Stationair draaien 
6.2.3.1. Handgeschakelde versnellingsbak 
Ten einde de acceleraties normaal te doen plaatsvinden, wordt 
binnen de 5 seconden voor het begin van de acceleratie die op de 
betrokken periode van stationair draaien volgt, de eerste 
versnelling ingeschakeld met de koppeling vrij. 
6.2.3.2. Automatische versnellingsbak en koppelomvormer 
De keuzehandel wordt ingeschakeld wanneer de proef begint. Indien 
er twee standen zijn "stad" en "weg", wordt de stand "weg" 
gebruikt. 
- m-
6.2.4. Acceleraties 
Aan het eind van elke periode van stationair draaien wordt de 
acceleratie uitgevoerd door het gashandel zo ver mogelijk open te 
draaien waarbij, indien nodig, gebruik wordt gemaakt van de 
versnellingsbak, ten einde zo snel mogelijk de maximumsnelheid te 
bereiken. 
6.2.5. Constante snelheid 
Tijdens de fase met constante maximumsnelheid blijft het gashandel 
in de maximumstand totdat de volgende vertragingsfase wordt 
bereikt. 
In de fase met een constante snelheid van 20 km/h moet het 
gashandel zoveel mogelijk in een vaste stand blijven. 
6.2.6. Vertraging 
6.2.6.1. Bij alle vertragingen wordt het gashandel volledig dichtgedraaid 
terwijl de koppeling ingeschakeld blijft. Wanneer de snelheid tot 
10 km/h is verminderd wordt de motor met de hand ontkoppeld zonder 
gebruikmaking van de keuzehandel. 
6.2.6.2. Indien de vertraging geringer is dan voor deze fase is voorzien, 
worden de remmen van de bromfiets gebruikt om aan de cyclustijd te 
voldoen. 
6.2.6.3. Indien de vertraging sterker is dan voor deze fase is voorzien, 
wordt de overeenstemming met de theoretische cyclus hersteld door 
een periode van constante snelheid of stationair draaien die 
aansluit op de volgende fase van constante snelheid of stationair 
draaien. In dit geval is punt 2.4.3 niet van toepassing. 
6.2.6.4. Aan het einde van de tweede vertragingsfase (stilstand van de 
bromfiets op de rol) wordt de versnelling in neutraal gezet en de 
koppeIi ng i ngeschakeId. 
7. WERKWIJZE VOOR DE MONSTERNEMING EN DE ANALYSE 
7.1. Monsterneming 
7.1.1. De monsterneming begint zodra de proef begint als aangegeven in 
punt 6.2.2. 
7.1.2. De zakken worden luchtdicht gesloten zodra het vullen is 
beëindigd. 
7.1.3. Aan het einde van de laatste cyclus wordt het systeem voor het 
opvangen van de verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht 
gesloten en de door de motor voortgebrachte gassen worden naar de 
buitenlucht afgevoerd. 
7.2. Analyse 
7.2.1. De analyse van de in elke zak aanwezige gassen geschiedt zo 
spoedig mogelijk en in elk geval niet later dan 20 minuten nadat 
met het vullen van de zak is begonnen. 
- îlî-
7.2.2. Indien de monsternemingssonde niet blijvend in de zak wordt 
gelaten dient het binnendringen van lucht bij het inbrengen van de 
sonde en het ontsnappen van gassen bij het wegnemen van de sonde 
uit de zak te worden vermeden. 
7.2.3. Het analysetoestel moet binnen één minuut na aansluiting op de zak 
een gestabiliseerde waarde aangeven. 
7.2.4. Voor het bepalen van de concentraties aan HC, CO en NOx in de 
monsters verdunde uitlaatgassen en in de opvangzakken voor 
verdunningslucht wordt uitgegaan van de door het meetapparaat 
aangegeven of geregistreerde waarden waarbij de passende 
kalibratiekrommen worden toegepast. 
7.2.5. De aangehouden waarde voor het gehalte aan elk van de 
verontreinigende gassen in de geanalyseerde gassen is de waarde 
die na stabilisering van het meettoestel wordt afgelezen. 
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONTREINIGENDE GASSEN 
8.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald 
met behulp van onderstaande formule : 
1.V.dC0.C0c 
S 106 
waar in 
8.1.1. COM de tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide in g/km 
is; 
8.1.2. S de werkelijk afgelegde afstand S is die wordt verkregen door het 
op de totaliserende toerenteiler afgelezen aantal omwentelingen te 
vermenigvuldigen met de ontwikkeling van de rol. Deze afstand 
wordt uitgedrukt in km; 
8.1.3. dço de volumemassa van koolmonoxide is bij een temperatuur van 
O'C en bij een druk van 1013,3 mbar, of 1,250 kg/m3; 
8.1.4. C0C de volumetrische concentratie van koolmonoxide in de 
verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in 
de verdunningslucht aanwezige verontreiniging : 
C0C - C0e - C0d (1 - 1_) 
DF 
waar in 
8.1.4.1. C0e de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het 
monsterverdunde gassen dat in de zak SA is opgevangen; 
8.1.4.2. C0(j de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het 
monster verdunningslucht dat in de zak SB is opgevangen; 
8.1.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is; \ 
- uq-
8.1.5. het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m3/proef en 
herleid tot de referentie-omstandigheden O'C (273 K) en 
1013,3 mbar : 
V - Vo . N (Pa - Pi) . 273 
1013,3 . (Tp+273) 
waar in 
8.1.5.1. Vo het volume van het gedurende 1 omwenteling door pomp P1 
verplaatste gas is gedurende 1 omwenteling, uitgedrukt in 
m3/omw. Dit volume is afhankelijk van het verschil in druk 
tussen de inlaat en de uitlaat van de pomp; 
8.1.5.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1 tijdens de 
vier beproevingscyclussen is-, 
8.1.5.3. Pa de omgevingsdruk in mbar is; 
8.1.5.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaat van pomp 
P1 in mbar tijdens de uitvoering van de vier cyclussen; 
8.1.5.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die 
tijdens de uitvoering van de vier cyclussen bij de inlaat van pomp 
P1 wordt gemeten. 
8.2. De tijdens de proef door de uitlaat van het voertuig uitgeworpen 
massa onverbrande koolwaterstoffen wordt berekend met behulp van 
onderstande formule : 
HCM - 1 . V dHC . HÇc. 
S 106 
waarin : 
8.2.1. HCM de tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in 
g/km is; 
8.2.2. S de in punt 8.1.2 omschreven afstand is; 
8.2.3. dHQ de volumemassa van de koolwaterstoffen is bij een 
temperatuur van O'C en een druk van 1013,3 mbar (bij een 
gemiddelde verhouding koolstof/waterstof van 1:1,85), dit is 
0,619 kg/m3; 
8.2.4. HCc de concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm 
koolstofequivalent (bij voorbeeld : de propaanconcentratie 
vermenigvuldigd met 3), met een correctie voor de 
verdunningslucht : 
HCc - HCe - HCd (1 - J_) 
DF 
waar in : 
-lit -
8.2.4.1. HCe de kooIwaterstoffenconcentrat ie is in het monster verdunde 
gassen dat in de zak SA is opgevangen, uitgedrukt in ppm 
koolstofequ iva lent ; 
8.2.4.2. HCd de koolwaterstoffenconcentratie is in het monster 
verdunningslucht dat in de zak SB is opgevangen, uitgedrukt in ppm 
koolstofequiva lent ; 
8.2.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is; 
8.2.5. V het totale volume is (zie punt 8.1.5). 
8.3. De massa stikstofoxiden die tijdens de proef aan de uitlaat van de 
bromfiets wordt uitgeworpen, wordt berekend met behulp van 
onderstaande formule : 
N0XM - 1 .V. dN02 . N0XC 
S 106 
waar in 
8.3.1. NOXM de massa stikstofoxiden is die tijdens de proef wordt 
uitgeworpen, uitgedrukt in g/km; 
8.3.2. S de in punt 8.1 . 2 omschreven afstand i s -, 
8.3.3. dN02 de volumemassa van de stikstofoxiden in de uitlaatgassen is, 
in stikstofdioxide-equivalent, bij een temperatuur van O'C en een 
druk van 1013,3 mbar, dit is 2,05 kg/m3; 
8.3.4. NOxc de stikstofoxideconcentratie van de verdunde gassen is, 
uitgedrukt in ppm, met een correctie voor de verdunningslucht: 
NOxc - NOxe - NOxd (1 - J__) 
DF 
waar in : 
8.3.4.1. NOxe de stikstofoxidenconcentratie is in het monster verdunde 
gassen dat in de zak SA is opgevangen, uitgedrukt in ppm; 
8.3.4.2. NOxd de stikstofoxidenconcentratie is in het monster 
verdunningslucht dat in de zak SB is opgevangen, uitgedrukt in 
ppm; 
8.3.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is; 
8.3.5. Kh de correctiefactor voor de vochtigheid is : 
Kh - 1 i_ 
1 - 0,0329 (H - 10,7) 
waarin : 
-tu -
8.3.5.1. H de absolute vochtigheid in gram water per kg droge lucht is 
H - 6.2111 . U.Pd (g/kg) 
Pa - Pd _U_ 
100 
waarin : 
8.3.5.1.1. U het vochtigheidspercentage is; 
8.3.5.1.2. Pd de verzadigde dampspanning bij beproevingstemperatuur in mbar 
is; 
8.3.5.1.3. Pa de luchtdruk in mbar is. 
8.4. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven : 
DF : 14.5 
C02 + 0,5 CO + HC 
waar in : 
8.4.1. CO, C02 en HC de koolmonoxide-, kooldioxide- en 
koolwaterstoffenconcentraties zijn in het monster verdunde gassen 
dat zich in de zak SA bevindt, uitgedrukt in %. 
9. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN 
De resultaten worden uitgedrukt in g/km : 
HC in g/km = HC massa/S 
CO in g/km « CO masca/S 
NOx in g/km - NOx massa/S 
waarin : 
HC massa : zie definitie van punt 8.2 
CO massa : zie definitie van punt 8.1 
NOx massa : zie definitie van punt 8.3 
S : Tijdens de proef door de bromfiets werkelijk afgelegde 
afstand. 
- Hi 
SUBAANHANGSEL 1 
PROEFCYCLUS OP DE ROLLENBANK (PROEF VAN TYPE I) 
De toleranties op de snelheden 
(± 1 km/h) en op de tijd (± 0,5 s) 
zijn geometrisch gecombineerd voor elk 
punt, zoals hieronder weergegeven 
Ckm/h) f 
1 ? 3 4 5 sec 
50 
AO 
30 
20 
10 - - 0,56 
10 20 30 AO 50 60 » 70 
65 80 90 ( y is in m/s2) 
g- ~ 0,93 
100 110 
101 
107 120 t (s) 
112 
- m -
SUBAANHANGSEL 2 
VOORBEELD NR. 1 VAN HET OPVANGSYSTEEM VOOR UITLAATGASSEN 
naar buitenlucht 
R wdebietmetersyp 
debiet 
regelaar 
ov j pompen \ /• y 
^S» I filters I lF-
verdunningslucht •y 
uit laatsysteem 
van de bromfiets aanzuig-
systeem j 
bepaling van het totale volume 
verdunde uitlaatgassen naar buitenlucht 
- 23v-
SUBAANHANGSEL 3 
VOORBEELD NR. 2 VAN HET OPVANGSYSTEEM VOOR UITLAATGASSEN 
naar buitenlucht 
opvangzak voor de 
verdunningslucht 
sonde verdunningslucht 
uitlaatgassen varK. 
bromfiets / f iIters opvangzak voor de 
verdunde gassen 
debietmeters met 
debietregelaar 
naar buitenlucht 
t 
aanzuig ing 
van de, 
verdunde 
gassen 
sonde verdunde gassen bepaling van hfet 
totale volume *an het 
monster verdunpe gassen 
-nr-
SUBAANHANGSEL 4 
METHODE VOOR HET KALIBREREN VAN DE ROLLENBANK 
1. DOEL 
In dit subaanhangsel wordt de methode beschreven die moet worden 
toegepast om te controleren of de kromme van het door de 
rollenbank geabsorbeerde vermogen in overeenstemming is met de in 
punt 4.1 van aanhangsel 2 vereiste absorptiekromme. 
Het gemeten geabsorbeerde vermogen omvat het ten gevolge van 
wrijving en tiet door de remmen geabsorbeerde vermogen, waarbij 
geen rekening wordt gehouden met het door de wrijving tussen band 
en rollen opgenomen vermogen. 
2. BEGINSEL VAN DE METHODE 
Deze methode maakt het mogelijk het geabsorbeerde vermogen te 
berekenen door meting van de vertragingstijd van de rol. De 
kinetische energie van het systeem wordt opgenomen door de rem en 
door de wrijving van de rollenbank. Bij deze methode wordt geen 
rekening gehouden met de variatie van de inwendige wrijving van de 
rol ten gevolge van het gewicht van de bromfiets. 
3. WERKWIJZE 
3.1. Schakel het traagheidssimulatiesysteem in dat overeenstemt met de 
massa van de aan de proef onderworpen bromfiets. 
3.2. Stel de rem in overeenkomstig punt 5.1. van aanhangsel 2. 
3.3. Schakel de rol in op snelheid v + 10 km/h. 
3.4. Ontkoppel het aandrijfsysteem van de rol en laat de rol vrij 
vertragen. 
3.5. Teken de snelheid aan van de tijd die de rol nodig heeft om van de 
snelheid v + 0,1 v te vertragen tot de snelheid v - 0,1 v. 
3.6. Bereken het geabsorbeerde vermogen volgens onderstaande formule : 
P A - 0,2 x M v2 x 10~3 
t 
waarin : 
P A het door de rollenbank opgenomen vermogen in kW is 
M het traagheidsequivalent in kg is 
V de beginsneIheid in m/s is zoals bedoeld in punt 3.3 
t de tijd in s is die de rol nodig heeft om van v + 0,1 v 
te vertragen tot v - 0,1 v. 
3.7. De in de punten 3.3 tot en met 3.6 beschreven fasen worden voor 
elk tiental in het snelheidsgebied van 10 tot 50 km/h herhaald. 
3.8. Trek de kromme die het geabsorbeerde vermogen als functie van de 
snelheid weergeeft. 
-23/-
3.9. Controleer of deze kromme aan de in punt 4.1 van aanhangsel 1 
vermelde tolerantie voldoet. 
Geabsorbeerd vermogen PA in kW 
PV 50 
PV 12 
12 50 snelheid in km/h 
- in -
AANHANGSEL 2 
Proef van het type I I 
(Meting van de uitworp van koolmonoxide en koolwaterstoffen 
bi j stat iona ir draa ten) 
1. INLEIDING 
Dit aanhangsel bevat een beschrijving van de methode voor het 
verrichten van de proef van type II als omschreven in punt 2.2.1.2 
van bi jlage l. 
2. MEETVOORWAARDEN 
2.1. Als brandstof wordt de in punt 3.2 van aanhangsel 1 voorgeschreven 
brandstof gebruikt. 
2.2. Voor het smeermiddel wordt eveneens het bepaalde in punt 3.2 van 
aanhangsel 1 in acht genomen. 
2.3. De massaemissies van koolmonoxide en koolwaterstoffen worden 
onmiddellijk na de proef van het type l als beschreven in punt 2.1 
van aanhangsel 1 uitgevoerd, zodra de waarden gestabiliseerd zijn, 
terwijl de motor stationair draait. 
2.4. Bij bromfietsen met een handgeschakeIde versnellingsbak wordt de 
proef uitgevoerd met de versnelling in de neutrale stand en de 
koppeIi ng i ngeschakkeId. 
2.5. Bij bromfietsen met een automatische versnellingsbak wordt de 
proef uitgevoerd met de koppeling ingeschakeld, terwijl echter het 
aandrijfwiel onbeweeglijk wordt gehouden. 
2.6. Het motortoerental tijdens de periode van stationair draaien moet 
overeenkomstig de fabrieksvoorschrif ten worden afgesteld. 
3. MONSTERNEMING EN ANALYSE VAN DE UITLAATGASSEN 
3.1. De elektromagnetische kleppen worden in de stand voor directe 
analyse van de verdunde uitlaatgassen en de verdunningslucht 
geplaatst. 
3.2. Het analysetoestel moet binnen één minuut na aansluiting op de 
sonde een gestabiliseerde waarde aangeven. 
3.3. Voor het bepalen van de HC- en CO-concentraties in het monster 
verdunde uitlaatgassen en in de verdunningslucht wordt uitgegaan 
van de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde waarden 
waarbij de passende ka Iibratiekrommen worden toegepast. 
3.4. Voor het gehalte aan elk verontreinigend gas in de geanalyseerde 
gassen wordt de waarde aangehouden die na stabilisering van het 
meettoestel wordt afgelezen. 
-23f-
4. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONTREINIGENDE GASSEN 
4.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald 
met behulp van onderstaande formule : 
C0M - V . dC0.£Ç> 
106 
waar in 
4.1.1. COM de tijdens de proef uitgeworpen koolmonoxide in g/min. is; 
4.1.2. dço de volumemassa koolmonoxide is bij een temperatuur van O'C 
en bij een druk van 1013,3 mbar, dit is 1,250 kg/m3; 
4.1.3. C0C de vol urnetrische concentratie van koolmonoxide in de 
verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in 
de verdunningslucht aanwezige verontreiniging : 
C0C - C0e - C0d (1 - J_) 
DF 
waar in 
4.1.3.1. C0e de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide in het 
monster verdunde gassen is; 
4.1.3.2. COjj de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide in het 
monster verdunningslucht is; 
4.1.3.3. DF de in punt 4.3 omschreven factor is; 
4.1.4. V het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m3/min. en 
herleid tot de referentie-omstandigheden 0"C (273 K) en 
1013,3 mbar : 
V - Vo . N (Pa - Pi) . 273 
1013.3 . (Tp+273) 
waar in 
4.1.4.1. Vo het volume van het door pomp P1 verplaatste gas is gedurende 
1 omwenteling, uitgedrukt in m3/omw. Dit volume is afhankelijk 
van het verschil in druk tussen de inlaat en de uitlaat van de 
pomp ; 
4.1.4.2. N het aantal omwentelingen van pomp Pi is tijdens de proef bij 
stationair draaien, gedeeld door de tijd in min.; 
4.1.4.3. Pa de omgevingsdruk in mbar is; 
4.1.4.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaat van pomp 
P1 in mbar tijdens de proef; 
4.1.4.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die 
tijdens de proef bij de inlaat van pomp P1 wordt gemeten-, 
4.2. De tijdens de proef door de uitlaat van het voertuig uitgeworpen 
massa onverbrande koolwaterstoffen wordt berekend met behulp van 
onderstaande formule : 
•% 
HCM - V . dHC . HÇc 
106 
waarin : 
4.2.1. HCM de tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in 
g/min. is; 
4.2.2. duc de volumemassa van de koolwaterstoffen is bij een 
temperatuur van O'C en een druk van 1013,3 mbar (bij een 
gemiddelde verhouding koolstof/waterstof van 1:1,85), dit is 
0,619 kg/m3; 
4.2.3. HCc de concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm 
koolstofequivalent (bij voorbeeld : de propaanconcentratie 
vermenigvuldigd met 3), met een correctie voor de 
verdunningslucht : 
HCc - HCe - HCd (1 - J_) 
DF 
waarin : 
4.2.3.1. HCe de koolwaterstoffenconcentratie in het monster verdunde gassen 
is, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent; 
4.2.3.2. HCd de koolwaterstoffenconcentratie in het monster 
verdunningslucht is, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent; 
4.2.3.3. DF de in punt 4.3 omschreven factor is-, 
4.2.4. V het totale volume is (zie punt 4.1.4). 
4.3. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven : 
DF : 14.5 
C02 + 0,5 CO + HC 
waarin : 
4.3.1. CO, C02 en HC de koolmonoxide-, kooldioxide- en 
koolwaterstoffenconcentraties, uitgedrukt in %, in het monster 
verdunde gassen zijn. 
-2t<c -
BIJLAGE II 
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN DE DOOR MOTORFIETSEN 
EN DRIEWIELERS VEROORZAAKTE LUCHTVERONTREINIGING 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type voertuig wat betreft de verontreinigende uitlaatgassen van 
de motor", 
motorfietsen en driewielers die onderling geen wezenlijke 
verschillen vertonen met name met betrekking tot : 
1.1.1. de gelijkwaardige traagheid bepaald in verhouding tot de 
referentiemassa als voorgeschreven in punt 5.2 van aanhangsel 1; 
1.1.2. de kenmerken van de motor en van het voertuig als omschreven in de 
punten 1 tot en met 6 en 8 van aanhangsel 3; 
) 
1.2. "referentiemassa" 
de massa van het voertuig in rijklare toestand vermeerderd met een 
massa van 75 kg. De massa van de motorfiets of van de driewieler 
in rijklare toestand komt overeen met de totale onbeladen massa, 
waarbij alle tanks tot ten minste 90 % van hun maximum capaciteit 
z i jn gevuld; 
1.3. "motorcarter" 
de in de motor aanwezige ruimte of ruimten daarbuiten die met het 
oliecarter zijn verbonden door in- of uitwendige verbindingen 
waardoor gassen en dampen kunnen ontwijken-, 
1.4. "verontreinigende gassen" 
koolmonoxide, koolwaterstoffen en stikstofoxiden, waarbij deze 
laatste in stikstofdioxide(N02)-equiva lent worden uitgedrukt. 
2. SPECIFICATIES EN PROEVEN 
2.1. Al gemeen 
Onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van 
verontreinigende gassen moeten zodanig zijn ontworpen, 
geconstrueerd en gemonteerd dat de motorfiets of de driewieler 
onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen die 
daarin kunnen ontstaan, aan de voorschriften van deze bijlage kan 
voI doen. 
2.2. Beschrijving van de proeven 
2.2.1. De motorfiets of de driewieler wordt, afhankelijk van de categorie 
waartoe hij behoort en op de hieronder aangegeven wijze, 
onderworpen aan proeven van type l en type II die hierna zijn 
beschreven. 
-3.4J -
2.2.1.1. Proef van het type I (bepaling van de gemiddelde emissie van 
verontreinigende gassen in een bebouwd gebied met druk verkeer) 
2.2.1.1.1. De proef wordt uitgevoerd volgens de in aanhangsel 1 van deze 
bijlage beschreven methode. De gassen worden volgens de 
voorgeschreven methoden opgevangen en geanalyseerd. 
2.2.1.1.2. Onder voorbehoud van het bepaalde in punt 2.2.1.1.3 wordt de proef 
driemaal uitgevoerd. Bij elke proef moeten de verkregen massa's 
koolmonoxide, koolwaterstoffen en stikstofoxide, afhankelijk van 
de referentiemassa van de motorfiets of de driewieler, beneden de 
waarden liggen die in de tabellen l en II zijn vermeld. De gemeten 
massa stikstofoxiden per km wordt slechts ter informatie gegeven. 
2.2.1.1.2.1. Voor elke in het bovenstaande punt bedoelde verontreiniging is het 
evenwel toegestaan dat een van de drie verkregen resultaten met 
ten hoogste 10 % de grenswaarde overschrijdt die in het genoemde 
punt voor de betrokken motorfiets of driewieler is voorgeschreven, 
op voorwaarde dat het rekenkundige gemiddelde van de 
drie resultaten beneden de voorgeschreven grenswaarde blijft. 
Indien de voorgeschreven grenswaarden voor verschillende 
verontreinigingen worden overschreden, is het niet van belang of 
deze overschrijding plaatsheeft bij eenzelfde of bij verschillende 
proeven. 
2.2.1.1.3. Het in punt 2.2.1.1.2 voorgeschreven aantal proeven wordt onder de 
hierna omschreven voorwaarden beperkt; hierbij is V1 het resultaat 
van de eerste proef en V2 het resultaat van de tweede proef voor 
iedere in punt 2.2.1.1.2 bedoelde verontreiniging. 
2.2.1.1.3.1. Er behoeft slechts één proef te worden uitgevoerd indien voor alle 
gemeten verontreinigingen V1 ± 0,70 L. 
2.2.1.1.3.2. Er behoeven slechts twee proeven te worden uitgevoerd indien voor 
alle gemeten verontreinigingen V1 <_ 0,85 L, terwijl voor ten 
minste één van deze verontreinigingen V1 > 0,70 L. Bovendien moet 
voor elke gemeten verontreiniging V2 zodanig zijn dat V1 + V2 < 
1,70 L en V2 < L. 
2.2.1.2. Proef van het type II (bepaling van de emissie van koolmonoxide 
bij stationair draaien). 
2.2.1.2.1. Het gehalte aan koolmonoxide van de bij stationair draaien 
geproduceerde uitlaatgassen mag niet meer bedragen dan 4,5 % vol. 
2.2.1.2.2. Of aan deze eis wordt voldaan, wordt nagegaan tijdens een proef 
die wordt uitgevoerd volgens de methode beschreven in 
aanhangsel 2. 
- £ifL_ 
Tabel I 
GRENSWAARDEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS MET 
TWEETAKTMOTOR EN DATA VAN INWERKINGTREDING 
Goedkeuring en overeen­
stemming van de produktie 
01.01.97(1) 
C0=8g/km 
HC=4g/km 
N0x=0,lg/km 
(1) Voor de driewielers en vierwielers worden de grenswaarden evenwel met een 
factor 1,5 vermenigvuldigd 
-Zttl-
Tabe 
GRENSWAARDEN VOOR MOTORFIETSEN EN DRIEWIELERS MET 
VIERTAKTMOTOR EN DATA VAN INWERKINGTREDING 
Goedkeuring en overeen­
stemming van de produktie 
01.01.97(1) 
C0=13g/km 
HC-3g/km 
N0x-0,3g/km 
(1) Voor de driewielers en vierwielers worden de grenswaarden evenwel met een 
factor 1,5 vermenigvuldigd 
- 2 A4 -
3. 
3.1 
3.1.1. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
Voor de controle op de overeenstemming van de produktie gelden de 
bepalingen van punt 1 van bijlage VI van Richtlijn 92/61/EEG 
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of drie 
wielen. 
Indien echter de massa van het koolmonoxide of van de 
koolwaterstoffen die door het uit de serie genomen voertuig worden 
geproduceerd, de hierboven vermelde grenswaarden overschrijdt, kan 
de fabrikant verzoeken om metingen te verrichten bij een aantal 
als monster uit de serie genomen voertuigen waaronder het 
oorspronkelijk beproefde voertuig. De fabrikant bepaalt de 
grootte van het monster. Voor elk verontreinigend gas worden dan 
het rekenkundig gemiddelde x van de uit de steekproef verkregen 
resultaten en de standaardafwijking S van het monster berekend. 
De produktie van de serie wordt conform geacht indien aan de 
volgende voorwaarde is voldaan : 
x + k S < Ld) 
waar in 
k -de grenswaarde die in de tabel van punt 2.2.1.1.3 onder 
"overeenstemming van de produktie" voor elk verontreinigend 
gas is vastgesteld; 
de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in de 
onderstaande tabel 
N 
k 
n 
k 2 
0.973 
11 
0.265 3 
0.613 
12 
0.253 '4 
0.489 
13 
0.242 5 
0.421 
14 
0.233 6 
0.376 
15 
0.224 7 
0.342 
16 
0.216 8 
0.317 
17 
0.210 9 
0.296 
18 
0.203 10 
0.279 
19 
0.198 
Indien n > 20, dan is k 0,860 
(1) s2 I _ ?^2 (x - x) 
n - 1 waarin x een van de afzonderlijke 
resultaten is die met het monster n is 
verkregen. 
AANHANGSEL 1 
Proef van het type I 
(Bepaling van de emissie van verontreinigende gassen in een 
bebouwd gebied met druk verkeer) 
1. INLEIDING 
In dit aanhangsel wordt de methode beschreven voor het uitvoeren 
van de proef van type I als omschreven in punt 2.2.1.1 van 
bi j lage I I. 
1.1. De motorfiets of de driewieler wordt op een rollentestbank 
geplaatst welke van een rem en een vliegwiel is voorzien. Zonder 
onderbreking wordt een proef uitgevoerd die in totaal 13 minuten 
duurt en vier cyclussen omvat. 
ledere cyclus bestaat uit vijftien fasen (stationair draaien, 
accelereren, constante snelheid, vertragen ...). Tijdens de proef 
worden de uitlaatgassen zodanig met lucht verdund dat een debiet 
met een constant volume van het mengsel wordt verkregen. Voor de 
gehele duur van de proef worden de bij constant debiet genomen 
monsters in een zak opgevangen om achtereenvolgens de concentratie 
(gemiddelde waarde voor de proef) van koolmonoxide, onverbrande 
koolwaterstoffen, stikstofoxiden en kooldioxide te bepalen. 
2. BEPROEVINGSCYCLUS OP DE ROLLENBANK 
2.1. Beschrijving van de cyclus 
De op de rollenbank uit te voeren beproevingscyclus is in de 
onderstaande tabel beschreven en in subaanhangsel 1 grafisch 
weergegeven. 
2.2. Algemene voorwaarden voor de uitvoering van de cyclus 
Er moeten voorbereidende proefcycli worden uitgevoerd ten einde de 
beste wijze van bediening van gas en rem te bepalen, zodat een 
cyclus kan worden uitgevoerd die de theoretische cyclus tot binnen 
de voorgeschreven grenzen benadert. 
2.3. Gebruik van de versnellingsbak 
2.3.1. Het gebruik van de versnellingsbak wordt als volgt bepaald : 
2.3.1.1. Bij constante snelheid moet het motortoerental zoveel mogelijk 50 
tot 90 % van het toerental bij het maximumvermogen van de motor 
bedragen. Wanneer het mogelijk is deze snelheid in twee of meer 
versnellingen te bereiken, wordt de cyclus uitgevoerd terwijl de 
hoogste versnelling is ingeschakeld. 
2.3.1.2. Tijdens het accelereren wordt de proef uitgevoerd in de meest 
geschikte versnelling voor de acceleratie van de cyclus. Het 
motortoerental mag niet hoger gaan dan 110 % van het toerental bij 
het maximumvermogen van de motor voordat naar een hogere 
versnelling wordt geschakeld. Indien een motorfiets of driewieler 
in de eerste versnelling een snelheid van 20 km/h of in de tweede 
versnelling een snelheid van 35 km/h bereikt, wordt bij deze .. 
snelheden de volgende (hogere) versnelling ingeschakeld. In deze 
gevallen is het niet toegestaan verder nog naar een hogere 
versnelling te schakelen. Indien gedurende de acceleratiefase het 
schakelen plaatsvindt bij deze vaste snelheden van de motorfiets 
of de driewieler, wordt de volgende fase met constante snelheid 
uitgevoerd in de versnelling die is ingeschakeld wanneer de 
motorfiets of de driewieler deze fase met constante snelheid 
ingaat, ongeacht het motortoerental. 
2.3.1.3. Tijdens het vertragen wordt naar een lagere versnelling geschakeld 
hetzij voordat de motor ongeveer stationair begint te draaien, 
hetzij, indien zich dat eerder voordoet, wanneer het 
motortoerental tot 30 % van het toerental bij het maximumvermogen 
is gedaald. Tijdens het vertragen mag niet naar de eerste 
versnelling worden geschakeld. 
2.3.2. Motorfietsen of driewielers met een automatische versnellingsbak ) 
worden beproefd in de hoogste versnelling ("drive"). Het gasgeven 
geschiedt zodanig dat een zo constant mogelijke acceleratie wordt 
verkregen en de verschillende versnellingen in de normale volgorde 
worden ingeschakeld. De geldende toleranties zijn vermeld in punt 
2.4. 
2.4. Toleranties 
2.4.1. In alle fasen is een afwijking van ± 1 km/h ten opzichte van de 
theoretische snelheid toegestaan. Bij het overgaan van de ene fase 
op de andere zijn afwijkingen toegestaan die groter zijn dan deze 
toleranties, mits de duur ervan telkens niet meer dan 0,5 s 
bedraagt, onder voorbehoud van het bepaalde in de punten 6.5.2 en 
6.6.3. 
2.4.2. Ten opzichte van de tijden geldt een tolerantie van ± 0,5 s. 
2.4.3. De toleranties op snelheid en tijd worden gecombineerd zoals 
aangegeven in subaanhangsel 1. ) 
2.4.4. De tijdens de cyclus afgelegde afstand wordt gemeten met een 
tolerant ie van ± 2 %. 
PROEVENCYCLUS OP DE ROLLENBANK 
Nr Ver richting Fase Acce l er at ie 
(m/s2) Sne Iheid 
(km/h) Duur van 
ver ri ch-
t i ng (s) elke 
fase 
(s) Gecumu­
leerde 
tijd (s) I n teschakeI en 
ver sne I I i ng 
bij mechanische 
versnel I i ngsbak 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
1 1 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 Stat 
Acce 
Cons 
Vert 
Vert 
ontk 
Stat 
Acce 
Cons 
Vert 
Vert 
ontk 
Stat 
Acce 
Cons 
Vert 
Cons 
Vert 
Vert 
ontk 
Stat lona 
I era 
tant 
rage 
rage 
oppe 
i ona 
I era 
tant 
rage 
rage 
oppe 
i ona 
I era 
tant 
rage 
tant 
rage 
rage 
oppe 
i ona i r 
t ie 
e sne I he i d 
n 
n me t 
Ide motor 
i r 
t ie 
e sne I he i d 
n 
n met 
I de motor 
i r 
t ie 
e sne I he i d 
n 
e sneI he i d 
n 
n met 
Ide motor 
i r 9 
10 
1 1 
12 
13 
14 
15 1 ,04 
0,69 
0,92 
0 ,74 
0,75 
0,92 
0,53 
0,52 
0,68 
0,92 0-15 
15 
15-10 
10-0 
0-32 
32 
32-10 
10-0 
0-50 
50 
50-35 
35 
35-10 
10-0 1 1 
4 
8 
2 
3 
21 
1 2 
24 
8 
3 
21 
26 
1 2 
8 
13 
9 
3 1 1 
4 
8 
) 5 
) 
21 
1 2 
24 
) 1 1 
) 
21 
26 
1 2 
8 
1 3 
1 2 1 1 
15 
23 
25 
28 
49 
61 
85 
93 
96 
1 17 
1 43 
155 
163 
176 
185 
188 
195 6 s PM/5 S K 
) 
) vo I gens punt 
) 2.3 
K 
16 s PM/5 s K 
) 
) voI gens punt 
) 2.3 
K 
16 s PM/5 s K 
) 
) voI gens punt 
) 2.3 
) 
) 
K 
7 s PM N 
(*) PM : versnellingsbak in 
K : motor ontkoppeld de neutrale stand, motor gekoppeld 
- IHÎ -
3. MOTORFIETS OF DRIEWIELER EN BRANDSTOF 
3.1. Aan de proef onderworpen motorfiets of driewieler 
3.1.1. De motorfiets of driewieler moet in goede mechanische staat worden 
aangeboden. Hij moet zijn ingereden en voor de proef ten minste 
1.000 km hebben afgelegd. Het laboratorium kan besluiten dat een 
motorfiets of een driewieler die voor de proef minder dan 1.000 km 
heeft afgelegd, kan worden aangenomen. 
3.1.2. De uitlaatinrichting mag geen lekken vertonen waardoor de 
hoeveelheid opgevangen uitlaatgassen van de motor zou kunnen 
verminderen. 
3.1.3. De lekdichtheid van het inlaatsysteem kan worden gecontroleerd om 
na te gaan of de carburât ie niet wordt gewijzigd door aanzuiging 
van valse lucht. 
3.1.4. De afstellingen van de motorfiets of driewieler moeten 
overeenstemmen met de fabrieksaanwijzingen. ) 
3.1.5. In het laboratorium kan worden nagegaan of de motorfiets of de 
driewieler beantwoordt aan de door de fabrikant opgegeven 
prestaties, of hij kan worden gebruikt voor normaal rijden en met 
name of hij warm en koud kan starten. 
3.2. Brandstof 
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van de door de fabrikant 
aanbevolen referentiebrandstof zoals gespecificeerd in bijlage IV. 
Bij een motor met mengsmering moeten de kwaliteit en de dosering 
van de aan de referentiebrandstof toegevoegde olie in 
overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de fabrikant. 
4. BEPROEVINGSAPPARATUUR 
4.1. Rollenbank 
De bank moet de volgende hoofdkenmerken hebben : ) 
Voor ieder aandrijfwiel een rol die met de band in aanraking komt; 
diameter van de rol > 400 mm, 
vergelijking van de vermogensabsorptiecurve : de bank moet het 
mogelijk maken met een tolerantie van ± 15 % vanaf een 
beginsneIheid van 12 km/h het door de motor ontwikkelde 
vermogen te reproduceren wanneer de motorfiets of de 
driewieler op een vlakke weg rijdt terwijl de windsnelheid 
nagenoeg 0 is. Zoniet wordt het door de remmen en de inwendige 
wrijving van de bank geabsorbeerde vermogen berekend zoals 
voorgeschreven in punt 11 van subaanhangsel 2 van 
aanhangsel 2. Anders moet het door de remmen en de inwendige 
wrijving geabsorbeerde vermogen gelijk zijn aan : 
KV3+5%KV3+5% Pv50 
extra inertie : telkens 10 kg*1) 
(1) Deze extra traagheidsmassa's kunnen eventueel door een elektronisch 
systeem worden vervangen, mits wordt aangetoond dat de resultaten 
geli jkwaardig zi jn. 
-t¥ï-
4.1.1. De werkelijk afgelegde afstand moet worden gemeten met een 
toerenteller die wordt aangedreven door de rol die de rem en de 
vliegwielen aandr i jft. 
4.2. Apparatuur voor gasmonsterneming en voor meting van het volume 
daarvan. 
4.2.1. In de subaanhangsels 2 en 3 is een principeschema opgenomen van de 
apparatuur voor het opvangen, verdunnen, bemonsteren en de 
volumemeting van de uitlaatgassen tijdens de proef. 
4.2.2. In de volgende punten worden de onderdelen beschreven die de 
beproevingsapparatuur vormen (voor ieder onderdeel is de afkorting 
opgenomen die naar het schema van de subaanhangsels 2 en 3 
verwijst. De technische dienst kan het gebruik van andere 
apparatuur toestaan indien de resultaten daarvan gelijkwaardig 
zijn) : 
4.2.2.1. een systeem voor het opvangen van alle tijdens de proef 
geproduceerde uitlaatgassen-, het is meestal een systeem van het 
open type waarbij de atmosferische druk aan de uitlaatpijp(en) van 
de motor wordt gehandhaafd. Indien aan de tegendrukvoorwaarden 
(met + 125 mm H20) wordt voldaan mag evenwel een gesloten 
systeem worden gebruikt. Bij het opvangen van de gassen mag zich 
geen condensatie voordoen die de aard van de uitlaatgassen bij de 
beproevingstemperatuur aanzienlijk kan wijzigen; 
4.2.2.2. een verbindingsleiding (Tu) tussen dit opvangsysteem en de 
gasbemonsteringsapparatuur. Deze leiding en de opvangapparatuur 
moeten van roestvrij staal zijn of van een ander materiaal dat 
niet van invloed is op de samenstelling van de opgevangen gassen 
en tegen de temperatuur van deze gassen bestand is; 
4.2.2.3. een warmtewisselaar (Sc) die in staat is gedurende de gehele proef 
de temperatuurschommeling van de verdunde gassen aan de inlaat van 
de pomp tot ± 5' C te beperken. Deze warmtewisselaar (Sc) moet 
zijn voorzien van een voorverwarmingssysteem waarmede de 
warmtewisselaar voor het begin van de proef op de 
bedrijfstemperatuur (met een tolerantie van ± 5' C) kan worden 
gebracht ; 
4.2.2.4. een verdringerpomp P1 voor het aanzuigen van de verdunde gassen 
die wordt aangedreven door een motor met verschillende absoluut 
constante snelheden. Het debiet moet voldoende zijn om de 
aanzuiging van alle uitlaatgassen te waarborgen. Er kan ook 
gebruik worden gemaakt van een systeem met Venturibuis met 
kr it ische stroming; 
4.2.2.5. een inrichting voor het continu registreren van de temperatuur van 
de verdunde gassen die de pomp ingaan; 
- *rc -
4.2.2.6. een sonde S3 die ter hoogte van de gasopvangapparatuur aan de 
buitenzijde daarvan is bevestigd ten einde met behulp van een 
pomp, een filter en een debietmeter tijdens de duur van de proef 
met constant debiet een monster van de verdunningslucht te nemen; 
4.2.2.7. een sonde S2 boven de verdringerpomp die ten opzichte van de 
stroomverdunde gassen stroom opwaarts is gericht en die het 
mogelijk maakt door middel van een filter, een debietmeter en een 
pomp tijdens de duur van de proef met constant debiet een monster 
van het mengsel verdunde gassen te nemen. Het minimumdebiet van de 
gasstroom in beide monsternemingssystemen moet ten minste 150 l/h 
bedragen; 
4.2.2.8. twee filters F2 en F3 die respectievelijk achter de sondes S2 en 
S3 worden geplaatst ten einde de zwevende vaste deeltjes te 
onttrekken aan het monster dat in de opvangzakken stroomt. Er moet 
in het bijzonder op worden gelet dat hierdoor de concentraties van 
de gasvormige bestanddelen van de monsters niet worden gewijzigd; 
4.2.2.9. twee pompen P2 en P3 die respectievelijk met behulp van de sondes 
S2 en S3 monsters nemen en de zakken Sa en Sb vullen; 
4.2.2.10. twee met de hand bediende regel kleppen V2 en V3 die 
respectievelijk met de pompen P2 en P3 in serie zijn gemonteerd en 
die het mogelijk maken het debiet van het in de zakken stromende 
monster te regelen-, 
4.2.2.11. twee rotameters R2 en R3 die respectievelijk in de lijnen "sonde, 
filter, pomp, kleppen, zak" "S2, F2, P2, V2, Sa" en "S3, F3, P3, 
V3, Sb" in serie zijn geschakeld ten einde een visuele en 
onmiddellijke controle van het debiet van het genomen monster op 
elk willekeurig ogenblik mogelijk te maken; 
4.2.2.12. gasdichte zakken voor het opvangen van monsters van de 
verdunningslucht en het mengsel van verdunde gassen die groot 
genoeg zijn om de normale doorstroming van de monsters niet te 
belemmeren. Zij moeten op de zijkant zijn voorzien van een 
automatische sluiting en snel gasdicht kunnen worden aangesloten 
hetzij op het monsternemingscircuit hetzij op het meetcircuit aar 
het eind van de proef; 
4.2.2.13. twee differentiaalmanometers gl en g2 waarvan 
g1 - voor de pomp P1 wordt aangebracht om het drukverschil te 
bepalen tussen het mengsel "uitlaatgassen -
verdunningslucht" en de omgevingslucht; 
g2 - voor en achter de pomp P1 wordt aangebracht om de 
drukvermeerdering in de gasstroom te meten; 
4.2.2.14. een totalisator CT van het aantal omwentelingen van de roterende 
verdringerpomp P1; 
- 2S-f-
4.2.2.15. driewegkranen op de monsternemingscireuits die de monsters tijdens 
de duur van de proef hetzij naar de buitenlucht, hetzij naar de 
respectieve opvangzakken laten stromen. De kleppen moeten 
snelwerkend zijn. Zij moeten zijn vervaardigd van materialen die 
geen wijzigingen in de samenstelling van de gassen teweegbrengen; 
het doorstromingsprofiel en de vorm daarvan moeten zoveel als 
technisch mogelijk is de weerstandsverliezen beperken. 
4.3. Analyseapparatuur 
4.3.1. Bepaling van de HC-concentratie 
4.3.1.1. De concentratie van onverbrande koolwaterstoffen HC in de 
gedurende de proeven in de zakken Sa en Sb opgevangen monsters, 
wordt bepaald door middel van een vlamionisatie-analysator. 
4.3.2. Bepaling van de CO- en C02-concentratie 
4.3.2.1. De koolmonoxide(CO)- en kooldioxide(C02)-concentratie in de 
monsters die tijdens de proeven in de zakken Sa en Sb worden 
opgevangen, worden bepaald door middel van een analysetoestel van 
niet-dispergerend type met absorptie in het infrarood. 
4.3.3. Bepaling van de NOx-concentratie 
4.3.3.1. De concentratie van stikstofoxiden NOx in de monsters die tijdens 
de proeven in de zakken Sa en Sb worden opgevangen, wordt bepaald 
door middel van een chemi luminescentie-analysator. 
4.4. Nauwkeurigheid van de apparatuur 
4.4.1. Aangezien de rem door middel van een afzonderlijke proef wordt 
gekalibreerd wordt de nauwkeurigheid van de rollenbank niet 
vermeld. De totale traagheid van de draaiende massa's, met 
inbegrip van die van de rollen en de rotor van de rem (zie punt 
5.2) wordt tot op ± 2 % nauwkeurig gegeven. 
4.4.2. De snelheid van de motorfiets of de driewieler moet worden gemeten 
aan de hand van de omwenteMngssneIheid van de rollen die met de 
rem en de vliegwielen zijn verbonden. De snelheid moet in het 
gebied 0-10 km/h tot op ± 2 km/h nauwkeurig en boven 10 km/h tot 
op ± 1 km/h nauwkeurig kunnen worden gemeten. 
4.4.3. De in punt 4.2.2.5 bedoelde temperatuur moet tot op ± 1' C 
nauwkeurig kunnen worden gemeten. De in punt 6.1.1 bedoelde 
temperatuur moet tot op ± 2' C nauwkeurig kunnen worden gemeten. 
4.4.4. De luchtdruk moet tot op ± 1 mm kwik nauwkeurig kunnen worden 
gemeten. 
4.4.5. De onderdruk in het mengsel van verdunde gassen aan de inlaat van 
pomp P1 (zie punt 4.2.2.12) ten opzichte van de luchtdruk moet tot 
op ± 3 mm kwik nauwkeurig worden gemeten. Het verschil in druk van 
de verdunde gassen boven en onder pomp P1 (zie punt 4.2.2.13) moet 
tot op ± 3 mm kwik nauwkeurig worden gemeten. 
-xsl -
4.4.6. Het bij iedere volledige omwenteling van pomp P1 verplaatste 
volume en de waarde van de verplaatsing bij de kleinst mogelijke 
pompsneI heid, zoals geregistreerd door de total isator CT , moeten 
het mogelijk maken het totale tijdens de proef door P1 verplaatste 
volume van het mengsel "uitlaatgassen/verdunningslucht" tot op 
± 2 % nauwkeurig te bepalen. 
4.4.7. De analysetoestellen moeten een meetbereik hebben dat verenigbaar 
is met de nauwkeurigheid die is vereist voor de meting van de 
gehalten van de verschillende bestanddelen tot op ± 3 % 
nauwkeurig, zonder rekening te houden met de nauwkeurigheid van de 
kalibrat iegassen. 
De vlamionisatie-analysator voor het bepalen van de HC-
concentratie moet in minder dan 1 seconden 90 % van de volledige 
schaaluitslag kunnen bereiken. 
4.4.8. De kalibratiegassen moeten een gehalte hebben dat niet meer dan 
± 2 % van de referentiewaarde voor elk daarvan afwijkt. Als 
verdunningsmiddel wordt stikstof gebruikt. 
5. VOORBEREIDING VAN DE PROEF 
5.1. Afstelling van de rem 
5.1.1. De rem moet zodanig worden afgesteld dat de werking van de 
motorfiets of de driewieler op een horizontaal traject met een 
constante snelheid tussen 45 km/h en 55 km/h kan worden 
gereproduceerd. 
5.1.2. De rem wordt als volgt afgesteld : 
5.1.2.1. In het systeem dat de gastoevoer regelt moet een verstelbare 
aanslag worden aangebracht waarmee de maximumsnelheid tussen 45 
km/h en 55 km/h wordt geblokkeerd. De snelheid van de motorfiets 
of de driewieler wordt met behulp van een pree isiesneI heidsmeter 
gemeten of afgeleid van de tijdmeting over een gegeven afstand op 
een vlakke en droge weg in beide richtingen van het traject, met 
geblokkeerde aanslag. 
De metingen die tenminste driemaal in beide richtingen moeten 
worden herhaald, moeten plaatsvinden op een traject van ten minste 
200 meter met voldoende afstand voor het accelereren. De 
gemiddelde snelheid moet worden bepaald. 
5.1.2.2. Er kunnen ook andere systemen voor het meten van het vermogen dat 
noodzakelijk is voor het aandrijven van het voertuig (bij 
voorbeeld meting van het koppel op de transmissie, meting van de 
vertraging, enz. ...) worden aanvaard. 
5.1.2.3. De motorfiets of de driewieler wordt vervolgens op de rollenbank 
geplaatst en de rem wordt zodanig afgesteld dat dezelfde snelheid 
wordt verkregen als bij de proef op de weg (bedieningsorgaan voor 
de gastoevoer tegen de aanslag en zelfde versnelling). Deze 
remafstelI ing wordt tijdens de gehele proef behouden. Na 
afstelling van de rem wordt de aanslag van het gastoevoersysteem 
verwi jderd. 
- ÎSl -
5.1.2.4. Het afstellen van de rem aan de hand van proeven op de weg kan 
alleen plaatsvinden indien het verschil in barometerdruk tussen de 
weg en de ruimte waar de rollen bank is opgesteld niet meer dan ± 
10 Torr bedraagt en het verschil in luchttemperatuur niet meer dan 
± 8' C. 
5.1.3. Indien de bovenvermelde methode niet kan worden toegepast wordt de 
bank afgesteld overeenkomstig de waarden in de tabel van punt 5.2. 
De waarden in de tabel geven het vermogen aan als functie van de 
referentiemassa bij een snelheid van 50 km/h. Dit vermogen wordt 
bepaald volgens de in subaanhangsel 2 vermelde methode. 
5.2. Aanpassing van de gelijkwaardige traagheden aan de 
translatietraagheden van de motorfiets of de driewieler. 
Het vliegwiel wordt zodanig afgesteld dat een totale traagheid van 
de roterende massa's wordt verkregen welke binnen de volgende 
grenzen aan de referentiemassa is gerelateerd : 
I C 
-o <D xr O) «o 
<D c» O) ^ 
(O 
CU ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo Or-c\jco'^uor^c»'-cococo^'^oo^uo^r^cNjco^oin^cD<>Jcocno)uiO(DCNjr^cn<^ 
r•^-T-I-T-T-r•^•c^lcvl«oJn(,)f^^'»wlfi(0<û^oo(00)(J)OOr•r•wnfo^r^rlfiln(D^^coo)0^-wnv 
.-i-»-»-»-T-1-i-»-Y-.-T-r-»-t-1-C\IC\IC\IC\IC\l 
CO 
CC CD oooooooooooooooooooo *oininioouiinuîto»noooo^inoooooooooo»n'-(DCNJcocno)inocûCNjr^coo)r^coO'-CNj'^ o^c\jcoin<ocoocNj^r^oco<ocDcoco^ou^T-r^c\ico^a>o^»-c^ 
I-t-I-^r•r-r•C^IW(^IWnt^nn'^^lO(O(D^^C000O>O)'-T-^f-r.r-^^-r-r-^-T-r•^•^•r•WWC^I^I 
• v \v w -v -v -V v »y w \v y \v „v y »v .v -y v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| v| 
ococccocccEircciricaocirEtiococaaitiriicciriiccQcccaiiciicirocirocsaiocixairirsKixococ 
vvvvvvvvvvvvvvvv vv. vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv 
m»o«nmomuovo«o«nooooio»noooooooooooooooooooooooooooooo 
Or-wco^n(Dcoow^^oo(ûO)(^co^o^n^•^wco'vo>ln1-(ûwcofO(J)lno(Oc^l^(oo)^ooor•c^l^ T-T-^-T-r•r-T-N^Nwncon^^^lO(0(û^^cocoo©OT-r•Nc^lcoco^lnlO<D(0^^coo)'-cgco'ï 
T-»-»-r-T-T-,-T-T-,-T-l-r-»-T-1-C\ICMC\jCNJ 
- 2.5T -
5.3. Gereedmaken van de motorfiets of de driewieler 
5.3.1. Vóór de proef wordt de motorfiets of de driewieler opgesteld in 
een ruimte waar een temperatuur tussen 20' en 30' C heerst. Nadat 
de motor gedurende 40 seconden stationair heeft gedraaid, worden 
twee volledige cyclussen uitgevoerd alvorens de uitlaatgassen op 
te vangen. 
5.3.2. Als bandenspanning geldt de spanning die door de fabrikant voor de 
voorbereidende proef op de weg met het oog op de afstelling van de 
rem is opgegeven. Indien de diameter van de rollen echter minder 
dan 500 mm bedraagt wordt de spanning met 30 à 50 % verhoogd om 
beschadiging te voorkomen. 
5.3.3. De massa op het aangedreven wiel is dezelfde als wanneer de 
motorfiets of de driewieler onder normale rijomstandigheden wordt 
gebruikt met een bestuurder die 75 kg weegt. 
5.4. Afstelling van de analyseapparatuur 
5.4.1. Kalibratie van de analysetoestellen 
Met behulp van de debietmeter en het op elke fles gemonteerde 
drukreduceerventie I wordt in het analysetoestel de hoeveelheid gas 
bij de aangegeven druk gespoten die verenigbaar is met de goede 
werking van de toestellen. Het toestel wordt zodanig afgesteld dat 
het de waarde, vermeld op de standaardfles, in gestabiliseerde 
waarde aangeeft. Uitgaande van de met de fles met maximaal gehalte 
verkregen afstelling wordt de kromme van de afwijkingen van het 
apparaat uitgezet als functie van het gehalte van de verschillende 
gebruikte ka I ibratiegasflessen. Voor de vlamionisatieanalysator 
moeten voor de periodieke kalibratie die ten minste éénmaal per 
maand moet worden verricht, mengsels van lucht en propaan (of 
hexaan) worden gebruikt met nominale koolwaterstofconcentraties 
die gelijk zijn aan 50 % en aan 90 % van de volledige 
schaaluitslag. Voor niet-dispergerende analysatoren met absorptie 
in het infrarood moeten voor dezelfde periodieke kalibratie 
mengsels van stikstof met respectievelijk CO en C02 worden 
gebruikt met nominale concentraties van 10 %, 40 %, 60 %, 85 % en 
90 % van de volledige schaaluitsIag. Voor het kalibreren van de 
chemiluminescentieanaIysator voor NOx moeten in stikstof verdunde 
mengsels van stikstofoxide NO met een nominale concentratie van 
50 % en 90 % van de volledige schaaluitslag worden gebruikt. Voor 
de controlekalibratie die voor iedere reeks proeven moet worden 
verricht worden voor de drie typen analysetoestellen mengsels 
gebruikt die de te bepalen gassen in een concentratie van 80 % van 
de volledige schaaluitslag bevatten. Om een kalibratiegas met een 
concentratie van 100 % tot de vereiste concentratie te brengen kan 
een verdunningsapparaat worden gebruikt. 
6. WERKWIJZE BIJ DE PROEVEN OP DE ROLLENBANK 
6.1. Bijzondere uitvoeringsvoorwaarden voor de cyclus 
6.1.1.' De temperatuur in de ruimte waar zich de rollenbank bevindt moet 
gedurende de gehele proef tussen 20 en 30' C liggen en zoveel 
mogelijk overeenstemmen met die van de ruimte waarin de motorfiets 
of de driewieler gereed wordt gemaakt. 
-K6 -
6.1.2. De motorfiets of de driewieler moet tijdens de proef op een 
vrijwel horizontaal vlak staan, ten einde een abnormale verdeling 
van de brandstof te voorkomen. 
6.1.3. Aan het einde van de eerste periode van 40 seconden stationair 
draaien (zie punt 6.2.2.) wordt op de motorfiets of de driewieler 
een luchtstroom met een veranderlijke snelheid gericht. Daarna 
volgen twee volledige cyclussen gedurende welke geen uitlaatgassen 
worden opgevangen. Het ventilatiesysteem moet een mechanisme 
omvatten dat door de snelheid van de rollenbank zodanig wordt 
geregeld dat in het gebied 10 km/h - 50 km/h de lineaire 
luchtsneIheid aan de uitgang met een tolerantie van 10 % gelijk is 
aan de relatieve snelheid van de rol. Bij een rolsnelheid van 
minder dan 10 km/h mag de windsnelheid nul zijn. De einddoorsnede 
van de inrichting waaruit de lucht stroomt moet de volgende 
kenmerken hebben : 
oppervlakte van ten minste 0,4 m2; 
hoogte van de onderrand boven de grond tussen 0,15 en 0,20 m-, 
afstand van het voorste uiteinde van de motorfiets of de 
driewieler tussen 0,3 en 0,45 m. 
6.1.4. Tijdens de proef wordt de snelheid als functie van de tijd 
geregistreerd ten einde te beoordelen of de cyclussen juist zijn 
uitgevoerd. 
6.1.5. De temperatuur van het koelwater en die van de carterolie kunnen 
eveneens worden geregistreerd. 
6.2. Starten van de motor 
6.2.1. Nadat de voorbereidende verrichtingen aan de apparatuur voor het 
opvangen, verdunnen, analyseren en meten van de gassen (zie 
punt 7.1.) zijn uitgevoerd, wordt de motor gestart met behulp van 
de daartoe aanwezige middelen : starter, choke, enz. .... 
overeenkomstig de fabrieksaanwijzingen. 
6.2.2. Men laat de motor gedurende maximum 40 seconden stationair 
draaien. Het begin van de eerste proefcyclus valt samen met het 
begin van de monsterneming en de meting van de pompomwentelingen. 
6.3. Gebruik van de handbediende choke 
De choke moet zo snel mogelijk buiten werking worden gesteld en in 
beginsel voor de acceleratie van 0 naar 50 km/h. Indien dit 
voorschrift niet kan worden nageleefd moet het moment van 
werkelijke buitenwerkingstelling worden aangegeven. De choke wordt 
afgesteld overeenkomstig de fabrieksaanwijzingen. 
6.4. Stationair draaien 
6.4.1. Handgeschakelde versnellingsbak 
6.4.1.1. Tijdens het stationair draaien is de koppeling ingeschakeld en 
staat de vernellingsbak in de vrije stand. 
- IS') -
6.4.1.2. Om de acceleraties normaal volgens de cyclus te doen plaatsvinden 
wordt de motorfiets of de driewieler 5 seconden vóór de 
acceleratie die op de betrokken periode van stationair draaien, 
volgt, in de eerste versnelling gezet met de koppeling vrij. 
6.4.1.3. De eerste periode van stationair draaien aan het begin van de 
cyclus omvat 6 seconden met de versnellingsbak in de vrije stand 
en de koppeling ingeschakeld en 5 seconden in de eerste 
versnelling en de koppeling vrij. 
6.4.1.4. Voor de tussenliggende perioden van stationair draaien in elke 
cyclus gelden respectievelijk de volgende tijden : 16 seconden in 
de vrije stand en 5 seconden in de eerste versnelling, koppeling 
vr i j. 
6.4.1.5. De laatste periode van stationair draaien moet een duur van 7 
seconden hebben met de versnellingsbak in de vrije stand en de 
koppe M ng i ngeschakeId. 
6.4.2. Ha I fautomatische versnellingsbak. } 
Men volge de fabrieksaanwijzingen voor het rijden in stadsverkeer 
of, indien deze ontbreken, de voorschriften voor handgeschakeIde 
versnel Iingsbakken. 
6.4.3. Automatische versnellingsbak. 
De keuzehandel wordt gedurende de gehele proef niet bediend, 
tenzij door de fabrikant anders is aangegeven. In dat geval wordt 
de werkwijze voor handgeschakeIde versnellingsbakken gevolgd. 
6.5. 
6.5.1 Accélérât ies 
De acceleraties worden zodanig uitgevoerd dat tijdens de gehele 
duur van de fase een zo constant mogelijke waarde wordt verkregen 
6.5.2. Indien de accélérâtiemogeI ijkheden van de motorfiets of de 
driewieler niet toereikend zijn om de acceleratiefasen binnen de 
voorgeschreven tolerantiegrenzen uit te voeren, wordt de 
gastoevoer van de motorfiets of de driewieler volledig geopend 
totdat de voor de cyclus voorgeschreven snelheid is bereikt, i 
daarna wordt de cyclus normaal voortgezet. 
6.6. 
6.6.1 Vertragingen 
Bij alle vertragingen wordt de gashadel volledig dichtgedraaid 
terwijl de koppeling ingeschakeld blijft. Wanneer de snelheid tot 
10 km/h is verminderd wordt de motor ontkoppeld. 
6.6.2. 
6.6.3 Indien de vertraging langer duurt dan voor deze fase is voorzien 
worden de remmen van het voertuig gebruikt om aan de cyclustijd te 
voI doen. 
Indien de vertraging korter duurt dan voor deze fase is voorzien, 
wordt de tijdverdeling van de theoretische cyclus hersteld door 
een periode van constante snelheid of stationair draaien die men 
laat aansluiten op de eerstvolgende periode van constante snelheid 
of stationair draaien. In dat geval is punt 2.4.3. niet van 
toepassing. 
- 1st-
6.6.4. Aan het einde van de vertragingsperiode (stilstand van de 
motorfiets of de driewieler op de rollen) wordt de versnellingsbak 
in de vrije stand gezet en de koppeling ingeschakeld. 
6.7. Constante snelheden 
6.7.1. "Pompen" of sluiten van de gasklep bij het overgaan van 
acceleratie naar de volgende fase van constante snelheid moet 
worden vermeden. 
6.7.2. Tijdens de perioden van constante snelheid moet de gashandel in 
een vaste stand blijven. 
7. WERKWIJZE BIJ DE MONSTERNEMING, ANALYSE EN VOLUMEMETING VAN DE 
EMISSIES 
7.1. Verrichtingen voor het starten van de motorfiets of de driewieler 
7.1.1. De opvangzakken Sa en Sb worden geledigd en gesloten. 
7.1.2. De roterende verdringer pomp P1 wordt in werking gesteld zonder de 
toerenteller in te schakelen. 
7.1.3. De monsternemingspompen P2 en P3 worden in werking gesteld, 
terwijl de wisse Ik leppen worden ingesteld voor afvoer naar de 
buitenlucht; het debiet wordt geregeld door middel van de kleppen 
V2 en V3. 
7.1.4. De registreerapparaten van de temperatuurmeter T en de 
drukmeters gl en g2 worden ingeschakeld. 
7.1.5. De total isator CT en de rol toerentelIer worden op nul gesteld. 
7.2. Begin van de monsterneming en volumetrische meting 
7.2.1. Aan het eind van de eerste 40 seconden onbelast stationair draaien 
van de motor en na twee voorbereidende cyclussen (beginmoment van 
eerste cyclus) worden de in de punten 7.2.2. tot en met 7.2.5. 
vermelde handelingen strikt simultaan verricht. 
7.2.2. De aanvankelijk naar de buitenlucht leidende wisse Ik leppen worden 
ingesteld voor het opvangen in de zakken Sa en Sb van de door de 
sondes S2 en S3 continu genomen monsters. 
7.2.3. Het beginmoment van de proef wordt aangegeven op de grafieken van 
de analoge registreerapparaten die met de temperatuurmeter T en de 
drukverschilmeters gl en g2 zijn verbonden. 
7.2.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1 wordt 
ingeschakeld. 
7.2.5. De inrichting waarmee de in punt 6.1.3. bedoelde luchtstroom op de 
motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt in werking 
gesteld. 
- i») -
7.3. Einde van de monsterneming en volumetrische meting 
7.3.1. Aan het eind van de vierde proefcyclus worden de in de punten 
7.3.2. tot en met 7.3.5. vermelde handelingen strikt simultaan 
verr icht. 
7.3.2. De wisselkleppen worden versteld zodat de zakken Sa en Sb worden 
gesloten en de door de pompen P2 en P3 via de sondes S2 en S3 
aangezogen monsters naar de buitenlucht worden afgevoerd. 
7.3.3. Op de grafieken van de analoge registreerapparaten (punt 7.2.3.) 
wordt het eindmoment van de proef aangegeven. 
7.3.4. De totalisator CT van de omwentelingen van pomp P1 wordt 
uitgeschakeld. 
7.3.5. De inrichting waarmede de in punt 6.1.3. bedoelde luchtstroom op 
de motorfiets of de driewieler wordt gericht, wordt buiten werking 
gesteld. 
7.4. Analyse van de monsters in de zakken 
Zo spoedig mogelijk en in elk geval niet later dan 20 minuten na 
het einde van de proeven wordt een begin gemaakt met de analyses 
ter bepaling van : 
de concentraties van koolwaterstoffen, koolmonoxide, 
stikstofoxiden en kooldioxide in het monster verdunningslucht 
dat zich in zak Sb bevindt; 
de concentratie van koolwaterstoffen, koolmonoxide, 
stikstofoxiden en kooldioxide in het monster verdunde 
uitlaatgassen dat zich in zak Sa bevindt. 
7.5. Meting van de afgelegde afstand 
De werkelijk afgelegde afstand S wordt verkregen door het op de 
totaliserende toerenteller afgelezen aantal omwentelingen 
(punt 4.1.1.) te vermenigvuldigen met de ontwikkeling van de rol 
Deze afstand moet in km worden uitgedrukt. 
8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN GASSEN 
8.1. De tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide wordt bepaald 
met behulp van onderstaande formule : 
C0M - l.V.dco.COc 
S 106 
waar in 
8.1.1. COM de tijdens de proef uitgeworpen massa koolmonoxide in g/km 
IS; 
8.1.2. S de in punt 7.5 omschreven afstand is -, 
8.1.3. dco de dichtheid van koolmonoxide is bij een temperatuur van O'C 
en bij een druk van 760 mm kwik, d.i. 1,250 kg/m3; 
-tó -
8.1.4. C0C de volumetrische concentratie van koolmonoxide in de 
verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm en gecorrigeerd voor de in 
de verdunningslucht aanwezige verontreiniging : 
C0C - C0e - C0d (1 - JL ) 
bi: 
waar in 
8.1.4.1. C0e de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het 
monster verdunde gassen dat in de zak Sa is opgevangen; 
8.1.4.2. COQ- de in ppm gemeten concentratie van koolmonoxide is in het 
monster verdunningslucht dat in de zak Sb is opgevangen; 
8.1.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is-, 
8.1.5. V het totale volume verdunde gassen is, uitgedrukt in m3/proef 
en herleid tot de referentie-omstandigheden O'C (273 K) en 760 mm 
kw ik : 
V - Vo . N (Pa - Pi) . 273 
760 . (Tp + 273) 
waar in 
8.1.5.1. Vo het volume van het gedurende 1 omwenteling door pomp P1 
verplaatste gas is, uitgedrukt in m3/omw. Dit volume is 
afhankelijk van het verschil in druk tussen de inlaat en de 
ui t laat van de pomp-, 
8.1.5.2. N het aantal omwentelingen van pomp P1 tijdens de 
vier beproevingscyclussen is; 
8.1.5.3. Pa de omgevingsdruk in mm kwik is; 
8.1.5.4. Pi de gemiddelde waarde is van de onderdruk bij de inlaat van pomp 
P1 in mm kwik tijdens de uitvoering van de vier cyclussen; 
8.1.5.5. Tp de waarde is van de temperatuur van de verdunde gassen die 
tijdens de uitvoering van de vier cyclussen bij de inlaat van pomp 
P1 wordt gemeten. 
8.2. De tijdens de proef door de uitlaat van de motorfiets of de 
driewieler uitgeworpen massa onverbrande koolwaterstoffen wordt 
berekend met behulp van onderstaande formule : 
HCM - 1 . V dHC . HÇç 
S 106 
waarin : 
8.2.1. HC^ de tijdens de proef uitgeworpen massa koolwaterstoffen in 
g/km is; 
8.2.2. S de in punt 7.5 omschreven afstand is; 
8.2.3. duc de dichtheid van de koolwaterstoffen is bij een temperatuur 
van O'C en een druk van 760 mm kwik (bij een gemiddelde verhouding 
koolstof/waterstof van 1:1,85), dit is 0,619 kg/m3; 
-IC4-
8.2.4. HCc de concentratie van de verdunde gassen is, uitgedrukt in ppm 
koolstofequivalent (bij voorbeeld : de propaanconcentrat ie 
vermenigvuldigd met 3), met een correctie voor de 
verdunningslucht : 
HCc - HCe - HCd (1 - i_) 
DF 
waarin : 
8.2.4.1. HCe de koolwaterstoffenconcentratie is in het monster verdunde 
gassen dat de zak Sa is opgevangen, uitgedrukt in ppm 
kool stofequivalent ; 
8.2.4.2. HCd de koolwaterstoffenconcentratie is in het monster 
verdunningslucht dat in de zak Sb is opgevangen, uitgedrukt in ppm 
koolstofequivalent ; 
8.2.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is ; 
8.2.5. V het totale volume is (zie punt 8.1.5). 
8.3. De massa stikstofoxiden die tijdens de proef aan de uitlaat van de 
motorfiets of de driewieler wordt uitgeworpen, wordt berekend met 
behulp van onderstaande formule : 
N0xM - 1 . V. dN02 . NOxc__Kh 
S 106 
waarin : 
8.3.1. NOxM de massa stikstofoxiden is die tijdens de proef wordt 
uitgeworpen, uitgedrukt in g/proef; 
8.3.2. S de in punt 7.5 omschreven afstand is-, 
8.3.3. dN02 de volumemassa van de stikstofoxiden in de uitlaatgassen is, 
in stikstofdioxide-equivalent, bij een temperatuur van O'C en een 
druk van 760 mm Hg, dit is 2,05 kg/m3; 
8.3.4. NOxc de stikstofoxideconcentratie van de verdunde gassen is, 
uitgedrukt in ppm, met een correctie voor de verdunningslucht. 
NOxc - NOxe - NOxd ( 1 - J__) 
DF 
waarin : 
8.3.4.1. NOxe de stikstofoxidenconcentratie in ppm in het monster verdunde 
gassen is; 
8.3.4.2. NOxd de stikstofoxidenconcentratie is in het monster 
verdunningslucht dat in de zak Sb wordt opgevangen, uitgedrukt in 
ppm; 
8.3.4.3. DF de in punt 8.4 omschreven factor is; 
- ICI -
8.3.5. Kh de correctiefactor voor de vochtigheid is : 
Kh - 1 
1 - 0,0329 (H - 10,7) 
waarin : 
8.3.5.1. H de absolute vochtigheid in gram water per kg droge lucht is 
H - 6.2111 . U . Pd (g/kg) 
Pa - Pd _____ 
100 
waarin : 
8.3.5.1.1. U het vochtigheidspercentage is; 
8.3.5.1.2. Pd de verzadigde dampspanning bij beproevingstemperatuur in mm Hg 
is; 
8.3.5.1.3. Pa de luchtdruk in mm Hg is. 
8.4. DF is een factor die door onderstaande formule wordt weergegeven : 
DF : 14.5 vol. % 
C02 + 0,5 CO + HC 
waarin : 
8.4.1. CO, CO2 en HC de koolmonoxide-, de kooldioxide- en 
koolwaterstoffenconcentraties zijn in het monster verdunde gassen 
dat zich in de zak Sa bevindt, uitgedrukt in %. 
SUBAANHANGSEL 1 .<? 
PROEFCYCLUS VAN MOTOREN VOOR DE PROEF VAN HET TYPE I 
^ 
Vkm/h K - Ontkoppel ing 
PM - neutrale weergegeven stand 
R - stat ionair draaien, De toleranties op de snelheden 
(± 1 km/h) en op de tijden (± 1 s) 
zijn geometrisch gecombineerd voor 
elk punt, zoals hiernaast 
50 km/h 
35 km/h 
32 km/h 
15 km/h 
10 km/h 
1 2 3 4 5 
II" 4" 
-* h-r-I" 5" 21" _f—I 7 
12" 8 
21' 9 10 11 
21" }2 
2fi" 13 14 15 1G 17 10 
Tijd per handeI ing 
12" 8" , 13" . 12" 7" 
•f- -+-4- •+• -f-
AantaI handelingen 
Part iele t i jden per fase t i$ec) i 
Kt 
- fa -
SUBAANHANGSEL 2 
VOORBEELD NR. 1 VAN HET OPVANGSYSTEEM VOOR UITLAATGASSEN 
S3 
Uitlaatpijpen van de motorfiets 
of de dr iewieler 
Naar de buitenlucht 
- 5L& -
SUBAANHANGSEL 3 
VOORBEELD NR. 2 VAN HET OPVANGSYSTEEM VOOR UITLAATGASSEN 
naar de buitenlucht 
opvangzak voor de 
verdunningslucht 
F3 C 
sonde verdunningslucht 
uitlaatgassen 
motorf iets of 
dr iewieler opvangzak voor de 
verdunde gassen 
l 
deb ietmeters 
naar de buitenlucht 
t 
jaanzu ig i 
van de 
verdunde 
gassen 
sonde verdunde gassen P1 
bepal ing van hçt 
volume van de 
verdunde gasse6 
- uc -
AANHANGSEL 2 
Proef van het type I I 
(Bepaling van de uitworp van koolmonoxide 
bi j statlonair draalen) 
1. INLEIDING 
Dit aanhangsel bevat een beschrijving van de methode voor het 
verrichten van de proef van type II als omschreven in punt 2.2.1.2 
van bi jlage I I. 
2. MEETVOORWAARDEN 
2.1. Als brandstof wordt de referentiebrandstof gebruikt waarvan de 
specificaties in subaanhangsel 1 zijn opgegeven. 
2.2. Het volumegehalte aan koolmonoxide en onverbrande koolwaterstoffen 
wordt onmiddellijk na de proef van type l bij stationair draaiende 
motor gemeten. 
2.3. Bij motorfietsen of driewielers met een handgeschakeIde of 
ha Ifautomatische versnellingsbak wordt de proef uitgevoerd met de 
versnelling in de neutrale stand en de koppeling ingeschakeld. 
2.4. Bij motorfietsen of driewielers met automatische transmissie wordt 
de proef uitgevoerd met de keuzehandel in de stand "0" of 
"parkeren". 
3. GASMONSTERNEMING 
3.1. De uitlaatopening moet van een voldoende gasdicht verlengstuk zijn 
voorzien, ten einde de bemonsteringssonde voor de uitlaatgassen 
daar ten minste 60 cm diep in te kunnen steken zonder de tegendruk 
met meer dan 125 mm H20 te verhogen en zonder de werking van de 
motorfiets of de driewieler te storen. De vorm van dit verlengstuk 
moet zodanig worden gekozen dat een aanmerkelijke verdunning van 
de uitlaatgassen in de lucht ter hoogte van de sonde wordt 
voorkomen. Indien de motorfiets of de driewieler van verschillende 
uitlaatopeningen is voorzien, worden de openingen op een 
gemeenschappelijke slang aangesloten of wordt voor elke opening 
het koolmonox idegeha I te gemeten-, het meetresultaat wordt in dat 
geval gevormd door het rekenkundige gemiddelde van deze gehalten. 
3.2. De C0(C CO)- en C02 (C C02)-concentraties worden bepaald aan de 
hand van de door het meetapparaat aangegeven of geregistreerde 
waarden, waarbij de passende ka Iibratiekrommen worden toegepast. 
3.3. De koolmonoxidéconcentrât ie bij tweetaktmotoren wordt als volgt 
gecorrigeerd : 
Cc_corr - Cçrj 10 (vol - %) 
CC0 + CC02 
- 2G1 -
3.4. De koolmonoxideconcentratie bij viertaktmotoren wordt als volgt 
gecorr igeerd : 
Ccocorr - Cco 15 (vol - %) 
CC0 + CC02 
3.5. Correctie van de C CO-concentratie (punt 3.2) die is gemeten 
volgens de in punt 3.3 of punt 3.4 opgegeven formules, is niet 
vereist indien de totale waarde van de gemeten concentraties (C CO 
+ C C02) bij tweetaktmotoren ten minste 10 of bij viertaktmotoren 
ten minste 15 bedraagt. 
SUBAANHANGSEL 1 
METHODE VOOR HET KALIBREREN VAN HET DOOR DE DYNAMOMETERREM OPGENOMEN VERMOGEN 
ALS GEMETEN OP DE WEG BIJ MOTORFIETSEN OF DRIEWIELERS 
In dit subaanhangsel wordt de methode beschreven die moet worden toegepast om 
het door een rollenbank geabsorbeerde vermogen als gemeten op de weg te 
bepalen. 
Het op de weg gemeten geabsorbeerde vermogen omvat het tengevolge van wrijving 
en het door de rem geabsorbeerde vermogen. De rollenbank wordt op een snelheid 
gebracht die hoger ligt dan de testsneIheden. Vervolgens wordt de 
aandrijvingseenheid van de rollenbank daarvan losgekoppeld en de draaisnelheid 
van de rol(len) verminderd. 
De kinetische energie van het systeem wordt door de rem en door wrijving 
gedissipeerd. Bij deze methode wordt geen rekening gehouden met de variatie van 
de inwendige wrijving van de rollen die te wijten is aan de rotatiemassa van de 
motorfiets of de driewieler. Het verschil tussen de tijdstippen waarop de vrije 
achterrol en de aandrijfrol tot stilstand komen, mag bij een tweerollenbank 
worden verwaarloosd. 
Hierbij wordt de volgende methode toegepast : 
1. Meet de draaisneIheid van de rol voor zover dat nog niet is gebeurd. 
Hierbij kan gebruik worden gemaakt van een extra meetrol, een toerenteller 
of een ander hulpmiddel. 
2. Plaats de motorfiets of de driewieler op de rollenbank of pas een andere 
methode toe om de rollenbank in werking te stellen. 
3. Schakel het traagheidsvI iegwiel of ander traagheidssimuIeringssysteem in 
voor de categorie van de motorfiets- of driewielermassa die op de 
rollenbank het meest gebruikelijk is. 
4. Breng de rollenbank op een snelheid van 50 km/h. 
5. Noteer het geabsorbeerde vermogen. 
6. Voer de snelheid van de rollenbank op tot 60 km/h. 
7. Ontkoppel de inrichting waarmee de rollenbank wordt aangedreven. 
8. Noteer de tijd die de rollenbank nodig heeft om uit te lopen van 55 km/h 
tot 45 km/h. 
9. Stel de rem in op een ander vermogensabsorptieniveau. 
10. Herhaal de fasen 4 tot en met 9 een voldoende aantal malen om alle op de 
weg gebruikte vermogens te bestrijken. 
-W\ -
11. Bereken het geabsorbeerde vermogen volgens onderstaande formule 
Pd - M-, (V2-! V22) 0.03858 M1 
2.000 t t 
waar in 
P_ - vermogen in kW 
M-| - traagheidsequivalent in kg 
V-j « beginsnelheid in m/s (55 km/h - 15,28 m/s) 
V2 - eindsnelheid in m/s (45 km/h » 12,50 m/s) 
t - tijd die nodig is voor het uitlopen van de ro 
tot 45 km/h. en van 55 km/h 
12. Diagram dat het door de rollenbank geabsorbeerde vermogen aangeeft als 
functie van het aangegeven vermogen bij een beproevingssnelheid van 
50 km/h als bedoeld in fase 4. 
Geabsorbeerd vermogen 
Pd(kW) 3 
2 t 
1 t 
Aangegeven vermogen 
(kW) 
- Oc -
BIJLAGE I I I 
AANVULLENDE VOORSCHRIFTEN INZAKE DE MAATREGELEN TEGEN DE ZICHTBARE 
LUCHTVERONTREINIGING DIE DOOR MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
MET EEN MOTOR MET COMPRESSIE-ONTSTEKING WORDT VEROORZAAKT 
1. DEFINITIE 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder 
1.1. "type voertuig", 
motorvoertuigen die onderling geen verschillen vertonen met 
betrekking tot essentiële aspecten zoals de kenmerken van het 
voertuig en de motor als omschreven in aanhangsel 7. 
2. VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN 
2.1. Algemeen 
De onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van 
zichtbare verontreinigende stoffen dienen zodanig te zijn 
ontworpen, geconstrueerd en gemonteerd dat het voertuig onder 
normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen die daarin 
kunnen ontstaan, blijft voldoen aan de eisen van deze bijlage. 
2.2. Voorschriften inzake de koudstartinrichting 
2.2.1. De koudstartinrichting moet zodanig ontworpen en geconstrueerd 
zijn dat deze inrichting niet wordt ingeschakeld of niet blijft 
ingeschakeld wanneer de motor normaal functioneert. 
2.2.2. De voorschriften van punt 2.2.1 zijn niet van toepassing indien 
aan ten minste een van de volgende eisen wordt voldaan : 
2.2.2.1. Bij een ingeschakelde koudstartinrichting blijft de coëfficiënt 
voor de absorptie van het licht door de gassen die bij constant 
toerental door de motor worden uitgestoten, als gemeten volgens de 
in aanhangsel 1 voorgeschreven procedure, binnen de grenzen 
vermeld in aanhangsel 3. 
2.2.2.2. Indien de koudstartinrichting ingeschakeld blijft, komt hierdoor 
de motor binnen een redelijke tijd tot stilstand. 
2.3. Voorschriften inzake de emissies van zichtbare verontreinigende 
stoffen 
2.3.1. De meting van de zichtbare verontreinigende stoffen die worden 
uitgestoten door het voertuigtype dat voor goedkeuring ter 
beschikking is gesteld, geschiedt aan de hand van twee methoden 
die beschreven zijn in de aanhangsels 1 en 2; de eerste heeft 
betrekking op proeven bij constante toerentallen en de tweede op 
proeven bij vrije acceleratie. 
- 71A-
2.3.2. De waarde van de emissies van zichtbare verontreinigende stoffen, 
gemeten overeenkomstig de in aanhangsel 1 beschreven methode, mag 
de in aanhangsel 3 voorgeschreven grenzen niet overschrijden. 
2.3.3. Bij turbocompressormotoren mag de bij acceleratie in de vrije 
stand gemeten absorptiecoëfficiënt de grenswaarde niet 
overschrijden die in aanhangsel 3 is voorgeschreven voor de waarde 
van het nominale debiet die overeenkomt met de bij proeven met 
constante toerentallen gemeten maximale absorptiecoëfficiënt, 
verhoogd met 0,5 m~1. 
2.3.4. Gelijkwaardige meetapparaten zijn toegestaan. Indien gebruik 
gemaakt wordt van een ander apparaat dan die welke beschreven zijn 
in aanhangsel 4, moet de gelijkwaardigheid ten aanzien van de 
desbetreffende motor worden aangetoond. 
-in-
AANHANGSEL 1 
PROEF BIJ CONSTANTE TOERENTALLEN VOLGENS DE VOLLE BELASTINGCURVE 
1. INLEIDING 
1.1. In dit aanhangsel wordt de methode beschreven die wordt toegepast 
voor de bepaling van de emissie van zichtbare verontreinigende 
stoffen bij verschillende constante toerentallen volgens de curve 
van de vol Ie belast ing. 
1.2. De proef kan bij een motor of bij een voertuig worden verricht. 
2. PRINCIPE VAN DE METING 
2.1. De opaciteit van de uitlaatgassen van de motor wordt gemeten 
terwijl deze bij volle belasting en bij constant toerental 
funct ioneert. 
2.2. Er wordt een voldoende aantal metingen verricht die zijn verdeeld 
over het maximale nominale toerental en het minimale nominale 
toerental -. 
de uiterste punten van de meting moeten samenvallen met de 
uiterste waarden van het hierboven omschreven interval en een 
meetpunt valt samen met het toerental waarbij de motor het 
maximumvermogen ontwikkelt en het toerental waarbij het 
maximumkoppel wordt bereikt. 
3. BEPROEVINGSVOORWAARDEN 
3.1. Voertuig of motor 
3.1.1. Bij de beschikbaarstelling moeten motor of voertuig in goede 
mechanische staat verkeren. De motor moet ingelopen zijn. 
3.1.2. De motor moet worden beproefd met de uitrusting vermeld in 
aanhangsel 5 van deze bijlage. 
3.1.3. Bij beproeving van een motor wordt het vermogen gemeten 
overeenkomstig de bijzondere verordening betreffende het 
maximumvermogen, waarbij evenwel de in punt 3.1.4 vermelde 
toleranties gelden. Bij beproeving van een voertuig dient te 
worden gecontroleerd dat het brandstofdebiet niet lager is dan de 
door de constructeur opgegeven waarde. 
3.1.4. Met betrekking tot het motorvermogen dat tijdens de proef bij 
constante toerentallen volgens de volle belastingcurve op de 
proefbank wordt gemeten, gelden de volgende toleranties ten 
opzichte van het door de constructeur opgegeven vermogen : 
- maximumvermogen ± 2 % 
- overige meetpunten + 6 %/- 2 %. 
-in-
3.1.5. Het uitlaatsysteem mag geen enkel lek vertonen waardoor een 
verdunning van de uitlaatgassen van de motor optreedt. Wanneer een 
motor van verschillende uitlaatopeningen is voorzien, moeten deze 
onderling worden verbonden tot een enkele opening waarin de 
opaciteitsmeting wordt verricht. 
3.1.6. De motor moet zich in normale door de constructeur voorgeschreven 
bedrijfsomstandigheden bevinden. Hierbij moeten in het bijzonder 
het koelwater en de olie de normale door de constructeur 
voorgeschreven temperaturen hebben. 
3.2. Brandstof 
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van de 
referentiedieselbrandstof zoals gespecificeerd in bijlage IV. 
3.3. Beproevingslaboratorium 
3.3.1. De absolute temperatuur T van de in de motor ingelaten luchtC) 
op ten hoogste 15 cm voor de ingang van het luchtfilter of, indie 
er geen luchtfilter is, op ten hoogste 15 cm van de luchtinlaat, 
uitgedrukt in K, en de atmosferische druk ps, uitgedrukt in kPa, 
worden gemeten en de atmosferische factor fa wordt bepaald 
overeenkomstig de voorschriften van de bijzondere verordening 
betreffende het maximumvermogen, hetgeen overeenkomt met de 
volgende bepalingen : 
3.3.1.1. Motoren met natuurlijke aanzuiging of mechanische compressor : 
0,7 
ps l298 
3.3.1.2. Motoren met turbocompressor met of zonder inIaatluchtkoeI ing 
0,7 1,5 
u-P) •(---) 
ps '298 
3.3.2. Voor een geldige proefneming moet de factor fa zodanig zijn dat 
0,98 < fa < 1,02. 
3.4. Apparatuur voor bemonstering en meting 
De coëfficiënt voor de absorptie van het licht door de 
uitlaatgassen dient gemeten te worden met behulp van een 
opaciteitsmeter die voldoet aan de eisen van aanhangsel 4 en die 
geïnstalleerd is overeenkomstig aanhangsel 5. 
(1) De proef kan worden uitgevoerd in een klimaatkamer waar de 
atmosferische omstandigheden kunnen worden geregeld. 
-ih-
4. BEOORDELING VAN DE ABSORPTIECOËFFICIËNT 
4.1. Voor alle toerentallen waarbij meting van de absorptiecoëfficiënt 
krachtens punt 2.2 plaatsvindt, wordt het nominale gasdebiet 
berekend volgens de volgende formules : 
- voor tweetaktmotoren G - Vn 
60 
- voor viertaktmotoren G - Vn 
120 
waar in 
G - het nominale gasdebiet in liters per seconde (l/s) 
V - de cilinderinhoud van de motor uitgedrukt in liters (I) 
n - het toerental uitgedrukt in omwentelingen per minuut. 
4.2. Indien de nominale debietwaarde niet correspondeert met een van de 
waarden van de tabel in aanhangsel 3, wordt de aan te houden 
grenswaarde verkregen door interpolatie in evenredige gedeelten. 
-2?r-
AANHANGSEL 2 
VRIJE ACCELERATIEPROEF 
1. BEPROEVINGSVOORWAARDEN 
1.1. De proef wordt uitgevoerd met een voertuig of een op een proefbank 
gemonteerde motor. 
1.1.1. Bij beproeving van een motor op een proefbank moet deze proef 
worden uitgevoerd zo snel mogelijk na de proef betreffende de 
controle van de opaciteit bij volle belasting en constant 
toerental. Met name het koelwater en de olie moeten de normale 
door de constructeur aangegeven temperaturen hebben. 
1.1.2. Wordt de proef uitgevoerd bij een stilstaand voertuig dan moet de 
motor tevoren tijdens een rit op de weg of door middel van een 
dynamische proef in de toestand van de normale 
bedrijfsomstandigheden worden gebracht. De proef dient dan zo 
spoedig mogelijk na het einde van deze voor verwarmingsper iode te j 
worden uitgevoerd. 
1.2. De verbrandingskamer mag niet zijn afgekoeld of vervuild door een 
langere periode van stationair bedrijf voordat de proef wordt 
ui tgevoerd. 
1.3. De beproevingsvoorwaarden omschreven in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 
van aanhangsel 1 zijn van toepassing. 
1.4. De voorschriften inzake de apparatuur voor monsterneming en meting 
van punt 3.4 van aanhangsel 1 zijn van toepassing. 
2. UITVOERING VAN DE PROEF 
2.1. De emissies van zichtbare verontreinigende stoffen bij vrije 
acceleratie moeten worden gemeten terwijl de motor bij het 
nominale maximale toerental met het maximumvermogen draait. 
2.2. Indien beproeving plaatsvindt op de proefbank wordt de motor t 
losgekoppeld van de rem, waarbij deze wordt vervangen door de 
draaiende onderdelen die aangedreven worden bij neutrale stand van 
de versnellingshefboom, of door een traagheid die gelijkwaardig is 
aan die van deze onderdelen. 
2.3. Indien de proef met een voertuig wordt genomen, wordt de 
versnellingshefboom in neutraal geplaatst, motor gekoppeld. 
2.4. Bij stationair draaiende motor wordt het gaspedaal snel, maar niet 
ruw, ingetrapt zodat de inspuitpomp zijn maximale capaciteit 
levert. Deze stand wordt gehandhaafd tot het maximale 
motortoerental wordt bereikt en de regelaar in werking treedt. 
Zodra dit toerental bereikt is, wordt het gaspedaal losgelaten tot 
de motor weer stationair draait en de opaciteitsmeter zich aan 
deze omstandigheden heeft aangepast. 
-Uc -
2.5. De in punt 2.4 beschreven procedure wordt ten minste zes maal 
herhaald ten einde het uitlaatsysteem te reinigen en eventueel de 
apparatuur te kunnen afstellen. De maximale waarden van de 
opaciteit bij elk van deze achtereenvolgende acceleratieproeven 
worden opgetekend tot constante waarden worden verkregen. Er wordt 
geen rekening gehouden met de waarden die opgetekend worden 
tijdens het stationair draaien na elke acceleratie. De afgelezen 
waarden worden constant geacht wanneer vier achtereenvolgende 
waarden in een bereik liggen met een breedte die gelijk is aan 
0,25 m~1 en deze geen afnemende reeks vormen. De aan te houden 
absorptiecoëfficiënt X^ is het rekenkundig gemiddelde van deze 
vier waarden. 
2.6. Motoren met drukvulling worden eventueel aan de volgende 
bijzondere voorschriften onderworpen -. 
2.6.1. Bij motoren met een turbocompressor die door een 
koppeMngsmechanisme of mechanisch door de motor wordt aangedreven 
en ontkoppeld kan worden, worden twee volledige meetcyclussen 
verricht met voorafgaande acceleraties, waarbij de turbocompressor 
in de eerste cyclus wordt ingeschakeld en in de tweede wordt 
ontkoppeld. De hoogste verkregen waarde wordt hierbij als 
resultaat aangehouden. 
2.6.2. Indien de motor van verschillende uitIaatopeningen is voorzien 
worden voor de uitvoering van de proeven alle openingen 
aangesloten op een geschikte inrichting waarin de gassen worden 
vermengd en die in één enkele opening uitmondt. De vrije 
accélérât ieproeven kunnen evenwel bij elke ui11aatopening worden 
verricht. In dat geval wordt de waarde die voor het berekenen van 
de correctie van de absorptiecoëfficiënt wordt gebruikt, gevormd 
door het rekenkundig gemiddelde van de bij elke opening 
opgetekende waarden ; de proef wordt slechts geldig geacht indien 
de gemeten uiterste waarden onderling niet meer dan 0,15 m~1 
versch iIlen. 
3. BEPALING VAN DE GECORRIGEERDE WAARDE VAN DE ABSORPTIECOËFFICIËNT 
Deze voorschriften zijn van toepassing indien de 
absorptiecoëfficiënt bij constant toerental daadwerkelijk is 
bepaald bij hetzelfde afgeleide motortype. 
3.1. Symbolen 
De waarden worden als volgt aangeduid : 
XM de waarde van de absorptiecoëfficiënt bij acceleratie in de 
vrije stand, gemeten volgens punt 2.5; 
XL de gecorrigeerde waarde van de absorptiecoëfficiënt bij 
vr i je accelerat ie ; 
SM de waarde van de absorptiecoëfficiënt die is gemeten bij 
constant toerental (punt 2.1 van aanhangsel 1) en die de 
voorgeschreven grenswaarde bij hetzelfde nominale debiet 
het meest benadert; 
-in -
S_ de in punt 4.2 van aanhangsel 1 voorgeschreven waarde van 
de absorptiecoëfficiënt bij het nominale debiet voor het 
meetpunt waarvoor de waarde S^ is verkregen. 
3.2. Aangezien de absorptiecoëfficiënten worden uitgedrukt in m~1 
wordt de gecorrigeerde waarde XL bepaald door de kleinste van de 
twee volgende formules : 
SL • XM XL 
of SM 
XM + 0,5 
- m -
AANHANGSEL 3 
BIJ DE BEPROEVING BIJ CONSTANT TOERENTAL GELDENDE GRENSWAARDEN 
Nominale stroom G Absorptiecoëfficiënt k 
Iiter/seconde m~1 
< 42 2,26 
45 2.19 
50 2,08 
55 1,985 
60 1,90 
65 1,84 
70 1,775 
75 1,72 
80 1,665 
85 1,62 
90 1,575 
95 1,535 
100 1,495 
105 1,465 
110 1,425 
115 1,395 
120 1,37 
125 1,345 
130 1,32 
135 1,30 
140 1,27 
145 1,25 
150 1,225 
155 1.205 
160 1,19 
165 1,17 
170 1,155 
175 1,14 
180 1.125 
185 1.11 
190 1.095 
195 1.08 
> 200 1.065 
Opmerk ing : Hoewel bovenvermelde waarden tot op 0,01 of 0,005 zijn afgerond, 
houdt dit niet in dat de metingen met deze nauwkeurigheid moeten 
plaatsv inden. 
AANHANGSEL 4 
KENMERKEN VAN DE OPACITEITSMETERS 
1. TOEPASS INGSGEBIED 
In dit aanhangsel zijn de voorwaarden omschreven waaraan 
opaciteitsmeters moeten voldoen die gebruikt worden bij de in de 
aanhangsels 1 en 2 beschreven proeven. 
2. BASISSPECIFICATIE VOOR DE OPACITEITSMTERS 
2.1. Het te meten gas bevindt zich in een omhul ling waarvan het 
inwendige oppervlak geen weerspiegelende eigenschappen vertoont. 
2.2. De werkelijke lengte van het traject van de lichtbundels door het 
te meten gas wordt bepaald met inachtneming van de eventuele 
invloed van de beschermende onderdelen van de lichtbron en van de 
foto-elektrische cel. De werkelijke lengte moet op het apparaat ! 
z i jn aangegeven. 
2.3. De meetwijzer van de opaciteitsmeter moet voorzien zijn van twee 
meetschalen, één in absolute eenheden van lichtabsorptie van 0 
tot (m~1) en de andere lineair van 0 tot 100; beide meetschalen 
moeten zich uitstrekken over een bereik van 0 voor de totale 
lichtflux tot het maximum schaalbereik voor totale verduistering. 
3. CONSTRUCTIEKENMERKEN 
3.1. Algemeen 
De opaciteitsmeter moet zodanig zijn ontworpen dat de kamer in 
bedrijfsomstandigheden bij constante toerentallen wordt gevuld met 
een rook van uniforme doorschijnendheid. 
3.2. Rookkamer en huis van de opaciteitsmeter 
3.2.1. De hoeveelheden parasitair licht ten gevolge van inwendige ) 
weerspiegeling of door diffusie-effecten die tot de foto-
elektrische cel doordringen, moeten tot een minimum worden beperkt 
(bij voorbeeld door het aanbrengen van een matte zwarte bekleding 
op de inwendige oppervlakken en door een gunstige plaatsing der 
onderdelen in het algemeen). 
3.2.2. De optische eigenschappen moeten zodanig zijn dat het gecumuleerde 
effect van diffusie en weerspiegeling niet meer bedraagt dan een 
lineaire schaaleenheid, indien de rookkamer gevuld is met een 
rookgas dat een absorptiecoëfficiënt heeft van ongeveer 1,7 m~1. 
3.3. Lichtbron 
Deze moet bestaan uit een gloeilamp met een kleur temperatuur 
tussen 2800 en 3250 K. 
- lic _ 
3.4. Lichtgevoelig element 
3.4.1. Dit bestaat uit een foto-elektrische cel met een spectrale 
responsiecurve die overeenkomt met de foto-optische curve van het 
menselijk oog (maximumresponsie in de band van 550/570 nm, minder 
dan 4 % van deze maximumresponsie beneden 430 nm en boven 680 nm) 
3.4.2. Het elektrisch circuit met de wijzer moet zodanig zijn ontworpen 
dat de uitgangsstroom van de foto-elektrische cel een lineaire 
functie is van de intensiteit van het opgevangen licht in het 
bereik van de bedrijfstemperaturen van de foto-elektrische cel. 
3.5. Meetschalen 
3.5.1. De lichtabsorptiecoëfficiënt k wordt berekend aan de hand van de 
formule 0 - 0o.e~k-, waarin L de werkelijke lengte is van de 
lichtbundels door het te meten gas, 0O de invallende flux en 0 
de uittredende flux. Indien de werkelijke lengte L van een bepaal 
type opaciteitsmeter niet rechtstreeks kan worden beoordeeld aan 
de hand van de geometrie, dan moet de werkelijke lengte L worden 
bepaald : 
hetzij met behulp van de methode beschreven in punt 4, 
hetzij aan de hand van een vergelijking met een ander type 
opaciteitsmeter waarvan de effectieve lengte bekend is. 
3.5.2. De relatie tussen de lineaire schaal van 0 tot 100 en de 
absorptiecoëfficiënt k is gegeven in de formule 
k - _L_ loge (1 - N ) 
L 100 
waarin N een afgelezen waarde is van de lineaire schaal en k de 
daarmee overeenkomende waarde van de absorptiecoëfficiënt. 
3.5.3. Met behulp van de meetwijzer van de opaciteitsmeter moet een 
absorptiecoëfficiënt van 1,7 m_1 met een nauwkeurigheid van 
0,025 m~1 kunnen worden afgelezen. 
3.6. Afstelling en controle van het meetapparaat 
3.6.1. Het elektrisch circuit van de foto-elektrische cel en van de 
wijzer moet zodanig kunnen worden ingesteld dat de wijzer op nul 
kan worden teruggebracht, waneer de lichtflux door een met 
onvervuilde lucht gevulde rookkamer of door een andere kamer met 
overeenkomstige eigenschappen valt. 
3.6.2. Bij uitgeschakelde lamp en open of kortgesloten meetcircuit moet 
op de schaal van de absorptiecoëfficiënt de waarde oo worden 
aangewezen en bij opnieuw ingeschakeld meetcircuit moet de 
afgelezen waarde oo blijven. 
3.6.3. Een tussentijdse controle moet plaatsvinden door in de rookkamer 
een filter aan te brengen dat een gas voorstelt, waarvan de 
bekende absorptiecoëfficiënt k, gemeten overeenkomstig het 
bepaalde in punt 3.5.1, tussen 1,6 m~1 en 1,8 m~1 ligt. De 
waarde van k moet tot op 0,025 m~1 nauwkeurig bekend zijn. Bij 
de controle moet worden nagegaan of deze waarde niet meer dan 
0,05 m~1 verschilt van de aangewezen waarde indien het filter 
tussen de lichtbron en de fotocel is aangebracht. 
-Mi -
3.7. Responsie van de opaciteitsmeter 
3.7.1. De aanspreektijd van het elektrisch meetcircuit, die overeenkomt 
met de tijd die de wijzer nodig heeft om een uitslag van 90 % van 
de totale schaal te bereiken, wanneer een afscherming welke de 
foto-elektrische cel volledig verduistert wordt weggenomen, moet 
0,9 tot 1,1 seconde bedragen. 
3.7.2. De demping van het elektrisch meetcircuit moet zodanig zijn dat de 
initiële overschrijding welke de uiteindelijke constant blijvende 
waarde te boven gaat na elke plotselinge variatie van de 
ingangswaarde (bij voorbeeld door het controlefi I ter ) niet meer 
bedraagt dan 4 % van deze waarde in eenheden van de lineaire 
schaal. 
3.7.3. De aanspreektiJd van de opaciteitsmeter die het gevolg is van de 
fysische verschijnselen in de rookkamer, is de tijd die verloopt 
tussen het begin van het binnenstromen van de rookgassen in het 
meetapparaat en de volledige vulling van de rookkamer; deze tijd 
mag niet meer bedragen dan 0,4 seconde. 
3.7.4. Deze bepalingen zijn alleen van toepassing op opaciteitsmeters die 
gebruikt worden voor meting van de opaciteit bij vrije 
accélérât ie. 
3.8. Druk van de te meten gassen en van de spoel lucht 
3.8.1. De druk van de uitlaatgassen in de rookkamer mag niet meer van de 
atmosferische druk verschillen dan overeenkomt met de druk van een 
waterkolom van 75 mm. 
3.8.2. De drukvariaties van het te meten gas en van de spoel lucht mogen 
geen grotere variatie van de absorptiecoëfficiënt veroorzaken dan 
0,05 m~1 bij een te meten gas met een absorptiecoëfficiënt van 
1,7 m"1. 
3.8.3. De opaciteitsmeter moet voorzien zijn van apparatuur waarmee de 
druk in de rookkamer kan worden gemeten. 
3.8.4. De grenzen waarbinnen de druk van het gas en van de spoel lucht in 
de rookkamer kunnen variëren, worden door de fabrikant van het 
apparaat opgegeven. 
3.9. Temperatuur van het te meten gas 
3.9.1. Op alle plaatsen in de rookkamer moet de temperatuur van het gas 
op het tijdstip van de meting liggen tussen 70'C en een door de 
fabrikant van de opaciteitsmeter te specificeren 
maximumtemperatuur en wel op zodanige wijze, dat de in dit 
temperatuurgebied afgelezen waarden met niet meer dan 0,1 m"*1 
verschillen wanneer de kamer gevuld is met gas met een 
absorptiecoëfficiënt van 1,7 m~1. 
3.9.2. De opaciteitsmeter moet voorzien zijn van apparatuur waarmee de 
temperatuur in de rookkamer kan worden gemeten. I 
- ??; -
4. WERKELIJKE LENGTE "L" VAN DE OPACITE ITSMETER 
4.1. Algemeen 
4.1.1. Bij enkele typen opaciteitsmters is de opaciteit van de gassen 
tussen de lichtbron en de foto-elektrische cel, of tussen de 
transparante onderdelen die de bron en de foto-elektrische cel 
beschermen, niet constant. In dergelijke gevallen is de werkelijke 
lengte L die van een kolom gas met uniforme opaciteit, welke 
dezelfde lichtabsorptie veroorzaakt als die welke wordt 
waargenomen wanneer het gas de opaciteitsmeter op normale wijze 
doorstroomt. 
4.1.2. De werkelijke lengte van het traject van de lichtbundel wordt 
vastgesteld door vergelijking van de op de normaal werkende 
opaciteitsmeter afgelezen waarde N met de afgelezen waarde NQ 
bij een zodanig gewijzigde opaciteitsmeter dat het proefgas een 
nauwkeurig bepaalde lengte L0 vult. 
4.1.3. Er moeten snel opeenvolgende vergelijkende aflezingen plaatsvinden 
ten einde de correctie van de nulverplaatsing vast te stellen. 
4.2. Methode voor de vaststelling van L 
4.2.1. De proefgassen moeten bestaan uit uitlaatgassen met constante 
opaciteit of uit absorberende gassen met een dichtheid die 
ongeveer overeenkomt met die van de uitlaatgassen. 
4.2.2. Men bepaalt nauwkeurig een kolom met een lengte L0 van de 
opaciteitsmeter welke op uniforme wijze met de proefgassen kan 
worden gevuld en waarvan de bases nagenoeg loodrecht op de 
richting van de lichtbundel staan. Deze lengte L0 moet ongeveer 
gelijk zijn aan de veronderstelde werkelijke lengte van de 
opac i te i tsmeter. 
4.2.3. De gemiddelde temperatuur van de proefgassen in de rookkamer wordt 
gemeten. 
4.2.4. Indien noodzakelijk kan een expansiereservoir van compacte 
afmetingen en met voldoende capaciteit om de pulsen te dempen, zo 
dicht moge I ijk bij de sonde, in de leiding voor de bemonstering 
worden opgenomen. Ook kan een koeler worden geïnstalleerd. De 
toevoeging van een expansiereservoir of koeler mag de 
samenstelling van de uitlaatgassen niet op onjuiste wijze 
beïnvloeden. 
4.2.5. De proef ter vaststelling van de werkelijke lengte bestaat uit het 
achtereenvolgens laten passeren van een monster van de proefgassen 
door een normaal werkende opaciteitsmeter en door hetzelfde 
apparaat na wijziging zoals vermeld in punt 4.1.2. 
4.2.5.1. De met de opaciteitsmeter verkregen gegevens moeten tijdens de 
proef continu worden geregistreerd met een recorder, welke een 
responsietijd heeft die ten hoogste gelijk is aan die van de 
opac i te i tsmeter. 
-ih-
4.2.5.2. Bij een normaal werkende opaciteitsmeter is de afgelezen waarde 
van de lineaire schaal N en die van de gemiddelde temperatuur van 
de gassen, uitgedrukt in graden Kelvin, T. 
4.2.5.3. Bij een bekende lengte L0 en vulling met hetzelfde proefgas is 
de afgelezen waarde van de lineaire schaal No en die van de 
gemiddelde temperatuur van de gassen, utigedrukt in graden Keivin, 
To-
4.2.6. De werkelijke lengte bedraagt : 
log (1 - N ) 
Lo J- 10° 
T0 log (1 - j_o) 
100 
4.2.7. De proef dient met ten minste vier proefgassen te worden herhaald 
zodat regelmatig van 20 tot 80 gespreide aanwijzingen op de 
lineaire schaal worden verkregen. ) 
4.2.8. De werkelijke lengte L van de opaciteitsmeter is het rekenkundig 
gemiddelde van de werkelijke lengten die overeenkomstig punt 4.2.6 
met elk der proefgassen worden verkregen. 
-ÏÎH-
AANHANGSEL 5 
INSTALLATIE EN GEBRUIK VAN DE OPACITE ITSMETER 
1. TOEPASSINGSGEBIED 
In dit aanhangsel wordt de installatie en het gebruik van 
opaciteitsmeters voor de in de aanhangsels 1 en 2 beschreven 
proeven omschreven. 
2. OPACITEITSMETER VOOR BEMONSTERING 
2.1. Installatie voor de proeven bij constante toerentallen 
2.1.1. De verhouding van het oppervlak van het sondegedeelte tot dat van 
de uitlaatpijp moet ten minste 0,05 bedragen. De in de uitlaatpijp 
bij de ingang van de sonde gemeten tegendruk mag niet meer 
bedragen dan die van een waterkolom van 75 mm. 
2.1.2. De sonde bestaat uit een buis die, met een open uiteinde naar 
voren, centraal in de uitlaatpijp of in het eventueel 
noodzakelijke verlengstuk daarvan wordt geplaatst. De sonde moet 
zich bevinden in een gedeelte waarin de verdeling van de 
rookgassen ongeveer uniform is. Om aan deze voorwaarde te voldoen, 
moet de sonde zo ver mogelijk in de richting van het uiteinde van 
de uitlaatpijp of eventueel in een verlengstuk hiervan worden 
geplaatst zodat, wanneer D de doorsnede voorstelt van het uiteinde 
van de uitlaatpijp, het uiteinde van de sonde op een rechthoekig 
gedeelte is geplaatst op een afstand van ten minste 6D, in 
lengterichting gemeten, binnenwaarts ten opzichte van het punt van 
monsterneming en een afstand van ten minste 3D in buitenwaartse 
richting. Indien gebruik wordt gemaakt van een verlengstuk mag bij 
het aansluitingspunt geen lucht kunnen toetreden. 
2.1.3. De druk in de uitlaatpijp en de drukva I karakteristieken in de 
bemonsteringsbuis moeten zodanig zijn dat met behulp van de sonde 
een monster wordt verkregen dat in hoge mate gelijkwaardig is aan 
dat bij isokinetische bemonstering. 
2.1.4. Indien noodzakelijk kan een expansiereservoir van kleine 
afmetingen en met een capaciteit die voldoende is om de stoten te 
dempen in de bemonsteringsbuis, zo dicht mogelijk bij de sonde, 
worden aangebracht. Ook kan een koeler worden aangebracht. Het 
expansiereservoir of de koeler moet zodanig zijn ontworpen dat de 
samenstelling van de uitlaatgassen niet op onjuiste wijze wordt 
beïnvloed. 
2.1.5. Op een afstand van ten minste 3D, gemeten in buitenwaartse 
richting ten opzichte van de bemonsteringssonde, kan een 
vlinderklep of een ander middel ter verhoging van de 
bemonsteringsdruk worden gemonteerd. 
- w -
2.1.6. De pijpverbindingen tussen sonde, koe I inrichting , 
expansiereservoir (indien noodzakelijk) en de opaciteitsmeter 
moeten zo kort mogelijk zijn, waarbij moet worden voldaan aan de 
voorschriften ten aanzien van druk en temperatuur vermeld in de 
punten 3.8 en 3.9 van aanhangsel 4. De pijpverbinding moet een 
oplopende helling vertonen van het bemonsteringspunt naar de 
opaciteitsmeter en scherpe hoeken, waar zich roet zou kunnen 
verzamelen, moeten worden vermeden. Indien de opaciteitsmeter 
hiermee niet is uitgerust, dient een "by-pass"-klep op een meer 
binnenwaarts gelegen punt van de pijpverbinding te worden 
geïnstalleerd. 
2.1.7. Tijdens de proef zal worden gecontroleerd of aan de voorschriften 
van punt 3.8 van aanhangsel 4, inzake de druk, en die van punt 3.9 
inzake de temperatuur in de meetkamer is voldaan. 
2.2. Installatie voor de proeven bij vrije acceleratie 
2.2.1. De verhouding van het oppervlak van het sondgedeelte en dat van de 
uitlaatpijp moet ten minste 0,05 bedragen. De tegendruk in de ) 
uitlaatpijp bij de inlaat van de sonde mag niet groter zijn dan 
die van een waterkolom van 75 mm. 
2.2.2. De sonde bestaat uit een buis die, met een open uiteinde naar 
voren, centraal in de uitlaat of in het eventueel noodzakelijke 
verlengstuk daarvan wordt geplaatst. De sonde moet zich bevinden 
in een gedeelte waarin de verdeling van de rookgassen ongeveer 
uniform is. Om aan deze voorwaarde te voldoen moet de sonde zo ver 
mogelijk in de richting van het uiteinde van de uitlaatpijp of 
eventueel in een verlengstuk hiervan worden geplaatst, zodat, 
wanneer D de doorsnede van het uiteinde van de uitlaatpijp 
voorstelt, het uiteinde van de sonde zich in een rechtlijnig 
gedeelte bevindt met een lengte van ten minste 6D binnenwaarts ten 
opzichte van het punt van monsterneming en van ten minste 3D in 
buitenwaartse richting. Indien gebruik wordt gemaakt van een 
verlengstuk mag bij het aansluitingspunt geen lucht kunnen 
toetreden. 
2.2.3. Het monsternemingssysteem moet zodanig zijn ontworpen dat, bij \ 
alle toerentallen van de motor, de druk van het monster bij de 
opaciteitsmeter binnen de in punt 3.8.2 van aanhangsel 4 
voorgeschreven grenzen blijft. Dit kan worden gecontroleerd door 
optekening van de druk van het monster bij stationair toerental en 
bij maximale snelheid onbelast. Naargelang van de kenmerken van de 
opaciteitsmeter kan de druk van het monster worden gecontroleerd 
door middel van een vaste vernauwing of een klep in de uitlaatpijp 
of in de verbindingspijp. De in de uitlaatpijp aan de inlaat van 
de sonde gemeten tegendruk mag, ongeacht de toegepaste methode, 
niet meer bedragen dan die van een waterkolom van 75 mm. 
2.2.4. De pijpverbindingen met de opaciteitsmeter moeten zo kort mogelijk 
zijn. De pijp moet een oplopende helling vertonen van het 
bemonsteringspunt naar de opaciteitsmeter en scherpe hoeken waar 
zich roet zou kunnen verzamelen, moeten worden vermeden. Vóór de 
opaciteitsmeter kan een "by-pass"-klep worden 
geplaatst ten einde deze, behalve tijdens de meting, van de 
uitlaatgasstroom te isoleren. 
-2ft-
3. OPACI TE ITSMETER MET TOTAALFLUX 
De enige algemene voorzorgen die bij de proeven bij constante _ 
toerentallen en bij vrije acceleratie in acht moeten worden 
genomen zijn : 
3.1. Bij de aansluitingen tussen de uitlaatpijp en de opaciteitsmeter 
mag geen buitenlucht kunnen toetreden. 
3.2. De verbindingspijpen met de opaciteitsmeter moeten zo kort 
mogelijk zijn, zoals bij de opaciteitsmeters voor monsterneming. 
Het pijpsysteem moet in het gedeelte van de uitlaatpijp naar de 
opaciteitsmeter een oplopende helling vertonen en scherpe hoeken 
waar zich roet zou kunnen verzamelen, moeten worden vermeden. Vóór 
de opaciteitsmeter kan een "by-pass"-klep worden geplaatst ten 
einde deze, behalve tijdens de meting, van de uitlaatgasstroom te 
isoleren. 
3.3. Ook kan het noodzakelijk zijn vóór de opaciteitsmeter een 
koelsysteem aan te brengen. 
- iff -
BIJLAGE IV 
SPECIFICATIES VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF (BENZINE) 
Technische kenmerken van de referentiebrandstof die moet worden 
gebruikt bij de beproeving van motorvoertuigen op twee of drie wielen 
CEC 08-A-85 (Type : ongelode superbenzine) 
Kenmerken Grenzen en eenheden 
min. max ASTM-methode(1) 
Research-octaangetaI 
Motor-octaangetaI 
Dichtheid 15'C 95,0 
85,0 
0.748 
Dampspanning (Reid methode) 0,56 bar 
Dist iI lat ie : 
- beginkookpunt 24'C 
- 10 % vol. punt 42'C 
- 50 % vol. punt 90'C 
- 90 % vol. punt 155'C 
- eindkookpunt 190'C 
Residu 0,762 
0, 64 bar 
40'C 
58 'C 
110'C 
180'C 
215'C 
Koolwaterstoffenanalyse 
- alkenen 
- aromaten (met inbegr ip 
van max. 
5 % vol. 
benzeen^* ) 
- verzadigde 
Kool stof/water stof verhouding 
Ox idat iebestendigheid 
Gum (werkeli jk) 
Zwavel gehalte 
Kopercor ros ie bij 50*C 
Loodgehalte 
Fosforgehalte 20 % vol. 
45 % vol. 
aanvuII i ng 
verhoud i ng 
480 min 
4 mg/100 ml 
0,04 % massa 
1 
0,005 g/l 
0,0013 g/l D 2699 
D 2700 
D 1298 
D 323 
86 
86 
86 
86 
86 
86 
D 1319 
D 1319 
(*>D 3606/D 2267 
D 1319 
D 525 
D 381 
D 1266/D 2622 
/D 2785 
D 130 
D 3237 
D 3231 
(1) Afkorting voor American Society for Testing and MateMals, 1916 
Race Street, Philadelphia, Pennsylvania 19103, Verenigde Staten van Amerika 
(*) Toevoeging van zuurstof verbindingen verboden 
- %îi 
SPECIFICATIES VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF (DIESEL) 
(CEC RF 03-A-84) 
Kenmerk 
Dichtheid bij 15'C 
Cetaangetal 
Dist i Mat ie 
50 % vol. punt 
90 % vol. punt 
eindkookpunt 
Viscositeit 40'C 
Zwavel gehalte 
Vlampunt 
Grenstemp. voor 
f iItreerbaarheid Grenzen en eenheden 
min. 0,835 kg/I 
max. 0,845 kg/I 
min. 49 
max. 53 
min. 245'C 
min. 320'C 
max. 340'C 
max. 370'C 
min. 2,5 mm2/s 
max. 3,5 mm2/s 
min. op te geven 
max. 0,50 % (massa) 
min. 55'C 
max. - 5'C 
Conradson-koolstof residu 10 % max. 0,20 % (massa) 
Asgehalte 
WatergehaI te 
Kopercor ros ie 100"C 
Neutralisat iegetaI 
Ox idat iebestendigheid max. 0,01 % (massa) 
max. 0,05 % (massa) 
max . 1 
max. 0,20 mg KOH/g 
max. 2,5 mg/100 m I ASTM-methode 
D 1298 
D 613 
D 86 
D 445 
D 1266, D 2622 
of D 2785 
D 93 
(CEN) 
EN116 Of 
IP 309 
D 189 
D 482 
D 95 Of D 1744 
D 130 
D 974 
D 2274 
Noot 1 : Gelijkwaardige ISO-methoden zullen worden aangegeven wanneer deze 
voor alle bovengenoemde eigenschappen zijn gepubliceerd. 
Noot 2 : De getallen onder dist il lat ie hebben betrekking op de totale 
verdampte hoeveelheden (inclusief verliezen). 
Noot 3 : Deze brandstof mag bestaan uit directe (straight run) en gekraakte 
koolwaterstofdistillaten; ontzwaveling is toegestaan. De brandstof 
mag geen metaaI toevoegingen bevatten. 
-1?) -
Noot 4 : De in de specificatie aangegeven waarden zijn "echte waarden". 
Bij het vaststellen van de grenswaarden zijn de voorwaarden van 
ASTM D 3244 "Defining a Basis for Petroleum Product Quality 
Disputes" toegepast en bij het vaststellen van een maximumwaarde 
is uitgegaan van een minimaal verschil van 2 R boven nul; bij het 
vaststellen van een maximum- en een minimumwaarde is het minimale 
verschil 4 R (R - reproduceerbaarheid). 
Ondanks deze maatregel, die om statistische redenen noodzakelijk 
is, dient de producent van een brandstof te streven naar een 
nulwaarde wanneer de aangegeven maximumwaarde gelijk is aan 2 R en 
naar de gemiddelde waarde indien me ld ing is gemaakt van maximum-
en minimumgrenzen. Indien moet worden vastgesteld of een brandstof 
voldoet aan de eisen van de specificatie, gelden de voorwaarden 
van ASTM D 3244. 
Noot 5 : Indien het thermisch rendement van een motor of voertuig dient te 
worden berekend, dan kan de calorische waarde van de brandstof 
worden vastgesteld aan de hand van de volgende formule : 
Calorische onderwaarde (in Mj/kg) = 
(46,423 - 8792d2 + 3,170d)[1 - (x + y + s)] + 9,420s - 2,499x 
waarin : 
d - dichtheid bi j 15'C 
x - massa-aandeel van water (% gedeeld door 100) 
y - massa-aandeel van as (% gedeeld door 100) 
s • massa-aandeel van zwavel (% gedeeld door 100). » 
-21c-
BIJLAGE V 
I NL ICHTINGENFORMULI ER 
BETREFFENDE DE MAATREGELEN TEGEN LUCHTVERONTREINIGING DIE 
DOOR EEN TYPE MOTORVOERTUIG0} 0P TWEE <>F DRIE WIELEN 
WORDT VEROORZAAKT 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag 
om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de maatregelen tegen 
luchtverontreiniging die door°een type motorvoertuig op twee of drie wielen 
wordt veroorzaakt, moeten de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub A, 
punten : 
0.1 
0.2 
0.4 t/m 0.6 
2 t/m 2.3.2 
3 t/m 3.2.2 
3.2.4 t/m 3.2.4.4 
3.2.6 t/m 3.2.6.7 
3.2.7 t/m 3.2.13 
3.5 t/m 3.6.3.1.2 
4 t/m 4.6 
(1) Voor niet-conventioneIe motoren of systemen moeten gelijkwaardige gegevens 
worden verstrekt. 
-W -
BIJLAGE VI 
GOEDKEUR INGSFORMULI ER 
MET BETREKKING TOT MAATREGELEN TEGEN LUCHTVERONTREINIGING 
DIE DOOR EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
WORDT VEROORZAAKT 
MODEL 
DIENSTSTEMPEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur ing nr U i tbreid i ng nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig 
2. Type voer tu i g : 
3. Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur : 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd 
7. Plaats : (*) 
8. Datum 
9. Handtekening 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-2V ~ li 
HOOFDSTUK 6 
BRANDSTOFTANK 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
-MS-
BIJLAGE I 
CONSTRUCT IEVOORSCHRIFTEN 
1. ALGEMEEN 
1.1. Brandstoftanks moeten bestaan uit materialen waarvan het 
thermische, mechanische en chemische gedrag aangepast blijven aan 
de gebruiksomstandigheden waarvoor zij zijn bestemd. 
1.2. Brandstoftanks en de aangrenzende onderdelen moeten zodanig zijn 
ontworpen dat geen elektrostatische lading ontstaat waardoor 
tussen de tank en het chassis van het voertuig vonken zouden 
kunnen overslaan die het brandstof/luchtmengsel kunnen ontsteken. 
1.3. Brandstoftanks moeten zodanig zijn vervaardigd dat zij bestand 
zijn tegen corrosie. Zij moeten de door de fabrikant uitgevoerde 
dichtheidsproeven met een druk gelijk aan het dubbele van de 
relatieve bedriJfsdruk, en in ieder geval met een absolute druk 
van ten minste 130 kPa met goed gevolg doorstaan, ledere eventuele 
overdruk of iedere druk groter dan de bedriJfsdruk moet 
automatisch worden gecompenseerd met behulp van passende 
inrichtingen (gaten, veiligheidskleppen en dergelijke). De 
luchtgaten moeten zodanig zijn dat ieder gevaar voor ontbranding 
wordt voorkomen. De motorbrandstof mag niet kunnen wegvloeien door 
de sluitdop van de vulopening of door de inrichtingen voor de 
compensatie van overdruk, zelfs bij algehele omkanteling van het 
reservoir; druppeling zal worden getolereerd. 
2. PROEVEN 
Brandstoftanks van andere materialen dan metaal moeten in de 
aangegeven volgorde aan de onderstaande proeven worden 
onderworpen : 
2.1. PERMEABILITE ITSPROEF 
2.1.1. Beproevingsmethode 
De brandstoftank moet worden beproefd bij een temperatuur van 
313 K + 2 K. 
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van de 
referentiebrandstof zoals gedefinieerd in hoofdstuk V betreffende 
maatregelen tegen luchtverontreiniging door emissies van 
motorvoertuigen op twee of drie wielen. 
De tank wordt tot 50 % van de nominale inhoud met de 
referentiebrandstof gevuld en bij een omgevingstemperatuur van 
313 K + 2 K aan de lucht blootgesteld totdat een constant 
gewichtsverlies wordt verkregen, hetgeen ten minste vier weken 
moet duren (voorbehandelingsfase). De tank wordt geledigd en 
vervolgens met de proefbrandstof opnieuw gevuld tot 50 % van de 
nominale inhoud. 
De tank wordt dan in een geventileerde omgeving opgesteld bij een 
temperatuur van 313 K + 2 K totdat de inhoud ervan de 
beproevingsdruk heeft bereikt. Op dat ogenblik wordt de tank 
gesloten. De stijging van de druk in de tank gedurende de proef 
mag worden gecompenseerd. 
-11k-
Tijdens de proef van acht weken wordt het gewichtsverlies door 
diffusie bepaald. Gedurende de proef mag gemiddeld een 
maximumhoeveelheid van 20 g per 24 uur ontsnappen. Wanneer de 
diffusieverliezen groter zijn moet het brandstofver Iies tevens 
worden bepaald bij een omgevingstemperatuur van 296 K + 2 K, 
terwijl alle overige omstandigheden ongewijzigd blijven 
(voorbehandeling bij 313 K+ 2 K). Het verlies dat onder deze 
omstandigheden wordt vastgesteld, mag niet meer dan 10 g per 
24 uur bedragen. 
Indien tijdens de proef compensatie van de inwendige druk 
plaatsvindt, hetgeen in het beproevingsrapport moet worden 
vermeld, moet bij de vaststelling van het diffusiever lies rekening 
worden gehouden met het brandstofver Iies ten gevolge van de 
drukcompensat ie. 
2.2. SLAGPROEF 
2.2.1. Beproevingsmethode 
De brandstoftank wordt tot de nominale inhoud gevuld met een 
mengsel van 50 % water en ethyleenglycol of met een andere 
koelvloeistof die het materiaal van de brandstof tank niet aantast 
en waarvan het vriespunt lager is dan 243 K + 2 K. 
De temperatuur van de stoffen in de brandstof tank tijdens de proef 
moet 253 K +. 5 K bedragen. De afkoeling moet bij een 
overeenkomstige omgevingstemperatuur plaatsvinden. De 
brandstoftank kan tevens met een voldoende gekoelde vloeistof 
worden gevuld, op voorwaarde dat de brandstof tank gedurende ten 
minste één uur op de beproevingstemperatuur wordt gehouden. 
Voor de proef moet gebruik worden gemaakt van een slinger. De 
slagmassa moet de vorm van een regelmatige driezijdige piramide 
hebben met een krommingsstraal van 3,0 mm aan de randen en punten. 
De energie van de slinger met een massa van 15 kg mag niet minder 
dan 30,0 J bedragen. 
Op de brandstof tank moeten de plaatsen aan de proef worden 
onderworpen die worden beschouwd als zwakke plaatsen ten gevolge 
van de montage van de brandstoftank en van de positie daarvan op 
het voertuig. Na één enkele slag op een van deze plaatsen mag geen 
vloeistof uit de tank lekken. 
2.3. MECHANISCHE STERKTE 
2.3.1. Beproevingsmethode 
De brandstoftank wordt tot de nominale inhoud gevuld met water met 
een temperatuur van 326 K ± 2 K dat als proefvloei stof fungeert. 
De relatieve inwendige druk mag niet minder dan 30 kPa bedragen. 
Indien de brandstoftank is ontworpen voor een relatieve inwendige 
bedrIJfsdruk van meer dan 15 kPa moet de uit te oefenen relatieve 
beproevingsdruk tweemaal zo groot zijn als de relatieve inwendige 
bedriJfsdruk waarvoor de tank is ontworpen. De tank moet gedurende 
vijf uur gesloten blijven. 
-IK-
Een eventuele vervorming mag niet van invloed zijn op de 
geschiktheid voor het gebruik van de brandstof tank (in de tank 
mogen b.v. geen gaten ontstaan). Bij het beoordelen van de 
vervorming van de tank moet rekening worden gehouden met de 
bijzondere montagevoorwaarden. 
2.4. BEPROEVING VAN DE BRANDSTOFBESTENDIGHEID 
2.4.1. Beproevingsmethode 
Van de platte vlakken worden zes proefstukken voor de rekproef 
genomen die ongeveer dezelfde dikte hebben. 
De treksterkte en de rekgrens moeten worden vastgesteld bij 
296 K + 2 K en een reksneIheid van 50 mm/min. 
Deze waarden moeten worden vergeleken met de waarden van de 
treksterkte en de rekgrens die zijn verkregen door middel van 
overeenkomstige proeven aan een brandstof tank die de 
voorbehandelingsfase heeft doorgemaakt. Het materiaal wordt 
aanvaardbaar geacht indien de waarden van de treksterkte niet meer ) 
dan 25 % verschiIlen. 
2.5. VUURVASTHEIDSPROEF 
2.5.1. Beproevingsmethode 
De materialen van de tank mogen niet branden met een vlamsnel he id 
van meer dan 0,64 mm/sec. overeenkomstig de in aanhangsel 1 
beschreven proef. 
2.6. HOGE-TEMPERATUURPROEF 
2.6.1. Beproevingsmethode 
De brandstoftank die tot 50 X van de nominale inhoud met water met 
een temperatuur van 293 K+2K is gevuld, mag geen permanente 
vervorming of lekken vertonen na gedurende één uur bij een 
omgevingstemperatuur van 343 K ± 2 K te zijn opgeslagen. Na de 
proef moet de tank nog steeds volledig geschikt voor gebruik zijn. \ 
Bij de proefopstelling moet rekening worden gehouden met de 
montagevoorwaarden. 
2.7. SLIJTPROEF 
2.7.1. Deze proef geldt uitsluitend voor brandstoftanks voor tweewielige 
motorvoertuigen waarvan de buitenkant onbeschermd is. 
-1% -
2.7.2. Beproevingsmethode 
De tank, die tot 50 X van de nominale inhoud wordt gevuld met een 
vloeistof die het materiaal niet aantast, wordt op zijn zijde op 
het wegdek gelegd. Dit wegdek moet een beton- of asfaltoppervlak 
hebben dat gedurende de proeven schoon en droog is. 
De tank wordt met behulp van een stropvormig sleeptouw zodanig 
voortgetrokken dat binnen 6 seconden een snelheid van 25 km/h 
wordt bereikt. Zodra deze snelheid is bereikt wordt de tank 
losgelaten en laat men hem vervolgens uitsluitend door het effect 
van de wrijving tegen het wegdek tot stilstand komen. De snelheid 
wordt gemeten met een tolerantie van 10 X. Als een lek ontstaat 
mag dat niet groter zijn dan 30 g/min. De meettijd moet ten minste 
1 minuut en ten hoogste 3 minuten bedragen. Het resultaat moet 
onmiddel ijk na het einde van de proef worden vastgesteld. 
AANHANGSEL 1 
1. BEPROEVINGSMATERIEEL 
1.1. Verbrandingskamer 
Een volledig gesloten zuurkast met een brandvrij kijkvenster om de 
proef te observeren (noot 1). 
De rookafzuiginrichting wordt tijdens de proef stilgezet en 
onmiddellijk na de proef opnieuw in werking gesteld, ten einde de 
eventueel toxische verbrandingsprodukten af te voeren. 
De proef kan tevens worden uitgevoerd in een metalen kast die 
onder de afzuigkap wordt opgesteld, terwijl de afzuiginrichting in 
werking bli Jft. 
In de bodem en de bovenzijde van de kast moeten luchtgaten zitten. 
De gaten moeten voldoende lucht voor de verbranding laten 
doorstromen, maar tijdens de verbranding mag geen luchtstroom op 
het monster ontstaan. 
Nota 1 : in bepaalde proefopstellingen kan een spiegel worden 
gebruikt om de achterzijde van het monster te zien. 
1.2. Houder 
Een laboratoriumhouder met twee klemmen die door middel van 
beweeglijke verbindingen in alle standen verstelbaar zijn. 
1.3. Brander 
Type BUNSEN (of TIRRIL) brander met een mondstuk van 10 mm en 
gastoevoer. 
Het mondstuk mag niet van hulpstukken zijn voorzien. 
1.4. Metaalgaas 
Maaswijdte 20. Vierkant van 100 x 100 mm. 
1.5. Tijdopneming 
Een chronometer of een andere inrichting met schaalverdeling van 
één seconde of minder. 
1.6. Met water gevulde bak 
1.7. Meetlat 
Schaalverdeling in millimeter. 
-W -
2. PROEFMONSTER 
2.1. Van een representatieve brandstoftank moeten ten minste tien 
proefmonsters worden genomen met een lengte van 125 + 5 mm en een 
breedte van 12,5 +. 0,2 mm. 
Indien dat vanwege de vorm van de tank niet mogelijk is moet een 
gedeelte van de tank worden vervormd tot een plaat met een dikte 
van 3 mm waarvan het oppervlak voldoende groot is om de nodige 
monsters te nemen. 
2.2. De monsters worden gewoonlijk in de staat van ontvangst beproefd, 
tenzij iets anders is vermeld. 
2.3. In elk monster worden twee strepen gegrift op 25 mm en op 100 mm 
van een uiteinde van het monster. 
2.4. De randen van de proefmonsters moeten zuiver zijn. 
Door zagen verkregen randen moeten worden bijgeschaafd om ze glad 
te maken. 
3. BEPROEVINGSMETHODE 
3.1. Het monster wordt met behulp van één van de klemmen op de houder 
bevestigd bij het uiteinde dat zich het dichtst bij de 100 mm-
merkstreep bevindt; de lengteas is horizontaal en de dwarsas vormt 
een hoek van 45' met de horizontale lijn. Onder het proefmonster 
wordt een scherm van metaalgaas (van ongeveer 100 x 100 mm) 
horizontaal bevestigd op 10 mm onder de rand van het monster, 
waarbij het uiteinde van het monster ongeveer 13 mm uitsteekt ten 
opzichte van de rand van het metaalgaas (zie figuur 1). Voor elke 
proef moet alle residu dat zich nog op het metaalscherm bevindt 
worden verbrand of moet het scherm worden vervangen. 
Een met water gevulde bak wordt op de tafel van de zuurkast 
geplaatst om alle gloeiende deeltjes op te vangen die tijdens de 
proef kunnen vallen. 
3.2. De luchttoevoer van de brander wordt zodanig afgesteld dat een 
blauwe vlam met een hoogte van ongeveer 25 mm wordt verkregen. 
3.3. De brander wordt zodanig opgesteld dat de vlam het uiteinde van 
het proefmonster raakt zoals afgebeeld in figuur 1 en 
tegelijkertijd wordt de chronometer gestart. 
Het contact tussen de vlam en het proefmonster wordt gedurende 
30 seconden gehandhaafd. Indien het monster wordt vervormd, smelt 
of zich samentrekt wordt de vlam verplaatst om in aanraking met 
het monster te blijven. 
Een sterke vervorming van het monster gedurende de proef kan het 
resultaat ongeldig maken. Na 30 seconden of zodra de punt van de 
vlam de 25 mm-merkstreep heeft bereikt wordt de brander 
verwijderd. Indien deze voor de vermelde tijd wordt bereikt wordt 
de brander ten minste 450 mm van het monster verwijderd en de 
zuurkast gesloten. 
3.4. Wanneer de punt van de vlam de 25 mm-merkstreep heeft bereikt 
wordt de door de chronometer aangegeven tijd in seconden genoteerd 
als tijd ti. 
-m -
3.5. De chronometer wordt gestopt wanneer de verbranding (met of zonder 
vlam) ophoudt of de 100 mm-merkstreep van het vrije uiteinde 
bereikt. 
3.6. De door de chronometer aangegeven tijd in seconden wordt als 
t iJd t genoteerd. 
3.7. Indien de verbranding de 100 mm-merkstreep niet bereikt wordt 
langs de onderrand van het monster de niet-verbrande lengte vanaf 
de 100 mm-merkstreep gemeten en op een millimeter afgerond. 
De verbrande lengte is gelijk aan 100 mm min de niet-verbrande 
lengte uitgedrukt in millimeter. 
3.8. Indien het monster tot de 100 mm-merkstreep of verder heeft 
gebrand, is de verbrandingssnelheid : 
75 in mm/sec. 
t - tj 
3.9. De proef (3.1 t/m 3.8) wordt herhaald totdat drie monsters tot de 
100 mm-merkstreep of verder hebben gebrand dan wel totdat tien 
monsters aan de proef zijn onderworpen. 
Indien er van de tien monsters één tot de 100 mm-merkstreep of 
verder brandt, wordt de proef (3.1 t/m 3.8) op tien nieuwe 
monsters herhaald. 
4. UITDRUKKING VAN DE RESULTATEN 
4.1. Indien twee of meer monsters tot de 100 mm-merkstreek hebben 
gebrand is de gemiddelde verbrandingssnelheid (in mm/sec.) die 
moet worden opgegeven het gemiddelde van de verbrandingssnel heden 
van alle monsters die tot de merkstreep hebben gebrand. 
4.2. De gemiddelde verbrandingstijd en de verbrandingslengte moeten 
worden opgegeven indien op tien monsters geen enkel of op twintig 
wonsters niet meer dan één tot de 100 mm-merkstreep heeft gebrand. 
4.2.1. Gemiddelde verbrandingstijd (GVT) .-
GVT - (t - 30 sec.) 
aantal monsters 
afgerond op het naaste veelvoud van 5 seconden : 
zo moet "minder dan 5 sec." worden opgegeven indien de verbranding 
na het verwijderen van de brander minder dan 3 sec. duurt. 
In geen geval mag als GVT de waarde nul worden opgegeven. 
-3~ -
4.2.2 
4.3. 
4.3.1, 
4.3.2 
4.3.3 
4.3.4 
4.3.5 
4.3.6 
4.3.7 Gemiddelde verbrandingslengte (GVL) : 
GVL - (100 mm - niet-verbrande lengte) 
aantal monsters 
afgerond op het naaste veelvoud van 5 mm; 
voor verbrandingslengten van minder dan 3 mm wordt "minder dan 
5 mm" opgegeven. 
In geen geval mag als GVL de waarde nul worden opgegeven. 
De verbrandingslengte voor één enkel monster dat tot de merkstreep 
brandt, wordt als 100 mm gerekend. 
De volledige resultaten moeten de volgende gegevens omvatten : 
Identificatie van het monster met de voorbereidings- en 
behandelingsmethode. 
Gemiddelde dikte van de monsters tot op + 1 X nauwkeurig. 
Aantal beproefde monsters. 
Spreiding van de waarden van de verbrandingstijd. 
Spreiding van de waarden van de verbrandingslengte. 
Indien een monster niet tot de merkstreep brandt omdat het bij 
verbranding vloeibaar wordt, druipt of in deeltjes uiteen valt, 
moet dat worden vermeld. 
Indien een monster opnieuw in brand wordt gestoken door brandend 
materiaal dat zich op het scherm van metaalgaas bevindt, moet dat 
worden vermeld. 
Figuur 1 : BEPROEVINGSMATERIEEL 
Monster 
45* 
_ id _ 
AANHANGSEL 2 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT 
DE BRANDSTOFTANK 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de brandstof tank van een type 
motorvoertuig op twee of drie wielen moeten de inlichtingen worden verstrekt 
als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van 30 Juni 1992, sub A, 
punten : 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
3.2.2 tot en met 3.2.3.3. 
Bovendien moeten de volgende inlichtingen worden verstrekt : 
a) fabrieks- of handelsmerk van de tank; 
b) naam en adres van de fabrikant; 
c) naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
->£-
AANHANGSEL 3 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT 
WAT BETREFT 
DE BRANDSTOFTANK 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
Dienststempel 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur ing nr Uitbreiding nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig 
2. Type voer tuig : 
3. Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op : .. 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd**) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
-BcS -
BIJLAGE I I 
VOORSCHRIFTEN VOOR DE INSTALLATIE VAN DE BRANDSTOFTANK 
EN DE BRANDSTOFTOEVOERLEIDING 
OP TWEE- OF DR IEWIEL IGE MOTORVOERTUIGEN 
BRANDSTOFTANK 
leder bevestigingssysteem van brandstoftanks moet zodanig zijn 
ontworpen, vervaardigd en geïnstalleerd dat het onder alle 
riJomstandigheden zijn functie vervult. 
BRANDSTOFTOEVOERLEIDING 
De onderdelen van de brandstof toevoer leidingen naar de motor 
moeten door een gedeelte van het frame of de carrosserie afdoende 
worden beschermd zodat zij niet door obstakels op het wegdek 
kunnen worden geraakt. Deze bescherming is niet vereist indien de 
betrokken onderdelen die zich onder het voertuig bevinden verder 
van het wegdek zijn verwijderd dan het gedeelte van het frame of 
de carrosserie dat zich onmiddellijk daarvoor bevindt. 
Brandstoftoevoerleidingen moeten zodanig zijn ontworpen, 
vervaardigd en geïnstalleerd dat zij bestand zijn tegen de 
inwendige en uitwendige corrosie waaraan zij zijn blootgesteld. 
De draai- en buigbewegingen en de trillingen van de 
voertuigconstructie, de motor en de krachtoverbrenging mogen 
onderdelen van de brandstof toevoer leidingen niet onderwerpen aan 
abnormale belastingen of wrijvingen. 
- ÏU, -
AANHANGSEL 1 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
WAT BETREFT 
DE INSTALLATIE VAN EEN OF MEER BRANDSTOFTANKS 
OP EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de installatie van een of meer 
brandstoftanks op een type motorvoertuig op twee of drie wielen moeten de 
inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in bijlage II van 
Richtlijn 92/61/EEG van 30 juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
3.2.3.3. 
- v-r-
AANHANGSEL 2 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT 
WAT BETREFT 
DE INSTALLATIE VAN EEN OF MEER BRANDSTOFTANKS 
OP EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
Dienststempe 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur ing nr. Uitbreiding nr 
1. 
2. 
3. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig 
Type voer tu i g : 
Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. Voertuig ter keuring aangeboden op : .... 
De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) : 
Plaats : 
Datum : 
Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
~Àt-è 
HOOFDSTUK 7 
MAATREGELEN TEGEN HET OPVOEREN VAN BROMFIETSEN EN 
MOTORFIETSEN 
BIJLAGE 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "maatregelen tegen het opvoeren van bromfietsen op twee wielen en 
motorfietsen" 
alle technische specificaties en voorschriften die tot doel hebben het 
verhinderen - voor zover mogelijk - van niet geoorloofde veranderingen 
die, aangezien de prestaties van het voertuig worden verhoogd, de 
veiligheid aantasten en schade berokkenen aan het milieu; 
1.2. prestatie van het voertuig 
de maximumsnelheid bij bromfietsen; het vermogen bij motorfietsen; 
1.3. voertuigcategorieën 
voertuigen die in een van de volgende categorieën vallen : 
1.3.1. voertuigen van de categorie A, te weten bromfietsen; 
1.3.2. voertuigen van de categorie B, te weten motorfietsen met een 
cycMnderinhoud kleiner of gelijk aan 125 cm3 en een vermogen kleiner 
of ge Mjk aan 11 kW 
1.3.3. voertuigen van de categorie C, te weten motorfietsen met een vermogen 
kleinder of gelijk aan 25 kW en met een verhouding vermogen/massa kleiner 
of gel ijk aan 0,16 kW/kg. 
1.3.4. voertuigen van de categorie D, te weten andere motorfietsen dan die welke 
behoren tot categorie B of C. 
1.4. ongeoorloofde veranderingen 
een hoofdstuk die niet is toegestaan krachtens de bepalingen van dit 
hoofdstuk; 
1.5. onderlinge verwisselbaarheid van onderdelen 
de onderlinge verwisselbaarheid van onderdelen die niet identiek zijn; 
1.6. inlaat 
de combinatie van inlaatkanaal en spruitstuk; 
1.7. inlaatkanaal 
de luchtinlaat in de cilinder, de cilinderkop of het carter; 
-3of-
1.8. spruitstuk 
een onderdeel dat de carburateur of het luchtinlaatregelsysteem verbindt . 
met de cilinder, de ciiinderkop of het carter; 
1.9. inlaatinrichting 
het geheel dat bestaat uit de inlaat- en de in laat demper-, 
1.10. uitlaatsysteem 
het geheel dat bestaat uit de uitlaatpijp, de knal pot en de demper; 
1.11. speciale gereedschappen 
de gereedschappen die uitsluitend door de fabrikant van het voertuig ter 
beschikking zijn gesteld aan de officiöle distributeurs en die niet voor 
het publiek beschikbaar zijn. 
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
2.1. Onderlinge verwisselbaarheid van niet-identieke onderdelen tussen 
goedgekeurde voertuigen : 
2.1.1. Bij alle voertuigen van de categorieën A, B of D, is de onderlinge 
verwissel baarhe id van de volgende onderdelen : 
a) cilinder, zuiger, carburateur, spruitstuk en uitlaatsysteem, bij 
tweetakt 
b) ciiinderkop, nokkenassen, cilinder, zuiger, carburateur, spruitstuk en 
uitlaatsysteem, bij viertakt. 
tussen dit voertuig en alle andere voertuigen van dezelfde fabrikant 
niet toestaan als een dergelijke onderlinge verwisselbaarheid tot 
resultaat heeft dat de prestatie van het voertuig hoger ligt dan de 
grenswaarden van de bijbehorende categorie. 
2.1.2. De onderlinge verwissel baarheid van onderdelen tussen een voertuig van de 
categorie C en een voertuig van een andere categorie mag slechts mogelijk 
zi Jn als : 
- het verschil in vermogen tussen de desbetreffende voertuigen kleiner 
of gelijk is aan 10 X, ofwel 
- minstens twee van de hieronder genoemde onderdelen minimaal 75 X van 
het prestatieverschiI voor hun rekening nemen, 
a) uitlaatsysteem, uitlaatopeningstiJdstip, ontstekingskarakteristiek, 
cilinder, zuiger, krukas, drijfstang, carburateur, bij tweetakt 
b) ciiinderkop, nokkenassen (inlaat en/of uitlaat), zuiger, cilinder, 
uitlaatsysteem, krukas, drijfstang, carburateur, inspuitsysteem, bij 
viertakt. 
2.1.3. Bij ieder voertuig van de categorie D van dezelfde fabrikant is de 
onderlinge verwisselbaarheid van onderdelen als bedoeld in punt 2.1.1. 
sub a) en b) verboden indien meer dan 75 X van het verschil in vermogen 
tussen de desbetreffende voertuigen voor rekening komt van een enkel 
onderdeel waarbij het maximumvermogen van 74 kW in ieder geval niet mag 
worden overschreden. 
2.1.4. Wanneer er sprake is van onderlinge verwisselbaarheid van onderdelen moet 
de fabrikant ervoor zorgen dat de bevoegde instanties de gegevens en 
eventueel de voertuigen ontvangen om te kunnen nagaan of aan de 
voorschriften van dit punt is voldaan. 
2.2. De fabrikant moet verklaren dat wijzigingen van de volgende 
karakteristieken het maximumvermogen van een motorfiets met niet meer dan 
10 X kunnen verhogen en de maximumsnelheid van een bromfiets met niet 
meer dan 5 km/h : 
ontsteking, (vervroeging, enz...), brandstof toevoer, 
2.3. Alle bromfietsen moeten voldoen aan een van de onderstaande punten 2.3.1 
of 2.3.2 of 2.3.3 : 
2.3.1. Er dient een niet-demonteerbare bus in de inlaat te worden geplaatst. Als 
deze bus zich in het spruitstuk bevindt moet dit onderdeel met behulp van 
zelfbrekende bouten of met bouten die alleen met speciaal gereedschap 
kunnen worden gedemonteerd op het motorblok zijn bevestigd. 
De bus moet een hardheid van ten minste 60 HRC hebben. Ter hoogte van de 
restrictie moet de bus een dikte van maximaal 4 mm hebben. 
Elke ingreep die tot doel heeft de bus te verwijderen of te wijzigen moet 
de vernieling ervan en van het dragende onderdeel tot gevolg hebben of de 
werking van de motor blijvend en totaal verstoren totdat de 
oorspronkelijke toestand is hersteld. 
Er dient een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde 
categorie/categorieën van het voertuig aangeeft leesbaar op het oppervlak 
van de bus of niet ver daar vandaan te zijn aangebracht. 
2.3.2. Spruitstukken moeten zijn bevestigd met zelfbrekende bouten of met bouten 
die alleen met speciaal gereedschap kunnen worden gedemonteerd. Een 
restrictie, waarvan de plaats aan de buitenzijde is aangegeven, moet in 
het spruitstuk zijn aangebracht. Op die plaats mag de wanddikte niet meer 
dan 4 mm bedragen, 5 mm in geval van toepassing van elastisch materiaal 
zoals bij voorbeeld rubber. 
Elke ingreep die tot doel heeft de restrictie in het spruitstuk te 
veranderen, moet de vernieling ervan tot gevolg hebben of de werking van 
de motor totaal en blijvend verstoren totdat de oorspronkelijke toestand 
is hersteld. 
Een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde categorie/categorieën van 
het voertuig aangeeft moet leesbaar op het spruitstuk zijn aangebracht. 
2.3.3. Het deel van de inlaat dat zich in de ciiinderkop bevindt moet voorzien 
zijn van een restrictie. Er mag zich in de inlaat geen nauwere doorsnede 
bevinden (behalve de doorsnede van de klepzetels). 
Elke ingreep die tot doel heeft de restrictie in de inlaat te veranderen 
moet de vernietiging ervan tot gevolg hebben of de werking van de motor 
totaal en blijvend verstoren totdat de oorspronkelijke toestand is 
hersteld. 
Een merkteken dat de in punt 1.3 gedefinieerde categorie van het voertuig 
aangeeft moet leesbaar op de ciiinderkop zijn aangebracht. 
2.3.4 De in de bovengenoemde punten bedoelde restricties hebben een 
verschillende diameter al naar gelang de motorfiets. 
2.3.5. De constructeur moet de diameter van de restrictie aan de bevoegde 
instanties opgeven en aantonen dat deze restrictie het meest kritisch is 
voor de gastoevoer en dat er geen enkele andere doorsnede is die bij 
wijziging de prestaties van het voertuig met meer dan 10 X kan doen 
toenemen*1). 
2.4. De verwijdering van het luchtfilter mag geen grotere toename van de door 
de constructie bepaalde maximumsnelheid van de bromfiets tot g. Dig 
hebben dan 10 X. 
3. BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN 
3.1. Ci Iinderkoppakking : de dikte van de ei Iinderkoppakking, indien aanwezig, 
mag na montage niet meer bedragen dan : 
1,3 mm bij bromfietsen, 
1,6 mm bij motorfietsen. 
(1) Vier jaar na de vankrachtwording van de richtlijn zullen aan de hand van de 
door de fabrikant opgegeven restrictiediameters de numerieke maximumwaarden 
van de restrictiediameters van de diverse motorfietsen worden bepaald, 
overeenkomstig de in artikel ... bedoelde procedure. 
-i/r -
3.2. CiMnder/carterpakking bij tweetakt : de dikte van de pakking tussen de 
cilindervoet en het carter, indien aanwezig, mag na montage niet meer dan 
0,5 mm bedragen. 
3.3. Zuiger bij tweetakt : wanneer de zuiger zich in het bovenste dode punt 
bevindt mag deze de inlaatpoort niet afsluiten. Dit voorschrift geldt 
niet voor de delen van de overlooppoort die samenvallen met de 
inlaatpoort bij voertuigen met een inlaatsysteem met 
membraanafsluiter(s). 
3.4. Bij tweetakt mag verdraaiing van de zuiger over 180' de prestaties van de 
motor niet verhogen. 
3.5. Onverminderd de voorschriften van punt 2.3 mogen in de inlaat- en 
uitIaatkanalen geen kunstmatige belemmeringen voorkomen. De klepgeleiders 
van een viertaktmotor worden in dit verband niet als kunstmatige 
belemmeringen beschouwd. 
3.6. Het deel of de delen van het uitlaatsysteem in de uitlaatdemper(s) dat 
(die) de werkelijke lengte van de uitlaatpijp bepaalt (bepalen), moet(en) 
zodanig op de uitlaatdempers worden bevestigd dat het (zij) niet kan 
(kunnen) worden verwijderd. 
3.7. Bij voertuigen van de categorieën A en B is elk (mechanich, elektrisch, 
constructie-, enz.) element ter beperking van de vollast van de motor 
(aanslag op smoorklep, aanslag op handvat) enz. verboden. Bij voertuigen 
van de categorieën C en D zijn deze elementen toegestaan indien zij 
alleen kunnen worden gewijzigd met behulp van voor het snijden van metaal 
ontworpen gereedschap. 
3.8. Indien een voertuig van de categorie A is uitgerust met 
elektrische/elektronische snelheidsbegrenzers, moet de constructeur 
gegevens en onderdelen ter beschikking stellen aan de met de proeven 
belaste diensten, waaruit blijkt dat wijziging of loskoppeling van de 
begrenzer of de bekabeling van het systeem de maximumsnelheid van een 
bromfiets met niet meer dan 5 km/h verhoogt. 
Elektrische/elektronische voorzieningen die de ontsteking afsnijden en/of 
uitschakelen zijn verboden wanneer de werking daarvan een verhoging van 
het brandstofverbruik of van de emissies van onverbrande koolwaterstoffen 
tot gevolg heeft. 
Elektrische/elektronische voorzieningen die de voorontsteking wijzigen 
moeten zodanig zijn gemaakt dat het door de motor geproduceerde vermogen, 
gemeten met het systeem in werking niet meer afwijkt dan 10 X van het 
geproduceerde vermogen dat wordt gemeten wanneer deze voorziening niet is 
aangesloten en de voorontsteking zodanig is afgesteld dat de 
maximumsnelheid kan worden gehaald. 
-uz-
De maximumsnelheid kan worden gehaald wanneer de voorontsteking is 
afgesteld op +. 5' ten opzichte van de waarde voor het maximumvermogen. 
3.9. Wanneer een motor is uitgerust met een membraanafsluiter moet deze zijn 
bevestigd met zelfbrekende bouten die het hergebruik van het dragende 
onderdeel verhinderen of met bouten die alleen met speciaal gereedschap 
kunnen worden gedemonteerd. 
4. VOORSCHRIFTEN VOOR DE IDENTIFICATIE VAN EEN TYPE MOTOR VAN EEN VOERTUIG 
4.1. Merken van onderdelen : 
4.1.1. De in het onderstaande genoemde onderdelen moeten blijvend en 
onuitwisbaar worden gemerkt met een door de constructeur van het 
voertuig of de constructeur van het onderdeel voor de identificatie 
toegekend codenummer en symbool. Het merken kan geschieden met behulp 
van een etiket op voorwaarde dat dit leesbaar blijft bij normaal 
gebruik en dat het niet kan worden verwijderd zonder het te 
vernietigen. 
Over het algemeen moet het merkteken leesbaar zijn zonder het 
desbetreffende onderdeel of andere onderdelen van het voertuig te 
hoeven te demonteren. Wanneer de carrosserie of een ander 
voertuigonderdeel het merkteken onzichtbaar maakt, moet de constructeur 
van het voertuig de bevoegde instanties gegevens verschaffen over de 
plaats van het merkteken en aanwiJzigingen voor het openmaken of het 
demonteren van de desbetreffende carrosseriedelen. 
4.1.2. De letters, cijfers of symbolen moeten minstens 2,5 mm hoog en 
gemakkelijk leesbaar zijn. Wat betreft het merken van de onderdelen als 
bedoeld in punten 4.1.3.7 en 4.1.3.8 moet de minimumhoogte voldoen aan 
de overeenkomstige bepalingen van hoofdstuk 9. 
4.1.3. De in punt 4.1.1 bedoelde onderdelen zijn de volgende : 
4.1.3.1. inlaatdemper (luchtfilter), 
4.1.3.2. carburateur of soortgelijke inrichting, 
4.1.3.3. spruitstuk wanneer dit geen deel uitmaakt van de carburateur, de 
cilinder of het carter), 
4.1.3.4. cilinder, 
4.1.3.5. cilinderkop, 
4.1.3.6. krukaskast, 
4.1.3.7. uitlaatpijp(en), (indien gescheiden van de uitlaatdemper), 
4.1.3.8. demper, 
4.1.3.9. aandrijforgaan van de transmissie (tandwiel of poelie) 
4.1.3.10. door de transmissie aangedreven onderdeel (tandwiel of poelie) 
4.1.3.11. elektrische/elektronische voorzieningen voor de regeling van de 
werking van de motor (ontsteking, inspuiting, etc.) en de diverse 
elektronische prints in geval van een voorziening die kan worden 
opengemaakt, 
4.1.3.12. restrictie (bus of andere voorzieningen), 
4.2. Anti-opvoerplaat 
4.2.1. Een controleplaat met de minimumafmetingen 60 mm x 40 mm moet 
permanent op een gemakkelijk toegankelijke plaats van elk voertuig 
worden aangebracht (de plaat mag vastgeplakt zijn, maar bij 
verwijdering niet heel blijven). 
De constructeur moet op deze plaat aangeven : 
4.2.1.1. zijn naam of handelsnaam, 
4.2.1.2. de letter die de categorie van het voertuig aangeeft, 
4.2.1.3. het aantal tanden (tandwiel), of de diameter in mm (poelie) van de 
aandrijf- of aangedreven organen, 
4.2.1.4. het (de) codenummer(s) of symbo(o)I(en) dat (die) de overeenkomstig 
punt 4.1 gemerkte onderdelen identificeert (identificeren). 
4.2.2. De letters, cijfers of symbolen moeten minstens 2,5 mm hoog en 
gemakkelijk leesbaar zijn. Een eenvoudig schema van de onderdelen met 
de bijbehorende codenummers of symbolen staat afgebeeld in figuur 1. 
4.2.3. Bij varianten van de in punt 4.1.3 genoemde en overeenkomstig de 
bepalingen van dit hoofdstuk goedgekeurde onderdelen van het voertuig 
die door de constructeur van het voertuig worden verkocht, moeten de 
codenummers of symbolen van deze varianten op de plaat worden 
aangebracht of op een zelfklevend etiket (dat bij normaal gebruik 
leesbaar blijft en niet kan worden verwijderd zonder het te 
vernietigen) dat tezamen met het onderdeel moet worden verstrekt om 
naast de controleplaat te worden geplakt. 
4.2.4. Bij varianten van overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk 
goedgekeurde onderdelen voor het voertuig, die door een andere 
constructeur dan de constructeur van het voertuig worden verkocht, 
moet(en) het of de codenummer(s) of symbo(o)I(en) zijn vermeld op een 
zelfklevend etiket (dat bij normaal gebruik leesbaar blijft en niet 
kan worden verwijderd zonder het te vernietigen) dat tezamen met het 
onderdeel wordt geleverd om naast de controleplaat te worden 
aangebracht. 
-m 
FIGUUR 1 
FABRIEKSMERK : 
Voertuigcategor ie 
- v> -
AanhangseI 1 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT DE MAATREGELEN TEGEN HET OPVOEREN VAN EEN 
TYPE BROMFIETS OF MOTORFIETS 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de maatregelen tegen het opvoeren van 
een type bromfiets moeten de inlichtingen worden verstrekt ais bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub A, de 
punten : 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
3.2.1.1 tot en met 3.2.1.3 
3.2.1.5 
3.2.4.1 tot en met 3.2.4.1.3 
of 
3.2.4.2 tot en met 3.2.4.2.3.2 
of 
3.2.4.3 tot en met 3.2.4.3.2.2 
3.2.9 en 3.2.9.1. 
4 tot en met 4.5 
-VC -
AANHANGSEL 2 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT DE 
MAATREGELEN TEGEN HET OPVOEREN VAN 
EEN TYPE BROMFIETS OF MOTORFIETS 
Dienststempel 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur i ng nr U i tbre i d i ng nr 
1. Fabr ieks- of handelsmerk van het voertuig : 
2. Type voer tuig : 
3. Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur : 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op .... 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
-3f> 
HOOFDSTUK 8 
ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT VAN 
MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
• 
LIJST VAN BIJLAGEN 
Bijlage I Voer tui gei sen 
Bijlage II Meetmethode voor de elektromagnetische breedbandstraling van 
voertuigen 
Bijlage lil Meetmethode voor de elektromagnetische smal bandstra ling van 
voertuigen 
Bijlage IV Proefmethode voor de elektromagnetische immuniteit van voertuigen 
Bijlage V Meetmethode voor de elektromagnetische breedbandstraling van 
afzonderlijke technische eenheden (ATE's) 
Bijlage VI Meetmethode voor de elektromagnetische smaI bandstra I ing van 
afzonderlijke technische eenheden (ATE's) 
Bijlage VII Proefmethodes voor de elektromagnetische immuniteit van 
afzonderlijke technische eenheden (ATE's) 
Bijlage ViII Model van het inlichtingenformulier (aanhangsel 1) en van het 
goedkeuringscertificaat (aanhangsel 2) 
Bijlage IX Model van het inlichtingenformulier (aanhangsel 1) en van het 
goedkeuringscertificaat (aanhangsel 2) voor afzonderlijke 
technische eenheden (ATE's) 
-^ 
BIJLAGE I 
VOERTUIGEISEN 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder: 
1.1. "elektromagnetische compatibiliteit", 
het vermogen van een voertuig of een ertoe behorend 
elektrisch/elektronisch systeem om in de elektromagnetische 
omgeving adequaat te functioneren zonder in deze omgeving 
ontoelaatbare elektromagnetische storingen te veroorzaken; 
1.2. "elektromagnetische storing", 
elk elektromagnetisch verschijnsel dat de werking van een voertuig 
of een ertoe behorend elektrisch/elektronisch systeem ongunstig kan 
beïnvloeden; elektromagnetische ruis, ongewenste signalen en 
veranderingen in het voortplantingsmedium zelf worden als 
elektromagnetische storingen beschouwd; 
1.3. "elektromagnetische immuniteit", 
het vermogen van een voertuig of een ertoe behorend 
elektrisch/elektronisch systeem om bij bepaalde elektromagnetische 
storingen te blijven functioneren zonder dat de werking ongunstig 
wordt beïnvloed; 
1.4. "elektromagnetische omgeving", 
alle elektromagnetische verschijnselen die zich in een bepaalde 
situatie voordoen; 
1.5. "referentiegrens", 
de nominale waarde die niet alleen bij de goedkeuring van het 
voertuigtype, maar ook als grenswaarde bij de controle op de 
overeenstemming van de produktie wordt gebruikt; 
1.6. "referentieantenne", 
een symmetrische Yi I ambda-d i poo I, afgestemd op de meetf requent ie-, 
1.7. "breedbandstraling", 
elektromagnetische straling met een grotere bandbreedte dan die van 
de specifieke ontvangst- of meetapparatuur; 
?i' -
1.8. "smalbandstraI ing", 
elektromagnetische straling met een kleinere bandbreedte dan die 
van de specifieke ontvangst- of meetapparatuur; 
1.9. "elektronische/elektrische afzonderlijke technische eenheid" (ATE), 
een elektrisch of elektronisch onderdeel of een combinatie van 
dergelijke onderdelen, bestemd om in een voertuig te worden 
gemonteerd, samen met de bijbehorende elektrische aansluitingen of 
bedrading, waarmee een of meer specifieke functies worden 
gerealiseerd; 
1.10. "ATE-beproevIng", 
een beproeving van een of meer specifieke ATE's ; 
1.11. "voertuigtype wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit", 
voertuigen die onderling geen wezenlijke verschillen vertonen, met 
name ten aanzien van de volgende punten: 
1.11.1. de algemene opstelling van de elektronische en/of elektrische 
onderdelen, 
1.11.2. de totale omvang, positie en vorm van de motor en de plaats van de 
hoogspanningskabels (indien aanwezig), 
1.11.3. het basismateriaal waarvan zowel het chassis als de carrosserie van 
het voertuig zijn vervaardigd (bij voorbeeld: een chassis of 
carrosserie van glasvezel, aluminium of staal); 
1.12. "ATE-type wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit", 
ATE's die onderling geen essentiële verschillen vertonen ten 
aanzien van: 
1.12.1. de functie van de ATE, 
1.12.2. de algemene opstelling van de elektronische of elektrische 
onderdelen; 
1.13. "directe besturing van het voertuig", 
de besturing van het voertuig door de bestuurder met behulp van 
stuur, remmen en gaspedaal of -hendel. 
2. AANVRAAG VAN DE GOEDKEURING 
2.1. De aanvraag van de goedkeuring van een type voertuig wat betreft de 
elektromagnetische compatibiliteit moet benevens van de in 
bijlage VIII, aanhangsel 1, bedoelde inlichtingen vergezeld gaan 
van: 
-U4-
2.1.1. een lijst met een beschrijving van alle geplande specifieke 
combinaties van elektronische/elektrische systemen of ATE's, 
alsmede van het type, de versies en de varianten van het ter 
keuring aangeboden voertuig; elektronische/elektrische systemen en 
ATE's worden als specifiek aangemerkt, indien zij significante 
breedband- of smalbandstraling kunnen veroorzaken en/of invloed 
kunnen hebben op de directe besturing van het voertuig (zie punt 
5.4.2.2 van deze bijlage); 
2.1.2. een met het oog op de compatibiIiteitsproef representatieve ATE die 
gekozen wordt uit de verschillende voor serieproduktie ontworpen 
combinaties van elektrische/elektronische systemen. 
2.2. De aanvraag van de goedkeuring van een type afzonderlijke 
technische eenheid wat betreft de elektromagnetische 
compatibiliteit moet benevens van de in bijlage IX, aanhangsel 1, 
bedoelde inlichtingen vergezeld gaan van: 
2.2.1. een beschrijving van de technische eigenschappen van de ETS; 
2.2.2. een voor het type representatieve ATE; indien zij dit nodig acht 
kan de bevoegde instantie verzoeken een extra exemplaar te 
overleggen. 
3. MERKTEKENS 
3.1. Alle elektronische/elektrische ATE's, met uitzondering van andere 
kabels dan de ontstekingskabeis, moeten zijn voorzien van: 
3.1.1. het merk of de naam van de fabrikant van de ATE's en de onderdelen 
ervan; 
3.1.2. de handelsbenaming. 
3.2. Deze merktekens moeten onuitwisbaar en duidelijk leesbaar zijn. 
4. GOEDKEURING VAN HET VOERTUIGTYPE 
4.1. Indien het beproefde voertuig aan de voorschriften van dit 
hoofdstuk voldoet, wordt goedkeuring verleend. Deze is geldig voor 
alle specifieke combinaties die in de in punt 2.1.1 bedoelde lijst 
staan vermeld. 
4.2. De met de keuring belaste technische dienst (de keuringsinstelI ing) 
kan voor voertuigen die uitsluitend zijn voorzien van elektrische 
of elektronische inrichtingen waarvan de eventuele gebreken geen 
afbreuk kunnen doen aan de veiligheid van de reminrichting, de 
licht- en geluidssignaalinrichting en de directe besturing van het 
voertuig, vrijstelling verlenen van de in punt 5.4 bedoelde 
immuniteitsproef. Deze vrijstelling moet met opgave van redenen 
uitdrukkelijk in het keuringsrapport worden vermeld. 
4.3. Goedkeuring van het voertuig 
De goedkeuring van het voertuig kan op een van de volgende wijzen 
worden verkregen: 
-m-
4.3.1. Goedkeuring van de volledige installatie van het voertuig 
Er kan direct voor de volledige installatie van het voertuig 
goedkeuring worden verleend, als deze de proeven op basis van de in 
punt 5 bedoelde procedures en referentiegrenzen doorstaat. Indien 
de voertuigfabrikant voor deze mogelijkheid kiest, kunnen de ATE-
beproevingen achterwege blijven. 
4.3.2. Goedkeuring van het voertuigtype door middel van individuele ATE-
beproevingen 
De voertuigfabrikant kan een goedkeuring krijgen voor het voertuig, 
indien hij tegenover de bevoegde instantie aantoont dat alle 
betrokken ATE's (zie punt 2.1.1) op de in dit hoofdstuk beschreven 
wijze individueel zijn goedgekeurd en volgens de voorschriften zijn 
geinstalleerd. 
4.4. Goedkeuring van een ATE 
Een ATE wordt goedgekeurd, als deze de proeven op basis van de in 
punt 5 bedoelde procedures en referentiegrenzen doorstaat. De 
goedkeuring kan naar gelang van de aanvraag van de fabrikant worden 
verleend met het oog op installatie op alle voertuigtypes of met 
het oog op installatie op een of meer specifieke types. 
5. EISEN 
5.1. Algemene eis 
Alle voertuigen en ATE's moeten zodanig zijn ontworpen en 
geconstrueerd dat onder normale bedrijfsomstandigheden aan de eisen 
van dit hoofdstuk is voldaan. 
De beproevingen volgens de bijlagen IV en VII, die gebruikt worden 
voor de controle op de elektromagnetische immuniteit van 
voertuigen, respectievelijk ATE's hoeven pas met ingang van 3 jaar 
na de inwerkingtreding van deze richtlijn te worden uitgevoerd. 
5.2. Eisen inzake de breedbandstraling van voertuigen 
5.2.1. Meetmethode 
De door het beproefde voertuigtype veroorzaakte elektromagnetische 
straling moet worden gemeten volgens de methode van bijlage II. 
5.2.2. Breedbandreferentiegrenzen voor het voertuig 
5.2.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage II 
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 
10,0 ± 0,2 m tussen het voertuig en de antenne 34 dB (/_V/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz en 34-45 dB (/_V/m) in de frequentieband 
75-400 MHz. Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz 
logaritmisch toe, zoals is aangegeven in aanhangsel 1. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 45 dB (^V/m). 
- Ji.î-
5.2.2.2. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage II 
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 
3,0 ± 0,05 m tussen het voertuig en de antenne 44 dB (/-V/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz en 44-55 dB (/zV/m) in de frequentieband 
75-400 MHz. Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz 
logaritmisch toe, zoals is aangegeven in aanhangsel 2. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 55 dB (/iV/m). 
5.2.2.3. De voor het beproefde voertuigtype gemeten waarden dienen in 
dB (/-V/m) ten minste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen. 
5.3. Eisen inzake de smaIbandstraI ing van voertuigen 
5.3.1. Meetmethode 
De door het beproefde voertuigtype veroorzaakte elektromagnetische 
straling moet worden gemeten volgens de methode van bijlage III. 
5.3.2. SmaIbandreferentiegrenzen voor het voertuig 
5.3.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage III 
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 
10,0 ± 0,2 m tussen het voertuig en de antenne 24 dB (/zV/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz en 24-35 dB (/xV/m) in de frequentieband 
75-400 MHz. Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz 
logaritmisch toe, zoals is aangegeven in aanhangsel 3. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 35 dB (/.V/m). 
5.3.2.2. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage ill 
bedraagt de stralingsreferentiegrens bij een afstand van 
3,0 ± 0,05 m tussen het voertuig en de antenne 34 dB (/-V/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz en 34-45 dB (/iV/m) in de frequentieband 
75-400 MHz. Deze grenswaarde neemt voor frequenties boven 75 MHz 
logaritmisch toe, zoals aangegeven in aanhangsel 4. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 45 dB (/iV/m). 
5.3.2.3. De voor het beproefde voertuigtype gemeten waarden dienen in 
dB (/.V/m) ten minste 2,0 dB onder de referentiegrens liggen. 
5.4. Eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van het voertuig 
5.4.1. Meetmethode 
De elektromagnetische immuniteit van het voertuigtype moet worden 
beproefd volgens de methode van bijlage IV. 
- ?:/,-
5.4.2. Referentiegrenzen voor de immuniteit van het voertuig 
5.4.2.1. Bij de meting volgens de methode van bijlage IV bedraagt de 
referentiegrens voor de effectieve waarde van de veldsterkte 20 V/m 
in de frequentieband 20-1.000 MHz. 
5.4.2.2. De directe besturing van een voor het ter keuring aangeboden 
voertuigtype representatief voertuig mag niet op een voor de 
bestuurder of enige andere weggebruiker merkbare wijze ongunstig 
worden beïnvloed, wanneer dit voertuig zich onder de in bijlage IV, 
punt 4, gedefinieerde omstandigheden in een veld bevindt met een 
veldsterkte die, uitgedrukt in V/m, 25 X boven de referentiegrens 
ligt. 
5.5. Eisen inzake de breedbandstraling van ATE's 
5.5.1. Meetmethode 
De door de beproefde ATE veroorzaakte elektromagnetische straling 
moet worden gemeten volgens de methode van bijlage V. 
5.5.2. Breedbandreferentiegrenzen voor ATE's 
5.5.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage V 
bedraagt de stralingsreferentiegrens 64-54 dB (/_V/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz, waarbij deze grenswaarde logaritmisch 
afneemt met de frequentie, en 54-65 dB (/iV/m) in de frequentieband 
75-400 MHz, waarbij deze grenswaarde logaritmisch toeneemt met de 
frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 5. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 65 dB (/_V/m). 
5.5.2.2. De gemeten waarden voor de ter keuring aangeboden ATE dienen in 
dB (/_V/m) ten minste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen. 
5.6. Eisen inzake de smalbandstraling van ATE's 
5.6.1. Meetmethode 
De door de beproefde ATE veroorzaakte elektromagnetische straling 
moet worden gemeten volgens de methode van bijlage VI. 
-$: 
5.6.2. SmaIbandreferentiegrenzen voor ATE's 
5.6.2.1. Bij de meting van de straling volgens de methode van bijlage VI 
bedraagt de stralingsreferentiegrens 54-44 dB (/zV/m) in de 
frequentieband 30-75 MHz, waarbij deze grenswaarde logaritmisch 
afneemt met de frequentie, en 44-55 dB (/zV/m) in de frequentieband 
75-400 MHz, waarbij deze grenswaarde logaritmisch toeneemt met de 
frequentie, zoals is aangegeven in aanhangsel 6. In de 
frequentieband 400-1.000 MHz heeft de stralingsreferentiegrens 
echter een constante waarde van 55 dB (/zV/m). 
5.6.2.2. De gemeten waarden voor de ter keuring aangeboden ATE dienen in 
dB (/zV/m) ten minste 2,0 dB onder de referentiegrens te liggen. 
5.7. Eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van ATE's 
5.7.1. Meetmethode 
De elektromagnetische immuniteit van de ter keuring aangeboden ATE 
moet worden beproefd volgens de methode van bijlage VII. 
5.7.2. Referentiegrenzen voor de immuniteit van ATE's 
5.7.2.1. Bij de meting volgens de methoden van bijlage VII bedraagt de 
referentiegrens voor de immuniteit 10 V/m bij de striplijnmethode, 
50 V/m bij de TEM-celmethode, 40 mA bij de 
massastroominject iemethode (BCD en 20 V/m bij de 
vriJe-veIdmethode. 
5.7.2.2. De werking van de voor het ter keuring aangeboden type voertuig 
representatieve ATE's mag niet zodanig worden gestoord dat de 
directe besturing van het voertuig op een voor de bestuurder of 
enige andere weggebruiker merkbare wijze ongunstig wordt beïnvloed, 
wanneer dit voertuig zich onder de in bijlage IV, punt 4, 
gedefinieerde omstandigheden onder invloed van een veld of stroom 
bevindt met een waarde die, uitgedrukt in de corresponderende 
lineaire eenheden, 25 X boven de referentiegrens ligt. 
6. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
6.1. Bij de controle op de overeenstemming van de produktie van een in 
serie vervaardigd voertuig wordt aangenomen dat de produktie aan de 
eisen inzake breedband- en smalbandstraling van dit hoofdstuk 
voldoet, indien de meetwaarden de in de punt 5.2.2.1 c.q. 5.2.2.2, 
respectievelijk punt 5.3.2.1 c.q. 5.3.2.2 bepaalde referentiegrens 
met niet meer dan 2 dB overschrijden. 
-3-_-~ 
6.2. Indien ten minste één van de meetwaarden voor het betreffende 
voertuig uit de produktieserie de in de punt 5.2.2.1 c.q. 5.2.2.2 
of punt 5.3.2.1 c.q. 5.3.2.2 bepaalde referentiegrens met meer dan 
2 dB overschrijdt, kan de fabrikant verzoeken de metingen te 
baseren op een willekeurige steekproef van ten minste zes 
voertuigen uit de produktieserie. Indien men bij de proeven om 
praktische redenen echter niet over zes voertuigen kan beschikken, 
mag de in de punt 5.2.2.1 c.q. 5.2.2.2, respectievelijk punt 
5.3.2.1 c.q. 5.3.2.2 bepaalde referentiegrens door niet één van de 
extra voertuigen worden overschreden. 
6.3. Bij de controle op de overeenstemming van de produktie van een in 
serie vervaardigd voertuig wordt aangenomen dat de produktie aan de 
eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van dit hoofdstuk 
voldoet, indien de directe besturing van het voertuig niet op een 
voor de bestuurder of enige andere weggebruiker merkbare wijze 
ongunstig wordt beïnvloed, wanneer dit voertuig zich onder de in 
bijlage IV, punt 4, gedefinieerde omstandigheden in een veld 
bevindt met een veldsterkte die, uitgedrukt in V/m, maximaal 80 X 
van de in punt 5.4.2.1 bepaalde referentiegrens bedraagt. 
6.4. Indien het betreffende voertuig uit de produktieserie niet aan de 
eisen van punt 6.3 voldoet, kan de fabrikant verzoeken de metingen 
te baseren op een willekeurige steekproef van ten minste zes 
voertuigen uit de produktieserie. Indien men bij de proeven om 
praktische redenen echter niet over zes voertuigen kan beschikken, 
dient de in punt 5.4.2.1 bepaalde referentiegrens door alle extra 
voertuigen te worden gerespecteerd. 
6.5. Bij de controle op de overeenstemming van de produktie van een in 
serie vervaardigde ATE wordt aangenomen dat de produktie aan de 
eisen inzake breedband- en smaIbandstraI ing van dit hoofdstuk 
voldoet, indien de meetwaarden de in de punten 5.5.2.1, 
respectievelijk 5.6.2.1 bepaalde referentiegrens met niet meer dan 
2 dB overschr i Jden. 
6.6. Indien ten minste één van de meetwaarden voor de betreffende ATE 
uit de produktieserie de in de punt 5.5.2.1 of in punt 5.6.2.1 
bepaalde referentiegrens met meer dan 2 dB overschrijdt, kan de 
fabrikant verzoeken de metingen te baseren op een willekeurige 
steekproef van ten minste zes ATE's uit de produktieserie. Indien 
men bij de proeven om praktische redenen echter niet over zes ATE's 
kan beschikken, mag de in punt 5.5.2.1, respectievelijk punt 
5.6.2.1 bepaalde referentiegrens door niet één van de extra ATE's 
worden overschreden. 
-}-•)-
ff 
6.7. Bij de controle op de overeenstemming van de produktie van een in 
serie vervaardigde ATE wordt aangenomen dat de produktie aan de 
eisen inzake de elektromagnetische immuniteit van dit hoofdstuk 
voldoet, indien de werking van de betreffende ATE niet zodanig 
wordt gestoord dat de directe besturing van het voertuig op een 
voor de bestuurder of enige andere weggebruiker merkbare wijze 
ongunstig wordt beïnvloed, wanneer dit voertuig zich onder de in 
bijlage IV, punt 4, gedefinieerde omstandigheden onder invloed van 
een veld of stroom bevindt met een waarde die, uitgedrukt in een 
lineaire eenheid, maximaal 80X van de corresponderende, in punt 
5.7.2.1 bepaalde referentiegrens bedraagt. 
6.8. Indien de ATE's uit de produktieserie niet aan de eisen van 
punt 6.7 voldoen, kan de fabrikant verzoeken de metingen te baseren 
op een willekeurige steekproef van ten minste zes ATE's uit de 
produktieserie. Indien men bij de proeven om praktische redenen 
echter niet over zes ATE's kan beschikken, dient de in punt 5.7.2.1 
bepaalde referentiegrens door alle extra ATE's te worden ) 
gerespecteerd. 
7. UITZONDERINGEN 
7.1. Motorvoertuigen met compressie-ontsteking worden geacht aan de 
voorschriften van punt 5.2.2 te voldoen. 
7.2. Voertuigen en ATE's die geen elektronische oscillator met een 
trillingsfrequentie van meer dan 9 kHz bevatten, worden geacht aan 
de voorschriften van punt 5.3.2 en van bijlage III te voldoen. 
7.3. Voertuigen die niet met gevoelige elektronische systemen zijn 
uitgerust, hoeven niet aan de proeven van bijlage IV te worden 
onderworpen. 
7.4. De immuniteitsproef hoeft niet te worden verricht op ATE's waarvan 
de functies niet essentieel zijn voor de directe besturing van het 
voertuig. 
- .u 
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 1 
Band­
breedte Referent iegrens L [dB (/zV/m)] 
als functie van de frequentie f (MHz) 
30 - 75 
MHz 75 - 400 
MHz 400 - 1000 
MHz 
120 kHz L - 34 L - 34 + 15,13 log(f/75) L - 45 
QUASI-
PIEK 
Band­
breedte 
120 kHz 
dB 
(/zV/m) 
45 t 
40 t 
34 r Lineair, indien de dB-waarde 
tegen de logaritme van de 
frequentie wordt uitgezet 
450 6Ô0 750 9Ô0 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.2.2.1 
- UI-
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 2 
Band­
breedte Referent iegrens L [dB (/zV/m)] 
als functie van de frequentie f (MHz) 
30 - 75 
MHz 75 - 400 
MHz 400 - 1000 
MHZ 
120 kHz L - 44 L - 44 + 15,13 log(f/75) 55 
QUASI-
PIEK 
Band­
breedte 
120 kHz 
dB 
(/zV/m) Lineair, indien de dB-waarde 
tegen de logaritme van de 
frequentie wordt uitgezet 
4é0 6Ô0 750 900 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.2.2.2 
-33c 
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 3 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.3.2.1 
-l?-f-
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 4 
Band­
breedte Referent iegrens L [dB (/zV/m)] 
als functie van de frequentie f (MHz) 
30 - 75 
MHz 75 - 400 
MHZ 400 - 1000 
MHz 
120 kHz L - 34 L - 34 + 15,13 log(f/75) L - 45 
GEMID­
DELDE 
Band­
breedte 
120 kHz 
dB 
(/zV/m) Lineair, indien de dB-waarde 
tegen de logaritme van de 
frequentie wordt uitgezet 
450 6Ó0 7é0 9Ó( 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.3.2.2 
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 5 
Band­
breedte Referent iegrens L [dB (/zV/m)] 
als functie van de frequentie f (MHz) 
30 - 75 
MHz 75 - 400 
MHz 400 - 1000 
MHz 
120 kHz L-64-25,13 
log(f/30) L - 64 + 15,13 log(f/75) 65 
QUASI-
PIEK 
Band­
breedte 
120 kHz 
dB 
(/zV/m) 
60 t 
60 f 
54 f Lineair, indien de dB-waarde 
tegen de logaritme van de 
frequentie wordt uitgezet 
450 6Ô0 750 9Ó( 
MEETFREQUENTIES 
400 10001 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.5.2.1 
m 
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 6 
Band­
breedte Referent iegrens L [dB (/zV/m)] 
als functie van de frequentie f (MHz) 
30 - 75 
MHz 75 - 400 
MHz 400 - 1000 
MHz 
120 kHz L-54-25,13 
log(f/30) L - 44 + 15.13 log(f/75) L - 55 
GEMID­
DELDE 
Band­
breedte 
120 kHz 
dB 
(/zV/m) 
55 "" 
50 f 
44 t Lineair, indien de dB-waarde 
tegen de logaritme van de 
frequentie wordt uitgezet 
450 6Ô0 750 90( 
MEETFREQUENTIES 
400 1000 
FREQUENTIE IN MEGAHERTZ, LOGARITMISCH 
Zie punt 5.6.2.1 
*3H-
BIJLAGE II 
MEETMETHODE VOOR DE 
ELEKTROMAGNETISCHE BREEDBANDSTRALING VAN VOERTUIGEN 
1. ALGEMEEN 
1.1. Meetapparatuur 
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, 
van het Comité International Spécial des Perturbations 
Radioélectriques (CISPR) gestelde eisen voldoen. 
Voor de meting van de elektromagnetische breedbandstraling moet 
gebruik worden gemaakt van een quasi-piekdetector. 
1.2. Meetmethode 
De proef is bestemd voor de meting van de breedbandstraling van 
vonkontstekingssystemen en van elektromotoren in voor 
continubedrijf bestemde systemen (zoals elektrische 
aandriJfmotoren, motoren van verwarmings-/ontwasemingssystemen, 
brandstofpompen, enz.). 
De afstand tussen de referentieantenne en het voertuig wordt in 
gemeenschappelijk overleg tussen de fabrikant en de 
keuringsinstelI ing gekozen uit de volgende twee waarden: 10 meter 
of 3 meter. In beide gevallen moet aan de voorwaarden van punt 3 
worden voldaan. 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (/-V/m) voor een 
bandbreedte van 120 kHz. Indien de werkelijke bandbreedte B 
(uitgedrukt in kHz) van het meetinstrument niet precies 120 kHz is, 
worden de afgelezen waarden omgerekend naar een bandbreedte van 
120 kHz door er 20 log(120/B) bij op te tellen. B moet kleiner zijn 
dan 120 kHz. 
3. PROEFVOORWAARDEN 
3.1. De proefruimte, die horizontaal en leeg moet zijn, dient binnen een 
straal van ten minste 30 m, gerekend vanaf het punt midden tussen 
het voertuig en de antenne (zie aanhangsel 1, fig. 1), vrij te zijn 
van oppervlakken die elektromagnetische straling reflecteren. Als 
alternatief kan dienen een willekeurige ruimte die aan de 
voorwaarden van fig. 2 van aanhangsel 1 voldoet. 
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig 
waarin de meetapparatuur is aangebracht, dient zich binnen het in 
fig. 1 van aanhangsel 1 aangegeven deel van de proefruimte te 
bevinden. Bij een proefruimte die aan de voorwaarden van fig. 2 van 
aanhangsel 1 voldoet, dient de meetapparatuur zich buiten het in 
die figuur aangegeven gebied te bevinden. 
-}};-
3.3 De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan 
worden aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de 
voortplanting en absorptie van elektromagnetische straling in de 
overdekte proefruimte en die in een onoverdekte proefruimte. De 
opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de 
dimensioneringsvoorschriften van fig. 1 en 2 van aanhangsel 1, 
behalve wat betreft de afstand van het voertuig tot de antenne en 
de hoogte van de antenne. 
3.4 Ten einde te controleren dat de metingen niet in significante mate 
door ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na 
de eigenlijke proef metingen van de achtergrondstraling worden 
verricht. Er moet voor worden gezorgd dat het voertuig geen 
straling emitteert die de bedoelde metingen op significante wijze 
kan beïnvloeden. (Zo dient de sleutel uit het contact te worden 
genomen of de accu('s) te worden losgekoppeld, nadat het voertuig 
uit de proefruimte is verwijderd.) In beide gevallen moet het 
niveau van de ruis of de externe signalen ten minste 10 dB onder de 
in de punt 5.2.2.1 c.q. 5.2.2.2 van bijlage I bepaalde 
referentiegrens liggen, behalve voor doelbewuste smal bandemissies. 
4. 
4.1 TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF 
Motor 
De motor moet de normale bedriJfstemperatuur hebben bereikt en de 
versnellingsbak (voor zover aanwezig) moet in de vrij loop staan. 
Indien dit om praktische redenen onmogelijk is, dient in onderling 
overleg tussen de fabrikant en de keuringsinstelI ing naar 
alternatieve oplossingen te worden gezocht. Geverifieerd moet 
worden dat het schakelmechanisme van de versnelling geen invloed 
heeft op de van het voertuig afkomstige elektromagnetische 
straling. Gedurende de metingen dient de motor op onderstaande 
wijze te functioneren: 
Motortype Meetmethode 
Vonkontstekina Quasi-piek 
- één cilinder - 2500 omw/min ± 10X 
- meer dan één cilinder - 1500 omw/min ± 10X 
Elektromotoren M van het door de 
constructeur opgegeven 
max imumvermogen 
4.2, Door de bestuurder bediende apparatuur 
De door de bestuurder bediende apparatuur die voor continubedrijf 
is bestemd (met inbegrip van onderdelen zoals de ventilatormotoren 
van de verwarming en airconditioning doch met uitsluiting van de 
motoren voor de zitplaatsverstelI ing en de ruitenwissermotoren), 
moet zodanig worden ingesteld dat zoveel mogelijk stroom wordt 
getrokken. 
.V3d' 
4.3. De proef mag niet in de regen worden uitgevoerd, noch binnen een 
periode van 10 minuten na afloop van de regen. 
4.4. De bestuurder moet plaatsnemen op de bestuurderszitplaats, indien 
dit volgens de keuringsinstelMng de ongunstigste situatie is. 
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE 
5.1. Antennetype 
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, 
mits het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden 
uitgedrukt. 
5.2. Meethoogte en meetafstand 
5.2.1. Meethoogte 
5.2.1.1. Proef bij een afstand van 10 m 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
3,00 ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.1.2. Proef bij een afstand van 3 m 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
1,80 m ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.1.3. Geen van de ontvangelementen van de antenne mag zich op een hoogte 
van minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig 
bevinden. 
5.2.2. Meetafstand 
5.2.2.1. Proef bij een afstand van 10 m 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de buitenkant van het voertuig moet 10,0 ± 0,2 m bedragen. 
5.2.2.2. Proef bij een afstand van 3 m 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de buitenkant van het voertuig moet 3,0 ± 0,05 m bedragen. 
5.2.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de 
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en het 
beproefde voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat 
radiostraling absorbeert. 
5.3. Plaats van de antenne ten opzichte van het voertuig 
De antenne moet achtereenvolgens aan weerszijden van het voertuig 
worden geplaatst, parallel aan het middenlangsvlak van het voertuig 
en ter hoogte van het middelpunt van de motor (zie aanhangsel 1, 
fig. 3). 
y^ 
5.4. Richting van de antenne 
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne 
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting 
(zie aanhangsel 1, fig. 3). 
5.5. Metingen 
Bij iedere frequentie wordt het maximum van de vier volgens de 
punten 5.3 en 5.4 uitgevoerde metingen als de voor die frequentie 
karakteristieke waarde beschouwd. 
6. FREQUENTIES 
6.1. Metingen 
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot 
1.000 MHz. Een voertuig wordt geacht over het gehele 
frequentiebereik onder de referentiegrens te blijven, indien het 
deze voor de volgende 11 waarden van de frequentie niet 
overschrijdt: 45, 65, 90, 150, 180, 220, 300, 450, 600, 750 en 
900 MHz. Indien de referentiegrens tijdens de proef wordt 
overschreden, dient men zich ervan te vergewissen dat dit aan het 
voertuig is toe te schrijven en niet aan de achtergrondstraling. 
6.2. Toleranties 
Meetfrequentie Tolerantie 
(MHz) (MHZ) 
45, 65, 90, 150, 180 
en 220 ± 5 
300, 450, 600, 750 
en 900 ± 20 
De bij bovenstaande frequenties opgegeven toleranties maken het 
mogelijk eventuele interferentie met uitzendingen op of dicht bij 
de nominale frequentie te voorkomen. 
~s V ' 
BIJLAGE II 
AANHANGSEL 1 
FIGUUR 1 
PROEFRUIMTE VOOR VOERTUIGEN 
Lege horizontale ruimte, vrij van oppervlakken die 
elektromagnetische straling reflecteren 
Zie CISPR 12, tweede editie 
Straal minimaal 30 m 
, __ VOERTUIG V 
-2 I Middelpunt van een vrije cirkelvormige 
l ruimte met 
een straal van 30 m, midden tussen de 
antenne en het voertuig 
Antenne 
Straal minimaal 15 m 
\. 
Toegestane ruimte voor de plaatsing van de' 
meetapparatuur (of de meetcabine of^-wagen) 
-iîf-
BIJLAGE II 
AANHANGSEL 1 
FIGUUR 2 
PROEFRUIMTE 
Lege, horizontale ruimte, vrij van oppervlakken die 
elektromagnetische straling reflecteren 
Definitie van de elliptische ruimte 
Zie CISPR 12, tweede editie 
~3>-
BIJLAGE I I 
AANHANGSEL 1 
FIGUUR 3 
PLAATS VAN DE ANTENNE TEN OPZICHTE VAN HET VOERTUIG 
ik L<_ 10.0 ±0.2 m . 
* O.OO i 0.05 m) 
3.00 i 0.05 m 
(1.801 0.05 en) 
Vooraanzicht 
Plaats van de dipooi voor de meting van de verticale component van de straling 
VOERTUIG 
_J 
10.0 ±02 m 
(3.00 ± 0.05 m) MOTOR Middelpunt van de motor 
Bovenaanzicht 
Plaats van de dipooi voor de meting van de horizontale component van de 
straling 
- -, h 1 -
BIJLAGE I I I 
MEETMETHODE VOOR DE 
ELEKTROMAGNETISCHE SMALBANDSTRALING VAN EEN VOERTUIG 
1. ALGEMEEN 
1.1. Meetapparatuur 
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, 
van het Comité International Spécial des Perturbations 
Radioélectriques (CISPR) gestelde eisen voldoen. 
Voor de meting van de elektromagnetische smaIbandstraI ing moet 
gebruik worden gemaakt van een gemiddelde-waardedetector. 
1.2. Meetmethode 
De proef is bestemd voor de meting van de smaIbandstraI ing 
afkomstig van bij voorbeeld systemen met microprocessoren of andere 
bronnen van smalbandige straling. 
De afstand tussen de referentieantenne en het voertuig wordt in 
gemeenschappelijk overleg tussen de fabrikant en de 
keuringsinsteII ing gekozen uit de volgende twee waarden: 10 meter 
of 3 meter. In beide gevallen moet aan de voorwaarden van punt 3 
worden voldaan. In het begin (de eerste 2 à 3 minuten), na het 
kiezen van de plaats en polarisatierichting van de antenne, mag het 
frequentiebereik op de in punt 6.1 aangegeven wijze diverse malen 
met behulp van een spectrumanalysator of automatische ontvanger 
worden gescand, ten einde te bepalen bij welke frequenties de 
straling maximaal is. Dit kan nuttig zijn voor de bepaling van de 
meetfroquent ie in elke frequentieband (zie punt 6). 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (/zV/m). 
3. PROEFVOORWAARDEN 
3.1. De proefruimte, die horizontaal en leeg moet zijn, dient binnen een 
straal van ten minste 30 m, gerekend vanaf het punt midden tussen 
het voertuig en de antenne (zie bijlage II, aanhangsel 1, fig. 1), 
vrij te zijn van oppervlakken die elektromagnetische straling 
reflecteren. Als alternatief kan dienen een willekeurige ruimte die 
aan de voorwaarden van fig. 2 van bijlage II, aanhangsel 1, 
voldoet. 
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig 
waarin de meetapparatuur is aangebracht, dient zich binnen het in 
fig. 1 van bijlage II, aanhangsel 1, aangegeven deel van de 
proefruimte te bevinden. Bij een proefruimte die aan de voorwaarden 
van fig. 2 van bijlage II, aanhangsel 1, voldoet, dient de 
meetapparatuur zich buiten het in die figuur aangegeven gebied te 
bevinden. 
*/$-
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan 
worden aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de 
voortplanting en absorptie van elektromagnetische straling in de 
overdekte proefruimte en die in een onoverdekte proefruimte. De 
opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de 
dimensioneringsvoorschrif ten van fig. 1 en 2 van bijlage II, 
aanhangsel 1, behalve wat betreft de afstand van het voertuig tot 
de antenne en de hoogte van de antenne. 
3.4. Ten einde te controleren dat de metingen niet in significante mate 
door ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na 
de eigenlijke proef metingen van de achtergrondstraling worden 
verricht. Er moet voor worden gezorgd dat het voertuig geen 
straling emitteert die de bedoelde metingen op significante wijze 
kan beïnvloeden. (Zo dient de sleutel uit het contact te worden 
genomen of de accu('s) te worden ontkoppeld, nadat het voertuig uit 
de proefruimte is verwijderd.) In beide gevallen moet het niveau 
van de ruis of de externe signalen ten minste 10 dB onder de in de 
punt 5.3.2.1 c.q. 5.3.2.2 van bijlage I bepaalde referentiegrens 
liggen, behalve voor doelbewuste smal bandemissies. 
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF 
4.1. De elektronische systemen van het voertuig moeten bij stilstand van 
het voertuig in normale bedriJfstoestand verkeren. 
4.2. De ontsteking moet onder spanning staan. De motor mag evenwel niet 
draaien. 
4.3. De proef mag niet in de regen worden uitgevoerd, noch binnen een 
periode van 10 minuten na afloop van de regen. 
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE 
5.1. Antennetype 
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, 
mits het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden 
uitgedrukt. 
5.2. Meethoogte en meetafstand 
5.2.1. Meethoogte 
5.2.2.1. Proef bij een afstand van 10 m 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
3,00 ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.1.2. Proef bij een afstand van 3 m 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
1,80 m ± 0,05 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.1.3. Geen van de ontvangelementen van de antenne mag zich op een hoogte 
van minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig 
bevinden. 
5(< J 
5.2.2. Meetafstand 
5.2.2.1. Proef bij een afstand van 10 m 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de buitenkant van het voertuig moet 10,0 ± 0,2 m bedragen. 
5.2.2.2. Proef bij een afstand van 3 m 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de buitenkant van het voertuig moet 3,0 ± 0,05 m bedragen. 
5.2.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de 
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en het 
beproefde voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat 
radiostraling absorbeert. 
5.3. Plaats van de antenne ten opzichte van het voertuig 
De antenne moet achtereenvolgens aan weerszijden van het voertuig 
worden geplaatst, parallel aan het middenlangsvlak van het voertuig 
en ter hoogte van het middelpunt van de motor (zie bijlage II, 
aanhangsel 1, fig. 3). 
5.4. Richting van de antenne 
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne 
achtereenvolgens in verticale en in horizontale polarisatierichting 
(zie bijlage II, aanhangsel 1, fig. 3). 
5.5. Metingen 
Bij iedere frequentie wordt het maximum van de vier volgens de 
punten 5.3 en 5.4 uitgevoerde metingen als de voor die frequentie 
karakteristieke waarde beschouwd. 
6. FREQUENTIES 
6.1. Metingen 
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot 
1.000 MHz. Dit bereik wordt in elf banden verdeeld. In elke band 
moet een proef worden gedaan bij één specifieke meetfrequentie, ten 
einde na te gaan of de referentiegrens niet wordt overschreden. Een 
voertuig wordt geacht over het gehele frequentiebereik onder de 
referentiegrens te blijven, indien het deze voor een willekeurig 
gekozen frequentie in elk van de volgende 11 frequentiebanden niet 
overschrijdt: 30-45, 45-80, 80-130, 137-170, 170-225, 225-300, 300-
400, 400-525, 525-700, 700-850, 850-1.000 MHz. indien de 
referentiegrens tijdens de proef wordt overschreden, dient men zich 
ervan te vergewissen dat dit aan het voertuig is toe te schrijven 
en niet aan de achtergrondstraling. 
- ïh «f -
6.2. Indien het niveau van de smalbandstraling bij de voorlopige meting 
als bedoeld in punt 1.2 in een van de in punt 6.1 bedoelde 
frequentiebanden ten minste 10 dB onder de referentiegrens blijft, 
wordt het voertuig geacht voor de betreffende frequentieband aan de 
voorwaarden van deze bijlage te voldoen; uitvoering van de 
volledige proef is dan niet noodzakelijk. 
.)'/! 
BIJLAGE IV 
PROEFMETHODE VOOR DE 
ELEKTROMAGNETISCHE IMMUNITEIT VAN VOERTUIGEN 
1. ALGEMEEN 
1.1. Proefmethode 
Deze proef dient om na te gaan dat de directe besturing van het 
voertuig niet ongunstig wordt beïnvloed. Het voertuig wordt in het 
in deze bijlage gedefinieerde elektromagnetische veld gebracht. 
Tijdens de proeven moet het voertuig worden geobserveerd. 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
De veldsterkte moet bij alle in deze bijlage beschreven proeven 
worden uitgedrukt in V/m. 
3. PROEFVOORWAARDEN 
De meetapparatuur moet in staat zijn om binnen het in deze bijlage 
voorgeschreven frequentiebereik de vereiste veldsterkte op te 
wekken en dient aan de (nationale) wettelijke voorschriften inzake 
de emissie van elektromagnetische straling te voldoen. De regel- en 
observâtieapparatuur mag niet door het stralingsveld worden 
beïnvloed, waardoor de proeven ongeldig zouden worden. 
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF 
4.1. De massa van het voertuig moet gelijk zijn aan de massa in rijklare 
toestand. 
4.1.1. De motor moet de aangedreven wielen op een constante snelheid 
brengen die vooraf in overleg met de voertuigfabrikant door de 
keuringsinstelling is bepaald. Het voertuig moet op een correct 
belaste rollenbank worden geplaatst of, indien niet voorhanden, op 
elektromagnetisch geïsoleerde assteunen die voor een zekere vrije 
hoogte zorgen. 
4.1.2. De dimlichten moeten zijn ontstoken. 
4.1.3. De linker of rechter richtingaanwijzer moet in werking zijn 
gesteld. 
4.1.4. De toestand van alle overige systemen dient de normale 
gebruikstoestand van het voertuig te weerspiegelen. 
4.1.5. Er mag geen elektrische verbinding bestaan tussen het voertuig en 
de grond, noch tussen het voertuig en de apparatuur, behalve indien 
dit noodzakelijk is om aan punten 4.1.1 en 4.2 te voldoen. Het 
contact van de wielen met de grond wordt niet als een elektrische 
verbinding beschouwd. 
-3U 
4.2. Indien het voertuig ATE's bevat die een functie hebben voor de 
directe besturing van het voertuig doch niet onder de in punt 4.1.1 
beschreven voorwaarden functioneren, kan de keuringsinstelt ing 
besluiten deze afzonderlijk te beproeven onder voorwaarden die in 
overleg met de voertuigfabrikant worden bepaald. 
4.3. Voor de observatie van het voertuig tijdens de proef mag 
uitsluitend gebruik worden gemaakt van apparatuur die geen storing 
veroorzaakt (zie punt 8). 
4.4. Onder normale omstandigheden dient het voertuig met de voorzijde 
naar de antenne te wijzen. 
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE VELDGENERATOR 
5.1. Type veldgenerator 
5.1.1. De veldgenerator moet in staat zijn bij alle meetfrequenties in het 
referentiepunt (zie punt 5.4) de vereiste veldsterkte op te wekken. 
5.1.2. Als veldgenerator kan gebruik worden gemaakt van een of meer 
antennes of van een transmissie MJnsysteem (TLS). 
5.1.3. De veldgenerator moet zodanig worden vervaardigd en gericht dat de 
polarisatie van het veld: 
i) hetzij verticaal is, bij frequenties tussen 20 en 1.000 MHz, 
ii) hetzij horizontaal is, bij frequenties tussen 20 en 30 MHz. 
5.2. Meethoogte en meetafstand 
5.2.1. Meethoogte 
5.2.1.1. Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
minimaal 1,5 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.1.2. Geen van de zendelementen van de antenne mag zich op een hoogte van 
minder dan 0,25 m boven het steunvlak van het voertuig bevinden. 
5.2.2. Meetafstand 
5.2.2.1. De bedrijfsomstandigheden worden het best benaderd door de afstand 
tussen veldgenerator en voertuig zo groot mogelijk te kiezen. De 
afstand moet echter tussen 1 en 5 m liggen. 
3*> 
5.2.2.2. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de zendelementen van de 
veldgenerator zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de veldgenerator en het 
beproefde voertuig mag zich geen materiaal bevinden dat 
radiostraling absorbeert. 
5.3. Plaats van de veldgenerator ten opzichte van het voertuig 
5.3.1. De veldgenerator moet zich in het middenlangsvlak van het voertuig 
bevinden. 
5.3.2. Geen van de delen van het TLS, met uitzondering van het steunvlak 
van het voertuig, mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m van 
het voertuig bevinden. 
5.3.3. Een op het voertuig geplaatste veldgenerator moet zich over ten 
minste 75 X van de lengte van het voertuig uitstrekken. 
5.4. Referentiepunt 
5.4.1. Het referentiepunt is het punt waar de veldsterkte wordt gemeten en 
bevindt zich: 
5.4.1.1. op een horizontale afstand van minder dan twee meter van het 
fasemiddelpunt van de antenne of op een verticale afstand van 
minder dan één meter van de zendelementen van het TLS-systeem, 
5.4.1.2. in het middenlangsvlak van het voertuig, 
5.4.1.3. op een hoogte van 1,0 ± 0,05 m boven het steunvlak van het 
voertuig; 
5.4.1.4. op een afstand van 1,0 ± 0,2 m achter de verticale as van het 
voorwiel (punt C in aanhangsel 1) bij driewielers; 
hetzij: 
op een afstand van 0,2 ± 0,2 m achter de verticale as van het 
voorwiel (punt D in aanhangsel 2) bij motorfietsen. 
5.5. Indien de keuringsinstelI ing de achterzijde van het voertuig naar 
de stralingsbron wenst te richten, moet het referentiepunt op de in 
punt 5.4 beschreven wijze worden bepaald. Het voertuig wordt daarna 
met de voorzijde in tegengestelde richting geplaatst, als ware het 
180* in het horizontale vlak gedraaid. De afstand van de antenne 
tot het meest nabije deel van de buitenkant van het voertuig dient 
gelijk te blijven (zie aanhangsel 3). 
6. MEETPROCEDURE 
6.1. Meetfrequenties, duur van de proeven, polarisatie 
Het voertuig wordt blootgesteld aan elektromagnetische straling in 
het frequentiebereik van 20 tot 1.000 MHz. 
6.1.1. Bij elk van de volgende twaalf frequenties: 27, 45, 65, 90, 150, 
180, 220, 300, 450, 600, 750 en 900 MHz ± 10X, wordt een proef met 
een duur van 2 sec ± 10% gedaan. 
6.1.2. Bij alle frequenties moet in gemeenschappelijk overleg tussen de 
fabrikant en de keuringsinstelMng een van beide in punt 5.1.3 
bepaalde polarisatierichtingen worden gekozen. 
6.1.3. Alle overige parameters dienen in overeenstemming te zijn met de 
voorschriften van deze bijlage. 
6.2. Proeven waarmee de invloed op de directe besturing van het voertuig 
kan worden bepaald 
6.2.1. Een voertuig wordt geacht aan de immuniteitseisen te voldoen, 
indien bij de uitvoering van de proeven overeenkomstig de 
voorschriften van deze bijlage de snelheid van de aangedreven 
wielen van het voertuig geen abnormale veranderingen ondergaat, 
indien geen ongustige beïnvloeding van de werking optreedt die 
andere weggebruikers in verwarring zou kunnen brengen en indien 
geen andere verschijnselen worden waargenomen die de directe 
besturing van het voertuig zouden kunnen aantasten. 
6.2.2. Voor de observatie van het voertuig mag uitsluitend gebruik worden 
gemaakt van de in punt 8 beschreven apparatuur. 
6.2.3. Indien een voertuig de in punt 6.2 beschreven proef niet doorstaat, 
moet worden nagegaan of de tekortkomingen onder de normale 
bedriJfsvoorwaarden zijn opgetreden en niet het gevolg zijn van 
strooi vel den. 
7. OPWEKKING VAN DE VEREISTE VELDSTERKTE 
7.1 Proefmethode 
7.1.1. Ten einde bij de proef voor de Juiste veldconditles te zorgen, 
wordt de "substitutiemethode" gebruikt. 
7.1.2. Substitutiemethode 
Bij elke meetfrequentie moet in afwezigheid van het voertuig aan de 
veldgenerator het vermogen worden toegevoerd waarbij in het 
referentiepunt (als gedefinieerd in punt 5.4) van de proefruimte de 
vereiste veldsterkte wordt bereikt. Deze waarde van het vermogen 
wordt, samen met eventuele andere parameters die direct verband 
houden met de veldsterkte, gemeten en de meetwaarden worden 
genoteerd. Deze resultaten worden bij de typegoedkeuringsproeven 
gebruikt, tenzij de opstelling of apparatuur wordt gewijzigd 
waardoor herhaling van de procedure noodzakelijk wordt. 
-3ST 
7.1.3. Vervolgens wordt het voertuig overeenkomstig punt 5 in de 
proefruimte opgesteld. Daarna wordt voor elk van de in punt 6.1.1 
genoemde frequenties het volgens punt 7.1.2 bepaalde vermogen aan 
de veldgenerator toegevoerd. 
7.1.4. Ongeacht welke parameter overeenkomstig punt 7.1.2 voor de 
opwekking van het veld is gekozen, tijdens de proef moet deze 
dezelfde waarde hebben ten einde de gewenste veldsterkte te 
reproduceren. 
7.1.5. Tijdens de proef dienen de veldgenerator en de opstelling ervan 
hetzelfde te zijn als bij de procedure van artikel 7.1.2. 
7.1.6. Veldsterktemeter 
Bij de substitutiemethode moet voor de meting van de veldsterkte in 
de kalibratiefase gebruik worden gemaakt van een compacte isotrope 
meetdetector dan wel van een gekalibreerde ontvangantenne. 
7.1.7. Tijdens het kalibreren moet het fasemiddelpunt van de 
veldsterktemeter samenvallen met het referentiepunt. 
7.1.8. Indien voor de meting van de veldsterkte een gekalibreerde 
ontvangantenne wordt gebruikt, wordt de veldsterkte in drie 
onderling loodrechte richtingen bepaald en wordt de equivalente 
isotrope waarde van deze meetwaarden als de veldsterkte beschouwd. 
7.1.9. Ten einde rekening te houden met uiteenlopende voertuigafmetingen, 
moet voor de proefopstelling in kwestie een aantal referentiepunten 
worden bepaald. 
7.2. Veldsterkteprofiel 
7.2.1. Tijdens het kalibreren (voordat het voertuig in de proefruimte 
wordt gebracht) mag de veldsterkte in de volgende punten niet 
minder dan 50 X van de nominale veldsterkte bedragen: 
i) bij alle veldgeneratoren: op 1,00 ± 0,05 m aan weerszijden 
van het referentiepunt op een lijn door dit punt loodrecht op 
het middenlangsvlak van het voertuig; 
ii) bij TLS-systemen: op 1,50 ± 0,05 m op een horizontale lijn 
door het referentiepunt in het middenlangsvlak van het 
voertuig. > 
-3SÛ-
7.3. Kenmerken van het meetsignaai 
7.3.1. Amplitude 
De maximale amplitude van het meetsignaai moet gelijk zijn aan de 
amplitude van een ongemoduleerde sinusoïdale golf met een 
effectieve waarde in V/m als gedefinieerd in punt 5.4.2 van 
bijlage I. 
7.3.2. Go Ifvorm 
Het meetsignaai dient een radiofrequente sinusoïdale draaggolf te 
zijn die ampIitudegemoduleerd is met een sinusoïdale golf met een 
frequentie van 1 kHz bij een modulâtiediepte m van 0,8 ± 0,04. 
7.3.3. Modulâtiediepte 
De modulâtiediepte m is gedefinieerd als: 
Maximale amplitude - minimale amplitude van het signaal 
m • '— 
Maximale amplitude + minimale amplitude van het signaal 
8. OBSERVATIE- EN REGELAPPARATUUR 
8.1. Om de buitenkant van het voertuig en de passagiersruimte te 
observeren en om na te gaan of aan de voorwaarden van punt 6.2 is 
voldaan, worden een of meer videocamera's gebruikt. 
jtft-
BIJLAGE IV 
AANHANGSEL 1 
Het referentiepunt ligt in dit vlak 
1.0 ± 0.2 m [ 
Verticale as van het voorwiel (punt C) 
3-; s ç -
BIJLAGE IV 
AANHANGSEL 2 
Het referentiepunt ligt in dit vlak 
Verticale as van het voorwiel 
(punt D) 
- $;*-
BIJLAGE IV 
AANHANGSEL 3 
Eerste stap: Tweede stap: 
het referentiepunt bepalen het voertuig keren 
Achterzijde 
Voertuig 
Referentiepunt Voorzijde 
Voorzijde ] Achterzijde 
Afstand voertuig/antenne handhaven Voertuig 
Antenne 
-3*4-
BIJLAGE V 
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE 
BREEDBANDSTRALING VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN (ATE'S) 
1. ALGEMEEN 
1.1. Meetapparatuur 
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, 
van het Comité International Spécial des Perturbations 
Radioélectriques (CISPR) gestelde eisen voldoen. 
Voor de meting van de elektromagnetische breedbandstraling moet 
gebruik worden gemaakt van een quasi-piekdetector. 
1.2. Meetmethode 
De proef is bestemd voor de meting van de breedbandstraling van 
vonkontstekingssystemen en van elektromotoren in voor 
continubedrijf bestemde systemen (zoals elektrische 
aandriJfmotoren, motoren van verwarmings-/ontwasemingssystemen, 
brandstofpompen, enz.). 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (/zV/m) voor een 
bandbreedte van 120 kHz. Indien de werkelijke bandbreedte B 
(uitgedrukt in kHz) van het meetinstrument niet precies 120 kHz is, 
worden de afgelezen waarden in /v/m omgerekend naar een bandbreedte 
van 120 kHz door er 20 log(120/B) bij op te tellen. B moet kleiner 
zijn dan 120 kHz. 
3. PROEFVOORWAARDEN 
3.1. De proefruimte moet voldoen aan de in Publikatie nr. 16, tweede 
editie, van het CISPR gestelde eisen (zie fig. 1 van aanhangsel 1). 
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig 
waarin de meetapparatuur is aangebracht, dient zich buiten het in 
fig. 1 van aanhangsel 1 aangegeven deel van de proefruimte te 
bevinden. 
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan 
worden aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de 
voortplanting en absorptie van elektromagnetische straling in de 
overdekte proefruimte en die in een onoverdekte proefruimte. Een 
overdekte ruimte biedt het voordeel dat de metingen in alle 
weersomstandigheden kunnen plaatsvinden, dat de proefvoorwaarden 
beter te beheersen zijn en dat de herhaalbaarheid van de metingen 
dank zij de stabielere elektrische eigenschappen groter is. De 
opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de 
dimensioneringsvoorschrif ten van fig. 1 van aanhangsel 1, behalve 
wat betreft de afstand van de ATE tot de antenne en de hoogte van 
de antenne. 
-.VTJ--
3.4. Ten einde te controleren dat de metingen niet in significante mate 
door ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na 
de eigenlijke proef metingen van de achtergrondstraling worden 
verricht. In beide gevallen moet het niveau van de ruis of de 
externe signalen ten minste 10 dB onder de in de punt 5.5.2.1 van 
bijlage I bepaalde referentiegrens liggen, behalve voor doelbewuste 
smal bandemissies. 
4. TOESTAND VAN DE ATE TIJDENS DE PROEF 
4.1. De ATE moet in normale bedriJfstoestand verkeren. 
4.2. De proef mag niet in de regen worden uitgevoerd, noch binnen een 
periode van 10 minuten na afloop van de regen. 
4.3. De ATE en de kabeibomen moeten op een hoogte van 50 +10/-0 mm boven 
de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst. Indien een 
van de delen van de ATE echter elektrisch met de 
voertul gearrosserie behoort te worden verbonden, moet dit deel op 
de massaplaat worden geplaatst en hiermee ook elektrisch worden 
verbonden. 
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van ten minste 
0,25 mm. De minimumafmetingen van de massaplaat zijn afhankelijk 
van de afmetingen van de ATE, doch de massaplaat moet voldoende 
plaats bieden voor de opstelling van de kabeibomen en de onderdelen 
van de ATE. De massaplaat moet worden verbonden met de 
vel IIgheidsaarde. De massaplaat moet zich op een hoogte van 1,0 ± 
0,1 m boven het vloeroppervlak van de proefruimte bevinden en moet 
hieraan parallel lopen. 
De ATE moet gebruiksklaar zijn en conform de voorschriften zijn 
aangesloten. De voedingskabel s moeten op een afstand van ten 
hoogste 100 mm parallel lopen aan de rand van de massaplaat die 
zich het dichtst bij de antenne bevindt. 
De ATE moet volgens de installatievoorschriften van de fabrikant op 
de veiIigheidsaarde worden aangesloten; andere aardverbindingen 
zijn niet toegestaan. 
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van 
de afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder de 
ATE), moet ten minste 1,0 m bedragen. 
4.4. De ATE dient te worden gevoed via een 50 Y-liJnimpedantie-
stabi I isat ienetwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de 
massaplaat staat. De voedingsspanning dient gelijk te zijn aan de 
nominale bedrijfsspanning van het systeem ± 10X. De rimpel spanning, 
gemeten aan de controle-uitgang van het LISN, moet kleiner zijn dan 
1,5X van de nominale bedriJfsspanning van het systeem. 
-ISC-
4.5. Indien de ATE uit meerdere eenheden bestaat, wordt voor de 
onderlinge aansluitingen bij voorkeur gebruik gemaakt van de 
kabel boom die bestemd is voor gebruik in het voertuig. Indien deze 
niet beschikbaar is, dient de lengte van de kabeiboom tussen de 
elektronische regelaar en het LISN ten minste 1,5 m te bedragen. 
Alle geleiders moeten op zo realistisch mogelijke wijze worden 
afgesloten, bij voorkeur met echte belastingen en actuatoren. Mocht 
voor de goede werking van de ATE nog andere apparatuur nodig zijn, 
dan moet er worden gecompenseerd voor de bijdrage hiervan in de 
gemeten straling. 
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE 
5.1. Antennetype 
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, 
mits het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden 
uitgedrukt. 
5.2. Meethoogte en meetafstand 
5.2.1. Meethoogte 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
0,50 ± 0,05 m boven de massaplaat bevinden. 
5.2.2. Meetafstand 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de rand van de massaplaat moet 1,00 ± 0,05 m bedragen. Geen van de 
delen van de antenne mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m 
van de massaplaat bevinden. 
De antenne dient parallel te lopen aan het vlak loodrecht op de 
massaplaat door de rand van de massaplaat waarlangs de hoofdbundel 
van de kabel boom loopt. 
5.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de 
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en de 
beproefde ATE mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling 
absorbeert. 
5.3. Richting van de antenne 
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne 
achtereenvolgens in verticale en in horizontale 
polarisât iericht ing. 
5.4. Metingen 
Bij iedere frequentie wordt het maximum van beide volgens punt 5.3 
uitgevoerde metingen als de voor die frequentie karakteristieke 
waarde beschouwd. 
m 
6. FREQUENTIES 
6.1. Metingen 
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot 
1.000 MHz. Een ATE wordt geacht over het gehele frequentiebereik 
onder de referentiegrens te blijven, indien het deze voor de 
volgende 11 waarden van de frequentie niet overschrijdt: 45, 65, 
90, 150, 180, 220, 300, 450, 600, 750 en 900 MHz. Indien de 
referentiegrens tijdens de proef wordt overschreden, dient men zich 
ervan te vergewissen dat dit aan de ATE is toe te schrijven en niet 
aan de achtergrondstraling. 
6.2. Toleranties 
Meet frequent ie Tolerantie 
(MHz) (MHz) 
45, 65, 90, 150, 180 
en 220 ± 5 
300, 450, 600, 750 
en 900 ± 20 
De bij bovenstaande frequenties opgegeven toleranties maken het 
mogelijk eventuele interferentie met uitzendingen op of dicht bij 
de nominale frequentie te voorkomen. 
-.*s7-
BIJLAGE V 
AANHANGSEL 1 
FIGUUR 1 
PROEFRUIMTE VOOR ATE'S 
Leeg, horizontaal vlak, vrij van oppervlakken die 
elektromagnetische straling reflecteren 
Zie CISPR 16 (ontwerp) 
3s-t_-
BIJLAGE VI 
MEETMETHODE VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE SMALBANDSTRALING 
VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN (ATE'S) 
1. ALGEMEEN 
1.1. Meetapparatuur 
De meetapparatuur moet aan de in Publikatie nr. 16, tweede editie, 
van het Comité International Spécial des Perturbations 
Radioélectriques (CISPR) gestelde eisen voldoen. 
Voor de meting van de elektromagnetische smalbandstraling moet 
gebruik worden gemaakt van een gemiddelde-waardedetector. 
1.2. Meetmethode 
De proef is bestemd voor de meting van de smaIbandstraling 
afkomstig van bij voorbeeld systemen met microprocessoren. In het 
begin (de eerste 2 à 3 minuten), na het kiezen van de 
polarisatierichting van de antenne, mag het frequentiebereik op de 
in punt 6.1 aangegeven wijze diverse malen met behulp van een 
spectrumanalysator worden gescand, ten einde te bepalen bij welke 
frequenties de straling maximaal is. Dit kan nuttig zijn voor de 
bepaling van de meetfrequentie in elke frequentieband (zie punt 6). 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
De meetresultaten worden uitgedrukt in dB (/zV/m). 
3. PROEFVOORWAARDEN 
3.1. De proefruimte moet voldoen aan de in Publikatie nr. 16, tweede 
editie, van het CISPR gestelde eisen (zie fig. 1 van bijlage V, 
aanhangsel 1). 
3.2. Zowel de meetapparatuur, als de meetcabine of het meetvoertuig waar 
in de meetapparatuur is aangebracht, dient zich buiten het in 
fig. 1 van bijlage V, aanhangsel 1, aangegeven gebied te bevinden. 
3.3. De proef mag in een overdekte ruimte plaatsvinden, indien kan 
worden aangetoond dat er een correlatie bestaat tussen de 
voortplanting en absorptie van elektromagnetische straling in de 
overdekte proefruimte en die in een onoverdekte proefruimte. Een 
dergelijke opstelling biedt het voordeel dat de metingen in aile 
weersomstandigheden kunnen plaatsvinden, dat de proefvoorwaarden 
beter te beheersen zijn en dat de herhaalbaarheid van de metingen 
dank zij de stabielere elektrische eigenschappen beter is. De 
opstelling hoeft dan niet te voldoen aan de 
dimensioneringsvoorschriften van fig. 1 van bijlage V, 
aanhangsel 1, behalve wat betreft de afstand van de ATE tot de 
antenne en de hoogte van de antenne. 
3.4. Ten einde te controleren dat de metingen niet in significante mate 
door ruis of externe signalen worden beïnvloed, moeten voor en na 
de eigenlijke proef metingen van de achtergrondstraling worden 
verricht. In beide gevallen moet het niveau van de ruis of de 
externe signalen ten minste 10 dB onder de in punt 5.6.2.1 van 
bijlage I bepaalde referentiegrens liggen, behalve voor doelbewuste 
smal bandemissies. 
-3É* -
4. TOESTAND VAN DE ATE TIJDENS DE PROEF 
4.1. De ATE moet in normale bedriJfstoestand verkeren. 
4.2. De proef mag niet in de regen worden uitgevoerd, noch binnen een 
periode van 10 minuten na afloop van de regen. 
4.3. De ATE en de kabeibomen moeten op een hoogte van 50 +10/-0 mm boven 
de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst. Indien een 
van de delen van de ATE echter elektrisch met de 
voertuigcarrosserie behoort te worden verbonden, moet dit deel op 
de massaplaat worden geplaatst en hiermee ook elektrisch worden 
verbonden. 
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van ten minste 
0,25 mm. De minimumafmetingen van de massaplaat zijn afhankelijk 
van de afmetingen van de ATE, doch de massaplaat moet voldoende 
plaats bieden voor de opstelling van de kabeibomen en de onderdelen 
van de ATE. De massaplaat moet worden verbonden met de 
veiIigheidsaarde. De massaplaat moet zich op een hoogte van 1,0 ± 
0,1 m boven het vloeroppervlak van de proefruimte bevinden en moet 
hieraan parallel lopen. 
De ATE moet gebruiksklaar zijn en conform de voorschriften zijn 
aangesloten. De voedingskabel s moeten op een afstand van ten 
hoogste 100 mm parallel lopen aan de rand van de massaplaat die 
zich het dichtst bij de antenne bevindt. 
De ATE moet volgens de installatievoorschriften van de fabrikant op 
de veiIigheidsaarde worden aangesloten; andere aardverbindingen 
zijn niet toegestaan. 
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van 
de afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder de 
ATE), moet ten minste 1,0 m bedragen. 
4.4. De ATE dient te worden gevoed via een 50 Y-Iijnimpedantie-
stabiIisatienetwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de 
massaplaat staat. De voedingsspanning dient gelijk te zijn aan de 
nominale bedriJfsspanning van het systeem ± 10%. De rimpel spanning, 
gemeten aan de controle-uitgang van het LISN, moet kleiner zijn dan 
1,5X van de nominale bedriJfsspanning van het systeem. 
4.5. Indien de ATE uit meerdere eenheden bestaat, wordt voor de 
onderlinge aansluitingen bij voorkeur gebruik gemaakt van de 
kabelboom die bestemd is voor gebruik in het voertuig. Indien deze 
niet beschikbaar is dient de lengte van de kabelboom tussen de 
elektronische regelaar en het LISN ten minste 1,5 m te bedragen. 
Alle geleiders moeten op zo realistisch mogelijke wijze worden 
afgesloten, bij voorkeur met echte belastingen en actuatoren. Mocht 
voor de goede werking van de ATE nog andere apparatuur nodig zijn, 
dan moet er worden gecompenseerd voor de bijdrage hiervan in de 
gemeten straling. 
-Mi-
5. TYPE, PLAATS EN RICHTING VAN DE ANTENNE 
5.1. Antennetype 
Elk willekeurig type lineair gepolariseerde antenne is toegestaan, 
mits het gedrag ervan in dat van de referentieantenne kan worden 
uitgedrukt. 
5.2. Meethoogte en meetafstand 
5.2.1. Meethoogte 
Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
0,50 ± 0,05 m boven de massaplaat bevinden. 
5.2.2. Meetafstand 
De horizontale afstand tussen het fasemiddelpunt van de antenne en 
de rand van de massaplaat moet 1,00 ± 0,05 m bedragen. Geen van de 
delen van de antenne mag zich op een afstand van minder dan 0,5 m 
van de massapiaat bevinden. 
De antenne dient parallel te lopen aan het vlak loodrecht op de 
massaplaat door de rand van de massaplaat waarlangs de hoofdbundel 
van de kabel boom loopt. 
5.2.3. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de ontvangelementen van de 
antenne zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de ontvangantenne en de 
beproefde ATE mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling 
absorbeert. 
5.3. Richting van de antenne 
Voor elk meetpunt worden de meetwaarden afgelezen, met de antenne 
achtereenvolgens in verticale en in horizontale 
polar isat ier icht ing. 
5.4. Metingen 
Bij iedere frequentie wordt het maximum van beide volgens punt 5.3 
uitgevoerde metingen als de voor die frequentie karakteristieke 
waarde beschouwd. 
6. FREQUENTIES 
6.1. Metingen 
De metingen worden verricht in het frequentiebereik van 30 tot 
1.000 MHz. Dit bereik wordt in elf banden verdeeld. In elke band 
moet een proef worden gedaan bij één specifieke meetfrequentie, ten 
einde na te gaan of de referentiegrens niet wordt overschreden. Een 
ATE wordt geacht over het gehele frequentiebereik onder de 
referentiegrens te blijven, indien zij deze voor een willekeurig 
gekozen frequentie in elk van de volgende 11 frequentiebanden niet 
- jU'i -
overschrijdt: 30-45, 45-80, 80-130. 137-170, 170-225, 225-300, 300-
400, 400-525, 525-700, 700-850, 850-1.000 MHz. Indien de 
referentiegrens tijdens de proef wordt overschreden, dient men zich 
ervan te vergewissen dat dit aan de ATE is toe te schrijven en niet 
aan de achtergrondstraling. 
6.2. Indien het niveau van de smal bandstra ling bij de voorlopige meting 
als bedoeld in punt 1.2 in een van de in punt 6.1 bedoelde 
frequentiebanden ten minste 10 dB onder de referentiegrens blijft, 
wordt de ATE geacht voor de betreffende frequentieband aan de 
voorwaarden van deze bijlage te voldoen; uitvoering van de 
volledige proef is dan niet noodzakelijk. 
.- ? L ï -
BIJLAGE Vil 
PROEFMETHODES VOOR DE ELEKTROMAGNETISCHE IMMUNITEIT 
VAN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEDEN (ATE'S) 
1. ALGEMEEN 
1.1. Proefmethodes 
Ten einde na te gaan dat een ATE aan de eisen (zie bijlage I, 
punt 5.7.2.1) voldoet, dient een proef in het frequentiebereik 
20-1.000 MHz te worden verricht die, naar keuze van de fabrikant, 
op één van de volgende methoden is gebaseerd: 
stripliJnmethode: zie aanhangsel 1, fig. 1; 
massastroominjectiemethode: zie aanhangsel 2, fig. 1 en 2; 
TEM-celmethode: zie aanhangsel 3, fig. 1; 
vriJe-veldmethode: zie aanhangsel 4, fig. 1. 
OPMERKING: Ter voorkoming van elektromagnetische instraling dienen 
alle proeven in een afgeschermde ruimte plaats te vinden. 
2. VERMELDING VAN DE RESULTATEN 
Bij alle in deze bijlage beschreven proeven moet de veldsterkte 
worden uitgedrukt in V/m en de geïnjecteerde stroom in mA. 
3. PROEFVOORWAARDEN 
3.1. De meetapparatuur moet in staat zijn om binnen het in deze bijlage 
gedefinieerde frequentiebereik het vereiste meetsignaai op te 
wekken en dient aan de (nationale) wettelijke voorschriften inzake 
de emissie van elektromagnetische straling te voldoen. 
3.2. De regel- en observâtieapparatuur mag niet door het stralingsveld 
worden beïnvloed, waardoor de proeven ongeldig zouden worden. 
4. TOESTAND VAN HET VOERTUIG TIJDENS DE PROEF 
4.1. De ATE moet in normale bedrijfstoestand verkeren. Zij moet op de in 
deze bijlage aangegeven wijze worden opgesteld, tenzij een 
specifieke proefmethode anders bepaalt. 
v.,-
4.2 De ATE en de kabeibomen moeten op een hoogte van 50 +10/-0 mm boven 
de massaplaat op geïsoleerde steunen worden geplaatst. Indien een 
van de delen van de ATE echter elektrisch met de 
voertuigcarrosserie behoort te worden verbonden, moet dit deel op 
de massaplaat worden geplaatst en hiermee ook elektrisch worden 
verbonden. 
De massaplaat is een metalen plaat met een dikte van ten minste 
0,25 mm, behalve bij de TEM-ce(methode. De minimumafmetingen van de 
massaplaat zijn afhankelijk van de afmetingen van de ATE, doch de 
massaplaat moet voldoende plaats bieden voor de opstelling van de 
kabeibomen en de onderdelen van de ATE. De massaplaat moet worden 
verbonden met de veiIigheidsaarde. De massaplaat moet zich op een 
hoogte van 1,0 ± 0,1 m boven het vloeroppervlak van de proefruimte 
bevinden en moet hieraan parallel lopen. 
De afstand tussen de ATE en andere geleiders, zoals de wanden van 
de afgeschermde ruimte (met uitzondering van de massaplaat onder de 
ETS), moet ten minste 1,0 m bedragen, behalve bij de TEM-
ce I methode. 
4.3. De ATE dient te worden gevoed via een 50 Y-lijnimpedantie-
stabiIisatienetwerk (LISN) dat in elektrische verbinding met de 
massaplaat staat. De voedingsspanning dient gelijk te zijn aan de 
nominale bedriJfsspanning van het systeem ± 10%. De rimpel spanning, 
gemeten aan de controle-aansluiting van het LISN, moet kleiner zijn 
dan 1,5X van de nominale bedrijfsspanning van het systeem. 
4.4. Eventuele andere apparatuur die nodig is voor de goede werking van 
de ATE, moet tijdens de ka Iibratiefase worden geïnstalleerd. 
Dergelijke apparatuur moet zich tijdens het kalibreren op ten 
minste 1 m afstand van het referentiepunt bevinden. 
4.5. Om tot reproduceerbare metingen te komen, dienen de apparatuur voor 
de opwekking van het meetsignaai en de opstelling ervan hetzelfde 
te zijn als bij de toepasselijke kalibratie (zie de punten 7.2, 8.2 
en 10.3). 
5. MEETFREQUENTIES, DUUR VAN DE PROEVEN 
5.1. De metingen worden verricht in het frequentiebereik 20-1.000 MHz. 
5.2. Bij elk van de volgende twaalf frequenties: 27, 45, 65, 90, 150, 
180, 220, 300, 450, 600, 750 en 900 Mhz ± 10X, wordt een proef met 
een duur van 2 sec ± 10% gedaan. 
3üT 
6. EIGENSCHAPPEN VAN HET MEETSIGNAAL 
6.1. Amplitude 
De maximale amplitude van het meetsignaai moet gelijk zijn aan de 
amplitude van een ongemoduleerde sinusoïdale golf met een 
effectieve waarde in V/m als gedefinieerd in punt 5.7.2 van 
bijlage I. 
6.2. Go Ifvorm 
Het meetsignaai dient een radiofrequente sinusoïdale draaggolf te 
zijn die ampIitudegemoduleerd is met een sinusoïdale golf met een 
frequentie van 1 kHz bij een modulâtiediepte m van 0,8 ± 0,04. 
6.3. Modulâtiediepte 
De modulâtiediepte m is gedefinieerd als: 
Maximale amplitude - minimale amplitude van het signaal 
m -
Maximale amplitude + minimale amplitude van het signaal 
7. STRIPLIJNMETHODE 
7.1. Proefmethode 
Bij deze methode worden de kabeibomen die op de onderdelen van de 
ATE zijn aangesloten, blootgesteld aan velden met een gedefinieerde 
sterkte. 
Tussen een actieve geleider (de striplijn) en een massaplaat (het 
geleidende oppervlak van een montagebank) wordt een homogeen veld 
opgewekt waarin een deel van de kabel boom wordt gebracht. 
7.2. Meting van de veldsterkte van het stript i JnveId 
Bij elke gewenste meetfrequentie wordt aan de striplijn het 
vermogen toegevoerd dat nodig is om in de meetruimte in afwezigheid 
van de ATE de vereiste veldsterkte op te wekken. 
Deze waarde van het vermogen wordt, samen met eventuele andere 
parameters die rechtstreeks verband houden met de veldsterkte, 
gemeten en de meetwaarden worden genoteerd. Deze resultaten worden 
bij de typegoedkeuringsproeven gebruikt, tenzij de opstelling of 
apparatuur wordt gewijzigd waardoor herhaling van de procedure 
noodzakelijk wordt. 
Tijdens deze procedure wordt de kop van de meetprobe in 
lengterichting, dwarsrichting en verticale richting onder de 
actieve geleider gehouden. De behuizing met de elektronische 
onderdelen van de meetprobe wordt zo ver mogelijk van de lengte-as 
van de striplijn geplaatst. 
-?£c -
7.3. Installatie van de ATE 
7.3.1. De elektronische regelaar(s) van de ATE moet(en) buiten de 
striplijn op de massaplaat worden geïnstalleerd met een der zijden 
parallel aan de actieve geleider van de striplijn. De afstand tot 
een lijn op de massaplaat recht onder de rand van de actieve 
geleider dient 200 ± 10 mm te bedragen. 
De afstand tussen ongeacht welke rand van de actieve geleider en 
alle andere bij de meting gebruikte randapparatuur moet ten minste 
200 mm bedragen. 
Het kabel boomgedeelte van de ATE moet horizontaai tussen de actieve 
geleider en de massaplaat worden geplaatst. 
7.3.2. Als alternatief kan een striplijn met een lengte van 800 mm worden 
gebruikt om de elektronische regelaar(s), de bedrading en de 
sensoren samen te beproeven. De elektronische regelaar van de ATE 
moet samen met de bijbehorende bedrading en sensoren in het midden 
van de proefruimte worden geplaatst, zoals aangegeven in fig. 2 van 
aanhangsel 1. Ten einde te garanderen dat het veld homogeen is en 
de meetresultaten reproduceerbaar zijn, mag het beproefde object 
niet groter zijn dan 1/3 van de afstand tussen de platen. 
7.4. Kabels voor de voeding, signaaloverdracht en regeling 
7.4.1. De minimumlengte van de onder de striplijn te plaatsen kabelboom, 
waarin ook de voedingskabel s van de elektronische regelaar moeten 
zijn opgenomen, bedraagt 1,5 m, tenzij de lengte van de kabel boom 
in het voertuig minder dan 1,5 m is. In dit geval moet de kabelboom 
even lang zijn als de langste kabel boom die in de 
voertuiginstallatie wordt gebruikt. Eventuele aftakkingen van de 
kabelboom moeten loodrecht op de lengte-as staan. 
7.4.2. Als alternatief mag de volle lengte van de kabelboom, inclusief de 
lengte van de langste aftakking, 1,5 m bedragen. 
8. MASSASTROOMINJECTIEMETHODE 
8.1. Proefmethode 
Bij deze methode wordt de immuniteitsproef uitgevoerd door met een 
inject ieprobe rechtstreeks stromen in een kabelboom te induceren. 
Deze inject ieprobe bestaat uit een koppel tang waar de kabels van de 
ATE doorheen worden gevoerd. Bij de immuniteitsproeven wordt 
vervolgens de frequentie van de geïnduceerde signalen gevarieerd. 
-h'î-
De ATE wordt hetzij op de in punt 4.2 aangegeven wijze op een 
massapiaat, hetzij overeenkomstig de voertuigontwerpspecificaties 
in een voertuig gemonteerd. 
8.2. Kalibratie van de stroominjectieprobe 
Voor het begin van de metingen wordt de inject ieprobe in de in 
fig. 2 van aanhangsel 2 getoonde kalibratie-opstelling gemonteerd. 
Bij het doorlopen van het bereik van meetfrequenties dient het 
vermogen dat nodig is voor de opwekking van de in bijlage I, 
punt 5.7.2.1 gespecificeerde stroom te worden geobserveerd. 
Met deze methode wordt vóór de proef het verband tussen 
ingangsvermogen en geïnjecteerde stroom van het 
massastroominjectiesysteem bepaald. Na aansluiting van de 
inject ieprobe op de ATE met de bij de kalibratie gebruikte kabels 
wordt het benodigde ingangsvermogen bepaald aan de hand van dit 
verband. Er zij op gewezen dat het aan de inject ieprobe toegevoerde 
vermogen wordt gemeten. 
8.3. Installatie van de ATE 
Bij een systeem dat op de in punt 4.2 beschreven massapiaat is 
gemonteerd, moeten alle kabels van de de kabel boom op zo 
realistisch mogelijke wijze worden afgesloten, bij voorkeur met 
echte belastingen en actuatoren. 
Zowel bij op een massaplaat gemonteerde systemen als bij in het 
voertuig gemonteerde systemen moet de stroominjectieprobe 
beurtelings om alle kabels van de op elke connector aangesloten 
kabelboom worden aangebracht op een afstand van 100 ± 10 mm van 
elke connector van de elektronische regelaars van de ATE, 
instrumentmodules van de instrumentatie of actieve sensoren, zoals 
aangegeven in fig. 1 van aanhangsel 2. 
8.4. Kabels voor de voeding, signaaloverdracht en regeling 
Bij een volgens punt 4.2 op een massaplaat gemonteerde ATE wordt 
tussen een LISN en de elektronische hoofdregelaar een kabelboom 
aangebracht. Deze kabelboom moet parallel lopen aan de rand van de 
massaplaat op een afstand van 100 ± 10 mm hiervan. 
In deze kabel boom moet ook de voedingsdraad zijn opgenomen waarmee 
de elektronische regelaar op de voertuigaccu wordt aangesloten, 
alsmede de nul draad van de voeding indien deze in het voertuig 
wordt gebruikt. 
De afstand tussen de elektronische regelaar en het LISN dient 
1,5 ± 0,1 m te bedragen of, voor zover bekend en indien korter, 
gelijk te zijn aan de lengte van de in het voertuig gebruikte 
kabelboom tussen de elektronische regelaar en de accu. Indien een 
kabelboom uit een voertuig wordt gebruikt, moeten eventuele 
aftakkingen van de kabelboom parallel aan de massaplaat lopen en 
loodrecht op de lengte-as van de kabelboom staan. In andere 
gevallen moeten de aftakking van de ATE-kabels bij het LISN 
gebeuren. 
~Mî-
9. TEM-CELMETHODE 
9.1. Proefmethode 
De TEM-ceI (TEM: Transverse Electromagnetic Mode) wekt een homogeen 
veld op tussen de binnengeleider (tussenschot) en de behuizing 
(massaplaat). Zij wordt gebruikt voor het beproeven van ATE's. 
9.2. Meting van de veldsterkte in de TEM-ceI 
De sensor van de veldsterktemeter wordt in de bovenste helft van de 
TEM-ceI geplaatst. In dit gedeelte van de TEM-ceI is de invloed van 
de elektronische regelaar(s) op het meetveld slechts klein. Het 
uitgangssignaal van deze sensor is bepalend voor de veldsterkte. 
Als alternatief mag de veldsterkte met de volgende formule worden 
bepaald: 
.v (P x Z) 
waarin: 
E - de elektrische veldsterkte (V/m) 
P - het aan de cel toegevoerde vermogen (W) 
Z - de impedantie van de cel (50 Y) 
d - de afstand tussen de bovenzijde en het tussenschot (m) 
9.3. Afmetingen van de TEM-ceI 
Om een homogeen veld in de TEM-ceI en reproduceerbare 
meetresultaten te verkrijgen, mag het beproefde object niet groter 
zijn dan 1/3 van de binnenhoogte van de cel. 
9.4. Kabels voor de voeding, signaaloverdracht en regeling 
De TEM-ceI moet worden bevestigd aan een montagepaneel voorzien van 
een coaxiaal plug en moet door middel van een zo kort mogelijke 
verbinding worden aangesloten op een steekconnector met een 
voldoende aantal pennen. De voedings- en signaal kabel s afkomstig 
van de in de celwand aangebrachte connnector moeten rechtstreeks op 
de ATE worden aangesloten. 
De externe onderdelen, zoals sensoren, voedingseenheid en regelaars 
kunnen worden aangesloten: 
I) via een afgeschermd randapparaat; 
il) via het voertuig naast de TEM-cel-, 
ill) rechtstreeks op het afgeschermde aansluitpaneel. 
Voor de aansluiting van de TEM-ceI op de randapparatuur of het 
voertuig moeten afgeschermde kabels worden gebruikt. 
-Ml-
10. VRIJE-VELDMETHODE 
10.1. Bij deze methode wordt de ATE getest door de gehele ATE aan 
elektromagnetische straling bloot te stellen. 
10.2. Type, plaats en richting van de veldgenerator 
10.2.1. Type veldgenerator 
10.2.1.1. De veldgenerator moet in staat zijn bij alle meetfrequenties in het 
referentiepunt de vereiste veldsterkte op te wekken. 
10.2.1.2. Als veldgenerator kan gebruik worden gemaakt van een of meer 
antennes of van een plaatantenne. 
10.2.1.3. De veldgenerator moet zodanig worden vervaardigd en gericht dat de 
polarisatie van het veld: 
i) hetzij verticaal is, bij frequenties tussen 20 en 1.000 MHz, 
ii) hetzij horizontaal is, bij frequenties tussen 20 en 30 MHz. 
10.2.2. Meethoogte en meetafstand 
10.2.2.1. Meethoogte 
10.2.2.1.1. Het fasemiddelpunt van de antenne moet zich op een hoogte van 
minimaal 0,5 m boven het steunvlak van de ATE bevinden. 
10.2.2.1.2. Geen van de zendelementen van de antenne mag zich op een hoogte van 
minder dan 0,25 m boven het steunvlak van de ATE bevinden. 
10.2.2.2. Meetafstand 
10.2.2.2.1. De bedrijfsomstandigheden worden het best benaderd door de afstand 
tussen veldgenerator en ATE zo groot mogelijk te kiezen. De afstand 
moet echter tussen 1 en 5 m Mggen. 
10.2.2.2.2. Indien de proef ter voorkoming van elektromagnetische instraling in 
een overdekte ruimte plaatsvindt, mogen de zendelementen van de 
veldgenerator zich niet op minder dan 0,5 m van enig materiaal dat 
radiostraling absorbeert, noch op minder dan 1,5 m van de wanden 
van de overdekte ruimte bevinden. Tussen de veldgenerator en de ATE 
mag zich geen materiaal bevinden dat radiostraling absorbeert. 
10.2.3. Plaats van de veldgenerator ten opzichte van de ATE 
10.2.3.1. De afstand tussen de veldgenerator en de rand van de massaplaat 
dient ten minste 0,5 m te bedragen. 
-Zh 
10.2.3.2. Het fasemiddelpunt van de veldgenerator dient zich te bevinden in 
een vlak dat : 
i) loodrecht staat op de massaplaat; 
ii) loodrecht staat op de rand van de massaplaat waarlangs de 
hoofdbundel van de kabel boom loopt; en 
iii) de rand van de massaplaat snijdt op het midden van de 
hoofdbundel van de kabel boom. 
De veldgenerator moet parallel lopen aan een vlak loodrecht op de 
massaplaat door de rand van de massaplaat waarlangs de hoofdbundel 
van de kabel boom loopt. 
10.2.3.3. Een boven de massaplaat of de ATE geplaatste veldgenerator moet 
zich uitstrekken over de gehele ATE. 
10.2.4. Referentiepunt 
10.2.4.1. Het referentiepunt is het punt waar de veldsterkte wordt gemeten en 
bevindt zich: 
10.2.4.1.1. op een horizontale afstand van minder dan twee meter van het 
fasemiddelpunt van de antenne of op een verticale afstand van 
minder dan één meter van de zendelementen van de plaatantenne, 
10.2.4.1.2. in een vlak dat: 
I) loodrecht staat op de massaplaat; 
ii) loodrecht staat op de rand van de massaplaat waarlangs de 
hoofdbundel van de kabel boom loopt; en 
iii) de rand van de massaplaat snijdt op het midden van de 
hoofdbundel van de kabel boom. 
10.2.4.1.3. Het referentiepunt valt samen met het centrum van de hoofdbundel 
van de kabelboom die parallel loopt aan de rand van de massaplaat 
die zich het dichtst bij de veldgenerator bevindt, op een hoogte 
van 100 ± 10 mm boven de massaplaat. 
10.3. Opwekking van de vereiste veldsterkte 
10.3.1 Proefmethode 
10.3.1.1. Ten einde bij de proef voor de Juiste veldcondities te zorgen, 
wordt de "substitutiemethode" gebruikt. 
10.3.1.2. Substitutiemethode 
Bij elke meetfrequentie moet in afwezigheid van de ATE aan de 
veldgenerator het vermogen worden toegevoerd waarbij in het 
referentiepunt (als gedefinieerd in punt 10.2) van de proefruimte 
de vereiste veldsterkte wordt bereikt. Deze waarde van het vermogen 
wordt, samen met eventuele andere parameters die direct verband 
houden met de veldsterkte, gemeten en de meetwaarden worden 
genoteerd. Deze resultaten worden bij de typegoedkeuringsproeven 
gebruikt, tenzij de opstelling of apparatuur wordt gewijzigd 
waardoor herhaling van de procedure noodzakelijk wordt. 
-3?/-
10.3.1.3. Vervolgens wordt de ATE, eventueel met een extra massaplaat, 
overeenkomstig punt 10.2 in de proefruimte opgesteld. Indien een 
extra massaplaat wordt gebruikt, dient deze zich op een afstand van 
ten hoogste 0,5 mm van de massaplaat van de proefopstelling te 
bevinden en hiermee elektrisch te worden verbonden. Daarna wordt 
voor elk van de in punt 5 genoemde frequenties het volgens punt 
10.3.1.2 bepaalde vermogen aan de veldgenerator toegevoerd. 
10.3.1.4. Tijdens de kalibratie moet alle andere apparatuur op een afstand 
van ten minste 1 m van het referentiepunt worden gehouden. 
10.3.1.5. Ongeacht welke parameter overeenkomstig punt 10.3.1.2 voor de 
opwekking van het veld is gekozen, tijdens de proef moet deze 
dezelfde waarde hebben ten einde de gewenste veldsterkte te 
reproduceren. 
10.3.1.6. Veldsterktemeter 
Bij de substitutiemethode moet voor de meting van de veldsterkte in 
de kalibratiefase gebruik worden gemaakt van een compacte isotrope 
meetdetector. 
10.3.1.7. Tijdens het kalibreren moet het fasemiddelpunt van de 
veldsterktemeter samenvallen met het referentiepunt. 
10.3.2. Veldsterkteprofiel 
10.3.2.1. Tijdens het kalibreren (voordat de ATE in de proefruimte wordt 
gebracht) mag de veldsterkte op 1,00 ± 0,05 m aan weerszijden van 
het referentiepunt op een MJn door dit punt parallel aan de rand 
van de massaplaat die zich het dichtst bij de veldgenerator 
bevindt, niet minder dan 50X van de nominale veldsterkte bedragen. 
-^J 
BIJLAGE VII 
AANHANGSEL 1 
Figuur 1 
STRiPLIJNMETHODE 
1) 
2) 
3) 
4) 
5) 
6) 
7) 
8) 
9) 
10) 
11) 
12) 
13) 
14) 
15) 
16) 
17) 
18) 
19) Afgeschermde kamer 
Kabe I boom 
ATE 
Afsluitweerstand 
OsciIlator 
Alternat lef: 
Accu 
Voed i ng 
FiIter 
Randapparatuur 
Filter 
Videorandapparatuur 
Opto-elektrische omzetter 
Opt ische kabels 
Ni et-afgeschermde randapparatuur 
Afgeschermde randapparatuur 
Opto-elektrische omzetter 
Isolât iesokkel 
Videocamera 
14 
BIJLAGE VII 
AANHANGSEL 1 
Figuur 2 
"O 
o 
O) 
c 
m a o 
o 
k. 
a. 
5? 
.*">/;-
BIJLAGE VI I 
AANHANGSEL 2 
Figuur 1 
ProefopsteiI ing massastroominject iemethode 
ATE 
Inject ieprobe l 
I Signaalbron 
Versterker 
Meting ingangsvermogeh 
L \$H 
L/SN 
Be last ingen Voedingspanning 
voertuig 
Ingangssignalen 
-3?.f-
BIJLAGE VII 
AANHANGSEL 2 
Figuur 2 
Opstelling voor de kalibratie van de meetprobe 
-37<r-
BIJLAGE VII 
AANHANGSEL 3 
Figuur 1 
Proefopstelling TEM-cel 
1) Buitengeleider, afscherming 
2) Binnengeleider (tussenschot) 
3) Isolator 
4) Toegang 
5) Isolator 
6) Poort 
7) Aansluitpaneel 
8) Voeding ATE 
9) Afsluitweerstand 50 ü 
10) Isolatiemateriaal 
11) ATE (maxlmumhoogte 1/3 van de binnenhoogte van de cel) 
- 3 W -
-3?>-
BIJLAGE VII 
AANHANGSEL 4 
Figuur 2 
* 
o 
> 
> 
0 
I > 
8 ' 
I 
- 3 W ' 
BIJLAGE VIII 
AANHANGSEL 1 
MODEL VAN HET 
INLICHTINGENFORMULIER 
BETREFFENDE DE ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeur!ngsaanvraag te voegen, voor zover dit niet reeds 
bij de aanvraag om goedkeuring van het gehele voertuig is gebeurd) 
Volgnummer (door de aanvrager in te vullen) 
De aanvraag om goedkeuring van een type motorvoertuig op twee of drie wielen 
wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit moet vergezeld gaan van de 
inlichtingen als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 
30 Juni 1992, 
onder letter A, punten: 
0.1, 0.2 en 0.4 t/m 0.6, 
1.1 en 1.4, 
3.0 t/m 3.6 en 3.1.2, 
4.1 en 4.2, 
9.4 t/m 9.4.2; 
onder letter B, punten: 
1.1 t/m 1.1.5; 
en onder letter C, punten: 
2.1, 2.1.3, 2.1.4, 2.3 t/m 2.7.2, 2.8 t/m 2.8.2.4. 
Bovendien moet de aanvrager van de goedkeuring een korte beschrijving geven van 
de eventuele ATE's die voor de overbrenging, ophanging, reminrichting, 
verIichtings- en Iichtsignaalinrichting en besturing zijn gebruikt. 
BIJLAGE VIII 
AANHANGSEL 2 
Naam van de bevoegde instantie 
MODEL VAN HET 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT BETREFFENDE 
DE ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG 
OP TWEE OF DRIE WIELEN 
Rapport nr. van de keur ingsinstel I ing d.d 
Goedkeur Ingsnummer Uitbreidingsnummer 
1. Merk van het voertuig: 
2. Voertuigtype en eventuele versies en varianten 
3. Naam en adres van de fabr i kant : 
4. Naam en adres van de eventuele gevolmachtigde van de fabrikant: 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op: 
6. Goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats: 
8. Datum: 
9. Handteken Ing: 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
BIJLAGE IX 
AANHANGSEL 1 
MODEL VAN HET 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
BETREFFENDE DE ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT 
VAN EEN TYPE AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEID (ATE) 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen) 
Volgnummer (door de aanvrager in te vullen) 
De aanvraag om goedkeuring van een type motorvoertuig op twee of drie wielen 
wat betreft de elektromagnetische compatibiliteit moet vergezeld gaan van de 
inlichtingen als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 
30 Juni 1992 die betrekking hebben op de betreffende afzonderlijke technische 
eenheid (ATE). 
-3.2-f-
BIJLAGE IX 
AANHANGSEL 2 
Naam van de bevoegde instantie 
MODEL VAN HET 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT BETREFFENDE 
DE ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT 
VAN EEN TYPE AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEID (ATE) 
Rapport nr van de keuringsinstel ling d.d 
Goedkeur Ingsnummer Uitbreidingsnummer 
1. Merk van de ATE: 
2. Type ATE en eventuele versies en varianten: .. 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gevolmachtigde van de fabrikant: 
5. ATE ter keuring aangeboden op: 
6. Goedkeuring is verleend/geweigerd**) 
7. Plaats: 
8. Datum: 
9. Handtekenlng: 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 382 -
HOOFDSTUK 9 
TOELAATBAAR GELUIDSNIVEAU EN UITLAATINRICHTING 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
- 383 -
LIJST VAN BIJLAGEN 
BIJLAGE I GRENSWAARDEN VOOR HET GELUIDSNIVEAU IN dB(A) EN DATA VAN 
INWERKINGTREDING VOOR DE GOEDKEURING WAT BETREFT HET TOEGESTANE 
GELUIDSNIVEAU VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
BIJLAGE II VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE BROMFIETSEN OP TWEE WIELEN 
1. Definities 
2. Goedkeuring wat betreft het geluidsniveau en de oorpsronkeliJke 
uit laatinrIchting als technische eenheid van een type bromfiets 
op twee wielen 
3. Goedkeuring van een type niet-oorspronkeiijke uit laatinrichting 
of onderdelen ervan als technische eenheden voor bromfietsen op 
twee wielen 
AanhangseI 1 
Aanhangsel 2 A - Inlichtingenformulier wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laat inricht ing van 
een type bromfiets op twee wielen 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laatinrichting(en) 
van een type bromfiets op twee wielen 
A - Inlichtingenformulier wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uitlaatinrichting voor bromfietsen op twee wielen of 
onderdeel (onderdelen) ervan als technische eenheid 
(eenheden) 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor bromfietsen op twee wielen 
BIJLAGE III VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MOTORFIETSEN 
1. 
2. 
3. 
Aanhangsel 1 
Aanhangsel 2 Definities 
Goedkeuring wat betreft het geluidsniveau en de oorspronkelijke 
uit laatinrichting als technische eenheid van een type motorfiets 
Goedkeuring van een type niet-oorspronkeiiJke uit laatinrichting 
of onderdelen ervan als technische eenheden voor motorfietsen 
A - Inlichtingenformulier wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laat inricht ing van 
een type motorfiets 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laat inrichting(en) 
van een type motorfiets 
A - Inlichtingenformulier wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor motorfietsen of onderdeel 
(onderdelen) ervan als technische eenheid (eenheden) 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichtIng voor motorfietsen 
- 384 -
BIJLAGE IV VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN EN 
DRIEWIELERS 
1. Definities 
2. Goedkeuring wat betreft het geluidsniveau en de oorspronkelijke 
uit laatinrichting als technische eenheid van een type bromfiets 
op drie wielen of driewieler 
3. Goedkeuring van een type niet-oorspronkeiijke uit laatinrichting 
of onderdelen ervan als technische eenheden voor bromfietsen op 
drie wielen en driewielers 
Aanhangsel 1 A - Inlichtingenformulier wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laatinrichting van 
een type bromfiets op drie wielen of driewieler 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft het toegestane 
geluidsniveau en de oorspronkelijke uit laatinrichting(en) 
van een type bromfiets op drie wielen of driewieler 
Aanhangsel 2 A - Inlichtingenformulier wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor bromfietsen op drie wielen of voor 
driewielers of onderdeel (onderdelen) ervan als technische 
eenheid (eenheden) 
B - Goedkeuringscertificaat wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor bromfietsen op drie wielen of voor 
driewielers 
BIJLAGE V VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
BIJLAGE VI VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN EN OPSCHRIFTEN 
- 385 -
BIJLAGE I 
GRENSWAARDEN VOOR HET GELUIDSNIVEAU IN dB(A) EN DATA 
VAN INWERKINGTREDING VOOR DE GOEDKEURING WAT BETREFT 
HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG 
OP TWEE OF DRIE WIELEN 
Grenswaarden voor 
Voertuigen het geluidsniveau 
vanaf 1.1.1997 
1. Bromfietsen 
- op twee wielen 
< 25 km/h 66 
> 25 km/h 71 
- op dr ie wielen 76 
2. Motorfietsen 
< 80 cm3 75 
> 80 en < 175 cm3 77 
> 175 cmS 80 
3. Driewielers 80 
- 386 -
BIJLAGE II 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE BROMFIETSEN OP TWEE WIELEN 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type bromfiets op twee wielen wat betreft het geluidsniveau en 
de uit laatinrichting", bromfietsen die onderling geen essentiële 
verschillen vertonen ten aanzien van : 
1.1.1. motortype (twee- of viertakt, zuigermotor of draai zuigermotor, 
aantal cilinders en cilinderinhoud, aantal en type carburators 
of injectiesystemen, plaatsing van de kleppen, maximumvermogen 
en daarbij behorend toerental). 
Voor draal zuigermotoren dient het dubbele kamervol urne als 
cilinderinhoud te worden beschouwd; 
1.1.2. overbrengingssysteem, in het bijzonder het aantal versnellingen 
en hun overbrengingsverhoudingen; 
1.1.3. aantal, type en plaatsing der uit laatinrichtingen. 
1.2. "uitlaatinrichting" of "geluiddemper", een volledig samenstel 
van onderdelen dat noodzakelijk is om het geluid veroorzaakt 
door de motor van de bromfiets en de uitlaat daarvan te 
beperken; 
1.2.1. "oorspronkelijke uit laatinrichting of geluiddemper", inrichting 
van het type waarvan het voertuig is voorzien bij de goedkeuring 
of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de 
oorspronkelijk gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn; 
1.2.2. "niet-oorspronkeiIjke uitlaat inricht Ing of geluiddemper", 
inrichting van een ander type dan dat waarvan het voertuig is 
voorzien bij de goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De 
inrichting mag alleen worden gebruikt als 
vervangingsuit laatinrichting of -geluiddemper; 
1.3. "uitlaatinrichtingen van verschillend type", inrichtingen die 
onderling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen 
betrekking kunnen hebben op de volgende kenmerken : 
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of 
fabrieksnamen dragen; 
1.3.2. inrichtingen waarvan de materiaal kenmerken ten aanzien van enig 
onderdeel verschillend zijn, of inrichtingen waarvan de 
onderdelen verschillende vorm of afmeting hebben; 
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van ten minste één 
onderdeel verschillend zijn; 
- 387 -
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn 
gecombineerd. 
1.4. "onderdeel van een uit laatinrichtIng", een van de afzonderlijke 
componenten die samen de uit laatinrichtIng (bij voorbeeld 
uitlaatpijpen en buizenstelsels, de eigenlijke demper) en 
eventueel de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen. 
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting 
(luchtfilter en/of een in laatgeluiddemper) die noodzakelijk is 
om de grenswaarden van het geluidsniveau in acht te kunnen 
nemen, dan moet deze inrichting worden beschouwd als een 
onderdeel dat even belangrijk is als de eigenlijke 
uit laatinrichting. 
2. GOEDKEURING WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING ALS TECHNISCHE EENHEID VAN EEN TYPE BROMFIETS 
OP TWEE WIELEN 
2.1. GELUIDSMETING AAN RIJDENDE BROMFIETSEN (voorwaarden en 
meetmethode voor controle van het voertuig bij goedkeuring) 
2.1.1. Grenswaarden : zie bijlage I. 
2.1.2. Meetapparatuur 
2.1.2.1. Geluidsmetingen 
Het akoestische meetapparaat moet een precisiegeluids-
niveaumeter zijn overeenkomstig het type als omschreven in 
Publikatie 179 "precisiegeluidsniveaumeters", 2e uitgave, van de 
Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de 
metingen wordt gebruik gemaakt van de "snelle" responsie en het 
A-filter, die eveneens in deze publikatie zijn beschreven. 
Aan het begin en het einde van iedere meetreeks moet de 
geluidsniveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met 
een geschikte geluidsbron (bij voorbeeld pistonfoon) worden 
geijkt. 
2.1.2.2. Snelheidsmetingen 
Het motortoerental en de snelheid van de bromfiets op het 
proeftraject worden bepaald met een nauwkeurigheidsmarge van 
3 X. 
2.1.3. Wijze van meting 
2.1.3.1. Toestand van de bromfiets 
De massa van bestuurder en gebruikte proefapparatuur mag te 
zamen niet meer dan 80 kg en niet minder dan 70 kg bedragen. 
Indien de minimumwaarde van 70 kg niet wordt bereikt, dient de 
bromfiets met gewichten te worden verzwaard. 
- 388 -
Tijdens de metingen dient de bromfiets in bedrijfsklare toestand 
te zijn (met koelvloeistof, smeermiddelen, brandstof, outillage, 
reservewiel en bestuurder). 
Voor de aanvang der metingen wordt de motor van de bromfiets op 
de normale bedriJfstemperatuur gebracht. Bij automatisch in- en 
uitschakelende ventilatoren mag met het oog op de geluidsmeting 
niet in de schakeI automatiek worden ingegrepen. Bij bromfietsen 
met meer dan één aangedreven wiel wordt alleen de voor normaal 
wegverkeer aangewezen aandrijving gebruikt. Indien een bromfiets 
is voorzien van een zijspan, wordt dit verwijderd voor de proef. 
2.1.3.2. Proefterrein 
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen 
versnellingstraject bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein 
is omgeven. Het versnellingstraject moet waterpas zijn; het 
oppervlak moet droog zijn en van dien aard dat de banden geen 
overmatig geluid produceren. 
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije 
geluidsveld tussen een geluidsbron in het midden van het 
versnellingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot 
op 1 dB nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordt geacht te zijn 
voldaan indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van 
het versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende 
voorwerpen zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen 
voorkomen. Het terreinoppervlak moet in een straal van ten 
minste 10 m rondom het middelpunt van het versnelMngstraject 
uit een hard materiaal zoals beton, asfalt of een akoestisch 
gelijkwaardig materiaal bestaan en mag niet zijn bedekt met 
losse sneeuw, hoog gewas, mulle grond of as. 
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen 
die van invloed kan zijn op het geluidsveld en tussen de 
microfoon en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De 
persoon die de meetapparatuur afleest moet zich zodanig 
opstellen dat hij op geen enkele wijze de aanwijzing van het 
meetapparaat beïnvloedt. 
2.1.3.3. Diversen 
De metingen mogen niet bij ongunstige weersomstandigheden, en 
met name windvlagen, worden verricht. 
De windsnelheid moet <. 3 m/s bedragen. Indien windvlagen met een 
snelheid van < 5 m/s worden gemeten, is het meetresultaat 
aanvaardbaar. 
Bij metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere 
geluidsbronnen dan de geteste bromfiets of van de wind minstens 
10 dB(A) lager zijn dan het door de bromfiets veroorzaakte 
geluidsniveau. 
- 389 -
Indien het verschil tussen het omgevingsgeluid en het gemeten 
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van 
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde 
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter 
afgelezen waarden. 
dB(A) 
0,4 
0,3 
0,2 
o,f 
i? 13 Verschil tussen 
omgevingsgeluid 
en te meten geluld 
Aan de microfoon mag een passend windscherm zijn aangebracht 
mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid en de 
richtingskarakteristieken van de microfoon rekening wordt 
gehouden. 
2.1.4. 
2.1.4.1 Meetmethode 
Aantal en aard van de metingen 
Het A-gewogen maximum geluidsniveau uitgedrukt in decibel (dB) 
wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van de bromfiets tussen 
de lijnen AA' en BB' (figuur 1). De meting is ongeldig indien 
een van het algemene geluidsniveau sterk afwijkende piekwaarde 
wordt vastgesteld. 
Aan iedere zijde van de bromfiets worden ten minste 2 metingen 
verricht. 
- 390 -
2.1.4.2. Plaats van de microfoon 
De microfoon moet op 1,2 m hoogte boven het rijbaanvlak worden 
geplaatst op een afstand van 7,5 m van de referentielijn CC' 
(figuur 1) van de rijbaan. 
2.1.4.3. Wijze van rijden 
De bromfiets nadert met een constante beginsneIheid 
overeenkomstig punt 2.1.4.3.1 de lijn AA'. Zodra de voorkant van 
de bromfiets de lijn AA' bereikt, wordt de gashendel zo snel als 
in de praktijk mogelijk is in de stand gebracht die overeenkomt 
met vol gas. De gashendel blijft in deze stand totdat de 
achterkant van de bromfiets de lijn BB' bereikt, waarna de 
gashandel zo snel mogelijk weer in de stand stationair draaien 
wordt gebracht. 
Bij alle metingen moet de bromfiets zodanig recht over het 
versnellingstraject worden gereden dat het middenlangsvlak van 
de bromfiets zo dicht mogelijk bij de lijn CC' ligt. 
2.1.4.3.1. NaderlngssneIheid 
De bromfiets nadert lijn AA' met een constante snelheid die 
gelijk is aan 30 km/h of aan de maximumsnelheid indien deze 
minder dan 30 km/h bedraagt. 
2.1.4.3.2. Keuze van de versnelling 
- Indien de bromfiets is voorzien van een handgeschakeIde 
versnellingsbak wordt de hoogste versnelling gekozen die het 
mogelijk maakt over lijn AA' te gaan met een toerental dat 
ten minste gelijk is aan de helft van het toerental bij het 
maximumvermogen. 
- Indien de bromfiets van een automatische overbrenging is 
voorzien, rijdt deze met de in punt 2.1.4.3.1 aangegeven 
snelheid. 
2.1.5. Resultaten (keuringsrapport) 
2.1.5.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle voor de 
meetresultaten belangrijke omstandigheden en invloeden vermeld. 
2.1.5.2 De waarden die van het meettoestel worden afgelezen, worden 
gecorrigeerd volgens punt 2.1.3.3. De aldus gecorrigeerde 
waarden worden afgerond op de dichtst bij zijnde decibel. 
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1B mogen alleen 
meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij twee 
opeenvolgende metingen aan dezelfde zijde van de bromfiets niet 
meer dan 2 dB(A) bedraagt. 
- 391 -
2.1.5.3. Ten einde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt 
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt 
2.1.5.2 verkregen waarde verminderd met 1 dB(A). 
2.1.5.4 Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of 
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie 
waartoe de beproefde bromfiets behoort, wordt geacht aan het 
voorschrift sub 2.1.1 te zijn voldaan. Deze gemiddelde waarde 
vormt het resultaat van de proef. 
- 392 -
Figuur 1 
METING AAN EEN RIJDEND VOERTUIG 
muur 
P; O" 7.5 m 4 
7.5 m IIIHIO -*~o-—fv 
Figuur 2 
METING AAN EEN STILSTAAND VOERTUIG 
hoogte van de as van de 
uitlaatopenIng 
^f-1-? 
- 393 -
2.2. GELUIDSMETING AAN STILSTAANDE BROMFIETSEN (voorwaarden en 
meetmethode voor controle van het voertuig in het verkeer) 
2.2.1. Geluidsdrukniveau op korte afstand van de bromfietsen 
Ten einde de latere controle van de in het verkeer zijnde 
bromfietsen te vergemakkelijken wordt bovendien het 
geluidsdrukniveau op korte afstand van de monding van de 
uit laatinrichting (geluiddemper) overeenkomstig onderstaande 
voorschriften gemeten en wordt het meetresultaat vermeld in het 
keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de afgifte 
van het document van aanhangsel 1B. 
2.2.2. Meetinstrumenten 
Er wordt een precisiegeluidsniveaumeter overeenkomstig 
punt 2.1.2.1 gebruikt. 
2.2.3. Wijze van meting 
2.2.3.1. Toestand van de bromfiets 
Voor de aanvang der metingen wordt de bromfiets op de normale 
bedriJfstemperatuur gebracht. Bij automatisch in- en 
uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet in 
de schakel automat lek worden ingegrepen. 
Tijdens de metingen moet de versnel Mngshandel in de vrij loop 
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen, 
moet het aangedreven wiel van de bromfiets vrij draaien, bij 
voorbeeld door de bromfiets op de standaard te plaatsen. 
2.2.3.2. Proefterrein (figuur 2) 
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich 
geen belangrijke akoestische storingen voordoen. In het 
bijzonder geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt 
of met een ander hard materiaal zijn bedekt en sterk 
reflecteren; oppervlakken van vastgewalste aarde zijn 
uitgesloten. Het proefterrein moet de afmetingen van een 
rechthoek hebben waarvan de zijden ten minste 3 meter van de 
omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) zijn verwijderd. 
Binnen deze rechthoek mag zich geen enkele belangrijke 
hindernis, bij voorbeeld een persoon - met uitzondering van de 
waarnemer en de bestuurder - bevinden. 
De bromfiets wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig 
opgesteld dat de meetmicrofoon ten minste 1 meter verwijderd is 
van eventueel aanwezige trot to irbanden. 
- 394 -
2.2.3.3. Diversen 
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het 
meettoestel moeten ten minste 10 dB(A) lager zijn dan het te 
meten geluidsniveau. Aan de microfoon mag een passend windscherm 
zijn aangebracht, mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid 
van de microfoon rekening wordt gehouden. 
2.2.4. Meetmethode 
2.2.4.1. Aantal en aard van de metingen 
Het A-gewogen maximale geluidsniveau uitgedrukt in decibel (dB) 
wordt gemeten tijdens de in punt 2.2.4.3 bedoelde periode van 
werking. 
Op ieder meetpunt worden ten minste drie metingen verricht. 
2.2.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2) 
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat 
worden gehouden, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het 
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moet naar de opening 
zijn gericht waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze 
opening zijn verwijderd. De as van de hoofdgevoeligheid van de 
microfoon moet evenwijdig aan het rijwegoppervlak zijn en een 
hoek van 45' ± 10' vormen met het loodrechte vlak waarin de 
emissierichting van de uitlaatgassen ligt. 
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon 
opgesteld aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de 
omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) maximaal is. 
Indien de uit laatinrichting meer mondingen heeft waarvan de 
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m zijn verwijderd, 
wordt de microfoon gericht op de monding die zich het dichtst 
bij de omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) of zich het 
hoogst boven het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand 
tussen de middelpunten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt, 
worden er afzonderlijke metingen voor iedere monding verricht, 
waarbij de grootste gemeten waarde wordt aangehouden. 
2.2.4.3. Werking van de motor 
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden 
constant gehouden : 
- __ indien S meer dan 5000 omw./min. bedraagt, 
2 
- ___. indien S gelijk is aan of minder bedraagt dan 
4 5000 omw./min., 
waarbij "S" het toerental bij het maximumvermogen is als bedoeld 
in punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1A. 
- 395 -
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel 
snel weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau 
wordt gemeten tijdens een periode van werking, die een kort 
ogenblik waarin het toerental constant wordt gehouden en de 
gehele duur van de vertraging omvat; hierbij geldt als 
meetwaarde de maximale aanwijzing van de geluidsniveaumeter. 
2.2.5. Resultaten (keuringsrapport) 
2.2.5.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle nodige 
gegevens vermeld, vooral die betreffende de geiuidsmeting aan de 
stilstaande bromfiets. 
2.2.5.2. De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding 
op de dichtst bij zijnde hele decibel. 
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende 
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A) 
verschillen, mogen worden gebruikt. 
2.2.5.3. Als meetresultaat geldt het gemiddelde van de drie meetwaarden. 
2.3. OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING (GELUIDDEMPER) 
2.3.1. Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig 
geluiddempend materiaal bevatten. 
2.3.1.1. Bij de fabricage van geluiddempers mag vezelig geluiddempend 
materiaal - dat vrij moet zijn van asbest - alleen worden 
gebruikt indien door passende voorzieningen wordt gewaarborgd 
dat dit materiaal gedurende de gehele gebruiksduur van de 
geluiddemper op zijn plaats blijft, en indien aan de 
voorschriften van één van de punten 2.3.2, 2.3.3 of 2.3.4 wordt 
voldaan : 
2.3.2. Het geluidsniveau moet voldoen aan de voorschriften van punt 
2.1.1 nadat het vezelig materiaal is verwijderd. 
2.3.3. Het geluiddempend vezelig materiaal mag niet worden aangebracht 
in de delen van de geluiddemper waardoor de uitlaatgassen 
stromen en het moet aan de volgende voorwaarden voldoen : 
2.3.3.1. het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een 
temperatuur van 650 ± 5'C gehouden zonder dat de gemiddelde 
lengte, de doorsnede of de dichtheid van de vezels afnemen, 
2.3.3.2. na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van 
650 ± 5'C moet ten minste 98 X van het materiaal worden 
tegengehouden in een zeef met een nominale maaswijdte van 250 /urn 
welke voldoet aan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkomstig 
ISO-norm 2599, 
- 396 -
2.3.3.3. het gewichtsverlies van het materiaal mag niet meer bedragen dan 
10,5 X nadat het gedurende 24 uur bij 90 ± 5'C is ondergedompeld 
in een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling : 
1 N broomwaterstofzuur (HBr) 10 mi 
1 N zwavelzuur (H2S04) 10 ml 
Gedistilleerd water tot 1000 ml. 
Opmerking : Het materiaal moet voor de weging worden gewassen 
met gedistilleerd water en gedurende 1 uur bij 105 'C worden 
gedroogd. 
2.3.4. Voordat het systeem overeenkomstig punt 2.1 wordt beproefd, moet 
het met behulp van een van de volgende methoden in de normale 
bedriJfstoestand worden gebracht : 
2.3.4.1. Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg 
2.3.4.1.1. Bij de voorbereidingscyclus moet een afstand van ten minste 
2000 km worden afgelegd. 
2.3.4.1.2. 50 X ± 10 X van deze voorbereidingscyclus wordt gereden in 
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de 
vorm van verplaatsingen over grote afstand; de cyclus van het 
ononderbroken rijtraject op de weg mag worden vervangen door een 
dienovereenkomstige voorbereiding op een proefbaan. 
2.3.4.1.3. De beide snelheden moeten ten minste zesmaal worden afgewisseld. 
2.3.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet ten minste 10 stops van 
ten minste 3 uur omvatten ten einde de afkoelings- en 
condensâtie-effecten te reproduceren. 
2.3.4.2. Voorbereiding door pulsering 
2.3.4.2.1. De uit laatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op de 
bromfiets of op de motor zijn gemonteerd. 
In het eerste geval moet de bromfiets op een rollenbank worden 
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een 
proefbank. 
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd In figuur 3 is 
weergegeven, wordt aan het uiteinde van de uit laatinrichting 
geplaatst. Elke andere uitrusting waarmede vergelijkbare 
resultaten worden verkregen, is toegestaan. 
2.3.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van 
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2500 maal 
afwisselend wordt onderbroken en hersteld. 
- 397 -
2.3.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de 
uitlaatgassen, gemeten op ten minste 100 mm achter de 
inlaatflens, een waarde bereikt tussen 0,35 en 0,40 bar. Indien, 
op grond van motorkarakteristieken, deze waarde niet kan worden 
bereikt, moet het ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de 
gassen een waarde bereikt die gelijk is aan 90 X van de maximale 
waarde die gemeten kan worden voordat de motor stilvalt. Het 
ventiel moet weer sluiten wanneer deze druk niet meer dan 10 X 
verschilt van de gestabiliseerde waarde bij geopend ventiel. 
2.3.4.2.4. De vertragingsbediening moet worden ingesteld op de tijdsduur 
waarin de uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt 
2.3.4.2.3 worden geproduceerd. 
2.3.4.2.5. Het motortoerental moet 75 X bedragen van het toerental (S) 
waarbij de motor zijn maximaal vermogen ontwikkelt. 
2.3.4.2.6. Het door de dynamometer aangegeven vermogen moet gelijk zijn aan 
50 X van het volgasvermogen gemeten bij 75 X van het 
motortoerental (S). 
2.3.4.2.7. Tijdens de proef moet elke afloopopening worden geblokkeerd. 
2.3.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk 
uur een afkoelingsperiode in acht worden genomen. 
2.3.4.3. Voorbereiding op de proefbank. 
2.3.4.3.1. De uit laatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die 
representatief is voor het type waarmede de bromfiets is 
uitgerust en waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt 
vervolgens op de proefbanK gemonteerd. 
2.3.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit 3 proefcycli. 
2.3.4.3.3. Ten einde de afkoelings- en condensâtie-effecten te reproduceren 
moet elke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een 
stopper lode van ten minste 6 uur. 
2.3.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindt in zes fasen plaats. De 
bedrijfsomstandigheden van de motor in elke fase en de duur 
hiervan zijn : 
Fase Bedrijf Duur van elke fase 
(in min.) 
1 Stationair 6 
2 25 X belasting bij 75 X van S 40 
3 50 X belasting bij 75 X van S 40 
4 100 X belasting bij 75 X van S 30 
5 50 X belasting bij 100 X van S 12 
6 25 X belasting bij 100 X van S 22 
Totale duur : 2 h 30 
- 398 -
2.3.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen, op verzoek van de 
fabrikant, motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de 
temperatuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm 
van het punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd 
punt, niet hoger is dan die welke wordt geregistreerd wanneer de 
bromfiets bij 75 X van S in de hoogste versnelling rijdt. De 
snelheid van de bromfiets en/of het motortoerental worden tot op 
±3 X nauwkeurig bepaald. 
- 399 -
<3>—0 Figuur 3 
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering 
© 
GKJI <3H 
© : S n.n. 
1 I ~^ 
—r / sv 
/, 
. i_L= r . "aar keuz« 8) 
© 
C 
1. Flens of iniaatmanchet aan te sluiten op de achterzijde van 
de te beproeven uit laatinrichting. 
2. Handbediend regeIvent iel. 
3. Vereveningsreservoir met een maximuminhoud van 40 liter en 
een vultijd van ten minste 1 seconde. 
4. Contactmanometer; bedriJfsbereik 0,05 tot 2,5 bar. 
5. Tijdrelais. 
6. Pulstel1er. 
7. Snelsluitventiel; er kan gebruik worden gemaakt van een 
afsluitventiel voor de motorvertrager op de uitlaat met een 
doorsnede van 60 mm. Dit ventiel wordt bediend door een 
pneumatische vijzel waarmede een kracht kan worden ontwikkeld 
van 120 N onder een druk van 4 bar. De reactietijd bij het 
openen en sluiten mag niet meer bedragen dan 0,5 seconde. 
8. Aanzuiging van de uitlaatgassen. 
9. Soepele buis. 
10. Controlemanometer. 
- 400 -
2.3.5. Schema en merken 
2.3.5.1. Het schema van de uit iaatinrichting moet bij het in 
aanhangsel 1A bedoelde document worden gevoegd. 
2.3.5.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moet zijn voorzien van een 
duidelijk leesbare en onuitwisbare merk- en typeaanduiding. 
2.3.5.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke 
vervangingsuitlaatinrichtingen moeten duidelijk leesbaar de 
vermelding "oorspronkelijk onderdeel" en de merk- en 
typeaanduiding zijn aangebracht. 
2.3.6. Inlaatgeluiddemper. 
Als de aanzuigbuis van de motor is voorzien van een luchtfilter 
en/of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane 
geluidsniveau niet wordt overschreden, dan worden dit filter 
en/of deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de 
geluiddemper en gelden de voorschriften van punt 2.3 ook voor 
dit filter en/of deze inlaatgeluiddemper. 
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR BROMFIETSEN 
OP TWEE WIELEN 
3.0. TOEPASS INGSGEBIED 
Dit aanhangsel is van toepassing op de goedkeuring, als 
technische eenheden, van uit laatinrichtingen of onderdelen 
daarvan die bestemd zijn om op één of meer typen bromfiets te 
worden aangebracht als niet-oorspronkeiiJke 
vervangingsinr icht ing. 
3.1. DEFINITIE 
3.1.1. Onder "niet-oorspronkeiijke vervangingsuitlaatinrichting of 
onderdeel daarvan" wordt verstaan elke component van de 
uitlaat inrichting omschreven in punt 1.2 van deze bijlage welke 
bestemd is om op een bromfiets het type uit laatinrichting te 
vervangen waarmede deze bromfiets bij de afgifte van het in 
aanhangsel 1B bedoelde document was uitgerust. 
3.2. VERZOEK OM GOEDKEUR ING 
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring voor een vervangingsuitlaatinrichting 
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden 
ingediend door de fabrikant van de uit laatinrichting of door 
diens gevolmachtigde. 
- 401 -
3.2.2. Voor eik type vervangingsuitlaatinrichting of onderdeel daarvan 
waarvoor goedkeuring wordt gevraagd, moet het verzoek vergezeld 
gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens : 
3.2.2.1. - een beschrijving van het (de) type(n) bromfiets(en) waarvoor 
de uit laatInrichtIng of onderdelen daarvan bestemd is (zijn) 
voor wat betreft de kenmerken vermeld in punt 1.1 van deze 
bijlage. 
De nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor het type 
motor en het type bromfiets moeten worden vermeld; 
3.2.2.2. - een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met 
aanduiding van de plaats van elk onderdeel, alsmede de 
montagevoorschriften; 
3.2.2.3. - tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakkelijke 
lokalisatie en identificatie, en vermelding van de gebruikte 
materialen. Op deze tekeningen moet tevens de plaats worden 
aangegeven waar het goedkeuringsnummer moet worden 
aangebracht. 
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het 
volgende voorleggen : 
3.2.3.1. - twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring wordt 
aangevraagd; 
3.2.3.2. - een uit laatinrichting van het type waarmede de bromfiets 
oorspronkelijk bij de afgifte van het in aanhangsel 1B 
bedoelde document was uitgerust; 
3.2.3.3. - een bromfiets die representatief is voor het met de 
vervangingsuitlaatinrichting uit te rusten type en die zich 
in een zodanige toestand bevindt dat hij, indien hij wordt 
uitgerust met een uit laatinrichting van het oorspronkelijk 
aangebrachte type, aan de voorwaarden van een van beide 
volgende punten voldoet : 
3.2.3.3.1. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets van een type is 
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend : 
- mag hij bij de rijproef met niet meer dan 1 dB(A) de in 
punt 2.1.1 van deze bijlage bepaalde grenswaarde 
overschrijden; 
- mag hij bij de proef in stilstand met niet meer dan 3 dB(A) 
de op de fabrieksplaat vermelde waarde overschrijden; 
3.2.3.3.2. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets niet van een type 
is waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend, mag hij met niet meer dan 1 dB(A) de 
grenswaarde overschrijden die voor dit type bromfiets van 
toepassing is op het tijdstip waarop het voor de eerste maal in 
het verkeer wordt gebracht; 
- 402 -
3.2.3.4. - een afzonderlijke motor die identiek is met die van 
bovenvermelde bromfiets voor zover dit door de bevoegde 
autoriteiten noodzakelijk wordt geacht. 
3.3. MERKEN EN OPSCHRIFTEN 
3.3.1. De niet-oorspronkeiijke uitlaatinrichting of onderdelen daarvan 
moeten van merken en opschriften zijn voorzien overeenkomstig de 
voorschriften van bijlage V. 
3.4. GOEDKEURING 
3.4.1. Na afloop van de door dit hoofdstuk voorgeschreven controles 
maakt de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig 
het model van aanhangsel 2B. Het goedkeuringsnummer moet worden 
voorafgegaan door de rechthoek met de letter "e", gevolgd door 
het kennummer of de kenletters van de Lid-Staat die de 
goedkeuring heeft verleend of geweigerd. 
3.5. SPECIFICATIES 
3.5.1. Algemene specificaties 
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en 
voor montage geschikt zijn dat : 
3.5.1.1. - onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen 
waaraan hij is blootgesteld, de bromfiets kan voldoen aan de 
voorschriften van dit hoofdstuk; 
3.5.1.2. - de geluiddemper, gezien de gebruiksomstandigheden van de 
bromfiets, redelijk bestand is tegen corrosieverschijnselen; 
3.5.1.3. - de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de 
oorspronkelijk gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse 
helling van de bromfiets niet worden beperkt; 
3.5.1.4. - aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen 
ontstaan; 
3.5.1.5. - de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont; 
3.5.1.6. - er voldoende ruimte voor de veren aanwezig is; 
3.5.1.7. - er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen; 
3.5.1.8. - de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar 
is met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en 
onderhoud. 
3.5.2. Specificaties met betrekking tot de geluidsniveaus 
- 403 -
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting 
of een onderdeel daarvan wordt gecontroleerd door middel van de 
methoden beschreven in de punten 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4 en 2.1.5 * 
van deze bi jlage. 
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het 
onderdeel daarvan op de in punt 3.2.3.3 vermelde bromfiets, 
moeten de waarden van het geluidsniveau voldoen aan volgende 
eisen : 
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de 
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde in 
punt 3.2.3.3 zijn gemeten met dezelfde bromfiets die is voorzien 
van de oorspronkelijke uitlaat. 
3.5.3. Controle van de prestaties van de bromfiets 
3.5.3.1. De vervangingsuitlaat moet kunnen waarborgen dat de prestaties 
van de bromfiets vergelijkbaar zijn met die welke met de 
oorspronkelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden 
verkregen. 
3.5.3.2. De vervangingsuitlaat wordt vergeleken met een oorspronkelijke 
uitlaat, eveneens nieuw, welke achtereenvolgens op de in 
punt 3.2.3.3 bedoelde bromfiets worden aangebracht. 
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de 
vermogenskromme van de motor. Het netto maximumvermogen en de 
maximumsnelheid die met de vervangingsuitlaat worden gemeten, 
mogen niet meer dan 5 X hoger Iiggen dan het netto-
maximumvermogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde 
omstandigheden met de oorspronkelijke uitlaatinrichting zijn 
gemeten. 
3.5.4. Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal 
beklede geluiddempers als afzonderlijke technische eenheden. 
Produkten van vezelmateriaal mogen bij de constructie van deze 
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan 
de eisen van punt 2.3.1. van deze bijlage. 
Jr 
- 404 -
AANHANGSEL 1A 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING VAN EEN TYPE BROMFIETS OP TWEE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen in geval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
(mode I) 
Volgnr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het toegestane geluidsniveau en de 
oorspronkelijke uit laatinrichting van een type bromfiets op twee wielen moeten 
de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 
92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3. 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
3.2.8.3.3 
3.2.8.3.3.1 
3.2.8.3.3.2 
3.2.9 
3.2.9.1 
4. 
4.1 
4.2 
4.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
- 405 -
AANHANGSEL 1B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde Instantie 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING(EN) VAN EEN TYPE BROMFIETS OP TWEE WIELEN 
MODEL 
Vers lag nr. van de technische dienst d.d. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : 
2. Type voertuig : 
3. Variant(en) (eventueel) : 
4. Versie(s) (eventueel) : 
5. Naam en adres van de fabrikant : 
6. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
7. Type(n) oorspronkelijke uit laatinrichting(en) : 
8. Type(n) inlaat inrichting(en) (voor zover noodzakelijk om aan de 
grenswaarde van het geluidsniveau te voldoen) : 
9. Geluidsniveau van het stilstaande voertuig : dB(A) 
bij omw./min. 
10. Voertuig ter keuring aangeboden op : 
11. De goedkeuring is ver I eend/geweigerd(1) 
12. Plaats : 
13. Datum : 
14. Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 406 -
AANHANGSEL 2A 
INL ICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR BROMFIETSEN OP TWEE WIELEN OF EEN ONDERDEEL (ONDERDELEN) DAARVAN ALS 
TECHNISCHE EENHEID (EENHEDEN) 
(mode I) 
Volgnr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor bromfietsen op twee wielen moeten de volgende 
inlichtingen worden verstrekt : 
1. Merk : 
2. Type : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
5. Lijst van de onderdelen waaruit de technische eenheid is samengesteld 
(tekeningen bijvoegen) : 
6. Merk(en) en type(n) bromfiets(en) waarvoor de uitlaat is bestemd(1>: 
7. Eventuele beperkingen inzake het gebruik en montagevoorschriften : 
Bovendien moeten bij deze aanvraag de inlichtingen worden verstrekt als 
bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad, van 30 Juni 1992, 
sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3. 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
4. 
4.1 
4.2 
4.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 407 -
AANHANGSEL 2B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde instantie 
Verslag nr. WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR BROMFIETSEN OP TWEE WIELEN 
MODEL 
van de technische dienst d.d, 
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. 
10, Merk van de inrichting : 
Type inrichting : 
Naam en adres van de fabrikant : 
Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
Merk(en) en type(n) en eventuele variant(en) en versie(s) van 
het(de) voertulg(en) waarvoor de inrichting is bestemd : 
Inrichting ter keuring aangeboden op : 
De goedkeuring is verleend/geweigerd^) 
Plaats : 
Datum : 
Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 408 -
BIJLAGE III 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MOTORFIETSEN 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type motorfiets wat betreft het geluidsniveau en de 
uit laatInrichting", motorfietsen die onderling geen essentiële 
verschillen vertonen ten aanzien van : 
1.1.1. motortype (twee- of viertakt, zuigermotor of draai zuigermotor, 
aantal cilinders en cilinderinhoud, aantal en type carburators 
of injectiesystemen, plaatsing van de kleppen, maximumvermogen 
en daarbij behorend toerental). 
Voor draai zuigermotoren dient het dubbele kamervolurne als 
cilinderinhoud te worden beschouwd; 
1.1.2. overbrengingssysteem, in het bijzonder het aantal versnellingen 
en hun overbrengingsverhoudingen; 
1.1.3. aantal, type en plaatsing der uit laatinrichtingen. 
1.2. "uitlaatinrichting" of "geluiddemper", een volledig samenstel 
van onderdelen dat noodzakelijk is om het geluid veroorzaakt 
door de motor van de motorfiets en de uitlaat daarvan te 
beperken; 
1.2.1. "oorspronkelIjke uit laatInrIchtIng of geluiddemper", inrichting 
van het type waarvan het voertuig is voorzien bij de goedkeuring 
of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de 
oorspronkelijk gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn; 
1.2.2. "niet-oorspronkeiijke uit laatinrichting of geluiddemper", 
inrichting van een ander type dan die waarvan het voertuig is 
voorzien bij de goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De 
inrichting mag alleen worden gebruikt als 
vervangingsuitlaatInrichtIng of -geluiddemper; 
1.3. "uitlaatInrichtingen van verschillend type", inrichtingen die 
onderling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen 
betrekking kunnen hebben op de volgende kenmerken : 
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of 
fabrieksnamen dragen; 
1.3.2. inrichtingen waarvan de materiaal kenmerken ten aanzien van enig 
onderdeel verschillend zijn, of inrichtingen waarvan de 
onderdelen verschillende vorm of afmeting hebben; 
- 409 -
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van ten minste één 
onderdeel verschillend zijn; 
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn 
gecombineerd. 
1.4. "onderdeel van een uit laatinrichting", een van de afzonderlijke 
componenten die samen de uit laatinrichting (bij voorbeeld 
uitlaatpijpen en buizenstelsels, de eigenlijke demper) en 
eventueel de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen. 
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting 
(luchtfilter en/of inlaatgeluiddemper) die noodzakelijk is om de 
grenswaarden van het geluidsniveau in acht te kunnen nemen, dan 
moet deze inrichting worden beschouwd als een onderdeel dat even 
belangrijk is als de eigenlijke uit laatinrichting. 
2. GOEDKEURING VOOR WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN DE 
OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING ALS TECHNISCHE EENHEID VAN EEN 
TYPE MOTORFIETS. 
2.1. GELUIDSMETING AAN RIJDENDE MOTORFIETSEN (voorwaarden en 
meetmethode voor controle van het voertuig bij de goedkeuring) 
2.1.1. Grenswaarden : zie bijlage I. 
2.1.2. Meetapparatuur 
2.1.2.1. Geluidsmetingen 
Het akoestische meetapparaat moet een precisiegeluids-
niveaumeter zijn overeenkomstig het type als omschreven in 
Publikatie 179 "precisiegeluidsniveaumeters", 2e uitgave, van de 
Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de 
metingen wordt gebruik gemaakt van de "snelle" responsie en het 
A-filter, die eveneens in deze publikatie zijn beschreven. 
Aan het begin en het einde van iedere meetreeks moet de 
geluidsniveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met 
een geschikte geluidsbron (bij voorbeeld pistonfoon) worden 
geijkt. 
2.1.2.2. Snelheidsmetingen 
Het motortoerental en de snelheid van de motorfiets op het 
proeftraject worden bepaald met een nauwkeurigheidsmarge van 
3 X. 
2.1.3. Wijze van meting 
- 410 -
2.1.3.1. Toestand van de motorfiets 
Tijdens de metingen dient de motorfiets in bedrijfsklare 
toestand te zijn (met koelvloeistof, smeermiddelen, brandstof, 
outillage, reservewiel en bestuurder). 
Voor de aanvang der metingen wordt de motor van de motorfiets op 
de normale bedrij fstemperatuur gebracht. Bij automatisch in- en 
uitschakelende ventilatoren mag met het oog op de geluidsmeting 
niet in de schakeI automat lek worden ingegrepen. Bij motorfietsen 
met meer dan één aangedreven wiel wordt alleen de voor normaal 
wegverkeer aangewezen aandrijving gebruikt. Indien een 
motorfiets is voorzien van een zijspan, wordt dit verwijderd 
voor de proef. 
2.1.3.2. Proefterrein 
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen 
versnellingstraject bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein 
is omgeven. Het versnellingstraject moet waterpas zijn-, het 
oppervlak moet droog zijn en van dien aard dat de banden geen 
overmatig geluid produceren. 
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije 
geluidsveld tussen een geluidsbron in het midden van het 
versnellingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot 
op 1 dB nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordt geacht te zijn 
voldaan indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van 
het versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende 
voorwerpen zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen 
voorkomen. Het terreinoppervlak moet in een straal van ten 
minste 10 m rondom het middelpunt van het versnellingstraject 
uit een hard materiaal zoals beton, asfalt of een akoestisch 
gelijkwaardig materiaal bestaan en mag niet zijn bedekt met 
losse sneeuw, hoog gewas, mulle grond of as. 
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen 
die van invloed kan zijn op het geluidsveld en tussen de 
microfoon en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De 
persoon die de meetapparatuur afleest moet zich zodanig 
opstellen dat hij op geen enkele wijze de aanwijzing van het 
meetapparaat beïnvloedt. 
2.1.3.3. Diversen 
De metingen mogen niet bij ongunstige weersomstandigheden, en 
met name windvlagen, worden verricht. 
De windsnelheid moet <. 3 m/s bedragen. Indien windvlagen met een 
snelheid van <. 5 m/s worden gemeten, is het meetresultaat 
aanvaardbaar. 
- 411 -
Bij metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere 
geluidsbronnen dan de geteste motorfiets of van de wind minstens 
10 dB(A) lager zijn dan het door de motorfiets veroorzaakte 
geluidsniveau. 
Indien het verschil tussen het omgevingsgeluid en het gemeten 
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van 
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde 
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter 
afgelezen waarden. 
dB(A) 
OA 
0,3 
0,2 
0,1 dB(A) 
15 Verschil tussen 
omgev i ngsgeluid 
en te meten 
ge Iu i d 
Aan de microfoon mag een passend windscherm zijn aangebracht 
mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid en de 
richtingskarakteristieken van de microfoon rekening wordt 
gehouden. 
2.1.4. 
2.1.4.1. Meetmethode 
Aantal en aard van de metingen 
Het A-gewogen maximum geluidsniveau uitgedrukt in decibel (dB) 
wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van de motorfiets tussen 
de lijnen AA' en BB' (figuur 1). De meting is ongeldig indien 
een van het algemene geluidsniveau sterk afwijkende piekwaarde 
wordt vastgesteld. 
- 412 -
Aan iedere zijde van de motorfiets worden ten minste 2 metingen 
verricht. 
2.1.4.2. Plaats van de microfoon 
De microfoon moet op 1,2 m hoogte boven het rijbaanvlak worden 
geplaatst op een afstand van 7,5 m van de referentielijn CC' 
(figuur 1) van de rijbaan. 
2.1.4.3. Wijze van rijden 
De motorfiets nadert met een constante beginsneIheid 
overeenkomstig de punten 2.1.4.3.1 en 2.1.4.3.2 de lijn AA'. 
Zodra de voorkant van de motorfiets de lijn AA' bereikt, wordt 
de gashendel zo snel als in de praktijk mogelijk is in de stand 
gebracht die overeenkomt met vol gas. De gashendel blijft in 
deze stand totdat de achterkant van de motorfiets de lijn BB' 
bereikt, waarna de gashandel zo snel mogelijk weer in de stand 
stationair draaien wordt gebracht. 
Bij alle metingen moet de motorfiets zodanig recht over het 
versnellingstraject worden gereden dat het middenlangsvlak van 
de motorfiets zo dicht mogelijk bij de lijn CC' ligt. 
2.1.4.3.1. Motorfiets met niet-automatische versnellingsbak. 
2.1.4.3.1.1. Naderingssnelheid 
De motorfiets nadert de lijn AA' met : 
- een constante snelheid van 50 km/h 
of 
- een constante snelheid waarbij het motortoerental 
gelijk is aan 75 X van het toerental bedoeld in punt 3.2.1.7 
van aanhangsel 1 A. 
De laagste snelheid wordt gekozen. 
2.1.4.3.1.2. Keuze van de versnelling 
2.1.4.3.1.2.1 Ongeacht de cilinderinhoud worden motorfietsen die zijn 
uitgerust met een versnellingsbak met vier versnellingen of 
minder, beproefd in de tweede versnelling. 
2.1.4.3.1.2.2 Motorfietsen die zijn uitgerust met een motor waarvan de 
cilinderinhoud niet meer bedraagt dan 175 cm3 en met een 
versnellingsbak met vijf of meer versnellingen, worden 
uitsluitend in de derde versnelling beproefd. 
- 413 -
2.1.4.3.1.2.3 Motorfietsen die zijn uitgerust met een motor waarvan de 
cilinderinhoud meer bedraagt dan 175 cm3 en met een 
versnellingsbak met vijf of meer versnellingen, worden beproefd 
in de tweede en in de derde versnelling. Van die twee proeven 
wordt het gemiddelde genomen. 
2.1.4.3.1.2.4 Indien tijdens de proef in de tweede versnelling (zie de punten 
2.1.4.3.1.2.1, 2.1.4.3.1.2.2 en 2.1.4.3.1.2.3) het 
motortoerental bij het naderen van de eindstreep van het 
proeftraject meer dan 100 X bedraagt van het toerental bedoeld 
in punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1A, wordt de proef verricht in de 
derde versnelling en wordt het daarbij gemeten geluidsniveau als 
enig resultaat van de proef in aanmerking genomen. 
2.1.4.3.2. Motorfietsen met automatische versnellingsbak 
2.1.4.3.2.1. Motorfietsen zonder handbediende keuzehefboom 
2.1.4.3.2.1.1 Naderingssnelheid 
De motorfiets nadert de lijn AA' met verschillende constante 
snelheden van 30, 40 en 50 km/h, of met 75 X van de maximale 
wegsnelheid indien deze waarde kleiner is. Hierbij wordt de 
omstandigheid gekozen waarbij het hoogste geluidsniveau wordt 
voortgebracht. 
2.1.4.3.2.1.2 Motorfietsen voorzien van een handbediende keuzehefboom met X 
standen voor vooruitrijden. 
2.1.4.3.2.1.3 Nader i ngssneI he i d 
De motorfiets nadert de lijn AA' met een constante snelheid : 
- van minder dan 50 km/h, waarbij het motortoerental 
gelijk is aan 75 X van het toerental bedoeld in 
punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1A 
of 
- van 50 km/h, waarbij het motortoerental minder 
bedraagt dan 75 X van het toerental bedoeld in punt 3.2.1.7 
van aanhangsel 1A. 
Indien tijdens de proef met een constante snelheid van 50 km/h 
terugschakeling in de eerste versnelling plaatsvindt, mag de 
naderingssnelheid van de motorfiets worden opgevoerd tot 
maximaal 60 km/h ten einde terugschakeling te vermijden. 
- 414 -
2.1.4.3.2.1.4 Stand van de handbediende keuzehefboom 
Indien de motorfiets is voorzien van een handbediende 
keuzehefboom met X standen voor vooruitrijden, moet de proef 
worden verricht met de keuzehefboom in de hoogste stand; het 
terugschakelmechanisme (bij voorbeeld "kick-down") mag niet 
worden gebruikt. Indien achter de lijn AA' automatische 
terugschakeling plaatsvindt, wordt de proef opnieuw begonnen met 
gebruikmaking van de hoogste stand - 1 en, indien noodzakelijk, 
de hoogste stand - 2, ten einde de hoogste stand van de hefboom 
te verkrijgen waarin de proef zonder automatische 
terugschakeling kan plaatsvinden (zonder gebruik te maken van 
het "kick-down"-effect). 
2.1.5. Resultaten (keuringsrapport) 
2.1.5.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle voor de 
meetresultaten belangrijke omstandigheden en invloeden vermeld. 
2.1.5.2 De waarden die van het meettoestel worden afgelezen, worden 
gecorrigeerd volgens punt 2.1.3.3. De aldus gecorrigeerde 
waarden worden afgerond op de dichtst bij zijnde decibel. 
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1B mogen alleen 
meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij twee 
opeenvolgende metingen aan dezelfde zijde van de motorfiets niet 
meer dan 2 dB(A) bedraagt. 
2.1.5.3. Ten einde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt 
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt 
2.1.5.2 verkregen waarde verminderd met 1 dB(A). 
2.1.5.4 Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of 
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie 
waartoe het beproefde voertuig behoort wordt geacht aan het 
voorschrift sub 2.1.1 te zijn voldaan. Deze gemiddelde waarde 
vormt het resultaat van de proef. 
Indien de vier meetresultaten lager zijn dan of gelijk zijn aan 
het maximaal toegestane niveau voor de categorie waartoe de 
beproefde motorfiets behoort, wordt geacht aan het voorschrift 
sub 2.1.1 te zijn voldaan. 
Indien één van de vier resultaten het maximaal toegestane niveau 
overschrijdt en deze overschrijding niet meer dan 1 dB(A) 
bedraagt, wordt een tweede reeks van vier metingen verricht. 
In dit geval wordt aan het voorschrift sub 2.1.1 slechts geacht 
te zijn voldaan indien deze vier nieuwe resultaten lager zijn 
dan of gelijk zijn aan het maximaal toegestane niveau. 
- 415 -
In alle andere gevallen wordt geacht niet aan het voorschrift 
sub 2.1.1 te zijn voldaan. 
2.2. GELUIDSMETING AAN STILSTAANDE MOTORFIETSEN (voorwaarden en 
meetmethode voor controle van het voertuig in het verkeer) 
2.2.1. Geluidsdrukniveau op korte afstand 
Ten einde de latere controle van het geluidsniveau van de in het 
verkeer zijnde motorfietsen te vergemakkelijken wordt bovendien 
het geluidsdrukniveau op korte afstand van de monding van de 
uit laatinrichting overeenkomstig onderstaande voorschriften 
gemeten en wordt het meetresultaat geregistreerd in het 
keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de afgifte 
van het document van aanhangsel 1B. 
2.2.2. Meetinstrumenten 
Er wordt een preclsiegeluidsniveaumeter overeenkomstig 
punt 2.1.2.1 gebruikt. 
2.2.3. Wijze van meting 
2.2.3.1. Toestand van de motorfiets 
Voor de aanvang der metingen wordt de motorfiets op de normale 
bedriJfstemperatuur gebracht. Bij automatisch in- en 
uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet in 
de schakeI automatiek worden ingegrepen. 
Tijdens de metingen moet de versnel Iingshandel in de vrij loop 
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen, 
moet het aangedreven wiel van de motorfiets vrij draaien, bij 
voorbeeld door de motorfiets op de standaard te plaatsen. 
2.2.3.2. Proefterrein (figuur 2) 
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich 
geen belangrijke akoestische storingen voordoen. In het 
bijzonder geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt 
of met een ander hard materiaal zijn bedekt en sterk 
reflecteren; oppervlakken van vastgewalste aarde zijn 
uitgesloten. Het proefterrein moet de afmetingen van een 
rechthoek hebben waarvan de zijden ten minste 3 meter van de 
omtrek van de motorfiets (exclusief het stuur) zijn verwijderd. 
Binnen deze rechthoek mag zich geen enkele belangrijke 
hindernis, bij voorbeeld een persoon - met uitzondering van de 
waarnemer en de bestuurder - bevinden. 
De motorfiets wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig 
opgesteld dat de meetmicrofoon ten minste 1 meter verwijderd is 
van eventueel aanwezige trottoirbanden. 
- 416 -
2.2.3.3. Diversen 
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het' 
meettoestel moeten ten minste 10 dB(A) lager zijn dan het te 
meten geluidsniveau. Aan de microfoon mag een passend windscherm 
zijn aangebracht, mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid 
van de microfoon rekening wordt gehouden. 
2.2.4. Meetmethode 
2.2.4.1. Aantal en aard van de metingen 
Het A-gewogen maximale geluidsniveau uitgedrukt in decibel (dB) 
wordt gemeten tijdens de in punt 2.2.4.3 bedoelde periode van 
werking. 
Op ieder meetpunt worden ten minste drie metingen verricht. 
2.2.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2) 
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat 
worden gehouden, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het 
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moet naar de opening 
zijn gericht waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze 
opening zijn verwijderd. De as van de hoofdgevoeligheid van de 
microfoon moet evenwijdig aan het rijwegoppervlak zijn en een 
hoek van 45' ± 10' vormen met het loodrechte vlak waarin de 
emissierichting van de uitlaatgassen ligt. 
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon 
opgesteld aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de 
omtrek van de motorfiets (exclusief het stuur) maximaal is. 
Indien de uit laatinrichting meer mondingen heeft waarvan de 
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m zijn verwijderd, 
wordt de microfoon gericht op de monding die zich het dichtst 
bij de omtrek van de motorfiets (exclusief het stuur) of zich 
het hoogst boven het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand 
tussen de middelpunten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt, 
worden er afzonderlijke metingen voor iedere monding verricht, 
waarbij de grootste gemeten waarde wordt aangehouden. 
- 417 -
2.2.4.3. Werking van de motor 
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden 
constant gehouden : 
- __ indien S meer dan 5000 omw./min. bedraagt, 
2 
- ___£ indien S gelijk is aan of minder bedraagt dan 
4 5000 omw./min., 
waarbij "S" het toerentai bij het maximumvermogen is als bedoeld 
in punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1A. 
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel 
snel weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau 
wordt gemeten tijdens een periode van werking, die een kort 
ogenblik waarin het toerental constant wordt gehouden en de 
gehele duur van de vertraging omvat; hierbij geldt als 
meetwaarde de maximale aanwijzing van de geluidsniveaumeter. 
2.2.5. Resultaten (keuringsrapport) 
2.2.5.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle nodige 
gegevens vermeid, vooral die betreffende de geluidsmeting aan de 
stilstaande motorfiets. 
2.2.5.2. De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding 
op de dichtst bij zijnde hele decibel. 
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende 
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A) 
verschillen, mogen worden gebruikt. 
2.2.5.3. Als meetresultaat geldt het gemiddelde van de drie meetwaarden. 
- 418 -
Figuur 1 
METING AAN EEN RIJDENDE MOTORFIETS 
Pr—O 
foor» v-' 7.5 m 7.5 m 
Figuur 2 
METING AAN EEN STILSTAAND VOERTUIG 
hoogte van de as van de 
uit laatopening 
- 419 -
2.3. OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING (GELUIDDEMPER) 
2.3.1. Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig 
geluiddempend materiaal bevatten. 
2.3.1.1. Bij de fabricage van geluiddempers mag vezel!g geluiddempend 
materiaal - dat vrij moet zijn van asbest - alleen worden 
gebruikt indien door passende voorzieningen wordt gewaarborgd 
dat dit materiaal gedurende de gehele gebruiksduur van de 
geluiddemper op zijn plaats blijft, en indien aan de 
voorschriften van één van de punten 2.3.2, 2.3.3 of 2.3.4 wordt 
voldaan : 
2.3.2. Het geluidsniveau moet voldoen aan de voorschriften van punt 
2.1.1 nadat het vezelig materiaal is verwijderd. 
2.3.3. Het geluiddempend vezelig materiaal mag niet worden aangebracht 
in de delen van de geluiddemper waardoor de uitlaatgassen 
stromen en het moet aan de volgende voorwaarden voldoen : 
2.3.3.1. het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een 
temperatuur van 650 ± 5'C gehouden zonder dat de gemiddelde 
lengte, de doorsnede of de dichtheid van de vezels afnemen, 
2.3.3.2. na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van 
650 ± 5'C moet ten minste 98 X van het materiaal worden 
tegengehouden in een zeef met een nominale maaswijdte van 250 /~m 
welke voldoet aan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkomstig 
ISO-norm 2599, 
2.3.3.3. het gewichtsverlies van het materiaal mag niet meer bedragen dan 
10,5 X nadat het gedurende 24 uur bij 90 ± 5'C is ondergedompeld 
in een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling : 
1 N broomwaterstofzuur (HBr) 10 ml 
1 N zwavelzuur (H2S04) 10 ml 
Gedistilleerd water tot 1000 ml. 
Opmerking : Het materiaal moet voor de weging worden 
gewassen met gedistilleerd water en gedurende 1 uur bij 105*C 
worden gedroogd. 
2.3.4. Voordat het systeem overeenkomstig punt 2.1 wordt beproefd, moet 
het met behulp van één van de volgende methoden in de normale 
bedriJfstoestand worden gebracht : 
2.3.4.1. Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg 
- 420 -
2.3.4.1.1. Afhankelijk van de motorfietscategorie moeten bij de 
voorbereidingscyclus de volgende minimale afstanden worden 
afgelegd : 
Categorie motorfietsen naar Afstand (km) 
ei Iinder inhoud (cm3) 
1. < 80 4000 
2. > 80 en < 175 6000 
3. > 175 8000 
2.3.4.1.2. 50 X ± 10 X van deze voorbereidingscyclus wordt gereden in 
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de 
vorm van verplaatsingen over grote afstand bij hoge snelheid; de 
cyclus van het ononderbroken rijtraject op de weg mag worden 
vervangen door een dienovereenkomstige voorbereiding op een 
proefbaan. 
2.3.4.1.3. De beide snelheden moeten ten minste zesmaal worden afgewisseld. 
2.3.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet ten minste 10 stops van 
ten minste 3 uur omvatten ten einde de afkoelings- en 
condensâtie-effecten te reproduceren. 
2.3.4.2. Voorbereiding door pulsering 
2.3.4.2.1. De uit laatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op de 
motorfiets of op de motor zijn gemonteerd. 
In het eerste geval moet de motorfiets op een rollenbank worden 
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een 
proefbank. 
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd in figuur 3 is 
weergegeven, wordt aan het uiteinde van de uit laatinrichting 
geplaatst. Elke andere uitrusting waarmede vergelijkbare 
resultaten worden verkregen, is toegestaan. 
2.3.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van 
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2.500 maal 
afwisselend wordt onderbroken en hersteld. 
2.3.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de 
uitlaatgassen, gemeten op ten minste 100 mm achter de 
inlaatflens, een waarde bereikt tussen 0,35 en 0,40 bar. Indien, 
op grond van motorkarakteristieken, deze waarde niet kan worden 
bereikt, moet het ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de 
gassen een waarde bereikt die gelijk is aan 90 X van de maximale 
waarde die gemeten kan worden voordat de motor stilvalt. Het 
ventiel moet weer sluiten wanneer deze druk niet meer dan 10 X 
verschilt van de gestabiliseerde waarde bij geopend ventiel. 
- 421 
2.3.4.2.4. De vertragingsbediening moet worden ingesteld op de tijdsduur 
waarin de uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt 
2.3.4.2.3 worden geproduceerd. 
2.3.4.2.5. Het motortoerental moet 75 X bedragen van het toerental (S) 
waarbij de motor zijn maximaal vermogen ontwikkelt. 
2.3.4.2.6. Het door de dynamometer aangegeven vermogen moet gelijk zijn aan 
50 X van het volgasvermogen gemeten bij 75 X van het 
motortoerental (S). 
2.3.4.2.7. Tijdens de proef moet elke afloopopening worden geblokkeerd. 
2.3.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk 
uur een afkoelingsperiode in acht worden genomen. 
2.3.4.3. Voorbereiding op de proefbank 
2.3.4.3.1. De uit laatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die 
representatief is voor het type waarmede de motorfiets is 
uitgerust en waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt 
vervolgens op de proefbank gemonteerd. 
2.3.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit een aantal proefcycli 
voorgeschreven voor de motorfietscategorie waarvoor de 
uit laatinrichting is ontworpen. Het aantal cycli voor elke 
motorfietscategorie bedraagt : 
Categorie motorfietsen naar Aantal cycli 
cilinderinhoud (cm3) 
1. < 80 6 
2. > 80 en <. 175 9 
3. > 175 12 
2.3.4.3.3. Ten einde de afkoelings- en condensâtie-effecten te reproduceren 
moet elke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een 
stopper iode van ten minste 6 uur. 
2.3.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindt in zes fasen plaats. De 
bedrijfsomstandigheden van de motor in elke fase en de duur 
hiervan zi Jn : 
- 422 
Fase 
1 
2 
3 
4 
5 
6 Bedrijf 
Stat ionair 
25 X belasting bij 75 X van S 
50 X belasting bij 75 X van S 
100 X belasting bij 75 X van S 
50 X belasting bij 100% van S 
25 X belasting bij 100% van S 
Totale duur Duur van elke fase 
Motor van 
minder dan 
175 cm3 
(min.) 
6 
40 
40 
30 
12 
22 
2 h 30 Motor van 
175 cm3 
of meer 
(min.) 
6 
50 
50 
10 
12 
22 
2 h 30 
2.3.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen, op verzoek van de 
fabrikant, motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de 
temperatuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm 
van het punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd 
punt, niet hoger is dan die welke wordt geregistreerd wanneer de 
motorfiets met een snelheid van 110 km/h of bij 75 X van S in de 
hoogste versnelling rijdt. De snelheid van de motorfiets en/of 
het motortoerental worden tot op ± 3 X nauwkeurig bepaald. 
- 423 -
Figuur 3 
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering 
@H2) 
©-, QH 
r 1 y E © 
HSM 
0 JO h\ 
(?) : S mm O A 
• © 
V© 
t\CCLA h «*• « ^ : r 
1. Flens of iniaatmanchet aan te sluiten op de achterzijde van 
de te beproeven uit laatinrichting. 
2. Handbediend regel vent iel. 
3. Vereveningsreservoir met een maximuminhoud van 40 liter en 
een vul tijd van ten minste 1 seconde. 
4. Contactmanometer; bedriJfsbereik 0,05 tot 2,5 bar. 
5. Tijdrelais. 
6. Pulstei1er. 
7. Snelsluitventiel ; er kan gebruik worden gemaakt van een 
afsluitventiel voor de motorvertrager op de uitlaat met een 
doorsnede van 60 mm. Dit ventiel wordt bediend door een 
pneumatische vijzel waarmede een kracht kan worden ontwikkeld 
van 120 N onder een druk van 4 bar. De reactietijd bij het 
openen en sluiten mag niet meer bedragen dan 0,5 seconde. 
8. Aanzuig ing van de uitlaatgassen. 
9. Soepele buis. 
10. Controlemanometer. 
- 424 -
2.3.5. Schema en merken 
2.3.5.1. Het schema van de uitlaatinrichting moet bij het in 
aanhangsel 1A bedoelde document worden gevoegd. 
2.3.5.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moet zijn voorzien van een 
duidelijk leesbare en onuitwisbare merk- en typeaanduiding. 
2.3.5.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke 
vervangingsuitlaatinrichtingen moeten duidelijk leesbaar de 
vermelding "oorspronkelijk onderdeel" en de merk- en 
typeaanduiding zijn aangebracht. 
2.3.6. Inlaatgeluiddemper. 
Als de aanzuigbuis van de motor is voorzien van een luchtfilter 
en/of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane 
geluidsniveau niet wordt overschreden, dan worden dit filter 
en/of deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de 
geluiddemper en gelden de voorschriften van punt 2.3 ook voor 
dit filter en/of deze inlaatgeluiddemper. 
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR 
MOTORFIETSEN 
3.0. TOEPASSINGSGEBIED 
Dit aanhangsel Is van toepassing op de goedkeuring, als 
technische eenheden, van uit laatinrichtingen of onderdelen 
daarvan die bestemd zijn om op één of meer typen motorfiets te 
worden aangebracht als niet-oorspronkeiijke 
vervangingsinrichting. 
3.1. DEFINITIE 
3.1.1. Onder "niet-oorspronkeiiJke vervangingsuitlaatinrichting of 
onderdeel daarvan" wordt verstaan elke component van de 
uit laatinrichting omschreven in punt 1.2 van deze bijlage welke 
bestemd is om op een motorfiets het type uit laatinrichting te 
vervangen waarmede deze motorfiets bij de afgifte van het in 
aanhangsel 1B bedoelde document was uitgerust. 
3.2. VERZOEK OM GOEDKEURING 
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring voor een vervangingsuitlaatinrichting 
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden 
ingediend door de fabrikant van de uitlaatinrichting of door 
diens gevolmachtigde. 
3.2.2. Voor elk type vervangingsuitlaat inricht ing of onderdeel daarvan 
waarvoor goedkeuring wordt gevraagd, moet het verzoek vergezeld 
gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens : 
- 425 -
3.2.2.1. - een beschrijving van het (de) type(n) motorfiets(en) waarvoor 
de uitlaatinrichting of onderdelen daarvan bestemd is (zijn) 
voor wat betreft de kenmerken vermeld in punt 1.1 van deze 
bi jlage. 
De nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor het type 
motor, en het type motorfiets moeten worden vermeld; 
3.2.2.2. - een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met 
aanduiding van de plaats van elk onderdeel, alsmede de 
montagevoorschriften; 
3.2.2.3. - tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakkelijke 
lokalisatie en identificatie, en vermelding van de gebruikte 
materialen. Op deze tekeningen moet tevens de plaats worden 
aangegeven waar het goedkeur!ngsnummer moet worden 
aangebracht. 
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het 
volgende voorleggen : 
3.2.3.1. - twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring wordt 
aangevraagd; 
3.2.3.2. - een uitlaatinrichting van het type waarmede de motorfiets 
oorspronkelijk bij de afgifte van het in aanhangsel 1B 
bedoelde document was uitgerust; 
3.2.3.3. - een motorfiets die representatief is voor het met de 
vervangingsuitlaatinrichting uit te rusten type en die zich 
in een zodanige toestand bevindt dat hij, indien hij wordt 
uitgerust met een uit laatinrichting van het oorspronkelijk 
aangebrachte type, aan de voorwaarden van een van beide 
volgende punten voldoet : 
3.2.3.3.1. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde motorfiets van een type is 
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend : 
- mag hij bij de rijproef met niet meer dan 1 dB(A) de in 
punt 2.1.1 van deze bijlage bepaalde grenswaarde 
overschrIjden; 
- mag hij bij de proef in stilstand met niet meer dan 3 dB(A) 
de op de fabrieksplaat vermelde waarde overschrijden; 
3.2.3.3.2. indien de in punt 3.2.3.3 vermelde motorfiets niet van een type 
is waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend, mag hij met niet meer dan 1 dB(A) de 
grenswaarde overschrijden die voor dit type motorfiets van 
toepassing is op het tijdstip waarop het voor de eerste maal in 
het verkeer wordt gebracht; 
3.2.3.4. - een afzonderlijke motor die identiek is met die van 
bovenvermelde motorfiets voor zover dit door de bevoegde 
autoriteiten noodzakelijk wordt geacht. 
- 426 -
3.3. MERKEN EN OPSCHRIFTEN 
3.3.1. De niet-oorspronkeiIJke uit laatinrichting of onderdelen daarvan 
moeten van merken en opschriften zijn voorzien overeenkomstig de 
voorschriften van bijlage V. 
3.4. GOEDKEURING 
3.4.1. Na afloop van de door dit hoofdstuk voorgeschreven controles 
maakt de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig 
het model van aanhangsel 2B. Het goedkeur!ngsnummer moet worden 
voorafgegaan door de rechthoek met de letter "e", gevolgd door 
het kennummer of de kenletters van de Lid-Staat die de 
goedkeuring heeft verleend of geweigerd. 
3.5. SPECIFICATIES 
3.5.1. Algemene specificaties 
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en 
voor montage geschikt zijn dat : 
3.5.1.1. - onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen 
waaraan hij is blootgesteld, de motorfiets kan voldoen aan de 
voorschriften van dit hoofdstuk; 
3.5.1.2. - de geluiddemper, gezien de gebruiksomstandigheden van de 
motorfiets redelijk bestand is tegen corrosieverschijinselen; 
3.5.1.3. - de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de 
oorspronkelijk gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse 
helling van de motorfiets niet worden beperkt; 
3.5.1.4. - aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen 
ontstaan; 
3.5.1.5. - de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont; 
3.5.1.6. - er voldoende ruimte voor de veren aanwezig is; 
3.5.1.7. - er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen; 
3.5.1.8. - de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar 
is met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en 
onderhoud. 
3.5.2. Specificaties met betrekking tot de geluidsniveaus 
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting 
of een onderdeel daarvan wordt gecontroleerd door middel van de 
methoden beschreven in de punten 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4 en 2.1.5 
van deze bij lage. 
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het 
onderdeel daarvan op de in punt 3.2.3.3 van dit aanhangsel 
vermelde motorfiets, moeten de waarden van het geluidsniveau 
voldoen aan volgende eisen : 
- 427 -
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de 
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde in 
punt 3.2.3.3 zijn gemeten met dezelfde motorfiets die is 
voorzien van de oorspronkelijke uitlaat. 
3.5.3. Controle van de prestaties van de motorfiets 
3.5.3.1. De vervangingsuitlaat moet kunnen waarborgen dat de prestaties 
van de motorfiets vergelijkbaar zijn met die welke met de 
oorspronkelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden 
verkregen. 
3.5.3.2. De vervangingsuitlaat wordt vergeleken met een oorspronkelijke 
uitlaat, eveneens nieuw, welke achtereenvolgens op de in 
punt 3.2.3.3 bedoelde motorfiets worden aangebracht. 
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de 
vermogenskromme van de motor. Het netto-maximumvermogen en de 
maximumsnelheid die met de vervangingsuitlaat worden gemeten, 
mogen niet meer dan 5 X hoger liggen dan het netto-
max imumvermogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde 
omstandigheden met de oorspronkelijke uit laatinrichting zijn 
gemeten. 
3.5.4. Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal 
beklede geluiddempers als technische eenheden. 
Produkten van vezelmateriaal mogen bij de constructie van deze 
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan 
de eisen van punt 2.3.1 van deze bijlage. 
- 428 -
AANHANGSEL 1A 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING VAN EEN TYPE MOTORFIETS 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen in geval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
(model) 
Volgnr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het toegestane geluidsniveau en de 
oorspronkelijke uit laatinrichting van een type motorfiets moeten de 
inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 
92/61/EEG van de Raad van 30 Juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3. 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
3.2.8.3.3 
3.2.8.3.3.1 
3.2.8.3.3.2 
3.2.9 
3.2.9.1 
4. 
4.1 
4.2 
4.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
429 -
AANHANGSEL 1B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde instantie 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING(EN) VAN EEN TYPE MOTORFIETS 
MODEL 
Verslag nr. van de technische dienst d.d. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : 
2. Type voertuig : 
3. Variant(en) (eventueel) : 
4. Versie(s) (eventueel) : 
5. Naam en adres van de fabrikant : 
6. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
7. Type(n) oorspronkelijke uit laatinrichting(en) : 
8. Type(n) inlaatinrichting(en) (voor zover noodzakelijk om aan de 
grenswaarde van het geluidsniveau te voldoen) : 
9. Geluidsniveau van het stilstaande voertuig : dB(A) 
b i j omw./min. 
10. Voertuig ter keuring aangeboden op : 
11. De goedkeuring is verleend/geweigerd*1) 
12. Plaats : 
13. Datum : 
14. Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 430 -
AANHANGSEL 2A 
INL ICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR MOTORFIETSEN OF EEN ONDERDEEL (ONDERDELEN) DAARVAN ALS TECHNISCHE 
EENHEID (EENHEDEN) 
(mode I) 
Voignr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor motorfietsen moeten de volgende inlichtingen worden 
verstrekt : 
1. Merk : 
2. Type : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
5. Lijst van de onderdelen waaruit de technische eenheid is samengesteld 
(tekeningen bijvoegen) : 
6. Merk(en) en type(n) motorfiets(en) waarvoor de uitlaat is 
bestemdC) : 
7. Eventuele beperkingen inzake het gebruik en 
montagevoorschriften : 
Bovendien moeten bij deze aanvraag de inlichtingen worden verstrekt als 
bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 Juni 1992, 
sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
4 
4.14.2 
4.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 431 -
AANHANGSEL 2B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde instantie 
WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR MOTORFIETSEN 
MODEL 
Verslag nr. van de technische dienst d.d. 
1. Merk van de inrichting : 
2. Type inrichting : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
5. Merk(en) en type(n) en eventuele variant(en) en versie(s) van 
het(de) voertuig(en) waarvoor de inrichting is bestemd : 
6. Inrichting ter keuring aangeboden op : 
7. De goedkeuring is verleend/geweigerd^1) : 
8. Plaats : 
9. Datum : 
10. Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 432 -
BIJLAGE IV 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE BROMFIETSEN OP 
DRIE WIELEN EN DRIEWIELERS 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1.1. "type bromfiets op drie wielen of driewieler wat betreft het 
geluidsniveau en de uit laatinrichting", bromfietsen op drie 
wielen en driewielers die onderling geen essentiële verschillen 
vertonen ten aanzien van : 
1.1.1. de vormgeving van de carrosserie of de daarvoor gebruikte 
materialen (in het bijzonder het motorcompartiment en de 
geluidsisolatie daarvan); 
1.1.2. lengte en breedte van het voertuig; 
1.1.3. motortype (benzine of diesel, twee- of viertakt, zuigermotor of 
draai zuigermotor, aantal cilinders en cilinderinhoud, aantal en 
typen carburators of injectiesystemen, plaatsing van de kleppen, 
maximumvermogen en daarbij behorend toerental, enz.). 
Voor draai zuigermotoren dient het dubbele kamervolurne als 
cilinderinhoud te worden beschouwd; 
1.1.4. overbrengingssysteem, in het bijzonder het aantal versnellingen 
en hun overbrengingsverhoudingen; 
1.1.5. aantal, type en plaatsing van de uit laatinrichtingen. 
1.2. "uitlaatinrichting" of "geluiddemper", een volledig samenstel 
van onderdelen dat noodzakelijk is om het geluid veroorzaakt 
door de motor van de bromfiets op drie wielen of de driewieler 
en de uitlaat daarvan te beperken; 
1.2.1. "oorspronkelijke uitlaatinrichting of geluiddemper", inrichting 
van het type waarvan het voertuig is voorzien bij de goedkeuring 
of uitbreiding van goedkeuring. De inrichting kan de 
oorspronkelijk gemonteerde of een vervangingsinrichting zijn; 
1.2.2. "nlet-oorspronkeIIJke uit laatInrIchting of geluiddemper", 
inrichting van een ander type dan die waarvan het voertuig is 
voorzien bij de goedkeuring of uitbreiding van goedkeuring. De 
inrichting mag alleen worden gebruikt als 
vervangingsuitlaat inricht ing of -geluiddemper; 
1.3. "uIt laatInrichtingen van verschiI lend type", inrichtingen die 
onderling belangrijke verschillen vertonen, welke verschillen 
betrekking kunnen hebben op de volgende kenmerken : 
1.3.1. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillende merk- of 
fabrieksnamen dragen; 
- 433 -
1.3.2. inrichtingen waarvan de mater taalkenmerken ten aanzien van enig 
onderdeel verschillend zijn, of inrichtingen waarvan de 
onderdelen verschillende vorm of afmeting hebben; 
1.3.3. inrichtingen waarvan de werkingsprincipes van ten minste 
één onderdeel verschillend zijn; 
1.3.4. inrichtingen waarvan de onderdelen verschillend zijn 
gecombineerd; 
1.4. "onderdeel van een uitlaatinrichting", een van de afzonderlijke 
componenten die samen de uit laatinrichting (bij voorbeeld 
uitlaatpijpen en buizenstelsels, de eigenlijke demper) en 
eventueel de inlaatinrichting (luchtfilter) vormen. 
Indien de motor is voorzien van een inlaatinrichting 
(luchtfilter en/of inlaatgeluiddemper) die noodzakelijk is om de 
grenswaarden van het geluidsniveau in acht te kunnen nemen, dan 
moet deze inrichting worden beschouwd als een onderdeel dat even 
belangrijk is als de eigenlijke uit iaatinrichting. 
2. GOEDKEURING VOOR WAT BETREFT HET GELUIDSNIVEAU EN DE 
OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING ALS TECHNISCHE EENHEID VAN EEN 
TYPE BROMFIETS OP DRIE WIELEN OF DRIEWIELER 
2.1. GELUIDSMETING AAN BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN OF DRIEWIELERS 
(voorwaarden en meetmethode voor controle van het voertuig bij 
de goedkeuring) 
2.1.1. Het voertuig, de motor en de uit laatinrichting moeten zodanig 
zijn ontworpen, geconstrueerd en bevestigd dat het voertuig 
onder normale bedrijfsomstandigheden en ook bij eventuele 
blootstelling aan trillingen kan voldoen aan de voorschriften 
van dit hoofdstuk. 
2.1.2. De uit laatinrichting moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd 
en bevestigd dat zij bestand is tegen de cor roderende invloeden 
waaraan zij Is blootgesteld. 
2.2. VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT DE GELUIDSNIVEAUS 
2.2.1. Grenswaarden : zie bijlage I. 
2.2.2. Meetapparatuur 
2.2.2.1. Het akoestische meetapparaat moet een pree is lege luids-
niveaumeter zijn overeenkomstig het type als omschreven in 
Publikatie 179 "precisiegeluidsniveaumeters", 2e uitgave, van de 
Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC). Voor de 
metingen wordt gebruik gemaakt van de "snelle" responsie en het 
A-filter, die eveneens in deze publikatie zijn beschreven. 
Aan het begin en het einde van iedere meetreeks moet de 
geluidsniveaumeter volgens de aanwijzingen van de fabrikant met 
een geschikte geluidsbron (bij voorbeeld pistonfoon) worden 
geijkt. 
- 434 -
2.2.2.2. Snelheidsmetingen 
Het motortoerental en de snelheid van het voertuig op het 
proeftraject worden bepaald met een nauwkeurigheidsmarge van 
3 X. 
2.2.3. Wijze van meting 
2.2.3.1. Toestand van het voertuig 
Tijdens de metingen dient het voertuig in bedrijfsklare toestand 
te zijn (met koelvloeistof, smeermiddelen, brandstof, outillage, 
reservewiel en bestuurder). 
Voor de aanvang der metingen wordt de motor van het voertuig op 
de normale bedriJfstemperatuur gebracht. 
2.2.3.1.1. De metingen moeten worden verricht aan een onbelast voertuig 
zonder aanhangwagen of oplegger, tenzij loskoppeling van de 
combinatie niet mogelijk is, en plaatsvinden in een open en 
voldoende stil gebied. 
2.2.3.2. Proefterrein 
Het proefterrein moet uit een centraal gelegen 
versnellingstraject bestaan dat door een nagenoeg vlak terrein 
is omgeven. Het versnellingstraject moet waterpas zijn; het 
oppervlak moet droog zijn en van dien aard dat de banden geen 
overmatig geluid produceren. 
Op het proefterrein moeten de voorwaarden aangaande het vrije 
geluidsveld tussen een geluidsbron in het midden van het 
versnellingstraject en de microfoon in acht genomen worden tot 
op 1 dB nauwkeurig. Aan deze voorwaarde wordt geacht te zijn 
voldaan indien in een straal van 50 m rondom het middelpunt van 
het versnellingstraject geen grote geluidweerkaatsende 
voorwerpen zoals omheiningen, rotsen, bruggen of gebouwen 
voorkomen. Het terreinoppervlak moet in een straat van ten 
minste 10 m rondom het middelpunt van het versnellingstraject 
uit een hard materiaal zoals beton, asfalt of een akoestisch 
gelijkwaardig materiaal bestaan en mag niet zijn bedekt met 
losse sneeuw, hoog gewas, mulle grond of as. 
In de nabijheid van de microfoon mag geen hindernis voorkomen 
die van invloed kan zijn op het geluidsveld en tussen de 
microfoon en de geluidsbron mag zich niemand bevinden. De 
persoon die de meetapparatuur afleest moet zich zodanig 
opstellen dat hij op geen enkele wijze de aanwijzing van het 
meetapparaat beïnvloedt. 
2.2.3.3. Diversen 
De metingen mogen niet bij ongunstige weersomstandigheden, en 
met name windvlagen, worden verricht. 
De windsnelheid moet <. 3 m/s bedragen. Indien windvlagen met een 
snelheid van <. 5 m/s worden gemeten, is het meetresultaat 
aanvaardbaar. 
- 435 -
BIJ metingen moet het A-gewogen geluidsniveau van andere 
geluidsbronnen dan het geteste voertuig of van de wind minstens 
10 dB(A) lager zijn dan het door het voertuig veroorzaakte 
geluidsniveau. 
Indien het verschil tussen het omgevingsgeluid en het gemeten 
geluid tussen 10 en 16 dB(A) ligt, wordt voor de berekening van 
de meetresultaten de volgens het onderstaande schema bepaalde 
correctiewaarde afgetrokken van de op de geluidsniveaumeter 
afgelezen waarden. 
<fe(A) 
0^ 
0,3 
0,? 
0,1 Correct ie 
IS 16 VerschiI tussen 
omgevingsgeluid 
en te meten 
geluid 
Aan de microfoon mag een passend windscherm zijn aangebracht 
mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid en de 
richtingskarakteristieken van de microfoon rekening wordt 
gehouden. 
2.2.4. 
2.2.4.1 Meetmethode 
Aantal en aard van de metingen 
Het A-gewogen maximum geluidsniveau uitgedrukt in decibel (dB) 
wordt gemeten tijdens het voorbijrijden van het voertuig tussen 
de lijnen AA' en BB' (figuur 1). De meting is ongeldig indien 
een van het algemene geluidsniveau sterk afwijkende piekwaarde 
wordt vastgesteld. 
Aan iedere zijde van het voertuig worden ten minste 2 metingen 
verr icht. 
2.2.4.2 Plaats van de microfoon 
De microfoon moet op 1,2 m hoogte boven het rijbaanvlak worden 
geplaatst op een afstand van 7,5 m van de referentielijn CC' 
(figuur 1) van de rijbaan. 
- 436 -
2.2.4.3. Wijze van rijden 
Het voertuig nadert met een constante beginsneIheid 
overeenkomstig punt 2.2.4.4 de lijn AA'. Zodra de voorkant van 
het voertuig de lijn AA' bereikt, wordt de gashendel zo snel als 
in de praktijk mogelijk is in de stand gebracht die overeenkomt 
met vol gas. De gashendel blijft in deze stand totdat de 
achterkant van het voertuig de lijn BB' bereikt, waarna de 
gashandel zo snel mogelijk weer in de stand stationair draaien 
wordt gebracht. 
Bij alle metingen moet het voertuig zodanig recht over het 
versnellingstraject worden gereden dat het middenlangsvlak van 
het voertuig zo dicht mogelijk bij de lijn CC' ligt. 
2.2.4.3.1. Bij gelede voertuigen die uit twee ni et-loskoppel bare delen 
bestaan die als een enkel voertuig worden beschouwd, behoeft 
voor wat betreft het passeren van lijn BB' geen rekening te 
worden gehouden met de oplegger. 
2.2.4.4. Bepaling van de te kiezen constante snelheid 
2.2.4.4.1. Voertuig zonder versnellingsbak 
Het voertuig nadert lijn AA' met een constante snelheid die 
overeenkomt met de laagste van de drie volgende snelheden: 
hetzij de snelheid die wordt bereikt bij een motortoerental dat 
gelijk is aan driekwart van het toerental waarbij de motor zijn 
maximumvermogen ontwikkelt, hetzij de snelheid bij driekwart van 
het maximale motortoerental dat door de snelheidsregelaar 
mogelijk wordt gemaakt, hetzij 50 km/h. 
2.2.4.4.2. Voertuig met handgeschakeIde versnellingsbak 
Indien het voertuig is voorzien van een versnellingsbak met 
twee, drie of vier versnellingen, wordt de tweede versnelling 
gebruikt. Bij een versnellingsbak met meer dan vier 
versnellingen wordt de derde versnelling gebruikt. Indien de 
motor hierbij een toerentai bereikt dat hoger is dan het 
toerental bij het maximumvermogen moet in plaats van de tweede 
of derde versnelling de eerstvolgende hogere versnelling worden 
ingeschakeld die het mogelijk maakt lijn BB' van het meettraject 
te bereiken zonder dit toerental te overschrijden. De extra 
overversnelIingen ("overdrive") mogen niet worden gebruikt. 
Indien het voertuig van een achteras met dubbele overbrenging is 
voorzien, moet de overbrenging worden gekozen die overeenkomt 
met de hoogste snelheid van het voertuig. Het voertuig moet 
lijn AA' naderen met een constante snelheid die overeenkomt met 
de laagste van de volgende snelheden: hetzij de versnelling die 
wordt bereikt bij een motortoerental dat gelijk is aan drie 
kwart van het toerental waarbij de motor zijn maximumvermogen 
ontwikkelt, hetzij de snelheid bij driekwart van het maximale 
motortoerental dat door de snelheidsregelaar mogelijk wordt 
gemaakt, hetzij 50 km/h. 
- 437 -
2.2.4.4.3. Voertuig met automatische versnellingsbak 
Het voertuig moet lijn AA' naderen met een constante snelheid 
die overeenkomt met de laagste van de twee volgende snelheden : 
50 km/h of driekwart van de maximumsnelheid. Indien er 
verschillende standen voor vooruitrijden zijn, moet de stand 
worden gekozen die de hoogste gemiddelde versnelling van het 
voertuig tussen de lijnen AA' en BB' oplevert. Er mag geen 
gebruik worden gemaakt van de stand van de keuzehendel die 
alleen wordt ingeschakeld voor remmen, parkeren of andere 
soortgelijke langzame manoeuvres. 
2.2.5. Resultaten (keuringsrapport) 
2.2.5.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle voor de 
meetresultaten belangrijke omstandigheden en invloeden vermeld. 
2.2.5.2 De waarden die van het meettoestel worden afgelezen, worden 
gecorrigeerd volgens punt 2.2.3.3. De aldus gecorrigeerde 
waarden worden afgerond op de dichtst bij zijnde decibel. 
Voor de afgifte van het document van aanhangsel 1B mogen alleen 
meetwaarden worden gebruikt waarvan het verschil bij twee 
opeenvolgende metingen aan dezelfde zijde van het voertuig niet 
meer dan 2 dB(A) bedraagt. 
2.2.5.3. Ten einde rekening te houden met afwijkingen bij de meting wordt 
het resultaat van elke meting gevormd door de volgens punt 
2.2.5.2 verkregen waarde verminderd met 1 dB(A). 
2.2.5.4 Indien het gemiddelde van de vier meetresultaten lager is dan of 
gelijk is aan het maximaal toegestane niveau voor de categorie 
waartoe het beproefde voertuig behoort, wordt geacht aan het 
voorschrift sub 2.2.1 te zijn voldaan. Deze gemiddelde waarde 
vormt het resultaat van de proef. 
Indien de vier meetresultaten lager zijn dan of gelijk zijn aan 
het maximaal toegestane niveau voor de categorie waartoe het 
beproefde voertuig behoort, wordt geacht aan het voorschrift 
sub 2.2.1 te zijn voldaan. 
Indien één van de vier resultaten het maximaal toegestane niveau 
overschrijdt en deze overschrijding niet meer dan 1 dB(A) 
bedraagt, wordt een tweede reeks van vier metingen verricht. 
In dit geval wordt aan het voorschrift sub 2.2.1 slechts geacht 
te zijn voldaan indien deze vier nieuwe resultaten lager zijn 
dan of gelijk zijn aan het maximaal toegestane niveau. 
In alle andere gevallen wordt geacht niet aan het voorschrift 
sub 2.2.1 te zijn voldaan. 
2.3. GELUIDSMETING AAN STILSTAANDE VOERTUIGEN (voor controle van het 
voertuig in het verkeer) 
- 438 -
2.3.1. Geluidsdrukniveau op korte afstand van het voertuig 
Ten einde de latere controle van de in het verkeer zijnde 
voertuigen te vergemakkelijken wordt bovendien het 
geluidsdrukniveau op korte afstand van de monding van de 
uit laatinrichting (geluiddemper) overeenkomstig onderstaande 
voorschriften gemeten en wordt het meetresultaat vermeld in het 
keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de afgifte 
van het in aanhangsel 1B bedoelde document. 
2.3.2. Meetinstrumenten 
Er wordt een precisiegeluidsniveaumeter overeenkomstig 
punt 2.2.2.1 gebruikt. 
2.3.3. Wijze van meting 
2.3.3.1. Toestand van het voertuig 
Voor de aanvang der metingen wordt het voertuig op de normale 
bedriJfstemperatuur gebracht. Bij automatisch in- en 
uitschakelende ventilatoren mag tijdens de geluidsmeting niet in 
de schakel automat lek worden ingegrepen. 
Tijdens de metingen moet de versnel Iingshandel in de vrij loop 
staan. Indien het onmogelijk is de overbrenging te ontkoppelen, 
moet het aangedreven wiel van het voertuig vrij draaien, bij 
voorbeeld door het voertuig op de standaard te plaatsen. 
2.2.3.2. Proefterrein (figuur 2) 
Als proefterrein mag iedere ruimte worden gebruikt waar zich 
geen belangrijke akoestische storingen voordoen. In het 
bijzonder geschikt zijn vlakke terreinen die met beton, asfalt 
of met een ander hard materiaal zijn bedekt en sterk 
reflecteren; oppervlakken van vastgewalste aarde zijn 
uitgesloten. Het proefterrein moet de afmetingen van een 
rechthoek hebben waarvan de zijden ten minste 3 meter van de 
omtrek van de bromfiets (exclusief het stuur) zijn verwijderd. 
Binnen deze rechthoek mag zich geen enkele belangrijke 
hindernis, bij voorbeeld een persoon - met uitzondering van de 
waarnemer en de bestuurder - bevinden. 
Het voertuig wordt binnen de genoemde rechthoek zodanig 
opgesteld dat de meetmicrofoon ten minste 1 meter verwijderd is 
van eventueel aanwezige trotto irbanden. 
2.2.3.3. Diversen 
Door omgevingsgeluid en wind veroorzaakte aanwijzingen van het 
meettoestel moeten ten minste 10 dB(A) lager zijn dan het te 
meten geluidsniveau. Aan de microfoon mag een passend windscherm 
zijn aangebracht, mits met de invloed hiervan op de gevoeligheid 
van de microfoon rekening wordt gehouden. 
- 439 -
t 
2.3.4. Meetmethode 
2.3.4.1. Aantal en aard van de metingen 
Op ieder meetpunt worden ten minste drie metingen verricht. 
Alleen indien het verschil tussen de resultaten van drie 
onmiddellijk achter elkaar verrichte metingen niet meer dan 
2 dB(A) bedraagt, worden de metingen als geldig beschouwd. Het 
hoogste resultaat van deze drie metingen is de aan te houden 
waarde. 
2.3.4.2. Plaats van de microfoon (figuur 2) 
De microfoon moet ter hoogte van de monding van de uitlaat 
worden gehouden, doch in geen geval lager dan 0,2 m boven het 
rijwegoppervlak. De kop van de microfoon moet naar de opening 
zijn gericht waaruit de uitlaatgassen stromen en 0,5 m van deze 
opening zijn verwijderd. De as van de hoofdgevoeligheid van de 
microfoon moet evenwijdig aan het rijwegoppervlak zijn en een 
hoek van 45* ± 10' vormen met het loodrechte vlak waarin de 
emissierichting van de uitlaatgassen ligt. 
Met betrekking tot dit loodrechte vlak wordt de microfoon 
opgesteld aan de kant waar de afstand tussen de microfoon en de 
omtrek van het voertuig (exclusief het stuur) maximaal is. 
Indien de uit laatinrichting meer mondingen heeft waarvan de 
middelpunten onderling niet meer dan 0,3 m zijn verwijderd, 
wordt de microfoon gericht op de monding die zich het dichtst 
bij de omtrek van het voertuig (exclusief het stuur) of zich het 
hoogst boven het rijwegoppervlak bevindt. Indien de afstand 
tussen de middelpunten van de mondingen meer dan 0,3 m bedraagt, 
worden er afzonderlijke metingen voor iedere monding verricht, 
waarbij de grootste gemeten waarde wordt aangehouden. 
2.3.4.3. Werking van de motor 
Het toerental van de motor wordt op één van de volgende waarden 
constant gehouden : 
- __ indien S meer dan 5000 omw./min. bedraagt, 
2 
- ___. indien S gelijk is aan of minder bedraagt dan 
4 5000 omw./min., 
waarbij "S" het toerental bij het maximumvermogen is als bedoeld 
in punt 3.2.1.7 van aanhangsel 1A. 
Wanneer het constante toerental is bereikt, wordt de gashendel 
snel weer in de stationaire stand gebracht. Het geluidsniveau 
wordt gemeten tijdens een periode van werking, die een kort 
ogenblik waarin het toerental constant wordt gehouden en de 
gehele duur van de vertraging omvat; hierbij geldt als 
meetwaarde de maximale aanwijzing van de geluidsniveaumeter. 
- 440 -
2.4. RESULTATEN (KEURINGSRAPPORT) 
2.4.1. In het keuringsrapport dat wordt opgesteld met het oog op de ' 
afgifte van het document van aanhangsel 1B worden alle nodige 
gegevens vermeld, vooral die betreffende de geluidsmeting aan 
het stilstaande voertuig. 
2.4.2 De waarden worden van het meettoestel afgelezen, met afronding 
op de dichtst bij zijnde hele decibel. 
Alleen meetwaarden die bij drie onmiddellijk opeenvolgende 
metingen werden verkregen en onderling niet meer dan 2 dB(A) 
verschillen, mogen worden gebruikt. 
2.4.3. Als meetresultaat geldt het gemiddelde van de drie meetwaarden 
- 441 -
Figuur 1 
Opstelling voor de meting aan een rijdend voertuig 
c 
fn* 
^Jfvicnt^/t ./. 
^ 
Figuur 2 
Opstelling voor de beproeving van stilstaande voertuigen 
>,$ 
>2> 
i 
o (4 
•^ J \ ^ A^ 
'p:?*,* 
^3-4, 
hoogte van de as van dey£ 
uitlaatopen!ng 5H AV 
- 442 -
2.5. 
2.5.1. 
2.5.1.1 
2.5.2. 
2.5.3. 
2.5.3.1 
2.5.3.2 
2.5.3.3, 
2.5.4. 
2.5.4.1. 
2.5.4.1.1 OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING (GELUIDDEMPER) 
Voorschriften betreffende geluiddempers die vezelig 
geluiddempend materiaal bevatten. 
Bij de fabricage van geluiddempers mag vezelig geluiddempend 
materiaal - dat vrij moet zijn van asbest - alleen worden 
gebruikt indien door passende voorzieningen wordt gewaarborgd 
dat dit materiaal gedurende de gehele gebruiksduur van de 
geluiddemper op zijn plaats blijft, en indien aan de 
voorschriften van een van de punten 2.3.2, 2.3.3 of 2.3.4 van 
bijlage II wordt voldaan : 
Het geluidsniveau moet voldoen aan de voorschriften van 
punt 2.2.1 nadat het vezelig materiaal is verwijderd. 
Het geluiddempend vezelig materiaal mag niet worden aangebracht 
in de delen van de geluiddemper waardoor de uitlaatgassen 
stromen en het moet aan de volgende voorwaarden voldoen : 
het materiaal wordt gedurende 4 uur in een oven op een 
temperatuur van 650 ± 5 'C gehouden zonder dat de gemiddelde 
lengte, de doorsnede of de dichtheid van de vezels afnemen, 
na een verblijf van 1 uur in een oven op een temperatuur van 
650 ± 5'C moet ten minste 98 X van het materiaal worden 
tegengehouden in een zeef met een nominale maaswijdte van 250 /_m 
welke voldoet aan ISO-norm 3310/1 bij beproeving overeenkomstig 
ISO-norm 2599, 
het gewichtsverlies van het materiaal mag niet meer bedragen dan 
10,5 X nadat het gedurende 24 uur bij 90 ± 5'C is ondergedompeld 
in een synthetisch condensaat van de volgende samenstelling : 
1 N broomwaterstofzuur (HBr) 10 ml 
1 N zwavelzuur (H2S04) 10 ml 
Gedistilleerd water tot 1000 ml. 
Opmerking : Het materiaal moet voor de weging worden gewassen 
met gedistilleerd water en gedurende 1 uur bij 105'C worden 
gedroogd. 
Voordat het systeem overeenkomstig punt 2 wordt beproefd, moet 
het met behulp van een van de volgende methoden in de normale 
bedriJfstoestand worden gebracht : 
Voorbereiding door een ononderbroken rijtraject op de weg 
Afhankelijk van de voertuigcategorie moeten bij de 
voorbereidingscyclus de volgende minimale afstanden worden 
afgelegd : 
Categorie voertuigen naar Afstand (km) 
cilinderinhoud (cm3) 
1. < 250 4000 
2. > 250 en < 500 6000 
3. > 500 8000 
- 443 -
2.5.4.1.2. 50 X ± 10 X van deze voorbereidingscyclus wordt gereden in 
stadsverkeer, terwijl de resterende afstand wordt gereden in de 
vorm van verplaatsingen over grote afstand bij hoge snelheid; de 
cyclus van het ononderbroken rijtraject op de weg mag worden 
vervangen door een dienovereenkomstige voorbereiding op een 
proefbaan. 
2.5.4.1.3. De beide snelheden moeten ten minste zesmaal worden afgewisseld. 
2.5.4.1.4. Het volledige beproevingsprogramma moet ten minste 10 stops van 
ten minste 3 uur omvatten ten einde de afkoelings- en 
condensâtie-effecten te reproduceren. 
2.5.4.2. Voorbereiding door pulsering 
2.5.4.2.1. De uit laatinrichting of de onderdelen daarvan moeten op het 
voertuig of op de motor zijn gemonteerd. 
In het eerste geval moet het voertuig op een rollenbank worden 
geplaatst; in het tweede geval plaatst men de motor op een 
proefbank. 
De beproevingsuitrusting, die gedetailleerd in figuur 3 is 
weergegeven, wordt aan het uiteinde van de uit laatinrichting 
geplaatst. Elke andere uitrusting waarmede vergelijkbare 
resultaten worden verkregen, is toegestaan. 
2.5.4.2.2. De beproevingsuitrusting wordt zodanig ingesteld dat de flux van 
uitlaatgassen door middel van een snelwerkend ventiel 2.500 maal 
afwisselend wordt onderbroken en hersteld. 
2.5.4.2.3. Het ventiel moet opengaan wanneer de tegendruk van de 
uitlaatgassen, gemeten op ten minste 100 mm achter de 
inlaatflens, een waarde bereikt tussen 0,35 en 0,40 bar. Indien, 
op grond van motorkarakteristieken, deze waarde niet kan worden 
bereikt, moet het ventiel opengaan wanneer de tegendruk van de 
gassen een waarde bereikt die gelijk is aan 90 X van de maximale 
waarde die gemeten kan worden voordat de motor stilvalt. Het 
ventiel moet weer sluiten wanneer deze druk niet meer dan 10 X 
verschilt van de gestabiliseerde waarde bij geopend ventiel. 
2.5.4.2.4. De vertragingsbediening moet worden ingesteld op de tijdsduur 
waarin de uitlaatgassen overeenkomstig de voorschriften van punt 
2.5.4.2.3 worden geproduceerd. 
2.5.4.2.5. Het motortoerental moet 75 X bedragen van het toerental (S) 
waarbij de motor zijn maximaal vermogen ontwikkelt. 
2.5.4.2.6. Het door de dynamometer aangegeven vermogen moet gei ijk zijn aan 
50 X van het volgasvermogen gemeten bij 75 X van het 
motortoerental (S). 
2.5.4.2.7. Tijdens de proef moet elke afloopopening worden geblokkeerd. 
2.5.4.2.8. De proef moet in 48 uur worden voltooid. Eventueel moet na elk 
uur een afkoelingsperiode in acht worden genomen. 
- 444 
2.5.4.3. Voorbereiding op de proefbank 
2.5.4.3.1. De uit laatinrichting moet worden gemonteerd op een motor die *' 
representatief is voor het type waarmede het voertuig is 
uitgerust en waarvoor de inrichting is ontworpen. De motor wordt 
vervolgens op de proefbank gemonteerd. 
2.5.4.3.2. De voorbereiding bestaat uit een aantal proefcycli 
voorgeschreven voor de voertuigcategorie waarvoor de 
uit laatinrichting is ontworpen. Het aantal cycli voor elke 
voertuigcategorie bedraagt : 
Categorie voertuigen naar Aantal cycli 
cl Iinderinhoud (cm3) 
1. < 250 6 
2. > 250 en <. 500 9 
3. > 500 12 
2.5.4.3.3. Ten einde de afkoe lings- en condensâtie-effecten te reproduceren 
moet elke cyclus op de proefbank worden gevolgd door een 
stopperiode van ten minste 6 uur. 
2.5.4.3.4. Elke cyclus op de proefbank vindt in zes fasen plaats. De 
bedrijfsomstandigheden van de motor in elke fase en de duur 
hiervan zi Jn : 
Fase 
1 
2 
3 
4 
5 
6 Bedrijf 
Stat ionair 
25 X belasting bij 75 X van S 
50 X belasting bij 75 X van S 
100 X belasting bij 75 X van S 
50 X belasting bij 100% van S 
25 X belasting bij 100% van S 
Totale duur Duur van elke fase 
Motor van 
minder dan 
250 cm3 
(min.) 
6 
40 
40 
30 
12 
22 
2 h 30 Motor van 
250 cm3 
of meer 
(min.) 
6 
50 
50 
10 
12 
22 
2 h 30 
2.5.4.3.5. Tijdens deze voorbereidingsprocedure mogen, op verzoek van de 
fabrikant, motor en geluiddemper worden gekoeld, zodat de 
temperatuur die geregistreerd wordt op een niet meer dan 100 mm 
van het punt van uittreding van de uitlaatgassen verwijderd 
punt, niet hoger is dan die welke wordt geregistreerd wanneer 
het voertuig met een snelheid van 110 km/h of bij 75 X van S in 
de hoogste versnelling rijdt. De snelheid van het voertuig en/of 
het motortoerental worden tot op ± 3 X nauwkeurig bepaald. 
- 445 -
Figuur 3 
Beproevingsapparatuur voor voorbereiding door pulsering 

—0 
©^ ®-\ 
©. 
£ i © 
SV 
c >o AA 
O 
$ I m E} / © 
B-co : 
dfe LXD 
•Ti-or k*»2£ -I 
1. Flens of iniaatmanchet aan te sluiten op de achterzijde van 
de te beproeven uit laatinrichting. 
2. Handbediend regeIvent iel. 
3. Vereveningsreservoir met een maximuminhoud van 40 liter en 
een vul tijd van ten minste 1 seconde. 
4. Contactmanometer; bedrijfsbereik 0,05 tot 2,5 bar. 
5. Tijdrelais. 
6. PulstelIer. 
7. SneIsluitventiel ; er kan gebruik worden gemaakt van een 
afsluitventiel voor de motorvertrager op de uitlaat met een 
doorsnede van 60 mm. Dit ventiel wordt bediend door een 
pneumatische vijzel waarmede een kracht kan worden ontwikkeld 
van 120 N onder een druk van 4 bar. De reactietijd bij het 
openen en sluiten mag niet meer bedragen dan 0,5 seconde. 
8. Aanzuig ing van de uitlaatgassen. 
9. Soepele buis. 
10. Controlemanometer. 
- 446 -
2.5.5. Schema en merken 
2.5.5.1. Het schema van de uitlaatinrichting moet bij het in 
aanhangsel 1A bedoelde document worden gevoegd. 
2.5.5.2. Elke oorspronkelijke geluiddemper moet zijn voorzien van een 
duidelijk leesbare en onuitwisbare merk- en type-aanduiding. 
2.5.5.3. Op elke verpakking van oorspronkelijke 
vervangingsuitlaatinrichtingen moeten duidelijk leesbaar de 
vermelding "oorspronkelijk onderdeel" en de merk- en type­
aanduiding zijn aangebracht. 
2.5.6. Inlaatgeluiddemper 
Als de aanzuigbuls van de motor is voorzien van een luchtfilter 
en/of een inlaatgeluiddemper om te waarborgen dat het toegestane 
geluidsniveau niet wordt overschreden, dan worden dit filter 
en/of deze inlaatgeluiddemper geacht deel uit te maken van de 
geluiddemper en gelden de voorschriften van punt 2.3 ook voor 
dit filter en/of deze inlaatgeluiddemper. 
3. GOEDKEURING VAN EEN TYPE NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
OF ONDERDELEN DAARVAN, ALS TECHNISCHE EENHEDEN, VOOR BROMFIETSEN 
OP DRIE WIELEN EN DRIEWIELERS. 
3.0. TOEPASS INGSGEBIED 
Dit aanhangsel is van toepassing op de goedkeuring, als 
technische eenheden, van uit laat inrichtingen of onderdelen 
daarvan die bestemd zijn om op één of meer typen bromfiets op 
drie wielen en driewieler te worden aangebracht als niet-
oorspronkei i Jke vervangingsinr icht ing. 
3.1. DEFINITIE 
3.1.1. Onder "niet-oorspronkeliJke vervangingsuitlaatinrichting of 
onderdeel daarvan" wordt verstaan elke component van de 
uit laatinrichting omschreven in punt 1.2 van deze bijlage welke 
bestemd is om op een bromfiets op drie wielen of een driewieler 
het type uit iaat inricht ing te vervangen waarmede deze bromfiets 
op drie wielen of driewieler bij de afgifte van het in 
aanhangsel 1B bedoelde document was uitgerust. 
3.2. VERZOEK OM GOEDKEURING 
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring voor een vervangingsuitlaatinrichting 
of onderdeel daarvan als technische eenheid moet worden 
ingediend door de fabrikant van de uit laatinrichting of door 
diens gevolmachtigde. 
3.2.2. Voor elk type vervangingsuitlaatinrichting of onderdeel daarvan 
waarvoor goedkeuring wordt gevraagd, moet het verzoek vergezeld 
gaan van de volgende documenten (in drievoud) en gegevens : 
- 447 -
3.2.2.1. - een beschrijving van het (de) type(n) voertuig(en) waarvoor 
de uit laatinrichting of onderdelen daarvan bestemd is (zijn) 
voor wat betreft de kenmerken vermeld in punt 1.1 van deze 
bi Jlage. 
De nummers en/of symbolen die kenmerkend zijn voor het type 
motor en het type voertuig moeten worden vermeld; 
3.2.2.2. - een beschrijving van de vervangingsuitlaatinrichting met 
aanduiding van de plaats van elk onderdeel, alsmede de 
montagevoorschr iften; 
3.2.2.3. - tekeningen van elk onderdeel met het oog op een gemakkelijke 
lokalisatie en identificatie, en vermelding van de gebruikte 
materialen. Op deze tekeningen moet tevens de plaats worden 
aangegeven waar het goedkeuringsnummer moet worden 
aangebracht. 
3.2.3. Op verzoek van de technische dienst moet de aanvrager het 
volgende voorleggen : 
3.2.3.1. - twee exemplaren van de inrichting waarvoor goedkeuring wordt 
aangevraagd; 
3.2.3.2. - een uitlaatinrichting van het type waarmede het voertuig 
oorpsronkeliJk bij de afgifte van het in aanhangsel 1B 
bedoelde document was uitgerust; 
3.2.3.3. - een voertuig dat representatief is voor het met de 
vervanginsuitlaatinrichting uit te rusten type en dat zich in 
een zodanige toestand bevindt dat het, indien het wordt 
uitgerust met een uit laatinrichting van het type waarvan het 
oorspronkelijk was voorzien, aan de voorwaarden van een van 
beide volgende punten voldoet : 
3.2.3.3.1. indien het in punt 3.2.3.3 vermelde voertuig van een type is 
waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend : 
- mag het bij de rijproef met niet meer dan 1 dB(A) de in 
punt 2.2.1.3 van deze bijlage bepaalde grenswaarde 
overschr i Jden; 
- mag het bij de proef In stilstand met niet meer dan 3 dB(A) 
de op de fabr ieksplaat vermelde waarde overschrijden-, 
3.2.3.3.2. indien het in punt 3.2.3.3 vermelde voertuig niet van een type 
is waarvoor goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van dit 
hoofdstuk is verleend, mag het met niet meer dan 1 dB(A) de 
grenswaarde overschrijden die voor dit type voertuig van 
toepassing is op het tijdstip waarop het voor de eerste maal in 
het verkeer wordt gebracht; 
3.2.3.4. - een afzonderlijke motor die identiek is met die van 
bovenvermeld voertuig voor zover dit door de bevoegde 
autoriteiten noodzakelijk wordt geacht. 
- 448 -
3.3. MERKEN EN OPSCHRIFTEN 
3.3.1. Op de niet-oorspronkelijke uit laatinrichting of onderdelen 
daarvan moeten merken en opschriften zijn aangebracht 
overeenkomstig de voorschriften van bijlage V. 
3.4. GOEDKEURING 
3.4.1. Na afloop van de in dit hoofdstuk voorgeschreven controles maakt 
de bevoegde autoriteit een certificaat op overeenkomstig het 
model van aanhangsel 2B. Het goedkeur!ngsnummer moet worden 
voorafgegaan door de rechthoek met de letter "e", gevolgd door 
het kennummer of de kenletters van de Lid-Staat die de 
goedkeuring heeft verleend of geweigerd. 
3.5. SPECIFICATIES 
3.5.1. Algemene specificaties 
De geluiddemper moet zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en 
voor montage geschikt zijn dat : 
3.5.1.1. - onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen 
waaraan hij is blootgesteld, het voertuig kan voldoen aan de 
voorschriften van dit hoofdstuk; 
3.5.1.2. - de geluiddemper, gezien de gebruiksomstandigheden van het 
voertuig redelijk bestand is tegen corrosieverschijinselen; 
3.5.1.3. - de hoogte boven de grond, zoals voorzien bij de 
oorspronkelijk gemonteerde geluiddemper, en de zijdelingse 
helling van het voertuig niet worden beperkt; 
3.5.1.4. - aan het buitenoppervlak geen abnormaal hoge temperaturen 
ontstaan; 
3.5.1.5. - de omtrek geen uitstekende delen of scherpe kanten vertoont; 
3.5.1.6. - er voldoende ruimte voor de veren aanwezig is; 
3.5.1.7. - er voldoende veilige ruimte is voor de leidingen; 
3.5.1.8. - de geluiddemper een schokbestendigheid bezit die verenigbaar 
is met duidelijk omschreven voorschriften voor montage en 
onderhoud. 
3.5.2. Specificaties met betrekking tot de geluidsniveaus 
3.5.2.1. De akoestische doelmatigheid van de vervangingsuitlaatinrichting 
of een onderdeel daarvan wordt gecontroleerd door middel van de 
methoden beschreven in de punten 2.3, 2.4, 2.5 en 2.6 van deze 
bij lage. 
- 449 -
Na het aanbrengen van de vervangingsuitlaatinrichting of het 
onderdeel daarvan op het in punt 3.2.3.3 van dit aanhangsel 
vermeide voertuig, moeten de waarden van het geluidsniveau 
voldoen aan volgende eisen : 
3.5.2.1.1. Noch bij de rijproef, noch bij de proef in stilstand mogen de 
waarden worden overschreden die overeenkomstig het bepaalde in 
punt 3.2.3.3 zijn gemeten met hetzelfde voertuig dat is voorzien 
van de oorspronkelijke geluiddemper. 
3.5.3. Controle van de prestaties van het voertuig 
3.5.3.1. De vervangingsuitlaat moet kunnen waarborgen dat de prestaties 
van het voertuig vergelijkbaar zijn met die welke met de 
oorspronkelijke uitlaat of een onderdeel daarvan werden 
verkregen. 
3.5.3.2. De vervangingsuitlaat wordt vergeleken met een oorspronkelijke 
uitlaat, eveneens nieuw, welke achtereenvolgens op het in punt 
3.2.3.3 bedoelde voertuig worden aangebracht. 
3.5.3.3. Deze controle geschiedt door middel van meting van de 
vermogenskromme van de motor. Het netto-maximumvermogen en de 
maximumsnelheid die met de vervangingsuitlaat worden gemeten, 
mogen niet meer dan 5 X hoger liggen dan het netto-
max imumvermogen en de maximumsnelheid die onder dezelfde 
omstandigheden met de oorspronkelijke uit laatinrichting zijn 
gemeten. 
3.5.4. Aanvullende bepalingen voor met produkten van vezelmateriaal 
beklede geluiddempers als technische eenheden. 
Produkten van vezelmater laai mogen bij de constructie van deze 
geluiddempers alleen worden toegepast indien wordt voldaan aan 
de eisen van punt 2.7.1 van deze bijlage. 
- 450 -
AANHANGSEL 1A 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING VAN EEN TYPE BROMFIETS OP DRIE WIELEN 
OF DRIEWIELER 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen In geval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
(model) 
Volgnr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft het toegestane geluidsniveau en de 
oorspronkelijke uit laatinrichting van een type bromfiets op drie wielen of 
driewieler moeten de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in bijlage II 
van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3. 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
3.2.8.3.3 
3.2.8.3.3.1 
3.2.8.3.3.2 
3.2.9 
3.2.9.1 
4. 
4.1 
4.2 
4.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
- 451 -
AANHANGSEL 1B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde instantie 
WAT BETREFT HET TOEGESTANE GELUIDSNIVEAU EN DE OORSPRONKELIJKE 
UITLAATINRICHTING(EN) VAN EEN TYPE BROMFIETS 
OP DRIE WIELEN OF DRIEWIELER 
MODEL 
Verslag nr. van de technische dienst d.d. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : 
2. Type voertuig : 
3. Variant(en) (eventueel) : 
4. Versie(s) (eventueel) : 
5. Naam en adres van de fabrikant : 
6. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
7. Type(n) oorspronkelijke uit laatinrichting(en) : 
8. Type(n) inlaatinrichting(en) (voor zover noodzakelijk om aan de 
grenswaarde van het geluidsniveau te voldoen) : 
9. Geluidsniveau van het stilstaande voertuig : dB(A) 
b i j omw./min. 
10. Voertuig ter keuring aangeboden op : 
11. De goedkeuring is ver I eend/geweigerd<1) : 
12. Plaats : 
13. Datum : 
14. Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 452 -
AANHANGSEL 2A 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN OF DRIEWIELERS 
OF EEN ONDERDEEL (ONDERDELEN) DAARVAN ALS TECHNISCHE 
EENHEID (EENHEDEN) 
(mode I) 
Volgnr. (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een niet-oorspronkeiijke 
uit laatinrichting voor bromfietsen op drie wielen of driewielers moeten de 
volgende inlichtingen worden verstrekt : 
1. Merk : 
2. Type : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant .* 
5. Lijst van de onderdelen waaruit de technische eenheid is samengesteld 
(tekeningen bijvoegen) : 
6. Merk(en) en type(n) voertuig(en) waarvoor de uitlaat is bestemd*1* : 
7. Eventuele beperkingen inzake het gebruik en 
montagevoorschriften : 
Bovendien moeten bij deze aanvraag de inlichtingen worden verstrekt als 
bedoeld in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, 
sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.5 
0.6 
2.1 
3 
3.0 
3.1 
3.1.1 
3.2.1.7 
4 
4.1 
4.24.3 
4.4 
4.4.1 
4.4.2 
4.5 
4.6 
5.2 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 453 -
AANHANGSEL 2B 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT Naam van de be­
voegde instantie 
WAT BETREFT EEN NIET-OORSPRONKELIJKE UITLAATINRICHTING 
VOOR BROMFIETSEN 
OP DRIE WIELEN OF VOOR DRIEWIELERS 
MODEL 
Verslag nr. van de technische dienst d.d. 
1. Merk van de inrichting : 
2. Type inrichting : 
3. Naam en adres van de fabrikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
5. Merk(en) en type(n) en eventuele variant(en) en versie(s) van 
het(de) voertuig(en) waarvoor de inrichting is bestemd : 
6. Inrichting ter keuring aangeboden op : 
7. De goedkeuring is verleend/geweigerd^) : 
8. Plaats : 
9. Datum : 
10. Handtekening : 
(1) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 454 -
BIJLAGE V 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
1. OVEREENSTEMMING VAN HET VOERTUIG 
Elk geproduceerd voertuig moet overeenstemmen met het krachtens 
dit hoofdstuk goedgekeurde type voertuig, van de 
uit laatinrichting zijn voorzien waarmee het is goedgekeurd en 
aan de eisen van punt 2 van de bijlage betreffende het betrokken 
type voertuig voldoen. 
Ten einde de hierboven vereiste overeenstemming te controleren 
wordt uit de serie een voertuig van het krachtens dit hoofdstuk 
goedgekeurde type genomen. De produktie wordt geacht in 
overeenstemming te zijn met de bepalingen van dit hoofdstuk 
indien het geluidsniveau dat is gemeten volgens de in punt 2.1 
van elke bijlage beschreven methode, met niet meer dan 3 dB(A) 
de bij de goedkeuring gemeten waarde en met niet meer dan 
1 dB(A) de door dit hoofdstuk voorgeschreven grenswaarden 
overschrijdt. 
2. OVEREENSTEMMING VAN EEN NIET-OORSPRONKELIJKE 
VERVANG INGSINRICHTING 
Elke vervaardigde uit laatinrichting moet overeenstemmen met het 
krachtens dit hoofdstuk goedgekeurde type en voldoen aan de 
eisen van punt 3 van de bijlage betreffende het type voertuig 
waarvoor de inrichting is bestemd. 
Ten einde de hierboven vereiste overeenstemming te controleren 
wordt uit de serie een inrichting van het krachtens dit 
hoofdstuk goedgekeurde type genomen. 
De produktie wordt geacht in overeenstemming te zijn met de 
bepalingen van dit hoofdstuk indien aan de voorschriften van de 
punten 3.5.2 en 3.5.3 van elke bijlage is voldaan en indien het 
geluidsniveau dat volgens de in punt 2.1 van elke bijlage 
beschreven methode is gemeten, met niet meer dan 3 dB(A) de bij 
de goedkeuring van het type gemeten waarde en met niet meer dan 
1 dB(A) de door dit hoofdstuk voorgeschreven grenswaarden 
overschr i jdt. 
- 455 -
BIJLAGE VI 
VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE MERKEN EN OPSCHRIFTEN 
1. De niet-oorspronkeiiJke uit laatinrichting of onderdelen daarvan 
moet(en), behalve voor wat betreft de bevestigingsmiddelen en 
pijpen, zijn voorzien van : 
1.1. het fabrieks- of handelsmerk van de fabrikant van de 
uit laat inricht ing of de onderdelen daarvan; 
1.2. de door de fabrikant gegeven handelsbenaming; 
1.3. het goedkeuringsmerk dat is samengesteld en aangebracht 
overeenkomstig de voorschriften van bijlage V van de richtlijn 
betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen op twee of 
drie wielen. 
2. De in de punten 1.1 en 1.3 bedoelde merken en de in punt 1.2 
bedoelde handelsbenaming moeten onuitwisbaar en duidelijk 
leesbaar zijn, zelfs wanneer de inrichting op het voertuig is 
gemonteerd. 
3. Een onderdeel kan zijn voorzien van verschillende 
goedkeuringsnummers indien het is goedgekeurd als onderdeel van 
verschiI lende vervangingsu11laat inr icht ingen. 
4. De vervangingsuitlaatinrichting moet worden geleverd in een 
verpakking of voorzien zijn van een etiket, beide met de 
volgende vermeldingen : 
4.1. het fabrieks- of handelsmerk van de fabrikant van de 
vervangingsuitlaat en van de onderdelen; 
4.2. het adres van de fabrikant of van diens gevolmachtigde; 
4.3. een lijst van modellen voertuigen waarvoor de vervangingsuitlaat 
is bestemd. 
5. Door de fabrikant moeten worden verstrekt : 
5.1. gedetailleerde aanwijzingen voor een correcte montage op het 
voertuig; 
5.2. aanwijzingen voor het onderhoud van de uitlaat; 
5.3. een lijst van genummerde onderdelen met uitzondering van de 
bevest i g i ngsm i ddeIen. 
-w 
HOOFDSTUK 10 
KOPPELINRICHTINGEN VOOR AANHANGWAGENS 
VAN MOTORVOERTUIGEN OP TWEE OF DRIE WIELEN 
EN 
BEVESTIGINGEN VOOR ZIJSPANWAGENS 
VAN MOTORFIETSEN 
-45?-
BULAQE | 
KOPPELINRICHTINGEN VOOR AANHANGWAGENS VAN MOTORVOERTUIGEN 
OP TWEE OF DRIE WIELEN 
1. Elke koppelinrichting moet zodanig zijn ontworpen en vervaardigd dat 
wordt voldaan aan de beweeg I ijkheidselsen van punt 2 en aan de 
sterkte-eisen van punt 3. 
2. BeweegI ijkheidselsen 
Bij koppelinrichtingen voor aanhangwagens van motorvoertuigen op 
twee of drie wielen moet in een horizontaal vlak een hoekverdraaiing 
van 90* naar elke kant van het m IddenIangsvIak van het trekkende 
voertuig mogelijk zijn alsook In een verticaal vlak een 
hoekverdraaiing van 15' naar boven en beneden ten opzichte van een 
horizontaal vlak. 
Bovendien moet het trekkende voertuig zowel naar links als naar 
rechts ten opzichte van de verticale positie een hellingshoek van 
ten minste 40* kunnen vormen indien het een tweewielig voertuig 
betreft en van ten minste 15' indien het een driewielig voertuig 
betreft. 
Deze laatste eis geldt evenwel niet indien de koppelinrichting voor 
een eenwie lige aanhangwagen is bestemd. 
3. Sterkte-eisen 
3.1. Sterkte in de lengterichting 
De koppel inrichting moet zonder breuk of blijvende vervorming van de 
koppeling of de ondersteuning daarvan bestand zijn tegen een naar 
voren en vervolgens naar achteren gerichte horizontale kracht FL die 
op het scharnierpunt wordt uitgeoefend. FL, uitgedrukt in Newton, 
wordt verkregen met behulp van de onderstaande formule : 
FL - 1,5 M c 
M : totale massa In kg van de aanhangwagen met de door de 
constructeur opgegeven maximale belasting; 
c : maximale gemiddelde vertraging in m/s2 waartoe het trekkende 
voertuig in staat is bij de remproef van type 0, als 
omschreven in aanhangsel 1 van de bijlage bij 
Richtlijn 93/.../EEG betreffende de reminrichting van 
motorvoertuigen op twee of drie wielen. 
- *57-
3.2. Vert icale sterkte 
De koppelinrichting moet zonder breuk of blijvende vervorming van de 
koppeling of de ondersteuning daarvan bestand zijn tegen een naar 
boven en vervolgens naar beneden gerichte verticale kracht Fv die op 
het scharnierpunt wordt uitgeoefend en gelijk is aan 0,1 FL. 
3.3. Dwarssterkte 
De koppelinrichting moet zonder breuk of blijvende vervorming van de 
koppeling of de ondersteuning daarvan bestand zijn tegen een naar 
links en vervolgens naar rechts gerichte dwarskracht Ft die 
loodrecht op het middenlangsvlak van het trekkende voertuig op het 
scharnierpunt wordt uitgeoefend en gelijk is aan 0,1 FL. 
AANHANQSEL 1 
INL ICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT 
DÉ KOPPELINRICHTING VOOR AANHANGWAGENS 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de koppel inricht ing voor 
aanhangwagens van een type motorvoertuig op twee of drie wielen moeten de 
inlichtingen Worden verstrekt als bedoeld in Bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG 
van 30 juni 1992, sub A, punten : . ) 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
9.1. tot en met 9.1.2. 
- tfo -
AANHANGSEL 2 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT 
WAT BETREFT 
DE KOPPELINRICHTING VOOR AANHANGWAGENS 
VAN EEN TYPE MOTORVOERTUIG OP TWEE OF DRIE WIELEN 
DIENSTSTEMPEL 
Verslag nr. van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : ... 
2. Type voer tu i g : 
3. Naam en adres van de constructeur 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op : .. 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd**) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken Ing : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 4*1 - ^ 
PUL ACE I I 
BEVESTIGINGEN VOOR ZIJSPANWAGENS VAN MOTORFIETSEN 
1. Indien op een motorfiets bevestigingen zijn aangebracht om een 
zijspanwagen te monteren, moeten deze voldoen aan de sterkte-eisen 
van de punten 3.1 tot en met 3.3. 
2. Proefopstelling 
De motorfiets steunt op een horizontaal vlak met het middenlangsvlak 
in verticale stand. 
De motorfiets wordt vastgezet met behulp van verschillende steunen 
die bij voorkeur worden aangebracht ter hoogte van de banden, het 
zadel, de bagagedrager, de wie lassen, het stuur en de stuurko lom. 
Er worden zoveel steunen gebruikt ais nodig is om het voertuig zo 
onbeweeglijk mogelijk te houden. 
Met behulp van de te beproeven bevestigingen wordt op de motorfiets 
een proefgestel gemonteerd, waarvan een voorbeeld in aanhangsel 1 is 
afgebeeld. 
Het gestel omvat een punt 0 dat zich 1,25 m van het middenlangsvlak 
van de motorfiets en 0,3 m boven het horizontale steunvlak van de 
motorfiets bevindt. 
Punt 0 ligt bovendien in een dwarsviak tussen de as van het voorwiel 
en de as van het achterwiel van de motorfiets dat zodanig is 
opgesteld dat de afstand tussen dit vlak en de achterwie las een 
derde van de afstand tussen dit vlak en de voorwie las bedraagt. 
3. Sterkte-eisen 
3.1. Verticale belastingen : 
De bevestigingen moeten zonder breuk of blijvende vervorming van de 
bevestigingen of van het frame van de motorfiets bestand zijn tegen 
een verticale kracht Fv die eerst in opwaartse en vervolgens in 
neerwaartse richting wordt uitgeoefend op punt o van de in punt 2 
beschreven proefopstelling. 
Fv, uitgedrukt in Newton, wordt met behulp van de onderstaande 
formule verkregen : 
Fv - 10 (M + C); 
M : massa van het zijspan in kg, zoals opgegeven door de 
constructeur; 
C : door de constructeur opgegeven maximumbelasting van het 
zijspan in kg, waarbij de massa van elke passagier op 75 kg 
wordt gesteld. 
3.2. Dwarsbelasting : 
De bevestigingen moeten zonder breuk of blijvende vervorming van de 
bevestiging of van het frame van de motorfiets bestand zijn tegen 
een horizontale dwarskracht Ft die gelijk is aan 0,3 Fv en die eerst 
in de richting van de motorfiets en vervolgens in tegenovergestelde 
richting wordt uitgeoefend op punt 0 van de in punt 2 beschreven 
proefopsteiI ing. 
3.3. Longitudinale belast ing : 
De bevestigingen moeten zonder breuk of blijvende vervorming van de 
bevestigingen of van het frame van de motorfiets bestand zijn tegen 
een longitudinale kracht FL die eerst in voorwaartse en vervolgens 
in achterwaartse richting wordt uitgeoefend op punt 0. 
FL, uitgedrukt in Newton, wordt met behulp van de onderstaande 
formule verkregen : 
FL - 1,5 (M + C) c 
c : maximale gemiddelde vertraging in m/s2 waartoe het trekkende 
voertuig in staat is bij de remproef van type 0, als 
omschreven in aanhangsel 1 van de bijlage bij 
Richtlijn 93/.../EEG betreffende de reminrichting van 
motorvoertuigen op twee of drie wielen. 

- hCs -
AANHANGSEL 2 
INL ICHTINGENFORMULI ER 
WAT BETREFT 
DE BEVESTIGINGEN VOOR EEN ZIJSPANWAGEN 
VAN EEN TYPE MOTORFIETS 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de 
aanvraag om goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de bevestigingen voor een 
zijspanwagen van een type motorfiets moeten de inlichtingen worden verstrekt als 
bedoeld in Bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van 30 Juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
en sub B, punten 1.3 en 1.3.1. 
AANHANGSEL 3 
GOEDKEUR INGSCERTIFICAAT 
WAT BETREFT 
DE BEVESTIGINGEN VOOR EEN ZIJSPANWAGEN 
VAN EEN TYPE MOTORFIETS 
DIENSTSTEMPEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur Ing nr UItbreIdIng nr. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van het voertuig : .... 
2. Type voertuig : 
3. Naam en adres van de constructeur 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur : 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op : .... 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) : 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
- 4<fc -
HOOFDSTUK 11 
BEVESTIGINGSPUNTEN VOOR VEILIGHEIDSGORDELS EN 
VEILIGHEIDSGORDELS VAN BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN, 
DRIEWIELERS EN VIERWIELERS MET CARROSSERIE 
-4#-
BIJLAGE I 
1. DEFINITIES 
In dit hoofdstuk wordt verstaan onder : 
1•1• "type voertuig voor wat betreft de bevestigingspunten voor 
veiIigheidsgordels". de motorvoertuigen die onderling geen 
essentiële verschillen vertonen, met name wat betreft : 
afmetingen, vormen en materialen van onderdelen van de 
voertuigearrosserie of van de zltplaatscontructie waaraan de 
bevestigingspunten zijn vastgemaakt; 
1.2. "bevestigingspunten voor de oordels", de delen van de 
voertuigcarrosserie of van de zitplaatsconstructie of andere 
delen van het voertuig waaraan de gordels moeten worden 
vastgemaakt; 
1.3. "effectief bevestigingspunt", het punt waarvan wordt uitgegaan om 
op gewone wijze de hoek te bepalen van alle delen van de 
veiIigheidsgordel ten opzichte van de drager van de gordel, zoals 
bedoeld in punt 4, d.w.z. het punt waar een riem moet worden 
bevestigd om een positie te verkrijgen die gelijk is aan de 
positie tijdens gebruik van de gordel, en dat al dan niet het 
reële bevestigingspunt kan zijn afhankelijk van het toegepaste 
gordeltype en de wijze waarop deze eraan bevestigd is; 
1.3.1. bij voorbeeld 
1.3.1.1. indien een veiIigheidsgordel een stijf onderdeel omvat dat aan 
het onderste bevestigingspunt is vastgemaakt en dat al dan niet 
vrij kan draaien, dan wordt het punt waar de riem aan dit stijve 
onderdeel is bevestigd beschouwd als het effectief 
bevestigingspunt bij alle standen van de zitplaats; 
1.3.1.2. indien op de voertuigcarrosserie of de zitplaatsconstructie een 
riemgelei der is bevestigd, dan wordt het middelpunt van de 
geleider op de plaats waar de riem deze geleider verlaat aan de 
zijde van de drager van de gordel als het effectief 
bevestigingspunt beschouwd; 
1.3.1.3. indien de gordel rechtstreeks, zonder dat gebruik wordt gemaakt 
van een riemgeleider, de drager verbindt met een oproimechanisme 
dat vastgemaakt is aan de voertuigcarrosserie of aan de 
zitplaatsconstructie, wordt het snijpunt van de oprol as met het 
middenvlak van de riem op de rol als het effectief 
bevest i g i ngspunt beschouwd ; 
1.4. "vioer". het onderste gedeelte van de voertuigcarrosserie dat de 
verbinding vormt tussen de zijwanden daarvan. Als zodanig 
beschouwd omvat de "vloer" de ribben, de ingeperste reliëfs en 
eventuele andere versterkende delen, zich onder de vloer 
bevindende delen, zoals de langs- en dwarsbalken inbegrepen; 
1.5. zitplaats", een constructie die al dan niet een integrerend deel 
vormt van de carrosserie van het voertuig, met inbegrip van de 
bekleding, en als zitplaats voor een volwassen persoon bestemd 
is, waarbij deze term zowel een afzonderlijke zitplaats als een 
gedeelte van een bank dat als zitplaats voor een persoon bestemd 
is, dekt; 
1-6. "groep zitplaatsen", zowel zitplaatsen in de vorm van een zitbank 
als naast elkaar geplaatste zitplaatsen (d.w.z. zo vastgezet dat 
de voorste verankeringen van één der zitplaatsen op één lijn met 
of vóór de achterste verankeringen van een andere zitplaats staan 
en op één lijn met of achter de voorste verankeringen van die 
zelfde andere zitplaats) die bestemd zijn als zitplaats voor één 
of meer volwassenen; 
1.7. "zitbank", een complete constructie met bekleding, bestemd als 
zitplaats voor ten minste twee volwassenen; 
1.8. "k laps toer, een extra zitplaats die bij gelegenheid wordt 
gebruikt en gewoonlijk is weggeklapt; 
1.9. "type zitplaats", een categorie van zitplaatsen die niet 
verschillen op essentiële punten, zoals : 
1.9.1. vorm en afmetingen van de constructie van de zitplaats en 
materialen waaruit deze bestaat; 
1.9.2. type en afmetingen van de verstelmechanismen en van alle 
vergrendelingssystemen; 
1.9.3. type en afmetingen van de bevestigingspunten voor de gordel op de 
zitplaats, van de zitplaatsverankering en de betrokken delen van 
de carrosserie van het voertuig; 
1.10. "zitplaatsveranker ing". het systeem waarmede de zitplaats aan de 
carrosserie van het voertuig is vastgemaakt, met inbegrip van de 
betrokken carrosseriegedeelten; 
1.11. "verstelsysteem", de Inrichting met behulp waarvan de zitplaats 
of een gedeelte daarvan kan worden versteld ten einde een 
zitplaats te verkrijgen welke is aangepast aan de lichaamsvorm 
van de inzittende. Hiermee is met name mogelijk : 
1.11.1. een verplaatsing in de lengterichting; 
1.11.2. een hoogteverstel ling; 
1.11.3. een hoekverdraaiing; 
1.12. "beschermde zitplaats", een zitplaats waarvan de 
afschermingszones binnen de beschermingsruimte een gecumuleerde 
oppervlakte hebben van minstens 800 cm2; 
1.13. "beschermingsruimte", de zich vóór een zitplaats bevindende 
ruimte : 
tussen twee horizontale vlakken, waarvan het ene door punt H 
loopt en het andere zich 400 mm boven het eerstgenoemde vlak 
bevindt; 
tussen twee symmetrisch ten opzichte van punt H gelegen 
verticale langsvlakken op 400 mm afstand van elkaar; 
achter een verticaal dwarsviak op 1,30 m afstand van punt H. 
- 4tf-
ln een willekeurig verticaal dwarsviak wordt "afschermingszone" 
genoemd een zodanig doorlopend oppervlak dat, wanneer een bol van 
165 mm doorsnede wordt geprojecteerd langs een horizontale lijn 
in de lengterichting die loopt door een willekeurig punt van de 
afschermingszone en het middelpunt van de bol, er In de 
beschermingsruimte geen enkele opening is waar de bol doorheen 
kan-, 
1.14. "weoklapsvsteem". een voorziening waarmee de zitplaats of één van 
de delen daarvan zonder vaste tussenstand kan worden weggeklapt 
of -gedraaid, waardoor de ruimte achter de betreffende zitplaats 
beter toegankelijk wordt; 
1.15. "vergrendelInossvsteem". een voorziening met behulp waarvan deze 
zitplaats of een gedeelte daarvan in de gebrulksstand wordt 
gehouden, met mechanismen voor de vergrendeling van de rugleuning 
ten opzichte van de stoel en van de stoel ten opzichte van het 
voertuig; 
1.16. "punt H". een referentiepunt als gedefinieerd in punt 1.1 van 
bijlage 111 en bepaald volgens de procedure van deze bijlage; 
1.17. "punt H". met punt H van punt 1.16 overeenkomend referentiepunt 
dat bepaald wordt voor alle normale gebruiksstanden van de 
zitplaats; 
1.18. "punt R". referentiepunt van een zitplaats als gedefinieerd in 
punt 1.2 van bijlage 111; 
1.19. "referent iel I in", de rechte lijn als gedefinieerd In punt 3.4 van 
b i jI age 111 ; 
1.20. "punten Li, en L2". de onderste effectieve bevestigingspunten; 
1.21. "punt C". het punt dat zich 450 mm verticaal boven punt R 
bevindt. Als de afstand S als gedefinieerd in punt 1.23 echter 
niet minder dan 280 mm bedraagt en de andere in aanmerking 
komende formule BR - 260 mm -f 0,8 S, als vermeld in punt 4.3.3, 
door de constructeur wordt aangehouden, moet de afstand 
verticaal tussen C en R 500 mm bedragen; 
1.22. "hoekencX1 enOfg". respectievelijk de hoeken die gevormd 
worden door een horizontaal vlak en de vlakken die loodrecht 
staan op het middenlangsvlak van het voertuig en door punt H en 
de punten L-j en L2 gaan; 
1.23. "__", de afstand in millimeters tussen de bovenste effectieve 
bevestigingspunten en een evenwijdig aan het middenlangsvlak van 
het voertuig lopend referentIevlak P. dat als volgt is 
gedefinieerd : 
1.23.1. indien de zitplaats duidelijk blijkt uit de vorm van de stoel, 
wordt vlak P het middenvlak van de zitplaats; 
1.23.2. indien de zitplaats niet duidelijk vaststaat : 
1.23.2.1. is vlak P voor de bestuurder het vlak, dat evenwijdig is aan het 
middenlangsvlak van het voertuig en verticaal gaat door het 
middelpunt van het stuurwiel in zijn middelste stand, wanneer het 
verstelbaar is en dat ligt in het vlak van de tandkrans van het 
stuurwiel ; 
1.23.2.2. is vlak P voor de passagier op de zijzitplaats vóór symmetrisch 
ten opzichte van vlak P van de bestuurder; 
1.23.2.3. is vlak P voor de zijzitplaats achter het vlak dat door de 
constructeur wordt aangegeven, waarbij hij zich dient te houden 
aan onderstaande grenswaarden voor afstand A tussen het 
middenlangsvlak van het voertuig en vlak P : 
A __ 200 mm,"wanneer de zitbank is ontworpen voor slechts twee 
passagiers, 
A __ 300 mm, wanneer de zitbank is ontworpen voor meer dan 
twee passagiers. 
2. ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 
2.1. De bevestigingspunten moeten zodanig zijn ontworpen, uitgevoerd 
en geplaatst dat : 
2.1.1. de montage mogelijk is van een geschikte veiIigheidsgordel. De 
bevestigingspunten voor de zijzitplaatsen vóór moeten gebruik 
mogelijk maken van veiIigheidsgordels met een oproimechanisme en 
een geleider op het bovenste bevestigingspunt, in het bijzonder 
rekening houdend met de sterkte van de bevestigingspunten, tenzij 
de fabrikant het voertuig eveneens levert met andere typen 
veiIigheidsgordels met oproimechanisme. Indien de 
bevestigingspunten uitsluitend geschikt zijn voor bepaalde typen 
gordels, dienen deze typen te worden vermeld op het formulier van 
aanhangsel 1 van bijlage V; 
2.1.2. het risico dat de gordel verschuift tot een minimum wordt 
beperkt, wanneer deze op de juiste wijze wordt gedragen-, 
2.1.3. het risico dat de riem wordt beschadigd door contact met harde 
uitstekende delen van de voertuigcarrosserie of van de 
zitplaatsconstructie tot een minimum wordt beperkt; 
2.1.4. dat in normale gebruiksomstandigheden het voertuig aan de 
voorschriften van dit hoofdstuk kan voldoen,; 
2.1.5. wanneer het gaat om bevestigingspunten die met het oog op het 
instappen en het op hun plaats houden van de inzittenden, 
verschillende posities kunnen innemen, moeten de specificaties 
van deze verordening van toepassing zijn op de bevestigingspunten 
in de stand waarbij de gordels de inzittenden daadwerkelijk op 
hun plaats houden. 
2.2. Bevestigingspunten voor veiIigheidsgordels zijn niet vereist bij 
bromfietsen op drie wielen met carrosserie met een massa in 
onbelaste toestand van <. 250 kg. 
-Oi-
3. MINIMUMAANTAL BEVESTIGINGSPUNTEN 
3.1. De zitplaatsen vóór moeten voorzien zijn van twee 
bevestigingspunten onder en één bevestigingspunt boven. Voor de 
middenzitplaatsen vóór worden echter twee bevestigingspunten 
onder voldoende geacht wanneer er nog meer zitplaatsen vóór zijn. 
Voor wat de bevestigingspunten betreft wordt de voorruit 
beschouwd als een deel van de referentiezone, wanneer zij met de 
proefinrichting In statisch contact kan komen volgens de methode 
van bijlage II van Richtlijn 74/60/EEG betreffende de 
binneninrichting van motorvoertuigen*1). 
3.2. Alle overige zijzitplaatsen moeten voorzien zijn van twee 
bevestigingspunten onder en één boven. 
3.3. Alle overige zitplaatsen, met uitzondering van het klapstoeltje 
waarvoor geen bevestigingspunten zijn voorgeschreven, moeten 
minstens twee bevestigingspunten onder hebben. 
4. PLAATS VAN DE BEVESTIGINGSPUNTEN 
(zie bijlage II, flrguur 1) 
4.1. Ajgemegn 
4.1.1. De bevestigingspunten van een zelfde gordel mogen ofwel allemaal 
op de voertuigcarrosserie, op de constructie van de zitplaats of 
enig ander onderdeel van het voertuig ofwel over deze plaatsen 
verdeeld worden vastgemaakt. 
4.1.2. Aan een zelfde bevestigingspunt kunnen de uiteinden van twee 
naast elkaar geplaatste gordels worden bevestigd op voorwaarde 
dat aan de voorschriften inzake de proefnemingen wordt voldaan. 
4.2. Plaats van de effectieve bevestigingspunten onder 
4.2.1. De hoeken C< 1 en Of 2 moeten bij alle normale standen van de 
zitplaats 30' tot 80' zijn. 
4.2.2. Bij zitbanken achterin en zitplaatsen die Verstelbaar zijn 
volgens het systeem van punt 1.11, waarvan de hoek van de 
rugleuning minder dan 20' bedraagt (zie bijlage II, figuur 1), 
mogen de hoeken oc 1 en 0c2 kleiner zijn dat de in 
punt 4.2.1 vermelde minimumwaarde, mits zij in geen enkele 
normale stand van de zitplaats minder dan 20' bedragen. 
4.2.3. De afstand tussen de twee verticale vlakken die evenwijdig zijn 
aan het middenlangsvlak van het voertuig en die elk door één van 
de twee effectieve bevestigingspunten (L1 en L2) onder voor een 
zelfde gordel lopen, mag niet minder dan 350 mm bedragen. Het 
middenlangsvlak van de zitplaats moet op minstens 120 mm afstand 
tussen de punten L1 en L2 doorlopen. 
(1) PB L 38 van 11.2.1974. 
-h)l-
4.3. Plaats van de effectieve bevestigingspunten boven 
(zie bijlage II, figuur 2) 
4.3.1. Indien een riemgeleider of een soortgelijke voorziening wordt 
gebruikt, die de plaats van het effectieve bevestigingspunt boven 
doet veranderen, dan wordt deze plaats op de gewone wijze bepaald 
door de plaats van het bevestigingspunt te beschouwen, wanneer de 
hartlijn van de band gaat door een punt J1 en wordt bepaald 
vanuit punt R middels de volgende drie MJnstukken : 
RZ : een stuk van de referentielijn vanuit punt R in 
opwaartse richting en 530 mm lang; 
ZX : een stuk van de loodlijn op het middenlangsvlak van het 
voertuig, vanuit punt Z in de richting van het 
bevestigingspunt en 120 mm lang; 
XJ1 : een stuk van de loodlijn op het vlak bepaald door de 
MJnstukken RZ en ZX vanuit punt X in voorwaartse richting en 
60 mm lang. 
Punt J2 wordt bepaald door symmetrie met punt J1 ten opzichte van 
het langsvlak dat verticaal de in punt 5.1.2 gedefinieerde 
referentielijn doorloopt van de op de betreffende zitplaats 
geplaatste pop. 
4.3.2. Het effectief bevestigingspunt boven moet zich onder het vlak FN 
bevinden dat loodrecht staat op het middenlangsvlak van de 
zitplaats en een hoek van 65' maakt met de referentielijn. Voor 
wat betreft de zitplaatsen achter mag deze hoek tot 60' worden 
teruggebracht. Het vlak FN moet zodanig geplaatst zijn dat het 
de referentielijn snijdt in het punt D zodanig 
dat DR - 315 mm + 1,8 S. 
Als echter S < 200 mm wordt DR - 675 mm. 
4.3.3. Het effectieve bevestigingspunt boven moet zich achter het 
vlak FK bevinden dat loodrecht staat op het middenlangsvlak van 
de zitplaats en de referentielijn snijdt onder een hoek van 120* 
in een punt B, zodanig dat BR - 260 mm + S. Indien S >. 280 mm, 
mag de constructeur naar believen BR - 260 mm + 0,8 S gebruiken. 
4.3.4. De waarde van S mag niet lager zijn dan 140 mm. 
4.3.5. Het effectief bevestigingspunt boven moet zich achter een 
verticaal vlak bevinden dat loodrecht staat op het 
middenlangsvlak van het voertuig en door punt R gaat zoals 
aangegeven in het schema van bijlage II. 
4.3.6. Het effectief bevestigingspunt boven van de veiIigheidsgordel 
moet zich boven het horizontaal vlak bevinden dat door het in 
punt 1.21 gedefinieerd punt C gaat. 
4.3.7. Behalve het in punt 4.3.1 vermelde bevestigingspunt boven kunnen 
nog andere effectieve bevestigingspunten boven worden gemonteerd, 
indien aan een van onderstaande voorwaarden wordt voldaan : 
-4)3 -
4.3.7.1. de extra bevestigingspunten voldoen aan de bepalingen van de 
punten 4.3.1 tot en met 4.3.6; 
4.3.7.2. de extra bevestigingspunten kunnen zonder gebruikmaking van 
gereedschap worden gebruikt, voldoen aan de bepalingen van de 
punten 4.3.5 en 4.3.6 en bevinden zich in een van de vlakken die 
door een verticale verschuiving van 80 mm in op- of neerwaartse 
richting van het in figuur 1 van bijlage II beschreven vlak zijn 
bepaald; 
4.3.7.3. de (het) bevestigingspunt(en) is (zijn) bestemd voor een 
harnasgordel, voldoet (voldoen) aan de voorschriften van 
punt 4.3.6, bevinden (bevindt) zich achter het dwarsviak dat door 
de referentielijn gaat en zijn (is) : 
4.3.7.3.1. indien het één enkel bevestigingspunt betreft gelegen in het 
gemeenschappelijk gedeelte van de beide tweevlakshoeken waarvan 
de ribben worden gevormd door de lood lijnen die gaan door de 
punten J1 en J2 als omschreven In punt 4.3.1 en waarvan de 
horizontale doorsnede is aangegeven in figuur 2 van bijlage II; 
4.3.7.3.2. indien het twee bevestigingspunten betreft, gelegen in de meest 
geschikte van de hierboven omschreven tweevlakshoeken, op 
voorwaarde dat elk bevestigingspunt niet meer dan 50 mm afwijkt 
van de symmetrie met het andere bevestigingspunt ten opzichte van 
vlak P als omschreven in punt 1.23 van de betreffende zitplaats. 
5. STERKTE VAN DE BEVESTIGINGSPUNTEN 
5.1. leder bevestigingspunt moet bestand zijn tegen de proeven van de 
punten 6.3 en 6.4. Een blijvende vervorming met inbegrip van een 
breuk, van een bevestigingspunt of van de zone daar omheen is 
toelaatbaar mits de voorgeschreven kracht gedurende de 
voorgeschreven tijd is uitgeoefend. Tijdens de proef moeten de 
in punt 4.2.3 voorgeschreven minimumafstanden voor de effectieve 
bevestigingspunten beneden en de eisen van de punten 4.3.6 
en 4.3.7 ten aanzien van de effectieve bevestigingspunten boven 
worden nageleefd. 
5.2. In de voertuigen waarin deze inrichtingen worden gebruikt moeten 
de verstel- en vergrendelingssystemen die het de inzittenden van 
alle zitplaatsen mogelijk maken het voertuig te verlaten nog met 
de hand in werking kunnen worden gesteld nadat de trekkracht is 
uitgeschakeld. 
5.3. Afmetingen van de schroefoaten voor de bevestigingspunten 
Voor de bevestigingspunten moeten schroefgaten aanwezig zijn 
van 7/16 - 20 UNF 2B volgens ISO-norm IS0/TR1417. 
5.4. Indien het voertuig door de constructeur van veiIigheidsgordels 
is voorzien die aan de voor de betrokken zitplaats voorgeschreven 
bevestigingspunten zijn aangebracht behoeven deze 
bevestigingspunten niet in overeenstemming te zijn met het 
voorschrift van punt 5.3, mits zij voldoen aan alle overige 
-Aft -
voorschriften van dit hoofdstuk. Het voorschrift van punt 5.3 
geldt evenmin voor de extra bevestigingspunten die voldoen aan de 
eis van punt 4.3.7.3. 
5.5. De gordel moet van het bevestigingspunt kunnen worden losgemaakt 
zonder dit te beschadigen. 
6. PROEVEN 
6.1. Algemeen 
6.1.1. Onder voorbehoud van de toepassing van de bepalingen van punt 6.2 
en overeenkomstig het verzoek van de constructeur-, 
6.1.1.1. kunnen proeven plaatsvinden met een voertuigcarrosserie of met 
een volledig afgewerkt voertuig; 
6.1.1.2. kunnen ramen en deuren al dan niet zijn gemonteerd en al dan niet 
worden gesloten; 
6.1.1.3. kan elk gewoonlijk gemonteerd onderdeel dat bijdraagt tot de 
stijfheid van de carrosserie worden aangebracht. 
6.1.2. De zitplaatsen moeten worden gemonteerd en in een stand worden 
geplaatst voor het besturen of gebruiken van het voertuig die de 
met de goedkeuringsproeven belaste technische dienst kiest om de 
meest ongunstige omstandigheden voor wat betreft de sterkte van 
het systeem te verkrijgen. De stand van de zitplaatsen moet in 
het rapport worden vermeld. Indien de hoek van de rugleuning 
verstelbaar is, moet deze worden vergrendeld volgens de 
aanwijzingen van de constructeur of, indien deze ontbreken, op 
zodanige wijze dat zo dicht mogelijk een effectieve hoek van de 
zitplaats van 15* wordt benaderd. 
6.2. Vastzetting van het voertuig 
6.2.1. De methode die wordt gebruikt om het voertuig tijdens de proef 
vast te zetten mag niet tot gevolg hebben dat de 
bevestigingspunten of de plaatsen waar zich de bevestigingspunten 
bevinden worden versterkt of de normale vervorming van de 
carrosserie wordt verminderd. 
6.2.2. Een vastzettingsinrichting wordt geacht te voldoen wanneer deze 
geen enkele invloed uitoefent op een zone die zich over de gehele 
breedte van de carrosserie uitstrekt en indien het voertuig of de 
carrosserie aan de voorkant is geblokkeerd of vastgezet op een 
afstand van minstens 500 mm van het te beproeven bevestigingspunt 
en aan de achterzijde wordt vastgehouden of is vastgezet op 
minstens 300 mm van dit bevestigingspunt. 
6.2.3. Het is aan te bevelen om de carrosserie op steunen te plaatsen 
die ongeveer loodrecht onder de wielassen zijn aangebracht of, 
indien zulks onmogelijk is, loodrecht onder de bevestigingspunten 
van de ver ing. 
-4?f-
6.2.4. Indien een andere beproevingsmethode dan die van de punten 6.3.1 
tot en met 6.3.8 wordt gebruikt moet de gelijkwaardigheid ervan 
worden aangetoond. 
6.3. Algemene beproevingsmethoden 
6.3.1. Alle bevestigingspunten van een zelfde groep van zitplaatsen 
moeten gelijktijdig worden beproefd. 
6.3.2. De trekkracht moet voorwaarts worden uitgeoefend onder een hoek 
van 10' ± 5' boven de horizontale lijn in een vlak evenwijdig aan 
het middenlangsvlak van het voertuig. 
6.3.3. De belasting moet zo kort mogelijk worden uitgeoefend. De 
bevestigingspunten moeten de voorgeschreven belasting gedurende 
ten minste 0,2 seconden kunnen weerstaan. 
6.3.4. De voor de in punt 6.4 omschreven proeven te gebruiken 
trekinrichtingen zijn in bijlage IV opgenomen. 
6.3.5. De bevestigingspunten voor die zitplaatsen die bevestigingspunten 
boven hebben, moeten onder de volgende omstandigheden aan de 
proeven worden onderworpen : 
6.3.5.1. Zijzitplaatsen voor : 
de bevestigingspunten moeten worden onderworpen aan de in 
punt 6.4.1 omschreven proeven, waarbij de belastingen op de 
bevestigingspunten worden overgebracht door middel van een 
inrichting waarmede de geometrie wordt nagebootst van een 
driepuntsveiIigheidsgordel met oproimechanisme dat een 
riemgeleider heeft aan het bevestigingspunt boven. 
Wanneer er meer bevestigingspunten zijn dan het in punt 3 
voorgeschreven aantal, moeten deze bevestigingspunten aan de in 
punt 6.4.5 omschreven proef worden onderworpen, waarbij de 
belasting wordt overgebracht met behulp van een inrichting die de 
geometrie nabootst van het type veiIigheidsgordel dat voor 
bevestiging aan deze punten is bestemd. 
6.3.5.1.1. Indien het oproimechanisme niet is vastgemaakt aan het 
voorgeschreven bevestigingspunt onderaan de buitenzijde, of 
indien het oproimechanisme is vastgemaakt aan het 
bevestigingspunt boven, dan moeten de bevestigingspunten onder 
eveneens aan de in punt 6.4.3 omschreven proeven worden 
onderworpen. 
6.3.5.1.2. In het in punt 6.3.5.1.1 bedoelde geval mogen de in de 
punten 6.4.1 en 6.4.3 omschreven proeven op verzoek van de 
fabrikant worden uitgevoerd op twee verschillende 
voertuigcategor ieën. 
6.3.5.2. Zijzitplaatsen achter en alle middenzitplaatsen : 
de bevestigingspunten moeten worden onderworpen aan de in 
punt 6.4.2 omschreven proef, gedurende welke de belastingen op de 
bevestigingspunten worden overgebracht door middel van een 
inrichting waarmede de geometrie wordt nagebootst van een 
driepuntsveiIigheidsgordel zonder oproimechanisme en aan de in 
punt 6.4.3 omschreven proef waarbij de belasting op de twee 
bevestigingspunten onder wordt overgebracht door middel van een 
inrichting waarmede de geometrie wordt nagebootst van een 
heupgordel. Op verzoek van de fabrikant kunnen beide proeven 
worden uitgevoerd op twee verschillende voertuigcarrosserieën. 
6.3.5.3. In afwijking van de punten 6.3.5.1 en 6.3.5.2 moeten de 
desbetreffende bevestigingspunten, wanneer een fabrikant zijn 
voertuig levert voorzien van veiMgheidsgordeis met 
Qprolmechanismen, worden onderworpen aan de proef gedurende welke 
de belasting wordt overgebracht door middel van een inrichting 
waarmede de geometrie wordt nagebootst van de 
veiIigheidsgordel(s) waarvan de bevestigingspunten moeten worden 
gekeurd. 
6.3.6. Wanneer de zijzitplaatsen achter en de middenzitplaatsen niet 
voorzien zijn van bevestigingspunten boven, moeten de 
bevestigingspunten onder worden onderworpen aan de in punt 6.4.3 
omschreven proef, gedurende welke de belasting wordt overgebracht 
door middel van een Inrichting waarmede de geometrie wordt 
nagebootst van een heupgordel. 
6.3.7. Indien het voertuig zodanig is ontworpen dat andere voorzieningen 
kunnen worden aangebracht, waardoor de riemen niet rechtstreeks 
zonder katrolschijven, enz. aan de bevestigingspunten kunnen 
worden vastgemaakt of waarvoor extra bevestigingspunten nodig 
zijn naast die vermeld in punt 3, wordt de veiligheidsgordel of 
een samenstel van kabels, katrollen, enz. die representatief zijn 
voor de veiIigheidsgordelui trust ing via een dergelijke 
voorziening verbonden met de bevestigingspunten in het voertuig 
en deze bevestigingspunten worden onderworpen aan de 
desbetreffende in punt 6.4 voorgeschreven proeven. 
6.3.8. Er mag een andere beproevingsmethode worden toegepast dan de in 
punt 6.3 omschreven methode, maar daarvan moet de 
gelijkwaardigheid worden aangetoond. 
6.4. Speciale voorschriften voor de proeven op voertuigen met een 
massa in onbelaste toestand van maximaal 400 kg* 
6.4.1. Proef bij een veiIigheidsgordel van het driepuntstype met 
oproimechanisme met een aan het bevestigingspunt boven 
vastgemaakte riemgeleider. 
6.4.1.1. Aan de bevestigingspunten boven moet een speciale kabel- of 
riemgeleider zijn aangebracht die speciaal is aangepast om de 
door het trekmechanisme uitgeoefende belasting over te brengen, 
dan wel de door de fabrikant geleverde riemgeleider. 
* De massa van de batterijen voor de aandrijving van de elektrische 
voertuigen is niet bij de massa in onbelaste toestand inbegrepen 
-4/7-
6.4.1.2. Er wordt een beproevingsbelasting van 675 daN + 20 daN op een 
trekinrichting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 2) die is 
vastgemaakt aan de bevestigingspunten van de gordel door middel 
van een inrichting waarmede de geometrie wordt nagebootst van de 
voor het bovenlichaam bestemde bovenste riem van deze gordel. 
6.4.1.3. Gelijktijdig wordt een trekkracht van 675 daN ± 20 daN 
uitgeoefend op een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 1) die 
is vastgemaakt aan de bevestigingspunten onder. 
6.4.2. Proef bij een veiIigheidsgordel van het driepuntstype zonder 
oproimechanisme of met een oproimechanisme aan het 
bevestigingspunt boven. 
6.4.2.1. Er wordt een beproevingsbelasting van 675 daN + 20 daN op een 
trekinrichting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 2) die aan het 
bevestigingspunt boven en aan het tegenover liggende 
bevestigingspunt onder van dezelfde gordel is vastgemaakt door 
gebruik te maken van een aan de bovenbevestiging vastgemaakt 
oproimechanisme, indien dit door de fabrikant is geleverd. 
6.4.2.2. Gelijktijdig wordt een trekkracht van 675 daN + 20 daN op een 
trekinrichting uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 1) die aan de 
bevestigingspunten onder is vastgemaakt. 
6.4.3. Proef bij een veiIigheidsgordel van het heuptype. 
6.4.3.1. Er wordt een proefbelast ing van 1.110 daN ± 20 daN uitgeoefend op 
een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 1) die is vastgemakt 
aan de twee bevestigingspunten onder. 
6.4.4. Proeven voor bevestigingspunten die zich alle in de constructie 
van de zitplaats bevinden of die zijn verdeeld over de 
voertuigcarrosserie en de zitplaatsconstructie. 
6.4.4.1. De in de punten 6.4.1, 6.4.2 en 6.4.3 omschreven proeven worden 
al naar gelang het geval uitgevoerd onder toevoeging voor iedere 
zitplaats en voor iedere groep van zitplaatsen van de hierna 
genoemde extrakrachten. 
6.4.4.2. Boven de krachten genoemd in de punten 6.4.1, 6.4.2 en 6.4.3 
oefent men op het zwaartepunt van de zitplaats een longitudinale 
en horizontale kracht uit die gelijk is aan tienmaal het gewicht 
van de complete zitplaats. 
6.4.5. Proef bij een veiIigheidsgordel van een speciaal type. 
6.4.5.1. Er wordt een proefbelast ing van 675 daN + 20 daN uitgeoefend op 
een trekinrichting (zie bijlage IV, figuur 2) die is vastgemaakt 
aan de bevestigingspunten voor de veiIigheidsgordel van dit type, 
door middel van een inrichting waarmee de geometrie wordt 
nagebootst van de voor het bovenlichaam bestemde bovenste riem of 
r i emen. 
6.4.5.2. Gelijktijdig wordt een trekbelasting van 675 daN ± 20 daN 
uitgeoefend (zie bijlage IV, figuur 3) op een trekinrichting die 
is vastgemaakt aan de twee bevestigingspunten onder. 
6.5. Speciale voorschriften voor de proeven OP voertuigen met een 
massa in onbelaste toestand van meer dan 400 kg (of 550 kg indien 
de voertuigen bestemd zijn voor goederenvervoer) 
Van toepassing zijn hier de voorschriften van bijlage I 
betreffende de speciale beproevingsmethoden van 
Richtlijn 76/115/EEG betreffende de bevestigingspunten van 
veiIigheidsgordels in motorvoertuigen^1) 
7. CONTROLE NA DE PROEVEN 
Na de proeven moet iedere schade aan de bevestigingspunten en 
constructies die tijdens de proeven aan belasting hebben 
blootgestaan worden genoteerd. 
(1) PB L 24 van 30.1.1976, blz. 6. 
-4 77-
BIJLAGE II 
Figuur 1 : VLAKKEN WAARBINNEN ZICH DE EFFECTIEVE 
BEVESTIGINGSPUNTEN MOETEN BEVINDEN 
DR - 315 + 1,8 S 
BR - 260 + S 
tenzij anders gespecificeerd 
in de punten 4.3.2, 4.3.3 
en 4.3.6 van bijlage I Toegestaan vlak voor 
extra bevestigings­
punten overeenkomstig 
punt 4.3.7.2 van 
bijlage l 
I Referent ieliJn 
als gedefinieerd 
in punt 1.19 
van bij lage I 
Afstand als vermeld in 
punt 1.21 van bij lage I 
Hoek als vermeld in 
punt 6.1.2 van bijlage l 
Referentielijn als gedefinieerd 
in punt 1.19 van bijlage I Middenlangsvlak van 
de zitplaats 
boven 
voor de buitenste 
zitplaatsen links 
Alle afmetingen in mm Effectief beves-
igingspunt 
-liîC-
Figuur 2 : EFFECTIEVE BEVESTIGINGSPUNTEN BOVEN 
OVEREENKOMSTIG PUNT 4.3.7.3 VAN BIJLAGE I 
-4fr-
BIJLAGE III 
PROCEDURE VOOR HET BEPALEN VAN DE POSITIE VAN PUNT H 
EN DE WERKELIJKE RUGLEUNINGHOEK 
EN VOOR CONTROLE VAN HUN CORRELATIE MET DE 
POSITIE VAN PUNT R EN DE 
ONTWERP-RUGLEUNINGHOEK 
1. DEFINITIES 
1.1. "Punt H", dat de positie van een inzittende aangeeft, is het 
snijpunt met een verticaal langsvlak van de theoretische 
draaiingsas tussen de dijen en het bovenlichaam van een menselijk 
lichaam voorgesteld door de in punt 3 beschreven proefpop. 
1.2. "Punt R" of "referentiepunt van de zitplaats" is het door de 
fabrikant opgegeven referentiepunt, dat 
1.2.1. bepaalde coördinaten heeft ten opzichte van de carrosserie van 
het voertuig; 
1.2.2. overeenkomt met de theoretische positie van het draaiingspunt 
bovenlichaam/dijen (punt H) bij de laagste en meest achteruit 
geschoven normale besturings- of gebruikspositie welke door de 
fabrikant van het voertuig wordt opgegeven voor elke zitplaats 
waarin hij voorziet. 
1.3. "Rugleuninghoek" is de hoek van de rugleuning ten opzichte van de 
verticaal. 
1.4. De "werkelijke rugleuninghoek" is de hoek gevormd door de 
verticaal door het punt H en de referentielijn van het 
bovenlichaam van het menselijk lichaam voorgesteld door de in 
punt 3 beschreven pop. 
1.5. De "ontwerp-rugleuninghoek" is de door de fabrikant 
voorgeschreven hoek die : 
1.5.1. bepalend is voor de rugleuninghoek voor de laagste en meest 
achteruit geschoven normale besturings- of gebruikspositie welke 
door de fabrikant van het voertuig wordt opgegeven voor elke 
zitplaats waarin hij voorziet; 
1.5.2. wordt gevormd in punt R door de verticaal en de referentielijn 
voor het bovenlichaam; 
1.5.3. theoretisch overeenkomt met de werkelijke rugleuninghoek. 
2. BEPALING VAN DE PUNTEN H EN VAN DE WERKELIJKE RUGLEUNINGHOEKEN 
2.1. Voor elke zitplaats waarin door de fabrikant is voorzien moet een 
punt H en een werkelijke rugleuninghoek worden bepaald. Wanneer 
de zitplaatsen op een zelfde rij als gelijksoortig kunnen worden 
beschouwd (bank, Identieke stoelen, enz.) wordt er slechts één 
punt H en één werkelijke rugleuninghoek per rij zitplaatsen 
bepaald door de in punt 3 beschreven proefpop op een plaats te 
zetten die representatief voor de rij zitplaatsen wordt geacht. 
- Cfîl -
Deze plaats is : 
2.1.1. in de voorste rij, de plaats van de bestuurder, 
2.1.2. in de achterste rij (of rijen), een plaats aan de buitenzijde. 
2.2. Voor elke bepaling van het punt H en de werkelijke rugleuninghoek 
wordt de betrokken zitplaats in de laagste en meest achteruit 
geschoven normale besturings- of gebruikspositie geplaatst welke 
door de fabrikant van het voertuig wordt opgegeven. De 
rugleuning wordt, indien deze afzonderlijk verstelbaar is, op de 
door de fabrikant aangegeven wijze vergrendeld, indien 
aanwijzingen van de fabrikant ontbreken, op een zodanige wijze 
vergrendeld dat de werkelijke rugleuninghoek tussen de 25' en 15' 
is. 
3. KENMERKEN VAN DE PROEFPOP 
3.1. Er wordt een driedimensionale proefpop gebruikt, waarvan massa en 
omvang overeenkomen met die van een volwassen man van gemiddelde 
grootte. Deze proefpop is afgebeeld in de figuren 1 en 2 van het 
aanhangsel bij deze bijlage. 
3.2. De proefpop bestaat uit : 
3.2.1. twee delen waarvan het ene de rug en het andere het zitvlak van 
het lichaam voorstelt en die draaibaar zijn om een as die de 
draaias tussen bovenlichaam en dijen voorstelt. Het snijpunt van 
deze as op de zijde van de pop is punt H van de pop; 
3.2.2. twee delen die de benen voorstellen en draaibaar verbonden zijn 
met het deel dat het zitvlak voorstelt; 
3.2.3. twee delen die de voeten voorstellen en door gewrichten die de 
enkels voorstellen met de benen verbonden zijn; 
3.2.4. bovendien is het deel dat het zitvlak voorstelt voorzien van een 
waterpas voor het controleren van de hoek in de dwarsrichting. 
3.3. Op geschikte punten die de zwaartepunten van de lichaamsdelen 
voorstellen worden gewichten aangebracht, waarvan de massa 
overeenstemt met de massa van elk lichaamsdeel, ten einde een 
proefpop met een totale massa van 75,6 kg te verkrijgen. 
Bijzonderheden betreffende de verschillende gewichten worden 
verstrekt in de tabel van figuur 2 van het aanhangsel. 
3.4. Als referentielijn van het bovenlichaam van de pop wordt een 
rechte genomen die door het gewrichtspunt van de dij in het 
bovenlichaam en het theoretische gewrichtspunt van de hals op het 
bovenlichaam loopt (zie figuur 1 van het aanhangsel). 
-4*i-
4. PLAATSING VAN DE PROEFPOP 
De driedimensionale proefpop wordt op de volgende wijze op de 
zitplaats gezet : 
4.1. het voertuig wordt op een horizontaal vlak geplaatst en de 
zitplaatsen worden overeenkomstig punt 2.2 ingesteld; 
4.2. de te beproeven zitplaats wordt bedekt met een stuk stof om de 
proefpop gemakkelijker op de juiste plaats te kunnen zetten; 
4.3. de pop wordt op de betrokken zitplaats gezet, met haar rotatieas 
loodrecht op het middenlangsvlak van het voertuig; 
4.4. de voeten van de pop worden als volgt geplaatst : 
4.4.1. bij de voorste zitplaatsen zodanig dat het waterpas voor het 
controleren van de helling van het zitvlak in de dwarsrichting 
horizontaal komt te staan; 
4.4.2. bij de achterste zitplaatsen worden de voeten zo geplaatst dat 
zij, voor zover mogelijk, de voorste zitplaatsen raken. Indien 
de voeten dan op delen van de vloer steunen die niet even hoog 
zijn, dient de voet die het eerst de voorste zitplaatsen raakt 
als referentie terwijl de andere voet zo wordt geplaatst dat het 
waterpas voor het controleren van de helling in de dwarsrichting 
horizontaal komt te staan; 
4.4.3. indien punt H op een middenzitplaats wordt bepaald, worden de 
voeten aan beide zijden van de tunnel geplaatst; 
4.5. de gewichten worden op de onderbenen geplaatst, het zitvlak wordt 
weer in de stand gebracht waarin het waterpas horizontaal is en 
de dijgewichten worden op het deel geplaatst dat het zitvlak 
voorstelt; 
4.6. de proefpop wordt door middel van de stang der kniegewrichten van 
de rugleuning van de zitplaats weggetrokken en de rug wordt naar 
voren gebogen. Daarna wordt de proefpop opnieuw op haar plaats 
gezet door het zitvlak naar achteren te schuiven, totdat men 
weerstand ontmoet; tenslotte laat men de rug van de proefpop 
opnieuw naar achteren tegen de rugleuning van de zitplaats 
leunen; 
4.7. op de proefpop wordt tweemaal een horizontale kracht van 
10 __ 1 daN uitgeoefend. De richting en het aangrijpingspunt van 
de kracht zijn in figuur 2 van het aanhangsel met een pijt 
aangegeven ; 
4.8. eerst worden de gewichten van het zitvlak op de rechter en 
linkerzijde en vervolgens de gewichten van het bovenlichaam 
aangebracht. DaabiJ moet het dwarswaterpas van de proefpop 
horizontaal worden gehouden. 
-k2h-
4.9. terwijl het dwarswaterpas van de proefpop horizontaal wordt 
gehouden, wordt de rug naar voren gebogen tot de gewichten van 
het bovenlichaam zich boven het punt H bevinden, ten einde op 
deze wijze iedere wrijving tegen de rugleuning uit te schakelen; 
4.10. nu wordt de rug voorzichtig weer naar achteren gebracht, waarmede 
de proefpop helemaal op haar plaats is. Het dwarswaterpas van de 
proefpop moet horizontaal zijn. Is dit niet het geval, dan moet 
opnieuw te werk worden gegaan zoals hierboven vermeld. 
5. RESULTATEN 
5.1. Wanneer de proefpop overeenkomstig punt 4 is opgesteld, worden 
het punt H en de werkelijke rugleuninghoek van de betrokken 
zitplaats gevormd door het punt H en de hellingshoek van de 
referentielijn van het bovenlichaam van de proefpop. 
5.2. De coördinaten van het punt H in relatie tot drie onderling 
loodrechte vlakken en de werkelijke rugleuninghoek moeten worden 
gemeten ter vergelijking met de gegevens die door de fabrikant 
van het voertuig zijn verstrekt. 
6. CONTROLE VAN DE RELATIEVE POSITIE VAN PUNT R TEN OPZICHTE VAN 
PUNT H EN DE CORRELATIE TUSSEN DE ONTWERP- EN DE WERKELIJKE 
RUGLEUNINGHOEK 
6.1. De resultaten van de voor punt H en de werkelijke rugleuninghoek 
overeenkomstig punt 5.2 verrichte metingen moeten worden 
vergeleken met de coördinaten van het punt R en de ontwerp-
rugleuninghoek zoals aangegeven door de fabrikant van het 
voertuig. 
6.2. De relatieve positie van punt R ten opzichte van punt H en de 
correlat ie'tussen de ontwerp-rugleuninghoek en de werkelijke 
rugleuninghoek worden voor de betreffende zitplaats bevredigend 
geacht, indien het punt H zoals bepaald door zijn coördinaten 
zich in een vierkant bevindt waarvan de zijden 50 mm bedragen en 
de diagonalen elkaar snijden in punt R, en indien de werkelijke 
rugleuninghoek niet meer dan 5' afwijkt van de ontwerp-
rugleuninghoek. 
6.2.1. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan, wordt voor de proef 
gebruik gemaakt van het punt R en de ontwerp-rugleuninghoek; 
indien noodzakelijk wordt voorts de proefpop zo opgesteld dat 
punt H samenvalt met punt R en de werkelijke rugleuninghoek 
samenvalt met de ontwerp-rugleuninghoek. 
6.3. Indien punt H of de werkelijke rugleuninghoek niet aan de in 
punt 6.2 genoemde eisen voldoet, zal het punt H of de werkelijke 
rugleuninghoek nog tweemaal worden bepaald (in totaal drie keer), 
Indien de resultaten van twee van deze drie proefnemingen in 
overeenstemming zijn met de eisen, dan worden de resultaten van 
de proef bevredigend geacht. 
-4fr-
6.4. indien ten minste twee van de drie proeven resultaten te zien 
geven die niet in overeenstemming zijn met de eisen van punt 6.2, 
dan worden de resultaten van de proef onbevredigend geacht. 
6.5. Indien zich een situatie voordoet zoals beschreven in punt 6.4, 
of indien controle niet mogelijk is omdat de fabrikant geen 
gegevens betreffende de positie van punt R of inzake de ontwerp-
rugleuninghoek heeft verstrekt, kan gebruik worden gemaakt van 
het gemiddelde van de resultaten van de drie proeven en kan dit 
als van toepassing worden beschouwd voor alle gevallen waarin in 
dit hoofdstuk wordt verwezen naar punt R of de ontwerp-
rugleuninghoek. 
- w -
BIJLAGE III - Aanhangsel 
DE DELEN VAN DE DRIEDIMENSIONALE PROEFPOP 
Referent ieliJn 
van het 
boven Iichaam 
Steun voor de gewrichten 
van het bovenlichaam 
Steun voor de 
dijgewrichten 
Kniegewricht 
As van het heupgewricht 
Dwarswaterpas 
Figuur 1 
AFMETINGEN EN MASSA VAN DE POP -w-
Massa van de POP J& 
Delen die de rug en het 
zitvlak van het lichaam 
voorstellen 
Boven Iichaamgewichten 
Zitvlakgewichten 
Di Jgewichten 
Onderbeengew i chten 
Totaal 16,6 
31,2 
7,8 
6,8 
J_3L_1 
75,6 
Richting en 
aangr iJpingspunt 
van de belast ing 
Verstelbaar van 
10,8 cm tot 42,4 cm 
Figuur 2 
BIJLAGE IV 
TREKRICHTING 
Figuur 1 
b«J •-J 
met stof bekleed schuim, dikte 25 
pA — 
RbO 
Figuur 2 
met stof bekleed schuim, dikte 25 
p 
• 
e het blok 
aan de bevestigingspunten 
verbindt 100-
Alle afmetingen zijn in mm 
-<#-
Figuur 3 
RSO 
met stof bekleed 
Alle afmetingen ziJn in mm 
BIJLAGE V - Aanhangsel 1 
INLICHTINGENFORMULIER 
VOOR WAT BETREFT DE BEVESTIGINGSPUNTEN 
VAN DE VEILIGHEIDSGORDELS 
VAN EEN TYPE BROMFIETS OP DRIE WIELEN, 
DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen wanneer deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de bevestigingspunten van de 
veiIigheidsgordels van een type bromfiets op drie wielen, driewieler of 
vierwieler met carrosserie moeten de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld 
in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van 30 Juni 1992. 
sub A, punten 
0.1 
0.2 
0.4 t/m 0.6 
en sub C, punten 
2.7 t/m 2.7.5.2 
2.10 t/m 2.10.5. 
BIJLAGE V - Aanhangsel 2 
INLICHTINGENFORMULIER 
VOOR WAT BETREFT DE BEVESTIGINGSPUNTEN VAN DE VEILIGHEIDSGORDELS 
VAN EEN TYPE BROMFIETS OP DRIE WIELEN, DRIEWIELER OF VIERWIELER 
MET CARROSSERIE 
MODEL 
Naam van de bevoegde 
instantie 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur i ng nr Ui tbre i d i ng nr 
1. Merk bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler* : , 
2. Type bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler* : , 
3. Naam en adres van de gemacht igde fabr ikant : , 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant .- , 
5. Bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler41 ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd* 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken Ing : 
* Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-<Wi -
BIJLAGE VI 
VOORSCHRIFTEN MET BETREKKING TOT VEILIGHEIDSGORDELS 
1. De voorschriften van de bijlagen van Richtlijn 77/541/EEG*1) 
zijn van toepassing. 
2. In afwijking van de montagevoorschriften van punt 3 van bijlage 
van genoemde richtlijn mogen voertuigen met een massa in 
onbelaste toestand van maximaal 400 kg (of 550 kg indien de 
voertuigen bestemd zijn voor goederenvervoer) voorzien zijn van 
gordels of bevestigingssystemen die de volgende soorten 
veiIigheidsgordels omvatten : 
2.1. op zijzitplaatsen, driepuntsgordels al dan niet met 
oproimechanisme; 
2.2. op middenzitplaatsen heupgordels of driepuntsgordels al dan niet 
met oproimechanisme. 
(1) PB L 220 van 29.8.1977, blz. 95. 
- 4"î J . 
BIJLAGE VI - Aanhangsel 1 
INLICHTINGENFORMULIER 
VOOR WAT BETREFT EEN TYPE VEILIGHEIDSGORDEL VOOR 
BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN, DRIEWIELERS OF VIERWIELERS 
MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen wanneer deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt Ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een type veiMgheidsgordeI voor 
bromfietsen op drie wielen, driewielers of vierwielers met carrosserie moeten 
de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in bijlage II van Richtlijn 
92/61/EEG van de Raad van 30 Juni 1992. 
sub A, punten 
0.1 
0.2 
0.4 t/m 0.6 
en sub C, punt 
2.9.1. 
B I II AS*- \l 
BIJLAGE VI - Aanhangsel 2 
GOEDKEUR INGSCERTIF ICAAT 
WAT BETREFT EEN TYPE VEILIGHEIDSGORDEL VOOR BROMFIETSEN 
OP DRIE WIELEN, DRIEWIELERS OF VIERWIELERS 
MET CARROSSERIE 
MODEL 
Naam van de bevoegde 
instantie 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur i ng nr UItbreIdIng nr. 
1. Merk ve i I ighe i dsgorde I : 
2. Type veIIigheIdsgordeI : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. VeiIigheidsgordel ter keuring aangeboden op : 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd* 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
* Doorhalen wat niet van toepassing is 
- w -
BIJLAGE VI - Aanhangsel 3 
INLICHTINGENFORMULIER 
VOOR WAT BETREFT DE MONTAGE VAN DE VEILIGHEIDSGORDEL IN EEN 
TYPE BROMFIETS OP DRIE WIELEN, DRIEWIELER OF VIERWIELER 
MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen wanneer deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de montage van de 
veiIigheidsgordels in een type bromfiets op drie wielen, driewieler of 
vierwieler met carrosserie moeten de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld 
in bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992. 
sub A, punten 
0.1 
0.2 
0.4 t/m 0.6 
en sub C, punten 
2.9.1. 
2.10 t/m 2.10.5 
BIJLAGE VI - Aanhangsel 4 
GOEDKEUR INGSCERTIF ICAAT 
WAT BETREFT DE MONTAGE VAN VEILIGHEIDSGORDELS IN EEN TYPE BROMFIETS 
OP DRIE WIELEN, DRIEWIELER OF VIERWIELER 
MET CARROSSERIE 
MODEL 
Naam van de bevoegde 
instant ie 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur ing nr Ui tbreIdIng nr 
1. Merk bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler* : 
2. Type bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler* : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Bromfiets op 3 wielen/driewieler/vierwieler ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd* : 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : * 
* Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-W' 
HOOFDSTUK 12 
RUITEN, RUITEWISSERS, RUITESPROEIERS 
EN 
ONTDOOIINGS- EN ONTWASEMINGSINRICHTINGEN 
VAN BROMFIETSEN OP DRIE WIELEN, DRIEWIELERS 
EN VIERWIELERS MET CARROSSERIE 
- Iftl-
BIJLAGE I 
RUITEN 
1. Construct ievoorschr i f ten 
1.1 De in dit kapittel bedoelde voertuigen waarvan de door de constructie 
bepaalde maximumsnelheid meer dan 80 km/h bedraagt, zijn onderworpen aan 
de constructie- en installatievoorschriften van RichtIijn 92/22/EEG*1) 
betreffende veiIigheidsruiten en materialen voor ruiten van 
motorvoertuigen. 
1.2 De in dit kapittel bedoelde voertuigen waarvan de door de constructie 
bepaalde maximumsnelheid ten hoogste 80 km/h bedraagt, zijn onderworpen 
aan de voorschriften van bijlage III met betrekking tot voorruiten en 
andere ruiten van Richtlijn 89/l73/EEG(2) betreffende bepaalde 
onderdelen en kenmerken van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen, met 
dien verstande dat : 
1.2.1 de tekst van punt 10 van bijlage II I-A van de genoemde richtlijn door de 
volgende tekst wordt vervangen : "Per jaar zijn twee inspecties 
toegestaan"; 
1.2.2 de bijlagen MI-B en IIl-P van de genoemde richtlijn respectievelijk door 
de aanhangsels 1 tot en met 4 worden vervangen. 
2. Installatievoorschriften voor voorruiten en andere ruiten op de in punt 1.2 
bedoelde voertuigen 
2.1 Voertuigen met carrosserie kunnen, naar keuze van de constructeur, worden 
voorzien van : 
2.1.1 "voorruiten" en "andere ruiten dan voorruiten" die voldoen aan de 
voorschriften van bijlage II I-A van Richtlijn 89/173/EEG; 
2.1.2 voorruiten die voldoen aan de voorschriften die van toepassing zijn op 
"andere ruiten dan voorruiten" van bijlage MI-A van 
Richtlijn 89/173/EEG, met uitzondering van die welke onder de bepalingen 
van punt 9.1.4.2 van bijlage lll-C van dezelfde richtlijn vallen (ruiten 
waarvan de gewone Iichtdoorlatingsfactor minder dan 70 % mag zijn). 
(1) PB L 129 van 14.5.1992, blz. 11. 
(2) PB L 67 van 10.3.1989, blz. 1. 
BIJLAGE I 
AANHANGSEL 1 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT EEN TYPE RUIT BESTEMD VOOR DRIEWIELIGE BROMFIETSEN, 
DRIEWIELERS OF VIERWIELERS MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft een type ruit bestemd voor 
driewieiige bromfietsen, driewielers of vierwielers met carrosserie moeten c" j 
volgende inlichtingen worden verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk : 
2. Naam en adres van de fabr ikant : 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
Daarbij moeten tevens de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub C, 
punten : 
2.2 tot en met 2.2.2.1. 
-0_tf -
AANHANGSEL 2 
Dienststempel 
GOEDKEUR INGSCERTIF ICAAT 
VOOR EEN TYPE RUIT BESTEMD VOOR DRIEWIELIGE BROMFIETSEN. DRIEWIELERS 
OF VIERWIELERS MET CARROSSERIE 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeur i ng nr U i tbre i d i ng nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de ruit : 
2. Type ruit : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Ruit ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd<*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
- W -
AANHANGSEL 3 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT DE INSTALLATIE VAN DE RUITEN 
OP EEN TYPE DRIEWIELIGE BROMFIETS, DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de installatie van de ruiten op een 
type driewieiige bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie moeten d^ , 
inlicht ingen worden verstrekt a Is bedoeld in bi jlage II van R icht M jn 92/61/EEu ' 
van de Raad van 30 juni 1992, sub A, punten : 
0.1 
0.2 
0.4 tot en met 0.6 
1.1 
4.6 
en sub C, punten : 
2.2 tot en met 2.2.2.1 
-r«2-
AANHANGSEL 4 
Dienststempel 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT DE INSTALLATIE 
VAN DE RUITEN OP EEN TYPE DRIEWIELIGE BROMFIETS, DRIEWIELER OF 
VIERWIELER MET CARROSSERIE 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de driewieiige bromfiets/driewieler/ 
vierwieler<*) : 
2. Type driewieiige bromfiets/driewieIer/v ierwie Ier(*) : 
3. Naam en adres van de constructeur : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de constructeur : 
5. Voertuig ter keuring aangeboden op .... 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
-*o3-
BIJLAGE 
RU ITEW ISSERS, RU ITESPROEIERS, ONTDOOI INGS-
EN ONTWASEMINGSINRICHTINGEN VAN DRIEWIELIGE BROMFIETSEN, 
DRIEWIELERS OF VIERWIELERS MET CARROSSERIE 
1. DEFINITIES 
In deze bijlage wordt verstaan onder : 
1.1 "Type voertuig wat betreft de ruitewissers, ruitesproeiers, ontdooilngs-
en ontwasemingsinrichtingen voor de voorruit" 
voertuigen welke onderling geen essentiële verschillen vertonen ten aanzien 
van : 
1.1.1 de vormen en inrichtingen aan de binnen- en buitenzijde die binnen het i » 
punt 1 van aanhangsel 1 omschreven gebied van invloed kunnen zijn op hei 
gez ichtsveld; 
1.1.2 de vormen, afmetingen en kenmerken van de voorruit en de montage daarvan-, 
1.1.3 de kenmerken van de ruitewissers en rui tesproeiers en van het 
inter ieurverwarmingssysteem. 
1.2 "Punten V" 
punten waarvan de plaats in de passagiersruimte wordt bepaald in relatie tot 
de verticale langsvlakken door de middelpunten van de meest buitenwaarts 
ontworpen zitplaatsen van de voorstoelen en gerelateerd aan punt R en de 
ontwerphoek van de rugleuning. Deze punten worden gebruikt om na te gaan of 
voldaan wordt aan de eisen met betrekking tot het gezichtsveld (zie 
aanhangsel 1). 
1.3 "Punt R of referentiepunt van de zitplaats en punt H" : de definities in 
hoofdstuk XI betreffende veiIigheidsgordels en bevestigingspunten 
daarvoor. ' 
1.4 "Niveaupunten van de voorruit" 
punten waar lijnen die straalsgewijze van de V-punten naar het 
buitenoppervlak van de voorruit lopen, deze voorruit snijden. 
1.5 "Doorzichtig gedeelte van een voorruit" 
het gedeelte van de voorruit waarvan de loodrecht op het oppervlak gemeten 
Iichtdoorlatingsfactor niet minder dan 70 X bedraagt. 
- ych -
1.6 "Ruitewisser" 
de inrichting die bestaat uit een mechanisme waarmede het buitenoppervlak 
van de voorruit wordt geveegd en de benodigde hulp- en bedieningsorganen 
voor het in- en uitschakelen. 
1.7 "Veegoppervlak" 
het gedeelte van het buitenoppervlak van een natte voorruit dat door de 
ruitewisser wordt schoongeveegd. 
1.8 "Ruitesproeier" 
de inrichting die een hoeveelheid vloeistof bevat welke op het 
buitenoppervlak van de voorruit kan worden gespoten alsmede de benodigde 
bedieningsorganen voor het in- en uitschakelen. 
1.9 "Ruitesproeierbediening" 
een middel of hulpmiddel waarmede de ruitesproeier wordt in- en 
uitgeschakeld. De in- en uitschakeling kunnen met de werking van de 
ruitewisser worden gecombineerd of onafhankelijk hiervan zijn. 
1.10 "Ruitesproeierpomp" 
de inrichting waarmede de vloeistof van de ruitesproeier uit het reservoir 
op het oppervlak van de voorruit wordt gebracht. 
1.11 "Sproeikop" 
een in richting verstelbare inrichting met behulp waarvan de 
ruitesproeiervloeistof op de voorruit wordt gericht. 
1.12 "Werking van de ruitesproeier" 
het vermogen van een ruitesproeier om de vloeistof op de sproei zone van de 
voorruit te spuiten zonder dat er bij normaal gebruik een lek optreedt of 
een toevoerslang van de ruitesproeier losraakt. 
1.13 "Ontdooiingsinrichting" 
de inrichting die bestemd is om rijp of ijs op oppervlakken van de voorruit 
te doen smelten en zodoende het uitzicht te herstellen. 
1.14 "Ontdooiing" 
het verwijderen van rijp of ijs op het glasoppervlak met behulp van 
ontdooiingsinrichting en ruitewisser. 
1.15 "Ontdooid gedeelte" 
- Sösr-
het deel van het glasoppervlak dat droog is of bedekt is met gesmolten of 
gedeeltelijk gesmolten rijp (nat) die met de ruitewisser kan worden 
verwijderd, met uitsluiting van het met droge rijp bedekte deel van de 
voor rui t. 
1.16 "Ontwasemingsinrichting" 
de inrichting die bestemd is om dampaansiag op het binnenoppervlak van de 
voorruit te verwijderen en zodoende het uitzicht te herstellen. 
1.17 "Dampaansiag" 
een laag condens op het binnenoppervlak van de ruiten. 
1.18 "Ontwaseming" 
het verwijderen van dampaansiag op de binnenzijde van de ruiten met behulp 
van de ontwasemingsinrichting. 
- roc-
2. VOORSCHRIFTEN 
2.1 Ruitewisser 
2.1.1 Elk voertuig moet zijn uitgerust met ten minste één automatische 
ruitewisser, d.w.z. een ruitewisser die bij lopende voertuigmotor kan 
functioneren zonder enige andere tussenkomst van de bestuurder dan die 
welke voor het in- en uitschakelen nodig is. 
2.1.1.1 Het veegoppervlak van de ruitewisser moet ten minste 90 X beslaan van 
gezichtsveldzone A als omschreven in punt 2.2 van aanhangsel 1. 
2.1.2 De ruitewisser moet ten minste één wissnelheid hebben die meer bedraagt 
dan 40 slagen per minuut. 
2.1.3 De in punt 2.1.2 vermelde wissnelheid (-snelheden) moet(en) worden 
verkregen overeenkomstig de aanwijzingen van de punten 3.1.1 tot en 
met 3.1.6, 3.1.7 en 3.1.8. 
2.1.4 De wisserarm moet zodanig zijn gemonteerd dat deze van de voorruit kan 
worden verwijderd om het reinigen ervan met de hand mogelijk te maken. 
2.1.5 De ruitewisser moet gedurende twee minuten op een droge voorruit kunnen 
functioneren overeenkomstig de voorschriften van punt 3.1.9. 
2.2 Ruitesproeier 
2.2.1 Elk voertuig moet zijn uitgerust met een ruitesproeier die bestand is 
tegen de belastingen die ontstaan indien de sproeikoppen verstopt zijn en 
het systeem overeenkomstig de procedure van punt 3.2.1 in werking wordt 
gesteld. 
2.2.2 De werking van ruitesproeier en ruitewisser mag niet worden verstoord 
door blootstelling aan de verschillende temperaturen die in de 
punten 3.2.2 en 3.2.3 zijn voorgeschreven. 
2.2.3 De ruitesproeier moet voldoende vloeistof kunnen versproeien om 60 X van 
de in punt 2.2 van aanhangsel 1 omschreven zone vrij te maken onder de 
voorwaarden van punt 3.2.4. 
2.2.4 Het vloeistofreservoir moet een inhoud van ten minste 1 liter hebben. 
2.3 Ontdooiings- en ontwasemingsinrichting 
2.3.1 Elk voertuig moet zijn uitgerust met een ontdooiings- en 
ontwasem ings inr icht ing voor de voorruit waarmede rijp en ijs op de ruit 
en dampaansiag op het binnenoppervlak van de voorruit kunnen worden 
verwi jderd. 
Deze inrichting is evenwel niet vereist op driewieiige bromfietsen met 
carrosserie en met een motor waarvan het vermogen < 3 kW is. 
-5c7-
2.3.2 De voorwaarden van punt 2.3.1 worden geacht te zijn vervuld indien het 
voertuig is voorzien van een geschikt interieurverwarmingssysteem dat 
moet voldoen aan de voorwaarden van Richtlijn 78/548/EEG(1) inzake de 
verwarming van het interieur van motorvoertuigen, met de volgende 
toevoeging aan de punten 2.4.1.1 en 2.4.1.2 van bijlage I van de 
bovengenoemde richtlijn : "een andere mogelijkheid is dat duidelijk wordt 
aangetoond dat eventuele lekkages niet in het interieur kunnen 
doordr ingen". 
2.3.3 In afwijking van het bepaalde in punt 2.3.2 zijn voor voertuigen waarvan 
het vermogen meer dan 15 kW bedraagt, de voorschriften van 
Richt IiJn 78/317/EEG^2) inzake ontdooiings- en ontwasemingsinrichtingen 
voor het glasoppervlak van motorvoertuigen van toepassing. 
(1) PB L 168 van 26.6.1978, blz. 40. 
(2) PB L 81 van 28.3.1978, blz. 27. 
-&?-
3. BEPROEVINGSPROCEDURE 
3.1 Ruitewisser 
3.1.1 Tenzij anders voorgeschreven moeten de hieronder beschreven proeven onder 
de volgende omstandigheden worden verricht : 
3.1.2 de omgevingstemperatuur mag niet onder 10' C en niet boven 40' C liggen; 
3.1.3 de voorruit wordt voortdurend nat gehouden; 
3.1.4 bij een elektrische ruitewisser moet ook nog aan de volgende bepalingen 
worden voldaan : 
3.1.4.1 de accu moet volledig geladen zijn; 
3.1.4.2 het toerental van de motor moet overeenkomen met 30 X + 10 X van het 
toerental bij maximaal vermogen; 
3.1.4.3 de dimlichten moéten branden; 
3.1.4.4 verwarming en/of ventilatie moeten, indien aanwezig en indien ze 
elektrisch zijn, zodanig werken dat het stroomverbruik maximaal is; 
3.1.4.5 de ontdooiings- en ontwasemingsinrichtingen moeten, indien aanwezig en 
indien ze elektrisch zijn, zodanig werken dat het stroomverbruik 
maximaal is. 
3.1.5 Ruitewissers die op perslucht of met onderdruk werken moeten voortdurend 
met de voorgeschreven wissnelheden kunnen werken, ongeacht het toerentai 
en de belasting van de motor. 
3.1.6 De wissnelheden van de ruitewisser moeten in overeenstemming zijn met de 
voorschriften van punt 2.1.3 na een voorafgaande werking van de 
ruitewisser gedurende 20 minuten op een nat oppervlak. 
3.1.7 Het buitenoppervlak van de voorruit wordt grondig ontvet met 
methylalcohol of een gelijkwaardig ontvettingsmiddeI. Na het drogen 
brengt men hierop een ammoniakoploss ing van ten minste 3 X en ten 
hoogste 10 X aan; men laat de ruit drogen en wrijft het oppervlak af met 
een droge katoenen doek. 
3.1.8 Op het buitenoppervlak van de voorruit wordt een uniforme laag van het 
proefmengsel (zie aanhangsel 2) aangabracht welke men laat drogen. 
3.1.9 Aan de voorschriften van punt 2.1.5 wordt voldaan indien de voorwaarden 
van punt 3.1.4 zijn vervuld. 
3.2 Ruitesproeier 
Beproevingsomstandigheden 
-&-J-
3.2.1 Proef nr. 1 
3.2.1.1 De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld en 
vervolgens gedurende ten minste 4 uur blootgesteld aan een 
omgevingstemperatuur van 20' C __ 5' C. Alle sproeikoppen worden 
afgesloten en de bediening wordt zesmaal in een minuut gedurende een 
periode van ten minste 3 seconden ingeschakeld. Indien de 
ruitesproeier door de spierkracht van de bestuurder wordt bediend, is 
de voorgeschreven kracht als volgt : 
Bediening Voorgeschreven kracht 
met de hand 11 tot 13,5 daN 
met de voet 40 tot 44,5 daN 
3.2.1.2 Bij elektrische pompen moet de proefspanning ten minste gelijk ziji. 
aan de nominale spanning, maar mag zij deze niet meer dan 2 V 
overschr i jden. 
3.2.1.3 Na beproeving van de ruitesproeier 
de eisen van punt 1.12. moet de werking ervan voldoen aan 
3.2.2 Proef nr. 2 (blootstelling aan lage temperaturen) 
3.2.2.1 De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld en 
gedurende ten minste 4 uur blootgesteld aan een omgevingstemperatuur 
van -18' C ± 3' C, waarbij erop moet worden gelet dat al het water in 
de ruitesproeier bevroren is. De ruitesproeier wordt vervolgens 
blootgesteld aan een omgevingstemperatuur van 20' C ± 2' C tot het ijs 
volledig gesmolten is. Vervolgens wordt de werking van de 
ruitesproeier gecontroleerd volgens punt 3.2.1. 
3.2.3 Proef nr. 3 (blootstelling aan hoge temperaturen) 
3.2.3.1 De ruitesproeier wordt met water met een temperatuur van 60* C __ 3' v * 
gevuld. De werking van de ruitesproeier wordt gecontroleerd volgens 
punt 3.2.1. 
3.2.4 Proef nr. 4 (beproeving 
overeenkomstig punt 2.2.3) van de goede werking van de ruitesproeier 
3.2.4.1 De ruitesproeier wordt tot in de sproeikop geheel met water gevuld. 
Bij stilstaand voertuig en zonder noemenswaardige invloed van de wind, 
wordt (worden) de sproei kop(pen) ingesteld in de richting van de 
gewenste zone van het buitenoppervlak van de voorruit. De daarvoor 
gebruikte kracht mag, indien de ruitesproeier wordt bediend door de 
spierkracht van de 
-arm­
bestuurder, niet groter zijn dan die welke in punt 3.2.1.1 is 
voorgeschreven. Indien de ruitesproeier werkt met een elektrische pomp, 
gelden de voorschriften van punt 3.1.4. 
3.2.4.2 Het buitenoppervlak van de voorruit wordt voorbehandeld overeenkomstig 
de voorschriften van de punten 3.1.7 en 3.1.8. 
3.2.4.3 De ruitesproeier wordt vervolgens, volgens de voorschriften van de 
fabrikant, in werking gesteld gedurende 10 slagen bij automatische 
werking bij de hoogste wissnelheid. Vervolgens meet men het gedeelte 
van de zone van het gezichtsveld als omschreven in punt 2.2 van 
aanhangsel 1, dat op deze wijze wordt gereinigd. 
3.3 Alle proeven met de ruitesproeier overeenkomstig de punten 3.2.2 en 3.2.3 
worden verricht op een en dezelfde inrichting. 
- SA1-
AANHANGSEL 1 
PROCEDURE VOOR HET BEPALEN VAN DE GEZICHTSVELDEN 
BIJ VOORRUITEN VAN DRIEWIELIGE BROMFIETSEN, DRIEWIELERS EN VIERWIELERS 
MET CARROSSERIE TEN OPZICHTE VAN DE PUNTEN V 
1. POSITIES VAN DE PUNTEN V 
1.1 De posities van de punten V ten opzichte van punt R, zoals aangegeven 
door de coördinaten X Y Z van het driedimensionale referentiesysteem, 
zijn weergegeven in de tabellen I en II. 
1.2 Tabel I geeft de basiscoördinaten voor een ontwerprugleuninghoek van 25'. 
De positieve richting van de coördinaten is weergegeven in figuur 1. 
TABEL 1 
Punt V 
Vi 
v2 X 
68 mm 
68 mm Y 
- 5 mm 
- 5 mm Z 
665 mm 
589 mm 
1.3 Correctie voor ontwerprugleuninghoeken die niet gelijk zijn aan 25'. 
1.3.1 Tabel II geeft de waarden aan waarmee de coördinaat __t X van elk punt V 
moet worden gecorrigeerd, indien de ontwerprugleuninghoek niet gelijk is 
aan 25'. De positieve richting van de coördinaten is aangegeven in 
figuur 1. 
-S-il-
TABEL I I 
Rugleuninghoek 
(in graden) 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 Hor izontale 
coördinaten 
A x 
- 186 mm 
- 177 mm 
- 167 mm 
- 157 mm 
- 147 mm 
- 137 mm 
- 128 mm 
- 118 mm 
- 109 mm 
- 99 mm 
- 90 mm 
- 81 mm 
- 72 mm 
- 62 mm 
- 53 mm 
- 44 mm 
- 35 mm 
- 26 mm Rugleuninghoek 
(in graden) 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 
35 
36 
37 
38 
39 
40 Hor izontale 
coördinaten 
A x 
18 mm 
9 mm 
0 mm 
9 mm 
17 mm 
26 mm 
34 mm 
43 mm 
51 mm 
59 mm 
67 mm 
76 mm 
84 mm 
92 mm 
100 mm 
108 mm 
115 mm 
123 mm 
2. GEZICHTSVELDEN 
2.1 Aan de hand van de punten V worden de gezichtsvelden bepaald. 
2.2 Gezichtsveld A is de zone van het buitenoppervlak van de voorruit die 
wordt begrensd door de vier volgende vlakken die zich van de punten V 
naar voren uitstrekken (zie figuur 1) : 
- een verticaal vlak door V-j en V2 dat naar links een hoek van 13* 
vormt met de X-as-, 
- een vlak dat evenwijdig aan de Y-as door V-, loopt en naar boven een 
hoek van 3' vormt met de X-as; 
- een vlak dat evenwijdig aan de Y-as door v2 loopt en naar beneden een 
hoek van 1* vormt met de X-as; 
- een verticaal vlak door V-j en V2 dat naar rechts een hoek van 20' 
vormt met de X-as. 
AANHANGSEL 1 
Figuur 1 
Gezichtsveld A 
+ x 
- Y 
(1) Ligging van het middenlangsvlak van het voertuig. 
(2) Ligging van het verticale vlak door R. 
(3) Ligging van het verticale vlak door en 
- SVc, -
AANHANGSEL 2 
MENGSEL VOOR DE BEPROEVING VAN RUITEWISSERS EN RUITESPROEIERS 
Het in de punten 3.1.8 en 3.2.4.2 bedoelde beproevingsmengsel bestaat uit 
92,5 volumeprocenten water (met een hardheid van minder dan 205 g/1000 kg na 
verdamping), 5 volumeprocenten verzadigde zoutoplossing (natriumchloride in 
water) en 2,5 volumeprocenten stof, samengesteld volgens de tabellen I en II. 
TABEL I 
Analyse van het stof voor de beproeving 
Bestanddeel Gewichtspercentage 
Si02 67 tot 69 
F6203 3 tot 5 
Al203 15 tot 17 
CaO 2 tot 4 
MgO 0,5 tot 1,5 
Alkaliën 3 tot 5 
Verbrandings­
ver Iiezen 2 tot 3 
TABEL I I 
Verdeling van het grove stof naar deeltjesgrootte 
Grootte der deeltjes Verdeling naar afmeting 
( in firn) ( in X) 
0 tot 5 12+2 
5 tot 10 12+3 
10 tot 20 14+3 
20 tot 40 23+3 
40 tot 80 30+3 
80 tot 200 9+3 
- s-iç -
AANHANGSEL 3 
INL ICHT i NGENFORMULIER 
WAT BETREFT DE RUITEWISSER VOOR EEN TYPE 
DRIEWIELIGE BROMFIETS, DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de ruitewisser voor een type 
driewieiige bromfiets-, driewieler of vierwieler met carrosserie moeten de 
volgende inlichtingen worden verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handelsmerk : 
2. Naam en adres van de fabr ikant : 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant : 
Daarbij moeten tevens de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub C, 
punten : 
2.3 en 2.3.1. 
-SV." -
AANHANGSEL 4 
Dienststempel 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT DE 
RUITEWISSER VOOR EEN TYPE DRIEWIELIGE BROMFIETS, 
DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de ruitewisser : 
2. Type ru i tew i sser : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Ruitewisser ter keuring aangeboden op . 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
- F/>-
AANHANGSEL 5 
I NL ICHTINGENFORMULI ER 
WAT BETREFT DE RUITESPROEIER VOOR EEN TYPE 
DRIEWIELIGE BROMFIETS. DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de ruitesproeier voor een type 
driewieiige bromfiets, driewieler of vierwieler met carrosserie moeten de 
volgende inlichtingen worden verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handelsmerk : 
2. Naam en adres van de fabr ikant : 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
Daarbij moeten tevens de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub C, 
punten : 
2.4 en 2.4.1. 
-riS -
AANHANGSEL 6 
Dienststempel 
GOEDKEUR INGSCERTIF ICAAT 
WAT BETREFT DE RUITESPROEIER VOOR EEN TYPE 
DRIEWIELIGE BROMFIETS, DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de ruitesproeier : 
2. Type ruitesproeier : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Ruitesproeier ter keuring aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handtekening : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is 
-ïtl -
AANHANGSEL 7 
INLICHTINGENFORMULIER 
WAT BETREFT DE ONTDOOIINGS- EN ONTWASEMINGSINRICHTING VOOR EEN 
TYPE DRIEWIELIGE BROMFIETS, DRIEWIELER OF VIERWIELER 
MET CARROSSERIE 
(bij de goedkeuringsaanvraag te voegen ingeval deze los van de aanvraag om 
goedkeuring van het voertuig wordt ingediend) 
Volgordenummer (door de aanvrager toegekend) : 
Bij de aanvraag om goedkeuring wat betreft de ontdooiings- c . 
ontwasemingsinrichting voor een type driewieiige bromfiets, driewieler o. 
vierwieler met carrosserie moeten de volgende inlichtingen worden verstrekt : 
1. Fabr ieks- of handeIsmerk : 
2. Naam en adres van de fabr ikant : 
3. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
Daarbij moeten tevens de inlichtingen worden verstrekt als bedoeld in 
bijlage II van Richtlijn 92/61/EEG van de Raad van 30 juni 1992, sub C, 
punten : 
2.5 en 2.5.1. 
- *2e 
AANHANGSEL 8 
Dienststempel 
GOEDKEURINGSCERTIFICAAT WAT BETREFT DE ONTDOOIINGS- EN 
ONTWASEMINGSINRICHTING VOOR EEN TYPE DRIEWIELIGE BROMFIETS, 
DRIEWIELER OF VIERWIELER MET CARROSSERIE 
MODEL 
Verslag nr van de technische dienst d.d 
Goedkeuring nr Uitbreiding nr. 
1. Fabrieks- of handelsmerk van de ontdooi ings- en 
ontwasem i ngs i nr i cht i ng : 
2. Type ontdooiings- en ontwasemingsinrichting : 
3. Naam en adres van de fabr ikant : 
4. Naam en adres van de eventuele gemachtigde van de fabrikant 
5. Ontdooi ings- en ontwasemingsinrichting ter keuring 
aangeboden op 
6. De goedkeuring is verleend/geweigerd^*) 
7. Plaats : 
8. Datum : 
9. Handteken i ng : 
(*) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
ISSN 0254-1513 
COM (93) 449 def. 
DOCUMENTEN 
NL 06 05 
Catalogusnummer : CB-CO-93-496-NL-C 
ISBN 92-77-59511-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg