Dertiende verslag over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 866/2004 van de Raad van 29 april 2004 en over de situatie die het gevolg is van de toepassing van deze verordening, voor de periode van 1 januari tot en met 31 december 2016

Het aantal migranten dat de door de regering gecontroleerde gebieden heeft bereikt door de groene lijn vanuit het noordelijke deel van Cyprus irregulier over te steken, is volgens de cijfers voor 2016 van CYPOL gestegen. Het aantal irreguliere migranten bedroeg in 2016 1 499 en in 2015, 2014, 2013 en 2012 respectievelijk 1 290, 970, 1 043 en 1 265. De landen waaruit de meeste na overschrijding van de groene lijn aangehouden irreguliere migranten afkomstig waren, waren Syrië (704), Pakistan (217), Somalië (141), India (60) en Georgië (46). Van deze 1 499 irreguliere migranten verzochten 1 310 (87%) om internationale bescherming in de Republiek Cyprus; de meesten van hen waren (702) Syriërs.

Met steun van de VN-vredeshandhavingsmissie in Cyprus (UNFICYP) bleven de maatregelen om de godsdienstoefening te vergemakkelijken in de verslagperiode van kracht, zoals blijkt uit het verslag van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties uit januari 2017 . Er zijn echter meer problemen gemeld met het verkrijgen van toestemming voor godsdienstoefeningen in de niet door de regering gecontroleerde gebieden.

Hoewel dit buiten het toepassingsgebied van de groenelijnverordening valt, had het feit dat de Turks-Cypriotische gemeenschap bepaalde vereisten om zich over de groene lijn naar het noordelijke deel van Cyprus te mogen begeven, in 2015 als eenzijdige vertrouwenwekkende maatregel had afgeschaft, in 2016 opnieuw een positief effect op het aantal lijnoverschrijdingen.

De cijfers die door de Turks-Cypriotische gemeenschap werden verzameld, wijzen op een toename van het aantal lijnoverschrijdingen door Grieks-Cyprioten (namelijk 980 724) en een toename van het aantal lijnoverschrijdingen door Grieks-Cypriotische voertuigen (namelijk 346 609) uit de door de regering gecontroleerde gebieden naar het noordelijke deel van Cyprus. Uit deze cijfers blijkt ook dat het aantal lijnoverschrijdingen door Turks-Cyprioten (namelijk 1 762 498) toeneemt en dat het aantal Turks-Cypriotische voertuigen (namelijk 728 049) die de lijn in de andere richting oversteken, eveneens is toegenomen. Voorts staken 1 253 446 buitenlandse onderdanen vanuit de door de regering gecontroleerde gebieden over naar het noordelijke deel van Cyprus.

De genoemde cijfers van CYPOL omvatten echter niet de gegevens over personen en voertuigen die vanuit het noordelijke deel van Cyprus de groene lijn overstaken bij de doorlaatposten Pergamos en Strovilia . Volgens de ESBA staken 125 457 (voordien 115 335) Grieks-Cyprioten via doorlaatposten in de ESBA over naar het noordelijke deel van Cyprus en 429 807 (voordien 389 412) Turks-Cyprioten naar de door de regering gecontroleerde gebieden, terwijl 295 042 niet-Cypriotische EU-burgers en onderdanen van derde landen in beide richtingen de lijn overstaken.

Het aantal niet-Cypriotische EU-burgers en onderdanen van derde landen die de groene lijn overstaken, is gedaald. Volgens gegevens van de politie van de Republiek Cyprus (hierna „CYPOL” genoemd) staken tijdens de verslagperiode ook 385 426 niet-Cypriotische EU-burgers en onderdanen van derde landen de groene lijn over (het jaar daarvoor 491 860).

Volgens gegevens van de Republiek Cyprus staken tijdens de verslagperiode 613 111 Grieks-Cyprioten (voordien 534 879) en 244 929 Grieks-Cypriotische voertuigen (voordien 189 027) over van de door de regering gecontroleerde gebieden naar het noordelijke deel van Cyprus; daarnaast staken 1 138 670 Turks-Cyprioten (voordien 1 055 130) en 413 208 Turks-Cypriotische voertuigen (voordien 382 621) over van het noordelijke deel van Cyprus naar de door de regering gecontroleerde gebieden .

De verordening biedt een stabiel juridisch kader voor het verkeer van Cyprioten, andere EU-burgers en onderdanen van derde landen die de groene lijn passeren via de toegestane doorlaatposten. Het aantal Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten die de groene lijn in 2016 passeerden, is ten opzichte van de voorgaande jaren gestegen.

Verordening (EG) nr. 866/2004 van de Raad inzake een regeling op grond van artikel 2 van Protocol nr. 10 van de Toetredingsakte (hierna de „groenelijnverordening” genoemd) is van kracht sinds 1 mei 2004. In deze verordening worden de voorwaarden vastgesteld waaronder de rechtsvoorschriften van de Europese Unie gelden ten aanzien van het verkeer van goederen, personen en diensten waarbij de lijn wordt overschreden tussen de gebieden van de Republiek Cyprus waarover de regering feitelijk het gezag uitoefent en de gebieden waarover zij niet feitelijk het gezag uitoefent. Om de doeltreffendheid van deze regels te garanderen, is de toepassing ervan uitgebreid tot de scheidslijn tussen deze gebieden en de Eastern Sovereign Base Area (ESBA) van het Verenigd Koninkrijk .

Dertiende verslag over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 866/2004 van de Raad van 29 april 2004 en over de situatie die het gevolg is van de toepassing van deze verordening, voor de periode van 1 januari tot en met 31 december 2016

De Turks-Cypriotische gemeenschap past nog steeds een handelsregeling toe die in principe de beperkingen van de groenelijnverordening „weerspiegelt”. De Turks-Cypriotische belanghebbenden erkennen openlijk dat de bescherming van lokale ondernemingen de voornaamste reden hiervoor is. Deze handelsregeling wordt niet altijd consequent toegepast.

De handel vanuit de door de regering gecontroleerde gebieden naar het noordelijke deel van Cyprus valt niet onder de groenelijnverordening, maar nam volgens cijfers van de Kamer van Koophandel en Industrie van Cyprus licht toe met circa 3,09%, van 1 314 271 EUR in 2015 tot 1 354 947 EUR in 2016. De handel uit door de regering gecontroleerde gebieden naar het noordelijke deel van Cyprus bedraagt derhalve 30,97% van de handel in omgekeerde richting (36,3% in 2015).

Volgens de gegevens van de autoriteiten van de Republiek Cyprus is de totale handelswaarde van de goederen met begeleidende documenten die de groene lijn passeerden, aanzienlijk gestegen, namelijk met 21,06% tot 4 374 968,06 EUR (voordien 3 619 736 EUR). Deze stijging weerspiegelt deels het economische herstel, maar kan grotendeels worden toegeschreven aan de handel in aardappelen.

Volgens de Turks-Cypriotische Kamer van Koophandel bedroeg de totale waarde van de goederen waarvoor begeleidende documenten waren afgegeven 5 017 714 EUR (voordien 3 933 918 EUR). Uit deze cijfers blijkt dat de totale waarde van de goederen waarvoor begeleidende documenten waren afgegeven, aanzienlijk is gestegen ten opzichte van 2015, namelijk met 27,55%. De handel in aardappelen vertegenwoordigt het grootste deel van de totale stijging.

Overeenkomstig artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1480/2004 van de Commissie verstrekken de Turks-Cypriotische Kamer van Koophandel en de autoriteiten van de Republiek Cyprus maandelijks gegevens over de soort, hoeveelheid en waarde van de goederen waarvoor begeleidende documenten zijn afgegeven. Beide rapporteren over goederen die de door de regering gecontroleerde gebieden binnen zijn gekomen via de doorlaatposten Pergamos en Strovilia, die onder het gezag van de Sovereign Base Area vallen.

Verscheidene „niet-officiële doorlaatposten” in of bij het dorp Pergamos, die door lokale inwoners en boeren worden gebruikt, zijn bijzonder moeilijk te controleren. Zoals beschreven in eerdere verslagen blijven deze „niet-officiële doorlaatposten” een punt van zorg en moet er een geschikte oplossing overeenkomstig de vereisten van artikel 5, lid 2, van protocol nr. 3 bij de Toetredingsakte van 2003 worden gevonden . De SBA heeft verklaard dat personeel snel naar de niet-officiële doorlaatposten kan worden gestuurd als dat nodig is.

In het algemeen is de irreguliere migratie vanuit het noordelijke deel van Cyprus via de ESBA licht afgenomen. Vier irreguliere migranten werden in 2016 aangehouden nadat zij illegaal de groene lijn waren overgestoken . 1 296 personen, onder wie 566 Turkse burgers, kregen geen toestemming om de groene lijn te passeren. Andere buitenlanders die via het noordelijke deel van Cyprus arriveerden, kwamen voornamelijk uit de Verenigde Staten, Rusland, Iran en Syrië . Deze personen werden doorverwezen naar de doorlaatpost Agios Dhometios om de vereiste formaliteiten voor toelating tot de Republiek Cyprus te vervullen.

