à -à 
-ir # COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 18.06.1997 
COM(97) 233 def. 
97/0178 (CNS) 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
over de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde 
Staten van Amerika betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale 
courtoisie bij de handhaving van hun mededingingsrecht 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE 
inzake de sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering 
van de Verenigde Staten van Amerika betreffende de toepassing van de beginselen van 
positieve internationale courtoisie bij de handhaving van hun mededingingswetgeving 
(ingediend door de Commissie) 

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
over de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde 
Staten van Amerika betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale 
courtoisie bij de handhaving van hun mededingingsrecht 
I. Inleiding 
Heden ten dage zijn vele ondernemingen wereldwijd actief of gaan zij strategische allianties 
met een internationale partner aan om hun aanwezigheid op buitenlandse markten te 
verstevigen. De economische gevolgen van concentraties, concurrentiebeperkende praktijken 
of misbruik van machtspositie zij i vaak voelbaar in andere landen dan die waar de betrokken 
ondernemingen gevestigd zijn. 
Extraterritoriale toepassing van de mededingingsregels 
Eén r- -^gelijkheid voor de mededingingsautoriteiten om op te treden tegen 
concurrentiebeperkende praktijken met een internationale dimensie, is het doen gelden van 
xtraterritoriale bevoegdheid. Vele overheden, waaronder de Europese Gemeenschap, trachten 
hun mededingingsregels onder bepaalde omstandigheden toe te passen op gedrag dat in een 
ander land plaatsvindt en dat schadelijk voor hun markten kan zijn. 
De Verenigde Staten hebben hun extraterritoriale bevoegdheid in grotere mate uitgebreid dan 
enig ander land. De VS eisen met name de bevoegdheid op om hun mededingingsrecht toe te 
passen op gedrag dat buiten hun grondgebied plaatsvindt, teneinde de problemen inzake 
toegang tot de markt te verhelpen die de Amerikaanse uitvoer ondervindt, onverschillig of het 
betrokken gedrag al dan niet Amerikaanse consumenten schaadt. Deze 
bevoegdheidsuitbreiding veroorzaakt politieke frictie in de bilaterale relaties tussen de EG en 
de VS, wanneer ze betrekking heeft op gedrag dat in de Europese Gemeenschap plaatsvindt. 
Niet alleen veroorzaakt de extraterritoriale toepassing van wetgeving politieke frictie, er 
ontstaan ook praktische problemen door een gebrek aan personele bevoegdheid en de 
moeilijkheid om in het buitenland bewijs te verkrijgen. 
Internationale samenwerking 
De extraterritoriale toepassing van wetgeving is niet het enige middel waarover de 
mededingingsautoriteiten beschikken om ervoor te zorgen dat een einde wordt gemaakt aan 
concurrentieverstorend gedrag dat buiten hun grondgebied plaatsvindt. Het wordt hoe langer 
hoe duidelijker dat de mededingingsautoriteiten met elkaar moeten samenwerken, willen zij 
het concurrentieverstorende gedrag van ondernemingen die op de wereldmarkt actief zijn, 
daadwerkelijk en doeltreffend kunnen beheersen. Samenwerking tussen de instanties die met 
de handhaving van het mededingingsrecht belast zijn, kan er ook toe bijdragen dat ten aanzien 
van ondernemingen geen tegenstrijdige beslissingen worden genomen. 
De Commissie en de Regering van de Verenigde Staten van Amerika hebben dit erkend met 
de sluiting op 23 september 1991 van een Overeenkomst betreffende de toepassing van hun 
mededingingsrecht (hierna "de Overeenkomst van 1991" te noemen)1. De Overeenkomst 
van 1991 vergemakkelijkt de samenwerking tussen de mededingingsautoriteiten van de 
Partijen en de coördinatie van hun handhavend optreden. Daarnaast verplicht de 
Overeenkomst van 1991 elke Partij om in alle stadia van haar handhavend optreden rekening 
te houden met gewichtige belangen van de andere Partij ("traditionele" of "negatieve" 
internationale courtoisie). 
Positieve internationale courtoisie 
De Overeenkomst van 1991 introduceert het concept "positieve internationale courtoisie" in 
de relaties tussen de EG en de VS. Artikel V bepaalt dat een Partij die wordt geschaad door 
concurrentieverstorend gedrag dat op het grondgebied van de andere Partij plaatsvindt, deze 
laatste Partij kan verzoeken tot handhavend optreden over te gaan. 
Het is uit het oogpunt van de Europese Gemeenschap duidelijk verkieselijk dat de Verenigde 
Staten zich bij het bezien van concurrentieverstorend gedrag dat in de Europese Gemeenschap 
plaatsvindt, op het beginsel van de positieve internationale courtoisie beroepen, in plaats van 
te trachten het Amerikaanse mededingingsrecht toe te passen. Door middel van de positieve 
internationale courtoisie kan de Commissie desgewenst de controle behouden over de 
handhavingsprocedures die met betrekking tot dergelijk gedrag worden ingesteld. De 
positieve internationale courtoisie heeft ook voordelen voor de ondernemingen, omdat ze 
helpt het aantal gevallen te verminderen die door meer dan één mededingingsautoriteit 
worden onderzocht, waardoor het minder zal kunnen gebeuren dat verschillende 
mededingingsautoriteiten tegenstrijdige beslissingen nemen, en het naleven van de 
uiteindelijk genomen beslissing minder kosten met zich zal brengen. 
Bovendien kan het ook voor de Europese Gemeenschap voordelig zijn dat zij de Amerikaanse 
mededingingsautoriteiten kan verzoeken een onderzoek in te stellen naar, en een einde te 
maken aan, concurrentieverstorende activiteiten die buiten het grondgebied van de Verenigde 
Staten plaatsvinden maar de belangen van de Europese Gemeenschap schaden. Dankzij de 
positieve internationale courtoisie kunnen bepaalde problemen uit de weg worden geruimd die 
zich bij het laten gelden van extraterritoriale bevoegdheid voordoen, zoals de moeilijkheid om 
in het buitenland bewijs te verkrijgen. 
