Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullende toezicht op kredietinstellingen, verzekeringsondernemingen en beleggingsondernemingen in een financieel conglomeraat en tot wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG, 79/267/EEG, 92/49/EEG, 92/96/EEG, 93/6/EEG en 93/22/EEG van de Raad en van de Richtlijnen 98/78/EG en 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad"

(2002/C 36/01)

De Raad heeft op 11 mei 2001 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 47, lid 2 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over het over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 26 september 2001 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Ravoet.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 385e zitting van 17 en 18 oktober 2001 (vergadering van 17 oktober 2001) het volgende advies uitgebracht, dat met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd.

1. Samenvatting van het Commissiedocument

1.1. De Europese Raad van Lissabon heeft het vaste voornemen uitgesproken om de Europese financiële markten te integreren en heeft bepaald dat het Actieplan voor financiële diensten(1) van de Commissie uiterlijk in 2005 uitgevoerd moet zijn. In dit actieplan kondigde de Commissie aan dat zij begin 2001 een richtlijn betreffende aanvullend toezicht zou voorstellen.

1.2. Met de richtlijn volgt de Commissie de aanbevelingen op die het Gezamenlijk Forum voor financiële conglomeraten van de G-10 heeft gedaan met betrekking tot het toezicht op financiële conglomeraten (februari 1999) en met betrekking tot de activiteiten en interne risico's van concerns alsmede risicoconcentratie (december 1999). Voorts is rekening gehouden met de conclusies van het Brouwerverslag (Report on Financial Crisis Management, 30 blz.), dat door het Economisch en Financieel Comité van de EU op 21 april 2001 werd uitgebracht. Aanleiding voor de richtlijn vormt de toenemende globalisering van de financiële markten, waardoor harmonisatie van de kaderregels voor de financiële sector noodzakelijk is. In dit verband worden ook nog andere initiatieven ontplooid; de EU is bijvoorbeeld van plan om internationale boekhoudnormen, de IAS, in te voeren, die in samenwerking met de International Accounting Standards Committee (IASC) zijn opgesteld.

1.3. De financiële regelgeving van de EU bestaat hoofdzakelijk uit richtlijnen voor de verschillende sectoren en is vooral van toepassing op homogene financiële groepen die zich alleen met bankactiviteiten c.q. beleggingen in effecten of met verzekeringen bezighouden. Het is echter denkbaar dat bepaalde sectorgebonden risico's binnen financiële conglomeraten (d.w.z. groepen waarin verzekeringsmaatschappijen, banken en beleggingsmaatschappijen zijn ondergebracht) extra groot zijn of dat zich bij financiële conglomeraten nieuwe risico's voordoen. Hierop moet adequaat toezicht kunnen worden uitgeoefend.

1.4. Daarom voorziet de richtlijn in nieuwe regels voor sectoroverschrijdende deelnemingen in ondernemingen, alsmede in regels voor het toezicht op financiële conglomeraten op het niveau van de groep. De toezichtvoorschriften vormen een aanvulling op de vigerende sectorale regels voor kredietinstellingen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen. Voorts worden de volgende richtlijnen gewijzigd (art. 18 t/m 25): toegang tot en uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (2000/12/EG), kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (93/6/EEG), verrichten van diensten op het gebied van beleggingen in effecten (93/22/EEG), coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en de uitoefening daarvan (73/239/EEG), gewijzigd bij de derde richtlijn betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche (92/49/EEG), coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot het directe levensverzekeringsbedrijf, en de uitoefening daarvan (79/267/EEG), gewijzigd bij de "derde levensrichtlijn" (92/96/EEG), aanvullend toezicht op verzekeringsondernemingen in een verzekeringsgroep (98/78/EG).

1.5. De belangrijkste doelstellingen van het toezicht op financiële conglomeraten zijn:

- garanderen dat conglomeraten over voldoende kapitaal beschikken, door te voorkomen dat meerdere concernonderdelen tegelijkertijd hetzelfde kapitaal gebruiken om hun risico's te dekken (multiple gearing);

- methodes voor de berekening van de solvabiliteit van conglomeraten bieden;

- regels geven met betrekking tot de risico's van financiële transacties binnen conglomeraten, risicoconcentratie en de deskundigheid van het management.

2. Details van het voorstel

2.1. In aanvulling op de huidige regels voor kredietinstellingen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen ("gereguleerde entiteiten"), bevat de richtlijn voorschriften om oneerlijke situaties of arbitrage te voorkomen (art. 18 t/m 25). Daarnaast zijn ook regels inzake het toezicht op financiële conglomeraten in de richtlijn opgenomen, op grond waarvan bovengenoemde ondernemingen verplicht zijn om sectoroverschrijdende deelnemingen in andere ondernemingen van meer dan 10 % van hun kapitaal of solvabiliteitsmarge, dan wel meer dan 10 % van het kapitaal of de solvabiliteitsmarge van die ondernemingen af te trekken van hun eigen vermogen of solvabiliteitsmarge (art. 18, lid 3, art. 19, lid 3, art. 25, lid 5). De lidstaten mogen echter toestaan dat van deze regel wordt afgeweken indien de ondernemingen aan het toezicht op conglomeraten zijn onderworpen.

2.2. In artikel 1 wordt bepaald dat kredietinstellingen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen die deel uitmaken van een financieel conglomeraat, aan het toezicht op conglomeraten zijn onderworpen. De algemene definitie van een financieel conglomeraat is te vinden in artikel 2 (definities); de drempels die in de verschillende gevallen gelden, worden nader omschreven in artikel 3.

2.3. Een financieel conglomeraat wordt omschreven als een groep:

- die hoofdzakelijk actief is op het vlak van het verstrekken van financiële diensten in de financiële sectoren (meer dan 50 % op basis van de jaarrekeningen):

- die ten minste een verzekerings- of herverzekeringsonderneming en ten minste een andere entiteit van een andere financiële sector omvat;

- met significante activiteiten in de verschillende financiële sectoren: de verhouding tussen het balanstotaal c.q. de solvabiliteitsvereisten van de kleinste financiële sector en het geconsolideerde/geaggregeerde balanstotaal c.q. de totale solvabiliteitsvereisten van de groep moet meer bedragen dan 10 %.

2.4. De bevoegde autoriteiten kunnen echter besluiten de verhoudingsgetallen te verlagen om veelvuldige regimeverschuivingen bij ondernemingen die zich dicht bij de grenswaarden bevinden, te voorkomen. Zij kunnen eveneens besluiten de inkomstenstructuur of activiteiten buiten de balanstelling in plaats van het balanstotaal als uitgangspunt te nemen (art. 3, lid 3).

2.5. De concernonderdelen moeten niet alleen de huidige sectorale kapitaalvoorschriften naleven, maar ook eigen vermogen op het niveau van het financiële conglomeraat verschaffen (art. 5). In bijlage 1 staan drie methodes om deze zgn. aanvullende kapitaaltoereikendheid te berekenen. De bevoegde autoriteiten mogen zelf bepalen welke methode of combinatie van methodes zij toepassen.

2.6. Bij de berekening kunnen alleen die bestanddelen van het eigen vermogen meetellen die op grond van de voor elke sector geldende voorschriften in aanmerking mogen worden genomen ("sectoroverschrijdend kapitaal"). Daarmee worden bepaalde sectorspecifieke bestanddelen uitgesloten. Er is sprake van kapitaaltoereikendheid indien het geaggregeerde eigen vermogen groter is dan de som van de sectorale kapitaaleisen, waarbij eventueel rekening wordt gehouden met de boekwaarde van deelnemingen in andere concernonderdelen (bijlage 1).

2.7. De gereguleerde concernonderdelen dienen risicomanagement- en controleprocedures in te voeren voor identificatie, meting, bewaking en controle van transacties binnen het financiële conglomeraat (tussen de concernonderdelen) en van risicoconcentratie op het niveau van het conglomeraat (art. 6, lid 2). Significante interne transacties en iedere significante risicoconcentratie moeten aan de toezichthoudende autoriteiten worden doorgegeven (art. 6, lid 3).

2.8. De lidstaten mogen met betrekking tot bovengenoemde transacties en risicoconcentratie kwantitatieve limieten vaststellen (art. 6, lid 4).

2.9. De artt. 7 t/m 9 betreffen de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen de autoriteiten die met het toezicht op de gereguleerde entiteiten zijn belast. Hoofdzaak is dat er één bevoegde autoriteit als "coördinator" wordt aangewezen, die verantwoordelijk is voor het aanvullende toezicht. Op die manier moet de samenwerking tussen de betrokken toezichthoudende autoriteiten worden vergemakkelijkt en een ieders rol worden verduidelijkt.

2.10. Verder bevat de richtlijn regels met betrekking tot controleprocedures (art. 10), toegang tot informatie (art. 11) en verificatie (art. 12). Art. 13 gaat over de aanvullende bevoegdheden van de bevoegde autoriteiten, die alle maatregelen mogen nemen die zij nodig achten om omzeiling van sectorale voorschriften aan te pakken.

2.11. In art. 14 worden de toezichtregels naar analogie ook van toepassing verklaard op gereguleerde concernonderdelen die binnen de EU gevestigd zijn, maar behoren tot een groep met een hoofdkantoor buiten de EU, indien deze onderdelen niet aan een gelijkwaardig toezicht zijn onderworpen.

2.12. In art. 16 staat dat de Commissie overeenkomstig de comitéprocedure (met instemming van een speciaal "comité voor financiële conglomeraten") de volgende veranderingen kan voorstellen: a) verduidelijking van de in de artt. 2 en 3 vervatte definities, b) aanpassing van de terminologie en van de verwoording van de definities aan latere communautaire besluiten, c) verduidelijking en aanpassing van de in art. 5 en bijlage I neergelegde kapitaaltoereikendheidsvereisten.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Economisch en Sociaal Comité onderschrijft het doel van de voorgestelde richtlijn, nl. vaststelling van een EU-kaderregeling voor aanvullend toezicht op kredietinstellingen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen die deel uitmaken van een financieel conglomeraat. Financiële conglomeraten behoren tot de grootste financiële groepen ter wereld. Indien zij, en met name hun kredietinstellingen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen, in financiële moeilijkheden geraken, zou het internationale financiële stelsel ernstig ontwricht kunnen worden, met alle gevolgen van dien voor spaarders, polishouders en beleggers.

3.2. Het voorstel voor een richtlijn is een goede manier om te voorkomen dat hetzelfde kapitaal tegelijkertijd wordt gebruikt als buffer voor de risico's van twee of meer ondernemingen binnen het conglomeraat ("multiple gearing"), of dat het moederbedrijf obligatieleningen emitteert en de opbrengst ervan in de vorm van vermogen doorsluist naar haar gereguleerde dochterondernemingen ("excessive leveraging").

3.3. Ook al wordt met het voorstel een belangrijke stap in de richting van een geïntegreerde Europese financiële markt en een grotere financiële stabiliteit gezet, toch schiet de gekozen benadering op een aantal punten tekort. Doordat wordt uitgegaan van de huidige toezichtregels voor de verschillende gereguleerde ondernemingen, ontbreekt een totaalbeeld van de risico's en worden diversificatie-effecten en het feit dat tussen bepaalde activiteiten geen verband bestaat, buiten beschouwing gelaten. Internationale studies wijzen echter op de voordelen en positieve effecten van sectoroverschrijdende diversificatie. Daarom zou nader overleg over risicobeoordelingstechnieken moeten plaatsvinden en zouden deze voor financiële conglomeraten verder uitgewerkt moeten worden. Dit zou moeten gebeuren op het niveau van de regelgevende instanties, de brancheorganisaties en andere betrokkenen. Er zouden regels in de richtlijn moeten worden opgenomen om diversificatie- en non-correlatie-effecten te bevorderen en zo de conglomeraten te stimuleren hun risicometing- en risicobeheersingscapaciteit uit te breiden.

3.4. Voor zover het Comité bekend is, ligt aan de voorgestelde richtlijn geen kwantitatieve analyse door middel van simulaties of een evaluatie van de specifieke risico's voor financiële conglomeraten ten grondslag - dit in tegenstelling tot de werkwijze van het Bazels Comité. Dergelijke berekeningen, uitgevoerd op initiatief van het Gezamenlijk Forum bankentoezichthouders [onderdeel van de BIB en bestaande uit leden van het Bazels Comité, de Internationale Organisatie van Effectentoezichthouders (IOSCO), wat beleggingsmaatschappijen betreft, en de International Association of Insurance Supervisors (IAIS)], zijn wel aan de Commissie voorgelegd. Het Comité betreurt dat het niet over de resultaten van deze berekeningen kan beschikken, omdat het zich dan beter onderlegd zou kunnen uitspreken. Op basis van die resultaten zouden bijvoorbeeld vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de kwantitatieve methode die het aftrekken van deelnemingen inhoudt. Er moet dus worden gekozen tussen een "kwalitatieve" richtlijn, die snel kan worden goedgekeurd, en een "kwantitatieve" richtlijn die nadere bestudering van de feitelijke situatie vereist voor zover simulaties dat zouden rechtvaardigen.

3.5. De voorgestelde samenwerking en coördinatie tussen de toezichthoudende autoriteiten betekent een forse stap voorwaarts, ook in de richting van een goed prudentieel opgezet toezicht op het niveau van de Europese Unie. Niet alleen zullen informatieverstrekking en toezicht worden verbeterd; ook de werklast van alle betrokkenen zal flink worden verminderd. Het aanwijzen van een coördinator kan competentiegeschillen tussen de verschillende nationale toezichthoudende autoriteiten helpen voorkomen en voor een efficiënter toezicht zorgen. Vooral van belang is dat de concernonderdelen gegevens alleen aan hun eigen sectorale instantie doorgeven en dat de coördinator zorg draagt voor de communicatie en coördinatie tussen de verschillende toezichthoudende autoriteiten.

3.6. Als rechtsinstrument heeft de Commissie voor een kaderrichtlijn gekozen, waarin alleen strikt noodzakelijke voorschriften zijn opgenomen. Er zijn weinig exacte verwijzingen; lidstaten en toezichthouders hebben alleen met minimumnormen te maken, mogen veel vrijstellingen verlenen, en genieten een zeer grote beslissingsvrijheid. Het toekomstige comité voor financiële conglomeraten en de Commissie zullen de toezichtprocedures moeten verfijnen en de termen in de richtlijn moeten verduidelijken. In een later stadium kan wellicht convergentie van de sectorale voorschriften worden overwogen. Aangezien het hier om een zeer ingewikkelde materie gaat en met het toezicht op conglomeraten slechts beperkte empirische ervaring is opgedaan, vindt het Comité dat voor een soepele benadering moet worden gekozen. Zo kunnen adequate procedures en methodes worden ontwikkeld, die snel aan de toezichtnormen kunnen worden aangepast.

3.7. Gezien de zeer grote vrijheid die lidstaten en toezichthoudende autoriteiten wordt gelaten - ook bij veel uitermate belangrijke aspecten - bestaat wel gevaar voor al te veel uiteenlopende nationale toezichtvoorschriften en -procedures. Dit zou ernstige concurrentiedistorsies kunnen veroorzaken als het niet lukt om in een betrekkelijk vroeg stadium een convergentieproces op gang te brengen.

3.8. Daarom zouden de keuzemogelijkheden van de lidstaten en toezichthoudende autoriteiten in de richtlijn moeten worden beperkt, met name wanneer deze ernstige gevolgen kunnen hebben.

3.9. Bovendien is het zaak ervoor te zorgen dat de besluiten van de toezichthoudende autoriteiten niet te veel van elkaar afwijken. Voor tal van punten worden in de voorgestelde richtlijn nauwelijks richtsnoeren gegeven; dit geldt bijvoorbeeld voor de vraag welke kapitaalberekeningsmethode het best kan worden gekozen. De gegeven methodes kunnen echter zeer uiteenlopende resultaten opleveren. Daarom zouden de toezichthoudende autoriteiten zich bij hun besluiten aanvankelijk moeten laten leiden door algemene rechtsbeginselen, in de eerste plaats het proportionaliteitsbeginsel. Dit betekent dus dat zij in het algemeen voor de minst restrictieve maatregelen moeten kiezen.

3.10. Het Comité is er evenwel vast van overtuigd dat er richtsnoeren voor de besluiten van de toezichthoudende autoriteiten moeten komen. Het recht en de toepassing daarvan moeten helder zijn en mogen geen verrassingen opleveren. Daarom moeten er maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld publicatie van besluiten en constateringen, waaronder algemene conclusies die uit individuele gevallen worden getrokken. Op basis hiervan kunnen de berekeningsmethodes dan worden verfijnd en nadere richtsnoeren via de comitéprocedure in de richtlijn worden vastgelegd.

3.11. Samenwerking en overleg tussen de toezichthoudende autoriteiten binnen het toekomstige Comité voor financiële conglomeraten is van groot belang om in de praktijk tot een uniform toezicht te komen.

3.12. Convergentie kan tevens worden bereikt wanneer de toezichthoudende autoriteiten en de betrokken ondernemingen, elk op hun eigen niveau, en met name de coördinator en het conglomeraat zoveel mogelijk overleg voeren. Concrete inspanningen om op basis van de met convergentie opgedane ervaringen tot de beste oplossingen te komen, zullen daaraan een krachtige impuls geven, vooral indien de toegepaste richtsnoeren worden gepubliceerd, zoals hierboven is bepleit.

3.13. Met betrekking tot de wetgevende bevoegdheden van de Commissie, bijgestaan door het Comité voor financiële conglomeraten, pleit het Comité voor vast overleg met de betrokken sectoren en andere belanghebbenden. Binnen deze overlegprocedure zouden de Commissie en het Comité voor financiële conglomeraten verplicht moeten zijn de belanghebbenden naar hun standpunt te vragen, dit standpunt in aanmerking te nemen en zonodig hun besluiten toe te lichten. In aanvulling op soortgelijke onderdelen van de comitéprocedure en het overleg tussen coördinatoren en conglomeraten en tussen sectorale toezichthoudende autoriteiten en betrokken ondernemingen kan zo het noodzakelijke convergentieproces op gang gebracht worden.

3.14. Hoewel de opkomst en ontwikkeling van conglomeraten zich hoofdzakelijk in Europa heeft afgespeeld, zijn inmiddels ook elders conglomeraten te vinden, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Indien alleen in de EU strenge toezichtregels worden ingevoerd, kan de concurrentiepositie van de Europese financiële instellingen dus sterk worden aangetast; een reden om aanvankelijk niet al te strikte regels op te leggen. Belangrijker is dat de EU zodra de richtlijn is goedgekeurd, het Bazels Comité overtuigt van de noodzaak om ook in de andere landen die deel uitmaken van dit Comité, vergelijkbare regels in te voeren. Het is een goed teken dat het Bazels Comité zich binnen het Gezamenlijk Forum zeer actief inzet voor het opstellen van regels voor samenwerking tussen de autoriteiten die met het toezicht op conglomeraten zijn belast. Het heeft echter wel benadrukt dat het niet bij machte is om op internationaal niveau kapitaalvoorschriften voor de verzekeringssector in te voeren. Dit is een reden temeer om binnen Europa in de beginfase niet al te strenge regels in te voeren. Overigens zou het Bazels Comité ook betrokken moeten worden bij de inspanningen om een convergentieproces op gang te brengen.

4. Specifieke opmerkingen

4.1. Krachtens de voorgestelde richtlijn wordt een deelneming boven een bepaalde drempel in een onderneming in een sector waarvoor de vigerende regels niet in aftrek van de deelneming voorzien, afgetrokken van het eigen vermogen of van de solvabiliteitsmarge van een gereguleerde onderneming (art. 18, lid 3, art. 19, lid 3, art. 25, lid 5). Gereguleerde ondernemingen die deze drempel overschrijden, kunnen hun eigen vermogen echter niet altijd berekenen volgens de regels die voor financiële conglomeraten gelden, omdat zij als groep mogelijk geen financieel conglomeraat zijn in de zin van de artt. 2 en 3. In sommige gevallen kan dat bijzonder nadelig uitpakken voor een financiële groep en concurrentievervalsing veroorzaken. Daarom zouden de regels inzake kapitaaltoereikendheid ook van toepassing moeten zijn op groepen die de drempels voor aftrek wel overschrijden, maar niet als financieel conglomeraat gedefinieerd worden.

4.2. Het Comité vindt het zeer belangrijk dat financiële conglomeraten slechts tegenover één autoriteit - een coördinator of rechtstreeks contactpunt - rekenschap hoeven af te leggen.

4.3. Financiële conglomeraten zouden niet alleen op basis van de in art. 2 en 3 weergegeven criteria gedefinieerd moeten worden. Het is misschien het beste om te kiezen voor een flexibele benadering waarbij uiteenlopende zaken als inkomsten, kapitaal, balanstotaal en eventueel ook andere parameters in aanmerking worden genomen.

4.4. In bijlage I staat dat bij de berekening van de solvabiliteit uitsluitend wordt gekeken naar eigenvermogensbestanddelen die op grond van de voor elke sector geldende voorschriften in aanmerking mogen worden genomen ("sectoroverschrijdend kapitaal"). Ook wordt nagegaan in hoeverre bepaalde bestanddelen meegerekend mogen worden en in hoeverre het eigen vermogen feitelijk overdraagbaar en beschikbaar is. Deze beperkingen kunnen de positie van conglomeraten ten opzichte van concurrenten die niet onder de toezichtregels vallen, ernstig schaden. Ook "sectoraal" kapitaal kan als buffer voor risico's binnen een conglomeraat worden gebruikt en "besmettingsrisico's" verkleinen.

4.5. Dat alleen bij de eerste berekeningsmethode minderheidsdeelnemingen op proportionele basis in aanmerking worden genomen (bijlage I), betekent een fors nadeel voor ondernemingen waarbij de andere berekeningsmethoden worden gevolgd. Om dit te voorkomen pleit het Comité ervoor dat de huidige regels worden gehandhaafd en dat minderheidsdeelnemingen ook in de twee andere methoden volledig meetellen.

4.6. Krachtens art. 6, lid 4, mogen de lidstaten en de nationale toezichthoudende autoriteiten kwantitatieve limieten vaststellen voor transacties binnen een financieel conglomeraat en daartoe ook andere toezichtmaatregelen nemen. Momenteel bestaan er echter al sectorale limieten. Bovendien verschilt de betekenis van dergelijke transacties en van risicoconcentratie per conglomeraat. Daarom zou het Comité graag zien dat voor een soepelere benadering op basis van kwalitatieve criteria wordt gekozen.

4.7. Bij de kapitaalvereisten zou beter rekening moeten worden gehouden met het feit dat conglomeraten door hun diversifiëring en diversifiëringtechnieken, zoals compensatie van tegengestelde posities, risico's beperken. Aanvankelijk zullen zich beslist grote technische belemmeringen voordoen, maar desondanks moet een duidelijke doelstelling worden bepaald en moeten bepaalde stappen worden gezet, zoals onderlinge compensatie tussen sectoren met betrekking tot posities van de verschillende concernonderdelen op de wisselmarkt.

4.8. Een gereguleerde entiteit mag volgens het voorstel deel uitmaken van meerdere financiële conglomeraten, aangezien deelnemingen van minder dan 50 % voldoende zijn om aanzienlijke invloed uit te oefenen. Om overbodige beperkingen te voorkomen pleit het Comité er echter voor dat een striktere definitie voor transacties binnen een groep wordt gehanteerd en dat alleen bedrijven waarop het conglomeraat een dominante invloed kan uitoefenen, in aanmerking worden genomen.

4.9. De richtlijn bevat tevens bepalingen ter verbetering van de richtlijnen die op andere groepen, zoals verzekeringsgroepen, betrekking hebben; deze bepalingen lopen zoveel mogelijk gelijk met de voorschriften voor conglomeraten. Wat de berekening van de solvabiliteitsmarge (dus in feite het eigen kapitaal) van een verzekeringsgroep betreft, bepaalt de nationale bevoegde autoriteit welk proportioneel deel van deze marge behoort tot de ondernemingen die deel uitmaken van de verzekeringsgroep zonder dat tussen hen kapitaalbanden bestaan (art. 24, lid 5 tot wijziging van de richtlijn betreffende het aanvullend toezicht op verzekeringsondernemingen in een verzekeringsgroep). Het feit dat kapitaalbanden ontbreken, betekent dat verbintenissen tussen deze ondernemingen uitsluitend voortvloeien uit overeenkomsten die zij hebben gesloten. Daarom stelt het Comité het volgende voor:

- de betrokken ondernemingen zouden het proportionele deel bij voorkeur zelf moeten vaststellen en deze keuze op verzoek van de bevoegde autoriteiten zonodig moeten toelichten;

- indien dit niet mogelijk is, zouden de autoriteiten bij het bepalen van het proportionele deel rekening moeten houden met de betrokken overeenkomsten en wederzijdse verbintenissen; dit om te voorkomen dat de ondernemingen verder moeten gaan dan hun juridische verplichtingen. In dit geval zou de formulering van art. 24, lid 5 eenvoudigweg kunnen worden afgestemd op de formulering in punt I.1, vierde alinea van bijlage I.

4.10. De richtlijn vergt van de gereguleerde entiteiten en toezichthoudende autoriteiten forse inspanningen op het gebied van organisatie, informatieverstrekking en informatietechnologie. Bovendien zijn in het nieuwe akkoord van Bazel soortgelijke regels opgenomen voor internationale banken op mondiaal niveau. Daarom zou deze richtlijn pas minstens één jaar na bekendmaking in het Publicatieblad van kracht moeten worden, maar in ieder geval niet vóór de inwerkingtreding van het akkoord van Bazel in 2005.

5. Conclusies

5.1. Het Comité is ingenomen met de voorgestelde richtlijn:

- in het licht van de mondialisering van de financiële markten is het een passend initiatief dat voor de noodzakelijke harmonisatie kan zorgen;

- de consumenten, in dit geval spaarders, beleggers en verzekeringnemers, worden beter beschermd;

- er wordt een algemeen kader geboden waarbinnen de momenteel sterk uiteenlopende situaties in de lidstaten naar elkaar kunnen toegroeien.

5.2. Als gevolg van de richtlijn zal het eigen vermogen van conglomeraten naar verwachting merkbaar toenemen. Gezien de kosten van kapitaal plus de toename van verrichtingen binnen het conglomeraat als gevolg van de toezichtregels en dus van de bedrijfskosten van conglomeraten en de ondernemingen die daarvan deel uitmaken, zullen de kosten van hun diensten uiteindelijk ook stijgen. Het is daarom belangrijk dat eerst een goed inzicht in de specifieke risico's voor conglomeraten en de omvang daarvan, alsmede in het bufferkapitaal wordt verkregen, voordat zware middelen als het niet-meetellen van bepaalde vermogensbestanddelen worden ingezet.

5.3. Er moet worden gekozen tussen een kwalitatieve richtlijn, die snel kan worden goedgekeurd, en een richtlijn met kwantitatieve bepalingen, zoals het niet-meetellen van bepaalde vermogensbestanddelen, na nadere bestudering van de feitelijke situatie en voor zover simulaties dat zouden rechtvaardigen. Het Comité is voorstander van een kwalitatieve richtlijn.

5.4. Er moeten zo spoedig mogelijk procedures komen om een convergentieproces op gang te brengen. De lidstaten beschikken aanvankelijk immers over een grote vrijheid, die in een eerste fase tot op zekere hoogte beslist onvermijdelijk is, maar wel zoveel mogelijk aan banden moet worden gelegd. Deze procedures moeten een leidraad vormen voor de betrekkingen tussen de toezichthoudende autoriteiten en tussen deze autoriteiten en conglomeraten. Een gebrek aan convergentie kan de concurrentie ernstig vervalsen.

5.5. Gezien de opkomst en snelle ontwikkeling van conglomeraten in derde landen, moet de EU het Bazels Comité na goedkeuring van de richtlijn overtuigen van de noodzaak om ook in de andere landen die deel uitmaken van dit Comité, vergelijkbare dwingende voorschriften in te voeren en een convergentieproces op gang te brengen. Anders zou de positie van financiële concerns in de EU sterk aangetast worden ten opzichte van hun concurrenten in derde landen.

5.6. Raadpleging van de betrokken sectoren maakt een essentieel onderdeel uit van de comitéprocedure; alleen dan kunnen zo efficiënt mogelijke regels worden opgesteld.

Brussel, 17 oktober 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) COM(1999) 232 def. van 11.5.1999.