16.

De EU kan op verschillende manieren optreden. Hieronder gaat een enuntiatieve lijst van mogelijke maatregelen: a) politieke dialoog: waar dit zinvol is, moet de naleving van het IHR in de dialoog met derde staten aan de orde worden gesteld. Dit is met name van belang voor actuele gewapende conflicten waarin het IHR blijkens rapporten op grote schaal wordt geschonden. Maar ook in vredestijd moet de EU staten die nog niet tot belangrijke IHR-instrumenten zoals de Aanvullende Protocollen van 1977 en het statuut van het Internationaal Strafhof zijn toegetreden, ertoe aansporen dit alsnog te doen en de genoemde instrumenten onverkort uit te voeren. Onder volledige uitvoering wordt verstaan dat de nodige uitvoeringswetgeving wordt aangenomen en dat voor IHR bevoegd personeel een opleiding krijgt; b) algemene publieke verklaring: in publieke verklaringen over IHR-aangelegenheden moet de EU, telkens wanneer dit zinvol is, benadrukken dat het IHR moet worden nageleefd; c) demarches en/of publieke verklaringen met betrekking tot specifieke conflicten: wanneer schendingen van het IHR worden gemeld, moet de EU overwegen om, naargelang het geval, tot demarches en publieke verklaringen over te gaan, waarbij zij de schendingen veroordeelt en de partijen verzoekt hun uit het IHR voortvloeiende verplichtingen na te komen en doeltreffende maatregelen te nemen om verdere schendingen te voorkomen; d) restrictieve maatregelen/sancties: restrictieve maatregelen (sancties) kunnen een doeltreffend instrument zijn om de naleving van het IHR te bevorderen. Het nemen van dergelijke maatregelen tegen staten en andere partijen alsook individuen die betrokken zijn bij een conflict, moet overwogen worden wanneer een dergelijk optreden nuttig kan zijn en in overeenstemming is met het internationaal recht; e) samenwerking met andere internationale instanties: om de naleving van het IHR te bevorderen moet de EU waar nodig samenwerken met de VN en bevoegde regionale organisaties. De EU-lidstaten mogen als lid van andere organisaties (inclusief de Verenigde Naties) geen gelegenheid laten voorbijgaan om deze doelstelling te helpen verwezenlijken. Het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRK) speelt als neutrale, onafhankelijke humanitaire organisatie sinds jaar en dag een bij verdrag vastgelegde en algemeen erkende rol bij het bevorderen van de naleving van het IHR; f) crisisbeheersingsoperaties: bij het opstellen van het mandaat voor voor crisisbeheersingsoperaties van de EU moet er, waar nodig, rekening mee worden gehouden dat schendingen van het IHR door derde partijen voorkomen en bestreden moeten worden. Dit betekent dat, in voorkomend geval, gegevens moeten worden verzameld die van nut kunnen zijn voor het Internationaal Strafhof (4) of bij ander onderzoek naar oorlogsmisdaden; g) individuele verantwoordelijkheid: na een conflict is het soms moeilijk een evenwicht te vinden tussen de algemene doelstelling om de vrede te herstellen en de noodzakelijke bestrijding van straffeloosheid; de Europese Unie moet ervoor zorgen dat oorlogsmisdaden niet ongestraft blijven. Om in tijden van gewapend conflict een afschrikkend effect te kunnen hebben moet de gerechtelijke vervolging van oorlogsmisdaden de nodige ruchtbaarheid krijgen en moet die vervolging zo mogelijk plaatsvinden in de staat waar de schendingen zijn begaan. De EU moet derde staten dan ook aanmoedigen om nationale strafwetgeving aan te nemen, zodat schendingen van het IHR kunnen worden bestraft. De steun van de EU aan het Internationaal Strafhof en de maatregelen die worden genomen om oorlogsmisdadigers te vervolgen moeten ook in die context worden gezien; h) opleiding: scholing in het IHR is nodig om ervoor te zorgen dat het IHR in tijden van gewapend conflict wordt nageleefd. Ook in vredestijd zijn onderwijs en opleidingen nodig. Dit geldt voor de hele bevolking, al moet bijzondere aandacht worden besteed aan groepen die voor deze aangelegenheden bevoegd zijn (bijv. wetshandhavingsfunctionarissen). De EU moet overwegen om in derde landen onderwijs en opleiding in IHR-aangelegenheden te verstrekken of te financieren, onder meer in het kader van ruimer opgevatte programma's ter bevordering van de rechtsstaat; i) wapenuitvoer: conform het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie (5) moet, voordat een vergunning tot uitvoer naar een bepaald land wordt verleend, nagegaan worden of het invoerend land het internationale humanitaire recht naleeft.