A4-0066/95

Resolutie over het economisch jaarverslag van de Commissie voor 1995 (COM(94)0615 - C4-0277/94) en het verslag van de Raad over de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid (C4-0004/95)

Het Europees Parlement,

- gezien het economisch jaarverslag van de Commissie voor 1995

(COM(94)0615 - C4-0277/94),

- gezien het verslag van de Raad over de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid (C4-0004/95),

- gezien het feit dat dit jaarverslag kan worden beschouwd als het ontwerp van de Commissie voor de globale richtsnoeren voor het economisch beleid overeenkomstig artikel 103 van het EG-Verdrag,

- gelet op de artikelen 102A en 103, lid 1 van het EG-Verdrag, volgens welke de lid-staten verplicht zijn hun economisch beleid te coördineren en zo te voeren dat wordt bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen als omschreven in artikel 2 van het EG-Verdrag,

- gezien het Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid (COM(93)0700 - C4-0509/93),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 mei 1994, over het economisch jaarverslag 1994 ((PB C 205 van 25.7.1994, blz. 541.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het advies van de Commissie regionaal beleid (A4-0066/95),

A. verheugd over de bevindingen van het economisch jaarverslag voor 1995 betreffende de groei van het BBP, die 2,6% bedroeg voor 1994 (tegen -0,4% voor 1993), terwijl voor 1995 een groei wordt verwacht van 2,9% en voor 1996 van 3,2%, hetgeen aangeeft dat de Europese economie zich begint te herstellen van de recessie in de periode 1988-1993,

B. overwegende dat het economisch herstel het gemakkelijker heeft gemaakt om te voldoen aan de in het Verdrag van Maastricht neergelegde EMU-voorwaarden, met name ten aanzien van de criteria betreffende de overheidsfinanciën, doordat de regeringen van de lid-staten hun begrotingstekorten effectiever kunnen terugdringen en de verhouding tussen overheidsschuld en BBP sneller kunnen doen teruglopen,

C. overwegende dat de voorzitter van de ECOFIN-Raad het voornemen te kennen heeft gegeven te volharden in zijn streven de derde fase van de EMU te laten ingaan op 1 januari 1997, d.w.z. de vroegste datum die was vastgesteld,

D. overwegende dat een aantal presidenten van onafhankelijke centrale banken hierover onlangs hun twijfels hebben uitgesproken of er zich zelfs vierkant van hebben gedistantieerd de EMU te laten ingaan in 1997 en hebben verklaard dat het daarvoor te vroeg was, hetgeen duidelijk in strijd is met de positieve analyses en standpunten van het voorzitterschap van de Raad, wat bij het publiek alleen maar kan leiden tot groeiend defaitisme, verwarring en regelrecht verzet,

E. overwegende dat kan worden gezegd dat men in dit stadium zowel in technisch opzicht als ten aanzien van de publieke opinie onvoldoende is voorbereid op de invoering van één munt, zeker op korte termijn,

F. overwegende dat, uitgaande van de thans bestaande situatie, duidelijk is dat aan de nominale convergentiecriteria met betrekking tot inflatie en rentevoeten reeds wordt voldaan door acht oude lid-staten, waaraan er zonder meer ten minste twee van de nieuwe kunnen worden toegevoegd, en dat derhalve de voor het ingaan van de derde fase van de EMU op 1 januari 1997 vereiste meerderheid van de lid-staten als bedoeld in artikel 109 J, lid 3, is bereikt,

G. overwegende dat er grote inspanningen nodig zijn en dat het vooralsnog niet binnen het bereik van al deze lid-staten lijkt te liggen, eind 1996 ten volle aan de strikte interpretatie van het criterium inzake de overheidsfinanciën te voldoen, met name ten aanzien van dat deel van het criterium dat betrekking heeft op de verhouding tussen overheidsschuld en BBP,

H. overwegende dat duidelijk is dat het Verdrag betreffende de Europese Unie niet de mechanische toepassing voorschrijft van strikte numerieke normen als de enige manier om te voldoen aan de nominale convergentiecriteria van artikel 104C van het EG-Verdrag, maar wel bepaalde beoordelingsaspecten betreffende het tempo en de mate waarin een aanvaardbaar niveau van begrotingstekorten en een acceptabele verhouding overheidsschuld/BBP wordt bereikt, tot essentieel onderdeel van het desbetreffende criterium maakt en niet tot een middel om zich daaraan te onttrekken,

I. overwegende dat, om de in artikel 109 J en Protocol 5, lid 1 van het EG- Verdrag bedoelde verhouding tussen overheidsschuld en BBP op een economisch verantwoorde manier te kunnen toepassen, ook rekening moet worden gehouden met de verhouding tussen de totale overheidsschuld en de totale verkoopwaarde van de overheidsbezittingen,

J. overwegende dat de relatieve wisselkoersstabiliteit tussen de Europese valuta's sedert augustus 1993 weliswaar niet meer diepgaand is verstoord, maar dat het wisselkoersmechanisme nog steeds de nadelige gevolgen ondervindt van het feit dat twee belangrijke valuta's er sedertdien geen deel meer van uitmaken en het nog steeds te lijden heeft onder de onduidelijke situatie met betrekking tot de vaststelling van de uit convergentieoogpunt belangrijke marge van de wisselkoersschommelingen en onlangs opnieuw de gevolgen heeft ondervonden van de devaluatie van de peso, hetgeen ten koste ging van een kleinere groep valuta's die er deel van uitmaken en die gevoelig bleken te zijn voor schokken die hun oorsprong vinden buiten Europa,

K. overwegende dat de aanhoudende tendensen in de wisselkoersverhouding tussen de Amerikaanse dollar en de groep van Europese valuta's doen vermoeden dat er sprake is van een fundamentele wanverhouding in de wisselkoersen van het internationaal monetair systeem,

L. overwegende dat de gehele strategie van een versnelde invoering van de EMU zoals voorgesteld in het economisch jaarverslag, staat of valt met het op dreef houden van het economisch herstel tussen nu en het jaar 2000 met BBP- groeipercentages van 3 tot 3,5% per jaar, die haalbaar zijn, maar niet als vanzelfsprekend mogen worden beschouwd,

M. overwegende dat het voor een duurzaam herstel op middellange termijn noodzakelijk is dat de groeifactoren van de export tot de investeringsfase in de juiste volgorde op elkaar aansluiten om uiteindelijk te komen tot een door intern verbruik gegenereerde vraag, een proces dat een subtiel evenwicht impliceert tussen besparingen, belastingen, overheidsuitgaven, produktiviteit, loonmassa, rendabiliteit en rentevoeten, en waarbij de Europese economie haar exportafhankelijke herstel geleidelijk inruilt voor een autonome stabiele groei, en dat dit proces derhalve moet worden ondersteund door de structurele tekortkomingen van de EU op de gebieden infrastructuur, onderzoek, ontwikkeling en energie weg te werken, zoals terecht is opgemerkt in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid;

N. overwegende dat de coördinatie van alle factoren die noodzakelijk zijn om het gewenste groeieffect te bereiken, grote en moeizame inspanningen vereist, die zowel op de marktmechanismen als op een adequaat economisch beleid moeten berusten,

O. met zorg constaterend dat er weliswaar tekenen zijn dat het herstel een zekere convergentie van de reële economische resultaten tussen de lid-staten bewerkstelligt, maar dat de verschillen op dit gebied, met name tussen Noordwest- en Zuid-Europa nog steeds zeer groot zijn,

P. het betreurend dat de werkloosheid volgens de prognoses in het economische jaarverslag van de Commissie voor 1995 slechts zeer langzaam terugloopt, van nagenoeg 11% in 1994 tot 10,4% in 1995 en 9,8% in 1996, en dat ze zelfs in de optimale situatie dat de groei zich op 3 à 3,5% weet te handhaven, tegen het jaar 2000 slechts zal dalen tot het teleurstellend hoge niveau van 7%, waaruit duidelijk blijkt dat wij ons zeer moeten inspannen voor een economische groei die meer werkgelegenheid schept,

Q. overwegende dat zowel het niveau als de ongelijke verdeling van de werkloosheid tussen de lid-staten tegen 1997 kan leiden tot onhoudbare spanningen tussen de valuta's en het fiscaal beleid van de lid-staten, een feit dat ook door de voorzitter van het EMI is aangestipt in zijn toespraak tot de Subcommissie monetaire zaken van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en waarop onlangs ook is gewezen door de president van de Bank of England in een op 31 januari 1995 in het Institut d'Etudes Bancaires et Financières gegeven toespraak tot de Association Française des Banques,

R. overwegende dat fiscale en andere maatregelen die gericht zijn op produktiviteitsverhoging, verbetering van de concurrentiepositie en een stabiele niet-inflatoire groei, andere maatregelen die gericht zijn op vermindering van de werkloosheid, niet moeten doorkruisen,

S. overwegende dat het duidelijk is dat een duurzame verbetering van de economische positie van alle sociale partners, inclusief de werknemers, alleen kan worden bereikt door een drastische verbetering van de globale concurrentiepositie van de Europese economie op wereldniveau en door op middellange termijn te zorgen voor een duurzame, niet-inflatoire groei van het BBP van circa 3,5% per jaar, maar dat in Europa een aantal fundamentele concurrentiefactoren, met name op innovatiegebied, ernstig worden veronachtzaamd,

T. overwegende dat verbetering van de economische, sociale en regionale solidariteit een zeer belangrijke doelstelling is voor de Unie,

U. overwegende dat uitbanning van armoede en werkloosheid en opwaartse gelijktrekking van koopkracht en levensstandaard van de Europese burgers wezenlijke uitgangspunten van de EMU moeten zijn,

V. overwegende dat de groeiende kloof tussen rijk en arm, het ontbreken van milieubescherming en het niet-duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen en grond, de toename van de economische onzekerheid, de uitholling van het fiscale draagvlak door internationale belastingontwijking of -ontduiking, de te geringe investeringen op het gebied van overheidsdiensten en infrastructuur en de dreigende aantasting van de sociale zekerheid voor Europa urgente sociaal-economische problemen zijn, die in het Witboek goed geanalyseerd zijn, maar in de richtsnoeren voor het macro-economisch beleid en de verslagen over de uitvoering ervan onvoldoende aandacht hebben gekregen,

W. overwegende dat sommige vormen van economisch beleid van sommige lid-staten vaak al te zeer, zo niet uitsluitend, steunen op een individualistische marktfilosofie, waardoor het ten koste dreigt te gaan van de beginselen van sociale solidariteit en leidt tot verdeeldheid, dogmatisme en sociale onverschilligheid, en voorbijgaat aan de noodzaak van een zekere mate van gemeenschapsgevoel bij het sturen van het economisch gebeuren en van de vrijwaring van collectieve naast individuele waarden; en dat een dergelijke gedragslijn op Unieniveau niet de toon zou moeten aangeven,

X. in het besef dat zonder een alomvattend ideaal van vrij ondernemerschap, sociale rechtvaardigheid en een gevoel van gezamenlijk gedeelde vooruitgang voor alle leden van de Europese samenleving, er een ernstig gevaar dreigt dat pogingen om de economische positie van Europa in de wereld te herstellen op niets uitlopen en hoe dan ook door velen als nauwelijks zinvol zouden worden ervaren,

Y. overwegende dat de lid-staten en de Gemeenschap, bij het instellen van een gemeenschappelijke markt en de oprichting van een Economische en Monetaire Unie, tevens de economische en sociale samenhang dienen te bevorderen door het vaststellen en het voeren van een economisch beleid op basis van nauwe samenwerking (artikelen 2, 3, 130 A en B van het EG-Verdrag),

Z. overwegende dat in zijn bovengenoemde resolutie van 6 mei 1994 de Commissie en de lid-staten eraan worden herinnerd dat de convergentiecriteria van de EMU naar verhouding de regio's met een ontwikkelingsachterstand voor grotere sociale en economische moeilijkheden stellen,

WERKLOOSHEID

1. verklaart dat het streven om tegen het jaar 2000 15 miljoen nieuwe banen te creëren vandaag nog even wenselijk is als toen het in het Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid werd geformuleerd, roept de Unie en de lid-staten op alles in het werk te stellen om dit streefdoel binnen een redelijke termijn te realiseren en verzoekt hen volledige werkgelegenheid te verheffen tot een vaste en primaire doelstelling van hun beleid;

2. beveelt aan dat bij alle maatregelen ter beheersing van begrotingstekorten naar behoren rekening wordt gehouden met het effect daarvan op de werkgelegenheid, dat zij worden uitgevoerd op een maatschappelijk uitgebalanceerde wijze en ten uitvoer worden gelegd via een combinatie van belastingmaatregelen die aansluiten bij de bovengenoemde doelstellingen;

3. wenst, gezien de gevolgen van de zwarte economie voor de begrotingen van de lid-staten, dat het jaarverslag daarop ingaat en eventuele beleidsmaatregelen voorstelt;

4. verzoekt de Raad en de lid-staten het werkgelegenheidseffect van de groei te verhogen door invoering van fiscale hervormingen die erop gericht zijn bij de financiering van de kosten van gezondheidszorg en sociale uitkeringen minder het accent te leggen op de belasting op arbeid en meer op het gebruik van andere produktiemiddelen, met name waar gebruik wordt gemaakt van niet- hernieuwbare, natuurlijke rijkdommen en waar de produktie vervuilend werkt, en beveelt de sociale partners aan onderling in overleg te treden over de mogelijkheden en voorwaarden voor beperking van de arbeidsduur tegen een lager tempo dan dat van de verhoging van de produktiviteit, zodat op elk produktieniveau meer ruimte wordt gecreëerd voor extra werkgelegenheid;

5. stelt vast dat naleving van de criteria van Maastricht en de groei-door- investeringen zoals de Commissie in haar richtsnoeren voorstelt, geen werkelijkheid zullen worden tenzij de op communautair niveau beschikbare financiële instrumenten aanzienlijk uitgebreid en toegepast worden. Aanhoudende groei tot het jaar 2000 vereist een structureel beleid dat in nauwe samenwerking tussen de particuliere en overheidssector wordt uitgevoerd, zoals uitbreiding van het MKB, forse investeringen in milieu, grootschalige onderwijs- en opleidingsprojecten, alsmede een stiptere uitvoering van de TEN-investeringen waartoe na de Top van Edinburgh in 1993 op diverse topconferenties van ministers is besloten;

HERSTEL EN GROEI OP MIDDELLANGE TERMIJN

6. pleit ervoor met alle beschikbare middelen - met inbegrip van belastinghervormingen die erop gericht zijn kapitaal te onttrekken aan de speculatieve sfeer en het meer voor de eigenlijke economie te gebruiken - het investeringsklimaat te verbeteren, met als doel een permanente stijging van het aandeel van de investeringsuitgaven in het BBP van het huidige niveau van 19% tot circa 25% te bewerkstelligen, aangevuld met analoge maatregelen om het spaar- en consumptiegedrag te beïnvloeden zodat verhogingen van de produktiecapaciteit het vermogen van de markten om produkten op te nemen niet te boven gaan;

7. beklemtoont dat het industriebeleid blijvend moet worden georiënteerd op nieuwe produkten en nieuwe sectoren van industriële bedrijvigheid, met name op het gebied van de informatietechnologie, de milieutechnologie, een moreel verantwoorde biotechnologie en de audiovisuele sector, teneinde de positie van Europa op technologiegebied te versterken, en wijst met klem op de noodzaak de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling op te trekken van 2 tot 3% van het BBP;

8. onderstreept het essentiële belang van versterking van de concurrentiepositie door middel van een globale verbetering van de kwaliteit van alle produktiefactoren door middel van onderwijs, opleiding en het aanmoedigen van nieuw initiatief, vooral in het midden- en kleinbedrijf, alsook door middel van een betere coördinatie van de produktiefactoren via nieuwe, creatieve manieren om het personeel te betrekken bij de organisatie van hun eigen produktieactiviteiten;

9. is het ermee eens dat de reële lonen niet sneller mogen stijgen dan het tempo van de produktiviteitsverbetering toelaat, zodat werkgelegenheidscheppende investeringen winstgevender worden, maar moedigt de sociale partners ertoe aan loonmatiging te compenseren met afspraken op het gebied van winstdeling en medeaandeelhouderschapsregelingen voor personeelsleden;

10. pleit ervoor deregulering en privatisering van overheidsbedrijven te laten plaatsvinden in het kader van programma's ter verhoging van de investeringen, het stimuleren van innovatie en de verbetering van de concurrentiepositie in de desbetreffende sectoren, ervoor te zorgen dat het louter vervangen van overheidsmonopolies door particuliere oligopolies wordt tegengegaan en dat in ieder geval voorzieningen worden getroffen om ervoor te zorgen dat werknemers die bij dergelijke hervormingen hun baan kwijtraken, elders worden ingezet;

11. verzoekt de Commissie en de lid-staten bij het bevorderen van beleidsmaatregelen ter bereiking van convergentiecriteria erop toe te zien dat de economisch zwakke en achtergebleven regio's en hun behoeften volledige aandacht en steun krijgen, met name op nationaal niveau, zodat hun burgers van de gecreëerde welvaart kunnen profiteren;

12. dringt erop aan dat bij economische beleidsmaatregelen met als voornaamste doel economische groei door middel van verhoogde produktiviteit en betere concurrentie ook rekening wordt gehouden met de economische en sociale gevolgen van dit beleid, met name voor de werkgelegenheid en het bedrijfsleven in regio's waar structurele veranderingen plaatsvinden of die met ernstige economische of sociale problemen kampen;

13. herinnert de Commissie en de Raad aan de in het Verdrag neergelegde verplichting de algemene economische richtsnoeren vast te stellen teneinde het bereiken van de in artikel 2 van dat Verdrag genoemde doelstellingen te helpen bevorderen; betreurt het evenwel dat in het kader van de richtsnoerenprocedure aan deze doelstellingen tot dusver in veel gevallen weinig aandacht is besteed en dringt erop aan dat het gehele scala van doelstellingen dat in het Verdrag is neergelegd voortaan in de richtsnoeren de nodige aandacht krijgt;

14. verlangt met name dat de richtsnoeren duidelijk aangeven dat de noodzakelijke vermindering van begrotingstekorten dient te worden gerealiseerd met middelen die stroken met de in artikel 2 vermelde doelstellingen van sociale samenhang, solidariteit en een hoog werkgelegenheidspeil, en dat deze dus niet ten koste mag gaan van het sociaal en het werkgelegenheidsbeleid;

DE DERDE FASE VAN DE MONETAIRE UNIE

15. spreekt in de geest van de voorgaande paragraaf zijn steun uit voor het uitdrukkelijke beleidsstreven van het voorzitterschap van de Unie, om de tegenwoordige gelegenheid tot gelijktijdige verhoging van de werkgelegenheid en het laten ingaan van de derde fase van de EMU op het vroegst mogelijke tijdstip, aan te grijpen, maar waarschuwt dat een verslapping van de politieke wil, gepaard met zeer ongunstige economische ontwikkelingen, de agenda voor invoering van een gemeenschappelijke munt kan vertragen en dat zowel de lid-staten als de instellingen van de Unie zich tegen deze tendens dienen te verzetten;

16. verzoekt de Raad, de Commissie en het EMI dringend positieve opheldering te verschaffen over het thans beoogde tijdschema voor invoering van de EMU en deze opheldering te combineren met een krachtige bewustmakingscampagne en daarbij een dialoog aan te gaan met het publiek om het te overtuigen van de voordelen van één munt voor de Europese economie, het te informeren omtrent de modaliteiten voor de invoering en het algemene gebruik daarvan, en het tempo van de technische voorbereidingen die nodig zijn om met de derde fase van de EMU te kunnen beginnen, drastisch te bespoedigen;

17. verzoekt de Raad de in bovengenoemde paragraaf bedoelde campagne gepaard te laten gaan met maatregelen om het Europees economisch beleid kracht bij te zetten door het invoeren van een coördinatiekader op het hoogste wisselkoers-, fiscale en economische beleidsniveau, niet alleen ter voorbereiding van de derde fase van de EMU maar ook daarna, onder de democratische controle van het Europees Parlement en de nationale parlementen;

18. beschouwt in het kader van het Verdrag de ontwikkeling van adequate vormen van democratische controle en verantwoordingsplicht voor de centrale banken in de lid-staten en de toekomstige Europese Centrale Bank, met name ten aanzien van fundamentele beleidspunten zoals de EMU, als een noodzakelijke aanvulling op de onafhankelijke positie van de centrale banken en verzoekt de Commissie en de Raad daartoe studies op te zetten, concrete voorstellen te doen en richtsnoeren te verstrekken;

19. waarschuwt voor een coulante houding in zaken betreffende de stabiliteit van de wisselkoersen en de rentevoeten en roept de Commissie en het Monetair Comité met name op een onderzoek in te stellen naar de vraag in hoeverre de huidige wisselkoers van de Amerikaanse dollar te rijmen valt met eerlijke concurrentieverhoudingen in de wereldhandel;

VERANTWOORDINGSPLICHT

20. geeft uiting aan zijn ongerustheid over het gebrek aan aandacht voor een democratische verantwoordingsplicht in hoofdstuk 4 van het verslag, waar alle nadruk enkel en uitsluitend op de beleidsvormen van monetaire en budgettaire aard valt, met de overweging dat andere vormen van beleid reeds in diverse verslagen aan de Europese Raad aan de orde zijn gekomen; wijst de Commissie erop dat het economisch jaarverslag ook een verslag voor het Europees Parlement is en dat een reeks verslagen, waarvan er diverse niet aan het Europees Parlement zijn voorgelegd, haar niet van de verplichting ontslaat volledige rekenschap over de economische beleidsvorming af te leggen; dringt er daarom op aan dat alle teksten waarbij zaken aan de orde komen die onder de bevoegdheid van de EU vallen en die aan de Raad of de Europese Raad worden voorgelegd, ook aan het Parlement worden voorgelegd;

21. gelast zijn bevoegde commissie een verslag op te stellen over de samenhang tussen de stabiliteit van wisselkoersen en rentevoet enerzijds en handel, investeringen, groei en werkgelegenheid anderzijds;

°

° °

22. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lid-staten en de nodige stappen te ondernemen, o.a. onderhandelingen aan te gaan met de Raad en de Commissie over een formeel interinstitutioneel akkoord, om het Parlement volledig betrokken te houden bij alle stadia van de ontwikkeling van het economisch beleid van de Unie (globale richtsnoeren voor het economisch beleid, multilateraal toezicht, procedure bij buitensporige overheidstekorten).