Advies van het Comité van de Regio's over het thema "Veiligheid en criminaliteit in steden"

(2000/C 57/15)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het besluit van zijn Bureau van 11 juni 1997 om, overeenkomstig artikel 198 C vierde alinea van het EG-Verdrag, commissie 4 "Ruimtelijke ordening, stadsbeleid, energie, milieu" te belasten met het opstellen van een advies over "Veiligheid en criminaliteit in steden";

gezien het door commissie 4 op 7 oktober 1999 met algemene stemmen goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 294/99 rev. 1); rapporteur: mevrouw Tarras-Wahlberg (S,PSE),

heeft tijdens zijn 31e zitting van 17 en 18 november 1999 (vergadering van 18 november) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Er bestaat grote belangstelling in Europa voor zaken die te maken hebben met criminaliteit en veiligheid. Momenteel zijn er twee werkgroepen, waarbinnen door een aantal steden wordt samengewerkt. De Raad van Europa heeft enkele jaren geleden een groep opgericht die zich over het thema "Criminaliteit en onveiligheid in steden" buigt en inmiddels een aantal rapporten heeft uitgebracht. Eurocities heeft onlangs een werkgroep "Veiligheid in steden" in het leven geroepen; deze heeft echter nog geen rapport opgesteld.

1.2. In artikel 2 van het Verdrag van Amsterdam (ex artikel B) staat dat de Unie versterking van de bescherming van de rechten en de belangen van de onderdanen van de lidstaten dient na te streven door instelling van een burgerschap van de Unie.

1.3. Volgens artikel 29 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (ex artikel K.1) is het doel van de Unie de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen. Dit dient te gebeuren door de ontwikkeling van gezamenlijk optreden van de lidstaten op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken en door voorkoming en bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat. Deze doelstelling dient te worden verwezenlijkt door het voorkomen en bestrijden van al dan niet georganiseerde criminaliteit, met name terrorisme, mensenhandel en misdrijven tegen kinderen, illegale drugshandel en illegale wapenhandel, corruptie en fraude.

1.4. Een groot gedeelte van de binnen de Europese Unie thans geïmplementeerde maatregelen is gericht op bestrijding van de georganiseerde en grensoverschrijdende misdaad.

1.5. Bestrijding van de kleine criminaliteit - met inachtneming van subsidiariteitsbeginsel - is echter minstens zo belangrijk voor de burgers, omdat dit soort criminaliteit een gevoel van onveiligheid geeft en een voedingsbodem en wervingsbasis voor de georganiseerde en grensoverschrijdende misdaad vormt. Het is daarom van het grootste belang dat ook krachtig wordt opgetreden tegen de kleine criminaliteit, uiteraard op zowel lokaal, regionaal als EU-niveau.

1.6. Wat onder "kleine criminaliteit" wordt verstaan, verschilt van land tot land en soms zelfs binnen een land, maar vrijwel overal gaat het daarbij onder meer om delicten tegen personen, zoals (seksueel) geweld en racisme, en materiële delicten, zoals graffiti of andere vormen van vandalisme.

2. Oorzaken van criminaliteit(1)

2.1. Criminaliteit is onlosmakelijk verbonden met onze samenleving en het merendeel van de criminelen gedraagt zich zoals de meeste andere mensen. Dit betekent dat criminaliteitspatronen en de ontwikkeling van criminaliteit het best beïnvloed kunnen worden door middel van de inrichting van het leven van alledag, dit wil zeggen van de samenleving waarmee wij allen, criminelen en niet-criminelen, dagelijks te maken krijgen. Preventieve bestrijding van de oorzaken van en voorwaarden voor criminaliteit en wangedrag is een opgave voor alle groepen in de samenleving.

2.2. De omvang en verdeling van criminaliteit in een bepaald gebied wordt sterk beïnvloed door degenen die er wonen of er om andere redenen verblijven, de zgn. "gebruikers". Op het platteland zijn de gebruikers meestal ook de bewoners. In steden is het aantal gebruikers veel groter dan het aantal inwoners: er zijn ook forensen die in de stad werken, (buitenlandse) toeristen en dagjesmensen.

2.3. Sommige categorieën plaatsen, zoals hoofdsteden, industriesteden, drukke toeristenplaatsen en regionale uitgaanscentra, plaatsen waar veel te zien en te doen is, tellen meer gebruikers dan anderen. Om inzicht te krijgen in de problemen rond criminaliteit en veiligheid van steden moet niet alleen het aantal inwoners, maar ook het soort gebruikers bekend te zijn. Dit is van doorslaggevend belang voor de evaluatie van maatregelen.

2.4. De verschillende theorieën over de oorzaken van crimineel gedrag gaan uit van het individu zelf, dan wel van externe factoren of van een combinatie daarvan. De culturele verschillen tussen mensen zijn niet dusdanig groot dat verklaringen met betrekking tot het individu aanzienlijk uiteen kunnen lopen.

2.5. Bij studies naar criminaliteit in steden moet rekening worden gehouden met de structuur van steden. Sociaal-economische structuren kunnen variaties binnen steden of regio's verklaren. Verder moet ook worden gekeken naar de functie van de stad in de desbetreffende regio, bijvoorbeeld werkstad, universiteitsstad, trekpleister, enz.

2.6. Agglomeraties zijn voor criminelen een markt waar zij in het bezit kunnen komen van verhandelbare waarden en afnemers hiervoor kunnen vinden. Grote steden tellen immers veel huishoudens, auto's en bezoekers en veel bedrijven . Er wonen en komen veel mensen en er gebeuren veel dingen. Mensen zijn er anoniemer dan in kleinere steden en in dorpen.

2.7. De stad is ook - om markttermen te gebruiken - een goede plaats om criminelen te werven. Veel mensen die buiten het gewone leven in de maatschappij staan, trekken om allerlei redenen naar de stad. Illegale immigranten vinden bescherming in de anonimiteit van grote steden. Daarbuiten worden criminelen en illegalen nu eenmaal veel gemakkelijker ontdekt.

2.8. Er zijn verschillende theorieën over criminaliteit. Eén daarvan (theorie van de gewoontemisdaad genaamd) gaat ervan uit dat een delictsituatie kan ontstaan wanneer de volgende drie factoren aanwezig zijn:

- een crimineel ingesteld persoon;

- een aantrekkelijk object;

- het ontbreken van adequate bescherming(2).

Een delictsituatie ontstaat dus wanneer een crimineel ingesteld persoon een aantrekkelijk object tegenkomt dat onvoldoende wordt beschermd.

2.9. Wil men criminaliteit voorkomen, dan moet dus één van deze drie factoren worden beïnvloed. Het is voor een goede criminaliteitspreventie niet noodzakelijk dat alle factoren worden uitgeschakeld.

2.10. Het patroon en de omvang van criminaliteit zijn mede afhankelijk van de bevolkingsstructuur. In sommige gebieden wonen meer potentiële criminelen, terwijl elders mensen eerder aangifte doen of meer kans lopen het slachtoffer van criminaliteit te worden.

3. Crimineel ingestelde personen

3.1. Het criminele pad wordt vaak al in de jonge tienerjaren ingeslagen met vergrijpen als diefstalletjes en vernielingen. Vaak gaat het om gelegenheidscriminaliteit: de delicten zijn niet gepland en worden samen met vrienden gepleegd op zoek naar spanning. De meeste jongeren houden er op een gegeven moment mee op, maar sommigen gaan door en plegen steeds zwaardere delicten. Uit het relatief grote aantal gelegenheidsdelinquenten komt een klein aantal criminelen voort die keer op keer in de fout gaan. Vaak gaat het om jongeren die tot een bende hebben behoord en die via een socialiseringsproces een criminele levensstijl hebben overgenomen.

3.2. Een heel groot gedeelte van de criminaliteit wordt gepleegd door een zeer klein gedeelte van het aantal criminelen. Met name bij geweldsdelicten en woninginbraken gaat het om een groep criminelen die buitengewoon actief is. Meestal zijn zij reeds als kind in aanraking gekomen met sociale instanties en justitie. De meest effectieve manier om deze omvangrijke criminaliteit te voorkomen is de werving van kinderen en jongeren door criminelen te verhinderen.

3.3. Hoe langer mensen zich op het criminele pad bevinden, hoe moeilijker het is, hun door middel van sociale of situatieve maatregelen tot inkeer te brengen. Daarom is het van doorslaggevend belang er zo vroeg mogelijk voor te zorgen dat kinderen en jongeren niet in het zware criminele circuit terecht komen. Om te voorkomen dat benderegels de plaats innemen van maatschappelijke normen en waarden moet bendevorming zo snel mogelijk de kop worden ingedrukt. De samenleving moet verkeerd gedrag in een vroeg stadium aanpakken.

4. Stadsplanning

4.1. Waarborging van een adequate bescherming is de belangrijkste preventieve maatregel die in het kader van stadsplanning kan worden getroffen. Daarbij wordt echter vaak alleen gekeken naar technische oplossingen, zoals alarm en toezicht.

4.2. Er zijn echter ook andere oplossingen mogelijk. Een huis dat nooit leeg staat, zal minder snel ongewenst bezoek krijgen dan een huis dat op bepaalde tijden onbewoond is. Deze redenering geldt eigenlijk voor ieder deel van de stad. Een gebruiker (b.v. inwoner, forens, bezoeker, dagrecreant) oefent indirect toezicht op de stad uit. De meeste soorten criminaliteit worden hiermee voorkomen. Veel factoren duiden er echter op dat de samenstelling van de gebruikers een belangrijke rol speelt bij het beschermingseffect.

4.3. Steden zouden de hele dag een constante stroom van verschillende soorten gebruikers moeten trekken; stadsplanning speelt daarbij een belangrijke rol. Een wijk waar overdag veel werkenden komen en 's avonds alleen maar mensen die uitgaan, wordt niet even goed beschermd als een wijk waar allerlei gebruikers als inwoners, werkenden, bezoekers, dagjesmensen enz. samenkomen. Door ontmoetingsplaatsen te creëren kan de sociale controle wordt verbeterd en daarmee een groter gevoel van gezelligheid en veiligheid worden gegeven.

4.4. Daarnaast moet iets worden gedaan aan structurele situaties die de veiligheid bedreigen, zoals verval. Wijken met uitgewoonde, bouwvallige huizen worden vaak bewoond door burgers met allerlei problemen. Er is meestal sprake van werkloosheid, armoede, misbruik en criminaliteit en er wonen relatief veel immigranten.

4.5. Zowel bij nieuwbouw als bij renovatie van wijken dient reeds in het planningsstadium aandacht aan de preventie van criminaliteit te worden geschonken. Dit kan gebeuren door nauwe samenwerking tussen gemeente, eigenaren van gebouwen en instanties belast met de openbare veiligheid.

4.6. In het kader van diverse projecten in de lidstaten worden vormen van preventieve stadsplanning onderzocht en getoetst.

5. Veiligheid

5.1. Bij de veiligheidsmaatregelen op de verschillende niveaus in Europa (lokaal, regionaal, nationaal, EU-niveau) moet worden gelet op het mogelijke onderscheid tussen de feitelijke veiligheid en het gevoel van veiligheid en op de wijze waarop de media hiermee omgaan.

5.2. Het gevoel van veiligheid kan niet worden gemeten aan de hand van objectieve criteria. Wel wordt het beïnvloed door de ervaringen en leefsituatie van iedere mens en de manier waarop hij zich tegenover zijn omgeving opstelt. Het is uitermate belangrijk dat inwoners zich met hun stad kunnen identificeren.

5.3. In tal van steden wordt geprobeerd niet alleen met gegevens over criminaliteit maar ook met gegevens over onveiligheid te werken. Daarbij zijn opmerkelijke discrepanties geconstateerd: uit nationale studies is gebleken dat degenen die het minste risico lopen om het slachtoffer van criminaliteit te worden, zich daar wel het meest zorgen over maken, terwijl degenen die het grootste risico lopen (jonge mannen) zich nauwelijks ongerust maken.

5.4. Het voorkomen van het gevoel van onveiligheid is iets heel anders dan het voorkomen van criminaliteit. Het gaat ook om het vertrouwen van mensen in de instanties die met de openbare veiligheid te maken hebben. Wanneer mensen door deze instanties slecht worden behandeld, wordt hun vertrouwen ernstig geschaad. Op sommige plaatsen worden voor de politie speciale cursussen op dit gebied gegeven.

