COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(94) 440 def. 
Brussel, 25.10.1994 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
(GROENBOEK INZAKE DE LIBERALISERING VAN TELECOMMUNiCATIE-
INFRASTRUCTUUR EN KABELTELEVISIENETWERKEN 
DEEL 
PRINCIPE EN TIJDSCHEMA 
INHOUDSOPGAVE 
VOORWOORD 
SAMENVATTING 
I INLEIDING 
II DE HUIDIGE REGELGEVING INZAKE DE VERSTREKKING EN 
EXPLOITATIE VAN INFRASTRUCTUUR 
(1) ALTERNATIEVE NETWERKINFRASTRUCTUREN 
(2) KABELTELEVISIE-INFRASTRUCTUREN 
(3) INFRASTRUCTUREN VOOR MOBIELE EN PERSOONLIJKE 
COMMUNICATIENETWERKEN 
(4) SATELLIETCOMMUNICATIENETWERKEN 
lil HET SPECIFIEKE GEVAL VAN IIUURLIJNEN IN EUROPA 
IV DE VERWACHTE VOORDELEN VAN LIBERALISERING 
V DE VRIJE KEUZE VAN INFRASTRUCTUUR VOOR DE VERLENING VAN 
GELIBERALISEERDE DIENSTEN ALS ALGEMEEN BEGINSEL 
VI VRAAGSTUKKEN IN VERBAND MET EEN TWEEFASENPROCES 
VII HET VOORGESTELDE KADER VOOR ACTIE 
V 
VIII CONCLUSIE 
'1 
VOORWOORD 
INFRASTRUCTUUR: DE RUGGEGRAA I VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
De informatiemaatschappij is volop in ontwikkeling. Digitale technologie brengt veranderingen 
teweeg in de telecommunicatie-, computer-, informatie- en audiovisuele industrie, die in feite alle 
eén grote tak van industrie gaan vormen. Digitale technologie begint ook een steeds groter effect 
op de samenleving en de economie te hebben, door de veranderingen die teweeg worden 
gebracht in de wijze van werken, leven en spelen, de wijze van zaken doen, de wijze van 
organiseren en de wijze van interactie. Deze veranderingen vormen een mondiaal verschijnsel, 
iedereen bereidt zich voor op de uitdagingen van het nieuwe informatietijdperk en doet het 
nodige om zich aan te passen. Dat geldt voor Europa en ook voor de VS, Canada en Japan, de 
belangrijkste economische concurrenten van Europa. De aard van die economische concurrentie 
is ook aan verandering onderhevig. Om thans werkelijk te concurreren moet men over snelle en 
doeltreffende middelen beschikken om toegang tot inlbrmatie te verkrijgen, informatie te 
verwelken, te behandelen, op te slaan en te produceren Vlotte toegang tot markten en klanten 
over de gehele wereld is eveneens belangrijk. Het is dan ook van vitaal belang dat Europa een 
positie verovert-in de voorhoede van deze onstuitbare ontwikkeling naar een wereldwijde 
informatiemaatschappij. 
De telecommunicatie-infrastructuur zal het fundamentele platform vormen waar de Europese 
samenleving en economie in de komende decennia van afhankelijk zullen zijn. Deze 
infrastructuur, die een snelle en vrije doorstroming van enorme hoeveelheden informatie in 
geheel Europa mogelijk moet maken, zal in combinatie met de nieuwe diensten en toepassingen 
die op de gebruikersbehoeften kunnen worden toegesneden, de ruggegraat van de Europese 
informatiemaatschappij vormen. 
'S 
GEIN SUCCES-VOOR EUROPA ZONDER STERKE CONCURRENTIEPOSITIE 
lrfeen wereldeconomie die steeds universeler wordt moeten de Europese bedrijven effectief 
kunnen concurreren met hun tegenhangers in andere regionale economische organisaties. Door 
het vergroten van hun concurrentiekracht zullen Europese bedrijven niet alleen in staat zijn hun 
positie op bestaande markten te handhaven, maar tevens te zorgen voor een gunstige positie om 
nieuwe kansen te baat te nemen en nieuwe markten te veroveren. 
De Europese industrie kan alleen maar blijven concurreren als zij gebruik maakt van de algemene 
verspreiding en integratie van nieuwe technologie in produktieprocessen. Informatie- en 
communicatietechnologieën kunnen mede in aanzienlijke mate bijdrage aan het verbeteren van de 
produktiviteit, die van essentieel belang is voor het verwerven van rijkdom en 
concurrentiekracht. Concurrentiekracht stimuleert de economische groei en is dus gunstig voor 
de werkgelegenheid. 
Informatie- en communicatietechnologieën kunnen een hulpmiddel zijn voor bedrijven bij hun 
aanpassing aan ei», veranderingen door het invoeren van nieuwe organisatiemethoden. In een 
economie die steeds meer is gebaseerd op inlbrmatiegestuurde immateriële produktie, is een 
sterke positie van Europa noodzakelijk voor hel doorvoeren van de essentiële technologische, 
economische en sociale veranderingen die voor een vlotte overgang naar het informatietijdperk 
moeten zorgen. 
Open toegang tot het netwerk is absoluut noodzakelijk en van fundamentele betekenis voor de 
succesvolle ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Alle gebruikers, kleine en middelgrote 
bedrijven, gehele bedrijfstakken, regeringen, overheidsdiensten, burgers of consumenten, móeten 
gemakkelijk toegang hebben tot netwerkdiensten Het is essentieel dat dit als basisbeginsel wordt 
gehanteerd, want de concurrentiekracht van Europa zal er in de toekomst van afhankelijk zijn. 
Net zoals het vertrekken van infrastructuur voor dienstenleveranciers open en onbeperkt moet 
zijn tegen een door de kosten bepaalde prijs, moeten alle gebruikers, ongeacht waar zij zich 
bevinden,-légen betaalbare prijzen gelijke toegang tot het netwerk hebben. In het nieuwe klimaat 
van de informatiemaatschappij moet derhalve het beginsel van universele dienstverlening nog 
worden versterkt én zo nodig worden aangepast om er de nieuwe reeks basisdiensten die thans 
beschikbaar worden in op te nenien. 
INDUSTRIËLE EN ECONOMISCHE GEVOLGEN VAN DE LIBERALISERING VAN 
INFRASTRUCTUUR 
In landen die tot liberalisering van de telecommunicatie-infrastructuur zijn overgegaan (VK, 
Zweden, VS, Japan, Australië en Niéuwe-Zeeland) kunnen in het algemeen drie positieve 
economische effecten worden opgemerkt, namelijk lagere tarieven, grotere keuze van diensten 
en betere kwaliteit van de geleverde diensten. 
Informatietechnologie en communicatieprodukten en -diensten zijn in alle belangrijke sectoren en 
bedrijfstakken in de Lid-Staten doorgedrongen. Aangezien de kosten van het behandelen van een 
informatie-eenheid in de afgelopen 10 tot 15 jaar met een factor tien zijn gedaald, kan de prijs 
van het verzenden van een informatie-eenheid in dezelfde mate worden verminderd als 
concurrentie voor de nodige prikkel mag zorgen. 
Technologische vooruitgang en innovatie brengen met zich de mogelijkheid mede de gebruikers 
een bredere keuze van diensten en toepassingen te bieden, waarvan de prestaties beter zijn en die 
meer op hun behoeften zijn toegesneden. Voor zakelijke gebruikers wordt het benutten van een 
dergelijke kans vertaald in een aanzienlijk concurrentievoordeel. Voor huishoudelijke gebruikers 
betekent het de mogelijkheid van directe toegang op verzoek tot nieuwe diensten en amusement. 
Voor leveranciers van diensten en toepassingen is de versteviging van hun concurrentiepositie 
grotendeels afhankelijk van de verbetering van de kwaliteit van de diensten die zij leveren. 
Er kunnen nog meer positieve effecten van de liberalisering van infrastructuur worden genoemd, 
zoals de groei van de telecommunicatiemarkt, nieuwe mogelijkheden voor het scheppen van 
banen in nieuwe diensten en ondersteuning voor innovatie in de industrie voor 
telecommunicatieapparatuur. 
Een van de belangrijkste zorgen voor de overheid bij een dergelijk liberaliseringsbeleid is het 
vermijden van een verslechtering van de financiële levensvatbaarheid van hun exploitanten en het 
garanderen van voldoende middelen voor universele dienstverlening. Van landen die de 
telecommunicatie-infrastructuur hebben geliberaliseerd is bekend dat de groeipercentages op hun 
markten voor telecommunicatiediensten meestal groter zijn. 
Vrije toegang lot infrastructuur heeft talrijke gevolgen voor de werkgelegenheid: afgezien van de 
direct daaruit voortvloeiende mogelijkheden voor nieuwe banen in verband met de oprichting en 
exploitatie van nieuwe netwerken, is er doorgaans een indirect werkgelegenheidseffect door de 
toename van banen in de dienstverleningsbedrijven die voor het verbeteren van hun 
concurrentiepositie afhankelijk zijn van economische toegang tot en gebruik van infrastructuur. 
De druk van de concurrentie tussen netwerkexploitanten dwingt hen ertoe meer open te staan 
voor de toenemende behoeften van de gebruikers en leidt tot snellere vooruitgang op het gebied 
van informatietechnologie bij de fabricage van apparatuur en software. 
HET WITBOEK VAN DE COMMISSIE OVER GROEI, 
CONCURRENTIEVERMOGEN EN WERKGELEGENHEID 
*> 
Oat zijn enkele van de hoofdargumenten die worden behandeld in het Witboek van de Europese 
Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid (COM(93)700 def.) dat 
voorzitter Delors in december 1993 aan de Europese Raad in Brussel heeft voorgelegd In het 
Witboek wordt het belang onderstreept van de ontwikkeling naar de informatiemaatschappij 
omdat het een vin de essentiële factoren is die Europa in staat moeten stellen deze drie 
doelstellingen te verwezenlijken. Er wordt tevens op gewezei) dat het merendeel van de 
middelen tot financiering van de ontwikkeling van transeuropese informatienetwerken door de 
particuliere sector moet worden ingebracht. 
HEI BANGEMANN-RAPPORT 
Een groep vooraanstaande personen onder voorzitterschap van commissaris Bangemann werd 
door de Lid-Staten verzocht aan de Europese Raad van Korfoe in juni 1994 een rapport voor te 
leggen, waarin een aantal specifieke maatregelen wordt aanbevolen welke de Gemeenschap en 
de Lid-Staten met betrekking tot de informatie-infrastructuur in overweging moeten nemen. 
De gedachte die aan het Bangemann-rapport ten grondslag ligt is dat een open en op 
concurrentie gebaseerde omgeving voor de ontwikkeling van nieuwe markten de beste omgeving 
is Overheidsdiensten kunnen zich niet langer de hoge investeringen permitteren die nodig zijn 
om ervoor te zorgen dat hun nationale communicatie-industrie kan blijven concurreren op de 
wereldmarkten, tenzij sociale maatregelen worden getroffen. Een geliberaliseerde markt voor 
diensten en infrastructuren zal mede voor inkomsten zorgen die onmisbaar zijn voor de 
ondersteuning van de enorme particuliere investeringen welke nodig zijn voor de ontwikkeling 
van de informatiemaatschappij. Aldus kunnen regeringen worden bevrijd van zware politieke en 
economische verplichtingen en ontstaan nieuwe inkomsten die kunnen worden gebruikt voor 
investeringen op het gebied van gezondheid, onderwijs en cultuur 
NAAR OPEN CONCURRENTIE 
Een open markt voor de ontwikkeling van diensten - een beginsel 
aangenomen - kan niet naar behoren tot stand worden gebracht zo 
het gebied van de infrastructuur. Voor nieuwkomers zal het moe 
diensten aan te bieden indien hun toegang tot het netwerk voortdurend 
anderen die over een machtspositie beschikken hen uit 
Dienstenleveranciers moeten kunnen profiteren van open toegari 
andere netwerken tegen kostengerichte prijzen, terwijl zij tevens 
netwerken op te zetten en te exploiteren. dat door de Lid-Staten reeds is 
nder parallelle maatregelen op 
jilijk zijn hun eigen nieuwe 
wordt beperkt, terwijl 
de markt kunnen prijzen. 
g tot andere diensten en tot 
in staat moeten zijn hun eigen 
Een geliberaliseerde markt is ook een flexibele markt. Telecommunicatie is een gebied dat wordt 
gekenmerkt door voortdurende verandering en snelle technologische vooruitgang. Alleen in een 
•é 
door marktmechanismen gestuurde vrije en open omgeving kunnen bedrijven over de nodige 
flexibiliteit beschikken om snel op nieuwe ontwikkelingen te reageren en zich daaraan aan te 
passen. Daartoe dienen grote bedragen te worden geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling en 
dienen zij in staat te zijn zo spoedig mogelijk nieuwe technologieën in hun organisatie- en 
productieprocessen te integreren. 
In dit stadium kan moeilijk worden bepaald welke technologieën en welke markten uiteindelijk 
de meest succesrijke zullen zijn. De flexibiliteit in een open markt is dan ook des te essentiëler in 
de context van de informatiemaatschappij omdat bedrijven over de vrijheid moeten beschikken 
alternatieve routes naar nieuwe toepassingen en markten uit te proberen en een reeks 
verschillende technologieën uit te testen. 
I IN DUIDELIJK EN STABIEL REGELGEVINGSKADER 
Lr IS duidelijk gesteld dat van de particuliere sector de grootste investeringsbijdragen worden 
verwacht voor de totstandbrenging van de informatiemaatschappij. Deze investeringen zullen 
evenwel uitblijven als niet spoedig een duidelijk en stabiel regelgevingskader wordt vastgesteld, 
waarbij de algemene beginselen en een duidelijk tijdschema zijn aangegeven. Dit punt werd 
onlangs nog benadrukt door de "Jumbo"-Raad van 28 september 1994: 
"De Raad (...) benadrukt de betekenis en urgentie, gezien de zich snel ontwikkelende 
marktvoorwaarden. van een duidelijk en stabiel regelgevings- en wetgevingskader dat de 
marktdeelnemers in staat stelt een ondernemingsrol te vervullen, investeringen te doen alsmede 
initiatieven te nemen om de informatiemaatschappij te verwezenlijken."! 
Anders zullen de investeringen traag op gang komen en verkeerd gericht zijn, terwijl in andere 
regio's van de wereld de industrie een hoge vlucht neemt. Het is essentieel dat Europa lering 
trekt uit de fouten die in de beginperiode van de computerindustrie zijn begaan. 
In het actieplan van de Commissie (COM(94).U7 def van 19.7 1994) wordt bijgevolg met 
nadruk gewezen op de noodzaak van een duidelijk en slabiel regelgevingskader Daarin wordt 
tevens een beleidskader voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij aangegeven dat 
betrekking heeft op verschillende andere gebieden: netwerken, basisdiensten, toepassingen en 
inhoud alsook sociale, maatschappelijke en culturele aspecten. 
DE SOCIALE UITDAGING 
Het effect op de '- erkgelegenheid 
IConclusies van de 1.787c vergadering van de Raad 9561/94 (Presse 197 - G). 28.9.1994. 
De informatiemaatschappij maakt een snelle ontwikkeling 
investeringsmoglijkheden en de toepassing van inforinatie- en 
zich in alle bedrijfstakken en diensten in onze samenleving voelen, 
sterk effect hebben op het gehele economische systeem, de groei 
werkgelegenheid door; overal ontstaan nieuwe 
communicatietechnologieën doet 
Deze technologieën zullen een 
, de concurrentiekracht en de 
De toepassing van deze technologieën kan mede de samenhang 
een efficiëntere organisatie op een aantal gebieden in de hand werken 
ontwikkeling van de regio's van Europa. Een aantal aspecten van 
van deze technologieën aan het veranderen. De werkomgeving 
opleidingssystemen zijn aan het veranderen ten einde met 
bekwaamheden te verschaffen om burgers in de informatiemaatschappij 
nu pas de mogelijkheden te benutten welke deze technologieën 
van hun culturele en taalkundige rijkdom te profiteren. in de samenleving versterken, 
en tevens bijdragen tot de 
de samenleving is ten gevolge 
verandert. Het onderwijs en de 
name jongeren de nodige 
te worden Wij ]beginnen 
Europese burgers bieden om dé 
De mensen zijn evenwel bezorgd over de gevolgen welke 
werkgelegenheid kunnen hebben. De bezorgdheid vloeit voort uit 
toepassing van deze technologieën alleen maar kan leiden tot minder 
niveaus van structurele werkloosheid (meer dan tie helft van de wier 
worden beschouwd als langdurig en structureel werkloos, dat 
beroepsbevolking-. deze technologieën voor de 
de overtuiging dat een snelle 
banen en tot nog hogere 
klozen in de Unie kan thans 
is ongeveer 6% van de 
Hoewel aan de informatiemaatschappij, buiten voordelen, ook een 
is de totstandkoming ervan van cruciaal belang voor duurzame 
voor verdere ontwikkeling van het Europese model. Ten eind^ 
culturele voordelen van de nieuwe technologieën ifiaximaal te 
beheersen, is het dus, zoals hieijonder uiteengezet, absoluut n 
toepassing daarvan te beoordelen en de begeleidende maatregelen 
Hel verwezenlijken van maatschappelijke doelstellingen 
Nieuwe afstandsmonitoringdiensten die op een wereldwijd 
bovendien Europa, net zoals de rest van de wereld, mede in staat 
te beantwoorden zoals de bescherming van het mi lieu (bij 
de natuurlijke rijkdommen, bestrijding van verontreiniging, 
enz) en de kwaliteit van de gezondheidszorg voor ieder 
informatiebehandeling zal tot een verlaging van de kosten van 
Voorts kan dank zij deze diensten werk worden gemaakt 
verontreiniging en de sociale kosten van verkeersopstoprjingen 
verkeersmanagementsystemen. aantal risico's zijn verbonden, 
groei en werkgelegenheid en 
de economische, sociale en 
kunnen benutten en de risico's te 
oodzakelijk ^e effecten van dé 
vast te stellen 
netwerk zijn aangesloten zullen 
stellen universele uitdagingen 
voorbeeld oordeelkundig beheer van 
preyentie van industriële rampen 
te verbeteren (efficiëntere 
g^zondheidszorgstelsels leiden). 
een vermindering van de 
door middel van verbeterde van 
'f 
Het vermijden van een gespleten informatiemaatschappij 
De informatiemaatschappij confronteert de Unie tevens met de belangrijke sociale uitdaging dat 
het ontstaan van een gespleten samenleving moet worden voorkomen waarin slechts een deel 
van de bevolking toegang heeft tot de nieuwe technologie, deze met gemak gebruikt en volop 
profiteert van de geboden voordelen. In het hoofdstuk over sociale, maatschappelijke en 
culturele aspecten van het reeds genoemde actieplan wordt op deze problemen ingegaan alsook 
op de bijdrage van de informatiemaatschappij aan de bevordering van de culturele en taalkundige 
verscheidenheid van Europa. 
Mits de beleidsmaatregelen goed worden gericht en toegepast kan de informatiemaatschappij een 
belangrijke bijdrage leveren aan het bereiken van een aantal fundamentele sociale doelstellingen, 
zoals het verbeteren van de kwaliteit van het bestaan voor de Europese burger, het efficiënter 
maken van onze sociale en economische organisatie en het versterken van de samenhang. Het 
economische kunnen van Europa is niet alleen afhankelijk van het 
succes van de industrie op de wereldmarkt, maar tevens van de doelmatigheid en de kwaliteit 
van de sociale organisatie. 
LIBERALISERING VAN DE INFRASTRUCTUUR 
liet openstellen van de telecommunicatie-infrastiuctuur voor concurrentie is het centrale thema 
waarover thans een politiek besluit moet worden genomen. De groep van prominenten heeft dat 
bevestigd in de eerste aanbeveling waarbij de Lid-Staten worden verzocht 
"het aan de gang zijnde liberaliseringsproces in de telecommunicatiesector te bespoedigen door 
concurrentie toe te staan in infrastructuur en diensten waarvoor nog altijd een monopolie geldt, niet-
eommereiéle. politieke lasten en budgettaire beperkingen voor telecommunicatie-exploitanten op te 
hellen en duidelijke tijdschema's en termijnen vast te stellen voor de tenuitvoerlegging van praktische 
maatregelen om deze doelstellingen te verwezenlijken" (onderstrepingen door ons toegevoegd). 
In overeenstemming met deze conclusies wordt in het actieplan van de Commissie gesteld dat de 
liberalisering van infrastructuur een van de belangrijkste initiatieven is die moeten worden 
genomen om de weg te openen voor de ontwikkeling van het netwerk en de toepassingen 
waarop de informatiemaatschappij steunt. 
De gezamenlijke Raad industrie/telecommunicatie van 28 september 1994 heeft de indiening van 
liet actieplan door de Commissie gunstig onthaald en was het eens over de dringende noodzaak 
om zo spoedig mogelijk door middel van een duidelijk en stabiel kader de beslissingen van de 
marktdeelnemers ^en vaste basis te geven en de planningszekerheid voor alle betrokkenen te 
verhogen. De Raad verklaarde zich bereid de beginselen van de liberalisering van infrastructuur 
te onderzoeken en, indien mogelijk, daarover een besluit te nemen en een duidelijk tijdschema 
vast te stellen. 
yt* 
DE GEKOZEN AANPAK 
Tot besluit is de Commissie, in overeenstemming met de besprekingen van de Raad van 
28 september 1994, derhalve van mening dat het debat over de toekomstige aanpak met 
betrekking tot infrastructuur kan en moet worden georganiseerd in twee delen: 
- het basisbeginsel en tijdschema. Het leggen van de grondslag voor een overeenkomst over 
het basisbeginsel en tijdschema is het doel van Deel I van het Groenboek. 
Zodra er eensgezindheid is over een basisbeginsel en tijdschema zal de sector een planning 
voor investeringen kunnen maken en zullen de investeerders over de nodige 
investeringszekerheid beschikken om de weg te openen voor financiering door de particuliere 
sector Dat zal de Unie tevens in staat stellen ten volle deel te nemen aan het internationale 
debat dat is geopend in het kader van de Wereldhandelsorganisatie en de G7-
ministervergadering. 
De Unie kan dan tevens de nodige maatregelen treffen tot opheffing van de meest directe 
belemmeringen voor het volledige gebruik van bestaande netwerkvoorzieningen en van 
kabeltelevisienetwerken, hetgeen meteen een stimulans betekent voor de opkomst van mobiele 
en multimediadiensten alsook voor de ontwikkeling van zakelijke communicatiemiddelen. 
- Deel II van het Groenboek dient tot voorbereiding van een diepgaande discussie over de 
belangrijkste vraagstukken in verband met de toekomstige regelgeving inzake netwerken 
zodra de volledige liberalisering van de openbare spraaktelefoniedienst het aanbieden van 
dergelijke diensten mogelijk zal maken. 
De Commissie ziet in dat voor het behandelen van deze vraagstukken een algemeen debat over 
de toekomstige regelgeving inzake netwerkinfrastructuur nodig is en dat een globale, 
evenwichtige en geïntegreerde aanpak moet worden uitgewerkt. Daarbij moet de kwestie van 
de toekomstige financiering van universele dienstverlening en andere openbare-
dienstverplichtingen ter sprake komen, terwijl tevens ten volle rekening wordt gehouden met 
de industriële, economische en sociale dimensie en met de internationale context. 
Bij de brede openbare discussie zullen worden betrokken de Raad van de Europese Unie en het 
Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, de 
consumenten en de zakelijke gebruikers, de huidige en potentiële netwerkexploitanten en 
dienstleveranciers, de fabrikanten van apparatuur en leveranciers van technologie, te zamen met 
de vakbonden en andere organisaties die de sociale belangen in de sector vertegenwoordigen. 
'SAMENVATTING 
M 
Resolutie 93/C2I3/0I van de Raad van 22 juli 1993 stelde op Gemeenschapsniveau een duidelijk 
tijdschema vast voor de ontwikkeling van de telecommunicatie in de Europese Unie. Dit 
tijdschema bevestigde de datum van 1 januari 1998 als tijdstip voor de liberalisering van 
spraaktelefoniediensten voor het grote publiek, waarbij echter voor bepaalde Lid-Staten een 
overgangsregeling zal gelden. 
Uitgaande van een duidelijk tijdschema voor de liberalisering van diensten moet de regelgeving 
er nu in de eerste plaats óp gericht zijn de sector een duidelijk beeld te geven van hoe en met 
welk tijdschema de liberalisering van de infrastructuur zal verlopen Het Groenboek stelt dat er 
nu behoefte is aan een samenhangende aanpak, geïntegreerd in het kader dat Resolutie 
93/C213/01 van de Raad hiervoor biedt; het is zaak de liberalisering van de infrastructuur te 
koppelen aan het tijdschema voor de volledige liberalisering van telecommunicatiediensten, met 
inbegrip van zowel de diensten die thans zijn opengesteld voor concurrentie, als die welke per 1 
januari 1998 hiervoor zullen worden opengesteld, d vv z spraakteletbniediensten voor het grote 
publiek 
Om een dergelijke samenhangende benadering vorm te geven, zou het Groenboek een algemeen 
beginsel willen voorstellen: als voor de nodige waarborgen is gezorgd, moeten de leveranciers 
van telecommunicatiediensten die voor'concurrentie zijn opengesteld, vrij zijn in de keuze van de 
voor de verlening van dergelijke diensten benodigde infrastructuur. 
Diï Groenboek oppert daarom de mening dat, uitgaande van dit beginsel, onmiddellijke actie 
vereist en wenselijk is om de beperkingen op het gebruik van eigen infrastructuur of 
infrastructuur vai: derden op de volgende gebieden weg te nemen: 
1 (Ie levering van telecommunicatiediensten per satelliet; 
2 de levering van alle reeds geliberaliseerde telecommunicatiediensten via kabels en door de 
ether (met inbegrip van het gebruik van de kabeltelevisie-infrastructuur voor dit doel); 
het betreft hier'spraak- en datadiensten voor bedrijfsnetwerken en gesloten gebruikersgroepen, 
alsmede alle andere telecommunicatiediensten, buiten de verlening van openbare 
spraaktelefbniediehsten; 
3 de verstrekking van verbindingen, niet inbegrip van microgolfverbindingen, binnen het mobiele 
netwerk voci de verstrekking van mobiele communicatiediensten; 
en 
AX 
4. binnen het tijdschema voor de volledige liberalisering van spraaktelefonie, met inachtneming " •••..' •. , ' van de benodigde waarborgen, de verstrekking van openbare spraaktelefoniediensten. 
Door onmiddellijk actie te ondernemen op de eerste drie gebieden kunnen belangrijke 
belemmeringen die op dit moment bestaan voor de verlening van diensten waarvoor 
concurrentie is toegestaan, worden weggenomen, zodat de liberaliseringSmaatregelen van de 
Unie volledig effect zullen sorteren. Tegelijkertijd komt uit de verrichte studies naar voren dat 
actie op die gebieden de universele dienstverlening in de Lid-Staten niet zal ondergraven. 
Deze aanpak strookt met vroegere oproepen door het Europees Parlement om zo spoedig 
mogelijk ten volle te profiteren van de bestaande infrastructuur van kabelnetwerken en optimaal 
gebruik te maken van grensoverschrijdende netwerken van nutsbedrijven: 
Ten aanzien van punt 4, de volledige liberalisering van infrastructuur voor openbare 
spraaktelefoniediensten, nadat deze per 1 januari 1998 zijn opengesteld voor concurrentie (met 
inachtneming van aanvullende overgangsperioden voor een aantal Lid-jStaten), zullen extra 
waarborgen worden verlangd. Deze kunnen uitsluitend worden vastgesteld op basis van brede 
raadpleging van het publiek, waartoe het tweede deel van dit Groenboek over infrastructuur, dat 
in overeenstemming met Resolutie 93/C213/01 van de Raad zal worden gepubliceerd, de aanzet 
zal neven ov 
Wanneer de huidige belemmeringen blijven bestaan, zou niet worden voldaan aan de eisen die in 
het rapport Europe and the global information society (Europa en tie vyereldwijde industriële 
revolutie) worden geformuleerd voor het scheppen van omstandigheden waarin kapitaal van 
overheid en particulieren kan worden gemobiliseerd om te investeren in de nieuwe 
technologieën, die van vitaal belang zijn voor groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid. 
Uitgaande van deze overwegingen legt de Commissie het eerste deel vàt) dit Groenboek voor 
aan de Raad en het Europees Parlement en aan het Europese publiek 
I INLEIDING 
Op 22 juli 1993 heeft de Raad Resolutie 93/C213/012 aangenomen, die de algemene 
conclusies van de Mededeling van de Commissie betreffende het overleg over het overzicht 
van de situatie in de teleeommunicatie-dienstensector3 (het zogeheten "Overzicht 1992") 
onderschreef. Resolutie 93/C21.3/01 stelde een tijdschema voor dé ontwikkeling van de 
telecommunicatie vast en bevestigde de datum I januari 1998; als tijdstip voor de 
2 Résolut ie van de Raad 93/0213/01 van 22 juli inzake hei 'overzicht van de situatie in! de telecommunicatiesector 
en de noodzaak voor verdere ontwikkeling op die markt. PB C 213/1. 06.1)8.93 
3 Mededel ing aan de Raad en het Europees •Parlement betreffende het overleg over het'overzicht van de 
situatie in de sector telecommunicatie. COM(V3) 159. 2S april IW3. 
n 
liberalisering van openbare spraaktelefoniediensten4. In deze resolutie werd tevens 
opgeroepen lot de ontwikkeling van toekomstig communautair beleid op het gebied van 
mobiele en persoonlijke communicatie en op het gebied van telecommünicatie-
inlrasiructuur en kabeltelevisienetwerken 
Overeenkomstig Richtlijn 90/388 richtte "Overzicht 1992" zich op de vraag of de 
bijzondere of uitsluitende rechten op de verlening van fundamentele diensten voor openbare 
spraaktelefonie5 moeten worden gecontinueerd, maar intussen werd de effectiviteit van de 
maatregelen voor liberalisering van de telecommunicatiesector (in het bijzonder de 
liberalisering van de datacommunicatie, diensten met toegevoegde waarde en de verlening 
van zakelijke diensten en diensten aan gesloten gebruikersgroepen op het gebied van data-
en spraakcommunicatie) door vele verleners en gebruikers van dit soort diensten in twijfel 
getrokken. 
Met name als gevolg van de hoge tarieven voor en de geringe beschikbaarheid van de 
basisinfrastructuur met behulp waarvan dergelijke geliberaliseerde diensten worden 
geëxploiteerd of aan derden worden geleverd, worden de grootschalige ontwikkeling van 
snelle bedrijfsnetwerken in Europa, de toegang op afstand tot gegevensbestanden voor 
zowel zakelijke als particuliere gebrujkers en de ontwikkeling van innoverende diensten 
(zoals telebankieren, afstandsonderwijs, enz ) vertraagd. Bovendien kennen vele Lid-Staten 
wettelijke beperkingen waardoor alternatieve infrastructuur die door derden wordt 
geëxploiteerd niet kan worden gebruikt (zoals de kabeltelevisienetwerken en de netwerken 
van energiebedrijven, spoorwegen of verkeerswegen waarmee deze in hun interne 
communicatiebehoëfien voorzien). Vele grote ondernemingen, werkgeversorganisaties en 
gebruikersgroepen hebben er de nadruk op gelegd dat het Europese bedrijfsleven minder 
concurrerend is, dat innoverende diensten langzamer worden ontwikkeld en dat dit het 
opzetten en ontwikkelen van paneuropese netwerken en diensten vertraagt. 
In dit verband wordt het belang van effectieve en betaalbare infrastructuur in de politieke 
discussie in de Lid-Staten zelf in toenemende mate erkend.6 Het Parlement heeft de 
4Kr wordt voorzien in niogelijke afwijkingen van die datum, tot maximaal 5 jaar voor Griekenland, Ierland, 
Portugal en Spanje Spanje heeft inmiddels aangekondigd dal hef evpneens voornemens is per 1 januari 
1998 over ie'gaan lol volledige liberalisering. Voorts kan het /.eer kleine Luxemburgse netwerk, voor zover 
dat uordlgereehlvaardigd. een overgangsperiode \aii maximaal twee jaar worden 'toegestaan.. 
5Riehllijn van de Commissie 90/388/EEG van 28 juni 1990 betreffende de .mededinging op de markten van 
iclccommunicatie-eindapparaliiur definieert spraaktelefonicdicnst als "de commerciële exploitatie ten 
behoeve van het publiek van direct transport en schakeling van spraak in real-time van en naar 
aansluitpunten van het geschakelde openbare netwerk'. 
óZie met ruime: 
- Consultation Publique organisée par liriino Lasserre à la demandé de Gérard Longuet: Quelle 
réglementation pour les télécommunications françaises?\ Direction Générale des Postes et 
-Tcl'éeonummii.-'iiions. april 1994. 
- 'Study-of the International Competitiveness of'thf .1 A. ieleconiniitnicatiiMs Infrastructure. DTI. 
februari' 1994.en 
tu 
Commissie eveneens verzocht zo spoedig mogelijk de nodige maatregelen te nemen ten 
einde het bestaande infrastructuur-potentieel van de kabel-netwerken volledig te benutten 
voor telecommunicatiediensten en onverwijld de beperkingen op te heffen die in de Lid-
Staten bestaan ten aanzien van het gebruik van de kabelnetwerken voor niet-gereserveerde 
diensten en te zorgen voor een optimaal gebruik van de grensoverschrijdende 
telecommunicatie-netwerken van bestaande spoorweg-maatschappijen en 
elektriciteitsproducenten?. 
In het rapport Europe and the global information society, opgesteld door een Groep van 
prominenten onder voorzitterschap van Commissaris Bangemann, werd de aanhoudende 
flessehals-situatie in de verstrekking van infrastructuur eveneens aangemerkt als belangrijk 
obstakel voor de ontwikkeling van de Europese informatie-infrastructuur. Het rapport 
roept met spoed op tot actie om tarieven aan te passen, omdat werd erkend dat "een 
verlaging van tarieven voor internationale en interlokale gesprekken en huurlijnen zal 
leiden lol intensivering van het gebruik van infrastructuur, waardoor extra inkomsten 
worden gegenereerd en tegelijkertijd een belangrijke impuls wordt gegeven aan 
t (specifieke diensten en innoverende toepassingen" 
Het rapport stelt op basis van Resolutie 93/C213/01 van de Raad een agenda vast, aan de 
hand waarvan een multimedia-communicatieklimaat tot stand moet komen. In zijn inleiding 
dringt het rapport erop aan dat de Europese Unie vertrouwt op marktmechanismen als 
drijvende kracht om de Unie het informatietijdperk binnen te voeren. 
De eerste aanbeveling van het rapport is dan ook een verzoek aan de Lid-Staten "het aan 
de gang zijnde proces van liberalisering van de telecommunicatiesector te versnellen door 
concurrentie toe te slaan in infrastructuur en diensten waarvoor nog altijd een monopolie 
geldt, met-commerciële, politieke lasten en budgettaire belemmeringen voor exploitanten 
in de telecommunicatiesector weg te nemen en duidelijke tijdschema's en termijnen vast te 
stellen voor de tenuitvoerlegging van praktische maatregelen om deze doelstellingen te 
verwezenlijken" (onderstrepingen door ons toegevoegd). 
In hun conclusies over het rapport waren de staatshoofden en regeringsleiders op de 
Europese Raad in Korfoe van mening "dal de huidige, ongekende technologische revolutie 
op informatiegebied enorme mogelijkheden voor economische vooruitgang, 
werkgelegenheid en de kwaliteit van hei beslaan opent, terwijl deze tegelijkertijd een 
McKinsev-rapport voor het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 'telecommunicatie in 
Sedert and: op weg naar wereldklasse, juni 199.3. 
7Resolutie van het Huropccs Parlement van 20 april 19*;3 (A3-0113/93). 
belangrijke uitdaging vormt". Voorts riep de Europese Raad optói'zo spoedig mogelijke 
instelling van het noodzakelijke regelgevingskader op communautair niveauS. 
Voortbouwend op de conclusies van de 'fop van Körfoe tracht de Commissie in haar 
actieplan over Europa op weg naar de inlbfmatiemâatsçhappij9 overeenstemming te 
bereiken over het beginsel van de liberalisering van de infrastructuur in de 
telecommunicatiesector en over duidelijke streefdata hiervoor. Volgens de Commissie 
dienen tevens onmiddellijk bepaalde maatregelen ter verbetering van het aanbod van 
infrastructuur te worden getroffen ten einde de invoering van geavanceerde toepassingen te 
vergemakkelijken; het gaat om maatregelen die kunnen worden getroffen zonder een 
bedreiging te vormen voor de exploitatie of de financiële positie van bestaande openbare 
netwerkleveranciers. Dit zal van bijzonder belang zijn in de context van de in ontwikkeling 
zijnde informatiemaatschappij. •'•..-.. 
De politieke overeenstemming die in Resolutie 93/C213/01 van de Raad werd bereikt over 
de datum van 1 januari 1998 voor de volledige liberalisering Van telecommunicatiediensten, 
maakt het mogelijk de reeds op het niveau van de Unie ingevoerde 
liberaliseringsmaatregelen aan te vullen, overeenkomstig de in het EG-Verdrag vervatte 
verplichting.M om een interne markt vooi telecommunicatie te creëren. Deze maatregelen 
hadden niet name betrekking op het wegnemen van belemmeringen of beperkingen van 
regelgevende aard voor het vrije verkeer van teleeommunicatie-apparatüur en -diensten en 
het genereren van een klimaat van eerlijke mededinging, alsook op de ontwikkeling van een 
gemeenschappelijk regelgevingskader, gebaseerd op het beginsel van vrije toegang. 
" ''• '•'••,''':• '. ,-\ . ' . ' . "'• / ' •.•'"••. 
Uitgaande van een duidelijk tijdschema voor de liberalisering van diensten, moet de 
belangrijkste regelgevende taak nu zijn deze sector een beeld te schetsen van de wijze 
waarop de regels van het Verdrag van toepassing zijn op de verstrekking van 
infrastructuur, en in het bijzonder hoe en vvanneei de liberalisering van infrastructuur zal 
plaatsvinden. 
Op verzoek van een aantal Lid-Staten heeft de Commissie studies verricht 10 naar het 
gebruik van kabeltelevisienetwerken en alternatieve infrastructuren 11 voor de levering van 
SCoiiclusics van de Europese Raad, in Korfoe, 24-25 juni 1994. 
9Euröpa op weg naar de informatiemaatschappij: een actieplan, mededeling van de Commissie van 
19 juli 1994. COM(94)347 def. 
lObe verrichte studies waren: ' 
"The impact of liberalisation Of Alternative Terrestrial Infrastructure for Non-Reserved 
Services" door Coopers & Lybrand. 1994; 
"The Effects' of'Liberalisation of' Satel'lite Infrastructure on the Corporate and Closed User 
Group Market" door Analysys, 1993, en: 
"L'impact de l'autorisation de la jbiirniture de services de télécommunications libéralisés par 
les câbh-ôpérrteurs". door lDAiïE/1994. 
1 I Een alternatieve infrastructuur is een netwerkstructuur die eigendom is van andere instanties dan de 
teléepmmunieatie-organisalies: ook jkàbeùclevisieneiwerken vallen hieronder. Vaak gaat het bij een 
(£•• 
de telecommunicatiediensten waarvoor ingevolge het Gemeenschapsrecht reeds 
concurrentie is toegestaan. Het betreft hier zowel spraak- als datadiensten voor netwerken 
van particuliere ondernemingen en voor gesloten gebruikersgroepen, alsmede de verlening 
van alle openbare niet-spraakdiensten. 
Uit de verrirlite studies komt met nadruk de potentiële rol van kabeltelevisienetwerken en 
alternatieve infrastructuurnetwerken naar voren om de bezorgdheid die wordt geuit ten 
aanzien van het lagere innovatietempo en de tragere ontwikkeling van geliberaliseerde 
diensten in de Europese Unie te ondervangen. Door dergelijke netwerken open te stellen, 
zouden de problemen van hoge prijsniveaus en gebrek aan passende capaciteit deels kunnen 
worden opgelost, want die problemen komen - althans ten dele - voort uit de huidige 
exclusieve verstrekking van infrastructuur in de meeste Lid-Staten. 
De studies bevestigen dat 2-Mbit-lijnen in de Europese Unie gemiddeld tienmaal zoveel 
kosten als in Noord-Amerika. Dergelijke hoge tariefniveaus in Europa vormen een 
belemmering voor de ontwikkeling van innoverende geavanceerde diensten, zoals het scala 
van bouwsteenapplicaties dat wordt genoemd in het rapport Europe and the global 
information society. Deze tarieven beperken ook de mogelijkheden van kleine en 
middelgrote ondernemingen om dergelijke diensten te gebruiken wanneer zij beschikbaar 
komen. 
De studies wijzen uit dat de groei van geliberaliseerde diensten zou worden bevorderd door 
de verstrekking van infrastructuur uit te breiden Bovendien zou het gebruik van zowel 
alternatieve infrastructuur als kabeltelevisienet wei ken voor de levering van geliberaliseerde 
diensten kunnen worden toegestaan, zonder dat dit een belangrijk effect heeft op de 
financiën van de telecommunicatie-organisaties (TO's) en de verlening van universele 
diensten. 12 
Wat betreft de mobiele communicatie heeft de Commissie in het Groenboek over mobiele 
en persoonlijke communicatie 13, uitgebracht naar aanleiding van Resolutie 93/C213/01 van 
de Raad, te mennen gegeven dat naar haai overtuiging de beperkingen ten aanzien van 
exploitanten van mobiele netwerken die voor de verlening van mobiele­
communicatiediensten gebruik maken van hun eigen infrastructuur of die van derden, 
dergelijke infrastructuur om netwerken die oorspionkelijk zijn opgezet om te voorzien in de interne 
eommunicaticbchocftcn van nationale of regionale nutsbedrijven (bijvoorbeeld: gas-, elektriciteits- en 
waterleidingbedrijven, spoorwegen en concessionarissen van snelwegen). 
l2Dc studies wijzen uit dat het openstellen van kabeltelevisie voor het leveren van geliberaliseerde 
telecommunicatiediensten slechts een zeer beperkt en geleidelijk effect op de telecommunicatiemarkten zou 
hebben. 
13Groenboek inzake een gemeenschappelijke aanpak van mobiele en persoonlijke communicatie in de 
l-uropese Unie. COM(94) 145 def. 27 april 1994 De Commissie zal binnenkort verslag uitbrengen over 
hel resultaat van hel overleg. 
(J 
dienen te worden opgeheven, om te zorgen dat dergelijke netwerken efficiënt kunnen 
functioneren en dat de sector zich gezond kan ontwikkelen. 
'l'en aanzien van satellietcommurticatienetwerken riep Resolutie 92/C/8/0I van de Raad 14 
op tot toepassing van <je beginselen van het telecommuniçatiebeleid, met name de 
beginselen van liberalisering en harmonisering, op de satelliëtsector. 
De Commissie is van oordeel dat nu de tijd is gekpmen om een algemene én 
samenhangende benadering ten aanzien van infrastructuur vast te stellen. Dit is het doel van 
dit Groenboek. Tegelijkertijd zal de Commissie haar werkzaamheden op dit gebied 
voortzetten. 
l4Rcsolutic van de Raad van 19 december 1991 inzake de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt 
voor satcllielcommunicaliedicnslen en -apparatuur (92/C7S/0I; PB C8,14.01.92). v 
't 
IIDE HUIDIGE REGELGEVING INZAKE DE VERSTREKKING EN 
EXPLOITATIE VAN INFRASTRUCTUUR 
Volgens de verrichte studies wordt thans in alle Lid-Staten in verschillende mate de alternatieve 
verstrekking van infrastructuur ten behoeve van telecommunicatiediensten toegestaan, naast de 
door de 'fO's geëxploiteerde nationale netwerken. Het gebruik van deze alternatieve 
infrastructuur is doorgaans echter beperkt tot specifieke doeleinden Er zijn vier algemene 
categorieën vergunningen te onderscheiden: vergunningen voor alternatieve netwerken ten 
behoeve van specifieke telecommunicatiediensten; vergunningen voor de distributie van 
kabeltelevisie; vergunningen voor netwerken voor de verstrekking van mobiele 
communicatiediensten en vergunningen voor satellietcommunicatienetwerken. 
( I ) ALTERNATIEVE NETWERK INFRA S TKUCTUREN 
Tabel I bevat een overzicht van de bestaande netwerkstructuren die op dit moment in de Lid-
Staten worden toegestaan voor specifieke telecommunicatiedoeleinden. 
In zes Lid-Staten (België, Duitsland, Griekenland, Spanje, Italië en Portugal) kunnen 
nutsbedrijven, zoals de spoorweg-, snelweg-, energie- en waterleidingbedrijven, in hun eigen 
infrastructuur voorzien ten behoeve van hun interne communicatiebehoeften. 
In vier Lid-Staten (België, Spanje, Ierland en Nederland) bestaan er uitgebreidere rechten 
om naar goeddunken niet-nutsgerichte bedrijven of gesloten gebruikersgroepen 
toestemming te geven in een eigen infrastructuur te voorzien. Die infrastructuur mag echter 
uitsluitend worden gebruikt voor de interne communicatiebehoeften van de betrokken 
organisaties. In twee Lid-Staten (Duitsland en Frankrijk) worden voor een dergelijke 
alternatieve infrastructuur niet alleen vrijelijk vergunningen uitgegeven voor netwerken van 
zakelijke/gesloten gebruikersgroepen ten behoeve van hun interne communicatie 15, maar 
kan die infrastructuur ook onder bepaalde voorwaarden door derden worden gebruikt 16. 
In Denemarken, tenslotte, is er een algemene mogelijkheid om zelf in infrastructuur te 
voorzien, in het Verenigd Koninkrijk is volledige concurrentie op het gebied van 
infrastructuur toegestaan, hetzij op basis van specifieke individuele vergunningen, hetzij via 
de verstrekking van klasse-vergunningen voor de verstrekking van bepaalde typen 
infrastructuur. 
5Hieronder vallen voor Frankrijk tevens de netwerken van de nutsbedrijven. Frankrijk heeft een systeem 
opgezet waarbij voor dit soort doeleinden onafhankelijke netwerken ("réseaux indépendants") worden 
toegestaan. 
I61n Duitsland kunnen bepaalde organen (voornamelijk openbare nutsbedrijven) bij voorbeeld hun eigen 
infrastructuur voor interne communicatie opzetten, terwijl particuliere netwerken uitsluitend kunnen 
worden opgezet in een gebied van 25 km of. wanneer dit groter is. uitsluitend indien die netwerken 
overeenkomen met bepaalde technische configuraties Voor verdere details, zie Coopers & Lvbrand. 1994. 
/? 
Tabel l .Huidige regelgeving betreffende 
lelecommunicatietransmissie alternatieve infrastructuur voor 
België : 
Denemarken 
Duitsland 
(iriekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
'Verenigd, 
Koninklijk Algemene 
altérna-tie-ve 
ver-strek-kin» 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee-
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Ja Klasse-
vrij -stelling 17 
voor 
nuts-bedrijven 
Ja 
Ja • '.•'»• , 
Ja 
Ja 
Ja 
Neel9 
Nee 
Ja 
Nee 
Nee 
Ja 
Nee Verstrekking van Verstrekking 
vergirn-ningon naarver-gun-ningen 
goeddunken" voor eigengoeddunken 
'infrastructuur.' CÜG'sl8 
Nee20 
Ja 
Ja 
Nee 
Nee 
Ja 
Ja 
Nee21 
Ja 
Ja 
Nee 
Ja Nee 
Ja 
Ja 
Nee 
Nee 
Ja 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee 
Ja vanCommereiële 
naarverstrekking aan 
voorderden 
Nee 
Nee22 
Ja23 
Nee 
Nee 
Ja 
Nee 
Nee 
Nee 
Nee24 
Nee 
Ja 
Bron:'The impact of liberalisation of alternative Terrestrial' Infrastructure for non-reserved 
services", Coopers & Lybrand, 1994 
(2) KABELTELEVISIE-INFRASTRUCTUREN 
Er bestaan thans in alle Lid-Staten kabeltelevisienetwerken, behalve in Griekenland en 
Italië; in Spanje en Portugal staan deze netwerken nog in de kinderschoenen. In de Lid-
Staten verschilt de penetratiegraad van kabeltelevisie aanzienlijk - van meer dan 90% in 
België, Nederland eri Luxemburg tot ongeveer 5% in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. 
Wat betreft het aantal abonnees vormt Duitsland de grootste nationale markt met bijna 
15 miljoen abonnees en een penetratiegraad van ongeveer 45%25. 
17De precieze-categorieën vrijgestelde organisaties en de aard van de vrijstellingen van de algemene verplichting 
om l'O-infrastruetuur te gebruiken verschillen per betrokken i.id-Siaai 
1 SCorporate networks (zakelijke netvvcrkcn)/Closed User Groups (gesloten gebruikersgroepen) 
19Gcen specifieke vrijstelling voor nutsbedrijven - /.ij moeten een vergunningaanvragen oni een onafhankelijk 
netwerk ("réseau independant") te exploiteren. 
20l)c Belgische regelgeving voorziet in beginsel in vergunningen voor particuliere liansnussicverbindingen, 
maar alleen waar BJgacom niet bereid is een technisch gelijkwaardige verbinding te verstrekken tegen een 
normaal tarief en bin.icn een redelijke termijn. 
21 De Italiaanse postwet voorziet in de mogelijkheid van vergunningen voor particuliere 
telecommunicatiesystemen, maar alleen indien er geen. clan wel een ontoereikende, openbare dienst bestaat tussen 
de met elkaar te verbinden punten. 
220nder bepaalde omstandigheden is gedeeld gebruik van interne netwerken mogelijk. 
23Zij hel alleen voor bepaalde configuraties en binnen niaximuin afstanden. 
24Lr zijn voorstellen voorgelegd aan hel Nederlandse Parlement om de verstrekking van concurrerende 
infrastructuur in te voeren door een tweede nationale verstrekker' van infrastructuur te formeren. 
2 5 Voor nadere bijzonderheden zie ID ATE, 1994. 
XO 
De huidige regelingen ten aanzien van het gebruik van kabeltelevisienetwerken voor de 
verstrekking van telecommunicatiediensten zijn in het kort weergegeven in Tabel 2. In veel 
gevallen is de huidige wettelijke situatie onduidelijk (door het ontbreken van uitdrukkelijke 
bepalingen in de nationale regelgeving) Dit leidt tot onzekerheid voor potentiële 
dienstverlenrs en een tekort aan commerciële initiatieven/investeringen om het gebruik van 
kabeltelevisienetwerken voor telecommunicatiedoeleinden te ontwikkelen (waarbij de 
ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk en een aantal experimentele projecten in 
Nederland duidelijke uitzonderingen vormen) 
Deze situatie dreigt de ontwikkeling en verspreiding van multimedia-produkten en -
diensten in Europa te belemmeren, met name wanneer we deze vergelijken met de forse 
ontwikkeling op dit gebied in de Verenigde Staten. 
V 
label 2: (îebruik van kabeltelevisieneiwerkeii voor de levering van geliberaliseerde 
lelecommunicaliedienslen 
Gebruik van kabeltelevisienetwerken voor de leveringNee 
van geliberaliseerde dicnstenBelgië 
Denemarken Nee 
Frankrijk Alleen diensten voor nict-spraakcommunicatie 
Duitsland Nee 
Griekenland —26 
Ierland Geen wettelijke bepalingen 
Italic —27 
Luxemburg Geen wettelijke bepalingen 
Nederland Beperkt gebruik 
Portugal 
Spanje 
Verenigd Koninkrijk Nee 
Nee 
Bron: "L'impact de l'autorisation de la fourniture de services de télécommunications libéralisés par les câblo-
opérateurs", IDATE 1994. en aanvullende analyse. 
26Gccn kabeliclcvisiénelwerken aanwezig. 
27Gccn kabeltelevisienetwerken aanwezig. 
'71 
(3) INFRASTRUCTUREN VOOR MOBIELE EN PERSOONLIJKE 
(OMMUNIC ATIENEI WERKEN 
In tegenstelling tot de situatie voor telecommunicatiediensten via vaste netwerken is het 
gebruik van eigen infrastructuur en, in sommige gevallen, infrastructuur van derden ten 
behoeve var; Je interne verbindingen in de digitale mobiele cellulaire telefonienetwerken in 
een aantal Lid-Staten28, alsmede in Finland en Zweden toegestaan. 
Het Groenboek over mobiele en persoonlijke communicatie29, dat werd gepubliceerd in 
overeenstemming met Resolutie 93/C213/01 van de Raad, dringt aan op volledige vrijheid 
voor exploitanten van mobiele netwerken om hun eigen infrastructuur of die van derden te 
gebruiken voor interne verbindingen binnen hun netwerken. 
(4) SA lELLIEKOMMUNICATIENEI WERKEN 
Resolutie 92/C8/0130 van de Raad drong aan op liberalisering van de satellietsector. 
Voor de Commissie31 verrichte studies wijzen uit dat het wegnemen van de huidige 
beperkingen inzake infrastructuur binnen satellietnetwerken het gebruik van 
satellietcommunicatie in de EU in bedrijfsnetwerken en binnen gesloten gebruikersgroepen 
zou kunnen stimuleren zonder dat dit ernstige gevolgen zou hebben voor de financiële 
positie van de TO's. 
Om Richtlijn 90/388/EEG32 in overeenstemming met Resolutie 92/C8/0I van de Raad te 
wijzigen, moeten de huidige belemmeringen voor de levering van geliberaliseerde diensten via 
satellietcommunicatienetwerken worden opgeheven. Inmiddels hebben vier Lid-Staten 
(frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk), vooruitlopend op de 
28/.ie voor delails hel Groenboek over mobiele en persoonlijke communicatie. In Duitsland, Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk mag zelf en, in sommige gevallen, door derden worden gezorgd voor hetzij vaste, 
hetzij microgolfverbindingen binnen mobiele netwerken en in Nederland en Spanje wordt die mogelijkheid 
overwogen in het kader van de tweede GSM-licentie. 
29Groenboek inzake een gemeenschappelijke aanpak van mobiele en persoonlijke communicatie in de 
Europese Unie. COM(94) 145. 27.04.1994. De Commissie zal binnenkort verslag uitbrengen over hel 
resultaat van hel overleg. 
3()Rcsolulie van de Raad van 19 december 1991 inzake de omwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor 
satellieleoniinunicaiiedicnslenen -apparatuur (92/CS/OI: PB CS/L 14.01.1992). 
31 "'The effects oj' Liberalisation oj Satellite lii/rastriuiiire on the ('orporale and Closed User Group 
Market". Analysys. 1994. 
32Kichtlijn van de Commissie lol wijziging van de Richtlijnen 88/30l/EEG (tclecominunicalie-
eindapparaluur) en 90/388/EEG (telecommunicatiediensten) met name met belrekking tot 
satellietcommunicatie - nog niet gepubliceerd. 
23 
<J ' communautaire wetgeving, satellietcommunicatienetwerken opengesteld voor gebruikers en 
dienstverleners 
III MEI SPECIFIEKE GEVAL VAN HUURLIJNEN IN EUROPA 
De beschikbaarheid en de prijzen van huurlijncapaciteit in Europa zijn in het rapport Europe and 
the global information society geïdentificeerd als een belangrijk struikelblok voor de 
totstandbrenging van een Europese informatie-infrastructuur. 
De huidige beperkingen in de regelgeving betekenen dat in de meeste gevallen geliberaliseerde 
telecommunicatiediensten uitsluitend worden verleend of geëxploiteerd via TO-huurlijnen. Deze 
circuits vormen in wezen de ruggegraat van netwerken die voor een aantal doeleinden worden 
gebruikt: snelle overdracht van informatie binnen bedrijven tussen lokale netwerken (LAN's), 
voor geavanceerde produktieprocessen, (met name computer-ondersteunde marketing en 
computer-ondersteund ontwerpen), hoogwaardige video-conferencing, afstandsonderwijs, 
-, • . " ••- -.' • / 
medische beeldvormingstechnieken, "lean productioif'-technieken en video-amusement. 
De verrichte studies bevestigen dat, zelfs na inwerkingtreding van de Richtlijn voor ONP-
huurlijnen33, de tarieven voor infrastructuur met hoge capaciteit (2Mbit-verbindingen) in 
de Unie gemiddeld tienmaal zo hoog zijn als voor gelijkwaardige capaciteit over 
vergelijkbare afstanden in Noord-Amerika. (Zie Tabel 3.) 
Tegelijkertijd zijn zowel de innovatie op het gebied van de Europese bedrijfsnetwerken en 
de concurrerende dienstverlening als de uitvoering van in het rapport Europe and the 
global information society voorgestelde toepassingen voor het op gang brengen van de 
informatiemaatschappij nu in hoofdzaak afhankelijk van de beschikbaarheid van digitale 
luiureircuits met hoge capaciteit die werken op 2 Mbit/s en meer. 
De 'huurlijncapaciteit is de voornaamste factor in de levering van geliberaliseerde diensten. 
Richtlijn 90/388 betreffende de mededinging op de markten voor 
telecommunicatiediensten voorziet uitsluitend in het opheffen van de beperkingen ten 
aanzien van de toegang tot en van de wijze vyaarop huurlijncapaciteit wordt geleverd door 
eén categorie verstrekkers, de TO's. 
De huidige knelpunten in de levering en de ontwikkeling van geliberaliseerde 
telecommunicatiediensten zijn slechts snel weg te nemen door een beroep te doen op de 
3 3 Richtlijn 92/44/EFG van de Raad van 5 juni 1992 over de toepassing van "open network provision" (ONP) op 
huurlijnen (PH Li 65/27. 19.6.92). De richtlijn geell de Lid-Staten opdracht te zorgen voor de verstrekking 
van.'-minimaal twee hoogwaardige spraakhinirlijnen. alsmede 64 k/bil en gestructureerde en 
ongestructureerde 2 M/bit-capaeilcit De richtlijn verlangt tevens dal alle tarieven voor huurlijnen worden 
gebaseerd op de kosten daarvan. 
2h 
capaciteit van de infrastructuur van derden en het voorzien in eigen infrastructuur; dit is 
van cruciaal belang om de in hoofdstuk IV hieronder uiteengezette voordelen te kunnen 
bereiken, met name om het algehele aantal lijnen met hoge capaciteit in de Europese Unie 
uit te breiden en de thans voor dergelijke aansluitingen betaalde prijzen te verlagen. 
cf 
'label 3: Prijzen voit huurlijnen met hoge capaciteit in ecu (per L 1.94)34 
lalf circuit EU Huur voor verbinding 
dichtstbijzijnde EU-land metHuur voor verbinding bij 
verst weggelegen EU-land 
B 
DK 
D 
GR 
E'; 
'F 
IRL 
NL 
i» 
UK(BT) 
UK(MCL) 21.793 
17.658 
27.889 
26.115 
30.192 
24.185 
4.02735 
27.685 
16.739 
18.700 
21 117 
10.04136 
8.817 29.380 
19.865 
33.422 
33.174 
30.821 
31815 
30.312 
33.769 
27.170 
24.933 
31.777 
40.778 
23.958 
EU 20.461 29.90 
Prijsaotale circuit EU37 40.922 
VS 4.60138 59.802 
6.236 
Bron: Goopers & Lybrand, 1994 
34DC huurkosten in ecu zijn de maandelijkse huurkosten van een 2 Mbil/s lijn op basis van 1-jarige 
contracten. Sommige TÖ's geven kortingen voor langer lopende contracten. Volumckorüngen die door 
sommige TO's worden aangeboden, zijn hier buiten beschouwing gelaten, 
Üpm Dc/.c tarieven kunnen worden gewijzigd Voor nadere bijzonderheden dient men zich daarom in 
verbinding te stellen met de nationale regelgevende instanties: . . , 
3 5 Ierse circuits naar het VK'zijn .-afhankelijk van de alsiaiid. De kosten bestaan uit een vast bedrag voor 
verbinding-naar"het VK en een hoofdverbinding waarvan de kosten afhankelijk zijn van de afstand. Hier is 
uitgegaan van een verbinding vanuit Dublin. 
36Dc kosten die BT berekent haar Ierland zijn afliankelijk van de afstand; hel tarief geldt voor een verbinding 
van LondenI naar Ncfyn. het kostenberekenpunt van hel VK. met een afstand van ongeveer 340 km. 
37Totaal van twee gemiddelde halve circuits in de EU. 
38Dc cijfers geven ;lc kosten van AT&T weer voor een circuit van 1,5 Mbit/s (Tl) van New York naar 
Washington (320 .km) en van New York naar Chicago ( 1.100 km) 
u 
IV DE VERWACHTE VOORDELEN VAN LIBERALISERING 
Verwacht wordt dat initiatieven om de levering van infrastructuur in de Europese Unie open te 
stellen belangrijke voordelen zullen opleveren: 
* Een einde maken aan de bestaande knelpunten in de beschikbaarheid van infrastructuur 
mei een hoge capaciteit en stimuleren van investeringen van overheid en particulieren 
Liberalisering van infrastructuur zal de huidige knelpunten waarmee het Europese 
zakenleven wordt geconfronteerd, verminderen en zal tevens fungeren als zeer belangrijke 
stimulans voot toepassingen die worden voorgesteld in het rapport Europe and the global 
information society, op gebieden als afstandsonderwijs, telewerken, beheer van het verkeer 
over de weg en gezondheidszorg. 
Door het openstellen van de verstrekking van infrastructuur voor reeds geliberaliseerde 
diensten zouden aanzienlijke financieringsbronnen in de particuliere sector worden 
gemobiliseerd, met name door de ontwikkeling van de capaciteit van glasvezeltransmissie39. 
Dit zou tegelijkertijd leiden tot een versnelling van investeringen door TO's, als reactie op de 
nieuwe marktuitbreiding en het extra verkeer dat vermoedelijk voor hun netwerken zal 
worden gegenereerd40. 
Snellere aanpassing van prijsstructuren om de tarieven in overeenstemming te brengen mei 
de kosten en <i.' lagere prijzen van huurlijnen 
Een prijsstructuur die onder druk van concurrentie in toenemende mate is gebaseerd op de 
kosten, zal sterk bijdragen tot een snellere penetratie van de toepassing van innoverende 
diensten, zowel in kabel- en ethernetwerken als in satellietnetwerken. Voor mobiele 
communicatie zal verlaging van de prijzen een essentiële rol spelen bij het versnellen van de 
overgang van de huidige hoge prijzen van mobiele diensten naar voor een groot publiek 
betaalbare prijzen, een verlaging die nodig is om te komen tot volledige persoonlijke 
communicatie. 
Innoverende verlening van geliberaliseerde diensten en transmissiecapacileil 
Toenemende liberalisering zal stimuleren tot meer innoveren en experimenteren Ook de 
verlening van meer geavanceerde vormen van infrastructuur, zoals de snelle opmars van 
glasvezeltoepassingen - waardoor gebruikers uiterst llexibele gebruiksmogelijkheden krijgen 
39ln Noord-Aincrika is door alternatieve toegang verlenende organisaties aanzienlijk geïnvesteerd in 
glasvezelring-'inctropolitan area networks' ten behoeve van bedrijvencentra. 
40Volgens ramingen /uilen de geplande investeringen len behoeve van aanvullende geavanceerde 
infrastructuur in de Unie meer dan 3 miljard ecu bedragen. 
Vf 
-en de invoering van geavanceerde netwerktechnologieën zullen hierdoor worden 
aangemoedigd.41 
Stimulering van het rechtstreeks gebruik van bestaande alternatieve 
telecommunicatienelwerken en Imbeldisirilmtieneiwerken vqojr de verlening van 
multimedia- en interactieve diensten aan zowel zakelijke als particuliere gebruikers, en de 
toekomstige ontwikkeling van op radiocoiiuiiiui/cafie gebaseerde technologieën 
De uitbreiding van kabeltelevisienetwerken zal naar alle waarschijnlijkheid worden versneld 
in de landen met een geringe penetratie, waar thans beperkingen gelden voor het gebruik van 
die netwerken voor de levering van telecommunicatiediensten. Liberalisering van 
infrastructuur zal tevens de ontwikkeling van op radipcommunicatie gebaseerde 
technologieën stimuleren, waar dit efficiënter is. De uitbreiding van distributiemogelijkheden 
voor nieuwe diensten zal de mogelijkheid bieden deze tegen lagere kosten te leveren en 
bijdragen aan het algehele doel, het ontwikkelen van universele dienstverlening op dit gebied 
in de Unie. 
Hef creëren wn groeimogelijkheden in de Europa:se telecommunicatiesector 
De liberalisering van infrastructuur in een vroeg stadium zal leiden tot een snellere 
ontwikkeling van dienstverleners en appaiatuiii fabrikanten die kunnen profiteren van de 
toenemende investeringen in infrastructuur -Waardoor tevens de werkgelegenheid wordt 
bevorderd - en zal een steun betekenen voor de Europese industrie die zich tijdig moet 
positioneren met het oog op de mogelijkheden welke markten in derde landen bieden. 
* Hel creëren van een klimaat voor mondiale partnerships en strategische allianties 
•/ -
Tenslotte zal de opheffing van beperkingen voor het gebruik van eigen of alternatieve 
infrastructuur het opzetten van paneuropese en mondiale allianties vergemakkelijken, terwijl 
•toch de concurrentievoorwaarden op de onderscheiden thuismarkten gehandhaafd blijven. 
Hierdoor zal bovendien de positie van Europa.'bij het onderhandelen over een wereldwijde 
deregulering van telecommunicatiemarkten in het kader van de huidige internationale 
handelsbesprekingen worden versterkt. 
V. DE VRIJE KEUZE VAN INFRASIRUCIUUR VOOR DE VERLENING VAN 
GELIBERALISEERDE DIENSTEN ALS ALGEMEEN BEGINSEL 
41 Een voorbeeld hiervan is Energis in het VK. dat een netwerk aan het bouwen is op basis van de 
technologie van Synchrone Digitale Hiërarchie, die maximale flexibiliteit in de levering van grote 
bandbreedte biedt. 
1? 
Ondanks de mondiale tendens onder 'l'O's om samen te werken bij het leveren van 
hoogwaardiger end-to-end-diensten met hoge capaciteit ten behoeve van zakelijke 
gebruikers42, werken de nog bestaande grote handelsbelemmeringen en belemmeringen in 
de regelgeving demotiverend voor investeringen in tianseuropese infrastructuur en diensten 
en houden zij de prijzen hoog. 
Zoals wordt erkend in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid43, 
heeft de Europese infrastructuur voor telecomnuinicatietransmissie zich ontwikkeld als een reeks 
nationale, geografische monopolies. Voor klanten met paneuropese telecommunicatiebehoeften 
of voor potentiële verleners van paneuropese diensten heeft dit geleid tot een lappendeken van 
onderling verbonden, maar niet volledig interoperabele transmissienetwerken. 
I let huidige regelgevingskader vormt daarom een belemmering voor de vorming van 
tianseuropese netwerken en diensten en staat de voltooiing van de interne markt voor 
telecommunicatie in de weg. Bovendien biedt de huidige situatie geen garantie voor het gebruik 
van geavanceerde toepassingen en diensten die voortkomen uit de doorlopende 
onderzoeksactiviteiten van de Gemeenschap. 
Onderscheid dat in het verleden in de regelgeving werd gemaakt tussen diensten en de 
onderliggende infrastructuur om deze diensten te leveren, wordt, nu de voorbereidingen 
worden getroffen voor een divers, geliberaliseerd telecommunicatieklimaat, steeds 
kunstmatiger. Dit geldt met name naarmate steeds meer intelligentie direct in de netwerken 
wordt ingebouwd44. 
Op het gebied van geliberaliseerde diensten stellen de verplichtingen in het EG-Verdrag ten 
aanzien van met name het vrije verkeer van diensten en eerlijke mededinging grenzen aan de 
mate waarin de concurrerende verstrekking van infrastructuur kan worden beperkt45. 
42/.ie bijvoorbeeld recente door TO's geleide projecten, zoals GEN en METRAN. en hel geavanceerde 
gezamenlijke Europese ATM-cxperiment, alsmede mondiale allianties van belangrijke Europese TO's, die 
in ontwikkeling of in studie zijn. 
43 Witboek van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid. COM(93)700. 
44 l'en aanzien van mobiele communicatie wijst hel Groenboek over mobiele conimunicalie mei nadruk op de 
groeiende rol van intelligente netwerkfunclies in bijvoorbeeld hel GSM-nelwerk. en geeft hel niet zozeer 
een beeld van afzonderlijke nclwcrkelcinenlen. maar vooral van de situatie na 1998. met volledige 
integratie van (vaste en mobiele) netwerktechnologieën om eindgebruikers de diensten te verlenen die zij 
wensen. 
45Dc specifieke effecten van dergelijke beperkingen kunnen in het kader van het Verdrag aanleiding zijn 
tol zorg. bijvoorbeeld waar het gebrek aan passende infrastructuur de grensoverschrijdende verlening van 
geliberaliseerde telecommunicatiediensten, zoals de verlening van spraak- en datadiensten binnen het 
netwerk van een multinationale onderneming, verhindert of beperkt. Tevens zouden er zorgen rijzen waar 
dergelijke beperkingen ertoe leiden dat de produktie. de afzetmogelijkheden of de technische vooruitgang 
aan banden worden gelegd, ten nadele van dienstverleners en gebruikers, waar de beperkingen resulteren in 
uitbreiding van een overheersende positie op een markt waarop een bepaalde partij bijzondere of uitsluitende 
rechten geniet (in casu openbare spraaktclclbondiensten). naar een naburige, geliberaliseerde markt 
(geliberaliseerde telecommunicatiediensten), of waar deze een verlener of gebruiker van diensten zonder 
n c'f 
De uitzondering hierop geldt voor situaties waarin de beperkingen op de concurrerende 
verstrekking van infrastructuur gerechtvaardigd zijn op grond van een van de derogaties 
ingevolge het Verdrag. Dergelijke beperkingen mogen worden gehandhaafd, bijvoorbeeld 
omdat de universele dienstverlening of een andere taak van algemeen economisch belang in 
de Unie zonder deze beperkingen /zou worden ondergraven en er geen andere, meer 
evenredige middelen bestaan om die doelstellint* zeker te stellen46. i0v •»». .1UVIV/11 wvüiuuii vu» V"V UUVIJlVlllllö.i 
Zijn dergelijke rechtvaardigingen niet te vinden, dan moeten beperkingen ter zake van de 
vrije keuze van de onderliggende infrastructuur voor de levering van geliberaliseerde 
diensten worden weggenomen, tegelijk met de geleidelijke opheffing van bestaande 
beperkingen op de concurrerende verlening van de diensten zelf. Dit proces zou duidelijk om 
onmiddellijke actie vragen ten aanzien van diensten waarvoor reeds concurrentie is 
toegestaan en de opheffing van beperkingen op het gebruik van eigen infrastructuur of die 
van derden koppelen aan het tijdschema voor de volledige liberalisering van 
telecommunicatiediensten per 1 januari 1998 (met inachtneming van overgangsperioden 
voor bepaalde Lid-Staten met 'minder "'ontwikkelde - netwerken, zoals bepaald in 
Resolutie 93/C213/01 van de Raad). 
Als uitgangspunt geldt derhalve dat het nu passend en noodzakelijk is te streven naar 
politieke ondersteuning van het beginsel van vrije keuze van onderliggende infrastructuur en 
de integratie van dat beginsel in het algehele kader van "1998". 
Er moet daarom een strak actieschema in twee fasen worden opgesteld, in een eerste fase 
kan onmiddellijk' actie worden 'ondernomen met betrekking tot 
satelliet communicatiediensten, geliberaliseerde terrestrische communicatiediensten en 
mobiele-communicatiediensten. 
Er zouden aanzienlijke mogelijkheden voor de telecommunicatiesector ontstaan wanneer, 
zoals het Parlement heeft gevraagd, vroegtijdig actie wordt ondernomen om beperkingen op 
het gebruik van eigen infrastructuur of die van derden weg te riemen, zonder een zodanig 
effect op de inkomensbasis van de TO's te hebben, dat de universele dienstverlening in de 
Lid-Staten hierdoor zou worden ondergraven 
objectieve rechtvaardiging verplichten TO-infrasiruciuur te gebruiken voor diensten die rechtstreeks 
concurreren met de diensten'van de monopoliehouder en de TO daardoor te maken krijgt met strijdigheid 
van belangen lussen haar rol als nctwerkverstrckkei en als concurrerende dienstverlener. 
46lii het licht van de ontwikkeling van de rcgclgcvingservaring op zowel nationaal als Unie-niveau en met 
name in hel licht van resolutie 94/C48/01 van de Raad van 7 februari 1994 inzake de beginselen van 
.universele'.dienstverlening in de telecommunicatiesector, is jn'Richtlijn 90/388/EEG een ander accent komen 
te liggen op de taken van bijzonder belang waarmee de TO's zijn belast zoals "het aanbieden van een 
universeel nciwerk" Vandaag gaat het in de -eerste plaats om het verlenen van universele diensten, ongeacht 
via welke weg deze worden geleverd. Naarmate hui lerrein van de universele diensten duidelijkerWordt 
afgebakend, kan tegelijk het gebied van hef .gereserveerde infrastructuurmonopolie nauwkeuriger worden 
omschreven. 
3* 
Tegelijkertijd zullen voor een tweede fase, waarin de infrastructuur voor openbare 
spraaktelefoniediensten met ingang van 1998 zal worden geliberaliseerd, sterke extra 
waarborgen nodig zijn Zij moeten in een op concurrentie gebaseerde omgeving de 
universele dienstverlening en vervulling van openbare-diensttaken, een niet-discriminerende 
en kostengeoriënteerde toegang, de eerlijke interconnectie van netwerken, de 
interoperabiliteit van diensten en de verwezenlijking van de overige essentiële openbare 
doelstellingen voor de sector garanderen In het volgende hoofdstuk wordt daarop nader 
ingegaan. 
VI VRAAGSTUKKEN IN VERBAND MEI EEN TWEEFASENPROCES 
(I) EERSTE EASE 
De eerste fase zou bijgevolg de onmiddellijke ophelfing omvatten van resterende beperkingen op 
het gebruik van eigen infrastructuur en die van derden, welke reeds, zij het in uiteenlopende 
mate, in de Lid-Staten is toegestaan, zoals uiteengezet in hoofdstuk 11. 
De eerste fase moet betrekking hebben op het gebruik van dergelijke infrastructuren voor de 
levering van satellietcommunicatiediensten, mobiele communicatiediensten en terrestrische 
communicatiediensten welke reeds zijn geliberaliseerd, waaronder met name het gebruik van 
kabeltelevisie-infrastructuur voor deze doeleinden. Reeds geliberaliseerde terrestrische 
communicatiediensten omvatten alle niet-spraak- en datadiensten voor het grote publiek 
alsook spraak- en datadiensten voor bedrijfsnetwerken en gesloten gebruikersgroepen47. 
47lk'drijfsnelwcrkcn zijn meestal netwerken die zijn opgericht door een enkele organisatie die verschillende 
juridische entiteiten omvat, zoals een onderneming en de dochtermaatschappijen of filialen daarvan in 
andere l.id-Slalen die onder hel relevante binnenlandse vennootschapsrecht vallen. 
Gesloten gebruikersgroepen (CUG's) hebben betrekking op entiteiten die niet noodzakelijk in een 
economisch verband zijn verenigd, maar die deel uitmaken van een groep op basis van een duurzame 
professionele relatie onderling of met een andere entiteit van de groep en waarvan de interne 
conununicalicbchocflcn voortvloeien uit het gemeenschappelijke belang dat aan deze duurzame relatie ten 
grondslag ligt. Over het algemeen is de band tussen de leden van de groep een gemeenschappelijke zakelijke 
activiteit. Voorbeelden van activiteiten die in deze categorie kunnen vallen zijn gcldovermakingcn voor hel 
bankbedrijf, rcscveringssyslcn.cn voor luchtvaartmaatschappijen, gegevensoverdracht lussen universiteiten 
die bij een gemeenschappelijk onderzoekproject zijn betrokken, hei-verzekering voor hel assurantiebedrijf, 
inlcrbibliothecairc activiteiten, gemeenschappelijke ontwerpprojecten en verschillende instituten of diensten 
van intergouvernementele of internationale organisaties.. 
In verband met Richtlijn 90/388/EEG van de Commissie van 28 juni 1990 inzake mededinging op de 
markten voor telecommunicatiediensten, dienen individuele gevallen en dcfiiuiics die in de Lid-Staten 
worden gebruikt voor onderzoek aan de Commissie te worden voorgelegd. De richtlijn geldt namelijk voor 
het grote publiek en niet voor CUG's. De Commissie moet zich er derhalve van vergewissen dat de door Lid-
Staten gehanleeiJe definities van CUG niet leiden lol uitsluiting van spraaktelefonie lussen gebruikers die 
beslaande gemeenschappelijke relaties met elkaar hebben, zodat zij redelijkerwijze niet kunnen worden 
beschouwd als deel uitmakende van het grole publiek (d.w.z. elke willekeurige persoon die niet wordt 
gekenmerkt door hel feit dat hij ergens toe behoort of door een bepaald lidmaatschap). 
V 
.'Het'moet wel duidelijk zijn dat dit proces zou worden beperkt tot het openstellen van de 
toegang tot eigen infrastructuur of die van derden, vóór zover dat reeds in de Lid-Staten is 
toegestaan, voor bijzondere doeleinden, zoals het gebruik van eigen infrastructuur, inclusief 
microgolven, en het gebruik van infrastructuur van derden zoals kabeltelevisienetwerken en 
netwerken van nutsbedrijven. 
Met inachtneming van de algemene waarborg dat in deze eerste fase geen openbare 
spraaktelefoniediensten via deze netwerken worden geleverd, hebben de verrichte studies 
uitgewezen dat eventuele effecten op de inkomsten van telecommunicatieorganisaties 
geleidelijk en beperkt zouden zijn. In dit verband moet worden opgemerkt dat de 
telecommunicatieorganisaties op grond van reeds van kracht zijnde richtlijnen verplicht zijn 
de tarieven voor hun infrastructuur (met name huurlijnen) op de kosten te baseren, hetgeen 
dus een versterking van hun positie betekent met het oog op eventuele concurrentie van 
alternatieve Ieverancïers48. . 
48Mcl betrekking tot satellietcommunicatie verwachten de studies slechts een zeer gering effect pp de 
inkomsten van de telecommunicatieorganisaties Daar de satcllietmarkt minder dan 0,3% van de totale 
uitgaven op het gebied van bedrijfscommunicatie vormt, kan hiermee de grens van mogelijke verliezen voor 
de verantwoordelijke TO's worden aangegeven. 
Mei betrekking tot het gebruik van eigen transmissie-infrastructuur voor mobiele communicatie of die van 
derden (bij voorbeeld koppeling van radiobasissiaiions en sehakelccntra) zal hel effect op de inkomsten van 
de verantwoordelijke TO's naar verwachting zeer beperkt zijn. zodra de kostcngeörieruecrde overeenkomsten 
o\er hel verstrekken van huurlijnen en interconnectie lot stand zijn gebracht tussen mobiele-
nciwerke.vploilanien en de verantwoordelijke TO's. zoals dal in het Groenboek over mobiele communicatie 
nodig wordt geacht en waarop bij de brede raadpleging die thans wordt beëindigd sterk is aangedrongen. Dit 
•wordt bevestigd door de ervaring in alle Lid-Staten waar hel voorzien in eigen infrastructuur reeds is 
toegestaan. 
Met betrekking tot bedrijfsnetwerken en netwerken van gesloten gebruikersgroepen verlangen 
Richtlijn 90/388/EEG inzake mededinging op de markten voor telecommunicatiediensten en Richtlijn 
90M87/IJHG inzake open network provision reeds dal de toegang tof TO-infrastruetuur op de kosten 
gebaseerd worden Richtlijn 92/44/EEG stelt mei naine verplicht dal hum lijnen worden aangeboden op een 
kosieugeöiicnieerde basis. Gezien deze verplichting en aangezien de Lid-Staten daar aan moeten voldoen, 
zal hel openstellen van alternatieve ''infrastructuur naar verwachting geen belangrijke verandering brengen in 
de marktpositie van TO's op dit gebied. 
Het potentiële directe effect op de inkomsten (dwz. op de inkomsten die thans door TO's uil huurlijnen 
worden verkregen) Zal naar verwachting zeer beperkt zijn. aangezien het totale aandeel van inkomsten uit 
huurlijnen als percentage van de totaleTO-inkomstcn in de Unie minder dan 6,5% bedraagt. Met betrekking 
lot de indirecte effecten op de inkomsten van TO's op de markten voor bedrijfscommunicatie en gesloten 
gebruikersgroepen wordt verwacht, hoewel deze markten belangrijk zijn. dat slechts een gering deel van 
deze markten aan concurrentie onderhevig zal zijn en dal de indirecte effecten op de inkomsten derhalve 
zeer beperkt zullen zijn. aangezien de TO's een zeer sterke marktpositie zullen behouden, naarmate zij hun 
prijzen op deze gebieden aanpassen aan de kosten in overeenstemming met de beslaande wettelijke 
verplichtingen. > , 
Hel effect zou derhalve beperkt en geleidelijk zijn. zoals dal wordt' bevestigd door ervaringen in l.id-Slaleii 
waai reeds alteinalieve infrastructuur wordt verstrekt, alsmede door ervaringen in andere delen van de 
wereld, zoals di Verenigde Stalen, Canada en Australië In de City van Londen, waar mag worden verwacht 
ilai hel effect van nieuwe concurrentie op.de'markt voor bedrijfsnetwerken.hel'grootst is. heeft een van de 
^ 
(2)TWEEDE FASE 
De tweede fase omvat het verlenen van vergunningen aan leveranciers van nieuwe infrastructuur 
voor geliberaliseerde diensten en het volle gebruik van dergelijke nieuwe en bestaande 
infrastructuur voor het leveren van openbare spraaktelefoniediensten, zodra deze geliberaliseerd 
zijn Daartoe is een grondig debat vereist waarbij ten volle rekening wordt gehouden met de 
algemene regelgevende, politieke, financiële en sociale gevolgen. 
Dit betreft met name: 
Het algemene stelsel voor toekomstige regelgeving inzake de oprichting en de exploitatie 
van netwerkinfrastructuur. 
Hoewel de Commissie de rechten van de Lid-Staten erkent om de ontwikkeling van 
net weginfrastructuur te controleren en te plannen, is uit de standpunten die in het 
Groenboek over mobiele communicatie naar voren zijn gebracht voor het bijzondere geval 
van radioinfrastructuur gebleken dat deze rechten in overeenstemming kunnen worden 
gebracht met de doelstellingen van de Unie en met de mededingingsregels49. 
Universele dienstverlening en andere openbare-dienstverplichtingen op dit gebied moeten in 
deze sector als een basiswaarde van de Unie worden gehandhaafd. Daaronder valt niet alleen 
de instandhouding van de huidige niveaus van universele en openbare dienstverlening, maar 
ook de verdere positieve ontwikkeling daarvan 
De vitale beginselen van openbare dienstverlening op dit gebied zijn universaliteit, d.w.z. 
toegang voor iedereen tegen een betaalbare prijs, gelijkheid, dwz. toegang ongeacht de 
geografische locatie, en continuïteit, dwz ononderbroken dienstverlening met een bepaalde 
kwaliteit. De essentie van het beginsel van een universele dienstverplichting is het 
beschikbaar stellen van een bepaald minimumpakket van diensten van gespecificeerde 
kwaliteit aan alle gebruikers tegen een betaalbare prijs. Dit beginsel is verwoord in de 
resolutie van de Raad van 7 februari 1994 inzake universele dienstverlening in de 
telecommunicatiesector en de bijbehorende verklaring van de Commissie. 
Het evenwicht en de stabiliteit van het financiële systeem ter ondersteuning van de 
netwerkontwikkeling en de universele dienstverlening moeten worden herzien en 
belangrijkste nieuwe infrastructuurlcvcranciers tot dusver slechts 1% van de markt voor zakelijke diensten 
kunnen renoveren. 
491 lel Groenboek over mobiele en persoonlijke conimunicalie heeft vrij gedetailleerd vcrgunningscrilcria en 
\ergunningspiO'.:dures vastgesteld, die zijn gebaseerd op essentiële eisen zoals veiligheid en integriteit van 
hel netwerk in openbare-dienslvcrplichlingen zoals permanentic. beschikbaar en kwaliteit van 
dienstverlening, alsook voorwaarde voor het beperken van het aantal vergunningen. 
"« 
gewaarborgd. Hoewel deze taak moet worden verricht in de context van de liberalisering 
van openbare spraaktelefonie die de belangrijkste bron is voor het financieren van de 
netwerkontwikkeling, is de Commissie van mening dat de volledige liberalisering van het 
netwerk alleen kan plaatsvinden nadat men het eens is geworden over een bevredigende 
oplossing van dit probleem ..)•'.• 
- De voordelen van de verbeterde diensten die via het netwerk worden geleverd moeten de 
consument ten volle ten goede komen. Interconnectie en interoperabiliteit zijn van vitaal 
belang om te voorkomen dat de consument wordt geconfronteerd met een doolhof van 
netwerken zolder interoperabiliteit. 
Bij het invoeren van concurrentie in de kernmarkt voor telecommunicatie dient aanzienlijk 
meer aandacht te worden besteed aan'de sociale aspecten van de informatiemaatschappij, 
waaronder het effect van de "liberalisering van de sector op de werkgelegenheid en de 
Werkomgeving alsook aan de culturele en taalkundige aspecten. 
Een intensieve dialoog met de sociale partners en een innoverende benadering van de 
opleiding in de algemene context van de informatiemaatschappij zullen bepalend zijn voor de 
verdere ontwikkeling 
- Naarmate beperkingen op de toegang tot alternatieve netwerken worden opgeheven, zal het 
van vitaal belang zijn dat de bestaande beperkingen voor de verantwoordelijke exploitanten 
worden herzien en de toepassing van de mededingingsregels wordt verduidelijkt. Dit geldt 
met name voor de toepassing van mededingingsregels op samenwerkingsverbanden enjoint 
ventures alsook op onderwerpen zoals de verstrekking van diensten, de distributie van 
diensten en interconnectie. 
De netwerkmarkt in de Europese Unie kan niet worden opengesteld zonder volle aandacht 
te besteden aan de internationale context 
.'Terwij! een vooruitstrevende positie inzake tic toekomstige netwerkregelgeving de positie 
van de Unie bij de toekomstige inteinationale discussies over wereldomvattende 
informatiesnelwegen aanzienlijk zal versterken, zal tevens alle aandacht moeten worden 
gericht op het verwerven van equivalente toegangsvoorwaarden tot de markten in derde 
landen. \ 
Hieruit volgt meer in het bijzonder dat in het tweede deel van het Groenboek onder meer de 
volgende punten zullen moeten worden behandeld: 
Vergunningen 
% 
Het vergunningsstelsel zal een cruciale rol spelen bij het bepalen van het kader voor de 
ontwikkeling van infrastructuurconcurrentie en zorgen voor een passende wettelijke controle. Er 
dient een brede discussie plaats te vinden over het algemene regelgevingskader voor 
infrastructuur alsook over algemene criteria voor de toekomstige verlening van vergunningen 
voor infrastructuur, met inbegrip van beperkingen die samenhangen met het algemene belang, 
zoals de toekomstige verkrijging van doorgangsrechten, de toepassing van voorschriften inzake 
ruimtelijke ordening, milieubescherming en de toegang tot radiofrequenties, waarbij tevens de 
mededingingsregels in acht moeten worden genomen. 
Universele dienstverlening 
De instandhouding van universele dienstverlening vormt een essentieel onderdeel van de 
liberalisering van infrastructuur. Dit mag niet als problematisch worden beschouwd. Uit de 
ervaring van landen met een geliberaliseerde telecommunicatieinfrastructuur is gebleken dat 
de universele-dienstdoelstellingen in feite beter worden verwezenlijkt en verder worden 
ontwikkeld wanneer er meer concurrentie is5(). 
Een basisdefinitie van de benadering van universele dienstverlening op het gebied van 
telecommunicatie in de Unie is geformuleerd in de resolutie van de Raad van 7 februari 1994 
en de bijbehorende verklaring van de Commissie Deze defintie zal nader moeten worden 
uitgewerkt overeenkomstig de opdracht die de Raad daartoe aan de Commissie heeft 
üCi»even51. 
5()Rcccnie OLSO-sludies hebben aangetoond dal in die landen waar concurrerende verstrekking van 
infrastructuur is toegestaan, de universele dienstverlening over hel algemeen is verbeterd. 
51 Resolutie 94/C48/01 van de Raad verzoekt de Commissie "met name met de bevoegde nationale instanties 
onderzoek te verrichten naar en advies in ie winnen over vraagstukken in verband met de omschrijving van 
de universele dienstverlening en de financiering daarvan en daarbij mei name rekening te houden met de 
aanpassingsproblematiek van perifere regio's met minder ontwikkelde netwerken". Zie resolutie van de Raad 
van 7 februari 1994 inzake de beginselen van universele dienstverlening in de telecommunicatiesector 
(04/048/01 : PB C48/I van 16.2.1994). 
In de verklaring van de Commissie betreffende de resolutie van de Raad omvat universele dienstverlening 
volgens de definitie in dit siadium van de analv.se een aantal basiselementen, aanvullende elementen 
(geavanceerde dicnsienclcmenlen), huurlijnen en diensten waarvan de levering wordt aanbevolen. 
Basiselementen hebben met name betrekking op levering van het openbare basisielecommunicalienetwerk en 
de spraaklclcfoondienst. kwaliteit van de dienst, larileringsbelcid, publikalie van informatie betreffende de 
diensten, geschillenprocedures voor gebruikers, abonneclijstcn. diensten met tussenkomst van de telefonist 
en de dienst inl.chlingcn, openbare betaaltelefoons, toegang tot nooddiensten en bijzondere voorwaarden 
voor gehandicapten en personen met bijzondere behoeften Aanvullende elementen omvallen geavanceerde 
dicnsienclcmenlen zoals gespecificeerde nota's en loonkiezeii (DTMI; "touch lone"). Diensten waarvan de 
levering wordt aanbevolen omvallen de levering van dieiisieu via het digitale netwerk voor geïntegreerde 
diensten (ISDN) en geavanceerde datadiensten. 
De resolutie van de Raad verzoekt om bijzondere aandacht bij hel nastreven van de gewenste handhaving en 
omwikkeling van universele dienstverlening voor de specifieke omstandigheden van de perifere regio's met 
minder ontwikkelde netwerken en van de bijzonder kleine netwerken: er wordt voorts gevraagd bij het 
ontwikkelen van het concept van de universele dicnsiverlening hel tempo van de technische vooruitgang, de 
marktontwikkelingen en de veranderingen in de behoeften van de gebruikers ie volgen. 
^S" 
Er zal in de nodige waarborgen moeten worden voorzien voor de financiering van 
universele-dienstyerplichtingen en andere openbare-diensttaken (zoals het zorgen voor een 
evenwichtige geografische ontwikkeling over het gehele grondgebied van de Lid-Staten) met 
inachtneming van de mededingingsregels, dergelijke waarborgen kunnen wórden ingevoerd 
in het kader van interconnectiebeginselen, niet name met betrekking tot de prijzen die 
kunnen worden gevraagd voor de toegang tot en het gebruik van het netwerk van 
abonneelijnen. Daarbij zàl bijzondere aandacht moeten worden besteed aan de behoeften van 
de perifere regio's met minder ontwikkelde netwerken. 
Interconnectie 
De werkzaamheden op dit gebied moeten in overeenstemming zijn met het nieuwe 
interconnectiekader dat wordt gepland door volledige toepassing van de mededingingsregels 
en de hervorming van Open Network I'm vision. Het nieuwe interconnectiekader moet 
zorgen voor interconnectie van netwerken en interoperabiliteit van diensten onder niet-
discriminerende voorwaarden, kostenoriëntering van tarieven en het nakomen van essentiële 
eisen, waaronder de veiligheid van nel werkverrichtingen en de instandhouding van 
netwerkintegriteit. 
Volgens de resolutie van de Raad van 22 juli 1993 inzake het overzicht van dè situatie in de 
telecommunicatiesector dient dé herziening van het inferconnectiekader deel uit te maken 
van de algemene voorstellen die vóór f januari 1996 moeten worden ingediend ter 
voorbereiding van de volledige liberalisering van openbare spraaktelefonie. 
Concurrentiewaarborgen 
Er moet voor worden gezorgd dat een eerlijk mededingingsklimaat voor nieuwe diensten en 
netwerken kan ontstaan, terwijl tegelijkertijd bestaande beperkingen worden opgeheven. In 
dat verband zal de volledige toepassing van .de. mededingingsregels middelen verschaffen 
voor het voorkomen van oneerlijke handelspraktijken en misbruik van machtsposities, terwijl 
meer zekerheid wordt gegeven op het gebied van samenwerkingsverbanoen en de 
verstrekking en distributie van diensten. Er zal in de nodige waarborgen voor transparantie 
moeten worden voorzien. , 
Internationale dimensie 
Lr dient rekening te worden gehouden met het verband tussen interne liberalisering en 
toegang voor exploitanten uit de Gemeenschap tot markten in derde landen, in 
overeenstemming met het algemene handelsbeleid van de Gemeenschap, ten einde te zorgen 
voor effectieve en vergelijkbare toegang tot de markt. Een belangrijk aandachtsgebied van 
de activiteit van de Gemeenschap in dit verband zal worden gevormd door de lopende 
H 
onderhandelingen over de zogeheten basistelecommunicatiediensten in de 
Wereldhandelsorganisatie. 
Sociale dimensie en werkgelegenheid 
Het is van essentieel belang dat ten volle gebruik wordt gemaakt van de kansen die door 
informatie- en communicatietechnologieën worden geboden om de kwaliteit van het bestaan 
van de Europese burger te verbeteren, nieuwe en betere banen te scheppen en dat goed 
rekening wordt gehouden met de mogelijke negatieve effecten. In de context van het gevolg 
dat wordt gegeven aan het Witboek, Groei, Concurrentievermogen en Werkgelegenheid 
besteedt de Commissie bijzondere aandacht aan deze aspecten en de vast te stellen 
voorwaarden die nodig zijn voor een optimale benutting van de nieuwe mogelijkheden voor 
een groei van de werkgelegenheid dank zij de technologische veranderingen. Daaronder 
vallen richtsnoeren voor het begeleiden van hel proces van economische en sociale 
aanpassing. 
Er zal tevens worden verwezen naar een aantal specifieke onderzoeken naar het verband 
tussen de informatiemaatschappij en de werkgelegenheid. Er zal met name een onderzoek 
worden verricht naar de gevolgen en voordelen van de informatiemaatschappij voor de 
regionale, economische en sociale samenhang. De Commissie ziet tevens het advies 
tegemoet van de groep van prominente deskundigen, waarvan de oprichting werd 
aangekondigd in het actieplan Europa op weg naar de informatiemaatschappij, over de 
problemen die met prioriteit moeten worden behandeld en de mate waarin de uit te werken 
maatregelen geschikt zijn om problemen te verhelpen; voorts worden de resultaten 
afgewacht van een groot colloquium over de sociale en maatschappelijke aspecten van de 
informatiemaatschappij dat in 1995 moet worden gehouden. 
Aanverwante gebieden 
Bovendien moet bij het uitwerken van de tegelgevingsbeginselen tevens ten volle rekening 
worden gehouden met beleid van de Europese Unie op aanverwante gebieden, zoals het 
audiovisuele gebied52 met betrekking tot tie inhoud van audiovisuele diensten, het gebied 
van de bescherming van persoonsgebonden gegevens en van de persoonlijke Ievenssfeer53 
52Grocnbock over de strategische opties voor de versterking van de Europese programmaindustrie in de 
context van hel audiovisueel beleid van de Europese Unie. COM(94)96 def; Richtlijn 89/552/EEG van de 
Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten 
inzake de uitoefening van telcvisieomroepactiv itciicn PB L. 29N van 17.10.1989. 
^Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van personen in verband met de 
behandeling van persoonsgegevens. COM(92)422. PB C 277 van 5.11.1990 en gewijzigd voorstel voor een 
richtlijn van hel Europees Parlement en de Raad bel rellende de bescherming van persoonsgebonden 
gegevens en viv-. de persoonlijke levenssfeer in hei kader van digitale telecommunicatienetwerken, met name 
in het kader van hel digitale netwerk voor geïntegreerde diensten (ISDN) en van digitale mobiele netwerken. 
COM(94)128dcl. van 13.6.1994. 
il 
en van de intellectuele eigendom54 alsook met betrekking tot de bescherming van de 
economische belangen van de consumenten. De beginselen moeten rekening houden met het 
feit dat regelgevingskwesties zoals de inhoud reeds worden behandeld in een kader dat 
samenhangt met de algemene aanpak. Zodoende moet het beleid van de Unie op het gebied 
van de liberalisering van infrastructuur het consistente antwoord kunnen geven dat in het 
actieplan van de Commissie Europa op weg naar de informatiemaatschappij wenselijk wordt 
geacht. ••_..< 
In overeenstemming met het bestaande Uniebeleid in het kader van de interne markt nioet 
worden verwezen naar de gevolgen van de convergentie tussen telecommunicatie en media 
voor zover deze van belang zijn voor de liberalisering van infrastructuur. De in dat verband 
te behandelen vitale kwesties zijn vermeld in de mededeling van de Commissie Europa op 
weg naar de informatiemaatschappij. Deze omvatten bij voorbeeld de onlangs goedgekeurde 
mededeling over pluralisme en mediaconcentratie, het toekomstige Groenboek over 1ER en, 
op het gebied van de inhoud, de follow-up van het Groenboek over audiovisuele diensten. 
Bij liet behandelen van de ontwikkeling van het toekomstige regelgevingskader dient als 
algemene eis te gelden dat in het bijzondei tekening wordt gehouden met de specifieke 
omstandigheden van de perifere gebieden met minder-ontwikkelde netwerken en van 
bijzondei'kleine netwerken. 
vu iiErvooiu/ESTEL^ 
•Het voorgestelde iJgemene beginsel en het geschetste tweefasenproces kunnen worden vertaald 
in de volgende aanpak op Unieniveau. 
'-,-•'•' . . ' ,(' ' ' : 
Ingevolge Richtlijn 90/388 inzake mededinging op de markten voor 
telecommunicatiediensten werd de levering van alle telecommunicatiediensten voor 
mededinging55 opengesteld, onder voorbehoud van vier belangrijke uitzonderingen met 
betrekking tot diensten56. 
^4Voorstel, voor een richtlijn van de Raad betreffende de rechtsbescherming van databanken. 
C()M(9.>)464 def. SYN 393, In het '•'actieplan van de Commissie Europa op weg naar de 
informatiemaatschappij wordt voor begin 1995 een Groenboek over intellectuele eigendomsrechten in de 
iulormalic.maalscha.ppij aangekondigd. 
^Richtlijn «->0'/.>88/l'|{G verlangde dal de Lid-Slaieu bijzohdcie ol"uilshiilcndc rechlen voor hel aanbod van 
andere telecommunicatiediensten dan spraakielelonie (en die diensten welke .specifiek van het 
toepassingsgebied van de richtlijn zijn uitgesloten) afschaffen en de maatregelen ncnien die nodig zijn om 
het recht van ?-.»:''marktdeelnemers om deze telecommunicatiediensten aan te bieden, te waarborgen. De 
richtlijn stelt ook vast welke beperkingen, bij afwezigheid van uilsluitende of bijzondere rechten, door de 
l.id-Statcn kunnen worden opgelegd, bijvoorbeeld in de vorm van vergunningsvoorwaarden voor 
Içverancicrs vaii geliberaliseerde diensten. 
De Diensicniïchllijn maakte deel uit van een algehele overeenkomst-.die in december 1989 werd bereikt en 
volgens welke de Commissie de ingevolge hel Verdrag op haar rustende verplichting vervulde om de 
toepassing van de Verdragsrcgcls op de telecommunicatiesector via de Dienstenrichtlijn te definiëren. 
M 
satellietdiensten57; 
mobiele telefoon- en semafoondiensten58, 
openbare radio- en televisie-omroepdiensten59; 
en 
- openbare spraaktelefoniediensten.60 
Richtlijn 90/388 bevat in de huidige vorm geen bepalingen betreffende het gebruik van 
alternatieve infrastructuren en kabeltelevisienetwerken voor de verlening van geliberaliseerde 
diensten. Richtlijn 90/388 verlangt thans uitsluitend de opheffing van beperkingen op het gebruik 
van één enkele bron van infrastructuur, namelijk door TO's geleverde huurlijnen, voor het 
verlenen van geliberaliseerde diensten. 
Nu de uitsluitingen van liberalisering ten aanzien van diensten in de loop van de tijd tot 1 januari 
1998 geleidelijk worden opgeheven (met extra overgangsperioden voor bepaalde Lid-Staten, 
overeenkomstig Resolutie 93/C213/01 van de Raad), moet de aandacht worden gericht op de 
huidige beperkingen bet rellende verstrekking van infrastructuur door één leverancier (de TO's), 
in overeenstemming met het uiteengezette tweefasenproces 
tegelijk met de goedkeuring van Richtlijn 90/387/KEG (de kaderrichtlijn over Open Network Provision) van 
de Raad. 
Het Europese Hof van Justitie heeft richtlijn 90/388/EEG ondersteund en de toepassing van artikel 90 
bevestigd om voor de Lid-Staten de specifieke, uil het Verdrag voortvloeiende verplichtingen te 
verduidelijken (Arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 19 november 1991, 
gevoegde zaken C-271. 281. 289/90). 
56()ok de telexdicnsi werd uitgezonderd. Intussen wordt echter algemeen erkend dal deze dienst in snel 
tempo wordt vervangen door andere diensten, zoals lacsinuletransinissic. 
57'1'en aanzien van satellietcoimuunieatienctwerken signaleerde Resolutie 92/C/8/OI van de Raad de noodzaak 
van toepassing van de beginselen van telecomnuuucaiiebeleid. met name liberalisering en harmonisering, op 
de salclbelsector. Dil beleid wordt nu ten uitvoer gelegd via de goedkeuring door de Commissie van een 
richtlijn op basis van artikel 90. nadat deze was ingediend bij de Raad en hel Europees Parlement, om de 
Dienslenrichllijn zodanig ie wijzigen dat hieronder ook satellietcoinmunicaticdicnslen vallen. 
r>8Ten aanzien van mobiele communicatie heeft de Commissie de kwestie van de exclusieve verstrekking van 
GSM-dienstcn rechtstreeks met de betrokken Lid-Staten in het kader van de mededingingsregels 
opgenomen. Hel Groenboek over mobiele en persoonlijke communicatie C0M(94)I45 def van 27.4.94 stelt 
voor hel toepassingsgebied van de Dicnstenrichtlijn uit te breiden lol mobielc-eommunicaliediensten. De 
Commissie heelï een breed overleg over de in hel Groenboek voorgestelde standpunten georganiseerd en zal 
binnenkort vers'.ig uitbrengen over de resultaten daarvan 
•^ l en aanzien van openbare radio- en televisie-omroep, de/e blijven builen het toepassingsgebied van Richtlijn 
90/388/EEG vallen. 
00 I en aanzien van openbare spraaktelefoniediensten wordt in Resolutie 93/C213/01 van de Raad aangedrongen 
op de openstelling van deze dienstverlening per 1 januari 1998 en wordt van de Commissie verlangd dat zij 
de noodzakelijke wettelijke maatregelen voorstelt om deze openstelling per 1 januari 1996 te 
bewerkstelligen. Op dat moment zouden de benodigde wijzigingen van Richtlijn 90/388/EEG worden 
behandeld. 
17 
Het algemene beginsel dat moet worden toegepast is dat van vrije keuze van de onderliggende 
infrastructuur voor de levering van diensten naarmate déze voor concurrentie worden 
opengesteld 
De toepassing van dit beginsel zou het proces van liberalisering van infrastructuur koppelen aan 
het tijdschema voor de liberalisering van telecommunicatiediensten, met inbegrip van die, 
diensten die thans openstaan voor mededinging (inclusief satellietcommunicatie en mobiele 
communicatie), alsmede openbare spraaktelefoniediensten, met ingang van 1 januari 1998, zij het 
dat in het laatste geval nog de nodige waarborgen moeten worden ontwikkeld, zoals bedoeld in 
hoofdstuk VI 
liet geplan-cle tweefasenproces zou derhalve leiden tot de onmiddellijke opheffing van restricties 
op het gebrüik; van eigen infrastructuur of-die van derden,'voorzover'dat-in-'de Lid-Staten is 
toegestaan, op de volgende gebieden: 
I. de levering van satellietcommunicatiediensien;6l 
2. de verlening van alle reeds geliberaliseerde kabel- en ethertelecommunicatiediensten (met 
inbegrip van hët gebruik van kabeltelevisie-inlrastructuùr voor dit doel); 
het betreft hier spraak- en datadiensten voor bedrijfsnetwerken en gesloten 
gebruikersgroepen, alsmede alle andere telecommunicatiediensten, anders dan de verlening 
van openbare spraaktelefoniediensten; 
> verstrekking van verbindingen, met inbegrip van microgolf verbindingen, binnen het mobiele 
netwerk voor de verstrekking van mobiele-communicatiediensten. 
Zoals gezegd kunnen door op deze gebieden actie te ondernemen belangrijke belemmeringen 
voor de verlening van diensten die zijn opengesteld voor-mededinging worden weggenomen en 
kan de beschikbaarheid van infrastructuur voor deze doeleinden aanzienlijk worden uitgebreid, 
waardoor de reeds door de Unie getroffen libera)iseringsmaatregelen effectiever worden. 
Deze actie zal ongetwijfeld leiden tot belangrijke economische voordelen en grotere efficiëntie 
voor zowel exploitanten als verstrekkers en gebruikers van diensten en voor de Europese 
economie als geheel. Bovendien zal van deze \'óórdelen kunnen worden geprofiteerd zonder dat 
de financiële basis van de telecömmunicatie-exploiianten zodanig wordt aangetast dat de 
oIZoals (hans verlangd in de Richtlijn van de Commissie-van. I 3 oktober 1994 tol wijziging van de Richtlijnen 
88/M)1/E.EG (tclceonununicatie-cindapparatuur) en 90/388/EEG (telecommunicatiediensten), met name met 
betrekking lot satellietcommunicatie. De Lid-Staten beschikken over 9 maanden om kennis te geven van de 
getroffen uitvoeringsmaatregelen. Bovendien mogen Ud-Siaten met minder ontwikkelde netwerken 
verzoeken om ecu derogalic tol 1 januari 1996. _ 
h 
universele dienstverlening of de vervulling van andere openbare diensttaken in de Lid-Staten 
hierdoor dreigt te worden ondergraven. Deze actie zou de totstandkoming van een 
kostengeoriënteerde infrastructuur voor geliberaliseerde diensten bespoedigen, met name op het 
gebied van de voor deze doeleinden essentiële huurlijnen. 
Op elk van deze gebieden is reeds een aantal stappen ondernomen, zodat deze acties zullen 
kunnen worden geconsolideerd in het kader van een algehele aanpak van de liberalisering van 
infrastructuur. 
Resolutie 92/C8/01 van de Raad deed een beroep op de Commissie om de noodzakelijke 
maatregelen voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijke markt voor 
satellietcommunicatiediensten en -apparatuur voor te stellen. De recente satellietrichtlijn in het 
kader van artikel 90 breidt het toepassingsgebied van de zogeheten Richtlijnen inzake 
eindapparatuur en diensten (richtlijnen 88/301 en 90/388/LMG) uit tot satellieteindapparatuur en 
-diensten. 
De studies over liberalisering op het gebied van alternatieve infrastructuur en 
kabeltelevisienetwerken zijn nu voltooid. De studies suggereren dat liberalisering zou kunnen 
worden bereikt zonder belangrijke financiële gevolgen voor de universele dienstverlening. 
Opnieuw moet rekening worden gehouden met het feit dat de prijzen voor de geleverde 
infrastructuur in elk geval krachtens de bestaande Uniewetgeving in overeenstemming met de 
kosten moeten worden gebracht; telecommunicatie-exploitanten moeten bijgevolg ten volle 
kunnen concurreren, hetgeen hen in staat moet stellen een sterke marktpositie te handhaven. 
Met betrekking tot de openstelling van het gebruik van eigen infrastructuur of infrastructuur van 
derden in mobiels-communicatienetwerken geeft het (Jroenboek voor mobiele en persoonlijke 
communicatie duidelijk aan dat dit zou moeten worden toegestaan, om te bereiken dat 
exploitanten van mobiele communicatienetwerken controle hebben over hun kostenstructuur. 
Uitgaande van deze aanpak wordt aangenomen dat, met het oog op de tenuitvoerlegging van 
bovenvermelde doelstellingen 1 tot en met 3. thans de noodzakelijke wijzigingen in Richtlijn 
90/388 kunnen worden voorbereid, ten einde de bestaande beperkingen weg te nemen. 
Wat betreft de liberalisering van infrastructuur voor de openbare spraaktelefoniedienst na 
I januari 1998 zullen extra waarborgen met betrekking tot de beschikbaarheid en het gebruik van 
infrastructuur noodzakelijk zijn, zoals aangegeven in hoofdstuk VI. Deze zullen worden 
behandeld in het tweede deel van het Groenboek 
VIII CONCLUSIE 
h 
Tijdens de topconferentie op Korfoe werd de oproep tot snellere vooruitgang voor de 
telecommunicatiemarkt in de Europese Unie gunstig onthaald Dit werd beschouwd als een 
cruciaal element voorde stimulering van de groei en het concurrentievermogen van de Europese 
economie als geheel. Als antwoord daarop verzocht de Europese Raad om vaststelling van een 
duidelijk en stabiel regelgevingskader voor de telecommunicatiesector. Nu er al een duidelijke 
datum is vastgesteld voor de liberalisering van de basisdienst voor spraakcommunicatie en er een 
coherent beleid is voorgesteld vóór de toekomst van mobiele en persoonlijke communicatie, is 
een standpunt van de Unie over de toekomst van de verstrekking van infrastructuur vereist met 
het oog op de vooruitgang van het reeds overeengekomen proces. Dit moet een belangrijke 
reactie zijn op de uitdaging van de mondiale informatiemaatschappij 
Volgens het rapport van de Groep Bangemann wordt de voornaamste belemmering voor bredere 
commerciële exploitatie van geavanceerde communicatietechnologieën en nieuwe innoverende 
toepassingen door handel en industrie gevormd door het ontbreken van een Europese 
telecommunicatietransmissie-infrastructuur met hoge capaciteit, tegen de prijzen die nodig zijn 
om de exploitatie en innovatie door toonaangevende gebruikers aan te .'moedigen. In het 
actieplan van de Commissie Europa op weg naar de informatiemaatschappij wordt de 
libei alisei ing van de infrastructuur derhalve als een prioriteit beschouwd. 
liet wordt thans passend en noodzakelijk geacht het beginsel van koppeling van de liberalisering 
van infrastructuur en deliberalisering van diensten te bevestigen, ten einde de sector de 
zekerheid te geven die zij nodig heeft om investeringen en bedrijfsstrategieën te plannen. 
<•'•'' •!•.:-' 
Dit impliceert in een eerste fase, daarbij gesteund door de doelstellingen die het Europees 
Parlement heeft aangegeven, onmiddellijke actie ter zake van het gebruik van eigen 
infrastructuur of infrastructuur van derden, met inbegrip van kabeltelevisie-infrastructuur, in 
samenhang met satellietcommunicatiediensten, bedrijfsnetwerken en gesloten gebruikersgroepen 
en mobiele communicatie. Het impliceert tevens in een tweede fase volledige liberalisering van 
de infrastructuur v"'>ór 1 januari 1998, met inachtneming van de vast te stellen waarborgen en de 
overgangsperioden voor bepaalde Lid-Staten overeenkomstig Resolutie 93/C213/01 van de 
Raad. •.. 
Dit moet resulteren in het in de bijlage aangegeven tijdschema voor de twee fasen. 
Alle Lid-Staten staan reeds in meerdere of mindere mate toe dat parallelle communicatie­
infrastructuur voor specifieke doeleinden wordt opgezet en gebruikt. Wanneer niet wórdt 
getracht de bestaande beperkingen voor het meer algemene gebruik van beschikbare 
infrastructuren weg te nemenr zou dit niet alleen ingaan tegen de wettelijke verplichtingen die 
voortvloeien uit het Verdrag; maar zou dit ook leiden tot onderbenutting van bestaande 
infrastructuren: 
•<: hi 
Tegelijkertijd zou, zonder de voorgestelde actie, niet worden voldaan aan een van de 
kernvereisten van het rapport Europe and the global information society, namelijk het scheppen 
van omstandigheden waarin openbare en particuliere financiële middelen kunnen worden 
gemobiliseerd om te investeren in de nieuwe technologieën, die van vitaal belang zijn voor groei, 
concurrentievermogen en werkgelegenheid. 
De Commissie legt daarom dit eerste deel van het Groenboek over de liberalisering van 
telecommunicatie-infrastructuur en kabel-televisie-netwerken voor aan de Raad en het Europees 
Parlement; het heeft betrekking op: 
het algemene beginsel dat, waar de verlening van telecommunmicatiediênsten is opengesteld 
voor concurrentie, er ook vrije keuze moet zijn van de onderliggende infrastructuur via 
welke dergelijke diensten worden verleend, met inachtneming van de hieronder vermelde 
waarborgen, 
vaststelling van een tweefasenaanpak, met de ophelfing van beperkingen op alternatieve 
infrastructuur, waaronder kabeltelevisie, op Europees niveau op het gebied van 
satellietcommunciatie, mobiele communicatie en geliberaliseerde terrestrische diensten in een 
eerste fase en de koppeling van de liberalisering van infrastructuur aan het algehele 
tijdschema voor verdere ontwikkeling van de telecommunicatiesector, in het bijzonder de 
datum van I januari 1998 voor de liberalisering van de verlening van openbare 
spraaktelefoniediensten, met inachtneming van de in Resolutie 93/C213/01 van de Raad 
vermelde extra overgangsperioden die Lid-Staten met minder ontwikkelde netwerken nodig 
hebben voor v<e noodzakelijke structurele aanpassingen. 
De Commissie is voornemens voor 1 januari 1995 het tweede deel van dit Groenboek in te 
dienen waarin de extra waarborgen worden behandeld die zijn vereist voor de tweede fase, 
wanneer het algemene beginsel van koppeling van de liberalisering van infrastructuur aan het 
tijdschema voor de volledige liberalisering van de verlening van openbare 
spraaktelefoniediensten moet worden toegepast 
Het tweede deel van het Groenboek zal met name betrekking hebben op: 
criteria voor de toekomstige verlening van vergunningen voor infrastructuur, met inbegrip 
van argumenten ter zake van het algemeen belang om het aantal van dergelijke vergunningen 
te beperken met inachtneming van het Gemeenschapsrecht en met name de 
mededingingsregels, alsook voor de toekomstige regulering van doorgangsrechten en 
toepassing van regels ter zake van ruimtelijke ordening, 
instandhouding en verdere ontwikkeling van universele dienstverlening en andere openbare-
diensttaken als een essentiële waarde in de telecommunicatiesector van de Unie, het 
h'\ 
• financiële effect van de liberalisering van infrastructuur en de benodigde maatregelen ter 
bescherming van consumentenbelangen; 
•de inlerconnectieregeling die in een op concurrentie gebaseerde omgeving van toepassing is 
en eventuele benodigde waarborgen voor eerlijke concurrentie tussen netwerken; 
herziening van beperkingen op verantwoordelijke exploitanten en verduidelijking van de 
toepassing van de mededingingsregels; 
- waarborging van vergelijkbare en effectieve toegang tot markten van derde landen; 
- de sociale en werkgelegenheidsdimensie, die een centraal thema moet vormen; 
- het vraagstuk van de convergentie, met name tussen telecommunicatie en omroep, welke 
van essentieel belang is voor de ontwikkeling van multimediadiensten en.de instandhouding 
en ontwikkeling van concurrentie in de telecommunicatie-en mediasector. 
Er zal in het bijzonder op moeten worden toegezien dat rekening wordt gehouden met meer 
algemene doelstellingen van openbaar belang, zoals milieubescherming, alsook met de specifieke 
omstandigheden van de perifere regio's met tnindei ontwikkelde netwerken en van bijzonder 
kleine netwerken. 
De Commissie verwacht een breed debat over het Groenboek. Tegelijkertijd zal zij, gezien de 
urgentie van de opheffing van bestaande knelpunten in de verstrekking van alternatieve 
netwerk infrastructuur, de nodige stappen ondernemen om de eerste fase zo spoedig mogelijk ten 
uitvoer te kunnen leggen. Dit geldt met name voor satellietcommunicatie, geliberaliseerde 
terrestrische communicatiediensten, met inbegrip van het gebruik van kabeltelevisienetwerken, 
en mobiele communicatie. 
hH-
Tijdschema voor de liberalisering van telecommunicatiediensten en infrastructuur 
Diensten Infrastructuur 
D.il.i eu andere mel-
spiaakcoinnuinicalie-
dieuslen 
Spraaktelefonie vix>r 
bedrij fscoimmmicali 
Salellielcoiunumicali 
Mobiele conimunicalie 
Openbare 
spraaktelefonie v<x)i concurrentie voorgestelde datum voor opheffing volledige liberalisering van 
opengestelde diensten van beperkingen op het gebruik van nieuwe telecommunicatie-
bestaande alternatieve infrastructuur"2 infrastructuur (inclusief 
(inclusief kabeltelevisienetwerken) vergunningen voor nieuwe 
inliastinctiiiir-exploilanlen) 
I W)> sinds IWOM 
e en gesloten 
gebi uikersgroepensinds 
IWO65 
esmds |yy4('(> 
67 in uitvoering 
1 januari 1998^ 1995 
i.7.iyy5 
ill w<> 
1995 l im 
1998 
IW8 
1998 
1998 
62Allc infrastructuur die in de Lid-Staten is toegestaan en door andere dan de verantwoordelijke 
telecommunicatieorganisatie wordt geëxploiteerd. 
6 > krachtens Resolutie 93/C2 13/01 van 22 juli 199.1 mag voor Lid-Staten met minder ontwikkelde netwerken van 
die dauun worden afgeweken (dwz. Spanje. Ierland. Griekenland en Portugal) lol 1 januari 2003 en voor 
Luxemburg lot I januari 2000. Spanje heeft inmiddels aangekondigd dat het niet van plan is van deze dcrogatic 
gebruik te maken. 
64Richllijn 90/388/EEG van de Commissie heeft alle tcrrcslrischc telecommunicatiediensten builen openbare 
spraaktelefonie geliberaliseerd. Het doorverkopen zonder meer van pakkctgcschakcldc datadiensten is sinds 
I januari 1993 toegestaan. 
(oRichllijn 90/388/HEG van de Commissie heeft alle terrestrische telecommunicatiediensten buiten openbare 
spraaktelefonie geliberaliseerd. 
6()Richtlijn 94/ ./EEG van de Commissie (vastgesteld op 14 oktober 1994) heeft satellietcommunicatie 
geliberaliseerd. De Lid-Staten moeten uiterlijk 20juli 1995 kennis geven van de uitvoeringsmaatregelen. 
Derogaties zijn mogelijk lol 1 januari 1996 voor Lid-Staten met minder ontwikkelde netwerken. 
07Dc Lid-Siaten hebben monopolies op mobiele communicatie opgeheven of zijn daarmee bezig. De Commissie 
werkt aan een (binnenkort in te dienen) mededeling aan hel Europees Parlement en de Raad met betrekking lol 
hel overleg over het Groenboek inzake mobiele en persoonlijke communicatie, die moet leiden tol volledige 
liberalisering van mobiele communicatie. 
4 f 
ISSN 0254-1513 
COM (94) 440 def. 
DOCUMENTEN 
NL io 15 
Catalogusnummer : CB-CO-94-501-NL-C 
ISBN 92-77-81590-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
^