Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG"

(2003/C 256/06)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG" (COM(2002) 736 def. - 2002/0299 (CNS));

gezien het besluit van de Raad van 7 februari 2003 om het Comité van de Regio's hierover te raadplegen overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het besluit van het bureau van 14 mei 2002 om de commissie "Duurzame ontwikkeling" met het opstellen van dit advies te belasten;

gezien zijn resolutie over "De bestrijding van mond- en klauwzeer" (CdR 137/2001 fin)(1);

gezien het verslag van de commissie Landbouw en plattelandsontwikkeling van het Europees Parlement over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG" (COM(2002) 736 def. - A5-0141/2003-2002/0299 (CNS));

gezien het verslag van het Europees Parlement over de bestrijding van mond- en klauwzeer in de Europese Unie in 2001 en over de toekomstige preventieve maatregelen ter voorkoming en bestrijding van dierziekten in de Europese Unie (A5-0405/2002 (2002/2153 (INI));

gezien de gezamenlijke reactie van de Britse regering en de "Welsh Assembly Government" op de verslagen van de onderzoeken naar de mond- en klauwzeercrisis;

gezien het verslag "Foot and Mouth Disease: Lessons to be Learned Inquiry" dat in juli 2002 in het Verenigd Koninkrijk is verschenen;

gezien het op 28 april 2003 goedgekeurde ontwerpadvies (CdR 65/2003 rev.) van de commissie "Duurzame ontwikkeling" (rapporteur: de heer Whiteman, Councillor Bridgnorth District Council (UK/EA)),

heeft tijdens zijn op 2 en 3 juli 2003 gehouden 50e zitting (vergadering van 2 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunt van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's

1.1. beklemtoont dat mond- en klauwzeer een probleem is dat de gezondheid en het welzijn van dieren aantast en een negatief effect heeft op het economisch, sociaal en ecologisch welbevinden van het platteland. Bestrijding en uitroeiing van de ziekte is niet alleen een technische zaak, maar ook een kwestie van governance. De lering die kan worden getrokken uit de recente uitbraken, is dat de lidstaten er zonder de steun van de lokale en regionale overheden niet in zijn geslaagd het MKZ-virus te bestrijden en uit te roeien. Als dit principe van gedeelde verantwoordelijkheid, waarbij de verschillende bestuurslagen zoveel mogelijk samenwerken, geen concrete invulling krijgt, zullen wij er niet in slagen toekomstige uitbraken het hoofd te bieden;

1.2. is van mening dat het wetenschappelijk en bestuurlijk onvermogen om mond- en klauwzeer te bestrijden en uit te roeien directe consequenties heeft voor de mens. Tot op de dag van vandaag hebben de boeren in de getroffen gebieden te kampen met fors lagere inkomsten en ondervinden grote delen van de plattelandseconomie nog steeds de verwoestende gevolgen van de epidemie;

1.3. is van mening dat het voorstel voor een richtlijn over de bestrijding van mond- en klauwzeer grotendeels een technische kwestie is. Er wordt niet gesproken over zaken als het herstel van de plattelandseconomie, waarbij lokale en regionale overheden een zeer belangrijke rol spelen;

1.4. zal zijn advies toespitsen op die onderdelen van de voorstellen die de lokale en regionale overheden rechtstreeks aangaan, in plaats van commentaar te geven op alle technische maatregelen:

- de essentiële rol van de lokale en regionale overheden bij de bestrijding en uitroeiing van mond- en klauwzeer;

- rampenplannen;

- bestrijdingsmaatregelen;

- milieuaspecten van bestrijding en uitroeiing; en

- subsidiariteit en flexibiliteit.

De essentiële rol van lokale en regionale overheden bij de bestrijding en uitroeiing van mond- en klauwzeer

Het Comité van de Regio's

1.5. is ingenomen met het voorstel, dat een essentieel instrument is om toekomstige uitbraken van MKZ te bestrijden en uit te roeien;

1.6. acht communautaire wetgeving noodzakelijk omdat mond- en klauwzeer een kwestie is die over de lokale, regionale, Europese en internationale grenzen heen gaat;

1.7. vindt dat de lokale en regionale overheden tijdens de recente uitbraken een zeer positieve bijdrage hebben geleverd aan de inspanningen van de centrale overheid om MKZ te bestrijden en uit te roeien. Zonder de steun van de lokale en regionale overheden hadden de nationale autoriteiten de ziekte nooit kunnen bedwingen;

