ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in de Republiek Tsjechië - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

TOELICHTING

Op 7 april 2004 heeft de Commissie haar voorjaarsprognoses 2004 [1] gepubliceerd. Volgens deze prognoses, waarin rekening is gehouden met de gegevens die de Republiek Tsjechië in maart 2004 heeft meegedeeld, steeg het Tsjechische overheidstekort van 6,4% van het BBP in 2002 tot 12,9% van het BBP in 2003 (5,9% van het BBP wanneer geen rekening wordt gehouden met een belangrijke eenmalige transactie in verband met de tenlasteneming van staatsgaranties), waardoor het hoger is uitgekomen dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP.

[1] De voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie zijn beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Op grond van dit bewijsmateriaal heeft de Commissie op 12 mei 2004 de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van de Republiek Tsjechië ingeleid met de goedkeuring van het verslag zoals bedoeld in artikel 104, lid 3, van het Verdrag [2]. Op 13 mei 2004 ontving de Commissie het convergentieprogramma van de Republiek Tsjechië, waarin werd bevestigd dat het tekort in 2003 12,9% van het BBP bedroeg.

[2] De volledige tekst van dit verslag is beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

De toepassing van de buitensporigtekortprocedure (BTP) is geregeld bij artikel 104 van het Verdrag en bij Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad "over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten", die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [3]. De landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden, zijn lidstaten met een derogatie. Deze dienen weliswaar buitensporige tekorten te vermijden, maar sancties uit hoofde van artikel 104, leden 9 en 11, van het Verdrag kunnen aan hen niet worden opgelegd.

[3] PB L 209 van 2.8.1997.

In het Commissieverslag op grond van artikel 104, lid 3, van het Verdrag werd geconcludeerd dat het feit dat het Tsjechische tekort in 2003 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP overschreed, niet werd veroorzaakt door een buiten de macht van de Tsjechische autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en evenmin het gevolg was van een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact, aangezien de reële BBP-groei in 2003 2,9% bedroeg. Wat de ontwikkelingen in 2004 betreft, werd in het verslag geconcludeerd dat het overheidstekort wellicht zal dalen, maar wel boven de 3% van het BBP zal blijven. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie uitgegaan van een overheidstekort van 5,9% van het BBP in 2004, een percentage dat hoger ligt dan de door de Tsjechische autoriteiten in het convergentieprogramma voorspelde 5,3% van het BBP.

In het Commissieverslag, dat op de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie is gebaseerd, wordt ook geconcludeerd dat de verhouding van de schuld tot het BBP, die in 2003 37,6% van het BBP bedroeg, ook in 2004 onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% zal blijven. In de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie wordt met name verwacht dat de schuldquote in 2004 zal uitkomen op 40,6% van het BBP, wat hoger is dan de door de Tsjechische autoriteiten in het convergentieprogramma voorspelde 38,4% van het BBP.

In artikel 104, lid 4, van het Verdrag wordt bepaald dat "het in artikel 114 bedoelde Comité (d.i. het Economisch en Financieel Comité) advies uitbrengt over het verslag van de Commissie". Het Comité bracht advies uit op 24 mei 2004 en sloot zich daarin aan bij de beoordeling van het Commissieverslag. Het Comité kwam met name tot de conclusie dat de begrotingssituatie in de Republiek Tsjechië duidde op het bestaan van een buitensporig tekort in de zin van het eerste van de twee in artikel 104, lid 2, bedoelde criteria voor de vaststelling van dergelijke tekorten. Ook wanneer andere relevante factoren, zoals met name de budgettaire situatie op middellange termijn en de investeringsquote van de overheid, in aanmerking worden genomen, brengt dit geen verandering in de evaluatie op basis van de criteria zelf. Het Comité achtte het tevens waarschijnlijk dat het overheidstekort ook in 2004 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde zal overschrijden en dat de bruto overheidsschuld in 2004 onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP zal blijven, maar toch verder zal stijgen tot 40,6% van het BBP.

Na onderzoek van alle relevante factoren die in haar verslag in aanmerking zijn genomen en gezien het advies van het Comité is de Commissie van mening dat er in de Republiek Tsjechië een buitensporig tekort bestaat. Dit advies, dat op 24 juni 2004 door de Commissie werd goedgekeurd, wordt hierbij aan de Raad uitgebracht overeenkomstig artikel 104, lid 5, van het Verdrag. De Commissie beveelt de Raad aan dienovereenkomstig te besluiten conform artikel 104, lid 6. Bovendien dient de Commissie overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag bij de Raad een aanbeveling in voor een tot de Republiek Tsjechië te richten aanbeveling van de Raad om te bereiken dat het buitensporige tekort wordt verholpen.

ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in de Republiek Tsjechië - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

ALGEMENE OVERWEGINGEN

Overeenkomstig artikel 104 van het Verdrag dienen de lidstaten buitensporige tekorten te vermijden. Dit geldt ook voor de lidstaten met een derogatie, wat het geval is voor alle landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden. Beschikkingen betreffende het bestaan van een buitensporig tekort zijn geregeld bij de buitensporigtekortprocedure (BTP), die wordt omschreven in artikel 104 van het Verdrag en Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad, die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [4].

[4] PB L 209 van 2.8.1997.

Volgens artikel 104, lid 2, van het Verdrag moet de Commissie toezien op de ontwikkeling van de begrotingssituatie en de omvang van de overheidsschuld in de lidstaten, teneinde aanzienlijke tekortkomingen vast te stellen. Met name moet de Commissie nagaan of de hand wordt gehouden aan de begrotingsdiscipline op basis van twee criteria, namelijk de verhouding tussen het voorziene of feitelijke overheidstekort en het bruto binnenlands product (BBP) en de verhouding tussen de overheidsschuld en het BBP. De statistische gegevens over deze variabelen worden door de Commissie verstrekt op basis van door de lidstaten in te dienen gegevens.

Overeenkomstig artikel 104, lid 3, van het Verdrag moet de Commissie een verslag opstellen indien een lidstaat niet voldoet aan beide criteria of aan een van de criteria van artikel 104, lid 2, of indien zij, ook al is aan de criteria voldaan, van mening is dat er gevaar voor een buitensporig tekort in een lidstaat aanwezig is. In het verslag van de Commissie wordt er tevens rekening mee gehouden of het overheidstekort groter is dan de investeringsuitgaven van de overheid en worden alle andere relevante factoren in aanmerking genomen, met inbegrip van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat op middellange termijn, zoals voorgeschreven bij artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2004, waarin rekening is gehouden met de door de Republiek Tsjechië in maart 2004 meegedeelde gegevens, heeft de Commissie op 12 mei 2004 een dergelijk verslag voor de Republiek Tsjechië vastgesteld.

Vervolgens heeft het Economisch en Financieel Comité overeenkomstig artikel 104, lid 4, op 24 mei 2004 advies uitgebracht over het verslag van de Commissie.

Volgens artikel 104, lid 5, van het Verdrag moet de Commissie advies uitbrengen aan de Raad indien zij van oordeel is dat er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan. Om te concluderen of er een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan, dient naar de mening van de Commissie rekening te worden gehouden met: i) de bevindingen in haar verslag en ii) het advies van het Economisch en Financieel Comité over het verslag van de Commissie. Op basis van deze elementen heeft de Commissie een aantal overwegingen voor de Republiek Tsjechië opgesteld.

OVERWEGINGEN BETREFFENDE DE REPUBLIEK TSJECHIË

1. Het overheidstekort in de Republiek Tsjechië bedroeg in 2003 12,9% van het BBP (5,9% van het BBP wanneer geen rekening wordt gehouden met een belangrijke eenmalige transactie in verband met de tenlasteneming van staatsgaranties), wat een veel hoger percentage is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP. Er was sprake van een stijging ten opzichte van het in 2002 geboekte tekort (6,4% van het BBP).

2. De in 2003 geconstateerde overschrijding door het tekort van de referentiewaarde van 3% van het BBP werd niet veroorzaakt door een buiten de macht van de Tsjechische autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en was evenmin het gevolg van een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact. In 2003 beliep de reële BBP-groei 2,9%.

3. In 2003 lag het feitelijke overheidstekort 5,7 procentpunt van het BBP hoger dan was gepland in augustus 2003, toen het economische pretoetredingsprogramma voor 2003 is goedgekeurd. Zonder de tenlasteneming van de staatsgaranties zou het tekort evenwel ongeveer 6% van het BBP bedragen, d.i. lager dan voorspeld in het economische pretoetredingsprogramma voor 2003. Dat de resultaten beter uitvielen dan verwacht (zonder de tenlasteneming van staatsgaranties) was vooral te danken aan de strikte uitvoering van de overheidsbegroting. Aan de ontvangstenzijde van de overheidsbegroting lagen de belastingontvangsten 2,5% hoger dan was voorspeld in de in december 2002 ingediende begroting. Dit resultaat was met name toe te schrijven aan de meevallende BTW-ontvangsten (3,6% hoger dan geraamd) en accijnzen (8% hoger dan geraamd), hetgeen verband hield met de hoge consumptie van de huishoudens in het tweede semester van het jaar. Aan de uitgavenkant lagen de werkloosheidsuitkeringen en de kapitaaluitgaven aanzienlijk hoger dan geraamd (namelijk respectievelijk 10,3% en 9,2%), maar de totale uitgaven lagen slechts 1,6% hoger dan voorspeld in de begroting.

4. De openbare bruto-investeringen bedroegen in 2003 3,6% van het BBP, terwijl het overheidstekort 12,9% van het BBP beliep.

5. Het overheidstekort zal ook in 2004 waarschijnlijk boven de referentiewaarde van het Verdrag liggen. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie verwacht dat het Tsjechische overheidstekort in 2004 5,9% van het BBP zal bedragen, een percentage dat hoger ligt dan de door de Tsjechische autoriteiten in het convergentieprogramma van mei 2004 voorspelde 5,3% van het BBP.

6. De bruto schuldquote in de Republiek Tsjechië, die in 2003 37,6% van het BBP bedroeg, zal in 2004 waarschijnlijk onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP blijven. In de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie wordt met name verwacht dat de bruto overheidsschuld in 2004 40,6% van het BBP zal bedragen, een percentage dat hoger ligt dan de door de Tsjechische autoriteiten in het convergentieprogramma voorspelde 38,4% van het BBP.

CONCLUSIE

Naar aanleiding van het toezicht op de begrotingssituatie in de Republiek Tsjechië en met name het onderzoek naar de naleving van de criteria van artikel 104, lid 2, heeft de Commissie een verslag opgesteld overeenkomstig artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Na onderzoek van alle relevante factoren waarmee in dit verslag rekening is gehouden en gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité, is de Commissie van mening dat er in de Republiek Tsjechië een buitensporig tekort bestaat.