6.België heeft de aanvraag ingediend op grond van de criteria voor steunverlening van artikel 4, lid 1, punt a), van de EFG-verordening, die vereisen dat binnen een referentieperiode van vier maanden in een onderneming in een lidstaat ten minste 500 werknemers gedwongen zijn ontslagen, met inbegrip van werknemers die gedwongen zijn ontslagen bij leveranciers en downstreamproducenten, en/of van zelfstandigen die hun werkzaamheden hebben beëindigd.

4.België heeft aanvraag EGF/2020/005 BE/Swissport ingediend op 22 december 2020, binnen twaalf weken na de datum waarop aan de in artikel 4 van de EFG-verordening vermelde criteria voor steunverlening was voldaan. De Commissie heeft de ontvangst van de aanvraag nog op dezelfde dag bevestigd, en heeft België op 5 januari 2021 om aanvullende gegevens verzocht. Die aanvullende gegevens werden verstrekt binnen zes weken na dit verzoek. De termijn van twaalf weken na de ontvangst van de volledige aanvraag binnen welke de Commissie moet beoordelen of de aanvraag voldoet aan de voorwaarden voor het verlenen van een financiële bijdrage, loopt af op 11 mei 2021.

10.In totaal komen 1 468 werknemers in aanmerking.

Verband tussen de ontslagen en een wereldwijde financiële en economische crisis

11.Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de COVID‑19-uitbraak als pandemie aangemerkt. Op 27 mei 2020 heeft de Commissie in haar mededeling “De EU-begroting als drijvende kracht achter het herstelplan voor Europa” verklaard dat de pandemie heeft geleid tot een economische crisis, en een herstelplan voor de economie uiteengezet. Hierdoor kan het EFG als reactief noodinstrument bijstand verlenen aan mensen die als gevolg van een wereldwijde financiële en economische crisis hun baan hebben verloren.

12.De pandemie heeft in de eerste helft van 2020 de diepste recessie in de geschiedenis van de EU veroorzaakt. Volgens de Europese (tussentijdse) economische winterprognose 2021 van de Commissie zou het bbp van de EU krimpen met ongeveer 6,3 % in 2020 en weer stijgen met 3,7 % in 2021 en met 3,9 % in 2022.

13.Om de COVID‑19-pandemie in te dammen, is België op 18 maart 2020 in lockdown gegaan. De luchtvaartmaatschappijen en ondernemingen die actief zijn op Brussels Airport ondervonden onmiddellijke gevolgen hiervan. In de eerste week van de lockdown (16‑22 maart) daalde het aantal vluchten op deze luchthaven tot slechts 578, een daling met 58 % ten opzichte van januari 2020. In de loop van de daaropvolgende weken zijn de bewegingen van passagiersvliegtuigen op de luchthaven bijna volledig stopgezet, met uitzondering van een beperkt aantal repatriërings-, medische nood- of diplomatieke vluchten.

14.In totaal daalde in 2020 het internationale passagiersverkeer met 60 % ten opzichte van 2019 (van 4,5 miljard tot 1,8 miljard passagiers) en werd wereldwijd 50 % van de vliegtuigen aan de grond gehouden.

15.In haar verslag aan het Europees Parlement en de Raad over gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in het licht van de COVID‑19-pandemie erkende de Commissie dat de grondafhandelingsdiensten zwaar waren getroffen en dat er een reëel risico bestond dat in de loop van 2021 nog meer faillissementen bij verleners van grondafhandelingsdiensten zouden plaatsvinden.

16.Swissport Belgium, een van de twee grondafhandelaars van de luchthaven, was verantwoordelijk voor 60 % van de afhandelings- en schoonmaakdiensten op de luchthaven. Toen de pandemie toesloeg was Swissport België succesvol een herstelplan aan het uitvoeren: in het vierde kwartaal van 2019 steeg de totale omzet met 5,8 % ten opzichte van het vierde kwartaal van 2018. Op zijn vergadering van de raad van bestuur van 20 februari 2020 presenteerde Swissport een voorzien omzetverlies van 4,5 miljoen EUR voor 2020, wat neerkomt op een vermindering van de verliezen met 37 % ten opzichte van 2019.

17.In mei 2020 was het echter duidelijk dat het lang zou duren voordat het luchtvervoer en de luchthavenactiviteiten weer normaal zouden worden. Swissport Belgium schatte volgens de eigen prognoses van zijn klanten met betrekking tot de heropstart dat zijn activiteitenniveau eind 2020 ongeveer 40 % van dat van vóór de pandemie zou bedragen en in 2021 waarschijnlijk niet meer dan 70‑80 %. Na drie maanden inactiviteit kende Swissport een tekort aan liquiditeit en heeft het het faillissement aangevraagd. De ondernemingsrechtbank van Brussel heeft op 9 juni 2020 het faillissement uitgesproken van het bedrijf, een week voor de geplande herstart van Europese vluchten op Brussels Airport, met 60 bestemmingen die door 20 luchtvaartmaatschappijen werden bediend.

18.Aviapartner Belgium, de andere grondafhandelaar van de luchthaven, verkeerde ook in grote moeilijkheden en kende een gebrek aan liquiditeit als gevolg van de inactiviteit door de pandemie, met een daling van zijn inkomsten met 95 % ten opzichte van die van vóór de pandemie. Om te voorkomen dat Aviapartner failliet zou gaan en de luchthaven over geen enkele grondafhandelaar meer zou beschikken, heeft de Belgische ministerraad hieraan, acht dagen nadat Swissport Belgium failliet was gegaan, via de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (SFPI‑FPIM) een convertibele lening van maximaal 25 miljoen EUR toegekend. Zonder grondafhandelaars zouden geen passagiers- en vrachtvluchten kunnen opstijgen of landen op de luchthaven. Dankzij de lening kon Aviapartner overeind blijven, zodat de activiteiten op de luchthaven na de lockdown konden worden hervat.

19.Tot op heden is voor opslag- en vervoerondersteunende activiteiten voor de vervoersector, samen met andere sectoren, één multisectoriële EFG-aanvraag ingediend op grond van de economische crisis als gevolg van de COVID‑19-pandemie.

Gebeurtenissen die hebben geleid tot de ontslagen en de beëindigingen van werkzaamheden

20.Na weken waarin bijna geen gronddiensten waren verstrekt op de luchthaven, werd Swissport Belgium op 9 juni 2020 failliet verklaard. Bovendien had vanwege de grote onzekerheid over een herstel op korte termijn van het luchtvervoer van passagiers geen enkele onderneming belangstelling getoond voor de overname van de afhandelingsactiviteiten van Swissport Belgium. Deze twee gerelateerde gebeurtenissen hebben geleid tot de ontslagen waarvoor deze aanvraag wordt ingediend.

Verwachte gevolgen van de ontslagen voor de plaatselijke, regionale of nationale economie en werkgelegenheid

21.Volgens de Brusselse Kamer van Koophandel en de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka is Brussels Airport goed voor 24 000 directe en 40 000 indirecte banen.

22.De ontslagen bij Swissport Belgium hebben gevolgen voor werknemers die in het hele land wonen: Brussel (29 %), Vlaanderen (52 %) en Wallonië (19 %).

23.In oktober 2020 was de nationale werkloosheid, ondanks de regelingen voor werktijdverkorting, met 1,3 procentpunten gestegen tot 6,4 % ten opzichte van oktober 2019. In Vlaanderen, waar Brussels Airport is gevestigd, was de werkloosheid in oktober 2020 met 1 procentpunt gestegen tot 4,4 % in vergelijking met oktober 2019. In Wallonië bedroeg de werkloosheid onder mannen 8,3 % in het derde kwartaal van 2020, bijna 2 procentpunten meer dan het nationale gemiddelde voor deze groep. De plotselinge stillegging van bepaalde sleutelsectoren (catering, toerisme, cultuur enz.) heeft met name de Brusselse arbeidsmarkt zwaar getroffen, waardoor de werkloosheid in het derde kwartaal van 2020 is gestegen tot 15 % (+ 2 procentpunt op jaarbasis).

24.Door de stijgende werkloosheid vrezen de Belgische autoriteiten dat nieuwe werkgelegenheid verschaffen aan werknemers uit kansarme groepen nog moeilijker zal zijn. Een groot deel van de voormalige werknemers van Swissport behoort tot deze categorie, aangezien zij meestal laaggeschoolde en kortgeschoolde werknemers zijn en ongeveer een derde (32,5 %) van hen ouder is dan 50 jaar. Deze groep werknemers heeft behoefte aan aanvullende begeleiding en ondersteuning bij het zoeken naar een baan, naast bij- en omscholing die is toegesneden op hun behoeften, om hun kansen op een baan te vergroten.

Beoogde begunstigden en voorgestelde acties

Beoogde begunstigden