Samenvatting van het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over het voorstel tot wijziging van de richtlijn betreffende het kader voor het invoeren van intelligente vervoerssystemen op het gebied van wegvervoer

(De volledige tekst van dit advies is beschikbaar in het Engels, Frans en Duits op de EDPS-website: www.edps.europa.eu)

(2022/C 157/06)

De Europese Commissie heeft op 14 december 2021 een voorstel aangenomen tot wijziging van Richtlijn 2010/40/EU betreffende het kader voor het invoeren van intelligente vervoerssystemen (intelligent transport systems – ITS) op het gebied van wegvervoer en voor interfaces met andere vervoerswijzen. De Commissie heeft de invoering van ITS aangemerkt als een kernactiviteit voor de verwezenlijking van geconnecteerde en geautomatiseerde multimodale mobiliteit.

Het voorstel beoogt het huidige toepassingsgebied van de ITS-richtlijn uit te breiden tot nieuwe en opkomende uitdagingen en het mogelijk te maken essentiële ITS-diensten in de hele EU verplicht te stellen. De herziening past bovendien in de evolutie van het wetgevingslandschap op het gebied van gegevens die is teweeggebracht door de mededeling over een Europese datastrategie.

De EDPS brengt in herinnering dat de verwerking van persoonsgegevens rechtmatig is wanneer de betrokkene (de geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon waarop de persoonsgegevens betrekking hebben) toestemming heeft gegeven voor de verwerking van zijn persoonsgegevens voor één of meer specifieke doeleinden, of voor zover er een geldige reden bestaat om krachtens artikel 6 AVG een andere passende rechtsgrond toe te passen.

Volgens het voorstel zouden de gegevenstypen en -diensten die verplicht moeten worden verstrekt, worden geïdentificeerd op basis van de specificaties in gedelegeerde handelingen ter aanvulling van de ITS-richtlijn en zouden zij de daarin vastgestelde gegevenstypen en -diensten weerspiegelen. Tegelijkertijd begrijpt de EDPS dat er wordt voorgesteld om een aantal bepalingen uit de huidige ITS-richtlijn te verwijderen, onder meer in verband met de beginselen van doelbinding en minimale gegevensverwerking.

Gezien de bijzondere bescherming die het privéleven en gegevensbescherming genieten als grondrechten die in de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn verankerd, is de EDPS van oordeel dat zowel de verschillende categorieën persoonsgegevens als de mogelijke doeleinden van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de uitrol van ITS-diensten in het voorstel zelf moeten worden uiteengezet, en niet in gedelegeerde handelingen ter aanvulling van die richtlijn. Daarnaast is het volgens de EDPS van belang dat de herziene ITS-richtlijn naar behoren uitdrukking blijft geven aan de vereisten inzake doelbinding, beveiliging, minimale gegevensverwerking en de verplichte eerbiediging van bepalingen met betrekking tot toestemming.

Voor zover het de bedoeling is om in de herziene tekst te voorzien in een rechtsgrond voor de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de uitrol en het operationele gebruik van ITS, moet in het voorstel ook worden vastgesteld hoelang de relevante categorieën gegevens ten hoogste kunnen worden bewaard, naargelang het betrokken vervoerssysteem.

Bij de uitrol van ITS kunnen grote aantallen belanghebbenden betrokken zijn. De EDPS beveelt derhalve aan dat de Commissie een gegevensbeschermingseffectbeoordeling verricht voordat zij voorziet in de mogelijkheid om ITS-diensten uit te rollen die naar alle waarschijnlijkheid een groot risico opleveren voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen (bv. mobiliteitsbeheerdiensten die worden aangeboden door openbaarvervoerautoriteiten).

1. INLEIDING EN ACHTERGROND

1. De Europese Commissie heeft op 14 december 2021 een voorstel aangenomen tot wijziging van Richtlijn 2010/40/EU betreffende het kader voor het invoeren van intelligente vervoerssystemen op het gebied van wegvervoer en voor interfaces met andere vervoerswijzen (hierna: “voorstel”) ( 1 )

2. Richtlijn 2010/40/EU (hierna: “ITS-richtlijn”) was bedoeld als kader voor het versnellen en coördineren van de uitrol en het gebruik van ITS op het gebied van wegvervoer en de interfaces daarvan met andere vervoerswijzen.

3. mededeling over een strategie voor duurzame en slimme mobiliteit (hierna: “strategie”) In haar(hierna: “strategie”) ( 2 ) merkt de Commissie de invoering van ITS aan als een kernactiviteit voor de verwezenlijking van geconnecteerde en geautomatiseerde multimodale mobiliteit, die bijdraagt aan de transformatie van het Europese vervoerssysteem en helpt om het doel van efficiënte, veilige, duurzame, slimme en veerkrachtige mobiliteit te bereiken.

4. In de strategie werd de aanstaande herziening van de ITS-richtlijn – met inbegrip van sommige bijbehorende gedelegeerde verordeningen – aangekondigd. De Commissie gaf in de strategie ook aan van plan te zijn om in 2021 ondersteuning te bieden bij de oprichting van een coördinatiemechanisme voor de in het kader van de ITS-richtlijn opgerichte nationale toegangspunten. De herziening past bovendien in de evolutie van het wetgevingslandschap op het gebied van gegevens die is teweeggebracht door de mededeling over een Europese datastrategie ( 3 )

5. Met dit voorstel wordt getracht om de volgende problemen aan te pakken ( 4 ) i. het gebrek aan interoperabiliteit en het gebrek aan continuïteit van toepassingen, systemen en diensten; ii. het gebrek aan overleg en doeltreffende samenwerking tussen belanghebbenden, en iii. onopgeloste problemen op het vlak van de beschikbaarheid en het delen van gegevens ter ondersteuning van ITS-diensten.

6. Het voorstel beoogt deze doelstellingen te verwezenlijken door het huidige toepassingsgebied van de ITS-richtlijn uit te breiden tot nieuwe en opkomende uitdagingen en door het mogelijk te maken essentiële ITS-diensten in de hele EU verplicht te stellen. De uitrol van ITS-diensten zal worden ondersteund door de beschikbaarheid van gegevens die nodig zijn om betrouwbare informatie te verstrekken. Aanvullende regels zullen helpen om de aanpassing aan de huidige praktijken en normen te verbeteren ( 5 )

7. De Europese Commissie heeft de EDPS op 6 januari 2022 verzocht een advies uit te brengen over het voorstel, overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 (EUVG) ( 6 ) . De opmerkingen en aanbevelingen in dit advies zijn beperkt tot de bepalingen in het voorstel die vanuit het oogpunt van gegevensbescherming het meest relevant zijn.

4. CONCLUSIES

39. In het licht van het voorgaande doet de EDPS in hoofdzaak de volgende aanbevelingen: a) Voor zover het voorstel beoogt te voorzien in een rechtsgrond voor de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de uitrol en het operationele gebruik van ITS, moet het: — ondubbelzinnig de mogelijke verwerkingsdoeleinden omschrijven; — een duidelijk en volledig overzicht bieden van de verschillende betrokken categorieën persoonsgegevens; — de rol van de verschillende betrokkenen in hun hoedanigheid van verwerkingsverantwoordelijke, gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijke of verwerker uitdrukkelijk afbakenen, en — een maximale opslagtermijn vaststellen voor de relevante categorieën gegevens waar het om gaat, naargelang van het doel van de verwerking en het betrokken vervoerssysteem. b) Bij de uitrol van ITS kunnen grote aantallen belanghebbenden betrokken zijn. De EDPS beveelt derhalve aan dat de Commissie een gegevensbeschermingseffectbeoordeling verricht voordat zij voorziet in de mogelijkheid om ITS-diensten uit te rollen die naar alle waarschijnlijkheid een groot risico opleveren voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen.

Brussel, 2 maart 2022. Wojciech Rafał WIEWIÓROWSKI

(1) COM(2021) 813 final.

(2) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, “Strategie voor duurzame en slimme mobiliteit – Het Europees vervoer op het juiste spoor naar de toekomst”, aangenomen in december 2020 (COM(2020) 789 final).

(3) https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/sshoudltrategy-data

(4) Toelichting, blz. 3.

(5) Toelichting, blz. 3.

(6) Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295 van 21.11.2018, blz. 39).