Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in of vertrekken uit havens in de Gemeenschap"

(2001/C 221/24)

De Raad heeft op 26 februari 2001 besloten, overeenkomstig artikel 80, tweede lid van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 mei 2001 goedgekeurd; rapporteur was de heer Kröger.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 382e zitting van 30 en 31 mei 2001 (vergadering van 30 mei) het volgende advies uitgebracht, dat met 50 stemmen vóór, 4 stemmen tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Wanneer een zeeschip een haven van de Gemeenschap aandoet of verlaat, verlangen de autoriteiten talrijke gegevens over o.m. het schip, de bemanning, de lading, passagiers en scheepsvoorraden. Deze gegevens zijn nodig voor de inklaring van de goederen, voor controle op de naleving van de immigratiewetgeving, voor statistische doeleinden en in het algemeen voor een vlotte afhandeling van de meldingsformaliteiten. Voorts kunnen de havenautoriteiten op basis van deze gegevens de nodige veiligheidsvoorzieningen treffen.

1.2. Hoewel in de meeste havens in feite dezelfde gegevens moeten worden verstrekt, zijn hiervoor verschillende formulieren in omloop. Daarenboven vragen niet alle havens dezelfde gegevens op.

1.3. Het gebruik van verschillende formulieren voor het verstrekken van inhoudelijk identieke gegevens is voor scheepvaartbedrijven tijdrovend en duur en maakt de administratieve formaliteiten niet alleen in het zeevervoer, maar ook in de korte vaart binnen Europa nodeloos ingewikkeld. Daarom is het zaak het zeevervoer efficiënter te maken door deze formaliteiten te vereenvoudigen zonder evenwel aan de inhoud van de gegevens die de nationale autoriteiten nodig hebben, te morrelen.

2. Het voorstel van de Commissie

2.1. In haar voorstel voor een richtlijn betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in of vertrekken uit havens in de Gemeenschap stelt de Commissie voor, de voor de meldingsformaliteiten vereiste gegevens en formulieren te standaardiseren. De Commissie heeft zich laten inspireren door het Verdrag van de Internationale Maritieme Organisatie (International Maritime Organization - IMO) ter vergemakkelijking van het verkeer ter zee; dit verdrag - ook wel IMO FAL-verdrag genoemd - is op 9 april 1965 ondertekend en in 1967 in werking getreden. Het is intussen meermaals gewijzigd. In het kader van dit verdrag werden zes standaardformulieren opgesteld: een algemene verklaring met gegevens over het schip die bij aankomst in en vertrek uit een haven moeten worden verstrekt, een verklaring over de lading, een scheepsgoederenlijst, een verklaring over de bezittingen van de bemanning, een bemanningslijst en een passagierslijst. In het voorstel worden de lidstaten ertoe aangezet hun wetgeving zodanig aan te passen dat voor het verstrekken van de hierboven bedoelde gegevens de standaardformulieren van het IMO FAL-verdrag mogen worden gebruikt en moeten worden aanvaard. In bijlage I van het voorstel wordt de inhoud van elke verklaring gedetailleerd uit de doeken gedaan.

2.2. In de volgende twee gevallen is het gebruik van de standaardformulieren niet verplicht:

2.2.1. Voor het verstrekken van informatie over de lading hoeft het desbetreffende IMO FAL-formulier ("verklaring over de lading") niet te worden gebruikt; deze gegevens - die voor commerciële en administratieve doeleinden worden gebruikt - staan immers door de bank genomen in het ladingsmanifest vermeld.

2.2.2. Enkel vrachtschepen die passagiers aan boord hebben moeten voor het voorleggen van de passagierslijst gebruik maken van het dienovereenkomstige IMO FAL-formulier. Voor het vervoer van passagiers op passagiersschepen volstaat dit formulier echter niet. Krachtens Richtlijn 98/41/EG van de Raad inzake de registratie van de opvarenden van passagiersschepen die vanuit of naar havens in de lidstaten van de Gemeenschap varen (18 juni 1998), moeten over deze categorie passagiers(1) namelijk meer gegevens worden verstrekt dan in het IMO FAL-formulier worden gevraagd. In alle overige gevallen zou het gebruik van de IMO-standaardformulieren verplicht moeten worden gesteld.

2.3. Krachtens het voorstel dienen de standaardformulieren te worden gebruikt voor alle schepen die een haven van de Gemeenschap binnenlopen of verlaten, ongeacht de vlaggestaat en ongeacht de vraag of ze in het intra-Europees dan wel het internationaal zeevervoer actief zijn.

2.4. Bij elektronische transmissie van de gegevens moet de eindgebruiker op zijn scherm en bij het printen een formulier krijgen dat identiek is aan het model.

2.5. De lidstaten worden er krachtens de richtlijn niet toe verplicht het IMO-verdrag te ratificeren. Het staat hun dan ook vrij om over onderwerpen die niet in de IMO-standaardformulieren zijn opgenomen, gegevens op te vragen.

3. Opmerkingen

3.1. Het voorstel van de Commissie om gestandaardiseerde formulieren te gebruiken voor het verstrekken van door de lidstaten vereiste gegevens over zeeschepen die een haven van de Gemeenschap aandoen of verlaten, kan op de instemming van het Economisch en Sociaal Comité rekenen. Dit zal leiden tot een vereenvoudiging van een belangrijk onderdeel van de scheepsafhandeling.

3.2. Dankzij dit voorstel worden de administratieve formaliteiten gestroomlijnd. Dit komt vooral de Europese korte vaart ten goede. Deze schepen doen geregeld meerdere Europese havens aan waar steeds dezelfde informatie moet worden voorgelegd. Voor het vervoer over land - de sector waarmee de korte vaart moet concurreren - geldt deze meldingsplicht niet. In die zin wordt de harmonisering van de mededingingspositie van de verschillende vervoersmodi door dit voorstel bevorderd. Daarenboven zal de bemanning minder tijd aan administratief werk moeten besteden.

3.3. In vorige adviezen heeft het Comité meermaals benadrukt dat de Europese korte vaart in belangrijke mate kan bijdragen tot het opvangen van de groeiende verkeersdrukte op de interne markt. Na de toetreding van de Oost-Europese landen zal het belang van de korte vaart in dit verband nog toenemen. In het Forum van Europese maritieme bedrijfstakken waar Commissie, lidstaten, zeevervoersbedrijven, verladers, havens, verleners van logistieke diensten en vakbonden vertegenwoordigd zijn, is er herhaaldelijk op aangedrongen de bureaucratische rompslomp in de Europese korte vaart te verminderen om het gebruik van deze vervoersmodus voor de verladers aantrekkelijker te maken. In de resolutie van 14 februari 2000(2) betreffende de bevordering van de korte vaart dringt de Raad er uitdrukkelijk bij de Commissie op aan om voorstellen betreffende het uniforme gebruik van de IMO FAL-formulieren in de Gemeenschap voor te leggen. Aangezien met onderhavig voorstel aan dit verzoek is voldaan, kan het op de instemming van Comité rekenen. Het Comité roept de lidstaten op om deze politieke doelstelling te respecteren en hun eigen specifieke wensen inzake informatieverstrekking voorlopig in beraad te houden.

3.4. Het Comité stelt met tevredenheid vast dat de Commissie de voorkeur heeft gegeven aan de op internationaal niveau opgestelde IMO-formulieren boven een eigen Europese variant. Hiermee vertolkt zij ook de mening van het Comité; het Comité heeft er immers meermaals op gewezen dat een mondiaal actieve bedrijfstak als de zeescheepvaart enkel efficiënt kan werken als er uniforme internationale regels zijn.

3.5. In een internationaal georiënteerde sector als deze zouden schepen en rederijen de mogelijkheid moeten krijgen de gegevens eventueel niet in de taal van de havenstaat, maar in het Engels te verstrekken. Aangezien alle schepen die een Europese haven aandoen, ongeacht hun vlaggenstaat of vaargebied, terecht onder het toepassingsgebied van het Commissievoorstel vallen, lijkt het logisch dat de gegevens ook in het Engels aan deze haven mogen worden verstrekt. De communicatie in de zeescheepvaart verloopt nu eenmaal in het Engels.

3.6. Het is volgens het Comité van groot belang dat de administratieve procedures in het communautaire zeevervoer gestroomlijnd en vereenvoudigd worden. Het IMO FAL-verdrag is intussen door 81 landen geratificeerd. 52 van hen hebben bij verschillende bepalingen een voorbehoud aangetekend, met als gevolg dat maar een deel van de internationaal goedgekeurde procedurele vereenvoudigingen in nationale wetgeving is omgezet. Het Comité doet dan ook een oproep tot Commissie en lidstaten om gezamenlijk te bekijken welke regels verder geharmoniseerd kunnen worden om de administratieve procedures voor schepen die een communautaire haven aandoen, te vereenvoudigen. Ter illustratie verwijst het Comité naar de aanbeveling van het IMO FAL-verdrag waarin wordt gesuggereerd voor elke haven één centrale instantie aan te wijzen. Alle gegevens - ongeacht of die voor douane-, gezondheids- of immigratiediensten bestemd zijn - moeten naar deze instantie worden verstuurd. Toepassing van de volgende twee aanbevelingen zouden ook tot een verdere vereenvoudiging van de administratieve formaliteiten leiden: Als vooraf wordt nagegaan welke douanevoorschriften van toepassing zijn, neemt de daaropvolgende inklaringsprocedure minder tijd in beslag, en het verzamelen van statistische gegevens mag een efficiënte en snelle afhandeling niet in de weg staan. Tegen deze achtergrond zou de Commissie er goed aan doen het onderhavige voorstel in de toekomst in aanvullende richtlijnen verder uit te werken.

Brussel, 30 mei 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB L 188 van 2.7.1998, blz. 35.

(2) PB C 56 van 29.2.2000.