Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor algemene machtigingen en individuele vergunningen op het gebied van telecommunicatiediensten"

(96/C 204/06)

De Raad heeft op 14 maart 1996 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 april 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Hernández Bataller.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 335e Zitting (vergadering van 24 april 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 108 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 3 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Commissie heeft een Groenboek inzake de liberalisering van telecommunicatie-infrastructuur en kabeltelevisienetwerken (doc. COM(94) 682 def.) gepubliceerd, waarin zij ingaat op zaken als vergunningsprocedures, selectiecriteria en voorwaarden die aan vergunningen voor infrastructuur verbonden kunnen worden.

1.2. In dit Groenboek wordt een basisaanpak uiteengezet inzake vergunningsprocedures voor infrastructuur, vergunningen voor infrastructuur en de situatie m.b.t. diensten, vergunningsprocedures, de selectiecriteria voor de toekenning van vergunningen en machtigingen, de voorwaarden die aan vergunningen voor infrastructuur verbonden mogen worden - inclusief eisen die in de vorm van handelsreglementeringen aan de openbare dienst worden gesteld - alsmede andere aspecten van vergunningen voor infrastructuur zoals looptijd, vergunningsbijdragen, wijzigingen in het eigenaarschap, het niet langer aan telecommunicatieorganisaties opleggen van verplichtingen die niet met telecommunicatie verband houden en de bevordering van concurrentie in de dienstverlening.

1.3. Op 3 mei 1995 heeft de Commissie een mededeling aan het Europees Parlement en de Raad inzake het overleg over de toekenning van vergunningen uitgebracht, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen vergunningen voor infrastructuur en vergunningen voor diensten.

1.4. Het Economisch en Sociaal Comité heeft een advies over het Groenboek uitgebracht (). Daarin steunt het de doelstelling van de Commissie om een stabiel regelgevingskader tot stand te brengen en erkent het dat de liberalisering van de telecommunicatie-infrastructuur van grote betekenis is voor de verdere economische en sociale modernisering van Europa.

1.5. In de Resolutie van de Raad van 18 september 1995 over de ontwikkeling van het toekomstig regelgevingskader worden de volgende factoren beschouwd als sleutelelementen voor de opstelling van het toekomstig regelgevingskader: de vaststelling van gemeenschappelijke beginselen inzake de regelingen voor algemene machtigingen en individuele vergunningen van de lid-staten, die berusten op een evenwichtig pakket van rechten en verplichtingen; het ontbreken van niet-gerechtvaardigde beperkingen inzake markttoegang; het gebruik van objectieve, doorzichtige en niet-discriminerende criteria en procedures; een doeltreffend beheer van de belangrijkste middelen, met name de frequenties, de oproepnummers en doorgangsrechten, zodat een billijke behandeling van de verschillende marktdeelnemers gewaarborgd wordt, onder toezicht van de bevoegde nationale autoriteiten.

2. Het Commissievoorstel

2.1. Met haar richtlijnvoorstel beoogt de Commissie een gemeenschappelijk kader voor de nationale machtigingsregelingen vast te stellen. De belangrijkste kenmerken van het voorstel zijn:

a) het aantal machtigingen voor enigerlei categorie telecommunicatiediensten of -infrastructuur mag niet op voorhand worden beperkt, behalve wanneer dit voor een efficiënt gebruik van radiofrequenties noodzakelijk is;

b) er wordt onderscheid gemaakt tussen algemene machtigingen (die volgens algemene voorwaarden worden toegekend en waarbij marktbetreders geen voorafgaande individuele toestemming nodig hebben) en individuele vergunningen (waarbij voorafgaande controle vereist is); met het oog op het algemeen belang wordt voorrang gegeven aan algemene machtigingen boven individuele vergunningen;

c) er worden geharmoniseerde beginselen vastgesteld, harmonisatiemechanismen voor de vergunningsprocedures en de aan de vergunningen gekoppelde voorwaarden ingevoerd en maatregelen getroffen om grensoverschrijdende dienstverlening te vergemakkelijken;

d) het staat de lid-staten vrij om geen machtiging voor de toegang tot de markt te eisen.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met het Commissievoorstel en pleit nogmaals voor een niet-bureaucratische en zo eenvoudig mogelijke vergunningsprocedure.

3.2. De vergunningsregeling, zowel voor algemene machtigingen als voor individuele vergunningen, dient te stroken met de doelstellingen van algemeen belang en openbare dienstverlening.

3.2.1. Het Comité stemt in met de mogelijkheid om specifieke voorwaarden te verbinden aan machtigingen voor exploitanten die toegang tot het openbare net wensen te krijgen.

3.3. In ieder geval moeten de aan de machtigingen verbonden rechten en plichten in evenwicht zijn en mogen exploitanten die de markt betreden geen onnodige verplichtingen worden opgelegd.

3.4. Het voorstel zou moeten uitgaan van het algemene beginsel dat toestemming - in de vorm van een algemene machtiging dan wel individuele vergunning - altijd vereist is. Het lijkt immers geen redelijk uitgangspunt voor de lid-staten dat in een strategisch belangrijke sector als telecommunicatie diensten zonder vergunning kunnen worden verleend, tenzij dit wenselijk geacht kan worden.

3.5. Het zou moeten worden verduidelijkt dat vergunningen - ook algemene machtigingen - niet automatisch voor alle soorten telecommunicatiediensten gelden, maar slechts voor bepaalde diensten worden toegekend.

3.6. Het complexe karakter van sommige diensten waarvoor een algemene machtiging is vereist, kan ertoe leiden dat de nationale regelgevende instanties te weinig tijd krijgen om te controleren of de exploitanten de gestelde voorwaarden in acht nemen. Er moeten dan ook redelijke, op de betrokken diensten afgestemde termijnen worden vastgesteld.

3.7. Het Comité herhaalt zijn standpunt dat de belangen van de burgers niet ondergeschikt mogen worden gemaakt aan technische en commerciële belangen. Voor de werknemers zijn werk en scholing, alsook menswaardige arbeidsomstandigheden de pijlers van een vooruitstrevende, maar ook sociale informatiemaatschappij. Alleen zo kan in Europa een breed draagvlak worden gevonden voor een modern en vooruitstrevend communicatiebeleid en versterking van de Europese economie.

3.8. Het Comité is het in grote lijnen met de Commissie eens dat voor diensten waarbij gebruik wordt gemaakt van schaarse hulpbronnen, individuele vergunningen geëist kunnen worden, terwijl de overige diensten onder algemene machtigingen kunnen vallen.

3.8.1. Wel moet onderscheid worden gemaakt tussen diensten die aansluiting op het telefoonnet vereisen en diensten waarvoor dat niet het geval is. Alle diensten waarbij aanspraak gemaakt kan worden op aansluiting op het openbare net kunnen aan individuele vergunningsprocedures worden onderworpen.

3.9. Het Comité acht het noodzakelijk dat in de vorm van handelsreglementeringen eisen aan de openbare dienst worden gesteld. Wel dienen de aan de vergunningen verbonden voorwaarden in overeenstemming te zijn met de communautaire wetgeving inzake de vrijheid van vestiging en het vrij verkeer van diensten, een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen en te stroken met de mededingingsregels.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. De bepaling van artikel 9, lid 2, lijkt niet verstandig: indien in de vergunningsprocedure een algemeen beginsel tot bekendmaking wordt opgenomen, worden de lid-staten verplicht vergunningen te verlenen zonder dat de procedure is afgesloten, tenzij er gegronde redenen bestaan om tijdelijk een uitzondering te maken. Gezien het mogelijke complexe karakter van sommige diensten is de aangegeven termijn bovendien te kort.

4.2. Krachtens het richtlijnvoorstel moeten de lid-staten de bestaande beperkingen van het aantal vergunningen herzien. Dit leidt tot onzekerheid op de markt, zowel voor vergunninghouders als voor mogelijke nieuwe marktbetreders. Daarom moet aan een dergelijke herziening een aantal voorwaarden worden verbonden om ervoor te zorgen dat bedrijven de strategie die zij onder andere omstandigheden al hebben uitgestippeld, kunnen blijven volgen.

4.2.1. In het voorstel wordt uitgegaan van het algemene beginsel dat het aantal vergunningen niet op voorhand beperkt mag worden. Toch zou een dergelijke beperking moeten worden overwogen in geval van ontwikkeling van infrastructuur, vooral wanneer daarbij sprake is van het gebruik van openbare grond, omdat ook dit een schaars hulpmiddel kan zijn. Het is evenmin verstandig om ondoelmatige investeringen toe te laten die kunnen leiden tot het faillissement van de ondernemingen, met alle sociale en economische gevolgen van dien.

4.2.2. Het Comité deelt het standpunt van de Commissie dat - in gerechtvaardigde gevallen en overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel - specifieke voorwaarden aan individuele vergunningen kunnen worden verbonden. Het betreft hier eisen m.b.t. de kwaliteit, de beschikbaarheid en het voortbestaan van de dienst of het netwerk, met inbegrip van de financiële, bestuurlijke en technische competentie en voorwaarden betreffende een minimale exploitatietijd.

4.3. Alle bestaande vergunningen dienen vóór 1 januari 1999 in overeenstemming met de voorgestelde richtlijn gebracht te worden; wel is een overgangsperiode mogelijk. Er zij op gewezen dat deze overgangsperiode niet mag worden gebruikt om bepaalde, aan sommige exploitanten opgelegde verplichtingen die de handelsvrijheid kunnen beperken en daarom onverenigbaar zijn met een concurrerende markt, nog langer te handhaven.

4.4. Het Comité herhaalt dan ook () dat de maatschappelijke en sociale gevolgen bij verdere liberaliseringsmaatregelen van zeer grote betekenis zijn. In concreto heeft het Comité het volgende gesteld:

"Het Comité vreest dat met het creëren van banen in de telecomsector het feitelijke en nog te verwachten banenverlies, met name bij de tot dusver actieve openbare exploitanten, niet kan worden gecompenseerd. Hierbij moet nog worden aangetekend dat uiteraard ook banen als gevolg van de technische vooruitgang - d.w.z. door gebruik van nieuwe technologie - verloren zijn gegaan. Harmonisering en liberalisering moeten voorzichtig worden gedoseerd, ook al om in het belang van de werknemers de liberaliseringstendens te kunnen voortzetten zonder op de grenzen van maatschappelijke aanvaardbaarheid te hoeven stuiten."

4.5. De voorgestelde richtlijn dient een rechtvaardige behandeling van de verschillende marktdeelnemers te garanderen door te zorgen voor een evenwichtig pakket rechten en plichten voor de toekomstige vergunninghouders en alle bedrijven gelijke kansen te bieden. Het is immers van fundamenteel belang dat alle ondernemingen over dezelfde handelsvrijheid beschikken.

4.5.1. Net als in het voorstel voor een richtlijn inzake interconnectie wordt in het onderhavige richtlijnvoorstel de mogelijkheid voorzien, verplichtingen op te leggen aan exploitanten met "een aanzienlijke marktpositie".

4.5.1.1. De verwijzing naar dit criterium zou geschrapt moeten worden; in plaats daarvan zou moeten worden uitgegaan van de bestaande bepalingen en jurisprudentie inzake mededinging.

4.5.1.2. Dit criterium van "een aanzienlijke marktpositie" druist in tegen het principe van gelijke behandeling, aangezien het ertoe kan leiden dat bepaalde organisaties op grond van hun marktaandeel extra verplichtingen opgelegd krijgen. Daardoor zullen de huidige exploitanten hun vrijheid en concurrentievermogen zien afnemen. In een concurrerend klimaat dient een dergelijk onderscheid te worden vermeden door voor alle vergunninghouders een evenwichtig pakket rechten en plichten vast te stellen en noch gevestigde exploitanten noch nieuwkomers op de markt te bevoordelen.

4.6. Er wordt niet duidelijk aangegeven op welke basis de universele dienst verleend moet worden noch hoe deze gefinancierd dient te worden.

4.7. Het recht op aansluiting op het telefoonnet is een factor van doorslaggevend belang bij het bepalen van een pakket inherente verplichtingen. Een machtigingsregeling is dan ook noodzakelijk om er nauwlettend op toe te kunnen zien dat de betrokken ondernemingen voldoen aan de algemene doelstelling van de machtiging, d.w.z. de verplichtingen die aan de aansluiting op het openbaar net zijn verbonden.

4.7.1. De belangrijkste verplichtingen die aan aansluiting op het openbaar net verbonden kunnen worden, zijn: het verlenen van diensten aan het publiek, het nakomen van de essentiële eisen en het in acht nemen van een aantal, ter waarborging van de mededinging vastgestelde transparantiebepalingen inzake de voorwaarden die door de nieuw-aangesloten marktdeelnemers worden gehanteerd.

4.8. Hoewel de in artikel 2 gegeven definitie van de "één enkel loket vergende aanvraagprocedure" al een verwijzing naar meerdere lid-staten bevat, dient te worden verduidelijkt dat deze procedure alleen van toepassing is op het verlenen van diensten in meer dan één lid-staat.

4.8.1. Voor deze "één enkel loket vergende procedure" dienen wel redelijke termijnen worden vastgesteld, die op het complexe karakter van de betrokken diensten zijn afgestemd.

4.9. Het Comité is van mening dat er een volledig bevoegd Europees regelgevend orgaan moet komen. De Commissie zou hiertoe de nodige voorstellen moeten indienen.

4.10. Het Commissievoorstel voorziet in de oprichting van een Telecommunicatiecomité van de Europese Unie (EUTC), dat een raadgevende functie krijgt.

4.10.1. De Commissie zou duidelijker moeten aangeven welke maatregelen zij op grond van de artikelen 13 en 17 van het richtlijnvoorstel kan vaststellen. Wat de rol van het Telecommunicatiecomité van de Europese Unie betreft, lijkt de in artikel 13 voorgestelde oplossing nl. onbevredigend; er wordt verwezen naar artikel 17, waarin slechts samenvattend wordt bepaald dat de Commissie maatregelen kan nemen, zonder dat gespecificeerd wordt welke maatregelen dat zijn of hoe deze uitgevoerd zullen worden.

4.10.2. Aangezien de Commissie toch al in het EUTC vertegenwoordigd is, ligt het bovendien voor de hand, de procedures van de artikelen 13 en 17 te vereenvoudigen door meteen dit EUTC met het vaststellen van de bedoelde maatregelen te belasten.

Brussel, 24 april 1996.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 301 van 13. 11. 1995, blz. 24.