Nr. C 56/56 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 7. 3. 77 
Advies  inzake  het vierde  programma  voor  de economische  politiek  op middellange  termijn 
van de Gemeenschap  (1976-1980) 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is niet  bekendgemaakt  in het 
Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 12 oktober  1976  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  artikel  198  van  het Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap  over  bovengenoemd  programma  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 24 en 25 november  1976  te Brussel  gehouden  143e 
zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap,  in het  bijzonder  arti-
kel 198, 
Gezien  Beschikking  74/120/EEG  van  de Raad  van 
18 februari  1974  houdende  de verwezenlijking  van 
een hoge  mate  van  convergentie  van  de economische 
politiek  van  de Lid-Staten  der Europese  Economische 
Gemeenschap  (*), in het bijzonder  artikel  6, 
Gezien  de adviesaanvrage  van  de Raad  d. d. 12 ok-
tober  1976, 
Gezien  het op 26 oktober  1976  door  zijn  Bureau  ge-
nomen  'besluit,  de Afdeling  voor  economische  en 
financiële  vraagstukken  met  het  opstellen  van  een 
advies  en een rapport  te belasten, 
Gezien  het  door  de rapporteur,  de heer  Friedrichs, 
voorbereide  rapport  en het  door  de Afdeling  op 
12 november  1976  opgestelde  advies, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  143e  zitting 
van 24 en 25 november  1976  (vergadering  van 25 no-
vember  1976), 
BRENGT  HET  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  39 stemmen  voor,  26 stemmen  tegen  bij 
3 onthoudingen  is goedgekeurd. 
O PB  nr. L 63 van  5. 3. 1974. 1. Inleidende  opmerkingen 
1.1. Het  ontwerp  van  het vierde  programma  voor  de 
economische  politiek  op middellange  termijn,  nl. in 
de periode  1976—1980,  is op 8 oktober  1976  gereed 
gekomen.  Het  Comité  heeft  in een  eerder  stadium 
reeds  enige  documenten  bestudeerd  die  tot dit ont-
werp  hebben  geleid.  Zo is het bij de voorbereiding 
van zijn  advies  uitgegaan  van  een  voorontwerp  van 
het Comité  voor  economische  politiek  dat op 29 juni 
1976  is verschenen.  Door  deze  werkwijze,  waarmee 
het Comité  zeer  ingenomen  is, was  het in elk geval 
mogelijk,  binnen  het Comité  uitvoerig  van  gecfachten 
te wisselen.  Daar  de definitieve  tekst  van  het ontwerp 
pas zeer  laat  voorhanden  was  — er moest  eerst  nog 
een samenvattend  en ten dele  ook  verklarend  voor-
woord  aan  worden  toegevoegd  —, moest  het Comité 
zich in het advies  tot de belangrijkste  hoofdlijnen  be-
perken  en kon  het niet  grondig  op alle  details  ingaan. 
Het betreurt  dat  het  ondanks  deze  werkwijze  over 
te weinig  tijd  beschikte  om aan  het ontwerp  de aan-
dacht  te besteden  die ihet ongetwijfeld  verdient. 
1.2. Het  ontwerp  bestaat  uit een  voorwoord,  een 
inleiding  en drie  delen,  waarin  de belangrijkste  fac-
toren  voor  de beoordeling  van  de situatie,  de pro-
blematiek  op middellange  termijn  en algemene  hoofd-
lijnen  van  de economische  politiek,  alsmede  de uit-
voering  van  de hoofdlijnen  worden  behandeld.  Als 
gevolg  van  deze  indeling  worden  talrijke  onderwer-
pen op verscheidene  plaatsen  vanuit  uiteenlopende 
gezichtshoeken  belicht.  Het  Comité  heeft  getracht, 
deze  indeling  van  het ontwerp  in zijn  advies  te vol-
gen, maar  heeft  daarbij  bepaalde  onderwerpen  enigs-
zins samengevat  om herhalingen  te voorkomen. 
7.3.77 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/57 
1.3. Het  Comité  is van  mening  dat het programma 
voor  de economische  politiek  op middellange  termijn 
niet sledhts  een  rapport  omtrent  hetgeen  „men"  in 
de EEG  zou  kunnen  doen,  noch  een  losstaande  li-
teraire  oefening  dient  te zijn.  Het moet  integendeel: 
— voor  de politiek  van  de EEG  op de verschillende 
beleidsgebieden  (industrie-,  concurrentie-,  milieu-, 
energie-  en onderzoekbeleid,  bescherming  van  de 
consumenten  enz.)  een bron  van inspiratie  zijn; 
— trachten  doeltreffend  aan  te sturen  op een  ver-
betering  van  de economische  structuren  (hetgeen 
per definitie  de taak  van  een economische  politiek 
op middellange  termijn  moet  zijn); 
— als leidraad  fungeren  voor  een  doelbewust  op-
treden  van  de kant  van  de uitvoerende  macht  van 
de Gemeenschappen  binnen  het politieke  taakge-
bied die het Verdrag  aan deze  Instelling  toekent; 
— worden  uitgewerkt  na een  breed  opgezet  overleg 
met de sociale  en beroepskringen. 
Het Comité  verzoekt  de Commissie  derhalve,  in deze 
zin activiteiten  te ontplooien. 
2. Opmerkingen  over  het voorwoord 
2.1. Het  Comité  constateert  dat het voorwoord  niet 
slechts  een inleidende  samenvatting  van  het ontwerp 
geeft.  Het is na de voltooiing  van  het ontwerp  toege-
voegd  en is een verklaring  die qua  stijl  en schrijftrant 
verder  gaat,  die over  het geheel  genomen  de inhoud 
van het ontwerp  weergeeft,  maar  op belangrijke  pun-
ten de problemen  en voornemens  verduidelijkt.  Het 
Comité  verwijst  daarom  naar  zijn  standpunten  met 
betrekking  tot de inleiding  en tot de afzonderlijke 
delen  van  het ontwerp  en kan  hier  met  enkele  opmer-
kingen  volstaan. 
2.2. In het voorwoord  wordt  verwezen  naar  de op 
24 juni  1976  gehouden  driepartijenconferentie.  Het 
Comité  beschouwt  deze  driepartijenconferentie  als 
een zeer  toe te juichen  poging,  naast  het permanente 
streven  van  het  Economisch  en Sociaal  Comité  in 
communautair  verband  het  bereiken  van  een  maat-
schappelijke  consensus  door  een  rechtstreekse  raad-
pleging  van de cao-partners  te bevorderen. 
2.3. Het  Comité  steunt  de Commissie  ook  bij haar 
streven,  de doelstellingen  op middellange  termijn  ten 
aanzien  van  werkgelegenheid,  economische  groei  en 
prijsstabiliteit  ambitieuzer  te formulieren  dan  in het 
ontwerp  zelf  is geschied.  Het  is inderdaad  gewenst, 
de in het ontwerp  neergelegde  doelstellingen  als mi-
nima  te beschouwen,  die volgens  het Comité  in de 
werkelijkheid  evenwel  dienen  te worden  overtroffen. 
Hierbij  moet  wel  op de betrekkelijk  ongunstige  uit-
gangssituatie  worden  gewezen.  Daarom  dient  een  ge-zamenlijke  inspanning  te worden  gedaan  om  deze 
doelstellingen  te verwezenlijken  en zo mogelijk  meer 
te bereiken. 
2.4. Het  voornemen  zo snel  mogelijk  te streven  naar 
een krachtige  economische  groei  en volledige  werk-
gelegenheid  wordt  echter  doorkruist  door  de nood-
zaak,  tegelijkertijd  de prijsstijgingen  terug  te dringen. 
Het Comité  wijst  evenals  op andere  plaatsen  in het 
advies  op de betekenis  die het in dit verband  aan  de 
totstandkoming  van  een  maatschappelijke  consensus 
hecht.  Wel  acht  het Comité  het evenzeer  noodzake-
lijk, het totale  economische,  financiële,  geld-  en kre-
dietbeleid  op het streven  naar  stabiliteit  af te stem-
men.  Daarom  is het ingenomen  met  het voornemen 
van de Commissie,  de Raad  jaarlijks  kwantitatieve 
doelstellingen  voor  het geldbeleid  voor  te stellen  en 
na te gaan  of deze  worden  nageleefd  (par.  12). 
3. Inleiding 
3.1. Het  Comité  wijst  erop  dat  het  vierde  pro-
gramma  voor  de economische  politiek  op middel-
lange  termijn  voor  de periode  1976—1980  is opge-
steld  in een  situatie  die op essentiële  punten  afwijkt 
van de omstandigheden  waarin  de vroegere  pro-
gramma's  zijn  opgesteld.  De wereldomvattende  eco-
nomische  crisis  van  de jaren  1974—1975  samen  met 
de nog  steeds  niet  teruggedrongen  inflatie  en werk-
loosheid,  de fundamentele  wijziging  van  de inter-
nationale  economische  betrekkingen,  die,  om  maar 
een voorbeeld  te noemen,  tot uiting  komt  in de stij-
ging van de aardollieprijzen,  alsmede  de tussen  de Lid-
Staten  van  de Gemeenschap  duidelijk  uiteenlopende 
economische  politiek  en economische  ontwikkeling 
veroorzaken  bij de uitwerking  en de uitvoering  van 
een gemeenschappelijk  programma  voor  de econo-
mische  politiek  op middellange  termijn  veel  grotere 
moeilijkheden  dan in het verleden. 
3.2. De  Commissie  trekt  uit deze  feiten  twee  conclu-
sies: aan  de ene kant  wijst  zij op de betekenis  die in 
deze situatie  aan  een  gemeenschappelijk  programma 
op middellange  termijn  moet  worden  toegekend, 
maar  zij wijst  aan  de andere  kant  op de noodzaak, 
de macro-economische  richtsnoeren  van  het  pro-
gramma  regelmatig  na te gaan  en zo nodig  aan 
nieuwe  ontwikkelingen  aan  te passen  (par.  15 en 17). 
3.3. Het  Comité  ziet  de noodzaak  in, juist  in de 
huidige  omstandigheden  voor  de jaren  1976  t/m 1980 
richtsnoeren  voor  een  gemeenschappelijke  economi-
sche politiek  te formuleren,  waarbij  gezien  de onze-
kerheid  omtrent  de toekomstige  economische  ont-
wikkeling  een  zekere  flexibiliteit  onmisbaar  is. Een 
regelmatige  herziening  van  de richtsnoeren,  voor  zo-
ver deze  kwantitatief  zijn,  dient  om praktische  rede-
nen in het  tweede  kwartaal,  in het  kader  van  het 
debat  over  de belangrijkste  onderdelen  van  de ont-
werp-begrotingen,  plaats  te vinden.  Het  Comité 
Nr. C 56/58 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 7. 3. 77 
neemt  kennis  van  de verklaring  van  de Commissie 
dat in de doelstellingen  alleen  maar  fundamentele 
wijzigingen  kunnen  worden  aangebracht  indien  zich 
buitengewone  omstandigheden  voordoen.  Het spreekt 
de wens  uit dat in een dergelijk  geval  het Economisch 
en Sociaal  Comité  en de hierbij  betrokken  maat-
schappelijke  groeperingen  opnieuw  worden  geraad-
pleegd. 
OPMERKINGEN  OVER  DE  AFZONDERLIJKE  DELEN 
4. Deel  I — Uitgangspunten  voor  een diagnose 
4.1. Het  Comité  onderstreept  dat  de economische 
crisis  van  de jaren  1974  en 1975  niet  monocausaal 
kan worden  verklaard.  Een  grote  reeks  endogene  en 
exogene  factoren  heeft  tot het ontstaan  van  de crisis 
geleid  en de ontwikkeling  hiervan  'bepaald.  De crisis 
heeft  echter  aan  het  licht  gebracht  dat  er weliswaar 
binnen  de Gemeenschap  verschillende  sociale,  econo-
mische  en politieke  structuren  bestaan,  maar  dat 
alle Lid-Staten  de crisis  op gelijksoortige  wijze  heb-
ben aangepakt. 
Centraal  in deze  aanpak  staat  de wil,  de inflatie  te 
bestrijden  door  een  beperking  van  de ontwikkeling 
der looninkomens  en overheidsuitgaven,  en de erva-
ring leert  dat deze  politiek  geen  bevredigende  oplos-
sing voor  het vraagstuk  van de werkgelegenheid  biedt. 
4.2. Het  Comité  hecht  groot  belang  aan  het  besef 
dat de inflatie  niet  alleen  geen  oplossing  voor  de 
crisis  heeft  gebracht,  maar  de crisis  integendeel  heeft 
verscherpt,  om  niet  te zeggen  dat  zij de crisis  zelfs 
heeft  ontketend.  Het  wijst  op de betekenis  van  struc-
turele  factoren  (par.  21) die — zoals  in het document 
(par.  22) terecht  wordt  gesteld  — tot gevolg  hebben 
dat de inflatie  niet  meer  uitsluitend  met  de traditio-
nele instrumenten  van  de  vraagbeïnvloeding  kan 
worden  bestreden.  Er bestaat  dus  behoefte  aan  een 
combinatie  van  een  op stabiliteit  gericht  geld-  en 
kredietbeleid  en van  structurele  maatregelen  om  so-
ciale  spanningen  te verminderen  en de flexibiliteit  te 
verhogen;  aldus  kunnen  bij de inflatiébestrijding  blij-
vende  resultaten  worden  geboekt.  Tevens  wordt  in-
gezien  dat  fluctuerende  wisselkoersen  niet  de plaats 
van een  op stabiliteit  gerichte  nationale  economische 
politiek  kunnen  innemen  (par.  25). 
4.3. Het  Comité  is van  mening  dat het  in deel  I B 
gegeven  overzicht  van  de zwakke  punten  van  de 
Gemeenschap  noodzakelijk,  doch  enigszins  te opti-
mistisch  is. 
4.4. Het  Comité  heeft  er al vaker  op gewezen  dat 
de eerste  en fundamentele  voorwaarde  voor  een 
gemeenschappelijk  beleid  op alle  gebieden  is dat hier-
voor  ook  de politieke  wil aanwezig  is. De crisis  heeft essentiële  verschillen  op het terrein  van  de economi-
sche politiek  binnen  de Gemeenschap  aan  het  licht 
gebracht,  die er vroeger  ook  al waren,  maar  zich  in 
een fase  van  algemene  groei  niet  zo duidelijk  deden 
gevoelen.  Het  is duidelijk  dat achter  de uiteenlopende 
prioriteiten  en methoden  voor  de oplossing  van  pro-
blemen  ook  uiteenlopende  maatschappelijke  en poli-
tieke  structuren  schuilgaan.  Er moet  inderdaad  alles 
in het  werk  worden  gesteld  om  op gebieden  van 
doorslaggevende  betekenis  tot  een  gemeenschappe-
lijk optreden  te komen.  Dit  beroep  op de politieke 
wil van  de regeringen  en de bevolkingen  is vooral  zo 
dringend  omdat  in de Gemeenschap  nog  steeds  geen 
gemeenschappelijke  besluitvormingsstructuren  met 
een parlementaire  legitimatie  bestaan.  Bovendien  kan 
dit optreden  slechts  na raadpleging  van  de vertegen-
woordigers  van  het economische  en sociale  leven  tot 
stand  komen. 
Het Comité  verwijst  in dit verband  naar  zijn  advies 
inzake  de toestand  van de Gemeenschap  (1). 
5. Deel  II — De problematiek  op middellange  ter-
mijn  en de algemene  beleidslijnen  voor 
het economisch  beleid 
5.1. Het  Comité  wijst  op de onzekerheden  die nog 
steeds  ten  aanzien  van  de beoordeling  van  de uit-
gangssituatie  voor  de problematiek  op middellange 
termijn  in de Gemeenschap  bestaan.  De internatio-
nale conjuncturele  situatie  is ten opzichte  van  1975 
weliswaar  voelbaar  verbeterd,  maar  in de laatste 
maanden  wordt  toch  een  zekere  vertraging  in de 
opgaande  tendens  waargenomen.  Waarschijnlijk  kan 
pas in de komende  maanden  inzicht  in de verdere 
ontwikkeling  worden  verkregen. 
5.2. De  conjuncturele  verbetering  zal echter  ook  in 
het gunstigste  geval  slechts  de scherpste  kanten  van 
de problemen  waarmee  de Gemeenschap  wordt  ge-
confronteerd  wegnemen,  maar  deze  problemen  niet 
kunnen  oplossen.  Het  achterblijven  van  de investe-
ringsactiviteit  samen  met  de onderbezetting  in de 
industrie  bij  een  hoog  werkloosheidsniveau  in de 
laatste  jaren,  alsmede  het feit  dat bij het begin  van 
de opgaande  fase  de inflatie  relatief  hoog  is, maken 
het moeilijk  en wellicht  zelfs  onmogelijk,  de tijdens 
de crisis  opgelopen  groei-achterstand  vlot  in te lopen. 
Het Comité  stemt  daarom  in met  de vaststelling  „dat 
het voornaamste  vraagstuk  van  economisch  beleid  in 
de komende  jaren  het herstel  van  de volledige  werk-
gelegenheid  zal zijn"  (par.  52). 
5.3. Volgens  het Comité  kan  de daling  van  het  ge-
boortecijfer  op langere  termijn  een  belangrijke  rol 
spelen  bij de vertraging  van de groei. 
(») PB nr. C 125  van  16. 10. 1974. 
7. 3.77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/59 
De gevolgen  hiervan  voor  het door  de Lid-Staten  te 
voeren  beleid  op middellange  termijn  dienen  in aan-
merking  te worden  genomen. 
5.4. Het  .herstel  van  de volledige  werkgelegenheid 
vereist  een  combinatie  van  de geijkte  algemene  en 
structurele  maatregelen  ter bevordering  van  de in-
vesteringen  en de groei,  alsmede  ter opheffing  van 
regionale  en sectoriële  onevenwichtigheden  op  de 
arbeidsmarkt.  Het  Comité  verwijst  naar  zijn  opmer-
kingen  die in het navolgende  vooral  ten aanzien  van 
de uitvoering  van  de richtsnoeren  zijn  opgenomen. 
Het wil er op deze  plaats  evenwel  op wijzen  dat de 
terugdringing  van  de inflatie  zijns  inziens  voor  de 
volledige  werkgelegenheid  van  belang  is. 
5.5. Het  Comité  is niet  in istaat,  een  oordeel  uit te 
spreken  over  de kwantitatieve  riohtcijfers  voor  de 
afzonderlijke  Lid-Staten,  aangezien  het  niet  de be-
schikking  heeft  over  de hiervoor  noodzakelijke  be-
oordelingscriteria.  Het  voor  de Gemeenschap  aange-
geven  jaarlijkse  groeicijfer  van het reëel  bruto  binnen-
lands  produkt  van  gemiddeld  4,5  a 5 % acht  het 
Comité  evenals  de Commissie  in de huidige  omstan-
digheden  een  minimum,  ook  al zal het  zeker  grote 
inspanning  vergen  om  dit doel  te bereiken.  Er moet 
namelijk  op  worden  gewezen  dat  het  voorspelde 
groeicijfer  niet  voldoende  is om de groei-achterstand 
van de achter  ons  liggende  crisisjaren  volledig  te 
compenseren.  De geprojecteerde  ontwikkeling  impli-
ceert  bovendien  dat de werkloosheid  in de Gemeen-
schap  pas  in 1980  beneden  de 3 % van  de beroeps-
bevolking  zal dalen.  Het  Comité  acht  deze  prognoses 
niet bevredigend,  doch  ziet  wel  in dat de ingrijpende 
gevolgen  v,an  de achter  ons  liggende  crisis  hierin  tot 
uiting  komen.  In het 'bijzonder  dienen  de structurele 
maatregelen  die  voor  het  bereiken  van  een  situatie 
van volledige  werkgelegenheid  nodig  zijn,  in het pro-
gramma  naider  te worden  uiügeweite. 
5.6. Het  Comité  betreurt  dat  een  ambitieuzer  doel 
gezien  de grote  verschillen  tussen  de economische  en 
sociale  omstandigheden  in de Lid-Staten  niet  realis-
tisch  kan  zijn.  Deze  situatie  is zijns  inziens  tekenend 
voor  de moeilijkheden  waarmee  een  gemeenschappe-
lijk 'beleid  in de huidige  omstandigheden  in de Ge-
meenschp  wordt  geconfronteerd. 
6. Deel  III — Toepassing  van  de beleidslijnen 
6.1. Aanpassing  van  het beleid  aan  bet conjunctuur-
verloop 
6.1.1.  De  veronderstelling  dat  de reële  groei  in de 
Gemeenschap  in de jaren  1977  en 1978  aanzienlijk 
boven  het  op middellange  termijn  bereikbare  groei-
percentage  zal liggen,  ligt  volgens  het  Comité  niet 
meer  zo voor  de hand  (par.  91).  Het  herinnert  dien-
aangaande  aan  zijn  opmenking  onder  5.1  over  de onzekerheid  bij de beoordeling  van  de uitgangspositie 
voor  de economische  politiek  op middellange  termijn. 
