COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 20A def. 
Brussel, 12 mei 1993 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
SPECIAAL PROGRAMMA TER ONDERSTEUNING VAN DE REHABILITATIE 
IN DE ONTWIKKELINGSLANDEN 
(Initiatief van de Gemeenschap en haar Lid-Staten) 
- 1 -
INLEIDING 
Deze mededeling heeft tot doel een speciaal initiatief op te zetten ter 
ondersteuning van de rehabilitatie in de ontwikkelingslanden. Het gaat hier om 
een speciaal programma dat een band vormt tussen de humanitaire hulp en de 
hervatting van de programma's ter ondersteuning van de ontwikkeling op lange 
termijn voor de ontwikkelingslanden die pas een crisis- of oorlogssituatie 
homoen doorgemaakt of waarvan de economie sterk te lijden heeft gehad van andere 
factoren. 
Verschillende ontwikkelingslanden bevinden zich namelijk op dit ogenblik in een 
kritieke economische en sociale situatie als gevolg van oorlog of ernstige 
interne onlusten die het produktie-apparaat hebben ondermijnd, een groot 
gedeelte van de basisinfrastructuur hebben vernietigd en het sociale patroon 
hebben verscheurd. Daarnaast zijn er andere landen die zich als gevolg van 
natuurrampen in een vergelijkbare situatie kunnen bevinden. 
De kwetsbaarheid van deze economieën en de precaire toestand van hun 
instellingen bemoeilijken bij gebrek aan ontwikkelingsstrategieën een snelle 
uitvoering van de klassieke ontwikkelingsprogramma's op lange termijn. 
Terzelfder tijd bereikt de humanitaire hulp die het mogelijk maakt het lijden 
van de bevolking te beperken en in het kader waarvan onmisbare hulp wordt 
verstrekt, zijn grenzen omdat de daarvoor beschikbare middelen en instrumenten 
niet kunnen voorzien in de behoeften inzake economische wederopbouw en 
maatschappelijk herstel. 
Als overgang is er een rehabiIitat iefase nodig die geleidelijk de plaats kan 
innemen van de humanitaire hulp en de behoefte daaraan kan verminderen en die de 
voorwaarden creëert voor economisch herstel en politieke en sociale 
hervormingen. Tijdens deze fase moet in de eerste plaats aandacht worden besteed 
aan het herstel van essentiële diensten - nieuwe investeringen uitgezonderd -
het opnieuw OP gang brengen van het produktie-apparaat en de soc I a I e 
réintégrât ie van de slachtoffers van de rampzalige situatie. 
Ten aanzien van dergelijke toestanden, die met name in de Hoorn van Afrika en in 
zuidelijk Afrika heersen, heeft de Commissie reeds belangrijke initiatieven 
genomen in samenwerking met de Lid-Staten en andere kredietverstrekkers 
(bijvoorbeeld in Ethiopië en in Mozambique). De Gemeenschap en de Lid-Staten 
beschikken namelijk over verschillende instrumenten die ter ondersteuning van de 
rehabilitatie kunnen worden aangewend. Er dient evenwel te worden toegegeven dat 
de bestaande instrumenten als gevolg van de daaraan verbonden procedures of hun 
versnippering niet altijd geschikt zijn om op algemene en samenhangende wijze te 
voorzien in de omvangrijke behoeften. 
De publieke opinie, die gevoelig is voor het lot van de slachtoffers van 
conflicten of natuurrampen, is zich evenwel bewust van de omvang van de 
behoeften op het gebied van rehabilitatie en heeft vastgesteld dat de 
traditionele vormen van hulpverlening in zekere zin tekort schieten. Deze 
bewustwording en de vraag naar specifieke maatregelen zijn met name vertolkt 
door de Europese NGO's die om de uitvoering van een speciaal programma hebben 
verzocht. Het voorzitterschap van zijn kant heeft zich gevoelig getoond voor dit 
onderwerp. Ook in diverse resoluties van het Europese Parlement is deze 
bezorgdheid tot uiting gekomen. 
- 2 
Rekening houdend met de omvang van de behoeften en met het feit dat dergelijke 
situaties zich betrekkelijk vaak voordoen, lijkt het nod*g te onderzoeken of een 
"speciaal initiatief", dat alle beschikbare instrumenten zou combineren en extra 
middelen beschikbaar zou stellen, de Gemeenschap in staat zou stellen beter in 
te spelen op de behoeften van die landen en hun overgang naar een 
"vredeseconomie" of de terugkeer naar een normale toestand na een natuurramp zou 
kunnen vergemakkelijken. 
In dit document wordt getracht de grote lijnen van een speciaal programma ter 
ondersteuning van de rehabilitatie aan te geven en met name de doelstellingen, 
de middelen die kunnen worden aangewend en de voorwaarden en procedures die 
kunnen worden toegepast te omschrijven. In bijlage is ook een tijdschema 
opgenomen dat is afgestemd op de Raden "Ontwikkeling" van mei en november 1993. 
TIJDSCHEMA 
Voorgesteld wordt dat de Raad "Ontwikkeling" van mei 1993 zich uitspreekt over 
het beginsel van een speciaal initiatief en de grote lijnen daarvan uitstippelt. 
Vervolgens zou de Commissie vanaf juni overgaan tot een grondige evaluatie van 
de behoeften en tot het opzetten van de eerste programma's ter ondersteuning van 
de rehabilitatie; zij zou daarover verslag uitbrengen aan de Raad "Ontwikkeling" 
van november 1993. De Raad zou aldus per land de balans kunnen opmaken van de 
stand van voorbereiding of uitvoering van de rehabilitatieprogramma's en 
passende aanbevelingen of bijkomende maatregelen kunnen goedkeuren. 
- 3 -
1. DOELSTELLINGEN EN ALGEMEEN OPZET 
1.1. Algemeen doel 
Het algemene doel van het communautaire initiatief is het snel en adequaat 
verlenen van steun voor de rehabilitatie in een aantal ontwikkelingslanden die 
zich in een delicate overgangsfase bevinden en die geconfronteerd worden met een 
!.. tieke economische situatie als gevolg van oorlog, interne onlusten of 
natuurrampen. De kwetsbaarheid van die economieën en de precaire situatie van 
hun instellingen bemoeilijken de opname van de klassieke vormen van steun voor 
ontwikkeling op lange termijn terwijl hun behoeften het traditionele kader van 
de humanitaire hulp overschrijden. De steun voor herstel moet geleidelijk in de 
plaats komen van de humanitaire hulp en dient bijgevolg gericht te zijn op zowel 
de stabilisering van de betrokken maatschappijen en hun economie als op het 
vergemakkelijken van hun overgang naar een strategie van hervorming en 
ontwikkeling op middellange en lange termijn. 
1.2. Specifieke doelstellingen 
De programma's ter ondersteuning van de rehabilitatie (POR), die zo moeten zijn 
opgezet dat soepel op elke buitengewone situatie kan worden ingespeeld, zouden 
meer in het bijzonder moeten beantwoorden aan de volgende specifieke 
doelstel Iingen : 
a) het opnieuw op gang brengen van het bestaande produkt ie-apparaat 
vergemakkelijken door het snel leveren van inputs, outillage en onderdelen 
gedurende een beperkte periode; 
b) het snel opnieuw in goede staat brengen van bepaalde 
bas is infrastructuurvoorzieningen - met uitzondering van nieuwe 
investeringen - mogelijk maken, met name die welke nodig zijn om in de 
essentiële behoeften te voorzien (netten voor gezondheidszorg op het 
platteland, basisonderwijs, watervoorziening en riolering); 
c) tot een verbetering van de sociale en politieke stabiliteit van de betrokken 
landen bijdragen door middel van projecten voor de omschakeling en 
reïntegratie van ontheemden of gerepatriëerden en ex-soldaten, het creëren 
van werkgelegenheid voor niet of weinig geschoolde arbeidskrachten en van 
inkomsten voor de armste en de sterkst door de stopgezette onlusten getroffen 
bevoIk i ngsgroepen; 
d) het herstel vergemakkelijken van de lokale institutionele capaciteit en van 
de administratieve organisatie die nodig is voor het beheer van de 
herstel fase en het voorbereiden van de hervormingen. 
1.3. Algemene kenmerken van de geplande acties 
De POR en de acties in het kader van die programma's moeten : 
a) snel kunnen worden uitgevoerd en een duur hebben van ten hoogste één Jaar 
voor de invoer en van twee laar voor de wederopbouwwerkzaamheden en de 
sociale activiteiten; 
- 4 -
b) tegelijk worden gefinancierd met communautaire middelen en specifieke 
bijdragen van de Lid-Staten, volgens het in punt 2.2 hieronder beschreven 
mechanisme-, 
c) voor elk land de verschillende instrumenten voor steunverlening door de 
Gemeenschap (eventueel EOF-middelen en begrotingsmiddelen) en ds met ds 
bijdragen van de Lid-Staten gefinancierde maatregelen op samenhangende wijze 
en volgens aangepaste procedures combineren; 
d) voor de ontvangende landen resulteren in een extra transfer van middelen die 
bovenop de gewone programmeerbare steun uit hoofde van de Overeenkomsten van 
Lomé of de begrotingsmiddelen en bovenop de bestaande programma's van de 
Lid-Staten komen; 
e) in elk land doe loer ichte steun verlenen om een zo groot mogelijk effect te 
sorteren en de follow-up en evaluatie van de acties te vergemakkelijken; 
f) worden gecoördineerd met de maatregelen van andere bilaterale of 
multilaterale kredietverleners die in dezelfde landen aktief zijn; 
g) het uitstippelen van strategieën voor ontwikkeling en hervorming op lange 
termijn vergemakkelijken, waardoor verder kan worden gegaan dan louter 
humanitaire hulp en voor een goede aansluiting op de herstel fase kan worden 
gezorgd. 
2. FINANCIËLE EN ANDERE MIDDELEN 
2.1. Duur van het Initiatief 
Het voorgestelde initiatief zou medio 1993 in werking treden en zou wat de 
financieringsbesluiten betreft tot eind 1994 duren. De in deze periode 
voorbereide en goedgekeurde POR zouden elk volgens hun eigen tijdsschema doch 
uiterlijk tot eind 1996 worden uitgevoerd. 
2.2. Financiële middelen 
2.2.1. Om een belangrijk effect te kunnen sorteren voor de betrokken landen zou 
het initiatief moeten kunnen beschikken over in totaal ongeveer 
1.000 miljoen ecu die voor 60 % uit middelen van de Gemeenschap, 
bestaande of nog vast te leggen (hoofdzakelijk afkomstig uit het EOF), en 
voor 40 % uit bijdragen van de Lid-Staten bestaan. 
2.2.2. De ACS-Staten die steun ontvangen uit het Speciaal Programma zullen een 
belangrijk deel van hun nationaal indicatief programma (NIP) moeten 
besteden aan de financiering van hun POR. 
- 5 -
2.2.3. De bijdragen van de Lid-Staten worden volgens een nog op te stellen 
verdeelsleutel vastgesteld en afgeroepen (zie bijlage 1). De modaliteiten 
voor de ontvangst en het gebruik van die bijdragen worden later 
vastgesteld. 
2.3. Personele middelen en organisatie 
2.3.1. OP centraal niveau neemt de Commissie de maatregelen inzake interne 
organisatie die nodig zijn voor het leiden van de acties en stelt zij aan 
de Lid-Staten ad hoc mechanismen voor de besluitvorming en de externe 
coördinatie voor. 
2.3.2. In elk ontvangend land staat het personeel voor de technische bijstand 
dat is belast met de voorbereiding, uitvoering, fol low-up en coördinatie 
van het POR onder de leiding van het verantwoordelijk hoofd van de 
delegat ie. 
2.4. Procedures voor de uitvoering van de programma-acties 
Om rekening te houden met het urgente karakter van de behoeften en te zorgen 
voor een snelle uitvoering van de acties, wordt voorgesteld vereenvoudigde 
procedures voor de besluitvorming en uitvoering te gebruiken. 
- 6 
2.4.1. F.Ik POR wordt in één keer goedgekeurd, na advies van het voor 
betrokken regio bevoegde comité (EOF, ALA, MED) waaraan het volgens tie 
spoedprocedure is voorgelegd. Binnen het totaalbedrag dat voor elk POR is 
vastgesteld is de Commissie bevoegd beslissingen te nemen en het 
programma aan te passen aan de ontwikkeling van de toestand en de 
behoeften. 
De besluitvormings- en beheersprocedures die van toepassing zijn op d& 
bijdrage van de Gemeenschap gelden bij uitbreiding ook voor de bijdragen 
van de Lid-Staten. 
2.4.2. Naar het voorbeeld van het "Herstelplan" 1985-1986 gelden ook voor de 
uitvoer ing van de POR vereenvoudigde procedures. 
a) Om, met instemming van het ontvangende land, voor een snelle 
uitvoering van de POR te zorgen, worden de opdrachten op dezelfde 
wijze uitgevoerd als die welke de Commissie op de spoedhulp toepast. 
b) Wat de uitvoering van de hersteImaatregelen in het ontvangende land 
betreft, zal worden gezorgd voor een echte décentraiisat ie van de 
taken en operationele verantwoordelijkheden. Wat de ACS-Staten 
betreft, zullen bijgevolg overeenkomstig een met de Nationale 
Ordonnateur gesloten kaderovereenkomst voor EOF-financieringen, 
beheerscontracten worden gebruikt die rechtstreeks met de NGO's, de 
lokale overheden en andere gedecentraliseerde diensten waaraan de 
uitvoering van de acties op het terrein kan worden toevertrouwd, 
worden gesloten. 
2.4.3. Naar analogie met de uit begrotingsmiddelen gefinancierde projecten, 
wordt voor de financieringsbesluiten een einddatum vastgesteld met 
inachtneming van de bepalingen van het Financieel Reglement. Zodra die 
datum is verstreken mogen ni et-vastgelegde bedragen voor andere 
prioritaire acties worden gebruikt. 
3. VOORWAARDEN 
3.1. Toepassinasaebied 
De meest opvallende en urgente behoeften inzake rehabilitatie worden in Afr ika 
ten zuiden van de Sahara geconstateerd, met name (doch niet uitsluitend) in de 
Hoorn van Afrika en in zuidelijk Afrika. 
Vergelijkbare situaties die dezelfde vorm van steunverlening vereisen bestaan 
ook in diverse landen in LatiIns-Amerika. Azië en het Midden-Oosten. 
_ 7 -
3.2. In aanmerking te nemen factoren 
3.2.1. De Commissie stelt aan de hand van de volgende factoren vast welke landen 
in aanmerking komen voor het initiatief : 
a) het door de autoriteiten van het betrokken land ingediende verzoek of 
voorgestelde programma; 
b) een rampzalige economische situatie of een ernstige verslechtering van 
de basisinfrastructuur waardoor niet kan worden voorzien in de 
essentiële behoeften van de bevolking; 
c) beëindiging van de vijandelijkheden of onlusten indien die de oorzaak 
zijn van de rampzalige situatie en het bestaan van een akkoord 
daarover tussen de belangrijkste betrokken partijen; 
d) de wil van de autoriteiten om een proces van economische en sociale 
hervormingen op gang te brengen, waarbij de democratische waarden, de 
fundamentele vrijheden en de rechten van de mens worden gerespecteerd, 
en om zich voor te bereiden op een programma van structurele 
hervormingen; 
e) de structuur en de omvang van de lopende financieringen en steun uit 
alle bronnen aan het betrokken land, waarbij bijzondere aandacht wordt 
besteed aan de opnamecapaciteit van extra middelen en aan de 
mogelijkheid om via de rehabilitatie duurzame neveneffecten tot stand 
te brengen. 
3.2.2. De landen die steun voor structurele aanpassing ontvangen zouden in 
beginsel niet in aanmerking komen voor het initiatief omdat het bestaan 
van een programma voor hervormingen op middellange termijn en de 
financiële steun van de internationale gemeenschap erop wijzen dat zij 
reeds met succes de rehabilitatiefase hebben afgesloten en dat voor het 
vaststellen van de omvang van de externe financiering reeds rekening is 
gehouden met alle financiële en budgettaire vooruitzichten. 
3.2.3. In een aantal gevallen kan de sub 3.2.1.b bedoelde rampzalige situatie 
zijn vastgesteld zonder dat echter aan alle bovengenoemde criteria om in 
aanmerking te komen voor het initiatief is voldaan. 
In dergelijke gevallen kan de Commissie de Lid-Staten voorstellen de 
opportuniteit van een actie in het kader van het initiatief te 
onderzoeken op grond van de bijzondere situatie van de betrokken 
bevolkingsgroepen of regio's. De Gemeenschap zou dan trachten 
besluitvormings- en uitvoeringsbepalingen vast te stellen die een snelle 
en billijke steunverlening mogelijk maken. 
- 8 -
3.3. Eventueel in aanmerking komende landen 
De lijst van ontwikkelingslanden die in aanmerking zouden kunnen komen voor het 
initiatief kan niet worden vastgesteld bij gebrek aan een gedetailleerde 
evaluatie van de situatie en de behoeften die slechts geleidelijk km\ worden 
gemaakt. Bovendien zou in bepaalde landen die op dit ogenblik niet voldoen aar 
de voorwaarden voor een dergelijke steunverlening een gunstige ontwikkeling 
kunnen plaatsvinden en bepaalde behoeften inzake rehabilitatie zoüdsn plots 
kunnen opduiken tijdens de door het initiatief bestreken periode, bijvoorbeeld 
als gevolg van natuurrampen. 
In bijlage 2 worden louter bij wijze van toelichting enkele gegevens verstrekt 
over een aantal voorbeelden die het voorwerp zouden kunnen uitmaken van dit 
initiatief. Dit doet uiteraard geenszins af aan de voorstellen die de Commissie 
zal doen, doch heeft alleen ten doel de verscheidenheid aan te tonen van de 
problemen waarvoor de POR een oplossing moet brengen. 
4. HYPOTHESES EN RISICO'S 
4.1. De belangrijkste hypotheses waarop de uitvoering en het succes van het 
voorgestelde initiatief berusten, zijn : 
a) een duidelijke politieke toezegging van de Gemeenschap en haar 
Lid-Staten om de overgang of het herstel van de economie in de 
ontvangende landen te ondersteunen, hun steunmaatregelen te coördineren 
en de POR te steunen door daartoe in het kader van de EPS de nodige 
stappen te zetten; 
b) de beschikbaarheid van voldoende middelen bij de Gemeenschap en haar 
Lid-Staten voor een evenwichtige financiering van de programma's: 
c) de concentrât ie van het initiatief op een beperkt aantal landen, ten 
einde een zo groot mogelijk effect te sorteren en het beheer van het 
programma te vergemakkelijken; 
d) een minimumniveau aan veiIigheid en politieke en sociale stabiIiteit in 
de ontvangende landen of regio's om de acties op het gebied van de 
rehabilitatie met succes te kunnen uitvoeren en om op strategieën op 
middellange en lange termijn te kunnen overschakelen; 
e) de wil van alle betrokken partijen om aan de Commissie een ruime 
beheersautonomie en uitvoeringsbevoegdheid te geven in verband met de 
doelstellingen van de POR; als tegenprestatie verbindt de Commissie zich 
ertoe uitvoerige informatie te verstrekken over de uitvoering van de POR 
en om middels de coördinatie in Brussel en op het terrein de 
transparantie van de projecten waarvoor zij verantwoordelijk is te 
bevorderen; 
f) het vermogen van de kredietverstrekkers en/of betrokken regeringen om te 
zorgen voor een daadwerkelijke participatie van de bevolking in de 
rehabilitatie-activiteiten, een absolute voorwaarde voor hun 
levensvatbaarheid op lange termijn. 
- 9 -
4.2. Rekening houdend met de crisissituatie in talrijke ontwikkelingslanden, met 
name in Afrika ten zuiden van de Sahara, zijn er aan de uitvoering van het 
voorgestelde initiatief reële r isico's verbonden. Hierbij worden vooral de 
volgende risico's bedoeld : 
a) verslechtering van de veiligheid in de ontvangende landen of ontstaan 
van nieuwe conflicten die de van het initiatief verwachte voordelen 
teniet zouden doen; 
b) het gevaar van over f inancier ing van bepaalde economieën met een beperkte 
opnamecapaciteit, of van gebrek aan samenhang tussen de verschillende 
soorten financieringen in een zelfde land; 
c) het risico dat slechts een tijdelijke verbetering van de situatie van de 
ontvangende bevolkingsgroepen wordt bewerkstelligd indien de 
rehabilitatieprogramma's niet snel worden opgevolgd door echte 
programma's voor economische hervormingen; 
d) het gevaar voor een verspreiding van de middelen over een te groot 
aantal landen of over te veel activiteiten in een zelfde land, waardoor 
zij geen effect zouden sorteren; 
e) de risico's verbonden aan de snelheid waarmee het programma wordt 
uitgevoerd, met name het risico tot de betrokken regeringen en/of 
bevolkingsgroepen zich niet "vereenzelvigen" met de in het kader van het 
initiatief gefinancierde activiteiten. 
Besluit 
Aan de Raad wordt voorgesteld onderhavige mededeling goed te keuren en de 
Commissie te machtigen de nodige stappen te zetten, met name het raadplegen van 
alle ACS-Staten en Middellandse-Zeelanden in de daartoe geëigende organen, met 
het oog op de uitvoering van het speciaal programma ter ondersteuning van de 
rehabilitatie in de ontwikkelingslanden. 
Annexe 1 
Prograiwne spécial d'appui à la Réhabilitation 
dans les pays en développement 
Proposition de répartition de la contribution des Etats membres 
(en MECU) 
Etats membres 
Be 1 g i que 
Danemark 
A11emagne 
Grèce 
France 
Irlande 
Italie 
Luxembourg 
Pays-Bas 
Royaume-Uni 
Espagne 
Portugal 
TOTAL Selon clé 
Budget 
(1) 
15,18 
6,86 
117,10 
4,98 
69,76 
3.14 
54,36 
0,83 
24,09 
66,15 
32,00 
5,57 
400,00 Selon clé 
FED 
(2) 
15,84 
8,30 
103,86 
4,90 
97,47 
2,20 
51 ,84 
0,76 
22,27 
65,47 
23,58 
3,52 
400,00 Moyenne 
(3) 
15,51 
7,58 
110,48 
4,94 
83,61 
2,67 
53,10 
0,79 
23,18 
65,81 
27,79 
4,54 
400,00 
Notes: 
(1) Montants définis sur base de la clé de répartition budgétaire 1992 
(2) Montants définis sur base de la clé de répartition du 7ème FED 
(3) Montants définis sur base de la moyenne des deux clés précédentes 
A O 
Bijlage 2 
BEKNOPTE INFORMATIE OVER BEPAALDE LANDEN 
DIE VOOR HET INITIATIEF IN AANMERKING KOMEN 
SOMALIE 
Bevolking : 7,8 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 160 USD, NIP Lomé IV niet medegedeeld, 
eventueel 111 miljoen ecu + 14 miljoen ecu risicodragend kapitaal, vastgelegd 
voor 0 X. 
Na meer dan twee jaar burgeroorlog en stammenstrijd in alle regio's van het land kon 
via de actie "Restore Hope", die in december 1992 van start ging, de distributie van 
humanitaire hulp sterk worden verbeterd, terwijl de op 15 maart 1993 in Addis Abeba 
bereikte overeenkomst tussen de voornaamste partijen de weg baande voor een politieke 
regel ing. 
Onder het voorbehoud dat het politieke compromis tot een duurzame verbetering van de 
veiligheid moet leiden, zou dus snel een programma voor de wederopbouw kunnen worden 
overwogen. In december 1992 werd door de Commissie een operationele groep "Somalië" 
(die haar basis in Nairobi heeft) ingesteld. 
De voornaamste behoeften waarin moet worden voorzien, hebben betrekking op het weer op 
gang brengen van de landbouwproduktie (zaden, landbouwwerktuigen, inputs, vee), het 
herstel van de sociale basisinfrastructuur en de herinstallat ie van de ontheemde 
bevolkingsgroepen die op 1 miljoen personen worden geschat. 
Aangezien Somalië de Vierde Overeenkomst van Lomé niet heeft bekrachtigd, komt het 
niet in aanmerking voor kredieten van het zevende EOF. Bij bijzonder besluit van de 
ACS/EEG-Raad oefent de hoofdordonnateur vanaf september 1992 de bevoegdheden van de 
nationale ordonnateur uit voor het beheer van de krachtens de Indicatieve Programma's 
Lomé II en Lomé III beschikbare fondsen; aldus werd 40 miljoen ecu vastgelegd voor de 
financiering van spoedhulp en 1,8 miljoen ecu voor "eerste herstel"-acties. 
Verscheidene in Somalië aanwezige NGO's ondernamen eveneens selectieve herstelacties 
waarvan er enkele worden medegefinancierd door de communautaire begroting. 
A\ 
- 2 -
SOEDAN 
Bevolking [25] miljoen, BNP/hoofd bevolking : 330 USD, NIP Lomé IV : 
142 miljoen ecu + 23 miljoen ecu risicodragend kapitaal, voor 0 % vastgelegd, 
NIP niet ondertekend. 
De voortdurende gevechten waarin de regeringsstrijdkrachten sedert meer dan tien 
jaar met de opstandelingen van de APLS verwikkeld zijn en de enkele maanden 
geleden uitgebroken conflicten tussen de verschillende partijen van de APLS 
hebben geleid tot verwoestingen op grote schaal en de ontheemding van vele 
bevolkingsgroepen die aldus afhankelijk werden van internationale humanitaire 
hulp. Ondanks vele moeilijkheden en hinderpalen zowel van logistieke als van 
politieke aard blijft de humanitaire hulp, waaraan de Gemeenschap en de Lid-
Staten in belangrijke mate hun steentje bijdragen, via diverse kanalen 
toestromen, dank zij met name de inspanningen van de NGO's en de organisaties 
van de Verenigde Naties. 
In verband met de afmetingen van het land en de duur van het conflict zijn de 
herstelbehoeften zowel in de zuidelijke provincies (4 à 5 miljoen inwoners) als 
in de regio's in het westen en rond de voornaamste steden, waar meer 
dan 2 miljoen ontheemden bovenop elkaar leven, zeer groot. 
Vanaf 1990 is de politieke dialoog tussen de Gemeenschap en de Soedanese 
autoriteiten opgeschort en werd er geen begin gemaakt met de programmering van 
Lomé IV. De opschorting van de ontwikkelingsacties treft evenwel slechts de 
nieuwe financieringsbesluiten, zodat verscheidene onder Lomé II en Lomé III 
gestarte projecten voortgang vinden. 
De huidige politieke en veiligheidsvoorwaarden staàn de invoering van een 
samenhangend herstelprogramma voor het gehele land niet toe; wel kunnen 
specifieke en plaatselijke acties worden vastgesteld en op gedecentraliseerde 
wijze ten uitvoer worden gelegd, mits de autoriteiten met een dergelijke aanpak 
instemmen en toezeggen de toestand te zullen stabiliseren. 
r\ 
- 3 -
ETHIOPIE 
Bevolking : ongeveer 50 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 120 USD, NIP Lomé IV : 
225 miljoen ecu + 40 miljoen ecu risicodragend kapitaal, voor 21 % vastgelegd. 
De omverwerping van het regime door de strijdkrachten van de FDRPE in mei 1991 
maakte een eind aan een burgeroorlog van 30 Jaar die zich vanuit Erithrea 
geleidelijk had uitgebreid tot de meeste regio's in het noorden en het 
noordelijk gedeelte van het centrum van het land. 
De nieuwe Ethiopische autoriteiten maakten in juli 1991 een begin met een fase 
van politieke, economische en sociale overgang die moet resulteren in de 
aanneming van een nieuwe grondwet en de installatie van een democratisch 
verkozen regering. De overgang vond brede bijval bij de internationale 
gemeenschap. Vanaf juli 1991 coördineerde het Internationaal Comité van het 
Rode Kruis de steun van de geldschieters voor de demobilisatie van de 
400.000 voormalige soldaten en de revalidatie van de oorlogsinvaliden. In 
december 1991 werd een spoedprogramma voor herstel en stimulering tot stand 
gebracht waaraan meer dan 600 miljoen USD werd toegewezen en waaraan wordt 
deelgenomen door de Commissie (97 miljoen ecu) en verscheidene Lid-Staten, 
alsmede door de Wereldbank, de BAD, de EIB en .andere bilaterale donors. Dit 
programma is thans in uitvoering. 
De onderhandelingen van Ethiopië met de internationale financiële instellingen 
zijn sedert oktober 1992 afgerond en het land komt in aanmerking voor de 
structurele aanpassingsfaciliteit van het IMF, een programma structurele 
aanpassing van de Wereldbank en voor de aanpassingsmiddel en van Lomé IV 
(voor 1993 en 1994 werd kennis gegeven van 75 miljoen ecu). 
De omvangrijke behoeften aan herstel en wederopbouw van Ethiopië kunnen dus 
worden beschouwd als gedekt door de bestaande financieringen. 
/i-. 
- 4 
ERITHREA 
Bevolking : ongeveer 3 miljoen, BNP/hoofd bevolking : niet beschikbaar (Ethiopië 
120 USD), NIP Lomé IV : 20 miljoen ecu van het NIP Ethiopië, volledig 
vastgelegd. 
Eind april 1993 moet Erithrea zich in een referendum inzake zelfbeschikking 
uitspreken over zijn toekomstige status. De na de militaire overwinning van 
mei 1991 in Asmara door de FPLE aangestelde voorlopige regering wist de 
veiligheid op het gehele grondgebied te verzekeren en zette zich snel aan 
wederopbouw- en herstelwerkzaamheden. In aanvulling op de voedsel- en 
humanitaire hulp, die de doelgroepen zonder moeilijkheden bereiken, ontving 
Erithrea verschillende vormen van steun voor de wederopbouw. In oktober 1992 
werd een programma van 20 miljoen ecu opgezet dat uit het zevende EOF (l.P. 
Ethiopië) wordt gefinancierd. Onlangs werd een soortgelijk programma 
van 20 miljoen USD door de Wereldbank opgezet. Andere bilaterale hulp werd met 
name door bepaalde Lid-Staten toegekend; met één en ander konden de meest 
urgente behoeften tot 1994 worden gedekt. 
Niettemin vragen de enorme verwoestingen die tussen 1980 en mei 1991 
plaatsvonden, de slechte staat van de infrastructuur en de verouderde produktie-
apparatuur als gevolg van de onmogelijkheid gedurende de oorlogsjaren te 
investeren om veel omvangrijker middelen dan met de reeds functionerende eerste 
spoedherstelprogramma's gemoeid zijn. Indien het referendum van april tot een 
onafhankelijkheidsverklaring leidt, kan de nieuwe internationale status van 
Erithrea voorts juridische moeilijkheden opwerpen die de 
besluitvormingsprocedures bij bepaalde geldschieters kunnen bemoeilijken. 
tii 
5 -
MOZAMBIQUE 
Bevolking : 15 miljoen, waarvan 2 miljoen vluchtelingen in het buitenland. 
BNP/hoofd bevolking : 80 USD, NIP Lomé IV : 154 miljoen ecu + 22 miljoen ecu 
risicodragend kapitaal, waarvan 66 miljoen ecu vastgelegd (43 %). 
Na vijftien Jaar burgeroorlog is alle sociaal-economische infrastructuur van 
Mozambique gedeeltelijk of volledig vernietigd (met uitzondering van enkele 
steden). In enkele plattelandsgebieden kon een minimale gezondheidsdienst in 
stand worden gehouden via humanitaire acties. Naast 2 miljoen vluchtelingen 
zijn er 4 miljoen mensen die in het land van huis en haard zijn verdreven. 
Op 15 oktober 1992 kwam er na de ondertekening van de algemene 
vredesovereenkomst een, weliswaar precair, staakt-het-vuren tot stand. Ondanks 
aanzienlijke vertragingen moeten in de komende maanden achtereenvolgens de 
demobilisatie van alle strijdkrachten, de vorming van een nieuw eenheidsleger 
alsmede parlementaire en presidentiële verkiezingen plaatsvinden. 
In december 1992 werd in Rome een pre-reconstructieprogramma aan de donors 
voorgelegd waarmee de minimumvoorwaarden voor een nieuwe sociaal-economische 
start van het land worden geschapen. Voor dit programma bestaat momenteel 
slechts gedeeltelijke financiering en het wachten van de bevolkingsgroepen is op 
voedsel, gezondheidszorg en onderwijs zodat zij zich opnieuw in hun vroegere 
woonplaatsen kunnen vestigen. 
Om de vrede te waarborgen, zal snel een nieuw wederopbouwprogramma kunnen worden 
overwogen, de uitvoering waarvan door vele organisaties ter plaatse kan worden 
verzekerd. De oprichting van een bijzondere groep wordt overwogen via welke de 
Commissie de gezamenlijke herstelacties die zij reeds financiert of wiI 
financieren, kan coördineren. 
De voornaamste behoeften waarin moet worden voorzien, zijn herstel van de 
sociale basisinfrastructuur, herinstallat ie van de ontheemde en gevluchte 
bevolkingsgroepen (geraamd op 7 miljoen personen), herstelwerkzaamheden aan 
onontbeerlijke verbindingswegen (inclusief opruiming van mijnen) en hulp voor 
het weer op gang brengen van de landbouwproduktie. 
In december werd in Rome door de Commissie een geheel van 
betalingsverplichtingen ter hoogte van 77 miljoen ecu (alle instrumenten) 
aangekondigd, waarvan meer dan 50 % is bestemd voor dit soort programma's. Er 
zijn evenwel nog veel te dekken behoeften met name op infrastructuurgebied : 
gezondheidszorg, watervoorziening, lager onderwijs en wegen. 
Er zij eveneens op gewezen dat Mozambique in aanmerking komt voor de structurele 
aanpassingsmiddel en van Lomé IV. In 1990 werd aan Mozambique 30 miljoen ecu 
toegezegd en in oktober 1992 werd een programma door het Comité van het EOF 
goedgekeurd dat deze 30 miljoen ecu combineert met 15 miljoen ecu van het NIP; 
de betalingen zijn voorzien voor 1993. 
/< 
6 -
ANGOLA 
Bevolking : 10 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 750 USD, NIP Lomé IV : 
115 miljoen ecu, waarvan 9 % vastgelegd. 
De gevolgen van zestien Jaar burgeroorlog (1975-1991) zijn zeer schrijnend : 
500.000 slachtoffers, 1,5 miljoen vluchtelingen en ontheemden en de massale 
verwoesting van de infrastructuur. Terzelfdertijd droeg een inadequaat politiek 
en sociaal stelsel ertoe bij dat de niet direct door de oorlog getroffen 
activiteiten in verval raakten. 
Na de overeenkomsten van Bi cesse (mei 1991) werd een eerste staakt-het-vuren 
ingesteld en werd een begin gemaakt met een democratiseringsproces. De 
Gemeenschap en haar Lid-Staten sprongen snel bij door zich bereid te verklaren 
deel te nemen aan de wederopbouw van Angola en in de Raad Ontwikkeling van 
november 1991 - in het kader van een communautair grondslagenprogramma -
bijzondere gecoördineerde inspanningen voor sociaal en economisch herstel in 
Angola te overwegen. 
Vanaf mei 1991 nam de Commissie een eerste reeks besluiten ten einde het 
overgangsproces met budgettaire middelen te steunen. Ook besloot zij de 
opstelling van het Nationaal Indicatief Programma Lomé IV te bespoedigen zodat 
gebruik kan worden gemaakt van de fondsen van het zevende EOF. In februari 1992 
kondigde de Commissie een programma ter ondersteuning van het 
democratiseringsproces en een programma inzake sociale stabilisering aan dat met 
name is gericht op de sociaal-economische reïntegratie van de ontheemden en 
vluchtelingen. 
Van het totale budget, dat voor het grondslagenprogramma (1991-1993) 
op 200 miljoen ecu wordt geraamd, werd de oorspronkelijk vastgestelde 
communautaire bijdrage van 75 miljoen ecu in oktober 1992 op 90 miljoen ecu 
gebracht, waarvan 42 miljoen ecu reeds is vastgelegd. 
De verwoestingen en ontberingen van de bevolking namen nog toe door de 
betwisting door UNI TA van de verkiezingsuitslagen van september 1992 en het weer 
oplaaien van hevige gevechten in de meeste regio's van het land; hierdoor werden 
de donors en de NGO's gedwongen vele lopende herstelacties op een laag pitje te 
zetten of op te schorten en de start van de tweede fase van het 
grondslagenprogramma uit te stellen. 
De in april 1993 in Abidjan voorziene hervatting van de dialoog biedt zicht op 
een nieuwe staking van de vijandelijkheden. Indien die kan worden 
geconsolideerd in een duurzaam staakt-het-vuren dat de weg naar een politieke 
oplossing opent, zal de tenuitvoerlegging van het communautaire 
grondslagenprogramma opnieuw een dringende taak worden die rekening zal moeten 
houden met de bijkomstige schade die door de laatste gevechten is toegebracht. 
Het starten van andere programma's, met name betrekking hebbende op de materiële 
wederopbouw van het land, is gepland voor vanaf 1994 (derde fase van het 
grondsIagenprogramma). 
((• 
7 -
ZAIRE 
Bevolking : 41 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 170 USD (raming), NIP Lomé IV : 
170 miljoen ecu subsidie, vastgelegd voor 0 X. NIP niet ondertekend. 
Het proces van overgang van het autocratische regime van President Mobutu naar 
een parlementaire democratie wordt geblokkeerd door de president voor wie de 
beperking van zijn bevoegdheden onaanvaardbaar is en bij wie nog steeds de macht 
over de essentiële onderdelen van het staatsbestel (veiligheidspolitie, 
gouverneurs van de provincies, Bank van Zaïre) berust. Deze politieke impasse 
stimuleerde de etnische onrust (SHABA) en had oproer en plunderingen door het 
leger in vele steden tot gevolg. 
De langdurige politieke crisis in Zaïre leidde tot een chaotische toestand van 
de economie en verergerde het lijden van de bevolking. Het overheidsapparaat is 
sedert 1990 verlamd, de infrastructuur verwaarloosd, de monetaire sector 
ondermijnd door hyperinflat ie en de financieel uitgebuite mijnbouwsector is de 
ondergang nabij, hetgeen rampzalige gevolgen heeft voor de overheidsinkomsten en 
de betalingsbalans. 
Na de oproer van september 1991 werden de voorrechten van de nationale 
ordonnateur overgedragen aan de hoofdordonnateur. Bij de bevroren middelen van 
het NIP Lomé IV komt 95 miljoen ecu dat niet is vastgelegd krachtens de 
voorgaande EOF's. Er werden conservatoire maatregelen getroffen om het acquis 
van de communautaire programma's Lomé II en Lomé III, de uitvoering waarvan is 
opgeschort, te behouden. Sedert 1990 werd voorts meer dan 10 miljoen ecu 
vastgelegd uit hoofde van humanitaire hulp en medefinancieringen met de NGO's. 
De voornaamste herstel behoeften zouden moeten worden gericht op het in de oude 
staat herstellen van de basisinfrastructuur en de herinstallat ie van de door het 
SHABA-confI iet ontheemde bevolkingsgroepen (verdrijving van de bevolking van 
Kasaïsche oorsprong). 
Voor een herstelactie is het evenwel noodzakelijk dat aan verscheidene 
voorwaarden wordt voldaan en dat er met name een politiek compromis bestaat 
tussen de president en de oppositie dat voortgang van het democratiseringsproces 
en het opzetten van een spoedprogramma voor economisch herstel mogelijk maakt. 
17 
- 8 -
RWANDA 
Bevolking : 7,7 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 310 USD, NIP Lomé IV : 
118 miljoen ecu +14 miljoen ecu risicodragend kapitaal, voor 6 X vastgelegd. 
Sinds april 1990 hebben de herhaalde in- en aanvallen van de strijdkrachten van 
de FPR in het noorden van het land en de door het regeringsleger ondernomen 
pogingen om de situatie weer onder controle te krijgen, geleid tot de 
afkondiging van de staat van oorlog. De sluiting van een eerste overeenkomst 
inzake een staakt-het-vuren tussen de oorlogvoerenden op 7 maart 1993 in Dar es 
Salaam en de voortzetting in Arusha van besprekingen die moeten leiden tot een 
oplossing waarmee beide partijen zich kunnen verzoenen, bieden zicht op vrede, 
maar het gevaar dat de strijd wordt hervat, blijft bestaan. 
De door drie jaren conflict veroorzaakte schade komt zeer hard aan in een zeer 
dicht bevolkt IandbouwIand. De Rwandese economie heeft ernstig te lijden gehad 
van het conflict en vertoont sedert 1990 een negatief groeicijfer. Naast de 
directe slachtoffers van de vijandelijkheden telt Rwanda 1 miljoen ontheemden 
als gevolg van de oorlog en 1,5 miljoen vluchtelingen. 
Een herstelprogramma zou bij voorrang betrekking moeten hebben op de 
herinstallat ie en economische reTntegratie van de ontheemde bevolkingsgroepen en 
in de tweede plaats op het weer in de oude staat herstellen van de 
basisuitrusting in de regio's waar de gevechten plaatsvonden. Het zou eveneens 
de vanaf het begin van de onderhandelingen in Arusha in Juli 1992 door alle 
partijen voorgestane democratisering van de instellingen moeten versterken. 
Gezien de geringe afmetingen van het land en het gebrek aan landbouwgrond 
veronderstelt een dergelijk programma de sluiting van een duurzame 
vredesovereenkomst tussen de oorlogvoerenden. 
1% 
- 9 -
LIBERIA 
Bevolking : 2,5 miljoen, BNP/hoofd bevolking : niet beschikbaar (470 USD 
in 1989), NIP Lomé IV : 50 miljoen ecu in de vorm van subsidies, waarvan 0 X 
vastgelegd, NIP niet ondertekend. 
Liberia's wrede drie jaar durende burgeroorlog resulteerde in een volledige 
stilstand van de economie, massale schade aan de infrastructuur en de 
ontwrichting van het bestuur in het gehele land. Tienduizenden Liberianen 
werden gedood en een half miljoen nam de vlucht naar buurlanden. De wederopbouw 
van een dusdanig geteisterd land vraagt om grote en gecoördineerde inspanningen 
van de internationale gemeenschap. 
Hoewel er in delen van Liberia nog steeds gevechten plaatsvinden, is een steeds 
groter percentage van het grondgebied toegankelijk voor hulpacties en korte-
termijnherstelacties. Hoop op blijvende vrede en stabiliteit wordt geboden door 
de Yamoussoukro IV-Overeenkomst die oproept tot een zich op hun basis 
terugtrekken en ontwapening van de oorlogvoerende partijen. De bereidheid van 
alle partijen om de overeenkomst na te komen, moet nog worden bevestigd en is 
gedeeltelijk afhankelijk van de samenstelling van de vredesstriJdkrachten 
(thans EC0M0G). 
Sedert 1990 beloopt de communautaire humanitaire hulp aan de slachtoffers van 
het conflict in Liberia in totaal 50 miljoen ecu. Het meeste hiervan is hulp 
krachtens de artikelen 254 en 255 (spoedhulp en hulp aan vluchtelingen en 
ontheemden). Er werden reeds korte technische missies naar Liberia afgevaardigd 
om urgente herstelprioriteiten vast te stellen. De voornaamste sectoren waarop 
de communautaire hulp thans is geconcentreerd, zijn gezondheidszorg, water- en 
energievoorziening en havenactiviteiten. Andere sectoren die eventueel voor 
onmiddellijke actie in aanmerking komen, zijn de repatriëring van vluchtelingen, 
herstelwerkzaamheden aan onderwijsinfrastructuur en inspectie van de 
voedseIproduktiesector. In elk van voornoemde sectoren konden prioriteiten 
waarvoor herstel urgent is, worden vastgesteld. 
Er zij op gewezen dat de Gemeenschap noch enige Lid-Staat thans in Liberia is 
vertegenwoordigd. Wat betreft de steun in het kader van Lomé kan worden 
opgemerkt dat de door de interim-regering aangestelde nationale ordonnateur zijn 
bevoegdheden reeds heeft gedelegeerd aan de hoofdordonnateur van het EOF. 
'1 
- 10 -
HAITI 
Bevolking : 6,3 miljoen, BNP/hoofd bevolking : 300 USD, NIP Lomé IV : 
106 miljoen ecu +14 miljoen ecu risicodragend kapitaal, NIP niet ondertekend. 
Na de val van Duvalier (1986) maakte het land een lange periode van politieke 
instabiliteit door. De vrije en democratische verkiezingen van eind 1990 
leidden tot de verkiezing van Pater Aristide tot president van de republiek. 
Op 30 september 1991 werd de verkozen president evenwel door een bloedige 
staatsgreep afgezet en kwam er een eind aan de politieke en burgerlijke 
vr i Jheden. 
Deze door de gehele internationale gemeenschap afgekeurde staatsgreep had 
ernstige gevolgen voor het land : er zijn 2.500 slachtoffers, 
ongeveer 40.000 mensen vluchtten over zee weg, enkele tienduizenden migreerden 
clandestien; de opschorting van de internationale economische en financiële hulp 
(inclusief bevriezing van de uitvoering van Lomé IV) en de instelling van een 
handelsembargo brachten de economie van het land in een isolement en zorgden 
voor nog meer armoede voor de bevolking. De duur van de crisis (20 maanden) 
bracht een ongekend zware slag toe aan de economische en industriële structuur 
van het land. 
Er zou een herstel- en reddingsprogramma nodig zijn om opnieuw te zorgen voor de 
minimale economische basis waarop een duurzame verwezenlijking van de 
mensenrechten, een democratie en een vredeseconomie mogelijk is. 
In de meeste sectoren, de institutionele sector (Justitie, politie), 
overheidsfinanciën, landbouwsector en plattelandsontwikkeling, 
basisinfrastructuur, de sectoren vervoer en energie moet dringend in behoeften 
worden voorzien. 
Sedert de staatsgreep ging de Commissie betalingsverplichtingen aan voor een 
bedrag van 11 miljoen ecu uit hoofde van humanitaire spoedhulp met tussenkomst 
van de NGO's. De hoop op een snelle politieke oplossing leidt tot overweging 
van de mogelijkheid van omvangrijker en meer gediversifieerde financiële steun 
waarmee kan worden voorzien in de urgente behoeften van een nieuwe economische 
start en democratische vernieuwing in Haïti. 
AFGHANHISTAN 
Bevolking : 16 miljoen; BBP per hoofd van de bevolking : 156 USD; steun EEG 1992 : 
27,7 miljoen ecu ten behoeve van repatriëring en wederopbouw (waarvan 4,8 miljoen ecu 
voedselhulp en 1,6 miljoen ecu spoedhulp) alsmede 17,1 miljoen ecu voor de Afghaanse 
vluchtelingen in Pakistan 
Na negen Jaar bezetting door de Sovjet-Unie, gevolgd door drie Jaar burgeroorlog tegen 
de door de Sovjet-Unie gesteunde regering, die nog steeds aan het bewind is, kwam in 
april 1992 na het aftreden van President Najibullah een vredesakkoord tot stand. De 
Islamitische regering die sedertdien aan het bewind is, is er wegens de machtsstrijd 
tussen de moudJhahiddin-facties niet ingeslaagd het regime te stabiliseren. De 
hoofdstad Kaboel, die gedurende het grootste gedeelte van 1992 vrijwel voortdurend 
door artilleriebeschietingen werd geteisterd, is nog steeds onveilig. 
De overwinning op de communisten heeft nieuwe hoop doen ontstaan die in de loop van 
het voorbije jaar aanleiding heeft gegeven tot een terugkeer zonder precedent in de 
geschiedenis, van Afghaanse vluchtelingen uit Pakistan en, in mindere mate, Iran. 
Volgens de UNHCR is de helft van de 3 miljoen naar Pakistan gevluchte Afghanen naar 
zijn land teruggekeerd, terwijl van de 2 à 3 miljoen vluchtelingen die in Iran een 
onderkomen hadden gevonden er slechts 500.000 zijn teruggekeerd. 
Deze tendens zou zich in 1993 kunnen voortzetten indien enige vooruitgang wordt 
geboekt op de weg naar politieke stabiliteit, een helaas nog zeer fragiel proces dat 
aan het begin van het Jaar onder invloed van vooral Pakistan op gang werd gebracht. 
Aangezien de oorlogshandelingen vooral rond Kaboel plaatsvinden en de toestand in de 
provincies in het algemeen rustiger is, kon in 1992 op vrij grote schaal de 
wederopbouw en de reTntegratie van de vluchtelingen op gang worden gebracht dank zij 
internationale hulp, in hoofdzaak van de Gemeenschap. 
Deze acties vormen een aanvulling op de nog steeds aanwezige, hoewel in betekenis 
afnemende, steunvoorzieningen van de EEG ten behoeve van de Afghanen welke zich nog 
steeds in de vluchtelingenkampen bevinden. Het gaat om geïntegreerde maatregelen die 
zowel gericht zijn op ontmijning, herstel van wegen en irrigatiekanalen in 
samenwerking met de plaatselijke bevolking, als op het opnieuw op gang brengen en 
verbeteren van de landbouwproduktie. Er wordt gestreefd naar evenwicht tussen de 
regio's en in sommige gevallen wordt terzelfder tijd getracht bepaalde behoeften op 
zeer korte termijn te lenigen (voedselhulp en medische hulp, zaaigoed, enz.). Hiervoor 
wordt een beroep gedaan op diverse organisaties (NGO, UNHCR, WVP, FAO, enz.). 
Gezien de zeer grote behoeften van het land zou uitbreiding van deze maatregelen 
kunnen worden overwogen, mits aan bepaalde minimale vereisten ter zake van de 
veiligheid wordt voldaan. Niettegenstaande het feit dat de politieke situatie in 
Kaboel niet geheel stabiel is. 
2 ' 
- 12 -
ÇAJJBQPJA 
-Bevolking : 8,8 miljoen - BBP per hoofd van de bevolking 180 USD - bijstand EEG 91-
93 : 
totaal 54 miljoen ecu (humanitaire + remediërende hulp) voor meer dan 80 X daarvan 
zijn betalingsverplichtingen aangegaan. 
- Het recente verleden van dit land is nauw verweven met de politiek van de 
grootmachten in Indochina en meer bepaald met het Chinees-Viëtnamese conflict. Het 
einde van de koude oorlog was bevorderlijk voor het vredesproces tussen de vier 
agerende politieke groeperingen in het land, hetgeen illustratief is voor de 
politieke situatie in deze regio. 
- Het proces van nationale pacificatie kreeg gestalte in de ondertekening van de 
overeenkomsten van Parijs op 23 oktober 1991. 
De voorlopige autoriteit van de Verenigde Naties In Cambodja (APRONUC). waarin de 
Overeenkomst van Parijs voorziet, werd op 19.2.1992 opgericht. De verkiezing van een 
wetgevende vergadering, die op 23-27 mei 1993 zal plaatsvinden, is de centrale 
doelstelling van de overeenkomsten en van het aan de Verenigde Naties verleende 
mandaat voor de handhaving van de vrede. 
De toenemende moei IiIkheden die uit de gedeeltelijke toepassing van de overeenkomsten 
van Parijs voortvloeien hebben ernstige consequenties gehad voor het proces van 
kantonner ing, ontwapening en demobiIisat ie dat noodzakelijk is om de volledige 
deelname van alle politieke partijen aan te verkiezingen te bewerkstelligen, met 
inbegrip van de Rode Khmers die een op de wil van het gehele Cambodjaanse volk 
gebaseerde democratische oplossing vijandig gezind zijn. 
Uit de opiniepeilingen die voor de verkiezingen werden gehouden (de 
verkiezingscampagne werd op 7 april 1993 geopend), blijkt dat de partij van de heer 
HUN SEN (de huidige Eerste Minister) en het FUNCINPEC (royalistische beweging) de 
beste kans maken. 
Sedert einde 1991 heeft de Gemeenschap talrijke acties op humanitair gebied ondernomen 
ten gunste van de vluchtelingen en voor het herstel van twee provincies in het land. 
Dergelijke maatregelen zullen ook in de toekomst noodzakelijk zijn om de hoogste nood 
te lenigen in Cambodja dat Jaren lang een oorlogseconomie heeft gekend. 
Op korte termi Jn zal het streven van de diensten van de Commissie erop gericht zijn : 
- het verloop van de verkiezingscampagne van nabij te volgen in nauwe samenwerking met 
de delegatie te Bangkok 
- het Programma voor remediërende hulp, Fase II, ten uitvoer te leggen 
Het gaat om acties op korte termijn op het gebied van de landbouwinfrastructuur 
(irrigatie, wegenbouw, watervoorziening), de landbouwproduktie, het onderwijs, de 
opleiding en de gezondheidszorg, die door de ter plaatse gevestigde Europese NGO's 
ten uitvoer dienen te worden gelegd. 
- Een ontwikkelingsstrategie op langere termijn uit te werken zodra er een nieuwe 
regering gevormd is. 
Bij deze activiteiten zal noodzakelijkerwijze rekening moeten worden gehouden met 
het niveau van politieke stabiliteit in Cambodja in de loop van het tweede halfjaar 
van dit Jaar. De draagwijdte van de communautaire initiatieven zal worden bepaald 
door de veiligheid op het terrein en het verloop van het internationale debat dat 
naar aanleiding van de wederopbouw van het land zal worden gevoerd en waaraan de 
Gemeenschap haar volledige medewerking zal verlenen. 
LIBANON 
Naar schatting tussen 3,1 en 3,4 miljoen inwoners; BBP per hoofd van de bevolking : 
1990 : 875 USD 
Aansluitend op de Samenwerkingsovereenkomst van 1977 werden met Libanon vier 
protocollen ondertekend. Ten gevolge van de oorlog en de onmacht van de Libanese 
regering werd het in 1986 overeengekomen indicatieve programma van het Derde Protocol 
pas in oktober 1992 ondertekend, samen met dat van het Vierde Protocol. 
In dit land, dat werd verwoest door 15 Jaar burgeroorlog, de invasie van het 
Israëlische leger in 1982 en de aanwezigheid van Syrische troepen vanaf 1991, heeft de 
Overeenkomst van Taëf de weg geopend naar verkiezingen voor een wetgevende 
vergadering, waarna een nieuwe regering is gevormd en de toestand zich geleidelijk 
heeft gestabiliseerd, waarna een wederopbouwprogramma ten uitvoer kon worden gelegd. 
Voor de uitvoering van het Derde Protocol heeft de Commissie 19 miljoen ecu ter 
beschikking gesteld en voor het Vierde Protocol 22 miljoen ecu. 
De Commissie is tot nog toe voor 9 miljoen ecu betalingsverplichtingen aangegaan voor 
een onderzoek naar oorlogsschade in de sector van de telecommunicaties, de 
elektriciteitsvoorziening, de waterzuivering, het onderwijs, de landbouw, de 
woningbouw, de openbare werken enz. 
Voorts heeft de Commissie in maart haar goedkeuring gehecht aan een project inzake 
technische bijstand aan de Libanese overheid ten bedrage van 30 miljoen ecu bestemd 
voor de oprichting van groepen van deskundigen binnen de Libanese organen die bij het 
Wederopbouwprogramma betrokken zijn. 
Deze door de Gemeenschap aangegane betalingsverplichtingen hebben een eerste impuls 
gegeven aan het proces van wederopbouw van de fysieke infrastructuur en de 
administratie. De financiële protocollen zijn hiermede echter vrijwel uitgeput. 
Libanon kampt evenwel nog met enorme problemen : 900.000 mensen die binnen het land 
werden gedeporteerd kunnen slechts zeer geleidelijk naar hun woonplaats terugkeren 
omdat er onvoldoende middelen zijn om minimaal aanvaardbare levensomstandigheden te 
garanderen. De plaatselijke organisaties die tijdens de oorlog zeer actief waren in 
het beheer van de spoedhulp zijn niet meer in staat een bijdrage van betekenis te 
leveren aan de economische en sociale wederopbouw van het land. 
Naast het probleem van de gedeporteerden zijn er nog andere moeilijkheden die het land 
gemeen heeft met andere landen die net een oorlog achter de rug hebben, zoals een 
gebrek aan sociale stabiliteit, werkloosheid onder Jonge ex-militairen, het ontbreken 
de nodige middelen om deze personen in de maatschappij te reïntegreren, een gebrek aan 
opleidingsinstituten, met name op technisch gebied, een gebrek aan sanitaire 
infrastructuur, sociale zekerheidsstelsels, enz. 
"V*> 
- 14' -
EL SALVADOR 
BASISGEGEVENS : Bevolking : 5,25 miljoen; BBP per hoofd van de bevolking : 190 USD per 
jaar; verwachte levensduur : 64 Jaar 
BILATERALE HULP EEG : 127 miljoen ecu sedert 1976 waarvan 62 miljoen ecu in 1992 
De in januari 1992 ondertekende overeenkomsten van Chapultepec maakten een einde aan 
een burgeroorlog die 12 jaar had geduurd en 75.000 slachtoffers eiste. 
Deze overeenkomsten werden tussen de voormalige strijdende partijen ondertekend onder 
de auspiciën van de ter plaatse gevestigde instanties van de Verenigde Naties die een 
vredesmacht (ONUSAL) hadden ingezet om toezicht te houden op de toepassing ervan. 
De bepalingen van deze overeenkomsten werden tot op heden volgens het tijdschema 
uitgevoerd, met name wat de demobilisatie van de onregelmatige strijdkrachten (FMLN), 
de vermindering van de strijdkrachten met 50 X en de tenuitvoerlegging van een 
programma inzake democratisering van de politiek betreft. Dit is het enige voorbeeld 
uit het recente verleden waarbij een interventie van de Verenigde Naties in een 
pacificatieproces met succes werd bekroond en het is derhalve absoluut noodzakelijk 
dat de internationale gemeenschap hieraan de nodige politieke steun verleent. 
Er werd derhalve om aanzienlijke buitenlandse hulp verzocht ten einde het nog fragiele 
vredesproces te ondersteunen en te vermijden dat de voortdurende frustratie van de 
armste bevolkingsgroepen wordt uitgebuit door extremistische marginale groepen. Het 
totale bedrag van de vereiste steun wordt op 1.500 miljoen dollar geraamd. 
In antwoord op dit verzoek en gezien de goede bestedingsmogelijkheden van de steun 
heeft de EEG van haar kant in 1992 aanzienlijke middelen beschikbaar gesteld ten 
gunste van een aantal nationale prioriteiten op middellange termijn zoals deze in het 
Plan van Nationale Wederopbouw zijn omschreven, met name : 
a) Het proces van verzoening en wederopbouw : 
het op korte termijn scheppen van arbeidsplaatsen voor de ex-militairen 
voedselhulp voor scholieren in de voormalige oorlogszones 
steun voor de reïntegratie van vluchtelingen en gedeporteerden 
b) Wegnemen van de oorzaken van het confI iet/verminder ing van de sociale ongelijkheid 
ruilverkavelingsprogramma (landbouwhervorming) 
basisgezondheid en -hygiëne; bescherming van het milieu 
programma inzake kredietverlening, werkgelegenheid en beroepsopleiding op het 
platteland en aan de rand van grote steden 
programma ter bevordering van het democratiseringsproces en de eerbiediging van 
de mensenrechten. 
24 
GUATEMALA 
BASISGEGEVENS : Bevolking : 9,2 miljoen; BBP per hoofd van de bevolking : 910 USD; 
gemiddelde levensduur : 63 Jaar 
BILATERALE HULP EEG : 95 miljoen ecu waarvan 18 miljoen ecu in 1992 
Guatemala is het land van Centraal-Amerika met procentueel de grootste Indiaanse 
bevolking (60 X). 
Het herstel van de democratie in 1985 heeft geen einde gemaakt aan de interne 
conflicten die het land sedert meer dan 30 jaar verscheuren, die tot op heden meer dan 
100.000 slachtoffers hebben geëist en aanleiding hebben gegeven tot alle soorten 
machtsmisbruik. Bovendien zijn meer dan 40.000 mensen (volgens andere bronnen 200.000) 
het land ontvlucht om aan het geweld te ontsnappen. De meesten van hen hebben een 
onderkomen gevonden in Mexicaanse vluchtelingenkampen. 
Guatemala is in het algemeen nog steeds een land met een zeer gebrekkige sociale 
infrastructuur (wegenbouw, drinkwatervoorziening, gezondheidszorg, enz.), met name in 
de gebieden waar de Indiaanse bevolking het sterkst vertegenwoordigd is en die 
bovendien het meest te lijden hebben van het politieke geweld. De huidige 
conflictsituatie maakt het evenwel onmogelijk alle voor deze sectoren noodzakelijke 
maatregelen te nemen. 
De positieve ontwikkeling van de diverse vredesprocessen in CentraaI-Amerika is ook 
merkbaar in Guatemala, De recente hervatting van de vredesonderhandelingen geeft 
namelijk op korte termijn hoop op een vreedzame oplossing van het conflict. 
Met het oog hierop dient derhalve op korte termijn steun te worden verleend aan een 
aantal prioritaire projecten, met name : 
. spoedprogramma's voor de reTntegratie van gedeporteerden/vluchtelingen 
. programma's inzake plattelandsontwikkeling in de voormalige conflictzones met een 
grotendeels autochtone bevolking 
. programma's voor gezondheidszorg, hygiëne en milieubescherming in deze gebieden 
. voedselhulp 
. steun aan het democratiseringsproces/programma's ter verdediging van de 
mensenrechten en de democratisering van de politiek. 
7>' 
- 16 -
NICARAGUA 
Basisgegevens : bevolking : 4 miljoen; BBP per hoofd van de bevolking : 460 USD; 
Buitenlandse schuld : 12 miljoen USD; 75 X van de bevolking bevindt zich onder de 
armoedegrens en 42 X leeft in zeer grote armoede. 
Bilaterale hulp van de EEG jaren tachtig 186 miljoen ecu; jaren negentig 
(90,91,92) : ± 100 miljoen ecu. 
Nà de verkiezing van mevrouw Violeta Chamorro tot president van het land en de 
ondertekening van de vredesakkoorden met het Nicaraguaanse verzet in 1990 is Nicaragua 
aan een lang en moeizaam proces van pacificatie en economisch herstel begonnen. 
Na 12 Jaar oorlog - eerst tegen de aanhangers van Somoza, vervolgens met de Contras -
werd het land geconfronteerd met de bijzonder zware opgave de ex-strijders van beide 
partijen (30.000 Contras en 70.000 ten gevolge van de inkrimping van het leger van de 
Sandinisten) en een aanzienlijk aantal vluchtelingen (op diverse honderdduizenden 
geraamd) in de economie van het land te integreren. 
De economie van het land was grotendeels ontwricht ten gevolge van de reeds jaren 
aanslepende conflicten, het door de Verenigde Staten ingestelde embargo, de bruuske 
overgang naar een geleide economie en een aantal natuurrampen. Al deze factoren 
hadden nefaste gevolgen voor de produktie in de landbouw (zowel wat de voor uitvoer 
als wat de voor binnenlandse consumptie bestemde produkten) en in de nog jonge 
industriële sector, die thans overigens reeds grotendeels verouderd is. 
De Europese Gemeenschap was een van de eerste donoren die middelen ter beschikking 
stelden om Nicaragua te helpen bij de wederopbouw van het land. In 1990 bedroeg de 
hulp ongeveer 50 miljoen ecu (ongeveer 50 X van alle voor de Centraalamerikaanse regio 
beschikbare middelen) en deze werd in 1991 en 1992 op een redelijk niveau gehandhaafd 
(ongeveer 25 miljoen ecu per jaar). 
Op dit ogenblik, drie Jaar na de ondertekening van de vredesakkoorden, bevindt het 
land zich in een ernstige politieke crisis die aanleiding geeft tot spanningen van 
uiteenlopende aard. Het onvermogen van mevrouw Chamorro, die van diverse zijden onder 
druk staat, om door middel van onderhandelingen een oplossing te vinden voor het 
brandende vraagstuk van de landbouw (herziening van de onder de Sandinistische 
regering gerealiseerde landbouwhervorming, problemen bij het naleven van de aangegane 
verbintenissen met betrekking tot de toewijzing van landbouwgronden aan 
gedemobiIiseerden van het contraleger), verklaart grotendeels waarom zij binnen de 
UNO, de parij die haar aan de macht heeft gebracht, geleidelijk in een geïsoleerde 
positie geraakt is. Deze situatie geeft aanleiding tot spanningen in "gevoelige" 
gebieden, met name wat het grondbezit betreft. 
Onder deze omstandigheden verdient het derhalve aanbeveling de actie van de 
Gemeenschap verder te voeren volgens de basisprincipes waarop de hulpverlening de 
voorbije jaren gebaseerd was : 
a) nationale verzoening : waarbij in het bijzonder de nadruk wordt gelegd op de 
landbouwproblematiek (toewijzing van gronden en ruilverkaveling), de reïntegratie 
van vluchtelingen en gedeporteerden, het economisch herstel van de regio's die het 
zwaarst door de conflicten werden getroffen, het aanmoedigen van het 
democratiseringsproces, de eerbiediging van de mensenrechten en van de rechten van 
de etnische minderheden; 
n 
b) stimulering van de economie : stimulering van de landbouw, de industrie en de 
uitvoer; de maatregelen tot stimulering van de economie zouden bovendien in een 
meer structureel kader kunnen worden aangevuld door de hierna volgende 
maatregelen : steun aan de basisinfrastructuur (communicaties, haveninstallaties, 
energievoorziening, ...), opleiding van personeel op alle niveaus; bescherming van 
natuurlijke hulpbronnen en herstel van de landbouwsector; basisgezondheid en 
-hygiëne. 
Voor deze projecten zou een bedrag van ongeveer 50 miljoen ecu kunnen worden 
uitgetrokken. 
tl 
ISSN 0254-1513 
COM (93) 204 def. 
DOCUMENTEN 
NL 
Catalogusnummer : CB-CO-93-253-NL-C 
ISBN 92-77-55929-2 
Bureau voor officiële publikatics der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg