NL Publicatieblad van de Europese Unie C 39/32

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

(2009/C 39/10)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 7 van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag. Bezwaarschriften moeten de Commissie bereiken binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van deze bekendmaking.

SAMENVATTING

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

„HAJDÚSÁGI TORMA”

EG-nummer: HU-PDO-005-0391-21.10.2004

BOB ( X ) BGA ( )

Deze samenvatting bevat de belangrijkste gegevens uit het productdossier ter informatie.

1. Bevoegde dienst van de lidstaat:

Naam: Földművelésügyi és Vidékfejlesztési Minisztérium – Élelmiszerlánc-elemzési Főosztály Adres: Kossuth Lajos tér 11. H-1055 Budapest Tel. (36-1) 301 44 19 Fax (36-1) 301 48 08 E-mail: zobore@fvm.hu

2. Groepering:

Naam: Hajdúsági Torma Termékpálya Bizottság (Hajdúsági TOTEB) (Horseradish Product Line Committee) Adres: Diószegi út H-4002 Debrecen Tel. (36-52) 412 919 Fax (36-52) 442 545 E-mail: parmen@parmen.hu Samenstelling: Producenten/verwerkers ( X ) Andere ( X )

3. Productcategorie:

Klasse 1.6 — Fruit, groenten en graanproducten, vers of verwerkt

4. Productdossier:

(Samenvatting van de bij artikel 4, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 voorgeschreven gegevens)

4.1. Naam: „Hajdúsági torma”

4.2. Beschrijving: De planten die de „beschermde oorsprongsbenaming”„Hajdúsági torma” mogen voeren, zijn de wortels van de regionale variëteiten van de Armoracia rusticana (syn. A. lapathifolia), die in de regio Hajdúság zijn geselecteerd door middel van vermeerdering via wortelstekken. Het onderdeel van de plant dat voor menselijke consumptie wordt gebruikt, is de wortel, of wortelstok, die zich ontwikkelt uit de verdikking van de voor vermeerdering gebruikte penwortels van het voorafgaande jaar. Tussen het planten en oogsten ligt een periode van ongeveer 180 dagen. De in de regio Hajdúság geteelde mierikswortelvariëteiten hebben kenmerkende eigenschappen, zoals: dik, donkergroen, weelderig loof, waarvan het bovenste derde deel gedraaid is, een rechte, cilindervormige, lichtbruine wortelstok en ivoorwit vlees. De smaak ervan is nooit houtig en het relatief lage gehalte allylisothiocyanaat zorgt voor de kenmerkende pikante smaak, die — naar analogie van de „mild-zachte” paprika — ook „zacht-pittig” wordt genoemd.

Als gevolg van de in de productieregio Hajdúság ontwikkelde, gestandaardiseerde teeltmethode (ruggenteelt), is de op de markt gebrachte „Hajdúsági torma” uniform van uiterlijk.

Op de stek zit een 3-4 cm grote spruit, de „kop” genoemd; hij is rond, 1,5-5 cm in doorsnee en 20-35 cm lang. De ruggenteeltmethode, die in de loop van tientallen jaren is ontwikkeld, wijkt af van de gemechaniseerde, schuine plantmethode die in andere gebieden in Europa wordt toegepast, zodat de „Hajdúsági torma” door zijn uiterlijk duidelijk te onderscheiden is van mierikswortels die via andere productiemethoden zijn geteeld.

De in de regio Hajdúság geproduceerde mierikswortel bevat 30-32 % droge stof. Gedroogde geraspte mierikswortel bevat de volgende hoeveelheden belangrijke mineralen: (g/kg) P: 2,1; K: 25,3; S: 7,7; Ca: 5,9; Mg: 3,1. Hij bevat ook (uitgedrukt in gewichtspercentages): 3,68 ruwe vezel, 0,34 ruw vet, 2,2 ruwe as, 1,08 suiker, 7,63 zetmeel en 3,77 N. Het suikergehalte (glucose-fructose-sucrose) is 11,8 % en het gemiddelde gehalte mosterdolie (allylisothiocyanaat) is 14,4 g/kg. Het vitamine C-gehalte varieert aanzienlijk, van 26-150 mg/100 g, en is vooral afhankelijk van de klimaatomstandigheden in het gebied en van de vraag of de plant tot de noordelijke of de zuidelijke subvariëteit behoort.

4.3. Geografisch gebied: „Hajdúsági torma” wordt geteeld in een duidelijk afgebakend, aaneengesloten gebied binnen het comitaat Hajdú-Bihar. Binnen deze regio vindt de teelt plaats in de volgende gemeenten: Debrecen (Debrecen-Haláp, Debrecen-Bánk), Létavértes, Újléta, Kokad, Álmosd, Bagamér, Vámospércs; Hosszúpályi, Monostorpályi, Nyírábrány, Nyíracsád, Nyírmártonfalva, Nyíradony.

4.4. Bewijs van de oorsprong: De Hajdúsági TOTEB heeft tot taak de belangen van producenten en handelaren te coördineren. Doordat deze organisatie een groep deskundige telers heeft opgebouwd, kan zij aan de markteisen voor zowel de kwaliteit als de kwantiteit van het product voldoen. Daarnaast garandeert zij ook, door een effectief toezicht op de telers, het uniforme uiterlijk van het product.

De telers houden gedurende de hele productiecyclus een actueel productielogboek bij.

Dit productielogboek moet de volgende informatie bevatten:

de naam en identificatiegegevens van de teler;

de plaats van productie (kadastraal nummer, gebied, enz.);

de naam van de vorige teelt;

de geproduceerde variëteit (indien bekend);

de tijdstippen van planten en oogsten;

de inspectiedata;

lidmaatschap van een handelshuis;

de op de markt gebrachte hoeveelheid, de begunstigde of de koper.

De handelshuizen moeten een actueel register bijhouden van de mierikswortels vanaf het moment dat die bij hen binnenkomen, zodat de herkomst en de op de markt gebrachte hoeveelheden van de mierikswortel kunnen worden vastgesteld (aan de hand van de naam en het identificatienummer van de producent). Dit register moet aan de met de controle belaste personen ter beschikking worden gesteld.

De mierikswortels worden op de markt gebracht in verpakkingen waarop de identificatiegegevens van het handelshuis en het identificatienummer van ieder item specifiek wordt vermeld.

Indien een producent of distributeur daarom verzoekt, zal de Hajdúsági TOTEB een controleonderzoek uitvoeren naar het totale productieproces van de producent; indien aan de vereisten is voldaan, kan aan het product de speciale vermelding „Kwaliteit gecontroleerd door de Commissie productlijn „Hajdúsági torma”” worden toegekend. Dit is gebaseerd op het door de Hajdúsági TOTEB, in samenwerking met de regionale dienst planten- en bodembescherming ontwikkelde en uitgevoerde kwaliteitscontrolesysteem, dat steekproefsgewijze, complexe (fysische, chemische, microbiologische) onderzoeken omvat.

De Hajdúsági TOTEB speelt een rol bij het toezicht op de naleving van de regels voor het gebruik van de geografische productaanduiding en het rechtmatig gebruik van de oorsprongsbenaming.

4.5. Werkwijze voor het verkrijgen van het product: De „Hajdúsági torma” dankt zijn unieke karakter aan de speciale ruggenteeltmethode. De met voedingsstoffen verrijkte grond wordt tot een diepte van 50-60 cm gekeerd. Vervolgens worden met behulp van een grondfrees of een aanaardploeg, afhankelijk van de structuur van de grond, 30-40 cm hoge ruggen aangelegd op een onderlinge afstand van 90-100 cm. De ruggen worden met behulp van speciale drukrollen verdicht.

De stekken worden in de op deze wijze klaargemaakte ruggen geplant. Deze stekken zijn rechte stukken van gezonde wortels, 25-30 cm lang en 5-10 mm in doorsnee, zonder zijwortels, aan beide kanten afgesneden en speciaal geselecteerd uit de hoofdwortels van de oogst van het voorgaande jaar.

De stekken worden in de herfst of het voorjaar verzameld. Zij worden met zorg geselecteerd en gereinigd, het uitlopende eind wordt gemerkt, vervolgens worden ze afgesneden en geforceerd opgekweekt in bossen van 100-200.

Het planten van de stekken vindt plaats tussen de laatste tien dagen van maart en eind mei. Dit gebeurt altijd handmatig: met behulp van een speciaal model pootijzer worden de stekken verticaal in de aarde gezet, 3-4 cm onder de oppervlakte, met de uitloper naar boven. Het veld waar de stekken zijn geplant, wordt met chemische middelen tegen onkruid beschermd.

3-4 weken na het planten, wanneer de stekken zichtbaar gaan groeien, worden de nieuwe scheuten geselecteerd. De stekken worden dan blootgelegd (tot 4-5 cm diep) in de ruggen. Van de 1-5 scheuten die aan de bovenkant zijn begonnen te groeien, wordt de sterkste behouden en de andere worden verwijderd, inclusief de eventuele wortelhalzen. Zo worden alleen planten met een „enkele kop” verkregen, en het gedeelte van de scheut dat in de aarde zit, groeit verticaal naar de stek toe, hetgeen kenmerkend is voor dit gebied.

Gedurende de rest van het groeiseizoen worden de aangeplante bedden zorgvuldig bewerkt en tegen ziekten en plagen beschermd.

Irrigatie is essentieel om een voldoende kwaliteit en kwantiteit te bereiken. De boeren zijn vrij om de techniek hiervan — variërend van onder water zetten van het land tot de modernste druppelirrigatie — zelf te kiezen.

De oogst begint half oktober en is meestal klaar voor de eerste vorst. In sommige gevallen wordt de mierikswortel om welke reden dan ook niet in de herfst geoogst, maar dit is geen probleem omdat de plant zonder vorstschade of kwaliteitsverlies de winter kan overleven tot de oogst in het voorjaar.

Het oogstproces: nadat het loof is verwijderd, worden de penwortels op een diepte van 50-60 cm onder de bovenkant van de rug afgesneden met behulp van een U-vormig hulpstuk dat aan een tractor wordt gekoppeld. De op deze manier losgemaakte wortels worden vervolgens met de hand uit de grond getrokken, waarna men ze enkele dagen laat liggen om te drogen.

Daarna wordt van de wortel een commercieel product gemaakt dat voldoet aan de eisen van de afnemer. De wortel wordt van aarde en ander vuil ontdaan, de bladeren worden verwijderd en vervolgens worden de voor vermeerdering geschikte penwortels verzameld. Alleen geclassificeerde mierikswortels met minder dan 5 % aanhangende grond mogen naar de opslag- en verwerkingslocatie worden gebracht.

De „Hajdúsági torma” wordt geclassificeerd en van de leveranciers afgenomen op basis van onderstaande kwaliteitscriteria. Daarbij zij opgemerkt dat de kwaliteit voor wat betreft de voedingswaarde van de verschillende categorieën dezelfde is, het enige dat verschilt is het uiterlijk van het product. Klasse I mierikswortels worden uitsluitend voor consumptie gebruikt als verse groente, de andere klassen worden voornamelijk gebruikt als basisproduct voor industriële verwerking.

Klasse I: Het oppervlak van de mierikswortel is glad, hij heeft een cilindrische vorm, heeft geen zijwortels, is gaaf en gezond en is minstens 20 cm lang en 25 mm in doorsnee. Hij mag niet verdroogd of verschrompeld zijn, en mag geen beschadigingen door insecten of scheuren vertonen. De penwortels zijn afgebroken. De bladstengelresten moeten van de kop zijn afgesneden met minimale beschadiging van de mierikswortel. Klasse II: Alle kenmerken zijn dezelfde als voor producten van Klasse I, behalve dat de doorsnee in het midden minimaal 20 mm moet zijn. Klasse III: Deze klasse omvat wortelstokken met een lengte van meer dan 15 cm en een doorsnee van meer dan 15 mm, met zichtbare snijvlakken als gevolg van het afsnijden van zijwortels, of met lichte beschadigingen door scheuren of insecten. Klasse IV: Slecht ontwikkelde wortelstokken en dikkere penwortels. Zij mogen geen rotte plekken hebben, zijn 10 cm lang en ten minste 10 mm in doorsnee. Uitgesneden kwaliteit: een partij mierikswortels van Klasse I and II waarbij de beschadigde plekken als gevolg van „schimmel, rot of insectenvraat” zijn weggesneden. Het verwijderde gedeelte mag niet meer zijn dan 1/3 van het oppervlak van de mierikswortel. Afmetingen: de wortelstok moet langer zijn dan 17 cm en meer dan 20 mm in doorsnee. Wortelkwaliteit: lengte en doorsnee zijn niet van belang, de wortel is vrij van vreemde stoffen, schimmel en rotte plekken.

De „Hajdúsági torma” wordt verpakt in raschelzakken (netzakken) of zakken van geperforeerde folie, al naar gelang de eisen van de afnemer. Al naar gelang de marktvraag wordt de Klasse I mierikswortel voor de kerst- en de paasdagen ook per stuk verpakt in krimpfolie verkocht.

4.6. Verband: Historisch verband: De mierikswortel die door de oude Hongaarse stammen naar het Karpatisch bekken werd gebracht en de inheemse mierikswortel die hier oorspronkelijk voorkwam waren beide kruisingen van wilde rassen. De vroegste beschrijvingen van de teelt ervan dateren uit de 17de eeuw. Waarschijnlijk kwam de plant aan het begin van de 19de eeuw naar de regio Hajdúság. De mierikswortelteelt ontwikkelde zich in deze regio met name eind 19de, begin 20ste eeuw. Vóór de eeuwwisseling stonden in praktisch iedere tuin in de regio Hajdúság een paar mierikswortels als vaste plant. Na de eeuwwisseling, aan het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw, bestelde de beheerder van de wijngaard van Bagamér in de gemeente Várad, Gábor Szilágyi, enkele „smakelijke, zachtsmakende” mierikswortels uit Oostenrijk, liet ze aan het lokale klimaat wennen en vermeerderde ze binnen enkele jaren door zorgvuldige selectie. Ook in de dorpen in de regio werd deze teelt overgenomen, en de regio ontwikkelde zich in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw tot het huidige productiegebied van de mierikswortel.

Natuurlijke factoren: De mierikswortel prefereert laaggelegen gebieden met een vochtige lucht, en levert zeer goede oogsten op op losse, voedselrijke grond met een goede afwatering. De belangrijkste milieufactor voor de plant is de kwaliteit van de grond. Hoe losser de grond, des te regelmatiger en rechter de wortelstok groeit. De losse structuur en de goede doorluchting en drainage van de alluviale zandgraslanden en natte weidegronden in het productiegebied Hajdúság lenen zich bij uitstek voor de teelt van de „Hajdúsági torma”. Als de wortelstek naar beneden doorgroeit, tot voorbij de voet van de rug, kan hij in de losse aarde ongehinderd in de lengte doorgroeien, zodat de wortelstok altijd recht is en geen stronken of vertakkingen ontwikkelt. De humuslaag van de alluviale weidegrond is 100-110 cm dik, licht van kleur, de humuswaarde is 1,5 % en het stromende grondwater bevindt zich op een diepte van 120-140 cm onder het maaiveld. Op deze grondsoorten kan eerder met het planten van de mierikswortel worden begonnen, en de aarde bevat steeds voldoende lucht, ook bij natte weersomstandigheden. De humuslaag van de natte weidegrond is 40-60 cm, donker van kleur, met een humuswaarde tussen 1,5 % en 2 %. Het stromende grondwater bevindt zich direct onder de humuslaag. Deze gebieden leveren ook in drogere jaren goede oogsten op. Dit verklaart waarom het land, ook toen de boeren nog niet in staat waren te irrigeren, toch een goede oogst opleverde: bij regenachtig weer op de alluviale zandgronden en bij een droog groeiseizoen op de natte weidegronden. Deze omstandigheden hebben ertoe bijgedragen dat de mierikswortelteelt in het productiegebied van de „Hajdúsági torma” al bijna honderd jaar standhoudt.

Het lichtgolvende landschap met kleine bosgebiedjes zorgt voor een zogenoemde „wandelende schaduw” boven de gewassen, waardoor die worden beschermd tegen de felle zon en overmatige mosterdzaadvorming wordt voorkomen. Daardoor heeft de „Hajdúsági torma” altijd een pittige smaak zonder echt heet te zijn.

Menselijke factoren: Ruggenteelt of verhoogde-beddenteelt is een unieke methode die kenmerkend is voor het gebied rond Debrecen. Door de stekken verticaal in de ruggen te planten, worden rechte wortelstokken verkregen. Deze methode is ontwikkeld dankzij bijna honderd jaar „reflectie”. Geconfronteerd met de plaatselijke omstandigheden hebben de boeren altijd naarstig gezocht naar methoden om de hoeveelheid handarbeid bij de teelt van mierikswortel, die als intensief bekend staat, te verminderen of te vervangen door paarden of machines. Volgens de pioniers van de mierikswortelteelt moest de grond tot een diepte van 80-100 cm worden gekeerd, iets wat in de eerste decennia van de vorige eeuw een hele klus moet zijn geweest. Ploegen om de ruggen te maken en de mierikswortel uit de grond te trekken, waren niet op de markt te koop: ze werden speciaal gemaakt door lokale smeden. De ontwikkeling en verbetering van de teeltmethoden die ervoor hebben gezorgd dat de „Hajdúsági torma” zo uniek kon worden, zijn van generatie op generatie doorgegeven en verder verfijnd. De lokale rassen zijn ontstaan als gevolg van de constante en bewuste selectie door middel van vermeerdering van stekken die bij de bestaande bodemgesteldheid en klimatologische omstandigheden goede opbrengsten met een optimale voedingswaarde opleveren.

4.7. Controlestructuur: Mezőgazdasági Szakigazgatási Hivatal (Landbouwbureau), als officieel controleorgaan voor groenten en fruit

4.8. Etikettering:

— „Hajdúsági torma”;

— „Oltalom alatt álló eredetmegjelölés” of de afkorting daarvan (OEM);

— naam van het handelshuis;

— identificatienummer van het artikel, en indien door de Hajdúsági TOTEB een onderzoek is uitgevoerd;

— „Hajdúsági Torma Termékpálya Bizottság által ellenőrzött minőség” („Kwaliteit gecontroleerd door de Commissie productlijn „Hajdúsági torma””).

Indien gebruik wordt gemaakt van raschelzakken, worden de producten van de Klassen I, II, III en IV verpakt in respectievelijk groene, rode, gele en groene zakken. Het product van uitgesneden kwaliteit wordt in gele zakken verpakt, het product van wortelkwaliteit in zakken van een willekeurige kleur.

(1) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12.