In het voorjaar diende de regering een omstreden ontwerp in bij de wetgevende vergadering over "interregionale justitiële bijstand in strafzaken" betreffende de uitleveringsovereenkomst tussen Macau, continentaal China en Hongkong. In mei verwierp de wetgevende vergadering het ontwerp van deze multilaterale afspraak en stuurde het terug naar de regering voor herziening, wegens "technische problemen". Na een korte bezinningsperiode in juni trok de regering het ontwerp in totdat Macau, continentaal China en Hongkong tot een consensus komen. Zij voert dat het langer dan verwacht duurde om tot een akkoord te komen, gezien de verschillen tussen de justitiële stelsels op de verschillende grondgebieden. Het maatschappelijk middenveld en de magistratuur drukten hun bezorgdheid uit over de gevolgen van een mogelijke uitleveringsovereenkomst. Zij beklaagden zich er ook over dat zij niet correct waren geraadpleegd.

De basiswet en andere wetgeving in Macau voorzien niet in de mogelijkheid van algemene verkiezingen, maar de EU spoort de autoriteiten in Macau aan na te gaan hoe de publieke betrokkenheid bij de verkiezing van de regeringsleider kan worden vergroot, wat zou bijdragen tot goed bestuur en het ambt meer legitimiteit zou geven.

De betrekkingen tussen de EU en Macau bleven positief evolueren dankzij toenemende samenwerking en solide handelsrelaties. Door de sterke krimp van de economie in Macau, nam de handel tussen de EU en Macau in 2016 af. De prioriteiten voor 2017 zijn onder meer samenwerking inzake economische diversificatie, de strijd tegen mensenhandel, juridische zaken, regelgevende aangelegenheden en onderzoek en innovatie.

De markteconomie van Macau heeft ook in 2016 efficiënt gefunctioneerd, hoewel de economische groei heeft geleden onder een sterke daling van de winsten uit kansspelen in de eerste twee kwartalen, waarop Macau te veel vertrouwde. De budgettaire reserves van Macau vertonen een overschot. De groei van het bbp herstelde in het derde kwartaal en het bbp steeg voor het eerst in twee jaar. Om minder afhankelijk te zijn van de kansspelensector lanceerde de regering het allereerste vijfjarig ontwikkelingsplan (2016-2020).

De grondrechten en fundamentele vrijheden van de burgers werden ook in 2016 gerespecteerd. In de media in Macau kwam nog steeds een breed spectrum van opvattingen aan bod, ondanks enige ongerustheid over de toegenomen zelfcensuur.

De regeringsleider werd in 2014 verkozen en was toen de enige kandidaat bij de verkiezingen. Voor de derde keer op rij was er slechts één kandidaat voor de verkiezing van de regeringsleider. De basiswet en andere wetgeving in Macau voorzien niet in de mogelijkheid van algemene verkiezingen, maar de EU spoort de autoriteiten in Macau aan na te gaan hoe de publieke betrokkenheid bij de verkiezing van de regeringsleider kan worden vergroot, wat zou bijdragen tot goed bestuur en het ambt meer legitimiteit zou geven.

Dit jaarverslag over de ontwikkelingen in Macau wordt gepubliceerd volgens de afspraak met het Europees Parlement.

Sinds de overdracht van Macau aan de Volksrepubliek China in 1999 hebben de Europese Unie (EU) en haar lidstaten de politieke en economische ontwikkelingen in de speciale administratieve regio (SAR) Macau binnen het kader van het beginsel "één land, twee systemen" op de voet gevolgd. De EU onderschrijft een één-China-politiek en ondersteunt het "één land, twee systemen"-beginsel en de uitvoering ervan.

Ongeveer gelijktijdig gaven de rechthandhavingsinstanties in Macau toe de afgelopen jaren ten minste drie mensen, van wie twee permanente inwoners van Hongkong, te hebben overgedragen aan de autoriteiten op het vasteland, ondanks uitspraken van rechtbanken dat dergelijke uitleveringen niet wettig zijn. Dit leidde tot meer ongerustheid over de lopende besprekingen inzake een uitleveringsovereenkomst. In 2015 wees het VN-comité tegen foltering in zijn conclusies over Macau op de kwestie van de overgave van voortvluchtigen, maar de aanpak van de autoriteiten van Macau ter zake schijnt niet te voldoen. De EU benadrukt nogmaals dat zij veel belang hecht aan de rechtsstaat en het respect voor de mensenrechten, en dat het noodzakelijk is om volledig te voldoen aan de internationale wetgeving in zaken als uitleveringsovereenkomsten.

Gelijke kansen, rechten en vrijheden. Binnen het kader van het "één land, twee systemen"-beginsel werden de rechten en fundamentele vrijheden van het volk van Macau gerespecteerd en werd de rechtsstaat geëerbiedigd. In Macau is er een hoog niveau van burgerlijke vrijheden en respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden. De regering bleef echter gekant tegen een voorstel van het VN-comité tegen foltering om een onafhankelijk mensenrechtenorgaan op te richten, omdat volgens haar deze aanbeveling niet van toepassing was op Macau als speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China.

De media bleven verscheiden genoeg en konden ongehinderd uiteenlopende visies verkondigen. Er is wel sprake van zelfcensuur, met name in Chineestalige media en in berichtgeving over Chinese zaken. De internationale media werken in vrijheid. De vereniging van journalisten van Macau verklaarde echter uitermate bezorgd te zijn dat verslaggevers herhaaldelijk werden beledigd en geduwd toen zij verslag uitbrachten van de protesten bij Pearl Horizon op 20 december. Volgens de vereniging vormt dergelijk gedrag een schending van de persvrijheid en was het zorgwekkend dat een journalist van de Apple Daily, een krant van Hongkong, die de protesten wilde verslaan, de toegang tot Macau werd ontzegd. Het is niet de eerste keer dat journalisten en leden van politieke groepen uit Hongkong de toegang werd ontzegd.

Er blijft ongerustheid over discriminatie op grond van seksuele geaardheid en genderidentiteit, met name op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en gezondheidszorg. Relaties tussen personen van hetzelfde geslacht moeten nog worden opgenomen in de wet die huiselijk geweld strafbaar stelt. Het VN-comité inzake economische, sociale en culturele rechten heeft Macau opgeroepen een omvattende anti-discriminatiewetgeving aan te nemen voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders. Er is ook meer wetgeving nodig om gendergelijkheid te bevorderen, bijvoorbeeld op het gebied van seksuele intimidatie.

De regering van Macau bleef aanzienlijke inspanningen leveren voor de bestrijding van de grensoverschrijdende criminaliteit, in het bijzonder de mensenhandel. Het comité inzake de bestrijding van de mensenhandel, een gemeenschappelijke instantie met vertegenwoordigers van de regering, wetshandhavingsautoriteiten, justitie en sociale zaken, heeft zijn inspanningen voor de bestrijding van de mensenhandel en de uitvoering van preventie- en beschermingsmaatregelen voortgezet. Ondanks een groot aantal klachten blijft het aantal vervolgingen en veroordelingen voor mensenhandel laag. De regering stelde bereid te zijn deze kwestie aan te pakken en wenste samen te werken met internationale partners, waaronder de EU.

Macau heeft de vrijheid van vereniging en collectieve onderhandelingen niet daadwerkelijk afgedwongen. Nochtans zijn deze vastgelegd in de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie. Voorgestelde "private bills" over vakbonden en collectieve onderhandelingen werden meermaals verworpen in de wetgevende vergadering. Het staat werknemers vrij deel te nemen aan vakbondsactiviteiten en -acties, maar zij zijn niet beschermd tegen vergeldingsacties. Artikel 70 van de wet op de arbeidsverhoudingen maakt het voor de werkgever mogelijk een werknemer zonder dringende reden te ontslaan met betaling van slechts een kleine vergoeding. In 2016 verwierpen wetgevers de bill over de vakbonden voor de zevende keer, al kreeg de tekst meer stemmen dan het jaar voordien. Veel wetgevers gaven de onderpresterende economie in Macau en de slechte timing als voornaamste redenen om de tekst te verwerpen.

Doortastende anticorruptiemaatregelen werden nog steeds uitgevoerd, al waren er in de loop van het jaar een aantal in het oog springende zaken. De anticorruptiecommissie bekritiseerde de regering omdat zij de wet overtrad in een regeling over landruil met een lokale fabriek. De commissie verklaarde de regeling nietig en riep op de site op te nemen op de lijst van te beschermen sites.

Economische ontwikkelingen

Macaus economie kende de afgelopen jaren een aanzienlijke achteruitgang doordat de kansspelsector getroffen werd door de vertragende Chinese economie en de anticorruptiecampagne op het vasteland. Het bbp van Macau kelderde in 2015 netto met 20,3%. De krimp verminderde geleidelijk in het derde kwartaal van 2016, toen de groei van het bbp netto met 4% herstelde en voor het eerst in twee jaar een positief kwartaalresultaat werd geboekt. Over het algemeen kromp de economie netto met 2,1% in 2016. De inkomsten uit kansspelen herstelden in de tweede helft van 2016 na meer dan twee jaar lang te zijn gedaald. De totale inkomsten uit kansspelen daalden met slechts 3,3% tot 230,8 miljard MOP in 2016, een aanzienlijke verbetering na de daling met dubbele cijfers van 2015. Het toerisme herstelde zich gestaag dankzij twee nieuwe casino-installaties, Wynn Palace en The Parisian. Het totale aantal bezoekers nam met 0,8% toe tot 30,9 miljoen in 2016. De meeste toeristen kwamen nog steeds uit continentaal China, goed voor twee derde van het aantal bezoekers in de eerste elf maanden van 2016, gevolgd door Hongkong (21%), Taiwan (3,5%), Korea (2,1%) en Japan (1%).

Om minder afhankelijk te zijn van de kansspelensector lanceerde de regering in september het allereerste vijfjarig ontwikkelingsplan (2016-2020), waarin uitgebreide ontwikkelingsdoelen staan om de levensomstandigheden te verbeteren en tot economische diversificatie te komen. Het is de bedoeling Macau om te vormen naar een wereldcentrum voor toerisme en recreatie en een platform voor commerciële en zakelijke betrekkingen tussen China en de Portugeestalige landen te worden ("Centrum en platform"). Het plan bevat ook meer inspanningen om tot bescheiden economische diversificatie te komen en de regionale samenwerking te versterken, met name met de provincie Guangdong, zoals bepaald in het dertiende vijfjarenplan van China (2016-2020).

Het vijfjarig ontwikkelingsplan bevat specifieke beleidsmaatregelen om de economische afhankelijkheid van de kansspelen op de lange termijn te verminderen. Dat zijn onder meer: het aftoppen van de kansspeltafels op een jaarlijkse groei van 3% voor een periode van 10 jaar vanaf 2013; het vergroten van het aandeel niet-kansspelgerelateerde aspecten van 6,6% van de totale inkomsten uit de kansspelsector nu naar 9% tegen 2020; het vergroten van de arbeidsparticipatie in de sectoren van de detailhandel, het hotelbedrijf en de productiesector; het versterken van de financiële diensten; en het opzetten van het ontwikkelingsfonds SAR Macau (in wezen een staatsinvesteringsfonds) tegen 2019.

Het plan omvat ook een aantal initiatieven ter stimulering van creatieve industrieën, infrastructuurontwikkeling, ontwikkeling van slimme steden en milieubescherming, en ter versterking van gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting. Het bevat een verwijzing naar de "One Belt, One Road" ("Één gordel, één route" - OBOR)-strategie en de mogelijke rol van Macau daarin, in het bijzonder op het vlak van de zeeroute en als facilitator voor de Portugeessprekende landen. Na de herziening van de zeegrenzen in 2015 wenst Macau zijn maritieme economie te promoten en zijn bijdrage aan OBOR zo groot mogelijk te maken.

In november hield regeringsleider Fernando Chui zijn beleidsverklaring 2017 in de wetgevende vergadering. De regering heeft ervoor gepleit operatoren te helpen boetiek-hotels en winkelcentra te bouwen, een actieplan uit te rollen om lokale kmo's te helpen deel te nemen aan grootschalige tentoonstellingen en het jonge-ondernemingenstelsel uit te bouwen en jongeren goede opleidingen te bieden.

De beleidsverklaring bevatte ook een aantal sociale voorzieningen en subsidies, met inbegrip van de populaire uitkeringen aan inwoners van Macau voor het tiende jaar op rij.

De begrotingssituatie van Macau bleef sterk, met grote reserves. De begrotingsreserves werden geschat op MOP 468 miljard, of 130% van het bbp. Dat is erg hoog voor een grondgebied met minder dan een half miljoen inwoners (de buitenlandse werknemers niet meegerekend). Macau heeft steeds een begrotingsoverschot geboekt ondanks een aanzienlijke daling in de kansspelenbelastingen in 2015 en 2016.

Macau heeft nog steeds te kampen met een acuut tekort aan arbeidskrachten. In de voorbije vier jaar bleef het werkloosheidspercentage voortdurend op of onder 2%. In 2016 bedroeg dit percentage 1,9%. De economie steunt daarom in grote mate op buitenlandse arbeidskrachten. Ondanks de economische achteruitgang waren er ruim 180 000 buitenlandse werknemers in 2016, hetgeen neerkomt op 45% van de beroepsbevolking. Buitenlandse werknemers zijn een gevoelig politiek onderwerp geworden. In november bevestigde de staatssecretaris voor economie en financiën, Lionel Leong, in de wetgevende vergadering dat de regering van Macau de arbeidskansen voor lokale inwoners zou veiligstellen en een mechanisme zou uitrollen voor buitenlandse werknemers om de SAR Macau te verlaten. Wetgevers klaagden over het misbruik van het stelsel voor de invoer van werkkrachten, dat leidde tot banenverlies en stagnerende lonen voor lokale werkkrachten, en voor sommige managers tot vertragingen in hun carrière. Bedrijven hebben herhaaldelijk geklaagd over het tekort aan geschikt personeel voor de uitbreiding van hun activiteiten.

Het dertiende vijfjarenplan van China bevatte een specifiek hoofdstuk over Macau (samen met Hongkong) en benadrukte de diepgaandere samenwerking tussen het vasteland en Hongkong/Macau. China drukte zijn steun uit voor de ontwikkeling van samenwerkingsplatforms voor Guangdong-Hongkong-Macau, en voor de belangrijke rol die Hongkong en Macau spelen in de gehele Parelrivierdelta en bij de ontwikkeling van de Big Bayregio Guangdong-Hongkong-Macau. In maart kondigde de staatsraad richtlijnen af ter promotie van samenwerking met de Parelrivierdelta, waartoe 9 provinciale regio's behoren (Fujian, Jiangxi, Hunan, Guangdong, de autonome regio Guangxi Zhuang, Hainan, Sichuan, Guizhou en Yunnan) en de speciale administratieve regio's Hongkong en Macau (de "9+2"). De centrale regering van China ziet de regio als een hervormingspionier en een cruciale regio voor het vasteland om samenwerkingsmogelijkheden te bestendigen met Hongkong en Macau en om vooruitgang te boeken met de OBOR-strategie.

Het resultaat daarvan is dat Macau is blijven streven naar verdere integratie met de regio van de Parelrivierdelta en voor zichzelf een bijzondere positie trachtte te bewerkstelligen als brug tussen China en de Portugeestalige landen in het kader van het Forum voor economische en commerciële samenwerking. Naast de regio van de Parelrivierdelta kwam in de beleidsverklaring ook de grotere samenwerking aan bod met andere Chinese provincies/gemeenten zoals Jiangsu, Beijing en Tianjin, en met de traditionele industriële regio's in het middenwesten en noordoosten van China.

In oktober was Macau gastheer voor de vijfde ministerconferentie van het forum voor economische en commerciële samenwerking tussen China en de Portugeestalige landen. De Chinese premier Li Keqiang woonde het forum bij, dat bedoeld was om de Chinese economische betrekkingen met de ontwikkelingslanden een impuls te geven en een nieuwe koers uit te zetten voor Macau. Het bezoek van Li werd niet alleen beschouwd als duidelijke steun aan het economische beleid van Macau, maar ook als een blijk van algehele waardering van de SAR Macau, met inbegrip van de politieke ontwikkeling. Hij kondigde nog 19 maatregelen aan die bedoeld zijn om de economie van Macao te transformeren, waaronder:

de centrale regering van China die Macau ondersteunt bij de ontwikkeling van een RMB clearing-centrum tussen China en de Portugeestalige landen, en helpt bij de ontwikkeling van financiële leasing, e-handel en de uitvoer van kredietverzekeringen;