[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 3.7.2008

COM(2008) 424 definitief

Voorstel voor een

AANBEVELING VAN DE RAAD

over mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa {SEC(2008) 2174} {SEC(2008) 2175}

(ingediend door de Commissie)

TOELICHTING

Achtergrond van het voorstel

Motivering en doel van het voorstel

Dit initiatief is bedoeld om de mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa te bevorderen en maakt deel uit van de "Vernieuwde sociale agenda: kansen, toegang en solidariteit in het Europa van de 21ste eeuw" van de EU. Met dit initiatief wordt gezocht naar nieuwe mogelijkheden voor de mobiliteit van jonge vrijwilligers in de lidstaten. Het moet een bijdrage leveren aan de ontwikkeling en de toegankelijkheid van het onderwijs aan de jeugd, aangezien vrijwilligerswerk een belangrijke vorm van niet-formeel leren is. Ook zal het bijdragen aan de ontwikkeling van solidariteit tussen individuen en gemeenschappen.

Om de mobiliteit van jongeren te bevorderen, zal de lidstaten worden verzocht de interoperabiliteit van hun nationale regelingen voor vrijwilligersactiviteiten verder te ontwikkelen, ongeacht of deze worden georganiseerd door maatschappelijke organisaties en/of overheden, en om de nog resterende belemmeringen voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk aan te pakken. Transnationale mobiliteit van vrijwilligers verruimt de kennis van burgers over andere EU-landen en arbeidsmarkten en bevordert de sociale integratie en de inzetbaarheid. Grensoverschrijdende mobiliteit voor jonge vrijwilligers kan een grote bijdrage leveren aan het concurrentievermogen en de solidariteit in Europa en met name het gevoel van Europees burgerschap vergroten.

Belemmeringen voor transnationale mobiliteit van jonge vrijwilligers zijn een verspilling van menselijk potentieel. Door middel van niet-formeel leren kunnen bij grensoverschrijdend vrijwilligerswerk vaardigheden en competenties worden verbeterd, zodat de inzetbaarheid van jongeren wordt vergroot. Nu veel delen van de EU te kampen hebben met een hoge jeugdwerkloosheid is vrijwilligerswerk een manier om de kloof tussen schoolonderwijs en werk te overbruggen. Markten laten zich steeds minder aan landsgrenzen gelegen liggen. Meertalige en multiculturele mensen worden daarom steeds interessanter. Om creativiteit en innovatie te laten gedijen, moeten jongeren in de EU zoveel mogelijk kansen krijgen om hun horizon te verbreden en hun potentieel te benutten. Wanneer er voor de jeugd in heel Europa meer mogelijkheden voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk ontstaan, wordt daarmee bijgedragen aan de uitvoering van het Europees Jeugdpact en het verwezenlijken van de doelen van de Lissabonstrategie.

Mede door vrijwilligerswerk van jongeren kan de maatschappelijke solidariteit in Europa worden vergroot, maar dit kan ook andere communautaire beleidsdoelen dienen, waaronder burgerbescherming, sociale integratie, cultuurbehoud, regionale ontwikkeling en het milieu. Daarnaast moet de EU jonge Europeanen bewuster maken van de waarde van vrijwilligerswerk voor de voortgang van het Europese project als geheel. Met dit initiatief zouden door het optreden van de EU de technische en administratieve belemmeringen kunnen worden opgeheven die burgers ervan weerhouden om zelf een bijdrage aan de zaak van de solidariteit te leveren, wat jongeren erg belangrijk vinden. Tegelijkertijd zou het een garantie zijn voor de bescherming en de valorisatie van de rijke diversiteit aan programma's en tradities die in Europa bestaan en nog steeds worden ontwikkeld.

Algemene context

Vrijwilligersactiviteiten van jongeren zijn in de afgelopen jaren op nationaal en Europees niveau steeds belangrijker geworden. Algemeen wordt erkend dat vrijwilligerswerk belangrijk is voor de sociale, beroepsmatige en economische integratie van jongeren (met name van minder kansrijke jongeren) en bovendien nuttig is voor de gemeenschap waarbinnen het wordt verricht.

Deze voordelen zijn nog groter wanneer het gaat om grensoverschrijdend vrijwilligerswerk. De ervaring heeft geleerd dat het verrichten van vrijwilligerswerk in een ander land grote invloed heeft op een jongere en zijn/haar persoonlijke en beroepsmatige ontwikkeling. De voordelen van grensoverschrijdend vrijwilligerswerk zijn duidelijk voor degenen die erbij betrokken zijn: 62% van de voormalige vrijwilligers van het Europees vrijwilligerswerk (EVW), een actie van het programma "Jeugd in actie"[1], is van mening dat deze ervaring een positieve invloed op zijn of haar carrièremogelijkheden heeft gehad. De grensoverschrijdende gemeenschap waarbinnen jonge vrijwilligers actief zijn, wordt eveneens verrijkt (zowel in cultureel als economisch opzicht) door de deelname en de activiteiten van de vrijwilliger binnen die gemeenschap.

Ook de vraag naar mogelijkheden voor vrijwilligerswerk neemt toe: volgens een onderzoek dat in 2008 door de Associatie van vrijwilligersorganisaties (Association of Voluntary Organisations - AVSO) werd uitgevoerd onder 138 vrijwilligersorganisaties, nam het aantal van hun vrijwilligers van 2007 tot 2008 toe[2]. In 2007 werden circa 4000 grensoverschrijdende jonge vrijwilligers gefinancierd door het EVW, waarmee 74% van de aanvragen kon worden gehonoreerd. In dat jaar moest het EVW-budget worden verhoogd ten koste van andere onderdelen van het programma "Jeugd in actie". Dit jaar steeg het aantal EVW-aanvragen opnieuw, tot dusverre met 17%.

Met betrekking tot de potentiële vraag blijkt uit een Eurobarometer-enquête uit 2007[3] onder de jeugd in de lidstaten dat slechts 16% van de ondervraagde jongeren betrokken is bij vrijwilligerswerk, maar dat 74% er wel interesse voor zou hebben als er meer programma's zouden zijn om het te stimuleren. Er zijn momenteel 96 miljoen jongeren tussen 15 en 29 jaar in de Europese Unie. Zelfs wanneer slechts 1% van alle jongeren in deze leeftijdsgroep deel zou willen nemen aan een grensoverschrijdend vrijwilligersproject zou dat nog steeds betekenen dat jaarlijks 64 000 jonge vrijwilligers naar het buitenland zouden gaan.

Grootste belemmering voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk tussen de lidstaten van de EU

Ondanks deze interesse bestaat er een ernstig tekort aan mogelijkheden voor trans-Europees vrijwilligerswerk en kunnen nationale regelingen (van maatschappelijke organisaties of overheden) alleen niet aan deze specifieke vraag voldoen. Gebrek aan interoperabiliteit tussen de verschillende nationale regelingen en het tekort aan beschikbare informatie hebben (los van de beperkte mogelijkheden die het EVW kan bieden) tot gevolg dat het vaak makkelijker is om een tijdje vrijwilligerswerk buiten Europa te doen in het kader van ontwikkelingshulp dan vrijwilligerswerk te doen in een ander EU-land.

Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken gebied

De voorgestelde aanbeveling maakt deel uit van een reeks initiatieven op Europees niveau ter verbetering van de mobiliteit. De aanbevelingen van het Europees Parlement en de Raad uit 2001 en 2006[4] over "horizontale" mobiliteit zijn twee belangrijke uitgangspunten, maar deze zijn in hoofdzaak op studenten en leerkrachten gericht, en in veel mindere mate op vrijwilligers. Zij behandelen algemene aspecten, waaronder erkenning, belemmeringen en de voorwaarden voor mobiliteit, maar ontberen passende voorstellen waarmee daadwerkelijk iets kan worden gedaan voor de specifieke behoeften van jonge vrijwilligers.

Het Europees Parlement heeft erkend dat in Europa de nationale stelsels voor vrijwilligerswerk door jongeren onvoldoende interoperabel zijn en in de begroting voor 2008 voorstellen gedaan voor een aantal voorbereidende maatregelen om de situatie te verbeteren. Dit is het zogenoemde Amicus-project. In april 2008 nam het Europees Parlement het verslag van het parlementslid Marian Harkin aan over de "Rol van vrijwilligerswerk als bijdrage aan de economische en sociale cohesie"[5]. In dat verslag worden de lidstaten en de regionale en lokale overheden aangemoedigd om de waarde van het vrijwilligerswerk voor het bevorderen van de sociale en economische cohesie te erkennen, en wordt aanbevolen om grensoverschrijdende vrijwilligersprojecten te stimuleren.

De voorwaarden voor toelating van onderdanen van derde landen met het oog op studie, scholierenuitwisselingen, onbezoldigde opleiding of vrijwilligerswerk zijn opgenomen in Richtlijn 2004/114/EG van de Raad[6]. Deze richtlijn voorziet in de mogelijkheid om bijzondere verblijfsdocumenten af te geven aan onderdanen van derde landen die verzoeken om met het oog op vrijwilligerswerk te worden toegelaten tot het grondgebied van een lidstaat.

Het Europees Vrijwilligerswerk (EVW) maakt sinds 1996 volledig deel uit van de jeugdprogramma's van de Unie en wordt steeds verder ontwikkeld. Het zou dus als voorbeeld kunnen fungeren waar het gaat om transnationaal vrijwilligerswerk. Het EVW heeft als merknaam echter nog niet de erkenning gekregen die bijvoorbeeld het Erasmus-programma wel heeft, is in kwantitatieve zin nog steeds beperkt en zal dat ook in de toekomst blijven.

De invoering van de open coördinatiemethode voor het jeugdbeleid in 2002 heeft er aanzienlijk toe bijgedragen dat vrijwilligerswerk door jongeren op de politieke agenda is blijven staan, en heeft geleid tot de vaststelling van gemeenschappelijke doelstellingen in 2004 en een resolutie van de Raad in 2007. In al deze initiatieven wordt vrijwilligerswerk in toenemende mate beschouwd als een waardevolle mogelijkheid voor de persoonlijke ontwikkeling en de inzetbaarheid van jongeren en wordt het gezien als een effectieve en concrete manier om in een vergrijzende samenleving te "investeren in jeugd".

Ondanks al deze positieve resultaten is de transnationale dimensie van vrijwilligerswerk door jongeren in Europa nog beperkt en is er zeker ruimte voor verdere verbetering.

Samenhang met andere beleidsmaatregelen en doelstellingen van de Unie

De doelstellingen van deze aanbeveling zijn in overeenstemming met de doelstellingen die ten grondslag liggen aan Europese maatregelen op het gebied van onderwijs en opleiding, de beginselen van een leven lang leren en de uitgangspunten van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Zij zijn ook volledig in overeenstemming met de EU-strategie voor sociale integratie en zouden een gevoel van Europees burgerschap kunnen bevorderen. Ook op het gebied van externe betrekkingen kunnen positieve neveneffecten worden verwacht omdat een betere interoperabiliteit van de nationale regelingen en een betere uitwisseling van informatie jonge Europeanen kunnen stimuleren om meer vrijwilligerswerk in derde landen te doen en meer uitwisselingen met derde landen mogelijk kunnen maken. Hierdoor zou het imago van de EU als speler op het wereldtoneel kunnen verbeteren

Raadpleging van belanghebbenden

In februari 2008 werden de betrokken Europese en nationale koepelorganisaties op het gebied van jeugd- en vrijwilligerswerk geraadpleegd. Bij deze gelegenheid werd duidelijk dat de maatschappelijke organisaties op de Commissie rekenen waar het gaat om maatregelen die de situatie van jonge vrijwilligers moeten vergemakkelijken en verbeteren. De organisaties voor jeugd- en vrijwilligerswerk steunen de trans-Europese benadering van de Commissie en juichen het voornemen om de mobiliteit te verbeteren toe. Verder bevestigen zij de uitdagingen die door de Commissie zijn aangegeven. Naar aanleiding van deze bijeenkomst stuurden enkele van de aanwezige organisaties, waaronder de Associatie van vrijwilligersorganisaties (Association of Voluntary Organisations - AVSO) en het Europees vrijwilligerscentrum (European Volunteer Centre - CEV) hun schriftelijke opmerkingen aan de Commissie. De erkenning van vrijwilligerswerk door middel van EU-instrumenten werd door beide ngo's nadrukkelijk ondersteund. Ook het Europees jeugdforum (European Youth Forum - EYF) steunt het voorstel van de Commissie om aan het vrijwilligerswerk voor jongeren een Europese meerwaarde toe te voegen. Zij benadrukken dat het nieuwe initiatief niet alleen voor nationale burgerdiensten maar voor alle vormen van nationale regelingen moet gelden en een kader moet vormen voor de rechten van vrijwilligers. Daarnaast stelden zij voor om de noodzakelijke kwaliteitszorg tot stand te brengen door middel van een instrument voor zelfbeoordeling.

Raadpleging van de lidstaten

Bij het voorbereiden van deze aanbeveling heeft de Commissie zich voor een groot deel gebaseerd op de nationale verslagen van de lidstaten over vrijwilligerswerk door jongeren in de periode 2006/2007. Uit de verslagen blijkt dat voor veel lidstaten het Europees vrijwilligerswerk het belangrijkste (of enige) instrument voor trans-Europees vrijwilligerswerk door jongeren is. De lidstaten prijzen het EVW maar erkennen zijn beperkingen voor wat betreft bereik, budget en organisatie, aangezien de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk die het EVW kan aanbieden zeer ontoereikend zijn voor het aantal jongeren dat vrijwilligerswerk wil verrichten. Hierdoor hebben slechts enkele lidstaten effectieve vormen van grensoverschrijdend vrijwilligerswerk tot stand kunnen brengen. Verder organiseerde de Commissie in maart 2008 een raadplegingsbijeenkomst met hoge vertegenwoordigers van de lidstaten: zij waren het eens over het belang voor de lidstaten van het door de Commissie gepresenteerde concept van mobiliteit en interoperabiliteit. In april 2008 werd ook een aantal ideeën besproken met de directeuren-generaal voor het jeugdbeleid van de lidstaten: de lidstaten waren bijzonder geïnteresseerd in het idee om de interoperabiliteit van de nationale regelingen voor vrijwilligerswerk door jongeren te vergroten en om de mobiliteit van jonge vrijwilligers te verbeteren. Ook werd bevestigd dat sociale en administratieve belemmeringen voor vrijwilligerswerk door jongeren zouden moeten worden aangepakt.

De lidstaten zelf rapporteerden een aantal specifieke belemmeringen aan de Commissie[7]. Hierbij gaat het met name om het volgende:

- gebrek aan kennis, informatie, ondersteuning en toegankelijkheid: de kennis over vrijwilligerswerk moet worden verdiept en verbreed, de mogelijkheden moeten beter toegankelijk worden gemaakt en de informatie moet door de belanghebbenden beter worden uitgewisseld;

- sociaaleconomische belemmeringen: ontoereikende ziektekostendekking en mogelijk verlies van werkloosheids- en andere sociale uitkeringen bij het doen van vrijwilligerswerk zijn een belangrijke ontmoedigende factor. Met name minder kansrijke jongeren hebben te kampen met extra problemen wanneer zij gebruik maken van regelingen voor vrijwilligerswerk en hebben daarom meer specifieke, doelgerichte en aangepaste stimuleringsmaatregelen nodig;

- gebrek aan erkenning: wanneer vrijwilligerswerk op passende wijze wordt erkend, wordt de overgang van school naar werk vergemakkelijkt en raken jongeren sneller gemotiveerd om meer aan deze activiteiten deel te nemen. Soms kan een minder positief beeld van vrijwilligerswerk, gebaseerd op een gebrek aan waardering bij sommige potentiële werkgevers voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk, jongeren ervan weerhouden om zich voor dergelijke activiteiten aan te melden.

Effectbeoordeling

De effectbeoordeling benadrukt de meerwaarde die deze aanbeveling zou hebben voor het bevorderen van de mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa. In de effectbeoordeling worden naast het aangegeven probleem ook de achtergronden voor beleidsmaatregelen op EU-niveau beschreven. De effectbeoordeling behandelt de algemene en specifieke doelstellingen van het initiatief, analyseert de diverse manieren om de verwezenlijking van de voorgestelde doelstellingen te waarborgen en doet een voorstel voor de meest geschikte optie en keuze van het rechtsinstrument.

Wanneer maatregelen achterwege blijven, zou de huidige onbevredigende situatie blijven voortbestaan. De belemmeringen voor transnationale mobiliteit van jonge vrijwilligers zouden blijven bestaan en aan de verwachtingen van de belanghebbenden en vele Europese jongeren zou niet tegemoet worden gekomen.

De mogelijkheid om het EVW tot een universele dienst uit te breiden zou als voordeel hebben dat alle geïnteresseerde jonge Europeanen hoogwaardig vrijwilligerswerk in Europa zouden kunnen doen, maar is om zowel praktische als financiële redenen niet haalbaar: naast een enorm organisatorisch en administratief orgaan zou er op Europees niveau ook een aanzienlijk hoger budget nodig zijn, dat echter niet kan worden gevonden binnen de beschikbare financiële middelen en het begrotingskader voor de periode 2007-2013. Een ander belangrijk nadeel zou de mogelijke inperking zijn van de diversiteit aan programma's die Europa momenteel kent, terwijl deze diversiteit juist een van de belangrijkste kenmerken van het vrijwilligerswerk is, die behouden en benut moet worden.

Harmonisatie van de nationale regelingen op dit gebied wordt door het Verdrag uitgesloten.

De Commissie geeft de voorkeur aan de verbetering van de interoperabiliteit van de bestaande regelingen van maatschappelijke organisaties of overheden in de lidstaten. Met een aanbeveling van de Raad op grond van artikel 149, lid 4, van het Verdrag zou een sterk politiek signaal worden afgegeven zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsbeginsel en de diversiteit van de situaties in de lidstaten. Bij deze optie zou het EVW blijven bestaan als stimuleringsprogramma voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk en als proeftuin voor verbeteringen op het gebied van kwaliteit, erkenning en ondersteuning.

