Advies over de Vierde Wereldvrouwenconferentie

(95/C 256/09)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 23 februari 1995 besloten, overeenkomstig artikel 23 (derde alinea) van het Reglement van Orde een initiatiefadvies op te stellen over de Vierde Wereldvrouwenconferentie.

De Afdeling voor externe betrekkingen, handels- en ontwikkelingsbeleid, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 21 juni 1995 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Costa Macedo.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 327e Zitting (vergadering van 6 juli 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen, bij tien onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Op de in 1985 in Nairobi gehouden Derde Wereldconferentie van de Verenigde Naties over de vrouw werd de toepassing goedgekeurd van toekomstgerichte actiestrategieën voor de verbetering van de positie van de vrouw en werden aanbevelingen gedaan voor de uitvoering daarvan.

1.2. Op de Conferentie van Peking (4 t/m 15 september 1995) zal de balans worden opgemaakt van de wereldwijde vooruitgang op het gebied van de mensenrechten en de bevordering van de fundamentele rechten en vrijheden van de vrouw. Tevens moet een debat op gang worden gebracht over de toename van de armoede bij vrouwen.

1.3. Gezien het belang van de conclusies van de Conferentie van Rio over milieu en ontwikkeling, de Conferentie van Wenen over de mensenrechten, de Conferentie van Caïro over bevolking en ontwikkeling en de Wereldtop in Kopenhagen over sociale ontwikkeling, moet de slottekst van de Conferentie van Peking in de lijn liggen van de besluiten die werden genomen op de voorgaande conferenties.

1.4. Op 13 december 1985 heeft de Algemene Vergadering van de VN de strijd voor gelijkheid, ontwikkeling en vrede als strategische doelstelling van de voorbereidende vergaderingen van de conferentie van dit decennium en de hoofddoelstelling van de werkzaamheden genoemd. Daarnaast dienen de meest geschikte maatregelen voor de realistische en pragmatische verwezenlijking van deze doelstellingen te worden goedgekeurd. Het centrale debat zou in de eerste plaats gericht moeten zijn op de vraag hoe de positie van de vrouw in alle landen kan worden verbeterd, zonder de culturele verschillen en de uiteenlopende economische achtergronden uit het oog te verliezen.

1.5. De conferentie van 1995 is in de eerste plaats bedoeld om een algemene balans op te maken, en aan de hand van de in Naïrobi vastgelegde doelstellingen en strategieën na te gaan in hoeverre de positie van de vrouw is verbeterd. Dit is onmogelijk zonder de politieke bereidheid om een ambitieuzer actieprogramma op te stellen, waarbij de nadruk wordt gelegd op de belangrijkste obstakels die de ontwikkeling en de verbetering van de positie van de vrouw in de wereld in de weg staan. Daarnaast moeten ook de prioriteiten worden vastgelegd voor de tenuitvoerlegging van een nieuw programma voor de periode 1996-2001.

1.6. Het nieuwe actieprogramma van de Vierde Wereldconferentie - gelijkheid, ontwikkeling en vrede -, dat op dit moment ter discussie ligt, zal dus in september 1995 in Peking worden vastgelegd en goedgekeurd. Het programma zal de aandacht vestigen op de meest fundamentele probleemgebieden waar dringend moet worden opgetreden. Het gaat hier met name om de verdeling van de beslissingsbevoegdheid tussen mannen en vrouwen, de naleving van de fundamentele rechten van de vrouw, de daadwerkelijke toegang van vrouwen tot basisdiensten op het gebied van onderwijs en gezondheid, de deelname op gelijke voet aan het economische leven, de erkenning van de inbreng van vrouwen in de economie, de verdeling tussen man en vrouw van de verantwoordelijkheden in gezin en beroep en de bestrijding van geweld tegen vrouwen. Ten slotte zullen ook nieuwe nationale en internationale mechanismen voor de ontwikkeling en de gelijkwaardige participatie van de vrouw worden voorgesteld.

1.7. Het Comité beklemtoont dat vrouwen op wereldschaal meer dan de helft van de bevolking uitmaken, en dat het overgrote deel van de armen bestaat uit vrouwen die samen met hun kinderen het slachtoffer worden van allerhande vormen van discriminatie, wat met name te wijten is aan de gebrekkige toegang van vrouwen tot onderwijs en beroepsopleiding. Dit heeft een verregaande invloed op de uitoefening van hun rechten, plichten en verantwoordelijkheden, en bijgevolg op het hele sociale leven. In de slottekst van de Conferentie van Peking dient dan ook te worden opgeroepen tot een wereldwijde verbetering van de positie van de vrouw op het stuk van rechten en verantwoordelijkheden.

1.8. Tijdens de conferentie moeten dus realistische besluiten worden genomen die de aanzet kunnen geven tot de nodige veranderingen in alle landen van de wereld. De slottekst moet aansluiten bij een context van pluraliteit en culturele, sociale en economische verscheidenheid, en moet de strijd voor gelijke kansen en de verbetering van de situatie van de vrouw nieuw leven inblazen. Het gaat immers niet om marginale problemen die alleen vrouwen betreffen, maar om politieke vraagstukken die de samenleving in haar geheel aangaan en haar ontwikkelingsniveau en democratisch gehalte bepalen.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité erkent het belang van de Vierde Wereldvrouwenconferentie, die kan bijdragen tot de daadwerkelijke verwezenlijking van gelijke kansen, een reële verbetering van de levensomstandigheden en een hoger ontwikkelingsniveau dat alle vrouwen de kans biedt op te komen voor hun rechten.

2.2. Wel dient te worden opgemerkt dat de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen niet eenvoudigweg voortvloeit uit de toepassing van wetgeving of de goedkeuring van nieuwe maatregelen, maar veeleer samenhangt met de keuze van een maatschappijvorm en ontwikkelingsmodel waarbij nieuwe gedragingen en gewoonten ontstaan en factoren die leiden tot uitsluiting en discriminatie op afdoende wijze worden weggewerkt.

2.3. Het Comité wil erop wijzen dat de strategie voor de bevordering van gelijke rechten en kansen en vrijheid en vooruitgang voor alle vrouwen en mannen moet berusten op :

- concrete acties ter verbetering van de situatie van vrouwen in de praktijk, met name op het gebied van werkgelegenheid;

- de oprichting van netwerken voor contacten en uitwisseling

- de uitvoering van acties voor opleiding, bewustmaking en voorlichting en van gezondheidsen opleidingsprogramma's die onmisbaar zijn om de nog steeds voortdurende schending van de fysieke mensenrechten van vrouwen en meisjes te bestrijden;

- de financiering van concrete positieve acties, vooral om de meest benadeelde vrouwen te helpen, maar tevens om een evenwichtige deelneming van vrouwen aan de besluitvorming te garanderen.

2.4. Het is van belang de dynamiek van de ontwikkeling toe te spitsen op bepaalde vormen en modellen die een oplossing kunnen bieden voor de problemen en obstakels waarmee een meerderheid van de vrouwen waar ook ter wereld te maken krijgt, en die de nog resterende ongelijkheden kunnen wegwerken door alle betrokkenen aan te sporen tot actie, zodat zo snel mogelijk de beste en meest afdoende oplossingen kunnen worden gevonden.

2.5. De Europese Gemeenschap en haar instellingen hebben steeds de stuwende kracht gevormd achter de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Al sinds 1975 heeft de Gemeenschap met de goedkeuring van adequate wetgevende maatregelen en actieprogramma's voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen het toepassingsgebied van het gelijkheidsbeginsel, dat is vastgelegd in artikel 119 van het Verdrag maar beperkt blijft tot gelijke beloning voor gelijk werk, verduidelijkt en geleidelijk uitgebreid.

2.6. Het Comité erkent dat de inspanning van de Commissie om de ontwikkeling in de lid-staten op coherente wijze te laten verlopen vruchten afwerpt en stimulerend werkt, maar meent dat het streven om het "acquis communautaire" op dit vlak in stand te houden en verder uit te breiden, nog intensiever moet worden voortgezet, ten einde het hoofd te kunnen bieden aan de nieuwe sociaal-economische context en de nieuwe uitdagingen van de eenentwintigste eeuw.

2.7. De belangstelling van het Comité en van de Europese Gemeenschap zelf voor de Conferentie van Peking vloeit voort uit een gezamenlijke bezorgdheid over de toepassing van de beginselen van gelijkheid en paritaire democratie die moeten leiden tot de verbetering van de positie van de vrouw in alle lid-staten. Gezien de verregaande Europese inzet op het vlak van ontwikkelingssamenwerking lijkt het logisch dat de Unie ook bijdraagt tot een algemenere bewustmaking van de problemen van de vrouw op wereldschaal, met name in de ontwikkelingslanden.

2.8. In dit verband herhaalt het Comité dat de Unie in het algemeen verantwoordelijk is voor de verbetering en de bescherming van de universele mensenrechten, waarvan de rechten van de vrouw een integrerend, onvervreemdbaar en onverbrekelijk deel vormen. Ook in de Unie staan vrouwen nog steeds niet op dezelfde voet als de man waar het gaat om de naleving van hun rechten, wat vooral te wijten is aan bepaalde culturele en sociale gedragingen. Vandaar dat op institutioneel niveau programma's en maatregelen moeten worden uitgewerkt die gericht zijn op een versterking van de macht en bevoegdheden van de vrouw, hetgeen niet alleen haar positie zou verbeteren, maar op het vlak van sociale rechtvaardigheid en democratisering de hele samenleving ten goede zou komen.

2.9. Het Comité vestigt de aandacht op de volgende problemen, die tijdens de regionale voorbereidende vergaderingen van de Conferentie van Peking, onder meer ook tijdens de vergadering in Wenen, onder de aandacht werden gebracht, en waarop opnieuw werd gewezen tijdens de laatste voorbereidende vergadering in New York :

- de ontoereikende verbetering en bescherming van de mensenrechten van de vrouw;

- het feit dat armoede steeds meer het vrouwelijke gedeelte van de bevolking treft;

- de te geringe aandacht voor de rol van vrouwen in de economie, vooral in het licht van duurzame ontwikkeling, en voor hun mogelijkheden;

- het gebrek aan feitelijke gelijkheid tussen de geslachten op het vlak van werkgelegenheid en economische en politieke kansen, en het tekort aan maatregelen om werk en gezinsverantwoordelijkheden met elkaar te verenigen;

- de beperkte deelname van vrouwen aan het politieke leven;

- de ontoereikendheid van statistieken, databanken en methodologieën om degelijk onderbouwde beleidsmaatregelen en wetten uit te werken en om een gelijke behandeling van mannen en vrouwen te waarborgen;

- het tekortschieten van de regionale en interregionale netwerken voor de verbetering van de positie van de vrouw.

2.10. Het Comité verwijst naar de resolutie van de Raad Sociale zaken van 27 maart 1995 in verband met de evenwichtige deelneming van vrouwen aan de besluitvorming. Het beklemtoont dat in alle lid-staten mechanismen ter bevordering van de gelijkheid in het leven moeten worden geroepen, zowel op nationaal als op regionaal en lokaal niveau. Zo dient o.m. te worden gewerkt aan de voorlichting van vrouwen. Voorts moeten alle Europese instellingen mechanismen uitwerken om ervoor te zorgen dat op de terreinen die onder hun bevoegdheid vallen terdege rekening wordt gehouden met de criteria en doelstellingen op het gebied van gelijke kansen.

2.11. Voorts meent het Comité dat de activiteiten van de door de Commissie opgezette communautaire netwerken voor gelijkheid, waarin vertegenwoordigers van alle lid-staten zitting hebben, meer ondersteuning moeten krijgen.

2.12. Het Comité schaart zich achter de uitgebreide reeks acties die in Wenen werden voorgesteld. Het programma behelst specifieke aanbevelingen aan de regeringen, maar daarnaast wordt ook verwezen naar de sleutelrol van de NGO's, de internationale, regionale en lokale organismen en alle bij de ontwikkelingssamenwerking betrokken partijen.

2.13. Het Comité beklemtoont dat follow-up noodzakelijk is en moet worden toevertrouwd aan de Europese Unie, de Commissie en de nationale instellingen voor gelijke kansen, in overeenstemming met hun bevoegdheden. Gezien de bijzondere aandacht die al tijdens de voorbereidende vergaderingen werd besteed aan het vrijmaken van financiële middelen voor de nieuwe acties, steunt het Comité het voorstel om in dit verband globale doelstellingen vast te leggen.

2.14. De onderhandelingen tijdens de Conferentie van Wenen indachtig staat het Comité achter de beslissing om 0,7 % van het BNP uit te trekken voor officiële ontwikkelingshulp. Het pleit echter voor een snelle uitvoering van dit besluit, dat nauwkeurige mechanismen voor evaluatie en follow-up vereist.

2.15. In zijn algemeenheid dringt het Comité erop aan dat de voor vrouwen relevante besluiten van de Milieuconferentie in Rio de Janeiro, de Mensenrechtenconferentie in Wenen, de Bevolkingsconferentie in Caïro, en die van de Sociale Top in Kopenhagen worden bekrachtigd en zo mogelijk nader worden uitgewerkt in de besluiten van de Vierde Wereldvrouwenconferentie.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Comité heeft kennis genomen van de beginselen die de Conferentie van de Verenigde Naties in Nairobi betreffende de toepassing van de toekomstgerichte actiestrategieën heeft vastgelegd, en stelt voor een internationaal mechanisme in te stellen om de internationale ontwikkelingsstrategie op het gebied van de situatie van de vrouw te kunnen volgen.

3.2. Het Comité onderstreept dat niet kan worden volstaan met het algemene voornemen maatregelen te nemen om de talloze obstakels die een actievere deelname van de vrouw aan de arbeidsmarkt en aan het maatschappelijk leven in de weg staan, te overwinnen. Tevens wijst het erop dat het dringend noodzakelijk is :

- de huidige bepalingen voor de integratie van de vrouw op de arbeidsmarkt daadwerkelijk toe te passen,

- het streven naar gelijk loon voor gelijk werk te intensiveren,

- de arbeidsvoorwaarden en sociale bescherming van vrouwen te verbeteren, met name in de vele a-typische vormen van arbeidsrelaties, zoals deeltijdwerk, thuiswerk en contractarbeid, en het werk in vrije zones waar vooral vrouwen bij betrokken zijn

- hun bevorderingskansen bij de uitoefening van hun beroep te verbeteren, en

- een gelijke verdeling van de beroeps- en gezinsverantwoordelijkheden tussen man en vrouw te waarborgen, ten einde een essentieel aspect van de strategie voor economische en sociale samenhang in Europa te verwezenlijken en tot duurzame ontwikkeling in de rest van de wereld te komen.

3.2.1. In Europa zullen geschoolde arbeidskrachten nodig zijn om het hoofd te bieden aan de veranderingen die dit decennium naar verwachting nog zullen plaatsgrijpen. De rol van de vrouw zal hierbij van doorslaggevend belang zijn. In de meeste lid-staten worden de beschikbare vrouwelijke arbeidskrachten echter vaak onderbenut. Ongeschoolde arbeidsplaatsen die weinig zekerheid bieden, worden nog steeds voor het overgrote deel door vrouwen opgevuld. Het Comité is zich daarvan bewust, en stelt bovendien vast dat het verschil tussen het werkloosheidspercentage van mannen en dat van vrouwen blijft toenemen (7 % tegenover 12 % voor de hele Europese Unie). Zorgwekkender nog is echter de toename van het aantal vrouwen dat langdurig werkloos is. Op dit moment vertegenwoordigen vrouwen 55 % van de langdurig werklozen, die het bijzonder moeilijk hebben om weer in het arbeidsproces te worden opgenomen.

3.2.2. Cijfers betreffende de situatie in de ontwikkelingslanden tonen aan dat in de meeste van die landen meer dan 50 % van de plattelandsbevolking uit vrouwen bestaat, en dat vrouwen 50 à 70 % van de arbeidskrachten in de landbouw vertegenwoordigen. Het Comité meent dat de veelzijdige rol die de plattelandsvrouw vervult binnen het gezin, de gemeenschap, en de samenleving in het algemeen, met name op het gebied van milieubescherming, dringend moet worden erkend en naar waarde moet worden geschat. Voorts mag niet worden vergeten dat de vrouwen in deze landen het grootste deel van de arbeid op het land op zich nemen : hun bijdrage aan het bruto binnenlands produkt wordt op 35 à 45 % geraamd, en zij staan in voor meer dan 50 % van de voedselproduktie. Toch leven meer dan 500 miljoen van deze vrouwen in armoede, zijn zij aangewezen op een overlevingslandbouw en hebben zij slechts een beperkte toegang tot middelen en markten.

3.2.3. Voorts wijst het Comité erop dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de problemen van vrouwen op het platteland, met name van vrouwen die in de landbouw werkzaam zijn.

Vooral krijgen de vrouwen in de landbouwsector niet de kans kennis te maken met de geavanceerde landbouwtechnieken en daarmee ervaring op te doen. Over het algemeen zijn het de mannen die profijt trekken van de nieuwe technologie, óf omdat de bestaande man/vrouw-relatie dit in de hand werkt, óf omdat de programma's hoofdzakelijk op mannen gericht zijn.

Er moet een eind komen aan deze algemene achterstelling van vrouwen die in de armste landen van de wereld leven en werken. Ook zij moeten kunnen deelnemen aan en profijt trekken van de ontwikkelingsprojecten en de programma's ter verbetering van de levensomstandigheden op het platteland.

3.2.4. Voorts wijst het Comité erop dat door internationale economische ontwikkelingen (industriële herstructurering, structurele aanpassingsprogramma's) de werkgelegenheidssituatie voor vrouwen in ontwikkelingslanden verder achteruitgaat en vrouwen steeds meer aangewezen zijn op flexibele, laagbetaalde en precaire werksoorten.

3.2.5. Zowel met haar hulp- als haar handelsbeleid kan de EU randvoorwaarden creëren waarbinnen positieverbetering van vrouwen in ontwikkelingslanden ondersteund wordt. Via haar hulpbeleid kan de EU een beleid van positieve sancties voeren voor landen die de internationaal erkende rechten voor vrouwen respecteren. In het kader van de handel dient de EU zich in internationale fora sterk te maken voor het opnemen van een sociale clausule in internationale handelsafspraken binnen de WTO.

3.2.6. Het Comité vestigt tevens de aandacht op de steeds moeilijkere situatie van vrouwen in de landen van Midden- en Oost-Europa, een gebied dat zich in volle overgangsfase bevindt. Het meent dat de Europese Unie haar verantwoordelijkheid tegenover deze landen en vrouwen moet opnemen, met name in het kader van de bestaande of toekomstige Europa-akkoorden.

3.3. Om de doelstellingen van het beleid voor meer gelijkheid ten volle te verwezenlijken, meent het Comité dat in elk geval uitvoering moet worden gegeven aan de drie basisbeginselen van het derde actieprogramma van de Gemeenschap voor de middellange termijn (1991-1995) :

- "een integrale benadering waardoor het gecombineerde en complementaire gebruik van de verschillende interventiemiddelen mogelijk wordt;

- een op partnerschap gebaseerd beleid dat een beroep doet op alle betrokken partijen;

- een regelmatige evaluatie van de programma's en de acties, en de uitwerking van evaluatie-instrumenten die beter zijn afgestemd op de gemeenschappelijke context".

3.4. Het Comité meent dat het streven naar gelijkheid duidelijk terug te vinden moet zijn in alle economische beleidsmaatregelen. Het steunt het voorstel van de Commissie voor de opstelling van een nieuw actieprogramma voor de middellange termijn met het oog op gelijke kansen dat in de eerste plaats gericht is op deelneming van de vrouw aan de arbeidsmarkt. Het Comité kan hiertoe dank zij zijn deskundigheid en representativiteit een positieve bijdrage leveren.

3.5. Tijdens de voorbereidende vergaderingen is duidelijk geworden dat de Europese Gemeenschap en haar instellingen een sleutelrol kunnen spelen bij het zoeken naar oplossingen voor de volgende problemen : de rol van de vrouw in gewapende conflicten en het herstel van de vrede (een brandend actueel probleem dat ter sprake komt in de vier programma's van de zuidelijke landen); de noodzaak om het stereotiepe beeld van de vrouw in de pers te veranderen; de beperkte toegang van vrouwen tot onderwijs en gezondheid; het tekort aan belangstelling voor de mogelijke rol van vrouwen in de milieuproblematiek; de onaangepaste mechanismen die discriminatie van vrouwen en meisjes in de hand werken en de sleutelrol van vrouwen op cultureel vlak en binnen gezin en samenleving; de strijd voor gelijkheid tussen man en vrouw in het kader van de economische en sociale ontwikkeling, de ongelijke verdeling tussen man en vrouw van de verantwoordelijkheden in beroep en gezin en de erkenning van het intellectuele vermogen en de technische vaardigheden van vrouwen.

3.6. Aangezien het "acquis communautaire" de rechten van de vrouw respecteert, staat het Comité volledig achter de richtsnoeren die de Commissie in het voorbereidingsstadium in haar mededeling aan de Raad van 31 mei 1995 naar voren heeft geschoven. Het is ervan overtuigd dat de deelneming van de Europese Unie niet alleen aan de voorbereidende onderhandelingen maar ook aan de Conferentie van Peking zelf, in het belang van alle betrokken partijen is.

3.7. Het Comité kan op grond van zijn adviezen en zijn deskundigheid bijdragen tot de verbetering van de bestaande wetgeving en meewerken aan de opstelling en goedkeuring van voorstellen voor richtlijnen. Daarin moeten maatregelen worden vastgelegd om indirecte discriminatie tegen te gaan en het beginsel van gelijke beloning voor gelijk werk in praktijk te brengen. Het Comité heeft reeds advies uitgebracht over de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkende mannen en vrouwen, de landbouwsector daarbij inbegrepen (), evenals over de bescherming van het moederschap, ouderschapsverlof en verlof om gezinsredenen. Daarin beklemtoont het dat er dringend behoefte is aan maatregelen om de verantwoordelijkheden in gezin en beroep beter op elkaar af te stemmen ().

3.8. Het Comité dringt er bij de lid-staten van de EU die belangrijke relevante Verdragen van de IAO zoals die op Discriminatie in arbeid en beroep (nr. 111), en Werknemers met gezinsverantwoordelijkheid (nr. 156) nog niet bekrachtigd hebben, op aan na te gaan of zij dat op korte termijn alsnog kunnen doen. Het beveelt de Europese Unie aan, het voortouw te nemen bij een internationale campagne gericht op zo breed mogelijke ratificatie van deze Verdragen, alsmede van Verdrag 100 (gelijke beloning).

3.9. Het Comité verheugt zich erover dat het als raadgevende instelling en dank zij zijn deskundigheid, zijn doelstellingen, acties en ervaring deel uitmaakt van de delegatie van de Europese Unie op de Conferentie van Peking. Het Comité heeft verzocht om, als raadgevende instelling en met het oog op zijn deskundigheid, zijn doelstellingen, acties en ervaring, deel te mogen uitmaken van de delegatie van de Europese Unie op de Conferentie van Peking.

4. Conclusies

Instemming met de doelstellingen van de Conferentie

4.1. Het Comité erkent het belang van de Conferentie van Peking van 1995, die bedoeld is om de balans op te maken van de tien jaar die verstreken zijn sinds de Conferentie van Nairobi in 1985, en om na te gaan of op wereldschaal vooruitgang is geboekt op het vlak van de naleving van de mensenrechten en de verbetering van de fundamentele rechten en vrijheden van de vrouw. Bovenal echter is de conferentie bedoeld om de machthebbers overal ter wereld nieuwe concrete maatregelen voor te stellen voor de verbetering van de positie van de vrouw en de bevordering van gelijke kansen.

Erkenning van de rol van de vrouw in de samenleving

4.2. Het Comité vestigt de aandacht op het feit dat vrouwen op wereldniveau meer dan de helft van de bevolking vertegenwoordigen, en dat het aantal vrouwen dat door armoede wordt getroffen de laatste 20 jaar met meer dan 50 % is gestegen. Deze toename van de armoede is te wijten aan diverse negatieve factoren zoals de huidige economische crisis, de achteruitgang van de samenwerking en de verslechtering van de ruilvoet, de stijging van de binnen- en buitenlandse schulden, de gebrekkige verdeling van de middelen, de politieke en sociale onrust en de systematische recessie. Een en ander vereist operationele strategieën en actieprogramma's die gericht zijn op de economische, culturele en sociale behoeften en het welzijn van de vrouw. Op die manier kan de rol van de vrouw binnen gezin en gemeenschap door de man worden erkend en gedeeld. Een van de prioriteiten is een betere toegang van vrouwen tot het onderwijs. Dit is een van de basisvoorwaarden om kindersterfte tegen te gaan en de positie van de vrouw te verbeteren. Bij alle maatregelen voor ontwikkeling en de verdeling van de nodige middelen moet deze produktieve en sociale rol medebepalend zijn.

Actieplannen in de ontwikkelingslanden

4.3. Het Comité erkent dat de doelstellingen van het vorige decennium - gelijkheid, ontwikkeling en vrede - niet volledig werden gerealiseerd. De toekenning van multilaterale en bilaterale steun aan de ontwikkelingslanden moet worden bevorderd, zodat kwantificeerbare actieplannen kunnen worden opgesteld die een follow-up mogelijk maken en in regelgeving kunnen worden omgezet. Tevens moeten daarin vast omlijnde doelstellingen en een rigoureuze timing zijn opgenomen. Op die manier kunnen de wantoestanden die de verbetering van de situatie van de vrouw in de weg staan, uit de weg worden geruimd. Deze actieplannen mogen niet voorbij gaan aan de culturele en religieuze achtergrond van vrouwen en zijn vanzelfsprekend niet uitvoerbaar zonder de nodige institutionele en financiële mechanismen.

Het sociaal beleid van de Europese Unie als voorbeeld

4.4. Het Comité erkent dat de Unie vast voornemens is het hoofd te bieden aan de problemen en de huidige sociale en economische veranderingen in haar lid-staten, en dat het Witboek over het sociaal beleid, dat een aanvulling vormt op het Groenboek, daarbij een belangrijke rol speelt. De voorgestelde maatregelen en de positieve reacties daarop kunnen in dit verband een aanzienlijke stimulans vormen, met name bij de verwezenlijking van tegelijk het arbeidsmarkt- en het sociaal beleid.

4.5. Het Comité roept de Unie op deze beginselen op internationaal niveau uit te dragen en nieuwe en efficiënte oplossingen uit te werken voor de voornaamste problemen waarmee de wereld, en vooral de vrouwelijke bevolking, vandaag te maken krijgt. Zo zou de Unie, uitgaand van haar ervaring, nieuwe modellen kunnen voorstellen.

De belangrijkste taken van de Unie

4.6. Er moet worden gestreefd naar vastlegging en tenuitvoerlegging van strategische doelstellingen die voor alle vrouwen de poort open zetten naar economische onafhankelijkheid, en die hen toegang verschaffen tot :

- scholing en beroepsopleiding;

- gezondheidsonderwijs en -opleiding;

- de basismiddelen voor een waardig bestaan en de middelen en methodes die de taken binnen het gezin kunnen verlichten en het mogelijk maken werk buitenshuis en gezin met elkaar te verenigen.

Het Comité dringt erop aan dat de EU deze fundamentele aspecten tijdens de Conferentie van Peking voorstelt en officieel laat vaststellen, zodat alle vrouwen voorgoed een uitweg kunnen vinden uit armoede en geweld, kunnen deelnemen aan de besluitvorming en zich kunnen verzetten tegen elke vorm van discriminatie.

Aanbevelingen aan de VN-landen

4.7. Gezien de enorme inspanningen op het gebied van ontwikkelingshulp en de actieve solidariteit die nodig zijn om gelijkheid te verwezenlijken, verzoekt het Comité de VN-landen :

- erover te waken dat de maatregelen die noodzakelijk zijn om de vereiste veranderingen te bewerkstelligen, worden uitgevoerd;

- toe te zien op de naleving van de rechten van vrouwen en meisjes en inbreuken op hun waardigheid te voorkomen;

- prioriteit te verlenen aan onderwijs en beroepsopleiding van vrouwen;

- ervoor te zorgen dat vrouwen ten volle gebruik kunnen maken van hun fundamentele rechten, die een integrerend, onvervreemdbaar en onverbrekelijk deel vormen van de universele rechten van de mens en bepalend zijn voor het hele democratisch proces;

- resoluties aan te nemen waarin ondubbelzinnige politieke maatregelen worden opgenomen die de vrouwen in staat stellen hun rechten uit te oefenen en hun de kans bieden zelfstandig op te treden, initiatief te nemen en op steeds bewustere wijze deel te nemen aan de besluitvorming in verband met het sociaal-economisch milieu waar ze deel van uitmaken.

Follow-up van de Conferentie van Peking

4.8. Voorts meent het Comité dat op de Conferentie van Peking een duidelijke en doorzichtige slottekst moet worden opgesteld waar alle partijen zich in kunnen vinden, en die wordt weergegeven in een op solidariteit gebaseerd programma. Op die manier wordt het mogelijk op alle terreinen zo snel mogelijk prioritaire maatregelen te nemen die de waardigheid, gelijkheid en vrijheid van de vrouw kunnen waarborgen. Zo wordt de doorslaggevende rol van vrouwen in het economische en culturele leven en bij de vooruitgang erkend en bevestigd.

4.9. Ten slotte bevestigt het Comité dat het volstrekt noodzakelijk is, met alle betrokkenen en partners te onderhandelen over de goedkeuring van concrete maatregelen tegen uitsluiting. Het stelt voor mechanismen in het leven te roepen die ervoor moeten zorgen dat in alle programma's voor armoedebestrijding op de eerste plaats aandacht wordt besteed aan de sociaal-economische basisbehoeften van de vrouw.

4.10. Het Comité is voorstander van een strategie van samenwerking met de NGO's, waarbij hun status en bevoegdheden worden uitgebreid, en met alle sociale en culturele partners, die een sleutelrol vervullen bij de verbetering van de positie van de vrouw. Alleen op die manier kan de strijd voor ontwikkeling en voor vrijheid, rechtvaardigheid en vrede, waarden die onlosmakelijk verbonden zijn met de vooruitgang van de mensheid, worden voortgezet.

Brussel, 6 juli 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 95 van 11. 4. 1988.

() PB nr. C 41 van 18. 2. 1991; PB nr. C 40 van 17. 2. 1992; PB nr. C 14 van 20. 1. 1992.