MEDELING VAN DE COMMISSIE

Meerjarig uitvoeringsplan voor het Europees maritiem éénloketsysteem

(2021/C 299/03)

1. Doel van dit document

Volgens artikel 19 van de verordening (1) tot instelling van een Europees maritiem éénloketsysteem (European Maritime Single Window environment, EMSWe) moet de Commissie een meerjarig uitvoeringsplan (MUP) opstellen dat jaarlijks wordt herzien na passende raadpleging van de deskundigen van de lidstaten (2). Het doel van het MUP is de tijdige uitvoering van de verordening te vergemakkelijken en te voorzien in kwaliteitscontrolemechanismen en procedures voor het uitrollen, onderhouden en actualiseren van de geharmoniseerde interfacemodule en de daarmee verband houdende geharmoniseerde elementen van het EMSWe.

2. Achtergrond

Met de EMSWe-verordening wordt Richtlijn 2010/65/EU betreffende meldingsformaliteiten ingetrokken en wordt, voortbouwend op de bestaande nationale maritieme éénloketsystemen (maritime national single windows, MNSW’s), een gemeenschappelijke interoperabele omgeving gecreëerd voor het melden van informatie van schip naar wal tijdens een havenaanloop. Met name wordt aan de Commissie de bevoegdheid verleend om een geharmoniseerde dataset te definiëren waarin alle meldingsverplichtingen zijn opgenomen en om gemeenschappelijke interfaces en diensten voor de MNSW’s te ontwikkelen en te onderhouden. De verordening is van toepassing vanaf 15 augustus 2025.

2.1. Gedelegeerde bevoegdheden

Artikel 3 van de EMSWe-verordening verleent de Commissie de bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen:

— tot wijziging van de bijlage bij de verordening, waarin de meldingsverplichtingen uit hoofde van de Europese, internationale en nationale wetgeving en in verband met een havenaanloop worden vermeld; en

— tot aanvulling van de verordening door de vaststelling en wijziging van de EMSWe-dataset (de volledige lijst van gegevenselementen die op grond van de meldingsverplichtingen vereist zijn).

De eerste van die gedelegeerde handelingen moet uiterlijk 15 augustus 2021 worden vastgesteld. Andere zullen volgen als de bijlage en/of de dataset moet worden gewijzigd. Aangezien de desbetreffende wetgeving frequent kan worden gewijzigd, zullen dergelijke handelingen waarschijnlijk geregeld worden vastgesteld. Overeenkomstig artikel 4, lid 3, van de EMSWe-verordening kunnen wijzigingen in de EMSWe-dataset slechts eenmaal per jaar worden ingevoerd, behoudens in terdege gemotiveerde gevallen. De activiteiten die uit de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheden voortvloeien, zijn gespreid over de volgende projecten:

Tabel 1

Projecten onder de verantwoordelijkheid van de Commissie die voortvloeien uit gedelegeerde bepalingen

Project Uiterste datum Vaststelling van de EMSWe-dataset 3e kwartaal 2021 Wijziging van de EMSWe-dataset 2023 (indicatief)





Tabel 2

Te leveren teksten die voortvloeien uit gedelegeerde bevoegdheden

Te leveren Uiterste datum Gedelegeerde handeling tot vaststelling van de EMSWe-dataset en tot wijziging van de bijlage 3e kwartaal 2021 Gedelegeerde handeling(en) tot wijziging van de EMSWe-dataset en/of de bijlage 2023 (indicatief) Verslag aan het Europees Parlement en de Raad over het gebruik van gedelegeerde bevoegdheden 4e kwartaal 2022

Ter voorbereiding van de gedelegeerde handelingen zal de Commissie de subgroep van deskundigen inzake het EMSWe van de Stuurgroep op hoog niveau voor het beheer van het digitale maritieme systeem en de digitale maritieme diensten (HLSG) (3) en eventueel andere belanghebbenden raadplegen.

2.2. Uitvoeringsbevoegdheden

Bij de EMSWe-verordening worden aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden toegekend waarbij in verscheidene gevallen een uiterste vaststellingstermijn in het derde kwartaal van 2021 wordt vastgelegd, met name om de componenten tijdig te kunnen ontwikkelen en de lidstaten voldoende tijd te geven om de nodige aanpassingen van hun MNSW’s te plannen. In voorkomend geval worden die termijnen vermeld in tabel 3.

Tabel 3

Indicatieve planning voor de vaststelling van uitvoeringshandelingen

Uitvoeringshandeling Uiterste datum Uitvoeringshandeling met de informatie van de summiere aangifte bij binnenbrengen die ter beschikking van de MNSW’s moet worden gesteld (4) 3e kwartaal 2021 Uitvoeringshandeling(en) betreffende interfaces en andere elementen van MNSW’s (5) 3e kwartaal 2021 Uitvoeringshandeling betreffende een gemeenschappelijk gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem (6) 3e kwartaal 2021 Uitvoeringshandeling(en) betreffende EMSWe-databanken (7) 3e kwartaal 2021 Uitvoeringshandeling tot vaststelling van data die onderworpen zijn aan mechanismen voor hergebruik van data (8) 2023 (indicatief) Uitvoeringshandeling betreffende de databank scheepshygiëne (9) 2024 (indicatief) Uitvoeringshandeling betreffende een gemeenschappelijke digitale poort (10) 2e kwartaal 2024

3. Strategie voor raadpleging van belanghebbenden

Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadpleging overgaat, onder meer op deskundigenniveau, overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016.

Interne raadpleging

De interne raadpleging van andere diensten van de Commissie gebeurt via de juridische en beleidsstuurgroep van het EMSWe, die zal worden geraadpleegd over elke belangrijke mijlpaal van het project of wanneer een belangrijke actualisering vereist is, of ten minste tweemaal per jaar.

Lidstaten

Bij het voorbereiden van gedelegeerde handelingen moet de Commissie ervoor zorgen dat de deskundigen uit de lidstaten en het bedrijfsleven op een transparante manier en ruim van tevoren worden geraadpleegd. In dat verband zal zij de subgroep deskundigen inzake het EMSWe van de HLSG raadplegen, waarin de lidstaten worden vertegenwoordigd door deskundigen op maritiem gebied en door de nationale coördinatoren voor het EMSWe. De werkzaamheden zullen worden verdeeld over thematische teams van deskundigen op het gebied van specifieke onderwerpen zoals data, interfaces en databanken. Voor projecten in verband met het gebruik van SafeSeaNet en de gemeenschappelijke EMSWe-databanken zal ook de subgroep SafeSeaNet van de HLSG worden geraadpleegd.

Omdat het toepassingsgebied van de EMSWe-verordening verschillende douaneformaliteiten bij binnenkomst en uitgang bestrijkt, moeten de douaneautoriteiten op passende wijze worden betrokken. Indien nodig raadpleegt de Commissie de relevante deskundigengroepen op het vlak van douane, zoals de Groep coördinatie elektronische douane en de Groep douanezaken (beheerd door DG TAXUD). Daartoe kunnen gezamenlijke vergaderingen van de subgroep deskundigen inzake het EMSWe met de laatstgenoemden worden georganiseerd.

De Commissie zal de hierboven vermelde raadplegingen houden in een vroege fase van de opstelling van de uitvoeringshandelingen die voor advies aan het Comité voor de digitale facilitering van vervoer en handel moeten worden voorgelegd.

Zij zal ervoor zorgen dat de autoriteiten van de lidstaten in elke fase van de uitvoering worden geraadpleegd. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de coördinatie op nationaal niveau. Zij moeten ook zorgen voor goed overleg met de nationale belanghebbenden met het oog op de nationale implementatie van het EMSWe.

Overige belanghebbenden

De Commissie zal ervoor zorgen dat brancheorganisaties als waarnemers in de deskundigengroepen zetelen. Daarnaast kan zij workshops over specifieke aspecten van de uitvoering organiseren om standpunten en feedback van de belangrijkste belanghebbenden in de maritieme sector te verzamelen.

4. IT-architectuur van het EMSWe

Het EMSWe bestaat uit centrale en nationale IT-componenten. De MNSW’s worden aangevuld met een geharmoniseerde interfacemodule voor meldingen (reporting interface module, RIM) voor communicatie tussen systemen, een grafische gebruikersinterface (graphical user interface, GUI), een gemeenschappelijk gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem, gemeenschappelijke databanken en een gemeenschappelijke digitale poort (common addressing service, CAS).

Figuur toont de architectuur op hoog niveau van het EMSWe in een lidstaat, waaronder de interactie van de MNSW’s met marktdeelnemers en overheidssystemen.

De centrale component van het EMSWe is het MNSW, een op nationaal niveau ingesteld en aangestuurd technisch platform voor het ontvangen, uitwisselen en doorsturen van elektronische informatie overeenkomstig de meldingsverplichtingen (artikel 2, lid 3, van de EMSWe-verordening).

De partijen, componenten en gemeenschappelijke uitwisselingsmechanismen zijn:

Tabel 4

Indicatieve lijst van partijen, componenten en gemeenschappelijke mechanismen van het EMSWe

Onder-deel Beschrijving Artikel 1 Nationaal maritiem éénloketsysteem (MNSW) Artikel 2, lid 3 2 Grafische gebruikersinterface (GUI) Artikel 2, lid 9, artikel 6, lid 4 3 Geharmoniseerde interfacemodule voor meldingen (RIM) Artikel 2, lid 4, artikel 6, lid 1 4 Gemeenschappelijke gebruikersregistratie Artikel 12, lid 1 5 Gemeenschappelijk gebruikerstoegangsbeheersysteem Artikel 12, leden 1, 2 en 3 6 Gemeenschappelijke digitale poort (CAS) Artikel 2, lid 10 7 Scheepsdatabank van het EMSWe Artikel 14 8 Gemeenschappelijke locatiedatabank Artikel 15 9 Gemeenschappelijke Hazmat-databank Artikel 16 10 Gemeenschappelijke databank scheepshygiëne Artikel 17 11 SafeSeaNet (nationaal en centraal SSN-systeem) Artikel 8, lid 4 12 Aanvullende bepalingen inzake douane Artikel 11, leden 1 en 2 13 Melders Artikel 2, lid 11 14 Aanbieders van datadiensten Artikel 2, lid 13 15 Andere meldingsmiddelen Artikel 7 16 Aanbieders van havendiensten Artikel 2, lid 15

5. Ontwikkeling en actualisering van geharmoniseerde elementen

Geharmoniseerde interfacemodule voor meldingen (RIM)

Volgens de EMSWe-verordening moet de Commissie in nauwe samenwerking met de lidstaten tegen het derde kwartaal van 2022 de geharmoniseerde RIM (11) voor communicatie tussen systemen ontwikkelen. De vaststelling van de eerste uitvoeringshandeling met de functionele en technische specificaties van de RIM is gepland in 2021.

In nauwe samenwerking met de lidstaten kan de Commissie ook een leidraad voor de toepassing van berichten opstellen waarin de uitwisseling van informatie tussen de gebruikers en de RIM wordt beschreven. De verwerking van informatie tussen de MNSW’s en de betrokken autoriteiten blijft de verantwoordelijkheid van de lidstaten.

Na de eerste release, die wordt verwacht in het derde kwartaal van 2022, zal de RIM zo nodig worden bijgewerkt in de aanloop naar de toepassingsdatum van de EMSWe-verordening (15 augustus 2025) en daarna. Zodra de specificaties van de RIM zijn vastgesteld, stelt de Commissie overeenkomstig artikel 19, punten a), d) en h), van de verordening indicatieve termijnen vast voor:

— de daaropvolgende integratie door de lidstaten van de RIM in de MNSW’s; en

— de uitfasering van oudere versies van de RIM door de lidstaten en de melders.

Gemeenschappelijke digitale poort (CAS)

Overeenkomstig artikel 13, lid 2, van de EMSWe-verordening moeten de specificaties van de CAS worden vastgesteld tegen het derde kwartaal van 2024. De ontwikkeling van deze component zal naar verwachting beginnen na de ontwikkeling van de RIM en worden voltooid vóór de toepassingsdatum van de verordening (15 augustus 2025). Zodra de specificaties zijn vastgesteld, stelt de Commissie overeenkomstig artikel 19, punten b) en e), van de verordening het tijdschema vast voor de integratie van de CAS in de algemene meldingsomgeving, evenals de procedure voor het beheer van wijzigingen voor de actualisering ervan.

Gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem van het EMSWe

De Commissie zal een gemeenschappelijk gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem opzetten en garanderen dat dit beschikbaar is voor de authenticatie van melders en aanbieders van datadiensten die gebruik maken van de MNSW’s. Als authenticatie vereist is, zullen ook de nationale autoriteiten toegang hebben tot het systeem.

Het gemeenschappelijk gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem zorgt voor een unieke gebruikersregistratie door middel van een bestaand Unieregister met herkenning op EU-niveau, gedecentraliseerd gebruikersbeheer en gebruikerstoezicht op EU-niveau.

Zodra de specificaties van het gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem zijn vastgesteld, zal de Commissie het tijdschema vaststellen voor de integratie ervan in de RIM en de MNSW’s.

6. Uitvoeringsfasen

Het EMSWe zal worden uitgevoerd in een reeks fasen die elkaar gedeeltelijk kunnen overlappen. Door tijdsdruk zullen sommige taken indien mogelijk parallel worden uitgevoerd. Sommige activiteiten zullen echter afhangen van het resultaat van eerder te leveren producten; die afhankelijkheid moet in detail worden geanalyseerd.

Het plan omvat de volgende fasen:

Fase 0: aanvang (2e kwartaal 2019) Het ontwerp van algemeen plan, de belangrijkste organisatiestructuren, de communicatiekanalen en de mandaten voor gecoördineerde uitvoering zijn vastgesteld.

Fase 1: opstelling en goedkeuring van de functionele en technische specificaties en andere daarmee verband houdende handelingen (12) (3e kwartaal 2019 – 3e kwartaal 2021) De functionele specificaties zullen worden opgesteld op basis van de behoeften van de belanghebbenden (autoriteiten en de sector) en de vereiste datakenmerken. Mede daardoor zullen dubbel werk en inconsistenties worden voorkomen en zullen de nodige werkzaamheden en middelen nauwkeuriger kunnen worden geraamd. De specificaties zullen een nauwkeurig beeld geven van de behoeften (bv. processen en datastromen met de sector, de autoriteiten van de lidstaten en de EU-systemen, toegangsbeleid, omvang van de te verwerken gegevens), zodat de systeemarchitecten het systeem efficiënt kunnen ontwerpen en de kosten van alternatieve ontwerpen kunnen inschatten. Later zullen zij richtsnoeren bieden voor ontwikkelaars en testers die de technische eisen toepassen en controleren. De technische specificaties bepalen de technische structuren, formaten en protocollen voor de gemeenschappelijke componenten van het EMSWe, waaronder de interfaces met de sector (bv. de geharmoniseerde RIM, gemeenschappelijke databanken, gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem). Het voorlopige plan voor de voltooiing van de projecten: Tabel 5 Projecten onder de verantwoordelijkheid van de Commissie Project Uiterste datum (13) Lijst van informatie van de summiere aangifte bij binnenbrengen (ENS) die ter beschikking van de MNSW’s moet worden gesteld 3e kwartaal 2021 Specificaties voor de geharmoniseerde interfacemodule voor meldingen (RIM) 3e kwartaal 2021 Gemeenschappelijke functies van de grafische gebruikersinterface (GUI) 3e kwartaal 2021 Modellen van geharmoniseerde digitale spreadsheets 3e kwartaal 2021 Geharmoniseerde structuur voor de nationale ondersteuningswebsite van de lidstaten 3e kwartaal 2021 Technische specificaties voor aankomst- en vertrektijden 3e kwartaal 2021 Specificaties voor het uniforme formaat voor de internetadressen van MNSW’s 3e kwartaal 2021 Specificaties voor het gebruikersregistratie- en toegangsbeheersysteem 3e kwartaal 2021 Specificaties voor de scheepsdatabank van het EMSWe 3e kwartaal 2021 Specificaties voor de gemeenschappelijke locatiedatabank 3e kwartaal 2021 Specificaties voor de gemeenschappelijke Hazmat-databank 3e kwartaal 2021 Leidraad voor de uitvoering van berichten 2022 (indicatief) Antwoordberichten voor ontvangstbevestigingen en besluiten van de autoriteiten 2023 (indicatief) Lijst van gegevens die tussen twee havenaanlopen beschikbaar moeten worden gesteld van melders 2023 (indicatief) Lijst van gegevens die aan MNSW’s beschikbaar moeten worden gesteld via SafeSeaNet 2023 (indicatief) Specificaties voor de gemeenschappelijke databank scheepshygiëne 2023 (indicatief) Specificaties voor de gemeenschappelijke digitale poort (CAS) 3e kwartaal 2024

Fase 2: technische uitvoeringsfase — EU en lidstaten (3e kwartaal 2021 – 4e kwartaal 2022) In deze fase worden de centrale en nationale systemen aanbesteed (Commissie, Europees Agentschap voor maritieme veiligheid en lidstaten) en geïmplementeerd overeenkomstig de specificaties. Met name wordt verwacht dat de eerste release van de RIM klaar zal zijn in het derde kwartaal van 2022. Er moet worden gezorgd voor documentatie (bv. hostinginfrastructuureisen, installatiehandleidingen, systeeminterfacegidsen) en opleiding. Het voorlopige plan voor de uitrol van de diverse componenten: Tabel 6 Lijst van te leveren producten onder de verantwoordelijkheid van de Commissie Te leveren Uiterste datum Eerste ontwikkeling van de RIM 3e kwartaal 2022 Levering van de gebruikersregistratie 2023 (indicatief) Levering van het toegangsbeheersysteem 2023 (indicatief) Levering van de scheepsdatabank 2023 (indicatief) Levering van de gemeenschappelijke Hazmat-databank 2023 (indicatief) Levering van de gemeenschappelijke locatiedatabank 2023 (indicatief) Levering van de databank scheepshygiëne 2024 (indicatief) Levering van de gemeenschappelijke digitale poort (CAS) 4e kwartaal 2024

Fase 3: eerste testfase — overheidsdiensten (1e kwartaal 2023 – 2e kwartaal 2024) (14) In deze fase wordt van zowel de Commissie als elke lidstaat verwacht dat zij technische tests en functionele en niet-functionele tests uitvoeren. Functionele tests controleren de acties of functies van de functionele specificaties; zij verschaffen een antwoord op de vraag: “kan de gebruiker dit doen?” of “werkt dit concrete onderdeel?”. Niet-functionele tests hebben betrekking op aspecten als schaalbaarheid en andere prestaties, gedrag onder bepaalde beperkingen en beveiliging. Afhankelijk van de testresultaten kunnen verschillende releases van de RIM of andere componenten vereist zijn. De diensten van de Commissie zullen de autoriteiten van de lidstaten technische bijstand verlenen tijdens de configuratie en het opzetten van de RIM en zullen samen met elke lidstaat tests uitvoeren om te verzekeren dat de installatie succesvol en volledig functioneel is.

Fase 4: verdere specificaties en wijzigingen (2e kwartaal 2023 – 2e kwartaal 2024) Deze fase kan gedeeltelijk overlappen met fase 3. De Commissie zal waarschijnlijk in de tweede helft van 2023 uitvoeringshandelingen (15) vaststellen om te bepalen welke EMSWe-gegevens bij aankomst opnieuw moeten worden gebruikt en welke gegevens via SafeSeaNet moeten worden gedeeld. Zij zal ook de antwoordberichten voor ontvangstbevestigingen en besluiten van de autoriteiten opstellen. Waar nodig zullen de SafeSeaNet-mechanismen en interfaces voor gegevensuitwisseling, met inbegrip van de nodige beveiligingsmaatregelen, worden vastgesteld. Vóór de volledige toepassing van de EMSWe-verordening zullen het interface- en functionaliteitscontroledocument (IFCD) en de SafeSeaNet-referentiegids en relevante documentatie worden gewijzigd (16). Als de Commissie overeenkomstig de artikelen 3 en 4 van de verordening in kennis wordt gesteld van nieuwe meldingsverplichtingen en zij deze goedkeurt, zal de Commissie de gedelegeerde handeling tot wijziging van de bijlage vaststellen en zullen de nieuwe gegevenselementen in de EMSWe-dataset worden opgenomen. Vervolgens zal zij de RIM bijwerken. Het is de bedoeling dat de Commissie de uitvoeringshandeling betreffende de gemeenschappelijke databank scheepshygiëne vaststelt (17).

Fase 5: uitvoeringsfase en tweede testfase — sector en nieuwe systemen (1e kwartaal 2024 — toepassingsdatum) Zodra de nodige technische specificaties zijn vastgesteld en de interfaces en andere componenten zijn ingesteld, zal de sector naar verwachting zijn verbindingen en bijbehorende procedures ontwikkelen en testen. De algemene meldingsomgeving zal worden afgestemd op nieuwe systemen die in het kader van andere EU-initiatieven zijn ontwikkeld. Van elke lidstaat wordt verwacht dat hij een technische helpdesk en een website voor online ondersteuning opzet. Uiterlijk op de toepassingsdatum zal de Commissie de MNSW’s en SafeSeaNet upgraden om de relevante gegevens overeenkomstig artikel 8 van de verordening uit te kunnen wisselen.

Fase 6: eerste exploitatiefase (1e kwartaal 2025 — toepassingsdatum) In deze fase zullen de sector en de lidstaten de werking van de omgeving kunnen controleren.

Fase 7: toepassingsfase (toepassingsdatum — daarna) Vanaf de toepassingsdatum van de verordening zal alle informatie die nodig is om aan de meldingsverplichtingen te voldoen, worden verstrekt door middel van en in overeenstemming met de EMSWe-dataset via de geharmoniseerde interfaces en, indien van toepassing, andere meldingsmiddelen. Elke lidstaat zal in de eerste 12 maanden (vanaf 15 augustus 2025) een helpdesk en een website voor online ondersteuning voor zijn MNSW ter beschikking stellen, met duidelijke instructies in zijn officiële taal (talen) en, in voorkomend geval, een taal die internationaal wordt gebruikt.

(1) Verordening (EU) 2019/1239 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot instelling van een Europees maritiem éénloketsysteem en tot intrekking van Richtlijn 2010/65/EU (PB L 198 van 25.7.2019, blz. 64); https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1239/oj

(2) Dit document is opgesteld in overleg met de deskundigen van de lidstaten op het vlak van zeevaart en douane in de Stuurgroep op hoog niveau voor het beheer van het digitale maritieme systeem en de digitale maritieme diensten en de Groep douanezaken.

(3) Zoals ingesteld bij Besluit (EU) 2016/566 van de Commissie; https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups/consult?do=groupDetail.groupDetail&groupID=3450&lang=nl

(4) Zie artikel 11, lid 3, van de verordening.

(5) Zie artikel 6, leden 1 en 4, van de verordening.

(6) Zie artikel 12, lid 4, van de verordening.

(7) Zie artikel 14, lid 4, artikel 15, lid 4, en artikel 16, lid 6, van de verordening.

(8) Zie artikel 8, lid 5, van de verordening.

(9) Zie artikel 17, lid 3, van de verordening.

(10) Zie artikel 13, lid 2, van de verordening.

(11) Zie artikel 6, lid 2, van de verordening.

(12) Zie tabel 3 hierboven.

(13) Geplande datum voor de afronding van de documenten.

(14) Zie artikel 19, punt f), van de verordening.

(15) Zie artikel 8, lid 5, van de verordening.

(16) De wijzigingen zullen door de HLSG worden goedgekeurd overeenkomstig de taken in punt 2.2 van bijlage III bij Richtlijn 2002/59/EG.

(17) Zie artikel 17, lid 3, van de verordening.