15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/9
Adviesoverdemededeling vandeCommissie „DeEuropeseluchtvaartindustrie :eerste
conclusies envoorstellen voorcommunautaire acties"
(93/C73/04)
DeRaadheeftop14mei1992besloten,overeenkomstig debepalingen vanartikel198van
hetVerdragtotoprichting vandeEuropeseEconomische Gemeenschap ,hetEconomisch
enSociaalComitéteraadplegen overdemededeling vandeCommissie „DeEuropese
luchtvaartindustrie :eersteconclusies envoorstellen voorcommunautaire acties".
DeAfdelingvoorindustrie,handel,ambachtendiensten,diemetdevoorbereiding vande
desbetreffende werkzaamheden wasbelast,heefthaaradviesop6januari1993goedgekeurd .
Rapporteur wasdeheerMobbs.
HetEconomisch enSociaalComitéheefttijdenszijn302eZitting(vergadering van27januari
1993)hetvolgendeadviesuitgebracht ,datmetalgemenestemmenisgoedgekeurd .
1.Inleiding
1.1.*Evenalseenaantalandereadviezenvloeithet
onderhavige adviesvoortuitdeCommissiemededeling
„Industriebeleid ineendoorconcurrentie gekenmerkte
opencontext—Richtsnoeren vooreencommunautaire
benadering"[doe.COM(90 )556def.](1).
1.2.Deze„Eersteconclusies"metbetrekking totde
Europesevliegtuigbouwindustrie sluitenaanopde
Commissiemededeling van23juli1990overeen„Con­
currerende Europeseluchtvaartindustrie "[doeSEC(90)
1456].
1.3.HetESCisingenomen metdezemededeling
vandeCommissie ,diealsbasisisbedoeldvooreen
samenhangend pakketmaatregelen welkedoordeGe­
meenschap ,delid-statenenhethelebedrijfsleven dienen
tewordenuitgevoerd teneindedeconcurrentiepositie
vandeEuropesevliegtuigbouwindustrie teversterken .
Indezemededeling somtdeCommissie debelangrijkste
problemen opwaarmeedevliegtuigbouwindustrie mo­
menteeltekampenheeft.
1.3.1.HetESCisookingenomen methetfeitdatde
Raadhetbelangbeklemtoont van„eensterke,dynami­
scheenconcurrerende luchtvaartindustrie voordegehe­
leeconomieenhetstrategisch aspectvandeEuropese
technologie "(2).
1.4.Hoeweldeontspanning indebetrekkingen tus­
senOostenWestvaltteverwelkomen ,ishetduidelijk
datdieeengevoeligeweerslagzalhebbenopallesecto­
renvandedefensie-industrie ,inclusiefdevliegtuig­
bouw,endatingrijpende veranderingen mogenworden
verwacht .
1.4.1.Sindsdeze„Eersteconclusies"vandeCom­
missie(hetEngelstalige origineeldraagtdepublikatie­
datum29april1992),hebbenzichopdevliegtuigmarkt
snelleveranderingen voltrokken dienogsteedsaande
gangzijn.Militaireordersnemenverderaf.Weliswaar
isnuinbeginselbesloten,hetEuropesegevechtsvlieg­tuigEFAtochinproduktie tenemen,zijhetineen
„afgeslankte "versie,maarhetzieternaaruitdater
nogheelwattijdheenzalgaanvoordatdeproduktie
werkelijkkanbeginnen .Indeburgerluchtvaart loopt
hetaantalnieuweordersterug,terwijldeleveringvan
sommigebestellingen wordtuitgesteldenoptiesworden
opgezegd .
1.5.Intussenisdetoestandersindsdepublikatie
vanhetCommissiedocument aanzienlijk opachteruit­
gegaan,zodatdienubijzonderernstigisgeworden .
Snelingrijpen isgebodenomdeinkrimping vande
sectortengevolgevandeafnemende vraagendetoe­
nemendeproduktiviteit teondervangen ;metnamede
volgendemaatregelen dienendringendtewordenge­
nomen :
1.5.1.Debedrijfstak dienthetproduktenassortiment
kritischtebekijken,vooralwanneererteveelsoortgelij­
keprodukten opdetochalbeperktemarktzijnomnog
voldoende winsttekunnenboeken;
1.5.2.Debedrijfstak dientfusieen/ofrationalisering
vanconcurrerende bedrijventeoverwegen ensamen­
werkingtussenbedrijventeintensiveren alsonderdeel
vaneenconcurrentiebeleid opwereldschaal ,teneinde
dewinstgevendheid teverbeteren envoldoende finan­
ciëlemiddelenteverschaffen voornieuweinvesteringen ;
1.5.3.Voorkomen datonderzoek enontwikkeling
(O&O)opGemeenschaps -enlandelijkniveauafneemt
enervoorzorgendatdaarvoorcontinusteunbeschik­
baaris,zodatdeEuropeseindustrienietachterblijft bij
haarbelangrijkste concurrenten .Terzelfder tijdmoet
eenadequateproduktiecapaciteit instandwordenge­
houden.Hetisvanvitaalbelangdatbeidevoorwaarden
wordenvervuld,wildeEuropeseluchtvaartindustrie
metsucceskunnenconcurreren wanneer deciviele
marktweeraantrekt—eenontwikkeling dienietkan
uitblijven ;
1.5.4.Voldoende aandacht bestedenaandesociale
aspectenvandeproblematiek :
—bescherming vandewerkgelegenheid ;
—instandhouding vanvakkennis ;
—herscholing vooreenanderebaan;(!)PBnr.C40van17.12.1992.
(2)PBnr.C178van15.7.1992. —dialoogmetdesocialepartners .

Nr.C73/10 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
2.3.7.Hetbevorderen vandesocialedialoogom
desocialepartnerstenvollebijdebevordering en
tenuitvoerlegging vandezeinitiatieven tebetrekken ;
2.3.8.Ervoortezorgendatallebedrijvenonderde­
zelfdevoorwaarden kunnenconcurreren ,enerzijdsdoor
binnendeGemeenschap regelstoetepassenomeerlijke
concurrentie tewaarborgen enanderzijdsookopinter­
nationaalniveau(geziendeinternationale dimensievan
deluchtvaartmarkt )inhetverlengdevandeAlgemene
Overeenkomst inzaketarievenenhandel(GATT)ver­
derteonderhandelen overmultilateraal bindende con­
currentieregels ;
2.3.9.Hettechnologisch niveautehandhaven door
dedoelmatigheid vanO&Ttevergroten ,deomschake­
lingvanmilitairenaarcivieleonderzoeksgebieden te
steunen,tebevorderen datnationaleonderzoekspro­
gramma'sbeteropelkaarwordenafgestemd ende
industrieinstaattestellenvoordeeltetrekkenvan„Het
onderzoek naMaastricht :eenbalans,eenstrategie"(3);
2.3.10.Eenoplossingtezoekenvoordedollarproble­
matiek,inhetbesefdatuiteindelijk alleeneenstabiel
monetair stelseluitkomst kanbieden.Diversekorte­
termijnoplossingen zullenwordenbestudeerd .Daartoe
isreedseenwerkgroep opgericht ,bestaandeuitverte­
genwoordigers vandeluchtvaartindustrie enfinanciële
experts;
2.3.11.Zorgtedragenvoordebescherming vanhet
milieu,waartoenauwzalwordensamengewerkt met
deECAC(4)endeICAO(5)endemilieu-effecten op
luchthavens tebestuderen ;
2.3.12.Detoestand vandeluchtvaartindustrie in
Midden-enOost-Europa endevroegereUnievande
Socialistische Sovjet-Republieken (USSR)teanalyseren ;
2.3.13.Insamenwerking methetbedrijfsleven te
strevennaareengroteredoorzichtigheid enbetereinfor­
matie-uitwisseling .
3.Algemeneopmerkingen
3.1.DeEuropesevliegtuigbouwindustrie iseenmo­
derne,geavanceerde encomplexebedrijfstak dieinstaat
iszichopdewereldmarkt tehandhaven endatookin
detoekomstzalkunnenblijvendoen,opvoorwaarde
datallepartijendeproblemen onderkennen waarmee
dezebedrijfstak momenteel wordtgeconfronteerd en
datpositieveendoeltreffende maatregelen wordenge­
nomenenuitgevoerd .Dezeindustrievraagtnietom
steun,omdatzijderealiteitvandemarktnietaanzou
kunnen,integendeel :wanneerzijdejuistesteunkrijgt,
zaldezeindustriedetoekomstmetvertrouwen tegemoet
kunnenzien.2.Inhoudvandevoornaamste Commissievoorstellen
2.1.InhetalgemeenerkentdeCommissie datde
maatregelen dienodigzijnomdeconcurrentiepositie
vandevliegtuigbouwindustrie teversterken ,groten­
deelsdoordezeindustriezelfmoetenwordengenomen .
2.2.Gemeenschap enlid-statenmoetenechter,met
inachtneming vanhetsubsidiariteitsbeginsel ,helpenom
eenomgeving tecreërendiebevorderlijk isvoorde
verbetering vandeconcurrentiekracht vandezesector.
2.3.DaartoesteltdeCommissie devolgendeacties
voor :
2.3.1.Snellereharmonisatie vantechnische normen,
waardoor zoweleenvrijverkeervanvliegtuigen en
personenalseenhoogveiligheidsniveau indeheleGe­
meenschap kunnenwordengewaarborgd ;
2.3.2.SteunaandeAECMA (!),deEuropeseCom­
missievoorNormalisatie (CEN)enhetEuropees
Comitévoorelektronische normalisatie (Cenelec )door
detotdusvervoornationale enbedrijfsnormalisatie
aangewende middelenvoorgemeenschappelijke nor­
malisatietegebruiken .DebijdragevandeCommissie
zaldekostendekkendiezijnverbonden aandetoepas­
singvandegemeenschappelijke CEN/Cenelec-voor­
schriftenopdedoordeAECMAuitgewerkte normen;
2.3.3.Snellereharmonisatie vangemeenschappelijke
luchtwaardigheidseisen (JAR)(2).DitisdoordeRaad
inoktober1991goedgekeurd ;
2.3.4.AllesinhetwerktestellenomdeEuropese
vliegtuigbouwindustrie zospoedigmogelijk,middels
hetstatuutvandeEuropesevennootschap ,vaneen
wettelijkkadertevoorzienwaarbinnen zijhaarin­
dustriëleenjuridische structuren kanafstemmen op
deconcurrentievoorwaarden dieopdewereldmarkt
gelden;
2.3.5.Allemaatregelen tenemenomdeberoepsop­
leidingtebevorderen teneindedevliegtuigbouwin­
dustrietevoorzienvanpersoneeldatinstaatisnieuwe
technologieën teontwikkelen entebenutten .Erzal
aandachtwordenbesteedaandeharmonisatie vande
beroepskwalificaties .Deinitiatieven diereedsinhet
kadervandiverseprogramma 'szijngenomen,zullen
verderwordengesteund ;
2.3.6.Detranseuropese netwerkenwaaraanmomen­
teelreedsinhetkadervanafzonderlijke programma 's
wordtgewerkt,uittebreidenenhetgunstigeeffect
vandezenetwerken opdevliegtuigbouwindustrie te
versterken .Uiterstbelangrijk isookdathetreedsin
samenwerking metdiverseinstantiesopganggebrachte
procesomdeluchtverkeersleiding teverbeteren ,wordt
bevorderd enversneld ;
(3)Ziedoe.SEC(92)682def. (!)Association européenne desconstructeurs dematérielaéro­
spatial—EuropeseVerenigingvanfabrikanten vanlucht-en
ruimtevaartmaterieel .(4)EuropeanCivilAviationConference —EuropeseBurger­
luchtvaartconferentie .
(2)JointAirworthiness Requirements —Gemeenschappelijke
luchtwaardigheidseisen .(s)International CivilAviationOrganisation —Internationale
Burgerluchtvaartorganisatie .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/11
3.2.Destatistische gegevensdiezijnopgenomen in
deeerstemededeling vandeCommissie overdelucht­
vaartindustrie ,getiteld„Eenconcurrerende Europese
luchtvaartindustrie "[juli1990—doe.SEC(90)1456],
hebbenbetrekking opdetoestandinhetjaar1988.
Indethansvoorliggende Commissiemededeling (april
1992)zijndezegegevensnietbijgewerkt omdatdeCom­
missievanmeningisdathetalgemenebeeldnietsterk
isveranderd .
3.2.1.Tochishetnuttighiernogmaalsenkelebe­
langrijkecijfersoptenoemen (stand1990;degegevens
tussenhaakjeshebbenbetrekking op1988):
—delucht-enruimtevaartindustrie vertegenwoordigt
ongeveer3%vandeindustriëleproduktieindeEG;
—desectorbiedtwerkaan1%vandeberoepsbevol­
kingindeEG;
—debedrijfstak telt400000werknemers (tegen
450000voorheen),terwijl1000000mensenindi­
rectvoordesectorwerkzaam zijn(cijferongewij­
zigd).
3.2.2.Deomzetistot37miljardecugestegen (tegen
30miljardecuvoorheen).
3.2.3.Ongeveer45%vandetotalewereldproduktie
(devoormalige USSRuitgezonderd )isvoorcivieledoel­
eindenbestemd (voorheen30%)enderesterende 55%
voormilitairedoeleinden .
3.2.4.Opdeproduktievoordedefensiedoeleinden
wórdtinhetCommissiedocument nietnaderingegaan .
3.2.5.HetEuropese aandeelindemarktvoor
straalverkeersvliegtuigen ,diehetleeuwedeel uitmaakt
vandecivieleproduktie ,bedraagt (inwaarde)20%van
hettotaal(voorheen18%).
3.2.6.Deuitsplitsing vandetotaleactiviteitinde
vliegtuigbouw blijftongewijzigd ,nl.:
—casco: 50%
—motoren : 20%
—uitrusting : 30%van17juni1992datdeCommissie haarcontactendient
uittebreidentotallesectorenvanhetluchtvervoer .
3.3.1.Bijeenaantalproblemen dieinde„Eerste
conclusies"wordenopgenoemd ,zijnevenzeerdefabri­
kantenvanmotorenenuitrustingbetrokken ;tweebe­
langrijkesectorendiesamengoedzijnvoorca.50%
vandearbeidsplaatsen endeomzetindezesector
endieopdewereldmarkt ookverschillende posities
innemen :
3.3.2.VoordeEuropesecascobouwers speeltdecon­
currentieophetniveauvanheteindprodukt (bijv.USA/
Airbus);zijplaatsenbijelkaaraanzienlijke ordersvoor
detoelevering vanonderdelen enuitrusting .
3.3.3.DeEuropesemotorfabrikanten verkerenineen
anderepositie.TussenAmerikaanse enEuropesemo­
torfabrikanten bestaanreedsalliantiesvoorbepaalde
produkten .Niettemin moetenEuropese motor­
fabrikanten ,losvandieallianties ,eenconcurrerend
technologisch apparaatoppeilhouden,hetzijomop
gelijkevoetmetAmerikaanse partnerstekunnensa­
menwerken ,hetzijommethuneindprodukten met
Amerikaanse bedrijventekunnenconcurreren .
3.3.4.DeEuropeseuitrustingbranche iszowelvoor
Amerikaanse alsEuropesemaatschappijen eenbelang­
rijkeleverancier .Indezebranchezijntallozekleine
enmiddelgrote bedrijvenwerkzaam ,diesomsvolledig
afhankelijk zijnvanordersvoordelucht-enruim­
tevaartindustrie ,naastgrotebedrijvendiesomsniet
uitsluitend lucht-enruimtevaartuitrusting produceren .
3.3.5.Sommigevoorstellen voorcommunautaire ac­
tieszijnnietzospecifiekalshetESCgraagzouwillen.
Hetisjammerdatdevoorstellen betreffende Onderzoek
enTechnologie (IVC)nietverderkomendaneen
omschrijving ennoggeenwelomlijnde programma 's
omvattenmeteenramingvandetebestedenbedragen .
Deinstandhouding vanhettechnologisch niveauvan
deindustrieiseenwezenlijke voorwaarde voordehand­
havingvanhaarconcurrentievermogen .
3.3.6.Wegensdeevidentestrategische betekenisvan
deluchtvaartindustrie optechnologisch gebied,pleit
hetComitéervoordatzospoedigmogelijk,inhetkader
vanhetvoorstelvooraanvullende financiering vanhet
bestaande DerdeKaderprogramma ophetgebiedvan
O&TO,eengrootschalig specifiekO&T-programma
wordtgelanceerd ,endatditgedurende delooptijdvan
hetvoorgestelde VierdeKaderprogramma [COM(92 )
406def.,9oktober1992]wordtvoortgezet .Volgensde
aanbevelingen vandeEuropeseluchtvaartindustrie zijn
geïntegreerde onderzoeksprojecten nodigopdevolgen­
deterreinen :100%
3.2.7.Deomzetvandesectorzaken-enlichtevlieg­
tuigenis,zowelinwaardealskwantitatief ,zógering
datdievoorlopignietrelevantwordtgeacht.
N.B.1.DeCommissie heefthiervoorgegevensterver­
gelijkingverstrekt .
2.HetComitévestigtmetklemdeaandachtop
hetfeitdathetbanenverlies sindsdeCommis­
siedebovenstaande gegevensbeschikbaar
heeftgesteld,onrustbarend istoegenomen en
voorlopignognietschijnttegaanafnemen.
3.3.Deze„Eersteconclusies"hebbenalleenbetrek­
kingopdesectorvliegtuigbouw .HetESCvindtditte
beperktensluitzichaanbijdeverklaring vandeRaad—quaprestatiesefficiëntere vliegtuigen ,
—economisch meerrendabelevliegtuigen ,
—milieuvriendelijker luchtvervoer ,
—betereinzetbaarheid ,
—beteropdepassagiertoegesneden technologie .

Nr.C73/12 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
rijkeEuropeseluchtvaartmaatschappijen .IndiendeEu­
ropesevliegtuigbouwindustrie zichnietmeeropde
wereldmarkt kanhandhaven ,omdatzijtechnischof
quaconcurrentievermogen achteropraakt,danzalde
Europesehandelsbalans daarernstigonderlijden.Bo­
vendienzaldeconcurrentie afnemen,zodatdeprijzen
zullenstijgen.
3.10.Omdeomvangenhetrisicovanbelangrijke
nieuweprojectenaantekunnen,hebbendeAmerikaan­
seendeEuropeseluchtvaartindustrie zichinaanzienlij­
kemategeconsolideerd .InEuropaheeftditproces
zichveelalinnationaalverbandvoltrokken ;daarnaast
ontstaanvoorallegroteprojectengrensoverschrijdende
samenwerkingsverbanden .Hetisonvermijdelijk dat
dezetendensdoorzet,eneriseentendensnaarde
totstandkoming vangespecialiseerde Europesebedrij­
ven(bijv.Eurocopter ).Verderevooruitgang opdeze
wegzalpasmogelijkzijnwanneereenoplossingwordt
gevondenvoordeingewikkelde vormenvaneigendom
vandediversebedrijven .Zulkeontwikkelingen roepen
vragenopomtrenthetgemeenschapsbeleid inzakefusies
ensamenwerkingsakkoorden .Bijdeevaluatievanzulke
fusiesenakkoorden ishetvanhetgrootstebelang
datheteffectervanwordtbekekentegendejuiste
achtergrond —meestalzaldatdewereldmarkt zijn—
envoorhetjuisteproduktsegment .HetComitéisingenomen metdezevoorstellen enstelt
vooralbelanginhetfeitdatdeindustrieeenhoge
prioriteit blijftgevenaanveiligheid enmilieu­
bescherming .
3.4.DoordeGolfoorlog en,daarmeesamenvallend ,
eenbeginnende recessieisdevraagnaarverkeersvlieg­
tuigenafgenomen .Hetineenstorten vanhetcommunis­
meendeopenstelling vanOost-Europa endevoorma­
ligeUSSRbrengenvoordeEuropeseluchtvaartindustrie
bovendien ernstigeproblemen mee.Tengevolgevan
besnoeiingen opdedefensie-uitgaven daaltookdevraag
naarmilitairevliegtuigen enuitrustingzowelinEuropa
alsopdetraditionele afzetmarkten .
3.4.1.Deinkrimping vanhetzijdeciviele,hetzijde
militairemarktafzonderlijk ,zounogteverwerken zijn,
doormiddelen voordeanderemarktintezetten.Een
teruggangopbeidemarktentegelijkveroorzaakt echter
eenwelerggrootprobleemvooréénlid-staatofvoor
debetrokken sectoralleen.
3.5.DeEuropesevliegtuigbouwindustrie alsgeheel
bestaatuithooggekwalificeerde technicidieuiterst
complexeproduktenvervaardigen ,dikwijlsinbetrekke­
lijkkleinehoeveelheden ensomstegenhogekosten.De
produkten zijnmeestalaanstrengemilieuvoorschriften
onderworpen enmoeteninallegevallenaancomplexe
eisenvoldoendiealleaspectenvandeveiligheidbetref­
fen.
3.6.Hetduurtjarenvoordeenormeontwikkelings­
kostenzijnterugverdiend ;ditwordtbovendien bemoei­
lijktdoorhetgebruikvandedollaralsstandaardvaluta
vooralletransacties indecivielevliegtuigbouwin­
dustrie.Dezesituatiezounogdraaglijkzijnalsde
wereldmarkt nietzoovervoerd wasendeconcurren­
tiestrijdernietzohevigwasdatslechtsweinigvliegtuig­
bouwprojecten ooitwinstopleveren .
3.7.DeEuropesevliegtuigbouwers hebbeningezien
datdeontwikkeling vangroteverkeersvliegtuigen de
mogelijkheden vanelkelid-staatafzonderlijk teboven
gaatenhebbendaaromeenconsortium gevormdom
dediverseAirbus-uitvoeringen teproduceren (zoalsdat
ookvoorsommigeprojectenindemilitairevliegtuig­
bouwgebeurt).Hoewelerindesectorkleinerevliegtui­
genenuitrustingenkeleEESV's(!)bestaan,ishetaantal
produkten enbedrijvennietalleenindeEG,maarin
Europaalsgeheel,nogsteedstegroot.
3.8.Indedefensiesector wordtdenationaleveilig­
heidsomsgebruiktalsvoorwendsel omdeeigendefen­
sie-industrie tebeschermen tegenvolledigvrijeconcur­
rentieofomfusiesteverhinderen dienoodgedwongen
totstandzoudenkomenalshetmarktmechanisme nor­
maalzoukunnenfunctioneren .
3.9.DebijdragevandeEuropesevliegtuigbouwin­
dustrieaandeexportbehoorttotdehoogstevanalle
verwerkende industrieën .Bovendien levertzijaantal­3.11.DeEuropesevliegtuigbouwindustrie heeftmo­
menteelmetstructurele aanpassingsproblemen tekam­
penenisnogsteedsteversnipperd .Omdeconcurren­
tiestrijdopdewereldmarkt aantekunnen,zaldeze
bedrijfstak veranderingen moetendoorvoeren .Inde
„Eersteconclusies"vandeCommissie wordtalleen
gesproken overdevliegtuigbouwers ,maarindesecto­
renvliegtuigmotoren enuitrusting isdesituatiegroten­
deelsdezelfdeendaarvoorgeldenbijgevolggrotendeels
dezelfdeopmerkingen .Dezesectorenmogennietwor­
denvergeten,zelfsalzouhetdebedoelingzijnerlater
meerindetailaandacht aantebesteden .Bovendien
zoudeCommissie aandacht moetenschenken aande
ruimtevaartindustrie enaandemilitaireindustriewaar
dezeeeneffectheeftopdecivielesector.
4.Diagnosevanhetconcurrentievermogen :specifieke
opmerkingen
4.1.Depolitiekeontspanning (IÜ.D)
4.1.1.Nudekoudeoorlognavierdecenniagelukkig
teneindeis,zijnerplannenaangekondigd omdestrijd­
krachtenvandeNoordatlantische Verdragsorganisatie
(NAVO)aanzienlijk intekrimpenenwordtzelfsover­
wogenbelangrijke reedsinuitvoering zijndeprojecten
teschrappen .Ditleidttotaanzienlijke verlagingen van
deEuropeseproduktievanmilitairluchtvaartmaterieel
endustotbanenverlies .Daardoor zalookdeslagkracht
vandecivielevliegtuigbouw wordenaangetast ;dewer­
kelijkekrachtvaneenbedrijfineenaantalopzichten
—financiëlebasis,produktieapparaat ,benodigde infra­
structuur—isimmersafhankelijk vandetotaleomzet
opdecivieleenmilitairemarkt.Sommigevastekosten (i)EESV:EuropeesEconomisch Samenwerkingsverband .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/13
(kostendienietsamenhangen metdeomvangvande
produktie )zijntoeterekenenaanzoweldecivieleals
demilitaireproduktieenwordenoverbeideverdeeld .
4.1.2.Alsdewaardevandemilitaireproduktie af­
neemt,zaldaardoordemetdeomvangvandeproduktie
samenhangende concurrentiekracht wordenaangetast
enzullendevastekostenvoorrekeningkomenvande
civieleproduktie ;beideeffectenleidentoteenverzwak­
kingvandeconcurrentiepositie vandebedrijven .Dit
zalwellichteenverliesvantechnische kennismetzich
meebrengen datdebedrijfstak wellichtmoeilijktebo­
venzalkomen .
4.1.3.Ondertussen echterheeftEuropa'sgrotecon­
current,deVerenigde StatenvanAmerika (USA),aan­
gekondigddatdeoverheiddenodigefinanciëlesteun
zalblijvenverlenenaanonderzoek enontwikkeling
voormilitairedoeleinden ,ondanksdeafnemende or­
ders,teneindehettechnologische niveauvandebe­
drijfstakoplangetermijninstandtehouden(„Anew
approachtoDefenseAcquisition ",FactSheet1992,
Ministerie vanDefensie,USA).Hetzieternaaruitdat
denieuweAmerikaanse regeringdaaringeenverande­
ringzalbrengen .
4.1.4.HetEconomisch enSociaalComitéachthet
vangrootbelangdathettechnologisch niveauvande
Europeselucht-enruimteva'artindustrie nietverloren
gaattengevolgevandereductievandefensie-uitgaven ,
dienadeligisvoordefinanciëlepositievandebedrijven ,
enpleitdanookvoorhetoptrekken vandenationale
uitgavenvooronderzoek entechnologische ontwikke­
lingvoorcivieledoeleinden omhetverliesvanrecht­
streeksestarthulptengevolgevanhetnieuweGATT­
akkoordtussendeVerenigde StatenenEuropatecom­
penseren,enzohetconcurrentievermogen vandebe­
drijfstakvoordetoekomstveiligtestellen.
4.1.5.HetComitésteuntdevoorgestelde gemeen­
schapsstrategie voordiversificatie vandemilitairepro­
duktieendeomschakeling ervannaarproduktievoor
civieledoeleinden .HetComitéverzoektdeRaad,de
Commissie toestemming tegevenominsamenwerking
metdevliegtuigbouwindustrie enallebetrokkensociale
partnerseencommunautair werkprogramma opte
stellenenaanhetEuropeesParlement enhetEcono­
mischenSociaalComitévoorteleggen.HetComité
vindtdatdesocialepartners,deGemeenschap ende
lid-staten eenadequaatenrealistisch industriebeleid
moetenvoeren;anderszullenindenabijetoekomst
technische kennisencapaciteitverlorengaanennog
veelmeerbanenindedefensiesector opdetochtkomen
testaan,zondereniguitzichtopvervangende werkgele­
genheidelders.opzichten nogzoonzeker,dathetmoeilijkisvoor
deluchtvaartindustrie duidelijke beleidslijnen aante
geven.
4.2.2.Terwijldebedrijfstak indevoormalige Oost­
europesesatellietstaten betrekkelijk weinigontwikkeld
entamelijkkleinis,isdezeindevoormalige USSRzeer
groot.IndevroegereUSSRzijn(volgensderamingvan
deCommissie )tienkeerzoveelmensenindelucht­
enruimtevaartindustrie werkzaam alsinWest-Europa .
Hetisergmoeilijktevoorspellen watmetdezeenorme
bedrijfstak zalgebeuren,enhoedeverhoudingen zich
zullenontwikkelen tussendediverseontwerpbureaus
voorcasco's,motorenenuitrustingendegroteprodu­
centendaarvan .
4.2.3.Voordevormdieeeneventueletoekomstige
samenwerking zalaannemen ,ishetvangrootbelang
tewetenofeninwelkematedezebedrijvenonder
centraalbestuurvanuitMoskouzullenblijven,danwel
eenvooreenzullenwordengeprivatiseerd .
4.2.4.DeeventueleverkoopdoordevroegereSovjet­
Unievanmilitairevliegtuigen enhelicopters aanhet
buitenland tegenlageprijzen,zouvoorwestersebedrij­
vendiezulkmaterieelexporteren eenhardedobber
zijn.
4.2.5.Hoezeerheterdezelandenookomtedoenis
eenmarkteconomie intevoeren,tochzullenzijde
nodigevreemdevaluta'swillenblijvenverdienenomde
goederenendienstendiezijmoetenimporteren tekun­
nenbekostigen ,endaaromzullenzijaanhuneigen
produkten devoorkeurgeven,watdepenetratie van
Westeuropese vliegtuigen ,motorenenuitrustingen op
hunmarktkanafremmen .
4.2.6.Ondanksdezemoeilijkheden ,dientteworden
gestreefdnaarfundamentele samenwerking tussende
lucht-enruimtevaartindustrieën inMidden-enOost­
Europaendevoormalige USSRenerzijdsendeWesteu­
ropeseindustrieanderzijds ,zodatzijgeenmetdeVere­
nigdeStatenofJapangelieerderivalenworden.Binnen
eenbestelvaneerlijkeconcurrentie ,dientdeEuropese
industriedustewordenaangespoord bijzoveelmogelijk
projectenmetdielandensamentewerken.
4.2.7.Omopditterreinsnelvooruitgang teboeken,
bepleithetComitédathetdenkbeeld vanpotentiële
samenwerking doordeCommissie wordtovergenomen
endatdeGemeenschapssteun voorMidden-enOost­
EuropaenhetGOSwordtverleendviajointventures
waaraanOost-enWesteuropese bedrijvendeelnemen ,
inplaatsvanrechtstreeks steunteverlenenaandelucht­
enruimtevaartindustrie indezelanden.Samenwerking
indievormiseenveelsnellereenmeerrendabele
methodeomdeindustrienieuwleveninteblazendan
rechtstreekse financiëlehulp,waarvandeaanwending
moeilijktecontroleren valt.Westeuropese bedrijven
dienentewordenbeschermd tegenbuitengewone com­
merciëlerisico'swelkezullenontstaannaarmate hun
Oosteuropese partnerszichaanpassenaandemarkteco­
nomieendenodigetechnieken lerenbeheersen ,en
daarnaasthuneigenkwaliteits -enluchtwaardigheids­4.2.Devliegtuigbouwindustrie inMidden-enOost­
EuropaenhetGemenebest vanOnafhankelijke
Staten(GOS)(111.D.2)
4.2.1.InMidden-enOost-Europa enhetGOSis
desituatieopditogenblikineenaantalbelangrijke

Nr.C73/14 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
normenvaststellen ,waarbijzijo.m.hunbestaande
normenopvoorhenaanvaardbare westersenormen
kunnenafstemmen .
4.2.8.Dewerkzaamheden dieindelaatste20jaarin
West-Europa doorAECMAendeGezamenlijke Lucht­
vaartautoriteiten (JAA—JointAirworthiness Authori­
ties)ophetgebiedvanstandaardisering zijnverricht,
zijnvoordeWesteuropese luchtvaartindustrie een
zwarelastgeweest;eenverderetoenamevandezeactivi­
teitenisnogmoeilijktedragen.DaaromzoudeCom­
missiemoetenkijkenofdewerkzaamheden ophet
gebiedvanstandaardisering enluchtwaardigheidseisen
(JAR—JointAirworthiness Requirements )kunnen
wordengesubsidieerd ,enwelzodatOost-enWest­
Europadaarhunvoordeelmeedoenenvooraldat
deluchtvaartindustrie inhetGOSEuropesenormen
overneemt ,inplaatsvandievaneenconcurrerende
industriezoalsdeAmerikaanse .jectenvoorAmerikaanse opdrachtgevers engrotendeels
ookbijEuropeseprojectenwaarvoor geenEuropese
internationale normenbestaan,wordenAmerikaanse
normengehanteerd .Ditzalpasgaanveranderen als
algemeenaanvaarde wereldnormen voorhanden zijn,
watnogineenververschietligt,tenzijallebetrokken
partijendaarhardaanwerken.
5.1.1.7.Overigenswordtnormalisatie nogdikwijls
beschouwd alseenwapenindeconcurrentiestrijd ,
waardoorAmerikaanse constructiemethodes ,onderde­
lenenmaterialen tenopzichtevanEuropeseinhet
voordeelzijn.
5.1.2.Regelingen enprocedures voor
luchtwaardigheidscertificatie
[IV.A.l (b)]
5.1.2.1.Ondanks deovereenkomst inzakeharmoni­
satievandevoorburgerluchtvaartuigen geldendetech­
nischeprocedures [doe.COM(90 )442]houdennatio­
naleinstantiesnogaltijdvastaannationaleprocedures
voorluchtwaardigheidscertificatie .
5.1.2.2.HetfeitdaterinEuropavelenationalecer­
tificatie-instantiesbestaan,brengthogekostenmetzich
mee,terwijlcertificatie indeVerenigdeStatenkosteloos
is.Ditiseenhandicapvoordeconcurrentiekracht van
deEuropesevliegtuigbouwindustrie .
5.1.2.3.HetComitédringterbijdeCommissie met
klemopaan,zonderuitsteldevoorgestelde werkgroep
opterichten,endiedientnategaanwelkehinderpalen
deoprichting vanéénenkeleEuropeseinstantievoor
luchtwaardigheidscertificatie nogindewegstaan.5.Opmerkingen betreffende devoorstellen voorcom­
munautaire acties
5.1.Hetscheppenvaneengunstigkader(IV.A)
5.1.1.Snellere harmonisatie vandetech­
nischenormen (IV.A.l )
5.1.1.1.Hetisvangrootbelangdathetopstellenvan
Europesenormensnellerverloopt,omtevoorkomen
datAmerikaanse normendebedrijfstak gaandomine­
renendaterdubbelwerkwordtverricht—nl.op
nationaalenopbedrijfsniveau .Debedoeling isteko­
mentoteencompleetstelinternationale normenvoor
deluchtvaartindustrie .VoordeEuropeseindustrieal­
leenisditeenlastdiehoelangerhoemeerhaarfinancië­
ledraagkracht tebovengaat.
5.1.1.2.VolgensdeCommissie zaldeoverdracht van
middelendietotdusverzijngebruiktvoornationaleen
bedrijfsnormalisatie ,voldoende zijnomdekostente
dekkenvanhettoegenomen aantalbenodigdeEuropese
normen .
Ditisechterniethetgeval,enwelomdevolgende
redenen :
5.1.1.3.Erzalnogsteedseengrootaantalbedrijfs­
normennodigzijnvoorspecifiekeprojectenenbedrijfs­
interneprocédésenwerkmethoden .
5.1.1.4.Dekostenvoordegoedkeuring vanEuropese
normenzijnheelwathogerdanvoornationalenormen.
OmEuropesenormengoedtekeuren,dienenername­
lijkinternationale bijeenkomsten tewordengehouden ,
waaruitkostenvoortvloeien voorsimultaanvertaling ,
reizen,enz.
5.1.1.5.Debedrijfstak verwachtgroterefinanciële
hulpvandeCommissie ;dezeheeftimmersnadrukkelijk
toegezegddatzijEuropesenormalisatie zalbevorderen .
5.1.1.6.Deluchtvaartindustrie hanteertnormendie
vanveleverschillende instantiesafkomstig zijn.Bijpro­5.2.Bevorderen vanopleiding (IV.A.3)
5.2.1.HetComitébetreurtdatdeCommissie opdit
belangrijke terreinnietmetmeerspecifiekevoorstellen
komt.
5.2.2.Allesmoetinhetwerkwordengesteldom
bestaandebanentebehouden ,maardeCommissie dient
zichgoedterealiseren hoeveelbanenermomenteel
verlorengaanenhoeveelbanenbedreigdzijn.Werkge­
verenpersoneelsvertegenwoordigers dienendenoodza­
kelijkemaatregelen voorherstructurering vanhetperso­
neelsbestand overeentekomen.Bij-enherscholingspro­
gramma'svoorallebetrokken werknemers (bijv.ge­
schooldearbeiders,technici,ingenieurs ,onderzoekers )
zoudenhetmogelijkmoetenmakenhuneenbaanen
eentoekomsttebieden,zonodigineenanderebedrijfs­
takofopeenandereplaats.Erdienenookmaatregelen
tewordengenomenomdewerkgelegenheid zoveelmo­
gelijkinstandtehoudendoorverderintechnologiepro­
gramma'steinvesteren .
5.2.3.Erdienennuenindetoekomstnieuwehoogge­
kwalificeerde arbeidskrachten tewordenaangetrokken ,
zodatvoldoende goedgeschoolde werknemers kunnen
wordeningezetomteprofiterenvandeoplevingvan
demarktdiezichongetwijfeld zalvoordoen .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/15
5.2.4.DeCommissie zoudevolgendepositievemaat­
regelenmoetenoverwegen :
—Eenspeciaalprogramma uitwerken vooromscho­
lingenherplaatsing vanindedefensiesector werk­
zaampersoneel .Ditprogramma zouinfinanciële
steunvoorzienombanenverlies tebeperkendoor
herscholing vanwerknemers dieuitdedefensie­
industriedienenaftevloeien,enherplaatsing van
werknemers inregio'svandeGemeenschap diehet
meestdoordeteruggang vandedefensie-industrie
zijngetroffen .Bijdeuitvoeringvanditprogramma
dienendesocialepartnersactiefbetrokken tezijn.
—DeGemeenschap dientervoortezorgendatwerk­
nemersindiennodigrechtkrijgenopeenbepaald
aantaldagenperjaarvoorbijscholing .
—Vanwegehetrisicodathooggekwalificeerde ar­
beidskrachten indedefensie-endecivielesector,
metnameindelucht-enruimtevaartindustrie ,
werkloosworden,ishetdestebelangrijker datde
werkzaamheden vandeGemeenschap m.b.t.hetop
elkaarafstemmen endewederzijdse erkenning van
kwalificaties wordenvoortgezet ,zodatdemobiliteit
vandearbeidskrachten tussendelid-staten verder
wordtverbeterd .
5.3.Bevordering vandesocialedialoog(1V.A.5)
5.3.1.HetComitéstaatachterhetvoornemen van
deCommissie omeenklimaattescheppenwaarineen
constructieve dialoogtussendesocialepartnerskan
plaatshebben .Hetaantalbanendattotnogtoeverloren
isgegaanenopdetochtstaat,iszogrootdatalle
betrokkenen absoluutmoetenproberenoplossingen
voorditprobleemtevinden.Overigens iseendergelijke
constructieve dialoogvanblijvendbelang.5.6.Eerlijkeinternationale concurrentiewaarborgen
(1V.B.2)
5.6.1.HetgeschiltussendeAmerikaanse regeringen
deEuropeseGemeenschappen betreffende oneerlijke
concurrentie vanAirbus,datzouzijngesubsidieerd ,
heeftdekwestievansubsidiëring doordeoverheidin
hetmiddelpunt vandebelangstelling geplaatst .Inalle
landenwaareenbelangrijke lucht-enruimtevaartin­
dustriebestaat,heeftoverheidssteun steedseengrote
rolgespeeld,overeenkomstig hetbelangdatwordtge­
hechtaandevooruitgang opluchtvaartgebied ende
grotebetekenisvandezesectorvoordelandsverdedi­
ging-
5.6.2.Erzijntallozewijzenvansteunverlening moge­
lijk,enhetgebruikervanverschiltvanlandtotland.
Bovendien wordtdenationale lucht-enruimtévaartin­
dustrienietaltijdopdezelfdewijzegesteund .Demaat­
stafwaarmeedeomvangvandergelijkesteundientte
wordengemeten,ishettotaleeffectvanzoweldirecte
(b.v.voorhetstartenvaneenproject)alsindirectesteun
(zoalsoverheidssubsidie voorO&TO).
5.6.3.Hetisvangrootbelangdatverschillen indit
totaleeffectvandesteun,metnametussenlanden
onderling ,niettotonaanvaardbare concurrentieverval ­
singleidt.Dezevoorwaarde dientvooroptestaanbij
alleoverwegingen betreffende overheidssteun opinter­
nationaalenintra-Europees vlak.
5.6.4.Omdataanveleprojectenvoordebouwvan
verkeersvliegtuigen zeergrotefinanciëlerisico'szijn
verbonden enzulkeprojectenpasnavelejarenwinst­
gevendworden,geldtsindsjaarendagalomhetbegin­
seldatregeringen aanvliegtuig-enmotorenbouwers
terugbetaalbare leningenverstrekken ombijtedragen
indehogekostenvandebeginfasevaneenbelangrijk
nieuwproject.IndevoorbijedecenniahebbenEuropese
regeringen aanzienlijke leningenaanEuropesebedrijven
verstrektofgewaarborgd zodatdezemetbelangrijke
projectenkondenbeginnen .Velevandezeleningenzijn
reedsofwordenmomenteel terugbetaald .
5.6.5.IndeVerenigde Stateniszulkedirecteover­
heidshulpnietgebruikelijk ,maarzoalsreedseldersis
opgemerkt ,ontvangtdeAmerikaanse lucht-enruim­
tevaartindustrie welindirectehulp,endezeishogerdan
deEuropeseenhoeftbovendien nietterugteworden
betaald.
5.6.6.InJapanneemtdeoverheidssteun voorde
technische ontwikkelingskosten vanprojectendoor­
gaansdevormaanvanrentesubsidie voordoorfabri­
kantenaangegane leningen .Deterugbetaling geschiedt
indevormvanroyaltiesopdeverkoopvanhetontwik­
keldeprodukt .
5.6.7.HetComitégaatervanuitdatdeCommissie ,
wanneerdeinternemarkteind1992eenfeitzalzijn,
strengzaltoezienopdehandhaving vaneerlijkeconcur­
rentievoorwaarden inEuropa.DeCommissie zalechter
evenvoortvarend dienenoptetredenomervoorte5.4.Eerlijkeconcurrentievoorwaarden (IV.B)
5.4.1.Dezorgvoorhetscheppenvaneerlijkeconcur­
rentievoorwaarden inEuropaendaarbuiten wordtals
éénvandebelangrijke takenvandeCommissie be­
schouwd ,meernog,ditiswaarschijnlijk haarbelang­
rijksteverantwoordelijkheid ,wanttalrijkeandere
vraagstukken hangenermeesamen.
5.5.Toepassing vandemededingingsregels binnende
Gemeenschap (1V.B.1)
5.5.1.Hetdoelvansamenwerkingsverbanden iseen
industriële capaciteittotstandtebrengendiegroot
genoegisomopdewereldmarkt tekunnenconcurreren ,
maarinverhouding totdegroottevandeEuropese
luchtvaartmarkt misschienaandegrotekantkanlijken.
Alsinzulkegevallenwordtonderzocht ofdeEG­
mededingingsregels inachtzijngenomen,dientditte
gebeureninhetlichtvandereëlemarktsituatie .Wegens
dedoorzichtigheid vandeEuropesemarktenhetfeit
datdezeopenstaatvoorconcurrentie uitalledelenvan
dewereld,ishetenigedoorslaggevende criteriumde
relatievepositiediezoeensamenwerkingsverband in­
neemtonderdevliegtuigbouwers vandewereld.

Nr.C73/16 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
wordtgegeventotnogtoemoeilijktecontroleren ,en
ishetnietwaarschijnlijk datditindetoekomstbeter
zalgaan.
5.6.14.Zelfsindienindirectesteuntot4%vande
omzetwordtbeperkt,zullengroteAmerikaanse bedrij­
ventochveelmeersubsidiekrijgendandegemiddelde
Europesefabrikant .
5.6.15.VoordetoekomstvandeEuropeselucht­
vaartindustrie ishetvanvitaalbelangdatdeCommissie
endenationaleinstantieseenverderevermindering van
debestaande directeenindirecte steunvoorkomen .
Dezesteun,dieertoeheeftbijgedragen datdeEuropese
luchtvaartindustrie haarhuidigemarktpositie koninne­
men,dient,inwelketoegestane vormdanook,juist
aanzienlijk tewordenverhoogd .Erzijndanookdrin­
gendmaatregelen nodigom:
i)deconcurrentiepositie vandeEuropesetechnologie
voordetoekomstveiligtestellenviaeenuitgebreid
programma vooronderzoek enontwikkeling van
nieuwetechnologieën opEuropeesniveau;
ii)ervoortezorgendatderecentebilateraleafspraken
tussendeEGendeVerenigde Statenbetreffende
desteunaandevliegtuigbouwindustrie opgoed
controleerbare enbillijkewijzenageleefdworden,
zodatdeEuropeseindustrienietwordtbenadeeld
t.o.v.haarAmerikaanse concurrenten doordatdeze
indirectesteunvooronderzoek enontwikkeling
krijgenenwordengeholpenmetmaatregelen als
belastingvoordelen ,financieringssteun ,exportkre­
dieten,lagerente,soepeleaanwendingsvoorwaar ­
deneneenhoogniveauvansteunvooronderzoeks­
programma 'senz.;
iii)ervoortezorgendatbijdehuidigeGATT-onder­
handelingen (ziepar.5.5.11)ookde„spin-off"ter
sprakewordtgebrachtvandeindirectesteunaan
deAmerikaanse militaireindustrie endeindirecte
steunaandecivieleindustrieviadeNASA(2).
5.6.16.Alseerstestapindezerichtingdienenalle
vormenvanindirectesteuninallelandendegelijkte
wordengeïnventariseerd enbeoordeeld .Vervolgens
dienthetAmerikaanse ForeignSalesCorporation
(FSC)-systeeminhetGATT-akkoord tewordenopge­
nomen .
5.7.Uitbreiding totallelandenentotvliegtuigen voor
regionaalvervoer,"grotemotorenenbelangrijke
uitrustingsstukken
5.7.1.Deuitbreiding vanhetbestaandeakkoordtot
allelandendienttewordenoverwogen .Hetakkoord
zouookkunnenwordenuitgebreidtotandereproduk­
tenvandeluchtvaartindustrie inplaatsvanbeperktte
blijventotgroteverkeersvliegtuigen ,zoalsmomenteel
hetgevalis.zorgendatookinderestvandewereldeerlijkeconcur­
rentievoorwaarden inachtwordengenomen .
5.6.8.DatdeEuropeseluchtvaartindustrie totnog
toeinstaatisgeweestmetsuccesopdewereldmarkt
teconcurreren ,istedankenaaneencombinatie van
investeringen diezo'n10a15jaargeledeninonderzoek
enontwikkeling zijngedaanen,ineenaanzienlijk aantal
gevallen,aandesteundievoorhetstartenvannieuwe
projectenisverleend.Hetisthanszeerdevraagofdat
indetoekomstooknogzozalzijn.
5.6.9.Doordatdebezuinigingen opmilitaireuitga­
veninsommigegevallengepaardgaanmeteenalgeme­
nekortingopsteunvoordeindustrie,dreigthetgevaar
datdeuitgavenvooronderzoek entechnologische ont­
wikkelingindeEuropeselucht-enruimtevaartindustrie
flinkafnemen,terwijlerjuistnietwordtgekortopde
uitgavenvoorO&TOindeVerenigdeStatenenJapan.
Integendeel ,opbepaaldeterreinenvanvitaalbelang
nemendezenogtoe:indeUSAstijgendeuitgavenvoor
OScOophetgebiedvanstrategische technologieën
eninJapanvoorgeneriekeonderzoeksprogramma 's,
bijvoorbeeld ophetgebiedvannieuwematerialen .
5.6.10.Algemeenwordtaangenomen datdedaling
vandedefensie-uitgaven zowelinEuropaalsdeVere­
nigdeStatenindenabijetoekomstzaldoorzetten ;maar
datditdeEuropesetechnologische capaciteitzwaarder
zaltreffendandeAmerikaanse .
5.6.11.Injuli1992werdtussendeUSAendeEurope­
seCommissie eenbilateraalakkoordgeslotenover
rechtstreekse steunofsteunvoordeaanloopfase van
projectenindevliegtuigbouwindustrie (*).Ditakkoord
heefteenlooptijdvanéénjaar;indietijddienthette
wordenopgenomen ineenmultilateraal GATT-ak­
koord,zonietloopthetnadatjaaraf.Mochtdit
gebeuren,danzoudendezoomstreden algemene
GATT-regelsweervantoepassing zijn.
5.6.12.Indienhetakkoordwordtgehandhaafd ,bete­
kentditdatderechtstreekse steunvoordeaanloopfase
tot33%vandekostenwordtbeperkt,watslechtsde
helftisvanhetpercentage steundatoverhetalgemeen
voorhetopstartenvaneenaantalAirbus-projecten
nodigisgeweest.Dezestarthulp,diedoordebedrijven
terugbetaald moetworden,isvandoorslaggevend be­
langgeweestvoorhetwelslagen vanEuropesepro­
jecten.
5.6.13.HetakkoordmetdeUSAlevertnogproble­
menop.AllereerstzalhetvoordeEuropesevliegtuig­
bouwindustrie moeilijkzijnnieuweprodukten teont­
wikkelenwanneerzijhaarontwikkelingskosten moet
dekkenmetoverheidsleningen vandegroottedievol­
genshetbilateraleGATT-akkoord wordttoegestaan
(enwaarover zijrentetegenhetmarkttarief moetbeta­
len).Hetvalttebezienofdezeindustrieerinzalslagen
voorhetdekkenvanderesterende kostenzonderstaats­
garantievoldoende risicodragend kapitaalaantetrek­
ken.TentweedevieldeindirectesteundieindeUSA
(2)NASA:NationalAeronautics andSpaceAdministration —
Nationaal bureauvoorlucht-enruimtevaart . f1)PBnr.L301van17.10.1992.

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/17
5.7.2.Uitbreiding totvliegtuigen voorregionaalver­
voer,grotemotorenenbelangrijke uitrustingsstukken
dientzorgvuldig tewordenoverwogen inhetlichtvan
deverschillende marktvoorwaarden ,kostenenrisico's
diedaarmeegepaardgaan.
5.7.3.Omeerlijkeconcurrentievoorwaarden tega­
randeren,ishetvanwezenlijkbelangdatinallelanden
dezelfderedelijkeniveausvansteungelden.zenlijkbelangisvoordehandhaving vandeconcurren­
tiepositie ;zijbeseftookdewaardevanspitstechnologi­
schebijprodukten (dezgn.spin-off)vooranderein­
dustrieën .Hetisdanookvanhetgrootstebelangdatde
aanbevelingen vandeAfdelinginconcretemaatregelen
wordenomgezet.
5.8.5.Hetzounuttigerzijngeweestindieninde
Mededeling enigideewasgegevenvanhetbedragdatis
gemoeidmetdemaatregelen dievolgensdeCommissie
nodigzijnomdeconcurrentiekracht vandeEuropese
luchtvaartindustrie voordetoekomst tehandhaven .Het
isimmersmoeilijkdedenkbeelden vandeCommissie
opconstructieve wijzetebeoordelen zolangdezeniet
aangeefthoeveelgeldbeschikbaar dienttewordenge­
steld.Deindustriedientechterindeeersteplaatszelf
zorgtedragenvoorhaartoekomstige investeringen in
O&TO-programma 's.
5.8.6.HetComitédeeltdebezorgdheid vandeCom­
missieoverdeversnippering vandeoverheidssteun voor
O&TO .Doublures inonderzoeksprojecten en
-infrastructuur dienendoordeoverheidindelid-staten
endoordebedrijfstak tewordenopgespoord teneinde
allemiddelenoprationeleenefficiëntewijzetege­
bruiken .
5.8.7.HetComitémerktopdatinhetfinancieel
memorandum bijhet„Voorstelvooreenbesluitvande
Raadbetreffende aanvullende financiering vanhetder­
dekaderprogramma vancommunautaire werkzaamhe­
denophetgebiedvanonderzoek entechnologische
ontwikkeling (1990-1994)"eendoordeCommissie
voorgesteld aanvullend bedragisopgenomen van281
miljoenecuvoorhetheleonderdeel „industriële en
materiaaltechnologie ";hetpleitervooromeenaanzien­
lijkdeeldaarvantebestemmen voordeluchtvaartin­
dustrie.Bovendien hoopthetComitéstelligdatde
Commissie diewerkzaamheden nietalleenzalvoortzet­
ten,maarbinnenhetkadervanhetaangekondigde
vierdekaderprogramma voorO&TOmeergelddaar­
voorbeschikbaar zalstellen.HetComitédeeltgeheel
devreesvandeCommissie datdeonderhetvierde
kaderprogramma vallendeO&TO-werkzaamheden ten
opzichtevanhetderdekaderprogramma inomvang
zoudenkunnenafnemen .
5.8.8.Indiennietswordtgedaanaanhetbesnoeien
opdeuitgavenvooronderzoek entechnologische ont­
wikkeling indeluchtvaartsector ,endatterwijldit
momenteel inJapanendeUSAniethetgevalis,zalde
Europeseindustrievooraltijddemogelijkheid verliezen
alsproducent vancompletevliegtuigen ,motorenen
systemenmetdielandenteconcurreren ,entenslotte
nietmeerdaneentoeleverancier wordenvoorAmeri­
kaanseprojecten .Ditzalonafwendbaar totverderba­
nenverlies ,deachteruitgang vandebeschikbare vakken­
nisendeondergang vannógeenlevensvatbare en
waardevolle Europeseindustrieleiden.
5.9.Oplossenvandedollarproblematiek (IV.E)
5.9.1.Europesevliegtuigbouwers kunnendeomvang
vanderisico'sdiezijdragenredelijkbeheersen ,ten5.8.Handhaving vanhettechnologisch peil(IV.C)
5.8.1.Detechnologische kwaliteitvandeprodukten
vandeluchtvaartindustrie zalindenabijetoekomst
vangrootbelangblijvenvoorhetcommerciële succes
ervan.Wildezeindustriehaarmogelijkheden tenvolle
kunnenontplooien ,dandientzijovereengeheelade­
quaatenmoderntechnologisch apparaattebeschikken .
Detechnologische concurrentie ishevigenzalditwaar­
schijnlijkookblijven;hetoppeilhoudenvandetech­
nologische capaciteitkosthoelangerhoemeergeld.
Bovendienkrijgtdeindustriehethoelangerhoemoeilij­
kerwegensdeinkrimping vandedefensie-orders .De
militairesectorisimmerseenbronvannieuwetech­
nologieën ,enmenigbedrijfiservooreengrootdeel
vanzijninkomsten opaangewezen .
5.8.2.Desituatieisnubijgevolgzodanig,datde
intra-Europese samenwerking ophetgebiedvanonder­
zoekentechnologische ontwikkeling indezebedrijfs­
tak,envooraltussendelucht-enruimtevaartsectoren ,
aanzienlijk zalmoetenwordenuitgebreidomhetmen­
selijkeenmateriëlepotentieelinstandtehoudendatde
vooruitgang vandeluchtvaarttechnologie thansvereist.
5.8.3.DeEuropeseGemeenschap heefteenfun­
damentele roltespelenbijhetbevorderen enondersteu­
nenvandenodigeEuropesesamenwerking ophetge­
biedvanonderzoek entechnologische ontwikkeling .
Eeneerstestapisalgezetmetdegoedkeuring van
deproef-entussenfase-projecten dieonderhetBrite/
Euram-programma (1989-90)enhetprogramma voor
industriële enmateriaaltechnologie "(1992-94)vielen.
Dezeprojectenhebbendehaalbaarheid enhetnutaan­
getoondvanmaatregelen opGemeenschapsniveau om
Europesesamenwerking tebevorderen ,maardoordat
zijtebescheiden vanomvangenvantekorteduur
waren,gingvandezeprojectennietdekrachtigeimpuls
uitdienodigisomeenadequatebasisteleggenvoor
demodernisering vanhettechnologische apparaatvan
deEuropeseluchtvaartindustrie .Hetonderzoek indeze
bedrijfstak vindtimmersoplangetermijnplaatsenis
methogefinanciëlerisico'sverbonden .Erisdringend
behoefteaaneengrootschalig Europeessamenwer­
kingsprogramma oplangetermijn.Deuiteindelijke ver­
antwoordelijkheid voorhetuitwerken vaneenformeel
voorstelvoorGemeenschapsmaatregelen berustbijde
Commissie .
5.8.4.DeCommissie erkentinhaar„Eersteconclu­
sies"dattoegangtotdenieuwstetechnologie vanwe­

Nr.C73/18 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
lijkkanalleeneenstabielenwereldomspannend mone­
tairstelseleenoplossingbiedenvoordedollarproble­
matiek.Metdetotstandkoming vandeEconomische
enMonetaire UniezaldeGemeenschap eenbelangrijke
bijdrageaandeverwezenlijking vandezedoelstelling
leveren."
5.10.Zorgvoorhetmilieu(IV.E)
5.10.1.HetComitévindtheteengoedezaakdatde
Gemeenschap haarbeleidophetgebiedvangeluidshin­
derenuitlaatgassen vanhetluchtverkeer baseertop
nauwesamenwerking metdeEuropeseBurgerlucht­
vaartconferentie (ECAC)endeInternationale Burger­
luchtvaartorganisatie (ICAO).
5.10.2.HetComitéheeftreedsindrieeerdereadvie­
zen(*)zijnsteunuitgesproken voordedoordeCommis­
siegekozenbenadering vandemilieuproblematiek in
samenhang metdevervoersector endevliegtuigbouw .
5.10.3.HetComitéisvanmeningdatmilieunormen
voorgeluidshinder enemissiesvanluchtverkeer inde
helewereldgeleidelijk moetenwordenverhoogdnaar­
matedetechniekophetgebiedvanvliegtuigmotoren
voortschrijdt .
5.10.4.InEG-landen zoudengeenvliegtuigen mogen
opstijgenoflandendienietaandienormenvoldoen.minstevoorzoverdiebetrekking hebbenoptechnische
kwestiesenopaspectendiedemarkt,middelenen
produktiviteit betreffen .Zijhebbenechtergeenenkele
invloedopdedollarkoers ofopdeverschillen inde
ontwikkeling vandeinflatietussenEuropaendeVS.
5.9.2.Tengevolgevandevoortdurende dominantie
vandeV.Sophetgrootstedeelvandemarktvoor
verkeersvliegtuigen ,degrootteenhetgewichtvande
Amerikaanse markt,hetgemakwaarmeefinancieringen
indollarsteverkrijgen zijnenanderefactoren,luidtde
prijsvancommerciële vliegtuigen zogoedalsaltijdin
dollars.Deinhunnationalemuntenuitgedrukte inkom­
stenvanvliegtuigbouwers hangendustennauwstesa­
menmetdedollarkoers .HoeweldeEuropeseinflatie
doordejarenheendoorgaans hogerlagdandeAmeri­
kaanse,wasdepositievandedollart.o.v.deEuropese
muntenzwakkerdanmochtwordenverwachtopgrond
vankostenindexcijfers enkoopkrachtpariteit .Momen­
teelisdedollartenopzichtevandemeesteEuropese
muntenaanzienlijk ondergewaardeerd .
5.9.3.Wanneerbedrijvendollarsoptermijncontract
verkopenomzichintedekken,dienentijdstipvan
verkoopenomvangvandedekkingopgrondvan
degroteenonvoorspelbare wisselkoersschommelingen
zorgvuldig teworden "afgewogen .Bijdezetransactie
wordtdekoersvastgesteld opdegrondslag vandeop
datogenblikgeldendekoers;determijntransactie heeft
uiteraardweinigzinalsgeenredelijkeofvoordelige
koerskanwordenverkregen .Debankenstellenook
beperkingen aandehoogteendeduurvandedekking
diezijbereidzijntegeven.
5.9.4.Hetgezamenlijke effectvaninflatieverschillen
enzwakkedollartastdewinstgevendheid vanEuropese
bedrijvenaan,doordatdeprijsniveaus doordemarkt­
vooruitzichten ensterkeAmerikaanse concurrenten
wordenbepaald .(Deprijzengaannamelijkmetde
Amerikaanse inflatiemee,maardemeestekostenhou­
dengelijketredmetdeEuropeseinflatie,dieinsommige
landenaanzienlijk hogerligtdandeAmerikaanse ).
5.9.5.Denadeligeeffectenkunnenenigszinsworden
ondervangen doormeerkostenindollarsuittedrukken
—indienditbijeenconcurrerend produktiviteitsniveau
kanwordengedaan—zodateeninherentindekkingsef­
fectwordtbereikt.Ditisechterslechtseengedeeltelijke
stapnaardeoplossing—definanciëleresultaten van
Europesebedrijvenlostekoppelenvaninternationale
koersfluctuaties —dieoverigensaanbeperkingen is
onderworpen ,indienEuropaeenindustriële capaciteit
vanbetekenis wilbehouden .
5.9.6.HetComitéisblijmethetvoorstelvande
Commissie omeengezamenlijke werkgroep industrie/
Commissie optezetten.Hetisechternietdirectduide­
lijkhoedeindustriezelfhetvoorgestelde verzekerings­
systeemzoukunnenfinancieren indiendeAmerikaanse
dollarzozwakblijft.5.11.DedialoogmetdeEuropesevliegtuigbouwin­
dustrievoortzetten (IV.G)
5.11.1.Hetisvanhetgrootstebelangdedialoogop
Europeesniveaumetallebetrokken economische en
socialekringenregelmatig enopintensieve wijzevoort
tezetten.
5.12.Midden-enkleinbedrijf (MKB)
5.12.1.Deproblemen dieophetMKBafkomen,
barenhetComitézorgen.Dezebedrijvenkomenin
deCommissiemededeling nietvoldoende aanbod.Bij
projectensteunenhoofdaannemers immersopeenaan­
zienlijkentoenemend aantalinnoverende kleineen
middelgrote toeleveringsbedrijven .
5.12.2.Debedoeldeproblemen zijndevolgende :
—talvankleineenmiddelgrote bedrijvenzijninsterk
vandevliegtuigbouwindustrie afhankelijke regio's
gevestigd ,zodatenigeteruggang inhetorderboek
vandehoofdaannemer eenveelernstigerweerslag
opdewerkgelegenheid kanhebbendanopheteerste
gezichtwaarschijnlijk lijkt;
5.9.7.HetComitéishetdanookmetdeCommissie
eenswanneerzijdevolgendeuitspraakdoet:„Uiteinde­(!)PBnr.C221van28.8.1989,PBnr.C339van31.12.1991
enPBnr.C313van30.11.1992.

15.3.93 Nr.C73/19 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
—erbestaateenrisicodathoofdaannemers toeleveran­
cierszoekeninlage-loonlanden buitendeGemeen­
schap;
—hoewelhetMKBbekendstaatomzijnaanpassings­
vermogen ,heefthettochhulpnodigindevormvan
diversificatieprogramma 's;—deomvangvanhetbanenverlies kangeringschijnen
invergelijking methetenormeverliesaanwerkgele­
genheidingrotebedrijven,maarheteffectervanop
debetrokken middelgrote enkleinebedrijvenkan
veelernstigerzijn.
GedaanteBrussel,27januari1993.
DeVoorzitter
vanbetEconomisch enSociaalComité
SusanneTIEMANN
Adviesoverhetvoorstelvooreenaanbeveling vandeRaadinzakegemeenschappelijke
veiligheidsbeoordelingscriteria voorinformatietechnologie
(93/C73/05)
DeRaadheeftop29september 1992besloten,overeenkomstig debepalingen vanartikel198
vanhetVerdragtotoprichting vandeEuropeseEconomische Gemeenschap ,hetEconomisch
enSociaalComitéteraadplegen overhetvoornoemde voorstel.
DeAfdelingvoorindustrie,handel,ambachtendiensten,diemetdevoorbereiding vande
desbetreffende werkzaamheden wasbelast,heefthaaradviesop6januarigoedgekeurd .
Rapporteur wasmevrouwBarrow.
HetEconomisch enSociaalComitéheefttijdenszijn302eZitting(vergadering van27januari
1993)hetvolgendeadviesuitgebracht ,datmetalgemenestemmenisgoedgekeurd .
1.Inleiding
1.1.DitvoorstelvandeCommissie moetervoor
zorgendatdeconsument meervertrouwen krijgtinde
beveiligingsprestaties vanIT-produkten (IT=infor­
matietechnologie )endatereenmaatstafkomtaande
handwaarvandebeveiligingsprestaties vanIT-produk­
tenkunnenwordenbeoordeeld .Hetvoorstelbetekent
eencontinuering vanreedsuitgevoerde werkzaamheden
indelid-staten,deVSenJapangerichtopdeontwikke­
lingvancriteriaterbeoordeling vandeveiligheidvan
IT-produkten en-systemen .
1.2.Deontwerp-aanbeveling heefttotdoel:
i)beoordelingscriteria voordeveiligheidvaninfor­
matietechnologie („ITSEC")voordegeheleGe­
meenschap envooreenproefperiode vantweejaar
vasttestellen;
ii)internationale harmonisatie ennormalisatie van
dezecriteriaonderauspiciënvandegroepvanhoge
ambtenaren voordeveiligheid vaninformatie­
systemen(„SOG-IS")tebevorderen ;iii)deontwikkelingen naafloopvandezeproefperiode
teevalueren,enopadviesvandegroepvanhoge
ambtenaren adequatemaatregelen voordeGemeen­
schapvoortestellen.
1.3.Hetbegrip„ITSEC"omvatgenormaliseerde
criteriavoordeveiligheidsevaluatie vanIT-produkten
en-systemen ,zowelvoorhardwarealsvoorsoftware .
1.4.Hetisdebedoelingdatdezecriteriainhetkader
vandenationalecertificatieregelingen dooronafhanke­
lijkeenonpartijdige nationalebeoordelingsinstanties
wordentoegepastopIT-produkten en-systemen,op
verzoekvaneen„sponsor"(inderegeldeverkoperof
gebruikervanhetIT-systeem of-produkt).Decertifi­
catieregeling isdanookvolledigopbasisvanvrijwillig­
heid.
1.5.Deveiligheidvaninformatietechnologie valtin
driecomponenten uiteen:
—vertrouwelijkheid :preventie vanongeoorloofde
onthulling vaninformatie ;