Nr. C 91/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de rechtsbescherming van computer­
programma's 
COM(88) 816 def. — SYN 183 
(Door de Commissie ingediend op 5 januari 1989) 
(89/C 91/05) 
Toelichting 
INHOUDSOPGAVE 
DEEL I: ALGEMEEN Bladzijde 
1. Inleiding 5 
2. De noodzaak om handelend op te treden 5 
I. Aard van de intellectuele eigendom 5 
II. Bestaande beschermingsmaatregelen 6 
III. Harmonisatie van de beschermingsmaatregelen 6 
3. De gekozen vorm van intellectuele eigendomsbescherming 6 
I. Octrooirecht 6 
II. Contractuele bescherming 6 
III. Auteursrecht 7 
4. Verhouding tot de internationale verdragen 8 
5. Rechtsgrond 8 
DEEL II: ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING 
Voorwerp van de bescherming 9 
Auteurschap van het programma 9 
Beschermde personen 10 
Aan toestemming onderworpen handelingen 10 
Voor de aan toestemming onderworpen handelingen geldende uitzonderingen 11 
Secundaire inbreuken 12 
Duur van de bescherming 12 
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/5 
DEEL I: ALGEMEEN 
1. Inleiding 
1.1. Voor de doeleinden van dit voorstel wordt de term 
„computerprograma" gebruikt. Daaronder wordt verstaan een 
geheel van instructies waarmee wordt beoogd een gegevensver­
werkende machine, een computer, bepaalde taken te laten uit­
voeren. Een programma kan, te zamen met het ondersteunende 
materiaal en het voorbereidende ontwerp-materiaal, ook 
„computerprogrammatuur" worden genoemd. Het is de bedoe­
ling dat al dit materiaal onder de bepalingen van dit voorstel 
valt, voor zover kan worden aangetoond dat met behulp van het 
betrokken materiaal een soort van programma tot stand is of 
kan worden gebracht. Het komt evenwel niet raadzaam voor in 
de richtlijn een definitie op te nemen om te voorkomen dat deze 
achterhaald raakt. "Wanneer het wegens de aard van het materi­
aal onmogelijk is daarmee een programma te vervaardigen, zo­
als bij voorbeeld het geval is met een begeleidende gebruikers­
handleiding, wordt het materiaal niet beschermd als een onder­
deel van het computerprogramma, hetgeen niet wegneemt dat 
bescherming op grond van het auteursrecht of anderszins moge­
lijk is. 
1.2. De computertechnologie speelt thans een belangrijke rol 
in nagenoeg elk aspect van het sociale en economische leven van 
de Gemeenschap, en wel op zo uiteenlopende gebieden als vrije­
tijdsbesteding, geneeskunde, bankzaken, onderwijs, vervoer, 
handel en industrie. Hieruit volgt dat de programma's die wor­
den ontwikkeld om de computer bepaalde taken te laten uitvoe­
ren, een steeds belangrijkere plaats gaan innemen naast de an­
dere, „klassieke" uitingen van het menselijke vernuft, zoals wer­
ken van letterkunde, kunst of muziek, industriële ontwerpen en 
uitvindingen. De computerindustrie is reeds zo omvangrijk en 
groeit nog zo snel dat het belang ervan voor de economie van 
de Gemeenschap niet genoeg kan worden beklemtoond. 
1.3. Wil men onderzoek en investeringen in computertechno­
logie kunnen handhaven op een niveau waarop de Gemeenschap 
gelijke tred kan houden met de andere industrielanden, dan is 
het van wezenlijk belang dat een juridisch kader wordt gescha­
pen waarin aan computerprogamma's een bescherming tegen 
ongeoorloofde verveelvoudiging wordt verleend die op zijn 
minst vergelijkbaar is met die welke werken zoals boeken, films, 
muziekopnamen of industriële ontwerpen genieten. Met name 
voor kleine en middelgrote bedrijven is het van belang dat de 
mogelijkheid om vernieuwende programmatuur te ontwikkelen 
en in de handel te brengen hun niet grotendeels wordt ontno­
men door ongeoorloofde verveelvoudiging van hun produkten. 
De bescherming moet derhalve worden verbeterd en eenvormig 
worden gemaakt voor de gehele Gemeenschap, zowel in het be­
lang van gespecialiseerde kleine en middelgrote programmatuur-
bedrijven, die zeer veel kunnen bijdragen tot het toekomstige 
welslagen van de Europese programmatuurindustrie, als in het 
belang van de bestaande grote producenten. 
Zonder die juridische bescherming bestaat het gevaar dat de in­
tellectuele prestaties en de financiële middelen die voor het ont­
wikkelen van computerprogramma's vereist zijn, verloren gaan 
wegens het gemak waarmee dergelijke programma's kunnen 
worden verveelvoudigd, nagebootst of nagemaakt. Indien het 
niveau van de in de Lid-Staten aan computerprogramma's ver­
leende bescherming lager zou liggen dan in andere landen, zou 
nieuwe innovatie in Europa in deze snel ontwikkelende sector 
met zijn scherpe concurrentie al te gemakkelijk door piraten-ac­
tiviteiten van buiten de Gemeenschap worden ingepalmd. 1.4. In de wetgeving van alle Lid-Staten dient dan ook on_-
dubbelzinning een afdoende niveau van bescherming te worden 
gewaarborgd en alle onderlinge verschillen die de werking van 
de gemeenschappelijke markt ongunstig kunnen beïnvloeden, 
dienen te worden opgeheven. Gemeenschappelijke beginselen 
zijn niet alleen noodzakelijk om het vrije verkeer van computer­
programma's binnen de'Gemeenschap, zonder beperkingen die 
het gevolg zijn van uiteenlopende bepalingen inzake intellectu­
ele eigendom, te bevorderen, maar ook om omstandigheden te 
creëren waarin het bedrijfsleven profijt kan trekken van de een-
gemaakte markt. Het feit dat dergelijke duidelijke en overeen­
stemmende wettelijke bepalingen betreffende het auteursrecht 
inzake computerprogramma's thans in de Lid-Staten ontbreken, 
heeft de Commissie ertoe aangezet dit voorstel bij de Raad in te 
dienen. 
2. De noodzaak om handelend op te treden 
2.1. Bij het vaststellen van de noodzaak om op te treden met 
het oog op de harmonisatie van de bescherming van computer­
programma's heeft de Commissie rekening gehouden met drie 
factoren: de aard van de te beschermen intellectuele eigendom, 
de thans in de Lid-Staten bestaande beschermingsmaatregelen 
en de noodzaak die beschermingsmaatregelen in de gehele Ge­
meenschap te harmoniseren. 
I. AARD VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM 
2.2. Wat het eigendomsrecht betreft is een computerpro­
gramma — zoals andere werken die door de wetgeving inzake 
intellectuele eigendom worden beschermd — de vrucht van een 
scheppende activiteit van de menselijke geest. De wijze van uit­
drukking of vastlegging ervan is voor velen wellicht nog onbe­
kend, maar de graad van creativiteit, bekwaamheid en vinding­
rijkheid die voor het ontwerpen van een programma is vereist, 
maakt dat een programma evenzeer bescherming verdient als 
andere werken die door het auteursrecht worden beschermd. 
Het feit dat computerprogramma's een utilitaire functie hebben, 
doet hieraan niets af. 
2.3. De creativiteit, bekwaamheid en vindingrijkheid waarvan 
sprake is, komen tot uiting in de wijze waarop het programma 
wordt uitgewerkt. De door een computerprogramma te vervul­
len taken moeten worden omschreven en alle mogelijke manie­
ren waarop dit resultaat kan worden bereikt, moeten worden 
onderzocht. Uit de diverse oplossingen moet een keuze worden 
gemaakt en er moet worden nagegaan via welke opeenvolgende 
stappen het eindresultaat kan worden bereikt. De wijze waarop 
deze stappen worden uitgedrukt, zijn bepalend voor de speci­
fieke kenmerken van het programma, zoals snelheid, doeltref­
fendheid en zelfs stijl. Een programma, heeft een structuur, met 
afdelingen en onderafdelingen, waardoorheen de informatie 
stroomt. Zoals bij andere werken van letterkunde ligt ook bij 
een computerprogramma een inherente logica ten grondslag aan 
de wijze waarop de diverse bewerkingsstappen worden voorge­
steld. 
2.4. Deze bewerkingsstappen — de algoritmen — waaruit het 
programma is opgebouwd, dienen niet als zodanig tegen onge­
oorloofde vereenvoudiging te worden beschermd. Zij zijn het 
equivalent van de woorden waarmee een dichter of romanschrij­
ver zijn literaire werk schept, of van wat de penseelstreken zijn 
voor een schilder of de toonladders voor een componist. 
2.5. Zoals bij werken van letterkunde in het algemeen, dient 
er pas dan sprake te zijn van bescherming van een computerpro­
gramma wanneer de keuze en het samenbrengen van deze ele­
menten blijk geven van de creativiteit en bekwaamheid van de 
maker en zijn werk zich daardoor onderscheidt van dat van an­
dere ontwerpers. 
Nr. C 91/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
2.6. Het spreekt vanzelf dat hoe eenvoudiger en beperkter de 
functies zijn die het programma de computer laat uitvoeren, des 
te eenvoudiger ook het programma zal zijn. Gelijkenissen tussen 
programma's zijn derhalve onvermijdelijk wanneer de uit te 
voeren taken vergelijkbaar zijn en het aantal mogelijke oplossin­
gen beperkt. De bèwerkingsstappen via welke de computer een 
taak tot een goed einde brengt, kunnen in verschillende pro­
gramma's soortgelijk of zelfs identiek zijn, wanneer de taak, de 
oplossing en de voor de.uitvoering vereiste stappen zeer eenvou­
dig zijn. 
Ook zonder kopiëren zou een programmeur in theorie zelfs een 
geheel programma kunnen vervaardigen dat zeer sterk op be­
staande programma's gelijkt, wanneer de uit te voeren taken 
identiek zijn en de graad van complexiteit van de verrichtingen 
zeer gering is. 
2.7. In de praktijk echter zijn computerprogramma's zelden 
zo eenvoudig dat de makers onafhankelijk van elkaar tot vol­
strekt identieke programma's zullen komen. Aan de andere kant 
zijn vele subroutines, waarvan programmeurs bij de opbouw van 
een programma gewoonlijk gebruik maken, op zich gemeen­
goed in de sector en kan de oorspronkelijkheid van het pro­
gramma bestaan in de keuze en het samenbrengen van deze, 
overigens algemeen bekende elementen. 
2.8. De kwaliteit van een programma met het oog op de uit­
voering van de gestelde taak hangt in ruime mate af van de keu­
zes, die de maker in elke fase van het programma maakt. Deze 
kwaliteit houdt in dat het programma sneller, gemakkelijker, 
betrouwbaarder, veelzijdiger of produktiever in het gebruik is 
dan zijn voorgangers of concurrenten. 
II. BESTAANDE BESCHERMINGSMAATREGELEN 
2.9. De volgende landen hebben uitdrukkelijk de auteurs­
rechtelijke bescherming van computerprogramma's erkend: Au­
stralië, Brazilië, Chili, de Dominicaanse Republiek, Frankrijk, 
de Bondsrepubliek Duitsland, Hongarije, India, Indonesië, Ja­
pan, Maleisië, Mexico, de Filippijnen, de Republiek Korea, Sin­
gapore, Spanje, Trinidad en Tobago, Turkije, het Verenigd Ko­
ninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika. Voorts zijn in 
een aantal landen, waaronder Denemarken, Italië en Neder­
land, wetsontwerpen met dezelfde strekking in behandeling. 
2.10. Uit het onderzoek van de bestaande wettelijke bepalin­
gen inzake het auteursrecht in de Lid-Staten komt reeds een 
groot verschil naar voren: de beschermingstermijn varieert van 
25 jaar, te rekenen vanaf de totstandbrenging van het werk, tot 
70 jaar na de dood van de maker. Wanneer men rekening houdt 
met de interpretatie van de wet door de rechterlijke instanties, 
komen nog meer onderlinge verschillen aan het licht. Weliswaar 
is tot dusver nog slechts een gering aantal zaken in verband met 
de bescherming van computerprogramma's voor de rechter ge­
bracht, maar aan één van de basisvoorwaarden voor bescher­
ming — het criterium van oorspronkelijkheid — worden in de 
Lid-Staten uiteenlopende interpretaties gegeven, hetgeen leidt 
tot een verschil in de categorieën van computerprogramma's die 
auteursrechtelijk kunnen worden beschermd. Er bestaat een 
soortgelijke onzekerheid betreffende de omvang van de bescher­
ming die het auteursrecht voor computerprogramma's biedt. 
III. HARMONISATIE VAN DE BESCHERMINGS­
MAATREGELEN lectuele eigendomsrechten die uit hun aard territoriale rechten 
zijn, dienen met bijzondere omzichtigheid te worden benaderd, 
wil men voorkomen dat zij nieuwe belemmeringen voor de in­
tracommunautaire handel in het leven roepen dan wel bestaande 
belemmeringen in stand houden. De verschillen en de onzeker­
heid ten aanzien van de omvang van de bescherming en de uit­
eenlopende duur van de exclusieve rechten kunnen niet alleen 
het vrije verkeer van computerprogramma's in de Gemeenschap 
ongunstig beïnvloeden, doch ook meespelen bij beslissingen tot 
het vestigen van nieuwe bedrijven of het nemen van commer­
ciële initiatieven en aldus tot een vervalsing van de mededinging 
leiden. 
2.12 De thans voorgestelde communautaire maatregelen heb­
ben dan ook ten doel de rechtsbescherming van computerpro­
gramma's in te voeren in die Lid-Staten waar nog geen duide­
lijke regeling bestaat, en ervoor te zorgen dat de bescherming in 
alle Lid-Staten op gemeenschappelijke beginselen is gebaseerd. 
Deze beginselen kunnen als volgt worden samengevat: 
— computerprogramma's worden op grond van het auteurs­
recht als werken van letterkunde beschermd door de toeken­
ning van exclusieve rechten; 
— er wordt aangegeven wie als rechthebbende moet worden 
beschouwd; 
— er wordt bepaald voor welke handelingen de toestemming 
van de rechthebbende is vereist en welke handelingen geen 
inbreuk vormen; 
— vastgesteld wordt onder welke voorwaarden en voor welke 
termijn het programma wordt beschermd. 
3. De gekozen vorm van intellectuele eigendomsbescherming 
3.1. Vast staat weliswaar dat er op dit gebied een behoefte 
aan rechtsbescherming bestaat en dat verschillen in de wetge­
ving van de Lid-Staten ertoe zouden kunnen leiden dat de wer­
king van de interne markt ongunstig wordt beïnvloed, maar de 
vraag kan worden opgeworpen of het auteursrecht de meest ge­
schikte wijze van bescherming is die men kan kiezen. Er bestaan 
verschillende vormen van rechtsbescherming, die in de praktijk 
reeds voor de bescherming van computerprogramma's zijn toe­
gepast. 
I. OCTROOIRECHT 
3.2. De mogelijkheid van bescherming door middel van oc­
trooien lijkt in alle Lid-Staten beperkt te zijn tot die pro­
gramma's welke een onderdeel vormen van een octrooieerbare 
uitvinding van technische aard en welke aan de normale criteria 
voor octrooieerbaarheid voldoen. Zelfs voor de beperkte groep 
van computerprogramma's die aan de meeste van deze voor­
waarden voldoet, zal het vereiste van uitvinderswerkzaamheid 
ten aanzien van het leeuwedeel van alle waardevolle computer­
programma's tot de conclusie leiden dat de voorwaarden voor 
octrooibescherming niet zijn vervuld. De uitvinderswerkzaam­
heid zal vaak te maken hebben met de algoritmen die aan de 
programma's ten grondslag liggen, welke zoals mathematische 
formules, principes of natuurwetten als niet-octrooieerbaar 
moeten worden beschouwd. Octrooibescherming kan derhalve 
een beperkte rol spelen bij de juridische bescherming van com­
puterprogramma's, maar biedt geen passende oplossing voor de 
basisrechtsbescherming van dergelijke werken. 
II. CONTRACTUELE BESCHERMING 
2.11. Het voortbestaan van dergelijke verschillen in de wetge­
ving kan slechts worden getolereerd voor zover de werking van 
de interne markt niet ongunstig erdoor wordt beïnvloed. Intel-3.3. Het contractenrecht is een bruikbare vorm van bescher­
ming wanneer er individuele contractuele betrekkingen zijn en 
controle op de naleving van de contractuele bedingen mogelijk 
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/7 
is. Veel van de programmatuur die thans op de markt wordt 
gebracht, is het voorwerp van licentieovereenkomsten tussen de 
rechthebbende en de gebruiker. Dit is zelfs de normale wijze 
van in de handel brengen voor alle massaal geproduceerde pro­
grammatuur — behalve de allereenvoudigste —, zoals spelletjes 
of standaardpakketten voor bedrijfsadministratie. In dergelijke 
licentieovereenkomsten kunnen de rechthebbenden ten aanzien 
van alle handelingen die verband houden met het gebruik van 
het programma de vrijheid van de gebruiker beperken. Het staat 
de gebruiker vrij de in de licentieovereenkomst voorgestelde be­
perkingen te aanvaarden dan wel te verwerpen. In sommige sec­
toren is het gezien de machtsverhoudingen tussen de producen­
ten en gebruikers van computerprogramma's, meer bepaald 
wegens de sterke machtspositie van sommige leveranciers van 
programmatuur, zo goed als uitgesloten dat de gebruikers door 
onderhandelen billijke contractuele voorwaarden kunnen ver­
krijgen. Het lijkt dan ook noodzakelijk dat basisbeginselen in­
zake de bescherming van programma's worden vastgesteld, die 
gelden ongeacht de specifieke contractuele bepalingen. Niette­
min dienen tussen partijen overeengekomen regelingen mogelijk 
te blijven, mits zij niet in strijd komen met het toepasselijke me­
dedingingsrecht. 
3.4. Het contractenrecht alleen biedt geen afdoende bescher­
ming tegen de meeste vormen van misbruik. In het bijzonder 
wat massaal verkochte programma's voor personal computers en 
computerspelletjes betreft, die geen onderhoud vergen, reikt het 
contractenrecht geen geschikte middelen aan om het kopiëren 
en gebruiken van computerprogramma's door derden te voorko­
men. Het is trouwens niet duidelijk of de praktijk van de zoge­
naamde „shrink-wrap licensing" waarbij gebruiksvoorwaarden 
worden verbonden aan een produkt dat in feite aan de gebrui­
ker wordt „verkocht", onder alle omstandigheden en in alle 
rechtsgebieden een geldige licentie oplevert. 
3.5. Daarom wordt voorgesteld dat bij de toekenning en de 
beperking van exclusieve rechten op computerprogramma's re­
kening dient te worden gehouden met deze verschillende wijzen 
van commerciële exploitatie: gewone verkoop dan wel het in li­
centie geven van het programma. Bij een „verkoop" in de nor­
male betekenis van het woord moeten bepaalde rechten om het 
programma te gebruiken worden geacht te zamen met het mate­
riële exemplaar van het programma aan de koper te worden 
overgedragen. Bij het in licentie geven van een programma in 
traditionele zin bij een door beide partijen ondertekende schrif­
telijke overeenkomst blijft het recht om het ter beschikking ge­
stelde programma te gebruiken, op een beperkt aantal uitzon­
deringen na, bepaald door de contractuele bedingen. Aldus be­
houdt de leverancier de vrijheid de meest geschikte vorm voor 
het op de markt brengen van zijn produkt te kiezen en staat het 
de gebruiker van zijn kant vrij zijn voorkeur voor een gewone 
aankoop dan wel een licentieovereenkomst te laten blijken. 
III. AUTEURSRECHT 
3.6. Het overgrote deel van de gegevens die de Commissie in 
de loop van de raadplegingen die op de publikatie van het 
Groenboek volgden, heeft verkregen, duidt erop dat bescher­
ming door middel van het auteursrecht de meest geschikte 
maatregel is die kan worden genomen. Gezien de tendens om 
het auteursrecht te beschouwen als het beste middel om de in­
ternationale bescherming van programma's te waarborgen, niet 
alleen tussen de Lid-Staten onderling, maar ook in de betrek­
kingen met de belangrijkste handelspartners van de Gemeen­
schap, kan het nauwelijks verbazing wekken dat zovelen in hun 
commentaar op het Groenboek te kennen hebben gegeven dat 
harmonisatie van de auteurswetgeving binnen de Gemeenschap 
thans een prioritair doel wordt. Voorts wordt in brede kring aangenomen dat in het kader van het auteursrecht bescherming 
als een werk van letterkunde wenselijk is. Het auteursrecht 
waarborgt met name een afdoende bescherming tegen misbruik 
en in het bijzonder tegen ongeoorloofde verveelvoudiging. Het 
heeft reeds in het verleden bewezen dat het zich vlot kan aan­
passen aan nieuwe technologieën, zoals het geval was met films 
en omroepuitzendingen. Auteursrechtelijke bescherming verleent 
geen monopolierechten, die de onafhankelijke ontwikkeling van 
produkten in de weg staan. Het auteursrecht beschermt alleen 
de uitdrukkingswijze en niet de aan het werk ten grondslag lig­
gende idee. Het houdt derhalve de technische vooruitgang niet 
tegen en verhindert personen die zelfstandig een computerpro­
gramma hebben ontwikkeld niet de vruchten van hun werk en 
investeringen te plukken. 
3.7. Auteursrechtelijke bescherming maakt het mogelijk een 
duidelijk evenwicht te bereiken tussen te weinig en te veel be­
scherming. Deze wijze van bescherming biedt voldoende flexibi­
liteit om een billijk compromis tussen de uiteenlopende belangen 
van producenten of leveranciers aan de ene kant en gebruikers 
van computerprogramma's aan de andere kant mogelijk te ma­
ken. De belangrijkste voordelen houden evenwel verband met 
het feit dat de bescherming alleen de specifieke uitdrukkings­
wijze van het werk betreft en aldus andere auteurs in voldoende 
mate vrijlaat om soortgelijke of zelfs identieke programma's tot 
stand te brengen, mits zij zich van plagiaat onthouden. Dit is 
van zeer groot belang aangezien het beschikbare aantal algorit­
men, waarop computerprogramma's zijn gebaseerd, weliswaar 
aanzienlijk is, maar niet onbeperkt. 
3.8. In sommige landen zijn in de auteurswetgeving „genre­
eigen" bepalingen opgenomen om eventuele verschillen tussen 
computerprogramma's en andere, klassiekere werken van letter­
kunde te ondervangen. Wil men de voordelen van de bestaande 
auteursrechtelijke bescherming uit hoofde van de Berner Con­
ventie en Universele Auteursrechtconventie onverkort handha­
ven, dan dienen dergelijke „genre-eigen" bepalingen tot een mi­
nimum te worden beperkt. In deze richtlijn is dan ook zoveel 
mogelijk getracht niet af te wijken van de gemeenschappelijke 
kenmerken van de bescherming van werken van letterkunde, 
zoals die thans in de Lid-Staten van de Gemeenschap bestaat. 
3.9. De bescherming van computerprogramma's door middel 
van het auteursrecht stelt twee bijzondere problemen aan de 
orde, namelijk dat van de normalisatie van aspecten van pro­
gramma's met het oog op een grotere onderlinge bruikbaarheid 
van apparatuur en programmatuur, en dat van de beschikbaar­
heid van informatie betreffende de toegangsprotocollen en in­
terfaces die die onderlinge bruikbaarheid mogelijk maken. Aan 
een grotere normalisatie van de produkten in de computer- en 
telecommunicatie-industrie wordt hard gewerkt, waarbij stimu­
lansen en initiatieven uitgaan van zowel de Commissie zelf als 
de betrokken sectoren. Vele aspecten van de onderlinge bruik­
baarheid van apparatuur en programmatuur vallen reeds onder 
het „open normen"-initiatief van de ISO. Daarnaast wijst het 
bestaan van lichamen, zoals „X-Open", op een bereidheid bij 
de bedrijven om hun eigendomsrechten op sommige gedeelten 
van programma's in het publieke domein te brengen ten einde 
een grotere compatibiliteit onder de systemen tot stand te bren­
gen. Deze richtlijn zou normaliter de tendens naar een ruimere 
normalisatie moeten ondersteunen, aangezien dank zij de richt­
lijn met meer rechtszekerheid kan worden bepaald wat de ex­
clusieve rechten van de maker van het programma zijn. 
3.10. Wat het vraagstuk van de bescherming van toegangs­
protocollen en interfaces betreft kwam in het Groenboek de 
vraag aan de orde of aan deze onderdelen van het programma 
bescherming zou moeten worden verleend. 
Nr. C 91/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
3.11. Om compatibele systemen te vervaardigen is het nood­
zakelijk de ideeën, voorschriften of beginselen over te nemen, 
op grond waarvan de interfaces tussen systemen zijn gedefini­
eerd, maar behoeft niet noodzakelijk de code die deze imple­
menteert, te worden gekopieerd. Ideeën, voorschriften of begin­
selen komen niet in aanmerking voor auteursrechtelijke bescher­
ming. Zij kunnen door elke programmeur worden gebruikt bij 
het ontwerpen van een zelfstandige implementatie ervan in een 
compatibel programma. 
3.12. Het staat de concurrenten dan ook vrij om, wanneer zij 
door zelfstandig onderzoek vaststellen welke ideeën, voorschrif­
ten of beginselen zijn gebruikt, zelf hun eigen toepassing daar­
van te ontwerpen ten einde compatibele produkten te vervaardi­
gen. Zij mogen zich op dezelfde idee baseren, maar mogen 
daaraan niet dezelfde uitdrukking geven als andere beschermde 
programma's. Er bestaat derhalve geen monopolie op de infor­
matie zelf, doch alleen een bescherming van de wijze waarop 
die informatie is uitgedrukt. 
3.13. Indien bij compatibele programma's de codes die de 
ideeën, voorschriften of beginselen implementeren, wegens de 
overmijdelijkheid van bepaalde uitdrukkingswijzen gelijkenissen 
vertonen, meer bepaald doordat een andere implementatie 
wegens de specifieke kenmerken van de interface onmogelijk is, 
zal er normaal gesproken geen sprake zijn van een inbreuk op 
het auteursrecht, aangezien onder dergelijke omstandigheden 
algemeen wordt aangenomen dat idee en uitdrukking samenval­
len. 
3.14. Het is weliswaar technisch mogelijk een programma te 
,,de-compileren" om informatie over toegangsprotocollen en in­
terfaces te ontdekken, maar dit is een omslachtige, dure en on­
doeltreffende werkwijze. Het is voor de betrokken partijen over 
het algemeen doeltreffender een overeenkomst te sluiten over de 
voorwaarden waaronder die informatie wordt vrijgegeven. 
Vraagstukken in verband met de toegang tot informatie moeten 
wellicht worden aangepakt met andere middelen, die buiten het 
bestek van deze richtlijn vallen. 
3.15. Gezien de snelle ontwikkeling van de computerindustrie 
zal de Commissie deze vraagstukken nauwgezet blijven volgen. 
4. Verhouding tot de internationale verdragen 
Het auteursrecht heeft het bijkomend voordeel dat via de toe­
passing van de Berner Conventie en de Universele Auteursrecht-
conventie een hoog niveau van internationale bescherming 
wordt gewaarborgd voor de erdoor gedekte werken. Ofschoon 
in geen van beide verdragen computerprogramma's uitdrukke­
lijk worden genoemd onder de door het auteursrecht gedekte 
werken, wordt algemeen aangenomen dat naarmate nieuwe vor­
men van intellectuele eigendom worden ontwikkeld, deze mede 
onder de werkingssfeer van de verdragen vallen, voor zover bij 
de totstandkoming van deze nieuwe soorten van werken een 
soortgelijke creativiteit vereist is als bij bestaande werken. Uit­
gaande van de conclusie dat computerprogramma's inderdaad 
„werken" van letterkunde zijn in de zin van de Berner Conven­
tie en de Universele Auteursrechtconventie, mag worden aange­
nomen dat een Lid-Staat die bescherming verleent krachtens de 
Berner Conventie het beginsel van de „eigen onderdaan"-be-
handeling zal toepassen. Wat ook de theoretische verdiensten 
van wettelijke bepalingen „sui generis" op dit gebied mogen 
zijn, zij wegen geheel niet op tegen de voordelen van het be­
staan van deze internationale verdragen. 5. Rechtsgrond 
5.1. In haar Witboek over de voltooiing van de interne markt 
gaf de Commissie het voornemen te kennen dat zij bijzondere 
aandacht zou besteden aan de totstandbrenging van een com­
munautair kader voor de rechtsbescherming van computerpro­
gramma's en kondigde zij een ontwerp-richtlijn aan. Dit voor­
stel maakt derhalve deel uit van het programma van de Com­
missie ter voltooiing van de interne markt vóór 31 december 
1992. 
5.2. Aangezien de aanpak gebaseerd is op het vaststellen van 
gemeenschappelijke grondbeginselen is een richtlijn het pas­
sende juridische instrument om de wettelijke bepalingen van de 
Lid-Staten betreffende de rechtsbescherming van computerpro­
gramma's te harmoniseren. 
5.3. Daar verschillen in en onzekerheden omtrent de rechts­
bescherming van computerprogramma's een ongunstige invloed 
kunnen hebben op de werking van de gemeenschappelijke markt 
voor deze produkten, is artikel 100 A de passende rechtsgrond 
voor dit voorstel. 
Met het oog op de voltooiing van de interne markt vóór 31 
december 1992 is in artikel 100 A, lid 1, tweede zin, in afwij­
king van artikel 100 het volgende bepaald: 
„De Raad stelt met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, 
op voorstel van de Commissie, in samenwerking met het 
Europese Parlement en na raadpleging van het Economisch en 
Sociaal Comité, de maatregelen vast inzake de onderlinge aan­
passing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van 
de Lid-Staten die de instelling en de werking van de interne 
markt betreffen.". 
In artikel 8 A, tweede alinea, wordt de interne markt gedefini­
eerd als omvattende „een ruimte zonder binnengrenzen waarin 
het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is 
gewaarborgd volgens de bepalingen van dit Verdrag". 
5.4. Dit voorstel zal het vrije verkeer van computerpro­
gramma's bevorderen, aangezien de bedrijven in landen met een 
ondubbelzinnige, daadwerkelijke bescherming van computer­
programma's er thans beter voorstaan dan die in landen waar de 
bescherming onzeker is en dergelijke verschillen in rechtsbe­
scherming voor bedrijven die werkzaamheden verrichten in ver­
band met computerprogramma's, tot een distorsie van de vesti-
gings- en concurrentievoorwaarden in de Lid-Staten leiden. 
Deze situatie kan een ongunstige invloed hebben op de groei 
van de communautaire programmatuurindustrie en de werking 
van de interne markt. Door in de Lid-Staten op uniforme 
grondslag de voorwaarden te harmoniseren waaronder de 
vruchten van onderzoek en ontwikkeling op het gebied van 
computerprogramma's juridisch worden beschermd, worden 
daarenboven in de gehele Gemeenschap de vernieuwing en de 
technische vooruitgang aangemoedigd. 
5.5. Bij de uitwerking van dit voorstel heeft de Commissie re­
kening gehouden met de in artikel 8 C van het EEG-Verdrag 
gestelde eisen. Zij is daarbij tot de conclusie gekomen dat in dit 
stadium geen bijzondere bepalingen of afwijkingen noodzakelijk 
of gerechtvaardigd lijken. 
5.6. Ook het vraagstuk van het door artikel 100 A, lid 3, van 
het EEG-Verdrag voorgeschreven hoge beschermingsniveau op 
het gebied van de volksgezondheid, de veiligheid, de milieube­
scherming en de consumentenbescherming heeft de Commissie 
bestudeerd. Zij heeft dit gedaan na raadpleging van de betrok­
ken kringen van het bedrijfsleven en de sociale partners en met 
de nodige aandacht voor een onderzoek naar de risico's die ei­
gen zijn aan deze sector en naar de huidige technische moge­
lijkheden van het Europese bedrijfsleven. Met inachtneming van 
de algemene doelstellingen van deze Verdragsbepaling is met 
deze overwegingen in het voorstel ten volle rekening gehouden. 
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/9 
DEEL II: ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING 
Artikel 1 
Voorwerp van de bescherming 
1. De term „computerprogramma" wordt in dit artikel niet 
nader gedefinieerd. Deskundigen op dit gebied zijn van mening 
dat elke definitie die in een richtlijn zou worden gegeven van 
hetgeen onder een programma moet worden verstaan onherroe­
pelijk zal verouderen, aangezien de toekomstige ontwikkeling 
van de technologie de aard van de programma's zoals wij deze 
thans kennen, zal wijzigen. 
Gezien de huidige stand van de techniek dient onder de term 
„programma" te worden verstaan de uitdrukkingswijze in onge­
acht welke vorm, taal, notatie of code van een geheel van in­
structies, waarmede wordt beoogd een computer een bepaalde 
taak of functie te laten verrichten. 
Onder de term dienen alle zowel voor de mens begrijpelijke als 
door de machine leesbare programmavormen te worden begre­
pen, op basis waarvan het programma dat een computer zijn 
functie laat vervullen, werd of kan worden tot stand gebracht. 
Onder de term worden ook begrepen voorbereidend en ont-
werp-materiaal, zoals stroomschema's of beschrijvingen van de 
volgorde van instructies in natuurlijke taal, alsook programma's 
die in de apparatuur zelf zijn ingebed in blijvende of verwijder­
bare vorm. Materiaal zoals handleidingen voor gebruik of on­
derhoud worden niet beschouwd als onderdelen of uitdruk­
kingsvormen van het programma; indien wezenlijke onderdelen 
van het programma in de handleiding zijn gereproduceerd, zul­
len deze evenwel door het auteursrecht op het programma wor­
den beschermd, onafhankelijk van de rechten die eventueel op 
de handleiding of andere documentatie bestaan. 
2. De Lid-Staten zullen voor de bescherming van computer­
programma's dezelfde bepalingen moeten toepassen als die 
welke gelden voor de bescherming van werken van letterkunde. 
Een programma vertoont alle kenmerken van een werk van let­
terkunde; het is namelijk de expressie in een taal en in een be­
grijpelijke vorm — van waaruit zij kan worden verveelvoudigd 
— van een idee of reeksen ideeën, die tot stand is gebracht door 
de inzet van bekwaamheid en inspanning van de mens. Het feit 
dat de taal eventueel alleen begrijpelijk is voor ter zake deskun­
digen en dat sommige uitdrukkingsvormen van het programma 
vormen kunnen aannemen die niet altijd waarneembaar zijn 
voor de menselijke zintuigen sluit een bescherming als een werk 
van letterkunde niet uit, aangezien andere werken van letter­
kunde eveneens kunnen zijn belichaamd in dragers waarvoor 
een mechanische voorziening nodig is om deze werken voor de 
menselijke zintuigen waarneembaar te maken. 
Om rechtsonzekerheid te voorkomen moeten computerpro­
gramma's worden beschermd als zijnde werken van letterkunde 
en niet „alsof" zij werken van letterkunde zouden zijn of „ge­
lijkgesteld met" werken van letterkunde. Ook zouden zij niet 
mogen worden behandeld als een nieuwe en afzonderlijke 
„subcategorie" van werken van letterkunde. Indien niet de vol­
ledige, in de Lid-Staten in de regel aan werken van letterkunde 
gegeven bescherming wordt verleend, zou een en ander kunnen 
leiden tot verschillen in aard en omvang van de bescherming, en 
tot onzekerheden wat het niveau van de aan dergelijke werken 
krachtens de Berner Conventie en de Universele Auteursrecht-
conventie verleende bescherming betreft. 
3. Het auteursrecht beschermt de weergave van ideeën maar 
niet de ideeën zelf. De aan een computerprogramma verleende 
bescherming strekt zich dus uit tot het programma als één ge­
heel en tot de samenstellende bestanddelen daarvan, voor zover 
deze een voldoende mate van creativiteit vertonen om op zich 
genomen als „werken" te kunnen worden aangemerkt. Het enige criterium dat zou mogen dienen om uit te maken of het 
werk al dan niet bescherming verdient, is de oorspronkelijkheid 
daarvan, dat wil zeggen dat het werk niet werd gekopieerd. Cri­
teria van esthetische of kwalitatieve aard zouden hiervoor niet 
in aanmerking mogen komen. Subroutines en routines die te za-
men modulen vormen die op hun beurt weer een programma 
vormen, kunnen alle voor bescherming in aanmerking komen, 
onafhankelijk van de bescherming die aan het programma als 
geheel, dat wil zeggen als een compilatie van dergelijke elemen­
ten, wordt verleend. De algoritmen die de grondslag vormen 
voor subroutines kunnen in de regel niet voor bescherming uit 
hoofde van het auteursrecht in aanmerking komen, aangezien 
zij in wezen overeenkomen met mathematische formules. Zij 
kunnen in uitzonderlijke gevallen octrooibescherming genieten. 
Evenzo komen de ideeën, beginselen of logica die de grondslag 
van het programma vormen, niet voor bescherming door het au­
teursrecht in aanmerking. 
4. a) Een groot aantal algoritmen en subroutines worden in de 
industrie regelmatig toegepast. Zij kunnen deel uitmaken 
van het publieke domein of daarin zijn gevallen, of zijn in 
feite standaardroutines of -algoritmen. Indien een pro­
gramma geheel of gedeeltelijk uit dergelijke regelmatig 
toegepaste of onbeschermde algoritmen of routines be­
staat, dient het niettemin als een compilatie te worden be­
schermd, mits het oorspronkelijk is in bovenbedoelde zin 
en is gebleken van de bekwaamheid en inspanning van de 
maker bij de totstandbrenging van de compilatie. 
b) Een toenemend aantal programma's wordt thans gegene­
reerd door gebruikmaking van een computer. Dit bete­
kent dat programma A wordt gebruikt voor het tot stand 
brengen van programma's B, C, enz. met een zekere mate 
van menselijke inbreng om de voor het bereiken van het 
gestelde doel geschikte weg te vinden. Programma A kan 
in dit opzicht worden vergeleken met een werk van letter­
kunde, zoals een woordenboek, met behulp waarvan an­
dere werken van letterkunde kunnen worden geschapen. 
Ofschoon veel telkens terugkerend programmeerwerk 
langs zuiver mechanische weg wordt verricht, blijft een 
menselijke inspanning niettemin een kritiek element in het 
proces van de totstandbrenging van een dergelijk pro­
gramma. Daarom wordt voorgesteld dat, voor zover op 
die wijze tot stand gekomen programma's voldoen aan de 
criteria op grond waarvan zij als „oorspronkelijke wer­
ken" kunnen worden aangemerkt, deze op dezelfde wijze 
moeten worden beschermd als de programma's die niet 
met behulp van dergelijke machinale procédés tot stand 
worden gebracht. 
Artikel 2 
Auteurschap van het programma 
1. Evenals met alle werken van letterkunde het geval is, 
wordt als maker van het programma de natuurlijke persoon of 
personen aangemerkt die het werk tot stand heeft of hebben ge­
bracht. Ofschoon het recht om exclusieve rechten uit te oefenen 
aan een andere persoon kan worden verleend zal de maker ten 
minste het onvervreemdbare recht blijven behouden om het va­
derschap van zijn werk op te eisen. 
2. Indien een werk door een groep van personen tot stand 
werd gebracht — hetgeen in de regel het geval is bij de ontwik­
keling van computerprogramma's — wordt het auteursrecht 
door deze personen gezamenlijk uitgeoefend, tenzij door hen 
anders werd overeengekomen. 
3. Computerprogramma's worden vaak tot stand gebracht 
door free lance-programmeerders die aan bijzondere projecten 
Nr. C 91/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
werken voor organisaties die een bepaald programma hebben 
besteld. Tenzij partijen anders overeenkomen, ligt het in dit ge­
val voor de hand dat de persoon of rechtspersoon die de op­
dracht heeft verleend om het werk tot stand te brengen, de con­
trole over de exclusieve rechten op het programma wenst te be­
houden, met uitzondering van het recht om het vaderschap van 
het werk op te eisen, als bedoeld in paragraaf 2.1. 
4. In het geval dat een programmeerder in het kader van een 
dienstbetrekking met een onderneming of organisatie pro­
gramma's tot stand brengt, zal de werkgever in de regel eisen 
dat de exclusieve rechten op het programma onder zijn controle 
blijven, met uitzondering van het recht het vaderschap van het 
werk op te eisen, tenzij de partijen anders overeenkomen. Met 
betrekking tot de in deze paragraaf en in paragraaf 2.3 beschre­
ven gevallen is het de bedoeling dat door deze richtlijn een ze­
kere mate van harmonisatie van de in de Lid-Staten bestaande 
praktijk tot stand wordt gebracht. De partijen dienen evenwel in 
ruime mate over de mogelijkheid te blijven beschikken om in 
alle vrijheid arbeidsovereenkomsten aan te gaan en te onderhan­
delen over de voorwaarden waaronder een werk wordt besteld. 
Met betrekking tot andere aspecten van de morele rechten van 
de auteur, zoals het recht op handhaving van de onaantastbaar­
heid van het werk, ligt het in de aard van computerprogramma's 
dat regelmatig onderdelen van het programma belangrijke wijzi­
gingen ondergaan en opnieuw worden gebruikt; de idee van de 
onaantastbaarheid van het werk speelt hierbij een veel geringere 
rol voor de belangen van de maker dan van oudsher het geval is 
geweest met andere werken van letterkunde. 
5. Zoals in paragraaf 1.4.b) werd opgemerkt, wordt thans een 
groot aantal werken gegenereerd door middel van een compu­
terprogramma dat dient als instrument voor de generatie van 
nieuwe programma's. De vraag is nu of het auteurschap van 
deze door het eerste computerprogramma voortgebrachte pro­
gramma's dient te berusten bij de maker van het eerste pro­
gramma, of bij de persoon die het gebruikt om andere werken 
te genereren. Omdat het eerste programma in zijn functie niet 
verschilt van enig ander instrument dat voor de totstandbren­
ging van een werk wordt gebruikt, zoals een handleiding met 
behulp waarvan een ander werk wordt geschapen, zou het ge­
wenst lijken dat de persoon die voor de generatie van pro­
gramma's van een dergelijk instrument gebruik maakt, wordt 
beschouwd als de maker van die programma's. In de praktijk 
kan een dergelijke persoon de operateur van de computer zijn, 
of de natuurlijke of rechtspersonen die zich het recht voorbe­
houden om de rechten ten aanzien van programma's uit te oefe­
nen die zij hebben besteld of die door hun werknemers tot stand 
werden gebracht. Onder deze omstandigheden valt het te be­
twijfelen of een recht op het vaderschap van de programma's 
die door een machine werden voortgebracht staande kan wor­
den gehouden. De menselijke inbreng bij de totstandbrenging 
van door een machine gegenereerde programma's is wel betrek­
kelijk bescheiden en zal in de toekomst steeds bescheidener 
worden. Toch is een menselijke „auteur" in de ruimste zin van 
het woord altijd aanwezig en moet deze het recht hebben om 
het „auteurschap" van het programma op te eisen. 
Artikel 3 
Beschermde personen 
1. In de gevallen waarin werken van letterkunde van natuur­
lijke en rechtspersonen op dit ogenblik door het auteursrecht in 
Lid-Staten worden beschermd hetzij op grond van de nationali­
teit of de verblijfplaats wanneer het om natuurlijke personen 
gaat, hetzij op grond van een echte en daadwerkelijke vestiging 
in een Lid-Staat waar het rechtspersonen betreft, zullen compu­
terprogramma's dezelfde bescherming genieten. Indien Lid-Sta­
ten bescherming verlenen op grond van de eerste openbaarma­
king van een werk van letterkunde in een Lid-Staat, zou dit cri­
terium ook moeten gelden voor computerprogramma's. De voorschriften van de Berner Conventie met betrekking tot de 
nationale behandeling zullen derhalve evenals op alle andere 
werken van letterkunde ook op computerprogramma's van toe­
passing zijn. 
2. Zoals hierboven reeds werd opgemerkt zijn computerpro­
gramma's vaak de vrucht van de werkzaamheden van omvang­
rijke teams van programmeurs, waarvan sommigen thans op 
grond van de hierboven in paragraaf 3.1 vermelde criteria van 
woonplaats, nationaliteit of eerste openbaarmaking niet voor 
bescherming in aanmerking kunnen komen. Deze anomalie kan 
worden verholpen door de toepasselijkheid van de artikelen 3 
en 5 van de Berner Conventie in het geval dat een werk in sa­
menwerking tot stand werd gebracht, uit te breiden tot alle ma­
kers, mits ten minste één lid van het team een recht op bescher­
ming geldend kan maken. Op die manier zullen programmeurs 
van buiten de Gemeenschap en in het bijzonder uit ontwikke­
lingslanden, die in het kader van gemeenschappelijke projecten 
samenwerken met programmeurs uit de Lid-Staten, niet op on­
billijke wijze worden benadeeld. 
Artikel 4 
Aan toestemming onderworpen handelingen 
1. a) Volgens de traditionele auteursrechtelijke bescherming 
voor werken van letterkunde omvatten de exclusieve rech­
ten van de auteur het recht om controle uit te oefenen op 
de verveelvoudiging, bewerking en vertaling van zijn 
werk. De Berner Conventie verleent niet uitdrukkelijk het 
recht om controle uit te oefenen op de distributie van 
werken, maar in de meeste landen van de Berner Conven­
tie worden de exclusieve rechten met betrekking tot de 
verveelvoudiging in de praktijk in dier voege uitgeoefend 
dat de auteur gerechtigd is te bepalen hoe zijn werk in het 
verkeer zal worden gebracht. 
Het in paragraaf 4.1.a) verleende recht om op de verveel­
voudiging controle uit te oefenen is voor een adequate be­
scherming van computerprogramma's van fundamentele 
betekenis. Anders dan het geval is bij andere vormen van 
werken van letterkunde, kan een computerprogramma 
slechts aan zijn doel beantwoorden wanneer het wordt 
„verveelvoudigd". Deze „verveelvoudiging" dient niet te 
worden verward met het „kopiëren" van het programma. 
Het programma kan geheel of gedeeltelijk worden her­
schapen als onderdeel van de interne processen van de 
computer die daarmede werkt. Gedurende dit proces 
wordt geen tweede blijvende kopie van het programma 
gemaakt, ofschoon gedeelten van het programma zullen 
worden „verveelvoudigd" en gedurende de werking van 
het programma in andere delen van het geheugen van de 
computer worden opgeslagen. Deze tijdelijke kopiërings-, 
verplaatsings- en opslagverrichtingen kunnen geen enkel 
spoor nalaten wanneer de machine zijn verrichtingen 
heeft beëindigd. „Kopiëren" in de gebruikelijke zin van 
het maken van een tweede blijvende versie van een origi­
neel heeft dus gewoonlijk niet plaats, tenzij een „back-
up"-kopie van het programma wordt gemaakt. Indien 
programma's in licentie worden gegeven dient niettemin 
verveelvoudiging zonder toestemming te worden verbo­
den, in hoofdzaak omdat alle handelingen waardoor de 
belangen van de auteur zouden kunnen worden geschaad, 
met name het laden, bekijken, de uitvoering, transmissie 
of opslag van het programma niet zonder verveelvoudi­
ging daarvan kunnen worden uitgevoerd. 
Het laden van het programma moet worden beschouwd 
als een aan toestemming onderworpen handeling aange­
zien daarvoor op dit ogenblik in de regel het programma 
geheel of gedeeltelijk moet worden verveelvoudigd. In de 
toekomst zullen programma's waarschijnlijk vaker in me­
dia zijn belichaamd die fysiek in de computer kunnen 
worden opgenomen, zoals chips, of zullen zij een integre-
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/11 
rend deel van de apparatuur zijn. In deze gevallen behoeft 
een programma niet meer te worden verveelvoudigd om 
er mee te kunnen werken. In verband met het gevaar dat 
gebruikers zonder daartoe gemachtigd te zijn pro­
gramma's binnengaan en deze verminken is men voor het 
ogenblik van opvatting dat het laden van het programma 
onder de uitsluitende controle van de auteur moet blijven. 
Het bekijken, uitvoeren, de transmissie en opslag van het 
programma zijn handelingen die alle eveneens verveelvou­
diging van het programma met zich brengen en de belan­
gen van de rechthebbende eventueel kunnen schaden. 
Computerprogramma's zijn bijzonder kwetsbaar niet al­
leen voor elektronisch kopiëren maar ook voor ongeauto­
riseerde bewerking, uitwissing, of verminking hetzij om 
geldelijk voordeel hetzij voor politieke doeleinden. Com­
puterprogramma's waarmede controle wordt uitgeoefend 
op banktransacties, militaire of veiligheidsverrichtingen 
moeten worden beschermd tegen „hacking", dat wil zeg­
gen het inbreken in het systeem om de daarin vervatte in­
formatie te verwijderen, daaraan iets toe te voegen of te 
wijzigen. Dergelijke frauduleuze handelingen of sabotage 
kunnen alleen worden beteugeld indien de auteurs be­
schikken over ruime en afdwingbare bevoegdheden om 
programma's tegen verveelvoudiging te beschermen. 
b) De bewerking van een werk van letterkunde houdt ge­
woonlijk de omzetting in van een bepaalde tekst, zoals bij 
voorbeeld een roman, in een ander literair „genre", zoals 
een toneelstuk. De vertaling van een werk van letterkunde 
geschiedt gewoonlijk van de ene menselijke taal in de an­
dere. In het geval van computerprogramma's, of het daar­
bij nu gaat om een vertaling van de voor de mens leesbare 
vorm in machineleesbare vorm, of van de ene program­
meertaal in de andere, of om de aanpassing van voor de 
uitvoering van een bepaalde taak bestemd programma zo­
dat het ook een andere taak kan vervullen, beschrijft de 
term „bewerking" het best de betrokken handelingen. In 
deze richtlijn wordt onder „bewerking" dus tevens „ver­
taling" verstaan. 
c) Op de distributie van een computerprogramma door ver­
koop of licentieverlening wordt gewoonlijk door de ma­
ker van het programma controle uitgeoefend, hetzij direct 
wanneer hij ook de producent is van het produkt dat in 
het verkeer wordt gebracht, of indirect door overdracht 
van zijn recht aan een uitgever of producent van pro­
gramma's. Het recht van de maker raakt gewoonlijk uit­
geput zodra het produkt met zijn toestemming in het ver­
keer is gebracht. Volgens de richtlijn zal met betrekking 
tot de verhuur en leasing en het in licentie geven van pro­
grammatuur het recht op de distributie van het pro­
gramma niet door de eerste verkoop, leasing of het in li­
centie geven daarvan uitgeput raken. De rechthebbende 
zal aldus in staat zijn controle te blijven uitoefenen op de 
verhuur van produkten die voorheen werden verkocht of 
geleasd of in licentie werden gegeven en ook verdere con­
trole te kunnen blijven uitoefenen op de verhuur, leasing 
of licentieverlening van produkten die voorheen op deze 
wijze werden gedistribueerd. Zodra een produkt met toe­
stemming van de rechthebbende werd verkocht, behoort 
hij niet langer controle te kunnen uitoefenen op de ver­
dere verkoop, dus de verkoop aan derden van door deze 
rechtmatig verworven programma's. Met betrekking tot 
de invoer met het oog op verkoop, licentieverlening, lea­
sing of verhuur zal zijn recht om op de verdere invoer 
controle uit te oefenen evenzo zijn uitgeput zodra het 
programma met toestemming van de auteur in de Ge­
meenschap werd ingevoerd. Het is van wezenlijk belang dat de rechthebbenden con­
trole kunnen uitoefenen op de verhuur van programma's 
die werden verkocht of in licentie werden gegeven, wan­
neer men het ongeautoriseerde kopieren van programma's 
wenst te voorkomen. Het is op het ogenblik mogelijk 
voor een luttel bedrag een kopie van een programmatuur-
pakket te huren, dit thuis met gebruikmaking van betrek­
kelijk goedkoop materiaal te kopiëren en het de volgende 
dag terug te brengen. Gezien het ingewikkelde karakter 
van de meeste programma's en het feit dat zij voor een 
bepaald doel worden gebruikt en niet zozeer voor ont­
spanning worden gelezen, is het duidelijk dat het goed­
kope en op korte termijn lenen van een programma de 
thuiskopieerder gelegenheid geeft zich de kosten van het 
kopen of leasen van programma's te besparen: in die vorm 
is verhuur in hoge mate nadelig voor de belangen van de 
rechthebbende; de verhuur moet dan ook kunnen worden 
verboden, met de in artikel 5 limitatief opgesomde uitzon­
deringen. 
Artikel 5 
Voor de aan toestemming onderworpen handelingen geldende 
uitzonderingen 
1. Indien een programma aan het publiek is verkocht is het 
normaal dat men van bepaalde rechten gebruik moet kunnen 
maken om van de aldus verworven eigendom het genot te heb­
ben. Tot deze rechten behoort noodzakelijkerwijze het recht 
om het programma te gebruiken zonder dat hiervoor verder nog 
de uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende nodig is. 
De toestemming van de rechthebbende zou niet nodig moeten 
zijn om het programma aan een derde uit te lenen of het in een 
bepaalde apparatuur of op een bepaalde plaats te gebruiken. 
Ook zouden het laden, bekijken, de uitvoering, transmissie en 
de opslag moeten worden beschouwd als handelingen waarvoor 
niet de uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende nodig 
is, mits zij — in het bijzonder in het geval van de transmissie en 
opslag — slechts worden uitgevoerd voor doeleinden in verband 
met het gebruik van het programma en niet neerkomen op het 
maken van een tweede permanente kopie van het programma. 
De tijdelijke of blijvende transmissie aan en opslag door een 
tweede partij van een programma dat rechtmatig door een ko­
per voor eigen gebruik werd verworven zal niet vallen onder de 
uitzonderingen op de in artikel 4 opgesomde aan toestemming 
onderworpen handelingen, terwijl voor de tijdelijke transmissie 
en opslag door de koper voor doeleinden van eigen gebruik van 
het programma niet de toestemming van de rechthebbende zal 
zijn vereist. Evenzo zal iedere andere vorm van verveelvoudi­
ging dan die voor het gebruik van het programma nodig is niet 
geoorloofd zijn, in het bijzonder de vervaardiging van een 
,,back-up"-kopie of van een kopie voor particulier gebruik. Wa­
neer een ,,back-up"-kopie noodzakelijk is om van het pro­
gramma gebruik te kunnen maken, wordt zulks gewoonlijk uit­
drukkelijk door de rechthebbende toegestaan. 
Op alle gevallen van verveelvoudiging moet controle kunnen 
worden uitgeoefend ongeacht of deze een deel van een pro­
gramma of het volledige programma betreft, aangezien ook een 
gedeeltelijke verveelvoudiging reeds voldoende kan zijn om 
aanzienlijk economisch nadeel aan de belangen van de auteur 
toe te brengen, bij voorbeeld door het kopiëren van elementen 
van het protocol en van het interface-programma van een be­
paald programma. 
Met betrekking tot het „fair dealing"-begrip uit het Angelsaksi­
sche recht, dat de verveelvoudiging van onbelangrijke onderde­
len van werken van letterkunde onder bepaalde omstandigheden 
toelaat, is men van mening dat ten aanzien van het in licentie 
geven van programma's, dat op het ogenblik de meest gebruike-
Nr. C 91/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
lijke wijze van commercialisatie is, partijen vrij zijn uitzonderin­
gen overeen te komen op het exclusieve recht van de maker om 
controle uit te oefenen op de verveelvoudiging van onbelang­
rijke onderdelen van het programma, indien de omstandigheden 
een dergelijke uitzondering rechtvaardigen. In het geval van 
programma's die worden verkocht of op andere wijze dan een 
door beide partijen ondertekende licentieovereenkomst beschik­
baar worden gesteld, zouden de bepalingen in de auteurswetten 
van de Lid-Staten betreffende tot de uitzonderingen op de ex­
clusieve rechten van de maker van een werk van letterkunde in 
het geval van computerprogramma's toepassing moeten blijven 
vinden. 
Waar de huidige praktijk van de „shrink wrap"-licentieovereen-
komsten toepassing vindt, leggen de programmaproducenten 
voorwaarden op met betrekking tot het gebruik van pro­
gramma's die in werkelijkheid aan de eindgebruiker zijn „ver­
kocht". De bedoeling van de artikelen 4 en 5 is dat in de geval­
len waarin programmatuur in licentie wordt gegeven in de ge­
bruikelijke zin van het woord, de rechthebbenden exclusieve 
rechten kunnen uitoefenen ten aanzien van alle verveelvoudi-
gings- en bewerkingshandelingen; de bepalingen van de licentie­
overeenkomst regelen in dat geval de exacte inhoud van de con­
tractuele rechten en verplichtingen. Indien evenwel geen gebruik 
werd gemaakt van een geschreven, en ondertekende, licentie­
overeenkomst — zoals het geval is bij de „shrink wrap"-over-
eenkomsten (waarbij de klant door middel van instructies die 
zich in de verpakking van de drager van het programma bevin­
den alleen maar omtrent zijn rechten met betrekking tot zijn 
aankoop wordt ingelicht) — zal het de koper op grond van pa­
ragraaf 5.1 mogelijk zijn de hierboven beschreven rechten uit te 
oefenen. Een en ander is een noodzakelijk compromis tussen de 
belangen van de leveranciers en eindgebruikers van computer­
programma's. Artikel 4 van de richtlijn verleent de rechthebben­
den ruime bevoegdheden om controle uit te oefenen op de ver­
veelvoudiging, bewerking en distributie, maar de billijkheid ge­
biedt dat deze bevoegdheden niet worden gebruikt om het ge­
not van de eigendomsrechten van een persoon te beperken die 
op rechtmatige wijze een programma heeft aangekocht. Indien 
de programmatuurproducent zich in ruimere mate de controle 
op de verveelvoudiging, bewerking en distributie van zijn pro­
gramma wenst voor te behouden, waartoe het stelsel van de li­
centieovereenkomst hem in staat stelt, moet van de zogenaamde 
„koper" van het programma worden verlangd dat hij op het 
verkooppunt een hem rechtens bindende licentieovereenkomst 
leest en ondertekent. 
2. De bewerking en vertaling van programma's zijn handelin­
gen die de licentienemer van ingewikkelde programma's in de 
loop van de normale toepassing van het programma vaak kan 
wensen te verrichten. Vele op maat gemaakte computerpro­
gramma's hebben op het ogenblik waarop zij aan de eindgebrui­
ker worden geleverd, nog niet hun definitieve vorm gevonden; 
ook moeten vele programma's tijdens hun gebruik worden ge­
corrigeerd of aangepast aan wijzigingen in de wensen van de 
gebruiker. Deze correcties en aanpassingen kunnen in vele ge­
vallen door de gebruiker worden aangebracht. De leverancier 
zal evenwel om velerlei redenen zijn exclusieve rechten om con­
trole op de bewerking en vertaling uit te oefenen, wensen te 
handhaven. Bij het leveren van het programma kan ook een 
garantie- en onderhoudsovereenkomst zijn gesloten; dergelijke 
bedingen ter zake van garantie en onderhoud staan aan vernieti­
ging bloot of gaan met hoge kosten gepaard en zijn niet meer 
uitvoerbaar wanneer de licentienemer het door hem gebruikte 
programma voortdurend kan wijzigen. De leverancier zal bij de 
bepaling van de licentievergoeding ook rekening houden met 
het gebruik dat van het programma kan worden gemaakt en 
daarbij letten op het aantal gebruikers en de omvang van het 
gebruik van het programma. Een dergelijke controle wordt uit­
geoefend door in het programma zelf ingebouwde tellers en be­
veiligingssystemen tegen kopiëren. Indien de gebruiker het pro­gramma mag aanpassen, zou het hem vrijstaan deze controle­
systemen te verwijderen. In het geval van in licentie gegeven 
programmatuur zou de rechthebbende dan ook bevoegd moeten 
zijn om op iedere bewerking en vertaling controle uit te oefenen 
en zouden ter zake daarvan tussen leverancier en gebruiker 
contractuele regelingen moeten worden getroffen. 
3. Voor het bij paragraaf c) verleende exclusieve recht om op 
de verhuur controle uit te oefenen geldt een uitzondering ten 
gunste van een groep gebruikers ten aanzien waarvan speciale 
regelingen kunnen en dienen te worden getroffen. Het betreft 
openbare bibliotheken zonder winstgevend doel waar het pu­
bliek toegang heeft om computerprogramma's te gebruiken en 
te bestuderen. Bibliotheken kunnen het gebruik dat van derge­
lijke programma's wordt gemaakt controleren door middel van 
beveiligingssystemen, waardoor het kopiëren of het meenemen 
daarvan uit de bibliotheekruimten wordt verhinderd. Gezien het 
feit dat de kennis van het lezen en schrijven van computerpro­
gramma's overal in de Gemeenschap dient te worden bevorderd, 
is het van belang dat de bibliotheken computerprogramma's 
voor bestudering door het publiek kunnen aanbieden op de­
zelfde wijze als andere werken van letterkunde door deze in­
stellingen worden aangeboden. 
Artikel 6 
Secundaire inbreuken 
1. Om ervoor zorg te dragen dat de rechthebbende met suc­
ces acties kan instellen tegen degenen die een inbreuk begaan 
op de op grond van artikel 4 verleende exclusieve rechten, moe­
ten de gevallen worden geregeld waarin op onrechtmatige wijze 
tot stand gebrachte kopieën in het verkeer worden gebracht. 
Het gemak waarmede ongeautoriseerde kopieën van pro­
gramma's langs elektronische weg over de nationale grenzen 
heen, en zonder dat daarbij een spoor wordt achtergelaten, 
kunnen worden overgebracht van de ene „gastheer 
(host)"-computer naar de andere, noopt ertoe dat de invoer en 
het bezit van op onrechtmatige wijze tot stand gebrachte ko­
pieën moeten kunnen worden vervolgd, evenals alle vormen van 
verhandeling van onrechtmatig tot stand gebrachte kopieën in 
de zin van verkoop, het ten verkoop aanbieden, de inontvangst-
name, overdracht en opslag van dergelijke kopieën. 
2. Vele programma's worden in het verkeer gebracht nadat 
zij zijn voorzien van een technisch beschermingssysteem waar­
door hun ongeautoriseerd gebruik of verveelvoudiging wordt 
verhinderd of beperkt. Indien dergelijke systemen door de 
rechthebbenden worden toegepast ter bescherming van hun ex­
clusieve rechten, zouden deze systemen zonder goedkeuring van 
de rechthebbende niet op rechtmatige wijze kunnen worden 
verwijderd of ontweken. De term „verhandelen" zou in dit ver­
band moeten worden opgevat als omvattende de verkoop, het 
ten verkoop aanbieden of adverteren, de overdracht, opslag of 
inontvangstname van dergelijke middelen die zijn bestemd om 
beschermingssystemen te ontwijken; daaronder valt ook de me­
dedeling van informatie met betrekking tot de middelen voor 
het ontwijken of de verwijdering van beschermingssystemen. 
Artikel 7 
Duur van de bescherming 
Ondanks het feit dat de duur van de bescherming van werken 
van letterkunde overeenkomt met het leven van de maker plus 
vijftig jaar — kan, wanneer voor de duur van de bescherming 
wordt aangeknoopt aan het leven van de persoon van de maker 
zulks tot bedenkingen aanleiding geven — indien men denkt aan 
het geval van het gezamenlijke auteurschap van door computers 
voortgebrachte werken en de lengte van de termijn die hiervan 
het gevolg is. Deze bedenkingen wegen zwaarder dan het voor­
deel van de klassieke termijn voor „werken van letterkunde". 
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/13 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de rechtsbescherming van computer­
programma's 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 
100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Co­
mité, 
Overwegende dat computerprogramma's thans niet in 
alle Lid-Staten door de geldende wetgeving duidelijk 
worden beschermd; dat waar deze bescherming wel be­
staat, zij uiteenlopende kenmerken vertoont; 
Overwegende dat voor de ontwikkeling van computer­
programma's belangrijk menselijk en technisch potentieel 
en aanzienlijke financiële middelen moeten worden inge­
zet, terwijl zij kunnen worden gekopieerd voor een frac­
tie van de kosten die moeten worden besteed om deze 
programma's zelfstandig te ontwikkelen; 
Overwegende dat computerprogamma's in een groot 
aantal sectoren van het bedrijfsleven een steeds belang­
rijker rol spelen; dat de technologie voor computerpro­
gramma's dan ook als van fundamenteel belang voor de 
industriële ontwikkeling van de Gemeenschap kan wor­
den beschouwd; 
Overwegende dat verschillen die in de door de wetge­
ving der Lid-Staten voor computerprogramma's geboden 
rechtsbescherming bestaan, een rechtstreekse en nega­
tieve invloed hebben op de werking van de gemeen­
schappelijke markt voor computerprogramma's; dat het 
gevaar bestaat dat deze verschillen nog zullen toenemen 
wanneer door Lid-Staten nieuwe wettelijke bepalingen 
ter zake worden uitgevaardigd; 
Overwegende dat verschillen die een dergelijke invloed 
hebben, dienen te worden weggenomen, althans dat 
moet worden voorkomen dat zich nieuwe verschillen 
zullen voordoen, terwijl omgekeerd verschillen die de 
werking van de gemeenschappelijke markt niet noemens­
waardig beïnvloeden, niet behoeven te worden weggeno­
men, noch behoeft te worden voorkomen dat er nieuwe 
ontstaan; 
Overwegende dat het communautaire juridische kader 
op het stuk van de bescherming van computerpro­
gramma's in eerste aanleg dan ook kan worden beperkt 
tot de regel dat de Lid-Staten computerprogramma's op 
grond van het auteursrecht als werk van letterkunde die­
nen te beschermen en tot voorschriften waarin wordt ge­
regeld wie en wat moet worden beschermd, op grond 
van welke exclusieve rechten beschermde personen hun 
toestemming voor bepaalde handelingen kunnen verlenen 
of deze kunnen verbieden, alsmede de duur van de be­
scherming; Overwegende dat een computerprogramma de communi­
catie en wisselwerking met andere componenten van een 
computersysteem en met gebruikers ervan moet verzor­
gen; 
Overwegende dat hiervoor een logische en, waar nodig, 
fysische koppeling en interactie is vereist, waardoor tus­
sen alle elementen van de programmatuur en apparatuur 
in alle door deze te vervullen functies enerzijds en an­
dere programmatuur en apparatuur anderzijds een pas­
sende wisselwerking mogelijk is; dat de beginselen waar­
mede een dergelijk middel tot koppeling en interactie 
wordt beschreven, algemeen met de term „interface" 
werden aangeduid; dat indien de specificatie van een in­
terface ideeën en beginselen vertegenwoordigt die aan 
het programma ten grondslag liggen, deze ideeën en be­
ginselen niet voor bescherming door het auteursrecht in 
aanmerking komen; 
Overwegende dat de Commissie zich volledig inzet voor 
de bevordering van internationale standaardisering; 
Overwegende dat de bescherming van computerpro­
gramma's op grond van het auteursrecht geen afbreuk 
mag doen aan de toepassing, waar dit geboden is, van 
andere vormen van bescherming, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
HOOFDSTUK I 
Artikel 1 
Voorwerp van de bescherming 
1. De Lid-Staten voorzien in de bescherming van 
computerprogramma's door de verlening van exclusieve 
rechten overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn. 
2. De exclusieve rechten dienen te worden verleend 
uit hoofde van de bepalingen van de auteursrechtwetge-
ving. Aan computerprogramma's wordt bescherming ver­
leend als zijnde werken van letterkunde. 
3. De bescherming overeenkomstig deze richtlijn 
wordt verleend aan de uitdrukkingswijze, in welke vorm 
dan ook, van een computerprogramma, doch strekt zich 
niet uit tot de ideeën, beginselen, logica, algoritmen en 
programmeertalen die de grondslag van het programma 
vormen. Wanneer de specificatie van een interface ideeën 
en beginselen vertegenwoordigt die aan het programma 
ten grondslag liggen, komen deze ideeën en beginselen 
niet voor bescherming door het auteursrecht in aanmer­
king. 
4. a) Een computerprogramma wordt wat zijn oorspron­
kelijkheid betreft slechts beschermd voor zover het 
aan dezelfde voorwaarden voldoet als die welke 
voor andere werken van letterkunde gelden. 
b) Door middel van een computer voortgebrachte 
programma's worden beschermd, voor zover zij 
voldoen aan het bepaalde onder a). 
Nr. C 91/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
Artikel 2 
Auteurschap van het programma 
1. Onverminderd het bepaalde in de volgende leden is 
de maker van het computerprogramma de natuurlijke 
persoon of groep van natuurlijke personen die het pro­
gramma tot stand heeft gebracht. 
2. Indien een computerprogramma door een groep 
van natuurlijke personen tot stand werd gebracht, wor­
den de exclusieve rechten door deze personen gezamen­
lijk uitgeoefend, tenzij bij overeenkomst anders werd be­
paald. 
3. Indien een computerprogramma in het kader van 
een overeenkomst tot stand werd gebracht, is de natuur­
lijke persoon of de rechtspersoon die het programma 
heeft besteld, bevoegd alle rechten met betrekking tot 
het programma uit te oefenen, tenzij bij de overeenkomst 
anders werd bepaald. 
4. Indien een computerprogramma in het kader van 
een dienstbetrekking tot stand werd gebracht, is de 
werkgever bevoegd alle rechten met betrekking tot het 
programma uit te oefenen, tenzij bij de arbeidsovereen­
komst anders werd bepaald. 
5. Met betrekking tot programma's die met gebruik­
making van een computerprogramma werden voortge­
bracht, is de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die 
de voortbrenging van de afgeleide programma's heeft be­
werkstelligd, bevoegd alle rechten met betrekking tot het 
programma uit te oefenen, tenzij bij overeenkomst an­
ders werd bepaald. 
Artikel 3 
Beschermde personen 
1. Bescherming wordt verleend aan alle natuurlijke en 
rechtspersonen die uit hoofde van het nationale auteurs­
recht voor bescherming van werken van letterkunde in 
aanmerking komen. 
2. In het in artikel 2, lid 2, bedoelde geval strekt de 
bescherming zich uit tot alle makers van het computer­
programma, indien ten minste een van hen op grond van 
lid 1 van dit artikel bescherming geniet. 
Artikel 4 
Aan toestemming onderworpen handelingen 
Onverminderd artikel 5 omvatten de in artikel 1 be­
doelde exclusieve rechten het recht de volgende hande­
lingen te verrichten of het verrichten daarvan toe te 
staan: 
a) de verveelvoudiging voor een deel of geheel van een 
computerprogramma op welke wijze en in welke 
vorm dan ook. Voor zover voor het laden of bekij­
ken, oi de uitvoering, transmissie of opslag van een 
computerprogramma verveelvoudiging van het pro­
gramma noodzakelijk is, worden deze handelingen 
als aan toestemming onderworpen handelingen be­
schouwd; b) de bewerking van een computerprogamma; 
c) de distributie van een computerprogramma door ver­
koop, licentieverlening, leasing en verhuur en de in­
voer voor deze doeleinden. Het recht om op de dis­
tributie van een programma controle uit te oefenen 
zal, waar het de verkoop of invoer van het pro­
gramma betreft, zijn uitgeput zodra het programma 
door de rechthebbende of met diens toestemming 
voor het eerst in het verkeer is gebracht. 
Artikel 5 
Voor de aan toestemming onderworpen handelingen 
geldende uitzonderingen 
1. Indien een computerprogramma werd verkocht of 
op andere wijze dan bij een door beide partijen onderte­
kende schriftelijke licentieovereenkomst ter beschikking 
van het publiek werd gesteld, is voor de in artikel 4, on­
der a) en b), bedoelde handelingen geen toestemming 
van de rechthebbende vereist wanneer deze handelingen 
voor het gebruik van het programma noodzakelijk zijn. 
Voor de verveelvoudiging en bewerking van het pro­
gramma voor andere doeleinden dan het gebruik ervan is 
de toestemming van de rechthebbende vereist. 
2. Indien een computerprogramma werd verkocht of 
op andere wijze dan bij een door beide partijen onderte­
kende schriftelijke licentieovereenkomst ter beschikking 
van het publiek werd gesteld, mag de rechthebbende 
geen gebruik maken van zijn exclusieve recht toestem­
ming te verlenen voor de verhuur van het programma 
om het gebruik van het programma door het publiek in 
openbare bibliotheken zonder winstgevend doel te ver­
hinderen. 
Artikel 6 
Secundaire inbreuken 
1. Degene die een op onrechtmatige wijze tot stand 
gebrachte kopie van het programma invoert, bezit of ver­
handelt terwijl hij weet of redelijkerwijze kan vermoeden 
dat het een op onrechtmatige wijze tot stand gebrachte 
kopie van het werk betreft, maakt inbreuk op de exclu­
sieve rechten van de maker op diens computerpro­
gramma. 
2. Degene die artikelen vervaardigt, invoert, bezit of 
verhandelt die inzonderheid zijn bestemd om de verwij­
dering of ontwijking van enigerlei technische voorzie­
ning te vergemakkelijken die voor de bescherming van 
een programma mocht zijn getroffen, maakt inbreuk op 
de exclusieve rechten van de maker op diens computer­
programma. 
Artikel 7 
Duur van de bescherming 
De bescherming wordt verleend voor de duur van vijftig 
jaren te rekenen vanaf de datum van de totstandbren­
ging-
12. 4. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 91/15 
HOOFDSTUK II 
Artikel 8 
Toepassing van andere wettelijke bepalingen 
1. Deze richtlijn laat wettelijke bepalingen inzake het 
octrooirecht, het merkenrecht, de oneerlijke mededin­
ging, het bedrijfsgeheim of het overeenkomstenrecht on­
verlet, voor zover deze bepalingen niet met de in deze 
richtlijn vervatte beginselen strijdig zijn. 
2. Deze richtlijn is eveneens van toepassing op werken 
die vóór [datum, bedoeld in artikel 9, lid 1] tot stand 
werden gebracht. HOOFDSTUK III 
Artikel 9 
Slotbepalingen 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiter­
lijk op . . . aan deze richtlijn te voldoen. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mede 
van alle bepalingen van nationaal recht die zij op het on­
der deze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
Artikel 10 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Nr. C 91/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 4. 89 
Conclusies van de Commissie bij de aanvaarding door de Commissie van een voorstel voor een 
richtlijn van de Raad inzake de juridische bescherming van computerprogramma's 
Bij de aanvaarding van het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de juridische be­
scherming van computerprogramma's keurt de Commissie de volgende beleidslijnen goed: Zij 
spreekt opnieuw als haar overtuiging uit dat deze programma's, gezien de intellectuele inspan­
ningen en de investeringen die eventueel voor het opstellen nodig zijn en het gemak waarmede 
zij kunnen worden gekopieerd, een adequate rechtsbescherming verdienen. De Commissie stelt 
het auteursrecht als rechtsgrondslag voor ter verzekering van een evenwicht tussen daadwerke­
lijke bescherming en de belangen van de gebruikers; zij volgt daarin de tendens die in de 
wereld heerst. De bestaande verschillen in de wettelijke regels op het gebied van het auteurs­
recht in de Lid-Staten aangaande beschikbaarheid en omvang van de bescherming waren voor 
de Commissie aanleiding met het oog op de voltooiing van de interne markt het proces van 
harmonisatie in gang te zetten. 
De programmatuur is een wezenlijk industrieel instrument voor de economische ontwikkeling 
van de Gemeenschap. Toekenning van exclusieve rechten uit hoofde van het auteursrecht zal 
voor de opstellers ervan een aansporing vormen om hun intellectuele en financiële middelen in 
te zetten en zo de technische vooruitgang in het algemeen belang te bevorderen. De technische 
vooruitgang en het openbaar welzijn worden echter ook verzekerd door een niet-vervalste me­
dedinging, een van de voornaamste oogmerken van het Verdrag. Exclusieve eigendomsrechten 
en vrije concurrentie zijn in principe geschapen om met verschillende middelen dezelfde doel­
einden te dienen, maar zij kunnen met elkaar in conflict komen wanneer de bezitter van een 
auteursrecht zijn legitieme exclusieve rechten kan uitoefenen op een wijze die verder gaat dan 
het doel waarvoor zij in het leven zijn geroepen. De uitoefening van exclusieve auteursrechten 
zal niet afdoen aan de toepassing van de concurrentieregels of de inschakeling van doeltref­
fende rechtsmiddelen in de daartoe geëigende gevallen. Voorts mag de Commissie op haar pad 
naar de internationale normalisatie op het gebied van de informatie en de telecommunicatie 
geen hindernis in de weg worden gelegd. 
De relatie tussen het communautaire mededingingsrecht en het auteursrecht wordt geregeld 
door het onderscheid dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen maakt tussen 
het bestaan en de uitoefening van de betrokken intellectuele eigendomsrechten. Kartels of 
maatregelen die in strijd zijn met het bestaan van het auteursrecht kunnen vallen onder een 
controle in het licht van de concurrentieregels. Dit betekent bij voorbeeld dat iedere poging om 
contractueel of via andere regelingen de omvang van de bescherming uit te breiden tot aspec­
ten van de programma's die door het auteursrecht niet kunnen worden beschermd, of tot een 
verbod van alle rechtshandelingen die niet aan de rechthebbende zijn voorbehouden, een in­
breuk op de concurrentieregels kan opleveren. 
Bovendien mogen ondernemingen met een machtspositie er geen gebruik van maken op een 
wijze als bedoeld in artikel 86. Onder bepaalde omstandigheden kan de uitoefening van het 
auteursrecht met betrekking tot aspecten van een programma welke andere ondernemingen 
moeten gebruiken om compatibele programma's te kunnen schrijven zulk een misbruik opleve­
ren. Dit kan ook het geval zijn indien een onderneming met een machtspositie tracht haar 
exclusieve rechten op een produkt te gebruiken om een ongerechtvaardigd voordeel te verkrij­
gen ten opzichte van een of meer produkten die niet onder deze rechten vallen. 
Bovendien hangt het vermogen van een concurrerende fabrikant om een onafhankelijk maar 
compatibel programma op te stellen dikwijls af van zijn mogelijkheden van toegang tot het 
doelprogramma of tot daarmede samenhangende informatie. De toegang tot de informatie valt 
niet onder het auteursrecht. Artikel 86 is van toepassing zodra een onderneming met een 
machtspositie op onrechtmatige wijze de toegang tot deze informatie weigert of op onredelijke 
wijze belemmert.