(2nd report from the Commission on the implementation by Member States of certain provisions concerning the access to the occupation of road transport operator)

over de uitvoering van diverse bepalingen van Verordening (EG) nr. 1071/2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen in de periode van 1 januari 2015 tot 31 december 2016

Overeenkomstig de rapporteringsverplichting van artikel 26 van Verordening (EG) nr. 1071/2009, hebben alle lidstaten een nationaal verslag ingediend. Dit is een verbetering ten opzichte van de vorige rapportageperiode, toen zes lidstaten geen verslag indienden. Sommige lidstaten hebben hun gegevens echter pas ingediend na de uiterste datum van 30 september 2017, wat gevolgen had voor de timing van de opstelling van dit verslag door de Commissie. In een aantal verslagen werd niet alle vereiste informatie verstrekt, waardoor een brede analyse niet mogelijk was.

Dit is het derde verslag op grond van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Het betreft de periode van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2016. Het eerste verslag had betrekking op de periode van 4 december 2011 (de datum waarop de verordening van toepassing is geworden) tot en met 31 december 2012. Het tweede verslag had betrekking op de periode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2014. Dit verslag wordt op hetzelfde moment gepubliceerd als het verslag over de voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, zoals vereist op grond van artikel 26, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1071/2009. Daardoor krijgen de lidstaten en belanghebbenden voor dezelfde rapportageperiode een samenhangend beeld van de interne markt en de sociale regelgeving in het wegvervoer.

b) het aantal uitgereikte vergunningen per jaar en per categorie, het aantal geschorste of ingetrokken vergunningen, het aantal personen dat ongeschikt is verklaard en de redenen voor deze beslissingen;

Overeenkomstig artikel 3 van deze verordening moeten ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen werkelijk en op duurzame wijze in een lidstaat gevestigd zijn, betrouwbaar zijn en voldoende financiële draagkracht hebben en de vereiste vakbekwaamheid bezitten. Artikel 4 van deze verordening verplicht wegvervoerondernemingen bovendien een vervoersmanager aan te wijzen die beschikt over een getuigschrift van vakbekwaamheid dat aantoont dat hij of zij over de nodige kennis en vaardigheden beschikt om de werkelijke en permanente leiding te voeren over de vervoersactiviteiten van de onderneming, met inachtneming van alle wettelijke vereisten en van de vereisten van de bedrijfstak. De lidstaten moeten erop toezien dat de vervoerondernemingen de voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 naleven. Bovendien speelt een goed georganiseerde bestuurlijke samenwerking tussen de lidstaten een sleutelrol bij het verbeteren van het doeltreffend toezicht op ondernemingen die in de Europese Unie actief zijn.

Dit verslag betreft de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer in de lidstaten en heeft tot doel een beter toezicht te waarborgen op de toepassing van Verordening (EG) nr. 1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG van de Raad (hierna: "Verordening (EG) nr. 1071/2009"). Die verordening is van toepassing op alle in de EU gevestigde ondernemingen die het beroep van wegvervoerondernemer uitoefenen of van plan zijn dat te doen. Het beroep van wegvervoerondernemer betreft zowel het beroep van ondernemer van goederenvervoer over de weg als het beroep van ondernemer van personenvervoer over de weg. De verordening is niet op alle ondernemingen van toepassing. Bedrijven die gebruik maken van motorvoertuigen met een massa in beladen toestand van minder dan 3,5 ton vallen niet onder de verordening. In Verordening (EG) nr. 1071/2009 zijn gemeenschappelijke regels vastgesteld voor de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen- en personenvervoer over de weg.

Aangezien de lidstaten die tijdens de huidige rapportageperiode een rapport hebben ingediend niet dezelfde zijn als de landen die dat in de vorige periodes hebben gedaan en aangezien de ingediende informatie versnipperd is, kunnen uit vergelijkingen tussen de twee rapportageperiodes in het algemeen geen zinvolle conclusies worden getrokken.

In het kader van de initiatieven voor het wegvervoer die de Commissie op 31 mei 2017 heeft aangenomen, is een studie inzake de ex-postevaluatie van de Verordeningen (EG) nrs. 1071/2009 en 1072/2009 uitgevoerd. De Commissie heeft ook een werkdocument aangenomen met de effectbeoordeling voor de herziening van de Verordeningen (EG) nrs. 1071/2009 en 1072/2009. Voor zover relevant, wordt in dit rapport verwezen naar informatie uit de studie en het effectbeoordelingsverslag.

III.Analyse van gegevens inzake de uitoefening van het beroep van wegvervoerondernemer

1. Overzicht van de wegvervoersector op het gebied van betrouwbaarheid, financiële draagkracht en vakbekwaamheid

Dit deel van het verslag biedt een overzicht van de nationale vereisten, de organisatie van controles, het niveau van naleving en de ondervonden moeilijkheden, op basis van de informatie die de lidstaten hebben verstrekt. Omwille van het fragmentarisch karakter van de verslagen van de lidstaten is dit overzicht niet compleet. Indien nodig zijn de verslagen van de lidstaten aangevuld met gegevens uit bovengenoemde evaluatiestudie.

Zoals bij artikel 3, lid 2, van verordening (EG) nr. 1071/2009 onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, hebben een aantal lidstaten, naast de vier voorwaarden van de verordening (werkelijke en duurzame vestiging, betrouwbaarheid, voldoende financiële draagkracht en vereiste vakbekwaamheid), nationale vereisten opgelegd waaraan moet worden voldaan om toegang te krijgen tot het beroep van wegvervoerondernemer. Zo moet in Slowakije een vervoersmanager minstens 21 jaar oud zijn. In Oostenrijk moet een wegvervoerondernemer over de nodige eigen parkeerplaatsen beschikken in de gemeente of in een andere gemeente binnen hetzelfde of een aangrenzend administratief district. In Spanje moeten aanvragers drie voertuigen met een gezamenlijke nuttige lading van minstens 60 ton bezitten. België, Griekenland, Finland, Italië, Letland, Nederland, Zweden, Tsjechië en Frankrijk hebben besloten dat ook goederenvervoerders die voertuigen met een toelaatbaar laadvermogen van maximaal 3,5 ton exploiteren, minstens gedeeltelijk moeten voldoen aan de toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerondernemer.

De manier waarop de lidstaten de naleving van de vier toegangsvoorwaarden voor het beroep van wegvervoerondernemer controleren, is zeer verschillend, evenals het aantal uitgevoerde controles.

In Estland wordt die naleving gecontroleerd aan de hand van een op risico's gebaseerd systeem en ligt de klemtoon op ondernemingen met een verhoogd risico van ernstige of herhaalde inbreuken op de regels voor het wegvervoer.

In Ierland worden om de vijf jaar de betrouwbaarheid, de financiële draagkracht en de vakbekwaamheid gecontroleerd, als ondernemingen hun vergunning moeten verlengen. Bovendien kunnen ondernemers die onder de aandacht komen van de bevoegde autoriteit of waarvan wordt aangenomen dat zij een hoger risico vormen, vaker worden gecontroleerd. De betrouwbaarheid wordt nagegaan door middel van een doorlichting van de vervoersmanager en andere relevante personen, aan de hand van een nationale doorlichtingsprocedure die wordt uitgevoerd door de nationale politiediensten. In het kader van deze doorlichtingsprocedure ontvangt de bevoegde autoriteit een lijst met veroordelingen die kan worden gebruikt om de betrouwbaarheid te bepalen. Tijdens de geldigheidsperiode van vijf jaar hoeft een exploitant doorgaans geen aanvullende informatie bij de vergunningverlenende autoriteit in te dienen. Dat moet alleen als de autoriteit heeft geconstateerd dat de exploitant een risico vertegenwoordigt.

In Letland wordt de financiële draagkracht gecontroleerd aan de hand van gegevens uit de jaarverslagen die door het handelsregister worden verstrekt. Bovendien worden de vier voorwaarden gecontroleerd alvorens een vervoersvergunning wordt verleend. Vergunningen worden meestal geschorst op verzoek van de belastinginspectie, als die heeft besloten om de economische activiteit van de vervoeronderneming te schorsen. Omdat in Letland gewaarmerkte kopieën van communautaire vergunningen en certificaten voor nationaal vervoer worden uitgereikt voor elk voertuig afzonderlijk en voor maximaal twaalf maanden, worden die bij niet-naleving van de vier voorwaarden niet verlengd. Wat de betrouwbaarheid betreft, worden zowel de vervoersmanager, de onderneming als de bestuursleden gecontroleerd. Als de vervoersmanager of een bestuurslid wordt vervangen, wordt de betrouwbaarheid van elk nieuw lid gecontroleerd. De Letse handhavingsautoriteiten wijzen op een aantal problemen bij de beoordeling van de naleving van de eis inzake financiële draagkracht in verband met de verzekering aangezien in Verordening (EG) nr. 1071/2009 niet in detail is beschreven voor welke risico’s een vervoeronderneming verzekerd moet zijn.

In België gebeuren de eerste controles van de werkelijke en duurzame vestiging door een controle van de Kruispuntbank van ondernemingen wanneer een nieuwe communautaire vergunning is afgegeven. Nadien vindt een controle door de Belgische controle-autoriteit plaats. Er worden ook controles uitgevoerd op verzoek of als bekend is dat een onderneming de vervoerswetgeving heeft overtreden. Bovendien vindt twee jaar na het verlies van de betrouwbaarheidsstatus voor „vervoersgerelateerde inbreuken” een rehabilitatieprocedure plaats.

In Spanje wordt de naleving van de toegangsvoorwaarden op twee manieren gecontroleerd: ofwel moeten de ondernemingen documenten overleggen waaruit blijkt dat zij aan de vier voorwaarden voldoen, ofwel gaan inspecteurs ter plaatse de kantoren van de onderneming controleren. In Spanje moeten vervoerondernemingen hun vergunning om de twee jaar laten verlengen, waarbij telkens de naleving van de vier voorwaarden wordt gecontroleerd. Bovendien worden ondernemingen waarvan de vergunning niet is verlengd, elk jaar gecontroleerd om na te gaan of zij geen vervoersactiviteiten uitvoeren.

In Polen worden 400 inspecteurs ingezet voor controles langs de weg en in kantoren van goederenvervoerders. De controlegegevens worden opgestuurd naar het Bureau voor Internationaal Vervoer en naar de lokale instanties die de communautaire vergunningen uitreiken en die controleren of aan de vier voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1071/2009 is voldaan. In Polen moeten in een daadwerkelijke en duurzame vestiging technische apparatuur en toestellen aanwezig zijn om op een gestructureerde en continue wijze vervoersactiviteiten uit te voeren, waaronder ten minste: een parkeerplaats; een laad- en loszone; uitrusting voor het onderhoud van voertuigen.

Duitsland beschikte vroeger alleen over regionale risicoclassificatiesystemen, maar sinds juli 2014 is er ook een nationaal systeem. Inbreuken krijgen een score van vijf punten (zeer ernstige inbreuk), drie punten (ernstige inbreuk) of één punt (andere inbreuk). Een onderneming loopt een verhoogd risico als ze vijf (voor ondernemingen met maximaal 10 voertuigen), acht (maximaal 50 voertuigen) of elf (meer dan 50 voertuigen) punten heeft.

Het Driver and Vehicle Standards Agency in het VK beschikt sinds 2006 over de zogenaamde OCRS (Operator Compliance Risk Score). Het voorspellend vermogen van het systeem is in 2012 verfijnd. De OCRS bevat informatie over inbreuken op de technische controle, die worden gekoppeld aan andere inbreuken.

In Denemarken worden de financiële draagkracht, vakbekwaamheid, schulden en duurzame vestiging gecontroleerd van alle nieuwe aanvragers van een nationale of communautaire vergunning. De betrouwbaarheid wordt alleen gecontroleerd als de politie een probleem heeft gemeld of als daarover twijfels bestaan. Inbreuken die tijdens wegcontroles door de politie worden vastgesteld, worden vijf jaar bijgehouden. Doorgaans controleren de Deense autoriteiten alle nieuwe aanvragers en ongeveer 250 bestaande exploitanten. Die laatsten worden geselecteerd met het risicoclassificatiesysteem. Om de eerste twee vergunningen te krijgen, moeten exploitanten voldoen aan een initiële vereiste inzake financiële draagkracht van 150 000 DKK (ongeveer 20 000 EUR), terwijl volgens Verordening (EG) nr. 1071/2009 slechts een reserve van 9 000 EUR is vereist voor het eerste voertuig en 5 000 EUR per extra voertuig. In Denemarken is per extra voertuig 40 000 DKK (ongeveer 5 400 EUR) vereist. Bovendien mag de betalingsachterstand bij de overheid niet meer dan 50 000 DKK (ongeveer 6 700 EUR) bedragen. De Deense vervoersautoriteit vraagt die gegevens op bij de Deense belastingautoriteit als zij de financiële draagkracht van de onderneming controleert.

Roemenië heeft een risicoclassificatiesysteem waarmee het elke vervoeronderneming doelgericht kan controleren op allerlei inbreuken op het vlak van wegvervoer. Als een onderneming een filiaal opent, wordt de daadwerkelijke en duurzame vestiging ervan gecontroleerd.

In Nederland heeft de Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie (NIWO) een methode ontwikkeld om vervoersexploitanten op te sporen die het risico lopen niet langer aan de vereiste voor financiële draagkracht te voldoen. Die vervoerders worden nauwlettend in het oog gehouden. Als een vervoersexploitant met een hoog risico niet aan de vereiste inzake financiële draagkracht kan voldoen binnen de termijn die is vastgesteld in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 1071/2009, wordt zijn communautaire vergunning ingetrokken. Vervoersexploitanten zijn daardoor verplicht om aan de vereiste van financiële draagkracht te voldoen gedurende de volledige geldigheidsperiode van de communautaire vergunning, en niet alleen tijdens de aanvraagperiode. De risicoclassificatie wordt ook toegepast op de vereiste vakbekwaamheid. Volgens de gerapporteerde gegevens heeft de NIWO nog geen vergunning geschorst of ingetrokken op basis van de vereiste inzake betrouwbaarheid.

In Finland is het risicoclassificatiesysteem gekoppeld aan betrouwbaarheidscontroles. Systematisch de betrouwbaarheid van alle betrokken personen controleren wordt als een zware taak beschouwd, en juist daarom is een risicoclassificatie nodig.

In Luxemburg controleert het ministerie van Economische Zaken voordat een vergunning wordt afgegeven of aan alle vier voorwaarden is voldaan. Om de contractpartijen te beschermen, worden ook controles van de betrouwbaarheid uitgevoerd wanneer de vergunninghouder met financiële moeilijkheden kampt, zoals insolventie of faillissement. Controles van de betrouwbaarheid, financiële draagkracht, vakbekwaamheid en werkelijke en duurzame vestiging worden ook uitgevoerd wanneer een vergunninghouder een nieuwe vergunning aanvraagt, bijvoorbeeld om activiteiten te ontplooien in een sector waarvoor hij een aanvullende vergunning nodig heeft.