•ir <r COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.07.1998 
COM( 1998) 448 def. 
JAARVERSLAG 1997 OVER DE 
HUMANITAIRE HULP 
(door de Commissie ingediend) 

Inhoud 
Samenvatting 
1. ALGEMEEN KADER 4 
1.1. Rechtsgrondslag, follow up van de verordening van de Raad 
en coördinatie met de lidstaten 5 
1.2. Financiële grondslag 5 
2. OPERATIONEEL KADER 6 
2.1. Herziening van de Kaderovereenkomst voor Partnerschap 6 
2.2. Coördinatie met partners 6 
3. HUMANITAIRE HULPACTIES 7 
3.1. Afrika 7 
3.2. Midden-en Oost-Europa 13 
3.3. Rusland en het GOS 14 
3.4. Azië 14 
3.5. Noord-Afrika en het Midden-Oosten 16 
3.6. Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied 17 
4. ALGEMENE ACTIVITEITEN 18 
4.1. Voorlichting 18 
4.2. Evaluatie en financiële onderzoeken 20 
4.3. Databanken en beheerssystemen 21 
4.4. Paraatheid met het oog op rampen 21 
4.5. Onderwijs en opleiding 22 
4.6. Beleidsinitiatieven 23 
5. COÖRDINATIE EN SAMENWERKING 24 
5.1. Coördinatie tussen de diensten onderling 24 
5.2. Europees Parlement 24 
5.3. WEU 25 
5.4. Betrekkingen met de Verenigde Naties 25 
5.5. lietrekkingen met de Verenigde Staten 26 
5.6. Japan 27 
6. TOEKOMSTVOORUITZICHTEN 27 
Bijlagen 
Bijlage 1 Financieringsbesluiten voor humanitaire hulp naar regio 
Bijlage 2 I lumanitaire hulp - contracten naar begrotingsjaar 
Bijlage 3 Overzicht van de financieringsbesluiten voor humanitaire hulp van de 
EG naar financieringsbron - 1993-1997 
Bijlage 4 Voor de in 1996 en 1997 gesloten contracten uitgetrokken bedragen 
Bijlage 5 Financieringsbesluiten voor humanitaire hulp naar regio in 1996 en 1997 
Bijlage 6 EG-contracten voor humanitaire hulp in 1993-94-95-96-97 
(begrotingsjaren) 
Samenvatting 
In 1997 hebben ECHO's activiteiten een regelmatige kruissnelheid bereikt. Zij zijn een 
wezenlijk onderdeel van de initiatieven die de Gemeenschap op het gebied van 
buitenlandse betrekkingen heeft genomen, met name ten aanzien van het "menselijke 
aspect". De openbare steun in Europa voor humanitaire hulpmaatregelen blijft groot. 
In linancieel opzicht zijn de middelen in zekere mate gedaald : van 656 miljoen ecu in 
1996 lot 441 miljoen ecu in 1997. Dit kwam hoofdzakelijk doordal ECHO geen gebruik 
heeft gemaakt van het reservebedrag voor humanitaire hulp maar, in plaats daarvan, extra 
middelen van andere begrotingslijnen heeft doen overhevelen. Toch heeft ECHO tijdens 
dit verslagjaar zijn activiteitenniveau in termen van uitgegeven middelen in feite 
verhoogd, in vergelijking met het voorgaande jaar. Dit was hoofdzakelijk het gevolg van 
belangrijke besluiten inzake de toewijzing van aanzienlijke bedragen voor humanitaire 
hulp tegen eind 1996, waarvoor in 1997 contracten werden getekend. 
Het voormalige Joegoslavië en het Grote-Merengebied bleven de belangrijkste 
hulpverleningsgebieden, die te zamen 33 % van ECHO's middelen kregen. In 
vergelijking met de voorgaande jaren deed zich in 1997 gelukkig geen belangrijke crisis 
voor, waarop zich een groot deel van de aandacht concentreerde. Tegelijkertijd zette 
ECHO aanzienlijke kracht bij aan zijn aanwezigheid "in het veld" door nog meer ECHO-
correspondenten in het Midden-Oosten (Aman), in Zuid-Oost-Azië en in Columbia te 
posteren. 
Uiteraard bleven er zich ingewikkelde noodtoestanden en natuurrampen voordoen, die in 
het geval van gewapende conflicten dikwijls nog werden verergerd door een gebrek aan 
toegang tot de slachtoffers. De humanitaire hulp wordt steeds meer belemmerd door een 
gebrek aan humanitaire ruimte, een probleem dat op alle - ook politieke - niveaus moet 
worden aangepakt. Derhalve was de kwestie van veiligheid voor humanitaire 
noodhulpverleners en humanitaire ruimte het belangrijkste gebied waarop ECHO's beleid 
zich in 1997 heeft ontplooid. 
In 1997 werd ook meer moeite gedaan om de coördinatie met ECHO's partners te 
verbeteren. Tijdens de eerste 18 maanden van het bestaan van de verordening inzake 
humanitaire hulp werd de coördinatie met de lidstaten geïntensiveerd, zowel in 
operationeel als in politiek opzicht. De herziening van de 
kaderpartnerschapsovereenkomst bood de gelegenheid om ECHO's samenwerking met 
zijn partners te verbeteren, en de meer intensieve contacten met de verschillende 
onderdelen van het VN-stelsel hadden een betere samenwerking ten gevolge, zowel in het 
veld als op het hoofdkantoor. 
Ook de paraatheid met het oog op rampen en de voorbereiding op de eventuele gevolgen 
van El Nifio kregen in 1997 ECHO's volle aandacht, evenals de voortgezette uitvoering 
van de mededeling inzake het verband dat moet worden gelegd tussen noodhulp, herstel 
en ontwikkeling. 
1. ALGEMEEN KADER 
1.1. Rechtsgrondslag, follow-up van de Verordening van de Raad en coördinatie 
met de lidstaten 
Het jaar 1997 was getuige van de bestendiging van de binnen het Comité voor 
humanitaire hulp verrichte arbeid. Dat comité werd opgericht in 1996, naar 
aanleiding van de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 1257/96 van de 
Raad van 20 juni 1996 betreffende humanitaire hulp1. 
Op zijn eerste vergadering in 1997 besprak het Comité, overeenkomstig de 
desbetreffende bepalingen van de Verordening, richtsnoeren en oriëntaties voor 
het komende jaar, aan de hand van een werkdocument getiteld "ECHO-Strategie 
1997". Tijdens die zeer vruchtbare bespreking werd de koers uitgezet voor 
soortgelijke besprekingen in de toekomst. 
Het Comité kwam in 1997 zeven maal bijeen. Over alle ontwerp-voorstellen van 
de Commissie die via de mondelinge of de schriftelijke procedure aan het Comité 
werden toegezonden, werd een gunstig advies uitgebracht. 
Behalve officiële besluiten inzake voorgestelde acties in een bepaald land of 
gebied, behandelde het Comité steeds meer algemene vraagstukken in verband 
met de humanitaire hulpverlening, hetgeen de dialoog met de lidstaten over 
onderwerpen van gemeenschappelijk belang bevorderde. Tot de voornaamste 
behandelde vraagstukken behoorden de herziening van de Kaderovereenkomst 
voor partnerschap (zie hoofdstuk 2.1), de bescherming en de veiligheid van 
noodhulpverleners, de evaluatie van humanitaire hulpprogramma's en de 
zichtbaarheid. 
De belangrijkste gebeurtenis in verband met de beleidsbesprekingen was een 
informele ontmoeting van het Comité, uitsluitend gewijd aan de bespreking van 
het effect van de VN-hervormingsvoorstellen op de humanitaire sector (zie 
hoofdstuk 5.4). 
1.2. Financiële grondslag 
In 1997 bedroeg het door ECHO beheerde budget voor humanitaire hulp 441,6 
miljoen ecu. Ook al is dit een hoog bedrag, dan nog was het een kleiner budget 
dan dat wat ECHO in elk van de beide voorgaande jaren had uitgegeven (656 
miljoen ecu in 1996 en 692 miljoen ecu in 1995). De betrekkelijke verbeteringen 
op het actieterrein in voormalig Joegoslavië en Centraal-Afrika, evenals in andere 
crisisgebieden in de wereld, hebben deze ontwikkeling bevorderd. 
Ondanks dat het volume aan humanitaire hulp in 1997 is afgenomen, zij eraan 
herinnerd dat ECHO in die periode even actief is gebleven, doordat er in 1996 
aanzienlijke bedragen waren vastgelegd, waarvoor tijdens het verslagjaar 
contracten werden getekend (zie bijlage 4). Voor een meer gedetailleerde 
statistische opsplitsing : zie de bijlagen. 
Publikatieblad L 163 van 2.7.1996. 
2. OPERATIONEEL KADER 
2.1. Herziening van de Kaderovereenkomst voor Partnerschap 
De Kaderovereenkomst voor Partnerschap die momentcel van kracht is werd in 
mei I9932 door de Commissie goedgekeurd en is in september 1993 in werking 
getreden. Zowel de goedkeuring van de verordening inzake humanitaire hulp als 
de tijdens de afgelopen jaren daarmee opgedane ervaring lieten de behoefte 
uitkomen aan de herziening daarvan. 
Met die herziening wordt het volgende beoogd vereenvoudiging, 
verduidelijking, soepelheid, zichtbaarheid en optimalisering van de resultaten, 
onder handhaving van een adequate controle op het gebruik dat er van de 
communautaire middelen wordt gemaakt. 
Als onderdeel van het herzieningsproces ging ECHO een informele, maar toch 
zeer grondige dialoog aan met de humanitaire partnerorganisaties : NGO's en 
internationale organisaties. De lidstaten werden naar behoren ingelicht over de 
voouilgang die er in het kader van het Comité voor humanitaire hulp met dit werk 
werd geboekt. 
De herziening van de Kaderovereenkomst voor Partnerschap vereiste een 
aanzienlijke input van ECHO's juridische en financiële deskundigen en van de 
dialooggroep van ECHO's partners. Het is te hopen dat, wanneer de herziene 
versie van de overeenkomst eenmaal is ingevoerd in 1998, men erin geslaagd zal 
zijn om voort te bouwen op de sterke punten van de bestaande overeenkomst en 
tegelijkertijd het partnerschap op de zwakke punten uit te breiden. 
Wanneer het overleg met de humanitaire organisaties tot een goed einde is 
gebracht en de lidstaten van het resultaat in kennis zijn gesteld, zal de Commissie 
een mededeling aannemen tot vaststelling van de nieuwe Kaderovereenkomst 
voor Partnerschap, ter regulering van ECHO's betrekkingen met zijn partners. 
2.2. Coördinatie met partners 
Het gehele jaar door is ECHO naar gelegenheden voor discussie met allerlei 
groeperingen van partner NGO's in een aantal lidstaten blijven zoeken en is het 
daaraan tijd blijven besteden. Nadat de nieuwe directeur in functie was getreden, 
werd in een eerste stadium voorrang gegeven aan ontmoetingen met zowel 
NGO's in alle lidstaten, als met het ICRK, de IFRK en de partnerinstellingen of 
organisaties van de VN te Genève. De partners apprecieerden deze aanpak en de 
daartoe geopende communicatielijnen. 
Via deelname aan tal van fora en workshops in 1997 werd voor nauwe coördinatie 
met de partners op beleidsniveau gezorgd. Dit en het werk dat bij de 
dialooggroep aan de gang was over de herziening van de Kaderovereenkomst 
PV (93) 1151 - SEC/93/688 en 12. 
voor Partnerschap, schiep een nieuw klimaat van vertrouwen tussen ECHO en 
zijn partners. 
3. HUMANITAIRE HULPACTIES 
3.1. Afrika 
1997 was een bijzonder moeilijk jaar voor alle humanitaire organisaties in het 
gebied van de Grote Meren. Na twee jaren met meer dan 2 miljoen Rwandese 
vluchtelingen in opvangkampen in het vroegere Zaïre en in Tanzania, is de 
toestand daar in een paar maanden lijd door allerlei verregaande ontwikkelingen, 
slerk veranderd. 
Eind 1996 werd deze periode gekenmerkt door de plotselinge terugkeer van 1 
miljoen vluchtelingen naar Rwanda. Tijdens die maandenlange uittocht raakten 
duizenden van hen her en der over grote oppervlaktes van het Grote-Merengebied 
verspreid, 
De taak van de humanitaire organisaties werd ook niet gemakkelijker gemaakt 
door het verbod op toegang tot bepaalde gebieden, het gebrek aan veiligheid en 
het beleid van de nationale en plaatselijke autoriteiten inzake de ontplooiing van 
de hulpverleningsacties. 
ECHO financierde hoofdzakelijk de ontplooiing van noodhulpvcrlcning in de 
vorm van voedsel, hygiëneartikclen en medische en sanitaire artikelen, om zo 
goed mogelijk aan de behoeften te kunnen voldoen. Ook reageerde ECHO snel 
met de financiering van programma's voor de reparatie van kleinschalige 
infrastructuurvoorzieningen voor noodsituaties, hoofdzakelijk in Rwanda. 
Onder zijn in december 1996 goedgekeurde, overkoepelende plan, waarmee een 
bedrag van 158,93 miljoen ecu gemoeid was, heeft ECHO gepoogd om zo goed 
mogelijk aan de meest dringende humanitaire behoeften als gevolg van een 
noodsituatie te voldoen, en tegelijkertijd toch de opdracht van elk van de 
internationale organisaties te respecteren. De humanitaire bijstand in Rwanda 
was hoofdzakelijk bestemd voor alle kwetsbare leden van de samenleving, 
bejaarden, weduwen, slachtoffers van de volkerenmoord, onbegeleide kinderen en 
gevangenen - ter vergemakkelijking van hun wederopneming in de maatschappij. 
In 1997 werd aan Rwanda in totaal een bedrag van 31 miljoen ecu toegekend, 
waarvan 79 % - 24,6 miljoen werd gebruikt voor de financiering van allerlei 
acties via internationale organisaties, zoals bijvoorbeeld het UNHCR, het WVP, 
de WHO, de UNICEF, het ICRK en de IFRK. 
De lidstaten en ECHO lopen voorop bij de verlening van humanitaire bijstand aan 
Burundi. Ondanks de grote problemen in verband met de toegang en het 
permanente gebrek aan veiligheid, worden in 12 van de 16 provincies van dit land 
ECHO-programma's uitgevoerd. In 1997 verleende ECHO financiële steun voor 
ongeveer 15 miljoen ecu. 
In het begin van dit jaar waren de belangrijkste door ECHO in de Democratische 
Republiek Kongo gefinancierde programma's noodhulpprogramma's van het 
UNHCR voor de Rwandese en Burundese vluchtelingen, die her en der over het 
land waren verspreid en voor medische programma's, die door het ICRK en door 
NGO's werden uitgevoerd om ontheemden en andere slachtoffers van de 
troebelen in diverse regio's te helpen. 
Ook na de inneming van Kisangani, in maart, werd er nog noodhulp aan de 
inwoners van die plaats verstrekt, maar onder steeds moeilijker omstandigheden 
en met beperkte toegang tot de slachtoffers. ECHO financierde de meeste 
operaties voor de terugkeer van deze vluchtelingen, in hel bijzonder airlifts uit 
Kisangi, Mbandaka en Loukelela tussen mei en september. 
Gedurende dat jaar werd meer dan 10,5 miljoen ecu besteed aan medische en 
voedingsprogramma's. Dit gebeurde via 18 NGO's en kwam bovenop de 
rechtstreekse toewijzingen aan het UNHCR, de WVP, de UNICEF en het ICRK. 
Met de in 1997 door ECHO verleende financiële steun was in totaal ongeveer 60 
miljoen ecu gemoeid. 
Rond de jaarwisseling 1996/1997 stelden de Tanzaniaanse en Rwandese 
autoriteiten het UNHCR voor de verrassing, dat meer dan 500.000 Rwandese 
vluchtelingen uit de kampen in Tanzania naar Rwanda werden teruggezonden. 
Tegelijkertijd werden er nieuwe bewegingen van Kongolese vluchtelingen in de 
richting van Tanzania gemeld. 
Momenteel bedraagt het aantal vluchtelingen in de Democratische Republiek 
Kongo ongeveer 335.000 : 260.000 Burundezen en 65.000 Kongolezen. Deze 
vluchtelingen zijn verdeeld over tien kampen, die onder controle staan van het 
UNHCR, het ICRK en het WVP en die hoofdzakelijk door ECHO worden 
gefinancierd. In 1997 heeft ECHO voor ongeveer 22 miljoen ecu aan hulp 
geboden. 
In Angola zijn aanzienlijke vertragingen opgetreden bij de toepassing van het 
tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de in 1994 getekende overeenkomsten 
van Lusaka. Angola is nog altijd opgedeeld in door de regering en door de 
UNITA gecontroleerde gebieden, waardoor een vrij verkeer van personen en 
goederen werd belemmerd en de humanitaire hulp-programma's werden beperkt 
wegens moeilijkheden die zich op bepaalde plaatsen voordeden, banditisme en 
anti-persooneelmijnen. 
Het demobilisatieproces blijkt bijzonder langzaam te verlopen. Het momenteel 
gerapporteerde cijfer van 38.497 heeft vooral betrekking op kinderen en 
bejaarden. Volgens diverse bronnen zijn er tussen 18.000 en 35.000 man 
gewapense UNITA-troepen her en der over het land verspreid, ook al ligt dit 
cijfer in werkelijkheid dichter bij de 20.000. 
Met de humanitaire hulp van de Commissie aan Angola was in 1997 in totaal 14 
miljoen gemoeid. Daarvan werden 31 acties via 25 NGO's en internationale 
organisaties gefinancierd, in de volgende voorrangssectoren : gezondheidszorg en 
preventieve zorg, noodinentingen, therapeutische en extra voeding, betere water­
en saneringsvoorzieningen, distributie van de allernoodzakelijkste benodigheden, 
organisatorische voorzieningen, de bescherming van burgers en de opsporing van 
vermiste familieleden. In december 1997 werd er een nieuw financieel besluit 
voor Angola genomen, waarmee een bedrag van 19 miljoen ecu was gemoeid. 
Die middelen zullen in 1998 worden uitgegeven. Dank zij ECHO en zijn partners 
heeft een op 2.300.000 geraamd aantal mensen toegang gekregen tot 
eerstelijnsgezondheidszorg en tot medische verwijsdiensten in ongeveer elf van 
de provincies van dit land. 
De in 1994 opgerichte ECHO Flight dienst bleef in de Hoorn van Afrika 
functioneren. Momenteel worden zes vliegtuigen, die in Nairobi, Djibouti, 
Mandera en Lokichoggio zijn gestationeerd, voor humanitaire hulp-acties in 
Somalië, Kenia en Zuid-Soedan gebruikt. 
Tussen mei 1994 en eind 1997 vervoerde ECHO Flight meer dan 110.000 
passagiers en meer dan 37.000 Ion vracht, terwijl deze dienst meer dan 39.000 
vlieguren voor haar rekening nam. In 1997 werd voor 9 miljoen ecu aan hulp 
toegekend, opdat ECIIO zijn operaties kon voortzeten. 
In de loop van dat jaar kwam de efficiënte uitvoering van de humanitaire hulp in 
het gedrang door het gebrek aan veiligheid - in het bijzonder in Soedan - en door 
de beperkte luchtvaartcapaciteit te Lokichoggio als gevolg van het door de 
Soedanese regering opgelegde vluchtverbod. 
1997 is wellicht het jaar waarin de vrede in Liberia werd hersteld, na meer dan 
zeven jaar- verschrikkelijke burgeroorlog. De uitvoering van de 
vredesovereenkomst van 1996 (Abuja II) verliep vrij vlot, met de ontwapening en 
demobilisering van de strijdkrachten in de eerste plaats en, in een tweede fase, de 
verkiezingen waardoor de regering van Charles Taylor aan de macht kwam. 
Op het front van de veiligheid bleef het multinationale Afrikaanse korps 
strijdkrachten ECOMOG zijn vrcdebewaringsrol vervullen. Deze opdracht neemt 
een einde in februari 1998. In de loop van het jaar is het aantal 
veiligheidsincidenten en schietpartijen aanzienlijk teruggelopen. 
De veiligheidsproblematiek werd vooral overheerst door de terugkeer naar huis 
van 400.000 vluchtelingen en ontheemden. In het belang van de continuïteit 
hebben ECHO en DG VIII hun acties in die regio nauw gecoördineerd. ECHO 
spitste zijn optreden op de medische en de voedingssector toe, met een strategie 
van geleidelijke terugtrekking, terwijl DG VIII de verantwoordelijkheid voor 
programma's op deze gebieden overnam. Daar de totale terugtrekking van ECHO 
uit Liberia op eind december 1997 was gepland, nam dit Bureau in 1997 slechts 
een nieuw besluit, waarmee in totaal een bedrag van 1 miljoen ecu was gemoeid. 
De terugkeer van vluchtelingen en ontheemden naar Noord-Mali verliep dit jaar 
steeds sneller, dank zij de invoering van allerlei hulpprogramma's op hun plaatsen 
van bestemming. Met Mali's programma voor de demobilisatie en de sociale en 
economische wederopneming in de maatschappij van de voormalige 
strijdkrachten werd in het algemeen het doel bereikt. 
Desalniettemin blijft het herstel van de allernoodzakelijkste 
structuurvoorzieningen voor het dagelijks leven (middelen van bestaan, 
inkomsten opbrengende activiteiten) een vitale noodzaak. 
In 1997 besloot ECHO zijn acties in Mali uil te breiden, zowel in sectoraal als in 
geografisch opzicht. Volgens een geïntegreerde aanpak werden de door ECHO 
gefinancierde projecten hoofdzakelijk gericht op het herstel van de plaatsen van 
bestemming waar naartoe de vluchtelingen en ontheemden terugkeerden, om deze 
laatsten te helpen hun inkomsten opbrengende activiteiten te hervatten. De 
maatregelen van ECHO werden zowel met die van DG VIII, als met de 
ontwikkelingsprogramma's van de lidstaten gecoördineerd. Het overkoepelende 
plan waartoe de Commissie besloot dekt een periode van een jaar - juli 1997 tot 
en met juli 1998 - waarvoor in totaal een bedrag van 9,6 miljoen ecu is 
uitgetrokken. Commissielid Emma Bonino bracht in december een bezoek aan 
Mali. 
Ook al ging dit verslagjaar goed van start in Sicrrc Leone, met de terugkeer van 
bijna 500.000 ontheemden naar de dorpen waaruit zij afkomstig waren, waardoor 
de kampen praktisch leeg kwamen te staan, werd door een staatsgreep op 25 mei 
1997 de toch al zo kwetsbare regering, die het voorgaande jaar democratisch was 
verkozen, ten val gebracht. Sindsdien was de politieke toestand daar uiterst 
verward : de militaire junta ging een alliantie aan de RUF-rebellenbcweging (die 
in 1991 begon te ageren), terwijl de rechtmatige regering in Conakry in 
ballingschap was en aldaar door de plaatselijke militia en de inter-Afrikaanse 
strijdkrachten van de ECOWAS-landen werd gesteund. 
Eind augustus besloten de ECOWAS-landen Sierre Leone een volledig 
economisch embargo op te leggen. Op 8 oktober hechtte de VN-Veiligheidsraad 
zijn goedkeuring aan een uitbreiding van dat embargo tot wapens en aardolie. 
Wegens de internationale druk keurden het ECOWAS-Comité van vijf landen en 
de militaire junta op 22 oktober een vredesregeling goed. Die regeling voorziet in 
een staakt-het-vuren en in de demobilisatie van beide legers, met ingang van 1 
december, en in het weer aan de macht komen van President Kabbah, met ingang 
van 22 april 1998. 
De laatste jaren van 1997 hebben echter aangetoond dat de toepassing van die 
regeling zeer moeilijk blijkt te zijn. De ontwapenings- en demobiliseringsfase is 
niet op de verwachte datum begonnen. Er valt een onzekere toekomt te 
verwachten3. 
Sinds dit verslag eind 1997 werd opgesteld, is de toestand in Sierra Leone chaotisch geworden. 
Aangezien de vredesovereenkomst in het slop was geraakt, deden de ECOMOG-strijdkrachten begin 
februari een militaire aanval op Freetown. Ook al is de hoofdstad weer ingenomen, dan nog heeft de 
oorlog zich tot de rest van het land uitgebreid, waardoor men vreest voor een humanitaire ramp, in het 
bijzonder met betrekking tot de voedselvoorziening, daar de toegang tot het binnenland over de wegen 
momenteel onmogelijk is. ECHO heeft 1,9 miljoen ecu vrijgemaakt om in deze situatie hulp te 
bieden. 
10 
Op het humanitaire front werd de situatie onder controle gehouden, dank zij enig 
buitengewoon goed voorbereidend werk en de uitstekende coördinatie van de 
humanitaire organisaties. Desalniettemin werd de humanitaire hulp gebruikt als 
een middel om politieke druk uit te oefenen, bijvoorbeeld toen de hulp eind 1997 
door de ECOWAS-blokkade niet meer de grens tussen Ciuinea en Sierra Leone 
overmocht, ondanks dat er zelfs onder het embargo nog wel wat handel werd 
gedreven. 
Begin oktober bevorderde ECHO de coördinatie tussen alle betrokken partijen in 
Sierra Leone door te Brussel een vergadering te beleggen. De gehele crisis door 
heeft ECHO een actieve rol gespeeld en voor een som van omstreeks 3,7 miljoen 
bijgedragen tot acties van het ICRK, MSF, MERLIN en ACF, hoofdzakelijk in de 
sector gezondheidszorg. 
Het gehele jaar 1997 door werd Somalië gekenmerkt door een combinatie van 
ogenschijnlijke vooruitgang op de weg naar politieke verzoening tussen sommige 
van de belangrijkste factieleiders en voortdurende of zelfs nog grotere 
onveiligheid en conflicten tussen de clans "in het veld" op vele plaatsen. De 
verschillende regionale pogingen om tot een vreedzame oplossing te komen 
bereikten een hoogtepunt op een vergadering te Kaïro, in december 1997, waarop 
alle belangrijkste leiders, met uitzondering van "President" Egal van Somaliland 
in het noordoosten, overeenstemming schenen te hebben bereikt over de 
oprichting van een nationale overgangsregering. In dit stadium is het nog te 
vroeg om te zeggen of deze overeenkomst een doorbraak zal zijn voor het herstel 
van de vrede in een land dat nu al bijna tien jaar zonder centrale regering zit. 
Eind oktober 1997 werden Somalia's problemen nog verergerd door de grote 
overstromingen die een groot deel van het zuiden van dit land teisterden. Tegen 
half december raakte bekend dat er meer dan 1.500 mensen waren omgekomen en 
dat 230.000 mensen ontheemd waren geraakt door het wassende 
overstromingswater. 
Tijdens het verslagjaar kende ECHO in totaal 7 miljoen ecu aan Somalië toe, voor 
humanitaire bijstand. Van dat bedrag werd 2 miljoen ecu in november 
vrijgegeven om onmiddellijk levensreddende bijstand te verlenen aan slachtoffers 
van de overstromingen. De resterende 5 miljoen ecu werd gebruikt om een aantal 
allernoodzakelijkste gezondheids- en voedingsprogramma's te financieren, die 
speciaal waren opgezet om aan de allernoodzakelijkste humanitaire behoeften van 
de meest kwetsbare delen van de bevolking - in het bijzonder vrouwen, kinderen 
en ontheemden - te voldoen. Die programma's waren geconcentreerd in de 
onveiligste delen van dit land, zoals Mogadishu en Kismayo, waar voor DG VIII 
niet aan de voornaamste voorwaarden wordt voldaan om meer ambitieuze en 
verderstrekkende herstelprogramma's te financieren. 
In 1997 werd een groot deel van Noord- en Oost-Kenia door ernstige 
klimaatsomstandigheden getroffen : droogte tot in oktober, gevolgd door 
buitengewoon sterke regenval in de laatste twee maanden van het jaar, waardoor 
overal overstromingen ontstonden. Daar de regeringsautoriteiten steeds minder in 
staat vyaren aan de allernoodzakelijkste behoeften van het Keniaanse volk te 
11 
voldoen, heeft dit tot een aanzienlijke achteruitgang van de humanitaire toestand 
daar geleid. 
In de loop van 1997 heeft de Commissie nieuwe financieringsbesluiten voor 
humanitaire bijstand in Kenia genomen, waarmee in totaal 3,1 miljoen ecu was 
gemoeid. Tussen april en oktober werden deze middelen voor allerlei 
uiteenlopende water- en voedselvoorzieningsprojecten in door de droogte 
getroffen gebieden besteed, en later in het jaar ook voor spoedhulpprogramma's 
in de sectoren gezondheidszorg en voedselvoorziening, als reactie op de ernstige 
overstromingen. 
In 1997 stelde ECHO in totaal een bedrag van 2,23 miljoen ecu ter beschikking 
voor humanitaire bijstand in Ethiopië. Dat bedrag werd aangewend om drie 
verschillende humanitaire programma's te steunen. Ten eerste verleende ECHO 
een gift aan het UNHCR voor een watervoorzieningsprogramma op grote schaal 
in het oosten van dit land, dat zowel was opgezet ten behoeve van het groot aantal 
vluchtelingen uit Somalië in dit land, als voor de plaatselijke Ehtiopische 
bevolking, waarvan er velen zelf uit Somalië teruggekeerde vluchtelingen zijn. 
Tenslotte steunde ECHO als spoedmaatregel een voedselhulpproject in de stad 
Gode, dat door MSF België werd uitgevoerd ten behoeve van een 
gemarginaliseerde gemeenschap van vluchtelingen uit Somalië. 
Tenslotte werden er middelen verstrekt aan het ICRK, ter versterking van hun 
beschermingsactiviteiten in Ethiopië, zoals in het bijzonder het brengen van 
bezoeken aan politieke gevangenen en de pogingen om voor minimaal 
menswaardige omstandigheden in de gevangenissen te zorgen. 
In vergelijking met 1996, kwam er geen verbetering in de politieke toestand in 
Soedan, vooral in het zuiden. Vlak voordat de oorlog zijn 15e jaar bereikte, 
barstte hij aan het begin van dit jaar weer los in het zuiden van dit land, waardoor 
er opnieuw overal in die regio ontheemden rondtrokken. 
Voor de meeste inwoners van dit gebied in Afrika is de humanitaire bijstand thans 
hun enig middel van bestaan. Inmiddels is de positie van de humanitaire 
organisaties in Soedan steeds neteliger geworden, als gevolg van de uitzetting van 
een Franse NGO (Action contre la Faim) uit Zuid-Soedan, in september, en 
pogingen die door alle oorlogvoerende partijen worden gedaan om de distributie 
van de humanitaire hulp direct onder controle te krijgen. 
In 1997 heeft ECHO meer dan 21 miljoen ecu besteed aan humanitaire hulp aan 
de oorlogsslachtoffers in Soedan en in Noord-Oeganda. Dit omvat ook 
organisatorische steun die door ECHO aan Zuid-Soedan wordt verleend (ECHO 
Flight) en een bijdrage aan het Wereldvoedselprogramma in verband met 
voedselhulp in het noorden en het zuiden van dit land. Eigenlijk zijn ECHO's 
prioriteiten nog steeds dezelfde als voor 1996, dat wil zeggen de verlening van 
steun op medisch, sanitair en voedselgebied en enkele 
voedselzekerheidsprogramma's, met name in de veterinaire sector. 
12 
3.2. Midden- en Oost-Europa 
Ook in 1997 bleef de politieke toestand in voormalig Joegoslavië onbeslist. Aan 
het begin van het tweede vredesjaar viel in de meeste gedeeltes van die regio een 
aanzienlijke algemene verbetering van de humanitaire toestand te constateren. 
Desalniettemin nam de in 1997 verwachte verbetering van de algemene toestand 
in Bosnië-Herzegovina slechts gedeeltelijk vaste vorm aan. Ook al is het 
economische herstelprogramma op grote schaal van start gegaan en begint dat 
reeds reële resultaten af te werpen - vooral in de Kroatisch-Islamitische Federatie 
- dan nog blijft dit land voor het merendeel niet in staat om zijn bevolking de 
allernoodzakelijkste diensten te verlenen. Dit geldt vooral voor de Republiek 
Sprska, waar het gebrek aan vooruitgang bij het proces van terugkeer de meeste 
donors ervan weerhoudt, middelen te verstrekken voor wederopbouwprojecten. 
Derhalve bleef humanitaire bijstand nodig, vooral in de vorm van 
herstelmaatregelen op kleine schaal, gecombineerd met specifieke pogingen om 
de afhankelijkheid te verminderen en ter plaatse capaciteit op te bouwen. 
Toch betekende de voortgezette uitvoering van het vredesproces van Dayton dat 
strikt humanitaire hulp aan Bosnië-Herzegovina verder kon worden verminderd, 
naarmate er meer regelmatige bijstand van de Europese Commissie kon worden 
verleend via de programma's OBNOVA en PHARE (217 miljoen ecu voor 
Bosnië-Herzegovina). Toch bleef de terugkeer van binnen deze regio ontheemde 
mensen en van vluchtelingen uit de Unie speciale bijstand van ECHO vergen. 
Elders in voormalig Joegoslavië werd de hulp steeds minder, daar zij thans tot 
Kroatië en de Federale Republiek Joegoslavië (FRJ) is beperkt. In totaal was met 
de steun van ECHO aan deze landen 133 miljoen ecu gemoeid, tegenover 187 
miljoen ecu in 1996. 
Twee gebeurtenissen vergden een grote mate van ECHO-bij stand elders in Oost-
Europa. De ineenstorting van een geordend stelsel in Albanië leidde tot een 
aantal besluiten om humanitaire hulp te verlenen voor een totaalbedrag van 16 
miljoen ecu, maar tegen het einde van het jaar, toen alles weer normaal 
functioneerde, werd de hulp toegespitst op de medische sector. 
Ook de ernstigste overstromingen die in dit deel van de wereld werden 
geregistreerd leidden tot hulpverlening van 14,1 miljoen ecu, welk bedrag 
hoofdzakelijk aan Polen en aan de Tsjechische Republiek werd toegekend, 
maar ook, voor kleine bedragen, aan Slovenië en Hongarije. De meeste van deze 
middelen waren bestemd voor reparatie en gereedmaking voor winter. Ook 
wederopbouwwerkzaamheden na overstromingen in Polen, Roemenië en de 
Tsjechische Republiek werden gesteund door het geven van een andere 
bestemming aan meer dan 100 miljoen ecu van het Phare-Programma. Op het 
toppunt van de crisis in juli 1997 bracht Commissielid Emma Bonino een bezoek 
aan zowel Polen als de Tsjechische Republiek, om een indruk uit de eerste hand 
te krijgen van de omvang van de natuurramp. 
Met de enige andere steun aan Oost-Europa was een bedrag van 1,8 miljoen ecu 
gemoeid voor medische artikelen en voedsel voor Bulgarije. Van het PHARE-
Programma werd in totaal 40 miljoen ecu beschikbaar gesteld voor sociale 
noodhulp. 
13 
3.3. Rusland en het GOS 
In 1997 was met de humanitaire hulp aan het Gemenebest van Onafhankelijke 
Staten 36,05 miljoen ecu gemoeid. 
In Centraal-Azië verleende het Bureau voor Humanitaire Hulp steun voor een 
bedrag van 14,9 miljoen ecu aan Tadzjikistan, een land waar alle sociale en 
economische indicatoren bleven dalen, ook al werd de hoop gekoesterd dat er nu 
echt een einde zou komen op de reeds vijf jaar durende burgeroorlog. In 
Kirgizstan maakte een zekere mate van positieve groei dat de humanitaire hulp 
van 3,92 miljoen ecu in 1996 tot 2,75 miljoen ecu in 1997 daalde. 
Als gevolg van een strategie om van noodhulp over te schakelen op herstel en 
ontwikkeling, verminderde ECHO zijn humanitaire bijstand aan Armenië, 
Azerbeidzjan en Georgië van 24,6 miljoen ecu in 1996 tot 14 miljoen ecu in 
1997. 
Voor de Russische Federatie kende de Commissie een steunbedrag van 2,75 
miljoen ecu toe. Als gevolg van de steeds grotere onveiligheid in Noord-
Kaukasus en ondanks de acute humanitaire noden in Tsjetsjenië konden de 
andere geplande programma's niet worden uitgevoerd. Met het hulpprogramma 
ten behoeve van de slachtoffers van de Tsjernobyl-ramp in 1997 was een bedrag 
van 1 miljoen ecu gemoeid. 
3.4. Azië 
Naar aanleiding van de humanitaire crisis aldaar heeft Noord-Korea speciale 
aandacht gekregen. ECHO zond in maart een onafhankelijke evaluatiegroep naar 
dit geïsoleerde en afgelegen land uit. Daar de bevindingen van die groep de ernst 
van de situatie bevestigden (totale ineenstorting van de 
voedseldistributicregelingen en het stelsel van openbare gezondheidszorg) kwam 
de Europese Commissie tot overeenstemming over een aanzienlijk humanitaire 
bijslandpakket. Behalve voedselhulp (die via DG VIII wordt gekanaliseerd), 
omvat dit programma ook met gezondheidszorg verband houdende bijstand, die 
door ECHO wordt verleend. ECHO heeft meer dan 20 miljoen ecu toegekend aan 
allerlei projecten op gebieden als de distributie van geneesmiddelen en medische 
uitrusting, voeding, water en sanitatie (uitgevoerd door diverse NGO's en 
internationale organisaties). Het programma wordt gecontroleerd en 
gecoördineerd door een team van onafhankelijke deskundigen, met als standplaats 
Pyongyang. Ook al blijven de arbeidsomstandigheden moeilijk, dan nog wijst de 
ervaring ook nu weer uit dat ECHO en zijn partners in staat zijn humanitaire 
bijstand te verlenen, zelfs onder uiterst moeilijke omstandigheden. 
Met betrekking tot het Indiase subcontinent was ECHO's aandacht in 1997 -
evenals in de voorgaande jaren - hoofdzakelijk gevestigd op de humanitaire noden 
als gevolg van de burgeroorlog in Sri Lanka. In 1997 trok ECHO in totaal 3 
miljoen ecu uit voor allerlei projecten ten behoeve van de honderdduizenden 
ontheemden als gevolg van de oorlog daar. Ondanks verscheidene belangrijke, 
door de regeringsstrijdkrachten gevoerde campagnes en enkele stappen in de 
14 
richting van een politieke oplossing, was de situatie in 1997 - het 14e jaar van dit 
conflict - nog niet veel veranderd. 
In de loop van het jaar 1997 sloot ECHO humanitaire contracten ten behoeve van 
Afghanistan voor een totale waarde van 40,62 miljoen ecu. Deze humanitaire 
acties dekken zowel noodhulp, mijnopruiming, volksgezondheid, waterzuivering 
en sanitatie, als noodhuisvestingsprojecten. 
Zowel de doorwoedende oorlog als de door de Taliban opgelegde strenge regels 
maakten de levensomstandigheden van het Afghaanse volk erger dan ooit. 
ECHO's acties, die door een groot aantal partners werden uitgevoerd (waaronder 
20 Europese NGO's, het internationale Rode Kruis en sommige VN-organisaties), 
spelen een vitale rol bij de verlening van noodhulp aan de plaatselijke bevolking. 
Het bezoek van Commissielid Bonino aan Afghanistan in september 1997, heeft 
ertoe bijgedragen dat de situatie waarin de Afghaanse vrouwen onder het Taliban-
bewind verkeren, weer op de wereldagenda werd gezet. 
ECHO hechtte zijn goedkeuring aan vijf besluiten ten behoeve van de 
oorlogsslachtoffers in Cambodja voor een totaalbedrag van 5.535 miljoen ecu. 
Afgezien van de voortzetting van de lopende acties voor orthopedische 
programma's en opleidingsactiviteiten ten behoeve van slachtoffers van anti­
personeelsmijnen, werd ook de hulp aan de bevolking in de noordelijke 
provincies voortgezet (deze was in 1996 op gang gebracht, nadat die gebieden 
voor bijna 20 jaar van hulp verstoken waren geweest). Naar aanleiding van de 
gewelddadige gevechten die in juli uitbraken tussen de aanhangers van Prins 
Ranarriddh's FUNCINPEC en Hun Sen's Cambodjaanse Volkspartij (CPP), werd 
er hulp verleend aan de vele slachtoffers, die ofwel binnen Cambodja zelf 
ontheemd waren of naar Thailand waren gevlucht. 
In Thailand financierde ECHO acties ten behoeve van de Karen, de Karenni en 
de Mon, die als vluchtelingen of ontheemden rond de grens met Myanmar leven. 
ECHO kende deze vluchtelingenbevolking voor 3,25 miljoen ecu aan bijstand toe. 
Een in Myanmar gerichte evalutie bevestigde de moeilijkheden waarop de 
humanitaire organisaties die trachten daar autonoom projecten uit te voeren, 
stuitten. Met een besluit om 675.000 ecu toe te kennen kon echter een 
sanitatieproject worden voortgezet, ten behoeve van kwetsbare mensen in de drie 
nederzettingen in de deelstaat Rakhine en de Rohingyas. 
Met betrekking tot Laos heeft ECHO drie besluiten goedgekeurd, ten behoeve 
van de slachtoffers van overstromingen en ontheemden (2,02 miljoen ecu). 
Vietnam had in de herfst van het verslagjaar van allerlei ontberingen te lijden, als 
gevolg van de door de wervelstormen Fritz en Linda berokkende schade. Het met 
de humanitaire bijstand aan de tyfoon-slachtoffers gemoeide bedrag liep op tot 
1.625 miljoen ecu in totaal. 
In september 1996 tekenden de regering van de Filipijnen en het Nationale 
Bevrijdingsfront Moro een historische vredesovereenkomst, waarmee een einde 
15 
werd gemaakt aan 20 jaar conflict op Mindanao. Thans is één van de meest 
dringende problemen de wederopneming van 120.000 Moslim-strijdkrachten en 
hun gezinnen in het Mindanao-gebied. Behalve een project ten behoeve van 
kwetsbare mensen in sommige buurten van het Tondo-district (Manilla), waren de 
drie in 1997 door de Commissie genomen beslissingen (voor 980.000 ecu) 
hoofdzakelijk toegespitst op Mindanao. 
Als gevolg van ernstige droogte en bosbranden, onder invloed van het El Nifio-
verschijnsel, kwam Indonesië in een noodsituatie te verkeren. Pas heel laat deed 
de Indonesische regering een beroep op internationale hulp (zwaar materiaal voor 
het blussen van branden en voor het controlen van de vervuilingsniveaus). De 
humanitaire organisaties aarzelden EC HO-projecten voor te leggen, aangezien de 
plaatselijke autoriteiten slechts in beperkte mate bereid waren om toegang te 
verlenen tot sommige van de betrokken bevolkingsgroepen (in het bijzonder 
etnische minoriteiten). Toch werd er, na een verkenningsbezoek, een beslissing 
genomen ten behoeve van de kwetsbare groepen op het eiland Java. In december 
werd een tweede besluit genomen om aan de behoeften aan gezondheidszorg en 
sanitatie in Irian Jaya en op Sumatra te voldoen. In totaal was met de bijstand aan 
Indonesië een bedrag van 2,055 miljoen ecu gemoeid. 
Sinds het einde van de Golfoorlog in 1991 was de Commissie de voornaamste 
donor van humanitaire hulp aan Irak : meer dan 200 miljoen ecu. Ondanks dat 
het zeer moeilijk was voor de NGO's om toegang te krijgen tot Irak, werden met 
de ECHO-bijdrage in 1997 projecten ter waarde van ongeveer 22 miljoen ecu 
uitgevoerd. Die acties waren hoofdzakelijk toegespitst op 
reparatiewerkzaamheden, de levering van medicijn, mijnopruiming en hulp aan de 
slachtoffers van landmijnen. Deze operaties werden belemmerd door het opnieuw 
uitbarsten van een gewapend conflict tussen de Koerdische facties in het noorden 
des lands. 
Aanvankelijk was de hulp vrijwel uitsluitend bestemd voor het door de Koerden 
gecontroleerde noorden, maar het programma voor 1997 werd ongeveer 
gelijkelijk over het noorden en de door de regering van Irak gecontroleerde 
gebieden verdeeld. ECHO volgt het effect van de VN-ruil "aardolie voor 
voedsel", ter waarde van 4.000 miljoen VS-dollar per jaar, met de uitvoering 
waarvan in 1997 werd begonnen. 
In juli 1997 maakte Commissielid Bonino een inspectiereis naar Irak om 
informatie uit de eerste hand te verkrijgen over de wijze waarop de humanitaire 
situatie zich daar voordeed. 
3.5. Noord-Afrika en het Midden-Oosten 
De ECHO-acties kwamen hoofdzakelijk ten goede aan de Sahrawi-vluchtelingen 
in het gebied Tindouf in Algerije, aan Palestijnen in de Gazastrook en op de 
Westelijke Jordaanoever en aan Libanese burgers en Palestijnse vluchtelingen in 
Libanon. 
In mei werd een hulpbedrag van 7 miljoen ecu goedgekeurd voor het San raw i-
volk, ter financiering van een aanzienlijk pakket voedselhulpmaatregelen en 
16 
allerlei niet met voedselhulp verband houdende projecten. Een extra bedrag van 
0,6 miljoen ecu werd toegekend om deze kwetsbare gemeenschap met de 
allernoodzakelijkste levensmiddelen te kunnen blijven bevoorraden. 
De recente gebeurtenissen in de Bezette Gebieden in Israël en in Zuid-Libanon 
zijn ook nu nog van ernstige invloed op de Palestijnse gemeenschap en op de 
Libanezcn, die van de gevolgen van de herhaalde afsluitingen van de 
gebiedsgrenzen en van de spanningen in Zuid-Libanon hebben te lijden. Hier 
heeft ECHO zich vooral inspanningen getroost in de sectoren gezondheidszorg en 
met spoed te verlenen voedselhulp aan de armen. 
In totaal werd er een bedrag van 10,35 miljoen ecu goedgekeurd, als hulp aan de 
Palcstijncn en de Libanezen. Dat bedrag zal een aantal NGO's en internationale 
organisaties helpen noodhulp te bieden aan klinieken, poliklinieken, speciale 
centra, crèches, enz. in de Gazastrook, op de Westelijke Jordaanoever en in 
Libanon. 
Dit jaar heeft ECHO zijn eerste acties in Jordanië gevoerd door hulp te verlenen 
aan de Palestijnse vluchtelingenkampen in dat land (0,6 miljoen ecu) via de 
UNRWA en andere Europese NGO's. 
Een andere primeur van ECHO in deze regio was de opening van een bureau te 
Amman om toezicht te houden op de verschillende humanitaire 
bijslandsprogramma's. 
3.6. Latijns-Amerika en het Caraibisch gebied 
ECHO's activiteiten in Zuid-Amerika hebben zich in 1997 op dezelfde wijze 
ontwikkeld als in 1996. In Colombia en Peru werden strategieën uitgestippeld ten 
behoeve van ontheemden en slachtoffers van geweld, waardoor er algemene 
plannen konden worden uitgevoerd. In Ecuador, Bolivia en Paraguay verleende 
ECHO ook hulp aan slachtoffers van natuurrampen. In 1997 werden de 
activiteiten in Latijns-Amerika steeds meer gericht op een verzachting van het 
effect van El Nifto (zie hoofdstuk 4.4). 
In Guatemala verleende ECHO bijstand aan gedemobiliseerde voormalige 
guérillero's en aan ontheemden die naar Mexico terugkeerden als gevolg van de 
ondertekening van de definitieve vredesovereenkomst, waarmee een einde werd 
gemaakt aan 36 jaar interne gewapende conflicten. In totaal was met de 
goedgekeurde hulp een bedrag van 6.050.000 ecu gemoeid. 
Met de acties in Nicaragua werd hoofdzakelijk beoogd de openbare 
gezondheidsdiensten te helpen bij de bestrijding van epidemieën en andere 
dringende gezondheidsproblemen. Daartoe werd goedkeuring verleend voor een 
totaalbedrag van 2,8 miljoen ecu. Ook werd er een steunbedrag van 250.000 ecu 
goedgekeurd voor de eerste fase van een mijnopruimingsprogramma. Met de 
humanitaire acties in Honduras werden modelprojecten in de sector 
gezondheidszorg gesteund, ten behoeve van inheemse minderheden en 
geïsoleerde gemeenschappen, die niet door de staatsdiensten worden gedekt. 
Hiermee was in totaal een bedrag van 0,9 miljoen ecu gemoeid. 
17 
Voorts werd er op uiterst korte termijn financiële hulp verstrekt aan Mexico, voor 
noodhulp aan slachtoffers van de wervelstorm Pauline (500.000 ecu). Tegen het 
einde van hel jaar werd er een tweede bedrag van 800.000 ecu goedgekeurd, bij 
wijze van spoedhulp aan de slachtoffers van de wervelstorm Rick. 
In Cuba blijven zich problemen voordoen, vooral in de sectoren gezondheidszorg 
en voedselvoorziening. In 1997 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan het 
Vierde Algemeen Overkoepelende plan, voor een totaalbedrag van 8 miljoen ecu, 
als hulp aan de meest kwetsbare lagen van de Cubaanse bevolking : kinderen, 
zwangere vrouwen, zieken en bejaarden. Daarna werd er nog een bedrag van 2 
miljoen ecu goedgekeurd, als spoedhulp aan niet onder het 
gezondheidszorgstelsel vallende, kwetsbare groepen. In 1997 werden hier ook 
andere humanitaire acties gevoerd, als reactie op natuurrampen, zoals 
bijvoorbeeld de wervelstorm Lily'en een epidemie van knokkel koorts. 
Haïti was een van de voorbeelden van een succesvolle continuïteitsstrategie, 
waarbij het verband tussen noodhulp en ontwikkeling werd gelegd. Eind 1997 
heeft ECHO een einde gemaakt aan zijn activiteiten in de sector gezondheidszorg 
op Haïti, terwijl DG VIII de programma's aldaar vanaf februari 1998 overnam. 
Voor een vlot verloop van deze overname, zijn er voor de overgangsperiode 2 
miljoen ecu uitgetrokken. 
4. ALGEMENE ACTIVITEITEN 
4.1. Voorlichting 
In 1997 was ECHO's voorlichtingsstrategie vijfvoudig : de media, publicaties, 
audiovisuele producties, gezamenlijke activiteiten met NGO's en internationale 
organisaties, en gezamenlijke activiteiten met lidstaten. 
In nauwe samenwerking met de dienst van de woordvoerder werden er 
perscommuniqués verspreid om belangrijke besluiten aan te kondigen. Kleinere 
besluiten werden gegroepeerd in bepaalde rubrieken van het blad "News in 
Brief'. Er werd een ECHO-website ontwikkeld, met ECIIO-publicatics en 
besluiten. Ook werden er bezoeken voor journalisten georganiseerd aan 
voorzieningen in plaatsen of gebieden waar ECHO-acties werden uitgevoerd, 
zoals met name Noord-Irak en Afghanistan. Hierdoor werd buitengewoon veel 
aandacht geschonken aan ECHO's activiteiten, zowel in de kranten als bij de 
radio en de televisie. Eveneens in nauwe samenwerking met de dienst van de 
woordvoerder, werden er artikelen en brieven aan hoofdredacteuren opgesteld, 
om in internationale bladen als de "International Herald Tribune" en de "Financial 
Times" te worden gepubliceerd. 
Tot die publicaties behoorden : 
1. "Annuaf Review", waarin ECHO's werkzaamheden gedurende het jaar 
1996 in begrijpelijke termen werden uitgelegd, geïllustreerd met foto's en 
grafieken van goede kwaliteit en gepubliceerd in het Engels, Frans, Italiaans, 
Spaans en Duits; 
18 
2. "ECHO News", een kwartaalblad in het Frans en in het Engels, met zo 
nodig uitgaven in andere talen, zoals bijvoorbeeld een nummer over Bosnië in het 
Servokroatisch; 
3. Brochures over specifieke aspecten van ECHO's werk. De paraatheid met 
het oog op rampen werd toegelicht in een beknopte folder in drie talen over dit 
aspect van het ECHO-beleid. Bovendien werd er nog een andere folder 
gepubliceerd met indrukwekkende foto's van "Magnum Photos" ter gelegenheid 
van ECHO's vijfjarig bestaan. Samen met NGO-partners werden er brochures 
geproduceerd en gefinancierd. 
Er werden audiovisuele producties gefinancierd, dikwijls als gezamenlijke 
producties met ECHO-partnerorganisaties. Ook heeft ECHO een reizende 
tentoonstelling opgezet, die gemakkelijk anders kan worden ingericht en op 
verschillende omgevingen kan worden afgestemd. 
I Iet in 1996 op gang gebrachte ECHO-Programma voor televisie- en radioprijzen 
werd aan het einde van zijn tweedejaar bekroond met een ceremonie tot slot van 
het Luxemburgse voorzitterschap. Een vernieuwing van dit jaar was een project 
getiteld "Kunstenaars voor humanitaire hulp", waarvoor beeldende kunstenaars 
schilderijen schonken, die bestemd waren om bij een campagne om geld bijeen te 
brengen voor projecten ter opsporing van vermiste familieleden in Rwanda, bij 
opbod te worden verkocht. Die kunstveiling had in oktober te Den Haag plaats. 
De Kaderovereenkomst voor Partnerschap met NGO's en internationale 
organisaties vereist dat ECHO zichtbaar wordt als donor. Wij hebben dan ook -
met succes - strategieën uitgestippeld om daarop de aandacht te vestigen, die 
verder gaan dan de bekende stickers. Ter bevordering van de samenwerking met 
de lidstaten, werden er tijdens de respectieve voorzitterschappen evenementen 
georganiseerd in zowel Nederland als Luxemburg, waaronder ook seminars en 
tentoonstellingen. Dit gebeurde altijd in nauwe samenwerking met de nationale 
autoriteiten en partnerorganisaties. 
ECHO's voorlichtingsactiviteiten hebben aanzienlijk bijgedragen tot een 
verduidelijking van het profiel van deze organisatie en haar activiteiten, zowel in 
de lidstaten als in de rest van de wereld. 
4.2. Evaluatie en financiële onderzoeken 
Evaluatie wordt door ECHO beschouwd als een instrument, dat nauw verband 
houdt met zijn operationele arbeid en is opgezet om kritische, relevante en 
onafhankelijke gegevens te verstrekken om het besluitvormingsproces te steunen. 
In de loop van het jaar 1997 heeft de evaluatiedienst veel tijd besteed aan de 
voorbereiding van twee evaluaties van alle door de Gemeenschap gefinancierde 
humanitaire acties, waarvan de eerste op 22 november 1996 door de Raad van 
Ministers was goedgekeurd en de tweede was voorgeschreven bij artikel 20 van 
Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad van 20 juni 1996 betreffende 
humanitaire hulp. Het is de bedoeling dat aan het begin van het eerste kwartaal 
19 
van 1998 met deze twee evaluaties wordt begonnen en dat dit werk lot na hel 
einde van het jaar voortduurt. Met deze evaluaties wordt het volgende beoogd : 
om bij te dragen tot de toekomstige bezinning op het beleid van de Unie 
inzake humanitaire hulp door profijt te trekken van en voort te bouwen op de 
informatie, zoals verkregen uit een analysering van de programma's en een 
kritische beschouwing van de levensvatbaarheid en doeltreffendheid van het 
beleid dat de Europese Unie op dit gebied voert; 
om de hulpverleningsprocedures en -instrumenten van de Europese Unie 
doeltreffender en efficiënter te maken, in het bijzonder met betrekking tot de 
uilwerking, organisering en gebruikmaking daarvan; 
om te zorgen voor de "feed back" en dat er verslag wordt uitgebracht over 
de opzet van en het operationele toezicht op het toekomstige humanitaire 
hulpbeleid van de Europese Unie. 
Met gehele verslagjaar door is ECHO evaluaties blijven uitvoeren, in het 
bijzonder van zijn programma's voor humanitaire hulp in verschillende delen van 
de wereld, waarmee in totaal 150,53 miljoen ecu was gemoeid. 
De meeste van deze evaluaties werden gemaakt in het kader van de mededeling 
van de Commissie aan de Raad en aan het Parlement inzake het verband tussen 
spoedhulp, herstel en ontwikkeling. Daarbij werd voorrang gegeven aan de 
noodzaak om stelselmatig een zekere logische samenhang en onderlinge 
wisselwerking tot stand te brengen tussen de verschillende instrumenten waarover 
de Commissie beschikt voor herstel en ontwikkeling. 
Gedurende dit jaar is ECHO zijn methodiek voor de evaluatie van humanitaire 
acties blijven ontwikkelen. Momentcel wordt zijn in 1996 gepubliceerde 
handleiding voor humanitaire acties herzien om te worden afgestemd op de 
ervaring die ECHO op het stuk van de evaluatie heeft opgedaan en ook op de 
vereisten van Verordening (EG) nr. 1257/96. De herziene handleiding wordt in 
1998 gepubliceerd. 
Eind 1997 verrichtte ECHO financiële onderzoeken op de hoofdkantoren van die 
van zijn partners, welke de afgelopen drie jaar 80,5 % van ECHO's middelen 
hadden gekregen. Die controlebezoeken zijn zeer productief gebleken : niet 
alleen omdat ECHO daardoor kon nagaan of de werkelijke uitgaven gelijk waren 
aan die waaromtrent overeenstemming was bereikt in de contracten, maar ook 
omdat ECHO daardoor extra informatie kreeg over de capaciteit van zijn partners. 
Voor deze laatste bleken de controlebezoeken een extra communicatiekanaal te 
zijn tussen hun met financiële en administratieve taken belaste personeel en 
ECHO's begrotingsdienst. 
In 1997 voerde ECHO ook een tweede methodiek voor financiële onderzoeken in, 
bij wijze van aanvulling op de bestaande, gevestigde methodiek voor financiële 
onderzoeken op de hoofdkantoren van zijn partners. Deze nieuwe aanpak is 
opgezet voor onderzoeken van door ECHO gefinancierde operaties "in het veld". 
Zij is tijdens twee gezamenlijke veldopdrachten met de belangrijkste partners van 
20 
ECHO uitgetest en zal naar verwachting in 1998 bij een beperkt aantal opdrachten 
met sommige van ECHO partners worden gehanteerd. 
4.3. Databanken en beheerssystemen 
Humanitaire bijstand omvat een groot aantal uiteenlopende programma's, 
omstandigheden, instanties en vereisten, die over de gehele planeet zijn verspreid. 
Behoorlijke communicatie is een eerste vereiste, wanneer men alle verschillende 
factoren met de nodige logische samenhang wil mobiliseren om de slachtoffers te 
helpen en een zo goed mogelijk gebruik te maken van de beschikbare 
hulpbronnen. Daarbij zullen moderne electronische databanken en op 
informatietechnologie (IT) gebaseerde communicatie- en beheersstelsels een 
steeds grotere rol moeten spelen. 
Sinds medio 1996 functioneert ECHO's databank voor financieel beheer, het 
Humanitarian Office Programme Environment (HOPE). Het 
contractbeheersstelsel dekt nu ook financiële verslagen en analyses en wordt 
anders opgezet om ook de nieuwe FPA te kunnen omvatten. Voor verschillende 
onderdelen (modules) daarvan zullen in 1998 opdrachten worden gegund, 
waaronder één voor de evaluatie van de efficiency van de humanitaire hulpacties, 
één voor financiële onderzoeken en één voor de follow up van de operationele 
acties. 
In 1997 werd ook begonnen met de toepassing van een herzien systeem voor de 
uitwisseling van informatie over financieringsbesluiten tussen de Commissie en 
de lidstaten. Met dit systeem wordt beoogd de coördinatie te verbeteren door de 
ontvangen verslagen in 48 uur aan te passen voor hertransmissie op internet, 
samen met de statistieken en contractlijstcn van HOPE, die reeds sinds 1996 op 
internel beschikbaar zijn. liet systeem om met 14 punten tellende faxen te 
werken zal in 1998 in het HOPE-stclsel worden opgenomen, waardoor er 
allesomvattende en vergelijkende statistieken kunnen worden geproduceerd. 
Het adres van de ECHO home page op de World Wide Web server van de 
Commissie (EUROPA) is : http://europa.eu.int/en/comm/echo/echo.html 
4.4. Paraatheid met het oog 
ECHO heeft zijn overkoepelende programma voor de preventie van en de 
paraatheid met het oog op rampen voortgezet en daarbij drie 
financieringsbesluiten genomen in verband met 25 projecten, voor een 
totaalbedrag van 5.384.000 ecu. 
Ook is ECHO begonnen met de voorbereiding van het DIPECHO-Programma 
(Disaster Preparedness ECHO), dat is opgezet om uitvoering te geven aan zijn 
nieuwe, pro-actieve regionale aanpak. Dit programma bestrijkt het Caribisch 
gebied, Centraal-Amerika, Zuid-Oost-Azië en Bangladesh en is bedoeld om 
tekortkomingen bij de systemen voor de preventie van en de paraatheid bij 
rampen te verhelpen en een betere logische samenhang tussen die systemen tot 
stand te brengen. Er werden analyses voor elk van deze regio's gemaakt, die eerst 
aan ECHO's partners en daarna, in juli, aan de lidstaten en aan de Europese 
21 
NGO's werden toegezonden. De volgende stap bij dit proces is de voorbereiding 
van kaderprogramma's. Het Centre for Research on the Epidemiology of Disaster 
(CRED) heeft een contract met ECHO om te helpen bij de uitwerking van de 
programmadocumenten. 
Tenslotte heeft ECHO een bijdrage van 1.616.000 ecu toegekend voor het Off-
Site Emergency Programme (OSEP), voor de preventie van nucleaire ongevallen 
in Midden- en Oost-Europa. 
Bij haar activiteiten om beter voorbereid te zijn op rampen houdt de Commissie 
tcnvolle rekening met de aanbevelingen voor actieplannen van Yokohama (1994), 
die toen werden aangenomen als onderdeel van hel Internationale Decennium van 
de VN voor de terugdringing van natuurrampen (UN International Decade for 
Natural Disaster Reduction (IDNDR)). Door middel daarvan wordt het menselijk 
potentieel steeds verder ontwikkeld, het reactievermogen verbeterd en worden er 
uiterst modelprojecten uitgevoerd. 
Een nieuw terrein van activiteiten in 1997 waren de pogingen om de gevolgen 
van El Nifio minder erg te maken. ECHO en DG VIII bekleden tezamen het 
voorzitterschap van een pas opgerichte, uit verschillende diensten bestaande 
groep inzake de paraatheid in verband met El Nino en hebben - aan de hand van 
een actieplan voor 1997/1998 - middelen uitgetrokken om aan de humanitaire 
behoeften als gevolg van de voorspelde crisis te voldoen. Tegen eind 1997 had 
ECHO als reactie op de gevolgen van El Nifio meer dan 21 miljoen ecu 
vastgelegd. Van dat bedrag werd 20,6 miljoen ecu uitgegeven aan bijstand aan de 
slachtoffers van natuurrampen in negen landen van Azië en Latijns-Amerika, 
terwijl ongeveer 500.000 ecu werd besteed aan maatregelen om beter voorbereid 
te zijn op rampen in de het zwaarst door El Nifio getroffen regio's. 
Op internationaal niveau is ECHO begonnen zijn streven te coördineren met dat 
van de VN (en in het bijzonder met het Wereldvoedselprogramma) en met dat van 
andere belangrijke donors als de Verenigde Staten (USAID). 
4.5. Onderwijs en opleiding 
Ook in 1997 bleef ECHO het NOHA (Network on Humanitarian Assistance)-
diploma steunen. Gebaseerd op het Socrates-model, was dit programma in 1994 
samen met DG XXII gelanceerd, om noodhulpverleners "professioneler" te 
maken door universiteitsopleidingen op postgraduate-niveau te organiseren. 
Gedurende het verslagjaar heeft het N OH A-netwerk zich vooral ingespannen voor 
de tweede uitgave van de handleiding voor de diplomacursus, die in februari 1998 
gereedkomt. Als een bijzonder belangrijk instrument voor de bescherming van de 
slachtoffers van conflicten, heeft het deel over internationaal humanitair recht 
speciale aandacht gekregen en blijft ECHO de bestrijding daarvan op ruimere 
schaal steunen. 
Gezien de steeds grotere vraag naar opleiding op het gebied van noodhulp, heeft 
ECHO ook andere soorten opleidingscursussen overwogen, die in samenwerking 
met een aantal betrokken partijen, zoals solidariteitsorganisaties, opleidings- en 
onderzoekscentra, zouden kunnen worden gegeven. 
22 
4.6. Beleidsinitiatieven 
In 1997 begon ECHO te werken aan een ontwerp-document inzake de veiligheid 
van noodhulpverlcncrs en humanitaire ruimte, waaromtrent de partners en 
buitenlandse deskundigen uitgebreid werden geraadpleegd en dat tot dusver in 
zeer goede aarde is gevallen. Om veiligheid is klaarblijkelijk één van de 
belangrijkste factoren die de hulpverleningsoperaties in veel delen van de wereld 
belemmeren. Dit is echter een ingewikkeld onderwerp met veel verschillende 
facetten, die zowel technische als politieke aspecten omvatten. Het is de 
bedoeling dat dit document in 1998 wordt gepubliceerd, samen met de 
mededeling aan de Raad, waarin concrete conclusies worden getrokken met 
aanwijzingen voor het toekomstige beleid. 
Samen met veel andere donors heeft ECHO in 1997 steeds meer de nadruk gelegd 
op zaken als "gender" en milieubescherming. Het gender-beleid is gegrond op 
het steeds groeiende besef van de centrale rol die vrouwen onder 
noodhulpvergende omstandigheden dienen te spelen - in het bijzonder met 
betrekking tot de distributie van de noodhulp - en ook van de noodzaak om 
aandacht te schenken aan reproductieve gezondheidszorg. Uit recente ervaringen 
is tevens gebleken dat vluchtelingennederzettingen - vooral wanneer die groot 
zijn en slecht gelegen en georganiseerd - potentieel van ongunstige invloed op het 
milieu kunnen zijn, waardoor de spanningen met de plaatselijke bevolkingen 
kunnen toenemen en de economische basis van een bepaalde regio voor jaren en 
jaren wordt ondermijnd. Deze beide onderwerpen worden uitgebreid behandeld 
in de handleiding voor goede praktijken bij de humanitaire (ECHO 
Humanitarian Aid Good Practices Manual), waaraan in 1997 bijzonder veel 
moeite werd besteed en die vermoedelijk in het eerste gedeelte van 1998 zal 
gereedkomen. Ook in de binnenkort te publiceren veldhandleiding voor ECHO-
correspondenten "Field Manual for ECHO Correspondents" worden deze 
beide onderwerpen behandeld. 
In juni werd in aanwezigheid van Commissielid Bonino te Parijs een 
internationale campagne betreffende internationaal humanitair recht op gang 
gebracht. Met die campagne wordt beoogd om de publieke opinie ertoe te 
bewegen met klem aan te dringen op de oprichting van een internationale 
strafrechtbank en om de activiteiten van de ad hoe-tribunalen voor voormalig 
Joegoslavië en Rwanda te steunen omdat, wil de vrede op degelijke grondvesten 
berusten, er een einde moet worden gemaakt aan de straffeloosheid en moet 
worden uitgezocht wie er verantwoordelijk zijn voor de oorlogsmisdaden en dat 
de justitie in ere moeten worden hersteld. 
Ook de gebeurtenissen die tot de ondertekening van het Ottawa-Verdrag hebben 
geleid, waarbij anti-personeelslandmijnen werden verboden, waren het onderwerp 
van een bijzondere propagandacampagne gedurende het verslagjaar. 
23 
5. COÖRDINATIE EN SAMENWERKING 
5.1. Coördinatie tussen de diensten onderling 
Om zijn activiteiten zoveel mogelijk effccl te doen sorteren, heeft ECHO zich in 
1997 zowel op zijn hoofdkantoor als "in het veld", toegelegd op de aanbevelingen 
in de mededeling van de Commissie van april 1996 en in de conclusies van de 
Europese Raad van mei 1996 inzake het verband tussen noodhulp, herstel en 
ontwikkeling (Relief, Rehabilitation and Development (LRRD). Vooral de tot 
verschillende diensten behorende "task forces" per land en per regio hebben 
geholpen bij de opbouw van een vruchtbare samenwerking tussen ECHO en de 
afdelingen van de Commissie, die met de ontwikkeling op lange termijn van de 
betrokken landen of regio's te maken hebben. Sommige van deze "task forces" 
hebben hun opdracht nog niet zolang geleden voltooid en de verantwoordelijkheid 
voor ECHO's activiteiten aan andere afdelingen van de Commissie overgedragen 
(Haïti, Guatemala en Liberia). 
Als aanvoerder van de permanente, uit verschillende diensten bestaande groep 
voor vluchtelingen (Permanent Interservice Group on Refugees = PESG) heeft 
ECHO in oktober een bijzondere vergadering over Palestijnse vluchtelingen 
belegd, die door de speciale afgezant van de EU in het Midden-Oosten, Miguel 
Angel Moratinos, werd bijgewoond. Daarbij werd de opstelling door de 
Commissie van een strategiedocument over dit onderwerp besproken. 
ECHO bleef in 1997 deelnemen aan de (door DG IA voorgezeten) permanente, 
uit verschillende diensten bestaande groep voor mensenrechten, die zich 
hoofdzakelijk bezighield met algemene beleidsvraagstukken, landenbeleid en 
projectvoorstellen. 
ECHO nam ook deel aan de pas opgerichte Stuurgroep voor mensenrechten op 
directeursniveau, die regelmatig bijeen zal komen om het beleid op communautair 
niveau te coördineren. 
Meer specifiek heeft ECHO een bijdrage geleverd lol de ontwerp-verordening 
betreffende "De ontwikkeling en de consolidatie van de democratie en de 
rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden" 
(COM/97/357) en tot het verslag van het Europees Parlement over de 
Mensenrechten in de wereld ( 1996/1997). 
Voorts bleef ECHO deelnemen aan de (ook door DG IA voorgezeten) 
coördinatiegroep voor mijnopruiming, die helpt bij de uitstippeling van logisch 
samenhangende en consequente beleidsmaatregelen in verband met de zeer 
belangrijke inzet van de Commissie op het gebied van mijnbestrijding. 
5.2. Europees Parlement 
Aan het begin van het verslagjaar verscheen ECHO's nieuwe directeur voor de 
commissie ontwikkeling en samenwerking van het Europees Parlement om in 
grote lijnen de strategische richtsnoeren van het document "ECHO Strategie 
1997" (zie boven) te schetsen. 
24 
Het Europees Parlement is nauw betrokken géweesl bij zaken in verband met 
humanitaire hulp, vooral in verband met het Speciale Verslag van de Rekenkamer 
nr. 2/97 inzake humanitaire hulp tijdens de periode 1992-1995. 
Het gehele jaar door heeft ECHO actief deelgenomen aan de besprekingen in de 
desbetreffende comités over de aanbevelingen die de Rekenkamer in haar speciale 
verslag had gedaan. De vele, uiteenlopende standpunten die in een sfeer van 
constructieve en open dialoog werden geuit hebben het debat verrijkt en tot 
suggesties geleid voor manieren waarop de humanitaire hulp doeltreffender kon 
worden verleend. 
Op 21 februari nam hel Parlement een resolutie aan over humanitaire hulp, de rol 
van ECHO en de mededeling van de Commissie inzake het verband tussen 
noodhulp, herstel en ontwikkeling. De Commissie heeft het Parlement ingelicht 
over het gevolg dat aan deze resolutie wordt gegeven. 
Wat de acties betreft, kreeg de crisis in het gebied van de Grote Meren, evenals in 
1996, speciale aandacht van de betrokken commissie. Eurocommissaris Bonino 
verscheen voor de Parlementscommissie ontwikkeling en samenwerking om 
daaraan verslag uit te brengen over de ontwikkelingen in die crisis en het effect 
daarvan. Ook over andere terreinen van humanitaire actie, zoals bijvoorbeeld 
Noord-Korea, Soedan, Sierra Leone en Afghanistan, werd bij het Europees 
Parlement gedebatteerd en werden er resoluties aangenomen. 
Commissielid Bonino nam deel aan het debat bij de commissie vrouwenrechten 
inzake "mainstreaming en humanitaire hulp", tegen de achtergrond van de 
benarde toestand waarin de Afghaanse vrouwen verkeren. 
5.3. WEU 
In december 1997 werd op initiatief van Commissielid Bonino en van het Duitse 
voorzitterschap van de WEU een seminar gehouden over de samenwerking tussen 
de EU en de WEU in humanitaire crisissituaties. Daarbij kwam een aantal 
praktische maatregelen naar voren, die zouden kunnen worden getroffen om voor 
een betere wisselwerking tussen deze beide organisaties in geval van 
crisissituaties te zorgen. Momenteel wordt besproken, hoe dit eventueel kan 
worden opgevolgd. 
5.4. Betrekkingen met de Verenigde Naties 
Sinds ECHO vijfjaar geleden werd opgericht, was het Verenigde Naties-stelsel 
een van zijn belangrijkste partners "in het veld". 
ECHO volgt de arbeid van de VN-organisaties van nabij, zowel in operationeel 
als in beleidsopzicht. I Iet bijzondere belang van hel UNI 1CR als partner komt tot 
uiting in regelmatige trilaterale vergaderingen VS-ECHO/UNHCR (en soms ook 
in een quadrilatérale vergadering met het WVP). 
25 
Op de Inalsle vergadering, in juni 1997, werd hoofdzakelijk gesproken over de 
toepassing van het memorandum van overeenstemming tussen het UNHCR en het 
WVP, en over budgettaire vraagstukken. 
Voor de dagelijkse coördinatie heeft ECHO nauwere contacten onderhouden met 
de DHA en in het bijzonder met de MCDU en het ReliefWeb, dat in 1997 
financieel is gesteund. Ook toonde ECHO belangstelling voor de beoogde 
hervorming van DHA's "Consolidated Appeals Process". In het algemeen werd 
het jaar 1997 voor het stelsel van de Verenigde Naties hoofdzakelijk beheerst 
door de discussies rond de voorstellen van de heer Annan voor de hervorming van 
de VN, die van aanzienlijke invloed zullen zijn op de humanitaire sector. Te 
verwachten valt dat de vervanging van de DHA door het Bureau voor de 
Coördinatie van Humanitaire Zaken (Office for Coordination of Humanitarian 
Affairs (OCHA)) ertoe zal leiden dal men zich in New York zal toeleggen op 
propaganda- en beleidsfuncties en in Genève op coördinerende taken, terwijl een 
aantal operationele functies aan andere organisaties of delen van het VN-stelsel 
zullen worden overgedragen. 
Om op EU-niveau van gedachten te wisselen en eventueel tot gemeenschappelijke 
standpunten te komen, belegde ECHO in september 1997 een informele 
vergadering met de lidstaten over de VN-hervormingen in de humanitaire 
sector. Ook al kwam men overeen om geen officieel karakter te geven aan de 
resultaten daarvan, dan nog was deze vergadering een nuttig begin voor een meer 
diepgaande beleidsdiscussie tussen ECHO en de lidstaten over zaken van 
gemeenschappelijk belang. Die discussie werd gevolgd door bilaterale contacten, 
zowel met lidstaten als binnen het VN-stelsel. 
5.5. Betrekkingen met de Verenigde Staten 
De relatie tussen ECHO en de afdelingen van de Amerikaanse regering die zich 
met humanitaire hulp bezighouden (met name USAID en State/PRM) doormaakte 
in 1997 twee volkomen verschillende fases. Terwijl er de eerste zes maanden 
ernstige (en soms in de openbaarheid gebrachte) meningsverschillen bestonden 
over de manier waarop er met de vluchtelingensituatie in voormalig Zaïre moest 
worden omgegaan - hetgeen de communicatie over operationele zaken praktisch 
tot stilstand bracht - was de tweede helft van 1997, daarentegen, positiever. 
Het derde jaarlijks overleg op hoog niveau over ontwikkeling en humanitaire hulp 
tussen de Commissie en USAID leverde een goed uitgangspunt voor nauwere 
contacten in de toekomst op. Een van de conclusies was het besluit tot 
samenwerking om de gevolgen van El Nifio te verzachten, de activiteiten ter 
vergroting van de veiligheid voor noodhulpverleners te coördineren en te komen 
tot een personeelsuitwisseling tussen ECHO en de USAID. In het kader van de 
Nieuwe Transatlantische Dialoog zal worden nagegaan of er een transatlantische 
dialoog tussen NGO's over humanitaire vraagstukken kan worden tot stand 
gebracht. 
26 
5.6. Japan 
In 1997 werden nauwere contacten gelegd met de Japanse overheidsdiensten die 
zich bezighouden met humanitaire hulp. Er werd overeenstemming bereikt over 
een regelmatige uitwisseling van gegevens over de verlening van humanitaire 
hulp, terwijl ook werd besproken hoe ECHO met de Japanners zou kunnen 
samenwerken om hun NGO-beleid te ontwikkelen. In 1998 zullen zich 
waarschijnlijk verdere ontwikkelingen op dit gebied voordoen. 
6. TOEKOMSTVOORUITZICHTEN 
ECHO zal blijven trachten zijn arbeid te verbeteren, zowel op operationeel als op 
beleidsniveau en zowel alleen als in coördinatie en samenwerking met onze 
partners. Dat werk zal allengs tot een concept of opzet van ECHO voor na het 
jaar 2000 leiden. 
Een belangrijk aspect waarmee rekening moet worden gehouden is de noodzaak 
om verder te gaan dan een simplistische opvatting van humanitaire hulp als iets 
dat altijd "juist is en moet worden gedaan". De humanitaire hulpverleners moeten 
meer inzicht krijgen in de consequenties van hun acties : een aanpak die kan 
worden samengevat onder de titel "geen kwaad doen". 
In het besef dat de belemmeringen voor de verlening van humanitaire hulp, zoals 
altijd, aanzienlijk zijn en dat schendingen van de mensenrechten op zeer grote 
schaal maar al te dikwijls met ingewikkelde humanitaire crisissituaties worden 
geassocieerd, is het maken van propaganda voor humanitaire beginselen en 
ethische vraagstukken altijd van groot en steeds groter belang geweest voor 
ECHO. Aan dat beleid moet meer kracht worden bijgezet door onze partners tot 
consequente actie "in het veld" aan te zetten; door een bijdrage te leveren tot het 
internationale debat over algemene vraagstukken; en door middel van 
voorlichtings- en zichtbaarheidsacties. 
Een onderwerp waarop ECHO zich steeds meer zal concentreren is gender, 
waarbij het probleem in Afghanistan de volle aandacht zal krijgen via een 
campagne die op initiatief van het Europees Parlement zal worden gelanceerd, 
met als hoogtepunt de vrouwendag op 8 maart. Andere vraagstukken in het 
openbare domein die ECHO voornemens is op humanitaire gronden te steunen 
zijn het "Ottawa proces" voor een algeheel verbod op landmijnen; en de 
oprichting van een Internationale Strafrechtbank. In het algemeen zal er meer 
aandacht moeten worden geschonken aan pogingen om een verband te leggen 
tussen humanitaire acties en politieke standpunten die de EU of haar lidstaten bij 
de Verenigde Naties te New York innemen. 
Nog steeds wat de belemmeringen bij de hulpverlening betreft, zet de Commissie 
haar werk voort om in de loop van dit jaar een mededeling te publiceren over de 
veiligheid van noodhulpverleners, samen met ECHO's werkdocument over 
27 
hetzelfde onderwerp, dat van vitaal belang is voor de humanitaire arbeid overal te 
wereld. 
Twijfel over de normen die worden geassocieerd met het internationale 
humanitaire streven in een bepaalde situatie kunnen buitengewoon schadelijk zijn 
voor de identiteit die wij op het actieterrein trachten te versterken en die een 
grote rol speelt bij het scheppen van veilige humanitaire ruimtes. Derhalve zal 
ECHO zich samen met het Engelse voorzitterschap buigen over het onderwerp 
van de ethiek, dat een belangrijk aspect is van dit vraagstuk en van het debat over 
de vraag, hoe de humanitaire beginselen operationeel kunnen worden gemaakt 
in het zo complexe klimaat, dat thans kenmerkend is voor praktisch al zijn 
belangrijke steunmaatregelen. 
Het leggen van een verband met herstel en ontwikkeling blijft een belangrijke 
prioriteit. Daarbij dient men vooral te streven naar de oprichting van "task 
forces" zonder al te strikt omlijnde taken in het veld, hetgeen ook de deelneming 
van geïnteresseerde lidstaten inhoudt. Er zij op gewezen dat een succesvolle 
overgang haar logisch einde heeft bereikt met de geleidelijke stopzetting van de 
ECHO-hulp op plaatsen als Haïti en de FYROM en, in 1998, ook in Liberia en 
Irak (hetgeen in het laatste geval ervan afhangt of en wanneer VN-resolutie 986 
volledig van kracht wordt). 
De zichtbaarheid zal in 1998 een stuk beter worden doordat er kracht wordt 
bijgezet aan de zichtbaarheidsplannen voor belangrijke projecten, die door de 
operationele diensten en de uitvoerende partners samen worden uitgewerkt : 
vergroting van het vermogen van ECHO's voorlichtings- en 
bewustmakingscampagnes om de betrokken doellanden te bereiken. 
ECHO zal ernaar blijven streven om te beantwoorden aan de verwachtingen van 
de slachtoffers van gewapende conflicten, natuurrampen en complexe 
noodsituaties, waarvoor de hulp van degenen die het beter hebben dikwijls hun 
enige kans is. 
28 
BIJLAGEN 
29 
Statistisch overzicht 
Tijdens het begrotingsjaar 1997 waren er aanzienlijk minder financiële transacties dan 
1996, met besluiten ter waarde van 441 miljoen ecu, tegenover 656 miljoen ecu in het 
voorgaande jaar (zie bijlage 3). 
In 1997 waren de fondsen op meer evenwichtige wijze over de regio's verdeeld : 
ECHO's twee voornaamse actieterreinen - voormalig Joegoslavië en de ACS-landen -
ontvingen respectievelijk 30,1 % en 26,7 % van de begroting (zie bijlage 1). Er werd 
aanzienlijk meer uitgegeven aan de paraatheid met het oog op natuurrampen (zie 
hoofdstuk 4.4). 
Bijlage 2 geeft aan hoe de verdeling van de middelen over ECHO's partner zich sinds 
1993 heeft ontwikkeld. 
Bijlage 3 behelst een opsplitsing naar begrotingsbronnen sinds 1993. Zij het ook in 
afnemende mate, dan nog blijft het 8e EOF een belangrijke bron van middelen voor 
humanitaire hulp. 
Bijlage 4 illustreert het verschil tussen de in een bepaald begrotingsjaar genomen 
besluiten (voor 441 miljoen in 1997) en de contracten die op grond van besluiten inzake 
zowel het lopende als het vorige financiële jaar werden gesloten (voor 612 miljoen ecu in 
1997, waarvan 298 miljoen ecu op grond van besluiten in 1997 en 314 miljoen ecu op 
grond van besluiten in 1996). 
Bijlage 5 geeft een overzicht van de financiële besluiten in 1997 naar regio, terwijl 
bijlage 6 de opsplitsing van de contracten naar partner aangeeft. 
ECHO produceert een aantal gedetailleerde kwartaalstatisticken die beschikbaar zijn op 
verzoek. Ook sommige beknopte statistieken en contractlij sten zijn op de web-page te 
vinden. 
30 
BIJLAGE 1 
FINANCIERINGSBESLUITEN VOOR HUMANITAIRE HULP NAAR REGIO 
As par: 31/12/87 
19 96 NOORD-AFRIKA/MIDDEN-OOS' 
32% 
GOS 
8 1% VMJNS-AMERIKA 
EN 29% 
OOST-EUROPA 
0.3% VOORMALIG JOEGOSLAVIË 
28 5% 
1997 NOORD-AFRIKA/MIDDEN-OOSTEN 
4,1 % 
GOS 
82% LATIJNS-AMERIKA 
8.6% 
OOST-EUROPA 
7.3% 
TOTAAL 
2.7% 
ACS 
26.7% VOORMALIG JOEGOSLAVIË 
30.1% 
IRAK 
0.6% 
BB/T ABEXC/RAPAN_97/ANNEXS XLS 
iA 
BIJLAGE 2 
BIJLAGE 3 
OVERZICHT VAN Of FINANCIERINggBEHUJTEN VOQH HMMANITAIR6 HVILP VAN PP EQ NÂAR FINANÇIEmNQ8BRQ.N 1893 1997 
VOETNOTEN: 
(1) NATIONAAL MDCATCF PROORAMM» VOOR SOMMA 
O) WOJmOOO ECU VOOR VUF JAAR (1»1«) KRACHTENS LOME IV 
O) OeVALMEWUS TI NEMEN BESUMWOEN 
(4) M HM WERD HET aCaROTMOSHOOFOSTUK VOOR ECHO B» WO tl PLAAT» VAM B7-S00 
mH« WERD EEN BESLUIT WMRBU ( MLJOEN ECU WEMO «TOETROKKEN OCANNULEERO. DIT BEDRAO WERD VASTOELEUO ONDER BEOROTBRMLUNB7-114 MET DE (ESLUITEN M 1W7 TEN BEHOEVE VAN VOORMALIG JOEGOSLAVIË 
WAS EEN BEDRAD VAN >N,1 MtJCKN ECU «MOE» Hnmicto ' 
ringsbron 
Begrotings-
lijn 
LOME III 
LOME III 
EOGFL 
B7-5000 
B7-6000 
LOME IV 
B7-510 
B7-210 
B7-511 
B7-211 
B7-614 
B7-214 
B7-515 
B7-215 
B7-516 
B7-216 
B7-517 
B7-217 
B7-219 
B7-644 
TOTAAL Omschrijving 
NATIONAAL INDICATIEF PROGRAMMA (NIP) (1) 
ARTIKEL 203 
EUROPEES ORIËNTATIE- EN GARANTIEFONDS VOOR DE 
LANDBOUW (3) 
HUMANITAIRE HULP EN SPOEDHULP 
PHARE 
ARTIKEL 134 EN ARTIKEL 254 (2) 
RAMPENHULP ONTWIKKELINGSLANDEN 
(4) 
MET SPOED TE VERLENEN VOEDSELHULP 
(4) 
HUMANITAIRE HULP AAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA 
(4) 
HUMANITAIRE HULP AAN DE VOORMALIGE USSR 
(4) 
HUMANITAIRE ACTIES IN DERDE LANDEN 
(4) 
VLUCHTELINGEN EN ONTHEEMDEN IN 
ONTWIKKELINGSLANDEN 
(4) 
OPERATIONELE STEUN VOOR PARAATHEID MET HET 
OOG OP RAMPEN 
HUMANITAIRE HULP AAN DE BEVOLKING IN HET 
WESTELIJK DEEL VAN SAHARA 1993 
BESLUITEN 
(in ECU) 
6,500,000 
1,296,000 
82,185.000 
70.033,195 
17,425,000 
385,000,000 
30,000,000 
8,713,000 
3,662,000 
604,814,195 1994 
BESLUITEN 
(in ECU) 
-
263,268,603 
109,522,247 
46,000,000 
271,380,000 
50,000,000 
3,998.574 
20,000,000 
764,169,424 1996 
BESLUITEN 
(in ECU) 
-
46,456,000 
238,339,500 
33,710,000 
236,670,000 
93,350,000 
-
38,540,000 
5,027,012 
692,092,512 1998 
BESLUITEN 
(in ECU) 
-
3,487,000 
386,550,000 
-
187,150,000 
49,750,000 
21,420,000 
6,298,500 
2,000,000 
656,655,500 1997 
BESLUITEN 
(in ECU) 
-
7,420,000 
212,162,054 
-
158,985,000 
36,050,000 
19,960,000 
7,034,000 
441,611,954 ±i 2U/UI/UB 
BIJLAGE 4 
Voor de in 1996 en 1997 gesloten contracten 
uitgetrokken bedragen 
GESLOTEN CONTRACTEN IN MLN ECU Per : 07/01/98 
1996 
Sluitingsjaren 1997 
GESLOTEN CONTRACTEN IN MLN ECU (VERDELING NAAR BEGROTINGSJAAR) 
Mio. ECU 
Begrotingsjaren 
01997 
D1996 
G31995 
1996 1997 
Sluitingsjaren 
De 612 MECU gecontracteerd in 1997 bevat 314 MECU van beslissingen uit het begrotingsjaar 1996 
en 298 MECU van beslissingen uit het begrotingsjaar 1997. 
BB/TABEXC/RAPAN 97/ANNEX3.XLS 
M 
BIJLAGE 5 
I FINANCIERINGSBESLUITEN VOOR HUMANITAIRE HULP NAAR REGIO, IN 1996 EN 1997 
1996 1997 
BtSLUITEN IN ECU BESLUITEN IN ECU 
(1) 
(21 EX-JOEGOSLAVIE 
ACS 
ANGOLA 
BURKINA FASO 
TSJAAD 
OOST- EN MIDDEN-AFRIKA 
ETHIOPIE 
GHANA 
GUINEA 
HET GROTE MERENGEBIED 
HAITI 
IVOOMKIJM 
KENIA 
I lEJF.niA 
MADAGASKAR 
MALI 
MOZAMBIOUE 
MAURITANIE 
NIGERIA 
SENEGAL 
SIERRA LEONE 
SOMALIE 
SOEDAN 
ZAIRE 
GOS 
ARMENIE 
AZERBAJDZJAN 
GEORGIE 
BELARUS 
KIRGIZSTAN 
RUSSISCHE FEDERATIE 
TADZJIKISTAN 
TSJERNOBYLRAMP 
OEKRAÏNE 
OOST-EUROPA 
ALBANIE 
IRAK 
AZIË 
AFGHANISTAN 
BANGLADESH 
CAMBODJA 
CHINA 
INDONESIE 
INDIA 
LAOS 
MYANMAR 
NOORD-KOREA 
SRI LANKA 
THAILAND 
VIETNAM 
JEMEN 
NOORD-AFRIKA/HET MIDDEN­
OOSTEN 
ALGERIJE 
LIBANON 
MAROKKO 
PALESTINA/ISRAËL 
LATIJNS-AMERIKA 
COLOMBIA 
COSTA RICA 
CUBA 
ECUADOR 
GUATEMALA 
HONDURAS 
MONTSERRAT 
NICARAGUA 
PANAMA 
PERU 187.000,000 
278.040.000 
14,000.000 
300.000 
850.000 
14.000.000 
646.000 
140,000 
160,000 
205,430.000 
10,000,000 
340,000 
342.000 
1,900.000 
316.000 
2,100,000 
317.000 
80.000 
1,050.000 
550.000 
7,000,000 
5.000.000 
13.375.000 
145,000 
63,460.000 
5.070.000 
9.450.000 
10,205.000 
500.000 
3.920.000 
8.849.000 
14,156.000 
500.000 
800.000 
1.660.000 
1.850,000 
Algnmena studies 
Voedselhulp (verscheidene landen) 
Coördinatie an controle 
Paraatheid met het oog op rampen 
DIVERSEN 
TOTAAL-GENERAAL 53,275.000 
41.100,000 
300,000 
2,490.000 
2.450.000 
120,000 
570.000 
500.000 
300.000 
500.000 
1,175,000 
3.420.000 
200,000 
150,000 
20.900,000 
7.000,000 
4,400,000 
500,000 
9.000.000 
19.090.000 
1,060.000 
400.000 
8.600,000 
300.000 
4.690,000 
450.000 
380,000 
1,750,000 
200,000 
1,260,000 
1.940,000 
2.000,000 
4.500.000 
5,012,500 
278.000 EX-JOEGOSLAVIE 
ACS 
ANGOLA 
ANTIGUA EN BARBUDOS 
BURKINA FASO 
TSJAAD 
TSJAAO INSECTENPLAAG 
COMOREN 
DJIBOUTI 
OOST- EN MIDDEN AFRIKA 
ETHIOPIE 
GAMBIA 
GHANA 
HET GROTE MERENGEBIED 
GUINEE-BISSAU 
HAITI 
HOORN VAN AFRIKA (luchtvervoer) 
KENIA 
LIBERIA 
MADAGASKAR 
MALI 
MOZAMBIQUE 
NIGER 
PAPOEA-NIEUW-GUINEA 
SIERRA LEONE 
SOMALIE 
SOEDAN 
TOGO 
OEGANDA 
GOS 
ARMENIE 
AZERBAJDZJAN 
BELARUS OF WIT-RUSLAND 
GEORGIE 
KIRGIZSTAN 
RUSSISCHE FEDERATIE 
TADZJIKISTAN 
TSJERNBOYLRAMP 
OEKRAÏNE 
OOST-EUROPA 
ALBANIE 
BULGARIJE 
TSJECHISCHE REPUBLIEK 
HONGARIJE 
POLEN 
SLOWAKIJE 
IRAK 
AZIË 
AFGHANISTAN 
BANGLADESH 
CAMBODJA 
CHINA 
IRAN 
INDIA 
INDONESIE 
LAOS 
MYANMAR 
NOORD-KOREA 
FILIPIJNEN 
SRI LANKA 
THAILAND 
VIETNAM 
NOORD-AFRIKA/HET MIDDEN­
OOSTEN 
ALGERIJE 
JORDANIE 
LIBANON 
PALESTINA/ISRAËL 
LATIJNS-AMERIKA 
BOLIVIE 
BRAZILIË 
COLUMBIA 
CUBA 
ECUADOR 
GUATEMALA 
HONDURAS 
MEXICO 
NICARAGUA 
PARAGUAY 
PERU 
666.688.800 Algemene studies 
Evaluatie 
Informatie 
Paraatheid met het oog op rampen 
DIVERSEN 
TOTAAL-OENERAAL 132.990.000 
118.066.940 
33,000,000 
700,000 
470,000 
875.000 
2,900,000 
450.000 
70,000 
4.000.000 
4,620,000 
395.000 
458.940 
13.000,000 
240,000 
2,000.000 
2.000.000 
4.715,000 
1,070,000 
1.660.000 
7,600,000 
700,000 
2,900.000 
250.000 
3.700,000 
6,900.000 
20.964.000 
310.000 
2.131,000 
36,050.000 
2.100,000 
6.100,000 
117,000 
5,800.000 
2.760.000 
2,747,000 
14.900,000 
1,000,000 
536,000 
32.201.614 
16.296,000 
1.800.000 
4,150,000 
12,500 
9,931,514 
12.500 
2.750.000 
51.616.000 
8.120.000 
350.000 
5.535,000 
300.000 
3.000.000 
490.000 
2.055.000 
2.020,000 
675.000 
20,215,000 
980,000 
3,000.000 
3,250.000 
1,625.000 
18.150.000 
7.600.000 
600,000 
3,500.000 
6.450.000 
38.085.000 
3.600,000 
200.000 
4.500.000 
10,350,000 
3,075,000 
6.050,000 
900,000 
1,200.000 
2.800.000 
210,000 
5,200.000 
49475ÖÖ" 
1.400.000 
2,635.000 
7.034.000 
150.000 
IN ONAFHANKELIJKE STATEN 
MOE VOORMALIGE UMN BVrABEXCMAPAN_ff7/ANNEXS.)( 
>6' 
BIJLAGE 6 
PER: 29.1.1998 
| EG-CONTRACTEN VOOR HUMANITAIRE HULP IN 1393-1994-199fi-199fi-l 997 iRPrtRrvnwrts IARFMI 
SOORT CONTRACT 
KI COMMISSIE DIRECT 
CÜMMI88IC/ECHO 
COMMIKKII/AtC 
DELEGATIES 199J 
ECU 
48,324,321 
8,318.646 
1,882,000 
SUBTOTAAL 65.194.966 
LIDSTATEN / GESPECIALISEERDE ORGANISATIES 
BELGIË 
DENEMARKEN 
FRANKRUK 
DUITSLAND 
NEDERLAND 
SPANJE 
ZWEDEN 
VK 
SUBTOTAAL 
ANDERE REGERINGEN 
FILIPUNEN 
FIDJI 
KROATIE/MACEDONIE 
SUBTOTAAL 
EG NGO'S (1) 
OOSTENRIJK 
BELGIË 
DENEMARKEN 
FINLAND 
FRANKRIJK 
DUITSLAND 
GRIEKENLAND 
IERLAND 
ITALIE 
LUXEMBURG 
NEDERLAND 
PORTUGAL 
SPANJE 
ZWEDEN 
VK 
SUBTOTAAL 
ANDERE NGO'S (1) 
NOORWEGEN 
AUSTRALIE 
FRANKRUK 
ZWITSERLAND 
VS 
SUBTOTAAL 
PLAATSELIJKE NGO'S (1) 
BOLIVIE 
IRAK-DIVERSEN-1990 
JAMAICA 
LIBANON 
BEZETTE GEBIEDEN (ISRAEL) 
SUBTOTAAL 
VERENIGDE NATIES 
UNCHS 
WVP 
FAO 
WGO 
UNHCR 
UNICEF 
UNDP 
UNRWA 
UNDHA 
PAHO 
SPECIALE VN-ACTIES (IOMI 
SUBTOTAAL 
ANDERE INTERNATIONALE ORGANISA 
ICRK 
IFRK 
CARITAS INTERNATIONAL 
INTERNATIONAL MANAGEMENT GROUP 
LUTHERAANSE WERELDFEDERATIE 
ORGANISATIE VAN AMERIKAANSE 
STATEN 
WERELDRAAD VAN KERKEN 
WEU 
IOM 
SUBTOTAAL 
Vüttlsgglngwi 
Amfora postan 
TOTAAI 25,000 
0 
0 
1,700,000 
0 
0 
0 
3,521,195 
5.246.195 
0 
400,000 
10,000.000 
10,400.000 
" NA 
26.098,353 
48,724,057 
NA 
88,634.711 
23.089,700 
886,600 
1,026,000 
16,406.961 
0 
15,212.796 
862.990 
19.021.832 
NA 
23,606,851 
262.550.750 
0 
0 
0 
744.692 
1.679,566 
2.424.257 
175,000 
2.520.000 
0 
800.000 
1,245,000 
4.740,000 
0 
71,318,781 
868.000 
9,250,000 
87.955.354 
13.631,598 
0 
6.000,000 
0 
0 
700,000 
189.723.733 
riES 
38.006.820 
26.001.135 
491,560 
0 
3.160,440 
0 
1,000,000 
0 
0 
68.659.955 
(985.688) 
097,954,168 1914 
ECU 
104,381,838 
11.681,677 
282,000 
116.225.416 
4,648,000 
100,000 
500.000 
5,600,000 
0 
129,000 
0 
796.000 
11.773,000 
0 
0 
1,800.000 
1.800,000 
625.000 
36,286,810 
27.128,000 
0 
110.942.799 
23.767,380 
980,000 
2,335.260 
18,901.237 
446.266 
24.691.993 
1.946,000 
21,516.375 
350.000 
34,054,623 
302.929.733 
4.170,000 
250,000 
0 
1,237,140 
1.325,000 
6.982.140 
0 
0 
0 
0 
600,000 
600,000 
0 
47.355.716 
0 
500.000 
177.336,429 
11.908,136 
0 
450,000 
402,175 
2.149.450 
570,800 
240,672.705 
32,327,000 
37,163.603 
0 
0 
2.852.105 
107,730 
92,104 
0 
0 
72,542.542 
753,525,535 _ , , ___—. —, , , 
1995 
ECU 
87,280.368 
11.488.919 
740,000 
99.618,287 
6.600.000 
0 
0 
15,470.000 
0 
0 
0 
1,320.000 
23,390,000 
119.578 
0 
0 
119.578 
ï.68Ö,0Ö<r 
34,740.000 
11.343.000 
280.000 
110.102.014 
22,579.000 
916,760 
3,413,000 
28,137.556 
1.085,721 
28,507.910 
3.380,720 
22,012,500 
1.450,000 
42,497,755 
312,124,926 
1,542,944 
0 
0 
3,211,500 
1,525,000 
6.279.444 
0 
0 
13,444 
0 
1,600,000 
1.513.444 
0 
32.675.000 
493.500 
500.000 
115.595.500 
7,939.000 
575.000 
240.000 
548.166 
910.000 
550.000 
160.026.166 
53.265,000 
22,285,066 
0 
0 
1.069.286 
636.676 
0 
0 
0 
77.256,028 1996 
ECU M % VAN HIT 
TOTAAL 
60,366,796 7.0% 
H.729,471 1.4% 
686,060 0.1% 
89,782,317 9.3% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
750,000 0.1% 
0 0.0% 
0 0.0% 
2,470,000 0.4% 
500,000 0.1% 
3,720.000 0.6% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
2.233,000 "073% 
30,370,928 4.7% 
7,252.517 1.1% 
1.265.000 0.2% 
100.194.021 15.7% 
18,050.081 2.8% 
1.160.000 0.2% 
3,203.391 0.6% 
22.573.000 3.5% 
0 0.0% 
20.790.000 3.2% 
1.396.000 0.2% 
24.325.151 3.8% 
4.905,000 0.8% 
42.778,644 6.7% 
280,476.733 43.8% 
3.421.000 0.5% 
250.000 0.0% 
1.200.000 0.2% 
3,088,000 0.5% 
3,776.830 0.6% 
11,735.830 1.8% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
700.000 0.1% 
75,390,996 11,8% 
0 0.0% 
3,135.000 0.5% 
129,371,000 20.2% 
8,620.000 1.3% 
0 0.0% 
1.560.000 0.2% 
0 0.0% 
130,000 0.0% 
0 0.0% 
218,806,996 34.2% 
40,348,000 6.3% 
19,308.400 3.0% 
0 0.0% 
4,737,400 0.7% 
1.009,770 0.2% 
221.800 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
221 0.0% 
65.625.591 10.3% 
680,227,873 \ 640,147,467 100% 1997 
ECU M X VAN HIT 
TOTAAL 
1B,038.860 B.9% 
6,173,960 1./% 
425,000 0.1% 
24,134,810 7.7% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
6.468,000 2.1% 
40,000 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
6.508.000 2.1% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
3,079,000 1.0% 
18,233,380 5.8% 
3,103,574 1.0% 
1,760.000 0.8% 
69.298,269 18.9% 
17.129.640 6.6% 
1.035.000 0.3% 
739.900 0.2% 
28,848,024 9.2% 
263.629 0.1% 
12,838,760 4.1% 
1,790,000 0.6% 
28,392,500 9.1% 
2,200,000 0.7% 
26.626,840 8.5% 
205,328,416 65.5% 
1,340,000 0.4% 
0 0.0% 
0 0.0% 
2.055.000 0.7% 
3,474,000 1.1% 
6.869.000 2.2% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
0 0.0% 
16.450,567 5.2% 
800,000 0.3% 
380,000 0.1% 
20.600.000 6.6% 
6.811.703 2.2% 
0 0.0% 
400,000 0.1% 
0 0.0% 
176,000 0.1% 
0 0.0% 
45,618,270 14.5% 
12.704,000 4.1% 
8,333,000 2.7% 
0 0.0% 
3.310,000 1.1% 
596.000 0.2% 
164.900 0.1% 
0 0.0% 
4,000 0.0% 
0 0.0% 
25.111.300 8.0% 
313.570,396 100% 
III WAAHHMHn «O» Dl NATK1NAII HOOt KBUISVlIttNIOWmN 
I7ILLN VOIII.DKM OMF1 ITEMd NAAM ICMO PARTNP.M » TE VMWN W DC ICHO KWARIAALSTAIWTH'KfN 
MVTABEXC/RAPAN V7/ANNEXK » 
V 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 448 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 01 05 06 
Catalogusnummer : CB-CO-98-456-NL-C 
ISBN 92-78-38147-0 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
Vf