VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN COMMUNAUTAIRE WETGEVING Richtlijn 75/442/EEG betreffende afvalstoffen, Richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen, Richtlijn 75/439/EEG betreffende afgewerkte olie, Richtlijn 86/278/EEG betreffende zuiveringsslib en Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval - VOOR DE PERIODE 1998 - 2000

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

RICHTLIJN 75/442/EEG BETREFFENDE AFVALSTOFFEN, ALS GEWIJZIGD BIJ RICHTLIJN 91/156/EEG

1. INLEIDING

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

2.2. Definitie van "afvalstof" en de Europese Afvalcatalogus (artikel 1, onder a))

2.3. Bevoegde instanties - artikel 6

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Plannen voor het beheer van afvalstoffen - artikel 7

3.2. Specifieke gegevens betreffende afvalpreventie en de nuttige toepassing van afval - artikel 3

3.3. Zelf voorzien in de verwijdering van afval - artikel 5

3.4. Specifieke gegevens inzake afvalstoffenproductie en -verwerking - artikel 7, lid 1

3.5. Algemene voorschriften met betrekking tot het verlenen van vrijstellingen ten aanzien van de vergunningsverplichting - artikel

3.6. Het bijhouden van een register - artikel

Bijlage I

RICHTLIJN 91/689/EEG BETREFFENDE GEVAARLIJKE AFVALSTOFFEN

1. INLEIDING

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

2.2. Definitie van "gevaarlijke afvalstoffen" en de lijst van gevaarlijke afvalstoffen

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Afvalstoffen die volgens de lidstaten gevaarlijk zijn - artikel 1, lid 4

3.2. Gevaarlijk huishoudelijk afval - artikel 1, lid 5

3.3. Registratie en identificatie van de storting van gevaarlijke afvalstoffen - artikel 2, lid 1

3.4. Vermenging van gevaarlijke afvalstoffen - artikel 2, lid 2-4

3.5. Algemene nationale regels met betrekking tot ontheffing van de vergunningsverplichting voor handelingen voor nuttige toepassing - artikel 3, lid 2

3.6. Inspectie bij producenten van gevaarlijke afvalstoffen - artikel 4, lid 1

3.7. Register met informatie over afvalstoffen - artikel 4, lid 2

3.8. Maatregelen met het oog op een deugdelijke verpakking en etikettering van gevaarlijke afvalstoffen - artikel 5

3.9. Afvalbeheerplannen en statistische gegevens met betrekking tot afvalstoffen - artikel 6

3.10. Tijdelijke afwijking van deze richtlijn - artikel 7

3.11. Te verstrekken informatie naast de vragenlijst - artikel 8, lid 3

RICHTLIJN 75/439/EEG INZAKE DE VERWIJDERING VAN AFGEWERKTE OLIE

1. INLEIDING

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

2.2. Bepalingen met betrekking tot de regeneratie van afgewerkte olie - artikel 7

2.3. Strengere nationale maatregelen - artikel

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Beheer van afgewerkte olie - artikelen 2 en 3

3.2. Beperkingen met betrekking tot de regeneratie en verbranding van afgewerkte olie - artikel 3

3.3. Programma's ter voorlichting van het publiek - artikel 5

3.4. Informatie over ondernemingen die afgewerkte olie inzamelen

3.5. Bestemming van afgewerkte olie voor een van de wijzen van behandeling - artikel 5, lid 3

3.6. Informatie over ondernemingen die afgewerkte olie behandelen (in de vragenlijst: "verwijderen")

3.7. Voor verbranding vastgestelde grenswaarden - artikel 8

3.8. Volumegrenswaarden voor de registratie van afgewerkte olie - artikel

3.9. Vergoedingen voor ondernemingen die afgewerkte olie inzamelen en verwijderen - artikel

Bijlage II

RICHTLIJN 86/278/EEG BETREFFENDE ZUIVERINGSSLIB

1. INLEIDING

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Specifieke voorwaarden wanneer slib uit septische tanks en uit andere, soortgelijke installaties wordt gebruikt - artikel 3, lid 2

3.2. Grenswaarden voor de concentratie van zware metalen in bodem, slib en maximale jaarlijkse belasting - artikel 5

3.3. Grenswaarden overeenkomstig bijlage 1B en de maximale hoeveelheden slib (droge stof) die op de bodem mogen worden gebracht - artikel 5, lid 2, onder a)

3.4. Minder strenge grenswaarden voor concentraties zware metalen zijn toegestaan op land voor het telen van gewassen die uitsluitend zijn bedoeld voor diervoeding - bijlage I A, voetnoot 1

3.5. Minder strenge grenswaarden voor concentraties zware metalen zijn toegestaan in bodems met een pH-waarde boven 7 - bijlage I A, voetnoot 2

3.6. Minder strenge grenswaarden voor de jaarlijkse hoeveelheden zware metalen ingebracht in bodems voor de teelt van voedergewassen - bijlage I C, voetnoot 1

3.7. Beschrijving van de technologieën die worden aangewend voor de behandeling van slib - artikel 6

3.8. Met betrekking tot de analysefrequentie - bijlage II A, lid 1:

3.9. Met betrekking tot specifieke voorwaarden voor goedkeuring van het injecteren of onderploegen in de bodem van niet-behandeld slib - artikel 6, onder a)

3.10. Perioden van verbod op verspreiding vóór beweiding of vóór de oogst - artikel 7

3.11. Grenswaarden of andere maatregelen voor bodems met een pH-waarde onder 6 - artikel 8

3.12. Bodemanalyses voor andere parameters dan pH-waarde en zware metalen - bijlage II B, lid 1

3.13. Met betrekking tot de minimumfrequentie van de bodemanalyse - bijlage II B, lid 2

3.14. Hoeveelheden geproduceerd slib, slib gebruikt in de landbouw en gemiddelde concentratie van zware metalen in slib - artikel 10

3.15. Ontheffing verleend aan kleine afvalwaterzuiveringsinstallaties - artikel 11

4. CONCLUSIES

Bijlage III

RICHTLIJN 94/62/EG BETREFFENDE VERPAKKING EN VERPAKKINGSMATERIAAL

1. INLEIDING

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

2.2. Programma's die verder gaan dan de taakstellingen bedoeld in artikel 6, lid 1, onder a) en b)

2.3. Inbreukprocedures

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Preventie van verpakkingsafval

3.2. Maatregelen ter bevordering van systemen voor hergebruik

3.3. Maatregelen om retoursystemen op te zetten

3.4. Bevordering van het gebruik van gerecycleerd materiaal

3.5. Informatiecampagnes

3.6. Nationale normen met betrekking tot de essentiële eisen en concentraties van zware metalen

3.7. Speciaal hoofdstuk over afvalbeheerplannen

3.8. Economische instrumenten

4. HOEVEELHEDEN VERPAKKINGSAFVAL, TERUGWINNINGS- EN RECYCLINGPERCENTAGES

4.1. Inleiding

4.2. De productie van verpakkingsafval

4.2.1. In de lidstaten geproduceerd verpakkingsafval per hoofd van de bevolking

4.2.2. In de lidstaten geproduceerd verpakkingsafval per eenheid BBP

4.3. Totale recycling en terugwinning

4.3.1. Huidige resultaat met betrekking tot de minimumeisen voor 2001

4.3.2. Overschrijding van de maximumeisen

4.4. Materiaalspecifieke recycling

4.4.1. Recycling van glazen verpakkingen

4.4.2. Recycling van papieren verpakkingen

4.4.3. Recycling van metalen verpakkingen

4.4.4. Recycling van kunststofverpakkingen

4.5. Conclusies

Bijlage IV

CONCLUSIES EN VOORUITZICHTEN

1.1. Definitie van afvalstoffen

1.2. Hiërarchie van principes

1.3. Planning van afvalstoffenbeheer

1.4. Afvalstoffenstatistieken

1.5. Registratie

1.6. Controle op afvalstoffenbeheer

1.7. Inbreukprocedures

1.8. Vooruitzichten

INLEIDING

Met dit verslag wordt beoogd de andere instellingen van de Gemeenschap, de lidstaten en belanghebbenden te informeren over de tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake afvalstoffen voor het tijdvak 1998 tot en met 2000, in het bijzonder de tenuitvoerlegging van

- Richtlijn 75/442/EEG [1] betreffende afvalstoffen

[1] PB L 194 van 25.7.1975, blz. 47, als gewijzigd bij Richtlijn 91/156/EEG (PB L 78 van 18.3.1991, blz. 32).

- Richtlijn 91/689/EEG [2] betreffende gevaarlijke afvalstoffen (in de plaats gekomen van Richtlijn 78/319/EEG)

[2] PB L 377 van 31.12.1991, blz. 20.

- Richtlijn 75/439/EEG [3] inzake de verwijdering van afgewerkte olie

[3] PB L 194 van 25.7.1975, blz. 31, als gewijzigd bij Richtlijn 87/101/EEG (PB L 42 van 22.12.1986, blz. 43).

- Richtlijn 86/278/EEG [4] betreffende de bescherming van het milieu, in het bijzonder de bodem, bij het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw

[4] PB L 181 van 4.7.1986, blz. 6.

- Richtlijn 94/62/EG [5] betreffende verpakking en verpakkingsafval.

[5] PB L 365 van 31.12.1994, blz. 10.

Het verslag is opgesteld overeenkomstig artikel 5 van Richtlijn 91/692/EEG [6] tot standaardisering en rationalisering van de verslagen over de toepassing van bepaalde richtlijnen op milieugebied. De Commissie heeft al een verslag gepubliceerd inzake de tenuitvoerlegging van de Richtlijnen 75/442/EEG, 91/689/EEG, 75/439/EEG en 86/278/EEG voor de periode 1995 tot en met 1997 [7], alsmede een verslag voor de periode 1990 tot en met 1994 [8].

[6] PB L 377 van 23.12.1991, blz. 48.

[7] COM(99)752 def. van 10.1.2000.

[8] COM (97) 23 def. van 27.02.1997.

Krachtens Richtlijn 91/692/EEG moeten de lidstaten verslagen indienen die zijn opgesteld aan de hand van vragenlijsten. De vragenlijsten met betrekking tot Richtlijn 75/439/EEG, Richtlijn 75/442/EEG en Richtlijn 86/278/EEG zijn aangenomen bij Beschikking 94/741/EG [9] van de Commissie van 24 oktober 1994. Vragenlijsten met betrekking tot de Richtlijnen 91/689/EEG en 94/62/EG zijn goedgekeurd bij Beschikking 97/622/EG [10] van de Commissie van 27 mei 1997.

[9] PB L 296 van 17.11.1994, blz. 42.

[10] PB L 256 van 19.9.1997, blz. 13.

Op grond van Richtlijn 91/692/EEG dient de Commissie aan de hand van de verslagen van de lidstaten een syntheseverslag op te stellen. Via dit communautaire verslag kunnen de lidstaten en de Commissie vaststellen hoeveel vooruitgang er in de gehele Gemeenschap is geboekt met de toepassing van de richtlijnen betreffende het beheer van afvalstoffen. Tegelijkertijd bevat dit verslag algemene informatie over de toestand van het milieu en is het algemeen toegankelijk.

Het verslag is hoofdzakelijk gebaseerd op de informatie die is ontvangen van de lidstaten; als zodanig hangt de inhoud ervan in grote mate af van de volledigheid, kwaliteit en nauwkeurigheid van de nationale bijdragen. Wat met name de rechtszaken betreft die in dit verslag aan de orde komen, is geactualiseerde informatie toegevoegd die dateert van na de verslagperiode 1998-2000.

Overeenkomstig Richtlijn 91/692/EEG moesten de lidstaten hun verslagen voor 30 september 2001 indienen. De verslagen van Oostenrijk, Duitsland, Denemarken, Spanje, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Zweden, Nederland en het Verenigd Koninkrijk werden aangeleverd tussen november 2001 en februari 2002. Verslagen van de drie Belgische gewesten werden aangeleverd tussen april en september 2002. Portugal diende zijn verslagen in oktober 2002 in. Ierland diende zijn verslag in het kader van Richtlijn 94/62/EG in januari 2003 in.

De meeste landen brachten ook elektronisch verslag uit via EIONET (Europees milieuobservatie- en -informatienetwerk).

Een eerste beoordeling van de verslagen van de lidstaten door de Commissie bracht een aantal hiaten en/of gevallen van inconsistentie aan het licht, waarop de betrokken lidstaten werden geattendeerd. Enkele van hen verschaften aanvullende informatie. Voor de verslagen waarin belangrijke tekortkomingen aanwezig blijven, overweegt de Commissie procedures in te leiden op grond van artikel 226 van het EG-Verdrag.

In de tabel hieronder wordt aangegeven met welke NUTS-niveaus (Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek) de administratieve eenheden van de verschillende lidstaten overeenkomen. Deze NUTS-eenheden worden in alle verdere tabellen gebruikt.

Samenwerking met het Europees Thematisch Centrum Afval- en Materiaalstromen (ETC/WMF)

In de afvalstoffensector is dit de tweede keer dat het verslag is opgesteld in samenwerking met het ETC/WMF, dat zich voornamelijk heeft beziggehouden met de presentatie van de afvalstoffengegevens in de vragenlijsten.

Het ETC/WMF is in juni 1997 door het Europees Milieuagentschap ingesteld als expertisecentrum om het agentschap bij zijn taken te ondersteunen en in het bijzonder om een deel van het meerjarenprogramma van het agentschap voor zijn rekening te nemen. Het is een nauwe samenwerking aangegaan met alle lidstaten van het agentschap. Deze samenwerking wordt ontplooid via EIONET (Europees milieuobservatie- en -informatienetwerk), dat zich bezighoudt met het verzamelen, verwerken en analyseren van milieugegevens, en in het bijzonder via de nationale referentiecentra voor afval.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel: Overeenkomst tussen de NUTS-niveaus en de administratieve eenheden van de lidstaten.

