NL Publicatieblad van de Europese Unie C 161/67

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Jongeren aan het werk helpen

(COM(2012) 727 final)

2013/C 161/13

Algemeen rapporteur: Pavel TRANTINA

Algemeen corapporteur: Philippe DE BUCK

De Europese Commissie heeft op 19 december 2012 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's – Jongeren aan het werk helpen

COM(2012) 727 final.

Het bureau van het Comité heeft de afdeling Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap op 13 november 2012 met de voorbereidende werkzaamheden belast.

Gelet op het spoedeisende karakter van de werkzaamheden heeft het EESC tijdens de op 20 en 21 maart gehouden 488e zitting (vergadering van 21 maart) de heer Pavel Trantina als algemeen rapporteur en de heer Philippe de Buck als algemeen corapporteur aangewezen en onderstaand advies uitgebracht, dat met 174 stemmen vóór en 4 tegen, bij 1 onthouding, werd goedgekeurd.

1. Samenvatting van de aanbevelingen

1.1 Het EESC wil eens te meer haar grote bezorgdheid rond de rampzalige werkloosheid onder jongeren te kennen geven en dringt er bij alle stakeholders op aan om snel doeltreffende en afdoende maatregelen te nemen om deze vicieuze cirkel te doorbreken, die immers de toekomst van een hele generatie dreigt te verstoren. Het is hoog tijd dat er werkelijk in jongeren wordt geïnvesteerd; op de lange termijn zullen de vruchten daarvan kunnen worden geplukt.

1.2 Tegelijkertijd benadrukt het EESC dat er een daadwerkelijke groeistrategie op EU- en nationaal niveau nodig is voor het scheppen van meer en stabielere werkgelegenheid, aangezien dit een eerste voorwaarde is voor het welslagen van maatregelen die jonge mensen aan werk kunnen helpen. Dit vereist een gecoördineerde aanpak van alle inspanningen en beleidsmaatregelen ter bevordering van het concurrentievermogen en om het vertrouwen van investeerders en consumenten te herstellen. Het Europees Semester is een goede gelegenheid om passende beleidsmaatregelen en hervormingen aan te bevelen voor elke lidstaat.

1.3 Het EESC verwelkomt het voorstel voor het Jeugdwerkgelegenheidspakket en pleit voor speciale aandacht voor de toepassing ervan in de lidstaten zelf, waar maatregelen ter bestrijding van jeugdwerkloosheid tot een belangrijk onderdeel van de nationale hervormingsprogramma's zouden moeten worden gemaakt.

1.4 Het EESC staat achter het idee om jongerengarantieregelingen in de lidstaten in te voeren, en deze via een specifiek Fonds voor het Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief te financieren dat deel zou moeten uitmaken van het Meerjarig Financieel Kader. Dit lovenswaardige initiatief dient te worden aangevuld met nationale maatregelen. Het meent dat een bedrag van 6 miljard euro voor dit fonds echter ontoereikend is, temeer daar er voor een deel al uit bestaande middelen van het Europees Sociaal Fonds wordt geput. Gezien het feit dat de middelen alleen zijn bestemd voor regio's waar de werkloosheid tot meer dan 25 % is opgelopen, dringt het Comité erop aan om ook andere regio's toegang te verlenen tot financiële steun onder de standaard ESF-procedures. De voorgestelde maatregelen dienen echter zonder uitstel te worden gefinancierd met nieuwe middelen, zonder dat de uitgaven voor de jongeren op gespannen voet komen te staan met uitgaven voor andere kansarme groepen in het kader van het ESF.

1.5 Het EESC staat achter de aanpak van de Commissie die inhoudt dat "de jongerengarantie zal moeten worden ingevoerd door middel van een alomvattende regeling die ervoor zorgt dat jongeren een serieus aanbod krijgen voor hetzij een baan, een voortgezette opleiding, een leerlingplaats of een stage, binnen vier maanden nadat zij van school zijn gegaan of werkloos zijn geworden." Het EESC begrijpt dat er verschillen zijn tussen de lidstaten en beseft dat het belangrijk is om de lidstaten in staat te stellen de leeftijdsgrens vast te stellen in overeenstemming met de respectieve behoeften en mogelijkheden. Het pleit er echter voor om, wanneer dat mogelijk is, de leeftijdsgrens voor toegang tot de regeling op te trekken tot 30 jaar, om zodoende ook de weg vrij te laten voor jongeren die de universiteit later verlaten of voor degenen die nog in de overgangsfase van onderwijs naar werk zitten en de aansluiting met de arbeidsmarkt nog altijd dreigen mis te lopen, met name in landen waar de werkloosheid onder jongeren zeer hoog ligt.

1.6 Het EESC verwelkomt eveneens de op 28 februari 2013 bereikte politieke overeenkomst van de EPSCO-Raad (Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken) over het voorstel voor de jongerengarantie. Het meent echter dat de garantie eerder moet ingaan dan na vier maanden. De jongerengarantie zou zo snel mogelijk in werking moeten treden, idealiter vanaf het moment dat jongeren zich inschrijven bij het arbeidsbureau. (1)

1.7 Voor een volledige en correcte tenuitvoerlegging van de jongerengarantie zouden de instrumenten, bevoegdheden, doelstellingen en monitoringindicatoren op zowel Europees als nationaal niveau duidelijker moeten worden geformuleerd. Daarom pleit het EESC ervoor dat de tenuitvoerlegging van de jongerengarantie wordt opgenomen als één van de indicatoren in het proces van het Europees Semester.

1.8 Sociale partners, jeugdorganisaties en hun achterban dienen te worden betrokken bij het ontwerp, de tenuitvoerlegging, de bevordering en de monitoring van de regeling, in navolging van de succesvolle voorbeelden uit sommige lidstaten.

1.9 Jongeren zouden actieve steun moeten ontvangen van de EURES-diensten en, waar mogelijk, van de openbare arbeidsbureaus in de lidstaten; het is zaak om deze diensten en de respectieve instrumenten derhalve beter af te stemmen op jongeren. Al tijdens de schooljaren dient er sprake te zijn van persoonlijke loopbaanoriëntatie en -begeleiding.

1.10 De voorwaarden voor het aanbod van leerlingplaatsen en stages dienen te worden verbeterd. Ook dient de kwaliteit ervan te worden gegarandeerd middels specifieke criteria die verplicht moeten worden gesteld wanneer er financiële steun wordt aangevraagd. Daarnaast dienen er betere mechanismes te worden ingevoerd voor het toezicht op de naleving van de rechten van stagiaires.

2. Samenvatting van de Commissie-initiatieven

2.1 De totale arbeidsparticipatie van jongeren daalde in de afgelopen vier jaar met bijna vijf procentpunten - driemaal zo veel als voor volwassenen. Slechts 29,7 % van de personen in de leeftijdsgroep van 15-24 jaar die in 2010 werkloos waren, vond een baan in 2011, een daling van bijna 10 % in drie jaar tijd. Meer dan 30 % van de werkloze jongeren onder de 25 jaar zitten al langer dan een jaar zonder werk - 1,6 miljoen in 2011, in vergelijking met 0,9 miljoen in 2008. Volgens Eurofound behoren zo'n 14 miljoen jongeren in de EU tussen de 15-29 jaar (en 7,5 miljoen jongeren tussen de 15-24 jaar) tot de zogeheten ‘NEET’-groep, jongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen werk hebben. (2) Jongeren niet in de arbeidsmarkt integreren zou de schatkist volgens een schatting van Eurofound meer dan 150 miljard euro per jaar kosten, oftewel 1,2 % van het bbp van de EU. Marginalisering, wantrouwen in de politiek, weinig zelfredzaamheid, angst voor het onbekende en verspilling van talent (brain waste) zijn enkele van de maatschappelijke gevolgen van deze situatie.

2.2 De Europese Commissie heeft haar Jeugdwerkgelegenheidspakket voorgelegd, dat vier actieterreinen omvat. Het eerste betreft een Voorstel voor een aanbeveling aan de lidstaten over de invoering van een jongerengarantie. Doel ervan is te garanderen dat alle jongeren tot de leeftijd van 25 jaar binnen vier maanden nadat zij het formele onderwijs hebben verlaten of werkloos zijn geworden, een deugdelijk aanbod krijgen voor een baan, voortgezet onderwijs, een plaats in het leerlingstelsel of een stage. In de voorgestelde aanbeveling wordt er bij de lidstaten op aangedrongen sterke partnerschappen met de belanghebbenden te sluiten, vroegtijdige interventie te verzekeren van diensten voor arbeidsvoorziening en andere partners die jongeren ondersteunen, ondersteunende maatregelen te nemen met het oog op integratie in de arbeidsmarkt, optimaal gebruik te maken van het Europees Sociaal Fonds en andere relevante structuurfondsen, de jongerengarantieregelingen te evalueren en voortdurend te verbeteren, en deze regelingen snel in te voeren. De Commissie zal de lidstaten ondersteunen door middel van EU-financiering, door het stimuleren van uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten, door toezicht te houden op de uitvoering van jongerengarantieregelingen in het kader van het Europees Semester en door middel van bewustmakingsactiviteiten.

2.3 Om de overgang van school naar werk te vergemakkelijken omvat het maatregelenpakket ook een raadpleging van de Europese sociale partners over een Kwaliteitskader voor stages, om jongeren de kans te geven om in veilige omstandigheden nuttige werkervaring op te doen.

2.4 Verder kondigt de Commissie een Europese Alliantie voor leerlingplaatsen aan om de kwaliteit en het aanbod van beschikbare leerlingplaatsen te verbeteren door in de lidstaten bekendheid te geven aan geslaagde regelingen, en zet ze uiteen hoe belemmeringen voor de mobiliteit van jongeren kunnen worden aangepakt.

2.5 Ten slotte stelt de Commissie, gezien de aanzienlijke verschillen in jeugdwerkloosheidscijfers tussen de lidstaten, maatregelen voor om de grensoverschrijdende mobiliteit van jonge werknemers te bevorderen, met name door verbetering van het EURES-systeem.

2.6 De voorgestelde maatregelen in het Jeugdwerkgelegenheidspakket zijn gebaseerd op de acties van het in december 2011 gelanceerde initiatief "Kansen voor jongeren". De Commissie zet ook andere beleidsinstrumenten in om de jeugdwerkloosheid aan te pakken, zoals de landspecifieke aanbevelingen (CSR's). In juli 2012 zijn er in bijna alle EU-lidstaten Aanbevelingen (3) gepubliceerd ter verbetering van de situatie van jongeren.

3. Algemene opmerkingen over het Commissievoorstel

3.1 Er is een concrete groeistrategie op EU- en nationaal niveau nodig voor het scheppen van meer en van stabielere werkgelegenheid. Dit vereist een gecoördineerde aanpak van alle inspanningen en beleidsmaatregelen ter bevordering van het concurrentievermogen en om het vertrouwen van investeerders en huishoudens te herstellen. Het Europees Semester is een goede gelegenheid om passende beleidsmaatregelen en hervormingen aan te bevelen voor elke lidstaat. Ook zouden de mogelijkheden voor synergie, bijvoorbeeld door sociale criteria op te nemen in overheidsaanbestedingen, niet moeten worden onderschat.

3.2 De situatie van de Europese jongeren op de arbeidsmarkt is een groot punt van zorg. Om de doorstroming van jongeren naar de arbeidsmarkt te verbeteren, is het van belang dat er de nodige maatregelen worden genomen om: — belemmeringen weg te nemen die de toetreding van jongeren tot de arbeidsmarkt in de weg staan; — de onevenwichtigheden tussen het aanbod van vaardigheden en de behoeften van de arbeidsmarkt te verminderen; — de zelfredzaamheid van jongeren te ondersteunen; — beroepsonderwijs en -training aantrekkelijker te maken, met name stages voor strategisch belangrijke sectoren als technologie en engeneering; — partnerschappen en synergie tussen alle stakeholders te bevorderen; — ondernemingen aan te moedigen en te ondersteunen om banen en stageplekken voor jongeren te creëren.

3.3 Het EESC verwelkomt de langetermijnfocus van de Commissie wat jonge mensen betreft. In dit opzicht betekent het Jeugdwerkgelegenheidspakket een verdere stap in de richting van een samenhangende en integrale benadering om de jeugdwerkloosheid aan te pakken en om de overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt in goede banen te leiden. Er dient echter ook rekening te worden gehouden met de rol van de lidstaten, die de belangrijkste actoren zijn op het gebied van jeugdwerkloosheid en van wie de komende maanden relevante maatregelen worden verwacht. Gezien de ernst van de situatie en het grote belang om in jongeren te investeren vanwege hun potentieel voor de arbeidsmarkt, mag het daar echter niet bij blijven. Er dienen absoluut vertrouwenwekkende gemeenschappelijke principes voor de jongerengarantie in Europa te worden voorgesteld teneinde de kwaliteit, toegang en impact van dit instrument overal op het continent te verbeteren.

3.4 Het EESC kan actief bijdragen tot de opzet en bevordering van het pakket, aangezien: — zijn leden (die werkgevers, vakbonden en andere maatschappelijke organisaties vertegenwoordigen) al sinds lange tijd bij processen zijn betrokken om de werkkansen voor jongeren te vergroten, en daarvoor de vereiste contacten en het netwerk hebben; daarnaast heeft het talrijke initiatieven ontwikkeld om jeugdwerkloosheid het hoofd te bieden; — het kan bogen op ruime ervaring, dankzij de vele conferenties, hoorzittingen en seminars van de afgelopen jaren (4) en de vele belangrijke adviezen die het al heeft uitgebracht over dit specifieke thema. (5)

3.5 Het EESC verwelkomt de ontwerpaanbeveling van de Europese Commissie over de invoering van een jongerengarantie, die tot doel heeft om te garanderen dat alle jongeren tot de leeftijd van 25 jaar binnen vier maanden nadat zij het formele onderwijs hebben verlaten of werkloos zijn geworden, een deugdelijk aanbod voor een baan, voortgezet onderwijs, een plaats in het leerlingstelsel of een stage. Indien de garantie naar behoren wordt nageleefd, kan dat een belangrijke vooruitgang betekenen wat de investering in jongeren betreft en de enorme kosten die jeugdwerkloosheid zowel voor individuen als voor Europa in zijn geheel met zich meebrengt, helpen terugdringen. Bovendien zou het aanzienlijk kunnen bijdragen tot een betere en snellere doorstroming van jongeren naar de arbeidsmarkt. Het Comité meent echter dat de garantie eerder moet ingaan dan na vier maanden. De jongerengarantie zou zo snel mogelijk in werking moeten treden, idealiter vanaf het moment dat jongeren zich inschrijven bij het arbeidsbureau.

3.6 Het EESC staat achter het idee om jongerengarantieregelingen in de lidstaten in te voeren, die gefinancierd zouden moeten worden via een specifiek Fonds voor het Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief dat weer deel zou uitmaken van het Meerjarig Financieel Kader. Dit lovenswaardige initiatief dient te worden aangevuld met nationale maatregelen. Het meent dat een bedrag van 6 miljard euro voor dit fonds echter ontoereikend is, temeer daar er voor een deel al uit bestaande middelen van het Europees Sociaal Fonds wordt geput. Het niet integreren van jongeren op de arbeidsmarkt kost de schatkist meer dan 150 miljard euro per jaar in termen van sociale uitkeringen, gederfde inkomsten en belastingen (dat is 1,2 % van het bbp van de EU) (6) en de IAO heeft geconcludeerd dat een investering van 21 miljard euro binnen enkele jaren tot aanzienlijke veranderingen kan (7) leiden. De jongerengarantie is volgens het EESC dus een nuttige maatschappelijke maatregel met een zeer positieve kosten-batenverhouding.

3.7 Het EESC staat achter de aanpak van de Commissie die inhoudt dat "de jongerengarantie zal moeten worden ingevoerd door middel van een alomvattende regeling die ervoor zorgt dat jongeren een serieus aanbod krijgen voor hetzij een baan, een voortgezette opleiding, een leerlingplaats of een stage, binnen vier maanden nadat zij van school zijn gegaan of werkloos zijn geworden." Het EESC begrijpt dat er verschillen zijn tussen de lidstaten en beseft dat het belangrijk is om de lidstaten in staat te stellen de leeftijdsgrens vast te stellen in overeenstemming met de respectieve behoeften en mogelijkheden. Het pleit er echter voor om, wanneer dat mogelijk is, de leeftijdsgrens voor toegang tot de regeling op te trekken tot 30 jaar, om zodoende ook de weg vrij te laten voor jongeren die de universiteit later verlaten of voor degenen die nog in de overgangsfase van onderwijs naar werk zitten en de aansluiting met de arbeidsmarkt nog altijd dreigen mis te lopen, met name in landen waar de jongerenwerkloosheid zeer hoog ligt. De jongerengarantie dient een structurele maatregel te worden binnen het arbeidsmarktbeleid van de EU en niet alleen in perioden van crisis van kracht te zijn.

3.8 Het EESC acht het van belang om duidelijke kwaliteitsnormen en -indicatoren te formuleren voor de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van jongerengarantieregelingen op Europees en nationaal niveau. Stages die in het kader van de jongerengarantieregelingen worden georganiseerd, dienen in overeenstemming te zijn met het kwaliteitskader voor stages en zouden ook de zelfredzaamheid van jongeren moeten verhogen. Lidstaten worden aangemoedigd om persoonlijke loopbaanbegeleiding en -oriëntatie te ontwikkelen en om mechanismen in te voeren om in het oog te houden waar kansen zich voordoen en wat de impact is van de regelingen voor de doorstroming van de begunstigden naar de arbeidsmarkt.

3.9 Het EESC benadrukt dat de jongerengarantieregelingen geïntegreerd zouden moeten worden in het kader van een actieve arbeidsmarktstrategie gericht op de ondersteuning van jongeren bij hun overgang naar een duurzaam arbeidsleven en naar meer zelfstandigheid. Een ander belangrijk deel van een dergelijke strategie zou een hervorming van de openbare arbeidsbureaus in de lidstaten moeten zijn; waar nodig zouden deze zich moeten richten op het actief benaderen van jongeren en zouden ze hun dienstverlening en aanpak toegankelijker moeten maken voor jongeren, zonder daarbij de kwaliteit van de dienstverlening aan andere werklozen uit het oog te verliezen. De openbare arbeidsbureaus zouden met alle onderwijsinstellingen moeten samenwerken en rechtstreeks contact moeten leggen met jongeren. Ze zouden de jongeren werk of verdere opleidingsmogelijkheden moeten aanbieden in het kader van een proactieve maatwerkbegeleiding die al van start moet gaan ruim voordat deze de school verlaten. Het EESC dringt er bij de Europese Commissie op aan om dit element op te nemen in haar steunstrategie voor de openbare arbeidsbureaus in Europa. De EURES-diensten zouden in dit verband beter moeten worden aangepast aan de behoeften van jongeren en er zou veel meer bekendheid moeten worden gegeven aan deze diensten onder de jongere generatie.

3.10 Het EESC beveelt de lidstaten ook aan om de steun voor ondernemingen, coöperaties en organisaties uit de dienstensector die wensen deel te nemen in jongerengarantieregelingen op te schroeven, en dit in nauwe samenwerking met de openbare arbeidsbureaus. Mechanismen zoals belastingprikkels, subsidies voor de vaste werknemerslasten en de mogelijkheid om een beroep te doen op financiering voor opleiding op de werkplek zijn belangrijke elementen om de regeling tot een succes te maken en bedrijven te steunen die op een fatsoenlijke en doeltreffende manier in jongeren wensen te investeren. Hun inzet dient ondersteund te worden door een kwaliteitskader en richtsnoeren en door toezichtsmechanismen. Ook is er steun nodig voor capaciteitsopbouw van alle actoren die betrokken zijn bij leerlingstelsels van goede kwaliteit.

3.11 De sociale partners hebben volgens het Comité een belangrijke rol te spelen bij de opzet, tenuitvoerlegging en het toezicht op de regeling. Goed sociaal overleg is essentieel om jongeren garantieregelingen te bieden met hoge kwaliteitsnormen voor zowel het bedrijfsleven als voor henzelf. Het is in dit verband ook belangrijk om de sociale partners te betrekken bij het toezicht op de implementatie van de jongerengarantie en op het in het kader van deze regelingen te creëren aanbod van werk en opleiding.

3.12 Ook non-profitorganisaties dienen bij het ontwerp en de uitvoering van deze regelingen betrokken te worden en dan met name jongerenorganisaties en hun respectieve platforms - goede kanalen voor de participatie van jongeren -, omdat deze ruimte bieden om hun talenten te ontplooien en de juiste werkrelaties en –mentaliteit te ontwikkelen. Ook diverse sociale ondernemingen en andere relevante stakeholders zouden hierbij kunnen worden betrokken. Het Comité kan ook de aandacht vestigen op goede praktijken inzake de participatie van stakeholders zoals die in Oostenrijk (8), Zweden en Finland (9) plaatsvinden.

3.13 Verder dient de toegang van jongeren- en non-profitorganisaties tot de regeling te worden verbeterd. Door deel te nemen kunnen deze organisaties werkaanbiedingen voorleggen ter verbetering van de situatie in hun gemeenschappen en daardoor een positieve rol spelen voor zowel jongeren als voor de samenleving.

3.14 Het is van belang dat dit voorstel gepaard gaat met voldoende middelen om de lidstaten en de regio's die ambitieuze doelstellingen hebben met de jongerengarantieregeling of de leerlingstelsels de nodige steun te kunnen bieden. In dit verband wil het EESC ervoor pleiten dat het geld van de EU wordt voorbehouden voor regelingen die de door de EU en de lidstaten vastgestelde minimum kwaliteitsnormen in aanmerking nemen.

3.15 Het EESC staat achter het idee om jongerengarantieregelingen in de lidstaten in te voeren, en deze via een specifiek Fonds voor Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief te financieren dat deel zou moeten uitmaken van het Meerjarig Financieel Kader. Voor deze regelingen zou ten minste 6 miljard euro moeten worden uitgetrokken, waarvan de helft afkomstig uit het Europees Sociaal Fonds. Het EESC is ingenomen met de oprichting van het fonds, maar aangezien de middelen alleen zijn bestemd voor regio's waar de werkloosheid tot meer dan 25 % is opgelopen, dringt het erop aan om ook andere regio's toegang te verlenen tot financiële steun onder de standaard ESF-procedures. Dit geld zal een belangrijk hulpmiddel vormen en een aanvulling op de noodzakelijke investeringen uit de nationale budgetten.

3.16 Om jonge mensen vaardigheden te helpen ontwikkelen die nodig zijn voor hun toekomstige loopbaan dringt het EESC er bij de Commissie en de lidstaten op aan om erop toe te zien dat de werkgelegenheidsmaatregelen voor jongeren (met name voor zoverre geheel of gedeeltelijk gefinancierd met EU-geld) doeltreffender en permanent zijn, zodat jongeren niet langer gesteund hoeven te worden als ze een tijdelijke of onbetaalde stage afronden.

3.17 Aangezien de invoering van de jongerengarantie pas nut zal hebben als ze deel gaat uitmaken van het EU- en nationaal beleid voor groei en werkgelegenheid, hamert het EESC opnieuw op de noodzaak om nieuwe doelstellingen te formuleren om de jeugdwerkloosheid terug te dringen. (10) Dit zou een hoofdbestanddeel moeten zijn van de nationale hervormingsprogramma's die worden opgesteld in het kader van de Europa 2020-strategie.

4. Bijzondere opmerkingen m.b.t. de voorstellen van de Commissie

4.1 De jongerengarantieregeling

4.1.1 Het Commissievoorstel voor een Aanbeveling van de Raad tot invoering van een jongerengarantie bevat een aantal belangrijke aspecten, zoals een duidelijke formulering van de jongerengarantie die inhoudt dat jongeren "binnen vier maanden nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben verlaten een deugdelijk aanbod krijgen voor een baan, voortgezet onderwijs, een plaats in het leerlingstelsel of een stage." Het EESC meent echter dat de garantie eerder moet ingaan dan na vier maanden. De jongerengarantie zou zo snel mogelijk in werking moeten treden, idealiter vanaf het moment dat jongeren zich inschrijven bij het arbeidsbureau.

4.1.2 Er dient oog te zijn voor de kosten-batenverhouding van de jongerengarantieregeling. Eurofound heeft berekend dat jongeren die niet werken en ook geen onderwijs of opleiding volgen, de EU jaarlijks (in termen van sociale uitkeringen, gederfde inkomsten en belastingen) (11) 1,2 % van het bbp, oftewel 153 miljard euro kosten. Tegelijkertijd dienen we niet alleen deze inkomstenderving tegen te gaan, maar ons ook in te zetten voor de verbetering van partnerschappen en gerelateerde dienstverlening en voor de empowerment van mensen in het onderwijs.

4.1.3 Ook dient geijverd te worden voor de erkenning van niet-formeel onderwijs als een manier om waardering te geven aan vaardigheden die nodig zijn voor de arbeidsmarkt.

4.1.4 Het EESC wijst op de nieuwe profielen van jongeren die niet werken en geen onderwijs of opleiding volgen en op de noodzaak om oog te hebben voor groepen die traditioneel gezien niet het risico liepen om de boot te missen, zoals pas afgestudeerden en jongeren die al wat beroepservaring of stage-ervaring hebben opgedaan maar die nog geen mogelijkheid zien om de arbeidsmarkt definitief te betreden.

4.1.5 Het stijgend aantal gekwalificeerde en geschoolde jongeren die verplicht worden om onder hun kunnen te werken en ‧brain waste‧ ervaren, dient ook aan de kaak te worden gesteld. Deze jongeren lopen niet alleen het risico werk te moeten accepteren waar hun opleiding niet van pas komt, maar ondervinden ook de negatieve maatschappelijke en psychologische gevolgen van de deze situatie. Dit kan worden tegengegaan door persoonlijke vaardigheden en behoeften van de arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen.

4.2 Kwaliteitskader voor stages

4.2.1 Het EESC erkent dat kwaliteitsstages jongeren aan een baan kunnen helpen en dat ondernemers zo potentieel geschikte werknemers kunnen vinden. Dankzij stage-ervaring kunnen jongeren de nodige vaardigheden opdoen en zich verder ontwikkelen, en tegelijkertijd een vergoeding krijgen en toegang krijgen tot sociale zekerheid en andere opleidingsmogelijkheden in het kader van het proces van levenslang leren. In dit verband dient speciale aandacht uit te gaan naar stageplekken die geen deel uitmaken van een onderwijsprogramma, met name na het afstuderen, en die beschouwd zouden moeten worden als leerlingplaatsen en derhalve moeten voldoen aan de internationaal overeengekomen arbeidsnormen.

4.2.2 Het EESC beklemtoont dat kwaliteitsnormen voor leerlingplaatsen en stages absoluut nodig zijn. In dit verband zal het, zoals eerder opgemerkt, "alle initiatieven om de kwaliteit van stages te verbeteren nauwlettend volgen en ondersteunen, zoals het door het Europees Jeugdforum voorgestelde Europese kwaliteitshandvest voor leerlingplaatsen en stages (European Quality Charter on Internships and Apprenticeships), teneinde de civiele dialoog over de vaststelling van passende regelgeving op dit vlak te stimuleren." (12)

4.2.3 Het verbeteren van stages moet een prioriteit vormen en het initiatief van de Europese Commissie voor het Europese kwaliteitshandvest voor leerlingplaatsen en stages is dan ook een stap in de goede richting. Tegelijkertijd roept het EESC alle betrokken instellingen, lidstaten en sociale partners op om de resultaten van de huidige raadplegingsronde zo goed mogelijk te benutten en de al eerder door de sociale partners, ngo's, het publiek en een aantal onderwijsinstellingen toegezegde steun in aanmerking te nemen. De EU-instellingen dienen snel te handelen en in dit proces samen met de sociale partners een kader voor kwaliteitsstages en voor blijvende directe participatie van jongeren en hun organisaties te creëren. In het (13) Europese kwaliteitshandvest voor leerlingplaatsen en stages zijn minimum kwaliteitsnormen opgenomen om de kloof te overbruggen tussen Europese lidstaten wat leerprocessen, beschikbare begeleiding en ondersteuning, sociale en arbeidsrechten, erkenning van vaardigheden, wettelijke contractbepalingen, vergoedingen en beloningen, beoordelingen en monitoring, enz., betreft.

4.2.4 Ook zou dit kader moeten dienen ter ondersteuning van ondernemingen die trachten om jongeren kwaliteitsvolle stages aan te bieden. Het kader dient derhalve ook op nationaal niveau via specifieke maatregelen ten uitvoer te worden gelegd.

4.3 Europese Alliantie voor leerlingplaatsen

4.3.1 Het EESC is overtuigd van het nut van de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, aangezien nauwe samenwerking tussen onderwijsinstellingen, ondernemingen en de sociale partners, evenals tussen beleidsmakers, praktijkmensen en jongerenvertegenwoordigers essentieel is voor het welslagen van de beroepsopleiding en -training. Dit mag blijken uit het succes van de duale leertrajecten in sommige lidstaten. De ontwikkeling van de Alliantie zou het delen van kennis en ideeën moeten aanmoedigen en er uiteindelijk toe moeten leiden dat het aantal en de kwaliteit van leerlingplaatsen in de lidstaten wordt opgeschroefd en dat meer jongeren aan dergelijke regelingen moeten gaan deelnemen.

4.3.2 De Alliantie zou ook steun moeten verlenen aan Europese en nationale campagnes om de beeldvorming rond beroepsopleidingen te veranderen, en daarbij het Kopenhagenproces in aanmerking moeten nemen. Ook zou ze samen met de relevante Europese en nationale stakeholders regelmatige discussieforums moeten organiseren over de monitoring van de Europese strategie voor leerlingplaatsen.

4.3.3 Verder zouden er steunmechanismen moeten zijn om grensoverschrijdende trainingactiviteiten te financieren, waardoor bedrijven en sociale partners samen duale leertrajecten kunnen uitstippelen. Meer voorstellen zijn er te vinden in de publicatie "Creating Opportunities for Youth: How to improve the quality and image of apprenticeships" (BusinessEurope, 2012) (14) en in de Spaans-Duitse vakbondsovereenkomst over kwaliteitsnormen voor leerlingplaatsen.

4.4 Mobiliteit voor jongeren

4.4.1 Het EESC is van mening dat lidstaten meer werk moeten maken van de wederzijdse erkenning van diploma's en vaardigheden en de afstemming van de socialezekerheidsstelsels (met name de pensioenregelingen) ten behoeve van de mobiliteit van jongeren. Ook dient er verder te worden geïnvesteerd in talenonderwijs, zodat gebrekkige talenkennis de mobiliteit niet in de weg staat. De Commissie zou de coördinatie van de sociale zekerheid verder moeten stroomlijnen, om te voorkomen dat jongeren bijdragen uit deze stelsels "mislopen" als ze in een andere EU-lidstaat gaan werken.

4.4.2 EU-Mobiliteitsprogramma's als Erasmus en Jeugd in Actie zijn van grote waarde voor de mobiliteit van jongeren en de ontwikkeling van hun vaardigheden, talenten en karakter middels vrijwilligerswerk en andere maatschappelijke initiatieven. Het EESC dringt aan op adequate financiering van het toekomstige progamma Erasmus voor iedereen en Yes Europe in het kader van het Meerjarig Financieel Kader, en waarvoor momenteel 1 miljard euro minder wordt uitgetrokken in vergelijking met het initiële voorstel.

4.4.3 Het EESC is voorstander van verdere verbeteringen van en investeringen in het initiatief "Je eerste Eures-baan". Het dringt er bij de Europese Commissie op aan om deze verbeteringen door te voeren in het Eures-systeem, waardoor de zichtbaarheid, toegankelijkheid, evenals de gebruiksvriendelijkheid ervan voor jongeren zou toenemen. Jongeren moeten actief worden aangemoedigd om deel te nemen, teneinde obstakels als taal en cultuur of een ontoereikend organisatietalent en angst voor het onbekende te overwinnen. Dit kan door betere beroepsbegeleiding en andere individuele ondersteuning aan te bieden aan studenten, stagiaires (en jongeren in het algemeen) en hen bewuster te maken van hun verlangens, mogelijkheden en kansen op werk. Deze begeleiding zou ook advies inzake arbeidswetgeving en de sociaalpolitieke context moeten omvatten, evenals voorlichting over de rechten en plichten van zowel werkgevers als werknemers.

4.4.4 Het EESC staat achter het initiatief van het Europees Parlement om de richtlijn betreffende de erkenning van beroepskwalificaties te herzien. De huidige richtlijn is niet langer geschikt omdat veel beroepen zich snel ontwikkelen. Verder zou een modernisering van de richtlijn de invoering van een elektronische pas mogelijk maken waarop alle beroepskwalificaties en -ervaring staan geregistreerd. Dit zou het zoeken naar werk en de erkenning van kwalificaties in een andere lidstaat eenvoudiger maken en training, vaardigheden en praktijken in de EU kunnen helpen stroomlijnen. Ook zou het de mobiliteit en het delen van kennis en kunde verder bevorderen.

Brussel, 21 maart 2013 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Staffan NILSSON

(1) EESC-advies over de Jaarlijkse groeianalyse 2013 (PB C 133 van 09.05.10.2013, blz.).

(2) http://www.eurofound.europa.eu/emcc/labourmarket/youth.htm.

(3) http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/ecofin/131662.pdf.

(4) Conferentie "The Economic Crisis, Education and the Labour Market"– Brussel, 24 januari 2012; Conferentie "From School to Work" georganiseerd door de WAM – Roskilde (DK), 4 februari 2012; Conferentie "Quality jobs for youth: are we asking too much?" georganiseerd door de WAM, samen met het Europees Jeugdforum – 20 april 2012; Group III Conference Youth Education and Employment within the Europe 2020 Strategy – Sofia, 8 juni 2012; groep I Conferentie "The Future of Youth in Europe - European Youth: Hope or Despair for the New Generation?" – Versailles, 29-30 augustus 2012.

(5) PB C 132 van 3.5.2011, blz. 55-62; PB C 318 van 29.10.2011, blz. 50–55; PB C 68 van 6.3.2012, blz. 11-14; PB C 181 van 21.6.2012, blz. 143-149; PB C 181 van 21.6.2012, blz. 150-153; PB C 68 van 6.3.2012, blz. 1-10; PB C 181 van 21.6.2012, blz. 154-159; PB C 299 van 4.10.2012, blz. 97-102; EESC-advies over "Naar een banenrijk herstel" (PB C 11 van 15.1.2013, blz. 65).

(6) http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm.

(7) International Institute for Labour Studies of the International Labour Organisation in its study "EuroZone job crisis: trends and policy responses".

(8) http://issuu.com/yomag/docs/youth_guarantee.

(9) http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1242.htm.

(10) PB C 143, 22.5.2012, blz. 94–101 en het EESC-advies over "Richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid" (PB C 133, 09.05.2013).

(11) NEETs - Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe (2012)

(12) PB C 299 van 4.10.2012, blz.. 97-102.

(13) http://qualityinternships.eu/wp-content/uploads/2012/01/internship_charter_EN.pdf.

(14) http://www.businesseurope.eu/Content/default.asp?pageid=568&docid=29967.