NL    NL NL 
 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 16.7.2008 
SEC(2008) 2111  
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
bij de  
 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE 
RAAD, HET EUROPEES EC ONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ 
VAN DE REGIO'S 
 
over het actieplan inzake duurzame cons umptie en productie en een duurzaam 
industriebeleid 
  
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
{COM(2008) 397 definitief} 
{SEC(2008) 2110} 
 
NL 2   NL SAMENVATTING 
Dit effectbeoordelingsverslag hoort bij het voor stel voor een mededeling over het actieplan 
inzake duurzame consumptie en productie en ee n duurzaam industriebeleid. Dit actieplan is 
het overkoepelend element van een m aatregelenpakket dat ook concrete 
wetgevingsvoorstellen zal omvatten. Centraal  in deze effectbeoordeling staat een voorstel 
voor een uitgebreid geïntegreerd pakket dat de  milieuprestatie van de Europese Unie zou 
kunnen verbeteren door de consumptie en  productie van producten met een betere 
milieuprestatie te bevorderen. 
De effectbeoordeling constateert diverse gevallen van marktfal en die momenteel al door het 
EU-beleid worden aangepakt of waarvoor enig e vorm van overheidsi ngrijpen nodig kan zijn: 
• Externe milieueffecten als gevolg van prijzen waarin de negatieve milieueffecten 
van de productie of consumptie va n producten niet to t uiting komen; 
• Informatieasymmetrieën als gevolg van hoge transactiekosten voor de consument 
om aan relevante informatie te komen over producteigenschappen die van invloed 
zijn op de milieuprestatie; 
• Beperkte rationaliteit: zelf s goed geïnformeerde consumenten handelen niet altijd 
rationeel in de zin dat zij bij een aan koopbeslissing op de lange termijn denken; 
• Principaal-agentproblemen als gevolg va n verschillen in stimulansen tussen 
economische subjecten; 
• En negatieve gevolgen van dit marktfalen voor innovatie.  
Daarnaast zijn er zogenaamde tekortkomingen va n regelgevende aard in  zoverre bijvoorbeeld 
sommige maatregelen van de lidstaten op  het gebied van overheidsopdrachten of 
stimuleringsmaatregelen de interne markt voor producten kunnen versnipperen. 
Ofschoon dit marktfalen al wordt aangepakt in het kader van bestaand beleid op het gebied 
van broeikasgasemissies, lucht- en waterkwalite it, afval, producten, ener gie-efficiëntie, enz., 
blijven verscheidene problemen onopgelost . Uit onderzoek blijkt dat sommige externe 
milieueffecten zonder extra kosten vermeden kunne n worden. Belangrijker echter is het feit 
dat met de bestaande instrumenten te weinig wordt gedaan aan informatieasymmetrieën en 
dat, zelfs als dat wel gebeurt, het vaststaat dat, als de inform atie op het etiket (zoals het 
energie-efficiëntie-etiket) niet  wordt bijgewerkt, etiketten me ttertijd hun informatiewaarde en 
dus hun nut verliezen. Het ziet er bovendien naar  uit dat, zelfs als de consument over alle 
nodige informatie beschikt om een aankoopbe slissing op grond van zijn welbegrepen 
eigenbelang en sociaal belang te nemen, hij dat niet doet door kortzichtig gedrag. Op 
huisvestingsgebied bestaan er nog steeds princip aal-agentproblemen en het bestaande beleid 
inzake de energieprestatie van gebouwen kan die in de nabije toekomst niet wezenlijk 
verhelpen. Als gevolg van nog steeds  bestaande gevallen van marktf alen zijn de prikkels tot 
innoveren uit sociaal oogpunt verre van optimaal.  
Voorts bestaat er een grote verscheidenheid aan nationale criteria met betrekking tot regels en 
stimulansen voor groene overheidsopdrachten. Dit leidt tot een versnippering van de interne 
markt die vermeden moet worden. Ten slo tte zijn de bestaande beleidsmaatregelen 
onvoldoende op elkaar afgestemd en onderling verw even om synergieën te bewerkstelligen. 
Er gaan daarentegen tegenstrijdige signalen van uit en zij vertonen leemten die leiden tot een versnipperd in plaats van coherent regelgevingskader.
 
 
NL 3   NL De algemene doelstelling van het actieplan is  het productbeleid van de EU doeltreffender te 
maken en aldus de doelstellingen van de Lissabon strategie en van de herz iene strategie inzake 
duurzame ontwikkeling te helpen verwezenlijken.  
Meer specifiek wordt het volgende beoogd: een  dynamische verhoging van het marktaandeel 
van producten met hogere milieuprestaties; verstrekking aan de consument van relevante informatie over de prestatie van producten; oplossing, onverminderd de Verdragsregels, met 
name de regels inzake staatsteun, van de probl emen die veroorzaakt worden door verschillen 
tussen stimuleringsmaatregelen en verkleining van het potentieel voor suboptimale resultaten 
als gevolg van kortzichtig consumentengedrag ; voorkoming van versnippering van prikkels 
en stimulansen; afschaffing van handelsbelemm eringen om ervoor te zorgen dat de milieu-
industrie kan profiteren van de voordelen van de interne markt; en maximalisering van de 
milieubijdrage van de EU-normen op internati onaal niveau, waarbij ervoor gezorgd moet 
worden dat de mogelijke kortetermijngevolge n voor de concurrentiepositie van de EU-
industrie zo nodig worden aangepakt. 
Om deze doelstellingen te bereiken werden drie  opties bestudeerd: geen verdere maatregelen 
of het basisscenario (geen wijziging van bestaand beleid) en twee alternatieve maatregelenpakketten.  
Bij de optie "geen verdere maatre gelen" zouden de geconstateerde  gevallen van marktfalen en 
tekortkomingen van regelgevende aard niet worden aangepakt.
  
Het eerste alternatieve pakket is grotendeels gericht op een versterkin g van de rol van het 
vrijwillige milieukeursysteem en de koppeling hi ervan aan ander beleid. Met deze optie zou 
een combinatie van instrumenten bevorderd worden die vrijwillige maatregelen (milieukeur, 
open coördinatiemethode voor het gebruik van pr ikkels, onverminderd de Verdragsregels, met 
name de regels inzake staatssteun) versterken , het milieubeheer- en milieuauditsysteem en 
groene overheidsopdrachten bevorderen en be lemmeringen op de interne markt voor de 
milieu-industrie identificeren (analyse van de co ncurrentiepositie). De verschillende gevallen 
van marktfalen en tekortkomingen van regelgevende aard zouden hoofdzakelijk worden aangepakt via het verstrekken van informatie en  de ontwikkeling van vr ijwillige stimulansen. 
De coördinatie van bestaand beleid zou binnen het bestaande kader plaatsvinden.  
Het tweede alternatieve pakket bestaat uit ee n reeks maatregelen die gericht zijn op een 
uitgebreid geïntegreerd pakket. Deze optie  omvat een aantal instrumenten om de 
werkingssfeer van verplichte maatregelen uit te breiden (ecodesignrichtlijn voor 
energieverbruikende producten, energie-efficiëntie-etiketteri ngsrichtlijn, met een verplicht 
prestatieniveau van producten voor overheids opdrachten) en koppelt deze aan vrijwillige 
maatregelen (milieukeur, groene overheidsopdrachten, milieubeheer- en milieuauditsysteem). Het gebruik van prikkels door de lidstaten zou verder word en geharmoniseerd, onverminderd 
de Verdragsregels, met name de regels inzake staatssteun, en belemmeringen op de interne 
markt voor de milieu-industr ie zouden worden geïdentificeerd (analyse van de 
concurrentiepositie). Het verschil met optie 2 is dat deze optie meer nadruk legt op verplichte 
maatregelen.  
De analyse van de effecten van elke optie geeft een kwalitatieve beoordeling van de positieve 
en de negatieve effecten. Zij verschaft een indi catie omtrent de mate wa arin elk van de opties 
de in de probleemstelling gedefinieerde resterende gevallen van marktfalen en 
tekortkomingen van regelgevende aard kan opl ossen, alsook indicaties omtrent mogelijke 
nadelen en kosten. Voor een aan tal productcategorieën waarvoor gegevens beschikbaar zijn, 
wordt een kwantitatieve raming van de effect en op productprijzen, gebruik van hulpbronnen, 
levenscycluskosten en CO
2-emissies gegeven. De analyse is slechts indicatief aangezien een 
allesomvattende kwantitatieve beoordeling grot e hoeveelheden gedetail leerde gegevens zou 
 
NL 4   NL vergen die momenteel niet beschikbaar zijn, en complexe modellen die deze 
effectbeoordeling te buiten gaan.  
 
NL 5   NL Aangezien het actieplan geen concreet wetgevi ngsvoorstel is en de gedetailleerde gevolgen 
van eventueel later te nemen maatregelen in afzonderlijke effectbeoorde lingen zullen worden 
bestudeerd, wordt het analyseniveau toereikend geacht. Voor elke beoogde maatregel zullen 
afzonderlijke effectbeoordelingen worden uitgev oerd en hiervoor zal een uitvoerigere analyse 
worden verstrekt.  
De conclusie van deze effectbeoordeling is da t het tweede maatregelenpakket de voorkeur 
verdient. Dit berust op een uitg ebreid geïntegreerd pakket op basis van de ecodesignrichtlijn 
en een meer geharmoniseerde toepassing van criteria voor overheidsopdrachten en 
stimuleringsmaatregelen in de hele Europese Unie. Deze optie zou aanzienlijke verbeteringen 
bij een efficiënt gebruik van hulpbronnen mogelijk maken en externe milieueffecten 
beperken. 
Het actieplan zal regelmatig worden geëvalueer d om de maatregelen aan te passen en de 
effecten op een kosteneffectieve  manier te optimaliseren.