Meerwaarde van het voorstel

Het voorstel voor een aanbeveling is niet bedoeld om de nationale regelingen te vervangen. De in de aanbeveling voorgestelde beginselen en actielijnen zijn daarentegen bedoeld om de lidstaten in staat te stellen hun eigen nationale stelsels te versterken door de uitwisseling van goede praktijken en om een platform te bieden op grond waarvan de lidstaten bilaterale of multilaterale overeenkomsten en partnerschappen beter kunnen ontwikkelen.

Juridische aspecten van de voorgestelde maatregel

Samenvatting van de voorgestelde maatregel(en)

Met de voorgestelde aanbeveling worden de lidstaten aangemoedigd om de interoperabiliteit van de nationale regelingen voor vrijwilligerswerk door jongeren te verbeteren, zodat een vrijwilliger uit een bepaald land makkelijker deel kan nemen aan regelingen voor vrijwilligerswerk van een ander land.

De lidstaten wordt verzocht om op de volgende gebieden vooruitgang te boeken: het verzamelen van gegevens over de bestaande regelingen op hun grondgebied, het verspreiden van informatie over beschikbare mogelijkheden, het vergroten van de mogelijkheden voor grensoverschrijdend vrijwilligerswerk in het kader van de diverse nationale regelingen, het waarborgen van een redelijke mate van kwaliteitszorg voor jonge vrijwilligers, het waarborgen van een passende erkenning van de leerresultaten van door jongeren verricht vrijwilligerswerk en het verlenen van gerichte steun aan zowel gespecialiseerde jongerenwerkers als minder kansrijke jongeren.

De Commissie zal ook een rol moeten spelen bij het toegankelijker maken van de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk door de verdere ontwikkeling van een portaal voor Europese jonge vrijwilligers (als onderdeel van het bestaande Jeugdportaal) en met behulp van instrumenten die moeten bevorderen dat vaardigheden en competenties worden erkend, waaronder het Europees kwalificatiekader, Europass en Youthpass.

Rechtsgrondslag

Artikel 149 van het Verdrag vormt de rechtsgrondslag.

Subsidiariteitsbeginsel

Het voorstel is in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel omdat de doelstellingen van het voorstel niet in voldoende mate door de lidstaten kunnen worden bereikt en derhalve gelet op de werkingssfeer en de effecten van deze aanbeveling beter op gemeenschapsniveau kunnen worden bereikt. Verbetering van de transnationale dimensie van vrijwilligerswerk door jongeren is een moeilijke taak voor elke nationale regeling voor vrijwilligerswerk. Vanwege haar kennis van het probleem en de gemeenschappelijke behoeften van alle lidstaten is de EU het meest geschikt om een reeks aanbevelingen te doen ter verbetering van de interoperabiliteit van de nationale stelsels.

Evenredigheidsbeginsel

Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel omdat het geen nationale regelingen voor vrijwilligerswerk vervangt of voorschrijft. Ook voorziet het niet in harmonisatie daarvan en laat het de uitvoering van de aanbeveling over aan de lidstaten. Daarnaast eerbiedigt het de diversiteit van de verschillende vormen van vrijwilligerswerk voor jongeren in Europa.

Keuze van instrumenten

Aanbeveling van de Raad

Gevolgen voor de begroting

Het voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap.

Voorstel voor een

AANBEVELING VAN DE RAAD

over mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 149, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie[8],

Overwegende hetgeen volgt:

1. Vrijwilligersactiviteiten vormen een rijke en niet-formele leerervaring die de beroepsvaardigheden en -competenties van jongeren vergroot, bijdraagt aan hun inzetbaarheid en aan hun gevoel van solidariteit, sociale vaardigheden ontwikkelt, sociale integratie bevordert en actief burgerschap stimuleert.

2. Transnationale mobiliteit in Europa heeft voor iedereen grote voordelen omdat het een onmisbaar instrument is voor de bevordering van onderwijs, werkgelegenheid en regionale en sociale cohesie, en bijdraagt aan de verbetering van wederzijds begrip en actieve participatie in de samenleving. Dit geldt met name voor jongeren op een arbeidsmarkt waar aanpassingsvermogen en flexibiliteit steeds belangrijker worden.

3. In Aanbeveling 2001/613/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, vrĳwilligers, leerkrachten en opleiders[9] en Aanbeveling 2006/961/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 over transnationale mobiliteit in het onderwijs en de beroepsopleiding in de Europese Gemeenschap: Europees handvest voor kwaliteit bij mobiliteit[10] worden vrijwilligers genoemd.

