1Inleiding

In dit twaalfde verslag over herplaatsing en hervestiging wordt beschreven wat er is veranderd op het gebied van de uitvoering van de regelingen voor herplaatsing en hervestiging sinds het vorige verslag van 12 april en wordt geschetst welke lacunes nog bestaan en welke maatregelen nog moeten worden getroffen om de toezeggingen uit hoofde van de regelingen na te komen.

Tijdens de uitvoering van de regeling is één element cruciaal gebleven voor het succes ervan: de wederzijdse samenwerking en het vertrouwen tussen de lidstaten van herplaatsing en de begunstigde lidstaten bij het naleven en uitvoeren van de besluiten van de Raad inzake herplaatsing. Naarmate de herplaatsingsprocedure operationeel is geworden en het merendeel van de lidstaten op regelmatige basis toezeggingen is beginnen te doen, is het aantal overbrengingen per maand aanzienlijk gestegen. Daarnaast hebben de twee begunstigde lidstaten verdere inspanningen geleverd om de wederzijdse samenwerking en het vertrouwen te bevorderen en het herplaatsingstempo op te voeren. Dat heeft ervoor gezorgd dat de lidstaten in de eerste vier maanden van 2017 bijna evenveel personen hebben herplaatst als in heel 2016. Tot op heden zijn ruim 18 000 personen herplaatst, wat bewijst dat herplaatsing een succes kan zijn indien er de wil is om de verbintenissen na te komen die in een geest van loyale samenwerking werden overeengekomen.

Herplaatsing blijft een belangrijke maatregel om de druk op Griekenland en Italië te verlichten, doordat de verantwoordelijkheid voor verzoekers die duidelijk internationale bescherming nodig hebben, wordt gedeeld. Hoewel er momenteel nog slechts kleine aantallen migranten aankomen, ondervindt Griekenland nog steeds druk als gevolg van de ruim 62 200 migranten die zich nog steeds op Grieks grondgebied bevinden, van wie 13 500 op de eilanden en ca. 48 500 op het vasteland. In Italië zijn sinds het begin van dit jaar 45 130 migranten aangekomen, d.w.z. 40 % meer dan in dezelfde periode vorig jaar. De overgrote meerderheid heeft niet een van de nationaliteiten die duidelijk internationale bescherming nodig hebben. Op grond van de besluiten van de Raad komen deze personen daarom niet in aanmerking voor herplaatsing. Van de nationaliteiten die in aanmerking komen voor herplaatsing vanuit Italië, vormen Eritreeërs de grootste groep. Het aantal Eritreeërs is in 2017 evenwel sterk gedaald: Eritrea stond in 2016 als land van herkomst op de tweede plaats, met 11,5% van de aangekomen migranten, maar behoort nu, met slechts ca. 2,3 % van de nieuwkomers, zelfs niet meer tot de tien belangrijkste landen van herkomst. Ondanks deze scherpe daling zijn er nog ca. 11 000 Eritreeërs die in 2016 in Italië zijn aangekomen en nog moeten worden geregistreerd en herplaatst in andere lidstaten.

Zoals eerder gerapporteerd, ligt het aantal voor herplaatsing in aanmerking komende personen die zich in Italië en Griekenland bevinden lager dan het aantal waarin de besluiten van de Raad voorzien. In Griekenland, waar het aantal geregistreerde kandidaten voor herplaatsing naar verwachting stabiel zal blijven (van de 27 146 geregistreerde personen zijn er al 12 707 herplaatst), wachten nog 12 400 personen op herplaatsing. In Italië zijn tot dusver meer dan 8 300 personen voor herplaatsing geregistreerd, van wie er al 5 711 zijn herplaatst, en binnenkort dienen nog eens 700 personen te worden geregistreerd. Voorts zijn er in 2017 al meer dan 1 100 Eritreeërs aangekomen, die nog voor herplaatsing moeten worden geregistreerd. Gezien deze cijfers is het haalbaar om alle voor herplaatsing in aanmerking komende personen tegen september 2017 te herplaatsen, en dit moet een prioriteit zijn voor alle lidstaten. Deze lagere cijfers mogen er niet toe leiden dat de lidstaten hun inspanningen verminderen, want het huidige herplaatsingstempo is nog steeds onvoldoende om alle in aanmerking komende personen tegen september 2017 te herplaatsen. Er moeten aanhoudende inspanningen worden geleverd om de herplaatsingen aanzienlijk te bespoedigen, met name wat betreft Griekenland, overeenkomstig de maandelijkse streefcijfers die de Commissie in haar tiende verslag heeft vastgesteld.

Herplaatsing als bepaald in de besluiten van de Raad, is een wettelijke verplichting, die vereist dat alle lidstaten gezamenlijke inspanningen leveren om mensen vanuit zowel Italië als Griekenland te herplaatsen. Veel lidstaten hebben hun inspanningen al opgevoerd, maar er zijn helaas ook lidstaten die nog geen enkele persoon hebben herplaatst en daarmee hun wettelijke verplichtingen niet nakomen en niet voldoen aan hun verbintenissen jegens Italië, Griekenland en de andere lidstaten die wel, zoals beloofd, personen herplaatsen.

Hoewel een groot deel van de aanbevelingen van het elfde verslag nog steeds geldt (aangezien herplaatsing volgens tweemaandelijkse cycli verloopt), spitst dit twaalfde verslag zich voornamelijk toe op de lidstaten die systematisch hebben geweigerd de besluiten van de Raad uit te voeren en hun verbintenissen niet zijn nagekomen.

Wat hervestiging betreft, ligt de uitvoering van de conclusies van juli 2015 voor de hervestiging van 22 504 personen goed op schema: tot dusver is ruim twee derde van het overeengekomen aantal personen hervestigd. Dit is een grote vooruitgang in vergelijking met het beperkte aantal personen dat de lidstaten in 2014 en 2015 hebben hervestigd via nationale of multilaterale regelingen, en toont de toegevoegde waarde van versterkte EU-samenwerking op dit gebied aan.

2Herplaatsing

Het herplaatsingstempo blijft stijgen, ondanks een aantal logistieke problemen. Als alle lidstaten van herplaatsing extra inspanningen zouden leveren, zouden de overeengekomen streefcijfers kunnen worden bereikt. De bedoeling van de streefcijfers die de Commissie heeft vastgesteld, is dat alle in aanmerking komende personen die zich momenteel in Italië en Griekenland bevinden, snel en doeltreffend worden herplaatst, zodat de operationele en logistieke knelpunten worden vermeden die zouden ontstaan als de resterende overbrengingen voor het merendeel pas in de laatste weken van september zouden plaatsvinden. Om de streefcijfers te halen, zijn extra inspanningen en flexibiliteit vereist in alle fasen van de herplaatsingsprocedure, vanaf de toezeggingen tot aan de overbrenging. De lidstaten van herplaatsing moeten daartoe onder meer zorgen voor voldoende opvangcapaciteit voor herplaatste personen.

Inmiddels herplaatsen bijna alle lidstaten personen vanuit Italië en Griekenland. Alleen Hongarije, Polen en Oostenrijk hebben, in tegenstelling tot hun wettelijke verplichtingen, nog geen enkele persoon herplaatst. Oostenrijk heeft evenwel aangekondigd binnenkort met herplaatsing te zullen starten. Bovendien heeft Tsjechië sinds mei 2016 geen toezeggingen meer gedaan en sinds augustus 2016 niemand meer herplaatst, waardoor het nog niet eens aan 1% van zijn herplaatsingsverplichtingen heeft voldaan.