24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/3 
zaamheden in het bedrijf, te verzekeren. Hierbij 
moet duidelijk worden bepaald, welke gegevens 
concreet dienen te worden verzameld. 
Dit dient uiteraard op de geldende voorschriften 
van de afzonderlijke Lid-Staten te zijn afgestemd. 
Daarnaast kan echter ook worden gedacht aan de 
oprichting van een eigen organisatie van meewer­
kende gezinsleden. 
2.7. Artikel 7 d) 
Het Comité kan geen schending van het beginsel 
„gelijke behandeling" ontdekken indien de belan­
genorganisaties van zelfstandigen het actieve en het 
passieve kiesrecht van de status van de zelfstandige 
afhankelijk maken, zonder onderscheid naar 
geslacht. Het Comité ziet daarom niet in, waarom 
het niet aan deze organisaties kan worden overgela-
Gedaan te Brussel, 25 oktober 1984. 
1. Algemene beoordeling 
l. 1. Aangezien het Comité 
— vaststelt dat de Commissie thans het derde pro­
gramma voor beheer en opslag van radioactief 
afval voorstelt; 
— inziet welke grote betekenis kernenergie voor de 
elektriciteitsproduktie in de Gemeenschap 
heeft; 
(') PB nr. C 166 van 26. 6. 1984. ten, het recht op actieve inspraak ook aan meewer­
kende echtgenoten te verlenen. 
Artikel 9 
Het Comité wijst er nogmaals op dat de verwezenlij­
king van het beginsel „gelijke behandeling" ook 
sancties vereist die kunnen worden toegepast in 
geval van discriminatie, aangezien de onderhavige 
richtlijn anders niet daadwerkelijk in de praktijk 
kan worden uitgevoerd. 
Artikel 12 
Het Comité neemt kennis van de voorgestelde ter­
mijn, maar wil wel wijzen op de moeilijkheden die 
sommige Lid-Staten bij de omzetting van de richt­
lijn in nationaal recht zullen ondervinden. Niette­
min dient er zijns inziens voor te worden gezorgd 
dat de richtlijn zo spoedig mogelijk in alle Lid-Sta­
ten wordt uitgevoerd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
— niettemin beseft dat de financiering van het 
onderzoek naar alternatieve energiebronnen 
dient te worden voortgezet; 
— erkent dat het veilig beheer en de definitieve 
opslag van radioactief afval de eerste vereisten 
voor een verantwoorde toepassing van kern­
energie zijn, 
stemt het met nadruk met de voorstellen van de 
Commissie in. G. MUHR 
Advies inzake een voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een 
programma inzake beheer en opslag van radioactieve afvalstoffen (1985-1989) (l) 
(84/C 343/02) 
Op 17 mei 1984 heeft de Raad besloten, overeenkomstig artikel 7 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen inzake bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor energie en nucleaire vraagstukken, die met de voorbereiding van de 
werkzaamheden van het Comité dienaangaande was belast, heeft haar advies op 
5 oktober 1984 vastgesteld. Rapporteur was de heer Pearson. 
Tijdens de 220e zitting (vergadering van 25 oktober 1984) heeft het Economisch en 
Sociaal Comité volgend advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedge­
keurd : 
Nr. C 343/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 24. 12. 84 
1.2. Wel wil het Comité, mede in verband met een 
bezoek dat door zijn studiegroep aan het Belgisch 
Centrum voor kernonderzoek te Mol werd gebracht, 
hierbij het volgende aantekenen: 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Momenteel neemt de verontrusting onder de 
bevolking met betrekking tot de verwijdering en de 
opslag van radioactief afval toe. Deze bezorgdheid 
is te begrijpen. Alles moet in het werk worden 
gesteld om mens en milieu te beschermen. Uit het 
voorstel van de Commissie blijkt dat zij vastbeslo­
ten wil blijven zoeken naar oplossingen voor de pro­
blemen de zich bij het beheer en de definitieve 
opslag van radioactief afval (ongeacht de halfwaar-
detijd hiervan) voordoen. Dit is dan ook het uitein­
delijke motief dat aan dit voorstel ten grondslag ligt. 
2.2. Hoewel thans nog geen nauwkeurige beoorde­
ling van het tweede programma kan worden gege­
ven, is de vaststelling van een derde vijfjaren-
programma gewenst omdat eerdere programma's 
immers een aanzienlijk succes hebben gehad. Bij het 
onderzoek naar de opslag van alle soorten radioac­
tief afval kan internationaal van goede en doeltref­
fende samenwerking worden gesproken. Wel staat 
de wetgeving in sommige Lid-Staten een optimaal 
doeltreffend optreden in de weg. 
2.3. Volgens het Comité wordt de betekenis van 
het voorstel nog vergroot door andere parallel 
lopende O & O-projecten, met name op het gebied 
van stralingsbescherming (l), het vervoer van 
radioactief materiaal binnen de EG (2), het door het 
GCO te Ispra verrichte onderzoek inzake beheer van 
radioactief afval (3), de veiligheid van nucleaire 
installaties en stralingsproblemen over de grenzen 
heen (4) en de ontmanteling van nucleaire installa­
ties (5). Vernomen is ook dat de aanbeveling tot toe­
passing van artikel 37 van het EGA-Verdrag onlangs 
werd gewijzigd. Met de invoering van de nieuwe 
CGC's (i.c. het Raadgevend Comité inzake beheer 
en coördinatie „Kernsplijting") zullen instanties die 
zich met de verschillende problemen met betrekking 
tot de opberging van radioactief afval bezighouden, 
hun werkzaamheden beter kunnen coördineren. 
2.4. Het Comité ziet in dat dit voorstel op bevredi­
gende wijze in het twaalfjarenprogramma voor acti­
viteiten op dit gebied is ingelast. Het stemt tot vol­
doening dat het onderzoek van de Gemeenschap 
(') PBnr. C 179 van 6. 7. 1983. 
(2) COM(84) 233 def. 
(3) PB nr. C 250 van 19. 9. 1983. 
(4) PBnr. C 338 van 15. 12. 1983. 
(5) PB nr. C 68 van 9. 3. 1984. zowel voor gezamenlijke rekening als door het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek wordt 
uitgevoerd. 
3. Bijzondere opmerkingen 
Het Comité: 
3.1. stemt in met de voorstellen in deel A van de 
bijlage bij het voorstel, waarbij wordt voortgebouwd 
op de kennis die is opgedaan bij het opslaan van 
alle bekende typen radioactief afval; 
3.2. ziet in dat deel B een nieuwe fase is naar de 
voorlopige en de definitieve opslag van hoogactief 
afval met een lange levensduur. Zoals voor dit 
onderdeel wordt voorgesteld, kunnen de in bodem­
formaties aan te leggen O & O-laboratoria mogelijk 
uitgroeien tot ondergrondse industriële installaties, 
hetgeen verstrekkende gevolgen zou hebben; 
3.3. beseft dat het Mirage-project (Migration of 
Radionuclides in the Geosphere (migratie van 
radionucliden in de geosfeer)) zeer technisch en com­
plex is, maar gelooft wel dat verder onderzoek naar 
de mogelijke migratie van radionucliden naar de 
geosfeer onmisbaar is. Een belangrijk onderdeel is, 
thans nog onbekende gegevens te verzamelen over 
de capaciteit van de beschikbare bodemformaties 
waarin radioactief afval veilig kan worden opgebor­
gen; 
3.4. stemt ermee in dat voor de projecten waaraan 
thans door drie Lid-Staten wordt gewerkt, vol­
doende middelen moeten worden uitgetrokken; bij 
deelneming van andere Lid-Staten moeten ofwel 
extra middelen van de Gemeenschap worden toege­
wezen ofwel de researchkosten door de betrokken 
Lid-Staten worden gedragen; 
3.5. vindt dat de bevolking beter dient te worden 
doordrongen van de problematiek, daar een beter 
begrip onnodige bezorgdheid kan wegnemen. De 
radioactiviteit en de halfwaardetijd kunnen bij afval 
variëren. Radioactieve emissie wordt soms met afval 
verward. Deze verschillen kunnen sterk uiteenlo­
pende gevolgen hebben. Zo worden de verschillen 
tussen genetische en somatische gevolgen zelden 
uitgelegd. De nodige bescherming van hen die in 
deze bedrijfstak werkzaam zijn, dient op de meest 
recente inzichten en technologie te worden afge­
stemd. 
Bij eventuele ongelukken tijdens het bewerken en 
het opslaan van radioactief afval dienen de 
bevoegde instanties in elke Lid-Staat onverwijld op 
de hoogte van de feiten te worden gesteld, zodat alle 
voorbereide noodvoorzieningen kunnen worden 
24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/5 
klei en graniet zijn geschikt voor afval van uiteenlo­
pende radioactiviteit, en zelfs complementair. Onge­
twijfeld zullen in het voorstel van de Commissie 
over het vervoer van radioactief materiaal veilig­
heidsmaatregelen worden opgenomen voor de 
afvoer van radioactief afval naar de meest geschikte 
definitieve opslagplaatsen in de Gemeenschap. Ook 
dienen de wettelijke en economische instrumenten 
van de Lid-Staten te worden geharmoniseerd. 
4.4. Terwijl alle Lid-Staten bezig zijn met de vei­
lige tijdelijke opslag van afvalstoffen, is het onver­
standig, het besluit over de vraag hoe hoogradioac-
tief afval met een lange levensduur moet worden 
opgeborgen, met ten minste 50 of misschien wel 
100 jaar op te schorten. 
4.5. Het is duidelijk dat de definitieve opberging 
van radioactief afval een betrekkelijk nieuw gebied 
is. Het is mogelijk dat nieuwe problemen moeten 
worden opgelost. Aangezien bepaalde radioactieve 
afvalstoffen een buitengewoon lange levensduur 
hebben, zal de benodigde opslagcapaciteit steeds 
blijven toenemen. Het stemt het Comité daarom tot 
voldoening dat actief wordt samengewerkt tussen 
alle landen binnen en buiten de Europese Gemeen­
schap waar kernsplijting plaatsvindt of die hierbij 
betrokken zijn. Volledige internationale samenwer­
king is vereist om mens en milieu tegen de moge­
lijke effecten van de opslag van radioactief afval te 
beschermen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
Advies inzake een dertiende verslag over het mededingingsbeleid van de Commissie van 
de Europese Gemeenschap 
(84/C 343/03) 
Op 11 april 1984 heeft de Commissie van de Europese Gemeenschap besloten, het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake bovengenoemd verslag. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en dienstverlening, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 oktober 
1984 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bagliano. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 220e zitting (vergadering van 
25 oktober 1984) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen, bij 
5 onthoudingen werd goedgekeurd: getroffen. Het is mogelijk dat neveneffecten niet 
meteen tot uiting komen. Het kan wel een generatie 
duren voordat de genetische gevolgen aan het licht 
treden. 
4. Verdere opmerkingen 
Het Comité wil nog de volgende zaken aan de orde 
stellen: 
4.1. Het is het eens met de opvatting dat het 
beheer en de opslag van radioactief afval een onder­
werp is dat alle Lid-Staten aangaat, dus ook Lid-
Staten die niet over kernsplijtingsinstallaties 
beschikken. 
4.2. Hoewel thans bekend is hoe dit probleem 
langs natuurkundige weg moet worden opgelost, 
moet meer voorrang worden gegeven aan de schei­
ding van afval via mechanische afstandsbehande­
ling, zodat de transmutatie van hoogradioactieve 
afvalstoffen met lange levensduur in kort levende 
elementen sneller kan verlopen. 
4.3. Zijns inziens dient een meer flexibele aanpak 
van de Lid-Staten bij de definitieve opberging van 
radioactief afval te worden bevorderd. Niet alle 
Lid-Staten beschikken over bodemformaties die 
optimaal geschikt zijn voor definitieve opslag. Zout, 
Gedaan te Brussel, 25 oktober 1984.