A4-0391/97

Resolutie over het speciaal verslag nr. 2/97 van de Europese Rekenkamer over de humanitaire hulp van de Europese Unie van 1992 tot 1995 (C4-0219/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het speciaal verslag nr. 2/97 van de Europese Rekenkamer (C4- 0219/97) ((PB C 143 van 12.5.1997, blz. 1.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 21 februari 1997 over de humanitaire hulp van de Europese Unie, de rol van ECHO en de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de samenhang van noodhulp, rehabilitatie en ontwikkeling ((PB C 85 van 17.3.1997, blz. 181.)),

- onder verwijzing naar zijn aanbeveling van 19 januari 1996 aan de Raad betreffende humanitair optreden van de Europese Unie ((PB C 32 van 5.2.1996, blz. 145.)),

- gelet op de artikelen 188 C, lid 4 en 206, lid 1 van het EG-Verdrag,

- gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A4-0391/97),

A. overwegende dat de Europese Unie en haar lidstaten de afgelopen jaren ongeveer de helft van alle in de wereld verstrekte humanitaire hulp hebben verleend,

B. overwegende dat het Bureau voor humanitaire hulp van de Europese Gemeenschap (ECHO) zich, onmiddellijk nadat het in 1992 was opgericht, tengevolge van met name de conflicten in Joegoslavië en Rwanda voor grote uitdagingen gesteld zag, en volgens de constateringen van de Rekenkamer met relatief bescheiden middelen hulp van beduidende omvang heeft kunnen verstrekken en resultaten van betekenis heeft kunnen boeken,

C. overweging dat de Commissie naar de bevindingen van de Rekenkamer intussen een schat aan ervaringen heeft opgedaan, waardoor zij de eerste plaats inneemt van alle internationale organisaties die zich bezighouden met humanitaire vraagstukken,

D. overwegende dat deze schat aan ervaringen van de Commissie naar de bevindingen van de Rekenkamer door de lidstaten in het verleden nauwelijks is gebruikt en dat de in het EG-Verdrag verankerde beginselen van complementariteit en coördinatie van de maatregelen van Gemeenschap en lidstaten in de praktijk tot dusverre nauwelijks tot leven zijn gekomen,

E. overwegende dat zulks volgens de constateringen van de Rekenkamer tevens is te herleiden tot het feit dat de lidstaten tot dusverre geen aandacht hebben geschonken aan de ontwikkeling van een algemene strategie in de sector humanitaire hulp van de Europese Unie,

1. betreurt, gelet op de omvang van de hulp die de Gemeenschap in het kader van het humanitaire hulpbeleid aan de getroffen bevolking verleent en het grote aandeel van de humanitaire hulpverlening in het buitenlands beleid van de Gemeenschap, dat het Verdrag van Amsterdam geen enkele bepaling over de humanitaire hulpverlening bevat;

2. betreurt ten zeerste het gebrek aan operationele coördinatie ter plaatse tussen de steun van de Unie en die van de lidstaten, waaruit - de inspanningen van de Commissie ten spijt - blijkt dat er op dit gebied sprake is van onvoldoende engagement van de overheden in de lidstaten;

3. spreekt nogmaals de wens uit dat de lidstaten en de Europese Unie hun ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van meet af aan coördineren en is van oordeel dat de kosten van de operaties hierdoor kunnen worden gedrukt en de doeltreffendheid kan worden opgevoerd;

4. acht het van fundamenteel belang dat de Commissie ten volle gebruik maakt van haar initiatiefrecht voor het coördineren van de humanitaire hulpverlening tussen de Gemeenschap en de lidstaten;

5. stemt in met en steunt de aanbeveling van de Rekenkamer zwaartepunten en beginselen van het beleid van de Europese Unie in een handvest vast te leggen; spreekt echter de aanbeveling uit een dergelijk handvest niet uitsluitend te beperken tot de humanitaire noodhulp, maar daarin de onlosmakelijke samenhang tussen noodhulp, herstel en ontwikkeling te betrekken;

6. is van mening dat een dergelijk handvest een wezenlijke bijdrage kan leveren voor meer samenhang en samenwerking tussen de Gemeenschap en haar lidstaten;

7. verzoekt de Commissie aan Parlement en Raad een ontwerp voor te leggen voor een dergelijk handvest en eveneens de nodige voorstellen te doen hoe over een dergelijk handvest op zo breed mogelijke basis van gedachten kan worden gewisseld, waarbij met name de nationale parlementen worden betrokken;

8. verzoekt de Commissie haar tot dusverre bij voorkeur op afzonderlijke operaties gerichte hulpverlening te vervangen door een op langere termijn opgezette, op programma's gerichte aanpak en in dat kader bijzondere aandacht te schenken aan onderstaande aanbevelingen, die niet alleen voortvloeien uit het verslag van de Rekenkamer, maar ook uit evaluaties van tot dusverre uitgevoerde operaties waartoe de Commissie zelf opdracht heeft gegeven:

a) ECHO moet bij zijn coördinatoren in het veld en bij zijn regelmatige partners het vermogen verbeteren crisissituaties snel op gefundeerde wijze te analyseren en evalueren, hetgeen, rekening houdend met de plaatselijk beschikbare hulpmaatregelen, noodzakelijk en zinnig is,

b) noodzakelijk zijn duidelijke normen voor het soort operatie dat door ECHO moet worden gefinancierd; deze normen dienen gebaseerd te zijn op het besef dat bureaus voor noodhulp zelden geschikt zijn voor het uitvoeren van meer ingewikkelde herstelprojecten,

c) de diensten van de Commissie moeten meer strategische contacten voor de langere termijn leggen met belangrijke partners (b.v. grotere NGO's en de VN) om samen een gemeenschappelijke algemene programmastrategie op te zetten en uit te voeren voor aanhoudende en ingewikkelde noodsituaties (b.v. het gebied van de Grote Meren in Afrika, voormalig Joegoslavië, de Kaukasus en noordelijk Irak);

d) in gevallen waarin een snelle reactie geboden is alvorens een geschikte strategie is uitgewerkt, kan het zinvol zijn tevoren ervaren partners te selecteren en pas een bepaalde tijd na de ondertekening van het aanvankelijke contract de indiening van een duidelijk voorstel inzake doelstellingen en strategieën te eisen;

9. deelt de mening van de Rekenkamer dat een exacte beoordeling van de effecten van humanitaire hulp bijzonder moeilijk is en dat de Commissie er derhalve met name op dient toe te zien dat de partners worden verzocht in hun voorstellen aan te geven welke indicatoren ter beoordeling van de effecten van door hen voorgestelde maatregelen en projecten moeten worden gebruikt en gecontroleerd;

10. verzoekt de Commissie, in geval van door haar gemeenschappelijk met andere donoren gefinancierde projecten, in samenwerking met de Rekenkamer algemene modaliteiten vast te stellen voor een voldoende controle van het totale programma, en verzoekt haar dringend in overleg met de andere donoren te streven naar adequate verslagleggings- en controleprocedures;

11. verzoekt de Commissie het huidige gebrek aan evenwicht bij de toewijzing aan niet-gouvernementele organisaties van Gemeenschapsgelden voor humanitaire hulp snel en voorgoed te beperken;

12. verzoekt de Commissie jaarlijks volledige lijsten te publiceren van de verdragen die met niet-gouvernementele organisaties voor de tenuitvoerlegging van humanitaire hulpacties zijn gesloten, waaruit de financiële omvang van deze verdragen en het totale bedrag dat telkenmale voor de afzonderlijke niet-gouvernementele organisaties bestemd is, naar voren komen;

13. deelt de opvatting van de Rekenkamer dat de door ECHO in het kader van de technische hulp ter plaatse ingezette adviseurs een kerntaak vervullen en dat de Commissie derhalve aantal en kwaliteit van deze adviseurs verder dient op te voeren en hen in een helder vastgelegd kader meer verantwoordelijkheid moet geven voor coördinatie en toezicht;

14. verzoekt de Commissie de bij ECHO toegepaste aanstellingsprocedure voor personeel dat niet onder het Statuut valt, doorzichtiger te organiseren en af te stappen van de door de Rekenkamer gesignaleerde gang van zaken, in het kader waarvan aan te stellen personen uitsluitend op basis van een persoonlijke beoordeling en zonder vaste selectiecriteria of onderzoeken ter evaluatie van hun bevoegdheden worden uitgekozen;

15. neemt kennis van het voornemen van de Commissie om - door middel van het oproepen van kandidaten - een lijst op te stellen van deskundigen voor technische bijstand ten behoeve van de derde landen en in het kader van de humanitaire of voedselhulp van de Europese Gemeenschap; verzoekt de Commissie zich bij de aanwerving van niet-statutair personeel voortaan uitsluitend van deze lijst te bedienen;

16. verzoekt de Commissie in aansluiting op de aanbeveling van de Rekenkamer een centrale dienst in het leven te roepen die binnen de Commissie verantwoordelijk is voor de evaluatie van haar ontwikkelings- en hulpprogramma's, met inbegrip van ECHO, MEDA, PHARE en TACIS; deze dienst ziet er tevens op toe dat de resultaten van in opdracht van de Commissie uitgevoerde evaluatieonderzoeken naar behoren op kwaliteit worden gecontroleerd en vergelijkbaar zijn, en hij zorgt voor een betere uitwisseling van ervaringen binnen de Commissie, maar eveneens met andere instellingen voor ontwikkelingshulp;

17. verzoekt de Commissie in haar jaarlijkse verslagen over de humanitaire hulp steeds een volledig overzicht op te nemen van de door haarzelf of in haar opdracht door derden uitgevoerde ter zake dienende evaluaties;

18. verzoekt de Commissie een debat op gang te brengen over de rol van ECHO in de toekomst, over de betrekkingen die het Waarnemingscentrum met al zijn partners wil onderhouden (van de Verenigde Naties tot de NGO's) en over de herziening van de humanitaire hulpverlening van de Europese Unie die daaruit kan voortvloeien en verzoekt de Commissie het Europees Parlement hier nauw bij te betrekken.

19. neemt kennis van het feit dat ECHO slechts in beperkte mate betrokken wordt in de interne reorganisatie van de Commissiediensten voor externe betrekkingen, waartoe onlangs is besloten;

20. herinnert eraan dat ECHO in 1991 uitdrukkelijk voor een periode van zeven jaar is opgezet, met als mogelijkheid het bureau eventueel verder te ontwikkelen tot een extern agentschap met een Europese dimensie;

21. gaat ervan uit dat de Commissie Parlement en Raad tijdig en naar behoren raadpleegt alvorens na afloop van deze periode een besluit te nemen over de toekomst van ECHO;

22. verzoekt de Commissie het Parlement binnen een half jaar een verslag voor te leggen over de door haar naar aanleiding van deze resolutie genomen maatregelen;

23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de Rekenkamer.