Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD houdende machtiging van Duitsland tot het toepassen van een maatregel die afwijkt van artikel 21 van Richtlijn 77/388/EEG betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

INLEIDING

Bij een op 9 januari 2002 door het Secretariaat-generaal van de Commissie geregistreerd verzoek in de vorm van twee tot de Commissie gerichte mededelingen, heeft de regering van de Bondsrepubliek Duitsland, op grond van artikel 27 van Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting - gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde : uniforme grondslag [1] (hierna "Zesde Richtlijn" genoemd), verzocht om machtiging tot het toepassen van een maatregel die afwijkt van het bepaalde in artikel 21, lid 1, onder a) van voornoemde richtlijn, in de gewijzigde versie van Richtlijn 2000/65/EG van 17 oktober 2000. De overwogen uitzonderingsmaatregel heeft tot doel om bij handelingen in het binnenlands verkeer, in bepaalde gevallen, wanneer de leverancier van goederen in financiële moeilijkheden verkeert, de belastingschuld over te dragen op de ontvanger van een levering van goederen.

[1] PB L 145 van 13.6.1977, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd door Richtlijn 2001/115/EG (PB L 15 van 17.1.2002, blz. 24).

DOEL VAN DE GEVRAAGDE UITZONDERINGSREGELING

De Duitse regering voert aan dat in twee gevallen waarin degene die wettelijk belasting verschuldigd is, maar in financiële moeilijkheden verkeert, meestal vanwege die moeilijkheden niet in staat is de gefactureerde BTW te betalen, terwijl de ontvanger van de levering de BTW die hem is aangerekend, maar niet is betaald, kan aftrekken. In deze beide gevallen gaat het enerzijds om de levering, voor zover er geen sprake is van een insolventieprocedure, van tot zekerheid overgedragen goederen door een BTW-plichtige aan een andere BTW-plichtige ter uitvoering van deze garantie, en anderzijds om de levering van door openbare verkoop verkochte bouwgronden aan een andere BTW-plichtige in het kader van de gerechtelijke liquidatie van het bedrijf dat eigenaar was van de aldus verkochte gronden. Een dergelijke situatie kan zich zowel voordoen in gevallen van frauduleuze faillissementen alsook in gevallen waarin van frauduleus handelen geen sprake is.

Zoals door artikel 21, lid 3 van de Zesde Richtlijn wordt toegestaan, voorziet de huidige Duitse wetgeving in de hoofdelijke aansprakelijkheid tot betaling van de koper van het geleverde goed. Solidariteit is evenwel geen bevredigende oplossing voor degenen die de goederen van de in moeilijkheden verkerende onderneming hebben gekocht, daar zij de gefactureerde BTW mogelijk twee keer moeten betalen :

- in het bedrag van de aan de in moeilijkheden verkerende onderneming betaalde factuur is de BTW al opgenomen;

- de BTW wordt een tweede keer betaald in het kader van de hoofdelijke aansprakelijkheid tot betaling van de BTW die niet betaald is door de onderneming die de levering heeft verricht.

Het recht op aftrek mag door de ontvanger van de levering daarentegen slechts een keer uitgeoefend worden.

OMSCHRIJVING VAN DE GEVRAAGDE UITZONDERINGSMAATREGELEN

De uitzondering zou twee gevallen betreffen :

- Enerzijds de leveringen, voor zover er geen sprake is van een insolventieprocedure, van tot zekerheid overgedragen goederen door een BTW-plichtige aan een andere BTW-plichtige ter uitvoering van deze garantie.

- Anderzijds leveringen van door openbare verkoop verkochte bouwgronden aan een andere BTW-plichtige in het kader van de gerechtelijke liquidatie van het bedrijf dat eigenaar was van de aldus verkochte gronden.

- Voor leveringen aan niet-belastingplichtigen zou de uitzonderingsmaatregel niet gelden.

In deze beide gevallen zou de door Duitsland gevraagde uitzonderingsmaatregel de mogelijkheid bieden om, in afwijking van artikel 21, lid 1, onder a), van de Zesde BTW-Richtlijn, niet de leverancier, maar de ontvanger van de levering van goederen als de tot voldoening van de belasting gehouden persoon aan te wijzen.

In de praktijk zou deze maatregel betrekking hebben op de levering van tot zekerheid overgedragen goederen die in het binnenlands verkeer plaatshebben. Bij intracommunautaire handelingen is de koper namelijk al de tot voldoening van de belasting op de intracommunautaire aankoop gehouden persoon ingevolge artikel 21, lid 1, onder e) van de Zesde Richtlijn.

Bij bouwgronden zou de maatregel betrekking hebben op de levering van in Duitsland gelegen grondstukken, omdat artikel 8, lid 1, onder a) van de Zesde Richtlijn bepaalt, dat als plaats van heffing voor leveringen van goederen die niet worden verzonden of vervoerd wordt aangemerkt de plaats waar het goed zich bevindt op het tijdstip van de levering.

Dienovereenkomstig zou Duitsland zijn thans geldende nationale voorschriften opheffen die voorzien in de hoofdelijke aansprakelijkheid van de koper van het geleverde goed voor de betaling van de door de verkoper verschuldigde BTW.

ADVIES VAN DE COMMISSIE

De mogelijkheid om van de Zesde Richtlijn af te wijken is vastgesteld in artikel 27 van deze richtlijn, ten einde de belastingheffing te vereenvoudigen of bepaalde vormen van belastingfraude of -ontwijking te voorkomen.

De door Duitsland overwogen maatregel behoort tot de maatregelen die bedoeld zijn om de belastingheffing te vereenvoudigen daar de belastingadministratie zeer vaak moeilijkheden ondervindt om de belasting te innen bij belastingschuldigen die in grote financiële moeilijkheden verkeren.

Het kan niet worden betwist dat de toepassing van de normale voorschriften betreffende de vaststelling van de belastingschuldige problemen oplevert, in het bijzonder het voorschrift dat de koper twee keer het belastingbedrag moet betalen, terwijl de eigenlijke belastingschuldige op grond van financiële moeilijkheden mogelijk niet in staat is zijn belastingschuld te voldoen.

De door Duitsland overwogen maatregel blijkt in verhouding te staan tot het nagestreefde doel : het toepassingsgebied ervan wijkt alleen binnen de voor het bereiken van dit doel strikt noodzakelijke grenzen af van de algemene beginselen van artikel 21 van de Zesde BTW-Richtlijn.

Het door Duitsland geformuleerde verzoek beoogt namelijk niet op algemene en systematische wijze van de beginselen van artikel 21 af te wijken, maar beperkt zich tot twee gevallen van beperkte betekenis, waarbij de toepassing van de normaal geldende regels moeilijkheden zou opleveren.

Zo zouden door de door Duitsland overwogen maatregel in de beide gevallen waarop de uitzonderingsmaatregel van toepassing is, de reeds genoemde nadelen kunnen worden vermeden :

- Het in moeilijkheden verkerende bedrijf dat de goederen levert waarop de uitzonderingsmaatregel van toepassing is zou niet meer tot voldoening van de belasting gehouden zijn, waardoor het risico dat de belasting vanwege de financiële moeilijkheden niet wordt betaald zou wegvallen. Tegelijkertijd zou daardoor ook het risico voor de koper om twee keer de gefactureerde BTW te moeten betalen verdwenen zijn.

- De koper zou de verschuldigde belasting zelf afdragen. Enerzijds zou hij de levering van goederen waarvan hij de ontvanger is belasten, anderzijds zou hij tegelijkertijd zijn recht op aftrek van deze belasting onder de gebruikelijke voorwaarden uitoefenen.

Tenslotte moet gewezen worden op het feit dat de voorgestelde uitzondering geen enkele uitwerking zou hebben op de hoogte van de verschuldigde belasting. Het bij toepassing van de uitzonderingsmaatregel verschuldigde BTW-bedrag zou precies hetzelfde zijn als wanneer de normale regeling van artikel 21 van de Zesde BTW-Richtlijn zou zijn toegepast.

De Commissie stelt derhalve de Raad voor om Duitsland te machtigen de van artikel 21, lid 1, onder a) afwijkende uitzonderingsmaatregel toe te passen.

De Commissie is van mening dat het evenwel wenselijk is de geldigheidstermijn voor deze afwijking te beperken tot 31 december 2006, om dan te beoordelen of de maatregel, aan de hand van de in deze vijf jaar door Duitsland opgedane ervaringen, al dan niet gehandhaafd moet worden.

Voorstel voor een

BESCHIKKING VAN DE RAAD

houdende machtiging van Duitsland tot het toepassen van een maatregel die afwijkt van artikel 21 van Richtlijn 77/388/EEG betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de Zesde Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaat inzake omzetbelasting - gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde : uniforme grondslag [2], inzonderheid op artikel 27, lid 1,

[2] PB L 145 van 13.6.1977, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd door Richtlijn 2001/115/EG (PB L 15 van 17.1.2002, blz. 24).

Gezien het voorstel van de Commissie [3],

[3] PB C...

Overwegende hetgeen volgt :

(1) Bij een door het Secretariaat-generaal van de Commissie op 9 januari 2002 geregistreerd verzoek in de vorm van twee tot de Commissie gerichte mededelingen, heeft Duitsland verzocht om machtiging tot het toepassen van een maatregel die afwijkt van het bepaalde in artikel 21, lid 1, onder a), van Richtlijn 77/388/EEG.

(2) De andere lidstaten werden bij schrijven van 16 januari 2002 van het verzoek van Duitsland op de hoogte gebracht.

(3) In artikel 21, lid 1, van Richtlijn 77/388/EEG, zoals gewijzigd bij artikel 28 octies van genoemde richtlijn, is bepaald dat de belasting over de toegevoegde waarde in het binnenlands verkeer in de regel verschuldigd is door de belastingplichtige die belastbare goederen levert of belastbare diensten verricht.

(4) De door Duitsland gevraagde uitzonderingsmaatregel is bedoeld om de ontvanger van de levering van goederen aan te wijzen als degene die tot voldoening van de belasting over de toegevoegde waarde gehouden is, enerzijds voor leveringen, voor zover er geen sprake is van een insolventieprocedure, van tot zekerheid overgedragen goederen door een BTW-plichtige aan een andere BTW-plichtige ter uitvoering van deze garantie, en anderzijds voor de levering van door openbare verkoop verkochte bouwgronden aan een andere BTW-plichtige in het kader van de gerechtelijke liquidatie van het bedrijf dat eigenaar was van de aldus verkochte gronden.

(5) Deze uitzondering is bedoeld om de belastingheffing te vereenvoudigen omdat de eigenlijke belastingschuldige, in de gevallen waarop het verzoek om afwijking betrekking heeft, vanwege financiële moeilijkheden meestal niet in staat is de hem in rekening gebrachte BTW te voldoen.

(6) Een dergelijke situatie is nadelig voor de openbare financiën, daar de ontvanger van de levering van goederen de hem in rekening gebrachte belasting over de toegevoegde waarde kan aftrekken, ook al is deze niet betaald door de belastingplichtige die de goederen levert.

(7) De uitzondering, waarbij de ontvanger van de levering van goederen wordt aangewezen als degene die tot voldoening van de belasting gehouden is, maakt het mogelijk de genoemde moeilijkheden te voorkomen, zonder dat daardoor het bedrag van de verschuldigde belasting verandert.

(8) De machtiging moet tot 31 december 2006 worden toegekend, zodat de uitzonderingsmaatregel in het licht van de opgedane ervaringen kan worden beoordeeld.

(9) De uitzonderingsmaatregel heeft geen ongunstige gevolgen voor de eigen middelen van de Gemeenschappen afkomstig uit de BTW,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

In afwijking van het bepaalde in artikel 21, lid 1, onder a) van Richtlijn 77/388/EEG, zoals gewijzigd bij artikel 28 octies, wordt Duitsland gemachtigd de ontvanger van de levering van goederen zoals bedoeld in artikel 2 van de onderhavige beschikking als BTW-plichtige aan te wijzen.

Artikel 2

In de volgende gevallen kan de ontvanger van de levering van goederen als BTW-plichtige aangewezen worden :

1. bij de levering van goederen die tot zekerheid worden overgedragen door een BTW-plichtige aan een andere BTW-plichtige ter uitvoering van deze garantie, voor zover er geen sprake is van een insolventieprocedure;

2. bij de levering van door openbare verkoop verkochte bouwgronden aan een andere BTW-plichtige in het kader van de gerechtelijke liquidatie van het bedrijf dat eigenaar was van de aldus verkochte gronden.

Artikel 3

Deze beschikking geldt tot 31 december 2006.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, [...]

Voor de Raad

De voorzitter

[...]