COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 539 def. - SYN 327 
Brussel, 19 december 1991 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
betreffende minimumvoorschriften ter verbetering van de 
mobiliteit en het veilig vervoer van werknemers met beperkte 
mobiliteit in het woonwerkverkeer 
(door de Commissie krachtens artikel 149, I id 3 
van het EEG-verdrag ingediend) 

TOELICHTING 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
betreffende minimumvoorschriften ter verbetering van de 
mobiliteit en het veilig vervoer van werknemers met beperkte 
mobiliteit in het woonwerkverkeer 
Naar aanleiding van het advies van het Parlement in eerste 
lezing van 20 november 1991 legt de Commissie krachtens 
artikel 149, lid 3, van het EEG-Verdrag een gewijzigd voorstel 
voor een richtlijn aan de Raad voor. De gewijzigde tekst heeft 
voornamelijk betrekking op vier soorten voorstellen: 
* ,een groep wijzigingen heeft ten doel bepaalde definities 
of uitdrukkingen conform soortgelijke voorschriften te 
maken welke reeds in andere teksten voorkomen, met name in 
het voorstel voor een besluit betreffende het programma 
HELIOS I I ; 
* aan verscheidene bepalingen worden stukken toegevoegd of 
zij worden aangevuld met nuttige onderdelen; 
* in een reeks wijzigingen wordt onderstreept dat bepaalde 
in de richtlijn vastgelegde maatregelen gratis zijn; 
* tenslotte voorziet een wijziging in een kortere termijn 
betreffende een van de data van toepassing. 
Het gewijzigde voorstel van de Commissie behoudt dus globaa 
dezelfde structuur en dezelfde doeleinden als het 
oorspronkelijke voorstel, maar ontwikkelt en onderstreept 
sommige bepalingen ervan. 
- blz, 
Oorspronkelijk voorstel Volgens artikel 149/3 EEG 
van de Commissie gewijzigd voorstel 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad (De tekst moet geacht worden niet veranderd 
betreffende te zijn indien deze kolom geen tekst bevat.) 
minimumvoorschriften ter verbetering van de 
mobiliteit en het veilig vervoer van werknemers 
met beperkte mobiliteit in het woonwerkverkeer 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid 
artikel 118 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie (1). 
opgesteld na raadpleging van het Raadgevend 
Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de 
gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats, 
In samenwerking met het Europese Parlement (2), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité (3), 
Overwegende dat artikel 118 A van het Verdrag 
bepaalt dat de Raad met behulp van richtlijnen 
minimumvoorschriften vaststelt welke de 
verbetering, met name van de werkomgeving, 
bevorderen om een beter beschermingspeiI van de 
veiligheid en de gezondheid van de werknemers 
te waarborgen; 
Overwegende dat volgens genoemd artikel in deze 
richtlijnen wordt vermeden zodanige 
administratieve, financiële en juridische 
verplichtingen op te leggen dat zij oprichting 
en ontwikkeling van kleine en middelgrote 
ondernemingen zouden kunnen hinderen; 
Overwegende dat op grond van Titel 1, punt 26, 
van het Gemeenschapshandvest van de sociale 
grondrechten van de werkenden, alle 
gehandicapten, ongeacht de oorsprong en de aard 
van hun handicap, in aanmerking moeten kunnen 
komen voor concrete aanvullende maatregelen ter 
bevordering van hun maatschappelijke en 
beroepsintegratie; dat deze 
verbeteringsmaatregelen met name, al naargelang 
de capaciteiten van de betrokkenen, betrekking 
moeten hebben op toegankelijkheid, mobiliteit 
en vervoermiddelen; 
Overwegende dat de bestaande of toekomstige 
communautaire wetgeving betreffende de 
bescherming van de gezondheid en de veiligheid 
van werknemers met beperkte mobiliteit op het 
werk moet worden aangevuld met bepalingen ter 
bevordering van hun toegang tot het werk en 
zodoende ter vermindering van hen specifiek 
betreffende risico's in het woonwerkverkeer; 
(1) PB 
(2) PB 
(3) PB 
- blz. 2 
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie Volgens artikel 149/3 EEG 
gewijzigd voorstel 
Overwegende dat niet aan de behoefte van 
werknemers met beperkte mobiliteit aangepaste 
vervoermiddelen vanzelfsprekend risico's 
opleveren voor de veiligheid en de gezondheid 
van deze personen; 
Overwegende dat de werknemers met beperkte 
mobiliteit gebruik moeten kunnen maken van 
vervoermiddelen tussen hun woonplaats en hun 
arbeidsplaats zonder meer risico te lopen dan 
de overige werknemers; dat derhalve de 
veiligheid en gezondheid van werknemers met 
beperkte mobiliteit in de arbeidsomgeving 
gegarandeerd moet worden door de nodige 
maatregelen te nemen om hun veilige 
verplaatsing in het woonwerkverkeer te 
vergemakkelijken; 
Overwegende dat de maatregelen ter verbetering 
van de mobiliteit en het vervoer gelden voor 
werknemers met beperkte mobiliteit ongeacht of 
de handicap het gevolg is van fysische, 
inclusief sensoriels of geestelijke, oorsprong; 
Overwegende dat de Lid—Staten de keuze gelaten 
moet worden tussen enerzijds het ter 
beschikking stellen van openbare dan wel door 
de werkgever of gespecialiseerde 
vervoerdiensten georganiseerde vervoermiddelen 
aan werknemers met beperkte mobiliteit en 
anderzijds maatregelen ter bevordering van hun 
verplaatsing voor zover deze maatregelen 
equivalent zijn; 
Overwegende dat echter minimumvoorschriften 
moeten worden vastgesteld om ervoor te zorgen 
dat aan werknemers met beperkte mobiliteit 
voldoende en aan hun specifieke behoeften 
aangepaste vervoermiddelen ter beschikking 
gesteld worden; dat deze voorschriften de 
toegang tot vervoermiddelen, de 
toegankelijkheid van de vervoermiddelen alsmede 
faciliteiten ter waarborging van de veilige 
verplaatsing van werknemers met beperkte 
mobiliteit alsmede de bebording voor het 
gebruik van de vervoermiddelen moeten omvatten; 
Overwegende dat er, teneinde rekening te houden 
met de transformatiekosten van vervoermiddelen 
om deze toegankelijk te maken voor werknemers 
met beperkte mobiIiteit, verschillende 
alternatieve maatregelen moeten worden 
vastgesteld die hun veilige verplaatsing 
waarborgen, en tevens de nodige flexibiliteit 
bieden om voor ieder geval aangepaste 
oplossingen te vinden; 
Overwegende dat, wanneer de werkgever voor de 
werknemers van zijn onderneming het vervoer in 
het woonwerkverkeer verzorgt, hij verplicht 
moet worden rekening te houden met de 
specifieke vervoerbehoeften van de werknemers, 
leerlingen en stagiaires met beperkte 
mobiliteit van zijn onderneming; Overwegende dat de maatregelen ter 
verbetering van de mobiliteit en het vervoer 
gelden voor werknemers met beperkte 
mobiliteit ongeacht of de handicap het gevolg 
is van een aandoening van fysische (inclusief 
sensoriële) of geestelijke (inclusief 
psychische) oorsprong; 
- blz. 3 
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie Volgens artikel 149/3 EEG 
gewijzigd voorstel 
Overwegende dat in een grote meerderheid van de 
Lid-Staten gespecialiseerde vervoerdiensten 
bestaan, bestemd voor gehandicapten en 
geëxploiteerd door openbare of particuliere 
instanties; dat om redenen van economische 
kosten en met inachtneming van het globale 
coherente beleid van de Commissie met het oog 
op een economische en sociale integratie van 
gehandicapten, deze gespecialiseerde 
vervoerdiensten prioritair voorbehouden moeten 
blijven aan de zwaarst gehandicapten; 
Overwegende dat bijzondere aandacht moet worden 
besteed aan het vraagstuk van de opleiding en 
de voorlichting van de werknemers met beperkte 
mobiliteit opdat zij de te hunner beschikking 
gestelde vervoermiddelen zo goed mogelijk 
kunnen gebruiken; dat in deze zelfde zin moet 
worden gezorgd voor passende opleiding van het 
personeel van de aan de werknemers met beperkte 
mobiliteit ter beschikking gestelde 
vervoermiddelen om zodoende bij te dragen tot 
een vermindering of opheffing van de aan de 
verplaatsing van deze personen inherente 
ri sico's; 
Overwegende dat de terbeschikkingstelling van 
aan de specifieke behoeften van werknemers met 
beperkte mobiIiteit aangepaste vervoermiddelen 
geen extra financiële vervoerslasten voor deze 
werknemers mag impliceren; dat dit ook van 
toepassing moet zijn op het geval van 
werknemers met beperkte mobiliteit die wegens 
hun handicap door een persoon of een 
geleidehond begeleid moeten worden om van de 
openbare vervoermiddelen gebruik te kunnen 
maken; 
Overwegende dat deze richtlijn eveneens 
gedeeltelijk bijdraagt tot de verwezenlijking 
van de in de resolutie van 16 september 1987 
van het Europese Parlement over het vervoer van 
gehandicapten en ouderen (4) genoemde 
doelstellingen waarin op het belang van de 
mobiliteit van deze personen als fundamentele 
voorwaarde voor het verkrijgen en behouden van 
passend werk wordt gewezen; 
Overwegende dat het, teneinde te voldoen aan de 
specifieke behoeften van de werknemers met 
beperkte mobiliteit, opportuun blijkt dat de 
acties in het kader van een interventie van de 
communautaire structuurfondsen rekening houden 
met de doelstellingen van de onderhavige 
richtIi jn; Overwegende dat deze richtlijn eveneens 
gedeeltelijk bijdraagt tot de verwezenlijking 
van de in de resolutie van 16 september 1987 
van het Europese Parlement over het vervoer 
van gehandicapten en ouderen (4) genoemde 
doelstellingen, waarin op het belang van de 
mobiliteit van deze personen als fundamentele 
voorwaarde voor het verkrijgen en behouden 
van passend werk wordt gewezen en waarin in 
het bijzonder technische transformaties aan 
de transportmiddelen worden aanbevolen 
teneinde de toegankelijkheid daarvan te 
vergemakkeIi jken; 
(4) P.B. nr. C 281 van 19.10.1987, blz. 85. 
blz. 4 -
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie Volgens artikel 149/3 EEG 
gewijzigd voorstel 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Deze richtlijn heeft ten doel de veilige 
verplaatsing van personen met beperkte 
mobiliteit te vergemakkelijken ter bevordering 
van hun toegang tot het werk. 
Artikel 2 
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan 
onder: 
a) werknemer met beperkte mobiliteit, iedere 
werknemer die specifieke moeilijkheden heeft 
bij de verplaatsing met het openbaar vervoer 
wegens een ernstige handicap als gevolg van 
lichamelijke of geestelijke stoornissen. 
b) Vervoermiddelen 
- openbaar vervoer 
- door de werkgever georganiseerd vervoer 
- gespecialiseerde vervoerdiensten bestemd 
voor gehandicapten. 
Artikel 3 
Teneinde de in artikel 1 beoogde doelstellingen 
te verwezenlijken, nemen de Lid-Staten 
a. de nodige maatregelen om overeenkomstig de 
Bijlage de beschikbaarheid en de 
toegankelijkheid van de vervoermiddelen te 
garanderen met inachtneming van de 
mogelijkheid tot onderlingen 
verwisselbaarheid 
b. of alle maatregelen ter bevordering van de 
verplaatsing van werknemers met beperkte 
mobiliteit voor zover deze equivalent zijn 
aan de onder a) bedoelde maatregelen. 
De ter beschikking van de werknemers met 
beperkte mobiliteit gestelde vervoermiddelen 
moeten beantwoorden aan de in de bijlage 
vermelde minimumvoorschriften. Deze richtlijn heeft ten doel de veilige 
verplaatsing van personen met beperkte 
mobiliteit in hun woonwerkverkeer te 
vergemakkelijken. 
a) werknemer met beperkte mobiliteit, iedere 
persoon die specifieke moeilijkheden heeft 
bij de verplaatsing met het openbaar 
vervoer voor zijn beroepswerkzaamheden 
wegens een ernstige handicap als gevolg 
van lichamelijke of geestelijke 
stoorni ssen. 
Artikel 4 
De Lid-Staten nemen maatregelen om te zorgen 
voor 
a) het aanleren aan de werknemers met beperkte a) het gratis aanleren aan de werknemers met 
mobiliteit van veilige mobiliteit tijdens de beperkte mobiliteit van veilige mobiliteit 
verplaatsing; tijdens de verplaatsing; 
b) de benodigde opleiding van het personeel van b) de benodigde opleiding van het personeel 
de openbare vervoermaatschappijen ten einde van de vervoermaatschappijen teneinde de 
de werknemers met beperkte mobiliteit op de werknemers met beperkte mobiliteit op de 
hun ter beschikking gestelde vervoermiddelen hun ter beschikking gestelde 
te kunnen helpen; vervoermiddelen te kunnen helpen; 
- blz. 5 -
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie 
c) de voorlichting en het adviseren van de 
werknemers met beperkte mobiliteit. 
Artikel 5 
Wanneer een werknemer met beperkte mobiliteit 
om zich te kunnen verplaatsen de hulp van een 
begeleider of enigerlei andere vorm van hulp 
nodig heeft, zorgen de Lid-Staten ervoor dat 
deze hulp geen extra financiële vervoerslasten 
voor deze werknemer veroorzaakt. Volgens artikel 149/3 EEG 
gewi jzigd voorstel 
c) de voorlichting en het adviseren van het 
publiek inzake de behoeften van werknemers 
met beperkte mobiliteit en dit voor deze 
laatsten gratis. 
Artikel 6 
De Commissie stelt om de twee jaar een verslag 
op betreffende de tenuitvoerlegging door de 
Lid-Staten van de in artikel 3, 4 en 5 beoogde 
maatregelen en doet dit toekomen aan het 
Europese Parlement, de Raad en het Economisch 
en Sociaal Comité. 
Artikel 7 
Deze richtlijn maakt geen inbreuk op bestaande 
of toekomstige nationale en communautaire 
bepalingen welke gunstiger zijn voor de 
verplaatsing en de veiligheid van de werknemers 
met beperkte mobiIiteit. 
Artikel 8 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke, 
bestuursrechtelijke en administratieve 
bepalingen in werking treden om aan deze 
richt lijn te voldoen 
a) uiterlijk op 31 december 1992 wat betreft de 
in artikel 4, 5 en 6 bedoelde maatregelen en 
leggen een tijdschema voor hoe deze 
maatregelen uiterlijk 31 december 1999 in 
toepassing gebracht zullen worden; 
b) uiterlijk op 31 december 1992 wat betreft de b) uiterlijk op 31 december 1992 wat betreft 
in artikel 5 bedoelde maatregelen om de de in artikel 5 bedoelde maatregelen om de 
tenuitvoerlegging van deze maatregelen tenuitvoerlegging van deze maatregelen 
uiterlijk 31 december 1994 mogelijk te uiterlijk 31 december 1993 mogelijk te 
maken. maken. 
Zij stellen de Commissie daarvan 
onmiddellijk op de hoogte. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen 
goedkeuren, omvatten deze een verwijzingd naar 
de onderhavige richtlijn of gaan vergezeld van 
een dergelijke verwijzing bij hun officiële 
publikat ie. De modaliteiten van deze verwijzing 
worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
Artikel 9 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
- blz. 6 -
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie 
BIJLAGE 
Minimumvoorschri f ten 
(Artikel 3 a)) 
Inleidende opmerking: 
De in deze bijlage voorziene verplichtingen 
zijn van toepassing telkens wanneer de 
karakteristieken van het vervoermiddel of zijn 
infrastructuur zulks eisen. 
I. TOEGANG TOT HET VERVOER Volgens artikel 149/3 EEG 
gewijzigd voorstel 
II Er moeten vervoermiddelen ter beschikking 
van de werknemers met beperkte mobiliteit 
gesteld worden om te kunnen voldoen aan hun 
specifieke vervoerbehoeften. Dit betekent 
een voldoende groot aantal en een voldoende 
frequentie alsmede passende 
dienst regelingen. 
TOEGANKELIJKHEID VAN DE TER BESCHIKKING 
VAN WERKNEMERS MET BEPERKTE MOBILITEIT 
GESTELDE VERVOERMIDDELEN 
Onderstaande minimumvoorschriften hebben 
betrekking op de in toepassing van punt I 
hierboven vastgestelde bepalingen. 
a) De veilige toegankelijkheid voor 
werknemers met beperkte mobiliteit van te 
hunner beschikking gestelde 
vervoermiddelen moet, wat betreft in- en 
uitgang, op drie verschillende manieren 
gewaarborgd zijn: 
- door een technisch hulpmiddel dat in het 
vervoermiddel is ingebouwd met name een 
vervoermiddel met extra lage vloer, een 
lift, enz. 
- hetzij een technisch hulpmiddel aan de 
buitenkant van het vervoermiddel met name 
op het perron of de stopplaats met name 
mobiele hellingen, hefkarren, 
hefplat forms, enz. 
- hetzij door persoonlijke hulp van 
speciaal opgeleid personeel van de 
betrokken vervoermaatschappij. 
b) Minstens één ingang/uitgang moet zodanig 
zijn aangepast dat werknemers met 
beperkte mobiIiteit het transportmiddel 
veilig kunnen bestijgen en ook weer 
verlaten. 
c) Toegankelijkheid impliceert de 
compatibiliteit tussen het bedoelde 
vervoermiddel en de dienovereenkomstige 
infrastructuur ten einde de veilige 
toegang van de werknemer met beperkte 
mobiliteit te waarborgen. 
- blz. 7 -
Oorspronkelijk voorstel 
van de Commissie 
III. FACILITEITEN IN HET TER BESCHIKKING VAN 
WERKNEMERS MET BEPERKTE MOBILITEIT 
GESTELDE VERVOER Volgens artikel 149/3 EEG 
gewijzigd voorstel 
III. FACILITEITEN EN 
VEILIGHEIDSOMSTANDIGHEDEN IN HET TER 
BESCHIKKING VAN WERKNEMERS MET BEPERKTE 
MOBILITEIT GESTELDE VERVOER 
De binnenkant van het vervoermiddel moet 
voor de werknemers met beperkte 
mobiliteit afhankelijk van de specifieke 
behoeften van de verschillende soorten 
handicap uitgerust worden, met name Binnen het vervoermiddel moet voor de 
werknemers met beperkte mobiliteit 
afhankelijk van de specifieke behoeften 
welke de verschillende soorten handicap 
met zich meebrengen, met name worden 
voorzien in 
met een voldoende aantal gereserveerde 
plaatsen op passende punten 
gangen 
sanitaire voorzieningen. - een voldoende aantal gereserveerde 
plaatsen op passende punten 
- gangen 
- sanitaire voorzieningen 
- signalen om de stopplaatsen aan te 
kondigen. 
IV. BEBORDING 
De bebording voor het gebruik van de ter 
beschikking van werknemers met beperkte 
mobiliteit gestelde vervoermiddelen 
alsmede de toegang tot de infrastructuur 
daarvan moeten rekening houden met de 
specifieke behoeften van de verschillende 
soorten werknemers met beperkte 
mobiIi tei t. IV. BEBORDING 
De geharmoniseerde bebording voor het 
gebruik van de ter beschikking van 
werknemers met beperkte mobiliteit 
gestelde vervoermiddelen alsmede de 
toegang tot de infrastructuur daarvan 
moeten rekening houden met de 
specifieke behoeften van de 
verschillende soorten werknemers met 
beperkte mobiliteit en met name van de 
verschillende categorieën 
gehandicapten. 
- blz. 8 -

ISSN 0254-1513 
COM(91)539def. 
DOCUMENTEN 
NL 07 
Catalogusnummer : CB-CO-91-598-NL-C 
ISBN 92-77-78994-8 
Bureau voor offîdële publikaties der Europese Gemeenschappen 
JL-2985 Luxemburg