TOELICHTING

1.Onderwerp van het voorstel

Het onderhavige voorstel heeft betrekking op het besluit tot vaststelling van het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen in het Uitvoerend Comité van het Programma van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (hierna "uitvoerend comité" genoemd) in verband met de beoogde aanneming van een conclusie over machineleesbare reisdocumenten voor vluchtelingen en staatlozen.

2.Achtergrond van het voorstel

2.1.De Resolutie van de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties van 30 april 1958 inzake de oprichting van het Uitvoerend Comité van het Programma van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen

Het uitvoerend comité werd opgericht bij de Resolutie van de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties van 30 april 1958 inzake de oprichting van het Uitvoerend Comité van het Programma van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (E/RES/672 (XXV)). Op grond van deze resolutie fungeert het uitvoerend comité als adviesorgaan met betrekking tot normen en beleid inzake internationale bescherming van vluchtelingen.

2.2.Het Uitvoerend Comité van het Programma van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen

Het uitvoerend comité bestaat uit leden en waarnemers. Het lidmaatschap is beperkt tot staten. De status van waarnemer wordt aan staten en andere instanties toegekend. Het uitvoerend comité telt momenteel 101 lidstaten, waaronder 27 EU-lidstaten, 16 statelijke waarnemers, met inbegrip van een EU-lidstaat, en 39 niet-statelijke waarnemers, waaronder de Europese Unie.

In tegenstelling tot leden hebben waarnemers geen stemrecht, maar zij mogen wel het woord voeren tijdens de openbare vergaderingen van het uitvoerend comité. Ten aanzien van intergouvernementele organisaties met de status van waarnemer in het uitvoerend comité bepaalt artikel 38, tweede alinea, van het reglement van orde van het uitvoerend comité, laatstelijk gewijzigd in oktober 2016, dat het comité op basis van een aanbeveling van het permanent comité ("Standing Committee") jaarlijks kan besluiten intergouvernementele organisaties met waarnemersstatus in het comité uit te nodigen om deel te nemen aan zijn besloten vergaderingen over asiel- en vluchtelingenzaken die binnen hun bevoegdheid vallen. Op grond van die bepaling heeft het uitvoerend comité op 5 mei 2017 de Europese Unie uitgenodigd om deel te nemen aan zijn besloten vergaderingen over asiel- en vluchtelingenzaken die binnen de bevoegdheid van de Europese Unie vallen.

Het uitvoerend comité neemt regelmatig thematische conclusies aan over de bescherming van vluchtelingen. De thematische conclusies over de bescherming van vluchtelingen worden bij consensus aangenomen door de leden van het uitvoerend comité. Deze conclusies worden in een reeks besloten vergaderingen in samenwerking met UNHCR-deskundigen opgesteld door leden van het uitvoerend comité en intergouvernementele organisaties, die in hun hoedanigheid van waarnemers zijn uitgenodigd om deel te nemen aan die besloten bijeenkomsten.

2.3.De beoogde handeling van het Uitvoerend Comité van het Programma van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen

Tijdens zijn 68e zitting van 2 tot 6 oktober 2017 zal het uitvoerend comité een conclusie aannemen over machineleesbare reisdocumenten voor vluchtelingen en staatlozen (hierna "beoogde conclusie" genoemd).

Op basis van de uitnodiging van het uitvoerend comité krachtens artikel 38, tweede alinea, van zijn reglement van orde heeft de Europese Unie deelgenomen aan de voorbereiding van de beoogde conclusie. De lidstaten van de EU, die ook lid zijn van het uitvoerend comité, nemen deel aan de aanneming van de beoogde conclusie.

Het ontwerp van beoogde conclusie, dat voortkomt uit de besloten vergaderingen van 30 mei, 8 juni, 12 juni, 16 juni, en 11 en 12 september, heeft voornamelijk als doel de staten die partij zijn bij het Verdrag van 1951 betreffende de status van vluchtelingen (hierna "verdrag van 1951"genoemd) en het Verdrag van 1954 betreffende de status van staatlozen (hierna "verdrag van 1954" genoemd) op te roepen machineleesbare "Convention Travel Documents" (volgens de verdragen afgeleverde reisdocumenten) in te voeren, overeenkomstig norm 3.12 en document nr. 9303 van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), voor zover zij dat nog niet hebben gedaan, en alle staten die geen partij zijn bij deze verdragen en reeds machineleesbare reisdocumenten afgeven aan vluchtelingen en staatlozen, op te roepen om goede praktijken te delen met andere belangstellende staten die geen partij zijn bij deze verdragen om hen aan te moedigen ook dergelijke reisdocumenten in te voeren, voor zover zij dat nog niet hebben gedaan. De beoogde conclusie voorziet ook in een verbintenis van het uitvoerend comité om de overgang naar en voortzetting van de afgifte van machineleesbare reisdocumenten voor vluchtelingen en staatlozen te vergemakkelijken, door zo nodig in samenwerking met de ICAO en de UNHCR financiële middelen vrij te maken en te voorzien in capaciteitsopbouw en technische ondersteuning.

In de beoogde conclusie wordt vastgesteld dat de internationale normen en specificaties voor reisdocumenten sinds de verdragen van 1951 en 1954 belangrijke ontwikkelingen hebben ondergaan en dat de daadwerkelijke verwezenlijking van de in artikel 28 van deze verdragen en de aan deze verdragen gehechte lijsten en bijlagen vermelde rechten van rechtmatig op het grondgebied van een statelijke partij verblijvende vluchtelingen en staatlozen om een reisdocument te krijgen waarmee zij buiten dat grondgebied kunnen reizen, het best kan worden bereikt wanneer vluchtelingen en staatlozen toegang hebben tot reisdocumenten in overeenstemming met de ICAO-normen, met name wat machineleesbaarheid betreft.

In de beoogde conclusie wordt ook verwezen naar de lopende multilaterale besprekingen over vluchtelingen, zoals het mondiaal pact inzake vluchtelingen.

3.Namens de Unie in te nemen standpunt

De Unie moet de aanneming van de conclusie van het uitvoerend comité over machineleesbare reisdocumenten voor vluchtelingen en staatlozen steunen.

Het is wenselijk dat reisdocumenten die staten aan rechtmatig op hun grondgebied verblijvende vluchtelingen en staatlozen afgeven, over beveiligingskenmerken beschikken die overeenstemmen met de internationale normen, met name norm 3.12 en document nr. 9303 van de ICAO betreffende machineleesbare reisdocumenten. Hierdoor worden deze reisdocumenten beter beschermd tegen vervalsing en frauduleus gebruik en zijn ze bijgevolg beter beveiligd.