Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijproducten en producten van de aquacultuur"

(1999/C 329/05)

De Raad heeft op 23 maart 1999 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 13 juli 1999 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Chagas.

Het Comité heeft tijdens zijn 366e zitting (vergadering van 22 september 1999) het volgende advies uitgebracht, dat met 107 stemmen vóór en 6 tegen, bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Onderhavig voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijproducten en producten van de aquacultuur, ligt in de lijn van de mededeling aan de Raad en het Europees Parlement van 16 december 1997 over "De toekomst van de markt voor visserijproducten in de Europese Unie: verantwoordelijkheid, partnerschap, concurrentievermogen".

1.2. Bedoeling is een aantal aspecten van de gemeenschappelijke marktordening te herzien en aan te passen, en een aantal verspreide elementen uit de wetgeving bijeen te brengen.

1.3. Vergelijken we het huidige voorstel voor een verordening van de Raad met eerdere aanpassingen en veranderingen, dan stellen we vast dat hier de nadruk komt te liggen op het versterken van het verantwoordelijkheidsbesef van de producentenorganisaties, m.n. wat het beheer van de bestanden en het afstemmen van de vangst op de marktsituatie betreft. Voorts wordt bepaald dat de consument beter dient te worden voorgelicht over de markt en wordt een regeling ingevoerd die de bevoorrading van de verwerkende industrie vlotter moet doen verlopen.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het onderhavige voorstel voor een verordening wordt goedgekeurd, mits de volgende opmerkingen worden overgenomen.

2.2. Maatregelen ter verbetering van de gemeenschappelijke marktorganisatie van de visserijsector konden altijd al op bijval van het Comité rekenen. Met name kan het zich vinden in het streven naar een vereenvoudiging van het beheer van de markten en de pogingen om de rol en de representativiteit van de producentenorganisaties te versterken door hen aan te zetten tot participatie.

2.3. Het gemeenschappelijk visserijbeleid werd al herhaaldelijk aangepast, ondermeer om in te spelen op de verschillende uitbreidingen van de EU en de uiteenlopende tradities en praktijken op visserijgebied in de lidstaten, alsook op de situatie van de visbestanden.

2.4. Met het oog op een flexibele werking van de markt en een betere en doeltreffendere integratie van de producentenorganisaties, lijkt het ook nuttig de informatie over de nationale producenten en hun organisaties, dat wil zeggen over hun situatie en statuut, uit te breiden en te actualiseren. Op die manier kan worden nagegaan of de bestaande communautaire regelingen terzake nog stroken met de realiteit van de productie. De Commissie wordt verzocht e.e.a. in samenwerking met alle betrokkenen uit de sector te onderzoeken.

2.5. Het Comité pleit ervoor dat de GMO zou worden omgebogen tot een efficiënt instrument van het gemeenschappelijke visserijbeleid. Daarnaast is het zaak dat de ordening, met het oog op de geïntegreerde ontwikkeling van de sector, gelijke tred houdt met de andere onderdelen van dat beleid.

2.6. Het stemt het Comité tot tevredenheid dat met het huidige voorstel voor een verordening een aantal losse bepalingen uit diverse wetgevingsteksten in één document bijeengebracht worden. Dit maakt het voor de betrokkenen uit de sector immers gemakkelijker om op te treden.

2.7. Het beklemtoont dat het om een degelijk onderbouwd en samenhangend voorstel gaat, waarin bovendien rekening wordt gehouden met een aantal van zijn vroegere opmerkingen en met de kritiek uit de sector.

2.8. De GMO op zich zal niet volstaan om de problemen in de sector uit de weg te ruimen; toch is het van belang dat de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid niet uit het oog worden verloren.

2.9. Het Comité is bijzonder ingenomen met de pogingen de producentenorganisaties ertoe aan te zetten operationele programma's uit te werken waarmee de vangst kan worden afgestemd op de markt, zodat verdere uitdunning van de toch al schaarse gemeenschappelijke bestanden wordt tegengegaan. Wel dienen daarvoor ook de nodige financiële middelen te worden vrijgemaakt.

2.10. Het Comité onderstreept dat prijsondersteuning, nu de sector te kampen heeft met een afname van de vangst en de concurrentie van de producenten uit derde landen, nog aan belang wint, en bovendien van doorslaggevende betekenis is voor het economische overleven van een groot gedeelte van de productiesector.

2.11. De instandhouding van deze sector, die voor de bevolking van bepaalde regio's economisch gezien van groot belang is, is overigens ook bepalend voor het voortbestaan en de concurrentiepositie van een product dat vanwege zijn hoge voedingswaarde steeds meer wordt beschouwd als onmisbaar onderdeel van een gezonde voeding.

2.12. De invoering van minimumnormen inzake de verbetering van de etikettering en de informatie aan de consument over de verschillen tussen verse, gekoelde of diepgevroren producten, wordt noodzakelijk gemaakt door de marktmechanismen zelf, maar komt daarnaast ook de transparantie van de markt ten goede. Ook de producentenorganisaties dienen zich aan deze vereisten aan te passen, daarbij gebruik makend van financiële steun en van alle mogelijkheden die het communautaire instrumentarium hen biedt.

2.13. Bij de vaststelling van de gemeenschappelijke handelsnormen, conform de vastgelegde procedure, mag niet worden voorbijgegaan aan de grote verscheidenheid van consumptiepatronen en -gewoonten in de EU. Een voorbeeld daarvan is het eten van verse vis. Voorts moeten de gemeenschappelijke handelsnormen - zoals ook in andere productiesectoren is gebeurd - worden uitgebreid tot verse of gedroogde gezouten producten.

2.14. In dit verband onderstreept het Comité ook het belang van de minimumafmetingen, die niet alleen een rol spelen bij de instandhouding van de bestanden, maar ook bij de internationale handel.

2.15. De concurrentie van de producten uit derde landen, die de regelgeving wel eens met voeten treden, benadeelt de communautaire productie en trekt de verhoudingen in de sector scheef.

2.16. De tenuitvoerlegging van de desbetreffende controlemaatregelen, grotendeels een taak van de lidstaten, verloopt niet altijd naar behoren. Hoewel er reeds enige vooruitgang geboekt is en de lidstaten efficiënter te werk gaan, wil het Comité toch beklemtonen dat in de hele Unie strikter dient te worden toegezien op de naleving van de invoerbepalingen en afzet door derde landen of schepen die onder de vlag van derde landen varen, m.n. wat de kwaliteit, de minimumafmetingen en de voorschriften inzake hygiëne en gezondheid betreft.

2.16.1. Het Comité verzoekt de Commissie nogmaals om de communautaire maatregelen betreffende het beheer en de bescherming van de visbestanden ook ingang te doen vinden in de verschillende internationale instellingen en bilaterale akkoorden met derde landen met als doel de procedures en regels te harmoniseren om, enerzijds, de bestanden te beschermen en, anderzijds, concurrentievervalsing tegen te gaan.

2.17. Om te vermijden dat de oneerlijke concurrentie uit derde landen de marksituatie verstoort en tot ernstige problemen leidt, zoals dat nu soms het geval is, verzoekt het Comité de Commissie dringend om in het kader van de financiële interventie- en compensatiemechanismen een specifieke steunregeling voor de producentenorganisaties in te stellen.

2.18. Met het oog op de versterking van de positie van de producentenorganisaties, bepaalt de Commissie o.m. dat regels die zijn vastgesteld door een voor een bepaalde regio representatieve producentenorganisatie, onder bepaalde omstandigheden ook voor alle niet-aangeslotenen verbindend kunnen worden verklaard. Het Comité herhaalt dat dit een vrij delicate bepaling is, die slechts bij wijze van uitzondering mag worden toegepast. Zoals de Commissie overigens zelf al beklemtoont mag een dergelijke regeling in geen geval de vrije handel belemmeren.

2.19. De kosten van de bijkomende vergoedingen die conform deze regeling zouden worden toegekend, komen ten laste van de lidstaat.

2.19.1. Het Comité is evenwel van mening dat deze maatregel moet worden gefinancierd uit het EOGFL.

2.20. Alle partijen zullen het erover eens zijn dat de visserijsector op kwaliteit moet mikken en zijn oor te luisteren moet leggen bij de consument, wil hij zijn producten promoten en de communautaire productie vrijwaren tegen de steeds scherpere concurrentie van producenten uit derde landen.

2.21. Zoals we overigens al eerder hebben opgemerkt begint een deugdelijk kwaliteitsbeleid aan boord, en moeten de inspanningen worden voortgezet tot het product bij de eindverbruiker is beland.

2.22. In het voorstel voor een verordening tot vaststelling van de voorwaarden voor de structurele acties worden vereisten vastgelegd t.a.v. de vernieuwing van de vloot (er mogen enkel nieuwe vaartuigen in gebruik worden genomen als de capaciteit die aan de visserij wordt onttrokken ten minste 30 % hoger is dan de nieuwe capaciteit). Het Comité betwijfelt of een vernieuwing van de vloot onder deze voorwaarden überhaupt mogelijk is. Het verwijst dan ook nogmaals naar zijn opmerkingen in het desbetreffende advies(1).

2.23. De veiligheid van voor menselijke consumptie bestemde levensmiddelen moet absoluut worden gagarandeerd. Het Comité is dan ook van mening dat de Commissie alles wat met de aanwezigheid van bepaalde bestanddelen of producten in het voer van dieren die bestemd zijn voor menselijke consumptie heeft te maken, tot het uiterste moet uitzoeken. Hetzelfde geldt voor producten van de aquacultuur.

2.24. De verwerkende industrie moet garanties krijgen t.a.v. de hoeveelheid en de kwaliteit van de aanvoer. Er dienen maatregelen te worden genomen om de vlotte bevoorrading van de industrie, bij voorkeur door communautaire producenten, die echter slechts voor een deel in de benodigde grondstoffen kunnen voorzien, veilig te stellen.

2.25. Tot nog toe werden producten uit derde landen voor de communautaire verwerkende industrie ingevoerd op basis van een contingenteringsregeling, naar gelang van de behoefte. In het nieuwe voorstel voor een verordening wordt bepaald dat de rechten van het gemeenschappelijke douanetarief voor enkele, in bijlage V opgenomen producten kunnen worden geschorst, om zo de bevoorrading van de communautaire industrie te vergemakkelijken.

2.26. Het Comité beschikt niet over de informatie om te kunnen beoordelen of de Commissie voorstelt de douanerechten voor de in deze bijlage vermelde producten te schorsen omdat de bestaande contingenteringsregeling niet voldeed.

2.26.1. Het vreest dat deze maatregelen er op sociaal en economisch gebied toe zouden kunnen leiden dat de communautaire productie wordt blootgesteld aan concurrentie uit derde landen, die toch al het voordeel hebben van lage productiekosten en goedkope grondstoffen en dan ook nog profijt zouden trekken van de schorsing van de invoertarieven.

2.26.2. Wat betreft de levering van grondstoffen aan de verwerkende industrie in de EU geeft het Comité er de voorkeur aan de situatie per geval te bestuderen en de huidige quotaregeling te handhaven; het stelt derhalve voor de termijn voor het aanvragen van een vrijstelling van douanerechten voor alle producten te verkorten en de bureaucratische rompslomp erom heen te beperken teneinde de bevoorrading van de communautaire industrie soepeler te doen verlopen.

2.27. Wat de financiële kant van de zaak betreft wijst het Comité erop dat een zo ingrijpende hervorming als de Commissie hier voorstelt onwerkbaar is als niet een bedrag wordt vrijgemaakt dat strookt met dergelijke ambitieuze doelstellingen, tenminste indien het de bedoeling is dat de resultaten zich ook werkelijk zullen doen voelen in de sector.

Brussel, 22 september 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) PB C 209 van 22.7.1999, blz. 10.