1.Inleiding

In de visie voor de energie-unie in het strategisch kader voor de energie-unie "staat de burger centraal, heeft hij inspraak in en controle over de transitie, plukt hij de vruchten van de nieuwe technologieën in de vorm van een lagere energiefactuur, is hij een actieve marktdeelnemer en krijgen kwetsbare groepen bescherming".

In het afgelopen decennium heeft de energiesector in Europa een transformatie ondergaan. De detailhandelsmarkten voor energie, die in deze mededeling centraal staan, hebben echter een achterstand opgelopen. Consumenten — huishoudens, bedrijven en de industrie — hebben nog met verschillende obstakels te kampen bij het volledig profiteren van de lopende energietransitie, het op een betekenisvolle manier beperken van hun energieverbruik en het verlagen van hun rekeningen, waaronder:

het gebrek aan de nodige informatie over energiekosten en -verbruik, of de beperkte transparantie van het aanbod, maakt het voor consumenten (of betrouwbare tussenpersonen en energieleveranciers, zoals aggregatoren, die namens consumenten handelen) moeilijk de situatie en de mogelijkheden op de markt te beoordelen;

het aandeel aan netkosten, belastingen en met name heffingen op de gemiddelde eindenergiefactuur voor huishoudens neemt toe;

onvoldoende concurrentie op veel detailhandelsmarkten, een gebrek aan beloning voor actieve deelname en moeilijkheden bij het overstappen werken ontmoedigend;

door onvoldoende ontwikkelde markten voor energiediensten voor woningen en vraagrespons wordt de keuze van consumenten beperkt;

door consumenten te verhinderen zelfopwekking en -verbruik van energie uit te oefenen blijven de voordelen daarvan beperkt;

ongelijke toegang tot informatie en zware toegangsbelemmeringen voor nieuwe concurrenten vertragen de ingebruikneming van beschikbare geavanceerde technologieën en praktijken als slimme metersystemen, slimme apparatuur, gedecentraliseerde energiebronnen en verbeteringen voor energie-efficiëntie.

De visie van de Commissie voor de nieuwe ordening van de energiemarkt is gericht op het ontwikkelen van een "new deal" voor consumenten, onder andere door groothandels- en detailhandelsmarkten beter aan elkaar te koppelen. Door te profiteren van nieuwe technologieën en nieuwe en innovatieve leveranciers van energiediensten moeten alle consumenten volledig kunnen deelnemen aan de energietransitie en met energie-efficiënte oplossingen hun verbruik beheren, waardoor zij geld besparen en bijdragen aan de algehele verlaging van het energieverbruik.

2.Een driepijlerstrategie voor een "new deal" voor energieconsumenten

In uitgebreide raadplegingen met burgers, consumenten en belanghebbenden, waaronder een openbare raadpleging begin 2014, en in gesprekken met door de Commissie voorgezeten deskundigengroepen, werden de volgende drie kernpunten vastgesteld voor het ontwikkelen van een "new deal" voor consumenten: meer macht voor de consument; slimme huizen en elektriciteitsnetten; gegevensbeheer en -bescherming.

Meer macht voor consumenten

2.1.1.Geld en energie besparen door betere informatie

Consumenten besteden gemiddeld 6,4 % van hun totale consumptie aan elektriciteit, gas, verwarming en koeling - een stijging van 15 % ten opzichte van vijf jaar geleden. Ongeveer 40 % van de verbruikte energie in de EU wordt verbruikt in gebouwen, en daarvan wordt 80 % gebruikt voor verwarming en koeling .