4. Mobiliteit voor jonge vrijwilligers is een onderdeel van het vrije verkeer van personen dat wordt beschermd door artikel 18 van het EG-Verdrag.

5. Lokale gemeenschappen die jonge vrijwilligers ontvangen, hebben veel baat bij hun activiteiten, die kunnen worden uitgevoerd op zeer uiteenlopende gebieden, waaronder bevordering van sociale integratie, behoud van cultureel erfgoed, bevordering van solidariteit tussen generaties en bescherming van het milieu, en die tegelijkertijd de culturele diversiteit van de ontvangende gemeenschappen kunnen verrijken.

6. [11]. In dat verslag worden de lidstaten en de regionale en lokale overheden aangemoedigd om de waarde van het vrijwilligerswerk voor de bevordering van de sociale en economische cohesie te erkennen, en wordt aanbevolen om grensoverschrijdende vrijwilligersprojecten te stimuleren.

7. In heel Europa wordt een breed scala van vrijwilligersactiviteiten georganiseerd door maatschappelijke organisaties of overheden, en deze activiteiten moeten in stand worden gehouden, verder worden ontwikkeld en interoperabel worden gemaakt.

8. Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen[12] en daarmee verband houdende bepalingen hebben uitsluitend betrekking op vrijwilligers die verzekerd zijn op grond van de nationale wetgeving inzake sociale zekerheid. Dit heeft tot gevolg dat aspecten die met sociale zekerheid verband houden soms een ontmoedigende uitwerking hebben voor wat betreft de deelname aan vrijwilligersactiviteiten in een andere lidstaat.

9. In Aanbeveling nr. 2001/613/EEG werd de lidstaten verzocht om overeenkomstig de communautaire regelgeving en in het kader van hun nationale wetgeving de maatregelen te nemen die zij passend achten, om ervoor te zorgen dat vrijwilligers en hun gezinnen niet wegens hun mobiliteit worden gediscrimineerd ten aanzien van de relevante sociale bescherming, zoals gezondheidszorg en sociale voorzieningen.

10. In de Resolutie van 15 november 2004 van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, over gemeenschappelijke doelstellingen voor vrijwilligersactiviteiten van jongeren en de Resolutie van 19 november 2007 van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, over de verwezenlijking van de gemeenschappelijke doelstellingen voor vrijwilligersactiviteiten van jongeren worden gemeenschappelijke doelstellingen voor vrijwilligersactiviteiten van jongeren vastgesteld respectievelijk voorstellen gedaan voor het uitwisselen van goede praktijken en peer-learningactiviteiten om de uitvoering daarvan te verbeteren, en wordt de lidstaten verzocht om praktische middelen te ontwikkelen voor het meten van de vooruitgang. In de tweede resolutie wordt de Commissie ook verzocht om verdere voorstellen te doen voor de bevordering en de erkenning van vrijwilligersactiviteiten van jongeren.

11. Vrijwilligersactiviteiten vormden een prioriteit van de open coördinatiemethode op het gebied van jeugd, die al een groot aantal goede praktijken heeft geïdentificeerd. In dit verband heeft het Europees vrijwilligerswerk (EVW), een actie van het EU-programma Jeugd sinds 1996, jongeren de mogelijkheid geboden om op zeer uiteenlopende gebieden vrijwilligerswerk te verrichten. Deze actie wordt versterkt in het huidige programma "Jeugd in actie".

12. Richtlijn 2004/114/EG van de Raad van 13 december 2004 betreffende de voorwaarden voor de toelating van onderdanen van derde landen met het oog op studie, scholierenuitwisseling, onbezoldigde opleiding of vrijwilligerswerk[13] voorziet in de mogelijkheid om speciale verblijfsdocumenten af te geven aan onderdanen van derde landen die met het oog op vrijwilligerswerk verzoeken te worden toegelaten tot het grondgebied van een lidstaat.

13. Ondanks deze inspanningen bestaan er nog steeds belemmeringen voor de grensoverschrijdende mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa. Daarom wordt met deze aanbeveling in de eerste plaats beoogd een kader voor intensivering van de samenwerking tussen de lidstaten tot stand te brengen, zonder afbreuk te doen aan de diversiteit van hun nationale regelingen.

14. In het kader van deze aanbeveling moeten grensoverschrijdende vrijwilligersactiviteiten worden omschreven als een vrijwillig engagement waarbij de jonge vrijwilliger in een ander land dan het land van verblijf deelneemt aan een niet-winstgevende en onbezoldigde activiteit in het belang van het algemeen. Deze activiteiten worden gekenmerkt door het volgende: zij staan open voor alle jongeren onder de 30 jaar, zij worden uit vrije wil verricht voor een vaste periode, zij hebben een duidelijke doelstelling, structuur en kader, zij zijn onbezoldigd maar er wordt wel zakgeld betaald en de onkosten worden vergoed.

15. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan kansarme jongeren, aangezien vrijwilligerswerk een bijzonder waardevolle kans op mobiliteit biedt aan jongeren die anders minder of helemaal geen gebruik zouden maken van mobiliteitsregelingen. Met de specifieke opleiding en begeleiding die deze jongeren nodig hebben, moet rekening worden gehouden. Steun aan de opleiding en mobiliteit van jongerenwerkers en jeugdleiders zal in dit verband bijzonder nuttig zijn.

16. Een betere interoperabiliteit van de nationale regelingen en meer uitwisseling van informatie kunnen alle jonge Europeanen ongeacht hun nationaliteit stimuleren om meer deel te nemen aan vrijwilligerswerk in derde landen.

17. Aangezien de doelstellingen van deze aanbeveling niet voldoende door de lidstaten kunnen worden bereikt en derhalve wegens de omvang en de gevolgen van deze aanbeveling beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen om de mobiliteit van jonge vrijwilligers te bevorderen via de interoperabiliteit van de nationale regelingen. Overeenkomstig het in dat artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze aanbeveling niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen te verwezenlijken.

BEVEELT AAN DAT DE LIDSTATEN:

A De mobiliteit van jonge vrijwilligers in Europa bevorderen door het verbeteren van de interoperabiliteit van de nationale regelingen voor vrijwilligerswerk, ongeacht of deze worden georganiseerd door maatschappelijke organisaties of overheden, om iedere jongere de mogelijkheid te bieden desgewenst vrijwilligerswerk in Europa te verrichten.

B Met het oog daarop de volgende actielijnen ontwikkelen:

(1) verbeteren van het kennisniveau over de regelingen voor vrijwilligerswerk op hun nationale grondgebied en overdragen van deze informatie aan de Europese Commissie voor verdere verspreiding;

(2) gemakkelijk toegankelijk maken van informatie over mogelijkheden voor vrijwilligerswerk in het buitenland voor jongeren, jongerenwerkers en jeugdleiders;

(3) verspreiden van informatie onder alle betrokkenen (overheden, maatschappelijke organisaties, potentiële werkgevers en jongeren, inclusief onderdanen van derde landen die legaal in de EU verblijven) over de rechten en kansen die worden geboden door bestaande bepalingen op Europees en nationaal niveau over transnationaal vrijwilligerswerk;

(4) delen van de informatie over de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk met andere lidstaten en zoveel mogelijk vereenvoudigen van de aanvraagprocedure om het voor jonge vrijwilligers uit een bepaalde lidstaat gemakkelijker te maken om toegang te krijgen tot en een aanvaag in te dienen voor deelname aan de nationale regelingen van andere lidstaten;

(5) ontwikkelen van mogelijkheden voor transnationaal Europees vrijwilligerswerk volgens een flexibele benadering; ontwikkelen van de ondersteuning van de ontvangstcapaciteit voor trans-Europese vrijwilligers in het land, voor zover dat nodig is; oprichten van "one-stop shop"-informatiepunten voor jonge Europese vrijwilligers, zo nodig in samenwerking met de nationale agentschappen van het programma "Jeugd in actie"; bevorderen van het gebruik van de bestaande Europese mechanismen waarmee de mobiliteit van jongeren kan worden ondersteund, waaronder mobiliteitskaarten;

(6) verkleinen van de taalbarrières voor de grensoverschrijdende mobiliteit van jonge vrijwilligers door vrijwilligers aan te moedigen om talen te leren;

(7) ontwikkelen van basiskwaliteitsnormen om een redelijke mate van kwaliteitsborging te bevorderen teneinde vrijwilligers die naar het buitenland gaan gerust te stellen en te beschermen, vertrouwen op te bouwen en de deelname aan grensoverschrijdende regelingen aan te moedigen; deze normen kunnen betrekking hebben op het opleidingsniveau van vrijwilligers en personeel, de voorbereiding van activiteiten, mentoring, toezicht en follow-up;

(8) verspreiden van informatie over dergelijke kwaliteitsnormen onder ontvangende en uitzendende organisaties en onder vrijwilligers, en waarborgen van de naleving van die normen door de organisaties;

(9) onderzoeken van verdere relevante bepalingen op het gebied van de sociale bescherming, om volledig gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die worden geboden door de wetgeving van de EU en de lidstaten, en met name onderzoeken in welke situaties vrijwilligers nog onvoldoende gedekt zijn;

(10) nemen van maatregelen om te zorgen voor een passende erkenning van de leerresultaten van jonge vrijwilligers binnen de respectieve nationale kwalificatiekaders en in overeenstemming met de eventuele bepalingen van de Gemeenschap;

(11) bevorderen van het gebruik van instrumenten op EU-niveau die grensoverschrijdend vrijwilligerswerk kunnen vergemakkelijken, door zorg te dragen voor de transparantie van kwalificaties, zoals Europass, en op passende wijze erkennen van de vaardigheden en competenties die door middel van vrijwilligerswerk zijn verworven, bij voorkeur in een vergelijkbare en gecertificeerde vorm, gebaseerd op Youthpass of soortgelijk document;

(12) versterken van de trans-Europese mobiliteit van jongerenwerkers en jeugdleiders die actief zijn op het gebied van grensoverschrijdend vrijwilligerswerk;

(13) ontwikkelen van de voorlichting en opleiding van jongerenwerkers en jeugdleiders in organisaties, lokale overheden en burgerdiensten in verband met trans-Europees vrijwilligerswerk van jongeren;

(14) besteden van bijzondere aandacht aan en ontwikkelen van aangepaste benaderingen voor kansarme jongeren, om hun toegang tot vrijwilligersactiviteiten te verbeteren, met name tot trans-Europees vrijwilligerswerk, en rekening houden met de bijzondere behoeften aan opleiding en ondersteuning van deze jongeren;

BEKRACHTIGT HET VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE OM

(1) de lidstaten bij bovenstaande taken te ondersteunen door gebruikmaking van het Europese samenwerkingskader op jeugdgebied en met name van de open coördinatiemethode en het programma "Jeugd in actie";

(2) in samenwerking met de lidstaten een stelselmatige uitwisseling van informatie en ervaringen over de interoperabiliteit van de nationale regelingen voor vrijwilligerswerk van maatschappelijke organisaties of overheden aan te moedigen en te organiseren;

(3) een Europees portaal voor jonge vrijwilligers over vrijwilligerswerk te ontwikkelen op basis van nationale portalen, gegevensbanken of specifieke websites voor vrijwilligerswerk door jongeren;

(4) de Raad vier jaar na de goedkeuring van deze aanbeveling verslag uit te brengen om vast te stellen of de voorgestelde maatregelen effectief werken en de noodzaak van verdere acties te beoordelen.

Brussel, (datum)

Voor de Raad

De voorzitter

[1] Besluit nr. 1719/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 tot vaststelling van het programma Jeugd in actie voor de periode 2007-2013, PB L 327 van 24.11.2006,blz. 30.

[2] Onderzoek van AVSO en Youthnetworks; NoBorders Foundation, Nederland, 28 februari 2008; http://www.avso.org/.

[3] "Looking Behind the Figures: The main results of the Eurobarometer 2007 survey on youth", Bureau voor officiële publicaties van de Europese Gemeenschappen, Luxemburg, 2007, Ichappen, Luxemburg, 2007, ISBN 978-92-79-05540-9, http://ec.europa.eu/public_opinion/index_en.htm.

[4] Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 10 juli 2001 inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, vrĳwilligers, leerkrachten en opleiders, PB L 215 van 9.8.2001, blz. 30 en Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 over transnationale mobiliteit in het onderwijs en de beroepsopleiding in de Europese Gemeenschap: Europees handvest voor kwaliteit bij mobiliteit, PB L 394 van 30.12.2006, blz. 5.

[5] REGI/6/50546, 2007/2149 van 21 april 2008.

[6] Richtlijn 2004/114/EG van de Raad van 13 december 2004 betreffende de voorwaarden voor de toelating van onderdanen van derde landen met het oog op studie, scholierenuitwisseling, onbezoldigde opleiding of vrijwilligerswerk, PB L 375 van 23.12.2004, blz. 12.

[7] Werkdocument van de diensten van de Commissie "Analysis of National Reports from the Member States of the European Union Concerning the Implementation of the Common Objectives for Voluntary Activities of Young People", SEC(2007)1084 van 5.9.2007.

[8] PB C van...., blz......

[9] PB L 215 van 9.8.2001, blz. 30.

[10] PB L 394 van 30.12.2006, blz. 5.

[11] REGI/6/50546, 2007/2149 van 21 april 2008.

[12] PB L 149 van 5.7.1971, blz. 2.

[13] PB L 375 van 23.12.2004, blz. 12.