30. 1. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 23/13 
Advies over de situatie van en vooruitzichten voor de sardinemarkt in de Gemeenschap 
(89/C 23/07) 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 15 december 1987 besloten, overeenkomstig 
artikel 20, vierde alinea, van het reglement van orde, een advies op te stellen over de situatie 
op de haringmarkt en de sardinemarkt in de Gemeenschap — Situatie en vooruitzichten. 
Op 29 september 1988 heeft het Economisch en Sociaal Comité besloten, het document in 
tweeën te splitsen en over beide delen een apart advies op te stellen. 
De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de werkzaamheden 
inzake „De sardinemarkt in de Gemeenschap — Situatie en vooruitzichten" belast was, heeft 
haar advies op 3 september 1988 uitgebracht op basis van het door de rapporteur, de heer 
Bensabat Ferraz Da Silva, opgestelde rapport. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 260e zitting (vergadering van 23 
november 1988) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité waardeert het ten zeerste dat de 
Commissie besloten heeft een analyse te maken van 
de situatie op de communautaire sardinemarkt na de 
recente uitbreiding van de Gemeenschap. 
1.2. Bij het vaststellen van nieuwe richtsnoeren voor 
de sardinesector moet rekening worden gehouden met 
de nieuwe omstandigheden. 
1.3. De toetreding van Spanje en Portugal heeft voor 
een drastische wijziging van de situatie op de sardine­
markt gezorgd. Dit geldt met name voor de verhouding 
tussen de produktie van de Middellandse Zee en die 
van de Atlantische Oceaan. De vangst in de Atlantische 
Oceaan is van 15 tot 70% van het communautaire 
totaal opgelopen, en die van de Middellandse Zee is 
van 85 % in de Gemeenschap van Tien naar momenteel 
30% teruggelopen. 
1.4. Op de gemeenschappelijke markt voor sardine-
conserven maakten de tekorten plaats voor over­
schotten, mede door de hoeveelheden die op basis van 
overeenkomsten met de Gemeenschap uit derde landen 
worden ingevoerd. 
1.5. Deze nieuwe situatie vraagt om een nieuwe kijk 
op de sardinesector, om nieuwe beleidsdoelstellingen en 
prioriteiten en om een analyse van de beschikbare of 
beschikbaar te stellen instrumenten. 
1.6. Hoewel rekening moet worden gehouden met de 
bevoorrechte handelsbetrekkingen van bepaalde derde 
landen met de Gemeenschap, is het niettemin uiterst 
belangrijk dat de nieuwe doelstellingen verenigbaar zijn 
met het Gemeenschapsbeleid. 
1.7. Globaal gezien geeft het Commissieverslag een 
duidelijk beeld van de huidige situatie in de sardine­
sector. Ook wordt een goede analyse gegeven van de 
grote kwetsbaarheid van deze sector, en van zijn econo­mische, maar vooral sociale betekenis, die handhaving 
van het huidige vangstniveau en de activiteit van de 
sector absoluut noodzakelijk maakt. 
1.8. Het Comité merkt op dat zich bij sardines mo­
menteel geen problemen t.a.v. het bestand voordoen en 
dat de huidige vangst in de lid-staten het sardinebestand 
absoluut niet in gevaar brengt. Deze zou zelfs nog 
geïntensiveerd kunnen worden zonder dat aantasting 
van het natuurlijk evenwicht dreigt. 
1.9. In talrijke regio's van de Gemeenschap zijn de 
produkten uit de zee van economisch levensbelang voor 
de bevolking. Het Comité vestigt de aandacht op de 
ernstige sociale problemen die zouden kunnen voort­
vloeien uit maatregelen die een beperking van de activi­
teit in de betrokken sector inhouden(1). 
1.10. De activiteiten rond de sardinevangst zijn van 
fundamenteel belang voor het levensonderhoud in vele 
plaatsen aan de Portugese kust en in het noordwesten 
van Spanje, maar ook in de mediterrane zones van 
Spanje, Frankrijk, Italië en Griekenland. 
1.11. Hoewel het hier om een voorafgaande evaluatie 
gaat en een verdere studie van het probleem noodzake­
lijk is, betreurt het Comité de sombere toon van het 
Commissieverslag, waarin een aantal steunmaatregelen 
wordt voorgesteld die in geen verhouding staan tot de 
bestaande problemen. 
1.12. Voorts wordt hierin niet duidelijk genoeg ge­
steld dat de sardinevangst, als er geen oplossingen wor­
den gevonden, verwaarloosd zal worden en dat vissers 
op de vangst van bodemvis zullen overschakelen, met 
alle gevolgen voor de instandhouding van de soorten 
van dien. 
(]) Zie het advies van het ESC over de sociale aspecten van de 
zeevisserij (PB nr. C 237 van 12. 9. 1988, blz. 1) en het advies 
van het ESC over de toestand en de vooruitzichten op mid­
dellange termijn van de communautaire visserijsector (PB nr. 
C 104 van 25. 4. 1985, blz. 12). 
Nr. C 23/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 1. 89 
In dit verband moet worden opgemerkt dat de be­
schermende maatregelen die jaarlijks in de EG worden 
genomen, met name i.v.m. visquota, mazen en de 
— vooral in bepaalde gebieden — schaarser wordende 
mariene hulpbronnen, voor wetenschappers en visserij-
kringen een bron van zorg zijn. 
1.13. Het Comité wenst de volgende kanttekeningen 
bij het Commissievoorstel te plaatsen: 
— Er wordt niet voldoende rekening gehouden met het 
feit dat er een nauw verband en een grote onderlinge 
afhankelijkheid tussen produktie en verwerkende 
industrie bestaan en dat de verschillende onderdelen 
van de sector onlosmakelijk met elkaar verbonden 
zijn. 
— Hoewel voorspeld wordt dat de industrie van de 
Gemeenschap ten gevolge van verplichtingen die ten 
opzichte van derde landen zijn aangegaan hard zal 
moeten vechten tegen de concurrentie, worden geen 
passende maatregelen voorgesteld om compensatie 
te bieden voor de ongunstige omstandigheden waar­
onder de bedrijven van de Gemeenschap moeten 
werken. 
— Er worden geen algemene begeleidende maatregelen 
voorgesteld ter voorkoming van een afbrokkeling 
van de sector sardines en verwerkte produkten. 
— Er is geen enkele aandacht besteed aan de sociale 
aspecten, hoewel de sector reeds met grote proble­
men te kampen heeft en ook in de toekomst nog 
problemen zal ondervinden, met name vanwege de 
overeenkomsten die met derde landen zijn gesloten. 
1.14. Met het oog op deze uitbreiding en op de 
communautaire maatregelen die nodig zijn voor de 
modernisering van de vloot en voor de rationalisering 
van de verwerkende industrie en de handel vraagt het 
Comité zich af of de Commissie de bestaande markt­
en structuurmechanismen en de te nemen specifieke 
maatregelen niet beter op elkaar zou moeten af­
stemmen. 
1.15. De Commissie erkent de bijzondere moeilijkhe­
den van de sardinesector in Spanje en Portugal. Deze 
situatie dreigt voor de gehele sardinesector van de EG 
echter nog te verslechteren nu besloten is dat Marokko 
vanaf 1 januari 1989 recht heeft op een jaarlijks contin­
gent van 17 500 ton sardineconserven dat tegen nultarief 
mag worden ingevoerd. 
1.16. Aangezien de sardinesector echter juist in deze 
landen van grote sociaal-economische betekenis is en 
de door de Commissie voorgestelde aanpassingen juist 
hier noodzakelijk zijn, verzoekt het Comité de Commis­
sie na te gaan of de in artikel 32, titel X, van Veror­
dening (EEG) nr. 4028/86 neergelegde communautaire 
regeling in Portugal en Noordwest-Spanje kan worden 
toegepast. 
1.16.1 Een dergelijke maatregel zou niet alleen de 
mogelijkheid bieden om bepaalde moeilijkheden uit de 
weg te ruimen en de achterstand en de verzwakking 
van de concurrentiepositie te beperken, maar in de 
toekomst ook kunnen bijdragen tot opheffing van de 
structurele tekortkomingen in de sector. 2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Visvangst 
2.1.1. Het Comité is het met de Commissie eens dat 
de vloot gemoderniseerd moet worden om de kwaliteit 
van de aan de consument en de verwerkende industrie 
aangeboden produkten te kunnen verbeteren. Met het 
oog op de instandhouding van de bestaande produk-
tiecapaciteit dient bovendien de bouw van nieuwe vaar­
tuigen gestimuleerd te worden. Deze schepen moeten 
zodanig uitgerust zijn dat zowel een hogere produktivi-
teit als een betere kwaliteit van de aan wal gebrachte 
vis bereikt worden. 
2.1.2. Het Comité wijst erop dat het van groot belang 
is dat het ontschepen en overladen van sardines efficiën­
ter gebeurt, wil een vernieuwde vloot doelmatig kunnen 
functioneren. Ook op dit gebied dienen daarom de 
nodige aanpassingen te worden doorgevoerd. 
2.1.3. Gezien de bijzondere kwetsbaarheid van de 
sardinesector en de moeilijkheden bij de produktie zou­
den maatregelen moeten worden genomen ter stimule­
ring van nieuwe afzetmogelijkheden, vooral wanneer 
deze gunstige gevolgen hebben voor de sector. 
2.1.4. Op dit vlak is een belangrijke rol weggelegd 
voor de producentenorganisaties. Zij kunnen het best 
doelstellingen op dit gebied uitwerken en realiseren, en 
dienen daarin dan ook gesteund te worden. 
2.2. Verwerking 
2.2.1. De communautaire conservenindustrie, die in 
vele regio's een belangrijke economische rol speelt, is 
in de sardinesector zelfs een essentiële factor. In som­
mige lid-staten vertegenwoordigen sardinenconserven 
50 % van de produktie. Juist in deze lid-staten ontbreekt 
echter de steun voor modernisering, specialisatie en 
diversifiëring van de produktie. 
2.2.2. Volgens het Comité moeten de inspanningen 
echter in de eerste plaats gericht zijn op technologische 
vernieuwing, waardoor meer variatie in de produkten 
kan worden gebracht, de kwaliteit verbeterd kan wor­
den en de presentatie aantrekkelijker kan worden ge­
maakt. Dit zal ongetwijfeld ook gevolgen hebben voor 
de consumptie. 
2.2.3. Wanneer men het consumptiepatroon in de 
gehele Gemeenschap bekijkt, lijkt enige uitbreiding nog 
mogelijk. Ook kan volgens het Comité de uitvoer naar 
derde landen nog worden opgevoerd. 
2.2.4. Het Comité stelt vast dat het aandeel van de 
invoer uit derde landen in het totale verbruik van de 
Gemeenschap de problemen van de EG-conservenin-
dustrie, die met economische en afzetmoeilijkheden te 
kampen heeft, nog doet toenemen. 
Hier komt nog bij dat sommige derde landen prijzen 
berekenen die, naar wordt aangenomen, in enkele geval­
len onder de reële kosten in deze landen ligt. Het Comité 
30. 1. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 23/15 
verzoekt de Commissie, zich over dit probleem te 
buigen. 
2.2.5. Het Comité onderstreept het politieke en eco­
nomische belang van de overeenkomsten van de Ge­
meenschap met derde landen. Hierbij moet echter wel 
rekening worden gehouden met de situatie in de Ge­
meenschap, met name waar het gaat om commerciële 
toezeggingen die de communautaire markt kunnen ont­
wrichten of nadelig kunnen zijn voor een bepaalde lid­
staat. In deze gevallen moeten voor de meest getroffen 
sectoren in de Gemeenschap passende compensatierege­
lingen worden getroffen. 
Het is duidelijk dat alle compenserende maatregelen 
slechts een lapmiddel zijn. 
In feite zou de EG een invoerniveau moeten vaststellen 
dat op de capaciteit van de sardinevloot en de verwer­
kende industrie in de Gemeenschap is afgestemd. 
2.2.5.1. Eens te meer wijst het Comité erop dat uit 
dergelijke overeenkomsten voortvloeiende uitgaven niet 
ten laste van de visserijbegroting mogen komen. 
2.2.6. Wat de invoer betreft, acht het Comité het met 
het oog op de voorkoming van eventuele concurrentie-
distorsies juist dat de Commissie bepaalde minimale 
kwaliteitsnormen voor het betrokken produkt wil vast­
stellen. Om tot een duidelijkere concurrentiesituatie 
te komen zou de Gemeenschap bovendien met derde 
landen, en in het bijzonder met Marokko, afspraken 
moeten maken over de invoering van een drempelprijs 
voor sardines. 
2.2.7. Ter sanering en versterking van de sector is 
het tevens noodzakelijk dat geïnvesteerd wordt in tech­
nologisch onderzoek om nieuwe bereidingswijzen en 
aantrekkelijkere en gemakkelijker klaar te maken pro-
dukten te ontwikkelen. 
2.2.8. Het Comité is van oordeel dat de Commissie 
dient te onderzoeken of de sardinemarkt zou kunnen 
worden uitgebreid, waarbij tevens gedacht kan worden 
aan voedselhulp aan noodlijdende gebieden. 
2.3. Afzet 
2.3.1. Een algemene wijziging van het consump­
tiepatroon, met name door uitbreiding van de afzet van 
sardineconserven alsmede van verse sardines en nieuwe 
produkten binnen de Gemeenschap, vereist strenge 
kwaliteitscriteria. 
Gedaan te Brussel, 23 november 1988. 2.3.2. Bovendien zou het streven naar nieuwe ge­
bruiksmogelijkheden van sardine — gefileerd of in de 
vorm van pasta, puree, surimi, marinade, gerookte sar­
dines, enz. — beslist ook een positief effect op de sar­
dinemarkt in de EG hebben, en aldus tot het behoud van 
deze voor de EG uiterst belangrijke sector bijdragen. 
2.3.3. Er moet meer aan marketing gedaan worden. 
Getracht moet worden nieuwe afzetmarkten te vinden 
en de bestaande uit te breiden via een beter beheer en 
de juiste communautaire steunmaatregelen. 
2.3.4. Het Comité vindt dat er een uitgebreide re­
clamecampagne moet worden opgezet om het verbruik 
omhoog te krijgen, met name in Noord-Europa, waar 
sardine — een zeer eiwitrijke vissoort — niet tot het 
traditionele voedselpakket behoort. 
2.3.5. Het Comité betreurt dat de bepalingen ter 
uitvoering van artikel 29 van Verordening (EEG) 
nr. 4028/86 nog steeds niet vastgesteld en gepubliceerd 
zijn. 
3. Conclusies 
3.1. Het Comité is van mening dat de Commissie de 
in het onderhavige verslag opgenomen analyse verder 
moet uitdiepen ten einde de basis te kunnen leggen 
voor een coherent beleid voor de sardinesector, waarin 
rekening wordt gehouden met de nieuwe omstandighe­
den en de zeer uiteenlopende situaties binnen de Ge­
meenschap. 
3.2. Het Comité is het in beginsel eens met het voor­
stel van de Commissie om Spanje en Portugal tijdelijk 
steun te verlenen. 
3.3. Het Comité verzoekt de Commissie na te gaan 
of nog andere structurele maatregelen kunnen worden 
genomen die tot het bereiken van de gewenste resultaten 
kunnen bijdragen. 
3.4. Gezien het bijzondere karakter van de commu­
nautaire sardinesector en de huidige toestand ervan is 
het Comité van mening dat de doelstellingen van het 
verslag — met name betere kwaliteit, meer efficiency, 
vernieuwing en diversifiëring — alleen bereikt kunnen 
worden indien buitengewone begeleidende maatregelen 
worden genomen, waarbij van de beschikbare arbeids­
krachten en financiële en technische middelen gebruik 
wordt gemaakt en waarbij tevens alle betrokkenen ge­
mobiliseerd worden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE