Nr. C 90/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5. 4. 83 
Bovendien zou het voorstel moeten voorzien in een 
procedure om Lid-Staten die rechtstreeks bij een pro­
gramma betrokken zijn, op de hoogte te stellen. 
2.3. Artikel 4 
Het Comité acht het niet zo verstandig naar gelang van 
het exploratiestadium waarop het programma betrek­
king heeft, twee verschillende steunpercentages vast te 
stellen; zij vindt dat voor de communautaire financiële 
steun een maximumpercentage zou moeten worden 
vastgesteld. Voorts moet dit artikel anders worden ge­
steld om, zoals reeds in de algemene opmerkingen is 
gezegd, te bereiken dat de programma's met de natio­
nale systemen te verenigen zijn. 
2.4. Artikel 5 
Het Comité dat een advies zou moeten uitbrengen over 
de door de Commissie geselecteerde aanvragen om fi­
nanciële steun, zou zodanig moeten zijn samengesteld 
dat niet alleen technische en onderzoekaspecten kunnen 
worden beoordeeld, maar ook economische en bevoor­
radingsvraagstukken, omdat het er toch in de eerste 
plaats om gaat de Gemeenschap minder afhankelijk van 
de buitenwereld te maken. 
2.5. Artikel 6, lid 4 
2.5.1. Het Comité stelt voor in artikel 6, lid 4, ook nog 
de bepaling op te nemen dat de persoon of personen die de lening aanvragen, zich ertoe verbinden zich bij de 
verspreiding van de resultaten van de gesubsidieerde 
programma's aan eventuele nationale wettelijke bepa­
lingen op dit gebied te houden. 
2.5.2. Het acht het ook noodzakelijk de tekst na het 
vijfde streepje zodanig te veranderen dat de aanvrager(s) 
van de lening gedurende vier jaar na de uitvoering van 
het programma de verkregen resultaten — met instem­
ming van de Commissie — aan derden (kunnen) over­
dragen, zolang laatstgenoemden ertoe bereid zijn de 
oorspronkelijk aangegane verplichtingen geheel over te 
2.5.3. Aangezien het Commissievoorstel bedoeld is om 
een ononderbroken grondstoffenvoorziening te garan­
deren, stelt het Comité voor artikel 6, lid 4, aan te vul­
len met de bepaling dat, indien de programmaresultaten 
niet binnen vier jaar worden gebruikt, deze het eigen­
dom zullen worden van de Commissie, die dan in 
samenwerking met de Lid-Staten zal proberen deze ten 
nutte te maken. 
2.6. Artikel 7 
Daar het moeilijk is van te voren criteria vast te stellen 
op grond waarvan kwijtschelding kan worden verleend 
indien het programma geen vruchten afwerpt, stelt het 
Comité voor, uitdrukkelijk te bepalen dat de terugbeta­
ling pas twee jaar nadat de exploitatie is begonnen, 
behoeft plaats te vinden. 
Gedaan te Brussel, 23 februari 1983. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran?ois CEYRAC 
Advies inzake een voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een communau­
tair testprogramma ter stimulering van de doeltreffendheid van het wetenschappelijk en 
technisch potentieel van de Europese Economische Gemeenschap 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen nr. C 337 van 23 december 1982, blz. 6. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 13 december 1982 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen. 
5. 4. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 90/5 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 23 en 24 februari 1983 te Brussel gehouden 205e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: • 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder arti­
kel 198, 
Gezien het verzoek om advies van de Raad van de 
Europese Gemeenschappen van 13 december 1982 
inzake het voorstel voor een besluit van de Raad tot 
vaststelling van een communautair testprogramma ter 
stimulering van de doeltreffendheid van het weten­
schappelijk en technisch potentieel van de Europese 
Economische Gemeenschap (1), 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 14 december 
1982, de Afdeling voor energie en nucleaire vraagstuk­
ken te belasten met het opstellen van een advies over dit 
onderwerp, 
Gezien het advies dat voornoemde Afdeling tijdens haar 
78e vergadering op 4 februari 1983 heeft opgesteld, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Bordes-Pages, 
mondeling uitgebrachte verslag, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 205e zitting van 
23 en 24 februari 1983 (vergadering van 23 februari 
1983), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen werd goedgekeurd. 
1. Het Comité ziet in dat onderzoek en technologie 
nauw zijn verbonden met de sociaal-economische pro­
blemen waarmee de Gemeenschap momenteel te kam­
pen heeft. Daarom kan het alleen maar instemmen met 
iedere maatregel tot ontwikkeling of stimulering van het 
wetenschappelijk en technisch potentieel van de Ge­
meenschap. 
Het Comité gaat over het geheel genomen akkoord met 
het voorstel voor een besluit van de Raad (1), dat be­
schouwd moet worden als aanvankelijk niet-geplande 
aanvulling op een vastgelegd kaderprogramma. Het 
tekent hierbij het volgende aan. 
(») PB nr. C 337 van 23. 12. 1982, blz. 6. 2. Algemene opmerkingen 
2.1. De Gemeenschap beschikt over een omvangrijk 
wetenschappelijk en technisch potentieel. Het weten­
schappelijk concurrentievermogen van dit potentieel 
moet worden opgevoerd, en wel door bij te dragen tot 
oplossing van problemen als: 
— het gebrek aan eenheid van de diverse onderzoeks­
strategieën van de Lid-Staten, waardoor middelen 
verloren gaan; 
— de sterke compartimentering van de successieve 
onderzoekwerkzaamheden, die leidt tot een gebrek 
aan thematische, geografische en institutionele 
mobiliteit; 
— de tekortschietende verspreiding van wetenschappe­
lijke en technische informatie als gevolg van onder 
meer de aanwezigheid van taalbarrières. 
2.2. Er zijn valkuilen en risico's aanwezig. Deze kun­
nen gemakkelijk worden omzeild indien de activiteiten 
geleid en gevolgd worden door gekwalificeerd weten­
schappelijk personeel. Creativiteit moet worden gesti­
muleerd, terwijl contacten die niet tot resultaten leiden, 
moeten worden vermeden. 
2.3. De te bestuderen onderwerpen dienen noodzake­
lijkerwijs beperkt te zijn en de te bereiken resultaten 
moeten nauwkeurig worden omschreven. Een onder­
zoeksteam kan er zich nu eenmaal niet bij contract toe 
verbinden, iets te „vinden". Het is zijn plicht, de werk­
zaamheden zo af te sluiten dat concrete conclusies (posi­
tieve dan wel negatieve) kunnen worden getrokken. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Onderwerpen 
In haar mededeling aan de Raad getiteld „Wetenschap­
pelijk en technisch onderzoek en de Europese Gemeen­
schap: voorstellen voor de jaren tachtig" (oktober 
1981) heeft de Commissie gewezen op de noodzaak ook 
aandacht te besteden aan de beheersing van de wissel­
werking tussen technologische ontwikkeling en maat­
schappelijke verandering. Het Comité spreekt zijn be­
zorgdheid uit over de gevolgen van met name de infor­
matica, de robotisering en de automatisering van kan-
toorwerkzaamheden. Het betreurt dat dit onderwerp 
niet in het testprogramma is opgenomen. 
Nr. C 90/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5.4. 83 
3.2. Testfase en methodologie 
Het Comité is het er volledig mee eens dat men deze 
bevorderingsactie heeft willen laten voorafgaan door het 
opstellen van een soort testmodel. Het Comité zou in 
dat verband graag zien dat de onderzoekwerkzaam­
heden gedurende de gehele testfase samengaan met een 
methodologische inspanning. Alleen door een dergelijke 
inspanning kunnen namelijk de sterke en de zwakke 
punten worden opgespoord. Daarom geeft het Comité 
hierna aan, op welke aspecten deze begeleiding betrek­
king zouden moeten hebben. 
3.3. Testen van de methodes 
Met de prioriteit die hieraan wordt gegeven kan het 
Comité wel instemmen. Het betreurt echter dat deze 
methodes in het voorstel van de Commissie niet duide­
lijk genoeg worden omschreven, terwijl de aard van de 
„tests" en de criteria voor welslagen of mislukking 
evenmin voldoende uit de verf komen. 
3.4. Onderzoekprocedure: evaluatie van de resultaten 
Het verheugt het Comité dat tijdens de testfase een 
netwerk van wetenschappelijke adviseurs binnen de 
Gemeenschap zal worden opgebouwd. 
Hoewel het Comité vindt dat de aan ieder institutioneel 
apparaat inherente rigiditeit zoveel mogelijk moet 
worden voorkomen, acht het het toch nodig dat een 
comité (CODEST) wordt ingesteld. Daarmee zou de 
Gemeenschap concreet uiting geven aan haar bereidheid 
— welke zij reeds aan de dag heeft gelegd in het kader­
programma (1984-1987) — tot het ontplooien van 
onderactiviteiten op het gebied van onderzoek en ont­
wikkeling. Ook meent het Comité dat de wetenschappe­
lijke adviseurs moet worden opgedragen, hun methodes 
voor de evaluatie van de resultaten te rationaliseren: 
men dient namelijk te beseffen dat het risico van subjec­
tieve beoordeling — hoe paradoxaal dat ook klinkt — 
op wetenschappelijk gebied zeker aanwezig is, met 
name wanneer de innovatie indruist tegen opvattingen 
van de onderzoeker. 
Het Comité wijst met klem op: 
— het belang van goede transmissie van de gegevens 
tijdens de testfase; 
— de noodzaak van een zo snel mogelijke start ten 
einde de tijd die met de besluitvorming is gemoeid, 
te verkorten. 
3.5. Middelen 
De financiële middelen lijken goed te zijn afgestemd op 
het doel, d.w.z. het testmodel. Wat de personeelsuit­gaven betreft adviseert het Comité deze uitgaven vooral 
te bestemmen voor onderzoekers die in hun land reeds 
een stabiele werkkring hebben. Ook zou het graag zien 
dat de doelstellingen betreffende het „poolen" (work­
shops, studies, „verbroedering", conferenties) wordt 
toegelicht per onderwerp, zodat de creativiteit wordt 
gestimuleerd en hieruit ook resultaten voortkomen, en 
het niet alleen bij betere contacten blijft. 
In principe is het streven naar decentralisering van het 
beheer zeker goed te keuren; toch zal moeten worden 
toegezien op de coördinatie van de diverse manieren van 
beheer om methodes op gelijke basis te kunnen blijven 
testen. 
3.6. Keuze van onderzoekgebieden voor de testfase en 
thematische oriëntatie 
Het zou gewenst zijn beter aan te geven welke weten­
schappelijke sectoren en subsectoren belast zullen wor­
den met de bestudering van de gekozen gebieden. Hier­
door zou men de interdisciplinaire intensiteit ervan met 
goed gevolg kunnen bepalen. 
3.7. Problemen in verband met de sociaal-economische 
gevolgen 
Tot zijn voldoening neemt het Comité er nota van dat 
tijdens de testfase een begin zal worden gemaakt met de 
behandeling op Gemeenschapsniveau van problemen als 
contracttypes, intellectuele of industriële eigendom. 
4. Conclusie 
4.1. Tot slot heeft het Comité er waardering voor dat 
in het stimuleringsprogramma de nodige soepelheid is 
ingebouwd. Het is in het bijzonder van belang dat de 
koers, waarvan men helaas via het kaderprogramma 
maar een schematisch beeld heeft gekregen, inderdaad 
kan worden gewijzigd op grond van de resultaten van 
de testfase, welke bij welslagen kan uitmonden in een 
bredere activiteit op basis van de uitgeteste methodes. 
4.2. Hoewel het Comité inziet dat de voorgestelde test-
projecten belangrijk zijn, stelt het helaas vast dat de 
sociale wetenschappen hierbij ontbreken. In een tijd 
waarin de maatschappelijke componenten van overwe­
gend belang zijn, heeft het Comité er moeite mee dat in 
deze onderzoekfase geen onderwerp is gekozen dat be­
trekking heeft op maatschappelijke aspecten. Vooral 
ook omdat het er primair om gaat methodes te testen en 
omdat zulks niet mogelijk is zonder sociologische analy­
ses toe te passen op dit nieuwe gebied dat ook wel 
„wetenschap van de wetenschap" wordt genoemd. 
4.3. Tot slot is het Comité van mening dat dit voorstel 
voor een besluit goedkeuring verdient, maar dat er wel 
5. 4. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 90/7 
een werkelijke follow-up dient te komen op deze test­
fase en dat het geraadpleegd wordt wanneer de balans 
van deze methodes en van de resultaten kan worden 
opgemaakt. Alleen via voortdurende en volledige voor­lichting kan het Comité een verantwoorde beoordeling 
van de situatie geven wanneer de tijd van definitieve 
conclusies en van overgang van de testfase naar de 
toepassingsfase gekomen is. 
Gedaan te Brussel, 23 februari 1983. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francois CEYRAC 
Advies inzake het zevende jaarverslag (1981) van het Europees Fonds voor Regionale 
Ontwikkeling 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Tijdens zijn op 28 en 29 april 1982 gehouden 197e zitting heeft het Comité op voorstel van 
zijn Bureau besloten, uit eigen beweging een advies inzake voornoemd onderwerp op te stel­
len. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 23 en 24 februari 1983 te Brussel gehouden 205e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien artikel 20, vierde alinea, van het Reglement van 
Orde, waarbij het Comité het recht van initiatief wordt 
toegekend, 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 27 april 1982, de 
Afdeling voor regionale ontwikkeling met het opstellen 
van een advies over het zevende jaarverslag van het 
EFRO te belasten, 
Gezien de late toezending van dit verslag en de organi­
satie van de werkzaamheden van genoemde Afdeling op 
12 november 1982, waarbij de heer Broicher tot rap­
porteur werd benoemd, 
Gezien de beraadslagingen van de Afdeling, die haar 
advies op 11 februari 1983 heeft goedgekeurd, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn op 23 en 24 
februari 1983 gehouden 205e zitting (vergadering van 
23 februari 1983), Overwegende dat het van belang was, zoals ieder jaar, 
de balans van de EFRO-activiteiten op te maken, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Europees regionaal beleid en de economische 
situatie 
1.1.1. In 1981 is het werklozenleger in de Gemeen­
schap sterk toegenomen (meer dan 10 miljoen aan het 
eind van het jaar). Deze ontwikkeling heeft zich — de in 
het zevende jaarverslag uitgesproken hoop ten spijt — 
in 1982 voortgezet en zal in 1983 tot een nog hoger