Nr. C 41/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 2. 91 
Advies over: 
— de ontwerp-verordening van de Commissie betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, 
van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde 
feitelijke gedragingen die betrekking hebben op de gezamenlijke planning en coördinatie 
van de capaciteit, het overleg over tarieven voor passagiers- en vrachtvervoer op geregelde 
luchtdiensten en het toekennen van landings- en starttijden op luchthavens, 
— de ontwerp-verordening van de Commissie betreffende de toepassing van artikel 85, 
lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten tussen ondernemingen met 
betrekking tot geautomatiseerde boekingssystemen voor luchtvervoerdiensten en 
— de ontwerp-verordening van de Commissie betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, 
van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde 
feitelijke gedragingen met betrekking tot gronddiensten op luchthavens (l) 
(91/C 41/18) 
Het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité heeft op 18 september 1990 besloten, 
overeenkomstig de bepalingen van artikel 20, derde alinea, van het Reglement van Orde, 
over te gaan tot het opstellen van een advies over de bovengenoemde ontwerp-verordeningen. 
De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 14 november 1990 goedgekeurd. Rapporteur 
was de heer Moreland. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 281e zitting (vergadering van 
20 november 1990) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goed­
gekeurd. 
1. Inleiding: Voorstellen van de Commissie 
1.1. Op grond van Verordening (EEG) nr. 3976/87 
van de Raad is de Commissie bevoegd regels vast te 
stellen betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, 
van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten, 
besluiten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen 
welke direct of indirect verband houden met het verle­
nen van luchtvervoerdiensten. 
1.2. De onderhavige voorstellen hebben betrekking 
op de toepassing van artikel 85, lid 3, op de in bovenge­
noemde voorstellen vermelde sectoren. Deze voorstellen 
hebben grotendeels tot doel, de door de Commissie in 
1988 genomen besluiten uit te breiden, doch er is een 
nieuwe sector bijgekomen, nl. de luchtvrachttarieven, 
en het onderwerp „toewijzing van landings- en 
starttijden" wordt uitvoeriger behandeld. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité spreekt zijn voldoening over deze 
voorstellen uit, die de bestaande besluiten kracht bijzet­
ten. Wel plaats het Comité vraagtekens bij het feit dat 
deze voorstellen tevens de toewijzing van landings- en 
starttijden omvatten, hetgeen verder gaat dan datgene 
wat de Raad in zijn kaderwetgeving voor ogen stond. 
(') PBnr. C211 van 24. 8. 1990. Het Comité erkent de noodzaak dat het huidige stelsel 
van toewijzing van landings- en starttijden wordt her­
zien. Niettemin is het Comité van oordeel dat het hier 
gaat om een ingewikkelde en omstreden materie, waar­
over met alle partijen volledig overleg dient te worden 
gevoerd. Het Comité stelt met nadruk dat ombuiging 
van het beleid op vervoergebied — en zeer zeker wan­
neer het om een aanzienlijke ombuiging gaat — dient 
te geschieden middels een besluit waarvoor de Raad de 
verantwoordelijkheid draagt. Derhalve is het Comité 
van oordeel dat de Commissie dient over te gaan tot 
intrekking van artikel 4 van voorstel a) en zich dient te 
richten op het door haar aangekondigde en binnenkort 
in te dienen voorstel inzake een gedragscode voor de 
toewijzing van landings- en starttijden. 
2.2. Het Comité acht het begrijpelijk dat de Commis­
sie beducht is voor een eventuele discriminatie van 
nieuwe maatschappijen bij de toewijzing van landings-
en starttijden. Volgens het Comité is dit echter op zich 
genomen geen reden om vast te houden aan artikel 4, 
en het wijst erop dat de Commissie krachtens de me­
dedingingsregels van het Verdrag in dergelijke situaties 
in elk geval maatregelen kan nemen. 
2.3. Aangezien de noodzaak van toewijzing van lan­
dings- en starttijden in de eerste plaats voortvloeit uit 
het feit dat de capaciteit van de luchthavens niet bere­
kend is op het toenemende luchtverkeer, dient de Com­
missie met name voorstellen te doen die gericht zijn op 
een betere benutting en een adequate uitbreiding van 
de bestaande luchthavencapaciteiten. 
18. 2. 91 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 41/55 
2.4. Volgens het Comité dient de Commissie nauw­
lettend in het oog te houden, welke gevolgen haar 
voorstellen inzake de gezamenlijke planning en coördi­
natie van de capaciteit voor de echte concurrentie te­
weegbrengen en dient zij — zo nodig — te denken aan 
een verbod van dergelijke gezamenlijke overeenkom­
sten, waarbij per geval wordt bekeken of vrijstelling 
dient te worden verleend. 
2.5. Het Comité merkt op dat er klachten zijn over 
de verlening van gronddiensten en betwijfelt of het 
voorstel inzake „gronddiensten" strookt met de ge­
woonlijk door de Commissie — en door de Gemeen­
schap — gehuldigde denkbeelden op het stuk van con­
currentie. 
2.6. Behoudens de opmerkingen in het voorgaande 
stemt het Comité in het algemeen met deze voorstellen 
in. Wel attendeert het op de onderstaande bijzondere 
opmerkingen, die naar zijn oordeel tot verbetering van 
de voorstellen zullen bijdragen. 
2.7. Volgens het Comité dient zeer zeker te worden 
vermeden dat de voorstellen — en vooral voorstel a) 
— discriminerend werken ten opzichte van luchtvaart­
maatschappijen uit niet-lid-staten, wat voor deze staten 
reden zou kunnen zijn om vergeldingsmaatregelen te 
nemen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Voorstel a) — Coördinatie van de capaciteit, over­
leg over tarieven voor passagiers- en vrachtvervoer 
en het toekennen van landings- en starttijden 
3.1.1. Artikel 3 
3.1.1.1. Het Comité constateert dat in deze ontwerp­
verordening de term „tarieven voor vrachtvervoer" 
wordt gebezigd, hetgeen logisch aansluit bij de nieuwe 
vrijstelling. Hoewel deze uitbreiding ten opzichte van 
de tarieven voor passagiersvervoer van geringere bete­
kenis is, dient in de verordening te worden gepreciseerd 
dat deze term betrekking heeft op de tarieven en de 
daarmee verband houdende voorwaarden. Voorts dient 
ten aanzien van de tarieven voor het vervoer van pas­
sagiers duidelijk te zijn dat het overleg uitsluitend be­
trekking heeft op gevallen van „interlining" — hetgeen 
de bedoeling van de Commissie blijkt te zijn. 
3.1.2. Artikel 3, lid 1, sub b) 
3.1.2.1. De hier bedoelde tekst is onduidelijk en dient 
opnieuw te worden geformuleerd. In deze nieuwe for­
mulering dienen tevens de woorden „op haar routes" 
te worden vervangen door „op de desbetreffende rou­
tes". De Commissie dient te verduidelijken of het haar 
bedoeling is dat luchtvaartmaatschappijen louter en 
alleen door partij te zijn bij overleg over tarieven ertoe 
genoopt zouden kunnen worden, deel te nemen aan een 
interliningsysteem waarin een groot aantal uiteenlopen­
de heffingen en tarieven worden gehanteerd. 3.1.3. Artikel 4 
3.1.3.1. Zoals reeds in het voorgaande is opgemerkt, 
dient dit artikel te worden ingetrokken. In elk geval is 
het onmogelijk over dit artikel een gefundeerd oordeel 
uit te spreken, zolang de Commissie niet heeft aangege­
ven, welke cijfers er in de opengelaten ruimten tussen 
haakjes in lid 1, sub e) van dit artikel moeten komen 
te staan. 
3.2. Voorstel b) — Geautomatiseerde boekings­
systemen (CRS) 
3.2.1. Volgens het Comité zou de verordening inzake 
gedragsregels voor geautomatiseerde boekingssystemen 
gemakkelijker kunnen worden goedgekeurd door in de 
groepsvrijstelling gewoon hiernaar te verwijzen in 
plaats van deze in zijn geheel opnieuw te vermelden. 
3.2.2. Artikel 2 
3.2.2.1. Definitie van „geautomatiseerd boekings­
systeem": de verwijzing naar niet-geregelde diensten 
strookt niet met de verordening van de Raad inzake de 
gedragsregels en dient te worden geschrapt (deze kan 
worden opgenomen in een nieuwe gedragscode voor de 
vermelding van niet-geregelde luchtdiensten). 
3.2.3. Artikel 8, lid 2 
3.2.3.1. Het woord „luchtvaartmaatschappij" is in 
deze context niet van belang. 
3.2.4. Artikel 12 
3.2.4.1. Dit artikel blijkt vérstrekkender te zijn dan 
de vijfde considerans van deze ontwerp-verordening: in 
dit artikel worden namelijk bijkomende verplichtingen 
opgelegd indien het gaat om een in gezamenlijk ei­
gendom beheerd geautomatiseerd boekingssysteem, wat 
bij een geautomatiseerd boekingssysteem met één ei­
genaar niet het geval is. 
3.2.4.2. Het Comité attendeert de Commissie nog 
eens op paragraaf 3.1 van het advies van het Comité 
over de oorspronkelijke groepsvrijstelling (1), waarin er 
bij de Commissie op werd aandrongen om ervoor te 
zorgen dat er tussen de twee voornaamste systemen 
in gemeenschappelijke eigendom, nl. GALILEO en 
AMADEUS, werkelijk concurrentie bestaat. 
3.3. Voorstel c) — Gronddiensten 
3.3.1. Volgens het Comité moeten de luchtvaart­
maatschappijen op basis van het concurrentiebeginsel 
kunnen bepalen, welk bedrijf met de verzorging van 
gronddiensten wordt belast. Het Comité vreest dat het 
op tal van luchthavens voor een luchtvaartmaatschappij 
onmogelijk is om te beoordelen of voor het verrichten 
van gronddiensten een redelijke en economisch verant­
woorde prijs in rekening wordt gebracht. Derhalve 
(') PB nr. C 237 van 12. 9. 1988, blz. 11. 
Nr. C 41/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 2. 91 
verdient het wellicht de voorkeur, deze ontwerp-veror-
dening in te trekken en de luchthavenautoriteiten een 
algemene verplichting op te leggen om ervoor te zorgen 
dat een situatie ontstaat waarin de met het verrichten 
Gedaan te Brussel, 20 november 1990. 
1. Inleiding 
Het Economisch en Sociaal Comité stemt in met onder­
havig voorstel voor een verordening. Het heeft er waar­
dering voor dat de Commissie met het oog op de 
voltooiing van de binnenmarkt en de afschaffing van 
de controles aan de EG-binnengrenzen een aantal on­
volkomenheden in de bij Verordening (EEG) nr. 3/84 
van de Raad van 19 december 1983 ingestelde regeling 
voor het intracommunautaire verkeer van goederen wil 
wegwerken. 
2. Achtergrond 
2.1. Voornoemde Verordening (EEG) nr. 3/84 is op 
1 juli 1985 voor een proefperiode tot 30 juni 1988 van 
kracht geworden; op basis van deze regeling worden de 
in de bijlage bij de Verordening omschreven goederen 
die uit een lid-staat worden verzonden om tijdelijk in 
(') PB nr. C 204 van 15. 8. 1990, blz. 15. van gronddiensten te belasten onderneming uitsluitend 
op basis van het concurrentiebeginsel wordt gese­
lecteerd. Een andere mogelijkheid is wellicht, zich te 
baseren op artikel 90 van het Verdrag. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran?ois STAEDELIN 
één of meer andere lid-staten te worden gebruikt, van 
diverse beperkingen, verboden en geboden vrijgesteld, 
mits de betrokken goederen vergezeld gaan van een 
„communautair carnet". Deze regeling is bij wege van 
; Verordening (EEG) nr. 1227/88 van de Raad van 3 mei 
! 1988 ongewijzigd verlengd, en wel tot 30 juni 1989. 
\ 2.2. De regeling is bij wege van Verordening (EEG) 
y nr. 1292/89 van de Raad van 3 mei 1989 opnieuw 
1 verlengd. In de overwegingen van deze Verordening 
heeft de Commissie erop gewezen dat Verordening 
(EEG) nr. 3/84, te oordelen naar de reacties van vele 
particulieren en economische subjecten, op een te be­
perkt aantal goederen en begunstigden van toepassing 
was, terwijl de situatie zich ingrijpend gewijzigd had, 
' onder meer als gevolg van de in de Zeventiende Richtlijn 
i 85/362/EEG inzake de belasting over de toegevoegde 
- waarde (BTW) van 16 juli 1985 geregelde vrijstelling 
i van BTW bij de tijdelijke invoer van andere goederen 
i dan vervoermiddelen. Bij Verordening (EEG) nr. 1292/ 
89, waarin rekening is gehouden met de reacties van 
particulieren en economische subjecten en met de wen­
selijkheid om een verband tussen de tijdelijke ïnvoer-Advies over het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad tot wijziging van Veror­
dening (EEG) nr. 3/84 tot instelling van een regeling voor intracommunautair verkeer van 
goederen die uit een lid-staat worden verzonden om tijdelijk te worden gebruikt in één of 
meer andere lid-staten (!) 
(91/C 41/19) 
De Raad heeft op 16 augustus 1990 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 A 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten is belast met de voorbereidende 
werkzaamheden. In de loop van de werkzaamheden is de heer Giacomelli aangewezen als 
algemeen rapporteur van de voltallige vergadering. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 281e zitting (vergadering van 
20 november 1990) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goed­
gekeurd.