NL Publicatieblad van de Europese Unie C 309/91

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De toekomst van de noordelijke dimensie”

(2006/C 309/19)

De Finse minister van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking, mevrouw Kiviniemi, heeft in het kader van het Finse voorzitterschap van de Unie het Europees Economisch en Sociaal Comité in een brief (d.d. 17 november 2005) verzocht een advies op te stellen over De toekomst van de noordelijke dimensie.

De gespecialiseerde afdeling Externe betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 juni 2006 goedgekeurd. Rapporteur was de heer HAMRO-DROTZ.

Het Comité heeft tijdens zijn op 5 en 6 juli 2006 gehouden 428e zitting (vergadering van 5 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 162 stemmen vóór, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd:

Samenvatting

— Tijdens de ministersconferentie in november 2005 hebben de landen van de noordelijke dimensie (de EU, IJsland, Noorwegen en Rusland) nieuwe richtsnoeren goedgekeurd voor de voortzetting van het beleid van de noordelijke dimensie. De bedoeling is dat op basis hiervan vanaf 2007 een nieuw gemeenschappelijk beleid wordt uitgestippeld;

— Finland heeft in het kader van zijn voorzitterschap van de EU het EESC verzocht een advies op te stellen over een versterking van het beleid inzake de noordelijke dimensie en de rol van het maatschappelijk middenveld hierin;

— Het EESC steunt de voorgestelde richtsnoeren en verzoekt Finland om tijdens zijn voorzitterschap van de EU werk te maken van een nieuw beleid voor de noordelijke dimensie;

— Prioriteit dient in dit beleid te worden verleend aan: — bestaande samenwerkingsprojecten op het gebied van volksgezondheid en milieu; — infrastructuur, vervoer en logistiek; — energie en daarmee verbonden veiligheidsaspecten, en — versterking van het maatschappelijk middenveld en de samenwerkingsnetwerken van maatschappelijke organisaties en betere publieke voorlichting;

— In verband met dit laatste punt wijst het EESC ook op de noodzaak om in Rusland open, constructieve betrekkingen met het maatschappelijk middenveld en een goed functionerende sociale en civiele dialoog op te bouwen. Daarnaast dient de ontwikkeling van grensoverschrijdende netwerken van maatschappelijke organisaties te worden ondersteund en de publieke voorlichting te worden verbeterd;

— Het EESC onderstreept dat er voldoende middelen moeten worden vrijgemaakt voor projecten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie en acht het van belang dat de desbetreffende aanvraagprocedure transparant, snel en eenvoudig is;

— Het EESC stelt voor dat er solide gemeenschappelijke beheersstructuren worden opgezet voor de noordelijke dimensie en dat wordt vastgelegd waar het operationele centrum wordt gesitueerd. Aanbevolen wordt om voor het beheer van activiteiten in het kader van de noordelijke dimensie uit te gaan van de bestaande regionale organisaties;

— Het EESC bepleit dat ook het maatschappelijk middenveld bij de officiële beheersstructuur van de noordelijke dimensie wordt betrokken op een vergelijkbare wijze als nu gebeurt bij de samenwerking in het Middellandse Zee-gebied in het kader van het Barcelonaproces en eveneens als adviesorgaan. Het EESC wil zich graag hiervoor inzetten.

1. Achtergrond

Tijdens de ministerconferentie in november 2005 hebben de EU en de partnerlanden van de noordelijke dimensie (IJsland, Noorwegen en Rusland) nieuwe richtsnoeren goedgekeurd voor de voortzetting van het beleid van de noordelijke dimensie na 2006 („Guidelines for the development of a political declaration and policy framework document” (1)).

De partnerlanden van de noordelijke dimensie hebben een gemeenschappelijke stuurgroep opgericht om overeenkomstig genoemde richtsnoeren de nodige voorbereidingen te treffen. Op basis hiervan zullen de partnerlanden in het najaar van 2006 beslissen over de toekomst van het beleid voor de noordelijke dimensie.

De eerdere EESC-bijdragen op dit vlak indachtig heeft de Finse regering, in verband met het Finse voorzitterschap van de Unie, het EESC in november 2005 verzocht een verkennend advies uit te brengen over de toekomst van het beleid voor de noordelijke dimensie. Het EESC werd met name verzocht om na te gaan hoe dit beleid vanaf 2007 kan worden versterkt en op welke manieren het maatschappelijk middenveld nauwer betrokken kan worden bij de uitwerking en tenuitvoerlegging ervan.

De achtergrond van het beleid voor de noordelijke dimensie en de eerdere bijdragen van het EESC dienaangaande worden kort toegelicht in de bijlage.

2. Aanbevelingen van het EESC voor de ontwikkeling van de noordelijke dimensie

Onderhavig advies is een aanvulling op de adviezen die het EESC in resp. juli en september 2005 heeft uitgebracht over de ontwikkeling van betrekkingen tussen de EU en Rusland (2) en de toekomst van de noordelijke dimensie (3) van de EU. Zonder de conclusies en aanbevelingen die hierin geformuleerd werden en die nog niets aan relevantie hebben ingeboet, te willen herhalen, zal het EESC ook naar die beide adviezen verwijzen als de aanbevelingen van dit advies aan de partnerlanden van de noordelijke dimensie worden voorgelegd.

Ter voorbereiding van het advies heeft het EESC een studiereis ondernomen naar St. Petersburg om te horen hoe de betrokken partijen aldaar de toekomst van de noordelijke dimensie zien. Via de contacten in het kader van de EER zijn ook de Noorse en IJslandse actoren naar hun mening gevraagd.

2.1 Het EESC pleit voor regionale samenwerking tussen de EU, IJsland, Noorwegen en Rusland in het kader van een krachtig beleid voor de noordelijke dimensie moeten

Noord-Europa neemt zowel op Europees als mondiaal niveau een steeds belangrijkere plaats in. Men denke alleen al aan de energierijkdom van de regio of vraagstukken i.v.m. milieu- en klimaatbeleid. Noord-Europa zou gebaat zijn met nauwe regionale samenwerking tussen de verschillende landen van de regio, inclusief landen die niet tot de EU behoren. Die samenwerking vormt een aanvulling op de bilaterale betrekkingen tussen landen in de regio zelf en de bilaterale betrekkingen die de EU onderhoudt met derde landen in de regio. Door dit soort samenwerking uit te bouwen kunnen de stabiliteit, economische groei, welvaart, werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling in de regio én in Europa worden bevorderd.

Een eerste vereiste is dat de noordelijke dimensie meer zichtbaarheid krijgt in de EU en de partnerlanden. Europese (en EER-)instellingen, regeringen en maatschappelijk middenveld moeten een duidelijk gestructureerd beleid voor de noordelijke dimensie voeren en ervoor zorgen dat dit beleid hoog op de politieke agenda komt te staan.

Het EESC zou graag zien dat Finland hiervan werk maakt tijdens zijn komende voorzitterschap en de nodige inspanningen doet om ervoor te zorgen dat er resolute besluiten in deze richting worden genomen en dat politieke toezeggingen voor een dynamisch beleid worden gedaan. Met de uitbreiding van de EU zijn er lidstaten bijgekomen die een frisse wind kunnen doen waaien door het beleid inzake de noordelijke dimensie. Het EESC acht het tevens een goed idee om, zoals aangegeven in de voorgestelde richtsnoeren, van het beleid voor de noordelijke dimensie een vast EU-beleidsonderdeel te maken.

Het EESC is er voorstander van de noordelijke dimensie kracht bij te zetten door hiervan een gemeenschappelijk beleid van de EU, IJsland, Noorwegen en Rusland te maken. Belangrijk is dat het beleid stevig verankerd wordt in de voornaamste instrumenten voor samenwerking: het beleid voor de noordelijke dimensie moet de regionale dimensie vormen van de vier gemeenschappelijke ruimtes van de EU en Rusland, waarbij IJsland en Noorwegen, met inachtneming van het EER-Verdrag, aan dit nieuwe overkoepelende kader deelnemen.

Tijdens de topconferentie van de EU en Rusland afgelopen mei bleek dat wordt overwogen om onderhandelingen te starten voor een nieuw verdrag tussen de EU en Rusland. Dit zou ruimte creëren voor de ontwikkeling van de regionale en grensoverschrijdende samenwerking op basis van een dynamisch beleid voor de noordelijke dimensie. Tevens biedt een gemeenschappelijk beleid voor de noordelijke dimensie de mogelijkheid tot de uitwerking van een meer duurzame strategie voor het Oostzeegebied, zoals momenteel in voorbereiding in het Europees Parlement.

Het adviescomité van de EER heeft, zoals het EESC tot zijn voldoening kan mededelen, in juni dit jaar een resolutie goedgekeurd en een verslag uitgebracht met de titel „The future of the Northern Dimension Policy”. Bij de voorbereiding hiervan is nauw samengewerkt met het EESC, dat tegelijkertijd bezig was met de voorbereiding van zijn eigen advies.

De centrale gedachte is dat de noordelijke dimensie een zaak is die alle landen in de regio aanbelangt (co-ownership). Dit uitgangspunt moet vanaf het begin alle nadruk krijgen. Landen van de noordelijke dimensie die niet tot de EU behoren, dienen als volwaardige partners en op gelijke voet te worden betrokken bij de uitwerking, tenuitvoerlegging en follow-up van het beleid.

Dit kan alleen met een goede structuur, bestaande uit een permanent gemeenschappelijk beheerscomité, de nodige subcomités die daaronder ressorteren en een goed functionerend dagelijks bestuur. De partnerlanden zouden jaarlijkse vergaderingen moeten houden om de samenwerking in het kader van de noordelijke dimensie te evalueren en daarvoor nieuwe richtsnoeren uit te werken.

Voor maatregelen in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie worden voor het merendeel lokale initiatieven genomen. Daarom is het belangrijk dat er bij de uitwerking en tenuitvoerlegging van het beleid een goede communicatie is tussen de organen voor regionale samenwerking en de nationale regering enerzijds en de lokale en subregionale overheden anderzijds.

2.2 Door het EESC aanbevolen prioritaire beleidsterreinen

Het EESC is van oordeel dat men voor het toekomstige beleid voor de noordelijke dimensie dient uit te gaan van de ervaringen die tot dusverre op de verschillende prioritaire beleidsterreinen van de samenwerking in het kader van de noordelijke dimensie zijn opgedaan. Het is nodig voort te borduren op de positieve ervaringen die met concrete partnerschapsprojecten van de publieke en particuliere sector zijn opgedaan.

2.2.1 Meer aandacht voor bestaande samenwerkingsprojecten op het gebied van volksgezondheid en milieu

De samenwerking op het gebied van het milieu, zoals die nu al plaatsvindt in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie, dient in de eerste plaats gericht te zijn op het indammen van de vervuiling van de Oostzee en de Finse Golf, om onmiddellijke stappen om de nucleaire vervuiling van het schiereiland Kuola terug te dringen en het ondersteunen van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten op milieugebied in de regio Pskov.

Voor de volksgezondheid geldt vooral dat de verspreiding van besmettelijke ziekten, met name HIV/AIDS, moet worden tegengegaan.

Het EESC pleit ervoor dat de partnerlanden van de noordelijke dimensie binnen de reeds lopende partnerschapsprojecten, zoals het NDEP, het Vodokanalproject in St. Petersburg en het NDPHS, meer werk maken van deze prioriteiten. Genoemde projecten dienen doelgerichtte worden versterkt en uitgebreid en zouden meer aandacht moeten krijgen vanuit de EU.

2.2.2 Ontwikkeling van de infrastructuur, het vervoer en de logistiek als voorwaarde voor een gunstig ondernemingsklimaat, investeringen en economische groei

Om een gunstig ondernemingsklimaat te creëren, investeringen aan te trekken en de economische groei te bevorderen is een conditio sine qua non dat er een efficiënt vervoers- en logistiek systeem wordt opgezet in de regio van de noordelijke dimensie. Er zou daarom tussen de partnerlanden van de noordelijke dimensie een dialoog op gang moeten worden gebracht over de vraag hoe het vervoer en de logistiek in de regio kunnen worden verbeterd en hoe daar goedfunctionerende verbindingen kunnen worden aangebracht om te voldoen aan de behoeften van het toenemende goederen- en personenverkeer in Noord-Europa. Van belang is dat er gezamenlijk trajecten over land, over zee en door de lucht worden uitgebouwd en over de nationale grenzen heen met elkaar worden verbonden. Bijzondere aandacht dient daarbij te worden besteed aan de vervoersveiligheid (bijv. in de zeevaart) en de samenwerking tussen grensautoriteiten (douaneprocedures, naleving van normen, eisen i.v.m. de volksgezondheid, visumprocedure, enz.) om de legale grensoversteek vlotter te laten verlopen. Daarnaast moet gezamenlijk gezocht worden naar efficiënte middelen om illegale grensovergang (bijv. mensenhandel, smokkel, illegale immigratie) tegen te gaan.

Er moet in het beleid voor de noordelijke dimensie op het gebied van infrastructuur, vervoer en logistiek een nieuw partnerschapsproject tussen de publieke en particuliere sector worden opgezet. Het EESC dringt erop aan dat de betrokken partijen alles op alles zetten om een dergelijk gemeenschappelijk project tot stand te brengen.

2.2.3 Nauwere samenwerking en meer zekerheid op het gebied van de energievoorziening

De uitbreiding van de EU en de internationale trends in de energiesector onderstrepen nog eens hoe belangrijk het is om in Noord-Europa nauwer samen te werken op het gebied van de energievoorziening. Het EESC dringt aan op coördinatie van de regionale samenwerking en het overleg tussen de EU en Rusland, teneinde de continuïteit van de energievoorziening en de beschikbaarheid van de energiebronnen beter te kunnen waarborgen. Het beveelt aan om als onderdeel van het nieuwe beleid voor de noordelijke dimensie een partnerschap voor de energievoorziening op te zetten, waarin de nadruk ligt op het beginsel van duurzame ontwikkeling in verband met het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, energie-efficiency, hernieuwbare energiebronnen, een veilig energietransport en milieuvraagstukken.

De regio van de noordelijke dimensie beschikt over aanzienlijke energievoorraden. Die voorraden zijn niet alleen belangrijk voor de landen in de regio zelf, maar ook voor heel Europa. De regio kan van cruciale betekenis worden voor de waarborging van de continuïteit van de olie- en gasvoorziening in de EU en verdient daarom de aandacht van alle EU-lidstaten. In het nieuwe energiebeleid van de Europese Unie wordt een grotere betekenis toegekend aan Noord-Europa, hetgeen het politieke gewicht van het nieuwe beleid voor de noordelijke dimensie nog eens onderstreept. De Commissie wijst dan ook in haar nieuwe groenboek over energie (4) Rusland en Noorwegen als belangrijke partners aan voor een nieuw samenhangend extern energiebeleid van de EU.

De noordelijke dimensie is van belang voor een evenwichtige ontwikkeling van de Europese energie-infrastructuur. Om de energievoorziening ook in de toekomst op peil te kunnen houden, zal er zowel t.a.v. de infrastructuur voor het energietransport als de exploitatie van de aardgasvoorraden aanzienlijk geïnvesteerd moeten worden in deze regio. Extra investeringen stimuleren de economische groei. Dit betekent meer werkgelegenheid en meer bedrijvigheid, ook in industriële sectoren die zich niet rechtstreeks bezighouden met de exploitatie van mariene hulpbronnen. Belangrijk is wel dat met name de exploitatie van de omvangrijke aardgas- en aardolievoorraden gebaseerd wordt op het beginsel van duurzame ontwikkeling, de strengst mogelijke milieunormen en eerbiediging van de wensen van de inheemse bevolking.

Als onderdeel van de grensoverschrijdende samenwerking tussen de landen van de noordelijke dimensie zou er een gecoördineerd systeem moeten komen voor de monitoring van de mariene ecosystemen in Noord-Europa. De exploitatie van aardgas- en olievoorraden mag niet ten koste gaan van een levensvatbare visserijsector en een gezond marien milieu. In de regio moeten de strengst mogelijke veiligheidsnormen in acht worden genomen voor het vervoer van olie en aardgas over zee, zeker wanneer er, zoals in de toekomst zal gebeuren, meer vloeibaar aardgas wordt vervoerd.

Het voorstel van de Noorse regering van maart 2006 om een gecoördineerd systeem op te zetten voor de monitoring van de mariene ecosystemen in Noord-Europa, valt dan ook toe te juichen. Tevens is het EESC verheugd over de resolutie die het gemeenschappelijk parlementair comité van de EER in mei 2006 heeft goedgekeurd, getiteld „Europe's High North: Energy and Environmental Issues”. De conclusies in deze resolutie komen overeen met de voornaamste punten in onderhavig advies.

Het EESC acht het van belang dat bij de samenwerking in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie op het gebied van energie serieus aandacht wordt besteed aan het sterk toenemende energievervoer via de Finse Golf en de Oostzee, met name wat betreft de organisatie en veiligheid van dit vervoer en de minimalisering van de milieurisico's.

2.2.4 Meer aandacht voor het maatschappelijk middenveld, samenwerkingsnetwerken en publieke informatie

2.2.4.1 Consolidering van het maatschappelijk middenveld, gemeenschappelijke democratische waarden, mensenrechten en een open sociale dialoog

Voor een geslaagde samenwerking tussen de partnerlanden van de noordelijke dimensie is het een eerste vereiste dat in ieder land gemeenschappelijke waarden in acht worden genomen. Democratisch pluralisme, een dynamisch maatschappelijk middenveld, een open sociale dialoog en een goedfunctionerende markteconomie vullen elkaar aan. Vooral in Rusland moet hier gericht aan worden gewerkt, omdat er in dat land behoefte is aan democratische instellingen en een actieve betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld.

In zijn advies van juli 2005 over de betrekkingen tussen de EU en Rusland heeft het EESC deze belangrijke zaak aan de orde gesteld en zich kritisch uitgelaten over de huidige situatie in Rusland. Het Comité stelt vast dat door de nieuwe wet op de maatschappelijke organisaties de situatie nog verder verslechtert. Dit dient te veranderen. De Russische autoriteiten zullen hun beleid en praktijken op geloofwaardige wijze moeten aanpassen om constructieve, openbetrekkingen met het maatschappelijk middenveld op te bouwen. Alleen zo kan brede steun worden gecreëerd voor nauwe samenwerking met Rusland. Belangrijk is o.m. dat de in Rusland opgerichte Kamer van het maatschappelijk middenveld ( de zgn. Civic Chamber) een geloofwaardig hulpmiddel wordt ter versterking van een goed functionerende maatschappelijke dialoog. Er moet steun worden gegeven aan alle inspanningen om de positie van maatschappelijke organisaties in Rusland te versterken en om ook hen te helpen om een constructieve dialoog aan te gaan.

Vanzelfsprekend moeten deze zaken ook gestimuleerd worden als onderdeel van de regionale samenwerking in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie, waarbij Rusland immers een van de partnerlanden is.

2.2.4.2 Bevordering van grensoverschrijdende samenwerkingsnetwerken van het maatschappelijk middenveld

Met het oog op de bevordering van de in vorige paragraaf genoemde zaken is het van belang dat er een goed functionerende, grensoverschrijdende, open dialoog wordt opgebouwd. Hier is een doorslaggevende taak weggelegd voor de actoren van het maatschappelijk middenveld. Essentieel is dat de maatschappelijke organisaties ook zelf initiatieven nemen om de betrekkingen en samenwerking op hun werkterrein te versterken. Benadrukt moet worden dat co-ownership in de regio van de noordelijke dimensie niet alleen een aangelegenheid is van regeringen, maar ook van het maatschappelijk middenveld van de diverse partnerlanden. Alleen als de maatschappelijke actoren actief worden betrokken bij het proces, kan het beleid voor de noordelijke dimensie naar behoren ten uitvoer worden gelegd.

In het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie moeten derhalve gericht maatregelen worden genomen ter ondersteuning van de oprichting van netwerken voor dialoog en samenwerking tussen de actoren van het maatschappelijk middenveld in de verschillende landen en subregio's, bijv. Noord-West-Rusland, van de noordelijke dimensie. Grensoverschrijdende samenwerking tussen volkeren dient een van de prioriteiten van het beleid te vormen. Zaken als mobiliteit, ontwikkeling van het menselijk kapitaal, uitwisseling van ervaringen, knowhow en informatie en wederzijdse erkenning van getuigschriften moeten worden bevorderd en alle actoren van het maatschappelijk middenveld moeten bij de grensoverschrijdende samenwerking worden betrokken: ondernemers (mkb en andere bedrijven), werknemers, jongeren en studenten, vrouwen, wetenschappers en culturele actoren, leden van minderheden, milieubeschermingsorganisaties, land- en bosbouworganisaties en consumentenorganisaties. De bedoeling is dat uit zulke grensoverschrijdende contacten concrete partnerschappen en initiatieven voor gemeenschappelijke projecten voortvloeien. Belangrijk is ook dat maatschappelijke actoren op een eenvoudige manier voorstellen kunnen doen voor samenwerkingsprojecten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie.

Het ontwikkelen van goedfunctionerende tripartiete betrekkingen en een goedfunctionerende arbeidsmarkten in alle delen van de regio van de noordelijke dimensie is dan weer belangrijk om een evenwicht te creëren tussen eerlijke mededingingsvoorwaarden voor het bedrijfsleven en redelijke arbeidsvoorwaarden voor de werknemers. Zowel de tripartiete betrekkingen als de arbeidsmarkten zijn in veel landen al goed ontwikkeld. De in die landen opgedane kennis en vaardigheden dienen te worden gedeeld met organisaties in landen waar men op dit vlak minder ver staat. Het beleid voor de noordelijke dimensie is een geschikt kaderinstrument voor grensoverschrijdende projecten op dit terrein. Taak van de sociale partners in de landen van de regio van de noordelijke dimensie is erop toe te zien dat in de initiatieven en wetgeving voor sociaal-economische hervormingen en verbetering van de werkgelegenheid steeds op evenwichtige wijze rekening wordt gehouden met hun belangen. Daarom moeten zij betrokken worden bij alle discussies over arbeidsmarktvraagstukken.

2.2.4.3 Verbetering van de publieke voorlichting

Zowel in de lidstaten van de EU als in de partnerlanden daarbuiten weten maar weinig mensen waar de noordelijke dimensie voor staat. De landen van de noordelijke dimensie moeten dan ook stappen nemen om de voorlichting en de informatiekanalen te verbeteren. Goede publieke voorlichting over de noordelijke dimensie is onmisbaar om de belangstelling bij het maatschappelijk middenveld voor het beleid voor de noordelijke dimensie te vergroten en maatschappelijke organisaties over te halen om actief aan dat beleid mee te werken. Daarnaast dienen de organisaties zelf te worden ingeschakeld als „voorlichters”. Hiervoor is educatie en zijn speciale cursussen nodig.

Het ontbreekt de regio aan een centrum dat dit soort informatie alsook de coördinatie van de netwerken en contacten en de financiering in de dagelijkse praktijk verzorgt. De partnerlanden van de noordelijke dimensie moeten een besluit nemen over de oprichting van zo'n centrum. Het EESC stelt voor dat het onlangs gesloten kantoor van de Europese Commissie in St. Petersburg speciaal hiervoor wordt heropend en dat de gemeenschappelijke operationele activiteiten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie aan dat kantoor worden toevertrouwd. Overwogen zou ook kunnen worden om het beheer van de operationele activiteiten toe te vertrouwen aan het secretariaat van één van de in paragraaf 2.4 genoemde regionale organen.

2.2.5 Meer aandacht voor de betrekkingen met het maatschappelijk middenveld in Wit-Rusland

In de discussies over de vraag hoe het beleid voor de noordelijke dimensie moet worden voortgezet, zijn stemmen opgegaan om Wit-Rusland hier ook op de een of andere manier bij te betrekken. Geografisch gezien is dit legitiem, maar de huidige politieke situatie staat officiële samenwerking in de weg. Het EESC wil niettemin benadrukken dat de punten die in de vorige paragrafen aan de orde zijn gekomen, met name in par. 2.2.4, zeer zeker ook voor Wit-Rusland opgaan.

Hierin kan schot komen als de banden tussen actoren van het maatschappelijk middenveld en gelijkaardige organisaties in Wit-Rusland worden aangehaald. Het EESC is zelf van plan daaraan te blijven werken en stelt voor dat ook in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie getracht wordt de relaties met Wit-Rusland te verbeteren.

Over de betrekkingen tussen de EU en Wit-Rusland bereidt het EESC momenteel een apart advies voor.

2.3 EESC is voorstander van raadpleging van het maatschappelijk middenveld als wezenlijk onderdeel van het samenwerkingsmechanisme in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie

Van belang is dat er in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie een goedfunctionerend raadplegingsmechanisme wordt opgezet om de voornaamste actoren van het maatschappelijk middenveld in de gelegenheid te stellen met hun standpunten, aanbevelingen en expertise invloed uit te oefenen op de tenuitvoerlegging en monitoring van het beleid.

Het EESC denkt aan een jaarlijkse vergadering voor het maatschappelijk middenveld, zoals deze al jaren georganiseerd wordt in het kader van de samenwerking in het Middellandse Zeegebied. Hiermee zijn zeer goede resultaten bereikt, net zoals met het adviescomité van de EER. Daarnaast zou er een raadgevend comité voor het maatschappelijk middenveld moeten worden opgericht, dat onder de bevoegdheid zou vallen van het in par. 2.1, vierde alinea, vermelde beheerscomité, en als taak zou hebben om de jaarlijkse vergadering voor te bereiden en op gezette tijden te bekijken hoe het beleid voor de noordelijke dimensie evolueert.

Op deze manier zouden degenen die verantwoordelijk zijn voor het beleid voor de noordelijke dimensie kunnen profiteren van bijdragen van de diverse organisaties van het maatschappelijk middenveld voor de sociaal-economische aspecten van dit beleid.

Het EESC heeft al twee conferenties georganiseerd voor vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld uit de partnerlanden van de noordelijke dimensie en is er in de loop der jaren in geslaagd om in alle partnerlanden van de noordelijke dimensie buiten de EU nauwere betrekkingen aan te knopen met de belangrijkste actoren van het maatschappelijk middenveld. Het EESC kan dus inzake de samenwerking met het maatschappelijk middenveld in de regio op de nodige praktijkervaring bogen, hetgeen nu goed van pas komt.

Het EESC wil dan ook graag actief eraan meewerken om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij de tenuitvoerlegging van het nieuwe beleid voor de noordelijke dimensie. Zo is het EESC van plan een speciale groep op te richten voor de monitoring van het beleid voor de noordelijke dimensie en om een voortrekkersrol te spelen bij de organisatie van jaarlijkse vergaderingen van vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Op deze manier kan ook de samenwerking in het kader van de EER erbij worden betrokken. Doel van die vergaderingen zijn om richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van het beleid voor de noordelijke dimensie uit te werken, en wel met name m.b.t. beleidsaspecten die de werking van het maatschappelijk middenveld betreffen (dit zijn vooral de punten die in par. 2.2.4 aan de orde komen). Het EESC stelt voor dit systeem op te nemen in het officiële samenwerkingsmechanisme voor het beleid voor de noordelijke dimensie.

2.4 Regionale organen als natuurlijk uitgangspunt voor de samenwerking in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie

Het EESC is voorstander van de idee om de bestaande samenwerkingsorganen, met name de Raad van Oostzeestaten (CBSS), de Raad voor het Euro-Arctische Barentsz-zeegebied (BEAC), de Noordse Ministerraad (NMC) en de Arctische Raad, een centrale rol toe te bedelen in de tenuitvoerlegging van het beleid voor de noordelijke dimensie. Het zou daarom goed zijn om de coördinatie en samenwerking tussen deze organen onderling en tussen deze organen en het in par. 2.1 voorgestelde beheerscomité voor de noordelijke dimensie doelgericht te bevorderen: zij vormen de aangewezen basis voor een alomvattend beheer van activiteiten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie.

Het maatschappelijk middenveld zou in een dergelijke opzet, via de eigen regionale samenwerkingsnetwerken (bijv. de werknemersorganisatie BASTUN, de ondernemersvereniging BAC, de vereniging van Kamers van Koophandel BCCA en bepaalde verenigingen van ngo's) en de contacten die deze netwerken daarmee hebben gelegd, zijn bijdrage kunnen leveren aan de samenwerking in het kader van de noordelijke dimensie.

2.5 Transparantie in de financiering van activiteiten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie

De verschillende prioritaire beleidsterreinen van de noordelijke dimensie dienen via partnerschappen van de overheids- en particuliere sector gestalte te krijgen, met duidelijk omschreven partners, werkprogramma's, tijdschema's en budgetten.

Ook als de partnerlanden voor een bepaald prioritair beleidsterrein nog geen partnerschapsproject kunnen opzetten, moeten zij toch al proberen om bijvoorbeeld jaarlijks zo nauwgezet mogelijke afspraken te maken over actieprogramma's en de manier waarop deze zullen worden gefinancieerd en uitgevoerd.

Wat betreft door het maatschappelijk middenveld voorgestelde maatregelen (zie met name par. 2.2.4) moet er beslist een procedure voor kleinschalige activiteiten worden uitgewerkt waarbij het indienen van aanvragen zo eenvoudig mogelijk wordt gehouden. Voor de aanvraagprocedures dient technische bijstand te worden geregeld in de vorm van advies en begeleiding. Daarnaast is het van cruciaal belang dat ook de behandeling en goedkeuring van de voorgestelde projecten soepel en vlot verlopen. Het EESC zou graag zien dat vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld mede toezien op een goed verloop van de procedure.

Activiteiten van de noordelijke dimensie dienen aan EU-zijde in de eerste plaats uit het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI) te worden gefinancierd, dat zowel voor projecten en activiteiten in het kader van het beleid voor de noordelijke dimensie als voor het beheer van dat beleid voldoende middelen ter beschikking moet stellen.

Voor activiteiten in het kader van de regionale en grensoverschrijdende samenwerking zal daarnaast een beroep moeten worden gedaan op financiële steun van Rusland en op de financieringsmechanismen van Noorwegen en de EER.. Ook blijft de steun van andere internationale en nationale financiële instellingen die al aan projecten van de noordelijke dimensie deelnemen (EBWO, EIB, NIB, enz.) onontbeerlijk voor een zinvolle en geslaagde tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk beleid voor de noordelijke dimensie.

Onder de maatschappelijke organisaties moet gemakkelijk te begrijpen informatie worden verspreid over de verschillende financieringsmogelijkheden en aanvraagprocedures die relevant zijn voor hun projecten.

Brussel, 5 juli 2006 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Anne-Marie SIGMUND

(1) Richtsnoeren voor het opstellen van een beleidsverklaring en een kaderdocument voor beleid. (http://europa.eu.int/comm/external_relations/north_dim/doc/guidelines05.pdf

(2) EESC-advies „De betrekkingen tussen de EU en Rusland”, PB C 294 van 25.11.2005, p. 33.

(3) EESC-advies „Het actieplan voor de noordelijke dimensie”, PB C 24 van 31.1.2006, p. 34.

(4) Groenboek „Europese strategie voor duurzame, concurrerende en stabiele energie”, 8 maart 2006.