Op het  ogenblik  schijnt  veeleer  met  een  te sterke 
afzwakking  van  de opleving  dan  met  een  eventuele 
oververhitting  rekening  te moeten  worden  gehouden. 
6.1.2.  Het  Comité  stemt  in met  het in het ontwerp 
vermelde  voornemen,  voor  een  regelmatiger  verloop 
van de conjunctuur  te zorgen.  Het  economisch  be-
leid moet  erop  gericht  zijn,  zowel  oververhitting  als 
krachtige,  plotseling  optredende  inzinlkingen  van  de 
conjunctuur  te verhinderen  en de weg  van  continue 
groei  in te slaan.  Een  dergelijk  beleid  zou  er name-
lijk toe bijdragen  dat  de spanningen  die  inflatie  en 
werkloosheid  veroorzaken  minder  ihevig  worden. 
De Commissie  lijkt  echter  aan  de terugkeer  naar  sta-
biliteit  en groei  de voorwaarde  te verbinden  dat voor 
de komende  periode  een  aanpassing  plaatsvindt  in 
de verdeling  van de toekomstige  reële  inkomens. 
Het Comité  is verbaasd  over  de limiet  die de Commis-
sie zich  heeft  gesteld;  deze  limiet  is overigens  in te-
genspraak  met  de diagnose  (structurele  oorzaken) 
welke  zij zelf in de inleiding  op het programma  heeft 
gesteld.  Een  coherent  pakket  maatregelen  (oip  het 
terrein  van  het fiscaal,  budgettair,  regionaal,  industri-
eel, sociaal  en het prijs-  en concurrentiebeleid)  zou  de 
homogeniteit  van  het  onitwerp-programma  van  de 
Commissie  en daarmee  ook  de geloofwaardigheid 
hiervan  hebben  bevorderd. 
6.1.3.  Met  betrekking  tot de ontwikkeling  van  de 
ondernemersinkomens  wijst  het Comité  op de nood-
zaak,  er zorg  voor  te dragen  dat  hogere  inkomens 
ook inderdaad  leiden  tot meer  investeringen.  Er moet 
voorkomen  worden  dat de investeringsactiviteit  nade-
lig wordt  beïnvloed  door  kapitaalvlucht.  Ten  einde 
de investeringen  te beïnvloeden  en de dodleinden  in 
het vlak  van  de werkgelegenheid  te verwezenlijken, 
zouden  de Lid-Staten  en de Gemeenschap  inspiratie 
moeten  putten  uit de ervaringen  die  zijn  opgedaan 
met de melding  van  de investeringen  in het kader  van 
bij voorbeeld  de EGKS. 
6.1.4.  Met  het oog  op de loonontwikkeling  heeft  de 
mogelijkheid,  cao's  aan  de gewijzigde  situatie  aan  te 
passen,  enige  betekenis.  Zo zouden  de cao-partijen 
in staat  zijn,  zich  enigszins  te matigen,  zonder  te moe-
ten vrezen,  tijdens  de looptijd  onrechtvaardige  nade-
len te moeten  ondervinden.  Wel  hebben  de onder-
nemingen  voor  hun  planning  een zekere  berekenings-
grondslag  nodig,  zodat  dergelijke  aanpassingsmecha-
nismen  in eerste  instantie  bij overeenkomsten  met  een 
looptijd  van  meer  dan  één  jaar  of in zeer  bijzondere 
omstandigheden  zouden  mogen  worden  toegepast. 
6.1.5.  Het  Comité  heoht  waarde  aan  de vaststelling 
dat deze  en andere  problemen  in verband  met  de 
Nr. C 56/60 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 7. 3.77 
oriëntering  en de uitvoering  van  het  contractuele 
loonbeleid  onder  de eigen  verantwoordelijkheid  van 
de cao-partijen  moeten  worden  opgelost.  Het is tegen 
elke vorm  van  reglementering  op dit gebied  gekant. 
Het stemt  juist  daarom  met  nadruk  in met  de grond-
gedachte  van  het  document,  door  uitbreiding  van 
raadplegingen  en in het  algemeen  door  een  betere 
voorlichting  mede  over  de vooruitzichten  op middel-
lange  termijn  de maatschappelijke  consensus  te be-
vorderen.  Voor  de inschakeling  van  de werknemers 
bij de economische  besluitvorming  verwijst  het naar 
zijn advies  inzake  het  Groenboek,  waaraan  thans 
wordt  gewerkt. 
6.1.6.  Gemeenschappelijk  optreden  op het  gebied 
van de handelspolitiek  is van  de grootste  betekenis. 
Daarom  dient  een  methode  te worden  uitgewerkt 
om het huidige  beleid  te verbeteren  en zo nodig  op 
nieuwe  bevindingen  af te stemmen.  De pogingen  die 
de Commissie  onlangs  in het werk  heeft  gesteld  om 
op handelsgebied  met  Japan  tot overeenstemming  te 
komen,  moeten  ten zeerste  worden  toegejuicht. 
6.2. Geleidelijke  beteugeling  van de inflatie 
6.2.1.  Volgens  het ontwerp  imoet  de inflatie  gelei-
delijk  worden  teruggebracht  tot een  percentage  dat 
uiterlijk  in 1980  ca. 4 a 5 % moet  bedragen  (par.  75). 
Aangezien  het tempo  van  de prijsstijgingen  tussen  de 
Lid-Staten  sterk  uiteenloopt,  kunnen  de beleidslijnen 
voor  de beteugeling  van  de inflatie  slechts  een zeer 
algemeen  karakter  dragen.  Het  Comité  betreurt  dat 
de Commissie  wiet  heeft  getracht,  de conclusies  van 
een werkgroep,  die door  haar  was  belast  met  een 
analyse  van  de oorzaken  van  de inflatie  en met  het 
aangeven  van  wegen  om dit probleem  op te lossen, 
grondiger  te bestuderen  en hiervan  beter  gebruik  te 
maken. 
6.2.2.  Ten  aanzien  van  de inkomensontwikkeling 
en de vermogensvorming  is het Comité  van  mening 
dat in het ontwerp  een  reeks  factoren  wordt  aan-
gegeven  die inderdaad  van  grote  betekenis  zijn  voor 
de vermindering  van  de spanningen  op dit gebied. 
Enkele  factoren  zijn  algemeen  geldig,  zoals  bij voor-
beeld  het voornemen,  het inzicht  in de reële  inko-
mens  en de vergelijkbaarheid  hiervan  te verbeteren 
(par. 94).  De statistieken  die thans  op het gebied  van 
de inkomensverdeling  ter beschikking  staan,  zijn  on-
voldoende.  Grotere  doorzichtigheid  zou  de verde-
lingsproblematiek  in een  rationeler  vlak  kunnen 
plaatsen. 
6.2.3.  Ook  de verbetering  van  de vermogenssprei-
ding (par.  95) is een algemene  taak,  waarmee  in de 
afzonderlijke  Lid-Staten  in uiteenlopende  mate  een 
aanvang  is gemaakt. Het Comité  stelt  voor,  de uitwisseling  van  ervarin-
gen op dit gebied  te bevorderen  om aldus  tot weder-
zijdse  suggesties  te komen. 
6.2.4.  In sommige  Lid-Staten  is het  noodzakelijk, 
collectief  te onderhandelen  over  de problematiek 
rond  de loonhiërarchie  (par.  94).  Hierdoor  moet  het 
mogelijk  worden,  te komen  tot een bevredigend  loon-
peil voor  zowel  de hogere  ails de lagere  inkomens-
categorieën. 
Tijdens  deze  collectieve  onderhandelingen  kan  niet 
worden  ingegaan  op de plaats  die het inkomen  van 
de zelfstandigen  in die loonhiërarchie  toekomt;  het 
Comité  acht  het  noodzakelijk  dat  een  onderzoek 
naar deze  inkomensgroep  wordt  ingesteld. 
Het Comité  vindt  "de vermindering  van  de Toonver-
schillen  tussen  mannelijke  en vrouwelijke  werkne-
mers  vanzelfsprekend. 
6.2.5.  Het  Comité  dringt  er in het algemeen  bij de 
Commissie  op aan,  dit hoofdstuk  nog  eens  grondig 
te bewerken  om de tekst  en daarmee  ook  de voor-
nemens  begrijpelijker  te maken.  Zo is het bij voor-
beeld  noodzakelijk,  nader  aan  te geven  wat  moet 
worden  verstaan  onder  begrippen  als „het  normale 
niveau"  van  de winsten,  „kosten  verbonden  aan  de 
terugkeer  naar"  een  evenwichtige  expansie  en „een 
billijk  deel"  van  de prijsstijging  dat door  de werk-
nemers  moet  worden  gedragen.  Ook  moet  nader  wor-
den aangegeven  wat  nu precies  met  „herwaardering 
van handenarbeid"  wordt  bedoeld. 
6.2.6.  Wat  het concurrentiebeleid  betreft,  is het aan 
geen twijfel  onderhevig  dat een  goed  functionerende 
concurrentie  een  belangrijke  voorwaarde  voor  prijs-
stabiliteit  is, in het bijzonder  wanneer  men  erin  slaagt, 
prodüktiviteitsstijgingen  grotendeels  de afnemer  en 
de consument  ten goede  te laten  komen. 
Het Comité  stemt  daarom  in met  de suggesties  die in 
het ontwerp  (par.  96 t/m 106)  met  betrekking  tot dit 
onderwerp  worden  gedaan,  alsmede  met  het stimu-
leren  van  rendabele  kleine  en middelgrote  bedrijven 
en de uitbreiding  van de consumentenbescherming. 
6.2.7.  Aan  de andere  kant  is het Comité  van mening 
dat de uitdrukking  „consumentenbescherming"  te 
beperkt  is om aan te duiden  wat  wordt  bedoeld.  Aan 
dit hoofdstuk  dient  de naam  „voorlichting  en bescher-
ming  van  de consument"  te worden  gegeven.  In dit 
hoofdstuk  dient  ook  te worden  gewezen  op de wen-
selijkheid  te denken  aan  een vorming  tot consument, 
die zo vroeg  mogelijk  dient  te beginnen. 
6.2.8.  Ten  aanzien  van  par.  105  wijst  het Comité 
erop dat zeer  belangrijke  belemmeringen  van  dé vrije 
toegang  tot alle  markten  van  de Gemeenschap  voort-
7. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/61 
vloeien  uit het uiteenlopen  van  de indirecte  belastin-
gen en dikwijls  ook  nog  uit het uiteenlopen  van  de 
technische  'bepalingen.  Het  is in het  belang  van  de 
consument,  door  opheffing  van  deze  verschillen  de 
concurrentie  over  de grenzen  te bevorderen,  maar 
zij hebben  er geen  belang  bij dat het aantal  georgani-
seerde  inkoopreizen  naar  het  buitenland  wordt  uit-
gebreid. 
6.3. Openbare  financiën 
6.3.1.  Het  aandeel  van  de overheidsuitgaven  in het 
bruto  binnenlands  produkt  is de laatste  jaren  sterk 
gestegen.  Evenals  de sociale  lasten,  die,  ook  wanneer 
zij als bijdrage  aan  de sociale  verzekeringen  moeten 
worden  beschouwd,  als een  soort  belasting  worden 
ervaren,  heeft  de belastingquote  in verscheidene  lan-
den intussen  een  niveau  bereikt  dat  dikwijls  reeds 
als te hoog  wordt  beschouwd.  Aan  de andere  kant 
ligt het voor  de hand  dat  ook  in de komende  jaren 
de staat  voor  belangrijke  taken  staat,  b. v. door  de 
toenemende  behoefte  aan  openbare  dienstverlening 
of bij het bevorderen  van  de economische  bedrijvig-
heid. 
6.3.2.  Gezien  dit dilemma  moeten  blijkens  het ont-
werp  de overheidsfinanciën  geleidelijk  worden  afge-
stemd  op de gewijzigde  situatie  en wordt  hierin  grote 
betekenis  gehecht  aan  de verhoging  van  de efficiency 
in de overheidsfinanciën,  zowel  aan  de ontvangst-
als aan  de uitgavenzijde,  alsmede  ten aanzien  van  het 
herverdelingseffect  (par.  109). 
Het Comité  kan  zidh  met  deze  conclusies  verenigen. 
Een verdere  stijging  van de belastingquote  zou,  zoals 
in enige  landen  reeds  blijkt,  tot irrationele  politieke 
reacties  kunnen  leiden"  om nog  maar  te zwijgen  over 
het feit  dat eventueel  belastingontduiking  in de hand 
kan worden  gewerkt  die in strijd  is met  het beginsel 
van een rechtvaardige  verdeling  van de fiscale  lasten. 
6.3.3.  Wel  is het Comité  van  mening  dat deze  alge-
mene  conclusies  variërend  per  land  moeten  worden 
uitgevoerd.  Zo moet  rekening  worden  gehouden  met 
de verdeling  in directe  en indirecte  balasöinigen,  de 
hoogte  van  de belastinggrondslag  en de mogelijk-
heden  voor  een  meer  rechtvaardige  en doeltreffende 
belastingheffing. 
6.4. Politiek  inzake  investeringen,  werkgelegenheid 
en arbeidsmarkt 
6.4.1.  De  voorspelde  groei  van  het  bruto  nationaal 
produkt  op middellange  termijn  met  minimaal  4,5 
& 5 % vereist  volgens  het Comité  een meer  dan  even-
redige  stijging  van  de investeringen.  Dit betekent  dat 
de voorwaarden  voor  het  doen  van  investeringen 
duidelijk  moeten  worden  verbeterd,  waarbij  de afzet-
verwachtingen,  de financieringsvoorwaarden  en de 
kostenontwikkeling  een  doorslaggevende  rol spelen. In het ontwerp  wordt  er terecht  op gewezen  dat  de 
Gemeenschap  door  het  uitspreken  van  positieve  en 
realistische  prognoses  een  essentiële  bijdrage  kan  le-
veren  om  pessimistische  tendensen  te kunnen  over-
winnen  en de investeringsactiviteit  nieuw  leven  in te 
blazen.  Weliswaar  dienen  de investeringen  in de ko-
mende  jaren  sterker  toe te nemen  dan  het  BNP  ten 
einde  een  duurzame  terugkeer  naar  een  situatie  van 
volledige  werkgelegenheid  mogelijk  te maken,  maar 
toch is het volgens  het Comité  van  belang  dat deze 
investeringen  worden  gestuurd  naar  de bedrijfstakken 
die voor  een  sterke  uitbreiding  van  de werkgelegen-
heid kunnen  zorgen. 
6.4.2.  Het  stemt  het  Comité  tot voldoening  dat  in 
dit verband  in het  ontwerp  ook  wordt  gewezen  op 
de noodzaak,  de informatie  over  zich  aftekenende 
structurele  veranderingen  als gevolg  tvan  de wijziging 
van een  reeks  van  intern-  en extern-economische  fac-
toren  te verbeteren  (par.  119).  Hierbij  moet  men  stel-
lig ook  denken  aan  onderzoek  naar  de gevolgen  van 
de structuurveranderingen  voor  de werkgelegenheids-
situatie  en -structuur.  De afhankelijkheid  van de Ge-
meenschap  van  export,  de noodzaak  de ontwikke-
lingslanden  afzetmogelijkheden  op de gemeenschap-
pelijke  markt  te bieden,  alsmede  de steeds  scherper 
wordende  internationale  concurrentie  leiden  ertoe  dat 
de toekomstige  ontwikkeling  van  de industrie  in de 
Gemeenschap  in sterke  mate  niet  slechts  afhankelijk  is 
van haar  vermogen  tot prijzenconcurrentie,  maar  ook 
van haar  innovatievermogen.  Het  Comité  onder-
streept  daarom  de opmerkingen  die in het  ontwerp 
over dit onderwerp  worden  gemaakt  (par.  120). 
6.4.3.  Hoewel  ervan  moet  worden  uitgegaan  dat de 
werkloosheid  niet  op korte  termijn  kan  worden  weg-
gewerkt,  is het  vooruitzicht  dat  het  werkloosheids-
percentage  in 1980  niet  tot onder  de 3 % zal dalen 
in feite  onaanvaardbaar. 
Derhalve  stemt  het  Economisch  en Sociaal  Comité 
in met  de op de driepartijenconferentie  in juni  1976 
gestelde  doeleinden,  nl. om  uiterlijk  in 1980  in de 
gehele  Gemeenschap  tot een  situatie  van  volledige 
werkgelegenheid  te zijn  teruggekeerd.  Met  het  oog 
daarop  dienen  krachtige  maatregelen  te worden  ge-
troffen  om snel  verbetering  in de werkgelegenheids-
situatie  te brengen.  Al wordt  terecht  gesteld  dat  de 
vermindering  van  het  aanbod  van  arbeidskrachten 
zorgvuldig  moet  worden  bestudeerd  omdat  sommige 
maatregelen  immers  niet  kunnen  worden  herzien 
(par.  125),  is een  ook  al in maatschappelijk  opzicht 
wenselijke  maatregel  als vermindering  van  de arbeids-
tijd een  niet  te verwaarlozen  bijdrage  tot de vermin-
dering  van de werkloosheid. 
Verder  wil  het  Economisch  en Sociaal  Comité  nog 
met nadruk  stellen  dat niet  mag  worden  uitgesloten 
dat de in sommige  landen  doorgevoerde  vervroeging 
van de pensioengerechtigde  leeftijd  op commoinau-
Nr. C 56/62 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 7.3. 77 
tair niveau  wordt  geharmoniseerd.  Daarbij  dient, 
zoals  ook  in het ontwerp  wordt  gesteld,  de betrokken 
werknemers  de keuzevrijheid  te worden  gelaten. 
6.4.4.  Het  Comité  acht  een  stelselmatige  verlenging 
van de leerplicht  met  als enig  doel,  het aanbod  van 
arbeidskrachten  te verminderen,  een  vrij  nutteloze 
maatregel.  Hiermee  wordt  het  probleem  van  de 
schoolverlaters  uit de jaren  met  een  hoog  geboorte-
cijfer  alleen  maar  naar  een  later  tijdstip  verschoven. 
Tevens  moet  worden  betwijfeld  of leerplichtverlen-
ging werkelijk  in het  belang  van  de jeugd  is. Het 
Comité  betreurt  overigens  dat in het ontwerp  slechts 
één korte  en bepaald  algemene  zin is gewijd  aan  de 
vraag  hoe  voldoende  opleidingsplaatsen  ter beschik-
king  kunnen  worden  gesteld.  Voor  deze  taak  moet 
in het  werkgelegenheidsbeleid  in de komende  jaren 
een bijzondere  plaats  worden  ingeruimd  en hiervoor 
dient  een concreet  communautair  programma  te wor-
den uitgewerkt. 
6.4.5.  In dit venband  mag  niet  voorbij  worden  ge-
gaan  aan  de negatieve  'invloed  die het  zogenaamde 
„zwarte  werk"  heeft  op dfe  tenuitvoerlegging  van 
een actieve  werkgelegenheidspolitiek  en op een  even-
wichtige  ontwikkeling  van  de  overheidsfinanciën, 
waarbij  ook  moet  worden  gedacht  aan  de financiën 
van de sociale  verzekeringsinstellingen. 
6.5. Versterking  van  de Gemeenschap 
6.5.1.  Het  Comité  heeft  herhaaldelijk  zijn  standpunt 
uitgesproken  over  de onbevredigende  situatie  van  de 
Gemeenschap  (x).  Ook  het  ontwerp  wordt  dus  door 
de bestaande  institutionele  moeilijkheden  beïnvloed; 
bijgevolg  komt  het  er althans  in een  eerste  fase  op 
aan, in economisch  opzicht  weer  voet  aan  de grond 
te krijgen  en een  ontwikkeling  op gang  te brengen 
die tot een  sterkere  convergentie  van  de economische 
ontwikkeling  in de Gemeenschap  leidt.  Op  dit doel 
zijn de 'beleidslijnen  van  het  ontwerp  gericht,  waar-
bij het Comité  onder  beleidslijnen  wil verstaan  een 
algemene,  ten  dele  ook  gekwantifieerde  oriëntatie, 
die gezien  de omstandigheden  en bijzonderheden  van 
elke Lid-Staat  voor  iedere  Lid-Staat  moet  worden  ge-
differentieerd.  Een  dergelijke  oriëntatie  kan  uit de 
aard der zaak  geen  dwingend  karakter  hebben,  maar 
moet  door  de Lid-Sta  ten worden  beschouwd  als ver-
plichting  hun  beleid  daarop  af te stemmen.  Het  Co-
mité acht  het daarom  noodzakelijk  dat elk jaar  wordt 
nagegaan  of en in hoeverre  de Lid-Staten  zich  aan 
de hoofdlijnen  houden  en dat de Raad  hieruit  even-
tueel  de nodige  conclusies  trekt. 
6.5.2.  Het  Comité  acht  het  zinvol,  over  de hoofd-
lijnen  van  het  programma  voor  het  mededingings-
beleid  en het stimuleren  van  de arbeidsmarkt  enkele 
(x) PB nr. C 125  van  16. 10. 1974;  PB nr. C 270  van  26.11. 
1974. algemene  opmerkingen  te maken.  Het  verwijst  even-
wel naar  zijn  inzake  deze  onderwerpen  uitgebrachte 
adviezen  en naar  de adviezen  inzake  ;hiet regionaal  be-
leid, het extern  economisch  Ibeleid,  de iiindustriepoli-
tiek en de economische  herstructurering  van  de Ge-
meenschap.  In deze  documenten  kunnen  aankno-
pingspunten  worden  gevonden  voor  de in het  pro-
gramma  aanbevolen  uitvoering  van  de hoofdlijnen, 
waarmee  volgens  het  Comité  zo spoedig  mogelijk 
voortgang  imoet  worden  gemaakt. 
7. Slotopmerkingen 
7.1. Het  is volgens  het Comité  in het ontwerp  zeer 
te waarderen  dat  hierin  niet  slechts  economische  en 
financieel-politieke  'beleidslijnen  zijn  opgenomen, 
maar  ook  wordt  ingegaan  op de politieke  en maat-
schappelijke  consequenties  van  en voorwaarden  voor 
de tenuitvoerlegging  van  een  economische  politiek 
op middellange  termijn.  Het  'bereiken  van  een  maat-
schappelijke  consensus  over  de doelstellingen  op mid-
dellange  termijn  en het voor  de verwezenlijking  hier-
van te voeren  'beleid  zijn  van  doorslaggevende  bete-
kenis  voor  het welslagen  van  liet programma,  waar-
bij volgens  het Comité  niet  slechts  een consensus  met 
de cao-partners,  maar  met  alle  belangrijke  maatschap-
pelijke  groepen  vereist  is. Niettemin  is de aan  de 
gang  zijnde  dialoog  met  en de permanente  raadple-
ging van  de cao-partners  bijzonder  belangrijk,  daar 
dezen  in vrije  onderhandelingen  de hoogte  van  het 
loon  en daarmee  een  belangrijk  economisch  gegeven 
bepalen.  Het  Comité  onderstreept  daarom  de op-
merkingen  hierover  in het ontwerp.  Het  verwijst  bo-
vendien  naar  de 'bijzondere  rol die  het Economisch 
en Sociaal  Comité  in de consensusvorming  naar  zijn 
mening  kan  en moet  spelen. 
7.2. Ondanks  het feit  dat overeenstemming  kon  wor-
den bereikt  over  de in het kader  van  het vierde  pro-
gramma  voor  de economische  politiek  op middel-
lange  termijn  aangegeven  doelstellingen  en hoewel, 
zoals  uit dit advies  blijkt,  ook  over  een  reeks  be-
langrijke  afzonderlijke  details  grotendeels  overeen-
stemming  kon  worden  'bereikt,  lopen  de opvattin-
gen over  de fundamentele  tendens  van  het  ontwerp 
in het  Comité  aanzienlijk  uiteen.  Aan  de ene  kant 
wordt  gesteld  dat het streven  naar  volledige  werkge-
legenheid  in het  ontwerp  weliswaar  als  prioriteit 
wordt  aangemerkt,  maar  als op zich  staand  doel  dat 
daarom  een  actief  werkgelegenheidslbeleid  vereist,  on-
voldoende  uit de verf  is gekomen.  Het  zou  onaan-
vaardbaar  zijn  indien  de oplossing  van  de huidige 
economische  crisis  in het ontwerp  uitsluitend  wordt 
gezien  in matiging  van  de uit arbeid  verworven  in-
komens.  Aan  de anldere  kant  is erop  gewezen  dat 
volledige  werkgelegenheid,  economische  groei  en sta-
biliteit  in onderlinge  samenhang  moeten  worden  ge-
zien,  waarbij  volledige  werkgelegenheid  als het resul-
taat van  een  op stabiliteit  gerichte  economische  poli-
7. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/63 
tiek moet  worden  beschouwd.  In de huidige  fase 
moet  hiertoe  in de eerste  plaats  het  investeringskli-
maat  verbeterd  worden. 
7.3. Het  Comité  onderstreept  met  name  het  evolu-
tieve  karakter  van  het  programma,  waarop  op ver-
scheidene  plaatsen  in het  ontwerp  wordt  gewezen. 
Het dringt  er bij de Commissie  op aan,  zo spoedig 
mogelijk  de concrete  maatregelen  van  de  econo-
mische  politiek  voor  te stellen  die,  zoals  zij zelf  stelt, 
nodig  zijn  om  het  oriëntatie&chema,  dat  het  pro-
gramma  beoogt  te zijn,  in te vuillen.  Het  Comité  ver-
wacht  eveneens  over  deze  maatregelen  te worden  ge-
raadpleegd. 
7.4. Het  Economisch  en Sociaal  Comité  bevestigt 
zijn bereidheid,  aan  de verdere  ontwikkeling  van  dit 
programma  voor  de economische  politiek  op mid-
dellange  termijn  mee  te werken.  Het  rekent  erop: — gehoord  te zullen  worden  over  de op voorstel  van 
de Commissie  te nemen  afzonderlijke  maatre-
gelen,  en 
— in staat  te zuiden  worden  gesteld,  de door  de 
Commissie  herziene  en bijgewerkte  kwantitatieve 
gegevens  van  het  programma  voor  de economi-
sche politiek  op middellange  termijn  en het  be-
leid van  de Lid-Staten  in dezen  aan  een  onder-
zoek  te onderwerpen  in het kader  van  zijn  advies 
over  de nationale  ontwerp-begrotingen  (behande-
ling van  de economische  situatie  van  de Gemeen-
schap  in het tweede  kwartaal). 
Gedaan  te Brussel,  25 november  1976. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het  Economisch  en Sociaal  Comité 
De volgende  wijzigingsvoorstellen  zijn  tijdens  de beraadslagingen  verworpen: 
Par. 6.1.4  en 6.1.5 
De paragrafen  6.1.4  en 6.1.5  samen  te voegen  tot één  paragraaf.  De eerste  zin („Met  het oog 
op...  enige  betekenis")  te handhaven. 
Vervolgens  de rest  van  par.  6.1.4  te schrappen  en verder  te gaan  met  de tekst  van  par.  6.1.5. 
Toelichting 
Het is onduidelijk  wat  met  spreiding  van  lasten  wordt  bedoeld  als met  het  beleid  wordt 
beoogd,  de inkomens  van  sommigen  te verhogen  en de inkomensstijgingen  van  anderen  af te 
remmen. 
Stemuitslag: 
Voor:  28, tegen:  33, onthoudingen:  5. 
Par. 6.1.5 
De eerste  en tweede  zin te schrappen.  De derde  zin als volgt  aan  te vangen: 
„Het  Comité  stemt  met  nadruk  in met  de grondgedachte  van  het document...  enz.". 
Toelichting 
De Commissie  stelt  terecht  (par.  94):  „De  inflatiebestrijding  vereist  aanvullende  maatregelen, 
die er voor  een deel  op gericht  moeten  zijn,  de inkomens  beter  in toom  te houden.". 
Nr. C 56/64 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 7.3.77 
Reeds  in par.  7 schrijft  de Commissie  t.a.v.  de aanspraken  van  de „grote  sociaal-economische 
groeperingen"  op hun  aandeel  in het  BNP:  „de  regeringen  en de Gemeenschap,  in overleg 
met de sociale  partners,  moeten  daartoe  de algemeen-economische  voorwaarden  bespreken 
en vastleggen.". 
De overheden  beschikken,  om de gestelde  economische  en sociale  doeleinden  te bereiken,  over: 
— hun  budgetpolitiek, 
— hun  geld-  en kredietbeleid, 
en over  de mogelijkheid  om - indien  nodig  voor  de verwezenlijking  van  de genoemde  doel-
einden  — regels  te stellen  t.a.v.: 
(— de prijzen, 
— dividenden, 
— investeringen, 
— fusies, 
— subsidies, 
— concurrentie-regime,  enz. 
Het concept-advies  bepleit  voorts  nog  de mogelijkheid  van  ingrijpen  (zie  par.  6.2.4)  t.a.v.  de 
inkomens  van  zelfstandigen  om te komen  tot een betere  „loonhiërarchie". 
Het is niet  in te zien,  waarom  naast  dit omvattende  terrein  van  mogelijk  overheidsingrijpen 
(nogmaals:  indien  nodig  voor  de verwezenlijking  van  de economische  en sociale  doeleinden) 
alleen  t.a.v.  de cao-lonen  elke  overheidsbemoeiing  zou  moeten  worden  uitgesloten. 
Stemuitslag: 
Voor:  14, tegen:  39, onthoudingen:  16. 
Par. 6.4.4 
De eerste  drie  zinnen  door  het volgende  te vervangen: 
„Een  stelselmatige  verlenging  van  de leerplicht  mag  niet  uitsluitend  ten  doel  hebben,  het 
probleem  van  de schoolverlaters  uit de jaren  met  een  hoog  geboortecijfer  naar  een  later 
tijdstip  te verschuiven,  maar  moet  ook  bijdragen  tot een  verbetering  van  de kwaliteit  van 
de arbeidskrachten  in de Gemeenschap.  Daarnaast  moet  ervoor  worden  gezorgd  dat  de 
aanwezige  of te installeren  produktieapparatuur  ook  in overeenstemming  is met  de nieuwe 
kennis  en vaardigheden  van  de werknemers  in de Gemeenschap. 
Een verlenging  van  de leerplicht  mag  evenmin  worden  gezien  als een  voortzetting  van  het 
traditionele  onderwijs;  hierbij  moet  juist  worden  getracht,  alle  vormen  van  verbetering  van 
algemene  en vakkennis  gedurende  het gehele  leven  te integreren.". 
Toelichting 
Verlenging  van  de leerplicht  is een  maatregel  die  niet  zonder  meer  door  het  Comité  mag 
worden  verworpen. 
De klemtoon  mag  niet  uitsluitend  komen  te liggen  op de verbetering  van  het  onderwijs;  er 
moet  ook  voor  worden  gezorgd  dat  het  produktieapparaat  zodanig  wordt  gewijzigd  dat  de 
kwaliteit  van  het werk  erop  vooruitgaat  of dat het werk  wordt  geherwaardeerd. 
Ten slotte  is het gewenst,  opleidingsmogelijkheden  aan alle  leeftijdsgroepen  te bieden. 
Stemuitslag: 
Voor:  31, tegen:  31, onthoudingen:  0. 
7. 3.77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 56/65 
De volgende  gedeelten  van  het advies  van  de Afdeling  voor  economische  en financiële  vraag-
stukken  zijn  gewijzigd: 
Par. 3.3,  derde  zin 
„Een  regelmatige  herziening  van  de richtsnoeren,  voor  zover  deze  kwantitatief  zijn,  dient 
in het kader  van  de jaarverslagen  over  de economische  situatie  plaats  te vinden.". 
Par. 4.4,  vijfde  zin 
„Niettemin  moet  alles  in het  werk  worden  gesteld  om  ten  minste  op  gebieden  van 
doorslaggevende  betekenis  tot een gemeenschappelijk  optreden  te komen.". 
Par. 6.1.2 
„Niettemin  stemt  de Afdeling  met  nadruk  in met  het in het ontwerp  vermelde  voornemen, 
voor  een  regelmatiger  verloop  van  de conjunctuur  te zorgen  (par.  90).  Het  beleid  moet  erop 
gericht  zijn,  zowel  oververhitting  als krachtige,  plotseling  optredende  inzinkingen  van  de 
conjunctuur  te verhinderen  en de weg  van  continue  groei  in te slaan.  Aldus  zou  de verde-
lingsstrijd  een  minder  scherp  karakter  krijgen  en zouden  de maatschappelijke  groepen  meer 
op middellange  dan  op korte  termijn  kunnen  worden  georiënteerd  en zou  één  van  de 
voorwaarden  van  dit beleid  eveneens  kunnen  zijn  dat van  pogingen  om er op korte  termijn 
zoveel  mogelijk  „uit  te slepen"  voorlopig  wordt  afgezien.". 
Par. 6.2.1  (tweede  alinea) 
„Aangezien  het tempo  van  de prijsstijgingen  tussen  de Lid-Staten  sterk  uiteenloopt,  kunnen 
de beleidslijnen  voor  de beteugeling  van  de inflatie  slechts  een  zeer  algemeen  karakter 
dragen.  De  Afdeling  is het  hiermee  wel  eens,  maar  wijst  erop  dat  het  dringend  nood-
zakelijk  is, deze  beleidslijnen  aan  de hand  van  de situatie  van  de afzonderlijke  Lid-Staten 
nader  en concreter  uit te werken.". 
Par. 6.2.4 
„De omvorming  van  de loonhiërarchie  (par.  94) die door  de Afdeling  in samenhang  met  de 
inkomens  van  de zelfstandigen  wordt  gezien,  moet  volgens  de Afdeling  aan  de hand  van 
verdere  onderzoeken  nauwkeuriger  worden  uitgewerkt.  De Afdeling  acht  de vermindering 
van de toonverschillen  tussen  mannelijke  en vrouwelijke  werknemers,  voor  zover  deze  niet 
op uiteenlopende  opleiding  en taken  berusten,  vanzelfsprekend.". 
Par. 6.4.3 
„Hoewel  ervan  moet  worden  uitgegaan  dat de werkloosheid  niet  op korte  termijn  kan worden 
weggewerkt  en bij de voorspelde  ontwikkeling  pas  in 1980  onder  de 3 % zou  kunnen 
dalen,  moet  volgens  de Afdeling  toch  intensief  worden  getracht,  zo snel  mogelijk  verbetering 
in de werkgelegenheidssituatie  te brengen.  Terecht  wordt  gesteld  dat  de vermindering  van 
het aanbod  van  arbeidskrachten  bijzonder  zorgvuldig  moet  worden  nagegaan  omdat  der-
gelijke  maatregelen  immers  niet  kunnen  worden  herzien  (par.  125).  Wel  wil  de Afdeling 
met méér  nadruk  dan  de Commissie  stellen  dat  niet  mag  worden  uitgesloten  dat  (rest 
ongewijzigd)  ". 
Par. 7.3,  laatste  zin 
„De Afdeling  verwacht  eveneens  over  deze  maatregelen  te worden  geraadpleegd.".