Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's betreffende de ontwikkeling van beleid op volksgezondheidsgebied in de Europese Gemeenschap"

(98/C 407/04)

De Commissie heeft op 21 april 1998 besloten het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, over de voornoemde mededeling.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 juli 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Lemmetty.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 357e Zitting (vergadering van 9 september 1998) het volgende advies uitgebracht, dat met 101 stemmen vóór en 2 tegen, bij 1 onthouding is goedgekeurd.

1. Samenvatting van de Mededeling van de Commissie

1.1. De Commissie heeft de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's een mededeling voorgelegd over de ontwikkeling van het beleid van de EU op het gebied van de volksgezondheid. Er is een eerdere mededeling over dit onderwerp uitgegaan op 24 november 1993, en de Commissie meent dat thans moet worden nagegaan in hoeverre het bestaande kader voor actie blijft voldoen en in hoeverre ermee kan worden ingespeeld op een aantal belangrijke ontwikkelingen.

1.2. De behoefte aan een wijziging komt voort uit voortdurende bedreigingen van de gezondheid, maar meer nog uit de toenemende druk op de stelsels voor de gezondheidszorg, in combinatie met de toename van de levensverwachting van de bevolking, alsmede de uitbreiding van de Gemeenschap en de nieuwe bepalingen ten aanzien van de volksgezondheid in het Verdrag van Amsterdam.

1.3. De Commissie is tot de conclusie gekomen dat de prioriteiten, de structuren en de methoden stuk voor stuk aan een fundamentele herziening en herformulering toe zijn. Deze conclusie is getrokken op basis van een evaluatie van de bestaande programma's voor volksgezondheid en van de daarmee opgedane ervaringen.

1.4. In de mededeling wordt in het kort ingegaan op de staat van de gezondheid in de Europese Unie, op de uitdagingen op het gebied van volksgezondheid waarmee de lid-staten te maken hebben, op de uitdaging van de uitbreiding en op de internationale dimensie. Vervolgens wordt ingegaan op de rol van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid, met name in het licht van het Verdrag van Maastricht, en er wordt gesproken over een toekomstige communautair volksgezondheidsbeleid.

1.5. In de mededeling wordt voorgesteld het toekomstig communautair beleid te baseren op drie elementen:

- verbetering van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied van volksgezondheid;

- snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid;

- het aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering en preventie van ziekten.

1.5.1. Het is de bedoeling van de Commissie dat deze elementen ook kunnen worden gebruikt om de uitdaging van de uitbreiding aan te gaan en de kwestie van de integratie van gezondheidseisen in andere communautaire beleidsmaatregelen te regelen.

1.6. In de mededeling worden geen officiële voorstellen gedaan voor een nieuw beleid van de Gemeenschap inzake volksgezondheid, maar wordt geprobeerd een ruime discussie op gang te brengen over de richting waarin het communautaire beleid in het volgende millennium dient te gaan. Na afloop van die discussie wil de Commissie met concrete voorstellen komen voor een hernieuwd beleid na ratificatie van het Verdrag van Amsterdam.

2. Eerdere adviezen van het ESC over het beleid van de Gemeenschap inzake volksgezondheid

2.1. Het is in dit verband de moeite waard te herinneren aan eerdere adviezen van het Comité () omdat deze van invloed geweest zijn op de grote lijnen van het EU-beleid inzake volksgezondheid, zoals blijkt uit de mededeling, en met name uit de punten 5 en 6 daarvan.

2.2. Met betrekking tot de verschillende actieprogramma's van de Commissie, heeft het Comité de volgende opmerkingen gemaakt:

- beperkte middelen: het Comité is altijd van mening geweest dat de financiële middelen die voor elk van de programma's werden uitgetrokken, ontoereikend waren om de doeleinden te verwezenlijken;

- consistentie en complementariteit: het Comité acht het van essentieel belang dat ervoor gezorgd wordt dat de verschillende communautaire activiteiten en programma's op het gebied van volksgezondheid consistent zijn en elkaar aanvullen, ten einde dubbel werk of overlappingen te voorkomen en te bereiken dat er een doeltreffende interactie tussen de verschillende programma's komt;

- comitologie: het Comité is van mening dat de standpunten van de verschillende sociaal-economische partners en van belangengroepen die betrokken zijn bij volksgezondheid door de lid-staten in aanmerking moeten worden genomen wanneer zij kandidaten voordragen voor de adviescomités die de Commissie moeten bijstaan waar het de vaststelling van criteria en procedures betreft voor de selectie en financiering van projecten in het kader van de verschillende programma's en waar het de evaluatieprocedure betreft.

2.2.1. Na analyse van de actieprogramma's maakt de Commissie nu soortgelijke opmerkingen: de programma's zijn niet flexibel genoeg en hebben veel administratieve rompslomp met zich meegebracht, hetgeen beslag legt op kostbare middelen.

2.3. In de adviezen van het Comité is ook het belang benadrukt van een nadrukkelijkere horizontale aanpak van de gezondheidsbescherming. Een geïntegreerde aanpak wordt nu aanvaard en wordt expliciet genoemd in het nieuwe artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam. In dat artikel is ook een nieuw lid 4 b) betreffende "maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied".

2.3.1. In paragraaf 3.8 wordt nader ingegaan op de bepalingen uit het Verdrag van Amsterdam.

2.4. Met betrekking tot het toekomstige communautaire gezondheidsbeleid dient met name nog herinnerd te worden aan het advies van het Comité over de eerdere mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid, dat is goedgekeurd op 6 juli 1994 ().

2.4.1. In dit advies zijn de volgende punten benadrukt:

- de speciale problemen van bepaalde leeftijdsgroepen (b.v. jongeren en bejaarden) en van personen in een kwetsbare positie (b.v. immigranten en andere kansarme bevolkingsgroepen);

- het verband tussen gezondheidsbeleid en de sociaal-economische dimensie (b.v. werkgelegenheid);

- de horizontale aanpak van de volksgezondheid dient verder te gaan dan integratie in het sociaal beleid en dient ook specifieke maatregelen te betreffen (zoals milieumaatregelen).

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Economisch en Sociaal Comité erkent het nut van de mededeling van de Commissie en van de discussie die daarin op gang wordt gebracht. Die discussie wordt nu zeer actueel aangezien veel vraagstukken in een stadium gekomen zijn waarin het mogelijk is algemene opmerkingen te maken. Er komen ook meer vragen om uitleg van buitenaf en er dienen voorbereidingen te worden getroffen om het nieuwe Verdrag ten uitvoer te kunnen leggen.

3.2. Overal in de Gemeenschap verbetert de toestand van de gezondheid, maar er zijn nog steeds veel mogelijkheden tot verdere verbeteringen zowel op nationaal als communautair niveau. Het Comité is het daarom met de Commissie eens dat een versterking van het gezondheidsbeleid van de Gemeenschap bijzonder dringend is.

3.3. In haar analyse van de toestand van de gezondheid in de Europese Gemeenschap en van de uitdagingen op volksgezondheidsgebied waarmee de lid-staten te maken hebben, noemt de Commissie opmerkelijke en onweerlegbare feiten. Het Comité stelt echter vast dat weliswaar zeer uitgebreid wordt ingegaan op de uitdagingen waarmee de lid-staten te maken hebben gekregen, maar dat er nog niet veel concrete voorstellen voor communautair optreden worden aangekondigd. Het Comité benadrukt in dit verband dat de burgers meer verwachtingen koesteren, maar zich ook meer zorgen maken over de toekomst van de gezondheidszorg.

3.4. Volgens het Comité zijn er nog veel onopgeloste vraagstukken buiten die kwesties die in de mededeling aan de orde komen. Er wordt in de Gemeenschap meer uitgegeven aan gezondheidszorg, maar de gevolgen van nieuwe ontwikkelingen in het economisch beleid en van de voltooiing van de interne markt zijn niet in aanmerking genomen. Andere onderwerpen die aan de orde zouden moeten worden gesteld, zijn gezondheidszorg over de grenzen heen en sociaal-economische ontwikkelingen.

3.5. De uitdaging van de uitbreiding en de internationale dimensie

3.5.1. Er had gedetailleerder kunnen worden ingegaan op het vraagstuk van de uitbreiding van de EU en van de internationale dimensie. Een nadere bestudering van het vraagstuk is zeker op zijn plaats, met name wat de situatie in de kandidaat-lid-staten betreft.

3.5.2. Aangezien de ontwikkeling van een volksgezondheidsbeleid een zware taak zal zijn wanneer de Gemeenschap uitbreidt naar Midden- en Oost-Europa, dienen kandidaat-lid-staten zoveel mogelijk steun te krijgen. En niet alleen door middel van wetgeving, maar ook door het zo vroeg mogelijk betrekken van deze landen bij de bestaande programma's op het gebied van volksgezondheid en bij het algemene gezondheidsbeleid van de EU.

3.5.3. Het Comité verzoekt de Commissie daarom een rapport op te stellen waarin de toestand van de gezondheid in de kandidaat-lid-staten wordt beoordeeld, zoals gedaan is in de mededeling over "milieu en de uitbreiding", als een middel om mogelijke gebieden voor samenwerking en technische ondersteuning af te bakenen (b.v. uitwisseling van informatie, assistentie van deskundigen bij bestaande programma's, enz.). Het Comité benadrukt verder de noodzaak van samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie bij het beoordelen van de toestand van de volksgezondheid in de kandidaat-lid-staten.

3.5.3.1. Het Comité onderstreept in dit verband verder ook de belangrijke rol die Phare-projecten spelen en het vindt dat de steun in de gezondheidssector op geen enkele manier mag worden beperkt.

3.5.4. Er worden goede contacten onderhouden met internationale organisaties die actief zijn op het gebied van volksgezondheid, elk binnen hun eigen mandaat, zodat hier kan worden volstaan met het vermelden van de behoefte aan samenwerking en aan het vermijden van dubbel werk. Met name de met gezondheid samenhangende activiteiten die in het kader van de Europese Economische Ruimte plaatsvinden en binnen het kader van de G7, alsmede de Euromediterrane samenwerking zijn van groot belang. Het Comité zou met het oog daarop willen benadrukken dat de Commissie door moet gaan met nauwe samenwerking met de WHO, OESO en de Raad van Europa.

3.6. De rol van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid

3.6.1. De Commissie analyseert de rol van de Gemeenschap op het onderhavige vlak op een vrij kritische wijze en bij het formuleren van nieuwe voorstellen geeft zij er blijk van de problemen en de tekortkomingen te kennen. Het Comité en andere instanties hadden al voor veel problemen gewaarschuwd, zoals voor beperkte middelen en inflexibiliteit van de programma's.

3.6.2. Sommige onverwachte gebeurtenissen, zoals de BSE-crisis, hebben de burgers ertoe aangezet de Gemeenschap om actie en om een reactie te vragen. Dit heeft onder meer geleid tot een reorganisatie bij de Commissie en tot een verhoging van de middelen. Volgens het Comité is het begin van een nieuwe eeuw een juist moment om de rol van de Gemeenschap op het vlak van de volksgezondheid te analyseren en verder te ontwikkelen. Daarvoor is geen crisissituatie nodig. De media hebben een aantal "goed in de markt liggende"-ziektes en gezondheidsproblemen (b.v. de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, pillen tegen impotentie, enz.) veel aandacht gegeven, terwijl een aantal belangrijke onderwerpen op het gebied van de volksgezondheid en bepaalde risico's onderschat kunnen zijn. Het Comité bereidt op het ogenblik een initiatiefadvies voor over "resistentie tegen antibiotica: een bedreiging van de volksgezondheid", om maar een belangrijk onderwerp te noemen.

3.6.3. Het Comité ziet de noodzaak in van een reorganisatie van de programma's op het gebied van volksgezondheid en van het beheer van die programma's. Het benadrukt echter hoe ongelooflijk belangrijk het is heel zorgvuldig zowel de opgedane ervaringen als de mogelijke gevolgen van nieuwe manieren om programma's op te zetten en van nieuwe beheersmethoden te evalueren alvorens voor nieuwe methoden gekozen wordt. Bij een dergelijke evaluatie dient rekening te worden gehouden met de resultaten van de toepassing van bestaande programma's en met de standpunten van de Commissie en van de lid-staten en van de bij de toepassing van de programma's betrokken deskundigen.

3.7. De verhouding tussen de Gemeenschap en de lid-staten met betrekking tot gezondheidsstelsels

3.7.1. Het Comité zou erop willen wijzen dat de stelsels van gezondheidszorg weliswaar volledig onder de verantwoordelijkheid van de lid-staten vallen, maar dat de gezondheidszorg en gezondheidswerkers overal met dezelfde problemen kampen, die waarschijnlijk ook zichtbaarder worden op communautair niveau als gevolg van het vrij personenverkeer (zie hierna) en van de uitbreiding van de EU(zie hierboven).

3.7.2. Hoofdstuk zes uit de mededeling is dan ook wel relevant voor de nationale stelsels. Het Comité hecht, zoals al eerder opgemerkt is, veel belang aan samenwerking met en tussen lid-staten en het benadrukt het subsidiariteitsbeginsel. Het heeft dan ook de indruk dat de rol van de Gemeenschap op het gebied van volksgezondheid het benadrukken van de bevordering van gezondheid en de preventie van ziekten dient te blijven, alsmede de bevordering van de uitwisseling van informatie over de beste voorbeelden van gezondheidsbescherming in de Gemeenschap en in de lid-staten.

3.7.3. De arresten van het Europese Hof van Justitie in de zaken Kohl en Decker () hebben aangetoond dat het Hof met de toepassing van de beginselen van het vrij verkeer van goederen, diensten en kapitaal, die zijn vastgelegd in het Verdrag, uitspraken heeft gedaan die directe gevolgen hebben voor de gezondheidsstelsels van de lid-staten. De jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie heeft dus ook een belangrijke invloed op de nationale gezondheidsstelsels.

3.7.4. Deze arresten van het Hof zijn in de eerste plaats gebaseerd op bepalingen uit het Verdrag die economische samenwerking betreffen. De Verdragen bevatten maar weinig sociale bepalingen en bijgevolg is de sociale bescherming op communautair niveau slechts in vrij beperkte mate geregeld. Het Comité meent dat de consequenties van het "vrij verkeer" niet alleen in termen van marktoverwegingen kunnen worden geregeld en dat, van de andere kant, marktoverwegingen niet de gezondheidsstelsels in de lid-staten mogen bepalen. Het Comité meent verder dat gezondheidsstelsels en gezondheidszorg beschouwd moeten worden als onderdeel van de "kwaliteit van het bestaan" van de Europese burgers.

3.8. Bepalingen over volksgezondheid in het nieuwe Verdrag van Amsterdam

3.8.1. Het nieuwe artikel 152 betreffende de volksgezondheid in het Verdrag van Amsterdam verdient speciale aandacht, omdat het de basis zal vormen voor iedere toekomstige ontwikkeling. Het Comité heeft zich telkens weer verheugd getoond over de steeds belangrijker wordende rol van volksgezondheid op communautair niveau.

3.8.2. Het is vooral interessant dat de bepaling welke luidt: "Bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap wordt een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid verzekerd" naar het begin van artikel 152 verschoven is. Deze bepaling dient alle aandacht te krijgen bij het formuleren van het nieuwe gezondheidsbeleid en de nieuwe actiegebieden.

3.8.3. In artikel 152 wordt gesproken van optreden van de Gemeenschap dat "gericht (is) op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid".

3.8.4. Volgens het Comité kan op deze algemene beginselen het gehele toekomstige beleid inzake volksgezondheid worden gebaseerd. De taken waarom het gaat, vergen heel wat en het is dan ook terecht op adequate financiering van communautaire programma's aan te dringen.

3.8.5. Het Comité is verder van mening dat de bepalingen uit het nieuwe Verdrag voor de Commissie een aanmoediging moeten zijn om de sector van de volksgezondheid te reorganiseren, en dat zij ook een betere allocatie van middelen mogelijk maken. De toekomst van een communautair gezondheidsbeleid hangt af van de beschikbaarheid van financiële middelen, zodat prioriteiten zullen moeten worden gesteld en bestaande middelen op een eerlijke wijze zullen moeten worden verdeeld, waarbij van geval tot geval de kosten en baten van de toepassing van het "voorzorgsbeginsel" moeten worden afgewogen.

3.8.5.1. Het Comité is van mening dat de diensten, die zich bij D-G V met de volksgezondheid bezighouden in het algemeen gebaat zouden zijn met meer personeel en met name hooggekwalificeerde deskundigen op het gebied van de volksgezondheid nodig hebben. Daarnaast dient er coördinatie plaats te vinden met andere D-G's.

3.8.6. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan in de volgende fase van het proces iets aan deze essentiële voorwaarden te doen. Bovendien heeft het Comité de indruk dat de rol van de volksgezondheid verder zou kunnen worden versterkt indien één lid van de Commissie specifiek met volksgezondheid op communautair niveau zou worden belast.

3.9. Een toekomstig communautair volksgezondheidsbeleid

3.9.1. Wat het toekomstige communautaire beleid betreft, zij opgemerkt dat de drie actie-elementen die de Commissie voorstelt slechts ten dele tegemoet komen aan de doelstellingen en uitdagingen. Het Comité zou gaarne zien dat er prioriteiten werden gesteld. Het Comité betwijfelt verder of de voorgestelde drie elementen adequaat inspelen op belangrijke onderwerpen als de uitbreiding en de invloed van andere communautaire beleidsonderdelen op de gezondheid.

3.9.2. Het Comité zou in dit verband willen wijzen op het sociaal actieprogramma van de Commissie voor 1998-2000 en op de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma voor O& TO.

3.9.3. In haar conclusie belooft de Commissie ten slotte te zijner tijd, nadat het Verdrag van Amsterdam is geratificeerd, met concrete voorstellen te komen. Het Comité acht het in dit verband noodzakelijk over een algemeen overzicht van de activiteiten op het gebied van de volksgezondheid te beschikken.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. De Commissie stelt dus drie zgn. actie-elementen voor een toekomstig communautair volksgezondheidsbeleid voor. Hiermee geeft de Commissie te kennen dat de beginselen en standpunten uit de Mededeling van 1993 volgens haar nog steeds actueel zijn, terwijl deze in feite grondig zouden moeten worden omgewerkt.

4.1.1. Het toekomstige communautaire beleid zou met name aandacht moeten besteden aan het bevorderen van de volksgezondheid en aan het voorkomen van ziekten, maar tegelijkertijd zouden andere maatregelen moeten worden getroffen ter ondersteuning van de ontwikkeling van de volksgezondheid en de gezondheidszorg in de lid-staten. Hierbij moet vooral gedacht worden aan uitwisseling van informatie en het ontwikkelen van richtsnoeren gebaseerd op een zelfde opvatting van wat de beste praktijkvoorbeelden zijn. Prioriteit dienen die onderwerpen te krijgen die bijzonder belangrijk gevonden worden voor de gezondheid van de burgers, voor het verbeteren van de gezondheidszorg en die onderwerpen waar de Gemeenschap heel duidelijk iets positiefs toe kan bijdragen. Daarbij moet goed rekening worden gehouden met de Verdragen, die de actieradius van de Gemeenschap beperken en afbakenen.

4.2. Element 1: Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied van de volksgezondheid

4.2.1. De Commissie benadrukt in de desbetreffende paragraaf de noodzaak van een deugdelijk systeem van informatie over gezondheid. Er is informatie nodig over de toestand van de volksgezondheid, over gezondheidsdeterminanten en over zorgsystemen. De Commissie stelt voor elk van de gevallen mogelijke acties voor. De genoemde punten zijn erg algemeen.

4.2.2. Het Comité had liever gezien dat ook andere belangrijke prioriteiten zouden zijn genoemd, zoals validiteit en invaliditeit, met inbegrip van arbeidsgeschiktheid en arbeidsongeschiktheid, en van gezondheid en functionele capaciteiten van oudere werknemers en bejaarden.

4.2.3. Gezien de Verdragen zou de Gemeenschap, in het kader van element 1, de hoogste prioriteit kunnen geven aan onderwerpen betreffende gezondheidsbevordering en voorkomen van ziekten, maar zou het ook activiteiten moeten bevorderen die de ontwikkeling van de volksgezondheid en van de gezondheidszorg in hun totaliteit ondersteunen.

4.2.4. Het Comité vindt ook dat de Commissie ervoor dient te zorgen dat toekomstige activiteiten in het kader van element 1 rechtstreeks de ontwikkeling van de volksgezondheid en de gezondheidsstelsels in de lid-staten ten goede komen en ondersteunen.

4.3. Element 2: snel reageren op de bedreigingen voor de gezondheid

4.3.1. In dit hoofdstuk ligt het accent vooral op samenwerking en op steun voor de autoriteiten in de lid-staten en er worden recente voorbeelden gegeven van verschillende soorten epidemische ziekten.

4.3.2. Met behulp van dit actie-element zou een surveillance- en waarschuwingssysteem moeten kunnen worden ontwikkeld op EU-niveau en mogelijkheden worden geschapen om snel te reageren. In april 1998 heeft de Raad een gemeenschappelijk standpunt over het "actieprogramma betreffende zeldzame ziekten" ingenomen en in mei 1998 is overeenkomst bereikt via de procedure van het bemiddelingscomité over het "netwerk voor epidemiologische surveillance en bestrijding van besmettelijke ziekten".

4.3.3. Het Comité is voorstander van uitbreiding van de mogelijkheden van de Gemeenschap om te reageren op bedreigingen van de volksgezondheid die, naast besmettelijke ziekten ook andere acute gezondheidsrisico's kunnen betreffen. Het Comité is verder van mening dat onder dit element ook gezondheidseisen kunnen vallen, zoals die welke samenhangen met de veiligheid van voedsel en het milieu.

4.4. Element 3: het aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering en preventie van ziekten

4.4.1. Deze actielijn betreft het aanpakken van gezondheidsdeterminanten door bevordering van de gezondheid en het voorkomen van ziekten. De Commissie wil haar huidige werkwijze, waarbij verschillende acties in afzonderlijke programma's worden ondergebracht, wijzigen. Ook wordt erop gewezen dat financiële middelen moeten worden herverdeeld. De Commissie stimuleert de discussie over de prioriteiten door zelf een aantal vragen te stellen.

4.4.2. De Commissie is van plan specifieke maatregelen en activiteiten die van invloed zijn op kennis over volksgezondheid, attitudes en gedrag ("gezondheidsdeterminanten") te bestuderen en te beoordelen, waarbij zij als voorbeeld geeft ontwikkelingen in verband met tabak, alcohol, drugs en voeding.

4.4.3. Volgens het Comité zou het zinvol zijn de lijst met voorbeelden uit te breiden tot gezondere levensstijl, lichamelijke activiteit, factoren die allergieën en astma in de hand werken, sociaal gedrag en geestelijke gezondheid. Maar al te vaak wordt het belang van die onderwerpen over het hoofd gezien en ondergewaardeerd. Anderzijds is het niet gerechtvaardigd reclame op te nemen, omdat dat slechts één communicatiewijze is die bovendien niet uniek is.

4.4.4. Het Comité vindt de aanpak van ziektepreventie in het document te beperkt en meent dat alle relevante feiten eronder zouden moeten vallen, d.w.z. maatregelen gericht op het fysieke en het maatschappelijke milieu, op de gehele bevolking, op risicogroepen en op individuen.

4.5. De impact van communautaire beleidsmaatregelen op de gezondheid en de noodzaak van een "horizontale aanpak"

4.5.1. Behalve op de drie actie-elementen wordt in de mededeling ook ingegaan op de invloed van andere communautaire beleidsmaatregelen op de gezondheid. De Commissie heeft een derde verslag voorgelegd over het opnemen van gezondheidseisen in communautaire beleidsmaatregelen (1996) (). Met het oog op het nieuwe Verdrag, waarin expliciet wordt bepaald dat "bij de bepaling en uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap (...) een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid verzekerd (wordt)"; is het Comité van mening dat dit verslag alleen niet volstaat. Er wordt immers alleen verslag uitgebracht over hetgeen achter ons ligt (in dit geval de situatie van twee jaar geleden); aanbevelingen voor toekomstige maatregelen ontbreken daarentegen volledig.

4.5.2. Volgens het Comité zou een manier om te zorgen voor een hoog niveau van gezondheidsbescherming in het kader van andere beleidsvormen en activiteiten, het formuleren van een vierde actie-element kunnen zijn dat het integreren van gezondheidseisen in alle EU-beleidsmaatregelen tot onderwerp heeft. Als de Commissie dat niet wil, zou zij er in ieder geval voor moeten zorgen dat de gezondheidsaspecten altijd de aandacht krijgen die zij verdienen.

4.5.3. Het Comité benadrukt de noodzaak van een horizontale aanpak en is niet tevreden met de in de mededeling uiteengezette "mainstreaming". In ieder Commissievoorstel zou, volgens het Comité, een inschatting gegeven kunnen worden van de impact van het voorstel op de volksgezondheid, en dat zou een van de nieuwe benaderingswijzen moeten zijn van het toekomstige EU-beleid.

4.5.4. In dit verband is het Comité ingenomen met het verzoek van de Raad aan de Commissie () om in haar jaarverslagen over de toepassing van haar werkprogramma's een afdeling op te nemen over de impact op de volksgezondheid, en om in haar jaarlijks werkprogramma alle voorstellen te vermelden die van invloed zouden kunnen zijn op de gezondheidsbescherming.

5. Conclusie

5.1. Het Comité is ingenomen met de mededeling van de Commissie en vindt de nieuwe aanpak met drie actie-elementen aanvaardbaar. Wel vindt het Comité het hoofdstuk over een toekomstig communautair volksgezondheidsbeleid te algemeen, en er worden geen prioriteiten aan gegeven onder de opgesomde activiteiten. Het Commissiedocument zou gedetailleerde voorstellen moeten bevatten waarin wordt aangegeven hoe de Commissie de onder elk hoofdstuk bedoelde acties wil verwezenlijken. De Commissie zou in dit verband moeten nagaan welke gevolgen nieuwe ontwikkelingen in het economisch en werkgelegenheidsbeleid en kwesties i.v.m. de interne markt, voor het volksgezondheidsbeleid hebben (b.v. arresten van het Hof).

5.2. Het Comité vindt verder dat de Mededeling:

- niet ten volle de conclusies trekt uit de nieuwe bepalingen in het Verdrag van Amsterdam, en met name uit het voorschrift in artikel 152 dat "bij de bepaling en uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap (...) een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid verzekerd (wordt)";

- een vierde actie-element zou moeten formuleren over het opnemen van gezondheidsvereisten in andere beleidsvormen en activiteiten, dan wel een andere praktische manier zou moeten aangeven om te verzekeren dat rekening wordt gehouden met gezondheidsaspecten;

- ook een diepgaandere analyse dient te bevatten van de uitbreiding en van de gevolgen en risico's daarvan voor het communautaire volksgezondheidsbeleid. Het Comité verzoekt de Commissie een evaluatieverslag op te stellen over "gezondheid en de uitbreiding" als een middel om gebieden waarop kan worden samengewerkt en waarop technische steun kan worden gegeven aan kandidaat-lid-staten te identificeren.

5.3. Het Comité dringt er daarom bij de Commissie op aan rekening te houden met deze aanbevelingen in de volgende fase, die volgens het Comité zou moeten bestaan in het formuleren van een alomvattend actieprogramma op het gebied van volksgezondheid.

5.4. Ten slotte vindt het Comité het essentieel dat de diensten van de Commissie die zich bezighouden met volksgezondheid worden gereorganiseerd en versterkt, en beveelt het aan een lid van de Commissie specifiek te belasten met volksgezondheid op EU-niveau.

Brussel, 9 september 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() Cf. ESC-adviezen over: "De mededeling betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid" - PB C 388 van 31.12.1994; "Vaststelling van een actieplan voor kankerbestrijding" - PB C 393 van 31.12.1994; "Mededeling inzake gezondheidsbevordering, -voorlichting, -opvoeding en -opleiding volgens het actiekader voor de volksgezondheid" - PB C 102 van 24.4.1995; "Communautair actieprogramma inzake de preventie van drugsverslaving" - PB C 110 van 2.5.1995; "Communautair actieprogramma i.v.m. preventie van Aids en bepaalde andere besmettelijke ziekten" - PB C 133 van 31.5.1995; "Actieprogramma voor gezondheidsmonitoring" - PB C 174 van 17.6.1996; "De diverse gevolgen van de BSE-crisis in de EU (initiatiefadvies)" - PB C 295 van 7.10.1996; "Netwerk voor epidemiologische surveillance en bestrijding van besmettelijke ziekten" - PB C 30 van 30.1.1997; "Programma inzake de voorkoming van letsel" - PB C 19 van 21.1.1998; - "Actieprogramma inzake zeldzame ziekten" - PB C 19 van 21.1.1998; "Actieprogramma inzake met milieuverontreiniging samenhangende ziekten" - PB C 19 van 21.1.1998; "Gezondheid van de consument en voedselveiligheid" - PB C 19 van 21.1.1998.

() Advies van het ESC over de "Mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid" - PB C 388 van 31.12.1994.

() Zie arrest van het Europese Hof van Justitie C-120 van 28.4.1998/95, waarin voor recht verklaard wordt dat de artikelen 30 en 36 van het EG-Verdrag zich verzetten tegen een nationale regeling op grond waarvan een sociale-zekerheidsorgaan van een lid-staat een verzekerde de forfaitaire kostenvergoeding voor een bril met corrigerende glazen, die bij een opticien in een andere lid-staat is gekocht, weigert omdat voorafgaande toestemming is vereist voor de aankoop van medische producten in het buitenland (vrij verkeer van goederen).

Arrest van het Europees Hof van Justitie C-158 van 28.4.1998/96, luidt: de artikelen 59 en 60 EG-Verdrag verzetten zich tegen een nationale regeling die de vergoeding van de kosten van tandheelkundige hulp door een in een andere lid-staat gevestigde orthodontist volgens het tarief van de lid-staat van verzekering afhankelijk stelt van de toestemming van het sociale-zekerheidsorgaan van de verzekerde (vrij verkeer van goederen).

() Vergelijk COM(98) 34 def., derde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de integratie van de eisen voor de bescherming van de gezondheid in de EU-beleidsmaatregelen (1996) met een daarbij behorend document.

() Vergelijk PB C 169 van 4.6.1998.