NL Publicatieblad van de Europese Unie C 302/31

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

2012/C 302/15

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 7 van Verordening (EG) Nr. 510/2006 van de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag. Bezwaarschriften moeten de Commissie bereiken binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van deze bekendmaking.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

„PASTEL DE TENTÚGAL”

EG-nummer: PT-PGI-0005-0938-09-12.01.2012

BGA ( X ) BOB ( )

1. Naam:

„Pastel de Tentúgal”

2. Lidstaat:

Portugal

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel:

3.1. Productcategorie:

Categorie 2.4. Brood, gebak, suikerwerk, biscuits en andere bakkerswaren

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is:

Door nonnen bedacht gebak van dun deeg (0,06-0,15 mm) dat is bereid van water en meel en gevuld met een smeuïg mengsel van eigeel, eieren en suikerstroop. Het gebak heeft de vorm van een rol, een minirol, een croissant of een minicroissant met de volgende fysische, chemische en sensoriële kenmerken:

Tabel 1

Gemiddelde fysieke parameters voor de verschillende vormen van het gebak

Rol Croissant Minirol Minicroissant Parameters Gemiddelde waarden Gewicht (g) 70,0-90,0 80,0-110,0 30,0-60,0 40,0-60,0 Breedte (cm) 4,0-6,0 6,0-7,5 3,0-4,0 4,5-5,5 Lengte (cm) 13,0-15,0 10,0-14,0 9,0-12,0 7,5-10,0 Hoogte (cm) 2,5-4,0 3,0-6,0 1,5-2,5 3,0-4,0





Tabel 2

Gemiddelde fysieke parameters voor de vormen „rol” of „croissant” van de „Pastel de Tentúgal”

„Pastel de Tentúgal” Parameters Rol Croissant Wateractiviteit (aw) 0,836-0,894 0,836-0,894 Vochtgehalte % 26,0-31,0 22,0-30,0 Eiwitgehalte % 9,2-10,5 9,5-12,5 Vetgehalte (%) 7,7-13,0 10,5-23,0 Koolhydraten (%) 50,0-54,0 42,0-50,0 Totaal asgehalte (%) 0,5 0,8-1,2 Energetische waarde (Kcal/100 g) 314,0-358,0 340-420





Tabel 3

Sensoriële kenmerken

Rol of minirol Croissant of minicroissant Uiterlijk voorkomen Strogeel tot donkergeel gebak van bijna transparant bladerdeeg, in de vorm van een rechthoek die aan beide uiteinden is teruggevouwen. Soms bestrooid met poedersuiker of met kristalsuiker. Strogeel tot donkergeel gebak van zeer dun, bijna transparant bladerdeeg, in de vorm van een van plooien voorziene croissant, met aan beide uiteinden een vrij duidelijk teruggevouwen gedeelte. Soms bestrooid met poedersuiker of kristalsuiker en met kaneel. Uiterlijk voorkomen Het deeg bevat een gele tot bruinachtige vulling (bruinachtig als gevolg van de gebruikte kaneel), die korrelig en stevig is en bij het snijden van het gebak niet uitloopt, tevens beetzacht is en smelt in de mond. Het deeg bevat een gele tot bruinachtige vulling (bruinachtig als gevolg van de gebruikte kaneel en gegrilde amandelen), die korrelig en stevig is en bij het snijden van het gebak niet uitloopt, tevens beetzacht is en smelt in de mond. Textuur: Bladerig, fijn en knapperig tegelijkertijd. Bladerig, fijn en knapperig tegelijkertijd Consistentie Smeuïg maar toch stevig. Smeuïg maar toch stevig. Smaak Zoet, smaken van ei, suiker en kaneel. Zoet, smaken van ei, suiker, gegrilde amandelen en kaneel.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten):

Deeg: water, tarwemeel type 45 of 55 (met een hoger gehalte aan gliadine- en glutenine-eiwitten) zodat een viskeus-elastisch en cohesief deeg wordt verkregen.

Vulling: (gepasteuriseerde of verse) eierdooiers, (gepasteuriseerde of verse) eieren, suiker, margarine die 10 % boter bevat, kaneel en amandelen.

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong):

—

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden:

Bereiding van het deeg

Proces dat sterk afhankelijk is van de handigheid van de banketbakker want hoewel het deeg wordt bereid op basis van een recept, zijn er toch iedere dag onvoorziene omstandigheden zoals het weer of de stabiliteit van het meel die vereisen dat de persoon die het deeg bereidt, actief ingrijpt.

Bereiding van de vulling

Ook in dit geval is de handigheid van de banketbakker van essentieel belang want het is ten dele op die handigheid dat men zich verlaat wanneer proefondervindelijk wordt vastgesteld of de vulling „optimaal” is.

Vorming van het gebak

Wanneer het gebak de vorm van een rol of een croissant wordt gegeven, wordt het duidelijk hoe belangrijk de knowhow van de banketbakker is. Het vereist immers veel handigheid en vaardigheid om, zonder het deeg te beschadigen, uniforme gebakjes van een behoorlijke grootte te vervaardigen, en deze aan de uiteinden op de karakteristieke wijze mooi recht terug te vouwen.

Wanneer de laatste hierboven beschreven fase is doorlopen, mag het gebak afgewerkt (gebakken) worden in de buiten het productiegebied gelegen ruimten aangezien voor de fase van het bakken geen enkele deskundigheid is vereist die bepalend is voor het product.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz.:

—

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering:

Op het etiket moeten de volgende vermeldingen worden aangebracht:

— „Pastel de Tentúgal — Indicação Geográfica Protegida” of „Pastel de Tentúgal IGP” (na registratie door de EU);

— het EU-logo (na registratie door de EU);

— het logo „Pastel de Tentúgal”:

4. Beknopte omschrijving van de afbakening van het geografische gebied:

Het geografische productiegebied van het gebak „Pastel de Tentúgal” is beperkt tot de stad Tentúgal en wordt in het oosten begrensd door de stad Lamarosa (gemeente Coimbra), in het noorden door het dorp Portela, in het westen door Póvoa de Santa Cristina („gemeente” Tentúgal) en de stad Meãs (gemeente Montemor-o-Velho) en in het zuiden door het kanaal „vala real”.

5. Verband met het geografische gebied:

De knowhow voor de bereiding van het gebied „Pastel de Tentúgal” is sedert de 16e eeuw tot vandaag beperkt gebleven tot de stad. De productiefasen — de bereiding van het deeg en van de vulling en het vormen van het gebak — om het product te vervaardigen met de specifieke kenmerken die het ook zijn faam bezorgen, vinden plaats binnen de grenzen van de stad waaraan het product zijn naam ontleent.

5.1. Specificiteit van het geografische gebied:

De productie van het gebak „Pastel de Tentúgal” beperkt zich tot de stad Tentúgal. Dat wordt enerzijds verklaard door de klimatologische factoren, met name de zachte temperaturen en de relatief hoge luchtvochtigheid. Anderzijds is dat het gevolg van het feit dat het gebak en het afgebakende gebied waar het befaamd is, aan elkaar zijn gelinkt; het staat namelijk vast dat het gebak oorspronkelijk werd bereid door de nonnen van de Carmelorde die hier in de periode 1565-1898 in het klooster van Nossa Senhora da Natividade verbleven.

Het feit dat Tentúgal dicht bij de oceaan ligt (Figueira da Foz) en dat de Mondego op slechts enkele kilometers van de stad voorbijstroomt, zorgt voor natuurlijke omstandigheden zoals zachte temperaturen en een vrij hoge luchtvochtigheid die er in hoge mate aan bijdragen dat, uitsluitend met water en meel, een deeg kan worden bereid dat fijn, knapperig en bijna transparant is en dat bovendien zonder veel verspilling kan worden verwerkt.

De nabije zee en rivier hebben een regelende werking op de temperaturen betreft. Hierdoor kent Tentúgal het hele jaar door gematigde temperaturen, met name geen te lage temperaturen in de winter (maandelijkse gemiddelden van 2010 voor de gemeente Montemor-o-Velho: variërend tussen 10 °C en 20 °C) en geen te hoge temperaturen in de zomer (maximaal gemiddelde in 2010: 26 °C).

De vallei van de Baixa Mondego waarin Tentúgal ligt, kent in het algemeen het hele jaar een hoge relatieve vochtigheidsgraad van gemiddeld 70 % (lente en zomer) en 87 % (herfst en winter) wat wil zeggen dat de zomers niet zeer droog zijn.

Dit klimaatkenmerk vergemakkelijkt zowel de bereiding van het deeg (bij een te lage vochtigheidsgraad zou het deeg moeilijker kunnen worden uitgerekt en zou het snel scheuren) als de verwerking ervan (mocht het niet vochtig zijn, zou het deeg moeilijk kunnen worden gevormd).

Afgezien van de doorslaggevende klimatologische factor mag niet uit het oog worden verloren dat dit gebak werd verkocht in de buurt van het klooster van Nossa Senhora da Natividade en dat het „pastel de Tentúgal” hierdoor in bepaalde werken, waarvan het oudste dateert van 1860, werd geroemd. Het dankt deze roem zowel aan de natuurlijke factoren als aan de knowhow, de factor die tenslotte borg staat voor het eindresultaat. In feite hebben de vrouwen van Tentúgal vier eeuwen lang kennis vergaard over de beste manier om het deeg en de vulling te bereiden en het gebak zijn vorm te geven en deze kennis heeft geleid tot een uniek gebak met een faam die rechtstreeks gelinkt is aan de regio waar het is ontstaan.

5.2. Specificiteit van het product:

Zijn specifieke karakter dankt het gebak „Pastel de Tentúgal” in eerste instantie aan de productiemethode waarmee een fijn deeg wordt verkregen met een dikte tussen 0,06 en 0,15 mm. Bij de bereiding van het deeg — uitsluitend op basis van water en tarwemeel — worden diverse fasen, elk gekenmerkt door belangrijke fabricagerituelen, doorlopen totdat het deeg uiteindelijk door de banketbakker met de hand wordt uitgerekt om de gewenste dikte te verkrijgen. Deze productiemethode die, afgezien van het kneden van het deeg, volledig handmatig is, is geheel gebaseerd op de in de stad Tentúgal ontwikkelde knowhow aangezien de kenmerken van het meel en de klimaatomstandigheden tot problemen zouden kunnen leiden.

Praktisch gezien worden de ingrediënten voor het deeg, uitsluitend water en meel, eerst mechanisch gemengd zodat een uniform deeg wordt verkregen. Nadien laat men het rusten op een palet dat is vervaardigd van een geschikt materiaal.

Vervolgens wordt het deeg overgebracht op een houten palet dat zich op de grond bevindt. Het wordt met witte doeken bedekt en maximaal uitgerekt totdat een fijne, haast transparante textuur wordt bereikt. Dat is de meest gevoelige fase van de deegbereiding: fingerspitzengefühl en voldoende ervaring zijn nodig om het deeg, wanneer het tot de gewenste dikte wordt uitgerekt, niet te laten scheuren.

Het deeg droogt onder invloed van de omgevingstemperatuur, of wordt gedroogd met ventilatoren; wanneer de dagen vochtiger zijn, wordt een brander gebruikt om het drogen vlugger te laten verlopen. Wanneer de gewenste vochtigheidsgraad is bereikt, worden cirkels uit het deeg gesneden.. Deze worden met de hand op paletten van een geschikt materiaal geplaatst en met een droog wit doek bedekt. Daar bovenop wordt een vochtig doek gelegd om te vermijden dat het deeg uitdroogt. Het deeg heeft een textuur die vergelijkbaar is met perkamentpapier maar is dunner.

In tweede instantie is de knowhow met betrekking tot de verwerking van dit deeg van fundamenteel belang. Dankzij deze knowhow kan een gebak vorm worden gegeven waarvan de fijne lagen zodanig worden aangebracht dat de vulling er niet uit kan lopen.

Op de derde plaats komen het uiterst fijne, haast transparante deeg en de vulling op basis van eiercrème: deze verlenen het gebak zijn externe en interne voorkomen, zijn consistentie, zijn smaak en zijn specifieke textuur en maken het tot een uniek product.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA):

Afgezien van de doorslaggevende klimatologische factoren moet op het verband tussen de naam van het product en het afgebakende geografische gebied waar het befaamd is, worden gewezen. Dit verband is het rechtstreekse gevolg van de oorsprong van het gebak. Het staat vast dat het is ontstaan in het klooster van Nossa Senhora da Natividade waar het werd bereid door nonnen van de Carmelorde die hier in de periode 1565-1898 verbleven. In dit klooster is vanaf het einde van de 16e eeuw een knowhow tot ontwikkeling gekomen die tot een uniek gebak heeft geleid, hetgeen blijkt uit het feit dat het vele malen in talrijke werken wordt vermeld.

Zo schrijft Augusto Fonseca in zijn boek „Velharias de Coimbra” dat een verkoopster, Rosa, reeds vóór 1860 onder de „Arco do Bispo” (Coimbra) de zeer gegeerde „pastéis de Tentúgal” verkocht. António Nobre, een Portugese dichter die van 1888 tot 1890 in Coimbra studeerde, schrijft in zijn gedicht „Carta à Manuel” dat hij iedere maand naar Tentúgal ging om er een mooie non te bezoeken en er het gebak in kwestie te kopen. De „vermaarde” en in het klooster geproduceerde „pastéis de Tentúgal” die men minstens eenmaal in zijn leven gegeten moet hebben, worden vermeld in het werk „Coninbricense” dat van 1891 dateert. Naar de „smakelijke”„pastéis de Tentúgal” wordt verwezen in het werk van 1884 waarin de tentoonstelling in het district wordt besproken. Deze oudere verwijzingen naar het gebak bevestigen dat het wel degelijk in het klooster is ontstaan en tonen aan dat het reeds heel lang een zeer goede faam geniet. Het gebak wordt in zeer positieve termen beschreven, wat erop wijst dat de faam van de „pastéis de Tentúgal” reeds in de 19e eeuw zeer groot was.

In het kookboek „O Doceiro Moderno” schrijft J. M. Sousa Monteiro (einde 19e eeuw): „dit gebak is gebaseerd op een recept dat typisch is voor het dorp (…); niettemin leggen wij uit hoe het bladerdeeg moet worden bereid want dat is het moeilijkste onderdeel”. In het werk „Tratado Completo de Cozinha e de Copa” van Carlos Bento da Maia waarvan de eerste editie dateert van 1904, is het recept van de pastéis de Tentúgal opgenomen en zegt de auteur dat het deeg moet worden uitgerekt tot het „de dikte heeft van en zo doorzichtig is als zijdepapier”. In verband met het fabricageprocedé voor het deeg zegt deze auteur ook (1904): „de beschrijving van het procédé in aanmerking genomen, spreekt het vanzelf dat onervaren handen dit deeg niet op de juiste wijze kunnen bereiden (…)”

Later, zegt Maria de Oliveira Belo in haar boek „Culinária Portuguesa” (1936) dat de pastéis de Tentúgal een zeer moeilijk te bereiden gebak is omdat slechts iemand met veel ervaring de complexe bereiding van het deeg voor mekaar krijgt.

Deze drie uittreksels uit kookboeken bevestigen onze bewering, namelijk dat het typische fabricageprocedé een zeer specifieke knowhow vereist die door de vrouwen in Tentúgal na veel ervaring en jarenlang oefenen wordt bereikt.

Het is dus de combinatie van natuurlijke omstandigheden en knowhow die een doorslaggevende rol speelt bij het ontstaan van dit gebak. Naast de temperatuur en de vochtigheidsgraad, actieve en natuurlijke factoren bij de productie van „Pastel de Tentúgal”, is er de knowhow die in bovengenoemd klooster is ontstaan, en gedurende vier eeuwen is gegroeid die het gebak zoals wij het kennen tot bij ons heeft gebracht. Deze knowhow werd verder uitgebreid met vaardigheden en met kennis die het mogelijk maken die factoren te corrigeren die door de natuur nog niet op gunstige wijze waren geregeld. Traditionele producten zijn, om materiële of culturele redenen, op bijzondere wijze met hun plaats van oorsprong verbonden. Hoewel deze banden niet zichtbaar zijn, zetten ze de plek waar ze ontstaan op de kaart en verlenen ze haar een bijzondere bekoring.

Er moet worden op gewezen dat de knowhow in verband met „Pastel de Tentúgal” de grenzen van de stad Tentúgal nooit heeft overschreden.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier:

(Artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

http://www.gpp.pt/Valor/DOP_IGP_ETG.html

(1) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12.