ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (84) 263 
 
 
 
Vol. 1984/0 122 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation. 
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen 
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983, 
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003 
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit 
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5 
der genannten Verordnung freigegeben. 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(84) 263 def.
Brussel, 22 mei 1984
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD
HET COMMUNAUTAIRE BELEID TEN GUNSTE VAN HET  
MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN HET AMBACHT
Verdere actie na "1983, het Europees Jaar van  
het Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht"
COM(84) 263 def.

TOELICHTING
HET COMMUNAUTAIRE BELEID TEN GUNSTE VAN HET MIDDEN-  
EN KLEINBEDRIJF EN HET AMBACHT
Verdere actie na "1983, het Europees Jaar van het  
Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht"
Dit verslag vormt het resultaat van de activiteiten die werden  
georganiseerd in het kader van 1983, het Europees Jaar van het  
Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht.
In dit document worden op basis van het tijdens de Sluitingsconferentie  
te Straatsburg goedgekeurde actieprogramma richtsnoeren voor prioritaire  
acties in het kader van een communautaire benadering van de problemen  
van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht vastgesteld.

INHOUD
BLz.
I. INLEIDING ...........................................  1
II
. 1983 - EUROPEES JAAR VAN HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF
EN VAN HET AMBACHT ....................................  1
II
I. DE SITUATIE VAN HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF IN EUROPA
EN HET COMMUNAUTAIRE OPTREDEN ...........................  5
Ju
ridische, economische en administratieve sfeer ..........  5
a)
 Verdieping van de interne markt ........................  6
b)
 Mededinging ........................................  10
c)
 Belastingen ........................................  11
d)
 Samenwerking tussen bedrijven ..........................  12
Fi
nanciering ...........................................  13
Innovatie .............................................  15
a)
 Europese leningen voor innovatie .......................  15
b)
 European Venture Capital Association ...................  “ >6
c)
 Deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan 16
onderzoekprogramma's ................................
Op
leiding .............................................  17
In
formatie en advies ....................................  17
Betrekkingen met derde landen ............................  19
IV
. EUROPEES CENTRUM VOOR HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN HET
AMBACHT ...............................................  20
V.
 CONCLUSIES ............................................  2 1

I. INLEIDING
1. Het midden- en kleinbedrijf en het ambacht vormen essentiële elementen  
van de communautaire economische structuur. Ondanks verschillen in de definitie  
ervan door de Lid-Staten kan men ervan uitgaan dat zij ongeveer 90 % van de  
bedrijven in de Gemeenschap vormen en dat bijna 60 % van de beroepsbevolking  
er werkzaam is. Het midden- en kleinbedrijf en het ambacht spelen ook een  
zeer belangrijke rol bij de verspreiding van de innovatie en de schepping  
van arbeidsplaatsen. Zelfs bij de huidige conjunctuur heeft de in het begin  
van de jaren zeventig ingezette tendens tot vermindering van de werkgelegen­
heid in de grote ondernemingen en uitbreiding ervan in het midden- en klein­
bedrijf zich voortgezet, zodat ondanks de stijging van de werkloosheid het  
aantal banen in het midden- en kleinbedrijf in vele regio's van de Gemeenschap  
netto is blijven toenemen.
2.  Bij de erkenning van de rol van het midden- en kleinbedrijf en het  
ambacht mag niet uit het oog worden verloren dat deze bedrijven met bijzondere  
problemen te kampen hebben, vooral ten gevolge van hun omvang, en dat er  
derhalve specifieke maatregelen moeten worden genomen ter beïnvloeding van  
de hen omringende omstandigheden. In dit verband heeft het Europese Parlement  
in een in februari 1982 aangenomen resolutie 1983 uitgeroepen tot het  
"Europees Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht". De  
Commissie en het Economisch en Sociaal Comité hebben dit initiatief ter  
bevordering van een beter begrip van de problemen van het midden- en klein­
bedrijf van harte gesteund.
II. 1983 ~ EUROPEES JAAR VAN HET NIPPEN- EN KLEINBEDRIJF EN VAN HET AMBACHT
3 In de resolutie van het Europese Parlement wordt de aandacht gevestigd
op de moeilijkheden van het midden- en kleinbedrijf op het gebied van de  
financiering, de opleiding van managers en personeel, de toegang tot informatie  
en in het algemeen in de juridische, fiscale, administratieve, economische
en sociale sfeer.

-  2 -
4. In elke Lid-Staat werd een comité opgericht om de in het kader van  
het Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht georganiseerde  
activiteiten te coördineren. Om de continuïteit op communautair niveau te  
verzekeren werden twee comités in het leven geroepen. Het eerste, het Europees  
Comité van het MKB en het Ambacht, onder voorzitterschap van de heer Deleau,  
lid van het Europese Parlement, en bestaande uit de vertegenwoordigers van de  
parlementaire fracties, de voorzitters van de nationale comités, vertegen­
woordigers van de beroepsorganisaties, van het Economisch en Sociaal Comité
en van de Commissie, had tot taak de manifestaties in het kader van het  
Europees Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht richting  
te geven. Het tweede, een beperktere stuurgroep onder voorzitterschap van een  
ambtenaar van de Commissie en bestaande uit vertegenwoordigers van de nationale  
comités, van de Europese organisaties van het midden- en kleinbedrijf, het  
Economisch en Sociaal Comité en de Commissie, zorgde voor de organisatie  
en coördinatie van de verschillende communautaire manifestaties.
5. De eerste van deze manifestaties was een gezamenlijk door het Economisch  
en Sociaal Comité, het Europese Parlement en de Commissie georganiseerde  
Conferentie, die op 20 en 21 januari 1983 in Brussel plaatsvond.
Daar werd de balans opgemaakt van de moeilijkheden van het midden- en  
kleinbedrijf in het huidige economische klimaat. De belangrijkste tijdens deze  
conferentie aan de orde gestelde problemen werden nader besproken op de door de  
nationale comités georganiseerde en mede door de Commissie gefinancierde  
manifestaties, te weten :
- financiering van de innovatie in het midden- en kleinbedrijf - MILAAN (I) -  
27-28 mei 1983;
- toegang van het midden- en kleinbedrijf en van het ambacht tot de nationale  
en communautaire financieringsbronnen - NICE (F) - 1-2 september 1983;
- verbetering van het klimaat voor het midden- en kleinbedrijf in de rand­
gebieden van Europa - Galway (IRL) - 29-30 september 1983;
- toelevering - ATHENE (GR) - 6-7 oktober 1983;

lil/ö«iU/ö4-NL
- 3 -
- beroepsopleiding - LUXEMBURG (Groothertogdom) - 10-12 oktober 1983;
- midden- en kleinbedrijf en nieuwe technologieën - KOPENHAGEN (DK) -  
28 oktober 1983;
- midden- en kleinbedrijf en Europees octrooienstelsel - MUNCHEN (D) -  
3-4 november 1983;
- betrekkingen van het midden- en kleinbedrijf met de omgeving - TILBURG (NL) -  
9-10 november 1983;
- betrekkingen van het midden- en kleinbedrijf met de grote ondernemingen -  
EDINBURG (UK) - 17-18 november 1983;
- financiering van het bedrijfsleven (kapitaal voor de oprichting en uit­
breiding van ondernemingen) - BRUSSEL (B) - 20 november 1983.
6. Bovendien hebben deze initiatieven aanleiding gegeven tot grote aan­
tallen vergaderingen die door de beroepsorganisaties in de Lid-Staten werden  
georganiseerd met steun van de nationale comités.
7. Verscheidene van deze vergaderingen, geselecteerd op grond van het aan­
tal deelnemers en het belang van de behandelde onderwerpen, werden gesponsord door  
de Commissie, met name :
- de Openingsconferentie voor de in 1983 in het Verenigd Koninkrijk te houden  
manifestaties - Londen, Lancaster House - 27 januari 1983;
- de Europese Dag van de Opleiding in het Ambacht - Versai lies - 26 september  
1983;
- EUROTECH - Galway - 29 september 1983;
- de oprichting van bedrijven - Straatsburg - 11 november 1983;
- interregionale studiebijeenkomst over het midden- en kleinbedrijf in de handel  
- Aken, 9-10 november 1983;
- de belastingen en het midden- en kleinbedrijf - Londen - 25 november 1983;
- technologische innovatie en risicodragend kapitaal - Brussel - 30 november 1983.

4
8.  Andere bijeenkomsten van meer specifiek regionaal belang werden  
in de Lid-Staten georganiseerd, bijvoorbeeld :  9 regionale manifestaties  
in het Verenigd Koninkrijk, 30 colloquia in de regio's van België,
40 studiebijeenkomsten in Italië waarvan een belangrijk aantal uit­
sluitend aan de problemen van het ambacht was gewijd, enkele tientallen  
in de Bondsrepubliek Duitsland waarvan de meeste op regionaal niveau  
waren georganiseerd.
9. Op basis van de resultaten van deze werkzaamheden werd op 8 en  
9 december 1983 te Straatsburg een actieprogramma goedgekeurd tijdens  
de Sluitingsconferentie, die gezamenlijk door het Europese Parlement,  
het Economisch en Sociaal Comité en de Commissie werd georganiseerd.
Dit tot de communautaire instanties en de Lid-Staten gerichte programma  
voorziet in specifieke maatregelen om het klimaat geschikter voor het  
midden- en kleinbedrijf te maken en schrijft de Gemeenschap een rol  
toe bij de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf in de derde  
wereld en in de ACS-landen in het bijzonder.
10. De acties in het kader van het Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf  
en van het Ambacht hebben meer begrip voor de problemen van het  
midden- en kleinbedrijf en voor de communautaire dimensie daarvan  
gekweekt. Het zoeken naar passende oplossingen, op basis van de  
conclusie dat de problemen zo ongeveer hetzelfde zijn in alle  
Lid-Staten, moet één van de prioriteiten op nationaal en op  
communautair niveau zijn.
11. Het Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht is dus  
een succes geweest en heeft een consensus mogelijk gemaakt over  
het primordiale belang van het midden- en kleinbedrijf en van het  
ambacht in de communautaire economische structuur, de omvang van de  
problemen van deze bedrijven bij de huidige conjunctuur en de  
urgentie om hiervoor passende oplossingen te vinden. Deze oplossingen  
kunnen alleen worden gevonden in een nationaal en communautair kader  
van gunstige economische en sociale omstandigheden, een essentieel  
element voor het herstel van het vertrouwen, de stimulering van werk-  
scheppende investeringen en de bevordering van de innovatie.

- 5 -
12. De ondernemers beseffen dat maatregelen in de administratieve, fiscale,  
juridische en financiële sfeer voor het midden- en kleinbedrijf een  
doeltreffend middel vormen om mee te werken aan het voor de Europese  
economie zo noodzakelijke streven naar herstructurering. Acties op  
communautair niveau in deze zin zullen dus zeker in ruime mate steun  
vinden bij de ondernemers, die erop rekenen dat concrete maatregelen  
zullen volgen op de analyses die tot op heden werden verricht door  
middel van studies en nationale zowel als communautaire manifestaties.
12. De uitbreiding van de activiteiten van het midden- en kleinbedrijf in
^1S derde landen en vooral in de landen van de derde wereld kan het bedrijfs­
leven in de EEG een nieuwe impuls geven in een sector waar de mogelijk­
heden tot samenwerking bijzonder gunstig voor de economie van beide  
partijen kunnen zijn. Deze uitbreiding dient te worden gesteund voor  
zover kleine en middelgrote ondernemingen dikwijls noch de geschikte  
structuur, noch de middelen, noch de kennis bezitten om een samenwer­
king met soortgelijke ondernemingen in de.rde tanden tot stand te brengen.
III. DE SITUATIE VAN HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF IN EUROPA EN HET  
COMMUNAUTAIRE OPTREDEN
Juridische, economische en administratieve sfeer
13. Kleine en middelgrote ondernemingen zijn juist door hun omvang bijzonder  
gevoelig voor de hen omringende omstandigheden. Deze omstandigheden  
moeten dus zodanig worden beïnvloed, dat de specifieke beperkingen  
waaraan het midden- en kleinbedrijf is gebonden, met name de lasten
ten gevolge van de administratieve en bureaucratische formaliteiten,  
de ontwikkeling van het potentieel van deze bedrijven niet in de weg  
staan. De dynamiek en de flexibiliteit van het midden- en kleinbedrijf  
zijn namelijk belangrijke voordelen om het reactievermogen van de  
communautaire economische structuur te verhogen.
14. In de resolutie van het Europees Parlement en in het Actieprogramma
dat door de Conferentie ter afsluiting van het Jaar van het Midden- en  
Kleinbedrijf en van het Ambacht werd goedgekeurd, is nauwkeuring aange­
geven ten aanzien van welke van de omringende omstandigheden maatregelen  
moeten worden genomen, en wel :

-  6 -
a) de verdieping van de interne markt,
b) de mededinging,
c) de belastingen,
d) de samenwerking tussen bedrijven,
a) Verdieping van de interne markt
15. De verdieping van de interne markt van de Gemeenschap is van groot
belang voor de kleine en middelgrote ondernemingen en het ambacht.
Door de voortgang van de communicatiemiddelen en de ontwikkeling van
de handelsstructuren gaan immers zelfs kleine ondernemingen steeds
meer buiten de regionale en nationale grenzen kopen en verkopen; de
kleine en middelgrote ondernemingen hebben echter meer last van de
in het huidige integratiestadium overblijvende niet-tarifaire
belemmeringen, die voor hen dikwijls onoverkomelijk zijn, dan de
grote ondernemingen, die beter in staat zijn zich op de hoogte te
houden van tien verschillende wetgevingen, zich ernaar te voegen en
1toch rendabele series te produceren .  Bovendien zullen de  
harmonisatie van de wetgevingen en de afschaffing van de  
grensprocedures waarschijnlijk bijdragen tot een vermindering en  
vereenvoudiging van de administratieve formaliteiten, waarover in  
kringen van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht terecht wordt  
geklaagd. Voorts kan een grotere toegankelijkheid van de  
overheidsopdrachten in het voordeel van het midden- en kleinbedrijf  
zijn.
16. In 1983 is veel gedaan om de interne markt te stimuleren. Naar  
aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen  
waarbij de Raad werd verzocht voortgang te boeken op een reeks door
1
Vgl. "Beoordeling van de functionering van de interne markt",  
C0M(83) 80 van 18.2.1983, blz. 12

- 7 -
de Commissie vastgestelde prioritaire gebieden, werden verscheidene  
belangrijke richtlijnen goedgekeurd in aan de interne markt gewijde  
bijzondere Raadszittingen.
17. De Raad heeft met name op 2 maart 1983 de richtlijn betreffende een  
informatieprocedure op het gebied van normen en technische  
voorschriften vastgesteld om het ontstaan van nieuwe belemmeringen  
voor het vrije goederenverkeer te voorkomen. Deze procedure,  
waarbij een verplichting tot tijdelijke handhaving van de status quo  
werd ingevoerd, geldt niet alleen voor de besluiten van  
overheidsinstanties, maar ook voor de door de instituten voor  
industriële normalisatie vastgestelde voorschriften^. Voorts zijn  
bij de organen van de Raad de enige tijd geleden onderbroken  
werkzaamheden betreffende de richtlijnen tot opheffing van  
technische handelsbelemmeringen hervat.
18. De Raad heeft in 1983 zijn goedkeuring gehecht aan :
- een richtlijn betreffende de vereenvoudiging van de formaliteiten  
en controles bij het goederenvervoer tussen Lid-Staten ; volgens  
deze richtlijn worden uiterlijk op 1 januari 1985 met name de  
systematische controles afgeschaft, doorrijstroken ingesteld en de  
belangrijkste grensposten gedurende 24 uur per dag opengesteld  
voor Lege voertuigen of voertuigen met goederen die onder een  
doanedoorvoerregeling vallen, en gedurende tenminste tien uur (van  
maandag tot en met vrijdag) op zes uur (zaterdag) zonder  
onderbreking voor andere voertuigen;
2 PB EG C 109 van 26.4.84
3 PB EG L 359 van 22.12.1983

-  8 -
- een richtlijn betreffende de vrijstelling van de belasting over de
toegevoegde waarde voor de definitieve invoer van bepaalde  
4goederen ;
- een richtlijn betreffende de tijdelijke invoer van bepaalde  
vervoermi ddelen"*;
- een verordening tot invoering van een vereenvoudigde regeling voor  
het intracommunautaire verkeer van goederen die uit een Lid-Staat  
worden verzonden met het oog op het tijdelijke gebruik ervan in  
één of meer andere Lid-Staten6; deze regeling heeft met name  
betrekking op tentoonstellingsobjecten en werkinstrumenten die  
noodzakelijk zijn voor de uitoefening van ambachten en vrije  
beroepen. Op 8 maart 1984 werd in de Raad in principe  
overeenstemming bereikt over een lijst van in deze vereenvoudigde  
regeling op te nemen handelsmonsters en heeft de Raad zich bereid  
verklaard de regeling uit te breiden tot kunstwerken.
19. Bovendien heeft de Raad in 1983 vorderingen gemaakt met betrekking  
tot :
- de voorstellen van de Commissie tot invoering van een uniform  
administratief document in het intracommunautaire  
handelsverkeer , dat in de plaats moet komen van alle  
administratieve documenten die thans bij de goederen worden
4PB EG L 105 van 23.4.1983
5 PB EG L 105 van 23.4.1983  
PB EG L 2 van 4.1.1984
7 PB EG C 203 van 6.8.1982  
PB EG C 71 van 16.3.1983  
PB EG C 21 van 26.1.1983

- 9 -
verlangd De Raad heeft op 25 november 1983 een beperkte Lijst^  
van gegevens die kunnen worden verlangd, vastgesteld; het  
definitieve besluit wordt voor juli 1984 verwacht;
- de gecoördineerde ontwikkeling van de computerisering van de  
administratieve procedures met het oog op een versterking van de  
samenwerking op douanegebied. In de Raad werd een ruime mate  
van consensus bereikt over het doel van het gebruik van de  
informatica en over de algemene voorwaarden voor het gebruik van  
deze middelen.
20. Een snelle goedkeuring door de Raad van het voorstel voor een  
veertiende richtlijn inzake de harmonisatie van de wetgevingen van
g
de Lid-Staten betreffende omzetbelastingen zou een aanzienlijke  
vereenvoudiging van de formaliteiten aan de binnengrenzen  
betekenen. Op grond van deze richtlijn kan de importeur de  
verschuldigde belasting zelf berekenen en onmiddellijk aftrekken  
in zijn periodieke aangifte, waardoor dus de betaling van  
belasting bij een douanedienst wordt vermeden.
21. Met betrekking tot de veterinaire en fytosanitaire controles moet
9de Raad beslissen over 32 hangende voorstellen voor richtlijnen .  
Op het gebied van de normalisatie zal de Commissie en nieuwe  
impuls geven voor de aanvaarding van de technische normen door de  
op europees niveau werkzame instituten.
De Commissie zal trachten de overheidsopdrachten toegankelijker te  
maken voor het midden- en kleinbedrijf.
8 PB EG C 203 van 6.8.1982
9 C0MC83) 67 van 17.11.1983

-  10  -
b) Mededinging
22. Door dat het mededingingsbeleid van de Gemeenschap is gericht op  
de instandhouding of het herstel van een waarachtige  
concurrentiestructuur, stelt het midden- en kleinbedrijf in staat  
zo doeltreffend mogelijk te concurreren met de grote  
ondernemingen. Wanneer bij de vaststelling van het  
mededingingsbeleid rekening wordt gehouden met de bijzondere  
problemen van het midden- en kleinbedrijf, wordt bovendien de  
concurrentiepositie van deze bedrijven versterkt. In elk geval  
vindt de Commissie niet dat de kleine en middelgrote ondernemingen  
van de geldende voorschriften mogen worden vrijgesteld; binnen  
het bestaande wettelijke kader kan echter het een en ander worden  
aangepast om de specifieke kenmerken van deze ondernemingen in  
aanmerking te nemen.
1023. Deze beleidskoers, die reeds was ingeslagen in een mededeling  
betreffende samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van  
produktie en verkoop tussen ondernemingen met een marktaandeel van  
minder dan 5% en een omzet van niet meer dan 50 miljoen ECU, kan  
men eveneens terugvinden in de volgende door de Commissie  
goedgekeurde vrijstellingsverordeningen :
11- de verordening op grond waarvan specialisatieovereenkomsten  
mogen worden gesloten tussen ondernemingen met, voor de  
produkten waarvoor de overeenkomst geldt, een marktaandeel van  
minder dan 15% in een wezenlijk deel van de Gemeenschappelijke  
Markt en met een totale omzet van niet meer dan 300 miljoen ECU;
12- twee verordeningen betreffende alleenverkoopovereenkomsten en
10PB C 313 van 29.12.1977
11 PB L 376 van 31.12.1982
12PB L 173 van 30.6.1983

-  11  -
exclusieveafnamevovereenkomsten, waarbij niet-wederkerige  
exclusieve overeenkomsten tussen concurrerende producenten  
worden toegestaan indien ten minste één van de betrokken  
ondernemingen een jaaromzet van niet meer dan 100 miljoen ECU  
maakt.
1324. De snelle goedkeuring van een ontwerp-verordemng tot  
vrijstelling van samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van  
onderzoek, ontwikkeling en produktie, kan een belangrijke etappe  
worden om de concurrentiepositie van het midden- en kleinbedrijf  
te versterken.
25. Voorts hebben de diensten van de Commissie een speciaal voor het  
midden- en kleinbedrijf bestemde praktische gids betreffende de  
mededingingsregels gepubliceerd om de ondernemers in staat te  
stellen te bepalen of hun gedrag en dat van hun concurrenten in  
overeenstemming met de geldende voorschriften is.
26. Nog steeds met het oog op een beter evenwicht tussen het midden-  
en kleinbedrijf en de grote ondernemingen dient door de bevoegde  
nationale instanties een actie gericht op harmonisatie van de  
contractuele betrekkingen inzake toelevering op stapel te worden  
gezet onder leiding van het Bureau voor Samenwerking tussen  
ondernemingen, dat reeds verscheidene jaren op Europees niveau een  
coördinerende functie op dit gebied vervult.
c) Belastingen
27. In haar mededeling betreffende financierings- en fiscale maatregelen14ter bevordering van de investeringen had de Commissie er reeds op  
gewezen dat door specifieke structurele maatregelen ter verbetering
13 PB C 16 van 21.1.84
14 C0MC83) 218 def.

