COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 19.11.1997 
COM(97) 502 def. 
TEMPUS 
Jaarverslag 1996 
Phare ) & Tacis 

INHOUDSOPGAVE 
Pagina 
1. INLEIDING 9 
1.1. Oorsprong van Tempus 9 
1.2. Tempus I en II 9 
2. HOOFDKENMERKEN VAN TEMPUS 11 
2.1. Beleid: bottom-up-strategie met top-down- benadering 11 
2.2. Projecten 12 
Tempus-Phare 12 
Tempus-Tacis 13 
2.3. Programmabeheer 14 
2.4. Controle 14 
2.5. Begroting 15 
3. ONTWIKKELINGEN VAN HET PROGRAMMA IN 1996 17 
Algemeen 17 
3.1. Besluit van de Raad inzake Tempus II Bis 17 
3.2. Exploitatie van resultaten 17 
Tempus-Phare 19 
3.3. Nieuwe landen in Tempus-Phare 19 
3.4. Beheer van GEFs 19 
Tempus-Tacis 19 
3.5. Nieuwe landen in Tempus-Tacis 19 
3.6. Beheer van projecten 19 
3.7. Nationale prioriteiten 20 
3.8. Structurele projecten 20 
3.9. Controlebezoeken 20 
£-5-
4. DE SELECTIERONDES IN 1996 21 
4.1. Totale Tempus-begroting 21 
4.2. Tempus-Phare-begroting 22 
4.3. Tempus-Phare-acties 23 
4.3.1. Gezamenlijke Europese projecten 23 
4.3.2. Gezamenlijke Europese netwerken (GEN's) 25 
4.3.3. Structurele maatregelen (CME's) 25 
4.3.4. Individuele mobiliteitsbeurzen (IMG's) 25 
4.4. Tempus-Tacis-begroting 26 
4.5. Selectieprocedure van Tempus-Tacis 28 
4.6. Acties in het kader van Tempus-Tacis 28 
4.6.1. Pre-GEFs en GEPs 28 
4.6.2. Structurele projecten (CFs) 30 
5.LIJSTVANPUBLIKATIES 31 
BIJLAGE 1 - HET TEMPUS-PROGRAMMA: STATISTISCHE GEGEVENS 33 
BIJLAGE 2 - GEGEVENSBLADEN TEMPUS-PHARE-LANDEN 37 
BIJLAGE 3 - GEGEVENSBLADEN TEMPUS-TACIS-LANDEN 51 
-6-
GLOSSARIUM 
van de meest gebruikte uitdrukkingen en afkortingen, 
met verwijzing naar de plaats in de tekst 
CME 
Besluit van de Raad 
CP 
(de) Stichting 
IMG 
GEN 
GEP 
Controle 
Nationale prioriteiten 
NCP 
Nieuwe Onafhankelijke 
Staten 
NTO 
(het) Phare-programma 
Pre-GEP 
RBAP 
Selectie 
TIP 
TOP Structurele maatregel (Tempus-Phare) 
over Tempus I, Tempus II en Tempus II Bis 
Structureel project (Tempus-Tacis) 
de Europese Stichting voor Opleiding in Turijn 
(Italië) 
Individuele mobiliteitsbeurs (Tempus- Phare) 
Gezamenlijk Europees netwerk (Tempus- Phare) 
Gezamenlijk Europees project (Tempus- Phare en -
Tacis) 
Nationale contactpunten (in Lid-Staten van de EU) 
Nationaal Tempus-bureau (in Tempus-Phare-
partnerlanden) 
Voorbereidend gezamenlijk Europees project 
(Tempus-Tacis) 
Herziene begroting en activiteitenplan 
Tempus-informatiepunt (in Tempus-Tacis-
partnerlanden) 
Promotie van Tempus-resultaten Zie 
2.2, 3.3,4.3.3 
1.2, 3.1 
2.2,3.8,4.6.2 
2.3, 2.4,3.2, 3.9 
2.2, 3.3,4.3.4 
4.3.2 
2.2, 3.2, 3.4, 3.6, 
3.9,4.3.1,4.6.1 
2.4, 3.9 
2.1,3.7 
2.3 
1.2,2.2,3.2,3.7 
2.1, 2.3, 2.4 
2.2,2.2 
2.2, 2.4,4.6.1 
2.4 
2.1,4 
2.3, 2.4 
3.2 
- 7 

1. INLEIDING 
1.1. Oorsprong van Tempus 
De politieke gebeurtenissen van 1989 en 1990 in Midden- en Oost-Europa hadden een 
enorme impact op de Europese Gemeenschap. De Lid-Staten werden plotseling, zowel 
afzonderlijk als collectief, geconfronteerd met ongekende uitdagingen met betrekking tot de 
gevestigde filosofie en bestaande procedures ten aanzien van buitenlandse betrekkingen. 
Van meet af aan leed het geen twijfel dat er een adequaat snel en doeltreffend antwoord 
moest worden gevonden voor deze uitdagingen. Er moest snel actie worden ondernomen 
om de opkomende democratieën te consolideren en munt te slaan uit deze onverwachte 
mogelijkheid om de toekomst van Europa een nieuwe richting te geven. 
Met het oog op een eenduidig algemeen antwoord trachtte de Europese Gemeenschap een 
uitgebreid kader te scheppen voor het verlenen van praktische hulp en expertise om de 
betrokken landen te helpen bij de herstructurering van hun economieën en politieke stelsels. 
In december 1989 werd een algeheel bijstandsprogramma door de Raad van Ministers 
goedgekeurd. Dit programma, Phare1 genaamd, verschafte het kader voor communautaire 
hulp ter ondersteuning van de economische en sociale hervormingsprocessen in de landen 
van Midden- en Oost-Europa. 
De partnerlanden wezen zelf hoger onderwijs en opleiding als één van de prioritaire 
gebieden voor transeuropese samenwerking aan. Reeds in een vroeg stadium omvatte Phare 
een aantal bijstandsprogramma's op onderwijsgebied. In januari 1990 legde de Commissie 
haar plannen voor aan de Raad en het Europees Parlement om een nieuw programma in het 
leven te roepen dat met name tot doel had te voorzien in de behoeften van het hoger 
onderwijs in Midden- en Oost-Europa. Dit was het startsein voor Tempus. 
1.2. Tempus I en II 
Tempus werd door de Raad op 7 mei 1990 goedgekeurd voor een eerste proefperiode van 
drie jaar die op 1 juli 1990 zou ingaan. Door een later Besluit van de Raad werd de 
proefperiode verlengd met één jaar, tot eind juni 1994. Aanvankelijk waren drie landen bij 
het programma betrokken: Polen, Tsjechoslowakije en Hongarije. Met de jaren nam dit 
aantal toe, zoals figuur 1 laat zien. In 1996 werden de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië en Bosnië-Herzegovina in het Tempus-Phare-programma opgenomen als landen 
die voor steun in aanmerking konden komen. 
Phare stond toen voor "Pologne, Hongrie: Assistance à la Restructuration Economique". De huidige volledige 
benaming luidt "Phare-Gemeenschapsprogramma voor bijstand aan de economische herstructurering in de 
landen van Midden- en Oost-Europa". 
-9-
De tweede fase van het Tempus-programma (Tempus II) werd via een Besluit van de Raad 
op 29 April 1993 goedgekeurd2. Dit besluit hield in dat de steun aan de bestaande 
partnerlanden werd voortgezet en dat de activiteiten van het programma werden uitgebreid 
tot de nieuwe Republieken van de voormalige Sovjet-Unie (de Nieuwe Onafhankelijke 
Staten) en Mongolië. Projecten in deze landen - met uitzondering van de Baltische staten -
werden gefinancierd uit hoofde van de algehele Tacis-begroting, een initiatief van de 
Europese Unie (EU) ter stimulering van de ontwikkeling van harmonieuze en voortvarende 
economische en politieke betrekkingen tussen de Europese Unie en de Nieuwe 
OnafhankeUjke Staten en Mongolië. In 1993 reeds, werd van start gegaan met 
voorbereidende activiteiten in Wit-Rusland, de Russische Federatie en Oekraïne. Waar nodig 
zal in dit verslag onderscheid worden gemaakt tussen 'Tempus-Phare' en 'Tempus-Tacis'. 
Tempus I 
1990 1991 1992 1993 Tempus Iï 
1994 1995 1996 
Phare 
Albanië 
Bosnïé-Herzegovina 
Bulgarije 
Tsjechië 
Voormalige DDR 
Estland 
Hongarije 
Letland 
Litouwen 
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 
Polen 
Roemenië 
Slowakije 
Slovenië 
Voormalig Joegoslavië 
Tacis 
Armenië 
Azerbeidzjan 
Wit-Rusland 
Georgië 
Kazachstan 
Kirgizië 
Moldavië 
Mongolië 
Russische Federatie 
Tadzjikistan 
Turkmenistan 
Oekraïne 
Oezbekistan 
Fig. 1: Deelname van Phare-en Tacis-landen aan Tempus tussen 1990 en 1996 
2 PB L112/34 van 6.5.1993. 
- 10 
2. HOOFDKENMERKEN VAN TEMPUS 
2.1. Beleid: bottom-up-strategie met top-down- benadering 
Beleidsmatig wordt voor Tempus hoofdzakelijk een zogenaamde bottom-up-strategie 
gehanteerd. Steun richt zich vooral op innovatie aan de basis van de universitaire pyramide, 
d. w. z. bij afdelingen en faculteiten en niet op centraal-planningsniveau. Bij deze 
benadering wordt ervan uitgegaan dat hervormingen minder gemakkelijk worden 
geaccepteerd wanneer zij via een hiërarchische structuur worden opgelegd. Door projecten 
op het niveau van afdelingen en faculteiten te entameren en te beheren neemt het gevoel van 
eigendom over de projecten toe. Tot slot zal het programma als geheel waarschijnlijk meer 
tegemoet komen aan de hervormingsbehoeften op de "werkvloer". 
De afgelopen jaren is via verschillende speciale acties een top-down-aspect aan het 
programma toegevoegd op gebieden waarvan men vond dat het sturen van activiteiten 
noodzakelijk was. Tot de recente voorbeelden behoren onder meer structurele maatregelen 
(CME's) van Tempus-Phare en de structurele projecten (CFs) van Tempus-Tacis. 
Een andere manier om de reikwijdte van het programma in het kader van Tempus II 
middels een meer top-down gerichte benadering te beheren is projectactiviteiten tot 
specifieke gebieden te beperken: de zogenaamde 'nationale prioriteiten7. Deze nationale 
prioriteiten, die jaarlijks worden herzien, weerspiegelen de behoeften in de huidige fase aan 
de algehele sociaal-economische ontwikkeling van elk specifiek partnerland. De prioriteiten 
worden gezamenlijk door de nationale autoriteiten en de Commissie vastgesteld en 
gepubliceerd in de Gids voor aanvragers. Door de prioriteiten als een van de 
selectieparameters te gebruiken is het in het kader van Tempus mogelijk geweest meer 
nadruk te blijven leggen op de specifieke hervormingsprocessen in elk partnerland en 
tegelijkertijd aanvragers bij hun inspanningen te begeleiden. De afgelopen jaren richtten de 
nationale prioriteiten zich minder op academische onderwerpen, maar meer op structurele 
kwesties. Zo zijn de nationale prioriteiten een belangrijk instrument geworden voor 
geleidelijke consolidatie van het top-down-element in het Tempus-programma. Deze 
ontwikkeling blijkt uit: 
• de rechtstreekse koppeling tussen nationale prioriteiten van Tempus en de strategie ter 
voorbereiding van de toetreding van die partnerlanden waarmee de EU een 
associatieovereenkomst heeft gesloten; 
• het feit dat de nationale prioriteiten een rechtstreekse aanvulling zijn op 
hervormingsprocessen van de wetgeving inzake hoger onderwijs; 
• de nadruk die op institutionele ontwikkeling en vernieuwende universitaire 
bestuurspraktijken wordt gelegd en die in de nationale prioriteiten van alle 
partnerlanden worden vermeld; 
• het feit dat de nationale prioriteiten zich op de structurele aanpak van 
leerplanontwikkeling, cursuserkenning en puntenoverdracht richten. 
11 -
De top-down-benadering werd in 1996 verder uitgewerkt door het organiseren van 
tweedaagse scholingsseminars die in verschillende Phare-partnerlanden plaatsvonden en 
door gekwalificeerde deskundigenorganisaties van de EU in samenwerking met de 
nationale Tempus-bureaus (NTO's) werden georganiseerd. De Academische 
Samenwerkingsraad (ACA) organiseerde tweedaagse scholingsseminars over 'Academische 
erkenning en puntenoverdracht' in Bulgarije en Tsjechië. Het Europees Centrum voor 
strategisch universitair bestuur' (ESMU) organiseerde scholingsseminars over 'Universitair 
bestuur en autonomie' in Hongarije en Roemenië en over ' Financieel beheer van 
universiteiten' in Slovenië. 
2.2. Projecten 
Tempus ondersteunt samenwerkingsprojecten op het gebied van onderwijs tussen Lid-
Staten van de EU en partnerlanden in Midden- en Oost-Europa, de Nieuwe Onafhankelijke 
Staten en Mongolië. Hiervoor worden in het kader van het programma regelmatig oproepen 
gedaan tot het indienen van voorstellen voor een verscheidenheid aan projecten. 
Tempus-Phare 
In de Phare-landen vinden de meeste Tempus-activiteiten binnen gezamenlijke Europese 
projecten (GEFs) plaats. Een GEP is een multilateraal samenwerkingsproject tussen erkende 
hoger-onderwijsinstellingen in ten minste twee landen in de EU en één van de 
partnerlanden. Universiteiten uit andere landen van de G-24, Malta en Cyprus alsmede 
ondernemingen uit alle betrokken landen kunnen eveneens deelnemen als geassocieerde 
partners. De duur van een GEP is maximaal drie jaar. 
Een tweede soort projecten die in toenemende mate belangrijk worden, zijn de structurele 
maatregelen of CME's. Structurele maatregelen vervingen in 1996 aanvullende 
maatregelen. Zij hebben tot doel het effect van Tempus op de organisatorische en 
administratieve aspecten van hoger onderwijs te vergroten. CME's zijn per definitie 
projecten van korte duur (één of twee jaar). 
Het programma voor structurele maatregelen bestaat uit drie elementen: 
• Element 1 is gericht op institutionele herstructurering en ontwikkeling van universitair 
bestuur. Deze categorie is onderverdeeld in: 
0 la. voorbereidende studies; 
0 lb. tenuitvoerlegging van eerdere bevindingen. 
• Element 2 is gericht op verspreiding van resultaten van Tempus of andere projecten. 
• Element 3 is gericht op beleidsontwikkeling door autoriteiten op nationaal niveau. 
-12-
Tot slot worden in het kader van Tempus individuele mobiliteitsbeurzen (IMG's) 
toegekend in de Phare-landen. Via deze beurzen kunnen individuele (ad-hoc) bezoeken van 
hoger-onderwijspersoneel, hoge ministeriële ambtenaren en onderwijsplanners van Oost 
naar West en omgekeerd worden gefinancierd. 
De verschillende soorten activiteiten worden in drie groepen verdeeld, ieder voor een 
bepaalde periode: 
• cursus- en materiaalontwikkeling (één week tot drie maanden); 
• opleiding van personeel (één week tot drie maanden); 
• activiteiten ter ondersteuning van de ontwikkeling van het hoger onderwijs (één week 
tot één maand). 
Tempus-Tacis 
In het kader van Tempus-Tacis wordt steun verleend aan gezamenlijke Europese projecten 
(GEFs) op een zelfde wijze als dat in het kader van Tempus-Phare gebeurt. Alleen het aantal 
projectpartners verschilt: bij elk GEP zijn minimaal twee en maximaal drie deelnemende EU-
instellingen en slechts één partner in de Tacis-landen betrokken. 
GEFs in het kader van Tempus-Tacis worden voorafgegaan door pre-GEP's. Dit zijn 
projecten die bedoeld zijn voor het leggen van de eerste contacten, voor mobiliteit en andere 
activiteiten en zijn een verplichte eerste stap voordat een voorstel voor een ' volledig' GEP 
kan worden ingediend. De duur van een pre-GEP ligt vast op één jaar. Het GEP dat hierop 
volgt dient met dezelfde groep partners te worden uitgevoerd als de groep die bij het pre-
GEP was betrokken (maar kan eventueel worden uitgebreid met een derde EU-partner). Niet 
aan iedere groep die bij een pre-GEP betrokken was wordt een GEP-beurs toegekend. 
Structurele projecten (CFs), de derde soort projecten in het kader van Tempus-Tacis, 
werden in het verslagjaar geïntroduceerd. Zij richten zich op nauwkeurig omschreven 
behoeften voor de korte termijn. Activiteiten moeten zich toespitsen op universitair bestuur, 
de ontwikkeling van het nationaal hoger-onderwijsstelsel of de verbetering van externe 
betrekkingen (met universiteiten of andere partijen in de internationale gemeenschap, het 
nationaal onderwijsstelsel of op lokaal economisch en sociaal gebied). 
Tempus-Tacis kent geen individuele mobiliteitsbeurzen. 
De projectstructuur van Tempus-Tacis wordt momenteel herzien ten einde deze vanaf 1997 
te kunnen implementeren. 
-13 
2.3. Programmabeheer 
Voor de tenuitvoerlegging van het programma wordt de Commissie bijgestaan door een 
beheerscomité dat uit twee door elke Lid-Staat aangewezen vertegenwoordigers bestaat en 
dat door een vertegenwoordiger van de Commissie wordt voorgezeten. Het beheerscomité 
wordt het Tempus-Comité genoemd. 
Technische bijstand voor de tenuitvoerlegging van het programma wordt door de Tempus-
af deling van de Europese Stichting voor Opleiding in Turijn verleend overeenkomstig de 
voorschriften van Directoraat-generaal XXII van de Europese Commissie in Brussel. 
In de Phare-landen wordt de Stichting bijgestaan door de nationale Tempus-bureaus 
(NTO's). Deze bureaus vormen de belangrijkste schakel van het programma met de 
nationale autoriteiten van Midden- en Oost-Europa en voeren onderdelen van het dagelijks 
programmabeheer uit. 
In de Tacis-partnerlanden is een netwerk van Tempus-inf ormatiepunten (TIFs) opgezet om 
te zorgen voor adequate ondersteuning ter plaatse. Zij verlenen bijstand bij de 
implementatie van het Tempus-programma door informatie over het programma te 
verspreiden, door informatie over de hoger-onderwijssituatie in de partnerlanden te 
verstrekken en praktische steun aan project-deelnemers te verlenen. 
De in de Lid-Staten van de EU aangewezen nationale contactpunten (NCFs) verlenen 
bijstand bij het verspreiden van informatie over het programma, voorschriften over het 
indienen van projecten en formulieren en bijstand in het algemeen middels, onder meer, het 
organiseren van workshops en bijeenkomsten van coördinatoren. 
2.4. Controle 
Na de herziening van alle controleprocedures in het kader van Tempus werd in 1995 een 
algeheel controlebeleid goedgekeurd dat in 1996 werd geïmplementeerd. Ten behoeve van 
het programmabeheer werden drie soorten controles vastgesteld en werden instructies over 
het gebruik ervan omschreven. 
In het nieuwe controlebeleid ligt de nadruk op verbetering van preventieve controle door 
de doorzichtigheid van procedures te vergroten en de verspreiding van informatie te 
verbeteren. Als aanvulling op de traditionele middelen van preventieve controle (b. v. 
briefwisseling ter controle en workshops) werd in september 1996 een telefonische 
hulpdienst geopend voor projectaannemers die jaarverslagen samenstellen, de begroting 
herzien en activiteitenplannen opstellen (RBAFs) en werden elektronische middelen voor 
de verspreiding van informatie geïntroduceerd. Bovendien ontvingen alle projectaannemers 
van Tempus een handboek voor het beheer van Tempus en toelichtingen (de 'Tempuzzle') 
waarin de termen van Tempus-projecten met betrekking tot contracten en beheer in 
eenvoudige bewoordingen worden uiteengezet en projectaannemers praktische tips krijgen 
voor een efficiënt projectbeheer. 
-14-
Middels administratieve controle ('desk monitoring') wordt de mate van succes van 
projecten beoordeeld in termen van vooruitgang , organisatie en financieel beheer. De 
RBAFs, de jaarverslagen, eindrapporten en regelmatige correspondentie vormen de 
belangrijkste instrumenten voor administratieve controle. 
De voortgang van projecten wordt ook gevolgd via controle ter plaatse in de vorm van 
bezoeken. In het kader van Tempus-Phare wordt jaarlijks met alle NTO's een volledig 
programma voor controlebezoeken overeengekomen. Bezoeken worden door NTO-
personeel afgelegd samen met - waar dat mogelijk is - personeel van de Stichting. Na elk 
bezoek worden aanbevelingen voor de follow-up gedaan en vindt terugkoppeling plaats 
naar de projectpartners. Controlebezoeken in het kader van Tempus-Tacis aan GEP's 
worden door het controle- en evaluatieteam van Tacis afgelegd, op basis van door de 
programmabeheerder van de Stichting verstrekte informatie. Voor pre-GEFs en structurele 
projecten leggen de TIF s controlebezoeken af, wederom samen met personeel van de 
Stichting waar dit mogelijk is. 
De controlebezoeken zijn waardevol om het effect van Tempus-acties op institutioneel 
niveau te beoordelen en, indien van toepassing, zich over de toepasselijkheid van Tempus-
beleid binnen de betrokken instelling een oordeel te vormen. 
2.5. Begroting 
Twee factoren bepalen de totale begroting die voor Tempus-activiteiten beschikbaar is: 
• de nationale Phare- en Tacis-begrotingen, die jaarlijks door de Commissie worden 
vastgesteld; 
• de omvang van Phare- en Tacis-middelen die ieder van de nationale autoriteiten aan 
Tempus-activiteiten toewijst. 
Ieder jaar bepaalt ieder partnerland hoeveel het van zijn totale Phare- of Tacis-begroting 
wenst toe te wijzen aan Tempus-activiteiten. Met dit bedrag worden nieuw geselecteerde 
projecten gefinancierd voor de hele looptijd, ook al duren ze nog voort in het volgend jaar of 
de volgende jaren. Dit mechanisme wordt meerjarige financiering genoemd. Zo kunnen met 
een begroting voor 1996 van 600.000 ecu bijvoorbeeld twee nieuwe projecten van 300.000 ecu 
voor de duur van drie jaar worden gefinancierd in plaats van zes soortgelijke projecten voor 
de duur van één jaar. Hierdoor wordt continuïteit van projecten met een looptijd van drie 
jaar gegarandeerd. Het geeft aannemers ook een grotere flexibiliteit bij het beheer van hun 
projecten doordat zij zo nodig een bepaald gedeelte van de middelen van een jaar naar een 
volgend jaar kunnen overhevelen. 
-15-
Overzicht Phare-begroting (in miljoen ecu) 
Overzicht begroting van Tempus-toewijzing en percentage van totale Phare-begroting 
MM 1995 Totaal 
ALB 
Tempus & 
percentage 25 
1.2 5% 30 
2.5 42 
2.4 6% 88 
3.5 4% 185 
9.6 5% 
BG 
Tempus & 
percentage 75 
5 i 7% 87.5 90 85 83 
9% 15 17% 12 14% 12 14% 420.5 
52 ! 32% 
cz 
Tempus & 
percentage 
EE 
Tempus & 
percentage 22.6 
2.5 \ 11% 66 66.6 60 60 110 385.2 
9% 10 15% 13% 5.5 9% 7% 40 10% 
10 12 22.5 24 68.5 
10% 1.5 13% 1.5 7% 1.5 6% 5.5 8% 
H 
Tempus & 
percentage 89.8 
6.2 \ 7% 119.5 
12 ! 20% 98.5 100 85 92 584.8 
16 16% 16 16% 16 19% 16 17% 82.2 14% 
LV 
Tempus & 
percentage 15 18 29.5 32.5 95 
2.5 20% 22% 7% 6% 7.5 8% 
LT 
Tempus & 
percentage 20 25 39 42 126 
2.5 8% 2.5 10% 5% 3.5 9.5 8% 
PL 
Tempus & 
percentage 180.8 
22.4 | 7% 197 
23.5 | 7% 200 225 209 174 1185.8 
26 13% 35 16% 35 17% 30 17% 151.9 13% 
RO 
Tempus & 
percentage 104 126 130 
20 20% 23 20% 18 14% 100 
22 ! 22% 66 526 
27% 71 13% 
SLO 
Tempus & 
percentage 10 24 25 68 
2.3 26% 3.5 35% 2.5 10% 2.6 10% 10.9 16% 
SK 
Tempus & 
percentage 11.3 
2.2 : 22% 33 
9% 33.3 
5 i 25% 40 
5 | 13% 40 
5 ! 23% 46 
5 I 22% 203.6 
24.2 \ 12% 
'»»'"»f ' i" nm,n 3U*»0i 
f 22.3 ' n .?.-690.9 740 736 782.5 3848.4 
top \ismm^]t3% 102.1113% 464.3 22% 
Regionale 
middelen 
Voormalige DDR 
Joegoslavië 
"Overhang" 
Baltische staten & 
ALB 0.9 15 
6 12.5 10.25 37.75 
0.9 
6 
9.9 
252 70S 129:15 , 95.9 1 102.1 518.85 
16 -
3. ONTWIKKELINGEN VAN HET PROGRAMMA IN 1996 
Algemeen 
3.1. Besluit van de Raad inzake Tempus II Bis 
Na positieve aanbevelingen in een in 1995 uitgevoerde externe evaluatie en vanwege de 
behoefte om hoger-onderwijsstelsels in de Phare-landen te consolideren en completeren, 
besloot de Raad van Ministers op 21 december 1996 Besluit 93/246/EEG (vaststelling 
Tempus II) te wijzigen ten einde de oorspronkelijke periode van vier jaar met twee jaar te 
verlengen tot 30 juni 2000 3. Voor de periode tussen 1 juli 1998 en 30 juni 2000 worden geen 
belangrijke wijzigingen voorzien, maar bij activiteiten ter aanvulling op die van andere 
Europese mobüiteitsprogramma's zal in toenemende mate de nadruk worden gelegd op die 
Phare-landen waarmee de EU associatieovereenkomsten voor de toetreding tot Socrates en 
Leonardo heeft gesloten. 
In de nabije toekomst zullen de geassocieerde Phare-landen (10) gaan deelnemen aan het 
Socrates-programma. Hiertoe zal aan de Tempus-activiteiten in deze geassocieerde Phare-
landen een nieuwe richting worden gegeven binnen het bestaande technisch en operationeel 
kader. Op academisch gebied zal de voorkeur in het kader van Tempus uitsluitend uitgaan 
naar terreinen die in rechtstreeks verband staan met de Europese integratie en de 
voorbereiding op de toetreding tot de EU en de nationale prioriteiten van Tempus zullen 
zich toespitsen op de structurele voorwaarden voor een succesvolle academische mobiliteit 
binnen Socrates. 
3.2. Exploitatie van resultaten 
In 1995 entameerde de Commissie, samen met de Tempus-af deling van de Stichting, het 
'Tempus Output Promotion' (TOP)-project (project ter promotie van Tempus-resultaten) in 
een poging de (toegevoegde) waarde van het Tempus-programma door middel van de 
analyse en verspreiding van de resultaten ervan zo groot mogelijk te maken. De 
doelstellingen van de twee vastgestelde fasen van het project verschillen van elkaar. 
De eerste fase - die zich grotendeels in 1996 voltrok en vooral betrekking had op Tempus-
Phare- spitste zich toe op de analyse van het effect van Tempus op terreinen die de komende 
jaren van strategisch belang zijn. Door verschillende teams van deskundigen werden op de 
volgende terreinen vijf studies uitgevoerd: 
• universitair bestuur; 
• samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen; 
3 PB L306/36 van 28.11.1996. 
-17-
• mogelijkheden voor studenten; 
• hervorming van nationaal hoger onderwijs; 
• wederzijdse voordelen (" van bijstand naar samenwerking"). 
De analyses leidden tot te veel aanbevelingen voor toekomstige ontwikkelingen om hier te 
bespreken. De aanbevelingen zullen begin 1997 worden gepubliceerd. Op basis van het voor 
de studies uitgevoerd onderzoek werd een begin gemaakt met de produktie van een aantal 
handboeken voor projectdeelnemers en de academische gemeenschap in haar geheel. 
De tweede fase van TOP ging eind 1996 van start en zal gericht zijn op het ontwikkelen van 
mechanismen voor de verspreiding van resultaten van het Tempus-programma. Reeds in 
het verslagjaar werd een gegevensbestand opgezet met de resultaten van alle afgesloten 
GEFs in het kader van Tempus. Bovendien werd het eerste deel van een lange reeks 
informatieve brochures, de serie ' Tempus aan het werk', opgesteld en ging eind 1996 in 
druk. De serie zal onder meer bestaan uit: 
• algemene brochures over Tempus, Tempus-Phare en Tempus-Tacis; 
• afzonderlijke brochures over de rol van alle landen (EU- en partnerlanden) die bij 
Tempus zijn betrokken; 
• afzonderlijke brochures over alle lopende GEF s in het kader van Tempus-Tacis; 
• beknopte brochures over de resultaten van de hierboven vermelde analyses; 
• brochures over activiteiten van Tempus op specifieke gebieden. 
In 1997 zal een aantal handboeken over aangelegenheden die voor de pre-toetredingsfase 
van de geassocieerde Phare-partnerlanden van belang zijn, worden geproduceerd. De 
produktie van deze handboeken zal voortbouwen op de analyses en opgedane ervaringen 
tijdens de eerste fase van TOP in het kader van Tempus-Phare (universitair bestuur en 
samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen). Bovendien is een handboek over 
verspreiding en duurzaamheid van Tempus-projectresultaten gepland. Deze drie 
handboeken zullen door teams van deskundigen in nauwe samenwerking met de 
Commissie en de Stichting worden geproduceerd. 
TOP-Tacis ging in 1996 van start en is ontwikkeld op basis van de ervaring in TOP-Phare en 
in nauwe samenwerking met Tempus-Phare. In het kader van Tempus-Tacis is de 
doelstelling van TOP om rechtstreekse steun te verlenen aan de lopende activiteiten van het 
Tempus-programma in de Nieuwe Onafhankelijke Staten en Mongolië. Tot de Tacis-
activiteiten van TOP in de beginfase behoorden: een gegevensbestand met concrete 
resultaten van alle lopende GEFs in het kader van Tacis om te resulteren in een Compendium 
van resultaten, alsmede de brochures Tempus aan het werk over GEF s in het kader van Tacis 
en over Tacis-landen. Deze publikaties zullen voor publiciteitsdoeleinden worden gebruikt. 
- 18 
Tempus-Phare 
3.3. Nieuwe landen in Tempus-Phare 
In 1996 kwamen zowel Bosnië-Herzegovina als de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië via Tempus voor steun in aanmerking. De Commissie stelde een aantal 
onmiddellijke maatregelen voor 1996 op om deze landen snel te integreren in het Tempus-
programma. Een oproep tot 'voorbereidende structurele maatregelen in het kader van 
Tempus' resulteerde in 1996 in 10 projectvoorstellen voor Bosnië-Herzegovina, waarvan er 
tijdens een speciale selectieronde 7 werden goedgekeurd. 
Voor speciale acties in 1996 in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië werd 
twee miljoen ecu beschikbaar gesteld. Er werd een oproep tot Oost-West-IMG's gedaan voor 
het leggen van contacten. Uiteindelijk werden eenendertig individuele mobiliteitsbeurzen 
toegekend. In Skopje werd met succes een nationaal Tempus-bureau opgericht. Er worden 
voorbereidingen getroffen voor een Tempus-bureau voor Bosnië-Herzegovina en hopelijk 
kan het aanwerven van personeel begin 1997 van start gaan. In 1997 zullen beide landen 
volledig gaan deelnemen aan het programma. 
3.4. Beheer van GEP's 
In 1996 werd Bulgarije aan de lijst van landen toegevoegd waarvan de partnerinstellingen 
als GEP-aannemers kunnen optreden. Zodoende werd deze constructie in 6 van de 22 
nieuwe GEP-voorstellen toegepast die in 1996 voor financiering in aanmerking kwamen. 
Albanië en de Baltische staten waren in 1996 de enige Phare-landen waarop deze constructie 
nog niet werd toegepast. In 1997 zullen de Baltische staten voor GEP-contracten in 
aanmerking komen. 
Tempus-Tacis 
3.5. Nieuwe landen in Tempus-Tacis 
De Centraal-Aziatische landen Tadzjikistan en Turkmenistan kwamen in 1996 voor steun 
in aanmerking via het programma van Tempus-Tacis. In beide landen werd een oproep tot 
aanvragen voor Tempus-projecten gedaan. Voor Tadzjikistan werden aanvragen voor 10 
pre-GEFs en 1 structureel project ingediend. Voor Turkmenistan werden 5 pre-GEP-
voorstellen ontvangen. Vanwege het feit dat eind 1996 nog een besluit moest worden 
genomen over de omvang van de totale begrotingen die voor beide landen beschikbaar 
zouden worden gesteld, konden in het verslagjaar nog geen projecten van start gaan. 
3.6. Beheer van projecten 
Bij GEFs in het kader van Tempus-Tacis kunnen uitsluitend EU-partneruniversiteiten als 
contracterende en coördinerende instellingen optreden. 
-19-
3.7. Nationale prioriteiten 
Tot dusver werd van slechts één reeks prioriteiten voor Tacis-projecten voor alle landen in 
de Nieuwe OnafhankeUjke Staten en Mongolië gebruik gemaakt. In 1996 introduceerde de 
Commissie afzonderlijke lijsten met prioritaire gebieden voor elk van deze landen. Deze 
prioriteiten, waarover in de bijlagen bij dit verslag nadere bijzonderheden te vinden zijn, 
werden na ratificatie door de nationale autoriteiten gepubliceerd. Alleen projecten die 
voldeden aan deze prioriteiten kwamen voor de selectierondes van 1996 in aanmerking. 
3.8. Structurele projecten 
In 1996 werden in het kader van Tempus-Tacis structurele projecten geïntroduceerd als 
middel om op zichzelf staande, gerichte acties te ondersteunen die voldoen aan nauwkeurig 
omschreven behoeften voor de korte termijn. Activiteiten moeten zich toespitsen op 
universitair bestuur, de ontwikkeling van het nationaal hoger-onderwijsstelsel of de 
verbetering van externe betrekkingen (met universiteiten of andere partijen in de 
internationale gemeenschap, het nationaal onderwijsstelsel of op lokaal economisch en 
sociaal gebied). 
Voorstellen voor CF s kunnen door consortia worden ingediend waartoe onder meer EU-
instellingen met relevante ervaring in de Nieuwe Onafhankelijke Staten en Mongolië behoren 
en die een gedegen kennis van de situatie ter plaatse hebben. De duur van een CP bedraagt 
maximaal 18 maanden. Het bedrag voor CP-subsidies is maximaal 80.000 ecu. Een vervolg 
hierop in de vorm van een gezamenlijk Europees project is niet mogelijk. 
3.9. Controlebezoeken 
In 1996 is de Commissie overgestapt op een nieuwe aanpak van de controle ter plaatse van 
lopende GEFs. Controlebezoeken in het kader van Tacis aan gezamenlijke Europese 
projecten worden nu door het controle- en evaluatieteam van Tacis afgelegd. De 
noodzakelijke informatie wordt door de Stichting verstrekt. 
De doelstelling van controle ter plaatse is de voortgang van projectactiviteiten ten aanzien 
van het bereiken van de doelstelling te evalueren en bijstand te verlenen aan het consortium 
van het project ten einde tot een betere uitvoering van het project te komen. Daarnaast 
wordt de mogelijke duurzaamheid van resultaten geëvalueerd, met name wat projecten 
betreft die zich in hun laatste jaar bevinden, en worden opties voor betere coördinatie met 
Tempus- of Tacis-projecten aangegeven. 
Aan elk project wordt door de controle- en evaluatieteams ten minste eenmaal een bezoek 
gebracht. Er kan een tweede bezoek worden afgelegd als büjkt dat er bij het eerste bezoek 
serieuze problemen waren die moeten worden uitgezocht. 
In 1996 werden tweeëntwintig bezoeken aan GEFs afgelegd die in 1994 van start waren 
gegaan. 
20-
4. DE SELECTIERONDES IN 1996 
4.1. Totale Tempus-begroting 
De nationale overheden in Midden- en Oost-Europa wezen in 1996 een totaalbedrag van 83,5 
miljoen ecu aan activiteiten in het kader van Tempus-Phare toe. Voor de aan Tempus-Tacis 
deelnemende landen was dit cijfer 20,5 miljoen ecu 4. De tabel hieronder (figuur 2) laat zien 
hoe deze bedragen zich verhouden ten opzichte van voorgaande jaren. 
T r r— 1 —i r 
0 20 40 60 80 100 120 140 
Fig. 2: Tempus-toewijzingen tussen 1990 en 1996 in miljoen ecu. 
' Dit cijfer heeft uitsluitend betrekking op de volgende landen: Russische Federatie, Oekraïne, Wit-Rusland, 
Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Mongolië en Oezbekistan. Zie 4.4. 
21 -
4.2. Tempus-Phare-begroting 
Het in 1996 totaal beschikbare bedrag voor Tempus-activiteiten in de Phare-landen bedroeg 
83,5 miljoen ecu. Figuur 3 toont een specificatie van de respectieve toewijzingen per land aan 
Tempus-activiteiten in 1996. Ter vergelijking wordt eveneens het jaargemiddelde van ieder 
land vermeld vanaf het moment van deelname. 
Fig. 3: Tempus-middelen in miljoen ecu per Phare-partnerland in 1996 in vergelijking met 
het jaargemiddelde sinds het betreffend land aan het programma deelneemt. 
Opmerking: De cijfers voor Slovenië, Slowakije en Tsjechië zijn 
de gemiddelden vanaf het moment waarop deze 
landen onafhankelijk werden. 
De begrotingen voor Bosnië-Herzegovina en de 
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 
hebben niet alleen betrekking op 1996, maar ook 
op 1997. 
-22-
4.3. Tempus-Phare-acties 
4.3.1. Gezamenlijke Europese projecten 
GEP-aanvragen komen voor steun in aanmerking via een gezamenlijk 
besluitvormingsproces dat verschillende fases kent. Dit selectieproces wordt geïllustreerd in 
stroomdiagram 1 op de volgende pagina. 
Resultaten van de GEP-selecrieronde in 1996 
Tijdens het tweede kwartaal van 1996 vond de selectie van gezamenlijke Europese projecten 
plaats die in september van dat jaar van start zouden moeten gaan. In de tabel hieronder 
worden de resultaten van deze selectieronde getoond. Ter vergelijking worden eveneens de 
cijfers van 1995 vermeld. 
Aantal ontvangen nieuwe GEP-voorstellen 
Aantal voor financiering voorgedragen nieuwe GEP-
voorstellen 
Percentage geselecteerde voorstellen 
Gemiddelde toegekende GEP-subsidie 
Aantal in 1995/1996 verlengde GEFs 
Totaal aantal in 1995/1996 gesubsidieerde GEFs • 1995 
916 
229 
25% 
375.649 ecu 
247 
485 1996 
611 
183 
30% 
348.561 ecu 
455 
638 
Van de 611 ontvangen aanvragen voldeden 474 aan de nationale prioriteiten en hiervan 
werden 183 voor financiering voorgedragen. 
Vergeleken met het jaar daarvoor betekent dit een daling van 30% van het aantal ontvangen 
aanvragen. Het percentage aanvragen dat voldeed aan de prioriteiten is met ongeveer 77% 
stabiel gebleven. De daling van het aantal aanvragen varieert aanzienlijk per land, en wel van 
8% in Roemenië tot 50% in Tsjechië. Deze daling is wellicht te verklaren door het feit dat de 
prioriteiten per land nauwkeurig zijn omschreven en dat er verwachtingen zijn gewekt voor 
een mogelijke deelname aan andere EU-programma's. 
In vergelijking met 1995 is het percentage geselecteerde voorstellen gestegen. De 183 voor 
goedkeuring voorgedragen aanvragen in 1996 vertegenwoordigen 30% van het totaal aantal 
ontvangen aanvragen en 39% van de aanvragen die voldeden aan de prioriteiten. Deze cijfers 
bedroegen in het jaar daarvoor respectievelijk 25% en 30% voor de 229 goedgekeurde aanvragen. 
Door minder concurrerende aanvragen hebben de begrotingsbeperkingen slechts een beperkt 
effect gehad. 
Statistische gegevens over deelname per land, verdeling per onderwerp en een overzicht van 
nadere bijzonderheden per land zijn in de bijlagen bij dit verslag te vinden. 
-23-
Gezamenlijk besluitvormingsproces en technische uitvoering in 1996 
Opstellen 
prioriteiten Nationale autoriteiten stellen, in overleg met de Commissie, 
prioriteiten voor actie en door Tempus te realiseren 
doelstellingen vast. Deze worden gepubliceerd 
en aan alle balagstellenden toegezonden. 
Technische 
uitvoering 
Eerste fase: 
evaluatie 
prioriteiten 
Tweede fase: 
evaluatie 
kwaliteit Aanwijzing van aanvragen die voldoen aan prioriteiten. 
Beoordeling technische kwaliteit 
van aanvragen op prioritaire 
gebieden. Beoordeling van academische 
relevantie en kwaliteit van 
aanvragen voor prioritaire 
gebieden door academische 
deskundigen in partnerlanden. 
-¥-
Indeling van projecten in drie groepen: 
1. projecten die eventueel voor financiering worden voorgedragen 
2. projecten eventueel voor reservelijst, te financieren indien begroting die toelaat 
3. projecten voor bijeenkomst deskundigen voor specifiek deskundig advies 
Bijeenkomst van academische deskundigen uit EU en 
partnerlanden in onder voorzitterschap van de Commissie. 
Eindbesluit Eindbesluit over voorgedragen projecten door de Commissie na 
overleg met autoriteiten van de partnerlanden. 1 
Bekendmaking 
Bekendmaking resultaten aan de aanvragers en verzending van 
contracten. 
Stroomdiagram nr. 1 
-24-
4.3.2. Gezamenlijke Europese netwerken (GEN's) 
De actie gezamenlijk Europees netwerk - die het mogelijk maakte dat de meest succesvolle 
afgeronde gezamenlijke Europese projecten gedurende een periode van maximaal twee jaar 
hun netwerken in stand konden houden, waarbij de nadruk op de verspreiding van 
resultaten lag - werd in 1996 afgebroken. Een deel van de rol van deze actie is door de 
nieuwe structurele maatregelen overgenomen. 46 in 1995 goedgekeurde projecten gingen in 
1996 echter hun tweede en laatste jaar in. 
4.3.3. Structurele maatregelen (CME's) 
De selectieprocedure voor CME's bestaat uit twee fases. De eerste fase van de 
beoordelingsprocedure heeft te maken met de beoordeling van de kwaliteit van de projecten 
en wordt uitgevoerd door de NTO's. De tweede fase, een evaluatie van alle NTO-
beoordelingen, wordt uitgevoerd door de Stichting overeenkomstig voorschriften die met de 
Commissie zijn overeengekomen. 
Resultaten van de CME-selectieronde in 1996 
Eerste selectieronde (juni 1996)* 
Aantal aanvragen 
Aantal gesubsidieerde aanvragen 
Percentage geselecteerde aanvragen 
Totale begroting 
Gemiddeld beursbedrag 126 
68 
48% 
2.552.260 ecu 
37J33ecu 
CME-cijfers voor '96: slechts over Ie selectieronde 
4.3.4. Individuele mobiliteitsbeurzen (IMG's) 
In 1996 werd de selectie van alle Oost-West-mobiliteit door de NTO's uitgevoerd. Zij waren 
ook verantwoordelijk voor de betaling van de desbetreffende beurzen. Daarnaast werden de 
West-Oost-IMG's naar Polen door het NTO in Warschau geselecteerd. De rest van de 
selectieprocedure werd door de Stichting uitgevoerd overeenkomstig voorschriften die met 
de Commissie waren overeengekomen. Nationale voorwaarden en voorkeuren die in de 
Gids voor aanvragers waren opgenomen maakten deel uit van de selectiecriteria voor de 
individuele mobiliteitsbeurzen. 
-25-
Resultaten van de IMG-selectieronde in 1996 
Er vonden twee selectierondes voor IMG's plaats, een in februari en een in juni, met de 
volgende resultaten: 
Eerste selectieronde (februari 1996) 
Aantal aanvragen 
Aantal gesubsidieerde aanvragen 
Percentage geselecteerde aanvragen 
Totale begroting 
Gemiddeld beursbedrag 851 
546 
64% 
1.411.560 ecu 
2.585 ecu 
Tweede selectieronde (juni 1996) 
Aantal aanvragen 
Aantal gesubsidieerde aanvragen 
Percentage geselecteerde aanvragen 
Totale begroting 
Gemiddeld beursbedrag 951 
574 
60% 
1.363.030 ecu 
2.375 ecu 
Eind 1996 werden 31 extra Oost-West-IMG's toegekend aan personeel uit de Voormalige 
Joegoslavische RepubHek Macedonië. Deze zijn in de hierboven vermelde tabellen niet 
opgenomen. Voor nadere statistische gegevens over de IMG's in 1996 wordt verwezen naar 
de bijlagen bij dit verslag. 
4.4. Tempus-Tacis-begroting 
Behalve de Russische Federatie en Oekraïne, ontvingen alle Tacis-landen in 1996 hun Tacis-
financiering voor Tempus-activiteiten voor een periode van twee jaar. Aangezien de 
financiële middelen op verschillende tijdstippen tijdens de tweejarige begrotingsperiode 
worden vrijgegeven, werden alleen de begrotingen voor de Russische Federatie, Oekraïne, 
Wit-Rusland, Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Mongolië en Oezbekistan vóór het einde van 
het verslagjaar goedgekeurd. Nieuwe projecten in Moldavië, Kazachstan, Kirgizië, 
Turkmenistan en Tadzjikistan konden dan ook pas in 1997 van start gaan. 
Als rechtstreeks gevolg van de nieuwe tweejarige financieringsstructuur dient voor het 
volgende academische jaar geld te worden gereserveerd ten einde GEF s te financieren die 
voortvloeien uit in 1996 gefinancierde pre-GEP's. In Georgië en Azerbeidzjan waren de 
middelen zo beperkt dat slechts volledige GEFs konden worden gesubsidieerd. 
De in dit verslag vermelde begrotingscijfers verwijzen uitsluitend naar de huidige 
toewijzing aan Tempus-activiteiten in 1996. In deze cijfers zijn geen overhevelingen van 
middelen naar 1997 opgenomen ten einde GEFs te financieren die voortvloeien uit in 1996 
gefinancierde pre-GEFs. 
-26-
De totale Tempus-toewijzing voor 1996 bedroeg 19,4 miljoen ecu. Figuur 4 toont een 
verdeling van dit bedrag over de respectieve nationale toewijzingen aan Tempus-activiteiten 
in 1996. Ter vergelijking wordt eveneens de Tempus-toewijzing voor elk land voor 1995 
vermeld. 
Fig. 4: Tempus-middelen in miljoen ecu per Tacis-land; cijfers van 1995 en 1996. 
Opmerking: Vanwege de tweejarige financieringsstructuur zijn 
nog geen middelen vrijgegeven voor Kazachstan, 
Kirgizië, Moldavië en de onlangs opgenomen 
partnerlanden Tadzjikistan en Turkmenistan. Deze 
landen zijn dan ook niet opgenomen in deze tabel. 
In vergelijking met 1995 verschilden de beschikbare Tacis-middelen per land. De Tempus-
begroting van de Russische Federatie daalde van 11,57 miljoen ecu5 naar 7,8 miljoen ecu, 
terwijl de middelen in Oekraïne stegen van 3,83 miljoen ecu 6 in 1995 naar 4,9 miljoen ecu in 
1996. 
5 De Tempus-begroting van de Russische Federatie in 1995 bestond uit een toewijzing van 9 miljoen ecu uit de 
nationale begroting en 2,57 miljoen ecu uit de interstatelijke begroting. 
6 De Tempus-begroting van Oekraïne in 1995 bestond uit een toewijzing van 3 miljoen ecu uit de nationale 
begroting en 0,83 miljoen ecu uit de interstatelijke begroting. 
27-
4.5. Selectieprocedure van Tempus-Tacis 
Voor projecten in het kader van Tempus-Tacis werd een uit twee fases bestaande 
selectieprocedure gehanteerd (zie stroomdiagram op de volgende pagina). De eerste fase 
werd door de Stichting uitgevoerd en spitste zich toe op de formele en technische aspecten 
van de aanvragen: aantal partners dat in aanmerking kwam, de vraag in hoeverre werd 
voldaan aan de prioritaire gebieden, projectbeheer, financiële kwesties, haalbaarheid van 
projectdoelstellingen en strategie. Tijdens de tweede fase werd de academische relevantie 
van voorgedragen projecten door hoge academische deskundigen uit de EU en de 
partnerlanden beoordeeld. Op grond van de resultaten van de twee fases werd een lijst met 
projecten opgesteld die voor financiering werden voorgedragen. De eindbeslissing werd 
door de Europese Commissie genomen. 
4.6. Acties in het kader van Tempus-Tacis 
4.6.1. Pre-GEP's en GEP's 
Voor de oproep tot aanvragen in 1996 werden in totaal 241 pre-GEP-aanvragen ontvangen 
waarvan er 59 voor steun werden geselecteerd. Vijfenveertig aanvragen betroffen de 5 
landen waarvan de begroting eind 1996 nog niet was goedgekeurd. Eenendertig aanvragen 
voldeden niet aan de nationale prioriteiten en kwamen dan ook niet voor financiering in 
aanmerking. Het percentage geselecteerde aanvragen van de overige 165 aanvragen bedroeg 
35,7%. In vergelijking met 1995 was het aantal pre-GEP-aanvragen sterk gedaald (45%). 
Dit is te wijten aan twee factoren: 
1. Het prioriteitseffect. In 1996 stelde de Commissie in overleg met de nationale 
autoriteiten van de partnerlanden voor elk partnerland specifieke prioritaire gebieden 
vast. Door dit beleid is het programma van Tempus-Tacis zich op een kleiner aantal 
prioritaire vakgebieden gaan richten, met als gevolg dat, in de eerste plaats het aantal 
aanvragen is gedaald en dat, in de tweede plaats, Tempus beter is geïntegreerd in de 
nationale Tacis-programma's van de partnerlanden. 
2. Het effect van de structurele projecten. In 1996 werd een nieuw soort project 
geïntroduceerd, het structureel project. Als gevolg hiervan werd een aantal potentiële 
pre-GEP-aanvragen omgezet in aanvragen voor structurele projecten. 
Aantal ontvangen pre-GEP-voorstellen 
Aantal voor financiering voorgedragen pre-GEFs 
Percentage geselecteerde voorstellen 
Gemiddelde toegekende pre-GEP-susbsidie 1995 
435 
87 
20% 
43.600 ECU 1996* 
241 
59 
35.7% 
Er zij op gewezen dat de gegevens uitsluitend betrekking hebben op projecten waarbij Armenië, 
Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Mongolië, de Russische Federatie, Oekraïne en Oezbekistan betrokken 
zijn. i 
- 28 
Algemeen overzicht selectie van Tempus-Tacis-projecten in 1996 
Opstellen 
prioriteiten Ministeries in partnerlanden en Europese Commissie stellen prioritaire 
gebieden op nationaal niveau vast. Deze worden gepubliceerd en aan alle 
belangstellenden toegezonden 
Ontvangst projectaanvragen vóór de aangegeven einddatum. ï 
Technische 
implementatie Formele controle over de vraag of the projecten voor steun 
in aanmerking komen. 
mmÊÊÊaÊtmÊmÊÊmmm 
Beoordeling technische kwaliteit van alle fomeel in aanmerking 
komende aanvragen, waaronder controle van de vraag of 
aanvragen conform de proriteiten zijn. 
Academische beoordeling van alle formeel in aanmerking komende 
aanvragen door EU en academische deskundingen in partnerlanden. 1 
Vergadering met de Stichting, technische beoordelaars en academische 
deskundigen onder voorzitterschap van de Europese Commissie. 
Eindbeslissing Overleg met bevoegde autoriteiten in partnerlanden. 1 
Indeling van projecten in twee groepen: 
1. projecten die eventueel voor financiering worden voorgedragen 
2. projecten voor eventuele reservelijst, te financieren indien begroting die toelaat 
Definitieve goedkeuring te financieren projecten door Europese Commissie. 
•BHHBHHHBHB 
Bekendmaking Bekendmaking van de resultaten aan de projectaanvragers. 
Stroomdiagram nr. 2 
-29-
Als reactie op de oproep tot GEP-aanvragen in 1996 dienden 83 van de 87 consortia die bezig 
waren met de uitvoering van een pre-GEP in 1995/1996, een voorstel voor een volledig 
project in. Hiervan werd aan 26 een GEP-subsidie toegekend. Zonder de 11 aanvragen in 
aanmerking te nemen die zich richtten op steunverlening aan de groep landen waarvan de 
begroting nog niet was goedgekeurd, bedraagt het percentage geselecteerde voorstellen 
36,1%. Ten einde een vergelijking mogelijk te maken zijn de cijfers voor Kazachstan, 
Kirgizië, Moldavië en - voor 1996 - Tadzjikistan en Turkmenistan in de tabel hieronder niet 
opgenomen. De cijfers verwijzen dan ook uitsluitend naar Armenië, Azerbeidzjan, Wit-
Rusland, Georgië, Mongolië, de Russische Federatie, Oekraïne en Oezbekistan. 
Aantal ontvangen nieuwe GEP-voorstellen 
Aantal nieuwe, voor financiering voorgedragen GEFs 
Percentage geselecteerde voorstellen 
Gemiddelde toegekende GEP-subsidie 
Aantal verlengde GEFs uit '94 en '95 
Totale aantal lopende GEFs 1995 
95 
31 
32.6% 
612.200 ecu 
26 
51 1996* 
72 
26 
36,1% 
572.384 ecu 
59 
85 
* Er zij op gewezen dat de gegevens uitsluitend betrekking hebben op projecten waarbij Armenië, 
Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Mongolië, de Russische Federatie, Oekraïne en Oezbekistan betrokken 
zijn. 
Bij de nieuwe pre-GEFs valt waar te nemen dat er vooruitgang is geboekt met een beter 
evenwicht tussen deelnemende landen. Zeventien Franse, 19 Britse en 19 Duitse 
universiteiten zijn nu actief in pre-GEP-consortia. De betrokkenheid van Zuid-Europa is 
sterk gestegen, hetgeen ook geldt voor Finland, Zweden en Oostenrijk. 
Ten opzichte van de prioriteiten in voorgaande jaren zijn universitair bestuur en Europese 
talen nu de belangrijkste onderwerpen in de huidige GEFs. In de nieuwe pre-GEFs zijn 
rechten en milieuwetenschappen echter beter vertegenwoordigd. Zowel in GEFs als pre-
GEFs is economie een favoriet onderwerp. 
In 1996 waren 111 hoger-onderwijsinstellingen in de 8 partnerlanden waarvoor projecten 
werden gefinancierd, betrokken bij een project in het kader van Tempus-Tacis. Van deze 
instellingen namen 73 deel aan een gezamenlijk Europees project of een structureel project. 
Over het geheel genomen hadden 131 hoger-onderwijsinstellingen in de hierboven 
genoemde acht landen een Tempus-projectsubsidie ontvangen. 
4.6.2. Structurele projecten (CP's) 
In totaal werden 65 aanvragen voor de nieuwe structurele projecten ontvangen, waarvan er 
14 op de vijf landen waren gericht waarvan de begroting eind 1996 nog niet was 
goedgekeurd. Wat de andere landen betreft, werd aan 22 voorstellen een Tempus-subsidie 
toegekend, waardoor het percentage geselecteerde voorstellen 43% bedraagt. 
Voor verdere statistische gegevens raadplege men de bijlagen bij dit verslag. 
-30-
Aantal ontvangen CP-voorstellen 
Aantal voor financiering voorgedragen GFs 
Percentage geselecteerde voorstellen 
Gemiddelde toegekende CP-subsidie 1996* 
51 
22 
43% 
60.000ECU 
Er zij op gewezen dat de gegevens uitsluitend betrekking hebben op projecten waarbij Armenië, 
Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Mongolië, de Russische Federatie, Oekraïne en Oezbekistan betrokken 
zijn. 
5. LIJST VAN PUBLIKATIES 
Tempus-Tacis: Handboek projectbeheer, in EN, FR en DE 
Catalogus nr.: 
C2-92-95-091-DE-C 
C2-92-95-091-EN-C 
C2-92-95-091-FR-C ISBNnr.: 
92-827-5477-4 
92-827-5478-82 
92-827-5479-0 
Tempus-Phare: Gids voor aanvragers - Academisch jaar 1997/98, in 11 talen 
Catalogus nr.: 
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-
C2-95-96-091-ES-C 
DA-C 
DE-C 
GR-C 
•EN-C 
FR-C 
IT-C 
NL-C 
PT-C 
FI-C 
SV-C ISBNnr.: 
92-827-6768-X 
92-827-6769-8 
92-827-6770-1 
92-827-6771-X 
92-827-6772-8 
92-827-6773-6 
92-827-6774-4 
92-827-6775-2 
92-827-6776-0 
92-827-6777-9 
92-827-6778-7 
3. Tempus-Phare: Promotie van Tempus-resultaten, 5 studies in EN, FR en DE: 
1) Project universitair bestuur 
2) Samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen 
3) Mogelijkheden voor studenten 
4) Hervorming van nationaal hoger onderwijs 
5) Wederzijds voordeel ('van bijstand naar samenwerking') 
Catalogus nr.: geen ISBN nr.: geen 
31 -
4. Tempus-Phare: Compendium - Academisch jaar 1996/97, in EN (inleiding in DE, EN en 
FR) 
Catalogus nr. : ISBN nr. : 
C2-02-96-359-3A-C 92-827-92036-X 
5. Tempus-Tacis: Compendium - Academisch jaar 1996/97, in EN (inleiding in DE, EN en 
FR) 
Catalogus nr.: ISBN nr.: 
C2-02-96-424-3A-C 92-9157-045-1 
6. Tempus: Jaarverslag 1994/95, in 11 talen 
Catalogus nr. : ISBN nr.: 
C2-95-96-487-ES-C 92-827-7035-4 
C2-95-96-487-DA-C 92-827-7036-2 
C2-95-96-487-DE-C 92-827-7037-0 
C2-95-96-487-GR-C 92-827-7038-9 
C2-95-96-487-EN-C 92-827-7039-7 
C2-95-96-487-FR-C 92-827-7040-0 
C2-95-96-487-IT-C 92-827-7041-9 
C2-95-96-487-NL-C 92-827-7042-7 
C2-95-96-487-PT-C 92-827-7043-5 
C2-95-96-487-FI-C 92-827-7044-3 
C2-95-96-487-SV-C 92-827-7045-1 
7. Tempus aan het werk, in EN 
8. Tempus-)'older, in 11 talen. 
-32-
Bijlage 1 
Het Tempus-programma: statistische gegevens 
Tempus-Phare 
1. Budget: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs* 
Personeel van MOE 
Personeel naar MOE 
Studenten van MOE 
Studenten naar MOE 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
waarvan nieuw 
Aantal gesubsidieerde aanvullende 
maatregelen 
Aantal toegekende individuele 
mobiliteitsbeurzen 
van MOE 
naar MOE 19904993 
320,38 
272,16 
37,75 
10,9 
750 
42.467 
15.762 
9.864 
14.645 
2.1% 
138 
6.864 
5.257 
1.607 1994 
95,9 
95,9 
464 
239 
19.550 
7.551 
5.927 
5.061 
1.011 
38 
38 
25 
1.369 
1.207 
162 I'l'iiipii"-
1995 
102,1 
102,1 
485 
229 
16.641 
6.718 
5.542 
3.653 
728 
112 
83 
100 
1.271 
1.271 
1 1996 
83,5 
83,5 
638 
183 
21.991 
8.956 
6.523 
5.392 
1.120 
129 
46 
68 
1.120 
1.021 
99 Totaal 
601,88 
553,66 
37,75 
10,9 
1.401 
100.649 
38.987 
27.854 
28.751 
5.055 
167 
331 
10.624 
8.756 
1.868 
Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-Tacis 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Aantal betrokken partnerlanden 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aaritàl gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Personeelsmobiliteit binnen pre-
GEFs 
Personeelsmobiliteit binnen GEP's 
Studentenmobiliteit binnen GEP's 
Aantal gesubsidieerde structurele 
projecten 
Aantal universiteiten uit partnerlanden 
die bij GEFs zjjri betrokken Tempus I 
19904993 
3,45 
3 
74 
1.421 1994 
21,944 
7 
76 
28 
1.174 
586 
156 1995 
23,994 
11 
87 
59 
31 
1.304 
916 
95 
51 1996 
20,543 
8 
59 
85 
26 
1.027 
1.198 
91 
22 
64 Totaal 
69,931 
2% 
85 
4.926 
2.700 
342 
22 
Bij wijze van uitzondering werden voor 1995/% alleen aanvragen voor Oost-West-beurzen gesubsidieerd. 
-33-
Bijlage 1 
Tempus-Phare: GEP-verdeling per land in 1996/97 
Deelname van Linden 
Nieuwe GEP's in 1996/97 
Aantal | % O Alle lopende GEP's in 1996/97 
Aantel 1 %n 
Lid-Staten van de EU 
Partnerlanden Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk 
Albanië 
Bulgarije 
Tsjechië 
Estland 
Hongarije 
Letland 
Litouwen 
Polen 
Roemenië 
Slowakije 
Slovenië 
Andere G24-landen 
Canada 
IJsland 
Noorwegen 
Zwitserland 
VS 36 
45 
22 
34 
72 
77 
26 
15 
45 
51 
23 
37 
30 
107 
4 
22 
11 
6 
28 
5 
11 
56 
30 
13 
4 19,7 
24,6 
12 
18,6 
39,3 
42,1 
14,2 
8,2 
24,6 
27,9 
12,6 
20,2 
16,4 
58,5 
2,2 
12 
6 
3,3 
15,3 
2,7 
6 
30,6 
16,4 
7,1 
2,2 
0,5 
1,6 
1,6 
1,6 81 
183 
89 
65 
277 
311 
111 
93 
199 
2 
193 
100 
152 
83 
398 
15 
81 
45 
14 
106 
14 
24 
202 
89 
42 
16 
3 
2 
12 
10 
11 12,7 
28,7 
13,9 
10,2 
43,4 
48,7 
17,4 
14,6 
31,2 
0,3 
30,3 
15,7 
23,8 
13 
62,4 
2,4 
12,7 
7,1 
2,2 
16,6 
2,2 
3,8 
31,7 
13,9 
6,6 
2,5 
0,5 
0,3 
1,9 
1,6 
1,7 
Totaal 183 100% 638 100% 
(*) De cijfers in deze kolom geven in procenten het aantal projecten weer waaraan het betreffende land deelneemt. 
34-
Bijlage 1 
Tempus-Tacis: Pre-GEP- en GEP-verdeling per land 
in 1996/97 
Deelname van landen 
Nieuwe pre-GEP's en GEP's 
in 1996/97 Alle lopende GEP's en pre-
GEP's in 1996/97 
Lid-Staten van de EU 
Partnerlanden Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk 
Armenië 
Azerbeidzjan 
Wit-Rusland 
Georgië 
Kazachstan 
Kirgizië 
Moldavië 
Mongolië 
Russische Federatie 
Oekraïne 
Oezbekistan Aantal 
7 
18 
6 
13 
30 
39 
13 
6 
18 
1 
23 
7 
14 
12 
41 
6 
2 
11 
3 
4 
48 
25 
8 %(*) 
6,5 
16,8 
5,6 
12,1 
28 
36,4 
12,1 
5,6 
16,8 
0,9 
21,4 
6,5 
13 
11,2 
38,3 
5,6 
1,8 
10,2 
2,8 
3,7 
44,8 
23,3 
7,4 Aantal 
7 
31 
10 
13 
55 
64 
15 
12 
28 
1 
33 
9 
26 
13 
66 
6 
2 
17 
3 
3 
1 
1 
4 
84 
34 
10 
Andere G24-landen 
VS % o 
4,2 
18,7 
6 
7,8 
33,3 
38,7 
9 
7,2 
16,9 
0,6 
• 20 
5,4 
15,7 
7,8 
40 
3,6 
1,2 
10,3 
1,8 
1,8 
0,6 
0,6 
2,4 
50,9 
20,6 
6 
0,6 
Totaal 107 100% 166 100% 
-35-
Bijlage 1 
Tempus-Phare: GEP-verdeling per onderwerp in 1996/97 
Humaniora 
Sociale wetenschappen 
Bedrijfskunde 
Natuurwetenschappen en wiskunde 
Toegepaste wetenschappen en technologie 
Kunst en vormgeving 
Talen 
Overige 
GEP+ gebieden Aantal 
2 
23 
31 
8 
90 
1 
6 
22 I W(>A)7 
% 
1,1 
12,5 
16,6 
4,3 
47,6 
0,5 
3,3 
14,1 Alle lopende &\V's 
Aantal 
17 
76 
114 
36 
301 
4 
25 
62 
3 % 
2,7 
11,9 
17,9 
5,6 
47,1 
0,6 
3,9 
9,8 
0,5 
Totaal 183 100% 638 100% 
Toegepaste wetenschappen en technologie is onderverdeeld in de volgende subgroepen: 
Landbouwwetenschappen 
Gezondheidswetenschappen 
Milieuwetenschappen 
Informatietechnologie 
Technische wetenschappen en 
technologie 
Architectuur en stadsplanning 
Overige 29 
38 
52 
39 
105 
16 
22 4,5 
5,9 
8,2 
6,1 
16,5 
2,5 
3,5 
Tempus-Tacis: Pre-GEP- en GEP-verdeling per 
prioritair gebied in 1996/97 
Vakgebied 
Humaniora 
Sociale wetenschappen 
Bedrijfskunde (niet gericht op universitair 
bestuur) 
Universitair beheer/ bestuur 
Toegepaste wetenschappen en technologie 
Talen 
Overige 
Totaal Nieuwe projecten. \ 'l> ..'•'• lopende projecten 
Aantal 
8 
32 
6 
28 
21 
5 
7 % 
7,3 
30 
5,5 
26 
19,5 
4,5 
6,5 Aantal 
14 
57 
7 
42 
23 
16 
7 
100% % 
8,4 
34,5 
4,2 
25,4 
13,9 
9,6 
4,2 
100% 
36-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Albanië 
1. Begroting 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEP's 
Personeel uit Albanië 
Personeel naar Albanië 
Studenten uit Albanië 
Studenten naar Albanië 
Aantal instellingen dat aan GEFs 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Albanië 
naar Albanië 1990-1993 
6,19 
3,7 
0,09 
2,4 
13 
413 
171 
121 
115 
6 
226 
180 
46 1994 
2,4 
2,4 
17 
5 
452 
208 
161 
79 
4 
0 
2 
191 
182 
9 'Tempus II 
1995 
3,5 
3,7 
13 
6 
445 
227 
176 
42 
0 
8 
3 
10 
295 
295 1996 
2,5 
2,5 
15 
4 
415 
205 
153 
46 
11 
15 
138 
137 
1 Totaal 
14,59 
12,3 
0,09 
2,4 
28 
1.725 
811 
611 
282 
21 
3 
18 
850 
794 
56 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/97 voor Albanië 
Om het nationaal hoger-onderwijsbeleid aan te 
vullen komen in het kader van Tempus de nationale 
autoriteiten en de Europese Commissie jaarlijks 
bijeen ten einde Tempus-prioriteiten voor het 
nieuwe academische jaar vast te stellen. In het kader 
van de herstructurering van het hoger-
onderwijssstelsel in Albanië hebben de nationale 
autoriteiten prioriteit verleend aan voorstellen voor 
1996/1997 op de volgende gebieden: 
° De verdere ontwikkeling van de gezondheidszorg 
middels herstructurering en modernisering van de 
afdelingen voor klinische gezondheidszorg en 
herstructurering van de Faculteit van 
Diergeneeskunde van de Landbouwuniversiteit van 
Tirana. 
D De verdere ontwikkeling van onderwijs­
wetenschappen middels herstructurering van de 
afdelingen voor lerarenopleiding voor het basis-, 
lager en middelbaar onderwijs. 
° De hervorming van curricula in experimentele 
fysica en chemie. 
0 De ontwikkeling van universitair bestuur. 
0 De ontwikkeling van vervoer en weg- en 
waterbouwkunde. 
° De herstructurering van de afdelingen Minerale 
Rijkdommen en Energie van de Polytechnische 
Universiteit van Tirana. 
D Steun aan transeuropese netwerken voor 
studentenmobiliteit. CME-cijfers voor '96: slechts over Ie selectieronde. 
a Geesteswetenschappen en sociale wetenschappen 
(rechten en Europese Studies, sociale en 
economische wetenschappen). 
a Biowetenschappen (natuur-, milieu-, 
gezondheidszorg- en interdisciplinaire 
wetenschappen). 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEFs worden bestreken 
A: Geesteswetenschappen 
B: Bedrijfskunde 
C: Natuurwetenschappen en wiskunde 
D: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
E: Lerarenopleiding 
-37-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Bulgarije 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Bulgarije 
Personeel naar Bulgarije 
Studenten uit Bulgarije 
Studenten naar Bulgarije 
Aantal instellingen dat aan GEFs 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Bulgarije 
naar Bulgarije 1991-1993 
30,63 
28 
2,63 
80 
3.093 
1.486 
835 
686 
86 
35 
564 
474 
90 1994 
12 
12 
59 
32 
1.863 
857 
682 
277 
47 
1 
7 
174 
155 
19 Tempus II 
1995 
12 
12 
57 
28 
1.815 
877 
638 
259 
41 
83 
9 
18 
143 
143 1996 
8 
8 
82 
22 
2.304 
1.139 
755 
372 
38 
98 
8 
6 
96 
82 
14 Totaal 
62,63 
60 
2,63 
162 
9.075 
4.359 
2.910 
1.594 
212 
18 
66 
977 
854 
123 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Bulgarije 
Om het nationaal hoger-onderwijsbeleid aan te vullen 
komen in het kader van Tempus de nationale autoriteiten 
en de Europese Commissie jaarlijks bijeen ten einde 
Tempus-prioriteiten voor het nieuwe academische jaar vast 
te stellen. In het kader van de herstructurering van het 
hoger-onderwijsstelsel in Bulgarije hebben de nationale 
autoriteiten prioriteit verleend aan voorstellen voor 
1996/1997 op de volgende gebieden: 
1. Prioriteiten met betrekking tot de herstructurering van 
het hoger-onderwijsstelsel: 
° Herstructurering van curricula en studieprogramma's 
voor 'Bachelor'- (4 jaar studie) en/of 'Master'- (minimaal 
1 jaar studie) cursussen overeenkomstig de nieuwe 
nationale wet inzake hoger onderwijs. 
0 Ontwikkeling van geïntegreerd onderwijs russen 
Bulgaarse universiteiten op basis van gezamenlijk 
interuniversitair onderwijn met gezamenlijke 
curricula en studieprogramma's. 
0 Studentenuitwisseling op transeuropees niveau met de 
nadruk op specifieke kwesties zoals vreemde­
talenonderwijs en erkenning van regelingen ten aanzien 
van studies die in het buitenland zijn gevolgd 
overeenkomstig het Europees puntenoverdrachtsysteem. 
2. Prioriteiten met betrekking tot beleidsgebieden zoals 
binnen het Phare-programma vastgesteld: 
° Verdere ontwikkeling van specialisaties op 
postdoctoraal niveau op beleidsgebieden zoals 
binnen het Phare-programma vastgesteld: economie 
en beheer in de banksector en de financiële sector, 
beheer in de gezondheidszorg, hoger onderwijs en 
overheidsdiensten, medicijnen en beleidsgebieden 
voor Europese integratie, met name Europese en CME-cijfers voor '96: slechts voor Ie selectieronde. 
vergelijkende wetgeving, en 
standaardisatie. Europese 
De relatie tussen de Tempus-prioriteiten en het nationaal 
hervormingsproces spreekt voor zich. De nieuwe wet (met 
name de invoering van de 'Bachelor'-opleiding) moet 
leiden tot afgestudeerden die flexibeler en minder 
gespecialiseerd zijn en die beter zullen zijn voorbereid op 
een fluctuerende arbeidsmarkt. 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEFs worden bestreken 
A: Geesteswetenschappen 
B: Sociale wetenschappen 
C: Bedrijfskunde 
D: Wiskunde 
E: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
F: Moderne Europese talen 
G: Overige 
38-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Bosnië-Herzegovina 
1. Begroting: 
Totale pre-Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Bosnië-Herzegovina 
Personeel naar Bosnië-Herzegovina 
Studenten uit Bosnië-Herzegovina 
Studenten naar Bosnië-Herzegovina 
Aantal instellingen dat aan GEP's deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's 
Aantal toegekende IMG's 
uit Bosnië-Herzegovina 
naar Bosnië-Herzegovina 1996 
1,0 
1,0 
o 
o Totaal 
1,0 
1,0 
o 
o 
CME-cijfers voor '96 hebben uitsluitend betrekking op een speciale selectieronde in het kader van pre-Tempus voor 
Bosnië-Herzegovina. 
Pre-Tempus-prioriteiten 
Bosnië-Herzegovina 1996/1997 voor 2. 
Het Tempus-programma zal een belangrijke rol 
spelen bij de herintegratie van Bosnische instellingen 
in de Europese universitaire gemeenschap en zal zo 
bijstand verlenen aan de normalisatie van de 
betrekkingen met de rest van Europa en binnen 
Bosnië-Herzegovina zelf. In het kader van het Phare-
programma is in 1996 1 miljoen ecu beschikbaar 
gesteld voor noodmaatregelen ter ondersteuning van 
de lokale universiteiten en ten einde hen voor te 
bereiden op een regelmatige deelname aan Tempus-
Phare in 1997. 
In het kader van een Phare-project wordt een deel 
van deze middelen aangewend om de talencentra en 
internationale bureaus van de lokale universiteiten 
opnieuw van het nodige te voorzien. Het overschot 
zal voor initiële Tempus-activiteiten worden 
aangewend. Voor speciale structurele maatregelen 
zijn de volgende prioritaire gebieden aangewezen: 
1. Scholing en ondersteuning van universiteits­
bestuurders en gezamenlijke ontwikkeling van: 
D korte-termijnplanning en beleidsplanning; 
0 financiële beheerssystemen voor financiële 
planning; 
D personeelsbeleid; 
° buitenlandse betrekkingen en oplossing van 
problemen/ conflicten. Projecten voor de scholing van functionarissen 
voor internationale betrekkingen in: 
0 projectontwikkeling en -beheer (in zijn 
algemeenheid en met name met betrekking tot 
Tempus); 
D het opzetten van nieuwe internationale 
netwerken; 
° beheer van studenten- en personeelsmobiliteit. 
3. Scholing van universiteitsbestuurders (rectoren, 
decanen en personeel van internationale 
bureaus): 
0 consolidatie van vreemde-talenafdelingen ten 
einde de capaciteit te verbeteren om personeel 
en studenten voor te bereiden op toekomstige 
Tempus-activiteiten. 
De voorkeur ging uit naar projecten waarbij alle 
universiteiten van Bosnië-Herzegovina zijn betrokken. De 
universiteiten die in aanmerking komen zijn de 
Universiteit van Banja Luka, de Universiteitscentra van 
Mostar, de Universiteit van Sarajevo en de Universiteit 
van Tuzla. 
39-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Ts j echoslowakij e1 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Tsjechoslowakije 
Personeel naar Tsjechoslowakije 
Studenten uit Tsjechoslowakije 
Studenten naar Tsjechoslowakije 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Tsjechoslowakije 
naar Tsjechoslowakije 1990-1992 
34,96 
27,70 
7,26 
145 
5.052 
1.969 
1.184 
1.634 
265 
53 
1.008 
785 
223 
Aanvullende maatregelen 
1 Heet» «Uuitend betrekking op de periode 1990-1992, d w. z. vóór de onafhankeUjkheid van Tsjechië en Slowakije. 
-40-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Tsjechië2 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Tsjechië 
Personeel naar Tsjechië 
Studenten uit Tsjechië 
Studenten naar Tsjechië 
Aantal instellingen dat aan GEP's 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Tsjechië 
naar Tsjechië 1993 
10,94 
8 
2,94 
81 
1.861 
691 
428 
612 
130 
240 
151 
89 1994 
5,5 
5,5 
41 
15 
1.624 
553 
522 
404 
145 
10 
8 
83 
54 
29 Tl'IÏHHlS 11 
1995 
8 
8 
33 
14 
1.184 
510 
381 
199 
94 
57 
13 
4 
59 
59 1996 
7,5 
7,5 
45 
11 
1.864 
772 
511 
417 
164 
65 
2 
7 
71 
62 
9 totaal 
31,94 
29 
2,94 
121 
6.533 
2.526 
1.842 
1.632 
533 
25 
22 
453 
326 
127 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Tsjechië 
Gelet op de Europa-overeenkomst en de toekomstige 
deelname aan interuniversitaire samenwerkings­
programma's van de EU richtten de Tempus-
prioriteiten 1996/1997, zoals die door de nationale 
autoriteiten en de Europese Commissie zijn 
besproken, zich op projecten die een Europese 
dimensie aan hoger onderwijs zouden kunnen 
toevoegen. 
In de eerste plaats werden de volgende gebieden 
aangewezen: 
0 ontwikkeling van nieuwe curricula op het gebied 
van EU-wetgeving ten aanzien van enkele van de 
volgende onderwerpen (wetgevingsprocedures; 
milieuwetgeving; wetgeving inzake patenten en 
geregistreerde handelsmerken; consumentenrecht); 
0 binnen het Phare-programma vastgestelde 
prioriteiten: bankwezen, internationale 
financierings- en verzekeringsstelsels; sociaal 
werk; openbaar bestuur; curriculum in de vorm 
van een 'Bachelor'-opleiding voor scholing van 
onderwijzend personeel. 
In de tweede plaats werden middelen gereserveerd 
voor ontwikkeling van evaluatiesystemen voor 
interne kwaliteit en mobiliteitsprojecten die zich CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
richten op de invoering van een Europees 
puntenoverdrachtsysteem. 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Geesteswetenschappen 
B: Sociale wetenschappen 
C: Bedrijfskunde 
D: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
E: Overige 
Voor 1990-1992, zie gegevensblad Tsjechoslowakije. 
-41 
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Estland 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Estland 
Personeel naar Estland 
Studenten uit Estland 
Studenten naar Estland 
Aantal instellingen dat aan GEP's 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Estland 
naar Estland 'IVmpim I 
1992-1993 
4,63 
2,5 
0,03 
2,1 
17 
330 
124 
98 
99 
9 
156 
126 
30 1994 
1,5 
1,5 
19 
13 
444 
146 
183 
106 
9 
0 
1 
62 
57 
5 Tempus II 
1995 
1,5 
1,5 
12 
4 
251 
114 
105 
31 
1 
12 
0 
2 
66 
66 1996 
1,8 
1,8 
14 
6 
168 
79 
73 
16 
17 
0 
1 
64 
58 
6 Totaal 
9,43 
7,3 
0,03 
2,1 
40 
1.193 
463 
459 
252 
19 
0 
8 
348 
307 
41 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Estland 
Om Tempus af te stemmen op een nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
Aanvragen voor 1996/1997 moesten binnen de 
volgende prioritaire gebieden vallen: 
° invoering van maatregelen om een grotere 
compatibiliteit met EU-universiteiten te 
bewerkstelligen, b. v. via kwaliteitsborgingsystemen, 
universitaire puntenoverdrachtsystemen en/of 
vreemde-talencursussen; 
0 herstructurering van universitaire 
bestuurssystemen; 
0 invoering van informatietechnologie in hoger 
onderwijs om nieuwe onderwijsmethoden te 
ondersteunen. CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Filosofie 
B: Sociale wetenschappen 
C: Universitair bestuur 
D: Natuurwetenschappen en wiskunde 
E: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
F: Muziek 
G: Overige 
-42-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
MobiÜteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië 
Personeel naar de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië 
Studenten uit de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië 
Studenten naar de Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië 
Aantal instellingen dat aan GEFs deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's 
Aantal toegekende IMG's 
uit de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 
naar de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 1996 
2,0 
2,0 
0 
0 
31 
31 
0 Totaal 
2,0 
2,0 
0 
0 
31 
31 
0 
CME-cijfers voor '96: uitsluitend over de Ie selectieronde. 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor de 
Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië 
Om bestaande contacten te verstevigen en nieuwe 
contacten te leggen werd voor academisch personeel 
van de universiteiten en voor bestuurders en 
onderwijsplanners uit de Voormalige Joegoslavische 
Republiek Macedonië eind oktober '96 een speciale 
ronde voor individuele mobiliteitsbeurzen 
aangekondigd voor bezoeken aan EU-universiteiten 
en -organisaties. 
Structurele maatregelen: de volgende prioriteiten 
zijn van strategisch en direct belang voor de 
ontwikkeling van hoger onderwijs en voor het 
opstellen van het kader voor de toekomstige 
ontwikkeling van Tempus in de Voormalige 
Joegoslavische Republiek Macedonië: 
1. Studie ter beoordeling van de huidige toepassing 
van informatietechnologie in hoger onderwijs en 
aanbevelingen voor verdere ontwikkeling, met 
name op de gebieden: 
G multimedia-onderwijssystemen; 
D netwerken. De studie moet resulteren in concrete aanbevelingen 
voor verdere ontwikkeling van deze computer- en 
communicatietechnologieën in hoger onderwijs. 
2. Studie ter voorbereiding van de herstructurering 
van doctoraal- en postdoctoraalstudies in 
techniek en technologie. Er dient prioriteit te 
worden verleend aan voorstellen die betrekking 
hebben op: 
° werktuigbouwkunde; 
0 elektrotechniek en elektronica; 
° biotechnologie. 
Een analyse van de behoeften op de 
arbeidsmarkt moet deel uitmaken van de studie. 
Bij de studie dient lokale industrie te worden 
betrokken. 
3. Studie ter ontwikkeling van een nationaal beleid 
inzake financiering van hoger onderwijs in de 
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. 
Gelet op het onderwerp is de deelname van de 
bevoegde nationale autoriteiten een vereiste. 
4. Studie ter ontwikkeling van een mechanisme 
voor beoordeling van academisch personeel om 
tot kwaliteitsnormen in onderwijs, onderzoek en 
beheer van het hoger-onderwijsproces te komen. 
Gelet op het onderwerp is de deelname van de 
bevoegde nationale autoriteiten een vereiste. 
-43-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Hongarije 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Hongarije 
Personeel naar Hongarije 
Studenten uit Hongarije 
Studenten naar Hongarije 
Aantal instellingen dat aan GEFs 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Hongarije 
naar Hongarije 1990-1993 
59,9 
50,2 
9,7 
204 
9.479 
3.005 
1.966 
3.845 
663 
73 
944 
581 
363 1994 
16 
16 
66 
41 
2.707 
1.009 
691 
819 
188 
8 
7 
63 
41 
22 Tempus II 
1995 
16 
16 
83 
38 
2.815 
1.073 
963 
602 
177 
115 
*23 
8 
28 
28 1996 
10 
10 
106 
28 
4.361 
1.633 
1.343 
1.071 
314 
148 
3 
2 
43 
25 
18 Totaal 
101,9 
92,2 
9,7 
311 
19.362 
6.720 
4.963 
6.337 
1.342 
34 
90 
1.078 
675 
403 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Hongarije 
De Hongaarse prioriteiten voor GEP's die in 19%/1997 van start 
gingen en die door de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie werden vastgesteld, moesten worden afgestemd op 
een vastgesteld institutioneel plan én actie binnen bepaalde nader 
omschreven disciplines, ten einde voor een allesomvattend effect 
op het hoger- en instrumenten voor afstandsonderwijs, 
onderwqssfcelsel als geheel zorgen. 
Dus het moest worden aangetoond dat het GEP-voorstel een 
aanzienlijk effect op de ontwikkeling van een instelling had, of, in 
het geval van een project dat op meer dan één nationale instelling 
betrekking had, het project een aanzienlijk effect op de 
onderwijskwaliteit in de geselecteerde discipline had of voldeed 
aan het Besluit van het Parlement betreffende ontwikkeling van 
hoger onderwijs. 
In het laatste geval waren de belangrijke, in het Besluit beoogde 
actieterreinen in het kort: de nauwkeurige omschrijving van 
onderwijsniveaus in HO en ontwikkeling van nieuwe 
onderwijsmethoden (b. v. korte cursussen, nieuwe soorten onderwijs 
na de middelbare school, afstandsonderwijs); meer nadruk op 
mechanismen voor studentenuitwisseling; voorbereiding op de 
integratie van de Hongaarse "Universifcas"; tegemoet komen aan de 
behoeften van een veranderende samenleving (samenwerking 
tussen universiteiten en cnidernemingen, bevordering van openbaar 
onderwijs); en her- en bijscholing van onderwijzend personeel 
Daarnaast moest het voorstel betrekking hebben op bepaalde 
sectoren die als prioritaire gebieden waren aangewezen ten einde: 
D Europese Studies in hoger onderwijs te introduceren (met 
name in samenhang met rechten en economie); 
0 nieuwe curricula op te stellen die tot het vaststellen van nieuwe 
academische en beroepsprofielen moesten leiden die 
noodzakelijk waren voor de herstructurering van de economie 
en de voortdurende sociaal-economische veranderingen Deze 
nieuwe curricula dienden te worden ingevoerd voor financiën, Geesteswetenschappen en rechten; informatica en 
technologiebeleid; regionale planning en bestuur; 'genetic 
engineering'; kwaliteitsbeheer; en her- en bijscholing van 
onderwijzend personeel (met bijzondere aandacht voor basis- en 
middelbaar onderwijs) (15 projecten); 
0 Ph.D.-programma's op te stellen; 
0 bij- en nascholingscursussen te ontwikkelen in samenwerking 
met ondernemingen; 
D transeuropese netwerken voor studentenmobiliteit te 
ondersteunen (met name ECTS); 
a het reeds door andere Phare-programma's gerealiseerde 
werk aan te vullen; 
D geavanceerd onderwijsmateriaal te ontwikkelen, met name 
multimédia-technologie 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende 
GEP's worden bestreken 
A: Rechten 
B: Sociale wetenschappen 
C: Bedrijfskunde 
D: Natuurwetenschappen 
en wiskunde E: Toegepaste wetenschappen 
en technologie 
F: Ontwerp 
G: Talen 
H: Overige 
-44-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Letland 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting ( in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Letland 
Personeel naar Letland 
Studenten uit Letland 
Studenten naar Letland 
Aantal instellingen dat aan GEFs 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Letland 
naar Letland l (.MVHUIS 1 
19924993 
6,2 
3,5 
2,7 
17 
589 
219 
140 
190 
40 
139 
94 
45 1994 
2 
2 
19 
6 
802 
260 
299 
202 
41 
0 
2 
75 
71 
4 lom pus 11 
1995 
2 
2 
13 
5 
389 
163 
152 
72 
2 
18 
0 
5 
75 
75 1996 
2 
2 
14 
5 
450 
215 
128 
91 
16 
23 
1 
3 
61 
56 
5 Totaal 
12,2 
9,5 
2,7 
33 
2.230 
857 
719 
555 
99 
1 
12 
350 
296 
54 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Letland 
Om Tempus af te stemmen op de nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
Aanvragen voor 1996/1997 moesten binnen de 
volgende prioritaire gebieden vallen: 
D gezondheidszorg; 
D techniek en landbouw; 
0 interdisciplinaire studies in Europese literatuur, 
kunst, geschiedenis, filosofie en talen; 
D ontwikkeling van faciliteiten voor studenten­
uitwisseling. CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Sociale wetenschappen 
B: Bedrijfskunde 
C: Natuurwetenschappen en wiskunde 
D: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
E: Muziek 
F: Lerarenopleiding 
-45-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Litouwen 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Litouwen 
Personeel naar Litouwen 
Studenten uit Litouwen 
Studenten naar Litouwen 
Aantal instellingen dat aan GEFs 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Litouwen 
naar Litouwen 1992-1993 
6,7 
4 
2,7 
16 
541 
225 
132 
154 
30 
147 
90 
57 1994 
2 
2 
20 
5 
660 
279 
167 
197 
17 
0 
4 
46 
42 
4 'IVmims II 
1995 
3,5 
3,5 
18 
10 
602 
221 
214 
162 
5 
21 
0 
2 
39 
39 19% 
3,5 
3,5 
24 
11 
492 
193 
149 
136 
14 
22 
1 
1 
42 
40 
2 Totaal 
15,7 
13 
2,7 
42 
2.295 
918 
662 
649 
66 
1 
14 
274 
211 
63 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Litouwen 
Om Tempus af te stemmen op een nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
Aanvragen voor 1996/1997 moesten binnen de 
volgende prioritaire gebieden vallen: 
D studentenmobiliteit en erkenning; 
D vreemde-talenonderwijs; 
0 interfacultaire samenwerking inzake cursussen; 
° bij- en nascholing en postdoctoraal onderwijs; 
0 nieuwe cursussen in Europese Studies. 
De relatie tussen de Tempus-prioriteiten en nationale 
beleidsplannen spreekt voor zich. 
De nadruk op vreemde-talenonderwijs, 
studentenmobiliteit en Europese Studies wijst erop 
dat Litouwen nauwer wenst samen te werken met de 
EU en zich voorbereidt op toekomstig lidmaatschap. 
IV rtrtndrttht die uitgaat naar puntenoverdracht en 
vompaUbiUtvHt is van wezenlijk belang voor een 
<,y.Lui,yi l^v-W W\d vv\uu h^v ^W*wijisinstellu\£en 
van nanuv grspenrths<vnl zijn, terwijl er gezorgd 
moet worden voor oen zvkcrv ma tv van keuze en 
efficiëntie op de onderwijsmarkt. CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
F 
29% 
A: Sociale wetenschappen 
B: Bedrijfskunde 
C: Fysica 
D: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
E: Talen 
F: Inter- en multidisciplinaire studies 
-46 
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Polen 
1. Begroting 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Polen 
Personeel naar Polen 
Studenten uit Polen 
Studenten naar Polen 
Aantal instellingen dat deelneemt aan 
GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Polen 
naar Polen IVmpus 1 
1990-1993 
97,53 
86,9 
10,63 
248 
12.578 
4.393 
2.942 
4.616 
627 
76 
2.190 
1.739 
451 1994 
35 
35 
175 
91 
7.263 
2.851 
2.122 
1.910 
380 
16 
14 
339 
307 
32 Ti'in pu s II 
1995 
30 
30 
156 
65 
5.348 
2.120 
1.667 
1.338 
223 
224 
12 
26 
275 
275 1996 
25 
25 
202 
56 
7.257 
2.937 
1.986 
2.040 
294 
328 
10 
16 
318 
295 
23 Totaal 
187,53 
176,90 
10,63 
460 
32.446 
12.301 
8.717 
9.904 
1.524 
38 
132 
3.122 
2.616 
506 
* Aanvullende maatregelen of compacte maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Polen 
Om Tempus af te stemmen op de nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
Aanvragen voor 1996/1997 moesten binnen de 
volgende prioritaire gebieden vallen: 
1. Structurele gezamenlijke Europese projecten; 
D omzetting van een uniforme vijfjarige 'Master'-
opleiding in een tweefasensysteem bestaande 
uit een drie-/vierjarige 'Bachelor'-opleiding en 
een tweejarige 'Master'-opleiding of een 
systeem met een gezamenlijk kernprogramma 
(b. v. twee tot vier semesters) voor ' Bachelor'-
en 'Master'-opleiding, gevolgd door 
afzonderlijke onderdelen voor elke opleiding; 
D ontwikkeling van de Europese dimensie in 
hoger onderwijs; 
0 ontwikkeling en invoering van nieuwe 
specialisaties en beroepsprofielen in de richting 
van studie- en/ of postdoctoraalopleidingen om 
tegemoet te komen aan behoeften op de 
arbeidsmarkt; 
0 modernisering van uit twee richtingen 
bestaande lerarenopleidingen op scholen voor 
hoger pedagogisch onderwijs. 
2. Gezamenlijke Europese mobiliteitsprojecten. CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Het gaat hierbij om mobiliteitsprojecten die uitmonden 
in het opzetten van institutionele structuren ter 
ondersteuning van studentenmobiliteit (b. v. 
studentenadvies-/ informatiediensten) en de invoering 
van een puntenoverdrachtsysteem (gebaseerd op het 
Europees puntenoverdracht-systeem - ECTS). 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Sociale wetenschappen 
B: Bedrijfskunde 
C: Natuurwetenschappen en wiskunde 
D: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
E: Talen 
F: Overige 
-47 
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Roemenië 
1. Begroting: 
Totale Tempusbegroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Roemenië 
Personeel naar Roemenië 
Studenten uit Roemenië 
Studenten naar Roemenië 
Aantal instellingen dat aan GEP's 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Roemenië 
naar Roemenië Ti'inpus 
1991-1993 
41,75 
41 
0,75 
94 
6.088 
2.444 
1.437 
1.975 
232 
32 
692 
580 
112 1994 
12 
12 
51 
24 
2.112 
834 
661 
528 
89 
0 
9 
192 
162 
30 II'm pu s II 
1995 
18 
18 
59 
36 
2.470 
888 
824 
638 
120 
190 
13 
18 
160 
160 19% 
15 
15 
89 
30 
3.054 
1.095 
916 
844 
199 
341 
8 
18 
180 
166 
14 Totaal 
86,75 
86 
0,75 
184 
13.724 
5.261 
3.838 
3.985 
640 
21 
77 
1.224 
1.068 
156 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Roemenië 
In het kader van de herstructurering van het hoger-
onderwijsstelsel in Roemenië stelden de nationale 
autoriteiten en de Europese Commissie de volgende 
prioriteiten voor Tempus-acties in 1996/1997 vast: 
° De ontwikkeling van korte hoger-onderwijscursussen en 
met name de uitbreiding ervan naar bij- en nascholing op 
het gebied van techniek en technologie, landbouw en 
voedselverwerking, gezondheidszorg, sociale bijstand, 
toerisme, bedrijfsvoering en financiële diensten. Projecten 
dienen te worden gebaseerd op samenwerking tussen de 
onderwijsinstellingen en ondernemingen (waaronder 
openbare bestuursorganen) ten einde de opleidingen 
beter af te stemmen op de behoeften van de economie. 
0 De modernisering of herstructurering van bestaande 
(langdurige) cursussen om tegemoet te komen aan de 
behoeften van Europese integratie middels: 
• modernisering en herstructurering van curricula die 
verband houden met de integratie van de Roemeense 
economie in Europese structuren op het gebied van 
wetgeving, kwaliteitsborging en beheer voor 
industrie en openbaar bestuur. 
• Ontwikkeling van cursussen over specifieke 
onderwerpen over de EU die moeten worden 
ingevoerd in bestaande studieprogramma's op het 
gebied van EU-wetgeving en interdisciplinaire 
studies over specifieke beleidssectoren van de EU. 
° Voorbereiding op deelname aan interuniversitaire 
samenwerkingsprogramma's van de EU middels 
mobiliteitsprojecten die zich richten op de invoering van 
een puntenoverdrachtsysteem voor universitaire CME-cijfers voor '96: uitsluitend voor Ie selectieronde 
cursussen, of afspraken over wederzijdse erkenning van 
studieperiodes ten einde te komen tot integratie in 
universitaire netwerken binnen de EU. 
° Herstructurering van onderwijsopleidingen voor 
onderwijzend personeel voor basis- en middelbaar 
onderwijs door middel van ontwikkeling van curricula 
en de introduktie van moderne onderwijsmethoden. 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Geesteswetenschappen 
B: Sociale wetenschappen 
C: Bedrijfskunde 
D: Natuurwetenschappen 
en wiskunde E: Toegepaste 
wetenschappen en 
technologie 
F: Talen 
G: Overige 
48 -
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Slowakije3 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEP's 
Personeel uit Slowakije 
Personeel naar Slowakije 
Studenten uit Slowakije 
Studenten naar Slowakije 
Aantal instellingen dat aan GEP's 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Slowakije 
naar Slowakije 'i'in.pus I 
1993 
6,18 
5 
1,18 
46 
924 
365 
226 
292 
41 
136 
95 
41 1994 
5 
5 
33 
15 
1.001 
320 
236 
391 
54 
2 
4 
73 
64 
9 Tempus II 
1995 
5 
5 
31 
14 
939 
401 
277 
212 
49 
45 
8 
4 
70 
70 1996 
4,5 
4,5 
42 
13 
1.121 
415 
318 
323 
65 
62 
3 
3 
64 
60 
4 Totaal 
20,68 
19,5 
1,18 
88 
3.985 
1.501 
1.057 
1.218 
209 
13 
13 
343 
289 
54 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Slowakije 
Om Tempus af te stemmen op de nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
De Tempus-prioriteiten voor 1996/1997 houden 
enerzijds verband met het beleid van voorbereiding 
op toetreding tot de Europese Unie en anderzijds 
met onderwerpen die relevant zijn voor de deelname 
aan EU-onderwijsprogramma's: 
D Europese wetgeving; 
D kwaliteitsbeheer; 
° volksgezondheid en primaire gezondheidszorg; 
D economie en de financiering van gezondheidszorg 
en onderwijs; 
D gespecialiseerde talencursussen voor specifieke 
doeleinden (LSP) voor de scholing van vertalers en 
tolken in de EU-talen; 
° dienstverlening op het gebied van sociaal werk en 
werkgelegenheid; 
° ontwikkeling menselijk potentieel, beoordeling van 
bestuur en kwaliteit van hoger-
onderwijsinstellingen. CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Rechten 
B: Sociale wetenschappen 
C: Bedrijfskunde 
D: Chemie 
E: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
F: Talen 
G: Overige 
Voor 1990-1992 zie Tsjechoslowakije. 
-49-
Bijlage 2 - Gegevensbladen Phare-landen 
Slovenië4 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
Nationaal indicatief programma 
Regionale middelen 
Andere Phare-middelen 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Mobiliteitsstromen binnen GEFs 
Personeel uit Slovenië 
Personeel naar Slovenië 
Studenten uit Slovenië 
Studenten naar Slovenië 
Aantal instellingen dat aan GEP's 
deelneemt 
Aantal gesubsidieerde GEN's 
Aantal gesubsidieerde CME's* 
Aantal toegekende IMG's 
uit Slovenië 
naar Slovenië 1992-1993 
6,57 
4,8 
0,77 
1 
44 
1.108 
481 
268 
304 
55 
217 
187 
30 1994 
2,5 
24 
5 
622 
232 
203 
149 
38 
1 
5 
81 
72 
9 Tempus 11 
1995 
2,6 
2,6 
12 
7 
335 
123 
146 
50 
16 
14 
5 
2 
61 
61 19% 
1,25 
1,25 
16 
4 
505 
273 
191 
36 
5 
19 
7 
4 
43 
40 
3 Totaal 
12,92 
11,15 
0,77 
1 
60 
2.570 
1.109 
808 
539 
114 
13 
16 
402 
360 
42 
* Aanvullende maatregelen of structurele maatregelen 
Tempus-prioriteiten 1996/1997 voor Slovenië 
Om Tempus af te stemmen op de nationale hoger-
onderwijsstrategie vindt er jaarlijks een bijeenkomst 
van de nationale autoriteiten en de Europese 
Commissie plaats ten einde Tempus-prioriteiten 
voor het volgende academische jaar vast te stellen. 
De prioriteiten voor Slovenië voor de oproep tot 
aanvragen 1996/1997 waren tweeledig: 
Enerzijds werden prioriteiten aangewezen om een 
bijdrage te leveren aan de uitvoering van de nieuwe 
wetgeving inzake hoger onderwijs: 
D de herstructurering van universitaire programma's 
voor onderwijzend personeel van basis- en 
middelbare school; 
° de ontwikkeling van korte opleidingen in 
gezondheidszorg en landbouw op instellingen 
voor hoger beroepsonderwijs (visoka strokovna sola). 
Anderzijds werden verschillende prioriteiten 
opgesteld ter ondersteuning van de uitvoering van 
do Europa-overeenkomst: 
Q de ontwikkeling van Europese Studies; 
0 de herstructurering van onderwijs op het gebied 
van stads- en regionale planning ten einde tot 
interdisciplinaire samenwerking te komen; CME-cijfers voor '96: uitsluitend over Ie selectieronde 
D de herstructurering van het onderwijs in de talen 
van de Europese Unie. 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 
lopende GEP's worden bestreken 
A: Rechten 
B: Openbaar bestuur 
C: Bedrijfskunde 
D: Natuurwetenschappen en wiskunde 
E: Toegepaste wetenschappen en 
technologie 
F: Talen 
G: Overige 
4 Gegevens over de IMG's van projecten die werden uitgevoerd toen Slovenië nog deel uitmaakte van Joegoslavië, d. w. 
z. vóór de onafhankelijkheid in 1992, zijn niet in dit gegevensblad opgenomen. Vierentwintig van de aangegeven 
GEP's waren van oorsprong Joegoslavische projecten, maar zijn in datzelfde jaar verlengd als Sloveense projecten. 
-50 
Bijlage 3: Gegevensbladen Tacis-landen 
Armenië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
Aantal gesubsidieerde CP's 
Aantal Armeense instellingen die bij Tempus is betrokken 1995 1996 
0,247 0,95 
5 4 
1 
1 
3 4 Totaal 
1,197 
9 
1 
1 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
c 
33% 
Azerbeidzjan D 
17% 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationale toewijzing 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
Aantal gesubsidieerde CP's 
Aantal Azerbeidzjaanse instellingen dat bij Tempus is 
betrokken A: Sociale wetenschappen 
B: Universitair beheer/bestuur 
C: Toegepaste wetenschappen en technologie 
D: Talen 
1995 
0,143 
0 
4 
0 1996 
0,973 
0 
2 
0 
2 -Totaal 
1,116 
4 
2 
0 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
50% 
A: Europese Studies en internationale betrekkingen 
B: Toerisme en vrije tijd 
51 
Bijlage 3: Gegevensbladen Tacis-landen 
Wit-Rusland 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal Wit-Russische instellingen dat 
bij Tempus is betrokken 1993 
0,380 
13 
0 1994 
2,1 1995 
1,49 19% 
1,638 
13 3 
11 Totaal 
5,608 
24 
8 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
A: Rechten 
B: Sociale wetenschappen 
C: Universitair beheer/bestuur 
D: Landbouwwetenschappen en voedingskunde 
E: Talen 
Georgië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal Georgische instellingen dat bij Tempus is betrokken 1995 
0,242 19% 
0,943 
0 
3 
0 
3 Totaal 
1,185 
5 
3 
0 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
A: Universitair beheer/ bestuur 
B: Toegepaste wetenschappen en technologie 
-52 
Bijlage 3 - Gegevensbladen Tacis-landen 
Kazachstan 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationale toewijzing 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
waarvan nieuw 
Aantal Kazachstaanse instellingen dat bij Tempus is 
betrokken 1994 
0,370 1995 
1,999 
2 1996 Totaal 
2,369 
21 
3 
11 
Informatie bij het ter perse gaan niet beschikbaar 
Kirgizië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationale toewijzing 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
waarvan nieuw 
Aantal Kirgizische instellingen dat bij Tempus is 
betrokken 1994 
0,09 1995 
0,754 
0,5 1996 Totaal 
0,844 
4 
1 
Informatie bij het ter perse gaan niet beschikbaar 
Moldavië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
Nationale toewijzing 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEP's 
Aantal gesubsidieerde GEP's 
waarvan nieuw 
Aantal Moldavische instellingen dat bij Tempus is 
betrokken 1994 
0,23 1995 
1,128 
1 1996 Totaal 
1,358 
9 
2 
Informatie bij het ter perse gaan niet beschikbaar 
- 53 
Bijlage 3 - Gegevensbladen Tacis-landen 
Mongolië 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal MongoÜsche instellingen dat bij Tempus is 
betrokken 1995 
0,221 19% 
0,655 
2 
1 
1 
4 Totaal 
0,876 
7 
1 
1 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
D 
25% 
B 
25% A: Geschiedenis 
B: Universitair beheer en bestuur 
C: Geneeskunde 
D: Lerarenopleiding 
Russische Federatie 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal Russische instellingen dat bij 
Tempus is betrokken 1993 
2,54 1994 
15,37 
18 
18 1995 
11,57 
37 
34 
16 
81 19% 
7,652 
29 
43 
9 
10 
58 Totaal 
37,132 
161 
43 
10 
81 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
A: Humaniora 
B: Sociale wetenschappen 
C: Universitair beheer/bestuur 
D: Economie 
E: Toegepaste wetenschappen en technologie 
F: Talen 
G: Lerarenopleiding 
54 -
Bijlage 3 - Gegevensbladen Tacis-landen 
Oekraïne 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen 
ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal Oekraïnse instellingen dat bij 
Tempus is betrokken 1993 
0,5 1994 
3,32 1995 
3,83 
10 
9 
5 
21 19% 
4>826 
15 
15 
6 
4 
22 Totaal 
12,476 
25 
15 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
A: Rechten 
B: Economie 
C: Universitair beheer/bestuur 
D: Sociale wetenschappen 
E: Talen 
Oezbekistan 
1. Begroting: 
Totale Tempus-begroting (in miljoen ecu) 
2. Projecten: 
Aantal gesubsidieerde pre-GEFs 
Aantal gesubsidieerde GEFs 
waarvan nieuw 
Aantal gesubsidieerde CFs 
Aantal Oezbeekse instellingen dat bij Tempus is 
betrokken 1994 
0,25 
6 1995 
1,185 19% 
1,453 Totaal 
2,885 
13 
4 
Onderwerpen die door alle in 1996/1997 lopende projecten worden bestreken 
A: Geschiedenis 
B: Sociale wetenschappen 
C: Universitair beheer/bestuur 
D: Toegepaste wetenschappen en technologie 
-55 -
ISSN 0254-1513 
COM(97) 502 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 16 11 
Catalogusnummer : CB-CO-97-506-NL-C 
ISBN 92-78-25179-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
$6