COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 01.07.1998 
COM(1998)403def. 
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en 
de Raad over de follow-up van de aanbevelingen van de Groep 
op hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen 

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en 
de Raad over de follow-up van de aanbevelingen van de Groep 
op hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen 
Op 24 januari 1996 heeft de Commissie de door mevrouw Simone Veil voorgezeten Groep op 
hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen gevraagd vast te stellen welke problemen 
zich op dit gebied nog voordoen alsmede om deze problemen te evalueren en oplossingen voor 
te stellen. 
Op 18 maart 1997 legde de groep op hoog niveau zijn verslag voor waarin meer dan 80 
aanbevelingen zijn opgenomen voor de zeven hoofdgebieden die voor burgers die binnen de 
Unie willen reizen van belang zijn: 
binnenkomst en verblijf; 
toegang tot werkgelegenheid; 
sociale en gezinsstatus; 
fiscale en financiële status; 
culturele rechten; 
de bijzondere situatie van onderdanen van derde landen; 
bescherming van de rechten van particulieren. 
De Commissie is van mening dat het verslag van de groep een uitstekende evaluatie biedt van 
de vele moeilijkheden die burgers ondervinden, als zij van hun recht op vrij verkeer gebruik 
willen maken. 
Een belangrijk deel van de aanbevelingen van de groep zijn door de Commissie dan ook 
overgenomen in het actieprogramma voor de interne markt van juni 1997* en in het 
specifiekere actieplan voor het vrij verkeer van werknemers van november 1997^. Enkele 
andere aanbevelingen zijn inmiddels achterhaald of moeten met het oog op de gewijzigde 
juridische context ten gevolge van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam 
opnieuw worden geëvalueerd. Deze mededeling gaat vooral in op twee van de aspecten van het 
vrije verkeer die door de groep op hoog niveau werden bestudeerd: het recht van binnenkomst 
en verblijf enerzijds en de behoefte aan een betere voorlichting van de burgers over hun rechten 
anderzijds. Een gedetailleerd overzicht van de follow-up van alle aanbevelingen van de groep is 
als bijlage opgenomen. 
Het recht van binnenkomst en het recht van verblijf 
In het verslag van de groep op hoog niveau wordt geconstateerd dat het recht van binnenkomst 
en het recht van verblijf aanvankelijk gekoppeld waren aan de uitoefening van een economische 
activiteit. Deze rechten werden gaandeweg uitgebreid, met name door het effect van het 
afgeleid recht, en zijn nu op alle burgers van toepassing. Deze geleidelijke uitbreiding had 
evenwel een compartimentering van degenen die deze rechten genieten tot gevolg die niet meer 
aansluit bij de moderne mobiliteitsvormen of bij de instelling van een EU-burgerschap. 
CSE(97)1 def. 
COM(97)586 def. 
\eL 
Zo kan men vaststellen dat de huidige communautaire wetgeving vooral is gericht op 
werknemers en hun gezinnen die zich definitief of voor zeer lange tijd in een andere lidstaat 
willen vestigen. Zij die voor beperkte duur of part-time van het recht op vrij verkeer gebruik 
willen maken (studenten, stagiaires, jonge vrijwilligers, tijdelijk gedetacheerde werknemers, 
mobiele zelfstandigen, grensarbeiders, gepensioneerden met verscheidene woningen enz.) 
kunnen daarentegen veel minder met deze wetsteksten aanvangen. Het is moeilijk om te zeggen 
om hoeveel mensen het hierbij gaat, maar hun aantal neemt bijna zeker sterk toe door de 
gevolgen van de Europese integratie, de veranderende levens- en werkwijzen, de toenemende 
behoefte bij jongeren die een initiële opleiding volgen om een tijd in een ander land te leren of 
studeren, technologische innovaties op het gebied van de communicatie en de steeds betere 
reismogelijkheden. 
Bovendien heeft het Verdrag betreffende de Europese Unie in artikel 8A het begrip burgerschap 
van de Unie geïntroduceerd, waarmee het recht om het grondgebied van een andere lidstaat te 
betreden en er te reizen en verblijven tot alle burgers werd uitgebreid. Vanuit deze invalshoek 
maken deze rechten een integrerend deel uit van het juridisch erfgoed van iedere burger van de 
Europese Unie en zouden zij in een gemeenschappelijke basis moeten worden vastgelegd. 
Om al deze redenen acht de Commissie het noodzakelijk om de rechtspositie van alle 
EU-burgers in de lidstaten, ongeacht of zij een economische activiteit uitoefenen of niet, nader 
op elkaar af te stemmen. Hiertoe zullen de hoofdpunten van de voorstellen van de Commissie 
de volgende zijn: 
totstandbrenging, voor zover mogelijk, van een voor alle burgers van de Unie en hun 
gezinnen geldende regeling voor het vrije verkeer van personen overeenkomstig artikel 8A; 
nieuwe benadering van het verblijfsrecht, met name door een verblijfsvergunning alleen 
verplicht te stellen in gevallen waarin dat niet anders kan; 
verduidelijking van de status van gezinsleden van een EU-burger, als deze onderdaan zijn 
van een derde land; 
betere afbakening van de omstandigheden waaronder het verblijfsrecht van een burger van 
de Unie kan worden ingetrokken. 
Een dergelijke herziening van de rechten van vrij verkeer en verblijf in het kader van de 
regeling van het burgerschap is een veelomvattende en omvangrijke opdracht waarvan op korte 
termijn voor de burgers van de Unie dan ook geen resultaten te verwachten zijn. Naast deze 
mededeling stelt de Commissie derhalve voor om nu al Verordening (EEG) nr. 1612/68 en 
Richtlijn (EEG) 68/360 betreffende het vrije verkeer, het recht van binnenkomst en het recht 
van verblijf van werknemers te herzien. Deze specifieke herziening heeft tot doel de huidige 
situatie van werknemers en leden van hun gezin die naar een andere lidstaat vertrekken, te 
verbeteren. Dit komt overeen met de verplichting die de Commissie in haar actieprogramma 
van november 1997 is aangegaan. De Europese Raad van 20 november 1997 heeft in dit 
verband erkend dat de mobiliteit van werknemers van groot belang is voor een betere werking 
van de nationale arbeidsmarkt. 
Vóór het eind van het jaar zullen tevens voorstellen worden voorgelegd om de regels inzake de 
coördinatie van de socialezekerheidsstelsels aan te passen en te vereenvoudigen. 
Betere voorlichting van de burgers 
Het vergemakkelijken van het vrij verkeer van personen is een vele aspecten omvattende taak, 
zoals blijkt uit de zeer uiteenlopende onderwerpen die in het verslag van de groep aan bod 
komen. 
In het verslag wordt evenwel herhaaldelijk aangedrongen op een betere voorlichting van de 
burgers over hun rechten die voortvloeien uit de communautaire wetgeving en op een betere 
opleiding en voorlichting van alle actoren die bij het vrij verkeer betrokken zijn. 
In dit verband moet worden gewezen op wat de Commissie al heeft gedaan: 
tijdens de Europese Raad van Cardiff van 15 en 16 juni 1998 werd een "dialoog met 
burgers en bedrijfsleven" opgezet die een voortzetting en nadere uitwerking is van het 
initiatief "Burgers van Europa/Europa binnen bereik"; deze dialoog heeft met name tot doel 
om burgers en ondernemingen concrete informatie te verstrekken over hun rechten, om 
vragen te beantwoorden en om hen bij moeilijkheden naar de juiste instanties te verwijzen; 
publicatie van een EU-gids voor werkzoekenden, die werd opgesteld om antwoord te geven 
op de vragen die in het kader van "Burgers van Europa/Europa binnen bereik" door burgers 
werden gesteld; 
ontwikkeling en verbetering van het EURES-netwerk <\&t informatie geeft over vacatures, 
levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden in de lidstaten; 
ontwikkeling en versterking van het Eurojus-netwerk dat tot doel heeft om op het niveau 
van de bureaus van de Commissie in de lidstaten juridische adviezen en bijstand te 
verlenen; 
voortzetting en ontwikkeling van de volgende programma's: "Karolus" voor de uitwisseling 
en opleiding van nationale ambtenaren die belast zijn met de uitvoering van 
internemarktwetgeving; "Robert Schuman" dat toe doel heeft juristen bewust te maken van 
het Gemeenschapsrecht; "Jean Monnet" voor de universiteiten; "Grotius" voor 
uitwisselingen van beoefenaren van juridische beroepen; 
bijdrage aan de ontwikkeling van het Eurodesk-netwerk dat tot doel heeft informatie te 
verstrekken over jongerenvraagstukken en organisaties die zich met de rechten van 
jongeren bezighouden. 
Conclusie 
Deze mededeling is een samenvatting van het antwoord van de Commissie op de aanbevelingen 
van de groep op hoog niveau op twee belangrijke gebieden; op het eerste gebied zijn nieuwe 
wetgevingsvoorstellen nodig en op het andere wordt ertoe bijgedragen Europa nader tot de 
burgers te brengen. 
Wat het eerste gebied betreft heeft de Commissie voorstellen voor nieuwe wetgeving 
aangenomen die het vrij verkeer van werknemers moet versterken; zij heeft daarbij een 
diepgaande analyse uitgevoerd van het begrip Europees burgerschap en van de juridische 
gevolgen hiervan met betrekking tot het recht van binnenkomst en het recht van verblijf van de 
burgers in andere lidstaten. 

BIJLAGE 
Overzicht van de follow-up van het verslag van de Groep op 
hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen 
Inleiding 
Het verslag van de Groep op hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen die 
door Mw. Simone Veil werd voorgezeten (hierna: "verslag van de groep"), werd op 8 
maart 1997 aan de Commissie voorgelegd en is door talloze organisaties en 
instellingen, en met name het Europees Parlement, met veel belangstelling ontvangen. 
De systematische opzet en analytische kwaliteiten van het verslag vonden veel 
waardering en hebben bijgedragen aan de discussie over de concrete acties die tot een 
ware ruimte van vrij verkeer van personen in de Europese Unie moeten leiden. 
In verband hiermee heeft de voorzitter van de Commissie toegezegd aan het eind van 
het jaar volgende op de presentatie van het verslag een balans op te maken van de 
follow-up. 
Dit overzicht is die balans, waarin de follow-up van de aanbevelingen in het verslag 
van de groep, met name door de Commissie, wordt geëvalueerd. 
De Commissie had de groep opgedragen te onderzoeken met welke bestaande en 
potentiële belemmeringen de Europese burgers te kampen hebben bij de uitoefening 
van hun recht zich vrij te verplaatsen en werkzaam te zijn in de Unie. De groep moest 
enerzijds onderzoeken hoe bestaande wettelijke instrumenten worden toegepast en hoe 
deze zouden kunnen worden verbeterd of doeltreffender worden gemaakt, en 
anderzijds aanbevelingen doen voor nieuwe maatregelen die aan de huidige wet- en 
regelgeving zouden kunnen worden toegevoegd om belemmeringen weg te nemen of 
oplossingen te bieden voor problemen die de Gemeenschap tot op heden nog niet 
heeft aangepakt. 
Het verslag van de groep bevat meer dan 80 aanbevelingen. 
Als follow-up van het verslag van de groep zij allereerst gewezen op de drie 
belangrijkste communautaire besluiten die sindsdien zijn aangenomen en die 
gevolgen zullen hebben voor het vrije verkeer van personen. 
In de eerste plaats het Verdrag van Amsterdam, dat op 19 juni 1997 werd 
aangenomen en op 2 oktober van dat jaar werd ondertekend. Dit verdrag voegt aan het 
EG-Verdrag bepalingen toe waardoor het vrije verkeer van personen wordt 
vergemakkelijkt, zowel door afschaffing van de controle aan de binnengrenzen van de 
lidstaten als door het recht vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te 
verblijven. 
In de tweede plaats heeft de Europese Raad in Amsterdam het Actieprogramma voor 
de interne markt aangenomen, met als vierde strategische doelstelling een interne 
markt die alle burgers ten goede komt1. De zes acties in het kader van deze 
doelstelling zijn gericht op opheffing van de grenscontroles, aanpassing van het 
verblijfsrecht, bescherming van de sociale rechten, bevordering van de 
arbeidsmobiliteit binnen de Unie, bescherming van de rechten van de consument en 
van de volksgezondheid en het milieu en tenslotte het op gang brengen van een 
dialoog met de burger. Op het halfjaarlijkse scorebord van de interne markt2 wordt 
met betrekking tot elke maatregel uit het actieprogramma de stand van zaken vermeld. 
In de derde plaats, tot slot, heeft de Commissie op 12 november 1997 het Actieplan 
voor het vrij verkeer van werknemers gepubliceerd, waarin antwoord wordt 
gegeven op bepaalde aanbevelingen van de groep3. 
Ook in het werkprogramma voor 1998 geeft de Commissie te kennen zich, met name 
op basis van de aanbevelingen in het verslag van de groep, in te zullen zetten voor een 
daadwerkelijk vrij verkeer van personen. In zijn resolutie naar aanleiding van dit 
programma verzoekt het Europees Parlement de Raad en de Commissie om uitvoering 
van alle aanbevelingen uit het verslag van de groep die betrekking hebben op het vrije 
verkeer van personen. 
Ter vereenvoudiging en voor een betere leesbaarheid is dit overzicht ingedeeld in 
dezelfde zeven hoofdstukken als het verslag van de groep. In hoofdstuk 3 over de 
sociale en gezinsstatus wordt ingegaan op de follow-up van het bijzondere verslag 
over de aanvullende pensioenen.4 
1. - Binnenkomst en verblijf 
In het verslag van de groep worden de belemmeringen genoemd die nog steeds het 
vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten in de weg staan. Deze 
belemmeringen kunnen worden verdeeld in drie categorieën: controles aan de 
binnengrenzen, gebrekkige bestuurlijke praktijken en leemten in de wetgeving. 
1 CSE (97)1 def. van 4.6.1997. 
2 Nr.l, november 1997, SEC 97/XXI, nr. 2 mei 1998, SEC 98/XXX 
3 COM(97)586 def. van 12.11.1997. 
4 Verslag van de groep op hoog niveau van 28 en november 1996, toegevoegd aan het verslag over het 
vrij verkeer van personen. 
- Controles aan de binnengrenzen 
De Commissie deelt vanzelfsprekend de constatering in het verslag van de groep dat 
de burger nog niet kan profiteren van alle voordelen van de interne markt zolang er 
nog controles aan de binnengrenzen bestaan. Uit de discussies die binnen alle 
instellingen van de Gemeenschap zijn gevoerd, is gebleken hoezeer de standpunten 
uiteenlopen over het te bereiken doel en over de middelen om een hoge mate van 
veiligheid te waarborgen binnen het gebied waar het vrij verkeer van personen geldt. 
De voorstellen van de Commissie uit 1995 om de regelgeving op dit gebied aan te 
vullen hebben niet tot resultaten geleid. Daarentegen zijn de resultaten van het 
intergouvernementeel "Schengen"-overleg in het nieuwe Verdrag van Amsterdam, en 
daarmee in het kader van de Unie, opgenomen. Daarbij werd een periode van vijfjaar 
vastgesteld om het doel te bereiken en werden ad-hoc-oplossingen opgenomen voor 
het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken in de vorm van verscheidene 
Protocollen die aan het Verdrag zijn gehecht. Maar reeds nu kan worden vastgesteld 
dat de vrijheid om zonder controles te reizen een voldongen feit is in negen lidstaten, 
en dat een tiende zich voorbereidt om tot die eerste groep toe te treden. 
- Gebrekkige bestuurlijke praktijken 
De brieven aan de Commissie, de talloze klachten van burgers en de verzoekschriften 
aan het Europees Parlement bevestigen slechts de door de groep op hoog niveau 
vastgestelde gebrekkige bestuurspraktijken en de gegrondheid van de nieuwe 
initiatieven die de Commissie in het actieprogramma voor de interne markt heeft 
aangekondigd en ook al in praktijk brengt, met name door het besluit de interne 
klachten- en inbreukprocedures op grond van artikel 169 van het EG-verdrag te 
versnellen en ze doorzichtiger te maken voor de burger (zie het laatste verslag van de 
Commissie aan het Parlement en de Raad over de controle op de toepassing van het 
Gemeenschapsrecht). Overigens zal de Commissie ook een interpretatieve mededeling 
doen over de toepassing van richtlijn 64/22l/EEG betreffende de openbare orde, de 
openbare veiligheid en de volksgezondheid. 
- Leemten in de wetgeving 
De Commissie deelt het standpunt van de groep op hoog niveau dat er nieuwe 
voorstellen moeten komen om het recht op vrij verkeer van personen te herzien en te 
vereenvoudigen en vooral om alle consequenties te trekken uit de instelling van het 
burgerschap van de Unie. De meest ambitieuze methode zou ongetwijfeld zijn om alle 
rechten en plichten die samenhangen met het verkeer en verblijf van burgers van de 
Unie en hun gezinsleden te herzien. Deze doelstelling werd al voor het eerst genoemd 
door de Europese Raad van Brussel van 1993, maar was niet haalbaar door, onder 
meer, de verschillende juridische grondslagen en wetgevingsprocedures in verband 
met de indeling van de burgers die van het recht van vrij verkeer gebruik maken.5 
5 Zie het tweede verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie (COM(97)230 def. van 
27.5.1997) 
De instelling van het burgerschap van de Unie en de invoering van een nieuwe 
bepaling door het Verdrag van Amsterdam waardoor de medebeslissingsprocedure 
bedoeld in artikel 189B (artikel 251 van de geconsolideerde versie) van toepassing 
wordt op artikel 8A (artikel 18, tweede lid van de geconsolideerde versie), zouden een 
voorstel tot herziening moeten vergemakkelijken. Door een dergelijke herziening zou 
een samenhangend en compleet antwoord kunnen worden gegeven op de juridische en 
bestuurlijke belemmeringen waarnaar door de groep op hoog niveau wordt verwezen. 
Daarom heeft de Commissie gelijktijdig met dit overzicht nieuwe voorstellen met 
betrekking tot de werknemers ingediend, namelijk tot herziening van verordening nr. 
1612/68 en richtlijn 68/360/EEG. Deze voorstellen liggen in de lijn van het actieplan 
voor het vrij verkeer van werknemers6 en komen aldus tegemoet aan verscheidene 
aanbevelingen van de groep op hoog niveau. De Commissie zal in overeenstemming 
met de verplichtingen die zij in het actieprogramma voor de interne markt is 
aangegaan, nog meer gedetailleerde voorstellen doen. 
In dit verband zal uit een verslag over de toepassing van de drie richtlijnen betreffende 
het verblijfsrecht van studenten, gepensioneerden en andere niet-actieven blijken in 
welke leemten in de wetgeving nog moet worden voorzien. 
Tenslotte moet de aandacht worden gevestigd op het arrest-Sala van 12 mei 19987, 
waarin het Hof heeft verklaard dat een staat in strijd met het Gemeenschapsrecht 
handelt als hij van onderdanen van andere lidstaten aan wie het verblijf op zijn 
grondgebied is toegestaan, eist dat zij een door de nationale overheid afgegeven 
formele verblijfsvergunning overleggen om in aanmerking te komen voor een 
studietoelage, terwijl de eigen onderdanen slechts hun woonplaats of gewone 
verblijfplaats in die lidstaat hoeven te hebben. Dit arrest is belangrijk omdat het door 
de gecombineerde toepassing van de artikelen 6, 8 en 8A van het verdrag op gebieden 
waarop het gemeenschapsrecht van toepassing is een non-discriminatiebeginsel 
vastlegt ten gunste van de burgers van de Unie. 
2. - Toegang tot werkgelegenheid 
Voor wat betreft de toegang tot betrekkingen in overheidsdienst heeft het Hof in 
zijn jurisprudentie criteria vastgelegd om te bepalen welke sectoren op grond van 
artikel 48, lid 4, van het EG-Verdrag zijn voorbehouden aan eigen onderdanen. 
Indachtig deze jurisprudentie zal de Commissie erop toezien dat de lidstaten alle 
belemmeringen bij de toegang tot betrekkingen in overheidsdienst volledig 
wegnemen. 
Er is vooruitgang geboekt bij de toepassing van het beginsel van wederzijdse 
erkenning in de overheidssector van de lidstaten en er wordt verder overlegd met en 
tussen de lidstaten. Over de bijzondere kwestie van de erkenning van beroepservaring 
6 COM(97)586 def. van 12.11.1997. 
7 Zaak C-85/96 
in een andere lidstaat zij opgemerkt dat het Hof in zijn arrest-Kalliope van 15 januari 
19988 een bepaling in een op de overheidsdienst van een lidstaat toepasselijke 
collectieve arbeidsovereenkomst, waarin geen rekening wordt gehouden met ervaring 
die op vergelijkbaar werkterrein in de overheidsdienst van een andere lidstaat is 
opgedaan, in strijd heeft verklaard met artikel 48 van het EG-Verdrag. Deze 
jurisprudentie is ook bevestigd in het arrest "Commissie - Griekenland" van 12 maart 
19989In dit opzicht is het beginsel van gelijkwaardigheid van situaties voor 
beroepsdoeleinden opgenomen in het voorstel tot herziening van verordening 
nr. 612/68; aan dit beginsel moet vooral uitvoering worden gegeven ten aanzien van 
betrekkingen in overheidsdienst (zie hieronder). 
Wat betreft de erkenning van diploma's zij allereerst opgemerkt dat de richtlijn voor 
de vrije vestiging van advocaten is aangenomen op 16 februari 199810. 
Vervolgens heeft de Commissie in het kader van het SLIM-initiatief (eenvoudiger 
regelgeving voor de interne markt), eveneens in december 1997, een voorstel 
ingediend voor een richtlijn die met name tot doel heeft de zeven sectorrichtlijnen 
voor gereglementeerde beroepen (verpleegkundigen, tandartsen, dierenartsen, 
verloskundigen, architecten, apothekers en artsen)11 te vereenvoudigen en te 
moderniseren. In dit voorstel zijn bepaalde aanbevelingen van de groep opgenomen 
(voor het algemeen stelsel de plicht om bij de aanvraag tot erkenning van een diploma 
de ervaring na het behalen van het diploma in aanmerking te nemen; voor de 
sectorrichtlij nen de mogelijkheid om de opleidingen van onderdanen van de Unie in 
derde landen te erkennen). 
Tenslotte heeft de Raad onlangs politieke overeenstemming bereikt over het 
gewijzigde voorstel voor een richtlijn van februari 199612 tot consolidering van de 
richtlijnen betreffende de toegang tot ambachtelijke en industriële activiteiten en tot 
invoering van een mechanisme ter erkenning van diploma's ten behoeve van 
beroepswerkzaamheden die nog niet onder het algemeen stelsel vallen. Dit voorstel 
consolideert een dertigtal richtlijnen inzake de toegang tot gereglementeerde beroepen 
op grond van in het land van herkomst opgedane beroepservaring en het vormt hierop 
tevens een aanvulling doordat het voor dezelfde beroepsactiviteiten een procedure 
inzake de erkenning van diploma's instelt. 
Wat de beoordeling en erkenning van beroepskwalificaties betreft zijn verscheidene 
proefprojecten van start gegaan in het kader van de programma's "Socrates" en 
"Leonardo da Vinci". 
Zoals de groep ook in het verslag opmerkt, had de Raad gevraagd om een studie naar 
de haalbaarheid van een "beroepspaspoort". In het eindverslag van het project 
8 Zaak C-15/96 
9 Zaak C-187/96 
10 Richtlijn 98/5/EG van het Europees Parlement en de raad van 16 februari 1998 ter 
vergemakkelijking van de permanente uitoefening van het beroep van advocaat in een andere lidstaat 
dan die waar de beroepskwalificatie is verworven. PB L 77 van 14.1.1998 
11 COM(97) 638 def. van 2.12.1997 
12 PB C 264 van 30.8.1997 
"individueel dossier" van 1995 zijn evenwel bepaalde technische en culturele 
problemen belicht die moeten worden opgelost voordat een dergelijk document een 
effectief instrument kan worden dat de doorzichtigheid van vaardigheden en 
kwalificaties vergroot. 
Het voorstel van de Commissie voor een beschikking tot invoering van een 
communautair getuigschrift ("EUROPASS-Opleiding")13 voor jongeren in een 
alternerende beroepsopleiding, inclusief het leerlingwezen, die een of meer 
opleidingsperioden in een andere lidstaat doorlopen, ligt nu bij de Raad die hierover 
eind 1998 een gemeenschappelijk standpunt moet innemen. Dit voorstel toont aan dat 
het mogelijk is de transparantie op dit gebied te verbeteren, zonder daarbij de 
bevoegdheden van de lidstaten te doorkruisen. De Commissie onderzoekt op het 
ogenblik of een soortgelijke maatregel als bij de EUROPASS-opleiding ook op het 
gebied van de voortgezette beroepsopleiding kan worden genomen. De centrale vraag 
daarbij is de overdraagbaarheid van kennis en vaardigheden die gedurende de gehele 
loopbaan zijn verworven, of ze nu zijn verkregen in het kader van formele 
opleidingstrajecten die resulteren in een kwalificatie of op grond van interne 
bedrijfsopleidingen in combinatie met nieuwe waarderings- en erkenningsmethoden 
zoals wordt voorgesteld in het Witboek van de Commissie "Onderwijzen en leren: 
naar een cognitieve samenleving". 
De Commissie zet haar inspanningen in verscheidene richtingen voort om deze 
problemen op te lossen, teneinde de uitgewisselde informatie te verbeteren. 
Overigens heeft de Commissie voorgesteld om het beginsel van gelijkwaardigheid 
van situaties voor beroepsdoeleinden op te nemen in zijn voorstel tot herziening van 
verordening nr. 1612/68. Volgens dit beginsel kunnen in een lidstaat feiten of 
gebeurtenissen met professionele of rechtsgevolgen in aanmerking worden genomen, 
zelfs wanneer deze zich hebben voorgedaan in een andere lidstaat. Dit beginsel is dus 
van toepassing op beroepskwalificaties die behaald zijn in andere lidstaten, zodat ze 
geldig zijn in de ontvangende lidstaat. 
Anderzijds wil de Commissie, zoals is aangegeven in het actieplan voor het vrij 
verkeer van werknemers, de sociale partners bij de totstandkoming van een vrij 
verkeer betrekken. De Commissie is van mening dat door deze betrokkenheid 
systemen kunnen worden opgezet waardoor de beroepskwalificaties van de lidstaten 
transparanter en beter vergelijkbaar worden. Ook op het gebied van de erkenning van 
diploma's is met de sociale partners overleg gepleegd en hebben zij hun standpunt 
uiteen kunnen zetten tijdens de vergaderingen van deskundigen. 
Om de deelname en de bijdragen van de sociale partners te verbeteren heeft de 
Commissie in het kader van de herziening van verordening nr. 1612/68 een voorstel 
ingediend tot samenvoeging van de huidige raadgevende comités voor het vrij verkeer 
van werknemers en voor de coördinatie van de socialezekerheidsregelingen. Dit 
nieuwe comité, dat voortkomt uit de samenvoeging van de voormalige tripartiete 
comités (lidstaten, werkgevers en vakbonden), zal naar verwachting een uiterst 
n Zie voetnoot 23 
deskundig orgaan zijn voor de discussie en analyse van alle vraagstukken die de 
werknemers in Europa betreffen: werkgelegenheidsbeleid, sociale zekerheid, 
erkenning van kwalificaties... 
