1. Inleiding

1.1. Achtergrond

Bij Verordening (EU) nr. 181/2011 (de verordening) zijn de rechten van autobus- en touringcarpassagiers in de Europese Unie vastgesteld. De verordening is van toepassing sinds 1 maart 2013.

De Commissie dient dit verslag in op grond van artikel 32 van de verordening, waarin bepaald is dat zij aan het Europees Parlement en de Raad verslag moet uitbrengen over de werking en het effect van de verordening en indien nodig wetgevingsvoorstellen moet doen tot nadere uitvoering van de bepalingen van de verordening of tot wijziging daarvan.

Het verslag is gebaseerd op: door de Commissie zelf verzamelde gegevens over de tenuitvoerlegging en toepassing van de verordening, de verslagen van de nationale autoriteiten over de handhaving van de verordening, raadplegingen van Europese passagiersverenigingen en brancheorganisaties en de "Comprehensive Study on Passenger Transport by Coach in Europe", die in 2015 en 2016 in opdracht van de Commissie door een externe contractant is uitgevoerd.

1.2. Belang en kenmerken van de bus- en touringcarsector in de EU

Bussen en touringcars zijn, in tegenstelling tot de trein of het vliegtuig, zeer flexibel. Een minimale vaste infrastructuur volstaat om passagiers op een willekeurige locatie in of uit te laten stappen.

Uitgedrukt in passagierskilometers, zijn bus en touringcar goed voor 9,2 % van alle passagiersvervoer over land in de EU en de tweede belangrijkste vervoerswijze voor passagiers, na de auto (81,7 %). De liberalisering van de markt voor internationaal busvervoer meer dan tien jaar geleden en de recente liberalisering van de markt voor binnenlands busvervoer in een aantal lidstaten (waaronder Duitsland en Frankrijk) hebben voor sterke groei gezorgd in de sector van het busvervoer.

Het bus- en touringcarvervoer bezit voor zowel de exploitanten als passagiers een aantal specifieke kenmerken.

In tegenstelling tot het spoor en de luchtvaart, bestaat de bus- en touringcarsector voornamelijk uit kleine en middelgrote ondernemingen en maken bussen en touringcars gebruik van dezelfde weg als andere actoren. In sommige artikelen van de verordening wordt rekening gehouden met die specifieke kenmerken.

Uit nationale enquêtes in een aantal lidstaten is gebleken dat bus- en touringcarpassagiers doorgaans kwetsbaar zijn aangezien ze vaak over een laag inkomen beschikken (een groot percentage van de passagiers zijn studenten of bejaarden met een klein pensioen) of in een gebied wonen waar er geen andere vervoersmiddelen beschikbaar zijn. Aangezien bus- en touringcarpassagiers vaak geen rijbewijs of auto bezitten is het bus- en touringcaraanbod voor hen essentieel om naar de school of het werk te kunnen, op familiebezoek te gaan of voor toeristische of vrijetijdsverplaatsingen. Een moeilijke toegang tot bus- en touringcarvervoer kan hun maatschappelijke integratie sterk bemoeilijken.

2. Toepassingsgebied en inhoud van de verordening

Voor alle vervoerswijzen (vliegtuig, trein, schip en autobus/touringcar) heeft de EU de passagiersrechten in regelgeving opgenomen om burgers die in Europa reizen een minimumbescherming te bieden en hun mobiliteit en maatschappelijke integratie te bevorderen. Een gemeenschappelijk pakket wettelijk gegarandeerde passagiersrechten voor de vier vervoerswijzen (met bepalingen die op de specifieke eigenschappen van elke vervoerswijze zijn afgestemd) draagt bij tot een gelijk speelveld voor exploitanten binnen en tussen de verschillende vervoerswijzen.

Toepassingsgebied

In het algemeen is de verordening van toepassing op "geregelde diensten" (diensten met een bepaalde regelmaat en langs een vastgestelde reisweg, waarbij op vooraf vastgestelde stopplaatsen passagiers worden opgenomen of afgezet) voor niet-specifieke categorieën passagiers waarvan de in- of uitstapplaats zich op het grondgebied van een lidstaat bevindt.

Inhoud

Passagiers die gebruik maken van een geregelde dienst, ongeacht de geplande reisafstand die de dienst aflegt, genieten de volgende basisrechten:

1) niet-discriminerende vervoersvoorwaarden (met name niet-discriminerende tarieven);

2) toegang voor personen met een handicap of beperkte mobiliteit zonder extra kosten (vervoerders mogen het vervoer van personen met een handicap alleen weigeren als dat vervoer fysiek onmogelijk is door het ontwerp van het voertuig, de bushalte of de terminal of niet verzoenbaar is met de veiligheids- en gezondheidsvoorschriften);