23. 8. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 197/1 
II 
(Voorbereidende  besluiten) 
ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Advies  inzake  de mogelijkheden  tot  bevordering  van  geavanceerde  technologische 
sectoren  in de Gemeenschap  d.m.v.  een  beleid  dat  gericht  is op de openstelling  van  de 
markt  voor  overheidsopdrachten 
Het advies  van  het Comité  heeft  niet  op een  bepaald  document  betrekking. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 17 juli  1975  gehouden  132e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel  van 
zijn Bureau  besloten,  uit eigen  beweging,  een  advies  inzake  voornoemd  onderwerp  op 
te stellen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 25 en 26 mei  1976  te Brussel  gehouden  139e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  20,  vierde  alinea,  van  het  Reglement 
van Orde, 
Gezien  het  besluit  van  de voltallige  vergadering  d.d. 
17 juli  1975,  op voorstel  van  zijn  Bureau,  een  advies 
op te stellen  inzake  voornoemd  onderwerp, 
Gezien  het  advies  dat  de Afdeling  voor  industrie, 
handel,  ambacht  en dienstverlening  tijdens  haar  ver-
gadering  van  7 en 8 april  1976  heeft  opgesteld, 
Gezien  het mondelinge  verslag  van  de rapporteur,  de 
heer de Ferranti, 
Gezien  de „Eerste  mededeling  van  de  Commissie 
aan de Raad  inzake  de openstelling  van  de overheids-
opdrachten  voor  de levering  van  produkten  en soort-gelijke  opdrachten  van  nutsbedrijven",  die  in juni 
1975  is bijgewerkt, 
Gezien  zijn  voorgaande  adviezen  betreffende  de gun-
ning  van  overheidsopdrachten  voor  de uitvoering  van 
werken  en de procedures  voor  het plaatsen  van  over-
heidsopdrachten  voor  leveringen  (1), de informatica  (2), 
de telecommunicatie  (3), de vliegtuigbouwindustrie  (4) 
en de veiligheid  van  kerninstallaties  (5), 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  139e  zitting 
van 25 og 26 mei  1976,  vergadering  van  26 mei  1976, 
(*) PB nr. 63 van  13. 4. 1965,  resp.  PB nr. C 30 van 
25. 3. 1972. 
H PB nr. C 255 van  7. 11. 1975. 
(3) PB nr. C 286 van  15. 12. 1975. 
(4) PB nr. C 131 van 12. 6. 1976. 
(5) PB nr. C 263 van  17.11.  1975. 
Nr. C 197/2 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 23. 8. 76 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  algemene  stemmen  bij twee  onthoudingen 
is goedgekeurd: 
Met het communautaire  beleid  inzake  overheidsop-
drachten  wordt  niet  beoogd,  de aankoopbesluiten  van 
de overheids-  en de semi-overheidssector  in bepaal-
de banen  te leiden  of deze  te beïnvloeden.  Het  doel 
hiervan  is uitsluitend,  de doorzichtigheid  van die be-
sluiten  te vergroten  zodat  bij het nemen  van  beslui-
ten met  de argumenten  voor  een vrije  Europese  markt 
voldoende  rekening  wordt  gehouden. 
De gevolgen  van  de Richtlijn  van de Commissie  van 
17 december  1969  zijn  onzeker.  De bestaande  richt-
lijnen  inzake  overheidsopdrachten  voor  de uitvoering 
van werken  en de voorgestelde  richtlijn  van de Raad 
inzake  overheidsopdrachten  voor  leveringen  hebben 
in de eerste  plaats  tot doel,  ervoor  te zorgen  dat de 
openstelling  van  inschrijvingen  op sommige  over-
heidsopdrachten  in het  Publikatieblad  wordt  be-
kendgemaakt.  Het  Comité  is van  oordeel  dat  de 
richtlijnen  in hun  huidige  vorm  waarschijnlijk  niet 
doeltreffend  genoeg  zullen  zijn.  Bovendien  is het 
Comité  verontrust  over  het feit  dat een  wederzijdse 
aankondiging  van  de openstelling  van  inschrijvingen 
op overheidsopdrachten  door  derde  landen  niet 
plaatsvindt.  Het  wijst  erop  dat  de bespreking  van 
deze kwestie  moet  worden  voortgezet  tijdens  de on-
derhandelingen  in O.E.S.O.-verband  over  overheids-
opdrachten. 
Het Comité  acht  het  gemeenschappelijk  beleid  op 
dit gebied  van  fundamenteel  belang  voor  het berei-
ken van  de vooruitgang  waarvan  in de Verdragen 
sprake  is, en is van  mening  dat het beleid  op dit 
gebied  thans  dient  te worden  afgestemd  op de in dit 
advies  aangegeven  hoofdlijnen. 
1. Inleiding 
1.1. Twintig  jaar  geleden  nog  was  vrijwel  de ge-
hele technologie  gebaseerd  op het gebruik  van  ener-
gie ter vervanging  van mankracht  in het vervoer,  de 
landbouw  en bij het delven  en be- of verwerken  van 
grondstoffen.  Met  behulp  van  nieuwe  energiebron-
nen zou  dit proces  kunnen  worden  voortgezet.  De 
afgelopen  twintig  jaar  heeft  men  echter  kunnen  con-
stateren  dat door  het gebruik  van elektronica  de om-
standigheden  waaronder  denkwerk  wordt  verricht 
zijn verbeterd  en dit werk  efficiënter  is geworden. 
Door  de toepassing  van  telecommunicatie  en de in-
schakeling  van  computers  dient  deze  ontwikkeling 
sterker  te worden  aangemoedigd;  te zamen  met  de 
verdere  op energie  gebaseerde  ontwikkelingen  die-
nen zij de middelen  te zijn  met  behulp  waarvan  het 
streven  naar  een hogere  levensstandaard  kan  worden 
voortgezet! 1.2. Enerzijds  is de toepassing  van deze  ontwikke-
lingen  dus de enige  wijze  om de beschikking  te krij-
gen over  meer  hulpbronnen  en daardoor  bij te dra-
gen tot het bereiken  van  een hogere  levensstandaard, 
betere  sociale  voorzieningen  zoals  bejaardenzorg,  en 
een betere  kwaliteit  van het bestaan  in het algemeen. 
Anderzijds  kunnen  deze  ontwikkelingen  op korte  ter-
mijn voor  afzonderlijke  ondernemingen  en regio's 
echter  nadelige  gevolgen  hebben.  Bedrijven  die moe-
ten sluiten  en personen  die hun  werkkring  verliezen, 
zijn de belangrijkste  slachtoffers  die op korte  ter-
mijn het nadelig  effect  van de „technologie"  onder-
vinden.  Hoe  snel  de verbeterde  technologie  sociaal 
aanvaardbaar  is en een  hogere  levensstandaard  kan 
worden  bereikt  hangt  bijgevolg  af van  a) de doel-
treffendheid  van het beleid  inzake  omschakeling,  her-
plaatsing,  herscholing,  het  verschaffen  van  nieuwe 
huisvesting  en b) de mate  waarin  de herstructurering 
doeltreffend  kan worden  doorgevoerd. 
1.3. Technologische  vernieuwingen  zullen  tevens 
gevolgen  hebben  voor  het milieubeleid  en er zal een 
wisselwerking  ontstaan  tussen  deze  vernieuwingen  en 
het regionaal  beleid.  Uiteraard  zal de mate  van voor-
uitgang  afhangen  van het succes  van alle  instellingen 
in de Gemeenschap  bij de beheersing  van  deze  ge-
volgen. 
1.4. Aangezien  het creëren  van één markt  onze  be-
langrijkste  economische  doelstelling  vormt,  is het 
zaak dat wordt  vastgesteld,  waarom  dit het gebruik 
van de technologie  zal bespoedigen.  In de eerste  plaats 
is duidelijk  dat buiten  de overheidssector,  consument 
en bedrijfsleven  ervoor  hebben  gezorgd  dat  de in-
tracommunautaire  handel  aanzienlijk  is toegenomen. 
Hier is werkelijk  sprake  van  de consument  die zelf 
zijn keuze  maakt.  Dit heeft  tot gevolg  dat de onder-
nemingen  grotere  risico's  durven  te nemen  bij hun 
besluiten  ten aanzien  van  investeringen  in kapitaal-
goederen,  produktontwikkeling  en afzet,  terwijl  de 
concurrentie  blijft  bestaan  door  het grote  aantal  on-
dernemingen  waarvoor  op een grote  communautaire 
markt  plaats  is. Uit  de cijfers  blijkt  daarentegen 
dat de intracommunautaire  handel  in door  de over-
heid en overheidsorganen  aangekochte  goederen  resp. 
diensten  waarvan  zij gebruik  hebben  gemaakt,  in we-
zen niet  is gegroeid.  Indien  zulks  is toe te schrijven 
aan het feit dat het door  de overheid  aangekochte  type 
produkten  verschilt  van het type  produkten  dat door 
de particuliere  sector  wordt  aangekocht  en van  een 
opener  markt  geen  verbetering  in deze  situatie  te ver-
wachten  is, dan  bestaat  er geen  reden  tot bezorgd-
heid.  Uit de situatie  op het gebied  van  computers, 
telecommunicatie  en vliegtuigen  blijkt  echter  dat er 
reden  tot grote  bezorgdheid  is. Het  aantal  vooraan-
staande  fabrikanten  van deze  categorieën  produkten 
dat zijn  zetel  in de V.S.  heeft  en profijt  heeft  kunnen 
trekken  van  de aanwezigheid  van  één  grote  markt 
is zo groot  dat  door  de totstandbrenging  van  een 
verenigde  markt  in Europa  voor  overheidsaankopen 
op deze  gebieden  waarschijnlijk  aanzienlijke  kosten-
besparingen  mogelijk  zijn. 
23. 8. 76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 197/3 
1.5. Hoewel  het argument  dat bepaalde  onderne-
mingen  en bepaalde  soorten  produkten,  willen  zij 
kunnen  concurreren,  een  grote  markt  moeten  heb-
ben, zeker  gewicht  heeft,  is het Comité  van  oordeel 
dat het effect  van een  grote  markt  voor  overheids-
opdrachten  op het vermogen  van  de Gemeenschap, 
de oprichting  van kleine  en middelgrote  ondernemin-
gen te bevorderen  en hun  voortbestaan  te verzekeren, 
toch meer  betekenis  heeft.  Door  de toepassing  van 
de technologie  ontstaan  voortdurend  en in een  snel 
tempo  kansen  voor  kleine  en middelgrote  onderne-
mingen.  Allerlei  soorten  specialisatie  worden  moge-
lijk en de activiteiten  van  de ondernemer  worden  in 
een groot  aantal  verschillende  ondernemingen  ren-
dabel.  In sommige  Lid-Staten  is meer  dan  de helft 
van de totale  beroepsbevolking,  afgezien  van de per-
sonen  in overheidsdienst,  in kleine  ondernemingen 
of familiebedrijven  werkzaam  of werkt  als zelfstan-
dige;  deze  sector  is dus  uiterst  belangrijk  voor  het 
creëren  van  werkgelegenheid. 
1.6. De  meeste  van  de sectoren  waarop  meer  ge-
detailleerd  in hoofdstuk  drie  van  dit advies  wordt 
ingegaan,  leveren  aan de regeringen  uitrusting  voor  de 
nationale  defensie.  De Commissie  heeft  in haar  do-
cument  inzake  de Europese  Unie  het vraagstuk  van 
deze aankopen  aan de orde  gesteld  en in dit verband 
aanbevelingen  gedaan.  De omvang  en betekenis  van 
deze aankopen  en het effect  ervan  op nieuwe  vin-
dingen  zijn  zodanig  dat de Commissie  er volgens  het 
Comité  goed  aan  heeft  gedaan  dit vraagstuk  aan  de 
orde te stellen.  Terwijl  het Verdrag  niet  van  toepas-
sing is op de defensie,  bevat  het wel  bepalingen  ten 
aanzien  van de handel;  door  defensie-uitrusting  uit te 
sluiten  worden  niet  alleen  aan  de regeringen  maar 
ook aan de consumenten  voordelen  op andere  gebie-
den onthouden.  Ook  dit is een kwestie  van politieke 
bereidheid,  doch  deze  bereidheid  treedt  reeds  zeer 
sterk  aan  de dag  bij een aantal  gemeenschappelijke 
activiteiten  die thans  worden  ontplooid.  In feite  zijn 
de voordelen  van  de intracommunautaire  handel  op 
dit gebied  van  dien  aard  dat  de samenwerking  in 
Europees  verband  enige  jaren  geleden  als iets  van-
zelfsprekends  tot stand  gekomen  is. De drijvende 
kracht  achter  deze  activiteiten  dient  echter  behouden 
te blijven  en krijgt  meer  betekenis,  naarmate  de fabri-
kanten  van  defensie-uitrusting  meer  in Europees  ver-
band  gaan  optreden. 
1.7. Zoals  elders  in dit advies  is gezegd,  hecht  het 
Comité  veel  betekenis  aan  de sectoriële  aanpak  en 
het opstellen  van tijdschema's. 
De openstelling  van  de markten  voor  overheidsop-
drachten  is een ingewikkeld  proces  waaraan  poten-
tiële voordelen  verbonden  zijn,  doch  dat  ook  ge-
varen  inhoudt,  indien  niet  voldoende  tijd  wordt  ge-
boden  om in overleg  met  alle  betrokken  partijen  na 
te gaan,  hoe  de huidige  situatie  per sector  is en wat 
de toekomstige  ontwikkeling  zal zijn. Weliswaar  is het scheppen  van een Europese  binnen-
markt  voor  de Gemeenschap  een zeer  belangrijk  mid-
del om  haar  economische  kracht  te kunnen  ont-
plooien,  doch  even  belangrijk  is dat  de Gemeen-
schap  voor  de ondernemingen  zo gunstig  mogelijke 
omstandigheden  schept,  zodat  deze,  hetzij  door  mid-
del van  buitenlandse  procédés  of licenties,  hetzij 
door  middel  van  rechtstreekse  overeenkomsten  tus-
sen ondernemingen,  in de gehele  wereld  hun  af-
nemers  kunnen  bevoorraden,  hun  groei  kunnen  ver-
zekeren  en op voet  van  gelijkheid  met  hun  concur-
renten  kunnen  onderhandelen.  In elk geval  is het van 
wezenlijk  belang  dat  de Europese  ondernemingen 
op dit gebied  een volledige  vrijheid  genieten. 
1.8. Daarom  is het Comité  van  oordeel  dat de re-
geringen  en semi-overheidsinstellingen  dienen  te stre-
ven naar  uitbreiding  van  de intracommunautaire 
handel.  Het Comité  doet  de aanbeveling  dat de over-
heidsinstellingen  bij hun  besluiten  inzake  aankopen 
zoveel  mogelijk  openheid  betrachten;  volgens  hem 
dienen  de aan  deze  instellingen  gedane  aanbevelin-
gen niet  alleen  gebaseerd  te zijn op het argument,  voor 
zo weinig  mogelijk  geld  zo goed  mogelijke  waar  te 
krijgen,  waarmee  iedereen  instemt,  maar  ook  op ar-
gumenten  die pleiten  voor  een vrije  Europese  markt, 
waardoor  de uitgeoefende  druk  ter wille  van het be-
houd  van  de plaatselijke  werkgelegenheid  of de be-
voordeling  van  de plaatselijke  industrie  zou  worden 
afgezwakt.  Tevens  doet  het Comité  de aanbeveling, 
de handelsbelemmeringen  zo mogelijk  door  middel 
van richtlijnen  die op de artikelen  90, 100  en 101 
zijn gebaseerd  en door  andere  hiervoor  in aanmer-
king komende  maatregelen  geleidelijk  op te heffen. 
2. Factoren  die alle sectoren  beïnvloeden 
2.1. De betekenis  van  overheidsaankopen  voor  de 
geavanceerde  technologie 
2.1.1.  Op  de markten  voor  geavanceerde  techno-
logische  produkten  is de overheid,  zowel  in eigen 
land als in het buitenland,  een  zeer  belangrijke  en 
soms  de enige  afnemer. 
2.1.2.  Dit  is duidelijk  het geval  bij de aankoop 
van defensie-uitrusting.  Dit is eveneens  het geval  bij 
de aankoop  van  civiele  produkten,  indien  men  ook 
de overheidsbedrijven,  de genationaliseerde  indu-
strieën  enz.  hiertoe  rekent.  Dit gaat  eveneens  op voor 
geavanceerde  technologische  uitrusting  en alle  be-
langrijkste  soorten  produkten  zoals  lucht-  en ruim-
tevaartapparatuur,  elektronische  uitrusting,  informa-
tica-apparatuur,  telecommunicatieapparatuur,  zware 
elektrische  uitrusting  met  inbegrip  van  nucleaire  ap-
paratuur,  spoorwegmaterieel,  mijnbouwuitrusting  en 
medische  apparatuur. 
Nr. C 197/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 8. 76 
2.1.3.  Niet  alleen  de grote  en bekende  fabrikan-
ten zijn  in deze  mate  op overheidsaankopen  aange-
wezen;  rekent  men  hiertoe  ook  hun  onderaannemers 
en leveranciers  van  grondstoffen  en onderdelen  en 
neemt  men  bovendien  nog  de overige  fabrikanten  van 
geavanceerde  technologische  apparatuur  in aanmer-
king,  wier  activiteiten  echter  geringer  van  omvang 
zijn, dan  blijven  er vrij  weinig  produkten  van  de 
geavanceerde  technologie  over  die  niet  voor  een 
belangrijk  gedeelte  aan  de overheid  worden  geleverd. 
2.1.4.  De  verkoop  aan  het  buitenland,  in het  bij-
zonder  aan  de  minder  geïndustrialiseerde  landen 
buiten  Europa,  maakt  een  uiterst  belangrijk  gedeelte 
uit van  de omzet  der  Europese  fabrikanten  van  ge-
avanceerde  technologische  produkten.  De concurren-
tie op deze  wereldmarkten  is moordend  waarbij  door 
de ondernemingen  die  in deze  takken  van  industrie 
in de wereld  toonaangevend  zijn,  een zeer  hoog  peil 
wordt  bereikt.  De Europese  ondernemingen  hebben 
getoond  dat  zij hiertegen  opgewassen  zijn  en on-
danks  deze  concurrentie  orders  in de wacht  kunnen 
slepen.  De aldus  verworven  exportmarkten  vormen 
een vitaal  gedeelte  van  hun  produktie  en dit zal in de 
toekomst  zo blijven.  In vergelijking  met  hun  belang-
rijkste  medeconcurrenten  overzee  zijn  zij echter  ge-
handicapt  door  het ontbreken  van  een  grote,  de Ge-
meenschap  omvattende  „binnenlandse"  markt,  met 
alle hiermee  samenhangende  voordelen  als  kosten-
besparing  door  schaalvergroting,  politieke  stabiliteit 
op die  markt  en een  sterke  onderhandelingspositie 
in het buitenland.  Elk  communautair  beleid  dat  ge-
richt  is op de openstelling  van  de markt  voor  over-
heidsopdrachten  dient  op dit feit  te zijn  afgestemd  en 
zo veel  mogelijk  steun  te bieden  aan  de industrieën 
die pogen  een  communautair  of wereldformaat  te 
bereiken  en hun  onderhandelingspositie  in de wereld 
te versterken. 
2.2. De geavanceerde  technologie  richt  zich  op de 
nationale  markt  doch  ondervindt  sterke  concur-
rentie  uit de Verenigde  Staten 
2.2.1.  De  markten  voor  geavanceerde  technologi-
sche produkten  vertonen  uiteraard  de neiging  zich  in 
nationaal  verband  te ontwikkelen.  Kan  een  bepaald 
produkt  in het  land  zelf  worden  vervaardigd,  dan 
zijn doorgaans  de binnenlandse  fabrikanten  de be-
voorrechte  en geprotegeerde  leveranciers  geworden. 
Dit geldt  in de eerste  plaats  voor  de grote  landen. 
In kleine  landen  waar  de produktie  wegens  de be-
perkte  omvang  van  de markt  sterk  gespecialiseerd  is 
en bijgevolg  minder  produkten  omvat,  worden  de 
overheidsaankopen  grotendeels  in het buitenland  ver-
richt.  In sommige  sectoren  is de concurrentie  be-
perkt,  terwijl  in andere  sectoren  een  sterke  concur-
rentie  wordt  ondervonden  uit de Verenigde  Staten, 
waar  de Amerikaanse  leverancier  het voordeel  heeft 
dat hij over  een  veel  homogenere  en tevens  grotere 
binnenlandse  markt  beschikt.  In een  aantal  gevallen 
hebben  buitenlandse  fabrikanten,  in het  bijzonder Amerikaanse  ondernemingen,  produktiecapaciteit  in 
de afnemerlanden  gecreëerd  of produkten  geleverd 
via hun  dochtermaatschappijen  in die  landen  door 
middel  van  een  elders  gevestigde  produktiecapaciteit. 
In dit geval  worden  deze  leveranties  dikwijls  behan-
deld alsof  zij uit het land  zelf  komen  en hebben  zij 
het tweeledig  voordeel  van  nationale  preferenties  en 
van een  kostenbesparing  door  een  op een  werelddeel 
afgestemde  produktiecapaciteit.  Door  de omvang  van 
dergelijke  multinationals  wordt  het  zuiver  nationale 
ondernemingen  moeilijker  gemaakt  op hun  nationale 
markten  te concurreren,  om nog  maar  te zwijgen  van 
de markten  in de andere  Lid-Staten  of de wereld-
markten. 
2.2.2.  Tevens  heeft  de relatie  koper-leverancier  in 
elk land  sterk  de neiging  uit te monden  in een  pak-
ket voorschriften,  procedures  en gebruiken,  hetgeen 
ondanks  het  streven  naar  harmonisatie  tot  gevolg 
heeft  dat steeds  meer  een ontwikkeling  in verschillen-
de richtingen  plaatsvindt  en het verschil  met  overeen-
komende  voorschriften  e.d.  in andere  landen  toe-
neemt.  Men  bereikt  dus  snel  het  punt  waarop  van 
compatibiliteit  en bijgevolg  van  concurrentie  geen 
sprake  meer  kan  zijn.  Op  vele  onderdelen  van  de 
sector  „geavanceerde  technologie"  geeft  de situatie 
in de negen  Lid-Staten  van  de Gemeenschap  over-
wegend  een  dergelijk  beeld  te zien.  Bijgevolg  zijn  de 
voordelen  van  het vrije  handelsverkeer  en het grens-
overschrijdend  goederenverkeer,  die tot de doelstel-
lingen  van  het  Verdrag  van  Rome  behoren,  zeer 
moeilijk  te verwezenlijken.  Binnenlandse  fabrikanten 
bevinden  zich  vaak  in de situatie  dat hun  leveringen 
voor  de binnenlandse  markt  gebaseerd  zijn  op on-
derzoek-  en ontwikkelingswerkzaamheden  die  gefi-
nancierd  zijn  door  middel  van  een  bewust  gehand-
haafde  continuïteit  van  orders  van  een  instantie  voor 
overheidsaankopen.  Bij  pogingen  om  op  andere 
markten  vaste  voet  te verkrijgen,  dienen  aanzienlijke 
belemmeringen  te worden  overwonnen  in de vorm 
van: 
— uiteenlopende  voorschriften; 
— ontbrekende  toegang  tot de onderzoek-  en ont-
wikkelingswerkzaamheden  voor  de behoeften  van 
een bepaalde  sector; 
— nationaal  gerichte  politiek  door  het inkoopbureau 
van de overheid,  hetzij  wat  de verzoeken  tot in-
schrijving  betreft,  hetzij  wat  de gunning  van  op-
drachten  betreft. 
2.2.3.  Zelfs  al heeft  deze  nationaal  gerichte  poli-
tiek globaal  tot doel,  de industriële  kracht  te ver-
groten,  toch  kan  zij ertoe  leiden  dat  de concurren-
tiepositie  van  de Europese  ondernemingen,  vergele-
ken met  die van  de Amerikaanse  ondernemingen  en 
met die van  ondernemingen  uit andere  landen,  wordt 
verzwakt.  Door  de openstelling  van  de markt  zal de 
positie  van  de producenten  die de concurrentiestrijd 
kunnen  opnemen,  worden  versterkt.  Hierdoor  zal te-
vens een  beter  evenwicht  ontstaan  voor  de kleine 
23. 8. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 197/5 
Lid-Staten  die  hun  overheidsaankopen  grotendeels 
in andere  Lid-Staten  verrichten,  doch  in de huidige 
omstandigheden  slechts  zeer  beperkte  mogelijkheden 
hebben  aan  andere  landen  te leveren. 
2.3. Opmerkingen  over  de huidige  en  voorgestelde 
acties  ter  openstelling  van  de markt  voor  over-
heidsopdrachten 
2.3.1.  Op  het  gebied  van  de overheidsopdrachten 
heeft  de Commissie  vier  richtlijnen  voorbereid,  waar-
van er drie  reeds  zijn  vastgesteld  en van  kracht  zijn 
geworden.  Twee  van  deze  richtlijnen  hebben  betrek-
king  op overheidsopdrachten  voor  werken,  en een 
derde  op overheidsopdrachten  voor  leveringen.  Bij 
de huidige  stand  van  zaken  heeft  in het bijzonder  het 
voorstel  voor  een  — nog  niet  goedgekeurde  — richt-
lijn van  de Raad  inzake  overheidsopdrachten  voor 
leveringen  betrekking  op  de  sector  „geavanceerde 
technologie".  In deze  richtlijn  zijn  procedures  vast-
gelegd  voor  de aankondiging  van  inschrijvingen  op 
overheidsopdrachten  boven  een  bepaald  bedrag 
(waarschijnlijk  150  000  a 200  000  rekeneenheden  ter-
wijl het  toepassingsgebied  ervan  alle  soorten  pro-
dukten  en diensten  omvat,  vanaf  kleine  onderdelen 
tot zeer  grote  bedrijfsinstallaties.  In deze  richtlijn 
wordt  onder  meer  bepaald  dat  de overheidsopdrach-
ten in het  Publikatieblad  moeten  worden  bekendge-
maakt,  en hoewel  het  nog  te vroeg  is om  zich  een 
oordeel  te vormen,  mag  hiervan  waarschijnlijk  niet 
meer  dan  een  marginale  bijdrage  worden  verwacht. 
In par.  2.4.  wordt  aangegeven,  hoe  dit kan  worden 
uitgebreid  en een  meer  doelmatige  doorzichtigheid 
kan worden  bereikt. 
2.3.2.  Verscheidene  onderdelen  van  de sector 
„geavanceerde  technologie"  vallen,  althans  voorlo-
pig, niet  onder  de voorschriften  van  het  richtlijn-
voorstel,  terwijl  in de richtlijn  wel  uitdrukkelijk  de 
telecommunicatie-  en informatica-apparatuur  wordt 
genoemd. 
2.3.3.  Volgens  het  Comité  zou  de industrie  bereid 
zijn een  liberaler  en opener  systeem  van  gunning  van 
overheidsopdrachten  in de Gemeenschap  te accepte-
ren, mits  de voorwaarden  met  de in dit advies  aan-
gegeven  beleidslijnen  in overeenstemming  zijn;  de 
ondernemingen  willen  dingen  naar  orders  van  een 
grotere  Europese  markt  en vrij  zijn  om  zich  aan  de 
nieuwe  omvang  van  de activiteiten  te kunnen  aan-
passen  door  een  natuurlijke  groei,  joint  ventures,  fu-
sies, onderaanneming,  enz.  Bij de overgang  naar  de-
ze geheel  nieuwe  situatie  dienen  maatregelen  te wor-
den genomen  ter  verzekering  van  eerlijkheid,  daad-
werkelijke  wederkerigheid  en schadevergoeding  (zo 
nodig)  en zullen  bijgevolg  voorschriften  noodzake-
lijk zijn.  Volgens  het  Comité  dienen  de te nemen 
maatregelen  gebaseerd  te zijn  op een  sectoriële  aan-
pak en op een  grondige  kennis  van  de ingewikkelde 
technologische  en procedurele  vraagstukken  in elke 
sector;  voorts  zal het  tempo  waarin  de openstelling 
van de markt  voor  overheidsopdrachten  geschiedt, waardoor  ook  fabrikanten  uit andere  landen  op deze 
opdrachten  kunnen  inschrijven,  van  sector  tot sector 
en zelfs  van  de ene  groep  produkten  tot de andere 
binnen  dezelfde  sector  verschillend  zijn  en kunnen 
tijdschema's  voor  de invoering  van  deze  veranderin-
gen uitsluitend  worden  opgesteld  door  middel  van 
nauw  overleg  tussen  de betrokken  kopers  en fabri-
kanten.  Kopers  en fabrikanten  dienen  over  elk  mo-
gelijk  programma  voor  de intracommunautaire  mark-
ten overleg  te plegen.  Aan  dit  overleg  dienen  van 
meet  af aan  ook  vertegenwoordigers  van  de betrok-
ken werknemers  deel  te nemen.  Zodra  overeenstem-
ming  is bereikt  kan  het  dienstig  zijn,  dit programma 
kracht  te geven  door  middel  van  verdere  richtlijnen. 
Het is echter  onmogelijk,  in een  afzonderlijke  richt-
lijn of een  reeks  voorschriften  rekening  te houden 
met de ingewikkelde  aspecten  van  de situatie  in de 
negen  Lid-Staten  en in alle  sectoren  van  de geavan-
ceerde  technologie.  Het  is bijgevolg  gewenst  dat  de 
te nemen  maatregelen  gebaseerd  zijn  op een  grondige 
kennis  en erop  gericht  zijn,  plannen,  programma's 
enz. die in de ogen  van  de betrokken  kopers  en fabri-
kanten  realistisch  en haalbaar  zijn,  de juiste  vorm  te 
geven  en officiële  kracht  te verlenen. 
2.3.4.  Tot  dusver  zijn  het  in communautair  ver-
band  gevoerde  overleg  ter coördinatie  van  het  be-
leid en de permanente  comités,  waardoor  dit overleg 
een hechte  basis  moet  krijgen,  in geen  geval  zo com-
munautair  als deze  zouden  moeten  zijn,  noch  bij de 
kopers  noch  bij de fabrikanten.  Aanvankelijk  zal er 
onder  de kopers  een  begrijpelijke  tendens  zijn,  zich 
tot een  groep  aaneen  te sluiten  en zullen  de fabri-
kanten  hetzelfde  doen.  Dit  dient  evenwel  slechts  als 
de eerste  stap  te worden  beschouwd  en,  mocht  één 
van beide  groepen  aarzelen  met  het  zetten  van  de 
volgende  stap  en het voeren  van  besprekingen  met  de 
andere  groep,  dan  dient  de Commissie  van  haar  in-
vloed  gebruik  te maken,  ten  einde  dergelijke  aarze-
lingen  te helpen  overwinnen.  Beide  partijen  dienen 
een uiterst  belangrijke  bijdrage  te leveren  tot het  uit-
werken  van  plannen  en overeenkomsten  voor  hun 
sector;  een  uitsluitend  door  kopers  uitgewerkt  tijd-
schema  of programma  maakt  net  zo min  kans  zon-
der meer  door  de leveranciers  te worden  geaccep-
teerd  als  omgekeerd  het  geval  zou  zijn.  Bijgevolg 
dient  de Commissie  zich  ervan  te overtuigen  dat  alle 
partijen  volledig  hebben  meegewerkt  bij het  uitwer-
ken van  de aan  de overheid  voorgelegde  voorstellen 
en dat  in dit verband  tevens  overleg  is gepleegd  met 
vertegenwoordigers  van  de betrokken  werknemers; 
zij dient  de goedkeuring  van  sectoriële  overeenkom-
sten uitsluitend  aan  te bevelen  indien  aan  deze  voor-
waarden  is voldaan. 
2.4. Technische  aspecten  van  de harmonisatie 
2.4.1.  Aannemingsprocedures 
Door  haar  eigen  werkzaamheden  op het  gebied  van 
voorschriften  en procedures,  die  door  middel  van 
Nr. C 197/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 8. 76 
richtlijnen  op  de  eigenlijke  overheidsopdrachten 
moeten  worden  toegepast,  d.w.z.  op de aankopen 
van de centrale  en de plaatselijke  overheid  ter onder-
scheiding  van  de aankopen  van  nutsbedrijven,  is de 
Commissie  de aangewezen  instelling  voor  het  ver-
strekken  van  adviezen  over  passende  aannemings-
procedures  voor  de sectoren.  Bij voorbeeld  door  in 
communautair  verband  te werken  met  het  systeem 
van de goedgekeurde  lijst,  ten einde  fabrikanten  uit 
te kiezen  die op projecten  mogen  inschrijven,  en door 
het aantal  inschrijvingsprocedures  zoveel  mogelijk 
te beperken  en deze  procedures  zo duidelijk  te for-
muleren  dat  alle  fabrikanten  nauwkeurig  weten  hoe 
zij moeten  handelen  en alle  opdrachten  op basis  van 
een nauwkeurig  omschreven  selectie  van  criteria  toe 
te wijzen,  lijken  de potentiële  voordelen  voor  de 
geavanceerde  technologie  minstens  even  groot  te zijn 
als voor  de directe  overheidsaankopen.  De Commis-
sie dient  mede  ervoor  te zorgen  dat  deze  voordelen 
werkelijk  worden  verkregen. 
2.4.2.  Verslaglegging  en  klachtenpro-
cedure 
Tevens  dient  de Commissie  haar  invloed  aan  te wen-
den en te bemiddelen,  ten einde  ervoor  te zorgen  dat 
overeenkomsten  tussen  kopers  en fabrikanten  pas-
sende  voorschriften  bevatten  die  gebaseerd  zijn  op 
openheid,  eerlijkheid  en wederkerigheid.  Over  de 
contracten  dient  door  de kopers  regelmatig  verslag 
te worden  uitgebracht,  terwijl  de fabrikanten  inlich-
tingen  moeten  kunnen  inwinnen  of klachten  kunnen 
voorleggen  aan  een  toezichthoudend  orgaan  voor  de 
sector.  Weinig  mensen  buiten  een  bepaalde  sector 
zullen  een  gedetailleerde  kennis  van  de problemen 
van deze  sector  hebben.  Voor  veel  sectoren  kunnen 
het verslag,  het toezicht  en de behandeling  van klach-
ten door  het deskundig  oordeel  van  de sectoren  zelf 
te vragen  worden  afgehandeld,  waarbij  uiteraard  de 
Commissie,  de regeringen  en de werknemersvertegen-
woordigers  bij wijze  van  routinehandeling  de nodige 
inlichtingen  worden  verstrekt. 
2.4.3.  Sectoriële  aanpak 
De Commissie  erkent,  hetgeen  wordt  bevestigd  door 
haar reeks  studies  betreffende  de industriesectoren, 
dat een  sectoriële  aanpak  het belangrijkst  is. In deze 
studies  wordt  ingegaan  op vraagstukken  als de struc-
tuur van  en de situatie  op de markten  van  de desbe-
treffende  sector,  zowel  in nationaal,  communautair 
als in mondiaal  verband,  de commerciële  positie  en 
structuur  van  de betrokken  fabrikanten  enz.  Zowel 
bij deze  studies  als bij de aankopen  is het van  kardi-
naal belang  dat kopers  en fabrikanten  worden  inge-
schakeld  bij het overleg  en het opstellen  van  aanbe-
velingen  voor  acties.  Ontbreekt  één  der partijen,  dan 
houdt  dit het gevaar  in dat het verband  tussen  de mee 
de overheidsaankopen  beoogde  doelstellingen  en de 
meer  algemene  zorg  voor  een  gezonde  bedrijfstak over het hoofd  zal worden  gezien.  Zo kunnen  in een 
bijzonder  kwetsbare  bedrijfstak  overeenkomsten  in-
zake  overheidsopdrachten  van  het  type  dat  in de 
voorgaande  alinea's  is besproken,  uitsluitend  tot 
stand  worden  gebracht  of zonder  moeilijkheden 
worden  uitgevoerd,  indien  steun  wordt  verleend  in 
het kader  van  de voorschriften  van  een  enigszins  al-
gemener  beleid  ten behoeve  van  de sector,  ten einde 
de industrie  of de door  de kopers  verleende  diensten 
gedurende  een  periode  van  aanpassing  en reorgani-
satie  over  de moeilijkheden  heen  te helpen. 
2.4.4.  Wederkerigheid 
Wederkerigheid  moet  niet  alleen  worden  bereikt, 
maar  men  moet  ook  merken  dat  zij is bereikt,  wil 
bij de openstelling  van  de nationale  markten  voor 
produkten  uit andere  Lid-Staten  werkelijk  vooruit-
gang  kunnen  worden  gemaakt.  Daarom  dient  de 
Commissie  op de vooruitgang  toe  te zien,  waarbij 
de overheid  en de Lid-Staten  geregeld  rapporten  en 
verbeterde  statistieken  verschaffen. 
Wederkerigheid  is tevens  van  betekenis  bij aan  derde 
landen  verstrekte  overheidsopdrachten.  Daarom 
dient  de Gemeenschap,  hetzij  door  bilaterale  over-
eenkomsten  met  derde  landen,  hetzij  door  meer  om-
vattende  overeenkomsten  waarbij  derde  landen  be-
trokken  zijn,  een  gelijke  behandeling  te verkrijgen 
voor  Europese  fabrikanten  die  naar  landen  buiten 
Europa  willen  leveren.  In het bijzonder  dienen  in ver-
band  met  de in par.  2.2.1.  beschreven  situatie  onder-
handelingen  te worden  gevoerd  om  de beperkingen 
die door  de „Buy  American  Act"  aan  leveranties  op 
het gebied  van  de geavanceerde  technologie  zijn  ge-
steld,  af te schaffen. 
2.5. Het  Comité  heeft  kennisgenomen  van  het 
rapport  voor  de Commissie  inzake  „Overheidsbe-
stedingen  in de  Gemeenschap"  van  Sir  Richard 
Clarke  en de heer  G. Charpentier;  dit rapport  bevat 
belangrijk  feitenmateriaal  en gezaghebbende  uitspra-
ken over  deze  algemene  onderwerpen. 
3. De  situatie  in enige  der belangrijkste  sectoren 
3.1. Informatieverwerking 
3.1.1.  In  zijn  advies  inzake  informatieverwerking  (*) 
heeft  het  Economisch  en Sociaal  Comité  reeds  de 
nadruk  gelegd  op de betekenis  van  het beleid  inzake 
de overheidsaankopen  in deze  sector  als aanvulling 
op zijn  aanbevelingen  voor  het uitwerken  van  richt-
lijnen  ter opheffing  van  de technische  belemmerin-
gen. 
3.1.2.  Gezien  de ontwikkeling  van  het  beleid  in-
zake  de overheidsaankopen  in deze  sector  zijn  de 
volgende  aanvullende  opmerkingen  van  belang. 
(») PB nr. C 255 van 7. 11. 1975. 
23. 8. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 197/7 
3.1.3.  Voor  de kleine  en middelgrote  onderne-
mingen  zijn  de kansen  legio.  Deze  bedrijven  vormen 
reeds  een  belangrijk  onderdeel  van  de industrie  en 
zullen  hun  aandeel  op de nationale  markten  en de 
gemeenschappelijke  markt  waarschijnlijk  vergroten 
indien  de huidige  handelsbelemmeringen  worden  ver-
minderd.  De  overheidsopdrachten  zijn  voor  derge-
lijke ondernemingen  een  belangrijke  markt  en door 
de intracommunautaire  handel  zouden  de kansen 
voor  dergelijke  ondernemingen  nog  toenemen. 
3.1.4.  In  het  geval  van  de telecommunicatie  heb-
ben de kopers  van  apparatuur  de gelegenheid  in het 
kader  van  de CEPT  bijeen  te komen,  ten einde  over-
eenstemming  te bereiken  over  het  te volgen  beleid. 
Kopers  van  informatica-apparatuur  zijn  evenwel 
vrijwel  alle  organisaties  in de Gemeenschap,  doch  er 
bestaat  geen  enkele  organisatie  die  hun  behoeften 
als geheel  bekend  maakt.  De overheidsinstanties  heb-
ben als gebruikers  evenwel  veel  belangen  gemeen  en 
zullen  ongetwijfeld  reeds  met  de Commissie  samen-
werken  ten aanzien  van  de verdere  ontwikkeling  van 
dit beleid.  Bovendien  zijn  er veel  andere  groepen  die 
de gebruikers  vertegenwoordigen,  hoewel  het hoofd-
doel van  deze  organisatie  is, uitsluitend  met  één  fa-
brikant  te onderhandelen.  Bijgevolg  onderkent  de 
Commissie  ongetwijfeld  de noodzaak  dat  de belan-
gen van  de computergebruikers  in hun  geheel  wor-
den behartigd  en zal zij met  hun  behoeften  voor  ogen 
passende  richtlijnen  opstellen. 
3.1.5.  Richtlijnen  die moeten  zorgen  voor  de door-
zichtigheid  van  de door  overheidsinstanties  genomen 
besluiten  inzake  aankopen  op dit gebied,  zijn  uit het 
oogpunt  van  de Gemeenschap  in haar  geheel  onge-
twijfeld  gewenst.  Er dient  echter  nog  vrij  veel  werk 
te worden  verricht  voordat  voldoende  overeenstem-
ming  is bereikt,  zodat  dergelijke  richtlijnen  ook  vol-
doende  efficiënt  zijn. 
3.2. Telecommunicatie 
3.2.1.  Tijdens  een  in april  1975  te Torremolinos 
(Spanje)  gehouden  vergadering  heeft  de CEPT  (waar-
in de besturen  der  posterijen  van  20 Europese  lan-
den verenigd  zijn)  ermee  ingestemd,  de verantwoor-
delijkheid  op zich  te nemen  voor  de harmonisatie 
van de apparatuur  en daartoe  een  gecoördineerd 
programma  op te stellen.  Voor  de volgende  vragen 
is men  thans  bezig  een oplossing  te vinden,  nl.: 
— op welke  gebieden  dient  te worden  geharmoni-
seerd? 
— op welke  wijze  dient  de industrie  hierbij  te wor-
den ingeschakeld? 
3.2.2.  Nadat  het onderzoek  op het gebied  van  de 
telecommunicatie  in de jaren  twintig  bruikbare  appa-
ratuur  had  opgeleverd,  is elk land  zijn  eigen  weg  ge-gaan,  waarbij  systemen  werden  ontwikkeld  en thans 
in gebruik  zijn  die onderling  niet  verenigbaar  zijn. 
Zolang  de technologie  van  de toekomst  niet  voldoen-
de geharmoniseerd  zal zijn,  is de thans  in elk land 
gemaakte  apparatuur  voor  de overige  landen  vrijwel 
altijd  onbruikbaar. 
3.2.3.  Bijgevolg  is de harmonisatie  van  het groot-
ste belang  en zou  de invoering  van  de geavanceerde 
technologie  de passende  gelegenheid  kunnen  zijn 
hiertoe  over  te gaan. 
3.2.4.  Volgens  het Comité  dient  de sector  telecom-
municatie  niet  in de richtlijn  betreffende  de over-
heidsopdrachten  te worden  opgenomen,  totdat  de 
harmonisatie  zover  is gevorderd  dat  een  echte  con-
currentie  in de Gemeenschap  mogelijk  wordt.  Naar 
het oordeel  van  het Comité  dient  de toepassing  van 
de richtlijn  te worden  gekoppeld  aan  de vooruitgang 
bij de harmonisatie. 
3.2.5.  Nu  de CEPT  een  door  alle  partijen  goed-
gekeurd  tijdschema  voor  de openstelling  van de markt 
heeft  uitgewerkt,  dient  zij nog  een  bevredigende  op-
lossing  te vinden  voor  het  probleem  van  de inscha-
keling  van  de industrie,  zodat  in communautaire 
richtlijnen  met  deze  factoren  rekening  kan  worden 
gehouden.  Zodra  de tijd  gekomen  is, zal een  richt-
lijn moeten  worden  uitgewerkt  ter liberalisering  van 
de inschrijvingen  op opdrachten  betreffende  verschil-
lende  groepen  produkten,  doch  het tijdschema  voor 
deze  actie  zal in de eerste  plaats  afhangen  van de ge-
boekte  vooruitgang  in de organisatie  van  de P.T.T.-
bedrijven,  nl. in de CEPT. 
3.3. Spoorwegen 
3.3.1.  De  spoorwegsector  in Europa,  zowel  de 
spoorwegen  die verenigd  zijn  in de UIC  (Union  in-
ternationale  de chemins  de fer),  als de fabrikanten 
van spoorwegmaterieel  die verenigd  zijn  in de fede-
ratie  van  fabrikanten  van  spoorwegmaterieel,  heb-
ben een  goede  vorm  van  samenwerking  gevonden. 
3.3.2.  Deze  bedrijfstak  bepleit  een  pragmatische 
aanpak  en is van  oordeel  dat de openstelling  van  de 
markten  weliswaar  in een langzaam  tempo  geschiedt, 
doch  dat de wil en de mogelijkheden  aanwezig  zijn. 
3.3.3.  De  tweede  richtlijn  inzake  leveringen  is niet 
van toepassing  op de vervoersector;  men  is evenwel 
van oordeel  dat een  op een  pragmatische  aanpak  ge-
baseerde  ontwikkeling  in elk geval  de voorkeur  ver-  * 
dient. 
3.3.4.  Harmonisatie  is belangrijk  en  verwacht 
wordt  dat de geavanceerde  technologie  in dit verband 
een rol zal  spelen  en de mogelijkheden  voor  aan-
kopen  zal vergroten. 
Nr. C 197/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 8. 76 
3.4. Vliegtuigbouwindiistrie 
3.4.1.  In  1975  heeft  de Raad  van  de E.G.  een  re-
solutie  goedgekeurd  waarin  wordt  verklaard  dat 
Europa  de uitbreiding  van  zijn  lucht-  en ruimtevaart-
industrie  dient  te bevorderen.  De Commissie  heeft  de 
Raad  een  rapport  met  verstrekkende  voorstellen  toe-
gezonden,  terwijl  het  Comité  een  advies  over  dit 
onderwerp  heeft  voorbereid.  Hierin  wordt  gewezen 
op de noodzaak  dat  Europa  de beschikking  krijgt 
over  een  echte  communautaire  vliegtuigbouwindu-
strie.  Na  een  analyse  van  de basisgegevens  en de 
moeilijkheden  die  zich  voordoen,  geeft  het  Comité 
aan, welke  onderdelen  van  het  programma  snel  dan 
wel geleidelijk  kunnen  worden  uitgevoerd,  b.v.  nor-
malisatiewerkzaamheden,  gemeenschappelijke  finan-
cieringsmechanismen  en algemene  voorwaarden  voor 
de totstandbrenging  van  een  echte  gemeenschappe-
lijke  markt.  Voorts  wordt  o.m.  met  nadruk  gewezen 
op de noodzaak  dat  de regeringen  en de luchtvaart-
maatschappijen  hun  aankoopbeleid  onderling  af-
stemmen.  Het  Comité  gaat  er namelijk  van  uit dat 
de overheidsgelden  in toenemende  mate  dienen  te 
worden  besteed  aan  programma's  waaraan  in com-
munautair  verband  goedkeuring  is verleend. 
3.4.2.  De  conclusies  in het  advies  van  het  Comité 
luiden  als volgt: 
„Het  is immers  geen  onmogelijke  opgave,  in een 
eerste  fase  concreet  te streven  naar  de totstandbren-
ging  van  een  technisch  en financieel  potentieel  dat 
de uitbreiding  van  de Europese  vliegtuigbouwindu-
strie  ten  goede  komt,  de uitwerking  van  de hierin 
aan te brengen  veranderingen  en  het  voeren  van 
overleg  over  de programma's.  Met  de verwezenlijking 
van deze  eerste  etappe  zou  een  belangrijke  stap  in de 
richting  van  het  door  de Commissie  gestelde  doel 
worden  gezet. 
De invoering  van  een  financiële,  economische  en in-
dustriële  controle  door  de Gemeenschap  op de ge-
hele vliegtuigbouwindustrie  zou  een  nieuwe  en be-
langrijke  politieke  daad  zijn.  Zulks  kan  in elk  geval 
uitsluitend  in fases  geschieden.  Hierbij  zal stellig  het 
probleem  rijzen  dat  bij de verdeling  van  de begro-
tingsmiddelen  van  de Gemeenschap  bepaalde  priori-
teiten  moeten  worden  vastgesteld.  Een  eerste  vereiste 
voor  het  volledig  welslagen  ervan  is dat  een  echte 
Europese  politieke  organisatie  tot  stand  wordt  ge-
bracht.  De uitvoering  van  het  gehele  door  de Com-
missie  voorgestelde  actieprogramma  zowel  op civiel 
als op militair  gebied  dient  dan  parallel  met  de ge-
maakte  vorderingen  bij de politieke  organisatie  van 
de Europese  Unie  te verlopen. 
Het is van  fundamenteel  belang  dat  zo spoedig  mo-
gelijk  de politieke  wil  wordt  geuit,  een  communau-
taire  vliegtuigbouwindustrie  op te bouwen  en een 
communautaire  markt  voor  vliegtuigen  en vliegtuig-
uitrusting  te creëren.  Dit  streven  dient  onverwijld  op 
nauwkeurige  en concrete  punten  zijn  beslag  te krij-
gen." 3.4.3.  In  de Europese  vliegtuigbouwindustrie  wor-
den bilaterale  en  multilaterale  samenwerkingspro-
gramma's  uitgevoerd  op het  gebied  van  helikopters, 
casco's  en  motoren.  De  AECMA  (Association 
européenne  de constructeurs  de matériel  aérospa-
tial) heeft  de Commissie  statistieken  en achtergrond-
informatie  als elementen  voor  een  gemeenschappelijk 
programma  verstrekt. 
3.4.4.  In  de „Six  Company  Association"  werken 
zes fabrikanten  van  vliegtuigcasco's  uit  Frankrijk, 
West-Duitsland  en het  Verenigd  Koninkrijk  samen 
die nauwe  betrekkingen  onderhouden  met  hun  natio-
nale luchtvaartmaatschappijen,  ten einde  bij voorbeeld 
overeenstemming  te bereiken  over  de details  van  een 
voor  de betrokken  drie  luchtvaartmaatschappijen  te 
bouwen  nieuw  vliegtuig  voor  korte  of middellange 
afstanden. 
3.5. Kernenergie 
3.5.1.  Tot  dusver  heeft  de ontwikkeling  van  de 
kernenergie  in de Gemeenschap  zich  grotendeels  in 
nationaal  verband  afgespeeld,  waarbij  tussen  de lan-
den aanmerkelijke  verschillen  zijn  ontstaan.  Groot-
Brittannië  en Frankrijk  zijn  in 1945  met  hun  werk-
zaamheden  begonnen,  tien  jaar  eerder  dan  de meeste 
andere  Lid-Staten,  en hun  programma's  waren  oor-
spronkelijk  in hoge  mate  op militaire  doeleinden  ge-
richt.  Toen  deze  landen  overgingen  tot de ontwikke-
ling van  kernenergie  voor  vreedzame  doeleinden 
(natuurlijk-uraniumreactoren),  konden  zij  voort-
bouwen  op de resultaten  van  deze  vroege  werkzaam-
heden  voor  militaire  doeleinden. 
3.5.2.  De  overige  Lid-Staten  die  met  het  kernon-
derzoek  begonnen,  hadden  met  hun  activiteiten  van 
begin  af aan  uitsluitend  commerciële  toepassingen 
op het  oog.  Dit  commerciële  oogmerk  van  de ove-
rige Lid-Staten  was  één  van  de voornaamste  redenen 
waarom  zij in plaats  van  een  Britse  of een  Franse 
reactor  de in Amerika  ontwikkelde  licht-waterreactor 
(L.W.R.)  hebben  gekozen.  Dit  heeft  tot gevolg  gehad 
dat de Europese  en de communautaire  markt,  zelfs 
vóór  de toetreding  van  Groot-Brittannië,  lange  tijd 
grotendeels  uiteenvielen  in twee  qua  doelstellingen 
en technologie  verschillende  kampen.  Deze  verdeeld-
heid  is er de oorzaak  van  geweest  dat  het  met  uit-
zondering  van  enkele  componenten  niet  tot een  in-
terpenetratie  van  de markten  der  Lid-Staten  is ge-
komen.  De  verschillende  reactorsystemen  hebben  er 
tevens  toe  geleid  dat  men  uiteenlopende  veiligheids-
overwegingen  heeft  laten  gelden  en onderling  ver-
schillende  veiligheidsnormen  heeft  uitgewerkt,  waar-
van het  effect  ook  thans  nog  wordt  gevoeld,  hoewel 
Frankrijk  sindsdien  ook  tot  licht-waterreactoren  is 
overgegaan. 
3.5.3.  Een  verdere  factor  was  de tendens  van  de 
nationale  onderzoek-  en ontwikkelingsprogramma's 
tot bevordering  van  de ontwikkeling  van  een  eigen 
23. 8. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 197/9 
nucleaire  industrie.  Hoewel  deze  tendens  ook  op an-
dere gebieden  van  de geavanceerde  technologie  kan 
worden  waargenomen,  is zij  bijzonder  duidelijk 
merkbaar  geweest  op het gebied  van  de kernenergie. 
Toen  de eigen  nucleaire  industrie  met  behulp  van 
overheidsgelden  eenmaal  was  opgebouwd,  streefde 
men ernaar,  deze  industrie  te beschermen  en te be-
vorderen.  Deze  tendens  werd  nog  versterkt  door  de 
traditioneel  nauwe  banden  tussen  de binnenlandse 
elektriciteitsmaatschappijen  en de binnenlandse  fa-
brikanten  van  energiecentrales.  Deze  banden  waren 
er de oorzaak  van  dat  buitenlandse  fabrikanten  vrij-
wel geen  toegang  tot de markt  konden  krijgen. 
3.5.4.  De  pogingen  van  de Europese  Gemeenschap 
voor  Atoomenergie,  een  Europese  nucleaire  industrie 
op te bouwen,  hebben  door  de volgende  twee  ob-
stakels  schipbreuk  geleden:  a) het  verschil  in doel-
stellingen  op het  gebied  van  de kernenergie  en bij-
gevolg  in de systemen  waarvoor  men  heeft  gekozen 
en b) het  feit  dat  de Lid-Staten  erop  gebrand  zijn, 
een eigen  kernindustrie  op te bouwen.  De Gemeen-
schap  is er evenmin  in geslaagd,  een  veelomvattend 
communautair  onderzoek-  en ontwikkelingsprogram-
ma uit te werken  dat  als grondslag  zou  kunnen  die-
nen voor  een  gemeenschappelijke  nucleaire  industrie, 
hoewel  de samenwerking  bij de bouw  van  compo-
nenten  en op het  gebied  van  geavanceerde  reactoren 
zoals  hoge-temperatuurreactoren  en  snelle-kweek-
reactoren  enige  positieve  resultaten  heeft  opgeleverd. 
Het kardinale  punt  blijft  evenwel  dat  opdrachten 
voor  kerncentrales  vrijwel  nooit  aan  buitenlandse  fa-
brikanten  worden  gegund.  Naarmate  de eigen  nucle-
aire industrie  der  Lid-Staten  sterker  groeit,  worden 
de vooruitzichten  voor  een  werkelijk  communautaire 
markt  in deze  sector  beter.  Ook  is nu een  aanvang 
gemaakt  met  de geleidelijke  overbrugging  van  de ver-
schillen  in veiligheidseisen  en -normen,  hetgeen  even-
eens een  bijdrage  is tot de openstelling  van  de mark-
ten. Het  Comité  verwijst  in dit  verband  naar  zijn 
advies  van  29 mei  1975  inzake  de „Mededeling  van  de 
Commissie  aan  de Raad  betreffende  technologische 
vraagstukken  in verband  met  de veiligheid  van  kern-
installaties". 
Een van  de grootste  hinderpalen  bij de totstandbren-
ging van  een  gemeenschappelijke  markt  was  altijd 
dat bij  de gunning  van  opdrachten,  waarvan  de 
meeste  zeer  grote  door  de overheid  gefinancierde 
investeringen  waren,  onvoldoende  rekening  is gehou-
den met  communautaire  overwegingen  en Europese 
beweegredenen. 4. Aanbevelingen 
4.1. De  Commissie  en de Raad  dienen  voorstellen 
voor  te leggen  en de Raad  dient  voorrang  te geven 
aan de bevordering  van  de intracommunautaire  han-
del in geavanceerde-technologieprodukten,  zowel  door 
officiële  als door  niet-officiële  acties. 
4.2. De  doorzichtigheid  bij  aankopen  door  de 
overheid  van  produkten  van  de geavanceerde  tech-
nologie  dient  te worden  aangemoedigd.  In dit verband 
zullen  de „verslaglegging  en de klachtenprocedure", 
de „drempel"  en andere  punten  van  betekenis  zijn, 
evenals  het  „systeem  van  de lijst"  in alle  sectoren 
waar  dit aanvaardbaar  is. 
4.3. De  regeringen  dienen  duidelijk  aan  te geven, 
welke  opdrachtgevende  organisaties  en welke  leve-
rantiesectoren  onder  de thans  in behandeling  zijnde 
richtlijn  van  de Raad  inzake  leveringen  vallen,  en 
met de betrokken  sectoren  de toekomstige  commu-
nautaire  maatregelen  alsmede  het  tijdschema  ervan 
te bespreken. 
4.4. Deze  richtlijnen  kunnen  uitsluitend  bij  een 
gunstige  algemene  stemming  in de praktijk  positieve 
resultaten  opleveren.  Bijgevolg  dienen  alle  desbetref-
fende  sociale  en economische  kringen  op een  voor 
hen aanvaardbare  wijze  bij de besprekingen  te wor-
den betrokken. 
4.5. Gezien  de betekenis  die  deze  overheidsop-
drachten  ook  voor  kleine  en middelgrote  onderne-
mingen  hebben  en de grote  moeilijkheden  waarvoor 
deze  categorie  ondernemingen  bij de inschrijving  op 
dergelijke  opdrachten  zich  geplaatst  ziet,  dient  de 
Commissie  een  regeling  te treffen  die  ervoor  zorgt 
dat de kleine  en middelgrote  ondernemingen  een 
• redelijk  aandeel  in de overheidsopdrachten  op het 
gebied  van  de geavanceerde  technologie  verwerven. 
In dit verband  zij gewezen  op de in sommige  Lid-
Staten  reeds  bestaande  regelingen  inzake  deze  mate-
rie. Behalve  de rechtstreekse  toewijzing  van  over-
heidsopdrachten  aan  kleine  en middelgrote  onder-
nemingen,  dient  in bepaalde  gevallen  tevens  te wor-
den gedacht  aan  de invoering  van  de verplichting, 
deze  categorie  ondernemingen  als onderaannemer  in 
te schakelen. 
Gedaan  te Brussel,  26 mei  1976. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
H. CANONGE