Bekendmaking van een registratieaanvraag in de zin van artikel 6, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2081/92 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

(2004/C 84/06)

Naar aanleiding van deze bekendmaking kan bezwaar worden aangetekend op grond van artikel 7 en artikel 12, onder d), van benoemde verordening. Elk bezwaar tegen deze registratieaanvraag moet via de bevoegde autoriteit van een lidstaat binnen zes maanden na deze bekendmaking, worden ingediend. De bekendmaking houdt verband met de hiernavolgende gegevens, met name punt 4.6, die de reden zijn voor de registratieaanvraag in de zin van Verordening (EEG) nr. 2081/92.

VERORDENING (EEG) nr. 2081/92 VAN DE RAAD

REGISTRATIEAANVRAAG: ARTIKEL 5

BOB (x) BGA ( )

Nationaal nummer van het aanvraagdossier: -

1. Bevoegde dienst van de lidstaat Naam: Institut national des appellations d'origine

Adres: 138, avenue des Champs-Élysées - F-75008 Paris

Tel. (33-1) 53 89 80 00

Fax (33-1) 42 25 57 97

2. Aanvragende groepering 2.1. Naam: Syndicat Interprofessionnel de l'Olive de Nice

2.2. Adres: Box 116, Min Fleurs 6, F-06296 Nice Cedex 3

Tel. (33) 04 93 83 33 90

Fax (33) 04 93 21 25 87

2.3. Samenstelling - betrokkenen: Elk individu dat, of elke rechtspersoon die, Olive de Nice produceert, verwerkt, verpakt en verhandelt;

- raad van bestuur: de twaalf zetels van de raad van bestuur zijn verdeeld over zes producenten, drie coöperaties, twee particuliere verwerkingsbedrijven en één verpakker

3. Productcategorie: Categorie 1-6 - Verwerkt groenten en fruit

4. Overzicht van het productdossier (Samenvatting van de in artikel 4, lid 2, voorgeschreven gegevens)

4.1. Naam: "Olive de Nice"

4.2. Beschrijving - de tafelolijven "Olive de Nice" zijn kleine olijven, (minimaal 50 en maximaal 70 vruchten per 100 gram). De kleur verloopt per vrucht van gelig groen tot bruin of van purper tot donkerpaars. De olijven behoren stevig te zijn, waarbij het vruchtvlees gemakkelijk los komt van de pit. De smaak moet licht bitter zijn, maar geenszins zurig, en moet gelijken op die van gedroogde vruchten,

- de olijventapenade van "Olive de Nice" moet een kenmerkende purperrode kleur hebben die niet te groenig en niet te donker mag zijn. De tapenade behoort olieachtig en verfijnd - dus niet grof - van samenstelling te zijn, met een smaak gelijk aan die van gedroogde vruchten, zoals dat bij olijfolie het geval is.

De olijven en de olijventapenade zijn in hoofdzaak afkomstig van de variëteit Cailletier.

4.3. Geografisch gebied: Het gebied strekt zich uit over 99 gemeenten in het departement Alpes-Maritimes: Aiglun, Antibes, Aspremont, Auribeau-sur-Siagne, Le Bar-sur-Loup, Beaulieu-sur-mer, Bendejun, Berre-les-Alpes, Biot, Blauzasc, La Bollène-Vésubie, Bonson, Bouyon, Breil-sur-Roya, Le Broc, Cabris, Cagnes-sur-mer, Cannes, Le Cannet, Cantaron, Carros, Castagniers, Castellar, Castillon, Châteauneuf-Villevieille, Châteauneuf-de-Grasse, Clans, Coaraze, La Colle-sur-Loup, Colomars, Conségudes, Contes, Cuébris, Drap, Duranus, L'Escarène, Eze, Falicon, Les Ferres, Fontan, Gattières, La Gaude, Gilette, Gorbio, Gourdon, Grasse, Lantosque, Levens, Lucéram, Malaussène, Mandelieu-la-Napoule, Massoins, Menton, Mouans-Sartoux, Mougins, Nice, Opio, Pégomas, Peille, Peillon, Peymeinade, Pierrefeu, Revest-les-Roches, Roquebillière, Roquefort-les-Pins, Roquestéron, Roquestéron-Grasse, La Roquette-sur-Siagne, La Roquette-sur-Var, Le Rouret, Saint-André, Saint-Blaise, Saint-Cézaire-sur-Siagne, Saint-Jeannet, Saint-Laurent-du-Var, Saint-Martin-du-Var, Saint-Paul, Sainte-Agnès, Saorge, Sigale, Sospel, Spéracédès, Le Tignet, Toudon, Touet-Escarène, La Tour-sur-Tinée, Tourette-du-Château, Tourette-Levens, Tourette-sur-Loup, Tournefort, La Trinité, La Turbie, Utelle, Valbonne, Vallauris, Vence, Villars-sur-Var, Villefranche-sur-mer en Villeneuve-Loubet.

In dit gebied liggen de olijfboomgaarden waar de variëteit Cailletier wordt geteeld, (het al dan niet voorkomen van de variëteit Cailletier in de populatie van olijfbomen zegt overigens veel over de geografische factoren die de producten met de oorsprongsbenaming "Olive de Nice" typeren) en ook de verwerkingsbedrijven zijn hier gevestigd, wat verband houdt met natuurlijke omgevingskenmerken (topografie, pedologie en klimaat).

De noordelijke grenzen vallen vrijwel samen met de noordgrens van de olijfboomteelt en de zuidgrens van de zone met de temperatuur- en neerslagkarakteristiek "laag- en hooggebergte". Dit zijn duidelijke grenzen, want door de hoogte, maar ook door de breedtegraad, wordt de kou een beperkende factor.

In het zuiden grenst het gebied aan de Middellandse Zee, in het oosten aan Italië. Aan de westkant wordt het gebied gescheiden van de olijfgebieden van het departement Var door het dal van de Siagne, en dat vormt grotendeels de grens van het gebied waar de variëteit Cailletier wordt geteeld.

4.4. Bewijs van oorsprong: Zowel tafelolijven als olijventapenade mogen slechts onder de gecontroleerde oorsprongsbenaming "Olive de Nice" in de handel worden gebracht, indien het Institut national des appellation d'origine (Nationaal Instituut tot Bescherming van de Oorsprongsbenamingen - INAO) daarvoor toestemming heeft gegeven overeenkomstig de wettelijk vastgestelde voorschriften voor de erkenning van producten van de olijventeelt die in aanmerking komen voor een gecontroleerde oorsprongsbenaming.

Elke handeling met betrekking tot het produceren en het verwerken van de grondstof moet worden uitgevoerd binnen het afgebakende geografische grondgebied.

Betreffende de productie van de grondstof houdt de procedure het volgende in:

- identificatie van een perceel: de percelen waarvan de producent heeft aangetoond dat zij voldoen aan de criteria inzake ligging en aan de productievoorschriften (variëteit, snoeien en verzorgen van de boomgaard), worden op een lijst geplaatst van de percelen die onder de benaming Olive de Nice mogen produceren.

- oogstaangifte: deze wordt jaarlijks gedaan door de producent, waarbij melding wordt gemaakt van het productieareaal, de hoeveelheid olijven die, met inachtneming van de vastgestelde maximumopbrengst, zijn gewijzigd, en de bestemming van de olijven (conserveren, plaats van verwerking),

Betreffende de verwerking houdt de procedure het volgende in:

- verwerkingsaangifte: deze wordt gedaan door de verwerker, waarbij jaarlijks melding wordt gemaakt van de totale hoeveelheid van het verwerkte product.

- het aanvragen van een keurmerk: hierin staat beschreven waar en hoe de producten zijn opgeslagen die aan de kwaliteitseisen voldoen.

De procedure wordt afgerond met een analytisch en organoleptisch onderzoek om na te gaan of aan alle eisen inzake kwaliteit en typische kenmerken van het product is voldaan.

Ten slotte moeten alle erkende olijventelers en verwerkers een voorraadaangifte indienen.

4.5. Werkwijze voor het verkrijgen van het product Samenstelling en snoeien en verzorgen van de boomgaard

Zowel de tafelolijven als de olijventapenade zijn uitsluitend afkomstig van de variëteit Cailletier. In de boomgaard mogen evenwel ook variëteiten voor bestemming of oude plaatselijke variëteiten zoals Arabanier, Blanquetier, Blavet, Nostral en Ribeyrou, voorkomen, mits deze bomen gelijkmatig over de boomgaard zijn verdeeld en hun aantal niet meer dan 5 % bedraagt van het totale aantal bomen per perceel. De uit de bestuivingsvariëteiten en oude lokale variëteiten verkregen olijven mogen alleen voor het verwerken tot olijfolie worden gebruikt op voorwaarde dat hun aandeel niet meer bedraagt van 5 % van de totale hoeveelheid verwerkte olijven.

Elke olijfboom dient te beschikken over een vrij grondoppervlak van minimaal 24 vierkante meter.

Olijfbomen moeten ten minste om de twee jaar worden gesnoeid. Het snoeihout moet dan uit de boomgaard verwijderd zijn vóór de volgende oogst. Eenjarige teelt is alleen toegestaan in geïrrigeerde boomgaarden waarvan de bomen jonger zijn dan vijf jaar.

De boomgaarden moeten jaarlijks worden onderhouden, maar het bewerken van de grond is vanaf 1 september tot aan het einde van de oogst verboden. Een uitzondering hierop zijn de werkzaamheden betreffende de groenbemesting, die tot 30 oktober worden toegestaan.

Gedurende de groeiperiode is irrigatie toegestaan totdat de olijven rijp zijn.

Oogst van de olijven

De opbrengst van een boomgaard mag niet meer dan 6 ton olijven per hectare bedragen, uitzonderingen daargelaten.

De datum waarop de olijvenoogst begint, wordt vastgesteld bij departementaal besluit, op voorstel van het (INAO).

De olijven moeten zo spoedig mogelijk na het rijpen worden geoogst, als minimaal de helft van de olijven purper van kleur is. De olijven moeten direct van de boom worden geplukt, zonder gebruik te maken van producten om het loslaten te bevorderen, of moeten op traditionele wijze met een stok uit de boom worden geslagen. Eventueel kan bij het slaan gebruik gemaakt worden van een mechanisch hulpmiddel. Bij deze methode moeten de vruchten onder de boom worden opgevangen met behulp van vangnetten of andere vergaarmiddelen.

De olijven die van de grond worden opgeraapt moeten, net als de olijven die al voor aanvang van de oogst van de boom zijn gevallen, gescheiden worden gehouden van de olijven waarvoor wel aanspraak wordt gemaakt op de oorsprongsbenaming. De olijven moeten worden opgeslagen en vervoerd in kratten of palletkisten.

Verwerkingsvoorwaarden

Voorafgaand aan de verwerking worden de olijven op grootte gesorteerd, uitgezocht en gewassen. De grootte moet liggen tussen minimaal 50 en maximaal 70 vruchten per 100 gram. De olijven moeten gaaf en niet geplet of gescheurd zijn en de kleur moet variëren van gelig groen tot bruin of van purper tot donkerpaars. Naar plaatselijk gebruik worden de olijven vervolgens op zout water gezet, met een natriumchloridegehalte van maximaal 12 %. Buiten natriumchloride is geen enkel chemisch product of conserveringsmiddel toegestaan.

Het natriumchloridegehalte van het zoute water waarmee de olijven worden geconserveerd moet ten minste 8 % bedragen.

- Tafelolijven: De tafelolijven worden gedurende ten minste 3 maanden in het zoute water bewaard. De significante aanwezigheid van steeltjes die aan de olijven zitten of los in de oplossing terug te vinden zijn, is geenszins een productiefout, maar juist één van de kenmerken die bij de benaming hoort.

- De olijventapenade: Om ervoor te zorgen dat de olijven in het eindproduct zachter zijn en geen bittere smaak hebben, moeten ze vóór de verwerking gedurende ten minste zes maanden in het zoute water worden bewaard. De olijventapenade wordt vervolgens verkregen door:

- het ontzouten en drogen van de olijven die alleen voor de olijventapenade bestemd zijn,

- het centrifugeren van de olijven om de pit te verwijderen,

- het homogeniseren van de tapenade onder toevoeging van olijfolie met de benaming "Olive de Nice". Deze toevoeging mag niet meer bedragen dan 7 % van het gewicht van de tapenade.

4.6. Verband: Zowel de tafelolijven als de olijventapenade met de gecontroleerde oorsprongsbenaming "Olive de Nice" worden gekenmerkt door de natuurlijke omstandigheden, de geschiedenis en de knowhow.

Natuurlijke omstandigheden

Het Franse olijventeeltgebied strekt zich uit tot waar de olijfbomen klimatologisch gezien nog goed gedijen. De wijze waarop het gewas zich over het gebied verspreid heeft is een kwestie van selectie en aanpassing geweest. Afhankelijk van de wisselende klimatologische omstandigheden en de gegeven bodem, zal slechts die olijfboomsoort standhouden en aarden, die zich in perfecte harmonie bevindt met zijn natuurlijke omgeving. Dit is het geval voor de Cailletier met betrekking tot de oorsprongsbenaming "Olive de Nice".

De olijfboomgaarden rondom Nice zijn aangelegd in een ruig gebied met carbonaatrijke bodems. De teelt vindt plaats in de heuvels en in gebieden met flauwere hellingen, op speciaal daarvoor aangelegde terrassen.

Het olijventeeltgebied heeft een mediterraan klimaat met lichte invloed van de bergen, milde temperaturen, meer neerslag dan in de Basse-Provence, een ideale hoeveelheid zonneschijn en vooral weinig wind.

Met name door de afwezigheid van sterke wind heeft de Cailletier zich door de eeuwen heen als meest voorkomende soort in het gebied rond Nice kunnen ontwikkelen. Deze soort is dermate hecht verbonden met het landschap in die omgeving dat hij tevens bekend staat onder een aantal andere namen: Petite olive de Nice (kleine olijf uit Nice), Olivier de Grasse (genoemd naar een gemeente in de buurt van Nice) en Grassenc.

Geschiedenis

Al meer dan tweeduizend jaar maakt de olijfboom deel uit van het landschap in de Alpes-Maritimes, waar hij nu voorkomt in 102 van de 163 gemeenten in het departement. Stille getuigen hiervan zijn de eeuwenoude bomen die terug te vinden zijn in de huidige boomgaarden. Ook zijn er nog een vijftal molens, die nog werken volgens het "Genueese systeem", zoals de beschermde molen van Contes, daterend uit de dertiende eeuw, met zijn waterrad en houten raderwerk. In eerste instantie was de teelt gesitueerd in de kuststreek als gevolg van invasies van respectievelijk Feniciërs, Grieken en Romeinen. Vervolgens heeft de olijventeelt zich door de eeuwen heen uitgebreid naar het achterliggende laag- en hoogland, tot op een hoogte van 700 meter boven zeeniveau. Voor de bevolking van het "graafschap Nice" en de Côte d'Azur is de olijfboom, vanwege de olie, altijd één van de voornaamste gewassen geweest. Vanaf het einde van de negentiende eeuw tot aan de tweede wereldoorlog was Nice zelfs één van de belangrijkste spelers op de handelsmarkt van olijfolie van het type "rivièra".

Na de tweede wereldoorlog en als gevolg van de catastrofale vrieskoud in 1929 en 1956 heeft de olijventeelt in de Alpes-Maritimes echter forse klappen geïncasseerd.

Sedert meer dan 25 jaar draagt de inzet van de beroepsorganisaties ertoe bij dat de olijventeelt van de Alpes-Maritimes zich niet alleen kan handhaven, maar zich geleidelijk uitbreidt naar meer landinwaarts gelegen gebieden en zelfs terrein terugwint op de bloementeelt.

Uit de mate waarin één enkele variëteit, namelijk de Cailletier, beter bekend onder de naam "Olive de Nice", zich in de loop van de eeuwen heeft weten te verspreiden, blijkt duidelijk dat deze soort zich goed heeft aangepast aan de omgeving, en dat de daaruit verkregen producten zowel uit kwaliteit als uit commercieel oogpunt naar waarde worden geschat.

Knowhow

Ook al is tegenwoordig een steeds groter deel van hun inkomen afkomstig uit de opbrengst van de productie van olijven, toch zijn er slechts weinig bedrijven waarvoor dit de voornaamste bron van inkomen is. Op de terrassen van de olijfboomgaarden, in de volksmond ook wel "planches" genoemd, kunnen evengoed graangewassen of groenten worden verbouwd.

Het op traditionele wijze oogsten van de olijven met hazelaar- of kastanjehouten stokken gebeurt 's winters, van januari tot maart, aangezien de grond gedurende die periode toch niet bewerkt wordt. De olijven worden bijgevolg altijd geoogst als ze bijna of volledig rijp zijn.

Een opvallende eigenschap van de Cailletier is dat hij twee verschillende kwaliteitsproducten kan leveren: de olijven kunnen zowel tot olie worden verwerkt als worden ingemaakt.

Het produceren van tafelolijven is pas echt begonnen in de periode tussen de eerste en de tweede wereldoorlog, daartoe gedwongen door de concurrentie met andere oliën.

De oogst van de tafelolijven vindt in één keer plaats, zo snel mogelijk nadat de eerste vruchten rijp worden. Als gevolg van het verschil in ligging van de bomen zijn de olijven niet egaal van kleur, maar verloopt de kleur van purper tot donkerpaars. De "Olives de Nices" zijn dus niet egaal zwart, maar vertonen kleurschakeringen.

De kleine olijven, met een dikke pit en een stevige huid, lenen zich uitstekend voor de verwerking in zout water, waarbij alleen natriumchloride gebruikt wordt, een typische verwerkingswijze die wordt toegepast in de regio rond Nice. Deze natuurlijke verwerkingswijze, waarbij enkel zout wordt toegevoegd, zorgt ervoor dat de eigenschappen van de oorspronkelijke vruchten niet alleen in de olie, maar ook in de tafelolijven behouden blijven.

Het al dan niet voorkomen van steeltjes aan olijven of los in de oplossing is zowel te wijten aan de olijfboomsoort (omdat de vruchten aan lange steeltjes hangen) als aan de oogsttechniek, waarbij de olijven met stokken uit de boom worden geslagen.

De reputatie van de olijven uit Nice reikt veel verder dan de eigen regio en het traditionele met de mediterrane keuken samenhangende afzetgebied. De olijven vinden voornamelijk aftrek in Parijs en de omgeving daarvan, maar ook buiten Frankrijk: de Verenigde Staten, Engeland, Duitsland en landen in Noord-Europa.

Doordat de voorschriften voor de productie van de grondstof dezelfde zijn als die voor tafelolijven en bij de verwerking elk vreemd element wordt geweerd, beschikt de tapenade over dezelfde sterke eigenschappen als de tafelolijven. Beide producten zijn om deze eigenschappen, zowel in de horeca als bij groothandels en speciaalzaken, dermate vermaard, dat ze in toenemende mate worden geïmiteerd.

De knowhow van de producent uit zich:

- in een op ervaring gebaseerd inzicht in het beheer van de boomgaard, waarmee hij de productie kan sturen in de richting van olijfolie of van tafelolijven, rekening houdend met de aard van zijn percelen (geografische ligging, leeftijd van de boomgaard en rijpingspotentieel) en de verschillen tussen de in de boomgaard staande bomen (grootte van de boom, mate waarin deze olijven bevat, grootte van de olijven, de gelijkmatigheid waarmee de vruchten rijpen);

- tijdens de oogst, die per boom in één keer geschiedt. Naar gelang van hun grootte, de mate van rijping en kleuring, hun gaafheid (voor de inmaak) of beschadiging van de huid (voor de olie) bepaalt de producent per boom ter plekke of de olijven voor de olie dan wel voor de inmaak gebruikt zullen worden;

- door tijdens het sorteren van de voor inmaak bestemde olijven (grootte van de olijven, olijven die vrij zijn van insectenvraat en van ziekten, hele olijven die niet zijn geplet of gebarsten en ziekten zijn aangetast) ook op kleur te sorteren en de diepst gekleurde olijven apart te houden voor verwerking in de tapenade, teneinde de zo kenmerkend purper gekleurde tapenade te verkrijgen die volledig vrij is van enige bittere smaak.

Samengevat danken de tafelolijven en de tapenade met de benaming "Olive de Nice" hun eigenschappen aan:

- het groeien in een natuurlijke omgeving, gekenmerkt door een overwegend Mediterraan klimaat met weinig wind,

- de biotoop van de Cailletier, welke daarmee als meest voorkomende olijfboomsoort zijn plek op de terrasvormige hellingen heeft veroverd,

- het gebruik om de olijven in een laat rijpingsstadium te oogsten, door de van kleur verlopende vruchten in één oogstgang op traditionele wijze met stokken uit de grote bomen te slaan,

- de knowhow van de olijventelers en de verwerkingsbedrijven,

- de verwerkingstechnieken die passen bij de variëteit en daardoor de grondstof zijn eigenschappen laten behouden.

4.7. Controlestructuur - Naam: INAO

Adres: 138, avenue des Champs-Élysées - F-75008 Paris

- Naam: DGCCRF

Adres: 59, Boulevard V. Auriol - F-75703 Paris Cedex 13

4.8. Etikettering: De etiketten op de verpakking van zowel de tafelolijven als de olijventapenade die het recht hebben om de gecontroleerde oorsprongsbenaming "Olive de Nice" te voeren, moeten, naast de voor voedingsmiddelen voorgeschreven vermeldingen, het volgende vermelden:

- de gecontroleerde oorsprongsbenaming: "Olive de Nice",

- de vermelding "appellation d'origine contrôlée" of "AOC". Mocht er op het etiket, afgezien van het adres, een andere firmanaam of merknaam voorkomen, dan moet die naam worden herhaald tussen twee woorden "appellation" en "contrôlée".

De bovenstaande vermeldingen moeten duidelijk bij elkaar op hetzelfde etiket worden geplaatst. Daarbij moeten de letters opvallend, leesbaar, onuitwisbaar en groot genoeg zijn, zodat ze goed op het etiket naar voren komen, en duidelijk verschillen van de overige vermeldingen en afbeeldingen.

4.9. Nationale eisen: Décret relatif à l'appellation d'origine contrôlée "Olive de Nice".

EG-nummer: FR/00333/29.10.2003.

Datum van ontvangst van het volledige aanvraagdossier: 4 december 2003.