Brussel, 6.4.2005

COM(2005) 121 definitief

2005/0050 (COD)

.

Voorstel voor een

BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

tot vaststelling van een kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (2007-2013)

(door de Commissie ingediend){SEC(2005)433}

TOELICHTING

INLEIDING

De Europese Raad van Lissabon stelde zich in maart 2000 ten doel om van Europa de meest competitieve en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken. Hij wees erop dat er een gunstig klimaat voor het midden- en klein bedrijf (MKB) moest worden gecreëerd en vond het belangrijk beste werkwijzen te verspreiden en toe te zien op een grotere convergentie tussen de lidstaten. Om ervoor te zorgen dat economische groei, sociale integratie en milieubescherming hand in hand gaan stelde de Europese Raad van Göteborg in juni 2001 de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling vast. De productiepatronen van ondernemingen spelen een belangrijke rol bij de duurzame ontwikkeling.

In haar mededeling van februari 2005 over een hernieuwde strategie van Lissabon stelde de Commissie voor de inspanningen erop te concentreren "sterkere en duurzame groei [te] bewerkstelligen en meer en betere banen [te] creëren"[1]. Dit vraagt om maatregelen die groei en concurrentievermogen opleveren en het investeren en werken in Europa aantrekkelijker maken. In de mededeling wordt gewezen op de noodzaak ondernemersinitiatieven te stimuleren, voldoende durfkapitaal voor de oprichting van bedrijven aan te trekken en een sterke industriële basis in Europa te behouden, terwijl tegelijkertijd innovatie en met name eco-innovatie, meer en betere investeringen in onderwijs en opleidingen, de verbreiding van ICT en het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen moeten worden bevorderd.

Dankzij het Lissabon-proces staat het concurrentievermogen stevig bovenaan de politieke agenda. De laatste jaren is er sprake van een toenemend streven naar grotere coherentie en meer synergieën in de programma's en instrumenten van de Gemeenschap die van belang zijn om de doelstellingen van Lissabon te halen. Tijdens zijn voorjaarsvergadering in 2003 riep de Europese Raad de Commissie op "een geïntegreerde strategie voor het concurrentievermogen" op te stellen, op grond waarvan het mogelijk zou zijn "zich op gezette tijden [te] beraden over horizontale en sectorale vraagstukken"[2]. In haar antwoord[3] gaf de Commissie een eerste analyse van de van belang zijnde terreinen van activiteit, maar zij gaf ook aan voornemens te zijn om in het kader van de voorbereidende werkzaamheden voor de volgende begrotingsperiode voorstellen te doen ter bepaling van het beleidsproject voor de uitgebreide Unie in het tijdvak 2007-2013. Daarom stelde de Commissie in juli 2004 in het kader van haar voorstellen voor de volgende begrotingsperiode[4] voor een kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie op te stellen.

HET KADERPROGRAMMA VOOR CONCURRENTIEVERMOGEN EN INNOVATIE

Het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (KCI) giet specifieke communautaire steunprogramma's en relevante onderdelen van andere Gemeenschapsprogramma's op gebieden die van essentieel belang zijn voor het stimuleren van de productiviteit, het innovatievermogen en de duurzame groei in Europa in een gemeenschappelijk kader, terwijl tegelijkertijd aandacht wordt besteed aan nieuwe milieuproblemen. Het gaat hierbij om de volgende maatregelen van de Gemeenschap: Besluit 96/413/EG van de Raad[5] over maatregelen ter vergroting van het concurrentievermogen van de Europese industrie; Beschikking 2000/819/EG van de Raad[6] betreffende een meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemerschap, met name voor het midden- en kleinbedrijf (MKB); Verordening (EG) nr. 1655/2000 van het Europees Parlement en de Raad[7] betreffende het financieringsinstrument voor het milieu (LIFE); Beschikking nr. 2256/2003/EG van het Europees Parlement en de Raad over een meerjarenprogramma voor de monitoring van het e Europa-actieplan 2005, verspreiding van goede werkwijzen en verbetering van de netwerk- en informatiebeveiliging; Beschikking 2001/48/EG van de Raad over een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netwerken en ter bevordering van de taalkundige verscheidenheid in de informatiemaatschappij; Verordening (EG) nr. 2236/95 van de Raad met algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van trans-Europese netwerken; Beschikking nr. 1336/97/EG[8] van het Europees Parlement en de Raad betreffende een geheel van richtsnoeren voor trans-Europese telecommunicatienetwerken; Beschikking nr. 1230/2003/EG van het Europees Parlement en de Raad[9] over een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: "Intelligente energie - Europa", ter ondersteuning van energie-efficiëntie en het gebruik van nieuwe, duurzame energiebronnen in alle sectoren met inbegrip van het vervoer.

Het KCI biedt een belangrijke, coherente rechtsgrond voor Gemeenschapsacties met hetzelfde overkoepelende doel - vergroting van het concurrentie- en innovatievermogen - en vormt aldus een aanvulling op de op onderzoek gerichte activiteiten die worden bevorderd door het kaderprogramma van de Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. Op die manier wordt het programma zichtbaarder en begrijpelijker voor het grote publiek. Het KCI heeft evenwel diverse doelen en doelgroepen; daarom is het zo opgebouwd dat de afzonderlijke componenten zichtbaar blijven. Het KCI bestaat dan ook uit drie specifieke subprogramma's: het Programma voor ondernemerschap en innovatie, het Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid en het Programma Intelligente energie - Europa.

Het KCI staat open voor deelname door de EER-staten, de kandidaat-lidstaten en de landen van de Westelijke Balkan. Andere derde landen, met name buurlanden of landen die geïnteresseerd zijn in samenwerking met de Gemeenschap op het gebied van innoverende activiteiten, kunnen aan het kaderprogramma deelnemen indien dit in een bilaterale overeenkomst met hen geregeld is.

Programma voor ondernemerschap en innovatie

De Europese Raad legde er tijdens zijn voorjaarsvergadering van 2004[10] de nadruk op dat "concurrentievermogen, innovatie en de bevordering van een ondernemingscultuur - de essentiële voorwaarden voor groei - van vitaal belang zijn voor de economie in haar geheel, en dat zij met name van belang zijn voor het midden- en kleinbedrijf". Ook werd benadrukt[11] dat "alleen vanuit milieuoogpunt verantwoorde groei duurzaam [kan] zijn. De groei moet […] worden ontdaan van negatieve effecten voor het milieu. Schone technologieën zijn van vitaal belang om de synergieën tussen het bedrijfsleven en het milieu ten volle te kunnen benutten."

Het Verdrag[12] bepaalt dat de Gemeenschap en de lidstaten er zorg voor dragen dat de omstandigheden nodig voor het concurrentievermogen van de industrie van de Gemeenschap, aanwezig zijn. Hiertoe moet hun optreden erop gericht zijn aanpassing aan structurele wijzigingen te bespoedigen, een gunstig klimaat voor het ondernemerschap, voor het MKB en voor de samenwerking tussen ondernemingen te bevorderen en een betere benutting van het innovatiepotentieel van ondernemingen te stimuleren.

In het kader van het meerjarenprogramma ondersteunt de Gemeenschap momenteel behalve de ontwikkeling van beleid inzake ondernemingen en ondernemerschap ook de ondersteunende diensten en communautaire financiële instrumenten ten behoeve van het MKB. Daarnaast voert de Commissie analyses en acties uit om strategieën betreffende het concurrentievermogen van de Europese industrie- en dienstensector vast te stellen en te bevorderen; dit omvat tevens sectorale determinanten van het concurrentievermogen van de industrie. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ondersteunt een reeks acties die nodig zijn om de technologische capaciteit van Europa te versterken en zijn prestaties op innovatiegebied te verbeteren[13]. Het LIFE-programma geeft steun aan innovatieve technieken en methoden op milieugebied. Een groot gedeelte van deze steun wordt verleend aan het MKB, voor de demonstratie van diverse schone technologieën op belangrijke gebieden, zoals de waterkwaliteit en het hergebruik van afvalstoffen.

Het Programma voor ondernemerschap en innovatie brengt diverse activiteiten op het gebied van ondernemerschap, het MKB, het concurrentievermogen van de industrie en innovatie onder een hoed. Het is speciaal gericht op kleine en middelgrote ondernemingen (consistente vertaling in de tekst van SMEs: MKB of KMO)[14], en niet alleen op de snelgroeiende hightechondernemingen, de "gazellen", maar ook op de traditionele micro- en familiebedrijven, die in Europa het merendeel der ondernemingen uitmaken. Het programma bestrijkt zowel de industrie als de dienstensector. Ook worden ondernemerschap en potentiële ondernemers zowel in het algemeen als via specifieke doelgroepen gestimuleerd, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan genderkwesties. Het programma draagt ertoe bij jongeren aan te sporen hun ondernemingszin te ontwikkelen en de opkomst van jonge ondernemers te bevorderen, zoals door het Europees pact voor de jeugd[15] wordt gepromoot. Het is een belangrijk, maar niet het enige instrument voor de uitvoering van de belangrijkste acties op de strategische beleidsgebieden die worden genoemd in de "Europese agenda voor ondernemerschap"[16], en voor het verschaffen van communautaire steun voor acties van de lidstaten ter uitvoering van het Europees Handvest voor kleine ondernemingen[17]. Hoewel alleen het Programma voor ondernemerschap en innovatie specifiek op het MKB gericht is, wordt overal in het KCI aandacht aan de belangen van het MKB besteed.

Het kaderprogramma voor ondernemerschap en innovatie is ook een van de instrumenten ter ondersteuning van de uitvoering van het Actieplan inzake milieutechnologieën[18], dat erop gericht is om door verwijdering van hinderpalen het volledige potentieel van milieutechnologieën voor de bescherming van het milieu te gebruiken, waardoor de Europese Unie de komende jaren een leidende rol bij de ontwikkeling en toepassing van milieutechnologieën kan krijgen. Alle betrokkenen worden voor het bereiken van deze doelstellingen gemobiliseerd. Voorts levert het actieplan een bijdrage aan het concurrentievermogen en de economische groei. De Europese Raad stemde tijdens de voorjaarsvergadering van 2004 in met dit actieplan en riep op tot uitvoering ervan. Met name vroeg het de Commissie en de Europese Investeringsbank (EIB) na te gaan met welke financiële instrumenten dergelijke technologieën kunnen worden gestimuleerd. De mededeling van de Commissie[19] voor de voorjaarsvergadering van de Europese Raad in 2005 legde verder de nadruk op de noodzaak eco-innovatie krachtig te bevorderen en stelde dat de Commissie meer wil doen aan de bevordering van milieutechnologieën.

Innovatie is een bedrijfsproces dat gekoppeld is aan de exploitatie van de kansen die de markt biedt voor nieuwe producten, diensten en bedrijfsprocessen. Er is evenwel een krachtige concurrentie noodzakelijk om bedrijven echt te stimuleren voortdurend actief te zijn op het gebied van innovatie en OTO. Dit staat in nauw verband met de bereidheid risico's te nemen en nieuwe ideeën op de markt te testen; de beschikbaarheid van durfkapitaal is hiervoor van cruciaal belang. Ontoereikende innovatie is een belangrijke oorzaak van de teleurstellende groeiprestaties in Europa. Het Programma voor ondernemerschap en innovatie biedt daarom steun aan horizontale activiteiten om innovatie (en eco-innovatie) in bedrijven te verbeteren, te stimuleren en te promoten. Dit omvat de bevordering van sectorspecifieke innovatie, clusters en publiek-private samenwerking op innovatiegebied en de toepassing van innovatiebeheer. Ook draagt het programma bij tot de oprichting van regionale ondersteunende diensten voor innovatie, met name voor de transnationale overdracht van kennis en technologie en het beheer van intellectuele en industriële eigendom.

De Raad Concurrentievermogen van 13 mei 2003 riep de lidstaten op beleidsdoelstellingen op het gebied van innovatie vast te stellen en daarin de specifieke kenmerken van hun respectieve innovatiesystemen tot uitdrukking te laten komen. Het Programma voor ondernemerschap en innovatie ondersteunt de ontwikkeling van innovatiegovernance en een innovatiecultuur door analyse van en toezicht op de innovatieprestaties, alsmede de verdere ontwikkeling en coördinatie van het innovatiebeleid. Het programma ondersteunt het wederzijdse leerproces om zo te komen tot een excellent nationaal en regionaal innovatiebeleid, stimuleert de samenwerking tussen publieke en private innoveerders, bevordert de aandacht voor innovatie en verspreidt goede werkwijzen voor innovatie.

Slechte toegang tot de juiste financieringsvormen wordt vaak genoemd als een van de belangrijkste belemmeringen voor ondernemerschap en bedrijfsinnovatie[20]. Dit probleem kan nog worden vergroot door nieuwe boekhoudnormen waardoor banken gevoeliger worden voor risico's en er een ratingcultuur ontstaat. Het Programma voor ondernemerschap en innovatie pakt vastgesteld hardnekkig marktfalen dat tot gevolg heeft dat het MKB in onvoldoende mate toegang heeft tot bedrijfskapitaal, durfkapitaal en leningen, aan met communautaire financiële instrumenten die namens de Commissie worden beheerd door het Europees Investeringsfonds (EIF), de gespecialiseerde instelling van de Gemeenschap voor het verstrekken van durfkapitaal en garantie-instrumenten voor het MKB. In het kader van het meerjarenprogramma werden bij onafhankelijke beoordelingen de marktgerichte aanpak en de uitvoering van deze instrumenten via het EIF als beste werkwijze aangemerkt[21]. Daarom zal hiermee in het nieuwe programma in het aangepaste vorm worden doorgegaan.

De communautaire financiële instrumenten voor het MKB zullen het verstrekken van zaai- en aanloopkapitaal aan innovatieve starters en jonge bedrijven vergemakkelijken. Bij de Faciliteit voor snelgroeiende, innovatieve MKB-bedrijven (FSIM) worden het risico en de winst gedeeld met particuliere investeerders, wat een belangrijk hefboomeffect voor de verstrekking van kapitaal aan innoverende bedrijven betekent. Dankzij de FSIM-instrumenten kunnen innovatieve MKB-bedrijven in de aanloop- en expansiefase meer ontwikkelingskapitaal krijgen, waardoor ze ook gemakkelijker "vervolgkapitaal" kunnen aantrekken waarmee ze hun producten en diensten op de markt kunnen brengen en hun onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten kunnen voortzetten.

Ook in de toekomst zal de MKB-garantiefaciliteit aan de garantiestelsels in de hiervoor in aanmerking komende landen tegen- of medegaranties blijven verstrekken, en aan de financiële intermediairs directe garanties. De nadruk zal komen te liggen op marktfalen: i) bij de toegang van het MKB met groeipotentieel tot leningen (of leningssubstituten als leasing), ii) bij het verschaffen van microkredieten en iii) bij de toegang tot aandelenkapitaal of quasi-aandelenkapitaal. Een nieuw securitisatiemechanisme (iv) zal extra vreemd vermogen voor het MKB mobiliseren, waarbij met de beoogde instellingen passende risicodelingsregelingen worden afgesproken.

Een Capaciteitsopbouwprogramma zal financiële intermediairs steunen bij de opbouw van capaciteit om zich speciaal te richten op nieuwe investerings- en technologieaspecten. Ook zullen er maatregelen worden genomen om de financiering van het MKB te vergemakkelijken in landen waar de bancaire intermediatie ver onder het EU-gemiddelde ligt.

De Europese diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en van innovatie spelen een belangrijke rol bij het verschaffen van informatie aan het MKB over de werking van en de kansen op de interne markt voor goederen en diensten, en bij de internationale overdracht van innovatie, kennis en technologie. Deze diensten kunnen bij de bevordering en verspreiding van informatie over en de resultaten van Gemeenschapsprogramma's een uiterst belangrijke rol spelen en een schakel vormen tussen de Commissie en het MKB.

Het Programma voor ondernemerschap en innovatie geeft ook steun aan positieve beleidsontwikkeling door middel van benchmarking, studies en de uitwisseling van goede werkwijzen tussen nationale en regionale instanties en andere deskundigen op het gebied van het ondernemingen-, ondernemerschaps-, innovatie- en mededingingsbeleid. Het zal met de lidstaten en met andere deelnemende landen samenwerken ter verbetering van de wet- en regelgeving voor het bedrijfsleven. Ook kunnen partnerschappen tussen nationale en regionale instanties worden geïnitieerd als follow-up van aanbevelingen die in het kader van dergelijke beleidsontwikkelingen worden gedaan.

Het Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid

Acties ter bevordering van de toepassing van informatie- en communicatietechnologieën (ICT) door het bedrijfsleven en de overheid worden doorgaans uitgevoerd in het kader van het e Europe-initiatief, waarmee coördinatie van de maatregelen van de lidstaten wordt gestimuleerd[22]. Tot deze acties behoren de communautaire financiering van het eTEN-programma (vroeger TEN Telecom) [23], waarmee de validering en toepassing van trans-Europese, op ICT gebaseerde diensten worden ondersteund. -{}-Ook behoort hiertoe zich het e Content-programma[24], dat ten doel heeft de ontwikkeling van innovatieve Europese digitale inhoud te bevorderen, en MODINIS, dat directe steun geeft voor benchmarking, studies, studiebijeenkomsten en promotie- en sensibiliseringsacties die ertoe bijdragen e Europe te implementeren.

De toepassing van ICT door zowel de private als de openbare sector is een belangrijk element voor de verbetering van de innovatieprestaties en het concurrentievermogen. ICT is de ruggengraat van de kenniseconomie en een katalysator voor organisatorische verandering en innovatie. Niet alleen is ICT een sector die een hoge vlucht neemt, maar zij maakt ook een substantieel en steeds groter wordend deel van de toegevoegde waarde van alle goederen en diensten uit. Geschat wordt bijvoorbeeld dat van de ongeveer 1,4% jaarlijkse productiviteitsgroei in de EU tussen 1995 en 2000 rond 0,7% te danken was aan ICT.

Dankzij ICT kan worden voldaan aan de groeiende vraag naar betere gezondheidszorg ( e Health), efficiënt onderwijs en levenslang leren ( e Learning), een betere levenskwaliteit voor senioren, meer veiligheid en integratie, alsmede een betere participatie. Dankzij ICT kunnen overheidsdiensten en nieuwe digitale content efficiënter, doelgerichter, meer op de doelgroep toegesneden en toegankelijker worden afgeleverd. De investeringen in ICT en het gebruik van on-linediensten blijven in Europa evenwel ten achter bij de inspanningen van onze belangrijkste concurrenten en verlopen bovendien trager. Dit geldt met name voor de dienstensector. Tussen 1995 en 2001 was het aandeel van de investeringen in IT-kapitaalgoederen in het BBP 1,6 procentpunt geringer dan in de VS[25]. Hoewel de verantwoordelijkheid voor investeringsprogramma's in de eerste plaats bij het bedrijfsleven en de nationale overheid berust, heeft ook de Gemeenschap een rol. De Raad Telecom verlangde in december 2004 een integraal ICT-beleid. Dit werd in maart 2005 door de Europese Raad bekrachtigd toen hij de Commissie vroeg een nieuw initiatief voor de informatiemaatschappij te ontplooien.

Het specifieke Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid wordt een van de middelen ter ondersteuning van de acties die worden genoemd in het nieuwe initiatief "i2010: Europese informatiemaatschappij", dat is aangekondigd in de mededeling van de Commissie van februari 2005 over een hernieuwde Lissabon-strategie[26]. Het zal de toepassing van ICT door burgers, bedrijfsleven en overheid verder stimuleren en ten doel hebben de overheidsinvesteringen in ICT te intensiveren. Het programma bouwt voort op de lessen die uit eerdere programma's ( e Ten, e Content en MODINIS) kunnen worden getrokken, maar verbetert de synergieën tussen deze programma's en vergroot hun impact. Het programma geeft steun aan acties die ten doel hebben de Gemeenschappelijke Europese informatieruimte verder te ontwikkelen en de interne markt voor informatiegoederen en -diensten te versterken. Het is de bedoeling innovatie te stimuleren door ICT op ruimere schaal toe te passen en erin te investeren teneinde een inclusieve informatiemaatschappij te ontwikkelen, efficiëntere en effectievere diensten van openbaar belang aan te bieden en de levenskwaliteit te verbeteren. Ook wordt de fragmentatie van de Europese markt voor digitale inhoud aangepakt door steun te geven aan de productie en verspreiding van Europese on-line-inhoud en de culturele en taalkundige verscheidenheid van Europa te bevorderen. Vanaf 2008 zal het programma het onlangs door de Raad en het Europees Parlement goedgekeurde e Content + -programma voortzetten.

Hoewel de meeste financiële steun voor de toepassing en het beste gebruik van ICT afkomstig is van de particuliere sector en de lidstaten, biedt de communautaire steun met name de mogelijkheid een gemeenschappelijke aanpak en gecoördineerde acties te ontwikkelen, goede werkwijzen uit te wisselen en in de gehele Unie interoperabele oplossingen toe te passen. Ook heeft het programma een belangrijke rol bij de bevordering van een meertalige omgeving die oog heeft voor de culturele verscheidenheid. De actie van de Gemeenschap is ook van wezenlijk belang voor een goede koppeling met ander Europees beleid, zoals het regelgevend kader voor e Communicatie en Televisie zonder grenzen en het beleid op het gebied van de interne markt, de werkgelegenheid, onderwijs en jeugd, duurzame ontwikkeling, veiligheid en handel.

Het Programma Intelligente energie - Europa

Het Programma Intelligente energie - Europa (2003-2006)[27] wordt in het kader van het KCI voortgezet en uitgebreid. Het programma, dat is gebaseerd op artikel 175, lid 1, van het Verdrag, heeft ten doel een duurzame ontwikkeling op energiegebied te ondersteunen en bij te dragen tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen: milieubescherming, voorzieningszekerheid en concurrentievermogen.

De uitstoot van broeikasgassen komt voor bijna 94% voor rekening van het verbruik van energie, terwijl het vervoer 90% van de stijging van de CO2-emissie veroorzaakt. Energie-efficiëntie en duurzame energiebronnen zijn van wezenlijk belang als het erom gaat te voldoen aan de Kyoto-vereisten en de groeiende afhankelijkheid van Europa van energie-invoer, die in 2030 bijna 70% zou kunnen bereiken, te verminderen. De Unie heeft zich een ambitieus doel gesteld: een aandeel van duurzame energie in het bruto binnenlands verbruik van 12% in 2010[28] en een verdere verlaging van het eindverbruik van energie, maar deze doelstellingen kunnen alleen worden bereikt wanneer de lidstaten en de Gemeenschap omvangrijke extra acties ondernemen. De Unie heeft zich duidelijke kwantitatieve doelen gesteld, die ertoe moeten leiden dat uiterlijk in 2010 wordt overgestapt op intelligente energie. Hiertoe behoren een verdubbeling van het aandeel van duurzame energiebronnen in het energieverbruik van de EU tot 12%, de verhoging van het aandeel van met duurzame bronnen opgewekte elektriciteit tot 21% en een toename van het aandeel van biobrandstoffen in de totale hoeveelheid voor vervoer gebruikte benzine en diesel tot 5,75%. Ook moet een aantal meer kwalitatieve doelen worden bereikt, zoals een grotere verkoop van energie-efficiënte producten/toestellen en een uitbreiding van hoogrendabele warmtekrachtkoppeling. Er zijn twee belangrijke voorstellen gedaan: de lidstaten moeten de hoeveelheid energie die voor het eindverbruik beschikbaar is met nog eens 1% per jaar verminderen, en bovendien het energieverbruik van energieverbruikende producten en een aantal producten die aan de eco-designvereisten voldoen, verminderen.

Naast deze wetgevingsmaatregelen voert de Gemeenschap programma's uit die ertoe moeten bijdragen de communautaire wetgeving te implementeren. Het Programma Intelligente energie - Europa is een niet-technologisch programma van de Gemeenschap op energiegebied dat gericht is op de verwijdering van niet-technische hinderpalen, het scheppen van marktkansen en sensibilisering.

Bij een beoordeling vooraf van het vervolgprogramma voor "Intelligente energie - Europa" bleek dat het lopende programma kosteneffectief is en dat het nieuwe programma voor continuïteit moet zorgen.

Het is dan ook de bedoeling dat het "Programma Intelligente energie - Europa" in het kader van het KCI de strategie en de doelstellingen op het gebied van duurzame energie die op communautair niveau zijn overeengekomen, sneller ten uitvoer brengt, met name door: vergemakkelijking van de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van het regelgevend kader voor energie, verhoging van het niveau van de investeringen in nieuwe, optimaal presterende technologieën en toename van de toepassing van en de vraag naar energie-efficiëntie, duurzame energiebronnen en energiediversificatie, ook in het vervoer, door verdere bewustwording en kennis bij de belangrijkste actoren in de EU. Het programma zal ertoe bijdragen de kloof te overbruggen tussen de succesvolle demonstratie van innovatieve technologieën en de daadwerkelijke introductie van deze technologieën op de markt, teneinde deze op grote schaal toe te passen. Ook zal het bijdragen tot versterking van de administratieve capaciteit om de strategie en het beleid verder te ontwikkelen en bestaande regelgeving ten uitvoer te leggen, met name in de nieuwe lidstaten. Verder beoogt het programma duurzame economische groei met nieuwe banen, een grotere sociale coherentie en een betere levenskwaliteit, terwijl de verspilling van natuurlijke hulpbronnen moet worden voorkomen.

Het programma zal uit drie specifieke gebieden bestaan: i) energie-efficiëntie en rationeel gebruik van energie, met name in de bouwnijverheid en de industrie ('SAVE'); ii) nieuwe en duurzame energiebronnen voor de gecentraliseerde en gedecentraliseerde productie van elektriciteit en warmte en de toepassing ervan in de lokale omgeving en in energiesystemen ('ALTENER'); iii) energieaspecten van het vervoer, diversificatie van brandstoffen, bijvoorbeeld door nieuw ontwikkelde en duurzame energiebronnen, en duurzame brandstoffen en energie-efficiëntie in het vervoer ('STEER'). Bovendien worden in het kader van het programma horizontale initiatieven gefinancierd, waarbij energie-efficiëntie en duurzame energiebronnen in diverse sectoren van de economie worden geïntegreerd en/of waarbij allerlei instrumenten, middelen en actoren binnen dezelfde actie of hetzelfde project worden gecombineerd.

De internationale dimensie van het Programma Intelligente energie ('COOPENER') zal worden voortgezet in het kader van de nieuwe instrumenten voor buitenlandse hulp die de Commissie in september 2004 heeft voorgesteld[29].

Twee belangrijke soorten projecten zullen worden ondersteund: enerzijds stimulerings- en verspreidingsprojecten, die gunstige algemene voorwaarden voor duurzame energietechnologieën zouden moeten bevorderen, zoals administratieve structuren, algemene bewustmaking, horizontale en verticale samenwerking en netwerkvorming en een betere implementatie van het regelgevend kader; anderzijds markttoepassingsprojecten, waarbij het gebruik van nieuwe duurzame energietechnologieën systematisch wordt gestimuleerd.

Wat de uitvoering en beheer van het programma betreft, overweegt de Commissie het mandaat van het onlangs opgerichte 'Uitvoerend agentschap voor intelligente energie' te verlengen en de taken in verband met het programmabeheer waarbij geen politieke keuzes behoeven te worden gemaakt, aan deze instantie te delegeren.

BEHEER VAN HET NIEUWE KADERPROGRAMMA VOOR CONCURRENTIEVERMOGEN EN INNOVATIE

Hoewel de programma's die deel uitmaken van het KCI, elk hun eigen beheerscomité en hun eigen werkprogramma krijgen, biedt het KCI wel een coherente aanpak van de overkoepelende doelstellingen. De uitvoeringsinstrumenten zijn vaak bestemd voor meer dan een programma, wat de duidelijkheid voor de gebruikers ten goede komt. Het KCI wordt daarom eenvoudiger dan de huidige regelingen met hun vele financieringsprogramma's en instrumenten.

Bijvoorbeeld:

- De communautaire financiële instrumenten bieden steun aan MKB-bedrijven in traditionele sectoren en aan MKB-bedrijven die investeren in ICT, innovatie en milieutechnologieën.

- De diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en de innovatie spelen een belangrijke rol bij de informatieverstrekking aan het MKB over de werking van de interne markt en de kansen die zij biedt. Verder zorgen zij voor de feedback van het MKB ten behoeve van de beleidsontwikkeling en van effectbeoordelingen en helpen zij ondernemingen bij grensoverschrijdende samenwerking. Maar ook verspreiden zij de nodige informatie over op innovatie gerichte beleidsvoornemens, wetgeving en ondersteunende programma's, bevorderen zij de exploitatie van de resultaten van onderzoekprogramma's en treden zij als bemiddelaar op bij de overdracht van technologie en kennis en bij het opbouwen van partnerschappen tussen innoverende bedrijven[30].

- De vorming van netwerken tussen belanghebbenden is een centraal thema in het programma. Het vergemakkelijkt de overdracht van kennis en ideeën, wat een van de belangrijkste voorwaarden voor innovatie is.

Het is de bedoeling dat sommige taken in verband met specifieke programma's voor de Commissie worden beheerd door nieuwe en/of bestaande, maar aangepaste, uitvoerende agentschappen. Dit geldt met name voor de projecten op energiegebied, die zullen worden beheerd en uitgevoerd door het uitgebreide "Uitvoerend agentschap voor intelligente energie". Het beheer van de financiële instrumenten van de Gemeenschap voor het MKB blijft hoofdzakelijk in handen van het EIF. In voorkomend geval wordt ook samengewerkt met internationale ontwikkelingsbanken, zoals de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO).

Samenhang met ander communautair beleid

Het KCI, de structuurfondsen en de plattelandsontwikkeling

De regionale dimensie is van wezenlijk belang voor de verbetering van het concurrentie- en innovatievermogen in Europa. Het door de Commissie voorgestelde nieuwe cohesiebeleid wil hardnekkige regionale dispariteiten op deze gebieden aanpakken door concurrentievermogen en innovatie expliciet als centrale basis voor interventies van de structuurfondsen in het kader van de doelstellingen "Convergentie" en "Regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid" te maken. Bovendien zal de Commissie een voorstel doen voor Communautaire strategische richtsnoeren inzake coherentie, waarin wordt uiteengezet hoe de nationale en regionale autoriteiten die voor het beheer van de structuurfondsen verantwoordelijk zijn, rekening dienen te houden met de prioriteiten van de EU, waaronder concurrentievermogen en innovatie. Deze richtsnoeren vormen een goede gelegenheid er bij de beheersinstanties op aan te dringen te zorgen voor investeringen die aansluiten op het EU-beleid inzake concurrentievermogen en innovatie. Om deze doelstellingen efficiënt en effectief te verwezenlijken, moeten interventies worden gebaseerd op begrip voor de behoeften van het MKB, doeltreffend beleid ter bevordering van ondernemingen en ondernemerschap, innovatie en het gebruik van ICT, investeringen in milieutechnologieën, energiegebruik, goede werkwijzen ten aanzien van instrumenten inzake eigen en vreemd vermogen en overdracht van technologie.

Soortgelijke overwegingen gelden voor veel interventies van het nieuwe plattelandsontwikkelingsbeleid. Wanneer het zijn belangrijkste doelstellingen - een beter concurrentievermogen van de voedingsmiddelenketen, duurzaam grondbeheer, economische diversificatie en plaatselijke ontwikkeling - nastreeft, draagt het bij tot duurzame ontwikkeling, groei en werkgelegenheid in plattelandsgebieden overal in de EU. Het accent ligt vooral op innovatie. De meeste ondernemingen in plattelandsgebieden behoren tot het MKB; veel van deze bedrijven zijn kleine of micro-ondernemingen waarvoor de toegang tot innovatie en ICT van vitaal belang is.

Regio's die voor de convergentiedoelstelling van de structuurfondsen in aanmerking komen, worden aangemoedigd deel te nemen aan uitwisselingen die in het kader van het KCI worden georganiseerd, zodat hun specifieke situatie in aanmerking wordt genomen bij de vaststelling van goede werkwijzen die aan hun behoeften zijn aangepast.

Wanneer het KCI op deze gebieden optimale werkwijzen en uitmuntendheid vaststelt en bevordert, zouden de nationale en regionale autoriteiten in het ideale geval de cohesiefondsen en het nieuwe plattelandsontwikkelingsfonds als belangrijkste instrument moeten gebruiken om het niveau van de achterblijvers op te krikken door het concurrentievermogen en de innovatie in de regio te stimuleren en daardoor de dispariteiten te verkleinen. De regionale instanties ontwikkelen voorstellen voor regionale financiering, zodat zij rekening kunnen houden met hun eigen behoeften en ambities (overeenkomstig de versterkte beginselen van subsidiariteit en evenredigheid). Daarom moet ervoor worden gezorgd dat het cohesiebeginsel niet in het gedrang komt en dat men niet handelt in strijd met de op het bottom-upbeginsel gebaseerde governancestructuur van de structuurfondsen. Het KCI moet de lidstaten en regio's evenwel actief aanmoedigen ervoor te zorgen dat door het EFRO en het EARDF gesteunde maatregelen geënt worden op in het kader van KCI-acties ontwikkelde en vastgestelde voorbeelden van optimale werkwijzen, met name door netwerkvorming.

Het KCI en het KP7-OTO

Concurrentievermogen en innovatie in Europa worden niet alleen door het Zevende kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (KP7-OTO) gesteund, maar ook door het KCI. Deze programma's vullen elkaar aan en versterken elkaar bij hun ondersteuning van de doelstellingen van Lissabon.

Het KCI bestrijkt zowel de technologische als de niet-technologische aspecten van innovatie. Wat de technologische innovatie betreft, richt het zich met name op het laatste deel van het onderzoek- en innovatieproces. Meer in het bijzonder bevordert het kaderprogramma diensten in verband met de overdracht en het gebruik van innovatieve technologieën, projecten voor de implementatie en de introductie op de markt van bestaande nieuwe technologieën op gebieden als ICT, energie en milieubescherming[31] en de ontwikkeling en coördinatie van nationale en regionale programma's en beleidsmaatregelen op het gebied van innovatie. Ook zal het de beschikbaarheid van externe financieringsbronnen en de toegang van innovatieve MKB-bedrijven tot deze financieringsbronnen verbeteren, ook voor onderzoeks- en innovatieactiviteiten, en de deelneming van het MKB aan het KP7-OTO bevorderen.

Het KP7-OTO zal in versterkte mate steun blijven geven voor transnationale samenwerking op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie, met name wanneer het gaat om de samenwerking tussen ondernemingen en openbare onderzoeksinstellingen, voor specifieke OTO-programma's ten behoeve van het MKB en voor de mobiliteit van onderzoekers tussen bedrijven en universiteiten. Daarbij zal meer aandacht worden besteed aan de technologische innovatiebehoeften van de industrie en er zullen nieuwe acties worden geïntroduceerd in de vorm van gezamenlijke technologische initiatieven op kerngebieden van industrieel belang. Ook zullen de verspreiding en het gebruik van onderzoeksresultaten binnen projecten en op specifieke thematische gebieden en de coördinatie van nationale programma's en beleidsmaatregelen op onderzoeksgebied worden bevorderd. Steun voor transnationale samenwerking tussen op onderzoek gerichte regionale clusters vormen een aanvulling op soortgelijke activiteiten van het KCI, waarbij regionale acties en beleidsmaatregelen op het gebied van innovatie centraal staan.

Het KCI en levenslang leren

Zonder onderwijs en opleiding is het niet mogelijk de vaardigheden en kennis van Europa's menselijk kapitaal die voor innovatie noodzakelijk zijn, up to date te houden. Hoogopgeleide arbeidskrachten reageren beter op de snel veranderende vraag van het bedrijfsleven en passen zich in een nieuwe werkkring gemakkelijker aan. Ook dragen onderwijs en opleiding bij aan de verspreiding van de kennis en aan het proces waarbij organisaties van hun ervaringen leren en hun werkwijzen, producten en diensten verbeteren. Europa heeft behoefte aan meer en betere investeringen in onderwijs en opleiding. Wanneer het voorstel voor een "Integraal actieprogramma op het gebied van levenslang leren"[32] eenmaal is goedgekeurd, zal dit programma ondernemerschap helpen bevorderen, bij- en nascholing ondersteunen en organisaties helpen 'lerende organisaties' te worden.

Ook voor het Europees Sociaal Fonds (ESF) is de ondersteuning van systemen voor levenslang leren een prioriteit, en wel als onderdeel van zijn prioritaire doelstelling het aanpassingsvermogen van werkenden en ondernemingen te vergroten, met name door bevordering van meer investeringen in menselijke hulpbronnen door ondernemingen, en met name MKB-bedrijven, en werkenden.

Het KCI, het ESF en het programma voor levenslang leren, met name de maatregelen in het kader van Leonardo da Vinci, versterken elkaar dus.

Bij de acties ter ondersteuning van computervaardigheden zal rekening worden gehouden met de beleidswerkzaamheden inzake basisvaardigheden die onder auspiciën van "Onderwijs en opleiding 2010" worden uitgevoerd, en de steun die in het kader van het "Programma voor levenslang leren" voor computervaardigheden wordt gegeven.

Het KCI en de trans-Europese netwerken

Voor het concurrentievermogen en de sociaal-economische coherentie in de Europese Unie is het van vitaal belang dat de trans-Europese netwerken voor vervoer, energie en telecommunicatie voltooid en ten uitvoer gelegd worden. Wil het MKB op de interne markt succes hebben, dan is toegang tot de netwerken van het hoogste belang, zoals ook blijkt uit artikel 154 van het Verdrag. Het KCI en het beleid inzake trans-Europese netwerken versterken elkaar doordat zij ertoe bijdragen het concurrentievermogen van het bedrijfsleven te stimuleren; het "Programma Intelligente energie - Europa" geeft bijvoorbeeld steun aan een rationeler, efficiënter en duurzamer energiegebruik door administratieve, communicatieve en andere niet-technologische hinderpalen op te sporen en te verwijderen. Zo vergemakkelijkt het KCI de interconnectie met en de toegang tot het trans-Europese energienetwerk.

Raadpleging en effectbeoordeling

Over het voorstel van de Commissie voor het KCI is een effectbeoordeling opgesteld. Ook is er een openbare raadpleging gehouden. Tussen december 2004 en februari 2005 zijn aan de hand van een raadplegingsdocument de standpunten van de belanghebbenden over het voorgestelde KCI verzameld. Centraal hierin stonden de voordelen en de toegevoegde waarde van het samenvoegen van de verschillende elementen in een enkel programma en de relatie van dit programma met andere communautaire maatregelen inzake concurrentievermogen en innovatie. Daarnaast werden de belanghebbenden over enkele specifieke componenten van het KCI afzonderlijk geraadpleegd.

Het idee om een kader voor acties ter bevordering van het concurrentievermogen en innovatie te scheppen, kreeg overal een positief onthaal, hoewel sommigen vreesden dat de identiteit, de zichtbaarheid en het politieke zwaartepunt van de specifieke programma's zouden verwateren. De hoofddoelstellingen van het programma kregen een overweldigende steun; dit gold met name de ondersteuning van innovatie. De respondenten waren het erover eens dat er duidelijk behoefte was aan Europese interventies op deze gebieden, ook al zijn de lidstaten hiervoor in eerste instantie verantwoordelijk. De meeste belanghebbenden zien in het voorgestelde kaderprogramma een mogelijkheid de programma's die er deel van uitmaken gebruikersvriendelijker te maken en gemakkelijker toegankelijk voor het MKB.

Uit het raadplegingsproces kwamen veel nuttige commentaren en voorstellen naar voren. Deze betroffen evenwel meer de programmering en de uitvoering dan het besluit zelf; te zijner tijd zal er rekening mee worden gehouden.

Subsidiariteit en evenredigheid

Overeenkomstig de rechtsgronden van het KCI worden de vastgestelde uitdagingen op evenredige wijze en in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel aangepakt[33]. Voor alle gebieden waarop het KCI van toepassing is, delen de lidstaten en de Gemeenschap de verantwoordelijkheid[34]. Het KCI wordt alleen toegepast wanneer het gebruik van communautaire instrumenten ter verbetering van de resultaten op nationaal of subnationaal niveau of voor het bereiken van de communautaire doelen aantoonbaar een toegevoegde waarde voor Europa heeft. De voor de onderdelen van het KCI opgerichte beheerscomités zien erop toe dat de door het KCI ondersteunde activiteiten in overeenstemming zijn met de prioriteiten van de lidstaten. Voor de evenredigheid zal met name worden gezorgd door de interventies te richten op aspecten waar de markt tekortschieten.

De programma-instrumenten zijn ook in overeenstemming met het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel:

- De communautaire financiële instrumenten voor het MKB geven de nationale instrumenten een extra hefboomeffect omdat ze door de AAA-rating van het EIF worden gesteund. De evenredigheid van deze instrumenten wordt verzekerd door via op de markt aanwezige intermediairs voor een hefboomeffect te zorgen. Er worden problemen aangepakt die ondanks de integratie van de markt voor financiële diensten blijven optreden als gevolg van erkend, hardnekkig marktfalen. De instrumenten vormen een aanvulling op andere (op de eigen middelen gebaseerde) interventies van het EIF en op activiteiten van andere internationale financiële instellingen. Door de Europese dimensie worden goede werkwijzen in verband met deze instrumenten verspreid en worden gecoördineerde activiteiten gestimuleerd. In veel lidstaten zijn er op dit gebied tekortkomingen en levert de toegang tot een geschikte financiering nog steeds een obstakel op voor ondernemerschap, innovatie, de ontwikkeling van de informatiemaatschappij en de ontwikkeling en toepassing van milieutechnologieën.

- De communautaire steun voor diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en de innovatie in Europa helpen de partnerorganisaties in de lidstaten het MKB meer van deze diensten te verstrekken en de samenwerking tussen bedrijven in de EU te bevorderen. Wanneer de steun overal op dezelfde manier gestructureerd is, kunnen de afzonderlijke centra gedecentraliseerde informatie- en adviesdiensten aanbieden. De proportionaliteit wordt verzekerd door de samenwerking met partnerorganisaties die goed in het economisch leven van hun regio zijn geïntegreerd.

- Acties inzake beleidsontwikkeling, zoals de uitwisseling van ervaringen, benchmarking en de coördinatie van nationaal beleid, helpen de autoriteiten de aanpak van de voorwaarden voor ondernemerschap, MKB-ontwikkeling, innovatie, eco-innovatie en de ontwikkeling en invoering van ICT in hun beleid te verbeteren. Deze uitwisseling van ervaringen, die deel uitmaakt van de open coördinatiemethode, wordt gebruikt als middel om de nationale autoriteiten te helpen hun eigen beleidsverantwoordelijkheden te verbeteren. In aansluiting hierop zijn partnerschappen mogelijk, waarvan de toegevoegde waarde voor de Gemeenschap voortkomt uit hun grensoverschrijdende aard.

- De belangrijkste steun voor bedrijfsinnovatieprojecten in Europa vloeit voort uit nationale en regionale programma's. Juist door hun nationale en regionale versplintering kunnen ze evenwel geen gebruik maken van het creatieve potentieel dat in andere EU-landen beschikbaar is. Dit probleem wordt aangepakt door steun te verlenen voor samenwerking tussen nationale en regionale programma's voor bedrijfsinnovatie, met name door uitwisselingen en de bevordering van optimale werkwijzen.

- Projecten voor gezamenlijke rekening, zoals implementatie-, proef- en markttoepassingsprojecten, hebben ten doel innovatie, de vorming van netwerken tussen belanghebbenden en de overdracht en introductie van nieuwe technologieën op de markt te stimuleren, vaak op grensoverschrijdende basis. De financiële steun voor deze projecten wordt gebaseerd op de toegevoegde waarde van de actie voor de Gemeenschap en in overeenstemming met de doelstellingen en het werkprogramma van het desbetreffende programma.

Budgettaire consequenties

Het "financieel memorandum" bij dit besluit vermeldt de indicatieve gevolgen voor de begroting. Het besluit is in overeenstemming met de financiële programmering voor het tijdvak 2007-2013, zoals voorgesteld door de Commissie[35].

2005/0050 (COD)

Voorstel voor een

BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

tot vaststelling van een kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (2007-2013)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 156, artikel 157, lid 3, en artikel 175, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie[36],

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité[37],

Gezien het advies van het Comité van de Regio's[38],

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag[39],

Overwegende hetgeen volgt:

De Europese Raad van Lissabon stelde zich in maart 2000 ten doel om van Europa de meest competitieve en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken. Hij benadrukte het belang om een gunstig klimaat voor het midden- en kleinbedrijf (het MKB) te creëren en vond het belangrijk beste werkwijzen te verspreiden en toe te zien op een grotere convergentie tussen de lidstaten. In juni 2001 stelde de Europese Raad van Göteborg de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling vast om ervoor te zorgen dat economische groei, sociale integratie en milieubescherming hand in hand gaan. De productiepatronen van ondernemingen spelen een belangrijke rol bij de duurzame ontwikkeling.

Om bij te dragen tot de vergroting van het concurrentie- en innovatievermogen van de Gemeenschap, de uitbouw van de kennismaatschappij en een duurzame ontwikkeling op basis van een evenwichtige economische groei moet een kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (hierna "het kaderprogramma") worden vastgesteld.

Dit is in overeenstemming met de mededeling van de Commissie aan de voorjaarsvergadering van de Europese Raad, getiteld "Samen werken aan werkgelegenheid en groei - Een nieuwe start voor de Lissabon-strategie"[40]. Hierin wordt gevraagd om maatregelen die groei en concurrentievermogen opleveren en het investeren en werken in Europa aantrekkelijker maken. Daarbij wordt herinnerd aan de noodzaak ondernemersinitiatieven te stimuleren, voldoende durfkapitaal voor de oprichting van bedrijven aan te trekken en een sterke industriële basis in Europa te behouden, terwijl tegelijkertijd innovatie en met name eco-innovatie, dat wil zeggen innovatie die verband houdt met of gebruik maakt van milieutechnologieën, de verbreiding van informatie- en communicatietechnologieën (ICT) en het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen moeten worden bevorderd. Terwijl het concurrentievermogen grotendeels tot stand komt door een vitaal bedrijfsleven dat werkzaam is in een open, competitieve markt en gesteund wordt door de juiste randvoorwaarden, en met name door een regelgeving die innovatie begunstigt, moet de communautaire financiering zorgen voor een hefboomeffect en aanvullende financiering bieden wanneer er sprake is van een marktfalen.

In het kaderprogramma moeten de specifieke maatregelen van de Gemeenschap op het gebied van ondernemerschap, het MKB, het concurrentievermogen van de industrie, innovatie, informatie- en communicatietechnologie (ICT), milieutechnologieën en intelligente energie worden samengevoegd, die tot dusver waren geregeld in Besluit 96/413/EG van de Raad van 25 juni 1996 betreffende de uitvoering van een communautair actieprogramma ten behoeve van het concurrentievermogen van de Europese industrie[41], Beschikking 2000/819/EG van de Raad van 20 december 2000 betreffende een meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemerschap, met name voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) [42], Verordening (EG) nr. 1655/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juli 2000 betreffende het financieringsinstrument voor het milieu (LIFE) [43], Beschikking nr. 2256/2003/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 tot vaststelling van een meerjarenprogramma (2003-2005) voor de monitoring van het eEuropa actieplan 2005, verspreiding van goede praktĳken en de verbetering van de netwerk- en informatiebeveiliging (Modinis) [44], Beschikking 2001/48/EG van de Raad van 22 december 2000 tot vaststelling van een communautair meerjarenprogramma ter stimulering van de ontwikkeling en het gebruik van Europese digitale inhoud op de mondiale netwerken en ter bevordering van de taalkundige verscheidenheid in de informatiemaatschappĳ[45], Beschikking nr. 1336/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 1997 betreffende een geheel van richtsnoeren voor trans-Europese telecommunicatienetwerken[46] en Beschikking nr. 1230/2003/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: "Intelligente energie - Europa"[47].

In het kaderprogramma wordt een reeks gemeenschappelijke doelen vastgesteld, alsmede de totale begroting voor de uitvoering van deze doelen, verschillende soorten uitvoeringsmaatregelen en de regelingen voor toezicht en evaluatie en voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen.

Activiteiten betreffende onderzoek en technologische ontwikkeling die in overeenstemming met artikel 166 van het Verdrag worden uitgevoerd, blijven buiten beschouwing in het kaderprogramma, dat een aanvulling is op het communautaire kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling dat is vastgesteld bij Beschikking […] van het Europees Parlement en de Raad van […][48].

De gemeenschappelijke doelen van het kaderprogramma worden gerealiseerd door middel van specifieke programma's, getiteld "Programma voor ondernemerschap en innovatie", "Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid" en "Programma Intelligente energie - Europa".

In dit besluit worden de financiële middelen voor de gehele looptijd van het programma vastgesteld. Dit bedrag vormt voor de begrotingsautoriteit het voornaamste referentiepunt in de zin van punt 33 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure[49].

Voor ieder specifiek programma moet een eigen, indicatief budget gereserveerd worden.

Om ervoor te zorgen dat de financiering beperkt blijft tot ingrepen bij marktfalen en om marktverstoringen te vermijden, moet de financiering via het kaderprogramma in overeenstemming zijn met de communautaire voorschriften inzake staatssteun en de flankerende instrumenten en met de geldende communautaire definitie van het MKB.

Ingevolge de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte (EER) en de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten kunnen de desbetreffende landen aan de Gemeenschapsprogramma's deelnemen. Deelneming van andere landen is mogelijk wanneer overeenkomsten en procedures daartoe de mogelijkheid bieden.

Het kaderprogramma en de specifieke programma's moeten regelmatig worden gecontroleerd en geëvalueerd, zodat ze in voorkomend geval kunnen worden aangepast.

Ook moeten passende maatregelen ter voorkoming van onregelmatigheden en fraude worden genomen. Ingevolge Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen[50], Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad van 11 november 1996 betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen tegen fraudes en andere onregelmatigheden[51] en Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF)[52] moeten verder de nodige stappen worden gezet om verloren, ten onrechte uitbetaalde of onjuist bestede bedragen terug te vorderen.

De groei en het concurrentievermogen van ondernemingen in de industrie en de dienstensector hangen af van hun vermogen zich snel aan veranderingen aan te passen en hun innovatieve potentieel te exploiteren. Dit geldt voor alle ondernemingen, ongeacht hun omvang, maar in het bijzonder voor kleinere ondernemingen. Het is daarom gepast een specifiek programma, getiteld "Programma voor ondernemerschap en innovatie", vast te stellen.

De Gemeenschap kan als katalysator en coördinator van de inspanningen van de lidstaten optreden. Zij kan bijdragen aan hun prestaties en deze aanvullen, met name door de uitwisseling van nationale en regionale ervaringen en werkwijzen te bevorderen, door de beste werkwijzen vast te stellen en te verspreiden en door ertoe bij te dragen dat overal in Europa diensten ter ondersteuning van bedrijven en innovatie, met name voor het MKB, beschikbaar zijn.

In haar Mededeling aan de Raad en het Europees Parlement over "Stimulering van technologieën voor duurzame ontwikkeling: een actieplan voor de Europese Unie inzake milieutechnologieën"[53] vraagt de Commissie om Gemeenschapsprogramma's ter ondersteuning van de ontwikkeling en verbreiding van milieutechnologieën en om het inzetten van financiële instrumenten om de risico's van investeringen in milieutechnologieën te delen.

De financiële marktinstrumenten van de Gemeenschap ten behoeve van het MKB vormen een aanvulling op de nationale financiële programma's en zorgen voor een hefboomwerking. Zij kunnen particuliere investeringen voor de oprichting van nieuwe innovatieve bedrijven stimuleren en bedrijven met een hoog groeipotentieel die zich nog in hun ontwikkelingsfase bevinden, helpen een vastgesteld tekort aan eigen middelen te verkleinen. Zij kunnen de toegang van bestaande MKB-bedrijven tot leningen voor activiteiten ter ondersteuning van hun concurrentievermogen en groeipotentieel verbeteren.

Het Europees Investeringsfonds (EIF) is het gespecialiseerde Gemeenschapsinstrument dat durfkapitaal en garantie-instrumenten voor het MKB beschikbaar stelt. Het draagt bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Gemeenschap, onder meer waar het gaat om de kennismaatschappij, innovatie, groei, werkgelegenheid en de bevordering van een ondernemingszin. Het EIF zorgt voor de noodzakelijke continuïteit in het beheer van Gemeenschapsprogramma's en heeft daarbij veel ervaring opgedaan. Dat het EIF namens de Commissie communautaire financiële instrumenten ten behoeve van het MKB beheert, wordt dan ook door onafhankelijke deskundigen als een goede werkwijze beschouwd. Het EIF is ook deskundig op het gebied van de ondersteuning van nieuwe, op publiek-private samenwerking gebaseerde acties van de lidstaten, die ten doel hebben op de kapitaalmarkten risicovolle investeringen aan te trekken ten behoeve van innovatieve kleine bedrijven.

Op handen zijnde veranderingen in het financiële klimaat en nieuwe boekhoudnormen leiden ertoe dat financiële instellingen gevoeliger worden voor risico's en dat er een ratingcultuur ontstaat, waardoor de kredietvoorziening aan het MKB, tenminste gedurende een overgangsfase, kan worden ingeperkt. Het Programma voor ondernemerschap en innovatie moet daarom inspelen op de veranderende financiële behoeften van het MKB, waaronder de behoefte aan financiering vanuit de regio en de aanpassing aan het nieuwe financiële klimaat, maar moet marktverstoringen vermijden.

Diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en innovatie spelen een belangrijke rol bij het doorgeven van informatie aan het MKB over de werking en de mogelijkheden van de interne markt voor goederen en diensten en bij de transnationale overdracht van innovatie, kennis en technologie. Ook zijn zij van cruciaal belang bij het vergemakkelijken van de toegang van het MKB tot informatie over de Gemeenschapswetgeving die op hen van toepassing is, en ook over toekomstige wetgeving, zodat zij op kosteneffectieve wijze daarop kunnen inspelen. Uit externe analyses is gebleken dat de horizontale rol bij het verlenen van Europese diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven moet worden versterkt. Dit betreft de verspreiding van informatie over Gemeenschapsprogramma's en de bevordering van de deelname van het MKB aan die programma's, en met name aan het communautaire kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. Verder blijkt uit analyses dat het belangrijk is de interactie tussen de Commissie en het MKB te vergemakkelijken.

De Gemeenschap moet zich voorzien van een degelijke analytische basis ter ondersteuning van de beleidsvorming op het gebied van het MKB, ondernemerschap, innovatie en het concurrentievermogen in de industrie. Die basis moet een toegevoegde waarde leveren aan de informatie die op nationaal niveau op deze gebieden beschikbaar is. De Gemeenschap moet zorgen voor de gemeenschappelijke ontwikkeling van concurrentievermogenstrategieën voor de industrie en de dienstensector en voor de bevordering van beste werkwijzen met betrekking tot het ondernemingsklimaat en de ondernemingscultuur, met inbegrip van maatschappelijk verantwoord ondernemen en gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Ook moet zij de opkomst van jonge ondernemers bevorderen.

De Europese Raad van 20 en 21 maart 2003 gaf prioriteit aan innovatie en ondernemerschap en benadrukte dat Europa meer moet doen om ideeën in een werkelijke toegevoegde waarde om te zetten. Hij riep op de voorwaarden te creëren waarbij het bedrijfsleven tot innovatie overgaat. Het lineaire innovatiemodel, waarbij wordt verondersteld dat onderzoek rechtstreeks tot innovatie leidt, blijkt niet te volstaan om de innovatieprestaties te verklaren of om goede beleidsreacties op innovatiegebied te ontwerpen. Ervan uitgaande dat het innovatieproces staat of valt met de ondernemingen, moeten de financiering ter stimulering van innovatieve activiteiten van ondernemingen en de omzetting van de resultaten van innovatie in marktproducten, alsmede de innovatiegovernance en -cultuur deel gaan uitmaken van het Programma voor ondernemerschap en innovatie. Dit moet ertoe bijdragen dat innovatie het concurrentievermogen helpt bevorderen en tot een praktische toepassing in het bedrijfsleven leidt. De Europese Raad van 25 en 26 maart 2004 voegde hieraan nog toe dat schone technologieën van levensbelang zijn voor een volledige exploitatie van de synergieën tussen het bedrijfsleven en het milieu. De bevordering van eco-innovatie, waartoe ook innovatieve schone technologieën behoren, kan ertoe bijdragen de mogelijkheden hiervan te exploiteren.

De markt voor de overdracht en absorptie van kennis is vaak ondoorzichtig en het gebrek aan informatie of het niet in staat zijn contacten te leggen, leidt tot marktbelemmeringen. Bedrijven vinden het ook moeilijk technologieën die geen deel uitmaken van hun traditionele werkterrein, in hun arbeidsproces te integreren en om toegang te krijgen tot nieuwe soorten vaardigheden. De financiële risico's bij innovatie kunnen hoog zijn, terwijl de winstgevendheid door problemen bij de ontwikkeling kan worden vertraagd en het voor de belastingen soms verschil maakt of de innovatie wel of niet slaagt. De vaardigheden die nodig zijn om de mogelijkheden te gebruiken, zijn wellicht niet in voldoende mate aanwezig. Belemmeringen van institutionele of regelgevende aard kunnen het ontstaan van en de toegang tot nieuwe markten vertragen of hinderen. Bovendien ligt het vaak aan de economische omstandigheden of bedrijven wel of niet gaan innoveren.

Die belemmeringen voor de marktpenetratie van innovatietechnologieën zijn bijzonder belangrijk wanneer het gaat om milieutechnologieën. De milieukosten van goederen en diensten komen vaak niet volledig tot uiting in de marktprijzen. Het gedeelte van de kosten dat niet in de marktprijs is verdisconteerd, komt ten laste van de gemeenschap als geheel en niet van de veroorzakers van de vervuiling. Dit marktfalen en het belang dat de Gemeenschap erbij heeft om op een kosteneffectievere wijze natuurlijke hulpbronnen te behouden, vervuiling te voorkomen en het milieu te beschermen, rechtvaardigen de grotere steun voor eco-innovatie.

De Gemeenschapsacties op innovatiegebied hebben ten doel de ontwikkeling van een innovatiebeleid in de lidstaten en de regio's te ondersteunen en de toepassing van synergieën tussen het innovatiebeleid en de ondersteunende activiteiten van Europa, de lidstaten en de regio's te vergemakkelijken. De Gemeenschap is in staat transnationale uitwisselingen, het wederzijdse leerproces en netwerkvorming te bevorderen en samenwerking bij het innovatiebeleid te stimuleren. Netwerkvorming door belanghebbenden is de sleutel voor een vergemakkelijking van de kennis- en ideeënstroom die noodzakelijk is voor innovatie.

De resolutie waaraan de Raad tijdens de Raad Telecom van 9 december 2004 zijn goedkeuring hechtte, biedt de grondslag voor het voorstel voor een nieuw initiatief op het gebied van de informatiemaatschappij ter versterking van de bijdrage van de informatiemaatschappij aan de prestaties van Europa. In haar Mededeling over een nieuwe start voor de Lissabon-strategie stelt de Commissie voor de inspanningen erop te concentreren "sterkere en duurzame groei [te] bewerkstelligen en meer en betere banen [te] creëren". Zij benadrukt dat de verbreiding van ICT in zowel de private als de openbare sector een belangrijk element voor de verbetering van de innovatieprestaties en het concurrentievermogen is. Daarom moet een speciaal programma, getiteld "Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid", worden vastgesteld.

ICT is de ruggengraat van de kenniseconomie. Zij neemt ongeveer de helft van de productiviteitsgroei in moderne economieën voor haar rekening en biedt unieke oplossingen voor de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen. De verbetering van diensten van de overheidssector en van algemeen belang moet plaatsvinden in nauwe samenwerking met de desbetreffende communautaire beleidsgebieden van de Gemeenschap, zoals gezondheidszorg, onderwijs en opleiding, milieu, vervoer, ontwikkeling van de interne markt en mededinging.

De toepassing en het beste gebruik van oplossingen op basis van innovatieve ICT moeten worden gestimuleerd, met name wanneer het gaat om diensten van openbaar belang. De ondersteuning door de Gemeenschap moet ook de coördinatie en de uitvoering van acties voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in de lidstaten vergemakkelijken.

In de tussentijdse evaluatie van het e TEN-programma (trans-Europees netwerk voor Telecom) wordt voor communautaire interventies bij projecten ter ondersteuning van trans-Europese diensten op gebieden van openbaar belang een vraaggestuurde aanpak aanbevolen.

De mededelingen van de Commissie over de elektronische overheid[54] en de elektronische gezondheidszorg[55] en de conclusies van de Raad in verband hiermee verlangen een grotere inspanning op het gebied van innovatie, de uitwisseling van goede werkwijzen en interoperabiliteit, en stellen vast dat er behoefte bestaat aan grotere synergieën tussen verwante EU-programma's.

Er is een wettelijk kader vastgesteld om in te spelen op de uitdagingen van de digitale inhoud in de informatiemaatschappij. Dit is gebeurd in Richtlĳn 2003/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie[56], Richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij[57] en Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken[58].

Uiteenlopende werkwijzen in de lidstaten werpen steeds nieuwe technische belemmeringen op die een ruime toegang tot en het hergebruik van overheidsinformatie in de Gemeenschap tegenhouden.

Bij de Gemeenschapsacties inzake digitale inhoud moet rekening worden gehouden met de meertaligheid en culturele verscheidenheid van de Gemeenschap.

De natuurlijke hulpbronnen, die ingevolge artikel 174 van het Verdrag behoedzaam en rationeel moeten worden gebruikt, omvatten, naast de duurzame energiebronnen, ook aardolie, aardgas en vaste brandstoffen, die weliswaar essentiële energiebronnen zijn, maar tevens de voornaamste bronnen van kooldioxide-emissies zijn.

Het Groenboek "Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening"[59] stelde dat de Europese Unie steeds afhankelijker van externe energiebronnen wordt en dat haar afhankelijkheid in de komende twintig tot dertig jaar tot 70% zou kunnen toenemen. Daarom legde het de nadruk op de noodzaak het aanbodbeleid in evenwicht te brengen door duidelijke maatregelen ten behoeve van een op de vraag gericht beleid en riep het op tot een beheerster en milieuvriendelijker gebruik, met name door vervoer en bouwnijverheid. Ook werd gevraagd aan de aanbodzijde prioriteit te geven aan de ontwikkeling van nieuwe en duurzame energiebronnen, enerzijds als reactie op de uitdaging van de aardopwarming, en anderzijds om het vroeger al eens in actieprogramma's en resoluties gestelde doel te bereiken om het aandeel van energie uit duurzame energiebronnen in het bruto binnenlandse verbruik uiterlijk in 2010 tot 12% op te voeren.

Ingevolge Richtlijn 2001/77/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2001 betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit duurzame energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt[60] moeten de lidstaten nationale indicatieve streefcijfers vaststellen die verenigbaar zijn met het algemene indicatieve streefcijfer van de Gemeenschap: 12% van het bruto binnenlandse energieverbruik in 2010, en in het bijzonder met het indicatieve aandeel van de elektriciteit uit duurzame energiebronnen: 21% in het totale elektriciteitsverbruik van de Gemeenschap in 2010. In de mededeling van de Commissie "Het aandeel van hernieuwbare energie in de EU"[61] wordt gewaarschuwd dat het streefcijfer van een aandeel van duurzame energie in het totale energieverbruik van de Gemeenschap van 12% in 2010 alleen haalbaar is wanneer omvangrijke extra acties worden ondernomen.

Ingevolge Richtlijn 2002/91/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2002 betreffende de energieprestatie van gebouwen[62] moeten de lidstaten voor nieuwe en bestaande gebouwen minimumeisen inzake energieprestaties toepassen, zorgen voor een energiecertificering van gebouwen en eisen dat c.v.-ketels en airconditioningsystemen in gebouwen regelmatig worden gekeurd.

Ingevolge Richtlijn 2003/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 mei 2003 ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen of andere duurzame brandstoffen in het vervoer[63] moeten de lidstaten erop toezien dat een minimaal aandeel van biobrandstoffen en andere duurzame brandstoffen op hun markten wordt aangeboden.

Ingevolge Richtlijn 2004/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling op basis van de vraag naar nuttige warmte binnen de interne energiemarkt en tot wijziging van Richtlijn 92/42/EEG[64] moeten de lidstaten analyses van hun potentieel voor hoogrendabele warmtekrachtkoppeling uitvoeren en steunregelingen vaststellen die in overeenstemming zijn met het vastgestelde nationale potentieel.

Om de uitvoering van deze Gemeenschapsmaatregelen te vergemakkelijken, een grotere marktpenetratie voor duurzame energiebronnen te bereiken en de energie-efficiëntie te verbeteren, is er behoefte aan specifieke communautaire stimuleringsprogramma's, die de voorwaarden moeten scheppen voor de overgang naar duurzame energiesystemen; in het bijzonder moet steun worden gegeven aan de normalisering van de apparatuur waarmee duurzame energiebronnen worden geproduceerd of verbruikt, moet de technologie op ruimere schaal worden toegepast en moeten de beste werkwijzen bij het beheer van de vraagzijde worden verbreid. Hetzelfde geldt voor Gemeenschapsmaatregelen in verband met de etikettering van de energie-efficiëntie van elektrische, elektronische, kantoor- en communicatieapparatuur en de normalisering van verlichtings-, verwarmings- en airconditioningssystemen. Daarom moet een speciaal programma met de titel "Programma Intelligente energie - Europa" worden vastgesteld.

Om ervoor te zorgen dat de vastgestelde strategie ter bevordering van duurzame energie zich in volle omvang kan ontplooien, is het niet alleen noodzakelijk dat de Gemeenschap de ontwikkeling en uitvoering van het beleid blijft steunen en bestaande, niet-technologische belemmeringen door middel van uitgebreide voorlichtingscampagnes verwijdert, maar moet bovenal in de gehele Gemeenschap sneller steun worden gegeven aan investeringen in innovatieve technologieën, waarvan de introductie op de markt moeten worden gestimuleerd.

Duurzame energiebronnen en energie-efficiëntie bieden niet alleen milieuvoordelen, ze behoren ook tot de snelst groeiende bedrijfstakken in de Gemeenschap en creëren nieuwe, innovatieve banen. De Europese industrie is de nummer één ter wereld bij de ontwikkeling van technologieën voor de opwekking van elektriciteit uit duurzame energie. Deze technologieën bevorderen de economische en sociale cohesie en voorkomen de verspilling van natuurlijke hulpbronnen.

Beschikking nr. 1230/2003/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: "Intelligente energie - Europa" (2003-2006)[65] loopt af op 31 december 2006.

Drie van de vier specifieke gebieden van het bij Beschikking nr. 1230/2003/EG vastgestelde programma moeten in het kader van dit programma worden voortgezet. Het zijn: i) de bevordering van energie-efficiëntie en het rationeel gebruik van energiebronnen ('SAVE'), ii) de bevordering van nieuwe en duurzame energiebronnen ('ALTENER'), en iii) de bevordering van energie-inefficiëntie en het gebruik van nieuwe en duurzame energiebronnen in het vervoer ('STEER').

De internationale dimensie ('COOPENER') van het bij Beschikking nr. 1230/2003/EG vastgestelde programma moet worden voortgezet in het kader van het nieuwe Gemeenschapsinstrument voor buitenlandse hulp[66].

Overeenkomstig de beginselen van goed bestuur en betere regelgeving heeft de Commissie onafhankelijke deskundigen opgedragen vooraf een evaluatie te maken van een hernieuwd communautair meerjarenprogramma op energiegebied, dat op 31 december 2006 het huidige programma "Intelligente energie - Europa" zou moeten opvolgen. In hun verslag komen de deskundigen tot de conclusie dat het noodzakelijk is dat programma na 2006 voort te zetten en er een uitgebreider en ambitieuzer instrument van te maken.

Daar de doelstellingen van het overwogen optreden ter vergroting van het concurrentie- en innovatievermogen van de Gemeenschap wegens de noodzaak van multilaterale partnerschap, transnationale mobiliteit en de uitwisseling van informatie in de gehele Gemeenschap niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve wegens de aard van de noodzakelijke acties en maatregelen beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit besluit niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.

De voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden[67].

Gezien de aard van de onderwerpen die in het kader van de specifieke programma's worden behandeld, moet de Commissie voor de uitvoering van ieder specifiek programma door een ander comité worden bijgestaan.

Bij Besluit nr. xxx/2005/EG van het Europees Parlement en de Raad is een meerjarenprogramma, e Content plus genaamd, vastgesteld ter verbetering van de toegankelijkheid, bruikbaarheid en exploiteerbaarheid van digitale inhoud in Europa. Eind 2008 loopt dit besluit af. Daarna moeten de maatregelen om de digitale inhoud in Europa toegankelijker, bruikbaarder en beter exploiteerbaar te maken worden voortgezet in het kader van het bij dit besluit vastgestelde Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid[68].

De in Beschikking 96/413/EG vervatte maatregelen moeten in het Programma voor ondernemerschap en innovatie worden geïntegreerd. Beschikking 96/413/EG dient derhalve te worden ingetrokken,

BESLUITEN:

TITEL I GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

Hoofdstuk 1 Het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie

Artikel 1 Vaststelling

1. Bij dit besluit wordt een kaderprogramma voor communautaire maatregelen op het gebied van concurrentievermogen en innovatie, hierna het 'kaderprogramma' genoemd, met een looptijd van 1 januari 2007 tot en met 31 december 2013 vastgesteld.

2. Het kaderprogramma draagt bij tot het concurrentie- en innovatievermogen van de Gemeenschap als moderne kennismaatschappij, waarvan de duurzame ontwikkeling gebaseerd is op een evenwichtige economische groei, op een uiterst concurrentiële sociale markteconomie met een hoog beschermingsniveau en op verbetering van de milieukwaliteit.

3. Activiteiten betreffende onderzoek en technologische ontwikkeling die in overeenstemming met artikel 166 van het Verdrag worden uitgevoerd, blijven in het kaderprogramma buiten beschouwing.

Artikel 2 Doelen

1. Het kaderprogramma heeft de volgende doelen:

a) stimulering van het concurrentievermogen van ondernemingen en in het bijzonder van het midden- en kleinbedrijf (MKB);

b) bevordering van innovatie en eco-innovatie;

c) versnelling van de ontwikkeling van een competitieve, innovatieve en inclusieve informatiemaatschappij;

d) bevordering van energie-efficiëntie en nieuwe en duurzame energiebronnen in alle sectoren, met inbegrip van het vervoer.

2. De doelen van het kaderprogramma worden gerealiseerd door uitvoering van de volgende specifieke, in titel II vastgestelde programma's, hierna 'de specifieke programma's' genoemd:

a) Programma voor ondernemerschap en innovatie;

b) Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid;

c) Programma Intelligente energie - Europa.

Artikel 3 Begroting

1. Het financieel referentiebedrag voor de uitvoering van dit programma bedraagt 4 212,6 miljoen euro.

2. Een indicatieve verdeling van de voor de specifieke programma's beschikbare middelen is opgenomen in bijlage I.

3. De jaarlijkse kredieten worden binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten goedgekeurd door de begrotingsautoriteit.

Artikel 4 Deelname van derde landen

Dit kaderprogramma staat open voor deelname van:

a) de EVA-landen (correcte vertaling van EFTA?) die lid zijn van de EER, overeenkomstig de voorwaarden die zijn neergelegd in de EER-Overeenkomst;

b) de kandidaat-lidstaten die onder een pretoetredingsstrategie vallen, overeenkomstig de algemene beginselen en voorwaarden die in de respectieve kaderovereenkomsten en besluiten van de Associatieraad voor deelname van deze landen aan EG-programma's zijn vastgesteld;

c) de westelijke Balkanlanden, overeenkomstig de bepalingen die na de vaststelling van de kaderovereenkomsten voor de deelname door deze landen aan EG-programma’s worden overeengekomen;

d) andere derde landen wanneer overeenkomsten daartoe de mogelijkheid bieden.

Hoofdstuk II Uitvoering van het kaderprogramma

Artikel 5 Werkprogramma's

1. De Commissie stelt, volgens de procedure van artikel 46, lid 2, ieder jaar een werkprogramma voor de specifieke programma's vast.

De Commissie zorgt voor de uitvoering ervan.

2. Wijzigingen van de in lid 1 bedoelde jaarlijkse werkprogramma's die betrekking hebben op toegewezen begrotingsmiddelen van meer dan 1 miljoen euro, worden goedgekeurd volgens de procedure van artikel 46, lid 2.

Artikel 6 Aard van de uitvoeringsmaatregelen

1. Voor de uitvoering van de werkprogramma's worden vooral de volgende maatregelen toegepast:

a) communautaire financiële instrumenten voor het MKB;

b) netwerken waarin diverse belanghebbenden worden samengebracht;

c) proefprojecten, markttoepassingsprojecten en andere maatregelen ter ondersteuning van de verbreiding van innovatie;

d) analyse, ontwikkeling en coördinatie van het beleid met de deelnemende landen;

e) uitwisseling en verspreiding van informatie, bewustmakingscampagnes;

f) steun voor gezamenlijke acties van lidstaten of regio's;

g) aanbestedingen op basis van technische specificaties die in samenwerking met de lidstaten zijn uitgewerkt;

h) partnerschappen tussen nationale en regionale autoriteiten.

2. Deze en andere uitvoeringsmaatregelen, zoals uiteengezet in afdeling 2 van de hoofdstukken I, II en III van titel II, kunnen bij elk van de specifieke programma's worden toegepast indien het desbetreffende werkprogramma daarin voorziet.

3. Op de verleende financiering zijn de communautaire voorschriften inzake staatssteun en de flankerende instrumenten volledig van toepassing.

Artikel 7 Technische bijstand

De in het kader van d it besluit vastgestelde begroting kan ook worden belast met uitgaven die verband houden met voorbereidende activiteiten, toezicht, controle, audits en evaluaties die rechtsreeks voor de uitvoering van dit besluit en voor de verwezenlijking van zijn doelstellingen noodzakelijk zijn.

Het gaat hierbij met name om studies, vergaderingen, voorlichtingsactiviteiten, publicaties, uitgaven voor computerhulpmiddelen, -systemen en -netwerken voor de uitwisseling en verwerking van gegevens, alsmede om alle andere uitgaven voor technische, wetenschappelijke en administratieve bijstand en expertise waaraan de Commissie bij de uitvoering van het besluit behoefte mocht hebben.

Artikel 8 Toezicht en evaluatie

1. De Commissie oefent regelmatig toezicht uit op de uitvoering van het kaderprogramma en zijn specifieke programma's .

De Commissie stelt jaarlijks voor ieder specifiek programma een uitvoeringsverslag op, waarin de ondersteunde activiteiten worden belicht aan de hand van de financiële uitvoering, de resultaten en de effecten.

2. Het kaderprogramma en zijn specifieke programma's zijn het onderwerp van tussentijdse en eindevaluaties, waarbij onderwerpen als de relevantie, coherentie en synergieën, doeltreffendheid, efficiëntie, duurzaamheid en nut worden behandeld.

In de tussentijdse evaluaties kunnen ook elementen uit vroegere programma's achteraf worden geëvalueerd.

3. De tussentijdse en eindevaluaties van de specifieke programma's en de noodzakelijke toewijzingen uit de begroting worden opgenomen in de respectieve werkprogramma's.

De tussentijdse en eindevaluatie van het kaderprogramma en de noodzakelijke toewijzingen uit de begroting worden opgenomen in het werkprogramma voor het specifieke programma "Programma voor ondernemerschap en innovatie", dat wordt beschreven in hoofdstuk I van titel II.

4. De tussentijdse evaluatie van het kaderprogramma wordt uiterlijk op 31 december 2009 afgesloten en de eindevaluatie uiterlijk op 31 december 2011.

Het tijdschema voor de tussentijdse en eindevaluaties van de specifieke programma's wordt zodanig vastgesteld dat met de resultaten ervan rekening kan worden gehouden in de tussentijdse en eindevaluatie van het kaderprogramma.

5. De Commissie deelt de belangrijkste resultaten van de tussentijdse en eindevaluaties van het kaderprogramma en de specifieke programma's daarvan mee aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

Artikel 9 Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap

1. De Commissie ziet erop toe dat bij de uitvoering van uit hoofde van d it besluit gefinancierde acties de financiële belangen van de Gemeenschap worden beschermd door de toepassing van maatregelen ter voorkoming van fraude, corruptie en andere illegale handelingen, zulks door de uitvoering van doeltreffende controles en de terugvordering van ten onrechte uitbetaalde bedragen en, indien onregelmatigheden worden vastgesteld, door doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties, overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95, Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 en Verordening (EG) nr. 1073/1999.

2. Voor de uit hoofde van dit besluit gefinancierde communautaire acties zijn Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 en Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van toepassing op elke schending van een bepaling van het Gemeenschapsrecht, niet-nakoming van een op grond van het programma overeengekomen contractuele verplichting daaronder begrepen, als gevolg van een handelen of nalaten van een marktdeelnemer, die door een ongerechtvaardigde uitgave een nadelig effect heeft of zou hebben op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen of op door de Europese Gemeenschappen beheerde budgetten.

3. Alle uitvoeringsmaatregelen uit hoofde van dit besluit voorzien met name in toezicht en financiële controle door de Commissie of een door haar gemachtigde vertegenwoordiger, dan wel in audits van de Europese Rekenkamer, indien nodig ter plaatse.

TITEL II SPECIFIEKE PROGRAMMA'S

Hoofdstuk 1 Programma voor ondernemerschap en innovatie

Afdeling 1Doelstellingen en werkterreinen

ARTIKEL 10 Vaststelling en doelstellingen

1. Hierbij wordt een steunprogramma voor het bedrijfsleven en het MKB, ondernemerschap, innovatie en het concurrentievermogen van de industrie vastgesteld (hierna het "Programma voor ondernemerschap en innovatie" genoemd).

2. Het Programma voor ondernemerschap en innovatie omvat acties ter ondersteuning, verbetering, stimulering en bevordering van:

a) toegang tot financiering voor de start en groei van MKB-bedrijven en de investering in innoverende activiteiten, met inbegrip van eco-innovatie;

b) het scheppen van een gunstig samenwerkingsklimaat voor het MKB;

c) innovatie in bedrijven, met inbegrip van eco-innovatie;

d) een ondernemerschaps– en innovatiecultuur;

e) economische en administratieve hervormingen inzake ondernemingen en innovatie.

Artikel 11 Toegang tot financiering voor de start en groei van MKB-bedrijven

Acties in verband met de toegang tot financiering voor de start en groei van MKB-bedrijven en de investering in innoverende activiteiten, met inbegrip van eco-innovatie, kunnen betrekking hebben op:

a) vergroting van de investeringsvolumes van risicokapitaalfondsen en door business angels gesteunde investeringsvehikels;

b) het bieden van een hefboomeffect aan instrumenten voor financiering met vreemd vermogen ten behoeve van het MKB;

c) verbetering van het financiële klimaat voor het MKB.

Artikel 12 Samenwerking van het MKB

Acties in verband met samenwerking van het MKB kunnen betrekking hebben op:

a) bevordering van diensten ter ondersteuning van het MKB;

b) het bijdragen aan maatregelen om bedrijven in het MKB te helpen bij de samenwerking met ondernemingen in andere landen, met inbegrip van inspanningen om het MKB bij de Europese normalisatie te betrekken;

c) bevordering en vergemakkelijking van internationale samenwerking tussen ondernemingen.

Artikel 13 Innovatie in bedrijven, met inbegrip van eco-innovatie

Acties in verband met innovatie, met inbegrip van eco-innovatie, kunnen betrekking hebben op:

a) bevordering van sectorspecifieke innovatie, clusters, innovatienetwerken, publiek-private samenwerking op innovatiegebied en samenwerking met relevante internationale organisaties, en de toepassing van innovatiebeheer;

b) ondersteuning van nationale en regionale bedrijfsinnovatieprogramma's;

c) ondersteuning van de verbreiding van innovatieve technologie;

d) ondersteunende diensten voor transnationale kennis- en technologieoverdracht en voor het beheer van intellectuele en industriële eigendom;

e) het onderzoeken van nieuwe soorten innovatiediensten;

f) het bevorderen van technologie en kennis door archivering en overdracht van gegevens.

Artikel 14 Ondernemerschaps– en innovatiecultuur

Acties in verband met ondernemerschaps- en innovatiecultuur kunnen betrekking hebben op:

a) bevordering van ondernemersinitiatief, -vaardigheden en -cultuur, en het creëren van een evenwicht tussen het ondernemersrisico en de beloning, in het bijzonder voor jonge ondernemers;

b) bevordering van een gunstig ondernemingsklimaat voor innovatie, bedrijfsontwikkeling en groei;

c) ondersteuning van beleidsontwikkeling en samenwerking tussen actoren, onder wie ook nationale en regionale programmabeheerders.

Artikel 15 Economische en administratieve hervormingen inzake ondernemingen en innovatie

Acties betreffende economische en administratieve hervormingen inzake ondernemingen en innovatie kunnen betrekking hebben op:

a) gegevensverzameling, analyse van en toezicht op prestaties, ontwikkeling en coördinatie van beleid;

b) het bijdragen aan de vaststelling en bevordering van strategieën betreffende het concurrentievermogen voor de industrie en de dienstensector;

c) ondersteuning van het wederzijdse leerproces om te komen tot excellente nationale en regionale overheidsdiensten.

Afdeling 2Uitvoering

ARTIKEL 16 Communautaire financiële instrumenten ten behoeve van het MKB

1. De communautaire financiële instrumenten ten behoeve van het MKB moeten het MKB een gemakkelijker toegang tot financiering bieden op bepaalde momenten in de bedrijfscyclus: in de zaai- en startfase, bij uitbreiding en bij overdracht van ondernemingen. Investeringen van het MKB in onder meer technologische ontwikkeling, innovatie en technologieoverdracht vallen binnen het werkterrein van deze instrumenten.

2. De in lid 1 bedoelde instrumenten zijn:

a) de Faciliteit voor snelgroeiende, innovatieve MKB-bedrijven (FSIM);

b) de MKB-garantiefaciliteit;

c) het Capaciteitsopbouwprogramma.

3. De uitvoeringsbepalingen voor deze instrumenten zijn opgenomen in bijlage II.

Artikel 17 FSIM

1. De FSIM wordt namens de Commissie beheerd door het EIF.

Zij vervult de volgende functies:

a) bijdragen tot de oprichting en financiering van MKB-bedrijven en verkleinen van de kloof tussen de aandelenmarkt en de risicokapitaalmarkt, die MKB-bedrijven belemmert bij het benutten van hun groeipotentieel;

b) ondersteunen van innovatieve MKB-bedrijven met een groot groeipotentieel, in het bijzonder bedrijven die zich bezighouden met onderzoek, ontwikkeling en andere innoverende activiteiten.

2. De FSIM bestaat uit twee deelfaciliteiten:

FSIM 1 betreft aanloopinvesteringen (zaai- en startfase). Zij richt zich op investeringen in gespecialiseerde durfkapitaalfondsen, zoals fondsen voor de aanloopfase, regionaal opererende fondsen, fondsen voor specifieke bedrijfstakken, technologieën of OTO, en fondsen die gekoppeld zijn aan incubatoren (correcte vertaling?); op hun beurt verstrekken deze fondsen kapitaal aan MKB-bedrijven. Ook kan zij mede-investeren in door business angels gesteunde fondsen en investeringsvehikels.

FSIM 2 betreft uitbreidingsinvesteringen en investeert in gespecialiseerde risicokapitaalfondsen, die op hun beurt quasi-aandelenkapitaal of aandelenkapitaal verschaffen aan innovatieve MKB-bedrijven met een groot groeipotentieel tijdens de uitbreidingsfase. Bij de investeringen van FSIM 2 wordt buy-outkapitaal of vervangingskapitaal gemeden.

De FSIM kan investeren in intermediairs door in voorkomend geval te werken met nationale regelingen die gericht zijn op de ontwikkeling van investeringsmaatschappijen voor kleine bedrijven.

Artikel 18 MKB-garantiefaciliteit

1. De MKB-garantiefaciliteit wordt namens de Commissie beheerd door het EIF.

Zij vervult de volgende functies:

a) het verstrekken van tegengaranties of, in voorkomend geval, medegaranties voor garantiestelsels in de hiervoor in aanmerking komende landen;

b) het verstrekken van directe garanties aan andere geschikte financiële intermediairs.

2. De MKB-garantiefaciliteit bestaat uit vier deelfaciliteiten:

Deelfaciliteit a), betreffende financiering met vreemd vermogen door leningen of lease, verkleint de specifieke problemen die het MKB bij de toegang tot financiering ondervindt door het ervaren hogere risico bij investeringen in kennisgerelateerde activiteiten, zoals technologische ontwikkeling, innovatie en technologieoverdracht, en door het ontbreken van voldoende onderpand.

Deelfaciliteit b), betreffende microkredieten, stimuleert financiële instellingen om een grotere rol te spelen bij de verstrekking van kleine leningen met proportioneel hogere behandelingskosten per eenheid aan leningnemers die onvoldoende onderpand kunnen bieden. Naast garanties of tegengaranties kunnen financiële intermediairs ook subsidies ontvangen als gedeeltelijke tegemoetkoming in de hoge administratiekosten van microkredietverlening.

Deelfaciliteit c), betreffende garanties voor aandelenkapitaal- of quasi-aandelenkapitaalinvesteringen in MKB-bedrijven, richt zich op investeringen door lokale of regionale fondsen die zaaikapitaal en/of startkapitaal verstrekken en mezzaninefinancieringsfondsen, en beoogt de specifieke moeilijkheden te verkleinen die MKB-bedrijven vanwege hun zwakke financiële structuur en als gevolg van bedrijfsoverdrachten ondervinden.

Deelfaciliteit d), betreffende securitisatie van portefeuilles voor MKB-financiering met vreemd vermogen, mobiliseert extra vreemd vermogen voor het MKB, waarbij met de beoogde instellingen passende risicodelingsregelingen worden afgesproken. Deze transacties worden gesteund op voorwaarde dat de betrokken instellingen zich ertoe verbinden een aanzienlijk deel van de liquiditeit die zij als gevolg van het gemobiliseerde kapitaal ontvangen, binnen een redelijke termijn voor nieuwe MKB-leningen te bestemmen.

Artikel 19 Capaciteitsopbouwprogramma

1. Het Capaciteitsopbouwprogramma wordt beheerd in samenwerking met internationale financiële instellingen, waaronder de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), de Europese Investeringsbank (EIB), het EIF en de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa (CEB).

Het vervult de volgende functies:

a) vergroting van de deskundigheid op het gebied van investeringen en technologie bij fondsen die in innovatieve MKB-bedrijven of MKB-bedrijven met groeipotentieel investeren;

b) bevordering van de kredietverstrekking aan het MKB door verbetering van de kredietbeoordelingsprocedures voor MKB-leningen.

2. Het Capaciteitsopbouwprogramma bestaat uit de Zaaikapitaalactie en de Partnerschapsactie.

De Zaaikapitaalactie verleent subsidies om de verstrekking van durfkapitaal aan innovatieve MKB-bedrijven en andere MKB-bedrijven met groeipotentieel, waaronder bedrijven in de traditionele economie, te bevorderen door steun aan zaai- en startkapitaalfondsen en soortgelijke organisaties. De subsidies worden verleend voor de aanwerving op lange termijn van extra personeel met specifieke deskundigheid op het gebied van investeringen of technologie.

De Partnerschapsactie verleent subsidies aan financiële intermediairs om de kosten te dekken van technische bijstand bij de verbetering van hun kredietbeoordelingsprocedures voor MKB-financiering met vreemd kapitaal, teneinde de financiering van het MKB in landen met matige bancaire intermediatie te bevorderen.

Onder "matige intermediatie" wordt in het kader van de Partnerschapsactie verstaan de bancaire dienstverlening in landen waar het binnenlandse krediet als percentage van het bruto binnenlands product volgens de gegevens van de Europese Centrale Bank of het Internationaal Monetair Fonds ver onder het EU-gemiddelde ligt.

De Partnerschapsactie begeleidt de kredietlijnen en de risicodeling die door internationale financiële instellingen aan partnerbanken of financiële instellingen in de hiervoor in aanmerking komende landen zijn verleend. Een aanzienlijk deel van de actie betreft verbetering van de kundigheid van banken om de commerciële haalbaarheid van projecten met een eco-innovatieaspect te beoordelen.

Artikel 20 Diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en de innovatie

1. Diensten ter ondersteuning van het bedrijfsleven en de innovatie, met name voor het MKB, moeten worden bevorderd.

2. In verband met het in lid 1 genoemde doel kan financiële steun aan netwerkpartners worden toegekend, met name voor het verlenen van:

a) informatie-, feedback- en bedrijfssamenwerkingsdiensten;

b) innovatie-, technologie- en kennisoverdrachtsdiensten;

c) diensten ter bevordering van de deelname van het MKB aan het OTO-kaderprogramma van de Gemeenschap.

Bijzonderheden betreffende deze diensten zijn opgenomen in bijlage III.

3. De Commissie selecteert netwerkpartners op basis van oproepen tot het indienen van voorstellen betreffende de in lid 2, onder a), b) en c), genoemde diensten. Op basis van deze oproepen tot het indienen van voorstellen kan de Commissie met geselecteerde netwerkpartners een kader-partnerschapsovereenkomst sluiten waarin is vastgelegd welk soort activiteiten zal worden verricht, volgens welke procedure subsidies aan hen worden verleend en welke algemene rechten en plichten elke partij heeft. De kader-partnerschap kan de gehele looptijd van het programma beslaan.

4. Behalve voor de in lid 2, onder a), b) en c), bedoelde diensten kan de Commissie voor het verrichten van andere, binnen het bestek van het kaderprogramma vallende activiteiten ook financiële steun verlenen op basis van een uitsluitend aan de netwerkpartners gerichte oproep tot het indienen van voorstellen.

5. De Commissie steunt de netwerkpartners door te zorgen voor de nodige coördinatie en operationele steun. Organisaties die gevestigd zijn in landen die niet aan het programma deelnemen, kunnen van deze coördinatie en operationele steun profiteren.

6. De Commissie zorgt ervoor dat de netwerkpartners onderling samenwerken en dat zij verzoeken die zij niet zelf kunnen vervullen aan een competente netwerkpartner doorgeven.

Artikel 21 Steunregeling voor bedrijfsinnovatie

1. De Steunregeling voor bedrijfsinnovatie stimuleert de transnationale samenwerking tussen steunprogramma's voor bedrijfsinnovatie.

2. Een groep samenwerkende programma's kan voor Gemeenschapssteun in aanmerking komen als de programma's:

a) afzonderlijk worden beheerd door overheidsdiensten op nationaal of subnationaal niveau; en

b) samen ten minste drie deelnemende landen omvatten; en

c) gecoördineerd of gezamenlijk worden beheerd.

3. Op basis van oproepen tot het indienen van voorstellen van de Gemeenschap kunnen voor steun in aanmerking komende groepen samenwerkende programma's worden geselecteerd.

4. Er kan steun worden verleend aan geselecteerde groepen samenwerkende programma's om de waarde van de hele groep of van een of meer specifieke acties van de groep te vergroten, te zorgen voor synergie tussen samenwerkende programma's of te zorgen voor kritische massa.

5. De steun kan bestaan in aanvullende communautaire financiering voor geselecteerde groepen samenwerkende programma's door bijdragen:

a) aan een gemeenschappelijk actiesteunfonds van een groep samenwerkende programma's; of

b) aan de financiering van specifieke gemeenschappelijke acties van een groep samenwerkende programma's.

6. De uit een dergelijk gemeenschappelijk fonds gefinancierde acties of door de Gemeenschap gefinancierde specifieke gemeenschappelijke acties staan open voor allen die in het kader van een samenwerkingsprogramma van de groep voor deelname aan de desbetreffende actie in aanmerking zouden komen.

Artikel 22 Analyse, ontwikkeling en coördinatie van beleid met deelnemende landen

De volgende elementen kunnen bijdragen tot de analyse, ontwikkeling en coördinatie van beleid met deelnemende landen:

a) studies, gegevensverzameling, enquêtes en publicaties, zo mogelijk op basis van officiële statistische gegevens;

b) bijeenkomsten van deskundigen, onder wie ook deskundigen van overheidsinstellingen en belanghebbende partijen, conferenties en andere evenementen;

c) bewustmaking, netwerkvorming en andere relevante activiteiten;

d) benchmarking van nationale en regionale prestaties en uitwerking, verspreiding en toepassing van goede werkwijzen.

Artikel 23 Partnerschappen tussen instanties op nationaal en regionaal niveau

1. Om gerichte administratieve samenwerking tot stand te brengen, kunnen partnerschapsacties worden ontplooid op basis van oproepen tot het indienen van voorstellen aan nationale contactpunten. Deze kunnen vervolgens in overleg met de nationale of regionale instanties een deskundige of een team van deskundigen hierover de leiding geven.

2. De Commissie beoordeelt het door de leidinggevende deskundige of door de teams van deskundigen opgestelde werkplan en kan een subsidie aan overheidsdiensten verlenen.

3. De partnerschapsacties kunnen met centrale ondersteuningsdiensten van de Commissie worden aangevuld.

Artikel 24 Programmaondersteunende maatregelen

De Commissie kan de volgende stappen nemen:

a) analyse van en toezicht op het concurrentievermogen en sectorale vraagstukken, mede met het oog op het jaarlijkse verslag van de Commissie over het concurrentievermogen van de Europese industrie;

b) uitvoering van effectbeoordelingen van Gemeenschapsmaatregelen die specifiek van belang zijn voor het concurrentievermogen van ondernemingen;

c) beoordeling van specifieke aspecten of specifieke uitvoeringsmaatregelen in verband met dit programma;

d) verspreiding van nuttige informatie over dit programma.

Afdeling 3Werkprogramma

ARTIKEL 25 Werkprogramma

De doelstellingen en prioriteiten, operationele tijdschema's, deelnemingsregels en selectie- en beoordelingscriteria voor de in de artikelen 16 tot en met 23 bedoelde maatregelen worden uitvoerig beschreven in het werkprogramma.

Hoofdstuk II Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid

Afdeling 1Doelstellingen en werkterreinen

ARTIKEL 26 Vaststelling en doelstellingen

1. Hierbij wordt een programma ter ondersteuning van het informatie- en communicatietechnologiebeleid vastgesteld (hierna het "Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid" genoemd).

2. Het Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid omvat de volgende acties:

a) ontwikkeling van de Gemeenschappelijke Europese informatieruimte en versterking van de interne markt voor informatieproducten en -diensten;

b) bevordering van innovatie door bredere toepassing van ICT en door investeringen in ICT;

c) ontwikkeling van een inclusieve informatiemaatschappij en efficiëntere en effectievere diensten van openbaar belang en verbetering van de levenskwaliteit.

3. Promotie en bewustmaking van de kansen en voordelen die ICT voor bedrijven en burgers oplevert, vormen een belangrijk aspect van de in lid 2 bedoelde acties.

Artikel 27 Gemeenschappelijke Europese informatieruimte

Acties in verband met de Gemeenschappelijke Europese informatieruimte zijn gericht op:

a) het verschaffen van naadloze toegang tot diensten die op ICT berusten en het scheppen van goede randvoorwaarden voor een snelle en juiste verbreiding van convergerende digitale communicatie en diensten, met inbegrip van interoperabiliteits-, veiligheids- en vertrouwensaspecten;

b) verbetering van de voorwaarden voor de ontwikkeling van digitale inhoud met speciale aandacht voor meertaligheid en culturele diversiteit;

c) toezicht op de E