II. De Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de 
Verenigde Staten betreffende de toepassing van de beginselen van positieve 
internationale courtoisie bij de handhaving van hun mededingingsrecht 
Vooraleer de Europese Commissie nauwer met de VS kan gaan samenwerken, moet het 
vraagstuk worden aangepakt van het opeisen door de VS van brede bevoegdheid bij de 
toepassing van haar antitrustwetgeving. De positieve internationale courtoisie vormt een 
middel om op te treden tegen concurrentieverstorend gedrag dat buiten het grondgebied van 
een land plaatsvindt, zonder dat extraterritoriale bevoegdheid behoeft te worden uitgeoefend. 
Na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie werden deze Overeenkomst en de interpretatieve 
briefwisseling van 31 mei en 31 juli 1995 naderhand namens de Europese Gemeenschap en de Europese 
Gemeenschap voor Kolen en Staal goedgekeurd bij een gezamenlijk besluit van de Raad en de Commissie van 
10 april 1995 (PB nr. L 95 van 27.4.1995, blz. 45 tot 50). 
3 
De positieve internationale courtoisie stelt ook het land op het grondgebied waarvan 
concurrentieverstorend gedrag plaatsvindt, in staat desgewenst de controle te behouden over 
handhavend optreden waartoe met betrekking tot dat gedrag wordt overgegaan. 
Bijgevolg gaf de Raad op 25 oktober 1996 de Commissie de opdracht om onderhandelingen 
met de Verenigde Staten te beginnen, teneinde te trachten overeenstemming te bereiken over 
een versteviging van de bepalingen inzake positieve internationale courtoisie in de 
Overeenkomst van 1991. 
De Commissie heeft met de Amerikaanse autoriteiten overeenstemming bereikt over een 
ontwerp-Overeenkomst^. De ontwerp-Overeenkomst is van toepassing, wanneer bepaalde 
concurrentieverstorende activiteiten op het gehele grondgebied of een wezenlijk deel van het 
grondgebied van een Partij plaatsvinden maar tegelijk ook de belangen van de andere Partij 
schaden. In zo'n geval kan deze laatste Partij de Partij op het grondgebied waarvan het gedrag 
voornamelijk plaatsvindt, verzoeken om overeenkomstig haar eigen mededingingsregels tot 
handhavend optreden over te gaan. 
De ontwerp-Overeenkomst betekent een belangrijke stap voorwaarts ten opzichte van 
artikel V van de Overeenkomst van 1991, omdat ze niet alleen richtsnoeren geeft over hoe 
verzoeken op grond van de positieve internationale courtoisie moeten worden behandeld, 
maar ook een vermoeden instelt dat onder bepaalde omstandigheden een Partij normaal haar 
eigen handhavend optreden zal uitstellen of opschorten. 
Het vermoeden van uitstel of opschorting ontstaat, wanneer de betrokken 
concurrentieverstorende activiteiten geen directe, belangrijke en redelijkerwijs voorzienbare 
gevolgen voor de consumenten op het grondgebied van de verzoekende Partij hebben of 
wanneer de concurrentieverstorende activiteiten voornamelijk plaatsvinden, en voornamelijk 
gericht zijn, op het grondgebied van de andere Partij. Het vermoeden ontstaat m.a.w., wanneer 
de verzoekende Partij probeert haar exporthandel te beschermen of wanneer het zwaartepunt 
van de concurrentieverstorende activiteiten op het grondgebied van de andere Partij ligt. 
Er moet ook aan een aantal andere voorwaarden zijn voldaan vooraleer het vermoeden van 
uitstel of opschorting ontstaat; zo moet de aangezochte Partij bereid zijn de zaak te 
onderzoeken, de verzoekende Partij van alle ontwikkelingen op de hoogte te houden en met de 
opmerkingen en bezwaren van deze laatste rekening te houden alvorens het onderzoek af te 
sluiten. De aangezochte Partij kan slechts optreden op grond van haar eigen 
mededingingsregels en voorzover het betrokken gedrag onder toepassing van die regels valt. 
De aangezochte Partij moet weliswaar met een aantal voorwaarden instemmen vooraleer het 
vermoeden van uitstel of opschorting ontstaat, maar zij is niet verplicht dit te doen. Er bestaat 
bijgevolg geen gevaar dat de aangezochte Partij gedwongen zou zijn een zaak te onderzoeken, 
wanneer dit niet in haar belang zou zijn. Het zal echter vaak wél in het belang van de 
aangezochte Partij zijn een einde te maken aan concurrentieverstorend gedrag dat op haar 
grondgebied plaatsvindt, en het kan een zeer goede zaak zijn dat dergelijk gedrag onder haar 
aandacht wordt gebracht. 
Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde Staten van Amerika 
betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale courtoisie bij de handhaving van hun 
mededingingsrecht. 
4 
In de ontwerp-Overeenkomst wordt erkend dat het onder bepaalde omstandigheden 
aangewezen kan zijn dat beide Partijen parallelle onderzoeken instellen, bijvoorbeeld wanneer 
het openbaar belang vereist dat bijzonder ernstig concurrentieverstorend gedrag in beide 
rechtsgebieden wordt bestraft. Deze erkenning dat parallelle onderzoeken aangewezen kunnen 
zijn, geldt slechts wanneer beide markten worden geschaad en niet wanneer één Partij 
probeert haar exporthandel te beschermen. 
Concentraties vallen niet binnen de werkingssfeer van de ontwerp-Overeenkomst; dit heeft te 
maken met de regelgeving inzake concentraties in de VS en de EG, volgens welke een uitstel 
of opschorting zoals in de ontwerp-Overeenkomst voorzien niet mogelijk zou zijn, omdat 
binnen strikte termijnen een eindbeslissing moet worden genomen. 
Voor een gedetailleerde beschrijving van de bepalingen van de ontwerp-Overeenkomst wordt 
verwezen naar het als bijlage 1 bij deze mededeling gevoegde toelichting. 
III. Rechtsgrondslag 
Omdat de ontwerp-Overeenkomst verband houdt met de mededingingsregels van het 
EG-Verdrag, is de rechtsgrondslag waarop de Raad zich moet baseren om de Overeenkomst te 
sluiten, artikel 87 juncto artikel 228, lid 3, eerste alinea, van het EG-Verdrag. Het Europees 
Parlement moet worden geraadpleegd vooraleer de Raad de Overeenkomst kan sluiten. In 
zoverre de Overeenkomst, van toepassing is op EGKS-producten, zijn de artikelen 65 en 66 
van het EGKS-Verdrag de rechtsgrondslag waarop de Commissie zich moet baseren om de 
Overeenkomst te sluiten. 
Anders dan bij de Overeenkomst van 1991 is artikel 235 van het EG-Verdrag niet van 
toepassing, omdat zaken die onder de concentratieverordening vallen, niet tot de 
werkingssfeer van de ontwerp-Overeenkomst behoren. 
IV. Conclusie 
De Commissie is ervan overtuigd dat de ontwerp-Overeenkomst een belangrijke ontwikkeling 
in de relaties met de VS vormt en dat hierin een politieke verbintenis van de VS tot uiting 
komt om met de Commissie samen te werken in plaats van hun antitrustwetgeving op 
extraterritoriale grondslag in de EU toe te passen. 
Wanneer de Overeenkomst wordt gesloten, zal hiermee formeel de politieke verbintenis 
worden geïnstitutionaliseerd dat de VS zich er normaal van zullen weerhouden op te treden 
tegen concurrentieverstorend gedrag dat geen gevolgen heeft voor de consumenten in de VS 
of dat voornamelijk plaatsvindt in, en voornamelijk gericht is op, de Europese Gemeenschap, 
mits de Commissie bereid is de zaak te behandelen. 
Gelet op de hierboven beschreven voordelen van de positieve internationale courtoisie en op 
het feit dat hieraan nog kracht wordt bijgezet door de belangrijke vermoedens die de 
ontwerp-Overeenkomst in het leven roept, stelt de Commissie voor dat de Raad tezamen met 
de Commissie een besluit houdende sluiting van de als bijlage bij deze mededeling gevoegde 
Overeenkomst vaststelt. Te dien einde is een voorstel voor een gezamenlijk besluit van de 
Raad en van de Commissie houdende sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese 
Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde Staten betreffende de toepassing van de 
beginselen van positieve internationale courtoisie bij de handhaving van hun 
mededingingsrecht als bijlage 2 bij deze mededeling gevoegd. 
Bijlage 1 
TOELICHTING 
De Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de 
Verenigde Staten van Amerika betreffende de toepassing van de beginselen van positieve 
internationale courtoisie bii de handhaving van hun mededingingsrecht 
Beschrijving van de Overeenkomst 
Doelstelling 
De voornaamste doelstelling van de ontwerp-Overeenkomst bestaat erin de toepassing van de 
beginselen van positieve internationale courtoisie aan te moedigen en te bepalen onder welke 
omstandigheden een beroep op de positieve internationale courtoisie moet worden gedaan en 
hoe verzoeken op grond van de positieve internationale courtoisie moeten worden behandeld. 
Artikel I - Toepassingsgebied en doel 
Artikel I, lid 1, van de ontwerp-Overeenkomst bepaalt onder welke omstandigheden de 
Overeenkomst van toepassing zal zijn. Dit zal het geval zijn, wanneer op het gehele 
grondgebied of een wezenlijk deel van het grondgebied van een Partij concurrentieverstorende 
activiteiten plaatsvinden die de belangen van de andere Partij schaden. De betrokken 
activiteiten moeten ontoelaatbaar zijn op grond van het mededingingsrecht van de Partij op 
het grondgebied waarvan ze plaatsvinden. 
Artikel I, lid 2, bepaalt dat het doel van de ontwerp-Overeenkomst erin bestaat 
belemmeringen voor de handels- en investeringsstromen weg te nemen en door middel van 
samenwerking een zo werkzaam en doeltreffend mogelijke methode voor de handhaving van 
het mededingingsrecht tot stand te brengen. 
Artikel II - Definities 
De definities in artikel II zijn dezelfde als in de Overeenkomst van 1991, met de belangrijke 
uitzondering van de definitie van mededingingsrecht. Hier werden zowel aan de zijde van de 
EG als aan die van de VS concentraties uitdrukkelijk uitgesloten; dit heeft te maken met de 
regelgeving inzake concentraties in de VS en de EG, volgens welke een uitstel of opschorting 
zoals in de ontwerp-Overeenkomst voorzien niet mogelijk zou zijn, omdat binnen strikte 
termijnen een eindbeslissing moet worden genomen. Evenals in de Overeenkomst van 1991 
moest ook hier met het oog op de eventuele vaststelling van verdere wettelijke of 
bestuursrechtelijke bepalingen in de toekomst in de mogelijkheid worden voorzien de 
definitie van mededingingsrecht uit te breiden. Omdat voor elke uitbreiding van de definitie 
van mededingingsrecht de schriftelijke toestemming van beide Partijen vereist is, bestaat er 
geen gevaar dat de definitie ruimer wordt dan aanvankelijk beoogd. 
Er staan ook drie nieuwe definities in dit artikel: "schadelijke gevolgen" en "geschaad"; 
"verzoekende Partij"; en "aangezochte Partij". 
Artikel III - Positieve internckwnale courtoisie 
In artikel lil wordt de inhoud van het beginsel van positieve internationale courtoisie bepaald. 
Het artikel bepaalt dat, wanneer een Partij van mening is dat concurrentieverstorende 
activiteiten die op het grondgebied van de andere Partij plaatsvinden haar belangen schaden, 
zij de mededingingsautoriteiten van de andere Partij kan verzoeken tot passend handhavend 
optreden over te gaan. Deze mogelijkheid bestaat zelfs, wanneer eerstgenoemde Partij reeds 
zelf tot handhavend optreden is overgegaan of overweegt zulks te doen. 
Artikel IV - Uitstel of opschorting van handhavend optreden 
Artikel IV, lid 1, bepaalt dat de Partijen kunnen overeenkomen dat de verzoekende Partij een 
handhavend optreden zal uitstellen of opschorten, terwijl de aangezochte Partij een onderzoek 
voert. 
Artikel IV, lid 2, bepaalt in bijzonderheden aan welke voorwaarden moet zijn voldaan opdat 
een vermoeden zou ontstaan dat de verzoekende Partij haar handhavend optreden zal uitstellen 
of opschorten. 
ArtikelIV, lid2, ondera) i), is opmerkelijk, omdat het een vermoeden van uitstel of 
opschorting van handhavend optreden instelt voor het geval dat de concurrentieverstorende 
activiteiten geen gevolgen voor de consumenten op het grondgebied van de verzoekende 
Partij hebben. Dit betekent dat het vermoeden van uitstel of opschorting zal gelden, wanneer 
het concurrentieverstorende gedrag enkel de uitvoer raakt. 
Er bestaat volgens artikel IV, lid 2, onder a) ii), ook een vermoeden van uitstel of opschorting, 
wanneer het zwaartepunt van de concurrentieverstorende activiteiten op het grondgebied van 
de andere Partij ligt. Het zwaartepunt van zulke activiteiten ligt volgens de omschrijving in de 
ontwerp-Overeenkomst op het grondgebied waar die activiteiten "voornamelijk plaatsvinden" 
en waarop ze "voornamelijk zijn gericht". 
Artikel IV, lid 2, onder b), bepaalt dat het vermoeden van uitstel of opschorting slechts geldt, 
wanneer het waarschijnlijk is dat de schadelijke gevolgen voor de verzoekende Partij op 
passende wijze grondig zullen worden onderzocht en zullen worden verholpen door de 
aangezochte Partij. De Partijen erkennen dat het onder bepaalde omstandigheden aangewezen 
kan zijn dat beide Partijen parallelle onderzoeken instellen. Dit kan het geval zijn, wanneer 
vanwege het bijzonder ernstige karakter van de concurrentieverstorende activiteiten het 
openbaar belang vereist dat ze in beide rechtsgebieden worden bestraft. Deze erkenning dat 
parallelle onderzoeken aangewezen kunnen zijn, geldt slechts wanneer de markten van beide 
Partijen worden geschaad. 
In artikel IV, lid 2, onder c), wordt een aantal vereisten opgesomd waarmee de aangezochte 
Partij moet instemmen vooraleer het vermoeden van uitstel of opschorting ontstaat. Het is 
noodzakelijk deze verbintenissen vast te leggen, wil de verzoekende Partij voldoende 
vertrouwen hebben om tot uitstel of opschorting over te gaan. De aangezochte Partij moet 
ermee instemmen zich naar best vermogen in te spannen en voldoende middelen in te zetten 
om een onderzoek te voeren, en de verzoekende Partij van de stand van haar handhavend 
optreden en van haar intenties op de hoogte te houden. De aangezochte Partij moet ermee 
instemmen haar onderzoek te voltooien binnen zes maanden na het uitstel of de opschorting of 
binnen een andere door de mededingingsautoriteiten overeengekomen termijn. De 
aangezochte Partij moet er ook mee instemmen rekening te houden met het standpunt van de 
verzoekende Partij alvorens het onderzoek af te sluiten, en gevolg te geven aan elk redelijk 
verzoek van de verzoekende Partij. 
Wanneer aan de verzoekende Partij vertrouwelijke informatie behoort te worden verstrekt om 
haar op de hoogte te houden van wat wordt ondernomen, moet degene van wie de informatie 
afkomstig is, hiervoor toestemming geven. Het Gemeenschapsrecht voorziet in een strikte 
bescherming van alle vertrouwelijke informatie die aan de Commissie wordt verstrekt, en de 
verkregen toestemming moet van dien aard zijn dat ze de Commissie ontheft van haar 
geheimhoudingsplicht zoals die voortvloeit uit de algemene beginselen van het 
Gemeenschapsrecht, de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie en artikel 20, lid 2, 
van Verordening nr. 17. Zoals de overige bepalingen van de ontwerp-Overeenkomst moet dit 
artikel worden gelezen in samenhang met artikel VII, dat bepaalt dat de vigerende wetgeving 
ongewijzigd blijft. 
Wanneer, hoewel aan de voorwaarden van artikel IV, lid 2, is voldaan, de verzoekende Partij 
beslist haar handhavend optreden niet uit te stellen of op te schorten, moet zij de aangezochte 
Partij van de redenen hiervoor in kennis stellen. Deze motiveringsplicht zal ervoor zorgen dat 
dergelijke gevallen van nabij worden gevolgd en worden toegelicht. 
Artikel IV, lid 3, bepaalt eenvoudigweg dat de verzoekende Partij kan beslissen haar 
handhavend optreden uit te stellen of op te schorten, ook al is niet aan sommige voorwaarden 
van artikel IV, lid 2, voldaan. 
In artikel IV, lid4,wordt erkend dat, wanneer een Partij haar handhavend optreden heeft 
uitgesteld of opgeschort, zij later een zodanig optreden mag aanvangen of hervatten. In zo'n 
geval moet die Partij de andere Partij van de redenen hiervoor en van haar intenties in kennis 
stellen. Deze motiveringsplicht zal ervoor zorgen dat toezicht op dergelijke gevallen kan 
worden uitgeoefend en dat inzicht kan worden verkregen in de vraag waarom de 
samenwerking niet aan de verwachtingen van de verzoekende Partij heeft beantwoord. 
Wanneer beide Partijen tot handhavend optreden overgaan, moeten zij in voorkomend geval 
op grond van de Overeenkomst van 1991 samenwerken. 
Artikel V- Vertrouwelijkheid en gebruik van informatie 
Artikel V van de ontwerp-Overeenkomst maakt duidelijk dat krachtens de Overeenkomst 
verstrekte informatie uitsluitend mag worden gebruikt met het oog op toepassing van de 
Overeenkomst, tenzij de mededingingsautoriteit die de informatie heeft verstrekt, in een ander 
gebruik heeft toegestemd. Een bijkomende waarborg voor degenen die toestemming hebben 
gegeven voor het bekendmaken van bepaalde vertrouwelijke informatie aan anderen, is dat die 
informatie niet voor enig ander doel mag worden gebruikt, tenzij de mededingingsautoriteit en 
degene van wie de informatie afkomstig is, hierin hebben toegestemd. 
De vertrouwelijkheid van alle krachtens de ontwerp-Overeenkomst verstrekte informatie 
wordt beschermd door artikel VIII van de Overeenkomst van 1991 en de briefwisseling van 
31 mei en 31 juli 19953. 
Artikel VI - Verhouding tot de Overeenkomst van 1991 
Artikel VI brengt een nauw verband tussen de ontwerp-Overeenkomst en de Overeenkomst 
van 1991 tot stand en maakt duidelijk dat de ontwerp-Overeenkomst een aanvulling op de 
Overeenkomst van 1991 vormt, in die zin dat hierin het concept van de positieve 
internationale courtoisie nader wordt uitgewerkt. De ontwerp-Overeenkomst moet in 
overeenstemming met de Overeenkomst van 1991 worden uitgelegd. 
Artikel VII - Vigerende wetgeving 
Artikel VII bepaalt dat de Overeenkomst de vigerende wetgeving van de VS en de EG 
onveranderd laat en dat de Overeenkomst in overeenstemming met die vigerende wetgeving 
moet worden uitgelegd. Het is belangrijk erop te wijzen dat de Overeenkomst de 
mededingingsautoriteiten van de Partijen niet het recht geeft enige handeling te verrichten 
waartoe zij niet reeds bevoegd zijn. 
Artikel VIII - Inwerkingtreding en beëindiging 
Artikel VIII bepaalt dat de Overeenkomst bij haar ondertekening in werking treedt. De 
Overeenkomst kan door elke Partij worden beëindigd met een opzegging van 60 dagen. 
Zie voetnoot 1. 
Bijlage 2 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE 
inzake sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en 
de Regering van de Verenigde Staten van Amerika betreffende de toepassing 
van de beginselen van positieve internationale courtoisie bij de handhaving 
van hun mededingingswetgeving 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 87, in samenhang met artikel 228, lid 3, eerste alinea, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, 
inzonderheid op de artikelen 65 en 66, 
Gezien het voorstel van de Commissie4, 
Gezien het advies van het Europees Parlement5, 
Overwegende dat de Overeenkomst van 23 september 1991 tussen de Europese 
Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde Staten van Amerika betreffende de 
toepassing van hun mededingingsregels en de uitgewisselde interpretatieve brieven van 
31 mei en 31 juli 1995 betreffende die Overeenkomst, hierna tezamen "de Overeenkomst 
van 1991" genoemd, die bij het Besluit 94/145/EG, EGKS van de Raad en de Commissie6 zijn 
gevoegd, hebben bijgedragen tot coördinatie, samenwerking en voorkoming van geschillen bij 
de handhaving van de mededingingswetgeving; 
Overwegende dat in artikel V van de Overeenkomst van 1991, gemeenlijk het artikel inzake 
"positieve internationale courtoisie" genoemd, in samenwerking is voorzien met betrekking 
tot concurrentieverstorende activiteiten die op het grondgebied van een Partij geschieden en 
de belangen van de andere Partij schaden; 
Overwegende dat nadere uitwerking van de beginselen van positieve internationale courtoisie 
en tenuitvoerlegging van deze beginselen de werkzaamheid van de Overeenkomst van 1991 
ten aanzien van dergelijk gedrag zouden verbeteren; 
4 PB nr. C ... 
5 PB nr. C ... 
6 PB nr. L 95 van 27.4.1995, blz. 45; rectificatie in PB nr. L 131 van 15.6.1995, blz. 38. 
10 
Overwegende dat de Commissie te dien einde met de Regering van de Verenigde Staten van 
Amerika onderhandelingen heeft gevoerd en overeenstemming heeft bereikt over een 
Overeenkomst betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale 
courtoisie bij de handhaving van de mededingingswetgeving van de Europese 
Gemeenschappen en van de Verenigde Staten van Amerika; 
Overwegende dat de Overeenkomst dient te worden goedgekeurd, 
BESLUITEN: 
Artikel 1 
De Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Regering van de Verenigde 
Staten betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale courtoisie bij 
de handhaving van hun mededingingswetgeving wordt namens de Europese Gemeenschap en 
de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal goedgekeurd. 
De tekst van de Overeenkomst, gesteld in de Spaanse, de Deense, de Duitse, de Griekse, de 
Engelse, de Franse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese, de Finse en de Zweedse taal, 
is aan dit besluit gehecht. 
Artikel 2 
De Voorzitter van de Raad is gemachtigd de perso(o)n(en) aan te wijzen die bevoegd is (zijn) 
de Overeenkomst namens de Europese Gemeenschap te ondertekenen. 
De Voorzitter van de Commissie is gemachtigd de perso(o)n(en) aan te wijzen die bevoegd is 
(zijn) de Overeenkomst namens de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal te 
ondertekenen. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor de Raad Voor de Commissie 
De Voorzitter De Voorzitter 
11 
OVEREENKOMST TUSSEN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN DE 
REGERING VAN DE VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA BETREFFENDE DE 
TOEPASSING VAN DE BEGINSELEN VAN POSITIEVE INTERNATIONALE 
COURTOISIE BIJ DE HANDHAVING VAN HUN MEDEDINGINGSRECHT 
De Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (hierna "de 
Europese Gemeenschappen" genoemd) enerzijds en de Regering van de Verenigde Staten van 
Amerika anderzijds, 
Gelet op de Overeenkomst van 23 september 1991 tussen de Europese Gemeenschappen en de 
Regering van de Verenigde Staten van Amerika betreffende de toepassing van hun 
mededingingsregels en op de uitgewisselde interpretatieve brieven van 31 mei en 31 juli 1995 
met betrekking tot die Overeenkomst (hierna tezamen "de Overeenkomst van 1991" 
genoemd), 
Erkennende dat de Overeenkomst van 1991 heeft bijgedragen tot coördinatie, samenwerking 
en voorkoming van geschillen bij de handhaving van de mededingingswetgeving, 
Gelet met name op artikel V van de Overeenkomst van 1991, gemeenlijk het artikel inzake 
"positieve internationale courtoisie" genoemd, waarbij in samenwerking wordt voorzien met 
betrekking tot concurrentieverstorende activiteiten die op het grondgebied van een Partij 
geschieden en de belangen van de andere Partij schaden, 
Ervan overtuigd dat nadere uitwerking van de beginselen van positieve internationale 
courtoisie en tenuitvoerlegging van deze beginselen de werkzaamheid van de Overeenkomst 
van 1991 ten aanzien van dergelijk gedrag zouden verbeteren, en 
Vaststellende dat niets in deze Overeenkomst of bij de tenuitvoerlegging ervan op zodanige 
wijze mag worden uitgelegd dat wordt geraakt aan het standpunt van elk der Partijen ten 
aanzien van vraagstukken inzake jurisdictie op het gebied van de mededingingswetgeving in 
internationaal verband, 
Zijn het volgende overeengekomen: 
Artikel! 
Toepassingsgebied en doel van de Overeenkomst 
1. Deze Overeenkomst is van toepassing, wanneer een Partij ten genoegen van de andere 
Partij aantoont dat er redenen zijn om aan te nemen dat de volgende omstandigheden 
zich voordoen: 
a) op het gehele grondgebied van een der Partijen of op een wezenlijk deel ervan 
geschieden concurrentieverstorende activiteiten en deze schaden de belangen 
van de andere Partij, en 
b) de betrokken activiteiten zijn op grond van de mededingingswetgeving van de 
Partij op het grondgebied waarvan zij geschieden, ontoelaatbaar. 
12 
2. Deze Overeenkomst heeft tot doel: 
a) ertoe bij te dragen dat concurrentieverstorende activiteiten waartegen op grond 
van de mededingingswetgeving van een der Partijen of van beide Partijen kan 
worden opgetreden, geen belemmering vormen voor de handels- en 
investeringsstromen tussen de Partijen, noch afbreuk doen aan de mededinging 
en aan het welzijn van de consument op het grondgebied van de Partijen, en 
b) samenwerkingsprocedures in te stellen om tot de meest werkzame en 
doeltreffendste handhaving van de mededingingswetgeving te komen, waarbij 
de mededingingsautoriteiten van elke Partij normaal zullen vermijden om voor 
een optreden tegen concurrentieverstorende activiteiten die voornamelijk op 
het grondgebied van de andere Partij geschieden en hoofdzakelijk op dat 
grondgebied zijn gericht voor rechtshandhaving bestemde middelen in te 
zetten, wanneer de mededingingsautoriteiten van de andere Partij in staat en 
bereid zijn die activiteiten te onderzoeken en op grond van hun wetgeving 
werkzame sancties te treffen om tegen die activiteiten op te treden. 
Artikel II 
Definities 
In deze Overeenkomst wordt verstaan onder: 
1. "schadelijke gevolgen" en "geschaad", afbreuk door concurrentieverstorende 
activiteiten: 
a) aan de mogelijkheid voor ondernemingen op het grondgebied van een Partij om 
te exporteren naar, te investeren op of anderszins te concurreren op het 
grondgebied van de andere Partij, of 
b) aan de mededinging op de binnenlandse of op de invoermarkten van een Partij ; 
2. "verzoekende Partij", de Partij die wordt geschaad door concurrentieverstorende 
activiteiten welke op het gehele grondgebied van de andere Partij of op een wezenlijk 
deel daarvan geschieden; 
3. "aangezochte Partij", de Partij op het grondgebied waarvan dergelijke 
concurrentieverstorende activiteiten blijken te geschieden; 
4. "mededingingswetgeving": 
a) wat de Europese Gemeenschappen betreft, de artikelen 85, 86 en 89 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (EG), artikel 65 en 
artikel 66, lid 7, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap 
voor Kolen en Staal (EGKS) en de bepalingen tot uitvoering daarvan, met 
uitzondering van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad betreffende de 
controle op concentraties van ondernemingen, en 
13 
b) wat de Verenigde Staten van Amerika betreft, de Sherman Act 
(15 U.S.C, leden 1-7), de Clayton Act (15 U.S.C, leden 12-27), behalve in 
zoverre die niet betrekking heeft op onderzoeken krachtens Titel II van de 
Hart-Scott-Rodino Antitrust Improvements Act van 1976 (15 U.S.C, lid 18 a), 
de Wilson Tariff Act (15 U.S.C, leden 8-11) en de Federal Trade Commission 
Act (15 U.S.C, leden 41-58), behalve in zoverre die bepalingen betrekking 
hebben op consumentenbeschermingsfuncties, 
alsmede die wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen waarvan de Partijen 
schriftelijk overeenkomen dat deze voor de doeleinden van deze Overeenkomst tot 
"mededingingswetgeving" behoren; 
5. "mededingingsautoriteiten": 
a) wat de Europese Gemeenschappen betreft, de Commissie van de Europese 
Gemeenschappen, in zoverre zij bevoegd is op grond van de 
mededingingswetgeving van de Europese Gemeenschappen, en 
b) wat de Verenigde Staten van Amerika betreft, de Antitrust Division van het 
United States Department of Justice en de Federal Trade Commission; 
6. "handhavend optreden", elke toepassing van de mededingingswetgeving bij wege van 
een onderzoek of procedure, gevoerd door de mededingingsautoriteiten van een Partij; 
7. "concurrentieverstorende activiteiten", elke gedraging of verrichting die op grond van 
de mededingingswetgeving van een Partij ontoelaatbaar is. 
ArtikÊlIII 
Positieve internationale courtoisie 
De mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij kunnen de mededingingsautoriteiten 
van de aangezochte Partij verzoeken een onderzoek in te stellen naar en, wanneer daartoe 
gegronde redenen bestaan, op te treden tegen concurrentieverstorende activiteiten 
overeenkomstig de mededingingswetgeving van de aangezochte Partij. Een dergelijk verzoek 
kan worden gedaan, ongeacht of de activiteiten tevens in strijd zijn met de 
mededingingswetgeving van de verzoekende Partij en ongeacht of de 
mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij op grond van hun eigen 
mededingingswetgeving een handhavend optreden overwegen of reeds hebben aangevangen. 
ArtikelIV 
Uitstel of opschorting van onderzoek op grond van 
vertrouwen in het handhavend optreden van de aangezochte Partij 
1. De mededingingsautoriteiten van de Partijen kunnen overeenkomen dat de 
mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij een overwogen of reeds 
aangevangen handhavend optreden voor de duur van het handhavend optreden van de 
aangezochte Partij zullen uitstellen of opschorten. 
14 
2. De mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij zullen in de regel overgaan tot 
uitstel of opschorting van hun eigen handhavend optreden ten gunste van dat van de 
mededingingsautoriteiten van de aangezochte Partij, wanneer aan de volgende 
voorwaarden wordt voldaan: 
a) de betrokken concurrentieverstorende activiteiten: 
i) hebben voor de consumenten op het grondgebied van de verzoekende 
Partij geen rechtstreekse, belangrijke en redelijkerwijs voorzienbare 
gevolgen, of 
ii) geschieden, wanneer zij voor de consumenten op het grondgebied van 
de verzoekende Partij wel dergelijke gevolgen hebben, voornamelijk op 
het grondgebied van de andere Partij en zijn hoofdzakelijk op dat 
laatstbedoelde grondgebied gericht; 
b) de schadelijke gevolgen voor de belangen van de verzoekende Partij kunnen, 
en zullen naar verwachting, op passende wijze grondig worden onderzocht en 
naar gelang van het geval worden opgeheven of op passende wijze worden 
verholpen overeenkomstig de wetten en procedures en met gebruikmaking van 
de beschikbare middelen tot optreden van de aangezochte Partij. De Partijen 
erkennen dat het passend kan zijn elk afzonderlijk tot handhavend optreden 
over te gaan, wanneer concurrentieverstorende activiteiten die op beider 
grondgebied gevolgen hebben, in beider rechtsgebied oplegging van sancties 
rechtvaardigen; 
c) de mededingingsautoriteiten van de aangezochte Partij stemmen ermee in dat 
zij bij het ondernemen van hun eigen handhavend optreden: 
i) voldoende middelen zullen inzetten om de concurrentieverstorende 
activiteiten te onderzoeken en, in voorkomend geval, onverwijld tot 
passend handhavend optreden zullen overgaan; 
ii) zich naar best vermogen zullen inspannen om alle redelijkerwijs 
beschikbare informatiebronnen te benutten, met inbegrip van die welke 
door de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij onder hun 
aandacht worden gebracht; 
iii) de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij op hun verzoek 
of met redelijke tussenpozen op de hoogte zullen brengen van de stand 
van hun handhavend optreden en van hun voornemens, alsmede in 
voorkomend geval de mededingingsautoriteiten van de verzoekende 
Partij in kennis zullen stellen van relevante vertrouwelijke informatie, 
mits hiervoor de toestemming is verkregen van de bron van die 
informatie. Ten aanzien van het gebruik en de bekendmaking aan 
derden van dergelijke informatie geldt artikel V; 
15 
iv) de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij onverwijld in 
kennis zullen stellen van elke wijziging van hun voornemens met 
betrekking tot het onderzoek of de rechtshandhaving; 
v) zich naar best vermogen zullen inspannen om hun onderzoek te 
voltooien en passende maatregelen te nemen of een procedure in te 
leiden binnen zes maanden of binnen een andere, door de 
mededingingsautoriteiten van de Partijen overeengekomen termijn, te 
rekenen vanaf het uitstel of de opschorting van het handhavend 
optreden door de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij; 
vi) de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij volledig over de 
resultaten van hun onderzoek zullen inlichten en rekening zullen 
houden met het standpunt van de mededingingsautoriteiten van de 
verzoekende Partij, alvorens een schikking te treffen, een procedure in 
te leiden, passende maatregelen te nemen of het onderzoek te 
beëindigen, en 
vii) gevolg zullen geven aan elk redelijk verzoek van de 
mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij. 
Wanneer, hoewel aan voornoemde voorwaarden is voldaan, een verzoekende 
Partij verkiest haar handhavend optreden niet uit te stellen of op te schorten, 
stelt zij de mededingingsautoriteiten van de aangezochte Partij in kennis van de 
redenen hiervoor. 
3. De mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij kunnen hun eigen handhavend 
optreden uitstellen of opschorten, wanneer slechts aan alle in lid 2 genoemde 
voorwaarden wordt voldaan. 
4. Niets in deze Overeenkomst belet de mededingingsautoriteiten van een verzoekende 
Partij die verkiest een zelfstandig handhavend optreden uit te stellen of op te schorten, 
naderhand een zodanig optreden aan te vangen ofte hervatten. In dat geval stellen de 
mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij de mededingingsautoriteiten van 
de aangezochte Partij onverwijld in kennis van hun voornemens en van de redenen 
hiervoor. Indien de mededingingsautoriteiten van de verzoekende Partij hun eigen 
onderzoek voortzetten, coördineren de mededingingsautoriteiten van beide Partijen, 
waar passend, hun respectieve onderzoeken volgens de criteria en procedures van 
artikel IV van de Overeenkomst van 1991. 
Artikel V 
Vertrouwelijkheid en gebruik van informatie 
Wanneer de mededingingsautoriteiten van een Partij krachtens deze Overeenkomst de 
mededingingsautoriteiten van de andere Partij met het oog op toepassing van deze 
Overeenkomst informatie verstrekken, gebruiken laatstgenoemde mededingingsautoriteiten 
die informatie uitsluitend voor dat doel. De mededingingsautoriteiten die de informatie 
hebben verstrekt, kunnen evenwel in een ander gebruik toestemmen, mits, wanneer 
16 
overeenkomstig artikel IV, lid 2, onder c), iii), vertrouwelijke informatie is verstrekt met de 
toestemming van de bron van die informatie, die bron ook in dat andere gebruik toestemt. Ten 
aanzien van de bekendmaking van dergelijke informatie aan derden gelden artikel VIII van de 
Overeenkomst van 1991 en de uitgewisselde interpretatieve brieven van 31 mei en 
31 juli 1995. 
Artikel VI 
Verhouding tot de Overeenkomst van 1991 
Deze Overeenkomst vormt een aanvulling op, en moet worden uitgelegd in overeenstemming 
met de Overeenkomst van 1991, die volledig van kracht blijft. 
Artikel VII 
Vigerende wetgeving 
Niets in deze Overeenkomst mag worden uitgelegd op een wijze die in strijd is met, of die 
enigerlei wijziging zou vereisen van de vigerende wetgeving van de Verenigde Staten van 
Amerika of van die van de Europese Gemeenschappen of van die van hun Staten 
respectievelijk lidstaten. 
Artikel VIII 
Inwerkingtreding en beëindiging 
1. Deze Overeenkomst treedt in werking bij haar ondertekening. 
2. Deze Overeenkomst blijft van kracht tot en met de zestigste dag na de dag waarop een 
der Partijen aan de andere Partij schriftelijk kennis geeft dat zij de Overeenkomst wenst 
te beëindigen. 
TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, naar behoren hiertoe gemachtigd, hun 
handtekening onder deze Overeenkomst hebben gesteld. 
GEDAAN te , in tweevoud, op 1997, in de Spaanse, de 
Deense, de Duitse, de Engelse, de Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de 
Portugese, de Finse, en de Zweedse taal, zijnde de tekst in al deze talen gelijkelijk authentiek. 
Voor de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, 
Voor de Regering van de Verenigde Staten van Amerika, 
17 
Verklaring van de Commissie 
(betreffende de vertrouwelijkheid van informatie) 
De door de Commissie in april 1995 afgelegde verklaring betreffende de vertrouwelijkheid 
van informatie en de interpretatieve briefwisseling van 31 mei en 31 juli 199f betreffende de 
Overeenkomst van 1991 zijn op de onderhavige Overeenkomst in hun geheel %n toepassing. 
In artikel VII van de onderhavige Overeenkomst is bepaald dat de vigerende wetgeving 
ongewijzigd blijft en dat de Overeenkomst in overeenstemming met die vigerende wetgeving 
moet worden uitgelegd. De onderhavige Overeenkomst geeft bijgevolg de 
mededingingsautoriteiten van de Partijen niet het recht enige handeling te verrichten waartoe 
zij niet reeds bevoegd zijn. Eén gevolg hiervan is dat de Commissie de autoriteiten van de 
VSA slechts informatie kan verstrekken, voorzover zulks op grond van de 
Gemeenschapswetgeving mag geschieden. 
Hoewel in de onderhavige Overeenkomst is bepaald dat het passend kan zijn de andere Partij 
informatie te verstrekken teneinde haar van een handhavend optreden op de hoogte te houden, 
mag vertrouwelijke informatie echter slechts met de toestemming van de bron van die 
informatie worden verstrekt. De Gemeenschapswetgeving voorziet in een hoog niveau van 
bescherming van aan de Commissie verstrekte vertrouwelijke informatie, en de verkregen 
toestemming moet toereikend zijn om de Commissie van haar geheimhoudingsplicht zoals die 
uit de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht, uit de rechtspraak van het Hof van 
Justitie van de Europese Gemeenschappen en uit artikel 20, lid 2, van Verordening nr. 17 van 
de Raad voortvloeit, te ontheffen. 
Verklaring van de Commissie 
(betreffende de doorzichtigheid) 
De beginselen inzake doorzichtigheid die de verhouding tussen de Commissie en de lidstaten 
bij de toepassing van de mededingingsregels beheersen, zoals deze bijvoorbeeld in 
Verordening nr. 17 van de Raad zijn vervat, en de regelingen die zijn opgenomen in de 
interpretatieve briefwisseling van 31 mei en 31 juli 1995 betreffende de Overeenkomst van 
1991, zijn van toepassing. 
De lidstaten worden van elke, door de Commissie naar aanleiding van een verzoek van de 
autoriteiten van de VSA op grond van artikel III van de onderhavige Overeenkomst ingeleide 
procedure in kennis gesteld. 
De lidstaten worden wanneer de Commissie op grond van artikel III van de onderhavige 
Overeenkomst een verzoek richt tot de autoriteiten van de VSA om een onderzoek naar 
concurrentieverstorende activiteiten in te stellen, daarvan in kennis gesteld. 
18 
Wanneer de Commissie naar aanleiding van een verzoek van de autoriteiten van de VSA op 
grond van artikel III van de onderhavige Overeenkomst een procedure inleidt, worden de 
betrokken ondernemingen daarvan uiterlijk op het tijdstip waarop de mededeling van punten 
van bezwaar wordt uitgebracht of op dat waarop een bekendmaking overeenkomstig 
artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de Raad geschiedt, in kennis gesteld. 
Het jaarlijks bij het Europees Parlement en bij de Raad door de Commissie in te dienen 
verslag over de toepassing van de Overeenkomst van 1991 bestrijkt mede de onderhavige 
Overeenkomst. 
19 

ISSN 0254-1513 
COM(97) 233 def. 
DOCUMENTEN 
NL 08 02 10 11 
Catalogusnummer : CB-CO-97-311-NL-C 
ISBN 92-78-21677-1 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
xo