COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 510 def. 
Brussel, 16.11.1994 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD,AAN HET EUROPEES PARLEMENT 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
DE NIEUWE DOELSTELLING 4 VAN HET EUROPEES SOCIAAL FONDS 
DE NIEUWE DOELSTELLING 4 VAN HET EUROPEES SOCIAAL FONDS: 
^•••••••l mededeling aan de Raad, het Parlement, het Economisch en Sociaal 
Comité en het Comité van de Regio's 
l.Context 
Nu de Commissie in principe het grootste deel van de programmeringsdocumenten in 
verband met doelstelling 4 heeft goedgekeurd, lijkt het haar van belang de Instellingen 
te informeren over deze eerste etappe van de tenuitvoerlegging van deze nieuwe 
doelstelling voor het Europees Sociaal Fonds. 
Het Verdrag betreffende de Europese Unie geeft in artikel 123 het Europees Sociaal 
Fonds naast zijn traditionele taken, die tot doel hebben binnen de Gemeenschap de 
tewerkstelling te vergemakkelijken en de geografische en beroepsmobiliteit van de 
werknemers te bevorderen en die geconcentreerd zijn op de bestrijding van de langdurige 
werkloosheid en op de inschakeling van jongeren in het arbeidsproces, tot taak de 
aanpassing aan veranderingen in het bedrijfsleven en in produktiestelsels gemakkelijker 
te maken, met name door beroepsopleiding en omscholing. Deze nieuwe taak heeft 
concrete vorm gekregen in de verordeningen betreffende de Structuurfondsen1 en is nader 
toegelicht in de thematische documenten die door de diensten van de Commissie zijn 
verspreid. 
De problematiek van de aanpassing aan veranderingen in het bedrijfsleven2 die het totaal 
van de economische sectoren, inclusief de dienstverlening, betreft, overschrijdt de grenzen 
van het toepassingsgebied van het Europees Sociaal Fonds. Zij wordt immers eveneens 
expliciet genoemd in artikel 127 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, waar het 
Zie met name de kaderverordening (EEG) nr. 2082/93 van de Raad tot wijziging van Verordening 
(EEG) nr. 2052/88 betreffende de taken van de Fondsen met structurele strekking en Verordening 
(EEG) nr. 2084/93 van de Raad houdende wijziging van Verordening nr. 4255/88 tot vaststelling 
van toepassingsbepalingen voor de uitvoering van Verordening nr. 2052/88 met betrekking tot het 
Europees Sociaal Fonds 
Deze term houdt eveneens de veranderingen op het gebied van de dienstverlening in 
Wetstraat 200, B-1049 Brussel - Kamer: 
Tel. (doorkiesnummer) (++32-2) 29 (centrale) 299 11 11 - Fax 29. 
Telex 21877 COMEU B - Telegramadres COMEUR Brussel 
Aeu 
gaat om het communautair beleid op het gebied van de beroepsopleiding en terloops in 
artikel 130 van dat Verdrag, waarin acties van de Gemeenschap en de Lid-Staten worden 
gepland om de aanwezigheid te garanderen van de omstandigheden die voor het 
concurrentievermogen van het bedrijfsleven noodzakelijk zijn. 
Doelstelling 4 past als nieuwe stap dus in het kader van het beleid ten aanzien van de 
werkgelegenheid, de structurele aanpassing en de beroepsopleiding op het niveau van de 
Europese Unie: 
- Doordat zij bedoeld is voor werknemers die in dienst zijn bij de ondernemingen, 
draagt zij zowel bij tot de stabilisering van de werkgelegenheid van de 
werknemers die werkloos dreigen te worden als tot de ontwikkeling van het 
menselijk kapitaal van de ondernemingen wier concurrentievermogen daardoor 
groter wordt. 
- Aangezien het hier gaat om een stap waarin de anticipatie van de behoeften, de 
structurering van het opleidingsaanbod en de voorbereiding en uitvoering van 
opleidingsacties worden geïntegreerd, vormt deze doelstelling een van de pijlers 
van een pro-actief beleid van aanpassing aan veranderingen in het bedrijfsleven. 
- De acties in de context van doelstelling 4 bevorderen de preventieve aanpassing 
aan de veranderingen voorafgaande aan een curatieve aanpak. 
De acties in het kader van doelstelling 4 moeten een bijdrage leveren tot de gelijktijdige 
verwezenlijking van twee doelstellingen: 
- De vergroting van het concurrentievermogen van de economie door het versterken 
van het aanpassingsvermogen van de ondernemingen aan de veranderingen in hot 
bedrijfsleven. 
- De stimulering van de werkgelegenheid door de bevordering van de aanpassing 
van.de werknemers aan de structurele veranderingen die de ondernemingen 
ondergaan. 
2. Uitvoering van de witboeken 
Doordat voorrang verleend wordt aan de investering in het menselijk kapitaal, passen de 
acties in het kader van doelstelling 4 direct in de vooruitzichten en de prioriteiten van het 
Witboek: Groei, Concurrentievermogen, Werkgelegenheid. 
- Wat de doelstellingen betreft wordt zowel in de kaderverordening van de 
Structuurfondsen als in die van het ESF impliciet aan doelstelling 4 opgedragen 
"de dieper liggende oorzaken van de problemen in verband met de gewijzigde 
omstandigheden in het bedrijfsleven" aan te pakken, het concurrentievermogen van 
de economie te vergroten en de kwaliteit van het personeel door middel van 
onderwijs en beroepsopleiding te verbeteren. Tot de gebieden voor prioritaire 
acties die door de Lid-Staten naar aanleiding van het Witboek zijn vastgesteld, 
behoren met name de verbetering van de stelsels voor onderwijs en 
beroepsopleiding, de reorganisatie van de arbeid in de ondernemingen en de 
verbetering van de flexibiliteit binnen de ondernemingen en op de arbeidsmarkt, 
hetgeen neerkomt op een convergentie tussen de maatregelen die gepland worden 
in het kader van de programmering van doelstelling 4 en de follow-up van het 
Witboek in de verschillende Lid-Staten. 
- Wat de middelen betreft zijn de begrippen van anticipatie van de behoeften in het 
kader van een preventief beleid, de versterking van de voortgezette 
beroepsopleiding, ontwikkeling van adequate opleidingsstelsels, de ontwikkeling 
van structuren voor samenwerking tussen de verschillende betrokken actores op 
het gebied van onderwijs en opleiding en de bijzondere aandacht voor het midden-
en kleinbedrijf in het gehele Witboek aanwezig en zij vormen de prioritaire acties 
van doelstelling 4. 
Doordat de immateriële investeringen worden vergroot, vormen de acties die in het raam 
van doelstelling 4 worden gevoerd, dus een van de voornaamste middelen om het 
algemene concurrentievermogen van de economie te vergroten; hierdoor wordt een betere 
gelijkwaardigheid bevorderd tussen de technologische vooruitgang en de kwalificatie van 
het personeel. 
Op Europees niveau dient het sociale beleid een wezenlijke rol te spelen in dit 
veranderingsproces. In het Witboek: "Europees sociaal beleid: toekomstige acties voor de 
Unie", wordt gepoogd voor de komende jaren op het niveau van de Unie de voornaamste 
lijnen voor actie op dit gebied uit te zetten; ervan uitgaande dat het sociaal beleid meer 
is dan het werkgelegenheidsbeleid, is een van de eerste prioriteiten van dit Witboek het 
scheppen van arbeidsplaatsen en het investeren in een beroepsbevolking van het hoogste 
formaat. 
De acties die in het kader van doelstelling 4 worden gesteund, moeten worden uitgevoerd 
in synergie met het actieprogramma voor de tenuitvoerlegging van een opleidingsbeleid 
van de Europese Gemeenschap (LEONARDO) en het communautair initiatief ADAPT. 
Het initiatief ADAPT, dat tot doel heeft de werknemers die als gevolg van veranderingen 
in het bedrijfsleven werkloos dreigen te worden, aan te passen aan nieuwe praktijken en 
werkmethoden, maakt het immers mogelijk de transnationale dimensie in te voeren en het 
innoverende karakter van de concrete acties te versterken. 
Dit initiatief is bestemd om een katalyserende invloed te hebben op de pogingen die tot 
doel hebben de werkgelegenheid te bevorderen en de kwaliteit en de normen van de 
opleidingsdiensten te verbeteren. Het actieprogramma LEONARDO heeft tot doel bij de 
opleidingsvoorzieningen rekening te laten houden met de diepgaande veranderingen in de 
vaardigheden en de kwalificaties; bijzondere aandacht zal worden besteed aan de 
relationele, methodologische en sociale vaardigheden en aan de mogelijkheden voor de 
mensen om de voortdurende veranderingen het hoofd te bieden en hun eigen ontwikkeling 
in de hand te houden, alsmede aan het vereenvoudigen van de overdraagbaarheid van de 
kwalificaties. 
3. De belangrijkste prioriteiten van doelstelling 4 
3.1 Algemene oriëntaties en principes 
De door de Lid-Staten in partnerschap met de Commissie opgestelde 
programmeringsdocumenten vormen een onderdeel van de tenuitvoerlegging van de 
algemene oriëntaties en principes die in de verordeningen en documenten van de 
Commissie worden genoemd. Zij zijn het resultaat van dikwijls moeilijke discussies, 
waarvoor een aantal redenen kan worden aangevoerd: 
- Voor de maatregelen van de Structuurfondsen is doelstelling 4 een nieuwigheid, 
hetgeen voor het uitvoeren van de plannen en het opnieuw vaststellen van 
maatregelen een aanloopperiode meebrengt. 
- In verhouding tot van doelstelling 3, die reeds lang bestaande beleidsvormen in 
de Lid-Staten ondersteunt en versterkt, vormt doelstelling 4 een bijzondere aanpak 
van de problematiek: concurrentievermogen-werkgelegenheid-beroepsopleiding. 
Hoewel de samenstellende elementen van de doelstelling in de betrokken Lid-
Staten aanwezig zijn, behoeven de nationale beleidsvormen niet volgens de termen 
van doelstelling 4 te zijn gestructureerd. 
- De grote verschillen tussen de aanvangssituatie in de Lid-Staten maken de 
verwezenlijking van een gemeenschappelijk pakket doelstellingen en maatregelen 
er niet gemakkelijker op. 
Bij deze onderhandelingen is gebleken dat een gemeenschappelijke betrokkenheid van de 
economische en sociale partners, in combinatie met een bottom-up benadering, essentieel 
is bij de keuze, de uitwerking en de uitvoering van de acties van doelstelling 4. 
Bij de onderhandelingen zijn bevredigende afspraken gemaakt over de voornaamste 
punten, te weten de anticipatie, de horizontale aanpak en de modaliteiten voor 
concentratie van de acties. 
3.2 De anticipatie 
Het punt "anticipatie" is in verhouding tot de gepresenteerde plannen versterkt. De 
anticipatie, die ernaar streeft de trends vast te stellen en de ontwikkeling te plannen van 
de werkgelegenheid, de beroepen en de kwalificaties, voorafgaande aan concrete 
opleidingsacties, moet de ondernemingen beter in staat stellen het veranderingsproces van 
de produktiestelsels in de hand te houden. 
3.3 De horizontale aanpak 
De horizontale aanpak, die expliciet in de verordeningen wordt voorgeschreven, vloeit 
voort uit het feit dat de veranderingen in het bedrijfsleven en in de produktiestelsels in 
de allereerste plaats de ondernemingen en de werknemers gezamenlijk betreffen. Op elk 
moment zijn er sectoren waar deze veranderingen plaats vinden. Hoewel de economische 
sectoren alle met hetzelfde concurrentieklimaat geconfronteerd worden, ondergaan zij toch 
specifieke ontwikkelingen. Zo is het tempo waarin de wijzigingen in het bedrijfsleven de 
verschillende economische sectoren en activiteiten beroeren niet uniform en verandert 
mettertijd. 
Als gevolg hiervan kunnen de wijzigingen in het bedrijfsleven die zich in de meeste 
sectoren van bedrijvigheid in verschillende mate manifesteren, op een gegeven moment 
meer in het bijzonder de werknemers treffen van een bepaald aantal activiteiten waar dit 
wijzigingsproces in een versnelling raakt. In deze context helpen de immateriële 
investeringen en meer in het bijzonder de inspanningen ten behoeve van de opwaardering 
van de menselijke hulpbronnen het concurrentievermogen van de ondernemingen in die 
sectoren te vergroten. In dit kader zullen de anticiperende maatregelen krachtens 
doelstelling 4 en ADAPT door de horizontale aanpak een specifieke rol kunnen spelen 
ten opzichte van werknemers die in verscheidene specifieke sectoren werken. Deze 
problematiek is onlangs in mededelingen van de Commissie aan de orde gesteld; hierin 
is het belang van de aanpassing van de werknemers aan de wijzigingen als concrete uiting 
van deze horizontale aanpak, onderstreept. Het gaat hier bij voorbeeld om de 
automobielindustrie, de machinebouw, de luchtvaartindustrie, de textielindustrie en de 
scheepsbouw. 
3.4 De concentratie 
De horizontale intersectorale aanpak houdt positief verband met de concentratie die vier 
onderdelen omvat: 
Concentratie wat de ondernemingen betreft, aangezien een bij zonder accent 
wordt gelegd op de kleine en middelgrote ondernemingen, ook wat hun 
relaties met de grote ondernemingen betreft. 
Concentratie wat de begunstigden betreft; het gaat hierbij om werknemers 
wier functie op termijn moet verdwijnen of grondige wijzigingen moet 
ondergaan, werknemers halverwege hun beroepsleven en werknemers wier 
aanvankelijke kwalificaties niet toereikend zijn om doeltreffend en actief 
te kunnen meewerken aan de veranderingen in de sector. De actie van het 
Europees Sociaal Fonds moet zich richten op de werknemers met de 
minste kansen op toegang tot de beroepsopleiding en wel in een geest van 
complementariteit met de inspanningen die de ondernemingen zich 
getroosten. 
Concentratie op het soort acties: het betreft hier acties voor anticipatie, 
advies, opleiding en versterking van het opleidingsaanbod ter begeleiding 
van de veranderingen in het bedrijfsleven. 
Concentratie op het onderwerp: er moeten thema's worden aangepakt die 
verscheidene economische activiteiten gemeen hebben, zoals de aanpassing 
aan de technologische ontwikkelingen en veranderingen, de invoering van 
de totale kwaliteit, de internationalisering van de markten en nieuwe 
bestuursvormen van ondernemingen, alsmede de technieken en 
modaliteiten voor het opvoeren van de produktie. 
Deze verschillende concentratiecriteria maken het mogelijk vast te stellen welke 
werknemers het meest betrokken zijn bij de wijzigingen en wat de meest in aanmerking 
komende acties zijn die men moet ondernemen ondernomen om hun vermogen tot 
aanpassing aan de veranderingen, te verbeteren en het concurrentievermogen van de 
ondernemingen te helpen verbeteren door het stimuleren van immateriële investeringen. 
Ten slotte zij erop gewezen dat de concentratie niet de uitsluiting tot doel heeft van de 
andere werknemers en ondernemingen uit te sluiten die potentieel begunstigden van de 
maatregelen in kwestie zijn. 
Eveneens is een bijzondere nadruk gelegd op de verbetering van de technische bijstand, 
met name ten behoeve van de kleine en middelgrote ondernemingen. 
Ten slotte moeten de medegefinancierde maatregelen complementair zijn ten opzichte 
van de reeds door de ondernemingen en de overheden op dit gebied gedane inspanningen. 
4. De meest relevante punten van de programmeringsdocumenten 
De voor de verwezenlijking van doelstelling 4 geplande acties worden vastgesteld in 
verhouding tot vier prioritaire zwaartepunten die de verschillende 
programmeringsdocumenten gemeen hebben. 
Krachtens de verordeningen ter zake van de Structuurfondsen, worden deze zwaartepunten 
als volgt vastgesteld: 
- Anticipatie van de trends op de arbeidsmarkt en de behoeften aan 
beroepskwalificaties. 
- Beroepsopleiding en omscholing, voorlichting en advies. 
- Verbetering en ontwikkeling van adequate opleidingsstelsels. 
- Technische bijstand of acties met horizontale invloed op het totaal van de 
communautaire bestekken. 
Binnen dit gemeenschappelijk kader van prioriteiten, hebben de Lid-Staten in partnerschap 
met de diensten van de Commissie, een reeks maatregelen uitgewerkt die bestemd zijn 
voor de verwezenlijking van doelstelling 4. 
Deze maatregelen weerspiegelen de algemene principes met betrekking tot doelstelling 4 
en de specifieke doelstellingen van de Lid-Staten. 
Hieronder geven wij de hoofdlijnen aan van deze programmeringsdocumenten, die 
afhankelijk zijn van de vier zwaartepunten. 
4.1 De anticipatie 
Het gaat hier om de anticipatie van de trends op de arbeidsmarkt en van de behoefte aan 
kwalificaties en bekwaamheden. Zij maakt deel uit van het programmeringsproces en 
moet de opstelling mogelijk maken van concrete projecten voor advies, voorlichting en 
opleiding van werknemers, alsmede van acties ter ondersteuning en aanpassing van 
opleidingsstructuren op het geschikte niveau. 
De krachtens dit zwaartepunt geplande acties bestrijken zowel de studies en 
toekomstgerichte acties op verschillende niveaus (nationaal, regionaal, sectoraal, concerns 
en ondernemingen), als de invoering in de ondernemingen van deze resultaten en 
praktijken ter zake van de anticipatie. 
Per Lid-Staat wordt aan dit zwaartepunt verschillend belang toegekend, zowel wat de 
relatieve omvang betreft van de financiële middelen die eraan worden besteed (tussen 
10% en 7% van het totaal voor doelstelling 4), als wat de geplande aanpak betreft, die 
afhankelijk is van de bestaande structuren. 
- Er bestaan operationele structuren voor anticipatie; in dat geval zijn de 
maatregelen erop gericht de actores, ondernemingen, opleidingsinstituten en 
werknemers te doordringen van het belang van een dergelijke aanpak en van het 
gebruik van de resultaten voor de vaststelling van opleidingsacties. 
- Er bestaan wel structuren voor anticipatie, maar deze moeten worden versterkt 
voorafgaand aan de verspreiding en het gebruik van de resultaten door de 
betrokken actores. 
- Indien structuren voor anticipatie niet of in zeer onvoldoende mate aanwezig zijn, 
wordt aan het begin van de programmeringsperiode een bijzondere inspanning 
gedaan om de aangepaste structuren in te voeren, eventueel tegelijk met een stelsel 
voor voortgezette opleiding. 
4.2 De opleiding 
Het zwaartepunt 'opleiding' heeft betrekking zowel op de opleidingsinspanning als op 
voorlichting en advies. Het doel hiervan is te voorkomen dat het personeel van 
ondernemingen die getroffen worden door de wijzigingen in het bedrijfsleven uitgesloten 
raakt van het arbeidsproces en door de ontwikkeling van organisatiesystemen en een 
personeel op te leiden dat een van de elementen kan gaan vormen van het verbeterde 
concurrentievermogen van de Europese ondernemingen. 
Deze acties zijn bestemd om de werkgelegenheid te stabiliseren, hetzij door de 
overplaatsing van personeel binnen de ondernemingen te vergemakkelijken, hetzij in 
gevallen waar ontslagen onvermijdelijk zijn de werknemers zodanig te kwalificeren dat 
zij gemakkelijker 'bemiddelbaar' zijn in andere ondernemingen of sectoren. 
De financiële middelen die eraan besteed worden variëren tussen 52% en 83% van het in 
de verschillende programmeringsdocumenten beschikbare totaal. 
In het totaal gezien concentreren de programmeringsdocumenten zich voornamelijk op 
de werknemers die als gevolg van de ontwikkeling van de stelsels van de produktie en 
de organisatie werkloos dreigen te worden en op de kleine en middelgrote ondernemingen. 
Welke werknemers werkloos dreigen te worden wordt in hoofdzaak volgens twee 
methoden vastgesteld: 
- hetzij aan de hand van hun bijzondere situatie wat betreft hun huidige 
ontoereikende kwalificaties of hun onzekere status op de arbeidsmarkt, waardoor 
hun kansen op toegang tot opleidingsacties kleiner wordt (arbeidsovereenkomst 
met een bepaalde duur, onvrijwillige deeltijdarbeid); 
- hetzij afhankelijk van het beroep dat zij uitoefenen, naar mate deze beroepen 
dreigen te verdwijnen of ernstig te worden beïnvloed door organisatorische 
veranderingen die dwars door een gehele economische sector lopen. Dit is eerder 
een thematische aanpak dan een aanpak per doelgroep. 
Het begrip van de 'werknemer die werkloos dreigt te worden' komt dus niet overeen met 
een vooraf gedefinieerd sociaal-economisch profiel, maar houdt verband met de noodzaak 
tot reorganisatie van ondernemingen. 
Het accent op de kleine en middelgrote ondernemingen betreft niet alleen de werknemers 
die dreigen werkloos te worden, maar ook de directie en het kader, naar mate de acties 
voor opleiding, voorlichting en advies en bewustmaking voor het belang van het beheer 
van de menselijke hulpbronnen, het mogelijk maken de toegang van de werknemers tot 
opleidingsacties te vergemakkelijken. 
De overige werknemers en ondernemingen zijn overigens niet uitgesloten van deze 
maatregelen, voor zover zij althans voldoen aan de aanpassingsdoelstellingen. 
Wat de inhoud van de opleidingsacties betreft, gaat het om bijscholingacties, algemene 
technische of gespecialiseerde opleidingen, om opleidingen die verband houden met het 
reactievermogen van de markten of met de kwaliteit en om de inventarisatie van de 
individuele vaardigheden in verband met de geïndividualiseerde voorlichting en 
begeleiding van de werknemers. Tot de bestreken gebieden behoren de nieuwe vormen 
van arbeidsorganisatie, de technologische veranderingen, de nieuwe produktieprocessen, 
de milieu-eisen of de verbetering van de produktiviteit, de totale kwaliteit en de 
ontwikkeling en internationalisering van de markten. 
In deze context hebben de Lid-Staten voorstellen opgesteld betreffende enerzijds de 
verbetering van de basis- en meervoudig bruikbare vaardigheden, waardoor de 
ondernemingen, dank zij de flexibiliteit van hun personeel, de mogelijkheid krijgen hun 
vermogen om te reageren op veranderende situaties te vergroten en anderzijds de 
bevordering van nieuwe, multidisciplinaire kwalificaties in verband met de invoering, het 
gebruik en de ontwikkeling van nieuwe technologieën en produktiemethoden, de 
reorganisatie van de produktie en de distributiesystemen. 
In de programmeringsdocumenten worden tevens opleidingsmaatregelen gepland in 
verband met de noodzaak tot aanpassing van de kleine en middelgrote ondernemingen aan 
nieuwe vormen van samenwerking met grote ondernemingen, met name in de context van 
de onderaanneming. Bovendien bestaan er 'recyclageacties', waardoor de getroffen 
werknemers in staat worden gesteld hun baan te behouden of hun inpassing in andere, 
geschikte functies wordt vergemakkelijkt. 
4.3 Verbetering van de opleidingsstelsels en -structuren 
De verbetering van de opleidingsstelsels en -structuren heeft tot doel de voorgestelde 
opleidingen aan te passen aan de opleidingsbehoeften van de betrokkenen. 
Afhankelijk van de Lid-Staat varieert de financiële inspanning voor dit derde zwaartepunt 
tussen 5% en 30% van de voor doelstelling 4 beschikbare middelen. 
De inhoud en de betrokken actores verschillen sterk per Lid-Staat en betreffen: 
- De steun voor het opzetten van een structuur voor voortgezette opleiding in de 
onderneming, voor zover deze nog niet bestaat. 
- De opleiding van opleiders, inclusief de personen in de onderneming die de rol 
van opleider moeten gaan spelen. 
- De investering in opleidingsvoorzieningen, waaronder een nieuwe pedagogische 
inhoud of nieuwe hulpmiddelen (afstandsonderwijs). 
- De ontwikkeling van netwerken tussen ondernemingen, onderzoeksinstituten en 
opleidingscentra ten einde de inhoud van de opleidingen snel aan te passen. 
4.4 Technische bijstand 
De technische bijstand is bijzonder belangrijk, gezien het nieuwe karakter van 
doelstelling 4. Dit zwaartepunt vertegenwoordigt in de verschillende 
programmeringsdocumenten tussen 5% en 17% van de middelen van het Europees Sociaal 
Fonds. De geplande acties, van horizontale aard, bestrijken verschillende terreinen: 
- de coördinatie en de organisatie van het partnerschap tussen de ondernemingen, 
de sociale partners en de overheden; 
- de bijstand voor de verbetering van de anticipatiemiddelen; 
- de maatregelen voor publiciteit en informatieverspreiding in verband met de 
resultaten van de acties die in het kader van doelstelling 4 worden ondernomen; 
- de maatregelen voor bijstand bij de uitvoering van individuele projecten, het 
toezicht en de evaluatie van de acties. 
5. Financiële aspecten 
De krachtens doelstelling 4 beschikbare bedragen buiten de regio's van doelstelling 1 voor 
de verschillende betrokken Lid-Staten zijn het resultaat van een procedure in drie etappes: 
- De totale voor de communautaire bestekken van de doelstellingen 3 en 4 
beschikbare begroting, buiten de regio's van doelstelling 1, is door de Commissie 
op 21 november 1993 vastgesteld en bedraagt voor de periode 1994-1999 13.948 
miljoen ecu (constante prijzen van 1994). 
- Aan het begin van het jaar is de Commissie, overeenkomstig de conclusies van de 
Europese Raad van Edinburgh, overgegaan tot de verdeling per Lid-Staat van deze 
totale begroting voor de doelstellingen 3 en 4 op basis van een aantal objectieve 
criteria. 
- In het kader van de programmeringsprocedure van de doelstellingen 3 en 4, 
hebben de Lid-Staten de verdeling van hun financiële toewijzing over deze 
doelstellingen gevarieerd, rekening houdende met de overwegingen die genoemd 
worden in de gezamenlijke verklaring van de Raad en de Commissie over artikel 
1 van de kaderverordening. Over de periode 1994-1999 bedraagt, behalve voor het 
Verenigd Koninkrijk, het gemiddelde aandeel van doelstelling 4 buiten de regio's 
van doelstelling 1, bijna 19% van de totale begroting voor de doelstellingen 3 en 
4. 
Er is een passend evenwicht bereikt tussen de financiering door de nationale en regionale 
overheden, de particuliere financiering en de communautaire steun. 
De verhouding, die per Lid-Staat verschilt en naar gelang van de zwaartepunten en de 
omvang van de ondernemingen anders is, bedraagt ongeveer een derde deel 
nationale/regionale overheidsfinanciering, een derde deel particuliere financiering en een 
derde deel communautaire financiering. 
De uitvoering van de acties is in overeenstemming met de bepalingen die verband houden 
met de steunmaatregelen van de staat, waarvan de toepassing zal worden onderzocht in 
de context van het kader voor de steunmaatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid 
en de opleiding, dat door de Commissie zal worden goedgekeurd. 
6. Toezicht- en evaluatieprocedure 
In de programmeringsdocumenten die aan de Commissie zijn voorgelegd, zijn net als voor 
de andere doelstellingen is gedaan, versterkte toezichtmechanismen gepland. Aldus zijn 
de bevoegdheden voor de toezichtcomités uitgebreid, met name ter zake van de 
tussentijdse evaluaties alsmede wat betreft de mogelijkheid een versterking van bepaalde 
acties en/of de schepping van nieuwe acties in het kader van de communautaire bestekken 
voor te stellen, inclusief de toewijzing van middelen die gegenereerd worden door de 
jaarlijkse indexering van de oorspronkelijke planning. Het partnerschapsbeginsel wordt 
eveneens versterkt in de context van de nieuwe toezichtcomités. 
In dit verband dient te worden gewezen op de essentiële rol van de sociale partners die 
gezamenlijk een bijdrage moeten leveren tot de ontwikkeling van de maatregelen die voor 
de anticipatie van veranderingen in het bedrijfsleven noodzakelijk zijn. 
De meeste van de programmeringsdocumenten (DOCUP en CB) zijn vastgesteld voor de 
periode 1994-1996. Bij de evaluatie van deze eerste periode, die halverwege de uitvoering 
van de tweede hervorming van de Structuurfondsen zal worden uitgevoerd, kan onder 
andere gebruikt worden gemaakt van de gegevens, ervaringen en evaluaties die 
ontwikkeld zijn door het actieprogramma LEONARDO en het communautair initiatief 
ADAPT. 
10 
7. Vorm van de programmeringsdocumenten 
De in principe goedgekeurde programmeringsdocumenten met betrekking tot doelstelling 
4 buiten doelstelling 1 betreffen acht Lid-Staten. In het geval van de drie Lid-Staten die 
uitsluitend onder doelstelling 1 vallen (Griekenland, Ierland en Portugal) worden de acties 
in het kader van doelstelling 4 verwezenlijkt in de context van 
programmeringsdocumenten die voor doelstelling 1 zijn goedgekeurd. Het Verenigd 
Koninkrijk heeft tot nu toe nog geen plan voor doelstelling 4 voorgesteld. Voor het 
Verenigd Koninkrijk bedraagt het bedrag dat voorde periode 1994-1996 voor doelstelling 
3 vastgesteld is, 95% van het totale bedrag dat krachtens de doelstellingen 3 en 4 voor 
dat land beschikbaar is. Er zij op gewezen dat alle Lid-Staten - met uitzondering van 
België, welk land de vorm van een communautair bestek heeft gekozen - 'enkele 
programmeringsdocumenten' zijn ingediend. 
8. Conclusies 
Algemeen gesproken komen in de programmeringsdocumenten goed de doelstellingen en 
de prioriteiten van doelstelling 4 tot uiting en zij vormen de eerste etappe van de 
uitvoering van acties in de verschillende Lid-Staten. 
Tijdens de volgende etappes en gedurende de gehele programmeringsperiode, dient de 
uitdieping van een aantal belangrijke punten de richting aan te geven van de concrete 
acties en prioriteiten te vormen voor het werk van de nieuwe toezichtscomités: 
- De anticiperende benadering van de werkgelegenheid en de kwalificaties zal op 
de verschillende niveaus van de economische bedrijvigheid: nationaal, maar ook 
regionaal en plaatselijk, alsmede in de ondernemingen concrete vorm aannemen; 
hierbij zullen alle economische en sociale actores worden betrokken. Een "op de 
toekomst gericht arbeidsmarktbeleid op het niveau van de ondernemingen" en "een 
op de toekomst gericht arbeidsmarktbeleid op de andere geschikte niveaus" 
vormen trouwens een onderdeel van het pakket middelen voor het scheppen van 
werkgelegenheid dat door de sociale partners is vastgesteld3. 
- De bottom-up benadering zal met kracht worden ontwikkeld en met name tot 
uitdrukking komen in de concrete modaliteiten voor opstelling en selectie van 
projecten. 
- De raadpleging van het uitgebreid partnerschap is in beginsel tot stand gebracht 
bij de opstelling van de nationale plannen ten opzichte van doelstelling 4. Dit 
overleg moet worden voortgezet en uitgebreid tijdens de gehele tenuitvoerlegging, 
rekening houdende met het specifieke karakter en de institutionele gebruiken van 
Zie Gemeenschappelijk Advies nr. 12 van 13 februari 1990 over de totstandkoming van een 
Europese ruimte voor beroeps- en geografische mobiliteit en de verbetering van de werking van 
de arbeidsmarkt in Europa, punt 12 van de Europese Sociale Dialoog: "Gemeenschappijke 
Adviezen", een documentaire reeks van de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
11 
de verschillende Lid-Staten, ten einde een ruime consensus te garanderen van de 
betrokken actores over de ontwikkelde acties. 
In deze context moet de gezamenlijke, doeltreffende bijdrage van de sociale 
partners worden verbeterd en uitgebreid. Derhalve zal de Commissie van haar kant 
tezamen met de sociale partners nagaan wat de geschiktste modaliteiten zijn van 
een mechanisme op communautair niveau om deze bijdrage te garanderen. Meer 
in het bijzonder zullen, zowel op nationaal als op Europees niveau ontmoetingen 
en seminars worden georganiseerd om de belangrijkste elementen van de 
tenuitvoerlegging van doelstelling 4 uit te diepen. Ten slotte zal na 1995 een 
conferentie op unieniveau worden georganiseerd. 
Het onderzoek naar synergieën met de andere nationale en communautaire 
beleidsvormen, zoals het beleid met betrekking tot de beroepsopleiding en het 
concurrentievermogen van het bedrijfsleven, vormt een noodzakelijke voorwaarde 
voor het bereiken van het mulüplicatoreffect dat van acties van structurele aard 
wordt verwacht. 
12 
Doelstelling 4: Verdeling van het ESF-bedrag per land en per zwaartepunt 1994-1996 x miljoen ecu 
Anticipatie 
Opleiding 
Opleidingsstructuren 
Technische bijstand 
TOTAAL België 
8,3 (33%) 
8,7 (34%) 
6,4 (25%) 
2,0 (8%) 
25,5 Denemarken 
1,9 (14%) 
6,7 (52%) 
3,9 (30%) 
0,5 (4%) 
13 Duitsland 
11,6(11%) 
73,6(70%) 
13,7 (13%) 
5,7 (6%) 
104,5 Spanje 
36,9 (10%) 
308,4 (83%) 
23,3 (7%) 
368,6 Frankrijk 
32,1(11%) 
227,8 (78%) 
14,6(5%) 
25,4 (6%) 
299,6 Italië 
56,9 (15%) 
321,8(80%) 
19,9 (5%) 
398,7 Luxemburg 
0,08 (10%) 
0,5 (57%) 
0,15 (16%) 
0,17 (17%) 
0,895 Nederland 
15,1 (10%) 
105,4(67%) 
23,9 (15%) 
11,7 (8%) 
156,2 
Voor Spanje, Italië en Nederland is de periode 1994-1999 
De percentages voor Frankrijk zijn berekend op basis van de totale kosten 
Voor Spanje en Italië omvat het zwaartepunt 'opleiding' ook de verbetering van de opleidingsstructuren 
13 
'•j3^8»aa*s« 
ML 13 05 
Catalogusnummer : CB-CO-94-546-NL-C 
ISBN 92-77-82440-9 
Bureau voor offîdële publîkatîes der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg