COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 06.12.1996 
COM(96) 636 def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
EN HET EUROPEES PARLEMENT 
OVER HET AGROMONETAIRE STELSEL VOOR DE INTERNE 
MARKT 
Periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 

INHOUDSOPGAVE 
Inleiding 
I. HOOFDVERSLAG 
A. Overzicht van de geconstateerde agromonetaire effecten 
B. Analyse, vooruitzichten en voorstellen 
II. ANALYSE VAN DE AGROMONETAIRE EFFECTEN 1995/96 
A. De monetaire ontwikkelingen 
1. De representatieve marktkoersen 
2. De landbouwomrekeningskoersen 
B. De agromonetaire mechanismen 
1. De regelgeving 
2. Compenserende steun 
C. Economische effecten 
1. Prijzen 
2. Handelsverkeer 
3. Inkomens 
D. Financiële gevolgen 
1. Methodologische aspecten 
2. Uitkomsten van de ramingen 
Nationale valuta's : 
BLF : Belgische en Luxemburgse frank HFL: Gulden 
DKR: Deense kroon IRL: Iers pond 
DM: Duitse mark LIT: Lire 
DRA: Drachme ÖS: Oostenrijkse schilling 
ESC: Escudo PTA: 
FF: Franse frank SKR: 
FMK: Finse mark UKL: Peseta 
Zweedse kroon 
Pond sterling 
Dollar 
Verklaring van andere afkortingen : 
VOB 97 Voorontwerp van begroting 1997 
VOGAB 96 Voorontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting 1996 
LOK Landbouwomrekeningskoers 
RMK Representatieve marktkoers 
VERSLAG AAN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 
OVER HET AGROMONETAIRE STELSEL VOOR DE INTERNE MARKT 
Periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 
Inleiding 
Dit verslag van de Europese Commissie vloeit voort uit de verbintenis die is aangegaan 
op de van 19 tot en met 22 juni 1995 gehouden zitting van de Raad "Landbouw": 
"De Commissie verbindt zich ertoe om jaarlijks een verslag op te stellen waarin 
de gevolgen van de monetaire schommelingen en de vigerende agromonetaire 
regeling voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de interne markt worden 
geanalyseerd, te zamen met passende voorstellen om de mogelijkerwijs hieruit 
voortvloeiende problemen te ondervangen". 
Hiermee wordt tevens gevolg gegeven aan de initiatiefresoluties van het Europees 
Parlement van 19 september 1995 over het agromonetaire stelsel1, waarbij de Commissie 
onder andere werd verzocht "een gedetailleerde evaluatie uit te voeren van alle gevolgen 
van hoger genoemd Raadsbesluit2, met name voor de begroting van de Unie". 
Het verslag behandelt voor de periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 (periode 
1995/96) het landbouweconomische aspect. Het omvat een hoofdverslag, bestaande uit een 
beknopte becommentarieerde voorstelling van de vastgestelde ontwikkelingen en een 
aantal voorstellen om de geconstateerde problemen aan te pakken, en een analyse van de 
agromonetaire gebeurtenissen in de periode 1995/96 en van de effecten ervan. 
In de delen A en B van de analyse wordt een beschrijving gegeven van de monetaire en 
agromonetaire gebeurtenissen, met inbegrip van de toekenning van compenserende steun, 
die in de verslagperiode hebben plaatsgevonden. Omdat de voorgaande verslagperiode van 
1 januari 1993 tot en met 30 juni 19943 liep, worden ook de gebeurtenissen van eind 
1994/begin 1995 hier kort behandeld omwille van de continuïteit van de verslaggeving 
over de agromonetaire ontwikkelingen sedert de voltooiing van de interne markt op 1 
januari 1993. 
Deel C schetst de economische gevolgen van de gebeurtenissen voor de landbouwmarkten 
en de landbouwinkomens. In verband met het beschikbare cijfermateriaal betreffen de 
vergelijkingen perioden van 12 maanden (van juli tot juni) voor de prijzen, kalenderjaren 
voor het handelsverkeer en fictieve jaren voor de inkomens. 
Gezamenlijke resolutie van 19 september 1995 over het agromonetaire stelsel, nr. PE 193.731, op basis 
van artikel 40, lid 5, van het reglement van het Parlement. 
Bedoeld is het op de zitting van 19 tot 22 juni 1995 door de Raad genomen besluit op grond waarvan, 
enerzijds, Verordening (EG) nr. 1527 van de Raad van 29 juni 1995 tot vaststelling van de 
compenserende steun in verband met de verlaging van de landbouwomrekeningskoersen voor bepaalde 
valuta's (PBEG nr. L 148 van 30.6.1995, blz. 1) en, anderzijds, Verordening (EG) nr. 2611/95 van de 
Raad van 25 oktober 1995 inzake de mogelijkheid tot toekenning van nationale compenserende steun 
voor inkomensverliezen in de landbouw als gevolg van monetaire schommelingen in andere Lid-Staten 
(PBEG nr. L 268 van 10.11.1995, blz. 3) zijn vastgesteld. 
COM(94)498 def. 
Deel D onderzoekt de gevolgen van het ngromoncUiirc stelsel voor de uitgaven van de 
Gemeenschap. De ramingen worden gemaakt op basis van de in uitvoering zijnde 
begroting 1996 en het voorontwerp van begroting 1997 in de versie van 30 juni 1996. De 
begrotingsperioden duren 12 maanden en beginnen op 16 oktober. 
De gegevens die als basis voor dit verslag hebben gediend, zijn in de vorm van tabellen 
en grafieken opgenomen in een afzonderlijk werkdocument van de diensten van de 
Commissie. 
I. HOOFDVERSLAG 
A. Overzicht van de vastgestelde agromonetaire effecten 
1. Ontwikkeling van de omrekeningskoersen 
In de periode 1995/96 (juli 1995 - juni 1996) hebben zich geen grote monetaire 
schommelingen voorgedaan. Voor minstens de helft van de communautaire 
valuta's is de ontwikkeling in de periode evenwel uitgesproken atypisch te 
noemen: traditioneel sterke valuta's zijn nu in waarde gedaald en valuta's die in 
het verleden talrijke waardeverminderingen hebben ondergaan, in waarde gestegen. 
Sinds op 1 februari 1995 het "switch-over"-mechanisme buiten werking is gesteld, 
volgen alle landbouwomrekeningskoersen (LOK's) zowel opwaarts als neerwaarts 
de ontwikkeling van de representatieve marktkoersen (RMK's). Dit gebeurt 
volgens een asymmetrisch mechanisme, waarbij voor een verlaging van de LOK's 
voor valuta's die revalueren1 (lagere regelingsprijzen in nationale valuta) grotere 
monetaire afwijkingen en langere referentieperioden gelden dan voor een 
verhoging van de LOK's. 
In zijn algemeenheid bezien, is de uitkomst van de monetaire afwijkingen voor 
alle valuta's bijeen positief. Er was namelijk ofwel voor de LIT ofwel voor de 
SKR altijd een positieve monetaire afwijking van meer dan 4 punten. Hierdoor 
bleef voor negatieve afwijkingen steeds een zeer beperkte marge van minder dan 
1 punt over2, wat heeft geleid tot tal van kleine tot minieme devaluaties, die in 
82% van de gevallen niet meer dan 0,5% bedroegen. 
Kort na de agromonetaire besluiten van de Raad van juni 1995 zijn de LOK's 
voor 5 valuta's "aanzienlijk"3 verlaagd. Het "aanzienlijke" deel van de 
LOK-verlaging bedroeg 0,496% voor de DKR en varieerde van 2,193 tot 2,572% 
voor de BLF, DM, ÖS en HFL. 
Met betrekking tot de andere gerevalueerde valuta's valt te vermelden dat de 
monetaire afwijking van de PTA zich stabiliseerde na een "niet aanzienlijke" 
revaluatie van 2,9% in juli 1995 en dat de LOK voor de LIT in de periode 
1995/96 4 "niet aanzienlijke" verlagingen, die bij mekaar 12,1% bedroegen, heeft 
ondergaan. 
De LOK voor de SKR werd in 3 keer met in totaal 9,9% naar beneden aangepast, 
waarvan één keer "aanzienlijk" met 1,734%. Op 7 juli 1996 werd de LOK 
nogmaals aanzienlijk verlaagd. 
De in het kader van het agromonetaire stelsel toegepaste landbouwomrekeningskoersen drukken de 
waarde van 1 ecu in nationale valuta uit. Een devaluatie ten opzichte van de ecu betekent bijgevolg 
dat deze koersen worden verhoogd, een revaluatie dat zij worden verlaagd. 
Als de grootste positieve afwijking en de grootste negatieve afwijking tezamen gedurende een aantal 
referentieperioden meer dan 5 punten bedragen, moeten de LOK's worden aangepast om de monetaire 
afwijkingen te reduceren. 
Een "aanzienlijke" verlaging van de LOK is een verlaging die de officiële prijzen in nationale valuta 
met meer dan de effecten van eventuele devaluaties in de 3 voorgaande jaren doet dalen. Voor het 
ramen van deze effecten wordt respectievelijk 2/3 en 1/3 van de door de LOK's veroorzaakte 
verhogingen van de regelingsprijzen sedert de jaren -2 en -3 in aanmerking genomen. 
Noemenswaardige devaluaties vielen te noteren voor slechts 2 valuta's, de DRA 
en de FMK. De verhogingen van de LOK's bedroegen respectievelijk 3,1% en 
3,5%. 
2. Specifieke maatregelen van de Raad voor de "aanzienlijke" revaluaties 
In een situatie van dreigende "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, 
HFL en ÖS heeft de Raad eind juni 1995 bij Verordening (EG) nr. 1527/95 
passende maatregelen genomen. Toen eind december 1995 identieke dreigingen 
de kop opstaken voor de FMK en de SKR, stelde de Raad bij Verordening (EG) 
nr. 2990/954 soortgelijke maatregelen vast, die naderhand tot en met 31 december 
1996 zijn verlengd. 
Deze maatregelen stellen de artikelen 7 en 8 van de agromonetaire 
basisverordening5 buiten werking en voorzien in compenserende steun met een 
forfaitair karakter en bevriezing van de landbouwomrekeningskoersen. Op grond 
van het voornoemde artikel 7 wordt, bij een revaluatie die groter is dan de 
devaluaties in de voorgaande twee jaar, het bedrag in ecu van de meeste vormen 
van directe steun aan de producenten6 verhoogd om een daling van de waarde 
daarvan in de betrokken valuta te voorkomen. Rekening houdende met het 
budgettaire gewicht van de betrokken steunmaatregelen - bijna 60% van het 
EOGFL-Garantie - zou een dergelijke maatregel per jaar en per procent revaluatie 
ongeveer 250 miljoen ecu kosten. Artikel 8 van de basisverordening voorziet 
bovendien in compenserende steun voor inkomensverlies dat het gevolg is van de 
prijseffecten van LOK-verlagingen. Deze steun wordt pas na een observatieperiode 
van 12 maanden toegekend, op basis van de veroorzaakte daling van de 
landbouwinkomens. 
3. De bevriezing van de LOK's 
De bevriezing van de LOK's voor de in artikel 7 van de agromonetaire 
basisverordening bedoelde steun heeft betrekking op de koersen zoals die van 
toepassing waren op 23 juni 1995, of op 11 januari 1996 voor de SKR, en geldt 
tot 1 januari 1999, het voor de introductie van de Europese munt vastgestelde 
tijdstip. Dit betekent uiteraard dat de verhoudingen tussen de Lid-Staten wat 
betreft het niveau van de communautaire steun tijdelijk worden gewijzigd. 
Rekening houdende met de ontstaansfeiten7 van de LOK's voor de betrokken 
steun, wordt de waarde van diverse soorten steun in feite bevroren tot en met 30 
juni 1999. In nationale valuta leidt dit, voornamelijk in het geval van Zweden, tot 
PBEG nr. L 312 van 23.12.1995, blz. 7; verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1451/96 
(PBEG nr. L 187 van 26.7.1996, blz. 1). 
Verordening (EEG) nr. 3813/92 (PBEG nr. L 387 van 31.12.1992, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij 
Verordening (EG) nr. 150/95 (PBEG nr. L 22 van 31.1.1995, blz. 1). 
Per hectare of grootvee-eenheid vastgestelde forfaitaire steun en steun van structurele of 
milieu-technische aard. 
Voor de bepaling van het betrokken bedrag wordt de waarde van de LOK op de datum van het 
ontstaansfeit toegepast. Voor de in het kader van de GLB-hervorming vastgestelde steun per hectare 
is de datum van het ontstaansfeit I juli. Voor de meeste andere in artikel 7 van Verordening 3813/92 
bedoelde steunvormen is het 1 januari. 
een aantasting van het evenwicht tussen de verschillende landbouwsectoren inzake 
de in ecu vastgestelde steun. 
De afwijkingen tussen de bevoren LOK's en de RMK's zijn in het geval van de 
in juni en juli 1995 gerevalueerde valuta's doorgaans kleiner geworden. De 
monetaire afwijking van de bevroren LOK voor de SKR is daarentegen behoorlijk 
groot geworden voor wat betreft de steun per hectare: voor het verkoopseizoen 
1996/97 zullen de steunbedragen in Zweden 11% boven het actuele LOK-niveau 
liggen. 
4. De compenserende steun voor aanzienlijke verlagingen van de LOK's 
Op grond van de Verordeningen (EG) nr. 1527/95 en 2990/95 kan hiervoor 
compenserende steun worden toegekend, tot een maximum dat wordt vastgesteld 
uitgaande van de verwachte effecten van de aanzienlijke verlagingen van de 
LOK's en van de jongst beschikbare inkomensstatistieken. De steun wordt 
uitbetaald in 3 degressieve tranches van 12 maanden en wordt voor 50% door de 
Europese Unie gefinancierd, onafhankelijk van het gedeelte dat door de Lid-Staat 
als aanvulling wordt toegekend. 
Aan het einde van de periode 1995/96 hadden de zes Lid-Staten waarop 
Verordening (EG) nr. 1527/95 betrekking heeft, een ontwerp-steunmaatregel 
gemeld. De Commissie heeft tegen die ontwerpen geen bezwaar gemaakt. 
Zweden heeft in de verslagperiode geen ontwerp gemeld, maar beschikt hiervoor 
op grond van Verordening (EG) nr. 2990/95 over een extra termijn van 
6 maanden. 
Luxemburg en Duitsland hebben besloten de maximaal toegestane steun toe te 
kennen en hebben hiervoor op de nationale begroting een even groot bedrag 
uitgetrokken als het uit het EOGFL gefinancierde bedrag. België is voornemens 
zelf een toeslag van 15% van het toegestane maximum op de financiering door de 
EU (50%) te geven. Denemarken, Nederland, en Oostenrijk kennen geen 
aanvullend bedrag toe. 
Behalve in Denemarken, Duitsland en Nederland wordt aan de landbouwers 
rechtstreeks een aan de produktie in het verleden gebonden bedrag toegekend. De 
eerstgenoemde drie Lid-Staten kennen voor de derde tranche een minder aan de 
omvang van de produktie gebonden bedrag toe, omdat de steun anders lager zou 
liggen dan 400 ecu per bedrijf. 
5. De steun ter compensatie van de effecten van devaluaties in andere 
Lid-Staten 
Om de gevolgen van de belangrijke devaluaties van begin 1995 op te vangen, 
heeft de Raad Verordening (EG) nr. 2611/95 vastgesteld, op grond waarvan de 
Lid-Staten nationale steun kunnen toekennen ter compensatie van de effecten op 
het inkomen van sommige producenten van de devaluaties die vóór 31.12.1995 in 
andere Lid-Staten hebben plaatsgevonden. Deze steun moet ter goedkeuring aan 
de Commissie worden voorgelegd, degressief zijn en voor ten hoogste 3 jaar 
worden toegekend. Hij mag voor een bepaalde produktie, vergeleken met de 
situatie zoals zij zonder de devaluatie zou zijn geweest, geen voordelen opleveren. 
Frankrijk en later ook België hebben vóór 30 juni 1996, de uiterste datum, 
voorgenomen steunregelingen gemeld. Deze omvatten één jaartranche en zijn 
bedoeld om de gevolgen van de devaluatie van de LIT voor de rundvleessector te 
compenseren. De Commissie heeft geen bezwaar gemaakt, omdat de betrokken 
nationale markten al dan niet rechtstreeks in zeer belangrijke mate van de 
Italiaanse markt afhankelijk zijn. 
6. Overzicht van de agromonetaire compensaties 
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de gemelde en goedgekeurde 
steunmaatregelen. Alle bedragen zijn uitgedrukt in miljoenen ecu op basis van de 
RMK op 1.7.1996. De tweede en de derde tranche van de compenserende steun 
in verband met aanzienlijke verlagingen van de LOK, bedragen respectievelijk 
twee derde en een derde van de in de tabel opgenomen eerste tranche. 
Lid-Staten 
Verordening (EG) 
nr. 1527/95 
België 
Luxemburg 
Denemarken 
Duitsland 
Nederland 
Oostenrijk 
Verordening (EG) 
nr. 2990/95 
Zweden 
Verordening (EG) 
nr. 2611/95 
België 
Frankrijk Aanzienlijke 
verlaging van 
de LOK (%) 
2.193 
2.193 
0.496 
2.229 
2.572 
2.264 
1.734 Maximumsteun 
(x 1 miljoen 
ecu) 
40.2 
3.2 
8.0 
216.7 
101.4 
38.7 
20.8 Mededelingen 
EU-financiering 
(x 1 miljoen ecu) 
20.5 
1.6 
4.0 
108.3 
50.7 
19.4 
0 
0 Mededelingen 
nationale 
financiering (x 1 
miljoen ecu) 
6.1 
1.6 
0.0 
108.3 
0.0 
0.0 
3.3 
17.3 
7. De omrekeningskoers voor de invoerrechten 
Bij Verordening (EG) nr. 1428/95 van de Commissie is voor de 
omrekeningskoersen voor in ecu vastgestelde invoerrechten een overgangsregeling 
ingesteld waarbij, in plaats van de jaarlijkse koers van het douanetarief, een 
maandelijkse koers wordt toegepast. Omdat de Raad en het Parlement het 
onderzoek van het voorstel van de Commissie, dat met name tot doel heeft de in 
hetdouanetarief vastgestelde jaarlijkse koers te wijzigen, op 30.6.1996 niet hadden 
voltooid, heeft de Commissie de toepassing van de maandelijkse overgangskoers 
met één jaar verlengd. 
De maandelijkse overgangskoers geldt evenwel slechts voor de invoerrechten die 
niet worden vastgesteld bij "besluiten inzake het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid" in de zin van artikel 1 van de agromonetaire basisverordening. 
In de andere gevallen is de landbouwomrekeningskoers van toepassing. Het 
gebruik van verschillende omrekeningskoersen heeft hier en daar geleid tot 
economische anomalieën en tot een zeer complexe administratie, met vergissingen 
en rechtsonzekerheid tot gevolg. De Commissie heeft derhalve in februari 1996 
voorgesteld het agromonetaire stelsel te wijzigen, d.w.z. de toepassing van de 
landbouwomrekeningskoers achterwege te laten en nog slechts één koers te 
gebruiken voor de invoerrechten op landbouwprodukten. Op 30 juni 1996 had de 
Raad hierover nog geen besluit genomen. 
8. Algemene opmerkingen inzake de economische effecten 
In theorie kunnen enkel de marktprijzen van produkten waarvoor een 
interventieregeling geldt (granen, suiker, zuivel en rundvlees) door de LOK's 
beïnvloed worden. Via de prijzen van die produkten kan de ontwikkeling van de 
LOK's derhalve gevolgen hebben voor het landbouwersinkomen. Bovendien kan 
het handelsverkeer moeilijkheden ondervinden wanneer hetzij de LOK's en de 
RMK's, hetzij de marktprijzen en de interventieprijzen in nationale valuta 
uiteenlopen. 
De overige produkten daarentegen, waarvoor de markt niet door een 
interventieregeling wordt gestuurd, worden niet door de LOK's beïnvloed. Sterke 
en plotselinge schommelingen van de LOK's kunnen echter de handel in die 
produkten verstoren, met name wanneer de marktprijzen niet met de monetaire 
ontwikkelingen meegaan. 
De landbouwinkomens ten slotte ondergaan niet alleen de gevolgen van de 
monetaire ontwikkelingen voor de prijzen, maar zijn ook rechtstreeks onderhevig 
aan de schommelingen van de voor de directe steun aan de producenten toegepaste 
LOK's. 
9. Effecten op de marktprijzen 
In 1995/1996 hebben zich geen belangrijke devaluaties voorgedaan. De 
belangrijkste gevolgen kunnen in die periode de volgende ontwikkelingen van de 
LOK's hebben gehad : 
de aanhoudend sterke waardestijging van de LIT (12,1%) en van de SKR 
(9,9%); 
de "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL, ÖS in juni en 
juli 1995 en van de SKR in januari 1996. 
Voor produkten waarvoor geen interventieregeling geldt die de marktprijzen 
beïnvloedt, is er, zoals verwacht mocht worden, geen enkel verband tussen de 
ontwikkeling van deze prijzen en die van de LOK's.Voor de overige produkten 
heeft de analyse alleen betrekking op de sectoren waarvoor bruikbare gegevens 
voorhanden zijn en op één enkele representatieve markt per betrokken Lid-Staat. 
De marktprijzen voor zachte tarwe zijn in de verslagperiode veel hoger dan de 
interventieprijzen in nationale valuta. Op dit ongewoon hoge niveau worden de 
marktprijzen weinig beïnvloed door de kleine agromonetaire schommelingen. 
Ondanks de grillige ontwikkeling is de algemene tendens van de marktprijzen over 
het geheel genomen niet in tegenspraak met die van de interventieprijzen in 
nationale valuta. De ontwikkeling van beide prijzen is ongeveer parallel, maar de 
correlaties zijn zeer zwak, zodat het bestaan van oorzakelijke verbanden betwijfeld 
kan worden. In weerwil van een lichte onzekerheid in de context van hoge 
marktprijzen in 1995/1996, zijn geen agromonetaire verlagingen van de 
graanprijzen als gevolg van de revaluaties voorgekomen. 
De marktprijzen voor magere-melkpoeder en boter lagen in de eerste helft van het 
melkprijsjaar 1995/1996 op een uitzonderlijk hoog peil. Er is geen verband waar 
te nemen tussen de revaluaties van de LIT en de SKR enerzijds en de fluctuaties 
van de marktprijzen anderzijds. Voor de valuta's die in juni en juli 1995 
aanzienlijk in waarde stegen, zijn de marktprijzen klaarblijkelijk niet gedaald als 
gevolg van de ontwikkeling van de LOK's. Ook zonder een aanzienlijke revaluatie 
zouden de prijzen in de betrokken valuta's zeer waarschijnlijk niet of niet sterker 
gestegen zijn. 
De prijzen voor vlees van jonge runderen zijn begin 1995 sterk gedaald tot een 
peil dat (bijna) de drempel van de toepassing van interventiemaatregelen bereikte. 
Daarna was er, eind 1995, een duidelijk prijsherstel tot het tijdstip waarop de 
BSE-crisis uitbrak. In bepaalde Lid-Staten is de prijsdaling tussen maart en 
juli 1995, d.w.z. net vóór het begin van de verslagperiode, waarschijnlijk 
gedeeltelijk beïnvloed door de prijzen in LIT, die geen gelijke tred hielden met 
de stijging van de LOK's. Na juli 1995 zijn de lage prijzen in LIT nagenoeg op 
hetzelfde peil gebleven : aangezien zij in de voorafgaande periode niet waren 
gestegen, gingen zij ook niet mee met de neerwaartse ontwikkeling van de LOK. 
De marktprijzen in SKR, een andere valuta die in het verkoopseizoen 1995/1996 
sterk in waarde gestegen is, hebben de daling van de LOK vrij goed gevolgd. De 
daling van de marktprijzen voor rundvlees voor de valuta's die aan het begin van 
het verkoopseizoen aanzienlijk revalueerden, houdt - in tegenstelling tot de granen 
en zuivelprodukten - waarschijnlijk verband met de ontwikkeling van de LOK's. 
10. Effecten op het handelsverkeer 
Op korte termijn zijn door de omvang van de maandelijkse schommelingen van 
de uitvoerwaarde in bijna alle gevallen de eventuele monetaire effecten niet 
zichtbaar. 
Wat de handel betreft van landen die handel drijven met de Lid-Staten waarvan 
de valuta aanzienlijk gedevalueerd is, kan uit de statistieken evenmin worden 
opgemaakt dat er een samenhang bestaat tussen de totale uitvoer van een bepaalde 
sector en de monetaire schommelingen op korte termijn. 
Voorts kunnen zich, wat de eventuele agromonetaire effecten op korte termijn 
betreft, bij produkten waarvoor een uitvoerrestitutie verleend wordt, in beginsel 
verleggingen van het handelsverkeer voordoen bij belangrijke gecumuleerde 
monetaire afwijkingen. Toch geven de uitvoerstatistieken geen verschuivingen te 
zien die aan deze agromonetaire afwijkingen toegeschreven kunnen worden. Dat 
betekent uiteraard niet dat er geen alleenstaande gevallen zijn geweest. Doch zelfs 
bij een belangrijke gecumuleerde afwijking die twee maanden aanhoudt, zoals 
10 
einde 1995 het geval was, ontstaan geen systematisch georganiseerde verleggingen, 
doordat de exporteurs er niet zeker van zijn dat deze situatie zal voortduren. 
Over de langere termijn blijken er volgens de analyse van de statistieken echter 
wel bepaalde verbanden te zijn. Tussen 1992 en 1995 geven de indexcijfers van 
het concurrentievermogen, die de monetaire ontwikkelingen en de ontwikkeling 
van de produktiekosten weerspiegelen, hetzelfde verloop te zien als de in nationale 
valuta uitgedrukte waarde van de uitvoer na inflatiecorrectie (d.w.z. bij 
gelijkblijvende koopkracht). Het effect op de concurrentiekracht openbaart zich 
evenwel slechts in een grotere winst bij uitvoer, en niet in de uitgevoerde 
hoeveelheden en de marktaandelen. 
11. Effecten op de inkomens 
Om een idee te krijgen van de mate waarin de LOK's van de periode 1995/1996 
de inkomens over een periode van twaalf maanden beïnvloed hebben, diende een 
aantal ramingen en hypothesen te worden gemaakt. 
Volgens de resultaten van deze simulatie van het totale effect van de LOK's van 
1995/1996 over een periode van twaalf maanden, blijkt dat de LOK's een 
belangrijk inkomenseffect hebben en dat dit effect naargelang van de Lid-Staten 
verschilt. 
Het effect van de ontwikkeling van de LOK's in 1994/95 ten opzichte van de 
LOK's van 1995/96 is vrij gering, namelijk minder dan 2 % voor de meeste Lid-
Staten. Voor drie Lid-Staten is het gunstige effect van de ontwikkeling van de 
LOK's op jaarbasis veel groter, namelijk voor : 
- Zweden (+ 7,2 %) dankzij de verhoging van de hectaresteun; 
- Italië en het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk + 4,1 % en 4,5 %) dankzij de 
verhogingen van prijzen en steunbedragen; het effect is in Italië voor twee 
derden en in het Verenigd Koninkrijk voor de helft aan die steunverhoging toe 
te schrijven. 
Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,7 % bedragen, d.i. 
1 559 miljoen ecu. 
De toepassing van het agromonetaire stelsel, had voor alle Lid-Staten een gunstig 
inkomenseffect, vergeleken met een situatie waarin in de periode 1995/1996 in de 
plaats van een LOK de RMK zou zijn toegepast. 
De inkomensstijging is ook hier weer het grootst in Zweden (+ 8,8 %). De andere 
Lid-Staten waar sprake is van een zeer gunstig inkomenseffect zijn Luxemburg 
(+ 5,6 %), Duitsland (+ 4,6 %), België en Denemarken (+ 3,8 %). Het effect is 
minder sterk in Oostenrijk (+ 2,5 %), doordat het landbouwinkomen er voor een 
groot deel bestaat uit nationale steun, die buiten de agromonetaire regeling valt. 
In Nederland, Ierland, Italië en Spanje heeft de LOK het landbouwinkomen met 
ongeveer 2 % verhoogd. In de overige Lid-Staten bedraagt de verhoging slechts 
circa 1 % of, in Griekenland en Portugal, zelfs minder. 
Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,9 % bedragen, dat is 
1 718 miljoen ecu. 
11 
12. De lasten van het verleden en de begroting 
De begroting van de Gemeenschap draagt op agromonetair gebied zware lasten uit 
het verleden met zich mee. Deze zijn een erfenis van het 
"switch-over"-mechanisme (ook wel de "groene ecu" genoemd), dat op 1 februari 
1995 is opgeheven. De overgang ging gepaard met een algemene verhoging van 
de prijzen en bedragen in ecu met bijna 20% om de gevolgen van de terugkeer 
van de omrekeningskoersen voor de landbouw naar een reëel peil op te vangen. 
De effecten van het groene-ecumechanisme, die zich hebben geopenbaard in de 
verhoging van de prijzen in ecu, betekenen voor de begrotingen 1996 en 1997 een 
uitgave van resp. 6 800 en 6 920 miljoen ecu. 
De effecten van de groene ecu die doorwerken via de van de wereldmarktprijs 
afhankelijke bedragen, kosten volgens schattingen nog eens 1 320 miljoen ecu 
extra per jaar. 
De agromonetaire prijsverlagingen in 1990 en 1993, met 1,46% in totaal, hebben 
een extra uitgave van ongeveer 340 miljeon ecu per jaar voorkomen. 
Alles bijeen betekenen de effecten van de agromonetaire problemen uit het 
verleden jaarlijks een uitgave van 7 800 à 7 900 miljoen ecu, d.i. bijna 20% van 
de totale uitgaven van het EOGFL-Garantie. 
13. De kostprijs van de gebeurtenissen in 1995/96 
Aan de hand van de tabel hierna kan worden vastgesteld dat deze gebeurtenissen 
jaarlijks 1 200 à 1 300 miljoen ecu zullen kosten, bovenop de uitgaven die door 
de effecten uit het verleden worden teweeggebracht. 
Ongeveer twee derde van de met de gebeurtenissen in 1995/96 samenhangende 
kosten (800 à 900 miljoen ecu) is toe te rekenen aan effecten van de franchises. 
Deze kosten zijn voornamelijk een gevolg van de asymmetrie van de 
mechanismen, waarbij positieve monetaire afwijkingen tot 5 punten kunnen 
bedragen, maar de negatieve afwijkingen in de meeste gevallen begrensd zijn tot 
een niveau dat gekoppeld is aan de hoogste positieve afwijking, verminderd met 
5 punten. Bovendien speelt bij forse, ononderbroken revaluatie van sommige 
valuta's - zoals in de periode 1995/96 het geval is geweest - de duur van de 
bevestigingsperioden een niet te verwaarlozen rol doordat de grootste positieve 
afwijkingen lang in stand worden gehouden. 
De kostprijs van het werken met ontstaansfeiten - moeilijk te drukken zonder de 
markten te verstoren - bedraagt ongeveer 100 miljoen ecu per jaar. Deze uitgave, 
die volledig los staat van de LOK, wordt veroorzaakt door de monetaire 
ontwikkelingen tussen de datum van het ontstaansfeit (het feit waardoor het doel 
van de transactie wordt bereikt) voor het betrokken bedrag en de datum waarop 
de uitgave ten laste van de begroting geboekt wordt. Dit is ongewoon hoog omdat 
in de periode 1995/96 appreciërende en depreciërende valuta's mekaar niet in 
evenwicht hebben gehouden. 
12 
De aan de bevriezing van de LOK's verbonden kosten zijn progressief vanwege 
de spreiding van de ontstaansfeiten en zullen uiteindelijk 185 miljoen ecu 
bedragen. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 1 januari 1999, heeft zij ook 
gevolgen voor de begroting van het jaar 2000. 
De uitgaven voor compenserende steun kunnen vanaf einde 1997 wellicht 
verminderen door verdiscontering van de depreciaties die plaatsgevonden hebben 
na de aanzienlijke revaluaties die tot deze steun aanleiding hebben gegeven. 
Kostprijs agromonetaire 
gebeurtenissen 1995/96 
Bevriezing LOK's 
Compenserende steun 
Franchises 
Ontstaansfeiten 
TOTAAL 1996 
111 
201 
817 
107 
1 236 1997 
180 
141 
890 
104 
1 315 1998 
185 
70 
916 
-
1 171 1999 
185 
2 
913 
-
1 100 
De hoofdbegunstigde van het agromonetaire stelsel in 1996 is Zweden: de in SKR 
uitgedrukte uitgaven ten gunste van dit land nemen met 11,2% toe. Dit is het gevolg van 
de effecten van de franchises en de ontstaansfeiten in een conjunctuur van sterke 
monetaire appreciatie. Ook als deze effecten in de toekomst zouden wegvallen, zal 
Zweden in belangrijke mate voordeel blijven hebben bij het stelsel, vanwege de 
bevriezing van de LOK's, die vanaf 1997 te voelen zal zijn. 
De communautaire agromonetaire uitgaven voor Italië zijn in 1996 met 5,6% toegenomen, 
waarmee het land de tweede positie onder de begunstigden inneemt. Deze stijging heeft 
te maken met de appreciatie van de LIT in de verslagperiode. Het is twijfelachtig of deze 
situatie in de toekomst zal aanhouden. 
Vervolgens komen, met uitgavenstijgingen variërend van 4,7% tot 3,8%, de Lid-Staten 
waarvan de LOK's in juni en juli 1995 zijn bevroren. De monetaire conjunctuur heeft in 
het geval van de betrokken Lid-Staten een matigende invloed gehad op de effecten van 
de franchises. Dit zou in de toekomst anders kunnen zijn. 
Om de weerslag te bepalen van de maatregelen waartoe de Raad in juni 1995 heeft 
besloten, d.w.z. de bevriezing van de LOK's en de forfaitaire compenserende steun in de 
plaats van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92, is een raming gemaakt 
van de uitgaven die de agromonetaire mechanismen zonder de ingreep hadden 
teweeggebracht. Het resultaat is een besparing van bijna 8 900 miljoen ecu over een 
periode van 4 jaar, of gemiddeld ruim 2 200 miljoen ecu per jaar. 
Deze enorme kosten waarmee de toepassing van de bovengenoemde artikelen 7 en 8 
gepaard zou zijn gegaan, waren voornamelijk toe te rekenen geweest aan het op peil 
13 
houden van de steun per hectare in Zweedse kroon (waarvoor in ecu een verhoging met 
10% nodig was geweest). Mocht artikel 7 om enigerlei reden slechts voor de aanzienlijke 
revaluaties van juni en juli 1995 zijn toegepast, dan zouden de extra uitgaven in 
vergelijking met de huidige situatie altijd nog om en bij de 2 500 miljoen ecu over 4 jaar 
( 1996- f999) hebben bedragen. 
B. Analyse, vooruitzichten en voorstellen 
1. Algemeen 
De analyse van de agromonetaire gebeurtenissen in de periode 1995/96 laat een 
aantal technische, economische en financiële tekortkomingen van het systeem 
zien. Sommige daarvan kunnen, afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen, 
problematische proporties aannemen. 
Er moet rekening worden gehouden met drie cruciale ontwikkelingen: de 
economische en monetaire unie, de uitbreiding van de Europese Unie en de 
toekomst van het GLB. De voorstellen die worden gedaan om de problemen aan 
te pakken, zullen afhankelijk zijn van, enerzijds, de urgentie en de omvang van 
de agromonetaire problemen die zich aandienen en, anderzijds, de opties en de 
tijdschema's waarvoor met betrekking tot de bovengenoemde drie ontwikkelingen 
wordt gekozen. 
2. Financiële tekortkomingen 
De zware en niet te verlagen financiële lasten van het verleden vormen een 
treffende illustratie van de orde van grootte van de uitgaven waartoe het 
agromonetaire stelsel in een paar jaar tijd aanleiding kan geven. Niettegenstaande 
de kosten van het huidige stelsel als hoog mogen worden bestempeld, bedragen 
zij aanmerkelijk minder dan wat men had moeten uitgeven bij toepassing van de 
oorspronkelijk voor aanzienlijke revaluaties vastgestelde mechanismen. De 
maatregelen die de Raad op dit gebied heeft genomen, betreffende de 
compenserende steun en de bevriezing van de LOK's, blijken dus volkomen te 
rechtvaardigen. De met deze maatregelen samenhangende kosten zijn aldus bezien 
vrij redelijk te noemen, al hadden sommige ervan - gelet op hun onzeker 
economisch nut - nog verder kunnen worden teruggeschroefd. Dit geldt in het 
bijzonder voor de forfaitaire compensatie die is verleend voor inkomensverlies met 
het oog op prijsdalingen die in werkelijkheid zijn uitgebleven. 
De met de ontstaansfeiten verbonden uitgaven zijn inherent aan de werking van 
het GLB. De hoogte van de belangrijkste uitgaven, nl. die welke verband houden 
met de franchises, wordt daarentegen bepaald door de gekozen agromonetaire 
mechanismen. 
Het franchisemechanisme is echter een delicaat geheel van elementen die mekaar 
in een subtiel evenwicht houden. Het herzien van slechts één welbepaald onderdeel 
zou dit evenwicht bedreigen, en het geheel van het franchisemechanisme is de 
belangrijkste pijler van het agromonetaire stelsel in zijn huidige vorm. 
14 
3. Economische tekortkomingen 
Het agromonetaire stelsel is vanuit economisch oogpunt voor nagenoeg alle 
producenten profijtelijk, zij het niet overal in dezelfde mate en om dezelfde 
redenen. Deze onderlinge verschillen hebben te maken met respectievelijk de 
monetaire conjunctuur van het moment en de stabiliteit van de betrokken nationale 
valuta. De effecten van het stelsel op de markten variëren naargelang van het 
produkt en, voor de meest gevoelige daarvan, naargelang van het verschil tussen 
het reële prijspeil en dat van de regelingsprijzen. Op langere termijn kan het 
handelsverkeer, althans in waarde, worden beïnvloed door het indexcijfer van het 
concurrentievermogen, dat de monetaire ontwikkelingen - gecorrigeerd aan de 
hand van de prijzen - volgt. 
Niettegenstaande de economische effecten van het agromonetaire stelsel over het 
algemeen aanvaardbaar zijn, kunnen zij nu en dan aanzienlijk distorsies tussen de 
Lid-Staten veroorzaken. 
Ook deze potentiële problemen zijn in zekere zin terug te voeren op het 
franchisesysteem. 
Wanneer de monetaire ontwikkelingen niet worden doorberekend, zoals het geval 
is bij de bevriezing van sommige LOK's voor de meeste vormen van directe 
producentensteun, zijn op lange termijn onderlinge afwijkingen met een structureel 
karakter te verwachten. Deze kunnen optreden tussen Lid-Staten of tussen 
verschillende sectoren van de landbouw in één Lid-Staat. Naarmate deze situatie 
langer aanhoudt, zal het ook moeilijker worden om het evenwicht, d.w.z. een 
gemeenschappelijk peil in ecu, te herstellen. 
Wanneer de monetaire ontwikkelingen slechts gedeeltelijk en na verloop van tijd 
worden doorberekend, zoals het geval is voor de produkten waarvoor geen 
interventieregeling geldt, kunnen de prijzen die in de verschillende Lid-Staten 
worden opgetekend of het handelsverkeer op meer of minder lange termijn een 
divergerende ontwikkeling te zien geven. 
Wanneer de monetaire ontwikkelingen via de gegarandeerde prijzen volledig 
worden doorberekend, kan het gebeuren dat de inkomens en de prijzen van de 
betrokken produkten een afwijking ten opzichte van de algemene prijs- en 
inkomensontwikkeling vertonen. 
In elk van deze gevallen kunnen zich, afhankelijk van de heersende situatie en 
conjunctuur, ernstige moeilijkheden voordoen, voornamelijk op lange termijn. Het 
systeem mag daarom niet stug en onveranderlijk zijn, maar moet integendeel mee 
kunnen evolueren met de agrarische en monetaire context en berekend zijn op de 
meest waarschijnlijke risico's. 
4. Technische tekortkomingen 
Sommige technische aspecten van het huidige stelsel zijn vrij incoherent en 
werken de hierboven beschreven economische en financiële moeilijkeden soms in 
de hand. Te vermelden zijn met name het begrip "aanzienlijke fluctuatie", de 
omrekeningskoers voor de invoerrechten en de voor LOK-aanpassingen in acht te 
nemen perioden. 
15 
De begrippen "aanzienlijke verhoging/verlaging" van de LOK's zijn noodzakelijk. 
Zij maken het immers mogelijk om bij de evaluatie van actuele fluctuaties 
rekening te houden met de monetaire ontwikkelingen in het verleden. De ervaring 
leert evenwel dat de thans geldende definities geen volledige voldoening schenken 
en uiterst complex zijn. 
Achter dezelfde "aanzienlijke" verlaging van LOK's kunnen situaties schuilgaan 
waarbij het effect op de inkomens ongelijk is en die dus in wezen niet in dezelfde 
mate "aanzienlijk" zijn. Nemen we het voorbeeld van twee valuta's die gedurende 
twee jaar stabiel zijn gebleven en waarvan het respectieve niveau van de LOK aan 
het einde van het derde jaar lager is dan dat aan het begin van de periode. Deze 
valuta's worden gelijk behandeld. Het is echter mogelijk dat de ene valuta in de 
loop van het derdejaar gedurende 11 maanden een waardevermindering van 15% 
te zien heeft gegeven, terwijl dit voor de andere slechts in de laatste maand vóór 
de aanzienlijke revaluatie het geval was: de agromonetaire baten voor de 
producenten zijn in deze beide situaties aanzienlijk verschillend. 
Voorts is het zo dat een aanzienlijke verlaging van een LOK maar effectief wordt 
als de betrokken monetaire afwijkingen gedurende 5 referentieperioden aanhouden. 
Hoewel het zaak is deze termijn zo kort mogelijk te houden, vanwege het gevaar 
van verlegging van handelsstromen, moet worden vermeden dat zich een 
omgekeerde monetaire ontwikkeling voordoet onmiddellijk na de aanzienlijke 
revaluatie. Een daling die bijvoorbeeld 2 maanden duurt, zal immers niet dezelfde 
effecten hebben als een gelijke daling die 1 jaar aanhoudt. De huidige duur van 
de referentieperioden - plusminus 10 dagen - lijkt bijgevolg essentieel voor het 
globale evenwicht van het stelsel. 
Het gebruik van twee omrekeningskoersen voor de invoerrechten op 
landbouwprodukten is onnodig ingewikkeld en een bron van economische 
anomalieën en geschillen. Deze regeling verandert in de praktijk niets aan de 
communautaire preferentie en moet derhalve worden afgeschaft, zoals de 
Commissie heeft voorgesteld. 
De regels voor de aanpassing van de LOK's zijn de neerslag van het delicate 
franchisemechanisme. Eén van deze regels bepaalt dat een buitengewone 
referentieperiode van 3 dagen in acht moet worden genomen wanneer de 
gecumuleerde afwijking van twee valuta's groter is dan 6 punten. In de praktijk 
wordt hierdoor de onstabiliteit van de LOK's vergroot. Bovenal haalt deze regel 
het gewone en door de marktdeelnemers verwachte tijdschema voor de 
aanpassingen overhoop. Er kleven bijgevolg enige nadelen aan, wat voedsel is 
voor de kritiek die door sommige betrokkenen wordt geuit. 
De betrokken regel, één van de uitvoeringsbepalingen voor het agromonetaire 
stelsel, is door de Commissie uitgevaardigd om geen 10 dagen te hoeven wachten 
of geen vrijwaringsmaatregelen te hoeven nemen wanneer zich plotselinge en 
significante monetaire mutaties voordoen. Eerdere ervaringen met lange, aan 
aanzienlijke revaluaties voorafgaande referentieperioden leren namelijk dat de 
economische motivering van de regel discutabel is. Daar staat tegenover dat hij 
de totale duur van de bevestiging die voor dergelijke revaluaties vereist is, in 
sommige gevallen kan bekorten. De oorspronkelijke reden van bestaan zou weer 
op de voorgrond treden bij een zeer bruuske en scherpe devaluatie met een nog 
grotere amplitude dan de afwijkingen die in 1995 zijn opgetekend. Al bij al is ook 
deze regel een essentiële schakel in het franchisemechanisme, dat één van de 
pijlers van het huidige agromonetaire stelsel is. 
16 
5. De invloed van de vooruitzichten op monetair en landbouwpolitiek gebied 
De derde fase van de economische en monetaire unie, die op 1 januari 1999 
ingaat, is buitengewoon cruciaal voor de toekomst van het agromonetaire stelsel. 
De Lid-Staten die voor het gebruik van de euro kiezen, zullen het voor hun 
onderlinge betrekkingen zonder agromonetair stelsel kunnen stellen, aangezien de 
rekeningen rechtstreeks in euro zullen worden voldaan. De overschakeling van het 
huidige stelsel op dat van directe betalingen in euro vereist evenwel dat de 
monetaire afwijkingen tussen de landbouwomrekingskoersen en de marktkoersen 
worden weggewerkt. In het geval van de marktgebonden prijzen en bedragen zijn 
deze afwijkingen thans naar onderen en naar boven begrensd tot resp. -2 en +5 en 
tussen 2 valuta's onderling tot 5 punten. Voor de meeste vormen van directe steun 
aan de producenten daarentegen, zijn de afwijkingen niet aan beperkingen 
onderhevig vanwege de bevriezing van sommige LOK's. 
De omvang van de eind 1998 te leveren inspanningen zal afhangen van de 
monetaire situatie en de situatie inzake de marktprijzen van produkten waarvoor 
een regelingsprijs bestaat. 
Voor de overige Lid-Staten, die welke de euro niet introduceren op 1 januari 
1999, blijft een agromonetair stelsel noodzakelijk, alleen al om zonder verstoring 
van de markt betalingen in nationale valuta te verrichten van prijzen en bedragen 
die in euro zijn vastgesteld. Ook in de betrekkingen tussen landen die vasthouden 
aan de nationale valuta en landen die voor de euro kiezen, zal er voor het stelsel 
nog een rol zijn. Vergeleken met vandaag zal zeker de monetaire omgeving, en 
misschien de landbouwomgeving, een geheel ander aanzien hebben. 
Niettegenstaande de eigenlijke grondbeginselen behouden kunnen worden, zal het 
agromonetaire stelsel toch moeten worden herzien in het licht van de nieuwe 
situatie. Zo zal het nieuwe stelsel berekend moeten zijn op de risico's die 
verbonden zijn aan fluctuaties van nationale valuta's ten opzichte van de euro. 
Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met de relatie tussen Lid-Staten 
met en Lid-Staten zonder de euro, en ook met de mogelijke invloed van de 
toetreding van nieuwe Lid-Staten. 
Tevens zal het stelsel moeten worden aangepast aan de ontwikkelingen die zich 
eventueel in het GLB voltrekken, in het bijzonder met betrekking tot de 
uitbreiding van de Europese Unie. Het peil van de garantieprijzen en de hoogte 
en uniformiteit van de directe producentensteun zullen in dit verband crucuale 
factoren zijn. 
6. Voorstellen 
Volgens het tijdschema voor de economische en monetaire unie zullen de 
Lid-Staten die aan de criteria voldoen, de euro als betaalmiddel invoeren met 
ingang van 1 januari 1999. De herziening van het agromonetaire stelsel zou tegen 
die datum een feit moeten zijn. De desbetreffende voorstellen van de Commissie 
zouden uiterlijk begin 1998 moeten worden ingediend, zodat de Raad op basis van 
de jongst beschikbare informatie over de toestand op monetair en landbouwgebied 
kan beslissen. 
17 
In het vooruitzicht van een belangrijke herziening van het agromonetaire stelsel 
heeft het wellicht weinig zin om eind 1996 ingrijpende aanpassingen te overwegen 
die hoe dan ook opnieuw moeten worden bekeken na 1997. Wel dient bij 
aanzienlijke revaluaties de nodige zorg aan de dag te worden gelegd om de aan 
een bevriezing van de LOK's verbonden problemen en risico's niet nog groter te 
maken en de overgang van nationale valuta's naar euro niet extra te compliceren. 
Wanneer zich soortgelijke aanzienlijke revaluaties als in de periode 1995/96 
voordoen, moeten soortgelijke, niet tussen de Lid-Staten discriminerende 
maatregelen worden genomen. Dit betekent dat verlagingen van de LOK's moeten 
worden geblokkeerd tot een zekere grens, nl. de hoogste percentages die de SKR 
heeft bereikt, zijnde 12,8% voor de vormen van steun met ontstaansfeit 1 juli en 
6,9% in de overige gevallen. Om eventuele moeilijkheden zo beperkt mogelijk te 
houden en geen steunverschillen tussen de verschillende sectoren te creëren, zoals 
in het geval van de SKR wel is gebeurd, zou de bevriezing van de LOK-verlaging 
nooit meer dan 6,9% mogen betreffen. Mocht deze beperking gepaard gaan met 
een verlaging in nationale valuta van sommige van de betrokken steunvormen, dan 
zou dit worden doorberekend in de degressieve steun die wordt toegekend om het 
gehele aan de aanzienlijke revaluatie te wijten inkomensverlies te compenseren. 
Volgens de huidige regels zal de LIT - bij uitblijven van een devaluatie - een 
aanzienlijke revaluatie ondergaan van een andere aard dan die van de periode 
1995/96. Bij ongewijzigd blijvende LOK van de LIT zullen de voorwaarden voor 
de toekenning van compenserende steun achteraf, zoals vastgesteld in artikel 8 van 
de agromonetaire basisverordening, in mei 1997 vervuld zijn. Een nieuwe 
verlaging van de LOK van de LIT die intussen zou plaatsvinden, kan - ook al is 
zij niet als "aanzienlijke" verlaging in de zin van artikel 1 van de basisverordening 
aan te merken - artikel 8 in werking doen treden vóór mei 1997 of zelfs de bij 
artikel 7 vastgestelde voorwaarden scheppen voor een algemene verhoging in ecu 
van de meeste vormen van directe steun aan de producenten. 
In het ene geval als in het andere kan de Raad op aanzienlijke revaluaties reageren 
met op grond van artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 te nemen 
specifieke maatregelen die aan de concrete omstandigheden zijn aangepast. De 
Commissie zal hiervoor voorstellen doen, afhankelijk van de werkelijke situatie 
in het geval van de LIT of volgens de hierboven aangegeven scenario's voor de 
situaties die gelijkenis vertonen met de aanzienlijke revaluaties van de periode 
1995/96. 
De conclusies kunnen als volgt worden samengevat in vier punten: 
- het agromonetaire stelsel moet blijven functioneren zoals het nu doet totdat het 
met het oog op de derde fase van de economische en monetaire unie, die 1 
januari 1999 ingaat, wordt herzien; 
- waar zulks mogelijk is, moet het systeem worden vereenvoudigd zonder aan het 
geheel te raken; dit betekent dat het gebruik van de LOK voor de invoerrechten 
moet worden afgeschaft, zoals reeds aan de Raad is voorgesteld; 
18 
- de aanpak van nieuwe aanzienlijke revaluaties mag de verschillen die door de 
bevriezing van de LOK's worden veroorzaakt, niet vergroten, want dat maakt 
de overgang naar de euro moeilijker; 
- zonder vooruit te lopen op de voorstellen die de Commissie zal doen, moet de 
bezinning over de werking en de toekomst van het agromonetaire stelsel worden 
voorgezet, met name in het comité van beheer voor agromonetaire vraagstukken. 
Bijgevolg bestaat er volgens de Commissie geen aanleiding om op korte termijn 
een nieuwe verordening van de Raad tot wijziging van het agromonetaire stelsel 
voor te stellen. 
19 
II. ANALYSE VAN DE AGROMONETAIRE EFFECTEN 1995/96 
A. De monetaire ontwikkelingen 
1. De representatieve marktkoersen 
In de periode 1995/96 (juli 1995 - juni 1996) hebben zich geen monetaire 
schommelingen voorgedaan van dezelfde omvang als in de voorafgaande periode 
van 12 maanden1. De monetaire mutaties kunnen, behalve voor de FMK en DRA, 
als betrekkelijk gelijkmatig en, behalve voor de LIT en SKR, als vrij onaanzienlijk 
worden bestempeld. Voor minstens de helft van de communautaire valuta's is de 
ontwikkeling in de periode evenwel uitgesproken atypisch te noemen. In verband 
met de wellicht overdreven reacties op de ontwikkeling van de dollar begin 1995, 
zijn traditioneel sterke valuta's nu in waarde gedaald en valuta's die in het 
verleden talrijke waardeverminderingen hebben ondergaan, in waarde gestegen. 
In de verslagperiode is de dollar ten opzichte van de ecu in waarde gestegen, 
hetgeen ten opzichte van de tendens in de voorafgaande 18 maanden - d.i. sinds 
begin 1994 - een omkeer betekende. In de praktijk kwam het erop neer dat de 
representatieve marktkoers (RMK) voor de dollar met 6,8% daalde, terwijl hij 
daarvoor met 16,7% was gestegen2. 
Deze dollarontwikkeling werd in dezelfde mate door de LIT, PTA en SKR 
gevolgd, terwijl de BLF, DM, FMK, ÖS en HFL een tegenovergestelde 
ontwikkeling te zien gaven. 
De stijging van de RMK's voor de BLF, DM, ÖS en HFL met bijna 2,5% maakt 
hun daling van circa 4% in de voorafgaande 18 maanden niet goed, maar bracht 
ze wel ongeveer terug op het niveau van begin 1995. 
De depreciatie van de FMK begon pas laat, in december 1995, en kon, ondanks 
de vrij grote omvang (7%), de revaluatie met bijna 13% die tussen januari 1994 
en november 1995 plaatsvond, niet compenseren. De RMK voor de FMK bevindt 
zich desalniettemin sinds maart 1996 op het hetzelfde niveau als bij de toetreding 
van Finland op 1 januari 1995. 
De LIT en PTA zijn teruggevallen tot onder het niveau van begin 1995 ondanks 
waardeverminderingen van respectievelijk bijna 14 en 5% tussen januari en april 
1995. De RMK's voor deze valuta's zijn in de loop van de verslagperiode van 12 
maanden met 11,5 en 1,5% gedaald. 
Een depreciatie van de SKR met 6% in de eerste 5 maanden van 1995 werd vanaf 
oktober van dat jaar ongedaan gemaakt en in juni 1996 lag de RMK voor de SKR 
7% onder het peil dat bij de toetreding van Zweden was genoteerd. 
De RMK voor de DRA is in de verslagperiode geleidelijk en vrij regelmatig 
gestegen, maar sedert maart 1996 wordt een tegenovergestelde tendens 
Zie werkdocument met de basisgegevens, tabellen en grafieken A 1 tot A 4. 
De in het kader van het agromonetaire stelsel toegepaste omrekeningskoers drukt de waarde van 1 ecu 
in nationale valuta uit. Een devaluatie ten opzichte van de ecu betekent bijgevolg dat deze koersen 
worden verhoogd, een revaluatie dat zij worden verlaagd. 
20 
waargenomen. De DKR en ESC zijn ongeveer stabiel gebleven. Voor het IRL en 
UKL is de tendens tot depreciatie van de vorige periode overgegaan in relatieve 
stabiliteit en zelfs omgeslagen in een appreciatie in mei en juni 1996. Voor de FF 
werd een constante, zij het zeer lichte, tendens tot appreciatie ten opzichte van de 
ecu opgetekend. 
2. De landbouwomrekeningskoersen 
Sinds op 1 februari 1995 het "switch-over"-mechanisme buiten werking is gesteld, 
volgen alle landbouwomrekeningskoersen (LOK's) zowel opwaarts als neerwaarts 
de ontwikkeling van de representatieve marktkoersen (RMK's). Dit gebeurt 
volgens een asymmetrisch mechanisme, waarbij voor een verlaging van de LOK's 
voor valuta's die revalueren3 (lagere regelingsprijzen in nationale valuta) grotere 
positieve monetaire afwijkingen tussen LOK's en RMK's en langere 
referentieperioden gelden dan voor een verhoging van de LOK's. De LOK's van 
de BLF, ESC, FF en IRL zijn overeenkomstig deze mechanismen en de monetaire 
ontwikkeling niet gewijzigd tijdens de verslagperiode. Hetzelfde kan worden 
gezegd van de DKR en PTA na hun revaluatie van juli 1995. Met uitzondering 
van de LIT en SKR, die fors in waarde zijn gestegen, zijn de LOK's voor de 
andere valuta's licht, zij het soms vrij regelmatig, verhoogd. 
In het algemeen zijn de monetaire afwijkingen positief of bijna in evenwicht 
gebleven voor alle valuta's. Er was namelijk ofwel voor de LIT ofwel voor de 
SKR - vanwege hun neiging tot aanzienlijke revaluatie - altijd een positieve 
monetaire afwijking van meer dan 4 punten. Hierdoor bleef voor negatieve 
afwijkingen steeds een zeer beperkte marge van minder dan 1 punt over4, wat 
heeft geleid tot tal van kleine tot minieme devaluaties, die in 82% van de gevallen 
niet meer dan 0,5% bedroegen. 
Kort na de agromonetaire besluiten van de Raad van juni 1995 zijn de LOK's 
voor 5 valuta's "aanzienlijk"5 verlaagd. Voor de betrokken valuta's kwam hiermee 
een einde aan 5 maanden van positieve monetaire afwijkingen, die permanent of 
bij momenten meer dan 5 punten bedroegen. 
Het "aanzienlijke" deel van de LOK-verlaging bedroeg voor de BLF 2,193% op 
24 juni 1995. Voor de DM, ÖS en HFL was dat respectievelijk 2,229%, 2,264% 
en 2,572% op 1 juli 1995. Vervolgens, op 24 juli 1995, werd de LOK voor de 
DKR "aanzienlijk" verlaagd met 0,496%. In de daarop volgende maanden zijn de 
positieve monetaire afwijkingen voor deze valuta's kleiner en voor de DM, HFL 
en ÖS in mei en juni 1996 zelfs negatief geworden, wat lichte verhogingen van 
hun LOK's noodzakelijk heeft gemaakt. 
Zie werkdocument met de basisgegevens, tabellen en grafieken A 4 en A 5. 
Als de grootste positieve afwijking en de grootste negatieve afwijking tezamen gedurende een aantal 
referentieperioden meer dan 5 punten bedragen, moeten de LOK's worden aangepast om de monetaire 
afwijkingen te reduceren. 
Een "aanzienlijke" verlaging van de LOK is een verlaging die de officiële prijzen in nationale valuta 
met meer dan de effecten van eventuele devaluaties in de 3 voorgaande jaren doet dalen. Voor het 
ramen van deze effecten wordt respectievelijk 2/3 en 1/3 van de door de LOK's veroorzaakte 
verhogingen van de regelingsprijzen sedert de jaren -2 en -3 in aanmerking genomen. 
21 
Met betrekking tot de andere gerevalueerde valuta's valt te vermelden dat die 
waarvan de LOK's stabiel zijn gebleven, monetaire afwijkingen te zien hebben 
gegeven van om en bij de +1 voor de ESC en om en bij de +2 voor de FF. De 
afwijking voor de IRL bleef het merendeel van de tijd kleiner dan +2, maar liep 
van mei tot juni 1996 snel op tot +4. Voor de PTA was er een "niet aanzienlijke" 
revaluatie van 2,9% einde juli 1995. Nadien stabiliseerde de monetaire afwijking 
voor deze valuta zich op iets minder dan 4 punten. 
De LOK voor de LIT onderging in de periode 1995/96 4 "niet aanzienlijke" 
verlagingen, die bij mekaar 12,1% bedroegen. De monetaire afwijkingen blijven 
desondanks positief en hoog. 
De LOK voor de SKR werd in 3 keer met in totaal 9,9% naar beneden aangepast, 
waarvan één keer - per 11 januari 1996 - voor een "aanzienlijk" deel van 1,734%. 
De vrij sterk wisselende monetaire afwijkingen bleven doorgaans erg groot - meer 
dan 4 punten - en op 7 juli 1996 werd de LOK nogmaals aanzienlijk verlaagd. 
Noemenswaardige verlagingen van de LOK's vielen te noteren voor slechts 2 
valuta's, de DRA en de FMK. De waardetoename bedroeg 3,1% voor de DRA, 
waarvan de afwijking aan het einde van de verslagperiode evenwel in de positieve 
zone terechtkwam. De FMK gaf eerst gedurende 5 tot 6 maanden afwijkingen van 
bijna 5 punten te zien en is uiteindelijk in waarde gedaald, hetgeen resulteerde in 
een verhoging van de LOK met 3,5%. De fluctuaties van het UKL zorgden voor 
een verhoging van de LOK met 1,9% gedurende meer dan 6 maanden, maar aan 
het einde van de verslagperiode (eind juni 1996) lag de koers 0,8% onder het 
beginniveau. 
B. De agromonetaire mechanismen 
1. De regelgeving 
In een situatie van dreigende "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, 
HFL en ÖS heeft de Raad eind juni 1995 bij Verordening (EG) nr. 1527/95 
specifieke maatregelen vastgesteld die in werking zouden treden indien zich tussen 
23 juni 1995 en 1 januari 1996 dergelijke revaluaties voordeden. Toen eind 
december 1995 identieke dreigingen de kop opstaken voor de FMK en de SKR, 
stelde de Raad bij Verordening (EG) nr. 2990/956 soortgelijke maatregelen vast 
tot en met 30 juni 1996, naderhand verlengd tot en met 31 december 1996. 
Deze in verband met de verplichtingen uit de GATT-Overeenkomst en de 
begrotingsdiscipline noodzakelijk geachte maatregelen stellen de artikelen 7 en 8 
van de agromonetaire basisverordening7 buiten werking en voorzien in 
compenserende steun met een forfaitair karakter en bevriezing van de 
landbouwomrekeningskoersen. Op grond van het voornoemde artikel 7 wordt, bij 
een revaluatie die groter is dan de devaluaties in de voorgaande twee jaar, het 
bedrag in ecu van de meeste vormen van directe steun aan de producenten8 
PBEG nr. L 312 van 23.12.1995, blz. 7; verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1451/96 
(PBEG nr. L 187 van 26.7.1996, blz. 1). 
Verordening (EEG) nr. 3813/92 (PBEG nr. L 387 van 31.12.1992, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij 
Verordening (EG) nr. 150/95 (PBEG nr. L 22 van 31.1.1995, blz. I). 
Per hectare of grootvee-eenheid vastgestelde forfaitaire steun en steun van structurele of 
22 
verhoogd om een daling van de waarde daarvan in de betrokken valuta te 
voorkomen. Rekening houdende met het budgettaire gewicht van de betrokken 
steunmaatregelen - bijna 60% van het EOGFL-Garantie - zou een dergelijke 
maatregel per jaar en per procent revaluatie ongeveer 250 miljoen ecu kosten. 
Artikel 8 van de basisverordening voorziet bovendien in compenserende steun 
voor inkomensverlies dal hel gevolg is van de pi ijselïeelen van I OK verlagingen 
Deze steun wordt pas toegekend na een observatieperiode van 12 maanden, die het 
mogelijk moet maken zich van de bestendigheid van de LOK-verlaging te 
vergewissen, liet steunbedrag wordt zo nodig bepaald op basis van de 
veroorzaakte en dus in principe waarneembare daling van de landbouwinkomens. 
In de plaats van de maatregelen waarin de artikelen 7 en 8 van de agromonetaire 
basisverordening voorzien, stellen de Verordeningen (EG) nr. 1527/95 en 2990/95 
een forfaitaire compenserende slcnn en een bevriezing van de 
landbouwomrekeningsomkoersen voor de in artikel 7 bedoelde 
directe-steunvormen. 
a) De compenserende steun die op grond van de Verordeningen (EG) 
nr. 1527/95 en 2990/95 kan worden toegekend, betreft de Lid-Staten die 
zich in een situatie van dreigende "aanzienlijke" verlaging van hun LOK 
bevinden en is naar boven begrensd. De maxima zijn vastgesteld uitgaande 
van de verwachte ellcclcn van de aanzienlijke verlagingen van de LOK'N 
en van de jongst beschikbare inkomensstatistieken, nl. die over 1994. Het 
totale steunbedrag is afhankelijk van het percentage aanzienlijke verlaging 
van de LOK. De steun wordt uitbetaald in 3 degressieve tranches, waarvan 
de eerste - voor de 12 maanden volgende op de revaluatie - 100% van het 
maximum kan bedragen. Voor de twee volgende jaarlijkse tranches geldt 
een limiet van respectievelijk 2/3 en 1/3 van het maximum. Van het 
maximale steunbedrag wordt 50 % door de Europese Unie gefinancierd, 
ongeacht het gedeelte dat door de Lid-Staat als aanvulling wordt 
toegekend IV steun kan in beginsel vanaf de maand na de revaluatie 
worden toegekend, in tegenstelling tot de bij artikel 8 van Verordening 
(II (i) m 181 \/{Kl bedoelde slenn. waarvoor een lennijn van ten minste 
12 maanden in acht dient te worden genomen. De uitvoeringsbepalingen 
voor deze steunregeling zijn bij Verordening (EG) nr. 2921/95 van de 
Commissie9 nader bepaald. 
Volgens deze uitvoeringsbepalingen mag de steun uitsluitend via jaarlijkse 
betalingen en alleen aan landbouwbedrijven worden toegekend Ilij moei 
tevens verband houden met de bedrijfsgrootte in een voorbije periode en 
moet op macro-economisch niveau evenredig zijn met het aandeel in het 
inkomensverlies van de diverse produktiesectoren waarin het effect zich 
heeft voorgedaan. Indien de jaarlijkse betalingen per bedrijf minder dan 
400 ecu bedragen, mag de steun evenwel worden toegekend in de vorm 
van maatregelen die een collectief, algemeen belang dienen of maatregelen 
milieu-technische aard. 
PBEG nr. L 305 van 19.12.1995, blz. 60, verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) 
nr. 1481/96 (PBEG nr. L 188 van 27.7.1996, blz. 21). 
23 
waarvoor de Lid-Staten krachtens de communautaire regels nationale steun 
mogen verlenen. 
Punt B.2 hierna geeft een overzicht van de door de afzonderlijke 
Lid-Staten gemelde compenserende steunmaatregelen. 
b) De bevriezing van de LOK's voor de in artikel 7 van de agromonetaire 
basisverordening bedoelde steun heeft betrekking op de koersen zoals die 
van toepassing waren op 23 juni 1995, of op 11 januari 1996 in het geval 
van de SKR, en geldt tot 1 januari 1999, het voor de introductie van de 
Europese munt vastgestelde tijdstip. Dit betekent uiteraard dat de 
verhoudingen tussen de Lid-Staten wat betreft het niveau van de 
communautaire steun tijdelijk worden gewijzigd. Rekening houdende met 
de ontstaansfeiten10 van de LOK's voor de betrokken steun, wordt de 
waarde van diverse soorten steun in feite bevroren tot en met 30 juni 
1999". In nationale valuta leidt dit, voornamelijk in het geval van Zweden, 
tot een wijziging van het evenwicht tussen de verschillende 
landbouwsectoren inzake de in ecu vastgestelde steun. 
De afwijkingen tussen de bevoren LOK's en de RMK's vertonen voor de 
in juni en juli 1995 gerevalueerde valuta's de neiging kleiner geworden. 
Eén jaar na de revaluaties bedragen zij 5,0 voor de DKR, 3,7 voor de 
BLF, 2,4 voor de HFL en 1,9 voor de DM en ÖS. De monetaire afwijking 
van de bevroren LOK voor de SKR is daarentegen behoorlijk groot 
geworden voor wat betreft de steun per hectare: voor het verkoopseizoen 
1996/97 zullen de steunbedragen in Zweden 11% boven het actuele 
LOK-niveau liggen en 19% boven het gemeenschappelijk niveau van de 
RMK. Indien de SKR ten opzichte van de ecu op hetzelfde peil blijft, zou 
de overschakeling van de bevroren LOK op de actuele LOK in juli 1999 
gepaard moeten gaan met een verlaging van ongeveer 10% voor de steun 
per hectare in nationale valuta12. Dat deze afwijkingen dermate aanzienlijk 
zijn, komt met name doordat de bevriezing betrekking heeft op de op het 
tijdstip van revaluatie toepasselijke LOK en niet op de grenswaarde 
waarbij de LOK-verlaging aanzienlijk wordt. Dit maakt het mogelijk om 
op het tijdstip van de aanzienlijke revaluatie te voorkomen dat de 
betrokken steun in nationale valuta op enigerlei wijze in waarde 
vermindert. In het geval van de BLF, DKR en vooral SKR, waarbij de 
appreciatie werd voorafgegaan door een forse waardevermindering, heeft 
dit geleid tot een bevriezing van de LOK op een bijzonder hoog peil. 
c) Om de gevolgen van de belangrijke devaluaties van begin 1995 op te 
vangen, heeft de Raad voorts Verordening (EG) nr. 2611/95 vastgesteld, 
op grond waarvan de Lid-Staten nationale steun kunnen toekennen ter 
Voor de bepaling van het betrokken bedrag wordt de waarde van de LOK op de datum van het 
ontstaansfeit toegepast. Voor de in het kader van de GLB-hervorming vastgestelde steun per hectare 
is de datum van het ontstaansfeit 1 juli. Voor de meeste andere in artikel 7 van Verordening 3813/92 
bedoelde vormen van steun is het 1 januari. 
Zie werkdocument met de basisgegevens, tabel A 7. 
Op 7 juli 1996 heeft de LOK een nieuwe aanzienlijke verlaging van 3,280% ondergaan. 
24 
compensatie van de effecten op het inkomen van sommige producenten 
van de devaluaties die vóór 31.12.1995 in andere Lid-Staten hebben 
plaatsgevonden. Deze steun moet ter goedkeuring aan de Commissie 
worden \ oiMV.okv.d, degressief ;tjn en \ eev ten lw»»e'.ie- ' \ZAI \A.'t.J.tt 
toegekend. Hij mag voor een bepaalde produktie, vergeleken met de 
situatie zoals zij zonder de devaluatie zou zijn geweest, geen voordelen 
opleveren. Frankrijk en België hebben vóór de uiterste datum (30 juni 
1996) ontwerpen voor steunmaatregelen op grond van de bovengenoemde 
verordening ingediend. Deze worden in punt B.2 hierna behandeld. 
d) Bij Verordening (EG) nr. 1428/95 van de Commissie13 is voor de 
omrekeningskoersen voor in ecu vastgestelde invoerrechten een 
overgangsregeling ingesteld waarbij, in plaats van de jaarlijkse koers van 
het douanetarief14, een maandelijkse koers wordt toegepast. Omdat de Raad 
en het Parlement op 30.6.1996 het onderzoek van het met name tot 
wijziging van de in het douanetarief vastgestelde jaarlijkse koers 
strekkende Commissievoorstel15 niet hadden voltooid, heeft de Commissie 
de toepassing van de maandelijkse overgangskoers met één jaar verlengd. 
De maandelijkse overgangskoers geldt evenwel slechts voor de 
invoerrechten die niet worden vastgesteld bij "besluiten inzake het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid" in de zin van artikel 1 van de 
agromonetaire basisverordening. In de andere gevallen is de 
landbouwomrekeningskoers van toepassing. Het gebruik van verschillende 
omrekeningskoersen heeft hier en daar geleid tot economische anomalieën 
en tot een zeer complexe administratie, met vergissingen en 
rechtsonzekerheid tot gevolg. De Commissie heeft derhalve in februari 
1996 voorgesteld16 het agromonetaire stelsel te wijzigen, d.w.z. de 
toepassing van de landbouwomrekeningskoers achterwege te laten en nog 
slechts één koers te gebruiken voor de invoerrechten op 
landbouwprodukten. Op 30 juni 1996 had de Raad hierover nog geen 
besluit genomen. 
e) Het begrip "aanzienlijke revaluatie" is in februari 1995 bij de gewijzigde 
versie van artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 geïntroduceerd ter 
aanduiding van waardevermeerderingen van valuta's die op korte termijn 
significante gevolgen kunnen hebben, met name ten aanzien van de 
verplichtingen die voortvloeien uit de GATT en de begrotingsdiscipline. 
Aanvankelijk werden dit begrip en het begrip "aanzienlijke verlaging van 
de LOK", zoals omschreven in artikel 1 van Verordening (EEG) 
nr. 3813/92, door elkaar gebruikt, totdat achteraf bleek dat nog andere 
LOK-verlagingen als "aanzienlijke revaluatie" aan te merken waren, met 
name die welke de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 
PBEG nr. L 145 van 29.6.1995, blz. 43, verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1224/96 
(PBEG nr. L 161 van 29.6.1996, blz. 70). 
14 Artikel 18 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad (PBEG nr. L 302 van 19.10.1992, blz. 1). 
15 COM(95)335 def. 
16 COM(96)40 def. 
25 
in werking konden doen treden. In juli 1996 is artikel 8 van Verordening 
(EEG) nr. 1068/931? aldus gewijzigd dat deze verlagingen nu ook onder de 
definitie van "aanzienlijke revaluatie" vallen. 
2. Compenserende steun 
Aan het einde van de periode 1995/96 hadden de zes Lid-Staten waarvoor de LOK 
in juni of juli 1995 aanzienlijk verlaagd was, een ontwerp-steunmaatregel op 
grond van Verordening (EG) nr. 1527/95 gemeld. De Commissie heeft tegen die 
ontwerpen geen bezwaar gemaakt. 
Zweden heeft in de verslagperiode geen ontwerp gemeld, maar beschikt hiervoor 
op grond van Verordening (EG) nr. 2990/95 over een extra termijn van 
6 maanden. 
Daarnaast hebben Frankrijk en later ook België vóór het verstrijken van de termijn 
(30.06.1996) mededeling gedaan van een ontwerp tot toekenning van nationale 
steun overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2611/95 om het effect van de 
devaluaties in andere Lid-Staten te compenseren. De Commissie heeft geen 
bezwaar gemaakt. 
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de gemelde en goedgekeurde 
steunmaatregelen. Alle bedragen zijn uitgedrukt in miljoenen ecu op basis van de 
RMK op 1.7.1996. De tweede en de derde tranche van de compenserende steun 
in verband met aanzienlijke verlagingen van de LOK, bedragen respectievelijk 
twee derde en een derde van de in de tabel opgenomen eerste tranche. 
17 PBEG nr. L 108 van 1.5.1993, blz. 106, verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) 
nr. 1482/96 (PBEG nr. L 188 van 27.7.1996). 
26 
Lid-Staten 
Verordening (EG) 
nr. 1527/95 
België 
Luxemburg 
Denemarken 
Duitsland 
Nederland 
Oostenrijk 
Verordening (EG) 
nr. 2990/95 
Zweden 
Verordening (EG) 
nr. 2611/95 
België 
Frankrijk Aanzienlijke 
verlaging van 
de LOK (%) 
2.193 
2.193 
0.496 
2.229 
2.572 
2.264 
1.734 Maximumsteun 
(x 1 miljoen 
ecu) 
40.2 
3.2 
8.0 
216.7 
101.4 
38.7 
20.8 Mededelingen 
EU-financiering 
(x 1 miljoen ecu) 
20.5 
1.6 
4.0 
108.3 
50.7 
19.4 
0 
0 Mededelingen 
nationale 
financiering (x 1 
miljoen ecu) 
6.1 
1.6 
0.0 
108.3 
0.0 
0.0 
3.3 
17.3 
a) Compenserende steun voor aanzienlijke verlagingen van de LOK's (Verordening 
1527/95) 
Luxemburg en Duitsland hebben besloten de maximaal toegestane steun toe te 
kennen en hebben hiervoor op de nationale begroting een even groot bedrag 
uitgetrokken als het uit het EOGFL gefinancierde bedrag. België geeft zelf een 
toeslag van 15% van het toegestane maximum op de financiering door de EU 
(50%). Denemarken, Nederland, en Oostenrijk kennen geen aanvullend bedrag toe. 
Behalve in Denemarken, Duitsland en Nederland wordt aan de landbouwers 
rechtstreeks een aan de produktie in het verleden gebonden bedrag toegekend. De 
eerstgenoemde drie Lid-Staten kennen voor de derde tranche een minder aan de 
omvang van de produktie gebonden bedrag toe, omdat de steun anders lager zou 
liggen dan 400 ecu per bedrijf. 
Om voor een sector in zijn geheel overcompensatie te voorkomen, zijn maxima 
per sector vastgesteld. Deze maxima zijn gebaseerd op de 
inkomensverliesramingen waarvan de Raad is uitgegaan voor de vaststelling van 
het totale maximumbedrag van de steun. Daarbij zijn alleen inkomensverliezen in 
aanmerking genomen in sectoren waarvoor een regelingsprijs geldt die de aan de 
landbouwers betaalde prijzen rechtstreeks beïnvloedt. De ervaring leert dat dit het 
geval is in de volgende belangrijke sectoren : granen, suikerbieten, zuivel en 
rundvlees. 
Aangezien de steun forfaitair is en door de Raad a priori vastgelegd, zijn de 
werkelijke verliezen per sector, waarbij rekening is gehouden met de reële 
prijsontwikkeling na juni 1995, niet in aanmerking genomen om de maxima per 
sector of het totaalbedrag van de steun te wijzigen. 
27 
In België en Oostenrijk zijn de per sector toegekende steunbedragen niet evenredig 
met de verdeling van de maxima per sector. De bedragen blijven echter altijd 
onder het toegestane maximum per sector, zodat er geen sprake is van 
overcompensatie van de in de betrokken verordening bepaalde verliezen per sector, 
maar wel van een qua omvang naar sector verschillende ondercompensatie. In 
geen enkele sector is het steunbedrag hoger dan het door de Raad geraamde 
inkomensverlies. 
België heeft besloten de onderstaande steunbedragen voor de tranche 1996 toe te 
kennen. (Voor 1997 en 1998 worden deze bedragen met respectievelijk een derde 
en twee derde verlaagd) : 
Sector 
Procentueel aandeel 
produktiewaarde in totaal 
voor de 4 sectoren 
Maximumsteun/sector 
(x 1 miljoen ecu) 
Totale toegestane steun 
(x 1 miljoen ecu) 
Toegestane steun in % van 
de maximumsteun 
Procentueel aandeel van de 
toegestane steun voor de 
sector in totaal voor de 4 
sectoren 
Steunbedrag per eenheid 
(bij benadering, in ecu) Granen, 
uitgenomen 
maïs 
8.15 
3.33 
1.53 
45.95 
5.76 
10.9/ha Suiker­
bieten 
10.41 
4.26 
1.96 
46.01 
7.38 
37.6/ha Melk 
38.51 
15.75 
7.24 
45.97 
27.25 
0.43/hl Rundvee 
42.93 
17.56 
15.84 
90.21 
59.62 
54.47/GVE 
Blijkens de verdeling van de steun over de verschillende sectoren wordt in de 
rundvleessector bijna het maximum bereikt, terwijl de overige sectoren ver 
daaronder blijven. 
Voor de drie steuntranches zijn de bedragen per eenheid voor granen, suikerbieten 
en rundvlees berekend op basis van de door de landbouwers ingediende aangiften 
die betrekking hadden op de in 1994 in het kader van de hervorming van het GLB 
betaalde compensatiebedragen. Voor granen zal de steun op grond van de 
regionale opbrengst worden aangepast. Voor runderen wordt de steun toegekend 
op basis van de aantallen mannelijke runderen en zoogkoeien waarvoor in 1994 
een premie is betaald. Voor melk is de compensatie toegekend voor de van 
1.4.1994 tot en met 31.3.1995 binnen het quotum geleverde melk. De toegekende 
28 
steun heeft geen produktieverhogend effect, aangezien hij uitsluitend op de vóór 
1.7.95 geproduceerde hoeveelheden gebaseerd is. 
Luxemburg heeft de steun voor de tranche 19% volgens de onderstaande label 
over de verschillende sectoren verdeeld. De bedragen voor de volgende twee 
tranches zullen overeenkomstig de voorschriften worden verlaagd. De steun is 
verdeeld volgens de produktiewaarde van de betrokken sectoren. De bedragen per 
eenheid worden toegekend op basis van de aangiften in het kader van de in de 
probleemgebieden toegekende compenserende vergoeding (Verordening (EEG) nr. 
2328/91). 
Sector 
Procentueel aandeel 
produktiewaarde in totaal 
voor de 4 sectoren 
Maximumsteun/sector 
(x duizend ecu) 
Totale toegestane steun 
(x duizend ecu) 
Toegestane steun in % van 
de maximumsteun 
Procentueel aandeel van de 
toegestane steun voor de 
sector in totaal voor de 4 
sectoren 
Steunbedrag per eenheid 
(bij benadering in ecu) Granen 
11.82 
376 
376 
100 
11.81 
13.l/ha Suiker­
bieten 
pm 
0 
0 
100 
0 Melk 
53.18 
1693 
1693 
100 
53.17 
34.67/koe Rundvee 
35.00 
1115 
1115 
100 
35.01 
10.92/GVE 
Denemarken, waar minder dan 70 ecu per bedrijf kan worden toegekend, heeft 
besloten de steun voor collectieve maatregelen aan te wenden. De middelen uit het 
EOGFL zullen gelijkelijk verdeeld worden over twee fondsen waaruit steun 
verleend wordt voor maatregelen zonder produktieverhogend effect. Deze twee 
fondsen, het Promillefonds voor de landbouw (PMF) en het DAF verlenen bijstand 
voor maatregelen op het gebied van onderzoek, voorlichting, opleiding, 
verkoopbevordering, enz. Deze fondsen worden hoofdzakelijk gefinancierd uit 
verplichte bijdragen van de producenten. De agromonetaire compensatie is 
bestemd voor specifieke maatregelen, zodat óf nieuwe maatregelen kunnen worden 
opgezet óf de bijdragen voor lopende maatregelen verminderd kunnen worden. 
Duitsland kent de maximumsteun toe, maar omgerekend per bedrijf is dat net 
geen 400 ecu. Daarom heeft Duitsland besloten de toekenning van de steun te 
vereenvoudigen door de inkomensverliezen niet naar sector op te splitsen. 
29 
Met de steun wordt de landbouwongevallenverzekeringspremiç van d« 
landbouwers gesubsidieerd. De overheid verleent al sedert 1963 een subsidie om 
de premies van de landbouwers voor deze verzekering te drukken. Van 199$ tot 
en met 1998 bedraagt deze subsidie 320 miljoen ecu, dat is momenteel 35% van 
de totale premies. Het aandeel van de landbouwers, dat bijna 600 miljoen ecu 
bedraagt, zal in 1996, 1997 en 1998 met het bedrag van de degressieve 
compenserende steun verminderd worden, namelijk met 216,7 miljoen ecu in 1996 
en met 144,5 miljoen ecu en 72,2 miljoen ecu in de daaropvolgende jaren. 
Nederland heeft besloten de steun voor de tranche 1996 overeenkomstig de 
onderstaande tabel te verdelen. De volgende tranche bedraagt twee derde van de 
eerste. De derde tranche, die nog geen 225 ecu per bedrijf bedraagt, zal worden 
toegekend voor maatregelen die een collectief, algemeen belang dienen. 
Sector 
Procentueel aandeel 
produktiewaarde in het 
totaal voor de 5 sectoren 
Maximumsteun/sector 
(x 1 miljoen ecu) 
Totale toegestane steun 
(x 1 miljoen ecu) 
Toegestane steun in % van 
de maximumsteun 
Procentueel aandeel van de 
toegestane steun voor de 
sector in totaal voor de 5 
sectoren 
Steunbedrag per eenheid 
(bij benadering in ecu) Granen 
3.75 
3.80 
1.90 
50 
3.75 
10.56/ha 
(winter-
tarwe) Suiker­
bieten 
6.46 
6.55 
3.28 
50 
6.46 
28.17/ha Fabrieks­
aardap­
pelen 
3.32 
3.37 
1.68 
50 
3.32 
27.44/ha Melk 
64.13 
65.07 
32.54 
50 
64.13 
19.08/ 
koe Rund­
vee 
22.34 
22.67 
11.23 
50 
22.34 
20.10/ 
1-2 
jaar 
oud 
rund 
De steun wordt verdeeld volgens de produktiewaarde van de betrokken sectoren. 
De steun is aan de landbouwers toegekend op basis van de gegevens van de 
landbouwtelling van mei 1995. Voor granen en runderen is bij de verdeling van 
de steun per sector met een groot aantal categorieën gewerkt. Er is uitgegaan van 
het bruto standaardsaldo per categorie om zo een naar categorie gedifferentieerd 
steunbedrag toe te kennen. 
30 
De derde tranche gaat naar maatregelen ter voorkoming en bestrijding van dier-
of planteziekten, die het algemeen belang dienen, en naar de compensatie van 
eventueel door deze ziekten of door ongunstig weer aangerichte schade. 
Wat de compensatie van schade betreft, zal de steun door de 
producentenorganisaties worden gebruikt om de hiervoor door de landbouwers 
betaalde verzekeringspremies of bijdragen te verlagen. 
Oostenrijk zal de in de onderstaande tabel aangegeven bedragen van de eerste 
tranche overeenkomstig de voorschriften verminderen : 
Sector 
Procentueel aandeel 
produktiewaarde in totaal 
voor de 5 sectoren 
Maximumsteun/sector 
(x 1 miljoen ecu) 
Totale toegestane steun 
(x 1 miljoen ecu) 
Toegestane steun in % van 
de maximumsteun 
Procentueel aandeel van de 
toegestane steun voor de 
sector in totaal voor de 5 
sectoren 
Steunbedrag per eenheid 
(bij benadering in ecu) Granen 
15.47 
5.99 
0 
0 
0 
0 Suiker­
bieten 
6.27 
2.43 
0.94 
38.68 
4.85 
1.08/t 
A-
quotum Fabrieks­
aardap­
pelen 
0.45 
0.17 
0.17 
100.00 
0.88 
1.77/t Melk 
44.06 
17.07 
10.34 
60.57 
53.41 
41.66/ 
koe Rund­
vee 
33.75 
13.08 
7.91 
60.47 
40.86 
27.18/ 
dier 
Voor fabrieksaardappelen wordt 100%, voor melk en runderen ongeveer 60%, en 
voor suikerbieten ongeveer 40% van de maximumsteun uitgekeerd. Voor granen 
wordt geen compenserende steun verleend. 
Voor suikerbieten en aardappelen zijn de bedragen per eenheid gebaseerd op de 
hoeveelheden waarvoor respectievelijk op 1.7.1995 en 31.5.1995 teeltcontracten 
tussen producenten en verwerkers waren gesloten. Voor melk en runderen zijn zij 
berekend aan de hand van het op 1.4.1995 gehouden aantal dieren dat was 
aangegeven in het kader van de steunprogramma's voor milieubescherming en 
natuurbeheer (Verordening (EEG) nr. 2078/92). 
31 
b) Compensatie van de gevolgen van devaluaties in andere Lid-Staten (Verordening 
2611/95) 
Frankrijk en later ook België hebben in de vorm van één jaartranche nationale 
steun toegekend om de gevolgen van de devaluatie van de LIT voor de 
rundvleessector te compenseren. 
In beide gevallen is de nationale markt sterk afhankelijk van de afzet in Italië. 
Bijna 50% van de Franse uitvoer van levende runderen en vers rundvlees, d.i. 
ongeveer 25% van de produktie, gaat naar Italië. In België is doorgaans 50% van 
de uitvoer, d.i. ongeveer 20% van de produktie, voor Frankrijk en Italië bestemd. 
Vanaf maart 1995 zijn in de drie betrokken Lid-Staten de prijzen, zowel in 
nationale valuta als in ecu, sterk gedaald. In die maand is ook de sterke 
waardevermindering van de LIT begonnen. Om rekening te houden met de 
seizoengebonden ontwikkeling van de prijzen en de verlagingen van de 
interventieprijzen, werden als vergelijkingsgrondslag de weekgemiddelden van de 
prijzen in de laatste 3 jaar, verminderd met 10%, genomen. Een vergelijking van 
de in 1995 genoteerde weekgemiddelden met deze referentiegemiddelden gaf een 
significante extra prijsdaling in de periode maart-augustus 1995 te zien. Volgens 
deze werkwijze zou in Frankrijk de aan de devaluatie van de LIT toe te schrijven 
prijsdaling gemiddeld 3,8% en maximaal 5% hebben bedragen. In België zou deze 
daling gemiddeld 1,7% en maximaal 3% hebben bereikt. 
Aangezien er geen andere belangrijke factoren in het spel waren en deze extra 
prijsdaling samenviel met de devaluatie van de LIT, werd aangenomen dat deze 
devaluatie tot de extra prijsdaling geleid heeft. Met incalculering van een 
foutenmarge werd het betrokken inkomensverlies voor Frankrijk op ongeveer 17 
miljoen ecu en voor België op 5,6 miljoen ecu geschat. 
Op basis van deze raming heeft Frankrijk forfaitaire steunbedragen per categorie 
runderen en per marktweek berekend. De steun is aan de veehouders toegekend 
voor het aantal dieren dat zij in de betrokken weken hebben afgezet. België heeft 
besloten 3,3 miljoen ecu aan steun in Wallonië toe te kennen. Daar men voor de 
afzonderlijke marktdeelnemers niet over gedetailleerde en betrouwbare gegevens 
over de wekelijkse afzet in de betrokken periode beschikte, is een bedrag van 
10,16 ecu per GVE toegekend op basis van de in 1994 uitbetaalde premies voor 
mannelijke runderen en zoogkoeien. 
32 
C. Economische effecten 
In theorie kunnen de marktprijzen van produkten waarvoor een interventieregeling geldt 
(granen, suiker, zuivel en rundvlees) door de LOK's beïnvloed worden. Via de prijzen 
van sommige van die produkten kan de ontwikkeling van de LOK's derhalve gevolgen 
hebben voor het landbouwersinkomen. Bovendien kan het handelsverkeer moeilijkheden 
ondervinden wanneer hetzij de LOK's en de RMK's, hetzij de marktprijzen en de 
interventieprijzen in nationale valuta uiteenlopen. 
De overige produkten daarentegen, waarvoor de markt niet door een interventieregeling 
wordt gestuurd, worden niet door de LOK's beïnvloed. Sterke en plotselinge 
schommelingen van de LOK's kunnen echter de handel in die produkten verstoren, met 
name wanneer de marktprijzen niet met de monetaire ontwikkelingen meegaan. 
De landbouwinkomens ten slotte ondergaan niet alleen de gevolgen van de monetaire 
ontwikkelingen voor de prijzen, maar zijn ook rechtstreeks onderhevig aan de 
schommelingen van de voor de directe steun aan de producenten toegepaste LOK's. 
1. Prijzen 
In de analyse worden hoofdzakelijk de maandelijkse ontwikkelingen in de periode 
1995/96 behandeld. 
Voor produkten waarvoor geen interventieregeling geldt die de marktprijzen 
beïnvloedt, is er, zoals verwacht mocht worden, geen enkel verband tussen de 
ontwikkeling van deze prijzen en die van de LOK's. Zelfs voor de van juli 1995 
tot en met juni 1996 sterk in waarde gestegen LIT staan de stijgingen of 
schommelingen van de marktprijzen voor wijn, olijfolie, en schape- en 
varkensvlees in generlei verhouding tot de verlagingen van de LOK's. 
Voor de overige produkten heeft de analyse alleen betrekking op de sectoren 
waarvoor bruikbare gegevens voorhanden zijn en op één enkele representatieve 
markt per betrokken Lid-Staat18. 
In 1995/1996 hebben zich geen belangrijke devaluaties voorgedaan. De 
belangrijkste gevolgen kunnen in die periode de volgende ontwikkelingen van de 
LOK's hebben gehad : 
de aanhoudend sterke waardestijging van de LIT (12,1%) en van de SKR 
(9,9%); 
de "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL, ÖS in juni en 
juli 1995 en van de SKR in januari 1996. 
Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken B 2 tot en met B 15. 
33 
a) Granen' 
De marktprijzen voor zachte tarwe zijn veel hoger dan de 
interventieprijzen in nationale valuta. In de periode augustus 1995 - april 
1996 van het verkoopseizoen 1995/1996 lag de marktprijs voor de drie 
belangrijkste produktielanden van de Unie (Duitsland, Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk) gemiddeld 22% boven de interventieprijs. Op dit 
ongewoon hoge niveau worden de marktprijzen, zoals vorig jaar toen ze 
12% boven de interventieprijs lagen, weinig beïnvloed door de kleine 
schommelingen van de interventieprijs in nationale valuta. 
Ondanks de grillige ontwikkeling in 1995/96 vertonen deze prijzen over 
het geheel genomen geen tegengestelde tendens. In de meeste Lid-Staten 
vertonen zowel de marktprijzen als de interventieprijzen, met de 
maandelijkse verhogingen, de neiging om in de loop van het 
verkoopseizoen te stijgen. In de twee Lid-Staten waarvoor in 1995/96 de 
LOK aanzienlijk verlaagd werd, namelijk Italië en Zweden, zijn de 
marktprijzen en de interventieprijzen in nationale valuta nagenoeg 
onveranderd gebleven, terwijl de marktprijzen in LIT veeleer gedaald en 
in SKR stabiel gebleven zijn. 
Wat de aanzienlijke revaluaties betreft waarvoor compenserende steun is 
toegekend, zijn eventuele dalingen van de marktprijs moeilijk aan te tonen, 
daar de verlagingen van de LOK voor de BLF, DM, HFL en ÖS 
samenvielen met de verlaging van de interventieprijzen in ecu aan het 
begin van het verkoopseizoen. In juli 1995 bedroeg deze verlaging met 
verdiscontering van de maandelijkse verhogingen circa 15% ten opzichte 
van juni. 
Blijkens een vergelijking van de situatie in de perioden maart-april en 
augustus-september 1995, d.w.z. vóór en na de wisseling van 
verkoopseizoen, zijn de in de betrokken nationale valuta uitgedrukte 
prijzen gedaald. De prijzen in FF en UKL daarentegen zijn tussen deze 
beide perioden nagenoeg onveranderd gebleven. Ook wanneer de 
prijsdalingen met de verlagingen van de LOK's zouden samenhangen, 
waren in elk geval nog andere factoren in het spel, omdat de prijsdalingen 
niet in verhouding staan tot de verlagingen van de LOK's: deze bedroegen 
namelijk maximaal 3%, en waren het geringste voor de DM en de ÖS, 
terwijl de prijsdalingen in BLF en HFL ongeveer 4 tot 5%, in DKR en 
DM 7 tot 8% en in ÖS 11% bedroegen. 
De doorslaggevende factor bij deze verschillen in prijsontwikkeling tussen 
de Lid-Staten is de omvang van de oogst in de betrokken landen. Zo is de 
Franse graanoogst in het verkoopseizoen 1995/96 ongeveer op het 
gemiddelde van de afgelopen drie jaar gebleven, waardoor de prijs in FF 
beter heeft standgehouden dan in de Lid-Staten met gerevalueerde valuta, 
waar de produktie met 10% is toegenomen. In het Verenigd Koninkrijk 
zijn de prijzen ondanks de produktiestijging nagenoeg stabiel gebleven, 
Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek B 1 a. 
34 
maai dil Lm wellicht verklaard worden duordul hier andere giaanrassen in 
het onderzoek zijn betrokken. 
De aanzienlijke verlagingen van de LOK's voor de DKR en SKR hebben 
respect ie vel ij k einde juli 1995 en in januari 1996 plaatsgevonden; in de 
maanden na deze verlaging bleven de prijzen opmerkelijk stabiel. In 
theorie kan einde juni 1995 een op verdere ontwikkelingen vooruitlopende 
prijsverlaging voor de DKR hebben plaatsgevonden, die echter in de 
gecompliceerde situatie aan het begin van het verkoopseizoen mogelijk niet 
opgevallen is. Voor de SKR was dit onmogelijk, omdat de revaluatie van 
veel later dateert. 
Tenslotte kan men met de nodige omzichtigheid met het oog op het feit 
dat een groot aantal factoren meespelen waarop hier niet nader wordt 
ingegaan, en met name de verschillen tussen de diverse graansoorten, 
stellen dat waarschijnlijk mede vanwege de hoge marktprijzen in 
1995/1996 geen prijsdalingen als gevolg van de revaluaties zijn 
voorgekomen. 
20 b) Zuivelprodukten 
De marktprijzen voor magere-melkpoeder en boter lagen in de eerste helft 
van het melkprijsjaar 1995/1996 op een uitzonderlijk hoog peil, namelijk 
circa 10 %, resp. 5 %, boven de interventieprijzen. 
Daar de interventieprijzen van het melkprijsjaar 1994/1995 in 1995/1996 
zijn gehandhaafd, zijn de prijsveranderingen in nationale valuta toe te 
schrijven aan de LOK's, zodat hier gemakkelijker eventuele prijseffecten 
kunnen worden aangetoond. 
Toch is er geen verband waar te nemen tussen de revaluaties van de LIT 
en de SKR enerzijds en de fluctuaties van de marktprijzen anderzijds. 
Ondanks de verlaging van de LOK's in de tweede helft van 1995 zijn de 
prijzen in Italië, zoals elders in de Unie, eerst de hoogte ingegaan en 
daarna weer ingestort. In Zweden blijven de prijzen van 
magere-melkpoeder en boter ondanks grote schommelingen op een hoog 
peil en zijn zij niet omlaaggedrukt door de verlaging van de 
interventieprijzen in SKR. 
Voor de valuta's die in juni en juli 1995 aanzienlijk in waarde stegen, zijn 
de marktprijzen klaarblijkelijk niet gedaald als gevolg van de ontwikkeling 
van de LOK's. Ook zonder een aanzienlijke revaluatie zouden de prijzen 
in de betrokken valuta's zeer waarschijnlijk niet of niet sterker gestegen 
zijn. Deze prijsontwikkelingen passen namelijk meestal in tendensen over 
verscheidene maanden die weinig verschillen van die voor de prijzen in 
FF en UKL, waarvoor de LOK's aan het begin van het verkoopseizoen 
niet werden verlaagd. 
20 Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken B.l b) en B.l c). 
35 
c) Rundvlees21 
De prijzen voor vlees van jonge runderen zijn begin 1995 sterk gedaald tot 
een peil dat (bijna) de drempel van de toepassing van 
interventiemaatregelen bereikte. Daarna was er, eind 1995, een duidelijk 
prijsherstel tot het tijdstip waarop de BSE-crisis uitbrak. 
In bepaalde Lid-Staten is de prijsdaling tussen maart en juli 1995 
waarschijnlijk gedeeltelijk beïnvloed door de prijzen in LIT, die geen 
gelijke tred hielden met de stijging van de LOK's. Deze betrekkelijk lage 
prijzen hebben doorgewerkt op de Franse markt, die sterk afhankelijk is 
van de handel met Italië, en daarna in nog andere Lid-Staten. 
Na juli 1995 zijn de lage prijzen in LIT nagenoeg op hetzelfde peil 
gebleven : aangezien zij in de voorafgaande periode niet waren gestegen, 
gingen zij ook niet mee met de neerwaartse ontwikkeling van de LOK. De 
marktprijzen in SKR, een andere valuta die in het verkoopseizoen 
1995/1996 sterk in waarde gestegen is, hebben de daling van de LOK vrij 
goed gevolgd. 
De daling van de marktprijzen voor de valuta's die aan het begin van het 
verkoopseizoen aanzienlijk revalueerden, houdt waarschijnlijk verband met 
de ontwikkeling van de LOK's. Ondanks het feit dat in juni en juli 1995 
de prijzen in de Lid-Staten met gerevalueerde valuta minder daalden dan 
die in de door de Italiaanse markt sterker beïnvloede FF, is het prijsherstel 
in de tweede helft van 1995 in die landen minder duidelijk dan in 
Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Bovendien hebben de marktprijzen 
in BLF, DKR, DM, HFL en ÖS de ontwikkeling van de interventieprijzen 
in nationale valuta op de voet gevolgd in de periode van begin 1995 tot 
het begin van het verkoopseizoen 1995/1996. 
2. Handelsverkeer 
De analyse betreft de maandelijkse schommelingen in de uitvoer naar de overige 
Lid-Staten en naar derde landen van 1992 tot en met 1995. Globaal gezien vallen 
in die periode vooral de devaluaties van de LIT, PTA en DRA op. 
a) Op korte termijn zijn door de omvang van de maandelijkse schommelingen 
van de uitvoerwaarde in bijna alle gevallen de eventuele monetaire effecten 
niet zichtbaar22. 
Bij een aantal belangrijke devaluaties, zoals die van de LIT in het voorjaar 
1995 of van het UKL einde 1992, volgt in de betrokken maanden een 
korte spectaculaire groei van de uitvoer. Toch is op de sterke devaluaties 
van de LIT einde 1992 en van de PTA aan het begin van de zomer van 
1993 geen stijging van de uitvoer gevolgd. Anderzijds kan voor bepaalde 
forse uitvoerstijgingen, zoals die in 1994 en 1995 voor suiker en zuivel in 
Spanje, geen enkel verband met monetaire gebeurtenissen worden 
Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek B.l d). 
Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken C.3 tot en met Cl 1. 
36 
aangetoond. Omgekeerd heeft ook de waardestijging van de LIT einde 
1995 het algemene patroon van de Italiaanse uitvoer in de verschillende 
landbouwsectoren niet merkbaar beïnvloed. 
Wat de handel betreft van landen die handel drijven met de Lid-Staten 
waarvan de valuta aanzienlijk gedevalueerd is, kan uit de statistieken 
evenmin worden opgemaakt dat er een samenhang bestaat tussen de totale 
uitvoer van een bepaalde sector en de monetaire schommelingen op korte 
termijn. 
Voorts kunnen zich, wat de eventuele agromonetaire effecten op korte 
termijn betreft, bij produkten waarvoor een uitvoerrestitutie verleend 
wordt, in beginsel verleggingen van het handelsverkeer voordoen bij 
belangrijke gecumuleerde monetaire afwijkingen23. Het effect van deze 
gecumuleerde afwijkingen is met name afhankelijk van de kosten van 
transport van de ene Lid-Staat naar de andere, m.a.w. van de geografische 
afstand en de aard van de betrokken produkten. 
Het meeste gevaar hiervoor in de periode 1995/1996 ontstond door de 
afwijkingen van de LIT en SKR van meer dan + 5 punten in de 
zogenaamde "bevestigingsperioden". Voor de LIT waren er gecumuleerde 
afwijkingen van meer dan 5 punten ten opzichte van de DRA, DM en ÖS, 
terwijl afwijkingen van meer dan 4 punten herhaaldelijk voorkwamen ten 
opzichte van de DRA en ÖS. Voor de SKR bedroegen de gecumuleerde 
afwijkingen meer dan 6 punten ten opzichte van de IRL, UKL en vooral 
ten opzichte van de FMK, meer dan 5 punten ten opzichte van de DM en 
HFL en meer dan 4 punten ten opzichte van de DKR, zodat ze aanleiding 
konden geven tot verleggingen van het handelsverkeer. Het gevaar hiervoor 
was bijzonder groot in de periode vóór januari 1996, toen er lange tijd 
grote gecumuleerde afwijkingen waren. 
Toch geven de uitvoerstatistieken geen verschuivingen te zien die aan deze 
agromonetaire afwijkingen toegeschreven kunnen worden. Eventuele 
verleggingen van het handelsverkeer die hun oorzaak vinden in verschillen 
tussen de in nationale valuta uitgedrukte uitvoerrestitutities, blijken slechts 
af en toe voor te komen. Zelfs bij een belangrijke gecumuleerde afwijking 
die twee maanden aanhoudt, zoals einde 1995 het geval was, ontstaan geen 
systematisch georganiseerde verleggingen, doordat de exporteurs er niet 
zeker van zijn dat deze situatie zal voortduren. Dat betekent uiteraard niet 
dat er geen alleenstaande gevallen zijn geweest die van groot financieel 
belang waren voor de betrokken marktdeelnemers. 
b) Over de langere termijn blijkt volgens de analyse van de gevolgen van de 
monetaire fluctuaties voor de interne markt24 de uitvoer doorgaans 
beïnvloed te kunnen worden door het concurrentievermogen. Daarnaast 
zijn echter nog andere factoren van invloed, namelijk de interne vraag, de 
23 Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek A.6 
24 Verslag van het Directoraat-generaal Economische en financiële zaken, verschenen 
in Europese Economie, Rapporten en studies, nr. 4-1995. 
37 
houding van de exporteurs ten aanzien van hun winstmarges en een aantal 
min of meer sectorgebonden factoren van structurele aard. Deze factoren 
zijn zodanig met elkaar verweven dat zeer moeilijk kan worden 
aangegeven wat het effect van elke factor afzonderlijk is. 
Het concurrentievermogen kan worden gemeten aan de hand van de reële 
effectieve wisselkoersverhouding (real effective exchange rate), die 
afhankelijk is van de monetaire ontwikkeling voor elke Lid-Staat en het 
gewicht van zijn economische partners, en de ontwikkeling van de 
produktiekosten. Volgens deze indicator heeft het concurrentievermogen 
van de Lid-Staten zich in de periode 1992-1995 als volgt ontwikkeld : 
in vrij sterke mate negatief in Duitsland, België, Griekenland en 
Nederland; 
enigermate negatief in Frankrijk, Denemarken en Portugal en 
enigermate positief in Ierland; 
in vrij sterke mate positief in Spanje en het Verenigd Koninkrijk 
en zeer positief in Italië. 
Andere indicatoren van het concurrentievermogen geven voor de betrokken 
periode ongeveer hetzelfde beeld te zien. 
Blijkens de statistieken25 is er een globaal verband tussen de toename van 
het concurrentievermogen en die van de waarde van de uitvoer in nationale 
valuta, ook na inflatiecorrectie door middel van het indexcijfer van de 
consumentenprijzen. Dat verband is echter niet aantoonbaar wanneer men 
de waarde van de uitvoer in ecu of de uitgevoerde hoeveelheden in ton 
beschouwt. 
Derhalve heeft de stijging van het concurrentievermogen in de regel tot 
grotere winsten bij de uitvoer geleid, maar niet tot een wijziging van het 
marktaandeel. Bij een toename van de uitvoer met ca. 5 % per jaar (zowel 
in Italië als in Duitsland), zijn de prijzen per eenheid, na inflatiecorrectie, 
in Italië gestegen en in Duitsland gedaald. 
De belangrijkste uitkomsten van de algemene analyse gelden in de eerste 
plaats voor het geheel van produkten die niet onder een interventieregeling 
vallen. In mindere mate gelden ze ook voor de overige produkten (granen, 
suiker, melk, runderen). De monetaire effecten in deze sectoren met 
interventieregeling zijn groter dan zij zouden zijn geweest als alleen het 
effect van de agromonetaire afwijkingen in de prijzen in nationale valuta 
had doorgewerkt. Dit kan voor een deel worden verklaard uit de in 
punt Cl gesignaleerde niet-parallelle ontwikkeling van enerzijds de 
marktprijzen en anderzijds de interventieprijzen in nationale valuta. Deze 
discrepanties zijn nog groter dan die welke daar bijvoorbeeld voor zachte 
tarwe beschreven zijn, voor produkten die verkregen zijn uit rechtstreeks 
onder de interventieregeling vallende produkten. Een fijnere analyse per 
sector geeft uiteenlopende en tegenstrijdige resultaten te zien, die sterk 
beïnvloed worden door factoren die specifiek zijn voor de betrokken 
markt. 
Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen en grafieken Cl en C.2 
38 
Binnen deze algemene ontwikkelingen nemen bepaalde Lid-Staten een heel 
aparte plaats in. Zo was de verbetering van het concurrentievermogen in 
Spanje maar half zo groot als in Italië, maar was de stijging van de 
Spaanse uitvoer, in waarde berekend, bijna even groot en in omvang zelfs 
veel groter. Dit resultaat voor Spanje is hoofdzakelijk toe te schrijven aan 
de herschikkingen van produktie en afzet in de suiker- en de zuivelsector 
in de Europese Unie. 
Een ander opmerkelijk voorbeeld is België dat, wat de uitvoer van 
groenten en fruit betreft, beter presteert dan het gehanteerde indexcijfer 
van het concurrentievermogen laat vermoeden. Het Verenigd Koninkrijk 
presteert daarentegen slechter, vooral door de teruggang van de 
graanuitvoer. 
3. Inkomens 
De jongste statistieken over de landbouwinkomens hebben betrekking op 1995. 
Het is zeer moeilijk de inkomenseffecten van de agro-monetaire regeling in 1995 
nauwkeurig aan te geven, omdat zij met name worden bepaald door de mate 
waarin de marktprijzen daadwerkelijk worden beïnvloed door de 
landbouwomrekeningskoersen, door de ontstaansfeiten hiervan en door de 
betalingstermijnen voor de aan- en verkopen en voor de steun aan de 
landbouwers. Zo zijn bepaalde in 1995 merkbare effecten het gevolg van 
veranderingen van de LOK's in 1994, terwijl bepaalde veranderingen in de LOK's 
in 1995 eerst in 1996 of later gevolgen zullen hebben. 
Om toch een idee te krijgen van de mate waarin de LOK's van de 
periode 1995/1996 de inkomens over een periode van twaalf maanden beïnvloed 
hebben, zijn de onderstaande hypothesen als uitgangspunt genomen : 
De in de periode 1995/1996 aan de landbouwers betaalde prijzen worden 
geacht gelijk te zijn aan de in 1995 geconstateerde prijzen en, wat de 
suikerbieten- en rundvleesproducenten betreft, de ontwikkeling van de 
LOK's voor 100 % te weerspiegelen. Voor de overige produktiesectoren 
wordt, overeenkomstig de in punt Cl aangegeven resultaten en op grond 
van het geringe relatieve gewicht van de gezamenlijke inkomens die voor 
een deel door minimumprijzen worden bepaald (aardappelzetmeel, 
verwerkte groenten en fruit,...), ervan uitgegaan dat de LOK's geen enkele 
invloed hebben. 
De door de Lid-Staten meegedeelde of geplande agromonetaire 
compenserende steun wordt geacht in 1995/1996 te zijn uitbetaald om het 
effect van aanzienlijke revaluaties op de prijzen uit te vlakken. Voor 
Zweden, waar de aanzienlijke revaluatie pas in januari 1996 heeft 
plaatsgevonden, is slechts de helft van het maximaal toegestane 
steunbedrag in aanmerking genomen. 
Voor de rechtstreekse hectaresteun aan de producenten en de steun per 
geproduceerde ton zaaizaad zijn de bedragen van het 
39 
26 
27 verkoopseizoen 1995/1996 in aanmerking genomen, waarop de LOK van 
1 juli 1995 is toegepast26. 
Op de schapevleespremie voor 1995 wordt de LOK van 1 januari 1996 
toegepast. Om het totale effect van de LOK van 1.1.1996 op de inkomens 
van 1995 te berekenen, wordt het in 1995 daadwerkelijk uitbetaalde saldo 
van de premies voor 1994 vervangen door het saldo van de premies voor 
1995 dat in werkelijkheid in 1996 wordt betaald. 
De in 1995 uitbetaalde runderpremies, structurele steun, tabakspremies en 
steun voor olijfolieproducenten worden in werkelijkheid bepaald door de 
LOK's van begin 1995, of voor olijfolie zelfs die van begin 1994. Om het 
volle effect over twaalf maanden van de LOK's van de periode 1995/1996 
te kunnen ramen, is men ervan uitgegaan dat deze premies en 
steunbedragen beïnvloed zijn door de LOK's van begin 1996. De steun 
voor de grote olijfolieproducenten wordt geacht te zijn beïnvloed door de 
gemiddelde LOK's van de periode november 1995-februari 1996, de 
overige bedragen door de LOK van 1 januari 1996. 
Op basis van deze simulatie van het totale effect van de LOK's van 1995/1996 
over een periode van twaalf maanden, is : 
enerzijds het effect gemeten van de ontwikkeling van de LOK's in 
1995/1996 ten opzichte van 1994/1995, door de inkomenscomponenten die 
door de agromonetaire regeling beïnvloed worden, te vermenigvuldigen 
met het verschil tussen de in die twee perioden toegepaste LOK's; 
anderzijds het effect van de agromonetaire regeling in 1995/1996 berekend, 
door diezelfde componenten te vermenigvuldigen met het verschil tussen 
de toegepaste LOK's en de overeenkomstige RMK's. 
Hoewel dus is gewerkt met een theoretisch model kan met deze simulatie toch 
worden aangetoond dat de LOK's een belangrijk inkomenseffect hebben en dat dit 
effect naargelang van de Lid-Staten verschilt27. 
Het effect van de ontwikkeling van de LOK's ten opzichte van de LOK's van het 
vorige jaar is vrij gering, namelijk minder dan 2 % voor de meeste Lid-Staten : 
dit effect is 
veeleer positief voor Luxemburg, Duitsland, Griekenland, Finland, Ierland 
en Spanje; 
veeleer ongunstig voor België en Denemarken; 
nagenoeg neutraal voor Portugal, Frankrijk, Nederland en Oostenrijk. 
Deze tendensen worden hoofdzakelijk bepaald door de mate waarin het effect van 
de LOK's op de prijzen en het effect van de compenserende steun in de betrokken 
Lid-Staten met elkaar in evenwicht zijn; voor Griekenland, Ierland en Spanje zijn 
zij het gevolg van het effect van de devaluaties op de steunbedragen. 
Gemakshalve is er voor de enkele gevallen waarin de datum van het ontstaansfeit 
1 augustus is, van uitgegaan dat het ontstaansfeit van de LOK plaatsvindt op 
1 juli, zoals voor de overgrote meerderheid van de gevallen geldt. 
Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen D.I tot en met D.3 
40 
Voor drie Lid-Staten is het gunstige effect van de ontwikkeling van de LOK's op 
jaarbasis veel groter, namelijk voor : 
Zweden (+ 7,2 %) dankzij de verhoging van de hectaresteun; 
Italië en het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk + 4,1 % en 4,5 %) 
dankzij de verhogingen van prijzen en steunbedragen; het effect is in Italië 
voor twee derden en in het Verenigd Koninkrijk voor de helft aan die 
steunverhoging toe te schrijven. 
Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,7 % bedragen, d.i. 
1 559 miljoen ecu. Het effect op de steunbedragen maakt 71 % van dit bedrag uit. 
Voor het overige komt 21 % van het totale inkomensefffect voor rekening van de 
compenserende steun, terwijl slechts 8 % toe te schrijven is aan het effect op de 
prijzen. 
Op jaarbasis had de toepassing van de LOK in plaats van de RMK in de 
periode 1995/1996 voor alle Lid-Staten een gunstig inkomenseffect. 
De inkomensstijging is ook hier weer het grootst in Zweden (+ 8,8 %). 
De andere Lid-Staten waar sprake is van een zeer gunstig inkomenseffect zijn 
Luxemburg (+ 5,6 %), Duitsland (+ 4,6 %), België en Denemarken (+ 3,8 %). Het 
effect is minder sterk in Oostenrijk (+ 2,5 %), doordat het landbouwinkomen er 
voor een groot deel bestaat uit nationale steun, die buiten de agromonetaire 
regeling valt. 
In Nederland, Ierland, Italië en Spanje heeft de LOK het landbouwinkomen met 
ongeveer 2 % verhoogd. In de overige Lid-Staten bedraagt de verhoging slechts 
circa 1 % of, in Griekenland en Portugal, zelfs minder. 
Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,9 % bedragen, dat is 
1 718 miljoen ecu. Het aandeel van de steunbedragen is hier minder groot, 
namelijk slechts 45 %. Daarnaast is 19 % van het totale inkomenseffect toe te 
schrijven aan de compenserende steun en 36 % aan de prijzen. 
D. Financiële gevolgen 
1. Methodologische aspecten 
a) Indeling van de agromonetaire effecten 
De begroting van de Gemeenschap draagt op agromonetair gebied zware 
lasten uit het verleden met zich mee. Deze zijn een erfenis van het in 1984 
ingevoerde "switch-over"-mechanisme (ook wel de "groene ecu" genoemd), 
dat op 1 februari 1995 is opgeheven. De overgang ging gepaard met een 
algemene verhoging van de prijzen en bedragen in ecu met bijna 20% om 
de gevolgen van de terugkeer van de omrekeningskoersen voor de 
landbouw naar een reëel peil op te vangen. In 1990-1993 had dit 
mechanisme tot een verlaging van in totaal 1,46 % van de meeste prijzen 
en bedragen van het GLB geleid. 
41 
Het zou verkeerd zijn dat de betrokken kosten op rekening van de "switch­
over" zelf worden geschreven. Zonder dit mechanisme had de ontwikkeling 
van de prijzen en bedragen in ecu er wellicht anders uitgezien, maar deze 
kosten zijn hoe dan ook de financiële nasleep van alle agromonetaire 
problemen die zich vóór de afschaffing van de landbouw-ecu hebben 
voorgedaan. 
De geërfde kosten worden niet bepaald door de huidige agromonetaire 
mechanismen, maar hoofdzakelijk door de laatste "switch-over"-coëfficiënt, 
die 1,207509 bedroeg, en door de structuur van de jaarlijkse uitgaven in 
ecu. 
In de eerste plaats omvatten zij de effecten die blijvend tot uiting zijn 
gekomen in de algemene verhoging van de prijzen en bedragen in ecu 
begin februari 1995. Deze effecten kunnen berekend worden als het 
verschil tussen enerzijds de totale uitgaven van het EOGFL - Garantie, 
verminderd met de agromonetaire effecten van de gebeurtenissen in de 
periode 1995/1996, en anderzijds de aldus verminderde totale uitgaven, 
gedeeld door coëfficiënt 1,207509. 
De elders berekende financiële gevolgen van deze prijsverhoging moeten 
echter gecorrigeerd worden voor de uitgaven die afhankelijk zijn van de 
wereldmarktprijs, d.w.z. bepaalde uitvoerrestituties en steunbedragen28. Bij 
de betrokken bedragen beïnvloedt de in de vorige alinea aangegeven 
berekeningsmethode namelijk ook het verschil tussen de prijzen in de 
Europese Unie en de wereldmarktprijzen, terwijl in werkelijkheid alleen 
de gemeenschappelijke prijzen worden aangepast. 
Bovendien bedroeg de "agromonetaire" verlaging van de prijzen in ecu in 
1990 slechts 0,17 %, dit is 11 % van de totale verlaging, maar ze werkte 
wel door in meer dan 90 % van de uitgaven het EOGFL-Garantie. In 1993 
was de agromonetaire verlaging 1,29 %, maar deze verlaging gold niet 
voor de in het kader van de hervorming betaalde compensatiebedragen. 
Gemiddeld doet een agromonetaire prijsverlaging van 1 % de uitgaven van 
het EOGFL met 0,7 % afnemen29. 
De financiële consequenties van de gebeurtenissen in de periode 1995/1996 
zijn toe te schrijven aan vier mechanismen of maatregelen, namelijk de 
franchises, de ontstaansfeiten, de bevriezing van de LOK's en de 
compenserende steun. 
28 Een overzicht van deze effecten wordt gegeven in tabel E. 1 van het werkdocument 
over de basisgegevens. 
29 Dit verhoudingsgetal 0,7 is berekend aan de hand van de jaarverslagen van de 
Commissie voor 1994, 1995 en 1996 over de consequenties van 
de ontwikkeling van de pariteit dollar/ecu en 
de stijgingen van de correctiefactor als gevolg van de monetaire 
herschikkingen binnen het Europese monetaire stelsel voor de 
uitgaven van het EOGFL-Garantie. 
42 
De kosten van de agromonetaire compenserende steun zijn onmiddellijk 
zichtbaar op de begroting voor l°°o en hel \oou>ni\\etp \au begroting 
voor 1997. Op grond van de betrokken voorschriften zijn deze kosten 
degressief, en de toekenning van de laatste tranches van de in 1995/1996 
goedgekeurde steun zal wel nog duidelijke gevolgen hebben voor de 
begroting 1998, maar slechts in zeer geringe mate voor de begroting 1999. 
De bevriezing van de LOK's brengt kosten in nationale valuta mee die 
gelijk zijn aan het verschil tussen de bevroren LOK en de op de datum van 
het ontstaansfeit bekende LOK, vermenigvuldigd met het steunbedrag in 
ecu waarvoor hij geldt. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 
1 januari 1999, heeft zij wat de begroting 1999 betreft gevolgen voor alle 
betrokken steunbedragen en voor de begroting 2000 alleen nog voor de 
rundvleespremies. 
De financiële gevolgen van de franchises en de ontstaansfeiten zijn toe te 
schrijven aan het verschil tussen 
de landbouwomrekeningskoers op de datum van het ontstaansfeit 
voor het betrokken bedrag en 
de voor de boeking van de uitgaven in ecu toe te passen koers 
(boekhoudkoers), d.w.z. de koers op de tiende dag van de maand 
waarin de uitgave in nationale valuta geboekt wordt, meestal de 
maand na die waarin het betrokken bedrag door de Lid-Staat aan 
de begunstigde is uitbetaald. 
Het effect van de franchises is toe te schrijven aan het verschil tussen de 
landbouwomrekeningskoers en de boekhoudkoers op de datum van het 
ontstaansfeit. Het effect van de ontstaansfeiten is toe te schrijven aan het 
verschil tussen de boekhoudkoers op de datum van het ontstaansfeit en 
diezelfde koers op de datum waarop de uitgave in ecu geboekt wordt. Dit 
effect, dat losstaat van het gekozen LOK-systeem en dus ook niet als 
maatstaf kan dienen voor een vergelijking van dergelijke systemen, was in 
het vorige agromonetaire verslag over 1993 en 1994 over het hoofd gezien. 
b) Model voor de raming van de kosten van de gebeurtenissen in 1995/1996 
De agromonetaire gebeurtenissen en besluiten van de periode 1995/1996 
hebben vooral gevolgen voor de begrotingen 1996 tot en met 1999. 
Voor de raming van de "agromonetaire" effecten op de begroting 1996 is 
uitgegaan van het voorontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting 
voor 1996 (VOGAB 96) dat op 30 juni 1996 in behandeling was en dat 
werd opgesteld op basis van de op 6 mei 1996 bekende 
omrekeningskoersen. 
De berekening van de effecten op de begrotingen 1997 tot en met 1999 is 
gebaseerd op het voorontwerp van begroting 1997 (VOB 97) dat op 
30 juni 1996 in behandeling was en waarvoor is uitgegaan van de op 
21 maart 1996 bekende omrekeningskoersen. 
43 
De basisgegevens (VOGAB 96 en VOB 97) zijn gecorrigeerd in die zin 
dat de bij de opstelling ervan gehanteerde LOK's vervangen zijn door de 
op 1.7.1996 bekende LOK's30. De boekhoudkoers daarentegen is niet 
aangepast, want de invloed daarvan voor de door de schommelingen van 
de LOK's veroorzaakte agromonetaire effecten is zeer gering. 
De situatie in het VOGAB 96 en het VOB 97 , zoals gecorrigeerd 
op 1.7.1996, is die welke resulteert uit de laatst bekende LOK's 
aan het einde van de periode 1995/1996. De betrokken uitgaven 
zijn, enerzijds volgens de verschillende ontstaansfeiten van de 
LOK's die deze uitgaven beïnvloeden, en anderzijds op basis van 
de uitgaven van het verleden, over de verschillende valuta's van de 
Lid-Staten verdeeld. 
Hoeveel de Gemeenschap zou uitgeven zonder agromonetaire 
regeling wordt berekend door de in het VOGAB 96 en het VOB 97 
gehanteerde LOK's te vervangen door de aan het begin van de 
maand van boeking van deze uitgaven geldende RMK's, en van dat 
bedrag de agromonetaire compenserende steun af te trekken. 
Daarbij zij opgemerkt dat de bepaling van de boekingsmaand voor 
elke soort uitgave31 nogal precair is en grote verschillen kan 
opleveren. Voor alle boekingsdata na 1.7.1996 worden de RMK's 
van 1.7.1996 toegepast. 
Het totale effect van de bevriezing van de LOK's wordt berekend 
door in het VOGAB 96 en het VOB 97 de voor de betrokken 
steunbedragen werkelijk toegepaste LOK's door de op de datum 
van de ontstaansfeiten van deze steunbedragen eigenlijk geldende 
LOK's te vervangen. 
Het effect van de ontstaansfeiten wordt berekend als het verschil 
tussen de uitkomsten van de berekeningen in het tweede streepje en 
de uitkomsten van een analoge simulatie met de RMK's op de 
datum van de ontstaansfeiten van de werkelijk toegepaste LOK's. 
Op grond van het hierboven reeds gemaakte voorbehoud in verband 
met de boekingsmaand moet hierbij een ruime marge in 
aanmerking genomen worden. Doordat alle na 1.7.1996 toe te 
passen omrekeningskoersen vervangen worden door de op 1.7.1996 
bekende en geldende koersen, is het niet mogelijk te bepalen wat 
het effect na 1997 zal zijn. 
Het effect van de franchises is gelijk aan het verschil tussen 
enerzijds de uitkomsten van de in het derde streepje beschreven 
situatie met de lopende LOK's zonder bevriezing en anderzijds de 
in het vierde streepje bedoelde uitkomsten van de simulatie met de 
op de datum van de ontstaansfeiten geldende RMK's. 
30 Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen E.3 tot en met E.6. 
31 Zie werkdocument over de basisgegevens, tabel E.3. 
44 
Het VOGAB 96 is voor 75 % beïnvloed door de LOK's van de periode 
1995/1996. De omrekeningskoersen op 1 juli 1996 zijn van toepassing 
voor de 3 % uitgaven waarvan het ontstaansfeit daadwerkelijk op die 
datum plaatsvindt, maar ook op de 10 % uitgaven waarvan het 
ontstaansfeit later plaatsvindt, namelijk in de periode van 2 juli tot en met 
15 oktober 1996. Op nagenoeg alle andere uitgaven op de begroting 1996 
zijn de landbouwomrekeningskoersen toegepast die golden op de data van 
de ontstaansfeiten vóór 1 juli 1995, zonder evenwel verder terug te gaan 
dan november 1994. In totaal wordt nauwelijks 1 % van de uitgaven niet 
door de LOK's beïnvloed. 
In het VOB 97 gelden voor slechts 2 % van de uitgaven LOK's waarvan 
de ontstaansfeiten vóór de verslagperiode hebben plaatsgevonden. 11 % 
van de uitgaven wordt beïnvloed door de LOK's van begin 1996 en 37 % 
door de op 1 juli 1996 geldende LOK's. Bijgevolg gelden voor 50 % van 
de uitgaven in het VOB 97 de landbouwomrekeningskoersen die effectief 
van toepassing zijn van 2 juli 1996 tot en met 15 oktober 1997. Aangezien 
deze koersen bij de opstelling van dit verslag niet bekend zijn, worden zij 
vervangen door de omrekeningskoersen van 1.7.1996. 
Voor de begrotingsramingen voor 1998 en 1999, waarbij het VOB 97 als 
grondslag wordt genomen, vinden bijna alle relevante ontstaansfeiten plaats 
na 1 juli 1996, zodat de betrokken LOK's vervangen worden door de 
LOK's van 1.7.1996. 
Alles bijeengenomen speelt de agromonetaire situatie per 1 juli 1996 een 
belangrijke rol bij de berekeningen voor 1997, 1998 en 1999. Deze 
uiteraard sterk conjunctuurgebonden situatie wordt gekenmerkt door een 
zeer grote monetaire afwijking voor de SKR (+ 6,779), die op grond van 
de agromonetaire voorschriften niet lang kan worden gehandhaafd. Ook bij 
de LIT (+ 4,986) en bij het IRL (+ 4,603) zijn er grote monetaire 
afwijkingen, terwijl die bij de DM, HFL en ÖS nagenoeg gelijk zijn aan 0. 
Deze afwijkingen zullen ongetwijfeld nog evolueren en zodoende de hier 
berekende resultaten aanmerkelijk beïnvloeden. Daarbij zij echter 
opgemerkt dat de naar valuta gewogen gemiddelde afwijking op de 
begroting 1996 2,2 % bedraagt op 1.7.1996, terwijl het gemiddelde voor 
de periode 1995/1996 2,1 % bedraagt. 
45 
2. Uitkomsten van de ramingen : 
a) De lasten van het verleden : 
Op grond van de ramingen van de kosten die voortvloeien uit de 
gebeurtenissen in 1995/1996 (zie hieronder punt b)) leveren de effecten 
van het "switch-over"-mechanisme, die zichtbaar geworden zijn in de 
verhoging van de prijzen in ecu, een uitgave op van 6 800 miljoen ecu 
voor de begroting 1996 en van 6 920 miljoen ecu voor 1997. 
De effecten van de groene ecu die doorwerken via de van de 
wereldmarktprijs afhankelijke bedragen, kosten volgens schattingen32 nog 
eens 1 320 miljoen ecu extra per jaar. 
De agromonetaire prijsverlagingen in 1990 en 1993, met 1,46% in totaal, 
hebben een extra uitgave van ongeveer 340 miljoen ecu per jaar 
voorkomen. 
Alles bijeen betekenen de effecten van de agromonetaire problemen uit het 
verleden jaarlijks een uitgave van 7 800 à 7 900 miljoen ecu. 
b) De gebeurtenissen in 1995/96 
Aan de hand van de tabel hierna kan worden vastgesteld dat deze 
gebeurtenissen jaarlijks 1 200 à 1 300 miljoen ecu zullen kosten. 
Ongeveer twee derde van deze kosten (800 à 900 miljoen ecu) is toe te 
rekenen aan effecten van de franchises. De kosten hiervan worden echter 
voor 1997 voor de helft en voor 1998 en 1999 volledig bepaald door de 
monetaire ontwikkelingen. Deze kosten zijn voornamelijk een gevolg van 
de asymmetrie van de mechanismen, waarbij positieve monetaire 
afwijkingen tot 5 punten kunnen bedragen, maar de negatieve afwijkingen 
in de meeste gevallen begrensd zijn tot een niveau dat gekoppeld is aan de 
hoogste positieve afwijking, verminderd met 5 punten. Bovendien speelt 
bij forse, ononderbroken revaluatie van sommige valuta's - zoals in de 
periode 1995/96 het geval is geweest - de duur van de 
bevestigingsperioden een niet te verwaarlozen rol doordat de grootste 
positieve afwijkingen lang in stand worden gehouden. 
De kostprijs van het werken met ontstaansfeiten - moeilijk te drukken 
zonder de markten te verstoren - bedraagt ongeveer 100 miljoen ecu per 
jaar. Dit is ongewoon hoog omdat in de periode 1995/96 appreciërende en 
depreciërende valuta's mekaar niet in evenwicht hebben gehouden. 
De aan de bevriezing van de LOK's verbonden kosten zijn progressief 
vanwege de spreiding van de ontstaansfeiten en zullen uiteindelijk 185 
miljoen ecu bedragen. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 1 januari 
1999, heeft zij ook gevolgen voor de begroting van het jaar 2000. 
32 Zie werkdocument over de basisgegevens, tabel E2. 
46 
De uitgaven voor compenserende steun kunnen vanaf 1997 wellicht 
verminderen door verdiscontering van de depreciaties die plaatsgevonden 
hebben na de aanzienlijke revaluaties die tot deze steun aanleiding hebben 
gegeven. De invloed van deze depreciaties op het bedrag van de nog niet 
toegekende steuntranches moet door de Commissie volgens de procedure 
van het Comité van beheer worden onderzocht. 
(in miljoenen ecu) 
Kostprijs agromonetaire 
gebeurtenissen 1995/96 1996 1997 1998 1999 
A. Daadwerkeliik toegepaste regelingen 
Bevriezing LOK's 
Compenserende steun 
Franchises 
Ontstaansfeiten 
TOTAAL 111 
201 
817 
107 
1 236 180 
141 
890 
104 
1 315 185 
70 
916 
-
1 171 185 
2 
913 
-
1 100 
B. Bij toepassing van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 
Verhoging van de steun (artikel 7) 
Compenserende steun (artikel 8) 
Franchises 
Ontstaansfeiten 
TOTAAL 653 
0 
823 
117 
1.593 2.812 
201 
953 
104 
4.070 2.932 
138 
983 
-
4.053 2.932 
70 
979 
-
3.981 
Bij een uitsplitsing naar Lid-Staat op basis van het VOGAB 1996 blijkt Zweden de 
hoofdbegunstigde van het agromonetaire stelsel : de in SKR uitgedrukte uitgaven ten 
gunste van dit land nemen met 11,2% toe. Dit is het gevolg van de effecten van de 
franchises en de ontstaansfeiten in een conjunctuur van sterke monetaire appreciatie. Ook 
als deze effecten in de toekomst zouden wegvallen, zal Zweden in belangrijke mate 
voordeel blijven hebben bij het stelsel, vanwege de bevriezing van de LOK's, die vanaf 
1997 te voelen zal zijn. 
De communautaire agromonetaire uitgaven voor Italië zijn in 1996 met 5,6% toegenomen, 
waarmee het land de tweede positie onder de begunstigden inneemt. Deze stijging heeft 
47 
te maken met de appreciatie van de LIT in de verslagperiode. Het is twijfelachtig of deze 
situatie in de toekomst zal aanhouden. 
Vervolgens komen, met uitgavenstijgingen variërend van 4,7% tot 3,8%), de Lid-Staten 
waarvan de LOK's in juni en juli 1995 zijn bevroren. De monetaire conjunctuur heeft in 
het geval van de betrokken Lid-Staten een matigende invloed gehad op de effecten van 
de franchises. Dit zou in de toekomst anders kunnen zijn. 
Om de weerslag te bepalen van de maatregelen waartoe de Raad in juni 1995 heeft 
besloten, d.w.z. de bevriezing van de LOK's en de forfaitaire compenserende steun in de 
plaats van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92, is een raming gemaakt 
van de uitgaven die de agromonetaire mechanismen zonder de ingreep hadden 
teweeggebracht. Het resultaat is een besparing van nagenoeg 360 miljoen ecu in 1996, 
2750 miljoen ecu in 1997 en bijna 8 900 miljoen ecu over een periode van 4 jaar. 
Deze enorme kosten waarmee de toepassing van de bovengenoemde artikelen 7 en 8 
gepaard zou zijn gegaan, waren voornamelijk toe te rekenen geweest aan het op peil 
houden van de steun per hectare in Zweedse kroon (waarvoor in ecu een verhoging met 
10% nodig was geweest). Mocht artikel 7 om enigerlei reden slechts voor de aanzienlijke 
revaluaties van juni en juli 1995 zijn toegepast, dan zouden in vergelijking met de huidige 
situatie de uitgaven in 1996 gelijk gebleven zijn en in 1997 bijna 700 miljoen ecu hoger 
geweest zijn. Over 4 jaar (1996-1999) zouden de extra uitgaven om en bij de 2 500 
miljoen ecu hebben bedragen. 
48 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 636 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 09 03 
Catalogusnummer : CB-CO-96-633-NL-C 
ISBN 92-78-12924-0 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
<w