30. 11. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 319/55 
Advies inzake het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 71/305/ 
EEG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten 
voor de uitvoering van werken 
(87/C 319/17) 
De Raad heeft op 26 januari 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 2 september 1987 goed­
gekeurd. Rapporteur was de heer Speirs. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 248e zitting (vergadering van 24 
september 1987) het volgende advies uitgebracht, dat met een meerderheid van stemmen 
(7 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen) is goedgekeurd. 
1. Inleiding — Over het algemeen werd de letter noch de geest van 
de richtlijnen nageleefd. 
1.1. De overheid en daartoe gemachtigde openbare 
ondernemingen doen in de twaalf EG-lid-staten aanbe­
stedingen ter waarde van ca. 400 miljard Ecu per jaar. 
Deze grote markt van overheidsopdrachten (die zowel 
openbare werken als leveringen omvat) heeft echter 
nooit echt opengestaan voor concurrentie in de EG; zo 
werd slechts 2% van de opdrachten voor leveringen 
aan ondernemingen uit andere lid-staten gegund. De 
Commissie schat dat dit gebrek aan vrije mededinging 
ongeveer 40 miljard Ecu per jaar kost(1). 
Door op bovenstaande feiten te wijzen, wil het Comité 
aangeven in welk verband dit Commissievoorstel gezien 
dient te worden; de interne markt voor overheidsop­
drachten is nog bij lange na niet voltooid. Toch geven 
staatshoofden en regeringsleiders formeel voorrang aan 
de voltooiing hiervan, omdat deze een zeer belangrijke 
rol speelt bij de totstandkoming, in 1992, van een echte 
interne markt. Het Comité steunt dit streven volledig. 
Het heeft dan ook in het Commissiedocument willen 
nagaan hoe dit doel met het onderhavige voorstel bin­
nen vijf jaar gerealiseerd kan worden. 
1.2. De huidige richtlijn, die dateert van 26 juli 1971, 
is niet doelmatig gebleken. Slechts ca. 2% van de open­
bare werken is aan buitenlandse bedrijven in de EG 
gegund, en het grootste deel hiervan betreft dan nog 
ondernemingen vlak over de grens, dus voornamelijk 
lokale bedrijven. Het is niet gelukt de markt open te 
stellen. 
1.3. De Commissie geeft, in haar mededeling (doe. 
COM(86) 375 def.) inzake overheidsopdrachten in de 
Gemeenschap, zonder omwegen aan waarom de richt­
lijn heeft gefaald: 
(*) Zie voor het standpunt van het Comité over deze kwestie en 
andere problemen in verband met de bouwsector, het ESC-
advies van 3 juli 1981 (PB nr. C 230 van 10. 9. 1981). — De van het toepassingsgebied uitgesloten sectoren 
werden zeer ruim geïnterpreteerd. 
— Projecten werden doelbewust gesplitst. 
— Er werd veel misbruik gemaakt van de procedures 
in de richtlijnen: met betrekking tot beide richtlijnen 
werd de niet-openbare procedure dikwijls aange­
wend om buitenlandse leveranciers uit te sluiten. 
— Met betrekking tot de richtlijn „werken" werd een 
kwart van alle opdrachten verstrekt via de onder­
handse procedure, een veel te hoog percentage voor 
wat geacht wordt een uitzonderingsprocedure te 
zijn. 
— Met de huidige richtlijnen kunnen de beoogde doel­
stellingen niet gehaald worden. Daar zij niet vol­
doende zicht op de situatie bieden, krijgen potentiële 
inschrijvers niet allen gelijke kansen. 
— De bij de richtlijnen vastgestelde minimumtermijnen 
voor inschrijving zijn te kort om buitenlandse deel­
neming mogelijk te maken. 
— De controlemiddelen zijn ontoereikend. 
— De gebieden waarop overheidsopdrachten voor een 
bedrijfstak werkelijk van belang zijn, zijn van de 
werkingssfeer van de richtlijnen uitgesloten. 
Ten einde verbetering in deze situatie te brengen, stelt 
de Commissie thans voor: 
— de richtlijn ook toe te passen op belangrijke, hiervan 
tot nu toe uitgesloten sectoren, namelijk vervoer 
over land, water of door de lucht en produktie, 
vervoer en distributie van drinkwater en energie. 
