! 
•ü -h 
ir -k 
if if COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 08.09.1995 
COM(95)416 dcf. 
ERASMUS Programma 
Jaarverelag 1994 
(door de Commissie ingediend) 

SAMENVATTING 
Het jaarverslag beschrijft de algemene tenuitvoerlegging van het Erasmus Programma in de loop van het 
kalenderjaar 1994, alsook de verschillende activiteiten op het gebied van interuniversitaire samenwerking 
tijdens het academisch jaar 1994/95, het achtste werkingsjaar van het Programma. 
Het totale aantal Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (ISP's) dat door de Commissie werd 
geselecteerd voor een communautaire subsidie, bedroeg 2 280, waarvan 414 nieuwe programma's. De 
activiteiten binnen deze programma's zijn aanzienlijk uitgebreid: tussen 1993/94 en 1994/95 is het aantal 
deelnemingen van instellingen en het aantal studenten dat in aanmerking werd genomen voor mobiliteit 
binnen de ISP's met meer dan 20% gestegen, dat is een totaal aantal van 1 707 deelnemingen en 127 221 
studenten die in aanmerking kwamen voor een studieverblijf in het buitenland. Het aantal mobiele docenten 
nam vergeleken met 1993/94 toe met 21% (een totaal van 9 753 voor 1994/95). 
De instellingen voor hoger onderwijs van de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) namen 
in 1994/5 voor de derde keer deel aan het Erasmus Programma. De betrekkingen met Zwitserland en 
Liechtenstein werden op basis van bilaterale akkoorden met de Gemeenschap uit 1991 voortgezet, die met 
de andere EVA-landen, d.w.z. Zweden, Noorwegen, Finland, Oostenrijk en IJsland, zijn sinds 1994 
gebaseerd op de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte (EER). De deelname van deze 
landen is vergeleken met 1993/94 met ongeveer 50% gestegen (d.i. 1 834 deelnemingen voor 1994/95) en 
vertegenwoordigt 10,8% van de deelnemingen en 9,7% van de beursgerechtigde studenten in de ISP's. 
Voor het Europese Overdrachtssysteem van Studiebelastingpunten in de gehele Gemeenschap (ECTS) was 
1994 voor de aan het proefproject deelnemende instellingen eenjaar van uitbreiding tot andere domeinen 
en studies dan wel op institutioneel niveau. Een steeds groter deel van de universitaire wereld kreeg 
belangstelling voor het systeem zodat de principes van het ECTS ook buiten het huidige proefproject in 
verscheidene instellingen en studierichtingen werden ingevoerd. 
In 1994 verstrekte de Commissie 22 subsidies in het kader van Actie 4 (aanvullende maatregelen ter 
bevordering van de mobiliteit). Bij de goedgekeurde projecten zijn 300 instellingen en organisaties 
betrokken, die evenwichtig verdeeld zijn over de Lid-Staten van de Gemeenschap en de EVA-landen. 
De Commissie heeft gedurende het hele jaar 1994 de belangstelling voor interuniversitaire samenwerking 
gestimuleerd door de organisatie van, of deelneming aan, voorlichtingsactiviteiten en door de financiering 
van studiebezoeken voor het personeel van de hoger-onderwijsinstellingen. 
Het programma van publikaties blijft een zeer voorname rol spelen voor een bredere verspreiding van 
voorlichting over het Erasmus Programma. In een eerste experimentele fase is ook de toepassing van 
elektronische informatiesystemen ontwikkeld, om (via het netwerk Internet) een uitgebreid informatiegebied 
over Erasmus toegankelijk te maken, dat tot nog toe uitsluitend in gedrukte vorm beschikbaar was. 
In 1994 heeft de Commissie twee proefprojecten gelanceerd over de evaluatie van kwaliteit in het hoger 
onderwijs in Europa. Aan de hand van deze proefprojecten, die in 1995 zullen worden afgerond, zal een 
Europese methodologie kunnen worden ontwikkeld op basis van bestaande systemen en een versterkte 
Europese meerwaarde. 
Ter markering van de overgang van Erasmus in Socrates en met het oog op de goedkeuring van het 
programma Socrates, heeft de Commissie, terzijde gestaan door de Nationale Beurzen Bureaus (NBB's) van 
Erasmus, voor de tweede keer Erasmusprijzen uitgereikt, tijdens een plechtigheid op 4 december 1994. Er 
zijn twee prijzen per Lid-Staat toegekend, vastgesteld door een hoog gekwalificeerde jury, aan telkens één 
lid van het onderwijzend personeel en één student die een opmerkelijke bijdrage hebben geleverd tot de 
interuniversitaire samenwerking in de Gemeenschap. 
Hrasmus Proeramma - Jaarversla» 1W4 
Het follow-up programma van de Commissie en de activiteiten rond de evaluatie van het programma 
leidden tot de publikatie van enige studies waarin een balans wordt opgemaakt van de diverse activiteiten 
van Erasmus en hun belang voor toekomstige communautaire actieprogramma's. 
1994 was voor de Commissie eenjaar van intense activiteit met betrekking tot de goedkeuring van de 
toekomstige communautaire actieprogramma's op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding, Socrates 
en Leonardo, die in januari 1994 door de Commissie werden voorgesteld uit hoofde van de omvangrijkere 
bevoegdheden van de Gemeenschap die voortvloeien uit het EG-Verdrag - met name de artikelen 126 en 
127. 
Zodoende werd 1994 een beslissend jaar voor het Erasmus Programma. De ervaring die met dit programma, 
evenals met het programma Lingua en diverse proefprojecten was opgedaan, werd geconsolideerd en 
verdiept in het voorstel voor het nieuwe programma Socrates. 
De onderhandelingen, die op 4 januari 1994 van start gingen in het kader van de medebeslissingsprocedure, 
hebben het gehele jaar voortgeduurd. Op 14 maart 1995 hébben de Raad van ministers en het Europees 
Parlement het programma Socrates formeel goedgekeurd voor een periode van vijfjaar, gedoteerd met een 
budget van 850 miljoen ecu. 
ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
iNIKXIXSOKiAVK 
Samenvatting 1 
I Tenuitvoerlegging van de acties van het ERASMUS Programma 4 
Actie 1 Europees Universitair Netwerk: subsidies voor interuniversitaire 
samenwerkingsprogramma's (ISP's) en Studiebezoeken 5 
Actie 2 Erasmus studentenmobiliteitsbeurzen 9 
Actie 3 Maatregelen ter bevordering van de mobiliteit via academische erkenning van 
diploma's en studieperioden 10 
Actie 4 Aanvullende maatregelen ter bevordering van de mobiliteit in de Gemeenschap ... 11 
II Voorlichtingsactiviteiten 13 
III Raadgevende en organisatorische structuren 15 
IV De EVA-landen 16 
V Follow-up en evaluatie 16 
VI Synergieën tussen de academische en de beroepserkenning 18 
Vu Follow-up van het Memorandum over het hoger onderwijs in de Gemeenschap: de Europese 
verantwoordelijkheid van de universiteiten (Colloquium van Pisa, 23-26/11/1994) 19 
VIII De onderhandelingen over en de goedkeuring van SOCRATES 19 
IX Interactie met andere Gemeenschapsprogramma's 21 
X Conclusie •.• 22 
Bijlagen : Informatie betreffende het budget en de statistieken 23 
•jusmus Programma - Jaarverslag 1994 
TENUrrVOERLEXXÏING VAN DE ACTIES VAN HET ERASMUS PROGRAMMA 
In dit rapport wordt verslag gedaan over de algemene tenuitvoerlegging van het Programma in het 
kalenderjaar 1994, alsmede van de verschillende activiteiten op het gebied van de interuniversitaire 
samenwerking die in het academische jaar 1994/95, het achtste werkingsjaar van het programma, werden 
gefinancierd. Het programma werd opgesteld krachtens artikel 6 van het Besluit van de Raad van 
15 juni 1987 (87/327/EEG) tot vaststelling van het Erasmus Programma, gewijzigd door het Besluit van 
de Raad van 14 december 1989 (89/663/EEG). 
Dankzij zeven besluiten van de Raad van 29 oktober 1991 (91/61 l/EEG tot en met 91/617/EEG), waarin 
werd besloten tot de instelling van bilaterale akkoorden tussen de Gemeenschap en de landen van de 
Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), konden de instellingen voor hoger onderwijs in die landen sinds het 
academisch jaar 1992/93 binnen het Erasmus Programma deelnemen aan activiteiten in samenwerking met 
instellingen voor hoger onderwijs in de Europese Gemeenschap. 
In 1994 werden alleen de betrekkingen met Zwitserland en Liechtenstein nog op basis van deze bilaterale 
akkoorden voortgezet, terwijl de acties betreffende de andere landen van de Europese Vrijhandelsassociatie 
(Zweden, Noorwegen, Finland, Oostenrijk en IJsland) werden uitgevoerd in het kader van de Overeenkomst 
inzake de Europese Economische Ruimte (EER). 
Dit heeft in essentie tot gevolg gehad dat de criteria om in aanmerking te komen voor een Erasmus-
mobiliteitsbeurs de zelfde zijn geworden als die voor studenten afkomstig uit de EG: voorheen moesten 
die studenten uit de EVA-landen, wanneer de instelling van oorsprong in een Lid-Staat van de Europese 
Gemeenschap gevestigd was, permanent ingezetene zijn op het grondgebied van die Lid-Staat om voor zo'n 
beurs in aanmerking te kunnen komea Deze voorwaarde blijft in 1994 echter gelden voor de ingezetenen 
van Zwitserland en Liechtenstein. 
De in het kader van het Erasmus Programma gefinancierde activiteiten zijn in te delen onder de volgende 
vier acties: 
Actie 1: Interuniversitaire Samenw^rkmgsprogramma's (ISFs), die samen het Europese 
Universitaire Netwerk uitmaken, èn Studiebezoeken; 
Actie 2: beheer van het stelsel van Erasmus-mobiliteitsbeurzen voor studenten; 
Actie 3: maatregelen ter verhoging van de mobiliteit door middel van academische erkenning van 
diploma's en studieperioden, met inbegrip van de uitvoering van het vierde jaar van het 
proefproject van het Overdrachtsysteem van studiebelastingpunten van de Europese 
Gemeenschap (ECTS). 
Actie 4: aanvullende maatregelen ter bevordering van interuniversitaire samenwerking en de 
mobiliteit van studenten. 
Het voor 1994 aan het Erasmus Programma toegewezen budget voor de 12 Lid-Staten van de Unie beliep 
82,5 miljoen ecu. Rekening houdende met de bijdrage van de EVA/EER-landen alsmede Zwitserland en 
Liechtenstein enerzijds, en met kredieten afkomstig van de herverdeling van inkomsten uit voorgaande 
boekjaren anderzijds, bedroegen de volledige beschikbare kredieten voor het programma in 1994 96,7 
miljoen ecu. Deze beschikbare middelen werden volledig opgebruikt. Voor de verdeling per Actie van de 
betrokken 96,7 miljoen ecu zie men Bijlage I. 
Naast de rechtstreekse toekenning van kredieten aan de instellingen, organisaties, docenten en studenten 
die aan deze Acties deelnemen is de Commissie ook de Europese interuniversitaire samenwerking blijven 
steunen, via een actief voorlichtingsbeleid, nauwe banden met de universitaire wereld in de betrokken 
landen en follow-up activiteiten die tot verbeteringen zouden kunnen leiden. 
De in dit verslag opgenomen analyse van de Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (ISP's) betreft 
de financiering van de activiteiten voor het academische jaar 1994/95; alle statistieken over de activiteiten 
van de Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's zijn gebaseerd op de gegevens die de Commissie in 
april 1994, na afloop van de selectiefase, heeft verstrekt. 
ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
De ISP-aanvragen voor het academische jaar 1994/95 geven een aanzienlijke toename van de vraag van 
de zijde van de instellingen naar deelname aan de programma's en van de studentenmobiliteit te zien. Deze 
toename was vooral opmerkelijk in de EVA-landen, die voor het derdejaar deelnamen, maar ook binnen 
de Gemeenschap neemt de belangstelling voor het Programma nog steeds toe. Het is duidelijk dat het 
budget bij lange na niet voldoende is om de werkelijke kosten voor de samenwerking en de 
studentenmobiliteit in het kader van Erasmus te dekken. Een belangrijke politieke kwestie blijft de 
mogelijkheid om op nationaal niveau aanvullende financiering te verkrijgen, niet alleen om de 
onmiddellijke financiële problemen het hoofd te kunnen bieden, maar ook om de toekomst van de 
interuniversitaire samenwerking veilig te stellen, via een duidelijkere financiële betrokkenheid op regionaal 
en nationaal niveau, maar ook van de zijde der betrokken instellingen zelf. 
Actie 1 Europees Universitair Netwerk: subsidies voor interuniversitaire 
saniemverkingsprogramma's (ISPs) en Studiebezoeken 
2. De Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (ISP's) die in het kader van Erasmus door de instellingen 
voor hoger onderwijs in de betrokken staten zijn opgezet, omvatten één of meer van de volgende 
activiteiten: 
Mobiliteitsprogramma's voor studenten (SM); 
Mobiliteitsprogramma's voor docenten (DM); 
Gemeenschappelijke ontwikkeling van nieuwe studieprogramma's (OS); 
Intensieve programma's (IP). 
3. De mobiliteitsprogramma's voorstudenten van een redelijke lengte (tussen drie maanden en een academisch 
jaar), die volledige erkenning verlenen aan een buitenlandse studieperiode (tot en met de doctorstitel of het 
equivalent daarvan), komen in aanmerking voor financiële steun als tegemoetkoming in de kosten voor de 
uitvoering van het programma, de samenstelling van documenten en didactisch materiaal, de taalkundige 
voorbereiding en begeleiding van de studenten in thuis- en gastland; deze financiële steun maakt bijdragen 
aan de dekking van de overige kosten van de programma's - zoals de organisatie van vergaderingen en de 
follow-up van gefinancierde activiteiten - eveneens mogelijk. Dankzij de steun van de Commissie konden 
de instellingen de verbetering van hun inspanningen ten behoeve van de studentenmobiliteit, met name op 
het gebied van taalonderwijs, informatieverstrekking en huisvesting, voortzetten. 
4. Mobiliteitsprogramma's voordocenten stellen docenten van het hoger onderwijs in de gelegenheid om, voor 
een periode tussen een week en een academisch jaar, een wezenlijke bijdrage te leveren aan het reguliere 
studieprogramma van de partner-instelling, in het kader van een gestructureerd project warin een bepaald 
aantal docenten mobiel is. De financiële steun vormt een bijdrage aan de uitvoering van het programma, 
de reis- en verblijfkosten van de docenten en (in bepaalde gevallen) de kosten voor de vervanging van 
docenten die ten minste drie maanden afwezig zijn. De financiering van de taalkundige voorbereiding van 
de docenten via Erasmus, die voor 1993/94 voor het eerst werd goedgekeurd, werd ook voor 1994/95 
toegekend. 
Dank zij de uitwisseling van docenten profiteren niet alleen de mobiele studenten van de huidige Europese 
samenwerking, maar ook het overgrote deel van de studentenbevolking dat niet aan de geografische 
mobiliteit deelneemt. De ervaring heeft uitgewezen dat de mobiliteit van docenten interessante 
neveneffecten heeft in termen van andere typen interuniversitaire samenwerking, zoals gezamenlijke 
onderzoeksprojecten. 
5. De instellingen voor hoger onderwijs kunnen financiële steun krijgen voor de gemeenschappelijke 
ontwikkeling van nieuwe studieprogramma's, teneinde deze programma's gezamenlijk in alle 
partnerinstellingen ten uitvoer te leggen. De voorkeur gaat uit naar projecten die wezenlijk bijdragen tot 
de verbetering van de academische erkenning (met name via toepassing van een systeem van 
onderwijsmodules), die beogen de cursussen een Europese dimensie te verlenen, of die leiden tot deling 
of overdracht van know-how (via afstandsonderwijs of andere methoden). De financiële steun kan worden 
gebruikt ter dekking van de kosten voor de gezamenlijke vergaderingen en de produktie, vertaling en 
verspreiding van de nodige documenten. 
I-rasmus lYoununma - laarvcrslau 1994 
Dankzij de gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe onderwijsprogramma's kunnen de pedagogische 
vaardigheden van instellingen in de verschillende betrokken landen worden gebundeld en worden deze 
instellingen gestimuleerd tot de uitwerking van nieuwe typen onderwijs waarin erkenningsmechanismen 
zijn opgenomen. 
Tal van "Europese" diploma's (diploma's die in verscheidene betrokken landen volledig worden erkend) zijn 
uit de gemeenschappelijke ontwikkeling van nieuwe onderwijsprogramma's voortgekomen en sommige 
daarvan kunnen als model voor een uitvoering op grotere schaal binnen het Europese universitaire netwerk 
dienen. 
6. De financiële steun voor de intensieve programma's stelt netwerken van instellingen voor hoger onderwijs 
in staat om korte, intensieve en full-time studieprogramma's te organiseren die studenten en docenten uit 
verschillende betrokken landen samenbrengen voor perioden die van één week tot een maand kunnen duren. 
De aandacht gaat speciaal uit naar programma's met een multinationale deelname, die bestemd zijn voor 
een - in verhouding tot het aantal docenten - groot aantal studenten en die de deelnemers 
studiebelastingpunten opleveren. Ook wordt in overweging genomen of een project gericht is op een vak 
dat normaliter aan de partnerinstellingcn niet wordt gedoceerd, of bijdraagt aan de verspreiding van kennis 
inzake nieuwe, constant evoluerende gebieden. 
De financiële steun mag gebruikt worden ter dekking van de reis- en verblijfkosten van de docenten en 
studenten die zich naar een ander deelnemend land moeten begeven om er onderwijs te volgen, evenals 
voor uitgaven in verband met de organisatie van voorafgaande vergaderingen en de samenstelling -van 
documentatie. 
De intensieve programma's zijn vooral nuttig in studierichtingen waarbinnen langdurige mobiliteit moeilijk 
te organiseren is, voor studerende volwassenen en voor allen die normaal gesproken onmogelijk aan een 
dergelijke mobiliteit kunnen deelnemen, of voor onderwijs in nieuwe vakken of nieuwe technieken. 
7. De financiële steun voor Studiebezoeken is bedoeld om de eventuele vorming van nieuwe ISFs, vooral in 
de binnen de Erasmus-ISFs minder goed vertegenwoordigde studierichtingen, en de uitbreiding van 
bestaande ISP's met nieuwe partners mogelijk te maken of het personeel van de instellingen voor hoger 
onderwijs in staat te stellea zich nader te verdiepen in de hoger-onderwijsstelsels van andere in aanmerking 
komende landen. De subsidies kunnen tevens worden toegekend voor individuele intensieve gastcolleges 
met een maximale duur van vier weken, die buiten het kader van de ISP's om worden georganiseerd. 
ISP-aanvnigen voor 1994/95 
8. Zoals blijkt in Bijlage 11(a), is het aantal Erasmus ISP-aanvragen dat door de instellingen in de Lid-Staten 
werd gecoördineerd, in 1994 licht gestegen tot 2 424. 
Met een toename van 18% van door de instellingen in de EVA-landen gecoördineerde aanvragen 
(vergeleken met 1993/94), d.w.z. 202 voor 1994/95, blijft het deelnemingsniveau aan het programma van 
deze instellingen bescheiden in vergelijking met die van de Gemeenschap. Wat de "instellingsdeelname" 
betreft (zie Bijlage 111(a), wordt in de Gemeenschap (+17,6%), maar vooral in de EVA-landen (+45,7%) 
een aanzienlijke groei geregistreerd. Deze groei komt overeen met een duidelijke tendens binnen Erasmus, 
volgens welke een toenemende vraag eerder blijkt uit een groter aantal voorgestelde activiteiten binnen de 
netwerken dan uit een stijging van het aantal door de coördinatoren ingediende aanvragen. 
Binnen de Gemeenschap is de vraag naar deelname vooral sterk toegenomen in Ierland (+24,7%), 
Griekenland (+23,9%), Spanje (+23,9%) en Portugal (+19,9%). 
In de EVA-landen doen zich de voornaamste stijgingen voor in Finland (+78,7%), Noorwegen (+51,4%o), 
Zwitserland (+41,8%o) en Oostenrijk (+35,2%). 
Bijlage IV(a) toonl tic verdeling van de ISP-aanvragen vmr 1993/94 en 1994/95 per studierichting. I lier 
blijkt een grote stabiliteit die ook wordt bevestigd in de mobiliteitsprogramma's vcx)r studenten, behalve 
'RASMUS lYoeramma - Jaarverslag 1994 
voor de gebieden Onderwijs en Raamovereenkomsten, die een verhoging te zien geven van ca. 25% en 
20%. 
Voor 1994/95 goedgekeuide ISFs 
9. De resultaten van de eerste analyse van alle ingekomen aanvragen werden voorgelegd aan drie academische 
adviesgroepen. Deze deskundigen spelen een belangrijke rol in de kwaliteitscontrole in het selectieproces 
en de Commissie heeft bij de selectie van de 2 280 ISFs zorgvuldig rekening gehouden met hun advies. 
Overeenkomstig het Besluit van de Raad van 14 december 1989 tot de tweede fase van Erasmus was het 
academische jaar 1994/95 het vierde werkingsjaar van het stelsel van meerjarige aanvragen en 
vereenvoudigde verlengingsprocedures. De Commissie was volgens deze procedure al gebonden aan de 
meeste programma's die in 1992/93 en 1993/94 waren goedgekeurd (dus de programma's die hun tweede 
en derde jaar ingingen). Evenals in het voorgaande jaar was de begroting voor 1994/95 zo verdeeld, dat 
een evenwichtige financiering mogelijk was van zowel de nieuwe aanvragen als de nieuwe en de bestaande 
activiteiten in de programma's die in 1994/95 hun tweede of derde jaar van meerjarige financiering ingingen 
of die nu voor het eerst "extra-cyclische" ISP's werden. 
Het academisch jaar 1994/95 was inderdaad het eerste jaar waarin programma's die in 1991/92 waren 
goedgekeurd, het eind van de meerjarige cyclus bereiktea De Commissie heeft, rekening houdende met 
het advies van het Erasmus Advies Comité, besloten hieraan een, zij het lagere, financiering toe te kennen, 
om te kunnen voldoen aan alle financieringsaanvragen die voor het jaar 1994/95 waren geselecteerd, ia-de 
categorie programma's die als "extra-cyclisch" wordt aangeduid. Zo werden 997 "extra-cyclische" ISP's 
goedgekeurd en gefinancierd. 
Onder de 2 280 (EG en EVA) goedgekeurde ISFs waren 414 volkomen nieuwe programma's. Daaraan 
werd, evenals aan de nieuwe activiteiten van de bestaande programma's, een steunbedrag toegekend dat iets 
bovenhet gemiddelde lag, om ze een goede financiële basis te geven voor de startfase. In vergelijking met 
een globaal gemiddelde van 86%> is het goedkeuringspercentage van de nieuwe programma's licht gestegen, 
vergeleken met het voorgaande jaar (69%). 
Tussen 1993/94 en 1994/95 nam het aantal beursgerechtigde instellingen dat aan ten minste één ISP 
deelneemt, met 10% toe (EG + EVA). De stijging is in de EVA-landen sterker (met ca. 50%> voor Finland 
en 30%) voor Noorwegen) en deze tendens zet zich, zij het beperkter, voort in de Lid-Staten. De jaarlijkse 
toename sinds 1988/89 is te zien in Bijlage VDL 
De aan de ISP's toegekende subsidies beslaan gemiddeld 27%> van de in de aanvragen verzochte bedragen 
(EG + EVA), om precies te zijn: 25,6% voor de mobiliteitsprogramma's voor studenten, 25,2% voor de 
mobiliteitsprogramma's voor docenten,.39,1%) voor de gemeenschappelijke ontwikkeling van nieuwe 
studieprogramma's en 35,8% voor de intensieve programma's. Het gemiddelde bedrag per ISP (10 915 ecu 
voor 1993/94) beloopt voor 1994/95 9 477 ecu voor de nieuwe ISP's, 8 667 ecu voor de ISP's met 
meerjarige financiering en 7 366 ecu voor de "extra-cyclische"ISP's. De financiële steun voor alle typen 
ISP's is vergeleken met het voorgaande jaar per deelnemende instelling met 32,1% gedaald en bedraagt nu 
1 107 ecu, ten gevolge van de stijging van het aantal deelnemers per ISP. 
Bijlage 11(b) geeft de verdeling van de goedgekeurde ISP's naar land van de coördinerende instelling. Voor 
de Lid-Staten van de Gemeenschap is het aantal programma's dat in Ierland wordt gecoördineerd, tussen 
1993/94 en 1994/95 sterk gestegen, gevolgd door Spanje en Griekenland (respectievelijk met 22%), 15% 
en 12,5%). Dezelfde tendens, hoewel in mindere mate, valt waar te nemen voor de andere landen die voor 
Erasmus in aanmerking komen, met uitzondering van Denemarken (- 6%) en Duitsland (-1%). Het 
deelnameniveau in de goedgekeurde programma's is met 19% gestegen, zoals in alle deelnemende landen 
valt waar te nemen (zie Bijlage 111(b)). De EVA-landen hebben hun deelname- en coördinatiepercentage 
tussen 1993/94 en 1994/95 respectievelijk met 50% en 34% zien toenemen. 
rasmus lYouramma - Jaarverslat; 1994 
De verdeling van de goedgekeurde ISFs per studierichting voor 1994/95 (Bijlage IV(b)) verschilt heel 
weinig van die voor 1993/94. De Commissie blijft een zeker evenwicht nastreven tussen de 
studierichtingen, wat leidt tot een eisenniveau boven het gemiddelde voor de selectie van de ISP's op 
gebieden die als goed vertegenwoordigd worden beschouwd, zoals Management/bedrijfskunde. Bijzondere 
aandacht wordt daarentegen besteed aan de aanvragen voor Lerarenopleidingen of Medische 
wetenschap/psychologie die de Commissie probeert aan te moedigen. Voor 1994/95 valt een vrij sterke 
stijging waar te nemen voor Raamovereenkomsten (die diverse studierichtingen bestrijken) (+30,5%>), 
Lerarenopleidingen (+21,6%) en Beeldende Kunsten/Muziek (+19,3%>). 
Het aantal aanvragen voor de mobiliteit voor studenten, de mobiliteit voor docenten, de gemeenschappelijke 
ontwikkeling van nieuwe studieprogramma's en van intensieve programma's is tussen 1993/94 en 1994/95 
gestegen (Bijlage V(a)), en het is interessant eraan te herinneren dat de proportie van de ingediende 
aanvragen in het kader van de procedure van de meerjarige financiering en de vereenvoudigde verlenging 
stijgende is. Het aantal goedgekeurde programma's per type activiteit is aanzienlijk toegenomen sinds 
1993/94 voor de intensieve programma's (+40%), gevolgd door de mobiliteit van docenten (+24%) en de 
mobiliteit van studenten (+6%), maar de gemeenschappelijke ontwikkeling van nieuwe studieprogramma's 
(CD) (Bijlage V(b) blijkt gedaald. Voor het percentage goedkeuringen ziet men een stijging voor de 
mobiliteit van studenten en de intensieve programma's (zie Bijlage VT). 
Het aantal in aanmerking komende studenten bedraagt in de geselecteerde ISFs voor 1994/95 (EG + EVA) 
127 221, d.i. een stijging met 22,5% tegenover 1993/94 (103 894). De toename van de mobiliteit van 
studenten bedraagt alleen tussen de Lid-Staten van de Gemeenschap al 20%. Het Verenigd Koninkrijk 
(gastland voor 23% van de studenten (EG en EVA), Frankrijk (19,5%) en Duitsland (14,5%) blijven de 
meest geliefde doelen van de Erasmusstudenten, waarvan 25% voornemens is, binnen deze driehoek te 
reizen (in 1993/94: 27%). De traditionele "import"landen van Erasmus-studenten blijven Frankrijk, Ierland 
en het Verenigd Koninkrijk (zie Bijlage X voor details inzake aantallen studenten per land van herkomst 
en gastland). 
In de 591 ISP's betreffende een mobiliteit van docenten zouden er 9 819 (EG + EVA) zijn die zich naar 
een ander in aanmerking komend land begeven, dat is een toename met 21% tegen het voorafgaande jaar. 
De verblijfsduur aldaar is echter verminderd van 2,9 weken in 1993/94 tot 2,5 weken in 1994/95. Alle 
betrokken landen (behalve Luxemburg, Liechtenstein en Oostenrijk) hebben ernaar gestreefd om meer 
docenten naar het buitenland te sturen, vooral Portugal (+26%), het Verenigd Koninkrijk (+25%) en 
Griekenland (+24%) en de zeven EVA-landen (+57% voor alle zeven landen). 
De bezoeken 
(De details betreffende de aanvragen voor beurzen voor studiebezoeken alsmede de toegekende beurzen, 
per in aanmerking komende staat en per studierichting, zijn te vinden in de Bijlagen Vul (a) en (b)). 
10. Dank zij de organisatie van drie selectieronden in het kalenderjaar 1994 hebben de aanvragers het gehele 
jaar door hun aanvragen kunnen indienen en een snelle beslissing kunnen verkrijgen. Het totale aantal in 
aanmerking komende aanvragen bedroeg 1 385, waarvan er 730 - waarbij meer dan 1 649 personen (833 
vrouwen en 816 mannen) betrokken waren - werden goedgekeurd. De totale aangevraagde steun beliep 
meer dan 4,2 miljoen ecu, dus veel meer dan de 1,4 miljoen ecu die aan de toegekende beurzen werden 
toegewezen. Het aantal aanvragen voor 1994 betekent een vermindering met circa \5% vergeleken met het 
voorafgaande j aar. 
Gedurende het gehelke jaar gaf een groot deel van de aanvragen een buitengewone kwaliteit te zien. Het 
goedkeuringspercentage is in 1994 dan ook met slechts 2% gedaald en bedraagt 53%), ondanks de 
budgettaire beperkingen. 
Net als voorheen waren de meeste bezoekbeurzen (ongeveer twee derde) bestemd voor de uitwerking of 
uitbreiding van een ISP. Iets minder dan een derde betrof "informatiebezoeken", hoewel de beide typen 
bezoeken op andere resultaten kunnen uitlopen dan de oorspronkelijk beoogde. In het algemeen hebben de 
dankzij de studiebezoeken tussen de stafleden gecreëerde banden duidelijk bijgedragen tot het ontstaan van 
een beter begrip van de problemen en de kwaliteiten van de sectoren van het hoger onderwijs in de Lid-
F.RASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Staten. Slechts 8% van de aanvragen betrof studiebezoeken van korte duur, bezoeken (die eenmalig worden 
toegekend) die een alternatieve keuzemogelijkheid vormen op de mobiliteit van docenten die in de acties 
van de ISP's zijn opgenomen. Dit type programma, dat meer geïntegreerd is, blijkt voor de instellingen 
aantrekkelijker. Hoe het zij, het is interessant op te merken dat de belangstelling voor dit soort activiteiten 
in het kader van de bezoeken is gestegen van 3% (in 1987) tot 8%> nu. 
Evenals in voorgaande jaren is voorrang verleend aan de aanvragen die landen betroffen die in de ISP's 
ondervertegenwoordigd waren. Hoewel rekening werd gehouden met het beleid van de Commissie om 
alleen aanvragen van goede kwaliteit goed te keuren, werd meer dan een derde (46,9%) bezoekbeurzen 
toegewezen aan de vier Mddellandse-Zeelanden van de Gemeenschap (Portugal, Spanje, Italië en 
Griekenland). Dit aantal is heel wat hoger dan hun huidige deelname in de ISP's (31,3%>). 
Wat de studierichtingen betreft is de Commissie haar beleid trouw gebleven om de bezoeken die vooral 
studierichtingen betroffen die ondervertegenwoordigd zijn in de ISP's aan te moedigen, ofschoon dit aspect 
steeds minder belangrijk wordt, gezien het huidige algemene streven naar herstel van het evenwicht op de 
actiegebieden van het Erasmus Programma. Binnen de actie "bezoeken" is het aantal aanvragen per gebied 
de laatste vijfjaar stabiel gebleven, terwijl de verdeling van de goedgekeurde aanvragen alle vakgebieden 
bestrijkt. 
Actie 2 Erasmus studentenmobiliteitsbeurzen 
11. Van de 2 280 ISP's die voor het academisch jaar 1994/95 (EG + EVA) werden goedgekeurd, had 93% 
betrekking op de mobiliteit van studenten. De beurzen voor studenten in het kader van deze ISP's, aan 
ECTS-studenten en een klein aantal "free movers" vormen 73% van het totale budget van het Erasmus-
programma. Het maximumbedrag dat per jaar als beurs kan worden toegekend is 5 000 ecu, hoewel in alle 
landen het in feite toegekende bedrag duidelijk lager lag. Met de goedkeuring op 1 januari 1994 van de 
Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte zijn de voorwaarden om in aanmerking te 
komen voor studenten veranderd. Met ingang van 1994/95 kan elke student uit de betrokken landen (de 
Lid-Staten, Oostenrijk, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden) in aanmerking komen voor een Erasmus-
beurs. De studenten uit de EVA-landen komen echter uitsluitend in aanmerking voor beurzen voor 
studieperioden in de instellingen van de Gemeenschap. 
De totale vraag naar beurzen, gerekend naar het aantal studenten dat in aanvragen voor 1994/95 voorkomt, 
in vergelijking met 1993/94 met 24,3%) gestegen. In de 2 112 goedgekeurde ISFs die betrekking hebben 
op studentenmobiliteit is het aantal beursgerechtigde studenten met 22,5% toegenomen. De gemiddelde duur 
van een studiebezoek in het buitenland is gedaald tot ongeveer vijf maanden. 
Gezien het onvermijdelijke tijdsverloop tussen de uitvoering van de acties van het Programma en het 
beschikbaar komen van de definitieve statistieken in de verslagen van de ISP's en de Nationale Beurzen 
Bureaus (NBB's), geven de in dit document en in paragraaf 9 gebruikte cijfers inzake de studentenmobiliteit 
slechts de hoogste schattingen in de goedgekeurde aanvragen weer. Op grond van de door de NBB's over 
de voorgaande jaren verstrekte cijfers mag redelijkerwijs worden aangenomen dat circa 60%) van de in 
aanmerking komende studenten inderdaad een studieperiode in het buitenland doorbrengt, wat het aantal 
studenten dat een Erasmusbeurs heeft ontvangen voor 1994/95 tussen de 70 000 en 80 000 brengt. 
12. De voor Actie 2 voor 1994/95 beschikbare middelen werden verdeeld tussen de in aanmerking komende 
staten volgens de formule die werd vastgesteld in het Besluit van de Raad van 14 december 1989. Het 
resultaat van deze verdeling is te zien in Bijlage EX. 5% van het budget werd door de Commissie naar 
eigen inzicht gebruikt om het globale evenwicht in de studentenstromen te verbeteren. Voorts ontving elke 
in aanmerking komende staat een vast bedrag van 200 000 ecu, en de rest van de begroting voor Actie 2 
werd verdeeld aan de hand van het aantal jongeren in elke staat tussen de 18 en 25 jaar en het aantal 
studenten dat ingeschreven stond in de instellingen voor hoger onderwijs; het zo verkregen bedrag werd 
vervolgens bijgesteld op basis van reiskosten en verschillen in de kosten van levensonderhoud. 
rasmus l^oizramma - Jaarverslaa 1994 
De 5%>-reserve werd door de Commissie toegekend op de zelfde basis als in 1993/94. Voor alle landen die 
in aanmerking komen voor het gebruik van de 5% werd voor de basissubsidie een plafond van 150%) 
ingesteld. Onder dit voorbehoud werd het gemiddelde bedrag per beurs verlaagd tot 120 ecu per maand 
voor Griekenland en Portugal, terwijl een lagere limiet werd vastgesteld voor alle andere landen, op 70,5 
ecu per maand (behalve voor Ierland, waar het plafond van 150%> werd bereikt met een bedrag van 65,5 
ecu). Van dit reservefonds hebben dus België, Griekenland, Ierland en Portugal geprofiteerd, en in mindere 
mate dan vorig jaar ook Denemarken, Nederland en Zweden. Deze landen hebben dus een verhoging van 
het gemiddeld bedrag voor hun beursstudenten geregistreerd. Dit jaar heeft voor het eerst ook Zweden van 
een deel van deze middelen geprofiteerd. Voor alle landen tesamen wordt het gemiddelde bedrag per beurs 
geschat op 89,2 ecu per maand. Bovendien werd direkt 71 000 ecu (dus 1% van het globale budget voor 
Actie 2) toegewezen aan het Europees Universitair Instituut in Florence en aan de Luxemburgse 
Universitaire Stichting in Aarlen, ter financiering van mobiliteitsbeurzen voor hun studenten, omdat deze 
instellingen niet onder het netwerk van Nationale Beurzen Bureaus vallen. Evenzo werden 20 000 ecu van 
de ECTS-toewijzing rechtstreeks toegewezen aan de groep European Pamership of Business Schools 
(EPBS), vertegenwoordigd door de ESC van Reims. 
Verder hebben de NBB's nog aanvullende subsidies ontvangen voor de financiering van mobiliteitsbeurzen 
voor ECTS-studcnten, in de vorm van tien theoretische beurzen voor de duur van één academisch jaar per 
instelling (of consortium) die deel uitmaakt van de Kern van ECTS. 
13. Bij de voor 1994/95 verwachte studentenstromen valt te constateren dat de stijging van de mobiliteit met 
betrekking tot de EVA-landen zich voortzet. Het aantal studenten uit deze landen (11 177) vormt 8,8%o-van 
het totaal aan beursgerechtigde studenten (6,8%> in 1993/94), terwijl 8,8%) van het totaal aantal 
beursgerechtigde studenten van plan is een studieperiode in een instelling van een EVA-land door te 
brengen. 
14. Het beginsel van complementariteit tussen de communautaire financiering en de bij drage van de Lid-Staten 
is altijd van essentieel belang geacht voor de ontwikkeling van het Programma. Dit geldt in het bijzonder 
voor de financiering van de studentenmobiliteit, gezien het aanvullend karakter van de Erasmusbeurzen (die 
bedoeld zijn om de extra kosten in verband met de mobiliteit te dekken), en gezien de groeiende 
wanverhouding tussen het aantal aavragen en het beschikbare budget. In verschillende Lid-Staten van de 
Gemeenschap wordt een aanvullende overheidssteun toegewezen aan sommige of alle "uitgaande" 
Erasmusstudenten, afkomstig uit nationale of regionale fondsen. (Dergelijke beurzen kunnen specifiek aan 
Erasmusstudenten worden toegewezen of bedoeld zijn om de algemene internationale mobiliteit van 
studenten te verbeteren, daar de beide systemen ook gecombineerd kunnen worden). Luxemburg vormt een 
speciaal geval, omdat het nationale beursstelsel er al is ingesteld op een buitenlandse studieperiode, daar 
in het Groot-hertogdom geen volledig stelsel van hoger onderwijs bestaat. In Griekenland en Ierland bestaat 
tot nog toe geen enkel stelsel van aanvullende financiering. Wat de. EVA-landen aangaat, beschikt met 
name ()ostenrijk over een aanzienlijk budget v(x>r aanvullende financiering. 
Actie 3 Maatregelen ter bevordering van de mobiliteit via academische erkenning van diploma's 
en studieperioden 
Oveidrachtsysteem van studiebelastingpunten van de Europese Gemeenschap (ECTS) 
15. Het ECTS-proeliproject - Overdrachtssysteem van studiebelastingpunten in de Europese Gemeenschap -
werd gelanceerd voor een periode van zes jaar (1989-1995) in het kader van Actie 3 van het Erasmus-
programma en bedoeld om de erkenning van studieperioden in het buitenland gemakkelijker te maken. 
Het ECTS-systeem wordt gekenmerkt door drie sleutelelementen: 
• de transparantie van de onderwijsprogramma's 
• het voorafgaande overeenkomst tussen de partner-instellingen inzake de door de betrokken student 
te volgen studieprogramma's 
het gebruik van de kredietpunten als maatstaf voor de door de student geleverde hoeveelheid werk. 
Om dit systeem te testen en te ontwikkelen heeft de Commissie een beperkt netwerk opgericht dat wordt 
gevormd door instellingen voor hoger onderwijs uit alle Lid-Staten (84 in het begin - in 1992 - uitgebreid 
I-RASMUS Programma - Jaarverslag 1991 
tot 145, inclusief de EVA-landen) op het gebied van vijf studierichtingen (medicijnen, scheikunde, 
bedrijfskunde/management, geschiedenis, werktuigkunde). 
Het proefproject werd aan intensieve controle onderworpen, zowel in- als extern, waarbij de goede 
functionering en de verenigbaarheid van het ECTS-systeem met de verschillende onderwijsstelsels werden 
bevestigd. 
Tijdens het academische jaar 1994/95 hebben de vijf groepen (overeenkomend met de vijf gekozen 
studierichtingen) niet alleen hun studentenuitwisselingen met gebruik van het ECTS-systeem voortgezet 
(2 054 studenten in 1994/95, tegen 1 850 studenten in 1993/94), maar zij hebben ook enthousiast gevolg 
gegeven aan het verzoek van de Commissie door projecten voor te stellen om het gebruik van de ECTS 
uit te breiden, zowel binnen hun eigen instelling - door ECTS ook voor andere studierichtingen in te 
voeren - als bij hun samenwerkingspartners, in het bijzonder in de ISFs. De voorstellen werden 
geëvalueerd door de Commissie met steun van een werkgroep ad hoc van academische deskundigen en er 
werd een gemiddelde steun van 13 000 ecu verleend aan 143 deelnemende universiteiten. 
De uitvoering van deze uitbreiding zal nauwlettend door de Commissie worden gevolgd en de ervaringen 
zullen ongetwijfeld van nut zijn bij de ontwikkeling van aanmoedigingsmaatregelen als voorzien in het 
kader van het programma Socrates. 
Bijlage XI geeft de aantallen ECTS-studenten per studierichting en per land van herkomst voor 1993/94, 
het meest recente jaar waarover definitieve gegevens inzake de mobiliteit beschikbaar zijn. 
Het netwerk van de Nationale Informatiecentra voor Academische Erkenning (NARIQ 
16. Elke Lid-Staat van de Europese Unie of de EVA heeft een nationaal centrum aangewezen met de taak, bij 
te dragen tot de mobiliteit van studenten, docenten en onderzoekers door hun informatie en advies te 
verschaffen over kwesties betreffende de academische erkenning van-in andere staten behaalde diploma's 
en doorgebrachte studieperioden 
De meeste NARIC-centra vervullen tevens de taak van 'contactbureau' voor de informatie over de 
uitvoering van richtlijn 89/48 betreffende een algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's 
die een opleiding van minimaal drie jaar bekronen. 
De Commissie heeft deze nationale centra in een netwerk verbonden om verzekerd te zijn van een nauwe 
samenwerking en een optimale uitwisseling van informatie ten behoeve van de mobiele student. Daartoe 
organiseert de Commissie jaarlijks twee bijeenkomsten voor de vertegenwoordigers van de nationale centra, 
waarvan de ene gezamenlijk wordt georganiseerd met het netwerk ENIC van de Raad van Europa en 
UNESCO-CEPES, die een groter aantal landen bestrijkt. De bijeenkomsten van 1994 hadden plaats in 
Boedapest (van 19 tot 21 juni 1994) en Brussel (op 5 december 1994). 
De communautaire steun in het kader van het Erasmus-programma (67 250 ecu in 1994) maakt ook 
studiebezoeken tussen de nationale centra mogelijk, alsmede de uitvoering van gemeenschappelijke 
projecten, zoals met name studies en samenvattende verslagen. In 1994 hebben leden van het netwerk 
opleidingsmodules uitgewerkt over de evaluatie van buitenlandse diploma's en getuigschriften, die een 
bredere verspreiding van de kennis en ervaring op dit gebied mogelijk maken. 
Actie 4 Aanvullende maatregelen ter bevordering van de mobiliteit in de Gemeenschap 
17. In het kader van Actie 4 worden vooral subsidies verstrekt aan verenigingen van instellingen voor hoger 
onderwijs of aan personen die werken of studeren in de sector hoger onderwijs, ter ondersteuning van 
projecten die de samenwerking en de verspreiding van informatie op Europees niveau versterken. De 
betrokken verenigingen kunnen hetzij volkomen nieuw zijn, hetzij bestaande groepen die willen meewerken 
aan een specifiek project met een Europese dimensie. Ook komen in aanmerking voor een financiële 
ondersteuning publikaties die de kennis inzake studie- en onderwijsmogelijkheden in de diverse in 
aanmerking komende landen verbeteren, of die hun licht werpen op uitzonderlijk belangrijke resultaten op 
l-rasmtis Proeramma - Jaarverslae 1994 
het gebied van samenwerking in het hoger onderwijs. De financiering van Actie 4 wordt toegewezen aan 
ad-hoc-projecten of aan de beginfase van lange- termijnprojecten. De Commissie kan eveneens, individueel 
of in verbinding met verschillende vestigingen, speciale initiatieven lanceren, ter versterking van de 
deelname door bepaalde studierichtingen of regio's aan het Programma, of om nieuwe vormen van 
samenwerking te testen. 
In 1994 werden drie selectieronden georganiseerd. Van de 88 ontvangen aanvragen betroffen er 64 de 
financiering van studenten- en docentenverenigingen en 24 projecten voor publikaties betreffende 
mobiliteit. Er werden 22 subsidies toegekend - 9 voor de uitvoering van verenigingsactiviteiten en 13 voor 
publikaties - voor een totaalbedrag van 187 200 ecu (waarvan 67 000 ecu voor verenigingswerk en 
120 200 ecu voor de publikaties). 
In totaal telt men meer dan 300 deelnemingen van instellingen en organisaties, evenwichtig verdeeld tussen 
de Lid-Staten van de Europese Gemeenschap en de EVA-landen. Op een totaalbedrag voor verenigingen 
en publikaties werd 87%> (162 000 ecu) verdeeld over 19 projecten voor 9 specifieke studierichtingen, 
namelijk medicijnen (6 projecten), vertaling (3 projecten), terwijl de rest - ofwel 13%o van het totaal 
(25 000 ecu) - werd besteed aan multidisciplinaire projecten. 
In 1994 werden vijf subsidies onder Actie 4 aan studentenverenigingen toegekend, in het bijzonder een 
steun voor de publikaties van het studentenforum IMSO (Intersectoral Meeting of International Student 
Organisations), waarbij studentenorganisaties van vier studierichtingen zijn aangesloten, alsmede voor de 
organisatie van een colloquium over fysieke en intellectuele mobiliteit door de AEGEE ( Association des 
Etats Généraux des Etudiants de L'Europe). 
Een ander interessant project dat door Actie 4 wordt gefinancierd is de samenstelling van een repertorium 
van instanties die een juridische opleiding bieden buiten de juridische faculteiten in de Europese 
Economische Ruimte. 
Met het doel, acties op het gebied van het open- en afstandsonderwijs te ontwikkelen heeft de Commissie 
steun verleend aan een door DOMUS (the European Open and Distance Learning Students' Association) 
ingediend project, dat beoogt documentatie samen te stellen inzake de door de studenten weergegeven 
standpunten. Deze documenten zullen aan het publiek worden voorgelegd op de conferentie "Educational 
and cultural Barriers to Open and Distance Learning" (Educatieve en culturele barrières voor het open- en 
afstandsonderwijs) die door de universiteit van Sheffield wordt georganiseerd. 
Een ander specifiek project waaraan steun wordt verleend is dat van COTEC (Committee of Occupational 
Therapists for the European Communities) voor de oprichting van een Europees onderwij snetwerk voor 
ergotherapie. 
In het kader van een Europese campagne, die beoogt de instellingen voor hoger onderwijs in de niet-
universitairc sector - nog steeds ondervertegenwoordigd in het Erasmus-programma - te sensibiliseren, 
heeft de Commissie acht van de tien geplande manifestaties georganiseerd, met het doel de deelname van 
deze instellingen aan Erasmus te stimuleren. De Commissie heeft de organisatie van deze campagne aan 
nationale organisatoren toevertrouwd, voor het merendeel leden van Eurashe (European Association for 
institutions in higher education), de Europese vereniging van instellingen voor hoger onderwijs uit de niet-
universitaire sector. Een groot aantal instellingen die aan die manifestaties deelnamen, deed voor het eerst 
mee aan een Europese samenwerkingsactie. 
De deelnemende Lid-Staten die over een zeer representatief netwerk voor hoger onderwijs in de niet-
universitaire sector beschikken, zijn België (Vlaamse Gemeenschap), Denemarken, Finland, Griekenland, 
Ierland, Nederland, Noorwegen en Portugal. Hoewel de nationale situaties per land sterk verschillen, hebben 
zich gelij ksoortige vragen voorgedaan. Een gebundelde samenwerking tussen de diverse landen blijkt vereist 
om de problemen op te lossen, allereerst door het verspreiden van codes van goede praktijken onder het 
personeel dat nog niet zoveel ervaring heeft met de Europese samenwerking en door innovatieve ideeën 
uit de intrinsieke verscheidenheid van deze sector te destilleren. 
HRASMl 'S Proemmma - Jaarverslag. 1994 
18. Studies over het hoger onderwijs 
Een aantal studies die op de agenda van het Verbindingscomité/CRE en Eurashe stonden werd door de 
Commissie ondersteund. De voltooide publikaties zijn van waarde doordat zij de complete waaier van 
instellingen voor hoger onderwijs bestrijken en de Commissie laten weten, in welke gevallen het aangeven 
van onderscheid tussen de typen instellingen van belang is voor de realisering van haar beleid. Deze 
publikaties, waaronder een studie betreffende de mobiliteit van het onderwijzend personeel, die later in dit 
verslag nog zal worden genoemd (zie V - Follow-up en evaluatie), omvatten: 
• Verbetering van de academische netwerken (CRE/Eurashe) 
Doel van deze studie was, de kenmerken van de academische netwerken te onderzoeken, de verworven 
ervaringen te gebruiken en aanbevelingen voor de toekomst te doen. De globale aanpak bestaat in een 
onderzoek van de verschillende soorten netwerken, de wijze van en de reden voor hun functionering. 
Bijzondere aandacht werd besteed aan de typen netwerken zoals voorgesteld in het programma Socrates, 
Het eindverslag wijst op de noodzaak, de academische betrokkenheid te garanderen in elke 
netwerkstructuur. 
Verbindingen tussen de studieprograrnma's (curricula) en het bedrijfsleven (Eurashe) 
De studie inzake de verbindingen tussen de studieprograrnma's en het bedrijfsleven betreft een aantal vragen 
op gebieden die buiten het hoger onderwijs in engere zin liggen, met name de beroepsverenigingen en de 
werkgevers. Deze publikatie betreft ook de component "beroepsopleiding", meer in het bijzonder het 
programma Leonardo. De interactie tussen de behoeften aan competenties en het onderwijs dat uitloopt op 
basiskwalificaties vormt de belangrijkste reden voor de ontwikkeling van het swoUeprograrnma in deze 
studie. 
De Europese dimensie in het beheer van de instellingen (CRE) 
In het kader van deze studie heeft een team van "bezoekende consulenten" (rectoren of 
verantwoordelijkheidsdragers van gelijk niveau) een enquête gehouden onder het personeel op allerlei 
niveaus en verschillende herkomst (centraal niveau, faculteit, professoren, bestuurders, maar ook op het 
niveau "extern kader": EG-, regerings- en nationale bureaus) waarin onderwerpen vanuit een verschillende 
invalshoek werden beschouwd: onderwijs, onderzoek, beheer, beleid, enz.). Er werd verband gelegd tussen 
de conclusies van deze enquête en de persoonlijke ervaringen van de consulenten, om de campagne zowel 
profitabel te maken voor de bij de enquête betrokken instellingen als de deelnemers aan een in dit verband 
georganiseerd seminar/evaluatie-per-geval. Het eindverslag geeft aanbevelingen zowel betreffende de 
Europese dimensie van het beheer van de instellingen als over de mogelijkheid om deze nieuwe "aanpak 
per geval" toe te passen op andere instellingen voor hoger onderwijs in Europa. 
II VOC)l^afriNGSACnVTrEITEN 
19. In 1994 werd informatie over het Erasmusprogramma verstrekt aan de academische wereld, de betrokken 
nationale agentschappen en overheden, de media en het publiek. Voorbeelden van deze dienstverlening zijn 
de produktie en verspreiding van een reeks basisinformaties aan potentiële aanvragers, de verbetering van 
de presentatie van het Programma op conferenties en beurzen, de ontvangst en begeleiding van bezoekers 
en de behandeling van verzoeken om informatie uit de academische en politieke wereld en de pers. Het 
Programma kreeg bij het publiek steeds meer bekendheid dank zij de zeer brede basis waarop het nu rust 
en de betrekkingen met de pers. In de loop van 1994 werden in Brussel meer dan 5 000 schriftelijke vragen 
behandeld, naast tal van persoonlijke bezoeken en meer dan 2 000 telefonische verzoeken om inlichtingen. 
Veel daarvan zijn afkomstig van de bureaus voor internationale betrekkingen van universiteiten, 
studentenverenigingen of de media, die! op hun beurt een beslissende "multiplicerende" rol spelen bij de 
informatieverspreiding. 
Het programma van publikaties over Erasmus blijft een essentiële rol vervullen. De in 1994 voorbereide 
of gepubliceerde publikaties omvatten: 
het Repertorium van Ptvgramma's van Erasmus & Lingua Actie II1994/95 (1 622 bladzijden, met 
uitgebreide informatie over alle goedgekeurde ISP's, gepubliceerd in december 1994; 
de Palmares - IMx Erasmus 1994 (Uitreiking Erasmus-prijzen 1994: bekroning van het succes van 
het programma sinds 1987); 
Krasmus Proeramma - Jaarverslas 1994 
het Magazine Education, Formation el Jeunesse, het tijdschrift van DG XXII, waarin alle gebieden 
van onderwijs, opleiding en jeugdzaken zijn opgenomen, ook de activiteiten in het kader van het 
Erasmus-programma (die vroeger werden behandeld in de Erasmus Nieuwsbrief); 
het ERA S MUS Jaarverslag 93 (beschrijft de algemene tenuitvoerlegging van het ERASMUS 
programma van het kalenderjaar 1993)) 
de Richtlijnen voor aanvragers voor 1994/95 (een publikatie in 9 talen met daarin 
aanvraagformulieren en informatie over de procedures en de typen beurzen en subsidies die 
beschikbaar zijn); dit document wordt naar alle in aanmerking komende instellingen gestuurd 
een nieuwe ECTS informatiebrochure in negen talen 
een wandkaart met de Erasmus-deelname per regio van de Lid-Staten van de Europese 
Gemeenschep en de EVA -landen. 
Andere voorlichtingsactiviteiten omvatten: 
de ontwikkeling van relaties met de pers, die leidde tot een duidelijke toename van de aandacht 
in de pers voor Erasmus; 
• de deelname van ISP-coördinatoren en NBB-vertegenwoordigers aan lokale of nationale 
manifestaties of aan radio- of televisieprogramma's; 
de vertegenwoordiging van het Programma (hetzij persoonlijk, hetzij door toezending van 
documentatie) op 19 internationale beurzen. 
Andere mogelijkheden voor de verspreiding van informatie over Erasmus zijn in studie, waaronder in de 
eerste plaats een intensiever gebruik van elektronische communicatiemiddelen. 
20. Voor een betere toegang tot informatie en een snellere verspreiding daarvan, heeft DG XXÜ, Onderwijs, 
opleiding en Jeugdzaken, in een eerste experimentele fase een elektronische toegang tot informatie (tot nog 
toe uitsluitend in gedrukte vorm beschikbaar) geopend door de creatie van een Erasmus-Gopher. De 
voorbereiding van de verbindingen met de server, de structuur daarvan en de in een netwerk ingegeven 
informatiebanken werd in de laatste drie maanden van 1994 gerealiseerd. Sinds januari 1995 is de 
informatie over het programma Erasmus toegankelijk op het netwerk Internet De Erasmus Master Gopher 
wordt continu bijgehouden, en biedt o.a. modellen voor contracten, inlichtingen over ECTS, het 
be/oekenprogramma, regionale statistieken inzake goedgekeurde programma's en andere praktische 
informatie. 
21. Erasmus-prijzen voor 1994 
Zoals voorzien in het besluit tot goedkeuring van het Erasmus-programma kan de Commissie Erasmus-
prijzen toekennen "aan studenten en onderwijzende staf die een opmerkelijke bijdrage hebben geleverd aan 
de interuniversitaire samenwerking in de Gemeenschap". Een eerste uitgave van de Erasmusprijs vond 
plaats in 1990. Voor 1994 heeft de Commissie de overgang in continuïteit van Erasmus naar Socrates 
willen onderstrepen bij de toekenning van de Erasmusprijzen aan de personen die zich het meest 
verdienstelijk hadden gemaakt. Er zijn twee prijzen toegekend per deelnemende staat: één voor de categorie 
universitaire staf en één voor de categorie studenten. De selectie onder de door de NBB's voorgedragen en 
door de Commissie aangehouden candidaten werd aan een internationale jury toevertrouwd die werd 
voorgezeten door mew. Nicole Fontaine, vice-voorzitter van het Europees Parlement, en bestond uit 
persoonlijkheden uit de Europese academische wereld die bekend staan om hun bijdrage aan de 
interuniversitaire samenwerking. 
De ceremoniële uitreiking van de Erasmus-prijzen voor 1994 had plaats op 4 december 1994 in 
aanwezigheid van de jury, Commissaris Rubcrti en ministers van Onderwijs van de Lid-Staten van de EU 
en de EVA-landen. De ceremonie, die werd opgeluisterd dœr artistieke uitvoeringen door Erasmus­
studenten, werd uitgezonden door Euronews en vond een goede weerklank in de Europese pers. 
IKASMrs l'mommmn - laarxersh" l'*M 
Ill RAADGEVENDE EN ORGANISATORISCHE STRUCTUREN 
Het Erasmus Adviescomité 
22. Met Erasmus Adviescomité (EAC), dat de Commissie bijstaat bij de uitvoering van het Programma, kwam 
in 1994 twee maal in Brussel bijeen, op 21 maart en op 3 oktober. 
De eerste van deze bijeenkomsten was vooral bedoeld om het ISP-selectiebeleid voor 1994/95 te bespreken; 
men kwam met name overeen de financiering van de oude programma's ook na driejaar te verlengen, om 
zo te zorgen voor een effectieve en progressieve voorbereiding van de universiteiten op het institutioneel 
contract dat voor het programma Socrates is voorzien. In de vergadering van oktober heeft de Commissie 
de etappes van de goedkeuringsprocedure voor het programma Socrates ontwikkeld en diverse lopende 
activiteiten voorgesteld: de lancering van proefprojecten over kwaliteitsevaluatie in het hoger onderwijs, 
het Colloquium van Pisa, de geleidelijke uitbreiding van ECTS, de vergaderingen voor de evaluatie van 
de samenwerking per studiegebied, de Erasmus-prijs. 
Academische adviesgroepen 
23. Drie Academische Adviesgroepen, die elk tal van studierichtingen bestrijken en bestaan uit door de 
Commissie benoemde vertegenwoordigers van de academische wereld, assisteren de Commissie bij de 
selectie van de ISP's; deze drie groepen kwamen in maart 1994 bijeen. 
Nationale Beurzen Bureaus 
24. Alle aan Erasmus deelnemende landen hebben een Nationaal Beurzen Bureau (NBB) benoemd dat 
verantwoordelijk is voor het beheer van de beurzen die zijn toegekend aan studenten aan instellingen voor 
hoger onderwijs van dat land, die een erkende studieperiode in het buitenland willen doorbrengen in het 
kader van ISP's, het ECTS-proefschema of als "free movers". Ofschoon de Nationale beurzen Bureaus de 
mobiliteitsbeurzen rechtstreeks aan de begunstigde mogen uitbetalen, is de meest gangbare formule toch 
die van uitbetaling via de thuisinstelling. De aan Erasmus deelnemende landen kennen maar weinig beurzen 
toe aan "free movers", uitgezonderd Denemarken, Griekenland, Italië, Portugal en de EVA-landea De 
EVA-landen kennen voor 1994/95 duidelijk minder beurzen aan "free movers" toe dan in het voorafgaande 
jaar, doordat het aantal EVA-studenten dat aan de ISFs deelneemt, continu groeit. 
De NBB's hebben als waarnemer de bijeenkomst van het EAC van 21 maart te Brussel bijgewoond. Ook 
werd op 22 maart een vergadering van de Bureaus georganiseerd. Op de agenda stonden de voorstellen van 
de Commissie voor de vereenvoudiging van de procedures in verband met Actie 2, met name wat het 
eigenlijke beheer, de controles en de informatisering van de Bureaus betreft. Over dit laatste onderwerp 
heeft de Commissie op 24 juni 1994 een werkgroep bijeengeroepen, waaraan 7 Bureaus (A, D, GR, L, N, 
S, VK) deelnamen. Als gevolg van deze besloten vergadering werd een aan de Bureaus gerichte vragenlijst 
opgesteld. De hierop gegeven antwoorden leveren een goede basis voor een analyse van de bestaande 
situatie, met het oog op een onderzoek van de mogelijkheden van geïnformatiseerde betrekkingen 
(verwerking en verzending van documenten) tussen de Commissie en de Bureaus. 
In de loop van het jaar hebben de Nationale Bureaus informele bezoeken in Brussel afgelegd en werd 
personeel van de Duitse, Nederlandse en Finse Nationale Bureaus voor korte werkperioden naar het 
Erasmus Bureau gedetacheerd. Als gevolg van de overdracht van het beheer van Actie 2 van Erasmus naar 
de Commissie heeft deze in 1994 de Bureaus in praktisch alle deelnemende landen bezocht, ter versteviging 
van de contacten met deze instanties en Om de op te lossen vraagstukken samen met de verantwoordelijke 
personen van nabij te bestuderen. 
De Nationale Bureaus behandelen ook een groot aantal aanvragen op lokaal niveau en vele woonden, als 
deelnemer of als organisator, voorlichtingsbijeenkomsten bij, vooral op nationaal of regionaal niveau met 
universiteiten, ISP-coördinatoren, potentiële ISP-aanvragers en studenten. Voorts heeft een aantal van hen 
initiatieven genomen op het gebied van de voorlichting, zoals de publikatie van brochures en lijsten van 
de programma's in hun land, of de organisatie van speciale campagnes voor de niet-universitaire sector. 
!• rasmus Programma - Jaarverslag 1994 
Het Erasmus Bureau 
25. De Commissie blijft voor de uitvoering van het Programma verzekerd van de bijstand van het Erasmus 
Bureau, een autonome instantie zonder winstdoel van de Europese Culturele Stichting. Met ingang van 
1994 werd echter het beheer van de mobiliteitsbeurzen voor studenten (Actie 2) alsmede de aanvullende 
steun voor verenigingen en voor publikaties (Actie 4) aan de Commissie overgedragen. De ondersteuning 
door het Erasmus Bureau is geregeld in een contract tussen de Commissie en de Stichting. 
IV DE EVA-LANDEN 
26. Het academisch jaar 1994/95 vormt ook het derde jaar van de deelneming door de EVA-landen aan het 
Erasmus-Programma, die - zoals reeds vermeld - vergeleken bij 1993/94 aanzienlijk is toegenomen. 
Het in kracht treden per 1 januari 1994 van de reeds vermelde Overeenkomst betreffende de Europese 
Economische Ruimte (zie de Samenvating) had de volledige toepassing van het Erasmus-Programma op 
Oostenrijk, Zweden, Finland, Noorwegen en IJsland tot gevolg. Deze landen namen van toen af aan deel 
aan de vergaderingen van het Erasmus Adviescomité, waar Zwitserland en Liechtenstein als waarnemer 
vertegenwoordigd waren. 
De bijdrage aan de Erasmus-begroting van de EER-landen bedroeg 9,44%. De bijdrage van Zwitserland 
aan de Erasmus-begroting voor 1994 werd op dezelfde basis berekend als in 1993: de hoogte van het 
bedrag werd bepaald door het bruto binnenlands produkt, in verhouding tot het totale bruto binnenlands 
produkt van dat land en dat van de Europese Gemeenschap. Liechtenstein betaalde een vaste bijdrage van 
35 000 ecu. 
V FOLLOW-UP EN EVALUATIE 
27. Van het begin van het Erasmus-Programma af aan werd veel belang gehecht aan follow-up en evaluatie, 
zowel op kwalitatief als op kwantitatief niveau. De follow-up wordt grotendeels uitgevoerd in het kader 
van het operationeel beheer van het Programma, terwijl de evaluatie berust bij groepen deskundige 
adviseurs. Er is nog een derde evaluatie, die door de deelnemers zelf wordt uitgevoerd. De uitdagingen van 
de zelf-evaluatie wijzen op de gestadige rijping van het Programma en zijn richtingwijzend voor zijn 
ontwikkeling in de toekomst. 
28. Bij de evaluatie wordt de schappelijk Centrum voor Commissie bijgestaan door het Wissenschaftliches 
Zentrum fur Berufs- und Hochschulforschung (Wetenonderzoek inzake Hoger Onderwijs en Werk) van de 
Universiteit van Kassei, dat zich zowel bezig houdt met de verzameling van statistische gegevens als met 
de kwalitatieve analyse van de vragenlijsten die aan specifieke categorieën deelnemers van Erasmus zijn 
toegestuurd. 
In 1994 werden de volgende studies voltooid: 
• Erasmus beyond Departments - Infrastructure in Support of Mobility and Cooperation (in het 
Engels): studie over de op het niveau van de instellingen genomen maatregelen ter ondersteuning 
van Europese onderwijsactiviteiten, rekening houdende met de verscheidenheid van de categorieën 
instellingen voor hoger onderwijs, de uiteenlopende formules van deelname aan Europese 
activiteiten en de beleidsvormingsprocedures op de betrokken gebieden. Deze studie is als 
basisdocument zeer nuttig gebleken bij de discussies over de overgang van het Programma Erasmus 
naar het Programma Socrates. 
• Study abroad and early career. Experiences of former Erasmus students (in het Engels): tweede 
vervolgstudie (als aanvulling op een eerste soortgelijk document), over de ervaringen van de 
studenten die in 1988/89 deelnamen aan het Erasmus Programma, vijfjaar na hun buitenlandse 
studieperiode. 
Student Mobility within Erasmus 1992/93 (in het Engels): een jaarlijks statistisch onderzoek. 
Erasmus Student Mobility in the view of the local directors (in het Engels). 
Experiences of ECTS students 1990/91 and 1991/92 (in het Engels). 
ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Le apport de synthèse sur l'Ensemble du Pn>grammu Erasmus (Samenvattend verslag over het gehele 
Erasmus Programma) (in voorbereiding) is hel meest uitgebreide follow-up en evaluatieverslag: het geelt 
een samenvatting van de adviezen betreffende Erasmus vanaf het begin van het programma, maar mk 
richtsnoeren voor de toekomst. Dit verslag vormt een synthese van alle studies van Kassei tot op heden: 
ervaringen van studenten, van docenten, van ax>rdinatoren en van het overig personeel van de instellingen. 
Het document wordt medio 1995 afgerond. 
In 1994 zijn nog drie andere studies voltooid, gebaseerd op de studie Erasmus Teaching Staff Mobility dat 
in 1993 door Kassei is opgesteld. Deze studies gaan meer gedetailleerd in op de mobiliteit van de docenten 
vanuit het gezichtspunt van de universiteiten, de sector niet-universitair hoger onderwijs, en vanuit een 
globaal oogpunt. Ete vier studies worden gezamenlijk gepubliceerd in 1995. 
29. Evaluatieconferenties van de Europese interuniversitaire samenwerking 
Eind 1993 publiceerde de Commissie in de "Erasmus Nieuwsbrief' een oproep tot het geven van blijken 
van belangstelling voor het organiseren van conferenties voor de evaluatie van de in het kader van het 
Erasmus Programma ontwikkelde samenwerking - op alle studiegebieden. 
Op elk van de bedoelde gebieden heeft elke conferentie een drieledig doel: 
Een uiteenzetting over de organisatie van het onderwijs in elke Lid-Staat op het desbetreffend 
studiegebied. 
Evaluatie van de resultaten van de interuniversitaire samenwerking op het desbetreffend gebied. 
Vooruitzichten van de studierichting in het licht van het programma Socrates en de te verwachten 
en/of wenselijke ontwikkelingen op dit gebied. De Commissie is vóór alles geïnteresseerd in 
voorstellen voor innovatieve acties - speciaal voor het betrokken studiegebied. 
Talrijke universiteiten en consortia van universiteiten hebben gereageerd en projecten voorgesteld. Rekening 
houdende met de beschikbare middelen heeft de Commissie de volgende gebieden voor evaluatie 
geselecteerd: Farmacie, Rechten, Natuurkunde. Scheikunde. Toerisme en vrije-tijdsbesteding, Landbouw, 
Talen, Lerarenopleiding, Archeologie, Communicatiewetenschappen, Vrouwenstudies en Bestuurskunde. 
Tot deelneming aan deze conferenties werden uitgenodigd: academici uit de vakrichtingen en afdelingen 
van de betrokken sectoren, coördinatoren en deelnemers aan de ISFs, vakmensen en vertegenwoordigers 
van Europese organisaties, alsmede vertegenwoordigers van andere Directoraten-generaal van de Commissie 
die zich voor het studiegebied interesseerden. 
Voor de organisatie van de conferentie laten de organisatoren zich assisteren door een Wetenschappelijk 
Comité, bestaande uit een academicus uit elke Lid-Staat. Daarnaast wordt een vertegenwoordiger van de 
desbetreffende beroepskringen of van de economische wereld, die in het studiegebied geïnteresseerd is, 
uitgenodigd deel te nemen aan de werkzaamheden van het Wetenschappelijk Comité. 
Elk lid van het Comité stelt - voor zijn land van herkomst - een nationaal verslag op in drie delen: 
structuur en organisatie van de opleiding (academisch/beroepsonderwijs) in de betrokken 
studierichting 
identificatie van nieuwe behoeften op het gebied van de opleiding 
voorstellen voor de uitvoering van maatregelen/acties - specifiek voor het desbetreffende 
studiegebied - om aan deze behoeften te kunnen voldoen. 
Besloten werd tot een identieke opbouw van de verslagen, wat het trekken van vergelijkingen tussen landen 
gemakkelijker maakt. 
De organisatoren worden belast met de opstelling van een samenvattingsverslag van de opmerkingen van 
de toehoorders en alle ingediende voorstellen. Dit verslag is, evenals de nationale verslagen, bestemd voor 
l-rasmus lYogramma - Jaarverslag 1994 17 
latere publikatie. Met geheel vormt - voor elke studierichting - een werkelijk totaaloverzicht van de 
organisatie van de studies en de samenwerking tussen instellingen voor hoger onderwijs. 
30. Modelprojecten voor de evaluatie van de kwaliteit in het Europees hoger onderwijs 
Als gevolg van de conclusies van de Raad van ministers van Onderwijs van 1991 heeft de Commissie in 
oktober 1993 de studie "Kwaliteitszorg en kwaliteitsbewaking in het Europese hoger onderwijs" 
gepubliceerd. Deze vergelijkende studie licht de methoden en -mechanismen in het kwaliteitsbeheer in het 
hoger onderwijs in de EG en de EVA-landen toe. Aan de hand van deze publikatie en als vervolg op de 
conclusies van de Raad (Onderwijs) van 1993 heeft de Commissie, bijgestaan door een groep van 
deskundigen, twee Europese proefprojecten uitgewerkt, die eind 1995 zullen worden afgerond. 
De hoofddoelen van deze proefprojecten betreffende de evaluatie van de kwaliteit van het hoger onderwijs 
zijn: 
de aandacht vestigen op de ncxxlzaak van een evaluatie van de kwaliteit van het hoger onderwijs 
de Europese dimensie van de beoordeling van kwaliteit ontwikkelen 
• de bestaande nationale procedures van kwaliteitsbeoordeling verbeteren 
bijdragen tot de verbetering van de wederzijdse erkenning van diploma's en studieperioden, door 
bevordering van de samenwerking tussen de instellingen en het wederzijds inzicht inzake de in de 
diverse landen onderwezen programma's. 
De in het kader van deze proefprojecten ondernomen activiteiten omvatten met name de zelfevaluatie van 
elke deelnemende instelling, de beoordeling van de zelfde instellingen door een groep externe deskundigen 
en een evaluatiebezoek ter plaatse. De projecten houden zich eveneens aan een reeks door alle partners 
gezamenlijk aanvaarde richtsnoeren. De deelnemende instellingen zullen de gemeenschappelijke elementen 
van de beoordelingsmethoden onderzoeken, waarbij zij zich verlaten op hun eigen deskundigheid en 
rekening houden met hun institutionele en regionale situatie. Dit zal hen niet alleen in staat stellen de 
mogelijkheden van ervaringsoverdracht op basis van het wederzijds belang en de reciprociteit tussen de 
instellingen op te sporen, maar ook de specifieke problemen van de instellingen in verschillende 
onderwijsstelsels, verschillende vakgebieden, enz.. De door de Lid-Staten benoemde nationale comités 
zullen verslagen opstellen waarin de ervaringen van de instellingen en hun gemeenschappelijke methoden 
worden beschreven en geanalyseerd. Later analyseert een Europees verslag deze nationale verslagen;.de 
resultaten van deze analyse worden eind 1995 ingediend. 
De twee bestaande pmefpm/ecten waaraan telkens 23 instellingen deelnemen betreffen de technische 
wetenschappen en de communicatie/informatie, dan wel de beeldende kunsten/design. 
In november 1994 organiseerde de Commissie in Brussel een conferentie ter lancering van deze 
proefjsrojecten, waarvoor alle voorzitters en secretarissen van de nationale comités, de vertegenwoordigers 
van de deelnemende instellingen en de door de Lid-Staten benoemde coördinatoren uitgenodigd werden. 
VI SYNERGIEËN TUSSEN DE ACADEMISCHE EN DE BEROEPSERKENNING 
31. De Mededeling van de Commissie betreffende de erkenning van diploma's voor academische en 
beroepsdoeleinden die zij op 13.12.1994 had aangenomen (COM94/596def.) werd aan het Onderwijscomité 
voorgelegd tijdens zijn vergadering van 31 januari 1995 en vond een gunstig onthaal bij de Lid-Staten. Het 
doel van de mededeling is, de diverse communautaire instellingen te betrekken bij een overlegsronde over 
de synergieën ter zake van de erkenning van diploma's voor academische en beroepsdoeleinden en een 
discussie op alle niveaus uit te lokken in de Lid-Staten (instellingen voor hoger onderwijs, bevoegde 
nationale instanties, beroepskringen, het bedrijfsleven), zodat alle actoren hun bijdragen kunnen leveren, 
elk op het gebied van zijn bevoegdheid en zijn activiteit. 
De Commissie heeft alle Lid-Staten verzocht een coördinator te benoemen die wordt belast met de 
organisatie van de nationale of regionale evenementen waarbij de experts en de bevoegde autoriteiten op 
het gebied van de academische en beroepserkenning worden betrokken. Bovendien moeten zij een nationaal 
verslag opstellen over deze evenementen. 
•RASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Voor de follow-up van het debat zullen DG XXII en DG V gezamenlijk zorgen. De Mededeling zal ook 
in het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité voor de Regio's en in andere 
Europese organisaties of verenigingen worden behandeld. De Commissie wacht reacties in van de 
communautaire instellingen en van de belanghebbende actoren, die worden verzocht hun reacties in juli 
1995, liefst in vereniging met die van actoren uit andere Lid-Staten, in te dienen. De nationale verslagen 
en de reacties die van andere Europese organisaties worden ontvangen zullen door de Commissie worden 
geanalyseerd. Liet samenvattend eindverslag zal, met het oog op eventuele toekomstige acties, in december 
1995 worden voltooid. 
VII POLLOS^lJPVANHETlVlEIVOUNDlMC^ 
VTIUNTWOORDELÜKHEID VAN DE UNIVERSITEITEN (COLLOQUIUM VAN PlSA, 23-26/11/1994) 
32. Het Memorandum betreffende het hoger onderwijs in de Gemeenschap heeft in Europa grote belangstelling 
gewekt. Deze stijgende belangstelling heeft de wil van de Commissie aangewakkerd om vorderingen te 
maken met de bezinning op het onderwijs in Europa. Met het oog hierop heeft de Commissie, samen met 
de Universiteit van Pisa, een colloquium georganiseerd over de verantwoordelijkheid van de Europese 
universiteiten. Dit vond plaats van 23 tot 26 november 1994, vier jaar na het colloquium van Siena, dat 
aan het Memorandum vooraf was gegaan. Het colloquium, waaraan ca. 200 rectoren, ministeriële 
onderwij sambtenarea afgevaardigden van internationale organisaties, vertegenwoordigers van de Lid-Staten 
van de Europese Unie, alsmede waarnemers uit andere Europese landen deelnamen, heeft de verschillende 
facetten van de Europese verantwoordelijkheid van de universiteiten belicht, via vraagstukken betreffende 
eenheid en verscheidenheid, onderzoek en didaktiek, het verband tussen vrij onderzoek en gericht 
onderzoek. 
Via dit colloquium heeft de Commissie enige essentiële berichten willen doorgeven. Met behulp van kennis 
van talen en cultuurhistorie kunnen de universiteiten de mobiliteit en het begrip tussen de Lid-Staten van 
de Europese Unie stimuleren. Tevens heeft de Commissie aanbevelingen geformuleerd voor de 
samenwerking met de andere landen in Europa en de rest van de wereld, het onderwijs gedurende het 
gehele leven, waarvoor een diepgaande discussie en wijziging van pedagogische structuren en methoden 
nodig is, het onderzoek en de schepping van een Transeuropees Netwerk betreffende Onderzoek en 
Onderwijs. Dit netwerk zou een eerste stap zijn in de richting van een informatiemaatschappij die zou 
kunnen profiteren van de nieuwe technologieën op elk gebied. 
Met het oog op de rijkdom aan behandelde onderwerpen en de weidsheid van de geschetste perspectieven 
wil de Commissie de rol blijven vervullen van katalysator van de bezinning op het onderwijs op Europees 
niveau en zij is van plan in 1996 een tweede Memorandum over de Europese verantwoordelijkheid van de 
universiteiten te publiceren. 
Vul DE ONDERHANDELINGEN OVER EN DE GOEDKEURING VAN SOCRATES 
33. 1994 was een periode van intense activiteiten om de voorbereiding van de communautaire acties van de 
nieuwe programma's op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding, Socrates en Leonardo da Vinci, 
zover rond te krijgen dat zij konden worden goedgekeurd. Deze twee programma's beantwoorden aan de 
grotere verantwoordelijkheden van de Europese Gemeenschap op het gebied van onderwijs en 
beroepsopleiding als omschreven in de artikelen 126 en 127 van het EG-Verdrag. In 1994 zijn over de 
goedkeuring van de programma's langdurige onderhandelingen gevoerd door de Commissie, de Raad en 
het Europees Parlement1. 
Het Leonardo programma is op 6 december 1994 officieel goedgekeurd door de Raad [Pb L 340/8 
-29.12.94 (94/819EG)] 
Het Socrates programma is op 14 maart 1995 officieel goedgekeurd door het Europees Parlement 
en de Raad (PB L 87/10 - 20.04.95) 
Frrismus Programma - Jnarvcrslaiî 19<)4 
34. Socrates wijkt in zoverre af van de vroegere communautaire initiatieven dat dit programma alle typen en 
niveaus van onderwijs in een samenwerkmgsprogramrna op onderwijsgebied omvat, en daarmee bijdraagt 
tot de verbetering van kwaliteit van het onderwijs. Het programma bevat drie hoofdstukken: 
• liet hoger onderwijs, "Erasmus" genaamd (interuniversitaire samenwerking, studentenmobiliteit en 
netwerken) 
Het schoolonderwijs, "Comenius" genaamd (partnerschappen van scholen, onderwij s voor kinderen 
van werkenden zonder vaste verblijfplaats en zigeuners en intercultureel onderwijs, 
praktijkonderwijs en cursussen voor leerkrachten) 
Horizontale maatregelen (bevordering van talenkennis, lünforrnatietechnologieën en open en 
afstandsonderwijs, uitwisselingen van informatie en ervaring, volwassenenonderwijs en aanvullende 
maatregelen). 
35. Hoofdstuk I van het programma Socrates bestrijkt het hoger onderwijs en zet de huidige activiteiten van 
Erasmus en van Lingua [Actie II] voort. 
De ervaring die werd opgedaan met voorgaande communautaire programma's zoals Erasmus en Lingua 
alsmede het later in het Jaarverslag 1993 beschreven voorbereidende werk, liggen ten grondslag aan de 
goedkeuring door de Commissie van het voorstel voor Socrates van 4 januari 1994 [COM(93)708], een 
voorstel dat berust op de artikelen 126 en 127 van het EG-Verdrag. 
Het voorstel inzake Socrates werd op 3 maart 1994 bij de Raad en het Europees Parlement ingediend. Het 
advies van het Economisch en Sociaal Comité werd op 27 april 1994 ontvangen en dat van het Comité 
voor de Regio's op 17 mei 1994. 
In het kader van de medebeslissingsprocedure als voorzien in artikel 189B van het EG-Verdrag, heeft het 
Europees Parlement in eerste lezing van het voorstel van de Commissie zijn advies op 22 april 1994 
aangenomen, inclusief de 104 ingediende amendementen. Na deze goedkeuring diende de Commissie, uit 
hoofde van artikel 189B van het Verdrag op 17 mei 1994 een gewijzigd voorstel voor een besluit in. Dit 
gewijzigde voorstel omvatte 48 amendementen van het Europees Parlement (van de oorspronkelijke 104) 
die meer speciaal betrekking hadden op kansarme groepen, informatie aan het publiek en intercultureel 
onderwijs. 
Op 18 juli 1994 nam de Raad zijn Gemeenschappelijk Standpunt over het voorstel aan (als voorzien, in 
artikel 189B van het Verdrag). De Raad heeft, in hun geheel of gedeeltelijk, 29 van de door de Commissie 
goedgekeurde 48 amendementen overgenomen, alsmede drie andere amendementen die de Commissie niet 
had aangenomen. Op 19 juli 1994 maakte het Europees Parlement de ontvangst bekend van het 
Gemeenschappelijk Standpunt van de Raad. 
Op 15 juli had de Commissie haar mening over het Gemeenschappelijk Standpunt van de Raad ingediend 
bij de Raad en het Europees Parlement. De voornaamste verschillen tussen het Gemeenschappelijk 
Standpunt van de Raad en het voorstel van de Commissie betroffen de opname van een nieuw artikel 
aangaande de Noodzakelijk Cieachte Bedragen (NGB) en het aan het programma toegewezen totaalbedrag 
(760 miljoen ecu, in plaats van het door de Commissie voorgestelde bedrag van 1 005,6 miljoen ecu), 
alsmede type en structuur van het comité dat de Commissie terzijde staat bij de uitvoering van het 
programma. 
Op 26 oktober 1994 diende het Europees Parlement in tweede lezing zijn advies over het 
Gemeenschappelijk Standpunt in, dat 22 amendementen omvatte. De Commissie nam 18 van de 22 
amendementen aan en keurde op 11 november 1994 de wijziging van haar voorstel aan de hand van deze 
amendementen goed, waarna het gewijzigd voorstel bij de Raad en het Europees Parlement werd ingediend. 
Op 5 december 1994 liet de Raad (Onderwijs) weten dat hij niet alle amendementen van het Europees 
Parlement kon aannemen. Als gevolg daarvan kwam nog dezelfde dag een bemiddelingscomité bijeen om 
de twee belangrijkste amendementen, over de "Comitologje" en de NGB, te behandelen. Op een tweede 
bijeenkomst van het bemiddelingscomité, op 25 januari 1995, moest een oplossing worden gezocht voor 
de overige verschillen, waaronder dat over het aan het programma toe te wijzen totaalbedrag. 
Overeenstemming werd bereikt over een bedrag van 850 miljoen ecu voor de vijfjaar van het programma, 
FRASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
alsmede een gemeenschappelijke verklaring over een herziening van het begrotingsbedrag, twee jaar na de 
goedkeuring en op basis van een bij de Commissie ingediend verslag. Tijdens zijn plenaire vergadering van 
28 februari 1995 gaf het Europees Parlement zijn definitieve goedkeuring en de Raad keurde het 
programma formeel goed tijdens de Raad (Onderzoek) op 14 maart 1995. 
DC INTERACTIE MET ANDERE GiEMEENSŒAPSFROGUMMA'S 
36. De toekomstige ontwikkeling van Erasmus in het kader van het programma Socrates moet worden gezien 
in een breder kader van communautaire initiatieven inzake onderwijs en opleiding, gericht op de exploitatie 
van de mogelijkheden van de interne markt. Hiertoe wordt alles gedaan ter garantie van een goede 
coördinatie tussen Erasmus en de andere communautaire programma's op deze werkterreinen. 
37. 1994 was het vijfde werkingsjaar van Lingua. Daarvan was het doel, het onderwijs en het aanleren van de 
negen officiële talen van de Gemeenschap (plus het Iers en het Luxemburgs) te bevorderen. Het beheer van 
Actie II van Lingua volgt de zelfde procedures en bepalingen als het Erasmus Programma. Het dekt de 
kosten voor bezoeken en uitwisselingen van studenten en docenten van instellingen voor hoger onderwijs. 
De EVA-landen kunnen niet deelnemen aan het Lingua Programma. 
38. De Commissie blijft de interactie tussen Tempus en Erasmus nauwlettend volgen, teneinde de best 
mogelijke synergie tussen de twee programma's te bereiken. Tempus maakt deel uit van de programma's 
Phare en Tacis voor de verlening van steun aan de economieën en de samenlevingen van Midden- en Oost-
Europa en de nieuwe staten van de voormalige Sovjetunie. De opzet van Tempus werd sterk beïnvloed door 
de bestaande communautaire initiatieven op het gebied van onderwijs,en opleiding en veel van de 
aanvragen voor Tempus zijn gebaseerd op de ervaringen met Erasmus. 
39. Ook bestaat een complementariteit met het Programma Comett voor samenwerking tussen instellingen voor 
hoger onderwijs en het bedrijfsleven. Een bedrijfsstage is het essentieel element van de studentenmobiliteit 
in Comett, terwijl het slechts één van vele uitwisselingsvormen is in Erasmus, dat bovendien meer 
studierichtingen beslaat. 
40. Het programma Menselijk kapitaal en Mobiliteit, waarvan de activiteiten plaats vinden in het kader van het 
programma Bevoidering van opleiding en mobiliteit van ondeizoekeis (4e Kaderprogramma), is gericht op 
de kwalitatieve en kwantitatieve stimulering van de Europese menselijke hulpbronnen op het gebied van 
onderzoek en ontwikkeling. Zijn acties - in hoofdzaak bestemd voor jonge, postdoctorale onderzoekers -
vormen een aanvulling op de acties in het kader van Erasmus. 
41. Ook de Jean Monnet Actie draagt, via de instelling van Europese "leerstoelen", "permanente cursussen" 
en "modules" bij tot de stimulering van een Europese dimensie in het hoger onderwijs. 
42. Aan de in het kader van het Erasmus Programma ontwikkelde interuniversitaire samenwerking wordt voor 
elk studiegebied een evalueringsconferentie gewijd. De velschillende diensten van de Commissie waarvan 
de werkzaamheden verband houden met een van de beoordeelde studiegebieden, zijn voor deze conferenties 
(zie V, § 29) uitgenodigd. Hun deelname was waardevol voor de debatten met de universiteiten doordat 
zij een toekomstvisie bijdroegen op de ontwikkelingen op dit gebied en de behoeften aan opleiding waaraan 
moet worden voldaan met het oog op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en met het geheel van 
communautaire initiatieven. 
I nismus l'roeramma - .Inarvcrslae 1994 
X CONCLUSIE 
43. Het jaar 1994 betekent voor het Erasmus Programma en de andere communautaire programma's betreffende 
onderwijs en opleiding een beslissend keerpunt. In dit jaar werd de in deze communautaire programma's 
en met diverse proefprojecten verworven ervaring geconsolideerd en verbreed in het voorstel voor het 
nieuwe programma Socrates. 
In afwachting van het in werking treden van het nieuwe programma Socrates, waarin de activiteiten op het 
gebied van het hoger onderwijs een grote plaats gaan innemen, heeft de Commissie haar werkzaamheden 
voor de follow-up en evaluatie van de deelname aan Erasmus, zowel op nationaal en regionaal niveau als 
per studierichting, voortgezet. 
KRASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlagen 
21 
Bijlage I 
Subsides toegekend voor het academische jaar 1994/95 (in ECU) 
ACTIE 1 
A Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's 
a. Studentenmobiliteit 12.581.340 
b. Docentenmobiliteit 2.934.920 
c. Gemeenschappelijke Ontwikkeling van 
Studieprogramma's 2.459.560 
d. Intensieve Programma's 1.110.580 
B. Bezoeken 1.395.300 20.481.700 
19.086.400 
ACTIE 2 
A Studentenbeurzen 
B. ECTS Studiebezoeken 67.600.000 
2.900.000 70.500.000 
ACTIE 3 
A ECTS instellingssubsidie 
B. NARIC netwerksubsidie 2.761.175 
67.250 2.828.695 
ACTIE 4 
A Verenigingen en Publikaties 
B. Informatie over het Programma, beheer, opvolging 
en evaluatie, Ortelius 187.200 
2.704.459 
TOTAAL 2.891.659 
96.702.054 
N.B. Door technische oorzaken kunnen er kleine verschillen optreden tussen de per 
activiteit hierboven aangegeven totalen en de totalen met betrekking tot de aan de 
instellingen toegekende subsidie, die in het verslag vermeld staan. 
24 ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage II (a) 
Ontvangen Erasmus ISP-aanvragen per 
in aanmerking komende staat 
van de coördinerende instelling 
fn aanmerking 
komende staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
LUX 
NL 
P 
UK 
Totaal ÈG 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 
ililtlKlfflf iciliiÉïiiiiÉi 
wÊËÊÊïmmË 1993/94 
Aantal 
209 
59 
305 
84 
197 
380 
H 45 
227 
0 
214 
55 
524 
:'": '2299" 
52 
26 
7 
25 
42 
19 
0 
!|ï!;§li||!ii! 
Illll^llllll % 
8.5 
2.4 
12.3 
3.4 
8.0 
15.4 
1.8 
9.2 
0.0 
8.7 
2.2 
21.2 
l 'J'jÖjf 
2.1 
1.1 
0.3 
1.0 
1.7 
0.8 
0.0 
fllllllllllllllllllllilii 
iiiiiiiiiii % (alleen EG) 
9.1 
2.6 
13.2 
3.7 
8.6 
16.5 
2.0 
9.9 
0.0 
9.3 
2.4 
22.7 
100.0 1994795 
Aantal 
219 
67 
311 
91 
214 
402 
53 
230 
0 
222 
53 
562 
2424 
58 
52 
4 
23 
45 
20 
0 
iiiiiiiiiiöil 
llllllllll^llll % 
8.3 
2.6 
11.9 
3.5 
8.1 
15.3 
2.0 
8.8 
0.0 
8.5 
2.0 
21.3 
92.3 
2.2 
2.0 
0.2 
0.8 
1.7 
0.8 
0.0 
siiiiiiiiBi 
lljlllllllll % (alleen EG) 
9.0 
2.8 
12.8 
3.8 
8.8 
16.6 
2.2 
9.5 
0.0 
9.2 
2.2 
232 
100.0 
ll|:|lllllll:ll 
Erasmus Programma - Jaarvers! as 1994 
Bijlage II (b) 
Goedgekeurde Erasmus ISP-aanvragen per 
in aanmerking komende staat 
van de coördinerende instelling 
in asmmerkinö 
komende staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
LUX 
NL 
P 
UK 
liilii:-iliiiiii 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 
fliii;Ëiiiilll:l 
T^ta$!EGjl!!ll :.. 1Ô83/Ô4 
Aantal 
188 
51 
270 
71 
156 
330 
36 
194 
0 
189 
48 
480 
liiliiilli 
49 
21 
4 
14 
36 
16 
0 
IÏÉI1IIII 
§j|lljj§|§|j| % 
8.7 
2.4 
12.5 
3.3 
7.3 
15.3 
1.7 
9.0 
0.0 
8.8 
2.2 
22.3 
jilllllpil 
2.3 
1.0 
0.2 
0.6 
1.7 
0.7 
0.0 
IIIIIIIIIIIÉ 
lïlllllBl %(aSeenEG) 
9.3 
2.5 
13.4 
3.5 
7.8 
16.4 
1.8 
9.6 
0.0 
9.4 
2.4 
23.9 
iiiiiiilll 1994/95 
Afttótl 
190 
48 
267 
80 
179 
356 
44 
203 
0 
194 
49 
482 
lllllliiil 56 
48 
4 
19 
43 
18 
0 
|||!llpll-iijllliilii % 
8.3 
2.1 
11.8 
3.5 
7.9 
15.6 
1.9 
8.9 
0.0 
8.5 
2.1 
21.2 
IllliliB 2.4 
2.1 
0.2 
0.8 
1.9 
0.8 
0.0 
lillliiliiii 
llllilllil % (alleen EG) 
9.1 
2.3 
12.8 
3.8 
8.6 
17.0 
2.1 
9.7 
0.0 
9.3 
2.3 
23.0 
••••Ü 
:6 ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage III (a) 
Erasmus ISP-aanvragen per 
in aanmerking komende staat 
en aantal deelnames 
In aanmerking 
komende staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
LUX 
NL 
P 
UK 
Totaal EG 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 
Totaal EVA 
Totaal EG + 
EVA 1993/94 
Aarttal 
838 
434 
2132 
561 
1628 
2422 
441 
1500 
6 
950 
612 
2654 
14170 
267 
263 
17 
210 
385 
208 
1 
1351 " 
15529 % 
5.4 
2.8 
13.8 
3.6 
10.5 
15.6 
2.8 
9.7 
0.0 
6.1 
3.9 
17.1 
91.3 
1.7 
1.7 
0.1 
1.4 
2.5 
1.3 
0.0 
8,7 
100.0 % (alleen EG) 
5.9 
3.1 
15.0 
4.0 
11.5 
17.1 
3.1 
10.6 
0.0 
6.7 
4.3 
18.7 
100.0 1994/95 
Aantal 
959 
498 
2520 
695 
1996 
2793 
550 
1781 
8 
1065 
734 
3074 
16673 
361 
470 
20 
318 
503 
295 
1 
1968 
18641 % 
5.1 
2.7 
13.5 
3.7 
10.7 
15.0 
3.0 
9.6 
0.0 
5.7 
3.9 
16.5 
89.4 
2.0 
2.5 
0.1 
1.7 
2.7 
1.6 
0.0 
10.6 
100.0 % {alleen EG) 
5.8 
3.0 
15.1 
4.2 
12.0 
16.8 
3.3 
10.7 
0.0 
6.4 
4.4 
18.4 
1000 
Erasmus Proeramma - Jaarverslag 1994 
Anhang III (b) 
Bewiiligte HKP-Antràge nach förderungsberechtigten Staaten 
und Zahl der Beteiligungen 
^îsârechogter 
•Staat ; * 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
LUX 
NL 
P 
UK 
EG^esamt 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 
EFTA^esami 
Gesamt 
EG + EFTA * - % 1993/04 o 
'••-./ Anzahî , 
754 
399 
1974 
513 
1507 
2242 
406 
1381 
6 
862 
561 
2450 
13055 
245 
238 
12 
188 
348 
188 
1 
1210 
14275 * *\%* \: 
5.3 
2.8 
13.9 
3.6 
10.6 
15.7 
2.8 
9.7 
0.0 
6.0 
3.9 
17.2 
si.e 
1.7 
1.7 
0.1 
1.3 
2.4 
1.3 
0.0 
. 8.5 
100.O %<ftUfEG) 
5.8 
3.1 
15.1 
3.9 
11.5 
17.2 
3.1 
10.6 
0.0 
6.6 
4.3 
18.8 
100.0 1994/9$ 
Arczah! 
865 
450 
2276 
637-
1823 
2548 
512 
1622 
8 
957 
665 
2784 
15147 
340 
437 
20 
293 
468 
275 
1 
1834 
16981 % 
5.1 
2.7 
13.5 
3.8 
10.7 
15.0 
3.0 
9.6 
0.0 
5.6 
3.9 
16.4 
89.31 
2.0 
2.6 
0.1 
1.7 
2.8 
1.6 
0.0 
10.Ô 
100,1 ; %<mffEG) 
5.7 
3.0 
15.0 
4.2 
12.0 
16.8 
3.4 
10.7 
0.1 
6.3 
4.4 
18.4 
1Û0.0' 
28 ERASMUSiProeramm - Jahresbericht 1994 
Anhang IV (a) 
HKP-Antrage nach Studienfach 
- Studienfach 
Faciftbereicfc 
Agrarwissenschaften 
Architektur 
Kunst und Gestaltung 
Betriebswirtschaft/ 
Unternehmungsführung 
Erziehungswesen/ 
Lehrerausbildung 
Ingenieurwissenschaften 
Geographie/Geologie 
Geisteswissenschaften 
Sprachen und Philologien 
Rechtswissenschaften 
Mathematik/lnformatik 
Medizinwissenschaften/ 
Psychologie 
Naturwissenschaften 
Sozialwissenschaften 
Kommunikations- und 
Informationswissenschaften 
Sonstige Studienbereiche 
Rahmenabkommen 
Gesamt 1993794 
. Anzahï 
80 
95 
109 
249 
115 
343 
91 
149 
262 
133 
109 
171 
205 
256 
32 
31 
40 
2470 % 
3.2 
3.8 
4.4 
10.1 
4.7 
13.9 
3.7 
6.0 
10.6 
5.4 
4.4 
6.9 
8.3 
10.4 
1.3 
1.3 
1.6 1994/95 
Anzahl 
79 
94 
121 
258 
142 
366 
97 
147 
269 
132 
124 
175 
215 
281 
42 
34 
50 
100.0J 2626 % 
3.0 
3.6 
4.6 
9.8 
5.4 
13.9 
3.7 
5.6 
10.2 
5.0 
4.7 
6.7 
8.2 
10.7 
1.6 
1.3 
1.9 
100,0 
ERASMUS-Programm - Jahresbericht 1994 29 
Bijlage IV (b) 
Goedgekeurde Erasmus ISP-aanvragen 
per studierichting 
B^^^^HH^^^^B 
Landbouwkunde 
Architectuur 
Beeldende Kunsten/Muziek 
Bedrijfskunde 
Lerarenopleidingen 
Technische Wetenschappen 
Aardrijkskunde/Geologie 
Geesteswetenschappen 
Talen 
Rechten 
Wiskunde 
Medische Wetenschappen/ 
Psychologie 
Natuurwetenschappen 
Sociale Wetenschappen 
Communicatie/Informatie 
Diversen 
Raamovereenkomsten 
Totaal WMÊÊÈÊËÈÈÊÊÊKÈÊÊÊÊÊÊÊ 
WÊÊÊÊÊÈÊË 
68 
80 
93 
208 
97 
313 
76 
127 
231 
123 
97 
148 
183 
219 
28 
26 
36 
2153 ••lil 3.2 
3.7 
4.3 
9.7 
4.5 
14.5 
3.5 
5.9 
10.7 
5.7 
4.5 
6.9 
8.5 
10.2 
1.3 
1.2 
1.7 
1Ô0.Û ^^M^B^^iMi 
WIÊÊÊÊÊKË 
68 
79 
111 
212 
118 
330 
84 
129 
233 
122 
106 
152 
184 
243 
33 
29 
47 
2280 lllllllilSlïlBl 
3.0 
3.5 
4.9 
9.3 
5.2 
14.5 
3.7 
5.7 
10.2 
5.4 
4.6 
6.7 
8.1 
10.7 
1.4 
1.3 
2.1 
100.0 
30 ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage V (a) 
Ontvangen ISP-aanvragen in 1993/94 en 1994/95 
per type activiteit 
Type 
activiteit 
Studentenmobiliteit (SM) 
Docentenmobiliteit (TS) 
Gemeenschappelijke 
Ontwikkeling Studieprogramma's 
(CD) 
Intensieve Programma's (IP) 1993/94 
Aantal 
2250 
1024 
432 
500 %* 
91 
\ 41 
17 
20 1994/95^ 
Aantat 
2404 
1093 
492 
573 %* 
92 
r 42 
19 
22 Toename/Afname 
Aantal 
154 
69 
60 
73 % 
6.8 
6.7 
13.9 
14.6 
* % van ISP-aanvragen in deze categorie 
NB : Aanvragen hebben vaak betrekking op meer dan één type activiteit 
Erasmus Proeramma - Jaarverslag 1994 
Bijlage V (b) 
Goedgekeurde ISP-aanvragen in 1993/94 en 1994/95 
per type activiteit 
type 
activiteit 
Studentenmobiliteit (SM) 
Docentenmobiliteit (TS) 
Gemeenschappelijke 
Ontwikkeling Studieprogramma's 
(CD) 
Intensieve Programma's (IP) 1993/94 
Aantal 
1997 
476 
232 
188 %* 
93 
22 
11 
9 1994/95-
Aôniaî 
2112 
591 
201 
264 %* 
93 
26 
9 
12 Toename/Afname 
Aantal 
115 
115 
-31 
76 % 
5.8 
24.2 
-13.4 
40.4 
* % van ISP-aanvragen in deze categorie 
NB : aanvragen hebben vaak betrekking op meer dan één type activiteit 
ERASMUS Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage VI 
Goedkeuringspercentages voor ISP's naargelang 
het type activiteit, 
1993/94 et 1994/95 (in %) 
Type activiteit 1993/94 1994/95 
Studentenmobiliteit (SM) 89_ 88 
Docentenmobiliteit (TS) 47 54 
Gemeenschapellijke 
Ontwikkeling Studieprogramma's 54 41 
(CD) 
Intensieve Programma's (IP) 38 46 
Alle ISP's 87 87 
Erasmus Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage VII 
Hoger onderwijsinstellingen 
die in aanmerking komen voor Erasmus 
. .. ' Aantal in aanmerking Aantal instellingen in één of meer goedgekeurde Erasmus IP's 
komende komende hoger onderwijs 
staat instellingen (1994) 1988/89 1989/90 1990/91 1991/92 1992/93 1993/94 1994/95 
B 419 26 49 69 76 100 126 142 
D 351 83 126 132 176 186 205 217 
DK 243 16 32 44 42 56 60 72 
E 87 37 42 42 47 55 60 , 63 
F 1989 150 247 268 300 369 405 411 
GR 63 12 23 22 24 26 30 32 
I 114 43 59 59 65 72 77 85 
IRL 66 12 19 20 22 31 31 35 
LUX 4223222^2 
NL 333 24 51 53 72 88 94 96 
P 188 15 28 35 41 67 70 74 
UK 489 106 148 157 172 197 212 220 
EUR 1 2 2 1_ 
Totaal EG 4347 526 826 904 ,1039 1251 1374 1450 
A 58 20 28 34 
CH 139 14 17 25 
FL 2 111 
IS 13 2 4 5 
N 141 19 41 " 56 
S 75 25 34 41 
FIN 360 29 51 95 
Totaal EVA 788 110 176 257 
Totaal EG + 
EVA 5135 1361 1550 1707 
NB : Het "in aanmerking komen" wordt vastgesteld door de in aanmerking komende landen. De gegevens in de kolom "Aantal 
in aanmerking komende hoger onderwijsinstellingen" zijn geactualiseerd in mei 1994. 
Bij het raadplegen van deze tabel dient men er rekening mee te houden dat in enkele landen, met name Frankrijk, een zeer groot 
aantal instellingen dat als in aanmerking komend geregistreerd staat, zich in feite grotendeels bezig houdt met het middelbaar 
onderwijs (en waarschijnlijk dus nooit deel zal nemen aan de communautaire acties op het gebied van het hoger onderwijs). 
34 ERASMUS Proeramma - Jaarverslag I994 
Bijlage VIII (a) 
Aanvragen voor Erasmus bezoeken 1994 
per in aanmerking komende staat 
fn aanmerking 
komende staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
KMHÉlllii 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 
Totaal EVA 
Totaal EG + 
EVA In aanmerking komende aanvragen 
Aantal 
73 
37 
101 
251 
125 
108 
45 
99 
0 
46 
37 
184 
^i|;il:||||l;||li;;j 
11 
117 
5 
22 
41 
10 
0 
206 
1312 % 
6.6 
3,3 
9,1 
22,7 
11,3 
9,8 
4 
9 
0,0 
4,2 
3,3 
16,7 
iiii'-^iiiisiiiii 
5,3 
56,8 
2,4 
10,7 
20 
4,8 
0,0 
100 Goedgekeurde aanvragen 
Aantal 
37 
21 
51 
130 
63 
49 
31 
53 
0 
20 
26 
100 
|llfll||ll||§ 
7 
59 
2 
13 
16 
7 
0 
104 
685 % 
6.4 
3,6 
8,7 
22,4 
10,9 
8,4 
5,3 
9,1 
0,0 
3,5 
4,5 
17,2 
|||i;|||||||||| 
6,7 
56,8 
1,9 
12,3 
15,4 ~ 
6,7 
0,0 
100 
Erasmus Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage VIII (b) 
Goedgekeurde aanvragen voor Erasmus bezoeken 1994 
per in aanmerking komende staat 
Studierichting 
Landbouwkunde 
Architectuur 
Beeldende Kunsten/Muziek 
Bedrijfskunde 
Lerarenopleidingen 
Technische Wetenschappen 
Aardrijkskunde/Geologie 
Geesteswetenschappen 
Talen 
Rechten 
Wiskunde 
Medische Wetenschappen/ 
Psychologie 
Natuurwetenschappen 
Sociale Wetenschappen. 
Communicatie/Informatie 
Diversen 
Raamovereenkomsten 
Studiebezoeken door 
administratief personneel 
Totaal In aanmerking komendö aanvragen 
Aamat 
36 
55 
107 
142 
117 
136 
41 
45 
105 
25 
72 
140 
52 
108 
35 
15 
16 
65 
1.312 % 
2,7 
4,2 
8,2 
10,8 
8,9 
10,4 
3,1 
3,4 
8 
1,9 
5,5 
10,7 
4 
8,2 
2,7 
1,1 
1,2 
5 
100 öoodgokeüf de aanvragen 
Aantal 
22 
35 
65 
70 
58 
67 
24 
26 
48 
13 
42 
74 
28 
52 
20 
7 
9 
25 
60S % 
3,2 
5,1 
9,5 
10,2 
8,5 
9,8 
3,7 
3,8 
7 
1,9 
6,1 
10,8 
4 
7,6 
2,9 
1 
1,3 
3,6 
100 
ERASMI'S Programma - Jaarverslag 1994 
Bijlage IX 
Erasmus 1994/95 
Toekenning van budget studiebeurzen 
In aanmerking 
komende staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
EUR Budget Erasmus Actie 2 (exclusief 
ECTS) 
MECU 
2 606 
1 099 
11 495 
2 775 
7 678 
9 678 
1 358 
9 504 
228 
2 951 
2 618 
9 026 
71 % 
3,9 " 
1,7 
17,7 
4,1 
11,3 
14,3 
2 
14 
0,3 
4,3 
3,9 
13,3 
0,1 ECTS 
MECU 
140 
140 
300 
140 
300 
300 
140 
300 
20 
140 
140 
340 
20 % 
4,9" 
4,9 
10,4 
4,9 
10,4 
10,4 
4,9 
10,4 
0,7 
4,9 
4,9 
11,8 
0,7 Totaal Budget Actie 2 Erasmus 
MECU 
2 764" 
1 239 
12 245 
2 915 
7 978 
9 978 
1 498 
9 804 
248 
3 091 
2 758 
9 366 
91 % 
3,9 ' 
1,8 
17,4 
4,1 
11,3" 
14,2 
2,1 
13,9 
0,4 
4,4 
3,9 
13,3 
0,1 
! Totaal EG 61 537 91 2 420 84 63 957 90,8 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CM 
FL 
Totaal EVA 
Totaal EG f 
EVA 1 394 
1 091 
200 
1 010 
1 412 
966 
10 
6 083 
67 620 2,1 
1,6 
0,3 
1,5 
2 
1,5 
0 
9 
100 100 
100 
20 
80 
100 
60 
0 
460 
2 880 3,5 
3,5 
0,7 
2,8 
3,5 
2,1 
0 
16 
100 1 494 
1 191 
220 
1 090 
1 512 
1 026 
10 
6 543 
70 500 2,1 
1,7 
0,3 
1,5 
2,1 
1,5 
0 
9,2 
100 
NB : Speciale beschikkingen zijn getroffen voor Luxemburg, IJsland 
subsidies onmiddellijk toegekend aan het ECTS "EPBS-Consortium" 
Arlon en Firenze. en Liechtensein. Het toegekende EUR-budget betreft 
(gevestigd in Frankrijk) en aan de Europese instellingen in 
Lrasinus lYogramma - J;iarverslau I994 37 
Bijlage X Studentenmobiliteitsprogramma's voor 1994/95 : 
het geschatte aantal studenten per land van herkomst en gastland 
Land van 
herkomst Gastland 
B DK GR IRL NL UK EUR Totaal 
EG FIN IS N CH FÜ Totaal 
EVA Totaal EG 
+ EVA 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
EUR 151 
738 
262 
881 
870 
263 
647 
0 
631 
287 
1022 
2 137 
353 
74 
270 
344 
90 
152 
0 
231 
90 
675 
1 829 
424 
552 
1628 
3964 
689 
1463 
5 
1011 
388 
4063 
11 221 
53 
441 
241 
443 
84 
311 
1 
182 
98 
577 
0 798 
277 
1951 
264 
3297 
345 
1717 
0 
763 
507 
2587 
3 1162 
372 
4352 
657 
3242 
813 
2112 
2 
1050 
682 
6807 
7 312 
118 
800 
128 
450 
890 
257 
0 
231 
89 
399 
0 526 
127 
1484 
358 
1718 
1729 
174 
0 
501 
295 
1569 
0 671 
236 
1087 
240 
784 
926 
187 
606 
0 
222 
2000 
1 217 
71 
408 
99 
464 
514 
75 
285 
0 
174 
474 
0 1330 
792 
5083 
816 
3210 
7682 
412 
2092 
2 
2165 
675 
8 6211 
2622 
16708 
3451 
12891 
20666 
3132 
9642 
10 
6943 
3334 
20184 
33 100 
53 
303 
97 
258 
387 
68 
280 
0 
157 
63 
437 
1 108 
86 
470 
58 
122 
256 
73 
105 
0 
191 
58 
554 
0 0 
2 
16 
0 
4 
7 
1 
7 
0 
3 
0 
7 
0 89 
57 
269 
33 
105 
159 
39 
119 
0 
148 
42 
237 
2 206 
67 
594 
93 
246 
483 
90 
224 
0 
432 
101 
694 
0 138 
38 
220 
45 
158 
202 
22 
185 
0 
118 
56 
173 
0 641 
303 
1873 
326 
893 
1494 
293 
920 
0 
1049 
320 
2102 
3 6852 
2925 
18581 
3777 
13784 
22160 
3425 
10562 
10 
7992 
3654 
22286 
36 
Totaal EG 5754 2417 15027 2652 12509 21258 3674 8481 6960 2781 24267 40 105827 2204 2081 47 1299 3230 1355 10217 116044 
A 
FIN 
IS 
N 
S 
CH 
FL 103 
145 
1 
98 
191 
123 
0 57 
110 
2 
71 
73 
30 
0 282 
561 
17 
308 
592 
222 
0 78 
64 
0 
36 
66 
32 
0 300 
140 
5 
105 
250 
155 
0 422 
222 
15 
219 
530 
224 
0 79 
106 
0 
52 
130 
29 
0 296 
104 
10 
109 
194 
170 
0 158 
210 
5 
174 
425 
108 
0 61 
52 
0 
41 
86 
43 
0 534 
730 
13 
339 
853 
213 
0 2371 
2444 
68 
1555 
3390 
1349 
0 2371 
2444 
68 
1555 
3390 
1349 
0 
Totaal EVA 661 343 1982 276 955 1632 396 883 1080 283 2682 11177 11177 
Totaal EG + 
EVA 6415 2760 17009 2928 13464 22890 4070 9364 8040 3064 26949 44 117004 2204 2081 47 1299 3230 1355 10217 127221 
Bijlage XI 
Aantal ECTS studenten per studierichting 1993/94 
1993/94 
Land 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
l 
L 
NL 
P 
UK 
A 
SF 
N 
S 
CH 
IS 
EPBS* 
Totaal Werktuigkunde 
uit 
11 
24 
99 
6 
78 
32 
4 
10 
2 
5 
13 
21 
11 
10 
3 
9 
0 
0 
0 
365 in 
1 
6 
51 
5 
29 
62 
12 
20 
2 
7 
5 
132 
12 
4 
4 
13 
0 
0 
0 
365 Geneeskunde 
uit 
39 
18 
172 
19 
66 
15 
14 
39 
0 
10 
15 
27 
15 
11 
14 
10 
15 
0 
0 
499 in 
45 
12 
39 
16 
50 
121 
18 
32 
0 
22 
7 
45 
18 
4 
5 
20 
45 
0 
0 
499 Scheikunde 
uit 
1 
11 
40 
18 
58 
64 
17 
12 
0 
10 
9 
34 
9 
8 
4 
8 
2 
0 
0 
305 ^ in 
13 
7 
28 
2 
22 
46 
22 
10 
0 
22 
0 
89 
10 
2 
14 
11 
7 
0 
0 
305 Geschiedenis 
uit 
10 
8 
34 
12 
37 
24 
14 
16 
0 
9 
9 
25 
8 
8 
X 
10 
10 
8 
0 
242 in 
5 
12 
25 
10 
39 
37 
21 
27 
0 
11 
2 
38 
4 
5 
X 
3 
1 
2 
0 
242 Bedrijfskunde 
uit 
27 
27 
32 
26 
60 
126 
20 
51 
0 
36 
22 
38 
10 
13 
12 
28 
0 
0 
11 
539 in 
40 
35 
37 
3 
88 
83 
16 
55 
0 
10 
6 
94 
24 
7 
12 
21 
0 
0 
10 
541 Totaal 
uit 
88 
88 
377 
81 
299 
261 
69 
128 
2 
70 
68 
145 
53 
50 
33 
65 
27 
8 
11 
1923 % 
4.6 
4.6 
19.6 
4.2 
15.5 
13.6 
3.6 
6.7 
0.1 
3.6 
3.5 
7.5 
2.8 
2.6 
1.7 
3.4 
1.4 
0.4 
0.6 
100.0 in 
104 
72 
180 
36 
228 
349 
89 
144 
2 
72 
20 
398 
68 
22 
35 
68 
53 
2 
10 
1952 % 
5.3 
3.7 
9.2 
1.8 
11.7 
17.9 
4.6 
7.4 
0.1 
3.7 
1.0 
20.4 
3.5 
1.1 
1.8 
3.5 
2.7 
0.1 
0.5 
100.0 
* European Partnership of Business Schools : Middlesex University, Fachhochschule T.W. Reutlingen, ICADE Madrid, Groupe ESC (Ecole Supérieure de 
Commerce) Reims 
ISSN 0254-1513 
COM(95) 416 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-95-458-NL-C 
ISBN 92-77-93042-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
<i<0