Nr. C 237/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
Advies over de voltooiing van de interne markt: De invoering van een BTW-clearingstelsel 
voor het intracommunautaire handelsverkeer 
(88/C 237/08) 
De Raad heeft op 11 september 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde onderwerp. 
De afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 mei 1988 goed­
gekeurd. Rapporteur was de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 257e zitting (vergadering van 7 juli 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met een ruime meerderheid van stemmen (2 
stemmen tegen en 8 onthoudingen) is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
Het onderhavige voorstel moet worden gezien tegen de 
achtergrond van het streven van de Gemeenschap om 
de belastinggrenzen tussen de lid-staten op te heffen 
en één grote interne markt tot stand te brengen. De 
Commissie stelt namelijk voor, een clearingstelsel in te 
voeren voor de belasting over de toegevoegde waarde 
(BTW) om ervoor te kunnen zorgen dat de BTW op 
naar een andere lid-staat uitgevoerde goederen uiteinde­
lijk terecht komt in de lid-staat waar het eindverbruik 
plaatsheeft. 
Als de belastinggrenzen worden opgeheven, zal ook de 
controle op de in- en uitvoer binnen de Gemeenschap 
komen te vervallen. De aan- en verkoop van goederen 
en diensten binnen de Gemeenschap zal dan op dezelfde 
manier worden behandeld als binnen de afzonderlijke 
lid-staten. 
De BTW zal dan worden betaald in de lid-staat waar de 
goederen gekocht worden, en door de belastingplichtige 
koper in zijn eigen lid-staat worden afgetrokken. 
Concreet komt het voorstel van de Commissie op het 
volgende neer: 
1.1. De BTW wordt door de verkopers in de uitvoe­
rende lid-staat gefactureerd en door de belastingplichti­
ge kopers in de invoerende lid-staten afgetrokken. 
1.2. Er wordt een clearingstelsel ingevoerd om de 
in de uitvoerende lid-staten geïnde BTW te kunnen 
doorbetalen aan de lid-staten waar de BTW is afge­
trokken. 
1.3. De kern van het systeem bestaat uit een door de 
diensten van de Commissie beheerde centrale rekening, 
waarop lid-staten die netto-exporteur zijn de verschul­
digde BTW dienen te storten en waaruit lid-staten die 
netto-importeur zijn zullen worden betaald. 
De betalingen en vorderingen geschieden op basis van 
maandelijkse afrekeningen waarin de lid-staten het to­
taalbedrag van de BTW op de aan- en verkopen in de 
handel met andere lid-staten aangeven. 
Lid-staten die netto-exporteur zijn, moeten op de cen­
trale rekening een bedrag storten dat overeenkomt met 
het verschil tussen het totaalbedrag van de BTW op uitgevoerde goederen en dat van de BTW op ingevoerde 
goederen. Lid-staten die netto-importeur zijn, zullen uit 
de centrale rekening een bedrag ontvangen dat overeen­
komt met het verschil tussen het bedrag van de BTW op 
ingevoerde goederen en dat van de BTW op uitgevoerde 
goederen. 
Iedere lid-staat is zelf verantwoordelijk voor het bere­
kenen van zijn eindpositie t.a.v. de clearingsoperatie. 
1.4. Aan de hand van de BTW-aangiften van de 
belastingplichtige in- en uitvoerende bedrijven moet 
iedere lid-staat zelf berekenen hoeveel geld hij op de 
centrale rekening moet storten dan wel hieruit moet 
ontvangen. 
1.5. Daar alleen belastingplichtigen vorderingen tot 
terugbetaling van BTW op ingevoerde goederen kunnen 
indienen en particulieren of van BTW vrijgestelde in­
stanties en ondernemingen hiervoor niet in aanmerking 
komen, zal er op de centrale rekening steeds een over­
schot zijn. 
1.6. Dit overschot moet onder de lid-staten worden 
verdeeld uitgaande van het volume van de invoer die 
niet in de verklaring van de importeurs is aangegeven. 
Het is nog niet duidelijk op welke manier een en ander 
berekend zal worden. Dit aspect zal later nader worden 
bekeken. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het gaat hier niet om een voorstel voor een 
richtlijn, maar om een — overigens vrij verward en 
ingewikkeld — werkdocument van de Commissie. 
2.2. Daarom heeft het Comité zich beperkt tot een 
analyse van meer algemene aard en heeft het het Com­
missiedocument niet punt voor punt besproken. 
Daar het Commissiedocument echter zeer gedetailleerd 
is, moeten toch een aantal aspecten van het voorgestelde 
systeem nader onder de loep worden genomen. 
2.3. De Commissie heeft ook nog een algemeen voor­
stel voor de harmonisatie van de indirecte belastingen 
[doe. COM(87) 320 def./2] en een specifiek voorstel 
voor de afschaffing van de belastinggrenzen [doe. 
COM(87) 322 def./2] ingediend. 
12. 9. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 237/25 
Daar het BTW-clearingstelsel een integrerend onderdeel 
van het algemene voorstel voor de harmonisatie van 
de indirecte belastingen vormt en voortvloeit uit het 
specifieke voorstel voor het opheffen van de belasting­
grenzen, gaat het Comité er in zijn advies over het 
BTW-clearingstelsel van uit dat het in beginsel met die 
beide voorstellen akkoord kan gaan. 
2.4. De door de Commissie gehanteerde terminologie 
— „afschaffing van de belastinggrenzen" — zal heel 
wat belangstelling en enthousiasme wekken, maar men 
moet wel goed beseffen dat dit streven door tal van 
problemen en beperkingen zal worden bemoeilijkt. Men 
mag zich dan ook geen al te grote illusies maken: 
Europa is in politiek opzicht nog lang geen eenheid en 
om één grote interne markt tot stand te brengen zal 
men de lid-staten er eerst toe moeten kunnen brengen 
een stuk zelfstandigheid en een aantal rechten — met 
name het heffen van belastingen — op te geven. 
Aan de andere kant mag niet worden vergeten dat 
bij elk inningssysteem voor omzetbelastingen complexe 
controleproblemen rijzen. Controles zijn namelijk van 
essentieel belang om voor een eerlijke en voor iedereen 
geldende concurrentie te kunnen zorgen. 
De lid-staten hebben er zich echter formeel toe verbon­
den één grote interne markt tot stand te brengen. Het 
is in een ieders belang dat die interne markt er inderdaad 
komt en dat op die manier voor vrije concurrentie 
wordt gezorgd en de bureaucratische verplichtingen van 
de handelsondernemingen worden verminderd. 
2.5. Daar de belastinggrenzen eerst in 1992 zullen 
worden opgeheven en de BTW pas vanaf dat jaar overal 
in de Gemeenschap op dezelfde manier zal worden 
geïnd, lijkt het misschien niet nodig zoveel haast te 
zetten achter de invoering van een clearingstelsel. 
Wel moet alvast worden aangegeven hoe het in te 
voeren systeem er precies zal uitzien: het gaat hier 
immers om een belangrijk onderdeel van het algemene 
voorstel voor de harmonisatie van de indirecte be­
lastingen en bovendien moeten de lid-staten de zeker­
heid hebben dat het nieuwe systeem hun BTW-inkom-
sten uit ingevoerde goederen niet in gevaar zal brengen 
en dat de BTW een belasting op het eindverbruik zal 
blijven. 
2.6. Het voorgestelde clearingstelsel is beslist niet het 
enige mogelijke instrument; wellicht zijn er nog andere 
oplossingen denkbaar. 
Er zij evenwel op gewezen dat ieder ander voorstel 
dient te worden bekeken tegen de achtergrond van de 
algemene mededeling van de Commissie of van speci­
fieke voorstellen die worden geformuleerd in een 
kritisch advies over document COM(87) 322 def./2. 
2.7. Het Comité beperkt er zich dan ook toe een 
advies over het voorgestelde clearingstelsel op te stellen 
zonder rekening te houden met mogelijke alternatieven 
en ervan uitgaande dat men de BTW-problematiek op 
dezelfde manier wil regelen als bij transacties binnen 
de afzonderlijk lid-staten. 
2.8. Het heeft ook geen zin — althans in het kader 
van dit advies — de theoretische mogelijkheid te be­studeren om helemaal geen clearingstelsel in te voeren. 
Dit lijkt in de praktijk namelijk moeilijk te realiseren, 
daar verwacht mag worden dat lid-staten die netto­
importeur zijn, zich daartegen zullen verzetten. 
3. Specifieke opmerkingen 
3.1. Het voorgestelde systeem is alleen in schijn een­
voudig. In werkelijkheid voorziet het Commis­
sievoorstel in zeer strenge controles door de nationale 
overheden en in de oprichting van een zeer uitgebreide 
communautaire dienst. 
3.2. De Commissie zou deze gelegenheid te baat moe­
ten nemen om na te gaan of bepaalde vrijstellingen bij 
financiële transacties en in het bank- en verzekerings­
wezen wel gerechtvaardigd zijn. 
3.3. De lid-staten zouden bij het berekenen van de 
te betalen of te ontvangen bedragen alleen rekening 
moeten houden met goederen voor belastingplichtigen 
die BTW-aftrek willen vragen, en dus niet met: 
— goederen die in het kader van het personenverkeer 
worden uitgevoerd, 
— goederen die bestemd zijn voor niet-belastingplichti-
ge instanties en personen, 
— goederen die worden uitgevoerd door kleine onder­
nemingen en waarvan het gefactureerde bedrag la­
ger is dan 35 000 Ecu. 
3.4. Daar de centrale rekening, zoals gezegd, een 
aanzienlijk overschot te zien zal geven, wil de Commis­
sie dit overschot over de diverse lid-staten verdelen 
volgens een methode die gebaseerd is op macro-econo­
mische berekeningen. Zonder de aan de grensposten 
bijeengebrachte statistische informatie zouden die bere­
keningen echter zeer moeilijk te maken zijn. 
3.5. De Commissie verklaart dat ook postorder­
verkopen tussen de lid-staten onder het clearingstelsel 
zullen vallen, maar zij voegt er niet aan toe op welke 
manier zij dit concreet wil regelen. 
3.6. Lid-staten die netto-exporteur zijn zouden van 
het systeem geen nadeel te duchten hebben, daar zij de 
BTW op alle uit te voeren produkten onmiddellijk 
innen. 
Er moet een bijzondere inspanning worden geleverd om 
de belastingdiensten die over minder middelen beschik­
ken (in vele gevallen zijn dit de belastingdiensten in de 
minst ontwikkelde lid-staten die netto-importeurs zijn) 
in staat te stellen efficiënter te werken. 
Lid-staten die netto-importeur zijn, zouden echter alleen 
zekerheid hebben als het clearingstelsel perfect functio­
neert en als de negatieve gevolgen van de bekende of 
verborgen gebreken van het stelsel uiterst zorgvuldig 
zouden worden gecorrigeerd. 
3.7. De Commissie geeft niet aan op welke manier 
bij het berekenen van het te betalen of te ontvangen 
bedrag te werk moet worden gegaan als er meer dan 
twee lid-staten in het spel zijn (driehoekshandel) of als 
goederen via een derde land worden vervoerd. 
Nr. C 237/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 88 
3.8. Een voordeel van het voorgestelde systeem is 
dat het voor de betrokken ondernemers slechts weinig 
verplichtingen met zich meebrengt: zij hoeven vrijwel 
alleen maar twee extra vakjes op hun BTW-aangifte in 
te vullen om het bedrag van de BTW op aan- en 
verkopen aan te geven. 
Een van de voornaamste nadelen voor importeurs is 
echter dat zij de op het moment van de aankoop in 
buitenlandse valuta voorgeschoten BTW pas enige tijd 
later — wanneer de wisselkoersen misschien iets minder 
gunstig zijn en/of de rentetarieven hoog liggen — kun­
nen aftrekken. 
Ook voor exporteurs kan de regeling extra kosten met 
zich meebrengen: daar vaak een betalingstermijn van 
90 tot 120 dagen worden toegekend, is het mogelijk dat 
zij de gefactureerde BTW reeds moeten overmaken 
voordat zij zelf door de koper zijn betaald. Dit nadeel 
kan nog groter zijn doordat de betrokken lid-staten niet 
dezelfde BTW-tarieven toepassen. 
3.9. Volgens de Commissie biedt het voorgestelde 
systeem het voordeel dat de lid-staten zelf kunnen bere­
kenen hoeveel zij moeten betalen c.q. ontvangen, en dat 
zij reeds kort na de transacties een afrekening bij de 
Commissie kunnen indienen zonder dat andere lid­
staten daarbij betrokken moeten worden. 
Tegenover die vereenvoudiging van de te volgen proce­
dure staat echter het totale gebrek aan doorzichtigheid 
van het handelsverkeer tussen de diverse lid-staten van 
de Gemeenschap. 
3.10. Voor een correcte werking van het stelsel zijn 
aanzienlijke controles nodig. De Commissie zelf stelt 
een aantal op communautair niveau gecoördineerde 
controlemaatregelen voor, met duidelijk omschreven 
verplichtingen inzake boekhoudkundige controles, in­
tensiever administratieve samenwerking onder de lid­
staten, een ruimere toepassing van steekproeftechnieken 
en geloofwaardigheidscontroles. 
Verder is het zaak dat ook de lid-staten zelf in hun 
wetgevingen de nodige — op communautair niveau 
geharmoniseerde — begeleidende maatregelen opnemen 
om die controle mogelijk te maken en tot een doeltref­
fende administratieve samenwerking te kunnen komen. 
3.11. Er moet dus een juridische regeling worden 
uitgewerkt om toezicht uit te oefenen en de nodige hulp 
te verlenen; het valt namelijk te betwijfelen of de lid­
staten momenteel wel bereid zijn, zich behoorlijk van 
die taak te kwijten, daar zij op het ogenblik maar weinig 
gebruik maken van de richtlijnen die de Gemeenschap 
op dit gebied heeft uitgevaardigd. 
3.12. Er zij echter nogmaals op gewezen dat de lid­
staten het voorgestelde systeem zo zorgvuldig mogelijk 
moeten toepassen en dat zij het volste vertrouwen in 
elkaar moeten hebben. Eventuele vergissingen of nala­tigheden zouden nadelige gevolgen hebben voor de cen­
trale rekening en een uiterst moeilijk te verrichten 
onderzoek achteraf in alle lid-staten noodzakelijk 
maken. 
3.13. Alle lid-staten zouden dan ook al het mogelijke 
moeten doen om frauduleuze praktijken tegen te gaan. 
Men dient er namelijk rekening mee te houden dat de 
voorgestelde regeling nog fraudegevoeliger is dan het 
huidige systeem, terwijl de lid-staten — die nu controle 
kunnen uitoefenen op de bedrijven die goederen ver­
kopen én op de bedrijven die goederen aankopen — 
alleen nog maar op laatstgenoemde bedrijven controle 
zouden kunnen uitoefenen. 
Men kan zich afvragen of de communautaire instanties 
niet bij de bestrijding van deze frauduleuze praktijken 
betrokken zouden moeten worden en of de Commissie 
met het oog hierop niet bepaalde bevoegdheden zou 
moeten krijgen, te meer daar de belastingdiensten die 
iemand op fraude ten nadele van een andere lid-staat 
betrappen, in het algemeen verplicht zouden zijn het 
bedrag in kwestie op de clearingrekening terug te 
storten. 
Als transacties onder de lid-staten onderling op dezelfde 
manier worden behandeld als transacties binnen een 
lid-staat, zal het verschijnsel van valse facturen en trans­
acties zonder factuur misschien nog toenemen, tenzij 
extra maatregelen worden genomen om dit tegen te 
gaan, hetgeen niet gemakkelijk te realiseren zal zijn. 
3.14. Behalve een centrale rekening zou ook nog een 
complexe communautaire dienst in het leven moeten 
worden geroepen. Deze dienst zou worden belast met 
de taken die in de paragrafen 10.2.1 t.e.m. 10.2.5 van 
het Commissiedocument worden aangegeven. 
Een dergelijke dienst zou vrij veel geld kosten en het is 
nog de vraag of die kosten gecompenseerd zouden wor­
den door een afname van het werk van de nationale 
overheden. 
4. Conclusies 
Ook al heeft het Comité geen alternatief kunnen be­
studeren, toch staat het voorzichtig positief tegenover 
het Commissievoorstel, vooral omdat dit gericht is op 
de totstandbrenging van één grote Europese markt 
waarbinnen handelstransacties onder dezelfde voor­
waarden kunnen plaatshebben als binnen de afzonder­
lijke lid-staten. 
4.1. De maatregelen m.b.t. de harmonisatie van de 
indirecte belastingen en de invoering van een 
clearingstelsel — evenals enige andere oplossing 
trouwens — kunnen evenwel alleen de gewenste re­
sultaten opleveren als zij vergezeld gaan van een reeks 
nieuwe voorschriften die de bureaucratische rompslomp 
in het handelsverkeer tussen de lid-staten zoveel moge­
lijk verminderen en de documenten thans bij het over­
schrijden van de binnengrenzen voor te leggen do­
cumenten overbodig maken, zodat het intracommu­
nautaire handelsverkeer vlotter kan verlopen. 
12. 9. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 237/27 
4.2. Hoe dan ook is het vinden van een oplossing 
voor de in hoofdstuk 3 vermelde moeilijkheden een 
conditio sine qua non voor het goed functioneren van 
het clearingstelsel, zo dit uiteindelijk zou worden goed­
gekeurd. 4.3. Op lange termijn moet ernaar worden gestreefd 
voor elke vorm van indirecte belastingen uniforme ta­
rieven voor de gehele Gemeenschap in te voeren. Dit 
zou tot minder problemen en tot betere concur­
rentievoorwaarden leiden. 
Gedaan te Brussel, 7 juli 1988. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot bewerkstelliging van convergentie 
van de tarieven van de belasting over de toegevoegde waarde en de accijnzen (*) 
(88/C 237/09) 
De Raad heeft op 11 september 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 mei 1988 goed­
gekeurd. Rapporteur was de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 257e zitting (vergadering van 7 juli 1988) 
het volgende advies uitgebracht, dat met een ruime meerderheid van stemmen (4 stemmen 
tegen en 3 onthoudingen) is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Op 21 november 1985 heeft de Commissie de 
Raad een voorstel voor een richtlijn over een standstill 
op het gebied van de belasting over de toegevoegde 
waarde (BTW) en de accijnzen voorgelegd. 
1.2. Het Europees Parlement heeft zich in beginsel 
achter het Commissievoorstel geschaard, maar heeft de 
Commissie wel verzocht, haar voorstel op een aantal 
punten te wijzigen. De Commissie heeft één van die 
wijzigingen ten opzichte van haar oorspronkelijk voor­
stel overgenomen. 
1.3. Ook het Comité heeft zich in zijn advies (2), 
(rapporteur: de heer Della Croce) positief over het 
Commissievoorstel uitgesproken; wel heeft het daarbij 
het volgende aangetekend: 
a) de goedkeuring van dat voorstel voor een richtlijn 
mag niet als alibi worden gebruikt om de harmoni­
satie op het gebied van de indirecte belastingen — 
die noodzakelijk is om één grote interne markt tot 
stand te kunnen brengen — te belemmeren of te 
vertragen; 
(') PB nr. C 250 van 18. 9. 1987, blz. 3. 
(2) PB nr. C 207 van 18. 8. 1987. b) de term standstill is onjuist daar de Commissie de 
lid-staten in feite voorstelt hun tarieven vrijwillig 
meer op elkaar af te stemmen; 
c) er wordt helaas geen regeling voorgesteld voor een 
lijst van goederen en diensten waarvoor in de natio­
nale stelsels uiteenlopende tarieven gelden; 
d) de Commissie gaat niet in op de goederen en dien­
sten waarop in sommige lid-staten geen BTW ver­
schuldigd is; 
e) de lid-staten zouden moeten worden verplicht naar 
convergentie te streven; 
f) het aantal BTW-tarieven zou moeten worden ver­
minderd; 
g) bij de onderlinge afstemming van de gewone BTW-
tarieven zou moeten worden uitgegaan van het ge­
wogen gemiddelde van alle in de Gemeenschap gel­
dende gewone tarieven, waarbij rekening zou moe­
ten worden gehouden met de omvang van de han­
delstransacties;