-  1 2  -
van het belastingstelsel meer middelen beschikbaar kunnen komen  
voor investeringen in het bedrijfsleven en meer in het bijzonder  
in het midden- en kleinbedrijf. In dit verband zal de Commissie  
trachten door gezamenlijke acties op communautair niveau de nationale  
overheden bewust te maken van de specifieke problemen van het  
midden- en kleinbedrijf op fiscaal gebied. Dit sluit niet uit dat  
later een communautaire actie op touw wordt gezet.
d) Samenwerking tussen bedrijven
28. De Raad zal waarschijnlijk zeer binnenkort zijn goedkeuring hechten
aan de verordening betreffende de oprichting van een Europese
1  5groepering tot samenwerking , die door haar soepele structuur  
kleine en middelgrote ondernemingen die wensen samen te werken met  
ondernemingen in andere Lid-Staten, op doeltreffende wijze kan helpen.  
Met haar voorstel voor de Europese groepering tot samenwerking heeft  
de Commissie ernaar gestreeft het bedrijfsleven een juridisch  
samenwerkingsinstrument te verschaffen, op maat voor de Europese  
markt en los van de nationale rechtsorders.  Want de keuze van een  
nationale rechtsstructuur, zelfs indien deze goed is aangepast,  
plaatst altijd één van de partners in een ongelijke positie, vooral  
wanneer het bedrijven van verschillende grootte betreft. Derhalve  
zal de schepping van een dergelijke juridische structuur bijzonder  
gunstige gevolgen hebben voor het midden- en kleinbedrijf. Onder  
dezelfde omstandigheden hebben grotere ondernemingen namelijk niet  
dezelfde moeilijkheden, want zij hebben de mogelijkheid tot markt­
onderzoek en kunnen de diverse juridische mogelijkheden nagaan.
29. De Raad zal waarschijnlijk ook binnenkort zijn goedkeuring hechten  
aan de voorstellen van de Commissie betreffende de fiscale aspecten  
van de samenwerking tussen ondernemingen (fusie, moeder-en dochter­
maatschappijen, scheidsrechterlijke procedure).
15 PB C 103 van 18.4.1978, btz. 4

- 13 -
Financiering
30. Kleine en middelgrote ondernemingen worden dikwijls geconfronteerd  
met specifieke financiële problemen die afbreuk doen aan hun  
concurrentie- en innovatievermogen. Zij hebben namelijk de door  
de crisis vereiste aanpassingen tot stand moeten brengen bij een  
toestand van onderkapitalisatie, met ernstig verminderde bruto-  
zelffinancieringsmarges, terwijl de toegang tot de traditionele  
financieringsbronnen werd bemoeilijkt door de kredietbeperkingen,  
het reële rentepeil en het ontbreken van passende garanties.
31. Gezien deze situatie wordt in alle sectoren van het communautaire  
structuurbeleid een steeds grotere plaats ingeruimd voor het midden-  
en kleinbedrijf.
32. De communautaire leningsinstrumenten leveren via de globale leningen
een belangrijke bijdrage in de financiering van het midden- en
16kleinbedrijf. In het kader van het NCI 2 werd 368 miljoen ECU  
aan het midden- en kleinbedrijf toegekend en in het kader van het  
NCI 3 is dit 358 miljoen ECU aan ondertekende leningen, waarbij  
nog een reeks goedgekeurde, maar nog te ondertekenen leningen komt.  
Uit deze resultaten blijkt dat aan het midden- en kleinbedrijf een  
steeds grotere prioriteit wordt toegekend.
33. De Europese Investeringsbank heeft in 1982 592,9 miljoen ECU en in
1983 707,7 miljoen ECU in de financiering van het midden- en klein­
bedrijf bijgedragen. Zo werd van alle door de EIB in 1983 toegekende  
globale leningen ongeveer een derde gebruikt voor de financiering  
van investeringen door ondernemingen met minder dan twintig werkne­
mers en ging 60 % naar ondernemingen met minder dan vijftig werk­
nemers.
^  Situatie op 24.1.1984  
^  Situatie op 24.1.1984

- 14 -
34. Bovendien heeft de EGKS globale leningen toegekend ter bevordering
van de investeringen van het midden- en kleinbedrijf met het oog
1 8op de verhoging van het verbruik van communautaire steenkool  
alsmede voor omschakelingsinvesteringen waarbij banen werden  
gecreëerd die in de eerste plaats moesten worden aangeboden aan  
voormalige werknemers uit de kolen- en staalsector .  Op 31 december  
1983 bedroeg het totaal van de uitgekeerde globale leningen uit  
hoofde van artikel 54 van het EGKS-Verdrag (kolenverbruik) 3,5 miljoen  
ECU en het totaal van de uitgekeerde globale leningen uit hoofde  
van artikel 56 van het EGKS-Verdrag (omschakeling) 237,1 miljoen ECU.
35. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling - quotavrije afdeling -  
heeft in een aantal regio's en zones specifieke ontwikkelingsacties,  
die met name op de bevordering van het midden- en kleinbedrijf en  
r  van het ambacht waren gericht, gefinancierd voor een bedrag van  
930 mi Ij oen ECU.
36. Voorts staat in het op 18 november 1983 door de Commissie ingediende  
voorstel voor een verordening^dat maatregelen zoals voor de quota­
vrije afdeling zijn goedgekeurd, zullen worden uitgebreid tot alle  
minder begunstigde gebieden van de Gemeenschap. Er staat ook in  
dat ten minste 5 % van de totale toewijzing van het EFRO zal worden  
gereserveerd voor bijstand in de vorm van rentesubsidies op commu­
nautaire leningen voor het midden- en kleinbedrijf. In het voorstel
2lvoor een verordening betreffende geïntegreerde programma's voor  
het Middellandse-Zeegebied is meer dan 1  miljard ECU uitgetrokken  
voor de bevordering van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht  
in de betrokken regio's. Het is dus van belang dat deze beide  
voorstellen zo spoedig mogelijk door de Raad worden goedgekeurd.
57. Verder zal de Commissie erop toezien dat de middelen van de financiële  
instrumenten van de Gemeenschap op coherente wijze worden gebruikt en  
dat daarbij goed wordt gelet op de moeilijkheden van het midden- en
18PB EG Nr. C 343 van 31.12.82
19PB EG nr. C 191 van 16.7.83
20 COM(83) 649 def.
21 PB EG nr. C 251 van 19.9.83

- 15 -
kleinbedrijf in de minder begunstigde gebieden, meer in het 
bijzonder in de randgebieden.
38. De Commissie zal ook de ontwikkeling van de handel in niet-officieel 
genoteerde fondsen, waardoor belangrijke financieringsbronnen voor 
de kleine en middelgrote ondernemingen kunnen worden aangeboord, 
bevorderen.
Innovat i  e
39. De kleine en middelgrote ondernemingen, die een bron en toepassings­
gebied van innovatie zijn, stuiten op bijzondere moeilijkheden als 
gevolg van hun eigen kenmerken :  onderkapitalisatie, moeilijke 
toegang tot de kapitaalmarkten, ontbrekende of ontoereikende tradi­
tionele garanties.
40. Op het gebied van de innovatie en de financiering daarvan is de 
Commissie op drie manieren actief geweest :
a) Europese leningen voor innovatie
41. Als aanvulling op het reeds door de Raad goedgekeurde Programma voor
de ontwikkeling van een transnationale infrastructuur met het oog
• 22op de bevordering van innovatie heeft de Commissie een ontwerp- 
23besluit betreffende de invoering van een "Europese innovatielening" 
voor de financiering van innoverende activiteiten in het midden- en 
kleinbedrijf bij de Raad ingediend. Deze leningen, waarvan een snelle 
goedkeuring van het grootste belang is, zullen worden gefinancierd 
uit een combinatie van opgenomen leningen - een tranche van het NCI 3 - 
en begrotingsmiddelen en lijken naar hun aard bijzonder geschikt om 
aan de behoeften van innoverende kleine en middelgrote ondernemingen 
te beantwoorden.
22 PB EG nr. L 353/15 van 15.12.1983
23 COMC83) 241 def.

- 16 -
b) European Venture Capital Association
42. Na te hebben vastgesteld dat in de Verenigde Staten het risicodragend 
kapitaal een belangrijke rol heeft gespeeld bij de financiering van 
de innovatie in het midden- en kleinbedrijf, heeft de Commissie 
eerst een modelproject gefinancierd dat ten doel had de samenwerking 
tussen in verschillende Lid-Staten gevestigde associaties van 
verstrekkers van risicodragend kapitaal te bevorderen, en vervolgens 
de oprichting van de EVCA - European Venture Capital Association - 
gesponsord ten einde de verspreiding van deze financieringsvorm voor 
het midden- en kleinbedrijf in de Gemeenschap te bevorderen.
c) Deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan onderzoekprogramma's
43. Er zijn specifieke acties op stapel gezet of in overweging genomen 
om de afhankelijkheid van de Europese industrie op het gebied van de 
nieuwe technologieën te verminderen, met name voor de informatie­
technologieën“ ^, de telecommuni cat ies^ en de biotechnologie“ ^.
Deze acties brengen zowel direct als indirect aanzienlijke voordelen 
voor het midden- en kleinbedrijf met zich mee :  direct, omdat deze 
bedrijven van het begin af aan bij de communautaire programma's zullen 
worden betrokken, en indirect omdat de resultaten van deze initia­
tieven op grote schaal zullen worden verspreid.
44. De Commissie wenst voorts dat de Lid-Staten het Verdrag van Luxemburg 
inzake octrooien snel ratificeren. Dank zij de hieruit voortvloeiende 
belangrijke kostenvermindering zal dit bijzonder gunstige gevolgen 
voor het midden- en kleinbedrijf en het ambacht hebben.
24Het ESPRIT-programma werd door de Raad op 28.2.1984 goedgekeurd
25 C0M(83) 573 def.
26 C0M<83) 672 def.

- 17 -
Opleiding
45. De industriële omschakeling en de toepassing van nieuwe technologieën
in het midden- en kleinbedrijf maken een voortdurende opleiding van
zowel de ondernemer als zijn personeel noodzakelijk. Op dit gebied
is de Commissie vooral actief via het Europees Sociaal Fonds, waarvoor
prioritaire richtsnoeren zijn vastgesteld in de mededeling van de
27Commissie aan de Raad van 22 december 1983 op grond van artikel 6
28van Besluit 83/516/EEG .  Deze richtsnoeren vermelden onder andere
acties voor beroepsopleiding in het midden- en kleinbedrijf met het 
oog op de invoering van nieuwe technologieën en acties betreffende 
beroepsopleiding die direct leiden tot een arbeidsplaats in het 
midden- en kleinbedrijf in welbepaalde sectoren.
46. Voorts zal de Commissie de balans opmaken van de bestaande mogelijk­
heden voor beroepsopleiding en voortgezette beroepsopleiding. In 
dit verband zal het Europees Centrum voor de Ontwikkeling van de 
Beroepsopleiding bijzondere aandacht besteden aan de problemen in 
verband met de kleine en middelgrote ondernemingen, hun leiding­
gevend personeel en hun a rbe iders. Het zal meer in het bij zonder de 
taak, de structuur en de werking van de bedrijfsconsulent schappen 
en de opleiding van hun personeel bestuderen. Het zal bijdragen tot 
de uitwisseling en vergelijking van nationale en regionale ervaringen; 
het zal trachten de harmonisatie van het beroepsprofiel van de 
doorgeefstations van know how die dicht genoeg bij het bedrijfsleven 
staan, te bevorderen.
Informatie en advies
47. Eén van de grootste moeilijkheden waarmee kleine en middelgrote
ondernemingen worden geconfronteerd, vloeit voort uit het feit dat zij 
onvoldoende geïnformeerd zijn over de marktsituatie en de commerciële 
en financiële mogelijkheden. Op dit gebied zal de Commissie alle 
noodzakelijke maatregelen nemen om de toegang van het midden- en
27 C0MC83) 711 def.
28 PB EG nr. L 289 van 22.10.83, blz. 38

- 18 -
kleinbedrijf en het ambacht tot de informatie te vergemakkelijken 
door middel van zowel databanken en nieuwe informatietechnologieën 
als traditionele middelen. Zij zal met name het net Euronet-D i  ane 
verder uitbreiden, waardoor de door de Europese Instellingen 
gecreëerde databanken reeds toegankelijk zijn geworden te weten :
- CRONOS voor macro-economische gegevens;
- CELEX voor de communautaire wetgeving;
- COMES voor de buitenlandse handel;
- TED voor de overheidsopdrachten.
48. Het EFRO verleent voorts in het kader van de specifieke acties voor 
regionale ontwikkeling die met ingang van 1980 zijn ingesteld 
uit hoofde van de quotavrije afdeling, steun aan het midden- en 
kleinbedrijf om de schepping van gunstige omstandigheden voor hun 
ontwikkeling te bevorderen (adviezen over bedrijfsvoering en 
organisatie, marktanalyses, gemeenschappelijke diensten, feasibility- 
studies, verzameling en verspreiding van informatie bet reffende 
innovatie, enz.). In het kader van de door de Raad op 18 januari 
1984 goedgekeurde tweede reeks specifieke acties voor regionale 
ontwikkeling werd bovendien een nieuwe vorm van communautaire steun 
ingevoerd voor het opzetten of uitbreiden van diensten voor stimu­
lering van ondernemersinitiatieven, die tot taak hebben de mogelijk­
heden voor werkscheppende produktieve initiatieven te verkennen en 
de verwezenlijking daarvan te begeleiden. Voorts zal de Commissie 
nagaan hoe de uitwisseling van ervaringen en informatie tussen de 
adviesbureaus op Europees niveau kan worden georganiseerd.
49. De Commissie zal ook de handleiding "maatregelen van de Europese
Gemeenschappen die voor het midden- en kleinbedrijf van belang zijn", 
waarvan momenteel een herziene versie in de maak is, voortdurend 
bijwerken.
29 w .Verordeningen nrs. 2615/80 t/m 2619/80 - PB L 271 van 15.10.1980
30 PB L 27 van 31.1.1984

- 19 -
Betrekkingen met derde Landen
50. De Commissie is van mening dat de betrekkingen tussen de kleine en 
middelgrote ondernemingen in de Gemeenschap en die in derde landen 
verder moeten worden verdiept en uitgebreid. Vooral waar het de 
landen in de derde wereld en de ACS-landen betreft, moet de commu­
nautaire steun in de eerste plaats bijdragen tot de ontwikkeling 
van het plaatselijke midden- en kleinbedrijf en voorts de samenwer­
king tussen kleine en middelgrote bedrijven in Europa en dergelijke 
bedrijven in de derde wereld bevorderen. De Commissie beschikt 
hiertoe reeds over verscheidene instrumenten, met name :
- het Bureau voor Samenwerking tussen ondernemingen, dat tot taak 
heeft de samenwerking tussen ondernemingen in de Gemeenschap te 
vergemakkelijken en zijn activiteiten heeft uitgebreid tot Spanje, 
Portugal en nog een aantal derde landen;
- de overeenkomst tussen de EEG en Canada, op grond waarvan ervaringen 
met het beleid ten gunste van het midden- en kleinbedrijf kunnen 
worden uitgewisseld;
- het Centrum voor Industriële Ontwikkeling, dat in het kader van de 
Eerste Overeenkomst van Lomé werd opgericht en ernaar streeft de 
industriële samenwerking tussen de Gemeenschap en de ACS-landen 
te bevorderen.
51. De Commissie zat ervoor zorgen dat het optimale gebruik van deze 
instrumenten voor het midden— en kleinbedrijf nieuwe perspectieven 
voor samenwerking op mondiaal niveau opent. In dit verband zat zij 
bestuderen in hoeverre het met inachtneming van de budgettaire beper­
kingen mogelijk is het werkterrein van het Bureau voor Samenwerking 
tussen Ondernemingen uit te breiden tot derde landen en met name tot 
de ontwikkelingslanden.
Dit zou vooral moeten gebeuren met betrekking tot de ontwikkelings­
landen die met de EEG economische samenwerkingsovereenkomsten hebben 
gesloten.

-  20  -
52. Voorts kunnen de mogelijkheden voor het midden- en kleinbedrijf 
nog worden uitgebreid door een intensivering van de betrekkingen 
tussen de Commissie en de Small business Administration in de 
Verenigde Staten alsmede met de bevoegde instanties van de EVA-landen.
IV. EUROPEES CENTRUM VOOR HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN HET AMBACHT
53. Het idee om een Europees Centrum voor het Midden- en Kleinbedrijf
en het Ambacht op te richten, werd door het Europese Parlement in
31zijn resolutie van 19 februari 1982 naar voren gebracht en in de 
loop van 1983 bestudeerd.
54. Het Europese Parlement heeft een krediet van 100.000 ECU in de 
begroting van de Gemeenschap voor 1984 opgenomen.
55. Wil dit centrum nuttig zijn voor het midden- en kleinbedrijf en 
voor de communautaire instanties, dan moet het de behoeften van het 
midden- en kleinbedrijf in de Gemeenschap vertolken. De taak van de 
Gemeenschap, die erin bestaat rekening te houden met de situatie en 
de specifieke beperkingen van het midden- en kleinbedrijf, wordt 
namelijk aanzienlijk vergemakkelijkt voor zover de ondernemers erin 
slagen gezamenlijke antwoorden te geven wanneer de Commissie hen 
raadpleegt over haar initiatieven die direct of indirect, expliciet 
of potentieel, van belang zijn voor het midden- en kleinbedrijf en 
het ambacht.
56. Daaruit volgt dat het Centrum aan twee essentiële voorwaarden moet 
voldoen. Ten eerste moet het steun krijgen van alle Europese organi­
saties die het midden- en kleinbedrijf en het ambacht vertegenwooi— 
digen.
Ten tweede moet het over adequate onderzoek- en documentâtiemogelijk- 
heden beschikken ten einde de thans nog al te dikwijls verspreide 
basisgegevens en -inlichtingen in de Lid-Staten te kunnen verzamelen.
31 PB C 66 van 15.3.1982, blz. 97
Vgl. mondelinge vraag nr. H-212/79 van de heer Deleau (PB C 4 van 7.1.80, 
blz. 13) en schriftelijke vraag nr. 346/81 van de heer Notenboom 
(PB C 333 van 21.12.81, blz. 2)

21
V. CONCLUSIES
57. Dank zij het Europees Jaar van het Midden- en Kleinbedrijf en van 
het Ambacht konden de problemen van deze bedrijven in het structu­
rele vernieuwingsproces dat zich momenteel voltrekt, grondig worden 
geanalyseerd. Door dit jaar is men zich zeer duidelijk gaan reali­
seren over welke buitengewone mogelijkheden het- midden- en klein­
bedrijf beschikt en aan welke specifieke beperkingen het onderhevig 
is. De manifestaties in het kader van 1983, het Jaar van het 
Midden- en Kleinbedrijf en van het Ambacht, hebben de Europese 
dimensie van de problemen waarmee deze bedrijven in de verschillende 
regio's worden geconfronteerd, duidelijk gemaakt. Derhalve behoeven 
de problemen van het midden- en kleinbedrijf een communautaire bena­
dering, zelfs indien de oplossingen moeten worden afgestemd op de 
plaatselijke omstandigheden.
58. Tegen deze achtergrond en gezien de resolutie van het Europese 
Parlement en het actieprogramma van de Conferentie van Straatsburg 
is het van belang dat de Raad spoedig zijn goedkeuring hecht aan de 
door de Commissie uitgewerkte voorstellen betreffende met name :
- de verordening betreffende de hervorming van het Europees 
Fonds voor Regionale Ontwikkeling;
- de instelling van een Europese lening voor innovatie in het 
midden- en kleinbedrijf;
- de verordening betreffende geïntegreerde programma's voor 
het Middellandse-Zeegebied;
- de opheffing van de technische belemmeringen;
- de vereenvoudiging van de formaliteiten en controles aan de 
binnengrenzen van de Gemeenschap;
- de oprichting van een Europese groepering tot samenwerking;
- de fiscale aspecten van de samenwerking tussen ondernemingen.
Tevens dient het verdrag van Luxemburg betreffende uniforme octrooien 
zo snel mogelijk te worden geratificeerd.

22  •
59. Harerzijds zal de Commissie erop toezien dat bij de communautaire 
maatregelen op alle gebieden meer rekening wordt gehouden met de 
belangen van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht. In dit 
verband zal zij in het bijzonder de in 1983 gelegde intensieve 
contacten met de beroepsorganisaties in stand houden. Voorts zal zij 
naar consolidatie en verdieping van de interne markt blijven streven. 
Hierbij zal de Commissie er ook voor zorgen dat de specifieke proble­
men van de kleine en middelgrote ondernemingen in grensgebieden in 
aanmerking worden genomen en dat hun situatie wordt verbeterd.
Bovendien is de Commissie voornemens de totstandbrenging van een 
samenwerking tussen het midden- en kleinbedrijf in de EEG en soort­
gelijke ondernemingen in de derde wereld te bevorderen, en wel vooral 
ten aanzien van de landen die met haar economische samenwerkings­
overeenkomsten hebben gesloten.
60. Ten slotte zal de Commissie via de goed bruikbaar gebleken bestaande 
structuren de uitwisseling van ideeën en informatie met de nationale 
autoriteiten uitbreiden om te komen tot een meer gecoördineerde 
aanpak van een aantal door de lid-staten genomen of overwogen maatre­
gelen. Het gaat hier met name om de verlichting van de fiscale en 
sociale lasten, de bevordering van de uitvoer en de ontwikkeling van 
de adviesbureaus voor het midden- en kleinbedrijf en het ambacht.