MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de noodzaak en de methoden om de kwaliteit van de begrotingsstatistieken te verbeteren

1. Inleiding

De procedure bij buitensporige tekorten (PBT) is ingevoerd bij het Verdrag van Maastricht van 1992 en is na de aanneming van afgeleide wetgeving (Verordening (EG) nr. 3605/93 van de Raad [1]) van kracht sedert 1994, toen de tweede fase van de economische en monetaire unie een aanvang nam. De in het kader van de PBT te ondernemen stappen en gehanteerde kwantitatieve criteria worden omschreven in artikel 104 (ex artikel 104 C) van het Verdrag en in het aan het Verdrag gehechte Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten.

[1] PB L 332 van 31.12.1993, blz. 7.

In 1997 werd de PBT verduidelijkt en versterkt bij Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten [2]. Dit is één van beide verordeningen die samen met de Resolutie van de Europese Raad van 17 juni 1997 [3] het stabiliteits- en groeipact vormen (SGP). De PBT en het SGP hebben een belangrijke impuls gegeven aan de verbetering van de nationale begrotingssituaties in de EU en zijn van essentieel belang voor de coördinatie van het begrotingsbeleid van de lidstaten in de EU en de EMU.

[2] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6.

[3] PB C 236 van 2.8.1997, blz.1.

In het economische beleidskader van de EU wordt de inachtneming van de begrotingsdiscipline getoetst aan de hand van twee kwantitatieve criteria: het overheidstekort en de overheidsschuld. Het is derhalve van groot belang dat de statistische gegevens van goede kwaliteit zijn om een adequate tenuitvoerlegging van het overeengekomen kader voor het begrotingstoezicht en een doeltreffende coördinatie van het begrotingsbeleid te garanderen. De opstellers van het Verdrag van Maastricht hadden reeds oog voor het vraagstuk van de statistische gegevens. In het Protocol wordt immers bepaald dat de statistische gegevens worden opgesteld door de lidstaten op basis van objectieve regels -"tekort: netto financieringstekort als omschreven in het Europees stelsel van economische rekeningen" [4] - en "door de Commissie [worden] verstrekt". Op deze manier wilden de opstellers van het Verdrag garanderen dat de begrotingsstatistieken van goede kwaliteit zouden zijn en tevens vergelijkbaar zouden zijn tussen de lidstaten.

[4] Inmiddels is het Europees stelsel van economische rekeningen (ESER 79) vervangen door het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 95).

Het feit dat de statistische gegevens door de Commissie moeten worden verstrekt, houdt in dat de Commissie, afgezien van haar andere verantwoordelijkheden in het kader van het toezicht op de begrotingssituaties in de lidstaten en de coördinatie van het begrotingsbeleid, op dit terrein als statistische instantie optreedt. Aangezien de Commissie de gegevens echter niet rechtstreeks in elke lidstaat vergaart, is bij Verordening (EG) nr. 3605/93 van de Raad een kennisgevingsprocedure ingevoerd volgens dewelke iedere lidstaat de Commissie tweemaal per jaar in kennis moet stellen van de omvang van zijn overheidstekort en zijn overheidsschuld, alsook van andere daarmee samenhangende gegevens. Vervolgens wordt de kwaliteit van deze gegevens, en met name de naleving van de boekingsregels, beoordeeld door de Commissie voordat tot de officiële bekendmaking ervan wordt overgegaan.

De lidstaten hebben reeds aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de opstelling en kennisgeving van begrotingsstatistieken, terwijl de Commissie zelf al grote vorderingen heeft gemaakt bij de harmonisatie en verduidelijking van de boekingsregels en bij het toezicht op de naleving van deze regels door de lidstaten. Ondanks deze voortgang is het systeem nog voor verdere verbetering vatbaar. De ervaring heeft immers geleerd dat er nog enige onvolkomenheden bestaan op het gebied van de betrouwbaarheid, transparantie en actualiteit van de begrotingsstatistieken. Deze onvolkomenheden kunnen schadelijke gevolgen hebben voor het economisch beleidskader van de EU. Nu de mechanismen voor de coördinatie van het economische beleid worden versterkt [5], moet ook tot aanpassingen worden overgegaan om de kwaliteit van de begrotingsstatistieken te verbeteren.

[5] Zie de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad: "Versterking van de coördinatie van het begrotingsbeleid", COM(2002) 668 def. van 27.11.2002.

Ook de handelswijze die door de Commissie (en door Eurostat namens de Commissie) wordt gevolgd bij de interpretatie van de boekingsregels en bij de controle van de toepassing van deze regels, moet worden verduidelijkt en gestroomlijnd en tevens beter worden uitgelegd aan alle belanghebbende partijen.

De Commissie is van oordeel dat indien alle betrokken partijen (zowel de lidstaten als de Commissie) zich strikt zouden houden aan een gedragscode, dit een waardevolle stap zou betekenen in de richting van een verbetering van de kwaliteit, betrouwbaarheid en transparantie van de begrotingsgegevens. De gedragscode dient betrekking te hebben op: i) de opstelling en kennisgeving van gegevens door de lidstaten - waarbij deze zich er onder meer krachtig toe dienen te verbinden zich strikt aan de boekingsregels te houden, de samenhang tussen de medegedeelde gegevens en andere statistieken te waarborgen en de transparantie bij de kennisgeving te garanderen; ii) de procedure voor het oplossen van technische problemen; en iii) de beoordeling van de medegedeelde gegevens en de verstrekking van gegevens door de Commissie. De Commissie stelt voor een dergelijke code in te voeren en dringt er bij de Raad op aan deze zo spoedig mogelijk te bekrachtigen.

2. Sedert Maastricht zijn voortdurend vorderingen gemaakt

De PBT en het SGP hebben er niet alleen in belangrijke mate toe bijgedragen dat in het kader van het politieke debat in de lidstaten en in de EU meer aandacht wordt geschonken aan de relevantie van de overheidsrekeningen, maar ook een krachtige impuls gegeven aan het streven om de kwaliteit van de overheidsrekeningen te verbeteren. In alle lidstaten staan thans de overeenkomstig het ESR 95 opgestelde overheidsrekeningen centraal in het debat over het begrotingsbeleid, terwijl de aandacht in het verleden vooral was toegespitst op andere tekortdefinities, die een beperktere reikwijdte hadden, minder relevant waren voor de economische analyse en bovendien niet geharmoniseerd waren.

De aanneming door alle lidstaten van het ESR 95 als het nieuwe kader voor de opstelling van de nationale rekeningen ter vervanging van het oude ESER 79 betekende een belangrijke stap voorwaarts. Sinds 2000 fungeert het ESR 95 als kader voor het begrotingstoezicht op EU-niveau. Het ESR 95 is een modern systeem van nationale rekeningen met een stevige rechtsgrondslag in de vorm van een wettelijk bindende verordening [6], terwijl het vorige rekeningenstelsel niet meer was dan een louter administratief document.

[6] Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad (PB L 310 van 30.11.1996, blz. 1).

Bovendien is onlangs afgeleide wetgeving aangenomen met betrekking tot de opstelling van kwartaalrekeningen van de overheid [7]. De formele tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten berust weliswaar op jaargegevens, maar dit neemt niet weg dat deze kwartaalrekeningen een waardevol instrument zullen vormen om de begrotingsontwikkelingen in zowel de lidstaten als de EU en de EMU op de voet te volgen.

[7] De opstelling van kwartaalrekeningen van de overheid is geregeld bij Verordening (EG) nr. 264/2000 van de Commissie met betrekking tot kortetermijnstatistieken van de overheidsfinanciën (PB L 29 van 4.2.2000, blz. 4) en bij Verordening (EG) nr. 1221/2002 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot niet-financiële kwartaalrekeningen van de overheid (PB L 179 van 9.7.2002, blz. 1).

De begrotingsstatistieken van de overheid, die de grondslag vormen voor het begrotingstoezicht, zijn thans betrouwbaarder, vollediger, transparanter en gedetailleerder en worden ook vroeger bekendgemaakt dan toen het Verdrag van Maastricht is opgesteld en ondertekend. Bovendien zijn de overheidsrekeningen van de verschillende lidstaten thans beter vergelijkbaar dan in het verleden dankzij de door Eurostat gecoördineerde inspanningen op het gebied van de harmonisatie van de boekingsregels en de toepassing van deze regels door de respectieve lidstaten.

3. Aandachtspunten met betrekking tot de kwaliteit en actualiteit van begrotingsstatistieken

Hoewel gedurende bijna tien jaar voortdurend vorderingen zijn gemaakt, vertonen de door de lidstaten bij de opstelling en kennisgeving van de overheidsrekeningen gevolgde procedures nog steeds tal van zwakke punten. Deze zwakke punten kunnen een belemmering vormen voor de tijdige en doeltreffende toepassing van de mechanismen voor het begrotingstoezicht.

In verscheidene landen zijn de overheidsrekeningen nog niet zo betrouwbaar als het hoort en moeten zij soms ingrijpend worden herzien. Recente illustraties daarvan zijn de laattijdige onderkenning in 2002 van een buitensporig tekort in Portugal voor 2001 en de forse opwaartse bijstellingen van het overheidstekort en de overheidsschuld van andere lidstaten. Onbetrouwbare statistieken kunnen leiden tot verkeerde beleidsbeslissingen op nationaal en Europees niveau, tot een inefficiënte coördinatie van het economische beleid resulteren en afbreuk doen aan de geloofwaardigheid van de procedures en de betrokken instellingen.

Bovendien zijn de overheidsrekeningen van diverse lidstaten niet transparant genoeg. Zo is het voor verscheidene landen moeilijk om het overheidstekort en de verandering van de omvang van de overheidsschuld in overeenstemming te brengen met andere indicatoren, zoals bijvoorbeeld de begrotingssaldi op kasbasis van de subsectoren van de overheid. Bovendien is de door de lidstaten verstrekte informatie waarmee de overgang tussen het overheidstekort en de omvang van de overheidsschuld wordt verklaard, niet gedetailleerd genoeg. Dit gebrek aan transparantie van de rekeningen vormt een belemmering voor een correcte technische beoordeling van de overeenstemming van de ingediende gegevens met de boekingsregels. Daarbij komt nog dat er zich voor sommige lidstaten bij de indiening van de gegevens reeds herhaaldelijk problemen hebben voorgedaan, zoals met name de niet-naleving van de indieningstermijnen [8] en zelfs de terugzending van onvolledige kennisgevingstabellen.

[8] Ter illustratie: hoewel de meeste lidstaten zich bij de in 2002 te verrichten tweede kennisgeving vrij goed hebben gehouden aan de uiterste termijn van 1 september, waren Frankrijk en Ierland ongeveer tien dagen te laat, was Duitsland 24 dagen te laat en was Luxemburg 37 dagen te laat.

Deze problemen zullen wellicht verder toenemen na de uitbreiding. De statistische systemen van de toetredende landen zijn doorgaans immers minder sterk ontwikkeld dan die van de huidige lidstaten. Hoewel de kandidaat-lidstaten onlangs verbeteringen hebben aangebracht in hun begrotingsstatistieken, dienen op dit gebied nog ernstige inspanningen te worden geleverd.

Ook al vervult de Commissie de rol van statistische instantie, de kwaliteit van de overheidsrekeningen wordt in hoofdzaak bepaald door de individuele lidstaten. In dit verband zij erop gewezen dat sommige nationale bureaus voor de statistiek slechts over schaarse middelen beschikken om de overheidsrekeningen op te stellen en niet ongevoelig zijn voor politieke druk. In sommige landen worden de kennisgevingstabellen bovendien opgesteld door het ministerie van Financiën en speelt het nationale bureau voor de statistiek slechts een ondergeschikte rol in dit proces. Deze situatie kan voor problemen zorgen, want het is op basis van deze statistieken dat de begrotingsresultaten van elk land worden beoordeeld.

De ervaring heeft ook uitgewezen dat de door verscheidene landen medegedeelde ramingen voor het lopende jaar vaak achterhaalde prognoses zijn. Deze cijfers geven bijgevolg geen goed beeld van de te verwachten begrotingsresultaten en zijn derhalve van weinig of geen nut voor het begrotingstoezicht.

4. De rol van de Commissie als statistische instantie

Wat de PBT en het SGP betreft, vervult de Commissie de rol van statistische instantie. Zij verstrekt de in het kader van de tenuitvoerlegging van de PBT en het SGP te hanteren statistische gegevens, nadat zij de kwaliteit van de door de lidstaten medegedeelde gegevens heeft getoetst. Ook moet zij de boekingsregels interpreteren telkens als er twijfel bestaat over de classificatie van overheidstransacties en over de wijze waarop deze transacties de omvang van het overheidstekort en de overheidsschuld beïnvloeden.

In het kader van de interne organisatie van de Commissie zijn de controle van de ingediende rekeningen en de interpretatie van de boekingsregels toevertrouwd aan Eurostat. Door deze taken aan Eurostat te delegeren, wil de Commissie ervoor zorgen dat de boekings- en statistische problemen op volkomen onafhankelijke wijze worden behandeld door een onpartijdige en technisch deskundige instantie die objectieve criteria hanteert. Deze onafhankelijkheid en technische deskundigheid wordt bovendien nog in de hand gewerkt doordat Eurostat wordt bijgestaan door het Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek, waarin, benevens statistici en opstellers van nationale rekeningen van de nationale bureaus voor de statistiek en de nationale centrale banken uit alle lidstaten, ook vertegenwoordigers van de Commissie en de Europese Centrale Bank zitting hebben.

De Commissie heeft haar rol als statistische instantie sinds 1994 probleemloos vervuld en in de loop der jaren heel wat ervaring opgedaan. Er blijft echter nog ruimte om de procedures te verduidelijken, te stroomlijnen en vooral te versnellen, hetgeen de doelmatigheid, de vlotheid en de transparantie ten goede zou komen. Voorts verdient het aanbeveling dat de verschillende stappen die tot de oplossing van boekingsproblemen leiden, helder worden omschreven, en dat helderheid wordt geschapen over de controlebevoegdheden van de Commissie. Ten slotte is het ook van het allergrootste belang dat de rol van de Commissie als statistische instantie en de voor de vervulling van deze rol vastgestelde procedures zowel bij de lidstaten als bij het grote publiek bekend zijn en door hen worden begrepen.

5. Conclusie

Dankzij de inspanningen van de lidstaten en de Commissie is er sinds 1994 aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van de begrotingsstatistieken. De overeenkomstig het ESR 95 opgestelde overheidsrekeningen zijn thans betrouwbaarder, vollediger, transparanter, gedetailleerder en actueler dan toen de procedure bij buitensporige tekorten is ingevoerd. De begrotingsstatistieken, die de grondslag vormen voor de op Europees niveau ingestelde mechanismen voor het begrotingstoezicht, vertonen evenwel nog een aantal belangrijke tekortkomingen. Deze tekortkomingen kunnen schadelijke gevolgen hebben voor het economisch beleidskader van de EU. Nu de mechanismen voor de coördinatie van het economische beleid worden versterkt, dient ook de kwaliteit van de begrotingsstatistieken naar een hoger peil te worden getild.

Het verbeteren van de kwaliteit van de begrotingsstatistieken vereist inspanningen en een grote inzet van alle betrokken partijen. De Commissie is ervan overtuigd dat een verduidelijking en stroomlijning van de door zowel de lidstaten als de Commissie gevolgde procedures de betrouwbaarheid van de statistieken ten goede zou komen. Zij acht het aangewezen deze verduidelijking en stroomlijning te bewerkstelligen door middel van de invoering van een gedragscode, welke alle betrokken partijen moeten beloven te zullen naleven.

De Commissie stelt derhalve een dergelijke gedragscode voor (deze is als bijlage bij deze mededeling gevoegd) en dringt er bij de Raad (Ecofin) op aan deze code zo spoedig mogelijk en nog vóór 1 maart 2003, de volgende kennisgevingsdatum in het kader van de PBT, te bekrachtigen.

BIJLAGE

Gedragscode voor de opstelling en kennisgeving van gegevens door de lidstaten en voor de verstrekking van gegevens door de Commissie in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten

1. Doelstellingen

In deze code wordt de optimale werkwijze beschreven die dient te worden gevolgd bij de opstelling en kennisgeving door de lidstaten van gegevens over de omvang van het overheidstekort en de overheidsschuld en bij de verstrekking van gegevens door de Commissie in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten (PBT).

De gedragscode verduidelijkt en stroomlijnt de regels en procedures die in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten dienen te worden toegepast voor de verwerking van de gegevens. Zij laat de in de vigerende wetgevingsbesluiten vastgelegde definities, termijnen en verplichtingen geheel onverlet.

2. Rechtsgrondslag en procedure

In artikel 4 van het Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten, dat aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap is gehecht, is het volgende bepaald: "De voor de toepassing van dit protocol benodigde statistische gegevens worden door de Commissie verstrekt". De Commissie vervult derhalve de rol van statistische instantie.

Aangezien de Commissie de gegevens betreffende de overheidsrekeningen niet rechtstreeks in de lidstaten vergaart, dient zij te vertrouwen op gegevens die door de nationale instanties worden opgesteld en medegedeeld. De terzake geldende kennisgevingsprocedure is vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 3605/93 [9], zoals gewijzigd [10].

[9] PB L 332 van 31.12.1993, blz.7.

[10] Verordening (EG) nr. 475/2000 van de Raad (PB L 58 van 3.3.2000, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 51/2002 van de Commissie (PB L 55 van 26.2.2002, blz. 23).

De lidstaten moeten deze gegevens tweemaal per jaar - namelijk vóór 1 maart en vóór 1 september - bij de Commissie indienen in de vorm van een reeks kennisgevingstabellen. Deze tabellen bestrijken het lopende jaar (ramingen) en de voorafgaande vier jaar (feitelijke gegevens).

Met het oog op de gegevensverstrekking beoordeelt de Commissie vervolgens de kwaliteit van de medegedeelde gegevens over het tekort en de schuld, waarna zij de ingediende cijfers valideert of wijzigt en de feitelijke gegevens bekendmaakt. Binnen de Commissie is het Eurostat, het Bureau voor de statistiek der Europese Gemeenschappen, dat namens de Commissie belast is met de beoordeling van de kwaliteit van de gegevens en met de verstrekking van de feitelijke statistische gegevens die nodig zijn voor de toepassing van de procedure bij buitensporige tekorten. De Commissie publiceert tevens eigen economische prognoses met betrekking tot de ontwikkeling van het overheidstekort en de omvang van de overheidsschuld voor het lopende jaar en de daaropvolgende jaren.

3. Opstelling en kennisgeving van gegevens over de overheidsrekeningen

Elke lidstaat is verantwoordelijk voor de kennisgeving van zijn overheidstekort en de omvang van zijn overheidsschuld, alsmede van de daarmee samenhangende gegevens. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel is het aan de lidstaten om de nodige interne regelingen te treffen voor de indiening van deze gegevens bij de Commissie.

Hoewel deze institutionele regelingen van lidstaat tot lidstaat uiteenlopen, bestaat de beste werkwijze erin dat de feitelijke gegevens door de nationale bureaus voor de statistiek (NBS) worden opgesteld. In het licht van hun ervaring met financiële rekeningen zijn ook de nationale centrale banken (NCB's) bij dit proces betrokken, meer in het bijzonder bij de berekening van de feitelijke omvang van de overheidsschuld.

Bij de opstelling van de overheidsrekeningen gaan de NBS uit van primaire gegevens die zij ontvangen van het ministerie van Financiën en andere overheidsdiensten, van regionale en lagere overheden en van socialezekerheidsinstellingen. De overheden moeten de middelen, gegevens en alle andere inlichtingen verstrekken die nodig zijn voor een adequate classificatie van de transacties en een tijdige opstelling van de overheidsrekeningen.

Om de Commissie in staat te stellen de kwaliteit van de gegevens te beoordelen, moeten de NBS haar een gedetailleerde inventaris verstrekken van de procedures en basisstatistieken die bij de opstelling van de feitelijke gegevens worden gehanteerd. Deze inventaris dient op gezette tijden te worden geactualiseerd.

De door de lidstaten medegedeelde ramingen voor het lopende jaar worden doorgaans opgesteld door de ministeries van Financiën, die daarbij rekening houden met de meest recente begrotingsbeslissingen en de economische ontwikkelingen en vooruitzichten. De beste werkwijze bestaat erin dat de ramingen kort voor de uiterste kennisgevingsdatum worden opgesteld, zodat de mededeling van achterhaalde prognoses wordt vermeden. De ramingen moeten volgens dezelfde methoden worden opgesteld als de feitelijke gegevens, zonder dat er sprake is van breuken in de reeksen.

De lidstaten moeten zich strikt houden aan de uiterste kennisgevingsdata (1 maart en 1 september van elk jaar). Indien een lidstaat om uitzonderlijke en onvoorziene redenen niet in staat blijkt deze data te respecteren, dan moet hij de Commissie onverwijld in kennis stellen van de reden voor de vertraging en van de datum waarop hij verwacht de gegevens te zullen kunnen mededelen.

De lidstaten dienen aan de Commissie opgave te doen van de nationale instellingen die verantwoordelijk zijn voor de kennisgeving in het kader van de PBT. De kennisgevingstabellen moeten door deze instellingen ondertekend zijn. In beginsel moeten de nationale gesprekspartners van de Commissie in verband met boekings- en methodologische problemen de respectieve NBS zijn.

4. Naleving van de boekingsregels, samenhang met andere gegevens en herzieningen van gegevens

In het aan het Verdrag gehechte Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten is bepaald dat de voor de toepassing van de procedure bij buitensporige tekorten benodigde statistische gegevens moeten worden opgesteld overeenkomstig het Europees stelsel van economische rekeningen. De thans van kracht zijnde versie van het rekeningenstelsel is het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 95) [11].

[11] Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad (PB L 310 van 30.11.1996, blz. 1).

De NBS hebben al vele jaren ervaring met de opstelling van nationale rekeningen, met inbegrip van overheidsrekeningen. Aangezien zij de nodige deskundigheid bezitten om de nationale boekingsregels correct toe te passen, zijn zij belast met het toezicht op de naleving van de bij het ESR 95 vastgestelde boekingsregels in de lidstaten. Bij de opstelling van de financiële rekeningen zijn ook de NCB's betrokken.

Bij de opstelling en mededeling van overheidsstatistieken moeten de nationale statistische instanties volledig wetenschappelijk onafhankelijk handelen, met strikte inachtneming van de boekingsregels. De boekingsregels zijn neergelegd in Verordening (EG) nr. 3605/93, zoals gewijzigd, Verordening (EG) nr. 2223/96 (de ESR 95-verordening), zoals gewijzigd [12], en in het "ESR 1995: Handboek overheidstekort en overheidsschuld", waarin staat hoe deze regels door Eurostat worden geïnterpreteerd.

[12] Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad is reeds herhaaldelijk gewijzigd. De wijzigingen die het meest relevant zijn voor de opstelling van de overheidsrekeningen, zijn vervat in de volgende verordeningen: Verordening (EG) nr. 1500/2000 van de Commissie met betrekking tot de overheidsuitgaven en -inkomsten (PB L 172 van 12.7.2000, blz. 3), Verordening (EG) nr. 2516/2000 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 290 van 17.11.2000, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 995/2001 van de Commissie (PB L 139 van 23.5.2001, blz. 3) ten aanzien van belastingen en sociale premies en Verordening (EG) nr. 2558/2001 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de herindeling van betalingen in het kader van swapovereenkomsten en termijncontracten met rentevaststelling na afloop ("forward rate agreements") (PB L 344 van 28.12.2001, blz. 1).

De medegedeelde gegevens moeten stroken met andere statistische gegevens die in andere contexten bij de Commissie (d.w.z. Eurostat) zijn ingediend [13]. Deze andere statistieken omvatten met name de gegevens die overeenkomstig het in het ESR 95 opgenomen schema voor het verstrekken van gegevens (Bijlage B bij Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad) moeten worden medegedeeld, met inachtneming van de regels die specifiek gelden voor de procedure bij buitensporige tekorten [14]. De gegevens over de schuld moeten sporen met de financiële balansen van de overheid, welke door de lidstaten worden opgesteld en ingediend overeenkomstig het in het ESR 95 opgenomen schema voor het verstrekken van gegevens, rekening houdend met de specifieke definities en waarderingsregels die bij Verordening (EG) nr. 3605/93 zijn vastgesteld.

[13] Ingeval de in een andere context gepubliceerde overheidsrekeningen verschillend zijn van die welke bij de Commissie zijn ingediend, moet dit verschil worden verklaard.

[14] In bijlage V bij het ESR 95, die bij Verordening (EG) nr. 2558/2001 bij het rekeningenstelsel is gevoegd, wordt bepaald dat uit swapovereenkomsten voortvloeiende stromen in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten anders worden behandeld.

Bij elke kennisgeving van gegevens in het kader van de PBT moeten steeds de meest recente gegevens worden medegedeeld. Indien de overheidsrekeningen (feitelijke gegevens of ramingen) na de indiening van de kennisgevingstabellen ingrijpend worden herzien, dan bestaat de beste werkwijze erin dat de nationale instanties een herziene kennisgeving bij de Commissie indienen [15].

[15] Op 22 november 1993 heeft de Raad van de EU ter gelegenheid van de aanneming van Verordening (EG) nr. 3605/93 verklaard (verklaring 8) dat de lidstaten zich ertoe verbinden om tijdens de periode tussen de in artikel 4, lid 1, bedoelde kennisgevingen [d.w.z. de kennisgeving van 1 maart en de kennisgeving van 1 september] de Commissie in kennis te stellen van eventuele ingrijpende wijzigingen in de reeds medegedeelde gegevens betreffende het overheidstekort en de overheidsschuld.

5. Transparantie bij de kennisgeving

Omwille van de samenhang en de transparantie zijn de lidstaten er krachtens Verordening (EG) nr. 3605/93 toe gehouden de cijfers te verstrekken waarmee de overgang wordt verklaard tussen het begrotingssaldo volgens de in de overheidsrekeningen gehanteerde definitie van het overheidstekort - gewoonlijk een begrotingssaldo op kasbasis - en het in het kader van het ESR 95 gehanteerde overheidstekort of -overschot, alsook tussen het overheidstekort of -overschot en de verandering van de omvang van de overheidsschuld (de zogeheten "stock-flow adjustment" of "omvang-stroomaanpassing").

In de praktijk hebben de meeste landen alleen voor de centrale overheid informatie ingediend betreffende de overgang tussen de definitie van de overheidsrekeningen en het in het kader van het ESR 95 gehanteerde tekort of overschot. De medegedeelde gegevens betreffende de "omvang-stroomaanpassing" hebben betrekking op de overheidssector als geheel.

De ervaring heeft geleerd dat gedetailleerdere tabellen nodig zijn om de medegedeelde gegevens afdoende te kunnen controleren en analyseren. De beste werkwijze bestaat erin dat de lidstaten voor elk jaar waarop de kennisgeving betrekking heeft, de gegevens indienen waarmee de overgang tussen de begrotingssaldi op kasbasis en het in het kader van het ESR 95 gehanteerde overheidstekort voor alle subsectoren van de overheid wordt verklaard. Bovendien moet ook de "omvang-stroomaanpassing" voor elk van de voorafgaande jaren waarop de kennisgeving betrekking heeft, worden uitgesplitst naar subsector en vergezeld gaan van aanvullende informatie over de relevantste transacties, zoals privatiseringen, kapitaalinjecties in staatsbedrijven, schuldovernames, achterstanden bij de belastinginning enz. De Commissie zal daartoe herziene kennisgevingstabellen voorstellen.

Ingrijpende herzieningen van feitelijke gegevens die in het kader van eerdere kennisgevingen zijn medegedeeld, moeten worden gestaafd. Deze herzieningen kunnen terug te voeren zijn op de beschikbaarheid van betere informatie, wijzigingen in de classificatie van eenheden of transacties, een verbetering van de gegevensbronnen, wijzigingen in ramingsmethoden of andere redenen. Indien nodig moet de inventaris van procedures en basisstatistieken worden herzien.

6. Procedure voor het oplossen van technische problemen

De regels van het ESR 95 geven niet altijd exact aan hoe overheidstransacties moeten worden geboekt. Dit is toe te schrijven aan de specifieke situatie in elk land (alle landen passen weliswaar hetzelfde rekeningenstelsel toe, maar zij maken daarvoor gebruik van uiteenlopende institutionele regelingen), de verscheidenheid en veelheid van transacties die de overheden elk jaar verrichten en de toenemende complexiteit van deze transacties. Bij twijfel over de correcte boeking van een specifieke overheidstransactie worden de algemene beginselen van het nationale rekeningenstelsel als leidraad gehanteerd.

Wanneer een overheid een specifieke maatregel of transactie plant ten aanzien waarvan twijfel bestaat omtrent de boeking en omtrent de gevolgen voor het overheidstekort en de overheidsschuld, dient zij advies in te winnen bij het betrokken NBS. Ook de afdeling statistiek van de betrokken NCB kan om advies worden gevraagd. De beste werkwijze bestaat erin op nationaal niveau formeel en regelmatig overleg te plegen - bv. door een tripartiet deskundigencomité in het leven te roepen -, hetgeen een constructieve dialoog tussen statistici en beleidsmakers in de hand zou werken. Om elke dubbelzinnigheid in het politieke proces te vermijden, moeten deze raadplegingen evenwel plaatsvinden voordat de maatregel wordt goedgekeurd of uitgevoerd.

Wanneer de NBS niet in staat zijn de kwestie te regelen, dienen zij Eurostat formeel te verzoeken uitspraak te doen over de aangelegenheid. Eurostat zal dan andere diensten van de Commissie en indien nodig het Directoraat-generaal Statistieken van de ECB en andere deskundigen raadplegen en zo spoedig mogelijk advies verstrekken over de boeking van de desbetreffende begrotingstransactie in de overeenkomstig het ESR 95 opgestelde rekeningen. De beste werkwijze bestaat erin dat tijdig een formeel verzoek voor een uitspraak van Eurostat wordt ingediend om te voorkomen dat er nog onopgeloste boekingsproblemen bestaan bij de kennisgevingen op 1 maart en 1 september. De lidstaten die om een officieel besluit van Eurostat verzoeken, moeten alle nodige informatie verstrekken opdat het besluit tijdig kan worden genomen.

In gevallen die bijzonder complex of van algemeen belang zijn, kan Eurostat het Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek (CMFB [16]) raadplegen alvorens een besluit te nemen [17]. Wanneer de lidstaten Eurostat vragen boekingsregels te interpreteren, kunnen zij de wens uitspreken dat het CMFB wordt geraadpleegd voordat Eurostat een besluit neemt. Alle lidstaten zijn verplicht Eurostat en het CMFB de informatie te verstrekken die nodig is om een besluit te nemen ten aanzien van boekingsproblemen van algemeen belang.

[16] Het CMFB is opgericht bij Besluit 91/115/EEG van de Raad (PB L 59 van 6.3.1991, blz.19), als gewijzigd bij Besluit 96/174/EG van de Raad (PB L 51 van 1.3.1996, blz. 48). Het CMFB heeft een reglement van orde vastgesteld voor het overleg in het kader van de PBT.

[17] Op 28 februari 2000 heeft de Raad van de EU ter gelegenheid van de aanneming van Verordening (EG) nr. 475/2000 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 3605/93 betreffende de toepassing van het Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten het volgende verklaard (verklaring 11/00): "De Raad is verheugd over het vele werk dat Eurostat de afgelopen jaren in samenwerking met de nationale autoriteiten heeft verricht - volgens een procedure waarbij het Comité voor Monetaire, Financiële en Betalingsbalansstatistiek (CMFB) en andere adviesgroepen betrokken zijn - om methodologische vraagstukken op te lossen in verband met de vergelijkbaarheid van gegevens betreffende overheidsfinanciën die worden gebruikt in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten. De Raad roept Eurostat op om samen met de nationale autoriteiten op dezelfde weg verder te werken voor het oplossen van eventuele technische problemen die zich kunnen voordoen tengevolge van de wijziging van Verordening nr. 3605/93 en de overgang naar ESA95".

Aangezien het CMFB een raadgevend comité is, is zijn advies niet bindend voor Eurostat. Eurostat houdt echter zoveel mogelijk rekening met de door het CMFB uitgebrachte adviezen. De leden van het CMFB, en met name Eurostat, laten zich bij hun adviezen leiden door de hoogste normen op het gebied van integriteit en wetenschappelijke onafhankelijkheid en door louter technische criteria.

Het definitieve besluit van Eurostat - in voorkomend geval met inachtneming van het advies van het CMFB - moet zo spoedig mogelijk worden uitgebracht en in de regel uiterlijk zes weken nadat een lidstaat daarom heeft verzocht.

Eurostat kan tevens op eigen initiatief het CMFB raadplegen en besluiten nemen in verband met de boeking van overheidstransacties. Ook het CMFB kan op eigen initiatief advies uitbrengen.

Alle tot de lidstaten gerichte adviezen en besluiten van Eurostat met betrekking tot boekingsproblemen moeten ter kennis worden gebracht van het CMFB. Alle besluiten ten aanzien van gevallen van algemeen belang moeten bovendien openbaar worden gemaakt [18] en in het "ESR 1995: Handboek overheidstekort en overheidsschuld" [19] worden opgenomen, waardoor zij deel gaan uitmaken van de algemeen aanvaarde interpretatie van het ESR 95. De lidstaten verbinden er zich toe de besluiten van Eurostat te respecteren teneinde de vergelijkbaarheid van de gegevens te waarborgen.

[18] Tegelijkertijd worden ook de CMFB-adviezen openbaar gemaakt.

[19] Dit handboek wordt regelmatig bijgewerkt.

Wanneer Eurostat een besluit neemt, kan van de lidstaten worden verlangd dat zij hun reeksen betreffende het overheidstekort en de overheidsschuld met terugwerkende kracht herzien telkens als een dergelijke herziening noodzakelijk is om de vergelijkbaarheid van de gegevens tussen de landen en in de tijd te waarborgen.

7. Verstrekking van gegevens door de Commissie voor de toepassing van de procedure bij buitensporige tekorten

Eurostat, het Bureau voor de statistiek der Europese Gemeenschappen, is de dienst van de Commissie die namens de Commissie belast is met het verstrekken van de feitelijke statistische gegevens die vereist zijn voor de toepassing van de procedure bij buitensporige tekorten, nadat het de medegedeelde gegevens heeft beoordeeld. Eurostat handelt conform de beginselen van onpartijdigheid, betrouwbaarheid, wetenschappelijke onafhankelijkheid en transparantie [20].

[20] Zie artikel 285, lid 2, van het Verdrag en artikel 10 van Verordening (EG) nr. 322/97 van de Raad betreffende de communautaire statistiek (PB L 52 van 22.2.1997, blz. 1).

De beoordeling van de medegedeelde gegevens door Eurostat bestaat in het verifiëren van de overeenstemming met de boekingsregels, de volledigheid, de aannemelijkheid en de consistentie van de gegevens. De beoordeling geschiedt op basis van de bij de Commissie ingediende tabellen, andere in het kader van de kennisgeving verstrekte informatie, eventuele andere gegevens, de inventaris van procedures en basisstatistieken en regelmatige contacten met de NBS. De lidstaten dienen Eurostat onmiddellijk toegang te verlenen tot alle informatie die voor het verrichten van deze beoordeling noodzakelijk is.

Eurostat maakt de feitelijke gegevens betreffende het tekort en de schuld van de lidstaten bekend binnen een tijdsspanne van veertien dagen, te rekenen vanaf de officiële kennisgevingsdatum. Eventuele vertragingen bij de kennisgeving door een lidstaat zijn geen reden voor Eurostat om de bekendmaking uit te stellen. Eurostat kan ook de kennisgevingstabellen voor de voorafgaande jaren bekendmaken [21].

[21] In naar behoren gemotiveerde gevallen kunnen de lidstaten de Commissie verzoeken de vertrouwelijkheid te bewaren van gegevens of andere informatie die in het kader van kennisgevings-, beoordelings- en validatieprocedures, alsmede tijdens het overleg over de boeking van specifieke transacties is medegedeeld.

De Commissie maakt de medegedeelde ramingen voor het lopende jaar niet bekend aangezien zij eigen prognoses opstelt. De Commissie stelt echter wel het Economisch en Financieel Comité (EFC) in kennis van de voornaamste resultaten van de kennisgeving en deelt daarbij ook de ramingen voor het lopende jaar mede. Voorts verstrekt de Commissie kopieën van de kennisgevingstabellen van alle lidstaten aan de instellingen die op nationaal niveau voor de kennisgeving verantwoordelijk zijn.

Eurostat kan in het openbaar voorbehoud maken bij de medegedeelde gegevens. Dit voorbehoud zal in de regel openbaar worden gemaakt wanneer Eurostat de medegedeelde omvang van het overheidstekort en van de overheidsschuld bekendmaakt. Indien zulks nodig en mogelijk is, mag Eurostat de medegedeelde gegevens wijzigen. In deze gevallen stelt Eurostat de betrokken lidstaat en de voorzitter van het EFC van te voren in kennis van de redenen waarom het voorbehoud maakt en van de wijze waarop het voornemens is dit voorbehoud aan het publiek mede te delen. Indien het probleem later wordt opgelost, trekt Eurostat zijn voorbehoud in en maakt zij dit aan het publiek bekend.

Eurostat is gemachtigd om de overeenkomstig het ESR 95 opgestelde overheidsrekeningen van elke lidstaat op gezette tijden grondig te controleren. Deze controles hebben alleen betrekking op de feitelijke gegevens. Eurostat kan andere diensten van de Commissie, het Directoraat-generaal Statistieken van de ECB en vertegenwoordigers van het CMFB om bijstand verzoeken bij het verrichten van deze controles. Deze controles betreffen zowel de toepassing van de boekingsregels als de opstelling en schatting van basisgegevens. De conclusies van de controles worden ter kennis gebracht van het CMFB en openbaar gemaakt.