Artikel Opmerking

Overweging 41 De juridische zekerheid zou toenemen als het ontwerp voor een algemene verordening een opsomming gaf van de specifieke bepalingen inzake staatssteun op het gebied van financieringsinstrumenten.

Overweging 87 De Rekenkamer beveelt aan om de tekst als volgt aan te passen: om ervoor te zorgen dat de omvang van de controle door de Commissie evenredig is aan het risico, moet de Commissie haar controlewerkzaamheden kunnen verminderen voor operationele programma's die geen grote tekortkomingen te zien geven of waarvoor op de auditautoriteit kan worden vertrouwd.

Artikel 4, lid 5 Uit de verordening wordt niet duidelijk hoe het evenredigheidsbeginsel moet worden toegepast en hoe de evenredigheid moet worden beoordeeld.

Artikel 4, lid 9 Deze bepaling, die beperkt blijft tot de doeltreffendheid, is overbodig en in tegenspraak met artikel 4, lid 8, dat verwijst naar artikel 73 van het Financieel Reglement en dus ook naar de beginselen van zuinigheid en doelmatigheid. In ieder geval dienen de fasen „planning” en „uitvoering” te worden toegevoegd aan toezicht, rapportage en evaluatie.

Artikel 8 Dit artikel introduceert het beginsel „de vervuiler betaalt” in het secundair recht. Op het gebied van landbouw bijvoorbeeld, kent de toepassing van dit beginsel echter gebreken in de toezicht- en controlesystemen (ontbreken van relevante controles, verlagingen van subsidies die worden berekend als deel van steun in plaats van als deel van de impact op het milieu) alsmede in de daadwerkelijk handhaving van de verlagingen van betalingen. De Rekenkamer beveelt aan om dit beginsel te versterken door ervoor te zorgen dat het wordt toegepast in de relevante delen van de fondsspecifieke verordeningen en in de programma’s van de lidstaten.

Artikel 24, lid 3 en artikel 40, lid 2, onder h) De vereiste indicatoren komen naast en bovenop de SMART-indicatoren die specifiek worden gebruikt bij financieringsinstrumenten. Gelet op de combinatie van dergelijke indicatoren met talrijke, maar algemene operationeel programma-indicatoren voor subsidies, vormt dit nog een argument om financieringsinstrumenten bij voorkeur te cofinancieren uit één enkel operationeel programma.

Artikelen 28-31 De vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling kan een belangrijk mechanisme worden om de lokale institutionele capaciteit op te bouwen en te verbeteren met het oog op een resultaatgerichte uitvoering. Hoewel overweging 21 van de ontwerpverordening aangeeft dat „om het potentieel op lokaal niveau beter te mobiliseren, […] het daarom noodzakelijk [is] de vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling […] te vergemakkelijken…. lokale actiegroepen die de belangen van de gemeenschap vertegenwoordigen [moeten] verantwoordelijkheid krijgen…”, hebben de meeste plattelands- (en stedelijke) gebieden al structuren die de belangen van de locale gemeenschap vertegenwoordigen, d.w.z. gemeentes, raden of andere lokale overheidsstructuren. Deze hebben als voordeel boven de LAG’s dat zij de lokale bevolking vertegenwoordigen, democratische verantwoording afleggen en al besturen hebben opgericht die in staat zijn om budgetten te beheren. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat de Leader-aanpak een echte meerwaarde oplevert ten opzichte van het alternatief van financiering voor lokale ontwikkelingsstrategieën via deze bestaande instanties.

Artikelen 32-40 De term „financieringsinstrument” dient te worden beschreven. De term wordt algemeen gebruikt in de financiële sector om effecten of contracten aan te duiden op basis waarvan de houder (of eigenaar) een aanspraak maakt. Dergelijke instrumenten betreffen doorgaans leningen, garanties, aandelen of quasi-aandelenbeleggingen of deelnemingen in andere risicodragende instrumenten. Een vergelijkbare definitie wordt gebruikt in het voorstel tot wijziging van het Financieel Reglement (artikel 130). Artikel 33 van het ontwerp voor een algemene verordening verwijst echter niet naar voornoemde instrumenten, maar naar entiteiten die financieringsinstrumenten verstrekken, d.w.z. een fonds van fondsen en fondsen. De verordening zou voorts moeten verduidelijken of en onder welke voorwaarden de verstrekking van werkkapitaal in aanmerking komt voor steun, en of er een maximum zou moeten zijn voor door de ten laste van de EU komende beheerskosten.

Artikel 32 In artikel 32 wordt bepaald dat acties niet alleen gerechtvaardigd zijn bij tekortkomingen van de markt, maar ook in „suboptimale investeringssituaties”. Zonder verdere aanwijzingen zou dit kunnen leiden tot steun voor slecht onderbouwde financieringsinstrumenten. De omstandigheden waarin EU-steun voor financieringsinstrumenten beschikbaar kan worden gesteld dienen meer nauwkeurig te worden beschreven in het ontwerp voor een algemene verordening. Voor financieringsinstrumenten dienen strikte regels te worden opgelegd: — over het gebruik van de bankrekeningen waarop de GSK-middelen in bewaring zijn gegeven, en — over de van toepassing zijnde boekhoud- en verslagleggingsvoorschriften. Meer in het bijzonder zou er voor elk financieel instrument één bankrekening geopend moeten worden waarop en waarvan alle in- en uitstromen (aanvangsbijdragen, toegekende leningen, betalingen in verband met garanties voor in gebreke blijvende leningnemers, premies, rentes, teruggestorte middelen, beheerspremies) worden overgemaakt of afgehaald. Er dient een afzonderlijke boekhouding te worden bijgehouden voor de financieringsinstrumenten, die moet worden aangesloten met de bankrekening. Voor de financieringsinstrumenten dienen jaarrekeningen te worden opgesteld en gecontroleerd. Indien deze beperkingen niet worden opgelegd ontstaat in het voorgestelde juridisch kader het risico dat a) financieringsinstrumenten worden gebruikt om de verplichting tot nationale medefinanciering te omzeilen en b) dat de controleurs niet in staat zijn deze overtreding van de EU-verordening op te sporen.

Artikel 32, lid 2 Wanneer eindontvangers tevens begunstigden zijn van subsidies uit verschillende overheidsbronnen (GSK-fondsen, andere EU-subsidies, nationale/regionale subsidies), ontstaat door het voorschrift om een afzonderlijke boekhouding bij te houden een bijkomende complicatie, aangezien de verstrekte informatie niet weergeeft welk bedrag aan overheidssteun werkelijk werd ontvangen. Om volledigheid te garanderen, dienen de jaarlijkse uitvoeringsverslagen op geconsolideerde basis verslag te doen van de verschillende bronnen van gebruikte financiering voor financieringsinstrumenten in het programmagebied.

Artikel 33, lid 3 Artikel 33, lid 3, onder b), laat ruimte voor het bestaan van financieringsinstrumenten die niet worden gereguleerd door toekomstige uitvoeringshandelingen krachtens artikel 143.

Artikel 33, lid 4, onder a) en onder c) Het risico bestaat dat er beheersautoriteiten worden gesteund die geen noemenswaardige ervaring hebben in financiële dienstverlening. Daarnaast mag een beheersautoriteit krachtens artikel 33, lid 4, onder a), staatsbanken of -fondsen met een overschot aan verplichtingen herkapitaliseren zolang de nieuwe investeringsinstrumenten worden opgezet zonder financiering voor nieuwe MKB-bedrijven of MKB-bedrijven die een hoog risico lopen.

onder b), punt i) „EIB” en niet „Europese Investeringsbank”, aangezien alleen eerstgenoemde een beschreven term is en het EIF dient te omvatten.

Artikel 35 Dit artikel laat toe om declaraties te doen van aan de financieringsinstrumenten betaalde of naar verwachting te betalen steun in een van tevoren vastgestelde periode van ten hoogste twee jaar. Het is onduidelijk of dit betekent dat het verzoek tot betaling nog niet verrichte betalingen kan omvatten. Daarnaast vereist artikel 35, lid 3, een correctie van de opgegeven subsidiabele uitgaven voor verschillen tussen het bedrag van de aan de financieringsinstrumenten betaalde steun en het bedrag dat door deze instrumenten werd betaald aan de eindontvangers. Het is niet duidelijk of dit voorschrift slechts betrekking heeft op de bekendmaking van de correctie of ook op de correctie van de totaal vastgelegde subsidiabele uitgaven.

