VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Voortgang van de follow-up van de conclusies van de Raad betreffende "Toerisme en werkgelegenheid"

INHOUDSOPGAVE

I. Inleiding

II. Doelstellingen en methoden

1. Algemene doelstellingen

2. Samenwerking met de lidstaten

3. Analyse van maatregelen op andere beleidsterreinen die gevolgen voor het toerisme hebben

4. Raadpleging van de sociaal-economische actoren

III. Resultaten van de werkgroepen

1. Verloop van de vergaderingen van de werkgroepen

2. Opstelling van tussentijdse verslagen

3. Het elektronisch platform

4. Belangrijkste aanbevelingen van de werkgroepen

a) Samenwerking tussen de verschillende sociaal-economische actoren en het opzetten van netwerken

b) De bewustwording van de problemen

c) Informatie

d) De follow-up, het toezicht

e) Analyse- en evaluatie-instrumenten

f) Ondersteuning van het bedrijfsleven, met name het MKB

IV. Operationele conclusies

I. Inleiding

Op 21 juni 1999 heeft de Raad conclusies [1] goedgekeurd waarin hij een beroep doet op de Commissie en de lidstaten om nauw samen te werken teneinde de potentiële bijdrage van het toerisme aan groei en werkgelegenheid ten volle te benutten. De Raad heeft een aantal specifieke werkgebieden aangeduid en de Commissie verzocht hem verslag uit te brengen over de activiteiten die zij naar aanleiding van deze conclusies heeft ondernomen.

[1] Conclusies van de Raad (Interne markt) van 21.6.1999 over toerisme en werkgelegenheid, persmededeling.

Dit voortgangsverslag is het tussentijds antwoord van de Commissie aan de Raad.

De conclusies van de Raad van 21 juni 1999 zijn op zich een erkenning van de voorafgaande werkzaamheden en met name van de dynamiek die sinds 1997 tot stand is gebracht en die is gebaseerd op de bewustwording van het economisch gewicht en de potentiële mogelijkheden van de toeristische sector als factor voor groei en werkgelegenheid.

In november 1997 werd in Luxemburg een Europese conferentie over het thema toerisme en werkgelegenheid [2] georganiseerd, kort voor de Europese Raad van Luxemburg [3] over werkgelegenheid en de Raad Toerisme van 26 november 1997 [4]. De laatste erkende de voordelen van een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van het Europese toerisme en deed het verzoek de richtsnoeren van de conferentie van Luxemburg verder te onderzoeken. Dit heeft in 1998 geleid tot de instelling van een Groep op hoog niveau inzake toerisme en werkgelegenheid en vervolgens, op basis van de breed gedragen aanbevelingen van de Groep [5], tot een mededeling van de Commissie van 28 april 1999 [6]. De door de Commissie voorgestelde strategie om de kennis van de toeristische sector te vergroten en de bestaande beleidsmaatregelen beter te benutten werd door de Raad1, het Parlement [7], het Economisch en Sociaal Comité [8] en het Comité van de Regio's [9] breed ondersteund.

[2] Conferentie van Luxemburg, "Employment and tourism: guidelines for action", 4-5.11.1997.

[3] Europese Raad van Luxemburg, 21-22.11.1997.

[4] Conclusies van de Raad (Toerisme) van 26.11.1997.

[5] Het Europese toerisme - Nieuwe partnerschappen voor werkgelegenheid: Conclusies en aanbevelingen van de Groep op hoog niveau inzake toerisme en werkgelegenheid, Europese Commissie, oktober 1998.

[6] Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's, Het werkgelegenheidsscheppend potentieel van het toerisme versterken, COM(1999) 205 def., PB C 178-03 van 23.6.99.

[7] Resolutie van het Europees Parlement van 18.2.2000, A5-0030/2000.

[8] Advies van het Economisch en Sociaal Comité van 26.1.2000, CES 93/2000, PB 2000/C-75 van 15.3.2000, blz. 37.

[9] Advies van het Comité van de Regio's van 15.6.2000, CdR 291/99 fin.

Dit voortgangsverslag is bedoeld om de Raad en de andere instellingen te informeren over de middelen en werkzaamheden die onder verantwoordelijkheid van de Commissie zijn gebruikt en uitgevoerd om gevolg te geven aan de conclusies van juni 1999 en om na te denken over de toekomstige richting van de werkzaamheden, zowel qua thematiek als qua methodiek.

Dit verslag past ook in het streven naar wederzijdse ondersteuning en samenwerking met en tussen de lidstaten, dat met name concrete vormen aanneemt in de conferentie van Vilamoura [10], die door het Portugese voorzitterschap is georganiseerd, en het aanstaande ministeriële seminar dat het Franse voorzitterschap op 22 november 2000 in Lille heeft gepland. Dit verslag moet als een bijdrage van de Commissie aan het seminar te Lille worden beschouwd.

[10] Conferentie van de overheidsinstanties op het gebied van toerisme, Vilamoura, Portugal, 11.5.2000.

Het verslag zal ook ter informatie aan de Raad Interne markt, Consumenten en Toerisme van 30 november 2000 worden voorgelegd.

II. Doelstellingen en methoden

1. Algemene doelstellingen

De belangrijkste doelstellingen van de werkzaamheden waarmee gevolg wordt gegeven aan de conclusies van de Raad van 21 juni 1999, kunnen aan de hand van drie hoofddoelen worden omschreven:

- het vergroten van de kennis van de tendensen, behoeften, belemmeringen en beperkingen van de Europese toeristische sector,

- het verzamelen van informatie en het aanwijzen van bestaande goede praktijken om de toegankelijkheid en de zo breed mogelijke verspreiding ervan te waarborgen en

- het verbeteren van de wijzen van aanpak en strategieën die in het kader van de bestaande beleidsmaatregelen op nationaal en communautair niveau zijn ontwikkeld.

2. Samenwerking met de lidstaten

In zijn conclusies van juni 1999 heeft de Raad de Commissie en de lidstaten specifiek opgeroepen om nauw samen te werken. Aangezien het de taak is van het Raadgevend Comité inzake toerisme [11] om de uitwisseling van informatie, het overleg en de samenwerking op het gebied van toerisme te vergemakkelijken, werd dit Comité het meest geschikte kader geacht om de conclusies van de Raad uit te voeren. Het Comité is dan ook als stuurgroep voor alle werkzaamheden en als referentieorgaan voor de definitie van het toepassingsgebied en de omvang van de te behandelen kwesties, alsmede voor de organisatie en de evaluatie van de werkzaamheden opgetreden. Het Comité heeft met dit oogmerk drie vergaderingen gehouden [12]. Het heeft de werkzaamheden aan vier werkgroepen toebedeeld die zich bezighouden met de vier door de Raad aangegeven thema's en waarvoor een mandaat is vastgesteld.

[11] Besluit van de Raad van 22.12.1986, PB L 384/52 van 31.12.1986.

[12] Op 25.10.1999, 1.2.2000 en 18-19.9.2000.

Groep A: vergemakkelijken van de uitwisseling en de verspreiding van informatie, met name door toepassing van nieuwe technologieën.

Groep B: verbeteren van de opleidingen teneinde de vakbekwaamheid in de toeristische sector te vergroten.

Groep C: verbeteren van de kwaliteit van toeristische producten.

Groep D: bevorderen van milieubescherming en duurzame ontwikkeling in de toeristische sector.

Hoewel de mandaten van de werkgroepen verschillen, hebben zij een soortgelijke structuur die bedoeld is om:

- de behoeften en de actoren (inclusief leveranciers en afnemers) vast te stellen en concepten te definiëren (bv. kwaliteit, duurzaamheid);

- vast te stellen wat de bestaande strategieën en maatregelen op de verschillende overheidsniveaus (nationaal, regionaal, lokaal) zijn en de bijdrage van de communautaire beleidsmaatregelen en programma's te evalueren;

- conclusies en aanbevelingen te ontwikkelen betreffende met name de samenwerking tussen de overheden en het gebruik van op nationaal en communautair niveau bestaande instrumenten.

3. Analyse van maatregelen op andere beleidsterreinen die gevolgen voor het toerisme hebben

De werkgroepen hebben de desbetreffende beleidsvormen, programma's, maatregelen en instrumenten zowel op nationaal als op communautair niveau geanalyseerd. Hierbij ging het erom vast te stellen wat de positieve gevolgen, synergieën, leemtes en later uit te voeren werkzaamheden zijn om de activiteiten beter te coördineren en op doeltreffende wijze de behoeften van het toerisme in de desbetreffende beleidsvormen op te nemen, zoals door de Raad, het Parlement en de andere instellingen is aanbevolen. Daarom zijn de andere directoraten-generaal van de Commissie en de ter zake bevoegde organen [13] bij de werkzaamheden betrokken. De beleidsterreinen waarvan is vastgesteld dat zij in het kader van deze werkzaamheden van bijzonder belang zijn, zijn vervoer, werkgelegenheid, onderwijs, milieu, consumenten, informatiemaatschappij en regionaal beleid.

