Brussel, 6.4.2005

SEC(2005) 440 definitief

Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2004-2007

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1] is bepaald dat deelnemende lidstaten, dat wil zeggen de lidstaten die de eenheidsmunt hebben aangenomen, bij de Raad en de Commissie stabiliteitsprogramma’s moeten indienen. Overeenkomstig artikel 5 van deze verordening dient de Raad elk stabiliteitsprogramma te onderzoeken op basis van evaluaties door de Commissie en het bij artikel 114 van het Verdrag ingestelde comité (het Economisch en Financieel Comité). Op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité dient de Raad vervolgens advies uit te brengen na zelf het programma te hebben onderzocht. Ingevolge de verordening moeten de lidstaten jaarlijks een geactualiseerd stabiliteitsprogramma indienen, dat eveneens volgens deze zelfde procedure door de Raad kan worden onderzocht.

Gezien het feit dat er in Griekenland in 2003 sprake was van een overheidstekort van 3,2% van het BBP en van een schuldquote van 103,0% van het BBP, heeft de Raad op 5 juli 2004 vastgesteld dat er in Griekenland een buitensporig tekort bestaat en het land tevens aanbevolen om uiterlijk in 2005 een einde te maken aan de heersende buitensporigtekortsituatie. Op 18 januari 2005 constateerde de Raad dat Griekenland geen effectief gevolg had gegeven aan deze aanbevelingen. Op 17 februari 2005 heeft de Raad, ook op aanbeveling van de Commissie, overeenkomstig artikel 104, lid 9, een beschikking vastgesteld waarin Griekenland ertoe wordt aangemaand maatregelen te treffen om het tekort uiterlijk in 2006 terug te dringen tot onder de drempel van 3% van het BBP. Van de Griekse autoriteiten werd tevens verlangd dat zij de factoren die naast het vorderingentekort bijdragen tot de verandering in het schuldniveau achterhalen en in de hand houden, en dat zij zorgen voor een verbetering van de vergaring en verwerking van gegevens over de overheidssector.

Het eerste stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2000-2004 werd op 19 juni 2000 ingediend en op 12 februari 2001 door de Raad onderzocht. Daarna is er jaarlijks een geactualiseerd programma gepresenteerd. Op 17 december 2004 heeft Griekenland zijn geactualiseerde stabiliteitsprogramma voor de periode 2004-2007 ingediend. De Commissie heeft dit programma niet beoordeeld. Op 21 maart 2005 is een herziene actualisering van het stabiliteitsprogramma ingediend. Op 29 maart is een begrotingspakket met aanvullende maatregelen openbaar gemaakt. De diensten van de Commissie hebben een technische analyse van dit geactualiseerde programma verricht en daarbij rekening gehouden met de economische voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie, de gedragscode[2], de algemeen aanvaarde methode voor de schatting van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi, de aanbevelingen in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2003-2005 en de beginselen die zijn vervat in de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 27 november 2002 betreffende de verbetering van de coördinatie van het begrotingsbeleid[3]. Op grond hiervan zijn zij tot de volgende evaluatie gekomen:

- De herziene actualisering van 2004 van het stabiliteitsprogramma van Griekenland is ingediend op 21 maart 2005 en heeft betrekking op de periode 2004-2007. In de programmadoelstellingen is rekening gehouden met de budgettaire gevolgen van het op 29 maart door de regering openbaar gemaakte begrotingspakket ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van het herziene programma, waarin onder meer publiekelijk de verbintenis werd aangegaan om in de ontwerpbegroting voor 2006 te mikken op een tekort van minder dan 3% van het BBP. Het programma voldoet gedeeltelijk aan de gegevensvereisten van de gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s. Het verschaft geen bijzonderheden over de maatregelen achter de doelstellingen voor 2007. De prijsontwikkelingen worden gepresenteerd in termen van de deflator van de particuliere consumptieve bestedingen in plaats van in termen van de geharmoniseerde consumentenprijsindex. Wat de externe basishypothesen betreft, bevat het programma noch gegevens over de mondiale BBP-groei exclusief de EU, noch het groeicijfer van de relevante buitenlandse markten, hoewel dit door de gedragscode wordt voorgeschreven.

- In het programma worden drie verschillende macro-economische scenario’s behandeld. Het zogeheten basisscenario stemt grotendeels overeen met het macro-economische kader waarvan in de begroting voor 2005 wordt uitgegaan. Dit berust op de optimistische aanname dat de Griekse economie dankzij de krachtige binnenlandse vraag de tot 2004 ontwikkelde dynamiek zal weten te bestendigen. Dit scenario wijkt duidelijk af van de thans gangbare prognoses. In een tweede, minder optimistisch scenario, dat overeenstemt met de reeds achterhaalde najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie, wordt de reële BBP-groei over de gehele programmaperiode op 3,3% geraamd. In het derde scenario ten slotte wordt ervan uitgegaan dat de reële BBP-groei in 2005 2,9% zal bedragen en in 2006 en 2007 iets zal versnellen tot 3%, hetgeen grotendeels in de lijn ligt van de voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie. Afgaande op de recentste informatie moet dit derde scenario derhalve als het meest aannemelijke worden beschouwd en als uitgangspunt worden genomen voor de beoordeling van het programma. Uit de in het referentiescenario voorkomende gegevens kan worden afgeleid dat de potentiële productiegroei in de loop van de programmaperiode geleidelijk zal afnemen van ongeveer 3,3% in 2005 tot 3% in 2007. Ook dit spoort min of meer met de op basis van de voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie verrichte ramingen. De vertraging van het onderliggende groeitempo wordt toegeschreven aan de totale factorproductiviteit. Verwacht wordt dat de in 2004 geconstateerde grote positieve output gap tegen 2007 iets zal zijn verkleind.

- Volgens de kennisgeving van maart 2005 van het overheidstekort en de overheidsschuld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 3605/93 van de Raad (hierna “de BTP-kennisgeving” genoemd) zou het overheidstekort in 2004 naar schatting 6,1% van het BBP hebben bedragen (6,0% van het BBP volgens de definitie van het ESR 95, d.w.z. exclusief met swaps samenhangende stromen). Dit tekort is 0,8 procentpunt hoger dan de raming van 5,3% van het BBP die de Griekse regering ten tijde van de BTP-kennisgeving van september 2004 hanteerde. Volgens de BTP-kennisgeving van maart 2005 is er dus sprake van een verdere ontsporing, die toe te schrijven is aan hogere rentebetalingen ten belope van 0,3 procentpunt van het BBP, alsook aan belastingtegenvallers en uitgavenoverschrijdingen ter waarde van een extra half procentpunt van het BBP, bovenop die welke reeds naar voren kwamen uit de BTP-kennisgeving van september 2004. Op 18 maart 2004 besloot Eurostat de Griekse tekortgegevens niet te valideren omdat de stromen tussen Griekenland en de EU-begroting niet op consequente wijze waren geregistreerd. Eurostat merkte tevens op dat de met de gezondheidszorg en de Olympische Spelen samenhangende uitgaven van de afgelopen jaren nog niet definitief vaststonden. Het is bijgevolg niet uitgesloten dat de gegevens over het overheidstekort voor 2004 en eerdere jaren opwaarts moeten worden herzien.

- In het voor de beoordeling van het programma gehanteerde referentiescenario wordt ernaar gestreefd het nominale overheidstekort over de gehele programmaperiode bezien met 3,6 procentpunt te verminderen, namelijk van een feitelijk tekort van 6,1% van het BBP in 2004 tot 2,4% in 2007. De begrotingsaanpassing vindt overwegend aan het begin van de programmaperiode plaats. Het zwaartepunt ervan ligt in 2005 en in mindere mate in 2006; in 2007 vertegenwoordigt de aanpassing precies 0,5 procentpunt van het BBP. De gevolgde strategie is erop gericht het tekort uiterlijk in 2006 terug te dringen tot onder de referentiewaarde van 3% van het BBP, zoals in de beschikking van de Raad op grond van artikel 104, lid 9, wordt verlangd. Om de gestelde doelen te bereiken, vertrouwt het programma op een combinatie van inkomstenverhogende en uitgavenverlagende maatregelen, die tot toenemende primaire overschotten moeten leiden. Verwacht wordt dat het primaire saldo zal omslaan van een tekort van 0,4% van het BBP in 2004 in een overschot van 1,8% van het BBP in 2005, dat zal oplopen tot 3,3% van het BBP aan het einde van de programmaperiode. Volgens berekeningen van de diensten van de Commissie waarbij de algemeen aanvaarde methode op de programmagegevens is toegepast, zou het conjunctuurgezuiverde tekort afnemen van 7,0% van het BBP in 2004 tot 4,4% van het BBP in 2005, 3,5% van het BBP in 2006 en 3% van het BBP in 2007.

- De tekortdoelstellingen in het referentiescenario zijn lager dan die in de voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie, waarin voor 2005 en 2006 tekorten van respectievelijk 4,5% en 4,4% van het BBP worden voorspeld. Dit verschil is grotendeels toe te schrijven aan de budgettaire gevolgen in 2005 en de overloopeffecten in 2006 van de in 2005 ten uitvoer te leggen aanvullende begrotingsmaatregelen, die na de afsluitingsdatum van de prognoses van de Commissie werden aangekondigd en die goed zijn voor ongeveer 0,5 procentpunt van het BBP in 2005 en 0,9 procentpunt van het BBP in 2006. Voorts zijn er zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde negatieve risico’s aan de begrotingsvooruitzichten voor 2005 en de daaropvolgende jaren verbonden. Zo lijkt in het bijzonder de voorspelde trend van de sociale premies aan de hoge kant, terwijl die van de overheidsconsumptie, en dan vooral van de gezondheidszorg en de ambtenarensalarissen, wellicht onderschat is. Het is dan ook niet uitgesloten dat de Griekse autoriteiten zich in overeenstemming met hun op 29 maart publiekelijk aangegane verbintenis verplicht zien in 2006 aanvullende maatregelen te nemen, naast die welke reeds voor 2005 zijn aangekondigd, om het tekort daadwerkelijk tot onder de drempel van 3% terug te dringen. De diensten van de Commissie voorspellen dat het conjunctuurgezuiverde tekort in 2005 en 2006 hoger zal liggen dan 5%. Ook nadat met de in maart genomen aanvullende maatregelen rekening is gehouden, blijft het tekort boven de 3% van het BBP. De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie biedt derhalve onvoldoende marge om te voorkomen dat de referentiewaarde van 3% van het BBP bij gebruikelijke conjuncturele schommelingen wordt overschreden en bereikt evenmin dat de in het stabiliteits- en groeipact vastgelegde middellangetermijndoelstelling van een begroting die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont tijdens de programmaperiode wordt gehaald.

- Verwacht wordt dat de schuldquote slechts zal teruglopen van 110,5% van het BBP in 2004 tot 109,5% in 2005, en vervolgens zal afnemen tot 107,2% in 2006 en 104,7% in 2007. Het toenemende primaire overschot en de hoge nominale BBP-groei zouden de voornaamste drijvende krachten vormen achter de voorspelde schuldvermindering. Aanzienlijke schuldverhogende “stock-flow adjustments” (SFA’s) staan een snellere schuldreductie in de weg. In vergelijking met 2004 zijn de SFA’s weliswaar afgenomen, maar de verwachting is dat zij aanmerkelijk zullen blijven ondanks de geplande privatiseringsopbrengsten. In het programma worden de transacties die in 2004 aan de SFA’s ten grondslag hebben gelegen, uitvoerig toegelicht. Het lijkt er derhalve op dat enige vooruitgang is geboekt bij het achterhalen van de oorzaken van de SFA’s. In het programma wordt echter niet nader ingegaan op de oorzaken van de voor de periode 2005-2007 verwachte SFA’s. Gezien de risico’s die aan de bovenvermelde begrotingsdoelstellingen verbonden zijn, kan de schuldquote bijgevolg een minder gunstige ontwikkeling te zien geven dan voorspeld.

- In het programma wordt kort stilgestaan bij het regeringsprogramma voor structurele hervormingen, dat vooral gericht is op de heroriëntatie van de overheidsuitgaven in de richting van productievere doeleinden. Tevens worden maatregelen geschetst om de kosten voor het opstarten van bedrijven te verminderen en de markten verder open te stellen voor concurrentie, vooral op het gebied van de netwerkindustrieën. Voorts bereidt de regering een hervorming van de gezondheidszorg voor waarmee wordt beoogd de financiële houdbaarheid ervan te waarborgen en een aantal tekortkomingen in het stelsel aan te pakken. In het programma worden weliswaar niet al te veel bijzonderheden over de desbetreffende maatregelen verstrekt, maar de plannen voor een ingrijpende hervorming verkeren dan ook nog in een zeer prille fase. Wat de herschikking van de uitgaven betreft, wordt in de begroting voor 2005 uitgegaan van een nominale vermindering van de overheidsconsumptie met meer dan 16%. Deze uitgavenreductie lijkt nogal optimistisch te zijn ingeschat aangezien zij betrekking heeft op een aantal begrotingsposten (salarissen en sociale overdrachten) waarvan de trends in het verleden steeds blijk hebben gegeven van een grote immuniteit tegen maatregelen tot beperking van de uitgaven.

- Griekenland lijkt een ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft, onder meer als gevolg van de naar verwachting zeer hoge budgettaire kosten van de vergrijzing. De voorspelde forse toename van de leeftijdsgebonden uitgaven laat vermoeden dat aanvullende maatregelen zullen moeten worden genomen om de pensioenuitgaven van de overheid in de hand te houden, en dat de wettelijk neergelegde hervormingsmaatregelen vastberaden ten uitvoer zullen moeten worden gelegd. De in het programma uitgestippelde strategie berust vooral op het doorvoeren van de wettelijk neergelegde pensioenhervormingen en op de noodzakelijke consolidatie van de openbare financiën op middellange termijn. De bruto schuldquote zal naar verwachting weliswaar afnemen, maar blijft desondanks gedurende de gehele programmaperiode boven de 100% van het BBP. Ook al wordt de geplande begrotingsconsolidatie tijdens de programmaperiode gerealiseerd, dan nog zullen er zich aanzienlijke houdbaarheidsproblemen voordoen, hetgeen erop duidt dat een veelomvattende aanpak vereist is om de houdbaarheid van de openbare financiën te waarborgen. Uit dit alles blijkt dan ook dat een uitsluitend op begrotingsconsolidatie steunende strategie niet geschikt lijkt.

- Algemeen genomen is het in het geactualiseerde programma geschetste economische beleid slechts gedeeltelijk in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën. In het programma wordt met name onvoldoende effectieve actie ondernomen om te komen tot een begrotingssituatie die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont. Het conjunctuurgezuiverde tekort, dat de diensten van de Commissie hebben berekend door de algemeen aanvaarde methode op de gegevens in het referentiescenario toe te passen, zou volgens de programmaprognoses weliswaar met ten minste 0,5% van het BBP per jaar verbeteren, maar dat neemt niet weg dat het gedurende de gehele programmaperiode hoger zou blijven dan 3% van het BBP. Met betrekking tot de aanmaning die de Raad op 17 februari overeenkomstig artikel 104, lid 9, aan Griekenland heeft gegeven, heeft de Commissie[4] geconcludeerd dat de gevolgde begrotingsstrategie strookt met de in de aanmaning door de Raad gedane aanbevelingen en dat het momenteel niet nodig is verdere stappen te ondernemen in de buitensporigtekortprocedure. De inachtneming van deze aanbevelingen zal opnieuw worden beoordeeld op basis van het overeenkomstig de beschikking van de Raad in oktober door de Griekse autoriteiten in te dienen verslag.

- Gezien bovenstaande beoordeling verdient het aanbeveling dat Griekenland: i) de nodige structurele aanpassingsmaatregelen ten uitvoer legt die uiterlijk in 2006 leiden tot de correctie van het buitensporige tekort; ii) bij voorkeur door middel van maatregelen ter beperking van de primaire uitgaven het conjunctuurgezuiverde tekort vanaf 2007 met ten minste 0,5% van het BBP terugdringt, waardoor op middellange termijn een situatie tot stand wordt gebracht waarin de openbare financiën vrijwel in evenwicht zijn of een overschot vertonen; iii) meer inspanningen levert om de factoren die naast het vorderingentekort bijdragen tot de verandering in het schuldniveau te achterhalen en in de hand te houden, zodat de bruto schuldquote van de overheid afneemt en de referentiewaarde in een sneller tempo benadert; iv) de pensioenuitgaven van de overheid in de hand houdt en de wettelijk neergelegde hervormingsmaatregelen vastberaden ten uitvoer legt om de houdbaarheid van de openbare financiën te waarborgen; en v) in samenwerking met Eurostat zorgt voor een verbetering van de vergaring en verwerking van gegevens over de overheidssector, met name door de mechanismen te versterken die een vlotte en correcte verstrekking van deze gegevens garanderen.

Op grond van deze evaluatie heeft de Commissie de aangehechte aanbeveling voor een advies van de Raad over de herziene actualisering van het stabiliteitsprogramma van Griekenland vastgesteld. Zij zal deze aanbeveling doen toekomen aan de Raad.

Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2004-2007

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[5], en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

1. O p 12 april 2005 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2004 – 2007 behandeld. Het programma voldoet gedeeltelijk aan de gegevensvereisten van de gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s. Het verschaft geen bijzonderheden over de maatregelen achter de doelstellingen voor 2007. De prijsontwikkelingen worden gepresenteerd in termen van de deflator van de particuliere consumptieve bestedingen in plaats van in termen van de geharmoniseerde consumentenprijsindex. Wat de externe basishypothesen betreft, bevat het programma noch gegevens over de mondiale BBP-groei exclusief de EU, noch het groeicijfer van de relevante buitenlandse markten, hoewel dit door de gedragscode wordt voorgeschreven. Griekenland wordt dan ook verzocht zich volledig te voegen naar de gegevensvereisten.

2. In het programma worden drie verschillende macro-economische scenario’s behandeld. Op basis van de recentste informatie, die is opgenomen in de voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie, wordt het tweede alternatieve scenario en niet het basisscenario als uitgangspunt voor de beoordeling van het programma genomen omdat het op aannemelijke macro-economische hypothesen lijkt te berusten. In dit voor de beoordeling van het programma gehanteerde referentiescenario wordt ervan uitgegaan dat de reële BBP-groei in 2005 2,9% zal bedragen en in 2006 en 2007 iets zal versnellen tot 3%. De potentiële productiegroei zal in de loop van de programmaperiode vermoedelijk geleidelijk afnemen van ongeveer 3,3% in 2005 tot 3% in 2007, terwijl wordt verwacht dat de in 2004 geconstateerde grote positieve output gap tegen 2007 iets zal zijn verkleind.

3. Op 5 juli 2004 heeft de Raad vastgesteld dat er in Griekenland een buitensporig tekort bestaat en het land tevens aanbevolen om uiterlijk in 2005 daaraan een einde te maken. Op 18 januari 2005 constateerde de Raad dat Griekenland geen effectief gevolg had gegeven aan deze aanbeveling. Op 17 februari 2005 heeft de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 9, een beschikking vastgesteld waarin Griekenland ertoe wordt aangemaand maatregelen te treffen om het tekort uiterlijk in 2006 terug te dringen tot onder de drempel van 3% van het BBP. Van de Griekse autoriteiten werd tevens verlangd dat zij de factoren die naast het vorderingentekort bijdragen tot de verandering in het schuldniveau achterhalen en in de hand houden, en dat zij zorgen voor een verbetering van de vergaring en verwerking van gegevens over de overheidssector.

4. Volgens de BTP-kennisgeving van maart 2005 zou het overheidstekort in 2004 naar schatting 6,1% van het BBP hebben bedragen. Dit tekort is 0,8 procentpunt hoger dan de raming van 5,3% van het BBP die de Griekse regering in het najaar van 2004 ten tijde van de BTP-kennisgeving van september 2004 hanteerde, hetgeen onder meer toe te schrijven is aan nieuwe belastingtegenvallers en uitgavenoverschrijdingen ter waarde van een half procentpunt van het BBP. Opmerkend dat het wegens een aantal onopgeloste kwesties niet uitgesloten is dat de gegevens over het overheidstekort voor 2004 en eerdere jaren opwaarts moeten worden herzien, besloot Eurostat op 18 maart 2005 de Griekse tekortgegevens niet te valideren.

5. De door de Griekse regering gevolgde begrotingsstrategie is erop gericht het tekort uiterlijk in 2006 terug te dringen tot onder de referentiewaarde van 3% van het BBP, zoals in de beschikking van de Raad op grond van artikel 104, lid 9, wordt verlangd. Dit zou worden bewerkstelligd door middel van een combinatie van inkomstenverhogende en uitgavenverlagende maatregelen, die tot toenemende primaire overschotten moeten leiden. Om dit doel te bereiken, heeft de Griekse regering, naast de maatregelen die reeds in de begroting voor 2005 waren opgenomen, haar goedkeuring gehecht aan een nieuw pakket begrotingsmaatregelen voor 2005, die in de komende jaren effect zullen blijven sorteren. In het referentiescenario wordt ernaar gestreefd het nominale overheidstekort over de gehele programmaperiode bezien met 3,6 procentpunt te verminderen, namelijk van een feitelijk tekort van 6,1% van het BBP in 2004 tot 2,4% in 2007. Verwacht wordt dat het primaire saldo aanzienlijk zal verbeteren: het zal omslaan van een tekort van 0,4% in 2004 in een overschot van 1,8% van het BBP in 2005, dat zal oplopen tot 3,3% van het BBP aan het einde van de programmaperiode.

6. Het risico bestaat dat het feitelijke begrotingssaldo in 2005 en in de daaropvolgende jaren slechter uitvalt dan in het programma wordt aangegeven. Zo lijken met name de tendens van de sociale premies en de trend van de overheidsconsumptie nogal optimistisch te zijn ingeschat, terwijl de voorgenomen aanpassingsmaatregelen, en dan vooral die welke voor de laatste jaren van de programmaperiode zijn gepland, niet gedetailleerd genoeg zijn beschreven. Bovendien bevat het programma geen maatregelen om de potentiële overloopeffecten van de nieuwe statistische herzieningen voor 2004 en de jaren daarvoor op te vangen. De Griekse autoriteiten hebben aangekondigd dat zij klaar staan om in 2006 aanvullende maatregelen te nemen, naast die welke reeds in 2005 zijn getroffen, om het tekort in 2006 daadwerkelijk tot onder de referentiewaarde van 3% terug te dringen, zoals door de Raad wordt verlangd. De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie biedt geen veiligheidsmarge die groot genoeg is om te voorkomen dat de drempel bij gebruikelijke conjuncturele schommelingen wordt overschreden en bereikt evenmin dat de in het stabiliteits- en groeipact vastgelegde middellangetermijndoelstelling van een begroting die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont tijdens de programmaperiode wordt gehaald.

7. Verwacht wordt dat de schuldquote slechts zal teruglopen van 110,5% van het BBP in 2004 tot 109,5% in 2005, en vervolgens zal afnemen tot 107,2% in 2006 en 104,7% in 2007. Aanzienlijke schuldverhogende “stock-flow adjustments” (SFA’s) staan een snellere schuldreductie in de weg. In vergelijking met 2004 zijn de SFA’s weliswaar afgenomen, maar de verwachting is dat zij aanmerkelijk zullen blijven ondanks de geplande privatiseringsopbrengsten. Gezien de risico’s die aan de bovenvermelde begrotingsdoelstellingen verbonden zijn, kan de schuldquote bijgevolg een minder gunstige ontwikkeling te zien geven dan voorspeld.

8. Griekenland lijkt een ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft, onder meer als gevolg van de naar verwachting zeer hoge budgettaire kosten van de vergrijzing. De voorspelde forse toename van de leeftijdsgebonden uitgaven laat vermoeden dat aanvullende maatregelen zullen moeten worden genomen om de pensioenuitgaven van de overheid in de hand te houden, en dat de wettelijk neergelegde hervormingsmaatregelen vastberaden ten uitvoer zullen moeten worden gelegd.

9. Het in het geactualiseerde programma geschetste economische beleid is slechts gedeeltelijk in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën. In het programma wordt met name onvoldoende effectieve actie ondernomen om te komen tot een begrotingssituatie die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont. Het conjunctuurgezuiverde tekort, dat de diensten van de Commissie hebben berekend door de algemeen aanvaarde methode op de gegevens in het referentiescenario toe te passen, zou volgens de programmaprognoses weliswaar met 0,5% van het BBP per jaar verbeteren, maar dat neemt niet weg dat het gedurende de gehele programmaperiode hoger zou blijven dan 3% van het BBP. Gezien de reeds ondernomen stappen om de budgettaire onevenwichtigheden te corrigeren, kan evenwel worden geconcludeerd dat de gevolgde begrotingsstrategie strookt met de aanbevelingen die de Raad in zijn aanmaning op grond van artikel 104, lid 9, op 17 februari aan Griekenland heeft gedaan, zodat het momenteel niet nodig is verdere stappen te ondernemen in de buitensporigtekortprocedure. De inachtneming van deze aanbevelingen zal opnieuw worden beoordeeld op basis van het overeenkomstig de aanmaning van de Raad in oktober door de Griekse autoriteiten in te dienen verslag.

* * *

Gezien bovenstaande beoordeling acht de Raad het wenselijk dat Griekenland:

- de nodige structurele aanpassingsmaatregelen ten uitvoer legt die uiterlijk in 2006 leiden tot de correctie van het buitensporige tekort;

- bij voorkeur door middel van maatregelen ter beperking van de primaire uitgaven het conjunctuurgezuiverde tekort vanaf 2007 met ten minste 0,5% van het BBP terugdringt, waardoor op middellange termijn een situatie tot stand wordt gebracht waarin de openbare financiën vrijwel in evenwicht zijn of een overschot vertonen;

- meer inspanningen levert om de factoren die naast het vorderingentekort bijdragen tot de verandering in het schuldniveau te achterhalen en in de hand te houden, zodat de bruto schuldquote van de overheid afneemt en de referentiewaarde in een sneller tempo benadert;

- de pensioenuitgaven van de overheid in de hand houdt en de wettelijk neergelegde hervormingsmaatregelen vastberaden ten uitvoer legt om de houdbaarheid van de openbare financiën te waarborgen;

- in samenwerking met Eurostat zorgt voor een verdere verbetering van de vergaring en verwerking van gegevens over de overheidssector, met name door de mechanismen te versterken die een vlotte en correcte verstrekking van deze gegevens garanderen.

Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Reëel BBP (verandering in %) | SP maa 2005 | 4,2 | 2,9 | 3,0 | 3,0 |

COM maa 2005 | 4,2 | 2,9 | 3,1 |

SP dec 2003 | 4,2 | 4,0 | 3,8 | n.b. |

HICP-inflatie (%) | SP maa 2005 | 3,0 | n.b. | n.b. | n.b. |

COM maa 2005 | 3,0 | 3,2 | 3,2 |

SP dec 2003 | 3,0 | 2,8 | 2,6 | n.b. |

Overheidssaldo (% van het BBP)(*) | SP maa 2005 | -6,1 | -3,7 | -2,9 | -2,4 |

COM maa 2005 | -6,1 | -4,5 | -4,4 |

SP dec 2003 | -1,2 | -0,5 | 0,0 | n.b. |

Primair saldo (% van het BBP)(*) | SP maa 2005 | -0,4 | 1,8 | 2,7 | 3,3 |

COM maa 2005 | -0,4 | 1,0 | 1,0 |

SP dec 2003 | 4,7 | 5,1 | 5,3 | n.b. |

Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP)(*) | SP maa 2005(1) | -7,0 | -4,4 | -3,5 | -3,0 |

COM maa 2005 | -7,1 | -5,5 | -5,3 |

SP dec 2003 | -1,2 | -0,5 | 0,0 | n.b. |

Bruto overheidsschuld (% van het BBP) | SP maa 2005 | 110,5 | 109,5 | 107,2 | 104,7 |

COM maa 2005 | 110,5 | 110,5 | 108,9 |

SP dec 2003 | 98,5 | 94,6 | 90,5 | n.b. |

Noot: 1 Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie. (*) In de Commissieprognoses wordt geen rekening gehouden met de op 29 maart aangekondigde maatregelen. Bronnen: Herziene actualisering van het stabiliteitsprogramma van maart 2005 (SP); voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

[1] PB L 209 van 2.8.1997. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Herzien advies van het Economisch en Financieel Comité over de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad (Ecofin) op 10.7.2001 bekrachtigd.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] Mededeling van de Commissie, getiteld “De maatregelen die Griekenland heeft getroffen in reactie op de beschikking van de Raad van 17.2.2005 op grond van artikel 104, lid 9, van het Verdrag om het tekort te verminderen in de mate die nodig wordt geacht om de buitensporigtekortsituatie te verhelpen” (SEC(2005) 443 van 6.4.2005).

[5] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.