COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 23.04.1997 
COM(97) 171 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
De Europese Unie en Hongkong: 1997 en verder 

Mededeling van de Commissie 
aan de Raad 
De Europese Unie en Hongkong: 1997 en verder 
De Europese Raad van Dublin bevestigde in 1996 nogmaals dat 'de Europese Unie veel belang 
hecht aan de toekomstige vrede en welvaart' van Hongkong. Deze mededeling zet uiteen wat de 
overdracht van de soevereiniteit betekent voor de Europese Unie en haar diverse belangen in 
Hongkong, en hoe de betrekkingen tussen de EU en Hongkong zich de komende jaren zullen 
ontwikkelen. 
Op 1 juli 1997 wordt de soevereiniteit over Hongkong weer aan China overgedragen. Deze 
vreedzame soevereiniteitsoverdracht is een unieke gebeurtenis, waardoor een uniek verschijnsel 
tot stand komt: de Speciale Administratieve Regio Hongkong van de Volksrepubliek China. 
Hongkong is reeds lange tijd een voorbeeld en model voor landen in de gehele regio. Het is altijd 
al een internationaal knooppunt geweest: een handelscentrum, een magneet voor investeringen, 
een mediaknooppunt, een doorgangspunt voor reizigers. Hongkong leeft van zijn banden met de 
buitenwereld, en de sterke tradities van openheid maken het tot een haven voor het verkeer van 
goederen, financiën, mensen en ideeën. De toekomst van Hongkong is daarom voor de 
internationale gemeenschap van enorm belang. 
De Europese belangen in Hongkong 
3. De Europese belangen in Hongkong zijn van velerlei aard: 
• een diepgaande economische betrokkenheid. Hongkong is al sinds lange tijd een belangrijk 
handelscentrum: het is de tiende handelspartner van de EG, met voor de EG een aanzienlijk 
overschot. De economische banden gaan echter verder dan alleen de handel. Meer dan 
honderd Europese ondernemingen zijn in Hongkong actief in het bank- en verzekeringswezen 
en de effectenhandel. Circa 250 Europese ondernemingen hebben er hun regionale 
hoofdkantoor, en zo'n honderd Europese bedrijven hebben in Hongkong productiefaciliteiten. 
Bij de aanleg van de nieuwe luchthaven van Hongkong waren 115 Europese ondernemingen 
betrokken, die ca. 40% van de werkzaamheden voor hun rekening namen. Hoewel de 
investeringen van Hongkong in Europa zich in een veel langzamer tempo hebben ontwikkeld, 
zijn de investeringen in de dienstensector toch langzaam gegroeid. 
Ten aanzien van deze uiterst gevarieerde economische banden verdienen twee punten 
bijzondere vermelding. Ten eerste zijn alle lidstaten vertegenwoordigd, waarvan er vijf voor 
meer dan 2 miljard ecu met Hongkong handel drijven. Ten tweede zijn de economische 
banden de afgelopen jaren geïntensiveerd, doordat de handel is toegenomen en zich steeds 
meer bedrijven in Hongkong vestigen. Dit lijkt te bevestigen wat al uit onderzoeken was 
gebleken, namelijk dat het bedrijfsleven vertrouwen heeft in de voorspoed van Hongkong in 
de toekomst. 
De economische betrekkingen worden al sinds lang gestimuleerd door de autonome 
participatie van Hongkong in het wereldhandelsstelsel. Er bestaan bijvoorbeeld al vele jaren 
bilaterale regelingen met Hongkong voor de textielexport naar de EG, en een bilaterale 
textielovereenkomst in het kader van de Multivezelovereenkomst is thans opgenomen in de 
Overeenkomst inzake textiel- en kledingproducten. 
nauwe persoonlijke banden. Er bevinden zich voortdurend meer dan 50.000 EU-burgers in 
Hongkong, waarvan er 32.000 ingezetenen zijn. Er zijn dus meer Europeanen in Hongkong 
dan in welke andere stad in Azië dan ook. Dit blijkt ook uit de vele culturele en educatieve 
contacten tussen de EU en Hongkong, zie bijvoorbeeld de meer dan 60 lopende onderzoeks-
en samenwerkingsprojecten tussen universiteiten in Hongkong en de Europese Unie. 
Deze banden weerspiegelen het feit dat Europeanen en de inwoners van Hongkong in vele 
opzichten dezelfde waarden delen. Hongkong staat bekend om zijn openheid, om zijn 
bereidheid om nieuwe ideeën te bekijken en te bespreken. Hongkong is daarom een belangrijk 
communicatiekanaal tussen Europa en Azië. Dit is een van de belangrijkste kenmerken van 
Hongkong, en ook als Speciale Administratieve Regio zal dit zo blijven. 
blijvende politieke belangen. Hoewel de soevereiniteit over Hongkong door het Verenigd 
Koninkrijk wordt overgedragen, blijft de Gezamenlijke Verklaring, die als internationale 
overeenkomst bij de Verenigde Naties is neergelegd, tot 1 januari 2047 op Hongkong van 
toepassing. De EU heeft echter ook andere blijvende belangen in Hongkong vanwege het 
strategische belang van het gebied in de regio, met een zich ontwikkelende democratie en 
vrijheid van meningsuiting. 
Deze uiteenlopende belangen zijn de reden ervan dat de Europese banden met Hongkong zo 
divers zijn. Het geeft aanleiding tot het vertrouwen dat de voortgaande ontwikkeling van de 
betrekkingen in de toekomst een belangrijk element zal zijn van de betrekkingen van de EU met 
China. Tenuitvoerlegging van het principe van 'één land, twee systemen' dat in de 
Gezamenlijke Verklaring is vastgelegd, is een centrale voorwaarde voor deze voortgezette 
ontwikkeling: de condities die de SAR-status biedt vormen het behoud van een klimaat dat voor 
de succesvolle ontwikkeling van de Europese belangen essentieel is. 
Hongkong als Speciale Administratieve Regio 
5. Het Verenigd Koninkrijk en China kwamen in 1984, bij de Chinees-Britse Gezamenlijke 
Verklaring, overeen dat de soevereiniteit over Hongkong aan China zou worden overgedragen. 
Het Hongkong-beleid van China en de uitwerking van dit beleid in de Gezamenlijke Verklaring 
werden weerspiegeld in de Basiswet van de SAR Hongkong, die in 1990 werd goedgekeurd en 
op 1 juli 1997 in werking treedt. De kern van Hongkongs nieuwe status ligt in het principe van 
'één land, twee systemen', d.w.z. dat in Hongkong een ander politiek, juridisch en economisch 
stelsel heerst dan in de rest van China. Hongkong wordt dus een 'Speciale Administratieve 
Regio' (SAR) van China. 
6. Als SAR valt Hongkong onder de soevereiniteit van China, en worden buitenlandse zaken en 
defensie een taak voor Peking. Een garnizoen van het Volksbevrijdingsleger wordt in Hongkong 
gelegerd De hoge mate van autonomie die Hongkong op andere gebieden geniet maken de 
SAR tot een uniek experiment. De SAR Hongkong krijgt een vergaande economische autonomie 
en blijft een afzonderlijk douanegebied, met een eigen munteenheid en financieel stelsel. China 
zal in Hongkong geen belastingen heffen. De autonomie van de SAR gaat echter verder dan 
alleen de economie: de SAR behoudt de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht. 
Hongkong wordt geregeerd door mensen uit Hongkong, de wetten worden gemaakt in de 
Wetgevende Raad, en het hoogste Hof van Beroep blijft in Hongkong. De regering van de SAR 
is verantwoordelijk voor het handhaven van de openbare orde. In de Gezamenlijke Verklaring 
zijn ook een aantal rechten en vrijheden uitdrukkelijk vastgelegd, zoals de vrijheid van 
meningsuiting, vergadering, vereniging en godsdienst. Bijlage 1 bevat een uitgebreider 
overzicht. 
Een centraal punt van de Gezamenlijke Verklaring en de Basiswet is dat de internationale rol 
van Hongkong behouden moet blijven. Hongkong houdt een eigen stem als zelfstandig lid van 
een aantal internationale organisaties, waaronder de Wereldhandelsorganisatie, de 
Werelddouaneorganisatie en de APEC. Hongkong kan als afzonderlijke partij internationale 
overeenkomsten ondertekenen ten aanzien van de gebieden waarvoor de SAR bevoegd is. Er 
komt ook een afzonderlijk paspoort voor Hongkong, en vele buitenlandse officiële 
vertegenwoordigingen blijven in Hongkong gevestigd. 
8. Het politieke debat over en in Hongkong was de afgelopen jaren voor een groot deel gericht op 
de interpretatie van de autonomie van de SAR en op de vraag hoe waterdicht de bepalingen van 
de Gezamenlijke Verklaring in de praktijk zouden blijken te zija Een zekere mate van 
onzekerheid is echter onvermijdelijk wanneer men zich op dergelijk onbekend terrein begeeft. De 
Europese Commissie wees in haar Mededeling over China in 1995 op de noodzaak om de 
beginselen van de Gezamenlijke Verklaring ten uitvoer te leggen1. De Gezamenlijke Verklaring 
en de Basiswet geven een blauwdruk die speciaal is opgezet om te garanderen dat Hongkongs 
welvaart behouden blijft. Een effectieve implementatie daarvan is de beste garantie voor 
Hongkong in de toekomst. Dit versterkt ook het vertrouwen ten aanzien van de overdracht van 
de soevereiniteit over Macau in 1999, en biedt aanknopingspunten voor het beslechten van 
andere geschillen die met praktische autonomie en juridische soevereiniteit te maken hebben. 
1 Een beleid op lange termijn voor de betrekkingen tussen China en Europa - Brussel, 5 juli 1995, COM(95) 279 dsf. 
S»WM«WMlW8Wi!»»WW8WWW»»»^^ 
9. Veel van de twistpunten tussen het Verenigd Koninkrijk en China die in de aanloop tot de 
soevereiniteitsoverdracht zijn ontstaan, zijn nu opgelost. Een belangrijke uitzondering is de 
kwestie van de Wetgevende Raad (Legislative Council - 'LegCo'). China is er niet mee 
akkoord gegaan dat de LegCo die volgens de nieuwe kieswet van 1995 is gekozen, in functie 
blijft. In december 1996 werden de leden van een 'voorlopige wetgevende vergadering' gekozen. 
Dit lichaam moet op 1 juli 1997 in de plaats komen van de huidige LegCo, en wordt zelf weer 
vervangen na verkiezingen die binnen een jaar moeten worden gehouden. Er is een duidelijk 
risico dat werk dat de voorlopige wetgevende vergadering voor de soevereiniteitsoverdracht 
verricht verwarring schept ten aanzien van de verantwoordelijkheid voor de wetgeving, wat voor 
de rechtsstaat in Hongkong negatieve gevolgen zou hebben. Het is cruciaal dat de procedures 
die voor de vaststelling van nieuwe of gewijzigde wetten voor de SAR worden gevolgd, geen 
aanleiding geven tot langdurige juridische strijd in de komende maanden of jaren. Wil de LegCo 
zijn taak in het bestuur van de SAR volledig en effectief kunnen vervullen, dan moeten er snel 
vrije en eerlijke verkiezingen voor een nieuwe LegCo worden gehouden. 
10. De bepalingen van de Gezamenlijke Verklaring en de Basiswet die de individuele rechten en 
vrijheden in Hongkong bevestigen zijn niet alleen van belang voor individuele personen in 
Hongkong. Eerbiediging van fundamentele vrijheden als vrijheid van meningsuiting, het recht 
van vergadering, gegevensbescherming en het recht om politieke partijen op te richten is 
cruciaal voor het vertrouwen in het bestuur van Hongkong als SAR en voor het behoud van de 
rechtsstaat. Gezien de rol van Hongkong als regionaal knooppunt zouden beperkingen voor de 
pers, persagentschappen en andere informatievoorzieningen desastreus zija 
Ondersteuning van de Europese belangen in Hongkong 
11. Het vertrouwen in de toekomst van Hongkong, zowel in Hongkong zelf als bij de internationale 
gemeenschap, is gegrondvest op de overtuiging dat door het SAR-model de kenmerken van het 
bestuur en de samenleving van Hongkong, waaraan het huidige succes te danken is, behouden 
kunnen blijven. Het is daarom cruciaal dat de SAR een realiteit en een succes wordt. De 
verantwoordelijkheid om dit te bereiken moet primair liggen bij de regering van Hongkong en de 
Chinese autoriteiten. Gezien de unieke aard van de SAR is dit een zware taak. Alle betrokken 
partijen zijn er echter van overtuigd dat dit doel in ieders belang is. 
12. Ook voor de internationale gemeenschap is een rol weggelegd om ertoe bij te dragen dat de SAR 
4 
•:v*XWtt.^W»W»tt»^.}^W»^ 
zijn taak kan vervullen en de verantwoordelijkheden die eraan bij de Gezamenlijke Verklaring 
zijn toebedeeld kan dragen. Europa kan het zijne doen om ervoor te zorgen dat de regering van 
de SAR als autonoom bestuur volgens plan kan functioneren: 
• Op gebieden die onder de bevoegdheid van de SAR vallen, moet de EU rechtstreeks met 
Hongkong zaken blijven doen. Deze gebieden worden in de Gezamenlijke Verklaring 
duidelijk uiteengezet. Dit betekent dat op deze gebieden een dialoog met de regering van de 
SAR zal worden gehandhaafd, en rechtstreeks contact met Hongkong zal worden 
onderhouden in internationale organisaties waarbij Hongkong zelfstandig partij is. De 
Commissie heeft in Hongkong in 1993 een Bureau opgericht, wat een geschikte manier is 
gebleken om de Europese belangen in Hongkong te behartigea De Chinese autoriteiten die 
verantwoordelijk zijn voor de officiële vertegenwoordigingen in Hongkong zijn er in principe 
mee akkoord gegaan dat het Bureau direct contact met de regering van de SAR onderhoudt. 
De Commissie werkt thans met de Chinese autoriteiten aan een overeenkomst over de 
rechten en immuniteiten die het Bureau na 30 juni 1997 zal genieten. 
Een van de bevoegdheden van het SAR-bestuur is de handelspolitiek. Hongkong blijft 
handelspolitiek gezien fungeren als een volledig zelfstandige entiteit. Als afzonderlijk 
douanegebied houdt het een zelfstandige behandeling ten aanzien van regels inzake 
oorsprong, SAP en antidumping, alsmede ten aanzien van de resterende textielcontingenten 
in de aanloop tot afschaffing in 2005. De weinige nog resterende kwantitatieve beperkingen 
op de uitvoer uit China zijn niet van toepassing op producten uit Hongkong. Hongkong blijft 
een belangrijke partner in de Wereldhandelsorganisatie. 
• Het SAR-concept blijft niet beperkt tot handel en economische kwesties. Kernelementen van 
het pakket zijn tevens de bepalingen waarin is vastgelegd dat er een onafhankelijk bestuur 
komt, een afzonderlijk rechtsstelsel dat garanties biedt voor de rechtsstaat, een eigen gekozen 
wetgevende vergadering, een vrije pers en een reeks fundamentele rechten en privileges. Al 
deze diverse aspecten van Hongkong als SAR zijn onderling verbonden: het bedrijfsleven 
moet kunnen vertrouwen op de rechtsstaat in Hongkong; de financiële markten moet 
betrouwbare en vrije toegang tot alle soorten informatie worden gegarandeerd; ideeën moeten 
vrij kunnen circuleren en debat moet altijd mogelijk zijn, wil de dynamiek van het 
Hongkongse ondernemerschap gehandhaafd kunnen blijven. 
De Europese Raad van Dublin wees er met klem op dat EU ervan blijft uitgaan dat alle 
rechten die burgers van Hongkong in het SAR-regime genieten, volledig moeten worden 
geëerbiedigd. De EU moet ervoor zorgen permanent waakzaam te zijn en de ontwikkelingen 
in Hongkong in het oog te houden. Wij zijn verheugd over de recente aankondiging dat China 
het VN-Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten vóór einde 1997 zal 
ondertekenen, en dat het tevens ondertekening van het Verdrag inzake burgerrechten en. 
politieke rechten overweegt. Wij hopen dat China spoedig ook het voorstel zal aanvaarden 
dat handhaving van de twee VN-mensenrechtenverdragen ook inhoudt dat de 
rapportageverplichting van die verdragen gehandhaafd blijft. De internationale gemeenschap 
zal in ieder geval een manier vinden om zich op de hoogte te stellen van de situatie in 
Hongkong. De EU kan dit doen door regelmatig de situatie in Hongkong te onderzoeken, en 
door de instrumenten waarover de EU beschikt - gemeenschappelijke standpunt, gezamenlijk 
optreden, politieke dialoog, samenwerking - actief te benutten. Als basis voor deze discussie 
wil de Commissie, met ingang van 1998, jaarlijks een rapport publiceren over het gehele 
spectrum van de betrekkingen EU-Hongkong. Dit punt zal zeker ter sprake komen in de 
politieke dialoog van de EU met China, en bij eventuele toekomstige initiatieven tot 
samenwerking op menselijk vlak in de regio kan Hongkong betrokken worden. 
Zowel de Commissie als de lidstaten moeten ervoor zorgen dat het contact na de 
soevereiniteitsoverdracht op generlei wijze wordt beperkt: bezoeken op hoog niveau aan 
Hongkong moeten prioriteit blijven. Hongkong is afhankelijk van vertrouwen, en een alerte 
internationale gemeenschap is een belangrijke garantie voor de duurzaamheid van dit 
vertrouwen. De belangen van de internationale gemeenschap bij de toekomst van Hongkong 
W»K«WW0W»»WWWWWWHUWJ0'JWJ^^ 
zijn in hoge mate gelijkluidend, en de EU moet derhalve samenwerken met belangrijke 
internationale partners, zodat een gemeenschappelijke aanpak kan worden gevolgd. 
De EU kan ook een belangrijke bijdrage leveren om de autonomie van Hongkong te erkennen 
door er duidelijk op te wijzen dat Hongkong, met betrekking tot de gemeenschappelijke 
visumlij st, ook na de soevereiniteitsoverdracht op dezelfde wijze als nu moet worden 
beoordeeld, dat wil zeggen op de eigen merites. Dit weerspiegelt ons vertrouwen in de 
maatregelen die Hongkong treft om de veiligheid van het nieuwe paspoort van de SAR 
Hongkong te verzekeren. De SAR houdt toezicht op de tijdelijke of permanente toegang tot 
haar grondgebied, vanuit de rest van de Volksrepubliek China of van elders. De paspoorten 
van de SAR Hongkong zullen worden afgegeven onder toezicht van de SAR, en zullen zijn 
voorzien van de modernste beveiligingstechnieken. De beslissing om al dan niet een 
visumplicht in te stellen ligt bij de lidstaten. Gezien echter de voordelen die vrij reizen biedt 
voor het aanknopen van economische en andere contacten, en gezien het belang van het tonen 
van vertrouwen in de toekomst van Hongkong, zou vrijere toegang tot de EU in het belang 
zijn van zowel de EU als Hongkong. 
13. De EG moet niet alleen ertoe bijdragen dat de economie realiteit wordt, maar tegelijkertijd ook 
meer doen om ervoor te zorgen dat de banden met Hongkong zich blijven ontwikkelen. Voor 
beide zijden zou meer formele, gestructureerde samenwerking een goede zaak zijn, bijvoorbeeld 
op douanegebied en fraudebestrijding, waarvoor de Raad reeds onderhandelingsrichtsnoeren 
voor een overeenkomst heeft vastgesteld. De Commissie onderzoekt de mogelijkheden om de 
handels-, investerings- en samenwerkingsbetrekkingen tussen de EG en de SAR op een meer 
permanente basis te vestigen, bijvoorbeeld door middel van formele overeenkomsten op 
gebieden waarop de SAR bevoegd is. Meer structurele ondersteuning voor dergelijke contacten 
zou voor zowel Europa als Hongkong van voordeel zijn. 
14. Op vele gebieden kan concrete samenwerking worden ontwikkeld die wederzijds tot reëel 
voordeel strekt. De bijeenkomst van IMF en Wereldbank die najaar 1997 in Hongkong 
plaatsvindt, laat nog eens zien dat Hongkong in de wereld een belangrijke financiële positie 
heeft. Hongkong krijgt zijn plaats in de 'G-6' van financiële grootmachten in de Pacific. 
Hongkongs communicatie-infrastructuur heeft het de rol van Aziatisch knooppunt voor 
Europeanen bezorgd. Gezien de speciale ervaring van Hongkong in de dienstensector en de 
media zijn dit de meest voor de hand liggende uitgangspunten voor het verder uitbouwen van de 
samenwerking. Samenwerking op milieugebied kan tevens van wederzijds voordeel zijn, terwijl 
ook de steeds intensievere samenwerking inzake bijvoorbeeld contacten in het midden- en 
kleinbedrijf of onderzoek en technologie nog verder moet worden ontwikkeld. Europese 
universiteiten zien Hongkong steeds meer als natuurlijke partner in Azië voor samenwerking op 
het gebied van onderzoek. In deze sectoren, evenals op andere samenwerkingsgebieden, zal 
Hongkong alleszins kunnen blijven fungeren als spil voor de communicatie tussen Europa en 
Azië. 
•Wre-WWWX*\^\v»».^ 
15. Voor veel Europeanen geldt Hongkong als het natuurlijke uitgangspunt voor contacten met 
Azië. Voor Hongkong is daarom een bijzondere rol weggelegd in het snel evoluerende EU-beleid 
voor Azië. Sinds in 1994 de strategie voor Azi& werd vastgesteld, zijn de contacten met Azië 
zowel op bilateraal als op multilateraal niveau geïntensiveerd: in maart 1996 vond in Bangkok 
de allereerste Azië-Europa-bijeenkomst (ASEM) op het allerhoogste niveau plaats. Hongkong is 
geen ASEM-lid, en de politieke kant van de activiteit van ASEM valt buiten de bevoegdheid van 
de SAR. De strategie voor Azië leidt echter tot een hele reeks activiteiten, ook en met name ten 
aanzien van China, waarin Hongkong naar verwachting een belangrijke rol kan spelen. In het 
kader van samenwakingsprogramma's met ontwikkelingslanden in Azië kan Hongkong 
bijvoorbeeld, vanuit zijn perspectief als ontwikkelde en open samenleving, een nuttige functie 
verrichten bij kennisoverdracht en contacten. 
Conclusie 
16. Gezien de omvang en de betekenis van de Europese belangen in Hongkong is het duidelijk dat 
Hongkong een belangrijke EU-partner in Azië zal blijven, en een hoofdrol zal blijven spelen in 
onze betrekkingen met China. De EU moet met het SAR-bestuur levendige, diepgaande 
contacten onderhouden op de gebieden waarop dit bevoegd is. Dit houdt onder meer in: 
• rechtstreeks zaken doen met de regering van Hongkong als internationale partner, door 
regelmatig nauw contact te onderhouden; 
• Hongkong op handelsgebied blijven behandelen als onafhankelijke entiteit, en als een 
belangrijke WTO-partner; 
• de situatie in Hongkong nauwlettend volgen, evenals de eerbiediging van de mensenrechten 
van de burgers van Hongkong in de SAR; daarbij samenwerken met de internationale 
gemeenschap en waar nodig EU-instrumenten inzetten; 
• erkennen dat het verlenen van visumvrije toegang voor burgers van Hongkong als punt op 
zich moet worden beoordeeld; 
• onderzoeken hoe de handels-, investerings- en samenwerkingsbetrekkingen tussen de EG en 
de SAR op een meer permanente basis kunnen worden gegrondvest; 
• actieve samenwerking met Hongkong als knooppunt in Azië ontwikkelen. 
1997 betekent geenszins dat de betrekkingen met Hongkong op een lager niveau moeten worden 
gebracht, integendeel, het moet een stap voorwaarts zijn voor de geleidelijke versterking van de 
banden tussen de Europese Unie en Hongkong. 
17. De Raad wordt verzocht van de inhoud van deze mededeling kennis te nemen en er zijn 
goedkeuring aan te hechten. 
' Naar een nieuwe Aziê-strategte, Brussel 13.7.1994, COM(94)314def. 
7 
•>Wtt»W»»»>»W»}W«MW««}^^ 
Bijlage I Hongkong als Speciale Administratieve Regio: Achtergrond 
Bijlage II Europese economische belangen in Hongkong 
W»»»«M»»Mi»MWW««WHM<^N>M«^^ 
Bijlage I 
Hongkong als Speciale Administratieve Regio 
Achtergrond 
In 1841 bezetten de Britse troepen het eiland Hongkong. Kowloon werd verworven in 1860, waarna 
in 1898 de New Territories plus zo'n 235 eilanden voor 99 jaar werden 'gepacht'. Aangezien het 
gebied dat onder het pachtcontract valt zo'n 92% van het totale grondgebied beslaat, werd al gauw 
duidelijk dat geruime tijd vóór de afloop van de pacht in 1997 duidelijkheid moest worden verkregen 
over de toekomst van Hongkong. China heeft altijd de volledige soevereiniteit over Hongkong 
opgeëist, maar ook benadrukt dat het een vreedzame regeling wilde. In 1982 begonnen China en het 
Verenigd Koninkrijk onderhandelingen, beide met het oogmerk om de stabiliteit en welvaart van 
Hongkong op de lange termijn in stand te houden. Een en ander leidde tot de Chinees-Britse 
Gezamenlijke Verklaring van 1984, een internationale overeenkomst die bij de Verenigde Naties is 
nedergelegd. 
Hongkong als Speciale Administratieve Regio 
Het principe achter de Gezamenlijke Verklaring is het idee van 'één land, twee systemen', wat wil 
zeggen dat Hongkong weliswaar onder de Chinese soevereiniteit valt, maar zijn huidige sociale, 
administratieve, juridische en economische kenmerken behoudt. De aanpak van 'één land, twee 
systemen' betekent dat China uitdrukkelijk wenst dat voor Hongkong andere regels gelden dan voor 
de rest van China. Hongkong wordt dus op 1 juli 1997 een Speciale Administratieve Regio (SAR) 
van de Volksrepubliek China, en deze status blijft ten minste 50 jaar onveranderd. De Gezamenlijke 
Verklaring werd bij de Basiswet van de Speciale Administratieve Regio Hongkong van april 1990 in 
Chinees recht omgezet. Het Volkscongres behoudt het recht de Basiswet te wijzigen. 
Om bij de implementatie van de Gezamenlijke Verklaring te assisteren en de details uit te werken 
werd een Contactgroep (Joint Liaison Group - JLG) Verenigd Koninkrijk / China opgericht. De 
Contactgroep zal tot in het jaar 2000 blijven bijeenkomen. De JLG heeft te maken gehad met veel 
politieke wrijving en onenigheid met betrekking tot zaken als het wetgevingsstelsel, 
infrastructuurprojecten en de overheidsdiensten. Het aantal onopgeloste vraagstukken is thans echter 
relatief klein. 
Volgens het SAR-model krijgt Hongkong een hoge mate van autonomie en behoudt het de 
uitvoerende, wetgevende en een onafhankelijke rechterlijke macht. De enige gebieden die 
uitdrukkelijk onder Peking vallen zijn defensie en buitenlandse zaken. 
I) Uitvoerende macht. De SAR wordt geleid door een Chief Executive, wiens functies onder meer 
inhouden.' het ondertekenen van wetten, het benoemen van regeringsleden en rechters, het voeren 
van het buitenlands beleid van de SAR, het verlenen van gratie en het onderhouden van het 
contact met de Chinese regering. De Chief Executive moet een permanent ingezetene van 
Hongkong zijn, een Chinees staatsburger zonder recht van verblijf in een ander land, en ten 
minste 20 jaar ingezetene van Hongkong geweest zija Zijn ambtstermijn is vijf jaar en kan 
eenmaal worden verlengd. In eerste instantie wordt de Chief Executive benoemd door China, na 
een 'selectie door middel van verkiezingen of plaatselijk overleg', maar uiteindelijk moet de 
Chief Executive via algemene verkiezingen worden gekozen op voordracht van een 
'representatieve benoemingscommissie in overeenstemming met de democratische procedures'. 
De Chief Executive benoemt een Uitvoerende Raad, bestaande uit permanente ingezetenen van 
Hongkong, die over de meeste beleidsbeslissingen moet worden geraadpleegd. De Chief 
JWWWMWWWWWOWWWJUWUIJW^^ 
Executive dient een motivering te geven, indien hij tegen de wil van een meerderheid in de Raad 
handelt. 
Een van de formele instellingen van de SAR is een Commissie voor de bestrijding van corruptie. 
De belangrijkste functionarissen van de regering van de SAR Hongkong moeten ingezetenen zijn 
die niet elders verblijfsrecht hebben, en ten minste 15 jaar in Hongkong gewoond hebben. De 
regering moet binnen de wet handelen, en legt verantwoording af aan de Wetgevende Raad 
(LegCo). Ambtenaren boven een bepaalde rang moeten permanente ingezetenen zija Alle 
ambtenaren leggen een eed van trouw aan de Basiswet en de Speciale Administratieve Regio af. 
Engels kan naast Chinees een officiële taal blijven. 
II) Wetgevende macht. Krachtens de Gezamenlijke Verklaring en de Basiswet wordt de 
Wetgevende Raad belast met de wetgeving in Hongkong. Dit houdt onder meer het recht in om 
een veto van de Chief Executive met tweederde meerderheid af te wijzen; het Volkscongres in 
Peking heeft echter eveneens de bevoegdheid om wetten van de LegCo te vernietigen, wanneer 
het die in strijd acht met de Basiswet ten aanzien van gebieden waarop de centrale overheid 
verantwoordelijk is. De LegCo keurt begrotingen en belastingen goed, bekrachtigt benoemingen 
van hogere rechters, voert debat over zaken van algemeen belang, en houdt toezicht op de 
uitvoerende macht (de LegCo kan ook een enquêtecommissie instellen wanneer de Chief 
Executive van ernstig wangedrag wordt verdacht). 
Ook de leden van de LegCo dienen permanente ingezetenen zijn; een vijfde van de leden kan 
echter elders verblijfsrecht hebben of burgers zijn van een andere staat. Er zijn 
meningsverschillen geweest over de wijze waarop de leden van de LegCo worden verkozen; de 
Basiswet geeft echter enkele aanwijzingen voor de toekomst. Voor de tweede zittingsperiode van 
de LegCo moeten 24 van de 60 leden gekozen worden via rechtstreekse verkiezingen in 
geografische kiesdistricten. In de derde periode worden dat er 30. Uiteindelijk zouden alle leden 
via algemene verkiezingen moeten worden gekozen. 
De Basiswet voorziet ook in verkiezing van de afgevaardigden van de SAR naar het 
Volkscongres. 
III) Juridisch stelsel en openbare orde. De Gezamenlijke Verklaring stelt dat de huidige wetten van 
Hongkong vrijwel ongewijzigd van kracht zullen blijven. De rechterlijke macht is onafhankelijk, 
de juryrechtspraak blijft bestaan, en fundamentele beginselen als het recht op een eerlijk proces 
en het principe dat iemand onschuldig is tenzij het tegendeel wordt bewezen, worden 
gehandhaafd. Hongkong krijgt een eigen Hof van Beroep, en is bevoegd op alle gebieden 
behalve staatsaangelegenheden als defensie en buitenlandse zaken. 
De Gezamenlijke Verklaring bepaalt dat de regering van de SAR belast is met het handhaven 
van de openbare orde, en dat het Chinese garnizoen dat in Hongkong wordt gestationeerd zich 
niet zal mengen in de plaatselijke aangelegenheden van de regio, en zich aan de wetten van de 
SAR zal houden. De SAR dient wetgeving uit te vaardigen tegen verraad, afscheiding, opruiing 
en subversie gericht tegen de regering van de Volksrepubliek China, alsmede tegen politieke 
activiteiten van of samenwerkingsverbanden met buitenlandse politieke organisaties. 
IV) Individuele rechten. De Basiswet somt de rechten en plichten van permanenten en tijdelijke 
ingezetenen van Hongkong op, waaronder vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en 
publicatievrijheid, vrijheid van vereniging en vergadering, vrijheid om processies en 
demonstraties te houden, het recht en de vrijheid om vakbonden op te richten en daarvan lid te 
zijn, alsmede het stakingsrecht. Ook vermeldt de Basiswet het actief en passief kiesrecht voor 
alle permanente ingezetenen, de vrijwaring van het individu tegen willekeurige arrestatie, de 
onschendbaarheid van de correspondentie, de vrijheid om zich te verplaatsen, te reizen en te 
emigreren, de vrijheid van geweten en religieuze overtuiging, de vrijheid om wetenschappelijk 
onderzoek te verrichten, het recht op rechtsbijstand en gerechtelijk beroep. 
De bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, van het 
Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten en van internationale 
10 
d«8MWH««MW»MH«WWaM«W»«W«»^^ 
arbeidsverdragen die op Hongkong van toepassing zijn blijven van kracht. China heeft echter te 
kennen gegeven dat het zich niet verplicht acht gevolg te geven aan rapportageverplichtingen ten 
aanzien van Hongkong op grond van international overeenkomsten waarbij China geen partij is. 
V) Economie. Volgens de Basiswet wordt het socialistische stelsel niet in Hongkong ingevoerd, en 
blijft het oude kapitalistische stelsel intact. De status van Hongkong als internationaal financieel 
centrum zou beschermd worden. Het recht op particulier eigendom blijft gehandhaafd, en 
pachtovereenkomsten die vóór de soevereiniteitsoverdracht zijn gesloten blijven geldig. 
De overheidsfinanciën zijn onafhankelijk. De in Hongkong geheven belastingen worden niet aan 
Peking afgedragen (het is zelfs zo dat de kostenvan het Chinese garnizoen in Hongkong door 
Peking worden gedragen). De overheidsfinanciën zijn gebaseerd op een evenwichtig 
begrotingsbeleid, waarbij het huidige beleid van lage belastingen het uitgangspunt is. De 
begroting mag niet sneller groeien dan het BBP. 
Hongkong voert een autonoom economisch, monetair en financieel beleid, het heeft een eigen 
munteenheid en reservefonds, en het kapitaalverkeer is vrij. Hongkong blijft een vrijhaven; 
waarbij de uitgangspunten vrijhandel en vrije toegang voor het scheepvaartverkeer zija 
Hongkong wordt een afzonderlijk douanegebied. Exportcontingenten, tariefpreferenties en 
andere regelingen die door de SAR zijn overeengekomen gelden alleen voor de SAR. De SAR 
zal eigen certificaten van oorsprong afgeven. 
De SAR is als zelfstandige entiteit partij bij relevante internationale organisaties en 
internationale arbeidsverdragen, zoals de Wereldhandelsorganisatie en de 
Werelddouaneorganisatie. 
VI) Buitenlandse betrekkingen. Hoewel Peking verantwoordelijk is voor buitenlandse zaken en 
defensie, en het Chinese Ministerie van Buitenlandse Zaken in Hongkong een vestiging zal 
openen om de buitenlandse betrekkingen te behartigen, kan de SAR zelfstandig relevante 
buitenlandse betrekkingen onderhouden op gebieden als economie, handel, financiën en 
monetaire zaken, scheepvaart, communicatie, toerisme, cultuur en sport. Vertegenwoordigers 
van de SAR kunnen een eigen stem hebben in Chinese delegaties bij organisaties waarvan alleen 
staten lid kunnen zijn, onder de benaming 'Hongkong, China'. Hongkong kan zelfstandig lid zijn 
van andere organisaties. Internationale overeenkomsten waarbij Hongkong partij is, maar China 
niet, blijven in de SAR van kracht. 
De SAR heeft de bevoegdheid om paspoorten en andere reisdocumenten uit te geven, en om 
toezicht te houden op de immigratie. 
De SAR mag officiële of semi-officiële economische en handelsmissies in derde landen hebben. 
Consulaten en andere officiële missies die in Hongkong zijn gevestigd door staten die 
diplomatieke betrekkingen met China onderhouden, worden gehandhaafd. 
VII) Andere tekenen van autonomie. Chinezen hebben alleen met toestemming van de SAR toegang 
tot het grondgebied van Hongkong. De Basiswet bepaalt dat. inmenging van de centrale en 
plaatselijke overheid in het bestuur van de SAR niet is toegestaan, en dat voor vestiging van een 
kantoor in Hongkong de goedkeuring van zowel de SAR als van Peking vereist is. Hongkong 
heeft een eigen regionale vlag en wapen. 
De Basiswet benadrukt ook de autonomie van de SAR op andere gebieden, zoals onderwijs, 
gezondheidszorg, wetenschap en technologie, cultuur en auteursrecht, beroepskwalificaties, 
sport, welzijnswerk en arbeidswetgeving. In het bijzonder wordt ook de voortgang van de 
werkzaamheden van niet-gouvemementele organisaties op deze gebieden vermeld. 
\i 
WWWWMOWWWWWHWWWUWWWUWW^ 
Bijlage II 
Europese economische belangen in Hongkong 
Hongkong is niet alleen een belangrijke handelspartner van de EG (zie overzicht). Europa is ook 
economisch zeer actief binnen Hongkong. Van de 2068 bedrijven die in Hongkong een regionaal 
(hoofd)kantoor hebben gevestigd, hebben er 597 (29%) een moedermaatschappij die in de EU is 
gevestigd. Voor Japan is dit cijfer 501, en voor de Verenigde Staten 344. De belangen van de EG 
bestrijken een groot aantal gebieden van economische activiteit: 
I) Handel. De handel vertegenwoordigt nog steeds het grootste economische belang van Europa 
in Hongkong, waarin het feit wordt weerspiegeld dat de handel het hart vormt van de 
Hongkongse economie (de (detail)handel is goed voor een kwart van de economie van 
Hongkong). Circa 43% van de bedrijven uit de EU die in Hongkong een (hoofd)kantoor hebben 
houdt zich bezig met de handel. 
II) Productie. Hoewel er in de economie van Hongkong een verschuiving plaatsvindt van de 
productiesector naar de dienstensector, zijn er in Hongkong nog steeds 91 industriële 
ondernemingen waarin EU-bedrijven een financieel belang hebben. De EU is op twee na de 
grootste investeerder in de productiesector in Hongkong: de totale investeringen bedroegen eind 
1994 ca. 6,5 miljard HKD (0,65 miljard ecu), met het Verenigd Koninkrijk, Nederland en 
Duitsland als grootste investeerders. 
III) Communicatie. Tien luchtvaartmaatschappijen uit de EU vliegen op Hongkong. Ook de grote 
scheepvaartmaatschappijen uit de EU zijn in Hongkong vertegenwoordigd. Bovendien hebben 
Europese ondernemingen een groot aandeel verworven in de markt voor draagbare telefoons in 
Hongkong. 
IV) Financiële diensten. Hongkong heeft zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste financiële 
wereldcentra, en financiële instellingen uit de EU hebben hierin een groot aandeel. Van de 151 
banken die in augustus 1996 in Hongkong een vergunning hadden, waren er 47 afkomstig uit de 
EU, terwijl nog eens 57 banken uit de EU in Hongkong een vertegenwoordiging hadden. 
Gedurende de periode 1990-1995 namen de EU-banken de derde plaats in, ten aanzien van 
zowel tegoeden als leningen, na Hongkongs eigen banken en Japanse banken. 
Er zijn in Hongkong meer verzekeringsmaatschappijen uit de EU gevestigd dan uit enig ander 
deel van de wereld: in augustus 1996 hadden 82 van de 222 in Hongkong geregistreerde 
verzekeringsmaatschappijen hun hoofdkantoor in de EU. Ondernemingen uit de EU spelen ook 
een hoofdrol in de effecten- en grondstoffenhandel en ten aanzien van investeringsdiensten. 
V ) Bouw. Ondernemingen uit de EU hebben een groot aandeel gehad in de gigantische 
bouwwerkzaamheden waarmee de aanleg van de nieuwe luchthaven gepaard ging. Aan EU-
ondernemingen is ca. een derde van de contracten voor het New Airport Programme gegund: de 
stand in maart 1996 was 41 contracten en 147 consultancies voor in totaal 35 miljard HKD (3,5 
miljard ecu). De opdrachten gingen voor het grootste deel naar ondernemingen uit het Verenigd 
Koninkrijk, Nederland, Frankrijk, België en Spanje. 
IJL 
w^•'^^:•^K•»^w^^^^}«««s^>tt^^ 
Ontwikkelingen handel EG-Hongkong 
(miljoen ecu — Eur 12) 
Jaar 
1980 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 Invoer 
3 674 
5 172 
4 819 
5 300 
5 507 
6 320 
6 431 
5 909 
6 404 
5 908 
6 428 
6 571 
6 675 Uitvoer 
2 166 
3 981 
4 551 
4 229 
4 777 
6 769 
7 022 
6 597 
7 409 
8 782 
11390 
13 170 
14 683 Totale handel 
5 840 
9 153 
9 370 
9 529 
10 284 
13 089 
13 453 
12 506 
13 813 
14 690 
17 818 
19 741 
21358 Balans 
-1508 
-1 191 
-268 
-1071 
-730 
449 
591 
688 
1005 
2 874 
4 962 
6 599 
8 008 | 
Van 1980 tot 1995 is de invoer van de EG bijna verdubbeld De uitvoer is verzevenvoudigd en de 
totale handel meer dan verdriedubbeld De handelsbalans van de EG ging van een tekort van 1,508 
miljard ecu in 1980 naar een overschot van 8,008 miljard ecu in 1995. 
Bron: Eurostat \ 
i! 
S 
1 
S 
I 
ï 
i 
IS 
! 1 
ISSN 0254-1513 
COM(97) 171 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 
Catalogusnummer : CB-CO-97-172-NL-C 
ISBN 92-78-18995-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg