NL    NL NL 
 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 13.7.2009 
SEC(2009) 975 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Begeleidend document bij het 
 
Voorstel voor een 
 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD 
 
tot wijziging van de Richtlijn Kapitaalvereisten wat betreft de handelsportefeuille, 
securitisatiekwesties en het beloningsbeleid 
 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING 
   
[COM(2009) 362 final] 
[SEC(2009) 974 final] 
 
NL 2   NL 1. A CHTERGROND  
De financiële crisis heeft tot een brede co mmunautaire en internationale (G20, het Forum 
voor financiële stabiliteit, het Bazels Comité ) inspanning aangezet om de oorzaken van de 
problemen te achterhalen en effectief beleid  te ontwikkelen om d eze rechtstreeks aan te 
pakken. Tijdens de haussejaren die aan de onrust voorafgingen, hebbe n kredietinstellingen 
agressief risico’s, inclusief risico’s in  de handelsportefeuille, genomen waarop de 
kapitaalvereisten niet berekend bleken te zijn. Om het eige n vermogen in verhouding tot de 
totale activa te verhogen tot een niveau dat de  marktdeelnemers geschikt achtten, dienden de 
banken in een moeilijke economische omgeving vers  kapitaal aan te trekken, hetgeen op zijn 
beurt tot een aanscherping van hun kredietverleningsnormen leidde en de negatieve conjuncturele trends in de reële economie intensiveerde. 
Met het oog op het aanpa kken van een ander aspect van de  sterke neiging om agressief 
risico’s te nemen, is de Commissie al met een  aanbeveling betreffende het beloningsbeleid in 
de financiële sector gekomen, waarin de rol va n de beloningsregelinge n in het versnellen van 
de financiële crisis is uiteengezet
1. In de mededeling van de Commissie2 waarvan de 
aanbeveling vergezeld ging, zijn toen aanvulle nde stappen beschreven  die nodig waren voor 
een effectievere uitvoering van de genoemde re gelingen en is gesteld dat wijziging van de 
Richtlijn Kapitaalvereisten3 (RKV) nodig was om het beloningsbeleid van banken en 
beleggingsondernemingen en de link ervan me t het risicobeheer duidelijk binnen het 
overeenkomstig de richtlijn vormgegeven  prudentieel toezicht te brengen. 
2. R AADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN  
– De Commissie heeft in het voorjaar van 2009 driemaal mogelijke verbeteringen van de 
huidige wettekst besproken in de RKV-wer kgroep, waarvan de lede n door het Europees 
Comité voor het bankwezen  worden voorgedragen. 
Tussen 25 maart en 29 april 2009 heeft een onlin epublieksraadpleging over de voorgestelde 
ontwerpherzieningen van de ha ndelsportefeuille- en securiti satiebepalingen plaatsgevonden. 
In de reacties werden de doelstellingen van de ontwerpvoorstellen van de Commissie 
doorgaans onderschreven. Wat de voorgestelde be handeling van de hand elsportefeuille- en 
securitisatieactiviteiten betreft, heeft de Commissie gedurende het ge hele verloop van het 
project de werkzaamheden van internationale fora, en met name van het Bazels Comité, 
gevolgd en eraan deelgenomen. 
Tussen 29 april en 6 mei 2009 is een afzond erlijke onlinepublieks raadpleging over de 
voorgestelde ontwerp-beloningsbe leidbepalingen gehouden. Er zijn drieëntwintig antwoorden 
ontvangen van een grote vers cheidenheid van belanghebbe nden, inclusief de bank-, 
verzekerings- en vermogensbeheersector, na tionale toezichthoudende  en regelgevende 
autoriteiten alsook de vakbonden. 
                                                 
1 Aanbeveling van de Commissie over het beloningsbeleid in de financiële sector (C(2009) 3159/2). 
2 Mededeling van de Commissie ter begeleiding van de Aanbeveling van de Commissie ter aanvulling 
van Aanbevelingen 2004/913/EG en 2005/162/EG met betrekking tot de regeling voor de beloning van 
bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen en Aanbeveling van de Commissie betreffende het 
beloningsbeleid in de financiële-dienstensector (COM(2009) 211/2). 
3 Bestaande uit Richtlijn 2006/48/EG betreffende de toegang tot en de uitoefening van de 
werkzaamheden van kredietinstellingen en Richtlijn 2006 /49/EG inzake de kap itaaltoereikendheid van 
beleggingsondernemingen en kredietinstellingen. 
 
NL 3   NL 3. P ROBLEEMSTELLING  
3.1. Kapitaalvereisten voor de handelsportefeuille 
Kredietinstellingen en beleggingsondernemingen ("instellingen") kunnen hun 
kapitaalvereisten voor het mark trisico overeenkomstig bijlage  V bij Richtlijn 2006/49/EG 
berekenen door middel van hun interne VaR ("va lue-at-risk")-modellen. He t marktrisico is het 
risico op verliezen als gevolg van prijsschomme lingen van financiële instrumenten in de 
handelsportefeuille, die bestaat uit de instrumenten die worden aangehouden met het oog op 
wederverkoop op de korte termijn of om andere financiële instrumenten af te dekken die 
worden aangehouden met het oog op wederverkoop op de korte termijn. Volgens de huidige bepalingen moeten de VaR-modellen van instellingen het mogelijk maken met een 
betrouwbaarheidsniveau van 99% in  te schatten welk verlies niet  zal worden overschreden als 
de instelling haar portefe uille tien dagen aanhoudt. 
VaR-modellen steunen echter op korte perioden va n historische gegevens die mogelijk niet 
representatief zijn voor relevante perioden van marktstress. Bovendien ging de aanname van 
de VaR-modellen wat betreft onafhankelijke rendem enten niet op in perioden van marktstress, 
toen de correlaties tussen de risicofactoren  toenamen. De met behulp van de VaR-modellen 
bepaalde kapitaalvereisten waren dan ook niet robuust genoeg om potentië le verliezen in de 
handelsportefeuille op te vangen en hebben tot een suboptimaal risicobeheer bijgedragen. De 
daaruit resulterende schommelingen in de kapi taalpositie hebben de pr ocycliciteit van de 
kredietverlenings- en beleggings activiteiten van de banken geïnte nsiveerd, met alle negatieve 
van dien voor de reële economie. 
Extra verliezen werden veroor zaakt doordat het kap itaalvereiste voor he t wanbetalingsrisico 
in de handelsportefeuille het kredietratingmigratierisico
4 niet omvatte en de instellingen niet 
over een robuuste interne modelle ringsmethode voor het wanbetalings- en migratierisico van 
securitisatieposities in de ha ndelsportefeuille beschikten. 
3.2. Kapitaalvereisten voor hersecuritisatieposities 
In bijlage IX, deel 4, van Ri chtlijn 2006/48/EG zijn de risic ogewichten vastgesteld die de 
kapitaalvereisten voor secu ritisatieposities in de  niet-handelsportefeuilles van banken bepalen. 
Meestal bepalen banken de kapitaalvereisten vo or securitisatieposities aan de hand van de 
externe rating van de securitisa tieposities. Tot dusver werd echt er geen onderscheid gemaakt 
tussen normale securitisatieposities en hersecuri tisatieposities met andere securitisatieposities 
als onderliggende activa. Dienteng evolge geeft het kap itaalvereiste voor hersecuritisaties niet 
adequaat het hogere risico ervan weer in vergelijking met "normale" securitisaties. 
In april 2008 schatte het IMF de tegen ma rktwaarde gewaardeerde verliezen op de 
collateralized debt obligations (cdo’s) van Amerikaanse subprime- en alt-A-mortgage backed 
securities die door de banken ui t de eurozone en het Verenigd  Koninkrijk werden geleden, op 
in totaal 32 miljard EUR – de verliezen die door de banken mondiaal werden geleden bedroegen volgens het IMF 153 miljard EUR
5 – en ging het Fonds ervan uit dat op deze 
instrumenten sinds het voorgaande jaar gemidde ld 60% verlies was geleden. De aan verliezen 
op hersecuritisaties te wijten achteruitgang van de  bancaire kapitaalposities intensiveerde de 
procycliciteit van de bancaire  kredietverlening, hetgeen vervolgens negatieve implicaties had 
voor de reële economie. 
                                                 
4 Het risico op verliezen als gevolg van een ratingverlaging. 
5 IMF, Containing Systemic Risks and Restoring Financial Soundness ,Global Financial Stability Report, 
april 2008. 
 
NL 4   NL 3.3. Openbaarmaking van securitisatierisico's 
In bijlage XII bij Richtlijn 2006/48/EG worden  de openbaarmakingsvereisten uiteengezet die 
banken, onverminderd een materialiteitsdrempel,  ten aanzien van hun risicoposities moeten 
naleven. De bijlage omvat een specifieke afdeling over securitisatierisico’s, maar op grond daarvan moet momenteel alleen informa tie over securitisatierisico’s in de 
beleggingsportefeuille en niet  over dergelijke risico's in de handelsportefeuille worden 
verstrekt. 
Naarmate alsmaar meer banken meer en meer verliezen in verband met securitisatieposities 
bleven bekendmaken, nam het vertouwen van de ma rkt in de stabiliteit van de banken steeds 
verder af. 
3.4. Beloningsregelingen 
In de effectbeoordeling ter begeleiding van de  recente aanbeveling van de Commissie over het 
beloningsbeleid in de financiële sector werden  in detail de tekortkomingen onderzocht van de 
beloningsregelingen die in de fina nciële-dienstensector gebruikelijk zijn en werd tevens de rol 
uitgelegd die deze regelingen hebben gespeeld in  het veroorzaken van de financiële crisis
6. 
Deze tekortkomingen hielden aantoonbaar verband met de structuur van het beloningsbeleid 
en ongeschikte corporate governance-systemen. V oorts waren de daaruit voor de instellingen 
zelf, en meer in het algemeen voor de financiële  stabiliteit, voortvloeie nde risico’s niet aan 
adequate supervisie door de  toezichthouders onderworpen. 
Aangezien een aanbeveling geen juridisch afdwingbaar instrume nt is, valt er veel voor te 
zeggen om in de context van het prudentieel to ezicht een juridisch bi ndend EU-instrument in 
te voeren dat de rol van de  toezichthouders versterkt en  hen in staat stelt de 
beloningsregelingen van bepaalde  onder toezicht staande fina nciële instellingen in een 
bredere context van gezond risic obeheer te beoordelen, zodat re levante beleidsdoelstellingen 
doeltreffender worden bereikt. Zonder bindende EU-wetgeving bestaat bove ndien een kans op 
regelgevingsarbitrage als ondernemingen besluite n zich naar rechtsgebieden te verplaatsen 
waar de aanbeveling niet van toepassing is. 
4. D OELSTELLINGEN  
De overkoepelende doelstelling va n dit initiatief is te waarborgen dat de effectiviteit van de 
bancaire kapitaalregelgeving in de EU, name lijk de Richtlijn Kapitaalvereisten, wordt 
versterkt, alle excessieve pr ocyclische effecten ervan op de reële economie aan banden 
worden gelegd en de concurre ntiepositie van de EU-banksec tor wordt behouden. Dit vertaalt 
zich in de volgende vier algemene beleidsdoelstellingen: 
– vergroting van de financiële stabiliteit; 
– een betere bescherming van de belangen van crediteuren; 
– waarborging van het intern ationale concurrentieverm ogen van het EU-bankwezen; 
– vermindering van de procyclicite it van het financiële systeem. 
Voor de aanpak van de geschetste problemen zijn tien operationele doelen geformuleerd. De 
effectieve realisering van deze operationele doel en moet bijdragen tot het bereiken van de 
specifieke doelstellingen op langere termijn die gericht zijn op het bevorderen van de 
adequaatheid en het minimaliseren van de cycl iciteit van kapitaalvereisten, het uitschakelen 
                                                 
6 Voor een diepgaandere beschrijving en analyse van de problemen, zie de effectbeoordeling ter 
begeleiding van de aanbeveling (SEC(2009) 580). 
 
NL 5   NL van gelegenheden tot regelgevingsarbitrage, het versterken van het banc aire risicobeheer, het 
voor beleggers inzichtelijker maken van het risi coprofiel van banken en het bevorderen van de 
juridische duidelijkheid. Dit moet het op zi jn beurt gemakkelijker maken de algemene 
beleidsdoelstellingen te realiseren. 
5. B ELEIDSOPTIES , EFFECTANALYSE EN VERGELIJKING  
Voor het aanpakken van de proble men die uit de analyse naar voren zijn gekom en, zijn in 
totaal veertien verschillende beleidsopties ui tgewerkt, op hun effect beoordeeld en onderling 
vergeleken. In dit hoofdstuk word en de verwachte effecten va n de beleidsmaatregelen op elk 
gebied beschreven. 
5.1. Handelsportefeuille 
Wat de kapitaalvereisten voor de bancaire ha ndelsportefeuille betref t, zullen de volgende 
beoogde wijzigingen worden aangebracht om op de individuele problemen in te spelen: 
– aan de gewone VaR wordt een extra kapitaal buffer toegevoegd die gebaseerd is op een 
volgens een stressscenario verkregen VaR. Er mag worden verwach t dat deze wijziging 
gezien de huidige omgeving tot ruwweg een ve rdubbeling van de kapitaalvereisten voor de 
handelsportefeuille zal leiden; 
– de huidige kapitaalvereisten voor  het wanbetalingsrisico in de  handelsportefeuille worden 
verhoogd om rekening te houden met verliezen zonder dat de emittent echt in gebreke 
blijft, bv. ratingverlagingen. Deze verhoging is bedoeld om rekening te houden met het feit dat verliezen op verhandelbare schuldinstrumenten meestal niet inhielden dat emittenten echt in gebreke bleven. Het totaaleffect va n deze wijziging op de kapitaalvereisten zal 
afhangen van de wijze waarop de bancaire porte feuilles zich in termen van samenstelling 
aan de omgeving na de crisis zullen aanpassen; 
– het kapitaalvereiste voo r securitisatieposities in de handelsportefeuille wordt gebaseerd op 
de reeds voor de beleggingsportefeuille be staande (eenvoudige) ri sicogewichten en de 
moeilijkheden met de modelleringsmethode worden aangepakt. 
Een dergelijke verhoging van de adequaatheid va n de bancaire kapitaalvereisten is van het 
grootste belang om de financiële stabiliteit te  verhogen en excessieve procycliciteit van het 
financieel systeem te minimaliseren. 
5.2. Hersecuritisaties 
De kapitaalvereisten voor hersecuritisatie posities van banken zullen worden verscherpt. 
Conform de benadering die door he t Bazels Comité is ontwikkel d, zou per kredietratingklasse 
aan hersecuritisatieposities een hoger risicoge wicht dan aan andere securitisatieposities 
worden toegekend; die hogere risicogewichte n zouden worden vastge steld overeenkomstig 
een hoger risico op onverw achte bijzondere waarde verminderingsverliezen. 
Voor bijzonder complexe he rsecuritisaties versterken de voorstellen zowel de 
zorgvuldigheidseisen als het toezicht proces om deze eisen te handhaven.  De toezichthouders 
dienen periodiek na te gaan of de zorgvuldi gheidseisen voor belegginge n in bepaalde types 
uiterst complexe hersecuritisaties – die va n tevoren door het Comité van Europese 
bankentoezichthouders (CEBT) zi jn vastgesteld – adequaat zijn nageleefd. Voor deze 
instrumenten zou een algemene kapitaalaftrek worden toegepast, tenz ij de bank aantoont dat 
aan de passende zorgvuld igheidseisen is voldaan.  In gevallen waarin tot de bevinding wordt 
gekomen dat onvoldoende aan de zorgvuldigheidsei sen is voldaan, zouden instellingen in de 
toekomst niet meer in dergelijk e instrumenten mogen beleggen.  
 
NL 6   NL 5.3. Openbaarmaking van securitisatierisico's 
Op diverse terreinen, zoals s ecuritisatieposities in de handel sportefeuille en sponsoring van 
buitenbalansvehikels, zouden de informa tieverplichtingen worden aangescherpt. 
Deze wijzigingen zullen in een beter inzicht van beleggers in het ri sicoprofiel van banken 
resulteren en, door de marktdeelnemers in staat te stellen een discipli nerende invloed uit te 
oefenen, de prikkels voor het risicobeheer door  banken versterken. De extra administratieve 
lasten voor de EU-banksector worden op 1,3 m iljoen EUR per jaar geraamd en zullen naar 
verwachting vooral op de schouders  terechtkomen van grotere in stellingen die geavanceerdere 
benaderingen voor het risicobeheer hanteren. 
5.4. Bedrijfseconomisch toezic ht op het beloningsbeleid 
De voorgestelde wijzigingen zullen kredie tinstellingen en beleggingsondernemingen een 
bindende verplichting opleggen om een beloningsbe leid te voeren dat consistent is met een 
doeltreffend risicobeheer. De relevante beginsel en zullen in de RKV worden vastgelegd, maar 
zullen nauw aansluiten bij die welke in de aanbeveling over het be loningsbeleid in de 
financiële sector zijn vervat. Voor de prak tische toepassing van deze bindende verplichting 
zullen de door het CEBT ontwikkelde richts noeren voor een goed beloningsbeleid eveneens 
in hoge mate relevant zijn. Al le nationale toezicht houders zullen zowel fi nanciële als niet-
financiële sancties kunnen opleggen aan ondernem ingen die de toezichthouders er niet van 
kunnen overtuigen dat zij aan de  relevante beginselen voldoe n op een manier die aan hun 
interne structuur en bedrijfsmodel is aangepast. 
Het bindend maken van de relevante beginselen  van de aanbeveling zal de naleving ervan op 
ondernemingsniveau verbeteren; er kan bijgevolg een effect op het aantrekken of behouden van talent op algemeen sectorniveau van ui tgaan dat negatieve kortetermijnimplicaties kan 
hebben voor de internationale concurrentieposi tie van EU-ondernemingen. Het is echter van 
essentieel belang te onderstrepen dat een effect ievere toepassing van de  relevante beginselen 
van de aanbeveling ongetwijfel d een afruil inhoudt die op la nge termijn voordelen voor de 
sector met zich meebrengt die uit verbeterde resultaten van het risi cobeheer en, hetgeen 
belangrijker is, uit bredere voordelen in term en van een stabieler en minder procyclisch 
financieel systeem voortspruiten. 
5.5. Cumulatief effect van de voorgestelde wijzigingen 
Naar schatting 1,4 biljoen EUR zou als gevolg va n de huidige crisis door de Europese banken 
aan afschrijvingen op de activa kunnen worden verloren. Deze verliezen alsook de eruit voortvloeiende negatieve gevolge n voor de reële economie zullen – in verschillende mate – 
worden gedragen door verschillende groepe n belanghebbenden, gaande van aandeelhouders 
van financiële instellingen tot belastingsbetalers. In het lich t van de getrokken lessen is het 
van cruciaal belang bepaalde aspecten van de bankregelgeving te herzien, zodat het risico dat 
zich in de toekomst verliezen van dergelijke omvang voordoen aan banden wordt gelegd. Dit is de overkoepelende en bela ngrijkste gunstige invl oed (of kostenbesparing) die van de 
voorgestelde wijzigingen wordt verwacht en  die de daarmee gepaard gaande kosten 
ruimschoots compenseert. 
De verbeteringen die thans worden voorgesteld, zijn erop gericht het RK V-kader robuuster te 
maken, hetgeen moet leiden tot effectievere  risicobeheersprikkels  en –werkmethoden, 
adequatere en minder vola tiele bancaire kapitaalvereisten en uitgebreidere 
informatieverstrekking over bancaire risicopo sities aan de marktdeelnemers. Op het niveau 
van individuele groepen belanghebbenden en vanuit systeemoogpunt worden van de 
voorstellen de volgende  voordelen verwacht: 
 
NL 7   NL – versterkingen van het regelgevingskader voor ka pitaalvereisten – in termen van adequatere 
en minder cyclische kapitaalvereisten en aangescherpte eisen inzake openbaarmaking – 
moeten EU-banken  op de juiste wijze motiveren om  hun risicobeheer alsook hun interne 
governance- en controlesystemen en –procedures  te verbeteren. Dientengevolge zou niet 
alleen de levensvatbaarheid van de EU-banken op lange termijn, maar ook hun 
concurrentiepositie ten opzichte van hun inte rnationale collega’s worden versterkt; 
– de voorgestelde herzieningen zullen de e ffectiviteit van de mo nitoring door de 
toezichthouders  van de risico's waaraan financiële in stellingen zijn blootgesteld, verhogen 
door het verschaffen van meer juridische du idelijkheid over de verplichtingen van banken 
met betrekking tot het beheren van risico ’s die uit ongeschikt beloningsbeleid 
voortspruiten, door het uitschak elen van gelegenheden tot re gelgevingsarbitrage waardoor 
banken de minst strenge kapitaalvereiste n voor de beleggingsportefeuille of de 
handelsportefeuille kunnen toepassen en door  het stroomlijnen van de regelgevende 
behandeling van securitisatieposities in  de bancaire handelsportefeuilles; 
– de bescherming van de bancaire crediteurs , inclusief depositogevers, zal worden verhoogd 
omdat de verbeterde effectiviteit van het ka der en het toezicht erop zal leiden tot een 
vermindering van het risico da t een bank in gebreke blijft; 
– kredietnemers , inclusief kleine en middelgrote ondernemingen , zullen er baat bij hebben 
dat de bancaire financiering minder cyclisch  wordt: zij zullen pr ojecten kunnen aanvatten 
die winstgevend zijn en tevens van vitaal belang zijn voor de economische groei en 
welvaart; 
– belangrijk is ook dat de voorgestelde wijzigingen, door het verbeteren van de adequaatheid 
en het verminderen van de cycliciteit van het regelgevingskader voor kapitaalvereisten 
alsook het vergroten van de risicobeheerpr ikkels voor de EU-bankinstellingen, de 
financiële stabiliteit  zullen verhogen, alle excessieve procyclische effecten van de 
bankregelgeving zullen inperken en indirect substantiële voordelen zullen opleveren voor 
de brede verscheidenheid van sociale belanghebbenden , inclusief bankbedienden (door een 
verbeterde financiële gezondheid van hun we rkgever), huishoudens (bv. door de minder 
cyclische beschikbaarheid van krediet en he t hersteld vertrouwen  in hun bank) en 
belastingbetalers (door een ve rlaagde kans dat banken in de  toekomst financieel gered 
moeten worden). 
Het grootste totale cumulatieve effect op de  compliancekosten voor de sector zal naar 
verwachting uitgaan van de kosten van het kapi taal dat bijeengebracht moet worden om aan 
de herziene regels te  voldoen. In zoverre banken als gevolg  van hun interne kapitaalplanning 
of eisen van ratingbureaus meer kapitaal aanhou den dan volgens de regelgeving verplicht is, 
kunnen de daaruit resulterende kapitaalbuffe rs dat effect voor een deel beperken. 
De invoering van voorstellen die een directe w eerslag hebben op de hoeveelheid kapitaal die 
banken moeten aanhouden, moet zorgvuldig word en getimed zodat onbedoelde procyclische 
effecten op de kredietvoorziening en derhalve op de reële economie op korte termijn worden 
vermeden of verzacht. 
6. M ONITORING EN EVALUATIE  
De voorgestelde wijzigingen zullen naar verwachting in 2011 in werking treden. De 
wijzigingen hangen nauw samen met andere bepalingen van de RKV die al sinds 2007-2008 
van kracht zijn of die van krach t zullen worden ingevolge de  RKV-herzieningen die in 2009 
al door de Raad en het Europees Parlement z ijn aangenomen of die de Commissie van plan is 
later in 2009 aan te nemen. 
 
NL 8   NL Het meten van de bij het bereiken van specifi eke beleidsdoelstellingen geboekte vooruitgang 
zal worden vergemakkelijkt door de deelname van de Commissie aan de werkgroep van het 
Bazels Comité en aan de door de ECB en het CEBT opgerichte gezamenlijke taskforce inzake 
de impact van het nieuwe kader voor kapitaalve reisten, die respectievelijk mondiaal en in de 
EU de dynamiek van de bankkapitaalposities in het kader van het Bazel II-raamwerk 
monitoren.