NL Publicatieblad van de Europese Unie C 59/10

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2015/C 59/09)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (2)

„EKSTRA DJEVIČANSKO MASLINOVO ULJE CRES”

EG-nummer: HR-PDO-0005-01206-3.3.2014

BGA ( ) BOB ( X )

1. Naam

„Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres”

2. Lidstaat of derde land

Republiek Kroatië

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.5. Oliën en vetten (boter, margarine, spijsolie, enz.)

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

„Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” is extra olijfolie van eerste persing die rechtstreeks en uitsluitend op mechanische wijze wordt verkregen van de vrucht van de olijfboom (Olea europaea, L.). Ten minste 90 % van de olijven moet afkomstig zijn van bomen van de variëteit Slivnjača en/of Plominka, terwijl de resterende 10 % afkomstig mag zijn van bomen van andere variëteiten.

Wanneer de olie op de markt wordt gebracht, moet ze de volgende fysisch-chemische en organoleptische kenmerken hebben:

— vrije vetzuren: max. 0,5 %

— peroxidegetal: max. 8 mmol O2/kg

— K 232: max. 2,2

— K 270: max. 0,2

— kleur: groen tot geel

— geur: fruitige geur van olijven, met in sommige gevallen een geur van gras

— smaak: gezonde en verse olijven met een bittere en scherpe toets met de volgende waarden:

— mediaan van fruitige aroma’s: ≥ 2

— mediaan van bitterheid: ≥ 2

— mediaan van scherpte: ≥ 2

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

—

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle fasen in de productie van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” moeten plaatsvinden in het in punt 4 beschreven geografische gebied.

De olijfbomen moeten op de traditionele manier worden geteeld binnen het productiegebied. Dat betekent dat hun kruinen dun en luchtig moeten worden gehouden zodat ze aan alle kanten voldoende zonlicht krijgen. De olijven moeten rechtstreeks van de boom worden geplukt en de oogst moet ten laatste op 31 januari voltooid zijn.

De olijven moeten binnen 48 uur na het oogsten worden verwerkt.

De olie moet in hermetisch afgesloten recipiënten worden bewaard bij een temperatuur tussen 12 °C en 20 °C.

Voordat de olie wordt verpakt, moeten alle nodige analyses worden uitgevoerd om na te gaan of de olie alle in punt 3.2 vermelde kenmerken bezit.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz.

„Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” moet in het in punt 4 gedefinieerde geografische productiegebied worden verpakt voor verkoop. Dat zorgt ervoor dat de specifieke kenmerken en de kwaliteit van de olie behouden blijven. Door de olie meermaals in een ander recipiënt over te gieten of over een grote afstand te vervoeren, kunnen de specifieke kenmerken en de kwaliteit worden aangetast.

Wanneer de olie in het productiegebied wordt verpakt, wordt tevens de traceerbaarheid van het product gegarandeerd zodat het product veel makkelijker kan worden gecontroleerd.

Het product mag worden verpakt in recipiënten met een volume van ten hoogste 1 liter.

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Het gebruik van namen, bedrijfsnamen en particuliere stempels is toegestaan, op voorwaarde dat zij de consument niet kunnen misleiden.

De productnaam („Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres”) moet zich in lettergrootte, -type en -kleur (typografisch) duidelijk onderscheiden van andere opschriften, zoals het handelsmerk, afbeeldingen en opschriften van de producent. Het opschrift van de producent mag niet groter zijn dan 70 % van de in punt 1 vermelde oorsprongsbenaming.

Het etiket mag geen andere termen bevatten dan de termen die vermeld staan in het productdossier. Adjectieven zoals „hoogwaardig”, „echt”, „traditioneel”, „typisch”, „inheems”, „huisbereid” enz. en termen die verwijzen naar toponiemen op het eiland Cres mogen niet worden gebruikt.

Het is toegestaan om namen van landbouwbedrijven of familieboerderijen („stancija”) enz. en hun specifieke locaties te gebruiken of om te verwijzen naar het bottelingsproces op het bedrijf of in een samenwerkingsverband van bedrijven in het productiegebied, op voorwaarde dat het product uitsluitend is vervaardigd met olijven die zijn geoogst in olijfgaarden van het landbouwbedrijf in kwestie.

Op de verpakking moet ook een etiket worden aangebracht met het jaar (seizoen) van de oogst.

Naast de hierboven vermelde aanduidingen moet elke verpakking die in de handel wordt gebracht, de plakzegel dragen die wordt gebruikt om „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” te labelen. Deze zegel moet het gemeenschappelijke logo „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” en het serienummer van de verpakking vermelden zodat de consument garanties heeft over de traceerbaarheid en de oorsprong van het product. Het ontwerp van het gemeenschappelijke logo wordt hieronder weergegeven.

Alle gebruikers van de oorsprongsbenaming die het product op de markt brengen in overeenstemming met het productdossier, hebben het recht om de zegel onder dezelfde voorwaarden te gebruiken.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

De productie en verwerking van olijven en de opslag en het bottelen van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” mogen alleen plaatsvinden op het eiland Cres. De kustlijn van het eiland Cres vormt de grens van het geografische productiegebied.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Het eiland Cres bestaat uit kalksteen en dolomiet uit het Krijt met een beperkt aantal zones met kalksteen uit het paleogeen en sporen van flysch. De meest voorkomende grondsoorten op dit geologische substraat zijn van het type terra rossa, namelijk de bruine grond die typisch is voor het kustgebied, en de zanderige dolomiethoudende grond.

De dolomiethoudende grondsoort komt vooral voor in het centrum van het eiland, waar zich de meeste olijfgaarden bevinden. Door het gebrek aan een vlakke, vruchtbare bodem in de karstvalleien maakten landbouwers in het verleden gebruik van de ondiepe bodem op de kalk- en dolomiethoudende hellingen, waar ze de grond vruchtbaar maakten door stenen te verwijderen, die ze in lange rijen op elkaar stapelden tot onderaan de hellingen. Naarmate de olijfteelt toenam, werden heel wat van deze stenen stapelmuurtjes opgetrokken. Op die manier werden de hellingen verdeeld in terrassen en ontstond een lichte, vruchtbare en beschermde bodem. Tevens werd voorkomen dat de grond zou wegspoelen van de min of meer steile hellingen. De bodem van de terrassen is grotendeels antropomorf en doorgaans ondiep met heel veel gesteente, waardoor hij snel uitdroogt.

Het klimaat van het eiland Cres wordt voornamelijk bepaald door de ligging van het eiland in het Kvarner-gebied, de richting waarin het eiland zich uitstrekt en de topografie van het eiland. Dit leidt tot een regelmatige instroom van koude luchtmassa’s in de winter en convectieregen in de zomer. Dat betekent dat het eiland geen uitgesproken droge periode heeft die typisch is voor het mediterrane klimaat. De gemiddelde jaartemperatuur schommelt tussen 13,0 °C en 15,2 °C en de gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid neerslag bedraagt ongeveer 1 100 mm, evenredig verspreid over het hele jaar. Het eiland Cres bevindt zich op 45o noorderbreedte. Geografisch en klimatologisch gezien bevindt het productiegebied van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” zich dus in het uiterste noorden van het olijventeeltgebied.

Al sinds mensenheugenis worden olijven geteeld op het eiland Cres. Het eerste gedocumenteerde bewijs dateert van 1441 (N. Lemessi, 1979, Note storiche, geografiche, artistiche sull’isola di Cherso, vol. I, blz. 46).

Het belang van de olijfteelt blijkt uit het feit dat er in 1698 zeven oliemolens waren op het eiland Cres (fra J. Vlahović, 1995, Odlomci iz povijesti grada Cresa, Zagreb, blz. 104), 11 in 1795 (fra J. Vlahović, 1995, Odlomci iz povijesti grada Cresa, Zagreb, blz. 107) en 24 in 1853 (N. Lemessi, 1979, Note storiche, geografiche, artistiche sull’isola di Cherso, Roma, vol. IV, blz. 358). In 1975 werd de eerste oliemolen met centrifuge op de oostkust van de Adriatische Zee niet toevallig geïnstalleerd op het eiland Cres.

De toename van het aantal oliemolens leidde tot een stijging van de hoeveelheid en kwaliteit van de geproduceerde olie. In 1771 vermeldde Alberto Fortis dat olie het belangrijkste product was dat op het eiland Cres werd vervaardigd en dat deze olie de beste was die in de Republiek Venetië in die periode werd geproduceerd (Alberto Fortis, 1771, Saggio d’osservazioni sopra l’isola di Cherso ed Osero, Venezia, blz. 59 en 60). Uit talrijke geschreven bronnen blijkt dat het olieoverschot uit Cres in het midden en aan het einde van de 19e eeuw werd verkocht in de Kvarner-regio (Eco del Litorale Ungarico, 1843, Fiume, nr. 1, blz. 4; nr. 7, blz. 4; Giambattista Cubich, 1874, Notizie naturali e storiche sull’isola di Veglia, Triëste, blz. 149; Dragutin Hirc, 1891, Hrvatsko primorje, Zagreb, blz. 155 en 301; Pučki Prijatelj, 1912, Pazin, XIII, nr. 36, blz. 291).

Vandaag houdt het merendeel van de families op het eiland zich bezig met de olijfteelt, waardoor dit de enige landbouwsector is die van economisch belang is voor het eiland. Gezien de extreem moeilijke pedologische en orografische omstandigheden is de manier waarop olijven worden geteeld nauwelijks veranderd en is de olijfteelt zelfs vandaag nog steeds overwegend extensief. Het specifieke kenmerk van de olijfteelt op het eiland Cres bestaat erin dat men schapen laat grazen in de olijfgaarden. Aangezien het onmogelijk is om andere landbouwtechnieken te gebruiken, zijn het de schapen die ervoor zorgen dat het land niet overwoekerd wordt en dat de bodem voldoende vochtig blijft.

Dankzij de eeuwenoude traditie van olijfteelt hebben de olijftelers op het eiland Cres in de loop der tijd de inheemse variëteit Slivnjača kunnen selecteren. Deze variëteit heeft zich volledig aangepast aan de zware teeltomstandigheden en is bestand tegen de koude en de ondiepe bodem die nauwelijks water vasthoudt. De lokale variëteit Plominka wordt traditioneel in diepere grond geplant. De verscheidenheid aan olijven is de laatste twee eeuwen niet veranderd aangezien olijftelers voornamelijk de inheemse variëteit Slivnjača hebben geplant, die vandaag goed is voor ongeveer 80 % van de bomen op het eiland.

Dankzij de onafgebroken inspanningen van de olijftelers op het eiland Cres om hoogwaardige olijfolie te produceren, zijn de technieken en de deskundigheid wat betreft het oogsten en verwerken van olijven de laatste decennia verbeterd. De oogst vindt plaats in de vroege stadia van het rijpingsproces. De olijven worden vervolgens binnen 48 uur na de oogst verwerkt door middel van de modernste olieproductietechnieken.

5.2. Specificiteit van het product

De organoleptische kenmerken van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” zijn een lichte tot matige scherpte en bitterheid, met af en toe een geur van gras. Als regel geldt dat de mediaan van scherpte en bitterheid hoger is dan 2. De bittere toets is soms nog meer uitgesproken, m.a.w. de olie is niet altijd evenwichtig wat betreft de organoleptische kenmerken. De scherpte en bitterheid zijn positieve kenmerken van de olijfolie en zijn het gevolg van het hoge gehalte aan polyfenolen, die ook antioxiderende eigenschappen hebben en de olie beschermen tegen aantasting door oxidatie.

Omdat voornamelijk één inheemse variëteit (Slivnjača) en één lokale variëteit (Plominka) van olijfboom worden gebruikt, heeft de olie een specifieke lipidefractie, in het bijzonder een lager campesterol- en stigmasterolgehalte. Een van de specifieke kenmerken van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” is het lage gehalte aan vrije vetzuren en het lage peroxidegetal (O. Boschelle, A. Rogić, D. Kocijančić, L. S. Conte, 1995, Određivanje sastava lipidne frakcije dviju sorti maslina s otoka Cresa, u odnosu na proces sazrijevanja, Pomologia Croatica, vol. 1, nrs 3-4, blz. 16).

Als regel geldt dat „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” een oliezuurgehalte heeft van meer dan 72 %.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

De specificiteit van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” wordt bepaald door de specifieke klimatologische en pedologische kenmerken van het eiland Cres, evenals door direct en indirect menselijk ingrijpen.

De omstandigheden voor de olijfteelt op het eiland Cres zijn moeilijk, voornamelijk door de zeer ondiepe bodem met veel gesteente en door het randklimaat. Het gevolg is dat de lokale olijftelers heel wat tijd en ervaring nodig hadden om variëteiten te identificeren die geschikt zijn voor de olijfteelt in dergelijke moeilijke omstandigheden. Uiteindelijk selecteerden ze de inheemse variëteit Slivnjača, die het best geschikt bleek te zijn voor de olijfteelt op ondiepe bodem. Deze variëteit is vandaag goed voor 80 % van het totale aantal bomen op het eiland. Door variëteiten te kiezen waarvan de kenmerken bijdragen tot de chemische samenstelling van de olie, met name het gehalte aan bepaalde sterolen, hadden olijftelers door de jaren heen en tot op vandaag een indirecte invloed op de kenmerken van de olie.

Olijftelers beïnvloeden onrechtstreeks de kenmerken van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres”, voornamelijk door te letten op de oogstperiodes en de verwerkingssnelheid en -methode. Het oogsten tijdens de eerste stadia van het rijpingsproces van de olijven en de verwerking door middel van de modernste technieken hebben een indirect effect op de hoeveelheid polyfenolen en op de bitterheid en scherpte van de olie, met medianen groter dan of gelijk aan 2, maar ook op de aanwezigheid van een grasgeur. De vroege oogst en de snelle verwerking dragen tevens bij tot het lage gehalte aan vrije vetzuren en het lage peroxidegetal.

De hoeveelheid polyfenolen wordt ook beïnvloed door de klimaatomstandigheden en de periode waarin de vruchten gegroeid en gerijpt zijn. De specifieke klimaatomstandigheden op het eiland Cres, die worden bepaald door de geografische ligging van het eiland, hebben ook een invloed op het oliezuurgehalte, vergeleken met de totale hoeveelheid vetzuren, dat hoger moet zijn dan 72 %. Het hoge percentage oliezuren wordt beïnvloed door de koelere omstandigheden waarin de olijfteelt plaatsvindt.

Tot slot worden de chemische samenstelling en de typische organoleptische kenmerken van „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Cres” vooral beïnvloed door de pedologische en klimatologische omstandigheden op het eiland Cres, de genetische kenmerken van de gebruikte variëteiten en de lokale expertise bij het oogsten en verwerken van de olijven, maar ook door de interactie tussen deze verschillende factoren.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006 (3))

http://www.mps.hr/UserDocsImages/HRANA/CRESKO%20MASLINOVO%20ULJE/Specifikacija_ulje_Cres_FINAL7_cover.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12. Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(3) Zie voetnoot 2.