TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

Dit voorstel voor een besluit vormt het rechtsinstrument waarmee wordt gemachtigd tot de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst inzake partnerschap en ontwikkeling tussen de Europese Unie en de Islamitische Republiek Afghanistan (hierna "de overeenkomst" genoemd).

In juli 2011 gaf de Raad Buitenlandse Zaken uitdrukking aan zijn bereidheid te onderhandelen over een ambitieuze en evenwichtige overeenkomst tussen de EU en Afghanistan die nader ingaat op het langetermijnengagement van de EU voor de ontwikkeling van het land, en op de beginselen en voorwaarden waarop een toekomstig partnerschap moet berusten. De Raad verzocht de EDEO en de Commissie om voorafgaand aan de conferentie van Bonn van 5 december 2011 een onderhandelingsmandaat voor een samenwerkingsovereenkomst op te stellen. In november 2011 stelde de Raad een besluit vast waarbij de Commissie en de hoge vertegenwoordiger werden gemachtigd te onderhandelen over een samenwerkingsovereenkomst inzake partnerschap en ontwikkeling met Afghanistan. Het daaropvolgende jaar werden drie onderhandelingsronden gehouden (de laatste liep af in november 2012). Na een onderbreking van meer dan twee jaar werden de gesprekken in 2015 met de nieuwe regering in Afghanistan hervat. De vierde en laatste ronde van de onderhandelingen vond plaats in Brussel op 29 april 2015 en werd met succes afgerond. De twee partijen parafeerden de overeenkomst in Kabul op 2 juli 2015 in aanwezigheid van president Ghani.

De overeenkomst is de eerste contractuele relatie tussen de Europese Unie en Afghanistan en onderstreept het engagement van de EU om de toekomstige ontwikkeling van Afghanistan te ondersteunen tijdens zijn "decennium voor verandering" dat op de conferentie van Bonn in 2011 is overeengekomen. Door de politieke dialoog te versterken en de samenwerking op een breed spectrum van terreinen te intensiveren wordt met de overeenkomst de basis gelegd voor meer betrokkenheid van de Europese Unie bij Afghanistan. In de overeenkomst wordt rekening gehouden met de resultaten van de internationale conferenties over Afghanistan in Bonn, Chicago, Kabul, Tokio en Londen.

De overeenkomst omvat bepalingen over politieke dialoog en samenwerking op een breed spectrum van terreinen. De overeenkomst omvat de politieke standaardclausules van de EU inzake mensenrechten en het Internationaal Strafhof, alsook verbintenissen in verband met de rechten van vrouwen en kinderen. De overeenkomst bouwt voort op de beginselen van wederzijdse verantwoordingsplicht en herhaalt de bereidheid van de partijen om gezamenlijke problemen aan te pakken, zoals: 1) de strijd tegen terrorisme, internationale misdaad en illegale handel; 2) non-proliferatie, ontwapening en nucleaire veiligheid; 3) massavernietigingswapens; 4) handvuurwapens en lichte wapens; en 5) bestrijding van drugs. De bepalingen inzake samenwerking beslaan de volgende sectoren: ontwikkeling van de infrastructuur, energie, vervoer, gezondheidszorg, natuurlijke hulpbronnen, belastingen, onderwijs en cultuur, werkgelegenheid en sociale zaken, wetenschap en technologie, milieu en klimaatverandering. De overeenkomst benadrukt tevens het belang van juridische samenwerking en bevestigt het engagement van de partijen om de georganiseerde misdaad, witwassen en corruptie te bestrijden.

2.RESULTATEN VAN DE RAADPLEGINGEN VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELINGEN

De Raad werd tijdens alle onderhandelingsfasen geïnformeerd. De Raad werd ook regelmatig geraadpleegd via de Groep Azië.

Het Europees Parlement is ook volledig op de hoogte gehouden van de lopende onderhandelingen en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (hierna "de hoge vertegenwoordiger" genoemd) heeft op ... een exemplaar van de geparafeerde overeenkomst naar de voorzitter van het Europees Parlement gezonden.

De hoge vertegenwoordiger en de Commissie zijn van oordeel dat de door de Raad in zijn onderhandelingsrichtsnoeren vastgestelde doelstellingen zijn bereikt en dat het ontwerp van overeenkomst kan worden ingediend voor ondertekening.

3.JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL

Rechtsgrondslag

Volgens de vaste rechtsspraak moet de keuze van de rechtsgrondslag berusten op objectieve gegevens die voor rechterlijke toetsing vatbaar zijn, waaronder het doel en de inhoud van de handeling.

Het doel van de overeenkomst, zoals beschreven in artikel 2 Aard en toepassingsgebied, is een partnerschap tussen de partijen tot stand te brengen op basis van een meerpijleraanpak ter versterking van dialoog en samenwerking.

De overeenkomst bestrijkt politieke samenwerking (titel II), ontwikkelingssamenwerking (titel III), samenwerking inzake handel en investeringen (titel IV), samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (titel V), sectorale samenwerking (titel VI) en regionale samenwerking (titel VII). Daarnaast omvat de overeenkomst bepalingen inzake het institutionele kader (titel VIII) en slotbepalingen (titel IX).

Uit een gedetailleerde analyse van de doelstelling en de inhoud van de overeenkomst blijkt dat een aantal bepalingen van de overeenkomst binnen de werkingssfeer van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid vallen, terwijl andere elementen binnen het bereik van het handelsbeleid en het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Europese Unie vallen. Uit de analyse blijkt voorts nog dat geen van deze elementen als secundair kan worden beschouwd ten opzichte van een van de andere genoemde elementen, en dat anderzijds geen van de drie genoemde elementen duidelijk kan worden geïdentificeerd als de voornaamste component. Het voorstel moet daarom worden gebaseerd op meerdere rechtsgrondslagen, namelijk artikel 37, VEU, en de artikelen 207 en 209, VWEU.

Juridische status

Op grond van de hierboven genoemde rechtsgrondslagen wordt de EU de bevoegdheid toegekend overeenkomsten met derden te sluiten op gebieden die door de overeenkomst worden bestreken. In het bijzonder:

–Op grond van artikel 37, VEU, kan de EU overeenkomsten met derden sluiten op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.