Speciaal verslag Realiseren van zuinigheid: 
beheersing van de kosten 
van door de EU 
gefinancierde  
projecten voor 
plattelandsontwikkelingNL 2014  nr. 22
EUROPESE
REKENKAME R

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver ( http://europa.eu ).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-872-1402-7
doi: 10.2865/22886
© Europese Unie, 2015
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed in Luxembourg
Realiseren van zuinigheid: 
beheersing van de kosten  
van door de EU  
gefinancierde  
projecten voor 
plattelandsontwikkeling
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2014  nr. 22
02
 Inhoud
Paragraaf
 Woordenlijst
I–IX Samenvatting
1–15 Inleiding
16–20 Reikwijdte en aanpak van de controle
21–100 Opmerkingen
21–35 Deel I — Begeleiding, toezicht en correctie: de Europese Commissie heeft de verantwoordelijkheid 
om ervoor te zorgen dat de EU‑middelen voor plattelandsontwikkeling goed worden besteed
24– 29 Wanneer controles wezen op tekortkomingen in controles van de projectkosten, heeft de Commissie 
gereageerd door financiële correcties voor te stellen en door de lidstaten aan te moedigen actieplannen 
voor te bereiden
30–31 De kosten hadden beter kunnen worden beheerd indien de Commissie richtsnoeren had gegeven en 
gebreken veel eerder in de programmeringsperiode had ontdekt
32–35 Hoewel de recente initiatieven van de Commissie enig resultaat hebben opgeleverd, worden de risico’s voor 
de redelijkheid van de kosten niet grondig genoeg aangepakt met de actieplannen
36– 55 Deel II — Vermijden van overspecificatie: benaderingen om ervoor te zorgen dat de artikelen 
waarvoor de subsidie is goedgekeurd redelijk zijn
38– 42 Beperking van subsidies voor de kosten van een standaardspecificatie is eenvoudig en doeltreffend bij vele 
gelijksoortige projecten of gemeenschappelijke soorten uitgaven
43–55 Voor andere maatregelen moeten de voorgestelde kosten ‑  indien de risico’s dit rechtvaardigen ‑  worden 
geëvalueerd om ervoor te zorgen dat de specificaties redelijk zijn
56– 87 Deel III — De best mogelijke prijs betalen: methoden om ervoor te zorgen dat de prijzen voor de 
goedgekeurde artikelen redelijk zijn
58– 63 Gebruikmaking van vereenvoudigde kostenopties waar mogelijk (of van maximale kosten op soortgelijke 
wijze) beperkt werkelijk de risico’s van buitensporige prijzen — mits die kosten op het juiste niveau worden 
vastgesteld
64–74 Vergelijking van de prijzen voor de goederen in de aanvraag met onafhankelijke prijsgegevens kan 
zekerheid geven dat de prijzen redelijk zijn, maar is wellicht moeilijk uit te voeren
75–85 Vergelijking van de offertes van verschillende leveranciers kan een eenvoudige methode zijn om 
marktprijzen te bepalen, maar waarborgen zijn nodig ter voorkoming van manipulatie en fraude
86–87 Wanneer beoordeling vereist is, kan het advies van een onafhankelijk deskundige of een 
beoordelingscomité waardevolle zekerheid opleveren en bijzonder kosteneffectief zijn wanneer het 
gevallen met een hoger risico betreft
03 Inhoud
88–92 Deel IV — Doelgericht blijven na de projectgoedkeuring: methoden om ervoor te zorgen dat de 
werkelijk vergoede kosten redelijk zijn
90– 91 Met de controlesystemen moeten wezenlijke wijzigingen in het project na de goedkeuring van de subsidie 
kunnen worden opgemerkt en gecontroleerd om zeker te zijn dat de te vergoeden kosten redelijk zijn
92–94 Met duidelijke regels, expliciete verklaringen en controles van steekproeven van betalingen kan het 
verbergen worden ontmoedigd van door de leverancier geboden kortingen of andere voordelen die de 
werkelijke kosten verlagen
95–100 Deel V — Maak het efficiënt: methoden om ervoor te zorgen dat het niveau van de eisen en 
controles in verhouding staat tot het risiconiveau
96– 98 Wanneer de waarschijnlijkheid en mogelijke impact van de risico’s gering is, kunnen controlesystemen 
worden opgezet die de administratieve lasten tot een minimum beperken
99–100  Waardevolle goederen, projecten met hoge steunpercentages en andere risicofactoren rechtvaardigen een 
verhoogd controleniveau
101  – 111  Conclusies en aanbevelingen
 Bijlage I  —  Door ERK ontwikkelde controlelijst ter beoordeling van de opzet van de 
controlesystemen met betrekking tot de risico’s die gepaard gaan met de kosten 
voor plattelandsontwikkeling
 Bijlage II  —  Programma’s voor plattelandsontwikkeling geselecteerd voor controle op 
stukken
 Bijlage III  —  Gebruik van vereenvoudigde kostenopties in de 88 programma’s 
voorplattelandsontwikkeling
 Bijlage IV  —  Overzicht van de gevolgde benaderingen in de programma’s voor 
plattelandsontwikkeling die zijn geselecteerd voor controle op stukken
 Antwoorden van de Commissie
04
 Woordenlijst
Autoriteiten van de lidstaten : De lidstaten of  hun re gio’s wijzen een beheersautoriteit  aan die verantwoordelijk 
is voor de planning, de uitvoering en de evaluatie van het programma  voor plattelandsontwikkeling alsook een 
betaalorgaan , dat sommige van deze taken kan uitvoeren en de betalingen aan de begunstigden van subsidies 
verricht.
Controlesystemen : De regels en procedures die bij het beheer van een uitgavenprogramma of een organisatie 
worden toegepast om de doelstellingen ervan te bereiken.
Gold‑plating : Verfraaiing die verder gaat dan hetgeen noodzakelijk is, of het integreren van dure en overbodige 
elementen of aanpassingen. In dit verslag duidt „gold‑plating” op de aanschaf van goederen (of diensten) met een 
hogere kwaliteit of specificatie dan noodzakelijk, bijv. de aankoop van een luxewagen in plaats van een goedkope 
bedrijfswagen.
Maatregel : Een steunregeling voor de tenuitvoerlegging van beleid. Een maatregel bepaalt de regels die gelden 
voor de projecten die kunnen worden gefinancierd. Investeringsmaatregelen verschaffen financiële steun voor de 
aankoop van machines en uitrusting, voor de bouw of voor werken zoals herbeplanting van bossen.
Output : Hetgeen wordt geproduceerd of verwezenlijkt door de uitvoering van een „project”.
Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP) : Een door een lidstaat opgesteld en door de Commissie 
goedgekeurd document voor de planning en uitvoering van het EU‑beleid inzake plattelandsontwikkeling op 
regionaal of nationaal niveau.
Programmeringsperiode : Looptijd van de programma’s voor plattelandsontwikkeling. Deze audit heeft betrekking 
op de periode 2007 ‑2013. Betalingen voor projecten die in deze periode werden gefinancierd, kunnen plaatsvinden 
tot december 2015. Ten tijde van deze controle waren nog geen programma’s voor plattelandsontwikkeling 
goedgekeurd voor de periode 2014 ‑2020.
Project : Een investering, dienst of andere activiteit waarvoor een subsidie wordt aangevraagd/verkregen.
Referentieprijzen : Prijzen voor uitrusting, machines, bouwmaterialen of ‑ kosten, arbeidskosten, enz., waaraan de 
autoriteiten van de lidstaten de projectkosten toetsen die worden voorgesteld in de subsidieaanvragen.
Resultaten : De rechtstreekse effecten of veranderingen die optreden bij de uitvoering van een project.
05 Woordenlijst
Vereenvoudigde kostenopties : Subsidies die onafhankelijk zijn van de werkelijk gemaakte kosten. De 
belangrijkste vormen van vereenvoudigde kosten zijn:
Vergoeding van de reële kosten : Subsidie op basis van de gemaakte subsidiabele kosten. Doorgaans moet de 
begunstigde betaalde facturen indienen als bewijs daarvan.
 οStandaardkosten per eenheid : het subsidiebedrag wordt berekend op basis van vooraf bepaalde kosten per 
eenheid. Voorbeeld: aan een grondeigenaar wordt subsidie toegekend voor het planten van een nieuwe dier ‑
vriendelijke heg met gebruikmaking van inheemse boomsoorten. De standaardkosten per eenheid zijn 50  euro 
per meter heg. Plant de landeigenaar 100 m heg, dan wordt een subsidiebedrag betaald van 5 000 euro (50 euro 
x 100), ongeacht de werkelijk gemaakte kosten voor de aankoop van de planten en het planten van de heg.
 οFinanciering op basis van vaste percentages : Het subsidiebedrag voor specifieke categorieën van sub ‑
sidiabele kosten wordt bepaald door een percentage toe te passen op andere categorieën. Een voorbeeld: 
aan een landbouwer wordt een subsidie toegekend voor de bouw van een nieuwe veestal tegen de prijs van 
100 000 euro. Het forfaitair tarief voor de honoraria van architecten of landmeters is 10 %. De landbouwer ont ‑
vangt bovenop de subsidie voor de bouw zelf, een subsidie van 10 000 euro voor de kosten van architecten of 
landmeters, ongeacht de werkelijke vergoedingen die betaald zijn.
 οForfaitaire bedragen : Een vast subsidiebedrag wordt betaald bij de voltooiing van specifieke activiteiten/out ‑
puts of resultaten. Voorbeeld: Een gemeente ontvangt een subsidie voor het organiseren van een evenement. 
De forfaitaire som voor dergelijke evenementen is 10 000 euro. De gemeente ontvangt dat bedrag, ongeacht de 
werkelijke kosten die zij maakt, mits zij voldoet aan de subsidievoorwaarden volgens het aantal deelnemers en 
de duur van het evenement.
06
 Samenvatting
I
Deze controle heeft betrekking op de kosten van het 
plattelandsontwikkelingsbeleid van de EU. Hij is toege ‑
spitst op de subsidies voor de kosten van investeringen 
en andere projecten die in plattelandsgebieden worden 
uitgevoerd door landbouwers, bedrijven, lokale overhe ‑
den en andere organisaties. Deze subsidies, die goed zijn 
voor ongeveer de helft van de circa 100 miljard euro aan 
EU‑uitgaven die zijn geprogrammeerd voor de periode 
2007 ‑2013, worden beheerd door de autoriteiten van de 
lidstaten onder toezicht van de Commissie.
II
Wanneer het gaat om dermate hoge bedragen, hebben 
zowel de EU als de lidstaten er belang bij, de kosten van 
subsidies voor plattelandsontwikkeling onder controle 
te houden. Dit vormt een essentieel onderdeel van het 
„goed financieel beheer” zoals voorgeschreven door de 
Financiële Regels van de EU, volgens welk alle beheer ‑
ders van de EU‑begroting het zuinigheidsbeginsel moe ‑
ten toepassen: steun verlenen aan de  juiste zaken  tegen 
de best mogelijke prijs.
III
De Rekenkamer controleert jaarlijks de uitgaven voor 
plattelandsontwikkeling en presenteert de bevindingen 
in haar jaarverslagen en speciale verslagen. Steeds weer 
wordt vastgesteld dat de autoriteiten van de lidstaten 
onvoldoende waarborgen dat de goedgekeurde kosten 
voor subsidies voor plattelandsontwikkeling redelijk zijn. 
De noodzaak van verbetering van het financieel beheer 
op dit gebied is duidelijk. Dit bracht de Rekenkamer 
ertoe de risico’s en de aanpak daarvan door de Commis ‑
sie en de lidstaten nader te onderzoeken.IV
De Rekenkamer heeft vastgesteld dat de gekozen aan ‑
pak niet de meest doeltreffende was om de kosten voor 
plattelandsontwikkeling onder controle te houden. De 
Commissie reageerde achteraf op problemen in plaats 
van vooraf al te zorgen voor betrouwbare systemen. De 
controlesystemen van de lidstaten bestreken slechts een 
deel van de risico’s voor de zuinigheid of vertoonden 
gebreken. Meer doeltreffende systemen waren beschik ‑
baar maar werden niet op grote schaal toegepast.
V
In het begin van de programmeringsperiode 2007 ‑2013 
heeft de Commissie geen richtsnoeren verstrekt of goede 
praktijken verspreid; zij garandeerde niet dat de lidsta ‑
ten beschikten over doeltreffende systemen voordat ze 
begonnen omvangrijke subsidies te verlenen. Tegen de tijd 
dat zij actief werd, was het grootste deel van de project ‑
subsidies reeds goedgekeurd. Sinds 2012 volgt de Commis ‑
sie echter een actievere en meer gecoördineerde aanpak. 
Indien die wordt doorgezet en gepaard gaat met meer 
aandacht voor zuinigheid, kan dit leiden tot een beter 
financieel beheer in de volgende programmeringsperiode.
VI
Wat de lidstaten betreft, is het zo dat tegen 2014 de 15 
grootste programma’s voor plattelandsontwikkeling 
alle in de verordeningen voorgeschreven basissystemen 
bevatten voor de controle van de kosten voor platte ‑
landsontwikkeling. Alle vertoonden ze echter tekortko ‑
mingen in verband met de belangrijkste risico’s, zodat 
over het geheel genomen de kosten van subsidies voor 
plattelandsontwikkeling niet goed werden gecontro ‑
leerd. Analyse van informatie uit alle 88 POP’s geeft aan 
dat een soortgelijke situatie zich voordoet in de hele EU. 
Dat blijkt bv. uit het volgende:
a) de controlesystemen van de lidstaten waren 
gericht op de prijzen van de artikelen of werken 
in de subsidieaanvragen; veel minder aandacht 
werd besteed aan de redelijkheid van de artikelen 
zelf of aan de kosteneffectiviteit van de subsidie in 
verhouding tot de beleidsdoelstellingen. Dit leidt 
tot een risico van „gold‑plating” en een slechte 
kosten‑batenverhouding;
b) de belangrijkste methoden voor controle van de 
redelijkheid van de prijzen in de subsidieaanvra ‑
gen waren het vergelijken van aanbiedingen van 
verschillende leveranciers of het vergelijken met 
referentieprijzen. De Rekenkamer constateerde 
dat de systemen in sommige lidstaten weinig 
zekerheid boden over de redelijkheid van de 
Samenvatting 07
kosten — bv. met referentieprijzen die 30 % boven 
de reële marktprijzen lagen;
c) subsidies worden vooraf goedgekeurd en betaald 
zodra de aanvrager de betrokken artikelen heeft 
gekocht of de werken heeft uitgevoerd. Wan ‑
neer wijzigingen in een project plaatsvonden na 
de goedkeuring van de subsidie, was het door 
lacunes in de systemen van bepaalde lidstaten 
mogelijk dat kosten werden vergoed waarvan de 
redelijkheid niet was geverifieerd;
d) het niveau van de eisen en controles was meestal 
niet afgestemd op de verschillende risiconiveaus. 
Vele autoriteiten van lidstaten volgen dezelfde 
aanpak voor het controleren van een subsidie van 
10 000 euro of een van 1 miljoen euro. In gevallen 
met beperkt risico werden de mogelijkheden tot 
vereenvoudiging niet algemeen benut.
VII
Daarom concludeert de Rekenkamer dat er in de pro ‑
grammeringsperiode 2014 ‑2020 aanzienlijke ruimte is 
voor reële besparingen op subsidies voor projecten op 
het gebied van plattelandsontwikkeling door een betere 
aanpak van de kostprijsbeheersing. Deze middelen 
zouden beschikbaar kunnen worden gesteld voor de 
financiering van bijkomende projecten met een grotere 
output en resultaten, en met verwezenlijking van de 
doelstellingen.
VIII
De Rekenkamer constateerde ook dat er werkbare en 
kosteneffectieve methoden bestaan om de vastgestelde 
gebreken aan te pakken en dat de meeste ervan reeds in 
een of andere lidstaat worden toegepast.
IX
Daarom beveelt de Rekenkamer aan dat, voordat in 
de nieuwe programmeringsperiode uitgaven worden 
vastgelegd, de Commissie en de lidstaten ervoor zorgen 
dat de in dit verslag beschreven risico’s in alle POP’s wor ‑
den aangepakt. De bijlage bij dit verslag bevat criteria 
ter beoordeling hiervan. Beoordeling vooraf door de 
autoriteiten van de lidstaten moet deel uitmaken van dit 
proces. De Rekenkamer beveelt ook aan dat de Commis ‑
sie en de lidstaten reeds aan het begin van de nieuwe 
programmeringsperiode nagaan of de systemen efficiënt 
werken en doeltreffend zijn.
08
 Inleiding
Redenen voor het verrichten van 
de controle: een betere 
beheersing van de kosten voor 
plattelandsontwikkeling kan reële 
besparingen opleveren
01 
Deze controle heeft betrekking op 
de kosten van het plattelandsontwik ‑
kelingsbeleid van de EU. Hij is toege ‑
spitst op de subsidies voor de kosten 
van investeringen en andere projecten 
die in plattelandsgebieden worden uit ‑
gevoerd door landbouwers, bedrijven, 
lokale overheden en andere organi ‑
saties. De subsidies worden door de 
autoriteiten van de lidstaten onder 
toezicht van de Commissie beheerd 
volgens de regels van de verordenin ‑
gen van de EU1. Meestal worden deze 
subsidies goedgekeurd op basis van 
een projectspecificatie en van door 
de aanvrager voorgestelde prijzen; ze 
worden uitbetaald zodra de aanvrager 
de betrokken goederen heeft gekocht 
of de werken heeft uitgevoerd.
02 
In de programmeringsperiode 2007 ‑
2013 zou de EU bijna 100  miljard  euro 
besteden aan plattelandsontwikkeling. 
Volgens de plannen zouden de lidsta ‑
ten nog eens 55 miljard euro bijdragen 
uit hun nationale en regionale begro ‑
tingen. Wanneer het gaat om dermate 
hoge bedragen hebben zowel de EU 
als de lidstaten er belang bij, de kosten 
van subsidies voor plattelandsont ‑
wikkeling onder controle te houden. 
Dit vormt een essentieel onderdeel 
van een „goed financieel beheer” 
zoals voorgeschreven in de Financië ‑
le Regels van de EU, die bepalen dat 
alle beheerders van de EU‑begroting 
de beginselen van zuinigheid, doel ‑
treffendheid en efficiëntie moeten 
respecteren.03 
Bij haar controle van het plattelands ‑
ontwikkelingsbeleid 2007 ‑2013 heeft 
de Rekenkamer echter vastgesteld 
dat de nationale en regionale overhe ‑
den onvoldoende garanderen dat de 
projectkosten waarvoor deze subsi ‑
dies worden gegeven, redelijk zijn. 
De Commissie komt tot soortgelijke 
conclusies naar aanleiding van haar 
eigen controlewerkzaamheden. Nade ‑
re bijzonderheden zijn te vinden in de 
paragrafen 24 ‑26.
04 
Dit wijst erop dat een betere kosten ‑
beheersing aanzienlijke besparingen 
kan opleveren op het gebied van 
subsidies van projecten voor platte ‑
landsontwikkeling, terwijl dezelfde 
output en resultaten worden behaald 
en dezelfde doelstellingen worden 
gerealiseerd. Naar het oordeel van de 
Rekenkamer zijn aanzienlijke bespa ‑
ringen haalbaar. Honderden euro’s 
besparen op elk investeringsproject 
kan vele miljoenen opleveren. Elk 
procent besparing kan voor de EU‑be ‑
groting in de loop van de program ‑
meringsperiode een totale besparing 
opleveren van 500 miljoen euro2. Deze 
middelen zouden beschikbaar kunnen 
worden gesteld voor de financiering 
van bijkomende projecten, hetgeen 
zou leiden tot een grotere output en 
resultaten, en verwezenlijking van de 
doelstellingen.1 Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 van de Raad van 
20 september 2005 inzake 
steun voor 
plattelandsontwikkeling uit 
het Europees Landbouwfonds 
voor Plattelandsontwikkeling 
(Elfpo) (PB L 277 van 
21.10.2005, blz. 1), Verordening 
(EG) nr. 1974/2006 van de 
Commissie van 15 december 
2006 tot vaststelling van 
uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 van de Raad 
inzake steun voor 
plattelandsontwikkeling uit 
het Europees Landbouwfonds 
voor Plattelandsontwikkeling 
(Elfpo) (PB L 368 van 
23.12.2006, blz. 15) en 
Verordening (EU) nr. 65/2011 
van de Commissie van 
27 januari 2011 tot vaststelling 
van nadere bepalingen voor 
de toepassing van 
Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 van de Raad met 
betrekking tot de toepassing 
van controleprocedures en 
van de randvoorwaarden in 
het kader van de 
steunmaatregelen voor 
plattelandsontwikkeling (PB 
L 25 van 28.1.2011, blz. 8), zijn 
van toepassing voor de 
programmeringsperiode 
2007 ‑2013. Deze regeling staat 
bekend als „gedeeld beheer”. 
De Commissie behoudt de 
algehele 
verantwoordelijkheid, maar 
keurt zelf geen subsidies goed 
of verricht geen betalingen 
aan begunstigden, die taken 
worden uitgevoerd door de 
autoriteiten van de lidstaten.
2 De investeringsmaatregelen 
zijn goed voor ongeveer de 
helft van de 
geprogrammeerde uitgaven 
voor plattelandsontwikkeling.
09 Inleiding
05 
Een vergelijkbare reeks maatrege ‑
len voor plattelandsontwikkeling 
zal worden geïmplementeerd in de 
programmeringsperiode 2014 ‑2020 en 
de goedkeuring van nieuwe subsidies 
zal naar verwachting beginnen in 2015. 
De Commissie werkt samen met de 
lidstaten aan het verbeteren van de 
doeltreffendheid van hun controle ‑
systemen om ervoor te zorgen dat zij 
beter aan de voorschriften voldoen. 
Gezien het vooruitzicht dat verbete ‑
ringen in het financieel beheer op dit 
gebied zouden kunnen leiden tot reële 
besparingen en een betere besteding 
van de EU‑begroting heeft de Reken ‑
kamer besloten hiertoe bij te dragen 
met een grondige controle van de 
huidige aanpak van de controle van de 
kosten van plattelandsontwikkeling3.Het beleid inzake 
plattelandsontwikkeling: meer 
dan een miljoen individuele 
subsidies uitgekeerd 
aanlandbouwers, kleine bedrijven, 
lokale overheden en andere 
organisaties in 
plattelandsgebieden
06 
Het beleid voor plattelandsontwik ‑
keling 2007 ‑2013 werd uitgevoerd via 
88 nationale of regionale program ‑
ma’s voor plattelandsontwikkeling 
in de gehele EU. Deze programma’s 
omvatten een aantal „maatregelen” 
(steunregelingen), die elk gericht zijn 
op specifieke groepen begunstigden 
en projecttypes door middel van een 
reeks subsidiabiliteitsregels en crite ‑
ria voor de selectie van projecten. De 
autoriteiten van de lidstaten stelden 
de subsidiepercentages vast (binnen 
de grenzen van de regelgeving), die 
varieerden van minder dan 10 % tot 
100 % van de in aanmerking komen ‑
de projectkosten, naargelang van de 
maatregel. Met deze maatregelen wil 
de EU de aanzet geven tot en steun 
bieden voor acties die gericht zijn op 
de beleidsdoelstellingen: verbetering 
van het concurrentievermogen in de 
land ‑ en bosbouw, verbetering van het 
milieu en het platteland, een hogere 
levenskwaliteit in plattelandsgebieden 
en diversificatie van de plattelands ‑
economie4. Voorbeelden van de soor ‑
ten gefinancierde projecten worden 
gegeven in tekstvak 1 .3 De Rekenkamer heeft tot taak 
bij te dragen tot de 
verbetering van het financieel 
beheer van de EU, de 
verantwoording en 
transparantie te bevorderen 
en op te treden als 
onafhankelijk hoedster van de 
financiële belangen van de 
burgers van de Unie. De rol 
van de Rekenkamer als 
onafhankelijk extern 
controleur van de EU is na te 
gaan of de EU‑middelen naar 
behoren worden 
verantwoord, of ze worden 
geïnd en besteed in 
overeenstemming met de 
regels en voorschriften ter 
zake en kosteneffectief zijn. 
Voor meer info: http://www.
eca.europa.eu/nl/Pages/
MissionObjectives.aspx
4 Meer informatie over het 
beleid inzake 
plattelandsontwikkeling is te 
vinden op de website van de 
Commissie: http://ec.europa.
eu/agriculture/rurdev/
index_nl.htm .
10 Inleiding
   Tekstvak  1
Opleiding voor landbouwers, gefinancierd uit de maatregel 
„Opleiding en informatie” (Bulgarije)
Sproeimachine gefinancierd uit de maatregel „Modernise -
ring van landbouwbedrijven” (Duitsland)
Veestal met strospreider gefinancierd uit de maatregel 
„Modernisering van landbouwbedrijven” (Luxemburg) 
Graandroog- en opslaginstallatie gefinancierd 
uit de maatregel „Meerwaarde voor land- en 
bosbouwproducten”(Litouwen)
Systeem voor druppelbevloeiing gefinancierd uit de maat -
regel „Infrastructuur voor de ontwikkeling van land- en 
bosbouw” (Griekenland)
Aanplanting van zeesparren gefinancierd uit de maatregel 
„Herstel bosbouwpotentieel” (Frankrijk)
Bloemenzaak gefinancierd uit de maatregel „Steun voor oprichting en 
ontwikkeling van micro-ondernemingen” (Zweden)
Café in natuurdomein gefinancierd uit de maatregel „Stimulering 
van toeristische activiteiten” (Verenigd Koninkrijk)Beleidsdoelstelling: Verbetering van de levenskwaliteit in plattelandsgebieden en diversificatie van de 
plattelandseconomie.Beleidsdoelstelling: Verbetering van het milieu en het plattelandBeleidsdoelstelling: Verbetering van het concurrentievermogen van de land- en de bosbouwsectorVoorbeelden van projecten die worden gefinancierd uit programma’s voor 
plattelandsontwikkeling
11 Inleiding Tekstvak  2 Figuur  1Gebruikelijke stappen voor het aanvragen en verkrijgen van een subsidie
Aanvrager Autoriteiten van de lidstatenOﬀertes vragen van 
leveranciers en projectkosten ramenNagaan of kosten redelijk zijnProject uitvoerenSubsidieaanvraag controleren
Het overeengekomen percentage van de goedgekeurde gemaakte kosten betalenFacturen betalen
Betaling van 
subsidie aanvragenSubsidie goedkeurenProjectvoorstel en subsidieaanvraag  opstellen
Gebruikelijke methoden om na te gaan of de projectkosten in de subsidieaanvraag 
redelijk zijn
Vereenvoudigd voorbeeld:  Een landbouwer heeft behoefte aan een nieuwe tractor van 
75 pk. Hij krijgt offertes van drie leveranciers: offerte A bedraagt 44 000 euro, B 46 000 euro en 
C 48 000 euro. Hij kiest voor offerte B en vraagt een subsidie voor plattelandsontwikkeling aan ten 
belope van 50 % van de kosten.
Vergelijking van offertes:  De autoriteiten van de lidstaten vergelijken A, B en C, en beoordelen of de kosten 
in de aanvraag (offerte B: 46 000 euro), redelijk zijn.
Marktonderzoek:  De autoriteiten van de lidstaten contacteren andere leveranciers of zoeken op het internet 
de prijzen van gelijkwaardige tractors van 75 pk en vergelijken deze met offerte B.
Deskundig advies: De autoriteiten van de lidstaten vragen een landbouwkundig ingenieur te bevestigen dat 
offerte B redelijk is. Zij kunnen ook een evaluatiecomité raadplegen voor advies.
Referentieprijzen:  De autoriteiten toetsen offerte B aan een databank met de prijzen van verschillende 
merken en modellen tractoren. Indien de referentieprijs 45 000  euro bedraagt, kunnen zij toch een subsidie 
van 23 000 euro toestaan op basis van offerte B indien ze de kosten van 46 000 euro gerechtvaardigd achten. 
Een andere mogelijkheid is dat zij de referentieprijs als maximum kunnen beschouwen en een subsidie van 
22 500 euro kunnen goedkeuren.
Vereenvoudigde kostenopties:  In plaats van te controleren of offerte B redelijk is, bieden de autoriteiten 
van de lidstaat een forfaitaire subsidie van 20 000 euro voor de aankoop van een tractor. Dit bedrag wordt 
betaald, ongeacht het type tractor of de werkelijk gemaakte kosten. Een andere mogelijkheid is dat zij een 
maximale kostprijs  kunnen vaststellen van 40 000 euro per tractor en 50 % van de werkelijk gemaakte kos ‑
ten vergoeden ter hoogte van dit bedrag.07 
Bij de meeste onder deze controle val ‑
lende maatregelen (zie Reikwijdte van 
de controle in paragraaf 16) wordt de 
aanvrager vergoed voor de goedge ‑
keurde gedane uitgaven. De gebruike ‑
lijke procedure voor het verkrijgen van 
subsidie op basis van terugbetaling 
wordt getoond in figuur 1 .08 
De voornaamste door de autoriteiten 
van de lidstaten gevolgde methoden 
voor de controle van de projectkosten 
in de subsidieaanvragen worden geïl ‑
lustreerd in tekstvak 2 .
12 Inleiding
09 
Voor de belangrijkste investerings ‑
maatregelen bedragen de gemid ‑
delde totale projectkosten ongeveer 
125 000 euro. De te betalen subsidie 
voor de projectkosten zal afhangen 
van het steunpercentage, maar de 
maatregelen worden gekenmerkt door 
een groot aantal relatief kleine subsi ‑
dies — soms minder dan 1 000 euro — 
en een kleiner aantal grote subsidies, 
die meer dan 1 miljoen euro kunnen 
bedragen. De autoriteiten van de lid ‑
staten verwachten tegen het einde van 
de programmeringsperiode ongeveer 
1,4 miljoen individuele subsidies te 
hebben goedgekeurd.
Risicoanalyse: te hoge subsidies 
kunnen worden betaald indien ze 
worden toegekend voor onnodige 
kosten of op basis van 
niet‑concurrerende prijzen
10 
Zoals hierboven beschreven, geldt het 
zuinigheidsbeginsel voor alle subsidies 
en betalingen uit de EU‑begroting. 
Overeenkomstig dit beginsel moeten 
subsidies worden verleend voor de 
juiste zaken  en tegen de voordeligste 
prijs . In verband met projecten voor 
plattelandsontwikkeling betekent dit 
dat de producten waarvoor de sub ‑
sidie wordt verleend gezien de aard, 
kwaliteit en hoeveelheid geschikt 
moeten zijn om de beoogde output 
en resultaten te bereiken. De subsidie 
voor deze producten moet gebaseerd 
zijn op de laagst mogelijke prijs bij de 
voorgeschreven specificaties.11 
In de meeste gevallen wordt slechts 
voor een deel van de totale project ‑
kosten subsidie gegeven en betalen 
de aanvragers het verschil uit eigen 
middelen, wat hen ertoe aanzet de 
projectkosten te beperken. Lage per ‑
centages kunnen een sterke stimulans 
zijn — maar als steunpercentages 
stijgen, vermindert de stimulans.
12 
Elke subsidie geeft een vertekend 
beeld van de kosteneffectiviteit en dit 
kan de aanvrager ertoe aanzetten een 
duurdere oplossing te vermelden dan 
nodig is, van „gold‑plating” (zie woor ‑
denlijst ) tot investeringen die niet in 
verhouding staan tot de verwachte 
outputs of resultaten van de uitvoe ‑
ring het project. Er bestaat dus een ri ‑
sico dat de hoeveelheid en de kwaliteit 
van de gefinancierde artikelen groter 
zijn dan nodig (risico van „ overspe ‑
cificatie ”), en dit betekent onnodige 
kosten voor de Europese en nationale 
begrotingen.
13 
Subsidies verminderen ook de stimu ‑
lans voor de aanvrager om te zoeken 
naar de best mogelijke prijzen. Aan ‑
vragers kunnen de voorkeur geven 
aan een duurdere leverancier. In het 
uiterste geval bestaat het risico dat zij 
of de leveranciers het proces manipu ‑
leren en zo de kosten opdrijven. Dit 
alles leidt tot het risico dat de subsi ‑
die wordt gebaseerd op een prijs die 
hoger is dan de laagst beschikbare op 
een door concurrentie gekenmerkte 
markt voor artikelen met de voor ‑
geschreven specificatie (risico van 
„niet‑concurrerende prijzen ”).
13 Inleiding
14 
Het is belangrijk dat de autoriteiten 
van de lidstaten deze risico’s doeltref ‑
fend aanpakken, omdat fraude en een 
geringe kosteneffectiviteit niet alleen 
de kosten voor de begroting verho ‑
gen, maar ook de reputatie van de EU 
aantasten. Toch moet er een evenwicht 
worden gevonden tussen de werkings ‑
kosten van de controlesystemen en de 
voordelen van het beperken van de ri ‑
sico’s. De aanvragers maken kosten om 
de informatie te verstrekken die nodig 
is om hun subsidieaanvraag te onder ‑
steunen. De lidstaten maken kosten 
bij het controleren en evalueren van 
deze informatie. Die kosten moeten in 
verhouding staan tot het risiconiveau: 
bij een subsidie van 1 miljoen euro zijn 
meerdere dagen werk verantwoord 
indien dat nodig was om aan te tonen 
dat de kosten redelijk waren. Bij een 
subsidie van 1 000 euro is dit niet het 
geval.
15 
Ten slotte bestaat er een risico dat de 
Commissie geen gebreken ontdekt in 
de controlesystemen van de lidstaten 
of niet tijdig corrigerende maatrege ‑
len neemt wanneer tekortkomingen 
worden vastgesteld.
14
 Reikwijdte en aanpak van 
de controle
Reikwijdte van de controle: de 
maatregelen voor 
plattelandsontwikkeling die ten 
uitvoer worden gelegd door 
middel van subsidies
16 
De hierboven genoemde risico’s 
bestaan vooral bij de maatregelen 
voor plattelandsontwikkeling die ten 
uitvoer worden gelegd door middel 
van subsidies op basis van de door 
de begunstigde gemaakte kosten. 
Deze maatregelen, die ongeveer 50 % 
vertegenwoordigen van de totale 
geprogrammeerde uitgaven voor plat ‑
telandsontwikkeling voor de periode 
2007‑20135, vallen binnen de reikwijdte 
van deze controle (zie figuur 2 ). De 
belangrijkste maatregelen zijn:
 ο Modernisering van 
landbouwbedrijven ο Verhoging van de toege ‑
voegde waarde van land ‑ en 
bosbouwproducten
 ο Infrastructuur voor de ontwikke ‑
ling en aanpassing van de land ‑ en 
de bosbouw
 ο Opleiding en andere maatregelen 
ter verbetering van het concurren ‑
tievermogen van de land ‑ en de 
bosbouwsector
 ο Investeringen in maatregelen op 
het gebied van landbeheer en 
milieu
 ο Maatregelen om de plattelands ‑
economie te diversifiëren en de 
levenskwaliteit te verbeteren
 ο De acties voor lokale ontwikke ‑
ling onder gebruikmaking van de 
Leader‑aanpak.5 De overige 50 % van de 
uitgaven voor 
plattelandsontwikkeling 
omvat voornamelijk 
compensatiebetalingen aan 
landeigenaren, berekend per 
hectare voor activiteiten zoals 
de bescherming en 
verbetering van het milieu. De 
te betalen bedragen zijn 
opgenomen in de POP’s en 
vooraf door de Commissie 
goedgekeurd. Speciaal verslag 
nr. 7/2011 van de Rekenkamer 
betrof „agromilieubetalingen”, 
de voornaamste 
oppervlaktegebonden 
maatregel  
(http://eca.europa.eu ).Figuur  2Reikwijdte van de controle: bestreken maatregelen
Geprogrammeerde uitgaven 2007-2013 (miljard euro)
Opleiding en andere maatregelen om het 
concurrentievermogen te verbeterenInfrastructuur ter ontwikkeling 
en aanpassing van land-
en bosbouwToegevoegde waarde voor 
producten van land- en 
bosbouwModernisering van landbouwbedrijven
Maatregelen voor investering in milieu en landbeheer Maatregelen voor diversi/f_icatie van de plattelandseconomieMaatregelen voor lokale ontwikkeling
13
4,9
2,811,6
5,5
4,84,7
Bron:  Europese Commissie.
15 Reikwijdte en aanpak van de controle
6 De lidstaten moeten voldoen 
aan Verordening (EU) 
nr. 65/2011 van de Commissie, 
artikel 24, lid 2, onder d): Bij de 
administratieve controles van 
steunaanvragen worden met 
name geverifieerd [...] de 
redelijkheid van de in de 
aanvraag vermelde kosten, die 
worden geëvalueerd met 
behulp van een geschikt 
evaluatiesysteem zoals 
referentiekosten, een 
vergelijking van verschillende 
offertes of een 
evaluatiecomité.Figuur  3Controlevragen en structuur van het verslagAanpak van de controle: nadruk 
op het ontwerp van de systemen, 
het verkrijgen van een brede 
geografische dekking via 
vragenlijsten en controles aan de 
hand van stukken
17 
Bij haar controles van de uitgaven 
voor plattelandsontwikkeling heeft 
de Rekenkamer herhaaldelijk gecon ‑
stateerd dat de autoriteiten van de 
lidstaten onvoldoende garandeerden 
dat de goedgekeurde projectkosten 
redelijk zijn6 (zie de paragrafen 24 en 
25). De noodzaak van verbetering van 
het financieel beheer op dit gebied is 
duidelijk. Zo rees bij de Rekenkamer de 
vraag of de aanpak door de Commissie 
en de lidstaten van de voornaamste risico’s de meest doeltreffende was. 
Bij de controle lag de nadruk met 
name op het ontdekken van goede 
methoden die andere lidstaten kun ‑
nen toepassen om zo het algemene 
prestatieniveau te verhogen. Om de 
mogelijkheden daartoe te bestuderen, 
stelde de Rekenkamer de controlevra ‑
gen die zijn vermeld in figuur 3:
Deel I
Deel II
Deel III
Deel IV
Deel VZorgde de Commissie ervoor dat de lidstaten 
beschikken over doeltreﬀende systemen om 
overeenkomstig het zuinigheidsbeginsel de kosten 
van subsidies voor plattelandsontwikkeling onder 
controle te houden?
… het risico van 
over-speci/f_icatie te 
beperken?
… zeker te zijn dat de 
prijzen van de 
goedgekeurde artikelen 
redelijk zijn?
… zeker te zijn dat de 
werkelijk vergoede 
kosten redelijk zijn?
… het controleniveau af 
te stemmen op het 
risiconiveau?Volgden de Commissie 
en de autoriteiten van 
de lidstaten de meest 
doeltreﬀende aanpak 
om de kosten van de 
subsidies voor 
plattelands-ontwikkel
ing onder controle te 
houden?
Volgden de 
lidstaten de meest 
doeltreﬀende 
aanpak om…
16 Reikwijdte en aanpak van de controle
7 Waar reeds eerder 
tekortkomingen waren 
ontdekt, onderzocht de 
Rekenkamer of de betrokken 
autoriteiten van de lidstaten 
hun aanpak 
dienovereenkomstig hadden 
gewijzigd.18 
Dit verslag volgt dezelfde structuur als 
de subvragen: Deel I heeft betrekking 
op de toezichthoudende rol van de 
Commissie. In de delen II tot en met 
V onderzoekt de Rekenkamer de ver ‑
schillende benaderingen die werden 
gevolgd door de autoriteiten van de 
lidstaten om de belangrijkste risico’s te 
beheren.
19 
Een focusgroep van ambtenaren van 
de Commissie en de instanties van 
de lidstaten hielp het team van de 
Rekenkamer bij het vaststellen van es ‑
sentiële elementen in het ontwerp van 
doeltreffende controlesystemen. Op 
basis hiervan ontwikkelde de Rekenka ‑
mer een checklist om het ontwerp van 
de controlesystemen te bekijken in 
het licht van de risico’s (zie bijlage I ). 
De Rekenkamer verzamelde contro ‑
le‑informatie door een follow‑up van 
eerdere controlebevindingen7: een 
vragenlijst voor de beheerders van 
alle 88 POP’s in de EU en een contro ‑
le op stukken van de belangrijkste 
procedures die worden toegepast in 
de 15 POP’s met de grootste geplande 
uitgaven voor de maatregelen binnen 
de reikwijdte van deze controle (zie 
bijlage II ). Deze 15 zijn goed voor 
64 % van de totale geraamde uitgaven 
voor deze maatregelen voor de EU als 
geheel. Aan vier van die lidstaten wer ‑
den korte controlebezoeken gebracht 
in aanvulling op de controles aan de 
hand van stukken. Er werden gesprek ‑
ken gevoerd met ambtenaren van de 
Commissie en relevante documenta ‑
tie werd onderzocht. Bij de controle 
werden de bestaande systemen onder ‑
zocht vanaf eind 2013 tot medio 2014.Beperkingen van de reikwijdte en 
aanpak van de controle
20 
In het kader van deze controle om ‑
schreef en beoordeelde de Rekenka ‑
mer de opzet van de controlesystemen  
die de beheersautoriteiten hadden 
ingevoerd en die moesten waarborgen 
dat de kosten voor plattelandsont ‑
wikkeling redelijk zijn. Zelfs de best 
ontworpen systemen kunnen ondoel ‑
treffend zijn als ze niet goed worden 
toegepast. Deze controle had echter 
niet tot doel, na te gaan hoe goed de 
controlesystemen in de praktijk wer ‑
den toegepast. Een dergelijke aanpak 
zou een herhaling zijn van het werk 
dat elk jaar wordt verricht ter voor ‑
bereiding van de jaarverslagen van 
de Rekenkamer (zie de paragrafen 24 
en 25).
17
 Opmerkingen
8 Deze verplichting staat in 
artikel 9, lid 2, van Verordening 
(EG) nr. 1290/2005 van de Raad 
van 21 juni 2005 betreffende 
de financiering van het 
gemeenschappelijk 
landbouwbeleid (PB L 209 van 
11.08.2005, blz. 1).
9 De regels voor het plaatsen 
van overheidsopdrachten 
hebben tot doel ervoor te 
zorgen dat overheidsinstanties 
de best mogelijke prijzen 
betalen voor de goederen en 
diensten die zij kopen, alsook 
eerlijke mededinging en 
transparantie te bevorderen. 
De niet‑naleving van deze 
regels maakt het minder 
waarschijnlijk dat de betaalde 
prijzen de best beschikbare 
waren.Deel I — Begeleiding, 
toezicht en correctie:  
de Europese Commissie 
heeft de verantwoor ‑
delijkheid om ervoor te 
zorgen dat de 
EU‑middelen voor 
plattelandsontwikkeling 
goed worden besteed
21 
De plattelandsontwikkelingsuitga ‑
venprogramma’s worden wel beheerd 
door de 88 autoriteiten van de lid ‑
staten, maar de Commissie draagt de 
eindverantwoordelijkheid voor de 
uitvoering van de EU‑begroting. In het 
bijzonder is de Commissie verplicht8 te 
controleren of de beheers ‑ en con ‑
trolesystemen bestaan, of deze goed 
functioneren in de lidstaten en of ze 
voldoen aan de beginselen van „goed 
financieel beheer”: zuinigheid, effici ‑
entie en doeltreffendheid.
22 
De wetgeving biedt de Commissie 
verschillende middelen om haar toe ‑
zichthoudende taken uit te oefenen: 
de lidstaten moeten de Commissie in ‑
lichten over hun beheers ‑ en controle ‑
maatregelen; betaalorganen moeten 
erkend zijn en nationale „certificeren ‑
de instanties” rapporteren jaarlijks 
mede over het functioneren van de 
controlesystemen. De Commissie ont ‑
moet op gezette tijden vertegenwoor ‑
digers van de lidstaten en onderhoudt 
contacten en formele jaarlijkse verga ‑
deringen met de beheersautoriteit van 
elk POP . Zij stelt wetgeving vast met 
gedetailleerde regels voor de tenuit ‑
voerlegging van het beleid en geeft 
richtsnoeren. Zij heeft ook een eigen 
auditdienst om de werking van de sys ‑
temen van de lidstaten te controleren. 
Ten slotte kan zij, wanneer zij vaststelt 
dat de nationale autoriteiten niet vol ‑
doen aan de voorschriften, verkeerd 
bestede middelen terugvorderen.23 
De Rekenkamer beoordeelde of de 
Commissie deze middelen benut om 
de doeltreffendheid te garanderen 
van de systemen van de lidstaten om 
de kosten van subsidies voor platte ‑
landsontwikkeling onder controle te 
houden.
Wanneer controles wezen op 
tekortkomingen in controles 
van de projectkosten, heeft 
de Commissie gereageerd 
door financiële correcties 
voor te stellen en door de 
lidstaten aan te moedi ‑
gen actieplannen voor te 
bereiden
24 
De Rekenkamer onderzoekt jaarlijks 
een grote, willekeurig geselecteer ‑
de steekproef van betalingen en 
controleert de doeltreffendheid van 
geselecteerde controlesystemen. In 
elk jaarverslag sinds 2011 heeft de 
Rekenkamer opgemerkt dat de meeste 
systemen voor de controle van de 
redelijkheid van de kosten van plat ‑
telandsontwikkeling niet voldoende 
doeltreffend waren (zie figuur 4 ). In 
2013 bleken de vier gecontroleerde 
systemen op dit vlak ondoeltreffend 
te zijn.
25 
Bij de controles voor de jaarverslagen 
2011, 2012 en 2013 stelde de Reken ‑
kamer vast dat voor de onder deze 
controle vallende maatregelen de 
redelijkheid van de kosten onvoldoen ‑
de was gecontroleerd bij ongeveer 
een derde van de projecten voor 
plattelandsontwikkeling. Wanneer de 
begunstigden overheidsorganen wa ‑
ren, bleken de regels voor het plaatsen 
van overheidsopdrachten9 niet te zijn 
nageleefd bij nagenoeg de helft van 
de betalingen.
18 Opmerkingen
Doeltreffendheid van de lidstaat ‑ of regionale systemen 
voor de beoordeling van de redelijkheid van kosten
Systeem ter evaluatie van redelijkheid kosten gecontroleerd,
geen grote gebreken ontdektSysteem ter evaluatie van redelijkheid kosten „niet doeltreﬀend” 
 
Systemen ter evaluatie van kosten plattelandsontwikkeling
niet gecontroleerd
GaliciëLombardije
SiciliëBrandenburg en BerlijnFiguur  4
Bron:  ERK‑jaarverslagen 2011, 2012, 2013.
26 
De Commissie heeft ook haar eigen 
programma van auditonderzoeken die 
soortgelijke bevindingen opleverden, 
net als de doelmatigheidscontroles 
van de Rekenkamer met betrekking 
tot specifieke maatregelen voor 
plattelandsontwikkeling10. Hoewel de 
controles van de Rekenkamer en de 
Commissie niet zijn bedoeld om de 
besparingen te berekenen die zouden 
kunnen worden gerealiseerd door 
een betere kostenbeheersing, zijn 
gebreken in de systemen en het hoge 
foutenniveau sterke aanwijzingen dat 
aanzienlijke besparingen mogelijk zijn.27 
Naar aanleiding van de bevindingen 
van controles heeft de Commissie 
procedures opgestart voor „financiële 
correcties”, waarbij de EU‑financie ‑
ring voor de betrokken lidstaat wordt 
verminderd ter compensatie van de 
vastgestelde tekortkomingen. In acht 
lidstaten lopen procedures die ten 
minste gedeeltelijk voortvloeien uit 
tekortkomingen in de controle van de 
kosten voor plattelandsontwikkeling of 
uit niet‑naleving van de regels inzake 
het plaatsen van overheidsopdrachten.10 Speciale verslagen nr. 5/2010 
„Toepassing van de 
Leader‑aanpak op 
plattelandsontwikkeling”; 
nr. 8/2012 „Steunverlening 
richten op de modernisering 
van landbouwbedrijven”; 
nr. 1/2013 „Was de EU‑steun 
aan de voedselverwerkende 
industrie doeltreffend en 
doelmatig in het verhogen 
van de toegevoegde waarde 
van landbouwproducten?”; 
nr. 6/2013 „Hebben de 
lidstaten en de Commissie 
kosteneffectiviteit bereikt met 
de maatregelen ter 
diversificatie van de 
plattelandseconomie?”; 
nr. 8/2013 „Steun voor de 
19 Opmerkingen
verbetering van de 
economische waarde van 
bossen uit het Europees 
Landbouwfonds voor 
Plattelandsontwikkeling” 
(http://eca.europa.eu ).
11 Werkdocument van de 
diensten van de Commissie 
over de beoordeling van de 
diepere oorzaken van fouten 
en de corrigerende en 
preventieve maatregelen in 
het kader van het plattelands ‑
ontwikkelingsbeleid (SWD 
(2013) 244 final).28 
Naar aanleiding van het Jaarverslag 
2011 van de Rekenkamer heeft de 
Commissie de lidstaten verzocht 
actieplannen te ontwikkelen om de 
oorzaken van fouten te ontdekken 
en corrigerende maatregelen vast te 
stellen. In 2012 hebben 14 lidstaten 
dergelijke plannen opgezet en alle 
andere lidstaten deden dit in 2013.
29 
Tegelijkertijd heeft de Commissie op 
verzoek van het Europees Parlement 
een analyse gemaakt van de voor ‑
naamste redenen van het hoge fouten ‑
percentage en heeft zij de resultaten 
gepresenteerd in juni 201311. Twee 
van de voornaamste redenen waren 
onvoldoende onderzoek naar de rede ‑
lijkheid van de kosten van controles en 
niet‑naleving van de regels inzake het 
plaatsen van overheidsopdrachten.De kosten hadden beter kun ‑
nen worden beheerd indien 
de Commissie richtsnoeren 
had gegeven en gebreken 
veel eerder in de program ‑
meringsperiode had ontdekt
30 
Aan het begin van de programme ‑
ringsperiode 2007 ‑2013 waren er geen 
richtsnoeren van de Commissie over 
het opzetten van controlesystemen 
om kosten te verifiëren, of over de met 
die systemen aan te pakken risico’s. 
Van de beheerders van de 88 POP’s 
werd verwacht dat ze een eigen aan ‑
pak ontwikkelden zonder informatie 
van de Commissie over de verwachte 
normen. De Commissie controleerde 
onvoldoende of de lidstaten beschik ‑
ten over deugdelijke systemen voor 
de controle van subsidieaanvragen 
voordat zij met de investeringsmaat ‑
regelen grote volumes van uitgaven 
goedkeurden. Met het proces van 
de accreditering en rapportage door 
de certificerende instanties werd de 
Commissie niet tijdig gewaarschuwd 
voor de zuinigheidsrisico’s voor de 
EU‑begroting.
20 Opmerkingen
31 
Tegen de tijd dat de eerste lidstaten 
eind 2012 actieplannen opstelden, 
restte er nog slechts één jaar van de 
zevenjarige programmeringsperiode. 
Bijgevolg kwamen de actieplannen te 
laat om enig effect te hebben op het 
grootste deel van de uitgaven. Tegen 
die tijd hadden de Poolse autoriteiten 
bijv. reeds subsidies goedgekeurd 
die goed waren voor 90 % van de 
begroting voor de modernisering van 
landbouwbedrijven — in financieel 
opzicht de belangrijkste maatregel 
voor plattelandsontwikkeling — en 
verscheidene maatregelen in andere 
lidstaten waren reeds afgesloten voor 
nieuwe toepassingen.
Hoewel de recente initiatie ‑
ven van de Commissie enig 
resultaat hebben opgele ‑
verd, worden de risico’s voor 
de redelijkheid van de kos ‑
ten niet grondig genoeg aan ‑
gepakt met de actieplannen
32 
Controles van de Commissie en door 
haar uitgeoefende druk hadden reeds 
enig positief resultaat: verscheidene 
lidstaten meldden de Rekenkamer dat 
zij in 2013 en 2014 nieuwe procedures 
invoerden om de projectkosten bij 
plattelandsontwikkeling te contro ‑
leren. Maar de actieplannen van de 
lidstaten betroffen niet alle regionale 
POP’s of alle relevante maatregelen 
en stelden niet altijd wijzigingen voor, 
zelfs indien bij controles specifieke 
tekortkomingen waren vastgesteld12. 
Bovendien werd in verschillende van 
die plannen elke actie uitgesteld tot de 
volgende programmeringsperiode.33 
Sinds het begin van 2013 heeft de 
Commissie twee keer per jaar seminars 
georganiseerd om van gedachten te 
wisselen over een aantal belangrijke 
kwesties en heeft zij de autoriteiten 
van de lidstaten verzocht hun actie ‑
plannen verder te ontwikkelen. In 
februari 2014 kwam de Commissie 
met een richtsnoer over het vermijden 
van fraude en in september 2014 met 
richtsnoeren voor het gebruik van de 
systemen van vereenvoudigde kosten. 
Deze richtsnoeren zijn gericht op de 
programmeringsperiode 2014 ‑2020 en 
de Commissie moedigt de lidstaten 
aan, in die periode meer gebruik te 
maken van vereenvoudigde kosten, 
hetgeen hopelijk zal leiden tot een 
verlaging van het foutenpercentage13.
34 
Voor de maatregelen binnen de 
reikwijdte van deze controle is echter 
momenteel slechts ongeveer 5 % van 
de uitgaven gebaseerd op vereenvou ‑
digde kostenopties. De Commissie 
heeft geen richtsnoeren verstrekt voor 
benaderingen voor de resterende 95 % 
van de uitgaven, hoewel tekortkomin ‑
gen waren aangetoond. Dit leidt tot 
het risico dat behalve voor het gebruik 
van vereenvoudigde kosten, niet alle 
88 beheersautoriteiten een doeltref ‑
fende aanpak kunnen vaststellen en 
toepassen om de kosten van subsidies 
voor plattelandsontwikkeling onder 
controle te houden.12 Voorbeelden zijn te vinden in 
het Jaarverslag van de 
Rekenkamer over 2013.
13 Vertegenwoordigers van de 
lidstaten hebben echter hun 
bezorgdheid uitgesproken 
over het feit dat de 
verscheidenheid van de 
maatregelen voor 
plattelandsontwikkeling 
benutting van de 
vereenvoudigde kostenopties 
bemoeilijkt, dat de 
administratieve kosten voor 
het bepalen van de 
standaardkosten hoog 
kunnen zijn, dat een 
langdurige voorbereiding 
nodig kan zijn voor het 
verrichten van studies, en dat 
de lidstaten risico op 
systematische fouten en 
zware financiële correcties 
lopen wanneer controleurs de 
gekozen standaardkosten te 
hoog vinden.
21 Opmerkingen
14 Een goed voorbeeld in het VK 
(Engeland): er werd expliciet 
gecontroleerd of was 
aangetoond dat de 
voorgestelde bouwplannen of 
uitrustingsspecificaties het 
meest geschikt waren voor 
het project.35 
De Commissie en de lidstaten richtten 
de actieplannen op verbetering van de 
naleving van de uitvoeringsbepalin ‑
gen en verlaagden aldus het fouten ‑
percentage. Dit is duidelijk belangrijk 
en de Rekenkamer vraagt reeds jaren 
om dergelijke maatregelen. Naleving 
van de regelgeving is echter geen doel 
op zich; er is ook aandacht nodig voor 
zuinigheid, het beginsel van „goed 
financieel beheer” dat met de wetge ‑
ving wordt nagestreefd (zie de para ‑
grafen 2 en 10). In dit verband bood 
zelfs het beste van de plannen die de 
Rekenkamer heeft onderzocht geen 
alomvattend antwoord op de grootste 
risico’s voor de zuinigheid — subsidies 
op basis van onnodig strenge specifi ‑
caties en niet‑concurrerende tarieven, 
wijzigingen na de goedkeuring, en 
controles die niet overeenkomen met 
het risiconiveau. De Rekenkamer on ‑
derzoekt deze en de mogelijke aanpak 
ervan in de delen II tot en met V van 
dit verslag.Deel II — Vermijden van 
overspecificatie: 
benaderingen om ervoor 
te zorgen dat de artikelen 
waarvoor de subsidie is 
goedgekeurd redelijk zijn
36 
Beheerders van uitgavenprogramma’s 
van de EU worden geacht het zuinig ‑
heidsbeginsel na te leven dat wordt 
beschreven in de inleiding van dit 
verslag. Volgens dit beginsel moet niet 
alleen worden gezorgd dat de project ‑
subsidies zijn gebaseerd op redelijke 
prijzen, maar ook dat de projectspeci ‑
ficaties — de gefinancierde artikelen 
— redelijk zijn. Subsidies veranderen 
de kosten/baten‑verhouding, hetgeen 
kan leiden tot het risico dat aanvra ‑
gers duurdere projectvoorstellen 
formuleren dan nodig, variërend van 
„gold‑plating” (zie woordenlijst)  tot 
investeringen die niet in verhouding 
staan tot de verwachte resultaten. De 
Rekenkamer beoordeelde de bena ‑
deringen van de autoriteiten van 
de lidstaten tegenover dit risico van 
overspecificatie.
37 
Hoewel alle autoriteiten van de lidsta ‑
ten controles van de  prijzen  verrichtten 
(zie deel III), hadden slechts enkele 
van hen expliciet gedocumenteerde 
controles dat de projectspecificaties 
redelijk waren14. Sommigen hadden 
indirecte, impliciete of ongedocumen ‑
teerde controles, zoals wordt beschre ‑
ven in de paragrafen 46, 48 en 53. De 
meeste autoriteiten van de lidstaten 
beperkten echter de risico’s van over ‑
specificatie voor bepaalde soorten 
projecten door het vaststellen van een 
maximum aan subsidiabele kosten 
of door het gebruik van vereenvou ‑
digde kostenopties, zoals hieronder 
aangegeven.
22 Opmerkingen
Beperking van subsidies 
voor de kosten van een stan ‑
daardspecificatie is eenvou ‑
dig en doeltreffend bij vele 
gelijksoortige projecten of 
gemeenschappelijke soorten 
uitgaven
38 
Het risico van overspecificatie ontstaat 
wanneer de subsidie is gebaseerd op 
de kosten van de door de aanvrager 
gekozen producten. De Rekenkamer 
heeft vastgesteld dat de autoriteiten 
van de lidstaten dit risico goeddeels 
kunnen vermijden door de subsidiabe ‑
le kosten te beperken tot die van een 
„standaardspecificatie”. In deze aanpak 
ramen de autoriteiten van de lidstaat 
de kosten voor een typisch project of 
een uitgavencategorie en beperken zij 
de subsidies tot deze typische kosten. 
Tekstvak 3  bevat een voorbeeld.
39 
Deze aanpak heeft als voordelen een 
eenvoudige uitvoering en een voor ‑
spelbaar resultaat: dit geeft zekerheid. 
Hierdoor kunnen de autoriteiten van 
de lidstaten afzien van belastende 
eisen en controles om na te gaan of de 
specificaties voor afzonderlijke projec ‑
taanvragen redelijk zijn. Dit belet niet 
dat aanvragers een duurdere oplossing 
uitvoeren, maar de betaling van de 
subsidie zal worden gebaseerd op de 
standaard, zodat de kosten voor de 
EU‑begroting redelijk zijn.
40 
Bij projecten voor plattelandsontwik ‑
keling zijn echter gevarieerde en soms 
innovatieve oplossingen nodig die een 
breed scala van verschillende soorten 
uitgaven omvatten. De vaststelling 
van een standaardspecificatie voor alle 
mogelijke situaties is nauwelijks haal ‑
baar. Een standaard kan het beste wor ‑
den toegepast wanneer het gaat om 
een groot aantal eenvoudige projecten 
met gelijksoortige uitgavensoorten.41 
Vele autoriteiten van de lidstaten 
hebben deze aanpak tot op zekere 
hoogte gevolgd door de toepassing 
van „vereenvoudigde kosten” of „maxi ‑
male kosten”. Deze methoden worden 
beschreven in tekstvak 2 . Vereenvou ‑
digde kosten werden toegepast in 54 
van de 88 POP’s, voornamelijk voor in ‑
vesteringen in maatregelen voor land ‑
beheer ter verbetering van het milieu 
of voor de aanplanting en het beheer 
van bossen. Een typisch voorbeeld is 
een forfaitaire betaling per meter heg 
berekend op basis van een standaard ‑
specificatie (bv. 3 meidoornplanten 
per meter). Verscheidene autoriteiten 
van de lidstaten stelden op verge ‑
lijkbare wijze ook „maximale kosten” 
met betrekking tot de output van de 
projecten vast. Het verschil met „stan ‑
daardkosten” is dat aan de aanvrager 
de werkelijk gemaakte kosten worden 
vergoed. Voorbeelden van soorten uit ‑
gaven waarvoor de autoriteiten van de 
lidstaten de subsidies hebben beperkt 
tot standaard ‑ of maximale kosten zijn 
te vinden in tekstvak 4 .
42 
Hoewel meer dan de helft van de 
autoriteiten van de lidstaten gebruik ‑
maken van vereenvoudigde kosten (en 
andere op vergelijkbare wijze werken 
met maximale kosten per eenheid), 
constateerde de Rekenkamer dat dit 
alleen het geval is voor specifieke uit ‑
gavencategorieën binnen een beperkt 
aantal maatregelen (zie bijlage III)  en 
voor bedragen tot slechts ongeveer 
5 % van de begroting. Er is ruimte 
voor een bredere toepassing van deze 
methoden in andere maatregelen en 
in andere POP’s.
23 Opmerkingen
Voorbeeld van begrenzing van de subsidiabele kosten op een wijze die het risico 
van overspecificatie beperkt: uitrusting voor gewasbesproeiing in Frankrijk
In Frankrijk vermeldden landbouwers die subsidies aanvroegen voor gewasbesproeiers vaak facultatieve extra 
apparatuur waarvoor de kosten konden oplopen tot 85 % van de totale kosten. De Franse autoriteiten von ‑
den dit onredelijk en stelden in 2012 een limiet van 3 000 euro voor de kosten van dergelijke extra’s waarvoor 
subsidie moest worden betaald.
Soorten uitgaven waarbij de autoriteiten van de lidstaten de subsidies zodanig 
begrensden tot standaard ‑ of maximale kosten dat het risico van overspecificatie 
wordt beperkt
Forfaitaire kosten per eenheid
— per meter heg (bv. in Frankrijk voor de maatregel „instandhouding en opwaardering van het landelijk 
erfgoed”)
— per hectare van grondverbetering (bv. in Hongarije voor de maatregel „eerste bebossing van 
landbouwgrond”)
Maximale kosten per eenheid output of resultaat
— per vierkante meter bouw of renovatie van gebouwen (bv. in Bulgarije voor de maatregel 
„dorpsvernieuwing en ‑ ontwikkeling”)
— per plaats voor een dier (bv. in Frankrijk voor koeienstallen voor de maatregel „modernisering van 
landbouwbedrijven”)
Maximale kosten per uitgavencategorie
— maximumbedrag voor een type landbouwuitrusting (bv. in Frankrijk voor sproei‑uitrusting onder de 
maatregel „modernisering van landbouwbedrijven”)
— maximumbedrag voor technische of haalbaarheidsstudies (bv. in de Tsjechische Republiek voor het 
opstellen van plannen voor biogasprojecten onder de maatregel „modernisering van landbouwbedrijven”)
— maximumpercentage voor vergoedingen (bv. in Spanje‑Andalusië de honoraria van architecten voor de 
maatregel „verhoging van de toegevoegde waarde van land ‑ en bosbouwproducten”)Tekstvak  3 Tekstvak  4
24 Opmerkingen
Voor andere maatregelen 
moeten de voorgestelde 
kosten — indien de risico’s 
dit rechtvaardigen — worden 
geëvalueerd om ervoor te 
zorgen dat de specificaties 
redelijk zijn
43 
Wanneer de kosten niet worden 
beperkt tot die van een standaardspe ‑
cificatie, moet het risico van overspeci ‑
ficatie worden aangepakt. De autori ‑
teiten van de lidstaten volgden daarbij 
drie belangrijke methoden:
 ο standaardcontroles om de voor ‑
gestelde kosten te vergelijken met 
bepaalde ijkpunten;
 ο individuele beoordeling van de 
projectspecificaties;
 ο adviezen van deskundigen.
Door standaardberekeningen 
en vergelijking met ijkpunten 
kunnen aanvragen met 
overspecificatie snel aan het 
licht komen
44 
Behalve voor kleinere projecten 
moeten alle aanvragers materiële en 
financiële gegevens verstrekken over 
hun activiteiten en over de project ‑
plannen, en de autoriteiten van de 
lidstaten gebruiken die gegevens om 
de subsidiabiliteit te controleren en 
de beste projecten te selecteren. Deze 
informatie kan variëren van enkele 
cijfers tot volledige bedrijfsplannen. 
De autoriteiten van de lidstaat kunnen 
ook gebruikmaken van deze infor ‑
matie om te controleren of de kosten 
van het voorgestelde project redelijk 
zijn gezien de verwachte outputs of 
resultaten: de waarschijnlijke bijdrage 
van het project aan de POP‑doelstel ‑
lingen. Voorbeelden hiervan zijn een ‑
voudige terugbetalingsberekeningen of vergelijking van de capaciteit van 
landbouwuitrusting met de omvang 
en het type van het bedrijf.
45 
De autoriteiten van de lidstaten 
kunnen standaardberekeningen en 
spreadsheets invoeren waarmee hun 
personeel snel financiële ratio’s of 
andere indicatoren kan berekenen en 
deze kan toetsen aan benchmarks of 
waarschuwingsniveaus. Dit kan met 
weinig extra tijd of kosten worden 
gedaan door modelaanvraagformulie ‑
ren te gebruiken zodat de informatie 
consistent is. Voor aanvragen binnen 
het normale bereik kan een lager con ‑
troleniveau gelden en die welke erbui ‑
ten vallen, kunnen grondiger worden 
onderzocht om ervoor te zorgen dat 
de kosten redelijk zijn.
46 
Deze benchmarks kunnen bij de 
selectie van projecten ook dienen als 
criteria voor de doeltreffendheid of 
kosteneffectiviteit. In het VK (Enge ‑
land) stelden de autoriteiten bv. als 
streefcijfer dat projecten voor steun 
aan kleine bedrijven op het platteland 
moesten leiden tot een nieuwe baan 
per 30 000 GBP subsidie. Indien zij van 
mening waren dat de voorgestelde 
projectkosten niet redelijk waren (dus 
te hoog) in verhouding tot dat doel, 
keurden zij de subsidie niet goed. Voor 
de belangrijkste investeringsmaatrege ‑
len werd slechts bij vier van de vijftien 
onderzochte POP’s geëvalueerd of de 
kosten redelijk waren in verhouding 
tot de verwachte output en resultaten 
(zie bijlage IV  en figuur 5 ).
25 Opmerkingen
De autoriteiten van de lidstaten evalueren de kosten in het licht van de verwachte 
outputs of resultaten1Figuur  5
1 Met uitzondering van de maatregel voor opleiding en voorlichting.
Bron: Controlebevindingen van de ERK.Niet beoordeeld
CampaniaEngeland
Investeringen in bevloeiing
De kosteneﬀectiviteit van de projecten wordt beoordeeld, bijv. aan de hand van de verhouding tussen de projectkosten en het aantal bevloeide hectaren Hernieuwbare energieBij de aanleg van biogasinstal-laties toetsen de autoriteiten de verhouding tussen het uitgavenbedrag en de totale geproduceerde capaciteit van de installatie aan een benchmark
Investeringen in bevloeiing
In de beoordelingsprocedure is 
er een criterium „projecteﬃ-
ciëntie” om de projectkosten 
per bevloeide hectare te 
toetsen aan de geprogram-
meerde gemiddelde kostenAutoriteiten van lidstaten toetsen de kosten aan 
de verwachte outputs of resultaten
Autoriteiten van lidstaten toetsen de kosten 
niet aan de verwachte outputs of resultaten
Diversiﬁcatie van de
plattelandseconomieBerekeningen en vergelijkingen gebaseerd op kostenbenchmarks per nieuwe baan, per bijkomend toeristenbed, per persoon die een opleiding afrondt, per opgerichte onderneming en per m
2 
bedrijfsruimte, terugbetalingsperiode van investeringen …
26 Opmerkingen
Evaluatie van de individuele 
specificaties van de projecten 
kan moeilijk zijn voor 
niet‑technisch administratief 
personeel, maar logische 
controles en ondubbelzinnige 
regels kunnen helpen om 
overspecificatie te voorkomen 
en op te sporen
47 
In veelsoortige programma’s zoals die 
voor plattelandsontwikkeling hebben 
niet alle projecten een standaardpak ‑
ket van outputs en resultaten waar ‑
door de kosten gemakkelijk kunnen 
worden bepaald door berekening van 
ratio’s of vergelijking met benchmarks. 
Wanneer de specificaties de norm 
overschrijden, moeten de autoritei ‑
ten van de lidstaten tevens nagaan 
of de hogere specificaties worden 
gerechtvaardigd door de bijzondere 
omstandigheden van het project of 
een grotere kosteneffectiviteit. Een 
dergelijke beoordeling van individuele 
specificaties (inclusief bestek en gun ‑
ningscriteria) kan moeilijk zijn zonder 
gespecialiseerde technische kennis 
en kan soms tijdrovend zijn, maar is 
nuttig voor grotere bedragen.48 
Ongeveer twee derde van de autori ‑
teiten van de lidstaten informeerde de 
Rekenkamer dat hun personeelsleden 
logische controles van projectspeci ‑
ficaties verrichten, vaak op basis van 
de ervaring die zij hebben opgedaan 
door het behandelen van een groot 
aantal projecten. De Rekenkamer heeft 
evenwel opgemerkt dat deze controles 
aan waarde inboeten indien geen re ‑
gister wordt bijgehouden van hetgeen 
is gecontroleerd en welke norm is 
toegepast.
49 
Voor niet‑technische medewerkers 
hebben ondubbelzinnige regels nut 
om consistente en billijke besluiten te 
nemen bij de beoordeling van pro ‑
jectvoorstellen. Een bijzondere, maar 
vaak voorkomende situatie ontstaat 
wanneer de aanvrager bij een project 
offertes van meerdere leveranciers 
presenteert met verschillende specifi ‑
caties: verschillende merken van appa ‑
ratuur, verschillende bouwmethoden 
of ‑materialen, verschillende tijdsche ‑
ma’s of verschillende serviceverlening 
na de verkoop enz. Aanvragers kiezen 
gewoonlijk de voordeligste offerte 
voor hun bedrijf uit een oogpunt van 
kwaliteit en kosten (al zal deze keuze 
worden beïnvloed door de subsidie). 
Wanneer de aanvragers niet de goed ‑
koopste offerte kiezen, moeten de 
autoriteiten van de lidstaten beoorde ‑
len of de extra kwaliteit of kenmerken 
van de hogere offerte ook de beste 
prijs‑kwaliteitverhouding bieden in 
het licht van de beleidsdoelstellingen, 
dan wel of het kan gaan om een geval 
van „gold‑plating”.
27 Opmerkingen
50 
Het personeel dat de kosten van 
projectvoorstellen beoordeelt, heeft 
behoefte aan duidelijke criteria die het 
consequent op alle gevallen kan toe ‑
passen. Hier ontdekte de Rekenkamer 
een algemene tekortkoming, namelijk 
dat de autoriteiten van de lidstaten 
niet werken met criteria maar alleen 
lijsten met voorbeelden van het soort 
motiveringen dat zou kunnen  worden 
aanvaard. Een voorbeeld hiervan is te 
vinden in Duitsland, waar bijna alle 
denkbare redenen — kwaliteit, prijs, 
technische geschiktheid, milieu‑eigen ‑
schappen, exploitatie ‑ en onderhouds ‑
kosten, rentabiliteit, klantenservice, 
technische bijstand of leveringsdata 
— in aanmerking kunnen worden 
genomen. Andere autoriteiten, zoals 
de Franse en de Engelse, volgen een 
vergelijkbare benadering. Bij haar 
eerdere controles constateerde de 
Rekenkamer dat de autoriteiten van 
de lidstaten tevreden waren indien 
een van deze redenen werd opgege ‑
ven, maar zelden beoordeelden of 
dit volstond als rechtvaardiging voor 
de extra kosten. Enig inzicht is vereist 
voor de beoordeling van de door de 
aanvrager gegeven rechtvaardigingen, 
maar de projectdossiers bevatten geen 
documentatie om aan te tonen op wel ‑
ke basis het personeel dat de aanvraag 
beoordeelde de extra kosten redelijk 
achtte.
51 
Een alternatieve aanpak, gevolgd door 
ongeveer een vierde (21) van de 88 
autoriteiten van de lidstaten, bestaat 
erin de subsidie altijd te baseren op de 
laagste geldige offerte. De voordelen 
hiervan zijn eenvoud — het is ondub ‑
belzinnig — en zuinigheid, aange ‑
zien dit de laagste kosten voor de 
EU‑begroting oplevert. Deze aanpak 
belet niet dat de aanvrager de „meest 
kosten  effectieve” offerte kiest als die 
hoger is — maar het bedrag van de sub -
sidie  wordt altijd vastgesteld op basis 
van de laagste offerte. In feite betalen 
de aanvragers zelf voor de „extra’s” 
(zoals een hogere kwaliteit of een langere garantie) zonder subsidiever ‑
lening. De verschillende benaderingen 
worden geïllustreerd in tekstvak 5 .
52 
Uiteraard is geen van de bovenge ‑
noemde benaderingen doeltreffend 
als de aanvrager het proces van het 
verkrijgen en presenteren van offertes 
manipuleert, bijv. door de specificaties 
zo op te stellen dat potentiële leve ‑
ranciers worden uitgesloten. Dit risico 
wordt behandeld in deel III: De best 
mogelijke prijs verkrijgen.
28 Opmerkingen
Verschillende benaderingen om het subsidiebedrag vast te stellen: laagste gel ‑
dige offerte of keuze van de aanvrager
 Vereenvoudigd voorbeeld:  Landbouwers in de lidstaten X en Y ontvangen offertes voor tracto ‑
ren van 200 pk van de merken A, B en C ten bedrage van respectievelijk 80 000 euro, 90 000 euro 
en 100 000 euro. De tractoren zijn functioneel gelijkwaardig, maar beide landbouwers geven 
de voorkeur aan merk C. Dat is wel het duurste, maar is waardevaster en kan na vijf jaar worden 
doorverkocht voor 40 000 euro. Rekening houdend met de subsidie is dit voordeliger dan een tractor van 
merk A met een lagere wederverkoopwaarde.
Beide lidstaten X en Y keuren subsidies goed voor de aankoop van tractoren van merk C, maar het bedrag 
van de subsidie is verschillend. Lidstaat X volgt het principe van de „laagste offerte” en geeft een subsidie 
van 40 000 euro (50 % van de laagste geldige offerte). Lidstaat Y controleert of de landbouwer de hogere 
offerte heeft gerechtvaardigd en geeft een subsidie van 50 % ofwel 50 000 euro op basis van de keuze van de 
aanvrager.
(euro)
Lidstaat X: subsidie op basis van 
laagste offerte Lidstaat Y: subsidie op basis van 
keuze van aanvrager
Laagste geldige offerte 80 000 80 000
Door aanvrager gekozen offerte 100 000 100 000
Goedgekeurde subsidie 50 % 40 000 50 000Tekstvak  5
Deskundige adviezen kunnen 
goed zekerheid geven dat 
specificaties redelijk zijn, 
mits die adviezen voldoende 
onafhankelijk zijn
53 
Vele POP‑projecten bevatten gelijk ‑
soortige uitgaven, bijv. voor land ‑
bouwmachines, landbouwinstallaties, 
bouw en landelijke infrastructuur. 
Verscheidende autoriteiten van lid ‑
staten, waaronder die van Hongarije 
en Italië‑Campania, hebben ter zake 
kundig personeel in dienst, zoals land ‑
bouwingenieurs of opmeters. Deze 
zijn in staat de technische specificaties 
te begrijpen en hun beroepskwalifi ‑
caties en ervaring toe te passen om 
een vakkundig oordeel te vellen over 
de voorgestelde projectspecificaties. 
Mits het doel en de conclusie van de 
controles duidelijk is en het verrichte 
werk wordt gedocumenteerd, kan 
het benutten van interne expertise betrouwbare, onafhankelijke zekerheid 
geven dat de voorgestelde kosten 
redelijk zijn en de autoriteiten van de 
lidstaat in staat stellen gevallen van 
„gold‑plating” te identificeren. Het 
heeft ook een belangrijk afschrikkend 
effect: wanneer een landbouwer bijv. 
weet dat de subsidieaanvraag wordt 
beoordeeld door een landbouwingeni ‑
eur, is het minder waarschijnlijk dat hij 
een buitensporige specificatie indient.
29 Opmerkingen
54 
Het is echter niet altijd haalbaar of 
kosteneffectief voor de autoriteiten 
van de lidstaten om personeel in 
dienst te nemen met een dergelijke 
deskundigheid, met name wanneer er 
te weinig projecten van een bepaalde 
soort zijn om dit te verantwoorden. De 
autoriteiten van sommige lidstaten, 
zoals Griekenland en Litouwen, huren 
deskundigen in om advies uit te bren ‑
gen over de specificaties en de kosten 
van de geselecteerde projecten, in het 
bijzonder voor projecten die speci ‑
fieke risico’s inhouden vanwege hun 
omvang of specifieke kenmerken, of 
omdat ze afwijken van het normale 
kostenbereik.
55 
De autoriteiten van andere lidstaten 
zoals Oostenrijk en Hongarije eisen 
van de aanvrager een certificaat of 
verklaring van een erkend deskundige 
zoals een opmeter over de specifica ‑
ties van de projecten. In de praktijk 
kan echter weinig worden vertrouwd 
op deze verklaringen. Het is duidelijk 
dat de deskundigen zullen handelen in 
het belang van hun klanten, en dat kan 
in strijd zijn met de belangen van de 
lidstaten en de EU om de beleidsdoel ‑
stellingen te verwezenlijken tegen de 
laagst mogelijke kosten. Ten tweede 
kan de verklaring van de deskundige 
bedoeld zijn om te bevestigen dat de 
specificatie voldoet aan bouwvoor ‑
schriften of andere technische eisen. 
Dit is niet relevant of nuttig om moge ‑
lijke overspecificatie vast te stellen.Deel III — De best 
mogelijke prijs betalen: 
methoden om ervoor te 
zorgen dat de prijzen 
voor de goedgekeurde 
artikelen redelijk zijn
56 
Volgens het beginsel van zuinigheid 
(zie de paragrafen 2 en 10) moet de 
projectfinanciering van de EU worden 
gebaseerd op de laagste prijzen die 
beschikbaar zijn voor de vereiste pro ‑
jectspecificatie. Subsidies verminderen 
echter de stimulans voor de aanvrager 
om te zoeken naar de beste prijzen en 
deze kan de voorkeur geven aan een 
duurdere leverancier, zodat het risico 
bestaat dat subsidieaanvragen kunnen 
worden gebaseerd op niet‑concurre ‑
rende prijzen. De Rekenkamer beoor ‑
deelde de benaderingen die worden 
gevolgd door de autoriteiten van de 
lidstaten om dit risico aan te pakken.
57 
Eind 2013 hadden alle 15 autoriteiten 
van de lidstaten formele systemen 
ingevoerd om te controleren of de 
prijzen redelijk zijn. De belangrijkste 
toegepaste methoden (beschreven in 
tekstvak 2)  waren:
 οvergelijking van de aangevraagde 
kosten met onafhankelijke prijsin ‑
formatie (verkregen door middel 
van marktonderzoek of uit prijslijs ‑
ten of databanken);
 οvergelijking van verschillende 
offertes die de aanvrager heeft ont ‑
vangen (ook door middel van open ‑
bare aanbestedingsprocedures);
 οraadpleging van deskundigen.
Een alternatieve aanpak om het risico 
te beperken was de toepassing van 
vereenvoudigde of maximale kosten 
voor het vaststellen of begrenzen van 
projectkosten.
30 Opmerkingen
Gebruikmaking van vereen ‑
voudigde kostenopties waar 
mogelijk (of van maximale 
kosten op soortgelijke wijze) 
beperkt werkelijk de risico’s 
van buitensporige prijzen — 
mits die kosten op het juiste 
niveau worden vastgesteld
58 
Zoals beschreven in de paragrafen 
38‑42 kunnen subsidies worden geba ‑
seerd op vereenvoudigde kosten zoals 
bepaald door de autoriteiten van de 
lidstaten, een aanpak die het risico van 
overspecificatie beperkt. Maximale 
kosten kunnen op vergelijkbare wijze 
worden vastgesteld voor outputs, 
resultaten of categorieën van uitga ‑
ven. Wanneer deze kosten worden 
vastgesteld op of onder het niveau 
van de beste beschikbare marktprij ‑
zen, volgt daaruit dat de kosten voor 
de EU‑begroting redelijk zullen zijn. 
In de paragrafen 41 en 42 meldde de 
Rekenkamer dat meer dan de helft 
van de autoriteiten van de lidstaten 
enig gebruik maakte van vereenvou ‑
digde kosten en dat er ruimte was 
voor een ruimer gebruik van deze 
benaderingen.
59 
Wanneer maximale kosten  worden 
vastgesteld, ontvangt de aanvrager 
het laagste van drie mogelijke bedra ‑
gen: de gevraagde subsidie, het be ‑
drag dat werkelijk werd betaald of het 
maximumbedrag. Dit kan zorgen voor 
optimale zuinigheid in de nationale 
begrotingen en die van de EU. Met de 
methode van vereenvoudigde kosten  
kan de aanvrager echter in theorie een 
subsidie ontvangen die hoger is dan 
de gemaakte kosten. Op voorwaar ‑
de dat dit zelden en uitsluitend voor 
geringe bedragen gebeurt, kunnen 
de extra kosten worden gerecht ‑
vaardigd door de voordelen van de 
vereenvoudiging.60 
Indien „maximale kosten” worden 
vastgesteld op een niveau dat hoger 
ligt dan de beschikbare marktprijzen, 
zouden zij maar weinig invloed heb ‑
ben. Indien „vereenvoudigde kosten” 
te hoog worden vastgesteld, zou dit 
ertoe leiden dat ongerechtvaardigde 
kosten worden gemaakt, zoals hier ‑
onder beschreven. Dit wordt geïllus ‑
treerd in tekstvak 6 .
31 Opmerkingen
Worden vereenvoudigde 
kosten te hoog vastgesteld, 
dan kan dit invloed hebben 
op de zuinigheid van de 
totale uitgaven — daarom 
moeten de autoriteiten van 
de lidstaten ervoor zorgen dat 
deze een solide basis hebben 
en ze regelmatig toetsen en 
aanpassen
61 
Vereenvoudigde kosten moeten vooraf 
worden vastgesteld, daar ze nodig zijn 
voor het opstellen van aanvragen en 
het goedkeuren van het subsidiebe ‑
drag. Studies en prognoses zijn nodig 
voor de vaststelling van de bedragen, die een aantal veronderstellingen zal 
vereisen. De Commissie heeft richt ‑
snoeren uitgebracht voor de autoritei ‑
ten van de lidstaten om te garanderen 
dat deze berekeningen betrouwbaar 
zijn. Die autoriteiten kunnen aanvul ‑
lende zekerheid verkrijgen door de 
berekeningen te laten controleren.  Het verschil tussen de maximale kosten per eenheid en de standaardkosten per 
eenheid
 Vereenvoudigd voorbeeld:  Op basis van een studie wordt de gemiddelde kostprijs van 
het heraanplanten van een bos door de autoriteiten van de lidstaat geraamd op meer dan 
4 000 euro per hectare.
Met een systeem van „maximale kosten per eenheid” wordt een bedrag van 4 000 euro per hectare vastge ‑
steld als maximum. De aanvrager moet de werkelijk gemaakte kosten in detail beschrijven en de autoriteiten 
van de lidstaten dienen deze te verifiëren. De betaling is gebaseerd op de werkelijke kosten per hectare tot 
het maximumbedrag.
Met een systeem van „standaardkosten per eenheid” betalen de autoriteiten van de lidstaten hetzelfde 
bedrag van 4 000 euro per hectare aan alle aanvragers, ongeacht de gemaakte kosten. Dit is een vereenvoudi ‑
ging voor de aanvrager, die niet hoeft te bewijzen dat zijn kosten redelijk zijn of een gedetailleerde beschrij ‑
ving hoeft te geven van de werkelijke uitgaven — maar ook voor de autoriteiten van de lidstaten.
Worden de maximale kosten vastgesteld op 6 000 euro, dan heeft dit geen gevolgen. Worden de standaard ‑
kosten vastgesteld op 6 000 euro, dan leidt dit tot te hoge betalingen, zoals wordt geïllustreerd in de volgen ‑
de tabel:
(euro)
Werkelijk gemaakte 
kosten per hectareBetaalde subsidie op 
basis van maximum­
kosten 4 000/haBetaalde subsidie op 
basis van standaard­
kosten  4000/haBetaalde subsidie op 
basis van maximum­
kosten 6000/haBetaalde subsidie op 
basis van standaard­
kosten 6000/ha
3 000 3 000 4 000 3 000 6 000
4 000 4 000 4 000 4 000 6 000
5 000 4 000 4 000 5 000 6 000Tekstvak  6
32 Opmerkingen
62 
De resulterende bedragen zullen van 
toepassing zijn voor een normale 
situatie en kunnen voor sommige 
aanvragers lager zijn dan de beschik ‑
bare prijzen of hoger voor anderen. 
Dit zou tot te hoge betalingen kunnen 
leiden, waarbij de subsidie hoger is 
dan de werkelijk gemaakte kosten. Een 
voorbeeld wordt gegeven in tekst ‑
vak 7 . De autoriteiten van de lidstaten 
moesten er dan ook voor zorgen dat 
te hoge betalingen een uitzondering 
blijven. Daartoe moeten zij regelmatig 
een steekproef van echte gevallen 
onderzoeken om er zeker van te zijn 
dat de vereenvoudigde kosten worden 
vastgesteld op of onder het niveau van 
de marktprijzen die in het algemeen 
beschikbaar zijn.63 
De Rekenkamer heeft geen autoritei ‑
ten van lidstaten aangetroffen die de 
vereenvoudigde kosten op deze ma ‑
nier controleerden. Een aantal van hen 
heeft echter wel methoden om ervoor 
te zorgen dat de maximale kosten per 
eenheid  redelijk waren en die me ‑
thoden zouden ook kunnen worden 
toegepast op vereenvoudigde kosten. 
Zo stelden de autoriteiten in Duitsland 
— Brandenburg en Berlijn — ieder jaar 
de maximale kosten per hectare voor 
de aanplanting van bossen op 85 % 
van de gemiddelde werkelijke kosten 
in het voorgaande jaar.
Standaardkosten per eenheid op basis van theoretische berekeningen kunnen 
hoger zijn dan de beschikbare marktprijzen, hetgeen leidt tot te hoge betalingen
In het POP 2007 voor Engeland bedroegen de standaardkosten 228 pond per hectare voor beheer van met 
struikgewas begroeide grond in het kader van de maatregel voor niet‑productieve investeringen. Voor dit 
bedrag steunden de Engelse autoriteiten op ramingen van de typische kosten van een landbouwer die deze 
werkzaamheden verricht. De berekening werd door een gerenommeerde landbouwraad gecontroleerd. Bij 
haar controle van een willekeurig geselecteerde betaling uit 2012 stelde de Rekenkamer vast dat de betrok ‑
ken landbouwer een contractant had ingehuurd om dit werk te doen tegen een prijs van 95 pond per hectare.
De Engelse autoriteiten hadden geen procedure om de standaardkosten per eenheid op gezette tijden te 
vergelijken met de werkelijke kosten die zijn gemaakt voor een steekproef van projecten; daarmee hadden ze 
kunnen ontdekken of de standaard kosten wel of niet overeenstemmen met de werkelijke kosten.Tekstvak  7
33 Opmerkingen
Vergelijking van de prijzen 
voor de goederen in de aan ‑
vraag met onafhankelijke 
prijsgegevens kan zekerheid 
geven dat de prijzen redelijk 
zijn, maar is wellicht moeilijk 
uit te voeren
Marktonderzoek kan worden 
gebruikt om voor individuele 
projecten onafhankelijke 
vergelijkende prijsinformatie te 
vinden
64 
Voor elf van de vijftien op stukken ge ‑
controleerde POP’s (zie  bijlage IV)  ver‑
richten de autoriteiten van de lidstaten 
soms marktonderzoek of vergelijking 
met andere, soortgelijke projecten om 
na te gaan of de prijzen in de aanvraag 
redelijk zijn (deze methode wordt voor 
extra zekerheid vaak gecombineerd 
met de „vergelijking van offertes”, be ‑
schreven in  tekstvak 2 ). Zo zoekt het 
personeel in Polen prijzen op internet, 
vraagt het bevestiging van de prijzen 
bij leveranciers of vraagt om een te ‑
genbod. Aangezien deze informatie uit 
een onafhankelijke bron komt — niet 
van de aanvrager — is ze van goede 
kwaliteit wat betreft de beschikbare 
prijzen.
65 
Marktonderzoek wordt met succes 
toegepast in sommige lidstaten, met 
name wanneer er aanwijzingen zijn 
van risico, maar het is tijdrovend en 
het kan moeilijk zijn aan te tonen dat 
alle aanvragen op consistente wijze 
zijn geëvalueerd. Daarom hebben 
andere autoriteiten van lidstaten in 
plaats daarvan systemen van referen ‑
tieprijzen opgezet (zie hierna).Verwijzing naar 
prijsdatabanken of lijsten kan 
doeltreffend zijn, maar er is een 
aanpak nodig die berekend is 
op de grote verscheidenheid 
van subsidiabele artikelen
66 
De meeste autoriteiten van lidstaten 
— 76 van de 88 — hebben ten min ‑
ste voor sommige soorten uitgaven 
(meestal voor landbouwmachines) 
databanken van prijzen samenge ‑
steld of verwijzen naar commerciële 
prijsdatabanken en lijsten, zoals voor 
eenheidsprijzen van bouwmaterialen 
of ‑kosten. Over de hele EU worden 
de kosten voor ongeveer een kwart 
van de subsidieaanvragen voor 
plattelandsontwikkeling getoetst aan 
dergelijke referentieprijzen. Twee 
verschillende benaderingen worden 
gevolgd. De meeste autoriteiten van 
de lidstaten — 63 van hen — beschou ‑
wen de referentieprijzen als maxima  
en beperken de subsidie tot de prijzen 
van de afzonderlijke artikelen in de 
databank. Bij de tweede benadering 
worden de referentieprijzen be ‑
schouwd als aanwijzingen, en dus kun ‑
nen de autoriteiten subsidieaanvragen 
goedkeuren met prijzen die hoger zijn 
dan de referentie indien zij die hogere 
prijzen redelijk achten.
34 Opmerkingen
67 
Bij de grote diversiteit van mogelij ‑
ke uitgaven aan het brede scala aan 
potentiële projecten voor plattelands ‑
ontwikkeling — die kunnen variëren 
van eenvoudige productiemiddelen 
zoals beton of arbeid tot geavanceerde 
computergestuurde apparatuur — kan 
het opzetten en beheren van volledige 
prijsdatabanken duur worden en kan 
het moeilijk zijn te garanderen dat de 
gegevens betrouwbaar, consistent en 
actueel zijn. Zo bevat in Hongarije de 
prijzendatabank voor machines alleen 
al 230 000 artikelen van verschillende 
merken, modellen, opties en kwali ‑
teiten en ze moet tweemaal per jaar 
worden bijgewerkt (kosten in verband 
met de bouw zitten in een andere 
databank).68 
Niettemin kan het gebruik van der ‑
gelijke databanken voor de grotere 
POP’s, waarbij soms duizenden soort ‑
gelijke projectaanvragen moeten wor ‑
den verwerkt, een efficiënte manier 
van prijscontrole zijn, mits er rekening 
wordt gehouden met de hierboven ge ‑
maakte opmerkingen. Wanneer echter 
prijzen zijn vermeld voor componen ‑
ten of productiemiddelen zoals bouw ‑
materialen, kan prijscontrole heel wat 
werk vergen (zie tekstvak 8 ). Dit kan 
ook meebrengen dat het personeel 
van de autoriteit van de lidstaat zich 
concentreert op de prijzen van bepaal ‑
de gemakkelijk te controleren posten 
zoals betonkosten maar bv. meer 
gespecialiseerde afwerkingen, waar de 
risico’s op buitensporige prijzen hoger 
kunnen zijn, negeert. Lidstaten zoals 
Bulgarije, Frankrijk en Griekenland 
vermijden deze problemen door de 
vaststelling van referentieprijzen op 
basis van resultaten zoals de grootte 
of capaciteit van de constructie als 
geheel (deze kunnen worden toe ‑
gepast als „maximale kosten” — zie 
paragraaf 41).
Vergelijking van methoden om de kosten van bouwprojecten voor de maatregel 
tot modernisering van landbouwbedrijven te controleren: controle van kosten van 
componenten (Litouwen) en controle van kosten van outputs (Frankrijk)
In Litouwen hebben de autoriteiten zich geabonneerd op handelslijsten van bouwkosten. Die vermelden voor 
een bepaald type gebouw de bouwwijze en de keuze van de materialen, de typische kosten per strekkende 
meter fundering, kosten per vierkante meter dak, kosten per vierkante meter voor de muren, ramen, decora ‑
tie, tegels, enz. Het personeel dat projectvoorstellen evalueert, haalt bijzonderheden over de voorgestelde 
bouwwerken uit de subsidieaanvraag en berekent de verwachte kosten van elk element op basis van de prijs ‑
lijsten. De berekende kosten van deze elementen worden dan vergeleken met die in de subsidieaanvraag.
In Frankrijk zijn normale bouwkosten vastgesteld per dier of per vierkante of kubieke meter op basis van een 
studie van eerdere projecten. Een schuur voor 40 à 60 koeien wordt bijv. geschat op 2 920 euro per koe. Een 
betonnen gierput tot een omvang van 100 m³ wordt geraamd op 157 euro per m³. De autoriteiten kunnen snel 
de kosten per koe of per m³ van het projectvoorstel berekenen en die vergelijken met de verwachte kosten.Tekstvak  8
35 Opmerkingen
15 Prijzendatabanken 
samenstellen en bijwerken 
kan echter gemakkelijker zijn 
met prijslijsten van 
leveranciers dan met 
marktprijzen. In dit geval 
kunnen de autoriteiten van de 
lidstaten een coëfficiënt 
toepassen op de 
catalogusprijzen om te komen 
tot een benaderde marktprijs 
die kan worden gebruikt als 
referentie of maximum.Deze databanken en lijsten zijn 
alleen nuttig als de prijzen die 
zij bevatten de beschikbare 
reële marktprijzen dicht 
genoeg benaderen
69 
Bij zes van de tien POP’s waar refe ‑
rentieprijzen worden gebruikt voor 
machines en uitrusting ( zie figuur 6)  
worden de prijzen door de producen ‑
ten en distributeurs gemeld aan de 
autoriteiten van de lidstaten of worden 
die uit hun prijslijsten en catalogi 
gehaald. Een voorbeeld wordt gege ‑
ven in tekstvak 9 . Het is echter een 
normaal handelsgebruik om te onder ‑
handelen over ‑  mogelijk aanzienlijke 
‑ kortingen op de catalogusprijzen; 
het is bijv. ongebruikelijk de volle 
prijs te betalen voor een nieuwe auto. 
Dit betekent dat de catalogusprijzen 
waarschijnlijk hoger zijn dan de reële 
marktprijzen. Ze hebben dan ook 
weinig nut als referentieprijs (of als 
maxima), behalve in de ongewone 
situatie waarin de voorgestelde prijzen 
in de subsidieaanvraag hoger zijn dan 
die welke door de leverancier worden 
voorgesteld15. Andere autoriteiten van lidstaten stellen referentieprijzen vast 
door marktonderzoeken of het verza ‑
melen van gegevens uit goedgekeurde 
projecten en betalingsaanvragen.
Referentieprijzen (of maximumprijzen) op basis van de catalogusprijzen van leve ‑
ranciers zijn van weinig nut om te bepalen of de kosten redelijk zijn
In Hongarije wordt een databank bijgehouden van de prijzen voor werktuigen voor de land ‑ en bosbouw; die 
prijzen worden meegedeeld door distributeurs en fabrikanten. De aanvrager hoeft geen offertes van leveran ‑
ciers voor te leggen ter onderbouwing van de subsidieaanvraag als de betrokken artikelen zijn opgenomen in 
de databank, hetgeen het proces vereenvoudigt. De Hongaarse autoriteiten keuren subsidieaanvragen goed 
als de kosten gelijk zijn aan of lager liggen dan die in de databank.
De Rekenkamer vergeleek de werkelijk door leveranciers aan aanvragers geboden prijzen met die in de data ‑
bank. Twaalf van de onderzochte offertes betroffen landbouwtractoren. Deze offertes waren gemiddeld 30 % 
lager dan de prijzen in de databank. De Hongaarse autoriteiten antwoordden de Rekenkamer dat een verschil 
van 25 tot 30 % onder de prijzen in de databank niet ongebruikelijk was.
In deze situatie, die niet uitsluitend in Hongarije bestaat, voldoet vergelijking van de subsidieaanvraag met 
een prijzendatabank misschien wel naar de letter aan de uitvoeringsverordening (zie paragraaf 17), maar het 
toont alleen aan dat de prijzen niet hoger liggen dan de catalogusprijzen van distributeurs en fabrikanten. Er 
is niet aangetoond dat de prijzen redelijk zijn.Tekstvak  9
36 Opmerkingen Figuur  6Bronnen die worden gebruikt voor de vaststelling van referentiekosten of 
maximumprijzen
Bron:  Controlebevindingen van de ERK.Marktprijzen
Prijslijsten van leveranciers
Niet van toepassing of niet beoordeeld
Campania
AndaluciaMaatregel voor
bedrijfsmodernisering
De online databank SimCoGuide 
geeft de referentiekosten voor landbouwuitrusting Deze wordt jaarlijks geactualiseerd door een organisatie die onafhankelijk is van de uitrustingsleveranciers. Ze is gebaseerd op genoteerde marktprijzen.
Maatregel voor
dorpsvernieuwingPrijzen uit een regionale prijslijst voor bouwwerken gelden als maximum. Deze prijslijsten worden jaarlijks geactualiseerd en geven gemiddelde marktprijzen die zijn verkregen via openbare aanbestedingen.De databank met referentieprijzen bevat de prijzen voor goederen en diensten die meestal bij deze maatregel worden gebruikt; ze wordt continu bijgewerkt met prijzen uit de oﬀertes die de aanvragers overleggen 
en met de resultaten van het 
marktonderzoek door het personeel 
van de lidstaatautoriteit. 
37 Opmerkingen
70 
Indien referentieprijzen (of maxima) 
te hoog zijn, kan dit ook van invloed 
zijn op het gedrag van de aanvragers 
en hen aanzetten prijzen net onder de 
grens voor te stellen om zo het maxi ‑
male subsidiebedrag te ontvangen. Dit 
weerhoudt hen ervan om kosten te be ‑
sparen en een stimulans voor heimelij ‑
ke samenwerking met leveranciers om 
kunstmatig de prijzen op te drijven, 
bijv. door het leveren van niet‑subsi ‑
diabele goederen of diensten, verbor ‑
gen in de opgedreven kosten van het 
in aanmerking komende artikel of door 
het bieden van verborgen kortingen. 
Het kan ook leiden tot concurrentie ‑
verstorend gedrag door de leveran ‑
ciers. Om dit risico te voorkomen, 
tonen lidstaten zoals Bulgarije geen 
prijzen in de openbare versie van hun 
referentieprijzendatabank.
71 
Net als bij vereenvoudigde kosten 
kunnen referentie ‑ of maximumprij ‑
zen achterhaald zijn en indien ze bijv. 
zijn gebaseerd op bouwkosten in de 
hoofdstad, kunnen ze verschillen van 
die welke beschikbaar zijn op het plat ‑
teland. De databanken moeten daar ‑
om regelmatig worden geactualiseerd 
en er moet rekening worden houden 
met regionale verschillen wanneer die 
relevant zijn.Als de prijzen van de artikelen 
in de aanvraag hoger zijn 
dan de referentieprijs, is 
beoordelingsvermogen 
nodig om het goed te keuren 
subsidieniveau te kunnen 
bepalen: ter onderbouwing 
hiervan zijn duidelijke regels en 
criteria nodig
72 
Uiteraard kunnen referentieprijzen 
niet altijd en voor elk afzonderlijk 
project de dan en daar beschikbare 
marktprijzen weerspiegelen. Sommige 
prijsverschillen zijn onvermijdelijk, met 
name voor apparatuur waarvoor de re ‑
ferentieprijzendatabank niet het in de 
aanvraag genoemde merk en model 
bevat. Indien de prijzen in de aanvraag 
hoger zijn dan de referentieprijzen, 
dient het personeel te beoordelen of 
die hogere prijzen redelijk zijn, tenzij 
de autoriteiten van de lidstaten de 
referentieprijs als maximum hebben 
gesteld. Daar dit moeilijk en tijdrovend 
kan zijn, kunnen kleine verschillen met 
de referentieprijzen worden aanvaard 
zonder verder onderzoek, aangezien 
de mogelijke kostenbesparing gering 
zou zijn.
73 
Wanneer de verschillen groter waren 
dan de getolereerde afwijking van de 
referentieprijzen, vroegen de autori ‑
teiten van de lidstaten de aanvragers 
meestal om dit te rechtvaardigen. Er 
was echter te weinig duidelijkheid over 
de toegepaste criteria ter beoordeling 
van deze rechtvaardigingen en te 
weinig documentatie om aan te tonen 
op welke grondslag de kosten boven 
de referentieprijzen redelijk werden 
geacht.
38 Opmerkingen
74 
Autoriteiten van lidstaten als Frankrijk 
en Litouwen hebben echter verschillen 
van 30 of 40 % boven de referentie ‑
prijzen automatisch aanvaard zonder 
hiervoor enige rechtvaardiging te vra ‑
gen van de aanvrager en zonder eerst 
te hebben vastgesteld of verschillen 
van die grootte overeenkomen met 
de werkelijk betaalde prijs in situa ‑
ties zonder subsidie. De Rekenkamer 
betwijfelt of een prijs 30 % boven 
een referentieprijs automatisch als 
redelijk kan worden beschouwd en 
of deze praktijk in overeenstemming 
is met het zuinigheidsbeginsel. De 
kosten van een normaal voedselver ‑
werkingsproject zijn bijv. ongeveer 
750 000  euro. Indien de referentieprijs 
overeenkwam met dit bedrag, zouden 
met de hierboven beschreven aanpak 
300 000 euro extra kosten zonder 
meer worden aanvaard. Wanneer de 
referentieprijzen zelf zijn gebaseerd 
op de catalogusprijzen in plaats van de 
reële marktprijzen (zoals bv. het geval 
is in Litouwen), is het risico dat buiten ‑
sporige prijzen worden goedgekeurd 
des te groter.Vergelijking van de offertes 
van verschillende leveran ‑
ciers kan een eenvoudige 
methode zijn om marktprij ‑
zen te bepalen, maar waar ‑
borgen zijn nodig ter voor ‑
koming van manipulatie en 
fraude
75 
Een methode die zowel bij platte ‑
landsontwikkeling als bij vele andere 
op subsidies gebaseerde uitgavenpro ‑
gramma’s vaak wordt gebruikt, bestaat 
erin van de aanvrager te verlangen dat 
hij offertes van leveranciers voorlegt 
om aan te tonen dat de subsidieaan ‑
vraag is gebaseerd op redelijke prijzen. 
Voor grotere bedragen, in het bijzon ‑
der wanneer het overheidsinstanties 
betreft, kunnen offertes worden ver ‑
kregen door middel van een formeel 
aanbestedingsproces. Vergelijking van 
offertes is een gebruikelijke handels ‑
praktijk en vormt vaak geen extra 
belasting voor de aanvrager. Wanneer 
er sprake is van echte concurrentie 
tussen leveranciers, kan vergelijking 
van offertes doeltreffend zijn om aan 
te tonen dat de best mogelijke prijs 
werd verkregen. De autoriteiten van 
de lidstaten beoordelen de kosten van 
ongeveer twee derde van de subsidie ‑
aanvragen voor plattelandsontwikke ‑
ling op deze manier.
39 Opmerkingen
Bij de methode 
„offertevergelijking” 
wordt uitgegaan van echte 
concurrentie, dus indien slechts 
één offerte wordt ingediend (of 
de offertes niet vergelijkbaar 
zijn), zijn alternatieve 
methoden nodig om na te gaan 
of de prijzen redelijk zijn
76 
De autoriteiten van een lidstaat ver ‑
wachten van de aanvrager doorgaans 
offertes van twee of drie leveranciers 
ter onderbouwing van de subsidieaan ‑
vraag. Soms presenteren de aanvra ‑
gers echter slechts één offerte, moge ‑
lijk omdat een artikel uniek is (slechts 
één mogelijke leverancier) of omdat 
andere leveranciers ervoor kozen geen 
offerte in te dienen. Het kan ook het 
resultaat zijn van manipulatie van de 
oproep tot het indienen van offertes 
door de aanvrager ten gunste van een 
bepaalde leverancier.
77 
Met één offerte wordt niet aange ‑
toond dat de beste prijs werd verkre ‑
gen voor het artikel in kwestie. De 
Rekenkamer merkte echter op dat 
het voorkwam dat autoriteiten van 
lidstaten één offerte hebben aanvaard 
zonder alternatieve controles om vast 
te stellen of de prijzen redelijk waren, 
bijv. door middel van marktonderzoek, vergelijking met andere projecten of 
deskundige schattingen. Voorbeel ‑
den uit Frankrijk en Engeland worden 
gegeven in tekstvak 10 . De Engelse 
autoriteiten hebben sindsdien proce ‑
dures ingevoerd waarbij alternatieve 
controles zijn voorgeschreven ingeval 
slechts één offerte wordt voorgelegd.
Maatregelen zijn nodig ter 
ontrading, voorkoming, 
opsporing en correctie van 
manipulatie van het proces 
ten gunste van een bepaalde 
leverancier
78 
Het zwakke punt in de methode van 
offertevergelijking is dat de prijsinfor ‑
matie wordt verstrekt door de aanvra ‑
ger maar niet in alle onafhankelijkheid 
werd verzameld door de autoriteiten 
van de lidstaten. Hierdoor ontstaat 
de mogelijkheid dat het proces zal 
worden gemanipuleerd ten gunste van 
een duurdere leverancier.
Eén enkele offerte geaccepteerd door de autoriteiten zonder extra controles
In Frankrijk kreeg een aanvrager twee offertes voor de levering en plaatsing van een automatische fruitver ‑
werkingsinstallatie, maar hij presenteerde alleen de duurste offerte aan de autoriteiten omdat die het best 
beantwoordde aan zijn behoeften. De Franse autoriteiten accepteerden de enkele offerte zonder enig onder ‑
zoek te doen naar de redelijkheid van de kosten.
Een aanvrager in Engeland presenteerde slechts één offerte voor wijnbereidingsapparatuur met de motive ‑
ring dat deze apparatuur specifiek bedoeld was voor de productie van mousserende wijn en dat er slechts 
één leverancier voor was. Dit werd zonder meer aanvaard door de Engelse autoriteiten. Toch konden de con ‑
troleurs van de Rekenkamer andere leveranciers vinden voor dezelfde apparatuur.Tekstvak  10
40 Opmerkingen
79 
De redenen hiervoor kunnen begrijpe ‑
lijk zijn: een aanvrager kan de voorkeur 
geven aan een duurdere leverancier of 
contractant omdat hij met deze in het 
verleden met succes heeft samenge ‑
werkt. Verscheidene autoriteiten van 
lidstaten accepteren een dergelijke 
voorkeur uitdrukkelijk als rechtvaardi ‑
ging voor een hogere offerte, bijv. in 
Hongarije of bij een van de steunrege ‑
lingen in Engeland. Naar het oordeel 
van de Rekenkamer zijn dergelijke 
persoonlijke voorkeuren ontoereikend 
als rechtvaardiging voor het subsidiëren 
van een hogere offerte.
80 
Ook bestaat het risico dat de aanvra ‑
ger het proces manipuleert door de 
specificatie zo te formuleren dat slechts 
één leverancier hieraan gemakkelijk kan 
voldoen, of door aan andere potenti ‑
ele leveranciers gewoon geen offerte 
te vragen. In het uiterste geval kan de 
aanvrager zelfs samenspannen met de 
leverancier om offertes te vervalsen 
of het slachtoffer worden van samen ‑
spanning en fraude door consultants of 
leveranciers.
81 
Fraude is weliswaar een uitzondering, 
maar uit de controlewerkzaamheden 
van de Rekenkamer en de Commissie en 
bij het Europees Bureau voor fraude ‑
bestrijding (OLAF) blijken voldoende 
aanwijzingen voor het bestaan ervan. 
Toch waren voor slechts vier van de 
vijftien bij de controle onderzochte 
POP’s fraudebestrijdingsmaatregelen 
ingevoerd bij het beheer van subsidies 
voor plattelandsontwikkeling. De Com ‑
missie suggereert in haar richtsnoeren 
het personeel bij de opleiding te wijzen 
op mogelijke fraude, informatie te delen 
over ontdekte gevallen van fraude, 
een systeem van „rode vlaggen” in te 
voeren en te werken met checklists die 
erop gericht zijn mogelijke manipulatie 
te ontdekken. Een aanpak die wordt 
gevolgd in lidstaten zoals Roemenië 
is het vergroten van transparantie en concurrentie door van particuliere 
subsidieaanvragers te eisen dat zij hun 
oproepen tot offertes van leveranciers 
publiceren op een website die geëxploi ‑
teerd worden door het betaalorgaan.
Regels inzake openbare 
aanbestedingen maken 
manipulatie en fraude 
moeilijker te verbergen, maar 
schakelen deze risico’s niet uit 
en waarborgen ook niet in alle 
gevallen dat de kosten redelijk 
zijn
82 
Openbare instanties moeten procedu ‑
res inzake openbare aanbesteding vol ‑
gen die erop gericht zijn de beste prijs 
te verkrijgen maar tevens billijkheid 
en transparantie te garanderen. Boven 
bepaalde drempels zijn EU‑richtlij ‑
nen van toepassing16. Procedures 
van gunning door onderhandelingen 
met één enkele leverancier kunnen in 
sommige situaties worden gevolgd, 
maar voor grotere opdrachten vragen 
overheidsinstanties meestal offertes 
van verschillende leveranciers, even ‑
tueel door middel van een openbare 
aanbesteding. Als ze naar behoren 
worden toegepast, kunnen de regels 
inzake openbare aanbestedingen de 
mogelijkheden tot manipulatie en 
fraude beperken — hoewel die regels, 
zoals wordt aangegeven in paragraaf 
25, niet altijd worden nageleefd.
83 
In negen van de vijftien onderzochte 
POP’s (zie bijlage IV)  onderzochten 
de autoriteiten van de lidstaten niet of 
de aangegeven kosten redelijk waren 
wanneer een openbare aanbestedings ‑
procedure was gevolgd. Toch leidt 
het volgen van dergelijke procedures 
niet altijd tot het ontvangen van vele 
vergelijkbare offertes, wellicht doordat 
werkelijke concurrentie ontbreekt, om ‑
dat de oproep tot het indienen van of ‑
fertes niet ruim genoeg bekend werd 
gemaakt of omdat de specificaties of 16 Nadere informatie is te vinden 
op: http://ec.europa.eu/
internal_market/
publicprocurement/
index_nl.htm
41 Opmerkingen
de contractvoorwaarden potentiële 
leveranciers uitsloten. Wanneer slechts 
één offerte wordt ontvangen of de 
offertes niet vergelijkbaar zijn, bewijst 
het feit dat de aanbestedingsprocedu ‑
res werden gevolgd niet dat de prijs 
van de geselecteerde offerte redelijk 
is.
84 
Bovendien is een openbare aanbeste ‑
ding op zichzelf geen instrument om 
de risico’s van overspecificatie, zoals 
beschreven in deel I, te beperken. Bij 
controles ontdekten de Rekenkamer 
en de Commissie gevallen van over ‑
heidsopdrachten waarbij de specifi ‑
caties in de oproep tot het indienen 
van offertes overdreven waren of in de 
gunningscriteria te veel belang werd 
gehecht aan kwalitatieve aspecten 
zonder naar behoren rekening te hou ‑
den met de kosten.
85 
Indien slechts één inschrijving is 
ontvangen na een openbare aanbe ‑
stedingsprocedure, indien er risico’s 
van overspecificatie bestaan of indien 
de gevolgde procedure gebreken 
vertoont, moeten de autoriteiten van 
de lidstaten extra controles verrichten 
om vast te stellen of de voorgestelde 
kosten redelijk zijn, mits dit wordt 
gerechtvaardigd door de betrokken 
bedragen.Wanneer beoordeling vereist 
is, kan het advies van een 
onafhankelijk deskundige 
of een beoordelingscomité 
waardevolle zekerheid ople ‑
veren en bijzonder koste ‑
neffectief zijn wanneer het 
gevallen met een hoger risico 
betreft
86 
In de paragrafen 53 ‑55 van dit verslag 
wordt beschreven hoe gebruik kan 
worden gemaakt van deskundigen 
voor het evalueren van de project ‑
specificaties. Deskundigen kunnen 
soortgelijke zekerheid geven dat 
prijzen redelijk zijn en hetzelfde advies 
kan zowel de specificatie en de prijs 
betreffen. Gebruikmaking van externe 
deskundigen kan duur zijn, met name 
wanneer er een groot financieel risico 
of een vermoeden van manipulatie 
bestaat. Het Litouwse voorbeeld in 
tekstvak 11  laat zien dat een doelge ‑
richt gebruik van deskundigen netto ‑
besparingen kan opleveren voor de 
nationale en EU‑begrotingen.
87 
In tien van de vijftien geëvalueerde 
POP’s (zie bijlage IV)  verwezen de au ‑
toriteiten van de lidstaten ten minste 
de grotere subsidieaanvragen naar 
een beoordelingspanel dat bestond 
uit technische deskundigen en/of 
andere personen met relevante kennis. 
Dergelijke panels kunnen helpen om 
de subjectiviteit te verminderen van 
de beoordeling of de prijzen (en de 
specificaties) redelijk zijn.
42 Opmerkingen
Doelgericht gebruik van deskundigen kan nettobesparingen opleveren voor de 
nationale en Europese begrotingen
Wanneer subsidieaanvragen grotere bedragen betreffen, indien slechts één offerte wordt voorgelegd of er 
andere risicokenmerken bestaan, verwijzen de Litouwse autoriteiten het projectvoorstel naar een financieel 
adviesbureau voor een deskundige evaluatie van de voorgestelde kosten. In 2012/2013 verwezen de Litouwse 
autoriteiten 214 gevallen naar de adviseurs. In 27 gevallen concludeerden de adviseurs dat de aangegeven 
prijzen hoger waren dan de beste beschikbare marktprijzen. De Litouwse autoriteiten hebben berekend dat 
elke aan de adviseurs betaalde euro een besparing van meer dan vier euro aan EU ‑ en nationale middelen 
opleverde.Tekstvak  11
Deel IV — Doelgericht 
blijven na de 
projectgoedkeuring: 
methoden om ervoor te 
zorgen dat de werkelijk 
vergoede kosten redelijk 
zijn
88 
Zoals hierboven is beschreven, zijn de 
autoriteiten van de lidstaten verplicht 
te controleren of de subsidies die zij 
goedkeuren zijn gebaseerd op redelij ‑
ke kosten. Bepaalde kosten kunnen ten 
tijde van de subsidieaanvraag echter 
nog onzeker zijn, met name bij grote 
bouwprojecten. Sommige autoriteiten 
van lidstaten hebben verscheidene 
maanden nodig voor het verwerken 
van aanvragen, zodat de verkregen 
prijzen op het moment van de aan ‑
vraag misschien niet langer geldig 
waren bij de start van het project, of 
de bedrijfsplannen van de aanvrager 
zijn gewijzigd. Het is dan ook niet 
ongebruikelijk dat de gemaakte kosten 
verschillen van de goedgekeurde kos ‑
ten: zowel de specificatie als de prijzen 
kunnen veranderen.89 
Drie soorten risico’s doen zich voor 
wanneer een aanvrager een verzoek 
om subsidiebetaling ter vergoeding 
van de gemaakte kosten indient:
a) de kosten zijn niet langer redelijk 
gezien de werkelijke output en 
resultaten: goedgekeurde kosten 
voor een stal voor 100 dieren zijn 
misschien niet redelijk als de wer ‑
kelijk gebouwde stal slechts ruimte 
biedt voor 50 dieren;
b) het project is anders uitgevoerd, 
dus de gecontroleerde specifica ‑
ties en prijzen in de aanvraag zijn 
niet langer van toepassing: de 
landbouwer legt bijv. in plaats van 
een leien dak op een veestal een 
metalen dak voor dezelfde prijs;
c) besparingen op projectonderdelen 
werden gebruikt voor „goldpla ‑
ting”, omdat projectontwikkelaars 
een subsidie vaak beschouwen als 
een beschikbaar budget: als de 
werken binnen het budget blijven, 
worden besparingen bv. benut 
voor luxueuze afwerking.
De Rekenkamer beoordeelde de door 
de autoriteiten van de lidstaten ge ‑
volgde aanpak van deze risico’s.
43 Opmerkingen
Met de controlesystemen 
moeten wezenlijke wijzi ‑
gingen in het project na de 
goedkeuring van de subsidie 
kunnen worden opgemerkt 
en gecontroleerd om zeker 
te zijn dat de te vergoeden 
kosten redelijk zijn
90 
Behalve wanneer wordt gewerkt met 
„vereenvoudigde kosten” moet een 
aanvrager gewoonlijk betaalde factu ‑
ren voorleggen ter onderbouwing van 
zijn aanvraag om subsidiebetaling. De 
autoriteiten van de lidstaten contro ‑
leren deze facturen om zeker te zijn 
dat de basis voor vergoeding correct 
is. Indien de werkelijke projectkosten 
precies zijn zoals beschreven in de 
aanvraag, zijn er geen verdere contro ‑
les nodig om vast te stellen of de kos ‑
ten redelijk zijn. De autoriteiten van de 
lidstaten moeten evenwel beschikken 
over regels en controlesystemen om 
aanzienlijke wijzigingen van de goed ‑
gekeurde projectkosten te ontdekken 
en om te controleren of de kosten nog 
steeds redelijk zijn.91 
De Rekenkamer constateerde dat alle 
15 autoriteiten van lidstaten beschik ‑
ten over procedures voor het behan ‑
delen van veranderingen in de goed ‑
gekeurde projectoutputs of ‑ kosten. 
Twee alternatieve methoden werden 
gevolgd. Bij de eerste specificeerden 
de autoriteiten de projectkosten in de 
subsidieovereenkomst even gede ‑
tailleerd als bij hun controle van de 
aanvraag: per artikel gecontroleerde 
kosten werden ook per artikel vermeld 
in de subsidieovereenkomst. Volgens 
de tweede methode werden subsidie ‑
overeenkomsten gesloten voor de 
totale projectkosten of voor grote kos ‑
tencategorieën (zoals bouw, uitrusting 
en vergoedingen), ook wanneer de 
kosten werden gecontroleerd per arti ‑
kel. Deze tweede aanpak bood in het 
algemeen geen goede zekerheid dat 
de drie genoemde risico’s werden aan ‑
gepakt en maakte vergoeding moge ‑
lijk van kosten waarvan de redelijkheid 
niet was geverifieerd. Een voorbeeld 
wordt gegeven in tekstvak 12 .
Maatregel ter ondersteuning van kleine landbouwbedrijven in Engeland: project ‑
wijzigingen maakten vergoeding mogelijk van kosten waarvan de redelijkheid niet 
was gecontroleerd
De aanvrager vroeg om subsidie voor een project voor de renovatie van zijn gebouwen en de aankoop van 
gespecialiseerde apparatuur. De aanvrager presenteerde verscheidene offertes voor de bouwwerken, de 
uitrusting en andere artikelen, waaronder een nieuwe personeelskeuken. Deze werden gecontroleerd en 
goedgekeurd door de Engelse autoriteiten. Toen de aanvrager de gespecialiseerde apparatuur wilde kopen, 
vond hij een leverancier die een veel lagere prijs bood dan in de offertes stond. Hij gebruikte de besparingen 
op de apparatuur voor bepaalde werken op het parkeerterrein en voor de aanschaf van een duurdere perso ‑
neelskeuken. Daar de totale goedgekeurde projectkosten niet waren overschreden, verrichtten de Engelse 
autoriteiten geen controle van de redelijkheid van deze bijkomende kosten.Tekstvak  12
44 Opmerkingen
Met duidelijke regels, expli ‑
ciete verklaringen en con ‑
troles van steekproeven van 
betalingen kan het verber ‑
gen worden ontmoedigd van 
door de leverancier geboden 
kortingen of andere voorde ‑
len die de werkelijke kosten 
verlagen
92 
Voor de meeste POP’s moeten de 
aanvragers in hun betalingsaanvra ‑
gen alle kortingen aftrekken. Dit kan 
zijn voorgeschreven in het algemeen 
bestuursrecht van de lidstaat of in de 
regels voor de tenuitvoerlegging van 
de steunmaatregel. Voor drie van de 
vijftien onderzochte POP’s (zie bijla ‑
ge IV)  eisten de autoriteiten van de 
lidstaten van de aanvrager ook een 
expliciete verklaring in de betalings ‑
aanvraag (bijv. door het aanvinken van 
een vakje JA/NEEN). Een andere goede 
praktijk is om in de richtsnoeren voor 
steunregelingenvoorbeelden op te 
nemen over hoe de aanvrager moet 
omgaan met verschillende soorten 
door een leverancier geboden kortin ‑
gen of andere voordelen die de reële 
kosten verlagen. Hoewel zulke metho ‑
den opzettelijke fraude niet voor ‑
komen, kunnen ze een afschrikkend 
effect hebben. Zij zijn ook toepasbaar 
in gevallen waarin de aanvragers niet 
nadenken over de vraag of een korting 
in mindering moet worden gebracht 
in de aanvraag, of dat zij hierover niet 
zeker waren.93 
De autoriteiten van de lidstaten moe ‑
ten niet alleen beschikken over duide ‑
lijke regels en verklaringen, maar ook 
controleren of de ter onderbouwing 
van de betalingsaanvragen voorge ‑
legde facturen aanwijzingen bevatten 
voor kortingen of andere voordelen en 
of deze zijn afgetrokken. Zij zijn mis ‑
schien niet vermeld op de factuur (een 
leverancier kan bijv. een korting geven 
aan het einde van het jaar) en dus 
moeten de autoriteiten van de lidsta ‑
ten ook een steekproef van betalingen 
nader onderzoeken. Deze controles 
zijn tijdrovend en kunnen contact met 
de leveranciers vergen en/of bezoeken 
aan de aanvrager om diens boek ‑
houdkundige en bankgegevens te 
controleren. Hiervoor is gelegenheid 
bij de controles ter plaatse en achteraf 
van een steekproef van betalingen 
als voorgeschreven in de EU‑regelge ‑
ving17. Zes van de vijftien autoriteiten 
van lidstaten deden dit (zie bijlage IV ).
94 
Het ondernemen van dergelijke con ‑
troles volstaat niet om alle gevallen 
van verborgen kortingen of andere 
voordelen te kunnen opsporen en cor ‑
rigeren, maar het heeft een tweeledig 
nut. Ten eerste is het een afschrikmid ‑
del: aanvragers zullen allicht minder 
gemakkelijk kortingen verbergen 
wanneer zij weten dat de kans be ‑
staat dat er wordt gecontroleerd. Ten 
tweede biedt het de autoriteiten van 
de lidstaten feedback over het voorko ‑
men van dergelijke praktijken, zodat 
zij hun controlesystemen naar behoren 
kunnen aanpassen.17 Verordening (EU) nr. 65/2011 
van de Commissie.
45 Opmerkingen
Deel V — Maak het 
efficiënt: methoden om 
ervoor te zorgen dat het 
niveau van de eisen en 
controles in verhouding 
staat tot het risiconiveau
95 
De mogelijke financiële impact van de 
terugbetaling van kosten die onre ‑
delijk zijn wegens overspecificatie of 
buitensporige prijzen hangt af van de 
frequentie en de betrokken bedragen. 
Naarmate de mogelijke financiële im ‑
pact toeneemt, moet ook het contro ‑
leniveau stijgen: het moet evenredig 
zijn aan het bestaande risiconiveau. 
Om onnodige administratieve lasten 
te vermijden, dienen de aanvragers 
ten minste te voldoen aan eisen die 
deze controles mogelijk maken. De 
Rekenkamer beoordeelde de door de 
overheden van de lidstaten toegepas ‑
te methoden om het niveau van de 
eisen en controles af te stemmen op 
het risiconiveau.
Wanneer de waarschijnlijk ‑
heid en mogelijke impact van 
de risico’s gering is, kunnen 
controlesystemen worden 
opgezet die de administra ‑
tieve lasten tot een minimum 
beperken
96 
Hoe kleiner de subsidie is in verhou ‑
ding tot de totale projectkosten (het 
werkelijke steunpercentage), hoe 
groter het bedrag aan eigen middelen 
dat de aanvrager moet bijdragen. Dit 
versterkt voor de aanvrager de prikkel 
om de beste prijs te verkrijgen en ver ‑
mindert de neiging om de specificaties 
op te drijven. Geen van de 15 gecon ‑
troleerde autoriteiten van lidstaten 
verminderde echter de eisen of con ‑
troles omdat het risico geringer was bij 
lage effectieve steunpercentages.97 
Wanneer de autoriteiten van de 
lidstaten beschikten over onafhanke ‑
lijke prijsinformatie, met name in de 
databanken van referentieprijzen, of 
wanneer zij maximumkosten hadden 
vastgesteld, hadden ze meestal de 
eisen voor de aanvragers beperkt over ‑
eenkomstig het geringere risico. Voor 
artikelen in de databank van prijzen 
voor machines in Hongarije hoefden 
de aanvragers bv. geen offertes in te 
dienen ter onderbouwing van hun 
subsidieaanvragen. Worden vereen ‑
voudigde kosten gehanteerd, dan 
is kostenverificatie niet meer nodig, 
maar deze aanpak werd niet breed 
toegepast (zie paragraaf 42).
98 
De meeste autoriteiten van lidstaten 
beperkten de eisen en controles voor 
zeer goedkope producten: ze vroe ‑
gen om een kleiner aantal offertes, 
accepteerden prijslijsten of afgedruk ‑
te screenweergaven van websites in 
plaats van offertes of hielden zeer 
kleine individuele artikelen buiten de 
subsidiabele kosten. Ook verlaagden 
zij de eisen inzake bedrijfsplannen en 
andere informatie.
46 Opmerkingen
Waardevolle goederen, 
projecten met hoge steun ‑
percentages en andere risico ‑
factoren rechtvaardigen een 
verhoogd controleniveau
99 
Binnen de EU kost een investerings ‑
project voor plattelandsontwikkeling 
gemiddeld ongeveer 125 000  euro. Bij 
projectkosten voor dit bedrag eisen 
alle autoriteiten van lidstaten twee of 
drie offertes van leveranciers, ofwel 
toetsen zij de voorgestelde kosten aan 
prijzendatabanken. Sommige autoritei ‑
ten controleren ook de kosteneffectivi ‑
teit, doen marktonderzoek naar prijzen 
of raadplegen deskundigen, zoals 
eerder in dit verslag werd beschreven. 
Maar als de subsidiabele projectkosten 
(en derhalve het bedrag van de sub ‑
sidie) veel hoger zijn dan het gemid ‑
delde, verrichten weinig autoriteiten 
aanvullende of meer uitgebreide 
controles, hoewel de mogelijke impact 
van de risico’s groter is18.
100  
Hogere risico’s bestaan echter niet 
alleen bij hoogwaardige projecten. 
Met name betekent een hoger steun ‑
percentage dat de aanvrager minder 
geneigd zal zijn de kosten te beperken 
door te streven naar de beste prijs of 
naar zuiniger specificaties. Bij steun ‑
percentages van bijna 100 % wordt 
het risico van overspecificatie en 
„gold‑plating” zeer hoog, ongeacht 
of de aanvrager uit de openbare of de 
particuliere sector komt19. Geen van 
de 15 gecontroleerde autoriteiten van 
lidstaten versterkte echter de eisen 
en controles wegens toenemend 
risico bij hoge steunpercentages. Dit 
is met name een probleem wanneer 
de autoriteiten van de lidstaten de 
redelijkheid van de kosten niet contro ‑
leren indien de aanvrager de proce ‑
dures voor openbare aanbesteding 
volgde, aangezien deze procedures 
op zich geen zekerheid geven dat de 
projectspecificaties redelijk zijn (zie de 
paragrafen 83 ‑85).18 Indien de aanvrager een 
publiekrechtelijk lichaam is, 
moeten bij contracten met 
een hogere waarde doorgaans 
bijkomende 
aanbestedingsprocedures 
worden toegepast en de 
autoriteiten van de lidstaten 
dienen te controleren of de 
procedures correct zijn 
gevolgd.
19 Publiekrechtelijke lichamen en 
verenigingen krijgen vaak 
subsidies tot 100 %. Dit komt 
veel minder voor bij projecten 
uit de particuliere sector, maar 
het gebeurt wel. Zo werden in 
Italië — Campania subsidies 
van 100 % verleend aan 
particuliere bedrijven voor 
diversificatie van 
landbouwbedrijven en 
projecten voor 
bedrijfsontwikkeling op het 
platteland.
47
 Conclusies en 
aanbevelingen
101  
Bij deze controle stelde de Rekenka ‑
mer de vraag of de methoden van 
de Commissie en lidstaten het meest 
doeltreffend waren om de kosten van 
subsidies voor plattelandsontwikke ‑
ling onder controle te houden.
102  
De Rekenkamer heeft vastgesteld 
dat de toegepaste methoden niet 
de meest doeltreffende waren. De 
Commissie reageerde achteraf op 
optredende problemen in plaats van 
vooraf al te zorgen voor betrouwbare 
systemen. De controlesystemen van de 
lidstaten bestreken slechts enkele van 
de zuinigheidsrisico’s of vertoonden 
gebreken. Meer doeltreffende metho ‑
den waren beschikbaar maar werden 
niet op grote schaal toegepast.
103  
De Commissie heeft niet vanaf het 
begin van de programmeringsperiode 
2007 ‑2013 richtsnoeren opgesteld of 
goede praktijken verspreid. Zij heeft 
er niet voor gezorgd dat de systemen 
van de lidstaten doeltreffend waren 
voordat zij begonnen met het goed ‑
keuren van grote subsidievolumes. 
Tegen de tijd dat zij actie ondernam, 
was het grootste deel van de project ‑
subsidies reeds goedgekeurd. Maar 
sinds 2012 volgt de Commissie een 
actievere en meer gecoördineerde 
aanpak. Indien deze wordt doorgezet 
en gepaard gaat met meer aandacht 
voor zuinigheid, kan dit leiden tot een 
beter financieel beheer in de volgende 
programmeringsperiode.104  
Op het niveau van de lidstaten be ‑
vatten de 15 grootste programma’s 
voor plattelandsontwikkeling tegen 
2014 alle de bij de verordeningen 
voorgeschreven basissystemen voor 
de controle van de kosten voor plat ‑
telandsontwikkeling. De gebruikte 
methoden verschilden en de Rekenka ‑
mer ontdekte een aantal goed opge ‑
zette methoden om bepaalde risico’s 
aan te pakken. Maar zoals blijkt uit 
het overzicht in bijlage V , vertoonden 
deze alle tekortkomingen in verband 
met de belangrijkste risico’s, en wel in 
die mate dat over het geheel genomen 
de kosten van subsidies voor platte ‑
landsontwikkeling niet goed waren 
gecontroleerd. Analyse van informatie 
uit alle 88 POP’s geeft aan dat een 
soortgelijke situatie zich in de hele EU 
voordoet. Dat blijkt met name uit het 
volgende:
a) de controlesystemen van de lid ‑
staten waren gericht op de prijzen 
van de artikelen of werken in de 
subsidieaanvragen, waarbij veel 
minder aandacht uitging naar 
de specificatie  — de vraag of de 
artikelen zelf redelijk waren en of 
de subsidie kosteneffectief was 
in het licht van de beleidsdoel ‑
stellingen. Dit leidt tot een risico 
van „gold‑plating” en een matige 
kosteneffectiviteit;
b) de belangrijkste methoden voor 
de controle van de prijzen in de 
subsidieaanvragen waren het ver ‑
gelijken van offertes van verschil ‑
lende leveranciers of het vergelij ‑
ken ervan met referentieprijzen. 
De Rekenkamer constateerde dat 
de systemen in sommige lidsta ‑
ten weinig zekerheid boden over 
de redelijkheid van de kosten, 
bijv. omdat de referentieprijzen 
30 % hoger waren dan de reële 
marktprijzen;
48 Conclusies en aanbevelingen
c) subsidies worden vooraf goedge ‑
keurd en betaald nadat de aanvra ‑
ger de goederen heeft gekocht 
of de werkzaamheden heeft 
uitgevoerd. Wanneer wijzigingen 
in een project plaatsvonden na de 
goedkeuring van de subsidie, was 
het door lacunes in de systemen 
van bepaalde lidstaten moge ‑
lijk dat kosten werden vergoed 
waarvan de redelijkheid niet was 
geverifieerd;
d) het niveau van de eisen en con ‑
troles was in het algemeen niet 
afgestemd op verschillende 
risiconiveaus. Vele autoriteiten van 
lidstaten volgde dezelfde aanpak 
voor het controleren van een sub ‑
sidie van 10 000 euro of een van 
1 miljoen euro. De mogelijkheden 
tot vereenvoudiging wanneer het 
risico beperkt was, werden niet op 
grote schaal benut.
105  
De voornaamste tekortkomingen of 
leemten in de benaderingen zijn sa ‑
mengevat in tekstvak 13:
106  
Daarom concludeert de Rekenkamer 
dat er in de programmeringsperiode 
2014 ‑2020 aanzienlijke ruimte is voor 
reële besparingen op subsidies voor 
plattelandsontwikkelingsprojecten 
door een betere aanpak van de kost ‑
prijsbeheersing. Deze besparingen 
kunnen beschikbaar worden gesteld 
voor de financiering van extra projec ‑
ten die een grotere output en resulta ‑
ten opleveren, en de verwezenlijking 
van de doelstellingen.107  
De Rekenkamer constateerde ook 
dat er werkbare en kosteneffectieve 
methoden zijn om de geconstateerde 
risico’s te beperken — waarvan de 
meeste al worden toegepast in bepaal ‑
de POP’s. Deze zijn beschreven in de 
hoofdtekst van het verslag. In de ge ‑
vallen waarin de controle op stukken 
van de 15 grootste POP’s voldoende 
controle‑informatie opleverde, werden 
enkele van die methoden opgenomen 
in het overzicht in figuur 7  en samen ‑
gevat in bijlage IV .
108  
De Rekenkamer is ingenomen met 
het voornemen van de Commissie 
om richtsnoeren uit te brengen voor 
vereenvoudigde kosten (hoewel de lid ‑
staten hebben aangegeven dat de ver ‑
eenvoudigde kostenopties waarschijn ‑
lijk niet op grote schaal zullen worden 
toegepast vanwege de uiteenlopende 
aard van de subsidies voor plattelands ‑
ontwikkeling). De Rekenkamer is ook 
ingenomen met de richtsnoeren van 
de Commissie betreffende de aanpak 
van fraude en de door de lidstaten 
op initiatief van de Commissie ont ‑
wikkelde „actieplannen”. In de aan 
de Rekenkamer getoonde plannen 
zijn een aantal verbeteringen van de 
basissystemen te zien, maar deze bie ‑
den geen oplossing voor veel van de 
ontwerpgebreken die zijn opgenomen 
in paragraaf 105.
49 Conclusies en aanbevelingen
Belangrijkste geconstateerde tekortkomingen in de opzet van de controlesyste ‑
men voor plattelandsontwikkelingskosten
Risico van overspecificatie:
 ο behalve voor landbeheer en opleidingskosten wordt weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheden om 
subsidies te beperken tot standaardkosten (zie de paragrafen 41 en 42);
 ο er was weinig aandacht voor de vraag of de kosten redelijk waren in verhouding tot de verwachte output 
en resultaten; weinig autoriteiten van lidstaten hielden rekening met de kosteneffectiviteit en prijs‑kwali ‑
teitverhouding van de subsidieaanvragen (zie paragraaf 46);
 ο weinig betrouwbare aanpak van het risico van „gold‑plating” (zie de paragrafen 48 ‑50);
Risico dat de subsidiegoedkeuring wordt gebaseerd op prijzen die te hoog zijn:
 ο standaardkosten per eenheid worden niet gecontroleerd om te zien of ze in de praktijk hadden geleid tot 
te hoge betalingen (zie de paragrafen 62 ‑63);
 ο er wordt vertrouwd op controles aan de hand van prijzendatabanken waarin de prijzen vaak 20 ‑30 % ho ‑
ger zijn dan de reële marktprijzen (zie de paragrafen 69 en 71);
 ο subsidieaanvragen met prijzen die wel 30 à 40 % hoger waren dan de referentieprijzen werden zonder 
rechtvaardiging geaccepteerd (zie paragraaf 74);
 ο onvoldoende waarborgen wanneer werd vertrouwd op vergelijking van offertes van leveranciers (zie de 
paragrafen 77 ‑81);
 ο er wordt vertrouwd op de controle van de naleving van de aanbestedingsprocedures (indien van toepas ‑
sing), zonder tevens te controleren of de aangegeven kosten redelijk waren (zie de paragrafen 83 ‑85);
Risico dat de werkelijk vergoede kosten niet redelijk zijn:
 ο lacunes in de procedures na de goedkeuring van subsidieaanvragen, hetgeen betekent dat de werkelijk 
vergoede kosten kunnen verschillen van die welke als redelijk zijn geaccepteerd (zie de paragrafen 91 en 
92);
Gevaar dat het niveau van de eisen en controles onvoldoende gekoppeld is aan het niveau van de 
risico’s:
 ο eisen en controles worden niet versterkt wanneer de steunpercentages hoog zijn (en de aanvrager weinig 
stimulansen heeft om de kosten te beperken) of wanneer het gaat om zeer hoge subsidies (zie de paragra ‑
fen 99 en 100).Tekstvak  13
50 Conclusies en aanbevelingen Figuur  7Overzicht van methoden in de 15 gecontroleerde POP’s
POP volgens methode
POP niet volgens methode
Methode niet van toepassing of niet beoordeeld
0 5 10 15
Pas strengere eisen en/of controles toe  
bij projecten met een hoge waardePas strengere eisen en/of controles toe bij hoge steunpercentagesControleer ter plaatse voor een steekproef van betalingen
of in de aanvragen alle van leveranciers verkregen of te verkrijgen 
/f_inanciële voordelen zijn vermeldTref maatregelen om het risico van fraude te beperkenControleer of de kosten redelijk zijn wanneer
voor openbare aanbestedingsprocedures werden toegepastNeem reële marktprijzen als referentie voor uitrusting en 
machines, niet de prijzen op de lijsten van leveranciersGa na of standaardkosten resulteren in te hoge betalingenBeoordeel of kosten redelijk zijn gezien de outputs en resultaten
Bron:  Controlebevindingen van de ERK.
51 Conclusies en aanbevelingen
109  
In veel gevallen zullen de autoriteiten 
van de lidstaten hun controlesystemen 
— formulieren, instructies, procedures 
en controlelijsten — verder uitwerken 
zodra de POP’s voor 2014 ‑2020 zijn 
goedgekeurd. Maar tenzij met deze 
controlesystemen de in dit verslag 
beschreven risico’s worden aangepakt, 
zullen de tekortkomingen waarschijn ‑
lijk blijven bestaan. Er bestaan metho ‑
den waarbij niet steeds meer vereis ‑
ten en controles worden ingevoerd 
maar de inspanningen beter worden 
gericht op de gevallen met de grootste 
risico’s. De beste controlesystemen 
zijn niet alleen doeltreffend — gericht 
op zuinigheid — maar ook doelmatig 
— afgestemd op de omvang van het 
risico.110  
De checklist inzake „goed ontwerp” in 
bijlage I  bevat een compleet pakket 
criteria om te beoordelen of de con ‑
trolesystemen de risico’s aanpakken 
die in dit verslag worden beschreven. 
De Rekenkamer beveelt aan  dat, 
voordat uitgaven worden vastgelegd 
in de nieuwe programmeringsperiode, 
de Commissie en de lidstaten samen ‑
werken om ervoor te zorgen dat de 
in alle POP’s toegepaste methoden 
voldoen aan deze criteria en gericht 
zijn op de gebieden met het grootste 
risico. Een beoordeling vooraf van 
de controlesystemen door de dienst 
Interne audit van de autoriteiten van 
de lidstaat (of andere inspectie ‑ of 
controleorganen) moet deel uitmaken 
van dit proces.
111 
Goede systemen opzetten is slechts 
de eerste stap. Het is ook van cruciaal 
belang hoe de systemen in de praktijk 
worden toegepast. Daarom beveelt  
de Rekenkamer aan  dat de Commissie 
en de lidstaten vroeg in de nieuwe 
programmeringsperiode nagaan of de 
systemen efficiënt werken en doeltref ‑
fend zijn tegenover de risico’s die in dit 
verslag aan de orde worden gesteld.
Dit verslag werd door kamer I onder voorzitterschap van mevrouw  
Rasa BUDBERGYTĖ, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar 
vergadering van 26 november 2014.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President
52
Door ERK opgestelde controlelijst ter beoordeling van de opzet van de contro ‑
lesystemen met betrekking tot de risico’s die gepaard gaan met de kosten voor 
plattelandsontwikkeling
Risico OntwerpaspectZie de 
paragrafenOverspecificatie1.   De subsidiabiliteit beperken tot de kosten van een standaardspecificatie wanneer er vele soortgelijke projec ­
ten of gemeenschappelijke soorten uitgaven zijn38-42
2. Beoordeling van de voorgestelde uitgaven om ervoor te zorgen dat de specificaties redelijk zijn
a) Standaardberekeningen maken en toetsen aan benchmarks om snel aanvragen met overspecificatie op te merken 44-45
b) Nagaan of de kosten redelijk zijn in het licht van criteria van kosteneffectiviteit 46
c)  Beoordelingen of specificaties redelijk zijn en de basis hiervoor documenteren (vergelijking met andere projecten, 
technische evaluatie of logisch inzicht)47-48
d)  Indien de subsidie niet is gebaseerd op de laagste geldige offerte, duidelijke criteria vaststellen om te bepalen of de 
kosten redelijk zijn en de evaluatie van de extra kosten documenteren49-51
e)  Gebruik van onafhankelijke deskundige adviezen om te verzekeren dat de specificaties redelijk zijn, met name bij 
projecten die risico’s inhouden wegens hun omvang, technische complexiteit of gebrek aan informatie ter vergelijking53-55Niet ­concurrerende prijzen3.   Waar mogelijk maximumkosten vaststellen of werken met vereenvoudigde kostenopties en regelmatig 
controleren of deze niet hoger liggen dan de algemeen beschikbare marktprijzen58-63
4. De prijzen van de artikelen in de aanvraag vergelijken met onafhankelijke gegevens
a)  Waar dit gerechtvaardigd is door het risico, onafhankelijke en vergelijkende prijsinformatie verzamelen voor individuele 
projecten via marktonderzoek64-65
b)  Bij gebruik van databanken met referentieprijzen werken met reële marktprijzen (of een coëfficiënt toepassen op de 
prijslijsten van leveranciers), de prijzen regelmatig actualiseren en ervoor zorgen dat grote regionale verschillen tot 
uitdrukking komen66-71
c)  Duidelijke regels en criteria vaststellen voor gevallen waarin de toegepaste prijs hoger is dan de referentie om te bepalen 
of de hogere kosten redelijk zijn; de evaluatie van die extra kosten documenteren. Indien een procentuele afwijking van 
referentieprijzen automatisch wordt aanvaard, ervoor zorgen dat het gebruikte percentage kan worden gerechtvaardigd 
ten opzichte van de reële marktprijzen72-74
5. Voorzorgsmaatregelen ontwerpen tegen manipulatie en fraude bij de beoordeling van offertes van 
leveranciers
a)  Indien slechts één offerte is ontvangen of indien de ontvangen offertes niet vergelijkbaar zijn, alternatieve methoden 
gebruiken om na te gaan of de prijzen redelijk zijn75-77
b)  Maatregelen ontwikkelen ter ontrading, voorkoming, opsporing en correctie van eventuele manipulatie ten gunste van 
een bepaalde leverancier78-80
c) De richtsnoeren van de Commissie volgen om fraude op te sporen en te voorkomen 81
d)  Als openbare aanbesteding niet leidt tot meerdere concurrerende offertes of indien de gevolgde procedures gebreken 
vertonen, bijkomende stappen ondernemen om ervoor te zorgen dat de kosten redelijk zijn82-85
6.  Gebruik maken van onafhankelijke deskundige adviezen om waardevolle zekerheid te krijgen, indien dit 
kosteneffectief is
a)  Wanneer beoordeling van de redelijkheid van de kosten nodig is, het advies vragen van deskundigen of dat van een 
beoordelingscomité om extra zekerheid te krijgen dat de beslissing gegrond is86-87
b) Gevallen met hogere risico’s voorleggen aan interne of externe deskundigen 86-87Bijlagen Bijlage I
53 Bijlagen
Risico OntwerpaspectZie de 
paragrafenProjectwijzigingen7 . Controlesystemen opzetten voor het opsporen en controleren van significante projectwijzigingen nadat de 
subsidie is goedgekeurd om zeker te zijn dat de kosten nog steeds redelijk zijn
a)  Stel een duidelijke uitsplitsing van kosten in de subsidieaanvraag en in de betalingsaanvraag verplicht; specificeer de 
kosten in de subsidieovereenkomst even gedetailleerd als bij de controle ervan90-91
b)  Vaststelling van duidelijke regels en procedures om te controleren of de kosten van materiële wijzigingen van de goed -
gekeurde projectkosten redelijk zijn en of besparingen niet worden gebruikt voor „gold -plating”90 -91
8 Regels opstellen ter ontrading van het verbergen van door de leverancier geboden kortingen of andere 
voordelen die de werkelijke kosten verlagen
a) Stel expliciete aangifte van kortingen of andere voordelen in de betalingsaanvragen verplicht 92
b)  Verricht aanvullende controles ter plaatse op een steekproef van betalingen voor het opsporen van verborgen kortingen 
of andere voordelen93-94Verhouding 
tot de risico’s9. Waar de waarschijnlijkheid en de mogelijke impact van de risico’s laag is, werken met controlesystemen die 
de administratieve lasten tot een minimum beperken96-98
10. De eisen en controles voor waardevolle artikelen, projecten met hoge steunpercentages en andere risicofac ­
toren aanscherpen99-100Bijlage I
54 Bijlagen Bijlage IIProgramma’s voor plattelandsontwikkeling geselecteerd voor controle op stukken
1 Voor de binnen het bereik van deze controle vallende maatregelen vanaf 31 december 2013
Bron:  ENPO.7367719629709891 0391 2271 3971 7241 8052 0592 1172 4084 6076 645 Polen
Roemenië
Hongarije
Continentaal Frankrijk
Continentaal Portugal
Griekenland
Bulgarije
Spanje, Andalusië
Tsjechische Republiek
Slowakije
Verenigd Koninkrijk, Engeland
Litouwen
Oostenrijk
Duitsland,Brandenburg en Berlijn
Italië, Campania
Alle andere POP’s 15 677Geprogrammeerde uitgaven (2007-2013) voor de 15 grootste POP’s1 (miljoen euro)
64 % van het totale 
budget voor de 
maatregelen binnen 
de reikwijdtevan de controle (29,5/uni00A0miljard euro)
55 Bijlagen Bijlage IIIGebruik van vereenvoudigde kostenopties in de 88 programma’s voor 
plattelandsontwikkeling
Bron:  Enquête van de ERK.Aantal POP'sForfaitaire bedragenStandaardkosten per eenheid
Vergoeding van de reële kosten:
Niet-productieve investeringen - bosbouwEerste bebossing van landbouwgrond
Invoering land/bosbouwregelingen
BedrijfsmoderniseringHerstel bosbouwpotentieelEerste bebossing van niet-landbouwgrond
Stimulering toerismeBehoud/verbetering natuurlijk erfgoed
Assistentie- en adviesdiensten
Oprichting en ontwikkeling ondernemingenDiversi/f_icatie
Basisdiensten
Dorpsvernieuwing
Opleiding en informatie (platteland)Opleiding en informatie (landbouw/bosbouw)Niet-productieve investeringen - landbouw
Verbetering economische waarde bossen
Adviesdiensten
Infrastructuur
Voedselkwaliteitsregelingen0 10 20 30 40 50 60 70 80 90Voor de POP’s met standaardkosten per eenheid of forfaitaire bedragen als een van de methoden, per maatregel
56 Bijlagen
Overzicht van de gevolgde benaderingen in de programma’s voor plattelands ‑
ontwikkeling die zijn geselecteerd voor controle op stukken
Bulgarije
Tsjechische 
Republiek
Duitsland 
- Brandenburg
Griekenland
Spanje 
- Andalusië
Continentaal 
Frankrijk
Italië - Campania
Ltouwen
Hongarije
Oostenrijk
Polen
Continentaal 
Portugal
Roemenië
Slowakije
VK - Engeland
Toets kosten aan verwachte outputs of 
resultaten√ √ √ √
Ga na of standaardkosten leidden tot te 
hoge betalingenN.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t.
Verricht zo nodig marktonderzoek 
om onafhankelijke vergelijkbare 
prijsinformatie te krijgen bij ongewone 
of complexe projecten√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Neem reële marktprijzen als referentie 
voor uitrusting, machines, enz., geen 
prijslijsten van leveranciers√ N.v.t. √ √ N.v.t. √*1N.v.t.
Tref maatregelen om het frauderisico te 
beperken bij quota en aanbestedingen√ √ √ √ √ √ √
Ga na of kosten redelijk zijn zelfs als aan -
bestedingsprocedures werden gevolgd√ √ √ √ √
Laat evaluatiecomites of experts de 
specificaties en/of prijzen beoordelen√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Eis van aanvragers expliciete opgave 
in hun betalingsaanvraag van alle van 
leveranciers (te) ontvangen financiële 
voordelen (kortingen, enz.)√ √ √
Controleer ter plaatse of alle van 
leveranciers (te) ontvangen financiële 
voordelen zijn meegenomen bij de 
saldobetaling√ √ √ √ √ √
Strengere eisen en/of controles bij maat -
regelen met hoog steunpercentage
Minder eisen en/of controles bij posten 
met geringe waarde√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Strengere eisen en/of controles bij zeer 
grote projecten√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Legenda
√ Opgenomen in de procedures voor de belangrijkste maatregelen, waar relevant 
Niet opgenomen in de procedures voor de belangrijkste maatregelen
Niet beoordeeld
N.v.t. Niet van toepassing
1  De databank met prijzen van uitrusting werd sinds 2006 niet meer bijgewerkt. De Roemeense autoriteiten meldden de Rekenkamer dat 
een nieuwe databank wordt opgezet op basis van prijslijsten van leveranciers.Bijlage IV
57
Antwoord op VI a) tot en met d)
Tijdens haar eigen audits heeft de Commissie zwakke 
punten geconstateerd die vergelijkbaar waren met de 
door de Rekenkamer aangegeven zwakke punten; er 
zijn financiële correcties toegepast om het risico voor 
het Fonds te dekken. Sommige conformiteitsgoedkeu ‑
ringsprocedures lopen nog en leiden waarschijnlijk tot 
nog meer financiële correcties.
De actieplannen die door de lidstaten zijn ontwikkeld 
bij het terugbrengen van het aantal fouten bij de uit ‑
voering van de plattelandsontwikkelingsmaatregelen, 
omvatten betere methoden voor de beoordeling van 
de redelijkheid van de kosten.
Voor de programmeringsperiode 2014 ‑2020 moet 
een groter gebruik van standaardkosten het risico op 
fouten in dit opzicht verminderen.
VIII
Het ENPO zal goede praktijken verspreiden door mid ‑
del van speciale seminars en websites.
IX
De Commissie aanvaardt de aanbeveling van de 
Rekenkamer dat de lidstaten van tevoren een efficiënt 
en doeltreffend controlesysteem moeten hebben 
opgezet. Zij zal de lidstaten stimuleren de controlelijst 
en de door de Rekenkamer ontwikkelde en in bijlage 
I opgenomen criteria te gebruiken.
Uiterlijk in januari 2015 zal de Commissie richtsnoeren 
inzake controles en sancties in het kader van platte ‑
landsontwikkeling bieden, met onder meer een spe ‑
cifieke deel over redelijkheid en de controlelijst voor 
beheersautoriteiten die als bijlage bij het Speciaal 
Verslag is gevoegd.
Verder zal training en het delen van ervaringen onder ‑
deel uitmaken van de activiteiten van het Europees 
Netwerk voor Plattelandsontwikkeling (ENPO) in de 
periode 2014 ‑2020.
1  Artikel 24, lid 2, onder d), van Verordening (EU) nr. 65/2011 van 
de Commissie.
2 Verordening (EG) nr. 1975/2006.Samenvatting
II
De Commissie zet zich volledig in voor meer zuinig ‑
heid en efficiëntie bij de uitgaven voor plattelandsont ‑
wikkeling, met name bij de toekenning van subsidies 
voor investeringen ten behoeve van particuliere en 
publieke begunstigden (redelijkheid van kosten). 
Daartoe heeft de Commissie een actievere en meer 
gecoördineerde aanpak gekozen, waarbij meer op 
zuinigheid wordt gelet en waarvan zij verwacht dat 
deze in het volgende MFK tot beter financieel beheer 
zal leiden, zoals in onderstaande antwoorden wordt 
aangegeven.
III
De Commissie voert conformiteitsaudits uit in de lid ‑
staten, om na te gaan of de betaalde uitgaven in over ‑
eenstemming zijn met de regels. Tijdens deze audits 
heeft de Commissie ook tekortkomingen geconsta ‑
teerd ten aanzien van de redelijkheid van kosten. Er 
zijn in dit verband reeds financiële correcties gedaan, 
en enkele conformiteitsgoedkeurings  procedures 
lopen momenteel nog en moeten tot verdere financi ‑
ele correcties leiden.
IV
Betaalorganen moeten voldoen aan de accrediterings ‑
criteria die zijn vastgesteld in bijlage I bij Verordening 
(EU) nr. 907/1014 (programma 2014 ‑2020) voordat 
er betalingen mogen worden gedaan. De lidstaten 
moesten op grond van artikel 24, lid 2, onder d), van 
Verordening(EU) nr. 65/2011 bij administratieve con ‑
troles de redelijkheid van de kosten beoordelen met 
gebruikmaking van een geschikt evaluatiesysteem 
zoals referentiekosten, een vergelijking van offertes of 
een evaluatiecomité. Deze bepaling is gehandhaafd 
voor de periode 2014 ‑2020.
V
Aanvankelijk werden de bepalingen inzake de evalua ‑
tie van de redelijkheid van ingediende kosten als voor 
zichzelf sprekend beschouwd1. Ten tijde van de herzie ‑
ning van het vorige wettelijke kader, in het voorjaar van 
20102, waren op dit punt geen grote problemen onder 
de aandacht van de Commissie gebracht. Tijdens het 
proces van goedkeuring van de herziening was slechts 
één vraag (of maximumkosten een geschikte methode 
waren) gesteld en beantwoord.Antwoorden  
van de Commissie
Antwoorden van de Commissie 58
15
In haar eigen audits beoordeelt de Commissie altijd 
de redelijkheid van de kosten voor investerings ‑
maatregelen en de naleving van de procedures voor 
overheidsopdrachten.
Bij vrijwel alle audits die door de Commissie worden 
uitgevoerd zijn zwakke punten vastgesteld ten aan ‑
zien van de redelijkheid van de kosten. Deze zwakke 
punten moeten door de lidstaten worden aangepakt 
en zij worden in volgende audits opnieuw bekeken.
In de systeem ‑ en risicogebaseerde auditstrategie van 
DG AGRI wordt rekening gehouden met de bevin ‑
dingen uit voorgaande audits van DG AGRI, van de 
Europese Rekenkamer, van OLAF en van de nationale 
certificeringsorganen, om vast te stellen welke gebie ‑
den het meeste risico inhouden en waarop toekom ‑
stige audits zich dus moeten richten. Bovendien zullen 
de algemene uitgaven beter worden gedekt in de 
auditstrategie voor de periode 2014 ‑2020 en zullen 
intensieve auditactiviteiten worden voortgezet om de 
meest riskante gebieden te dekken.
De actieplannen inzake foutenpercentages omvatten 
preventieve en correctieve maatregelen om zwakke 
punten in verband met de redelijkheid van kosten aan 
te pakken indien dergelijke zwakke punten door de 
Commissie of bij audits door de Europese Rekenkamer 
zijn gevonden.
In de nieuwe GLB‑verordening, Verordening (EU) 
nr. 1306/2013, is bepaald dat de Commissie de tussen ‑
tijdse betalingen aan de lidstaten mag verlagen of 
opschorten indien de controlesystemen niet doel ‑
treffend zijn of wanneer geen herstelmaatregelen 
zijn uitgevoerd. Een snel instrument zal de mogelijke 
onderbreking van tussentijdse betalingen zijn in het 
geval van twijfels over de wettigheid en regelmatig ‑
heid van de betalingen.
Gezien het bovenstaande heeft de Commissie er 
vertrouwen in dat tekortkomingen eerder aan het 
licht komen, en dat dit ertoe zal leiden dat de risico’s 
beter worden afgedekt en dat de nodige corrigerende 
maatregelen sneller worden uitgevoerd.Inleiding
03
Zoals de Rekenkamer reeds zei, voert de Commissie 
conformiteitsaudits uit in de lidstaten, om na te gaan 
of de betaalde uitgaven in overeenstemming zijn met 
de regels. Tijdens deze audits heeft de Commissie ook 
tekortkomingen geconstateerd ten aanzien van de 
redelijkheid van kosten. Er zijn in dit verband reeds 
financiële correcties gedaan (bv. 19 miljoen euro ten 
behoeve van Bulgarije), en enkele conformiteitsgoed ‑
keuringsprocedures lopen momenteel nog en moeten 
tot verdere financiële correcties leiden.
Op 19 december 2013 heeft de Commissie richtsnoe ‑
ren laten vaststellen voor de bepaling van door de 
Commissie te verrichten financiële correcties voor 
uitgaven die in gedeeld beheer door de Unie zijn 
gefinancierd, in geval van niet‑naleving van de regels 
inzake overheidsopdrachten. Volgens deze richtsnoe ‑
ren wordt de niet‑naleving van regels inzake het plaat ‑
sen van overheidsopdrachten beoordeeld op basis 
van het proportionaliteitsbeginsel.
04
De Commissie is het ermee eens dat aanvullende 
besparingen kunnen worden gerealiseerd en zal 
rekening houden met de opmerkingen van de 
Rekenkamer.
05
Voor de programmeringsperiode 2014 ‑2020 zal de 
mogelijkheid om standaardkosten te gebruiken alge ‑
meen worden toegepast en gestimuleerd. Dit moet 
het risico voor het Fonds verminderen en de adminis ‑
tratieve lasten voor de lidstaten verminderen.
Antwoorden van de Commissie 59
22
Bovendien heeft de Commissie nu ook het recht om 
onder bepaalde voorwaarden de betalingen te schor ‑
sen, namelijk als er een ernstige tekortkoming is in het 
doeltreffend functioneren van het beheers ‑ en con ‑
trolesysteem en de lidstaat heeft nagelaten de nodige 
actie te ondernemen om de situatie te verbeteren.
Gezamenlijk antwoord op de punten 
24 tot en met 28
Er zijn in dit verband reeds financiële correcties 
aangebracht, en enkele conformiteitsgoedkeurings ‑
procedures lopen momenteel nog en moeten tot 
verdere financiële correcties leiden.
In vrijwel geen van de door de Commissie uitgevoerde 
audits kon de redelijkheid van de kosten als volledig 
bevredigend worden aangemerkt. Toen dergelijke 
zwakke punten zijn gevonden, zijn, afgezien van de 
financiële consequenties, aanbevelingen gedaan. 
In sommige gevallen leidde dit tot corrigerende 
maatregelen.
In haar jaarverslag over 2013 heeft de Europese Reken ‑
kamer opgemerkt dat de lidstaten genoeg informatie 
hadden om de meeste fouten op het gebied van 
plattelandsontwikkeling op te sporen en te corrigeren. 
Voor investeringsmaatregelen heeft de Rekenkamer 
opgemerkt dat de lidstaten alle kwantificeerbare 
fouten in de gecontroleerde verrichtingen3 hadden 
kunnen opsporen en corrigeren.
Er moet op worden gewezen dat de door de Reken ‑
kamer bij haar audits voor haar jaarverslagen vast ‑
gestelde zwakke punten door de Commissie worden 
gevolgd via administratieve controles of nalevings‑
gerichte controles of door het certificerende orgaan.
3 Jaarverslag van de Europese Rekenkamer 2013, paragraaf 4.8.Opmerkingen
21
Het Elfpo wordt ten uitvoer gelegd in gedeeld beheer. 
De Commissie legt de begroting ten uitvoer en de uit ‑
voeringstaken worden met de lidstaten gedeeld. De 
lidstaten moeten de nodige maatregelen te nemen 
om ervoor te zorgen dat de maatregelen correct 
gefinancierd worden overeenkomstig de EU‑regels. 
DG AGRI neemt zijn verantwoordelijkheden weliswaar 
volledig op zich, maar het opsporen en corrigeren 
van fouten zijn in de eerste plaats een taak van de 
lidstaten.
De Commissie voert conformiteitsaudits uit in de 
lidstaten, om na te gaan of de betaalde uitgaven in 
overeenstemming zijn met de regels. Deze conformi ‑
teitsaudits zouden tot financiële correcties kunnen 
leiden en een lijst van aanbevelingen over de manier 
waarop het beheers ‑ en controlesysteem kan worden 
verbeterd.
Wanneer de lidstaten de voorgestelde acties niet 
ten uitvoer leggen, kunnen zij eventueel worden 
onderworpen aan opschorting van de betalingen en 
financiële correcties.
Antwoorden van de Commissie 60
Op 19 december 2013 heeft de Commissie bovendien 
richtsnoeren laten vaststellen voor de bepaling van 
door de Commissie te verrichten financiële correcties 
voor uitgaven die in gedeeld beheer door de Unie zijn 
gefinancierd, in geval van niet‑naleving van de regels 
inzake overheidsopdrachten.
Ten aanzien van de beoordeling van de bestaande 
controlesystemen heeft de Commissie geconstateerd 
dat goed ontworpen controlesystemen in de praktijk 
niet altijd goed waren geïmplementeerd.
32
De actieplannen zijn naar aanleiding van de bevindin ‑
gen van de Rekenkamer in haar jaarverslag over 2011 
ingevoerd. Dat was een zeer omvangrijke taak voor de 
lidstaten.
De Commissie heeft gedetailleerde instrumenten ont ‑
wikkeld om de kwaliteit van de actieplannen voor de 
aanpak van de diepere oorzaken van fouten te verbe ‑
teren. Het gaat daarbij onder meer om de opstelling 
van richtsnoeren over onderwerpen zoals vereenvou ‑
digde kosten, overheidsopdrachten, verifieerbaarheid 
en controleerbaarheid van de maatregelen in de plat ‑
telandsontwikkelingsplannen, alsmede de organisatie 
van specifieke antifraudestrategieën.
In de laatste actualisering (van september 2014) van 
de actieplannen moesten de lidstaten veel sterker 
rekening houden met de auditbevindingen van de 
Rekenkamer en de Commissie. En inderdaad had 46 % 
van de door de lidstaten ingediende acties betrekking 
op concrete auditbevindingen, waarvan 50 % afkom ‑
stig was uit de verslagen van de Rekenkamer.
Met het nieuwe GLB, vervat in Verordening (EU) 
nr. 1306/2013, zijn de bevoegdheden van de Commis ‑
sie uitgebreid. In artikel 41, lid 2, van die verordening 
is bepaald dat tussentijdse betalingen kunnen worden 
verlaagd of geschorst wanneer wordt geconstateerd 
dat essentiële onderdelen van het betrokken natio ‑
nale controlesysteem niet doeltreffend zijn of wan ‑
neer de nodige herstelmaatregelen niet zijn uitge ‑
voerd. In artikel 36, lid 7, is bepaald dat tussentijdse 
betalingen kunnen worden onderbroken als eerste 
middel om snel te reageren bij twijfels over de wettig ‑
heid en regelmatigheid van de betalingen.
Verder moet elk betaalorgaan ten aanzien waarvan in 
het jaarlijks activiteitenverslag van DG AGRI bezwaren 29
Zoals door de Rekenkamer beschreven in para ‑
graaf 33, zijn naar aanleiding van de analyse vier 
seminars georganiseerd met de autoriteiten van de 
lidstaten. Tijdens de seminars zijn kwesties in verband 
met de redelijkheid van de kosten en overheidsop ‑
drachten besproken en zijn goede praktijken gedeeld. 
De lidstaten voeren ook actieplannen uit in verband 
met foutenpercentages, die in sommige gevallen 
acties omvatten om de beoordeling van de redelijk ‑
heid van kosten te verbeteren.
In het bijzondere geval van overheidsopdrachten is 
de lidstaten reeds een leidraad voorgelegd met de 
meest gebruikelijke onregelmatigheden in het beheer 
van ESI‑fondsen (4e seminar over foutenpercentage, 
oktober 2014).
30
Voor de nieuwe programmeringsperiode 2014 ‑2020 
heeft de Commissie vereenvoudigde kostenopties 
voorgesteld (financiering op basis van vaste percenta ‑
ges, standaardschalen van eenheidskosten, forfaitaire 
bedragen).
In Verordening (EU) nr. 1303/2013 zijn ten behoeve van 
de Europese structuur ‑ en investeringsfondsen, ver ‑
schillende opties opgenomen voor de berekening van 
de subsidiabele uitgaven van subsidies en de terug 
te betalen steun op basis van reële kosten, maar ook 
op basis van financiering tegen vaste percentages, 
standaardschalen van eenheidskosten en forfaitaire 
bedragen.
De Commissie heeft Richtsnoeren inzake vereen ‑
voudigde kostenopties opgesteld om de technische 
richtsnoeren te bieden ten aanzien van de drie soor ‑
ten vereenvoudigde kosten die van toepassing zijn en 
om de beste praktijken te delen teneinde de lidstaten 
te stimuleren vereenvoudigde kosten te gebruiken. 
Het is echter aan de lidstaten om te besluiten of zij de 
vereenvoudigde kostenopties willen gebruiken.
In een seminar over het foutenpercentage dat in 
oktober 2014 was georganiseerd, zijn de richtsnoe ‑
ren over hoe onregelmatigheden in het kader van 
overheidsopdrachten kunnen worden voorkomen, 
aan de beheersautoriteiten en betaalorganen van alle 
lidstaten voorgesteld. Tot slot zullen vóór eind 2014 
richtsnoeren worden uitgebracht over controles en 
boetes in het kader van plattelandsontwikkeling.
Antwoorden van de Commissie 61
42
Zie antwoord op paragraaf 34.
Antwoorden op de paragrafen 44 tot 
en met 49
De monitoring ‑ en evaluatiesystemen die overeen ‑
komstig bijlage IV bij Uitvoeringsverordening (EU) 
nr. 808/2014 (plattelandsontwikkeling) door de lidsta ‑
ten zijn opgesteld, zouden een nuttig instrument kun ‑
nen zijn om de redelijkheid van de kosten te beoorde ‑
len in het licht van de bereikte en/of geplande output, 
resultaten en effecten. De Commissie zal de lidstaten 
aanbevelen de kostenefficiëntie ‑ en kosteneffectivi ‑
teitsbeoordeling van individuele projecten en acties 
te verbeteren.
52
Specifieke workshops inzake antifraudestrate ‑
gieën worden in vrijwel alle lidstaten door DG AGRI 
georganiseerd.
Zie antwoord op paragraaf 33 voor nadere details.
54
Goede praktijken op dit gebied zullen gedurende de 
periode 2014 ‑2020 worden gedeeld via het ENPO.
61
Er zijn verschillende methoden die kunnen worden 
toegepast om de vereenvoudigde kostenopties 
vast te stellen, zoals bepaald in artikel 67, lid 5, van 
Verordening (EU) nr. 1303/2013. Verder moeten de 
beheersautoriteiten overeenkomstig artikel 62, lid 2, 
van Verordening (EU) nr. 1305/2013 in de plattelands ‑
ontwikkelingsprogramma’s een verklaring opnemen 
ter bevestiging van de deugdelijkheid en nauwkeu ‑
righeid van de berekeningen. Deze verklaring moet 
worden uitgevoerd door een functioneel onafhanke ‑
lijke instantie.zijn gemaakt, snel reageren om financiële correcties te 
voorkomen.
33
Bovendien biedt de Commissie de betaalorganen in 
de lidstaten (en kandidaat‑lidstaten) antifraudesemi ‑
nars aan. De seminars zijn erop gericht informatie te 
delen over gebieden met een hoog frauderisico en 
over hoe fraude moet worden opgespoord en voorko ‑
men. Tegen eind 2014 zullen in de volgende lidstaten 
dergelijke seminars zijn gehouden: België (Vlaande ‑
ren), Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, 
Frankrijk, Griekenland, Ierland, Letland, Nederland, 
Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slo ‑
wakije, Spanje, Tsjechië en Zweden. De seminars die 
in de resterende lidstaten zullen worden gehouden, 
worden momenteel voorbereid.
34
In de periode 2007 ‑2013 was er voor de meeste platte ‑
landsontwikkelingsinvesteringsmaatregelen geen spe ‑
cifieke wettelijke basis voor het gebruik van vereenvou ‑
digde kostenopties. In Verordening (EU) nr. 1303/2013 
(artikelen 67 en 68) is voor alle Europese Structuur ‑ en 
investeringsfondsen de mogelijkheid opgenomen 
om deze opties ten uitvoer te leggen; daarom wordt 
verwacht dat mede door de versterkte ondersteuning 
door de Commissie een groter deel van de uitgaven 
in de nieuwe programmeringsperiode op vereenvou ‑
digde kostenopties zal zijn gebaseerd. Uiteraard moe ‑
ten de lidstaten uiteindelijk zelf besluiten of zij gebruik 
willen maken van de vereenvoudigde kostenopties.
35
De actieplannen zijn gericht op de vaststelling en de 
correctie van belangrijke bronnen van onregelma ‑
tigheden in de uitgaven, waaronder zwakke punten 
in de controle van de redelijkheid van de kosten. Het 
werkdocument van de diensten van de Commissie dat 
in juni 2013 door de Commissie is gepresenteerd4, had 
onder meer betrekking op de slechte inschatting van 
de redelijkheid van kosten als een van de belangrijk ‑
ste oorzaken van fouten (RC10). Sindsdien hebben de 
lidstaten geleidelijk vastgesteld wat de tekortkomin ‑
gen op dit gebied zijn en hebben zij preventieve en 
corrigerende maatregelen genomen.
4  Commission Staff Working document on the assessment of root 
causes of errors and corrective and preventive actions in the 
rural development policy (SWD(2013) 244 final).
Antwoorden van de Commissie 62
81
De uitvoering van Gedelegeerde Verordening (EU) 
nr. 907/2014 zal helpen bij het voorkomen en opspo ‑
ren van fraude. In bijlage 1 bij die verordening is 
bepaald dat het betaalorgaan ervoor moet zorgen 
dat de opleiding van het personeel fraudebewustzijn 
omvat.
Overeenkomstig de nieuwe verordeningen, Verorde ‑
ning (EU) nr. 1306/2013, Gedelegeerde Verordening 
(EU) nr. 907/2014 van de Commissie en Uitvoerings ‑
verordening (EU) nr. 908/2014, zijn de lidstaten ver ‑
plicht meer specifiek fraude als risico voor de fondsen 
aan te pakken. Dit onderwerp wordt ook specifiek 
aangepakt in antifraudeseminars (vgl. het antwoord 
op paragraaf 33).
86
Goede praktijken op dit gebied zullen gedurende de 
periode 2014 ‑2020 worden gedeeld via het ENPO.
90
Overeenkomstig artikel 48, lid 3, van Uitvoerings ‑
verordening (EU) nr. 809/2014 zijn de lidstaten ver ‑
plicht de voltooide concrete actie te vergelijken met 
en te verifiëren aan de hand van de concrete actie 
waarvoor de bijstandsaanvraag was ingediend en de 
bijstand was toegekend. Met deze bepaling moeten 
de lidstaten in staat zijn gevallen op te sporen waarbij 
het uiteindelijke resultaat niet hetzelfde is als waartoe 
de begunstigde zich aanvankelijk heeft verbonden.
Conclusies en aanbevelingen
103
Aanvankelijk werden de bepalingen inzake de evalua ‑
tie van de redelijkheid van ingediende kosten als voor 
zichzelf sprekend beschouwd5. Ten tijde van de herzie ‑
ning van het vorige wettelijke kader, in het voorjaar 
van 20106, waren op dit punt geen grote problemen 
onder de aandacht van de Commissie gebracht. 
Tijdens het proces van goedkeuring van de herzie ‑
ning was slechts één vraag (of maximumkosten een 
geschikte methode waren) gesteld en beantwoord.
5  Artikel 24, lid 2, onder d), van Verordening (EU) nr. 65/2011 van 
de Commissie.
6 Verordening (EG) nr. 1975/2006.62
In het bestaande wettelijke kader kan de Commissie 
de lidstaten niet verplichten de methodologie voor de 
door de beheersautoriteiten overeenkomstig artikel 
67 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 ingestelde ver ‑
eenvoudigde kostenoptie te actualiseren of periodiek 
opnieuw te bezien, hoewel de Commissie stimuleert 
dat de bestaande systemen mettertijd de ontwikkelin ‑
gen van de marktprijs door de tijd weerspiegelen.
Tekstvak 7
Voor de komende periode 2014 ‑2020 moet een 
dergelijk systeem gebaseerd worden op een eer ‑
lijke, billijke en verifieerbare berekening, waarbij 
onder meer rekening wordt gehouden met statis ‑
tische gegevens, historische gegevens of gewone 
kostenberekeningsmethoden.
Specifiek voor de investeringsmaatregelen: de 
Commissie zal de lidstaten stimuleren dat zij perio ‑
diek controleren of de methoden van de vereenvou ‑
digde kostenoptie in overeenstemming is met de 
marktontwikkelingen.
71
De Commissie stimuleert de lidstaten om ervoor 
te zorgen dat de bestaande systemen de ontwik ‑
keling van de marktprijzen in de loop van de tijd 
weerspiegelen.
Gezamenlijk antwoord van de 
Commissie op de paragrafen 78 en 79
Er kunnen omstandigheden zijn waarin het gebruik 
van een duurdere leverancier gerechtvaardigd kan 
zijn, zoals de Rekenkamer in de paragrafen 47 tot en 
met 52 beschrijft, maar de Commissie is het met haar 
eens dat manipulatie onaanvaardbaar is.
80
Veel van dergelijke extreme gevallen zijn vaak door 
OLAF onderzocht.
Antwoorden van de Commissie 63
110
De Commissie neemt deze aanbeveling over. De 
lidstaten moeten op voorhand garanderen dat zij 
over efficiënte controlesystemen beschikken. De 
Commissie zal de lidstaten stimuleren de controlelijst 
en de door de Rekenkamer ontwikkelde en in bijlage 
I opgenomen criteria te gebruiken.
Uiterlijk in januari 2015 zal de Commissie richtsnoeren 
inzake controles en straffen in het kader van platte ‑
landsontwikkeling bieden, onder meer een specifieke 
afdeling over redelijkheid en de controlelijst voor 
beheersautoriteiten die als bijlage bij het Speciaal 
Verslag is gevoegd.
Verder zal training en het delen van ervaringen onder ‑
deel uitmaken van de activiteiten van het Europees 
Netwerk voor Plattelandsontwikkeling (ENPO) in de 
periode 2014 ‑2020.
111
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling en zal de 
ondernomen acties met de lidstaten volgen.
Ten aanzien van de prestatierisico’s zal de Commissie 
de lidstaten aanmoedigen in het kader van regelma ‑
tige bijeenkomsten ervaringen en goede praktijken te 
delen.Ondertussen heeft de Commissie technische richt ‑
snoeren inzake vereenvoudigde kostenopties opge ‑
steld voor de drie soorten toepasselijke vereenvou ‑
digde kosten en om de beste praktijken te delen 
teneinde de lidstaten te stimuleren vereenvoudigde 
kosten te gebruiken. Het is echter aan de lidstaten om 
te besluiten of zij de vereenvoudigde kostenopties 
willen gebruiken.
In een seminar over het foutenpercentage dat in 
oktober 2014 was georganiseerd, zijn de richtsnoe ‑
ren over hoe onregelmatigheden in het kader van 
overheidsopdrachten kunnen worden voorkomen, 
aan de beheersautoriteiten en betaalorganen van alle 
lidstaten voorgesteld. Tot slot zullen vóór eind 2014 
richtsnoeren worden uitgebracht over controles en 
boetes in het kader van plattelandsontwikkeling.
Op 19 december 2013 heeft de Commissie bovendien 
richtsnoeren laten vaststellen voor de bepaling van 
door de Commissie te verrichten financiële correcties 
voor uitgaven die in gedeeld beheer door de Unie zijn 
gefinancierd, in geval van niet‑naleving van de regels 
inzake overheidsopdrachten.
Voor de programmeringsperiode 2014 ‑2020 heeft 
de Commissie vereenvoudigde kostenopties voor ‑
gesteld (financiering op basis van vaste percentages, 
standaardschalen van eenheidskosten, forfaitaire 
bedragen)
In Verordening (EU) nr. 1303/2013 zijn opties opge ‑
nomen voor de Europese structuur ‑ en investerings ‑
fondsen om de subsidiabele uitgaven van subsidies 
en terug te betalen steun te berekenen op basis van 
reële kosten, maar ook op basis van financiering tegen 
vaste percentages, standaardschalen van eenheids ‑
kosten en forfaitaire bedragen.
Ten aanzien van de beoordeling van de bestaande 
controlesystemen heeft de Commissie geconstateerd 
dat goed ontworpen controlesystemen in de praktijk 
niet altijd goed waren geïmplementeerd.
Antwoorden van de Commissie 64
Ten aanzien van nalevingsrisico’s heeft DG AGRI in 
maart 2014 een nieuwe meerjarige controlestrategie 
voor de periode 2014 ‑2020 vastgesteld. Deze contro ‑
lestrategie blijft risicogebaseerd; om tot optimale dek ‑
king van de controles te komen, beschikt zij nu, sinds 
juli 2014, over een driejarig lopend auditprogramma. 
Dit programma wordt ondersteund door een centrale 
risicoanalyse en zal jaarlijks worden herzien.
Financiële correcties naar aanleiding van deze con ‑
troles zijn gebaseerd op vastgestelde zwakke punten 
bij de invoering van de controlesystemen en op de 
raming van het financiële risico van deze zwakke pun ‑
ten voor de EU‑begroting. Op basis van haar audits 
kan de Commissie ook vaststellen wat de feitelijke 
oorzaken van de geconstateerde fouten zijn, en de 
lidstaten vragen specifieke en gerichte corrigerende 
maatregelen uit te werken.
WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar: 
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten: 
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet ‑EU‑landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Betaalde abonnementen:•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm).
QJ‑AB‑14‑022‑NL‑N ISSN  1977 ‑575XDe lidstaten voeren het 
plattelandsontwikkelingsbeleid van de EU 
grotendeels uit door het verlenen van subsidies 
voor de kosten van investeringen en andere 
projecten die worden ondernomen door 
landbouwers, plattelandsondernemingen, 
verenigingen en lokale overheden.
De Rekenkamer constateerde dat bepaalde 
lidstaten slecht ontworpen systemen hadden 
om na te gaan of de kosten van deze subsidies 
redelijk waren. Er bestaan werkbare en 
kosteneffectieve methoden, maar die worden 
niet op grote schaal toegepast. De Rekenkamer 
beschrijft goede praktijken die zij bij de controle 
aantrof en concludeert dat er in de periode 
2014-2020 aanzienlijke ruimte is voor reële 
besparingen op subsidies voor projecten op het 
gebied van plattelandsontwikkeling door 
toepassing van die goede praktijken.
EUROPESE
REKENKAME R