•it *r 
<r -it 
ir -il COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 18.09.1996 
COM(96) 448 def. 
Mededeling van de Commissie betreffende de 
ontwikkeling van de sociale dialoog op 
Gemeenschapsniveau 

Mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling 
van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau 
Inhoud: Pagina: 
1. WAT IS HET DOEL VAN DEZE MEDEDELING? 1 
2. EEN EVALUATIE VAN DE SOCIALE DIALOOG EN 
PERSPECTIEVEN VOOR DE ONTWIKKELING ERVAN 2 
A De interprofessionele sociale dialoog 3 
AI De sociale dialoog van Hertoginnedal 3 
A.II De interprofessionele Raadgevende Comités 4 
B De sectoriële sociale dialoog 6 
C Het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken 10 
D De sociale dialoog in het kader van de Overeenkomst 12 
betreffende de sociale politiek 
D.I Raadpleging van de sociale partners 12 
D.II Onderhandeling in het kader van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek 14 
E De ontwikkeling van de sociale dialoog in een breder perspectief 16 
3. CONCLUSIES 18 
BIJLAGEN 
Bijlage I Een beschrijving van de werking van de sociale dialoog 
Bijlage II Het institutioneel kader (structuren) van de sociale dialoog 
Bijlage III Lijst van Europese organisaties van de sociale partners die in overeenstemming 
met artikel 3 van de OSP tegenwoordig worden geraadpleegd 
À6L 
1. WAT IS HET DOEL VAN DEZE MEDEDELING? 
1. Met het oog op de ingrijpende politieke veranderingen waarmee de Europese Unie wordt 
geconfronteerd, is de Commissie van mening dat er moet worden nagedacht over de gehele 
structuur van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau. De Commissie is krachtens het 
Verdrag (artikel 118B) formeel verplicht om de sociale dialoog tussen werkgevers en 
werknemers (de sociale partners) op Europees niveau te ontwikkelen. Verder heeft de 
Commissie krachtens de Overeenkomst bij het Protocol betreffende de sociale politiek in het 
Verdrag betreffende de Europese Unie (Overeenkomst betreffende de sociale politiek) de taak 
om de raadpleging van de sociale partners op Gemeenschapsniveau te bevorderen en om alle 
relevante maatregelen ter vergemakkelijking van de sociale dialoog te nemen. Het doel van 
deze Mededeling is dan ook om middelen te vinden om de sociale dialoog te versterken en 
geschikter te maken en het werk van de sociale partners nauwer te doen aansluiten bij de 
ontwikkeling en de tenuitvoerlegging van het beleid van de EU, met name op het gebied van 
werkgelegenheid en economische groei. 
2. In het Sociaal actieprogramma voor de middellange termijn1 heeft de Commissie een aantal 
verschillende documenten op het gebied van de sociale dialoog gepresenteerd met een analyse 
van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken, de sectoriële sociale dialoog en 
de ontwikkeling van de sociale dialoog in het algemeen. De Commissie heeft besloten de drie 
onderwerpen in deze Mededeling, die van raadgevende aard is, te hergroeperen, zodat de te 
behandelen onderwerpen en de verschillende oplossingen op een samenhangende manier 
kunnen worden vastgesteld. Overeenkomstig de in haar Mededeling van 1993 inzake de 
tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek2 gedane toezegging, voorziet 
de Commissie met deze Mededeling in een regelmatige vorm van evaluatie en hernieuwd 
onderzoek van de werking van de sociale dialoog. 
3. De sociale dialoog op Europees niveau omvat besprekingen tussen de Europese sociale 
partners, overleg en mogelijke onderhandeling tussen hen, alsmede besprekingen tussen de 
sociale partners en de instellingen van de Europese Unie. Sinds de oprichting van de Europese 
Gemeenschap voor Kolen en Staal heeft de sociale dialoog een sleutelrol gespeeld in de 
beleidsontwikkeling en -tenuitvoerlegging. De sociale partners hebben dankzij de sociale 
dialoog hun standpunten aan de instellingen van de EU duidelijk kunnen maken en de 
instellingen hebben op hun beurt hun leden op de hoogte kunnen stellen van initiatieven 
waarbij zij rechtstreeks belang hebben. Dit heeft de kwaliteit van de politieke besluiten 
verbeterd en de tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen op economisch en sociaal gebied 
vergemakkelijkt. 
4. Het belangrijkste probleem waarmee de EU wordt geconfronteerd, is werkgelegenheid. De 
laatste jaren zijn er op dit gebied belangrijke ontwikkelingen geweest, met name het Witboek 
van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid3, en de actiepunten 
inzake werkgelegenheid waarover tijdens de Europese Raad van Essen overeenstemming is 
bereikt. Dit heeft tot een betere coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid geleid en heeft 
de weg vrijgemaakt voor een belangrijkere rol voor de sociale partners bij het ondersteunen, 
aanvullen en zo mogelijk corrigeren van het optreden van de Gemeenschap op dit gebied. Het 
belang van deze rol komt tot uitdrukking in het voorstel van de Commissie voor een 
COM (95) 134, 12 april 1995 
C()M(93) 600 dof., 14 december 1993; met name par. 21 en 49 
COM(93) 700 del'., 5 december 1993 
Ah 
Vertrouwenspact voor werkgelegenheid in Europa, en leidt onvermijdelijk tot meer aandacht 
voor de sociale dialoog, met inbegrip van de sectoriële dialoog, betreffende werkgelegenheid. 
Het aanpassen van de structuren van de sociale dialoog, waarvan sommige vanaf het 
beginstadium niet geschikt waren, is een belangrijk onderwerp van deze Mededeling. 
5. De benadering van de Commissie is gebaseerd op het standpunt, zoals uitgelegd in haar 
advies inzake de IGC, dat de Overeenkomst betreffende de sociale politiek in het Verdrag 
moet worden opgenomen. Dit standpunt wordt door op één na alle Lid-Staten, het Europees 
Parlement, de ECOSOC en het Comité van de Regio's gedeeld. Het opnemen in het Verdrag 
zou de EU meer autoriteit verlenen bij het aanpakken van de sociale uitdagingen waarmee zij 
wordt geconfronteerd, en zou voor haar een centrale rol wegleggen voor de sociale dialoog 
bij het voorbereiden van de reactie van de EU op deze uitdagingen. 
6. Bij het opstellen van haar analyse is de Commissie zich bewust van het belang van meer 
samenwerking en de betrokkenheid van andere belangengroepen in een bredere burgergerichte 
dialoog, met name over onderwerpen inzake werkgelegenheid en sociale samenhang, zoals 
blijkt uit hun deelname aan het Forum over het sociaal beleid dat in maart 1996 door de 
Commissie werd georganiseerd. De Commissie zal voortgaan met het raadplegen van non-
gouvernementele organisaties over een breed scala van sociale onderwerpen. Deze Mededeling 
richt zich echter op de dialoog van vertegenwoordigers van de sociale partners betreffende 
werkgelegenheid, arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden, waarvoor de Commissie 
volgens het Verdrag expliciete verantwoordelijkheid draagt, en welke berust op de rol en 
traditie van de sociale dialoog op nationaal niveau. 
7. Deze Mededeling bevat niet alleen een analyse van de mogelijkheden van de sociale 
dialoog, maar ook een objectieve evaluatie van de doeltreffendheid en invloed van de huidige 
structuren. De Commissie heeft een reeks vragen betreffende mogelijke stappen voor de 
ontwikkeling van de sociale dialoog geformuleerd en, in voorkomend geval, haar mening 
gegeven over zaken die moeten worden veranderd. Op grond hiervan wenst de Commissie een 
debat met de organisaties van de sociale partners en de instellingen van de EU te stimuleren, 
om vervolgens de meest adequate oplossingen voor de ontwikkeling van de sociale dialoog 
in een tweede Mededeling in 1997 op te nemen. Om dit doel te bereiken wenst de Commissie 
vóór 31 december 1996 de meningen van alle betrokken partijen te ontvangen over de naar 
voren gebrachte onderwerpen. 
2. EEN EVAimm VAN DE DIALOOG M PERSPEP^ 
ERVAN 
8. De sociale dialoog kent een aantal verschillende vormen en wordt met verschillende 
deelnemende organisaties ten uitvoer gebracht. De Commissie heeft de beschrijving van deze 
kenmerken weloverwogen tot een minimum beperkt, waarbij zij er de voorkeur aan geeft zich 
toe te spitsen op het vaststellen van de sterke en zwakke punten en mogelijkheden voor 
hervorming en ontwikkeling aandraagt. De organen van de sociale dialoog worden één voor 
één geanalyseerd, alsmede een klein aantal algemenere onderwerpen, en daarnaast worden er 
door de Commissie voorstellen voor acties of discussiepunten gedaan. In bijlage I wordt een 
gedetailleerdere beschrijving van de resultaten van de sociale dialoog gegeven, en bijlage II 
bevat een lijst met de verschillende structuren en comités. 
A DE INTERPROFESSIONELE SOCIALE DIALOOG 
A.I De sociale dialoog van Hertoginnedal 
Situatie 
9. De sociale dialoog van Hertoginnedal, genoemd naar de plaats waar de eerste bijeenkomst 
in 1985 werd gehouden, brengt de drie Europese organisaties tezamen die de belangrijkste 
nationale interprofessionele werkgeversorganisaties en vakbondfederaties vertegenwoordigen. 
Terwijl er in het kader van verschillende formuleringen bijeenkomsten hebben plaatsgevonden, 
waaronder 'Topconferenties over de sociale dialoog' en, sinds 1992, het 'Comité van de 
Sociale Dialoog', is de sociale dialoog van Hertoginnedal informeel en vrijwillig. 
10. In het kader van het informele systeem van Hertoginnedal hebben de sociale partners over 
een aantal gemeenschappelijke standpunten inzake belangrijke politieke onderwerpen 
onderhandeld om deze vervolgens aan de Commissie en de Raad voor te leggen. Van gelijk 
belang waren de gemeenschappelijke verklaringen over macro-economisch beleid, 
arbeidsmarkt en opleiding, en de discussie van hoog niveau gedurende een aantal 
topconferenties in de periode 1985-1995. Er zijn in totaal 21 gemeenschappelijke standpunten 
en verklaringen goedgekeurd, er zijn twee sleutelovereenkomsten gesloten en er hebben zeven 
topconferenties plaatsgevonden met de Voorzitter van de Commissie en hooggeplaatste 
vertegenwoordigers van de nationale en Europese organisaties van de sociale partners. 
11. Deze interprofessionele sociale dialoog heeft derhalve gedurende meer dan tien jaar een 
positieve bijdrage geleverd, waardoor de sociale partners hun meningen over ontwikkelingen 
inzake Europees sociaal beleid kenbaar hebben kunnen maken en hun eigen initiatief op dit 
gebied hebben kunnen nemen. Dankzij de door de sociale partners genomen maatregelen 
hebben communautaire ontwikkelingen meer aandacht en inhoud gekregen - op het gebied van 
werkgelegenheid, macro-economisch beleid, opleidingsinitiatieven of tijdens de IGC van 1991 
inzake de wijzigingen van de tekst van artikel 118B van het Verdrag. 
12. De ingrijpende politieke ontwikkelingen van de afgelopen maanden hebben de belangrijke 
rol van de sociale dialoog aangetoond. De Gezamenlijke Verklaring van Essen over het 
Werkgelegenheidproces, dat aan de Europese Raad van Madrid werd overgedragen, vormde 
een belangrijke bijdrage tot de versterking van de belangrijkste beleidsdoelstellingen van de 
EU. Voorts was de eerste Europese Overeenkomst (de Overeenkomst inzake 
ouderschapsverlof) een belangrijke ontwikkeling die laat zien dat de sociale partners bereid 
zijn om hun verantwoordelijkheden van het EU-verdrag op zich te nemen, en dat zij daardoor 
samen met de instellingen van de EU een directe rol spelen bij het formuleren van het beleid 
van de EU. Ten slotte laten de oprichting van het Europees opleidingscentrum voor 
arbeidsverhoudingen of het op gang brengen van het "steunmechanisme voor vernieuwende 
praktijken voor de opleiding binnen ondernemingen" dat door de Europese sociale partners 
gezamenlijk is opgezet, duidelijk zien dat effectief overleg op Gemeenschapsniveau mogelijk 
is. 
Ter lering 
13. De instelling van de sociale dialoog van Hertoginnedal in 1985 was een belangrijke 
ontwikkeling in pogingen om de EEG nieuw leven in blazen en om het vrije verkeer van 
personen, goederen en diensten mogelijk te maken. Gezien de weinig belovende beginsituatie 
waaronder het Hertoginnedal-experiment in 1985 van start ging, is het feit dat er enige 
rechtstreekse dialoog tussen de sociale partners heeft plaatsgevonden, al een prestatie op zich. 
