Advies over het communautair actieprogramma in verband met de preventie van aids en van bepaalde andere besmettelijke ziekten als onderdeel van het actiekader op het gebied van de volksgezondheid () (96/C 100/07)

De Raad heeft op 28 november 1994 besloten, overeenkomstig artikel 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Comité van de Regio's te raadplegen over het voornoemde actieprogramma.

Commissie 8 "Economische en sociale samenhang, sociaal beleid en volksgezondheid" die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden van het Comité was belast, heeft haar advies op 16 maart 1995 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Sileoni.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn zevende zitting van 20 en 21 april 1995 (zitting van 21 april 1995) het volgende advies uitgebracht.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Het CvdR is verheugd, in vervolg op zijn advies van 17 mei 1994 over het voorgaande aidsprogramma (CdR 44/94), wederom een advies te kunnen uitbrengen in het kader van de artikelen 3(o) en 129 van het EG-Verdrag, ditmaal over het voorstel voor een actieprogramma ter preventie van aids en van bepaalde andere besmettelijke ziekten (1995-1999).

1.2. Het CvdR constateert dat de Commissie een aantal punten uit bovenvernoemd advies heeft overgenomen, met name waar het gaat om voortzetting van het programma, verplichte voorlichting over aids op scholen, intensivering van controles op de veiligheid van bloed en bloedprodukten en bevordering van zelfvoorziening met bloed, en totstandbrenging van "kruisbestuiving" tussen onderzoekscentra. Toch betreurt het CvdR dat de Commissie in het financieel memorandum bij het voorstel, dit CvdR-advies niet heeft vermeld onder "referenties" (punt 3 b).

1.3. Het CvdR betuigt nogmaals zijn instemming met dit vijfjarenprogramma (1995-1999) en met de uitbreiding ervan tot andere besmettelijke ziekten, maar beklemtoont dat preventie van HIV-infectie (humaan immuundeficiëntie-virus) een bijzondere aanpak vereist en prioritair moet blijven.

1.4. Het CvdR wil eens te meer de aandacht vestigen op de noodzaak de verschillende afzonderlijke initiatieven zoals die t.b.v. aids, terwille van de samenhang en coördinatie onder te brengen in een overkoepelend communautair programma op het gebied van volksgezondheid. Op die manier zou tevens aan de in artikel 129 van het EG-Verdrag neergelegde verplichting voldaan worden, de eisen inzake gezondheidsbescherming tot een bestanddeel van andere communautaire beleidsonderdelen te maken.

1.5. Het CvdR verzoekt een beheerscomité op te richten i.p.v. een raadgevend comité, en dringt erop aan, vertegenwoordigers van regionale en lokale overheden in dit comité op te nemen. Helaas moet het CvdR vaststellen dat deze territoriale gemeenschappen niet betrokken worden bij de procedures voor raadpleging, participatie en follow-up. In dit verband verzoekt het de Commissie, daar waar nodig, de lid-staten meer aan te moedigen bij het opzetten van nationale coördinatiecomités. Deze comités, waarin alle belanghebbenden, inclusief de lokale en regionale partners, vertegenwoordigd zijn, bieden een waarborg voor concrete toepassing van het subsidiariteitsbeginsel t.a.v. de te nemen maatregelen.

1.6. Het CvdR is van oordeel dat evaluatie een wezenlijk onderdeel vormt van het programma, dat op dit punt zijn steun verdient.

2. Bijzondere opmerkingen

Wat de in het actieprogramma voorgestelde maatregelen en activiteiten betreft, plaatst het CvdR de volgende kanttekeningen:

2.1. Maatregelen voor kinderen en jongeren

De school heeft een belangrijke taak als bemiddelaar tussen jongeren, leerkrachten en het gezin, die allen op hun manier aan preventief gedrag moeten bijdragen; actieve deelname is immers een doorslaggevende factor voor het welslagen van preventieve activiteiten.

Bovendien moeten leerlingen elkaar ook onderling meer "opvoeden", terwille van de ontwikkeling van preventief gedrag. Hierdoor kunnen uiteindelijk ook adequate methoden voor de evaluatie van preventieprogramma's toegepast worden.

2.2. Preventie van overdracht van HIV en SOA's

In plaats van verwijzing naar "groepen met risicovol gedrag", hetgeen toch een zekere afbakening inhoudt, is het beter van "personen met risicogedrag" te spreken, teneinde niemand van preventieve activiteiten uit te sluiten.

Om dezelfde reden is het zaak via preventiecampagnes te streven naar vermindering van infectieverspreiding onder bevolkingsgroepen met risicogedrag, waarbij het zwaartepunt ofwel op het risico van besmetting met het virus (extra aandacht voor seronegatieve personen met risicogedrag), ofwel op het risico van overdracht van het virus moet liggen, (aandacht voor seropositieven).

Preventieactiviteiten moeten tot wijziging in risicogedrag leiden en kunnen ofwel op de bevolking in het algemeen, ofwel op heel specifieke doelgroepen zijn gericht.

De activiteiten moeten het volgende inhouden:

1) voorlichtings- en/of educatiecampagnes;

2) klinisch toezicht op seropositieve personen en directe en actieve deelname van deze personen in educatiecampagnes.

Naast adequate voorlichting dienen deze educatiecampagnes ook cognitieve elementen te bevatten, waardoor personen met risicogedrag worden aangezet tot andere gewoontes.

Bedoelde elementen moeten tot bewustmaking van het risicogedrag leiden en tot betere kennis omtrent de juiste preventiemethoden (bevordering van het gebruik van condooms, het steriliseren van injectienaalden of het gebruik van wegwerpspuiten).

Er is behoefte aan maatregelen voor betere voorlichting en advies en steun aan vrouwen in het algemeen, terwille van een vroegtijdige opsporing en om te voorkomen dat vrouwen zich te laat "aanmelden" bij sociale of medische hulpinstanties. Deze problematiek wordt nog verergerd door de angst voor discriminatie.

Het CvdR betreurt overigens dat er geen specifieke preventiemaatregelen voor homo- en bisexuele mannen zijn voorgesteld.

2.3. Veiligheid van bloed en bloedprodukten en zelfvoorziening met bloed

Zonder afbreuk te willen doen aan de mededeling van de Commissie over de veiligheid van bloedprodukten en de zelfvoorziening met bloed [COM(94) 652 def.], acht het CvdR het toch van belang periodieke bloeddonaties te bevorderen, en de bloeddonoren daarbij aan zeer strenge selectiecriteria met inbegrip van onderzoek naar hun gedrag, te onderwerpen, teneinde personen met risicogedrag die een infectie zouden kunnen doorgeven, uit te sluiten. Hierbij moet ook vermeden worden bloed in te zamelen van toevallige donoren die zich bij mobiele inzamelingsposten aanmelden.

2.4. Sociale en psychologische begeleiding

Wanneer seropositieve personen eenmaal op de hoogte zijn van hun infectie, ervaren ze behoefte aan steun, waaraan ofwel door medische instanties, ofwel door het gezin of de omgeving kan worden tegemoetgekomen. Natuurlijk ontstaan er tijdens het verloop van de infectie nieuwe sociaal-psychologische behoeften of worden al bestaande behoeften geaccentueerd. Het CvdR wijst op de sleutelrol van lokale overheden bij ziektepreventie (inclusief secundaire preventie) en gezondheidsbevordering, dankzij een actief partnerschap met de openbare gezondheidszorg en de NGO's.

Omwille van die reden moeten voor seropositieve personen en hun gezinnen bestemde en door de openbare gezondheidszorg en door NGO's opgezette activiteiten voor sociale en psychologische begeleiding bevorderd worden. Deze activiteiten moeten m.n. in het teken staan van persoonlijk advies, met extra aandacht voor de medische en psychologische hulpverlening per telefoon, evenals voor rechts- en sociale bijstand.

In dit verband dient geld te worden uitgetrokken voor de scholing van in de gezondheidszorg en in NGO's werkzaam personeel met het oog op bedoelde adviesverlening.

Tot slot is het zaak projecten te financieren die de maatschappelijke integratie van betrokkenen of van hun partners bevorderen of die bijstand verlenen aan het gezin wanneer de gezondheidstoestand van één van de gezinsleden dusdanig is dat normale beroepsbezigheden onmogelijk zijn geworden.

2.5. Bestrijding van discriminatie

Discriminatie, in eender welke vorm, is één van de factoren die tot ongelijkheden in gezondheidstoestand leidt. Bestrijding ervan dient derhalve gestalte te krijgen in de vorm van concrete maatregelen, zoals het organiseren van een gerichte opleiding voor evaluatie van de behoeften van dergelijke groepen die keer op keer op een muur van vooroordelen en discriminatie stuiten.

Brussel, 21 april 1995.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC

() PB nr. C 333 van 29. 11. 1994, blz. 34.