Nr. C 194/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 89 
3.18. Bijlage 5 
De titel van de bijlage is niet correct, omdat het niet 
om de vaccinatievoorschriften, maar om de vaccins zelf 
gaat. Bovendien verliest deze bijlage alle betekenis zodra 
doe. COM(88) 779 def. — SYN 190, waarin ter uitvoe­
ring van Richtlijn 81/851/EEG aanvullende voorschrif­ten voor immunologische diergeneesmiddelen worden 
vastgesteld, als richtlijn wordt vastgesteld. Gehoopt 
wordt dat dit binnenkort zijn beslag krijgt. 
Het Comité stelt dan ook voor, deze bijlage en de 
verwijzingen ernaar in de tekst van de verordening te 
schrappen. 
Gedaan te Brussel, 31 mei 1989. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing 
van de wetgevingen van de lid-staten inzake de behandeling van voedsel en voedselingrediën-
ten met ioniserende straling 
(89/C 194/06) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen heeft op 26 december 1988 besloten, overeenkom­
stig de bepalingen van artikel 100 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen over het 
bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 mei 1989 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Gardner. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 266e zitting (vergadering van 31 mei 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór en 43 stemmen tegen, bij 
16 onthoudingen is goedgekeurd (hoofdelijke stemming). 
1. Inleiding 
1.1. Het doorstralen van levensmiddelen (J) wordt 
toegepast om gevaarlijke bacteriën en grotere ziektekie­
men, alsmede ongedierte te doden. Voorts wordt deze 
techniek gebruikt om de houdbaarheid van bepaalde 
levensmiddelen te verlengen. Hiertoe wordt voedsel, 
onder zorgvuldig gecontroleerde omstandigheden, aan 
uit elektrische apparaten of isotopenbronnen afkom­
stige ioniserende straling blootgesteld. Dit procédé is 
in technologisch opzicht complex en bovendien duur, 
zodat het slechts in specifieke gevallen wordt toegepast. 
(') In zes lid-staten (België met ca. 10 levensmiddelen, Denemar­
ken met 2, Spanje met 2, Frankrijk met ca. 9, Italië met 3 
en Nederland met een veertigtal) is voedseldoorstraling in 
verschillende dosering (verschillende produkten) toegestaan. 
De situatie in Luxemburg is onduidelijk. In het Verenigd 
Koninkrijk is doorstraling verboden. Ierland, Griekenland en 
Portugal kennen geen wettelijke regeling t.a.v. voedseldoor­
straling. In Duitsland is doorstraling in beginsel verboden, 
maar voor afzonderlijke levensmiddelen (b.v. kruiden) kan 
door de overheid toestemming worden verleend. 1.2. Vele „gewone mensen" maken zich zorgen over 
de vraag of bestraling van voedsel aanvaardbaar is voor 
de consument en over de bescherming van werknemers 
die met bestralingsapparatuur omgaan. Daarbij gaat 
het in het bijzonder om kwesties als de onschadelijkheid 
van deze conserveringstechniek voor de gezondheid en 
de technische noodzaak hiervan, het gevaar van door 
bestraling gegenereerde veranderingen en van verwaar­
lozing van hygiënische normen, alsmede om de toe­
neming van het aantal werknemers dat aan straling 
wordt blootgesteld, en om het voedingsfysiologische 
probleem dat levensmiddelen als gevolg van doorstra­
ling wellicht minder goed door het menselijk lichaam 
kunnen worden geëxploiteerd. 
1.3. Bestralingstechniek tot een niveau van 10 kGy 
is de laatste dertig jaar zeer intensief getest op toxicolo­
gische en voedingseffecten, onder meer op verscheidene 
generaties van dieren. Een groot aantal van deze 
veelomvattende technisch-wetenschappelijke gegevens 
werden verschaft door een internationaal project dat 
door 25 regeringen is gefinancierd. Volgens de normen 
31. 7. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 194/15 
van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Ver­
enigde Naties (FAO) en de Wereldgezondheidsorganisa­
tie (WHO) (CODEX) geldt dan ook dat het procédé van 
voedseldoorstraling tot een gemiddelde geabsorbeerde 
dosis van 10 kGy in totaal voor algemene toepassingen 
als veilig kan worden beschouwd. Deze bevindingen 
werden ook gesteund door het Wetenschappelijk 
Comité voor de menselijke voeding van de EG. 
Zoals alle evaluaties m.b.t. veiligheid is dit uiteraard 
een beoordeling van het betrekkelijke belang van bewe­
zen en mogelijk onbewezen risico's. 
1.4. Het feit dat doorstraling wordt toegepast, mag 
er niet toe leiden dat voedsel onhygiënisch wordt gepro­
duceerd of verwerkt. 
2. Huidige installaties voor ioniserende straling 
2.1. Wereldwijd zijn er momenteel ten minste 150 
bestralingsinstallaties in bedrijf, waarvan een aantal in 
de EG. Er worden in EG-lid-staten en elders in de 
wereld nog meer installaties gepland. 
Aangezien straling in het eindprodukt niet kan worden 
opgespoord, zullen produkten van al deze installaties, 
zowel in de EG als daarbuiten, ook verder vrij in 
de Gemeenschap verhandeld kunnen worden, tenzij 
internationaal tot toezicht op deze installaties wordt 
besloten. 
3. Detecteren van bestraald voedsel 
3.1. Doorstraling van levensmiddelen onder de door 
de Commissie en CODEX voorgestelde gecontroleerde 
omstandigheden is een zeer milde behandeling en leidt 
tot veranderingen in voedsel die zo weinig significant 
zijn dat ze met de huidige methoden niet kunnen wor­
den opgespoord. Potentiële detectiemethodes zijn bo­
vendien nog te onzeker, te duur en te complex om 
een praktische basis voor internationale controle van 
doorstraald voedsel te kunnen vormen. 
3.2. In verband met deze detecteerbaarheids-
problemen zijn verscheidene vertegenwoordigers van 
vakbonden, Europese landbouworganisaties en consu­
mentenorganisaties in de EG echter bezorgd over de 
internationale controle van doorstraald voedsel. 
3.3. Het Comité erkent dat de activiteiten inzake 
onderzoek en technologische ontwikkeling (O & TO) 
t.b.v. oplossing van het detectieprobleem momenteel in 
de lid-staten worden opgevoerd. Met het oog op het 
grote belang hiervan dringt zij er dan ook met kracht 
bij de Commissie op aan, veel meer geld voor onderzoek 
beschikbaar te stellen ten einde zo snel mogelijk een 
uitvoerbare en praktische methode voor detectie van 
doorstraling te vinden. Het Comité is daarom van me­
ning dat de tenuitvoerlegging van de voorgestelde richt­lijn beslist moet worden opgeschort tot er acceptabele 
tests voor detectie beschikbaar zijn. 
4. EG-handel 
4.1. De Commissie stelt op basis van de huidige 
gang van zaken een systeem van vergunningen aan en 
inspectie van bestralingsinstallaties voor om de huidige 
problemen i.v.m. detectie te ondervangen. 
4.2. Aangezien levensmiddelen na 1992 in de gehele 
EG verhandeld mogen worden, lijken er slechts twee 
opties te zijn: 
a) het toezicht op doorstraling van voedsel blijft een 
zaak van de nationale wetgeving; dit komt er in de 
praktijk op neer dat bestraald voedsel uit die landen 
waar dit procédé wordt toegestaan, vrij verhandeld 
kan worden; 
b) er wordt, zoals de Commissie voorstelt, een EG-
kader voor controle opgezet. 
4.3. Voorts dient ervoor gezorgd te worden dat lid­
staten slechts bestraald voedsel uit derde landen kunnen 
importeren wanneer deze zich aan de overeengekomen 
EG-norm houden (zoals in artikel 8 wordt voorgesteld). 
5. Algemene opmerkingen 
Met het oog op het voorgaande acht het Comité het 
onverstandig, behalve met de doorstraling van kruiden 
ook met een EG-kader voor doorstraling van levens­
middelen in te stemmen, zolang de Europese Commissie 
de technische noodzaak van deze conserveringsmethode. 
en de onschadelijkheid hiervan voor de gezondheid niet 
overtuigend heeft aangetoond. 
Het Comité verzoekt de Commissie daarom een rapport 
op te stellen waarin de volgende zaken aan de orde 
komen: 
— beoordeling van voedseldoorstraling door bepaalde 
internationale organisaties, 
— verdere ontwikkeling van alternatieve conser­
veringstechnieken, 
— mogelijkheden om straling aan te tonen, 
— de internationale doorstralingspraktijk, 
— invoer van produkten waarbij dikwijls doorstraling 
wordt toegepast, 
— vaststelling van de voor levensmiddelen geschikte 
doorstralingscapaciteit in de Gemeenschap, 
— stand van de discussie over voedseldoorstraling in 
de lid-staten, bij de Commissie en bij de Raad van 
de EG. 
Nr. C 194/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 89 
6. Bijzondere opmerkingen Artikel 7, tweede lid 
Artikel 1, tweede lid, sub a) 
Uitsluitend in verband met de ontwikkeling van anti-
terroristische apparatuur voor luchthavens zou het hier 
vermelde energieniveau in 10 MeV veranderd moeten 
worden. Zo kunnen ook wapens in voedselzendingen 
m.b.v. röntgenapparatuur worden opgespoord. 
Artikel 4, eerste lid 
Deze tekst, die over het voor de tweede keer bestralen 
van voedsel gaat, is allesbehalve duidelijk. In de 
CODEX-versie wordt over „maximale doses" gespro­
ken, en dit vindt het Comité wenselijker. 
Artikel 5, eerste lid 
Dit refereert aan de etiketteringsrichtlijn 79/112/EEG. 
Deze wordt momenteel gewijzigd; de verwijzing moet 
dienovereenkomstig worden aangepast. Er dient op ge­
wezen te worden dat vers fruit en verse groenten niet 
altijd onder de (gewijzigde) etiketteringsrichtlijn 
schijnen te vallen. Er moet een duidelijke, doorzichtige 
etiketteringsregeling komen. Tot nog toe is over de 
gewijzigde etiketteringsrichtlijn geen besluit genomen. 
Artikel S, tweede lid 
Terwijl de (gewijzigde) etiketteringsrichtlijn voorschrif­
ten voor beschrijvingen ten behoeve van de eind­
verbruiker geeft, beperkt deze richtlijn zich tot etikette­
ring voor de tussenhandel. Daarom zou artikel 5, 
tweede lid, sub e) gewijzigd moeten worden in die zin 
dat dezelfde vermelding als voorgeschreven in de te 
wijzigen Richtlijn 79/112/EEG wordt vereist, zodat de 
fabrikant weet wat hij op het etiket van het eindprodukt 
moet zetten. De huidige tekst spreekt van „doorstraald" 
of „met ioniserende straling behandeld" voedsel. Het 
internationale logo, dat als aanvulling op de genoemde 
vermelding kan worden gebruikt, kan in sommige lan­
den tot verwarring leiden. Daarom zou de Commissie 
wellicht kunnen nadenken over een ander symbool dat 
bij in de EG in de handel gebrachte produkten zou 
moeten worden gebruikt. 
Artikel 6 
Hier wijst het Comité op het belangrijke punt van 
bescherming van werknemers. Gelukkig zijn er in de 
gehele EG reeds adequate stelsels voor de bescherming 
van personeel uitgewerkt in het geval van soortgelijke 
bestralingsinstallaties die voor sterilisering van medi­
sche apparatuur bestemd zijn. Dezelfde waarborgen 
zouden ook bij de bestraling van voedsel, alsmede be­
straling voor andere toekomstige doeleinden moeten 
gelden. Het Comité zou graag zien dat de de hier genoemde 
gegevens gedurende twintig jaar worden bewaard, zoals 
voor dergelijke documentatie gebruikelijk is. 
Artikel 8 
Het Comité verzoekt de Commissie in dit artikel een 
lid op te nemen waarin de zinnige gedachte van blz. 3 
van de toelichting wordt overgenomen dat de Gemeen­
schap zich het recht moet „voorbehouden om een onaf­
hankelijk inspectiesysteem te ontwikkelen indien de 
internationale samenwerking niet helemaal succesvol 
verloopt". 
Artikel 8, tweede lid 
In de Engelse taalversie may door should vervangen 
(niet van toepassing op de Nederlandse versie — verta­
ling). 
Artikel 9 
Aan het slot toevoegen: „Overeenkomstig de richtlijn 
inzake de verpakking van levensmiddelen van 22 de­
cember 1988." 
Artikel 11 
De in artikel 11 van het Commissievoorstel beschreven 
procedure is van toepassing op wijzigingen die in ver­
schillende gevallen nodig kunnen zijn, met name in de 
in de artikelen 10, 12 en 13 genoemde gevallen. Deze 
procedure dient in die zin gewijzigd te worden dat ook 
het Economisch en Sociaal Comité geraadpleegd moet 
worden en dat de Raad over eventuele wijzigingen dient 
te beslissen. 
Artikel 12 
Aan het slot toevoegen: „Dit zou hierbij de resultaten 
van eventuele door de FAO/WHO uitgevoerde evalua­
ties moeten meenemen." 
Bijlage 1 
Het Comité is er bezorgd over dat voedseldoorstraling 
gebruikt zou kunnen worden om onhygiënisch gefa­
briceerde produkten te maskeren en beveelt de Commis­
sie daarom aan, op EG-niveau microbiologische criteria 
vast te stellen. Bijlage 1 dient in overeenstemming met 
de behoeften kritisch te worden nagezien, zoals hieron­
der beschreven (bijlage 5 — 1, eerste streepje). 
De lijst wijkt in sommige opzichten af van de evaluatie 
door het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke 
voeding. Het Comité zou graag de volgende wijzigingen 
zien: 
a) Het oogmerk van doorstraling zou in ieder afzon­
derlijk geval moeten worden aangegeven, b.v. ver­
mindering van de hoeveelheid bacteriën, bestrijding 
van ongedierte enz. 
b) „Graanvlokken" in punt 5 dient gewijzigd te wor­
den in „granen", overeenkomstig het rapport van 
bovengenoemd Wetenschappelijk Comité. 
31. 7. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 194/17 
Aan de tekst achter het tweede streepje het volgende 
toevoegen: 
„..., zulks in overeenstemming met de evaluatie door 
het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke 
voeding;" 
Bijlage 5 — 2 
In de Engelse versie dient de inleidende zin van para­
graaf 2 als volgt te luiden: 
„Food irradiation may only serve the following 
purposes:" [De Nederlandse versie behoeft niet te 
worden bijgewerkt (vertaling).] 
De tekst achter het laatste streepje als volgt te lezen: 
„Ontsmetting van levensmiddelen en/of bestrijding 
van voor gewassen en gewasprodukten schadelijke 
organismen." 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben vóór het advies gestemd: 
De dames en heren: Amato, Aparicio Bravo, Ataide Ferreira, Bazianas, Bento Goncalves, Beretta, Berger, 
Bleser, Boddy, Boisserée, Bos, Breyiannis, Briganti, Broicher, Burnel, Cal, Calvet Chambon, Carroll, Cavazzuti, 
Ceballo Herrero, Christie, Conde, Corell Ayora, Cortois, Dassis, Della Croce, De Tavernier, Dos Santos, 
Droulin, van Eekert, Elstner, Etty, Eulen, Flum, Forgas, Frandi, Freeman, Gayetot, Germozzi, Geüenich, 
Glesener, Gomez Martinez, Gredal, Haas, Hagen, Hilkens, Hörsken, Houthuys, Jaschick, Jenkins, Kirchfeld, 
Lappas, Larsen, Laur, Liverani, Machado von Tschusi, Maddocks, Marvier, Morselli, Mourgues, Muhr, 
Muller, Murphy, Neto Da Silva, Nierhaus, Orsi, Petropoulos, Polyzos, Proenca, Raftopoulos, Rouzier, 
Santillan Cabeza, Schmitz, Schnieders, Silva, Smith L. J., Stadelin, Vallejo Calderón, Vassilaras, Velasco 
Mancebo, Vercellino, Vidal, Wiek, Williams, Yverneau. 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben tegen het advies gestemd: 
De dames en heren: Arena, Arets, Bagliano, Beltrami, Berns, Ceyrac, Clavel, Collas, Coyle, van Dam, Dodd, 
Donck, Flather, Gardner, Green, Hancock, Hovgaard Jakobsen, Kaaris, Lustenhouwer, Mainetti, Moreland, 
Noordwal, de Normann, Panizo Arcos, Pardon, Pearson, Pelletier, Perrin-Pelletier, Poëton, Proumens, Ribière, 
Robinson, Rolao Goncalves, Roseingrave, Schade-Poulsen, Speirs, Storie-Pugh, Tamlin, Telles, Termes 
Carrero, Tukker, Wagner, Whitworth. 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben zich van stemming onthouden: 
De dames en heren: Aspinall, Bordes-Pages, Bredima-Savopoulou, Campbell, Giacomelli, Kazazis, Kroger, 
Löw, Mantovani, Margot, Mayayo Bello, Muniz Guardado, Quevedo Rojo, Riera Marsa, Serra Caracciolo, 
Straufê. Bijlage 3 
Zie het commentaar bij artikel 5, tweede lid. 
Bijlage 4 
De term „partij" (punt 2.4) dient nader te worden 
omschreven met het oog op een continu bestralings-
procédé. Hiervoor zijn precedenten in andere richt­
lijnen. 
Bijlage 5 — 1 
Aan het slot van de tekst achter het streepje, in overeen­
stemming met de voedseladditieven-richtlijn de volgen­
de passage toevoegen: 
„..., waarbij „noodzaak" wordt gezien als een aan­
wijsbaar technologisch, economisch of ander voor­
deel voor de consument;" 
Gedaan te Brussel, 31 mei 1989.