De Turks-Cypriotische gemeenschap informeerde de Commissie opnieuw dat er in het noordelijke deel van Cyprus inspanningen worden verricht om irreguliere migratie tegen te gaan. Volgens de ontvangen informatie werd in 2016 aan 2 482 personen de toegang tot het noordelijke deel van Cyprus ontzegd en werden 616 personen die in het noordelijke deel van Cyprus waren aangehouden, teruggestuurd naar het grondgebied van Turkije, dat zij vóór hun aankomst op het eiland als laatste hadden bezocht.

Volgens deze inschatting waren vrijwel alle migranten die in de door de regering gecontroleerde gebieden werden aangehouden nadat zij irregulier de groene lijn waren overgestoken, in het noordelijke deel van Cyprus aangekomen vanuit Turkije.

De inschatting van CYPOL dat de irreguliere migranten de door de regering gecontroleerde gebieden binnen zijn gekomen door de groene lijn irregulier over te steken, is gebaseerd op dezelfde criteria als in voorgaande jaren, en berust voornamelijk op gegevens die in hun documenten zijn opgenomen, verklaringen van de migranten en ander bewijsmateriaal.

2.3.Onregelmatigheden

Tijdens de verslagperiode werden geen onregelmatigheden gemeld.

2.4.Verkeer van goederen: obstakels en problemen

Er zijn nog steeds belemmeringen voor de handel over de groene lijn en de Commissie en de Turks-Cypriotische ondernemers zijn van oordeel dat deze een oorzaak vormen van het beperkte handelsverkeer.

Zoals in voorgaande verslagen werd gemeld , is de kwestie van Turks-Cypriotische bedrijfsvoertuigen die naar de door de regering gecontroleerde gebieden oversteken, nog niet opgelost en mogen Turks-Cypriotische bedrijfsvoertuigen van meer dan 7,5 ton de groene lijn nog steeds niet oversteken zonder documenten die volledig in overeenstemming met het acquis zijn en door de Republiek Cyprus zijn afgegeven. De autoriteiten van de Republiek Cyprus hebben de Commissie meegedeeld dat zij bepalingen hebben ingesteld die het voor Turks-Cyprioten vergemakkelijken om een keuringsattest en een professioneel rijbewijs te verkrijgen. De Commissie is ervan overtuigd dat het bijzonder gunstig zou zijn voor de handel als deze kwestie zou worden verholpen, aangezien het goederenvervoer erdoor zou worden vergemakkelijkt. Bovendien zou dit het contact tussen de Cypriotische marktdeelnemers ten goede komen, hetgeen het vertrouwen tussen beide gemeenschappen sterk zou bevorderen. Tijdens de verslagperiode hebben zich op dit vlak geen ontwikkelingen voorgedaan.

Zoals in de voorgaande jaren gemeld, verbieden de autoriteiten van de Republiek Cyprus nog steeds de oversteek van verwerkte levensmiddelenproducten, omdat volgens de gezondheidsdiensten het productieproces in het noordelijke deel van Cyprus niet aan de normen beantwoordt. Zoals reeds gemeld, blijft de Commissie van oordeel dat er op grond van de groenelijnverordening geen redenen zijn om controles uit te voeren van bedrijfsruimten in het noordelijke deel van Cyprus om na te gaan of de productie tot stand komt overeenkomstig de voorschriften van de Unie . Hoewel de autoriteiten van de Republiek Cyprus overeenkomstig de groenelijnverordening monsters van de producten mogen nemen voor verdere analyse, mogen zij niet de oversteek van alle verwerkte levensmiddelenproducten weigeren. Wat bedrijfsvoertuigen betreft, hebben zich tijdens de verslagperiode geen ontwikkelingen voorgedaan.

Tijdens de verslagperiode zijn de autoriteiten van de Republiek Cyprus ten aanzien van de handel in materialen die met voedsel in contact komen, dezelfde eisen blijven toepassen als ten aanzien van verwerkte levensmiddelen. De Commissie onderzoekt deze zaak.

Net als in voorgaande jaren blijven Turks-Cypriotische handelaren berichten over handelsbelemmerende moeilijkheden bij de afzet van hun producten aan winkels en bij het adverteren van hun producten en diensten in de door de regering gecontroleerde gebieden. Handelaren blijven melding maken van tegenzin bij Grieks-Cyprioten om Turks-Cypriotische producten te kopen. Voorts werd gemeld dat handelaren van beide gemeenschappen te maken krijgen met talrijke administratieve problemen als zij handel willen drijven met de andere gemeenschap. Marktdeelnemers van beide zijden moeten vrij zijn handelsbetrekkingen aan te gaan op basis van hun bedrijfsbehoeften.

De problemen in verband met de druk die Grieks-Cypriotische producenten uitoefenen op Grieks-Cypriotische handelaren in aardappelen uit het noordelijke deel van Cyprus zijn met de hulp van de autoriteiten van de Republiek Cyprus opgelost.

2.5.Smokkel van goederen

De smokkel van goederen komt nog steeds veelvuldig voor en weerspiegelt het geografische verloop van de groene lijn. In de zones vlakbij de lijn vinden controleoperaties plaats om vooral seizoensgebonden activiteiten, zoals het vervoer van wild en gevogelte of knalvuurwerk (ook via de ESBA) naar de door de regering gecontroleerde gebieden, aan te pakken.

In 2016 verrichtte de Republiek Cyprus 1 852 inbeslagnames (het jaar ervoor 2 689). In 2016 is de door de Republiek Cyprus in beslag genomen hoeveelheid sigaretten gestegen en de hoeveelheid in beslag genomen roltabak gedaald: 257 785 sigaretten en 374 133 gram roltabak (het jaar ervoor 244 457 sigaretten en 399 283 gram roltabak). Naar verluidt ging het bij deze smokkel in de meeste gevallen om kleine hoeveelheden. De smokkel is te wijten aan de prijsverschillen en de hogere belasting op tabaksproducten in de Republiek Cyprus. Bij andere in beslag genomen producten ging het hoofdzakelijk om goederen waarbij de intellectuele-eigendomsrechten zijn geschonden, landbouwproducten en dierlijke en zuivelproducten. Er is één strafzaak in verband met smokkel aangespannen bij de arrondissementsrechtbank. In de meeste gerapporteerde gevallen is een administratieve boete opgelegd.

Het aantal inbeslagnames van smokkelwaar binnen de ESBA is in 2016 verminderd tot 277 (het jaar ervoor 351). Net als in 2015 werden sigaretten en roltabak het vaakst in beslag genomen.

Wat betreft de traditionele bevoorrading van de Turks-Cypriotische bevolking van het dorp Pyla, dat in de bufferzone ligt (artikel 4, lid 10, van de groenelijnverordening), worden de hoeveelheden bouwmateriaal, vis, sigaretten e.d. gecontroleerd en geregistreerd door de autoriteiten van de Sovereign Base Area.

2.6.Facilitering van de handel

De Commissie blijft naar methoden zoeken om de handel over de groene lijn te stimuleren .

In juli 2015 heeft de Commissie een voorstel tot wijziging van de groenelijnverordening vastgesteld. Doel van dat voorstel is te bepalen op welke wijze het controlemechanisme voor goederen met een overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1151/2012 geregistreerde benaming moet worden toegepast in de gebieden van de Republiek Cyprus waarover de regering van de Republiek Cyprus niet feitelijk het gezag uitoefent . Het voorstel was aan het einde van de verslagperiode nog niet goedgekeurd. Het voorstel is gebaseerd op de consensus over een tijdelijke oplossing voor Halloumi/Hellim-kaas, die moet worden toegepast in afwachting van de hereniging van Cyprus en werd bereikt onder leiding van voorzitter Juncker tijdens zijn bezoek aan Cyprus op 16 juli 2015 .

De Turks-Cypriotische Kamer van Koophandel bleef blijk geven van een algemene belangstelling voor de opheffing van het verbod op handel in alle levende dieren en dierlijke producten voor zover deze producten aan de wet- en regelgeving van de EU beantwoorden, met inbegrip van zuivelproducten. De Commissie onderzoekt momenteel het verzoek om de handel in kweekvissen toe te staan. De Republiek Cyprus heeft zich herhaaldelijk bereid verklaard om de mogelijkheid te onderzoeken de lijst uit te breiden van goederen die naar de door de regering gecontroleerde gebieden mogen worden vervoerd.

De Commissie moedigt de marktdeelnemers aan om te profiteren van de ondernemingskansen en is ingenomen met de intensieve inspanningen die de kamers van koophandel hebben geleverd.

In het kader van een door de EU gefinancierd project zijn de Turks-Cypriotische Kamer van Koophandel en de Kamer van Koophandel en Industrie van Cyprus het project „Leading by Example” blijven uitvoeren. Dit programma biedt jonge Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten de mogelijkheid om stage te lopen bij een bedrijf aan de andere kant van de groene lijn. Het project is bedoeld om bij te dragen tot dialoog, vertrouwen, samenwerking en verzoening tussen maatschappelijke organisaties in heel Cyprus, inclusief het bedrijfsleven.