14. Gedurende de afgelopen jaren heeft het zeker tot een betere wederzijdse verstandhouding 
tussen de sociale partners op Europees en nationaal niveau geleid. Maar de sociale dialoog 
was geen doel op zich - het gaf eveneens meer wettigheid aan de sociale en economische 
beleidsmaatregelen die op Europees niveau in werking traden. Gezien het feit dat de 
omstandigheden en het karakter van de nationale organisaties per land aanzienlijk verschillen, 
is dit een belangrijk gegeven. 
15. De resultaten van de sociale dialoog verdienen veel meer aandacht. Ze worden niet 
voldoende duidelijk gemaakt aan de leden van organisaties van de sociale partners op het 
laagste niveau. Het is dan ook noodzakelijk te zorgen voor meer doorzichtigheid in en 
bewustzijn van de verschillende activiteiten op het gebied van de sociale dialoog bij alle 
betrokken partijen. Voor het succes van de sociale dialoog op Europees niveau is de 
betrokkenheid van de sociale partners op elk niveau, zowel plaatselijk, regionaal als nationaal, 
een vereiste. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Vervols van het Hertosinnedal-model 
16. De dialoog van Hertoginnedal heeft belangrijke resultaten opgeleverd en biedt vele 
mogelijkheden voor de ontwikkeling van een samenwerkingsbeleid op het gebied van de 
sociale politiek waardoor de dialoog een belangrijke rol kan spelen bij de ondersteuning van 
stappen die tot Europese integratie leiden. Dientengevolge zal de Commissie haar volledige 
steun aan de sociale dialoog van Hertoginnedal blijven verlenen, in de geest van artikel 
118B van het Verdrag. 
Deelname 
17. De deelname aan de sociale dialoog van Hertoginnedal is op wederzijdse erkenning van 
de partijen gebaseerd, en niet op een Besluit van de Commissie. Niettemin heeft de 
Commissie van organisaties die geen deel uitmaakten van het oorspronkelijk initiatief, een 
reeks verzoeken ontvangen om deel te nemen aan de interprofessionele sociale dialoog. 
18. De deelname wordt uitvoeriger behandeld in het gedeelte van deze Mededeling dat over 
raadplegings- en onderhandelingsprocedures in het kader van de Overeenkomst betreffende 
de sociale politiek gaat. De Commissie is zich bewust van de door het groot aantal mogelijke 
partners veroorzaakte praktische problemen, en is van mening dat alleen de organisaties van 
de sociale partners zelf hun eigen structuren voor dialoog en onderhandeling kunnen 
ontwikkelen. Niettemin blijft er een aantal problemen betreffende de deelname en 
vertegenwoordiging van sommige organisaties bij dit proces bestaan. De Commissie kan geen 
deelnemers van het Comité van de sociale dialoog aanstellen, en verzoekt de sociale partners 
om zelf de sociale dialoog te versterken door een adequate vertegenwoordiging van alle 
betrokken belangen te waarborgen. 
A.II De interprofessionele Raadgevende Comités 
Situatie 
19. De interprofessionele Raadgevende Comités hebben de taak de Commissie te adviseren 
bij het opstellen van specifieke beleidsmaatregelen en de Commissie bij te staan bij de 
tenuitvoerlegging ervan. Daarnaast spelen zij een belangrijke rol bij het mededelen van de 
standpunten van diegenen voor wie de communautaire beleidsmaatregelen rechtstreekse 
gevolgen hebben. Er zijn ook een aantal andere overlegstructuren waarbij de sociale partners 
zijn betrokken (bijvoorbeeld het LEONARDO-Comité of de jaarlijkse raadpleging inzake de 
Structuurfondsen). 
20. In het EGKS-Verdrag (artikel 18) werd de rol van de sociale partners erkend door het 
instellen van een raadgevend comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de regeringen en 
de sociale partners. Naast dit comité zijn er zes Raadgevende Comités op het gebied van de 
sociale politiek4, die door de Commissie worden aangewezen, op grond van benoemingen door 
de Lid-Staten, met vertegenwoordigers van regeringen, vakbonden en werkgeversorganisaties. 
De Commissie raadpleegt hen regelmatig over technische en beleidsaangelegenheden (bijv. 
het ten uitvoer leggen van verordeningen van het Sociaal Fonds, het opstellen van technische 
verordeningen inzake gezondheid en veiligheid tegen de achtergrond van de kaderrichtlijn 
inzake gezondheid en veiligheid, beroepsopleiding, enz.). 
Ter lering 
21. In de Raadgevende Comités vindt niet altijd systematisch en tijdig overleg plaats over 
voorstellen die door de Commissie worden voorbereid. De Raadgevende Comités worden niet 
actief betrokken bij de tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen. Een voorbeeld hiervan is het 
huidig slecht functioneren van het Comité van het Europees Sociaal Fonds, ondanks zijn 
belangrijke positie als structureel sleutelinstrument van de EU. 
22. De sociale partners zijn doorgaans van mening dat zij zich op andere middelen dan de 
Raadgevende Comités moeten verlaten om een effectieve inbreng in beleidszaken te 
bewerkstelligen. In juni 1993 gaven de interprofessionele sociale partners hun goedkeuring 
aan een aanbeveling over de Raadgevende Comités, die het principe van dergelijke comités 
ondersteunde, maar kritisch stond tegenover het functioneren en enkele structuren ervan, 
bijvoorbeeld het bestaan van afzonderlijke comités voor de sociale zekerheid van migrerende 
werknemers en voor het vrije verkeer van werknemers. Sociale partners ondervinden ook 
problemen wanneer zij, in het kader van de mechanismen die momenteel van kracht zijn voor 
hun deelname, actief trachten deel te nemen aan de uitvoering van het Structureel Fonds. 
23. Ten gevolge van recente ontwikkelingen zijn de organisaties van de sociale partners nu 
volwaardig lid van het Raadgevend Comité voor gelijke kansen van mannen en vrouwen5. In 
de andere Comités zijn de Europese sociale partners echter niet vertegenwoordigd of zijn zij 
slechts waarnemer. Hier komt nog bij dat de nationale vertegenwoordigers van de sociale 
partners in de Comités volgens zeer uiteenlopende procedures en criteria, die afhankelijk zijn 
van de betrokken Lid-Staat, worden benoemd, hetgeen betekent dat het standpunt van de 
sociale partners vaak niet in overeenstemming is met de standpunten die in andere fora naar 
voren worden gebracht. 
24. Hierop is voortdurend gewezen sinds de invoering van de nieuwe raadplegingsprocedures 
in het kader van artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, waar het 
bestaan van de interprofessionele Raadgevende Comités inhoudt dat twee procedures soms 
parallel worden toegepast: raadpleging van de Europese sociale partners middels een 
Het zijn het Comité van het Europees Sociaal Fonds, en de Raadgevende Comités voor de sociale 
zekerheid van migrerende werknemers, voor het vrije verkeer van werknemers, voor 
beroepsopleiding, voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de 
arbeidsplaats, en voor gelijke kansen van mannen en vrouwen. 
5 Sinds een besluit van de Commissie van 19/7/95, zijn 10 vertegenwoordigers van de Europese 
organisaties van de sociale partners lid van het Raadgevend Comité voor gelijke kansen voor mannen en 
vrouwen. 
schriftelijke procedure en raadpleging van individuele vertegenwoordigers van de sociale 
partners in de Raadgevende Comités. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Herziening van structuren en taken 
25. Aangezien het functioneren en de werkmethoden van de Raadgevende Comités nog steeds 
problematisch zijn, zal het voortbestaan in de huidige vorm worden onderzocht. Ook 
dienen de verschillende taken en doelstellingen van de Raadgevende Comités voor sociaal 
beleid en beroepsopleiding, en van de Raadgevende Comités die actief zijn op het gebied van 
sectoriële beleidsmaatregelen, duidelijk te worden gedefinieerd. 
26. Waar mogelijk kunnen de taken van de Raadgevende Comités worden vereenvoudigd. Zo 
is het Comité voor gezondheid en veiligheid onlangs overeengekomen om zijn werkmethoden 
te herzien door het aantal plenaire vergaderingen te reduceren en door een programmacomité 
te kiezen. Een ander voorstel is dat het Raadgevend Comité voor de sociale zekerheid van 
migrerende werknemers en het Raadgevend Comité voor het vrije verkeer van 
werknemers worden samengevoegd en zij zich met alle problemen bezighouden die te 
maken hebben met het vrije verkeer Van werknemers en vraagstukken die betrekking hebben 
op immigratie uit derde landen, zoals de sociale partners in hun gezamenlijke verklaring van 
juni 1993 hadden voorgesteld. Hiervoor is dan wel een nauwkeurig onderzoek naar de 
gedetailleerde geldende verordeningen noodzakelijk. 
Zijn er andere hervormingen die ter verbetering van het functioneren van de Raadgevende 
Comités in overweging moeten worden genomen? 
Het aanpassen van lidmaatschap 
27. De Commissie is van mening dat het noodzakelijk is om de status van de Europese 
organisaties van de sociale partners ten aanzien van de Raadgevende Comités te herzien, 
ten einde de autonomie van de sociale partners te garanderen en tegelijkertijd te zorgen voor 
meer continuïteit van elke bilaterale raadpleging die in het kader van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek kan plaatsvinden. 
B. DE SECTORIËLE SOCIALE DIALOOG 
Situatie 
28. Enkele van de vroegste sociale dialobgstructuren waren te vinden in de sectoren, meestal 
die met een bijzondere betekenis op het gebied van de economie of de werkgelegenheid. Ze 
komen voor in de vorm van Paritaire Comités (PC's) die gewoonlijk door de Commissie 
worden aangesteld in sectoren die overeenkomen met een van de gemeenschappelijke 
beleidsmaatregelen, of in de vorm van Informele Werkgroepen (IW's) die zijn opgericht als 
reactie op een gezamenlijk verzoek van de sociale partners. In beide gevallen heeft de 
Commissie de organisaties aangewezen die op Europees niveau de nationale bonden in de 
betrokken sectoren vertegenwoordigen, en de leden van de PC's of IW's worden rechtstreeks 
door de sociale partners benoemd. 
29. Er bestaan tien Paritaire Comités en tien Informele Werkgroepen in zestien belangrijke 
sectoren. Sinds de oprichting ervan hebben zowel de PC's als de IW's ongeveer honderd 
adviezen en aanbevelingen uitgebracht die voornamelijk waren gericht op de communautaire 
voorstellen voor wetgeving of regelgeving die gevolgen op sociaal gebied voor hun 
betreffende bedrijfstak hadden. 
Ter lering 
30. Dankzij deze adviezen en aanbevelingen is de Commissie goed op de hoogte van de 
standpunten van de sociale partners inzake de doelstellingen en de inhoud van haar 
voorstellen. Het proces heeft in de meeste gevallen aangetoond dat de sociale partners in staat 
zijn om op gepaste wijze en binnen afzienbare tijd hun standpunt ten aanzien van de 
mogelijke omvang van een communautair optreden of het beoogde voorstel naar voren te 
brengen, en dat een hoge mate van samenwerking aanwezig is.6 
31. Hoewel de raadplegingen nuttig zijn geweest, dient erop te worden gewezen dat de 
Commissie normaal gesproken niet verplicht is om gedurende de fase die aan de formele 
goedkeuring van een tekst voorafgaat, overleg te plegen (een uitzondering hierop is de sociale 
politiek waarvoor krachtens artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
formele procedures gelden). De mogelijkheden van de PC's en IW's als raadgevende organen 
zijn derhalve niet volledig benut met betrekking tot in te dienen voorstellen die gevolgen op 
sociaal gebied hebben. Het advies van de PC's en IW's over in te dienen voorstellen is tot op 
heden slechts sporadisch gevraagd en de sectoriële organen hebben vaak pas hun advies 
kunnen uitbrengen nadat de Commissie de tekst in kwestie had goedgekeurd. 
32. Verder is het zo dat de bevoegdheden van de PC's (en mutatis mutandis van de IW's) zijn 
beperkt tot de sociale aspecten van communautaire beleidsmaatregelen. De onderverdeling 
tussen sociale en economische aspecten is kunstmatig, en gewoonlijk ten nadele van 
overwegingen op het gebied van de sociale politiek, die men geneigd is over het hoofd te 
zien. Verder heeft de Commissie in de loop der jaren verschillende technische en raadgevende 
comités opgericht in aanvulling op de PC's en IW's, waarbij de sociale partners niet op 
gemeenschappelijke basis zijn vertegenwoordigd. 
33. Hoewel de sociale dialoog door de jaren heen een sterke continuïteit heeft laten zien, is 
de neiging van enkele PC's en IW's om te institutioneel te worden of om structuren te 
behouden die hun bruikbaarheid hebben verloren, onjuist geweest. Met meer dan 130 
bijeenkomsten per jaar (in 1994) en talrijke deelnemers aan elke bijeenkomst (tussen de 24 
en 50) drukken deze organen zwaar op de begroting en administratie. Er zou met name 
aandacht moeten worden geschonken aan de specifieke werkbelasting van de PC's, met hun 
plenaire vergaderingen (doorgaans een of twee keer per jaar), hun Bureau-vergaderingen (tot 
vier per jaar) plus de bijeenkomsten van de verschillende werkgroepen. Gezien hun status 
hebben de sociale partners zich in het verleden uitgesproken voor aanvullende PC's 
(bijvoorbeeld posterijen), ondanks het feit dat dit een sterke werkbelasting voor de Commissie 
betekent en er efficiëntere middelen voorhanden zijn. 
34. De Paritaire Comités en de Werkgroepen concentreren zich op nogal specifieke 
beleidsterreinen die vaak overeenkomen met de belangen van de branch-organisaties 
(vakbonden) of bedrijfstakverenigingen (werkgevers). Dit betekent dat de informatie over de 
resultaten en de activiteiten van de sectoriële sociale dialoog gewoonlijk niet buiten de 
rechtstreeks betrokken groepen algemeen bekend is en dat er zeer weinig contacten hebben 
plaatsgevonden tussen de sectoren onderling of met de interprofessionele dialoog. Dit gebrek 
aan uitwisseling en informatie dient aan de orde te worden gesteld, zodat de sectoren lering 
Bijlage 1 bevat een beschrijving van de werking van de raadpleging en de dialoog in de 
sectoren 
7 
kunnen trekken uit ervaringen op andere gebieden en rekening houden met horizontale 
beleidsoverwegingen die binnen de interprofessionele dialoog worden ontwikkeld, terwijl 
laatstgenoemde zich bewust moet zijn van de problemen en vraagstukken van de sectoren. 
35. Met het oog op de huidige beoordeling van de sociale dialoog heeft de Commissie de 
herziening van het mandaat van enkele Paritaire Comités uitgesteld en moeten hun statuten 
nog worden herzien om vertegenwoordigers van de drie nieuwe Lid-Staten aan te wijzen. 
Vertegenwoordigers van Zweden, Finland en Oostenrijk zullen echter zo spoedig mogelijk 
officieel worden benoemd. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Herziening van de structuren 
36. Het feit dat de structuren van de sociale dialoog op ad hoc basis werden ontwikkeld, 
hetgeen het historisch belang van een sectorieel beleid in plaats van een algehele strategie 
voor de sectoriële dialoog duidelijk weergeeft, heeft inconsistenties in de sectoriële dialoog 
met zich meegebracht. Er zou meer inhoud kunnen worden gegeven aan de sociale 
dialoog op sectorieel niveau door de dialoog te richten op strategische vraagstukken en 
sectoren, met name daar waar de sociale partners duidelijk actief zijn. Deze prioritaire 
vraagstukken dienen betrekking te hebben op de sociale implicaties van de relevante sociale 
politiek alsmede op aangelegenheden van algemeen belang voor de sectoriële sociale partners, 
van werkgelegenheid, via de organisatie van het werk en de verbetering van 
arbeidsvoorwaarden tot beroepsopleiding en het verwerven van vakbekwaamheid. 
De Commissie wenst de meningen van alle betrokken partijen te horen over de vraag hoe een 
effectievere en relevantere sectoriële sociale dialoog kan worden ontwikkeld. 
Organisatie van de raadplegingen 
37. De Commissie zal de samenwerking en de coördinatie binnen haar diensten 
betreffende de raadplegingsprocedures versterken, waardoor de verplichtingen van de 
diensten van de Commissie voorafgaand aan de voorbereidingen van formele bij de 
Commissie in te dienen voorstellen nader worden bepaald en de Directoraten-generaal worden 
verplicht sectoriële raadplegingen te houden gedurende de voorbereidingsfase van initiatieven 
van de Commissie. Hierdoor zal het aantal bijeenkomsten en het aantal deelnemers aan 
dergelijke raadplegingen eveneens worden verminderd en zullen alle sectoriële comités gelijk 
worden behandeld. 
38. Voorts stelt de Commissie voor een gedeelte van de taken van de PC's en IW's van DG 
V naar de bevoegde sectoriële DG's over te hevelen. In de overtuiging dat de sectoriële PC's 
en IW's het forum zijn waar de sociale partners hun meningen inzake alle genomen 
maatregelen die betrekking hebben op hun sector naar voren kunnen brengen, zou een 
dergelijke stap de onderverdeling tussen sociaal beleid en de sociale effecten van de sectoriële 
politiek kunnen verkleinen. Volgens dit systeem, dat mikt op een rationalisering van de 
raadgevende lichamen, zouden de verantwoordelijkheid en de bestuursstructuur, althans wat 
betreft de Paritaire Comités die zich bezighouden met het gemeenschappelijk beleid van de 
EU, ervoor zorgen dat het bevoegde Directoraat-generaal directer betrokken raakt, waarbij DG 
V verantwoordelijk blijft voor de coördinatie, voor de dialoog inzake sociale politiek en voor 
de controle van de doeltreffendheid van de sociale dialoog en de invloed ervan op 
beleidsmaatregelingen inzake werkgelegenheid. 
Wat is uw standpunt ten aanzien van de organisatie van de verantwoordelijkheden voor de 
sectoriële dialoog? Wat is uw mening over het alternatieve voorstel voor de organisatie van 
raadplegingen? 
Een onderzoek naar de representativiteit van organisaties van de sociale partners 
39. De Commissie heeft geen volledig beeld van de activiteiten en het lidmaatschap van 
sectoriële organisaties van de sociale partners, zeker nu de veranderende sociale en 
economische prioriteiten van de EU van invloed zijn op het belang van de verschillende 
sectoren en op de relatie tussen partners binnen die sectoren. In 1996 zal een onderzoek naar 
de representativiteit van organisaties van de sociale partners in de sectoren van start 
gaan, waardoor ook de uit een vergelijkbaar onderzoek in 1992 verkregen gegevens inzake 
de representativiteit van interprofessionele organisaties zullen worden bijgesteld. 
Aanpassing van het lidmaatschap 
40. De sectoriële Paritaire Comités kunnen niet steeds maar blijven groeien met elke 
toetreding, zodat, onverminderd de algehele bovengenoemde herziening van de structuren, de 
Commissie van mening is dat ter bevordering van de effectiviteit het aantal leden van de 
Paritaire Comités zou moeten worden gereduceerd. Door de Besluiten inzake de oprichting 
van Paritaire Comités te wijzigen zal de Commissie rekening houden met bijzondere 
omstandigheden bij de vertegenwoordiging van sociale partners, door gebruik te maken van 
bovengenoemd onderzoek, waaronder het probleem van bepaalde sectoriële organisaties die 
geen lid zijn van specifieke Paritaire Comités. 
Operationele hervormingen 
41. De Commissie zal doorgaan met operationele hervormingen in de sectoriële dialoog, 
waarbij bijzondere aandacht zal moeten worden besteed aan het probleem van het steeds 
stijgend aantal verzoeken tot bijeenkomsten en de daaraan verbonden problemen van middelen 
voor tolk- en vertaaldiensten. De sectoriële PC's en IW's zouden in staat moeten zijn om op 
een flexibelere manier en met minder lingüistische middelen te werk te gaan, om zo 
raadpleging vooraf uitvoerbaarder te maken. Het gebruik van nieuwe technologieën kan 
worden overwogen om de mogelijkheid van de Europese sociale partners om met hun 
nationale leden te communiceren, te vergroten. Door hen bijvoorbeeld te voorzien van 
communicatietechnologie zouden de voorwaarden voor een snelle en flexibele verspreiding 
van informatie worden gecreëerd, hetgeen eveneens een snellere reactie op de raadplegingen 
mogelijk zou maken. 
Hoe kan de sectoriële dialoog op een effectievere manier en met het oog op een efficiënte 
toewijzing van middelen functioneren? 
Verbetering van informatie en coördinatie 
42. Hoe dan ook wordt voorgesteld om de coördinatie tussen de sectoren te versterken, door 
vertegenwoordigers van de verschillende sectoriële dialogen samen te brengen voor informatie 
van de Commissie inzake initiatieven die hen waarschijnlijk zullen interesseren en voor een 
uitwisseling van informatie tussen de sectoriële sociale partners over de voortgang van hun 
werkzaamheden. Hierdoor zouden de sociale partners op een efficiëntere wijze kunnen worden 
geïnformeerd, hetgeen herhaling zou voorkomen en ervoor zou zorgen dat belangrijke 
informatie bij alle sectoren terechtkomt. 
Wal is uw standpunt (en aanzien van de coördinatie van de sectoriële sociale dialoog en van 
het mededelen van de resultaten ervan? 
C. HET PERMANENTE COMITÉ VOOR ARBEIDSMARKTVRAAGSTUKKEN 
Situatie 
43. Het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken (PCA) werd door een Besluit van 
de Raad in december 1970 ingesteld, en de samenstelling ervan werd in januari 1975 
gewijzigd7. Het is een tripartiet raadgevend orgaan dat de Raad, de Commissie en de 
vertegenwoordigers van de sociale partners samenbrengt. 
44. De taken van het PCA zijn vastgelegd in artikel 2 van het Besluit van de Raad houdende 
instelling van het Comité. "Het Comité heeft ten doel om, met eerbiediging van de Verdragen 
en de bevoegdheden van de communautaire Instellingen en organen, op permanente wiize zorg 
te dragen voor dialoog, overleg en advies tussen de Raad, c.q. de Vertegenwoordigers van de 
Regeringen der Lid-Staten en de Commissie alsmede de sociale partners, ten einde de 
coördinatie van het arbeidsmarktbeleid van de Lid-Staten te vergemakkelijken door het in 
overeenstemming te brengen met de communautaire doelstellingen. Het Comité wordt 
ingeschakeld voordat de eventuele beslissingen van de bevoegde Instellingen worden 
genomen". 
45. Tussen 1971 en 1996 heeft het Comité 49 bijeenkomsten gehouden. Tussen oktober 1972 
en februari 1975, en gedurende de tweede helft van 1992, vonden er geen bijeenkomsten 
plaats. Ook in andere fora hebben besprekingen tussen de sociale partners, de Raad en de 
Commissie plaatsgevonden. De afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld vertegenwoordigers van de 
sociale partners uitgenodigd om deel te nemen aan een gedachtenwisseling met ministers over 
vraagstukken die betrekking hadden op werkgelegenheid en sociaal beleid, en die onmiddellijk 
voorafging aan informele bijeenkomsten van de Raad Sociale Zaken. Bovendien besloot het 
Franse Voorzitterschap om op 30 maart 1995 een informele bijeenkomst van het Comité te 
organiseren in de vorm van een "Sociale Conferentie". 
46. Recentelijk bracht de informele Europese Raad van Turijn het idee van een Tripartiete 
Conferentie over werkgelegenheid en groei naar voren, met op lidmaatschap van het PCA 
gebaseerde deelname, die op 14/15 juni 1996 in Rome werd gehouden. Tijdens de Conferentie 
werd gewezen op de bruikbaarheid en de relevantie van de 'tripartitiete' aanpak (ook al komt 
dit niet volledig overeen met het tripartiete model van de Lid-Staten), met name met 
betrekking tot voor de Lid-Staten, de instellingen van de EU en de sociale partners zo 
belangrijke actie op het gebied van werkgelegenheid. 
Ter lering 
47. Met de jaren zijn er tijdens de bijeenkomsten van het Permanente Comité zeer 
uiteenlopende zaken betreffende werkgelegenheid besproken: de werking van de arbeidsmarkt, 
reorganisatie van werk, werkgelegenheid voor jongeren, technologische veranderingen, 
langdurige werkloosheid, werkgelegenheid voor vrouwen, immigratie en permanente 
beroepsopleiding. Ondanks de veelheid van onderwerpen hebben deze bijeenkomsten zelden 
tot echte raadpleging geleid. 
48. De ambities ten aanzien van overleg, die teri; grondslag liggen aan de instelling van het 
Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken, zijn slechts op zeer kleine schaal 
verwezenlijkt. De debatten binnen het Comité blijven doorgaans beperkt tot een 
aaneenschakeling van gesprekken waarin het standpunt van elk lid wordt uiteengezet; dit lijkt 
Besluit van de Raad van 14 december 1970 (PB L 273, 17.12.70), gewijzigd door het 
Besluit van de Raad van 20 januari 1975 (PB L 21, 28.01.75). 
10 
bij lange na niet op een debat, laat staan op overleg. Aangezien het om een ritueel gaat 
waarbij men niet verplicht is tot resultaten te komen, trekt het Comité niet langer de aandacht 
van de hoofdrolspelers. Het grote aantal deelnemers leidt vaak tot de nodige nutteloze 
herhalingen. 
49. Hoewel de partijen op voorhand worden geraadpleegd, vallen de conclusies van de PCA-
bijeenkomsten volledig onder de verantwoordelijkheid van het Voorzitterschap. Ze variëren 
qua inhoud en er wordt zeer weinig gebruik van gemaakt. Onder de huidige werkwijze van 
het PCA zijn de verschillende betrokken partijen derhalve niet verantwoordelijk voor het 
ontwikkelen van overleg inzake arbeidsmarktvraagstukken. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Handhaving van de doelstellingen 
50. De taken die in het Besluit van 1970 houdende instelling van het Comité zijn uiteengezet, 
blijven van kracht. De rol en doelstellingen zijn nog steeds relevant, met name met betrekking 
tot de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Europese Raad van Essen. De Europese 
Raad van Madrid besloot een permanente en stabiele structuur voor werkgelegenheidsbeleid 
te ontwikkelen, waaronder een Comité inzake arbeidsmarktvraagstukken van hooggeplaatste 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten, en een nauwere coördinatie tussen werkgelegenheid 
en economisch beleid. De Commissie is van mening dat de hervorming van het Permanente 
Comité voor arbeidsmarktvraagstukken moet worden gekoppeld aan de 
tenuitvoerlegging van het Besluit van de Europese Raad inzake een stabiele structuur 
voor werkgelegenheid, 
verondersteld dat dit zal leiden tot een nieuwe manier van voorbereiden van initiatieven op 
het gebied van werkgelegenheidsbeleid, en invloed zal hebben op de rol van het PCA. 
Vanzelfsprekend zal eveneens rekening moeten worden gehouden met de resultaten van de 
Intergouvernementele Conferentie op dit gebied. 
Vernieuwing van de werkmethoden 
51. Zoals in het Besluit van 1970 is bepaald, dient continuïteit van het werk van het Comité 
prioriteit te krijgen. Dit is de sleutel tot het succes, waardoor het mogelijk wordt analyses 
voort te zetten en goed gebruik te maken van opgedane ervaring. Deze continuïteit moet 
worden gezocht in organisatorische procedures en in de keuze van onderwerpen en de follow-
up ervan. Het PCA zou een werkprogramma moeten opstellen, zodat zijn werkzaamheden 
in een kader voor de lange termijn worden geplaatst. De Commissie zou eveneens een 
secretariaat kunnen oprichten om het werk van het PCA voor te bereiden. 
Verbetering van de resultaten van het PCA 
52. Een effectief Comité dat echte toegevoegde waarde aan de Gemeenschap levert, is een 
eerste vereiste voor succesvol overleg. De bijeenkomsten van het Comité moeten de Raad in 
staat stellen om beter op de hoogte te geraken van de belangen van de sociale partners. Door 
hieraan vast te houden, zouden de conclusies van het Comité doorzichtiger en effectiever zijn 
indien ze daadwerkelijk gezamenlijke conclusies zouden zijn. Ze moeten via officiële kanalen 
worden gepubliceerd en op systematische wijze aan de Europese Raad worden voorgelegd, 
terwijl waar nodig de meningsverschillen tussen de sociale partners aan de ene kant en de 
sociale partners en de Raad aan de andere kant of, in voorkomend geval, tussen Lid-Staten, 
duidelijk worden aangegeven. 
Deelt u de gedachte dat er meer gewicht moet worden toegekend aan de conclusies van PCA-
bij eenkomsten? 
11 
Actualiseren van het lidmaatschap 
53. De huidige samenstelling van het Comité dient te worden veranderd en 
gerationaliseerd. Het uit 1975 daterende desbetreffende Besluit van de Raad is niet gewijzigd 
om rekening te houden met de opeenvolgende uitbreidingen van de Gemeenschap en de 
ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de vertegenwoordigende organisaties. Aangezien 
op het Comité een beroep wordt gedaan om zaken te bespreken die betrekking hebben op 
trends in werkgelegenheid en ontwerpen die ter discussie aan de Raad Sociale Zaken worden 
voorgelegd, is het Comité het forum waar de algemene belangen en de solidariteit binnen de 
industrie naar voren worden gebracht. De samenstelling van het Comité moet een 
weerspiegeling van deze aanpak zijn, waarbij de aandacht dient te worden gericht op 
interprofessionele organisaties op Europees niveau, met name omdat er ook sectoriële 
raadgevende organen bestaan. 
Verbindingscomité 
54. De Commissie stelt voor om, in het belang van de duidelijkheid tijdens debatten en om 
een proliferatie van beweringen te vermijden, de verschillende organisaties van de sociale 
partners te verzoeken om hun standpunten via een Verbindingscomité kenbaar te 
maken. 
D. DE SOCIALE DIALOOG IN HET KADER DE OVEREENKOMST 
BETREFFENDE DE SOCIALE POLITIEK 
55. De belangrijkste verandering in de Europese sociale dialoog in de afgelopen jaren is de 
invoering geweest van de nieuwe raadplegings- en onderhandelingsmechanismen in het kader 
van het aan het Verdrag betreffende de Europese Unie gehechte Protocol betreffende de 
sociale politiek. Het gebruik van deze mechanismen, met name de geslaagde afronding van 
de onderhandelingen die tot de eerste Europese overeenkomst tussen sociale partners hebben 
geleid, en de daaropvolgende goedkeuring door de Raad, was een vernieuwende en uitdagende 
ervaring voor zowel de sociale partners als de instellingen van de EU. 
D.I Raadpleging van de sociale partners 
Situatie 
56. De Commissie heeft de sociale partners gedurende vele jaren op informele basis 
geraadpleegd, maar de Overeenkomst betreffende de sociale politiek heeft de verplichting 
geformaliseerd om van tevoren over initiatieven inzake sociale politiek overleg te plegen. Het 
nieuwe raadplegingsproces wordt in Bijlage I uiteengezet. 
57. In de Overeenkomst werd echter niet aangegeven welke organisaties van de sociale 
partners betrokken moesten worden bij de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau. In haar 
Mededeling inzake de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
heeft de Commissie criteria uiteengezet om een oplossing te zoeken voor de uiterst belangrijke 
vraag welke organisaties als sociale partners kunnen worden beschouwd voor raadpleging op 
Gemeenschapsniveau. 
58. Op basis van een in samenwerking met de Lid-Staten uitgevoerde studie over de 
representativiteit van dergelijke organisaties werd een lijst opgesteld van de organisaties van 
sociale partners die aan deze criteria voldoen. Naast de belangrijkste interprofessionele 
overkoepelende organisaties, de UNICE, het CEEP en het EVV, bevatte de oorspronkelijke 
12 
lijst van 28 organisaties enkele Europese organisaties die bepaalde categorieën werknemers 
of bedrijven vertegenwoordigen, zoals UEAPME8 of CEC9, alsmede een reeks sectoriële 
werkgeversorganisaties (bijv. op het gebied van groothandel, bankwezen, verzekering en 
vervoer)10. 
59. Bovendien zal de Commissie haar beleid van uitgebreide raadplegingen voortzetten. Dit 
beleid omvat alle Europese, of in voorkomend geval, nationale organisaties waarvoor de 
communautaire sociale politiek gevolgen kan hebben. Deze bredere raadpleging omvat dan 
ook de organisaties die oorspronkelijk Europees zijn maar niet vertegenwoordigd zijn in de 
meeste Lid-Staten en die niet op de lijst voorkwamen die als bijlage bij de Mededeling van 
1993 van de Commissie was gevoegd. 
Ter lering 
60. Tot op heden hebben de raadplegingen goed gewerkt, en de Commissie is in het algemeen 
tevreden over de werking van de procedures die in haar Mededeling van 1993 zijn vastgelegd. 
1 let raadplegen van sociale partners betekent niet automatisch toegang tot onderhandelingen, 
en de Commissie streeft ernaar bredere raadplegingen met alle Europese organisaties van de 
sociale partners te houden. Zij houdt ten volle rekening met de ontvangen bijdragen. De eerste 
ervaringen met de nieuwe procedures hebben echter aangetoond dat de sociale partners slechts 
in beperkte mate in staat zijn om te reageren, maar dat er eveneens enkele problemen met 
betrekking tot de procedure zijn. 
61. De lijst van organisaties die aan de criteria voldoen, is door de Commissie herzien, maar 
enkele problemen die sinds 1993 naar voren zijn gekomen, duiden erop dat de Commissie de 
geschiktheid van deze criteria opnieuw moet beoordelen en ervoor moet zorgen dat de 
deelnemende organisaties daartoe gemachtigd zijn en dat de meningen die tijdens de door de 
Commissie georganiseerde raadplegingen naar voren worden gebracht, representatief zijn. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Herziening van de criteria tot vaststelling van te raadplegen organisaties 
62. Het Europees Parlement stelde voor de criteria tot vaststelling van de formeel in het kader 
van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek te raadplegen organisaties die in de 
Mededeling van de Commissie zijn vastgesteld, aan te passen door twee overwegingen aan 
de lijst toe te voegen: 
dat in aanmerking komende organisaties zijn samengesteld uit organisaties die 
werkgevers of werknemers op vrijwillige basis vertegenwoordigen op zowel nationaal 
als Europees niveau; 
dat zij door hun leden worden gemandateerd om hen te vertegenwoordigen in de 
context van de sociale dialoog van de Gemeenschap en dat zij hun representativiteit 
kunnen aantonen. 
Bent u het eens met de aanpassing van de representativiteitscriteria voor de te raadplegen 
organisaties'? 
8 
10 Europese Unie van Ambachten en het Midden- en Kleinbedrijf. 
Confédération Européenne des Cadres (Europese Confederatie van werkgevers). 
De volledige lijst is in Bijlage III te vinden. 
13 
De geraadpleegde organisaties 
63. Op basis van de bestaande criteria en om te zorgen voor de representativiteit van de te 
ontvangen meningen, zal de Commissie de lijst van de te raadplegen Europese 
organisaties op interprofessioneel en sectorieel niveau herzien. Dit is in overeenstemming 
met de in haar Mededeling van 1993 gedane toezegging om de aan die Mededeling 
toegevoegde lijst in het licht van de opgedane ervaring te herzien. 
64. Zoals in 1993 is voorgesteld, zal de Commissie tegelijkertijd de ontwikkeling van nieuwe 
verbindingsstructuren tussen alle sociale partners bevorderen. Er zal bijzondere aandacht 
worden geschonken aan de vertegenwoordiging van het midden- en kleinbedrijf. In die geest 
zal de Commissie regelmatig bijeenkomsten organiseren tussen alle betrokken 
organisaties vart de sociale partners voor informatie en gedachtenwisseling over 
ontwikkelingen met betrekking tot raadplegingen en sociale politiek in het algemeen. 
Wil dit succesvol zijn, welke maatregelen achten de sociale partners noodzakelijk om 
verbindingsstructuren te ontwikkelen? 
Wijziging van de raadplegingsnrocedures 
65. In het licht van reeds opgedane ervaring met raadplegingen krachtens artikel 3 van het 
Sociaal Protocol, is de Commissie van mening dat het nuttig is om de procedures die zij in 
de Mededeling van 1993 inzake onderhandelingen vaststelde, te wijzigen. De tijdlimiet van 
de eerste fase van de raadplegingen moet worden herzien. De Commissie stelt voor dat, 
met inachtneming van de algemene tijdlimiet van zes weken, de einddatum voor raadpleging 
variabel moet zijn en door de Commissie per geval moet worden vastgesteld, afhankelijk van 
de aard en de complexiteit van het onderwerp. 
Zijn er andere procedurele veranderingen die in overweging moeten worden genomen? 
D.II Onderhandeling in het kader van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
Situatie 
66. De onderhandelingsprocedures zijn relatief gezien nog niet vaak toegepast, maar de eerste 
formele onderhandelingen leidden met succes tot de Europese Overeenkomst tussen sociale 
partners betreffende ouderschapsverlof, die op 14 december 1995 werd ondertekend en op 3 
juni 1996 door de Raad als Richtlijn werd goedgekeurd. De onderhandelingsprocedures 
worden in Bijlage I beschreven. 
67. Aangezien de Commissie vaker gebruik maakt van de raadplegingsprocedures, nemen de 
mogelijkheden voor onderhandelingen dienovereenkomstig toe. Bepaalde onderwerpen zijn 
duidelijk niet geschikt voor onderhandeling, zoals het geval was met de recente raadplegingen 
over een mogelijk initiatief om in geval van vermeende discriminatie op grond van geslacht, 
de bewijslast om te keren. De sociale partners zijn het echter onlangs eens geworden over 
open formele onderhandelingen over het uiterst belangrijke onderwerp van flexibele werktijden 
(contract voor bepaalde tijd, deeltijd en tijdelijk werk) en de veiligheid van werknemers. 
Ter lering 
68. De ervaring met de onderhandelingen en conclusie van de Overeenkomst inzake 
ouderschapsverlof brachten de procedures van artikel 3 en 4 van het Protocol scherp in beeld 
en bevestigden de analyse van de Commissie die in haar Mededeling inzake het Protocol 
[COM(93)600 van december 1993] werd uileengezet. In Bijlage I is een beschrijving 
14 
/ 
opgenomen van de gebeurtenissen die tot de ondertekening van de Overeenkomst van de 
sociale partners hebben geleid en de daaruit voortvloeiende goedkeuring ervan als Richtlijn. 
De volgende opmerkingen kunnen naar aanleiding van deze ervaring met formele 
onderhandelingen worden gemaakt: 
de tijd tussen de ondertekening van de raamovereenkomst en de goedkeuring van de 
Richtlijn was erg kort; 
uit deze ervaring is duidelijk gebleken dat, wanneer de ondertekenende partijen om de 
uitvoering van een overeenkomst via een besluit van de Raad verzoeken, de keuze van 
het wettelijk instrument afhangt van de inhoud van de overeenkomst; 
het Europees Parlement reageerde kritisch op het feit dat het geen rol speelt in dit 
besluitvormingsproces (zoals uiteengezet in zijn advies van 15 maart 1996); 
de Raad accepteerde dat hij de overeenkomst niet kon veranderen, maar desondanks 
sprak hij zijn zorg uit over bepaalde onderdelen van de inhoud, die volgens sommige 
Lid-Staten onder de verantwoordelijkheid van nationale autoriteiten of betrokken 
procedurele en institutionele kwesties vielen; 
bepaalde organisaties van de sociale partners hebben het feit dat zij geen deel uit 
maakten van de onderhandelingen, bekritiseerd. Tevens hebben zij de wettigheid van 
de Overeenkomst inzake ouderschapsverlof en het feit of deze op hen van toepassing 
is, in twijfel getrokken. De UEAPME heeft medegedeeld dat zij voornemens is deze 
kwestie bij het Hof van Justitie aanhangig te maken. Voordat de overeenkomst aan de 
Raad voor een besluit werd voorgelegd, onderzocht de Commissie deze kwestie 
zorgvuldig en was zij van oordeel dat de drie betrokken organisaties voldeden aan de 
representativiteitscriteria die nodig zijn om de overeenkomst rechtsgeldig te maken. De 
Commissie organiseerde eveneens een bijeenkomst van alle organisaties die over het 
initiatief waren geraadpleegd maar die geen partij bij de onderhandelingen vormden, 
ten einde hen volledig op de hoogte te stellen van de overeenkomst. 
Ontwikkelingsperspectieven 
Herziening van procedures 
69. Met betrekking tot de onderhandelingen wenst de Commissie de meningen van alle 
betrokken partijen te ontvangen over de lessen die uit de eerste onderhandelingen (inzake 
ouderschapsverlof) kunnen worden getrokken - met name betreffende de procedurele aspecten. 
Dit zou de te nemen stappen bij toekomstige onderhandelingen verduidelijken en zoveel 
mogelijk moeilijkheden vermijden. 
Wat is uw standpunt ten aanzien van de eerste ervaring met onderhandelingen over een 
overeenkomst? 
Representativiteit van de ondertekenende partijen 
70. Gebleken is dat het vraagstuk van deelname aan onderhandelingen in het kader van de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek uiterst gevoelig en controversieel is. De 
Commissie blijft van mening dat alleen de sociale partners zelf hun eigen structuren voor 
dialoog en onderhandeling kunnen ontwikkelen en dat zij bij een vrijwillige onderhandeling 
geen deelnemers kan aanwijzen. 
15 
71. In het geval dat artikel 3, lid 2, van de Overeenkomst van toepassing is, is de Commissie 
echter verantwoordelijk voor het bepalen van de geldigheid van een overeenkomst in het licht 
van de inhoud ervan, waarbij dient te worden nagegaan of degenen up wie de overeenkomst 
van toepassing is, vertegenwoordigd zijn. Aangezien de voorwaarden afhankelijk van het 
onderwerp van de onderhandeling zullen verschillen, is de Commissie van mening dat het 
vraagstuk van de representativiteit van de bij een onderhandeling betrokken partijen per geval 
moet worden onderzocht. De Commissie dient dan ook te onderzoeken of diegenen die bij de 
onderhandeling zijn betrokken en kunnen aantonen dat zij op het betreffende gebied 
voldoende representatief zijn, een daadwerkelijk belang hebben bij het onderwerp. 
72. De Commissie zou de Europese organisaties van de sociale partners willen aanmoedigen 
om nauwer samen te werken bij het vinden van een oplossing voor deze kwestie Zij doet een 
beroep op de sociale partners om zich ten aanzien van deze kwestie open en flexibel op te 
stellen, ten einde te zorgen voor een adequate deelname aan de onderhandelingen. De 
Commissie is bereid om alle positieve stappen die de sociale partners dienaangaande nemen, 
te bevorderen en te ondersteunen. 
Welke stappen kunnen de sociale partners nemen om een overeenkomst waarover 
onderhandeld is acceptabel te maken voor alle betrokken partijen, met inbegrip van 
organisaties van de sociale partners die niet deelnamen, de Raad, de Commissie en het 
Europees Parlement? 
E DE ONTWIKKELING VAN DE SOCIALE DIALOOG IN EEN 
BREDER PERSPECTIEF 
E.I Werkgelegenheid en het veranderend politiek klimaat 
73. Werkgelegenheid is de voornaamste economische, sociale en politieke doelstelling van de 
EU. Het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, en de Europese 
Raden van Essen, Cannes en Madrid gaven duidelijke aanwijzigingen over de rol die de 
sociale partners zouden moeten spelen bij het ten uitvoer leggen van maatregelen op het 
gebied van werkgelegenheid. De Raad van Madrid verheugde zich erover dat de sociale 
partners op Europees niveau tot een gemeenschappelijk criterium zijn gekomen voor de 
maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid (de Gezamenlijke Verklaring) en dat er 
een ruime mate van overeenstemming is tussen dit akkoord en het gezamenlijk verslag van 
de Top inzake werkgelegenheid. Vervolgens had de Commissie een ontmoeting met de 
Europese sociale partners in een Ronde Tafel over Werkgelegenheid om haar voorstel voor 
een Europees Vertrouwenspact voor werkgelegenheid te bespreken. In juni bracht de 
Commissie een formele Mededeling over het Pact uit die drie doelstellingen heeft: alle 
deelnemers mobiliseren in een allesomvattende arbeidsmarktstrategie, beter gebruik maken 
van het Europees multiplier-effect en de strijd tegen de werkloosheid integreren in een 
maatschappelijk beleid voor de middellange en lange termijn. 
74. Het spreekt nu voor zich dat de sociale dialoog zowel op interprofessioneel als op 
sectorieel niveau op werkgelegenheid wordt gericht en dat de werkzaamheden van de 
sociale partners inzake de sociale invloed van industriële en sectoriële beleidsmaatregelen 
worden voortgezet en zij betrokken blijven bij het beleid inzake economische en sociale 
samenhang. De sociale partners spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling en aanvulling 
van communautair optreden inzake werkgelegenheid, met name in dé context van hun 
verantwoordelijkheid bij het bepalen van arbeidsvoorwaarden en arbeidsmarktregelingen 
betreffende flexibiliteit, werktijden, toegang tot opleiding. en het verwerven van 
vakbekwaamheid, en de integratie van jongeren. Naar verwachting zullen het Comité van de 
Sociale Dialoog en de sectoriële comités dan ook de drijvende kracht zijn bij de ontwikkeling 
van de sociale dialoog over een gecoördineerd werkgelegenheidsbeleid. 
E.II Sociale dialoog en uitbreiding 
75. Er is een fundamentele behoefte om aan de landen van Midden- en Oost-Europa bijstand 
te verlenen bij de ontwikkeling van een adequaat systeem van sociale dialoog als onderdeel 
van hun sociale en economische ontwikkeling. Tegen de achtergrond van de toekomstige 
uitbreiding van de EU met bepaalde LMOE, is het van wezenlijk belang een dialoog te 
ontwikkelen met en tussen de sociale partners in de landen die tot de EU wensen toe te treden 
en die geheel andere tradities hebben op het gebied van arbeidsverhoudingen en sociale 
dialoog, zodat zij in staat zijn om zowel tijdens de pre-toetredingsfase als wanneer ze eenmaal 
lid zijn, de rol te spelen die hen toekomt. 
76. Aangezien de sociale partners van de EU van hun counterpart-organisaties in Midden-
en Oost-Europa het verzoek hebben gekregen bijstand te verlenen bij de ontwikkeling van hun 
structuren en activiteiten met betrekking tot de sociale dialoog, is de Commissie bereid de 
sociale partners in de EU te ondersteunen bij het leggen van contacten en het komen tot 
praktische samenwerking. 
77. In landen die het lidmaatschap van de EU hebben aangevraagd, kan de Commissie als 
aanvulling op de via het PHARE-programma gefinancierde projecten (b.v. 10 miljoen ecu 
voor vakbondsactiviteiten) met hervorming verbonden activiteiten stimuleren die ertoe moeten 
leiden dat de sociale partners in die landen zowel voor als na de toetreding de rol kunnen 
spelen die hen toekomt. De door het Europees Parlement vastgestelde beperkte toegang van 
de LMOE tot de begrotingslijnen van de sociale dialoog kan ook worden aangewend voor de 
ontwikkeling van de sociale dialoog in de LMOE, een taak waarbij de Europese sociale 
partners de hoofdrol moeten spelen. 
E.III Informatie en communicatie 
78. Er wordt voorgesteld om regelmatig bijeenkomsten te organiseren voor de uitwisseling 
van informatie tussen vertegenwoordigers van de interprofessionele sociale dialoog en de 
sectoriële sociale dialoog. Deze bijeenkomsten zullen de bestaande dialoogstructuren niet 
vervangen, en de Europese organisaties die momenteel geen deel uitmaken van de structuren 
van de sociale dialoog, kunnen hierbij worden betrokken. 
79. De werkzaamheden en resultaten van de Europese sociale dialoog zijn niet voldoende 
bekend bij werknemers en werkgevers in de Lid-Staten, ook al hebben zij er direct belang bij. 
Dit blijkt uit een ontbreken van activiteit op nationaal en regionaal niveau in verband met de 
resultaten van de Europese sociale dialoog. Dientengevolge wenst de Commissie de 
verspreiding van informatie over de Europese sociale dialoog te waarborgen en de 
organisaties van de sociale partners aan te moedigen om hun leden op de hoogte te 
brengen van de activiteiten en resultaten van de sociale dialoog en van de sociale politiek 
in het algemeen. Dit zou op zijn beurt nationale en regionale follow-up stimuleren en zorgen 
voor een hoog niveau van deelname en terugkoppeling bij dit representatief proces. 
Welke stappen en praktische steun zijn nodig om een doeltreffend voorlichtingsbeleid over de 
sociale dialoog tot stand te brengen? 
17 
80. Aangezien veel van het werk van de structuren van de sociale dialoog gericht is op 
beleidsontwikkelingen waarbij de instellingen een formele rol spelen, zal de Commissie 
regelmatig informatie verschaffen aan de instellingen van de EU over ontwikkelingen 
binnen de sociale dialoog. De Overeenkomst inzake ouderschapsverlof benadrukt dat er 
behoefte is om de Raad en het Europees Parlement regelmatig op de hoogte te brengen van 
de stand van zaken, met name indien institutionele en procedurele privileges de ontwikkeling 
van de dialoog niet in de weg staan. Overeenkomstig de verplichtingen van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek zal de Commissie eveneens jaarrapporten publiceren over de 
evenwichtige ondersteuning van de partijen die bij de sociale dialoog zijn betrokken. 
E.IV Ondersteunende maatregelen voor gemeenschappelijke initiatieven 
81. De Commissie is van mening dat de EU meer kan doen om de gezamenlijke activiteiten 
van de sociale partners te ondersteunen, zowel die welke in het kader van het communautair 
actieprogramma worden uitgevoerd als in de vorm van onafhankelijke initiatieven. De door 
erkende Europese sociale partners ingestelde organen, die als doelstelling hebben de doelen 
van de Europese sociale dialoog te stimuleren, zoals opleidings- en onderzoeksinstituten, 
dienen vanwege hun belangrijke rol bij het ontwikkelen van het Europees bewustzijn en 
politieke vorming in belangrijke basisorganisaties en voor het publiek in het algemeen, door 
de EU financieel te worden ondersteund. 
82. Er wordt voorgesteld om operationele gemeenschappelijke initiatieven in het kader 
van de sociale dialoog te versterken en te ondersteunen; om snel te reageren op verzoeken 
om financiering van dergelijke initiatieven; en om beter gebruik te maken van de bestaande 
organen - hetzij de tripartiete organen die middels een besluit van de Raad zijn ingesteld (de 
Dublin Foundation, CEDEFOP) of middels de gemeenschappelijke initiatieven van de 
Europese organisaties van de sociale partners (zoals CERI). 
E.V Nieuwe niveaus van de sociale dialoog 
83. Terwijl de belangrijkste niveaus van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau de 
centraal georganiseerde interprofessionele en sectoriële dialoog zijn, is er een toenemende 
behoefte om bijstand te verlenen bij de ontwikkeling van nieuwe dialoogniveaus in het 
licht van de uitdagingen waaraan de EU het hoofd moet bieden, waaronder: 
-de sociale dialoog in de groeiende transnationale industrieën. De Richtlijn van de Europese 
ondernemersraad heeft al een belangrijke rol gespeeld bij de uitbreiding van de dialoog, maar 
heeft aangetoond dat nationale systemen van arbeidsverhoudingen niet meer toereikend zijn; 
de sociale dialoog op regionaal niveau, met name in grensgebieden waar de interne 
markt en andere EU-beleidsmaatregelen een aanzienlijk effect sorteren, en in het licht 
van de decentralisatie van collectieve onderhandelingen: - huidige proefprojecten op 
dit gebied zullen aantonen welke bijdrage de EU kan leveren. 
3. CONCLUSIES 
84. Om de sociale dialoog te versterken heeft de Commissie bepaalde stappen uiteengezet die 
zij essentieel acht voor het hervormingsproces en die onmiddellijk van kracht worden. De 
Mededeling heeft eveneens een aantal vragen geformuleerd met betrekking tot belangrijke, en 
soms gevoelige vraagstukken waarvoor een debat nodig is om de beste antwoorden vast te 
stellen. De sociale partners, de Lid-Staten en de Europese instellingen worden uilgenodigd 
om over deze onderwerpen na te denken en hun standpunten aan de Commissie kenbaar te 
maken. De tweede Mededeling van de Commissie, die voor volgend jaar staat gepland, zal 
rekening houden met de meningen die na deze Mededeling worden ontvangen. 
85. De voorstellen en vragen waarover de Commissie de meningen van alle betrokken partijen 
wenst te ontvangen, zijn: 
DE SOCIALE DIALOOG VAN HERTOGINNEDAL 
De Commissie zal ook in de toekomst haar volledige steun aan de sociale dialoog van 
"Hertoginnedal" verlenen. 
De Commissie verzoekt de sociale partners om zelf de sociale dialoog te versterken door 
een adequate vertegenwoordiging van alle betrokken belangen te waarborgen. 
INTERPROFESSIONELE RAADGEVENDE COMITES 
Het voortbestaan van de comités in hun huidige vorm zal worden onderzocht. 
Het Raadgevend Comité voor sociale zekerheid van migrerende werknemers en het 
Raadgevend Comité voor het vrije verkeer van werknemers kunnen worden 
samengevoegd. 
Zijn er andere hervormingen die ter verbetering van het functioneren van de Raadgevende 
Comités in overweging moeten worden genomen? 
De status van de Europese organisaties van de sociale partners met betrekking tot de 
Raadgevende Comités zal worden herzien. 
SECTORIËLE SOCIALE DIALOOG 
Er kan meer inhoud aan de sociale dialoog op sectorieel niveau worden gegeven door de 
dialoog te richten op strategische vraagstukken en sectoren. 
De Commissie wenst de meningen van alle betrokken partijen te ontvangen over de vraag hoe 
een intensievere en relevantere sectoriële sociale dialoog kan worden ontwikkeld. 
De Commissie zal samenwerking en coördinatie binnen haar diensten betreffende de 
raadplegingsprocedurës versterken. 
Wat is uw standpunt ten aanzien van de organisatie van de verantwoordelijkheden voor de 
sectoriële dialoog? Wat is uw mening over het alternatieve voorstel voor de organisatie van 
raadplegingen ? 
Er zal een onderzoek naar de representativiteit van organisaties van de sociale partners 
in de sectoren worden ingesteld. 
19 
De Commissie is van mening dat ter bevordering van de efficiëntie het aantal leden van 
de Paritaire Comités moet worden teruggebracht. 
Hoe kan de sectoriële dialoog op een effectievere manier en met het oog op een efficiënte 
toewijzing van middelen functioneren? 
Wat is uw standpunt ten aanzien van de coördinatie van de sectoriële sociale dialoog en van 
het mededelen van de resultaten ervan? 
HET PERMANENTE COMITE VOOR ARBEIDSMARKTVRAAGSTUKKEN 
De hervorming van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken moet 
worden gekoppeld aan de tenuitvoerlegging van het Besluit van de Europese Raad 
inzake een stabiele structuur voor werkgelegenheid. 
Het PCA dient een werkprogramma op te stellen. 
Deelt u de gedachte dat er meer gewicht moet worden toegekend aan de conclusies van PCA-
bijeenkomsten? 
De huidige samenstelling van het Comité dient te worden veranderd en gerationaliseerd. 
De verschillende organisaties van de sociale partners dienen te worden verzocht om hun 
standpunten via een Verbindingscomité kenbaar te maken. 
RAADPLEGING IN HET KADER VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE DE 
SOCIALE POLITIEK 
Bent u het eens met de aanpassing van de representativiteitscriteria voor te raadplegen 
organisaties? 
De Commissie zal de lijst van te raadplegen Europese organisaties herzien, 
overeenkomstig de in haar Mededeling van 1993 gedane toezegging. 
De Commissie zal regelmatig bijeenkomsten organiseren tussen alle betrokken 
organisaties van de sociale partners voor informatie en gedachtenwisseling. 
Wil dit succesvol zijn, welke maatregelen achten de sociale partners noodzakelijk om 
verbindingsstructuren te ontwikkelen? 
De tijdlimiet van de eerste fase van de raadplegingen moet worden herzien. 
Zijn er andere procedurele veranderingen die in overweging moeten worden genomen? 
20 
ONDERHANDELINGEN IN HET KADER VAN DE OVEREENKOMST BETKEFFENDE 
DE SOCIALE POLITIEK 
Wat is uw standpunt ten aanzien van de eerste ervaring met onderhandelingen over een 
overeenkomst? 
Welke stappen kunnen de sociale partners nemen om een overeenkomst waarover 
onderhandeld is acceptabel te maken voor alle betrokken partijen? 
DE ONTWIKKELING VAN DE SOCIALE DIALOOG IN EËN BREDER PERSPECTIEF 
I)c sociale dialoog op werkgelegenheid richten. 
De betrokkenheid van de sociale partners van de EU ondersteunen bij de ontwikkeling 
van organisaties van de sociale partners in Midden- en Oost-Europa 
Regelmatig bijeenkomsten organiseren voor de uitwisseling van informatie tussen 
vertegenwoordigers van de interprofessionele sociale dialoog en de sectoriële sociale 
dialoog. 
Verspreiding van informatie over de Europese sociale dialoog en stimulering van de 
organisaties van de sociale partners om hun leden op de hoogte te brengen van de 
activiteiten en resultaten van de sociale dialoog. 
Welke stappen en praktische steun zijn nodig om een doeltreffend voorlichtingsbeleid over de 
sociale dialoog tol stand te brengen? 
Regelmatig informatie verschaffen aan de instellingen van de EU over ontwikkelingen 
binnen de sociale dialoog. 
Versterken en ondersteunen van operationele gemeenschappelijke initiatieven in het 
kader van de sociale dialoog. 
Bijstand verlenen bij de ontwikkeling van nieuwe dialoogniveaus in het licht van de 
uitdagingen waaraan de EU het hoofd moet bieden. 
21 
BIJLAGE 1 
HOE WERKT DE SOCIALE DIALOOG? 
Hertoginnedal: Interprofessionele dialoog 
In het beginstadium (1985-1988) probeerde de sociale dialoog van Hertoginnedal de sociale 
partners te betrekken bij de plannen ter voltooiing van de interne markt, hetgeen de 
samenwerking tussen de Europese instellingen en de sociale partners belangrijker dan ooit 
maakte. Dientengevolge werd de sociale dialoog op initiatief van de Commissie opnieuw 
ingesteld, door de organisaties die er klaar voor waren om een dialoog op Gemeenschapsniveau 
aan te gaan, samen te brengen in de Hertoginnedal-bij eenkomsten1. Er werd een forum ingesteld 
om mee te werken aan het debat over de sociale aspecten van de interne markt, terwijl 
tegelijkertijd twee werkgroepen, één op macro-economisch en één op micro-economisch niveau, 
werden ingesteld. 
Vanaf het begin hadden de Hertoginnedal-bij eenkomsten tussen de Unie van Industriefederaties 
in Europa (UNICE), het Europees Centrum van Gemeenschapsbedrijven (CEEP) en het 
Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) een informele status en waren op wederzijdse 
erkenning van de betrokken partijen gebaseerd. 
Met de toevoeging in 1986 van artikel 118B aan het EEG-Verdrag door middel van de Enige 
Europese Akte, werd de bevordering van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau een van 
de officiële taken van de Commissie: "De Commissie beijvert zich de dialoog tussen de sociale 
partners op Europees niveau verder te ontwikkelen; als deze laatsten zulks wenselijk achten, 
kan dit tot contractuele betrekkingen leiden". Deze verplichting werd versterkt door de politieke 
erkenning van de sociale dimensie van de EU- beleidsmaatregelen door het in 1989 
aangenomen Sociale Handvest van de sociale grondrechten van de werkenden, hetgeen een 
grotere betrokkenheid van de sociale partners en een versterking van de sociale dialoog tussen 
de sociale partners vereiste. 
De sociale dialoog werd tevens versterkt door de instelling van een politieke stuurgroep die 
bestond uit hooggeplaatste vertegenwoordigers van de drie overkoepelende Europese 
organisaties en hun nationale ledenorganisaties. Het door de Commissie goedgekeurde Sociale 
Actieprogramma zorgde eveneens voor een nieuwe aanmoediging want het zorgde voor 
raadpleging van de overkoepelende organisaties van de sociale partners over voorstellen van 
de Commissie op terreinen waarvoor geen Raadgevende Comités bestonden. 
De onderhandelingen van 1991 tijdens de Intergouvernementele Conferentie die tot het Verdrag 
van de Europese Unie leidden, werden gekenmerkt door het feit dat het merendeel van de Lid-
Staten bereid was om besluiten met gekwalificeerde meerderheid van stemmen in de Raad in 
te voeren voor vraagstukken op het gebied van sociaal beleid, om de obstakels bij de uitvoering 
van het Sociale Actieprogramma uit de weg te ruimen. Na de bespreking van de vraag hoe de 
sociale partners op dit gebied meer invloed zouden kunnen krijgen, verleenden de UNICE, het 
CEEP en het EW op 31 oktober 1991 hun goedkeuring aan een Gezamenlijke Overeenkomst 
die gericht was tot de Intergouvernementele Conferentie en die voorzag in verplichte 
raadpleging van de sociale partners inzake voorstellen van de Commissie op het gebied van 
sociale aangelegenheden en een mogelijkheid voor onderhandelingen tussen de sociale partners 
hetgeen mogelijkerwijs tot raamovereenkomsten kon leiden. 
Deze gezamenlijke overeenkomst werd vrijwel letterlijk opgenomen in de Overeenkomst (van 
de elf) betreffende de sociale politiek (Overeenkomst betreffende de sociale politiek), en werd 
Genoemd naar de plaats waar de eerste bijeenkomst op 31 januari 1985 in Brussel werd gehouden. 
n 
hiermee een integraal deel van het EU-Verdrag. Het behelsde onder meer de mogelijkheid voor 
overeenkomsten van sociale partners die, overeenkomstig artikel 4, door de sociale partners op 
nationaal niveau of door een besluit van de Raad op basis van een voorstel van de Commissie, 
kunnen worden uitgevoerd. 
Na de ondertekening van het Verdrag betreffende de Europese Unie vormde de UNICE, het 
CEEP en het EW in oktober 1992 een nieuw Comité van de sociale dialoog dat onder de 
nieuwe omstandigheden als forum ter oriëntatie van de dialoog fungeert.2 Dit Comité heeft taken 
voor extra werkgroepen opgesteld: inzake onderwijs en opleiding (deze werkgroep bestaat sinds 
1989), inzake macro-economisch beleid (deze werkgroep is opnieuw actief en richt zich op een 
gezamenlijke groeistrategie en de follow-up van het Witboek inzake groei, 
concurrentievermogen en werkgelegenheid). Het Comité van de sociale dialoog wordt eveneens 
geraadpleegd over breed sociaal beleid, macro-economisch en werkgelegenheidsbeleid, alsmede 
het beleid inzake beroepsopleiding en andere ontwikkelingen waar de sociale partners belang 
bij kunnen hebben. 
Interprofessionele Raadgevende Comités 
Naast het Raadgevend Comité van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal zijn er zes 
interprofessionele Raadgevende Comités voor de verschillende gebieden van de sociale politiek 
op Gemeenschapsniveau. Het zijn het Comité van het Europees Sociaal Fonds, de Raadgevende 
Comités voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers, voor het vrije verkeer van 
werknemers, voor de beroepsopleiding, voor de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats, en voor gelijke kansen van mannen en vrouwen. 
De Raadgevende Comités worden door de Commissie beheerd en bestaan uit nationale 
tripartiete delegaties (werknemers, vakbonden en nationale vertegenwoordigers van de regering) 
die door de Lid-Staten worden benoemd en door de Raad worden aangewezen. Sinds juni van 
het afgelopen jaar worden tien leden van het Raadgevend Comité voor gelijke kansen 
rechtstreeks aangewezen door de Europese sociale partners. 
De comités hebben de taak de Commissie te adviseren en te ondersteunen bij de 
tenuitvoerlegging van specifieke sociale beleidsmaatregelen en zijn in het algemeen geen forum 
voor dialoog met de sociale partners, maar maken formeel deel uit van een wettelijk kader voor 
bepaalde sociale beleidsmaatregelen. Het is belangrijk dat sociale partners in de comités zitting 
hebben. 
Sectoriële dialoog 
Op sectorieel niveau bestaat de sociale dialoog tussen sociale partners al enkele jaren, waarbij 
de Paritaire Comités (PC's) en de Informele Werkgroepen (IW's) dienen voor raadpleging, 
dialoog en soms zelfs als overlegorganen. Ze geven hun standpunt te kennen inzake de 
formulering en tenuitvoerlegging van sectoriële beleidsmaatregelen op Gemeenschapsniveau, die 
tot doel hebben om de levens- en arbeidsomstandigheden te verbeteren en in overeenstemming 
te brengen en in enkele gevallen om de economische en concurrerende positie van de 
betreffende sector te verbeteren. Deze dialoog lijkt de vorm van een forum voor besprekingen 
Dit Comité bestaat tegenwoordig uit totaal 45 leden, plus 2 waarnemers van de EVA-landen. Van 
werkgeverszijde: UNICE-Secretariaat (3), nationale ledenorganisaties van de UNICE (15 Europese 
Unie en 1 EER = 16), CEEP (4) en een EVA-waarnemer. Van de werknemerszijde: EW-
Secretariaat (3), nationale ledenorganisaties van het EW (15 Europese Unie en 1 EER = 16), 
Europese industriële comités (3) en een EVA-waarnemer. 
van deze beleidsmaatregelen aan te nemen, op grond waarvan gezamenlijke standpunten kunnen 
worden geformuleerd. 
De opzet en het resultaat van deze dialoog verschilt aanzienlijk per sector. Soms is het resultaat 
niet meer dan een beter wederzijds begrip van de Europese ontwikkelingen tussen beide zijden 
van de industrie. Maar uit ervaring blijkt dat het praktischere resultaten kan opleveren. Behalve 
de mogelijkheid tot bijeenkomsten, tot uitwisselingen van ideeën en informatie tijdens een 
dergelijke dialoog, zijn er ook een aantal specifieke initiatieven geweest, bijvoorbeeld 
gezamenlijke deelname van de sociale partners aan communautaire 
beroepsopleidingsprogramma's die voortkomen uit de goedkeuring van een gezamenlijk 
standpunt, het opzetten van gegevensbestanden en onderzoek inzake het creëren van 
werkgelegenheid. 
Al in 1978, bijvoorbeeld, gaven de sociale partners in het PC voor de sociale vraagstukken van 
de agrarische arbeiders hun goedkeuring aan een eerste aanbeveling die de werkweek van vaste 
arbeiders in de landbouwsector vaststelde. In 1981 is deze aanbeveling op alle agrarische 
arbeiders van toepassing geworden. Over de aanbeveling wordt momenteel opnieuw 
onderhandeld door de sociale partners met steun van de Commissie 
In de context van de interne markt gaven de sociale partners in de IW voor Detailhandel in 
1988 hun goedkeuring aan een memorandum waarin werd gewezen op het ontbreken van 
structuren voor beroepsopleiding in de detailhandel en waarin werd aanbevolen om de 
Commissie minimumnormen ten aanzien van opleiding op Gemeenschapsniveau te laten 
opstellen. Uit dit memorandum zijn andere initiatieven voortgekomen: een Europees Forum over 
de sociale aspecten van de detailhandel en een eerste transnationaal project op het gebied van 
beroepsopleiding (ASSIST), hetgeen een stap in de richting van de praktische toepassing van 
de algemene principes van het memorandum van 1988 betekent. 
In 1995 gaven de sociale partners in de IW inzake de Schoonmaakindustrie hun goedkeuring 
aan gezamenlijke richtsnoeren betreffende de toepassing van de Richtlijn inzake de organisatie 
van werktijden in hun sector. 
Wat het sociaal beleid op Gemeenschapsniveau betreft, zijn de sectoriële organisaties van de 
sociale partners met name geraadpleegd in de context van door de Commissie voorgestelde 
initiatieven in het kader van het actieprogramma van 1989 dat het Gemeenschapshandvest van 
de sociale grondrechten van de werkenden ten uitvoer legde. Overeenkomstig artikel 3 van de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek zijn sinds 1993 de organisaties van de sociale 
partners die in de PC's en IW's zijn vertegenwoordigd, over elk initiatief op het gebied van 
sociale politiek formeel geraadpleegd. Soms zijn ze geraadpleegd over industriële initiatieven 
die een sociale invloed hebben op de sector (bijvoorbeeld, in 1996 raadpleging door DG III van 
de IW voor textiel en kleding over de ontwerpmededeling inzake onderaanneming). 
Het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken 
Het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken (PCA) werd in 1970 bij een besluit van 
de Raad ingesteld en is een geformaliseerd mechanisme voor overleg, dat eveneens binnen de 
ad hoc driepartijenconferenties plaatsvindt die onder auspiciën van de Voorzitter van de Raad 
worden gehouden, en in mindere mate, in de interprofessionele Raadgevende Comités. Het PCA, 
dat de sociale partners en de Commissie samenbrengt met de Raad van Ministers, heeft de taak 
" om (...) op permanente wijze zorg te dragen voor dialoog, overleg en advies tussen de Raad 
(...) de Commissie alsmede de sociale partners, ten einde de coördinatie van het 
in 
ih 
arbeidsmarktbeleid van de Lid-Staten te vergemakkelijken door het in overeenstemming te 
brengen met de communautaire doelstellingen".3 
Sinds 1974 heeft elk Voorzitterschap van de Raad gemiddeld één bijeenkomst bijeengeroepen. 
De voorbereidingen van elke bijeenkomst beginnen met het bijeenroepen door de Commissie 
van een "stuurgroep", bestaande uit vertegenwoordigers van het Voorzitterschap, de Commissie 
en de sociale partners, met de taak om het onderwerp van bespreking vast te stellen. De 
Commissie stelt vervolgens een werkdocument op, op basis waarvan de Voorzitter in 
samenwerking met de sociale partners ontwerpconclusies voorbereidt. Dankzij een "mini-debat" 
aan de vooravond van de bijeenkomst kunnen deze conclusies definitief worden gemaakt, maar 
deze werkwijze blijkt weinig ruimte over te laten voor echt debat en gedachtenwisseling tijdens 
de eigenlijke bijeenkomst. De bijeenkomst zelf begint met een beperkte bijeenkomst van 
Ministers, gevolgd door een reeks toespraken tijdens een plenaire zitting door de sociale partners 
en leden van de Raad. Uitsluitend de Voorzitter is verantwoordelijk voor de conclusies van de 
bijeenkomst. 
Raadplegingen in het kader van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
Tijdens de Intergouvernementele Conferentie in 1991 is een belangrijke stap gezet ter 
versterking van de rol van de sociale partners in het Europese besluitvormingsproces. De 
artikelen 3 en 4 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek vormden een belangrijke 
uitwerking van artikel 118B van het EG-Verdrag. Artikel 3, lid 1, bepaalt: "De Commissie heeft 
de taak de raadpleging van de sociale partners op communautair gebied te bevorderen en treft 
alle maatregelen die nuttig kunnen zijn om de dialoog tussen de partners te vergemakkelijken 
door middel van een evenwichtige ondersteuning van de partijen". Artikel 3, leden 2 en 3, 
verplicht de Commissie om, alvorens voorstellen op het gebied van sociale politiek in te dienen, 
de sociale partners te raadplegen. Bovendien werden nieuwe mogelijkheden gecreëerd voor de 
dialoog tussen de sociale partners op Gemeenschapsniveau, waaronder mogelijke 
overeenkomsten die overeenkomstig artikel 4 van de Overeenkomst, door een op een voorstel 
van de Commissie gebaseerd besluit van de Raad ten uitvoer kunnen worden gelegd of 
overeenkomstig de specifieke procedures en gebruiken van de sociale partners en de Lid-Staten. 
De raadplegingsprocedures van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek bepalen dat er 
een tweefasenoverleg plaatsvindt, voordat de Commissie een wetgevend voorstel indient. In de 
eerste fase stelt de Commissie de sociale partners ervan op de hoogte dat zij actie inzake een 
bepaald onderwerp overweegt en vraagt hun mening over de "mogelijke richting van een 
communautair optreden" (artikel 3, lid 2). De partners kunnen, individueel of gezamenlijk, hun 
antwoord aan de Commissie kenbaar maken. Dit betekent dat de Commissie een duidelijk zicht 
op de vraagstukken krijgt, voordat zij besluit verder te gaan. 
De tweede fase van de procedure gaat van start "indien de Commissie na deze raadpleging van 
mening is dat een communautair optreden wenselijk is, raadpleegt zij de sociale partners over 
de inhoud van het overwogen voorstel. De sociale partners doen de Commissie een advies of, 
in voorkomend geval, een aanbeveling toekomen" (artikel 3, lid 3). Hierdoor wordt vooraf 
rechtstreeks gereageerd op de voor te stellen maatregelen. De nieuwe onderhandelingsprocedure 
Artikel 2 van het Besluit van de Raad in PB L 273/25 1970. Gekoppeld aan de instelling van het 
PCA als een gezamenlijk overlegorgaan, waren overeenkomsten oorspronkelijk bedoeld voor 
dialoog op Gemeenschapsniveau met de belangrijkste bedrijfstakoverkoepelende organisaties van 
de sociale partners in de vorm van "tripartiete conferenties". Om verschillende redenen is deze 
eerste poging tot sociale dialoog met en tussen de sociale partners in 1978 gestaakt. 
IV 
?<" 
is alleen verplicht in de context van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek. Om de 
benadering te standaardiseren heeft de Commissie zich echter verplicht om voor alle initiatieven 
op het gebied van de sociale politiek de procedures van artikel 3 van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek toe te passen, ongeacht de juridische grondslag (EG-Verdrag of 
het Protocol). Bovendien heeft de Commissie de mogelijkheid aangegeven van formele 
raadplegingen inzake de overwogen voorstellen voor wetgeving van horizontale of specifiek 
sectoriële aard die op sociaal gebied gevolgen hebben. De Commissie behoudt echter het recht 
om te beslissen of en hoe een dergelijke raadpleging moet worden uitgevoerd. 
Onderhandelingen in het kader van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
In de tweede fase van raadplegingen op basis van artikel 3 van de Overeenkomst betreffende 
de sociale politiek, kunnen de sociale partners beslissen of er over het te bespreken onderwerp 
een onderhandelingsproces over een overeenkomst wordt gestart. In voorkomend geval 
onderbreekt de Commissie haar werkzaamheden en hebben de sociale partners negen maanden 
de tijd om te onderhandelen over een overeenkomst, of langer indien beide partijen en de 
Commissie hierover overeenstemming bereiken. Als er een overeenkomst wordt gesloten, kan 
die door de sociale partners overeenkomstig nationale structuren en gebruiken worden 
uitgevoerd. De partners kunnen de Commissie ook verzoeken om de overeenkomst door een 
besluit van de Raad ten uitvoer te leggen, hetgeen het de status van EU-wetgeving geeft. Zelfs 
als er geen overeenkomst in dergelijke onderhandelingen wordt bereikt, zal de uitwerking van 
de standpunten van beide partijen en de problemen die zich in de loop van de onderhandelingen 
hebben aangediend, erg nuttig zijn voor de Commissie bij het opstellen van haar eigen voorstel. 
Zodra het Verdrag van Maastricht in 1993 van kracht werd, besloot de Commissie de sociale 
partners te raadplegen over de mogelijke richting van een communautair optreden inzake 
informatie- en raadplegingsprocedures in bedrijven met een communautaire dimensie, 
overeenkomstig de procedure van artikel 3 van het Protocol en de Overeenkomst betreffende 
de sociale politiek. Na een tweede raadpleging over de inhoud van het overwogen voorstel in 
februari 1994, en ondanks een reeks informele bijeenkomsten om te bekijken of er 
mogelijkheden waren voor onderhandeling, besloten de sociale partners niet tot 
onderhandelingen over te gaan. Aldus leidde de eerste poging tot het instellen van de nieuwe 
procedures tot een Richtlijn van de Raad inzake de instelling van een Europese ondernemersraad 
of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter 
informatie en raadpleging van de werknemers, die in september 1994 (94/45/EG) werd 
goedgekeurd. 
De verzoening van beroeps- en gezinsleven is een belangrijk onderdeel van het beleid inzake 
gelijke kansen en in 1983 diende de Commissie een voorstel in voor een Richtlijn van de Raad 
betreffende het ouderverlof en het verlof om gezinsredenen4. Aangezien er na elf jaar in de 
Raad nog geen vooruitgang was geboekt, besloot de Commissie om voordeel te trekken uit de 
nieuwe procedures in het kader van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek en om de 
procedure van artikel 3 in te leiden. Zo keurde zij op 22 februari 1995 goed dat de sociale 
partners krachtens artikel 3, lid 2, van genoemde overeenkomst werden geraadpleegd over een 
tekst waarin, na een terugblik op het beleid van de Commissie inzake de combinatie werk-
ouderschap, dit verder werd uitgewerkt vanuit verschillende invalshoeken. 
Uit de reacties van de sociale partners bleek een zekere consensus over de wenselijkheid van 
enige vorm van actie inzake de combinatie van beroep en gezin volgens de in de eerste tekst 
van de Commissie uitgezette lijnen. De sociale partners betuigden zeer duidelijk hun steun aan 
COM (83) 686 dcf. 
16 
de bevordering van gelijke kansen van mannen en vrouwen. Wat de vorm en het niveau van de 
op dit gebied te ondernemen actie betreft, werd algemeen erkend dat een communautair initiatief 
aangewezen zou kunnen blijken te zijn. Dit zou minimaal een communautaire tekst kunnen zijn 
waarin verschillende maatregelen en normen werden aanbevolen. Sommigen stelden ook voor 
een op communautair niveau bindende kadermaatregel op te stellen ten einde op nationaal, 
plaatselijk en ondernemingsniveau uit te voeren beleidslijnen vast te stellen. Ook werd dikwijls 
voorgesteld dat de sociale partners een actieve rol moesten spelen bij de opstelling van de 
betrokken beginselen en bij het concreet gestalte geven daaraan via collectieve 
onderhandelingen. 
Na bestudering van deze reacties besloot de Commissie de sociale partners overeenkomstig 
artikel 3, lid 3, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek een tweede maal te 
raadplegen. Op 5 juli gaven drie organisaties (UNICE, CEEP en EVV) hun voornemen te 
kennen om over dit onderwerp, en met name over ouderschapsverlof, onderhandelingen te 
beginnen. Na afloop van deze onderhandelingen sloten de drie organisaties op 14 december een 
raamovereenkomst. Tegelijk zonden zij de overeenkomst aan de Commissie toe met het verzoek, 
overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, deze door 
een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie ten uitvoer te leggen. 
De Commissie gaf op 31 januari 1996 haar goedkeuring aan haar voorstel voor een Richtlijn5. 
Dit voorstel hield rekening met de representatieve status van de verdragsluitende partijen, de 
wettigheid van elke clausule in de raamovereenkomst, alsmede de inachtneming van de 
relevante bepalingen betreffende het MKB. Ondanks het feit dat de rechtsgrond niet de 
deelname van het Europees Parlement in het wetgevende proces voorziet, deed de Commissie 
het voorstel ter informatie aan het Parlement toekomen. Hierdoor kon het Europees Parlement 
op 15 maart 1996 zijn mening over het onderwerp kenbaar maken. De Richtlijn werd door de 
Raad op 29 maart 1996 goedgekeurd en formeel aangenomen op 3 juni. 
Op 5 juli 1995 deed de Commissie de eerste fase van raadpleging betreffende de bewijslast in 
geval van discriminatie op grond van geslacht van start gaan. De sociale partners gaven hun 
standpunten te kennen, maar gaven duidelijk aan dat ze geen enkele onderhandeling op dat 
gebied voor ogen hadden. De Commissie besloot op haar beurt om de sociale partners te 
raadplegen inzake de inhoud van een overwogen voorstel op dit gebied. Op 27 september 1995 
deed de Commissie eveneens de eerste fase van raadpleging inzake flexibele werktijden en 
veiligheid voor werknemers van start gaan. Gezien de complexiteit van de onderwerpen was de 
Commissie van mening dat een deadline van zes weken niet voldoende was voor het ontvangen 
van de standpunten van de sociale partners. 
Pas in april 1996, toen alle reacties op de raadpleging waren bekeken, besloot de Commissie 
dat zij verder kon gaan en deed de tweede fase van raadpleging van de sociale partners 
betreffende de mogelijke inhoud van een voorstel van start gaan. Op 19 juni stelden de sociale 
partners de Commissie formeel op de hoogte van het feit dat zij krachtens artikel 3 van de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek de onderhandelingen wilden beginnen. 
Op 14 november 1995 gaf de Commissie ten slotte haar goedkeuring aan een Mededeling [COM 
(95) 547 def] die tot doel had de sociale partners en de EU-instellingen te raadplegen over 
voorlichting en raadpleging van de werknemers, betreffende de invloed van de Richtlijn 
ondernemersraad op andere bij de Raad in behandeling zijnde voorstellen, die regelingen bevat 
betreffende voorlichting en raadpleging van werknemers. 
5 COM(96) 26 def. 
vi 
2? 
Bijlage II: Institutioneel kader van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau 
ïnstellfeijsb«*ult liiliiip^i 
RAADPLEGING 
l.Bedrijfstakoverkoepelende Raadgevende Comités 
6 per Lid-Staat : (2 vakbonden; 
2 werkgeversorg.; 2 regeringen) 
Idem 
Idem 
Idem 
Idem 
2 per Lid-Staat (organen verantwoordelijk 
voor vrouwenaangelegenheden) + 10 
Europese sociale partners Sociale zekerheid van migrerende 
werknemers (1959) 
Europees Sociaal Fonds (1960) 
Vrije verkeer van werknemers (1961) 
Beroepsopleiding (1963) 
Veiligheid, hygiène en gezondheids­
bescherming op de arbeidsplaats (1974) 
Gelijke kansen van mannen en vrouwen 
(1981) Verordening van de Raad 1408/71 - PB L49, 
5.07.71 
Artikel 124 Verdrag en Verordening van de Raad 
2082/93 - PB LI 93, 31.7.93 
Verordeningen van de Raad 15/61 - PB L57, 
26.8.61 en 1612/68 - PB L257, 15.10.68 
Besluit van de Raad van 9/04/68 - PB L91, 12.4.68 
Besluit van de Raad van 27/06/74 - PB LI 85, 
9.7.74 
Besluit van de Commissie 95/42 - PB L249, 
17.10.95 Algemeen onderzoek van 
vragen/verordeningen 
Assisteert de Commissie 
Effect van de tenuitvoerlegging 
van verordening 1612/68 
Met redenen omklede adviezen 
Assisteert de Commissie 
Adviseert de Commissie 
2. Sectorieel niveau 
Paritaire Comités (PC) 
Landbouw (1963) 
Wegvervoer (1965) 
Binnenscheepvaart (1967) 
Spoorwegen (1972) 
Zeevisserij (1974) 
Zeeven oer (1987) 
Burgerluchtvaart (1990) 
Telecommunicatie (1990) 
Posterijen (1994) Besluiten van de Commissie 74/442 - PB L243, 
5.9.74 en 87/445 - PB L240, 22.8.87 
Besluiten van de Commissie 85/516 - PB L317, 
28.11.85 en 87/447 - PB L240, 22.8.87 
Besluit van de Commissie 80/991 - PB L297, 6.11.80 
Besluiten van de Commissie 85/13 - PB L8, 10.1.85 
en 91/407 - PB L276, 14.8.91 
Besluiten van de Commissie 74/441 - PB L243, 
5.9.74 en 87/446 - PB L240, 22.8.87 
Besluit van de Commissie 87/467 - PB L253, 4.9.87 
Besluit van de Commissie 90/449 - PB L230, 24.8.90 
Besluit van de Commissie 450/90 - PB L230, 24.8.90 
Besluit van de Commissie 595'94 - PB L225, 31.8.94 COPA / EFA 
IRU / CSTCE 
ESO, UINF / CSTCE 
CCFE / CSTCE 
EUROPECHE-COGECA/CSTCE 
ECSA / CSTCE 
AEA, ACI, ACE / CSTCE 
Operators / PTTÏ 
Operators / PTTI Assisteert de Commissie 
Overleg 
Vil 
Informele Werkgroepen (IW) 
Hotel en catering (1984) 
Suiker (1984) 
Verzekering (1987) 
Groothandel, detailhandel (1990) 
Banksector (1990) 
Meubels (1991) 
Schoenenindustrie ( 1977) 
Bouw (1991) 
Schoonmaakindustrie (1992) 
Textiel en kleding (1992) 
Hout (1994) 
Particuliere verzekering (1994) HOTREC / SETA, UITA 
CEFS / SETA.UITA 
UPEA-CEA-AACE-BIPAR/ EUROFIET 
EUROCOMMERCE EUROFIET 
FB, GBC, GCE/EUROFIET 
UEA / FETBB 
CEC / CSE, THC 
FIEC /FETBB 
EFCI / EUROFIET 
COMITEXTIL, ECLA / CSE-THC 
CEI WOOD / FETBB 
COESS, IPSA / EUROFIET Geen formele bevoegdheden 
Toepassing van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek (OSP) 
Artikel 3 van de OSP 28 organisaties die in COM(93)600 van 
14/12/93 zijn vastgesteld Krachtens artikel 3, lid 1, van de 
Overeenkomst kunnen de sociale 
partners voortaan door de 
Commissie worden geraadpleegd 
inzake sociale politiek Verplicht 
Alle voorstellen op het gebied van de 
sociale politiek (gebaseerd op de 
Overeenkomst betreffende de sociale 
politiek) 
Vrijwillig 
Voorstellen van horizontale of sectoriële 
aard met gevolgen op sociaal gebied 
rv Vlll 
ïa&^g*p«siüit SareensteBütg Bevoegdirtdwt 
DIALOOG EN ONDERHANDELING 
1. Bedrijfstakoverkoepelend niveau ("Hertoginnedal" sociale dialoog) 
Top 
Comité van de sociale dialoog 
Werkgroepen 
- Macro-economisch 
- Onderwijs en opleiding 
- Arbeidsmarkt Verdrag: Artikel 118B 
Artikel 3 en 4 OSP UNICE - CEEP - CES Vrijwillige dialoog 
Elk onderwerp vah onder de 
verantwoordelijkheid van de 
sociale partners 
2. Sectorieel niveau 
Paritaire Comités 
Informele Werkgroepen Verdrag: artikel 118B 
Artikel 3 en 4 OSP 
Idem Idem raadpleging 
Idem raadpleging Dialoog tussen sociale partners, 
soms onderhandeling. 
Koppelingen met 
beleidsmaatregelen van de EU 
Vrijwillige dialoog 
Elk onderwerp valt onder de 
verantwoordelijkheid van de 
sociale partners 
3. Toepassing van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
Onderhandeling inzake ouderschapsverlof Artikel 4 van de OSP Wederzijdse erkenning van de betrokken 
partijen Autonome onderhandeling 
OVERLEG 
Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken 
PCA (1970) Besluit van de Raad van 14/12/1970 - PB L273, 
17.12.70 - gewijzigd bij Besluit van de Raad van 
20/01/1975 - PBL21, 28.01.75 UNICE, COCEE ,UACEE, CEA, COPA, 
CEEP 
CES. CGT. CGC. CFTC Doorlopende dialoog, overleg en 
advies. Vergemakkelijken van de 
coördinatie van 
werkgelegenheidsbeleid 
IX 
ANNEX III 
Lijst van Europese organisaties van de sociale partners die 
overeenkomstig artikel 3 van de OSP tegenwoordig worden geraadpleegd 
Algemene bedrijfstakoverkoepelende organisaties 
Unie van Industriefederaties in Europa (UNICE) 
Europees Centrum van Gemeenschapsbedrijven (CEEP) 
Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) 
2. Bedrij fstakoverkoepelende organisaties die bepaalde categorieën werknemers of ondernemingen 
vertegenwoordigen: 
Europese Unie van ambachten en het midden- en klein bedrijf (UEAPME - "Paritair 
Comité van de sociale dialoog") 
Confédération européenne des cadres (CEC) 
Eurocadres 
3. Specifieke organisaties 
EUROCHAMBRES 
4. Niet op bedrijfstakoverkoepelend niveau vertegenwoordigde sectoriële organisaties 
Eurocommcrce 
COPA/COGECA 
EUROPECHE 
Association of European Cooperative Insurers, AECI 
International Bureau voor Verzekerings- en Herverzekeringsmaatschappijen, BIPAR 
Europees Verzekeringscomité, CEA 
Europese Vereniging van Banken 
Spaarbankenvereniging van de Europese Economische Gemeenschap, GCECEE 
Association of Cooperative Banks of the EC 
European Confederation of woodworking industries, CEI-bois 
Confederation of the National Hotel and Restaurant Associations in the EC, HOTREC 
Europees Verbond van het bouwbedrijf 
Europese Vereniging van regionale luchtvaartmaatschappijen, ERA 
Airports Council International - European Region, ACI-Europe 
Association des Transports aériens à la demande 
Association of European Community Airlines, AECI 
Vereniging van Europese Luchtvaartmaatschappijen, AEA 
Organisation européenne des bateliers 
Internationale Unie voor de Binnenvaart 
Associatie van Reders van de Europese Gemeenschap, ECSA 
Community of European Railways, CER 
Internationale Federatie voor Wegvervoer, IRU 
* Naar behoefte worden ook de overkoepelende organisaties van de UNICE en de 
vakbondscomitcs van het EVV geraadpleegd 
O 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 448 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 
Catalogusnummer : CB-CO-96-475-NL-C 
ISBN 92-78-09105-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg