A4-0331/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie Agenda 2000-2006: het financieel kader van de Unie 2000-2006, het toekomstig financieringssysteem (COM(97)2000 - C4-0372/97)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(97)2000 - C4-0372/97),

- gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de adviezen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, de Commissie institutionele zaken, de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, de Commissie regionaal beleid, de Commissie visserij, de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0331/97),

A. overwegende dat het Interinstitutioneel Akkoord van 1993 en de hierbij gevoegde financiële vooruitzichten in 1999 aflopen,

B. overwegende dat het met het oog op het starten van de procedure ter vaststelling van de nieuwe financiële vooruitzichten in het eerste semester van 1998 nuttig is om in het kader van de te verwachten politieke ontwikkelingen het financieel kader voor na het jaar 2000 te schetsen,

C. overwegende dat de uitbreiding van de Unie met de kandidaatlanden een nieuwe stap betekent op weg naar de consolidering van de opbouw van een verenigd en vrij Europa,

D. overwegende dat dit proces alleen kans van welslagen heeft als alle kandidaatlanden kunnen deelnemen aan de communautaire beleidslijnen en wanneer deze beleidslijnen kunnen bijdragen tot de economische ontwikkeling van deze landen en hun integratie in de Unie,

E. overwegende dat de nieuwe financiële vooruitzichten aangepast moeten zijn aan de behoefte aan meer economische en sociale cohesie met het oog op de uitbreiding en de vereisten van de Economische en Monetaire Unie;

F. overwegende dat de Unie over voldoende middelen moet beschikken, niet alleen om dit proces tot een goed einde te brengen, maar ook om de opbouw van Europa na 1999 voort te zetten en uit te breiden,

1. neemt kennis van voornoemde mededeling van de Commissie waarin het politiek kader en de financiële behoeften van Europa voor de komende 7 jaar worden omschreven en is van mening dat dit niet wegneemt dat de Commissie vóór 1 juli 1998 voor de 15 lidstaten een officieel voorstel voor de financiële vooruitzichten moet indienen, zoals voorzien in artikel 25 van het vigerende Interinstitutioneel Akkoord;

De macro-economische basis

2. uit zijn verbazing over het door de Commissie geschetste macro-economisch kader en vestigt de aandacht van de Europese Raad op het risico om financiële analyses op al te willekeurige vooruitzichten te baseren;

3. is van mening dat een groei van 2,5% per jaar waarschijnlijk te optimistisch is en valse hoop dreigt te scheppen over de eventuele mogelijkheid om zonder aanvullende middelen een historisch proces van dergelijke betekenis in gang te zetten;

De duur van de financiële vooruitzichten

4. erkent dat de Commissie er nuttig aan gedaan heeft haar mededeling Agenda 2000 te vergezellen van een financieel kader over een relatief lange termijn; meent dat, hoewel het financiële kader van de Commissie voor financiële vooruitzichten te lang kan blijken te zijn, de goede afloop van de uitbreiding de budgettaire rust vereist die verschaft moet worden door een interinstitutioneel akkoord, vergezeld van de daarmee corresponderende financiële vooruitzichten;

5. is derhalve van mening dat de termijn van volgende financiële vooruitzichten in hoofdzaak afhangt van de mate waarin het Interinstitutioneel Akkoord wordt versoepeld, hetzij tussen de rubrieken, hetzij via een bindende herzieningsclausule, om rekening te houden met de onzekerheid van de toekomstige ontwikkelingen;

6. is van oordeel dat moet worden beklemtoond dat de nieuwe financiële perspectieven (inkomsten en uitgaven) automatisch herzien moeten worden zodra een of meer kandidaatlanden de toetreding tot de Unie ondertekend hebben, alsook indien de voorgestelde hervormingen van het landbouw- en het structuurbeleid niet worden verwezenlijkt of de berekende groeipercentages niet worden bereikt;

7. is van mening dat bij deze herziening ook de stand van de onderhandelingen en de resultaten van de eventuele IGC over de hervorming van de instellingen moeten worden gecontroleerd;

8. wijst erop dat bij ontstentenis van een akkoord tussen de instellingen over de herziening van de financiële vooruitzichten, de begrotingsprocedure altijd nog volgens de bepalingen van artikel 203 van het EG-Verdrag kan worden afgewerkt;

De maximumgrens van de eigen middelen

9. stelt vast dat de Commissie in haar mededeling geen echte schatting heeft gemaakt van de toekomstige behoeften van de communautaire beleidslijnen voor de Vijftien en de kandidaatlanden, maar dat zij slechts verklaart dat er niet te tornen valt aan de huidige maximumgrens van de eigen middelen van 1,27% van het BNP;

10. is van mening dat deze aanpak niet is afgestemd op het ambitieuze karakter van het ingediende plan; is van oordeel dat een serieuze en grondige analyse van de situatie tot de conclusie moet leiden dat het voorbarig is om nu al te verklaren dat aan de maximumgrens van de eigen middelen niet te tornen valt en dat de reële problemen hierdoor onderschat dreigen te worden, zelfs al kan dit handig zijn om een debat hierover in de Europese Raad te voorkomen;

11. is van oordeel dat de huidige maximumgrens van de eigen middelen alleen toereikend is om de financiële vooruitzichten na de uitbreiding te financieren wanneer de Raad de geëigende besluiten neemt om de bestaande beleidslijnen te hervormen;

Het systeem van de eigen middelen

12. wijst erop dat Agenda 2000 niet beoogt het communautaire financieringssysteem te wijzigen, niet de noodzaak vermeldt om de financiële autonomie van de Unie te waarborgen en geen financiële relatie tussen de belastingbetaler en de Europese instellingen creëert;

13. betreurt dat de Commissie het onvermijdelijke vraagstuk van het eigen- middelenstelsel niet heeft willen aanroeren; is van oordeel dat het moment daar is om van politieke moed en verbeeldingskracht te getuigen en een begin te maken met de herziening van een systeem dat weliswaar de financiering van de Unie mogelijk heeft gemaakt maar dat gezien de huidige situatie niet langer toereikend is om een evenwichtige verdeling van de Europese belastingdruk te garanderen;

14. acht het noodzakelijk de mogelijkheden te analyseren van een systeem dat meer rekening houdt met de relatieve welvaart van de burgers en dat voor de Europese burger tastbaarder is;

15. is van oordeel dat geen enkel stelsel van eigen middelen levensvatbaar is als het stoelt op het beginsel van de "juste retour"; onderstreept dat met alle budgettaire en niet-budgettaire voordelen van deelneming aan de Europese eenwording rekening moet worden gehouden, met name de objectieve voordelen van de interne markt en het vooruitzicht op uitbreiding;

16. verzoekt de Commissie onverwijld een mededeling in te dienen over het systeem van de eigen middelen zodat de twee takken van de begrotingsautoriteit hierover in debat kunnen treden en een besluit kan worden genomen voordat de volgende toetredingsonderhandelingen en de eventuele Intergouvernementele Conferentie zijn afgesloten;

Het Interinstitutioneel Akkoord

17. wijst erop dat de financiële vooruitzichten sinds hun goedkeuring een aanvulling op de Interinstitutionele Akkoorden vormen en dat de begrotingsprocedures sinds 1988 dankzij deze financiële vooruitzichten evenwichtig zijn verlopen; is echter van oordeel dat verbeteringen noodzakelijk zijn ten einde de procedures nog beter af te stemmen op de goede werking van instellingen en meer rekening te laten houden met het institutionele evenwicht waarom in de bepalingen van de Verdragen wordt gevraagd;

18. is van mening dat de volgende voorstellen voor de financiële vooruitzichten vergezeld moeten gaan van een herziening van het Interinstitutioneel Akkoord om o.a. de nutteloze logge procedures af te schaffen via een grotere flexibiliteit, een beperkte herziening van de rubrieken mogelijk te maken en achterhaalde procedures, zoals de classificatie van de uitgaven, pragmatisch te verwerpen; meent dat een herziening het ook mogelijk moet maken dat niet-gebruikte middelen van de categorieën niet worden terugbetaald aan de lidstaten maar in een specifieke reserve worden gestort die aangesproken kan worden bij onverwachte gebeurtenissen in de Unie of gebruikt kan worden voor het uitbreidingsproces;

19. verzoekt de Raad en de Commissie in het kader van de onderhandelingen over het volgende Interinstitutioneel Akkoord een voorstel uit te werken voor een herziening van de begrotingsprocedure ten einde de werking ervan in het geval van een uitgebreide Unie te garanderen;

De financiering van de uitbreiding

20. constateert dat de Commissie een schatting heeft gemaakt van het bedrag dat na de toetreding van de kandidaatlanden noodzakelijk is; vestigt de aandacht op het feit dat dit bedrag slechts indicatief van aard is en dat de reële omvang van dit bedrag - met inbegrip van de geraamde kosten van eventuele overgangsperiodes - pas na afloop van de toetredingsonderhandelingen kan worden vastgesteld;

21. stelt eveneens vast dat, volgens de Commissie, de kredieten die bij ontstentenis van extra middelen moeten worden vrijgemaakt om de uitbreiding tot een goed einde te brengen slechts bijeen kunnen worden gebracht dankzij een ingrijpende afslanking van de huidige beleidslijnen, met name op het gebied van de landbouw en de structuurfondsen;

22. is van mening dat het pas na goedkeuring van deze hervormingen door de Raad mogelijk zal zijn na te gaan hoeveel hierop daadwerkelijk bespaard is en dat pas dan een precieze schatting van de kosten kan worden gemaakt als de onderhandelingen zijn afgerond; is in het licht hiervan van mening dat pas dan een definitief besluit over de eventuele handhaving van de huidige maximumgrens van de eigen middelen kan worden genomen;

23. stelt voor om alle uitgaven in verband met de toetreding in een nieuwe rubriek van de financiële vooruitzichten op te nemen;

24. verzoekt de Europese Raad alternatieven voor de financiering van de uitbreiding te overwegen indien op basis van de besluiten van de Raad over de hervormingsvoorstellen van de Commissie minder besparingen worden verwezenlijkt dan die welke door de Commissie zijn voorzien, wanneer het aantal toetredende landen wordt gewijzigd of wanneer het tijdschema voor de diverse toetredingen verschilt van dat van de Commissie;

De hervorming van de beleidslijnen

25. erkent dat het noodzakelijk is bepaalde mechanismen te hervormen, zowel binnen het landbouwbeleid als de structuurfondsen; is echter van mening dat deze hervormingen moeten leiden tot een grotere doeltreffendheid van deze communautaire beleidslijnen om ze beter af te stemmen op de algemene situatie (d.w.z. WTO), de economische ontwikkeling van de regio's en de nieuwe uitdagingen van deze tijd (werkloosheid);

26. verzoekt de Europese Raad zich bewust te worden van de gevaren die kunnen voortvloeien uit een hervorming van de beleidslijnen die uitsluitend gedicteerd wordt door de noodzaak om middelen vrij te maken en die niet voortvloeit uit een vooruitziende blik of een politieke visie, en reeds nu de doelstellingen van deze hervormingen te formuleren;

Sectoriële overwegingen

Landbouw

27. constateert dat de Commissie het landbouwrichtsnoer handhaaft; onderstreept de noodzaak om op middellange termijn een landbouwbeleid in stand te houden; beseft dat het welslagen van de uitbreiding afhangt van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om hun landbouw te ontwikkelen en van het vermogen van de Unie om haar eigen landbouw aan te passen, zonder echter het GLB opnieuw te nationaliseren en alle Europese producties te benadelen;

Visserij

28. verzoekt de Commissie voorstellen te ontwikkelen voor een coherente horizontale strategie voor het structuurbeleid in de visserijsector en die tegelijk met de gedetailleerde voorstellen voor hervorming te presenteren; onderstreept dat het onevenwicht tussen de regio's die bijzonder afhankelijk zijn van de visserij hierdoor niet mag worden versterkt en dat derhalve alternatieve oplossingen moeten worden gezocht waarbij het horizontale karakter van de maatregelen behouden blijft;

Milieu

29. staat op het standpunt dat, gezien de verontrustende omvang van de milieuproblemen in de kandidaatlanden en de daaraan verbonden hoge kosten voor herstel en investeringen, een breed scala aan steun- en financieringsmaatregelen moet worden toegepast:

- de terbeschikkingstelling van voldoende middelen voor de aanpak van de ernstigste milieuproblemen zoals drinkwatervoorziening, waterzuivering, afvalverwerking, vervoer en energievoorziening,

- de oplossing van de structurele problemen, met name door steun aan de energiesector en het stadsmilieu,

- de bevordering van joint ventures tussen het bedrijfsleven in de lidstaten en in de kandidaatlanden, rekening houdend met het feit dat overeenkomstig het EG-Verdrag eisen op het gebied van milieu-en consumentenbescherming in alle beleidsgebieden van de EU geïntegreerd dienen te worden,

- onderzoek naar de mogelijkheid om in samenwerking met de EBWO en de EIB garantiefondsen voor banken in de Midden- en Oost-Europese landen op te zetten met het oog op de verstrekking van leningen voor milieuprojecten, met name aan kleine en middelgrote ondernemingen en aan lokale en regionale overheden;

Regionaal beleid

30. is het met de Commissie eens over de noodzaak de resultaten, de doelmatigheid en het rendement van het structuurbeleid aanzienlijk te verbeteren en is het in grote trekken eens met de nadruk die door de Commissie wordt gelegd op meer concentratie, vereenvoudiging en partnerschap, maar vreest dat de toewijzing van ongeveer 10% van de middelen op basis van prestaties zou kunnen leiden tot moeilijke subjectieve keuzes en meer bureaucratie en is tevens bezorgd dat het voorstel van de Commissie voor een reserve tot dusver niet op een werkbaar en objectief concept is gebaseerd;

31. is van mening dat de uitbreiding een historische kans biedt en dat de kosten van de uitbreiding gelijkelijk over alle lidstaten moeten worden verdeeld, met instandhouding van de solidariteit met de regio's; merkt echter op dat het cijfer van 0,46% van het BNP dat was overeengekomen voor een cohesiebeleid met vijftien lidstaten als gevolg van het nieuwe Commissievoorstel geleidelijk verminderd zal worden tot 0,39% in 2006, in een situatie met de huidige vijftien lidstaten;

Werkgelegenheid

32. stelt vast dat in het ontwerpverdrag van Amsterdam een aantal nieuwe verplichtingen voor de Gemeenschap worden omschreven op het gebied van werkgelegenheid, waarbij de samenwerking tussen de lidstaten wordt aangemoedigd en waar nodig wordt aangevuld; is gezien de voortdurende dreiging van werkloosheid en armoede van mening dat het nieuwe financiële kader moet voorzien in een grotere manoeuvreerruimte voor de ontwikkeling van nieuwe instrumenten gericht op de bevordering van de werkgelegenheid;

33. dringt er bij de Europese Raad op aan ervoor te zorgen dat eventuele werkgelegenheidsinitiatieven voor het MKB waartoe hij op zijn bijeenkomst van november 1997 besluit geen overlapping inhouden van in deze sector al bestaande programma's; verlangt dat werkgelegenheidsscheppende initiatieven, in het bijzonder voor het midden- en kleinbedrijf, worden gebundeld in één rubriek van eventuele nieuwe financiële vooruitzichten voor 1999;

34. is er voorstander van dat de toewijzingen voor prioritaire programma's van interne beleidsmaatregelen sneller stijgen dan de rest van de begroting; herinnert eraan dat dit op een regionaal en sociaal rechtvaardige wijze en overeenkomstig het beginsel van "mainstreaming" moet geschieden;

Cultuur, onderwijs en jeugd

35. meent dat in het vooruitzicht van het jaar 2000 de sectoren onderwijs en cultuur in een uitgebreide Unie meer plaats dienen te krijgen daar zij:

- de communautaire solidariteit en het gevoel tot eenzelfde geheel te behoren kunnen versterken,

- prioritaire sectoren voor immateriële investeringen zijn die direct en indirect effect hebben op de werkgelegenheid,

- bijdragen tot democratische praktijken door de ontwikkeling van met name het verenigingsleven;

Openbare vrijheden

36. beklemtoont dat de zeer grote behoeften die de Commissie in alle kandidaatlanden op het gebied van justitie en binnenlandse zaken heeft vastgesteld, met name ten aanzien van de opbouw van doeltreffende en democratische instellingen (politie en justitie), de strijd tegen de georganiseerde misdaad, het witwassen van geld en corruptie, doeltreffende grenscontroles en asielprocedures, een forse financiële inspanning vóór de toetreding geboden maken;

Onderzoek en energie

37. beschouwt de bevordering van onderzoek en technologische ontwikkeling door de Unie als prioritaire taak om bij te dragen tot het concurrentievermogen van de Europese industrie, tot het scheppen van arbeidsplaatsen en tot duurzame groei en ontwikkeling; verwijst naar zijn resolutie van 15 november 1996 over de opneming van de EGKS in de begroting van de Europese Unie ((PB C 362 van 2.12.1996, blz. 327.)), die in de volgende financiële vooruitzichten moet worden geïntegreerd;

38. betreurt dat de Commissie in Agenda 2000 geen rol van betekenis toekent aan het energiebeleid en stelt vast dat maatregelen met het oog op de verbetering van de nucleaire veiligheid en de naleving van de Euratomnormen nodig zijn;

Vervoer

39. is van mening dat de uitbreiding van de transeuropese vervoersnetwerken in de landen van Midden- en Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied van zeer groot belang is voor de geleidelijke integratie van deze landen in de Europese Unie;

Ontwikkeling

40. betreurt dat er geen verwijzing naar ontwikkelingsbeleid voorkomt in Agenda 2000, hetgeen betekent dat de intenties van de Commissie op dit beleidsterrein onduidelijk en vaag zijn en dat de Commissie hierover geen discussie aangaat;

41. wijst erop dat een grotere Europese Unie op wereldvlak een nog belangrijkere rol moet spelen en een nog grotere verantwoordelijkheid draagt jegens de derde wereld, en dat het imago van een Europese Unie die alleen haar eigen belangen beschermt niet kan worden gerechtvaardigd; meent dat budgettaire beperkingen deze verplichtingen jegens derde landen niet in het gedrang mogen brengen;

42. herhaalt zijn verzoek om budgettering van het EOF, die nog belangrijker wordt omdat het Europees Parlement daarmee nieuwe instrumenten zou kunnen krijgen om de EU-verplichtingen en de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid te bevorderen;

Begrotingscontrole

43. meent dat de Commissie de toekenning van aan de toetreding voorafgaande middelen en van elk ander communautair fonds moet laten afhangen van de uitvoering door elke begunstigde, in het kader van het Partnerschap voor de toetreding, van een bindend programma teneinde elk land, zo dit nog niet het geval is, te voorzien van

- een degelijk systeem voor administratief beheer en interne controle en een onafhankelijk en doeltreffend systeem voor externe controle,

- een adequaat administratief en juridisch mechanisme om de financiën van de Gemeenschap te beschermen,

- intensievere opleiding van de belasting- en douanediensten van de kandidaatlanden met het oog op de uitbreiding,

- een mechanisme voor samenwerking met de Europese Rekenkamer;

De middelen van een sterkere en grotere Unie

44. is er vast van overtuigd dat de uitbreiding van de Unie moet samengaan met een sterker Europa, dat in de hele wereld duidelijker naar voren treedt en vastbesloten is de problemen van de "global society" aan te pakken, met een grotere politieke autoriteit en toereikende financiële middelen;

45. is derhalve van mening dat de Europese Raad zich meer moet openstellen voor de uitbreiding van de Unie aangezien de middelen die met de uitbreiding gemoeid zijn volgens de cijfers van de Commissie uiteindelijk maar 0,13% van het geschatte BNP van de Vijftien over de gehele periode vertegenwoordigen;

46. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie voor te leggen op de Europese Raad van 13/14 december 1997 en te doen toekomen aan de communautaire instellingen en de parlementen van de lidstaten.