Advies over de Intergouvernementele Conferentie in 1996 en de rol van het Economisch en Sociaal Comité

(96/C 39/15)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 23 november 1995 besloten, overeenkomstig artikel 23.3 van zijn Reglement van Orde een advies op te stellen over de Intergouvernementele Conferentie in 1996 en de rol van het Economisch en Sociaal Comité.

De ad hoc-groep van het Bureau "De IGC 1996 en de rol van het ESC" was met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast. Rapporteur was mevrouw G. Cassina.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 330e Zitting (vergadering van 23 november 1995) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (2 onthoudingen) is goedgekeurd.

I. INLEIDING

Na de inwerkingtreding van het EU-Verdrag is in het Economisch en Sociaal Comité een uitvoerige discussie op gang gekomen over zijn adviesfunctie, de middelen om van zijn mogelijkheden optimaal gebruik te maken en de vraag hoe zijn functie als schakel tussen het integratieproces en de georganiseerde burgers kan worden versterkt.

Het Bureau heeft vervolgens in april 1995 een uit twee delen bestaand document over de rol van het ESC goedgekeurd.

De ad hoc-groep van het Bureau, die dit advies na uitvoerige discussie heeft voorbereid, bestond uit de volgende leden :

Voorzitter : C. Ferrer (voorzitter van het Comité)

Rapporteur : G. Cassina

Co-rapporteurs : M. Cavaleiro Brandão (voorzitter van de Groep Werkgevers)

T. Jenkins (voorzitter van de Groep Werknemers)

B. Rangoni Machiavelli (voorzitter van de Groep Diverse Werkzaamheden)

Leden : A. Laur (vice-voorzitter van het Comité)

K. Boisserée (lid van de Groep Diverse Werkzaamheden)

B. Nielsen (vice-voorzitter van het Comité)

J. Pardon (voorzitter van de Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken)

Het Comité zet zijn gedachtenwisseling over zijn functie voor de korte en de langere termijn voort om zijn representativeit gestaag te herijken en te versterken. Hierbij wenst het een doeltreffende bijdrage te leveren tot het oplossen van de belangrijke problemen waarvoor de Europese samenleving zich gesteld ziet, nl. het scheppen van werkgelegenheid en het concurrentievermogen, ten einde het Europees sociaal model verder uit te bouwen en de sociale cohesie te herstellen door de georganiseerde burgers ten volle bij de opbouw van Europa te betrekken.

II. WIJZIGINGSVOORSTELLEN AANGAANDE HET VERDRAG BETREFFENDE DE EUROPESE UNIE

1. Het ESC heeft bij de uitoefening van zijn adviestaak, met name wanneer het van zijn initiatiefrecht gebruik maakte, de Commissie veelvuldig opgeroepen tot het doen van voorstellen ten einde te reageren op de veranderende behoeften van de Europese samenleving. Sociale partners, overheden, maar vaak ook organisaties die specifieke belangen behartigen en zelfs particulieren worden steeds vaker geconsulteerd door de Commissie die ernaar streeft de zgn. "prelegislatieve" fase beter voor te bereiden. Het Comité is derhalve bereid, met de Commissie samen te werken bij de organisatie van de consultatiefase die aan wetgevingsvoorstellen voorafgaat.

Het ESC wil ertoe bijdragen deze aan het wetgevingsproces voorafgaande consultatieve fase transparanter te maken, en het wenst de basis van zijn adviestaak te verstevigen. Daarom stelt het voor, na artikel 198, eerste alinea, de volgende alinea in te voegen :

"De Commissie dient tijdens de voorbereiding van haar besluiten het Comité te raadplegen over aangelegenheden die voor de door hem vertegenwoordigde belangen relevant zijn."

2. Ter wille een versterking van het democratisch gehalte en een evenwichtiger schikking van de bevoegdheden van de verschillende instellingen, is het Comité van mening dat als het aantal gevallen waarin de codecisieprocedure is voorgeschreven, wordt uitgebreid, ook de adviestaak moet worden versterkt, zodat beter op de verwachtingen van de samenleving kan worden ingespeeld. Het ESC is bereid, ook het Europees Parlement te adviseren.

Bijgevolg dringt het ESC erop aan, in voorkomend geval tijdens de tweede lezing te worden betrokken bij de procedure van artikel 189 B. De rapporteur van het ESC zou als waarnemer kunnen deelnemen aan de werkzaamheden van het bemiddelingscomité betreffende voorstellen die via deze procedure worden behandeld.

Daarom dient aan artikel 189 B, lid 4, de volgende zin te worden toegevoegd :

"Het Economisch en Sociaal Comité neemt als waarnemer aan de werkzaamheden van het bemiddelingscomité deel."

3. Het ESC is als vertegenwoordiger van de economische en sociale groepen direct betrokken bij de invoering van de EMU. Daarom volgt het dit ingewikkelde proces van nabij, met name door het uitbrengen van verslagen en initiatiefadviezen over de EMU zelf en vooral over de sociaal-economische gevolgen daarvan voor de Europese samenleving.

Het ESC verzoekt met klem om een recht op informatie in het kader van de procedures voor multilateraal toezicht op het economisch beleid van de lid-staten, zodat het zijn adviestaak efficiënter kan uitoefenen.

De laatste zin van artikel 103, lid 2, laatste alinea, moet derhalve als volgt worden gewijzigd :

"De Raad stelt het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité van zijn aanbeveling in kennis."

Aan de eerste zin van artikel 103, lid 4, tweede alinea, dient het volgende te worden toegevoegd :

"De voorzitter van de Raad en de Commissie brengen het Europees Parlement verslag uit over de resultaten van het multilaterale toezicht en informeren het Economisch en Sociaal Comité ter zake."

4. Het ESC heeft zich ingezet voor de bevordering van het Europa van de burgers door aan te dringen op doorzichtige rechtsregels als basis daarvoor en concrete maatregelen ter verwezenlijking daarvan.

Zodoende dringt het Comité erop aan dat artikel 8 A, lid 2, als volgt wordt gewijzigd : na "instemming van het Europees Parlement" wordt "en advies van het Economisch en Sociaal Comité" ingevoegd. In de artikelen 8 B, lid 1, en 8 E, tweede alinea, moet na "raadpleging van het Europees Parlement" "en het Economisch en Sociaal Comité" worden ingevoegd.

5. Het Comité heeft in zijn adviezen altijd rekening weten te houden met de culturele dimensie van het integratieproces. De gevolgen van de wisselwerking tussen cultuur en andere beleidsterreinen gelden voor de hele Europese samenleving en daarmee dus ook voor het Comité.

Het ESC wenst te worden geraadpleegd over het cultuurbeleid van de EU.

In artikel 128, lid 5, na het eerste gedachtenstreepje, moet na het woordje "raadpleging" "van het Economisch en Sociaal Comité en" worden ingevoegd.

6. De met ondersteuning van het Europees Parlement ingestelde waarnemingspost voor de interne markt moet onderdeel worden van de institutionele taken van het ESC.

Aan artikel 197 moet dus de volgende alinea worden toegevoegd :

"Er wordt een waarnemingspost ingesteld t.b.v. analyse en evaluatie van, alsmede rapportage over het functioneren en de toekomstige ontwikkeling van de interne markt."

7. Het ESC heeft belangrijke contacten met zijn natuurlijke partners in derde landen ontwikkeld. In verschillende gevallen heeft het de sociaal-economische dialoog bevorderd, soms zelfs voordat de Commissie daartoe initiatieven had genomen, en altijd met een nuttige weerslag op dialoog en samenwerking in ruime zin tussen EU en derde landen.

Het ESC wenst deze belangrijke functie in alle associatieovereenkomsten geïnstitutionaliseerd te zien en wil bovendien over verzoeken tot toetreding worden geraadpleegd. Derhalve moet in artikel O, eerste alinea, na "de Commissie" "en het Economisch en Sociaal Comité" worden ingevoegd.

8. De Raad raadpleegt het Europees Parlement over de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Het ESC pleit voor een grotere rol van het Parlement op dit terrein, zelfs wanneer het beleid niet is gecommunautariseerd. Het grootste gedeelte van dit beleid heeft immers belangrijke gevolgen voor de burgers, de Europese samenleving en haar organisaties : het Comité wordt dus direct geraakt.

Het ESC wil in dit verband worden geïnformeerd, zodat het op een meer solide basis en in de meest transparante verhoudingen met Raad en Commissie initiatiefadviezen kan uitbrengen.

Zodoende moet in artikel K.6, eerste alinea, na "Europees Parlement" "en het Economisch en Sociaal Comité" worden ingevoegd.

9. Wordt, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, voor uitbreiding van de handelingsbevoegdheid van de Europese Unie gekozen, dan vindt het ESC dat deze keuze altijd op een breed maatschappelijk draagvlak moet kunnen steunen.

Indien artikel 235 in haar huidige vorm wordt gehandhaafd, vindt het ESC dat de samenwerkingsprocedure moet worden gevolgd en dat ook het Comité in dit verband verplicht moet worden geraadpleegd.

10. In het Verdrag moet tot uiting komen dat het ESC er dank zij een adequate diversifiëring van zijn adviesfunctie in is geslaagd, de door de ontwikkeling van het integratieproces en de diversiteit van de Europese samenleving vereiste grotere representativiteit te verwezenlijken.

Daarom stelt het Comité voor, de artikelen 193 tot en met 198 als volgt te wijzigen :

10.1. In artikel 194, tweede alinea, moet de duur van het mandaat van de leden van het ESC van 4 tot 5 jaar worden verhoogd, zoals bij het Europees Parlement en de Commissie ook het geval is.

10.2. Artikel 194, vierde alinea, dient te worden geschrapt.

10.3. In artikel 196, derde alinea, is bepaald dat het Comité ook op verzoek van de Raad of de Commissie kan worden bijeengeroepen. Dit moet worden geschrapt waardoor de derde alinea als volgt komt te luiden : "Het Comité wordt door zijn voorzitter bijeengeroepen."

10.4. Artikel 197, tweede alinea, dient te worden geschrapt. De opsomming in deze alinea is onvolledig en verouderd vanwege veranderingen in het integratieproces en binnen het ESC. Voorts strookt de lijst niet met de autonomie van het Comité betreffende zijn Reglement van Orde.

10.5. Artikel 198, derde alinea, moet worden gewijzigd ten einde de follow-up van de adviezen te verzekeren. De volgende zin zou kunnen worden toegevoegd : "De instellingen die door het Economisch en Sociaal Comité worden bijgestaan, informeren het Comité over het gevolg dat aan de adviezen is gegeven." Deze informatie zou bijvoorbeeld kunnen worden gegeven door publikatie in het Publikatieblad van de EG.

11. De lijst van de in artikel 193 genoemde sectoren van het economische en sociale leven die het ESC geacht wordt te vertegenwoordigen, is sinds de oprichting van het ESC nooit aangepast en derhalve aan herziening toe. Bij de aanpassing van deze lijst moet rekening worden gehouden met de uitbreiding van de Gemeenschap en met de voornaamste wijzigingen die zich de afgelopen veertig jaar in de economie en op de arbeidsmarkt hebben voorgedaan, alsook met de veranderingen die momenteel als gevolg van bijvoorbeeld de automatiseringsgolf plaatsvinden.

12. De bevoegdheden en autonomie van het ESC zijn bij de successieve verdragswijzigingen uitgebreid. Dit is niet alleen gebeurd omdat het Comité er voortdurend in is geslaagd, zijn taak, ervaringen en perspectieven juist in te schatten en zijn werk aan te passen aan de ingewikkelde eisen die voor de adviesfunctie in het integratieproces gelden, maar ook omdat het zich niet heeft beperkt tot zijn in het Verdrag geformuleerde opdracht, maar zich sterk heeft weten te maken voor de snel veranderende belangen van de maatschappelijke en beroepsgroepen.

Het ESC beschouwt zich derhalve feitelijk als een instelling met adviestaak en wil dat hem tijdens de IGC in 1996 ook rechtens de status van instelling wordt toegekend, met alle gevolgen van dien en vooral wat het recht betreft, zich krachtens artikel 175, eerste alinea, tot het Hof van Justitie te wenden. Het Comité stelt in dit verband de volgende wijzigingen voor :

12.1. In artikel 4, lid 1, wordt na "Een rekenkamer" "Een Economisch en Sociaal Comité" ingevoegd.

12.2. Artikel 4, lid 2, wordt geschrapt.

12.3. Artikel 193, eerste alinea, wordt door de volgende zin vervangen : "Het Economisch en Sociaal Comité met raadgevende taak staat in de in dit Verdrag voorgeschreven gevallen de instellingen bij die wetgevende bevoegdheden uitoefenen."

III.

DE VOORSTELLEN IN HUN CONTEXT

N.B. : De Verdragsartikelen worden in deze bijlage in dezelfde volgorde als in het advies genoemd.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Brussel, 23 november 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER