Advies van het Comité van de Regio's over:

- "een mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's betreffende een methodologie voor de totstandbrenging van toepassingen voor de informatiemaatschappij", en - "een voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende een geheel van richtsnoeren voor transeuropese telecommunicatienetwerken"

(96/C 129/07)

Het Bureau van het Comité van de Regio's heeft op 18 juli 1995 besloten een advies op te stellen over de voornoemde mededeling en voorstel.

De Raad heeft op 14 september 1995 besloten, overeenkomstig artikel 129 D, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Comité van de Regio's te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Sub-commissie 3 "Telecommunicatie" en commissie 3 "Vervoer en communicatienetwerken" hebben de heer Koivisto belast met het opstellen van dit advies. Sub-commissie 3 heeft het tweede deel van dit advies opgesteld, en commissie 3 heeft op 14 december 1995 de tekst in zijn geheel goedgekeurd.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn 11e Zitting (vergadering van 18 januari 1996) het volgende advies goedgekeurd.

ACHTERGROND EN RECHTSGRONDSLAG

Met het eerste deel van het Commissiedocument wordt gestreefd naar het verduidelijken van de procedures waarmee projecten die het ontwikkelen van nieuwe diensten en toepassingen van de informatiemaatschappij beogen, zouden kunnen worden gecooerdineerd, met name binnen de context van het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en van de transeuropese netwerken. Het is opgesteld op initiatief van de Raad Industrie en telecommunicatie.

Het tweede deel van het document is gebaseerd op de in artikel 129 B beschreven ontwikkeling van transeuropese telecommunicatienetwerken en met name op het in artikel 129 C bepaalde principe, volgens het welk de Gemeenschap ter verwezenlijking van deze netwerken de doelstellingen, prioriteiten en algemene beleidslijnen van de geplande maatregelen vaststelt en tegelijkertijd de projecten van het daarmee verbonden gemeenschappelijke belang aangeeft. Het te behandelen document gaat over het nemen van een besluit over deze richtsnoeren voor telecommunicatienetwerken.

INLEIDING

Volgens het eerste deel van de Mededeling wordt gestreefd naar optimalisering van het gebruik van de EU-financieringsinstrumenten door een beter inzicht te verschaffen in de mogelijkheden voor partnerships in de particuliere sfeer en op overheidsniveau, door de toegang tot de steun van de Gemeenschap te verbeteren en door synergie tot stand te brengen tussen de verschillende financieringsinstrumenten.

Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel vervult de Gemeenschap een katalysatorfunctie: zij dient de particuliere sector te helpen, de kritische massa te bereiken en de markten in een hoger tempo te ontwikkelen.

In dit verband heeft de Unie drie hoofdtaken te vervullen:

- informatieverstrekking en voorlichting, zoals het inventariseren van projecten en het informeren over zowel technieken als regelgeving;

- bemiddelen bij het bijeenbrengen van verschillende actoren;

- begeleiden bij het verwerven van financiële steun.

Maatregelen van Gemeenschapswege worden niet nodig geacht, wanneer het project op zich vanuit commercieel perspectief voldoende aantrekkelijk is. Het algemeen belang dienende projecten voldoen althans in het begin echter niet aan deze voorwaarde. In dat geval heeft de Gemeenschap voor het verwezenlijken van dergelijke projecten de mogelijkheid verschillende financieringsinstrumenten op gecooerdineerde wijze te benutten, daarbij profijt trekkend van de complementariteit daarvan.

Ten aanzien van de financiering worden de volgende principes toegepast:

- de selectie van de projecten is gebaseerd op de vraag en volgt de openbare procedure voor het indienen van een verzoek, waarbij als selectiecriterium ook het gevraagde steunbedrag kan worden gehanteerd;

- elk financieringsinstrument kent zijn eigen regels en specifieke eisen;

- verzoeken kunnen in een goed doordacht tijdschema worden ingepast, als het gebruik van steun uit een aantal instrumenten mogelijk is.

Ten behoeve van deze principes is het de bedoeling van de Commissie, een cooerdinatiekader te creëren, waarvan de in het tweede deel van de Mededeling voorgestelde richtsnoeren voor transeuropese telecommunicatienetwerken één deel moeten vormen.

In het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende een geheel van richtsnoeren voor transeuropese telecommunicatienetwerken wordt vanuit het oogpunt van optimalisering van het gebruik van EU-middelen als eerste prioriteit voor het vormen van netwerken het in een hoger tempo ontwikkelen van de toepassingen gesteld. Aangenomen wordt dat hierdoor behoefte aan nieuwe investeringen in infrastructuur ontstaat.

Als tweede prioriteit worden de algemene diensten van netwerken genoemd (bijvoorbeeld e-mail, transmissiesystemen voor bestanden, videodiensten). Deze hebben tot taak de interoperabiliteit van de toepassingen te ondersteunen.

Derde prioriteit zijn de basisnetwerken, waarbij de aandacht vooral op de behoeften van het MKB wordt gevestigd.

De algemene doelstellingen voor steun van EU-wege voor het vormen van interoperabele telecommunicatienetwerken zijn:

- vergemakkelijken van de overgang naar de informatiemaatschappij, met name om te stimuleren dat in de in samenleving bestaande behoeften wordt voorzien en om de kwaliteit van het bestaan te verbeteren;

- verbeteren van het concurrentievermogen van de Europese industrie en versterken van de interne markt;

- versterken van de sociale en economische samenhang;

- versnellen van de groei van werkgelegenheidscheppende activiteiten.

Naar het verwezenlijken van deze doelstellingen wordt bovenal gestreefd d.m.v. het in de vorm van een werkprogramma definiëren van kaders, op basis waarvan het gemeenschappelijk belang dienende projecten in aanvragen zouden kunnen worden geïdentificeerd.

Over de tenuitvoerlegging van de beschikking brengt de Commissie om de twee jaar o.a. aan het Comité van de Regio's verslag uit.

INHOUD VAN HET ADVIES

Het Comité van de Regio's:

1. refererend aan zijn al eerder gepresenteerde opvattingen, legt de nadruk op het feit, dat lokale met de informatiemaatschappij samenhangende activiteiten van het grootste belang zijn, met name bij het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen en bij het streven naar vermindering van het dualiserende effect op de bevolking van de nieuwe instrumenten.

Uit dezen hoofde moeten het Comité van de Regio's en de regionale en lokale bestuurslagen ervoor zorgen dat de Europese burgers de rol van de Unie kennen bij de totstandbrenging van de informatiemaatschappij.

Omwille hiervan zou de Gemeenschap vooral bij het plannen en verwezenlijken van toepassingen voor de informatiemaatschappij overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel lokale innovatie moeten steunen en een algemene definitie van de inhoud van toepassingen moeten vermijden.

Het Comité van de Regio's, met name wat het eerste deel van de Mededeling van de Commissie betreft,

2. constateert, instemmend met de voorstellen van de Commissie, dat het in deze fase onmogelijk en klaarblijkelijk ook overbodig is om wat de informatiemaatschappij betreft de principiële verschillen in de regels van de belangrijke financieringsinstrumenten van de Gemeenschap te veranderen;

3. hoopt dat de Commissie evenwel zodanig blijft werken aan het ontwikkelen van de aanvraagprocedure dat de verschillen in de regels van uiteenlopende financieringsbronnen het gebruik van deze instrumenten niet zullen bemoeilijken.

Naast het vereenvoudigen van de eigenlijke aanvraagprocedure zou het wenselijk zijn, bij de ondersteuning van de informatiemaatschappij te streven naar een continu en voor de verschillende financieringsbronnen uniform systeem voor aanvragen, ten einde te komen tot een situatie waarin een besluit over te benutten financieringsbronnen zo vaak mogelijk pas dan zou kunnen worden genomen, als ook anderszins over steun voor een project is besloten;

4. uit zijn bezorgdheid over het feit dat door aan financieringsinstrumenten verbonden beperkingen de kans bestaat dat in bepaalde gevallen regio's eerder uit elkaar worden gedreven dan dat de tussen regio's nagestreefde cohesie wordt bevorderd.

Om redenen die verband houden met financieringsinstrumenten zijn de actoren die in bepaalde projecten meedoen over het algemeen van hetzelfde type, wat betekent dat het niet mogelijk is, ten volle te profiteren van de voordelen van de nauwe wisselwerking tussen dicht bij elkaar gelegen centra en minder ontwikkelde regio's;

5. is, wijzend op de in de Mededeling gepresenteerde opvattingen over de rol van de Gemeenschap, van mening dat het met name uit het oogpunt van de regionale cohesie positief zou zijn, als de binnen de Gemeenschap zelf aanwezige deskundigheid meer dan voorheen als één van de actoren in de informatiemaatschappijprojecten zou kunnen worden benut, vooral in die projecten, die qua onderwerp en informatie-inhoud transeuropees zijn;

6. ondersteunt de doelstellingen om de activiteiten van het ISPO (Information Society Project Office) zodanig uit te breiden dat deze ook de lid-staten en de regio's bestrijken. De goede ervaring met ISPO bij het overdragen van informatie en bijeenbrengen van verschillende actoren passen zeer goed bij de door de Commissie gepresenteerde rol van de Unie.

Ter optimalisering van het gebruik van bestaande middelen zouden bij het uitbreiden van de activiteiten van het ISPO die organisaties moeten worden ingeschakeld die reeds nu de verantwoordelijkheid voor regionale ontwikkeling dragen.

Daarnaast wijst het Comité erop dat in regio's op lokaal niveau nog steeds zonder financieringsinstrumenten van de Unie tamelijk succesvolle informatiemaatschappijprojecten worden verwezenlijkt. De ervaring die hiermee is opgedaan, is tot nu toe nog niet echt in de door de Gemeenschap geïnventariseerde projecten terug te vinden.

Het Comité van de Regio's, met name wat het tweede deel van de Mededeling van de Commissie betreft,

7. constateert dat de toename van concurrentie tussen telecomoperatoren op zich onvermijdelijk leidt tot vertraging van de groei van het niveau van diensten in minder ontwikkelde regio's, terwijl nieuwe activiteiten hoofdzakelijk daar worden bevorderd, waar het aantal gebruikers commercieel gezien toereikend is.

Anderzijds scheppen het door de concurrentie teweeggebrachte verlagen van tarieven en veelzijdiger maken van diensten ook voor minder ontwikkelde regio's nieuwe mogelijkheden om uit eigen beweging activiteiten te ontwikkelen. Steun hiervoor zou zo min mogelijk oneerlijke concurrentie mogen veroorzaken.

Deregulering en toenemende concurrentie tussen leveranciers leiden tot een groei van het aantal diensten in de tele- en datacommunicatie. (Er wordt op gewezen dat de telecomkosten is de VS veel lager zijn dan in Europa.) Lagere telecomtarieven zullen het Europees concurrentievermogen op de wereldmarkt, de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid ten goede komen. Lagere kosten zullen zelfs voordelig uitvallen voor minder ontwikkelde regio's en regio's met een geringe bevolkingsdichtheid. Dank zij de informatietechniek zijn bedrijfsleven en overheid minder afhankelijk van tijd van ruimte. Uitsluitend indien gemeenten en regio's zich passief opstellen, kunnen zij met bepaalde negatieve effecten van minder goede toegang tot moderne telecomdiensten te maken krijgen. Openbare instanties die informatietechnologie gebruiken als instrument om hun eigen efficiency te vergroten en hun eigen organisatie te moderniseren, zullen zelfs een belangrijke markt voor leveranciers gaan vormen, waardoor zelfs het regionale of plaatselijke bedrijfsleven wordt gestimuleerd doordat meer geavanceerde informatiediensten toegankelijk worden gemaakt;

8. vindt de plaats die toepassingen in de transeuropese telecommunicatienetwerken volgens het voorstel dienen te krijgen van buitengewoon belang, omdat de betekenis van de inhoud voortdurend groeit.

Het Comité sluit zich voorts aan bij de opvatting van de Commissie dat het tot stand brengen van toepassingen die goed voorzien in de behoeften van gebruikers de ontwikkeling van de algemene diensten van het net alsmede de basisinfrastructuur zodanig zullen bevorderen, dat het ook voor telecomoperatoren bedrijfseconomisch rendabel zal zijn.

De interesse van het bedrijfsleven voor het ontstaan van de gehele Europese Unie dekkende en ook wereldwijde toepassingen is aanwezig, zodat de prioriteit voor het gemeenschappelijk belang dienende toepassingen in oplossingen zou moeten liggen die de lokale cultuur bevorderen en in de behoeften van burgers en het MKB voorzien.

Het Comité verwijst naar de positieve ervaring die tot nu toe is opgedaan met lokale gebiedsnetwerken met behulp waarvan behalve burgers ook het MKB met de overheid kan communiceren. Omdat het via netwerken juist met de nabije omgeving in verbinding komen en speciaal de inhoud van lokale diensten voor gebruikers vaak het meest van belang zijn, hoopt het Comité dat het bevorderen van dergelijke oplossingen - met als goed voorbeeld het project Inter-regional Information Society Initiative (IRISI) - prioriteit krijgt op het ontwikkelen van andere soorten toepassingen.

Ook met de betekenis van dienstencentra die regionale multimediadiensten ontwikkelen en produceren, zou in dit opzicht rekening moeten worden gehouden. Het slagen van regionale projecten creëert op zijn beurt vraag naar andere uitgebreide toepassingen en voorts naar de op de door de Commissie beschreven ontwikkeling van de infrastructuur. Om misverstanden te vermijden, uit het Comité de wens dat het hoofdgebied van de toepassing i.p.v. "City information highways" een algemenere titel krijgt, die de daaronder gepresenteerde doelstellingen tevens vanuit het oogpunt van dunbevolkte regio's beter dekt.

Het gebruik van nieuwe toepassingen bij lokale en regionale bestuurslagen zal een van de belangrijkste katalysatoren zijn voor het ontwikkelen van de informatie- en inhoudsindustrie. Toepassingen als de elektronische handel, tele-geneeskunde, afstandsonderwijs, geografische informatiesystemen en verkeerstelematica, enz. zijn goede voorbeelden van belangrijke instrumenten om de markt te stimuleren; tegelijkertijd maken deze instrumenten het mogelijk arbeidsvormen te wijzigen, geld uit te sparen en de openbare dienstverlening meer klant- en servicegericht te maken;

9. stelt, refererend aan datgene wat eerder is voorgelegd, voor dat bij het identificeren van het gemeenschappelijk belang dienende toepassingen initiatieven worden aanbevolen, waarin verschillende gebieden zijn meegenomen en verschillende financieringsbronnen worden benut;

10. stelt vast dat omwille van het evenwicht in de samenleving het ontwikkelen van scholen en bibliotheken volgens de eisen van de informatiemaatschappij tot de groep van de belangrijkste het gemeenschappelijk belang dienende toepassingen zal gaan behoren;

11. wijst op de snelle groei van het gebruik van Internet en de daarbijhorende diensten. Van deze groei zou de Commissie duidelijker dan nu kunnen profiteren bij het ontwikkelen van transeuropese netwerken.

Van de voorgestelde hoofdgebieden voor toepassingen zou vooral met Internet rekening moeten worden gehouden bij het ontwikkelen van transeuropese netwerken die hoge scholen en onderzoeksinstituten dienen, omdat t.a.v. deze netwerken het beoogde einddoel in feite al bijna bereikt is;

12. is van oordeel dat in aanvragen voor toepassingen van gemeenschappelijk belang de geplande diensten zo zouden moeten worden omschreven dat de toekomstige gebruikers de inhoud zonder meer begrijpen.

Ten behoeve van het omschrijven van de inhoud van diensten moet worden gestreefd naar het ontwikkelen van algemeen te gebruiken kaders;

13. vestigt, wat de algemene diensten betreft, de aandacht van de Commissie op de in het bijzonder uit regionale belangen voortvloeiende behoeften om transeuropese bestandendiensten en -toepassingen te ontwikkelen, waarin de ontvanger van een bericht d.m.v. de inhoud van een onderwerp en niet persoonlijk zou kunnen worden aangeduid.

14. Wat de basisnetwerken betreft wil het CvdR de bijzondere aandacht vestigen op de verdere ontwikkeling van een Euro-ISDN in de richting van breedbandtoepassingen, het uitbreiden van het aanbod en het verhogen van de stabiliteit.

Gezien vanuit het standpunt van de Europese regio's is ISDN op dit moment de enige manier om - door voornamelijk gebruik te maken van reeds bestaande investeringen - snel een algemene en uniforme infrastructuur te scheppen die in termen van regio's een zo groot mogelijk gebied bestrijkt doch waarmee de toepassingen voor de Informatiemaatschappij op bevredigende wijze kunnen worden verzekerd.

De uitgebreide omvang en de lage tarieven van ISDN zijn vooral nuttig voor individuele burgers en kleine en middelgrote bedrijven;

15. legt de nadruk op het belang van het ontwikkelen van draadloze breedbandnetwerken met name in die regio's van de Gemeenschap waar investeringen in vaste netwerken, bijvoorbeeld door geografische omstandigheden, niet doelmatig zijn.

Interoperabiliteit tussen de verschillende breedbandnetwerken (vaste netwerken, mobiele communicatie, satellieten) is uiteraard onontbeerlijk. Gezien de groeiende mobiliteit van burgers en ter verbetering van de mogelijkheden van bijvoorbeeld telewerken, zou daarnaast ook het ontwikkelen van eindstations die economisch en zonder problemen in staat zijn, gebruik te maken van alle beschreven breedbandnetwerken, moeten worden gestimuleerd;

16. is nog steeds van mening dat als gevolg van de steeds snellere ontwikkeling de door de Commissie voorgestelde tussenperiode van twee jaar voor rapportering veel te lang is.

Het Comité zou graag zien dat in de rapportering tevens aandacht wordt besteed aan het beschrijven van de regionale ontwikkeling en de daarin te constateren verschillen. Met name bij het beschrijven van de algemene stand van zaken van de informatiemaatschappij en de transeuropese netwerken binnen de EU zou het beter zijn, niet uit te gaan van de vooruitgang aan de top, maar van de situatie in de minst ontwikkelde regio's.

Brussel, 18 januari 1996.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC