Samenvatting van het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de aanbeveling voor een besluit van de Raad houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over het opnemen van bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen in de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende een economisch partnerschap

(2022/C 426/08)

(De volledige tekst van dit advies is in het Duits, Engels en Frans beschikbaar op de EDPS-website https://edps.europa.eu)

Op 12 juli 2022 heeft de Commissie een aanbeveling gedaan voor een besluit van de Raad houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over het opnemen van bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen in de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende een economisch partnerschap (1).

De Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende een economisch partnerschap (2) is op 17 juli 2018 ondertekend. Deze overeenkomst heeft als voornaamste doel het overgrote deel van de door Europese en Japanse bedrijven betaalde rechten en andere technische en regelgevende handelsbelemmeringen op te heffen.

Op 23 januari 2019 heeft de Commissie een adequaatheidsbesluit met betrekking tot Japan vastgesteld. Bijgevolg kan de doorgifte van persoonsgegevens door een verwerkingsverantwoordelijke of een verwerker in de Europese Economische Ruimte (EER) aan organisaties in Japan die onder het adequaatheidsbesluit vallen, zonder verdere toestemming plaatsvinden.

De EDPS neemt er nota van dat het de bedoeling is dat de onderhandelingen uitsluitend betrekking hebben op grensoverschrijdende gegevensstromen. Gezien het feit dat de Commissie reeds in 2019 een adequaatheidsbesluit met betrekking tot Japan heeft vastgesteld, beveelt de EDPS aan om de redenen uiteen te zetten waarom, ondanks dit adequaatheidsbesluit, verdere onderhandelingen over grensoverschrijdende gegevensstromen noodzakelijk worden geacht.

De EDPS is ingenomen met de specificatie dat de bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen in overeenstemming moeten zijn met de bij handelsbesprekingen voor te stellen horizontale bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen en de bescherming van persoonsgegevens. De horizontale bepalingen, die de Commissie in juli 2018 heeft gepubliceerd, vormen een evenwichtig compromis tussen publieke en particuliere belangen, aangezien ze de EU in staat stellen om protectionistische praktijken in derde landen met betrekking tot digitale handel aan te pakken en er tegelijkertijd voor zorgen dat handelsovereenkomsten niet kunnen worden gebruikt om het hoge beschermingsniveau dat door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de EU-wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens wordt gewaarborgd, ter discussie te stellen.

Naar de EDPS begrijpt, staan de onderhandelingsrichtsnoeren en de horizontale bepalingen in naar behoren gemotiveerde gevallen maatregelen toe die verwerkingsverantwoordelijken of verwerkers verplichten om persoonsgegevens in de EU/EER op te slaan. De EDPS herinnert eraan dat hij onlangs samen met het EDPB heeft aanbevolen dat verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers die in de EU/EER zijn gevestigd en persoonlijke elektronische gezondheidsgegevens verwerken in het kader van de door de Commissie voorgestelde verordening betreffende de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens, moeten worden verplicht deze gegevens in de EU/EER op te slaan, onverminderd de mogelijkheid van doorgifte van persoonlijke elektronische gezondheidsgegevens overeenkomstig hoofdstuk V van de AVG (3). Voor alle duidelijkheid beveelt de EDPS aan om in de onderhandelingsrichtsnoeren uitdrukkelijk te preciseren dat de overeengekomen regels de EU of de lidstaten niet mogen beletten om in naar behoren gemotiveerde gevallen maatregelen te nemen die verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers verplichten om persoonsgegevens in de EU/EER op te slaan.

1. INLEIDING

1. Op 12 juli 2022 heeft de Europese Commissie (“de Commissie”) een aanbeveling gedaan voor een besluit van de Raad houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over het opnemen van bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen in de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende een economisch partnerschap (“de aanbeveling”).

2. Bij besluit van 29 november 2012 heeft de Raad de Commissie richtsnoeren gegeven voor het voeren van onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst met Japan, op basis waarvan de Commissie heeft onderhandeld over de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende een economisch partnerschap, die op 17 juli 2018 is ondertekend (“de overeenkomst”). De overeenkomst is op 1 februari 2019 in werking getreden. De overeenkomst heeft als voornaamste doel het overgrote deel van de door Europese en Japanse bedrijven betaalde rechten en andere technische en regelgevende handelsbelemmeringen op te heffen.

3. Hoofdstuk 8 van de overeenkomst bevat bepalingen inzake handel in diensten, liberalisering van investeringen en elektronische handel. In artikel 8.81 van de overeenkomst, dat betrekking heeft op het vrije verkeer van gegevens, is het volgende bepaald: “[d]e partijen beoordelen binnen drie jaar na de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst of het noodzakelijk is om bepalingen over het vrije verkeer van gegevens in deze overeenkomst op te nemen.” Tijdens zijn vergadering van 25 maart 2022 heeft het bij artikel 22.1 van de overeenkomst opgerichte Gemengd Comité onderzocht of het economisch partnerschap tussen de Europese Unie en Japan baat zou hebben bij het opnemen van bepalingen inzake grensoverschrijdende gegevensstromen in de overeenkomst. Daarop voortbouwend hebben de vertegenwoordigers van de Europese Unie en Japan tijdens de 28e top EU-Japan in mei 2022 toegezegd te overwegen de met het oog op die opname noodzakelijke onderhandelingen op te starten ( 4 )

4. Zoals uit de titel blijkt, heeft de aanbeveling tot doel de Commissie te machtigen om onderhandelingen met Japan te openen met het oog op het opnemen van bepalingen inzake gegevensstromen in de overeenkomst.

5. Dit advies van de EDPS wordt uitgebracht naar aanleiding van een raadpleging door de Commissie van 22 juli 2022, overeenkomstig artikel 42, lid 1, van de EUVG ( 5 )

5. CONCLUSIES

17. In het licht van het voorgaande beveelt de EDPS aan om: (1) in een overweging de redenen uiteen te zetten waarom, ondanks het adequaatheidsbesluit, verdere onderhandelingen over grensoverschrijdende gegevensstromen noodzakelijk worden geacht; (2) in de onderhandelingsrichtsnoeren in de bijlage bij de aanbeveling te preciseren dat de overeengekomen regels de EU of de lidstaten niet mogen beletten om in naar behoren gemotiveerde gevallen maatregelen te nemen die verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers verplichten om persoonsgegevens in de EU/EER op te slaan, en (3) in een overweging te verwijzen naar de raadpleging van de EDPS.

Brussel, 9 augustus 2022. p.o. Leonardo CERVERA NAVAS Wojciech Rafał WIEWIÓROWSKI

(1) COM(2022) 336 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52022PC0336&from=FR

(2) PB L 330 van 27.12.2018, blz. 3.

(3) Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1.).

(4) Overweging 2 van de aanbeveling.

(5) Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295 van 21.11.2018, blz. 39.).