ADVIES VAN DE COMMISSIE overeenkomstig artikel 251, lid 2, onder c) van het EG-verdrag, over de amendementen van het Europees Parlement op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake het voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD inzake de beoordeling van de gevolgen van bepaalde plannen en programma's voor het milieu HOUDENDE WIJZIGING VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-verdrag

TOELICHTING

Artikel 251, lid 2, onder c), van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap bepaalt dat de Commissie advies uitbrengt over de door het Europees Parlement in tweede lezing voorgestelde amendementen.

De Commissie brengt hieronder advies uit over de zeventien amendementen die het Europees Parlement heeft voorgesteld.

1. Achtergrond

Toezending van het voorstel aan de Raad en het Europees Parlement (COM(1996) 511 definitief) (in overeenstemming met artikel 175, lid 1, van het Verdrag)

Advies van het Economisch en Sociaal Comité

Advies van het Comité van de Regio's

Advies van het Europees Parlement - eerste lezing

Gewijzigd voorstel van de Commissie (COM(1999) 73 definitief)

Vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement betreffende het gemeenschappelijk standpunt (SEC (2000) 568 definitief)

Advies van het Europees Parlement - tweede lezing // 25 maart 1997

28 mei 1997

20 november 1997

20 oktober 1998

18 februari 1999

30 maart 2000

7 april 2000

6 september 2000

Enerzijds werd door het Europees Parlement het gemeenschappelijk standpunt in tweede lezing op een aantal gebieden versterkt, maar anderzijds werden ook een aantal belangrijke beperkingen geïntroduceerd.

Het gemeenschappelijk standpunt werd versterkt op gebieden zoals informatieverstrekking en inspraak van het publiek, bewaking van de gevolgen van de tenuitvoerlegging van plannen en programma's voor het milieu en de kwaliteit en inhoud van het milieurapport; een aantal bijkomende plannen en programma's worden aan het toepassingsgebied toegevoegd.

In het gemeenschappelijk standpunt zijn beperkingen geïntroduceerd met betrekking tot de toegestane flexibiliteit voor de screening van plannen en programma's en voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn wanneer zowel uit de richtlijn als uit de andere communautaire wetgeving beoordelingsverplichtingen voortvloeien. Bovendien wordt het toepassingsgebied van het gemeenschappelijk standpunt sterk beperkt voor plannen en programma's die deel uitmaken van een planninghiërarchie.

2. Doel van het voorstel van de Commissie

Doel van het voorstel is, ter bevordering van duurzame ontwikkeling in een hoog milieubeschermingsniveau te voorzien en bij te dragen tot de integratie van het milieuaspect in het planningsproces.

Het voorstel maakt het mogelijk de te verwachten aanzienlijke milieueffecten van bepaalde plannen en programma's reeds tijdens de voorbereiding en vóór de aanneming daarvan te identificeren, te omschrijven en te beoordelen. Er moet een milieurapport worden opgesteld en het publiek en de bevoegde milieu-instanties moeten worden geïnformeerd en in de gelegenheid worden gesteld hun commentaar te geven. Ingeval er zich aanzienlijke grensoverschrijdende milieueffecten kunnen voordoen, moeten de lidstaten die daar waarschijnlijk mee te maken zullen krijgen, worden geraadpleegd. De bevolking en de betrokken milieu-instanties van die lidstaten moeten de kans krijgen om hun opmerkingen kenbaar te maken. Tenslotte moet bij de besluitvorming rekening worden gehouden met de resultaten van het hele proces. Na de aanneming van het plan of programma moeten het publiek en de betrokken milieu-instanties, alsook alle geraadpleegde lidstaten, hiervan in kennis worden gesteld.

3. Advies van de Commissie over de door het Parlement voorgestelde amendementen

Het Parlement heeft 17 amendementen aangenomen. Eén daarvan (nummer 1) kan de Commissie integraal aanvaarden, één (nummer 9 - het gedeelte betreffende de vereiste motivering om geen SMER te eisen) gedeeltelijk in beginsel, en zeven (de nummers 15, 17, 18, 20, 23, 24 en 25) in beginsel.

De overige acht amendementen (de nummers 7, 10, 11, 14, 16, 19, 22 en 27) en het overblijvende deel van amendement 9 (vereiste motivering om een SMER te eisen) kunnen niet worden aanvaard.

Het standpunt van de Commissie ten aanzien van de door het Europees Parlement aangenomen amendementen is als volgt:

3.1. Door de Commissie aanvaard amendement

Amendement 1 kan door de Commissie worden aanvaard. Het verwijst naar het Verdrag inzake biologische diversiteit van de VN, strookt met de letter en de geest van dit verdrag en past in de context van de richtlijn.

3.2. Door de Commissie in beginsel aanvaarde amendementen

In amendement 9 wordt gevraagd de motivering voor het al dan niet eisen van een SMER wanneer besloten is een screening uit te voeren, voor het publiek beschikbaar te stellen. De Commissie is van mening dat een dergelijke motivering alleen nodig is wanneer is bepaald dat er geen SMER noodzakelijk is. In dit geval kan een dergelijke motivering nuttige informatie voor het publiek inhouden en kan zij de doorzichtigheid van de besluitvorming verbeteren. Om deze redenen wordt dit amendement gedeeltelijk in beginsel aanvaard. Het amendement kan als volgt anders worden verwoord: "en dat het besluit om geen milieueffectrapportage overeenkomstig de artikelen 4 tot 9 te eisen, wordt toegelicht".

In amendement 15 wordt het te raadplegen publiek nader toegelicht. De Commissie aanvaardt dit amendement in beginsel. Er moet evenwel op worden toegezien dat de verwoording van het amendement voldoende duidelijk is en in overeenstemming met het VN-ECE-Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak van de burger in de besluitvorming en toegang tot de rechtspraak in milieuaangelegenheden. Daartoe stelt de Commissie voor na de woorden "het besluitvormingsproces" de woorden "dat onder deze richtlijn valt" toe te voegen.

In amendement 17 worden de "maatregelen waartoe wordt besloten ter controle" toegevoegd aan de over het besluit te verstrekken informatie (zie ook de amendementen 18 en 25), hetgeen bijdraagt tot een doorzichtige besluitvorming. De Commissie aanvaardt dit amendement in beginsel, maar is van oordeel dat het in overeenstemming met de amendementen 18 en 25 moet worden gebracht. Dit kan gebeuren door de zinsnede die begint met "de tenuitvoerlegging van ..." in dit amendement te vervangen door "de effecten van de tenuitvoerlegging van plannen of programma's op het milieu en van de maatregelen waartoe werd besloten om aanzienlijke negatieve effecten op het milieu te voorkomen, te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen".

In amendement 18 wordt gevraagd controlesystemen op te zetten (zie ook de amendementen 17 en 25). De Commissie aanvaardt dit amendement in beginsel en stelt voor het als volgt af te stemmen op de amendementen 17 en 25: "De lidstaten voorzien in adequate systemen voor de bewaking van de effecten van de tenuitvoerlegging van plannen of -programma's op het milieu en van de doeltreffendheid van de maatregelen waartoe werd besloten om aanzienlijke negatieve effecten op het milieu te voorkomen, te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen, alsmede van eventueel noodzakelijke herstelwerkzaamheden".

In amendement 20 wordt voorgesteld de bepaling over de kwaliteit van de milieurapporten te versterken. Aangezien de kwaliteit van deze rapporten belangrijk zal zijn voor het realiseren van de doelstellingen van de toekomstige richtlijn, aanvaardt de Commissie dit amendement in beginsel, maar is zij de mening toegedaan dat de verwoording moet worden aangepast. Dit kan geschieden door het amendement als volgt te formuleren: "De lidstaten zien erop toe dat de noodzakelijke maatregelen worden getroffen om te waarborgen dat de milieurapporten een adequate kwaliteit hebben [...]". De lidstaten delen aan de Commissie mede wat deze maatregelen zijn. ".

Amendement 23 breidt het toepassingsgebied van de richtlijn enigszins uit tot planning die werd aangevat vóór de omzettingsdatum van de richtlijn en waarbij het plan meer dan een jaar na die datum wordt aangenomen. De Commissie aanvaardt dit amendement in beginsel op voorwaarde dat de timing wordt verduidelijkt. Dit kan worden bereikt door het woord "langer" door de woorden "na meer" te vervangen.

Amendement 24 verduidelijkt de in het milieurapport te behandelen milieuaspecten. De Commissie aanvaardt dit in beginsel, maar is van oordeel dat deze aspecten in overeenstemming moeten worden gebracht met de overige communautaire wetgeving. In het bijzonder moet "cultureel erfgoed" worden gebruikt in plaats van "architectonisch en archeologisch erfgoed" omdat deze term in overeenstemming is met Richtlijn 85/337/EEG en meer aspecten dekt.

In amendement 25 worden de eisen inzake informatie voor het milieurapport uitgebreid. Het milieurapport moet informatie omvatten over de maatregelen voor controle op de effecten van de uitvoering van de plannen of programma's op het milieu, alsmede informatie over de maatregelen voor controle op de doeltreffendheid van de maatregelen ter beperking van de nadelige gevolgen. Met deze bedoeling en om dit amendement in overeenstemming te brengen met amendement 18 en vooral met amendement 17, is een technische wijziging nodig in het eerste deel van bijlage I (i) en moeten de woorden ", met inbegrip van" door "en op" worden vervangen. Bijlage I (i) luidt dan als volgt: "een beschrijving van de voorgenomen maatregelen voor controle op de effecten van de uitvoering van het plan of het programma op het milieu, en op de doelmatigheid van maatregelen ter voorkoming, beperking of neutralisering van eventuele negatieve effecten op het milieu;".

3.3. Niet door de Commissie aanvaarde amendementen

In amendement 7 wordt de mogelijkheid om plannen en programma's te screenen door specificatie van soorten plannen en programma's of door een combinatie daarvan met een onderzoek per geval, weggelaten. Dit betekent dat alle aan screening onderworpen plannen of programma's per geval zouden moeten worden onderzocht, ook als het bijvoorbeeld bijna volstaat dat zij waarschijnlijk aanzienlijke gevolgen voor het milieu zullen hebben. In zulke gevallen is dit onderzoek duidelijk overbodig en vereist het screeningproces flexibiliteit. Om deze redenen kan de Commissie dit amendement niet aanvaarden.

In amendement 9 wordt gevraagd de motivering voor het al dan niet eisen van een SMER nadat besloten is een screening uit te voeren, voor het publiek beschikbaar te stellen. De Commissie kan het gedeelte van het amendement niet aanvaarden waarin een motivering geëist wordt wanneer besloten is een SMER te eisen. Een dergelijk eis zou een onnodige administratieve belasting creëren, vooral aangezien de SMER-procedure reeds in informatie- en raadplegingsrechten voor het publiek voorziet. Derhalve kan alleen de eis om een motivering te geven wanneer geen SMER vereist is, worden gerechtvaardigd.

Amendement 10 neemt alle toekomstige plannen en programma's in het kader van de huidige structuurfondsen en verordeningen inzake plattelandsontwikkeling of in het kader van nieuwe EG-verordeningen in het toepassingsgebied van deze richtlijn op. De Commissie kan dit amendement, dat verscheidene problemen doet rijzen, niet aanvaarden. In de eerste plaats kan niet vooraf worden vastgesteld dat alle toekomstige plannen of programma's die in het kader van deze of nieuwe EG-verordeningen worden gefinancierd, een aanzienlijk effect op het milieu zullen hebben, en deze richtlijn moet daarop worden toegespitst. In de tweede plaats, wat de verordening inzake de structuurfondsen betreft, zou de voorgestelde clausule in de praktijk alleen na 2006 op de structuurfondsen van toepassing zijn, aangezien de beslissing over alle plannen en programma's in het kader van de huidige periode 2000-2006 voor de structuurfondsen reeds genomen is of lang vóór de uiteindelijke goedkeuring van deze richtlijn zal worden genomen. Er kan niet vooraf worden bepaald hoe de verordeningen inzake de structuurfondsen er na 2006 zullen uitzien. Voor de komende zes jaar zou het praktische effect van dit voorstel dan ook te verwaarlozen zijn en voor de volgende programmeerperiode is het te vroeg om voorstellen te doen. In de derde plaats, wat de structuurfondsen betreft, maakt het amendement het evaluatierapport van artikel 11, lid 4, van deze richtlijn over deze kwestie zinloos. De inhoud en de vorm van de toekomstige plannen inzake structuurfondsen en het resultaat van het rapport van de Commissie over de relatie tussen de structuurfondsen en deze richtlijn zijn nog niet bekend en er mag niet op worden vooruitgelopen.

Amendement 11 verandert het voorschrift van het gemeenschappelijk standpunt om beoordelingen op verschillende niveaus van een planninghiërarchie uit te voeren in de mogelijkheid om beoordelingen op slechts één niveau uit te voeren en stelt dat de doelen, inhoud en werkingssfeer van de richtlijn daardoor onverlet zullen blijven. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden omdat de mogelijkheid om de lidstaten één niveau te laten bepalen waarop een beoordeling wordt uitgevoerd, het toepassingsgebied van deze richtlijn sterk zou beperken en tegen de doelstellingen ervan zou indruisen. Voorts is de laatste zin van dit amendement in tegenspraak met het eerste deel ervan, hetgeen tot rechtsonzekerheid zou leiden. Bovendien kan dit amendement een geharmoniseerde toepassing van de richtlijn in de lidstaten verhinderen.

Amendement 14 voorziet in de raadpleging van het publiek "binnen een passend tijdschema dat door de lidstaten wordt bepaald " in plaats van "binnen een passend tijdschema" zoals in het gemeenschappelijk standpunt is vastgesteld. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden omdat het geen verbetering van de richtlijn inhoudt. Artikel 6, lid 5, bepaalt reeds dat de gedetailleerde regels voor de kennisgeving aan en raadpleging van het publiek door de lidstaten worden vastgesteld.

In amendement 16 wordt voorgesteld, grensoverschrijdend overleg te plegen met andere staten dan de lidstaten. Deze richtlijn behandelt relaties tussen lidstaten. De relaties tussen de lidstaten en derde landen zijn aan het internationale recht onderworpen. In de context van het VN-ECE-Verdrag inzake milieueffectbeoordeling in grensoverschrijdend verband wordt momenteel verwacht dat tijdens de volgende vergadering van de partijen zal worden besloten onderhandelingen over een grensoverschrijdend SMER-protocol aan te vatten waarin deze aspecten aan bod zullen komen. Daarom kan de Commissie dit amendement niet aanvaarden.

Amendement 19 maakt het gebruik van gecoördineerde of gezamenlijke procedures verplicht als de verplichting om een beoordeling van de effecten van plannen of programma's op het milieu uit te voeren, gelijktijdig uit deze richtlijn en uit andere Gemeenschapswetgeving voortvloeit. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden omdat de lidstaten overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel moeten kunnen kiezen hoe zij de voorschriften van de richtlijn in hun nationale planningsystemen ten uitvoer leggen.

In amendement 22 wordt voorgesteld het voorschrift over de rapportering door de Commissie over de relatie tussen deze richtlijn en de richtlijnen inzake de structuurfondsen en de plattelandsontwikkeling uit te breiden tot de relatie tussen deze richtlijn en andere relevante wetgeving van de Gemeenschap. Aangezien dit aspect reeds in het in artikel 11, lid 3, bedoelde rapport wordt behandeld en aangezien deze relatie reeds in het algemeen in artikel 10 van het gemeenschappelijk standpunt wordt behandeld, zou het amendement een overlapping inhouden. Daarom kan de Commissie dit amendement niet aanvaarden.

Amendement 27 voegt "plannen of programma's die door de Europese Unie worden gefinancierd" aan de definitie van plannen en programma's toe. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden wegens het simpele feit dat de financiering van plannen of programma's door de Europese Unie niet noodzakelijk betekent dat zij waarschijnlijk een aanzienlijk effect op het milieu zullen hebben. Deze toevoeging is ook niet relevant voor de definitie van plannen en programma's.

3.4. Gewijzigd voorstel

Gelet op artikel 250, lid 2, van het EG-Verdrag wijzigt de Commissie haar voorstel op de hierboven aangegeven wijze.