ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (86) 076 
 
 
 
Vol. 1986/00 29 
  
 
Disclaimer  
Conform ément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Com munauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que m odifié par le règlem ent (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septem bre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés c onformément à l'article 5 dudit 
règlement. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic 
Comm unity and the Eur opean Atom ic Energy Com munity (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, E uratom ) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conform ity with Article 5 of the aforem entioned regulation.  
In Übereinstimm ung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.  
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgem einschaft und der Europäisc hen Atom gemeinschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
CO«(36)76 def.
Brussel, 3 «aart 1986
NIEUWE WEGEN OP HET GEBIED VAN HET MILIEU  
(Mededeling van de Commissie aan de Raad)

INLEIDING
1. Er komen steeds meer bewijzen op tafel dat het natuurlijke en fysische  
milieu zowel in de Gemeenschap als daarbuiten achteruit gaat. Ongevallen in  
verband met gevaarlijke stoffen of bedrijven zijn dagelijkse kost. Van de  
natuurlijke hulpbronnen die ten grondslag liggen aan de economische en sociale  
ontwikkeling/ wordt herhaaldelijk misbruik gemaakt. De ongerustheid bij het  
publiek neemt toe. Milieukwesties zijn steeds meer ook in politiek opzicht  
van belang. De bescherming en de verbetering van het milieu zouden dan ook
op korte termijn als fundamentele factor moeten worden beschouwd bij de  
besluitvorming over economische en sociale beleidslijnen van de Gemeenschap.
2. Krachtens het Derde Actieprogramma op het gebied van het milieu van de  
Gemeenschap/ dat in 1983 werd vastgesteld/ is de Gemeenschap gebonden aan een  
preventief beleid waarbij eisen in verband met het milieu tot integrerend  
bestanddeel worden gemaakt van de planning en uitvoering van economische  
activiteiten. Op sommige terreinen werd tot nu toe slechts weinig vooruitgang  
bereikt bij het omzetten van deze verplichting in de praktijk.
3. Tijdens de vergadering op 29 en 30 maart 1985 heeft de Europese Raad  
nogmaals met nadruk op deze verplichting gewezen. De Raad erkende dat een  
milieubeschermingsbeleid kan bijdragen tot versterking van de economische  
groei en het scheppen van werkgelegenheid en bevestigde zijn vaste voornemen  
dit beleid te maken tot een wezenlijk onderdeel van het beleid op het gebied  
van de economie/ de industrie/ de landbouw en de sociale zaken dat door de  
Gemeenschap en de Lid-Staten wordt gevoerd. De Europese Raad deed een beroep  
op de Raad en de Commissie het streven van de Gemeenschap naar bescherming  
van het milieu in Europa en elders ter wereld te ondersteunen en riep het  
jaar 1987 uit als Europees Jaar voor het Milieu. Tijdens de meest recente  
vergadering op 2 en 3 december 1985 ondersteunde de Europese Raad het milieu­
beleid van de Gemeenschap nogmaals door aan het Verdrag van Rome eenhoofdstuk  
over het milieu toe te voegen.

- 3 -
4. Ook op internationaal niveau bestaat steeds meer begrip voor de urgentie  
van milieuproblemen. Tijdens de Westelijke Economische Top die in mei 1985  
te Bonn plaatsvond, werd gevraagd om nieuwe benaderingswijzen en versterkte  
internationale samenwerking voor het vinden van oplossingen voor urgente  
milieuproblemen en voor een ruimere toepassing van het beginsel de vervuiler  
betaalt. Bij drie recente OESO-Conferenties op ministerieel niveau werd  
nieuw licht geworpen op de wijze van denken over het milieubeleid voor  
de komende tien jaar. Daarbij kwam het inzicht naar voren dat een voortdurende  
verbetering van het milieu en een aanhoudende economische groei van wezenlijk  
belang zijn, met elkaar in verband staan en elkaar ondersteunen bij het streven  
naar politieke doelstellingen. Ook het begrip van de'Voorgelichte instemming'  
van landen die gevaarlijk afval invoeren werd naar voren gebracht. De nood­
zaak van een nauwere samenwerking inzake milieuproblemen werd duidelijk  
genoemd in de gezamenlijke EG/EVA-Verklaring van Ministers van april 1984.
De onafhankelijke World Commission on Environment and Development (VN-Commissie  
inzake Milieu en Ontwikkeling) (waarvan het in 1987 via de VN te publiceren  
rapport zonder twijfel veel te zeggen zal hebben over economische, commerciële  
en ondersteunende betrekkingen met de Derde Wereld en de invloed daarvan op  
de steeds grotere milieuproblemen in die landen) wenst nauw met de Gemeenschap 
samen te werken bij haar werkzaamheden in deze sector; de Commissie verheugt  
zich hierover en zal de nodige maatregelen treffen.
5. De logische band tussen deze verschillende nieuwe opvattingen is de  
erkenning van het feit dat een gezonde economie en een doeltreffende milieu­
bescherming van elkaar afhangen. De groei kan niet worden gewaarborgd zolang  
het milieu niet is beschermd aangezien natuurlijke hulpbronnen de grondslag  
en de grenzen voor de economische ontwikkeling vormen. Milieubescherming is  
derhalve niet één mogelijkheid onder vele :  het opnemen van de daaraan  
verbonden eisen in de algemene economische planning moet geschieden en bovendien  
om economische redenen. Uiteindelijk kan een strikte milieubescherming worden  
beschouwd als een wezenlijk onderdeel van een juist opgezet economisch beleid  
op lange termijn.

- 4 -
6. Het is daarom thans van wezenlijk belang de prioriteiten opnieuw in  
ogenschouw te nemen om rekening te kunnen houden met deze nieuwe opvattingen  
en met de conclusies van de Europese Raad. Dat geschiedt in het kader van
de voorbereiding van voorstellen voor een Vierde Actieprogramma op het  
gebied van het Milieu van de Gemeenschap dat aan het begin van het Europees Jaar  
voor het Milieu zou moeten worden vastgesteld.
7. Inmiddels moeten urgente maatregelen worden getroffen inzake een aantal  
kwesties om de aanzienlijke vooruitgang waar te maken waar de Europese Raad
om heeft gevraagd. Deze mededeling bevat een uiteenzetting over de opvattingen  
van de Commissie inzake deze nieuwe wegen op het gebied van het milieubeleid  
die thans moeten worden ingeslagen en een uitnodiging tot de Raad kennis te  
nemen van de prioriteiten en richtsnoeren die hieronder nader worden toegelicht.
KOSTEN EN BATEN VAN HET ENERGIEBELEID
8. Bescherming van het milieu en ontwikkeling van de economie worden vaak,  
alhoewel ten onrechte, als in tegenstelling tot elkaar beschouwd. Vaak  
geschiedt dit op grond van de moeilijkheid de economische baten van het milieu­
beleid te bepalen terwijl de kosten duidelijk naar voren komen. Daarom zal
de Commissie aandacht blijven hechten aan het zo goed mogelijk opstellen  
van een kosten/baten-analyse als grondslag voor voorstellen op het gebied van  
het mi lieu.
9. De economische effecten van het milieubeleid kunnen op verschillende  
wijzen worden beoordeeld :
- de noodzaak door vroeger gevoerd industrieel beleid ontstane schade te  
herstellen kan leiden tot de ontwikkeling van nieuwe technieken (water­
zuivering, afvalbeheer en recycling) of een nieuwe vraag voor bestaande  
bedrijven creëren;

- 5 -
- de stijgende vraag van het publiek naar strengere milieu-eisen leidt tot
afzetmogelijkheden voor nieuwe goederen en diensten (milieuvriendelijke auto's,  
verbeteringen aan woningen, toerisme).
10. De mate waarin de Europese industrie in 1990 op de wereldmarkt kan concur-  
reren,hangt ten dele af van die waarin haar produkten minstenseven milieuvriende­
lijk zijn als die van onze grote concurrenten. Indien een dergelijke vooruitgang  
niet wordt verwezenlijkt,verliest Europa niet alleen marktaandelen op de interna­
tionale markt maar ook op de thuismarkt. Voorts dient te worden erkend dat ver­
ontreiniging neerkomt op verkwisting van hulpbronnen en vaak in verband staat
met verouderde technieken. Moderne technieken zijn daarentegen in het algemeen  
doeltreffender, van gunstige invloed op de concurrentiepositie en werken min­
der verontreinigend. Van beide standpunten uit bezien leidt het opleggen van  
strenge milieunormen in de laatste van de tachtiger jaren, door het in acht nemen  
waarvan de technische innovatie moet worden gestimuleerd, op lange termijn tot  
bescherming van het marktaandeel en de werkgelegenheid.
11. Nu staan tegenover de economische winst ten gevolge van het aanhouden van  
strenge milieu-eisen op korte termijn,enkele problemen op het gebied van de  
financiering en de concurrentie. Sommige investeringen worden op zo korte ter­
mijn terugbetaald dat er reeds vroeg winst ontstaat; in de gevallen waarin de  
baten slechts op de langere termijn kunnen worden gerealiseerd, kunnen er toch  
milieugerichte en economische redenen voor de investering zijn. De Conferentie  
van de OESO over Milieu en Economie in juni 1984 kwam tot de conclusie dat "de  
baten van milieumaatregelen (met inbegrip van de vermeden kosten van schade)  
meestal groter waren dan de daaraan verbonden kosten".
12. De Commissie is er zich van bewust dat het moeilijk is een balans op te  
maken van de positieve en negatieve effecten van het milieubeleid op de werkge­
legenheid. Uiteraard leidt milieubescherming op zichzelf tot verlaging van de
■  ·  ·  / BS·

-  6 -
sociale kosten van de verloedering van de hulpbronnen en draagt zodoende op  
lange termijn bij tot economische groei en werkgelegenheid - en daarmede tot  
versteviging van de concurrentiepositie van de industrie. Op korte termijn zou  
de invoering van nieuwe milieunormen weleens een ongunstig effect kunnen heb­
ben op de concurrentiepositie van bepaalde ondernemingen die deze in acht moe­
ten nemen. Daarom moet niet alleen zorgvuldige aandacht worden besteed aan  
aard en inhoud van de in te voeren milieunormen maar ook aan het tijdschema  
waarnaar deze worden opgelegd. Bij haar milieubeleid streeft de Commissie naar  
het bereiken van een zo groot mogelijke invloed op de groei en de werkgelegen­
heid door er zorg voor te dragen dat de doelstellingen en middelen ter kennis  
van de industrie worden gebracht en de bedrijven over voldoende tijd beschik­
ken om zich bij de nieuwe normen te kunnen aanpassen. Een strenger milieube­
leid zal een positieve invloed uitoefenen op het scheppen van werkgelegenheid  
door milieugerichte infrastructuur en investeringen en door de vervaardiging  
van nieuwe produkten die in reektstreeks verband staan met de verbetering van  
de kwaliteit van het milieu.. Van andere invloeden is men minder zeker waarbij  
toch wel vaststaat dat een aantal milieuprogramma's - zoals die gericht op het  
tegengaan van het verval van oude stadskernen, op het opnieuw gebruiken van  
braakliggend land of het herstel van schade aan het landschap in van nature  
fraaie gebieden - op korte termijn wel leiden tot vooruitgang bij de werkge­
legenheid en, althans in stadsgebieden, een aanmoediging vormen voor in­
dustriële investeringen door het scheppen van een voor de handel gunstig kli­
maat. Binnenkort stelt de Commissie een omvangrijk vijfjarenprogramma van  
"demonstratieprojecten" (1) voor dat ten doel heeft alle  
werkgelegenheid scheppende mogelijkheden van het milieubeleid na te gaan en
(1) Het programma bestaat uit specifieke projecten in alle Lid-Staten met het  
doel aan te tonen in hoeverre milieugerichte acties en de tenuitvoerleg­
ging van het milieubeleid kan leiden tot uitbreiding van de werkgelegen­
heid.

- 7 -
ervaring en gegevens te vergaren waarvan de industrie in de toekomst in alle  
Lid-Staten gebruik kan maken.
MILIEUGERICHTE EISEN IN HET KADER VAN HET ECONOMISCHE BELEID
13. In het Derde Actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van het Milieu  
wordt eens te meer gewezen op het feit dat het vermijden van schade aan het milieu  
goedkoper is dan het herstellen daarvan.. Met het oog hierop moeten mi lieugerichte  
eisen als integrerend bestanddeel worden opgenomen in de planning en uitvoering  
van het beleid op alle sectoren van de economie. Dit belangrijke gegeven van
het communautaire beleid kwam nog eens duidelijk naar voren in de vaste wil van  
de Europese Raad om de milieubescherming te maken tot een wezenlijk onderdeel  
van het beleid op het gebied van de economie, de industrie, de landbouw en de  
sociale zaken zoals dit door de Gemeenschap en de Lid-Staten wordt gevolgd.  
Praktische stappen tot uitvoering daarvan,met inbegrip van de snelle tenuitvoer­
legging van de door de Raad vastgestelde procedure ter beoordeling van de invloed  
op het milieu, zijn daarom van wezenlijk belang,. De Commissie heeft een eerste  
stap op deze weg gezet door de hiertoe benodige besluiten te nemen in verband  
met het eigen beleid van de Gemeenschap en de door haar beheerde fondsen.
14. Het beginsel de vervuiler betaalt - krachtens hetwelk de veroorzaker van  
de verontreniging de kosten van voorkoming en herstel daarvan moet dragen en 
dientengevolge wordt aangemoedigd voor het milieu minder schadelijke produktie-  
technieken aan te wenden - is van wezenlijk belang om te waarborgen dat de  
voor wat het milieu betreft juiste prijs- en marktsignalen worden gegeven. Het  
beginsel zal derhalve moeten worden ontwikkeld en op ruimere schaal worden  
toegepast. Daarnaast moet worden aangemoedigd dat er m eer gebruik wordt gemaakt  
van economische hulpmiddelen die berusten op het marktbeginsel. In het algemeen  
moet ernaar worden gestreefd dat een combinatie van legislatieve en economische  
maatregelen wordt ontwikkeld die de vrije werking van de markt aanmoedigt ten  
einde de in milieutechnisch opzicht vereiste resultaten te bereiken.

-  8 -
Voor dit doel denkt de Commissie voorstellen te doen uitgaan inzake de  
aanwending van de daarvoor gewenste economische hulpmiddelen die van  
bijzonder belang zouden kunnen zijn bij het benaderen van het probleem  
van onduidelijke verontreinigingsbronnen.
15. Hoewel in het algemeen het beginsel de vervuiler betaalt behoort te  
worden toegepast, moet toch worden ingezien dat er ?iich gevallen kunnen  
voordoen waarin door strikte toepassing van dit beginsel wegens de financiële  
consequenties daarvan voor bestaande ondernemingen de nodige verbeteringen  
aan het milieu kunnen worden uitgesteld Cof zelfs onmogelijk gemaakt).  
Bovendien ziet de overheid zich in sommige gebieden van de Gemeenschap  
geplaatst tegenover economische problemen bij het toepassen van communautaire  
maatregelen vooral in verband met de installatie van de fundamentele infra­
structuur voor het milieu. Ten einde deze moeilijkheden te overwinnen werkt  
de Commissie aan een voorstel voor een communautair programma in het kader  
van het Regionaal Fonds met als doel achtergebleven gebieden in de Gemeen­
schap te helpen bij het tenuitvoerleggen van de milieurichtlijnen van de  
Gemeenschap waardoor zowel de sociaal-economische ontwikkeling in dergelijke  
gebieden als het milieubeleid van de Gemeenschap wordt bevorderd.
16. Ten einde de vrije markt aan te moedigen zich met betrekking tot het  
milieu rationeel op te stellen,moet de Commissie er ook toe bijdragen dat  
men zich beter bewust wordt van de behoefte aan hoge milieunormen. Het zal  
veel moeite kosten de ingenomen standpunten te beïnvloeden. Dat is echter  
het voornaamste doel van het door de Europese Raad aangeduide Europees Jaar  
voor het Milieu in 1987. De Commissie heeft reeds voorlopige voorstellen  
inzake de organisatie van dat jaar uitgewerkt en gaat met spoed over tot de  
gedetailleerde planning van de vereiste afspraken. Daarvoor zijn aanzienlijke  
middelen vereist.
17. Voor wat betreft de wetgeving is het niet voldoende alleen nieuwe  
maatregelen vast te stellen. De reeds vastgestelde moeten op doeltreffende  
wijze worden aangewend en opgelegd. Bovendien moet de Commissie een onder­
zoek instellen naar de praktische resultaten van deze maatregelen en naar de  
mate waarin zij hebben bijgedragen tot de verbetering van het milieu. De

- 9 -
Commissie zal meer aandacht gaan besteden aan deze aspecten van het milieu­
beleid en zal ervoor zorgen dat de resultaten van haar werkzaamheden op  
ruime schaal worden verspreid. In dit verband komt een belangrijke rol toe  
aan het communautaire informatiesysteem voor milieugegevens (CORINE) dat zich  
nu snel ontwikkelt en op de volledige steun van de Lid-Staten is aangewezen  
en aan de periodiek verschijnende rapporten over de stand van het milieu  
waaruit de trend valt op te maken; het eerstvolgende rapport verschijnt  
nog dit jaar.
URGENTE PROBLEMEN OP HET GEBIED VAN HET MILIEUBELEID
18. De Gemeenschap moet op het ogenblik het hoofd bieden aan een aantal  
urgente problemen op het gebied van het milieubeleid. In dit verband moeten  
dringend maatregelen worden getroffen.
19·  Luchtverontreiniging ten gevolge van de verbranding van fossiele  
brandstoffen in elektrische centrales, motorvoertuigen en centrale verwarmings-  
installaties veroorzaakt kostbare schade aan bossen, meren, gebouwen en aan  
de oogst. Deze schade neemt duidelijk voortdurend toe en blijft dat doen  
tot er maatregelen tegen worden genomen. De kosten verbonden aan de controle  
op deze schade zijn aanzienlijk maar niet onbetaalbaar. De Commissie stelt  
een uitgebalanceerd beleid voor dat gericht is op het bereiken van een  
aanzienlijke beperking van de emissies uit alle belangrijke bronnen, zulks  
zo spoedig mogelijk en tegen redelijke kosten. Wegens de grensoverschrijdende  
aard van luchtverontreiniging is samenwerking met andere Europese landen vereist,  
zulks zowel met EVA-landen als via de Economische Commissie voor Europa. Naast  
de reeds gedane voorstellen tot beperking van de emissies door motorvoertuigen  
en grote verbrandingsinstallaties, tot beperking van het zwavelgehalte van  
gasolie en tot controle 0p de verbranding van afgewerkte olie, denkt de  
Commissie zo spoedig mogelijk een hele reeks aanvullende voorstellen te doen  
die alle zijn gericht op beperking van emissies of op het vaststellen van  
aanvaardbare standaardnormen voor de luchtkwaliteit. Deze voorstellen zullen  
onder meer betrekking hebben op emissies van motorvoertuigen van meer dan

-  10  -
3,5 ton, deeltjesemissies van dieselvoertuigen, snelheidsbeperkingen en  
het zwavelgehalte van zware stookolie en steenkool.
20. In vele Lid-Staten maakt men zich steeds sterker bezorgd over de  
verontreiniging van de zee aangezien in dit bekken uiteindelijk de meeste  
verontreinigende emissies terechtkomen, ongeacht of deze oorspronkelijk
in het water, in de lucht of op het land werden geloosd. Een belangrijke  
beperking van de mariene verontreiniging is van wezenlijk belang ter  
vermijding van het risico dat de absorptiecapaciteit van de zee wordt over­
belast. De situatie is reeds kritiek in de Middellandse Zee en in de  
ecologisch belangrijke Waddenzee om de Noordzee. Ook moet worden vermeden  
dat uit onaohtzaamheid verontreinigende stoffen in de zee worden geloosd  
waardoor het risico ontstaat dat zij weer in de kringloop worden opgenomen.
De Commissie heeft zojuist een voorstel gedaan inzake het lozen van afval­
stoffen in zee en zal binnenkort aanvullende voorstellen doen inzake de  
deelneming van de Gemeenschap aan de London Dumping Convention. De Commissie  
heeft het voornemen actiever deel te nemen aan de werkzaamheden van inter­
nationale lichamen die zich met de verontreiniging van de zee bezighouden.
Zij denkt binnenkort te beginnen aan de ontwikkeling van een milieubescher-  
mingsstrategie en actieplan voor de Middellandse Zee (MEDSPA) zoals zij dit  
reeds in een mededeling aan de Raad heeft vermeld; verder denkt zij het  
communautaire informatiesysteem inzake op zee geloosde koolwaterstoffen uit  
te breiden tot andere gevaarlijke stoffen overeenkomstig een recent besluit  
van de Raad over deze :materie. Tenslotte acht de Commissie uitgebreide  
steun van de Gemeenschap gewenst voor maatregelen ter bescherming van de  
Middellandse Zee in het kader van de laatstelijk vastgestelde verklaring  
van Genua voor het volgende decennium van het Actieprogramma voor de Middel­
landse Zee alsmede voor maatregelen ter bescherming van de Noordzee in het  
kader van de voorbereiding van de Tweede Conferentie over de Noordzee, een  
belangrijke gebeurtenis in het Europees Jaar voor het Milieu.
21. Men maakt zich steeds meer bezorgd over transport en produktie op  
internationale schaal van gevaarlijke chemicaliën, afvalstoffen en fabrieken.  
Op dit gebied doen zich weliswaar gelukkig slechts weinig ongevallen voor  
maar de gevolgen daarvan kunnen catastrofaal zijn (Seveso en Bhopal). Naast

-  11  -
de systematische tenuitvoerlegging van bestaande communautaire voorschriften  
inzake indeling, verpakking en etikettering van gevaarlijke chemische stoffen  
en betreffende het grensoverschrijdende vervoer van giftige en gevaarlijke  
afvalstoffen is dringend aandacht vereist voor de ontwikkeling op inter­
nationaal niveau van de nodige controlemaatregelen en mededelings- en goed­
keuringsprocedures die leiden tot een hoge mate van veiligheid zonder de  
wettige vervaardiging van en handel in gevaarlijke produkten in de weg te  
staan. Hierbij zijn ook de OESO en de UNO betrokken. Er valt veel voor te  
zeggen dat de Gemeenschap zich bezighoudt met de bevordering van de snelle  
ontwikkeling van over de hele wereld geldende praktijkvoorschriften ter  
aanvulling van specifieke wettelijke maatregelen, die nodig zijn om sommige  
aspecten van deze aangelegenheden te kunnen beheersen; de Commissie zal ter  
zake het initiatief nemen. Daarnaast denkt de Commissie voorschriften voor  
te stellen inzake de in- en uitvoer van bijzonder gevaarlijke stoffen en  
tevens het werk ter hand te nemen aan soortgelijke maatregelen op inter­
nationaal niveau.
22. De bedrijven in de Gemeenschap die zich met afvalbeheer bezighouden  
geven werk aan 3 miljoen mensen en behandelen 2.000 miljoen ton afval  
per jaar. Deze hoeveelheid neemt voortdurend toe. Driekwart van alle afval  
wordt verbrand; tobh komt 80 % van de afval voor recycling in aanmerking  
waarbij grondstoffen of energie kunnen worden gewonnen; door betere produktie-  
processen in industrie en landbouw zou een deel van deze afvalberg niet eens  
ontstaan. Met het oog hierop moeten nieuwe technologieën worden gestimuleerd.  
De Commissie heeft kortelings een eerste reeks ondersteunende maatregelen  
vastgesteld voor schone technologieën in het kader van de in 1984 door de  
Raad vastgestelde ACE-maatregelen. Het aanmoedigen van de ontwikkeling  
van nieuwe technologieën en het scheppen van de juiste marktvoorwaarden  
voor een redelijkere benadering van het afvalbeheer leidt niet'alleen tot  
aanzienlijke vooruitgang op het gebied van de economie en de werkgelegenheid  
en tot geringere afhankelijkheid van ingevoerde goederen, maar tevens tot  
beperking van het verontreinigingsgevaar. De Commissie zal op korte termijn  
een algemene strategie voorstellen voor een redelijker afvalbeheer in de

hele Gemeenschap waaronder specifieke voorstellen voor maatregelen die op  
communautair niveau gewenst lijken.
23. In stadskernen in achtergebleven gebieden en in streken waar de  
industriële activiteit afneemt,doen zich steeds meer problemen op het gebied  
van het milieu voor. Economische achteruitgang en de bijzondere moeilijkheden  
in deze gebieden dragen bij tot de afbraak van de woon- en werkomstandigheden  
van de inwoners. Het overwinnen van deze trend werd derhalve een wezenlijke  
factor niet alleen voor de verbetering van de kwaliteit van het bestaan,doch  
eveneens voor de beperking van de werkloosheid in stadsgebieden. De Commissie  
heeft reeds een uitgebreide studie over regionaal beleid en stedelijke achter­
uitgang uitgevoerd en heeft via verschillende maatregelen in het kader van het  
Regionaal- Fonds bijgedragen tot de heropbouw van industrie- en stadsgebieden.  
Nu denkt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken een programma in het  
kader van het Regionaal Fonds op te stellen ter ondersteuning van de recon­
versie van achteruitgegane stads- en industriegebieden. Ook zal zij een  
rapport voor de Raad voorbereiden waarin wordt ingegaan op de vraag hoe de  
openbare en particuliere sector en andere belanghebbenden kunnen samenwerken  
bij de rehabilitatie van bepaalde stadskernen en zodoende bijdragen tot de  
ondersteuning van de economische ontwikkeling daarvan. Het onder punt 12  
genoemde programma van "demonstratieprojecten" inzake het werkgelegenheid-  
scheppende aspect van milieumaatregelen zal in dat verband zonder twijfel
een belangrijke bijdrage vormen. In het Europees Jaar van het Milieu vormt  
de rehabilitatie van stadskernen ongetwijfeld een belangrijk onderwerp.
24. Als schakel tussen een aantal bovenbedoelde probleemgebieden fungeert  
de kwestie van de bodembescherming die in de toekomst waarschijnlijk steeds  
belangrijker zal worden. Controle op lozingen in de lucht en in het water  
en de wijze waarop afval wordt gestort (vooral wanneer dit werd gebruikt  
voor opvullen van leemten in het terrein) zijn alle van rechtstreeks belang  
voor de bodem. Het handhaven van de bodemkwaliteit is van het hoogste belang  
voor de landbouw en voor talrijke aspecten van de natuurbescherming die in

- 13 -
het kader van het gemeenschappelijk milieubeleid een belangrijke plaats  
inneemt. Het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake het  
gebruik van rioolslib in de landbouw, dat nog in de Raad wordt besproken,  
is zowel voor het afvalbeheer als voor de bescherming van de bodem van  
belang. Bepaalde gebruiken in de landbouw zijn van rechtstreekse invloed  
op de bodem (en op het milieu in meer algemene zin). De in dat verband  
beoogde maatregelen in een herzien gemeenschappelijk landbouwbeleid en  
vermeld onder punt 27 in dit document zouden zeker bijdragen tot de bescherming  
van de bodem. De Commissie zal de nodige voorstellen zo spoedig mogelijk  
naar 'buiten brengen. Meer in het algemeen gesproken heeft zij het voornemen  
de bodembescherming als belangrijk onderwerp op te nemen in het Vierde Actie­
programma van de Gemeenschap inzake het Milieu.
HET OPNEMEN VAN MILIEU-EISEN IN ANDERE VORMEN VAN BELEID
25. Wegens de preventieve aard van het communautaire milieubeleid moeten  
de eisen in verband met de milieubescherming als integrerend bestanddeel  
worden opgenomen in het beleid dat de Gemeenschap en de Lid-Staten in andere  
sectoren voeren. Momenteel zijn echter een aantal gebieden van bijzonder  
belang.
26. De biotechnologie biedt niet alleen aanzienlijke mogelijkheden op  
industrieel terrein in de Gemeenschap maar is tevens een belangrijk hulp­
middel bij de behandeling van milieuproblemen vooral van die in verband met  
afvalstromen en afvalbeheer. Toch zijn er ook aanzienlijke milieurisico's  
aan verbonden. De preventieve benaderingswijze van de Gemeenschap inzake  
milieuproblemen maakt het nodig dat snel maatregelen worden getroffen voor  
het scheppen van een stelsel van voorschriften waardoor enerzijds deze  
risico's worden beperkt en anderzijds de industrie over een veilige basis  
beschikt waarop zij zich kan ontwikkelen. De Commissie heeft het voornemen  
op korte termijn de nodige voorstellen te doen en zal nadenken over de  
noodzaak daarnaast initiatieven op internationaal niveau te ontplooien.

- 14 -
27. In de loop der eeuwen is het Europese landschap door de landbouw in  
vorm gebracht. Door de ontwikkeling van nieuwe landbouwtechnieken ontstaan  
echter vraagstukken waarvoor dringend een oplossing moet worden gevonden.
Onjuist gebruik van het land is schadelijk voor de kwaliteit van het  
landschap en voor bij voorkeur te beschermen gebieden; misbruik van chemicaliën  
en willekeurige lozing van landbouwafval leidt tot verontreiniging van het  
water en tot schade aan de wildstand. In het kader van het gemeenschappelijk  
landbouwbeleid moet sterker worden gestreefd naar een samenstel van voor­
schriften waarbij de landbouw het milieu eerbiedigt en het erfdeel aan land­
schap en de rijkdom aan soorten conserveert. Uitbreiding van het bosbestand
in de Gemeenschap zou moeten worden overwogen en kan bijdragen tot de  
bescherming van het milieu. Het Groenboek van de Commissie over "Vooruit­
zichten voor het gemeenschappèlijk landbouwbeleid" vermeldde reeds de  
opvattingen van de Commissie over het zoeken naar evenwicht tussen de  
ontwikkeling van de landbouw en de soms daarmee strijdige behoeften van  
de natuurbescherming; in dat Groenboek werden tevens een aantal maatregelen  
aangekondigd die meer in het bijzonder betrekking hebben op het gebruik van  
landbouwchemicaliën, de behandeling van landbouwafval en de bescherming van  
plant- en diersoorten, habitat en landschappen. De Commissie heeft haar  
standpunten ter zake nogmaals duidelijk gemaakt in haar recente mededeling  
over haar opvattingen over de herziening van het GLB aan de Raad.
28. De voltooiing van de interne markt tegen 1992 is een erkend streëfdoel  
van de Gemeenschap en één van de grootste uitdagingen waarvoor de Gemeenschap  
zich ziet geplaatst. Zelfs voor het bereiken van dit doel is steun en hulp  
vanuit alle andere beleidsaspecten van de Gemeenschap vereist. Voor wat  
betreft het milieubeleid is de voltooiing van de interne markt vooral potentieel  
belangrijk in verband met produktnormen. In belangrijke gevallen bestaan  
grote verschillen tussen nationale normen vooral op het gebied van de milieu­
bescherming. Daarom is het van wezenlijk belang spoedig en voor de hele  
Gemeenschap te komen tot harmonisatie van deze normen wat voor miLieugerichte  
redenen noodzakelijk zou kunnen zijn. Tijdens de Europese Raad op 2
en 3december 1985 werd gesteld dat het nader tot elkaar brengen van de  
wetgevingen inzake milieubescherming zal worden gebaseerd op een hoog

- 15 -
beschermingsniveau. Tijdens de periode tot 1992 zal de Commissie de nodige  
voorstellen ter zake indienen.
29. Bij de produktie van energie wordt in grote mate gebruik gemaakt van  
fossiele brandstoffen en derhalve staat het energiebeleid onvermijdelijk in  
verband met de luchtverontreiniging. Eisen inzake het milieu zijn op hun  
beurt van invloed op de kosten van de energie en de concurrentiepositie
van de afzonderlijke energiebronnen onderling. Een evenwichtige voortzetting  
van het milieu- en het energiebeleid is daarom van bijzonder belang zoals  
blijkt uit de recente mededeling van de Commissie inzake energiedoelstellingen  
van de Gemeenschap (C0M(85)245).  Energiebesparing en de aanwending van  
alternatieve niet-fossiele energiebronnen met inbegrip van de kernenergie  
dragen bij tot verbetering van de luchtkwaliteit. De nodige technologieën  
waarmee de verontreinigende emissies vanuit met fossiele brandstoffen  
gestookte centrales tegen redelijke kosten kunnen worden beperkt, zijn reeds  
beschikbaar. In de toekomst zouden moeilijke problemen kunnen rijzen bij  
het gebruik van fossiele brandstoffen daar dit kan leiden tot het ontstaan  
van een hoog koolstofdioxidegehalte in de atmosfeer en tot het "kas-effect"  
daV naar sommige onderzoekers vrezen,ernstige gevolgen kan hebben voor de  
produktivitéit van de landbouw over de gehele wereld. Indien bij verder  
wetenschappelijk onderzoek de waarschijnlijkheid van dergelijke gevolgen  
mochten worden bevestigd,dan zou de Gemeenschap reeds moeten beginnen na te  
denken over hoe zij hierop denkt te reageren en over een ander energiebeleid.  
De Commissie zet haar onderzoek ter zake voort.
30. De voornaamste milieuproblemen van de Derde Wereld - het ontstaan van  
woestijnen, het verdwijnen van het tropische regenwoud, de explosieve groei  
van steden en het verlies aan wild en aan de veelvoudige plant— en dier­
soorten - behoren tot de meest dreigende en gevaarlijke milieuproblemen ter  
wereld. Het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap in het kader van Lomé III  
is gericht op de bestrijding van de verdere achteruitgang van natuurlijke  
hulpbronnen door tenuitvoerlegging van actieprogramma's waarin meer dan in  
het verleden rekening wordt gehouden met milieufactoren. Bijzondere aandacht

-16  -
werd reeds besteed aan de problemen in verband met de woestijnvorming en de  
herbebossing in Afrika. Het vinden van een oplossing daarvoor is in sommige  
landen een voorwaarde sine qua non voor aanhoudende landbouwkundige ontwikke­
ling ten plattelande op lange termijn (zie C0M(86)16 def. van 22.1.1986)
Gezien de omvang van het probleem zijn de inspanningen van de Gemeenschap  
echter niet voldoende. Voor het vinden van oplossingen voor de achteruitgangs-  
problemen in de Derde Wereld zijn steeds meer nauwe internationale samen­
werking, ruimere en doeltreffender aangewende financiële middelen en belang­
rijke veranderingen in ingenomen standpunten vereist. In dit verband zullen  
het handels- en prijsbeleid van de ontwikkelde landen opnieuw moeten worden  
bezien. Deze onderwerpen vormen de kern van de werkzaamheden van de Wereld-  
commissie voor Milieu en Ontwikkeling. De Commissie heeft het voornemen  
deze zaken te bestuderen als bijdrage tot het werk van de WereIdcommissie.
Een ontmoeting te Brussel tussen de hele Gemeenschap en de Wereldcommissie  
ter bespreking van het ontwerp-rapport dat door deze laatste is opgesteld,  
vormt een belangrijk gebeuren in het begin van het Europees Jaar van het  
Milieu.
OOGMERKEN VOOR HET GEMEENSCHAPPELIJKE MILIEUBELEID
31. De Commissie concludeert dat de volgende oogmerken moeten dienen  
ter bepaling van de reactie waarmede de Gemeenschap thans moet ingaan op  
de uitdagingen op het gebied van het milieu en de verzoeken van de Europese  
Raad :
- een streng milieubeleid is van wezenlijk belang voor, en in alle opzichten  
verenigbaar met, economische groei op lange termijn. Het kan bijdragen tot  
schepping van werkgelegenheid. Het dient te worden beschouwd als een  
fundamentele factor van het economische en sociale beleid van zowel de  
Gemeenschap als de Lid-Staten;
- voorkoming dient het voornaamste doel van het milieubeleid te blijven.
In dit verband zouden eisen inzake het milieu moeten worden opgenomen in  
de wetgeving en de besluitvorming terwijl de richtlijn ter beoordeling van  
de invloed op het milieu voor belangrijke projecten snel zou moeten worden  
uitgevoerd; ook zouden instrumenten moeten worden ontwikkeld om te waarborgen

- 17 -
dat milieu-eisen worden verwerkt bij het opstellen van beleidslijnen,  
plannen en programma's;
- op korte termijn zou moeten worden overgegaan tot het waarborgen van de  
verwerking van deze milieu-eisen in de dagelijkse praktijk, zulks zowel  
op het niveau van de Gemeenschap als op dat van de Lid-Staten;
- het beginsel de vervuiler betaalt is van wezenlijke betekenis om te  
waarborgen dat in milieutechnisch opzicht de juiste prijs en markt ontstaan.  
Het zou verder moeten worden ontwikkeld en op ruimere schaal moeten worden  
aangewend;
- de tenuitvoerlegging van het milieubeleid in achtergebleven regio's en  
verwaarloosde industriegebieden in de Gemeenschap zal desalniettemin steun  
moeten krijgen;
- milieuproblemen kunnen niet meer naar behoren alleen op een sectoriëte  
basis worden benaderd; er moet steeds meer worden gewerkt aan een multi-  
sectoriële benaderingswijze om te vermijden dat de verontreiniging van  
de ene milieusector op de andere overgaat (water, lucht, enz.);
- de Commissie zou meer aandacht moeten besteden aan de daadwerkelijke ten­
uitvoerlegging en aanwending van het milieubeleid en aan de praktische  
resultaten daarvan in het veld;
- het Europese Jaar van het Milieu dient te worden beschouwd als een goede  
gelegenheid voor een betere bewustwording van het belang van milieuproblemen  
en voor een wijziging van opvattingen.
32. Naar aanleiding van de vraag van de Europese Raad aan de Commissie  
en de Raad om op korte termijn over te gaan naar het zoeken van oplossingen  
voor de meest dringende milieuproblemen is de Commissie van mening dat  
spoedig besluiten moeten worden genomen om :

- 18 -
de luchtverontreiniging door alle belangrijke bronnen aanzienlijk te beperken,
maatregelen ter beperking van verontreinigende emissies in de zee, met name in  
de Noordzee en de Middellandse Zee, te ontwikkelen en te ondersteunen,
de opstelling van over de gehele wereld geldige praktijkvoorschriften in  
verband met gevaarlijke chemicaliën, afval en bedrijven te bevorderen,
de nodige milieuvoorschriften voor de biotechnologie vast te stellen,
een samenstel van maatregelen te ontwikkelen waarbinnen de landbouw op milieu­
vriendelijke wijze tewerk gaat en het erfdeel aan landschappen en plant­
en diersoorten behoedt,
het tot stand komen van de interne markt te ondersteunen door de completering  
van de harmonisatie van produktnormen op communautair niveau die tegen 1992  
om milieugerichte redenen van belang zouden kunnen zijn,
de problemen aan te vatten waarmee de gebieden met een achteruitgaand milieu  
worden geconfronteerd,
een uitgebreid programma met "demonstratieprojecten" te lanceren om het  
werkgelegenheid scheppende potentieel van het milieubeleid te onderzoeken,
achtergebleven gebieden in de Gemeenschap te helpen bij het installeren van  
een fundamentele infrastructuur voor het milieu en het ten uitvoer leggen  
van milieurichtlijnen van de Gemeenschap,
de internationale rol van de Gemeenschap inzake milieuproblemen te verster­
ken met name in verband met de ontwikkeling van de Derde Wereld en de sa­
menwerking op Europees niveau,

- 19 -
- het tot stand komen van het Europees Jaar van het Milieu op aanzienlijke schaal  
te lanceren en te ondersteunen.
33. Bij de voorbereiding van haar voorstellen voor het Vierde Actieprogramma
van de Gemeenschap inzake het Milieu zal de Commissie zich onder meer laten lei­
den door bovenstaande overwegingen. Inmiddels nodigt zij de Raad uit kennis te  
nemen van de algemene oriënteringen als vervat in dit document en van het voor­
nemen van de Commissie om,zodra zij daarvoor over de nodige hulpmiddelen  
beschikt, de nodige gedetailleerde voorstellen in te dienen.