over de uitvoering van het 11e Europees Ontwikkelingsfonds in 2014-2015

Dit verslag voldoet aan de voorschriften van artikel 18, leden 4 tot en met 6 van de uitvoeringsverordening van het 11e Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) . Dit is het eerste verslag dat moet worden opgesteld over het 11e EOF (looptijd 2014-2020) en het bestrijkt de jaren 2014 en 2015.

Het 11e EOF is op 1 maart 2015 in werking getreden, nadat alle 28 lidstaten van de EU het Intern Akkoord geratificeerd hadden. De overgangsperiode tussen het 10e EOF liep af op 31 december 2013, en tot de inwerkingtreding van het 11e EOF werden overgangsmaatregelen getroffen (de zogeheten overbruggingsfaciliteit), zoals besloten door de Raad van de Europese Unie .

Het EOF heeft weliswaar eigen specifieke kenmerken, maar maakt deel uit van de externe financieringsinstrumenten, en valt onder de bestaande algemene verslaggeving. De belangrijkste bronnen voor dit eerste jaarlijkse uitvoeringsverslag van het 11e EOF zijn:

de jaarlijkse activiteitenverslagen over 2014 en 2015,

het jaarverslag over 2015,

de jaarrekeningen van het EOF over 2014 en 2015,

het tweede verslag over een aantal resultaten (juli 2014 — juni 2015)

en de bijlagen daarbij. Deze bronnen zijn publiek na goedkeuring en zijn beschikbaar op de Europa-website (zie werkdocument - SWD, bijlage F).

Er wordt afzonderlijk en op tweejaarlijkse basis ad-hocverslaggeving uitgebracht over ondersteunende uitgaven (artikel 6, lid 1, van het Intern Akkoord). Het gebruik van de middelen van het EOF door de Europese Investeringsbank (EIB) en de landen en gebieden overzee (LGO) valt onder specifieke verslaggeving .

Hoewel dit verslag uitsluitend het 11e EOF betreft, kan de uitvoering van zo’n verreikend instrument, zowel in termen van omvang als van reikwijdte, niet los worden gezien van het algemene beleid voor internationale samenwerking en ontwikkeling van de Commissie. Om die reden, en om de achtergrond te schetsen, wordt verwezen naar de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG’s) en het MDG-initiatief en naar de interacties met thematische programma’s die worden gefinancierd in het kader van andere externe financieringsinstrumenten (bv. het instrument voor ontwikkelingssamenwerking – DCI en het Europees instrument voor democratie en mensenrechten - EIDHR). Ook wordt het verband gelegd met de huidige prioriteiten van de Commissie. Waar mogelijk zijn gegevens en/of voorbeelden voor het EOF toegevoegd.

De middelen van de overbruggingsfaciliteit in de periode van 1 januari 2014 tot en met 28 februari 2015 worden meegerekend in het 11e EOF, maar de beschikbare middelen waren beperkt en kunnen niet worden vergeleken met het volwaardige 11e EOF. De uitvoering van het 11e EOF zal pas eind 2016 op kruissnelheid komen en bij het beeld van de uitvoering dat dit eerste jaarverslag weergeeft, moet rekening gehouden worden met de omstandigheden bij aanvang van het 11e EOF.

Hetzelfde geldt voor de resultaten. De resultaten die worden gepresenteerd in het werkdocument in de bijlage, betreffen projecten en programma’s die tussen 1 juli 2014 en 30 juni 2015 zijn afgelopen, en dus gefinancierd werden uit hoofde van het 10e EOF. Ze werden gemeten aan de hand van de indicatoren die zijn vastgesteld in het kader voor de resultaten van de EU op het gebied van internationale samenwerking en ontwikkeling, zoals vastgesteld in het werkdocument van 26 maart 2015 . In het licht van het beginsel van bedrijfscontinuïteit vormen deze resultaten de maatstaf voor de prestatiebeoordeling van het 11e EOF. Bovendien leveren de door de EU gefinancierde projecten en programma’s vaak resultaten op die naar hun aard niet kwantificeerbaar zijn (bv. capaciteitsopbouw).

Om de doeltreffendheid van de ontwikkelingshulp (zie laatste paragraaf van dit verslag) te garanderen, moet de strategie mondiaal georiënteerd zijn, zoals geschetst in het meest recente jaarverslag over de EU-instrumenten voor de financiering van externe maatregelen. Er bestaan overigens wel strategische kaders met een regionale focus tussen de EU en de ACS-staten, met name de gemeenschappelijke strategie Afrika-EU (2007), de Economische Partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Cariforum (2008), de gezamenlijke strategie van de EU en het Caribisch gebied (2012) en het partnerschap voor ontwikkeling tussen de EU en het Stille Oceaangebied (2006 en 2012). In het kader van het mondiale partnerschap voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking werd de doeltreffendheid van de ontwikkelingshulp eind 2016 geëvalueerd; hiermee zal rekening worden gehouden in het volgende jaarlijkse uitvoeringsverslag van het 11e EOF.

Gezien de periode waarop het verslag betrekking heeft, konden niet alle belangrijke nieuwe ontwikkelingen erin worden verwerkt. In het volgende jaarverslag zal rekening worden gehouden met nieuwe belangrijke strategische kwesties en prioriteiten. De huidige context wordt bepaald door de financiële crisis, de structurele wijziging van het ontwikkelingsbeleid (van millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG’s) naar duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s)), en de gestage opkomst van de EU als mondiale speler, waarbij EU-actoren steeds meer samenwerken. Onder deze omstandigheden moet het Europese kader voor het ontwikkelingsbeleid worden aangepast aan de Agenda 2030 en de SDG’s, zoals beschreven in de integrale EU-strategie en in het recente voorstel van de Commissie over een nieuwe Europese consensus over ontwikkeling.

Ten slotte bedraagt het 11e EOF 29,455 miljard EUR (met inbegrip van LGO en exclusief ondersteunende uitgaven) met op 31 mei 2015 vastleggingen voor 4,024 miljard EUR en betalingen voor 1,619 miljard EUR (zie SWD, bijlage A). Bij de interpretatie van deze cijfers moet rekening worden gehouden met de hierboven genoemde trage aanvangsfase.

CONTEXT EN ALGEMENE DOELSTELLINGEN

Op de top van de Verenigde Naties in 2000 stelde de donorgemeenschap, waaronder de EU en haar lidstaten, acht MDG’s vast, om ervoor te zorgen dat armoede in 2015 zou zijn uitgeroeid. De EU streeft vanaf het begin naar het verwezenlijken van de MDG’s en heeft het voortouw genomen bij de integratie ervan in het ontwikkelingsbeleid en de praktijk. De EU en haar lidstaten leveren de grootste bijdrage aan de MDG’s op financieel gebied, aangezien zij wereldwijd sinds 2000 ongeveer de helft van de officiële ontwikkelingshulp (ODA) voor hun rekening nemen. De EU speelt bovendien een rol in de coördinatie van de activiteiten van de verschillende donoren. Dankzij haar supranationale dimensie kan zij ambitieuze gezamenlijke doelstellingen vaststellen en alomvattende oplossingen voor mondiale ontwikkelingsproblemen in kaart brengen. De EU is wereldwijd aanwezig in meer dan 130 landen, heeft een brede expertise en een unieke geloofwaardigheid op het gebied van mensenrechten, verkiezingswaarneming, bestuur en oplossing van crises. De EU heeft tot slot ook de kritieke massa om te wegen op mondiale problemen. De EU stemt haar ontwikkelingsactiviteiten af op haar inspanningen op andere vlakken, zoals humanitaire hulp, milieu, klimaatverandering en handelsbeleid. In termen van menselijke ontwikkeling blijft de EU zich inzetten om ten minste 20 % van haar steun aan sociale basisvoorzieningen te besteden, met bijzondere aandacht voor gezondheidszorg, onderwijs en sociale bescherming, via het financiële kader voor de periode 2014-2020.

Om de vorderingen op weg naar de MDG’s te versnellen, heeft de Europese Commissie in 2010 een twaalfpuntenplan vastgesteld . In 2011, toen veel landen nog niet op koers lagen, creëerde de EU een nieuw MDG-initiatief waarbij op behoeften en op prestaties gebaseerde financiering ter waarde van 1 miljard EUR beschikbaar werd gesteld. 700 miljoen EUR werd bestemd voor de meest dringende MDG’s (honger, de gezondheid van moeders en kindersterfte), terwijl 300 miljoen EUR werd toegekend aan landen met een goede staat van dienst bij de uitvoering van hulp. Tot op heden financiert het MDG-initiatief 70 projecten in 46 landen . In 2012 hebben de EU en haar lidstaten een ambitieus veranderingsprogramma opgesteld om het ontwikkelingseffect nog verder te vergroten en de resultaten met betrekking tot de MDG’s verder te verbeteren, door de steun strategisch toe te spitsen op de landen waar de behoeften het grootst zijn (met inbegrip van fragiele landen) en op prioritaire sectoren. Deze prioriteiten, die zijn vastgelegd in de agenda voor verandering , worden momenteel uitgevoerd in het kader van de nieuwe instrumenten voor het externe optreden voor de periode 2014-2020.