Rampenplannen

Het Comité van de Regio's

1.8. is zich bewust van de verschillen tussen de bevoegdheden van de lokale en regionale overheden in de lidstaten, maar pleit toch voor een meer prominente rol van de lagere overheden bij het opstellen en uitvoeren van rampenplannen. Recente uitbraken hebben aangetoond dat zij belangrijke partners zijn in de strijd tegen mond- en klauwzeer;

1.9. is van mening dat bij de uitwerking van rampenplannen meer aandacht moet worden besteed aan de ontwikkeling van een goed doortimmerde communicatiestrategie. Eén van de belangrijkste lessen die uit de recente uitbraken kunnen worden getrokken, is dat de communicatie tussen de nationale overheid enerzijds en de lagere overheden en het publiek anderzijds zeer te wensen over liet, waardoor de bestrijding en uitroeiing van de ziekte vertraging opliepen;

1.10. is van oordeel dat communicatiestrategieën meer gebruik moeten maken van het feit dat lokale en regionale overheden de instanties bij uitstek zijn om boodschappen en informatie over te brengen aan het publiek. Bij de recente uitbraken waren de lokale en regionale autoriteiten een vertrouwde bron van informatie voor de plaatselijke bevolking, en zijn zij ook van vitaal belang vanwege hun leidende rol in de plaatselijke gemeenschap;

1.11. is zich ervan bewust dat rampenplannen in de eerste plaats zijn gericht op ziektebestrijding, maar deelt de mening van het Europees Parlement dat niet voorbij mag worden gegaan aan de economische gevolgen voor de plaatselijke economie noch aan het sociale en psychologische effect op de mensen die door de ziektebestrijdingsmaatregelen worden getroffen. Rampenplannen moeten ook voorzien in een evaluatie van het effect van bestrijdingsmaatregelen op andere openbare diensten.

Bestrijdingsmaatregelen

Het Comité van de Regio's

1.12. is evenals de Raad ferm gekant tegen de herinvoering van profylactische vaccinatie;

1.13. is geen voorstander van uitzonderingen op controlemaatregelen voor bedrijven met twee of meer vestigingen. Gezien de tijd die er wellicht over heen gaat voordat de testresultaten bekend zijn en om het risico van kruiscontaminatie, waardoor een snelle uitroeiing van de ziekte zou worden belemmerd, uit te sluiten, moet worden uitgegaan van het voorzorgsbeginsel;

1.14. is van mening dat het voorzorgsbeginsel van essentieel belang is om te voorkomen dat de ziekte de Europese Unie wordt binnengebracht. Uit Brits onderzoek naar het ontstaan van de epidemie is gebleken dat illegaal geïmporteerd diervoer, dat werd vervaardigd uit besmet vleesafval, een bron van infectie kan zijn geweest. Het Comité van de Regio's zou graag zien dat er aan de grenzen van de Europese Unie strenger wordt gecontroleerd op mond- en klauwzeer. Sommige landen, zoals Nederland en de Ierse republiek, hebben altijd strenge controles uitgevoerd ten aanzien van derde landen maar in het Verenigd Koninkrijk is kennelijk minder strikt opgetreden;

1.15. is een fervent voorstander van onderdrukkende in plaats van preventieve vaccinatie. Dit betekent weliswaar dat er binnen een kort tijdsbestek meer dode dieren moeten worden geruimd, maar geeft de plattelandseconomie de kans zich na de uitroeiing van de ziekte sneller te herstellen;

1.16. is van oordeel dat de voordelen van het gebruik van keukenafval in diervoer niet opwegen tegen de risico's ervan in tijden van MKZ;

1.17. pleit voor een herziening van de schadevergoedingsregeling ter ondersteuning van de ziektebestrijdingsstrategie. Zo kan worden voorkomen dat de verschillende controlemethoden tot verschillende schadevergoedingsbedragen leiden, wat een snelle bedwinging van de ziekte zou belemmeren.

Milieugevolgen van bestrijding en uitroeiing

Het Comité van de Regio's

1.18. steunt de nieuwe ruimingstactiek van eerst verbranden en vervolgens storten, maar vindt dat de ruiming in principe zo dicht mogelijk bij de infectiehaard moet plaatsvinden om het aantal bewegingen - en dus het risico op verdere besmetting - tot een minimum te beperken;

1.19. is van mening dat rampenplannen gebruik moeten maken van het feit dat lokale overheden als geen ander op de hoogte zijn van de plaatselijke situatie en de mogelijke milieugevolgen van de ruimingsoperaties;

1.20. is van mening dat, als onderdeel van een rampenplan, ook moet worden nagegaan wat de plaatselijke milieugevolgen van het ruimingsbeleid zijn.

Subsidiariteit en flexibiliteit

Het Comité van de Regio's

1.21. is voorstander van een reeks minimumnormen en van het recht van lidstaten om strengere controle- en uitroeiingsmaatregelen te nemen;

1.22. vindt dat het besluit om over te gaan tot noodvaccinatie niet door de Commissie alleen maar in onderling overleg moet worden genomen.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Aanbeveling 1

Artikel 18

>Oorspronkelijke tekst>

Artikel 18

>Gewijzigde tekst>

Artikel 18 te schrappen en te vervangen door: Het voorzorgsbeginsel is van toepassing en er worden geen uitzonderingen gemaakt voor bedrijven met verschillende epidemiologische eenheden.

Motivering

Het Comité van de Regio's is geen voorstander van uitzonderingen op controlemaatregelen voor bedrijven met twee of meer vestigingen. Gezien de tijd die er wellicht over heen gaat voordat de testresultaten bekend zijn en om het risico van kruiscontaminatie, waardoor een snelle uitroeiing van de ziekte zou worden belemmerd, uit te sluiten, moet worden uitgegaan van het voorzorgsbeginsel.

Aanbeveling 2

Artikel 19b (nieuw)

>Gewijzigde tekst>

Motivering

Het Comité van de Regio's is zich ervan bewust dat rampenplannen in de eerste plaats zijn gericht op bestrijding van de ziekte, maar deelt de mening van het Europees Parlement dat niet voorbij mag worden gegaan aan de economische gevolgen voor de plaatselijke economie, noch aan het sociale en psychologische effect op de mensen die door de ziektebestrijdingsmaatregelen worden getroffen.

Aanbeveling 3

Artikel 50, lid 3

>Oorspronkelijke tekst>

>Gewijzigde tekst>

Motivering

Het Comité van de Regio's vindt dat het besluit om over te gaan tot noodvaccinatie niet door de Commissie alleen, maar in onderling overleg moet worden genomen.

Aanbeveling 4

Artikel 74, lid 1 bis (nieuw)

>Gewijzigde tekst>

Motivering

Het Comité van de Regio's is zich bewust van de verschillen tussen de bevoegdheden van lokale en regionale overheden in de lidstaten, maar pleit toch voor een meer prominente rol van de lagere overheden bij het opstellen en uitvoeren van rampenplannen. Recente uitbraken hebben aangetoond dat zij belangrijke partners zijn in de strijd tegen mond- en klauwzeer.

Aanbeveling 5

Artikel 76, lid 1 bis (nieuw)

>Gewijzigde tekst>

Motivering

Het Comité van de Regio's is zich bewust van de verschillen tussen de bevoegdheden van lokale en regionale overheden in de lidstaten, maar pleit toch voor een meer prominente rol van de lagere overheden bij het opstellen en uitvoeren van rampenplannen. Recente uitbraken hebben aangetoond dat zij belangrijke partners zijn in de strijd tegen mond- en klauwzeer.

Aanbeveling 6

Bijlage XVII: Criteria en voorschriften voor rampenplannen, lid 1 bis (nieuw)

>Gewijzigde tekst>

1.1. De nationale overheden dienen de lokale en regionale overheden uitgebreid te raadplegen over het opzetten en uitvoeren van noodplannen.

Motivering

Het Comité van de Regio's is zich bewust van de verschillen tussen de bevoegdheden van lokale en regionale overheden in de lidstaten, maar pleit toch voor een meer prominente rol van de lagere overheden bij het opstellen en uitvoeren van rampenplannen. Recente uitbraken hebben aangetoond dat zij belangrijke partners zijn in de strijd tegen mond- en klauwzeer.

Aanbeveling 7

Bijlage XVII: Criteria en voorschriften voor rampenplannen, lid 15 (nieuw)

>Gewijzigde tekst>

15. In de rampenplannen moet ook worden vastgelegd hoe het effect van de bestrijdingsmaatregelen op de overige openbare dienstverlening zal worden beoordeeld.

Motivering

In de rampenplannen moet ook worden vastgelegd hoe het effect van de bestrijdingsmaatregelen op de andere openbare diensten zal worden beoordeeld. Bij de laatste uitbraak hadden de bestrijdingsmaatregelen immers gevolgen voor andere belangrijke terreinen van openbare dienstverlening, zoals het onderwijs en de sociale zorg. Op deze manier kan een MKZ-crisis krachtig worden bestreden zonder dat de plaatselijke openbare dienstverlening daarvan hinder ondervindt.

Brussel, 2 juli 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 107 van 3.5.2001, blz. 1.