NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.12.2005 
COM(2005) 648 definitief 
  
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
waarin de Raad wordt verzocht artikel 251 van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap toepasselijk te ma ken op de krachtens artikel 65 van het 
Verdrag op het gebied van onderho udsverplichtingen genomen maatregelen 
 
NL 2   NL MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
waarin de Raad wordt verzocht artikel 251 van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap toepasselijk te ma ken op de krachtens artikel 65 van het 
Verdrag op het gebied van onderho udsverplichtingen genomen maatregelen 
1. W ETGEVINGSKADER EN INSTITUTIONELE CONTEXT  
1.1. Op onderhoudsverplichtingen toep asselijke Gemeenschapswetgeving 
De onderhoudsverplichtingen maken integrere nd deel uit van de werkingssfeer van 
Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad va n 22 december 2000 betreffende de rechterlijke 
bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (hierna “veror dening Brussel I” genoemd)
1. In deze verordening worden in de 
eerste plaats regels inzake ju risdictiegeschillen vastgesteld, waaronder in artikel 5, lid 2, een 
bijzondere regel inzake onderhoudsverplichti ngen. Voorts bevat zij ook regels inzake 
erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen, waaronder de  in de lidstaten genomen 
beslissingen betreffende onder houdsverplichtingen. Bovendien zij opgemerkt dat artikel 57, 
lid 2, van verordening Brussel I uitdrukkelijk melding maakt van "de overeenkomsten inzake 
de onderhoudsverplichting die voor een administr atieve overheid zijn gesloten of door haar 
zijn bekrachtigd” , die als authentieke ak ten worden beschouwd.  
De onderhoudsverplichtingen vallen ook binnen de werkingssfeer van Verordening (EG) 
nr. 805/2004 van het Europees parlement en de Raad van 21 april 2004 tot invoering van een 
Europese executoriale titel voor  niet-betwiste schuldvorderinge n (hierna “EET-verordening” 
genoemd)2. Dit instrument waarborgt het vrije verkeer van beslis singen die als Europese 
executoriale titel zijn gewaarmerkt. Beslis singen inzake alimentatie vallen onder deze 
verordening, waarin overigens, net zoals in de verordening Br ussel I, de regelingen inzake 
onderhoudsverplichtingen die met bestuurlijke auto riteiten zijn getroffen of die door deze 
autoriteiten authentiek zijn verklaard, uitdrukkelijk worden vermeld als gelijkgesteld met 
authentieke akten (artikel 4, lid 3, onder b)).  
Onderhoudsverplichtingen worden daarentege n uitgesloten van de werkingssfeer van 
Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de R aad van 27 november 2003 betreffende de 
bevoegdheid en de erkenning en  tenuitvoerlegging van beslis singen in huwelijkszaken en 
inzake de ouderlijke verantwoordelijkhei d, en tot intrekking van Verordening 
(EG) nr. 1347/2000 (hiern a “nieuwe verordening Brussel II” genoemd)3. Deze uitsluiting 
blijkt expliciet uit artikel 1, lid  3, onder e), alsook uit overweging 11 van deze verordening.  
                                                 
1 PB L 12 van 16 januari 2001. 
2 PB L 143 van 30 april 2004. 
3 PB L 338 van 23 december 2003. 
 
NL 3   NL 1.2. Geplande hervorming van de Gemeenschapswetgeving inzake 
onderhoudsverplichtingen 
1.2.1. Beknopt overzicht van het bij de Raad ingediend voorstel voor een verordening 
Overeenkomstig de conclusies van de Europe se Raad van Tampere (15 en 16 oktober 1999) 
en van Brussel (4 en 5 november 2004) heeft de Commissie, in het kader van het programma 
voor wederzijdse erkenning, bij de Raad een voorste l voor een verordenin g ingediend met als 
doel de huidige hinderpalen voor de inning va n alimentatievorderingen binnen de Europese 
Unie uit de weg te ruimen. Deze toekomstige verordening wil een rechtskader creëren dat 
aangepast is aan de rechtmatige aspiraties va n de alimentatiegerechtigden. Die moet het hun 
mogelijk maken om gemakkelijk, snel en in de  regel zonder kosten, een executoriale titel te 
verkrijgen, die zonder belemmering binnen de Eur opese justitiële ruimte kan circuleren en 
concreet kan uitmonden in de regelmatige betaling van de verschuldigde sommen.  
Dat nieuwe rechtskader vereist een actie die zich niet beperkt tot het bijwerken van de 
bestaande mechanismen; in alle relevante domeinen van de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken zullen maat regelen worden genomen: in ternationale bevoegdheid, 
toepasselijk recht, erkenni ng en tenuitvoerlegging, same nwerking en afschaffing van 
hinderpalen voor de goede werking van proced ures, onder meer door middel van een betere 
toegang tot informatie over de situatie van sc huldenaars, ongeacht waar in de Europese Unie 
zij hun verblijfplaats hebben. Al deze antwoorden zullen zo veel mogelijk in een enkele 
verordening worden verenigd. 
Dit voorstel is het resultaat van een lang pr oces van bespiegeling en raadpleging: de 
financiering van een rechtsvergelijkende stud ie (2003), de uitwerking en follow-up van een 
groenboek (2004), de organisatie  van meerdere deskundigenver gaderingen (2003 tot 2005) en 
de uitvoering van een effectbeoordeling met de  medewerking van een ex terne contractant en 
onder toezicht van een interdienstenstuurgr oep die in 2005 vier maal is bijeenkomen. 
1.2.2. Rechtsgrondslag van het voorstel voor een verordening 
Het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdhe id, het toepasselijke 
recht, de erkenning en de te nuitvoerlegging van beslissinge n, en de samenwerking op het 
gebied van onderhoudsverplichtingen wordt door  de Commissie ingediend op grond van de 
artikelen 61, onder c), en 67, lid 2, van het Verdrag tot opr ichting van de Europese 
Gemeenschap. 
Het gaat derhalve om een voorst el betreffende de justitiële  samenwerking in burgerlijke 
zaken, zoals gedefinieerd in ar tikel 65 van het Verdrag, en dat “aspecten die betrekking 
hebben op het familierecht” omvat, in de zin van artikel 67, lid 5, tweede streepje, van het 
Verdrag. Daarom valt het niet onder de medebes lissingsprocedure en moet het door de Raad 
worden aangenomen met eenparigheid van ste mmen en na raadpleging van het Europees 
Parlement. 
2. P
ROBLEEMSTELLING  
Het bij het Verdrag van Nice aan het Verdrag toegevoegde artikel 67, lid 5, tweede streepje, 
splitst de justitiële samenwerking in burgerlijk e zaken op, aangezien het de in artikel 65 
bedoelde maatregelen onderwerpt aan de in artikel 251 vastgestelde 
 
NL 4   NL medebeslissingsprocedure, “met uitzondering van de aspect en die betrekking hebben op het 
familierecht” .  
Daardoor gelden sinds 1 februari 2003, datum waarop het Verdrag van Nice in werking is 
getreden, twee regelingen: de medebeslissing, di e voortaan de gemeenrechtelijke procedure is, 
en de aanneming door de Raad met eenparigheid  van stemmen, na louter raadgevend advies 
van het Europees Parlement, die de uitzonderingsregeling is, voorbehouden voor 
“maatregelen”  over “aspecten die betrekking hebben op het familierecht ”.  
Een dergelijke onderverdeling kan gewoonlijk zonder problemen worden gemaakt. Niemand 
betwist bijvoorbeeld dat huwelijkszaken en  ouderlijke verantwoordelijkheid tot het 
familierecht in de zin van het Verdrag behoren.  
Wanneer er, bij het vaststellen van de nieuwe verordening Brussel II, sprake was van de 
afschaffing van de exequatur -procedure voor beslissingen be treffende het omgangsrecht, 
werd vanzelfsprekend aangenomen dat deze wetgeving de werking van de nationale 
gerechtelijke systemen inzake familierecht zou beïnvloeden. Ondanks de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice, kon door het behoud van de unanimiteitsregel aan de lidstaten 
worden gewaarborgd dat geen communautaire norm zou worden aangenomen zonder dat zij 
het eens waren over alles wat een invloed zou kunnen hebben op de persoonlijke relaties 
binnen de familie, met name na een scheiding:  gezagsrecht, omgangsrecht, gevolgen van een 
ongeoorloofde overbrenging van kinderen, enz. 
Zo valt het behoud van de unanimiteitsregel gemakke lijker te verklaren zodra de kern van de 
familiale relaties in het geding is of zodra de Gemeenschapswetgever aan de organisatie zelf van de familie raakt. Niemand trekt immers in twijfel dat de erkenning of de niet-erkenning 
van een beslissing over een gezagsrecht of een  omgangsrecht rechtstreeks de persoonlijke 
relatie tussen ouders en kinderen raakt en zo ook het evenwicht in de familiale relatie, een 
gebied dat duidelijk wordt beïnvloed door de verschillende rechtstr adities en culturele 
tradities van de lidstaten.  
Er zijn echter gebieden waarin  een dergelijke band met het evenwicht van de familiale relatie 
minder uitgesproken is en waar voor de toepassing van artikel 67, lid 5, tweede streepje, van 
het Verdrag leidt tot b ijzonder onbevredigende resultaten. Dit is het geval voor de inning van 
onderhoudsverplichtingen. 
In deze context moet rekening worden gehoude n met de hybride aard va n het concept zelf van 
de onderhoudsverplichting – familiaal van oorspr ong, maar geldelijk in de tenuitvoerlegging, 
zoals elke vordering.  
Zoals reeds is aangehaald, is de Gemeenschapswetg ever zelf er tot nu toe altijd vanuit gegaan 
dat gemeenrechtelijke regels in zake justitiële samenwerking in  burgerlijke zaken ook konden 
worden toegepast op de onderhoudsverplichti ngen, net zoals op elke  andere vordering. 
Daarom sluit de verordening Brussel I, die de structuur van het Ve rdrag van Brussel van 
27 september 1968 overneemt, het familierecht uit van haar werkingssfeer, maar niet de onderhoudsverplichtingen. De nieuwe verorden ing Brussel II bestrijkt daarentegen een 
belangrijk deel van het familierecht (echtschei ding, ouderlijke verantwoordelijkheid), maar 
sluit de onderhoudsverplichtingen uit. De  EET-verordening ten slotte omvat de 
alimentatievorderingen en werd aangenomen  volgens de medebeslissingsprocedure. 
 
NL 5   NL Het nieuwe voorstel van de Comm issie inzake onderhoudsverplich tingen past uiteraard in een 
ander kader. Anders dan de verordening Brus sel I en de EET-verordening, is het voorstel 
uitsluitend gewijd aan de onde rhoudsverplichtingen, en voorziet  het in specifieke regels 
daarover, terwijl de onderhoudsverp lichtingen in de twee genoemde instrumenten slechts een 
ondergeschikt deel van de werkingssfeer van de voor de burgerlijke vorderingen 
gemeenschappelijke regels vormden. Aangezi en de onderhoudsverplichtingen het enige 
onderwerp van het voorstel voor ee n verordening vormen, bepalen zij alleen de juridische 
aard ervan.  
De familiale aard van de onderhoudsverplichtingen impliceert dat de 
Gemeenschapswetgeving die daaraan specifiek  is gewijd, “betrekking heeft” op het 
familierecht in de zin van artikel 67, lid 5, tweede streepje, van het Verdrag en derhalve 
onttrokken wordt aan de sfeer van het gemene  recht inzake justitiële samenwerking in 
burgerlijke zaken, dat via de medebe slissingsprocedure wordt geregeld. 
Hoewel deze conclusie op juridisch vlak onvermijde lijk is, is zij niet bevredigend. Hoewel de 
onderhoudsverplichtingen op het familierecht “bet rekking hebben”, vormen zij toch een zeer 
bijzondere tak van dit gebied. Zodra het bestaa n van de onderhoudsverplichting is erkend en 
door een rechterlijke beslissing of een vergel ijkbare handeling is bekrachtigd, wordt zij een 
schuldvordering en is zij onderwor pen aan een rechtsregeling di e weinig verschilt van die 
welke in het algemeen het vermogensrecht beheerst. Dat is ook de reden waarom de 
onderhoudsverplichtingen zijn opgenomen in de werkingssfeer van de verordening Brussel I. 
Zolang het Gemeenschapsrecht zich ertoe beperkt de verkrijging van een beslissing op het 
gebied van alimentatie te vergemakkelijken en  het vrij verkeer en de  tenuitvoerlegging ervan 
in de hele Europese Unie te waarborgen, dan doet het niets anders dan de toegang tot de 
rechter van een schuldeiser en de werkelijke  inning van zijn vorder ing waarborgen. In dat 
kader heeft het wetgevende werk van de  Gemeenschap hoofdzakelijk betrekking op 
vermogensrechtelijke aangelegenheden. De alim entatievordering is weliswaar bijzonder van 
aard, maar zij blijft een schul dvordering, een geldsom die moet worden ingevorderd met 
instrumenten die gemakkelijk identificeerbaa r zijn en kunnen worden toegepast op elke 
andere beslissing van pecuniaire aard: ge bruik van geharmoniseerde regels inzake 
internationale bevoegdheid, afgifte van een overal in de Europese Unie erkende executoriale 
titel, gebruik van bankbeslag of loonbeslag, het instellen van een doeltreffende samenwerking 
tussen lidstaten om de werking van de bestaande juridische mechanismen te 
vergemakkelijken. 
3. D E VOORGENOMEN OPLOSSING  
Overeenkomstig artikel 67, lid 2, tweede str eepje, van het Verdrag kan de Raad met 
eenparigheid van stemmen, na raadpleging va n het Europees Parlement, besluiten de 
procedure van artikel 251 toe te passen op alle  onder titel IV van he t derde deel van het 
Verdrag vallende gebieden, dan wel delen erva n. Het is derhalve juri disch mogelijk om het 
gebied van de onderhoudsverplichtingen van de eenparigheid naar de medebeslissing over te 
hevelen.  
Een besluit van de Raad in die zin, dat een “b rug” zou leggen tussen de eenparigheid en de 
medebeslissing zou een tweeledig voordeel he bben. Ten eerste zou het overeenstemmen met 
de bijzondere aard van de onderhoudsverplichtin gen. Hoewel niemand het bestaan van nauwe 
banden tussen alimentatie en de familiale relaties kan ontkennen, blijft het niettemin zo dat 
 
NL 6   NL het innen van een alimentatievor dering de kern van deze relati es niet rechtstreeks raakt. 
Anders dan een beslissing over het bezoekre cht, wijzigt de tenuitvoerlegging van een 
beslissing over alimentatie geenszins de aard en de modaliteiten van de persoonlijke relaties 
tussen de leden van eenzelfde familie. De unanimite itsregel, die er vóór a lles op gericht is om 
rekening te houden met de wijze waarop de lid staten de familie organiseren, kan dus 
geenszins worden gerechtvaardigd op het gebied van onderhoudsverplichtingen. 
Het leggen van deze “brug” zou het in de tweede plaats mogelijk maken om voor regels die 
specifiek aan onderhoudsverplichtingen zijn ge wijd, dezelfde wetgevingsprocedure vast te 
stellen, met in het bijzonder de zelfde prerogatieven van het Eu ropees Parlement als die welke 
van toepassing zijn op instrumenten als de EET-verordening, die een gemeenschappelijke 
regeling hebben ingevoerd die evenzeer  van toepassing is op de inning van 
onderhoudsverplichtingen, als op di e van elke andere vordering.  
Derhalve lijkt het, zowel door de aard van de  onderhoudsverplichtingen zelf als in de context 
van het wetgevingskader waarbinnen de Gemeensc hap tot nu toe op dit gebied is opgetreden, 
vanuit juridisch oogpunt gepast en politiek wenselijk om de in artikel 251 van het Verdrag vastgestelde medebeslissings procedure op de onderhoudsverplic htingen toe te passen.  
4. C
ONCLUSIE  
Gezien bovenstaande overwegingen verzoekt de Commissie de Raad om, overeenkomstig 
artikel 67, lid 2, tweede streepje, van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, de in artikel 251 van het Verdrag bedoelde procedure toe te passen op de in 
artikel 65 bedoelde maatregelen op het gebied van onderhoud sverplichtingen. 
 
NL 7   NL BIJLAGE  
BESLUIT VAN DE RAAD  
betreffende de toepassing van de proce dure zoals vastgelegd in artikel 251 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Ge meenschap op de krac htens artikel 65 van 
het Verdrag op het gebied van onderh oudsverplichtingen genomen maatregelen 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Eur opese Gemeenschap, en met name op artikel 
67, lid 2, tweede streepje, 
Gezien het advies van het Europees Parlement, Overwegende hetgeen volgt: 1) Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam is de Europese Gemeenschap 
bevoegd om maatregelen aan te nemen op he t gebied van justitiële samenwerking in 
burgerlijke zaken, zoals bedoeld in  artikel 65 van het Verdrag to t oprichting van de Europese 
Gemeenschap;  
2) Overeenkomstig het bij het Verdrag van Ni ce aan het Verdrag toegevoegde artikel 67, 
lid 5, tweede streepje, worden de in artikel 65 van het Verdrag be doelde maatregelen, met 
uitzondering van de aspecten die betrekki ng hebben op het familierecht, door de Raad 
aangenomen volgens de in artikel 251 va n het Verdrag vastgelegde procedure; 
3) Overeenkomstig artikel 67, lid 2, tweede st reepje, van het Verdrag neemt de Raad met 
eenparigheid van stemmen, na raadpleging van he t Europees Parlement, een besluit teneinde 
de procedure van artikel 251 toe te passen op al le onder titel IV van het derde deel vallende 
gebieden, dan wel delen ervan, en de bepa lingen betreffende de bevoegdheden van het Hof 
van Justitie aan te passen; 
4) De justitiële samenwerking in burgerlijke zaken is sinds de inwerkingtreding van het 
Verdrag van Nice onderworpen aan twee versch illende regelingen: de medebeslissing, die 
voortaan de gemeenrechtelijke procedure is, en  de aanneming door de Raad met eenparigheid 
van stemmen, na raadgevend advies van het Eur opees Parlement, die de uitzonderingsregeling 
is, voorbehouden voor maatregelen die aspect en bevatten die betrekking hebben op het 
familierecht; 
5) De grens tussen de maatregelen die betrekking hebben op het familierecht en de andere 
maatregelen is soms moeilijk te trekken; dit is het geval voor het gebied van de onderhoudsverplichtingen, dat hybride is van aard: familierechtelijk omdat de onderhoudsverplichting meestal uit een familiale relatie ontstaat, maar ook vermogensrechtelijk omdat de verplichting een vordering is die een geldsom vertegenwoordigt; 
6) De Raad heeft reeds rekening gehouden met deze specificiteit bij het vaststellen van 
Verordening (EG) nr. 44/2001 van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en 
 
NL 8   NL handelszaken, waarvan de werkingssfeer de on derhoudsverplichtingen omvat, maar niet het 
familierecht; 
7) Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice is ook Verord ening (EG) nr. 805/2004 
van 21 april 2004 tot invoering van een Europe se executoriale titel voor niet-betwiste 
schuldvorderingen volgens de procedure artikel  251 van het Verdrag vastgesteld, die ook op 
de onderhoudsverplichtingen van toepassing is; 
8) Gelet op de specificiteit van het gebied van de onderhoudsverplichtingen moet worden 
besloten dat het gebied van de onderhoudsverp lichtingen voortaan onde r de in artikel 251 
bedoelde procedure zal vallen; 
9) Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 va n het protocol betreffende de positie van 
Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffe nde de Europese Unie  en het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap, neem t Denemarken niet deel aan de aanneming 
van het onderhavige besluit dat derhalve ni et bindend is voor, noch van toepassing is in 
Denemarken; 
10) Overeenkomstig artikel 3 van het protocol  betreffende de positie van het Verenigd 
Koninkrijk en Ierland, dat aan het Verdrag betre ffende de Europese Unie en aan het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Gemeenschap is gehecht, hebben het Verenigd Koninkrijk en 
Ierland laten weten dat zij wensen deel te ne men aan de aanneming en de toepassing van dit 
besluit; 
BESLUIT: 
Artikel 1 
Met ingang van 1 juni 2006 handelt de Raad ove reenkomstig de procedure van artikel 251 van 
het Verdrag bij de aanneming van de maatregele n die zijn bedoeld in artikel 65 van het 
Verdrag op het gebied van onderhoudsverplichtingen. 
Artikel 2 
Artikel 251 van het Verdrag is van toepassing op  adviezen van het Europees Parlement die de 
Raad vóór 1 juni 2006 ontvangt met betrekking tot voorstellen voor maatregelen ten aanzien 
waarvan de Raad, uit hoofde van dit besluit moet handelen overeenkomstig de procedure van artikel 251 van het Verdrag. 
Gedaan te Brussel, (…). 
 Voor de Raad