TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Achtergrond

Zoals de Commissie in haar jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021 heeft aangegeven, kunnen maatregelen op het gebied van vervoer de groene transitie sterk ondersteunen door forse verminderingen van broeikasgasemissies en verbeteringen van de luchtkwaliteit tot stand te brengen, en tegelijkertijd de productiviteitsgroei te bevorderen en de veerkracht van industriële ecosystemen te versterken. In dat verband benadrukte de Commissie het belang van investeringen in openbaar vervoer en infrastructuur die de overgang naar duurzamere en slimme mobiliteit ondersteunt, zoals naadloze en efficiënte Europese multimodale netwerken en modernisering van het trans-Europees netwerk voor passagiers- en goederenvervoer.

Een goed functionerend spoor-, binnenvaart- en multimodaal vervoersysteem is van cruciaal belang voor het waarborgen van de connectiviteit in Europa, het tot stand brengen van één Europese spoorwegruimte, het bevorderen van economische, sociale en territoriale cohesie overeenkomstig de artikelen 170 en 174 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), het verwezenlijken van de klimaatdoelstellingen van de EU (de “Europese Green Deal”) en het ondersteunen van de veerkracht van de EU-industrie en haar waardeketens (de “nieuwe industriestrategie”, zoals geactualiseerd), met inbegrip van de doelstellingen met betrekking tot de digitale transformatie en digitalisering (“de Europese digitale strategie”). Op 9 december 2020 heeft de Commissie een mededeling over haar strategie voor duurzame en slimme mobiliteit ( “de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit van de Commissie”) vastgesteld, waarin de versterking van het vervoer per spoor, het vervoer over de binnenwateren en het multimodale vervoer een essentieel onderdeel is van de groene en digitale transformatie van het Europese vervoer, die op haar beurt van cruciaal belang is om de doelstelling van de Unie om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn, te verwezenlijken.

Deze doelstellingen kunnen niet worden bereikt zonder aanzienlijke investeringen van de lidstaten. De investeringen die de lidstaten kunnen overwegen om emissiearme vervoerswijzen te ondersteunen, gaan van investeringen in nieuwe of bestaande vloten tot investeringen in spoorweginfrastructuur, overslagterminals en onderhoudswerkplaatsen, ook met het oog op het stimuleren van de vraag naar een emissievrije vloot en naar digitale oplossingen die interoperabiliteit tussen vervoerswijzen en binnen sectoren mogelijk maken. Dit vraagt om staatssteunregels die investeringen mogelijk maken wanneer dergelijke overheidssteun noodzakelijk is, en tegelijkertijd de concurrentie op het gebied van het vervoer per spoor, vervoer over de binnenwateren en multimodaal vervoer in stand houden en versterken.

Artikel 93 VWEU luidt als volgt: “Met de Verdragen zijn verenigbaar de steunmaatregelen die beantwoorden aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer of die overeenkomen met de vergoeding van bepaalde met het begrip “openbare dienst” verbonden, verplichte dienstverrichtingen”. Artikel 93 VWEU is opgenomen onder “Titel VI – VERVOER”, waarvan de bepalingen uitsluitend van toepassing zijn op het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren, zoals bepaald in artikel 100, lid 1, VWEU. Dit voorstel heeft betrekking op het vervoer per spoor en over de binnenwateren, met inbegrip van multimodaal vervoer.