1. INLEIDING

Op 7 maart 2016 hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie en de eerste minister van Turkije de betrekkingen tussen de EU en Turkije en de vooruitgang met de uitvoering van het gezamenlijke actieplan besproken.

Er werd overeengekomen dat drastische maatregelen nodig zijn om de mensensmokkelroutes te sluiten, het bedrijfsmodel van de smokkelaars te breken, onze buitengrenzen te beschermen en een einde te maken aan de migratiecrisis in Europa. Er werd met nadruk op gewezen dat het nodig is het automatisme te doorbreken tussen inschepen en in Europa kunnen blijven.

De operatie van de NAVO in de Egeïsche Zee die onder meer tot taak heeft eventuele smokkelactiviteiten op te sporen en de Turkse autoriteiten daarvan meteen in kennis te stellen, is een belangrijk element in de context van deze inspanningen. De samenwerking tussen de operatie van de NAVO en Frontex zal cruciaal zijn om de toestroom van irreguliere migranten te doen ophouden.

Om de irregeliere instroom van migranten uit Turkije naar de EU te verminderen, verwelkomden de regeringsleiders van harte de aanvullende voorstellen van Turkije en kwamen zij overeen met Turkije samen te werken op basis van een reeks van zes beginselen. De voorzitter van de Europese Raad werd verzocht verder werk te maken van deze voorstellen en de details ervan met Turkije uit te werken voor de Europese Raad van maart. In deze mededeling wordt uiteengezet hoe de zes beginselen moeten worden uitgevoerd, door het volledige potentieel voor de samenwerking tussen de EU en Turkije te ontwikkelen en tegelijk de Europese en de internationale wetgeving te respecteren.

Samen met de gemeenschappelijke Europese oplossingen en de omvattende tenuitvoerlegging van de Europese migratie-agenda is de samenwerking tussen de EU en Turkije van essentieel belang voor een doeltreffende respons op de vluchtelingen- en migrantenproblematiek.

Deze gezamenlijke inspanningen om het vluchtelingenprobleem aan te pakken zijn een onderdeel van ons algemene engagement voor Turkije als kandidaat-lidstaat en als strategische partner.

2. ZES BEGINSELEN VOOR DE VERDERE ONTWIKKELING VAN DE SAMENWERKING TUSSEN DE EU EN TURKIJE OM DE MIGRATIECRISIS AAN TE PAKKEN

2.1 Terugkeer van alle nieuwe irreguliere migranten die uit Turkije oversteken naar de Griekse eilanden

De terugkeer van alle nieuwe irreguliere migranten en asielzoekers uit Griekenland naar Turkije is een essentieel aspect van het doorbreken van het stramien dat vluchtelingen en migranten smokkelaars betalen en hun leven op het spel zetten. Het is vanzelfsprekend dat de regelingen voor de terugkeer, zowel van personen die internationale bescherming behoeven, als van personen die deze bescherming niet behoeven, alleen kunnen worden uitgevoerd overeenkomstig de garanties inzake de bescherming van vluchtelingen van het internationale en het EU-recht. Voorts moeten in de context van de vluchtelingenstromen die momenteel tussen Turkije en Griekenland plaatsvinden, dergelijke regelingen worden beschouwd als een tijdelijke en uitzonderlijke maatregel die nodig is om menselijk leed te stoppen en de openbare orde te herstellen, en waarvoor een relevant operationeel steunkader noodzakelijk is.

Onlangs is vooruitgang geboekt met de overname door Turkije van irreguliere migranten en asielzoekers die geen internationale bescherming behoeven, in het kader van de bilaterale overname-overeenkomst tussen Griekenland en Turkije. Nieuwe regelingen inzake overname moeten hierop voortbouwen waarbij alle partijen samenwerken om de terugkeer spoedig en effectief te doen verlopen.

Wettelijke garanties voor de terugkeer naar Turkije van personen die internationale bescherming behoeven

De terugkeer naar Turkije van alle irreguliere migranten en asielzoekers die pas aankomen in Griekenland, moet volgens de Europese en internationale wetgeving gebeuren. Krachtens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Handvest van de grondrechten is het fundamenteel vereist dat elk geval individueel moet worden behandeld. In dat verband zijn in de richtlijn asielprocedures de van kracht zijnde specifieke wettelijke en procedurele parameters neergelegd. Er kan bijgevolg geen sprake zijn van een collectief terugkeerbeleid, dat immers zou ingaan tegen de wettelijke vereisten.

De richtlijn erkent dat in bepaalde gevallen een spoedprocedure kan worden toegepast waarbij het niet nodig is de aanvraag in detail te onderzoeken. In plaats daarvan kunnen in deze gevallen asielverzoeken als niet-ontvankelijk worden beschouwd, met name dan wanneer kan worden verwacht dat een ander land het onderzoek zal uitvoeren of voldoende bescherming zal bieden. Een dergelijk geval zou zich bijvoorbeeld voordoen indien een persoon reeds als vluchteling is erkend of anderszins voldoende bescherming kreeg in een "eerste land van asiel", of indien een persoon naar de EU is gekomen uit een "veilig derde land", waar doeltreffende toegang tot bescherming is gewaarborgd, ook indien de persoon geen bescherming heeft gekregen.

Overeenkomstig de richtlijn asielprocedures dient een aantal garanties in acht te worden genomen. Na correcte registratie en identificatie overeenkomstig de EU-regelgeving, moet een persoon die in Griekenland een asielverzoek heeft ingediend, persoonlijk worden gehoord indien de verantwoordelijke autoriteit van oordeel is dat de betrokkene in een van de niet-ontvankelijke categorieën valt, om zorgvuldig na te gaan of er bijzondere omstandigheden zijn. Er bestaat ook een mogelijkheid om in beroep te gaan tegen het besluit van niet-ontvankelijkheid. In het scenario "eerste land van asiel" kan dit ook van toepassing zijn indien de betrokkene "voldoende bescherming" geniet, naast de erkenning als vluchteling. In het scenario "veilig derde land" stelt de richtlijn de voorwaarden vast, zowel wat betreft het betrokken derde land, als wat betreft de betrokken persoon. Alvorens een persoon die internationale bescherming behoeft, terug te sturen, moeten de lidstaten zich ervan vergewissen dat het derde land een reeks normen met betrekking tot de grondrechten, non-discriminatie en respect voor internationaal recht zal nakomen.

Kennelijk zijn voor de toepassing van deze bepalingen wijzigingen noodzakelijk zowel in de Griekse als de Turkse nationale wetgeving. In het geval van Griekenland betreft dit de status van Turkije als "veilig derde land" en impliceert dit een aantal gedetailleerde procedureregels bv. voor het indienen van een beroep. In het geval van Turkije betreft dit punten als de hernieuwing van de tijdelijke beschermingsstatus voor Syriërs die Turkije hebben verlaten, de toegang tot doeltreffende asielprocedures voor alle personen die internationale bescherming behoeven, waartoe zich Turkije heeft verbonden in het gezamenlijke actieplan EU-Turkije, alsook de garantie dat bescherming gelijkwaardig aan die van het Verdrag van Genève wordt geboden aan niet-Syriërs, met name aan wie terugkeert.

Zodra de niet-ontvankelijkheid van het asielverzoek is vastgesteld, of het verzoek ongegrond is gebleken, kan een persoon worden teruggestuurd in het kader van de toepasselijke overname-overeenkomst. Het beginsel van non-refoulement moet door Turkije in alle gevallen worden gerespecteerd overeenkomstig de bestaande internationale verplichtingen.

Mits deze garanties worden gerespecteerd door Griekenland en Turkije, is deze regeling in overeenstemming met de Europese en internationale wetgeving.