Artikel 36, lid 1, artikel 55, lid 2, en artikel 114, lid 4 Het aftoppen van beheerskosten per type entiteit (fonds van fondsen en andere fondsen per type financieringsinstrument) dient gereguleerd te worden. Evenals de algemene verordening voor 2007-2013 is het voorstel dubbelzinnig ten aanzien van garanties. Op voorwaarde dat er een goede beoordeling van het financieringstekort heeft plaatsgevonden, dienen gegarandeerde bedragen van portefeuillegaranties als subsidiabele uitgaven te worden beschouwd. In artikel 36, lid 1, wordt niet duidelijk of portefeuillegaranties die zijn verstrekt tijdens de subsidiabele periode wel subsidiabel zijn als de onderliggende instrumenten (bijv. leningen) zijn verstrekt na de sluiting van de programmeringsperiode.

Artikel 36, lid 2 Gezien de geconstateerde vertragingen tijdens de operationele programmering, zou in het geval van durfkapitaalfondsen de uitbreiding van de periode voor subsidiabele uitgaven langer moeten zijn (bijv. tien jaar), hetgeen de EU-fondsen in combinatie met de naleving van de pari passu- en hefboomvoorschriften zou helpen om meer resterende financiering beschikbaar te stellen.

Artikelen 37 en 39 Evenals bij de verordening voor de periode 2007-2013 is het niet duidelijk of rente en andere voordelen als gevolg van steun van de EU aan financieringsinstrumenten gebruikt moeten worden voor hetzelfde soort financieringsinstrumenten en tot hoe lang na de afsluiting dit het geval is (revolverende aard van rente en kapitaalwinsten). Conform artikel 39 mogen resterende middelen (inclusief voordelen en andere verdiensten) gebruikt worden ter financiering van subsidieregelingen, waardoor het revolverende effect beperkt is.

Artikel 38, lid 1 en lid 2 In haar mededeling over de financiële regeling die van toepassing is op de EU-begroting, geeft de Commissie aan dat de behoefte om het hefboomeffect van EU-middelen te vergroten de reden is om gebruik te maken van financieringsinstrumenten. Dit artikel gaat echter niet in op problemen ten aanzien van goed financieel beheer: — het voegt een onderscheid toe tussen terugbetaalde kapitaalmiddelen en andere bronnen, hetgeen kan leiden tot technische moeilijkheden bij het bepalen van het bedrag dat opzij moet worden gezet om de beheerskosten te betalen; — het hergebruik „overeenkomstig de doelen van het programma of de programma’s” biedt geen juridische zekerheid dat de overheidssector middelen opzij zet; — de preferentiële beloning van investeerders wordt neergezet als standaard, zonder dat daar hefboom- of andere eisen tegenover staan; de voorkeursbehandeling van investeerders bij de liquidatie van fondsen is niet aan de orde gesteld; — er wordt niet verwezen naar het pari passu-beginsel dat wordt toegepast in het kader van het Meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemerschap (MAP) en het Kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) (voor kapitaalinstrumenten); het stelt de EU-fondsen bloot aan eender welke voorkeursbehandeling; De Commissie kan in plaats daarvan ook verwijzen naar het beginsel van de afstemming van belangen. Indien er geen verdere verduidelijking komt, staat de beoogde EU-financiering van toekomstige MKB-bedrijven met resterende middelen op de tocht. Daarnaast zouden aan de financieringsinstrumenten terugbetaalde of door de financieringsinstrumenten verdiende opbrengsten niet elders moeten worden ingezet voordat het operationele programma is afgesloten, zoals wordt voorgesteld in artikel 38, lid 1 en lid 2. Dergelijke middelen moeten terugvloeien naar de desbetreffende financieringsinstrumenten.

Artikel 38, lid 3 De periode gedurende welke de boekhouding met betrekking tot het hergebruik van middelen moet worden aangehouden en gecontroleerd kan worden, is niet aangegeven.

Artikel 39 In artikel 39 wordt het hergebruik van middelen uit de financieringsinstrumenten voor GSK-fondsen beschreven (tien jaar na de afsluiting van het programma). Het is nog altijd niet duidelijk op welke wijze hierop zal worden toegezien. Hoewel de beschrijving van een minimale revolveerperiode van tien jaar wordt verwelkomd, wordt geen rekening gehouden met de specifieke kenmerken van de verschillende soorten financieringsinstrumenten en worden hiervoor geen hefboomverhoudingen en indicatoren beschreven. De mogelijkheid om na de afsluiting van het programma middelen te hergebruiken in de vorm van subsidies wordt niet beschreven. Hierdoor zijn vervolginvesteringen na de afsluiting van het programma (2022) en in het geval van kapitaalfondsen die profiteren van resterende middelen, onmogelijk gemaakt.

Artikel 40, lid 2, onder b) en g) De gebruikte bewoordingen onder b), „beschrijving van het financieringsinstrument en de uitvoeringsregelingen” is niet nauwkeurig (artikel 44, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1828/2006 van de Commissie bevat meer exacte bewoordingen), en onder g) wordt de lezer in verwarring gebracht met een „multiplicatoreffect” dat niet wordt beschreven. Overweging 22 verwijst op correcte wijze naar het „hefboomeffect”, en niet het „multiplicatoreffect”. Voorts verschilt het multiplicatoreffect sterk tussen de verschillende kapitaal-, lening- en garantie-instrumenten; een feit dat niet wordt onderkend in dit ontwerp voor een algemene verordening.

Artikel 44 Uiterlijk op 30 september 2023 dienen de lidstaten voor het EFRO, het ESF en het Cohesiefonds een eindverslag over de uitvoering van het programma in, en voor het ELFPO en het EFMZV een jaarverslag over de uitvoering. Het is niet duidelijk waarom er hier een verschil wordt gemaakt tussen de structuurfondsen enerzijds en het EFLP en het EVMZV anderzijds.

Artikelen 51 en 52 De Rekenkamer is van oordeel dat de technische bijstand de opbouw en verbetering van langdurige lokale institutionele capaciteit moet ondersteunen, hetgeen verder gaat dan de opbouw en uitvoering van een enkel project of het uitvoeren van daarmee verband houdende activiteiten met behulp van externe expertise.

Artikel 56 Dit artikel omvat nieuwe vormen van steun zoals prijzen en terugvorderbare bijstand. Er wordt echter, met name voor prijzen, geen beschrijving gegeven. De voorwaarden voor terugvorderbare bijstand dienen verder te worden uitgewerkt, bijvoorbeeld voor staatssteunregelingen.

Artikel 57 Het is onduidelijk op welk niveau de mogelijke methoden moeten worden bepaald en gemonitord. Het is niet aanvaardbaar dat de berekeningsmethode wordt vastgesteld door de begunstigden. Het is onduidelijk of de vereenvoudigde kostenmethode ook gebruikt kan worden voor kostencategorieën waarvoor aanbestedingen hebben plaatsgevonden.

Artikel 58 De aanvaardbare directe en indirecte kosten moeten worden verduidelijkt.

Artikel 59 De „steunperiode voor de concrete actie” in artikel 59, lid 2, onder c) en het „toegestane hogere percentage” in artikel 59, lid 3, onder b) moeten worden beschreven.

Artikel 60, lid 2, onder b) Het is onduidelijk waarom voor de twee groepen fondsen een verschillende aanpak geldt.

Artikel 60, lid 2, onder d) De beoogde soorten overeenkomsten behoeven toelichting.

Artikel 61, lid 1 In artikel 61, lid 1, moet worden verduidelijkt dat het altijd de lidstaat is die de EU-middelen moet terugbetalen, ongeacht of hij de middelen heeft terugontvangen van eindontvangers.

Artikel 63, lid 2 Het zou dienstig zijn tevens te verwijzen naar de in artikel 62 genoemde beginselen.

Artikel 64 Verwezen dient te worden naar de door de Commissie bepaalde criteria (artikel 117, lid 1).

Artikel 76 Het is onduidelijk wat wordt bedoeld met de waarachtigheid van de jaarrekeningen.

Artikel 77 Artikel 77, lid 2, lijkt te suggereren dat financiële correcties alleen worden toegepast op nalevingskwesties. Dit zou niet stroken met artikel 20, lid 4. In artikel 77, lid 4, van het ontwerp voor een algemene verordening wordt bepaald dat de criteria en de procedures voor de toepassing van financiële correcties worden vastgesteld in de fondsspecifieke voorschriften, maar de verordeningen voor de fondsen vermelden hierover niets.

Artikel 84, lid 4 en lid 5 Het is niet duidelijk hoe deze bedragen onder de lidstaten zullen worden verdeeld.

Artikel 90 Er is geen conceptueel of juridisch argument om financiële instrumenten niet te beschouwen als grote projecten wanneer de gecombineerde omvang ervan meer dan 50 miljoen euro beloopt. Sterker nog, er gaat hier een mogelijkheid verloren, aangezien de erkenning als een „groot project” een manier kan zijn om het opzetten van fondsen van fondsen met voldoende kritische massa te stimuleren, gelet op de juridische zekerheid die een lidstaat verkrijgt nadat een aanvraag is ingediend voor een „groot project”.

Artikelen 91 en 92 Het probleem van het financieringstekort wordt niet opgelost, het is onduidelijk of het financieringstekort moet worden toegepast voor tussentijdse betalingen.

Artikel 97, lid 1 Er dient te worden bepaald dat de Commissie altijd deelneemt aan de stuurgroepen.

Artikel 100 Het artikel overlapt met artikel 43.

Artikel 110, lid 7 De Rekenkamer adviseert de Commissie om het kader voor de optie van 100 % medefinanciering voor financieringsinstrumenten nader te beschrijven en om de volgende risico’s aan te pakken: — dat de GSK-fondsen de centraal door de Commissie beheerde EU-fondsen verdringen, — dat de gecombineerde resterende middelen van GSK- en andere EU-fondsen voorwerp blijven uitmaken van vrijmakingen.

Artikel 117, lid 4 De Commissie moet voor alle operationele programma’s het verslag en het oordeel van de onafhankelijke auditinstantie kunnen opvragen, alsmede de beschrijving van het beheers- en controlesysteem, ongeacht het bedrag aan EU-steun.

Artikel 130 De Rekenkamer beveelt aan om een extra datum op te nemen waarop de jaarlijkse beheersverklaring moet zijn opgesteld om ervoor te zorgen dat de voorgestelde planning ook werkt.

Artikel 131 Er bestaan verschillende onzekerheden over deze voorgestelde procedure, bijvoorbeeld ten aanzien van de aftrek van opbrengsten voor reeds voltooide projecten. De regelingen voor het EFRO/CF en het ESF moeten op elkaar worden afgestemd, d.w.z. voor het ESF moet de jaarlijkse afsluiting ook gelden voor „concrete acties” en de daarmee samenhangende uitgaven en niet alleen voor „uitgaven”.

Artikel 132 Deze bepaling beperkt de bevoegdheden van de Rekenkamer en geeft alleen aan de Commissie de mogelijkheid om een verlenging van de beschikbaarheidsperiode aan te vragen. Gelet op de nieuwe elektronische systemen die gebruikt gaan worden is het belangrijk te verduidelijken welke vorm van documenten geaccepteerd kan worden als controle-informatie (d.w.z. het gebruik van certificering van de overeenstemming van documenten op nationaal niveau — punt 5, en de beveiligingsstandaard van elektronische documenten — punt 6).

Artikel 137, lid 2 De Rekenkamer beveelt aan om duidelijk aan te geven dat de Commissie niet alleen akkoord moet gaan met het onderzoek, maar dat zij ook de verantwoordelijkheid draagt om de aard van en mate waarin het onderzoek wordt verricht en de toereikendheid van de getrokken conclusies, te controleren.