Nr. C 175/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
moeten doen om de specifieke belangen van de commu­
nautaire vervoersondernemers veilig te stellen: als de 
vervoerders van derde landen vrije toegang krijgen tot 
de transportmarkt in de Gemeenschap, zouden de com­
munautaire vervoerders op hun beurt bepaalde facili­
teiten, kansen en mogelijkheden in de betrokken derde 
landen moeten krijgen. Voor andere sectoren, zoals 
het toerisme, zijn de vooruitzichten op korte termijn 
bemoedigend. 
7. Het Comité is steeds van oordeel geweest dat in 
de handelsovereenkomsten van de Gemeenschap een 
sociale clausule m.b.t. de toepassing van billijke arbeids-
normen — in overeenstemming met de conventies van 
de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) — moet 
worden opgenomen. 
8. Het stemt tot voldoening dat de Sovjetunie ernaar 
streeft haar aandeel in de wereldhandel op te voeren en 
met meer kapitalistische landen handel te drijven, maar 
toch valt te vrezen dat toetreding van dit land tot de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel 
(GATT), de Wereldbank en het Internationaal Mone­
tair Fonds — hoe wenselijk ook — om diverse techni­
sche, procedurele en misschien ook politieke redenen 
nog steeds problematisch is. Het Comité zou deze kwes­
tie te gelegener tijd nader moeten bekijken. 
9. Tot besluit wijst het Comité erop dat de handels­
betrekkingen en de economische samenwerking tussen 
de Gemeenschap en de Europese Comecon-landen aan­
zienlijk verbeterd moeten en kunnen worden. Verder 
spreekt het de hoop uit dat snel overeenstemming wordt 
bereikt over de „gemeenschappelijke verklaring" en dat 
met de diverse Comecon-landen spoedig een regeling 
wordt bereikt waarbij rekening wordt gehouden met 
de wederzijdse belangen en voor beide partijen gelijke 
voorwaarden gelden. Het Comité behoudt zich voor, 
nader op deze problematiek in te gaan, zowel wat de 
tekst van de gemeenschappelijke verklaring als wat de 
bilaterale onderhandelingen met de betrokken landen 
en de problemen i.v.m. de toetreding van de Sovjetunie 
tot de GATT betreft. 
Gedaan te Brussel, 27 april 1988. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
Advies over de mededeling van de Commissie aan de Raad betreffende een nieuwe aanzet 
voor de culturele actie in de Europese Gemeenschap 
(88/C 175/15) 
De Commissie van de Europese Gemeenschappen heeft op 1 februari 1988 besloten, overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen over de 
bovengenoemde mededeling. 
De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die 
met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies 
op 14 april 1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Burnel; co-rapporteur was de heer 
Noordwal. 
Het Economisch en Sociaal Comité (ESC) heeft tijdens zijn 255e zitting (vergadering van 
28 april 1988) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen (2 stemmen 
tegen) is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Eind 1987 hebben de EG-ministers van Cultuur 
de wens te kennen gegeven, de „culturele actie in de 
Europese Gemeenschap" nieuw leven te willen inblazen. 
Als de politieke wil niet sterk en alert genoeg is, komen 
niet alleen economische en sociale belangen op het spel 
te staan, met alle consequenties van dien, maar zouden 
tevens essentiële waarden als vrijheid en democratie voor de Europese burger in het gedrang kunnen komen. 
Het Economisch en Sociaal Comité steunt dan ook de 
beslissing van de ministers en spreekt de wens uit dat 
met het scheppen van een „Europese culturele ruimte" 
snelle en concrete vorderingen worden gemaakt. 
1.2. Het Comité geeft er permanent blijk van, zich 
over het cultuurbeleid en culturele maatregelen te willen 
uitspreken. 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/41 
1.2.1. Het heeft over onderwerpen op cultureel ge­
bied talrijke adviezen (l) uitgebracht. 
1.2.2. Het heeft in andere, niet specifiek op cultuur 
gerichte adviezen of studies (bijv. de sociale ontwikke­
ling, werkgelegenheid voor jongeren, milieu­
bescherming, armoede enz.) een cultureel element ge­
bracht. 
1.2.2.1. Ter illustratie hiervan treft men in het ESC-
advies over de Europese Akte(2) de volgende passage 
aan: „Het welslagen van de Europese Akte houdt een 
dubbele uitdaging in: (...) de Europese volkeren moeten 
de toekomst van hun gemeenschappelijke beschaving en 
hun gemeenschappelijk cultureel erfgoed veilig stellen 
door aan te tonen dat zij in staat zijn, een door vooruit­
gang, solidariteit en vrijheid gekenmerkte Gemeenschap 
tot stand te brengen die openstaat voor de wereld." 
1.2.3. Het Comité heeft de bevoegdheden van de 
Afdeling voor sociale aangelegenheden uitgebreid tot 
gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur. 
1.3. Aan de hand van de drie door de ministers 
gegeven richtsnoeren, t.w. audiovisueel beleid, uitge-
verijbeleid en opleiding, heeft de Commissie het Comité 
een mededeling ter raadpleging voorgelegd, die het 
Comité tot de volgende kanttekeningen brengt. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. In de eerste plaats betreurt het Comité het zeer, 
zo weinig tijd voor bestudering van en het bepalen 
van een standpunt over dit document te hebben. Dit 
onderwerp is namelijk dermate breed en complex dat 
hierop niet zomaar even uit de losse pols fundamentele 
kritiek geleverd kan worden. 
2.1.1. Het Comité behoudt zich daarom het recht 
voor, zijn advies, waar het dit nodig acht, later nog aan 
te vullen. Het zou in het bijzonder de „culturele ruimte" 
willen behandelen en daarbij een speciale plaats inrui­
men voor de „ruimte van de media" en de bevordering 
van de Europese audiovisuele industrie. 
2.1.2. De economische ruimte, de sociale ruimte en 
de culturele ruimte zijn onlosmakelijk met elkaar ver­
bonden. Zij vormen voor de Europese burger een geeste­
lijke en materiële eenheid. 
2.2. Het is moeilijk, een universele en onveranderlij­
ke definitie van „cultuur" te geven. Het Comité houdt 
zich aan de omschrijving van de UNESCO. Deze vormt 
een minimale basis, die als voordeel heeft dat er een 
brede internationale consensus over bestaat en dat cul-
(!) Zie met name de adviezen van het Comité over omroep (juli 
l9S7/cf. PB nr. C 232 van 31. 8. 1987), televisie zonder grenzen 
(september 1985/c/". PB nr. C 303 van 25. 11. 1985), belasting­
maatregelen in de culturele sector (PB nr. C 344 van 
31. 12. 1985) en EG-maatregelen in de culturele sector (PB 
nr. C 128 van 21. 5. 1979). 
(2) Mei 1957/c/". PB nr. C 180 van 8. 7. 1987, blz. 1-6. tuur, via de talrijke uitingsvormen hiervan die elkaar 
alle aanvullen, volgens deze definitie als een universeel 
gegeven gezien wordt. 
„Cultuur kan tegenwoordig beschouwd worden als het 
geheel van geestelijke, materiële, intellectuele en emotio­
nele factoren waardoor een samenleving of een sociale 
groep gekenmerkt wordt. Behalve kunst en literatuur 
omvat cultuur levenswijzen en mensenrechten, waar­
denstelsels, tradities en geloofsovertuigingen" (3). 
2.3. Cultuur helpt het denken en het individueel en 
sociaal gedrag structureren en geeft het leven derhalve 
vorm. Bij cultuur is een complex samenspel van indi­
viduele en groepsrelaties betrokken, dat concreet tot 
uiting komt in collectieve ideeën en het collectief geheu­
gen, tekens en al wat generaties aan elkaar doorgeven, 
waardoor gevoelens van samenhorigheid worden ge­
schapen en versterkt. 
Zo is de keten „beschaving - cultuur - maatschappij" 
ontstaan. 
2.3.1. Het Comité zou daarom graag zien dat het 
debat over cultuur — zowel over het inhoudelijk aspect 
als over onderhandeling over en beheer van de financiële 
middelen — niet voorbehouden blijft aan „ingewijden" 
(degenen die, door hun titel(s), achtergrond en kennis de 
naam hebben van ontwikkeld te zijn, die op intellectueel 
gebied het monopolie in handen te hebben en die de 
culturele elite te vormen), aan hen die beroepshalve met 
cultuur omgaan en aan degenen die cultuur financieren. 
Consumenten en gebruikers dienen op alle gebieden 
waar goederen en diensten geproduceerd worden, een 
stem te hebben, maar zeker ook op cultureel gebied. 
Dit is terecht als men bedenkt hoeveel er op het spel 
staat, om welke maatschappelijke problemen het hier 
gaat en welke waarden hierdoor in het gedrang komen. 
2.3.2. Cultuur is een recht. Het cultuurbegrip houdt 
in dat er verschillende culturele keuzes mogelijk zijn 
(ontwikkelingstempo en uitdrukkingsvormen). 
2.3.2.1. Om de ontwikkeling van communicatietech­
nologie in dienst te stellen van de mensenrechten (bij­
voorbeeld, verantwoordelijker gedrag, autonomie, vrij­
heid e.d.) dienen de rechten en de rol van alle betrokken 
groepen, met name de gebruikers, uitgeoefend te kun­
nen worden, in het bijzonder ten aanzien van verte­
genwoordiging. 
2.3.3. De absolute plicht om cultuur in al haar uitin­
gsvormen voor alle burgers volledig toegankelijk te 
maken, is niet strijdig met maatregelen die op opleiding 
en status van culturele „elites" gericht zijn. Deze elites 
moeten dan wel een voortrekkersrol spelen en hun 
kennis en talent ten bate van de collectieve cultuur-
(3) Conferentie van Mexico. 
Nr. C 175/42 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
stimulering aanwenden, waarbij de individuele vrijhe­
den niet in het gedrang mogen komen. 
2.4. Met de mobiliteit van de bevolking, die door de 
totstandkoming van de „nieuwe grens voor Europa" 
nog zal toenemen, moeten de nodige middelen be­
schikbaar komen om de culturele identiteit (bijv. in 
het onderwijs) van de verschillende bevolkingsgroepen 
veilig te stellen. 
2.5. De ministers van Cultuur en de Commissie, die 
aan begrotingsdiscipline gebonden zijn, hebben zowel 
het tempo van tenuitvoerlegging als de draagwijdte van 
hun politieke doelstellingen teruggebracht. Het Comité 
heeft begrip voor deze realistische houding, die doel­
matigheid beoogt maar wil hierbij toch de volgende 
drie kanttekeningen plaatsen: 
2.5.1. Iedere activiteit moet in het kader van een 
algemene aanpak gezien worden, zeker nu het om de 
toekomst van de „Europese burger" gaat. Dit geldt ook 
voor de cultuur. 
2.5.2. Het Comité, dat hierbij refereert aan zijn re­
cente advies over de voorwaarden voor het succes van 
de Europese Akte^), wijst erop dat het i.v.m. doel­
matigheid en een strak begrotingsbeleid noodzakelijk 
is, uitgaande van een algemeen plan een programma en 
een rooster voor de tenuitvoerlegging hiervan op te 
stellen, waaruit dan ook de financiële consequenties 
moeten worden getrokken. Het cultuurprogramma 
dient op de eerste plaats te komen. 
2.5.3. In verscheidene lid-staten worden (vaak al 
oude) initiatieven op sociocultureel gebied ontwikkeld, 
die kwalitatief goed zijn gebleken en dus steun verdie­
nen. Derhalve mogen besluiten en aanbevelingen van 
de EG, bijvoorbeeld t.a.v. sponsoring, er niet toe leiden 
dat deze socioculturele organisaties hun financiële arm­
slag geheel of gedeeltelijk verliezen, te meer daar hun 
activiteiten direct bij het hoofddoel van de Commissie 
aansluiten. 
2.6. Het Comité is ermee ingenomen dat de Commis­
sie in de inleiding van haar document reeds laat blijken, 
vrijheid, solidariteit, dialoog en verdraagzaamheid te 
willen stimuleren. 
2.6.1. Tevens neemt het Comité er met belangstelling 
kennis van dat de Commissie verklaart er in het bijzon­
der te zullen op toezien „dat er terdege rekening wordt 
gehouden met het culturele aspect bij het vaststellen 
en het voeren van het communautaire beleid op de 
verschillende gebieden. Hiertoe zal zij de coördinatie 
onder haar eigen diensten versterken." 
2.6.2. Het Comité heeft zelf al vaak aangespoord tot 
een dergelijke integratie en coördinatie. 
2.6.3. Deze tweeledige strategie komt namelijk doel­
matigheid ten goede en zorgt voor de noodzakelijke eenheid tussen beschouwend en handelend optreden. 
Mede hierdoor kan de geografische alsook de onderling 
hecht verbonden sociale, economische en culturele con­
text gecreëerd worden waarin de Europese burgers zich 
kunnen ontplooien. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. De Commissie stelt een kaderprogramma voor 
dat het tijdvak 1988 t/m 1992 beslaat en op twee niveaus 
functioneert: 
— vijf projecten, 
— zestien maatregelen („acties") om deze ten uitvoer 
te leggen. 
3.1.1. In het in de bijlage (2) opgenomen overzicht 
wordt duidelijk hoe het programma is opgebouwd. Een 
eerste blik hierop geeft direct al tot de volgende drie 
opmerkingen aanleiding: 
1. Het plan van de Commissie is op de praktijk toege­
sneden en ook logisch van opbouw. 
2. Hoe nuttig deze maatregelen op zich ook zijn, zij 
verschillen qua aard en qua reikwijdte, hetgeen ge­
volgen zal hebben voor het politieke draagvlak en 
het enthousiasme van de publieke opinie, alsmede 
voor de praktische uitvoering; financiering, structu­
ren, opleiding, voorlichting, termijnen enz. 
3. Al deze projecten hebben blijvende waarde: verre­
weg de meeste activiteiten moeten na afloop van het 
kaderprogramma gehandhaafd of misschien zelfs 
verder uitgebouwd worden. 
3.1.2. Voor het gemak zal in het advies de indeling 
van het kaderprogramma worden aangehouden. Omdat 
er oorzaak-en-gevolgrelaties bestaan onder sommige 
projecten en maatregelen, was het misschien beter ge­
weest uit te gaan van een tweeledige benadering waarbij 
cultuur wordt omschreven met behulp van de 
UNESCO-definitie, t.w. kennis en gevoel. Deze twee 
termen zullen hier als leidraad dienen. 
3.2. De totstandkoming van een Europese culturele 
ruimte 
3.2.1. De voltooiing van de interne 
markt: de culturele aspecten 
3.2.1.1. Naast de vier in dit hoofdstuk genoemde 
„prioritaire sectoren" draagt het kaderprogramma in 
zijn geheel (projecten en maatregelen) bij tot de tot­
standkoming van een Europese culturele ruimte, die 
met het oog op de realisering van de interne markt en 
de gelijktijdige stimulans voor de Europese burger het 
uiteindelijke doel van dit programma vormt. De vor­
ming van een interne markt dient maximaal te worden 
benut om een Europese culturele „industrie" op te 
zetten, die met andere wereldconcerns kan concurreren. 
(!) Mei 1987/c/". PB nr. C 180 van 8. 7. 1987, blz. 1-6. (2) Zie bijlage. 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/43 
3.2.1.2. Het Comité wijst erop dat alle leiders uit 
politiek en bedrijfsleven op alle niveaus — in de lid­
staten, de EG als geheel, de Raad van Europa en de 
UNESCO — op één lijn moeten zitten. 
3.2.1.3. In verband met de verbetering van de le-
vensonstandigheden en arbeidsvoorwaarden van kun­
stenaars wil het Comité — dat zich hierover reeds 
eerder heeft uitgelaten — een sneller en op concrete 
voorbeelden gebaseerd onderzoek naar de voor werk in 
de culturele sector geldende wettelijke voorschriften. 
3.2.1.4. Werknemers in de culturele sector moeten 
eindelijk concreet de sociale rechten en de fiscale status 
krijgen die op hun bijzondere beroepsomstandigheden 
zijn afgestemd en met de beginselen van recht, recht­
vaardigheid en solidariteit stroken. 
3.2.1.5. Het Comité is uiteraard van mening dat het 
culturele leven in het bijzonder op het platteland ge­
stimuleerd dient te worden. 
3.2.1.6. Het ontstaan van een concurrerende culture­
le industrie is een sleutelbegrip, dat later aan de orde 
zal komen. 
3.2.1.7. De Commissie en de lid-staten dienen zich 
te keren tegen de negatieve gevolgen van bezuinigings­
maatregelen die de mogelijkheid tot deelname aan cul­
turele activiteiten zouden kunnen beperken (b.v. film-
distributienetten, hoge entreeprijzen voor monumenten 
en musea). 
3.2.2. De kennis van de Europese cultuur 
Het Comité stemt met de voorgestelde maatregelen in, 
maar het wijst erop dat de communicatiestroom alleen 
onbelemmerd kan verlopen en dat statistieken en en­
quête-uitkomsten, ook in de culturele sfeer, alleen kun­
nen worden gebruikt als zij dezelfde „taal" spreken, en 
dat informatie pas effect sorteert als deze up-to-date en 
gemakkelijk toegankelijk is. 
3.2.3. Sponsoring door het bedrijfsleven 
3.2.3.1. Behalve de onder paragraaf 2.5.3 van de 
algemene opmerkingen geplaatste kanttekening, wil het 
Comité nog het volgende opmerken: 
— Een beroep op vrijgevigheid heeft gegarandeerd suc­
ces wanneer niet alleen het doel geloofwaardig is, 
maar ook wanneer de organisaties die zich bezig­
houden met inzameling en beheer, een doorzichtige 
structuur hebben en een strak beleid voeren. 
— Kleine en middelgrote ondernemingen (KMO), ook 
in de industrie, geven blijk van een dynamische 
sociaal-economische ontwikkeling. Zij moeten dan 
ook gemakkelijker aan sponsoring kunnen deel­
nemen, waarbij ook bekeken moet worden welke 
invloed deze activiteiten op het imago van de 
sponsor hebben. 
— Sponsoring dient niet alleen kunst, maar alle cul­
turele uitingen (bijv. literatuur) ten goede te komen. — Er dient op gelet te worden dat bepaalde vormen 
van sponsoring geen negatieve effecten hebben (ver­
lies van onafhankelijkheid, verdraaiing van de waar­
heid, exploitatie t.b.v. reclame in plaats van culture­
le doeleinden enz.). Als sponsors hun krachten zou­
den bundelen, zouden grote Europese culturele pro­
jecten gesteund kunnen worden. 
3.2.4. Een uitgeverij beleid 
3.2.4.1. Het gaat hier om een complex vraagstuk, 
dat speciale aandacht verdient, met name i.v.m. door 
de nieuwe technologie teweeggebrachte diepgaande ver­
anderingen. Kost- en verkoopprijs van boeken, platen 
en andere informatiedragers, alsmede de wijze van dis­
tributie hiervan, zijn heel belangrijke gegevens, maar 
zij zijn niet de enige. 
3.2.4.2. Het Comité steunt dan ook het streven van 
de Commissie om ter bescherming van auteurs- en 
uitgeversrechten maatregelen tegen piraterij te nemen. 
3.2.4.3. Er dient een onderzoek naar het uitgeverij­
wezen te komen, waarin niet alleen specifieke proble­
men van deze tak aan de orde komen (BTW, reproduk-
tie enz.), maar ook de raakvlakken met alle andere 
media (pers, film, televisie, geïnformatiseerde telecom­
municatie e.d.) bekeken worden. 
3.2.4.4. Het Comité is ermee ingenomen dat de Com­
missie zich om de toekomst van bibliotheken bekom­
mert, en wenst met name dat een studie wordt gemaakt 
van programma's gericht op veiligstelling van het boe­
kenbestand in de Europese bibliotheken en op bevorde­
ring van de opbouw van een netwerk van internationale 
bibliotheken in de Europese Gemeenschap. 
3.2.4.5. Het Comité zou graag zien dat wordt nage­
gaan, hoe het uitgeven van Europese bloemlezingen 
gestimuleerd kan worden. 
3.3. Bevordering van de Europese audiovisuele in­
dustrie 
Als gevolg van de groei van het medium televisie zijn 
cultuuruitingen het object van economische en vaak 
ook politieke belangen en activiteiten geworden. Deze 
tendens zal nog sterker worden naarmate de technische 
mogelijkheden van de televisie — en aldus de invloed 
hiervan op het denken en handelen van de mens — 
verder worden ontwikkeld en verfijnd. Televisie heeft 
zich een eigen plaats in het dagelijks leven van iedereen 
verworven. 
Het gaat hier om een fundamentele kwestie met verre­
gaande consequenties. Als Europa op cultureel gebied 
in gebreke blijft, of helemaal verstek laat gaan, kan dit 
allerlei rampzalige gevolgen hebben. 
Het Comité heeft verscheidene aspecten van het cultuur­
vraagstuk al aan een onderzoek onderworpen, en zou 
zich zo spoedig mogelijk over het geheel moeten bera­
den. Het wil echter reeds de volgende aanbevelingen 
doen, dan wel herhalen: 
— ontwikkeling en concurrentievermogen van de Eu­
ropese audiovisuele industrie dienen met voorrang 
gestimuleerd te worden, zodat de Europese cultuur 
haar specifiek karakter en onafhankelijkheid kan 
Nr. C 175/44 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
behouden. Hierbij moet onder economische, sociale, 
technologische en culturele elementen een evenwicht 
bestaan, 
— het technologisch en wetenschappelijk onderzoek 
van de EG m.b.t. uitzending, overdracht en ont­
vangst dient op een hoger peil gebracht te worden, 
— nieuw, van oorsprong Europees werk, in het bijzon­
der van jongeren, moet gestimuleerd en hoger ge­
waardeerd worden, 
— het omgaan met televisie moet „onderwezen" wor­
den, met name aan jongeren. Het betreft immers 
een nieuw middel van beeldcommunicatie, dat dy­
namisch is, weinig inspanning vraagt en een grote 
suggestieve kracht heeft. Deze factoren vereisen dat 
programma's van goede kwaliteit zijn en produ­
centen en gebruikers zich verantwoordelijk op­
stellen, waarbij zij eikaars vrijheid respecteren; het 
komt erop neer dat de televisie beperkingen moeten 
worden opgelegd, 
— er dient een systeem van minimumquota voor Eu­
ropese produkties te komen, aangezien thans, en in 
de toekomst nog meer, de overvloed van Ameri­
kaanse series van kwalitatief matige films en shows 
een gevaar vormt voor de culturele identiteit van de 
volkeren in Europa en vooral het brood uit de mond 
stoot van hen die in en voor de Europese media 
werken (producenten, acteurs, regisseurs e.d.). 
3.3.1. Een Europese academie voor film 
en audiovisuele kunst 
Het Comité stemt met dit voorstel in, maar is wel van 
oordeel dat het aangevuld moet worden door maatrege­
len die sneller effect sorteren, met name in het kader 
van het Europees Jaar van film en televisie. Voorts 
zou de financiering van een dergelijke academie strikt 
moeten worden gecontroleerd. Doelmatigheid zou ge­
waarborgd zijn als ook het publiek vertegenwoordigd 
zou zijn. 
3.3.2. Een ,,handvest voor de audiovisue­
le sector" 
3.3.2.1. Het Comité gaat met dit voorstel akkoord, 
maar vindt het gewenst dat de beschikbare financiële 
middelen streng worden gecontroleerd. 
3.3.2.2. In de loop van het Europees Jaar van film 
en televisie zijn vergaderingen gepland, waaraan na­
tuurlijk vooraanstaande personages moeten deelnemen. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft belangstelling 
voor deze evenementen en wijst erop dat onder het 
„enz." van de laatste alinea o.a. vertegenwoordigers 
van het publiek, van sociale en beroepskringen en 
onderwijzend personeel zouden moeten vallen. 3.3.3. Produktie van programma's voor 
televisie met hoge definitie (Eu­
ropese normen) 
3.3.3.1. Het Economisch en Sociaal Comité ziet in 
dat het hier een zeer belangrijke kwalitatieve vooruit­
gang op audiovisueel gebied betreft. Daarom steunt het 
de technologische inspanningen van de Commissie om 
een alternatieve oplossing te ontwikkelen waarbij de 
belangen van de Europese gebruikers, industrie en 
producenten, alsmede de Europese culturele waarden 
worden veilig gesteld. 
3.4. Toegang tot het cultuurbezit 
De vier doelstellingen van de Commissie kunnen de 
goedkeuring van het Comité wegdragen. Om het cul­
tuurbezit van de EG toegankelijker te maken, dient de 
verbetering van de talenkennis voorrang te krijgen. 
Inhakend op het thema „talen", wil het Comité ook op 
andere informatiedragers de aandacht vestigen; al­
lereerst op muziek, in verband met de grote verspreiding 
hiervan, die voortkomt uit het opnieuw populair wor­
den van individuele muziekbeoefening en uit betere, 
wijdverbreide opnamemethoden en -apparatuur. Ook 
dienen dans en mime als lichamelijke expressiemiddelen 
aandacht te krijgen. Het gaat hier in al deze gevallen 
om universele uitdrukkingsmiddelen. Het Comité zou 
graag zien dat de culturele uitwisseling op deze terreinen 
verder wordt uitgebouwd. 
3.4.1. Verbetering van de talenkennis 
3.4.1.1. Veeltaligheid is als intermenselijk recht­
streeks communicatiemiddel en middel om andermans 
ideeën te begrijpen, zeer belangrijk en is een doel dat 
in ieder geval snel bereikt dient te worden. Het Comité 
wijst in dit verband op de opmerkingen die het in zijn 
advies „Voor het succes van de Europese Akte: een 
nieuwe grens voor Europa" gemaakt heeft: „Op cul­
tureel en educatief vlak (dient) het volgende te ge­
beuren : 
— bevordering van culturele en educatieve activiteiten 
op communautair niveau — in de geest van de 
programma's ERASMUS en YES — door het leren 
van een tweede communautaire taal vóór de leeftijd 
van 10 jaar en van een derde taal daarna te stimule­
ren, zodat jongeren zich kunnen ontplooien op het 
nieuwe Europese communicatie-, onderwijs- en cul­
tuurgebied dat door de toenadering onder de Eu­
ropese volkeren en de opkomst van de nieuwe tech­
nologieën is ontstaan, 
— bevordering van het verder groeien van een Eu­
ropees bewustzijn door nieuwe leerprogramma's 
voor het geschiedenisonderricht uit te werken, zodat 
jongeren zich meer Europese burgers gaan 
voelen." (!) 
3.4.1.2. Van geen enkele Europese lid-staat mag de 
culturele inbreng worden verwaarloosd onder het voor­
wendsel dat er een minderheidstaal gesproken wordt. 
(!) Mei 1987/cf. PB nr. C 180 van 8. 7. 1987, blz. 1-6. 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/45 
3.4.1.3. Voorts steunt het Comité de Commissie in 
haar streven jongerenorganisaties die culturele reizen 
organiseren, te helpen. 
3.4.2. Bevordering van de cultuur in de 
Europese regio's 
Het Comité vindt het regiobeleid zeer belangrijk en 
steunt dan ook het Commissievoorstel. 
Het begrip „Europese cultuur" dient gestimuleerd te 
worden, zodat het saamhorigheidsgevoel tussen mensen 
en volkeren versterkt wordt en meer waardering krijgt. 
Dit doel houdt in dat identiteit en cultuur van specifieke 
groepen geaccepteerd en beschermd moeten worden. 
Deze moeten een eigen plaats kunnen innemen zonder 
dat zich wedijver of botsingen voordoen, of de wil om 
culturele minderheden te overheersen. 
3.4.3. Behoud van het culturele erfgoed 
Tevens stemt het Comité ermee in dat de Commissie 
het optreden op dit gebied doelmatiger wil maken, en 
herhaalt het dat systematisch samenhangende maatre­
gelen moeten worden genomen ter bescherming van het 
bedreigde boekenbezit. 
3.4.4. De ,,jongerenkaart" 
Dit plan sluit geheel aan bij een voorstel van het Comité 
en komt bovendien tegemoet aan de vraag van jonge­
renorganisaties. 
3.5. De culturele opleiding 
De Commissie stelt zeer juist dat een ieder toegang tot 
een culturele opleiding moet hebben. Het Comité wijst 
daarom met nadruk op het belang van de voorgestelde 
maatregelen inzake opleiding en nascholing van perso­
nen die in de culturele en de mediasfeer werken, omdat 
zij ertoe bijdragen dat Europa als cultuurgebied van de 
grond komt en verder wordt ontwikkeld, dat er werk 
is voor creatieve beroepen in de culturele sector en 
dat de werkgelegenheid op alle gebieden van culturele 
activiteit wordt uitgebreid. 
Het Comité merkt nog eens op hoe waardevol het zou 
zijn, reeds in het schoolonderwijs een kritisch gebruik 
van alle communicatiemiddelen (uiteraard de gesproken 
dialoog, het lezen — ook van kranten e.d. —, maar 
ook de bioscoopfilm en radio- en televisie-uitzendingen) 
te onderwijzen. 
3.5.1. Opleiding van z.g. culturele ad­
ministrateurs 
Hier staat het Comité positief tegenover. Er zijn compe­
tente beleidsmedewerkers nodig om het beleid t.a.v. het 
culturele erfgoed, uitwisseling en ontwikkelingen op 
cultureel gebied vorm te geven. 3.5.2. Opleiding voor de beroepen in de 
audiovisuele sector 
Het Comité deelt de mening van de Commissie volgens 
welke „kwaliteit van de basisopleiding en voortdurende 
scholing van de beroepsbeoefenaren in de audiovisuele 
sector wezenlijke voorwaarden zijn is voor de ontwik­
keling van de Europese film- en televisieonderne­
mingen". 
3.5.3. Opleiding van journalisten en pro­
grammamakers 
Het Comité merkt in het bijzonder op dat de opleiding 
tot journalist een bepalende factor is in de kwaliteit 
van de pers. In deze opleiding dienen ook ethische 
voorschriften aan de orde te komen, waarbij de rechten 
van zowel de werknemers in de pers als die van het 
publiek in het oog worden gehouden. 
3.5.4. Opleiding van vertalers en tolken 
3.5.4.1. Het Comité pleit sterk voor een gedegener 
opleiding van tolken en vertalers. Het stelt zelf in de 
dagelijkse praktijk voortdurend vast hoezeer het tekort 
aan professionele vertalers en — meer nog — aan tolken 
het vlotte verloop en de doelmatigheid van een deel van 
zijn werkzaamheden schaadt. Het Comité hecht er veel 
belang aan dat toekomstige vertalers en tolken in hun 
opleiding een veelzijdig aanbod van vakken krijgen. 
Daarom vindt het dat concentratie van de opleidingen 
bij de EG-instellingen alléén, onvoldoende is. 
3.5.4.2. Procédés voor automatisch vertalen kunnen 
nog zo nuttig zijn, zij zullen nooit de menselijke intel­
ligentie en de vakbekwaamheid van tolk en vertaler 
kunnen vervangen. 
3.5.5. Opleiding in de kunstzinnige be­
roepen in de restauratiesector 
3.5.5.1. Het Comité schaart zich achter de maatrege­
len van de Commissie, aangezien het beter is te voorko­
men dan te genezen. 
3.5.5.2. Voorts dient het wetenschappelijk onderwijs 
ontwikkeld te worden om de methodes en middelen te 
leren waardoor de levensduur van bepaalde kunst­
werken kan worden verlengd en ze, indien nodig, 
„nieuw leven" kan worden ingeblazen. Deze maatrege­
len zouden gunstig kunnen zijn voor de werkgelegen­
heid van met name jongeren en in het MKB. 
3.5.6. Het Comité vindt dat een mogelijke sa­
menhang tussen alle door de Commissie voorgestelde 
scholingsactiviteiten terdege in het oog dient te worden 
gehouden, ten einde: 
— degenen die in de culturele en de mediasfeer werken, 
zo goed mogelijk te scholen, 
— mogelijke overlappingen te voorkomen en er aldus 
voor te zorgen dat de ter beschikking staande fi­
nanciën optimaal worden besteed. 
Nr. C 175/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
3.6. Interculturele dialoog met de rest van de wereld 
3.6.1. Het is toe te juichen dat de Commissie die 
item in haar programma heeft opgenomen, hoewel ge­
constateerd moet worden dat nauwelijks uitgewerkt is 
hoe deze dialoog moet plaatsvinden. 3.6.2. Cultuur vormt een fundamentele band die alle 
mensen zou moeten verenigen. Niemand kan redelijker­
wijs pretenderen dat „zijn" cultuur belangrijker is dan 
die van alle anderen. Het Comité is bovendien van 
mening dat de EG-activiteiten op dit gebied niet los 
kunnen worden gezien van het door de UNESCO geor­
ganiseerde decennium van de culturele ontwikkeling. 
Gedaan te Brussel, 28 april 1988. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
BIJLAGE 
Inhoud van het programma van de Commissie 
5 projecten 
Totstandkoming van een „Europese culturele 
ruimte" 
Bevordering van de Europese audiovisuele in­
dustrie 
Toegang tot het cultuurbezit 
Culturele opleiding 16 maatregelen 
Voltooiing van de interne markt: de culturele aspecten 
Kennis van het culturele Europa 
Sponsoring door het bedrijfsleven 
Uitgeverijbeleid 
Een academie voor film en audiovisuele kunsten 
Een „handvest voor de audiovisuele sector" 
Produktie van programma's voor televisie met hoge 
definitie (Europese normen) 
Verbetering van de talenkennis 
Bevordering van de cultuur in de Europese regio's 
Behoud en activering van het culturele erfgoed 
De „jongerenkaart" 
Opleiding van culturele administrateurs 
Opleiding voor beroepen in de audiovisuele sector 
Opleiding van journalisten en programmamakers 
Opleiding van vertalers en tolken 
Opleiding voor kunstzinnige beroepen in de 
restauratiesector 
Interculturele dialoog met de rest van de wereld