Deze wijziging houdt in dat de inspanningen die de lidstaten hebben verricht door in Turkije verblijvende Syriërs toe te laten in het kader van hervestiging, op humanitaire gronden of via andere vormen van legale toelating, meetellen voor de bepaling van het aantal verzoekers om internationale bescherming dat overeenkomstig Besluit 2015/1601 van de Raad op hun grondgebied moet worden herplaatst. Ten aanzien van de 54 000 verzoekers bedoeld in artikel 4, lid 1, onder c), van Besluit 2015/1601 van de Raad maakt deze wijziging het mogelijk dat het aantal in Turkije verblijvende Syriërs dat de lidstaten op hun grondgebied hebben toegelaten in het kader van hervestiging, op humanitaire gronden of via andere vormen van legale toelating in het kader van nationale of multilaterale regelingen, anders dan de hervestigingsregeling die op 20 juli 2015 is vastgesteld op grond van de conclusies van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, in mindering wordt gebracht op het hun toegewezen aantal te herplaatsen verzoekers. Artikel 10 van Besluit (EU) 2015/1601 van de Raad is van toepassing, wat wil zeggen dat de lidstaten die van deze faciliteit gebruikmaken, het bedrag van 6 500 EUR ontvangen.

Op 15 december 2015 heeft de Commissie een aanbeveling inzake een vrijwillige regeling voor toelating op humanitaire gronden met Turkije vastgesteld, waarin zij voorstelt dat de deelnemende staten personen toelaten die door het conflict in Syrië ontheemd zijn geraakt en internationale bescherming behoeven, en die door de Turkse autoriteiten vóór 29 november 2015 zijn geregistreerd. Een dergelijke regeling kan worden beschouwd als begeleidende maatregel bij de wederzijdse verbintenissen die de EU en Turkije in het gezamenlijke actieplan van 29 november 2015 zijn aangegaan.

Naast de verplichtingen binnen de herplaatsingsregeling en om de mondiale migratiecrisis op brede basis aan te pakken en solidariteit te tonen met derde landen die er ook door worden getroffen, heeft de Commissie een hervestigingsregeling van de EU aanbevolen voor 20 000 personen die internationale bescherming behoeven. Naar aanleiding van de aanbeveling van de Commissie van 8 juni 2015 over een Europese hervestigingsregeling zijn 27 lidstaten samen met de geassocieerde Dublinstaten op 20 juli 2015 tot overeenstemming gekomen over de hervestiging, door middel van multilaterale en nationale regelingen, van 22 504 ontheemde personen van buiten de EU die duidelijk internationale bescherming behoeven. De staten van hervestiging zijn overeengekomen om rekening te houden met een aantal prioritaire regio’s voor hervestiging, waaronder Noord-Afrika, het Midden-Oosten en de Hoorn van Afrika. De hervestigingsplaatsen werden verdeeld over de lidstaten en de geassocieerde Dublinstaten volgens de in de bijlage bij de conclusies vastgestelde toezeggingen.

In deze context riep de Commissie in haar mededeling over nieuwe praktische stappen in de samenwerking EU-Turkije op het gebied van migratie op tot de nodige stappen om enkele van de verbintenissen in het kader van de bestaande herplaatsingsbesluiten over te hevelen naar de zogeheten 1:1-regeling, met name alle of een deel van de momenteel niet toegewezen 54 000 plaatsen. Hervestiging dan wel het aanbieden van andere legale mogelijkheden voor de toelating van personen die duidelijk internationale bescherming behoeven, kan worden beschouwd als gelijkwaardig aan herplaatsing, aangezien het in al die gevallen een concrete uitdrukking betreft van solidariteit met andere lidstaten of derde landen die met een massale instroom van migranten worden geconfronteerd.

De uitvoering van de verschillende regelingen die hervestiging, toelating op humanitaire gronden of andere vormen van legale toelating mogelijk maken, verlicht de migratiedruk op de lidstaten in de frontlinie, met name Griekenland, doordat die regelingen de gevaarlijke en irreguliere migratiestromen naar de EU van Syriërs of personen die door het conflict in Syrië ontheemd zijn geraakt, vervangen door veilige en legale migratietrajecten.

De staatshoofden en regeringsleiders van de EU zijn het op 7 maart eens geworden over een aantal beginselen die de grondslag moeten vormen voor een akkoord met Turkije en die onder meer inhouden dat “voor elke Syriër van de Griekse eilanden die door Turkije wordt overgenomen, […] een andere Syriër uit Turkije in de EU-lidstaten [zal] worden hervestigd, binnen het kader van de bestaande afspraken”.

De Commissie heeft op 16 maart haar eerste verslag over herplaatsing en hervestiging vastgesteld, zoals zij overeenkomstig artikel 12 van de twee Raadsbesluiten verplicht is. In de mededeling geeft zij een overzicht van de uitdagingen die zij heeft geconstateerd en de lessen die zij heeft getrokken in de eerste maanden dat de regelingen voor herplaatsing en hervestiging werden uitgevoerd, en doet zij aanbevelingen en stelt zij maatregelen voor om de uitvoeringsgraad op korte termijn te verbeteren.

De situatie is nog steeds kritiek. Volgens de gegevens van Frontex zijn gedurende de eerste maanden van 2016 dagelijks gemiddeld 2 000 tot 3 000 personen vanuit Turkije irregulier Griekenland binnengekomen. De beperkingen die aan de grens tussen Griekenland en de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië zijn ingesteld, hebben de druk op Griekenland nog verhoogd en geleid tot een hoger risico dat nieuwe migratieroutes ontstaan via andere EU-lidstaten, wanneer de weersomstandigheden beter worden. Deze nieuwe migratieroutes zullen de situatie voor de lidstaten in de frontlinie waarschijnlijk verergeren.

De Commissie dient overeenkomstig artikel 1, lid 2, de situatie van massale instroom van onderdanen van derde landen in de lidstaten permanent te evalueren en in voorkomend geval voorstellen in te dienen tot wijziging van Besluit (EU) 2015/1601, teneinde rekening te houden met de ontwikkeling van de situatie ter plaatse en de gevolgen daarvan voor het herplaatsingsmechanisme, alsmede met de zich ontwikkelende druk op de lidstaten, in het bijzonder de lidstaten in de frontlinie.

In artikel 4, lid 2, van Besluit (EU) 2015/1601 van de Raad wordt bepaald dat op 26 september 2016 54 000 van de 120 000 verzoekers moeten worden herplaatst vanuit Italië en Griekenland naar het grondgebied van andere lidstaten, tenzij op die datum de Commissie overeenkomstig artikel 4, lid 3, een voorstel heeft ingediend om hen toe te wijzen aan een andere begunstigde lidstaat die wordt geconfronteerd met een noodsituatie die het gevolg is van een plotselinge toestroom van personen.

Als onderdeel van het gemeenschappelijk asielbeleid voorziet artikel 78, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna “VWEU” genoemd) in een specifieke rechtsgrondslag voor optreden in noodsituaties. Op basis daarvan kan de Raad, op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement, voorlopige maatregelen vaststellen ten gunste van lidstaten die door een plotselinge toestroom van onderdanen van derde landen in een noodsituatie terechtkomen. De voorlopige maatregelen waarin artikel 78, lid 3, VWEU voorziet, hebben een uitzonderlijk karakter. Zij kunnen uitsluitend worden genomen wanneer de situatie met betrekking tot de asielstelsels van de lidstaten die met een grote toestroom van onderdanen van derde landen worden geconfronteerd, voldoende dringend en ernstig is.

Aangezien de situatie ten gevolge van de huidige vluchtelingencrisis dringend en ernstig is, gaat het optreden dat hierbij wordt voorgesteld niet verder dan wat nodig is voor de verwezenlijking van het doel, dat erin bestaat de situatie doeltreffend aan te pakken.

Titel V van het VWEU over de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht verleent de Europese Unie bepaalde bevoegdheden op dit gebied. Deze bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, te weten indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Europese Unie kunnen worden verwezenlijkt.

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)Krachtens artikel 78, lid 3, VWEU heeft de Raad twee besluiten vastgesteld tot vaststelling van voorlopige maatregelen op het gebied van internationale bescherming ten gunste van Italië en Griekenland. Op grond van Besluit (EU) 2015/1523 van de Raad moeten 40 000 verzoekers om internationale bescherming uit Italië en Griekenland in andere lidstaten worden herplaatst. Op grond van Besluit (EU) 2015/1601 van de Raad moeten 120 000 verzoekers om internationale bescherming uit Italië en Griekenland in andere lidstaten worden herplaatst.

(2)In artikel 4, lid 2, van Besluit (EU) 2015/1601 wordt bepaald dat op 26 september 2016 54 000 verzoekers moeten worden herplaatst op het grondgebied van andere lidstaten, tenzij op die datum de Commissie overeenkomstig artikel 4, lid 3, een voorstel heeft ingediend om hen toe te wijzen aan een andere begunstigde lidstaat of andere begunstigde lidstaten die word(t)(en) geconfronteerd met een noodsituatie die het gevolg is van een plotselinge toestroom van personen.

(3)Overeenkomstig artikel 1, lid 2, van Besluit (EU) 2015/1601 dient de Commissie de massale toestroom van onderdanen van derde landen in de lidstaten permanent te evalueren. De Commissie dient in voorkomend geval voorstellen tot wijziging van dat besluit in, teneinde rekening te houden met de ontwikkeling van de situatie ter plaatse en de gevolgen daarvan voor het herplaatsingsmechanisme, alsmede met de zich ontwikkelende druk op de lidstaten, in het bijzonder de lidstaten in de frontlinie.

(4)De staatshoofden en regeringsleiders van de EU zijn het op 7 maart eens geworden om verder te werken op basis van een aantal beginselen dat de grondslag moeten vormen voor een akkoord met Turkije en dat onder meer inhoudt dat voor elke Syriër van de Griekse eilanden die door Turkije wordt overgenomen, een andere Syriër uit Turkije in de EU-lidstaten zal worden hervestigd, binnen het kader van de bestaande afspraken. Deze beginselen werden verder uitgewerkt in de mededeling van de Commissie over nieuwe praktische stappen in de samenwerking EU-Turkije op het gebied van migratie, waarin zij opriep tot de nodige stappen om enkele van de verbintenissen in het kader van de bestaande herplaatsingsbesluiten over te hevelen naar de zogeheten 1:1-regeling, met name alle of een deel van de momenteel niet toegewezen 54 000 plaatsen.

(5)Er kan van worden uitgegaan dat hervestiging, toelating op humanitaire gronden of andere vormen van legale toelating vanuit Turkije in het kader van nationale en multilaterale regelingen zal bijdragen aan de verlichting van de migratiedruk op de lidstaten die begunstigden zijn van de herplaatsing overeenkomstig Besluit (EU) 2015/1601, omdat daarmee legale en veilige mogelijkheden worden geboden om de Unie binnen te komen en irreguliere binnenkomst wordt ontmoedigd. De solidariteitsinspanningen van de lidstaten, die inhouden dat zij in Turkije verblijvende Syriërs die duidelijk internationale bescherming behoeven, tot hun grondgebied toelaten, moeten derhalve in aanmerking worden genomen ten aanzien van de hierboven bedoelde 54 000 verzoekers om internationale bescherming. Wat die 54 000 verzoekers betreft, dient het aantal personen dat aldus vanuit Turkije tot een lidstaat wordt toegelaten, in mindering te worden gebracht op het aantal in die lidstaat overeenkomstig Besluit (EU) 2015/1601 te herplaatsen personen.

(6)De toelatingsprocedures waarop dit besluit van toepassing is, omvatten hervestiging, toelating op humanitaire gronden of andere legale mogelijkheden voor de toelating van personen die duidelijk internationale bescherming behoeven, zoals programma’s voor visumverstrekking op humanitaire gronden, overbrenging op humanitaire gronden, programma’s voor gezinshereniging, particuliere sponsoringprojecten, programma’s voor studiebeurzen, regelingen voor arbeidsmobiliteit, enzovoort.

(7)Dit besluit doet geen afbreuk aan de verbintenissen die lidstaten zijn aangegaan in het kader van de Conclusies van 20 juli 2015 van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, die niet dienen mee te tellen voor het voldoen aan hun verplichtingen uit hoofde van Besluit 2015/1601. Een lidstaat die verkiest om aan zijn verplichtingen uit hoofde van Besluit (EU) 2015/1601 te voldoen door in Turkije verblijvende Syriërs toe te laten in het kader van hervestiging, kan die inspanningen derhalve niet laten meetellen voor zijn verbintenissen in het kader van de hervestigingsregeling van 20 juli 2015.

(8)Met het oog op doeltreffende monitoring van de situatie dienen de lidstaten maandelijks aan de Commissie verslag uit te brengen over de in Turkije verblijvende Syriërs die zij tot hun grondgebied hebben toegelaten in het kader van de mogelijkheid waarin deze wijziging voorziet, onder vermelding van de nationale of multilaterale regeling in het kader waarvan de betrokkenen zijn toegelaten en de vorm van legale toelating die is toegepast.

(9)Aangezien de doelstellingen van dit besluit niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve wegens de omvang en de gevolgen van het optreden beter op het niveau van de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (hierna “VEU” genoemd) neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in datzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit besluit niet verder dan hetgeen nodig is om die doelstellingen te verwezenlijken.

(10)Dit besluit eerbiedigt de grondrechten en neemt de beginselen in acht die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn neergelegd.

(11)Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat aan het VEU en het VWEU is gehecht, en onverminderd artikel 4 van dat protocol, neemt het Verenigd Koninkrijk niet deel aan de vaststelling van dit besluit en is dit besluit niet bindend voor, noch van toepassing in het Verenigd Koninkrijk.

(12)Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat aan het VEU en het VWEU is gehecht, en onverminderd artikel 4 van dat protocol, neemt Ierland niet deel aan de vaststelling van dit besluit en is dit besluit niet bindend voor, noch van toepassing in Ierland.

(13)Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, dat aan het VEU en het VWEU is gehecht, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van dit besluit, en is dit besluit niet bindend voor, noch van toepassing in Denemarken.

(14)Gezien het spoedeisende karakter van de situatie dient dit besluit in werking te treden op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

In artikel 4 van Verordening (EU) nr. 2015/1601 wordt het volgende lid 3 bis ingevoegd: