Coronavirus: EU-respons

Alles in het werk stellen om elke beschikbare euro te gebruiken om levens te redden en het levensonderhoud van burgers te beschermen

1.Inleiding

De uitbraak van het coronavirus stelt Europa op de proef op een wijze die nog maar een paar maanden geleden ondenkbaar zou zijn geweest. Deze crisis is in de allereerste plaats een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid en de Europese Commissie doet er alles aan om levens te redden en het levensonderhoud van de burgers te beschermen. Met die taak voor ogen hebben wij nu al onze inspanningen gericht op het ondersteunen van het heldhaftige werk van de Europese gezondheidswerkers en eerstelijnswerkers die patiënten behandelen of ervoor zorgen dat ons dagelijks leven kan doorgaan, en van al diegenen die hun werkzaamheden hebben moeten staken of thuis moeten blijven om elkaar tegen het virus te beschermen.

De crisis is zo diep en breed, dat een qua schaal, snelheid en solidariteit ongekende respons geboden is. En er moet dringend steun worden geboden. Daarbij gaat het zowel om het aankopen en leveren van medische of beschermende uitrusting als ervoor zorgen dat de meest achtergestelden ook nu aan levensmiddelen kunnen komen en in andere basisbehoeften kunnen voorzien, het beschermen van inkomens en banen, het helpen overleven van bedrijven en het verzekeren dat onze economie zo gauw mogelijk weer opveert.

Dit brede streven ligt ten grondslag aan het brede pakket noodmaatregelen van de Commissie. Daarbij gaat het onder meer om het stimuleren van bedrijven om de noodzakelijke productie op te voeren, het creëren van een gemeenschappelijke voorraad beschermende uitrusting, zodat indien nodig onmiddellijk tot distributie kan worden overgegaan en het samen met de lidstaten op touw zetten van aanbestedingen, zodat de meest dringende benodigdheden kunnen worden besteld. Er is een team van deskundigen uit heel Europa opgezet om ervoor te zorgen dat de lidstaten over de beste beschikbare kennis beschikken en er is onmiddellijk geld gestoken in onderzoek naar behandeling en naar vaccins.

De Commissie heeft ook stappen genomen om de EU-begroting sneller te kunnen inzetten, om onze staatssteunregels volledig flexibel te maken en om voor de allereerste keer de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact toe te passen. Samen met de door de Europese Centrale Bank genomen maatregelen geeft deze reactie van de EU de lidstaten ongekende fiscale en financiële slagkracht, zodat zij diegenen kunnen helpen die daaraan het meest behoefte hebben.

In het kader hiervan kwam de Commissie op 13 maart met het corona-investeringsinitiatief (CRII). Bij dit initiatief ging het vooral om wat er onmiddellijk nodig, beschikbaar en leverbaar was. Het initiatief werd in recordtijd uitgevoerd en heeft ertoe geleid dat lidstaten nu de mogelijkheid hebben de fondsen voor het cohesiebeleid te gebruiken voor de ondersteuning van zorgstelsels en gezondheidswerkers, de ondersteuning van werknemers en werkgevers via regelingen voor arbeidstijdverkorting en de ondersteuning van kleine ondernemingen via het verschaffen van liquiditeit. Het Solidariteitsfonds van de EU mag nu ook worden ingezet in noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid.

Dit zal in de praktijk een verschil maken. Maar elke dag die verstrijkt, noopt tot nog grotere inzet. Daarom neemt de Europese Commissie vandaag een reeks ongekende en krachtige maatregelen. De kern van de voorstellen van vandaag is een simpele toezegging: wij zullen alles in het werk stellen om elke euro waarover wij beschikken te gebruiken om levens te redden en het levensonderhoud van burgers te beschermen

Daartoe stellen wij vandaag het volgende voor:

üde oprichting van een nieuw EU-solidariteitsinstrument met een budget ter waarde van 100 miljard euro om werknemers te helpen hun inkomen te behouden en bedrijven te helpen hun personeel in dienst te houden;

ühet volledig flexibel maken van onze Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat elke euro nu kan worden ingezet om de inspanningen op het gebied van de volksgezondheid te ondersteunen of om de economische klap voor mensen en bedrijven op te vangen;

ühet overhevelen van elke beschikbare euro uit de EU-begroting van dit jaar naar een noodinstrument ter ondersteuning van de inspanningen om levens te redden.

Daarnaast zullen wij met specifieke voorstellen komen om ervoor te zorgen dat de meest achtergestelden ook nu aan levensmiddelen kunnen komen en dat er passende steun wordt verleend aan landbouwers en vissers, die voor veel van onze lokale gemeenschappen van levensbelang zijn en die de Europese voedselvoorzieningsketen in stand helpen houden.

In tijden van crisis kan er geen sprake zijn van terughoudendheid, halve maatregelen of aarzeling. Het pakket van vandaag laat zien dat Europa kosten noch moeite zal sparen.

2.Bescherming van bestaansmiddelen: ervoor zorgen dat mensen hun baan niet kwijtraken en dat ondernemingen blijven draaien

2.1 SURE: een EU-brede regeling om de risico’s op werkloosheid te beperken

In Europa hebben veel mensen het vanwege hun beroep of de plaats waar zij wonen, zwaarder dan anderen. In een Unie van mensen en naties die allemaal door dezelfde crisis worden getroffen, moeten wij allen er voor elkaar zijn, ongeacht of we rijk of arm zijn en of we nu uit het oosten, westen, zuiden of noorden komen. Dit geldt met name waar het gaat om het opvangen van de economische klap.

Bij een crisis van dit kaliber is het grootste gevaar dat het beleid te voorzichtig of te rigide is. Daarom hebben we nieuwe gedurfde maatregelen nodig om ervoor te zorgen dat degenen die hard worden getroffen - en dat buiten hun eigen toedoen - alle steun krijgen om deze crisis te doorstaan.