betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt in de volgende drie vergaderingen van de Internationale Walvisvaartcommissie, met inbegrip van de bijbehorende intersessionele vergaderingen en acties

De IWC krijgt advies van haar wetenschappelijk comité, dat met name helpt bij het beoordelen van de staat van walvisbestanden, het besluiten tot vangstbeperkingen en het analyseren van informatie over walvissen en walvisvangst. Het wetenschappelijk comité beoordeelt en formuleert ook opmerkingen over vergunningen voor walvisvangst voor wetenschappelijk onderzoek voordat verdragsluitende regeringen deze afgeven aan hun burgers.

In de loop der jaren heeft de IWC zich aanzienlijk ontwikkeld en is zij uitgegroeid tot de internationale referentieorganisatie voor alles wat verband houdt met walvissen en walvisvangst. De IWC onderneemt activiteiten zoals onderzoeksprogramma's, populatiemodellering, instandhoudingsplannen, kennis en beheer van dreigingen. De IWC wordt steeds meer beïnvloed door Agenda 2030 en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling in het algemeen, en met name duurzame-ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 14.

De Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) is het bevoegde orgaan dat toeziet op de uitvoering van het verdrag en komt iedere twee jaar bij elkaar. De IWC oefent haar basisverantwoordelijkheden voor duurzaam beheer en instandhouding uit door als antwoord op verzoeken van verdragsluitende regeringen wijzigingen aan te brengen in het reglement bij het ICRW. Wijzigingen moeten door een meerderheid van driekwart van de stemmende IWC-leden worden aangenomen. IWC-besluiten tot wijziging van het reglement bij het verdrag hebben directe rechtsgevolgen, aangezien zij van kracht worden binnen een voorgeschreven periode zonder te hoeven worden geratificeerd. In vrijwel alle IWC-vergaderingen zijn wijzigingen van het reglement bij het verdrag voorgesteld om walvisvangst onder bepaalde voorwaarden toe te staan of om reservaten in te stellen.

Daar het verdrag eerder is gesloten dan het Verdrag van Rome, kunnen uitsluitend regeringen lid worden van de IWC en derhalve is de Europese Unie slechts waarnemer. Momenteel zijn vijf lidstaten van de EU verdragsluitende regeringen partij bij het ICRW, dat in totaal zevenentachtig verdragsluitende regeringen telt.

Het verdrag omvat een juridisch bindend reglement, waarin beschermde en onbeschermde soorten en open en gesloten wateren, inclusief reservaten, zijn aangewezen, en waarin vangstbeperkingen voor commerciële walvisvangst en walvisvangst voor levensonderhoud zijn vastgesteld. Het verdrag reguleert tevens de wetenschappelijke walvisvangst. In deze context vraagt het reglement de verdragsluitende regeringen om voorstellen voor wetenschappelijke vergunningen vóór afgifte ter toetsing in te dienen bij het wetenschappelijk comité. De vergunningen worden afgegeven door individuele landen.

De meerjarige aard van de eerdere besluiten en de stabiele beleidsaanpak die deze boden, stelden de EU en haar lidstaten in staat om proactiever te worden in IWC-kwesties, met als gevolg dat regeringen van derde landen de EU steeds vaker vragen om op korte termijn deel te nemen aan activiteiten. Derhalve wordt voorgesteld dat het toekomstige besluit van de Raad niet alleen van toepassing wordt op IWC-gerelateerde vergaderingen, maar ook wordt gebruikt om intersessioneel op te treden binnen het beleidskader dat in het besluit is uiteengezet, bijvoorbeeld bij demarches.

Het bouwt voort op de besluiten van de Raad die op 2 maart 2009 en 13 december 2011 op basis van voorstellen van de Commissie zijn vastgesteld, die de Unie in staat stelden om haar standpunt te coördineren over een aantal agendapunten tijdens drie vergaderingen van de IWC (in 2012, 2014 en 2016), met inbegrip van de bijbehorende intersessionele vergaderingen.

Dit voorstel heeft betrekking op een besluit van de Raad tot vaststelling van het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen in het kader van de vergaderingen van de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) uit hoofde van het Internationaal Verdrag tot regeling van de walvisvangst (International Convention for the Regulation of Whaling; ICRW), met inbegrip van intersessionele vergaderingen en acties.

Overeenkomstig artikel 191, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is een van de doelstellingen van het beleid van de EU op milieugebied de bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen. Deze doelstelling omvat ook de instandhouding van soorten, waaronder walvissen en andere walvisachtigen, op mondiaal niveau; en de Europese Unie heeft milieuwetgeving vastgesteld die hun doeltreffende bescherming bevordert via uitgebreide harmonisatie van de voorschriften op EU-niveau.

Alle soorten walvisachtigen zijn opgenomen in bijlage IV bij de habitatrichtlijn. Dit betekent dat geen enkele walvissoort of andere walvisachtige in EU-wateren mag worden gedood, gevangen of opzettelijk gestoord. Dit verschaft eveneens een context voor EU-beleid inzake standpunten over kwesties zoals geluidsoverlast, aanvaringen met schepen, verstrikking en bijvangst. Krachtens de habitatrichtlijn is het tevens verboden om aan de natuur onttrokken specimens in bezit te hebben, te vervoeren, te verhandelen of te ruilen. De hervatting van commerciële walvisvangst wordt op grond van deze wetgeving niet toegestaan.

Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer, waarbij de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (CITES) in EU-wetgeving wordt omgezet, verbiedt het binnenbrengen van walvisachtigen in de Unie voor overwegend commerciële doeleinden. Dit hoge beschermingsniveau wordt verder opgetrokken door de kaderrichtlijn mariene strategie, die de kwaliteit van het milieu voor walvissen en andere walvisachtigen moet verbeteren door de goede milieutoestand van de zeeën en oceanen in de EU te bevorderen.

Aangezien walvissen migreren, zal het beleid van de Europese Unie met betrekking tot haar wateren echter niet doeltreffend zijn zonder de ondersteuning van een coherent internationaal optreden uit hoofde van een vergelijkbaar internationaal regelgevend kader. Dat kader wordt geboden door het Internationaal Verdrag tot regeling van de walvisvangst.

Het lidmaatschap van de EU van multilaterale milieuovereenkomsten, zoals het Verdrag inzake biologische diversiteit, het VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering en het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen, en onze ratificatie van het Verdrag van Minamata inzake kwik, hebben ook gevolgen voor een aantal onderwerpen waarover IWC-resoluties zijn aangenomen.

3.2.Individuele beleidskwesties

3.2.1.Commerciële walvisvangst, kleinschalige walvisvaart en criteria voor wetenschappelijke vergunningen

De IWC reguleert commerciële walvisvaart en besloot in 1982 dat er vanaf 1986 een moratorium op de commerciële walvisvangst op alle walvissoorten en -populaties moest komen.

Noorwegen en IJsland zijn niet gebonden door het moratorium, omdat zij hiertegen respectievelijk een bezwaar en een voorbehoud hebben ingediend. Tot op heden blijven zij commercieel walvissen vangen. Deze twee landen stellen hun eigen vangstbeperkingen vast, maar verschaffen de Commissie informatie over hun vangsten evenals gerelateerde wetenschappelijke gegevens. Noorwegen en IJsland voeren beide aan dat zij hun vangstbeperkingen vaststellen op basis van de herziene beheersprocedure (Revised Management Procedure; RMP) die de IWC voor het berekenen van duurzame vangstbeperkingen voor commerciële walvisvangst heeft ontwikkeld. De strikte toepassing van de RMP op de door het wetenschappelijk comité aanbevolen wijze is cruciaal om te voorkomen dat er buitensporige vangstbeperkingen worden vastgesteld.

Japan is gebonden aan het moratorium op de commerciële walvisvangst, maar verleent speciale vergunningen uit hoofde van artikel VIII van het ICRW, op grond waarvan walvissen mogen worden gedood, gevangen en verwerkt "voor wetenschappelijke doeleinden met inachtneming van beperkingen zoals betreffende het aantal en van overige voorwaarden die de verdragsluitende regering passend acht". In 2014 oordeelde het Internationaal Gerechtshof echter dat het belangrijkste "wetenschappelijke walvisvangstprogramma" van Japan onrechtmatig was, daar de wetenschappelijke kwaliteit ervan niet toereikend was om duidelijk "voor wetenschappelijke doeleinden" te zijn. Bovendien was de noodzaak om te doden voor het behalen van de vermelde wetenschappelijke doelstellingen niet aangetoond. Desondanks heeft Japan in 2016 de "wetenschappelijke" walvisvangst in het zuidpoolgebied hervat en in 2017 op basis van een nieuw programma voortgezet, zonder het herziene beoordelingsproces voor vergunningen voor walvisvangst waarom in de desbetreffende IWC-resoluties is verzocht en waartegen Japan bezwaar heeft gemaakt, na te leven.

Ondanks het feit dat deze landen met de walvisvangst zijn doorgegaan, heeft het moratorium de afgelopen dertig jaar bijgedragen aan de bescherming van walvissen. Toch zijn veel walvispopulaties nog steeds ernstig uitgedund, ook vanwege het stijgende aantal andere dreigingen dan de walvisvangst, zoals verstrikking in vistuig, aanvaringen met schepen, vervuiling zoals onderwatergeluid, de achteruitgang van habitats enz. Om deze populaties te helpen herstellen, blijft het derhalve belangrijk om de druk van de commerciële jacht tegen te gaan. Dientengevolge moet het algemene verbod op de commerciële walvisvangst waartoe de IWC heeft besloten, van kracht blijven. Dit strookt met het EU-beleid en is vereist door de EU.

Japan heeft eveneens getracht om de IWC te overtuigen een nieuwe categorie walvisvangst goed te keuren, namelijk kleinschalige walvisvangst (STCW), wat in feite zou neerkomen op een gedeeltelijke opheffing van het moratorium op de commerciële walvisvangst. De EU moet zich verzetten tegen voorstellen voor het introduceren van nieuwe categorieën walvisvangst en zich scharen achter de bevinding van het Internationaal Gerechtshof dat het ICRW de walvisvangst in drie categorieën verdeelt: commerciële walvisvangst en traditionele walvisvangst voor levensonderhoud (beide vermeld in het reglement) en walvisvangst met speciale vergunningen uit hoofde van artikel VIII. Dit voorkomt lacunes in het verbod op commerciële walvisvangst en helpt te voorkomen dat dit concept wordt toegepast in de buurt van EU-wateren.

Wat de "wetenschappelijke" walvisvangst betreft, zou de EU moeten volharden dat artikel VIII, waarbij walvisvangst met speciale vergunningen toegestaan is, niet kan worden gebruikt om walvisvangst die hoofdzakelijk commercieel is, te rechtvaardigen. Misbruik van het artikel druist in tegen de geest van het moratorium en de wens van de IWC die in verschillende resoluties is uitgesproken. Voorstellen voor speciale vergunningen moeten, om voor de EU te worden aanvaard als gerechtvaardigd uit hoofde van artikel VIII, voldoen aan de overwegingen die het Internationaal Gerechtshof in zijn arrest van 31 maart 2014 over walvisvangst in het zuidpoolgebied heeft uiteengezet. Dit komt neer op een strikte naleving van resolutie 2014-5 inzake walvisvangst met speciale vergunningen, waarin de afgifte van een speciale vergunning wordt onderworpen aan twee voorwaarden: de bemonstering met fatale afloop moet deel uitmaken van "wetenschappelijk onderzoek" en mag uitsluitend plaatsvinden "om de doelstellingen van dat onderzoek te realiseren". In de praktijk zou dit betekenen dat het wetenschappelijk comité van mening is dat een verdragsluitende partij die speciale vergunningen wil afgeven, heeft aangetoond dat de verwachte uitkomst van het project als wetenschappelijk onderzoek kan worden gerechtvaardigd, zorgvuldig heeft overwogen of het mogelijk is om het onderzoeksdoel zonder bemonstering met fatale afloop te bereiken, heeft geconcludeerd dat dit niet haalbaar is en heeft aangetoond dat de voorgestelde grootte van de monsters strikt verband houdt met de wetenschappelijke noodzaak en niet groter is dan redelijkerwijs nodig voor het onderzoeksdoel.

Bovendien zou de EU het standpunt moeten innemen dat uiteindelijk door alle partijen bij de zaak van het Internationaal Gerechtshof is aanvaard, namelijk dat de IWC in het debat over walvisvangst met speciale vergunningen een gerechtvaardigde rol te vervullen heeft. Derhalve zou de EU benaderingen moeten blijven steunen die garanderen dat iedere speciale vergunning, vóór afgifte, door het wetenschappelijk comité van de IWC en door de IWC zelf wordt beoordeeld, en aan de aanbevelingen daarvoor voldoet.

3.2.2.Instandhouding

In 1946 was het ICRW een van de eerste internationale overeenkomsten die instandhouding koppelde aan duurzame exploitatie. In de loop der jaren is de impact van andere dreigingen dan de walvisvangst en instandhoudingskwesties gestegen en uitgegroeid tot een van de grootste uitdagingen voor de IWC.

In 2003 is een instandhoudingscomité opgericht. Dit werkt nauw samen met het wetenschappelijk comité om een aantal bedreigingen voor walvissen en hun habitat aan te pakken. In 2016 heeft de IWC met de steun van de verdragsluitende regeringen van de EU-lidstaten op basis van een door de EU gecoördineerd standpunt een nieuw strategisch plan met een werkprogramma aangenomen, waarin de belangrijkste bedreigingen voor walvisachtigen (aanvaringen met schepen, afval in het zeewater, bijvangst, antropogeen geluid, chemische vervuiling en klimaatverandering) evenals prioritaire acties (duurzaam walvisspotten, plannen voor instandhoudingsbeheer, gegevensverzameling en rapportage) worden geïdentificeerd. Bovendien is er nieuwe nadruk gelegd op de bijdrage die walvissen en andere walvisachtigen leveren aan de regulering van ecosystemen en op het feit dat zij zowel tijdens hun leven als na hun dood het ecosysteem ondersteunen.

De EU zou de IWC moeten ondersteunen bij de verdere ontwikkeling van haar groeiende betrokkenheid bij instandhouding, hetgeen in lijn is met het beleid en de wetgeving van de EU.

De EU zou in het kader van haar sterke beleidsverbintenis voor instandhouding alle voorstellen voor walvisreservaten moeten blijven steunen. Voor deze voorstellen is een wijziging van het reglement nodig die met een meerderheid van driekwart van de stemmen moet worden aangenomen. Om deze meerderheid te bereiken, zijn actieve voorbereidende gesprekken nodig met de verdragsluitende regeringen die gewoonlijk tegen reservaten stemmen. De EU en haar lidstaten zouden ook moeten aanmoedigen tot meer transparantie door voor te stellen dat de bepalingen van het reglement over reservaten in een apart deel binnen die titel worden geplaatst.

Ook zouden IWC-voorstellen die gericht zijn op de verbetering van het welzijn van walvissen ondersteund moeten worden. Het werk voor dierenwelzijn omvat onder andere, maar is niet beperkt tot verstrikking, aanvaringen met schepen, massastranding, walvisspotten, geluidsoverlast, verbetering van dodings- en euthanasiemethodes enz.