COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 183 def. 
Brussel,5 mei 1993 
WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
RICHTSNOEREN VOOR 
COMMUNAUTAIRE ACTIE 
OP HET GEBIED VAN ONDERWIJS EN 
OPLEIDING 
BV" 
RICHTSNOEREN VOOR COMMUNAUTAIRE ACTIE 
OP HET GEBIED VAN ONDERWIJS EN OPLEIDING 
Inhoud 
Paragraaf 
Inleiding 01-04 
Deel I Situatie en uitdagingen 05-19 
Deel II De bijdrage van de Europese Gemeenschap 20-44 
Deel III Voorgestelde actielijnen 45-70 
Conclusie 71 
Bijlagen 
1. Actieprogramma's op het gebied van onderwijs en opleiding 
2. Verdrag betreffende de Europese Unie (Hoofdstuk 3: Onderwijs, 
beroepsopleiding en jeugd) 
A* 
- 1 -
INLEIDING 
De huidige fase van de verschillende communautaire actieprogramma's op 
het gebied van onderwijs en opleiding (zie bijlage I) loopt eind 1994 af. 
Hiertoe heeft de Commissie bewust besloten om een deugdelijke evaluatie 
te kunnen maken van de meest doeltreffende manieren om de actie in de 
volgende fase te ontplooien. In de nieuwe fase dienen de programma's 
natuurlijk te worden gerelateerd aan de uitvoering van de 
beleidsdoelstellingen van het nieuwe Verdrag. De nieuwe voorstellen 
zullen ook worden gepresenteerd in overeenstemming met de toekomstige 
acties die in het raam van het structuurbeleid en het structuurfonds 
alsmede van het kaderprogramma onderzoek en ontwikkeling zullen worden 
ondernomen. 
De voorstellen van de Commissie voor de volgende fase moeten voor eind 
1993 worden ingediend en door de Raad in de loop van 1994 goedgekeurd, 
als deze ten minste begin 1995 operationeel moeten worden en de nodige 
continuïteit en doeltreffendheid gehandhaafd moeten blijven. Het 
tijdschema voor de presentatie van en de onderhandelingen over de nieuwe 
programma's is dus krap. Bovendien verkeren niet alle programma's gezien 
hun verschillende aanvangsdata in dezelfde ontwikkelingsfase. Zodra het 
nieuwe Verdrag is geratificeerd moet bovendien rekening worden gehouden 
met de nieuw in te voeren besluitvormings- en raadplegingsprocedures 
waarbij het Europese Parlement dan betrokken is: medebeslissing ten 
aanzien van het onderwijs (artikel 126) en de samenwerkingsprocedure voor 
de beroepsopleiding (artikel 127). Bovendien moet na de ratificatie ook 
het Comité van de regio's worden geraadpleegd. 
Ten aanzien van de periode 1995-1998 tracht de Commissie haar bijdrage 
door middel van een stimulerende actie die tot innoverende ontwikkelingen 
in de Lid-staten leidt, te consolideren. Tegen deze achtergrond acht de 
Commissie het bovendien noodzakelijk de verschillende programma's te 
stroomlijnen en te rationaliseren, daarbij zo nodig de aantallen ervan te 
verkleinen en de aspecten die voor wat de Europese toegevoegde waarden en 
de stimulans die ervan kan uitgaan betreft het meest veelbelovend zijn, 
extra aandacht te schenken. 
Dit werkdocument heeft aldus tot doel te laten zien op welke manier de 
commissie bij de opstelling van de nieuwe programmavoorstellen te werk 
zal gaan. Hierdoor kunnen de Instellingen van de Gemeenschap en alle 
andere belanghebbende partijen op de hoogte komen van de aanpak van de 
Commissie en in de gelegenheid worden gesteld hun standpunten naar voren 
te brengen en nauw bij de komende fasen van de opstelling van de 
voorstellen betrokken te worden. 
Ah 
- 2 
SITUATIE EN UITDAGINGEN 
De Lid-Staten van de Gemeenschap hebben bepaalde waarden (zoals de 
mensenrechten, de burgerzin en de openheid naar de wereld toe) gemeen die 
via onderwijs en opleiding aan de nieuwe generaties worden overgedragen. 
Bovendien heeft de algemene consensus die in democratische samenlevingen 
over het belang van gelijke kansen heerst, in de decennia na de Tweede 
Wereldoorlog geleid tot een drastische uitbreiding van het onderwijs, die 
niet alleen werd ingegeven door de behoeften van de economie maar ook 
door de overtuiging dat de persoonlijke ontwikkeling van de kinderen de 
maatschappij ten goede zou komen. In de snel veranderende, turbulente 
wereld van vandaag, moeten deze culturele waarden van onderwijs en 
opleiding opnieuw bevestigd en versterkt worden en de basis leggen voor 
de opkomende Europese identiteit en burgerschap. 
Deze kijk op de rol van onderwijs en opleiding in de Europese samenleving 
wordt in bijzondere mate verrijkt door het toenemend besef dat onderwijs 
en opleiding een essentiel element van de economische kracht en de 
culturele ontwikkeling is. De landen van Europa hebben, ondanks al hun 
politieke en culturele verscheidenheid, reeds lang ingezien dat hun 
toekomst afhankelijk is van de vaardigheden, het vernuft, de 
inventiviteit en de creativiteit van de mensen. De industrialisatie en de 
groei van het onderwijs zijn hand in hand gegaan. Toch maken alle Lid­
staten zich zorgen over hun concurrentiemogelijkheden en hun vermogen 
blijvende economische groei tot stand te brengen. De laatste jaren is in 
de gehele Europese Gemeenschap een groeiende consensus merkbaar - net als 
trouwens in andere delen van de wereld - over het feit dat hun zogenaamde 
•menselijk kapitaal' of immateriële activa de belangrijkste hulpbron van 
geavanceerde economieën zijn en dat zonder de natuurlijke begaafdheid van 
de volkeren, hun financieel vermogen en hun vaste activa zouden 
verdwijnen. Dit is niet alleen een kwestie van mannen en vrouwen die zich 
nieuwe vaardigheden en kennis eigen maken, maar ook van de absolute 
noodzaak het vermogen te ontwikkelen om te organiseren en te vernieuwen. 
De kwaliteit van de onderwijs- en opleidingsstelsels is van het 
allergrootste belang voor de harmonieuze ontwikkeling van de Lid-Staten, 
zowel voor wat het garanderen van een krachtiger economische prestatie 
als het bevorderen van hun sociale en culturele ontwikkeling betreft. De 
zware economische druk heeft de noodzaak benadrukt betere manieren te 
vinden om een groter vermogen te ontwikkelen om op de wereldmarkten te 
concurrerren en om alle burgers in staat te stellen al hun mogelijkheden 
te ontplooien en aldus de basis te leggen voor een welvarender 
maatschappij die meer samenhang vertoont. De bijdrage van onderwijs en 
opleiding is dus een doorslaggevende factor in de economische en sociale 
strategieën van de Lid-staten, die zich stuk voor stuk actief bezig 
houden met de hervorming en aanpassing van hun stelsels om de komende 
jaren een betere prestatie te garanderen. 
De dramatische werkloosheidssituatie binnen de Europese Gemeenschap en de 
toenemende werkloosheidsdreiging voor zowel geschoolde als ongeschoolde 
werknemers, vormen een enorme uitdaging voor de stelsels van onderwijs en 
opleiding. De overgang van jongeren van het leven op school naar dat als 
volwassene blijkt steeds moeilijker te worden en zowel de doelstellingen 
van de basiseducatie als de kwaliteit en het moreel van het lerarenberoep 
zijn het onderwerp van algemene zorg. In dit algemene verband verdient de 
positie van vrouwen en meisjes, alsmede die van oudere werknemers extra 
aandacht. 
- 3 -
9. Met de grote economische, sociale en demografische veranderingen die in 
onze maatschappij plaatsvinden, wordt steeds meer belang gehecht aan het 
idee de mens, die steeds vaker wordt geconfronteerd met verscheidene 
loopbaanwisselingen in zijn arbeidsleven en met een steeds groter worden 
dreiging werkloos te raken, flexibile mogelijkheden te verschaffen voor 
permanente educatie. Het voordeel van het idee van de permanente educatie 
is dat het kan leiden tot een nieuwe visie en een beter kader om in een 
allesomvattende inspanning de verschillende componenten van de onderwijs-
en opleidingregelingen, die vaak afzonderlijk worden georganiseerd, samen 
te voegen en aldus voor de toekomst veel dynamischer en flexibeler 
onderwijs- en opleidingstelsels te scheppen. Dat heeft economisch, 
sociaal en cultureel gezien zin. De mogelijkheid gedurende het gehele 
leven scholing en opleiding te genieten betekent dat men zijn tijd beter 
kan benutten en de kans krijgt om de strakke volgorde onderwijs-werk-
pensionering waarin de mens nog steeds gevangen zit te doorbreken. Een 
dergelijke structuur is van essentieel belang voor het bewaren en 
vergroten van de vitaliteit en de oorspronkelijkheid van de Europese 
Gemeenschap op het wereldtoneel. 
10. Tot betrekkelijk kort geleden bepaalde de initiële toegang tot onderwijs 
en opleiding de kansen en de sociale positie in het gehele leven. Thans 
ziet men in dat de initiële investering in kwalificaties en vaardigheden 
niet meer voor het gehele arbeidsleven voldoende is. Bovendien komen veel 
mensen vanwege het gebrek aan initiële kwalificaties nooit in de 
'kansencyclus• terecht, terwijl anderen uit de boot vallen omdat hun 
vaardigheden verouderd raken, niet in de laatste plaats vanwege het 
steeds hogere tempo waarin de maatschappij en het bedrijfsleven zich 
herstructureren. Dat is de onvermurwbare economische logica die het voor 
de mens, het bedrijfsleven en de maatschappij noodzakelijk maakt te 
investeren in het menselijk potentieel en afspraken te maken om voor een 
proces van permanente educatie en opleiding van de volwassen bevolking te 
zorgen. 
11. Onder de verschillende punten waaraan in de Lid-Staten belang wordt 
gehecht dient aan het onderstaande extra aandacht te worden besteed: 
duidelijke mogelijkheden voor de mens om van het beroeps- en 
technisch onderwijs naar het hoger onderwijs door te stoten; 
continuïteit tussen initieel onderwijs en opleiding en die voor 
volwassenen, door overdracht en accumulatie van studiepunten; 
meer gelijkheid van behandeling tussen studenten in technische 
opleidingen en die in het algemeen of academisch onderwijs en betere 
kansen op een aantrekkelijke loopbaan voor studenten die een 
technische en/of een beroepsopleiding hebben gevolgd. 
- 4 -
12. Om die redenen betekent het begin van de jaren negentig een keerpunt. De 
prioriteit die het overheidsbeleid aan het onderwijs verleent wordt thans 
als de basis beschouwd voor 'kwalificaties voor iedereen' als 
beleidsdoelstelling. Uit allerhand verslagen van de Gemeenschap, de Lid­
staten en de sociale partners komt duidelijk het begrip 
•vaardighedenhiaat' als kritische uitdaging naar voren. Leidinggevende 
figuren uit het bedrijfsleven beginnen te spreken van een 
'kwalificatiemaatschappij'. zo heeft de Europese Ronde Tafel van 
Industriëlen ervoor gepleit onderwijs en opleiding te beschouwen als een 
van de hoofdpijlers van de toekomstige ontwikkeling van de Gemeenschap en 
de Europese sociale partners - werkgevers en vakbonden - hebben de 
kwestie van de behoefte aan vaardigheden en kwalificaties als een van de 
punten die de meeste prioriteit hebben, op de agenda van de sociale 
dialoog op Europees niveau geplaatst. 
13. In het afgelopen jaar heeft de Commissie drie memoranda gepubliceerd over 
resp. de beroepsopleiding in de jaren negentig, het hoger onderwijs voor 
het jaar 2000 en de mogelijkheden van open en afstandsonderwijs. Deze 
drie memoranda hebben in alle Lid-Staten een zeer omvangrijke discussie 
op gang gebracht over de in de komende jaren op communautair niveau te 
volgen strategie. In de meeste reacties die tot nu toe zijn ontvangen -
en waarmee in deze richtsnoeren rekening is gehouden - wordt erop gewezen 
dat het van wezenlijk belang is evenwicht tot stand te brengen tussen het 
culturele, sociale en economische belang van onderwijs en opleiding voor 
de ontwikkeling van onze samenlevingen. 
14. De voltooiing van de interne markt, het engagement voor de Europese 
Politieke Unie en de groeiende betekenis van de Gemeenschap op het 
wereldtoneel beïnvloeden in sterke mate het leven van iedereeen in de 
Europese Gemeenschap, en misschien wel het meest dat van de jongeren. Er 
zijn tekenen die erop wijzen dat veel jongeren al de wens te kennen geven 
hun carrière op te bouwen en hun onderwijs en opleiding te plannen tegen 
een Europese achtergrond. De kwestie van de kwaliteit en de normen van de 
onderwijs- en opleidingsstelsels in Europa en het belang van het 
aanknopen van veel nauwere banden tussen deze stelsels, worden derhalve 
algemeen erkend als een belangrijke prioriteit voor de Europese 
Gemeenschap, een sleutel voor de vergroting van het concurrentievermogen 
maar ook voor een grotere samenhang, solidariteit en onderling vertrouwen 
binnen de Europese Gemeenschap. 
15. Meer in het bijzonder kan de interne markt alleen maximaal rendement 
opleveren wanneer de vaardigheden en de veelzijdigheid van de huidige en 
toekomstige arbeidskrachten behandeld worden als een zaak van de hoogste 
prioriteit en als alles wordt gedaan om te trachten de samenwerking 
tussen de arbeidskrachten in alle sectoren te stimuleren door 
opleidingsinspanningen in samenwerkingsverband en vergelijkbaarheid van 
diploma's. Dat geldt des te meer vanwege de toenemende onderlinge 
penetratie van industriële en commerciële samenwerking die nieuwe 
patronen voor vrijwillige mobiliteit (vaak voor korte tijd) meebrengt, 
met name voor het hooggeschoold en -gekwalificeerd personeel. Veel 
bedrijven verlenen al een nieuw Europees profiel aan hun 
aanwervingsbeleid. Beoefenaren van vrije beroepen en werknemers van 
allerlei aard die binnen de Europese Gemeenschap een andere betrekking 
willen, moeten erop aan kunnen dat zij dat kunnen doen zonder problemen 
die verband houden met de bijzondere kwalificaties die zij in individuele 
- 5 -
Lid-Staten hebben verworven. Dat is van levensbelang voor het bedrijfsleven 
en de handel en vooral voor jongeren die graag willen profiteren van de 
kansen die door de voltooiing van de interne markt worden geboden en 
natuurlijk, op onderwijsgebied, voor docenten en opleiders. Er wordt derhalve 
doorzichtigheid verlangd om de kennis van en de vergelijking van de 
beroepskwalificaties, certificaten en diploma's te vergemakkelijken. Dit is 
zowel voor de betrokken personen als voor bedrijven die goed geschoold 
personeel uit andere Lid-Staten willen aanwerven, van essentieel belang. 
16. Het zijn met name de jongeren die de sleutel voor de toekomst van Europa 
in handen hebben. Zij moeten worden uitgerust om hun rol in de opbouw van 
hun Europa te spelen. Vele jongeren hebben al een internationaal en 
Europese visie en zetten zich tevens in voor hun eigen lokale, regionale 
en nationale identiteit. Het verlangen van jongeren om op een praktische 
basis bij gezamenlijke Europese projecten betrokken te worden is 
bijzonder groot - een onverwacht belangrijke oorzaak van druk op de 
stelsels om 'Europeser' te worden en zich aldus meer in te zetten voor de 
internationalisering van de studies. 
17. Om deze kansen te grijpen is partnerschap tussen de Lid-Staten in vele 
sectoren van levensbelang. Zij is voor een groot deel afhankelijk van het 
vermogen van de onderwijs- en opleidingsstelsels een Europese dimensie in 
te bouwen die jongere en oudere burgers en werknemers voorbereidt op een 
gezamenlijke Europese toekomst en op de medewerking aan 
samenwerkingsprojecten waarbij de taal- en culturele barrières die vaak 
ontstaan worden overwonnen. De permanente verantwoording voor het proces 
van het veranderen van attitudes moet op termijn voornamelijk berusten 
bij de verschillende stelsels voor onderwijs en opleiding in de 
Gemeenschap die op alle niveaus als partners op praktische manieren 
samenwerken en verder bouwen op de kracht van hun diversiteit. De 
voornaamste actieprogramma's van de Europese Gemeenschap die sinds 1987 
van start zijn gegaan (zie bijlage I) kunnen geacht worden te zorgen voor 
de Europese basisinfrastructuur om de Lid-Staten van de Gemeenschap bij 
te staan om in die richting snelle vorderingen te maken. 
18. De rol die de Gemeenschap naar buiten toe speelt hangt zeer sterk af van 
de interne krachten en vermogens. Dit spreekt vanzelf voor wat de interne 
markt betreft die vanwege de communautaire economische macht die deze 
meebrengt, van de Gemeenschap een partner maakt waar men bij handels- en 
andere economische onderhandelingen niet om heen kan. Maar het is 
eveneens een feit dat sterke stelsels voor onderwijs en opleiding in de 
Lid-Staten, die hen helpen een leidende rol te spelen in de cultuur, de 
wetenschap en de moderne economie, de rol van de Gemeenschap naar buiten 
toe zullen versterken. Met name het hoger onderwijs en vooral dat aan de 
universiteit levert de hooggekwalificeerde arbeidskrachten af om de 
steeds belangrijker rol van Europa op het wereldtoneel en het vermogen om 
op de diensten- en industriële markten die deel uitmaken van de 
wereldeconomie succes te hebben, in stand te houden. 
19. In deze context is het van even groot belang rekening te houden met de 
groeiende openheid van de Gemeenschap tegenover de buitenwereld, met name 
door de uitbreiding van de samenwerking met en de steun aan derde landen. 
- 6 -
Voor wat de EVA-landen betreft is overeengekomen dat de landen die deelnemen 
aan de Europese Economische Ruimte vanaf januari 1995 kunnen meewerken aan 
alle communautaire acties op dit terrein. 
II DE BIJDRAGE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
A. ERVARINGEN DIE TOT NU TOE MET DE PROGRAMMA'S ZIJN OPGEDAAN 
20. Sinds zij in 1987 van start zijn gegaan, hebben verscheidene 
communautaire programma's en wel vooral de drie programma's ERASMUS, 
COMETT en LINGUA, ervoor gezorgd dat de samenwerking tussen de 
universiteiten en het hoger onderwijs in Europa op een hoger plan is 
gekomen dan elke eerdere internationale poging. De meer dan 1 miljard ecu 
die de Raad in de laatste fase voor deze drie programma's en voor TEMPUS 
(hervorming en samenwerking van hoger onderwijs in Midden- en Oost-
Europa) beschikbaar heeft gesteld vormt een aanvulling op de aanzienlijke 
middelen voor opleiding die via de Europese structuurfondsen (en met name 
het Europees Sociaal Fonds) beschikbaar zijn gekomen. In het 
communautaire programma voor O & O, dat thans eveneens in zijn volgende 
fase komt, wordt eveneens het belang van de mobiliteit van jonge 
onderzoekers en de noodzaak van verder onderzoek op het terrein van 
onderwijs en opleiding erkend. 
21. Dank zij haar stimulerende maatregelen heeft de Commissie de Lid-Staten 
geholpen hun doel, 10 % van de studentenpopulatie in staat te stellen een 
erkende studieperiode in een andere Lid-staat door te brengen, te 
benaderen. Dit jaar zullen via de communautaire programma's ca. 100.000 
studenten worden uitgewisseld en meer dan de helft van de universiteiten 
en instellingen voor hoger onderwijs in de Gemeenschap is betrokken bij 
het uitwerken van gezamenlijke programma's. 
22. Bovendien hebben de communautaire programma's - en met name ERASMUS -
gezorgd voor een nieuwe aanpak van de internationale academische 
samenwerking in Europa. De nieuwe bureaus voor internationale of Europese 
relaties in universiteiten zijn het algemeen bewijs dat de universiteiten 
en andere instellingen van hoger onderwijs zich als instelling inzetten 
voor een proces van 'Europianisering' van hun studies en hun 
onderwijsprogramma's. De verbetering van de regelingen voor academische 
erkenning, de verbetering van de welzijnszorg en de uitbreiding van de 
samenwerking op minder internationaal georiënteerde vakgebieden zijn stuk 
voor stuk tekenen van het nieuwe gevoel van prioriteit die aan de 
Europese samenwerking wordt toegekend. 
23. Bij de door ERASMUS gestimuleerde academische samenwerking worden steeds 
meer de Lid-Staten en regio's betrokken die hierbij tot nu toe weinig 
betrokken waren. Zo zullen in 1992/1993 tienmaal zoveel studenten naar en 
uit Portugal gaan als in het eerste jaar van het programma. De verruiming 
van de geografische activiteit heeft veel instellingen ertoe gebracht hun 
voorzieningen voor het onderwijs in vreemde - en vooral de minder 
gebruikte communautaire - talen op de helling te zetten. Nog een 
significante aanwijzing voor de toegevoegde waarde ervan voor de 
Gemeenschap is dat de meeste activiteiten in het kader van ERASMUS nauwe 
- 7 -
samenwerking tussen universiteiten uit verscheidene Lid-Staten 
meebrengen. Kortom, er is ontegenzeggelijk sprake van een verrijking van 
de gehele Europese intellectuele gemeenschap. 
24. Deze programma's hebben direct en indirect bijgedragen tot de bevordering 
van contacten en onderlinge samenwerking tussen beleidsmakers op 
verschillend niveau in de Lid-Staten. De belangstelling voor de kennis en 
de vergelijking van het functioneren van de stelsels voor onderwijs en 
opleiding van de Lid-Staten is toegenomen. De Commissie heeft aanvullende 
maatregelen, zoals vergelijkende studies en ondersteuning voor het werk 
van Europees organisaties op het gebied van onderwijs en opleiding, 
gesteund. Deze acties hebben, door een dergelijke uitwisseling van 
ervaringen en meningsvorming, een goed geïnformeerde, sensibele basis 
voor communautaire acties op het gebied van onderwijs en opleiding helpen 
opbouwen, op basis van de rijke verscheidenheid aan ervaring en know-how 
die in de Gemeenschap aanwezig is. 
25. Het slagen van ERASMUS en andere programma's is vooral te danken aan het 
feit dat zij opgezet zijn om initiatieven van de 'basis' uit te lokken op 
een volledig vrijwillige, gedecentraliseerde grondslag. Het initiatief om 
buitenlandse partners te vinden en met hen verder samen te werken ligt 
hierdoor stevig in de handen van de universiteiten. Zij betreffen het 
sluiten van samenwerkingsovereenkomsten op institutioneel basisniveau om 
te zorgen voor een blijvende impact en een goed 'rendement' van de 
investering van de Gemeenschap. Zij worden steeds vaker gekoppeld aan 
grensoverschrijdende en interregionale samenwerkingsprojecten die zich 
toen 1993 naderde overal in de Gemeenschap snel hebben vermenigdvuldigd. 
26. De Europese samenwerking op het gebied van de beroepsopleiding heeft 
thans, hoewel zij minder algemeen bekend en minder gemakkelijk in kaart 
te brengen is, een vergelijkbare omvang. Zij gaat hoofdzakelijk van de 
bedrijven uit, waarbij tussen werkgevers, vakbonden en directeuren die 
verantwoordelijk zijn voor het personeelsbeleid, over de nationale 
grenzen heen nieuwe netwerken tot stand worden gebracht en overeenkomsten 
worden gesloten. Vaak worden hier regio's of specifieke sectoren 
(bouwnijverheid, textiel, technologie, telecommunicatie, banken en 
financiële diensten enz.) aan elkaar gekoppeld, dikwijls in het kielzog 
van Europese samenwerkingsinspanningen op het gebied van o & o en 
technologieoverdracht. Zelfs veel kleine ondernemingen sluiten in Europa 
nieuwe samenwerkingsovereenkomsten omdat deze van essentieel belang zijn 
voor hun economisch voortbestaan. 
27. Het is ongetwijfeld aan de stimulans van het ERASMUS-model te danken dat 
vorig jaar voor de leeftijdsgroep van 16 t/m 2 0 jaar een omvangrijk 
uitwisselingsprogramma voor initiële beroepsopleiding - PETRA - is 
opgezet. Dit programma biedt uitwisselingsmogelijkheden voor jonge 
trainees en leerlingen, bij voorbeeld in de horeca, om een Europese 
dimensie in te bouwen in hun leerervaring. In de komende periode zullen 
100.000 uitwisselingen van jongeren worden gesteund. Ook de 
structuurbeleidsmaatregelen van de Gemeenschap hebben in dit opzicht 
invloed uitgeoefend. De overdracht van know-how op opleidingsgebied 
tussen het Noorden en het Zuiden van Europa (in het bijzonder de regio's 
die onder Doelstelling 1 vallen) wordt zakelijk van groot belang. 
- 8 -
28. Het FORCE-, het EUROTECNET- en het COMETT-programma, zeer onlangs nog 
aangevuld met de communautaire initiatieven (EUROFORM) hebben geleid tot 
veel nieuwe transnationale samenwerkingsverbanden die zoeken naar 
doeltreffender manieren om de behoeften aan vaardigheden en opleiding te 
analyseren, en wel in het bijzonder in verhouding tot de uitdagingen 
waarmee kleine en middelgrote ondernemingen worden geconfronteerd. Zij 
hebben ook specialisten uit alle Lid-Staten in staat gesteld de invloed 
van de technologische veranderingen op de kwalificaties en de 
opleidingsstelsels te analyseren. De aldus geformeerde netwerken 
betreffen vrijwel alle regio's, veel sectoren en de actieve inzet van de 
sociale partners. De ervaring met dit IRlS-netwerk is bovendien van 
onschatbare waarde voor het ontdekken van goede praktijken om gelijke 
kansen voor mannen en vrouwen te bevorderen. 
29. Dit patroon ontwikkelt zich spontaan onder invloed van de interne markt: 
douaneambtenaren, politiemensen, advocaten en rechters en vele andere 
sectorale groeperingen komen steeds vaker bijeen voor opleiding en 
herscholing en om eikaars taal te leren. Dit leidt op zijn beurt tot het 
ontstaan van gezamenlijk gefinancierde cursussen op Europese basis, de 
oprichting van veel nieuwe Europese mantelorganisaties in de 
verschillende vakgebieden en sectoren en een zelfs nog ruimer 
belangstelling voor het idee van overdracht van studiepunten en de 
vergelijkbaarheid van kwalificaties over de nationale grenzen heen. 
30. Bij deze activiteiten heeft de Commissie getracht een benadering vanuit 
de basis te bevorderen, op grond van flankerende beleidsmaatregelen en 
programma's voor de individuele en institutionele betrokkenen van de 
Gemeenschap, die van zo'n essentieel belang zijn voor het ontstaan van 
wat men het beste kan omschrijven als een Europese opleidings- en 
kwalificatiemarkt waarop de individuele burger in alle vrijheid zijn of 
haar kwalificaties in een ruimere Europese context kan ontwikkelen en 
zich zonder problemen over de grenzen heen kan begeven. 
31. Bij de evaluatie van de inspanningen die de laatste jaren op communautair 
niveau - met steun van CEDEFOP - zijn verricht om een stelsel voor de 
vergelijkbaarheid van beroepskwalificaties op te zetten, is gebleken dat 
gezien de grote verscheidenheid aan regelingen in de Lid-Staten, een 
flexibeler, geleidelijke benadering noodzakelijk is. De op dit gebied 
vergaarde expertise kan niettemin verder gebruikt worden door overal in 
de Gemeenschap nauwe banden te leggen tussen alle organisaties die voor 
de validatie en certificatie van kwalificaties verantwoordelijk zijn, in 
aanvulling op wat op het gebied van het hoger onderwijs is gebeurd. 
Gemakkelijke toegankelijkheid van gezaghebbende voorlichting over de 
waarde van de kwalificaties blijft een noodzakelijke eis voor een 
onbelemmerd vrij verkeer van personen. 
- 9 -
B. VOORNAAMSTE BEGINSELEN 
Subsidiariteit 
32. In het Verdrag van Maastricht wordt duidelijk gesteld dat de Lid-Staten 
de eerste verantwoordelijkheid voor de opzet en de inhoud van de stelsels 
voor onderwijs en opleiding dragen. In artikel 126 en artikel 127 (zie 
bijlage 2) wordt gezegd dat de harmonisatie van deze stelsels uitgesloten 
is. De Gemeenschap vult de rol van de Lid-Staten aan, die zelf 
verschillende regelingen voor de beleidsvorming, met name voor wat de 
toewijzing van beleidstaken op regionaal niveau betreft, kennen. 
Krachtens de bepalingen van het nieuwe Verdrag heeft de Gemeenschap tot 
taak door het stimuleren van de samenwerking bij te dragen tot de 
verbetering van de kwaliteit van het onderwijs (artikel 126) en tot de 
ontwikkeling van een beleid ter zake van de beroepsopleiding (artikel 
127). 
Samenwerking en Europese toegevoegde waarde 
33. Met eerbiediging van de subsidiariteit ontwikkelt de communautaire actie 
zich (en zal dat moeten blijven doen) op drie niveaus: 
het stimuleren van een goed gestructureerde samenwerking tussen de 
stelsels voor onderwijs en opleiding 
het bevorderen van kwaliteit via innovatie door de uitwisseling van 
gegevens en ervaringen en 
het lanceren van specifieke directe acties in de gehele Gemeenschap, 
wanneer deze een duidelijke voordeel biedt boven een actie alleen op 
nationaal niveau. 
34. De Gemeenschap heeft reeds een belangrijke stimulerende rol gespeeld door 
het, met name in de afgelopen tien jaar, ontwikkelen van een steeds 
krachtiger proces van samenwerking op deze gebieden tussen de Lid-Staten. 
Dit is vooral bereikt door middel van de reeks communautaire 
actieprogramma's (zie bijlage 1) alsmede door de steun voor de 
verbetering van de opleidingsstelsels uit het Structuurfonds. Er moet 
samenwerking worden gepland om steeds nauwere relaties tussen de 
verschillende stelsels te bevorderen, zodat men bij de planning van 
toekomstige hervormingen in afzonderlijke Lid-Staten weet wat 
vergelijkenderwijs de ontwikkelingen in de rest van de Gemeenschap zijn 
en tevens gezorgd wordt voor de noodzakelijke aanpassing van de nationale 
stelsels, om zodoende een bijdrage te leveren tot de doelstellingen en 
het functioneren van de Europese Gemeenschap. Dit moet op zijn beurt de 
Commissie helpen een bijdrage te leveren tot de georganiseerde overdracht 
van nieuwe ideeën en methoden van onderwijs en opleiding aan de 
prioritaire regio's in de Gemeenschap. 
- 10 -
35. Bij de actie van de Gemeenschap dient gestreefd te worden naar een sterk 
multiplicator-effect op de bevordering van de innovaties die de 
verbetering van de kwaliteit van onderwijs en opleiding en de 
vaststelling van hogere eisen of nieuwe doelen tot doel hebben. Deze 
acties dienen zich te concentreren op problemen van gemeenschappelijk 
belang die in overleg met de Lid-Staten zijn vastgesteld en overal waar 
dat mogelijk is gebruik te maken van de nieuwe technologieën om een 
optimaal effect te sorteren. De mogelijkheden van open en 
afstandsonderwijs bieden belangrijke nieuwe kansen op het bereiken van 
schaalvoordelen en een grotere impact in dit opzicht en in deze context 
kan van de ervaring met het DELTA-project gebruik gemaakt worden. 
Noodzaak van specifieke directe actie 
36. Gezien de betrekkelijk beperkte financiële middelen die op dit terrein 
beschikbaar waren, was het noodzakelijk een strenge selectie toe te 
passen ten aanzien van de gebieden die voor communautaire steun in 
aanmerking zouden moeten komen. Dit zal ook in de toekomst zo blijven. 
Het nemen van een reeks specifieke directe maatregelen door de 
Gemeenschap zelf dient de Gemeenschap in staat te stellen toegevoegde 
waarde te verlenen aan de individuele inspanningen van de Lid-Staten, 
schaalvoordelen te behalen door gemeenschappelijke inspanningen of voor 
een nieuwe dynamiek te zorgen om acties in te voeren die zonder een 
dergelijke stimulans van de kant van de Gemeenschap niet zouden kunnen 
worden genomen. Dank zij de omvang en de ontstane Europese netwerken kan 
de Gemeenschap aldus het aanpassingsproces versnellen en de manier 
vaststellen waarop de Lid-Staten zelf dergelijke initiatieven dan in 
stand kunnen houden. In dat geval wordt een bijzondere poging gedaan om 
een dergelijke innovatieve communautaire actie te koppelen aan de 
beleidsmaatregelen van de Gemeenschap ten behoeve van de samenhang om een 
meer significante impact op de voornaamste trends van de 
beleidsmaatregelen en praktijken in de verschillende regio's van de 
Gemeenschap te waarborgen. 
Interactie met het structuurbeleid 
37. Synergie tussen de verschillende financiële instrumenten waarover de 
Gemeenschap beschikt is een conditio sine qua non voor deze ontwikkeling. 
Er worden stappen genomen om ervoor te zorgen dat al deze verschillende 
middelen in het raam van een goed gecoördineerde inspanning optimaal 
worden gebruikt. De structuurfondsen hebben al een aanzienlijke bijdrage 
geleverd aan de werkzaamheden inzake het beroepsonderwijs en de 
beroepsopleiding in de Lid-Staten, met name in de regio's die onder 
Doelstelling 1 en 2 vallen. Naar de mening van de Commissie is het van 
essentieel belang de extra, aanvullende effecten van haar bijdragen door 
de kwaliteit van onderwijs en opleiding op te voeren en de mate waarin de 
nationale beleidsmaatregelen en praktijken als gevolg van de steun van de 
Gemeenschap zijn beïnvloed, in de toekonmst duidelijker vast te stellen 
en te beoordelen. 
Tegen deze achtergrond moet de synergie tussen de beleidsmaatregelen van 
de Gemeenschap ten aanzien van de beroepsopleiding en de structuurfondsen 
worden versterkt en hierbij moet bijzondere aandacht worden besteed aan 
de toekomstige verbinding tussen de communautaire financiële middelen en 
de beleidsdoelstellingen die in artikel 126 en artikel 127 van het nieuwe 
Verdrag staan vermeld. Deze interactie dient zowel op beleids- als op 
operationeel niveau te worden ingesteld ten einde te komen tot een zo 
- 11 -
doeltreffend mogelijke impact op de voornaamste trends van de nationale 
beleidsmaatregelen en praktijken. Met name dient ernaar te worden 
gestreefd eventuele dubbele arbeid te voorkomen, de complementariteit van 
de verschillende acties zo groot mogelijk te maken en voor werkelijke 
synergie en onderlinge versterking te zorgen. 
Deelname van alle betrokken partijen 
38. Vanwege de verschillende niveaus waar de verantwoordelijkheid voor het 
onderwijs- en opleidingsbeleid berust, betekent de nadruk die op de 
subsidiariteit wordt gelegd dat de vraag naar deelname van alle 
verschillende bij onderwijs en opleiding betrokken partijen bij de 
besluitvorming en de acties zal toenemen, nog afgezien van de formele 
raadpleging van het nieuwe Comité van de regio's. Een en ander geldt voor 
regionale, lokale en institutionele onderwijsautoriteiten en werkgevers 
en vakbonden op alle niveaus voor de beroepsopleiding, waaronder de 
kamers van koophandel en beroepsverenigingen en vertegenwoordigers van de 
docenten en vele vrijwillige organisaties die op dit gebied werkzaam 
zijn. 
39. Deze actieve deelname van de vele betrokkenen op verschillende niveaus 
zal ook helpen waarborgen dat zij dan in staat zijn actief mede te werken 
aan de communautaire acties en het tot stand komen van overeenkomsten 
voor samenwerkingsverbanden die zullen zorgen voor het slagen van de op 
communautair niveau te starten joint ventures. De Commissie zal derhalve 
de nodige aandacht besteden aan de opzet van haar raadplegingsprocedures 
op dit terrein en daarbij gebruik maken van de ruime verscheidenheid aan 
reeds bestaande contacten. 
SAMENWERKINGSINSINSTRUMENTEN 
40. Bij het opzetten van alle communautaire programma's is de stimulerende 
rol van de communautaire actie voor een groter concurrentievermogen, een 
grotere cohesie alsmede solidariteit en wederzijds vertrouwen bevorderd 
door van drie hoofdmethoden gebruik te maken: 
in de eerste plaats, de vorming van netwerken, d.w.z. de oprichting van 
transnationale netwerken van samenwerkende organisaties en instellingen 
die met dezelfde problemen en dezelfde kwesties te maken hebben, ten 
einde de georganiseerde uitwisseling van ideeën en de verspreiding van 
goede praktijken te bevorderen. Dit is van essentieel belang voor het 
scheppen van een sterk, permanent vermenigvuldigend vermogen in de 
verschillende stelsels; 
in de tweede plaats, mobiliteit en uitwisseling, d.w.z. de actieve 
stimulering van docenten en studenten om directe ervaring op te doen in 
een andere Lid-Staat en ook de samenwerking op lange termijn tussen de 
betrokken instellingen voor onderwijs en opleiding. Verkenningspremies 
voor de docenten zijn bijzonder belangrijk om partners te helpen opsporen 
en de basis te leggen voor gezamenlijke projecten; 
in de derde plaats het opzetten van gezamenlijke transnationaJ.e 
projecten, d.w.z. projecten tussen partners in verschillende Lid-Staten 
- 12 -
die zich inzetten voor de overdracht van innovatieve methoden voor 
onderwijs- en opleidingsproblemen in een Europees kader en het inbouwen 
van een Europese dimensie in de inhoud van de opleiding, ongeacht het 
vak- of studiegebied. 
41. Deze drie methoden zijn onderbouwd door een extra inspanning van de 
Commissie, in samenwerking met de Lid-Staten, om vergelijkende analyses 
te verrichten en gegevens beschikbaar te stellen ter informatie van de 
beleidsmakers in de verschillende Lid-Staten en om de nationale 
beleidsvorming toe te lichten aan de hand van relevante, vergelijknede 
Europese ervaringen. Deze methoden moeten worden afgestemd op de 
doelstellingen van communautaire acties die eerder in dit document, met 
name in par. 18 t/m 21, zijn uiteengezet. 
42. De stimulerende actie van de Gemeenschap op dit terrein is door alle Lid­
staten algemeen verwelkomd. De ervaring heeft geleerd dat het bestaan van 
een reeks communautaire programma's die soms op dezelfde doelgroep zijn 
gericht, al zijn de aangepakte problemen niet dezelfde, geleid heeft tot 
enkele problemen die zorgvuldig moeten worden onderzocht bij het opzetten 
van de volgende configuratie van programma's. In het bijzonder is het van 
essentieel belang: 
elke indruk van versnippering van de inspanningen te vermijden door 
de communautaire actie nog zichtbaarder te maken, zodat het 
belangstellende publiek in de Lid-Staten gemakkelijk kan nagaan welke 
mogelijkheden op communautair niveau aanwezig zijn; 
een nog groter rendement te bieden, door het combineren van verwante 
activiteiten, ten einde een grotere impact en schaalvoordelen te 
bereiken; 
het op nationaal niveau ingevoerde instrumentarium te stroomlijnen om 
als interface te fungeren met de communautaire programma 's om zo 
doende een betere aansluiting op de nationale maatregelen te 
garanderen en, voor zover dat mogelijk is, de begeleiding van 
passende acties decentraal door de Lid-Staten te laten geschieden; 
een grotere nadruk te leggen op de noodzakelijke flankerende 
evaluatieregelingen die op hun beurt de samenhang en de relevantie 
van de communautair actie dienen te versterken. 
43. Sinds 1987 besteedt de Commissie zorgvuldig aandacht aan de noodzaak te 
zorgen voor een evenwichtige deelneming van alle Lid-Staten in de 
ontwikkeling van de communautaire actieprogramma's. Dit is vooral 
belangrijk vanwege de duidelijk verschillende tradities en ervaringen van 
de Lid-Staten op deze terreinen. Hiervoor heeft de Commissie in sommige 
Lid-Staten, en met name in het Zuiden, zich de nodige inspanningen moeten 
getroosten op communicatiegebied. Dit principe dient ook toekomstige 
acties te leiden en er dient een krachtig beleid van positieve acties ten 
gunste van de regio's of Lid-Staten die met problemen te kampen hebben, 
te worden uitgestippeld, waarbij de algemene kwaliteit van de programma's 
gehandhaafd moet blijven. 
- 13 -
44. Het is van essentieel belang voort te bouwen op de bestaande 
voorlichtingsacties van de Commissie om de toekomstige communautaire 
actie nog meer zichtbaar te maken. Aangezien van alle communautaire 
activiteiten de communautaire programma's op het terrein van onderwijs en 
opleiding behoren tot die welke de grootste impact hebben op de burgers 
van de Gemeenschap en voor hen het zichtbaarst zijn, zullen de 
voorwaarden die het onderstaande garanderen, al in deze richtsnoeren 
moeten worden vastgelegd of voldoende benadrukt: doeltreffende 
voorlichting over welke begunstigden in aanmerking komen, 
doorzichtigheid, betrokkenheid op de mensen in de relevante procedures en 
overwegingen van rechtvaardigheid wanneer het gaat om de toegang tot de 
voordelen die door deelneming wordt verkregen. Men kan zeggen dat dit 
belang tot uitdrukking komt in de publikatie van Groenboeken door de 
Commissie, die worden onderbouwd door regelmatige verslagen over de 
programma's. 
VOORGESTELDE ACTIELIJNEN 
45. In de twee hoofdactielijnen die hieronder worden voorgesteld voor de 
volgende fase van de ontwikkeling, wordt getracht voort te bouwen op de 
resultaten van de verschillende programma's tot op dit moment en een 
nieuwe benadering te ontwikkelen die in overeenstemming is met de eerder 
in dit stuk uiteengezette benadering. Het is de bedoeling dat de 
specifieke programmavoorstellen die de Commissie later dit jaar moet 
indienen op deze benadering zullen worden gebaseerd. 
De Commissie acht het tevens noodzakelijk een coherente benadering te 
waarborgen tussen de hieronder geschetste actielijnen en de zich 
uitbreidende inspanningen van de Gemeenschap op het gebied van ondewijs 
en opleiding ten aanzien van derde landen. Dit slaat voornamelijk op 
activiteiten in Midden- en Oost-Europa in het raam van het PHARE- en het 
TAC IS-programma, maar ook meer in het algemeen op bij voorbeeld het 
MEDCAMPUS-project. 
A: acties die met universiteiten/instellingen voor hoger onderwijs 
verband houden 
B; acties die met opleiding en kwalificaties verband houden. 
ACTIELIJN A: 
46. Doel: Stimulering van de innovatie en verbetering van de kwaliteit van 
het onderwijs door een vergroting van de samenwerking op communautair 
niveau met de actieve medewerking van universiteiten en andere 
instellingen van hoger onderwijs. Het actieprogramma voorziet in de 
uitwisseling van personen, ideeën, know-how en ervaringen, de versterking 
van de banden tussen onderzoek en hoger onderwijs en opleiding en 
ontwikkeling van een Europese dimensie van het onderwijs, meer in het 
bijzonder door bevordering van het vreemde-talenonderwijs en stimulering 
van uitwisselingsprojecten voor jongeren, scholen en schoolklassen. 
- 14 -
47. Op het niveau van het universitair en hoger onderwijs zijn ERASMUS en 
COMETT algemeen erkend als twee succesvolle 'boegbeeld'-programma's van 
de Gemeenschap. Zij hebben al aanzienlijk bijgedragen tot het bereiken 
van het doel, de uitbreiding van uitwisselingen van studenten en docenten 
tussen de Lid-Staten en de introductie van vrijwillige 
samenwerkingsplannen en -projecten. Deze actie moet worden geconsolideerd 
en versterkt. De Commissie is voornemens dergelijke acties te blijven 
stimuleren en daarbij voort te bouwen op de rijke verscheidenheid aan 
ervaringen en op de vrijwillige deelname van universiteiten aan het plan. 
Zij zal in de komende fase haar pogingen blijven concentreren op de 
volgende hoofdpunten: 
(i) zorgen voor een lange-termijnbetrokkenheid van de kant van de Lid­
staten om aanvullende middelen ter beschikking te stellen ter 
ondersteuning van een grootschalige studentenuitwisseling waarvoor de 
communautaire middelen als aanvulling dienen. De communautaire actie 
moet geleidelijk toewerken naar een situatie waarin de Lid-Staten 
zelf in staat zijn de blijvende kosten die hieraan verbonden zijn 
over te nemen; 
(ii) versterken van het Europees netwerk van interuniversitaire 
samenwerkingsverbanden, om zodoende de Europese dimensie van het 
onderwijs en de studie in de verschillende stelsels voor hoger 
onderwijs te helpen institutionaliseren; 
(iii) bevorderen van een bijzondere inspanning via het open en 
afstandsonderwijs, ten einde een Europese dimensie toe te voegen aan 
het onderwijs aan hen die niet in staat zijn een studieperiode in het 
buitenland door te brengen en die, als 'niet-mobiele• studenten, ook 
behoefte hebben aan een Europese dimensie in hun studie; 
(iv) vergroten van het bereik van overeenkomsten voor de academische 
erkenning van diploma's en studieperioden. 
48. Bij het bestuderen van de mogelijkheden voor de volgende 
ontwikkelingsfase, die door de Commissie later dit jaar wordt 
gepresenteerd, zal het met name van essentieel belang zijn de 
communautaire maatregelen in overeenstemming te brengen met de 
verschillende nationale regelingen voor studiefinanciering waarvoor de 
Lid-Staten verantwoordelijk zijn. Op dit punt zal het ook noodzakelijk 
zijn te zoeken naar wegen om er op communautair niveau voor te zorgen dat 
de studenten daadwerkelijk het recht hebben hun beurs of financiering mee 
te nemen naar elke plaats waar zij in de Gemeenschap willen gaan studeren 
en voor veel meer studenten te zorgen voor de aanvullende financiële 
middelen die noodzakelijk zijn om de extra reis- en studiekosten in het 
buitenland te betalen. De communautaire bijdrage dient als katalysator; 
zij kan en mag niet de totale financieringsbron zijn. 
49. De Commissie is van mening dat deze versterking van de communautaire 
acties in de volgende fase het beste tot stand kan worden gebracht door 
de lopende activiteiten van bestaande actieprogramma's te herschikken 
binnen een enkel samenhangend kader. Dit kader zou onderstaande 
componenten kunnen hebben: 
de interuniversitaire samenwerkings- en uitwisselingsprogramma's in het 
kader van ERASMUS (ICPs), het overdrachtsysteem van studiepunten van de 
- 15 -
Europese Gemeenschap (ECTS), de acties voor het talenonderwijs op 
universitair niveau in het kader van LINGUA, de plaatsing van studenten 
in het bedrijfsleven, met speciale nadruk op kleine en middelgrote 
ondernemingen (COMETT), de samenwerking op het terrein van de 
lerarenopleiding, het open en afstandsonderwijs voor 'niet-mobiele' 
studenten en de ontwikkeling van de Europese dimensie in het onderwijs en 
de studies, in het bijzonder door het oprichten van Europese 
leerstoelen(*). 
In de volgende fase zal het ook noodzakelijk zijn de banden met het 
kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling te versterken, in het 
bijzonder voor de mobiliteit van de onderzoekers, zodat de onderwijs- en 
opleidingprogramma's van de universiteiten worden verrijkt door goed 
gecoördineerde communautaire acties op deze verwante 
belangengebieden(2). 
50. Het kan nuttig zijn deze hoger-onderwijsactiviteiten in een enkel kader 
te combineren en daarnaast de raadplegingsprocedures te stroomlijnen en 
wel door een één comité op te richten dat alle activiteiten betreffende 
universiteiten en niet-universitair hoger onderwijs bestrijkt. Dit zou 
tevens een waardevol forum zijn voor discussies en studies over 
tendenzen in het hoger onderwijs en de ontwikkelingen in de Gemeenschap 
en een instrument om toezicht te houden op de geleidelijke ontwikkeling 
van een 
Europese dimensie in het hoger onderwijs. Het comité kan verzocht worden 
kwesties ter zake van de ontwikkeling van de universiteiten die voor de 
Lid-Staten van gemeenschappelijk belang zijn te bespreken en daarbij 
voort te borduren op de reacties van de Lid-Staten op het Memorandum 
over het hoger onderwijs (bij voorbeeld toelatingsregelingen, numerus 
clausus, kwaliteitswaardering enz.). 
51. Voor wat het onderwijs op school betreft is de Commissie van plan om 
nadat het Verdrag eenmaal geratificeerd is, een Groenboek te publiceren 
waarin voorstellen worden gedaan voor de meest doeltreffende wegen en 
middelen om tot de noodzakelijke partnerschapsovereenkomsten op dit 
gebied te komen met nationale, regionale en lokale overheden in de vorm 
van een verreikend samenwerkingsplan, dat gebaseerd is op de culturele 
en taalkundige diversiteit van de Lid-Staten. Het doel van dit Groenboek 
is de geschiktste stimulerende rol voor de communautaire acties, de 
voornaamste prioritaire doelstellingen en de specifieke, op Europees 
niveau te ondernemen acties, vast te stellen. 
52. In het LINGUA-programma, dat in 1989 van start is gegaan, is reeds het 
initiatief genomen tot samenwerking tussen de Lid-Staten ten einde hun 
voorzieningen voor het onderwijs in vreemde talen, in het bijzonder ter 
stimulering van het onderwijs in alle communautaire talen, te 
verbeteren. Hoewel enkele aspecten van het huidige programma in de 
toekomst direct kunnen worden gekoppeld aan het hierboven genoemde kader 
voor het hoger onderwijs, kan de actie die op scholen en de 
lerarenopleiding gericht is worden gekoppeld aan andere maatregelen die 
opgezet zijn om een Europese dimensie aan het onderwijs toe te voegen en 
(1) In dit opzicht betekent de Jean Monnet-actie een directe inspanning op 
voorlichtingsgebied; hiermee wordt kennis over de Europese integratie 
overgedragen aan universiteiten, jongeren en burgers. 
(2) Voor nadere gegevens zij verwezen naar: Tweede werkdocument van de 
Commissie betreffende het OTO-beleid en het vierde kaderprogramma va-
communautaire activiteiten op het gebied van OTO (1994-199B) . coM(r3; : 
def. 
- 16 -
geformuleerd moeten worden in het licht van de reacties op het 
bovengenoemde Groenboek. In dit verband zal rekening moeten worden 
gehouden met het verslag dat de Commissie zal uitbrengen over het 
onderwijs aan kinderen van migrerende werknemers en over het belang van 
maatregelen ter bestrijding van racisme en xenofobie waarop is 
aangedrongen tijdens de Europese Raad van december 1992 in Edinburgh en 
in de recente motie van het Europese Parlement. 
53. In artikel 126 van het Verdrag staat duidelijk dat de Gemeenschap 
"bijdraagt tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte"; de Lid­
staten zijn verantwoordelijk voor het onderwijsbeleid en de organisatie 
van hun stelsels. De Lid-Staten zelf hebben duidelijk de noodzaak 
ingezien van een vergelijkende analyse van beleidskwesties van 
gemeenschappelijk belang, het poolen van het onderzoek en het op 
systematischer wijze overdragen van gegevens en ervaringen (bij voorbeeld 
het niet kunnen meekomen op school, de problemen van schoolverlaters 
zonder diploma, de initiële opleiding van leraren en hun bijscholing). 
54. De Raad heeft de Commissie verzocht methoden voor te stellen om het 
bestaande netwerk (EURYDICE), dat de contacten tussen alle nationale 
onderwijsautoriteiten en de Commissie in stand houdt en zorgt voor de 
noodzakelijke ondersteuning ter bevordering van steeds nauwer banden 
tussen de nationale onderwijsstelsels, te consolideren. De Commissie zal 
later dit jaar haar voorstellen indienen op basis van de richtsnoeren die 
zijn neergelegd door de Raad van ministers van Onderwijs. Bovendien zal 
in het raam van het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling een 
nieuwe, specifieke poging worden gedaan om steun te verlenen aan 
onderzoek naar belangrijke kwesties betreffende de toekomst van onderwijs 
en opleiding met het oog op de versterking van het gecombineerd 
onderzoekpotentieel van de Lid-Staten op het terrein van onderwijs en 
opleiding en voor de doeltreffender verspreiding en toepassing van 
onderzoeksresultaten. Bijzondere aandacht zal worden besteed - ook nu in 
overeenstemming met de richtsnoeren van de Raad van ministers van 
Onderwijs - aan vergelijkende criteria en methoden inzake de evaluatie 
van de onderwijsprestaties van universiteiten. Van EUROSTAT wordt in dit 
verband verwacht dat het een belangrijke rol zal spelen bij de 
ontwikkeling van geschikte onderwijsindicatoren. 
55. De Gemeenschap werkt al samen met de Lid-Staten om ervoor te zorgen dat 
de jongeren worden betrokken bij het proces van de opbouw van Europa en 
stimuleert daarbij de actieve deelname van jongeren aan buitenschoolse 
activiteiten en schept mogelijkheden voor samenwerking tussen jeugdige 
'leiders', jeugdige werknemers en jeugdige vrijwiligers. Het huidige 
programma "Jeugd voor Europa II" vormt, dank zij de medewerking van 
nationale jongerenorganisaties uit alle Lid-Staten, een deugdelijke basis 
voor dit werk en het heeft een functionerende infrastructuur geschapen 
voor het tot stand brengen van uitwisselingen van jongeren en voor 
samenwerkingsprojecten. 
56. Deze specifieke actie kan niet worden gecombineerd met de acties die op 
de schoolstelsels zijn gericht, aangezien noch de doelgroepen, noch de 
doelstellingen, noch de verantwoordelijke autoriteiten, dezelfde zijn. Op 
dit gebied ligt de verantwoordelijkheid bij de nationale ministeries van 
jeugdzaken en/of cultuur en een hele reeks vrijwillers en 
- 17 -
jeugdorganisaties. Om die redenen is het van esentieel belang dat op dit 
gebied een afzonderlijke inspanning blijft bestaan. Daarom is de 
Commissie van plan de volgende fase te ontwikkelen in het licht van de 
nieuwe bepalingen van artikel 126 van het nieuwe Verdrag en aldus een 
positief signaal af te geven en een nieuwe impuls te geven aan de 
inspanningen van de Lid-Staten om de jongeren voor te bereiden op hun 
toekomst als burgers van de Europese Gemeenschap. Er komt een specifieke 
mededeling over jeugdkwesties. 
ACTIELIJN B 
57. Doel: het beleid van de Gemeenschap op het gebied van de beroepsopleiding 
dient te worden gericht op de ondersteuning en aanvulling van de 
maatregelen die in en door de Lid-Staten zijn ontwikkeld, met het oog op 
de vaststelling van hogere opleidingsnormen en tevens op de schepping van 
een doorzichtig Europees gebied voor zover het vaardigheden en 
kwalificaties betreft, waardoor ook de doeltreffende toepassing van het 
recht op het vrij verkeer van personen mogelijk wordt. Hierbij zal de 
actie van de Gemeenschap volledig de verantwoordelijkheid van de Lid­
staten ten aanzien van de opzet en de inhoud van de beroepsopleiding 
eerbiedigen. De Gemeenschap dient te zorgen voor een samenhangend kader 
om haar beleid ten aanzien van de beroepsopleiding te helpen uitvoeren en 
tezelfdertijd een Europese dimensie toe te voegen aan de regelingen die 
de Lid-Staten hebben getroffen. 
In praktische bewoordingen: het beleid van de Gemeenschap moet deugdelijk 
verankerd liggen in één enkel communautair programma voor de 
beroepsopleiding. Het communautair programma voor de beroepsopleiding 
omvat twee elkaar aanvullende onderdelen, die het principe van de 
subsidiariteit eerbiedigen, en wel: 
(a) een gemeenschappelijk doelstellingenkader, dat is opgezet om de 
beleids- en andere maatregelen die de Lid-Staten hebben genomen te 
ondersteunen en aan te vullen, met inachtneming van de 
verantwoordelijkheid van de betrokkenen krachtens nationaal recht; 
doel is de bevordering van de samenhangende ontwikkeling van de 
beroepsopleiding in de Lid-Staten en de geleidelijke convergentie van 
hun initiatieven; 
(b) een aantal flankerende maatregelen die op communautair niveau worden 
uitgevoerd en opgezet zijn ter ondersteuning en aanvulling van de 
activiteiten die door en in de Lid-Staten zijn ontwikkeld. 
58. De lopende programma's op het gebied van de beroepsopleiding zijn 
gebaseerd op besluiten van de Raad die elk een kader bevatten van 
beleidsdoelstellingen in verhouding tot de verschillende actieterreinen. 
Het combineren van de beleidsrichtsnoeren voor de beroepsopleiding in een 
gemeenschappelijk doelstellingenkader zou kunnen zorgen voor het 
ondersteunen en op elkaar afstemmen van de doelstellingen die vermeld 
staan in de besluiten van de Raad die aan de huidige reeks programma's 
ten grondslag liggen. Het zou de kwaliteit van het samenwerkingsverband 
tussen de Gemeenschap en de Lid-Staten dat gericht is cp de 
verwezenlijking van gemeenschappelijke doelstellingen die verband houden 
met de verschillende onderdelen van de stelsels en regelingen voor 
beroepsopleiding verbeteren; hierbij wordt bij voorbeeld gedacht aan a-it 
verbeteren van de 
- 18 -
kwaliteit van de initiële en voortgezette opleiding, het verstrekken van 
een erkende kwalificatie aan alle jeugdige schoolverlaters, het 
bevorderen van de investering in de opleiding als essentieel onderdeel 
van de bedrijfsstrategie, het ontwikkelen van een Europese 
kwalificatiemarkt en het uitbreiden van de rol die de opleiding bij de 
overdracht van technologie en de aanpassing aan industriële veranderingen 
speelt, alsmede het bevorderen van gelijke kansen voor vrouwen en mannen. 
59. Het communautair programma dient nauw aan te sluiten op twee andere 
communautaire instrumenten: 
de structuurfondsen en dan met name het Sociaal Fonds, die door middel 
van communautaire bestekken en communautaire initiatieven het 
cohesiebeleid steunen. Het beleid voor de beroepsopleiding dient derhalve 
een maximale synergie te vertonen met het cohesiebeleid om, voor zover 
dat nodig en gepast is, de uitbreiding en vermenigvuldiging van de acties 
in het raam van het hierboven bedoeld communautair programma mogelijk te 
maken en te zorgen voor een grotere deelneming van alle betrokkenen; 
het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling dat dient te worden 
versterkt door de ontwikkeling van maatregelen die op voortgezette 
opleiding gericht zijn, ten einde ervoor te zorgen dat de innovatie en de 
onderzoeksresultaten worden overgedragen en met name door kleine en 
middelgrote ondernemingen ten volle worden benut en wel door middel van 
goedgerichte regelingen voor voortgezette opleiding. 
De flankerende communautaire maatregelen omvatten drie aanvullende en 
geïntegreerde onderdelen, die gebaseerd zijn op de resultaten van de 
lopende programma 's: 
Element A: Netwerken van ondersteuningscentra 
Element B: Ondersteuning voor innovatie : transnationale projecten en 
gemeenschappelijk produkten 
Element C: Analyse en onderzoek. 
ELEMENT A: Netwerken van ondersteuningscentra 
60. Deze netwerken op nationaal, regionaal en lokaal niveau zouden zich bezig 
houden met activiteiten die alle vormen van beroepsopleiding bestrijken 
(initieel, permanent en voortgezet) en trachten een doeltreffender 
samenspel tussen de communautaire actie en de beleidsmaatregelen en 
praktijken in de Lid-Staten tot stand te brengen. Zij zouden ook de 
ondersteunende structuur vertegenwoordigen voor de ontwikkeling van 
maatregelen om het aanbod van kwalificaties beter af stemmen op de vraag 
op de arbeidsmarkt in verband met de technologische verandering, alsmede 
voor de bevordering van transnationale samenwerkingsverbanden voor 
opleiding. 
De voornaamste taken van dit netwerk zouden zijn: 
de controle op en de vergelijkende analyse van de impact van het 
programma op nationaal niveau, met name ook het kanaliseren van 
acties ter bevordering van 
- 19 -
gelijke kansen voor vrouwen en mannen betreft, het opzetten en 
controleren van projecten en het ontwikkelen van regelingen voor de 
uitwisseling van gegevens en know-how en de verspreiding daarvan. 
op regionaal en sectoraal niveau: het analyseren van de behoeften aan 
opleiding en kwalificaties, het maken van opleidingsaudits voor 
kleine en middelgrote ondernemingen, het overdragen van 
technologische vernieuwingen en nieuwe onderwijsmethoden, in het 
bijzonder aan kleine en middelgrote ondernemingen, het bevorderen van 
de geografische mobiliteit en de uitwisseling van jongeren en 
opleiders en de uitbreiding van regelingen voor begeleiding en 
beroepskeuzeadviezen. 
De netwerken zouden kunnen worden georganiseerd in samenwerking met 
nationale coördinatie- en evaluatie-eenheden waarin de nationale eenheden 
voor de lopende programma's (COMETT, FORCE, PETRA, EUROTECNET en IRIS) 
kunnen opgaan. Het zou ongetwijfeld de taak van de Lid-Staten zijn de 
juiste situering van dergelijke coördinerende en stimulerende mechnaismen 
te bepalen. 
Zij zouden tevens de regionale of sectorale consortia op transnationale 
basis in een netwerk onderbrengen. Deze consortia zouden kunnen worden 
gebaseerd op de UETPs van COMETT (opleidingspartnerships tussen 
universiteiten en ondernemingen) die hun partnerschapovereenkomsten met 
regionale overheden, de sociale partners, de bedrijven en andere 
opleidingsinstituten in de betrokken regio's zouden moeten consolideren. 
61. De regionale en sectorale consortia zouden ook dienst kunnen doen als 
•ondersteuningscentra* voor flankerende communautaire acties door een 
kader te bieden voor het stimuleren van de mobiliteit en de uitwisseling 
van jeugdige werknemers en jongeren in opleiding, gebaseerd op de 
uitwisselingsregelingen krachtens het PETRA-programma. Deze consortia 
zouden ook van nut kunnen zijn bij het helpen uitvoeren van andere 
communautaire beleidsmaatregelen door het ontwikkelen van passende 
opleidingsmaatregelen, bij voorbeeld het milieu, kleine en middelgrote 
ondernemingen en onderzoek en ontwikkeling. Het feit dat de partnerships 
van COMETT overal in de Gemeenschap aanwezig zijn betekent een groot 
voordeel en zij dienen tegen deze achtergrond te worden geconsolideerd. 
ELEMENT B: ondersteuning voor innovatie : transnationale projecten en 
gemeenschappelijk produkten. 
62. Dit element zou geconcentreerd worden op het vinden, samenbrengen en 
verspreiden van innovaties op opleidingsgebied. In de allereerste plaats 
zou het zich richten op hen die op lokaal en regionaal niveau vóór de 
opleiding verantwoordelijk zijn, in hoofdzaak bedrijven en 
opleidingsinstituten. In dit element zou getracht worden deze samen te 
brengen in transnationale samenwerkingsverbanden waarin zij hun vakkennis 
zouden poolen in projecten die voor beide priorititeit hebben. 
63. Het zou tevens het opzetten en uitvoeren van transnationale 
opleidingsprojecten steunen. Deze zouden een gemeenschappelijke inhoud 
hebben en innoverende oplossingen voor gemeenschappelijke 
opleidingsproblemen bieden. Zij zouden leiden tot de ontwikkeling van 
- 20 -
hoogwaardige, overdraagbare produkten om via het Europese netwerk te 
verspreiden onder alle belangstellende bedrijven en opleidingsinstituten. 
De produkten dienen, op basis van gezamenlijk te formuleren methoden, 
modules en materialen sterk innoverend te zijn en een duidelijke 
demonstratiewaarde te bezitten. 
64. Bij het ontwikkelen van dit element zou het Europees netwerk putten uit 
een pool van communautaire expertise om: 
* de opleidinginstituten en bedrijven in de verschillende Lid-Staten te 
helpen transnationale samenwerkingsverbanden op te zetten en te 
runnen en de opleidingsprojecten te ontwikkelen; 
* de nationale coördinatie- en evaluatie-eenheden te helpen de 
projecten te evalueren en te controleren; 
* goede praktijken in verband met de bevordering van gelijke kansen 
voor vrouwen en mannen te helpen verspreiden om zo doende een betere 
impact op de voornaamste tendenzen in de nationale stelsels te 
bereiken. 
ELEMENT C: Analyse en onderzoek 
65. Het doel zou zijn de wederzijdse kennis van de stelsels en mechanismen 
voor beroepsopleiding te verbeteren. Het zou de kwaliteit en de 
doeltreffendheid daarvan bevorderen door middel van goed gestructureerde 
regelingen voor de uitwisseling van gegevens en analyses. Hierdoor zou 
worden gezorgd voor informatie en gegevens, alsmede gemeenschappelijke 
kennis van ideeën en indicatoren en zouden - in nauwe samenwerking met de 
Lid-Staten - onderzoek- en analysemethoden voor belangrijke kwesties voor 
opleidingsstelsels en -mechanismen worden ontwikkeld. In dit verband zal 
uit de ervaring van EUROSTAT worden geput voor het verder ontwikkelen van 
methodologische en vergelijkbaarheidsaspecten van statistieken ter 
ondersteuning van het communautair programma voor beroepsopleiding. 
66. Dit zou de beleidsmakers helpen hun nationale stelsels en praktijken 
tegen een Europese achtergrond te bekijken en de overdracht van know-how, 
in het bijzonder naar de landen die momenteel hun opleidings- en 
kwalificatieregelingen herzien, vergemakkelijken. Het zou van bijzondere 
waarde zijn voor de regio's van de Gemeenschap die onder Doelstelling 1 
vallen. 
67. De in het raam van element C verrichte werkzaamheden zouden belangrikjk 
materiaal kunnen opleveren voor het Europees forum betreffende 
beroepsopleiding dat de Commissie in de toekomst periodiek zal 
organiseren. Zij zouden ook een bijdrage kunnen leveren tot de opstelling 
van een periodiek Europees verslag over de situatie betreffende de 
beroepsopleiding in de Europese Gemeenschap - een aanvulling op het 
jaarlijks werkgelegenheidsverslag van de Commissie. 
68. In dit verband zou CEDEFOP verzocht moeten worden een belangrijker rol te 
gaan spelen en de Commissie te helpen de onderzoeksresultaten op 
opleidingsgebied te vergelijken en te verspreiden, en zich daarbij vooral 
te concentreren op de noodzaak aan de opleiding van opleiders een 
- 21 -
Europese dimensie toe te voegen en op de publikatie van gezaghebbend, up-
to-date vergelijkend materiaal over het opzetten en functioneren van de 
verschillende stelsels voor opleiding en kwalificatie. CEDEFOP zou dan 
dienen als platform voor het uitwisselen van ervaringen tussen 
praktijkmensen. 
69. Om de uitwisseling van gegevens te verbeteren zou dit programma voor 
beroepsopleiding gebruik kunnen maken van telematicaverbindingen tussen 
de nationale, regionale en sectorale eenheden. Het programma zou ook een 
belangrijke stimulans kunnen betekenen voor de ontwikkeling en 
verspreiding van open- en afstandsonderwijsmethoden en -materialen, 
waardoor het netwerk en de gezamenlijke projecten een volledig nieuwe 
omvang en een gevoel van innoverende dynamiek zouden krijgen. Tevens zou 
het concreet vorm geven aan het idee van een open opleidings- en 
kwalificatiegebied in de Gemeenschap. 
70. Het Raadgevend Comité voor de beroepsopleiding van de Commissie zou dan 
advies uitbrengen over de ontwikkeling van het communautair 
opleidingsbeleid en in staat zijn het opleidingsprogramma van de 
Gemeenschap en de samenhang daarvan met het structuurbeleid op 
communautair niveau te overzien. De in de Lid-Staten opgerichte 
coördinatiestructuren zouden de follow-up van het communautaire programma 
en de banden daarvan met andere communautaire activiteiten, met name die 
van het Europees sociaal Fonds, vergemakkelijken. Zij zouden van nut 
kunnen zijn door meer aandacht te besteden aan de noodzakelijke 
gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor de evaluatie van en de 
controle op de communautaire actie. 
CONCLUSIE 
71. De twee hierboven uiteengezette hoofdlijnen van de actie komen strikt 
overeen met de geest en de letter van resp. artikel 126 en artikel 127 
van het nieuwe Verdrag. De Commissie is voornemens om, zodra het Verdrag 
geratificeerd is, een mededeling aan de Raad te presenteren betreffende 
de uitvoering van artikel 126 en artikel 127, in een samenhangend kader. 
Deze mededeling zal een aanvulling vormen op de programmavoorstellen die 
de Commissie voor het eind van het jaar moet indienen. 
BIJLAGE 1 
ACTIEPROGRAMMA'S OP HET GEBIED VAN ONDERWIJS EN OPLEIDING 
Sinds 1987 is op communautair niveau een hele reeks specifieke 
actieprogramma's van start gegaan: 
COMETT (programma betreffende samenwerking tussen universiteit en 
onderneming inzake opleiding op het gebied van de technologie) is in 1986 
gelanceerd als tegenpool - op het gebied van onderwijs en opleiding - van 
ESPRIT, een programma voor onderzoek en ontwikkeling. Het wil een grotere 
synergie tussen universiteit en onderneming scheppen en zo doende de 
kwaliteit van de opleiding in verband met de technologische veranderingen 
verbeteren. 
ERASMUS (communautair actieprogramma inzake de mobiliteit van studenten), 
dat in 1987 is opgezet, is gericht op de bevordering van de samenwerking 
tussen de universiteiten om een grotere wederzijdse erkenning van 
kwalificaties te bereiken alsmede op de stimulering van een veel grotere 
mobiliteit van studenten en docenten tussen instellingen overal in de 
Gemeenschap. De Commissie heeft 10 % als doel voor de mobiliteit van de 
studenten binnen de EG vastgesteld. 
EUROTECNET (actieprogramma ter bevordering van de innovatie op het gebied 
van de beroepsopleiding in verband met de technologische veranderingen in 
de Europese Gemeenschap) vond zijn oorsprong in de resolutie van de Raad 
uit 1983 waarin het opleidingsbeleid voor de jaren tachtig is 
geformuleerd en is, na een voorbereidende fase van drie jaar, 
geformaliseerd tot een programma ter bestudering van het effect van 
technologische veranderingen op kwalificatiestelsels en 
opleidingsmethodieken. 
In 1988 was PETRA (actieprogramma voor de beroepsopleiding van jongeren 
en de voorbereiding van jongeren op leven als volwassene en in het 
beroep) de directe voortzetting van het eerdere communautaire 
actieprogramma betreffende de overgang van jongeren van de school naar 
volwassenenheid en beroepleven; de opzet was zodanig dat vooral rekening 
werd gehouden met de bezorgdheid die verband hield met de grote 
werkloosheid onder jongeren door nieuwe normen voor de initiële 
beroepsopleiding in de Gemeenschap te formuleren. 
Jeugd voor Europa (actieprogramma ter bevordering van de uitwisseling van 
jongeren in de Gemeenschap) is in 1988 geformaliseerd als bundeling van 
een reeks initiatieven met het oogmerk uitwisseling van jongeren die geen 
school meer bezoeken te bevorderen en gaat terug op het door de Europese 
Raad in 1985 goedgekeurde rapport-Adino over een Europa van de burgers. 
IRIS (actieprogramma voor beroepsopleidingsprojecten voor vrouwen) is in 
19 88 van start gegaan en voortgekomen uit de aanbeveling van de Commissie 
van 1987 betreffende de toegang van vrouwen tot de beroepsopleiding; er 
is hiertoe een Europees netwerk opgericht dat de innovatie van de 
beroepsopleiding die is gericht op een doeltreffender deelneming door 
vrouwen, ondersteunt. 
r^ 
- 2 -
LINGUA (actieprogramma ter bevordering van de kennis van vreemde talen in 
de Gemeenschap) is in 1990 van start gegaan en richt zich op de 
toenemende verontrusting over het zwakke punt van zovele acties van de 
Gemeenschap, namelijk de noodzaak dat meer burgers in staat dienen te 
zijn om in ten minste twee andere talen dan hun moedertaal te kunnen 
communiceren. 
In 1990 heeft de Gemeenschap ook TEMPUS (transeuropees 
mobiliteitsprogramma voor universiteitsstudies) van start doen gaan, een 
programma dat bedoeld is de hervorming van de stelsels voor hoger 
onderwijs in de landen van Midden- en Oost-Europa te steunen. Dit 
programma vormt een onderdeel van het PHARE-programma dat door de 
Gemeenschap is opgezet om te helpen bij de economische en sociale 
herstructurering van de landen in Midden- en Oost-Europa. 
In 1991 is met FORCE (actieprogramma voor de ontwikkeling van 
voortgezette beroepsopleiding in de Europese Gemeenschap) een aanvang 
gemaakt; dit programma concentreert zich op beleidsontwikkeling, 
innovatie en uitwisseling van ervaringen op het gebied van de 
voortgezette beroepsopleiding. 
Een betrekkelijk recente ontwikkeling is de openstelling van COMETT (sinds 
1990) en ERASMUS (sinds 1992) voor de deelneming van de EVA-landen, waardoor 
de werkelijk transeuropese aard van deze programma's vergroot is. Wanneer de 
overeenkomst over de Europese Economische Ruimte eenmaal van kracht is 
geworden zullen vanaf 1 januari 1995 alle programma's van de EG voor 
onderwijs en opleiding openstaan voor deelneming door de EVA-landen. 
*"* 
- 3 -
PROGRAMMA'S VOOR ONDERWIJS EN OPLEIDING VAN DE EG 
TABEL 1: PROGRAMMA'S VOOR ONDERWIJS EN OPLEIDING VAN DE EG 
Korte titel 
COMETT Volledige titel Duur 
programma betreffende samenwerking 1986-94 
tussen universiteit en onderneming 
inzake opleiding op het gebied van 
de technologie Begroting 
tot 1992 
x miljoen ecu 
206,6 
ERASMUS communautair actieprogramma inzake de 1987-
mobiliteit van studenten 307,5 
PETRA actieprogramma voor de beroepsoplei-1988-94 
ding van jongeren en voorbereiding 
van jongeren op het leven als vol­
wassen en in een beroep 79,7 
JEUGD VOOR 
EUROPA 
IRIS 
EUROTECNET 
LINGUA actieprogramma ter bevordering van de 1988-94 32,2 
uitwisseling van jongeren in de Ge­
meenschap - "jeugd voor Europa"-
programma 
Europees netwerk voor beroepsoplei- 1988-93 0,75 
dingsprogramma's voor vrouwen 
actieprogramma ter bevordering van de 1990-94 7,0 
innovatie op het gebied van de be­
roepsopleiding i.v.m. de technologi­
sche verandering in de Europese 
Gemeenschap 
actieprogramma ter bevordering van de 1990-94 68,8 
kennis van vreemde talen in de EG 
TEMPUS trans-Europees mobiliteitsprogramma 1990-94 194 
voor universiteitsstudies 
FORCE actieprogramma voor de ontwikkeling 1991-94 31,3 
van de voortgezette beroepsoplei­
ding in de Europese Gemeenschap 
l<> 
Bijlage 2 
VERDRAG BETREFFENDE DE EUROPESE UNIE 
****** 
HOOFDSTUK 3 
Onderwijs, beroepsopleiding en jeugd 
Artikel 126 
1. De Gemeenschap draagt bij tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog 
gehalte door samenwerking tussen de Lid-Staten aan te moedigen en zo nodig 
door hun activiteiten te ondersteunen en aan te vullen, met volledige 
eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten voor de inhoud van 
het onderwijs en de opzet van het onderwijsstelsel en van hun culturele en 
taalkundige verscheidenheid. 
2. Het optreden van de Gemeenschap is erop gericht: 
de Europese dimensie in het onderwijs tot ontwikkeling te brengen, met 
name door onderricht en verspreiding van de talen der Lid-Staten; 
de mobiliteit van studenten en docenten te bevorderen, mede door de 
academische erkenning van diploma's en studietijdvakken aan te moedigen; 
de samenwerking tussen onderwijsinstellingen te bevorderen; 
uitwisseling te bevorderen van informatie en ervaring omtrent de 
gemeenschappelijke vraagstukken waarmee de onderwijsstelsels van de Lid­
staten worden geconfronteerd; 
de ontwikkeling van uitwisselingsprogramma's voor jongeren en 
jongerenwerkers te bevorderen; 
de ontwikkeling van het onderwijs op afstand te stimuleren. 
3. De Gemeenschap en de Lid-Staten bevorderen de samenwerking met derde 
landen en met de inzake onderwijs bevoegde internationale organisaties, met 
name de Raad van Europa. 
4. Om bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van dit 
artikel neemt de Raad: 
volgens de procedure van artikel 189 B en na raadpleging van het 
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, 
stimuleringsmaatregelen aan, met uitsluiting van harmonisatie van de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de Lid-Staten, 
met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, op voorstel van de 
Commissie, aanbevelingen aan. 
7 S 
- 2 -
Artikel 127 
1. De Gemeenschap legt inzake de beroepsopleiding een beleid ten uitvoer 
waardoor de activiteiten van de Lid-Staten worden versterkt en aangevuld, met 
volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten voor de 
inhoud en de opzet van de beroepsopleiding. 
2. Het optreden van de Gemeenschap is erop gericht : 
de aanpassing aan veranderingen in het bedrijfsleven te vergemakkelijken, 
met name door beroepsopleiding en omscholing; 
door verbetering van de initiële beroepsopleiding en van de bij- en 
nascholing, de opneming en de wederopneming op de arbeidsmarkt te 
bevorderen; 
de toegang tot de beroepsopleidingen te vergemakkelijken en de mobiliteit 
van de opleiders en leerlingen, met name jongeren, te bevorderen; 
de samenwerking inzake opleiding tussen onderwijs- of 
opleidingsinstellingen en ondernemingen te bevorderen; 
de uitwisseling te bevorderen van informatie en ervaring omtrent de 
gemeenschappelijke vraagstukken waarmee de opleidingsstelsels van de Lid­
staten worden geconfronteerd. 
3. De Gemeenschap en de Lid-Staten bevorderen de samenwerking met derde 
landen en met de inzake beroepsopleiding bevoegde internationale 
organisaties. 
4. De Raad neemt volgens de procedure van artikel 19 8 C en na raadpleging 
van het Economisch en Sociaal Comité, maatregelen aan die bijdragen tot de 
verwezenlijking van de doelstellingen van dit artikel, met uitsluiting van 
harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de Lid­
staten. 
16 
ISSN 0254-1513 
COM(93) 183 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 16 
Catalogusnummer : CB-CO-93-229-NL-C 
ISBN 92-77-55713-3 
Bureau voor officiële publucatles der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg