Nr. C 62/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 3. 75 
17. Het  Comité  is bovendien  van  mening  dat  het 
welslagen  van  het  communautair  Middellandse-Zee-
beleid  ten zeerste  zal afhangen  van  de wijze  waarop 
de Gemeenschap  haar  rol in de wereld  opvat  en de 
desbetreffende  actiemiddelen  waarover  zij  beschikt 
gebruikt.  Voorts  wordt  het actievermogen  van  de Ge-
meenschap  op het  gebied  der  externe  betrekkingen 
thans  en in de toekomst  meer  dan  ooit  in grote  mate bepaald  door  de vooruitgang  die wordt  geboekt  ten 
aanzien  van  de economische  en monetaire  integratie. 
Gedaan  te Brussel,  30 januari  1975. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
H. CANONGE 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
Het volgende  wijzigingsvoorstel  werd  tijdens  de discussie  met 40 stemmen  tegen  en 18 stemmen 
vóór  bij 18 onthoudingen  verworpen.  ' 
Na punt  4 de volgende  tekst  invoegen: 
„De Afdeling  zou gaarne  zien  dat de Gemeenschap  vervolgens  onderhandelingen  gaat  voeren 
met dit Europese  land  dat lid van de Gemeenschap  zou kunnen  worden,  ten einde  te bewerk-
stelligen  dat de nieuwe  betrekkingen  met  Portugal  de democratische  ontwikkeling  en econo-
mische  en sociale  , vooruitgang  bevorderen  die na de val van  het fascistische  regime  op gang 
zijn gekomen  en ervoor  te zorgen  dat het isolement  van dit land  ten opzichte  van het overige 
West-Europa  door  deze  betrekkingen  wordt  beëindigd. 
Tevens  zou tegemoet  dienen  te worden  gekomen  aan de wens  van Griekenland  — dat ook  lid 
van de Gemeenschap  zou kunnen  worden  en wiens  associatie-overeenkomst  met  de Europese 
Gemeenschap  tijdens  het dictatoriële  bewind  was  bevroren  — tot geleidelijke  en snelle 
toenadering  tot de Gemeenschap." 
Er bestaat  thans  geen  reden  meer,  deze  landen  van toenadering  tot de E.E.G.  uit te sluiten,  daar 
het fascistische  regime  in beide  landen  ten val is gekomen. 
Uitslag  van de stemming: 
18 stemmen  vóór,  40 stemmen  tegen  en 18 onthoudingen. 
Advies  inzake  de „Ontwikkelingslanden  bij de GATT-onderhandelingen" 
Het advies  van  het Comité  heeft  niet  op een  bepaald  document  betrekking. 
Tijdens  zijn  op 28 en 29 maart  1973  gehouden  110e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel 
van zijn  Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een  advies  inzake  voornoemd  onderwerp 
op te stellen. Motivering 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
15. 3.75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 62/13 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 29 en 30 januari  1975  te Brussel  gehouden  127e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  20, vierde  alinea,  van  zijn  Reglement 
van Orde, 
Gezien  het van  28 en 29 maart  1973  daterende  besluit 
van de Voltallige  Vergadering,  op voorstel  van  het 
Bureau  een  advies  uit te brengen  over  de Mededeling 
van de Commissie  aan  de Raad  betreffende  de uit-
werking  van  een  globale  opzet  met  het  oog  op de 
komende  multilaterale  onderhandelingen, 
Gezien  zijn  standpunt  dat het in eerste  instantie  een 
oordeel  moest  uitspreken  over  deze  algemene  opzet, 
terwijl  het zich  het  recht  voorbehoudt,  de verschil-
lende  aspecten  van  deze  onderhandelingen  later  aan 
een gedetailleerd  onderzoek  te onderwerpen, 
Gezien  zijn  van  24 mei  1973  daterende  advies  inzake 
bovengenoemde  Mededeling  (*), 
Gezien  het  advies  dat  op 14 januari  1975  door  de 
Afdeling  voor  externe  betrekkingen  is uitgebracht, 
Gezien  het mondelinge  verslag  van  de rapporteur,  de 
heer Romer, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  127e  zitting 
van 29 en 30 januari  1975  (vergadering  van  30 
januari), 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  55 stemmen  vóór,  13 stemmen  tegen  bij 8 
onthoudingen  is goedgekeurd: 
1. Volgens  het  Comité  is het  fundamentele  doel 
van de GATT-onderhandelingen  de uitbreiding  van 
de buitenlandse  handel  als middel  tot verhoging  van 
de levensstandaard  van  de volkeren  (vgl.  de in 1972 
gesloten  overeenkomst  tussen  de E.E.G.  en de Ver-
enigde  Staten).  Dit doel  staat  bijzonder  centraal  bij de 
behandeling  van  de problematiek  van  de ontwikke-
lingslanden  in het kader  van  de GATT-onderhande-
lingen. 
(!) PB nr. C 115  van  28. 9. 1974,  blz.  1. 2. Sedert  september  1973  is bij industriële  basis-
produkten  en bij sommige  landbouwbasisprodukten 
een wereldomvattende  schaarste  ontstaan  waardoor 
de wereldeconomie  een geduchte  klap  heeft  gekregen. 
Deze  ontwikkeling  heeft  voor  sommige  ontwikke-
lingslanden  zeer  ernstige  gevolgen  en heeft  tevens  de 
onderlinge  situatie  van  de geïndustrialiseerde  landen 
gewijzigd.  Zij maakt  het steeds  noodzakelijker,  in in-
ternationaal  verband  tot  een  stabilisatie  van  het 
monetair  en het marktbestel  te komen. 
3. De  GATT-onderhandelingen  zijn  één  van  de 
methoden  om dit te bereiken  en de verantwoordelijk-
heid van  de Gemeenschap  en de andere  geïndustriali-
seerde  landen  om deze  onderhandelingen  met  succes 
te bekronen,  krijgt  hierdoor  een geheel  nieuw  accent. 
4. Het  Comité  hecht  zijn  goedkeuring  aan  de doel-
stellingen  van  de huidige  multilaterale  onderhandelin-
gen ten  aanzien  van  de ontwikkelingslanden.  Het 
stemt  in met  de doelstellingen  die zijn  opgenomen  in 
de op 14 september  1973  te Tokio  afgelegde  verkla-
ring van  de ministers  ten aanzien  van  de GATT.  Het 
Comité  steunt  het  standpunt  van  de Gemeenschap, 
zoals  dit is weergegeven  in het  document  van  de 
Commissie  van  4 april  1973  (blz.  13) en dat van  de 
Raad  van  26 juni  1973  (hoofdstuk  V) betreffende  de 
noodzaak  van  een globale  communautaire  opzet  voor 
de handel  met  het oog  op de komende  multilaterale 
onderhandelingen  in de GATT. 
5. Aangezien  bijna  twee  derden  van  de bij  de 
GATT  aangesloten  landen  ontwikkelingslanden  zijn, 
acht het Comité  het van  wezenlijke  betekenis  dat de 
geïndustrialiseerde  landen  tijdens  de GATT-onder-
handelingen  bijzondere  aandacht  aan  hun  belangen 
besteden. 
6. Sinds  besloten  is, in het kader  van  de GATT  een 
nieuwe  onderhandelingsronde  te houden,  hebben  in 
de wereld  een  aantal  ontwikkelingen  plaatsgevonden 
waardoor  nieuwe  aspecten  centraal  zijn  komen  te 
staan.  Door  de oliecrisis  zijn  er verschillende  catego-
rieën  ontwikkelingslanden  ontstaan,  nl. landen  met 
energiebronnen,  landen  die  over  andere  essentiële 
produkten  beschikken  (schaarse  grondstoffen)  in ruil 
waarvoor  zij energie  kunnen  verkrijgen  of met  behulp 
waarvan  zij energie  kunnen  kopen,  en landen  die 
noch  het een,  noch  het ander  hebben.  Hetzelfde  geldt 
voor  de geïndustrialiseerde  landen.  Wil  men  tijdens 
de komende  onderhandelingen  voor  deze  situatie  een 
oplossing  kunnen  vinden,  dan  dient  men  in aanmer-
king  te nemen  dat de minder  ontwikkelde  landen  er 
Nr. C >62/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 3. 75 
zeker  van  moeten  zijn  dat zij de energie  die zij nodig 
hebben  tegen  redelijke  prijzen  kunnen  kopen,  en dat 
de geïndustrialiseerde  landen  leveringsgaranties  wordt 
gegeven  in ruil  voor  een verdere  openstelling  van  hun 
markten  voor  de produkten  uit de ontwikkelingslan-
den. 
7. Ontwikkelingslanden  moeten  exporteren  om 
aan de deviezen  te komen  waarvan  de noodzakelijke 
invoer  van  kapitaalgoederen,  halffabrikaten  en con-
sumptiegoederen  kan  worden  bekostigd  en tevens  om 
in hun  eigen  economisch  bestel  de industrie  en de 
landbouw  een rationele  en concurrerende  structuur  te 
kunnen  geven.  De handelscapaciteit  en de behoefte 
aan handel  lopen  echter  van  ontwikkelingsland  tot 
ontwikkelingsland  sterk  uiteen  en dienen  te wor-
den afgestemd  op de omvang  van  de binnenlandse 
economie,  de mate  van  diversifiëring,  de stand  van 
hun technologie  en de mate  waarin  de binnenlandse 
en gewestelijke  produktie  in de vraag  kan  voorzien. 
Bovendien  kan  in bestaande  politieke  en economische 
betrekkingen  met  geïndustrialiseerde  landen  of an-
dere ontwikkelingslanden  de structuur  en de omvang 
van de uitbreiding  van  de handel  van  elk land  wor-
den bepaald  of beperkt.  Daarom  kan  moeilijk 
staande  worden  gehouden  dat  de ontwikkelingslan-
den een gemeenschappelijk  belang  hebben. 
8. Ten  aanzien  van  de landbouwprodukten  herin-
nert liet Comité  eraan  dat het er steeds  op heeft  ge-
wezen,  in het  bijzonder  in zijn  advies  inzake  „De 
voedselcrisis  en de verantwoordelijkheid  van  de Ge-
meenschap  jegens  de ontwikkelingslanden"  en het 
„Memorandum  betreffende  het voedselhulpbeleid  van 
de Europese  Economische  Gemeenschap"  (l), dat  de 
produktiecapaciteit  van  de ontwikkelingslanden  moet 
worden  opgevoerd  en gediversifieerd,  om te bereiken 
dat deze  landen  in grotere  mate  in hun  eigen  behoef-
ten aan  voedsel  kunnen  voorzien.  Dit sluit  echter  niet 
uit dat de uitvoer  van  landbouwprodukten  voor  som-
mige  landen  of voor  sommige  produkten  een  bron 
van inkomsten  kan  zijn. 
9. De  meeste  ontwikkelingslanden  hebben  een  ge-
ring aantal  belangrijke  „traditionele"  exportproduk-
ten (gewoonlijk  basisprodukten)  en een  uitvoer  van 
een serie  minder  belangrijke  be- of verwerkte  goede-
ren die zij pogen  op te voeren.  Hoewel  het uiteraard 
van belang  is, de samenstelling  van  het  exportpro-
gramma  en de groei  van  de belangrijkste  exportgoe-
deren  uit de ontwikkelingslanden  te herzien,  zou  een 
veronachtzaming  van  de in sommige  landen  aanwe-
zige mogelijkheden  tot ontsluiting  van  nieuwe  ex-
portsectoren  een vertekend  beeld  opleveren  zowel  ten 
aanzien  van  de handelsmogelijkheden  als ten aanzien 
(*) PB nr. C 125  van  16. 10. 1974,  blz.  23. van de handelsbelemmeringen  waarvoor  de ontwik-
kelingslanden  zich  geplaatst  zien. 
10. Naar  aanleiding  van  het  voorgaande  is het 
Comité  in zijn  advies  hoofdzakelijk  op de volgende 
specifieke  vraagstukken  ingegaan: 
— basisprodukten  (landbouwprodukten  en ertsen), 
— halffabrikaten  van  landbouwprodukten  en be-
werkte  landbouwprodukten, 
— verwerkte  produkten, 
— meestbegunstigingsclausules  en het algemene  pre-
ferentiestelsel, 
— de vrijwaringsclausule  en de ontwikkelingslanden. 
11. Het  Comité  ziet  weliswaar  in, hoe  belangrijk 
het vraagstuk  van  de niet-tarifaire  belemmeringen  is, 
die zich  de laatste  jaren  steeds  vaker  hebben  voorge-
daan,  en die voor  de ontwikkelingslanden  een  bron 
van grote  moeilijkheden  vormt,  doch  het heeft  het in 
verband  met  het ingewikkelde  karakter  van  dit vraag-
stuk niet  raadzaam  geacht  in het onderhavige  advies 
nader  op dit vraagstuk  in te gaan,  maar  behoudt  zich 
het recht  voor  hierop  later  terug  te komen. 
12. Basisprodukten  (landbouwprodukten  en  ertsen) 
12.1.  Bij  de ontwikkelingslanden  als groep  geno-
men bedraagt  het aandeel  van  de uitvoer  van  land-
bouwprodukten  en delfstoffen  (met  uitzondering  van 
aardolie)  ongeveer  65 % van  de totale  uitvoer  naar 
de geïndustrialiseerde  landen.  Voedingsmiddelen  en 
basislandbouwprodukten  alleen  maken  ongeveer 
40 % van  het totaal  uit. Globaal  kan  men  nog  steeds 
stellen  dat de ontwikkelingslanden  die voornamelijk 
landbouwprodukten  uitvoeren,  behoren  tot de landen 
met de laagste  levensstandaard  en het laagste  groei-
percentage  van  het inkomen  per hoofd  van  de bevol-
king. 
12.2.  De  problematiek  waarvoor  de ontwikkelings-
landen  zich  geplaatst  zien,  bestaat  voornamelijk  uit 
sterk  fluctuerende  prijzen  op de wereldmarkt  voor 
produkten  die een vrij  groot  gedeelte  van  hun  export 
uitmaken;  in de tweede  plaats  wordt  in verband  met 
de ontwikkeling  in deze  arme  landen  de produktie 
van deze  grondstoffen  het eerst  opgevoerd  en dienen 
hiervoor  afzetmarkten  te worden  gevonden. 
12.3.  Het  tweede  uiterst  belangrijke  probleem 
waarvoor  de producenten  van  basislandbouwproduk-
ten staan  (eetbaar  of niet  eetbaar,  concurrerend  of 
niet concurrerend)  is nog  steeds  de algemeen  geringe 
elasticiteit  van  de vraag  naar  dergelijke  produkten 
t.o.v.  de inkomens  en de prijzen,  in het bijzonder  in 
de geïndustrialiseerde  landen.  Volgens  een studie  van 
de Wereldbank,  wier  conclusies  vergaand  worden 
15. 3. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 62/15 
onderschreven  door  onderzoekingen  van  de FAO 
en de UNCTAD,  zou  een  volledige  liberalisatie  van 
de handel  in dergelijke  produkten  omstreeks  1980 
leiden  tot een  toeneming  van  de uitvoer  van  de ont-
wikkelingslanden  met  slechts  ongeveer  4 miljard  dol-
lar. Deze  toeneming  zou  toch  nog  ongeveer  15 % 
uitmaken  van  de in dat jaar  door  de ontwikkelings-
landen  uitgevoerde  basislandbouwprodukten.  Voor 
zover  dit de ontwikkelingslanden  meer  dan  andere 
landen  die concurrerende  of soortgelijke  goederen  ex-
porteren,  ten goede  komt,  zouden  de armste  ontwik-
kelingslanden  waarschijnlijk  het meest  baat  hebben 
bij een dergelijke  liberalisatie,  vooropgesteld  dat deze 
landen  hun  produkten  doelmatig  kunnen  afzetten. 
12.4.  De  liberalisatie  van  de handel  in landbouw-
produkten  door  de geïndustrialiseerde  landen  schept 
echter  economische,  sociale,  regionale  en daardoor 
ook aanzienlijke  politieke  problemen.  Afgezien  van 
de traditionele  tropische  produkten  bestaan  voor  veel 
van deze  produkten  in de meeste  westerse  volkshuis-
houdingen  zowel  tarifaire  als niet-tarifaire  belemme-
ringen. 
12.5.  Ook  zonder  liberalisatie  van  de handel  in 
landbouwprodukten  kunnen  sommige  ontwikkelings-
\ landen  belang  hebben  bij de bevordering  van  syste-
men tot stabilisatie  van  de grondstoffenprijzen  op de 
wereldmarkt.  Een  essentiële  vereiste  voor  dergelijke 
systemen  is evenwel  dat  zij redelijke  mogelijkheden 
moeten  bieden  voor  de uitvoer  van  alle  betrokken 
landen  en dat de stabiliteit  van  de prijzen  onaangetast 
blijft. 
12.6.  Daarom  moet  duidelijk  de totale  betekenis 
worden  onderstreept  van  de door  de Commissie  uit-
gestippelde  koers  die is gericht  op de totstandkoming 
van internationale  akkoorden  betreffende  de belang-
rijkste  basislandbouwprodukten.  Men  dient  zich 
voor  ogen  te houden  dat de belangen  van  de ontwik-
kelingslanden  en de belangen  van  de landbouwers  in 
de Gemeenschap  en in de andere  geïndustrialiseerde 
landen  op dit gebied  identiek  zijn. 
12.7.  Overigens  wordt  nog  duidelijker,  waarom 
dringend  internationale  akkoorden  betreffende  de be-
langrijkste  landbouwprodukten  moeten  worden  ge-
sloten,  wanneer  men  bedenkt  dat een  groot  gedeelte 
van de wereldbevolking  ondervoed  is, hetgeen  bij de 
wereldvoedselconferentie  nog  eens  duidelijk  is geble-
ken. Bijgevolg  vormt  de totstandkoming  van  de in het 
kader  van  de GATT  te sluiten  internationale  akkoor-
den een  prachtige  gelegenheid,  het  ingewikkelde 
vraagstuk  van  de voedselhulp  aan  te pakken;  deze 
akkoorden  zouden  zelfs  doeltreffende  instrumenten 
kunnen  zijn  om tot een regeling  voor  dit vraagstuk  te 
komen. 
12.8.  In  het  bijzonder  dienen  deze  akkoorden 
voorschriften  te omvatten  die noodzakelijk  zijn  voor 
de aanleg  van  reservevoorraden  van  de belangrijkste 
landbouwprodukten  en dienen  hierin  voorschriften  te 
worden  opgesteld  voor  het beheer  van  deze  voorra-den. Indien  men  geen  oog  heeft  voor  de betekenis  van 
een dergelijke  actie,  die reeds  sedert  tientallen  jaren 
door  sommige  regeringen,  het Economisch  en Sociaal 
Comité,  de FAO  en alle  andere  betrokken  organisa-
ties worden  onderstreept,  bewijst  dit dat  de wereld 
absoluut  niet  in staat  is, in de meeste  elementaire 
behoeften  van de mensheid  te voorzien. 
12.9.  Voorts  is het Comité  van  mening  dat de be-
langrijkste  basislandbouwprodukten  ten  aanzien 
waarvan  bestaande  akkoorden  moeten  worden  ver-
lengd  of waarover  nieuwe  akkoorden  moeten  worden 
gesloten,  koffie,  thee,  cacao,  oliehoudende  zaden  en 
suiker  zijn.  Een  dergelijke  wereldomvattende  aanpak 
zou moeten  leiden  tot een  optimale  liberalisatie  van 
de handelsbelemmeringen  (tarifaire  en niet-tarifaire) 
en tot onderhandelingen  over  de totstandkoming  van 
internationale  akkoorden  over  basisprodukten. 
13. Landbouwhalffabrikaten  en  be-lverwerkte  land-
bouwprodukten 
13.1.  Een  probleem  dat  op  dit  gebied  van  de 
onderhandelingen  zou  kunnen  opduiken,  is het moge-
lijke  conflict  tussen  de stabilisatie  van  de prijzen,  of 
van de uitvoeropbrengsten  van  basisprodukten,  en de 
liberalisatie  van  de toegang  tot de markt  voor  be-
/verwerkte  produkten  of halffabrikaten  van deze  pro-
dukten.  De be-/verwerking  van  landbouwprodukten 
vormt  veelal  het eerste  stadium  in de industrialisatie 
van een  ontwikkelingsland.  Hierdoor  wordt  de abso-
lute waarde  van  de uitvoer  vergroot.  De  grotere 
werkgelegenheid  die het gevolg  is van  de verwerking 
van de grondstoffen  door  het land  zelf,  zal waarschijn-
lijk in de eerste  plaats  aan  de minst  bedeelden  onder 
de bevolking  van  het  uitvoerende  land  ten  goede 
komen. 
13.2.  Thans  vormt  de structuur  van  de douaneta-
rieven  van  alle  geïndustrialiseerde  landen  een  belem-
mering  voor  de invoer  van  be-/verwerkte  landbouw-
produkten.  Tijdens  de Kennedy-ronde  is nauwelijks 
iets gedaan  om dit probleem  althans  enigszins  op te 
lossen  en ook  het systeem  van  algemene  preferenties 
heeft  hierin  niet  veel  wijziging  gebracht.  In tegenstel-
ling tot de Gemeenschap  hebben  sommige  andere 
geïndustrialiseerde  landen  de algemene  preferenties 
niet toegepast,  waarvan  de zogenoemde  „gevoelige 
produkten"  trouwens  uitgesloten  zijn.  (In dit verband 
zij verwezen  naar  het advies  van  het Economisch  en 
Sociaal  Comité  inzake  de „Voorstellen  en mededelin-
gen van  de Commissie  aan  de Raad  met  betrekking 
tot de toepassing  voor  het jaar  1975  van  de algemene 
tariefpreferenties  bij de uitvoer  van  halffabrikaten 
van de Hoofdstukken  1 t/m 24 van  het gemeenschap-
pelijk  douanetarief  en eindprodukten  en halffabrika-
ten van  de Hoofdstukken  25 t/m  99 van  het gemeen-
schappelijk  douanetarief  uit  de  ontwikkelingslan-
den".)  (1) De ontwikkelingslanden  zien  evenwel  zelf, 
welke  voordelen  een  uitbreiding  van  de verwerkende 
industrie  biedt  (sommige  landen  zijn  zelfs  zover  ge-
(^ PB nr. C 16 van 23. 1. 1975,  blz. 16. 
Nr. C 62/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15.3.75 
gaan  dat zij de uitvoer  van  grondstoffen  hebben  ver-
boden,  ten einde  de handel  in be-/verwerkte  produk-
ten te bevorderen);  investeerders  uit  geïndustriali-
seerde  landen  krijgen  steeds  meer  belangstelling  voor 
de groei  van  deze  tak van  industrie  in de ontwikke-
lingslanden. 
13.3.  De  vermindering  van  de handelsbelemmerin-
gen voor  verwerkte  produkten  kan  voor  de ontwik-
kelingslanden  even  gunstig  zijn  als de systemen  tot 
stabilisatie  van  de prijzen  van  basisprodukten,  doch 
op tweeërlei  wijze  kan  een  conflict  tussen  de uitbrei-
ding  van  de verwerkende  industrie  en de systemen  tot 
stabilisatie  van de grondstoffenprijzen  ontstaan: 
— door  akkoorden  over  basisprodukten,  volgens 
welke  de producerende  landen  verplicht  zijn,  be-
paalde  hoeveelheden  goederen  voor  de uitvoer  ter 
beschikking  te stellen,  kan  de inheemse  verwer-
kende  industrie  in bevoorradingsmoeilijkheden 
komen;  dit zou  echter  kunnen  worden  vermeden, 
indien  de inhoud  van  deze  akkoorden  zodanig  is 
dat de prioritaire  bevoorrading  van  de inheemse 
industrie  behouden  blijft; 
— bij onderhandelingen  kan  op de een  of andere 
wijze  worden  gemarchandeerd  over  „concessies" 
in de vorm  van  akkoorden  over  basisprodukten 
en tariefverlagingen  of niet-tarifaire  belemmerin-
gen voor  verwerkte  produkten. 
13.4.  Sommige  ontwikkelingslanden  hebben  een 
uitvoercapaciteit  opgebouwd  -voor  landbouwproduk-
ten die  rechtstreeks  concurreren  met  de produktie 
van de geïndustrialiseerde  landen,  of hebben  daartoe 
de mogelijkheden.  De voornaamste  produkten  in deze 
groep  zijn  suiker,  rijst,  vlees,  zuivelprodukten  en 
tabak.  Het  betreft  hier  meestal  goederen  waarbij  de 
huidige  met  de Gemeenschap  geassocieerde  en voor 
associatie  in aanmerking  komende  landen  van  het 
Gemenebest  rechtstreeks  belang  hebben. 
13.5.  Het  is een  vaststaand  feit  dat  de Raad  de 
mogelijkheid  heeft  uitgesloten,  dat in het kader  van 
de GATT  internationale  onderhandelingen  worden 
gevoerd  over  de beginselen  en de mechanismen  van 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid,  doch  reeds 
nu dienen  het  landbouwbeleid  van  de afzonderlijke 
Lid-Staten  en het communautair  landbouwbeleid  be-
rekend  te zijn  op veranderingen  in de vooruitzichten 
die een  logisch  gevolg  zijn  van  de huidige  situatie  in 
de wereld  op het  gebied  van  de voorziening  en de 
werkelijke  en potentiële  vraag  naar  landbouwproduk-
ten en levensmiddelen  en op de verwachte  tendensen. 
Daarom  dient  het gemeenschappelijk  landbouwbeleid 
met inachtneming  van  de eisen  op sociaal  gebied  en 
op dat van  de produktie  van  de communautaire  land-
bouw  alsmede  van  het  noodzakelijke  minimumpeil 
van een  gegarandeerde  voedselvoorziening,  in steeds 
grotere  mate  te worden  afgestemd  op de noodzaak 
tot het  scheppen  van  betere  mogelijkheden  op de 
wereldmarkt,  op de opvoering  van  de eigen  land-
bouwproduktie  van  de ontwikkelingslanden  en, in de tussentijd,  op hulpverlening  aan  landen  die  deze 
nodig  hebben.  Door  ingrijpende  wijzigingen  in het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid  wordt  het  alleen 
maar  moeilijker  deze  doelstellingen  te verwezenlijken. 
14. Verwerkte  produkten 
14.1.  60  % van  de uitvoer  van  verwerkte  produk-
ten uit de ontwikkelingslanden  (met  uitzondering  van 
de verwerkte  landbouwprodukten)  is voor  de geïndu-
strialiseerde  landen  bestemd  en het  aandeel  van  de 
verwerkte  produkten  in de uitvoer  van  de ontwikke-
lingslanden  die naar  de Westerse  landen  gaat,  stijgt 
nog steeds.  Technische  investeringsgoederen,  lichte 
verwerkte  produkten  zoals  elektronisch  materiaal, 
ijzer en staal  alsmede  bewerkte  non-ferrometalen  zijn 
de groepen  van  uitvoerprodukten  met  het  grootste 
stij gingspercentage. 
14.2.  Volgens  de UNCTAD  bedroeg  de gemid-
delde  stijging  van  de uitvoer  van  verwerkte  produk-
ten uit ontwikkelingslanden  sinds  1960  ca. 15 % per 
jaar,  doch  komt  deze  uitvoer  nog  steeds  in sterke 
mate  uit een paar  toonaangevende  landen,  in het bij-
zonder  wanneer  men  chemische  produkten,  voedings-
middelen,  dranken,  tabak  en houtprodukten  buiten 
beschouwing  laat.  De meeste  belangrijke  uitvoerlan-
den voor  verwerkte'  produkten  onder  de ontwikke-
lingslanden  (met  de opmerkelijke  uitzondering  van 
India  en Pakistan)  behoren  tot de rijkere  ontwikke-
lingslanden.  De groep  van  landen  die verwerkte  pro-
dukten  uitvoeren,  breidt  zich  evenwel  langzamerhand 
van deze  „halfontwikkelde"  of „industrialiserende" 
ontwikkelingslanden  uit tot andere  ontwikkelingslan-
den. 
14.3.  Het  beleid  van  de geïndustrialiseerde  landen 
t.a.v.  de invoer  van  verwerkte  produkten  uit de ont-
wikkelingslanden  geeft  een zeer  uiteenlopend  beeld  te 
zien.  Een  dergelijke  invoer  wordt  duidelijk  bevorderd 
door  de vrijstelling  van  rechten  volgens  het  stelsel 
van de algemene  preferenties  (met  uitzondering  van 
de Verenigde  Staten).  Er zijn  veel  factoren  die erop 
wijzen  dat door  dit systeem  de groei  van  de uitvoer 
van verwerkte  produkten  wordt  gestimuleerd,  doch 
er is nog  weinig  bekend  over  de uitwerkingen  hiervan 
die in elk geval  per land  en produkt  aanzienlijk  ver-
schillen. 
14.4.  Een  tweede  aspect  van  de moeilijkheden  die 
de ontwikkelingslanden  bij hun  uitvoer  ondervinden, 
vormen  de regels  betreffende  de oorsprong  van  goe-
deren.  Het  Comité  is van  oordeel  dat deze  regels  tot 
dusver  te stringent  zijn  toegepast.  Voor  de groei  van 
nieuwe  industrieën  in de ontwikkelingslanden  zou  het 
zinvol  zijn,  de regels  betreffende  de oorsprong  van 
produkten  te versoepelen.  Dit  zou  o.m.  kunnen  ge-
schieden  door  bepaalde  geografische  gebieden  in een 
groep  onder  te brengen  en hieraan  dezelfde  „plaats 
van oorsprong"  toe  te kennen.  Voor  de toepassing 
van een  dergelijk  stelsel  is de mogelijkheid  controle 
uit te oefenen  noodzakelijk,  vooral  ten  einde  ver-
keersverleggingen  te voorkomen. 
15.3.75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 62/17 
14.5.  Het  internationale  multivezel-akkoord  over  de 
handel  in textielprodukten 
14.5.1.  Dit  internationale  akkoord  is een  eerste 
multilaterale  regeling  ter reglementering  van  de han-
del in een  groep  produkten  die tot stand  is gekomen 
tijdens  een  nieuwe  serie  onderhandelingen  in het 
kader  van  de GATT.  Dit akkoord  zou  als voorbeeld 
kunnen  dienen  voor  regelingen  betreffende  andere  ge-
voelige  produkten.  Alvorens  over  dit plan  een  oor-
deel uit te spreken,  zou  het Comité  van  de Commissie 
gaarne  de nodige  gegevens  willen  ontvangen  en alle 
aspecten  van  een  dergelijk  akkoord  willen  bestude-
ren. 
15. Tarieven  voor  de meest  begunstigde  landen  en 
het stelsel  van  algemene  preferenties 
15.1.  De  Gemeenschap  heeft  zich  ten doel  gesteld 
te streven  naar  een  aanzienlijke  verlaging  van  de 
douanetarieven  die  leidt  tot  harmonisatie  van  de 
tarieven.  Ook  is de Gemeenschap  de verplichting  aan-
gegaan,  in afwachting  van de invoering  van  algemene 
preferentiestelsels  door  andere  geïndustrialiseerde 
landen  haar  eigen  stelsel  van  algemene  preferenties  te 
verbeteren;  enkele  verbeteringen  zijn  reeds  bij de uit-
breiding  van  de Gemeenschap  voor  1974  ingevoerd. 
Onlangs  zijn  opnieuw  een aantal  verbeteringen  in het 
communautaire  stelsel  van  algemene  tariefpreferenties 
aangebracht. 
15.2.  Dit  communautaire  stelsel  van  algemene  pre-
ferenties  bevoordeelt,  waar  het verwerkte  produkten 
betreft,  de ontwikkelingslanden  ten  koste  van  enige 
niet-Europese  geïndustrialiseerde  landen.  Door  de uit-
breiding  van  de Gemeenschap  is het aantal  geïndu-
strialiseerde  landen  dat tegen  nultarief  verwerkte  pro-
dukten  naar  de Gemeenschap  kan  exporteren  echter 
reeds  aanzienlijk  gestegen  en zal ook  blijven  stijgen; 
in de eerste  plaats  als gevolg  van  de uitbreiding  van 
de communautaire  markt  tot negen  landen  en in de 
tweede  plaats  door  het in 1972  met  de EFTA-landen 
gesloten  verdrag  waarmede  beoogd  wordt,  uiterlijk  in 
1977  een  vrijhandelszone  voor  industrieprodukten  te 
scheppen.  Door  deze  laatstgenoemde  overeenkomst 
kan vooral  het vrije  verkeer  van  goederen  uit Portugal 
(een van  de belangrijkste  concurrenten  van  veel  ont-
wikkelingslanden)  plaatsvinden.  Indien  men  zich 
voorts  het communautaire  net van  bilaterale  associa-
tie- en handelsovereenkomsten  voor  ogen  houdt, 
Wordt  duidelijk  dat het discriminatievoordeel  van  de 
ontwikkelingslanden  die bij hun  verwerkte  produkten 
uitsluitend  profijt  trekken  van  de in het systeem  van 
algemene  preferenties  gestelde  voorwaarden,  gering 
is. 
15.3.  Het  Comité  is daarom  van  mening  dat in het 
kader  van  de GATT-onderhandelingen  afwijkingen 
van de algemene  regels  betreffende  de tariefafbraak 
ten behoeve  van  de  ontwikkelingslanden  moeten 
worden  toegestaan.  Dit  kan  zowel  de mate  van 
reductie  als de afbraakperiode  betreffen  of zelfs  het afzien  van  de tariefafbraak,  als het produkten  betreft 
waarop  het  stelsel  van  algemene  tariefpreferenties 
wordt  toegepast  en die van bijzonder  belang  zijn  voor 
de ontwikkelingslanden. 
16. De vrijwaringsclausule  en  de ontwikkelingslan-
den 
16.1.  Speciaal  landen  met  een  laag  inkomenspeil 
die met  hun  uitvoer  van  eindprodukten  als concur-
rent op de markt  optreden,  wordt  marktverstoring 
verweten. 
16.2.  Het  Comité  heeft  artikel  19 van  de GATT-
voorschriften  behandeld.  Het  constateert  dat  krach-
tens dit artikel  in geval  van  nood  ter beperking  van 
de invoer  de nodige  maatregelen  kunnen  worden  ge-
nomen.  Artikel  19 is echter  te algemeen  van  strek-
king.  De beperkingen  mogen  niet  worden  uitgevaar-
digd voor  een  „verstorende"  invoer  uit afzonderlijke 
landen,  maar  moeten  over  de gehele  linie  worden 
opgelegd,  d.w.z.  alle  uitvoerlanden  moeten  de gevol-
gen ervan  ondervinden. 
16.3.  Toepassing  van  artikel  19 door  een  invoer-
land dreigt  de handel  onnodig  te beperken.  Deze  sfeer 
kan leiden  tot vergeldingsmaatregelen  van  andere  lan-
den, die zich  onredelijk  behandeld  achten.  Voor  de 
uitvoerlanden  is het grootste  nadeel  van  artikel  19 dat 
voor  deze  noodmaatregelen  geen  bepaalde  duur  is 
vastgelegd  waarna  de beperkingen  voor  de handel 
weer  vervallen  en dat  de beschermende  maatregelen 
bijgevolg  permanent  kunnen  zijn.  In het  bijzonder 
bestaat  er voor  de regeringen  van  de invoerlanden 
geen  verplichting  tot het uitwerken  van  programma's 
ter opheffing  van  werkelijk  onrendabele  industrieën 
of ter verbetering  van  hun  concurrentiepositie  door 
modernisatie,  diversifiëring  enz. 
16.4.  Men  gaat  er van  uit  dat  de geïndustriali-
seerde  landen  werkelijk  belang  hebben  bij een  inter-
nationale  regeling  voor  dringende  invoerbeperkingen, 
aangezien  één  vorm  van  protectionisme  vaak  andere 
vormen  ervan  uitlokt.  Zij  pogen  echter  sancties 
hierop  te vinden. 
16.5.  Aangezien  de ontwikkelingslanden  er recht-
streeks  belang  bij hebben  dat  de groei  van  hun  uit-
voer in de importerende  landen  niet  wegens  z. g. 
„marktverstoring"  aan  multilaterale  beperkingen 
wordt  onderworpen,  stelt  het  Comité  voor,  bij de 
GATT-onderhandelingen  vast  te stellen,  wat  onder 
„marktverstoring"  wordt  verstaan. 
16.6.  Het  Comité  stelt  voor,  bij de onderhandelin-
gen over  een multilaterale  vrijwaringsclausule  vier  be-
ginselen  als uitgangspunt  te nemen: 
— de vrijwaringsmaatregelen  dienen  van  beperkte 
duur  te zijn  en moeten  binnen  deze  periode  gelei-
delijk  worden  afgeschaft.  Deze  periode  kan  per 
sector  variëren; 
Nr. C 62/18 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 3. 75 
— de vrijwaringsmaatregelen  dienen  gepaard  te gaan 
met een  duidelijk  streven  van  de regering  van  het 
invoerend  land  alsmede  van  de industrie  van  dat 
land  naar  verbetering  van  de concurrentiepositie 
d.m.v.  aanpassing,  modernisering  of diversifiëring 
van de produktie; 
— tevens  dienen  in sociaal  opzicht  maatregelen  te 
worden  genomen  voor  het  behoud  van  de werk-
gelegenheid  en de inkomens  van  de werknemers 
en ter bevordering  van  de omschakeling.  Ten  aan-
zien van  de E.E.G.  wijst  het  Comité  op de rol die 
het Sociaal  Fonds  in dit verband  zou  moeten  spe-
len; — een  onder  auspiciën  van  de GATT  op te richten 
„wereldomvattend"  orgaan  dient  als  „arbitrage-
instantie"  voor  een  dergelijk  systeem  te fungeren 
en moet  in het  bijzonder  worden  ingeschakeld, 
indien  buitengewone  vrijwaringsmaatregelen  wor-
den ingevoerd  die  uitsluitend  gericht  zijn  tegen 
afzonderlijke  wereldhandelspartners. 
Gedaan  te Brussel,  30 januari  1975. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en  Sociaal  Comité 
H. CANONGE 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
Het volgende  wijzigingsvoorstel  is tijdens  de debatten  verworpen. 
Paragraaf  14.5.1  te vervangen  door  de volgende  tekst: 
„14.5.1  Dit  internationale  akkoord  is een  eerste  multilaterale  regeling  ter bescherming  van 
de handel  in een  groep  produkten  die  tot stand  is gekomen  tijdens  een  nieuwe 
serie  onderhandelingen  in het kader  van  de GATT.  Dit akkoord  zou  als voorbeeld 
kunnen  dienen  voor  regelingen  betreffende  andere  gevoelige  produkten. 
14.5.2  Krachtens  dit akkoord  dat  vrijwel  alle  soorten  textiel  en kleding  omvat,  hebben  de 
invoerlanden  het  recht,  eenzijdig  de invoer  van  „verstorende"  produkten  van  een 
bepaalde  herkomst  te beperken,  indien  de invoer  het peil  heeft  bereikt  van  het jaar 
vóór  de inwerkingtreding  van  de beperking.  Hierna  dienen  zij een  jaarlijkse  ver-
hoging  van  minstens  6 % toe te staan. 
14.5.3  De  invoerlanden  kunnen  er eveneens  toe  overgaan,  met  de uitvoerende  landen 
vrijwillige  bilaterale  akkoorden  te sluiten,  ten einde  werkelijke  gevaren  voor  een 
verstoring  van  de markt  uit te sluiten,  waarbij  evenwel  garanties  worden  gegeven 
voor  de uitbreiding  en de geregelde  ontwikkeling  van  de handel  in textielprodukten 
alsmede  voor  een  rechtvaardige  behandeling  van  de landen  die dit akkoord  hebben 
ondertekend. 
14.5.4  Volgens  de Afdeling  dienen  dergelijke  bilaterale  akkoorden  minder  protectionistisch 
van opzet  te zijn  dan  eenzijdige  beperkingen.  In beginsel  moet  voor  de uitvoer  van 
ontwikkelingslanden  een  soepelere  regeling  gelden  dan  voor  de uitvoer  van  andere 
landen.  Ten  slotte  zou de uitvoer  van  landen  waarvan  de omvang  van de buitenlandse 
handel  in het geheel  gering  is niet  aan  beperkingen  onderhevig  mogen  zijn. 
14.5.5  De  Afdeling  vereist  evenwel  dat dit akkoord  weinig  bevredigend  is voor  de ontwik-
kelingslanden  die  textielprodukten  uitvoeren.  De vastgestelde  groeipercentages  zijn 
namelijk  vrij  laag  in vergelijking  met  de werkelijke  stijging  van  de hoeveelheid 
textielprodukten  die door  de geïndustrialiseerde  landen  uit de ontwikkelingslanden 
wordt  ingevoerd. 
14.5.6  In  de huidige  protectionistische  sfeer  is dit akkoord  echter  waarschijnlijk  gunstiger 
voor  de ontwikkelingslanden  die  textielprodukten  uitvoeren  dan  een  volledig  ont-
breken  van  een  internationale  regeling." 
Motivering 
De studiegroep  die één jaar  lang  de betrekkingen  tussen  de ontwikkelingslanden  en de geïndus-
trialiseerde  landen  tegen  de achtergrond  van  de GATT-onderhandelingen  heeft  bestudeerd,  is 
tot de slotsom  gekomen  dat in dit advies  opmerkingen  dienen  te worden  opgenomen  inzake  het 
multivezel-akkoord  en de hieruit  voortvloeiende  komende  bilaterale  akkoorden  tussen  de 
15.3.75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 62/19 
Europese  Gemeenschap  en een aantal  oostaziatische  ontwikkelingslanden.  Indien  het Economisch 
en Sociaal  Comité  thans  geen  opmerkingen  ten  aanzien  hiervan  maakt,  zal dit over  enige  tijd 
hiervoor  te laat  zijn,  aangezien  de Raad  juist  deze  maanden  beraadslaagt  over  de onderlinge 
verdeling  van  de quota  onder  de Lid-Staten  alsmede  over  het  aan  de Commissie  te verlenen 
mandaat  inzake  de opening  van  de bovengenoemde  onderhandelingen. 
Uitslag  van de stemming: 
Stemmen  vóór  19, stemmen  tegen  35 en onthoudingen  16. 
Advies  inzake  een 
— „Voorstel  voor  een  richtlijn  tot aanvulling  van  de bepalingen  van  titel  V van  de 
richtlijn  betreffende  de landbouw  in bergstreken  en in sommige  probleemgebieden, 
zoals  goedgekeurd  door  de Raad  op 21 januari  1974" 
en 
— „Voorstellen  voor  richtlijnen  betreffende  de communautaire  lijst  van  agrarische  pro-
bleemgebieden  in de zin van  de richtlijn  betreffende  de landbouw  in bergstreken  en 
in sommige  probleemgebieden,  zoals  goedgekeurd  door  de Raad  op 21 januari  1974" 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft,  is nog  niet  bekendgemaakt  in het 
Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 7 januari  1975  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  artikel  198  van  het Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap  over  bovengenoemde  voorstellen  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 29 en 30 januari  1975  te Brussel  gehouden  127e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITË, 
Gezien  het verzoek  om  advies  van  de Raad  van  de 
Europese  Gemeenschappen  d.d.  7 januari  1975, 
Gezien  het besluit  van  zijn  Bureau,  de Afdeling  voor 
de landbouw  ermee  te belasten,  het  desbetreffende 
advies  onder  toepassing  van  de urgentieprocedure (overeenkomstig  de artikelen  46 en 47 van  het Regle-
ment  van Orde)  op te stellen, 
Gezien  de artikelen  43 en 198  van  het  Verdrag  tot 
oprichting  van  de Europese  Economische  Gemeen-
schap, 
Gezien  het  mondelinge  verslag  van  de heer  Berns, 
rapporteur,