?Tfifm$K? 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.05.1996 
COM(%) 210 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S 
Het concurrentievermogen van de sector onderaanneming in de textiel- en 
kledingindustrie in de Europese Unie 

INHOUDSOPGAVE 
1. INLEIDING 1 ct_ 
2. Situatie van de Europese sector onderaanneming in de textiel- en 
kledingindustrie 2 
3. Factoren die van belang zijn voor de ontwikkeling van het 
concurrentievermogen 5 
4. Maatregelen ter bevordering van het concurrentievermogen van de sector 
onderaanneming in Europa 6 
4.1. Multisectorale programma 's en instrumenten 6 
4.2. Communautaire acties ten behoeve van de sector onderaanneming 9 
4.3. Bevordering van het concurrentievermogen van de sector 
onderaanneming in de textiel- en kledingindustrie 10 
5. CONCLUSIES 13 
<L 
1. INLEIDING 
De kleine en middelgrote onderaannemingsbedrijven, die werken voor plaatselijke of elders 
gevestigde opdrachtgevers, vertegenwoordigen een zeer aanzienlijk deel - 10 à 60% 
afhankelijk van de Lid-Staat - van de sector textiel en kleding in de Europese Unie. De in 
onderaanneming uitgevoerde activiteiten worden verzorgd door een netwerk van duizenden 
KMO's, vaak ambachtelijke bedrijven, die een essentiële rol vervullen als bron van 
werkgelegenheid en inkomen, met name in bepaalde gebieden. 
Volgens de recentste ramingen zijn in de sector onderaanneming 650.000 personen 
werkzaam, waarvan circa 200.000 vakmensen. Naar schatting zijn ongeveer 150.000 
werknemers in deze sector zwartwerkers. Dit is een aanzienlijk deel (ongeveer een derde) 
van het aantal banen in de sector textiel en kleding van de Europese Unie. 
De activiteiten van de onderaannemingsbedrijven zijn zeer arbeidsintensief en leveren dus 
zeer veel werkgelegenheid op. Deze bedrijven hebben echter te lijden van een aantal 
structurele zwakke punten. Zij worden vaak geconfronteerd met ingrijpende wijzigingen en 
aanpassingen in het beleid en de strategie van de opdrachtgevers (industriële en 
distributiebedrijven) waarvan zij in veel gevallen sterk afhankelijk zijn. Voorts zijn zij 
kwetsbaar voor concurrentie uit lage-lonenlanden. Tenslotte zijn zij door een complex van 
culturele en psychologische barrières onvoldoende bereid te investeren in opleiding en 
innovatie en hebben zij moeite met het uitstippelen van strategieën voor het opvangen van 
veranderingen en voor het verkrijgen van toegang tot de markten. Met name de kleine 
onderaannemingsbedrijven hebben een rudimentair beheer en voelen er weinig voor stappen 
te ondernemen die niet rechtstreeks betrekking hebben op het functioneren van de 
onderneming. 
In de huidige door ingrijpende industriële wijzigingen en toenemende internationale 
concurrentie gekenmerkte situatie is versterking van het concurrentievermogen van de 
sector onderaanneming van fundamenteel belang om in Europa een industriële activiteit van 
enige omvang overeind te houden, gezien de nauwe onderlinge samenhang binnen de 
mondiale textiel- en kledingbranche. 
Hoewel het ongetwijfeld zo is dat de nodige aanpassingen vooral een zaak van de bedrijven 
zelf zijn, moet de overheid toch een bijdrage leveren tot het creëren van een omgeving die 
gunstig is voor de ontwikkeling van de concurrentiekracht van de bedrijven en voor de 
benutting van de aan de totstandbrenging van de interne markt verbonden voordelen. 
Met deze mededeling wordt beoogd voorstellen te doen voor een pakket maatregelen 
en flankerend beleid om de sector onderaanneming in de textiel- en kledingindustrie te 
helpen zijn concurrentievermogen te verbeteren. De Commissie kan, in samenwerking 
met een Groep dat deze sector vertegenwoordigt, een stimulerende en begeleidende rol 
vervullen door te zorgen voor de nodige complementariteit en synergie tussen de 
verschillende niveaus en partners. 
;4 
Daarbij moet prioriteit worden gegeven aan verspreiding van informatie en van optimale 
methodes, vanuit het oogpunt van de concurrentievoordelen waarvan de sector kan 
profiteren, alsook aan de ontwikkeling van industriële samenwerking. De voorgenomen 
acties hebben met name betrekking op immateriële investeringen en zijn de neerslag van een 
werkprogramma dat in samenwerking met de sociale partners op stapel is gezet. 
In dit verband is in december 1992 in Madrid een eerste forum inzake onderaanneming 
gehouden, dat werd gevolgd door verschillende sectorale conferenties. In 1994 is een studie 
afgerond waarbij de omvang en de structuur van de sector onderaanneming in de 
kledingbranche zijn geanalyseerd, de door de loonwerkers en opdrachtgevers ondervonden 
moeilijkheden zijn geïnventariseerd, de strategieën ter verbetering van het 
concurrentievermogen die worden ontwikkeld om de marktpositie te herdefiniëren zijn 
onderzocht, en de door de overheid en de bedrijven zelf toegepaste maatregelen zijn 
bestudeerd. 
In maart 1994 heeft de Europese Commissie in Brussel een Europees forum van de sector 
onderaanneming in de kledingbranche georganiseerd, waaraan meer dan 
200 vertegenwoordigers van deze sector hebben deelgenomen. Tijdens dit forum hebben 
gedachten wisselingen plaatsgevonden over de bestaande of in voorbereiding zijnde 
programma's en over de maatregelen die het beste zijn afgestemd op de behoeften van de 
onderaannemingsketen (loonwerkers, bedrijven die de opdrachten geven en distributie). 
Naar aanleiding van deze initiatieven is een aantal proefprojecten opgezet om de 
haalbaarheid van de voorgenomen maatregelen te beproeven. Parallel hiermee zijn vijf 
ronde-tafelgesprekken georganiseerd in verschillende Lid-Staten (België, Frankrijk, Italië, 
Griekenland en Portugal) met het doel ter plaatse na te gaan of het programma aan de eisen 
beantwoordt. 
De hele exercitie is in nauwe samenwerking met de sociale partners afgewikkeld. Daartoe is 
een studiegroep opgericht waarin de diensten van de Commissie, de vertegenwoordigers van 
de beroepsorganisaties, inclusief die van de KMO's, alsook vertegenwoordigers van de 
vakbonden zitting hadden. Afhankelijk van het onderwerp werden diverse onafhankelijke 
deskundigen uitgenodigd om aan de besprekingen deel te nemen. 
De Industrieraad'heeft de Commissie tijdens zijn vergadering van 28 maart 1996 verzocht 
om een mededeling in te dienen over de situatie van de sector onderaanneming in de textiel-
en kledingindustrie in de Europese Unie. 
2. SITUATIE VAN DE EUROPESE SECTOR ONDERAANNEMING IN DE 
TEXTIEL- EN KLEDINGINDUSTRIE 
Bij alle activiteiten van de textiel- en kledingindustrie worden onderaannemers 
ingeschakeld, maar dit gebeurt toch vooral bij de veredeling en in de confectie (inclusief 
breigoed). Een veelheid van KMO's is daarbij actief waaronder een groot aantal kleine 
bedrijven, die vaak gevestigd zijn in plattelandsgebieden en op lokaal niveau 
werkgelegenheid bieden, vooral aan vrouwen, en zodoende aanzienlijk bijdragen tot de 
plaatselijke welvaart. 
De onderaannemingsbedrijven zijn onderling sterk verschillend qua omvang, activiteit, 
ontwikkeling en relaties binnen de bedrijfskolom. Het gaat hier om een uit statistisch 
oogpunt nog vrij onbekend gebied. De Commissie heeft een statistiekprogramma 
ontwikkeld waarmee wordt beoogd om, in samenwerking met de betrokken bedrijven, de 
bestaande leemten in de informatie tenminste gedeeltelijk op te vullen. 
De sector onderaanneming heeft thans te maken met een reeks beperkingen die voortvloeien 
uit de belangrijke structurele en conjuncturele ontwikkelingen waardoor de textiel- en 
kledingbranche als geheel gekenmerkt wordt. De bedrijven worden geconfronteerd met een 
markt die steeds meer concurrentie van buiten ondervindt, met een stagnerende vraag in 
Europa en met ingrijpende wijzigingen in de voorkeuren van de consumenten. Met het oog 
op de ontwikkeling van een rendabele toekomst voor de sector onderaanneming moeten de 
relatieve voordelen van de activiteiten daarvan opnieuw sterker worden geprofileerd, met 
name door toepassing van flexibele en aanpassingsgerichte systemen en door een beter 
gestructureerde know-how. 
Binnen de textiel- en kledingbranchevooral vooral wordt de sector onderaanneming 
geconfronteerd met: 
a) Internationalisering van de produktie en niet name verplaatsing van activiteiten 
naar lage-lonenlanden; deze factoren bepalen het concurrentiekader waarbinnen de 
onderaannemers opereren. De overheveling van confectie-activiteiten naar deze 
landen ging gepaard met en werd versterkt door het plaatsen van bestellingen door de 
grote opdrachtgevers in die landen. Een aantal derde landen heeft een grote mate van 
vakmanschap en een hoog kwaliteitsniveau bereikt en daarnaast zijn de kosten gedaald 
en is de duur van het transport bekort. Flexibele verplaatsing van activiteiten komt 
steeds meer binnen het bereik van grote distributeurs die hun besluiten nemen op basis 
van een grondige analyse van de relevante - positieve en negatieve - economische 
factoren, welke nodig zijn om de voor activiteiten in derde landen benodigde 
complexe logistieke, informatie- en fabrieksbeheersysternen te kunnen beheren. 
b) Versterking van het belang van de distributeurs (gespecialiseerde winkelketens, 
grote warenhuizen enz.). In eerste instantie was deze ontwikkeling een goede zaak 
voor de onderaannemers. Door de rationalisatie van de distributiestructuren in Europa 
en met name de ontwikkeling van de massadistributie zijn de prijzen echter steeds 
zwaarder onder druk komen te staan. Bovendien streeft de distributie ernaar, nu zij te 
maken heeft met een minder voorspelbare vraag, zich aan het begin van het seizoen 
niet meer volledig vast te leggen en plaatst zij tijdens het seizoen steeds meer 
bestellingen voor aanpassing van het produktengamma aan nieuwe trends. De 
onderaannemers van confectiekleding zien zich bijgevolg gedwongen het risico te 
nemen hun produktengamma snel te moeten aanpassen aan veranderingen in de vraag 
en met nieuwe collecties te moeten komen tegen prijzen die op internationaal niveau 
concurrerend zijn. 
c) Deze situatie weerspiegelt zich in de nieuwe regeling voor het passieve 
veredelingsverkeer ' waarin bepalingen zijn opgenomen die erop gericht zijn de 
verplaatsing van de produktie aan bepaalde grenzen en billijke voorwaarden te binden, 
ten einde de communautaire bedrijven de kans te geven zich te ontwikkelen en om 
industriële samenwerking te bevorderen. De onderaannemers kunnen eveneens van 
deze bepalingen profiteren om hun concurrentievermogen op peil te houden via 
lastenverlichting. 
d) De kosten die verbonden zijn aan het inspelen op een steeds veranderende vraag zijn 
teruggelopen dank zij automatisering en de invoering van nieuwe, geavanceerde 
organisatie- en beheersmethoden. Het aandeel van de arbeidskosten blijft echter vrij 
hoog (75 à 80%), gezien het seizoensgebonden en onregelmatige karakter van de 
werklast, hetgeen tot een flexibeler gebruik van de werktijd dwingt. 
Sommige bedrijven maken gebruik van zwartwerk om de kosten te verlagen en te 
voldoen aan de behoeften van een korte economische cyclus. Naar schatting zijn bij 
dit zwartwerk 150.000 personen betrokken (20% van de reguliere werkgelegenheid). 
Volgens de reeds aangehaalde studie komt de belasting die daarbij jaarlijks wordt 
ontdoken overeen met het bedrag dat wordt besteed in het kader van de maatregelen 
ter ondersteuning van de textiel- en kledingsector in de EU. Deze praktijk biedt, 
gezien de druk die daardoor op de prijzen wordt gelegd, geen duurzame bescherming 
noch voor de werkgelegenheid, noch voor het concurrentievermogen van de betrokken 
bedrijven. Deze handelwijze stuit op verzet van de vakbonden en ook door de 
overheid mag zij niet worden getolereerd. 
De huidige strategieën met betrekking tot onderaanneming vallen uiteen in vier groepen, 
waarbij respectievelijk de volgende uitgangspunten worden gehanteerd: 
a) het kostenaspect; lage arbeidskosten en rechtstreekse concurrentie met 
lage-lonenlanden zijn in deze optiek de bepalende factoren; 
b) reactievermogen en flexibiliteit; bij deze benadering moet het concurrentievoordeel 
komen van een snelle reactie op een gediversifieerde en veranderlijke vraag en van het 
vermogen in te spelen op de ontwikkelingen binnen de distributie; 
c) deskundigheid en know-how, waarbij de aandacht uitgaat naar de marktsegmenten 
waar know-how, ervaring, scholing en specialisering belangrijke 
concurrentievoordelen opleveren; 
d) het aspect service, waarbij de loonwerker bepaalde diensten aan de opdrachtgever 
aanbiedt, zoals assistentie bij het ontwerpen van artikelen, coördinatie van de 
onderaannemingsnetwerken, logistieke ondersteuning, de aankoop van stoffen, enz. 
In bepaalde gebieden, met name in Noord-Europa, ligt het accent vooral op 
reactievermogen, dienstverlening en flexibiliteit als reactie op de druk die op de prijzen 
wordt uitgeoefend door de ontwikkeling binnen de distributie. In andere gebieden is de 
situatie minder eenvormig en speelt vooral het kostenaspect een rol. Dit is de bepalende 
Verordening nr. 3036/94 van de Raad, PB L 322 van 15.12.1994. 
factor bij ongeveer een derde van de in Europa in onderaanneming uitgevoerde activiteiten 
en is zodoende even belangrijk als de factor reactievermogen en flexibiliteit. Deskundigheid 
en dienstverlening tenslotte zijn even belangrijk en zijn de bepalende factor voor het 
resterende derde. 
De louter op basis van het kostenaspect concurrerende onderaannemers zijn die welke het 
hoofd moeten bieden aan de belangrijkste uitdagingen, en dit ook zullen moeten blijven 
doen. Het verschil in kosten tussen Europa en bepaalde handelspartners is namelijk te groot 
om op dit gebied een concurrentievoordeel te kunnen blijven vasthouden, met name waar 
het gaat om produkten van mindere kwaliteit. Dit neemt niet weg dat Europa nog wel 
degelijk bepaalde concurrentievoordelen biedt die een verdere ontwikkeling van de 
produktiviteit van de bedrijven mogelijk maken. Het gaat meer bepaald om voordelen 
op het gebied van kwalificaties, dienstverlening, een beter gebruik van een soepele 
logistieke structuur, styling en kwaliteit van de produkten. 
Er is nog een andere belangrijke uitdaging, waaraan meer bepaald de als onderaannemer 
optredende KMO's en met name de kleine bedrijven binnen die groep het hoofd moeten 
bieden. Deze bedrijven zijn een belangrijk reservoir van werkgelegenheid, maar zij zijn 
vaak ingekapseld binnen regionale markten en hebben er moeite mee de kansen aan te 
grijpen die worden geboden door de opening van de markten, de ontwikkeling van de vraag 
en van de technologie en de veranderingen in de bedrijfskolom. 
3. FACTOREN DIE VAN BELANG ZIJN VOOR DE ONTWIKKELING VAN 
HET CONCURRENTIEVERMOGEN 
Doordat de sector onderaanneming in Europa door de hoge arbeidskosten geleidelijk terrein 
moet prijsgeven aan de lage-lonenlanden, heeft deze sector zich moeten aanpassen om op 
een andere manier met zijn activiteiten een concurrentievoordeel te behalen. 
De experimenten op dit gebied die succes hebben opgeleverd hadden met name betrekking 
op de ontwikkeling van immateriële investeringen en industriële samenwerking. 
De ontwikkeling van immateriële investeringen als factor ter bevordering van de 
concurrentiepositie is parallel verlopen met de ontwikkeling van de markten en van de 
vraag. De op flexibiliteit en reactievermogen gebaseerde organisatie van de produktie is 
tot stand gebracht door toepassing van "just in time"-technieken en het principe van 
de snelle respons, alsook door middel van een breed georiënteerde beroepsopleiding. 
Voorts hebben kwaliteit en innovatie, know-how en dienstverlening aan belang gewonnen 
binnen de strategie van de bedrijven. Het gebruik van informatietechnologieën blijkt een 
zeer belangrijke middel te zijn voor versterking van het concurrentievermogen van de 
bedrijven binnen de sector, inclusief de onderaannemingsbedrijven. Deze technologieën 
beantwoorden namelijk aan de behoeften van de bedrijven die het gevolg zijn van de nieuwe 
organisatiestructuur van de produktie, de wijzigingen in het gedragspatroon van de 
consumenten en, binnen een meer algemeen kader, van de ontwikkeling en de 
mondialisering van de markten. Met name voor de KMO's binnen de sector onderaanneming 
maken deze technologieën het mogelijk sneller en goedkoper contacten te leggen, de 
nadelen die verbonden zijn aan het op grote afstand werken gedeeltelijk weg te nemen, en 
gemakkelijker deel te nemen aan netwerken voor produktie- en marketingactiviteiten, 
alsook aan de herstructurering van de gehele branche. 
De ontwikkeling en versterking van deze voor het concurrentievermogen gunstige factoren 
vergt echter een extra inspanning op het gebied van informatieverspreiding en opleiding. In 
de eerste plaats moet een aantal psychologische en culturele barrières worden overwonnen 
zodat de bedrijven kunnen worden overtuigd van het nut van hervormingen en de interesse 
voor opleiding kan worden ontwikkeld, zowel bij het personeel als bij de bedrijfsleiders. 
Vervolgens zouden met behulp van de moderne communicatiemiddelen en een goede 
ondersteuning concrete acties kunnen worden ontwikkeld naar gelang van de mogelijkheden 
die daarvoor bij de loonwerkers voorhanden zijn. 
Bovendien zouden de onderaannemingsbedrijven volledig moeten kunnen profiteren van 
de Europese interne markt en zelfs een internationale dimensie moeten krijgen. De 
samenwerking tussen de bedrijven zou het mogelijk moeten maken tot bepaalde vormen van 
synergie te komen die de concurrentiepositie van de onderaannemers binnen de textiel- en 
kledingbranche zouden helpen versterken, via de ontwikkeling en de consolidatie van 
"clusters" en van produktie- en informatienetwerken, het bundelen van de middelen 
voor benutting van de know-how, promotieactiviteiten en toegang tot de markten van 
derde landen. 
Voorts tonen de succesvolle experimenten met samenwerking tussen opdrachtgevers en 
loonwerkers aan dat er ook op dit gebied een belangrijk potentieel aanwezig is voor 
versterking van het concurrentievoordeel en stabilisering, niet alleen voor de sector 
onderaanneming, maar ook voor de branche als geheel. 
De maatregelen van de Unie in het kader van het algemene concurrentiebeleid, het 
flankerend beleid ter ondersteuning van de industriële aanpassing en een agressiever 
handelsbeleid, zouden erop gericht moeten zijn de nodige synergieën tot stand te brengen en 
zouden moeten fungeren als katalysator voor decentraal opgezette initiatieven en projecten, 
zowel op nationaal als op Europees niveau. 
4. MAATREGELEN TER BEVORDERING VAN HET CONCURRENTIE­
VERMOGEN VAN DE SECTOR ONDERAANNEMING IN EUROPA 
4.1. MULT1SECTORALE PROGRAMMA 'S EN INSTRUMENTEN 
In het kader van het bestaande beleid komen verschillende communautaire programma's en 
instrumenten in aanmerking om door de sector onderaanneming te worden gebruikt ter 
ondersteuning van de door de bedrijfstak zelf ontwikkelde initiatieven om zijn 
concurrentievermogen te verbeteren. 
Voor door de structuurfondsen gefinancierde acties is voor de periode 1994-1999 een 
bedrag van 141 miljard ecu uitgetrokken, in valuta van 1992 (waarbij nog 4,724 miljard ecu 
komt voor de nieuwe Lid-Staten - in valuta van 1995). Maatregelen ten behoeve van de 
sector onderaanneming zijn mogelijk zowel in het kader van de op de industrie gerichte 
actieprogramma's waarin is voorzien in de communautaire bestekken en de 
programmeringsdocumenten van de Lid-Staten, als in het kader van de programma's die deel 
uitmaken van de communautaire initiatieven. 
In de onder doelstelling 1 vallende regio's, waar de textiel- en kledingsector sterk 
vertegenwoordigd is, vertegenwoordigen de bestaande "industrieprogramma's" een 
aanzienlijk potentieel, zowel qua middelen als qua geplande maatregelen, voor verbetering 
van de concurrentiekracht van de industrie. In dit verband bestaat de mogelijkheid om, in 
het kader van de follow-up van de programma's, de maatregelen met betrekking tot 
onderaanneming doeltreffender te maken overeenkomstig de conclusies van deze 
mededeling. 
Wat de onder doelstelling 2 vallende regio's betreft, zullen de nieuwe programma's voor de 
periode 1997-1999 weldra door de Lid-Staten voor goedkeuring aan de Commissie worden 
voorgelegd. De desbetreffende regio's kunnen dus hun programma's (waarvoor een bijdrage 
van de Gemeenschap van 8 miljard ecu, in valuta van 1992, beschikbaar is gesteld) zodanig 
opstellen dat maatregelen ter versterking van het concurrentievermogen van de sector 
onderaanneming in aanmerking worden genomen. 
Wat de communautaire initiatieven betreft, gaat het met name om de volgende: 
PME (KMO's), dat beoogt de kleine en middelgrote ondernemingen ertoe aan te zetten 
zich aan te passen aan de eisen van de interne markt en de internationale concurrentie; 
voor dit initiatief is voor de periode 1994-1999 een budget van 1 miljard ecu 
beschikbaar gesteld; 
RETEX, een programma voor modernisering en omschakeling in de van de textiel- en 
kledingsector afhankelijke regio's, waarvoor 522 miljoen ecu aan begrotingsmiddelen 
beschikbaar is gesteld voor de periode 1994-1997. Een verlenging van het programma 
tot 1999 wordt overwogen; 
ADAPT, waarmee wordt beoogd de werknemers te stimuleren zich aan de 
veranderingen in de industrie aan te passen door middel van innoverende en 
transnationale projecten; voor dit initiatiefis voor de periode 1994-1999 een budget van 
1,4 miljard ecu, in valuta van 1994, beschikbaar gesteld. Tevens is voorzien in een extra 
bedrag van 170 miljoen ecu voor de financiering van acties op het gebied van de 
informatiemaatschappij. Deze acties zijn van bijzonder belang voor de ontwikkeling van 
de relaties tussen opdrachtgevers en onderaannemers. 
Daarnaast is er ook nog het programma LEONARDO, met een budget van 620 miljoen ecu, 
dat erop gericht is de kwaliteit en het innovatiepotentieel op het gebied van 
grensoverschrijdende beroepsopleiding te bevorderen door ondersteuning van 
proefprojecten, uitwisselingsprogramma's, enquêtes en analyses. 
Voorts wordt in het kader van de maatregelen van het Europees Sociaal Fonds aandacht 
besteed aan de specifieke problemen die de KMO's ondervinden op het gebied van de 
verbetering van de kwalificaties van hun personeel en van interne opleiding in het algemeen. 
In dit verband zijn impulsen gegeven aan verbetering van de kwaliteit van het aanbod van 
externe opleidingen en aan de ontwikkeling van technieken voor afstandsonderwijs, ten 
einde tot een grotere doeltreffendheid en flexibiliteit op het gebied van opleidingen te 
komen. In de periode 1994-1999 zou van de totale bijdragen van het Sociaal Fonds 
6 miljard ecu kunnen worden besteed aan het bevorderen van een meer systematische 
aanpak van permanente educatie. 
Voorts beantwoorden de acties die zijn gepland in het kader van de nieuwe doelstelling 4 
beter aan de opleidingsbehoeften van de bedrijven in de sector onderaanneming. 
Doelstelling 4 beoogt de behoeften van de bedrijven op het gebied van opleiding en 
bijscholing binnen hun specifieke omgeving te bevorderen en maakt het mogelijk een 
strategie uit te stippelen voor de organisatie van opleidingsactiviteiten en de uitvoering van 
maatregelen op het gebied van permanente educatie. Vanuit die optiek worden in dit kader 
ook acties bevorderd voor de overdracht van technologie en beroepservaring van de grote 
ondernemingen naar hun kleine en middelgrote toeleveranciers. 
In het vierde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling is een 
extra inspanning gedaan om de deelneming van KMO's aan de communautaire 
onderzoekprogramma's en de toegang van deze ondernemingen tot de resultaten van deze 
programma's te vergemakkelijken. Meer bepaald op het gebied van industriële 
technologieën en materialen (Brite/Euram Hl) zijn ruim 60 onderzoekprojecten aan de gang, 
waaraan in de meeste gevallen door KMO's uit de sector wordt deelgenomen. Daarnaast 
wordt ook een gericht onderzoekproject2 uitgevoerd dat is opgezet in de vorm van 
netwerken waarin OTO-projecten in de textiel- en kledingsector zijn ondergebracht. 
Daarnaast staan verschillende financiële instrumenten (globale leningen van de ED3, 
rentesubsidies, bekend onder de naam "faciliteit voor KMO's", Europees investeringsfonds) 
ter beschikking om de acties van de KMO's op verschillende terreinen te ondersteunen. 
Tenslotte zijn initiatieven ter bevordering van de samenwerking tussen KMO's 
ontwikkeld, zoals de netwerken voor het vinden van partners BC-net en BRE en de 
programma's voor directe contacten Euro-partnerschap en INTERPRISE, alsmede 
plaatselijke of interregionale initiatieven, zoals de Europese ontwikkelingskernen. 
Voorts heeft de Raad in 1995 een speciale begrotingslijn van 400 miljoen ecu goedgekeurd 
ter ondersteuning van de modernisering en de herstructurering van de Portugese textiel- en 
kledingsector. Het desbetreffende programma bestrijkt de periode 1995-1999 en omvat 
maatregelen ten behoeve van de onderaannemers in deze sector om deze in staat te stellen 
hun concurrentiepositie te verbeteren. 
Het gerichte onderzoekproject Total Quality Textiles omvat 4 clusters van projecten: "Advance 
Processing Machinery", "Innovation in Processing Techniques", "Modelling, Management and Planning" 
en "Monitoring and Control". 
8 
4.2. COMMUNAUTAIRE ACTIES TEN BEHOEVE VAN DE SECTOR 
ONDERAANNEMING 
De ten behoeve van de sector onderaanneming opgezette acties hadden tot dusverre 
hoofdzakelijk betrekking op het creëren van een gunstige omgeving voor onderaanneming 
binnen de interne markt en op verbetering van de informatieverstrekking en 
communicatie tussen opdrachtgevers en onderaannemers. 
4.2.1. Totstandbrenging van een gunstige omgeving voor onderaanneming 
a) Statistische actie voor de ontwikkeling van de informatievoorziening over 
onderaanneming 
Met dit initiatief wordt beoogd regelmatig informatie over de ontwikkeling van de in 
onderaanneming uitgevoerde activiteiten te verstrekken. Het wordt gecoördineerd door 
Eurostat, in samenwerking met de nationale instituten voor de statistiek en de 
beroepsorganisaties. 
b) Praktische handleiding over de juridische aspecten van onderaanneming 
Met het doel tot betere contractuele relaties tussen de opdrachtgevers en de 
onderaannemers te komen, heeft de Commissie deze praktische handleiding 
samengesteld; deze geeft een overzicht van de belangrijkste juridische vraagstukken op 
dit gebied enerzijds, en van de in de verschillende Lid-Staten geldende juridische 
regelingen inzake onderaannemingsverhoudingen anderzijds. Deze handleiding zal 
worden bijgewerkt om rekening te houden met de ontwikkeling van de wetgeving in de 
Lid-Staten; daarbij zal zij ook worden uitgebreid met een vergelijkende analyse van de 
situatie in Oostenrijk, Finland en Zweden. 
c) Gedragscode 
In samenwerking met UNICE (Unie van industriefederaties der Europese Gemeenschap) 
en de beroepsorganisaties, is de Commissie begonnen aan de opstelling van een 
gedragscode inzake kwaliteit, certificering en betalingstermijnen, met het doel de 
zakelijke relatie tussen opdrachtgevers en loonwerkers te verbeteren. 
4.2.2. Verbetering van de informatievoorziening en de communicatie tussen 
opdrachtgevers en onderaannemers 
a) Meertalige terminologieën per sector 
De eerste versie van een aantal op specifieke sectoren betrekking hebbende meertalige 
terminologieën is voltooid. Deze terminologieën zijn bedoeld om de taalproblemen die 
verbonden zijn aan grensoverschrijdende onderaannemingsactivitieten op te lossen. In 
samenwerking met de sociale partners worden deze thans aangepast en bijgewerkt om 
rekening te houden met de technische evolutie in de sector en met de ontwikkeling van 
de interne markt. 
h) Het onderbrengen van databanken over onderaanneming in netwerken 
De Commissie heeft in 1994 het project SCAN (Subcontracting Assistance Network) 
opgezet met het doel de toegankelijkheid, de regelmaat van de verstrekking en de 
kwaliteit van de informatie over de onderaannemingsmarkten te verbeteren door middel 
van een koppeling en van interoperabiliteit tussen de beurzen voor en databanken over 
onderaanneming in Europa. 
c) Repertorium van de vertegenwoordigende organen van de sector onderaanneming 
Dit repertorium is eind 1992 voor het eerst gepubliceerd en is in 1994 bijgewerkt. Het 
bevat een inventaris op communautair niveau van alle organisaties die de 
onderaannemingsbedrijven vertegenwoordigen. 
4.3. BEVORDERING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE SECTOR 
ONDERAANNEMING IN DE TEXTIEL- EN KLEDINGINDUSTRIE 
Naar aanleiding van de conclusies van het forum over onderaanneming in de 
kledingbranche, dat in maart 1994 in Brussel heeft plaatsgevonden, heeft de Commissie, in 
samenwerking met de sociale partners en met technische steun van onafhankelijke 
deskundigen, een aantal studies laten uitvoeren waarbij het belang en de haalbaarheid van 
bepaalde flankerende maatregelen ter versterking van het concurrentievermogen van de 
sector zijn geëvalueerd. 
De voorgenomen beleidslijnen zijn getoetst tijdens vijf ronde-tafelgesprekken die in België, 
Frankrijk, Griekenland, Italië en Portugal werden gehouden. Zij hebben betrekking op de 
volgende vier gebieden: 
a) Informatie 
De hoofdmoot van de voorgenomen maatregelen maakt deel uit van het door de 
Commissie opgezette horizontale programma. Voorts is onlangs een handleiding voor 
het gebruik van de financieringsprogramma's van de Europese Unie gepubliceerd, 
die met name bedoeld is voor de KMO's in de sector. 
b) Samenwerking tussen opdrachtgevers en onderaannemers 
Verbetering van de middelen voor communicatie tussen opdrachtgevers en 
onderaannemers wordt in brede kring beschouwd als een essentiële voorwaarde voor 
het verbeteren van het concurrentievermogen en de positie van de sector 
onderaanneming. Een goede communicatie leidt tot een minder sterk 
gecompartimenteerde sector. 
10 
De werkzaamheden die reeds zijn afgerond hadden betrekking op technische relaties, en 
met name op de volgende drie communicatie-instrumenten: 
het technische fabricagedossier, waarin de kenmerken van het te vervaardigen 
produkt op duidelijke en begrijpelijke wijze moeten worden aangegeven; 
een technisch glossarium waarin in verschillende talen de juiste terminologie 
voor een aantal begrippen moet worden opgenomen; 
elektronische uitwisseling van gegevens (EDI) die voorziet in verderreikende 
behoeften van de bedrijven met betrekking tot hun activiteiten. 
Deze instrumenten hebben een zeker nut volgens de bedrijven die daarover werden 
geraadpleegd en de vertegenwoordigers van de sector; deze hebben gewezen op de 
bijdrage die deze instrumenten zouden leveren tot de totstandbrenging van een gunstige 
omgeving voor deelneming van de bedrijfstak aan de interne markt. 
c) Opleiding 
In de kledingsector zijn verschillende opleidingsgebieden geïnventariseerd en 
bestudeerd in het licht van de behoeften inzake kwalificaties die voortvloeien uit de 
ontwikkeling van de internationale omgeving, van de markten en van de situatie in het 
bedrijfsleven3. 
In dit verband dient met name aandacht te worden besteed aan: het strategische inzicht 
van de leiders van kleine bedrijven, kennis op het gebied van logistiek en beheer van 
goederenstromen, vaardigheden op het gebied van internationale betrekkingen en 
menselijke relaties (motiveren van mensen, communicatie, enz.), alsook flexibiliteit en 
brede inzetbaarheid van alle werknemers. 
Over het algemeen verschillen de behoeften inzake kwalificaties van de 
onderaannemingsbedrijven niet van die van de branche als geheel, maar er kunnen wel 
aan aantal specifieke moeilijkheden worden geconstateerd, zoals de beperkte 
beschiktbaarheid van menselijke hulpbronnen, tijdgebrek gebrekkige informatie, 
compartimentering en de problemen die bedrijfsleiders ondervinden om zelf les te 
nemen of hun personeel opleidingen te laten volgen. 
Een eerste stap op dit gebied zou dus de ontwikkeling moeten zijn van 
bewustmakingsacties die de aandacht moeten vestigen op de voordelen die verbonden 
zijn aan opleiding en meer in het algemeen aan het aanpassingsvermogen van bedrijven, 
als een van de middelen om de voor het voortbestaan van die bedrijven onmisbare 
concurrentievoordelen te herwinnen. 
Study on employment and qualification needs in the european clothing industry, uitgevoerd met steun van 
de Commissie door het IFM (Institut Français de la Mode). 
11 
Vervolgens zouden opleidingen moeten kunnen worden aangeboden die gericht zijn op 
de specifieke problemen van de sector onderaanneming en meer bepaald aangepast zijn 
aan de omstandigheden waarbinnen de bedrijven moeten opereren (afstandsonderwijs, 
opleiding binnen de onderneming), dit alles tegen een redelijke prijs. 
De communautaire en nationale opleidingsprogramma's bieden mogelijkheden om op 
deze gebieden vorderingen te maken. Toch moet verder worden gestreefd naar passende 
vormen van synergie tussen de Commissie, de nationale autoriteiten, de 
vertegenwoordigers van de sociale partners en de bedrijven om de nodige acties te 
kunnen opzetten. 
d) Promotie 
De door de partners gesuggereerde krachtlijnen voor bezinning op promotieactiviteiten 
ten behoeve van de sector onderaanneming zijn hoofdzakelijk gericht op beurzen en 
soortgelijke evenementen. Uit de op initiatief van de Commissie en de sociale partners 
uitgevoerde haalbaarheidsstudie is gebleken dat het van belang is doeltreffende 
promotie-instrumenten te ontwikkelen, maar is ook naar voren gekomen dat een grote 
verscheidenheid aan behoeften en inzichten bestaat, met name wat betreft de eventuele 
totstandbrenging van een Europese beurs voor de sector onderaanneming in de textiel -
en kledingindustrie. 
De visie van de bedrijven op dit type promotieacties is uiteraard sterk afhankelijk van 
waar het zwaartepunt van hun marktstrategieën ligt (nationale, communautaire of 
internationale markt). 
Er bestaan specifieke onderaannemingsbeurzen in Frankrijk, Italië en, van meer recente 
datum, in Griekenland. In Spanje bestaan plannen voor een soortgelijk initiatief. Het is 
duidelijk dat de ontwikkeling en totstandbrenging van dit soort evenementen de taak 
van de particuliere sector is. De Commissie ondersteunt het streven van de sector naar 
synergie op dit gebied en meer bepaald de totstandbrenging van een computernetwerk 
voor samenwerking tussen de verschillende Europese onderaannemingsbeurzen. 
De Commissie voorts overweegt de mogelijkheid steun te verlenen voor speciale 
evenementen waarbij gericht ontmoetingen tussen opdrachtgevers en onderaannemers 
worden georganiseerd. Ook zou moeten worden overwogen deze bedrijven te laten 
deelnemen aan Beursen die voor de verschillende branches in de textiel- en 
kledingsector worden georganiseerd. 
Daarbij moet er echter wel rekening mee worden gehouden dat het aantal deelnemers 
aan die beurzen beperkt is vergeleken met het totale aantal onderaannemingsbedrijven. 
Ook moet verder worden nagedacht over ander middelen voor promotie van de sector 
onderaanneming die een meer permanent karakter hebben, openstaan voor een groter 
aantal bedrijven en zich beter lenen voor het benutten van de aan de Europese dimensie 
verbonden voordelen. 
12 
5. CONCLUSIES 
De Europese sector onderaanneming is een kerncomponent van de textiel- en 
kledingbranche. Deze sector wordt geconfronteerd met een aantal fundamentele 
uitdagingen. De evolutie van deze sector en de ontwikkeling van zijn concurrentie­
vermogen zullen van invloed zijn op de toekomst van de hele branche. 
Uit ervaring blijkt dat dank zij de inspanningen die de bedrijven zich hebben getroost 
om zich aan te passen, onderaannemingsactiviteiten nog steeds een gunstige 
concurrentiepositie kunnen innemen binnen de context van de Europese textiel- en 
kledingindustrie, vooral indien verder wordt gestreefd naar kwaliteit en innovatie, 
betrouwbaarheid en flexibiliteit. 
In het kader van het nationale en communautaire beleid komen verschillende 
programma's en multisectorale instrumenten in aanmerking om te worden gebruikt door 
de onderaannemingsbedrijven. Met name is het van belang de KMO's meer te betrekken 
bij de programma's en acties ter ondersteuning van het streven naar verbetering van het 
concurrentievermogen via immateriële investeringen (kwaliteit, innovatie, opleiding, 
enz.). Rekening houdend met bepaalde kenmerken van de sector onderaanneming (zeer 
uiteenlopende en versnipperde activiteiten, culturele en psychologische barrières), moet 
echter door de beroepsverenigingen en de overheid een extra inspanning worden gedaan 
op het gebied van bewustmaking en informatie. 
Het opzetten van acties voor industriële samenwerking tussen de onderaannemings­
bedrijven om gebruik te maken van een eventueel aanwezige complementariteit, zowel 
wat betreft de communautaire markt als de exportmarkten, zou zorgvuldig door de 
industrie moeten worden overwogen en zou door de overheid moeten worden bevorderd 
en ondersteund. Daarnaast zouden partnerschapsovereenkomsten tussen de 
verschillende in de textiel- en kledingbranche actieve economische actoren en met name 
tussen opdrachtgevers en onderaannemers moeten worden gestimuleerd. 
De bevordering van synergieën en van de convergentie van maatregelen op regionaal, 
nationaal en Europees niveau moet worden ontwikkeld. De Commissie kan daarbij een 
stimulerende en coördinerende rol vervullen. Het succes van deze onderneming hangt 
echter af van de participatie van de onderaannemingsbedrijven. De vertegenwoordiging 
van deze bedrijven lijkt soms moeilijk te regelen vanwege het heterogene en 
versnipperde karakter van hun activiteiten. Gezien deze situatie is de Commissie 
voornemens een permanent Groep voor de sector onderaanneming in de textiel- en 
kledingbranche op te zetten waaraan zal worden deelgenomen door de Europese 
nationale vertegenwoordigers van deze bedrijfstak en van de vakbonden. Binnen dit 
Groep zal een studie worden gemaakt van de ontwikkelingen en prioriteiten binnen de 
sector, met name de economische, concurrentie- en werkgelegenheidssituatie, het effect 
en de doeltreffendheid van de maatregelen, de programma's en de multisectorale 
instrumenten, de middelen om de participatie van met name de KMO's daarin op te 
voeren, en de noodzaak aanvullende begeleidende maatregelen te initiëren die gericht 
zijn op de specifieke behoeften van de sector onderaanneming in de textiel- en 
kledingindustrie. 
13 
TABELJL 
Werkgelegenheid binnen de sector onderaanneming in Europa (1992) 
Aantal arbeidsplaatsen 
-textiel' 
- kleding 
- waarvan onderaanneming 
kleding 
Aantal arbeidsplaatsen België Duitsland Ierland Griekenland Italie Spanje Nederland Frankrijk Portugal Verenigd 
Koninkrijk 
46.000 188.000 
35.000 230.000 
5.000 40.000 7.000 14.000 
15.000 60.000 304.000 139.000 18.000 
370.000 180.000 15.000 
5.000 35.000 195.000 90.000 6.000 116.000 
180.000 
90.000 98.000 141.000 
130.000 230.000 
60.000 120.000 8.000 
10.000 
3.000 1.080.000' 
1.455.000= 
650.000: 
Analyse van Mercer Management Consulting 
Noten: ' de sector brei- en haakwerk is meegerekend voor de sector kleding 
2 exclusief werknemers die geen belastingaangifte indienen of zwartwerkers 
IABEL.2 
Zwartwerk in de kledingsector1 (1992) 
België Duitsland Ierland Griekenland Italie Spanje Nederland Frankrijk Portugal Verenigd 
Koninkrijk 
7.(XX) 6.000 39.000 20.000 
Analyse van Mercer Management Consulting 
Noot: ' Deze cijfers zijn ramingen van Mercer Management Consulting waarvoor de Europese Commissie 
geen verantwoording neemt. 
TAPEL 3 
Spreiding van de werkgelegenheid in de sector onderaanneming in Europa 
Totaal aantal werknemers: 650.000 * 
Italië 
Verenigd Koninkrijk 
Frankrijk 
Spanje 
Portugal 
Duitsland 
Griekenland 
Nederland 
België 
Ierland 
Denemarken 
Analyse van Mercer Management Consulting 
Noot * exclusief werknemers die geen belasting 
indienen en zwartwerkers 
AM 
TABEL 4 
Uitsplitsing naar omvang van de bedrijven en de werkgelegenheid in de sector onderaanneming" 
(1992) 
Frankrijk Portugal Duitsland 
500 + 
200-500 
100-200 
50- 100 
20-50 
10-20 
0- 10 Aantal 
bedrijven 
10 
50 
150 
300 
800 
800 
5.500 Aantal 
werknemers 
5.000 
10.000 
15.000 
15.000 
16.000 
8.000 
20.000 Aantal 
bedrijven 
5 
35 
70 
210 
320 
3.500 Aantal 
werknemers 
2.000 
8.000 
9.000 
13.000 
10.000 
18.000 Aantal 
bedrijven 
6 
15 
150 
550 
1.500 Aantal 
werknemers 
2.000 
2.000 
10.000 
16.000 
10.000 
Totaal 7.600 90.000 4.140 60.000 2.168 4().(XX) 
Analyse van MERCER Management Consulting 
Noot: ' exclusief werknemers die geen belasting indienen en zwartwerkers 
TABEL 5 
Uitgangspunten van de Europese onderaannemers1 
(% van de arbeidsplaatsen) 
Kosten 
Reactievermogen en 
flexibiliteit 
Uitvoering van 
opdrachten van 
marginale omvang 
Service' 
Deskundigheid en 
know-how Portugal 
65% 
15% 
20% Griekenland 
60% 
30% 
5% 
5% België 
40% 
30% 
5% 
15% 
10% Ierland 
40% 
20% 
5% 
25% 
10% Nederland 
40% 
40% 
20% 
-Frankrijk 
30% 
30% 
10% 
20% 
10% Denemarken 
80% 
-
20% 
-Duitsland 
5% 
55% 
5% 
25% 
10% Spanje 
30% 
40% 
10% 
10% 
10% Italië 
30% 
30% 
10% 
10% 
20% Verenigd 
Koninkrijk 
20% 
25% 
50»' 
5% Europees 
gemiddelde 
32% 
33% 
6% 
16% 
13% 
100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 
Noten: ' inclusief zwartwerk voor onderaannemingswerkzaamlieden waarbij de aspecten kosten resp. reactievermogen en flexibiliteit bepalend zijn 
' voor een groot deel van de werkgelegenheid in een eerder stadium dan dienstverlening geldt dat het kostenaspect de bepalende factor is 
Analyse van Mercer Management Consulting 
u 
TABEL 6 
Belangrijkste door de onderaannemers aan de orde gestelde problemen 
Betalingstermijnen en -risico's 
Onduidelijke opdrachten 
Ontwikkeling klantenbestand 
Gebrek aan bescherming bij 
teruglopende activiteit 
Het ontbreken van contracten 
Het ontbreken van steun bij 
de modernisering 
Sociale wetgeving 
Taalproblemen Duitsland 
• 
• 
• België 
• 
• 
• Denemarken 
• 
• Spanje 
• 
• 
• Frankrijk 
• 
• 
• 
• Groot-
Britunnië 
• 
• 
• Griekenland 
• 
• 
• 
• 
• Ierland 
• 
• Italië 
• 
• 
• Nederland 
• 
• Portugal 
• 
• 
• 
Problemen die in de enquêtes vaak worden vermeld 
Bron: vragenlijst Mercer Management Consulting 
^6 
Financiële Fiche 
Budgétaire lijn B5-4110 Politiek van Industriële concurrentievermogen voor de Europese Unie 
1. Titel van de actie:Promotie van het concurrentievermogen van de 
onderaanneming in de Textiel-en Kledingindustrie 
2. Bettroffende Budgétaire Iijn:B5-4110 
3. WETTELIJKE BASIS: Mededeling van de Commissie aan de raad over de 
uitvoering van een gemeenschappelijke programma ten 
gunste van concurrentiermogen, van Europese Industrie 
COM(95)319. 
4. BESCHRIJVING VAN DE ACTIE: 
4.1. Algemeen objectief van de actie: Steun voor de inspanningen van het 
concurrentivermogen in de gebieden van informatie,vorming, coöperatie, 
bevordering. De actie is ingeschreven in het kader van het programma over het 
concurrentievermogen van de Europese Industrie. 
4.2. Bedekte periode met de actie: 3 JAAR ( 1996/1997/1998). 
5. CLASSIFICATIE MET DE UITGAVEN/ONTVANGST 
5.1. N.V.U. (niet verplichte uitgaven) 
5.2. D.K. 
5.3. Type van ontvangst 
Zonder voorverp 
6. TYPE VAN DE UITGAVE/ONTVANGST 
Toelage voor het mede-financiering met andere initiatieven van het privaatsector 
zoals de bereopsverenigingen. 
Andere: De Commissie is van plan operationele gereedschap te bestellen (b.v. 
technische fabricatiedossiers) die zullen ter beschikking van de 
economische operateurs gesteld worden. 
"1 -V 
7. FINANCIËLE WEERSLAG 
7.1. Wijze van de berekening van de actie voor 1996 (verband met individuele kosten 
en totale kost) 
4 pilootprojekten voor de hieronder genoemde gebieden (4.1) 
7.2. Ventilatie per actieelement 
in MioEcus 
Ventilatie 
Technische dossier van fabricatie 
Bevordering van specialiseerde 
beurzen 
Fatsoeneerder diagnose 
Autoformatie projecten 
zelfopvoeding 
TOTAAL Begroting 96 
0.075 
0.075 
0.15 APB97 
0.13 
0.12 
0.25 Var. 
in% 
66.7 
s\% 
8. VOORZIENE ANTI-FRAUDE REGELINGEN (EN RESULTAAT VAN 
HET INRICHTEN. 
Contract 
9. ELEMENTEN VAN ONTLEDING KOSTEN-WERKAAMHEID 
9.1. Specifieke kwantificeerbare bedoelingen,betrokken bevolking. 
Specifieke bedoelingen: De Commissie is van plan 4 pilootprojekten te financieren 
om de attractiviteit van de immateriële investeringen te verbeteren in KMO 's van 
de sector door de creatie van een gunstige milieu voor activiteiten van 
onderaanemingsbedrijven in textiel-en kledingindustrie. Deze ondernenmingen 
alleen in hun economische milieu hebben noch de mogelijkheid,noch de tijd om 
aan multisectoriele acties deel te nemen. 
De maatregelen zorgen voor de verbetering a) van hun relaties met de 
opdrachtgevers,b)informatie over de ondernemers op hum solvabiliteit en de 
vooruitzichten van de onderneming ,c)de promotie en valorisatie met deelneming aan 
beurzen en derglijke betogingen, d) de verbetering van de management vorming van de 
fatsoeneerders door de kennis van programma' s aangepast met hun kennissen en tijd 
beschikbaarheid. 
- Betrokken bevolking: 
De onderaanemingen van de Europese Unie. 
9.2. Rechtvaardiging van actie 
- Noodzakelijkheid van de Gemeenschappelijke ondersteun 
Omwille culturele en economische compatimentering hebben de 
onderaannemers moeite om deze acties op te brengen en de Gemeenschappelijke 
ondersteun te gebruiken. 
- Keuze van de steunmodaliteiten. 
* Voordeel in vergelijking met alternatieve maatregelen(comparatieve 
voordelen). 
De aanvangstkosten van de beschouwde acties verminderen. 
^Ontleding van dergelijke acties eventueel uitgevoerd op het 
Gemeenschappelijk of Nationaal gebied. 
Het is vastgesteld dat een aantal Gemeenschappelijke acties geen aantrekking bij de 
KMO's gevonden hebben en voornamelijk op het gebied van de onderaanneming. 
Meestal waren deze acties kostbaar en waren niet aan de specifieke behoeften 
van hun structuur aangepast. (grootte,lek aan management structuur.opleiding van de 
\verkleden,enz...) 
- Voornaamste factoren van onzekerheid die de specifieke uitslagen van de 
actie kunnen beïnvloeden. 
De niet mobilsering van de KMO's onderaannemers om deze steun te 
gebruiken. 
9.3.Uitoefening en schatting van de actie. 
Aan wijzers van prestal ie. 
*Aanwijzers van output (omvang van de activiteiten) 
^Aanwijzers van de impact volgens hel verzocht objectief. 
Uitbreiding van het gebruik door de KMO's van de acties voorzien door de 
Gemeenschappelijke Programma's. 
19 
-Modaliteit en periodiciteit van de voorziene schatting 
De afdeling III/E/4 is van plan een balans van de situatie in 1988 op te richten. 
-Beoordelig van de uitslagen. 
De hierboven gemelde balans zal aanleiding geven aan een schriftelijke verslag 
en een nieuwe schatting van de toestand. 
10. Administratieve uitgaven (deel A van sectie III van de Algemene Begroting). 
De effectieve mobilisatie van de nodige administratieve middelen zal 
voortkomen uit het jaarlijks besluit van de Commissie in betrekking met de 
beschikbare middelen rekening houdend met de supplementaire staff en krediet 
die de budgétaire autoriteiten zullen toelaten. 
10.1 Inval op het aantal arbeidsplaatsen:Geen.. 
Type van 
arbeidsplaats. 
Ambtenaars of 
tijdelijke 
agenten 
Andere 
middelen 
Totaal Aantal 
mensen voor 
het beheer 
van de actie 
voortdurende 
posten 
1 A 
1 B 
niet 
2 Personen tijdelijke 
posten 
IA 
niet 
1 persoon wiens 
voor gebruik 
van 
bestaande 
middelen 
binnen de GD 
ja 
ja 
ja geen hulp aan 
supplemental 
re middelen 
niet 
niet 
niet duur 
3 Jaar 
3 Jaar 
Voor de bijkomende middelen, aanwijzen op welke ritme dit moet geregeld worden. 
10.2 Globale financiële inval van de supplementaire menselijke middelen: GEEN. 
BEDRAG Rekeningsmethode 
Ambtenaars 
tijdelijke agenten 
Andere middelen 
Totaal • 
De bedragen drukken uit de totale kost voor de bijkomende werkgelegenheden voor de 
totale duur van de actie: indien deze laatste gebeurt tijdens een berperkte tijd de kost is 
van 12 maanden 
10.3 Verhoging van andere uitgaven voortvloeiend van de actie 
BUDGETAlRïï LIJN 
A0-2500 
Vergaderingskosten BEDRAGEN 
32.000Ecus * REKEN1NGSWIJZE 
Twee vergaderingen per jaar 
samengesteld met 20 
deskundigen van 
beroepsassociaties van de 
Lidstaten 
(2X16.000 ECUs) 
Deze bedragen zijn voorzien voor 12 maanden. * n*» 
zo 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 210 def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 08 
Catalogusnummer : CB-CO-96-223-NL-C 
ISBN 92-78-04025-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
Z -1