Bij de totalen van een lidstaat op een bepaald niveau wordt rekening gehouden met de hoogste niveaus binnen het desbetreffende niveau (bijvoorbeeld België: 10 provincies en 1 eenheid, Brussel, die ook tot NUTS 1 behoort).

RICHTLIJN 75/442/EEG BETREFFENDE AFVALSTOFFEN, ALS GEWIJZIGD BIJ RICHTLIJN 91/156/EEG

1. INLEIDING

Richtlijn 75/442/EEG [11] vormt het belangrijkste wettelijke kader voor het communautair beleid inzake afvalstoffenbeheer. Deze richtlijn is in 1977 van kracht geworden en is nadien gewijzigd bij Richtlijn 91/156/EEG [12] teneinde rekening te houden met de richtsnoeren van de communautaire strategie voor afvalstoffenbeheer van 1989. In 1996 werd bijlage II van Richtlijn 75/442/EEG, houdende de lijsten van verwijderings handelingen en handelingen voor nuttige toepassing, gewijzigd bij beschikking van de Commissie [13]. Bij de actualisering van de communautaire strategie voor afvalstoffenbeheer van 30 juli 1996 [14] werden de voornaamste elementen bevestigd en aangepast aan de vereisten voor de volgende vijf jaar.

[11] PB L 194 van 25.7.1975, blz. 47.

[12] PB L 78 van 18.3.1991, blz. 32.

[13] PB L 135 van 6.6.1996, blz. 32.

[14] COM(96)399 def. van 30.7.1996.

De voornaamste bepalingen van Richtlijn 75/442/EEG, als gewijzigd, betreffen:

- de definitie van afvalstoffen, verder uitgewerkt in de Europese Afvalcatalogus (EAC), die is vastgesteld bij Beschikking 2000/532/EG van de Commissie, als gewijzigd [15], en andere terminologie op het gebied van afvalstoffenbeheer (artikel 1);

[15] PB L 226 van 6.9.2000, blz. 3 (Beschikking 2000/532/EG van de Commissie tot vervanging van Beschikking 94/3/EG houdende vaststelling van een lijst van afvalstoffen overeenkomstig artikel 1, onder a), van Richtlijn 75/442/EEG van de Raad betreffende afvalstoffen en Beschikking 94/404/EG van de Raad tot vaststelling van een lijst van gevaarlijke afvalstoffen overeenkomstig artikel 1, lid 4, van Richtlijn 91/689/EEG van de Raad) als gewijzigd bij de Beschikkingen 2001/118/EG (PB L 47 van 16.1.2001, blz. 1) en 2001/119/EG (PB L 47 van 22.1.2001, blz. 32) van de Commissie alsmede bij Beschikking 2001/573/EG van de Raad (PB L 203 van 23.7.2001, blz.18).

- de hiërarchie van de principes van het afvalstoffenbeheer: preventie, nuttige toepassing, veilige verwijdering van afval (artikelen 3 en 4);

- het principe van nabijheid en zelfverzorging met betrekking tot afval dat definitief wordt verwijderd en de instelling van een geïntegreerd net van verwijderings installaties (artikel 5);

- de verplichting voor de lidstaten om plannen voor het beheer van afvalstoffen op te stellen, die van essentieel belang zijn voor de verwezenlijking van dit beleid (artikel 7);

- vergunning voor inrichtingen en ondernemingen die verwijderings handelingen en handelingen voor nuttige toepassing verrichten (artikelen 9 en 10);

- controles door de bevoegde instanties (artikel 13);

- verplichting om een register bij te houden (artikel 14);

- het beginsel "de vervuiler betaalt" (artikel 15);

- vereisten inzake het opstellen van verslagen (artikel 16).

Het hiernavolgende verslag is gebaseerd op de bij Beschikking 94/741/EG [16] van de Commissie van 24 oktober 1994 goedgekeurde vragenlijst. Het verslag bestrijkt de periode 1998-2002.

[16] PB L 296 van 17.11.1994, blz. 42.

In aanvulling op het eerste gedeelte van de vragenlijst (OMZETTING IN NATIONAAL RECHT) zijn opmerkingen opgenomen met betrekking tot de stand van zaken op het gebied van de implementatie van de definitie van afvalstoffen en de Europese Afvalcatalogus. Dit is gedaan met het oog op de follow-up van de beoordeling in het eerste verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving betreffende afvalstoffen voor de periode 1995-1997.

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

De vijftien lidstaten hebben alle bevestigd dat zij de Commissie bijzonderheden hebben verstrekt met betrekking tot hun huidige wet- en regelgeving door middel waarvan de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG betreffende afvalstoffen is omgezet in nationale wetgeving. Lijsten van nationale bepalingen, zoals bekendgemaakt door de lidstaten met betrekking tot de Richtlijnen 75/442/EEG en 91/156/EEG, kunnen worden ingezien op de CELEX-website van de Europese Unie [17].

[17] http://www.europa.eu.int/ celex.

2.2. Definitie van "afvalstof" en de Europese Afvalcatalogus (artikel 1, onder a))

Krachtens Richtlijn 75/442/EEG wordt onder "afvalstof" verstaan: elke stof of elk voorwerp behorende tot de in bijlage I genoemde categorieën waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen (artikel 1, onder a)). De Commissie heeft maatregelen genomen om op grond van artikel 1, onder a), de zogenaamde Europese Afvalcatalogus (EAC) vorm te geven. Deze is nu in geconsolideerde vorm vastgelegd [18] bij Beschikking 2000/532/EG van de Commissie, als gewijzigd.

[18] Niet-uitputtende lijst.

Het voorgaande verslag over de tenuitvoerlegging gedurende 1995-1997 maakte melding van het feit dat er talrijke verschillen tussen de lidstaten bestonden wat betreft de omzetting van de algemene definitie van "afvalstof", als genoemd in artikel 1, onder a), in nationale wetgeving. Het is duidelijk dat een correcte implementatie van de definitie van afvalstof van essentieel belang is om te waarborgen dat de lidstaten hun verplichtingen op het gebied van afvalbeheer krachtens Richtlijn 75/442/EEG en daarmee samenhangende wetgeving op het gebied van afvalstoffen correct ten uitvoer leggen [19]. Dit is met name noodzakelijk om te waarborgen dat er een gemeenschappelijk niveau van milieubescherming geldt voor de gehele Gemeenschap en dat de werking van de interne markt niet wordt ondermijnd. Sinds dat verslag blijft de omzetting van de definitie van afvalstof, wat een aantal lidstaten betreft, nog altijd een geschilpunt.

[19] In dit verband moet worden opgemerkt dat het Europees Hof van Justitie, in zijn arrest in de gevoegde zaken C-418/99 en C-419/99 (ARCO Chemie Nederland en anderen) in het bijzonder heeft gesteld dat de vraag of er inderdaad sprake is van een afvalstof in de zin van de richtlijn, moet worden beoordeeld met inachtneming van alle omstandigheden, waarbij rekening moet worden gehouden met de doelstelling van Richtlijn 75/442/EEG en ervoor moet worden gewaakt dat geen afbreuk wordt gedaan aan de doeltreffendheid daarvan.

In Italië voorziet artikel 14 van het decreet van 8 juli 2002 in interpretatiecriteria voor de term "ontdoen", zoals is vastgelegd in artikel 6, lid 1, onder a), van het Italiaanse Decreet 22/97 (basisstatuut betreffende afvalstoffen) dat Richtlijn 75/442/EEG heeft omgezet in nationale wetgeving. Meer in het bijzonder stelt artikel 14 vast dat er geen sprake is van een besluit om zich van iets te ontdoen wanneer de betrokken stof of het betrokken voorwerp wordt hergebruikt in dezelfde of een andere productie- of verbruikscyclus, waarbij de stof of het voorwerp al dan niet een voorbehandeling heeft ondergaan via een van de betrokken handelingen voor nuttige toepassing. De Commissie is van mening dat deze bepaling onverenigbaar is met de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie en de mogelijkheid biedt om bepaalde materialen buiten de werkingssfeer van de Italiaanse afvalstoffenwetgeving te stellen, die anders zouden vallen onder de communautaire definitie van afvalstoffen.

Luxemburg heeft de EAC niet omgezet, zoals is bevestigd door het Europees Hof van Justitie op 15 januari 2002 [20]. Om precies te zijn, heeft Luxemburg getracht de EAC om te zetten door middel van een ministeriële circulaire die slechts bindend is voor de overheid en die naast de EAC een uitsluitend binnenlandse nomenclatuur van afvalstoffen invoert die afwijkt van de EAC.

[20] Zaak C-196/01 Commissie/Luxemburg (arrest beschikbaar op EHJ-website: www.curia.eu.int).

Ondanks recente wijzigingen in binnenlandse kaderwetgeving lopen er ook procedures wegens schending van het Gemeenschapsrecht tegen Oostenrijk met betrekking tot de onjuiste omzetting van de communautaire definitie van afvalstoffen, met name ten aanzien van de omzetting van de EAC. [21] Voorts is in 5 van de Oostenrijkse Wet afvalstoffenbeheer 2002 [22] de veronderstelling opgenomen dat bepaalde reststoffen die in afvalstoffen te vinden zijn (Altstoffe [23]) niet langer afvalstoffen blijven wanneer deze reststoffen of elementen van het materiaal rechtstreeks worden gebruikt ter vervanging van producten die worden verkregen uit primaire grondstoffen. Het is staande jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie dat het feit dat afvalstoffen gebruikt kunnen worden als vervanging van producten, op zichzelf niet betekent dat de afvalstoffen kunnen worden uitgezonderd van de definitie van afvalstoffen in het kader van Richtlijn 75/44/EEG. Daarentegen dient het gebruik van afvalstoffen te worden beoordeeld op grond van de vraag of dit in overeenstemming is met de eisen op het gebied van een adequaat afvalstoffenbeheer, zoals die zijn omschreven in Richtlijn 75/442/EEG en aanverwante wetgeving betreffende afvalstoffen.

[21] Zaak aanhangig bij het Europees Hof van Justitie C-194/01 Commissie/Oostenrijk.

[22] Te weten de Wet afvalstoffenbeheer (Abfallwirtschaftsgesetz 2002, BGBl I van 16 juli 2002, nr. 102, op blz. 989).

[23] Onder 'Altstoffe' vallen volgens de definitie in 2(4), lid 1, van de Wet afvalstoffenbeheer 2002 afvalstoffen die zijn gescheiden van ander afval of stoffen die zijn verkregen door middel van een afvalbehandeling om de stoffen een handeling voor nuttige toepassing te laten ondergaan.

In december 2001 heeft de Commissie besloten om het Verenigd Koninkrijk te verwijzen naar het Europees Hof van Justitie met betrekking tot de onjuiste omzetting van de definitie van afvalstoffen (zaak C-62/03). Artikel 75 van de Wet Milieu bescherming 1990 [24] zet slechts de eisen van Richtlijn 75/442/EEG om die betrekking hebben op "gereguleerde afvalstoffen", die in de wet van 1990 worden gedefinieerd als "huishoudelijk, industrieel en commercieel afval of dergelijk afval". Dit is een beperktere definitie dan de definitie van afvalstoffen die wordt genoemd in artikel 1, onder a), van de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG. Soortgelijke problemen doen zich voor in verband met de omzetting van wetgeving die geldt voor Noord-Ierland [25] en Gibraltar. [26]

[24] Van toepassing voor Engeland, Schotland en Wales.

[25] Het besluit van 1997 betreffende afvalstoffen en bodemverontreiniging (Noord-Ierland) van 26 november 1997.

[26] Besluit inzake de volksgezondheid, als gewijzigd bij de Verordening inzake de volksgezondheid (afvalstoffen) (nr. 2) 1995 en het Besluit inzake de volksgezondheid (herziening) 1997.

* Sinds het voorgaande verslag over de tenuitvoerlegging in 1995-1997 is het duidelijk dat een aantal lidstaten de definitie van afvalstoffen nog steeds niet correct in nationale wetgeving heeft omgezet. De uiterste datum voor omzetting was 1 april 1993.

2.3. Bevoegde instanties - artikel 6

Overeenkomstig artikel 6 dienen de lidstaten de bevoegde instanties in te stellen of aan te wijzen die belast zijn met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de richtlijn.

In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de verschillende structuren die in de lidstaten bestaan met betrekking tot de instanties die verantwoordelijk zijn voor het afvalstoffenbeheer. Het aantal instanties in de afvalsector en hun bevoegdheden variëren sterk binnen de Europese Unie.

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Plannen voor het beheer van afvalstoffen - artikel 7

Overeenkomstig artikel 7, lid 1, dienen de bevoegde instanties plannen voor het beheer van afvalstoffen op te stellen die in het bijzonder betrekking moeten hebben op het soort, de hoeveelheid en de herkomst van nuttig toe te passen of te verwijderen afvalstoffen, algemene voorschriften, alle speciale bepalingen voor specifieke afvalstoffen en geschikte afvalverwerkingslocaties of -installaties.

Plannen voor het beheer van afvalstoffen vormen een belangrijk element van het communautaire beleid op het gebied van afvalstoffenbeheer, aangezien de lidstaten zonder adequate planning niet in staat zijn rekenschap af te leggen van en om te gaan met het afval dat op hun grondgebied ontstaat. Naast het bepaalde in Richtlijn 75/442/EEG, artikel 6, van Richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen en artikel 14 van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval dienen er voor deze afvalstoffen ook plannen voor het beheer van afvalstoffen te worden opgesteld.

In tabel 2 wordt een overzicht gegeven van de bestaande plannen voor het beheer van afvalstoffen. De ingediende plannen variëren sterk qua opbouw, inhoud en mate van gedetailleerdheid. Dit komt enerzijds doordat deze plannen op verschillende nationale, regionale en lokale niveaus worden opgesteld en anderzijds doordat de lidstaten niet allemaal dezelfde mate van ervaring hebben met de planning van afvalstoffenbeheer. Hoewel de situatie op het gebied van de nationale planning van het afvalstoffenbeheer in bepaalde delen van de Europese Unie als geheel nog steeds onbevredigend is, is er over het geheel genomen wel opvallende vooruitgang geboekt sinds het laatste verslag werd opgesteld.

Veertien lidstaten hebben bevestigd dat zij plannen voor het beheer van afvalstoffen hebben opgesteld om te beantwoorden aan de doelstellingen van de artikelen 3, 4 en 5 van de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG. Oostenrijk, Denemarken, Luxemburg, Spanje en Zweden hebben in de periode 1998-2000 nieuwe plannen voor het beheer van afvalstoffen op nationaal niveau opgesteld. Frankrijk en Duitsland verklaren dat zij een groot aantal regionale en lokale plannen voor afvalstoffenbeheer hebben opgesteld. Griekenland en Ierland hebben hun nationale plannen pas in 2001 opgesteld.

In 1997 heeft de Commissie een groot aantal inbreukprocedures op grond van artikel 226 van het EG-Verdrag ingeleid tegen verschillende lidstaten [27], omdat zij geen plannen voor afvalstoffenbeheer overeenkomstig artikel 7 van de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG hadden opgesteld. Sinds die tijd is het aantal van deze procedures gedaald tot drie, aangezien verschillende lidstaten plannen voor afvalstoffenbeheer hebben goedgekeurd overeenkomstig de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG. In 2002 heeft het Europees Hof van Justitie bevestigd dat Frankrijk [28], Italië [29] en het Verenigd Koninkrijk [30] geen plannen voor afvalstoffenbeheer ten uitvoer hadden gelegd, zoals vereist in artikel 7. De Commissie heeft besloten een tweede ronde van juridische procedures in te leiden tegen Italië, op grond van artikel 228 van het EG-Verdrag, omdat het land niet heeft voldaan aan een uitspraak van het Hof. Op het moment dat dit verslag wordt opgesteld, beoordeelt de Commissie of verdere inbreukprocedures tegen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk op grond van artikel 228 van het EG-Verdrag noodzakelijk zijn.

[27] Te weten tegen Denemarken, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.

[28] Zaak C-292/99 Commissie/Frankrijk, arrest van 2.5.2002 (beschikbaar op EHJ-website www.curia.int).

[29] Zaak C-466/99 Commissie/Italië, arrest van 24.1.2002 (beschikbaar op EHJ-website www.curia.int).

[30] Zaak C-35/00 Commissie/Verenigd Koninkrijk, arrest van 24.1.2002 (beschikbaar op EHJ-website www.curia.int)

Uit besprekingen met de lidstaten blijkt dat er belangstelling bestaat voor een Europees richtsnoer voor afvalstoffenbeheerplanning. Het Europees Thematisch Centrum Afvalstoffen is bezig met de afronding van richtsnoeren voor de planning van afvalstoffenbeheer, wat voor huidige en toekomstige lidstaten een nuttig hulpmiddel zal zijn bij het verbeteren van de planmatige aanpak van hun afvalstoffenbeheer. Naar verwachting zullen deze richtsnoeren in 2003 verschijnen.

De samenwerking tussen de lidstaten als bedoeld in artikel 7, lid 2, is tot stand gekomen tussen enkele lidstaten. Finland en Zweden hebben samengewerkt op het gebied van de definitieve verwijdering van gemeentelijk afval [31] en het beheer van zuiveringsslib. Duitsland rapporteerde dat een aantal deelstaten met naburige grensregio's van andere lidstaten overleggen over planning (Sleeswijk-Holstein, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Saarland). België rapporteerde dat de gewesten Vlaanderen en Wallonië over aspecten van de planning overleg en contacten hebben met aangrenzende lidstaten. Het Verenigd Koninkrijk verwees naar zijn voorgaande bijdrage voor het eerste verslag over samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en Ierland op het gebied van de verbranding van ziekenhuisafval in het Verenigd Koninkrijk. Ierland [32] heeft geen bijzonderheden verstrekt.

[31] Tezamen met Noorwegen.

[32] Ierland verwees naar zijn besluit inzake (de planning van) afvalstoffenbeheer van 1997 dat overleg met relevante lokale instanties in Noord-Ierland toestaat.

Een aantal lidstaten rapporteerde dat zij de Commissie bijzonderheden hebben verstrekt over maatregelen die zijn genomen op grond van artikel 7, lid 3, ter voorkoming van verplaatsingen van afval die niet in overeenstemming zijn met hun plannen voor afvalstoffenbeheer: Oostenrijk, Denemarken, Spanje, [33] Italië, Luxemburg, Nederland, Finland [34] en het Verenigd Koninkrijk. België, Griekenland, Frankrijk, Duitsland, Portugal en Zweden bevestigden dat zij dergelijke maatregelen niet hebben aangenomen. België verklaarde dat het Vlaamse Gewest per geval maatregelen heeft goedgekeurd, afhankelijk van het type afval en de factor capaciteit, terwijl Wallonië geen algemene maatregelen heeft aangenomen. Ierland verklaarde dat dergelijke maatregelen niet noodzakelijk werden geacht.

[33] Spanje verwees naar zijn Wet 10/98 voor het toestaan van de mogelijkheid om dergelijke maatregelen te nemen (op NUTS 2-niveau).

[34] Finland verwees naar zijn Regeringsbesluit 14/2000 van 1.2.2000 tot herziening van zijn Nationale Afvalstoffenplan met de bedoeling overlapping met Verordening (EEG) nr. 259/93 inzake het vervoer van afvalstoffen te vermijden.

In de zaak-Kopenhagen [35] kreeg het EHJ de gelegenheid licht te brengen in het onderlinge verband tussen artikel 7, lid 3, van de gewijzigde Richtlijn 75/442/EEG en de regels inzake grensoverschrijdend vervoer van afvalstoffen bestemd voor nuttige toepassing die verankerd zijn in de gewijzigde Verordening (EEG) nr. 259/93 inzake het vervoer van afvalstoffen. [36] Het EHJ bevestigde dat artikel 7, lid 3, zodanig moet worden geïnterpreteerd dat het een lidstaat is toegestaan maatregelen te nemen ten aanzien van het vervoer van afvalstoffen indien het vervoer niet in overeenstemming is met zijn plan voor afvalstoffenbeheer, op voorwaarde dat het plan in overeenstemming is met de regels van het EG-Verdrag en van Richtlijn 75/442/EEG [37]. In Dusseldorp [38] heeft het EHJ bevestigd dat artikel 7 van de Verordening inzake het vervoer van afvalstoffen niet voorziet in de mogelijkheid dat lidstaten uitsluitend op economische overwegingen gebaseerde maatregelen goedkeuren om de principes van nabijheid en zelfverzorging in de context van het vervoer van afvalstoffen bestemd voor nuttige toepassing tussen lidstaten ten uitvoer te leggen. Sinds het einde van de jaren 1990 heeft de Commissie inbreukprocedures ingeleid tegen een aantal lidstaten die stappen hebben genomen om uitvoer van afvalstoffen bestemd voor nuttige toepassing te voorkomen of beperken [39].

[35] Zaak C-209/98 FFAD/Kobenhavens Kommune [2000] Jurispr. I-3743.

[36] Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, als gewijzigd (PB L 30 van 6.2.1993, blz.1).

[37] In r. o. 95 van het arrest.

[38] Zaak C-203/96 Chemische Afvalstoffen Dusseldorp BV et al. [1998] Jurispr. I-4075.

[39] Zaken momenteel aanhangig bij het EHJ: C-113/02 Commissie/Nederland, C-228/00 Commissie/Duitsland en C-458/00 Commissie/Luxemburg.

* Gedurende de periode 1997-2000 heeft de Commissie juridische procedures ingeleid tegen verschillende lidstaten die geen plannen voor afvalstoffenbeheer hadden ingevoerd. Voor het einde van die periode hadden de meeste lidstaten plannen opgesteld. De problemen met Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Italië duren voort. De lidstaten hebben enkele regelingen met elkaar getroffen voor aspecten van de planning van afvalstoffenbeheer, met name voor gebieden aan beide zijden van een landsgrens. De aard van het onderlinge verband tussen lokale/nationale planning van afvalstoffenbeheer en de eisen van de interne markt blijft aanleiding geven tot een aantal juridische kwesties waarin helderheid moet worden verschaft op justitieel niveau.

3.2. Specifieke gegevens betreffende afvalpreventie en de nuttige toepassing van afval - artikel 3

Volgens artikel 3, lid 1, van de richtlijn en het Afvalstoffenbeheerbeleid van de Gemeenschap dienen de lidstaten passende maatregelen te nemen ter bevordering van afvalpreventie (vermindering van de geproduceerde hoeveelheid afval en van de schadelijke effecten hiervan) en de nuttige toepassing van afval (met in volgorde van voorkeur: hergebruik, recycling en terugwinning van energie).

Verscheidene lidstaten bevestigden simpelweg dat zij de Commissie bijzonderheden hebben verstrekt over maatregelen die zij beoogden te treffen op grond van artikel 3, lid 1, maar verstrekten geen begeleidende nadere informatie: België, Denemarken, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. Derhalve moet voor deze lidstaten worden terugverwezen naar de desbetreffende paragraaf van het eerste verslag voor 1995-1997 voor informatie over maatregelen voor de tenuitvoerlegging van artikel 3, lid 1.

Griekenland verwees naar zijn wettelijke regels voor verpakkingsmateriaal [40] en de oprichting van een Nationale organisatie voor alternatief verpakkingsbeheer.

[40] Wet 2939/2001.

Portugal rapporteerde dat het de Commissie in kennis heeft gesteld van een aantal nationale documenten op het gebied van de planning van afvalstoffenbeheer, die onder andere aandacht besteden aan de doelstellingen voorkoming of vermindering van de hoeveelheden afval en de daardoor gevormde risico's. Portugal merkte op dat het het aantal centra voor gescheiden inzameling en recycling ten behoeve van de bevolking aanzienlijk had uitgebreid, van minder dan 1% in 1995 naar 80% in 2000.

Finland maakte melding van een aantal maatregelen die het heeft aangenomen. In het bijzonder behelst de Finse wetgeving inzake afvalstoffen [41] een algemene zorgplicht op het gebied van afvalpreventie en de vermindering van de kwantiteit en schadelijkheid van afval. Krachtens de Finse wet is het met name vereist dat producenten bij hun productie spaarzaam gebruikmaken van grondstoffen, en grondstoffen voorzover mogelijk vervangen door afvalstoffen. Voorts hebben producenten de zorgplicht te waarborgen dat producten duurzaam, te repareren of als afval nuttig toe te passen zijn en dat de gevaren die voortvloeien uit een product in het afvalstadium, tot een minimum worden beperkt. Bevoegde instanties dienen de nakoming van deze verplichtingen en het gebruik van te recycleren producten of van gerecycleerde materialen te bevorderen. In milieu vergunningen moet in beginsel een verklaring zijn opgenomen over voorstellen voor maatregelen om de hoeveelheden afval en het gevaar van het geproduceerde afval te verminderen [42]. Finland merkte op dat zijn nationale en regionale plannen voor afvalstoffenbeheer doelstellingen bevatten ter voorkoming van afval en maatregelen die nodig zijn om deze doelen te bereiken. Ten slotte verwees Finland naar aanverwante regeringsbesluiten op grond van wetgeving inzake afvalstoffen en chemicaliën, zoals over ozonafbrekende stoffen, batterijen en accu's, PCB's en PCT's.

[41] Artikel 4 van de Finse Wet betreffende afvalstoffen 1072/1993. Zie ook Besluit 1390/1993 voor andere aanverwante verplichtingen.

[42] Finse Wet inzake milieubescherming 86/2000 en Besluit 169/2000.

Ierland heeft niet gerapporteerd over de stand van zaken inzake de tenuitvoerlegging van artikel 3, lid 1, en verwees naar zijn verslag voor de periode 1995-1997.

* Op basis van de informatie die is verstrekt door de lidstaten, blijft het onduidelijk of en hoeveel afvalproductie gedurende de periode 1998-2000 is voorkomen binnen de Europese Unie.

3.3. Zelf voorzien in de verwijdering van afval - artikel 5

Volgens artikel 5, lid 1, dienen de lidstaten maatregelen te nemen voor het opzetten van een geïntegreerd en toereikend net van verwijderingsinstallaties, opdat de Gemeenschap en de lidstaten geheel zelf kunnen voorzien in de verwijdering van hun afvalstoffen. Overeenkomstig artikel 4, lid 3a, onder i), van Verordening (EEG) nr. 259/93 kunnen lidstaten het vervoer van te verwijderen afval verbieden.

Oostenrijk deelde mee dat in het kader van zijn afvalbeheerplannen met regelmatige tussenpozen voor het gehele Oostenrijkse grondgebied onderzoek is verricht naar de beschikbare behandelingscapaciteit en -behoeften. Er werden geen bijzonderheden verstrekt over de samenwerking met andere lidstaten. Ongeveer 0,032 miljoen ton van de in totaal 48,6 miljoen ton afval die in Oostenrijk in 1999 werd geproduceerd, werd uitgevoerd voor verwijdering, wat betekent dat Oostenrijk voor 99% zelf voorziet in de verwijdering van afval.

België deelde mee dat het geen maatregelen heeft genomen voor de tenuitvoerlegging van artikel 5, lid 1. Samenwerking met andere lidstaten voor dit doel heeft plaatsgevonden met het Vlaamse Gewest, en wel in het kader van de EU-wetgeving inzake het vervoer van afvalstoffen [43]. Behalve overleg tussen dit Gewest en Nederland bestaan er geen structuren voor samenwerking. Er werd geen specifieke informatie verstrekt over de mate waarin België voor de periode 1998-2000 zelf voorzag in de verwijdering van afval.

[43] Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, als gewijzigd (PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1).

Denemarken deelde mee dat er ten opzichte van het eerste verslag voor de periode 1995-1997 geen veranderingen waren in de Deense situatie wat goedgekeurde maatregelen betreft. Ten aanzien van de mate waarin Denemarken zelf kan voorzien in de verwijdering van afval, verklaarde de lidstaat dat de totale afvalproductie in Denemarken in 1999 12,2 miljoen ton bedroeg. Van deze hoeveelheid werd ongeveer 7,8 miljoen ton gerecycleerd, 2,93 miljoen ton verbrand, 1,47 miljoen ton verwijderd en 0,017 miljoen ton onderging een speciale behandeling.

Finland bevestigde dat het maatregelen had genomen om te voldoen aan artikel 5, lid 1. De algemene doelstellingen en maatregelen om deze te bereiken zijn vastgelegd in de wetgeving [44]. Nadere specificaties zijn opgenomen in het Nationale Afvalstoffenplan, dat in 1998 is goedgekeurd. Het plan schetst de beoogde infrastructuur van het net van afvalverwerkingsinstallaties in Finland in 2005. Beheer van gemeentelijk afval is gebaseerd op regionale samenwerking. Gevaarlijk afval wordt verwijderd of nuttig toegepast in gecentraliseerde bedrijven. De verantwoordelijkheid voor nuttige toepassing en definitieve verwijdering van industrieel, landbouw- en bouwafval ligt bij de afvalproducenten. Er vindt samenwerking met Zweden plaats wat betreft de grensgebieden. Ten aanzien van de mate waarin het land zelf kan voorzien in de verwijdering van afval, bevestigde Finland de volgende hoeveelheden uitgevoerd afval voor 1999: 0,034 miljoen ton van de in totaal 2,4 miljoen ton vast gemeentelijk afval (meer dan 98% zelfverzorging), 0,04 miljoen ton van de in totaal 0,678 miljoen ton gevaarlijk afval (ongeveer 94% zelfverzorging).

[44] Wet betreffende afvalstoffen 1072/93, afdeling 6.

Frankrijk bevestigde dat het wettelijke maatregelen heeft genomen teneinde te voldoen aan artikel 5, lid 1 [45]. Er werden geen bijzonderheden verstrekt over de samenwerking met andere lidstaten. Wat betreft de zelfverzorging op het gebied van de verwijdering van afval, deelde Frankrijk mee dat elk jaar ongeveer 0,02 miljoen ton van in totaal 3 miljoen ton gevaarlijk afval wordt uitgevoerd voor verwijdering (ongeveer 99,3% zelfverzorging), terwijl voor gemeentelijk afval de mate van zelfverzorging bijna 100% bedraagt.

[45] Wet nr. 76-663 van 19 juli 1976.

Duitsland deelde mee dat het de volgende maatregelen heeft genomen om te voldoen aan artikel 5, lid 1: uitgebreide plannen voor afvalverwerkingsinstallaties en verwijderingslocaties, gecoördineerd tussen aangrenzende Länder (deelstaten). Er bestaan samenwerkingsovereenkomsten tussen Länder met het oog op een betere benutting van de beschikbare verwerkingsfaciliteiten, zoals afvalverwijderingslocaties, hittebehandelingsinstallaties en ondergrondse verwijderingslocaties [46]. De gemeenschappelijke onderneming van Brandenburg en Berlijn op het gebied van gevaarlijke afvalstoffen werd als voorbeeld genoemd. Duitsland deelde mee dat verscheidene Länder programma's hebben voor de verlening van financiële steun op het gebied van afvalstoffenbeheer. Wat de samenwerking met andere lidstaten voor dit doel betreft, verwees Duitsland naar de stand van zaken zoals die werd gerapporteerd voor het verslag voor de periode 1995-1997 [47]. Ten aanzien van de mate waarin Duitsland zelf kan voorzien in de verwijdering van afval, deelde Duitsland mee dat het in 2000 ongeveer 1,3 miljoen en 0,09 miljoen ton gevaarlijk afval voor respectievelijk nuttige toepassing en verwijdering heeft uitgevoerd. Duitsland meldde dat het in 2000 ongeveer 1,5 miljoen en 0,4 miljoen ton gevaarlijk afval heeft ingevoerd voor respectievelijk nuttige toepassing en verwijdering. Duitsland deelde mee dat de meeste Länder ernaar streven zelf te kunnen voorzien in hun afvalstoffenbeheer.

[46] Een voorbeeld van een dergelijke samenwerking tussen Länder wordt gegeven in het recente EHJ-arrest zaak C-324/99 DaimlerChrysler AG/Land Baden-Württemberg (LBW) [2001] Jurispr. I-9897, waarin LBW regelde dat afval waarvoor speciaal toezicht noodzakelijk is, naar Hamburg werd verzonden voor behandeling.

[47] Het is ook duidelijk dat Duitsland bereid is hoeveelheden afval in te voeren vanuit andere lidstaten met de bedoeling deze ondergronds te storten: zie zaak C-6/00 Abfall Service AG (ASA)/Bundesminister für Umwelt, Jugend und Familie, EHJ-arrest van 27.2.2002 (nog niet gerapporteerd).

Griekenland deelde mee dat het geen maatregelen heeft genomen om te voldoen aan artikel 5, lid 1. Dergelijke maatregelen zijn opgenomen in de herziene versie van de Griekse afvalstoffenstrategie uit 2002, die gericht is op geïntegreerd beheer op regionale basis. Zonder nadere bijzonderheden te verstrekken, bevestigde Griekenland dat er te dien einde samenwerking bestaat tussen Griekenland en andere lidstaten wat betreft grensoverschrijdend vervoer van zowel gevaarlijk als niet-gevaarlijk afval voor nuttige toepassing of verwijdering. Griekenland deelde mee dat dit geschiedt in de vorm van samenwerking tussen ondernemingen die werkzaam zijn op het gebied van afvalstoffenbeheer, afhankelijk van de toestemming van de bevoegde instanties [48]. Als antwoord op de vraag over de mate van zelfverzorging op het gebied van de verwijdering van afval, deelde Griekenland mee dat 31,7% van het huishoudelijk afval wordt verwijderd op zogenaamde 'hygiënische afvalstortplaatsen', terwijl 59,6% wordt verwijderd op locaties in Griekenland die niet voldoen aan de voorwaarden die worden gesteld in de geldende wetgeving. Griekenland deelde mee dat respectievelijk 8% en 0,7% van dergelijk afval wordt gerecycleerd en gecomposteerd.

[48] Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, als gewijzigd (PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1).

Ierland bevestigde dat het maatregelen op grond van artikel 5, lid 1, heeft genomen [49] en verwees naar financiële bijstand die is toegewezen in het kader van de Europese Structuurfondsen voor relevante infrastructuur. Ierland is een samenwerkingsverband aangegaan met het Verenigd Koninkrijk, op grond waarvan gevaarlijk afval dat verbrand moet worden bij hoge temperaturen, onbeperkt kan worden uitgevoerd naar het Verenigd Koninkrijk voor verwijdering. Ierland verklaarde dat het in hoge mate zelf kan voorzien in de verwijdering van niet-gevaarlijk afval en deelde mee dat in 1998 ongeveer 98.000 ton van de in totaal 370.328 ton gevaarlijk afval is uitgevoerd voor verwerking of verwijdering.

[49] Relevante bepalingen zijn opgenomen in artikel 22, 26 en 38 van de Ierse Wet afvalstoffenbeheer van 1996.

Italië bevestigde dat het maatregelen heeft genomen op grond van artikel 5, lid 1, in de vorm van regionale afvalbeheerplannen, zoals gemeld aan de Commissie, zonder dat nadere bijzonderheden werden verstrekt. Italië verstrekte geen bijzonderheden over het bestaan van enige samenwerking met andere lidstaten. Italië bevestigde dat het zelf bijna volledig kan voorzien in de verwijdering van afval.

Luxemburg bevestigde dat de verwijdering van afval plaatsvindt in verscheidene installaties op nationaal niveau, die geschikt zijn voor huishoudelijk, industrieel en inert afval. Luxemburg deelde mee dat geformaliseerde samenwerking met andere lidstaten is gedefinieerd binnen het kader van het nationale afvalstoffenplan, waarin de prioriteiten voor afvalstromen zijn vastgelegd. In de periode 1998-2000 werd jaarlijks ongeveer 0,05 miljoen ton afval naar andere lidstaten uitgevoerd voor verwijdering. Luxemburg rapporteerde de volgende uitgevoerde hoeveelheden afval in 2000: ongeveer 0,003 miljoen ton van de in totaal ongeveer 0,191 miljoen ton gemeentelijk afval (98,4% zelfverzorging), ongeveer 0,051 miljoen ton van de in totaal 0,061 miljoen ton gevaarlijk afval (16,4% zelfverzorging). Luxemburg deelde mee dat het voor 100% zelf zorg draagt voor inert afval buiten het afval dat wordt verwijderd op gemeentelijke of kleine particuliere afvalverwijderingslocaties.

Nederland verwees naar zijn afvalbeheerplannen, waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten waarborgen dat er voldoende capaciteit bestaat voor de verwijdering van afval. Deze behelzen de planning en bouw van afvalverwijderingsinstallaties voor de verbranding aan land [50] en storting van gevaarlijk en niet-gevaarlijk afval. Nederland deelde mee dat de capaciteit voor de verwijdering door verbranding en storting van afval momenteel voldoende is om al het afval dat wordt geproduceerd in Nederland in de nabije toekomst te verwijderen. Nederland rapporteerde niet dat er samenwerkingsverbanden met andere lidstaten waren aangegaan teneinde artikel 5, lid 1, ten uitvoer te leggen. Wat betreft de zelfverzorging op het gebied van de verwijdering van afvalstoffen, deelde Nederland mee dat het vrijwel zelfverzorgend is, waarbij de hoeveelheden afval die worden uit- of ingevoerd voor verwijdering beperkt zijn. Nederland meldde evenwel dat zich soms bijzondere omstandigheden kunnen voordoen, waardoor er tijdelijke uitvoer voor verwijdering kan plaatsvinden, anders dan voor storting, waarvoor voldoende capaciteit bestaat.

[50] In 1998 werd geoordeeld dat Nederland inbreuk had gemaakt op Verordening (EEG) nr. 259/93 inzake het vervoer van afvalstoffen, doordat het beperkingen had opgelegd voor uitvoer van afval bestemd voor nuttige toepassing met het oog op waarborging van de capaciteit voor binnenlandse hittebehandelingsinstallatie(s). Het EHJ bevestigde dat de principes van zelfverzorging en nabijheid niet van toepassing zijn: zaak C-203/96 Chemische Afvalstoffen Dusseldorp BV [1998] Jurispr. I-4075. Zie ook het vervolg: zaak C-113/02 Commissie/Nederland, aanhangig bij het EHJ. Een aanverwante zaak is momenteel aanhangig bij het EHJ over de vraag of verbranding van vast gemeentelijk afval een verwijderingshandeling of een handeling voor nuttige toepassing is. Deze zaak zal een belangrijk effect hebben op de mate waarin lidstaten in staat zijn uitvoer van afval bestemd voor verbranding in andere lidstaten te blokkeren, aangezien de principes van zelfverzorging en nabijheid van toepassing zijn in samenhang met intracommunautair vervoer bestemd voor verwijdering (zie artikel 4, lid 3, onder a), van Verordening (EEG) nr. 259/93 inzake het vervoer van afvalstoffen, a.w.): zaak C-458/00 Commissie/Luxemburg.

Portugal bevestigde dat het een reeks maatregelen heeft genomen teneinde artikel 5, lid 1, ten uitvoer te leggen. Wat de verwijdering van vast gemeentelijk afval betreft, beschikt Portugal over een net van systemen tussen gemeenten en van meerdere gemeenten samen. Portugal deelde mee dat onlangs maatregelen zijn genomen om nieuwe controles in te voeren op de verwijdering van niet-gevaarlijk industrieel afval [51] en voor de ontwikkeling van speciale locaties voor de verwijdering en opslag van gevaarlijk industrieel afval. Er zijn bijzondere maatregelen getroffen in samenhang met de verwijdering van ziekenhuisafval. Bepaalde bijzondere afvalstromen (zoals afgewerkte olie, gebruikte banden, slib, gebruikte batterijen) worden behandeld ongeacht de herkomst ervan, en in de meeste gevallen is er specifieke wetgeving aangenomen die voorziet in geïntegreerd beheer, gericht op de bevordering van recycling. Portugal bevestigde dat er geen sprake was van samenwerking met andere lidstaten om te voldoen aan artikel 5, lid 1. In 1999 werd ongeveer 0,031 miljoen ton van de in totaal 12,78 miljoen ton in Portugal geproduceerd afval uitgevoerd voor verwijdering (wat neerkomt op 99% zelfverzorging).

[51] Decreet met kracht van wet 321/99 van 11 augustus 1999.

Spanje deelde mee dat het in zijn afvalbeheerplannen maatregelen krachtens artikel 5, lid 1, heeft aangenomen en bevestigde dat het te dien einde heeft samengewerkt met andere lidstaten, zonder dat het daarover bijzonderheden verstrekte. Wat betreft de zelfverzorging op het gebied van de verwijdering van afvalstoffen, deelde Spanje mee dat in 1999 al het in Spanje geproduceerd gemeentelijk afval in het land zelf werd verwerkt. Er wordt afval ingevoerd vanuit Andorra en Gibraltar. Spanje deelde mee dat er in 1999 ongeveer 3,29 miljoen ton gevaarlijk afval werd geproduceerd, waarvan ongeveer 0,03 miljoen en 0,02 miljoen ton werd uitgevoerd voor respectievelijk nuttige toepassing en verwijdering. Spanje meldde dat ongeveer 0,08 miljoen en 0,03 miljoen ton gevaarlijk afval werd ingevoerd voor respectievelijk nuttige toepassing en verwijdering.

Zweden bevestigde dat het maatregelen had genomen krachtens artikel 5, lid 1, in de vorm van regionale afvalbeheerplannen, zoals gemeld aan de Commissie, zonder dat nadere bijzonderheden werden verstrekt. Zweden deelde mee dat het over het algemeen voor 100% kan voorzien in de verwijdering van afval. Er wordt samengewerkt met Finland in grensgebieden waar lokale omstandigheden dat rechtvaardigen.

Het Verenigd Koninkrijk bevestigde dat het sinds het laatste verslag nationale afvalstoffenstrategieën heeft ingevoerd voor Engeland en Wales (mei 2000), Schotland (december 1999), Noord-Ierland (maart 2000) en ook voor Gibraltar (maart 2000). Het Verenigd Koninkrijk deelde mee dat deze strategieën gelden in combinatie met de relevante planningsrichtlijn voor ieder gebied teneinde geïntegreerde beheerstrategieën te bieden voor al het gecontroleerde afval. Het afvalstoffenbeheerplan van het Verenigd Koninkrijk voor export en import van afval uit 1996 dient om het principe van nationale zelfverzorging ten uitvoer te leggen, waarbij uitvoer van afval voor verwijdering wordt verboden. Voor de samenwerking met andere lidstaten wordt verwezen naar het voorgaande verslag over de tenuitvoerlegging voor de periode 1995-1997. Het Verenigd Koninkrijk schatte dat het voor 98,4% en 98,5% zelf kon voorzien in de verwijdering van afval voor respectievelijk de periode 1998/1999 en 1999/2000.

* Over het geheel genomen rapporteerden de meeste lidstaten dat zij een hoge mate van zelfverzorging ten aanzien van de verwijdering van afval hadden bereikt (ongeveer 99%), wat in wezen een herbevestiging is van de situatie die is beschreven in het voorgaande verslag over de tenuitvoerlegging voor de periode 1995-1997.

3.4. Specifieke gegevens inzake afvalstoffenproductie en -verwerking - artikel 7, lid 1

In de vragenlijsten werd de lidstaten gevraagd om gegevens te verstrekken over de productie en het beheer van huishoudelijk afval, gevaarlijk afval en andere afvalstoffen.

Wat huishoudelijk/gemeentelijk afval (tabel 3.1 [52] en figuur 1) betreft, hebben alle landen gegevens verstrekt, maar in enkele gevallen niet voor elk van de drie jaren van de verslagperiode. Het percentage afvalstoffenrecycling varieert nogal, namelijk van 8 tot 63%. Slechts vijf lidstaten bereikten een recyclingpercentage van ongeveer 40% of meer (Oostenrijk, België, Duitsland, Nederland en Zweden), terwijl vijf andere lidstaten slechts recyclingpercentages bereikten van ongeveer 10% of minder (Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk). Het gemiddelde recyclingpercentage was ongeveer 26%. Het blijkt dat verbranding, met of zonder terugwinning van energie, in tien lidstaten een belangrijk onderdeel (17% tot 58%) blijft van de verwerking van huishoudelijk afval, terwijl Griekenland en Ierland in het geheel geen gebruikmaken van verbranding. Het gemiddelde verbrandingspercentage (met of zonder terugwinning van energie) was 23%. De meest gebruikte verwijderingsmethode is echter nog steeds storting, waarbij het gemiddelde onder de lidstaten 45% bedroeg. Vijf lidstaten meldden een hoge mate van afhankelijkheid van de storting van huishoudelijk afval (meer dan 60%) [53]. Deze cijfers wijzen over het geheel genomen op een lichte verbetering van de recyclingpercentages sinds het verslag over de tenuitvoerlegging voor de periode 1995-1997, maar storting blijft de boventoon voeren als het belangrijkste middel voor afvalbeheer als het gaat om huishoudelijk afval. Het bij benadering aangegeven gemiddelde gewicht van het per hoofd van de bevolking geproduceerde afval bedroeg tijdens de periode 1998-2000 jaarlijks ongeveer 500 kg. Dit wijst op een verhoging van de afvalproductie in vergelijking met de periode 1995-1997 (gemiddeld 400 kg/persoon/jaar) en beantwoordt duidelijk niet aan de doelstelling die is beschreven in het Vijfde Milieuactieprogramma van de Commissie, te weten een stabilisatie van de afvalproductie in 2000 op het niveau van 1985 van 300 kg per hoofd van de bevolking. Dit geeft aan dat men zich op nationaal niveau veel grotere inspanningen moet getroosten om doeltreffende maatregelen voor afvalpreventie en -vermindering te bevorderen.

[52] Enkele lidstaten hebben cijfers verstrekt over gemeentelijk afval, dat behalve huishoudelijk afval ook soortgelijk afval afkomstig van winkels, bedrijven en instellingen kan omvatten.

[53] Voorts bestaat in Griekenland het grootste gedeelte van "overige verwerking" uit illegale dumping van afval.

Voor gevaarlijk afval (tabel 3.2 en figuur 2) hebben alle landen gegevens verstrekt, maar in enkele gevallen niet voor elk van de drie jaren van de verslagperiode. De ontvangen gegevens wijzen op een brede variatie aan recyclingpercentages (van 5% (Finland) tot 77% (Luxemburg)), terwijl slechts vier lidstaten percentages bereikten van ongeveer 40% of meer. Het gemiddelde recyclingpercentage van gevaarlijk afval onder de lidstaten bedroeg ongeveer 27%. In vergelijking met de gegevens over huishoudelijk afval is het gemiddelde stortingspercentage lager (22%), maar wel werd nog gemiddeld 27% opgegeven als "overige verwerking". De gemiddelde productie van gevaarlijk afval (90 kg/persoon/jaar) is op hetzelfde niveau als in 1995-1997.

"Overig afval" vormt het grootste deel van het geproduceerde afval (zie tabel 3.3, afbeeldingen 3 en 4). Het is niet mogelijk om een duidelijk beeld te schetsen van "overig afval" en de samenstelling en verwerking hiervan in de Europese Unie omdat de lidstaten cijfers hebben verstrekt over verschillende afvalstoffen of zelfs helemaal geen cijfers hierover hebben gegeven.

* Het succes van de afvalstoffenrecycling loopt nog steeds sterk uiteen wanneer de lidstaten met elkaar worden vergeleken, iets wat al werd opgemerkt in het vorige verslag over de tenuitvoerlegging in de periode 1995-1997. Het gemiddelde recyclingpercentage is toegenomen, maar een aantal lidstaten behaalt nog steeds relatief lage of bescheiden recyclingpercentages van huishoudelijk afval. Ondanks een dalende tendens blijft een aanzienlijk aantal lidstaten sterk afhankelijk van storting als middel om huishoudelijk afval te verwijderen. Enkele lidstaten hebben een hoog verbrandingspercentage, maar zelfs al geschiedt dit met terugwinning van energie (waarvoor verschillende criteria worden gebruikt op nationaal niveau), is verbranding over het algemeen een slechtere optie dan andere alternatieven voor afvalbehandeling die zich hoger in de afvalhiërarchie bevinden, zoals hergebruik en recycling van materiaal. Toekomstige en recente wetgevingsinitiatieven inzake verpakkingsafval [54], afgedankte voertuigen [55] en elektrisch en elektronisch afval [56] zijn gericht op bijzonder hoge recyclingpercentages en het gescheiden inzamelen van afval bij de bron als verwerkingsmiddelen.

[54] COM(2001)729 def. Voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval.

[55] Richtlijn 2000/53/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende afgedankte voertuigen, PB L 269 van 21.10.2000, blz.34.

[56] COM(2000)347 def. Voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Het voorstel werd onlangs op 16-19.12.2002 goedgekeurd door de Raad en het Europees Parlement (nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad).

3.5. Algemene voorschriften met betrekking tot het verlenen van vrijstellingen ten aanzien van de vergunningsverplichting - artikel 11

Volgens artikel 11 kunnen de lidstaten aan inrichtingen en ondernemingen die hun afvalstoffen op de plaats van productie in eigen beheer verwijderen of die hun afvalstoffen nuttig toepassen, vrijstelling verlenen ten aanzien van de vergunningsverplichting (artikelen 9 en 10).

België, Denemarken, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Finland en Zweden hebben bevestigd dat zij geen algemene regels hebben aangenomen voor het verlenen van vrijstellingen ten aanzien van vergunningsverplichtingen.

Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk hebben bevestigd dat zij dergelijke regels hebben aangenomen, zonder dat zij praktische bijzonderheden hebben verstrekt. Luxemburg heeft bevestigd dat het dit ook heeft gedaan.

* Zoals eveneens gold voor het vorige verslag voor de tenuitvoerlegging, hebben relatief weinig lidstaten de mogelijkheid voor het verlenen van vrijstellingen ten aanzien van de vergunningsvereisten in 1998-2000 geïmplementeerd. Het is teleurstellend dat de lidstaten die dit hebben gedaan, geen reden of voordelen hebben genoemd. Dit blijft een zeer onderontwikkeld terrein. Onlangs heeft Italië verzocht om en toestemming gekregen voor de mogelijkheid om ondernemingen vrij te stellen van de plicht om vergunningen te verkrijgen voor bepaalde soorten nuttige toepassing van gevaarlijk afval krachtens artikel 3 van Richtlijn 91/689/EEG [57]. Dit is het eerste voorbeeld van een dergelijke vrijstelling.

[57] Beschikking 2002/909/EG van de Commissie betreffende Italiaanse voorschriften tot ontheffing van de vergunningsplicht voor ondernemingen en inrichtingen die gevaarlijke afvalstoffen terugwinnen overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen, PB L 315 van 19.11.2002, blz. 16.

3.6. Het bijhouden van een register - artikel 14

Volgens artikel 14 moeten inrichtingen en ondernemingen die handelingen voor nuttige toepassing en verwijderingshandelingen verrichten een register bijhouden met informatie over de afvalstoffen en het afvalstoffenbeheer. Deze verplichting kan ook gelden voor producenten. De informatie moet op verzoek van de bevoegde instanties worden overgelegd.

In het Vlaamse Gewest van België moet een register worden bijgehouden krachtens artikel 5.2.1.2 4 van het besluit Vlarea II [58]. Artikel 5.1.5 van besluit Vlarea is een aanvulling op deze registratieverplichtingen. Voor verantwoordelijkheden van de producent op grond van artikel 14 wordt verwezen naar het verslag over de tenuitvoerlegging voor de periode 1995-1997.

[58] Vlaamse regelingen inzake de preventie en het beheer van afvalstoffen.

Denemarken verwees naar specifieke bepalingen inzake de verplichting voor inrichtingen en ondernemingen die zich bezighouden met nuttige toepassing of verwijdering van afvalstoffen tot het bijhouden van een register [59]. Denemarken bevestigde tevens dat bepaalde bedrijven vanaf 2001 voor een periode van vijf jaar een register moeten bijhouden met betrekking tot hun afvalproductie. Dergelijke informatie dient toegankelijk te worden gemaakt door bevoegde instanties [60].

[59] Artikel 15-17 van Besluit nr. 619 van het Ministerie van Milieu en Energie van 27 juni 2000 inzake het Informatiesysteem voor afvalstoffen en recycling (ISAG).

[60] Zie artikel 18, 19, 50 en 53 van Besluit nr. 619 van het Ministerie van Milieu en Energie van 27 juni 2000 inzake afvalstoffen.

Duitsland bevestigde dat in zijn afvalstoffenwetgeving eisen zijn opgenomen voor het bijhouden van een register voor inrichtingen en ondernemingen die handelingen voor nuttige toepassing of verwijderingshandelingen verrichten [61]. Toezicht op afvalstoffenbeheer wordt uitgeoefend door middel van certificering en het bijhouden van een register en documenten. Voor nadere bijzonderheden wordt verwezen naar het verslag over de tenuitvoerlegging voor de periode 1995-1997.

[61] Zie de Wet inzake de kringloopeconomie en afvalstoffen 1994, Besluit inzake certificering van nuttige toepassing en verwijdering, Besluit inzake bedrijven gespecialiseerd in afvalstoffenbeheer, Technische richtsnoeren voor de opslag, chemische, fysische en biologische behandeling, verbranding en storting van afvalstoffen waarvoor bijzonder toezicht is vereist en de Technische richtsnoeren voor de nuttige toepassing, behandeling en andere vormen van beheer van huishoudelijk afval.

Griekenland deelde mee dat in zijn afvalstoffenwetgeving eisen zijn opgenomen voor het bijhouden van een register voor inrichtingen en ondernemingen die handelingen voor nuttige toepassing of verwijderingshandelingen verrichten en voor producenten van afvalstoffen [62]. Meer in het bijzonder moeten zij een register bijhouden en dit op verzoek ter beschikking stellen van de bevoegde instanties. Dergelijke entiteiten dienen deze informatie jaarlijks te doen toekomen aan de prefect van het gebied waar de betrokken installatie zich bevindt of waar handelingen worden verricht. Iedere betrokken prefect moet een toelichtend jaarverslag indienen bij de minister van Milieu, Regionale planning en Publieke werken.

[62] Interministerieel besluit 69728/824/1996 (staatscourant 358/B).

Spanje bevestigde eveneens dat in zijn afvalstoffenwetgeving eisen zijn opgenomen voor het bijhouden van een register voor inrichtingen en ondernemingen die handelingen voor nuttige toepassing of verwijderingshandelingen verrichten [63], zonder dat nadere praktische bijzonderheden werden verstrekt. Spanje wees erop dat producenten van gevaarlijk afval op grond van de Spaanse wetgeving moeten voldoen aan artikel 14 [64].

[63] Artikel 13, lid 3, van Wet 10/1998 betreffende afval.

[64] Artikel 16-17 van Koninklijk Besluit 833/1988.

Frankrijk bevestigde eveneens dat in zijn afvalstoffenwetgeving eisen zijn opgenomen voor het bijhouden van een register voor inrichtingen en ondernemingen die handelingen voor nuttige toepassing of verwijderingshandelingen verrichten en voor producenten [65], zonder dat praktische bijzonderheden werden verstrekt.

[65] Artikel 8 van de "Arrêté du 4 janvier 1985 relatif au contrôle des circuits d'élimination des déchets générateurs de nuisances".

Ierland bevestigde dat er eisen bestaan ten aanzien van het bijhouden van een register, met inbegrip van gestandaardiseerde gegevensindelingen. Producenten van gevaarlijk afval zijn verplicht [66] een register bij te houden over de productie, behandeling, inzameling en het vervoer van dergelijk afval en dit ter beschikking te stellen voor inspectie door bevoegde instanties.

[66] Overeenkomstig Deel VI van het Besluit inzake afvalstoffenbeheer (gevaarlijk afval) van 1998.

Italië deelde mee dat zijn afvalstoffenwetgeving een aantal eisen bevat voor het bijhouden van een register en aanverwante certificeringseisen die bindend zijn voor bedrijven die zich bezighouden met verwijdering en nuttige toepassing van afval, voor producenten van gevaarlijk afval (met uitzondering van bepaalde agrarische bedrijven) en voor producenten van niet-gevaarlijk afval die zich bezighouden met industriële en ambachtelijke processen (met uitzondering van bepaalde kleine ondernemers) [67]. Het bijhouden van een register is gestandaardiseerd en onderworpen aan periodieke certificeringsprocedures door de bevoegde instanties.

[67] Decreet met kracht van wet 22/1997.

Luxemburg deelde opnieuw mede dat de communautaire bepaling is omgezet in artikel 14 van de afvalwet van 17 juni 1994. De bedrijven die een register moeten bijhouden en de bedrijven die hiervan kunnen worden vrijgesteld, staan vermeld in artikel 10 en 11 van deze wet.

Nederland deelde mee dat het van inrichtingen en ondernemingen die afval behandelen, verwerken of verwijderen, eist dat zij een register bijhouden van de aard en samenstelling van de betrokken afvalstoffen. Nederland bevestigde dat er geen standaardformulier voor registratie is en dat dergelijke inrichtingen en ondernemingen over het algemeen het register mogen bijhouden in een vorm die hun goeddunkt. Standaardformulieren worden gebruikt om bevoegde instanties op de hoogte te stellen van de ontvangst van afvalstoffen. Nederland bevestigde dat producenten van afvalstoffen eveneens een register moeten bijhouden van de overgedragen afvalstoffen. Voorts moeten zij degene aan wie het afval wordt overgedragen, voorzien van informatie over de aard en samenstelling van het afval.

Oostenrijk bevestigde dat zijn afvalstoffenwetgeving vereist dat iedereen die een activiteit verricht waarmee afval wordt geproduceerd of die afval inzamelt of behandelt voor ieder jaar een register moet bijhouden en de bevoegde instanties dergelijke informatie op verzoek moet verstrekken [68]. Een dergelijk register moet ten minste zeven jaar worden bewaard. Oostenrijk bevestigde dat producenten op grond van deze nationale wetgeving onderworpen zijn aan verplichtingen tot het bijhouden van een register.

[68] Wet afvalstoffenbeheer en Besluit afvalstoffentoezicht 65/1991.

Portugal bevestigde dat in zijn afvalstoffenwetgeving eisen zijn opgenomen voor het bijhouden van een register voor ondernemingen die zich bezighouden met nuttige toepassing en verwijdering van afval alsmede voor ondernemers die activiteiten verrichten op het gebied van afvalopslag [69]. Er bestaan specifieke plichten voor het bijhouden van een register voor beheerders van ziekenhuisafval [70], ondernemingen die afgewerkte olie inzamelen en regenereren [71], ondernemingen die PCB's verwijderen of met PCB's verontreinigde objecten decontamineren [72] alsmede voor entiteiten die gemachtigd zijn certificaten uit te reiken voor de vernietiging of correcte ontmanteling van afgedankte voertuigen [73]. Producenten van afval moeten zich eveneens houden aan verplichtingen voor het bijhouden van een register en het ter hand stellen van registers van de geproduceerde afvalstoffen aan de bevoegde instanties [74].

[69] Hoofdstuk IV van Decreet met kracht van wet 239/97 van 9.9.1997.

[70] Artikel 12 van Besluit 174/97 van 10.3.1997.

[71] Artikel 3, lid 2, van Decreet met kracht van wet 88/91 van 23.2.1991.

[72] Artikel 5 van Decreet met kracht van wet 277/99 van 23.7.1999.

[73] Artikel 3 van Decreet met kracht van wet 292-B/2000 van 15.11.2000.

[74] Artikel 17, lid 1, van Decreet met kracht van wet 239/97.

In Finland moeten ondernemingen die zich bezighouden met nuttige toepassing en verwijdering waarvoor milieuvergunningen vereist zijn, een register bijhouden [75]. Aangeraden wordt zowel het register als het jaarlijks verslag aan de bevoegde instanties op standaardformulieren op te stellen; de bevoegde instanties verspreiden formulieren onder de ondernemers. Producenten van gevaarlijk afval (met uitzondering van huishoudens) moeten eveneens een register bijhouden.

[75] Artikel 51 van de Finse Wet betreffende afvalstoffen.

Zweden deelde mee dat zijn milieuwet eisen bevat voor het bijhouden van een register, zonder nadere bijzonderheden te verstrekken. Zweden wees erop dat producenten in Zweden niet verplicht zijn tot het bijhouden van een register.

* De meeste lidstaten lijken de verplichtingen tot het bijhouden van een register conform artikel 14 te hebben geïmplementeerd. Enkele geven aan dat zij producentgerelateerde verplichtingen hebben ontwikkeld naast de verplichtingen voor producenten van gevaarlijk afval. De van lidstaten vernomen ervaringen met de tenuitvoerlegging van registratievereisten blijven een onderontwikkeld terrein.

*

Bijlage I

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 1. Aantal instanties en hun bevoegdheden op elk van de NUTS-niveaus die overeenkomstig artikel 6 zijn aangewezen en de bevoegdheid met betrekking tot de richtlijnen (vragenlijst, vraag I, 2).

Opmerkingen:

(1) N is een type instantie en een verkorting voor NUTS: Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (Eurostat).

(2) Het aantal instanties wordt op verkorte vorm aangegeven, bijvoorbeeld door middel van: N2=5 is gelijk aan 5 instanties/instellingen van type NUTS 2.

(3) De andere gegevens in de tabel worden in de vakjes gegeven, bijvoorbeeld door middel van: N3, N5 is gelijk aan opneming van de artikelen door instanties/instellingen van type NUTS 3 en NUTS 5.

(4) N5: plannen voor lokaal beheer van afvalstoffen (plaatsing van vergaarbakken, routes van voertuigen voor afvalinzameling, enz.)

(5) Geen gegevens over NUTS-niveau N0, N2: bevoegdheid voor het verlenen van een vergunning voor planning en voor het goedkeuren van milieuvoorwaarden, N3: publicatie van milieueffectrapportages (MER); het verlenen van vergunningen; controles.

(6) N0: regering UK, Schotse regering, Northern Ireland Assembly, Welshe assemblee, Government of Gibraltar. N1: Engeland/Wales (DEFRA+EA), Schotland (SEPA), Noord-Ierland (EHS), Gibraltar (Government of Gibraltar). N3: lokale instanties of instanties op districtsniveau: 121 UA's en WDA's in Engeland, 22 in Wales, 32 in Schotland, 26 in Noord-Ierland, 1 in Gibraltar.

(7) N0: vergunningen voor afvalverwijderingshandelingen en handelingen voor nuttige toepassing: afgifte van verklaring van geen bezwaar voor vergunningen op provinciaal niveau. Registratie van inrichtingen of ondernemingen overeenkomstig artikel 12: ten aanzien van afvalolie. N4: ten aanzien van afvalinzameling binnen de gemeente.

(8) N2: registratie van inrichtingen of ondernemingen overeenkomstig artikel 12 is niet van toepassing. Ierland is een NUTS 2-regio - Het "Environmental Protection Agency" is de bevoegde instantie/instelling.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2. Overzicht van plannen van de lidstaten voor het beheer van afvalstoffen. Voor ieder opgesteld plan worden nadere gegevens verstrekt in tabellen in de bijlage (vragenlijst, vraag II, 1c)).

Opmerkingen:

* Gegevens afkomstig uit "WasteBase"

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3.1. Behandeling en verwerking van huishoudelijk afval (vragenlijst, vraag II, 4).

g.a.: geen antwoord

Opmerking:

* Gemeenteafval inclusief huishoudelijk afval

** Huishoudelijk afval

Export van gemeentelijke vaste afvalstoffen naar Noorwegen 566 t en naar Zweden 2858 t, import van gemeentelijke vaste afvalstoffen van Zweden 1226 t, en van brandstof uit afval uit Nederland om te testen 2884 t. De hoeveelheid huishoudelijk afval bedraagt ongeveer 40% van gemeentelijke vaste afvalstoffen.

(1) Een andere behandeling is composteren.

(2) "Andere behandeling": 31000 t heeft betrekking op composteren en de rest betreft het illegaal dumpen van afvalstoffen.

(3) De hoeveelheid gestort afval omvat ook het afval dat afkomstig is van het reinigen van wegen.

(4) De hoeveelheid gerecycleerd afval bestaat uit compost en brandstof uit afval.

(5) De gerecycleerde hoeveelheden betreffen uitsluitend organisch afval dat wordt gecomposteerd; de recycling van ander afval vindt in Luxemburg niet plaats.

(6) Het totaal bedraagt 18.376.532 t. Overig: het selectief inzamelen van papier en glas.

(7) Alle cijfers zijn schattingen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3.2. Behandeling en verwerking van gevaarlijk afval (vragenlijst, vraag II, 4).

Opmerkingen:

*) Binnen de lidstaat.

**) Buiten de lidstaat.

(1) Andere nuttige toepassing: fysisch-chemische verwerkingsbedrijven voor organisch en anorganisch afval.

(2) Anderszins fysisch-chemisch verwerkt afval.

(3) Slechts van primaire bronnen

(4) De hoeveelheid verontreinigde bodem en stenen is hierbij niet inbegrepen. (binnen). De cijfers verwijzen naar de hoeveelheden geëxporteerde afvalstoffen die worden genoemd in bijlagen III en IV van Verordening 259/93 van de Raad. Al deze afvalstoffen zijn niet noodzakelijkerwijs gevaarlijk afval. (buiten).

(5) Andere wijzen van verwerking zijn van fysisch-chemische aard (binnen).

(6) Het totaal bedraagt ongeveer 97% van de feitelijke hoeveelheid.

(7) Voor alle andere wijzen van afvalverwijdering worden chemische, fysische en biologische procédés gehanteerd (binnen).

(8) Luxemburg: een andere wijze van verwerking = fysisch-chemische verwerking (binnen).

(9) Een andere wijze van verwerking: fysisch-chemische verwerking.

(10) Schattingen voor herziening van het nationaal plan inzake gevaarlijk afval. Totaal: 3.293.705 (binnen).

(11) Schatting. Specificatie niet beschikbaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3.3. Behandeling en verwerking van overig afval. Welke soorten afvalstoffen onder deze categorie vallen, verschilt per lidstaat, maar onder deze categorie kunnen vallen vast gemeentelijk afval, gemeentelijk ongezuiverd rioolwater, industrieel afval, afval van energie en watervoorziening, mijnafval, landbouwafval, bouwafval. (Vragenlijst, vraag II, 4).

// Geen gegevens ontvangen

Opmerking:

(1) De cijfers geven de som van twee afvalstoffen waarvan melding is gedaan:

(2) Niet-gevaarlijk industrieel afval (anders geconditioneerd afval): 21.675.000 t (98% van het totaal): gerecycleerd 51%, incl. 4%, gestort 15% en overig 30%.

(3) Gevaarlijk industrieel afval: 343.500 t (2% van het totaal): gerecycleerd 51%, incl. 4%, gestort 15% en overig 30%.

(4) De cijfers geven de som van vier afvalstoffen waarvan melding is gemaakt:

(5) Bouw- en sloopafval: 3.223.000 t (32% van het totaal): gerecycleerd 90%, met inbegrip van terugwinning van energie 2% en gestort afval 8%.

(6) Industrieel afval: 2.947.000 t (30% van het totaal): gerecycleerd 64%, met inbegrip van terugwinning van energie 15% en gestort afval 21%.

(7) Afval van de handels- en dienstverleningssector: 1.120.000 t (11% van het totaal): gerecycleerd 40%, met inbegrip van terugwinning van energie 46% en gestort afval 14%.

(8) Afval van energieproductie: 1.176.000 t (12% van het totaal): gerecycleerd 100%.

(9) Overig afval: 1.480.000 t (15% van het totaal): gerecycleerd 77%, met inbegrip van terugwinning van energie 17% en gestort afval 6%.

(10) De cijfers geven de som van drie afvalstoffen waarvan melding is gedaan:

(11) Bouw- en sloopafval: 1.200.000 t (6% van het totaal): allemaal opgenomen onder de categorie "overig".

(12) Industrieel afval: 19.123.000 t (90% van het totaal): gerecycleerd 40%, met inbegrip van terugwinning van energie 24%, verbrand afval REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Opmerking: NUTS staat voor Nomenclature des Unités Territoriales Statistiques (Nomenclatuur van territoriale eenheden voor statistieken, door Eurostat)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Figuur 2. Percentage soorten verwerking en verwijdering voor huishoudelijk afval (bron: tabel 3.1)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Figuur 3. Percentage soorten verwerking en verwijdering voor gevaarlijk afval (bron: tabel 3.2)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Figuur 4. Percentage soorten verwerking en verwijdering voor overig afval (bron: tabel 3.3)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

RICHTLIJN 91/689/EEG BETREFFENDE GEVAARLIJKE AFVALSTOFFEN

1. INLEIDING

Naast Richtlijn 75/442/EEG [76], die het wettelijk kader vormt voor alle afvalstoffen, bestaat Richtlijn 91/689/EEG [77], die meer in het bijzonder betrekking heeft op het beheer en de controle van gevaarlijk afval. Richtlijn 91/689/EEG is in de plaats gekomen van Richtlijn 78/319/EEG betreffende toxische en gevaarlijke afvalstoffen.

[76] Zie verslag over Richtlijn 75/442/EEG betreffende afvalstoffen.

[77] PB L 377 van 31.12.1991, blz. 20.

De belangrijkste bepalingen van Richtlijn 91/689/EEG ten behoeve van een milieuvriendelijk beheer van gevaarlijke afvalstoffen zijn de volgende:

- Definitie van gevaarlijke afvalstoffen (artikel 1), verder uitgewerkt in de lijst van gevaarlijke afvalstoffen die is vastgesteld bij Beschikking 94/904/EG [78] van de Raad, welke beschikking is vervangen door Beschikking 2000/532/EG [79] van de Commissie, als gewijzigd.

[78] PB L 356 van 31.12.1994, blz. 14.

[79] PB L 226 van 6.9.2000, blz. 3.

- Het verbod om gevaarlijke afvalstoffen te vermengen met andere gevaarlijke afvalstoffen of met niet-gevaarlijke afvalstoffen (artikel 2).

- Specifieke vergunningsvoorwaarden voor bedrijven en ondernemingen die activiteiten verrichten met gevaarlijke afvalstoffen (artikel 3).

- Periodieke inspecties bij producenten van gevaarlijk afval en verplichting voor de producent van gevaarlijk afval om een register bij te houden (artikel 4).

- Deugdelijke verpakking en etikettering van gevaarlijke afvalstoffen bij inzameling, vervoer en tijdelijke opslag (artikel 5).

- Plannen voor het beheer van gevaarlijke afvalstoffen (artikel 6).

Gevaarlijk huishoudelijk afval valt niet onder de bepalingen van deze richtlijn.

Het volgende verslag is gebaseerd op een vragenlijst die is aangenomen bij Beschikking 97/622/EG [80] van de Commissie van 27 mei 1997.

[80] PB L 256 van 19.9.1997, blz. 13.

Onderhavig verslag heeft betrekking op het eerste gedeelte van de vragenlijst (OMZETTING IN NATIONAAL RECHT) en bevat verder een beoordeling van de implementatie van de definitie van gevaarlijke afvalstoffen en de lijst met gevaarlijke afvalstoffen voor alle vijftien lidstaten.

2. OMZETTING IN NATIONAAL RECHT

2.1. Nationale wetgeving

Alle lidstaten hebben bevestigd dat ze de Commissie informatie hebben verstrekt over de huidige wetten en van kracht zijnde regelgevingen waarmee ze Richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen en Beschikking 94/904/EG van de Raad tot vaststelling van een lijst van gevaarlijke afvalstoffen in nationaal recht hebben omgezet.

2.2. Definitie van "gevaarlijke afvalstoffen" en de lijst van gevaarlijke afvalstoffen

In artikel 1, lid 4, van Richtlijn 91/689/EEG van de Raad worden gevaarlijke afvalstoffen gedefinieerd door middel van een verwijzing naar de lijst van gevaarlijke afvalstoffen die is aangenomen bij Beschikking 94/904 van de Raad en die is vervangen door Beschikking 2000/532/EG van de Commissie, als gewijzigd. Derhalve is volgens de Commissie de omzetting van de lijst van afvalstoffen van essentieel belang voor de implementatie van de definitie van gevaarlijke afvalstoffen door de lidstaten. Ditzelfde geldt voor de omzetting van de bijlagen I, II en III van Richtlijn 91/689/EEG van de Raad.

Er zijn nog twee aspecten waarmee rekening moet worden gehouden wanneer wordt beoordeeld of de nationale wetgeving in overeenstemming is met de communautaire definitie van gevaarlijke afvalstoffen. Ten eerste het feit dat lidstaten strengere maatregelen hebben genomen, dat wil zeggen dat zij afvalstoffen hebben opgenomen die de eigenschappen hebben zoals vermeld in bijlage III en daarom door hen als gevaarlijk worden beschouwd. De mogelijkheid om nieuwe stoffen aan de lijst van gevaarlijke afvalstoffen toe te voegen is opgenomen in artikel 1, lid 4, tweede streepje van de richtlijn, op voorwaarde dat dit aan de Commissie wordt gemeld, en is overeenkomstig het bepaalde in artikel 176 van het EG-Verdrag (zie paragraaf 3.1 van dit verslag). Het tweede aspect betreft het feit dat de bepalingen van de richtlijn niet gelden voor gevaarlijk huishoudelijk afval. Dit betekent echter niet dat huishoudelijk afval niet gevaarlijk kan zijn (zie paragraaf 3.2 van dit verslag).

In het vorige implementatieverslag 1995-1997 werd vastgesteld dat slechts vier lidstaten, te weten Finland [81], Griekenland [82], Luxemburg [83] en Spanje [84], alle relevante elementen van de definitie van gevaarlijke afvalstoffen correct hebben omgezet. Sinds dat verslag is de situatie verbeterd, maar er zijn nog steeds enkele lidstaten die niet alle elementen van de definitie van gevaarlijke afvalstoffen volledig hebben omgezet.

[81] Wet betreffende afvalstoffen 1072/1993. Besluit betreffende afvalstoffen 1390/1993. Besluit van het Ministerie van Milieu 867/1996 inzake de lijst van de meest voorkomende afvalstoffen en van gevaarlijke afvalstoffen.

[82] Besluit 19396/1546 inzake maatregelen en voorwaarden voor het beheer van gevaarlijke afvalstoffen van 18 juli 1997.

[83] Wet van 17 juni 1994 betreffende de preventie en het beheer van afvalstoffen. Besluit betreffende gevaarlijke afvalstoffen van 11 december 1996.

[84] Wet 10/1998 inzake afvalstoffen van 21 april, Koninklijk Besluit 952/1997 houdende wijziging van het besluit inzake de implementatie van wet 20/1986 van 14 mei inzake toxische en gevaarlijke afvalstoffen (aangenomen bij Koninklijk Besluit 833/1988 van 20 juli).

Oostenrijk heeft noch de desbetreffende bijlagen inzake gevaarlijke afvalstoffen, noch de lijst van gevaarlijke afvalstoffen in wetgeving omgezet. Volgens de Oostenrijkse wet geldt voor gevaarlijke afvalstoffen de volgende definitie: "gevaarlijke stoffen zijn afvalstoffen die met speciale zorg moeten worden behandeld, waarvoor specifieke maatregelen moeten worden genomen met het oog op de veiligheid van de bevolking en voor de normale verwerking waarvan aanvullende maatregelen nodig zijn of een grotere zorgvuldigheid is vereist dan voor de verwerking van huishoudelijk afval". [85] In december 2000 besloot de Commissie Oostenrijk naar het Hof te verwijzen. Oostenrijk heeft nu de desbetreffende bijlagen inzake gevaarlijke afvalstoffen via de wet inzake het beheer van afvalstoffen (2002) in wetgeving omgezet. Deze kwesties maken derhalve niet langer deel uit van de procedures die momenteel aanhangig zijn bij het Hof [86].

[85] Artikel 2, lid 5, Wet afvalstoffen van 6 juni 1990.

[86] Zaak C-194/01.

België, Denemarken [87], Frankrijk [88], Duitsland [89], Ierland, Italië, Nederland [90], Portugal [91] en Zweden [92] hebben alle elementen van de definitie van gevaarlijke afvalstoffen omgezet in nationale wetgeving. Wat Frankrijk betreft, wordt echter de omzetting van de testmethoden nog aan een nauwkeurig onderzoek onderworpen. Voorts dient opgemerkt te worden dat in de Franse wetgeving wordt afgeweken van de communautaire terminologie ("gevaarlijke afvalstoffen"), doordat hierin wordt verwezen naar "speciaal industrieafval". Dit geldt ook voor de Duitse wetgeving, waarin wordt verwezen naar "afvalstoffen die speciaal toezicht vereisen".

[87] Besluit van het Ministerie van Milieu 299 van 30 april 1997 inzake afvalstoffen.

[88] Wet 75-633 inzake de verwijdering van afvalstoffen en de terugwinning van stoffen van 15 juli 1975 (laatstelijk gewijzigd bij wet 92-646 van 13 juli 1992). Decreet 97-517 inzake de indeling van gevaarlijke afvalstoffen van 15 mei 1997.

[89] Wet betreffende het voorkomen, recycleren en verwijderen van afval van 27 september 1994. Beschikking inzake de vaststelling van afvalstoffen waarvoor speciaal toezicht is vereist, 10 september 1996.

[90] Decreet inzake de indeling in categorieën van gevaarlijke afvalstoffen en afgewerkte olie van 8 december 1997.

[91] Decreet met kracht van wet 239/97 van 9 september 1997. Verordening nr. 818/97 van 5 september 1997.

[92] Besluit inzake gevaarlijke afvalstoffen (SFS 1996:971) van 26 september 1996.

De definitie van gevaarlijke afvalstoffen in de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk komt slechts gedeeltelijk overeen met de communautaire definitie, aangezien daarin bepaalde soorten afvalstoffen worden uitgesloten die wel onder de richtlijn vallen. De Commissie heeft in december 2001 besloten om het Verenigd Koninkrijk te verwijzen naar het Hof.

3. IMPLEMENTATIE VAN DE RICHTLIJN

3.1. Afvalstoffen die volgens de lidstaten gevaarlijk zijn - artikel 1, lid 4

Volgens artikel 1, lid 4, tweede streepje, worden onder gevaarlijke afvalstoffen naast de afvalstoffen die voorkomen op de lijst van gevaarlijke afvalstoffen ook alle andere afvalstoffen verstaan die naar het oordeel van een lidstaat een of meer van de in bijlage III vermelde eigenschappen bezitten, zoals ontvlambaar, corrosief, oxiderend, schadelijk enz. De Commissie dient hiervan in kennis te worden gesteld.

Het Waalse Gewest in België, alsmede Oostenrijk, Finland, Duitsland, Luxemburg, Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben nog enkele andere afvalstoffen als gevaarlijke afvalstoffen aan de Commissie gemeld.

Het Gewest Brussel in België, alsmede Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Portugal en Spanje hebben geen andere afvalstoffen als gevaarlijke afvalstoffen geïdentificeerd.

Er werd geen informatie verstrekt door Denemarken en Zweden.

* Deze kennisgevingen werden door de Commissie bestudeerd, hierbij bijgestaan door het Comité zoals genoemd in artikel 18 van Richtlijn 75/442 EEG met het oog op de aanpassing van de Europese lijst van gevaarlijke afvalstoffen. Bij Beschikking 2000/532/EG van de Commissie [93] werd één communautaire lijst van afvalstoffen vastgesteld, waarin de lijst gevaarlijke afvalstoffen werd opgenomen. Beschikking 2000/532/EG werd verder gewijzigd bij Beschikkingen 2001/118/EG [94] en 2001/119/EG [95] van de Commissie en Beschikking 2001/573/EG van de Raad [96].

[93] PB L 226 van 6.9.2000, blz. 3.

[94] PB L 47 van 16.2.2001, blz. 1.

[95] PB L 47 van 16.2.2001, blz. 32.

[96] PB L 203 van 28.7.2001, blz. 18.

3.2. Gevaarlijk huishoudelijk afval - artikel 1, lid 5

Volgens artikel 1, lid 5, gelden de bepalingen van deze richtlijn niet voor gevaarlijk huishoudelijk afval. In de vragenlijst wordt gevraagd of de lidstaat onderscheid maakt tussen huishoudelijk gevaarlijk afval en niet-huishoudelijk gevaarlijk afval [97].

[97] Aangezien de vragenlijst niet specifiek vraagt om meer gedetailleerde informatie, zijn enkele van de antwoorden op deze vraag niet duidelijk over welke regels van toepassing zijn op gevaarlijk huishoudelijk afval.

Wat België betreft, voorziet het Gewest Brussel in gescheiden inzameling van gevaarlijk huishoudelijk afval. In het Vlaamse Gewest zijn dergelijke maatregelen opgenomen in het Vlaamse reglement inzake afvalvoorkoming en -beheer (Vlarea).

In de Oostenrijkse wet afvalstoffenbeheer [98] worden gevaarlijke afvalstoffen afkomstig van huishoudens alsmede van andere producenten en vergelijkbaar met particuliere huishoudens ingedeeld als probleemstoffen. De lokale autoriteiten moeten deze afvalstoffen ten minste twee keer per jaar gescheiden inzamelen.

[98] Abfallwirtschaftsgesetz - AWG - BGBI. nr. 325/1998.

Finland verklaart dat gevaarlijk afval van huishoudens is vrijgesteld van de verplichting in de Finse wetgeving om een register bij te houden van het gevaarlijk afval dat is geproduceerd. Voor andere afwijkingen wordt verwezen naar het verslag voor de periode 1995-1997. Volgens die informatie moeten de gemeenten de nuttige toepassing en verwijdering van gevaarlijk huishoudelijk afval organiseren. De bepalingen inzake verpakking en etikettering gelden pas nadat het gevaarlijke afval aan de gemeente is afgegeven.

In alle Länder van Duitsland wordt gevaarlijk huishoudelijk afval doorgaans gescheiden ingezameld door publiekrechtelijke lichamen, waarbij men gebruikmaakt van mobiele of vaste inzamelingssystemen. In de wetgeving is het volgende vastgelegd: gevaarlijk huishoudelijk afval is uitgezonderd van de bepalingen van het Besluit inzake registratie van nuttige toepassing en verwijdering van afvalstoffen; het Besluit inzake de milieuvriendelijke opslag van afval afkomstig van bewoonde gebieden verbiedt de opslag van gevaarlijk huishoudelijk afval op verwijderingsfaciliteiten voor huishoudelijk afval; de technische richtsnoeren voor gevaarlijk afval zijn van toepassing.

In Ierland is er momenteel geen gescheiden inzameling bij huishoudens van de gevaarlijke bestanddelen van huishoudelijk afval. Bepaalde huishoudelijke afvalstoffen kunnen naar speciaal daartoe bestemde plaatsen worden gebracht, terwijl enkele lokale overheden voor dergelijk afval een "Chemcar"-systeem (speciaal toegerust voertuig) gebruiken.

Italië verwijst naar zijn nationale wetgeving waarin een definitie van gevaarlijke afvalstoffen en een lijst van gevaarlijke afvalstoffen zijn vastgesteld. Artikel 7, lid 4, van Decreet nr. 22/1997 definieert "niet-huishoudelijk afval dat wordt omschreven in de lijst waarnaar wordt verwezen in bijlage D ..." als gevaarlijke afvalstoffen. Italië verwijst tevens naar maatregelen die zijn genomen om te voldoen aan Beschikking 2000/532/EG, als gewijzigd bij Beschikking 2001/118/EG, waarin de lijst van gevaarlijke afvalstoffen werd uitgebreid en de indelingsmethode werd opgenomen.

Luxemburg verwijst naar informatie die is verstrekt in zijn verslag voor de periode 1995-1997. Volgens die informatie worden de gevaarlijke huishoudelijke afvalstoffen opgesomd in hoofdstuk 20 van bijlage IV van het Besluit betreffende gevaarlijke afvalstoffen van 11 december 1996. Er wordt geen nadere informatie verstrekt over de regels die van toepassing zijn op dit afval.

In Nederland wordt huishoudelijk afval als zodanig niet beschouwd als gevaarlijk afval. Huishoudens worden echter gestimuleerd om hun afval te sorteren en afvalstoffen die op de lijst van klein chemisch afval staan, worden gescheiden ingezameld. De meeste afvalstoffen op de lijst van klein chemisch afval zijn gevaarlijke afvalstoffen. Zodra deze afvalstoffen zijn ingezameld van de huishoudens, worden zij beheerd als gevaarlijk afval.

Portugal heeft een actieplan voor vast stadsafval aangenomen dat voorziet in de verwijdering, selectieve inzameling en relevante behandeling van verschillende afvalstoffen die als gevaarlijk of potentieel gevaarlijk worden beschouwd. Het actieplan hecht een bijzonder groot belang aan de selectieve inzameling van batterijen, kwikdamplampen en kwikthermometers. Ook zijn er specifieke maatregelen voor kwik goedgekeurd.

Spanje deelde mee dat dergelijke maatregelen zijn aangenomen, zonder dat nadere bijzonderheden werden verstrekt.

In Zweden is het Besluit inzake gevaarlijke afvalstoffen niet van toepassing als het gevaarlijk afval deel uitmaakt van het huishoudelijk afval. In Zweden heeft elke gemeente de bevoegdheid om te bepalen dat gevaarlijk huishoudelijk afval gescheiden van ander huishoudelijk afval wordt ingezameld. Het apart ingezamelde afval is gevaarlijk afval.

Het Waalse Gewest van België, alsmede Denemarken, Frankrijk, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk deelden mee dat dergelijke maatregelen niet zijn aangenomen, zonder nadere verklaringen te verstrekken.

* Het aantal landen dat gescheiden inzamelingssystemen voor gevaarlijk huishoudelijk afval heeft ingesteld, is sinds het vorige verslag voor de periode 1995-1997 toegenomen.

3.3. Registratie en identificatie van de storting van gevaarlijke afvalstoffen - artikel 2, lid 1

Volgens artikel 2, lid 1, moeten op elke plaats waar gevaarlijke afvalstoffen worden gestort, deze afvalstoffen worden geregistreerd en geïdentificeerd.

In Oostenrijk [99] moet voor ieder kalenderjaar afzonderlijk een register worden bijgehouden van het soort, de hoeveelheid, de herkomst en de verblijfplaats van dergelijke afvalstoffen. Het register moet ten minste zeven jaar worden bewaard, gerekend vanaf de datum van de laatste aantekening, en moet op verzoek aan de autoriteiten worden getoond. Het register van gevaarlijk afval dient de vorm te krijgen van een permanente verzameling van identificatieformulieren.

[99] Idem, 12(1).

Wat België betreft, bevestigt het Waalse Gewest dat de nodige maatregelen ter implementatie van artikel 2, lid 1, van kracht zijn. Het Vlaamse Gewest bevestigt eveneens dat dergelijke maatregelen zijn genomen en verwijst naar de informatie die werd verstrekt in het vorige verslag voor de periode 1995-1997. Volgens die informatie bepaalt artikel 5.2.1.2 van Vlarem II dat exploitanten van inrichtingen voor de verwerking van afvalstoffen een register dienen bij te houden met gegevens betreffende de aanvoer en behandeling van afvalstoffen en dat afvalstoffen slechts aanvaard mogen worden op een stortplaats op voorwaarde dat de oorsprong, kenmerken, inhoud en het uitlooggedrag bekend zijn. In het Gewest Brussel vindt een dergelijke storting niet plaats.

In Denemarken moeten bedrijven die gevaarlijke afvalstoffen verwerken een register bijhouden met informatie over het soort afval (nummer van afvalcatalogus) [100].

[100] Besluit nr. 619 van 27 juni 2000 inzake afvalstoffen.

Finland verwijst naar informatie die het heeft verstrekt in het verslag voor de periode 1995-1997. Finland wijst erop dat krachtens nieuwe wetgeving [101] de afvalvergunning is vervangen door de milieuvergunning. Voorts zijn de volgende maatregelen genomen om te waarborgen dat stortingslocaties van gevaarlijk afval worden geïdentificeerd en geregistreerd: alle producenten van gevaarlijk afval (met uitzondering van huishoudens) en vervoerders van gevaarlijk afval op commerciële basis alsmede handelaren en makelaars in afvalstoffen dienen een register van afvalstoffen bij te houden, indien het afval bestemd is voor nuttige toepassing of verwijdering buiten het Finse grondgebied (Wet betreffende afvalstoffen, artikel 51, lid 3). Het Regeringsbesluit inzake stortplaatsen (861/1997) bepaalt dat er verschillende maatregelen moeten worden genomen om te waarborgen dat er voldoende informatie is over afval dat wordt gestort op stortplaatsen en dat de eigenschappen van het afval overeenkomen met de informatie die is gegeven over het afval (bijv. artikel 6 en 7). Het vervoer van gevaarlijk afval staat onder speciaal toezicht overeenkomstig het Regeringsbesluit inzake te verstrekken informatie betreffende gevaarlijke afvalstoffen en de verpakking en etikettering van gevaarlijke afvalstoffen (659/1996). De houder van het gevaarlijk afval dient te waarborgen dat een speciaal identificatieformulier het afval tijdens de verplaatsing begeleidt en dat het aan het einde van de verplaatsing wordt overhandigd aan de ontvanger van het afval. De ontvanger dient de ontvangst van het afval en de hoeveelheid afval te bevestigen door het document te ondertekenen en te dateren. De houder en de ontvanger van het gevaarlijk afval dienen het door hen getekende identificatieformulier of een kopie ervan gedurende drie jaar na ondertekening te bewaren.

[101] Wet inzake milieubescherming 86/2000.

In Frankrijk geeft het prefectorale besluit dat storting van gevaarlijk afval toestaat een overzicht van de geaccepteerde soorten afval en hun hoeveelheden, voorschriften voor het toezicht op het afval (acceptatieprocedure vooraf, controle bij aankomst op de locatie) en het bijhouden van een register met informatie over geaccepteerde en geweigerde afvalstoffen.

In Duitsland zijn de registratie- en identificatievereisten voor de opslag van gevaarlijk afval vastgelegd in het Besluit inzake registratie van nuttige toepassing en verwijdering van afvalstoffen. Voorts bepalen de Technische richtsnoeren voor afvalstoffen dat de exploitanten van afvalverwijderingsfaciliteiten een bedrijfslogboek dienen bij te houden dat alle relevante gegevens moet bevatten, met inbegrip van het register van geaccepteerde afvalstoffen.

Griekenland deelde mee dat er een register is samengesteld van industrieën die gevaarlijk afval produceren. Het geeft onder andere het volgende aan: de bron van de afvalproductie, de karakterisering van het afval, de geproduceerde hoeveelheid, de beheermethode en de definitieve verwijdering van het afval.

Ierland bevestigde nogmaals dat de nodige maatregelen zijn genomen voor de tenuitvoerlegging van artikel 2, lid 1 [102].

[102] Artikel 41, lid 2 (negende streepje), van de Wet afvalstoffenbeheer, 1996.

In Italië bepaalt de nationale wetgeving [103] dat gevaarlijk afval slechts mag worden gestort op een stortplaats indien het wordt begeleid door een identificatieformulier. Op basis daarvan controleert de stortplaatsbeheerder of: (a) het afval op basis van de kenmerken die zijn aangegeven in het identificatieformulier mag worden verwijderd door middel van storting; (b) de kenmerken van het aangeleverde afval overeenkomen met de kenmerken die zijn vermeld in het identificatieformulier.

[103] Ministerieel decreet nr. 141 van 11 maart 1998.

Luxemburg bevestigt nogmaals dat artikel 2, lid 1, ten uitvoer is gelegd door middel van artikel 3 van het besluit betreffende gevaarlijke afvalstoffen van 11 december 1996, zonder hierover nadere bijzonderheden te verstrekken.

In Nederland is in artikel 10 lid 32, van de Wet milieubeheer vastgelegd dat iedere partij die gevaarlijk afval overdraagt, aan de partij die het afval ontvangt een beschrijving van de aard, eigenschappen en samenstelling van het afval moet verstrekken. Artikel 10, lid 33, van de Wet milieubeheer bepaalt dat de partij die afval ontvangt (met inbegrip van stortingslocaties) de bevoegde instantie op de hoogte moet stellen wanneer zij afval in ontvangst neemt. Deze meldingen moeten worden geregistreerd. De wijze waarop registratie plaatsvindt, is omschreven in de acceptatie- en registratiebepalingen van de vergunning.

Portugal bevestigt dat de nodige maatregelen zijn genomen en verwijst naar bepalingen in de nationale wetgeving inzake het bijhouden van een register van afvalstoffen. Portugal meldt dat de enige stortplaats voor industrieafval die in Portugal bestaat, specifieke regels heeft voor de identificatie en registratie van te verwijderen afval.

Spanje verwijst naar nationale bepalingen [104] die vereisen dat een register wordt bijgehouden en een jaarverslag inzake activiteiten wordt overgelegd.

[104] Besluit betreffende afvalstoffen 833/1988.

Zweden verklaart nogmaals dat aan deze eisen wordt voldaan in het kader van de procedure voor het verlenen van een stortingsvergunning.

Het Verenigd Koninkrijk bevestigt dat relevante maatregelen zijn ingevoerd in Engeland, Schotland en Wales en Noord-Ierland, zonder nadere bijzonderheden te verstrekken, maar dat dit niet geldt voor Gibraltar.

* Voor dit verslag hebben alle lidstaten een antwoord gegeven op deze vraag en alle lidstaten verklaren dat wordt voldaan aan de vereisten i