COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(93)543def 
Brussel, 15 november 1993 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
Het ontwikkelen van de universele dienstverlening in een door 
concurrentie gekenmerkte context 
Voorstel voor een 
RESOLUTIE VAN DE RAAD 
betreffende beginselen voor de universele dienstverlening in de 
telecommunicatiesector 
(door de Commissie ingediend) 
Wff" 
11 HBS 
• kil 
si! 
HI/. 
INHOUD 
Mededeling van de Commissie 
Inleiding I . 
Het concept universe 
Waarom het nodig is 
Hoofdelementen van e dienstverlening 
beg nselen voor de universele dienstverlening vast te stellen 5 
de universele dienstverlening 7 
Financiering van de universele dienstverlening 8 
Kader voor het invoeren van aanpassingen ^ 10 
Conclusies 1 II 
VOORSTEL VOOR EEN RESOLUTIE VAN DE RAAD BETREFFENDE BEGINSELEN 
VOOR DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING OP HET GEBIED VAN DE 
TELECOMMUNICATIE 
HI/. 3 
INLEIDING 
Op 28 april 1993 heelt de Commissie een Mededeling aan de Raad en hel Furopees Parlement aangenomen 
betreffende het overleg over het Overzicht van de situatie in de sector telecommunicatiediensten'. In die 
Mededeling worden de resultaten gepresenteerd van het breed openbaar overleg dat door de Commissie op 
gang is gebracht in het kader van.het Overzicht van de situatie in de sector telecommunicatiediensten 1992". 
In de context van het Overzicht heeft de Commissie openbare hoorzittingen georganiseerd voor de 
teleeommunicatie-organisaties (TO's), gebruikers, dienstverleners, fabrikanten van apparatuur en 
vakverenigingen. Meer dan 130 organisaties hebben aan de hoorzittingen deelgenomen en de Commissie 
IK vil ook meer dan 80 schriftelijke bijdragen over het Overzicht ontvangen. Ook het Paritair Comité voor 
Telecommunicatie heeft zijn advies over hel Overzicht gegeven1. De Commissie heeft nauw samengewerkt 
mei hel door de Raad in zijn Resolutie van 17 december I992"4 ingestelde Hoog Comité \an nationale 
regelgevende instanties. 
Feu hoofdthema tijdens hel overleg en in de daaropvolgende Mededeliii«.' \;m de Commissie is de prioriteit 
die wordt toegekend aan hel behoud en de verdere ontwikkeling van de univeisele dienstverlening in heel de 
Gemeenschap als hoeksteen van een verder geliberaliseerde omgeving. 
Op 22 juli 1993 heeft de Raad Resolutie 93/C 213/0I"1 aangenomen, waarin de resultaten van het overleg en 
de conclusies van de Mededeling van de Commissie worden bevestigd. 
Mededeling van de Commissie aan de Rand en hel Europees Parlement betreffende hel overleg over hel Over/.iehi van de 
situatie in de seeior telecommunicatiediensten. COM(y.l) 159 van 2H april l'J'Ü 
Mededeling van de Commissie aan de Raad en hel Ruropces Parlement "Ovei/ichl \.ui de situatie in de sector 
lelecommunicaiicdicnsicii(1992)", SIÏC(92) MMS van 21 oktober 1992. 
Advies van hel Paritair Comité voor Telecommunicatie betreffende de McdcJ.'liii;.' \.m de Cnmuii-Me aan de Raad en Lel 
Voorstel vooreen Resolutie inzake het Overzicht van de situatie in de iclccommimu aiieseeloi. 11* imii l'io.C 
Resolutie 93/C 8/01 van de Raad van 17 deeemher 1992 inzake de beoordeling van Je .-itiialic in de leleeomiuunicaticsc.-toi 
in de Gemeenschap. PB nr. C 2 van 6.1.1993. 
Resolutie 93/C 213/01 van de Raad van 22 juli 1993 inzake hel Overzicht van de situatie in de telecommunicatiesectoren de 
noodzaak voor verdere ontwikkeling op die markt. PB m. C 213 van 6.S. I9"3. hl/ I. 
HI/.. -I 
III I CONCEIT UNIVERSALE DIENSTVERLENING 
In ile Mededeling van 2X april 1993 is de politieke doelstelling van île universele dien-.l\ ci lenmg als volgt 
aangegeve 1: 
"cenyvelbepaald minimutnpakkei diensten mei een gespecificeerde kwaliteit voor beiaidbare 
prijzen 1er beschikking stellen van alle gebruikers ". 
Tijdens het overleg over het Overzicht is brede overeenstemming gebleken over het feit dat in de context 
van de ONP-voorschriften (Open Network Provision) de hoofdelementen voor een in heel de Gemeenschap 
gekiende definitie van de universele dienstverlening tot stand zijn gekomen*. 
)e ONP-\|oonsc De ONP-\*oodschriften beogen een eerlijke en niet-discriminerende toegang tot netwerken en diensten tot 
stand te brengen en de beschikbaarheid van een minimumpakket van telecommunicatiediensten in heel de 
Gemeenschap te garantieren, met name van de hasis-spraaktelefoondienst. 
De ONP-voorschriften hebben echter niet uitsluitend betrekking op de beschikbaarheid van een basis-
dienstenpakket. Zij verplichten ook tot de ontwikkeling van bepaalde geavanceerde diensten (zoals direct 
inkiezen, doorschakelen van oproepen en paneurope.se antwoordnummers), alsmede de vrijwillige toepassim 
van de ONP-beginselen op bepaalde diensten zoals datacommunicatie en ISDN (het digitale netweik vooi 
geïntegreerde diensten). 
De beschikbaarheid van dergelijke aanvullende diensten en de verplichte levering van een minimumaanbod 
op het gebied van huurlijnen zijn van wezenlijk belang voor het versterken van de concurrentiepositie van 
het Furopese bedrijfsleven en het bevorderen van de ontwikkeling van nieuwe diensten, zoals 
grensoverschrijdende direct-marketing en audiotex-diensten en om te kunnen voldoen aan de marktvraag 
naar vernieuwende 
diensten. • ' • 
Het aanbieden van dergelijke aanvullende diensten vindt meestal plaats op basis van commerciële 
afwegingen en om te voldoen aan de vraag van specifieke gebruikersgroepen, in tegenstelling tot de 
basis-spraaktelefoondienst waarin in ieder geval moet worden voorzien, voor een uniform tarief dat niet in 
alle gevallen rechtstreeks aan de kosten is gerelateerd, en wel aan alle klanten die om die dienst vragen 
(binnen de grenzen van het redelijke). 
De verplichtingen ten aanzien van de universele dienstverlening die door de nationale wetgeving of door 
middel van vergunningsstelsels worden opgelegd, verplichten de marktdeelnemers meestal tot het leveren 
van een bepaald basis-dienstenpakket aan klanten waaraan de dienstenleveranciers anders uit economisch 
oogpunt waarschijnlijk liever niet zouden leveren. Dit verplicht deze leveranciers in een aantal gevallen tot 
een handelwijze die niet in overeenstemming is met een gewone bedrijfsvoering. De zogeheten 
"economische kosten" van de universele dienstverlening zijn het gevolg van de extra kosten die moeten 
worden gemaakt met het bedienen van dergelijke klanten, wanneer aan hun vraag niet zou worden voldaan 
door de werking van de markt alleen. 
Deze worden uiieen«ezel in de bijlade van de bijgevoegde voorslet voor een resolutie 
Biz. 5 
WAAROM HET NODIG IS BEGINSELEN VOOR DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING VAST 
TE STELLEN 
Binnen de (Gemeenschap wordt in de verschillende Lid-Staten aan de dienstenleveranciers en 
telecommunicatie-organisaties, met het oog op het garanderen van de beschikbaarheid van een minimum-
dienstenaanbod op het nationale grondgebied, een verscheidenheid aan verplichtingen opgelegd. 
Alle Lid-Steten, met één uitzondering, hebben het in overeenstemming met Richtlijn 90/388/EEG van de 
Commissie7 (de "Dienstenrichtlijn") toekennen van uitsluitende rechten voor de aanleg en exploitatie van 
een netwerk uitgebreid tot de levering door de TO's van de basis-spraaktelefoondienst. Hierdoor hebben de 
TO's de levering van de universele dienstverlening kunnen financieren door middel van interne overdrachten 
van inkomst©», zonder dat het nodig was de exacte omvang van deze universele dienstverlening en van de 
daarmee vèrbfmden kosten te bepalen. 
Zoals hierboven reeds aangegeven, is het optreden van de Gemeenschap beperkt gebleven tot harmonisatie 
binnen het kader van de ONP-voorschriften. 
De Telecommunicatieraad van 16 juni 1993, ter gelegenheid waarvan een agenda is vastgesteld voor de 
toekomstige ontwikkelingen in de telecommunicatiesector, vormt echter de aanzet voor nieuwe initiatieven 
op dit gebied. 
In de tijdens die Raad aangenomen Resolutie (93/C 213/01, formeel goedgekeurd op 22 juli 1993) wijst de 
Raad als een van de hoofddoelstellingen van het communautaire telecommunicatiebeleid de liberalisatie van 
alle spraaktelefoondiensten, "met behoud van de universele dienstverlening", aan. 
Daarbij is door de Raad 1 januari 1998 vastgesteld als algemene datum voor de volledige liberalisatie van 
spraaktelefoondiensten, met aanvullende overgangsperiodes van maximaal vijf jaar voor Lid-Staten met 
minder ontwikkelde netwerken (d.w.z. Spanje, Ierland, Griekenland en Portugal) en eventueel een periode 
van twee jaar voor zeer kleine netwerken (d.w.z. Luxemburg). 
Daarnaast stelde het Europese Hof van Justitie onlangs nog dat het behoud van uitsluitende rechten alleen 
kan worden gerechtvaardigd voor zover de daarmee verbonden beperkingen van de concurrentie, of zelfs het 
volledig uitsluiten van concurrentie, nodig zijn om de vervulling mogelijk te maken van de taak van 
algemeen economisch belang die is opgelegd aan de organisatie die deze uitsluitende rechten geniet*. 
Richtlijn 90/38X/EEG van de Commissie van 2X juni 1990 betreffende de mededinging op de markten voor 
telecommunicatiediensten, PB nr. L 192 van 24.7.1990, blz. 10. 
Zaak C320/9I, Cmhcau legen Régie den Postes, arrest van 19 mei 1993. 
"4te 
BI/.. 6 
Het is duidelijk dat het voor de totstandbrenging van een volledig aan concurrentie onderworpen omgeving 
thans absoluut nodig is geworden te voorzien in een gemeenschappelijke definitie van beginselen voor de 
universele dienstverlening, alsook in een mechanisme voor het garanderen van de continuïteit en de verdere 
ontwikkeling ervan. Een dergelijke stap, die er in de eerste plaats op is gericht te verhinderen dat de 
liberalisatie zou leiden tot een vermindering van de kwaliteit van de aan de gebruikers geleverde diensten, is 
noodzakelijk om de volgende redenen: 
Zolang de telecommunicatiediensten onder het rechtstreekse gezag van de staat werden geleverd, en 
zolang de TO's in hun betrekkingen met de klanten van bepaalde wettelijke voorrechten volgens 
nationaal recht genoten, kon een definitie van de universele dienstverlening in algemene termen, 
zelfs als deze niet al te duidelijk v/as, misschien nog als voldoende worden beschouwd. 
Nu de traditionele exploitanten steeds onafhankelijker worden, en als straks de markt voor nieuwe 
exploitanten wordt opengesteld op basis van vrije concurrentie, is het nodig de beginselen vast 
stellen volgens welke men de kosten van de universele dienstverlening tussen de marktdeelnemers 
kan verdelen. Daartoe is een duidelijkere definitie van de beginselen voor de universele 
dienstverlening nodig. 
De invoering van concurrentie is een van de vereisten voor de totstandkoming van een open en heel 
de Gemeenschap omvattende markt voor telecommunicatiediensten. Voor het totstandbrengen van 
een omgeving waarin exploitanten elkaar op gelijke voet kunnen beconcurreren, moet eerst worden 
gezorgd voor een vergelijkbaar niveau van met de universele dienstverlening verband houdende 
verplichtingen in heel de Gemeenschap. Dit neemt overigens niet weg dat de Lid-Staten, in 
overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, aanvullende verplichtingen mogen opleggen op 
basis van de specifieke nationale omstandigheden, voor zover deze verplichtingen geen 
belemmeringen voor de toegang tot de markt opwerpen. 
In Resolutie 93/C 213/01 van de Raad wordt erkend dat "de maatregelen inzake ONP |...J de grondslag 
vormen voor de definitie van de universele dienstverlening" en wordt met nadruk gewezen op "het belang 
voor de individuele consument en voor het concurrentievermogen van de industrie en de commerciële 
gebruikers in de Gemeenschap van een communautair telecommunicatiesysteem dat alle gebruikers, met 
inbegrip van specifieke maatschappelijke groeperingen, redelijke en betaalbare toegangs- en 
gebruiksvergoedingen alsmede een hoge dienstenkwaliteit en technologische innovatie biedt". Er wordt ook 
in opgeroepen tot " de aanpassing [waar nodig] [...] van de ONP-beginselen met betrekking tot de betrokken 
entiteiten en aspecten zoals universele dienstverlening ...". 
Biz. 7 
In dn stadium overweegt de Commissie geen verdergaande maatregelen dan die welke in Resolutie 
93/C 213/01 met betrekking tot de universele dienstverlening zijn uiteengezet. 
Zij acht het echter wel gepast door middel van deze Mededeling bij te dragen aan het totstandkomen van een 
politieke consensus ten aanzien van een aantal beginselen voorde universele dienstverlening. Deze 
beginselen kunnen de Lid-Staten tot richtsnoer dienen bij het behouden en verder ontwikkelen van de 
universele dienstverlening; in de eerste plaats door een inventaris op te maken van de basiselementen van de 
bestaande universele dienstverlening in de communautaire wetgeving en thans voorliggende voorstellen; in 
de tweede plaats door een bespreking van de financiering van de universele dienstverlening. Dit alles kan in 
het bijzonder worden gebruikt bij het op nationaal niveau geleidelijk aanpassen van de tarieven, zoals 
gevraagd in Resolutie 93/C 213/01 van de Raad. 
Wanneer dergelijke gemeenschappelijke beginselen ontbreken, zullen nationale maatregelen van divergente 
aard (bij voorbeeld verschillende vergunningsvoorwaarden of stelsels van loegangsvergoedingen), die 
worden genomen om de beschikbaarheid en financiering van de universele dienstverlening veilig te stellen, 
waarschijnlijk echte belemmeringen opwerpen voor de levering van telecommunicatiediensten op nationale 
en op paneuropese schaal en leiden tot concurrentievervalsing. Daarnaast zou dat ertoe kunnen leiden dat de 
consumenten en andere gebruikers van telecommunicatiediensten zich onvoldoende bewust zijn van de 
omvang van de universele dienstverlening die door het Gemeenschapsrecht wordt voorgeschreven. 
HOOFDELEMENTEN VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
Op basis van ONP houdt het concept van de universele dienstverlening het volgende in: 
terbeschikkingstelling van de dienst; 
kwaliteit van de dienstverlening: 
tariferingsbeginselen die op de kosten zijn georiënteerd, gecombineerd met de mogelijkheid in 
bepaalde omstandigheden daarvan af te wijken (bij voorbeeld om bijzondere tarieven voor de 
laagste inkomens mogelijk te maken); 
geschillenprocedures; 
bijzondere dienstenelementen uit hoofde van de openbare dienstverlening (bij voorbeeld toegang tot 
diensten van de telefooncentrale en tot hulpdiensten); 
bepaalde in heel de Gemeenschap beschikbare dienstenelementen. 
De verplichtingen ten aanzien van de universele dienstverlening moeten worden ontwikkeld in 
overeenstemming met de basisbeginselen van ONP, en met name transparant, niet-discriminerend en 
proportioneel zijn, en daarnaast ook volledig in overeenstemming met het Gemeenschapsrecht, in het 
bijzonder de mededingingsregels. De verplichtingen dienen eveneens de sociale en economische samenhang 
van de Gemeenschap te bevorderen. Het zoeken van een evenwicht tussen het vaststellen van de 
verplichtingen op communautair niveau en de toepassing daarvan in de praktijk op nationaal niveau moet 
consistent zijn met het subsidiariteitsbeginsel. 
Biz. S 
Als een eerste stap moeten de belangrijkste elementen van de universele dienstverlening op het gebied van 
de telecommunicatie, waarvan de levering door alle Lid-Staten moet worden verzekerd, hetzij door middel 
van bindende verplichtingen, hetzij door middel van het marktmechanisme, worden vastgesteld. 
De Commissie is van mening dat de beginselen die door het ONP-kader worden verstrekt in dil stadium 
volstaan om de grondslag te leggen voor de voorwaarden voor de universele dienstverlening, terwijl /.ij toch 
voldoende ruimte bieden voor aanpassingen op basis van ontwikkelingen op technologisch gebied en van de 
marktsituatie, of aan de hand van de in de praktijk opgedane ervaringen. 
De eerste hoofddoelstelling van deze Mededeling is derhalve het bijeenbrengen van deze beginselen uit de 
verschillende ONP-maatregelen, en ze als een samenhangend geheel te presenteren om de toepassing ervan 
te vergemakkelijken. 
FINANCIERING VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
Bij liet ontwikkelen van de universele dienstverlening in de context van een liberalisatie van de diensten 
moet over een aantal beginselen betreflende de financiering van de universele dienstverlening 
overeenstemming worden bereikt in overleg met zowel de nationale regelgevende instanties (NRTs) als de 
exploitanten. 
I lel op gang brengen van dit overlegproces is de tweede hoofddoelstelling van deze Mededeling. 
Mei het liberaliseren van de telecommunicatiesector zullen de tarieven steeds meer op de kosten 
georiënteerd worden. 
Het behoud en de ontwikkeling van de universele dienstverlening moeten hand in hand gaan niet dil proces 
van tariefherstrueturering. Daartoe moeten de gangbare methoden om de universele dienstverlening te 
financieren opnieuw worden bestudeerd en moeten er vooral duidelijke richtsnoeren worden opgesteld voor 
ile overgang van een monopolie naar een door concurrentie gekenmerkte omgeving. 
Daarbij kunnen de volgende elementen een richtsnoer vormen: 
de kosten die verbonden zijn aan het voldoen aan de verplichtingen ten aanzien van de universele 
dienstverlening ten behoeve van klanten aan wier vraag onder gewone commerciële omstandigheden 
niet zou worden voldaan, dienen zichtbaar te worden gemaakt; 
Biz. 9 
de mogelijkheid om de financiering van aantoonbaar gewenste activiteiten - met name lokale 
toegang in gevallen waar dit onvermijdelijk verlieslatend is - te betrekken uit overdrachten vanuit 
het winstgevender interlokale en internationale verkeer moet worden behouden, voor zover dit 
verenigbaar is met het Gemeenschapsrecht9; 
een geleidelijke herstructurering van de tarieven moet mogelijk worden gemaakt, zodanig dat de 
directe abonnee-inkomsten (van aansluitingskosten en lokale gesprekken) een grotere bijdrage 
leveren aan de kosten van de universele dienstverlening, zonder daarbij de behoeften van kwetsbare 
of anderszins zich in een nadelige positie bevindende abonnees (zoals groepen met lagere inkomens 
of gehandicapten) uit het oog te verliezen; 
nieuwkomers op de markt moeten door middel van een stelsel van toegangsvergoedingen een 
gepaste bijdrage leveren aan de beschikbaarheid van de universele dienstverlening en aan de 
overdrachten die nodig zijn om de basiselementen van de universele dienstverlening te financieren 
(in die gevallen waarin verlies onvermijdelijk is), voor zover deze stelsels en alle verplichtingen tot 
universele dienstverlening die deze nieuwkomers worden opgelegd transparant, niet-discriminerend 
en proportioneel, en volledig in overeenstemming met de communautaire mededingingsregels zijn; 
er dient voldoende flexibiliteit te worden betracht om rekening te houden met nationale situaties, in 
overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, terwijl tegelijkertijd wordt voorzien in 
richtsnoeren voor convergentie; 
er moet rekening worden gehouden met de eis voor sociale en economische samenhang, alsmede 
met de noodzaak een adequate investeringscapaciteit te kunnen behouden voor de snelle 
ontwikkeling van de netwerken in perifere regio's met minder ontwikkelde netwerken. 
De snelheid waarmee de Lid-Staten en exploitanten zich kunnen aanpassen ter voorbereiding van de 
volledige liberalisatie zal afhangen van de interactie tussen tariefherstructurering, overdrachten vanuit 
winstgevender diensten en toegangsvergoedingen. 
Interne overdrachten en toegangsvergoedingen kunnen echter niet worden beschouwd als een alternatief voor 
tariefherstructurering, hetgeen binnen het door Resolutie 93/C 213/01 beoogde tijdschema een fundamentele 
eis blijft, noch mogen toegangsvergoedingen worden gebruikt als een manier om de kostenstructuren van de 
concurrenten te beïnvloeden. 
De interne overdrachten en toegangsvergoedingen moeten ook goed worden gestructureerd, zodat ze niet 
kunnen worden gebruikt om noodzakelijke verbeteringen in kosteneffectiviteit of produktiviteit te vertragen, 
door de met een inefficiënte exploitatie samenhangende lasten door te schuiven naar nieuwkomers op de 
markt. 
9 Zie de Mededeling van de Commissie "Naar koslenoricntcring en aanpassing van de tariefstructuren - een evaluatie van de 
lelecommunicatietarievenin de Gemeenschap" (SEC(92) 1050 van 15.7.1992). 
BI/. 10 
Voor de perifere regio's van de Gemeenschap met minder ontwikkelde netwerken kunnen de nodige 
netwerkinvesteringen om de universele dienstverlening te behouden en te ontwikkelen naast de nationale 
middelen ook worden ondersteund uit middelen van de Gemeenschap via de daarvoor bestaande structuren. 
Bij de voorbereiding van de liberalisatie moet rekening worden gehouden met het feit dat de tarieven, de 
kostenstructuren, de omvang van de interne overdrachten en de mate van ontwikkeling van het netwerk 
thans van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen. 
In de korte periode die nog rest voor de volledige liberalisatie van de spraaktelefoondiensten zullen de 
NRI's en de nationale exploitanten de nodige programma's moeten opstellen en uitvoeren waarmee een 
nieuw evenwicht tussen directe abonnee-inkomsten en overdrachten kan worden bereikt bij de financiering 
van de universele dienstverlening. 
Bij hel zoeken naar een dergelijk evenwicht dienen de Lid-Staten waar nodig de beginselen vast te leggen 
voor het vaststellen van redelijke toegangsvergoedingen. Een dergelijk stelsel moet worden gebaseerd op de 
ONP-beginselen, in overeenstemming zijn met door concurrentie gekenmerkte marktverhoudingen en 
verenigbaar zijn met zowel behoud als verdere ontwikkeling van de universele dienstverlening. 
K A DEK VOOR HET INVOEREN VAN AANPASSINGEN 
Aangezien het evenwicht lussen inkomsten en kosten van Lid-Staat lot Lul Staal zal bli|\en verschillen, 
zullen er - zoals ook gevraagd in Resolutie 93/C 213/01 van de Raad aanpassingsprogramma's moeten 
worden uitgewerkt door de NRI's en de exploitanten, op basis van algemeen aanvaarde beginselen. Het 
hierbij ingediende voorstel voor een Resolutie van de Raad moet de grondslag leggen voor deze 
werkzaamheden en voor een gemeenschappelijk kader zorgen. 
De hoofddoelstellingen van deze aanpassingsprogramma's dienen de volgende te zijn: 
het vaststellen van transparante boekhoudkundige beginselen en kostentoerekeningsprocedures ten 
behoeve van exploitanten, zodat de werkelijke kosten kunnen worden berekend die zijn verbonden 
met het behoud en de ontwikkeling van de universele dienstverlening: 
het ontwikkelen, op basis van algemeen erkende beginselen ten aanzien van het toekomstige 
evenwicht tussen directe inkomsten uit abonneegelden en inkomsten uil overdrachten, van 
richtwaarden voor de aanpassing van de tariefstructuren; 
bij het ontwikkelen van deze richtwaarden moeten de tarieven op de kosten zijn gebaseerd, al 
moeten zij tevens betaalbaar en redelijk blijven voor alle gebruikers, en moet het tot stand komen 
van een open en door concurrentie gekenmerkte omgeving worden bevorderd. Deze open omgevim 
dient te worden gebaseerd op de beginselen transparantie, niei-discriminatie en proportionaliteit: 
BI/ I I 
hel vaststellen van toegangsvergoedingen, uitgaande van diezelfde basis en van gemeenschappelijk 
aanvaarde beginselen. 
Bij de voorbereiding en tenuitvoerlegging van deze aanpassingsprogramma's zal de Commissie, zoals 
gevraagd in Resolutie 92/C 213/01 van de Raad, in nauwe samenwerking met alle Lid-Staten voor bijstand 
zorgen, evenals ten aanzien van het vaststellen van gemeenschappelijke beginselen voor boekhouding, 
kostentoerekening en overdrachten. Zoals gevraagd in diezelfde Resolutie van de Raad zal bijzondeie 
aandacht worden geschonken aan Lid-Staten met minder ontwikkelde of zeer kleine netwerken, om de 
aanpassingen zo snel mogelijk en op de best mogelijke wijze te kunnen doorvoeren. 
Tol slot zal de Commissie, zoals gevraagd in Resolutie 92/C 213/01, ook nauw samenwerken met het Hoog 
CONCLUSIES 
In Resolutie 93/C 213/01 van de Raad van 22 juli 1993 inzake het Overzicht van de situatie in de 
telecommunicatiesector wordt de nadruk gelegd op de noodzaak de universele dienstverlening te behouden 
en verder uit te breiden. De Commissie onderschrijft deze doelstelling ten volle, aangezien zij dit een 
wezenlijke voorwaarde acht voor een zo groot mogelijke bijdrage van de telecommunicatiesector aan de 
algemene economische groei, het maatschappelijk welzijn en de samenhang in de Gemeenschap. BIJ het 
streven de sector aan te passen aan een door concurrentie gekenmerkte omgeving zal zij deze doelstelling 
dan ook steeds voor ogen houden. 
De Lid-Staten hebben in die Resolutie van de Raad toegezegd zich actief te zullen inzetten voor een 
geleidelijke structurele aanpassing en een voortdurende ontwikkeling van de universele dienstverlening op 
het gebied van de telecommunicatie. 
De aanpassingen moeten plaatsvinden op basis van gemeenschappelijke beginselen ten aanzien van het na te 
streven evenwicht tussen directe inkomsten, overdrachten vanuit winstgevende activiteiten en stelsels van 
toegangsvergoedingen, waarmee marktdeelnemers een redelijke bijdrage kan worden gevraagd aan de 
overdrachten die nodig zijn om de universele dienstverlening te financieren. Stelsels voor 
toegangsvergoedingen worden gebaseerd op de beginselen transparantie, niet-discriminatie en 
proportionaliteit. 
De geleidelijke aanpassing van de telecommunicatiesector aan een door concurrentie gekenmerkte omgeving 
zal een unieke kans bieden voor de verdere ontwikkeling van de universele dienstverlening en voor 
transeuropese netwerken, op voorwaarde dat het geëigende regelgevende kader tot stand kan worden 
gebracht. 
In dit voorstel voor een Resolutie van de Raad zijn de basisbeginselen ten aanzien van de universele 
dienstverlening bijeen gebracht. 
Biz. 
De/e beginselen vormen een solide kader voor de toekomstige ontwikkeling van de univeisele 
dietiMvei lening, zowel op communautair als op nationaal niveau, en levens een geschikte basis vooi het 
pioees van tarielaanpassingen. 
De Commissie legt derhalve deze Mededeling en het voorstel voor een Resolutie van de Raad vooi aan ik 
Raad en het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité 
Biz. 
VOORSTEL VOOR EEN RESOl 1 ITlF^AjNJjJiJtAAD 
BETREKKENDE BEGINSELEN VOOR DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING IN DE 
TELECOMMUNICATIESECTOR 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Overwegende dat Resolutie 93/C 213/01 van de Raad inzake het Overzicht van de situatie in de 
telecommunicatiesector en de noodzaak voor verdere ontwikkeling op die markt10 de liberalisatie van alle 
openbare spraaktelefoondiensten, met behoud van de universele dienstverlening, als een hoofddoelstelling 
voor het telecommunicatiebeleid van de Gemeenschap heeft vastgesteld; 
Overwegende dat Resolutie 93/C 213/01 van de Raad een strikt tijdschema heeft vastgesteld voor de 
overgang naar een geliberaliseerde omgeving, en heeft opgeroepen de nodige structurele aanpassingen uit te 
voeren, met name op het gebied van de tarieven; 
Overwegende dat het belang van de universele dienstverlening is erkend in de Resolutie van het Europees 
Parlement van 20 april 1993" en het advies van het Economisch en Sociaal Comité van 1993 inzake 
het Overzicht 1992 van de situatie in de sector telecommunicatiediensten; 
Resolutie 93/C 213/01 van de Raad van 22 juli 1993 inzake het Ovcr/ichi van de situatie in de telecommunicatiesectoren do 
noodzaak vooi veidere ontwikkeling op die markt, I'Ii nr. C 213 van 6.K. I91JJ. 1)1/. I. 
Resolutie vau liet l:.uiopees l'arleinent in/.ake tie Mededeling van de Commissie van 21 okiolier 1992 liciiclïciide hel 
Overzicht 1992 van de situatie in de sector telecommunicatiediensten (SEC(92) 10-18) van 20 4.1993, en Resolutie van liet 
Europees Parlement inzake de Mededeling van de Commissie 'Naar kostenoriënteriny en aanpassing van de tariefstructuren 
- een evaluatie van tie lelecoinmunicatielarieven in de Gemeenschap (SEC(92) 1050)" van 20 4.1993. 
A\f 
Overwegende dat in Resolutie 93/C 213/01 van de Raad de toepassing van de universele dienstverlening als 
een hoofd-beleidsdoelstelling wordt aangewezen; 
Overwegende dat de onderhavige Resolutie bijdraagt aan het bereiken van deze doelstelling in een door 
concurrentie gekenmerkte omgeving, en aan het geleidelijk herstructureren van de tarieven, door de 
belangrijkste elementen aan te wijzen waaruit de universele dienstverlening op communautair niveau is 
opgebouwd en door richtsnoeren te verschaffen voor de beginselen die moeten worden toegepast ten aanzien 
van de financiering van de universele dienstverlening; 
Overwegende dat in Resolutie 93/C 213/01 van de Raad als sleutelelement voor de ontwikkeling van 
toekomstig regelgevingsbeleid het belang wordt erkend, voor de individuele consument en voor de 
concurrentiepositie van de industrie en de commerciële gebruikers in de Gemeenschap, van een 
communautair telecommunicatiesysteem waarin aan alle gebruikers, met inbegrip van bepaalde groepen in 
de maatschappij, redelijke en betaalbare tarieven voor toegang en gebruik, hoge kwaliteit van de 
dienstverlening en technologische innovatie worden geboden; 
Overwegende dat in Resolutie 93/C 213/01 van de Raad wordt erkend dal de toepassing van de Open 
Network Provision-voorschriften de basis vormt, op communautair niveau, vooi de definitie van de 
universele dienstverlening; dat Open Network Provision betrekking heeft op zowel eerlijke als met-
discriminerende en open toegang tot en gebruik van openbare telecommunicatienetwerken en -diensten, 
alsmede op de beschikbaarheid van een minimumpakket van diensten die in heel de Gemeenschap moeten 
worden aangeboden; 
Overwegende dat de door Open Network Provision ingestelde beginselen zowel betrekking hebben op de 
leveling van basiselementen van de universele dienstverlening als op de levering van aanvullende diensten 
en de verplichte levering van een minimumaanbod op het gebied van huurlijnen. 
1S 
Overwegende dat de nationale regelgevende instanties, bij het vaststellen van de beste wijze om de 
beschikbaarheid van de universele dienstverlening te verzekeren, ten volle rekening dienen te houden met 
hel feit dat in de meeste gevallen kan worden verwacht dat de werking van de markt voor de/e 
beschikbaarheid zal zorgen, zonder dat daarvoor enig ingrijpen noodzakelijk is; 
Overwegende dat het in andere gevallen echter nodig kan zijn marktdeelnemers de verplichting op ie leggen 
tot levering van een basisdienst aan klanten aan wie zij anders op grond van economische overwegingen 
onvoldoende reden zouden hebben om die dienst te leveren; dat dit met name betrekking heeft op de 
levering van een basisaanbod op het gebied van spraaktelefonie tegen betaalbare prijzen aan alle klanten die 
daar, binnen redelijke grenzen, om vragen; 
Overwegende dat in dat geval de marktdeelnemers een gepaste bijdrage dienen te leveren ten behoeve van 
de beschikbaarheid van de universele dienstverlening en waar nodig hun aandeel in de financiële 
overdrachten dienen te voldoen; 
Overwegende dat de nationale regelgevende instanties, voor zover dit m overeenstemming is met het 
Gemeenschapsrecht, andere verplichtingen mogen opleggen die nodig zijn om de universele dienstverlening 
aan specifieke nationale situaties aan te passen, met name als het gaat om het beleid inzake ruimtelijke 
ordening dat is gericht op het garanderen van de samenhang binnen een Lid-Staat, op voorwaarde dal het 
voldoen aan deze verplichtingen technisch haalbaar en voor redelijke kosten uitvoerbaar is; 
Overwegende dat de ontwikkeling van transeuropese netwerken en diensten op communautair niveau zal 
bijdragen aan de universele dienstverlening; dat de toepassing van geharmoniseerde normen van wezenlijk 
belang is voor interconnectiviteit en interoperabiliteit in heel de Gemeenschap; 
Overwegende dat het concept van de universele dienstverlening zich steeds verder dient te ontwikkelen ten 
einde zich aan te passen aan de vooruitgang van de techniek en veranderingen op de markt, in het bijzonder 
met betrekking tot de digitalisering en de trend naar breedbandtechnologieën, 
ERKENT: 
het belang voor de toekomstige ontwikkeling van de telecommunicatiesector in de Gemeenschap van 
het behoud en de verdere ontwikkeling van een universele telecommunicatie-dienstverlening. 
gebaseerd op de beginselen universaliteit, gelijkheid en continuïteit; 
IC 
b) dat op basis van deze doelstellingen de essentie van de universele dienstverlening de toegang tot en 
de levering van een welbepaald minimumpakket van diensten aan alle gebruikers voor een 
betaalbare prijs, ongeacht de geografische lokatie van die gebruikers, inhoudt; 
c) dat het nuttig is en noodzakelijk om te kunnen beschikken over gemeenschappelijke beginselen mei 
betrekking tot de universele dienstverlening, om in heel de Gemeenschap een evenwichtige en 
eerlijke regelgeving tot stand te kunnen brengen, en dat dit ook in het belang van de consumenten 
is doordat hiermee minimumniveaus voor de dienstverlening worden vastgesteld, zowel voor 
nationale als paneuropese diensten; 
d) dat gemeenschappelijke beginselen voor de universele dienstverlening /.ijn vastgelegd in de Open 
Network Provision-maatregelen en dat zij de basis kunnen vormen voor hel vastleggen van een 
definitie van de universele dienstverlening; dat die elementen waar nodig verder dienen te worden 
ontwikkeld om rekening te houden met de toekomstige door concurrentie gekenmerkte omgeving en 
op basis van in de praktijk opgedane ervaringen. Deze reeds overeengekomen elementen van de 
universele dienstverlening worden in de bijlage van deze Resolutie uiteengezet; 
e) dat het mogelijk moet blijven om te voorzien in bijzondere en gerichte dienstverlening voor 
maatschappelijk gewenste doelen, zoals lage tarieven voor groepen met lage inkomens of voor 
gehandicapten; 
f) dat bij de tenuitvoerlegging in de praktijk van deze basiselementen de marktdeelnemers een 
redelijke bijdrage dienen te leveren aan de kosten van de universele dienstverlening, waarbij ten 
volle rekening moet worden gehouden met de beginselen van transparantie, niet-discriminatie en 
proportionaliteit, en moet worden toegezien op het eerbiedigen van de mededingingsregels; 
g) dat met het oog op het bevorderen van geheel de Gemeenschap omspannende 
telecommunicatiesystemen behoefte bestaat aan goede intereonnectiemogelijkheden tussen de 
openbare netwerken. 
1^r 
STELT VAST: 
a) dat een adequate financiering van wezenlijk belang is voor hel behoud en de verdere ontwikkeling 
van beginselen voor de universele dienstverlening; 
b) dat de Lid-Staten de nodige stappen moeten ondernemen om te zorgen voor de totstandkoming en 
het behoud van een adequate financiële basis voor exploitanten door hen de mogelijkheid te bieden 
flexibele tarieven te hanteren en door een aanpassing van de tarieven aan te moedigen; 
c) dat wanneer alleen onder verlies in bepaalde elementen van de universele dienstverlening kan 
worden voorzien, de exploitanten onder sommige omstandigheden die diensten mogen financieren 
door interne overdrachten van inkomsten vanuit andere telecommunicatiediensten; 
d) dat de marktdeelnemers, waar nodig en in gevallen dat verlies onvermijdelijk is. een gepaste 
bijdrage dienen Ie leveren aan de beschikbaarheid van de basiselementen van de universele 
dienstverlening en aan de overdrachten, met inachtneming van de beginselen van tiaiispaianlie. non 
discriminatie en proportionaliteit; dat die bijdrage kan worden geleverd in de vorm van 
toegangsvergoedingen, voor zover gerechtvaardigd en in overeenstemming met het 
Gemeenschapsrecht, in het bijzonder de mededingingsregels: 
e) dat bij het nastreven van deze doelstellingen rekening moet worden gehouden met de specifieke 
omstandigheden van perifere regio's met minder ontwikkelde netwerken en van bijzonder kleine 
netwerken, en met de rol die de steunstructuren van de Gemeenschap in dit proces kunnen 
vervullen; 
I) dat het concept van de universele dienstverlening zich steeds verder dient te ontwikkelen ten einde 
zich aan te passen aan de vooruitgang van de techniek en veranderingen in de vraag van de 
gebruikers, in hel bijzonder met het oog op de ontwikkeling van het digitale netwerk voor 
geïntegreerde diensten (ISDN) en van breedbandtechnologieën. 
-is 
HEGKOET MET INSTEMMING HET VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE OM 
ten volle rekening te houden met de eis van de universele dienstverlening bij liet voorbereiden van hei 
toekomstige beleidskader voor de telecommunicatiesector, in het bijzonder dooi de Open Nelwoik 
Provision-beginselen toe te passen en zo nodig aan te passen. 
ROEPT DE LID-STATEN OP OM 
Ie zorgen voor de totstandkomingen het behoud van een geëigend regelgevend kader en het vaststellen van 
gepaste doelstellingen, in overeenstemming met de in deze Resolutie uiteengezette beginselen en 
doelstellingen en mei hel (iemeenschapsrecht, in het bijzonder mei de mededingingsregels, om de umveisek 
dienstverlening op hun hele grondgebied te kunnen garanderen. 
V E \< /.O E KT D E CO M MIS SIE OM : 
a) onderzoek te verrichten naar en advies in te winnen over de met de universele dienstverlening en de 
financiering daarvan verband houdende kwesties, in het bijzonder methoden waarmee een goed 
evenwicht kan worden gevonden lussen directe inkomsten en inkomsten uil interne overdrachten 
vanuit andere, winstgevende telecommunicatiediensten. Daarbij dient specifiek aandacht te woiden 
besteed aan de aanpassingsproblematiek van perifere regio's met minder ontwikkelde netwerken: 
b) nauw samen te werken met de Lid-Staten bij de voorbereiding van en hel toezicht op de nationale 
aanpassingsprogramma's, met name ten aanzien van tarieven, boekhoudkundige beginselen, 
overdrachten, en in nauw overleg met het Hoog Comité van nationale regelgevende instanties 
gemeenschappelijke beginselen inzake toegangsvergoedingen vast te stellen; 
e; over dit onderwerp voor I januari 1996 bij de Raad en hel Europees Parlement verslag uil brengen. 
d3 
mu.ACE 
DOELSTELLINGEN VOOR DE OPENBARE DIENST 
{"CAHIER DES CHARGES") 
IN/AKE HET AANIIOD VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING OP HET GEBIED VAN DL 
TELECOMMUNICATIE 
1. ALGEMENE DOELSTELLINGEN 
Met aanbieden van een universele dienstverlening houdt in dat een welbepaald minimumpakket diensten met 
een gespecificeerde kwaliteit voor betaalbare prijzen ter beschikking van alle gebruikers moet worden 
gesteld. 
De hoofddoelstellingen van het beleid voor de openbare dienst zijn: 
universaliteit, d.w.z. toegang voor iedereen voor een betaalbare prijs: 
gelijkheid, d.w.z. toegang onafhankelijk van de geografische lokatte; 
continuïteit, d.w.z. ononderbroken levering van de dienst, met een vastgestelde kwaliteit. 
2. BASISELEMENTEN 
i 
In overeenstemming met: 
Richtlijn 90/387/EEG van de Raad van 28 juni 1990 betreffende de totstandbrenging van de interne 
markt voor telecommunicatiediensten door middel van de tenuitvoerlegging van Open Network 
Provision (ONP) n 
Richtlijn 92/44/EEG van de Raad van 5 juni 1992 betreffende de toepassing van Open Network 
Provision (ONP) op huurlijnen 13 
Richtlijn ../../EEG van de Raad van betreffende de toepassing van Open Network Provision 
(ONP) op spraaktelefonie1? 
O2) I>B nr. L 192 van 24.7.1990, bl/.. I. 
(13) |>Ii „r |. |6.S van 19 6 1992, hl/.. 27. 
(14) l'lï nr 
Aanbeveling 92/3X?/EE(î van de Raad van .S juut 1992 het iel fende hel gehai nioniseeule aanbod 
van een minimumpakket van diensten op het gebied van pakketge.schakelde datatiansnnssie (l'SI)S 
diensten) in overeenstemming met de beginselen van Open Network Provision (ONP)lS. eu 
Aanbeveling 92/383/EEG van de Raad van 5 juni 1992 betreffende het aanbod van 
geharmoniseerde ISDN-toegangsregelingen en een minimumpakket van ISDN-voorzieningen m 
overeenstemming met de beginselen van Open Network Provision (ONP)16 
zijn de volgende voorschriften van toepassing: 
2.1 Basiselementen 
Voor tie volgende elementen moeten de nationale regelgevende instanties gepaste doelstellingen vaststellen 
en deze ten uitvoer leggen. 
* Levering van het openbare basis-telecommunicatienetwerk en de spranktclefoondiciist 
D.w.z. levering van de gespecificeerde dienst(en) op heel het grondgebied. Er moeten 
richttermijnen worden vastgesteld ën gepubliceerd voor de periode waarbinnen een aanvraag om 
levering gestand wordt gedaan, en ook de werkelijk bereikte termijnen moeten worden 
gepubliceerd. 
De gebruikers moeten recht hebben op toegang tot en gebruik van de diensten. Zij moeten een 
contract ontvangen waarin de dienstverlening wordt gespecificeerd. 
Intrekking van de aangeboden diensten mag alleen plaatsvinden met goedkeuring van de nationale 
regelgevende instantie en na openbaar overleg. 
Kwaliteit van de dienst 
D.w.z. publikatie van kwaliteitsdoelstellingen ten behoeve van de gebruikers, gekoppeld aan 
bewaking (en publikatie) van de door de dienstverleners/netwerkexploitanten werkelijk bereikte 
kwaliteitsniveaus. 
(1S) l>B nr. 1.200 van U 7 1992,1)1/.. I. 
*' PB nr. I. 200 van IX 7 1992, hl/.. |(). 
BIJ I. AGI 
Tarif eringsbeleid 
De tarieven dienen op de kosten te zijn georiënteerd, maar tegelijkertijd moeten de prijzen voor 
aansluiting op de dienst en voor abonnement, periodieke huren, toegang en gebruik van de dienst 
op heel het grondgebied redelijk en betaalbaar zijn. 
Voorts dient ook te worden voorzien in voldoende flexibiliteit, d.w.z. dat hel mogelijk moei zijn 
gericht en in specifieke gevallen van de tarieven af te wijken voor bepaalde vanuit maatschappelijk 
oogpunt geldige redenen (met name voor groepen met lagere inkomens of voor gehandicapten 
enz.). 
De tarieven moeten voldoende zijn ontvlecht om ervoor te zorgen dat de gebruikers niet betalen 
voor dienstenelementen die niet nodig zijn voor de door hen gevraagde dienst. 
Publikatie van informatie betreffende de diensten 
Er moet worden voorzien in adequate gebruikersinformatie betreffende: leverings- en 
gebruiksvoorwaarden, tarieven, technische eigenschappen, vergunningen, koppeling van 
eindapparatuur. 
Geschillenprocedures voor gebruikers 
Er moet worden voorzien in goed toegankelijke en in beginsel goedkope procedures voor het 
oplossen van geschillen tussen gebruikers en telecommunicatieorganisaties, waarbij door een 
onafhankelijke organisatie wordt bemiddeld. 
Ahonneelijsten 
Er moet worden voorzien in regelmatig bijgewerkte ahonneelijsten voor de abonnees en andere /ƒƒƒ, 
gebruikers. De abonnees hebben het recht zelf te bepalen of zij al dan niet in de openbare lijsten 
worden opgenomen. Deze openbare ahonneelijsten dienen in de vorm van een publikatie 
beschikbaar te zijn. 
^2 
BIJLAGE 
Diensten met tussenkomst van de telefonist en de dienst inlichtingen 
Diensten met tussenkomst van de telefonist en de dienst inlichtingen dienen deel uil te maken van 
de dienstverlening in het kader van de spraaktelefoondienst. De toegang voor gebruikers uit andere 
Lid-Staten moet worden aangemoedigd. 
Openbare betaaltelefoons 
Er moet worden voorzien in een voldoende aantal openbare betaaltelefoons, met inbegrip van 
kaarttelefoons (waarbij men met telefoonkaarten kan betalen), ten einde in redelijke mate te kunnen 
voldoen aan de wensen van de gebruikers. 
Toegang tot nooddiensten 
Er moet worden voorzien in gratis toegang tot nooddiensten, onder andere via hel uniform 
Europees noodoproepnummer < 112 >. 
Bijzondere voorwaarden voor gehandicapten en personen met bijzondere behoeften 
Er moet voor zover van toepassing worden voorzien in bijzondere voorwaarden ten behoeve van 
gehandicapte gebruikers en personen met bijzondere behoeften ten aanzien van het gebruik van het 
telefoonnetwerk/de telefoondienst. 
2.2 Aanvullende elementen 
Vooi de volgende elementen moeten de nationale regelgevende instanties gepaste doelstellingen vaststellen 
en deze ten uitvoer leggen. 
Geavanceerde dienstenelementen 
Voor het openbare telecommunicatienetwerk en de spraaktelefoondienst moet worden voorzien ui de 
volgende geavanceerde dienstenelementen: 
gespecificeerde nota's; 
2 3 
BIJLAGE! 
toonkiezen (DTMF); 
direct inkiezen; 
doorschakeling van oproepen; 
identificatie van de oproepende lijn; 
genormaliseerd aansluitpunt ("stopcontact") voor toegang tot het ISDN-netwerk. 
Daarnaast wordt de levering van de volgende dienstenelementen als onderdeel van een geheel de 
Gemeenschap omspannende telefoondienst aangemoedigd: 
antwoordnummerdiensten (groene nummers, gratis nummers): 
gecombineerde verrekening; 
doorschakeling van (reeds tot stand gebrachte) gesprekken; 
betaling van de gesprekskosten door de opgeroepene; 
toegang tot de dienst inlichtingen in andere Lid-Staten; 
toegang tot de diensten met tussenkomst van de telefonist in andere Lid-Staten. 
2.3 Huurlijnen 
Er moet ten minste worden voorzien in het aanbod van het volgende minimumpakket van 
huurlijnen: 
analoge lijnen voor transmissie in spraakkwaliteit; 
analoge lijnen voor transmissie in veihoogde kwaliteit; 
digitale lijnen met een transmissiecapaciteit van 64 kbit/s; 
digitale lijnen met een transmissiecapaciteit van 2 Mbit/s (zowel gestructureerd als 
ongestructureerd). 
2.4 Diensten waarvan de levering wordt aanbevolen 
De levering van de volgende ISDN- en PSDS-diensten wordt aanbevolen: 
* ISDN (hel digitale netwerk voor geïntegreerde diensten) 
BIJLAGE 
enkelvoudige en meervoudige toegang; 
een minimumverzameling dragerdiensten, telediensten en aanvullende diensten; 
antwoordnummerdiensten, gecombineerde verrekening; 
gebruikerscontracten, gemeenschappelijke bestel- en lactureringsprocedures, 
gespecificeerde nota's. 
* PSDS (pakketgeschakelde datadiensten) 
een minimumverzameling van X.25-kerndiensten en gebruikersopties; 
antwoordnummerdiensten, gecombineerde verrekening; 
gemeenschappelijke bestel- en factureringsprocedures. 
3. AANPASSING AAN DE VOORUITGANG VAN DE TECHNIEK 
Er moet worden voorzien in de nodige aanpassingen van de ONP-voorschriften en -richtlijnen aan de 
vooruitgang van de techniek of veranderingen van de marktvraag. 
In de Richtlijnen en Aanbevelingen is ook voorgeschreven dat voor zover beschikbaar gebruik moet worden 
gemaakt van Europese en/of internationale normen. 
2S 
ISSN 0254-1513 
COM(93) 543 def. 
CUMENTEN 
NL io 15 
Catalogusnummer : CB-CO-93-579-NL-C 
ISBN 92-77-60659-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg