Nr.C313/34 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 30.11.92
AdviesoverhetEuropavandeburgers
(92/C313/14)
HetEconomischenSociaalComitéheeftop25april1991besloten,overeenkomstig artikel24
vanhetReglementvanOrdeeeninformatiefrapportoptestellenoverhetEuropavande
burgers.Hiervoorisinovereenstemming metartikel17vanhetReglementvanOrdeeen
Sub-comitéinhetlevengeroepen.
HetSub-comitéheeftzijninformatiefrapportop18maart1992metalgemenestemmen
goedgekeurd .
Overeenkomstig artikel20(vierdealinea)vanhetReglementvanOrdeheefthetEconomisch
enSociaalComitéop27mei1992besloten,eenadviesoverhetEuropavandeburgersopte
stellen.
HetSub-comitédatmetdevoorbereiding vandedesbetreffende werkzaamheden vanhet
Comitéwasbelast,heeftzijnadviesop16juli1992goedgekeurd .Rapporteurwasmevrouw
RangoniMachiavelli,co-rapporteur deheerJenkins.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn299eZitting(vergaderingvan
23september1992)hetvolgendeadviesuitgebracht,datzonderstemmentegen,bij5onthou­
dingenisgoedgekeurd .
1.Algemeneopmerkingen
1.1.HetEuropeseburgerschapisnieteenvoudigweg
alsdeoptelsomvantwaalfnationale„burger­
schappen"tebeschouwen .
1.1.1.DeEuropeseGemeenschap isbezigtoteen
hechtereunieuittegroeien.Naarmateditprocesvor­
dert,hebbenhaarbeleidsvormen en-maatregeleneen
democratische legitimatieendesteunvandegehele
Europesebevolkingalsdraagvlaknodig.Ditverklaart
waaromhetEuropeesParlementerherhaaldelijkop
heeftgewezendatEuropeseUnieenEuropeesburger­
schapsamengaan .Metnamebijdewerkzaamheden in
verbandmet„1992"heeftookhetEconomischenSo­
ciaalComitédikwijlsbetoogddathetdoelvande
Gemeenschapnietuitsluitendiseeninternemarkttot
standtebrengen:deGemeenschapheefttottaakde
kwaliteitvanhetbestaanteverbeterenendebetrekkin­
gentussendeindeGemeenschapverenigdestatenaan
tehalen.Waarhetechtomgaat,ishetverwezenlijken
vaneen„Europavandeburgers",waarindekwaliteit
vanhetdagelijksebestaandoorconstitutionele teksten
meteenEuropesedimensie"wordtverbeterdenbeter
wordtgewaarborgd .
1.1.2.AangezienhetdebedoelingisdatdeGemeen­
schapwordttot„...eenruimtezonderbinnengrenzen
waarinhetvrijeverkeervangoederen,personen,dien­
stenenkapitaalisgewaarborgd..."(art.8A,tweede
alinea,vanhetEEG-Verdrag),roepthet„Europavan
deburgers"onmiddellijkhetbeeldopvaneengebied
waarindeburgers,uitgaandevandebeginselenvan
gelijkekansen,wederzijdseerkenningvanberoepskwa­
lificatiesendiploma'sengelijkebehandelinginzake
socialebescherming ,socialeverzekeringenonderwijs,
devrijheidhebbenomzichoveralindeGemeenschap
teverplaatsen,alsmedeominhetdoorhengewenste
landteverblijvenentewerkenofzichaldaartevestigen.Veelvanditalleswordtinmiddelservarenalsverwor­
venhedenvandeGemeenschap („acquiscommunautai­
re");ditneemtnietwegdatdedaadwerkelijke gebruik­
makingvanditsoortrechten—waartegenover uiter­
aardookplichtenenverplichtingenstaan—nogheel
wataandachtentijdzalvragen.
1.1.3.Het„Europavandeburgers"omvat„al­
ledaagse"vrijheden,rechtenenplichten,maarhoudt
ookméérin;erdienttevenseensteviggefundeerde ,
duurzameennietaannationalegrenzengebondenvorm
vanburgerschapinhetleventewordengeroepen.Het
isduszaak,hetdemocratischtekortindeEGrechtte
trekken,eensociale„Unie"vanburgersvandegrond
telatenkomen,deburgersvanEuropademogelijkheid
tegevenmeergreepophuneigentoekomsttekrijgen,
enderolvanhetEuropeesParlementenanderedemo­
cratischeinstellingendiedeEuropeseburgersvertegen­
woordigenenhunrechten,plichtenenbelangenverde­
digen,teversterken.
1.2.HetEuropeseburgerschapisinhetVerdragvan
Maastrichtofficieelverankerd,zowelwatderechten
alswatdeplichtenbetreftdiehiermeesamenhangen .
Wathetbegrip„Europeesburgerschap"echtinhoudt,
wordtechtervaagofinhetbestegevalslechtsgedeelte­
lijkbeschreven .
1.2.1.HetEuropavandeburgersisnieteensoort
compositietekening ofsmeltkroeswaarinalleverschil­
lenverdwijnen .
1.2.2.KenmerkendvoorhetEuropavandeburgers
zijndienseenheidindeverscheidenheid aanculturen,
dienspluralistischdenkenenveelheidaanverschillende
tradities,hetchristelijkgedachtengoed endepositieve
aandachtvooranderegeloofsovertuigingen ,alsookaan
humanistische enseculierewaardenenbeginselen,en
eenaantalwaardendiedehoeksteenvandeEuropese

30.11.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C313/35
hetEuropavandeburgers..."(*)en„vervulthetsociale
beleidvandeGemeenschap eenuiterstbelangrijkefunc­
tie,diehetophechtereenduidelijkeregrondslagen
moetkunnenvervullen."(2)HetComitéheeftindit
verbandeenberoepgedaanopdeintergouvernementele
conferentievan1991om„dekwestievanhetevenwicht
tussenenhetgelijkegewichtvanhetsocialeenhet
economischebeleid"(„balanceandparity")vanhet
VerdragenvandeherzieningenvanhetVerdragaan
deordetestellenenomdemogelijkheden van
artikel100Aen118Abetertebenuttenbijhetzoeken
naareenoplossingvoorproblemenopdegrensover­
schrijdendearbeidsmarkteninhetstrevennaarbevor­
deringvansocialegrondrechtenoveralindeGemeen­
schap^).DeRaadwerktetotdusverreineentraag
tempoaandetenuitvoerlegging vanhetGemeenschaps­
handvestvansocialegrondrechtenvandewerkenden
enhetsocialeactieprogramma .Daaruitkanworden
afgeleiddatnogsteedsonvoldoendeovereenstemming
ofpolitiekewilaanwezigisomditvoorhet„Europa
vandeburgers"zobelangrijkeenonontbeerlijke doel
teverwezenlijken .HetinMaastrichtvastgelegde„Pro­
tocolbetreffendedesocialepolitiek"kanindezennaar
verwachtinguitkomstbieden,daarhetstaatshoofden
deregeringsleiders vandelid-statendiehetGemeen­
schapshandvest hebbenondertekend ,„machtigeneen
beroeptedoenopdeinstellingen,proceduresenregelin­
gen"vandeEGteneindeeengrootaantalbelangrijke
beleidsgebieden vanhetHandvestmetgekwalificeerde
meerderheidvanstemmentenuitvoerteleggen.Het
isinderdaadtebetreurendattotdusverrenietmeer
vooruitgangisgeboektbijdeuitvoeringvanhetGe­
meenschapshandvest enhetsocialeactieprogramma en
datnietalleEuropeseburgersuitdetwaalflid-staten
opdenieuwebepalingenvandetussendelid-statenvan
deEGmetuitzonderingvanhetVerenigdKoninkrijk
inMaastrichtgeslotenOvereenkomst betreffendede
socialepolitiekaanspraakkunnenmaken.DezeOver­
eenkomstzouookkunnenzorgenvoordewenselijke
grotereflexibiliteit,doordatmaatregelenvanhetEu­
ropeessociaalbeleidookinovereenstemming tussen
representatieve organisaties—ennietuitsluitenddoor
vanuitdeCommissiegeïnitieerdewetgevendeactiviteit
—kunnenwordenuitgewerktenuitgevoerd .
1.2.6.1.Tevensdienttewordenopgemerktdatzowel
hetComitéalshetEuropeesParlementsteedshebben
gehamerdopdenoodzaakhetGemeenschapshandvest
aanzienlijkteverbreden :ditHandvestzounietalleen
moetengeldenvoorwerkenden,maarookvoorandere
socialecategorieënenindividueleburgersindemaat­
schappij.Ditkanwordenbereiktdoordesociale
grondrechtenalgemeenverbindendteverklaren.
1.2.7.Eenopstevige,democratische enburgerlijke
fundamentengebouwd„Europavandeburgers",waar­
inwordtgestreefdnaar„maatschappelijke rechtvaar­
digheid(om)devrijheid(tegaranderen )dienodigis
omhetparticulierinitiatieftebeschermenencollectieve
initiatieventeontplooien"(4),zoumedetotdeverho­samenlevingvormen:vrijheid,vrede,socialegerechtig­
heid,tolerantie,mensenrechten enrechtsstaat.De
„ziel"vanEuropaisdoortrokkenvandehumanistische
beginselen—metnamehetrechtvandemensop
respectvoorzijnwaardigheid—diededemocratie
schragenenhetdemocratischprocesopganghouden.
DeideevanhetEuropavandeburgersisdiepgeworteld
indezegemeenschappelijke democratischewaardenen
hetrespectvoordemenselijkewaardigheid .Hieruit
zijndehuidigeEuropesegedachteendeopvattingdat
democratieookvantoepassingopsamenwerkingsver ­
bandenvanlandenkanzijn,voortgekomen .Indeze
visiekunnen—integenstellingtotstarnationalisme
—verschillenvolledigtotuitingkomen,wordende
burgerkeuzeenkwaliteitgeboden,enwordtdekansop
eenechte,vreedzameverstandhouding tussenvolkeren
vergroot .
1.2.3.Juistdezegemeenschappelijke democratische
waardenendeplaatselijke,regionale,nationaleensu­
pranationaleuitingsvormervanzijndepijlersonderhet
Europavandeburgers.Deeconomischeensociale
rechtenzijnonverbrekelijkverbondenmetdepolitieke
endegrondrechten,enhetgeheelvanmethetburger­
schapsamenhangende rechtenendehierbijbehorende
plichtenvormthetdraagvlakvaneenvrijeendemocra­
tischesamenlevingdiedemensenrechten respecteert .
1.2.4.Hetspreektvanzelfdateendynamischeen
goedfunctionerendeEuropeseUniedieeendemocrati­
scheverantwoordingsplicht kent,hetbegrip„burger­
schap"impliceertdatopdezewaardenisgefundeerden
gedragenwordtdooreenfundamenteelEG-rechtskader
waarinderechtenvandemensendesocialegrondrech­
ten,samenmetdefundamentelevrijhedenvolledigmoe­
tenwordenerkendenbeschermd.
1.2.5.Ookinde„verbreding"ende„verdieping"
vandeGemeenschapstaatdeideevanhetEuropavan
deburgerscentraal.Verdiepingiseennoodzakelijke
voorwaardevoorverbreding.Tevensgaatvoorde
Oostbloklanden methundemocratieëninwordingvan
hetEuropavandeburgers,alsEuropeseUnie,een
beschermendewerkinguit,terwijlheteendynamische
„ruimte"vormtbijhetaanhalenvandebandenmetde
EVA-landen .Dieaantrekkingskracht endeonvermijde­
lijkheidvaneenverbredingvanEuropazoudenaanlei­
dingmoetenzijnvoorverrijkingenverdiepingvande
Unie.„Verdieping"isoverigenswatdemeestegegadig­
denvoortoetredingwensen,dieerdaardoorzekervan
willenzijndatdeopbouwvanhetEuropawaaraan
zijdeelwensentenemen,efficiëntwordtaangepakt,
onomkeerbaar isenopdemocratische wijzewordtge­
controleerd .AanhetEuropavandeburgers(de„verdie­
ping")moet,samenmetdeverbredingvandeGemeen­
schap,vormwordengegeven.Dezeverderestapinde
opbouwvanhetEuropavandeburgers,waarbijwordt
voortgebouwdopdeeerdergenoemdegemeenschappe­
lijkedemocratische enburgerlijkewaarden,dientte
beantwoorden aandegrondbeginselen „consensus"en
„socialegerechtigheid".Dezezoudendenormenhet
hoogstedoelvanhetEuropavandeburgermoetenzijn.
1.2.6.Omdezeredenmaakt„...hetsociaalbeleid
(endeprioriteitendaarvan)integrerenddeel(uit)van(')PBnr.C208van8.8.1988,paragraaf3.4.
(2)PBnr.C225van10.9.1990,paragraaf5.3.
(3)Idem.
(4)PBnr.C6van7.1.1989,paragraaf1.3.

Nr.C313/36 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 30.11.92
gramma'sdeelenkomenhiervoorooknietinaanmer­
king;vaakvallenjongerenuitdebootvandeEuropese
samenwerking inhetalgemeen(werklozejongeren,jon­
gerenzondervastwerk,jongerendieinarmoedeofaan
dezelfkantvandemaatschappijleven).Hoeervoor
gezorgdkanwordendathet„Europavandeburgers"
nuenindetoekomstaanallejongerenietstebieden
heeft,iseenvraagwaaraanmeeraandachtzalmoeten
wordenbesteed.DeEG-activiteiten inditverbanddie­
nentewordenopgevoerd,vooralwaarhetgaatom
werkgelegenheid enscholing:
—Hetishoogtijd,terbestrijdingvandejeugdwerk­
loosheidspecifiekeEG-middelenintezetteneneen
samenhangend EG-beleidm.b.t.hetrechtopscho­
lingenduidelijkermaatregelentenbehoevevande
arbeidsmarktparticipatie vanjongerentebevor­
deren.
—TevenszoudeEGmeerverbeeldingskracht aande
dagkunnenleggenomde„Europesedimensie"in
hetonderwijstebevorderen .ZozoudendeEGen
denationaleautoriteitennaastgebruikmaking van
deinMaastrichtvastgesteldeEG-bevoegdheden ten
aanzienvanpedagogischmateriaal,taalonderwijs
enbevorderingvanmobiliteitinEuropa,erwellicht
overkunnennadenkenofallescholiereninhet
voortgezetonderwijsbijdeorganisatievaneeneens
indetweejaartehouden„EuropeesJeugdcongres"
zoudenkunnenwordenbetrokken.Omtebeginnen
zoudenscholenvoorvervolgonderwijs indegehele
EGwordengeholpenbijhetorganiserenvanverkie­
zingenonderhunscholierenvoordesamenstelling
vanregionaleEuropesejeugdraden .Dezeregionale
radenzoudendanweerafgevaardigden voorhet
EuropeseJeugdcongreskunnenaanwijzen.Eender­
gelijkEG-initiatiefzouhetvoordeelhebben,incon­
tacttekomenmetjongerenenhenopalleniveaus,
vanplaatselijktotinternationaal ,rechtstreeksover
hunvisiesopEuropatelatendebatterenendeze
visiesvervolgensoptetekenen.Wellichtzouden
deCommissieenhetEuropeesJeugdforumhun
gedachteneensoverdezesuggestiekunnenlaten
gaan.
1.2.12.EenEuropavan„solidariteit"metdewereld
entussengeneratiesentussenburgersdientookverder
tewordenbevorderd.HetComitébevestigtzijnsteun
voorhetaanwijzenvan1993alshetEuropeesJaarvan
Ouderenenvoorhetuitbreidenvandeartikelen24en
25vanhetGemeenschapshandvest omeenGemeen­
schapshandvest vandegrondrechtenvanouderente
initiëren,samenmeteenactieprogramma vanmaatrege­
lenterbevorderingvandesolidariteittussengeneraties.
HetComitéherhaaltzijnstandpuntdatmaatregelen
nodigzijnommensenmeteenhandicapteintegreren.gingvanhetpeilvanonderwijsenopleidingen,handel,
economischebedrijvigheid ensociaalwelzijnmoeten
bijdragen.
1.2.8.Een„grenzeloos"Europazoueenbronmoeten
zijnwaaraanvoortdurendnieuweideeënontspruiten,
endemogelijkheidmoetenbiedenomdeontwikkelin­
geninanderelandenonderlingtetoetsen,netwerken
optezettenenelkaarinpositievezintebeïnvloeden .
Indiesituatiezoumensteedsincontactmoetenkunnen
komenmetentoegangmoetenkunnenhebbentotde
bestemethodesenoplossingen .Dezekwalitatievebena­
deringvaneendynamisch„Europavandeburgers"zou
eveneenstotgevolgmoetenhebbendatdienstverlening ,
gezondheidszorg ,socialevoorzieningen ,alsmedebe­
schermingvanconsumenten enmilieuopeenhoger
planwordengebracht.Artikel100A.3luidtalsvolgt:
„DeCommissiezalbijhaar(...)voorstellenophet
gebiedvandevolksgezondheid ,deveiligheid,demilieu­
beschermingendeconsumentenbescherming uitgaan
vaneenhoogbeschermingsniveau ."Zulkswordtinde
artikelen129Aen130RvanhetVerdragvan
Maastrichtnogmaalsbevestigd.Deverplichtingvande
Gemeenschaptothetnastrevenvaneenhogestandaard
opdezegebiedenishiermeeduidelijkvastgelegd.Door
toepassingvanderegelvangekwalificeerde meerder­
heidbijstemmingenindeRaadzalongetwijfeldeen
groteraantalmaatregelenopdezegebiedenhetlicht
zien.WeldienendaarnaastdeEuropeseburgersen
hunmilieu-enconsumentenorganisaties sterkerbijhet
houdenvantoezichtopdevastgelegderechten,plichten
ennormentewordenbetrokken.OokdienenEuropese
burgersalsconsumenten indegeheleGemeenschap
gemakkelijkertoegangtotderechtertekrijgen.
1.2.9.Vooreengoedgebruikvandestructuurfond­
senenvanhetnogopterichtenCohesiefonds ishet
nodigdatdeEuropeseburgersviahunadviesdiensten ,
belangengroepen ,maatschappelijke enberoepsorgani­
satiesenterealiserengeëigendestructurensterkerhier­
bijwordenbetrokken .
1.2.10.EvenzodienteenEuropavanvrijemeningsui­
ting,vrijverkeer,vrijheidvaninformatieenhetrecht
opprivacyduidelijkeruitdeverftekomen.Het„Eu­
ropavandeburgers"moetborgstaanvoortransparan­
tieenvrijheidvaninformatiemetrespectvoordemen­
selijkepersoon,alsookvoorvrijetoegangtotideeën,
mediaenculturenvanderdelanden.Hetmagniet
ontaardenineen„vesting"waarbinnendeEuropese
burgers(ofniet-EG-onderdanen diewettigineenlid­
staatvandeGemeenschap verblijven)aancontroles
wordenonderworpen .
1.2.11.Bijditallesishetvanlevensbelangdatinhet
„EuropavandeBurgers"jongerenwordenopgeleiden
huneentoekomstwordtgeboden;hunhorizonmoet
wordenverbreed,de„Europesedimensie"moetvoor
hentastbareeffectenhebbenenzijmoetenvande
Europeserealiteitwordendoordrongen .Ditiseenvan
degebiedenwaaropdeafgelopenjarenpraktischeresul­
tatenzijnbereikt,vooraldoorinvoeringvannieuwe
EG-programma 'svoordeuitwisselingvanjongeren.
TalvanjongerennemenechternietaandezeEG-pro­2.Aanbevelingen
2.1.Voorhetonderstrepenvandehistorischeen
politiekebetekenisvandeconclusieswaartoedere­
geringentijdensdeTopvanMaastrichtzijngekomen,
zijnnodigeengedegenvoorlichtingeneengrotereopen­
heidnaardeburgerstoe,zodatzijbijdeopbouwvan

30.11.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C313/37
8.TevensdientdeEGteijverenvoordebescherming
vanbrederesocialeenmaatschappelijke (2)rechten
opgebiedenalsmilieu,consumentenbescherming ,
beschermingvanburgerstegenonrechtmatige be­
handelingdoordeoverheid,beschermingvancul­
tureelerfgoed,gegevens,kwetsbareenzichineen
achterstandspositie bevindendegroepenengehan­
dicapten,derolvandesocialeenberoepsorganisa­
tiesenhetgezin(3).Ookhetrechtvanmeningsvrij­
heiddienttewordengehandhaafd .
9.DeEG-begrotingdientquaomvangopdeEuropese
Unietezijnafgestemdenopefficiëntewijzetotde
socialeeneconomischesamenhangentotscholing
enbijscholingenhetterugdringenvanwerkloos­
heidbijtedragen.
10.ErdienteenEuropeesbeleidinzakewerkgelegen­
heidenberoepsopleiding vandegrondtekomen,
waarbijinsteedssterkerematemedegebruikmoet
wordengemaaktvandesocialedialoogenmoet
wordenovergegaantotinschakelingvanandere
belangengroepen .
11.Het„JaarvanOuderen"(1993)zoukunnenwor­
dengebruiktalsaanknopingspunt voorinitiatieven
vandeEGwaarmeedenoodzakelijkemaatregelen
opgangwordengebrachtomdeleefsituatievan
ouderenindetoekomstteverbeteren,zonderhet
strevennaareenbetereleefsituatievandeouderen
vannuuithetoogteverliezen.
12.Voorgesteldwordteensindetweejaareen„Eu­
ropeesJeugdcongres"teorganiseren .
2.2.Burgerschapbetekenthetbehorentoteenge­
meenschapwaarindewilvandegroepwordtbepaald
mètdeinbrengvaniederafzonderlijklid.Deledenvan
degroep(i.c.Gemeenschap )onderwerpenzichzonder
feitelijkverliesvanhunvrijheidaandezegemeenschap­
pelijkewilomdatdedaaruitvoortvloeiende regelsuit­
eindelijkmededoorhenzelftotstandzijngebracht.In
eendemocratische samenlevingmoethetzozijndat
gelijke,vrijeburgerszichvrijwilligaaneensluitenop
grondvangemeenschappelijke positievewaarden.
MedeomdieredenishetEuropeseburgerschapniet
zomaardeoptelsomvande„burgerschappen "vanalle
lid-statensamen.HetEuropeseburgerschapisméér:
hetgeeftuithetoogpuntvanbeschavingeenverrijkende
extradimensieaanhetnationaleburgerschap .deEuropeseUniewordenbetrokken.Besluitendienen
tewordengenomenophetniveau(Europees,nationaal,
regionaalofplaatselijk )waarvoormaximaledemocra­
tischecontroleendoelmatigheid kanwordenge­
zorgd(*).HiertoedienenindeUnievolgenshetComité
metnamedevolgendeinitiatieventewordenontplooid :
1.DeEuropeseUniedienttoetetredentothetEu­
ropeesVerdragtotbeschermingvanderechtenvan
demensendefundamentelevrijheden;tevensdient
dedoorhetEuropeesParlementaangenomenVer­
klaringvandegrondrechtenenfundamentele vrij­
hedeninhetVerdragtewordenopgenomen .
2.InhetVerdragdienteenverbodvandiscriminatie
opgrondvangeslacht,huidskleur,ras,overtuiging
engelooftewordenopgenomen .
3.Erdientzorgtewordengedragenvoordeopheffing
vanbelemmeringen t.a.v.depraktischetoepassing
vandeviervrijheden(vrijverkeervanpersonen,
goederen,dienstenenkapitaal);hiervanuitgaande
dienengelijkerechtenenplichtenvooralleburgers
vandeUnietewordenvastgelegd .
4.OpEG-niveaudienteenfeitelijkedemocratische
verantwoordingsplicht tewordeningevoerddoor
hetgevenvanadequate,wetgevendebevoegdheid
aanhetEuropeesParlement,hetdoorzichtigmaken
vandebesluitvorming bijdeRaad,onafhankelijke
toetsingvanwet-enregelgevingdoorhetHofvan
Justitieenhetverdedigenenuitbouwenvaneen
„open"Europeesbestuur.
5.HetEuropeesParlementdientvolgenseenuniform
kiesstelseltewordengekozenwaarbijdeverschil­
lendepolitiekestromingennaarbehorenworden
vertegenwoordigd .
6.DetakenvanhetEconomisch enSociaalComité
—eenEuropeseprojectievansoortgelijkenationale
instantiesvoordesocialedialoog—enhetopte
richtenComitévandeRegio's—eenEuropese
projectievanregionalebevoegdheden —dienen
zichautonoom,maarconvergerendteontwikkelen ;
daarbijdientinhetbelangvandeEuropeseUnie
vandeinspraak-democratie envanderepresentati­
viteitvanelkvandezeorganengebruikteworden
gemaakt.
7.InhetVerdragmoetondubbelzinnig demogelijk­
heidwordenopgenomendathetGemeenschaps­
handvestvansocialegrondrechtenenhetProtocol
endeOvereenkomst betreffendedesocialepolitiek
feitelijkopallebetrokkenburgersindegehele
EuropeseUniewordentoegepast.(2)Ondergrond-ensocialerechtenwordenookverstaande
„maatschappelijke rechten"(societalrights),d.w.z.deindi­
viduelerechtendieburgersenbijzonderegroepenencatego­
rieën(bejaarden,gehandicapten ,zieken,enz.)zijntoegekend.
(3)PBnr.C277van31.10.1989,blz.2en3. (*)Overeenkomstig dealgemenevisieop„subsidiariteit".
GedaanteBrussel,23september1992.
DeVoorzitter
vanhetEconomischenSociaalComité
MichaelGEUENICH