Advies over :

- de toekomst van de communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen,

- communautaire initiatieven voor stedelijke gebieden (Urban), en - communautaire initiatieven met betrekking tot de modernisering van de textiel- en kledingindustrie in Portugal (94/C 295/19)

De Commissie heeft op 15, 16 en 22 maart 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de toekomst van de communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen; communautaire initiatieven voor stedelijke gebieden (Urban); communautaire initiatieven met betrekking tot de modernisering van de textiel- en kledingindustrie in Portugal.

Op 20 december 1993 heeft het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité de Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme opdracht gegeven het desbetreffende advies voor te bereiden.

De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme heeft haar advies op 24 mei 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Christie.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 316e Zitting (vergadering van 2 juni 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. In september 1993 hechtte het Comité zijn goedkeuring aan een advies (CES 771/93) over de Commissiemededeling getiteld "De toekomst van de communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen" (COM(93) 282 def.), waarin sterk werd gepleit voor voortzetting van het concept van communautaire initiatieven. Tegelijkertijd steunde het Comité het Commissievoorstel om het systeem van communautaire initiatieven te rationaliseren, door een aantal ervan te schrappen en andere - waar nodig aangevuld met nieuwe initiatieven - rond de volgende vijf algemene hoofdthema`s te hergroeperen :

- grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking en netwerken;

- plattelandsontwikkeling;

- ultraperifere regio`s;

- werkgelegenheid en ontwikkeling van menselijke hulpbronnen;

- management van de veranderingen in de industrie.

1.2. Op aandrang van diverse belanghebbenden, heeft de Commissie besloten hieraan nog twee extra initiatieven toe te voegen met betrekking tot :

- stadsgebieden;

- visserij.

1.3. Tot slot zal de Commissie in het kader van het thema "veranderingen in de industrie" nog een initiatief ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf (MKB) presenteren.

1.4. Met dit pakket initiatief-maatregelen bewandelt de Commissie een middenweg tussen continuïteit en verandering. Verschillende voorgestelde initiatieven zijn een voortzetting van bestaande programma`s. Interreg wordt voortgezet en zal het Regen-initiatief, dat wordt verlengd tot de oorspronkelijk overeengekomen projecten zijn afgerond, incorporeren. Het Leader-initiatief loopt door, en voor Leader II zullen aanmerkelijk meer middelen beschikbaar zijn dan voor Leader I. Ook zal de Commissie de communautaire initiatieven inzake steun aan regio`s die worden getroffen door de achteruitgang van traditionele industrieën (Rechar, Resider, Konver, Retex) prolongeren. Hiermee wordt voortgebouwd op de bijdrage die deze programma`s al gedurende de eerste fase van de communautaire initiatieven hebben geleverd aan het proces van industriële herstructurering.

1.5. Net als bij eerdere gelegenheden spreekt het Comité ook nu zijn steun uit voor deze programma`s.

1.6. In de communautaire initiatieven zal ook in de toekomst aandacht worden besteed aan de complexe problemen inzake arbeidsmarkt en industriële herstructurering waarmee de Europese Unie wordt geconfronteerd. In het kader van het thema "werkgelegenheid" zal met afzonderlijke initiatieven verder worden gewerkt aan het verbeteren van de positie van kansarme groepen op de arbeidsmarkt, zoals jongeren en langdurig werklozen. In samenhang met de nieuwe doelstelling 4 van de Structuurfondsen zal voorts een nieuw initiatief (Adapt) worden genomen met het oog op de aanpassing van de beroepsbevolking aan de veranderende omstandigheden in de industrie.

1.7. Het Comité heeft lof voor de pogingen van de Commissie om met vernieuwende initiatieven complexe en diepgewortelde problemen i.v.m. de flexibiliteit van arbeidsmarkt en industrie aan te pakken. Dergelijke initiatieven zullen bijdragen aan de versterking van het concurrentievermogen binnen de Unie als geheel. In een periode waarin de officieel geregistreerde werkloosheid binnen de Europese Unie meer dan 11,6 % bedraagt - d.w.z. meer dan 19 miljoen mensen treft - komen communautaire initiatieven die primair zijn gericht op het behoud of het scheppen van arbeidsplaatsen als geroepen. Zoals het Comité al in het verleden heeft opgemerkt, ligt de kracht van communautaire initiatieven in hun vermogen om snel op nieuwe problemen in te spelen en om voor het treffen van de juiste beleidsmaatregelen de meeste beproefde middelen in te zetten. Het blijft van het grootste belang dat bij genoemde initiatieven van onderaf te werk wordt gegaan en dat de participatie van alle relevante actoren, met name de sociaal-economische partners, wordt gegarandeerd.

1.8. Het Comité wil echter benadrukken dat met de communautaire initiatieven alléén slechts een beperkte bijdrage kan worden geleverd aan de werkloosheidsbestrijding binnen de EU. Kenmerkend voor communautaire initiatieven is dat zij innovatieve en experimentele maatregelen op de rails zetten, met de bedoeling dat van de ervaring die daarbij wordt opgedaan voorts elders in de EU gebruik kan worden gemaakt. Het is daarom van essentieel belang dat die communautaire initiatieven die aantoonbaar vrucht afwerpen in een sytematisch beleidskader worden opgenomen en ook buiten het programma van de communautaire initiatieven om toepassing vinden. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het beschikbaar stellen van voldoende middelen ter ondersteuning van succesvolle programma`s ligt bij de afzonderlijke lid-staten. Het Comité dringt erop aan dat de relevante instanties binnen de lid-staten, waaronder de sociaal-economische partners, samen met de Commissie toezicht blijven houden op de communautaire initiatieven en verzoekt tevens om uitbreiding van die programma`s die bijdragen aan het terugdringen van de werkloosheid.

1.9. Behalve met communautaire initiatieven wordt ook met behulp van een aantal andere EU-programma`s gestreefd naar de versterking van het concurrentievermogen en de bevordering van groei en werkgelegenheid. In aansluiting op het door de Europese Raad van december 1992 genomen "groei-initiatief", is in de loop van 1993 een hele reeks beleidsinstrumenten ontwikkeld voor de bevordering van werkgelegenheid, groei en concurrentievermogen. Met het in december 1993 gepresenteerde Witboek wordt deze lijn nog veel verder doorgetrokken. Het succes van de vele maatregelen die thans op verbetering van werkgelegenheid en concurrentievermogen gericht zijn, waaronder bepaalde communautaire initiatieven, is ten dele afhankelijk van de mate waarin zij worden gecoördineerd. Het Comité verzoekt de Commissie, samen met de lid-staten na te gaan welke maatregelen nodig zijn om deze coördinatie in de vereiste mate tot stand te brengen.

2. Algemene opmerkingen

2.1. In de periode 1994-1999 is voor communautaire initiatieven een bedrag van 13,45 miljard ecu beschikbaar. Op grond van de overeengekomen verdeelsleutel wordt 62 % daarvan aan de gebieden van doelstelling 1 toegewezen. Het besluit om aan de vijf reeds voorgestelde thema`s nog twee extra thema`s - beleid inzake stadsgebieden en visserij - toe te voegen en bovendien initiatieven te nemen ten behoeve van het MKB en de Portugese textielindustrie, heeft tot gevolg dat de reserve van nog niet toegewezen middelen thans 1,6 miljard ecu bedraagt (ofwel iets minder dan 12 % van de totale begroting). Het Comité vindt deze buffer, die veel kleiner is dan de oorspronkelijk voorgestelde reserve van 25 %, onvoldoende. De ervaring leert dat zich in onze hedendaagse economieën in bepaalde sleutelsectoren onvoorziene schokken kunnen voordoen, en binnen het voorgestelde financiële kader is de Commissie nauwelijks in staat om op dergelijke ontwikkelingen te reageren.

2.1.1. Hoewel het Comité de voorgestelde reserves ontoereikend vindt, blijft het van groot belang dat de Commissie nu nog geen besluiten neemt over allocatie van de wèl beschikbare reserves, maar deze achter de hand houdt om te kunnen reageren op onvoorziene omstandigheden.

2.2. Ofschoon het Comité de bij de voorstellen voor nieuwe communautaire initiatieven gebruikte argumenten onderschrijft, spreekt het zijn bezorgdheid uit over het feit dat het lanceren van nieuwe, op nieuwe terreinen betrekking hebbende programma`s, alsmede de uitbreiding van een aantal bestaande programma`s, ertoe zou kunnen leiden dat het toch al magere budget dat voor de initiatieven beschikbaar is, nog verder wordt uitgekleed en dat de voor het succes van de verschillende maatregelen noodzakelijke "kritische financiële massa" niet langer wordt gegarandeerd. Eens te meer doet dit de vraag rijzen of de totaal aan het pakket communautaire initiatieven toegekende middelen wel toereikend zijn.

2.3. Het Comité betreurt dat de Commissie tot op heden niet in staat is geweest de resultaten van de evaluatie van de eerste fase van de communautaire initiatieven bekend te maken. Omdat veel initiatieven een experimenteel en innovatief karakter hebben, is het van essentieel belang dat evaluaties waar nodig beschikbaar zijn. Het Comité is dan ook van mening dat de Commissie gedurende de volgende fase van de communautaire initiatieven regelmatig moet rapporteren over hun effecten. Om dit te vergemakkelijken adviseert het Comité om, voor zover dat mogelijk is, voor ieder communautair initiatief specifieke doelstellingen te formuleren en deze doelstellingen dan - tezamen met andere criteria - te gebruiken bij het beoordelen van het effect dat de communautaire initiatieven op langere termijn sorteren.

Indien uit een evaluatie blijkt dat een communautair initiatief de overeengekomen doelstellingen niet haalt, dan dient het in de juiste richting te worden bijgesteld, of - als dat niet mogelijk is - te worden beëindigd.

2.4. De Commissie heeft een begin gemaakt met de rationalisering van de communautaire initiatieven, door specifieke programma`s in bredere kaders onder te brengen. Hoewel het aantal initiatieven in de volgende fase als gevolg van de voorstellen zal toenemen in plaats van te verminderen, zullen toekomstige initiatieven zijn gericht op specifieke doelstellingen. Niet alleen zullen de programma`s hierdoor waarschijnlijk effectiever worden, ook vergemakkelijkt dit het controle- en evaluatieproces.

2.4.1. Nu de geografische reikwijdte van sommige initiatieven door de Commissievoorstellen wordt vergroot en gebieden die in het kader van de Structuurfondsen normaal geen steun ontvangen nu ook voor bijstand in aanmerking komen, vreest het Comité dat dit afbreuk zal doen aan de unieke bijdrage die deze initiatieven kunnen leveren aan het versterken van de cohesie.

2.5. Het Comité heeft benadrukt hoe belangrijk het is dat de sociaal-economische partners - overeenkomstig de structuurfondsverordeningen - bij de concrete uitvoering van de communautaire initiatieven worden betrokken. Van participatie van de kant van de sociaal-economische partners is in het algemeen echter nog steeds geen sprake. Het Comité verzoekt de Commissie specifieke voorstellen te doen om daarin verandering te brengen, bijvoorbeeld door de sociale partners technische bijstand te verlenen. Worden de sociale partners buitengesloten, dan laten de gevolgen daarvan zich waarschijnlijk steeds duidelijker gevoelen, omdat de communautaire initiatieven zich in toenemende mate richten op vraagstukken als werkgelegenheid en concurrentievermogen.

2.6. Het baart het Comité zorgen dat er na afronding van de raadpleging over de onderhavige voorstellen voor communautaire initiatieven nog maar weinig tijd overblijft voor de voorbereiding en goedkeuring van aanvragen die al in 1994 zouden kunnen worden ingewilligd.

2.7. Het Comité dringt er verder op aan dat de voor de communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen gevolgde procedures worden vereenvoudigd en gestroomlijnd.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Interreg II-programma verbindt Interreg I met het Regen-programma. Op grond van de gewijzigde verordeningen komen alle gebieden aan de binnen- en buitengrenzen van de Gemeenschap voor steun in aanmerking. Omdat de communautaire initiatieven primair zijn gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang, herhaalt het Comité dat de steun die binnen Interreg II wordt verleend, hoofdzakelijk ten goede moet komen aan gebieden die normaal voor steun in het kader van de structuurfondsen in aanmerking komen. De nieuwe voorstellen dragen het gevaar in zich dat de beschikbare middelen te zeer worden versnipperd om in de geselecteerde regio`s het beoogde effect te kunnen sorteren.

3.1.1. Het Comité is teleurgesteld over het feit dat de Commissie zijn aanbeveling om binnen het Interreg-programma ook aandacht te besteden aan interregionale en transnationale samenwerking van niet-grensgebieden, heeft afgewezen. Aan transnationale samenwerking, met name tussen regio`s met vergelijkbare produktiestructuren, inclusief regio`s in naburige niet-lid-staten (waaronder Midden- en Oost-Europa en de landen in het Middellandse-Zeegebied), zijn grote voordelen verbonden. In de ogen van het Comité bieden de huidige regelingen onvoldoende mogelijkheden voor het tot stand brengen van de gewenste mate van transnationale samenwerking of voor samenwerking tussen regio`s die daar het meest van zouden profiteren. Het Comité adviseert derhalve dat in het kader van Interreg maatregelen worden voorzien met betrekking tot transnationale samenwerking.

3.1.2. Het Comité stelt met voldoening vast dat maatregelen die binnen Interreg voor steun in aanmerking komen, nu ook betrekking mogen hebben op beleidsterreinen als onderwijs, gezondheidszorg, dienstverlening in de media, taalonderwijs, ruimtelijke ordening in grensgebieden en aanvullende maatregelen waardoor de regio`s optimaler gebruik kunnen maken van transeuropese netwerken. In alle gevallen zal dit de mogelijkheden voor het realiseren van een autonome economische ontwikkeling vergroten, vooral wanneer alle lokale en regionale actoren (overheid, bedrijfsleven en sociale partners) in een sfeer van partnerschap bij het formuleren, uitvoeren en evalueren van beleid worden betrokken.

3.1.3. Het Comité betreurt dat de Commissie steunverlening aan interne maritieme grensregio`s binnen Interreg als een uitzondering blijft beschouwen. Anderzijds stemt het in met het besluit om twee nieuwe interne maritieme grensgebieden ook voor steun in aanmerking te laten komen. Het Comité hoopt echter wel dat in dit verband de nodige maatregelen zullen worden genomen om te voorkomen dat wanneer dergelijke gebieden daadwerkelijk bijstand wordt verleend, de relatieve concurrentiepositie van een aangrenzende regio die wèl voor steun in het kader van doelstelling 1 van de structuurfondsen in aanmerking komt maar geen aanspraak kan maken op Interreg-steun, hierdoor wordt verzwakt. In die gevallen waarin maritieme binnengrenzen in het kader van Interreg voor steun in aanmerking komen, adviseert het Comité de Commissie bovendien om - voor zover dat uitvoerbaar is - de uit hoofde van Interreg verkregen middelen gelijkmatig over het betrokken gebied te verdelen.

3.1.4. Het Comité staat achter het voorstel van de Commissie om in Interreg II twee nieuwe externe maritieme grensgebieden op te nemen. Er wordt echter niet duidelijk gemaakt op grond van welke criteria in dergelijke gevallen een keuze wordt gemaakt. De Commissie zou moeten uitleggen waarom andere grensgebieden, zoals Sicilië-Tunesië, niet zijn uitgekozen.

3.1.5. Het Comité is het ermee eens dat met het oog op meer flexibiliteit zou moeten worden overwogen of het niet beter zou zijn Interreg-steun op Nuts II-niveau toe te wijzen. In ieder geval gaat het ermee akkoord dat het Interreg-programma met de nodige flexibiliteit wordt uitgevoerd, in die zin dat ook niet-grensgebieden voor steun in aanmerking kunnen komen, wanneer dat nodig is om ervoor te zorgen dat het programma profijtelijk is voor grensregio`s.

3.1.6. Het Comité stelt vast dat Interreg II weliswaar voorziet in de voltooiing van de in het kader van het Regen-programma opgezette energienetwerken, maar niets wordt gezegd over nieuwe projecten van dit type. In het voorstel wordt niet toegelicht waarom het Regen-initiatief wordt beëindigd.

3.2. Het Leader I-programma wordt voortgezet door Leader II. Hiervoor is 1,4 miljard ecu uitgetrokken, waarvan 900 miljoen ecu aan regio`s van doelstelling 1 ten goede zal komen. Het Comité stemt in met de voortzetting van het programma. De plattelandsgebieden binnen de Unie staan grote uitdagingen te wachten en hun toekomstig welvaartspeil zal grotendeels afhangen van hun vermogen om een diversificatie ten gunste van niet-traditionele activiteiten tot stand te brengen.

De grote kracht van het Leader-programma ligt in het feit dat het flexibel wordt toegepast en dat er "van onderaf" te werk wordt gegaan. Het is van groot belang dat deze kenmerken in het Leader II-programma worden versterkt.

Om de participatie van lokale groepen aan te moedigen, zou het Comité willen pleiten voor een flexibelere houding ten aanzien van de bijdragen die dergelijke groepen aan het beheer van het programma moeten leveren.

3.2.1. Het Comité is het volledig eens met de stelling van de Commissie dat lokale overheden bij het formuleren van strategieën gericht op de economische ontwikkeling van het platteland meer verantwoordelijkheid dienen te krijgen. Alleen deze lokale overheden zijn immers op de hoogte van de omstandigheden ter plaatse. Het Comité gaat daarom akkoord met de voorgestelde wijziging van de uitvoeringsprocedures waardoor plaatselijke actoren in overeenstemming met het subsidiariteitsprincipe nauwer worden betrokken bij het - binnen een gedecentraliseerd samenwerkingsverband (partnerschap) tussen alle betrokken lokale partijen - uitwerken en uitvoeren van de programma`s.

3.2.2. De criteria die bij steunverlening in het kader van Leader II worden gebruikt, acht het Comité in grote lijnen juist : het verwerven van de vaardigheden die nodig zijn voor het uitstippelen van een geïntegreerde strategie voor de plaatselijke economische ontwikkeling; een sterkere nadruk op grotendeels innoverende maatregelen met een voorbeeldfunctie die mogelijk ook geschikt zijn voor andere gebieden; maatregelen die transnationale samenwerking met zich meebrengen; en maatregelen die de totstandkoming van netwerken tussen de plattelandsgebieden binnen de EU bevorderen.

3.3. Het Regis-programma beoogde de economische ontwikkeling in de ultraperifere regio`s binnen de Unie (de Franse overzeese departementen, de Canarische eilanden, de Azoren en Madeira) te ondersteunen. Voor de voortzetting van het programma (Regis II), waarmee het Comité zich akkoord verklaart, zal 600 miljoen ecu beschikbaar zijn. Het Comité stelt vast dat het bereik van het programma door Regis II is vergroot, zodat maatregelen in het kader van Poseidom, Poseican en Poseima, die in aanmerking komen voor steunverlening binnen de structuurfondsen, kunnen worden voortgezet, en maatregelen die in het kader van andere initiatieven (zoals Stride, Telematique en Prisma) worden gefinancierd, met Regis-gelden kunnen worden ondersteund. De implementatie van deze programma`s zou hierdoor efficiënter kunnen gaan verlopen.

3.3.1. Zonder het bestaansrecht van het Regis-programma en de bijzondere noden van de momenteel erdoor begunstigde gebieden in twijfel te trekken, betreurt het Comité dat de definitie van "ultraperifere ligging" niet is gewijzigd, in die zin dat ook de ultraperifere gebieden van de Europese Unie op het Europese vasteland voor steun in aanmerking zouden kunnen komen. Een perifere ligging heeft zowel een belangrijke economische als een geografische dimensie, en veel van de meer geïsoleerde gebieden op het Europese vasteland zijn economisch gezien net zo gehandicapt als de regio`s die momenteel voor steunverlening in het kader van het Regis-programma in aanmerking komen.

3.4. De communautaire initiatieven met betrekking tot werkgelegenheid en de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen worden langs drie lijnen tot stand gebracht; in twee gevallen betreft het daarbij een wijziging van bestaande initiatieven en in één geval gaat het om een nieuw programma. Het Comité is altijd voorstander geweest van de totstandbrenging van een geïntegreerde en meer gerichte benadering voor de aanpak van specifieke problemen op de arbeidsmarkt - om zo flexibiliteit, werkgelegenheid van kansarme groepen en investeringen in menselijk kapitaal te bevorderen -, en de Commissievoorstellen worden dan ook met instemming ontvangen. Vooral het voorstel voor een speciaal op het probleem van de jeugdwerkloosheid gericht programma - Youthstart - is zeer welkom.

3.4.1. Het Comité stemt in met het voorstel om de programma`s Now en Horizon te prolongeren. De problemen van kansarme en door sociale uitsluiting getroffen groepen in de maatschappij zijn nog steeds ernstig. Zolang in het kader van de communautaire initiatieven ook maatregelen worden genomen ter bevordering van maatschappelijke (her)integratie, vormen deze een bij uitstek geschikt middel om deze problemen aan te pakken. Het Comité wil hierbij echter wel benadrukken dat de verlenging van de programma`s Now en Horizon op geen enkele manier afbreuk mag doen aan de mogelijkheid voor genoemde groepen om tevens op grond van de ruimere bepalingen van het Sociaal Fonds voor steunverlening in aanmerking te komen. Het Comité vertrouwt erop dat de solidariteitsverenigingen en stichtingen bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van zulke programma`s worden betrokken.

3.4.2. De Commissie noemt vier elementen die de initiatieven op het gebied van werkgelegenheid en de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen zullen kenmerken : het transnationale karakter, innovatie, een "bottom-up"-benadering en maatregelen die het effect van EU-beleid en -programma`s versterken. Het Comité is het eens met de door de Commissie gelegde accenten. Belangrijk is vooral dat dit communautaire initiatief zich onderscheidt van werkgelegenheidsscheppende maatregelen die door de twaalf lid-staten zelf worden genomen en dat het, zoveel mogelijk, vernieuwende oplossingen en benaderingswijzen blijft aandragen die voor de hele Unie van nut zijn. Het is goed om nogmaals te benadrukken dat een optimale benutting van de communautaire initiatieven pas is verzekerd wanneer de verantwoordelijke nationale overheden bereid zijn tot uitbreiding en financiering van succesvolle initiatieven.

3.4.3. Aangezien het hier een geïntegreerd programma betreft, moet aan de coördinatie tussen de betrokken Commissiediensten onderling, alsmede aan de samenwerking tussen de Commissie en de twaalf lid-staten, veel aandacht worden besteed. Om deze reden moet het voorstel om binnen elke lid-staat één enkel comité met het toezicht op relevante maatregelen te belasten, worden toegejuicht. Bovendien zou de Commissie nauwkeurig moeten aangeven hoe de gewenste kruisbestuiving van ideeën en de uitwisseling van ervaringen kan worden bevorderd.

3.5. Een belangrijk element van de Commissievoorstellen is het lanceren van een geïntegreerd pakket maatregelen met betrekking tot veranderingen in de industrie. Het Comité is het ermee eens dat deze algemene doelstelling prioriteit krijgt.

3.5.1. Een initiatief als Adapt, dat werknemers en bedrijven helpt bij het zich aanpassen aan veranderende concurrentieverhoudingen, is vooral op dit moment zeer belangrijk, zoals ook wordt erkend in de gewijzigde doelstelling 4 van de structuurfondsen. Bovendien zijn communautaire initiatieven een geschikt middel voor de ontwikkeling van vernieuwend beleid, en het Comité benadrukt dat het welslagen van dit initiatief staat of valt met de volledige participatie van de sociale partners. Aanpassing aan veranderingen in de industrie ter versterking van het concurrentievermogen van bedrijven is niet mogelijk zonder de actieve participatie van werkgevers en werknemers, alsmede van gespecialiseerde externe instanties. Het is dus zaak na te gaan hoe de sociale partners maximaal kunnen worden betrokken bij de vormgeving en tenuitvoerlegging van afzonderlijke programma`s binnen het Adapt-initiatief, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel.

3.5.2. Het Comité verwelkomt de verlenging van de initiatieven Rechar, Resider, Retex en Konver. Deze initiatieven zijn specifiek gericht op de regio`s die rechtstreeks worden getroffen door structuurveranderingen in de industrie. Het Comité stelt vast dat deze initiatieven uiterlijk in 1997 zullen worden herzien. Het Comité adviseert de gebeurtenissen die zich rond de getroffen industrieën afspelen, nauwlettend te blijven volgen, omdat een aantal factoren - zoals bijvoorbeeld de GATT-overeenkomst - wel eens een langere aanpassingsperiode noodzakelijk zouden kunnen maken.

3.5.3. Met het voorstel voor een specifiek op de ondersteuning van het MKB gericht initiatief wordt gepoogd verschillende beleidslijnen die al binnen vroegere initiatieven bestonden, onder één noemer te brengen. Het Comité betuigt zijn instemming met dit voorstel, dat strookt met opmerkingen die het al in eerdere adviezen heeft gemaakt. Het Comité neemt kennis van het feit dat steunverlening aan het MKB zal worden geconcentreerd op regio`s van doelstelling 1 (80 % van het totaal). Het stelt verder vast dat in het kader van dit initiatief een breed pakket maatregelen voor steun in aanmerking komt en verwelkomt de flexibiliteit die deze benadering kenmerkt. Wel is het zo dat het gezien het grote aantal maatregelen uiterst moeilijk zal zijn om de haalbaarheid van voorstellen en de effectiviteit van het MKB-initiatief als geheel goed te beoordelen.

3.5.3.1. Het Comité erkent dat het Commissiebeleid inzake het MKB er vooral op is gericht, bestaande bedrijven te helpen bij de versterking van hun concurrentiepositie op de wereldmarkt. Het Comité onderschrijft dit streven. Het MKB wordt echter op verschillende andere manieren door de Commissie gesteund, met name via D.-G. XXIII. Ook hier is coördinatie tussen de betrokken programma`s van groot belang en is het nadenken over manieren waarop dit kan worden bereikt een van de prioritaire opgaven in de volgende fase van de communautaire initiatieven.

3.6. Het Comité verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een communautair initiatief gericht op de problemen in stadsgebieden. De gevolgen van werkloosheid, sociale uitsluiting en armoede laten zich in deze gebieden vaak het ergst gevoelen. Juist in deze gebieden zijn innovatieve maatregelen dus dringend geboden. Het verstrekken van steun aan stadsgebieden biedt bovendien uitgelezen mogelijkheden voor het nemen van innovatieve maatregelen met een transnationaal karakter. Ook hier dringt het Comité er echter op aan dat het Gemeenschapsbeleid op dit terrein wordt gecoördineerd met bestaande communautaire en nationale maatregelen, zodat optimale effectiviteit wordt gegarandeerd.

3.6.1. Het Comité dringt erop aan dat aandacht wordt geschonken aan het gevaar dat steun aan stedelijke gebieden wel eens een migratie naar stadscentra zou kunnen veroorzaken, met het gevolg dat de oorspronkelijke problemen daar nog toenemen. Voorts wijst het Comité erop dat het ter wille van de sociale en economische samenhang de voorkeur verdient dat beleid wordt gericht op regio`s, en niet zozeer op steden en stadsgebieden. Voor steunverlening aan stadsgebieden in het kader van de Structuurfondsen bestaan ongetwijfeld goede gronden, maar deze steun zou hoofdzakelijk moeten gaan naar concentratiegebieden in regio`s van doelstelling 1 of 2 en alleen dan wanneer de samenhang daarmee aantoonbaar wordt versterkt.

3.7. Het Comité erkent dat de visserijsector een ernstige en in hevigheid toenemende crisis doormaakt, en dat regio`s die voor hun welvaart van de visvangst afhankelijk zijn, hiervan de dupe zullen worden. Hoewel het Comité het Pesca-initiatief verwelkomt, is het van mening dat de ervoor beschikbare middelen ontoereikend zullen zijn om de problemen waarmee genoemde regio`s te maken zullen krijgen, aan te pakken. Het is van belang dat in het kader van het Pesca-initiatief wordt vastgesteld hoe deze regio`s kunnen worden geholpen; zowel de Commissie als de nationale overheden moeten echter meer geld beschikbaar stellen om de noodzakelijke maatregelen te kunnen nemen naarmate de door het gemeenschappelijke visserijbeleid voorziene herstructurering wordt uitgevoerd.

3.8. Het Comité erkent het belang van een communautair initiatief gericht op de modernisatie van de Portugese textiel- en kledingindustrie, en steunt het voorstel dat de Commissie in dit verband heeft gedaan. Het initiatief is vooral interessant vanwege zijn innovatieve doelstelling : naast de diversificatie van economische activiteiten wordt ook de modernisatie van een bestaande industrietak beoogd. Misschien kunnen de ervaringen die in Portugal worden opgedaan, ook bij de steunverlening ten behoeve van de modernisering in andere sectoren worden toegepast. Het Comité acht het van essentieel belang dat aan de in het kader van dit initiatief voorgestelde richtsnoeren strikt de hand wordt gehouden.

3.8.1. Het Comité merkt op dat een van de voorwaarden waaraan ondernemingen moeten voldoen om in het kader van dit initiatief voor Gemeenschapssteun in aanmerking komen, luidt dat zij het bewijs moeten leveren dat zij de nationale arbeidswetgeving respecteren. Het Comité stelt voor, deze voorwaarde ook op nationale overeenkomsten tussen werknemers en werkgevers van toepassing te verklaren. Op die manier wordt de positie van de economische en sociale partners bij de uitvoering van dit initiatief beschermd.

3.9. Het Comité herhaalt zijn al veelvuldig gedane verzoek om in het kader van een communautair initiatief een programma voor bergstreken op te zetten. Om redenen die het Comité al in eerdere adviezen uiteen heeft gezet (1), zijn de problemen waarmee deze gebieden te maken hebben, van een andere aard als die waarmee plattelandsgebieden worden geconfronteerd.

3.10. Het Comité steunt het voorstel om de communautaire initiatieven waar mogelijk in het kader van de communautaire bestekken te beheren, maar is zich ervan bewust dat dit niet in alle gevallen haalbaar is. Hierdoor wordt gegarandeerd dat deze programma`s stroken met andere elementen van het structuurbeleid. Het is evenwel van groot belang ervoor te zorgen dat het hoofdzakelijk innovatieve karakter van de communautaire initiatieven behouden blijft. Het Comité verzoekt de Commissie van tijd tot tijd na te gaan welke bijdrage de verschillende initiatieven leveren aan het gestelde doel. Dit zou kunnen gebeuren door het publiceren van periodieke rapporten over elk van de zeven algemene thema`s rondom welke de initiatieven zijn gegroepeerd. Hoewel men het er in brede kring over eens is dat veel van de initiatieven uit de vorige fase een grote bijdrage hebben geleverd aan de doelstellingen die ermee werden nagestreefd, leidt het ontbreken van een nauwkeurige evaluatie er niet alleen toe dat het moeilijker wordt de initiatieven te beoordelen, maar wordt daarmee ook de positie versterkt van degenen die voor afschaffing van het beginsel van communautaire initiatieven pleiten.

Gedaan te Brussel, 2 juni 1994.

De Voorzitter

van het Economischen Sociaal Comité

Susanne TIEMANN

(1) "Bergstrekenbeleid", PB nr. C 175 van 4. 7. 1988.

"Herziening van de verordeningen voor de structuurfondsen", PB nr. C 201 van 26. 7. 1993.

"De toekomst van de communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen", PB nr. C 304 van 10. 11. 1993.

"Hervorming van de structuurfondsen", PB nr. C 175 van 4. 7. 1988.