Door deze uitbreiding wordt het probleem van het 
verschil in status (openbaar en particulier) tussen 
bedrijven voor vervoer, energie- en watervoor­
ziening opgelost; dit verschil was altijd gebruikt 
om deze diensten van het toepassingsgebied van de 
richtlijnen betreffende overheidsopdrachten uit te 
sluiten, 
Nr. C 319/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 87 
— de regels tegen een al te ijverige interpretatie van 
vrijstellingen, met name op het gebied van „niet-
specifieke" en „specifieke" overheidsopdrachten 
voor werken, aan te scherpen, 
— de drempel voor de bekendmaking van aanbestedin­
gen te verhogen van 1 tot 7 miljoen Ecu, zodat 
de richtlijn alleen betrekking heeft op complexe 
opdrachten die een vérgaande specialisatie vereisen, 
en niet op eenvoudige opdrachten van plaatselijke 
aard; komen deze echter boven de 700 000 Ecu uit, 
dan vallen zij onder alle overige bepalingen van de 
richtlijn, 
— voorafgaande bekendmaking van de uit te voeren 
werken verplicht te stellen, 
— de bekendmakingsprocedures te rationaliseren en 
de termijnen te verlengen, 
— het gebruik van niet-openbare en onderhandse pro­
cedures te beperken, 
— de richtlijn aan nieuwe typen van overeenkomsten 
voor de toewijzing van een opdracht aan te passen 
(projectontwikkelingsovereenkomsten, manage-
mentovereenkomsten, enz.), 
— het gebruik van Europese technische normen, voor 
zover aanwezig, verplicht te stellen. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het strekt de Commissie tot eer dat zij functio­
neel te werk is gegaan, door niet alleen de overheid, 
haar territoriale instellingen en publiekrechtelijke 
rechtspersonen onder de richtlijn te laten vallen, maar 
ook openbare of particuliere nutsbedrijven of onderne­
mingen waaraan de overheid dan wel haar territoriale 
instellingen bijzondere of exclusieve rechten hebben 
toegekend. Hierdoor breidt zij de facto het toepassings­
gebied van de richtlijn uit en bemoeilijkt zij ontduiking 
hiervan. Het Comité stemt ermee in dat de Commissie 
tot nu toe buitengesloten bedrijfstakken onder de richt­
lijn tracht te laten vallen; hiertoe voert het aan dat 
openbare werken in de uitgesloten sectoren doorgaans 
„niet-specifiek" zijn en derhalve niet aan gespecialiseer­
de aannemers mogen worden gegund, tenzij de op­
drachtgever dit uitdrukkelijk aangeeft. 
2.2. Het Comité merkt op dat maatregelen met be­
trekking tot gespecialiseerde specifieke opdrachten in 
de thans uitgesloten sectoren energie- en watervoor­
ziening en vervoer in de loop van het jaar genomen 
zullen worden; het neemt echter aan dat de bo­
vengenoemde uitbreiding van het bereik van de richtlijn, 
die na goedkeuring onmiddellijk in werking zal treden, 
ertoe zou kunnen leiden dat maximaal 80 a 85% van de tot nu toe uitgesloten sectoren onder de werkings­
sfeer van de richtlijn zou kunnen vallen, mits deze met 
succes ten uitvoer wordt gelegd. 
2.3. Het Comité is het met het hoofddoel van de 
Commissie, namelijk open en eerlijke mededinging, 
eens. Het meent echter dat het Commissievoorstel om 
dat doel te bereiken, van twee verkeerde veronder­
stellingen uitgaat. Volgens de eerste zouden grote aan­
nemers slechts geïnteresseerd zijn in opdrachten boven 
een waarde van 7 miljoen Ecu, zodat juist op die grens 
een bekendmakingsdrempel wordt gemotiveerd; vol­
gens de tweede zou bij een ondergrens van 700 000 Ecu 
het in een grensgebied gelegen midden- en kleinbedrijf 
worden beschermd. 
2.4. Het Comité vraagt zich af of de kans op meer 
mededinging op de markt voor overheidsopdrachten 
echt zoveel groter wordt wanneer de drempel voor 
bekendmaking verhoogd wordt. Het stemt volledig in 
met de voorstellen als gedaan in artikel 8 tegen splitsing 
van projecten, in artikel 7 en 9 waarin het gebruik van 
onderhandse inschrijving wordt beperkt, in artikel 12 
over vooraankondiging en in artikel 14 t/m 16 over 
de verlenging van termijnen. Aangezien de Commissie 
echter zelf heeft toegegeven dat over het algemeen „de 
letter noch de geest van de richtlijnen zijn nageleefd", 
lijkt het het Comité niet aannemelijk dat bedrijven zich 
plotseling in een ander EG-land zullen wagen, alleen 
omdat aanbestedende diensten nu geen opdrachten 
onder de 7 miljoen Ecu meer hoeven aan te kondigen. 
De voornaamste obstakels blijven immers bestaan, i.c. 
het feit dat een eerlijke procedure nog steeds niet wordt 
gegarandeerd. 
Een te hoge bekendmakingsdrempel zal volgens het 
Comité nadelig zijn voor het vermogen van het be­
drijfsleven in het algemeen om opdrachten in andere 
EG-landen binnen te halen, omdat dan niet bekend is 
dat er opdrachten aankomen. Dit geldt nog sterker 
daar de richtlijn ten doel heeft de hiervan voordien 
uitgezonderde belangrijke bedrijfstakken te omvatten, 
wat voor het Comité een basisvoorwaarde voor een 
lagere drempel is. 
2.4.1. Het Comité steunt iedere maatregel die ten 
doel heeft het aandeel van het MKB in overheidsop­
drachten te vergroten (1). Het kan echter niet instemmen 
met het Commissievoorstel om twee drempels in te 
stellen, waarvan een bij 700 000 Ecu, om het MKB bij 
het binnenhalen van bepaalde opdrachten meer kansen 
te geven. Een dubbele drempel instellen om niet alle 
ondernemingen te beschermen, maar alleen de in grens­
gebieden gelegen bedrijven, druist tegen het eigenlijke 
(*) Zie hiervoor het ESC-advies inzake het actieprogramma voor 
het MKB van 1 juli 1987 (PB nr. C 232 van 31. 8. 1987, 
blz. 58). 
30. 11. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 319/57 
doel van het voorstel in, namelijk ondernemingen (ook 
het MKB) bij het inschrijven op overheidsopdrachten 
overal in de Gemeenschap gelijke mededingingskansen 
te bieden. 
2.4.2. Daarom stelt het Comité voor, in overeenstem­
ming met de aanbeveling van het Franse Bureau d'in-
2.5. In de mededeling van de Commissie van 1986 
werd verklaard: „Het misbruik van uitzonderingspro­
cedures gaat echter nagenoeg onverminderd door, met 
name omdat de huidige richtlijnen geen enkel middel 
bieden om dergelijke misbruiken te bestraffen i1)"; er 
zij op gewezen dat dit nog steeds geldt. De logische 
conclusie die uit deze situatie-analyse van de Commissie 
zelf kan worden getrokken, is volgens het Comité dat 
er dan nu maatregelen moeten worden genomen om 
misbruik tegen te gaan. De vraag is echter nog steeds, 
hoe? 
2.5.1. Het Comité is van mening dat de markt voor 
overheidsopdrachten alleen kan worden opengesteld 
wanneer de Commissie in staat wordt gesteld de EG-
wetgeving in dit gebied te regelen, op te leggen en voor 
de naleving hiervan te zorgen. Het Comité herhaalt 
daarom het voorstel in het eerder uitgebrachte advies 
van het Economisch en Sociaal Comité (ESC) (2) inzake 
overheidsopdrachten, nl. om binnen de Commissie, 
naast een dienst „overheidsopdrachten voor leverin­
gen", een uit functionarissen van de Commissie samen­
gestelde dienst „overheidsopdrachten voor werken" op 
te richten (zoals de Task Force voor het MKB) met 
een duidelijke taakomschrijving en adequate financiële 
middelen. Deze groep zou: 
(!) (N.v.d. vert.) In het Engels staat hier „controlled" (Doe. 
COM(86) 375 def., blz. 4, laatste alinea), d.w.z. aan banden 
leggen, regelen. 
(2) PB nr. C 68 van 16. 3. 1987, blz. 7. formations et de prévisions économiques, één drempel 
in te stellen, en wel bij 3,5 miljoen Ecu. Dit zou inhou­
den dat twee derde van de waarde van de markt voor 
overheidsopdrachten daar nog* onder zou vallen. Één 
drempel zou ook een eind maken aan onduidelijkheid 
en aan mogelijke verkeerde interpretaties van de toe­
passingsdrempel van de richtlijnen. 
— als contactpunt voor bedrijven en aanbestedende 
diensten moeten dienen met het oog op het verstrek­
ken van informatie, 
— permanent dienen na te gaan of bij aanbestedingen 
die zijn bekendgemaakt, de richtlijnen zijn toegepast 
om zo gevallen van niet-nakoming van de richtlijnen 
op te sporen, 
— preventief of corrigerend moeten optreden wanneer 
de communautaire regels niet in acht worden ge­
nomen, 
— een snelle verhaalprocedure moeten instellen, die 
het ook mogelijk maakt tijdens de aanbestedings­
procedure op te treden. 
2.5.1.1. Als deze dienst overheidsopdrachten voor 
werken wordt opgericht, dient hij volgens de afdeling 
voldoende bevoegdheden te krijgen om ervoor te kun­
nen zorgen dat de EG-wetgeving op dit terrein wordt 
uitgevoerd. Het Comité verwijst in dit verband naar 
een ESC-advies (in voorbereiding) inzake de toepassing 
van EG-voorschriften op procedures voor het gunnen 
van overheidsopdrachten voor werken en leveringen. 
2.5.1.2. Bovendien zou deze dienst alle betrokken 
partijen op centraal, lokaal en regionaal niveau moeten 
kunnen mededelen wat de letter en de geest van de 
richtlijnen inhouden en wat de wederzijdse voordelen 
van toepassing hiervan op lange termijn zijn. De kosten 
hiervan zouden volgens het Comité ruimschoots gecom­
penseerd worden door de potentiële besparingen die 
een interne EG-markt voor overheidsopdrachten zou 
opleveren. Een drempel van 3,5 miljoen Ecu zou de volgende consequenties hebben: 
Aanbestedingen < 3,5 miljoen Ecu 
% aanbestedingen 
% totale waarde 
Gemiddelde waarde in miljoenen Ecu 
Aanbestedingen > 3,5 miljoen Ecu 
% aanbestedingen 
% totale waarde 
Gemiddelde waarde in miljoenen Ecu 
Totaal 
Gemiddelde waarde in miljoenen Ecu Italië 
80 % 
35 % 
1,5 
20 % 
65 % 
13,1 
3,6 Frankrijk 
73,5% 
31 % 
1,5 
26,5% 
69 % 
9,0 
3,5 Verenigd 
Koninkrijk 
70,5% 
33 % 
1,9 
29,5% 
67 % 
9,4 
4,1 Totaal 
77,5% 
33,5% 
1,6 
22,5% 
66,5% 
11,0 
3,7 
Bron: BIPE (Bureau d'informations et de prévisions économiques). 
Nr. C 319/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 87 
2.5.2. Met het oog hierop is het van essentieel belang, 
een van de voornaamste controle-instrumenten die de 
Commissie bezit om de richtlijnen toe te passen, inte­
graal te handhaven. Als de drempel voor bekendmaking 
tot 7 miljoen Ecu wordt opgetrokken, hoeft een qua 
waarde aanzienlijk percentage overheidsopdrachten 
niet meer in de gehele Gemeenschap te worden aange­
kondigd. De Commissie zou hierdoor niet meer kunnen 
verifiëren of aankondigingen in nationale dagbladen 
overeenkomen met die in Publikatiebladen, om zodoen­
de overtreders van de richtlijn te kunnen opsporen. 
2.6. Uit de artikelen 23 en 24 van de basisrichtlijn 
dient te blijken dat de sociale wetgeving en de collectieve 
arbeidsovereenkomsten op alle niveaus van de be­
trokken ondernemingen behoren te worden nagekomen 
en dat aanbestedingen die niet aan deze voorwaarden 
voldoen, niet in aanmerking mogen worden genomen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Artikel 2 (a) 
Het Comité verzoekt de Commissie om de lijst van 
beroepswerkzaamheden waarnaar in dit artikel verwe­
zen wordt, te herzien, zodat duidelijk blijkt welke 
bouwnijverheidsactiviteiten, d.w.z. burgerlijke en utili­
teitsbouw, alsook grond-, weg- en waterbouw onder de 
richtlijn vallen en lacunes worden vermeden. 
3.2. Artikel 2 (b) 
3.2.1. Het Comité stemt in met de strikte definitie 
van „aanbestedende diensten" in dit artikel, die ontdui­
king van de richtlijn helpt tegengaan. Het steunt de 
globale aanpak van de Commissie, waarbij de concur­
rentiepositie van de betreffende openbare of particuliere 
aanbestedende dienst (concessie) als voornaamste crite­
rium wordt genomen; als aanbestedende diensten wor­
den dan die — openbare of particuliere — onderne­
mingen beschouwd die niet aan open concurrentie 
onderhevig zijn omdat er door de overheid concessies 
voor openbare diensten of bijzondere rechten in de zin 
van artikel 90 van het EEG-Verdrag zijn aan verleend. 
Hoewel het Comité het volledig eens is met deze func­
tionele aanpak, verzoekt het de Commissie om na te 
gaan of het mogelijk is, op aanbestedende diensten in 
de lid-staten die nu toe buiten het bereik van de richtlijn 
vielen, een wettelijke interpretatie van de gewijzigde 
richtlijn toe te passen in de zin van artikel 90 overeen­
komstig de jurisprudentie van het Europese Hof van 
justitie. 
3.2.2. Het Comité merkt tevens op dat in de voorge­
stelde richtlijn niet bepaald wordt dat concessies of 
bijzondere of exclusieve rechten aangegeven of gere­
gistreerd moeten worden. Doordat deze bepaling ont­breekt, is moeilijk na te gaan welke ondernemingen 
dergelijke privileges hebben en welke niet. De lid-staten 
zouden ertoe verplicht moeten worden, de Commissie 
mee te delen welke concessies of bijzondere of exclusie­
ve rechten zij verleend hebben en aan wie. 
3.2.3. Er dient voor te worden gezorgd dat het toe­
passingsgebied van de richtlijn niet op uiteenlopende 
wijze kan worden uitgelegd (met name waar het gaat 
om de vraag of de aanbesteding door een overheidsin­
stantie of door een particuliere onderneming geschiedt). 
Zo heeft bij elektriciteit het alleenrecht doorgaans be­
trekking op de distributie of het transport, hetgeen heeft 
geleid tot een zeer sterke positie, zij het niet tot een 
monopolie in juridische zin, ten opzichte van de produk-
tie. In een dergelijk geval dient los van de rechtsstatus 
(publiek- of privaatrechtelijk) van de betrokken onder­
neming te worden nagegaan of de aanbestedingsvoor­
schriften m.b.t. overheidsopdrachten al dan niet op de 
produktie van toepassing zijn. 
3.2.4. Ten slotte neemt het Comité aan dat in bepaal­
de lid-staten gevestigde particuliere of openbare onder­
nemingen in de water- en energievoorziening die geen 
houder van concessies zijn en geen bijzondere of ex­
clusieve rechten genieten, niet onder de richtlijnbepa-
lingen vallen. 
3.2.4.1. Deze ontheffing draagt in alle opzichten een 
discriminerend karakter. Hieraan dient een einde te 
worden gemaakt, b.v. door het begrip feitelijk monopo­
lie in te voeren. Hiertoe kan aan het slot van artikel 2 b) 
van het richtlijnvoorstel na „toegekend" de volgende 
passage worden toegevoegd: „of die gezien de omstan­
digheden een feitelijke monopoliepositie innemen of 
deze benaderen". 
3.3. Artikel 3 
Dit artikel heeft ten doel de werkingssfeer van de richt­
lijn uit te breiden tot door andere dan in artikel 1 b) 
bedoelde instellingen gegunde opdrachten voor werken. 
Het Comité stelt voor, dit artikel preciezer en concreter 
te formuleren, zodat verschillende interpretaties van 
termen als „gedeeltelijk", „direct" of „indirect" gefi­
nancierd worden voorkomen. Ter wille van de duide­
lijkheid moet ook blijken dat belastingconcessies gelijk­
gesteld zullen worden met financiering uit over­
heidsmiddelen. 
3.4. Artikel 4 
Het Comité is positief over de belangrijkste bepalingen 
van dit artikel, nl. 
a) dat deze richtlijn rechtstreeks toepasselijk zal zijn 
op niet-specifieke overheidsopdrachten voor werken 
op alle gebieden, met inbegrip van tot nu toe uitge­
sloten sectoren als vervoer over land, water en door 
de lucht en water- en energievoorziening; 
30. 11. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 319/59 
b) dat alle opdrachten worden geacht niet-specifiek te 
zijn; de aanbestedende dienst heeft de taak te bewij­
zen dat voor een opdracht een bijzondere specialisa­
tie vereist is. Interpretatieproblemen moeten worden 
opgelost door het Raadgevend Comité van de Com­
missie; 
c) dat de vermelding van 31 december 1992 als de 
laatste datum waarop de richtlijn eveneens van toe­
passing wordt op de tot dan toe uitgesloten sectoren, 
een soort vangnet is, dat slechts van belang is voor 
zover de Raad in tussentijd niet de door de Commis­
sie op korte termijn voor te stellen bijzondere maat­
regelen voor overheidsopdrachten waarvoor ge­
specialiseerde aannemers nodig zijn, heeft genomen. 
Het Comité vraagt zich af, vooral gezien het feit dat de 
tot nu toe uitgezonderde bedrijfstakken in het be­
drijfsleven zo belangrijk zijn, waarom niet meer nadruk 
is gelegd op het hoofddoel van dit artikel, nl. het voor­
komen van ontduiking van de richtlijn doordat bewust 
verkeerd geïnterpreteerd wordt welke opdrachten ge­
specialiseerd zijn en derhalve buiten de EG-regeling 
vallen. Overeenkomstig de criteria en definities die de 
Commissie heeft opgesteld in samenwerking met haar 
Raadgevend Comité en het nieuwe Raadgevend Comité 
voor de openstelling van de markt voor overheidsop­
drachten, dat bij besluit van de Commissie van 26 mei 
1987 is ingesteld, zouden de lid-staten, volgens het 
Comité, de Commissie lijsten moeten toezenden van 
hetgeen zij in hun land onder gespecialiseerde opdrach­
ten voor werken verstaan. Als de Commissie deze lijsten 
vervolgens heeft geharmoniseerd en goedgekeurd, we­
ten de aanbestedende diensten welke vrijstellingen zijn 
toegestaan. Het Comité kan niet instemmen met de 
huidige formulering, die deze interpretatie, op basis van 
tamelijk vage criteria, aan de aanbestedende diensten 
zelf lijkt over te laten. 
3.5. Artikel 5 (c) 
De bepaling dat de richtlijn niet van toepassing is op 
overheidsopdrachten waarvoor „de specifieke proce­
dure van een internationale organisatie" geldt, is zo 
ruim toegemeten dat de richtlijn, indien zij wordt toege­
past op internationale organisaties, haar doel voorbij-
schiet. Naar de mening van het Comité zou de enige 
uitzondering mogen gelden voor ondernemingen inge­
volge een internationaal akkoord over stationering van 
troepen. 
3.6. Artikel 8.4 
De voorzorgsmaatregelen tegen het opsplitsen van grote 
opdrachten in kleinere, om op die manier de richtlijn 
te kunnen ontduiken, moeten aangescherpt worden in 
die zin dat alle afzonderlijke opdrachten die één project­
gebied betreffen, ten behoeve van de richtlijn per pe­
riode van twee jaar dienen te worden samengevoegd. 3.7. Artikel 9.l.b 
Om te voorkomen dat dit lid als ontsnappingsclausule 
wordt gebruikt, moet uit de formulering duidelijk 
blijken dat „onderzoek, proefneming" enz. tot de 
bouwsector moeten behoren. 
3.8. Artikel 9.2.a 
Deze passage, en met name het begrip „exclusieve rech­
ten", dient stringenter te worden geformuleerd, om bij 
voorbeeld te voorkomen dat behoorlijke aannemers en 
produkten worden geweerd alleen omdat de eerst-
genoemden niet over een bepaald octrooi beschikken. 
3.9. Artikel 93 
Door een nieuwe formulering van deze passage moet, 
in overeenstemming met mededelingen van de verte­
genwoordiger van de Commissie, duidelijk blijken dat 
het besluit van een aanbestedende dienst nietig wordt 
verklaard als de procedure van gunning via onderhan­
delingen door deze dienst niet correct is toegepast. 
Bovendien moet in deze passage de mogelijkheid wor­
den geopend dat onderaannemers door hen uitgevoerd 
werk krijgen uitbetaald voordat het besluit van de aan­
bestedende dienst nietig verklaard zou worden. 
3.10. Artikel 10 
Dit artikel verplicht er de aanbestedende dienst toe, 
technische specificaties vast te stellen door verwijzing 
naar Europese normen of Europese harmonisatie­
bescheiden, voor zover deze bestaan. Deze verwijzing 
is verplicht. Bestaan deze normen niet, dan worden de 
aanbestedende diensten volgens het voorstel van de 
Commissie verzocht (maar er niet toe gedwongen) om 
naar een in volgorde van voorkeur opgestelde lijst van 
andere normen te verwijzen. 
Nu worden alle Europese normen of harmonisatie­
bescheiden goedgekeurd door het Europese Comité 
voor normalisatie (CEN), waarin alle EG-landen zijn 
vertegenwoordigd, en is er een procedure waardoor lid­
staten ertoe verplicht zijn, nationale normen te herroe­
pen die strijdig zouden kunnen zijn met de desbetreffen­
de Europese norm. Het Comité ziet dit als een welkome, 
belangrijke stap om door nationale normen opgewor­
pen handelsbelemmeringen uit de weg te ruimen. Het 
spoort er de Commissie opnieuw toe aan, het proces van 
wederzijdse erkenning van proefstations te versnellen, 
zonder welke de hiervoor genoemde stap puur sym­
bolisch zou blijven. 
3.11. Artikelen 15.5 en 16.4 
Het Comité verzoekt de Commissie om deze leden zo 
te formuleren, dat de bedoelde ontvangsttermijn van 
Nr. C 319/60 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 87 
ten minste 40 dagen evenzo geldt voor telefonische 
verzoeken die vervolgens schriftelijk worden bevestigd. 
3.12. Artikel 22 
Het Comité stemt in met het doel van dit artikel, nl. 
doorzichtiger te maken welk gedeelte van de opdrachten 
aan kleine en middelgrote bedrijven in onderaanbe­
steding wordt gegeven. Dit ligt geheel in de lijn van een 
eerder voorstel in het ESC-advies inzake overheidsop­
drachten voor leveringen om „de onderneming waaraan 
de hoofdopdracht is gegund, te verplichten om informa­
tie te verstrekken over toeleverantie-opdrachten die een 
bepaald bedrag te boven gaan". Dit zou „een belangrij-
Gedaan te Brussel, 24 september 1987. ke stap zijn in de richting van een te creëren Europese 
databank voor overheidsopdrachten'^1). Dat de in­
schrijver slechts gevraagd wordt, de aanbestedende 
dienst „in zijn offerte mede te delen welk gedeelte van 
de opdracht hij eventueel voornemens is aan derden in 
onderaanbesteding te geven" stelt volgens het Comité 
niet veel voor. Het suggereert dan ook deze zin als volgt 
te wijzigen: „ ... welk gedeelte van de opdracht hij aan 
derden in onderaanbesteding zal geven". 
(!) 16 december 1986 (PB nr. C 68 van 16. 3. 1987, blz. 7). 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT