COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 04.09.1996 
COM(96) 407 def. 
TWEEDE VERSLAG VAN PE COMMISSIE 
aan de Raad, het Europees Parlement, 
het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's 
over de integratie van de eisen voor de bescherming van de gezondheid 
in de communautaire beleidsmaatregelen 
(1995) 

Samenvatting en toelichting 
Dit tweede verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de 
gezondheid in de communautaire beleidsmaatregelen geeft een overzicht van de 
communautaire activiteiten in 1995 die op de gezondheid van invloed waren. Dit 
verslag bouwt voort op het in 1995 gepubliceerde verslag, waarin de 
gezondheidsdimensies op alle terreinen van communautair beleid werden 
geïnventariseerd en het concentreert zich op een aantal essentiële beleidsterreinen. 
Op die terreinen hebben zich de belangrijkste ontwikkelingen in verband met de 
gezondheid voorgedaan: 
- Sociaal beleid 
- Interne markt 
- Landbouw, voedingsmiddelen en visserij 
- Onderzoek en ontwikkeling 
- Milieu en energie 
- Vervoer 
- Internationale samenwerking 
Het bestrijkt ook het werk van de desbetreffende agentschappen en andere aan de 
Gemeenschap verbonden externe organisaties die op deze terreinen werkzaam zijn. 
Dit jaarlijks verslag is een van de instrumenten die de Commissie heeft ingevoerd 
om na te gaan hoe de Gemeenschap aan de verplichting in artikel 129 van het 
Verdrag, namelijk dat de eisen inzake gezondheidsbescherming een bestanddeel 
van het Gemeenschapsbeleid op andere gebieden vormen, voldoet. Zoals in het 
eerste verslag uitvoerig is uiteengezet, wordt deze verplichting in het Verdrag 
aangevuld met een reeks andere verwijzingen naar de gezondheidsbescherming in 
de context van andere communautaire beleidsmaatregelen. Hun 
gemeenschappelijke doel is te zorgen voor het verwezenlijken van een hoog 
niveau van bescherming van de gezondheid (artikel 3 onder (o) van het Verdrag). 
Met dit doel voor ogen heeft de Commissie nog andere instrumenten ingevoerd, 
die meer invloed hebben op de opstelling van communautaire wetgeving dan een 
verslag over een voorbije periode. Hiertoe behoren de procedures voor volledig 
intern overleg over door de Commissie ingediende voorstellen. Daarnaast biedt de 
interne groep gezondheid de gelegenheid voor algemenere discussies over voor de 
gezondheid relevante kwesties, terwijl er werkgroepen ad hoc zijn opgericht om 
een uitgebreider onderzoek vanuit het standpunt van de gezondheid naar 
bijzondere problemen of beleidsterreinen mogelijk te maken. 
Er is enige vooruitgang geboekt bij het verhogen van het bewustzijn voor de 
talrijke relaties met en gevolgen voor de gezondheid van de overgrote meerderheid 
van communautaire beleidsterreinen - en dus voor het belang van een vroegtijdig 
betrekken van gezondheidskwesties bij de voorbereidingen voor het opstellen van 
beleidsmaatregelen en actieprogramma's - zowel binnen de communautaire 
Instellingen als in de Lid-Staten. Bovendien is het feit dat gezondheidskwesties 
meestal ook aanzienlijke belangstelling bij de media wekken en voor grote 
bezorgdheid onder de bevolking zorgen, een tweede reden waarom daar in een 
vroeg stadium van het formuleren van beleid rekening mee moet worden 
gehouden. 
Het is niet altijd even duidelijk wat de beste manier is om gezondheidseisen in 
een bepaald beleidsterrein in te passen, en op welke manier en volgens welke 
criteria het slagen of mislukken moet worden beoordeeld. Er zal ook in de 
toekomst hierover verder moeten worden nagedacht. Door het publiceren van dit 
verslag wil de Commissie de openbare discussie over dit onderwerp stimuleren. 
In dat opzicht vormt dit verslag een instrument voor de bevordering van de 
doorzichtigheid van en de discussie over gezondheidskwesties binnen de 
Gemeenschap. 
Inhoud 
1. Inleiding 
2. Programma's en activiteiten op het gebied van de volksgezondheid 
3. Inpassing van eisen op het gebied van de gezondheid in communautaire 
beleidsmaatregelen 
3.1 Sociaal beleid 
3.1.1 Sociale bescherming 
3.1.2 Europees Sociaal Fonds 
3.1.3 Solidariteit - sociale uitsluiting 
3.1.4 Vrij verkeer van werknemers 
3.1.5 Gehandicapten 
3.1.6 Gezondheid en veiligheid op het werk 
3.2 Interne markt - vrij verkeer van personen en goederen - belasting 
3.2.1 Medische produkten 
3.2.2 Medische hulpmiddelen 
3.2.3 Consumentenbescherming - cosmetica 
3.2.4 Belasting 
3.2.5 Jurisprudentie over het vrij verkeer van goederen 
3.2.6 Het vrij verkeer van personen - erkenning van diploma's voor gezondheidswerkers 
3.2.7 Gegevensbescherming 
3.2.8 Onderwijs en opleiding - KAROLUS 
3.3 Landbouw- en voedingsbeleid, visserij 
3.3.1 Veterinaire sector 
3.3.2 Residuen van bestrijdingsmiddelen 
3.3.3 Tabak 
3.3.4 Levensmiddelen 
3.3.5 Promotiecampagne voor melk 
3.3.6 Visserij 
3.4 Onderzoek en ontwikkeling 
3.4.1 BIOMED 
3.4.2 Telematica 
3.4.3 Het "Global Information Society"- initiatief van de G-7 
3.4.4 Gericht sociaal-economisch onderzoek 
3.4.5 Onderzoek op het gebied van de landbouw, de visserij en de verwerking door de 
agro-industrie 
3.4.6 Onderzoek op vervoergebied 
3.4.7 Milieu en klimaat 
3.4.8 Industrie- en materiaaltechnologie 
3.4.9 Normalisatie, metingen en proeven 
3.5 Milieubeleid, energie 
3.5.1 Luchtverontreiniging 
3.5.2 Stralingsbescherming 
3.5.3 Chemische produkten 
iii 
3.5.4 Civiele bescherming 
3.5.5 Europees Milieuagentschap 
3.5.6 Energiebeleid 
3.6 Vervoer 
3.6.1 Schepen 
3.6.2 Vervoer van gevaarlijke goederen 
3.6.3 Wegvervoer 
3.7. Internationale samenwerking, relaties met derde landen en internationale 
organisaties 
3.7.1 Samenwerking tussen EU en VS 
3.7.2 Samenwerking met Midden-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten 
- Phare/Tacis 
3.7.3 Samenwerking met internationale organisaties 
3.7.4 Samenwerking met ACS-landen op gezondheidsgebied 
3.7.5 Samenwerking met Zuid- en Zuidoost-Azië, Latijns-Amerika 
3.7.6 Drugsbestrijding 
3.7.7 Humanitaire hulp 
3.7.8 Milieu en gezondheid 
3.8 Inpassing van eisen op het gebied van de gezondheid in andere communautaire 
beleidsmaatregelen 
3.8.1 Statistieken 
3.8.2 Jongeren - Educatie 
3.8.3 Voorlichtingsactiviteiten 
3.8.4 Regionaal beleid 
3.8.5 Drugs 
4. Conclusies 
IV 
1. Inleiding 
Dit tweede verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de 
gezondheid in de communautaire beleidsmaatregelen, geeft een overzicht van de 
ontwikkelingen op gezondheidsgebied. Wanneer men het in zijn geheel beschouwt, 
ziet men dat tal van beleidsgebieden in de Gemeenschap aanzienlijke 
consequenties hebben voor de gezondheid. 
2. In artikel 129 van het Verdrag wordt bepaald dat de eisen inzake 
gezondheidsbescherming een bestanddeel vormen van het Gemeenschapsbeleid op 
andere gebieden. Dit jaarlijkse verslag - naar aanleiding van een besluit van de 
Commissie in de context van de goedkeuring van de Mededeling van de 
Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid1 -
is bedoeld om een overzicht te geven van de wijze waarop aan deze verplichting 
van het Verdrag op de verschillende gebieden van communautair beleid rekening 
wordt voldaan. 
3. Dit verslag wordt aangevuld met andere instrumenten voor raadpleging en overleg 
binnen de diensten van de Commissie, die bedoeld zijn om ervoor te zorgen dat 
terdege met eisen op gezondheidsgebied rekening wordt gehouden. Er is een 
interne groep gezondheid opgericht, waarin vertegenwoordigers van de 
desbetreffende diensten van de Commissie zitting hebben en die verscheidene 
malen per jaar in plenaire vergadering bijeenkomt. Verscheidene werkgroepen 
bestuderen specifieke kwesties. Overeenkomstig de bij de Commissie gebruikelijke 
interne procedures, moeten de diensten van de Commissie over alle kwesties die 
gevolgen voor de gezondheid kunnen hebben, de voor de volksgezondheid 
verantwoordelijke diensten binnen het Directoraat-generaal werkgelegenheid, 
arbeidsverhoudingen en sociale zaken raadplegen. 
4. Het eerste verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de 
gezondheid in de communautaire beleidsmaatregelen, dat betrekking had op de 
activiteiten in 1994, is door de Commissie op 29 mei 19952 goedgekeurd. Als 
eerste verslag van zijn soort had het tot doel een volledig overzicht te geven van 
de communautaire activiteiten op gezondheidsgebied. Dit tweede verslag 
concentreert zich op de voor de gezondheid relevante activiteiten in 1995. Het 
besteedt geen aandacht aan de discussies over BSE en de ziekte van Creutzfeld-
Jacob die in 1996 hebben plaatsgevonden en in het derde verslag aan de orde 
zullen komen. Om een algemener beeld te krijgen, moet men het tweede verslag 
lezen in samenhang met het eerste en met name de inleiding daarvan, waarin een 
overzicht wordt gegeven van de voor de gezondheid relevante activiteiten op 
communautair niveau. 
5. Het eerste verslag is door de andere communautaire instellingen en het publiek 
met grote belangstelling ontvangen, waarbij men erkende hoe moeilijk het was om 
een zo uiteenlopende reeks onderwerpen op een samenhangende wijze te 
presenteren. De Raad heeft op basis van het verslag over 1994 een resolutie 
COM (93) 559 def. van 24.11.1993 
COM (95) 196 def. 
aangenomen over de inpassing van gezondheidseisen in de communautaire 
beleidsmaatregelen. 
De Raad heeft met voldoening kennisgenomen van het initiatief van de Commissie 
om verslagen als dit in te dienen en de Commissie gevraagd in toekomstige 
verslagen in het bijzonder aandacht te besteden aan bepaalde gebieden van 
communautaire activiteit, te weten het economisch beleid, met name het beleid op 
fiscaal gebied, het sociaal en werkgelegenheidsbeleid, het vrije verkeer van 
goederen en personen, het landbouw- en voedingsmiddelenbeleid, het 
consumentenbeleid, onderzoek en technische ontwikkeling, milieu en vervoer3. 
Dit verslag geeft een overzicht van alle relevante activiteiten en besteedt daarbij 
bijzondere aandacht aan de hierboven genoemde beleidsterreinen. 
6. Het Europees Parlement heeft in zijn resolutie inzake het Sociaal actieprogramma 
voor de middellange termijn, de Commissie gevraagd richtsnoeren te geven voor 
het inpassen van eisen ten aanzien van de gezondheidsbescherming in de overige 
communautaire beleidsmaatregelen4. 
7. Het verslag van dit jaar begint met een overzicht van de communautaire 
programma's en activiteiten op het gebied van de volksgezondheid, die in 1995 
aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt. Daarna volgt een samenvatting van de 
activiteiten op een aantal prioritaire gebieden - gebieden die belangrijk zijn, hetzij 
vanwege de aanzienlijke activiteiten die er vorig jaar plaats hebben gevonden, 
hetzij vanwege de aanzienlijke impact die zij op de gezondheid in het algemeen 
hebben. In het derde hoofdstuk schetst het verslag andere voor de gezondheid 
relevante activiteiten op andere communautaire beleidsterreinen. Daarnaast komen 
in tussen de tekst opgenomen "kaders" enkele specifieke onderwerpen (drugs, aids 
en tabak) aan de orde. In de bijlage wordt een samenvatting gegeven van de 
maatregelen die in 1995 op het gebied van de wetgeving zijn getroffen. 
8. Net als het eerste verslag, laat dit verslag zien dat in de Gemeenschap een grote 
verscheidenheid aan activiteiten bestaat die gevolgen voor de gezondheid hebben. 
Op sommige gebieden is een opmerkelijke mate van samenhang bereikt tussen de 
doelstellingen zelf en hun impact op de volksgezondheid. Op andere gebieden is 
nog vooruitgang nodig. 
Dit verslag is opgezet om een zo algemeen mogelijk beeld te schetsen van 
politieke initiatieven met consequenties voor de gezondheid. Het zou kunnen 
dienen om het bewustzijn voor kwesties die voor de gezondheid relevant zijn -
alsmede voor hun vermoedelijke impact - te verhogen en tevens pogingen te 
stimuleren om ervoor te zorgen dat de gezondheid een fundamentele overweging 
wordt bij het formuleren en implementeren van beleidsmaatregelen. 
Resolutie van de Raad van 20.12.1995, PB 350/2 van 30.12.1995 
Verslag inzake het Sociaal actieprogramma voor de middellange termijn (HUGHES), Doe. A4-
0311/95, blz. 12 
2. Programma's en activiteiten op het gebied van de volksgezondheid 
9. In de Mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van 
de volksgezondheid5 zijn acht beleidsterreinen genoemd die bijzondere aandacht 
verdienden en waar de ontwikkeling van specifieke programma's noodzakelijk 
was. Zoals in het verslag over 1994 is geschetst, zijn voorstellen ingediend op het 
gebied van de kankerbestrijding (voorstel voor een besluit van het Europees 
Parlement en de Raad tot vaststelling van een actieplan 1996-2000 voor 
kankerbestrijding6), de preventie van aids en andere besmettelijke ziekten (voorstel 
voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een 
communautair actieprogramma in verband met de preventie van AIDS en bepaalde 
andere besmettelijke ziekten7), preventie van drugsverslaving (voorstel voor een 
besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een 
communautair actieprogramma in verband met de preventie van drugsverslaving8) 
en gezondheidsbevordering, -voorlichting, -opvoeding en -opleiding (voorstel voor 
een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een 
communautair actieprogramma9). 
10. Over de programma's voor kankerbestrijding, aids en andere besmettelijke ziekten 
en gezondheidsbevordering is in december 1995 in het Bemiddelingscomité 
overeenstemming bereikt tussen de Raad en het Europees Parlement, hetgeen heeft 
geleid tot de goedkeuring van de desbetreffende besluiten in 1996. De Raad heeft 
in december 1995 een gemeenschappelijk standpunt over drugsverslaving 
goedgekeurd10. 
11. In oktober 1995 heeft de Commissie een mededeling en voorstel betreffende een 
communautair actieprogramma inzake gezondheidsmonitoring11 goedgekeurd, dat 
tot doel heeft gemeenschappelijke gezondheidsindicatoren voor de Lid-Staten vast 
te stellen en dat een vergelijkbare basis moet vaststellen voor het verzamelen en 
evalueren van gezondheidsgegevens in de Gemeenschap. 
12. Naast het verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de 
gezondheid in de communautaire beleidsmaatregelen voor 1994, heeft de 
Commissie in juli 1995 het eerste verslag over de gezondheidstoestand in de 
Europese Gemeenschap12 goedgekeurd; hierin wordt een overzicht gegeven van 
de gezondheidstoestand in de Gemeenschap, met een beschrijving van de 
10 COM (93) 559 def. van 24.11.1993 
PBC 139 van 21.05.1994, blz. 12, Besluit 646/96/EG van 29.03.1996, PB L 95 van 16.04.1996, 
blz. 9 
PB C 333 van 29.11.1994, blz.34, Besluit 647/96/EG van 29.03.1996, PB L 95 van 16.04.1996, 
blz. 16 
PB C 257 van 14.09.1994, blz. 4 
PB C 252 van 09.09.1994, blz. 3, Besluit 645/96/EG van 29.03.1996, PB L 95 van 16.04.1996, 
blz. 1 
Gemeenschappelijk standpunt (EG) nr. 1/96, door de Raad goedgekeurd op 20.12.1995, PB C 37 
van 09.02.1996, blz. 1 
COM (95) 449 def. van 16.10.1995 
COM (95) 357 def. van 19.07.1995 
voornaamste demografische trends en sterfte- en morbiditeitspatronen, alsmede de 
voornaamste determinanten voor de gezondheid. De Commissie is voornemens 
jaarlijks een verslag over de gezondheidstoestand in te dienen, waarbij de nadruk 
komt te liggen op specifieke kwesties en bevolkingsgroepen. Met regelmatige 
tussenpozen zal een algemeen verslag over de gezondheidstoestand verschijnen. 
13. In de context van haar activiteiten in het kader van de kankerbestrijding in 1995, 
heeft de Commissie de Europese Week tegen kanker gesteund, die met name tot 
doel had de Europese code tegen kanker te bevorderen, een tiental eenvoudige, 
maar essentiële aanbevelingen voor kankerpreventie, die door vooraanstaande 
Europese kankerdeskundigen zijn geformuleerd. 
In bedoelde week is in alle Lid-Staten, in nauwe samenwerking met organisaties 
in het veld, een campagne gevoerd die gericht was op de zo ruim mogelijke 
verspreiding van de code. De campagne was gebaseerd op een gemeenschappelijk 
Europees concept en gemeenschappelijk ondersteunend materiaal (affiches, 
vouwbladen, videospots en advertenties). Er zijn 6,5 miljoen voorlichtingsfolders 
over de code verdeeld en er zijn meer dan 250 miljoen contacten tot stand 
gebracht via artikelen in de pers en televisieprogramma's alsmede door (gratis) 
advertentieruimte. 
Daarnaast is een brochure over de code opgesteld, die was afgestemd op de 
bijzondere informatiebehoeften van de huisartsen, die een essentiële rol spelen bij 
het verhogen van het bewustzijn van hun patiënten voor de mogelijkheden van 
kankerpreventie; deze brochure is aan alle 325.000 Europese huisartsen 
toegezonden en heeft over het algemeen een warm onthaal gekregen. 
Geestelijke volksgezondheid 
14. In 1995 is de specifieke communautaire actie afgesloten, waarbij aan Griekenland, 
onder meer op het gebied van de geestelijke gezondheid, uitzonderlijke financiële 
steun is verleend uit het Europees Sociaal Fonds. Dit was de eerste actie van de 
Gemeenschap op het gebied van de geestelijke gezondheid. De acties, voor een 
bedrag van 60 miljoen ecu voor een periode van elf jaar, zijn opgezet in verband 
met de noodzaak het systeem voor de psychiatrische zorg in Griekenland te 
hervormen, en wel door middel van de ontwikkeling in het hele land van nieuwe 
structuren en diensten die gericht zijn op de sociale en beroepsrevalidatie van 
geestelijk ziekte en geestelijk gehandicapte personen en de verbetering van de 
verzorging van patiënten in openbare psychiatrische ziekenhuizen. De impact van 
dit programma was aanzienlijk. Het leidde tot de ontwikkeling van een structuur 
van psychosociale revalidatiecentra in Griekenland, een verkleining van de 
omvang van de grote psychiatrische centra en ziekenhuizen en een verbetering van 
de omstandigheden aldaar13. 
13 Zie het eindverslag, COM (95) 668 def. van 15.12.1995 
4 
3. Inpassing van eisen op het gebied van de gezondheid in communautaire 
beleidsmaatregelen 
3.1 Sociaal beleid 
15. Op tal van manieren bestaat verband tussen het sociaal en het gezondheidsbeleid. 
Kwesties op het gebied van de werkgelegenheid en de werkloosheid, de 
arbeidswetgeving, de stelsels voor sociale bescherming en verzekering, het beleid 
inzake specifieke gemarginaliseerde of kwetsbare groepen en de voorschriften voor 
de gezondheid en veiligheid op het werk, hebben stuk voor stuk algemene 
consequenties voor de gezondheid. 
Het voornaamste basisdocument voor het sociaal beleid van de Gemeenschap is 
het Sociaal actieprogramma voor de middellange termijn 1995-199714, waarin de 
schepping van werkgelegenheid en de bestrijding van de werkloosheid de 
voornaamste prioriteiten van het communautair optreden worden genoemd. 
Een aantal terreinen van het sociaal beleid heeft een bijzondere 
gezondheidsdimensie; dit zijn: de toekomst van de sociale bescherming, 
solidariteit en sociale uitsluiting, invaliditeit en migratie en mobiliteit van 
werknemers binnen de Gemeenschap, alsmede de zeer concrete bezorgdheid over 
de gezondheid en veiligheid op het werk. 
3.1.1. Sociale bescherming 
16. Bij de discussie over de toekomstige koers van het sociaal beleid, speelt de sociale 
bescherming een hoofdrol. Op 31 oktober 1995 heeft de Commissie haar 
Mededeling "De toekomst van de sociale bescherming: een kader voor de 
Europese discussie"15 goedgekeurd, waarin de sociale bescherming wordt 
omschreven als een fundamentele component en een kenmerkend aspect van de 
Europese samenleving. Dit is een bijdrage tot de Europese discussie over de 
toekomst van de sociale bescherming in het licht van de demografische 
veranderingen alsmede van de uitdagingen van economische en sociale aard 
waarvoor Europa zich geplaatst ziet. Een belangrijke factor in deze discussie is de 
toekomst van de stelsels voor gezondheidszorg, waar de Gemeenschap kan helpen 
ervaringen uit te wisselen over manieren om de doelstelling, te weten iedereen te 
verschaffen tot alle noodzakelijke gezondheidszorg en preventieve voorzieningen, 
in overeenstemming te brengen met de noodzaak de stijgende kosten in de hand 
te houden. 
Hervormingen van de gezondheidszorg vormen ook een specifiek onderwerp in 
het verslag over sociale bescherming in Europa16. 
COM (95) 134 def. van 12.04.1995 
COM (95) 466 def. van 31.10.1995 
Sociale bescherming in Europa, 1995 
3.1.2. Het Europees Sociaal Fonds 
17. Zoals in het vorige verslag is uiteengezet, ondersteunt het Europees Sociaal Fonds 
zowel projecten om actieve maatregelen op de arbeidsmarkt te stimuleren als 
projecten om de algemene omstandigheden voor het ontwikkelen van het volledig 
potentieel van de deelnemers van de arbeidsmarkt te verbeteren. In de Lid-Staten 
zijn acties gestart op basis van met de Commissie overeengekomen 
communautaire bestekken. In latere verslagen zullen resultaten van de evaluatie 
van deze projecten worden opgenomen. 
18. Een eerste reeks projecten is in december 1995 voor het communautair initiatief 
Employment geselecteerd en zal in de komende jaren worden uitgevoerd. Het 
Employment-programma omvat initiatieven inzake de integratie in de arbeidsmarkt 
van mensen met een handicap (HORIZON) en mensen die sociaal uitgesloten zijn 
(INCLUSION). In beide initiatieven heeft een aantal van de geselecteerde 
projecten een gezondheidsdimensie. 
19. Een zekere hoeveelheid middelen van de algemene financiering van het Europees 
Sociaal Fonds is opzij gezet ter ondersteuning van innoverende maatregelen om 
een meer werkgelegenheidsintensief patroon van de groei te bereiken, het 
functioneren van de arbeidsmarkt te verbeteren en het opleidingsstelsel te 
versterken. Hiertoe behoren specifieke maatregelen voor groepen die gevaar lopen 
uitgesloten te raken van de arbeidsmarkten. Van de meer dan 60 projecten die in 
1995 geselecteerd zijn, hielden er vier met name verband met de gezondheid, 
aangezien zij betrekking hadden op de integratie van lichamelijk gehandicapten, 
gezondheidsinformatica en aangepaste werkplekken voor gehandicapten. 
3.1.3 Solidariteit - sociale uitsluiting 
20. Er bestaat een onlosmakelijk verband tussen gezondheid en sociale uitsluiting. Een 
slechte gezondheid kan de oorzaak zijn van sociale uitsluiting (bijvoorbeeld in 
geval van chronische ziekte of invaliditeit die langdurige werkloosheid tot gevolg 
heeft, of in het geval van stigmatisering van een chronisch ziek of invalide 
persoon), zij kan het gevolg zijn van sociale uitsluiting (bijvoorbeeld ongezond 
wonen, tekort aan stromend water, aan toegankelijke toiletten, aan een goed 
uitgebalanceerde voeding, aan toegang tot hoogwaardige gezondheidsdiensten), of 
zij kan een factor zijn die de herintegratie verhindert (bijvoorbeeld depressie, 
psychosomatische ziekte of gebrek aan zelfvertrouwen als iemands lichamelijke 
gezondheid is verzwakt). Sociale uitsluiting kan de toegang tot de 
gezondheidsdiensten bemoeilijken. 
21. Voor het plan voor de Europese financiering van projecten ter overwinning van 
sociale uitsluiting 1995 zijn ongeveer 2.000 aanvragen binnengekomen, waarvan 
er vele verschillende gezondheidsaspecten betroffen. De aspecten die het meest 
aan de orde werden gesteld waren: drugs- en alcoholmisbruik, geestelijke 
gezondheid en welzijn (vooral van immigranten en vluchtelingen) en handicap 
(zowel geestelijk als lichamelijk). Van de 86 projecten die uiteindelijk in 
december 1995 zijn goedgekeurd, hadden er 15 op de gezondheid betrekking en 
wel op de volgende terreinen: drugs-/alcoholverslaving (acht projecten), integratie 
van zieke en gezonde mensen in woonwijken (twee), hulp aan vrouwen die met 
geweld te maken hebben gehad (twee), voorlichting over gezondheidsdiensten in 
de eigen taal van de immigranten (een), integratie van prostituées (twee), 
integratie van schizofreniepatiënten en hun verzorgers (een) en verbetering van 
geesteliike cezondheid en welziin (een). geestelijke gezondheid en welzijn (een) 
22. Het Europees initiatief voor de preventie van stedelijke criminaliteit en de sociale 
herintegratie van ex-delinquenten (1995) omvatte tal van met de gezondheid 
verband houdende projecten, in het bijzonder ten aanzien van het drugsmisbruik. 
Drugsmisbruik is een gezondheidsprobleem dat moet worden aangepakt onder 
potentiële delinquenten en/of gevangenen of ex-delinquenten. Maar is het in veel 
gevallen ai op zichzelf een misdaad en vaak een aanzienlijke oorzaak van verdere 
misdaden. 
3.1.4 Vrij verkeer van werknemers 
23. De Commissie heeft op 28 juni 1995 een voorstel ingediend voor een verordening 
van de Raad tot wijziging van Verordening EEG 1408/8117. Dit voorstel heeft met 
name tot doel het verlenen van direct noodzakelijke gezondheidszorg aan een 
persoon die verzekerd is in een Lid-Staat en tijdelijk in een andere Lid-Staat 
verblijft, uit te breiden tot alle verzekerden, ongeacht hun nationaliteit. 
3.1.5 Gehandicapten 
24. Net als dat het geval is bij de gezondheid, heeft het beleidsterrein met betrekking 
tot de gehandicapten de neiging zich steeds verder te verwijderen van het strikt 
medische terrein in de richting van acties op sociaal gebied. Aangezien het altijd 
belangrijk is zich bezig te houden met het proces dat de gebreken heeft 
veroorzaakt en de preventie daarvan, lijkt het beslist noodzakelijk de sociale 
gevolgen ervan beter te beoordelen. In dit verband dient zich een nieuwe aanpak 
aan, waarbij rekening wordt gehouden, niet alleen met de noodzaak van 
maatregelen ten aanzien van het individu, maar ook ten aanzien van het milieu dat 
voor de situatie van de handicap bepalend is. 
Het derde communautaire actieprogramma ten behoeve van gehandicapten 
(HELIOS II)1*, dat is vastgesteld voor de periode van januari 1993 tot en met 
december 1996, moet tegen deze achtergrond worden gezien; het ontwikkelt 
uitwisselings- en voorlichtingsactiviteiten in de gehele Gemeenschap en heeft tot 
doel de bevordering van gelijke kansen voor gehandicapten. De in 1995 in het 
raam van genoemd programma verrichte activiteiten hadden hoofdzakelijk op de 
volgende gebieden betrekking: anti-discriminatiemaatregelen, de sensibilisering 
van de openbare mening, het zelfstandig wonen, de schepping van aangepaste 
banen en de rol van de NGO's. 
Gewijzigd voorstel voor een verordening van de Raad van 28.06.1995, PB C 242 van 19.09.1995 
Besluit van de Raad van 25.02.1993 tot vaststelling van een derde actieprogramma ter bevordering 
van gelijke kansen en de integratie van gehandicapten (HELIOS II), 93/136/EEG, PB L 56 van 
09.03.1993, blz. 30) 
3.1.6 Gezondheid en veiligheid op het werk 
25. De Mededeling van de Commissie betreffende een actieprogramma van de 
Gemeenschap op het gebied van de veiligheid, hygiëne en 
gezondheidsbescherming op het werk (1996-2000) is op 12 juli 1995 
goedgekeurd19; zij bevat een voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling 
van een programma van ni et-wetgevende maatregelen ter verbeten ng van de 
gezondheid en veiligheid op het werk. 
De Commissie wil dat via dit programma een voldoende flexibel dynamisch en 
realistisch kader tot stand komt, dat de Gemeenschap in staat stelt de uitdagingen 
aan te nemen van de vergaande economische, technologische en sociale 
veranderingen die plaatsvinden. Het omvat maatregelen van ni et-wetgevende aard, 
een wetgevingsprogramma en bepalingen ten aanzien van de gezondheid en 
veiligheid in andere beleidsmaatregelen. De Commissie heeft in het programma 
SAFE (Safety Action for Europe) opgenomen, een actie die erop gericht is de 
veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op het werk te verbeteren, met name in 
kleine en middelgrote ondernemingen. 
Het voorstel voor een besluit van de Raad behandelt de totstandkoming van nieï-
wetgevende maatregelen, zoals richtsnoeren en voorlichtingsmateriaal, onderwijs-
en opleidingsmateriaal en het SAFE-programma. 
26. De bedoeling van het vaststellen van grenswaarden voor beroepsmatige 
blootstelling (OEL) aan chemische agentia is een waarde voor blootstelling vast 
te stellen waarop, volgens de jongste stand van de kennis, de gezondheid van de 
blootgestelde werknemer niet wordt geschaad. 
Als verdere ondersteuning van de werkzaamheden voor het vaststellen van 
geharmoniseerde OEL, is door hei Besluit van de Commissie tot oprichting van 
een wetenschappelijk comité inzake grenswaarden voor beroepsmatige 
blootstelling aan chemische agentia20, de formele basis geschapen voor de 
wetenschappelijke beoordeling van het risico in verband met chemische agentia 
op de werkplek. Door dit Comité een formele basis te geven, heeft de Europese 
Commissie het reeds verrichte werk erkend en de roi ervan in het Europese proces 
aanzienlijk versterkt; bovendien heeft zij daardoor een bijdrage geleverd tot het 
algemene doel, de harmonisatie van de omstandigheden in het arbeidsmilieu als 
bedoeld in artikel 118 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap. 
27. De Commissie heeft in september 1995 een voorstel ingediend voor een richtlijn 
van de Raad tot eerste wijziging van Richtlijn 90/394 EEG betreffende de 
bescherming van werknemers tegen de risico's van carcinogene agentia op het 
werk21. Het voornaamste doel van dit voorstel is grenswaarden vast te stellen voor 
beroepsmatige blootstelling aan carcinogene agentia, te beginnen met die voor 
benzeen. 
19 
20 
21 COM (95) 282 def. van 12.07.1995 
Besluit van de Commissie 95/320/EG van 12.07.1995 - PB L 188 van 9.8.1995 
PB C 317 van 28.11.1995 
8 
28. De Raad heeft op 29 juni 199522 een verordening houdende wijziging van 
Verordening (EG) nr. 2062/94 tot oprichting van een Europees Agentschap voor 
de veiligheid en de gezondheid op het werk, vastgesteld (het Agentschap is 
gevestigd in Bilbao). De taak van het Agentschap zal voornamelijk bestaan uit de 
verzameling en verspreiding van technische, economische en wetenschappelijke 
gegevens over de gezondheid en veiligheid op het werk, alsmede de bevordering 
en ondersteuning van de uitwisseling van informatie en ervaring tussen de Lid­
staten. 
Het Agentschap is in 1995 operationeel geworden. De raad van bestuur van het 
Agentschap heeft twee maal vergaderd. De aanwerving van personeel is begonnen 
met de publikatie van de sollicitatieprocedure voor de functie van directeur23. 
29. In juli 1995 heeft de Commissie besloten tot de officiële instelling van een comité 
van hoge functionarissen van de arbeidsinspectie24, een comité dat inofficieel al 
sinds 1983 bestond. In Î995 heeft dit comité onder meer problemen besproken in 
verband met het vrij verkeer van werknemers, diensten en ondernemingen die 
betrokken zijn bij gezondheid en veiligheid, alsmede de ondersteuning voor de 
arbeidsinspecties met behulp van de informatica. Het comité is 
gemeenschappelijke principes voor de arbeidsinspectie overeengekomen. Op basis 
van deze principes is een proces voor de evaluatie van de nationale systemen 
gestart. De vergaderingen van het comité zijn gedeeltelijk bijgewoond door 
waarnemers uit landen in Midden- en Oost-Europa en uit de Baltische Staten. 
3.2 Interne markt - vrij verkeer van personen en goederen, belasting 
30. De communautaire activiteiten in verband met de oprichting van de interne markt 
hebben talrijke gevolgen voor de gezondheid. Hiertoe behoren de ontwikkeling 
van gemeenschappelijke regels en voorschriften ten aanzien van de markten voor 
specifieke produkten, bijvoorbeeld farmaceutische produkten of medische 
hulpmiddelen, alsmede de regels voor het vrije verkeer van goederen als zodanig. 
Een specifiek werkterrein - in het kader van de consumentenbescherming - is het 
terrein van de cosmetica. De indirecte belasting op goederen als tabak of alcohol 
kan directe gevolgen hebben voor de gezondheid. Een belangrijke vereiste voor 
het vrije verkeer van personen is de erkenning van diploma's, bijvoorbeeld voor 
de medische beroepen. Gegevensbescherming tenslotte is een terrein voor 
communautair beleid, waar rekening moet worden gehouden met voor de 
gezondheid relevante kwesties - zowel ten aanzien van de burger die belang heeft 
bij de bescherming van zijn medische en andere gegevens, als van de medisch 
onderzoeker. 
3.2.1 Medische produkten 
31. Sedert de eerste richtlijn, die in 1965 is vastgesteld, heeft de communautaire 
wetgeving op farmaceutisch gebied er steeds naar gestreefd de volksgezondheid 
te bevorderen en te beschermen. Sedert 1993 is het wetgevend kader voor 
vergunningen voor het op de markt brengen geharmoniseerd. In deze wetgeving 
22 
23 
24 Verordening van de Raad nr. 1643/95, PB nr. L 156 van 07.07.1995, blz. 1 
PB C 338 van 16.12.1995 
Besluit van de Commissie 95/319/EG van 12.07.1995, PB L 188/11 van 09.08.1995 
is bepaald dat om een vergunning te krijgen, elk geneesmiddel aan strenge eisen 
van kwaliteit, veiligheid en doeltreffendheid moet voldoen. Deze wetgeving heeft 
betrekking op alle langs industriële weg vervaardigde geneesmiddelen: vaccins, 
uit bloed bereide produkten en radiofarmaca. Deze eisen worden regelmatig 
herzien in het licht van de wetenschappelijke en technische vooruitgang. 
In 1995 is een nieuw Europees systeem voor de goedkeuring van en het toezicht 
op geneesmiddelen in de Europese Gemeenschap van kracht geworden. Met 
behulp van dit nieuwe systeem heeft de Commissie reeds toestemming gegeven 
voor het op de markt brengen van drie innoverende geneesmiddelen. 
Dit nieuwe systeem voor de registratie van geneesmiddelen in de Europese 
Gemeenschap betekent een beslissende stap in de totstandkoming van de interne 
markt. Hierdoor wordt het vrije verkeer van geneesmiddelen in de Europese 
Gemeenschap bevorderd en tegelijkertijd de optimale bescherming van de 
volksgezondheid gegarandeerd. 
32. Deze belangrijke vernieuwing is te danken aan de oprichting van het Europees 
bureau voor de beoordeling van geneesmiddelen in Londen, een orgaan voor 
samenwerking met en coördinatie van de nationale bureaus en overheden die met 
de registratie van geneesmiddelen belast zijn. 
Er zijn twee procedures die voortaan het op de markt brengen van geneesmiddelen 
mogelijk maken: een gecentraliseerde procedure, die verplicht is voor hightech-
produkten en facultatief voor innoverende geneesmiddelen en een 
gedecentraliseerde procedure, die functioneert op het principe van de wederzijdse 
erkenning van nationale vergunningen. In het kader van deze procedure komt het 
bureau tussenbeide wanneer om een wederzijdse erkenning van vergunningen 
wordt gevraagd en hierbij conflicten tussen nationale overheden ontstaan over de 
wetenschappelijke beoordeling. 
Na afloop van deze procedures voor wetenschappelijke beoordeling, heeft de 
Europese Commissie tot taak de wetenschappelijke adviezen (inzake gebruik bij 
mensen en dieren) een verplichtend karakter te geven. 
Door de invoering van dit nieuwe systeem kunnen alle patiënten binnen de 
Europese Gemeenschap sneller en op hetzelfde moment profiteren van 
innoverende geneesmiddelen. Bij de vergunning voor het op de markt brengen 
wordt via het etiket en de bijsluiter duidelijke, hoogwaardige informatie verstrekt 
aan de gezondheidswerkers en de gebruikers. Bovendien is het toezicht op de 
geneesmiddelen nadat de vergunning is verleend, verbeterd dank zij de coördinatie 
door het bureau van de nationale activiteiten op het gebied van het toezicht op de 
geneesmiddelen. 
Dankzij de coördinatie van de nationale middelen die besteed worden aan de 
registratie van geneesmiddelen, biedt dit systeem mogelijkheden om het niveau 
van de kwaliteit, de veiligheid en de doeltreffendheid van de geneesmiddelen die 
binnen de Europese Gemeenschap in de handel zijn of die naar derde landen 
worden geëxporteerd, optimaal te garanderen. 
10 
Dit systeem tenslotte dit systeem het verschijnen van de Europese Gemeenschap 
op het internationale toneel. Het biedt de derde landen een garantie voor de 
volksgezondheid dankzij de evaluatiewerkzaamheden die door de Gemeenschap 
zijn verricht en maakt de versterking daarvan ten opzichte van deze partners 
mogelijk. 
33. In 1995 hebben de Instellingen gediscussieerd over de Mededeling van de 
Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de richtsnoeren 
inzake een industriebeleid voor de farmaceutische sector in de Europese 
Gemeenschap25. Terwijl de Commissie in andere gevallen een globale aanpak van 
het industriebeleid adviseert, leek het correct om, vanwege de specifieke aspecten 
ten aanzien van de volksgezondheid en het sociale beleid die er het kenmerk van 
zijn, in dit geval een sectorale aanpak te hanteren. In bedoelde mededeling stelt 
de Commissie een pakket richtsnoeren voor, die een doeltreffende beheersing van 
de gezondheidskosten in overeenstemming brengen met de inspanningen op lange 
termijn voor therapeutische innovatie van de Europese farmaceutische industrie. 
De belangrijkste signalen moeten echter afkomstig door de Raad worden 
afgegeven, aangezien de onderwerpen die door de Commissie in de Mededeling 
worden aangesneden, voornamelijk onder de bevoegdheid van de Lid-Staten 
vallen. 
34. De Commissie heeft het initiatief genomen tot een programma voor toegepaste 
informatie op de farmaceutische sector, met als doel de doorzichtigheid en de 
snelheid van de uitwisseling van informatie te bevorderen. Dat is vooral van 
belang voor het toezicht op de geneesmiddelen. De gegevensbanken waartoe het 
netwerk toegang zal verschaffen, zullen gegevens van wetenschappelijke en 
economische aard bevatten over alle geneesmiddelen die op de communautaire 
markt aanwezig zijn. 
COM (93) 718 def. van 02.03.1994 
11 
Acties ter bestrijding van drugsverslaving concentreren zich op het 
drugsaanbod (door middel van maatregelen als samenwerking tussen 
politieorganisaties en grenscontroles, en het stimuleren van producenten om 
andere gewassen te gaan verbouwen), en het aanpakken van de problemen 
van de drugsgebruikers (door middel van maatregelen op het gebied van de 
gezondheid en sociale ondersteuning). Beide methoden nemen een 
belangrijke plaats in bij de communautaire acties op drugsgebied en worden 
gecombineerd in het communautair actieplan op het gebied van 
drugsverslaving (1995-1999)26. 
Het terugdringen van de drugsverslaving is een prioritair terrein voor 
communautaire activiteiten op het gebied van de volksgezondheid en wordt 
met name genoemd in artikel 129 van het Verdrag. Een desbetreffend 
communautair actieprogramma staat momenteel ter discussie. Dit wordt 
aangevuld met evenementen die veel aandacht krijgen, zoals de Europese 
weken tegen drugsverslaving. 
Bij acties in het raam van het sociaal beleid die gericht zijn op 
gemarginaliseerde groepen in de samenleving, wordt ook steun verleend aan 
preventieve en ondersteunende activiteiten ten behoeve van potentiële en 
werkelijke drugsgebruikers. 
Deze acties worden aangevuld met andere activiteiten, zoals onderzoek, 
onderwijs en opleiding (in het bijzonder op jongeren gericht). Nog een 
belangrijk punt zijn geneesmiddelen die tot verslavingsproblemen aanleiding 
geven. 
Het verminderen van het drugsaanbod en activiteiten die de drugshandel 
voorkomen, strekken zich vaak tot buiten het grondgebied van de 
Gemeenschap uit en hierbij wordt dus samengewerkt met derde landen en 
internationale organisaties zoals Tacis/PHARE en de conventies van Lomé. 
Intern is de vermindering van het drugsaanbod een belangrijk onderwerp 
voor samenwerking tussen de Lid-Staten bij kwesties van justitie en 
binnenlandse zaken. Ook de implementatie van de eerste fase van 
EUROPOL betreft dit onderwerp. 
De Gemeenschap ondersteunt relevante activiteiten van de Verenigde Naties, 
hun bureaus en andere internationale organisaties. 
Zie voor nadere informatie over de activiteiten op deze beleidsterreinen in 
1995 de desbetreffende hoofdstukken van dit verslag. 
26 COM (94) 234 def. 
12 
3.2.2 Medische hulpmiddelen 
35. Door de communautaire wetgeving op het gebied van medische hulpmiddelen 
worden de technische handelsbelemmeringen opgeheven en komt aldus wat deze 
industriële sector de interne markt tot stand betreft. De bepalingen van deze 
wetgeving zijn tevens bedoeld om te zorgen voor een hoog veiligheids- en 
gezondheidsniveau in de Gemeenschap en zij voeren in dit verband een coherente 
aanpak in van de vaststelling en toepassing van eisen terzake van het ontwerp, de 
fabricage en het op de markt brengen van deze hulpmiddelen. De gevolgen voor 
de bescherming van de volksgezondheid zijn aanzienlijk. 
36 1 januari 19954 betekende de definitieve toepassing - einde van de 
overgangsperiode - van de bepalingen van Richtlijn 90/385/EEG van de Raad 
inzake actieve inpïanteerbare medische hulpmiddelen. Tevens betekende deze 
datum de facultatieve toepassing - begin van de overgangsperiode van Richtlijn 
93/42/EEG van de Raad betreffende medische hulpmiddelen (uitgezonderd die 
voor in vitro-diagnoses). In de loop van het jaar 1995 hebben de acties van de 
Commissie voor de tenuitvoerlegging van beide richtlijnen gunstige gevolgen 
gehad voor de bescherming van de volksgezondheid, met name door: 
het overleg met de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten die met 
de tenuitvoerlegging van deze twee richtlijnen zijn belast 
- de coördinatie en follow-up van de betrokken certificatieorganen, 
(aangemelde organen) ten einde een homogene, concrete aanpak 
van hun kant te waarborgen27 
- de follow-up van de uitvoering van de taken die zijn toevertrouwd 
aan de normalisatieorgatien (CEN en CENELEC). In dit verband 
zijn de referenties van belangrijke "horizontale" normen 
gepubliceerd in het Pubiikatieblad, waardoor zij de status van 
geharmoniseerde Europese normen hebben verkregen28 
- de aansporing tot en de coördinatie van de invoering van een 
systeem voor communautair toezicht, ter vermijding van het 
optreden en/of de herhaling van gebeurtenissen die ongunstig zijn 
voor de volksgezondheid; in dit verband zijn in 1995 bepaalde 
categorieën hulpmiddelen en het gebruik door bepaalde Lid-Staten 
van de vrijwaringsclausule in het openbaar in het geding geroepen; 
aldus is, zoals gepland in de richtlijnen, bewezen hoe nuttig en hoe 
belangrijk het concept van het communautair toezicht is op een 
terrein dat zo gevoelig is als dat van de gezondheid. 
37. Tenslotte zij nog melding gemaakt van het voorstel van de Commissie voor een 
richtlijn betreffende de medische hulpmiddelen voor in vitro-diagnostiek29, 
waarmee de reeks richtlijnen voor het dekken van alle medische hulpmiddelen 
wordt afgesloten. Over dit voorstel heeft het Economisch en Sociaal Comité een 
gunstig advies uitgebracht. Momenteel wordt er in eerste lezing over gesproken 
27 
28 
29 PB C 280/12 van 25.10.1995 
PB C 277/6 van 4.10.1994, C 204/22 van 9.8.1995, C 304/14 van 18.11.1995 
PB C 172 van 7.7.1995, blz. 21 
13 
in het Europees Parlement en begin 1996 komt het aan de orde in de Groep 
economische vraagstukken van de Raad. 
3.2.3 Consumentenbescherming - cosmetica 
38. In juli 1995 heeft de Commissie de 18e Richtlijn tot aanpassing van de bijlagen 
van de basisrichtlijn voor cosmetische produkten30 vastgesteld. Deze bijlagen 
bevatten lijsten met stoffen die geen deel mogen uitmaken van de samenstelling 
van cosmetische produkten, stoffen die alleen onder voorbehoud van beperkingen 
of speciale voorwaarden deel mogen uitmaken van cosmetische produkten en 
stoffen die wèl in cosmetische produkten mogen voorkomen (UV-filters, 
conserveringsmiddelen en kleurstoffen). Voordat stoffen aan een van deze lijsten 
worden toegevoegd, wordt de veiligheid daarvan voor de menselijke gezondheid 
beoordeeld door het Wetenschappelijk Comité voor cosmétologie, dat advies 
uitbrengt. De Commissie houdt rekening met dit advies bij het opstellen van haar 
ontwerp-voorstel, dat vervolgens wordt voorgelegd aan het Comité voor 
aanpassing aan de vooruitgang van de techniek. In juli 1995 heeft de Commissie 
een Richtlijn inzake voor de controle op de samenstelling van cosmetische 
produkten toe te passen analysemethoden vastgesteld31. 
39. De Commissie heeft een richtlijn vastgesteld waarin de criteria en voorwaarden 
worden vastgelegd die het een fabrikant, om redenen van fabrieksgeheim, mogelijk 
maken een of meer ingrediënten op de lijst met ingrediënten die op de verpakking 
van kosmetische produkten32 moeten worden vermeld, niet te vermelden. Bij deze 
criteria wordt rekening gehouden met de veiligheid van de consument en met de 
gerechtigde commerciële belangen van de fabrikant. 
40. De Commissie is momenteel bezig met de inventarisatie af te sluiten van 
ingrediënten die in cosmetische produkten gebruikt worden en met de opstelling 
van een gemeenschappelijke nomenclatuur van deze ingrediënten. Een en ander 
houdt verband met de volledige vermelding van de ingrediënten van cosmetische 
produkten op de verpakking van deze produkten, die na 1 januari 1997 verplicht 
is. Het is de bedoeling de consument in staat te stellen bij het kopen van een 
cosmetisch produkt de aanwezigheid vast te stellen van stoffen die hij dient te 
vermijden, bijvoorbeeld wegens een persoonlijke allergie. 
3.2.4 Belasting 
41. Het fiscale beleid inzake de indirecte belasting op goederen heeft gevolgen voor 
de prijs van goederen als tabak, alcoholische dranken en benzine. Op 13 
september 1995 heeft de Commissie een verslag over de aanpassing van de 
accijnzen goedgekeurd33. In dit verslag toont de Commissie duidelijk aan op welke 
wijze bij het fiscale beleid rekening moet worden gehouden met de algemene 
doelstellingen van het Verdrag, waaronder eisen terzake van 
gezondheidsbescherming alsmede milieukwesties. 
30 
31 
32 
33 Richtlijn van de Commissie 95/34/EG van 10.07.1995, PB L 167 van 18.07.1995, blz. 9 
Richtlijn 95/32/EG van 07.07.1995, PB L 178 van 28.07.1995, blz. 20 
Richtlijn 95/17/EG van 19.06.1995, PB L 140 van 23.06.1995, blz. 26 
COM (95) 285 def. van 13.09.1995 
14 
Ten aanzien van het verbruik van tabaksprodukten, onderstreept het verslag dat 
fiscale maatregelen een afschrikmiddel vormen. De verkregen inkomsten zouden 
kunnen helpen de "maatschappelijke kosten" van het roken te compenseren, dat 
wil zeggen de kosten van de gezondheidszorg en die van wetenschappelijk 
onderzoek. De accijns op alcohol en alcoholische dranken kan, vanuit het 
standpunt van het sociale en gezondheidsbeleid, een middel zijn op excessief 
gebruik te ontmoedigen. Zij zou ertoe kunnen bijdragen dat de problemen die met 
het alcoholmisbruik samenhangen, worden verminderd. 
3.2.5 Jurisprudentie over het vrije verkeer van goederen 
42. Krachtens het verdrag is de bescherming van de volksgezondheid en van de 
legitieme doelstellingen om, als dat noodzakelijk is en binnen proporties blijft, 
maatregelen te nemen die van het fundamenteel principe van de interne markt, het 
vrije verkeer van goederen afwijken. Men kan dus vaststellen dat hierop vaak een 
beroep wordt gedaan door de Lid-Staten om de aanvaarding te rechtvaardigen van 
nationale regelgeving waarin technische specificaties zijn opgenomen die voor het 
vrije verkeer van goederen binnen de interne markt gevolgen hebben. 
43. In 1995 heeft het Hof van Justitie in twee gevallen een uitspraak gedaan over de 
toepassingsvoorwaarden van de regels inzake het vrije verkeer van goederen in 
verband met de eisen die de gezondheidsbescherming stelt. 
In zijn arrest van 23 februari 199534 heeft het Hof eraan herinnerd dat Richtlijn 
90/642/EEG van de Raad van 27 november 1990 tot vaststelling van 
maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op bepaalde 
produkten van plantaardige oorsprong, met inbegrip van groenten en fruit, zich 
niet verzet tegen de omstandigheid dat in de nationale regelgeving, in dit geval 
die van Italië, toegestane maximumgehalten voor residuen van chloorprofam en 
profam, alsmede de modaliteiten terzake van de controle op de handhaving van 
deze gehalten worden vastgesteld. Het Hof heeft daarbij echter bepaald dat een 
dergelijke regelgeving wel in overeenstemming moest zijn met de bepalingen van 
artikel 30 en 36 van het Verdrag. 
Bij zijn arrest van 28 maart 199535 heeft het Hof overwogen dat een nationaal 
voorschrift, in dit geval een Brits voorschrift dat de invoer van bedwelmende 
stoffen (in dit geval diacetylmorfine) verbiedt, onder de werkingssfeer van artikel 
30 van het Verdrag valt. Een verbod tot invoer zou dan ook niet kunnen worden 
toegestaan op grond van artikel 36, indien dit gerechtvaardigd werd door de 
noodzaak voor het voortbestaan van een onderneming zorg te dragen. Daarentegen 
kan het wel profiteren van de afwijking als bedoeld in artikel 36 EG, wanneer het 
gaat om de bescherming van de gezondheid en het leven van personen en dit doel 
niet even doeltreffend kan worden bereikt door minder beperkende maatregelen 
terzake van de intracommunautaire handel. 
34 
35 Arrest van 23.02.1995, gevoegde zaken C-54/94 en C-72/94 (1995) Jurispr. 1-391 
Arrest van 28 maart 1995, zaak C-324-93 (1995) Jurispr. 1-563 
15 
3.2.6 Vrij verkeer van personen 
Erkenning van diploma's van beroepen in de gezondheidszorg 
44. De bescherming van de gezondheid heeft altijd prioriteit genoten op het terrein 
van de wederzijdse erkenning van beroepen in de gezondheidszorg, in het 
bijzonder artsen, verpleegkundigen, verloskundigen, apothekers, tandartsen en 
dierenartsen. De richtlijnen betreffende deze diploma's zijn gebaseerd op artikel 
49, 54 en 63 van het Verdrag, met betrekking tot het vrije verkeer; het doel is het 
vrije verkeer van in de Gemeenschap opgeleide gezondheidswerkers, te 
vergemakkelijken op grond van vergelijkbare opleidingsniveaus. Ten aanzien van 
deze niveaus vindt coördinatie plaats door gemeenschappelijke minimumeisen vast 
te stellen. 
Bovendien helpen raadgevend comités voor de opleiding van deze 
gezondheidswerkers, die in het kader van deze richtlijnen zijn opgericht, een 
vergelijkbaar hoog onderwijspeil te waarborgen, waarbij zij adviezen geven en 
aanbevelingen doen op het gebied van de opleiding. 
Op die manier nemen zij eveneens deel aan het gezondheidsbeleid in de 
Gemeenschap. 
45. Tenslotte heeft het comité van hoge ambtenaren van volksgezondheid - dat bestaat 
uit top ambtenaren van de Lid-Staten die directe verantwoordelijkheid bezitten op 
het gebied van de volksgezondheid - met name tot taak alle nuttige informatie te 
verzamelen over de omstandigheden waaronder in de Lid-Staten de medische en 
algemene zorg wordt verleend en adviezen uit te brengen die het mogelijk maken 
de koers van de werkzaamheden van de Commissie te bepalen wat betreft de 
artsen, tandartsen, verpleegkundigen en vroedvrouwen. Voor de apothekers en de 
dierenartsen wordt deze taak door twee afzonderlijke organen uitgevoerd. Een 
voorstel voor een richtlijn, dat door de Commissie op 16 december 1994 bij het 
Europees Parlement en de Raad is ingediend, wil dit comité in de gelegenheid 
stellen de Commissie in het kader van een 'comitélogieprocedure' te helpen bij de 
wijziging van de lijsten met medische specialismen en de duur van de 
desbetreffende opleidingen die in richtlijn 93/16/EEG zijn opgenomen, met als 
doel het vrij verkeer van artsen te vergemakkelijken36. 
3.2.7 Gegevensbescherming 
46. In 1995 is de richtlijn van het Europees Parlement en Raad betreffende de 
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van 
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, definitief 
vastgesteld37.In deze richtlijn wordt een kader vastgesteld van algemene principes 
voor het verwerken van gegevens die op natuurlijke personen betrekking hebben 
en de richtlijn zal algemeen betrekking hebben op de gegevensverwerking die 
onder het communautaire recht valt, ook die in de gezondheidssector. 
36 
37 27.11.1995, PB C 28 van 01.02.1996 
Richtlijn 95/46/EG van het EP en de Raad van 24.10.1995, PB L 281 van 23.11.1995 
16 
Op een aantal plaatsen worden in de richtlijn specifiek de behoeften van de 
volksgezondheid erkend, met name in een van de overwegingen, waarin de 
volksgezondheid wordt genoemd als een gebied waar, om redenen van groot 
openbaar belang, een uitzondering van toepassing kan zijn op het verbod tot 
verwerking van bepaalde gevoelige gegevenscategorieën. 
Het globaal effect van deze richtlijn, die de Lid-Staten binnen drie jaar in hun 
nationale wetgeving moeten omzetten, zal zijn dat de wetgeving op het gebied van 
de gegevensbescherming wordt geharmoniseerd, zodat een vrij verkeer van 
persoonsgegevens binnen de Europese Gemeenschap mogelijk is, op basis van een 
gezamenlijk kader van regels. Op het gebied van de volksgezondheid zal dit de 
gegevensverwerking vereenvoudigen wanneer hiertoe persoonsgegevens uit een 
aantal verschillende Lid-Staten bijeen moeten worden gebracht. De epidemiologie 
en klinische proefnemingen zijn in dit verband de twee gebieden die 
waarschijnlijk hiervan de meeste invloed zullen ondervinden. 
3.2.8 Onderwijs en opleiding - KAROLUS 
47. Het KAROLUS-programma is een programma voor de uitwisseling van 
ambtenaren uit de Lid-Staten tussen ambtelijke diensten van de Lid-Staten. Doel 
hiervan is, de administratieve samenwerking te vergemakkelijken, het wederzijds 
vertrouwen tussen de ambtelijke diensten van de Lid-Staten te bevorderen en te 
zorgen voor de uniforme, correcte toepassing van de communautaire wet- en 
regelgeving inzake de interne markt. Enkele van de sectoren die bij het 
uitwisselingsprogramma baat kunnen hebben, zijn van directe of indirecte invloed 
op de gezondheid, zoals geneesmiddelen, voedingsmiddelen, produktveiligheid 
enz. 
3.3 Landbouw- en voedingsmiddelenbeleid, visserij 
48. Het verband tussen de kwaliteit van het voedsel en de gezondheid is overduidelijk. 
Derhalve zijn de verschillende aspecten van het beleid op het terrein van de 
landbouw, de visserij en de levensmiddelen cruciale gebieden waar de 
gezondheidseisen in het communautair beleid moeten worden ingepast. Het is niet 
mogelijk een volledig overzicht te geven van alle dagelijkse activiteiten van de 
Commissie op dat gebied. In dit hoofdstuk worden belangrijke ontwikkelingen op 
het gebied van de veterinaire sector, bestrijdingsmiddelen, tabak, wijn en alcohol, 
levensmiddelen, melk en de visserijsector besproken. 
3.3.1 Veterinaire sector 
49. In de loop van 1995 is door de Raad en de Commissie een reeks besluiten 
genomen, waardoor wetgeving op het gebied van gezondheid en hygiëne ten 
aanzien van dieren en produkten van dierlijke oorsprong tot stand is gekomen. 
50. In juni heeft de Raad een richtlijn vastgesteld tot wijziging van Richtlijn 
64/433/EEG betreffende de gezondheidseisen voor de produktie en het in de 
handel brengen van vlees.3*Tevens heeft hij een reeks beschikkingen gegeven 
38 Richtlijn 95/23/EG, PB L 243 van 11.10.1995, blz. 7 
17 
betreffende tests met betrekking tot salmonella bij bepaalde dieren en produkten 
van dierlijke oorsprong met bestemming Finland en Zweden39. 
De Commissie heeft een reeks voorstellen goedgekeurd om bij de Raad in te 
dienen; het gaat hierbij met name om een voorstel met betrekking tot het op de 
markt brengen van vleesprodukten40 en een voorstel voor een richtlijn van de Raad 
tot wijziging van Richtlijn 92/117/EEG inzake maatregelen voor de bescherming 
tegen bepaalde zoonoses (ziekten die van dieren op mensen kunnen worden 
overgedragen, zoals rabies)41. 
51. De Commissie heeft tal van besluiten genomen om gemeenschappelijke 
gezondheidsvoorwaarden vast te stellen die aan de invoer van dieren en produkten 
van dierlijke oorsprong uit derde landen moeten worden gesteld42. 
Daarnaast bleek het noodzakelijk een aantal beschermende noodmaatregelen te 
treffen om de invoer van produkten uit bepaalde landen, waar de 
gezondheidssituatie als onbevredigend werd beschouwd, te beperken. De invoer 
van vis uit Japan werd beperkt, nadat bij een inspectie ernstige gebreken bij de 
inspecties en controles van voor export naar de Europese Gemeenschap bestemde 
produkten43 waren vastgesteld. Krachtens een besluit van de Commissie - op basis 
van een verslag van het Wetenschappelijk Veterinair Comité - is toestemming 
gegeven voor een bijzondere hittebehandeling ter ontsmetting van tweekleppige 
weekdieren met een gering gehalte aan PSP, een giftige stof, in het zuiden van 
Spanje. Dit besluit geldt alleen voor Spanje en voor een heel bijzondere soort. Het 
doel hiervan is de veiligheid van de consument ten opzichte van dit soort produkt 
te waarborgen. Na het optreden van de ebolakoorts in Zaïre, heeft de Commissie 
de invoer in de Gemeenschap van apen van herkomst of van oorsprong uit dat 
land verboden44. 
52. Het Bureau voor veterinaire en fytosanitaire inspectie heeft zijn programma voor 
inspecties binnen de Gemeenschap en in derde landen, ter controle op de 
toepassing en naleving van de communautaire gezondheidsvoorschriften in de 
veterinaire sector, voortgezet. Naast de sector vers vlees en vleesprodukten, is het 
begonnen met controles in de sector vlees van pluimvee en vis en visprodukten. 
Daarnaast zijn bij het uitbreken van bepaalde ziekten speciale bezoeken gebracht 
aan Lid-Staten en derde landen, ten einde de epidemiologie te bestuderen en de 
toegepaste sanitaire controles na te trekken. 
53. Van 30 november t/m 1 december 1995 heeft de Commissie een belangrijke 
wetenschappelijke conferentie over groeibevordering bij de vleesproduktie belegd. 
De conferentie is tot de conclusie gekomen dat uit het totaal van de ervaringen en 
39 
40 
41 
42 
43 
44 Beschikking 95/409 t/m 411/EG, PB L 243 van 11.10.1995, blz. 21, 25, 29 
PB C 269 van 16.10.1995 
COM (95) 491 def. van 23.10.1995 
95/119/EG van 07.04.1995 
Beschikking 95/171/EEG van 18.05.1995, PB L 112 van 19.05.1995, blz. 30 en 95/313/EG van 
24.07.1995, PB L 187 van 08.08.1995, blz. 23 
Richtlijn van de Raad 95/38/EG, PB L 197 van 22.08.1995, blz. 14, 95/39/39/EG, PB L 197 van 
22.08. 1995, blz. 29 en 95/61/EG, PB L 292 van 7.12.1995, blz. 27 
18 
de gepubliceerde gegevens over het gebruik van natuurlijke en geslachtshormonen 
en daarmee verwante samenstellingen (Zeranol en Trenboiene) niet is gebleken dat 
uit het gebruik ervan, mits onder voorgeschreven voorwaarden, gevaren voor de 
menselijke gezondheid voortvloeien. Er is nader onderzoek vereist om de invloed 
op de gezondheid van het dier te beoordelen. De bezorgdheid over het potentiële 
gevaar voor de gezondheid van mens en dier van het mogelijk gebruik van beta-
2-antagonisten als groeibevorderend middel, blijft aanzienlijk. Daarnaast 
concludeerde de conferentie dat het illegaal gebruik van een hele reeks 
groeibevorderende middelen een ernstig probleem is geworden. Daarom achtte zij 
het noodzakelijk de nationale controlesystemen te coördineren, ten einde de 
systemen voor toezicht beter gestalte te geven en de doeltreffendheid van 
opsporingssystemen en -methoden te vergroten. 
3.3.2 Residuen van bestrijdingsmiddelen 
54. In het kader van de voortdurende harmonisatie van de maximumgehalten aan 
residuen van bestrijdingsmiddelen in en op bepaalde produkten van plantaardige 
of dierlijke oorsprong, heeft de Raad in 1995 drie richtlijnen vastgesteld om de 
maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen voor negen als pesticide 
werkzame stoffen en ter wijziging van de bestaande maximumgehalten voor zo'n 
20 als pesticide werkzame stoffen45, te harmoniseren. 
55. Het communautair fonds voor onderzoek en informatie over tabak heeft besloten 
om met ingang van maart 1996 een aantal projecten te gaan financieren, die 
zowel op de informatie van het publiek over de gezondheidseffecten van het roken 
als op het landbouwkundig onderzoek naar het verminderen van de schadelijkheid 
van tabak betrekking hebben. 
45 Zie aanbesteding, gepubliceerd in PB C 179/8 van 01.07.1994 
19 
Tabak en alcohol 
1. Tabak- en alcoholmisbruik behoren tot de belangrijkste determinanten voor 
belangrijke bedreigingen van de gezondheid, zoals kanker en hart- en 
vaatziekten. Daarnaast is het overdadig gebruik van alcohol een belangrijke 
factor bij ongevallen, op de weg, op het werk en thuis. Verscheidene 
onderdelen van het communautair beleid hebben op tabak en alcohol 
betrekking. 
2. Op het gebied van de volksgezondheid, wordt bij de activiteiten ter 
bestrijding van kanker sterk de nadruk gelegd op de noodzaak met roken op 
te houden en zich te matigen wat alcoholgebruik betreft. Alcohol en tabak 
waren in oktober 1995 twee zwaartepunten van de Europese Kankerweek. 
Specifieke acties in het raam van het sociaal beleid zijn op de verbetering 
van de situatie van uitgesloten en achterstandsgroepen in de maatschappij 
gericht. Tot deze groepen kunnen slachtoffers van zwaar alcoholmisbruik 
behoren. 
3. Het communautair landbouwbeleid geldt ook voor tabak, een belangrijk 
landbouwprodukt in de zuidelijke Lid-Staten. Er zijn maatregelen getroffen 
om de produktie van minder schadelijke produkten, bijvoorbeeld tabak met 
een laag nicotinegehalte, te stimuleren. Het communautaire fonds voor 
onderzoek en informatie over tabak wordt operationeel in 1996 en zal het 
onderzoek en op het grote publiek gerichte bewustmakingscampagnes 
ondersteunen. 
Bij de produktie van alcoholische dranken zijn ook landbouwprodukten 
betrokken (druiven, hop, mout enz.) en voor hop, wijn en gedistilleerd 
bestaat een gemeenschappelijke marktregulering. 
4. Het fiscaal beleid en met name de indirecte belasting heeft grote invloed op 
de prijs van tabaks- en alcoholprodukten en de keuzen van de consument. 
Hoewel de indirecte belasting nog niet is geharmoniseerd op het niveau van 
de EG, is men zich bewust van het feit dat de inkomsten uit de accijnzen die 
verband houden met de verkoop van alcohol en tabak, een belangrijke 
hulpbron kunnen zijn voor preventieve activiteiten. 
5. Alcohol in het verkeer is een belangrijke zorg voor het vervoersbeleid in de 
context van campagnes voor veilig verkeer. 
Zie voor meer bijzonderheden over de ontwikkelingen van het beleid in 1995 
de desbetreffende hoofdstukken van dit verslag. 
3.3.4 Levensmiddelen 
56. Op het gebied van de levensmiddelenwetgeving heeft de Commissie een richtlijn, 
houdende wijziging van Richtlijn 90/128/EEG inzake materialen en voorwerpen 
20 
van kunststof, bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen46, 
vastgesteld. 
57. De Commissie heeft ook haar goedkeuring gehecht aan de bijgewerkte inventaris 
van de taken van de wetenschappelijke samenwerking ten aanzien van 
vraagstukken die met levensmiddelen te maken hebben47. De wetenschappelijke 
samenwerking vormt een mechanisme waarmee de Lid-Staten de Commissie 
kunnen helpen bij de wetenschappelijke bestudering van problemen die met de 
voeding samenhangen. Veel van de verrichte werkzaamheden houden verband met 
onderwerpen die rechtstreeks voor de volksgezondheid van belang zijn. 
Het Wetenschappelijk comité voor de voeding heeft een aanzienlijk aantal 
adviezen gegeven met betrekking tot de veiligheid van levensmiddelen en wel 
voor additieven, verontreinigende stoffen, materialen en voorwerpen die met 
levensmiddelen in aanraking komen en schadelijke reacties op levensmiddelen en 
de ingrediënten daarvan. De adviezen en verslagen van dit comité zullen als basis 
dienen voor toekomstige wetgevende initiatieven van de Commissie. 
3.3.5 Promotiecampagne voor melk 
58. In het school mei kpl an van de EG worden subsidies toegekend om de levering aan 
schoolkinderen van bepaalde melkprodukten tegen verlaagde prijzen mogelijk te 
maken. Hoewel in dit programma de bevordering van het verbruik van 
melkprodukten de allereerste plaats inneemt, is de bijdrage die het levert tot het 
bereiken van een evenwichtige voeding voor schoolkinderen, even belangrijk 
gebleken. De laatste jaren zijn de Lid-Staten gestimuleerd om passende 
aanvullende voedingsinformatie te verstrekken over melk en melkprodukten op 
school, ten einde de doeltreffendheid van het schoolmelkplan te vergroten. 
Het assortiment melkprodukten dat voor subsidie in aanmerking komt, is ruim 
genoeg om te voorzien in de behoefte aan een gevarieerde, evenwichtige voeding 
in verschillende omstandigheden. Binnen dit assortiment bestaat een duidelijke 
trend in de richting van de produkten met een lager vetgehalte. In het schooljaar 
1988/89 namen volle-melkprodukten nog zo'n 77% van de totale verdeelde 
hoeveelheid voor hun rekening; dit percentage is voor de periode 1994/95 gedaald 
tot nog geen 65%. 
3.3.6 Visserij 
59. Men is het er algemeen over eens dat het eten van vis bijdraagt tot het voorkomen 
van hart- en vaatziekten. In dit licht heeft de Commissie haar inspanningen ter 
bevordering van de consumptie van visserij produkten en ter verbetering van de 
kwaliteit van de aan het publiek verkochte produkten, voortgezet. 
46 
47 Richtlijn 95/3/EG van 14.02.1995, PB L 41 van 23.02.1995, blz. 44 
Beschikking van de Commissie tot wijziging van Beschikking 94/652/EG die de lijst en de 
verdeling vaststelt van de taken uit te voeren in het kader van de samenwerking van de Lid-Staten 
bij het wetenschappelijk onderzoek van vraagstukken in verband met levensmiddelen (95/492/EG 
van 15.11.1995) 
21 
60. Na de samenvoeging (eind 1993) van alle structurele financiële instrumenten in 
een enkel Financieel Instrument voor de oriëntatie van de visserij (FIOV), worden 
de communautaire acties ter ondersteuning van deze maatregelen uitgevoerd in het 
kader van de hervorming van de Structuurfondsen, dat wil zeggen in 
geïntegreerde, coherente structurele ontwikkelingsplannen voor de periode 1994-
1999, die zijn vastgesteld in partnerschap tussen de Commissie en de Lid-Staten 
en worden uitgevoerd op lokaal niveau. Het nieuwe financiële instrument bevat 
speciale bepalingen voor de bevordering van de consumptie, zoals handelingen 
in verband met de kwaliteitscertificatie, promotiecampagnes op basis van kwaliteit 
en studies. Bovendien komen alle fysieke investeringen die bedoeld zijn om de 
omstandigheden voor de hygiëne of de gezondheid van mens of dier te verbeteren 
en de kwaliteit te verbeteren, in aanmerking voor steun in de sectoren aquacr.ituur 
en verwerking en in de handel brengen van visserij produkten. 
De totale begroting voor het FIOV dat voor de periode 1994-99 aan nationale 
plannen is toegewezen, beloopt 2.671 miljoen ecu. Hiervan is 84 miljoen 
toegekend aan de promotie en 859 miljoen aan de aquacultuur, verwerking en 
verhandeling (dit bedrag omvat ook de financiering van maatregelen die niet 
rechtstreeks met de gezondheidseisen verband houden). 
Het FIOV financiert ook studies op jaarbasis; in de periode 1994-95 zijn zes 
studies die rechtstreeks met de kwaliteit of gezondheidskwesties verband hielden, 
gefinancierd; de bijdrage van de Gemeenschap bedroeg meer dan 530.000 ecu. 
3.4 Onderzoek en ontwikkeling 
61. De onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten in de Europese Gemeenschap vinden 
plaats in het raam van kaderprogramma's voor onderzoek en technische 
ontwikkeling (OTO). Het vierde kaderprogramma48, dat momenteel de basis vormt 
voor de OTO-activiteiten, omvat een aantal specifieke OTO- programma's die 
hetzij verband houden met de gezondheid, hetzij projecten met een 
gezondheidsdimensie omvatten. 
3.4.1 BIOMED 
Met de gezondheid verband houdende onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten 
vinden hoofdzakelijk plaats in het kader van het programma voor medische 
biologie en gezondheid (BIOMED 2 - 1994-1998), in het raam van het vierde 
kaderprogramma voor OTO49. Het programma heeft een totale begroting van 336 
miljoen ecu en bestrijkt onderstaande acht doelgebieden: 
Gebied 1: Farmaceutisch onderzoek 
Gebied 2: Onderzoek op het gebied van biomedische technologie en technieken 
Gebied 3: Hersenonderzoek 
48 
49 Besluit nr. 1110/94/EG van 26.04.1994, PB L 126 van 18.05.1994, blz. 1, zoals gewijzigd bij 
Besluit 96/616/EG van 25.03.1996, PB L 86 van 04.04.1996, blz. 69 
Beschikking van de Raad 94/913/EG van 15.12.1994 tot vaststelling van een specifiek programma 
voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van de 
medische biologie en de gezondheid (1994-1998), PB L 361 van 31.12.1994, blz. 40 
22 
Gebied 4: Onderzoek naar andere ziekten met grote sociaal-economische 
gevolgen 
Gebied 5: Onderzoek naar het menselijk genoom 
Gebied 6: Onderzoek op het gebied van de volksgezondheid, inclusief onderzoek 
voor de gezondheidszorg 
Gebied 7: Onderzoek op het gebied van de biomedische ethiek 
Gebied 8: Ethische, juridische en sociale aspecten. 
63. De eerste oproep tot het indienen van voorstellen is in januari 1995 gedaan; 
hierbij konden voor alle onderzoeksgebieden uit het werkprogramma voorstellen 
voor onderzoek worden ingediend. Na een wetenschappelijke en technische 
evaluatie door onafhankelijke deskundigen, zijn 307 van de 1.709 voorstellen 
geselecteerd voor communautaire steun; de financiële bijdrage beliep in totaal 
153,7 miljoen ecu. 
Van de geselecteerde voorstellen, met name op het gebied van aids, kanker, 
arbeidsgeneeskundig onderzoek en in het bijzonder onderzoek op het gebied van 
de volksgezondheid wordt verwacht dat zij de initiatieven op het gebied van de 
volksgezondheid in de context van artikel 129 van het Verdrag zullen 
ondersteunen. 
Zo zal het BIOMED 2-Programma demonstratieprojecten ondersteunen om de 
technisch-economische levensvatbaarheid van nieuwe medische praktijken te 
bewijzen (bijvoorbeeld in vivo-aidsonderzoek, herstel van de beweging van 
paraplegiepatiënten door elektrische stimulatie) en deze praktijken aan gebruikers, 
de industrie, overheidsorganen en andere gerichte belangengroepen bekend te 
maken. 
64. Vaccinatie wordt algemeen erkend als een van de doeltreffendste instrumenten van 
het volksgezondheidsbeleid dat duidelijke rendementsvoordelen voor alle 
betrokken populaties vertoont. 
Hepatitis C is, met meer dan vijf miljoen patiënten in West-Europa, de 
belangrijkste chronische virale infectie in die regio. De ontwikkeling van een 
vaccin voor hepatitis C is, vanwege het gebrek aan kennis inzake immunologische 
parameters, uiterst ingewikkeld en kan alleen via multidisciplinaire benaderingen 
in samenwerking tussen verscheidene laboratoria bereikt worden. Het BIOMED 
2-pro^amma ondersteunt momenteel een project voor het ontwikkelen van een 
vaccin waaraan laboratoria uit vijf landen meewerken. 
Het lijkt thans mogelijk kankervaccins te ontwikkelen die afstootreacties ten 
opzichte van kanker teweegbrengen en het immuunsysteem stimuleren 
antilichamen tegen kankercellen aan te maken. Het BIOMED 2-programma 
ondersteunt momenteel een transnationaal project waaraan zeven uitmuntende 
laboratoria meewerken; het voornaamste doel ervan is antigenen te identificeren 
die herkend worden door T-lymfocyten bij tumoren bij de mens. 
Een aantal onderzoeksteams werkt aan de ontwikkeling van vaccins tegen 
chronische ziekten door het ontwikkelen van sterk immunogene 
recomb in ante/peptidevaccins en nieuwe adjuvanten. 
23 
De inmiddels opgerichte 'task force' vaccins en virusziekten streeft naar vergroting 
van de Europese inspanningen ten aanzien van de ontwikkeling van vaccins, door 
het bevorderen van partnerschappen en samenwerking bij het onderzoek en door 
het omzetten van de jongste wetenschappelijke vorderingen. 
65. Het onderzoek naar het menselijk genoom - het genetisch materiaal dat in elke 
cel in het menselijk lichaam aanwezig is - heeft tot doel de bepaling van het 
structuur van het menselijk DNA, alsmede de identificatie en functie van alle 
genen. De beweegreden voor gecoördineerde Europese activiteiten in verband met 
het onderzoek naar het menselijk genoom is de potentiële bijdrage die dit 
onderzoek kan leveren tot het begrijpen van de processen die aan ziekten bij de 
mens ten grondslag liggen en dus tot het verbeteren van de diagnostiek, vie 
behandeling en uiteindelijk de preventie van ziekten. Dit doel wordt bereikt door 
de verbetering van de infrastructuur van het onderzoek, beschikbaarheid van 
middelen en samenwerking van vooraanstaande onderzoeksteams in Europa, ten 
einde voor Europa een plaats te verzekeren in het internationaal programma 
betreffende het menselijk genoom. 
Vooral is vooruitgang geboekt door EUROGEM (European Gene Mapping 
Project), waaraan 23 laboratoria meewerken. Dit netwerk heeft Europese 
onderzoekers uit alle Lid-Staten en in het bijzonder onderzoekers zonder nationale 
programma's, in staat gesteld op Europees niveau onderzoek naar het menselijk 
genoom te organiseren en, op basis van de referentiefamilies van CEPH, een 
Europese genenkaart te vervaardigen. Op internationaal niveau was het werk 
inzake de chromosomen 11 en 21 bijzonder succesvol. 
Dankzij een Europees initiatief zijn er zogenaamde "Single Chromosome 
Workshops" (workshops van afzonderlijke chromosomen) voor de uitwisseling van 
informatie en gegevens, alsmede voor afspraken over de nomenclatuur in verband 
met de vooruitgang bij de bestudering van afzonderlijke chromosomen. De EG 
betaalt de kosten van de Europese organisatoren en deelnemers; de VS (DOE en 
NIH) heeft er uiteindelijk mee ingestemd dit voorbeeld te volgen en de kosten van 
de Amerikaanse organisatoren en deelnemers voor zijn rekening te nemen. Deze 
workshops zijn uiterst nuttig gebleken voor de ontwikkeling van de 
wetenschappelijke samenwerking en de invoering van maatregelen voor 
onderzoeksbeleid op dit gebied. 
66 Tegen een algemenere gezondheidsachtergrond is in 1995 in Delft onder auspiciën 
van het BIOMED-programma een vergadering georganiseerd, met als onderwerp: 
"Individuele verantwoordelijkheid voor de gezondheid - morele kwesties ten 
aanzien van de levensstijl en een rechtvaardige verdeling van de medische 
hulpmiddelen"; hieraan is deelgenomen door deskundigen op het gebied van de 
volksgezondheid, sociologie en ethiek uit verschillende Lid-Staten. 
3.4.2 Telematica 
67. Nog een gebied voor OTO-activiteiten met een aanzienlijke gezondheidsdimensie 
is de telematica. De 15 sectoren van het programma voor telematicatoepassingen50 
50 Beschikking 94/801/EG van de Raad van 23.11.1994 tot vaststelling van een specifiek programma 
24 
omvatten activiteiten inzake telematica voor de gezondheidszorg, alsmede voor 
gehandicapten en ouderen. Het beschikt voor 1994 t/m 1998 over een totale 
begroting van 843 miljoen ecu. Voor de telematica voor de gezondheidszorg is 
een indicatieve begroting van 135 miljoen ecu beschikbaar, terwijl de sector 
betreffende de gehandicapten en ouderen een indicatieve begroting van 65 miljoen 
ecu heeft. 
68. De meeste van de 42 voor de gezondheidszorg relevante telematicaprojecten die 
gedurende het derde kaderprogramma van start waren gegaan, zijn in 1995 
afgelopen. In Î995 zijn zeventig nieuwe projecten, met een totale communautaire 
bijdrage van 77 miljoen ecu, geselecteerd in het kader van de begroting van het 
vierde kaderprogramma. Net als in andere sectoren van het programma voor 
telematicatoepassingen, wordt thans het accent gelegd op de concrete validering 
van de toepassingen door "gebruikersgroepen", om te bereiken dat de resultaten 
daadwerkelijk worden overgenomen en toegepast zodra het programma is 
beëindigd. 
Enkele van de terreinen die door het programma worden bestreken zijn: de 
ontwikkeling en het wederzijds gebruik van regionale netwerken voor een betere 
integratie en continuïteit van de zorg en de samenwerking van gezondheidswerkers 
op voor de volksgezondheid relevante terreinen, zoals kanker, hart- en vaatziekten 
en chronische ziekten. De interoperabiliteit van telematicadiensten op Europese 
schaal, bijvoorbeeld in noodgevallen, komt eveneens aan de orde. In alle gevallen 
gaat het erom de doeltreffendheid van de natuurlijke circulatie van informatie in 
de gezondheidssector te vergroten, de toegang te verbeteren en tegelijkertijd de 
veiligheid en strikte geheimhouding te bewaren. Het uitvoeren van 
haalbaarheidsstudies ter ondersteuning van nationale beleidsmaatregelen en van 
andere communautaire beleidsmaatregelen vormt eveneens een belangrijk 
onderdeel van de activiteiten. 
3.4.3 Het "Global Information Society"- initiatief van de G-7 
69. In februari 1995 heeft de groep belangrijkste geïndustrialiseerde landen, de G-7, 
een initiatief gelanceerd onder de naam "Global Information Society" 
(wereldinformatiemaatschappij). Een van de 11 projecten in het raam van dit 
initiatief, dat betreffende de toepassingen inzake de gezondheidszorg (Global 
Healthcare Applications), bestaat uit zes subprojecten: 
1. Naar een wereldnetwerk voor volksgezondheid (Global Public 
Health Network) 
2. Verbetering van de preventie, vroegtijdige opsporing, diagnose en 
behandeling van kanker 
3. Verbetering van de preventie, vroegtijdige opsporing, diagnose en 
behandeling van hart- en vaatziekten 
4. Een permanente, meertalige dienst voor telegeneeskundig toezicht 
en noodgevallen voor de gehele wereld 
voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van 
telematicatoepassingen van algemeen belang (1994-1998), PB L 334 van 22.12.1994, blz. 1 
25 
5. Mechanismen voor de verwezenlijking van wereldwijde 
gezondhei dsnetwerken 
6. Internationale harmonisatie van het gebruik van 
patiëntengegevenskaarten in de gezondheidszorg. 
Tijdens een vergadering over het project voor de wereldgezondheidszorg in 
november 1995 in Ottawa (Canada) is een aantal Europese haalbaarheidsstudies 
gelanceerd als onderdeel van het voorbereidingsproces om deze initiatieven van 
start te doen gaan. 
3.4.4 Gericht sociaal-economisch onderzoek 
70. Het programma betreffende gericht sociaal-economisch onderzoek is verdeeld in 
drie hoofdgebieden: evaluatie van de opties voor het wetenschaps- en 
technologiebeleid in Europa, onderzoek op het gebied van onderwijs en opleiding 
en onderzoek naar maatschappelijke integratie en sociale uitsluiting in Europa51. 
Een aantal op deze gebied gefinancierde projecten - met name op het derde 
actiegebied - houdt met gezondheid verband. 
3.4.5 Onderzoek op het gebied van de landbouw, de visserij en de verwerking door de 
agro-industrie. 
71. Het werkprogramma van FAIR (onderzoek op het gebied van de voeding en de 
agro-industrie) voor 1994-1998, het specifieke OTO-programma voor de landbouw 
en de visserij52 bevat een aantal verwijzingen naar gezondheidskwesties. In het 
hoofdstuk inzake de interactie tussen het milieu en de landbouw wordt ook 
melding gemaakt van voor de gezondheid relevant onderzoek, zoals het zoveel 
mogelijk voorkomen dat chemische produkten voor de landbouw in het 
grondwater en zo in de drinkwatervoorziening van de mens terechtkomen. Een 
groot deel van het programma is gewijd aan de rol van de voedingsmiddelen bij 
de voeding en het welzijn van de consument. 
Daarnaast is in de vier onderzoekprojecten op het gebied van de opschaling van 
visserij produkten die in 1995 zijn gefinancierd, sprake van een verband met de 
volksgezondheid. De communautaire bijdrage tot deze projecten bedroeg meer dan 
twee miljoen ecu. 
51 
52 Beschikking van de Raad 94/915/EG van 15 december 1994 tot vaststelling van een specifiek 
programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied 
van gericht sociaal-economisch onderzoek (1994-1998), PB L 361 van 31.12.1994, blz. 77 
Beschikking 94/805/EEG van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor 
onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van de landbouw en de 
visserij ... ( PB L 334 van 22.12.1994, blz. 73 
26 
3.4.6 Onderzoek op vervoergebied 
72. Het specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op 
vervoergebied binnen het vierde kaderprogramma5' blijft aandacht besteden aan 
veiligheidsproblemen in alle vormen van vervoer. Van een uitgebreide lijst met 
taken zijn met name de volgende veiligheidskwesties vermeldenswaard: "de 
veiligheidsaspecten van de menselijke factor" (spoor), "voorwaarden voor het 
overleven van de passagiers" (lucht), "methodologie van de veiligheid van de 
scheepvaart en verkeersregeling en -systeem voor schepen" (water), alsmede 
'verbeteringen in de passieve voertuigveiligheid en het rijgedrag" (weg). 
3.4.7 .Milieu en klimaat 
73. Het programma op het gebied van milieu en klimaat (1994-1998)54 heeft een totale 
begroting van 532 miljoen ecu en bestrijkt vier thema's: 
1. Onderzoek inzake het natuurlijk milieu, milieukwaliteit en "global change", 
2. Milieutechnologie, 
3. Ruimtevaarttechnieken, toegepast voor milieubewaking en -onderzoek, 
4. Menselijke dimensies van de veranderingen in het milieu. 
In januari 1995 is voor de diema's 1, 2 en 4 de eerste oproep tot indiening van 
voorstellen gedaan en na een wetenschappelijke en technische evaluatie door 
onafhankelijke deskundigen, zijn 315 van de 1601 voorstellen geselecteerd voor 
communautaire steun, waarbij de bijdrage van de Gemeenschap 216 miljoen ecu 
beliep. 18 van de 88 voor de gezondheid relevante voorstellen zijn geselecteerd, 
met een communautaire financiële bijdrage van 12 miljoen ecu. Deze voorstellen 
vormden een aanvulling op de 46 voor de gezondheid relevante projecten die in 
het voorafgaande milieuprogramma zijn gefinancierd en in 1995 nog liepen. 
Het voor de gezondheid relevante onderzoek vormt de basis voor de 
beleidsmaatregelen voor milieu en gezondheid van de Gemeenschap en is in 
overeenstemming met de conclusies van de Intergouvernementele conferentie over 
de veiligheid van chemische stoffen (april 1994 in Stockholm) en de verklaring 
van de ministers van gezondheid en milieu (juni 1994 in Helsinki). 
74. De voornaamste onderzoekprioriteiten zijn het vaststellen van de impact van 
milieufactoren (bijvoorbeeld aantasting van de ozonlaag, stoffen die de 
luchtkwaliteit aantasten) op de gezondheidstoestand van de bevolking (effecten 
van neurologische en immunologische aard, gevolgen die de hormoonbalans 
verstoren enz.) en het verbeteren van het risicobeheer van chemische stoffen, door 
middel van het ontwikkelen van doeltreffender testmethoden (met de nadruk op 
de vermindering van het aantal dieren dat voor deze tests noodzakelijk is), het 
53 
54 Beschikking 94/914/EG van de Raad van 15.12.1994 tot vaststelling van een specifiek programma 
voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op vervoergebied (1994-
1998), PB L 361 van 31.12.1994, blz. 56 
Beschikking van de Raad van 15 december 1994 tot vaststelling van een specifiek programma voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling, met inbegrip van demonstratie, op het gebied van 
milieu en klimaat (1994-1998), PB L 361 van 31.12.1994, blz. 1 
27 
kritisch onderzoeken van het proces van het risicobeheer zelf, het ontwikkelen van 
nieuwe methoden voor het identificeren van risico's en het evalueren van de 
blootstelling, alsmede door middel van het identificeren van kwetsbare of 
gevoelige groepen in de bevolking. Het onderzoek wordt verricht in nauwe 
samenwerking met internationale organisaties op dit gebied. Momenteel doen 
hieraan meer dan 200 Europese laboratoria mee. 
3.4.8 Industrie- en materiaaltechnologie 
75. Op het gebied van de produktietechnologie behandelt het programma voor 
industrie- en materiaaltechnologie55 de ontwikkeling van technologieën voor eea 
schone produktie en legt daarbij de nadruk op het efficiënt gebruik van 
grondstoffen en energie en de vermindering of verwijdering van verontreinigende 
afvalstoffen aan de bron. De terugdringing van emissies geniet ook hoge prioriteit 
binnen het onderzoek in verband met vervoermiddelen. Specifieke aandacht wordt 
besteed aan de gezondheid van het personeel van de be- en verwerkende industrie, 
door veilige en betrouwbare produktiesystemen te ontwikkelen en aandacht te 
besteden aan menselijke en organisatorische factoren. 
76. Het onderzoeksgebied materialen en technologieën voor produktinnovatie draagt 
op termijn bij tot de gezondheid, aangezien het betrekking heeft op fundamenteel 
materiaalonderzoek (bijvoorbeeld oppervlaktegedrag, biocompabiliteit en sterkte 
van materialen voor implantaten), ontwikkeling van speciale coatings (bijvoorbeeld 
voor gerichte afgifte van werkzame stoffen of orthopedische toepassingen), 
onderzoek naar medische apparaten en instrumenten voor diagnose. De resultaten 
zullen nieuwe toepassingen en nieuwe methoden (diagnose en behandeling) 
opleveren voor de geneeskunde. 
77. Een derde gebied van het programma bestrijkt de technologie voor de 
transportsector, dat wil zeggen alle aspecten van het ontwerp, de integratie, de 
vervaardiging, de efficiëntie, het milieu, de veiligheid en het functioneren van een 
vervoermiddel, ongeacht of het een vliegtuig of een oppervlaktevoertuig betreft. 
Het doel van de geselecteerde projecten is het milieu-effect van 
produktiesystemen, produkten en vervoermiddelen te helpen verminderen en de 
veiligheid van produkten en voertuigen te verbeteren. Hiertoe behoren de 
vermindering van het lawaai en de uitstoot van verontreinigende stoffen alsmede 
primaire technologieën voor de veiligheid van vervoermiddelen - preventie van 
ongevallen - en de secundaire veiligheid - verzachting van de gevolgen van 
ongevallen. Andere projecten streven ernaar vervuiling bij ongevallen doordat 
getransporteerde goederen uitstromen, te voorkomen. 
55 Beschikking 94/571/EG van de Raad van 23 november 1994 tot vaststelling van een specifiek 
programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied 
van industrie- en materiaaltechnologie (1994-1998), PB L 222 van 26.08.1994, blz. 19 
28 
3.4.9 Normalisatie, metingen en proeven 
78. Het programma voor normalisatie, metingen en proeven56 heeft een specifiek 
managementinstrument ontwikkeld om gericht onderzoek mogelijk te maken naar 
specifieke onderwerpen ter ondersteuning van het Europees normalisatiebeleid. In 
1995 zijn 15 voor de gezondheid, de veiligheid en het milieu relevante projecten 
geselecteerd; het totale bedrag beloopt ca. 13 miljoen ecu. 
3.5 Milieubeleid, energie 
79. In het kader van het communautair programma inzake het milieu57, streeft het 
communautair beleid op milieugebied naar de inpassing van milieu-overwegingen 
in de communautaire beleidsmaatregelen. Onder de problemen en prioriteiten van 
het programma worden expliciet de verbetering van de volksgezondheid en van 
de gezondheid en veiligheid (met name de evaluatie van industriële risico's, 
nucleaire veiligheid en stralingsbescherming) genoemd. 
De directe en indirecte invloed van het milieu op de gezondheid wordt steeds 
duidelijker. Van een aantal onderling verwante factoren is al onder meer 
vastgesteld dat zij van invloed zijn op de gezondheid: 
- klimaatveranderingen en broeikaseffect 
- aantasting van de ozonlaag 
- luchtverontreiniging (concentratie van ozon in de atmosfeer, toegenomen 
concentratie van zwavel- en stikstofoxyden, vaste deeltjes) 
- bodemverontreiniging en -verzuring 
- oppervlaktewater- en grondwaterverontreiniging 
- blootstelling aan kunstmatige chemische agentia en stoffen, 
In de meeste gevallen wordt bij de wetgeving op deze gebieden met de 
gezondheid rekening gehouden. 
3.5.1 Luchtverontreiniging 
80. Een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende 
de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake 
maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes van 
inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg 
bestemde mobiele machines is goedgekeurd58. Daarnaast hebben de Instellingen 
in 1995 een aantal voorstellen bestudeerd: een richtlijn betreffende de 
luchtkwaliteit59, een wijziging van de richtlijn betreffende de luchtverontreiniging 
56 
57 
58 
59 Beschikking 94/803/EG van de Raad van 23 november 1994 houdende aanneming van een 
specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op 
het gebied van normalisatie, metingen en proeven (1994-1998), PB L 334 van 22.12.1994, blz. 47 
Vijfde programma - PB C 138 van 17.05.1993 
COM (95) 350 def. van 06.09.1995 
COM (94) 109 def. van 04.07.1994 
29 
door emissies van motorvoertuigen60 en een richtlijn betreffende de emissies van 
dieselmotoren in zware voertuigen61. 
Naast de wetgeving zijn nog verslagen gepubliceerd over de implementatie van 
richtlijn op het gebied van de lucht en over de ontwikkelingen in verband met 
ozon. 
3.5.2 Stralingsbescherming 
81. In het kader van hoofdstuk III (Gezondheid en veiligheid) van het Euratom-
Verdrag is in 1995 de herziening van twee belangrijke richtlijnen die direct met 
de gezondheidsbescherming verband houden, verder voortgezet. 
In de eerste plaats is de richtlijn betreffende de basisnormen voor de bescherming 
van de gezondheid der bevolking en der werkers tegen de aan ioniserende straling 
verbonden gevaren (80/83 6/Euratom) herzien, om daarin de jongste 
wetenschappelijke gegevens te verwerken. In de gewijzigde richtlijn wordt de 
stralingsbescherming versterkt, bijvoorbeeld door de dosislimieten voor de 
werknemers en de bevolking te verlagen en door de natuurlijke stralingsbronnen 
op het werk onder de werkingssfeer van de richtlijn te brengen. De permanente 
vertegenwoordigers hebben dit voorstel op 21 december 1995 aanvaard en het is 
begin 1996 officieel goedgekeurd. 
82. In de tweede plaats is verder gewerkt aan de herziening van de richtlijn 
betreffende de stralingsbescherming van personen die medisch worden onderzocht 
of behandeld (84/466/Euratom). De in artikel 31 van het Euratom-Verdrag 
bedoelde groep personen heeft officieel advies uitgebracht over een voorstel van 
de Commissie tot herziening van de richtlijn. In dit voorstel wordt de bestaande 
richtlijn sterk uitgebreid ten einde met de nieuwe technieken rekening te houden 
die in de geneeskunde worden gebruikt en stralingsbeschermingsaspecten op dit 
gebied te vermelden. 
83. Hoofdstuk III (Gezondheid en veiligheid) van het Euratom-Verdrag is toegepast 
op de kernproeven in Frans Polynésie; binnen het kader van haar 
verantwoordelijkheden heeft de Commissie de Franse autoriteiten om inlichtingen 
gevraagd over de stralingsbeschermingsmaatregelen ter bescherming van zowel de 
werknemers op het terrein van de proeven als de bevolking en een bezoek aan het 
gebied gebracht. 
De Commissie heeft de Franse regering verzocht de controle op de 
omgevingsradioactiviteit in het gebied op lange-termijnbasis voort te zetten en de 
resultaten aan de Commissie mede te delen. Tevens heeft zij een onafhankelijk 
instituut gevraagd een evaluatie te maken van het scenario van het ongunstigste 
geval ten aanzien van geologische ongelukken; hierbij is gebleken dat de 
berekeningen die door de Franse autoriteiten zijn uitgevoerd, een deugdelijke basis 
hadden. 
60 
61 COM (94) 558 def. van 16.12.1994 
COM (94) 559 def. van 16.12.1994 
30 
84. Naast deze regulerende werkzaamheden werkt de Commissie mee aan onderzoek 
naar het optimaliseren van de stralingsbescherming van de patiënt bij de 
diagnostische radiologie. Er worden wetenschappelijk gefundeerde richtsnoeren 
vastgesteld om aan klinische en technische eisen te voldoen voor het verkrijgen 
van toereikende diagnostische informatie bij een redelijk dosis voor de patiënt. 
Het principe van de veiligheidscultuur wordt aldus zowel in het klinisch milieu 
als bij de fabrikant bevorderd. 
3.5.3 Chemische produkten 
85 Wat de chemische produkten betreft heeft de Commissie een gewijzigd voorstel 
ingediend voor een richtlijn van de Raad inzake geïntegreerde preventie en 
bestrijding van verontreiniging62. Tevens is een wijziging voorgesteld betreffende 
het voorstel voor een richtlijn betreffende het op de markt brengen van biociden63, 
waarin een vergunningenprocedure, op basis van een evaluatie van de risico's voor 
de menselijke gezondheid en het milieu, is opgenomen voor elk biocide dat in de 
handel wordt gebracht. 
3.5.4 Civiele bescherming 
86. Op het gebied vân de civiele bescherming wordt momenteel nagedacht over 
enerzijds "rampengeneeskunde" (organisatie op het moment van de ramp, 
psychologische follow-up) en anderzijds het milieu-effect van natuur- en 
technologische rampen, met het oog op de vermindering of zelfs preventie van 
hun ernstige gevolgen voor de menselijke gezondheid en het milieu. 
3.5.5 Het Europees Milieuagentschap 
87. Het in Kopenhagen gevestigde Europees Milieuagentschap is kortgeleden 
operationeel geworden. Het heeft thans in het kader van het project "Threats to 
Human Health" (Bedreigingen voor de menselijke gezondheid) een monografie 
gepubliceerd onder de titel "Environment and Health (1): Overview and main 
European issues" (Milieu en gezondheid (1): Overzicht en voornaamste Europese 
problemen. 
3.5.6 Energiebeleid 
88. De relatie tussen energie en gezondheid is voornamelijk gebaseerd op de directe 
gevolgen die de produktie en het gebruik van energie op het milieu hebben, 
aangezien de verontreiniging direct van invloed is op de gezondheid van de mens. 
Eind 1995 heeft de Commissie een witboek gepubliceerd onder de titel "Een 
energiebeleid voor de Europese Gemeenschap"64. Van de daarin geschetste 
gemeenschappelijke doelstellingen, zal het doel van de bescherming van het 
milieu een positieve, rechtstreekse invloed hebben op de menselijke gezondheid. 
Bovendien zal een geïntegreerd energie-/milieukader de duurzame ontwikkeling 
helpen bewerkstelligen. 
62 
63 
6-1 COM (95) 88 def. van 15.05.1995 
COM (95) 387 def. van 20.07.1995 
COM (95) 682 def. van 13.12. 1995 
31 
In het witboek wordt uiteengezet dat alle problemen van stortingen, afval, lawaai, 
aantasting van de leefbaarheid en luchtverontreiniging die worden veroorzaakt 
door lokale emissies of de toegenomen emissies van C02 en overige 
broeikasgassen, steeds meer op Europees niveau moeten worden aangepakt, 
aangezien hun directe negatieve gevolgen voor de volksgezondheid overduidelijk 
zijn. Hierbij zal in het bijzonder van nieuwe technologieën gebruik gemaakt 
worden. 
89. De voorstellen van de Commissie voor twee nieuwe programma's, die in 1995 ter 
discussie stonden, THERMIE II voor de promotie en verspreiding van schone 
technologieën65 en SAVE II, een meerjarenprogramma voor de bevordering van 
het energierendement in de Gemeenschap66, zullen wanneer zij door de Raad 
worden aanvaard, een grote bijdrage leveren tot de verlichting van de algehele 
milieuproblemen. 
3.6 Vervoer 
90. Het belang van de veiligheid van het vervoer is versterkt door het Verdrag 
betreffende de Europese Unie, waarvan artikel 75 zodanig is gewijzigd dat de 
communautaire activiteiten zich uitstrekken tot "maatregelen die de veiligheid van 
het verkeer kunnen verbeteren". Alle maatregelen tot verbetering van de veiligheid 
van het verkeer dragen bij tot het bereiken van een hoog niveau van 
gezondheidsbescherming in de Gemeenschap. In juli 1995 heeft de Commissie een 
Mededeling over het gemeenschappelijk vervoersbeleid: actieprogramma 1995-
200067 gepubliceerd. Voortbordurend op het Witboek betreffende de toekomstige 
ontwikkeling van het gemeenschappelijk vervoersbeleid68, handhaaft het 
actieprogramma de veiligheid als een integrerend deel van het gemeenschappelijk 
vervoersbeleid. 
In het actieprogramma worden uitgebreid voorstellen en acties voor de periode 
1995-1995 genoemd en kwesties vastgesteld die in de periode 1997-2000 en 
daarna moeten worden aangepakt. De veiligheid neemt op deze lijst met 
maatregelen een vooraanstaande plaats in. 
3.6.1 Schepen 
91. Door de ondergang van de "Estonia" in september 1994 in de Oostzee, waarbij 
meer dan 900 mensen zijn verdronken, is de aandacht gevestigd op de dringende 
noodzaak de veiligheid op ro-ro-veerboten te verbeteren. De Commissie heeft een 
voorstel ingediend voor een verordening van de Raad betreffende een 
veiligheidsbeleid voor ro-ro-passagiersschepen, dat door de Raad op 8 december 
1995 is goedgekeurd69. Het is de bedoeling van deze verordening dat per 1 juli 
1996 de "International Safety Management Code" (ISM Code) van de 
International Maritime Organisation verplicht van toepassing wordt op geregelde 
65 
66 
67 COM (94) 654 def. van 12.12.1994 
COM (95) 225 def. van 31.05.1995 
COM (95) 302 def. van 12.07 1995 
COM (92) 494 def. van 02.12.1992 
Verordening 3051/95/EG van de Raad van 08.12.1995, PB L 320/14 van 30.12.1995 
32 
diensten per ro-ro-veerboot van en naar havens van de Gemeenschap. Tevens 
bevat zij een bepaling voor strenge controle op de naleving ervan door de Lid-
Staten. De ontwikkeling van een veiligheidscultuur door middel van een systeem 
voor veiligheidsbeleid in het raam van de ISM Code kan alleen maar positieve 
gevolgen hebben voor de veiligheid van zowel de passagiers als de 
bemanningsleden. 
92. Hoewel erkend wordt dat ongeveer 80% van de ongevallen op zee aan menselijke 
factoren kan worden toegeschreven, blijft het een feit dat schepen en uitrusting 
aan boord van schepen eveneens de schuld kunnen dragen. Andersom kan een 
veilige, betrouwbare uitrusting nu juist de factor zijn die een drama op zee 
voorkomt. In juni heeft de Commissie een voorstel voor een richtlijn van de Raad 
inzake uitrusting van schepen70 goedgekeurd; het doel hiervan is van een 
uitgebreide hoeveelheid uitrusting te bepalen dat deze aan bestaande internationale 
normen moet voldoen of, wanneer deze nog niet bestaan, aan toekomstige, door 
de IMO goed te keuren normen De naleving zou moeten worden gecontroleerd 
door aangemelde instanties die gemeenschappelijke kwaliteitscriteria hanteren. 
3.6.2 Vervoer van gevaarlijke goederen 
93. In 1995 hebben het Europees Parlement en de Raad het voorstel van de 
Commissie besproken voor een richtlijn van de Raad inzake de harmonisatie van 
de wetgevingen van de Lid-Staten met betrekking tot het vervoer van gevaarlijke 
goederen per spoor. In december 1995 heeft de Raad zijn gemeenschappelijk 
standpunt over het voorstel bepaald71. De potentiële risico's voor de gezondheid 
in verband met het vervoer van dergelijke goederen per spoor zijn aanzienlijk, met 
name gezien het feit dat deze goederen vaak in grote hoeveelheden door stedelijke 
gebieden worden vervoerd. Bovendien verlangt de geleidelijke openstelling van 
de markten voor spoorwegvervoer de ontwikkeling van een kader van 
veiligheidswetgeving met betrekking tot het vervoer van gevaarlijke stoffen per 
spoor. 
94. In oktober 1995 heeft de Raad een gemeenschappelijk standpunt ingenomen over 
een reeds lang geleden ingediend voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake 
de benoeming en de beroepskwalificatie van een veiligheidsadviseur voor het 
vervoer van gevaarlijke goederen72. Met dit voorstel wordt getracht te waarborgen 
dat ondernemingen die het vervoer van gevaarlijke goederen verzorgen en 
daarmee verwante werkzaamheden verrichten, adviseurs benoemen ter vrijwaring 
van risico's voor de volksgezondheid en de veiligheid, het eigendom en het milieu 
en die de uitvoering van de werkzaamheden van de onderneming op zo veilig 
mogelijke manier zou vergemakkelijken. 
3.6.3 Wegvervoer 
95. De Commissie heeft een voorstel voor een richtlijn van de Raad ingediend 
betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten 
70 
71 
72 COM (95) 269 def. van 21.06.1995 
COM (94) 573 def. van 09.12.1994 
COM (91) 4 def. 
33 
inzake de technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens73. Onder 
meer heeft tot dit doel de basisrichtlijn 77/143/EEG74 zodanig te wijzigen dat 
hieronder de doeltreffende, regelmatige controle van snelheidsbegrenzers op 
bepaalde categorieën zware vrachtwagens en bussen komt te vallen en zo doende 
een bijdrage te leveren tot de algemene veiligheid op de weg en de gezondheid 
van de bevolking. Tevens is van deze gelegenheid gebruik gemaakt om de tekst 
van deze richtlijn te consolideren hetgeen garandeert dat de betrokken voertuigen 
voldoende worden gereguleerd en onderhouden om de veiligheid op de weg te 
waarborgen. 
3.7. Internationale samenwerking, relaties met derde landen en internationale 
organisaties 
96. In samenwerkingsovereenkomsten tussen de EG en derde landen zijn bepalingen 
opgenomen op het gebied van de gezondheid alsmede de gezondheid en veiligheid 
op het werk. 
97. De Euro-mediterrane conferentie in Barcelona heeft de gezondheid in haar 
slotverklaring een van de gebieden voor toekomstige samenwerking in deze regio 
genoemd. In het werkprogramma dat in Barcelona is goedgekeurd, zijn de partners 
overeengekomen samen te gaan werken, met name op het gebied van 
voorlichtings- en preventieactiviteiten, de ontwikkeling van diensten voor 
gezondheidszorg, de opleiding van personeel en de medische samenwerking bij 
rampen75. 
98. Bij de handelsrelaties tussen de Europese Gemeenschap en derde landen, wordt 
de bescherming van de gezondheid opgenomen in zowel de bilaterale als de 
regionale programma's, waaronder de transatlantische dialoog en activiteiten in het 
kader van de specifieke verplichtingen van de Gemeenschap in verband met de 
Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten. 
99. Bij de samenwerking op onderzoeksgebied met derde landen en internationale 
organisaties76, is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het drugs-, diagnostisch en 
vaccinonderzoek dat gericht is op de ontwikkeling van de middelen ter bestrijding 
van de voornaamste ziekteproblemen van veel ontwikkelingslanden. Voor 
malariastudies bedroeg het aantal aan het programma OTO-3 meewerkende teams 
meer dan 80, in 33 verschillende landen. Gezien het belang van deze ziekte 
vormen het malariaonderzoek en vooral de studies betreffende een malariavaccin 
ook een onderdeel van het nieuwe programma INCO-DC. De gesprekken over 
mogelijke samenwerking met de Verenigde Staten betreffende de ontwikkeling van 
een malariavaccin zijn nog niet afgesloten. 
73 
74 
75 
76 COM (95) 415 def. van 08.09.1995 
PB L 47 van 18.02.1977 
Verklaring van Barcelona, goedgekeurd na afloop van de euro-mediterrane conferentie van 27 en 
28 november 1995. Definitieve versie, Barcelona, 28.11.1995 
Beschikking 94/807/EG van de Raad van 23 november 1994 tot vaststelling van een specifiek 
programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, demonstratie daaronder begrepen, 
op het gebied van samenwerking met derde landen en internationale organisaties (1994-1998), 
PB L 334 van 22.12.1994, blz. 109 
34 
3.7.1 Samenwerking tussen de EG en de VS 
100. In het kader van het gezamenlijk EG-VS-actieplan dat is goedgekeurd op de EU-
VS-top van 9 december 1995 in Madrid, zijn partijen overeengekomen een task 
force op te richten voor het opzetten en implementeren van een effectief 
wereldwijd waarschuwingssysteem en responsnetwerk voor besmettelijke ziekten. 
Bovendien hebben zij afgesproken bilateraal en in het kader van de WHO en zo 
nodig andere internationale organisaties, samen te werken aan programma's over 
voor de gezondheid relevante kwesties (aids en andere besmettelijke ziekten, 
kanker, drugsverslaving) en specifieke gebieden vast te stellen voor 
samenwerking, met name op onderzoeksgebied. 
101. Partijen zijn tevens overeengekomen na te gaan wat de mogelijkheden zijn voor 
een overeenkomst voor de uitwisseling van gegevens over kwesties die met de 
gezondheid en veiligheid op het werk verband houden, zoals normen voor 
arbeidsveiligheid en -hygiëne, de ontwikkeling van voorschriften, zeer gevaarlijke 
werkzaamheden, carcinogene stoffen op de werkplek, toxicologie, programma's 
voor experimenten, programma's voor educatie en voorlichting en de verzameling 
van statistieken en gegevens. Daarnaast wordt van hen verwacht dat zij de 
vaststelling onderzoeken van verbeterde mechanismen voor de tijdige uitwisseling 
van informatie over de algemene produktveiligheid, waaronder het uit de handel 
nemen van produkten. 
102. Op het gebied van het milieu - dat rechtstreeks verband houdt met de 
gezondheidsbescherming - zijn de Europese Gemeenschap en de VS 
overeengekomen de uitwisseling te versterken van gegevens en rapporten over 
wereldwijde milieukwesties, zoals klimaatverandering, soortendiversiteit, 
aantasting van de ozonlaag, persistente organische verontreinigende stoffen, 
woestijnvorming en erosie, kwaliteit en kwantiteit van water, bronnen voor 
verontreiniging van de zee vanaf het land, gevaarlijke afvalstoffen en vervuilde 
grond, en bossen. Bovendien hebben zij afgesproken hun bilaterale dialoog over 
samenwerking op het gebied van de regelgeving te versterken. Het gaat daarbij 
om: 
- uitbreiding van de samenwerking inzake kwesties ten aanzien van 
chemische stoffen; 
voortzetting van de werkzaamheden inzake kwesties ten aanzien van de 
biotechnologie, zoals het wederzijds aanvaarden van gegevens voor 
evaluatie en het vrijgeven van genetisch gewijzigde organismen; 
- versterking van de werkzaamheden op het gebied van de 
luchtverontreiniging. 
3.7.2 Samenwerking met Midden Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten 
- Phare/Tacis 
103. Phare zijn steun heeft geconcentreerd op belangrijke gebieden voor hervormingen, 
overeenkomstig de lijnen die zijn uitgezet in het strategisch gezondheidsplan, dat 
in 1994 is herzien (financiering van de gezondheidszorg, reorganisatie van de 
gezondheidsdiensten, met bijzondere nadruk op de primaire gezondheidszorg, 
geneesmiddelenbeleid, personeelsbeheer en -opleiding en preventie), gebieden die 
al in het eerste strategisch plan waren opgenomen. Bij het ontwerpen en aanpassen 
van lopende programma's en het tegelijkertijd nastreven van de specifieke 
35 
doelstellingen van de hervorming van de gezondheidssector, heeft Phare 
bijzondere aandacht besteed aan de algemenere doelstelling van integratie voor 
geassocieerde landen. In de periode 1991-1995 is in totaal een bedrag van meer 
dan 130 miljoen ecu besteed aan de herstructurering van de gezondheidssector. 
In de loop van 1995 is de uitvoering van de lopende programma's in alle voor 
Phare in aanmerking komende LMOE, behalve Slovenië, voortgezet, terwijl voor 
vier andere LMOE nieuwe programma's zijn goedgekeurd. 
In het kader van Tacis zijn in 1995 activiteiten gelanceerd in het raam van het 
programma ten bedrage van 4,5 miljoen ecu, dat in 1994 was goedgekeurd ter 
ondersteuning van de ontwikkeling van systemen voor de gezondheidszorg in 
Rusland. 
In 1995 zijn nieuwe programma's met een gezondheidscomponent ontworpen voor 
Rusland en Moldavië. 
104. a) Lopende activiteiten van Phare/Tacis in 1995 
- In Albanië hebben de lopende activiteiten betrekking op twee programma's 
(1993 en 1994) en betreffen: i) de ontwikkeling van de primaire gezondheidszorg 
door het uitstippelen van een strategie en het opleiden van 500 huisartsen en 1.800 
verpleegkundigen, ii) ziekenhuishervorming, met steun voor de 
ziekenhuisadministratie door 'twinning' met ziekenhuizen in de EG en opleiding, 
voor het opzetten van een onderhoudsdienst voor biomedische apparatuur, voor 
het verbeteren van de capaciteit voor diagnose en follow-up van de 
ziekenhuislaboratoria en voor de herstructurering van de eerstehulpdiensten, iii) 
wetgeving, met technische bijstand voor het opzetten van een wettelijk kader voor 
de gezondheidssector, iv) herstructurering van de farmaceutische sector, met het 
opzetten van een produktielijn voor infusievloeistoffen en hulp bij het oprichten 
van een geneesmiddeleninspectie en v) preventie, met herstructurering van het 
netwerk van laboratoria voor de volksgezondheid. De meeste van de activiteiten 
van het programma van 1993 zijn in 1995 afgesloten. 
- In Bulgarije houden de werkzaamheden verband met twee programma 
(1992 en 1993) en betreffen: i) financiering van de gezondheidszorg, met evaluatie 
van de kosten van medische handelingen en kwesties in verband met 
ziektekostenverzekeringen, ii) opleiding, met uitstippel ing van een opleidingsbeleid 
voor medisch en paramedisch personeel, opleiding van medisch personeel en 
ambtenaren die betrokken zijn bij het decentralisatieproces, oprichting van een 
faculteit voor verpleegkunde aan de universiteit van Sofia en verbetering van het 
onderwijssysteem voor algemene geneeskunde (postacademische en voortgezette 
opleiding), iii) genecsmiddelenbeleid, met bijzondere aandacht voor de 
harmonisatie van de wetgeving en gebruiken met die van de EG, iv) kader voor 
particuliere praktijken, met de bedoeling dat zich een evenwichtige mengeling van 
openbare en particuliere stelsels voor de gezondheidszorg ontwikkelt en 
v) gezondheid en veiligheid op het werk; de uitvoering is in handen van het 
ministerie van volksgezondheid en dat van arbeid gezamenlijk. De meeste 
activiteiten van het programma van 1992 zijn in 1995 afgesloten. 
In Hongarije streven de programma's van 1993 naar: i) de ontwikkeling 
van een modern systeem voor primaire gezondheidszorg dat alle aspecten bestrijkt 
(wetgeving, ontwerpen van beleid en implementatiestrategie, opleiding, 
operationeel onderzoek, communicatiestrategie enz.) en een innovatiefonds omvat 
36 
voor het subsidiëren van relevante publieke of particuliere initiatieven op het 
gebied van de primaire gezondheidszorg en ii) de harmonisatie met de EG-
wetgeving en de beste EG-praktijken, op het gebied van zowel de gezondheid en 
veiligheid op het werk, als de opleiding in de gezondheidsberoepen. De 
activiteiten zijn nog niet afgesloten. 
- In Roemenië zijn de beperkte activiteiten inzake de hervorming van de 
financiering van de gezondheidszorg in het kader van de gezondheidscomponent 
van het sociaal programma, voortgezet. 
- In FYROM is de steun bij het formuleren van een geneesmiddelenbeleid 
voortgezet, als onderdeel van de humanitaire steun die in de eerdere fase de 
levering van geneesmiddelen omvatte 
De bestaande programma's zijn afgesloten in Tsjechië (financiering van de 
gezondheidszorg, verzekeringsadministratie, stelsel voor gezondheidsvoorlichting), 
in Slowakije (opzetten van een methodologie voor het evalueren en beheren van 
medische apparatuur, uitstippelen van een strategie voor primaire gezondheidszorg 
en gezondheidsmanagement en bijbehorende onmiddellijke voortgezette opleiding 
van het bestaande personeel) en in de Baltische staten. 
- In het kader van het 1994 programma zijn er in 1995 in Rusland 
"voorbeeld-activiteiten" gestart in enkele regio's; het betref 
eerstelijnsgezondheidscentra, modernisering van de praktijk in en het beheer van 
ziekenhuizen, en een project op het gebied van moeder- en zuigelingzorg. 
105. b) Nieuwe programma's voor Phare/Tacis in 1995 
Gedeeltelijk als voortzetting van eerdere steun, zijn voor Slowakije en de 
Baltische staten nieuwe Phare-programma's opgesteld. 
- In Slowakije concentreert het programma zich op vier gebieden: i) hervorming 
van de financiering van de gezondheidszorg, waarbij aandacht wordt besteed aan 
kwesties als tariferings- en betalingssystemen, boekhouding en informatiestroom 
tussen de verstrekkers van de zorg en de organen die voor financiering moeten 
zorgen, criteria voor het toewijzen van middelen en uitstippeling van 
investeringsstrategieën voor de infrastructuur en de uitrusting van de 
gezondheidszorg, ii) uitwerking van een kader voor particuliere praktijken, met het 
oog op de totstandkoming van een evenwichtig gemengd systeem van publieke 
en particuliere gezondheidszorg, iii) implementatie van een strategie voor de 
primaire gezondheidszorg en iv) implementatie van een strategie voor 
gezondheidsmanagement. 
- In de drie Baltische staten blijft het accent voornamelijk liggen op eerder 
prioritaire gebieden: in alle drie Baltische staten gaat het om hervorming van de 
financiering van de gezondheidszorg - in Letland en Litouwen heeft de steun ook 
betrekking op het personeel en de opleiding -, uitbreiding van de primaire 
gezondheidszorg en het geneesmiddelenbeleid, terwijl in Estland ook steun wordt 
verleend aan het informatiesysteem. 
37 
In al deze nieuwe programma's worden de uitstippeling en uitvoering gepland van 
een communicatiestrategie voor de hervorming van de gezondheidszorg, die 
gericht is op de gezondheidswerkers en de bevolking in het algemeen. 
106. Naast deze nationale programma's is in 1995 een door de Commissie geïnitieerd 
horizontaal programma van 10 miljoen ecu, onder de naam CONSENSUS, 
gelanceerd, om beleidsadvies te geven voor en steun te verlenen aan de 
hervorming van de sociale bescherming in voor Phare in aanmerking komende 
landen. In de LMOE zijn interinstitutionele commissies opgericht, terwijl een 
raadgevend programmacomité, waarin de 15 Lid-Staten van de EG en a!!e vror 
Phare in aanmerking komende landen zitting hebben, advies uitbrengt over het 
programmabeleid en de selectie van voorstellen voor projecten. Dit programma 
bestrijkt kwesties op het gebied van de financiering van de gezondheidszorg en 
van de organisatie voor het verstrekken van gezondheidszorg. De implementatie 
vindt in nauw overleg met DG V plaats. 
Wat Tacis betreft zijn in Î995 nieuwe programma's met een 
gezondheidscomponent opgezet in Rusland en Moldavië. 
- Rusland: er is besloten tot twee acties: 
i - Er een programma voor een bedrag van 2,6 miljoen ecu goedgekeurd ten 
behoeve van de republiek Karelië, voor het opzetten van een coherente 
kader voor de doorvoering van de hervormingen op sociaal gebied en dat 
van de gezondheidszorg. Het programma betreft het beheer van de sociale 
bescherming door het ministerie van maatschappelijk welzijn, in 
samenwerking met andere ministeries zoals het ministerie van 
gezondheidszorg en het beheer van de stelsels voor gezondheidszorg 
waarvoor het ministerie van gezondheidszorg verantwoordelijk blijft, maar 
in feite onder de plaatselijke overheid valt. 
ii - Tevens is een steun ten bedrage van 0,5 miljoen ecu besteed aan 
beleidsadviezen aan de Russische regering, die betrekking hadden op de 
vraag naar en het aanbod aan geneesmiddelen, ten einde de distributie en 
de vervaardiging daarvan te verbeteren, 
- Moldavië: in het raam van het programma getiteld "Technische bijstand voor de 
personeelsontwikkeling", is een steun van 0,5 miljoen ecu goedgekeurd voor het 
ontwikkelen van de gezondheidszorg en versterken van het 
gezondheidsmanagement. 
107. Bovendien hebben gezondheidsoverwegingen een belangrijke rol gespeeld bij de 
lopende contacten en samenwerkingsovereenkomsten met landen in Midden- en 
Oost-Europa, met name om de situatie en de specifieke behoeften, alsmede de 
mogelijkheden tot samenwerking op sociaal en gezondheidsgebied, te evalueren, 
waaronder de mogelijkheid communautaire programma's op gezondheidsgebied 
voor deelname door deze landen open te stellen. 
108. Het programma Link Intern European NGO's (LIEN), dat in 1994 van start is 
gegaan en zowel de Phare- als de Tacis-landen bestrijkt, is gericht op het 
stimuleren van activiteiten van NGO'S ten behoeve van landen met een 
achterstand. Op gezondheidsgebied kunnen deze acties betreffen: 
38 
- bijstand voor vrouwen die een beperkte toegang hebben tot gezondheids-
en sociale diensten; 
- duurzame gezondheids- en sociale ondersteuning voor doelgroepen met de 
meeste achterstand, zoals gehandicapten, verslaafden, mensen met 
HTV/aids, straatjeugd, ouderen enz. 
Ten behoeve van Bulgarije, Hongarije, Litouwen, Polen en Slowakije zijn 
gezondheidsprojecten van meer dan 1 miljoen ecu goedgekeurd. Van deze 
projecten zijn de onderstaande het vermeiden waard: 
- oprichting van een centrum voor palliatieve thuiszorg voor de regio Sofia 
(voor personen die aan ongeneeslijke ziekten zoals kanker of aids lijden); 
- beroepsopleiding voor jongeren met een drugsprobleem en een strafblad; 
- verbetering van de gezondheid van vrouwen in Slowakije door de 
ontwikkeling van duurzame diensten voor gynaecologische zorg; 
- revalidatie van kinderen met cerebrale kinderverlamming; 
- aids-centrum: bijstand, onderwijs, voorlichting en documentatie; 
- model voor gezondheidszorg voor kwetsbare ouderen (geesteziekte en 
dementie) op gemeenschapsbasis. 
Er wordt gezorgd voor voortdurende coördinatie en coherentie tussen deze 
activiteiten en de programma's van de Europese Gemeenschap op het gebied van 
de volksgezondheid, zoals kanker, aids, drugsverslaving en 
gezondheidsbevordering, 
3.7.3 Samenwerking met internationale organisaties 
109. De Europese Gemeenschap is de voor de gezondheid relevante activiteiten van de 
Raad van Europa blijven volgen er. was in verscheidene desbetreffende 
commissies en werkgroepen vertegenwoordigd. In 1995 waren de voornaamste 
punten onder studie die op het terrein van het bloed (veiligheid en zelfverzorging 
op het gebied van bloed), zoals de voorgestelde herziening van het technisch 
protocol bij overeenkomst nr. 26), het voorgestelde verdrag op bio-ethisch gebied 
en een aantal andere onderwerpen, waaronder orgaantransplantatie, de organisatie 
van diensten voor gezondheidszorg voor gedetineerden, aanbevelingen ten aanzien 
van onderzoek op verpleegkundig gebied, gezondheidsvoorlichting in 
ziekenhuizen, gezondheidsproblemen van eenoudergezinnen, alsmede gezondheid, 
waardigheid en sociale uitsluiting. 
110. De samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie (ook met het Regionaal 
centrum voor Europa en het Internationaal agentschap voor kankeronderzoek) is 
naar tevredenheid voortgezet. De directeur-generaal van de WHO, dr Nakajima, 
heeft in juni 1995 een bezoek aan de Commissie gebracht. 
De Commissie heeft deelgenomen aan de vergaderingen van de algemene 
vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie, de uitvoerende raad (Executive 
Board) van de WHO en het regionaal comité voor Europa. Op de vergadering van 
het regionaal comité in Jeruzalem (september 1995) is erkend dat verklaringen van 
de Europese Commissie over haar beleid op gezondheidsgebied een voorname 
plaats op de agenda van die vergadering moesten innemen. 
39 
3.7.4 Samenwerking met de ACS-landen op gezondheidsgebied 
111. In 1995 is de vierde Conventie van Lomé herzien, die sedert 1990 de 
samenwerkingsrelaties regelde tussen de Europese Gemeenschap en de staten in 
Afrika, het Caribisch gebied en Stille Oceaan (ACS). De ondertekening van dit 
nieuwe akkoord op 4 november 1995 op Mauritius, betekent niet dat een nieuw 
pact tot stand is gekomen, maar een consolidatie en een gedeeltelijke herinrichting 
van een conventie, die tot 2000 van kracht zal blijven. 
In dit kader is de aanzet gegeven tot werkzaamheden ter voorbereiding van de 
onderhandelingen die tot de aanvaarding van indicatieve programma's moeiten 
leiden. In de loop 1995 zijn deze werkzaamheden in hoofdzaak gekenmerkt door 
een reflectie over de samenwerkingsstrategieën (regionale en nationale). 
Bij de reflectie over de samenwerkingsstrategieën is met kwesties van de 
gezondheid en aids meer en in ruimere mate rekening gehouden dan in het 
verleden. Hoewel men natuurlijk niet vooruit mag iopen op de resultaten van de 
onderhandelingen over de indicatieve programma's, wijst dan ook alles erop dat 
de steun voor de gezondheidssector in de loop van de uitvoering van het achtste 
financiële protocol van Lomé zal blijven groeien. 
112. De inspanningen die de laatste jaren op het gebied van de gezondheid en dat van 
aids zijn gedaan, zijn in 1995 voortgezet. Buiten de follow-up van de 
ontwikkelingsprojecten die reeds in het raam van het 7e EOF van start zijn gegaan 
en de steun die toegekend is in het kader van de structurele aanpassings-faciliteit, 
zijn verscheidene nieuwe belangrijke financieringsbesluiten genomen. In het 
bijzonder gaat het daarbij om: 
* Mozambique, voor we!k land een bedrag van 22 miljoen ecu is 
toegewezen voor een programma voor de sanering van het 
gezondheidsstelsel op het platteland 
* Kenya, voor welk land door de Commissie een programma is gefinancierd 
voor de "gezondheid van het gezin" (opgesteld tezamen met de officiële 
ontwikkelingshulp van het VK) tot een bedrag van 14,8 miljoen ecu. 
Er is nog tot een reeks andere acties besloten, met name ten behoeve van Burkina 
Faso (steun voor hervorming van de farmaceutische sector, 1,6 miljoen ecu) en 
de Centraalafrikaanse Republiek (steun voor de primaire gezondheidszorg, 1,8 
miljoen ecu). 
113. Op het gebied van SOA/HIV/aids is de Commissie voortgegaan met de uitvoering 
van deze prioritaire strategieën, op het niveau van de preventie, de versterking van 
de gezondheidsdiensten, de sociaal-economische impact van de epidemie en de 
wetenschappelijke opleiding. 
In 1995 zijn belangrijke programma's goedgekeurd, met name inzake de inpassing 
van de SOA/HIV/aids-strategie in de gezondheidsstelsel s (projecten voor 5 miljoen 
ecu in Mozambique en 4 miljoen ecu in Tanzania). Op het gebied van het 
operationeel onderzoek is in 1995 een belangrijk project afgesloten dat in Mwanza 
(Tanzania) is uitgevoerd en waarin het effect van de behandeling van de SOA op 
40 
de overdracht van HIV is aangetoond. Ten slotte is op regionaal niveau een reeks 
bewustmakingscampagnes voor de gehele bevolking gevoerd via verschillende 
media; met name waren dit campagnes via de radio voor een aantal landen in 
Azië en via de televisie (spots in het kader van de Afrikaanse voetbalbeker). 
114. Tevens zijn in Brussel vergaderingen van technisch assistenten en nationale 
deskundigen uit de ACS landen georganiseerd over het onderwerp "decentralisatie 
van de gezondheidsstelsels". 
Aan de eerste van deze vergaderingen, die in november 1995 is gehouden en 
gewijd was aan de situatie in de francofone landen, is deelgenomen door een 
dertigtal landen uit West- en Centraal-Afrika. 
Deze vergadering had tot doei een snelle balans van de situatie op te maken en 
de beperkingen, limieten en gevolgen van het decentralisatieproces te analyseren 
dat een belangrijk onderdeel van de lopende hervormingen in de 
gezondheidssector vormt. 
115. Het proces in verband met de coördinatie met de Lid-Staten, dat door de Raad in 
1994 in grote trekken is vastgesteld, is in 1995 voortgezet. 
In dit kader zijn de vergaderingen van de werkgroepen van deskundigen op het 
gebied van "gezondheid en ontwikkeling" en "SOA/aids" voortgezet, terwijl de 
operationele coördinatie op het niveau van de landen geleidelijk is verbeterd. 
Er zijn tevens initiatieven genomen met het oog op de verdieping van de 
beleidsmaatregelen en strategieën en de verbetering van de operationele 
coördinatie met name met betrekking tot USAID en de Wereldbank. 
116. Ook is in april 1995 in Brussel de tweede vergadering op het gebied van de 
geneesmiddelen gehouden van de ministers van volksgezondheid van het gebied 
van de Franse frank en de geassocieerde landen. 
Deze vergadering past in een proces, dat in 1994 aan de vooravond van de 
devaluatie van de Afrikaanse frank door Ivoorkust is ingezet en een reflectie en 
gezamenlijke acties op het gebied van het beleid in de farmaceutische sector tot 
doel had. 
Tijdens deze vergadering is een actieplan goedgekeurd dat met name tot doel had: 
* de oprichting van een informatienetwerk inzake de geneesmiddelen en de 
prijs van de produkten in Afrika, 
* de versterking van de mechanismen voor de controle op de kwaliteit van 
de produkten, 
* de versnelling van de invoering van algemene geneesmiddelen in de 
particuliere sector, 
* de onderlinge aanpassing van de wetgevingen, 
* de ontwikkeling te bevorderen van praktijken voor het voorschrijven en 
verstrekken van geneesmiddelen. 
41 
AIDS 
1. HIV/aids betekent momenteel een belangrijke uitdaging op wetenschappelijk 
en sociaal gebied. 
De aanpak van het HIV/aids-probleem vereist een multidisciplinaire reactie, 
waarin het beste van het biologisch en medisch onderzoek wordt 
gecombineerd met effectieve maatregelen om sociaal-economische oorzaken 
en gevolgen, in het bijzonder voor de groepen met de meeste achterstand in 
de armste landen, aan te pakken, acties voor het controleren en verminderen 
van de verspreiding van de HIV-infectie, met name door onderwijs e.n 
voorlichting en ondersteuning van personen met HIV/aids en hun gezin 
De Europese Gemeenschap heeft een belangrijke rol gespeeld in de 
internationale inspanningen ten aanzien van HIV/aids en blijft dat doen. De 
door de Europese Commissie gevoerde acties bestrijken het gehele terrein 
van de verantwoordelijkheden van de Gemeenschap; zij concentreren zich 
echter op de volgende drie actiegebieden: onderzoek, steun voor de 
ontwikkeling en volksgezondheid. 
2. Preventie van HIV/aids in Europa, de prioriteiten van de Europese 
Gemeenschap 
Eind december 1995 was in de vijftien landen van de Europese 
Gemeenschap sinds het begin van de epidemie een gecumuleerd totaal van 
159.343 aidsgevallen gemeld. De gevallen zijn geografisch gegroepeerd, met 
een dalende incidentie van de zuidwestelijke naar de noordoostelijke landen. 
Tegen de achtergrond van een snelle toename van het aantal aidsgevallen, is 
men het erover eens dat de Gemeenschap een belangrijke rol moet spelen bij 
de reactie op de epidemie. 
Sinds 1988 houdt de Europese Gemeenschap zich in het kader van de 
volksgezondheid met de aidskwestie bezig. In juni 1991 is een programma 
"Europa tegen aids" opgezet. In het Verdrag betreffende de Europese Unie 
van 1993 is de Europese Gemeenschap een nieuwe bevoegdheid verleend in 
de volksgezondheid, waarbij met nadruk is bepaald dat het accent van de 
Gemeenschap moest liggen op de "preventie van ziekten", in het bijzonder 
de grote bedreigingen van de gezondheid. Tot 1995 zijn ca. 360 
transnationale projecten waarbij NGO's waren betrokken gefinancierd tot een 
bedrag van ca. 40 miljoen ecu. 
Een nieuw ontwerp van een communautair programma ter preventie van aids 
en bepaalde andere besmettelijke ziekten voor de jaren 1996-2000 is in 1995 
door de Instellingen besproken, met als doel de aanvaarding ervan in 1996.77 
77 Het programma is op 29 maart 1996 goedgekeurd bij Besluit nr. 645/96/EG - zie PB L 95 van 
16.04.1996 
42 
Dit nieuwe programma, met een begroting van 49,6 miljoen ecu, heeft vier 
belangrijke prioriteiten: 
- monitoring van en toezicht op aids en bepaalde andere besmettelijke 
ziekten, 
- bestrijding van de overdracht van HTV, 
- voorlichting, educatie en opleiding, 
begeleiding van personen met HTV/aids en bestrijding van 
discriminatie. 
Het programma zal worden geïmplementeerd door middel van: 
steun aan projecten, overal in de Gemeenschap, 
- steun voor innoverende projecten, 
steun voor activiteiten van NGO's, waaronder het leggen van 
internationale contacten, 
- oprichting van netwerken. 
Dit programma staat open voor landen die met de Europese Gemeenschap 
zijn geassocieerd en het bevordert tevens de samenwerking met 
internationale organisaties die op dit gebied actief zijn. 
3. Het HTV/aids-programma voor ontwikkelingslanden 
De Commissie voert al sinds 1987 acties op het terrein van HTV/aids uit in 
de ontwikkelingslanden en al van het begin af streeft zij naar nauwe 
coördinatie met het in dat jaar gestarte speciale programma van de WHO. 
In de loop van de jaren hebben de programma's zich ontwikkeld van urgente 
preventieve acties tot strategieën en beleidsmaatregelen die HIV/aids als een 
structureel probleem beschouwen waarvoor een strategie op lange termijn en 
een multisectorale reactie nodig is. 
Deze reactie moet in de allereerste plaats komen van de gezondheids- en de 
sociale sector waarvoor - met een doeltreffender dienstverlening als doel 
- in een groot aantal landen een hervormingsproces op gang is gekomen, 
maar die zich tegelijkertijd genoodzaakt zien in verband met de epidemie 
een aanzienlijke groei van de vraag naar zorg het hoofd te bieden. De 
gevolgen van de epidemie en de daarop te geven reacties gaan echter verder 
dan de gezondheidssector; zij raken ook het probleem van de eerbiediging 
van de rechten van de mens en de niet-discriminatie ten opzichte van 
mensen die het virus dragen; zij raken eveneens de maatschappelijke en 
gezinsstructuren die door de epidemie worden beïnvloed. 
43 
Tegen deze achtergrond heeft de Commissie getracht om, in nauwe 
samenwerking met de Lid-Staten van de EG, het beleid en de strategieën als 
reactie op de HTV/aids-problematiek aan te passen. Wanneer de 
communautaire steun en de bilaterale hulp bij elkaar worden geteld, is de EG 
immers de voornaamste geldschieter voor de maatregelen op het gebied van 
HTV/aids in de ontwikkelingslanden. In het kader van haar inspanningen ten 
aanzien van de coördinatie heeft de Commissie in 1994 een Mededeling tot 
de Raad en het Parlement gericht betreffende de beleidsvormen en 
strategieën op het gebied van HIV/aids in de ontwikkelingslanden, naar 
aanleiding hiervan zijn resoluties aangenomen, en wel door de Raad in 1994 
en het Parlement in 1995. Er zijn vier prioriteiten voor maatregelen 
vastgesteld, te weten: 
de uitbreiding van de epidemie minimaliseren door middel van 
preventieve acties; 
- de gezondheidssector versterken door deze in staat te stellen de 
behoeften die als gevolg van de epidemie toenemen, het hoofd te 
bieden; 
- de staten te helpen rekening te houden met de sociaal-economische 
gevolgen van aids; 
de ontwikkeling van de wetenschappelijke ervaring. 
Er is een nauwe coördinatie, zowel met de Lid-Staten als met de VN AIDS 
en de andere internationale organisaties die zich hiermee bezighouden. 
In totaal bedraagt de communautaire inspanning sedert juli 1987 meer dan 
160 miljoen ecu, alle landen en alle financiële financieringsmiddelen bij 
elkaar genomen (buiten de medefinanciering van NGO's en onderzoek). 
Het programma voor biomedisch en gezondheidsonderzoek 
De activiteiten van de Europese Commissie op het terrein van onderzoek op 
het gebied van de medische biologie en gezondheid gaan terug tot de 
lancering van het eerste onderzoekprogramma voor geneeskunde en 
gezondheid in 1978. Sindsdien is de omvang gestaag toegenomen,; dit geldt 
zowel voor de onderzoeksambities als voor de begroting die op gebieden met 
hoge prioriteit beschikbaar is ter ondersteuning van het Europees onderzoek. 
Het medisch onderzoek op het niveau van de EG heeft tot doel: het bundelen 
van gegevens, vermijden van dubbel werk, normaliseren van methoden en 
reagentia, beter selecteren van cohorten voor klinische proeven, 
samenvoegen van complementaire vaardigheden in veelzijdige projecten, 
verbeteren van de opleidingsmogelijkheden voor jonge onderzoekers op 
gespecialiseerde terreinen, het beter gebruik maken van de 
44 
resultaten in de sector van de volksgezondheid, het verbeteren van toegang 
tot de onderzoeksresultaten voor alle delen van Europa, het invoeren van 
gezamenlijke Europese voorzieningen voor dierproeven, ten einde het totale 
aantal dieren dat bij proefnemingen wordt gebruikt te verminderen en 
verhogen van het rendement. 
Al sinds 1983, slechts twee jaar nadat het eerste aidsgeval was 
gediagnostiseerd, speelt de Europese Commissie een actieve rol in de 
bestrijding van de aidsepidemie. Het financieren van het aidsonderzoek is in 
1987 begonnen in het raam van het vierde onderzoekprogramma op gebied 
van geneeskunde en volksgezondheid. Met de jaren zijn de ambities van het 
programma en de beschikbare begroting aanzienlijk groter geworden. 
Momenteel ondersteunt het programma in totaal 51 projecten waarbij meer 
dan 600 onderzoeksteams betrokken zijn met een begroting van 32 miljoen 
ecu in het kader van BIOMED 1 en het onderzoekswerk inzake aids van 
BIOMED 2; deze aantallen zijn binnenkort hoger, aangezien de Commissie 
de te financieren projecten heeft geselecteerd uit de kort geleden ingediende 
voorstellen. 
De projecten zijn alle nauw verwant met de drie hoofdprioriteiten van het 
programma: 
Ontwikkeling van veilige, doeltreffende vaccins tegen de HTV-infectie 
Ontwikkeling van therapeutische agentia ter onderdrukking van het 
voortschrijden van de ziekte bij geïnfecteerde personen 
Onderzoek naar de epidemiologie van het virus in Europa 
Het programma voor internationale wetenschappelijke samenwerking 
Dit programma, betreffende de samenwerking tussen Europese teamss en 
wetenschappers in ontwikkelingslanden, bevat een belangrijke component 
inzake gezondheidsonderzoek waarin ook iets aan aids wordt gedaan. 
Er zijn 16 gezamenlijke onderzoeksprojecten met partners in Afrika en Azië 
gefinancierd, met een begroting van meer dan 5 miljoen ecu. 
Het programma investeert in onderzoek naar de epidemiologie van HTV in 
ontwikkelingslanden, mechanismen voor verticale HIV-overdracht, 
longitudinale studies over het HIV-infectieprofiel, de biologie en 
epidemiologie van co-infectie van HIV/IBC, de rol van andere SOA bij de 
epidemiologie van HIV en internationaal onderzoek naar SOA en HIV, in 
het bijzonder wat betreft de evaluatie van een betere begeleiding en klinische 
dienstverlening voor SOA-patiënten. 
Zie voor nadere informatie over activiteiten op deze beleidsterreinen de 
relevante hoofdstukken van dit verslag 
45 
3.7.5 Samenwerking met Zuid- en Zuidoost-Azië en Latijns-Amerika 
117. In Aziatische landen is een aantal belangrijke gezondheidsprogramma's van start 
gegaan. Zij waren enerzijds geconcentreerd op een extensief programma voor 
malariabestrijding (Cambodja, Laos en Vietnam, 29 miljoen ecu) en anderzijds op 
de gezondheid van vrouwen en veilig moederschap (Filippijnen, 17 miljoen ecu). 
Twee kleinere projecten betroffen de primaire gezondheidszorg (Bangladesh, 9,5 
miljoen ecu) alsmede geboorte en gezondheid (Nepal, 0,9 miljoen ecu) 
118. De steun voor de gezondheidssector in Latijns-Amerika neemt snel toe. In 1995 
vertegenwoordigde de gezondheidssector 6% van het totale bedrag van alle 
lopende projecten van deze begrotingslijn en in de toekomst zal dit bedrag 
aanzienlijk groeien. Van de financiële projecten die in 1995 zijn goedgekeurd, 
vormde 30% steun voor de gezondheidssector. Dit betekent dat in 1996 het 
aandeel zal stijgen tot 9% van alle projecten in uitvoering. Daarnaast bevatten de 
meeste programma's voor de ontwikkeling van het platteland onderdelen die voor 
de gezondheid relevant zijn, zoals water en rioolwaterzuivering en de bouw van 
gezondheidscentra enz. 
In 1995 bedroeg het totale bedrag dat aan de gezondheidssector werd besteed 54,5 
miljoen ecu; de steun was voornamelijk geconcentreerd op Midden-Amerika (27 
miljoen ecu voor gezondheidsprojecten in El Salvador en 21 miljoen ecu voor 
regionale projecten). Onder de regionale projecten verdient het project "Salud 
materno-infantil" (16 miljoen ecu), dat specifieke problemen aanpakt die met 
geboorte en gezondheid te maken hebben, vermelding. 
3.7.6 Drugsbestrijding 
119. Het Phare-programma inzake drugs bestrijkt alle landen van Midden- en Oost-
Europa (el f landen) en is sinds 1993 operationeel. Gezondheidseducatie, opleiding 
en andere preventieve maatregelen, alsmede de onderdelen behandeling en 
revalidatie, vormen een aanzienlijk deel van het programma. Het is een 
multidisciplinair programma ter bevordering de van samenwerking tussen de 
partnerlanden van Phare ten aanzien van het terugdringen van vraag en aanbod 
van drugs en de ontwikkeling van een algemene aanpak van het drugsverschijnsel. 
Het programma heeft geholpen het bewustzijn van de autoriteiten voor het 
drugsprobleem te verhogen, de schepping van structuren op nationaal niveau te 
initiëren, de acties te coördineren en alle actoren op dit gebied bij elkaar te 
brengen. 
Er zijn regionale opleidingsactiviteiten georganiseerd over onderwerpen als 
scholen, het gezin, de gemeenschap en de media. 
In 1995 is een tweede regionaal verslag over de vraag naar drugs opgesteld; men 
ziet hieruit zowel een toename van het drugsgebruik als de ontwikkeling van 
lokale bewustwording en voorzieningen om dit probleem aan te pakken. Dit 
verslag is in september 1995 besproken op een gezamenlijk seminar van de 
LMOE en de EG in Luxemburg; aldus is de samenwerking die in 1994 tot stand 
gebracht tussen dit programma en de met drugs samenhangende activiteiten die 
buiten de Gemeenschap worden verricht, vergroot. 
46 
Tot nu toe is ongeveer 2 miljoen ecu aan deze activiteit besteed. 
120. In het kader van de Noord-Zuid-activiteiten wordt bijzondere nadruk gelegd op 
de bestrijding van drugs en drugsverslaving. In totaal is 8,7 miljoen ecu gebruikt 
ter ondersteuning van acties ter vermindering van het aanbod (bestrijding van de 
handel, alternatieve ontwikkelingen) en de vraag naar drugs (preventie, 
behandeling en revalidatie). 
3.7.7 Humanitaire hulp 
121. Het Bureau voor humanitaire hulp van de Gemeenschap, ECHO, dat sedert 1992 
operationeel is, zorgt voor de opstelling, de uitvoering, de financiering, de follow-
up en de evaluatie van acties en besluiten op het gebied van de humanitaire hulp. 
Bij overduidelijke tekorten in de structuren van de gezondheidszorg kan een 
preventieve humanitaire actie worden overwogen om de ontwikkeling van 
epidemieën te voorkomen en de bevolking te helpen. Gezien de beperkte middelen 
waarover ECHO beschikt, blijft dit soort bijstand beperkt tot ernstige situaties. 
122. Dit jaar hébben de door de mens veroorzaakte catastrofes 96% van de 
werkzaamheden van ECHO uitgemaakt; de resterende 4% hield verband met 
epidemieën of natuurrampen en de preventie daarvan. In 1995 heeft ECHO ten 
opzichte van zijn urgente acties ten behoeve van de gezondheidsbescherming 
dezelfde lijn gevolgd als in 1994. 
- Verstrekking van geneesmiddelen en medisch materieel (de voornaamste 
actie van het Bureau voor humanitaire hulp op gezondheidsgebied); 
- Vaccinatiecampagnes; 
- Controle op de kwaliteit van de verdeelde levensmiddelen; 
- Infrastructurele werkzaamheden in verband met de verbetering van het 
gezondheidspeil in het algemeen en de opleiding van het plaatselijk 
medisch personeel. 
123. In 1995 waren de voornaamste humanitaire acties van ECHO op 
gezondheidsgebied in de eerste plaats gericht op de regio van de grote meren 
(Rwanda, Burundi). Zij hadden echter ook betrekking op de vaccinatie en de hulp 
aan slachtoffers van cholera in Liberia, Guinee, Nicaragua en Peru. Bovendien is 
een belangrijke bijdrage (15 miljoen ecu, in hoofdzaak in de vorm van 
geneesmiddelen en voedsel) geleverd tot de algemene campagne van UNICEF ter 
bestrijding van de heropleving van difterie en tuberculose in Rusland, het 
Gemenebest van Onafhankelijke Staten en de Baltische staten. 
3.7.8 Milieu en gezondheid 
124. De Gemeenschap speelt ook een belangrijke internationale rol op het gebied van 
milieu en gezondheid. Zij neemt deel aan de activiteiten van de commissie voor 
duurzame ontwikkeling van UNCED en is vertegenwoordigd in het Europees 
comité voor milieu en gezondheid, dat belast is met de follow-up van de tweede 
Europese conferentie inzake milieu en gezondheid in 1994 in Helsinki. De 
volgende vergadering zal in 1999 in Londen worden gehouden. 
47 
3.8 Inpassing van eisen op het gebied van de gezondheid in andere communautaire 
beleidsmaatregelen 
3.8.1 Statistieken 
125. Een voorwaarde voor communautaire actie op elk gebied is het bestaan van 
betrouwbare, nauwkeurige en toegankelijke gegevens. Krachtens het 
kaderprogramma op het gebied van de statistische informatie 1993-199778 en in 
nauwe samenwerking met het Comité statistisch programma van de Europese 
Gemeenschappen79, worden sectorale programma's voor statistieken op het gebied 
van het sociaal beleid verder ontwikkeld. 
126. In nauwe samenwerking met de Lid-Staten, worden door Eurostat, het Bureau 
voor de statistiek van de Europese Gemeenschap, statistische gegevens over een 
groot aantal kwesties in verband met sociale en economische aspecten, zoals 
demografie, milieu, armoede en sociale uitsluiting, sociale bescherming, 
volksgezondheid en gezondheid en veiligheid op het werk, verzameld, 
geanalyseerd en verspreid. In 1995 is een aantal publikaties verschenen met onder 
meer statistische gegevens over gezondheid en veiligheid (Eurostat Yearbook, 
Social Portrait of Europe, Women and men in the EU, Disabled persons: statistical 
data - second edition) (Jaarboek van Eurostat, sociaal portret van Europa, 
vrouwen en mannen in de EU, gehandicapten: statistische gegevens - tweede 
editie). 
127. Gegevens over arbeidsongevallen (ESAW: European Statistics on Accidents at 
Work) worden periodiek verzameld en er is een gegevensbasis ontworpen. Er is 
een task force opgericht ter bespreking van methodologische kwesties, zoals het 
bestreken gebied en te lage opgaven, alsmede wijzigingen in bepaalde 
classificatiesystemen. Er is een proefproject gestart voor het ontwikkelen van 
vergelijkbare studies over beroepsziekten (EODS: European Occupational Diseases 
Statistics) voor 31 stoffen en ziekten en er is een prototype van een gegevensbasis 
ontwikkeld. Er is een technische subcommissie opgericht om nieuwe 
classificatiesystemen voor factoren inzake biologische, fysische en chemische 
blootstelling te ontwikkelen. De basisgrootheden waarvoor gegevens worden 
verzameld zullen de eerste betrouwbare statistieken over arbeidsomstandigheden 
opleveren die op de gehele Gemeenschap betrekking hebben. 
128. Voor het op communautair niveau verzamelen van gegevens over ongevallen thuis 
en in de vrije tijd (EHLASS), heeft Eurostat steun verleend bij de opstelling van 
samenvattende verslagen en de evaluatie van methodologieën. 
129. In 1995 viel de tweede fase van het huishoudpanel van de Europese 
Gemeenschap. De gegevens van de eerste fase (1994) van deze multidimensionale 
panelenquête, die informatie heeft opgeleverd over allerlei sociaal-economische 
kwesties waaronder gezondheid en medische consumptie, worden momenteel 
geanalyseerd. 
78 
79 Beschikking van de Raad 93/464/EEG van 22.07.1993, PB L 219 van 28.08.1993, blz. 1 
Opgericht bij Besluit van de Raad 89/382/EEG, Euratom, PB L 181 van 28.06.1989, blz. 47 
48 
130. Deze voor de gezondheid relevante activiteiten zullen worden gecoördineerd met 
het komende programma over monitoring van de gezondheid80. In nauwe 
samenwerking met andere diensten van de Commissie en met internationale 
organisaties die op het gebied van gezondheidsstatistieken werkzaam zijn (WHO, 
OESO), zullen bestaande projecten inzake 'doodsoorzaakstatistieken', 'enquêtes 
naar gezondheidsgesprekken' en 'gezondheidsvoorzieningen' met het oog op dit 
komende programma worden verbeterd. 
3.8.2 Jongeren - Educatie 
131. Het actieprogramma SOCRATES ( 1995-1999) wil bij dragen tot de ontwikkeling 
van onderwijs en opleiding van hoog gehalte. 
Hoofdstuk I "Hoger onderwijs (ERASMUS)" voorziet in acties ten behoeve van 
de mobiliteit van de studenten en hoogleraren, de oprichting van thematische 
netwerken en de ontwikkeling van curricula in verschillende vakken. Daartoe 
behoren medische wetenschappen, zoals geneeskunde, psychiatrie, tandheelkunde, 
volksgezondheid, farmacie, medische technologieën enz. 
Hoofdstuk II "Schoolonderwijs (COMENIUS)" wil in zijn eerste actie, inzake 
partnerschappen tussen scholen, partnerschappen tussen verscheidene scholen van 
verschillende Lid-Staten bevorderen, met als doel samenwerking inzake Europese 
onderwijsprojecten. Deze maken het mogelijk vakken te ontwikkelen die van 
Europees belang zijn (cultureel erfgoed, milieu, wetenschappen en technologieën 
enz.). De bevordering van de gezondheid op school kan een projectthema zijn. 
132. Het programma Jeugd voor Europa verleent financiële steun aan projecten en 
uitwisselingen die georganiseerd worden door jeugd initiatieven en -organisaties. 
Specifieke acties ondersteunen periodes van vrijwillige dienstverlening en 
uitwisselingen buiten de Europese Gemeenschap, zoals in de LMOE, de NOS, 
Latijns-Amerika en het Middeïlandse-Zeegebied. 
Hoewei de gezondheid geen specifiek programmadoel is, had in 1995 een aantal 
financieel gesteunde projecten een gezondheidsdimensie, bijvoorbeeld in verband 
met drugspreventie en -misbruik, alcohol, aidspreventie en het verlenen van zorg 
en steun voor personen met HIV/aids, gezondheidseducatie en jongeren met een 
handicap. Een project houdt verband met gezondheid in de context van 
grondrechten voor jongeren die aan alle jongeren moeten worden verleend81. 
3.8.3 Voorlichtingsactiviteiten 
133.' De campagne: 'Citizens First', die bedoeld is om Europa dichter bij de burgers te 
brengen, is door de Commissie in oktober 1995 goedgekeurd. In de aanloop naar 
de Intergouvernementele Conferentie, wil de Commissie deze campagne benutten 
om de voordelen van de interne markt duidelijk te maken aan de burger. Dit 
algemene doel zal worden uitgewerkt in tien specifieke thema's. Bij het lanceren 
van de voorlichtingscampagne over een van deze thema's, zal de Commissie een 
so 
81 COM (95) 449 def. van 16.10.1995 - zie ook het hoofdstuk Volksgezondheid 
Zie Youth for Europe statistics 1995, DG XXII, doc. Yfe-D95-006E 
49 
gids en een brochure publiceren. Twee van deze thema's zijn van bijzonder belang 
voor de gezondheid: gezondheidsvoorzieningen op de interne markt en gezondheid 
en veiligheid op het werk. 
3.8.4 Regionaal beleid 
134. Zoals uiteengezet in het verslag over 1994, vallen de investeringen in onderwijs 
en gezondheid in regio's van doelstelling I thans onder de werkingssfeer van het 
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Hoewel het nog te vroeg is voor 
een uitgebreide evaluatie van het effect van deze uitgaven op de gezondheid O.k. 
Commissie beschikt nog niet over een volledig overzicht van alle overeenkomstig 
het doelgebied gefinancierde projecten), worden van verbeteringen in het totale 
het milieu en de infrastructuur van de betrokken regio's aanzienlijke voordelen 
voor de gezondheid verwacht. 
3.8.5 Drugs 
135. Het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EWDD) in 
Lissabon is in de eerste helft van 1995 operationeel geworden. Aangezien vóór 
de helft van dat jaar de fysieke infrastructuur van dit centrum nog niet aanwezig 
was, hebben de werkzaamheden zich gericht op de voorbereiding op de taken die 
aan het centrum zijn opgedragen en op het beginnen met de werkzaamheden op 
de voornaamste prioritaire gebieden die in het werkprogramma van het centrum 
voor 1995-1997 zijn vastgelegd. 
136. Het centrum heeft zich op de volgende doelstellingen geconcentreerd: 1. Definitie 
van een reeks principes voor het verzamelen van gegevens; 2. Identificatie van 
essentiële indicatoren en kerngegevens; 3. Identificatie van mechanismen voor het 
verstrekken van correct geanalyseerde informatie; 4. Aanknoping van 
doeltreffende werkrelaties met bevoegde internationale instellingen en organisaties; 
5. Aanknoping van werkrelaties met de voornaamste onderzoeksgroepen en -centra 
in de Lid-Staten en tenslotte 6. Opstelling van aanbevelingen voor het bestuur 
betreffende op deze gebieden te ondernemen actie. De voltooiing van dit werk is 
het eerste vereiste voor de opstelling van het jaarverslag over de drugssituatie in 
Europa. 
137. Met inachtneming van deze doelstellingen heeft het centrum in 1995 zijn 
activiteiten geconcentreerd op het samenvatten van de verschillende studies en 
initiatieven die de Commissie had genomen voordat het centrum werd opgericht. 
Deze hadden betrekking op drie hoofdgebieden: vermindering van de vraag' en 
epidemiologie, implementatie en coördinatie van het REITOX-netwerk en de 
nationale knooppunten en herstructurering van de relaties met de institutionele en 
wetenschappelijke partners van het centrum. In 1995 is een overzicht gemaakt van 
het werk van het REITOX-netwerk, met het oog op een verbetering van deze 
geslaagde samenwerking tussen de Lid-Staten inzake drugskwesties. 
50 
4. Conclusies 
138. Dit tweede verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de 
gezondheid in de communautaire beleidsmaatregelen toont duidelijk aan dat 
vrijwel alle hoofdbeleidsterreinen in de Gemeenschap gevolgen hebben voor de 
gezondheid en met gezondheidsoverwegingen rekening houden. 
139. Het laat zien dat een aantal onderwerpen onder meer dan een beleidsterrein valt; 
het werk ten aanzien van tabak bijvoorbeeld vindt plaats in de context van het 
programma Europa tegen kanker. Daarnaast behandelt het landbouwbeleid het 
verbouwen van tabak; er wordt onderzoek verricht naar minder schadelijke 
tabaksvariëteiten en de indirecte belasting op tabaksprodukten wordt bestudeerd 
m de context van het fiscaal beleid. De situatie inzake drugs is soortgelijk; drugs 
zijn een onderwerp voor tctie op het gebied van de volksgezondheid (met een 
voorstel voor een programma dat door de Raad wordt besproken), voor 
samenwerking ter zake var. jinnenlandse zaken en justitie of 'm het Noord-Zuid-
werk. De specifieke op Midden- en Oost-Europa gerichte programma's bezitten 
alle een gezondheidsdimensie. 
140. Verscheidene belangrijke, voor de gezondheid relevante kwesties op EG-niveau 
worden niet door de communautaire instellingen zelf behandeld, maar door 
onafhankelijke agentschappen. In dit verslag worden genoemd het Europees 
Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (Bilbao), het 
Europees Bureau voor de beoordeling van geneesmiddelen (Londen), het 
Europees Milieuagentschap (Kopenhagen) en het Europees waarnemingscentrum 
voor drugs en drugsverslaving (Lissabon). Bij hun werkzaamheden moeten deze 
agentschappen, hoewel zij formeel onafhankelijk zijn, zich toch aan de bepalingen 
van artikel 129 van het Verdrag naleven houden. 
141. Het accent dat in het eerste verslag is gelegd op de noodzaak van 
complementariteit - het volksgezondheidsbeleid moet complementair zijn met 
andere beleidsmaatregelen, en andere communautaire beleidsmaatregelen kunnen 
complementair moeten zijn met maatregelen ten behoeve van de volksgezondheid 
- blijft een voortdurende uitdaging voor het communautair beleid82. In het 
bijzonder op gebieden waar de wetgevende fundering is gelegd, moet men 
beseffen dat wetgevende of andere maatregelen in die context ook belangrijke 
volksgezondheidsaspecten kunnen hebben waarmee rekening moet worden 
gehouden. 
142. Alles bij elkaar genomen worden eisen ten aanzien van de 
gezondheidsbescherming en de preventie van ziekten steeds belangrijker, zowel 
als gevolg van de raadplegingsprocedures die binnen de Commissie zijn ingesteld 
- zoals de interne werkgroep gezondheid - als vanwege het groeiende bewustzijn 
bij het grote publiek voor de gevolgen van ander beleidsgebieden voor de 
gezondheid. 
82 Verslag over de integratie van de eisen voor de bescherming van de gezondheid in de 
communautaire beleidsmaatregelen (1994), COM (95) 196 def. van 29.95.1995, blz. 40 e.v. 
51 
143. De bedoeling van dit verslag is een bijdrage te leveren tot het doorzichtig 
functioneren van de Gemeenschap. Dat is echter een tweerichtingsproces. De 
Commissie hoopt dan ook dat de publikatie van dit verslag ook een aanzienlijke 
aansporing zal betekenen voor alle betrokkenen en personen die belang hebben bij 
besluitvorming op verschillende beleidsterreinen, ten aanzien van manieren van 
optreden en de richting daarvan, die ervoor moeten zorgen dat de 
gezondheidseisen naar behoren worden ingepast in de verschillende 
communautaire beleidsmaatregelen. 
Krachtens artikel 129 van het Verdrag zijn alle instellingen die betrokken zijt; bij 
de formulering en implementatie van de communautaire beleidsmaatregelen, 
verplicht gezondheidseisen op te nemen in het communautair beleid. Sommige 
Lid-Staten en regio's in de Gemeenschap hebben soortgelijke initiatieven 
genomen. De Commissie hoopt dat dit verslag andere Lid-Staten en regio's ertoe 
zal aanzetten hetzelfde te doen. 
52 
Voorstellen voor en goedkeuring van belangrijke, voor de gezondheid 
relevante wetgeving in 1995 
In 1995 voorgestelde wetgevisag 
Volksgezondheid 
Mededeling en voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad 
betreffende gezondheidsmonitoring, COM (95) 449 def. van 16.10.1995 
Sociaal beleid 
Gewijzigd voorstel voor een verordening tot wijziging van Verordening van Raad (EEG) 
1408/71, PB C 242 van 19.09.1995 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 90/349/EEG 
betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan 
carcinogene agentia op het werk, PB C 317 van 28.11.1995 
Milieu 
Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de 
onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake maatregelen tegen 
de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes van inwendige verbrandingsmotoren 
die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemd mobiele machines, COM (95) 350 
def. van 06.09.1995 
Gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake geïntegreerde preventie en 
bestrijding van verontreiniging, COM (95) 88 def. van 15.05.1995 
Gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het op de markt brengen 
van biociden, COM (95) 387 def. van 20.07.1995 
Landbouw 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het op de markt brengen van 
vleesprodukten, PB C 269 van 16.10.1995 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 92/117/EEG inzake 
maatregelen voor de bescherming tegen bepaalde zoonoses, COM (95) 491 def. van 
23.10.1995 
Vervoer 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake uitrusting van zeeschepen, COM (95) 269 
def. van 21.06.1995 
53 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de 
wetgevingen van de Lid-Staten inzake de technische controle van motorvoertuigen een 
aanhangwagens, COM (95) 415 def. van 08.98.1995 
Energie 
Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter 
bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVE H-programma) 
(COM(95) 195 def. van 31.05.1995) 
In 1995 goedgekeurde wetgeving 
Sociaal beleid 
Sociaal actieprogramma voor de middellange termijn, COM (95) 134 def. van 12.04.1995 
De toekomst van de sociale bescherming : Een kader voor een Europees debat, COM (95) 
466 def. van 31.10.1995 
Mededeling van de Commissie inzake een actieprogramma van de Gemeenschap op het 
gebied van veiligheid, hygiëne en gezondheidsbescherming op het werk (1996-2000), 
COM (95) 282 def. van 12.07.1995 
Besluit van de Commissie van 12.07.1995 tot oprichting van een wetenschappelijk comité 
inzake grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan chemische agentia - PB L 188 
van 09.08.1995 
Besluit van de Commissie van 12.07.1995 inzake de instelling van een comité van hoge 
functionarissen van de arbeidsinspectie - PB L 188 van 09.08.1995 
Interne markt 
18e richtlijn tot aanpassing aan de technische vooruitgang van de bijlagen van de 
basisrichtlijn inzake kosmetische produkten, Richtlijn van de Commissie 95/34/EG van 
10.07.1995, PB L 167 van 18.07.1995 
6e richtlijn inzake voor de controle van de samenstelling van kosmetische produkten toe 
te passen analysemethoden, Richtlijn van de Commissie 95/32/EG van 07.07.1995, PB 
L 178 van 28.07.1995 
Richtlijn met criteria en voorwaarden aan de hand waarvan een fabrikant mag besluiten 
een of meer ingrediënten op de lijst voor etikettering van cosmetische produkten niet te 
vermelden, Richtlijn van de Commissie 95/17/EG van 19.06.1995, PB 140 van 
23.06.1995 
Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 14.07.1995 betreffende de 
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van 
persoonsgegevens en betreffende het vrij verkeer van die gegevens, PB L 281 van 
23.11.1995 
54 
ï/mdbouw 
Richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 64/4443/EEG betreffende de 
gezondheidsvoorschriften voor de produktie en het in de handel brengen van vers vlees, 
95/23/EG, PB L 243 van 11.10.1995 
Richtlijnen van de Raad tot harmonisatie van de maximumgehalten aan residuen van 
bestrijdingsmiddelen voor negen als pesticide werkzame stoffen en ter wijziging van de 
bestaande maximumgehalten voor andere als pesticide werkzame stoffen, Richtlijnen van 
de Raad 95/38/EG, PB L 197 van 22.08.1995, 95/39/EG, PB L 197 van 22.03.1995 en 
95/61/EG, PB L 292 van 07.12.1995 
R;rMijn vm de Commisse houdende wijziging van Richtlijn 90/128/EEG inzake 
materialen en voorwerpen van b.Miststof, bestemd om met levensmiddelen in aanraking 
te komen, 95/3/EG van 14.02.1995» PB L 41 van 23.02.1995 
Beschikking van de Commissie tot wijziging van Beschikking 94/652/EG die de lijst en 
de verdeling vaststelt van de taken uit te voeren in het kader van de samenwerking van 
de Lid-Staten bij het wetenschappelijk onderzoek van vraagstukken in verband met 
levensmiddelen, 95/492/EG van 15.ï L1995 
Vervoer 
Mededeling van de Commissie betreffende een gemeenschappelijk vervoerbeleid: 
actieprogramma 1995-2000, COM (95) 302 def. van 12.07.1995 
Verordening van de Raad betreffende een veiligheidsbeleid voor ro-ro-passagiersschepen, 
3051/95/EG van 08.12.1995 - PB L 320 van 30.12.1995 
55 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 407 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 
Catalogusnummer : CB-CO-96-406-NL-C 
ISBN 92-78-07769-0 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
5£