[13] Europees Milieuagentschap (EMA) en Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (CEDEFOP).

4. Raadpleging van de sociaal-economische actoren

De Raad heeft ook aanbevolen deskundigen uit de toeristische sector te raadplegen. Bij de verschillende marktdeelnemers en in de maatschappij is een grote specifieke deskundigheid voorhanden. Het is nuttig gebleken de volgende groepen actoren te raadplegen:

- particuliere, overheids- en semi-overheidsbedrijven in alle sectoren, inclusief vervoer;

- vakbonden die de verschillende sectoren vertegenwoordigen;

- andere belangengroepen: consumentenorganisaties en niet-gouvernementele milieuorganisaties;

- lokale en regionale overheden.

De Commissie heeft verscheidene vergaderingen georganiseerd om het proces toe te lichten en om overleg te plegen met Europese organisaties die de bovengenoemde categorieën vertegenwoordigen, met uitzondering van vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden. Ook het Raadgevend Comité heeft op 18 september 2000 in een open vergadering de vertegenwoordigers van de tot dan toe geraadpleegde organisaties ontmoet. Aangezien er in het begin niet veel spontane opmerkingen en standpunten naar voren werden gebracht, hebben alle genoemde actoren toegang gekregen tot alle op dat moment bestaande documenten of ontwerp-documenten. In de dagen na de open vergadering kwamen meer bijdragen binnen die over het algemeen van goede kwaliteit waren. Zij hebben stof voor de definitieve versie van dit voortgangsverslag en voor de samenvattingen van de verslagen van de werkgroepen geleverd.

Het is noodzakelijk gebleken deskundigen uit sociaal-economische kringen en de maatschappij actiever en intensiever bij het hele proces te betrekken. Rechtstreekse deelname aan de werkgroepen, waar hun deskundigheid ten volle kan worden benut, en toegang tot het elektronisch platform is absoluut noodzakelijk gebleken, waarbij echter doeltreffendheid en een constructieve bijdrage aan het lopende proces als voorwaarden worden gesteld.

Er is in dit stadium nog geen antwoord op de vraag op welke manier en met welke middelen de lokale en regionale overheden kunnen worden geraadpleegd en bij dit proces en de werkgroepen kunnen worden betrokken.

III. Resultaten van de werkgroepen

1. Verloop van de vergaderingen van de werkgroepen

Iedere werkgroep heeft tussen februari en augustus 2000 drie vergaderingen [14] gehouden. Het doel van deze vergaderingen was om een gezamenlijk werkrooster vast te stellen, informatie over de belangrijkste aspecten van het onderwerp en over de praktijk en het beleid in de lidstaten uit te wisselen, de eerste mogelijke aanbevelingen vast te stellen en een eerste verslag over de volbrachte werkzaamheden te bespreken.

[14] Groep A: 28.2, 4.4 en 18.7.2000, groep B: 23.2, 19.5 en 23.8.2000, groep C: 6.3, 8.6 en 24.8.2000, groep D: 3.3, 25.5 en 11.7.2000.

De deelnemers zijn door de lidstaten benoemd op basis van hun deskundigheid inzake het onderwerp van elke werkgroep. Zij zijn ongeveer voor de helft afkomstig uit de nationale overheid, voor een kwart uit de bedrijfstak en voor een kwart uit bureaus voor toerisme en VVV-kantoren, semi-overheidsinstanties en wetenschappelijke instellingen.

Van meet af aan hebben alle lidstaten, alsmede Noorwegen, deskundigen benoemd voor ten minste één werkgroep (UK en NL) en de meeste zelfs voor drie of vier werkgroepen. In de loop der tijd hebben de lidstaten die aanvankelijk minder vertegenwoordigd waren, hun aantal deelnemers aangevuld, zodat nu in iedere groep bijna 100% benoemd is.

Wat het functioneren van de werkgroepen betreft, is het nodig gebleken de werkzaamheden onderling beter te coördineren, daar de thema's wederzijds op elkaar van invloed zijn.

2. Opstelling van tussentijdse verslagen

Op basis van vrijwillige voordrachten van de lidstaten is voor iedere werkgroep een rapporteur benoemd. Portugal heeft een deskundige voorgedragen voor groep A die zich met informatie bezighoudt, Denemarken voor groep B die opleiding behandelt, Spanje voor groep C die zich met kwaliteit bezighoudt en Frankrijk voor groep D waar milieu en duurzame ontwikkeling worden behandeld.

In relatief korte tijd hebben de rapporteurs op basis van de gehouden vergaderingen tussentijdse verslagen opgesteld. Er is een aanzienlijke hoeveelheid informatie verzameld en er zijn lijsten van eerste aanbevelingen voorgesteld. De analyse en afbakening van de prioriteiten zijn echter nog niet volledig afgerond. De samenvattingen van de vier tussentijdse verslagen, die weliswaar snel door het Raadgevend Comité inzake toerisme zijn doorgenomen, moeten in dit stadium dan ook als voorlopige documenten worden beschouwd, waarover men het niet noodzakelijkerwijs op alle punten eens is. Met deze samenvattingen, die ter informatie gelijktijdig zullen worden verspreid, moet het mogelijk zijn in de volgende fase van de werkzaamheden doeltreffender te werk te gaan, op rationele wijze prioriteiten vast te stellen en aanbevelingen te doen die in zekere mate vernieuwend zijn.

3. Het elektronisch platform

Meteen bij aanvang van de activiteiten van de werkgroepen heeft de Commissie een platform voor elektronische communicatie, CIRCA [15], opgezet. Het doel was om de contacten tussen de leden van de werkgroepen te vergemakkelijken en een zeer breed toegankelijke gegevensbank op te zetten waarin alle documenten over de thema's van de werkgroepen zijn opgenomen die door de deelnemers nuttig worden geacht.

[15] Communication and Information Centre Administrator: een extranetinstrument dat met behulp van het IDA-programma (Interchange of Data between Administrations) is ontwikkeld, waarmee een gebruikersgemeenschap voor informatie-uitwisseling en communicatie privé-ruimte op internet kan delen.

De ervaring heeft aangetoond hoe nuttig een dergelijk platform is voor het opzetten van een enkele ingang tot een geheel van documenten op het gebied van toerisme. De gegevensbank is momenteel voor ongeveer 120 gebruikers toegankelijk en bevat enkele honderden documenten.

Wat het gebruik van en de toegang tot de informatie betreft, is er een duidelijke ontwikkeling naarmate de werkzaamheden vorderen. In de eerste fase ging het vooral om het creëren van inhoud (het laden van documenten) en was het aantal raadplegingen beperkt. Tijdens de tweede fase en bij de voorbereiding van de derde vergadering nam het aantal keren dat documenten werden geraadpleegd geleidelijk toe.

4. Belangrijkste aanbevelingen van de werkgroepen

De voorlopige voorstellen van de werkgroepen voor strategische richtsnoeren voor maatregelen van en in de Europese Unie bestrijken een groot gebied en hebben betrekking op vele actoren op het gebied van toerisme. De Commissie acht het opportuun de werkgroepen te verzoeken in hun toekomstige werkzaamheden voorrang te geven aan voorstellen die op Europees niveau moeten worden gerealiseerd of die van invloed zijn op de uitvoering van andere Europese beleidssectoren. De communautaire toegevoegde waarde bestaat er echter ook in het succes van de maatregelen op alle niveaus te verzekeren en kan ook via het lokale niveau worden gerealiseerd.

Het is niet de bedoeling hier een volledige uiteenzetting te geven van de aanbevelingen van de werkgroepen, noch een evaluatie ervan. Het gaat er eerder om de aandacht te vestigen op de horizontale thema's die bij alle werkgroepen naar voren zijn gekomen.

De belangrijkste aanbevelingen kunnen als volgt worden ingedeeld:

a) Samenwerking tussen de verschillende sociaal-economische actoren en het opzetten van netwerken

Er is vastgesteld dat wanneer men de voordelen van de ontwikkeling van een concurrerend en duurzaam toerisme wil exploiteren, het buitengewoon belangrijk is om alle actoren hierbij te betrekken. Bij het vooraf bepalen wie de vele actoren zijn die bij het toerisme zijn betrokken, is de noodzaak gebleken partnerschappen te vormen, netwerkvorming te bevorderen en de totstandkoming van vrijwillige overeenkomsten en codes van goede praktijken te stimuleren.

Hoewel ook groep A met deze problematiek te maken heeft, daar iedere categorie actoren over eigen, maar onvolledige informatiebronnen beschikt, zijn het de andere groepen die dit duidelijk als prioriteit hebben genoteerd. Groep B (opleiding) vestigt bijvoorbeeld de aandacht op het belang van samenwerking tussen organisatoren van opleidingen en bedrijven en tussen regionale en lokale opleidingssystemen en micro-ondernemingen. Wat de kwaliteit betreft, zou de vrijwillige toepassing van kwaliteitsnormen moeten worden uitgebreid. De netwerkvorming van alle actoren, om de uitwisseling van technieken, methoden en kennis te stimuleren, zal ten goede komen aan de bevordering van duurzaam toerisme. Dit geldt ook voor de goedkeuring - door de marktdeelnemers - van gedragscodes die er onder andere op zijn gericht het verbruik van natuurlijke hulpbronnen en de door de toeristische activiteit veroorzaakte vervuiling te verminderen.

Bovendien moeten systematisch alle actoren worden betrokken bij het leggen van verbanden tussen de verschillende aspecten van een evenwichtige ontwikkeling van het toerisme: bijvoorbeeld tussen de kennis (studies, statistieken enz.) van de arbeidsrealiteit en de opleidingsbehoefte, of de toepassing van kwaliteitsprocedures op leerstelsels of ook de ontwikkeling van specifieke cursussen voor de uitvoering van en het toezicht op kwaliteitssystemen en de voorwaarden voor duurzaam toerisme.

Op dezelfde wijze is kwaliteit niet haalbaar zonder gebruik te maken van de technologieën van de informatiemaatschappij en de kennis die hierdoor wordt versterkt, noch zonder respect voor het milieu en het streven naar duurzame ontwikkeling en vice versa.

b) De bewustwording van de problemen

De tweede benadering, die voornamelijk in de groepen B, C en D wordt aangetroffen, is de kwestie van de bewustmaking en de toenemende bewustwording van bepaalde actoren van zeer concrete onderwerpen. We kunnen hier bijvoorbeeld de voordelen van gekwalificeerde arbeidskrachten, betere arbeidsomstandigheden en investeringen in opleidingen noemen teneinde het concurrentievermogen van het MKB te vergroten en het lastige probleem van het aantrekken en vasthouden van gekwalificeerde arbeidskrachten in de sector op te lossen. De kwaliteit van de dienstverlening en van het toeristisch product zal het Europese toerisme een concurrentievoordeel garanderen. Men meent echter dat de ondernemingen, waarvan 99% tot het MKB behoort, zich hiervan niet voldoende bewust zijn.

Op dezelfde wijze zou de ontwikkeling van de toeristische vraag ten gunste van een toerisme dat meer rekening houdt met milieueisen en met een duurzame ontwikkeling, kunnen worden ondersteund en ontwikkeld door een sterker bewustzijn van de marktdeelnemers, de lokale bevolking en de toeristen.

Er zijn verschillende instrumenten voor bewustmaking. De Commissie is van mening dat bewustmakingscampagnes weliswaar waarschijnlijk beter op nationaal of lokaal niveau door niet-gouvernementele organisaties kunnen worden gevoerd, maar dat de ontwikkeling van labels, handvesten en gidsen van toeristische bedrijven, alsmede van meet- en evaluatie-instrumenten in hoge mate aan de bewustmaking kunnen bijdragen.

Groep D heeft met name voorgesteld een Agenda 21 voor het Europese toerisme op te stellen. Dit zou kunnen worden bestudeerd en als er een overeenkomst in zicht komt, zou de Europese Unie deze kunnen goedkeuren en promoten. In deze groep is ook de uitvoering van lokale Agenda's 21 genoemd.

c) Informatie

Alle werkgroepen en niet alleen de groep die strikt genomen informatie als taak heeft, hebben behoeften aan informatie genoemd en deze geanalyseerd en gestructureerd. Er zijn bijvoorbeeld nauwkeurige vragen om informatie geformuleerd met betrekking tot de werkgelegenheid, de behoefte aan gekwalificeerde arbeidsplaatsen en de leerbehoeften. Groep D heeft herhaald welk type algemene informatie noodzakelijk is en deel moet uitmaken van de doelstellingen van groep A.

Verschillende groepen hebben erop gewezen hoe belangrijk het effect en het gebruik van de technieken van de informatiemaatschappij voor het toerisme zijn en noemden de reeds door de Commissie gestarte initiatieven en met name de structuurfondsen en het IST-programma van het vijfde kaderprogramma. Er is een speciale sector gecreëerd die zich bezighoudt met O&O-activiteiten op het gebied van synergieën tussen toerisme en informatietechnologieën. Er is aanbevolen hiervoor een speciale werkgroep op te richten.

Groep A heeft aanbevolen een webportaal te ontwikkelen dat de gebruiker toegang geeft tot talrijke sites, gegevensbanken en studies, zowel van de overheid als uit de particuliere sector, waarbij ten minste toegang per thema en per land mogelijk moet zijn. Al deze aanbevelingen voor de samenvoeging van bestaande en nieuwe informatie (overzicht van de documentatie over het nationale beleid inzake toerisme en de documentatiecentra) en de vereenvoudiging van de toegang ertoe door de invoering van een gemeenschappelijk webportaal sluiten prima aan bij de prioritaire doelstelling van een betere coördinatie tussen de nationale en Europese autoriteiten. De toepassing van deze aanbeveling zou bijdragen tot een samenhangender beeld en zou de toegang tot alle documenten over het toerisme vergemakkelijken.

Er moet nader worden gespecificeerd welke informatie via dit gemeenschappelijke portaal beschikbaar moet zijn en wat voor diensten er moeten worden geboden. Een dergelijke specificatie zou het gecombineerde resultaat kunnen zijn van een studie (overzicht van de desbetreffende documenten en documentatiecentra) en een nadere specificatie door de werkgroep (door het portaal te verlenen diensten).

De invoering van een satellietrekening voor toerisme is door groep A aanbevolen en ook door andere werkgroepen genoemd. Deze is bedoeld om de besluitvormers, net als in de industrie, een globaal overzicht van het economisch belang van het toerisme te geven in een vorm waarin het toerisme met andere sectoren van de economie kan worden vergeleken. De aanbeveling om op Europees niveau een satellietrekening voor toerisme in te voeren zou kunnen leiden tot een beter begrip van het gewicht van de toeristische sector en de invloed ervan op de gehele economie. Deze benaderingswijze zou een belangrijke bijdrage leveren aan het inzicht in de parameters die van invloed zijn op de groei van de sector en op de gevolgen van die groei, met name voor de werkgelegenheid. Voor de toepassing van deze aanbeveling, waar de Commissie zich bij aansluit, moeten echter eerst geharmoniseerde nationale satellietrekeningen worden ingevoerd, die in enkele lidstaten al bestaan.

d) De follow-up, het toezicht

De toenemende deskundigheid en het streven naar kwaliteit, zowel in de werkgelegenheid als in de verschillende toeristische diensten en bestemmingen, zijn permanente processen die om een geregelde follow-up vragen. Hetzelfde is natuurlijk van toepassing op het streven naar duurzaam toerisme. De werkgroepen hebben erop gewezen dat een regelmatige evaluatie van de situatie en van de gevolgen van de maatregelen noodzakelijk is, ook van de communautaire maatregelen zoals die welke met steun van de structuurfondsen worden uitgevoerd.

Groep B kwam met het plan voor de instelling van een permanent forum of een permanente waarnemingspost op het niveau van de Europese Unie die door de Commissie wordt voorgezeten en waaraan de lidstaten, internationale organisaties en ter zake bekwame deskundigen uit sociaal-economische kringen en andere belangengroepen actief deelnemen. Groep C wees erop dat het gebruik van indicatoren die voor de uitvoering van een doeltreffende follow-up nodig zijn, moet worden gestimuleerd. Groep D heeft aanbevolen toerismeoverzichten per land op te stellen.

e) Analyse- en evaluatie-instrumenten

De behoefte om bepaalde voor de sector gevoelige verschijnselen te meten en in een model onder te brengen is naar voren gekomen. Onderzoek om tot een definitie van de parameters voor meetinstrumenten en beoordelingssystemen te komen, zowel voor het meten en beoordelen van een gegeven variabele als van de gevolgen van de maatregelen die zijn genomen om deze te verbeteren, is een prioriteit. Dit onderzoek zou met name gericht moeten zijn op de ontwikkeling van adequate kwaliteitsindicatoren voor bestemmingen en ondernemingen, van duurzaamheidsindicatoren voor verschillende componenten (inclusief vervoer) en van prestatie-indicatoren (bijvoorbeeld voor milieubeheer, kwaliteitssystemen, leerstelsels of de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen).

Er moet ook prioriteit worden gegeven aan de ontwikkeling van methoden: opleidings- en onderwijsmethoden waarbij rekening wordt gehouden met de huidige en toekomstige behoeften van het MKB of een Europese methode voor vergelijkende kwaliteitsbeoordeling of een methode om de draagkracht van een bestemming te bepalen om zo de belasting van een regio te beheersen. Groep C moet zijn werkzaamheden betreffende de definitie van kwaliteitssystemen en de toepassing ervan voortzetten en de behoeften in de sector expliciteren.

Er kan dan benchmarking plaatsvinden, waarbij eventueel innovatieve oplossingen kunnen worden ontdekt.

De ontwikkeling van deze instrumenten (indicatoren, methoden en systemen), het gebruik van benchmarktechnieken en het onderzoek van factoren en voorwaarden voor innovatie sluiten perfect aan bij het huidige ondernemingenbeleid van de Commissie.

f) Ondersteuning van het bedrijfsleven, met name het MKB

De werkgroepen hebben vastgesteld dat micro-ondernemingen moeilijk financieringsbronnen vinden en toegang hiertoe krijgen, dat er problemen zijn met het type ondersteuning waaraan het MKB behoefte heeft en dat een intensiever gebruik van de structuurfondsen niet zonder meer mogelijk is.

Met name groep B heeft erop gewezen dat het voor een verbetering van het concurrentievermogen van de micro-ondernemingen van belang is dat rekening wordt gehouden met de rol van de lokale en regionale overheden en dat er opleidingsstructuren en -netwerken worden opgezet die voor alle actoren toegankelijk zijn.

Het MKB maakt minder gemakkelijk gebruik van de beschikbare instrumenten. Er is dan ook vastgesteld dat er bij de toepassing van benchmarkmethoden en kwaliteitssystemen, alsmede bij milieueffectrapportages en labels behoefte bestaat aan technische bijstand.

Groep D heeft er speciaal op gewezen dat maatregelen om het seizoensgebonden karakter van het toerisme terug te dringen noodzakelijk zijn om het concurrentievermogen van toeristische ondernemingen te vergroten. Groep D raadt een grotere rol van het MKB aan in de besluitvormingsprocedures en bij de invoering van verkoopnetwerken. Bovendien heeft de werkgroep het probleem aan de orde gesteld van de steeds verdergaande concentratie van toeristische ondernemingen en aanbevolen te onderzoeken op welke wijze het toerisme aan de bescherming van toeristische plaatsen kan bijdragen.

IV. Operationele conclusies

1. De werkgroepen hebben een samenwerkingsdynamiek gecreëerd die door het Raadgevend Comité inzake toerisme is bekrachtigd. Deze samenwerking kan slechts resultaten opleveren als zij op permanente basis met de in 2000 ingestelde structuur wordt voortgezet, aangevuld met de hieronder aangegeven nieuwe elementen. Er moet systematischer worden gestreefd naar synergie en dus naar het vermijden van dubbel werk in de werkgroepen. De vergaderingen moeten worden ondersteund door permanente contacten tussen de deelnemers via een netwerk. Er wordt dan ook aanbevolen de werkgroepen hun werkzaamheden tot in 2001 te laten voortzetten, zoals gepland, zodat zij in het najaar van 2001 een geconsolideerd eindverslag kunnen leveren met het oog op een betere samenhang van de communautaire en nationale activiteiten die op het toerisme van invloed zijn.

2. De thematische aanpak moet worden voortgezet en de vier door de werkgroepen behandelde thema's moeten worden uitgediept. Aan de hand van de prioriteiten die in de tussentijdse verslagen, de informatieve samenvattingen en hoofdstuk III van dit verslag al naar voren zijn gekomen, moet worden gepoogd prioriteiten voor maatregelen vast te stellen.

Er is al op gewezen hoe belangrijk het vervoersvraagstuk is, dat verscheidene van de bestudeerde thema's omvat. Het voorstel is om dit vraagstuk hoofdzakelijk te behandelen in de werkgroep die zich met milieubescherming en duurzame ontwikkeling van het toerisme bezighoudt.

Naar is gebleken, gaat de kwestie van het effect en het gebruik van informatietechnologieën in het toerisme verder dan alleen de uitwisseling en verspreiding van economische en statistische informatie, waardoor hiervoor onder meer andere deskundigen nodig zijn. Daarom is het voorstel om een nieuwe werkgroep op te richten die het effect van de communicatietechnologieën en de informatiemaatschappij op het toerisme behandelt.

3. Er wordt voorgesteld in iedere werkgroep een redelijk aantal deskundigen uit sociaal-economische kringen en de maatschappij op te nemen zodat het evenwicht in elke groep en de bestuurbaarheid ervan gehandhaafd blijven en men daardoor beter op de problemen kan inspelen, terwijl de doeltreffendheid van de werkgroepen is verzekerd. Afhankelijk van de specifieke thema's van de werkgroepen zal aan beroepsbeoefenaren uit de industrie en deskundigen van de vakbonden en van andere belangengroepen worden gevraagd met een beperkt aantal mensen deel te nemen die op basis van erkende deskundigheidscriteria worden geselecteerd.

4. Vrijwillige bijdragen van deskundigen die niet aan de vergaderingen van de werkgroepen kunnen deelnemen, zijn welkom op het nieuwe elektronische platform. Dit platform wordt voor de sociaal-economische actoren en de lokale en regionale overheden toegankelijk gemaakt op voorwaarden die op basis van hun betrokkenheid bij het proces moeten worden vastgesteld.

5. Naast de prioriteiten die voor de vijf werkgroepen zijn vastgesteld en in de punten III en IV.2 van dit verslag zijn samengevat, wil de Commissie in 2001 contact leggen met de overheidsdiensten en beroepsorganisaties op toeristisch gebied in de kandidaat-lidstaten om met regelmatige gedachtewisselingen te beginnen over nationaal beleid, goede praktijken en communautaire maatregelen die van invloed zijn op het toerisme. Deelname van vertegenwoordigers van deze overheidsdiensten en beroepsorganisaties aan een nieuwe open vergadering van het Raadgevend Comité inzake toerisme in 2001 zou een goede gelegenheid zijn om de toekomstige toetreding van deze landen tot de Europese Unie voor te bereiden.

6. Eveneens op internationaal gebied zal de Commissie in 2001:

- de euro-mediterrane samenwerking op het gebied van toerisme versterken;

- de onderhandelingen op het gebied van toerisme in het kader van de GATS intensiveren;

- het hoofdstuk toerisme voorbereiden in het kader van de uitwerking van de standpunten van de Europese Unie voor de vergadering van de Commissie voor Duurzame Ontwikkeling, bijgenaamd Rio + 10, die in 2002 zal plaatsvinden;

- de samenwerking met de belangrijkste internationale organen op het gebied van toerisme versterken, zoals de OESO en de Wereldorganisatie voor Toerisme (WOT).

7. Ten slotte zal de Commissie voor het einde van dit jaar het periodieke verslag over de communautaire activiteiten op het gebied van toerisme voor de jaren 1997-1999 publiceren. Zij zal via reeds aangevangen studies de permanente analyse van markten, structuren en tendensen in het toerisme in de Europese Unie en de rest van de wereld intensiveren met het oog op een nauwkeurigere beoordeling van het effect van elk initiatief dat in het kader van de verschillende communautaire beleidslijnen op het concurrentievermogen van de toeristische ondernemingen in de Unie van invloed zou kunnen zijn.

8. Met al deze initiatieven hoopt de Commissie, in nauwe samenwerking met de lidstaten, de toeristenindustrie van de Europese Unie en andere betrokken actoren, eind 2001 een volledige analyse te kunnen presenteren van de nationale beleidsmaatregelen, de beste praktijken en de communautaire maatregelen die een positief effect op het Europese toerisme hebben. Op deze wijze zou in nauw overleg met alle betrokken actoren moeten kunnen worden vastgesteld welke maatregelen die door de lidstaten (met inbegrip van de regionale en/of lokale overheden), door de bedrijfstak en, zo nodig, door de communautaire instellingen moeten worden genomen, van nut zijn om het concurrentievermogen van de toeristenindustrie van de Unie te versterken en de bijdrage van deze sector aan het scheppen van werkgelegenheid en aan duurzame ontwikkeling te vergroten.

9. De Commissie verzoekt de verantwoordelijke bewindslieden die aan het ministeriële seminar van 22 november 2000 te Lille en aan de Raad Interne markt, Consumenten en Toerisme van 30 november deelnemen, en de andere betrokken instellingen van de EU (het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's) de lopende en de hierboven voorgestelde initiatieven te ondersteunen teneinde door hun duidelijke politieke steun iedereen die bij dit proces betrokken is te stimuleren.