Tot slot spant de Commissie zich sterk in om de praktische voorlichting van 
werkzoekenden te verbeteren. Sinds de presentatie van het verslag van de groep heeft 
het EURES-netwerk, dat informatie verschaft over vacatures en over 
levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden, zich zodanig uitgebreid dat het eind 
1997 477 Euro-adviseurs omvatte. Het actieprogramma voor de interne markt en het 
actieplan voor het vrij verkeer van werknemers streven onder andere naar een 
verbetering van dat systeem, met name in de grensoverschrijdende gebieden. 
3. - Sociale en gezinsstatus 
Het Verdrag van Amsterdam bevat geen wijziging van de unanimiteitsregel van 
artikel 51, zoals door de groep wordt voorgesteld. 
In het verslag van de groep zijn een reeks aanbevelingen opgenomen om de regels 
betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels te vereenvoudigen. 
In het actieplan voor het vrije verkeer van werknemers gaat de Commissie de 
verplichting aan om vóór eind 1998 een voorstel voor te leggen ter herziening en 
vereenvoudiging van Verordening nr. 1408/71 betreffende de coördinatie van de 
socialezekerheidsregelingen14. Bovendien is de regelgeving op dit gebied uitgekozen 
voor de derde fase van SLIM. 
Met betrekking tot de uitbreiding van de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels 
tot bijzondere regelingen voor personen in overheidsdienst, heeft de Raad op 29 juni 
199815 een deel van het voorstel van de Commissie van 13 december 199116 
aangenomen. Het gedeelte van dit voorstel dat studenten en niet-actieven betreft, staat 
evenwel nog altijd ter discussie. 
De Commissie doet haar uiterste best om te bewerkstelligen dat de voorstellen tot 
uitbreiding van de materiële werkingssfeer van Verordening nr. 1408/71 tot stelsels 
van vervroegde uittreding en tot het behoud van werkloosheidsuitkeringen, die nog 
altijd bij de Raad liggen, nog vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van 
Amsterdam worden goedgekeurd. Overigens zal de Commissie de hoofdlijnen van 
deze twee voorstellen overnemen in haar voorstel ter vereenvoudiging en hervorming 
van de Verordeningen nrs. 1408/71 en 574/72, als deze voorstellen tegen dan nog niet 
door de Raad zijn goedgekeurd. 
l4Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de 
socialezekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die zich 
binnen de Gemeenschap verplaatsen, zoals bijgewerkt door Verordening (EG) nr. 118/97 van de Raad 
van 2 december 1996 (PB L 28 van 30.1.1997). 
15 Verordening (EG) nr /98 van de Raad van 29 juni 1998. 
16 PB C 46 van 20.2.1992. 
10 
In het verslag van de groep werd tevens aangedrongen op een verbetering van de 
voorlichting van burgers over hun rechten ten aanzien van de coördinatie van de 
socialezekerheidsstelsels. De diensten van de Commissie volgen in dit verband een 
globale voorlichtingsstrategie, die zich zowel tot alle burgers, tot specifieke groepen 
als tot de beoefenaren van juridische beroepen en de sociale partners richt. Centraal 
bij deze strategie staat de publicatie van diverse handleidingen waarin de 
communautaire regels op het gebied van de sociale zekerheid, met inbegrip van de 
rechtspraak van het Hof van Justitie, worden uitgelegd. Deze actie zal in 1998 haar 
beslag krijgen; dat jaar zal met name worden gekenmerkt door de lancering van een 
driemaandelijkse voorlichtingsbrochure die tot een zeer breed publiek in de gehele 
Gemeenschap is gericht, maar ook door de organisatie van seminars in elke lidstaat. 
Aan deze seminars die tot doel hebben een debat op gang te brengen over de nationale 
problemen bij de toepassing van de regels betreffende de coördinatie van de 
socialezekerheidsstelsels, zal worden deelgenomen door actoren uit alle betrokken 
beroepsgroepen. Tot slot zullen deze discussies hun bijdrage leveren tot de 
gedachtenwisseling over de hervorming en vereenvoudiging van de coördinatieregels 
die een belangrijke stap is op weg naar een grotere doorzichtigheid van de 
communautaire regels voor de burger. 
Een van de aanbevelingen van de groep was om de informatieverwerkende nationale 
socialezekerheidskaarten uitleesbaar te maken in alle lidstaten. Hoewel de hiervoor 
benodigde technologie bij de instellingen van sociale zekerheid voorhanden is, zou 
een dergelijke grootschalige invoering talloze administratieve en organisatorische 
problemen voor de Commissie meebrengen, zoals de standaardisatie van de op de 
kaart opgenomen informatie en gegevens, taalproblemen, de complexiteit van de 
nationale en communautaire bepalingen op het gebied van de sociale zekerheid en de 
grote structurele verschillen tussen de bevoegde instellingen in de lidstaten. 
Bovendien zou voor een doeltreffend gebruik van een bepaalde E-formulieren 
vervangende kaart een soortgelijke telematica-infrastructuur tussen de bevoegde 
instellingen nodig zijn als die die de banksector tot stand moest brengen vóór de 
massale invoering van bankkaarten. Door moderniseringsprojecten betreffende de 
automatische uitwisseling van gegevens op het gebied van de sociale zekerheid zijn 
enkele verbindingen tot stand gebracht voor de automatische uitwisseling van 
gegevens op formulieren in de sector pensioenen. Voor de invoering van deze 
projecten was evenwel een heroriëntatie van de doelstellingen en middelen van de 
bevoegde instellingen in de lidstaten noodzakelijk. Dit vraagstuk wordt door de 
Commissie bestudeerd, waarbij zij begrip heeft voor de moeilijkheden en de complexe 
aard van de nationale regelingen; zij probeert daarbij de nationale autoriteiten 
oplossingen voor te stellen. 
In haar actieplan voor het vrije verkeer van werknemers deelt de Commissie tot slot 
mede dat zij de grensoverschrijdende samenwerking, met name op het gebied van de 
sociale zekerheid, zal bevorderen. Voorts zij erop gewezen dat in het voorstel tot 
11 
wijziging van Verordening (EEG) nr. 1612/68 een bepaling van algemene aard met 
betrekking tot de grensarbeiders is opgenomen17. 
Voorts dient de aandacht te worden gevestigd op twee arresten van het Hof, namelijk 
het arrest-Decker en het arrest-Kohll van 28 april 199818. In deze arresten stelt het Hof 
dat de in de wetgeving van een lidstaat opgenomen voorwaarde dat voorafgaande 
toestemming vereist is voor de vergoeding van een in een andere lidstaat gekochte bril 
respectievelijk een in een andere lidstaat ondergane tandheelkundige behandeling in 
strijd is met het Gemeenschapsrecht, en met name met het beginsel van het vrije 
verkeer van goederen (artikelen 30 tot en met 36 van het EG-verdrag) en het vrije 
verkeer van diensten (artikelen 59 en 60 van het Verdrag), daar een dergelijke 
voorafgaande toestemming niet vereist is voor soortgelijke aankopen of 
behandelingen in de betrokken lidstaat zelf en daar deze situatie niet gerechtvaardigd 
is uit hoofde van een dwingende reden van algemeen belang. 
In haar actieplan voor het vrije verkeer van werknemers herinnert de Commissie er 
tevens aan dat zij, evenals de groep op hoog niveau, voorstandster is van een 
uitbreiding van het recht op gezinshereniging tot: 
niet ten laste zijnde kinderen boven de 21 jaar, alsmede niet ten laste zijnde 
verwanten in opgaande lijn; 
niet-getrouwde partners van werknemers in de EU, op voorwaarde dat de 
wetgeving van de betrokken lidstaat de ongetrouwde partner van een 
werknemer die onderdaan is van die lidstaat gelijkstelt met een 
echtgenoot/echtgenote. 
Al in 1989 heeft zij de eerste voorstellen hiertoe uitgewerkt. Deze bepalingen zijn 
opgenomen in het voorstel van de Commissie tot herziening van Verordening 
nr. 1612/68 en Richtlijn 630/68/EEG, dat het recht van verblijf uitbreidt tot alle leden 
van het gezin die ten laste komen of die in het huis van de werknemer in het land van 
herkomst wonen. 
Hieraan moet worden toegevoegd dat dit voorstel eveneens bepalingen bevat ter 
versterking van de rechtspositie van leden van het gezin van de werknemer teneinde 
hun integratie in de lidstaat van ontvangst te vergemakkelijken, met name bij 
ontbinding van het huwelijk. In dit verband beval de groep in haar verslag aan om aan 
de gescheiden echtgenoot die onderdaan is van een derde land, een verblijfsrecht toe 
te kennen. 
Hoofdstuk 7 van het verslag geeft een overzicht van de activiteiten op het gebied van 
de voorlichting en opleiding ten behoeve van alle bevoegde nationale autoriteiten. 
17 In artikel 7 bis wordt bepaald dat de sociale, fiscale en andere voordelen in verband met de 
verblijfplaats in een lidstaat niet aan een niet-ingezeten werknemer die in deze lidstaat werkt kunnen 
worden geweigerd, als deze zich in een situatie bevindt die objectief gezien vergelijkbaar is met die 
van een ingezeten werknemer. 
18 Zaak C-120/95 en zaak C-158/96. 
12 
Op 8 oktober 1997 heeft de Commissie een voorstel voor een richtlijn van de Raad 
goedgekeurd betreffende de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen 
van werknemers en zelfstandigen die zich binnen de Europese Unie verplaatsen19. De 
groep op hoog niveau had een speciaal verslag hierover voorgelegd dat aan het 
hoofdverslag is gehecht. Dit voorstel heeft betrekking op het behoud en de 
overdraagbaarheid van verworven rechten op aanvullend pensioen, alsmede op de 
mogelijkheid voor een in een andere lidstaat gedetacheerde werknemer om te blijven 
bijdragen aan een regeling van aanvullend pensioen in zijn land van herkomst. Over 
dit voorstel heeft de Raad op 4 juni 1998 een politiek akkoord bereikt. 
4. - Fiscale en financiële status 
Op fiscaal gebied heeft de Commissie in samenwerking met vertegenwoordigers van 
de nationale belastingdiensten de aanbevelingen van de groep bestudeerd. Zij zal zo 
spoedig mogelijk initiatieven voorstellen, zoals in haar werkprogramma voor 1998 
werd aangekondigd. 
Teneinde de grensoverschrijdende mobiliteit van werknemers te bevorderen, stelt de 
Commissie in haar actieplan voor het vrije verkeer van werknemers voor om de 
grensoverschrijdende samenwerking tussen de bevoegde overheidsdiensten en sociale 
partners met name op het gebied van het belastingrecht aan te moedigen20. 
Met betrekking tot de aanbevelingen betreffende de dubbele registratiebelasting die 
wordt verlangd van personen die zich met hun voertuig naar een andere lidstaat 
verplaatsen, heeft de Commissie de Raad een voorstel voor een richtlijn voorgelegd 
betreffende de fiscale behandeling van personenauto's die definitief naar een andere 
lidstaat worden overgebracht in verband met een verandering van verblijfplaats, of 
tijdelijk worden gebruikt in een andere lidstaat dan die waar zij zijn geregistreerd21. 
Over dit voorstel werd op 17 juni 1998 in de voltallige vergadering van het Europees 
Parlement beraadslaagd. Bij dit voorstel is uitgegaan van het principe dat een persoon 
van registratiebelasting is vrijgesteld, als hij voor het overgebrachte voertuig in het 
land van herkomst reeds een dergelijke belasting heeft voldaan. In het geval van 
meningsverschillen over de verblijfplaats tussen de bevoegde nationale autoriteiten is 
een bijzondere overlegprocedure van toepassing. Het voorstel bevat ook een bepaling 
die de lidstaten verplicht de voertuigen van communautaire onderdanen die in hun 
land niet hun gewone, maar een tweede verblijfplaats hebben, te registreren. 
Met betrekking tot de procedures voor kennisgeving van kapitaalbewegingen boven 
een bepaald bedrag behandelt de Commissie ook verder de klachten die bij haar in het 
kader van de inbreukprocedure van artikel 169 van het EG-verdrag worden ingediend; 
zij zoekt samen met de betrokken lidstaten naar passende oplossingen, als de met de 
kennisgeving verbonden eisen of de betrokken sancties buitensporig lijken. 
19 PB C 5 van 9.1.1998. 
20 Zie ook voetnoot 17. 
21 PBC 108 van 7.4.1998. 
13 
5. - Culturele rechten 
Door het Verdrag van Amsterdam werd artikel 128, lid 4, van het EG-verdrag 
aangevuld (artikel 151 van de geconsolideerde versie) met de bepaling dat bij het 
communautair beleid rekening moet worden gehouden met de culturele aspecten, met 
name om de culturele verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen. Daarentegen is 
artikel 126 (artikel 149 van de geconsolideerde versie) betreffende onderwijs en jeugd 
niet gewijzigd (in het verslag van de groep werd voorgesteld dit artikel te wijzigen 
met het oog op de totstandbrenging van een communautair systeem ter bevordering 
van de academische erkenning van diploma's en studietijdvakken). 
De drie grote actieprogramma's op het gebied van het onderwijs, de beroepsopleiding 
en jeugdzaken, Socrates, Leonardo da Vinci en Jeugd voor Europa, die voor een 
periode van vijfjaar werden aangenomen en in 1999 aflopen, hebben ook verder 
bijgedragen tot de ontwikkeling van een Europese onderwijsruimte. In dit verband 
heeft de Commissie op 12 november 1997 een mededeling met de titel "Voor een 
Europa van de kennis"22 aangenomen waarin met name de nadruk ligt op acties ter 
bevordering van talenkennis en begrip voor culturele verscheidenheid, alsmede op 
acties betreffende fysieke mobiliteit, waaronder ook uitbreiding van de regelingen 
voor wederzijdse erkenning tot alle betrokken gebieden. In overeenstemming met 
deze richtsnoeren heeft de Commissie op 26 mei 1998 voorstellen goedgekeurd voor 
de tenuitvoerlegging van de nieuwe generatie van programma's op het gebied van 
onderwijs (Socrates), beroepsopleiding (Leonardo da Vinci) en jeugdzaken. Deze 
programma's zullen van 1 januari 2000 tot en met 31 december 2004 van toepassing 
zijn en bevatten een groot aantal acties om de mobiliteit van verschillende groepen in 
samenhang met uiteenlopende doelstellingen te bevorderen. Deze nieuwe generatie 
van programma's zal aan 1,2 miljoen studenten, 200 000 leerkrachten, 400 000 
jongeren in de beroepsopleiding en 660 000 personen in het kader van 
jeugdprogramma's (in totaal dus aan 2,5 miljoen Europeanen) de mogelijkheid moeten 
bieden om profijt te trekken van een mobiliteitsbevorderend programma. De 
voorwaarden voor deze nieuwe programma's staan tevens borg voor een betere 
kwaliteit en toegankelijkheid door middel van preciezer vastgestelde doelstellingen, 
coherentere maatregelen, administratieve vereenvoudiging en decentralisatie. 
Op het gebied van de beroepsopleiding en het leerlingwezen heeft de Commissie op 
12 november 1997 een voorstel voor een beschikking van de Raad inzake de 
bevordering van Europese opleidingstrajecten in alternerende opleidingen, waaronder 
begrepen het leerlingwezen23, voorgelegd. Deze beschikking betreft de vaststelling 
van een "Europass-opleiding" op communautair niveau, waardoor een betere 
doorzichtigheid en zichtbaarheid van de transnationale opleidingsperioden worden 
gewaarborgd. Voor de periode 1999-2004 zijn 7,3 miljoen ecu hiervoor uitgetrokken. 
Met betrekking tot het jeugdbeleid heeft de Commissie de Raad op 27 december 1996 
een voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling 
22 COM (97) 563 def. van 12.11.1997. 
23 COM (97) 572 def. van 12.11.1997. 
14 
van het communautaire actieprogramma "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" 
voorgelegd24. Het voorgestelde programma is gericht op de integratie van jongeren in 
het actieve leven door hun deelname aan transnationale activiteiten van collectief nut. 
De procedure betreffende de goedkeuring van het voorstel is reeds in een gevorderd 
stadium, zodat een spoedige goedkeuring verwacht wordt. 
Volgens het verslag van de groep zou een specifieke actie moeten worden ontwikkeld 
om beter rekening te houden met de bijzondere situatie van kunstenaars en andere 
culturele actoren. In het eerste kaderprogramma voor cultuur van de Europese 
Gemeenschap (2000-2004)25 wordt specifiek hierop ingegaan en gepreciseerd dat de 
Commissie "een gedetailleerde lijst zal opmaken van de belemmeringen die het vrije 
verkeer en de transnationale mobiliteit van kunstenaars en andere beroepsbeoefenaars 
in de culturele sector in de weg staan". 
6. - De bijzondere situatie van onderdanen van derde landen 
In het voorstel voor een akte van Raad tot vaststelling van een overeenkomst 
betreffende de regels voor de toelating van onderdanen van derde landen, dat op 
30 juli 1997 door de Commissie werd voorgelegd26, is rekening gehouden met de 
aanbevelingen van de groep ter verbetering van de situatie van onderdanen van derde 
landen die deel uitmaken van het gezin van een burger van de Unie. Artikel 25 van dit 
voorstel bepaalt namelijk dat voor de gezinsleden van een burger van de Unie die hun 
recht van vrij verkeer niet uitoefenen, dezelfde voorwaarden inzake gezinshereniging 
gelden als die welke in de bepalingen van het Gemeenschapsrecht zijn vastgesteld. 
Bovendien kunnen personen die overeenkomstig het Verdrag van 1951 als vluchteling 
of staatloze zijn erkend, aanspraak maken op de rechten die in hoofdstuk VIII van de 
voorgestelde overeenkomst worden toegekend aan duurzaam gevestigde onderdanen 
van derde landen. In dit verband zij tevens gewezen op het hoofdstuk van het Verdrag 
van Amsterdam inzake de "handhaving en ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, 
veiligheid en rechtvaardigheid" waarbij een nieuwe titel IV (geconsolideerde versie) 
"Visa, asiel, immigratie en andere beleidsterreinen die verband houden met het vrije 
verkeer van personen" in het EG-verdrag wordt opgenomen. 
Naast het actieplan voor het vrije verkeer van werknemers van november 1997 werd 
door de Commissie op 12 november 1997 een voorstel tot wijziging van Verordening 
nr. 1408/71 ingediend om deze verordening uit te breiclen tot de onderdanen van derde 
landen die legaal in een lidstaat verblijven27. 
In het verslag van de groep wordt tevens benadrukt dat de situatie van onderdanen van 
derde landen die in dienst zijn van een communautaire onderneming en die tijdelijk 
24 PB C 302 van 3.10.1997. 
25 COM (98) 266 def. van 6.5.1998, zie ook het werkdocument van de diensten van de Commissie SEC 
(98) 837 van 14.5.1998 "Cultuur, culturele industrie en werkgelegenheid", punt 2.1.3. 
26 Voorstel voor een akte van de Raad tot vaststelling van een overeenkomst betreffende de regels voor 
de toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten, PB C 337 van 7.11.1997. 
27 PB C 6 van 10.1.1998. 
15 
door deze onderneming naar een andere lidstaat worden gestuurd om daar een dienst 
te verrichten (artikel 59 van het EG-verdrag) moet worden verduidelijkt. In de herfst 
van 1997 hebben de diensten van de Commissie de lidstaten en de betrokken 
beroepsorganisaties op communautair niveau ingelicht en geraadpleegd over de in het 
verslag van de groep opgenomen aanbeveling dat communautaire maatregelen worden 
genomen, met name ter beperking van de moeilijkheden waarmee werkgevers in 
verband met visa en verblijfs- en werkvergunningen te kampen hebben. De diensten 
van de Commissie bestuderen momenteel de ontvangen informatie en opmerkingen en 
zullen hiermee bij de opstelling van een eventueel voorstel voor een richtlijn rekening 
houden. 
Ten aanzien van het effect van externe door de Gemeenschap ondertekende akkoorden 
over de situatie van onderdanen van derde landen zij gewezen op het 
arrest-Babahenini van 15 januari 199828 waarin het Hof stelt dat het beginsel van 
niet-discriminatie bij de toekenning van een gehandicaptenuitkering ook van 
toepassing is op de gehandicapte echtgenote van een Algerijnse werknemer, daar 
artikel 39 van het Akkoord EEG-Algerije volgens het Hof een rechtstreekse werking 
heeft. 
7. - Bescherming van de rechten van particulieren 
In het verslag van de groep wordt aandacht besteed aan het recht op toegang tot 
informatie, informatie op rechtsgebied, de bewustmaking van juristen en een betere 
rechtsbescherming van personen die moeilijkheden op het gebied van het vrije verkeer 
ondervinden. 
Ten eerste werd het recht op toegang tot informatie voor burgers van de Unie door 
het Verdrag van Amsterdam in het nieuwe artikel 191 A van het EG-verdrag 
(artikel 255 van de geconsolideerde versie) vastgelegd. Dit artikel bepaalt dat iedere 
burger van de Unie in principe recht heeft op toegang tot documenten van het 
Europees Parlement, de Raad en de Commissie, onder de voorwaarden die na de 
inwerkingtreding van het Verdrag zullen worden vastgesteld. 
De maatregelen die in het kader van het initiatief "Burgers van Europa/Europa binnen 
bereik" zijn genomen voor een betere voorlichting en advisering van de burgers 
zullen verder worden ontwikkeld door de instelling van een dialoog met de burgers en 
het bedrijfsleven. Deze dialoog maakt deel uit van het actieprogramma voor de interne 
markt en het voorstel hiervoor werd op 15 en 16 juni 1998 aan de Europese Raad te 
Cardiff voorgelegd. In de eerste fase van het initiatief "Burgers van Europa/Europa 
binnen bereik" werd aandacht besteed aan het recht van verblijf, het recht op werk en 
het recht op studie. Hierbij waren 75 miljoen mensen in Europa betrokken en 969 000 
hebben direct het gratis nummer gebeld of de Internet-site geraadpleegd. De tweede 
fase, die in november 1997 van start ging, heeft betrekking op het recht op aankoop 
van goederen en diensten, het recht op reizen en gelijke kansen. In dit kader wordt de 
28 Zaak C-113-97. 
16 
burgers tevens informatie verstrekt over de rechts- en niet-gerechtelijke middelen om 
verhaal te zoeken. 
Op het gebied van de bewustmaking van de actoren inzake het vrije verkeer van 
personen, werd het programma "Karolus" voor de uitwisseling van nationale 
ambtenaren tot eind 1999 verlengd29. Er wordt momenteel bestudeerd of de 
draagwijdte van dit programma, dat acties op het gebied van opleiding en voorlichting 
betreft, in de toekomst aanzienlijk kan worden uitgebreid (Karolus 2000). 
De Commissie is onlangs gestart met de proeffase van de actie "Robert Schuman" die 
tot doel heeft om een "communautaire reflex" bij rechters, procureurs en advocaten 
tijdens de uitoefening van hun beroep te ontwikkelen. Deze actie ondersteunt hiertoe 
gerichte initiatieven op het gebied van de opleiding en voorlichting betreffende het 
Gemeenschapsrecht met het doel de beoefenaren van juridische beroepen meer 
hiervan bewust te maken. Een soortgelijke ontwikkeling doet zich voor bij de actie 
"Jean Monnet" die gericht is op de universiteiten; in dit verband zijn er een groot 
aantal acties die tot doel hebben de studie van het Gemeenschapsrecht te integreren in 
de eerste twee jaren van de rechtenstudie (op deze tekortkoming werd in het verslag 
van de groep gewezen). Tot slot is goede vooruitgang geboekt met het programma 
Grotius dat acties op het gebied van de opleiding en uitwisseling van beoefenaren van 
juridische beroepen bevat; dit programma heeft bijgedragen tot een betere 
samenwerking op juridisch gebied, wat automatisch heeft geleid tot een verbetering 
van de rechtsbescherming van personen die moeilijkheden op het gebied van het vrije 
verkeer ondervinden. 
Met betrekking tot de rechtsbescherming van de burgers toonde de groep op hoog 
niveau zich bezorgd over de gebrekkige ontwikkeling van het Euro-jus-netwerk, dat 
toch een zeer nuttig instrument is. Sindsdien is besloten dit netwerk te versterken door 
meer middelen hiervoor uit te trekken en door het aantal uren waarop de deskundigen 
van Euro-jus beschikbaar zijn te verhogen. Zo zijn voor 1998 in totaal 552 000 ecu 
voor dit netwerk uitgetrokken en zullen de deskundigen van Euro-jus dit jaar 
gemiddeld twee dagen per week beschikbaar zijn. Euro-jus is een systeem voor de 
informele verlening van juridische adviezen en rechtsbijstand aan personen die 
problemen ondervinden op het gebied van de interpretatie of toepassing van het 
Gemeenschapsrecht. 
De kwestie inzake het rechtskader voor de uitoefening van verenigingsactiviteiten op 
communautair niveau wordt nog altijd door de Raad bestudeerd daar zij verband 
houdt met de zeggenschap van werknemers in de Europese vennootschap. Deze 
kwestie kwam naar aanleiding van het verslag-Davignon opnieuw op tafel en is nog 
niet afgerond. 
29 Beschikking 889/98/EEG van het Europees Parlement en de Raad van 7 april 1998 tot wijziging van 
Beschikking 92/48l/EEG van de Raad betreffende een actieprogramma voor de uitwisseling, tussen 
ambtelijke diensten van de lidstaten, van nationale ambtenaren die belast zijn met de tenuitvoerlegging 
van communautaire wet- en regelgeving inzake de interne markt (Karolus-programma), PB L 126 van 
28.4.1998. 
17 
Bij de komende vervanging van de Commissie in 1999 zal de aanbeveling om één lid 
van de Commissie verantwoordelijk te maken voor alle diensten die direct verband 
houden met het vrije verkeer van personen, door de diensten van de Commissie naar 
voren worden gebracht. 
Wat de niet-gerechtelijke middelen op communautair niveau betreft, dient erop 
gewezen te worden dat de nieuwe interne regels van de Commissie haar diensten 
verplichten om de indieners van een klacht regelmatig op de hoogte te houden van het 
gevolg dat aan hun klacht is gegeven met betrekking tot de instelling van een 
procedure overeenkomstig artikel 169 van het EG-verdrag; zo mag een klacht niet 
worden geseponeerd zonder dat de indieners ervan gelegenheid hebben gehad hun 
standpunt uiteen te zetten. De Europese ombudsman heeft onlangs verscheidene 
malen in dit verband bemiddeld. Op nationaal niveau zij erop gewezen dat een 
netwerk van contactpersonen van de nationale ombudsmannen en de Europese 
ombudsman is opgericht30. 
Zie punt 5 van het jaarverslag 1996 van de Europese ombudsman, PB C 272 van 8.9.1997. 
18 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 403 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 05 06 
Catalogusnummer : CB-C0-98-433-NL-C 
ISBN 92-78-37902-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg