A4-0283/96

Resolutie over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in overheidsdienst

Het Europees Parlement,

- gezien de ontwerp-resoluties van:

a) de heer Ligabue en anderen over gelijke kansen voor vrouwen in overheidsdienst (B4-0165/95);

b) mevrouw Sornosa Martinez en anderen over gelijke kansen bij de instellingen van de EG (B4-0357/95);

c) mevrouw Colli Comelli over gelijke kansen voor vrouwen bij de Italiaanse overheidsdienst (B4-0564/95),

- gelet op richtlijn 76/207/EEG van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden ((PB L 39 van 14.2.1976, blz. 40.)),

- gezien de overeenkomst betreffende de sociale politiek die is gehecht aan het protocol betreffende de sociale politiek bij het Verdrag betreffende de Europese Unie, in het bijzonder gelet op artikel 6, lid 3, daarvan,

- gezien de aanbeveling van de Raad van 13 december 1984 betreffende de bevordering van positieve acties voor vrouwen (84/635/EEG) ((PB L 331 van 19.12.1984, blz. 34.)),

- gezien het vierde communautaire actieprogramma inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen (1996-2000) (COM(95)0381) ((PB L 335 van 30.12.1995, blz. 37.)),

- gezien het Verdrag betreffende afschaffing van alle vormen van discriminatie van de vrouw (CEDAW) van de Verenigde Naties, in het bijzonder artikel 4 daarvan,

- gezien het verslag van de vierde VN-Wereldvrouwenconferentie in Peking (A/CONF. 177/20),

- gezien zijn resolutie van 11 februari 1994 over vrouwen in het besluitvormingsproces ((PB C 61 van 28.2.1994, blz. 248. )),

- gezien zijn advies van 24 mei 1996 inzake het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de evenwichtige deelneming van vrouwen en mannen aan de besluitvorming ((PB C 166 van 10.6.1996, blz. 269.)),

- gelet op artikel 148 van het Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger (A4-0283/96),

A. overwegende dat een groot deel van het personeel in overheidsdienst bestaat uit vrouwen en in sommige lid-staten vrouwen meer dan de helft van het personeelsbestand bij de overheid uitmaken,

B. overwegende echter dat vrouwen ernstig ondervertegenwoordigd zijn in de hogere rangen op besluitvormingsniveau in alle lid-staten, alsook bij de diensten van de instellingen van de Europese Unie,

C. overwegende dat vrouwen in overheidsdienst dikwijls onevenredig hard worden getroffen door bezuinigingen op de overheidsuitgaven die noodzakelijk zijn voor de toetreding tot de Monetaire Unie,

D. overwegende dat de overheidssector een rol kan spelen als katalysator en model voor de ontwikkeling van gelijke kansen en positieve acties voor vrouwen in alle domeinen van de samenleving, met inbegrip van de particuliere sector,

E. overwegende dat het van essentieel belang is vrouwen te betrekken bij de besluitvorming op alle beleidsterreinen op nationaal en Europees niveau, teneinde het beginsel van de "mainstreaming" van gelijke kansen in alle nationale en communautaire activiteiten ten uitvoer te leggen,

F. overwegende dat vrouwen meer dan de helft van de bevolking vormen en gelijke vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in besluitvorming van essentieel belang is voor democratie en het weerspiegelen van de samenleving in de overheid,

G. overwegende dat positieve acties erop zijn gericht de in de gehele samenleving reeds bestaande indirecte discriminatie van vrouwen als groep te bestrijden,

H. overwegende dat quota en streefcijfers voor het aantal vrouwen of mannen dat dient te worden aangesteld en bevorderd in sectoren en rangen waarin zij zijn ondervertegenwoordigd derhalve niet discriminerend zijn, maar juist helpen bestaande discriminatie op te heffen,

I. overwegende dat in systemen waarin bij aanwerving en bevordering de voorkeur wordt gegeven aan het ondervertegenwoordigde geslacht de clausules waarmee werkgevers worden verplicht rekening te houden met de individuele omstandigheden van iedere kandidaat in de meeste gevallen worden toegepast in het voordeel van de mannelijke kandidaat,

J. overwegende dat kinderopvang, flexibele werkregelingen en niet- overdraagbaar ouderschapsverlof niet als positieve acties ten gunste van vrouwen, maar als beschikbaar voor en ten voordele van zowel mannen als vrouwen moeten worden beschouwd,

K. overwegende dat de verticale en horizontale segregatie op de arbeidsmarkt wordt weerspiegeld in de overheidsdiensten, daar vrouwen in sommige sectoren in veel groteren getale werkzaam zijn en hogere posten bekleden dan in andere, waar zij vaak veelal ontbreken,

L. overwegende dat vaak de sectoren waar vrouwen ernstig ondervertegenwoordigd zijn in gebreke blijven plannen voor gelijke kansen op te stellen of bestaande plannen voor gelijke kansen op effectieve wijze uit te voeren, zelfs wanneer zulks in de betrokken lid-staat of instelling verplicht is,

M. overwegende dat programma's en plannen voor gelijke kansen moeten worden ondersteund door een regelmatige evaluatie aan de hand van meetbare indicatoren,

N. overwegende dat kwantiteit en kwaliteit van de cijfers betreffende vrouwen en mannen in overheidsdienst aanzienlijk uiteenlopen tussen de lid-staten en in sommige gevallen vrijwel geheel ontbreken,

O. overwegende dat er inzicht moet komen in de problemen die het bereiken van gelijke kansen voor vrouwen en mannen verhinderen in sectoren en rangen waarin, zelfs met een plan voor gelijke kansen, die ondervertegenwoordiging van vrouwen blijft voortduren,

P. overwegende dat programma's voor beroepsopleidingen in de overheidsdiensten erop gericht dienen te zijn zowel de carrièremogelijkheden van vrouwen te verbeteren als de bewustwording ten aanzien van het belang van de bevordering van gelijke kansen bij de huidige managers te vergroten,

Q. overwegende dat vrouwen in het beroepsleven achtergesteld zullen blijven totdat er een herverdeling van de gezinstaken tussen vrouwen en mannen heeft plaatsgevonden en er maatregelen zijn getroffen om beroeps- en gezinsleven met elkaar te verenigen,

1. verzoekt de lid-staten tijdens de Intergouvernementele Conferentie in het herziene Verdrag een nieuwe rechtsgrondslag vast te stellen voor gelijke behandeling en gelijke rechten voor vrouwen en mannen, waarmee een wettelijke basis wordt gelegd voor positieve acties gericht op bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen;

2. is van opvatting dat een positieve definitie van positieve acties in de communautaire regelgeving noodzakelijk is en dat deze definitie expliciet dient te worden vastgelegd in de reeds genoemde gewijzigde richtlijn 76/207/EEG, teneinde een algemeen kader te scheppen voor positieve acties in de Europese Unie;

3. hecht grote waarde aan het subsidiariteitsbeginsel in verband met positieve acties en is er derhalve van overtuigd dat lid-staten er niet van mogen worden weerhouden de maatregelen voor positieve acties uit te voeren die zij het geschiktst achten in het algemene kader dat is vastgelegd in de communautaire regelgeving, en die het beste passen bij de nationale cultuur en tradities;

4. steunt de lid-staten die het (niet-automatische) beginsel hebben ingesteld van voorkeur voor vrouwen bij promotie en aanwerving in gevallen waarin kandidaten over gelijke kwaliteiten en kwalificaties beschikken en vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in de desbetreffende sector of rang, en dit beginsel op overeenkomstige wijze toepassen bij ondervertegenwoordiging van mannen;

5. dringt er bij lid-staten die zulks nog niet hebben gedaan op aan jaarlijkse plannen voor gelijke kansen op te stellen voor de overheidsdienst met daarin instructies voor maatregelen die in de departementen genomen dienen te worden om aanstellingen en promoties van vrouwen te bevorderen;

6. roept de lid-staten en de Europese instellingen ertoe op streefcijfers vast te stellen voor het aantal vrouwen dat binnen een bepaalde termijn in elke afdeling of instelling moet zijn benoemd in posities op besluitvormingsniveau; verzoekt om de invoering van een quotasysteem met een minimumpercentage voor beide geslachten indien deze streefcijfers niet voor het jaar 2000 zijn gehaald;

7. verlangt dat lid-staten een onderscheid maken tussen doelstellingen voor de korte en de lange termijn en ervoor zorgen dat de korte- termijndoelstellingen worden geformuleerd als haalbare doelen die op gezette tijden worden geëvalueerd, teneinde met zekerheid te kunnen vaststellen of zij zijn gehaald;

8. verzoekt de lid-staten die een stelsel van vergelijkende onderzoeken hanteren voor aanwerving en bevordering van personeel de inhoud van de vergelijkende onderzoeken voor de toelating of bevordering van personeel te onderzoeken met als doel discriminatie van vrouwen en mannen van meet af aan te voorkomen;

9. dringt er bij de lid-staten op aan er tevens voor te zorgen dat elk departement, ministerie of bureau zijn eigen gelijkheidsplan opstelt met daarin flexibele streefcijfers die zijn afgestemd op het huidige aantal vrouwen op hogere posten en de beschikbaarheid van vrouwen voor promoties;

10. verlangt dat de lid-staten maatregelen nemen om vijandigheid of inertie ten aanzien van gelijke kansen tegen te gaan, met inbegrip van het stimuleren van de bewustwording van het belang van gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de betreffende ministeries en publieke lichamen, en waar nodig het opleggen van sancties tegen ministeries en publieke lichamen die geen gelijke-kansenplan voor vrouwen opstellen en ten uitvoer leggen;

11. verlangt dat de lid-staten erop aandringen dat de ministeries en publieke lichamen waar de ernstige ondervertegenwoordiging van vrouwen, zelfs met een gelijke-kansenplan, blijft voortduren een uitgebreid verslag indienen over de problemen waarop de bevordering van gelijke kansen is gestuit, teneinde de effectiviteit van gelijke-kansenplannen te verhogen;

12. dringt er bij de lid-staten op aan bezuinigingen op de overheidsuitgaven niet als voorwendsel te gebruiken om gelijke-kansenplannen en een gelijke- kansenbeleid in de overheidsdienst terug te draaien of niet in te voeren;

13. roept de lid-staten ertoe op de voortgang bij de tenuitvoerlegging van gelijke-kansenplannen jaarlijks te controleren aan de hand van meetbare indicatoren, waaronder aantallen promoties en benoemingen in vergelijking met de kandidaten, ontslagcijfers, beschikbaarheid van scholingsmogelijkheden en flexibele werkregelingen en jaarlijkse statistieken over deze indicatoren te publiceren per rang, departement en sector;

14. is van mening dat een passende evaluatie alleen kan worden uitgevoerd door speciaal daartoe aangesteld personeel en met de medewerking van de vakbonden en de werkgevers in de overheidsdiensten;

15. verzoekt alle werkgevers in de overheidssector in advertenties voor posten waarin vrouwen zijn ondervertegenwoordigd vrouwelijke sollicitanten nadrukkelijk uit te nodigen;

16. wijst erop dat de vereniging van beroeps- en gezinsleven en de herverdeling van zorgtaken tussen vrouwen en mannen van essentieel belang zijn voor het bereiken van gelijke kansen voor vrouwen en mannen, en dat hiertoe de mogelijkheden voor gezins- en ouderschapsverlof, kinderopvang, flexibele werkregelingen en beschermende maatregelen voor personen met zorgtaken voor zowel vrouwen als mannen moeten worden uitgebreid;

17. verzoekt de Commissie een communautaire wetgeving voor te leggen, waarbij de lid-staten verplicht worden voor de overheidssector een wetgeving inzake gelijke behandeling vast te stellen, waarbij met de volgende punten rekening wordt gehouden:

a) de uitwerking van programma's voor de loopbaanbevordering van de vrouw,

b) de benoeming van vrouwelijke functionarissen of de oprichting van instanties voor controle op de toepassing van het beleid;

c) een zodanige herziening van taakomschrijvingen dat deze feitelijk beantwoorden aan het beginsel van non-discriminatie bij de beloning,

d) verwerping van het anciënniteitsbeginsel bij bevorderingen,

e) het stimuleren van een paritaire samenstelling van selectie-, promotie- en aanstellingsorganen,

f) voorkeur voor verdienste boven anciënniteit als criterium bij bevorderingen;

18. verzoekt de Raad de ontwerp-richtlijn inzake de bewijslast betreffende gelijke beloning en gelijke behandeling van mannen en vrouwen vast te stellen;

19. betreurt het lage aantal vrouwen op managementposten in de leiding van de instellingen van de Europese Unie;

20. verzoekt alle instellingen van de Europese Unie een onderzoek in te stellen naar alle aspecten van de selectieprocedures, zoals de publikatie van posten, sollicitatieformulieren, de jury's voor vergelijkende onderzoeken en beoordelingsmethoden, om een eventuele indirecte discriminatie van vrouwen op dit gebied te kunnen opheffen;

21. dringt er bij de Commissie op aan haar voorkeursbeleid voor vrouwelijke kandidaten voort te zetten en te versterken in gevallen waarin vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in een specifieke sector of rang;

22. begroet met instemming de aanvaarding door de administratie van het Parlement van het principe van een voorkeurssysteem voor vrouwen in gevallen waarin zij ondervertegenwoordigd zijn in een specifieke sector of rang en verzoekt de administratie dit beginsel in de praktijk toe te passen;

23. gelast de administratie van het Parlement jaarlijks per directoraat- generaal een evaluatie uit te voeren met betrekking tot vrouwen die zijn bevorderd en schriftelijke verklaringen te verlangen van hogere managers die geen vrouwen hebben opgenomen op hun lijsten voor benoemingen en bevorderingen;

24. verzoekt de administraties van de Europese instellingen de derogaties van de leeftijdsgrenzen voor deelname aan vergelijkende onderzoeken voor mannen en vrouwen die in verband met de opvoeding van hun kinderen een periode niet hebben gewerkt of ouderschaps- of gezinsverlof hebben genomen, uit te breiden;

25. verzoekt de Commissie er bij de lid-staten op aan te dringen een evenwichtige hoeveelheid vrouwen te benoemen in raadgevende en overlegcomités op EU-niveau, alsook bij voordrachten voor de benoeming van hoge ambtenaren bij de Commissie;

26. verzoekt de Commissie het onderzoek te actualiseren dat in 1990 door het Europees Instituut voor bestuurskunde (EIPA) is uitgevoerd naar de verschillende systemen en praktijken in de overheidsdiensten van de lid- staten met betrekking tot de bevordering van gelijke kansen, en deze studie een vervolg te geven met een conferentie in samenwerking met het EIPA, teneinde tekortkomingen aan het licht te brengen en voorbeelden van goede praktijken openbaar te maken;

27. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lid-staten.