Het rechtsstelsel beheert zijn werklast efficiënt. Het rechtsstelsel presteert op een gemiddeld niveau wanneer het gaat over de geraamde tijd om zowel litigieuze burgerlijke en handelszaken als bestuurszaken op te lossen. Het afhandelingspercentage voor de eerste categorie is sinds 2016 lichtjes gedaald, maar ligt nog steeds boven 100 %, terwijl het afhandelingspercentage voor bestuurszaken duidelijk is verbeterd, van 79 % in 2016 tot 112 % in 2018. Het aantal lopende zaken is met name laag voor litigieuze burgerlijke en handelszaken en gemiddeld voor bestuurszaken, wat aantoont dat het rechtsstelsel zijn werklast over het algemeen goed aankan .

De nieuwe nationale gerechtelijke administratie speelde een belangrijke rol bij de ondersteuning van rechtbanken tijdens de COVID-19-pandemie. Hoewel de Finse rechtbanken tijdens de COVID-19-pandemie niet volledig werden gesloten, was hun werking toch getroffen . De nationale gerechtelijke administratie stond de rechtbanken in die periode bij door richtsnoeren op te stellen over het gebruik van videoconferenties ter vervanging van fysieke zittingen, over wanneer zittingen moesten worden geannuleerd of uitgesteld en over regelingen voor social distancing in gerechtsgebouwen . Het belang van deze ondersteuning is ook door de rechterlijke macht benadrukt .

De diensten van de staatskantoren voor rechtsbijstand werden uitgebreid en voortaan zijn bepaalde diensten ook op afstand beschikbaar. Een aantal diensten, zoals financiële en schuldhulpverlening, werd vroeger behandeld op gemeentelijk niveau en wordt nu behandeld door staatskantoren voor rechtsbijstand, zodat de dienstverlening in het hele land consistent is . Daarnaast is het ministerie van Justitie in juni 2019 begonnen met de voorbereidingen voor een wachtdienst voor rechtsbijstand: een elektronisch systeem dat doeltreffende rechtsbijstand op afstand biedt. De wachtdienst waarborgt dat een verdachte of een benadeelde partij ook na de gewone kantooruren rechtsbijstand krijgt .

Een aantal uitdagingen met betrekking tot de digitalisering van het rechtsstelsel zijn nog niet aangepakt. De onlinebeschikbaarheid van arresten blijft beperkt, met name voor arresten van eerste aanleg . Daarnaast zijn er slechts beperkte regelingen die verzekeren dat vonnissen in een machineleesbaar formaat worden gepubliceerd . De rechtspraak van het hooggerechtshof, de Raad van State en in mindere mate de hoven van beroep en speciale rechtbanken wordt bekendgemaakt op een regeringswebsite, maar dit geldt niet voor de districtsrechtbanken. Zaken en vorderingen kunnen online worden ingediend, maar de stadia van procedures online volgen kan niet . Alle rechtbanken beschikken over systemen om zaken te beheren. Deze systemen worden momenteel gemoderniseerd, ook om gegevensverzameling te verbeteren . Instrumenten om statistieken van de activiteiten van rechtbanken op te stellen, bestaan evenwel slechts in ongeveer de helft van de rechtbanken .

De structuur van het Openbaar Ministerie is hervormd om de doeltreffendheid te verbeteren. Vanaf september 2019 zijn het bureau van de procureur-generaal en elf lokale parketten samengevoegd tot één nationaal Openbaar Ministerie . Dankzij deze hervorming moet de procureur-generaal consistenter toezicht kunnen houden op de eenvormigheid van het optreden van de procureurs. Daarnaast is het de bedoeling dat bestuursfuncties en bepaalde strafzaken worden gecentraliseerd . Bovendien vergemakkelijkt zij de overdracht van zaken tussen districten zodat de werklast beter is verdeeld. Bij de hervorming is ook een vaste ambtstermijn van vijf jaar vastgesteld voor de eerste districtsprocureur, evenals de nieuwe titel van “gespecialiseerd procureur”. Deze hervorming heeft geen invloed op het aantal procureurs en hun taken en bevoegdheden, met inbegrip van deze van de procureur-generaal .

Er werd een nieuwe onafhankelijke instantie opgericht om de onafhankelijkheid van het gerecht te vrijwaren. De nationale gerechtelijke administratie, die in januari 2020 van start is gegaan, is een onafhankelijk agentschap dat instaat voor het bestuur van de rechtbanken. Ze neemt de functies over die het ministerie van Justitie vroeger uitvoerde. Ze is opgericht via amendementen bij de wet inzake rechtbanken die in februari 2019 is goedgekeurd en werkt onafhankelijk van het ministerie van Justitie. Het doel van de hervorming, die is uitgevoerd in nauw overleg met de rechterlijke macht , is de structurele autonomie en onafhankelijkheid van de rechtbanken te versterken, de kwaliteit van het bestuursrecht te verbeteren en rechtbanken in staat te stellen zich toe te spitsen op hun belangrijkste functies in plaats van op bestuurstaken . De nationale gerechtelijke administratie doet voorstellen aan het ministerie van Justitie over de toewijzing van de begroting van rechtbanken en beslist over de toewijzing ervan aan individuele rechtbanken, monitort de prestatie van rechtbanken, beheert gebouwen en ICT-systemen van rechtbanken en organiseert opleidingen voor rechters en andere rechtbankmedewerkers (in samenwerking met de raad voor gerechtelijke opleidingen ). Zij staat ook in voor de vaststelling van functies in de rechtbanken, zowel voor rechters als voor andere medewerkers. De besluitvormingsinstantie van de gerechtelijke administratie is de raad van bestuur, die bestaat uit acht leden (zes rechters van de verschillende rechtbanken van aanleg en twee leden die geen rechter zijn ), benoemd door de regering op voorstel van de rechterlijke macht (voor de rechters-leden), wat betekent dat de meeste leden rechters zijn die door hun collega's uit alle niveaus van de rechterlijke macht zijn gekozen, wat strookt met de aanbevelingen van de Raad van Europa . De nationale gerechtelijke administratie werd in juni 2020 ook als volwaardig lid aanvaard door het Europees netwerk van Raden voor de Rechtspraak .

Het Finse justitieel stelsel bestaat uit de gewone rechterlijke macht, met 20 districtsrechtbanken , vijf hoven van beroep en het hooggerechtshof, en de bestuurlijke rechterlijke macht met zes regionale bestuursrechtbanken en de Raad van State. Er zijn drie gespecialiseerde rechtbanken . De onafhankelijke nationale gerechtelijke administratie staat in voor het bestuur van de rechtbanken, met onder meer het beheer van begrotingen, gebouwen en ICT-systemen . De onafhankelijke raad voor gerechtelijke benoemingen doet voorstellen voor benoemingen van rechters aan de regering, terwijl het hooggerechtshof en de Raad van State zelf rechters voorstellen . Rechters worden formeel benoemd door de president van de Republiek . Het nationaal Openbaar Ministerie is een onafhankelijke overheidsinstantie met aan het hoofd een procureur-generaal, die wordt benoemd door de president op voorstel van het ministerie van Justitie en die door de regering kan worden ontslagen of geschorst . De Finse orde van advocaten is de overheidsinstantie die toezicht houdt op advocaten .

Het wetgevingsproces verloopt in meerdere stappen, met effectbeoordelingen en overlegprocedures. Bij recente hervormingen van het rechtsstelsel werd een inclusieve procedure gevolgd, waarbij ook de rechterlijke macht werd betrokken. Daarnaast loopt er momenteel een hervormingsproces om duidelijkheid te scheppen over de gedeeltelijk overlappende mandaten van de kanselier van Justitie en de ombudsdienst, twee belangrijke onafhankelijke autoriteiten die betrokken zijn bij het waarborgen van grondrechten. In het najaar van 2020 zal hiertoe een wetsvoorstel aan het parlement worden voorgelegd. Er is een nationaal programma gestart om het kader voor het maatschappelijk middenveld en de participatieve democratie verder te verbeteren.

De grote persvrijheid in Finland wordt internationaal onderkend. De opdrachten en bevoegdheden van de regulerende instantie voor de media zijn wettelijk vastgelegd. Wel meldt de instantie uitdagingen op het gebied van middelen. Hoewel er momenteel geen mediaspecifieke regels inzake de transparantie van media-eigendom zijn, is er in de praktijk een redelijk niveau van transparantie door vrijwillige meldingen en algemene bekendmakingsregels voor ondernemingen met beperkte aansprakelijkheid. De regering overweegt een hervorming voor een verdere uitbreiding van de grondwettelijk gewaarborgde toegang tot documenten. Daarnaast bezint de regering zich momenteel op maatregelen om journalisten effectiever te beschermen tegen wederrechtelijke onlinebedreigingen en -belaging, een fenomeen dat de laatste jaren is vastgesteld. Er is geen melding gemaakt van fysieke bedreiging van journalisten.

Uit onderzoek blijkt dat Finland wordt gepercipieerd als een van de minst corrupte landen in de EU en wereldwijd. Het land bestrijdt corruptie met een bestuurscultuur van transparantie en openheid. Finse overheidsinstellingen staan bekend om hun transparante bestuur en hun betrouwbare en functionele kader ter preventie van corruptie. Er wordt al enige jaren gesproken over de uitwerking van een specifieke overheidsstrategie voor corruptiebestrijding, maar deze is nog niet goedgekeurd. Momenteel zijn er geen specifieke regels voor contacten van personen met een hoge uitvoerende functie met derde partijen en lobbyisten, en voor personen die de handelingen en beleidsmaatregelen van de regering willen beïnvloeden, geldt ook geen meldings- of bekendmakingsplicht. Er wordt evenwel gewerkt aan maatregelen om de beroepscode en de transparantie te versterken. Finland zet momenteel stappen om lobbywerk te reguleren en “draaideurpraktijken” te beperken. In maart 2020 is een parlementaire werkgroep opgericht die een transparantieregister in verband met lobbywerk zal vaststellen, ter aanvulling van de wetgeving inzake de openbaarheid van bestuur en ter versterking van de transparantie van het bestuur.

Finland heeft geen afzonderlijk agentschap voor corruptiebestrijding, maar diverse autoriteiten en instanties zijn samen verantwoordelijk voor corruptiebestrijding. Het departement Strafrechtelijk beleid en strafrecht van het ministerie van Justitie ziet toe op preventieve inspanningen, is verantwoordelijk voor internationale samenwerking en beheert het nationale samenwerkingsnetwerk voor corruptiebestrijding. De politie is bevoegd om corruptie te onderzoeken en geniet over het algemeen het vertrouwen van het publiek. Er worden maatregelen genomen om ethiek en transparantie te vergroten en om lobbywerk en “draaideurpraktijken” te reguleren.

Finland scoort 86/100 op de corruptieperceptie-index van Transparency International, en bekleedt een 2e plaats in de Europese Unie en een 3e plaats wereldwijd . Van de respondenten die deelnamen aan de speciale Eurobarometer-enquête 2020 naar corruptie is 22 % van mening dat corruptie wijdverspreid is (EU-gemiddelde: 71 %) en zegt slechts 8 % zelf het slachtoffer te zijn van corruptie in het dagelijks leven (EU-gemiddelde: 26 %) . Van de ondernemingen is 37 % van mening dat corruptie wijdverspreid is (EU-gemiddelde: 63 %) en denkt slechts 13 % dat corruptie een probleem is wanneer zij zakendoen (EU-gemiddelde: 37 %). 38 % van de respondenten is van mening dat er voldoende succesvolle vervolgingen zijn om mensen ervan te weerhouden zich met corrupte praktijken in te laten (EU-gemiddelde: 36 %) terwijl 53 % van de ondernemingen vindt dat mensen en bedrijven die worden betrapt op omkoping van een hooggeplaatste ambtenaar daarvoor een gepaste straf krijgen (EU-gemiddelde: 31 %) .

Finland beschikt over het gepaste rechtskader om corruptie te bestrijden. Het wetboek van strafrecht criminaliseert diverse omkopingsmisdrijven en verschillende andere wetten bevatten bepalingen die verband houden met de preventie van corruptie . De criminalisering van ongeoorloofde beïnvloeding blijft een twistpunt bij de hervorming van het wetboek van strafrecht . Er zijn niet veel flagrante gevallen van corruptie; de meest voorkomende vormen zijn het aanbieden of aanvaarden van voordelen , belangenconflicten en favoritisme, en onethische contacten bij de voorbereiding van besluitvorming . Hoewel in internationale evaluaties bezorgdheid over het aantal vrijspraken in zaken van buitenlandse omkoping naar voren is gekomen, heeft Finland specifieke opleidingen en uitgebreide bewustwording uitgewerkt om gepercipieerde procedurele tekortkomingen bij politie, Openbaar Ministerie en rechters aan te pakken.

Een ontwerp van strategie voor corruptiebestrijding 2017-2021, ingediend bij het ministerie van Justitie in 2017, moet nog door de regering worden goedgekeurd. De strategie raakte niet goedgekeurd voordat de vorige regering ontslag nam. Een ministeriële werkgroep over de rechtsstaat en binnenlandse veiligheid onder de nieuwe regering is toen begonnen met de voorbereiding van een vervolgstrategie tegen corruptie voor 2020-2023, die zal voortbouwen op het vorige ontwerp en de vorige plannen en die de verantwoordelijkheden van de autoriteiten om hun samenwerking te verbeteren zal verduidelijken. Het vorige ontwerp van strategie voor corruptiebestrijding dat dateerde uit 2016, was toegespitst op zes hoofdthema's, waaronder de versterkingsstructuren om corruptie te bestrijden, bewustzijn te vergroten, transparantie te doen toenemen, bekendmaking van corruptie te vergemakkelijken, wetgeving over omkopingsmisdrijven op te stellen en onderzoek naar corruptie te bevorderen. Bij de nieuwe strategie zal rekening worden gehouden met aanbevelingen inzake corruptiebestrijding die bij internationale evaluaties aan Finland zijn gedaan. Daarnaast evalueert het ministerie van Justitie momenteel de wetswijzigingen over de bescherming van klokkenluiders .

Verschillende autoriteiten zijn samen verantwoordelijk voor de inspanningen voor corruptiebestrijding. Het departement Strafrechtelijk beleid en strafrecht van het ministerie van Justitie ziet toe op preventieve inspanningen, is verantwoordelijk voor internationale samenwerking en beheert het nationale samenwerkingsnetwerk voor corruptiebestrijding . Het netwerk coördineert binnenlandse activiteiten inzake corruptiebestrijding, bevordert nationale strategieën en beleidsmaatregelen en is een forum voor informatie-uitwisseling tussen betreffende ministeries en belanghebbenden . Het ministerie van Financiën is de belangrijkste coördinerende autoriteit voor de ethiek van ambtenaren. Het heeft richtsnoeren voor regeringsfunctionarissen uitgegeven over gastvrijheid, voordelen en geschenken, waaronder reizen en nevenfuncties. De Rekenkamer controleert de financiën van de centrale regering, monitort fiscaal beleid en ziet toe op de financiering van politieke partijen en verkiezingscampagnes.

Het nationaal onderzoeksbureau is bevoegd voor onderzoek naar corruptie. De afdelingen financiële misdrijven van de politie en het nationaal onderzoeksbureau zijn bevoegd voor onderzoek naar corruptie, en een nationaal netwerk van omkopings- en corruptiespecialisten vergroot de samenwerking en coördinatie. In maart 2020 telde het nationaal onderzoeksbureau 459 onderzoekers naar financiële misdrijven en 60 functies die de preventie van financiële misdrijven ondersteunden. Het nationaal Openbaar Ministerie heeft geen gespecialiseerde eenheden, maar alle districtsparketten beschikken over gespecialiseerde aanklagers voor financiële misdrijven die omkopingszaken onderzoeken. In diverse districten zijn er ook aanklagers die gespecialiseerd zijn in misdrijven door ambtenaren. Uit officiële statistieken blijkt dat er in Finland slechts een klein aantal corruptiemisdrijven is gemeld.

Er wordt gewerkt aan een gedragscode voor ambtenaren en hoge uitvoerende functies. Wat het ethisch kader voor ambtenaren betreft, zijn algemene beginselen van goed bestuur in verschillende wetten beschreven . Daarnaast zet het ministerie van Financiën stappen om een gedragscode voor personen met een hoge uitvoerende functie op te stellen, zoals de Greco had aanbevolen . Het ontwerp van gedragscode is een samenvoeging van richtsnoeren over waarden, algemene plichten, nevenfuncties, geschenken en voordelen. Het ontwerp omvat een specifieke sectie over de verplichtingen van personen in hoge uitvoerende functies om vermogensbestanddelen, inkomsten, schulden en belangen aan te geven. Wie tegen de gedragscode ingaat, wordt beschouwd als handelend tegen de verplichtingen van een ambtenaar. In dergelijke gevallen zijn specifieke sancties van toepassing, terwijl bepaalde overtredingen een misdrijf kunnen zijn dat wordt bestraft volgens het wetboek van strafrecht . De nieuwe gedragscode wordt tegen eind 2020 verwacht en zal bindend zijn voor alle ambtenaren, ook voor personen met een hoge uitvoerende functie. Ze zal evenwel niet gelden voor ministers, aangezien het kabinet van de eerste minister verantwoordelijk blijft voor de regulering van ethische kwesties voor regeringsleden .

De wetgeving bevat geen expliciete definitie van belangenconflict. In de grondwet staat dat een minister geen enkel ander openbaar ambt mag bekleden of geen enkele andere taak mag uitoefenen die de prestatie van zijn functie zou kunnen verhinderen of de geloofwaardigheid van zijn handelingen als minister in het gedrang zou kunnen brengen. De wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid vermeldt dat een ambtenaar geen financiële of andere voordelen mag vragen, aanvaarden of ontvangen als dit het vertrouwen in hem of haar of in een autoriteit vermindert. De wet inzake bestuursrechtelijke procedures (sectie 27) en de wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid leggen ook beperkingen op, en het ministerie van Financiën heeft gedetailleerde richtsnoeren over nevenfuncties opgesteld. Ondanks bestaande bepalingen werd toch aanbevolen dat een formeel systeem voor herziening van de aangiften van ministers en mededelingen van andere personen met een hoge uitvoerende functie zou worden ingevoerd of uitgebreid .

De bekendmaking van vermogensbestanddelen voor hooggeplaatste overheidsfunctionarissen is gereguleerd via de wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid . Deze wet stelt dat de persoon, alvorens hij wordt benoemd, een overzicht moet geven van zijn zakelijke activiteiten, deelnemingen in ondernemingen en andere eigendom, evenals van de verplichtingen, relaties en verbintenissen die relevant zijn om na te gaan of de persoon geschikt is voor de uitvoering van de taken die in de functie zijn vereist . Hoewel het ministerie van Financiën gedetailleerde richtsnoeren over de bekendmaking van vermogensbestanddelen heeft opgesteld, werd Finland aanbevolen de vereisten voor bekendmaking van vermogensbestanddelen te standaardiseren . In zijn evaluatie heeft het ministerie van Financiën beschreven welke maatregelen nodig zijn om te voldoen aan de aanbeveling en of het toepassingsgebied van verslaglegging moet worden uitgebreid . De verwachte wijzigingen zouden mogelijk begin 2021 in werking treden.

Er wordt gewerkt aan de invoering van een transparantieregister. Momenteel zijn er geen specifieke regels om contacten tussen personen met hoge uitvoerende functies en derde partijen en lobbyisten te regelen. Er zijn ook geen meldings- of bekendmakingsvereisten van toepassing op personen die het optreden en het beleid van de regering willen beïnvloeden. In maart 2020 werd er wel een parlementaire werkgroep opgericht die werkt aan een transparantieregister met betrekking tot lobbywerk. Het register, dat een aanvulling zal zijn op de wetgeving inzake openheid van de regering en dat de transparantie van het bestuur zal versterken, wordt opgesteld in overleg met het maatschappelijk middenveld om de transparantie van de besluitvorming te verbeteren en ongepaste invloed te voorkomen. Het zal aanvankelijk betrekking hebben op de besluitvorming op staatsniveau, maar kan later eventueel worden uitgebreid naar gemeentelijke en regionale overheden. De hieruit voortvloeiende wetgeving, die verwacht wordt tegen 2023, zou een registratieverplichting opleggen voor organisaties en personen die aan lobbywerk doen.

Er is een aantal beperkingen om “draaideurpraktijken” in te dammen en er wordt gewerkt aan een uitbreiding van deze maatregelen. In 2017 werden voor alle ambtenaren behalve ministers wettelijke verplichtingen voor de periode na hun tewerkstelling ingevoerd. De wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid omvat een wachtperiode na de tewerkstelling voor ambtenaren in hoge uitvoerende functies. Ministers vallen momenteel niet onder deze vereiste, maar de adviesraad voor ethiek van ambtenaren beveelt hen aan om elke intentie om na hun benoeming als minister andere taken op te nemen, te melden . Daarnaast heeft de regering in december 2019 een resolutie uitgevaardigd die “draaideurpraktijken” voor ministers verhindert. Volgens deze resolutie moeten ministers het raadgevend comité van de eerste minister en de regering op de hoogte brengen van een mogelijke overstap naar een andere functie tijdens de regeringstermijn van de minister en moet het raadgevend comité beoordelen of een afkoelingsperiode van ten hoogste zes maanden aanbevolen zou zijn. De verplichting tot bekendmaking is alleen van toepassing op een lopende ministeriële termijn en vervalt wanneer deze termijn ten einde loopt. Aangezien men van mening was dat de vaststelling van andere types beperkingen wetgevingsactie vereiste, werd begonnen aan een wetgevingsproject over dit onderwerp. Het doel is procedures vast te stellen om belangenconflicten voor regeringsleden te voorkomen en te vermijden. Het voorstel van de regering zou in het voorjaar van 2021 worden ingediend. Het ministerie van Financiën evalueert nu of de algemene richtsnoeren moeten worden bijgewerkt met naleving van de aanbeveling van de Greco om normen, procedures en waar nodig wetgeving op te stellen, en of beperkingsperioden voor de hoogst geplaatste ambtenaren moeten worden uitgebreid tot 12 maanden .

III.Mediapluriformiteit

De taken en bevoegdheden van het Finse Agentschap Vervoer en Communicatie (Traficom), de regulerende instantie voor de media, zijn wettelijk vastgesteld. Finland heeft algemene bekendmakingsregels voor ondernemingen met beperkte aansprakelijkheid . Momenteel zijn er geen specifieke regels voor de media die de transparantie van media-eigendom beheren. Toegang tot overheidsdocumenten is grondwettelijk gewaarborgd. De jongste jaren werd nieuwe wetgeving voorgesteld om journalisten te beschermen tegen onwettige bedreigingen en targeting .

Na een recente fusie treedt het Finse Agentschap Vervoer en Communicatie (Traficom) op als de onafhankelijke regulerende instantie voor de media. Het doel van de fusie van de Finse regulerende instantie voor communicatie (FICORA) en de Finse Autoriteit Verkeersveiligheid in januari 2019 was om synergieën te vormen met het verantwoordelijke ministerie van Vervoer en Communicatie en meer diensten onder hetzelfde dak aan te bieden. De taken, bevoegdheden en benoemingsprocedures van het hoofd en de leden van het college van de autoriteit zijn wettelijk vastgelegd . De regering benoemt de directeur-generaal voor een periode van vijf jaar . De wet inzake ambtenaren bij de centrale overheid bevat bepalingen over de beëindiging van de tewerkstelling van een ambtenaar, die ook gelden voor de directeur-generaal van het agentschap. Algemeen lijken de onafhankelijkheid en doeltreffendheid van Traficom zeer goed, zoals geanalyseerd door de recentste uitgave van de Media Pluralism Monitor (MPM 2020). Het agentschap meldde evenwel dat het momenteel door beperkte middelen weinig mogelijkheden heeft om effectief bij te dragen aan het werk van de Europese Groep van regulerende instanties voor audiovisuele mediadiensten (ERGA) . De Europese richtlijn audiovisuele media wordt momenteel omgezet in nationale wetgeving. Naast Traficom is ook het nationaal audiovisueel instituut een onafhankelijke media-instantie van de regering. Het is belast met de indeling van audiovisuele programma's om minderjarigen te beschermen (de wet inzake het nationaal audiovisueel instituut ).

De Finse Raad voor de massamedia (Julkisen sanan neuvosto) is een zelfregulerend comité dat is opgericht door uitgevers en journalisten. Hij heeft tot doel goede professionele praktijken te interpreteren en de vrijheid van meningsuiting en publicatie te verdedigen. Hij behandelt ook de methoden die journalisten gebruiken om informatie te verzamelen. De raad bestaat uit 13 leden en een voorzitter. Hij oefent geen wettelijke jurisdictie of overheidsautoriteit uit. De meeste Finse media hebben de basisovereenkomst van de raad ondertekend, waardoor de raad rechtstreeks alle klachten die hen aangaan kan behandelen. In een beperkt aantal zaken kan de raad ook onafhankelijk een onderzoek openen .

Er zijn geen specifieke regels die de transparantie van media-eigendom beheren, maar vrijwillige aangifte is gemeengoed. Voor mediabedrijven gelden de algemene bekendmakingsregels voor ondernemingen met beperkte aansprakelijkheid. Op basis van de wet inzake ondernemingen met beperkte aansprakelijkheid moet het aandeelhoudersregister voor iedereen toegankelijk worden gemaakt in de hoofdzetel van de onderneming. Er is geen specifieke wetgeving over transparantie of concentratie van media-eigendom. In uitwisselingen met de Finse overheid is evenwel gebleken dat de meeste ondernemingen hun eigendomsstructuur vrijwillig op hun website bekendmaken. De Finse overheid meldt ook te werken aan de invoering van de herziene richtlijn audiovisuele media, die de lidstaten aanmoedigt om wetgevingsmaatregelen te nemen volgens welke aanbieders van mediadiensten die onder hun bevoegdheid vallen informatie over hun eigendomsstructuur toegankelijk moeten maken. Het is de bedoeling de richtlijn in het najaar van 2020 in te voeren in de wet inzake elektronische communicatiediensten. Op basis van het voorstel van de regering moeten aanbieders van mediadiensten informatie over hun eigendomsstructuur openbaar maken.

Finland heeft een sterke traditie van transparantie in de regering. Toegang tot overheidsdocumenten is gewaarborgd in de grondwet en in de wet inzake openheid van regeringsactiviteiten . Elke Finse burger heeft recht op toegang tot regeringsdocumenten, tenzij de bekendmaking ervan om dwingende redenen specifiek door een wet is beperkt. Dezelfde sectie beschermt ook het recht op uitdrukking, bekendmaking en ontvangst van informatie, meningen en andere berichten zonder dat iemand het op voorhand voorkomt, ongeacht het medium. Volgens niet-gouvernementele organisaties is het wetgevingskader over het algemeen goed en zorgt het ervoor dat transparantieregels doorgaans standhouden in de rechtbank. Deze evaluatie is nog steeds geldig, hoewel sommige autoriteiten de regels de jongste jaren strikter interpreteren, onder meer de politie en lokale overheden . Soms worden er kosten aangerekend, wat een hindernis vormt om toegang te krijgen tot bepaalde overheidsdocumenten. De Finse overheid stelt dat de huidige regels in de toekomst zouden kunnen worden hervormd in het licht van de wijzigingen in de organisatie van de overheidssector, waarin de staat en de gemeenten hun functies hebben geprivatiseerd. Om die reden heeft het ministerie van Justitie een studie besteld over de uitbreiding van het institutionele toepassingsgebied van de wet . De regels moeten ook om andere redenen worden gemoderniseerd, bijvoorbeeld wegens de digitalisering. Het huidige regeringsprogramma haalt de noodzaak aan om het institutionele toepassingsgebied van de wet opnieuw te evalueren en om te verzekeren dat het beginsel van openheid ook in de toekomst wordt toegepast .

Het kader voor bescherming van journalisten lijkt stevig. Finland heeft geen specifieke maatregelen genomen op basis van de aanbeveling van de Raad van Europa over de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten en andere media-actoren . Sinds zijn eerste verslag in 2002 heeft de jaarlijkse wereldpersvrijheidsindex van Verslaggevers zonder grenzen Finland nochtans steeds in de top vijf van landen gezet. De MPM 2020 wijst op de voortgezette criminalisering van godslastering en de strenge straffen die kunnen worden opgelegd voor (ernstige) smaad . Bovendien werd in 2019 één waarschuwing bekendgemaakt in het platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten met betrekking tot beschuldigingen van smaad die afschrikkende effecten hebben op de vrijheid van media. Het betreffende arrest wordt momenteel in beroep behandeld . In 2014 werden, na zaken bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens , de strafbepalingen over smaad en de verspreiding van informatie die de persoonlijke privacy schendt, evenwel gewijzigd en werd de mogelijkheid van gevangenisstraffen verwijderd, behalve in zaken van “ernstige” smaad in het wetboek van strafrecht.

De regering denkt na over bijkomende maatregelen om journalisten te beschermen tegen onlineaanvallen. De MPM 2020 of het platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten hebben geen fysieke bedreigingen van journalisten in Finland gemeld. Er bestaan online-intimidatiecampagnes, maar de jongste jaren is hiertegen opgetreden. Zo werd stalking in 2013 gecriminaliseerd . Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een werkgroep opgericht (voor de periode van 1 juni 2020 tot 31 december 2020) die zich zal buigen over de aanpak van online-aanvallen, de versterking van beleidsacties en effectievere bescherming voor de slachtoffers. Daarnaast wordt een opleidingsbeleid over de bescherming van journalisten voorbereid . Uit feedback van niet-gouvernementele organisaties blijkt dat nieuwe wetgeving is voorgesteld om journalisten te beschermen tegen onwettige bedreigingen en targeting en dat het onderzoek naar en de berechting van deze zaken is verbeterd.

IV.Andere institutionele kwesties in verband met controles en waarborgen