[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 19.12.2006

COM(2006) 838 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

over de ervaringen met de toepassing van Richtlijn 98/58/EG inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

over de ervaringen met de toepassing van Richtlijn 98/58/EG inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren (Voor de EER relevante tekst)

1. ACHTERGROND

De correcte handhaving van de communautaire wetgeving op het gebied van het dierenwelzijn vormt een prioriteit voor de EU-burgers. In de afgelopen 25 jaar heeft de EU een aanzienlijk pakket wetgeving opgesteld over de bescherming van landbouwhuisdieren en de lidstaten zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor de toepassing ervan.

De Commissie heeft benadrukt dat de doeltreffende handhaving van de EU-wetgeving op dit gebied moet worden gewaarborgd. Dit verslag is één van de kernactiviteiten voor 2006 in het communautair actieplan inzake de bescherming en het welzijn van dieren[1], waarin de noodzaak van een betere toepassing wordt onderstreept.

Richtlijn 98/58/EG[2] inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren voorziet in algemene voorschriften op het gebied van dierenwelzijn die voortvloeien uit de goedkeuring van het Europees Verdrag inzake de bescherming van landbouwhuisdieren (Verdrag van de Raad van Europa) door de Gemeenschap[3]. Dit verdrag bevat later vastgestelde aanbevelingen voor tal van diercategorieën die door de lidstaten moesten worden uitgevoerd. Bovendien is de EU-wetgeving over de bescherming van landbouwhuisdieren nader uitgewerkt in specifieke richtlijnen over legkippen (Richtlijn 1999/74/EG[4]), kalveren (Richtlijn 91/629/EEG[5]) en varkens (Richtlijn 91/630/EEG[6]).

Artikel 5, lid 2, van Richtlijn 98/58/EG schrijft voor dat de Commissie bij de Raad een verslag indient over de ervaringen in de lidstaten met de toepassing van de richtlijn, zo nodig samen met voorstellen. De Commissie is van mening dat een nauwkeuriger beeld van de situatie nodig is, met name door een verbetering van het rapportagesysteem van de lidstaten, voordat zij voorstellen aan de Raad kan doen.

In dit verslag zal een overzicht worden gegeven van de mate waarin de bovenvermelde Gemeenschapswetgeving door de lidstaten is uitgevoerd en zal de Raad in kennis worden gesteld van een Beschikking van de Commissie ter vervanging van Beschikking 2000/50/EG[7] van de Commissie houdende vaststelling van minimumvereisten voor de controle van bedrijven waar dieren worden gehouden voor landbouwdoeleinden.

Uit de ervaringen van de Commissie met de handhaving van Beschikking 2000/50/EG is gebleken dat het noodzakelijk was om:

- de transparantie te verbeteren van de resultaten van door de lidstaten verrichte inspecties op dit gebied, en

- dit instrument aan te passen aan de nieuwe benadering van het toezicht op de voedselketen, die is ingevoerd bij Verordening (EG) nr. 882/2004[8] inzake officiële controles op de voedselketen.

Verordening (EG) nr. 882/2004 bepaalt dat de lidstaten controleplannen ten uitvoer leggen en jaarverslagen opstellen waarin de resultaten van de controles op verschillende gebieden met betrekking tot voedselveiligheid en dierenwelzijn zijn opgenomen. De verordening is op 1 januari 2006 in werking getreden.

Daarnaast is met de hervorming van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid in 2003 het concept "randvoorwaarden" ingevoerd. In dat verband worden rechtstreekse betalingen aan landbouwers alleen verricht als bepaalde regels inzake dierenwelzijn in acht zijn genomen[9]. Wat betreft de regels inzake dierenwelzijn, wordt deze voorwaarde van toepassing met ingang van 1 januari 2007. De Commissie heeft daarmee nog een bijkomende reden om zo snel mogelijk te starten met de ontwikkeling van instrumenten om de handhaving van de EU-regels op het gebied van het welzijn van landbouwhuisdieren te evalueren.

2. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

2.1 Informatiebronnen

Tegenwoordig worden in iedere lidstaat dierenwelzijninspecties in het veld verricht en over de bevindingen wordt verslag uitgebracht aan de bevoegde centrale instantie, die op haar beurt de gegevens naar de Commissie stuurt. Deze gegevens vormen de verslagen die de lidstaten uit hoofde van Beschikking 2000/50/EG moeten indienen (zie tabel 4 tot 9 van de bijlage). Daarnaast is dit verslag ook gebaseerd op de inspectieverslagen van de deskundigen van de Commissie. Die zijn belast met de controle op de correcte handhaving van de Gemeenschapswetgeving op dit gebied (zie tabellen 2 en 3 van de bijlage).

2.2 Omzetting van EU-wetgeving, begeleiding en opleiding van ambtenaren

In de meeste lidstaten die de deskundigen van de Commissie hebben bezocht is de EU-wetgeving thans op een bevredigende manier omgezet in nationaal recht. In de realiteit geeft de omzetting van de EU-wetgeving echter een gemengd beeld te zien. Sommige lidstaten hebben strengere welzijnsnormen ingesteld dan de Gemeenschapsnormen, terwijl andere lidstaten de toepassing hebben uitgesteld.

Daarnaast hebben de deskundigen van de Commissie in een aantal gevallen vastgesteld dat onvoldoende begeleiding en opleiding van de officiële inspecteurs in sommige lidstaten de hoofdoorzaak was van onbevredigende inspecties.

2.3 Planning en uitvoering van inspecties nog vatbaar voor verbetering

Over de periode 2000 tot 2003 hebben de deskundigen van de Commissie vastgesteld dat slechts weinig bevoegde instanties specifieke nationale programma's hebben opgezet die voldoende toezicht en handhaving konden waarborgen. In de periode 2004 tot 2005 is in tal van lidstaten echter veel gedaan om die tekortkoming weg te werken.

Vaak werden controles in de landbouwbedrijven verricht voor andere doeleinden (bv. voor diergezondheidsprogramma's, controles op residuen). De geïntegreerde aanpak van inspecties in landbouwbedrijven heeft vele voordelen, op voorwaarde dat alle te controleren aspecten even doeltreffend gepland en verricht worden. In veel gevallen werd het dierenwelzijn echter overgelaten aan lokale initiatieven terwijl aan andere programma's een veel hogere prioriteit werd gegeven.

Deze situatie heeft er in sommige gevallen toe geleid dat dierenwelzijninspecties vrij oppervlakkig worden uitgevoerd. Dit probleem is gedeeltelijk gecorrigeerd door een aantal bevoegde instanties die meer gedetailleerde checklists voor dierenwelzijn hebben opgesteld.

In sommige lidstaten heeft zich ook een recente verbetering voorgedaan met betrekking tot de selectie van te inspecteren landbouwbedrijven. Dit lijkt het gevolg te zijn van de geleidelijke tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 882/2004, en tevens van het feit dat de autoriteiten zich beter bewust worden van het inherente verband tussen de naleving van de voorschriften op het gebied van dierenwelzijn en de toekenning van rechtstreekse betalingen (verordening inzake randvoorwaarden).

Er is echter nog ruimte voor verbetering waar de dierenwelzijnsinspecties onvoldoende grondig worden verricht.

2.4 Registratie- en rapportagesysteem: gemengde resultaten

Uit de gegevens waarover de Commissie thans beschikt, blijkt dat de resultaten van de inspecties en de verder ondernomen acties in een aantal lidstaten waar soms geen geschikt rapportagesysteem bestaat niet systematisch werden geregistreerd.

Aan de andere kant hebben sommige lidstaten elektronische rapportagesystemen ontwikkeld die een snelle en nauwkeurige consolidatie van gegevens mogelijk maken.

De ervaring wijst uit dat het gebruik van geschikte checklists waarin alle vereisten van Richtlijn 98/58/EG aan bod komen van essentieel belang is om alle aspecten van het dierenwelzijn op een landbouwbedrijf te behandelen. Hoewel in sommige lidstaten onlangs vooruitgang is geboekt, beperken de checklists zich nog te vaak tot de soortspecifieke wettelijke vereisten of ontbreken zij soms zelfs helemaal. Dat beperkt het belang van de verzamelde informatie.

Om een correct beeld te krijgen van de situatie op nationaal en EU-niveau zouden de inspectiegegevens bovendien moeten worden verzameld op grond van geharmoniseerde categorieën zoals die welke bij Beschikking 2000/50/EG zijn vastgesteld. De deskundigen van de Commissie verklaarden dat de controlelijsten niet altijd zo zijn opgesteld dat alle criteria worden getoetst.

2.5 Grote problemen met het verkrijgen en het interpreteren van de gegevens bij de lidstaten (tabellen 4 tot 9 van de bijlage)

Voor de periode 2000-2001 hebben slechts drie lidstaten op tijd een afdoend verslag ingediend (d.w.z. vóór 30 april 2002) en slechts één voor de periode 2002-2003. Voor beide periodes moest de Commissie de lidstaten aan hun rapportageverplichtingen herinneren, ofwel omdat geen rapport was ingediend, of niet in het juiste formaat, of omdat de gegevens belangrijke inconsistenties vertoonden (zie lijst 1 in de bijlage).

De gegevens van de lidstaten zijn moeilijk te interpreteren om twee redenen:

a) inconsistentie van gegevens die door dezelfde lidstaten worden verstrekt;

b) methoden voor het verzamelen van gegevens die wellicht sterk verschillen van de ene lidstaat tot de andere.

De Commissie is geneigd te concluderen dat de verschillen tussen de lidstaten eerder te wijten zijn aan een verschillende berekeningswijze van het aantal inspecties dan aan de toestand in het veld.

2.6 Technische bevindingen in de verslagen van de lidstaten

De door de lidstaten gemelde overtredingen hebben meestal betrekking op vier categorieën die bij Beschikking 2000/50/EG van de Commissie zijn vastgesteld: gebouwen, bewegingsvrijheid, administratie en inspectie.

Wat de categorie " gebouwen " betreft, vallen een verkeerd ontwerp van de gebouwen en uitrusting en tevens het onjuiste gebruik van de voorzieningen zoals ventilatie of verlichtingsprogramma's onder de definitie. Varkenshouderijen worden in deze categorie van overtredingen vaker vermeld dan bedrijven waar andere diersoorten worden gehouden.

De categorie " bewegingsvrijheid " omvat overbezetting van de stallen. Deze categorie van overtreding wordt even vaak gemeld voor alle soorten (kalveren, varkens en legkippen).

De categorieën " inspectie " en " administratie " betreffen respectievelijk het onjuist onderzoeken van de dieren en een ontoereikende traceerbaarheid van de medische behandelingen en de door de bedrijfsleider waargenomen sterfte.

Ambtenaren van de Commissie verrichten regelmatig bezoeken ter plaatse om de inspanningen van de lidstaten met het oog op een nog betere naleving te ondersteunen. Sinds de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 882/2004[10] moeten de lidstaten bovendien hun nationale controleplannen bijstellen om rekening te houden met de resultaten van hun eigen officiële controles en die van de Gemeenschap.

3. BESCHIKKING 2006/778/EG VAN DE COMMISSIE[11]

Uit het bovenstaande blijkt dat de lidstaten weliswaar controles op het dierenwelzijn verrichten, maar dat hierover niet consequent en op een transparante manier wordt gerapporteerd. Bijgevolg zijn de gegevens waarover de Commissie beschikt niet echt bruikbaar om de situatie te verbeteren, met name om de geplande initiatieven in het communautair actieplan inzake de bescherming en het welzijn van dieren te ondersteunen.

Bijgevolg heeft de Commissie een beschikking vastgesteld om het rapportagesysteem van de lidstaten te verbeteren. Met deze beschikking, die vanaf 1 januari 2008 van toepassing zal zijn, worden een aantal van de in dit verslag aangekaarte problemen aangepakt.

Zij zal bijdragen tot een harmonisatie van de methodes van de lidstaten om te rapporteren over de resultaten van hun inspecties. Zij zal de lidstaten ook helpen hun middelen beter te beheren en de zichtbaarheid van hun optreden bij het grote publiek te verbeteren.

Verder zal zij ervoor zorgen dat de Commissie de naleving van de EU-wetgeving gemakkelijker kan beoordelen en zal zij bijdragen tot het besluitvormingsproces, met name door de mogelijkheid te bieden het effect van toekomstige beleidsmaatregelen te beoordelen. Dat is het geval voor diercategorieën die vallen onder de aanbevelingen van de Europees Verdrag inzake de bescherming van landbouwhuisdieren.

4. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN

De Commissie meent echter dat het huidige mandaat[12] dat de Raad heeft gegeven voor de uitvoering van Richtlijn 98/58/EG niet de mogelijkheid biedt om alle hier aangehaalde problemen aan te pakken en dat verdere initiatieven noodzakelijk zijn.

Ten eerste is er de bezorgdheid van sommige bevoegde instanties over buitensporige administratieve rompslomp. Ook de Commissie is van mening dat de procedures moeten worden vereenvoudigd zodat er minder tijd moet worden besteed aan administratie en meer tijd overblijft voor het echte werk. Maar tegelijk vraagt de burger meer transparantie en communicatie over de activiteiten van zijn overheidsdiensten.

Ten tweede is er de toenemende integratie van dierenwelzijnskwesties in andere communautaire beleidsmaatregelen, met name in het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (biologische landbouw, plattelandsontwikkeling, randvoorwaarden) en het onderzoeksbeleid. Bijgevolg zal de ontwikkeling van een nauwkeurig rapportagesysteem op het niveau van de Gemeenschap niet alleen tegemoetkomen aan de doelstellingen inzake dierenwelzijn, maar ook bijdragen tot de evaluatie van andere EU-beleidsmaatregelen en tot het beter inschatten van toekomstige onderzoeksbehoeften.

Ten derde moeten de bevoegde instanties het inzicht en de technische knowhow van hun ambtenaren die belast zijn met de controles op het dierenwelzijn in landbouwbedrijven verbeteren.

Om voor al deze kwesties een oplossing te vinden, onderzoekt de Gemeenschap de mogelijkheid om:

( de verslagen van de lidstaten over dierenwelzijnsinspecties via internet openbaar te maken, onder de voorwaarden die zijn vastgesteld in Verordening (EG) nr. 1049/2001[13] inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie;

( een haalbaarheidsstudie te verrichten naar de ontwikkeling van een softwareprogramma dat de lidstaten moet helpen informatie te verzamelen met betrekking tot dierenwelzijninspecties op landbouwbedrijven;

( een beleid uit te werken om ambtenaren van de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor dierenwelzijnsinspecties in landbouwbedrijven een bredere opleiding te geven.

ANNEX

TABLE 1 – LEVEL OF COMPLIANCE[14] OF THE MEMBER STATES' REPORTS

Type of compliance/ non compliance | 2000-2001 reports | 2002-2003 reports |

Full compliance | DE, FI, LU | DE |

In compliance but not on time | BE, FR, IE, UK | AT, BE, FI, IE, UK |

In compliance after reminder | AT, DK, IT, NL, SE | DK, ES, FR, IT, SE, LU, NL |

Not in compliance | ES, EL, PT | EL, PT |

TABLE 2 – LIST OF INSPECTIONS CARRIED OUT BY EXPERTS FROM THE COMMISSION 2000-2003

Member States | Dates | Reference | Scope |

Pigs | Calves | Laying hens |

AT Austria | June 2000 | DG SANCO 1099/2000 | x | x |

May 2000 | DG SANCO 1009/2000* | x |

BE Belgium | September 2000 | DG SANCO 1103/2000 | x | x |

May 1999 / Jan. 2000 | DG SANCO 1012/2000* | x |

DE Germany | November 2001 | DG SANCO 3382/2001 | x | x | x |

March 2000 | DG SANCO 1057/2000* | x |

DK Denmark | May 2000 | DG SANCO 1098/2000 | x | x |

ES Spain | September 2001 | DG SANCO 3344/2001 | x | x | x |

EL Greece | June 2002 | DG SANCO 8522/2002 | x | x | x |

March 2000 | DG SANCO 1133/2000* | x |

FR France | October 2000 | DG SANCO 1263/2000 | x | x |

FI Finland | June 2001 | DG SANCO 3312/2001 | x | x | x |

June 2000 | DG SANCO 1160/2000* | x |

IT Italy | October 2001 | DG SANCO 3385/2001 | x | x | x |

IE Ireland | October 2001 | DG SANCO 3383/2001 | x | x | x |

LU Luxembourg | November 2001 | DG SANCO 3343/2001 | x | x | x |

January 2000 | DG SANCO 1013/2000* | x |

PT Portugal | May 2000 | DG SANCO 1158/2000* | x |

SE Sweden | March 2000 | DG SANCO 1101/2000 | x | x |

April 2000 | DG SANCO 1135/2000* | x |

UK United Kingdom | March 2000 | DG SANCO 1102/2000 | x | x |

Pigs | Calves | Laying hens |

DE Germany | March 2004 | DG(SANCO)7018/2004 | x |

DK Denmark | January 2004 | DG(SANCO) 7208/2004 | x |

EE Estonia | September 2005 | DG(SANCO)7714/2005 | x |

ES Spain | February 2004 | DG(SANCO)7230/2004 | x |

February/March 2005 | DG(SANCO)7548/2005 | x |

FR France | March 2004 | DG(SANCO)7231/2004 | x |

IT Italy | May 2004 | DG(SANCO)7010/2004 | x |

May 2005 | DG(SANCO)7636/2005 | x |

LV Latvia | May/June 2005 | DG(SANCO)7637/2005 | x |

NL Netherlands | January- February 2005 | DG(SANCO)7512/2005 | x |

PT Portugal | February 2005 | DG(SANCO)7544/2005 | x |

PL Poland | June/July 2005 | DG(SANCO)7638/2005 | x |

UK United Kingdom | January 2004 | DG(SANCO)7019/2004 | x |

TABLE 5 – MEMBER STATES REPORTS ON LAYING HENS (2002-2003)

LAYING HENS 2002+2003 | (a) Number of holdings(1) | (b) Number of inspections(2) | % inspection (b/a) | (c) Number of infringements per technical area | (d) Total number Infringements | % infringements (d/b) |

TABLE 6 – MEMBER STATES REPORTS ON CALVES (2000-2001)

CALVES 2000+2001 | (a) Number of holdings (1) | (b) Number of inspections(2) | % inspection (b/a) | (c) Number of infringements per technical area | (d) Total number Infringements | % infringements (d/b) |

TABLE 7 – MEMBER STATES REPORTS ON CALVES (2002-2003)

CALVES 2002+2003 | (a) Number of holdings(1) | (b) Number of inspections(2) | % inspection (b/a) | (c) Number of infringements per technical area | (d) Total number Infringements | % infringements (d/b) |

TABLE 8 – MEMBER STATES REPORTS ON PIGS (2000-2001)

PIGS 2000+2001 | (a) Number of holdings(1) | (b) Number of inspections(2) | % inspection (b/a) | (c) Number of infringements per technical area | (d) Total number Infringements | % infringements (d/b) |

TABLE 9 – MEMBER STATES REPORTS ON PIGS (2002-2003)

PIGS 2002+2003 | (a) Number of holdings(1) | (b) Number of inspections(2) | % inspection (b/a) | (c) Number of infringements per technical area | (d) Total number Infringements | % infringements (d/b) |

[pic][pic][pic]

[1] COM(2006) 13 en COM(2006) 14.

[2] PB L 221 van 8.8.1998, blz. 23.

[3] Besluit 78/923/EEG (PB L 323 van 17.11.1978, blz. 12).

[4] PB L 203 van 3.8.1999, blz. 53.

[5] PB L 340 van 11.12.1991, blz. 28. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Beschikking 97/182/EG van de Commissie (PB L 76 van 18.3.1997, blz. 30).

[6] PB L 340 van 11.12.1991, blz. 33. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2001/93/EG van de Commissie (PB L 316 van 1.12.2001, blz. 36).

[7] PB L 19 van 25.1.2000, blz. 51.

[8] Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn (PB L 165 van 30.4.2004, blz. 1).

[9] Verordening (EG) nr. 1782/2003, PB L 270 van 21.10.2003, blz. 1.

[10] 1 januari 2006.

[11] PB L 314 van 15.11.2006, blz. 39.

[12] De comitéprocedure beperkt zich hoofdzakelijk tot de rapportageverplichtingen van de lidstaten (artikel 6, lid 3, van Richtlijn 98/58/EG).

[13] PB L 145 van 31.5.2001, blz. 43.

[14] Compliance with Decision 2000/50/EC concerning the minimum requirements for the inspection of holdings on which animals are kept for farming purposes.