5.5. Het gevoel van veiligheid wordt het meest beïnvloed door zichtbare criminaliteit en zichtbare verstoringen van de openbare orde. Mensen voelen zich het meest bedreigd door delicten en verstoringen waarmee zij op straat worden geconfronteerd en waarvan zij voor hun gevoel zomaar slachtoffer kunnen worden, zoals aanranding en beroving. Ook lawaai, geschreeuw, agressief en bedreigend gedrag en vandalisme zorgen ervoor dat mensen zich minder veilig voelen.

5.6. Niet-zichtbare delicten (geweld binnen het gezin) en delicten waarbij mensen hun risico om slachtoffer te worden, kunnen beïnvloeden (geweld tussen bekenden) worden zelden door het publiek als bedreigend ervaren. Dit is zeer opmerkelijk, omdat juist dit soort delicten (vooral geweld binnen het gezin), ondanks het grote aantal niet officieel geregistreerde gevallen en onwetendheid daaromtrent onder de bevolking, een groot maatschappelijk probleem vormen.

5.7. Dat de veiligheid op deze manier wordt ervaren, zou kunnen komen doordat de media een grotere nieuwswaarde zien in zinloos geweld op straat dan in tragische gebeurtenissen die zich dagelijks thuis afspelen. Wanneer een bepaalde vorm van criminaliteit vaak in het nieuws komt, denken mensen al gauw meer gevaar te lopen dan dat zij in feite doen. Zo kan de berichtgeving in de media ertoe leiden dat het gevoel van veiligheid niet meer in verhouding staat tot het daadwerkelijke risico. De media geven niet alleen de feiten weer, maar proberen ook het maatschappelijke klimaat te schetsen waarin de gebeurtenissen plaatsvinden. Door zo tewerk te gaan, beïnvloeden de media dat klimaat al. De berichtgeving in de media heeft dus effect op de manier waarop de feiten worden weergegeven en op het maatschappelijke klimaat.

5.8. Niet alleen de criminaliteit is van invloed op het gevoel van veiligheid. Uiteraard spelen ook alle maatschappelijke instanties daarbij een belangrijke rol. Mensen voelen zich veiliger als zij weten dat zij (financiële) genoegdoening kunnen krijgen na de inbreuk die een delict altijd inhoudt. Veroordeling van de dader kan een therapeutische werking op het slachtoffer hebben, waardoor hij zich mogelijk minder onveilig zal voelen. Wanneer het slachtoffer een schadevergoeding krijgt, zal hij de gebeurtenis gemakkelijker zonder trauma's kunnen verwerken. Ook zullen mensen zich in het algemeen veiliger voelen wanneer zij weten dat zij na een delict meteen goed en professioneel worden opgevangen. Daarnaast is het voor het gevoel van veiligheid van mensen ook belangrijk dat de gevolgen van vernieling en vandalisme ongedaan worden gemaakt, bijvoorbeeld dat bekladderde muren worden schoongemaakt en kapotte ruiten worden vervangen.

5.9. De georganiseerde en grensoverschrijdende misdaad heeft minder invloed op het gevoel van veiligheid dan de criminaliteit waarmee mensen dagelijks in hun eigen omgeving worden geconfronteerd.

5.10. Soms is het gevoel van onveiligheid ongegrond, in die zin dat de burger niet zo'n gevaar loopt om slachtoffer van een misdrijf te worden als hij wel denkt. Dat betekent echter niet dat het genegeerd mag worden, omdat het slecht is voor de samenleving. Bij de inspanningen om de criminaliteit te bestrijden dient dan ook rekening met het gevoel van veiligheid te worden gehouden

6. Slachtofferhulp

6.1. Het is belangrijk dat slachtoffers van criminaliteit steun en hulp krijgen, anders kunnen zij zich nog onveiliger en ook in de steek gelaten voelen. Deze angst kan gemakkelijk overslaan op hun omgeving.

6.2. Slachtofferhulp kan onder meer resulteren in het organiseren van een ontmoeting tussen dader en slachtoffer om in aanwezigheid van een onpartijdige tussenpersoon over het delict te praten. Het slachtoffer kan dan vertellen hoe hij zich voelt en antwoord krijgen op zijn vragen. De dader ziet mogelijk beter de consequenties van zijn daad in en krijgt de kans om spijt te betuigen. Dit soort ontmoetingen kan bij jonge daders gunstig uitpakken.

6.3. Soms wordt er ook samengewerkt met vrijwilligersorganisaties, die helpen met het vervangen van gestolen documenten, het regelen van sleutels enz. om te voorkomen dat slachtoffers zich nog onveiliger gaan voelen.

7. Maatregelen van de politie en de samenleving als geheel

7.1. De politie speelt een belangrijke rol bij het waarborgen van de veiligheid. Criminaliteit dient echter niet als specifiek probleem van de politie, maar als een probleem van de hele samenleving te worden beschouwd.

7.2. Om het gevoel van veiligheid te verbeteren, moet de politie dichter bij de burger staan en moet er meer "blauw" op straat komen. Daarbij is het een voordeel wanneer de samenstelling van het politiekorps een afspiegeling is van de bevolking.

7.3. De politie kan zowel preventief als repressief optreden; om de beste resultaten te behalen dienen echter ook andere autoriteiten en instanties zich in te spannen om de criminaliteit te bestrijden. In samenwerking met belangrijke partijen als sociale instanties, scholen, verenigingen van plaatselijke ondernemers en vrijwilligersorganisaties kan de politie een krachtig en doeltreffend preventiebeleid voeren.

7.4. In sommige landen sluiten politie, justitie, onderwijsinstanties, organisaties en lokale politici een soort plaatselijk "veiligheidscontract" om de preventie van criminaliteit in hun buurt en de algemene veiligheid te verbeteren.

7.5. Verder zijn er ook adviesgroepen, bestaande uit politie en vertegenwoordigers van plaatselijke gemeenschap. Deze zijn zeer succesvol, niet in de laatste plaats omdat zij de politie tips kunnen geven waardoor zaken kunnen worden opgehelderd die anders misschien niet opgelost zouden worden.

8. Burgerplichten

8.1. Niet alleen crimineel, maar ook wangedrag kan sterk bijdragen tot het gevoel van onveiligheid. Wanneer de sociale controle afneemt, kan dit gedrag ingeburgerd raken.

8.2. Burgers hebben niet alleen recht op veiligheid, zij moeten ook bijdragen tot de waarborging ervan. Mensen moet worden verteld wat zij zelf als burger moeten doen om de solidariteit en veiligheid in hun omgeving te bevorderen. Om de stad leefbaar te maken moeten maatregelen worden getroffen waarmee wordt voorkomen dat jongeren aan de rand van de samenleving terechtkomen, moet discriminatie in het leef- en werkmilieu worden bestreden en moeten drugsmisbruik en geweld, met name op school, worden voorkomen. De mensen mogen voor delicten en verstoringen van de openbare orde niet langer hun ogen sluiten; iedereen moet doen wat hij kan om de problemen te helpen oplossen.

8.3. Naast hun onderwijsfunctie hebben scholen de belangrijke taak om kinderen maatschappelijke normen bij te brengen en hun te leren hoe de samenleving functioneert. Daarmee wordt de basis gelegd voor de manier waarop kinderen zich later als volwassenen zullen gedragen en wordt bepaald of zij zich al dan niet als deel van de samenleving zullen beschouwen. Scholen dienen leerlingen het gevoel te geven dat zij als burger van hun land tot de plaatselijke gemeenschap behoren en als burger van de Europese Unie deel uitmaken van Europa. Dit dient echter zodanig te geschieden dat het begrip voor mensen die uit een ander land afkomstig zijn of tot een andere bevolkingsgroep behoren en nu deel uitmaken van de Europese samenleving, niet teloorgaat.

9. Samenwerking binnen de Europese Unie

9.1. De hierboven geschetste problemen worden vooral op lokaal of regionaal niveau aangepakt. Het zwaartepunt dient daar ook te blijven liggen.

9.2. De samenwerking binnen de Europese Unie vindt grotendeels op nationaal niveau plaats, en niet zozeer op regionaal of lokaal niveau.

9.3. Er zijn echter goede redenen om aan te nemen dat lokale en regionale overheden van verschillende landen veel van elkaar kunnen leren over het voorkómen, verhinderen of bestraffen van de kleine criminaliteit. Op kleinere schaal zijn de stedenbanden hiervoor een geschikt instrument.

9.4. De maatregelen dienen ook op langere termijn effect te sorteren: de criminaliteit moet ook duurzaam worden teruggebracht en de veiligheid dient ook echt te worden verbeterd. Dit betekent natuurlijk niet dat moet worden afgezien van maatregelen die snel gevolgen voor criminaliteit en veiligheid hebben. Een en ander is mogelijk wanneer lokale en regionale overheden niet alleen samenwerken maar hun maatregelen ook op elkaar afstemmen.

10. Uitwisseling van goede praktijken

10.1. Het secretariaat van de Raad werkt aan het samenstellen van een handboek met voorbeelden van succesvolle preventieve maatregelen uit heel Europa. Doel is deze voorbeelden snel onder de Europese landen te verspreiden; een beoordeling van het effecten van de maatregelen wordt niet geëist. Het gaat om een initiatief van Duitsland, waarbij criminaliteitspreventie als volgt wordt gedefinieerd:

"Criminaliteitspreventie omvat alle programma's, voorzieningen en maatregelen waarmee criminaliteit als politiek of sociaal fenomeen in kwantitatief en kwalitatief opzicht stelstelmatig wordt voorkomen of verminderd. Een en ander geschiedt in de vorm van een samenwerkingsverband tussen overheid en particuliere instanties of op individueel niveau of heeft althans tot doel de negatieve gevolgen van criminaliteit tot een minimum beperken en het gevoel van veiligheid onder de burgers vergroten(3)."

10.2. In meerdere steden en regio's in Europa zijn goede voorbeelden te vinden van maatregelen waarmee de criminaliteit is teruggedrongen en de veiligheid is verbeterd. Deze zouden kunnen dienen als inspiratiebron voor andere steden met hetzelfde soort problemen en zouden daarom binnen de EU - met name op regionaal en lokaal niveau - moeten worden verspreid.

10.3. Om toegang tot deze informatie te verschaffen, zou de EU een informatiecentrum moeten oprichten, dat voorbeelden van succesvolle preventieve maatregelen verzamelt en verspreidt. Ook zou een dergelijk centrum statistische gegevens en informatie over criminaliteit kunnen verzamelen.

10.4. Voordat deze voorbeelden worden verspreid, moeten zij echter worden beoordeeld. Zo zouden externe factoren die het effect van de maatregelen kunnen beïnvloeden, zorgvuldig in kaart moeten worden gebracht. Het is dan ook belangrijk dat er een EU-netwerk wordt opgezet om mensen uit de praktijk en onderzoekers bij dit werk te betrekken.

10.5. Om de samenwerking tussen regio's binnen de EU uit te bouwen en te verbeteren zou het zinvol zijn, in EU-verband regelingen voor de uitwisseling van ambtenaren op te zetten en interregionale conferenties te organiseren. Op deze manier kunnen gedachten en ideeën worden uitgewisseld over het bestrijden van de kleine criminaliteit om de veiligheid te verbeteren en te voorkomen dat mensen in de criminaliteit terechtkomen. Dit kan zelfs een uitstekende basis zijn voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad op langere termijn.

11. Besteding van EU-middelen

11.1. De EU kent een aantal fondsen en programma's waarop regio's en gemeenten een beroep kunnen doen(4). In het licht van artikel 29 zou de EU kunnen bekijken hoe de bestaande en ook eventuele nieuwe fondsen kunnen bijdragen tot voorkoming van criminaliteit via samenwerking op lokaal en regionaal niveau.

11.2. Er zijn ook fondsen en programma's die niet speciaal bedoeld zijn voor politie en justitie. Waar gepast zouden criminaliteit en veiligheid dan als doorslaggevend criterium gehanteerd moeten worden. Door algemene fondsen doelgericht in te zetten ten behoeve van criminaliteitspreventie en veiligheid wordt bovendien benadrukt dat deze kwestie niet een zozeer probleem van de politie maar in de eerste plaats een probleem van de samenleving is.

12. Conclusies

12.1. Het is van groot belang dat met name op lokaal en regionaal niveau in de Europese Unie de nodige aandacht aan de veiligheid van burgers wordt geschonken. Sociaal beleid kan vooral op lokaal niveau worden gevoerd. Via hun jongeren-, sociaal en gezinsbeleid kunnen gemeenten naar gelang van hun mogelijkheden bijdragen aan bestrijding van de oorzaken van criminaliteit.

12.2. Mensen hebben in hun dagelijkse leven recht op veiligheid; zich veilig voelen is een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van het bestaan.

12.3. Er moeten voorbeelden van mogelijke maatregelen onder de regio's en gemeenten worden verspreid. Voor dit soort maatregelen geldt dat zij uitgevoerd moeten kunnen worden zonder een beroep te doen op externe financiering.

Er valt te denken aan de volgende maatregelen:

- cursussen voor onder meer politie waarbij het vertrouwensaspect centraal staat;

- behandeling van de subjectieve dimensie van veiligheid op alle onderwijsniveaus, eventueel in samenwerking met verschillende deskundigen zoals politie-agenten en maatschappelijk werkers;

- veiligheid een vast onderdeel van stadsrenovatie laten uitmaken;

- in het planningsstadium bij stadsvernieuwing en bij de planning van steden gebruik te maken van de kennis waarover politie en andere met de openbare veiligheid belaste instanties beschikken;

- het aanzwengelen van de discussie over criminaliteit en veiligheid op regionaal en lokaal niveau.

12.4. Adequate maatregelen om criminaliteit te voorkomen en de uitwisseling van informatie hierover op lokaal en regionaal niveau kunnen op langere termijn de rekruteringsbasis voor de grensoverschrijdende en georganiseerde misdaad verkleinen. Het Comité roept de Commissie in dit verband op om zich te blijven inzetten voor bevordering van de criminaliteitspreventie op lokaal en regionaal niveau.

12.5. De Commissie dient zich tevens in te spannen om ervoor te zorgen dat veiligheidsvraagstukken een vaste plaats op de agenda krijgen. Wanneer middelen uit fondsen worden toegekend en bij EU-initiatieven, dienen projecten waarbij veiligheidsaspecten centraal staan, altijd prioriteit te krijgen.

12.6. Een EU-informatiecentrum voor de preventie van criminaliteit, waar voorbeelden van succesvolle maatregelen uit heel Europa worden verzameld en verspreid, is dermate belangrijk dat dit idee zo spoedig mogelijk bestudeerd moet worden. Het Comité dringt er in dit verband bij de Commissie op aan, gebruik te maken van de ervaring van de lokale en regionale overheden.

12.7. Dergelijke voorbeelden mogen pas worden verspreid wanneer ze aan een beoordeling zijn onderworpen. Zo dienen bijvoorbeeld externe factoren die het effect van de maatregelen kunnen beïnvloeden, zorgvuldig in kaart te worden gebracht. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, een netwerk van mensen uit de praktijk en onderzoekers uit heel Europa op te zetten.

12.8. Er moeten meer financieringsmogelijkheden komen om de uitwisseling van ervaringen tussen lokale en regionale instanties in de lidstaten te stimuleren. Verder dient ook voor de financiering van het informatiecentrum en het EU-netwerk een oplossing te worden gevonden. Het Comité dringt er bij de Raad en het Europees Parlement op aan, deze kwesties bij de werkzaamheden betreffende de begroting in aanmerking te nemen.

Brussel, 18 november 1999.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

(1) Sommige projecten binnen het Falconeprogramma onderzoeken welk verband tussen zware misdaad en kleine criminaliteit bestaat.

(2) Deze factor kan ook "bekwame bewaker" worden genoemd en heeft betrekking op politie-agenten, bewakers en met name ook gewone mensen - inwoners, ondernemers, werknemers, enz. Alarminstallaties en andere technische maatregelen bepalen de aantrekkelijkheid van het object. Goed beschermde objecten zijn niet aantrekkelijk.

(3) 5227/99 DG H II.

(4) Voor politie en justitie zijn er de programma's Oisin, Falcone en Grotius.