Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, uit te voeren door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1995-1998) (94/C 113/07) (Voor de EER relevante tekst) COM(94) 70 def. - 94/0074(CNS)

(Door de Commissie ingediend op 30 maart 1994)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 7,

Gezien het voorstel van de Commissie, ingediend na raadpleging van het Wetenschappelijk en Technisch Comité,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comite,

Overwegende dat de Raad bij Besluit . . ./. . ./Euratom een Kaderprogramma voor communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs (1994-1998) heeft vastgesteld, dat alle activiteiten omvat op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling, waaronder ook demonstratieprojecten, internationale samenwerking, verspeiding en exploitatie van onderzoekresultaten en opleiding, op de gebieden nucleaire veiligheid en beveiliging en beheerste thermonucleaire fusie; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van dit besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 2 van Besluit . ./. . ./Euratom is bepaald dat het Kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die worden vastgesteld overeenkomstig artikel 7 van het Verdrag;

Overwegende dat een raming moet worden gemaakt van de voor de uitvoering van dit specifiek programma noodzakelijk geachte middelen op basis van artikel 1, lid 3, van Besluit . ./. . ./Euratom;

Overwegende dat in Besluit . ./. . ./Euratom is bepaald dat het maximum totaalbedrag van het kaderprogramma uiterlijk op 30 juni 1996 opnieuw wordt bekeken met het oog op een verhoging ervan; dat als gevolg hiervan het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd;

Overwegende dat de inhoud van het Kaderprogramma is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifiek programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten;

Overwegende dat het GCO aan de tenuitvoerlegging van het Kaderprogramma kan bijdragen door middel van de OTO-werkzaamheden waarvoor het over bijzondere, zoniet unieke bekwaamheden en installaties beschikt, alsmede door de nodige activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning voor de opstelling en tenuitvoerlegging van het communautaire beleid en van de taken die krachtens het Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en waarvoor de onpartijdige en onafhankelijke medewerking van het Centrum vereist is; dat deze bijdrage integrerend deel moet uitmaken van een lange-termijnstrategie waardoor het GCO een rol van betekenis kan gaan spelen op het gebied van de wetenschappelijke samenwerking in Europa;

Overwegende dat de door het GCO uitgevoerde directe werkzaamheden bestaan uit institutionele onderzoekactiviteiten en activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning;

Overwegende dat binnen de directe werkzaamheden de onderzoekactiviteiten zodanig moeten worden uitgevoerd dat zij complementair zijn met de overeenkomstige indirecte werkzaamheden;

Overwegende dat binnen de directe werkzaamheden de activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning van het communautaire beleid in verhouding moeten blijven met de behoeften daaraan gedurende de looptijd van dit programma;

Overwegende dat het GCO daarnaast op dezelfde wijze aan de indirecte werkzaamheden in het kader van de andere specifieke programma's kan deelnemen als derden die in een Lid-Staat zijn gevestigd;

Overwegende dat het GCO ook op concurrentiebasis kan deelnemen aan iedere andere door de Gemeenschap ten uitvoer gelegde activiteit en werkzaamheden kan verrichten voor rekening van derden;

Overwegende dat verkennend onderzoek moet worden gestimuleerd;

Overwegende dat het GCO een bijdrage kan leveren aan de onderlinge overeenstemming van de nationale, communautaire en Europese activiteiten voor onderzoek en technologische samenwerking, en dat het Centrum, aangezien het nauw is betrokken bij de formulering en de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid in de wetenschappelijke en technische sectoren waarin het over specifieke capaciteiten beschikt, een stimulerende rol kan spelen als de spil van netwerken van openbare en particuliere laboratoria in de Lid-Staten en als zwaartepunt voor Europese onderzoekconsortia op specifieke gebieden;

Overwegende dat het in het kader van dit programma wenselijk is de economische en sociale effecten alsmede de eventuele technologische risico's ervan te laten evalueren;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken ten einde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen;

Overwegende dat moet worden gestreefd naar een versterking van de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de Europese industrie, ten einde de ontwikkeling van haar internationale concurrentiepositie te bevorderen; dat bijgevolg de prenormatieve onderzoekactiviteiten die uit hoofde van andere communautaire beleidslijnen nodig worden geacht, moeten worden bevorderd;

Overwegende dat de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap moet worden versterkt en de harmonieuze algemene ontwikkeling ervan moet worden bevorderd, met inachtneming van de doelstelling van wetenschappelijke en technische kwaliteit; dat de activiteiten van het GCO moeten bijdragen aan de verwezenlijking van deze doelstellingen;

Overwegende dat bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de veiligheid van de splijtstofkringloop en aan de milieu-effecten daarvan;

Overwegende dat het GCO beter moet worden geïntegreerd in netwerken of consortia met partners uit alle Lid-Staten, zowel voor de institutionele als voor de concurrentiële activiteiten; dat het GCO met name als drijvende kracht moet fungeren om te zorgen voor betere relaties tussen laboratoria en onderzoekinstellingen uit alle regio's van de Gemeenschap;

Overwegende dat op het gebied van de veiligheidscontrole het GCO een bijdrage moet leveren tot de ontwikkeling van de nieuwe technieken die nodig zijn om de naleving van de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen ter zake te kunnen nakomen;

Overwegende dat de Commissie, in het bijzonder steunend op de bijzondere bekwaamheden van het GCO op het gebied van de veiligheidscontrole, steun moet verlenen aan de bevoegde autoriteiten van de nieuwe onafhankelijke staten bij de instelling van een samenhangend en betrouwbaar controlesysteem op hun gehele grondgebied, ten einde iedere mogelijkheid van illegale handel in kernmateriaal uit te sluiten;

Overwegende dat, meer algemeen, de Commissie, door met name gebruik te maken van de bekwaamheden van het GCO, haar bijdrage tot de instelling van een samenhangend en betrouwbaar internationaal systeem voor veiligheidscontrole moet voortzetten door middel van samenwerking met de bevoegde internationale organisaties, in het bijzonder de AIEA, en met derde landen die ook aan een dergelijk systeem willen deelnemen;

Overwegende dat de werkzaamheden en de ervaring van het GCO door de Commissie goed moeten worden benut bij haar hulpverlening aan de landen van Midden- en Oost-Europa en de nieuwe onafhankelijke Staten op het gebied van nucleaire veiligheid en beveiliging;

Overwegende dat bij de tenuitvoerlegging van dit programma ook activiteiten inzake internationale samenwerking overeenkomstig artikel 101, lid 2, van het Verdrag met andere derde landen en met internationale organisaties nuttig kunnen zijn;

Overwegende dat het GCO in dit verband nauwe relaties moet aanknopen met openbare of particuliere organisaties en bedrijven in derde landen, met name in Europese derde landen;

Overwegende dat het GCO kan bijdragen tot de verspreiding en de exploitatie van de resultaten van zijn activiteiten;

Overwegende dat te zijner tijd een onafhankelijke evaluatie van de stand van het beheer en de voortgang van de institutionele onderzoekactiviteiten moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het volgende Kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat de raad van beheer van het GCO een belangrijke rol speelt in de werking van het GCO en bij de tenuitvoerlegging van de activiteiten ervan,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode van 1 januari 1995 tot en met 31 december 1998 wordt een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling vastgesteld, uit te voeren door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

Artikel 2

De Commissie, bijgestaan door de raad van beheer van het GCO (hierna "raad van beheer" genoemd), is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de directe werkzaamheden en doet daartoe een beroep op de diensten van het GCO.

Artikel 3

1. De werkzaamheden als bedoeld in artikel 1 bestaan uit institutionele onderzoekactiviteiten en institutionele activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning.

2. De institutionele onderzoekactiviteiten, als omschreven in bijlage I.A, zijn activiteiten waarvoor het GCO over bijzondere, zoniet unieke, bekwaamheden beschikt en welke een bijdrage leveren tot het OTO-beleid van de Unie. Zij worden zodanig uitgevoerd dat zij complementair zijn met de overeenkomstige indirecte werkzaamheden in het kader van de andere programma's van het Kaderprogramma.

3. De institutionele activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning, als omschreven in bijlage I.B, zijn activiteiten die nodig zijn voor de opstelling en de tenuitvoerlegging van andere communautaire beleidslijnen en van de taken die krachtens het Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en waarvoor de onpartijdige en onafhankelijke medewerking van het GCO vereist is.

Artikel 4

1. Het GCO neemt deel aan de tenuitvoerlegging van de activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling, internationale samenwerking, verspreiding en exploitatie van onderzoekresultaten en opleiding op de gebieden nucleaire veiligheid en beveiliging en beheerste thermonucleaire fusie door de uitvoering van directe werkzaamheden en door activiteiten op het gebied van verkennend onderzoek.

2. Het GCO draagt ook bij aan de tenuitvoerlegging van de communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie door deel te nemen aan de indirecte werkzaamheden in het kader van de andere specifieke programma's, in samenwerking met een of meer in een Lid-Staat gevestigde partners.

3. Het GCO neemt ten slotte ook deel aan de tenuitvoerlegging van de communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie door zich aan te sluiten bij netwerken of consortia met partners uit alle Lid-Staten. Met name moet het zorgen voor betere betrekkingen tussen laboratoria en onderzoekinstellingen van alle regio's in de Gemeenschap.

Artikel 5

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van de activiteiten van het GCO beloopt 300 miljoen ecu.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. Het bovenvermelde noodzakelijk geachte bedrag voor de uitvoering van het programma kan worden verhoogd krachtens en overeenkomstig de toewijzing als bedoeld in artikel 1, lid 3, van Besluit . ./. . ./Euratom.

4. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast met inachtneming van de in het Kaderprogramma aangegeven wetenschappelijke en technologische prioriteiten.

Artikel 6

Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering van dit programma.

Artikel 7

1. De Commissie, bijgestaan door de raad van beheer, bekijkt voortdurend en systematisch de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog steeds aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. In voorkomend geval dient zij aan de hand van de resultaten van dit onderzoek voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van deze programma's en, wanneer het gaat om activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning van het communautaire beleid, neemt zij de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze zijn afgestemd op de bestaande behoeften.

2. Ieder jaar dient de Commissie vóór 15 april bij het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een verslag in over de tenuitvoerlegging van deze beschikking. Dit verslag gaat vergezeld van de opmerkingen van de raad van beheer. Deze laatste kan ook, via de Commissie, bij het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een afzonderlijk verslag indienen over ieder aspect van de toepassing van deze beschikking.

3. Als bijdrage tot de algemene evaluatie van de communautaire activiteiten als bedoeld in artikel 4, lid 2, van het besluit tot vaststelling van het Kaderprogramma, laat de Commissie, na raadpleging van de raad van beheer, te gelegener tijd door onafhankelijke deskundigen een evaluatie uitvoeren van de onderzoekwerkzaamheden die door het GCO op de door dit programma bestreken gebieden zijn verricht, alsmede van het beheer daarvan.

4. Na afloop van dit programma laat de Commissie, na raadpleging van de raad van beheer, door onafhankelijke deskundigen een eindevaluatie van de verkregen resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van het Kaderprogramma en bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 8

De Commissie ziet er, in samenwerking met de raad van beheer, op toe dat er systematisch overleg plaatsvindt met de betrokken programmacomités om te zorgen voor complementariteit tussen de indirecte werkzaamheden, de overeenkomstige nationale activiteiten en de institutionele onderzoekactiviteiten van het GCO op dezelfde gebieden, zodat zorg wordt gedragen voor een samenhangende aanpak.

Artikel 9

1. De Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig artikel 101, lid 2, van het Verdrag onderhandelingen aan te knopen met het oog op het sluiten van internationale overeenkomsten, in het bijzonder met Europese landen van buiten de Gemeenschap, alsmede met in Europa gevestigde internationale organisaties, ten einde deze bij de activiteiten van het GCO te betrekken.

2. De Commissie, bijgestaan door de raad van beheer, kan op basis van het criterium van wederzijds voordeel het GCO verzoeken projecten uit te voeren samen met organisaties en bedrijven uit derde landen, met name uit Europese landen van buiten de Gemeenschap, in het kader van de door het GCO ten uitvoer gelegde specifieke programma's.

Artikel 10

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

BIJLAGE I

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD

Dit specifiek programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het Vierde Kaderprogramma; de daarin aangegeven selectiecriteria worden hierin toegepast en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen ervan worden hierin nader omschreven.

Bijlage III van het Kaderprogramma vormt de grondslag voor de doelstellingen van dit programma.

Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) zal zich bezighouden met strategisch en toegepast onderzoek. Deze activiteiten, die een onderdeel vormen van het Europese stelsel van wetenschap en technologie, moeten tevens bijdragen tot de wetenschappelijke onderbouwing van de verschillende takken van het communautaire beleid. Hierbij zal rekening worden gehouden met de volgende aspecten:

- wetenschappelijke en technische uitmuntendheid,

- neutraliteit en onafhankelijkheid,

- unieke karakter van de onderzoekfaciliteiten,

- toegankelijkheid voor alle Lid-Staten van de Gemeenschap.

Overeenkomstig de in het Witboek over "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" omschreven prioriteiten op onderzoekgebied, moeten de wetenschappelijke en technische onderzoekactiviteiten van het GCO voorzien in de behoeften van de Gemeenschap als geheel, alsmede die van haar Instellingen en Lid-Staten, ten einde:

- bij te dragen tot de versterking van de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de Europese industrie en de ontwikkeling van de internationale concurrentiepositie daarvan;

- de onafhankelijke wetenschappelijke deskundigheid te verschaffen die nodig is voor de uitvoering van het communautaire beleid en van de taken die krachtens het Verdrag aan de Gemeenschap zijn opgedragen;

- wetenschappelijke en technische diensten te verrichten voor de Instellingen van de Gemeenschap en de bekwaamheden en wetenschappelijke en technische installaties van het GCO beschikbaar te stellen voor overheids- en particuliere instellingen;

- bij te dragen tot de veiligheid van nieuwe technologieën voor het publiek;

- bij te dragen tot een betere milieu-effectrapportage en milieubescherming;

- bij te dragen tot een vermindering van de wetenschappelijke en technologische ongelijkheden tussen de Lid-Staten van de Gemeenschap.

De Europese dimensie van zijn werkzaamheden dient een van de fundamentele sterke punten van het GCO te blijven. De activiteiten van het GCO moeten worden gekenmerkt door een multidisciplinaire aanpak, die gebaseerd is op de grote verscheidenheid van de aanwezige deskundigheid. Dit multidisciplinaire karakter dient tot uiting te komen in de terreinen waarop de instituten van het GCO werkzaam zijn, waardoor het Centrum in staat blijft op eventuele nieuwe uitdagingen in te gaan.

Dankzij de aanwezige bekwaamheden en de betrokkenheid bij het formuleren en uitvoeren van het communautaire beleid zal het GCO bijdragen tot het bundelen van de nationale, communautaire en Europese activiteiten. Het zal daartoe deelnemen aan netwerken van openbare en particuliere laboratoria in de Lid-Staten en aan Europese onderzoekconsortia en kan een spilfunctie vervullen in de sectoren die tot zijn werkterrein behoren.

Deze ruime taakstelling mag echter niet leiden tot een te grote versnippering van de ondernomen werkzaamheden. Zonder de verwachtingen van de opdrachtgevers uit het oog te verliezen, moeten het Centrum en zijn leiding een helder zicht houden op de juiste wetenschappelijke en technische oriëntatie van het GCO en het juiste evenwicht weten te bewaren om de werkzaamheden en contracten die zijn aangenomen, te allen tijde te kunnen uitvoeren op het vereiste niveau van competentie, zowel kwalitatief als kwantitatief.

De door het GCO uit te voeren werkzaamheden vallen onder twee categorieën:

- institutionele onderzoekactiviteiten,

- institutionele activiteiten ter wetenschappelijke en technische ondersteuning van het communautaire beleid.

A. INSTITUTIONELE ONDERZOEKACTIVITEITEN

De activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie, waarvoor het GCO over bijzondere bekwaamheden en installaties beschikt, die misschien wel uniek zijn in de Gemeenschap, dragen bij tot de tenuitvoerlegging van het communautaire onderzoekbeleid.

- Nucleaire veiligheid

De doelstelling van deze actie is meer wetenschappelijke en technische kennis te verwerven en bij te dragen tot de ontwikkeling van technologieën om de veiligheid van de gehele splijtstofkringloop te verhogen en de milieueffecten van het gebruik van deze energiebron te verminderen en om de verplichtingen van de Gemeenschap uit hoofde van het Verdrag na te komen.

Het GCO zal op de volgende gebieden een bijdrage leveren:

- reactorveiligheid,

- veiligheid van de splijtstofkringloop,

- veiligheidscontrole en splijtstofbeheer.

Reactorveiligheid

Het GCO zal zich hoofdzakelijk met de volgende activiteiten bezighouden:

- bijdrage aan ongevallenpreventie: ontwikkeling van niet-destructieve analysetechnieken (NDA) met het oog op de verbetering en de verfijning van inspectieprocedures, ontwikkeling van kwalificatiemethoden om de harmonisatie daarvan te vergemakkelijken;

- probabilistisch veiligheidsonderzoek: het GCO zal bijdragen aan de verbetering van methoden en het bereiken van overeenstemming over de toepassing daarvan in veiligheidsstudies;

- uitvoering via Europese netwerken van studies van de verouderingsmechanismen bij componenten, verzwakkingsmethode, evaluatie van de integriteit van constructies en inspectiemogelijkheden;

- onderzoek van ernstige ongevallen: dit onderzoek wordt uitgevoerd enerzijds in de vorm van onderzoek naar verschijnselen binnen en buiten het reactorvat bij experimenten met verslechtering van de reactorkern met gebruikmaking van reële materialen en bij reële temperaturen; dergelijke werkzaamheden worden op kleine en grote schaal verricht in het GCO; anderzijds wordt bijgedragen aan de studie van het vrijkomen van splijtingsprodukten en overdrachtverschijnselen dank zij deelname aan de interpretatie van de resultaten van experimenten waarbij het vrijkomen van radioactiviteit tijdens ongevallen wordt gesimuleerd. Deze worden uitgevoerd in andere laboratoria, met name het CEA (brontermonderzoek). Daarnaast wordt in het GCO ook nog een proef met resuspensie van aërosolen uitgevoerd. Een en ander vindt plaats in coördinatie met de activiteiten betreffende dit gebied in het kader van de indirecte werkzaamheden.

Voor deze werkzaamheden wordt verder intensief samengewerkt in het kader van netwerken met Europese of niet-Europese partners. Daarbij wordt vooral beoogd gemeenschappelijke rekeninstrumenten te ontwikkelen ten behoeve van de industrie en de veiligheidsautoriteiten.

Voor deze werkzaamheden is het van belang dat het GCO bij uitstek in staat is samenwerkingsnetwerken tussen de betrokken Europese partners op te zetten en zodoende deel te nemen aan de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid overeenkomstig het Verdrag.

Veiligheid van de splijtstofkringloop

De werkzaamheden van het GCO hebben als belangrijkste doelstelling de milieueffecten van het gebruik van kernenergie te verminderen door onderzoek te verrichten aan de splijtstofkringloop, ten einde het beheer van de laatste fase van de splijtstofkringloop te optimaliseren. Zij worden uitgevoerd in coördinatie met de activiteiten betreffende dit gebied in het kader van de indirecte werkzaamheden.

Dit onderzoek moet leiden tot een betere kennis van de actiniden en de plutoniumkringloop en tot een optimale strategie voor het beheer van de afvalstoffen, die met name inhoudt dat zo min mogelijk hoogactief afval wordt geproduceerd. Hierbij zal rekening worden gehouden met de ontwikkeling van de reactorontwerpen.

Voorts moet de huidige strategie van de Lid-Staten worden onderbouwd, die gericht is op de opberging van radioactieve afvalstoffen in diep liggende geologische formaties en moeten beheersstrategieën worden onderzocht die het mogelijk moeten maken de hoeveelheid afval van toekomstige bij de splijtstofkringloop betrokken installaties te verminderen. Het onderzoek zal in nauwe samenwerking met de nationale laboratoria worden uitgevoerd.

De werkzaamheden zullen hoofdzakelijk betrekking hebben op de volgende thema's:

- onderzoek naar het gedrag van splijtstoffen (UO2 en gemengd oxide) vanuit veiligheidsoogpunt,

- fundamentele fysisch-chemische analyses van actiniden in vaste toestand,

- onderzoek van nucleaire aërosolen,

- maximale beperking van het ontstaan van secundaire actiniden en andere langlevende radionucliden in de splijtstofkringloop,

- technologie van plutoniumsplijtstof,

- karakterisering van bestraalde splijtstoffen met het oog op de verwijdering ervan,

- radionucliden voor medische toepassingen.

Veiligheidscontrole en splijtstofbeheer

Met dit onderzoek, dat wordt uitgevoerd in netwerken van nationale laboratoria, wordt bijgedragen tot en gestreefd naar het tijdig beschikbaar stellen van resultaten of nieuwe technieken die van essentieel belang zijn voor het nakomen van de verplichtingen van het Verdrag op het gebied van de veiligheidscontrole, alsmede die van het non-proliferatieverdrag.

Met name moeten technieken worden ontwikkeld waarmee het hoofd kan worden geboden aan nieuwe uitdagingen in verband met de ontwikkeling van de splijtstofkringloop en de versterking van de controles.

Deze activiteiten zijn gericht op de ontwikkeling en verbetering van technieken zoals:

- niet-destructieve proeven met behulp van gamma- en neutronenstralen voor de analyse van afval, afgekeurde produkten en bestraalde splijtstoffen;

- metingen van materialen in volume en massa, in grote reservoirs in splijtstof- en opwerkingsfabrieken;

- verzegelingen en nieuwe markeringssystemen voor voorwerpen die kernmateriaal bevatten en voor containers;

- bewakingssystemen waarbij gebruik wordt gemaakt van digitale beeldopslag en -bewerking voor automatische bewaking en onderzoek en voor de verbetering van registraties op lange termijn, zonder aanwezigheid van inspecteurs.

Een bijzondere inspanning wordt gedaan voor onderzoek naar het ontwerp van geïntegreerde multisensoriële systemen die kunnen werken in afwezigheid van inspecteurs met behulp van mobiele robottechnologie. In dergelijke systemen wordt intelligente programmatuur gebruikt voor de verwerking van de gegevens en de materiaalboekhouding.

Bij deze activiteiten wordt in het bijzonder gebruik gemaakt van de experimentele installaties Perla ("Performance and training laboratory"), TAME ("Tank measurement") en Lasco ("Surveillance and containment") van het GCO, waarin experimentomstandigheden worden gecreëerd die de werkelijkheid in een installatie benaderen.

Ten slotte sluiten de activiteiten van het GCO op het gebied van de veiligheidscontrole ook aan bij een Europese samenwerking die geïllustreerd wordt door het Esardia-netwerk ("European Safeguards Research and Development Association") en internationale samenwerking met de Verenigde Staten, Canada, Japan en Rusland.

- Beheerste thermonucleaire fusie

Deze activiteit maakt deel uit van het communautaire programma voor onderzoek naar kernfusie. Wat de veiligheids- en milieu-aspecten van de voor het Europese programma bestemde toekomstige machines betreft, moeten de basiskennis en technologie worden verbeterd. Het grootste gedeelte van de werkzaamheden zal dienen ter ondersteuning van ITER, maar kan ook betrekking hebben op iedere andere fusiereactor.

Daartoe heeft het GCO het Europees laboratorium voor de behandeling van tritium (Ethel) ontworpen en gebouwd. Doel van deze installatie is de ontwikkeling van methoden voor het behandelen van tritium, maar bijzondere aandacht wordt ook geschonken aan de verificatie en validatie van preventiemethoden en methoden voor de beperking van tritiumafval en activeringsprodukten op de werkplek en in het milieu, zowel in normale omstandigheden als bij ongevallen.

Het laboratorium kan ook onderzoekmogelijkheden bieden aan iedere Europese organisatie die meewerkt aan het communautaire programma inzake kernfusie of daarbij is betrokken.

Een gedeelte van de activiteiten heeft betrekking op de ontwikkeling en het kenmerken van materialen die moeten voldoen aan de volgende eisen: goede verenigbaarheid met tritium en gedrag van efficiënte barrières tegen de infiltratie van tritium met geringe geïnduceerde radioactiviteit. Het GCO, dat over een lange ervaring op dit gebied beschikt, zal een bijdrage van betekenis leveren in het kader van ITER en ten behoeve van het fusieprogramma op langere termijn.

Naast deze activiteiten zullen door het GCO ook meer algemene studies worden verricht, onder meer over operationele veiligheid gedurende het onderhoud, op basis van specifieke verzoeken met betrekking tot het ITER-project of, meer in het algemeen, het fusieprogramma, in het bijzonder studies van materialen met lage activering en telemanipulatie.

B. INSTITUTIONELE ACTIVITEITEN TER WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ONDERSTEUNING

Deze activiteiten zijn nodig voor de opstelling en de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid en van de taken die krachtens het Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen.

De onderstaande beschrijving, die gebaseerd is op de huidige behoeften van het communautaire beleid, wordt enkel ter indicatie gegeven en kan worden gewijzigd, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van artikel 7, lid 1.

Veiligheid van kernsplijting - Veiligheid van reactoren

Met deze activiteit wil men ingaan op wel omschreven verzoeken betreffende de bevordering en de harmonisatie van criteria voor de veiligheid van reactoren, onder meer met het oog op communautaire activiteiten ten behoeve van de veiligheid van kerncentrales in de landen van Midden- en Oost-Europa en de landen van de vormalige USSR.

Dergelijke verzoeken kunnen betrekking hebben op de volgende thema's:

- ernstige ongevallen: eisen en evaluatie op het gebied van veiligheid, beheersstrategie;

- probabilistische studies bestemd voor veiligheidsevaluaties;

- verouderingsmechanismen bij componenten en ontwikkeling van kwalificatiemethodologie.

Veiligheidscontroles

Doel is het verlenen van wetenschappelijke en technische steun bij de tenuitvoerlegging van de veiligheidscontroles, overeenkomstig het Euratom-Verdrag, alsmede soortgelijke steun aan de AIEA in het kader van de tenuitvoerlegging van de garantieovereenkomsten tussen deze organisatie, de Gemeenschap en de Lid-Staten en van het non-proliferatieverdrag.

De steun aan de Gemeenschap heeft onder meer betrekking op de volgende gebieden:

- de inrichting en werking van in-situ laboratoria voor de verificatieanalyse in bepaalde grote installaties van de kringloop in de Lid-Staten (mededeling van de Commissie aan de Raad en het Parlement van 24 maart 1992);

- analyses van monsters voor veiligheidscontroles (European Commission's Safeguards Analytical Measurements - Escam) in het kader van een netwerk waarvan de werking verzekerd wordt door het GCO;

- niet-destructieve proeven, controlemetingen van reservoirs, ontwikkeling en ijking van instrumenten en meetsystemen;

- de ontwikkeling van verzegelingstechnologieën voor splijtstoffen en containers en technieken voor identificatie en bewaking;

- de ontwikkeling van geïntegreerde bewakingssystemen zonder aanwezigheid van inspecteurs en automatische systemen voor de kernmateriaalboekhouding en het beheer van databanken;

- analyses van kernmateriaal dat illegaal in de Gemeenschap wordt verhandeld en door de nationale autoriteiten in beslag is genomen;

- de opleiding van Euratom-inspecteurs in alle genoemde technieken, en steun inzake gezondheidsbescherming.

De steun aan de AIEA heeft met name betrekking op:

- technieken voor analytische metingen en bewaking van reservoirs, waaronder de ontwikkeling en de ijking van instrumenten voor inspecteurs en het onderhouden van een internationaal netwerk voor kwaliteitsborging van verificatiemetingen;

- niet-destructieve technieken, waaronder beproeving en ijking van methoden en instrumenten, alsmede de ontwikkeling van desbetreffende programmatuur die moet voldoen aan de eisen van de inspecteurs van de AIEA;

- de ontwikkeling van verzegelingstechnieken voor de droge opslag van bestraalde splijtstof, het vervoer daarvan en de tussenopslag in containers;

- de ontwikkeling van bewakingstechnieken voor de verificatie van de gegevens over het ontwerp van kerninstallaties;

- de ontwikkeling van geïntegreerde meetsystemen;

- de studie van nieuwe technieken met het oog op het versterken van de door de AIEA uitgeoefende internationale controles;

- de opleiding van inspecteurs en exploitanten.

Voor deze ondersteunende activiteiten wordt gebruik gemaakt van de gespecialiseerde experimentele installaties in verschillende vestigingen van het GCO (Geel, Ispra en Karlsruhe).

BIJLAGE II

INDICATIEVE VERDELING VAN DE MIDDELEN

ENERGIE (in miljoen ecu)

Veiligheid van kernsplijting 254 Beheerste thermonucleaire fusie

46 Totaal 300 (1) (2)

(1) Inclusief 6 % die kan worden toegekend aan verkennend onderzoek.

(2) Inclusief de bijdrage van de begroting van het GCO die dient ter dekking van de deelneming van het Centrum aan werkzaamheden voor gezamenlijke rekening.

BIJLAGE III

NADERE REGELS VOOR DE UITVOERING VAN DE PROGRAMMA'S EN WERKZAAMHEDEN INZAKE DE VERSPREIDING EN EXPLOITATIE VAN DE RESULTATEN

1. De Commissie, bijgestaan door de raad van beheer van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO), voert dit programma uit op basis van de in bijlage I gegeven wetenschappelijke en technische invulling daarvan. De activiteiten met betrekking tot deze werkzaamheden worden uitgevoerd door de bevoegde instituten van het GCO.

2. De nadere regels voor de uitvoering van de werkzaamheden als bedoeld in artikel 6 hebben betrekking op projecten voor onderzoek en technologische ontwikkeling en werkzaamheden ter wetenschappelijke en technische ondersteuning die nodig zijn voor de opstelling en de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid en van de taken die krachtens het Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en waarvoor de neutraliteit van het GCO vereist is, en begeleidende maatregelen.

3. De instituten van het GCO trachten waar mogelijk hun werkzaamheden uit te voeren in samenwerking met nationale onderzoekinstellingen in de Lid-Staten, bij voorkeur in netwerken. Bijzondere aandacht gaat uit naar samenwerking met de industrie, met name met het midden- en kleinbedrijf. Ook in derde landen gevestigde onderzoekinstellingen kunnen overeenkomstig de toepasselijke bepalingen aan de projecten deelnemen.

Onderzoekprojecten die openstaan voor internationale samenwerking overeenkomstig de voorwaarden van het vorige punt, omvatten samenwerkingsmaatregelen met onderzoeklaboratoria en uitwisseling van onderzoekers. Aanvullende maatregelen moeten samenwerking mogelijk maken met in Midden- en Oost-Europa gevestigde onderzoeklaboratoria en instellingen.

4. De begeleidende maatregelen omvatten:

- de organisatie van verblijfsmogelijkheden voor bursalen, gastwetenschappers en gedetacheerde medewerkers bij de instituten van het GCO;

- de detachering van GCO-medewerkers bij nationale, industriële of universitaire laboratoria;

- de organisatie van seminars, workshops en wetenschappelijke conferenties;

- gespecialiseerde opleidingsactiviteiten met de nadruk op multidisciplinariteit;

- opleidingsactiviteiten op het gebied van de veiligheidscontrole en het beheer van splijtstoffen, vooral ten behoeve van ingezetenen van de voormalige USSR, door middel van het verlenen van kortlopende beurzen;

- een systeem voor informatie-uitwisseling;

- bevordering van de exploitatie van de onderzoekresultaten;

- een onafhankelijke wetenschappelijke en strategische evaluatie van de uitvoering van de projecten en de programma's.