Speciaal verslag nr. 7/2002

over het financieel beheer van de gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2002/C 294/01)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

SAMENVATTING

Inleiding

I. De markt voor bananen vormt de tweede mondiale fruitmarkt, na die voor citrusvruchten. In 1993 werd een gemeenschappelijke marktordening (GMO) in de sector bananen ingevoerd. Deze had voornamelijk tot doel, deze markt te harmoniseren en te stabiliseren met diverse steunmaatregelen, en de invoer te beperken door het instellen van een tariefcontingent.

II. De hoofddoelstelling van de controle is geweest, te onderzoeken hoe de doelstellingen van de GMO door de Raad zijn bepaald en door de Commissie zijn verwezenlijkt, en op welke wijze de uitvoeringsmaatregelen door de lidstaten zijn beheerd en hoe de follow-up hiervan door de Commissie is geweest.

Door de Europese Unie gefinancierde maatregelen

III. Door de onduidelijkheid van bepaalde toepasselijke basisteksten zijn problemen bij de tenuitvoerlegging van de GMO ontstaan: het ontbreken van de voor berekening van de steun benodigde gegevens, niet-naleving van de op telersverenigingen toepasselijke voorschriften, aanvragen om compenserende steun voor hoeveelheden die wel door de telers te koop zijn aangeboden, maar vervolgens niet door de kopers zijn aanvaard.

IV. Sommige telers hebben aanvullende nationale financiële steun ontvangen, waarvan de Commissie niet vooraf in kennis is gesteld. Bovendien zijn er onvolkomenheden gesignaleerd in de bewijsstukken met betrekking tot de betaling van de steunbedragen.

V. Het effect van de premie voor de definitieve beëindiging van de bananenteelt is beperkt gebleven.

Marktreguleringsmaatregelen

VI. Door het verschil tussen de prijzen op de wereldmarkt en in de Gemeenschap ontstaat een situatie met zogenoemde "contingentsbonussen".

VII. Het systeem met tariefcontingenten dat aanvankelijk met de GMO werd ingevoerd, leidt tot een complexe invoerregeling en een situatie waarin de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) stelselmatig werden overtreden.

VIII. Slechte douanepraktijken en frauduleuze import bij de lidstaten leverden risico's op voor het doeltreffend beheer van de quota.

Ontwikkelingen en evaluatie

IX. Nadat de Commissie een overgangsregeling had ingesteld, heeft zij zich gericht op een systeem dat tegen het jaar 2006 uitsluitend op tarieven moet zijn gebaseerd. Zij was in dit geval voornemens, de telers in de Europese Unie en de ACS-staten (staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan) een adequate bescherming te blijven bieden, zonder de ingevoerde hoeveelheden te wijzigen en met minimalisering van het effect op de prijzen.

X. Eind 2004 wordt van de Commissie een algemene evaluatie van de GMO verwacht. Deze zou in beeld moeten brengen welke gevolgen de invoering van de GMO heeft gehad en in welke mate de aanvankelijke doelstellingen ervan zijn verwezenlijkt.

Conclusies en aanbevelingen

XI. De maatregelen die zijn getroffen ter verwezenlijking van de doelstellingen van de GMO, waarvan er enkele niet zijn bereikt, vertonen tekortkomingen; bovendien hebben enkele maatregelen onvoorziene en ongewenste effecten gehad. Van de rooipremies en de alternatieve teelten is nauwelijks of geen gebruik gemaakt. Methodologische gebreken in de berekening van de referentieprijzen en producentenprijzen leidden tot onverschuldigde betaling van compenserende steun en tot financiële correcties. De winst aan contingentsbonussen die op de markt aanwezige multinationals overhouden aan het tariefcontingentsysteem, is twee- tot driemaal groter dan de steun die de telers in de Europese Unie en de ACS-staten ontvangen(1).

XII. Er dient meer aandacht te worden besteed aan de kwetsbaarheid van de telers binnen hun verenigingen. Ook is de met de GMO ingestelde invoerregeling gevoelig gebleken voor onregelmatigheden, en zijn er aanzienlijke gebreken geconstateerd in de invoercontroles.

XIII. Nu de Commissie heeft toegezegd, de eerste grootschalige evaluatie rond 2004 uit te voeren, moet erop worden toegezien dat het tijdschema in acht wordt genomen en dat met name ook een evaluatie van de synergie tussen de diverse steunvormen voor de sector bananen hiervan deel uitmaakt.

ALGEMEEN KADER

Het belang van de bananenmarkt

1. De markt voor bananen vormt de tweede mondiale fruitmarkt, na die voor citrusvruchten. In de Gemeenschap bedraagt de jaarlijkse consumptie ongeveer 4 miljoen ton bananen, terwijl zij voor slechts 20 % zelf in haar behoefte voorziet. Circa 60 % van de aanvoer naar de Gemeenschap is afkomstig van Latijns-Amerika (zie bijlage 1). Deze bananen, bekend onder de naam "dollarbananen", worden verkocht tegen een lagere prijs dan in de Gemeenschap geproduceerde bananen. De resterende 20 % is afkomstig van de ACS-staten. De twee belangrijkste producerende landen in de Europese Unie zijn Spanje, dankzij het autonoom gebied van de Canarische Eilanden, met 400000 ton per jaar, en Frankrijk, dankzij de overzeese gebiedsdelen Guadeloupe en Martinique, met 300000 ton per jaar. In de periode 1989-2000 is de productie van de Gemeenschap en de import van "dollarbananen" gestegen met ongeveer 6 %.

2. Vóór 1993 bestonden er in de Gemeenschap verschillende invoerregelingen voor bananen die het vrije verkeer ervan binnen de Gemeenschap en de instelling van een gemeenschappelijke handelsregeling met derde landen in de weg stonden. Zo kwam het dat binnen de bananenproducerende lidstaten nationale marktorganisaties kwantitatieve invoerbeperkingen instelden, hetgeen de totstandkoming van de interne markt belemmerde. Van de niet-producerende lidstaten gaven enkele de voorkeur aan verhandeling van bananen uit de ACS-staten, terwijl andere een liberaal invoerstelsel hanteerden.

3. Voor de totstandbrenging van de interne markt moest een GMO worden opgezet die in de plaats moest komen van de verschillende nationale stelsels. Zodoende werd in 1993 de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen ingesteld bij Verordening (EEG) nr. 404/93 van de Raad(2).

Doelen en tenuitvoerlegging van de GMO

4. De doelen van de GMO zijn hoofdzakelijk:

a) harmonisatie en stabilisatie van de markt voor bananen in de Gemeenschap;

b) vrij verkeer binnen de Gemeenschap en tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijke regeling voor het handelsverkeer met derde landen;

c) waarborging van een behoorlijk inkomen voor de telers binnen de Europese Unie en voor de traditionele leveranciers in de ACS-staten, en billijke prijzen voor de consument;

d) een doelmatiger productie en maximalisering van de ontvangsten uit in de Gemeenschap geproduceerde bananen dankzij het oprichten van telersverenigingen.

De wetgever heeft dus gestreefd naar een evenwicht tussen de verschillende, tegenstrijdige belangen die vóór 1993 bestonden.

5. Om deze doelen te bereiken, heeft de verordening in een aantal maatregelen voorzien:

a) compenserende steun (dat wil zeggen een premie per ton afzet) ter ondervanging van eventuele inkomstenderving, die wordt toegekend aan de telers in de Europese Unie, en hen in eenzelfde positie moet brengen als vóór de invoering van de GMO;

b) een eenmalige premie (per hectare), toegekend aan de telers in de Gemeenschap die de bananenteelt beëindigen, wanneer andere teelten beter geschikt blijken;

c) openstelling van een communautair systeem met tariefcontingenten voor de afzet van bananen, geproduceerd door de telers van derde landen en de ACS-staten;

d) tijdelijke steun ter stimulering van de oprichting van telersverenigingen en ter bevordering van de administratieve werking ervan in de beginfase;

e) steun, toegekend in het kader van operationele programma's voor gebieden die in aanmerking komen voor de structuurfondsen, en ter bevordering van het concurrentievermogen en van het gebruik van de mogelijkheden van de sector bananen.

6. De eerste twee maatregelen worden volledig gefinancierd uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) in de vorm van marktreguleringsmaatregelen. De steun voor het opstarten van telersverenigingen wordt met ingang van 1 januari 2002 gecofinancierd uit het EOGFL-Garantie. De laatste twee maatregelen worden gecofinancierd (door de lidstaten en de Commissie) uit één van de vier structuurfondsen, het EOGFL-Oriëntatie, waarbij de steun aan de telersverenigingen vergelijkbaar is met die waarin de GMO in de sector groenten en fruit(3) voorziet; de cofinanciering van de operationele programma's van de structuurfondsen is bestemd voor de harmonisering met de verordeningen(4) inzake het beheer van de structuurfondsen ten behoeve van regio's met een ontwikkelingsachterstand.

7. Naast de basisverordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen (zie paragraaf 3) zijn de uitvoeringsbepalingen door de Commissie met name goedgekeurd voor(5):

a) de regeling voor de invoer van bananen in de Gemeenschap(6);

b) de regeling inzake compenserende steun in de sector bananen(7);

c) het systeem met tariefcontingenten voor landbouwproducten(8).

8. Uiteindelijk heeft de totstandkoming van de interne markt een eind gemaakt aan de bijzondere regelingen die de lidstaten voordien hadden ingesteld. Bijgevolg was er geen limiet meer voor de op de communautaire markt afgezette hoeveelheden binnen de Europese Unie geproduceerde bananen, terwijl voor bananen uit de ACS-staten gunstiger tariefvoorwaarden golden en de compenserende steun voor de telers in de Gemeenschap werd beperkt tot maximale hoeveelheden. Voor de invoer van bananen in de Gemeenschap gold een systeem met tariefcontingenten, wat wil zeggen dat de geïnde rechten tot een zekere hoeveelheid werden berekend op basis van preferentiële tarieven.

9. Om te voorkomen dat de invoering van de GMO in 1993 de traditionele leveranciers uit de ACS-staten benadeelt, heeft de Gemeenschap gelijktijdig met de GMO een speciaal systeem voor bijstand aan deze producerende landen goedgekeurd.

Doelstellingen, reikwijdte en aanpak van de controle

10. De hoofddoelstelling van de controle is geweest, te onderzoeken:

a) hoe de Commissie de door de Raad geformuleerde doelstellingen van de GMO in de sector bananen heeft verwezenlijkt, en welke maatregelen zijn getroffen ter verwezenlijking hiervan;

b) hoe deze maatregelen door de lidstaten zijn beheerd en hoe de Commissie de follow-up en evaluatie hiervan heeft uitgevoerd;

c) in hoeverre de doelstellingen van de GMO zijn bereikt.

11. Een bijkomende doelstelling was het analyseren waarom de regeling voor de invoer van bananen, uit het oogpunt van het systeem met tariefcontingenten, had geleid tot aanhangigmaking bij de WTO en tot tarifaire represailles tegen de Verenigde Staten. Zo is in het kader van de controle onderzocht:

a) in hoeverre de invoerregeling effectief is als instrument voor marktregulering, en strookt met de regelgeving voor internationale handel;

b) welk gebruik wordt gemaakt van de invoercertificaten die aan deze regeling zijn verbonden, en welke effecten deze hebben op de markt;

c) hoe doeltreffend de fysieke controles bij de invoer zijn en in hoeverre de desbetreffende eigen middelen daadwerkelijk worden geïnd.

12. De controle is gericht op het beheer in 1999 van het systeem voor compenserende steun in Spanje en Frankrijk. De bananenproductie van beide landen maakt 99 % van de totale communautaire productie uit. Zij ontvangen dan ook 96 % van deze steun. Er zijn controlebezoeken gebracht aan de diensten van de Commissie, aan overheden en een selectie van telers (alsmede hun organisaties) in Frankrijk en Spanje, teneinde een getrouw beeld te krijgen van het functioneren van de regeling op alle niveaus. De controle behelsde ook een onderzoek van projecten waarvoor een steunaanvraag was ingediend uit hoofde van de operationele programma's die uit het EOGFL-Oriëntatie werden gefinancierd, alsmede een algemeen onderzoek van de steunregeling voor ACS-staten waar bananen worden geproduceerd. De controle strekte zich niet uit tot de financiering van maatregelen ten behoeve van alternatieven voor de bananenteelt, die onder het communautaire initiatief "Regis" (integratie van geïsoleerde gebieden) vallen en waarmee in de periode 1994-1999 een bedrag van 3,5 miljoen euro gemoeid was.

13. Men kwam tot een beoordeling van de kwaliteit en de werking van het internecontrolesysteem door te onderzoeken of de steunuitkeringen aan de individuele telers strookten met de nationale en communautaire regelgeving. De controle omvatte een analyse van de werkzaamheden van de diensten van de Commissie (vereffening van de rekeningen) en van nationale instanties die betrokken zijn bij het beheer en de controle van de steunregelingen.

14. Het onderzoek betrof eveneens het beheer van het tariefcontingentsysteem door het directoraat-generaal Landbouw van de Commissie, en met name het beheer van de fysieke controle van de invoer, zoals dat aan de nationale douaneautoriteiten is gedelegeerd. In het kader van deze werkzaamheden hebben de controleurs van de Rekenkamer de toepassing van deze procedures geobserveerd in een grote haven in de Europese Unie, waar grote hoeveelheden bananen worden doorgevoerd (Antwerpen, België). Ook zijn gesprekken gevoerd met de vertegenwoordigers van drie multinationals die op grote schaal bananen importeren en afzetten binnen de Gemeenschap, en met de diensten van de Commissie die bevoegd zijn op het gebied van eigen middelen en douaneprocedures.

15. Er zijn bewijsstukken verkregen door controle van stukken en registers, en door het opvragen en laten bevestigen van gegevens, aangevuld door gesprekken met de vertegenwoordigers van de lidstaten en een selectie van instanties.

Begrotingsaspecten

16. Tabel 1 geeft de ontwikkeling weer van de uitgaven aan inkomenscompensatie en de rooipremie die zijn gefinancierd uit het EOGFL-Garantie tussen 1993, het jaar waarin de GMO werd ingesteld, en 2000. In die periode bedroegen de totale uitgaven circa 1287 miljoen euro, waarvan ongeveer 662 miljoen euro is betaald aan Spanje en 572 miljoen euro aan Frankrijk, welke de belangrijkste bananenproducerende landen binnen de Europese Unie zijn. De oppervlakte die in de Europese Unie is bestemd voor de bananenteelt, bedraagt in totaal zo'n 27000 hectare, waarvan circa 16750 hectare in Frankrijk en 8500 hectare in Spanje; deze landen tellen zo'n 1600, respectievelijk 10500 telers. In Spanje houdt het aantal telers verband met de kleinschaligheid van de landbouwbedrijven, die in 80 % van de gevallen minder dan één hectare beslaan. Het voor compenserende steun uitgetrokken budget is gesteld op 303 miljoen euro voor 2002, ofwel circa 11200 euro per hectare.

17. De communautaire bijdrage aan de maatregelen ten behoeve van de sector bananen, zoals geraamd in het kader van de twee door de Rekenkamer gecontroleerde operationele programma's in Frankrijk en Spanje, bedroeg 28 miljoen euro, respectievelijk 8,5 miljoen euro (voor de periode 1994-1999). De financiering van de maatregelen voor de sector bananen in de ACS-staten bedraagt circa 45 miljoen euro per jaar.

Tabel 1

EOGFL-Garantie - Inkomenscompensatie en rooipremie((De rooipremie heeft slechts betrekking op de jaren 1993 (41000 euro) en 1994 (4000 euro).))

Reële uitgaven van de bananenproducerende lidstaten over de periode 1993-2000

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Commissie 2002.

DOOR DE EUROPESE UNIE GEFINANCIERDE MAATREGELEN

Gebreken in het beheer van de compenserende steun

18. Ter compensatie van de derving van opbrengsten van de afzet(9), die van invloed zou kunnen zijn op de inkomens van de telers in de Europese Unie door de toepassing sinds 1993 van het nieuwe systeem van de GMO, dat de ontvangsten op het peil moet houden dat nodig is om de productie tegen de gemaakte kosten te kunnen handhaven, is in de regelgeving(10) een systeem voor inkomenscompensatie voor de betrokken telers ingevoerd. Dit principe moest van toepassing blijven zolang deze situatie niet door structurele maatregelen kon worden verholpen. Opgemerkt dient te worden dat in de regelgeving niet wordt bepaald wat een "adequaat" inkomen precies inhoudt, maar wel welke gegevens voor de berekening van de steun nodig zijn.

19. Berekening en uitkering van de steun: de compenserende steun is een premie die wordt uitgekeerd aan de telers van de Gemeenschap, in beginsel via de telersverenigingen waarbij zij zijn aangesloten, en voor de in de Gemeenschap afgezette hoeveelheid bananen. Deze steun wordt door de Commissie berekend op basis van het verschil tussen:

a) enerzijds een "forfaitaire referentieopbrengst" op basis van het gemiddelde van de prijzen van de in de Gemeenschap geproduceerde en afgezette bananen gedurende een referentieperiode vóór de invoering van de GMO, onder aftrek van de FOB-(11) en vervoerskosten;

b) anderzijds de "gemiddelde productieopbrengst", die jaarlijks wordt vastgesteld op basis van het gemiddelde van de prijzen van de bananen die gedurende het betreffende jaar in de Gemeenschap geproduceerd en afgezet zijn (verminderd met de FOB- en vervoerskosten); bij deze berekening moet worden uitgegaan van de meest recente gegevens waarover de lidstaten beschikken.

20. Beperking van de hoeveelheden die voor compenserende steun in aanmerking zouden kunnen komen: de Raad heeft de maximale in de Europese Unie geproduceerde en afgezette hoeveelheden waarvoor een compensatie wordt betaald, op 854000 ton gesteld.

Onduidelijkheid van de regelgeving en problemen bij de toepassing ervan

Uiteenlopende interpretaties van de voor de steunberekening benodigde gegevens

21. De voorschriften inzake de berekening door de Commissie van de compenserende steun, die is gebaseerd op door de lidstaten overgelegde gegevens, bepalen dat de premie voor de telers gebaseerd is op een gemiddelde bananenprijs, na aftrek van de vervoerskosten (zie de specificatie in paragraaf 19). Deze voorschriften geven geen bijzonderheden over alle prijs- en kostencomponenten die als grondslag voor deze berekening dienen.

22. Deze onduidelijkheid heeft geleid tot tekortkomingen in de toepassing van bovenvermelde regels. Deze gebreken zijn in 1997 gesignaleerd bij inspecties door de diensten "goedkeuring van de rekeningen" van de Commissie. Naar aanleiding daarvan zijn aanzienlijke correcties aangebracht:

a) de in mindering gebrachte kosten waren discutabel; vergoedingen of prijsverminderingen waren niet opgegeven, zodat de aftrekbare kosten stegen en daarmee het bedrag aan financiële steun (0,8 miljoen euro werd in Frankrijk ingevorderd);

b) er was verkocht tegen abnormaal lage prijzen (Spanje en Portugal) en er waren steunaanvragen ingediend voor bananensoorten die niet in aanmerking kwamen voor compenserende steun (Portugal): de ingevorderde bedragen beliepen 2,6 miljoen euro in Spanje en 0,5 miljoen euro in Portugal.

Aanvragen van compenserende steun voor hoeveelheden die wel door telers te koop zijn aangeboden, maar vervolgens niet door de kopers zijn aanvaard

23. Compenserende steun wordt toegekend aan telers die bananen op de communautaire markt brengen, en geldt voor de door elke teler via de telersvereniging in de handel gebrachte hoeveelheden. In de regelgeving wordt het begrip "in de handel brengen" niet nader bepaald, en wordt evenmin vastgesteld op welk moment in de procedure van het in de handel brengen recht op steun ontstaat. De Rekenkamer is van oordeel dat dit moment moet samenvallen met dat waarop de hoeveelheden door de importeur/koper worden aanvaard, ofwel aan wal in de vertrekhaven, ofwel bij aankomst op het vasteland van de Europese Unie.

24. Op Guadeloupe heeft de Rekenkamer vastgesteld dat de steun was aangevraagd voor partijen bananen die voor de handel zijn bestemd maar vervolgens niet werden aanvaard door de koper toen zij aankwamen op het vasteland van de Europese Unie. Op Guadeloupe is het recht op steun vastgesteld op basis van de hoeveelheden bananen die de opslagplaatsen/loodsen verlaten waar zij gereed worden gemaakt voor verzending naar de haven, om vervolgens naar het vasteland van de Europese Unie te worden verscheept. De waren kunnen tijdens het vervoer worden beschadigd; andere kunnen bij aankomst worden geweigerd om redenen die verband houden met hun kwaliteit. De koper betaalt echter slechts de hoeveelheden die hij daadwerkelijk aanvaardt. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat de hoeveelheden die de grondslag vormen voor de berekening van het recht op de steun, niet waren gecorrigeerd om slechts rekening te houden met de uiteindelijk gekochte hoeveelheden. Dit heeft geleid tot onverschuldigde betalingen van circa 2 miljoen euro; de Commissie gaat een voorstel tot correctie doen.

25. De nationale autoriteiten hebben bevestigd dat er aanpassingen waren verricht voor goederen die niet aanvaard waren, of in kwaliteit achteruitgegaan waren vóór aanvaarding van de lading voor vervoer naar het vasteland van de Europese Unie. Ten aanzien van de nadien geweigerde hoeveelheden is echter geen enkele aanpassing uitgevoerd. De nationale autoriteiten achtten het redelijk, voor de berekening van het steunbedrag het moment van aanvaarding van de afgezette hoeveelheden te laten samenvallen met de eindverpakkingsfase, volgens het principe dat ook wordt toegepast voor het bepalen van de referentie- en productieprijzen. Ook hebben zij aangevoerd dat zij de Commissie van deze methode in kennis hadden gesteld, die deze stilzwijgend had aanvaard, aangezien zij een exemplaar van het procedurehandboek van het betaalorgaan had ontvangen, waarin de berekeningswijze van het steunbedrag wordt vermeld.

26. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat Frankrijk en Spanje uiteenlopende praktijken kennen. De bananen afkomstig van de Canarische Eilanden worden doorgaans verkocht aan primaire/secundaire importeurs alvorens te worden verzonden naar het Iberisch schiereiland. De situatie is dus niet te vergelijken met die op Guadeloupe, aangezien de partijen door de koper worden aanvaard nog voor ze worden verzonden.

Effecten van de steun op de ontvangsten en de kasmiddelen van de telers

27. Het streven van de WTO is, de telers "adequate" kasmiddelen te bieden (zonder echter aan te geven wat dit precies inhoudt). Aangezien er enige tijd kan verstrijken tussen het in de handel brengen van de bananen en het uitkeren van de communautaire steun, bepaalt de regelgeving dat de telers een voorschot kunnen vragen, op voorwaarde dat er een zekerheid wordt gesteld. Overigens is de Commissie meermalen afgeweken van de regeling in artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 1858/93 door te bepalen dat het bedrag van de voorschotten per eenheid product 70 % van de steun in het voorgaande verkoopseizoen bedraagt. De Commissie heeft deze afwijking gemotiveerd met een beroep op het steunniveau in het voorgaande verkoopseizoen of op de ongunstige ontwikkeling van de marktprijzen in de loop van het betrokken verkoopseizoen.

28. Zelfs nu de prijzen in de Europese Unie kunstmatig boven het prijspeil op de wereldmarkt worden gehouden, zijn de wereldprijzen over het geheel genomen sterk gedaald. De ontvangsten uit de productie in de Europese Unie zijn dienovereenkomstig gedaald en de steun is gestegen. Het resultaat is dat de steun tegenwoordig meer dan 50 % uitmaakt van de ontvangsten van de landbouwers in de Europese Unie (zie tabel 2 en bijlage 6).

Tabel 2

Ontwikkeling van de prijzen van bananen (EG) en van de compenserende steun aan de telers

>PIC FILE= "C_2002294NL.000801.TIF">

Bron:

Tabel opgesteld door de Rekenkamer op basis van door de Commissie becijferde gegevens (zie bijlage 6).

29. Aangezien de communautaire steun een belangrijk deel van de ontvangsten van de telers uitmaakt (meer dan 50 %), het voorschot op deze steun beperkt is en er heel wat tijd verstrijkt voor de eindbetaling van de steun plaatsvindt, kennen bepaalde telersverenigingen (Martinique) aanvullende voorschotten toe. Dit moet de telers de nodige liquide middelen verschaffen. Zo heeft de Rekenkamer geconstateerd dat de telersverenigingen voorfinancieren met voorschotten op niet alleen de communautaire steun, maar ook de ontvangsten uit hun verkopen.

Aanvullende nationale financiële steun voor de telers

30. Ondanks de geleverde inspanningen ter verbetering van de kaspositie van de telers hebben de sterke prijsdaling en de meteorologische rampen een aanzienlijk effect gehad op de inkomens van de telers. De controle wees uit dat Frankrijk, om iets te doen aan de zorgelijke financiële positie van de telers op Martinique en Guadeloupe, in 1997 zijn telers leningen voor een totaalbedrag van 13 miljoen euro heeft geboden. Het ging om renteloze leningen zonder verplichte zekerheidstelling.

31. Het EG-Verdrag bepaalt (in artikel 88) dat de Commissie tijdig door de lidstaten op de hoogte wordt gebracht, om haar opmerkingen te kunnen maken over de voorstellen voor nationale steun. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat, hoewel de geboden steun verenigbaar is met de geldende criteria, de Commissie hiervan niet vooraf in kennis was gesteld, zoals vereist.

32. Ondanks deze nationale steun is de situatie van de telers verder verslechterd en op verzoek van de Franse regering is de Commissie in november 1999 akkoord gegaan met een verhoging van het steunbedrag waarop een voorschot mocht worden gegeven.

33. In 1999 kondigde Frankrijk andere maatregelen in Martinique en Guadeloupe aan ter verbetering van de economische situatie van de telers.

34. De Rekenkamer geeft in haar opmerkingen indicaties van de inkomens, de kasmiddelen en de zorgelijke economische situatie van de telers. Doordat het ontbreekt aan een duidelijke definitie van de doelstellingen en de (economische en financiële) evaluatie daarvan, is een grondige analyse van de kosteneffectiviteit van deze maatregelen niet mogelijk. De aanwijzingen in de voorgaande paragrafen leiden eveneens tot de conclusie dat de doelstelling van de GMO om tegen de gemaakte kosten te blijven produceren en een billijk inkomen te garanderen, slechts ten dele is bereikt. De Commissie moet een grondige evaluatie verrichten om na te gaan wat het effect van de getroffen maatregelen is, alsmede hoe zuinig, doeltreffend en doelmatig deze zijn.

Tekortkomingen in de documentatie tot staving van de uitbetaling van de steun

35. In Spanje waren de plaatselijke instructies inzake het beheer van de compenserende steun niet voldoende expliciet over de doelstelling van de interne controles, het toepassingsgebied, de frequentie en het niveau ervan.

36. De Rekenkamer heeft de vinger gelegd op de gebreken in de documenten die als bewijsstukken dienen. Zo zijn er verschillen geconstateerd tussen de hoeveelheden waarvoor steun is aangevraagd en die waarvoor is betaald. De lokale autoriteiten erkennen deze verschillen wel degelijk, maar hebben geen bewijs kunnen leveren dat deze gegevens waren aangesloten. Hoewel de Rekenkamer bepaalde feiten heeft kunnen vaststellen die deze verschillen verklaren, acht zij het essentieel dat deze aansluiting in de toekomst duidelijk wordt geregistreerd.

37. Om te waarborgen dat het recht op steun inderdaad bestaat, bepaalt de regelgeving dat de steunaanvragen van een aantal gegevens moeten zijn voorzien (bijvoorbeeld de naam van de teler, de aanduiding van de organisatie die de aanvraag indient, de verkoopfacturen, ...).

38. In het kader van haar onderzoek van steunaanvragen en -uitkeringen in Spanje heeft de Rekenkamer vastgesteld dat voor zo'n 50 % van de plaatselijke contante verkopen die werden gesloten tussen een telersvereniging en plaatselijke telers, de identiteit van de cliënt niet bleek uit de facturen. Zodoende beschikten de autoriteiten ten tijde van de behandeling van de aanvragen niet over toereikende bewijsstukken om te verklaren dat de betrokken verkopen in aanmerking komen voor compenserende steun.

Miniem effect van de premie voor definitieve stopzetting van de teelt

39. Wanneer de omstandigheden niet bevorderlijk zijn voor de bananenteelt, maar eerder voor andere teelten, zou de stopzetting van de bananenteelt moeten worden gestimuleerd door het uitkeren van een eenmalige premie.

40. De hoofdvoorwaarde om in aanmerking te komen voor deze steun, zou zijn het rooien van alle bananenbomen op oppervlakten kleiner dan 5 hectare, en van de helft van de bananenbomen op grotere oppervlakten. Deze steun is gesteld op 1000 euro per hectare, waarbij het verboden is, op de betrokken arealen de eerstvolgende 20 jaar opnieuw bananen te telen. De Rekenkamer merkt op dat de uitgaven minimaal zijn geweest, aangezien zij slechts 45000 euro beliepen, hetgeen neerkomt op 45 hectare gedurende de subsidieperiode 1993-1994. In de Europese Unie zijn de bananenarealen sinds 1994 met 2 % toegenomen. Het teeltareaal van de telers van de ACS-staten en van de telers van dollarbananen is echter veel sterker toegenomen (met 16 %, respectievelijk 20 %), ondanks het feit dat er een aanbodoverschot is op de wereldmarkt.

41. De Europese telers en hun verenigingen kwamen met de volgende verklaring: enerzijds zijn er geen werkelijke alternatieven voor de bananenteelt, anderzijds was de premie niet aantrekkelijk genoeg voor de telers. De Rekenkamer heeft hieruit geconcludeerd dat ofwel de doelstelling van het stimuleren van de ontwikkeling van alternatieven voor de teelt niet realistisch was, ofwel dat het interessanter is voor de telers om door te gaan met de bananenteelt zolang zij financiële steun ontvingen.

Niet-naleving van de regels voor telersverenigingen

42. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten erkennen deze verenigingen mits zij voldoen aan onder meer de volgende voorwaarden in de communautaire regelgeving:

a) het statuut van deze verenigingen moet:

i) de telers verplichten, hun totale productie in de handel te brengen;

ii) de telers waarborgen dat zij controle en zeggenschap hebben over de binnen de verenigingen genomen besluiten;

iii) voorschrijven dat elke teler zich ertoe verbindt, gedurende minimaal drie jaar bij de vereniging aangesloten te blijven, en bij eventuele terugtrekking een opzegtermijn van ten minste twaalf maanden in acht te nemen;

b) de bevoegde autoriteiten in de lidstaten dienen enerzijds na te gaan of de oprichting en de werking van de telersverenigingen conform de regels zijn aan de hand van controles ter plaatse die ten minste om de drie jaar worden verricht, en anderzijds hun "erkenning" in te trekken wanneer zij constateren dat de verplichtingen in de regelgeving niet worden nagekomen.

43. De diensten "goedkeuring van de rekeningen" van de Commissie waren gevallen op het spoor gekomen waar niet aan deze vereisten werd voldaan (Frankrijk). Het gaat om de volgende zaken:

a) een aantal telers verzuimde hun plicht, de totale productie via de telersvereniging in de handel te laten brengen;

b) de bevoegde autoriteit in de lidstaat heeft de activiteiten van elke telersvereniging niet ten minste elke drie jaar gecontroleerd.

44. Hoewel er vooruitgang is waargenomen, met name nadat de Commissie ingreep, blijven zich problemen voordoen; zo wordt er niet voldaan aan de plicht, de totale productie in de handel te brengen. Deze problemen worden aangepakt in het kader van de procedure van de goedkeuring van de rekeningen.

Geringe doelmatigheid van de structurele programma's

Te algemeen geformuleerde doelstellingen

45. Zoals aangegeven in bovenstaand gedeelte met het "algemeen kader" kent de GMO in de sector bananen doelstellingen die niet alleen verband houden met landbouwbeleid, maar ook met structuurbeleid. Zo is cofinanciering uit de structuurfondsen (EOGFL-Oriëntatie) mogelijk voor projecten die gericht zijn op ten minste twee van de volgende drie doelstellingen: 1. toepassing van een kwalitatieve en handelsstrategie, 2. een betere benutting van de middelen, 3. groei van het concurrentievermogen. Het gaat dus om overwegend algemene (niet gekwantificeerde) doelstellingen waarvan het verwachte effect niet duidelijk wordt aangegeven. Deze moeten worden weergegeven in de programmeringsdocumenten die op het niveau van de lidstaten worden opgesteld, en vervolgens in het bestek van de afzonderlijke projecten.

46. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat in de programmeringsdocumenten (voor de periode 1994-1999) van de lidstaten (Frankrijk en Spanje) niet werd aangegeven hoe de daarin geplande maatregelen beantwoordden aan ten minste twee van de drie in de verordening inzake de GMO neergelegde doelstellingen. Dit verband was nog vager bij de projecten die uit de programma's voortvloeiden.

Kosteneffectiviteit

47. Doordat het ontbreekt aan een duidelijke omschrijving van gekwantificeerde doelstellingen en van maatregelen ter verwezenlijking ervan, is follow-up of evaluatie van de structurele component van de GMO nauwelijks mogelijk. De tussentijdse evaluaties hebben opmerkingen van algemene strekking opgeleverd, aangezien de resultaten van de evaluatie achteraf van de programma's vóór 2003 nog niet bekend waren.

48. De maatregelen van de structurele component van de GMO (bijvoorbeeld verbetering van het concurrentievermogen) zijn nauw verweven met die van de landbouwmarkt-component (bijvoorbeeld de compenserende steun aan de telers). Het is dus zaak dat wordt voorzien in een permanente follow-up van de tenuitvoerlegging en van de samenhang tussen beide componenten, alsmede in evaluatie van elk afzonderlijk, en ten slotte dat wordt gezorgd voor synergie binnen de GMO als geheel. Aangezien diverse directoraten-generaal van de Commissie zich bezighouden met het beheer van de verschillende componenten van de GMO, is zorgvuldige coördinatie geboden.

49. De consequenties van belangrijke veranderingen in het beheer van de GMO worden besproken door de belangrijkste verantwoordelijke diensten. Coördinatie en informatie-uitwisseling over het effect van acties in het kader van de structuurfondsen en de landbouwmarkt (EOGFL-Garantie) komen echter niet tot stand in de mate die nodig is om de kosteneffectiviteit en de synergie ervan te waarborgen. Dit zal niet gebeuren vóór de afronding van de evaluatie van de GMO eind 2004.

Een voorbeeld

50. Het programmeringsdocument voor de Franse overzeese gebiedsdelen voorziet in een maatregel ter modernisering van het distributienetwerk voor bananen. De projecten die op basis van dit programma zijn goedgekeurd, hebben bovendien betrekking op de bouw en verdere verbetering van verpakkings- en conditioneringsinstallaties, kabeltransportsystemen, voertuigen en opleggers. Het bevat geen enkel gegeven dat uitwijst in hoeverre deze projecten zouden moeten bijdragen tot de geformuleerde doelstellingen (kwalitatieve strategie, verbetering van het concurrentievermogen en van de benutting van de middelen).

51. De controle heeft ook aangetoond dat de precaire kaspositie van de telers niet bevorderlijk is geweest voor de tenuitvoerlegging van de projecten. De telers moeten namelijk het project voorfinancieren alvorens zij de nationale en communautaire steun ontvangen. Bovendien kan er veel tijd verstrijken tussen de eerste goedkeuring van het project en de definitieve betaling, soms wel twee jaar.

52. Het kaderprogramma voor de nieuwe periode 2000-2006 omvatte een korte algemene evaluatie van het oude programma waarin er nadrukkelijk op werd gewezen dat de trage tenuitvoerlegging te wijten was aan problemen binnen de sector bananen en met de financiering van de projecten. Ook werd gesteld dat er geen enkele alternatief voor bananenteelt mogelijk was.

53. De Rekenkamer is tot de conclusie gekomen dat er geen enkele gekwantificeerde doelstelling is geformuleerd en dat niets bekend is over de doeltreffendheid van de maatregelen ter verbetering van het concurrentievermogen, of over het effect ervan op de benutting van de middelen of op de kwaliteit van de producten. De ondersteunde acties zijn veeleer gericht op de verbetering van de productiecapaciteit dan op het concurrentievermogen of een efficiënte benutting van de middelen in de sector bananen, ondanks het feit dat de wereldmarkt een aanbodoverschot te zien geeft.

Bescherming van de telers in de ACS-staten

54. Teneinde te vermijden dat de traditionele ACS-leveranciers van bananen nadeel ondervinden van de GMO, heeft de Gemeenschap (bij Verordening (EG) nr. 2686/94) maatregelen voor technische en financiële bijstand ingevoerd, alsmede inkomenssteun voor de bananentelers in de ACS-staten; deze maatregelen moeten een grotere productiviteit en een betere kwaliteit en afzet van de producten opleveren, en diversificatie van de teelt bevorderen. Later werd de inkomenssteun ingevolge een hervorming van de GMO afgeschaft.

55. De Commissie heeft externe consultants aangetrokken om in vijf landen de doeltreffendheid, de doelmatigheid, het effect en de levensvatbaarheid van de tenuitvoerlegging van de regeling vóór de hervorming te evalueren. Ook hebben zij geanalyseerd of de regeling relevant was en afgestemd op de behoeften van de begunstigden. Naar aanleiding van de studie (januari 2000) wordt geconcludeerd dat de bijstand aan allerlei initiatieven ten goede is gekomen, dat deze een maximaal effect heeft gehad op het concurrentievermogen qua verbetering van de productiviteit in het veld (bijvoorbeeld irrigatie, afwatering), en een minimaal effect op terreinen waar deze het grootst had kunnen zijn (bijvoorbeeld hervorming van het beheer), en dat het beperkte concurrentievermogen (in twee landen) juist geen argument was voor enige uitbreiding van de uitvoer. In de studie wordt aanbevolen dat in de toekomst de prioriteiten voor de bijstand duidelijk worden omschreven en dat één van de voornaamste prioriteiten het vinden van alternatieve inkomensbronnen wordt. De Rekenkamer is van oordeel dat deze evaluatie, nog vóór er nieuwe programma's ten behoeve van de traditionele telers komen, als voorbeeld moet dienen in het kader van de evaluatie van de GMO (zie paragraaf 99).

MARKTREGULERINGSMAATREGELEN

Tegenstrijdige belangen

Verkoopprijzen en keuze van de consument

56. De Europese Unie voorziet met import in circa 80 % van haar behoeften. De preferentiële regeling voor de tariefcontingenten is opgezet om een stabiel evenwicht te bereiken tussen deze marktbevoorradingsbronnen, en de verschillende productiegebieden een regelmatige afzet van de productie te waarborgen. De tariefcontingenten zijn bovendien een bron van eigen middelen voor de Gemeenschap.

57. Bij de GMO ligt de nadruk op de harmonisatie van de distributiekanalen, het vrije verkeer van goederen binnen de Gemeenschap, en op het handhaven van de consumentenprijzen op een redelijk peil. Het was van belang, bij het nastreven van deze doelstellingen tegelijkertijd de keuzemogelijkheden voor de consument open te houden, dat wil zeggen zonder dat dit ten koste gaat van de import in de Europese Unie.

Europese prijzen en gelegenheidswinsten

58. Bij de onderhandelingen in het kader van de Uruguayronde van het GATT tussen 1986 en 1993 lag het zwaartepunt bij het opheffen van de uitvoersubsidies en de invoerquota, met het oog op de liberalisering van de markt. De door de Europese Unie ingevoerde maatregelen vormen een combinatie van inkomenssteun voor de Europese producenten en meer openstelling voor bananen van buiten de Europese Unie dankzij het quotastelsel. Niettemin is door de aanvankelijke regeling de toegankelijkheid van de markt voor de traditionele telers van dollarbananen verslechterd doordat 30 % van de quota werd toegewezen aan de importeurs die voorheen slechts bananen uit de Europese Unie of uit ACS-staten invoerden (zie paragraaf 61). Zij hadden toen de keuze tussen het streven naar winstverhoging door de handel in dollarbananen, en het verkopen van hun rechten aan anderen die hun invoermogelijkheden wensten uit te breiden. Op die manier ontstond de secundaire markt voor invoercertificaten.

59. Dit verschil in prijzen (op de wereldmarkt en binnen de Gemeenschap) is bekend als een gelegenheidswinst, ook wel "contingentsbonus" genoemd. Deze drukt niet op de communautaire begroting, aangezien hij wordt afgewenteld op de consument. In 1999 schatte de Commissie deze bonus op circa 200 euro(12) per ton. Op basis van de huidige quota van 2653000 ton (zie paragraaf 91) beloopt de contingentsbonus in totaal 531 miljoen euro. Dit bedrag is moeilijk precies te schatten, aangezien rekening moet worden gehouden met diverse parameters en uiteenlopende hypotheses, zoals de wisselkoersen. Volgens andere schattingen zou de contingentsbonus wel 388 euro per ton kunnen belopen, dus in totaal meer dan 1000 miljoen euro (zie ook de paragrafen 73 en 74).

Een complex en omstreden geheel

De complexiteit van de invoerregeling

60. Met de GMO werd het volgende quotasysteem ingevoerd (zie bijlage 2):

a) voor de uit de ACS-staten ingevoerde hoeveelheden (zogenaamde "traditionele ACS-bananen") gold een tariefquota van 857700 ton met vrijdom van douanerechten;

b) voor de hoeveelheden "niet-traditionele invoer van ACS-bananen", die de quota onder a) overschrijden, en die uit derde landen (voornamelijk dollarbananen) gezamenlijk geldt een quota van 2000000 ton met douanerechten van 100 euro per ton;

c) op de hoeveelheden "niet-traditionele invoer van bananen uit de ACS-staten" en uit derde landen boven de quota onder b) zouden douanerechten van 750 euro en 850 euro per ton van toepassing zijn: deze hogere rechten moeten quotavrije invoer tegengaan.

61. De invoerregeling die oorspronkelijk door de GMO was ingesteld (bijlage 2) kende quota toe aan derde landen en voor "niet-traditionele ACS-bananen": categorie A = 66,5 % voor binnen de Europese Unie gevestigde marktdeelnemers die "niet-traditionele ACS-bananen" en bananen uit derde landen in de handel brengen; categorie B = 30 % voor binnen de Europese Unie gevestigde marktdeelnemers die bananen uit de Europese Unie en "traditionele ACS-bananen" in de handel brengen; categorie C = 3,5 % voor de nieuwe marktdeelnemers die "niet-traditionele ACS-bananen" en bananen uit derde landen in de handel brengen.

62. De verdeling over de categorieën A en B was ook gewogen naar het soort handelsactiviteit dat de marktdeelnemers uitoefenden: categorie (a) = 57 % voor de primaire importeurs; categorie (b) = 15 % voor de secundaire importeurs; categorie (c) = 28 % voor de rijpers.

63. Om de uit hoofde van het GMO toegekende bedragen te verantwoorden, moesten de marktdeelnemers via hun nationale administraties inzicht geven in hun niveau van handelsactiviteiten over een referentieperiode die, ten tijde van het in de handel brengen, de drie jaren vóór 1992 bestreek. Met vooruitziende blik overvoerden bepaalde marktdeelnemers gedurende deze periode vóór de invoering van de GMO de markt met zeer goedkope bananen in de hoop hun oorspronkelijke aandeel in de quota te vergroten.

64. Quota worden op kwartaalbasis beheerd. Er worden hoeveelheidsindicaties vastgesteld, die aangeven welk deel in de Europese Unie wordt toegelaten. Deze worden in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt.

65. De controle heeft uitgewezen dat het directoraat-generaal Landbouw van de Commissie was nagegaan hoe aannemelijk de door de lidstaten gedeclareerde hoeveelheden voor de eerste toekenning van de quota waren. De totale voor de primaire importeurs gedeclareerde hoeveelheden kwamen niet overeen met de hoeveelheden die nadien via secundaire importeurs en rijpers liepen. Deze verschillen werden gesignaleerd door de lidstaten en na onderzoek werden de nodige aanpassingen uitgevoerd. De referentiehoeveelheden werden verlaagd met bedragen die varieerden van 1 tot bijna 20 %. De lidstaten hebben zich beroepen op een slechte interpretatie van de toepasselijke verordeningen van de Commissie met betrekking tot de toewijzing van de referentiehoeveelheden aan de verschillende categorieën telers.

66. Deze fouten hebben niet doorgewerkt in de communautaire begroting, maar wel - uitsluitend - in de toewijzing van de quota aan de drie handelscategorieën (zie paragraaf 61).

Geschillen bij de WTO

Een omstreden systeem

67. Het automatisch toewijzen van een substantieel deel van de quota (zie paragraaf 61) maakte veel kritiek los. De grote marktdeelnemers die in dollarbananen deden, zetten zich af tegen het feit dat zij invoerrechten moesten kopen en tegen de bescherming die de telers in de Europese Unie en in de traditionele ACS-staten kregen. Deze regeling werd officieel aangevochten door de partijen die betrokken waren in de geschilprocedures van het GATT.

68. Enkele multinationals pasten zich aan de nieuwe, door de GMO uitgevaardigde regels aan en anticipeerden hierop door hun teelten en hun handel te diversifiëren en te spreiden over de Europese Unie en de ACS-staten, terwijl andere niet deze moeite namen.

Inbreuk op de WTO-regels duurde voort tot 2001

69. Het quotasysteem werd in 1995 gewijzigd, met name om rekening te houden met de nieuwe lidstaten. Naar aanleiding van een besluit in 1997 van het Orgaan voor Geschillenbeslechting van de WTO heeft de Raad andere wijzigingen goedgekeurd om de GMO af te stemmen op de regels van de WTO. Deze wijzigingen werden van kracht op 1 januari 1999. In de diagrammen in de bijlagen 3 en 4 staan de verschillende bepalingen vermeld die met de hervormingen zijn ingevoerd.

70. De belangrijkste wijzigingen waren de afschaffing van de categorieën en subcategorieën marktdeelnemers en een herindeling van de importeurs in twee grote categorieën marktdeelnemers: de traditionele marktdeelnemers en de nieuwkomers. De traditionele marktdeelnemers zijn die welke in de Europese Unie waren gevestigd en waren begonnen voor eigen rekening in te voeren.

71. Ondanks deze hervormingen achtte de WTO dit systeem nog steeds in strijd met de regels, aangezien hierdoor marktverstoringen bleven voortduren en de afzonderlijke quota voor de ACS-staten onaanvaardbaar bleef.

72. Nog voor het besluit van de WTO viel, hadden de Verenigde Staten al getracht eenzijdige sancties op te leggen voor een reeks goederen uit de Europese Unie met een geschatte waarde van 500 miljoen dollar per jaar. De WTO achtte deze sancties voorbarig en overdreven, en verzocht om beperking van de sancties tot 191 miljoen dollar. Dit was het bedrag van de sancties totdat de bilaterale onderhandelingen met de Verenigde Staten in april 2001 werden afgesloten en in december 2001 een gewijzigd systeem met tariefcontingenten(13) werd ingevoerd (sie die paragraafen 86-92).

Tekortkomingen in het quotabeheer

De opkomst van een secundaire markt

73. De invoercertificaten kunnen worden aangevraagd door naar behoren geregistreerde marktdeelnemers, ter hoogte van hun kwartaaltoewijzing en binnen de grenzen van de door de Commissie toegestane indicatieve hoeveelheden. De categorie moet in de aanvraag worden gespecificeerd. De met het certificaat toegekende hoeveelheden kunnen gedurende de geldigheidsduur ervan worden overgedragen, en wel eenmaal per certificaat. De Commissie heeft erkend dat de aanvragen van certificaten van categorie C (nieuwe importeurs) afkomstig waren van marktdeelnemers die geenszins de bedoeling hadden, bananen te importeren, maar slechts deze certificaten met winst wilden doorverkopen.

74. Tijdens een onderhoud met de controleurs schatte één van de grootste multinationals deze certificaten op circa 5 dollar per standaardkist (18,5 kg), hetgeen neerkomt op 270 dollar per ton. Hieruit blijkt eens te meer welke aantrekkingskracht de gelegenheidswinst uit de quota uitoefent op degenen die dollarbananen in de Europese Unie willen verhandelen (zie ook paragraaf 59).

Gebreken in het beheer

75. De Rekenkamer heeft het systeem met invoercertificaten onderzocht in Frankrijk, waar het betaalorgaan hele stapels blanco formulieren voor de marktdeelnemers uitgeeft. Hoewel deze certificaten genummerd zijn en de autoriteit die ze afgeeft daarop vermeld is, wordt het serienummer niet gebruikt als controlemiddel om de herkomst of het uiteindelijk gebruik door de importeurs na te gaan.

76. Niettemin heeft het betaalorgaan erkend dat bij registratie van de toegestane hoeveelheden op het vergunningscertificaat, daaraan een officieel nummer wordt toegekend. Het orgaan heeft bevestigd dat de importeur of de houder van het certificaat verantwoordelijk is voor het vermelden op de keerzijde van het formulier van de ingevoerde hoeveelheden. Ook heeft het bevestigd dat de douaneautoriteiten van de aankomsthaven de hoeveelheden moeten certificeren die geacht worden binnen de Gemeenschap in het vrije verkeer te mogen zijn. Deze certificering heeft doorgaans de vorm van een officieel stempel van de bevoegde autoriteit, als bewijs dat alle vereiste controles zijn uitgevoerd.

77. Het betaalorgaan heeft ook bewezen dat het de verantwoordelijkheid is van de marktdeelnemer waaraan het certificaat is afgegeven, om dit uit voorzorg binnen 30 dagen na de vervaldatum te retourneren aan de autoriteit die het heeft afgegeven.

78. Aan de hand van de controle kon echter worden vastgesteld dat de nationale douaneautoriteiten niet verplicht waren, de afgevende autoriteit afzonderlijk mededeling te doen van de te importeren hoeveelheden waarvoor zij door middel van de overgelegde vergunningscertificaten toestemming hadden gegeven. De afgevende autoriteit verliet zich dan ook volledig op de houder van het certificaat, die verondersteld werd het gebruikte certificaat te retourneren. Maar het ontbreken van onafhankelijke kruiscontroles tussen de douanes en de autoriteit die de certificaten afgaf, maakte het systeem kwetsbaar.

Onvoldoende controle op de import

Lacunes in de inspecties

79. Overeenkomstig de bepalingen in het regelgevend kader zijn de nationale douaneautoriteiten verplicht, het gewicht (nettomassa) te bepalen van de bananen die worden geïmporteerd om in de Gemeenschap in het vrije verkeer te worden gebracht. Het gaat om een controle op basis van een steekproef van verpakkingseenheden voor elk soort verpakking en elke oorsprong. Deze steekproef van door de douanediensten te wegen verpakkingseenheden moet representatief zijn, en betrekking hebben op een minimaal aantal eenheden.

80. Om inlichtingen uit de eerste hand te krijgen, heeft de Rekenkamer deze werkmethode in één van de grootste havens in de Europese Unie (Antwerpen, België) onderzocht. De controleurs hebben het lossen van een groot schip met een lading van ongeveer 373000 kisten met een gewicht van bijna 7500 ton geobserveerd, alsmede wegingstests, verricht door de douanediensten. Zij stelden vast dat de verificatiemethode geen redelijke zekerheid kon bieden omtrent de geïmporteerde hoeveelheden. De steekproeven waren te klein en het ging om een niet-representatieve selectie. Een nauwkeurige verificatie is geboden, temeer daar het door de douanediensten gecontroleerde gewicht - 2 % tot + 6 % afweek van het opgegeven gewicht. Bovendien werden de testresultaten niet toegepast op het schip dat werd gecontroleerd, maar op de vracht van het volgende schip.

81. De in de regelgeving voorgeschreven controles worden niet altijd uitgevoerd, of voldoende gedocumenteerd, met name bij grote ladingen; de minimale omvang van de steekproef bleef duidelijk achter bij het niveau dat vereist was uit een oogpunt van betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van statistieken voor grote hoeveelheden. Extrapolatie van de resultaten van de steekproef, niet naar de doelpopulatie maar naar een andere populatie, levert geen getrouw resultaat op en strookt niet met de verordening. Door deze gebreken kan geen zekerheid worden verkregen over het gewicht van de geïmporteerde bananen of over het beheer van en toezicht op de quota.

82. Naar aanleiding van de controles van de Rekenkamer heeft de Commissie een onderzoek verricht dat een totaaloverzicht moest bieden van de systemen die de lidstaten hebben opgezet voor de inklaring van verse bananen. Zij concludeert hieruit dat de nationale systemen geen behoorlijke toepassing van de communautaire regelgeving of bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie kunnen waarborgen.

83. In het licht van de door de Rekenkamer en de Commissie uitgevoerde controles concludeert de Rekenkamer dat de Commissie tot op heden nooit de beschikking heeft gehad over voldoende informatie over de hoeveelheid geïmporteerde bananen om een behoorlijk beheer van de quota te kunnen waarborgen.

Gevallen van fraude met invoercertificaten

84. De controle van de Rekenkamer volgde kort na de ontdekking van een grote fraude met import in Italië, waar vervalste importcertificaten werden gebruikt voor de import van bananen. In de zomer van 2000 kondigde het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) deze ontdekking aan. Grote hoeveelheden dollarbananen waren de Europese Unie binnengebracht via Italiaanse havens onder vervalste invoercertificaten die zogenaamd Frans waren. Hierdoor kon de importeur gedurende deze periode bananen naar de Gemeenschap laten komen zonder dat hiervoor een quota gold, en kon deze de rechten ad 75 euro per ton in plaats van 680 à 822 euro per ton betalen voor de quotavrije import. Voor de ± 160000 ton die zo waren binnengekomen, zou een bedrag van 126 miljoen euro aan douanerechten zijn ontweken. Italië zou zo BTW voor een bedrag van 5,5 miljoen euro zijn misgelopen.

85. OLAF was van oordeel dat, gezien de omvang van de fraude, de markt behoorlijk was verstoord. Wanneer een dergelijke ontregeling doorwerkt in de prijzen, is dat ook aan het niveau van de steun te merken. De Commissie heeft niet becijferd welk effect deze fraude op de compenserende steun zou kunnen hebben.

ONTWIKKELINGEN EN EVALUATIE

Naar een overgangsregeling

86. In mei 1999 heeft de Raad de Commissie verzocht om overlegging van voorstellen voor de hervorming van de GMO, teneinde deze in overeenstemming te brengen met de regels van de WTO. Vanwege de ondervonden problemen heeft de Commissie laten weten voornemens te zijn de regeling om te buigen naar een controlesysteem dat vanaf 2006 uitsluitend op tarieven is gebaseerd, en tussen 2001 en 2005 een overgangssysteem te hanteren.

87. Gedurende het hele jaar 2000 heeft de Commissie de verschillende opties met alle betrokken partijen besproken. In december 2000 heeft het Parlement(14) uiteindelijk het voorstel in document COM(2000) 621(15) vastgesteld, dat voorzag in een overgangsregeling met tariefcontingenten waarvan de werkwijze ("die het eerst komt, het eerst maalt") voor de meeste partijen aanvaardbaar leek.

88. Dit systeem voorziet in drie quota, waarvan er één een nieuw, autonoom "C"-quota van 850000 ton is. De quota zouden openstaan voor alle bananen, ongeacht de herkomst ervan. Aan de quota A en B zouden rechten zijn verbonden ad 75 euro per ton, en die van de nieuwe C-quota zouden 300 euro per ton bedragen. Voor de ACS-bananen zouden preferentiële rechten gelden.

89. Er rezen twijfels vanwege mogelijke administratieve problemen, en het systeem, dat de grootste marktdeelnemers - die zich beter kunnen organiseren - dreigde te bevoordelen, baarde zorgen. Na intensieve bilaterale onderhandelingen op hoog niveau met de Verenigde Staten zag de Commissie in april 2001 af van het voorstel, om in plaats daarvan het systeem met de tariefcontingenten, zij het in gewijzigde vorm, voort te zetten.

90. De vigerende gedetailleerde bepalingen van het nieuwe systeem werden gepubliceerd in Verordening (EG) nr. 896/2001 van de Commissie. Op basis van eerdere referenties, maar met toewijzing van 83 % aan de traditionele marktdeelnemers en 17 % aan niet-traditionele marktdeelnemers, werd de referentieperiode voor het vaststellen van de categorieën marktdeelnemers en de toegestane hoeveelheden 1994-1996.

91. Op grond van Verordening (EG) nr. 2587/2001 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 404/1993 zijn de tariefcontingenten per 1 januari 2002 als volgt vastgesteld:

A - tariefcontingent van 2200000 ton;

B - aanvullend tariefcontingent van 453000 ton;

C - autonoom tariefcontingent van 750000 ton.

De contingenten A en B worden geopend voor de import van producten afkomstig uit alle derde landen, en contingent C voor import van producten afkomstig uit de ACS-staten. In het kader van de contingenten A en B wordt de import onderworpen aan douanerechten ad 75 euro per ton, terwijl voor de import van producten afkomstig uit de ACS-staten een nulrecht geldt. Op import in het kader van contingent C moet een nulrecht worden toegepast.

92. De Commissie zag ook de noodzaak in van verscherping van de criteria voor de niet-traditionele marktdeelnemers, om te voorkomen dat fictieve marktdeelnemers worden ingeschreven. Dit laatste akkoord had tot gevolg dat de Verenigde Staten de sancties hebben opgeheven die golden voor producten afkomstig uit de Gemeenschap. Aan het langdurige handelsconflict over bananen is daarmee een einde gekomen.

Evaluatie en follow-up door de Commissie, vooruitzichten voor de GMO

93. Conform het bepaalde in artikel 32 van Verordening (EEG) nr. 404/93, waarbij de GMO werd ingesteld, is de Commissie verplicht om twee verslagen over de tenuitvoerlegging op te stellen:

a) het eerste moet uiterlijk aan het eind van het derde jaar volgend op de inwerkingtreding van de verordening zijn ingediend, en een analyse bevatten van de ontwikkeling van de afzetstromen van de Europese Unie, de ACS-staten en derde landen, en wel over de periode sinds de invoering van de GMO;

b) het tweede wordt verondersteld, verslag te doen van de tenuitvoerlegging van de verordening per 31 december 2001 en adequate voorstellen te bevatten waarover na 31 december 2002 overeenstemming moet worden bereikt. Toen de tweede hervorming van de invoerregeling werd doorgevoerd met Verordening (EG) nr. 1637/98 van de Raad(16), werd deze termijn verschoven naar 2004.

Een bijzonder beschermde markt

94. In het eerste verslag van oktober 1995 (SEC(95) 1565) werd het volgende vastgesteld:

a) de wereldproductie was gestegen tot een niveau waarbij sprake was van overproductie. Ondanks een stijging van de consumptie bleef de reële wereldprijs dalen;

b) de telers in de Europese Unie werden in hoge mate tegen de marktkrachten beschermd door de maatregelen die op grond van de GMO waren ingevoerd; afgezien nog van de prikkels die uitgingen van de structuurfondsen om de productie te verbeteren, hield dit in dat de telers in de Europese Unie hun productie waarschijnlijk zouden opschroeven om ten minste het peil te bereiken waarboven geen steun meer verschuldigd is;

c) de ACS-staten hadden hun productie niet opgetrokken tot het niveau van de voor de traditionele import vastgestelde quota; de resulterende marge werd niet gelijkmatig over de verschillende landen verdeeld;

d) ondanks de van de lidstaten afkomstige informatiestroom die de Commissie bereikt, is het moeilijk een totaalbeeld te verkrijgen, met name van de detailprijzen;

e) er zijn enkele aanwijzingen dat men is begonnen, EU-/ACS-bananen binnen te brengen op andere markten in de Europese Unie dan die waar voorheen een preferentiële tariefregeling voor deze bananen gold.

95. Nergens in het verslag is een uitsplitsing van de prijzen gegeven waarbij wordt vermeld in hoeverre de marktmaatregelen de kosten hebben beïnvloed. Zoals uit de latere gang van zaken is gebleken, is het gewenste evenwicht tussen de telers in de Europese Unie, de ACS-staten en Latijns-Amerika niet bereikt.

De grote evaluatie in 2004

96. Verordening (EG) nr. 1637/98 biedt een kader voor de evaluatie die in 2004 van de Commissie wordt verwacht, met name voor de analyse van de tendenzen op de markt voor dollarbananen en bananen uit de Europese Unie of ACS-staten, alsmede van de doeltreffendheid van de controlemaatregelen met betrekking tot de invoer. Bijzondere aandacht dient ook te worden besteed aan de ACS-leveranciers en hun vermogen om zich te handhaven op de EU-markt.

97. Het volgende beoordelingsjaar moet worden bezien hoe de synergie is tussen alle vormen van steun aan de sector bananen, om een totaalbeeld te verkrijgen van alle consequenties van de invoering van de GMO, en van de mate waarin de oorspronkelijke doelstellingen zijn verwezenlijkt. Ook zou het dienstig zijn, op zeer objectieve wijze te evalueren welke toekomst er is weggelegd voor de bananenteelt door de telers in de Europese Unie, zoals dat ook voor de ACS-telers is gedaan. De Commissie zal moeten nagaan of deze evaluaties zijn uitgevoerd aan de hand van de adequate, ter beschikking te stellen interne en externe deskundigenrapporten.

Op weg naar een systeem dat vanaf 2006 uitsluitend op tarieven is gebaseerd

98. Er moet nog een besluit vallen over het eenheidstarief dat vanaf 2006 zal gelden. Het doel van de Commissie is, de telers in de Europese Unie en de ACS-staten een passende bescherming te blijven bieden, elke wijziging in de geïmporteerde hoeveelheden te vermijden, en het effect op de prijzen te minimaliseren en de kosten ervan te beperken.

99. De Rekenkamer is van oordeel dat de in de vorige afdeling genoemde evaluatie van de GMO het mogelijk zal maken het effect, de doelmatigheid en de doeltreffendheid van de regeling te meten en dat deze als basis zou moeten dienen voor te formuleren nieuwe opties en voorstellen voor de hervorming van de regeling. Vervolgens is het noodzakelijk, een grondige modelanalyse te verrichten van modellen waarop verschillende hypotheses zijn gebaseerd, alsmede van de voor- en nadelen ervan, inclusief de risico's van handelsconflicten.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Complexiteit en tegenstrijdigheden in de doelen van de GMO

100. De GMO in de sector bananen bevat een samenstel van complexe en tegenstrijdige doelen met betrekking tot verschillende vormen van communautair beleid: marktregulering, herstructurering van de sector en ontwikkeling daarvan in de ACS-staten. Met elk van deze beleidsvormen wordt rekening gehouden door de verschillende directoraten-generaal van de Commissie, naar gelang van de verschillende beheers- en controlesystemen. De doelstellingen van deze communautaire beleidsvormen zijn nauw met elkaar verweven, waardoor het moeilijk wordt hun respectieve effecten, hun doeltreffendheid, samenhang en synergie te beoordelen. Het is dan ook noodzakelijk, de doelstellingen van de GMO duidelijk te omschrijven, met inbegrip van het verwachte effect.

Het onderscheiden van de verschillende oogmerken en een duidelijker omschrijving van de doelstellingen van de GMO, met een beschrijving van het verwachte effect, zou enerzijds becijfering van de kosten en de voordelen mogelijk maken, en anderzijds het beheer en de controle ervan vergemakkelijken.

Te algemeen of weinig realistisch geformuleerde doelstellingen en maatregelen

101. De doelstelling die bestond in het ontwikkelen van alternatieve teelten door het toekennen van rooipremies was ten eerste weinig realistisch (met name bij gebreke van werkelijke alternatieve oplossingen) en ten tweede weinig aantrekkelijk voor de telers.

102. Doordat het ontbreekt aan duidelijke, becijferde doelstellingen voor de uit de structuurfondsen gefinancierde projecten, alsmede aan follow-up en evaluatie, kan niet worden geëvalueerd in hoeverre deze hebben bijgedragen aan de goede werking van de GMO in de sector bananen.

De Rekenkamer doet de aanbeveling dat er met de geplande evaluatie van de GMO op wordt toegezien dat er een duidelijke omschrijving komt van precieze, realistische en gekwantificeerde doelstellingen en van de maatregelen ter verwezenlijking hiervan. Ook moeten worden gewaarborgd: een permanente follow-up van de tenuitvoerlegging en samenhang tussen de doelstellingen van de GMO en die van de afzonderlijke projecten.

Kosteneffectiviteit

103. De communautaire steun aan de telers, die momenteel meer dan 50 % van hun ontvangsten bedraagt, kan geen oplossing bieden voor het vraagstuk van een adequaat inkomen voor de bananenteelt, noch voor dat van de handhaving van de productie ervan tegen de gemaakte kosten. Bij gebreke van een duidelijke omschrijving van de doelstellingen en een economische en financiële evaluatie hiervan, is het onmogelijk een uitspraak te doen over de gegrondheid van de regeling voor compenserende steun (zie de paragrafen 28-36).

De Commissie dient een grondige evaluatie te verrichten om het effect van de getroffen maatregelen op het inkomen van de telers te meten alsmede de zuinigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid ervan.

104. Het systeem met tariefcontingenten dat is ingesteld ter regulering van de import, heeft geleid tot een gunstiger marktsituatie voor de importeurs doordat het aanbod werd beperkt. De daarmee gepaard gaande kosten waren twee- tot driemaal hoger dan het steunbedrag dat aan telers in de Europese Unie werd uitgekeerd (zie ook voetnoot 1 bij paragraaf XI).

Hoewel deze situatie moet worden rechtgezet in 2006, wanneer de regeling met één enkel eenheidstariefcontingent wordt ingevoerd, dient de Commissie te waarborgen dat dit geen nieuw effect zal hebben dat niet door haar zou zijn becijferd. In dit verband zal een complete analyse moeten worden verricht van de risico's, kosten en voordelen van de diverse mogelijke opties voor de instelling van één enkel tariefcontingent.

Gebreken in het beheer

105. De coördinatie en informatie-uitwisseling over het effect van de structuurfondsen en in de GMO uiteengezette marktmaatregelen biedt geen waarborg dat de vereiste synergie en kosteneffectiviteit bereikt wordt.

De diverse doelstellingen van de GMO dienen duidelijker te worden omschreven en tegelijkertijd dienen de bevoegdheden van de beherende diensten van de Commissie duidelijk te worden afgebakend. Deze diensten zouden niet alleen moeten zorgen voor het beheer en de samenhang tussen de diverse onderdelen van de GMO, maar zouden ook voor een meer toekomstgericht beheer ten aanzien van de lidstaten moeten kiezen. Ook dient de Commissie alle nodige maatregelen te nemen om een coherente toepassing en interpretatie van de regelgeving te waarborgen.

106. De evaluaties van de operationele programma's, die volgens de planning achteraf worden verricht, moeten worden gebruikt in het kader van de procedure ter evaluatie van de GMO, die eind 2004 moet zijn afgerond. Bij die gelegenheid dienen de synergie-effecten van de diverse, tot dan toe getroffen maatregelen ook te worden onderzocht.

De Commissie dient rekening te houden met de evaluaties van de ACS-programma's, die hebben aangetoond dat de ontwikkeling van de sector bananen niet altijd houdbaar is.

Gebreken in de controle

107. De Rekenkamer heeft belangrijke gebreken geconstateerd in de controle van het systeem met tariefcontingenten dat van toepassing is op de invoerregeling. Deze regeling is fraudegevoelig gebleken, en kostbaar voor de Europese Unie. Er zijn gebreken geconstateerd ten aanzien van de documentatie die dient als bewijs voor de betaling van de compenserende steun aan de telers (paragrafen 37-40).

De Rekenkamer doet de aanbeveling dat de Commissie in overleg met de lidstaten instructies uitwerkt inzake de door hen te verrichten controles. De tenuitvoerlegging hiervan dient door de Commissie te worden gecontroleerd, gevolgd door een follow-up.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 12 september 2002.

Voor de Rekenkamer

Juan Manuel Fabra Vallés

President

(1) De cijfers die de Commissie in haar antwoord aanhaalde, hebben betrekking op het door haar geschatte bedrag van de contingentsbonussen ad 200 euro per ton, tegenover een bedrag aan compenserende steun ad 383 euro per ton voor het jaar 2000 (zie bijlage 6). De berekeningen van de Rekenkamer zijn gebaseerd op de totale waarde van de contingentsbonussen ten opzichte van de quota van 2553000 ton, die circa 511 miljoen euro bedraagt, ofwel twee- tot driemaal de uitgaven voor compenserende steun in 1999 en 2000.

(2) Verordening (EEG) nr. 404/93 van de Raad van 13 februari 1993 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen (PB L 47 van 25.2.1993, blz. 1).

(3) Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad (PB L 118 van 20.5.1972, blz. 1).

(4) Verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad (PB L 185 van 15.7.1988, blz. 9).

(5) Andere bepalingen zijn door de Commissie vastgesteld overeenkomstig de GMO, en met name ten aanzien van de kwaliteitsnormen (Verordening (EG) nr. 2257/94), telersverenigingen (Verordening (EG) nr. 919/94) en rooimaatregelen (Verordening (EEG) nr. 1639/93).

(6) Verordening (EEG) nr. 1442/93 van de Commissie (PB L 142 van 12.6.1993, blz. 6).

(7) Verordening (EEG) nr. 1858/93 van de Commissie (PB L 170 van 13.7.1993, blz. 5).

(8) Verordening (EEG) nr. 3719/88 van de Commissie (PB L 331 van 2.12.1988, blz. 1).

(9) Artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93.

(10) Verordening (EEG) nr. 404/93 van de Raad van 13 februari 1993 (PBL 47 van 25.2.1993).

(11) FOB (free on board) betekent dat de risico's op beschadiging of verlies van de waren vanaf de verscheping voor rekening van de koper komen.

(12) SEC(1999) 1397 def. van 8 september 1999, "Verslag van de Commissie aan de Raad inzake het overleg met het oog op een oplossing van het bananenconflict".

(13) Verordening (EG) nr. 2587/2001 van de Raad van 19 december 2001 (PB L 345 van 29.12.2001, blz. 13).

(14) Tweede verslag over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 404/93 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen - Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, Europees Parlement (A5-0374/2000 def.).

(15) Mededeling van de Commissie aan de Raad over de methode "die het eerst komt, het eerst maalt" voor de bananenregeling en de implicaties van een zuiver tariefstelsel.

(16) Verordening (EG) nr. 1637/98 van de Raad van 20 juli 1998 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 404/93 houdende een gemeenschappelijke ordening van de markten in de sector bananen (PB L 210 van 28.7.1998, blz. 28).

BIJLAGE 1

HOEVEELHEID TUSSEN 1993 EN 2000 IN DE EUROPESE UNIE IN DE HANDEL GEBRACHTE BANANEN, NAAR REGIO EN LAND VAN HERKOMST

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opmerkingen:

Deze tabel toont aan dat voor de periode 1993-2000 de Europese Unie voor 15,5 tot 20,3 % in haar eigen behoefte aan bananen heeft voorzien, en de ACS-staten voor ongeveer 18 %. ACS-staten voor ongeveer 18 %. Ook blijkt hieruit dat in 2000 de hoeveelheid geïmporteerde dollarbananen nagenoeg het dubbele van de hoeveelheid uit de Europese Unie en de ACS-staten afkomstige bananen bedraagt.

Bron:

Commissie, 2000.

BIJLAGE 2

>PIC FILE= "C_2002294NL.001802.TIF">

Noot 1: Algemeen

Deze omschrijving betreft slechts de quota- en de compensatieregeling. De andere mechanismen waarin Verordening (EEG) nr. 404/93 voorziet (rooipremies, telersverenigingen en kwaliteitsnormen) worden hier niet beschreven.

Noot 2: Tonnages waarvoor de telers in de Europese Unie compensatie krijgen aangeboden (in duizend ton - totaal 854000 ton) - Artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93

Canarische Eilanden (420) - Guadeloupe (150) - Martinique (219) - Madeira, Azoren en Algarve (50) - Kreta en Laconië (15)

Noot 3: Traditionele ACS-bananen (in duizend ton - totaal 857700 ton) - Bijlage bij Verordening (EEG) nr. 404/93

Ivoorkust (155) - Kameroen (155) - Suriname (38) - Somalië (60) - Jamaica (105) - Saint Lucia (127) - Saint Vincent en de Grenadines (82) - Dominica (71) - Belize (40) - Kaapverdië (4,8) - Grenada (14) - Madagaskar (5,9)

Noot 4: Toewijzing van de jaarlijkse hoeveelheden A en B - Artikelen 4 en 5 van Verordening (EEG) nr. 1442/93

Registratie vooraf van de marktdeelnemers bij de economische instanties van elke lidstaat per economische categorie. Jaarlijkse toewijzingen geschieden op basis van individuele aanvragen en van een referentiehoeveelheid die het gemiddelde is van de hoeveelheden die de marktdeelnemers in de drie jaar vóór het jaar van toekenning hebben verhandeld (gemiddelde wordt "kwantitatieve referentie" genoemd). Voor de verhandelde hoeveelheden gelden wegingscoëfficiënten per categorie marktdeelnemers (57, 15 of 28 %, zie noot 5). Elke marktdeelnemer krijgt zo een gewogen referentiehoeveelheid toegewezen.

Noot 5: Verdeling van de invoerrechten per type marktdeelnemer - Verordening (EEG) nr. 1442/93

Groep (a) 57 %: primaire importeurs. Kopen/produceren groene bananen in het land van herkomst (derde landen of ACS-staten), verschepen ze en verkopen ze in Europa (Amerikaanse multinationals)

Groep (b) 15 %: secundaire importeurs. Leveren groene bananen, brengen ze in het vrije verkeer en bieden ze te koop aan op de Europese markt, en nemen het handelsrisico als eigenaar van de producten op zich (Europese transportbedrijven)

Groep (c) 28 %: rijpers en verkopers van bananen op de markt als eigenaars van de producten

Noot 6: Vaststelling van de indicatieve hoeveelheden per kwartaal, aanvragen en afgifte van kwartaalcertificaten aan de marktdeelnemers - Artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 1442/93

Indicatieve hoeveelheden per kwartaal worden vastgesteld door de Commissie met het oog op de afgifte van de invoercertificaten. De marktdeelnemers vragen op kwartaalbasis certificaten aan die zijn nagezien en goedgekeurd door de bevoegde nationale autoriteiten. Naar gelang van de indicatieve hoeveelheden per kwartaal en rekening houdend met de jaarlijkse gewogen referentiehoeveelheden worden de aanvragen eventueel aangepast met toepassing van een wegingscoëfficiënt.

BIJLAGE 3

>PIC FILE= "C_2002294NL.002002.TIF">

Noot 1: Algemeen

Deze omschrijving betreft slechts de quota- en de compensatieregeling. De andere mechanismen waarin Verordening (EEG) nr. 404/93 voorziet (rooipremies, telersverenigingen en kwaliteitsnormen) worden hier niet beschreven.

Noot 2: Tonnages waarvoor de telers in de Europese Unie compensatie krijgen aangeboden (in duizend ton - totaal 854000 ton) - Artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93

Canarische Eilanden (420) - Guadeloupe (150) - Martinique (219) - Madeira, Azoren en Algarve (50) - Kreta en Laconië (15)

Noot 3: Traditionele ACS-bananen (in duizend ton - totaal 857700 ton) - Bijlage bij Verordening (EEG) nr. 404/93

Ivoorkust (155) - Kameroen (155) - Suriname (38) - Somalië (60) - Jamaica (105) - Saint Lucia (127) - Saint Vincent en de Grenadines (82) - Dominica (71) - Belize (40) - Kaapverdië (4,8) - Grenada (14) - Madagaskar (5,9)

Noot 4: Toewijzing van de jaarlijkse hoeveelheden A en B - Artikelen 4 en 5 van Verordening (EEG) nr. 1442/93

Registratie vooraf van de marktdeelnemers per economische categorie bij de economische instanties van elke lidstaat. Jaarlijkse toewijzingen geschieden op basis van individuele aanvragen, en van een referentiehoeveelheid die het gemiddelde is van de hoeveelheden die de marktdeelnemers in de drie jaar vóór het jaar van toekenning hebben verhandeld (gemiddelde wordt "kwantitatieve referentie" genoemd). Voor de verhandelde hoeveelheden gelden wegingscoëfficiënten per categorie marktdeelnemers (57, 15 of 28 %, zie noot 5). Elke marktdeelnemer krijgt zo een gewogen referentiehoeveelheid toegewezen.

Noot 5: Verdeling van de invoerrechten per type marktdeelnemer - Verordening (EEG) nr. 1442/93

Groep (a) 57 %: primaire importeurs. Kopen/produceren groene bananen in het land van herkomst (derde landen of ACS-staten), verschepen ze en verkopen ze in Europa (Amerikaanse multinationals)

Groep (b) 15 %: secundaire importeurs. Leveren groene bananen, brengen ze in het vrije verkeer en bieden ze te koop aan op de Europese markt, en nemen het handelsrisico als eigenaar van de producten op zich (Europese transportbedrijven)

Groep (c) 28 %: rijpers en verkopers van bananen op de markt als eigenaars van de producten

Noot 6: Vaststelling van de indicatieve hoeveelheden per kwartaal, aanvragen en afgifte van kwartaalcertificaten aan de marktdeelnemers

Indicatieve hoeveelheden per kwartaal worden vastgesteld door de Commissie met het oog op de afgifte van de invoercertificaten. De marktdeelnemers vragen op kwartaalbasis certificaten aan die zijn nagezien en goedgekeurd door de bevoegde nationale autoriteiten. Naar gelang van de indicatieve hoeveelheden per kwartaal en rekening houdend met de jaarlijkse gewogen referentiehoeveelheden worden de aanvragen eventueel aangepast met toepassing van een wegingscoëfficiënt (artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 1422/93).

Om bananen in het vrije verkeer te mogen brengen, dient een certificaat van oorsprong te worden overgelegd (artikel 6 van Verordening (EG) nr. 478/95).

Noot 7: Uitvoercertificaten - Artikel 7 van Verordening (EG) nr. 478/95

Bij aanvragen vanuit Colombia, Costa Rica of Nicaragua van een invoercertificaat van type A en C moet een nog geldig uitvoercertificaat worden overgelegd.

Noot 8: Toepassing van verminderingscoëfficiënten - Artikel 4 van Verordening (EG) nr. 478/95

De marktdeelnemers op wier aanvragen een verminderingscoëfficiënt van toepassing is, kunnen ofwel afzien van de aanvraag, ofwel nieuwe aanvragen indienen voor de landen van oorsprong waarvoor geen verminderingscoëfficiënt wordt toegepast.

BIJLAGE 4

>PIC FILE= "C_2002294NL.002202.TIF">

Noot 1: Algemeen

Deze omschrijving betreft slechts de quota- en de compensatieregeling. De andere mechanismen waarin Verordening (EEG) nr. 404/93 voorziet (rooipremies, telersverenigingen en kwaliteitsnormen) worden hier niet beschreven.

Noot 2: Tonnages waarvoor de telers in de Europese Unie compensatie krijgen aangeboden (in duizend ton - totaal 854000 ton) - Artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93

Canarische Eilanden (420) - Guadeloupe (150) - Martinique (219) - Madeira, Azoren en Algarve (50) - Kreta en Laconië (15)

Noot 3: Traditionele ACS-bananen (in duizend ton - totaal 857700 ton) - Bijlage bij Verordening (EG) nr. 1637/98

Ivoorkust - Kameroen - Suriname - Somalië - Jamaica - Saint Lucia - Saint Vincent en de Grenadines - Dominica - Belize - Kaapverdië - Grenada - Madagaskar

De toewijzing van specifieke aandelen aan de verschillende landen (bijlage I van Verordening (EEG) nr. 404/93) is afgeschaft.

Noot 4: Traditionele marktdeelnemers

Traditionele marktdeelnemers moeten in de Europese Unie gevestigd zijn en gedurende de referentieperiode voor eigen rekening een minimale hoeveelheid bananen, afkomstig uit derde landen en/of ACS-staten hebben ingevoerd om deze later te koop aan te bieden.

Noot 5: Marktdeelnemers - nieuwkomers

Een nieuwkomer is een marktdeelnemer die op het moment van registratie in de Europese Unie moet zijn gevestigd en "gedurende één van de onmiddellijk aan het jaar waarvoor de registratie wordt gevraagd, voorafgaande drie jaren voor eigen rekening en autonoom een handelsactiviteit {moet hebben} uitgeoefend als importeur in de sector verse groenten en fruit van de hoofdstukken 7 en 8 van de tarief- en statistieknomenclatuur en van het gemeenschappelijk douanetarief alsmede in die van producten van hoofdstuk 9 {koffie, thee, maté en specerijen} ervan op voorwaarde dat ook producten van de hoofdstukken 7 en 8 ervan werden ingevoerd". De aangegeven douanewaarde van de import gedurende die periode van drie jaar moet ten minste 400000 euro zijn.

Noot 6: Toewijzing van de referentiehoeveelheden (traditionele importeurs) en jaarlijkse toewijzingen (nieuwkomers)

Voor elke traditionele marktdeelnemer worden de invoerrechten (dat wil zeggen de jaarlijkse "referentiehoeveelheid") bepaald op basis van de hoeveelheden "feitelijk geïmporteerde" bananen gedurende de referentieperiode. Voor 1999 loopt de referentieperiode van 1994 tot 1996.

Voor nieuwkomers is er geen referentiehoeveelheid. De "jaarlijkse aanvragen om toewijzing" mogen 10 % van de totale hoeveelheid die jaarlijks voor nieuwkomers wordt gereserveerd, niet overschrijden. Een nieuwkomer kan na drie jaar actief te zijn geweest, een traditionele marktdeelnemer worden. Verplichting tot zekerheidstelling ad 18 euro per ton.

Noot 7: Driemaandelijkse procedure voor toekenning van de certificaten

Ten behoeve van de afgifte van de certificaten kan de Commissie "indicatieve hoeveelheden" voor de eerste drie kwartalen berekenen. De certificaten worden toegekend aan het eind van een driemaandelijkse procedure met twee rondes. Eerste ronde: aanvraag van hoeveelheden naar in verordening genoemde oorsprong: traditionele ACS-bananen, die van bijlage I en overige. Deze hoeveelheden worden eventueel gecorrigeerd met een verminderingscoëfficiënt ingeval de "indicatieve hoeveelheden" of de jaarlijkse beschikbare hoeveelheden worden overschreden. Na afloop van de eerste ronde worden de aanvragen ofwel ingetrokken door betrokkene, ofwel aangevuld door nieuwe aanvragen voor de landen van oorsprong waarvoor geen verminderingscoëfficiënt geldt. De niet opgevoerde certificaten kunnen op bepaalde voorwaarden opnieuw worden gebruikt. De certificaten zijn eenmalig overdraagbaar op bepaalde voorwaarden.

BIJLAGE 5

INSTRUCTIES VOOR DE VERIFICATIE VAN DE HOEVEELHEID BANANEN DIE WORDT TOEGELATEN VOOR IMPORT IN DE EUROPESE UNIE

1. Verordening (EG) nr. 89/97 van de Commissie heeft geleid tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2454/93 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek. De eerste overweging van Verordening (EG) nr. 89/97 bepaalt dat zich in het verleden bij de verificatie van de nettomassa die in de aangifte voor het vrije verkeer van bananen is vermeld, problemen hebben voorgedaan in verband met de methodologie en de uniforme toepassing. Bij de betrokken verordening zijn dan ook specifieke methoden ingevoerd die onder alle omstandigheden van toepassing zijn voor de bepaling van de toelaatbare nettomassa bananen. Bananen zijn de enige geïmporteerde waren waarvoor verificatiemethoden op die wijze worden vastgesteld.

2. Verordening (EG) nr. 89/97 geeft aan welk soort controles moeten worden verricht. Overeenkomstig het bepaalde in deze verordening:

- moet een steekproef worden genomen voor elke soort verpakking en voor elke oorsprong;

- moet de controle zodanig worden uitgevoerd dat wordt gewaarborgd dat de steekproef van de te wegen verpakkingseenheden representatief is voor de aangifte en dat deze minimaal betrekking heeft op de volgende hoeveelheden:

- tot 400 eenheden: 5 eenheden controleren

- van 401 tot 700: 7,

- van 701 tot 1000: 10,

- van 1001 tot 2000: 13,

- meer dan 2000: 15;

- kan in geval van één enkele douaneaangifte voor een hele vracht, de douanedienst de berekening van de nettomassa baseren op een minimale steekproef van 15 eenheden per soort verpakking en plaats van herkomst, tenzij er een vermoeden is van fraude;

- wordt de nettomassa als volgt vastgesteld:

- ten minste één verpakkingseenheid wordt geopend om het gewicht hiervan te bepalen;

- dit gewicht wordt afgetrokken van de totale massa van de eenheden (kartonnen dozen) in de steekproef, teneinde voor elke eenheid een nettomassa vast te stellen;

- de gemiddelde nettomassa voor de steekproef wordt berekend;

- deze gemiddelde nettomassa wordt vermenigvuldigd met het totaal aantal kartonnen dozen dat op de aangifte staat vermeld, om de totale voor import toegelaten massa te bepalen.

BIJLAGE 6

ONTWIKKELING VAN DE COMPENSERENDE STEUN VOOR BANANENTELERS

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opmerking:

Deze tabel toont aan dat in 1999/2000 de aan bananentelers in de Gemeenschap betaalde prijs is gedaald, en dat de inkomenscompensatie dienovereenkomstig is gestegen.

Bron:

Commissie.

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

III. De detaillering van omschrijving en kwantificering van de doelstellingen is vergelijkbaar met die bij de overige GMO's en zal grondig worden onderzocht bij de voor 2004 geplande evaluatie van de GMO (artikel 32 van Verordening (EEG) nr. 404/93).

De Commissie is van mening dat de wijze van berekening van de compenserende steun duidelijk genoeg is omschreven in artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93.

De Commissie vindt dat zij op de beheersproblemen die zich in de lidstaten hebben voorgedaan, doeltreffende antwoorden heeft gegeven door onmiddellijk correctiemaatregelen vast te stellen.

IV. De Commissie zal contact opnemen met de betrokken nationale autoriteiten over de door de Rekenkamer genoemde regeling voor nationale steunverlening om zich een oordeel te kunnen vormen over de verenigbaarheid van die regeling met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87 van het Verdrag.

De door de Rekenkamer vermelde onvolkomenheden van de bewijsstukken voor de betaling van de compenserende steun waren reeds door de Commissie geconstateerd en zullen worden onderzocht in het kader van de goedkeuring van de rekeningen.

V. Het ging bij de rooipremies om een eenmalige maatregel (1993 en 1994) in verband met de overgang naar de gemeenschappelijke marktordening. De actie had met name tot doel producenten in een zeer beperkt aantal zeer specifieke gevallen een mogelijkheid te bieden om de sector te verlaten.

VI. Het verschil ten opzichte van andere representatieve markten (bv. de Verenigde Staten van Amerika) is niet alleen aan de contingentsbonus toe te schrijven, maar ook aan andere factoren zoals het afgelegen karakter van de productiegebieden, de distributiekosten, de kwaliteit van het product en het douanerecht.

Voorts zal uiterlijk met ingang van 1 januari 2006 een uitsluitend op tarieven gebaseerde regeling worden ingesteld (artikel 16, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 404/93, zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 216/2001) en bestaat er bij elke regeling met tariefcontingenten een contingentsbonus.

VII. Vóór de in 1993 ingestelde invoerregeling bestond er een uitermate heterogene situatie met twaalf verschillende nationale invoerregelingen. De nieuwe regeling had tot doel allerlei landen van oorsprong en marktdeelnemers een billijke toegang tot de communautaire markt te waarborgen in het licht van de situatie van de verschillende betrokkenen bij het invoersysteem (bv. de situatie van de producerende ACS-landen met nauwe betrekkingen met bepaalde lidstaten van de Europese Unie).

Het huidige systeem wordt gekenmerkt door een opmerkelijke stabiliteit. De eenvoud ervan wordt zeer op prijs gesteld door de producerende derde landen en ook door de andere handelspartners van de Europese Unie.

VIII. De Commissie is zich bewust van de tekortkomingen van de lidstaten wat de toepassing van de communautaire regelgeving inzake de fysieke controle op de nettomassa van de ingevoerde bananen betreft. In de vergadering van het Comité douanewetboek van 17 mei 2002 hebben de diensten van de Commissie de lidstaten nogmaals gewezen op hun verplichtingen wat de toepassing van de communautaire regelgeving betreft, en hebben zij de nadruk gelegd op het belang van die verplichtingen. De Commissie zal deze kwestie in het kader van het genoemde comité volgen om tot een volledige en correcte toepassing van de communautaire regelgeving te komen.

De gevallen van fraude bij invoer zijn ontdekt door de Commissie. Op te merken valt dat deze ontdekking mogelijk is gemaakt door het feit dat voor de invoer een certificatenregeling geldt. De Commissie heeft onmiddellijk Verordening (EG) nr. 1632/2000 vastgesteld, die voorziet in een procedure om de afgegeven en de gebruikte certificaten met elkaar te vergelijken met het doel elke mogelijke voortzetting van dergelijke fraude een halt toe te roepen.

IX. De huidige overgangsregeling heeft inderdaad tot doel de producenten in de Europese Unie en in de ACS-landen een billijke toegang tot de markt te blijven waarborgen tot de instelling, uiterlijk op 1 januari 2006, van een uitsluitend op tarieven gebaseerde regeling. Wat echter de in te voeren hoeveelheden betreft, is door de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 2587/2001 met ingang van 1 januari 2002 100000 ton overgedragen van contingent C (ACS-bananen) naar contingent B (opengesteld voor alle landen van oorsprong).

X. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat veel belang moet worden gehecht aan de voor 2004 geplande evaluatie van de verschillende aspecten van de GMO en de doelstellingen daarvan.

XI. De mening van de Commissie kan als volgt worden samengevat:

a) de fundamentele doelstellingen van de GMO, waaronder met name de samenvoeging van verschillende nationale markten tot een enkele markt, een kwantitatief evenwicht bij de marktvoorziening en een redelijk prijsniveau voor de consumenten en voor de communautaire en de ACS-producenten, zijn ruimschoots bereikt. In het kader van een door de multinationale ondernemingen beheerste wereldmarkt blijft de communautaire markt een markt die gevarieerd en veelvormig is wat de landen van oorsprong van de bananen en de marktdeelnemers betreft;

b) het ging bij de rooipremies om een eenmalige maatregel (1993 en 1994) in verband met de overgang naar de gemeenschappelijke marktordening. De actie had met name tot doel om producenten in een zeer beperkt aantal zeer specifieke gevallen een mogelijkheid te bieden de sector te verlaten;

c) de wijze van berekening van de compenserende steun is duidelijk omschreven in de geldende communautaire regelgeving (artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 404/93 en Verordening (EEG) nr. 1858/93). De Commissie heeft de tekortkomingen bij de toepassing van de communautaire regelgeving geconstateerd en zal er aandacht aan besteden in het kader van de goedkeuring van de rekeningen;

d) wat ten slotte de vergelijking tussen de contingentsbonus en de steun aan de Europese Unie en ACS-producenten betreft, constateert de Commissie het volgende:

- bij de "dollarbananen" gaat het om een hoeveelheid die 3,5 maal groter is dan de in de Gemeenschap geproduceerde hoeveelheid bananen (voor de ACS-bananen geldt hetzelfde);

- de communautaire producenten ontvangen compenserende steun die in 2000 1,9 maal hoger was dan de voor "dollarbananen" geraamde theoretische contingentsbonus;

- behalve van technische bijstand profiteren de producenten van ACS-bananen ook van een bijzonder gunstige preferentiële regeling (een uitsluitend voor hen gereserveerd tariefcontingent, invoer vrij van rechten binnen alle contingenten en een met 300 euro verlaagd recht buiten de contingenten);

- het bestaan van tariefcontingenten, en bijgevolg noodzakelijkerwijs van een contingentsbonus, vergemakkelijkt ook de afzet van de communautaire en de ACS-bananen en betekent een indirect voordeel voor de producenten van die bananen.

XII. De Commissie heeft de tekortkomingen bij de toepassing in de lidstaten van de regelgeving inzake de telersverenigingen geconstateerd en zal er aandacht aan besteden in het kader van de goedkeuring van de rekeningen.

Overigens heeft de Commissie verscheidene maatregelen genomen om de kaspositie van de producenten te verbeteren (zie het antwoord op de paragrafen 27 en volgende).

De douaneprocedures bij invoer op het niveau van de lidstaten dienen nog te worden verbeterd en de Commissie heeft de lidstaten daarop opmerkzaam gemaakt in de vergadering van het Comité douanewetboek van 17 mei 2002. De Commissie zal bij de lidstaten blijven aandringen om tot een definitieve oplossing van het probleem te komen.

XIII. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat veel belang moet worden gehecht aan de voor 2004 geplande evaluatie met betrekking tot de verschillende aspecten van de GMO. De Commissie zal erop toezien dat het vastgestelde tijdschema in acht wordt genomen.

ALGEMEEN KADER

1. Een algemene bewering dat dollarbananen tegen een lagere prijs worden verkocht dan communautaire bananen, geeft niet de hele marktrealiteit weer. De prijsvorming voor bananen uit de verschillende landen van oorsprong wordt bepaald door een aantal marktfactoren, waaronder met name factoren op het gebied van distributie, voorkeur van de consument en kwaliteit en ook het handelsmerk.

4. De GMO-doelstellingen vormen een afspiegeling van de in artikel 33 van het Verdrag omschreven doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Commissie is van mening dat het door de wetgever nagestreefde evenwicht tussen de GMO-doelstellingen over het geheel genomen is bereikt, ook al zijn die doelstellingen complex.

In het kader van een door de multinationale ondernemingen beheerste wereldmarkt is de communautaire markt een markt gebleven die gevarieerd en veelvormig is wat de landen van oorsprong van de bananen en de marktdeelnemers betreft.

5.e). De rechtsgrond voor de structurele steunverlening wordt vastgesteld in het kader van het beleid inzake plattelandsontwikkeling en het regionale beleid. De betrokken GMO-bepalingen zijn uitsluitend bedoeld als een verwijzing naar structurele instrumenten die op coherente wijze kunnen bijdragen tot de verwezenlijking van de GMO-doelstellingen.

17. De begrotingsmiddelen die worden uitgetrokken voor de bijzondere kaderregeling voor bijstand ten behoeve van de traditionele ACS-leveranciers van bananen moeten worden verdeeld over twaalf begunstigde ACS-landen. Tot dusver bedroegen de jaarlijkse kredieten circa 44/45 miljoen euro. Deze kaderregeling is bij Verordening (EG) nr. 856/1999 van de Raad vastgesteld voor een periode van ten hoogste tien jaar.

DOOR DE EUROPESE UNIE GEFINANCIERDE MAATREGELEN

18-20. De compenserende steun is geen inkomenssteun in de strikte zin van het woord. Zoals in de zevende overweging van Verordening (EEG) nr. 404/93 is vermeld, is het beoogde doel beperkter, namelijk het verlenen van steun "zodat de productie in de Gemeenschap kan worden gehandhaafd bij het kostenpeil dat voortvloeit uit de bijzondere situatie op structureel gebied, zolang in deze situatie niet door middel van de structuurmaatregelen verbetering is gebracht".

21. De Commissie heeft het niet nodig geacht de bij Verordening (EEG) nr. 1858/93 vastgestelde definities aan te vullen met een lijst van de in aanmerking komende prijs- en kostencomponenten, omdat er reeds een internationaal erkende nomenclatuur bestaat die tot in de details aangeeft met welke componenten voor elk van de handelsstadia rekening moet worden gehouden ("Incoterms"-nomenclatuur). De "Incoterms"-nomenclatuur wordt onder meer gebruikt door de landen die lid zijn van de WTO. In de Europese Unie wordt deze nomenclatuur over het algemeen beheerd door de Kamers van Koophandel van de lidstaten.

22. De Commissie heeft haar Verordening (EEG) nr. 1858/93 gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1467/1999, waarin is bepaald enerzijds dat voortaan forfaitaire kostenbedragen in mindering worden gebracht om de productieprijs "franco uitgang pakloods" te bepalen, en anderzijds dat de hoeveelheden en de prijzen worden uitgesplitst tussen de werkelijk in de productiegebieden afgezette bananen en de buiten die gebieden afgezette bananen, dit om beter te kunnen nagaan wat de oorsprong van de abnormaal lage prijzen is.

De "abnormaal lage" prijzen worden in rekening gebracht voor ter plaatse - en niet in de rest van de Gemeenschap - afgezette producten en het gaat daarbij om zeer beperkte percentages.

23. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de term "afgezet" of "in de handel gebracht" moet worden opgevat als werkelijk verkocht. Zij is van mening dat dit probleem het gevolg is van een onjuiste toepassing van de communautaire regelgeving op nationaal niveau, die zal worden gecorrigeerd in het kader van de thans lopende procedure voor de goedkeuring van de rekeningen.

24-25. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de sinds 1 januari 1998 in Frankrijk toegepaste methode voor de bepaling van de hoeveelheid waarvoor de compenserende steun wordt betaald, niet in overeenstemming is met de communautaire regelgeving. De Commissie zet het betrokken onderzoek in het kader van de goedkeuring van de rekeningen voort, maar heeft nog geen besluit genomen over een financiële correctie.

De Commissie bevestigt dat de interministeriële circulaire die onder meer de betrokken bepalingen bevat, destijds aan de Commissie is meegedeeld. De Commissie brengt echter in herinnering dat de lidstaat tot taak heeft om instructies op nationaal niveau te geven die stroken met de communautaire regelgeving, en zich daar niet door een gewone mededeling aan de Commissie van af kan maken.

27. Met de uitdrukkelijke bedoeling de kaspositie van de producenten te verbeteren heeft de Commissie bij Verordening (EG) nr. 471/2001 de mogelijkheid geopend een zesde voorschot te betalen voor de in de maanden november en december afgezette bananen. De huidige voorschottenregeling betekent dus een belangrijk voordeel voor de communautaire producenten, die recht hebben op zes voorschotten per jaar die gelijkmatig over het hele jaar worden gespreid en dus om de twee maanden worden uitbetaald.

30-33. Alle steun die zonder voorafgaande toestemming van de Commissie door een lidstaat wordt verleend, is onwettige steun waarvan de eventuele verenigbaarheid met de concurrentieregels moet worden vastgesteld door de Commissie. De diensten van de Commissie zullen de Franse autoriteiten ten aanzien van die steunregeling verzoeken de nodige informatie te verstrekken om de Commissie in staat te stellen een oordeel te geven over de verenigbaarheid van die regeling met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87 van het Verdrag.

34. De Commissie wijst erop dat uit de ontwikkeling van de communautaire productie sinds 1993 blijkt dat de traditionele productie van bananen in de Gemeenschap iets is gestegen (+ 6,3 %). Naar het oordeel van de Commissie is dit een overtuigend bewijs dat de combinatie van de bij de afzet op de markt behaalde prijzen en de verschillende communautaire steunbedragen, waaronder vooral de compenserende steun, doeltreffend en ruimschoots toereikend is, met name voor de communautaire producenten in bepaalde regio's.

De Commissie neemt nota van het voorstel van de Rekenkamer een grondige evaluatie te verrichten van de kosteneffectiviteit van de in het kader van de interne regeling genomen maatregelen; zij zal dit met name doen bij de voor 2004 geplande evaluatie.

35-38. De Commissie wijst erop dat er in het door de Rekenkamer geconstateerde geval geen sprake is van financiële gevolgen.

39-41. De toekenning van rooipremies was een eenmalige maatregel voor de jaren 1993 en 1994 die tot doel had een uitweg te bieden aan de producenten in de uit productieoogpunt bijzonder benadeelde gebieden die de productie van bananen wensten te beëindigen. Deze rooimaatregel was dus bedoeld voor een beperkt aantal specifieke gevallen.

In de algemene context van de bananenproductie kon wegens het ontbreken van andere inkomstenbronnen de rooipremie op zichzelf geen duurzaam strategisch alternatief bieden voor een overgrote meerderheid van de producenten.

43-44. De Commissie bevestigt dat zij tekortkomingen bij de naleving van de verordeningscriteria heeft geconstateerd wat de erkenning van de telersverenigingen in Frankrijk betreft en dat er ondanks kennelijke verbeteringen nog steeds problemen zijn. Daaraan wordt aandacht besteed in het kader van de goedkeuring van de rekeningen.

45. De in de GMO beoogde structurele maatregelen krijgen uitvoering via de ontwikkelingsprogramma's voor de betrokken regio's (Martinique, Guadeloupe en Canarische Eilanden). Dergelijke maatregelen tot versterking van de landbouweconomie van die regio's bestonden al vóór de totstandkoming van de GMO voor bananen. Van eenzelfde opzet is sprake in de sector suiker en alle andere landbouwsectoren in die regio's (veeteelt, groenten en fruit, enz.).

46. De maatregelen voor de sector bananen in het kader van de regionale programmering van de structuurfondsen hebben tot doel de kwaliteit, het gebruik van de middelen en het concurrentievermogen te verbeteren (voorts zijn uit de afdeling Garantie gefinancierde agromilieumaatregelen op gang gebracht, met name op Martinique). In het operationele programma voor plattelandsontwikkeling op de Canarische Eilanden in de periode 1994-1999 zijn bijvoorbeeld de volgende doelstellingen en maatregelen geformuleerd: "Ter verbetering van de productieomstandigheden en de concurrentieverhoudingen zal deze bijstandsverlening met name de vorm aannemen van maatregelen inzake onderzoek, de oogst, de presenta