NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 21.9.2005 
COM(2005) 438 definitief 
2005/0182 (COD)   
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden 
van openbare elektronischecommunicatiedie nsten en tot wijziging van Richtlijn 
2002/58/EG 
(door de Commissie ingediend) 
 
SEC(2005) 1131} 
 
NL 2   NL TOELICHTING  
1. A CHTERGROND VAN HET VOORSTEL  
• Motivering en doel van het voorstel  
De burger verricht in toenemende mate  courante, dagelijkse activiteiten en 
transacties met gebruikmaking van elek tronischecommunicatienetwerken en –
diensten. Daarbij worden ‘verkeersgegevens’  of ‘locatiegegevens’ aangemaakt, zoals 
bijvoorbeeld de plaats waar  de beller zich bevindt, het opgebelde nummer en het 
tijdstip en de duur van de communicatie. In combinatie met identificatiegegevens 
van de abonnee of de gebruiker van de dienst zijn dergelijke verkeersgegevens van belang voor wetshandhavings- en veilighe idsdoeleinden, zoals het voorkomen, 
onderzoeken, opsporen en vervolgen van zware criminaliteit (terrorisme, georganiseerde misdaad e.d.).  
Ontwikkelingen inzake bedrij fsstrategieën en diensten aanbod, zoals de groei van 
elektronischecommunicatiediensten tegen een vast bedrag, met voorafbetaalde 
kaarten of gratis diensten, kunnen ertoe leid en dat minder dan in het recente verleden 
verkeersgegevens worden opgeslagen door de  operatoren, al naar gelang de diensten 
die zij aanbieden. Deze trend wordt nog versterkt door een aantal recente 
ontwikkelingen zoals het aanbieden van internettelefonie ( Voice over IP - VoIP ) of 
zelfs vaste telefonie tegen een  vast bedrag. Daarbij is het voor de operatoren niet 
langer noodzakelijk om verkeersgegevens op te slaan voor facturatiedoeleinden. 
Wanneer de verkeersgegevens niet worden  opgeslagen voor facturatie of andere 
commerciële doeleinden, zullen zij ook ni et beschikbaar zijn  voor legitieme 
aanspraken door de overheid. Deze ontwi kkelingen maken het kortom moeilijker 
voor overheidsinstanties  om hun taken op het gebied van preventie en bestrijding van 
georganiseerde misdaad en terrorisme te  vervullen en eenvoudiger voor criminelen 
om met elkaar te communiceren zonder dat hun gegevens door die instanties kunnen 
worden gebruikt om hun plannen te dwarsbomen. 
Het is urgent geworden hierover op EU-n iveau geharmoniseerde regels vast te 
stellen. Een aantal lidstaten hebben nati onale maatregelen aa ngenomen, of zijn 
voornemens dat te doen, waarbij sommige of alle operatoren worden verplicht 
bepaalde categorieën gegevens te be waren opdat deze zo nodig kunnen worden 
gebruikt voor de hierbove n aangegeven doeleinden. Versch illen tussen de lidstaten 
inzake wettelijke, bestuursrechtelijke en technische voorschriften voor het bewaren van verkeersgegevens vormen een belemmering voor de interne markt voor elektronischecommunicatiediensten doordat de aanbieders van die diensten met 
uiteenlopende verplichtingen in zake te bewaren gegevens en 
bewaringsomstandigheden te maken krijgen. De desbetreffende voorschriften dienen 
daarom te worden geharmoniseerd overee nkomstig artikel 14 van het EG-Verdrag. 
120 
• Algemene context  
De behoefte aan Europese regelgeving die garandeert dat verkeersgegevens in alle 25 
lidstaten beschikbaar zijn voor terreurbest rijdingsdoeleinden, is door de Europese 
Raad bevestigd in zijn Verk laring betreffende de bestri jding van terrorisme van 25 
maart 2004. In aansluiting op de bomaanslagen  in Madrid kreeg de Raad opdracht 
 
NL 3   NL van de Europese Raad om met het oog op goedkeuring in 2005 voorstellen te 
bestuderen voor opstellen van voorsc hriften voor het bewaren van 
communicatiegegevens door aanbieders van di ensten. Het prioritaire karakter van 
een passend juridisch instrument is recenteli jk nog bevestigd in de conclusies van de 
Europese Raad van 16 en 17 juni, alsmede op de bijzondere vergadering van de Raad 
Justitie en Binnenlandse Zaken die naar aanleiding van de terreuraanslagen in 
Londen werd gehouden op 13 juli 2005.  
• Bestaande bepalingen op het door  het voorstel bestreken gebied  
Richtlijn 2002/58/EG betreffende privacy en  elektronische communicatie brengt een 
harmonisatie tot stand (art ikelen 6 en 9) van de beschermingsregels voor 
persoonsgegevens die van toepassing zijn  op de verwerking van verkeers- en 
locatiegegevens welke door het gebruik van elektronischecommunicatiediensten 
ontstaan. Die gegevens moeten worden gewi st of anoniem gemaakt wanneer ze niet 
langer nodig zijn voor het doel van de transmissie van communicatie, met 
uitzondering van de gegevens die noodzakel ijk zijn ten behoeve van de facturering 
van abonnees en interconnectiebetalingen. Mits daarvoor toestemming is gegeven, 
mogen de gegevens ook worden verwerkt  voor marketingdoeleinden of voor de 
levering van diensten met toegevoegde w aarde. Artikel 15, lid 1, bepaalt dat de 
lidstaten beperkingen kunne n opleggen aan de reikwijdte van (onder andere) de 
artikelen 5, 6 en 9 van de richtlijn, indi en dat in een democratische samenleving 
noodzakelijk, redelijk en proportioneel is te r waarborging van de nationale, d.w.z. de 
staatsveiligheid, de landsverdediging, de  openbare veiligheid, of het voorkomen, 
onderzoeken, opsporen en ver volgen van strafbare feiten.  
• Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen van de EU  
Het voorstel is in overeenstemming met het Gemeenschapsrecht en met het Handvest 
van de grondrechten. De voorgestelde richtli jn zal weliswaar een impact hebben op 
het bij artikel 7 van het Handvest gewaar borgde recht op privacy van de burger 
alsook op het bij artikel 8 gewaar borgde recht op bescherming van 
persoonsgegevens, maar dat is gerechtv aardigd op grond van artikel 52 van het 
Handvest. De bij het voorstel voorziene bepe rkingen van de genoemde rechten zijn 
proportioneel en noodzakelijk om de algem een erkende doelstellingen van preventie 
en bestrijding van misdaad en terrorisme te bereiken. 
Bovendien wordt de impact op de persoonl ijke levenssfeer van de burger door het 
voorstel zelf beperkt: primo, door duidelijk  te bepalen voor welk doel de bewaarde 
gegevens kunnen worden gebruikt; sec undo, door beperking van de categorieën 
gegevens die moeten worden bewaard, en tertio, door beperking van de bewaringstermijn. Een andere  belangrijke waarborg is, da t de richtlijn niet van 
toepassing is op de inhoud van de comm unicaties; daarbij zou immers het 
telecommunicatieverkeer moet en worden onderschept en  dat valt buiten het de 
werkingssfeer van dit rechtsinstrument. 
De verwerking van de persoonsgegevens die door de aanbieders va n de diensten en 
netwerken worden bewaard overeenkomstig de ze richtlijn, valt onder de algemene en 
specifieke gegevensbeschermingsbepalinge n van de Richtlijnen 95/46/EG en 
2002/58/EG, wat in de praktijk betekent dat er geen bijzondere bepalingen ter aanvulling van de algemene gegevens beschermingsbeginselen en inzake 
 
NL 4   NL gegevensbeveiliging vereist zijn. Het betekent ook dat de verwerking van de 
desbetreffende gegevens volledig zal worden gecontroleerd door de gegevensbeschermingsautoriteiten die in alle lidstaten zijn aangesteld. 
 
NL 5   NL 2. R AADPLEGING VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELING  
• Raadpleging van belanghebbende partijen  
Wijze van raadpleging, belangr ijkste geraadpleegde sector en en algemeen profiel 
van de respondenten  
Sinds de eerste bijee nkomsten van het Forum voor computercriminaliteit in 2001 is 
over het vraagstuk van de bewaring van verkeersgegevens overleg gepleegd met 
vertegenwoordigers van de wetshandhavingsin stanties, de bedrij fstak elektronische 
communicatie en deskundigen inzake gegevensbescherming. 
Op 14 juni 2004 werd onder auspiciën van het Forum voor preventie van 
georganiseerde misdaad een speciale rondetafelconferentie georganiseerd met 
vertegenwoordigers van de wetshandha vingsinstanties, de bedrijfstak en 
gegevensbeschermingsorganisaties. Op 30 juli 2004 presenteerden DG INFSO en 
DG JLS een gezamenlijke discussienota over de bewaring van verkeersgegevens met het oog op een open workshop die op 21 september 2004 over dit thema werd georganiseerd. Vanuit diverse hoeken, voornamelijk de bedrijfstak en 
burgerrechtenorganisaties, kwam en er bijdragen en reacties op de nota. De open 
workshop van 21 september verschafte de Commissie additionele input. 
Bij het opstellen van het voorst el heeft de Commissie zich  voorts laten leiden door 
het brede maatschappelijke debat over d eze kwestie en door de debatten in het 
Europees Parlement. 
Samenvatting van de reacties en hoe daarmee rekening is gehouden
 
Het proces van raadpleg ing en overleg heeft be vestigd dat bewaring van 
verkeersgegevens voor de wetshandhavingsinst anties een essentieel instrument is in 
de strijd tegen en de preventie van criminaliteit en terrorisme. De wetshandhavingsinstanties hebben daarbij te kennen gegeven dat voor de doeleinden 
die zij nastreven zoveel mogelijk gegevens  zo lang mogelijk zouden moeten worden 
bewaard. Met name bij complexe, soms jare n aanslepende onderz oeken naar ernstige 
strafbare feiten is er nog regelmatig be hoefte aan oude verkeersgegevens. Er zijn 
voorbeelden aangehaald van dossiers waarin dergelijke gegevens cruciaal zijn 
gebleken voor het strafrechtelijk onderzoek, meestal inzake feiten zoals 
bomaanslagen of moorden. 
De vertegenwoordigers van de  representatieve Europese or ganisaties van de telecom- 
en internetbranches en van individuele e- communicatiebedrijven gaven te kennen dat 
zij - zoals in het verleden - zouden meew erken met de wetshandhavingsinstanties, 
maar dat lange bewaringstermijnen aanzie nlijke kosten met zich zouden brengen en 
het niet-wissen van gegevens (‘ data preservation ’) naar hun mening zou volstaan. 
Zij pleitten daarom voor bewaringstermijn en van maximaal zes maanden, rekening 
houdende met het feit dat het merendeel van de gegevens die door de wetshandhavingsinstanties worden opgevraagd niet ouder dan zes maanden zijn, en 
voor compensatieregelingen voor de extra kosten.  
 
NL 6   NL De vertegenwoordigers van de gege vensbeschermingsinstanties en de 
burgerrechtenorganisaties betoogden dat het bewaren van gegevens de privacy van 
burgers schendt en dat de bewaringstermijnen daarom tot het minimum dienen te 
worden beperkt. Zij betwijfelden principieel  of termijnen van meer dan zes maanden 
als proportioneel kunnen worden beschouwd, en uitten hun bezorgdheid over het 
werkelijke doel van de bewaring, dat heel  precies omschreven zou moeten worden. 
Het voorliggende voorstel is een uitgebal anceerde benadering van de problematiek 
en steunt op de bijgevoegde effectbeoor deling. De voorgestelde bewaringstermijnen 
van één jaar voor verkeersgeg evens betreffende mobiele en  vaste telefonie en zes 
maanden voor verkeersgegevens betreffende internetgebruik zal, enerzijds, in de 
essentiële behoeften van wetshandhavings instanties voorzien en, anderzijds, de 
kosten voor de ondernemingen en de schend ing van de privacy van burgers beperkt 
houden. Niettegenstaande dat door de wetsha ndhavingsinstanties in veel gevallen 
gegevens worden opgevraagd die minder da n zes maanden oud zijn, zou een termijn 
van zes maanden voor alle categorieën ge gevens te kort zijn, want de meeste 
verzoeken in verband met ernstige feite n, zoals terrorisme, georganiseerde 
criminaliteit of moord, betreffen gege vens die ouder dan zes maanden zijn. 
• Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid  
Er behoefde geen beroep te worden gedaan op externe deskundigheid.  
• Effectbeoordeling  
Er zijn verschillende opties in overweg ing genomen. In 2002 deed de Raad een 
uitdrukkelijke oproep om in de lidstaten en op EU-niveau een dialoog te organiseren 
en oplossingen voor het vraag stuk van de bewaring van ve rkeersgegevens te zoeken 
die de behoefte aan effectieve hulpmiddelen voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van strafbare feit en enerzijds en de bescherming van de 
fundamentele rechten en vrijheden van pers onen anderzijds, en met name het recht 
op privacy, bescherming van gegevens en briefgeheim, met elkaar verzoenen. Het 
brede publieke overleg en dito debat die hierop volgden, onder andere in het Europees Parlement, hebben geen gemeenschappelijke oplossingen opgeleverd. 
Zonder initiatief inzake gegeve nsbewaring zou de huidige s ituatie - een allegaartje 
van regels en voorschriften – worden beste ndigd. Niet-bindende re gelgeving is geen 
optie omdat dit onvoldoende rechtszekerheid biedt. De mogelijkheid van een initiatief in het kader van de derde pijler is terzijde geschoven omdat het 
onverenigbaar is met de bestaande Gemeensc hapswetgeving. Ook de Europese Raad 
heeft in zijn verklaring over de bestr ijding van terrorisme om een wetgevend 
initiatief verzocht.  
De keuze van een voorstel voor een richtlijn zorgt voor het vereiste niveau van 
harmonisatie op de interne markt. Bovendien laat het de lidstaten in een toch delicate aangelegenheid enige speelruimte inzake de implementatie van de regels. Een 
verordening zou te rigide zijn geweest,  met name gelet op de verschillen inzake 
systeemarchitectuur tussen de operatoren in  de diverse lidstaten. Een richtlijn geeft 
de lidstaten voldoende bewegi ngsvrijheid om rekening te houden met de specifieke 
nationale omstandigheden. De zaken kunnen in geen geval op hun beloop worden gelaten, vanwege de belemmeringen voor de vrije verstrekking van diensten die door 
 
NL 7   NL de uiteenlopende nationale regelgevingen worden opgeworpen. De keuze voor dit 
wetgevingsinstrument en voor artikel 95 va n het EG-Verdrag als rechtsgrondslag is 
eveneens gebaseerd op de juridische analys e die door de diensten van de Commissie 
was gemaakt in werkdocument SEC (2005) 420 van 22 maart 2005. Het verslag van de effectbeoordeling door de Co mmissie is toegankelijk op 
http://europa.eu.int/comm/dgs/justice_hom e/evaluation/dg_coordination_evaluation_
annexe_en.htm. 
 
NL 8   NL 3. J URIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL  
• Samenvatting van de voorgestelde maatregelen  
De voorgestelde richtlijn h eeft tot doel een harmonisatie te bewerkstelligen van de 
verplichtingen waaraan aanbieders van publ ieke elektronischecommunicatiediensten 
of publieke communicatienetwerken zijn  onderworpen inzake het bewaren van 
bepaalde verkeersgegevens met het oog op de  verstrekking ervan aan de bevoegde 
autoriteiten van de lidstat en in het kader van het voorkomen, onderzoeken, opsporen 
en vervolgen van zware criminaliteit, zoal s terrorisme en georganiseerde misdaad. 310 
• Rechtsgrond  
Artikel 95 van het Verdrag tot oprich ting van de Europese Gemeenschap. 
• Subsidiariteitsbeginsel  
Het subsidiariteitsbeginsel is van to epassing voor zover het voorstel geen 
beleidsterrein betreft waarvoor de Gemeenschap exclusief bevoegd is.  
De doelstellingen van het voorstel kunnen om  de volgende reden( en) niet voldoende 
door de lidstaten worden verwezenlijkt: 
Harmonisatie van de bewaringstermijnen voor  verkeersgegevens kan niet worden 
bewerkstelligd door de lidstaten zelf. Het optreden van de EU, waarom de Europese 
Raad had verzocht, waarborgt dat de verkee rsgegevens overal in de Europese Unie 
worden bewaard en beschikbaar zijn  voor de wetshandha vingsinstanties.  
Aangezien de doeltreffendheid van onderzoe ken van wetshandhavingsinstanties staat 
of valt met samenwerking over de grenzen he en en verschillen tussen de lidstaten 
nadelig zijn voor de werking van de elektronische-communicatiemarkt, is 
harmonisatie van de gegevensbewaringsre gels op Europese schaal de beste 
beleidsoptie. Toepassing van een kostenvergoe dingsregeling zal ervoor zorgen dat de 
concurrentievoorwaarden voor alle aanbieders van elektronischecommunicatiediensten op  de interne markt gelijk zijn. 
De doelstellingen van het voorstel kunnen om  de volgende reden(en) beter door de 
Gemeenschap worden verwezenlijkt: 
Door het optreden van de EU kunnen de doels tellingen van het voorstel beter worden 
bereikt, in die zin dat overal in de Eu ropese Unie verkeersgegevens op dezelfde 
manier bewaard en aan de wetshandhavings instanties beschikba ar gesteld zullen 
worden. Ook voor de sector van de elek tronische communicat ie, vooral voor de 
ondernemingen die hun diensten in diverse lid staten aanbieden, is dit gunstig omdat 
zij gebruik kunnen maken van ge standaardiseerde  technologie. 
325 
Een kwalitatieve maatstaf waarom het doel be ter door de Unie kan worden bereikt, is 
de doeltreffendheid van het optreden van we tshandhavingsinstanties op het gebied 
van preventie en bestrijding van criminaliteit en terrorisme, in het bijzonder als het 
 
NL 9   NL gaat om georganiseerde misdaad en terreurnetwerken, die vaak een 
grensoverschrijdend karakter hebben. 327 
Het voorstel beperkt zich tot wat de  lidstaten zelf onvoldoende kunnen 
verwezenlijken en beter door de Unie kan worden gedaan, met name tot de 
bewaringsverplichtingen voor aanbieders va n elektronischecommunicatiediensten of 
een openbaar communicatienetwerk. Het voorstel  laat het aan de lidstaten over om te 
bepalen welke autoriteiten onder welke voor waarden toegang moeten hebben tot de 
bewaarde gegevens. De toegang tot informatie en uitwisseling ervan tussen wetshandhavingsinstanties valt buiten de werkingssfeer van het EG-Verdrag.  
In dit verband kan worden vermeld dat de Commissie momenteel op grond van het 
Verdrag betreffende de Europese Unie we rkt aan wetgeving inzake het beginsel van 
de beschikbaarheid van informatie voor wetshandhavingsdoeleinden ("het 
beschikbaarheidsbeginsel" en tot vaststel ling van gegevensbeschermingbeginselen in 
het kader van de derde pijler. Voorts dient te worden benadrukt dat op grond van deze richtlijn bewaarde gegevens enkel en alleen toegankelijk zijn voor wetshandhavingsinstanties, en niet voor de aanbieders van 
elektronischecommunicatiediensten. 
Het voorstel is dus in overeenstemmi ng met het subsidiariteitsbeginsel. 
• Evenredigheidsbeginsel  
Het voorstel gaat qua impact op de burgers en het bedrijfsleven niet verder dan 
hetgeen strikt noodzakelijk is en is  dus in overeenstemming met het 
evenredigheidsbeginsel. Ter herinnering zij vermeld dat het voorstel uitsluitend 
verkeersgegevens betreft die worden  verwerkt door de aanbieders van 
elektronischecommunicatiediensten. De i nhoud van de elektroni sche communicatie 
valt buiten het toepassingsgebied.  
Eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden, in het bijzonder het recht op 
leven, en beperking van de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer tot het strikte minimum hebben vooropgestaan bij het zoeken  naar een optimaal evenwicht tussen 
alle aanwezige belangen (m aatschappelijke en economische  belangen, veiligheids- en 
privacy-aspecten).
 
Het streven naar proportional iteit komt in het richtlijnvoorstel voornamelijk tot uiting 
in de voorgestelde bewaringstermijn, het onderscheid tussen telefoon- en 
internetgegevens, de beperking van het aanta l categorieën te bewaren gegevens en de 
kostenvergoedingsregeling. Het voorstel voorzi et in het bijzonder in een strikte 
beperking van de doeleinden waarvo or bewaarde gegevens aan de 
wetshandhavingsinstanties mogen worden ve rstrekt. De wettel ijke voorschriften 
inzake gegevensbescherming zijn integraal va n toepassing op de bewaarde gegevens, 
en de impact op de individuele rechten en  op de economische actoren blijft beperkt 
doordat slechts een gering aantal categor ieën verkeersgegevens moet worden 
bewaard. Voorts houdt de bepaling om voor verkeersgegevens van het 
internetgebruik een kortere bewaringsterm ijn in acht te nemen dan voor die van het 
'gewone' gsm- en vastetelefoniegebruik reke ning met de courante bedrijfspraktijken, 
waardoor de hoeveelheden te bewaren gege vens substantieel worden gereduceerd. 
 
NL 10   NL De financiële en administratieve last is  voor de nationale regeringen, de economische 
actoren en de burgers op diverse manieren  beperkt gehouden. Ten eerste zorgt de 
richtlijn voor harmonisatie, wat geringere nalevingskosten oplevert voor aanbieders 
van elektronischecommunicatiediensten of  een openbaar communicatienetwerk. Ten 
tweede worden de kosten zo laag mogeli jk gehouden door een rigoureuze beperking 
van de bewaringstermijnen en van de te bewaren categorieën gegevens. Het belang 
van de maatregel voor de preventie en best rijding van criminaliteit en terrorisme in 
acht genomen, worden de extra kosten voor de lidstaten in de vorm van 
kostenvergoedingen geacht proportioneel te zijn (zie e ffectbeoordeling).  
Er dient ook op te worden gewezen dat deze richtlijn de mogelijkheid voor de 
lidstaten onverlet laat om specifieke ge gevensbewaringsmaatregelen op te leggen, 
bijvoorbeeld wanneer een verdachte of een criminele organisatie reeds is 
geïdentificeerd of zich bijzondere gebeur tenissen, zoals een te rroristische aanslag, 
voordoen.  
• Keuze van het instrument  
Voorgesteld instrument: richtlijn. 
Andere middelen zouden om de volge nde reden(en) niet geschikt zijn: 
De vraag wat de juiste rechtsgrondslag is  voor een voorstel inzake de bewaring van 
verkeersgegevens is recentel ijk onderzocht in een werkdoc ument van de diensten van 
de Commissie. In het kort wordt daarin  geponeerd dat de kwestie van het bewaren 
van verkeersgegevens al is geregeld in eerdere rechtsinstrumenten van de eerste 
pijler, zoals de bovenvermelde Richtlijnen 2002/58/EG en 95/46/EG. Voorts luidt de 
analyse dat het slechts aan het ontbreken van een politiek akkoor d over de precieze 
lengte van de bewaringstermijn is toe te schrijven dat de zaak niet verder is 
geharmoniseerd door Richtlijn 2002/58/EG, en  wordt geconcludeer d dat alle verdere 
wetgevende initiatieven in zake de bewaring van verkeers gegevens (in tegenstelling 
tot voorschriften inzake de toegang tot en  het uitwisselen va n de gegevens door 
wetshandhavingsinstanties) juridisch even eens op de eerste pijler moeten worden 
gebaseerd. Deze redenering is in overeen stemming met artikel 47 van het Verdrag 
betreffende de Europese Unie, dat de rela tie tussen dat verdrag en het EG-Verdrag 
regelt en bepaalt dat geen enkel wetgevi ngsbesluit dat op het Verdrag betreffende de 
Europese Unie is gebaseerd afbreuk doe t aan het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap en de daarvan afgeleide wetgeving. 
4. G EVOLGEN VOOR DE BEGROTING  
Het voorstel heeft geen gevolgen voor de Gemeenschapsbegroting. 
5. A ANVULLENDE INFORMATIE  
• Evaluatie-/herzienings-/vervalbepaling  
Het voorstel bevat een evaluatiebepaling. Om de Commissie in deze taak bij te staan 
wordt de oprichting van een Forum ge gevensbewaring overwogen. Dit forum zou 
een ontmoetingsplaats voor technisch de skundigen op het gebied van elektronische 
 
NL 11   NL communicatie en vertegenwoordigers va n de wetshandhavingsinstanties en de 
gegevensbeschermingsautoriteiten kunnen zijn.  
• Transponeringstabel  
De lidstaten delen de Commissie de teks t van de nationale bepalingen tot omzetting 
van de richtlijn mee, alsmede een transponeringstabel ter weergave van het verband tussen die bepalingen en deze richtlijn. 
 
NL 12   NL 2005/0182 (COD) 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD 
betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden 
van openbare elektronischecommunicatiedie nsten en tot wijziging van Richtlijn 
2002/58/EG 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op 
artikel 95, 
Gezien het voorstel  van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europ ees Economisch en Sociaal Comité2, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's3, 
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag, Overwegende hetgeen volgt: (1) Uit hoofde van Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende 
de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en het vrij e verkeer van die gegevens
4 moeten de lidstaten de 
rechten en vrijheden van natuurlijke pers onen met betrekking tot de verwerking van 
persoonsgegevens beschermen en in het bi jzonder de bescherming van de persoonlijke 
levenssfeer waarborgen, teneinde te zorgen voor een vrij verkeer van 
persoonsgegevens in de Gemeenschap.  
(2) Bij Richtlijn 2002/58/EG van het Europees  Parlement en de Raad betreffende de 
verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonl ĳke levenssfeer 
in de sector elektronische communicatie5 worden de beginselen van Richtlijn 
95/46/EG omgezet in specifieke voorschr iften voor de sector elektronische 
communicatie. 
(3) In de artikelen 5, 6 en 9 van Richtlijn 2002/58/EG worden de regels vastgesteld voor 
de verwerking van met elektronisch ecommunicatiediensten verband houdende 
verkeersgegevens door de aanbieders van netwerken en dienst en. Die gegevens 
                                                 
1 PB C […], […], blz. […]. 
2 PB C […], […], blz. […]. 3 PB C […], […], blz. […]. 
4 PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31. 
5 PB L 201 van 30.7.2002, blz. 37. 
 
NL 13   NL moeten worden gewist of anoniem gemaak t wanneer ze niet langer nodig zijn voor het 
doel van de transmissie van communicatie , met uitzondering van de gegevens die 
noodzakelijk zijn ten behoeve van de facturering van abonnees en 
interconnectiebetalingen. Mits daarvoor to estemming is gegeven, mogen de gegevens 
ook worden verwerkt voor marketingdoeleinde n of voor de levering van diensten met 
toegevoegde waarde. 
(4) In artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2002/ 58/EG worden de voorwaarden vastgesteld 
waaronder de reikwijdte van de in de artikel en 5 en 6, artikel 8, leden 1, 2, 3 en 4, en 
artikel 9 van die richtlijn bedoelde rechten en plichten kunnen worden beperkt door de 
lidstaten: dergelijke beperkingen dienen  in een democratische samenleving 
noodzakelijk, redelijk en proportio neel te zijn ter waarborging van de nationale, d.w.z. 
de staatsveiligheid, de landsverdediging, de openbare veiligheid, of het voorkomen, 
onderzoeken, opsporen en vervolgen van st rafbare feiten of van onbevoegd gebruik 
van het elektronische-communicatiesysteem. 
(5) Diverse lidstaten hebben wetgeving aa ngenomen op het gebied van het bewaren van 
gegevens door aanbieders van diensten ten behoeve van het voorkomen, onderzoeken, 
opsporen en vervolgen van criminaliteit en strafbare feiten; de nationale bepalingen 
vertonen onderling aanzi enlijke verschillen. 
(6) De juridische en technische verschille n tussen de nationale bepalingen op het gebied 
van het bewaren van gegevens ten behoeve van het voorkomen, onderzoeken, 
opsporen en vervolgen van strafbare feite n belemmeren de werking van de interne 
markt voor elektronische communicatie. De aanbieders van diensten worden 
geconfronteerd met uiteenlopende voorschrif ten wat betreft de cat egorieën te bewaren 
gegevens, de bewaringsvoorwaarden en de bewaringstermijnen. 
(7) In de conclusies van de  Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 20 september 2001 
wordt verzocht ervoor te zorgen dat de wetshandhavingsinstanties de mogelijkheid 
hebben om strafbare feiten te onderzoeken die het gebruik van 
elektronischecommunicatiesystemen omvatte n, alsmede om maatregelen te nemen 
tegen de plegers daarvan, er daarbij op lett end dat er een evenwi cht bestaat tussen de 
bescherming van persoonsgegevens en de behoeften van de wetshandhavingsinstanties 
met betrekking tot de toegang tot gege vens voor strafrechtelijk onderzoek. 
(8) In de conclusies van de Raad Justiti e en Binnenlandse Zaken van 19 december 2002 
wordt benadrukt dat wegens de opmerkelijke toename van de mogelijkheden van elektronische communicatie, gegevens betr effende het gebruik daarvan van bijzonder 
belang zijn en een waardevol  instrument bij het voorkomen, onderzoeken, opsporen en 
vervolgen van criminaliteit en strafbare feiten, met name in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. 
(9) In zijn verklaring betreffende de bestr ijding van terrorisme van 25 maart 2004 heeft de 
Europese Raad aan de Raad opdracht gege ven maatregelen te bestuderen met het oog 
op het vaststellen van regels voor he t bewaren van verkeersgegevens door 
telecommunicatie-aanbieders. 
(10) In de verklaring die is  aangenomen door de bijzondere informele Raad van 13 juli 
2005 wordt nogmaals nadrukkelijk gewezen op de noodzaak om zo spoedig mogelijk 
 
NL 14   NL maatregelen aan te nemen in verband me t het bewaren van verkeersgegevens van 
elektronische communicatie. 
(11) Gelet op het door onderzoek en de ervari ng van diverse lidstaten aangetoonde belang 
van deze verkeersgegevens voor het voorkom en, onderzoeken, opsporen en vervolgen 
van ernstige strafbare feiten, zoals terrorisme en georganiseerde criminaliteit, is het 
noodzakelijk te waarborgen dat gegevens di e worden verwerkt door aanbieders van 
openbare elektronischecommunicatiedienst en en communicatienetwerken gedurende 
een bepaalde periode worden bewaard. 
(12) Bij de bepaling van de te bewaren cate gorieën gegevens is gestreefd naar een goed 
evenwicht tussen de voordelen op het gebied van het voorkomen, onderzoeken, 
opsporen en vervolgen van de bedoelde er nstige strafbare feiten en de prijs qua 
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer die daarvoor wordt betaald. De in acht te 
nemen bewaringstermijn van één jaar, of zes  maanden indien de gegevens verband 
houden met elektronische communicatie die ui tsluitend volgens het internetprotocol 
verloopt, verzoent eveneens op een redelijke manier al le aanwezige belangen met 
elkaar. 
(13) Omdat het bewaren van gegevens aanzien lijke extra kosten te weegbrengt voor de 
aanbieders van elektronische communicatie, maar de baten inzake openbare veiligheid de samenleving als geheel ten goede komen, is  het passend te bepalen dat de lidstaten 
de bewezen extra kosten vergoeden die de aanbieders dragen voor het nakomen van de 
ter uitvoering van deze richtlijn opgelegde verplichtingen. 
(14) De elektronischecommunicatietechnologie evolueert in snel tempo en de legitieme 
behoeften van de bevoegde autoriteiten evolueren mee. Om haar op dit gebied te 
adviseren, overweegt de Commissie de opr ichting van een forum bestaande uit 
vertegenwoordigers van de wetshandhavings instanties, groeperi ngen uit de sector 
elektronische communicatie en ge gevensbeschermingsautoriteiten. 
(15) Er zij op gewezen dat Richtlijn 95/46/EG
6 en Richtlijn 2002/58/EG7 integraal van 
toepassing zijn op de overeenkomstig deze richtlijn bewaarde gegevens. Overeenkomstig artikel 30, lid 1, onder c), van Richtlijn 95/46/EG dient de in artikel 
29 van die richtlijn bedoelde groep te worden geraadpleegd. 
(16) Het is zaak dat de lidstaten wettelijk e bepalingen aannemen om te waarborgen dat de 
overeenkomstig deze richtlijn bewaarde gege vens slechts aan de bevoegde nationale 
autoriteiten worden verstrekt met inachtneming van de nationale wettelijke voorschriften en de fundamentele rechte n van de betrokken personen. Die bepalingen 
omvatten in het bijzonder adequate voorwaar den, beperkingen en garanties die ervoor 
zorgen dat de verstrekking van de bewaarde  gegevens geschiedt zonder afbreuk te 
doen aan de fundamentele rechten die met na me zijn vastgelegd in het Europees 
Verdrag tot bescherming van de rechten va n de mens en de fundamentele vrijheden. 
(17) De voor de uitvoering va n deze richtlijn vereiste m aatregelen dienen te worden 
vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/ EG van de Raad van 28 juni 1999 tot 
                                                
 
6 PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31. 
7 PB L 201 van 30.7.2002, blz. 37. 
 
NL 15   NL vaststelling van de voorwaar den voor de uitoefening van de aan de Commissie 
verleende uitvoeringsbevoegdheden8. 
(18) Daar de doelstellingen van het overwoge n optreden, namelijk het harmoniseren van de 
aan aanbieders opgelegde verplichtingen in zake het bewaren van sommige gegevens 
en het waarborgen dat die gegevens beschikbaar zijn voor het voorkomen, 
onderzoeken, opsporen en vervolgen van erns tige strafbare feiten, zoals terrorisme en 
georganiseerde misdaad, niet voldoende  door de lidstaten kunnen worden 
verwezenlijkt en derhalve wegens de omva ng of de gevolgen van het optreden beter 
door de Gemeenschap kunnen worden ve rwezenlijkt, kan de Gemeenschap, 
overeenkomstig het in artikel 5 van het EG-Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen neme n. Overeenkomstig het in  hetzelfde artikel 
neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat de ze richtlijn niet verder dan nodig is om 
deze doelstellingen te verwezenlijken. 
(19) Deze richtlijn eerbi edigt de grondrechten en strookt met de beginselen die met name in 
het Handvest van de grondrechten van de Eu ropese Unie zijn neergelegd. In het 
bijzonder wil deze richtlijn, ne t als Richtlijn 2002/58/EG, de volledige eerbiediging 
waarborgen van de fundamentele rechten va n de burger op eerbiediging van het privé-
leven en bescherming van persoonsgegevens  (artikelen 7 en 8 van het Handvest), 
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Onderwerp en werkingssfeer 
1. Deze richtlijn heeft tot doel  een harmonisatie tot stand te  brengen van de nationale 
bepalingen van de lidstaten waarbij aan aanbieders van 
elektronischecommunicatiediensten of een openbaar communicatienetwerk verplichtingen worden opgelegd inzake he t verwerken en bewaren van bepaalde 
gegevens, teneinde te garanderen dat di e gegevens beschikbaar zijn voor het 
voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervol gen van ernstige strafbare feiten, zoals 
terrorisme en georganiseerde criminaliteit.  
2. Deze richtlijn heeft betrekking op verkeers - en locatiegegevens van natuurlijke en 
rechtspersonen, evenals op de daarmee verband houdende gegevens die nodig zijn 
om de abonnee of geregistreerde gebruiker te  identificeren. Zij is niet van toepassing 
op de inhoud van elektronische communicatie, de informatie die wordt geraadpleegd met behulp van een elektronisch comm unicatienetwerk daaronder begrepen. 
Artikel 2 
Definities 
1. In het kader van deze richtlijn gelden de definities van Richtlijn 95/46/EG, Richtlijn 
2002/21/EG
9 en Richtlijn 2002/58/EG. 
                                                 
8 PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23. 
9 PB L 108 van 24.4.2002, blz. 33. 
 
NL 16   NL 2. In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
a) "gegevens": verkeers- en locatieg egevens, evenals de daarmee verband 
houdende gegevens die nodig zijn om de abonnee of gebruiker te identificeren; 
b) "gebruiker": elke natuurlijke of  rechtspersoon die, eventueel zonder 
geabonneerd te zijn op een openbare el ektronischecommunicat iedienst, daarvan 
gebruik maakt voor particuliere of zakelijke doeleinden. 
. 
Artikel 3 
Verplichting om gegevens te bewaren 
1. In afwijking van de artikelen 5, 6 en 9 van Richtlijn 2002/58/EG nemen de lidstaten 
bepalingen aan om te waarborgen dat gegeve ns die in het kader van de aanbieding 
van communicatiediensten worden gege nereerd of verwerkt door onder hun 
rechtsmacht vallende aanbieders van openba re elektronischecommunicatiediensten 
of een openbaar communicatienetwerk, worden bewaard overeenkomstig de 
bepalingen van deze richtlijn.  
2. De lidstaten nemen bepalingen aan om te  waarborgen dat de overeenkomstig deze 
richtlijn bewaarde gegevens  in welbepaalde gevallen en  in overeenst emmng met de 
nationale wetgeving uitsluitend aan de bevoegde nationale au toriteiten worden 
verstrekt ten behoeve van het voorkome n, onderzoeken, opsporen en vervolgen van 
ernstige strafbare feiten, zoals terrorisme en georganiseerde criminaliteit.  
Artikel 4 
Te bewaren categorieën gegevens 
De lidstaten zorgen ervoor da t de volgende categorieën gege vens ter uitvoering van deze 
richtlijn worden bewaard: 
(a) gegevens die nodig zijn om de bron van een communicatie te traceren en te 
identificeren; 
(b) gegevens die nodig zijn om de bestemmi ng van een communicatie te traceren 
en te identificeren; 
(c) gegevens die nodig zijn om de datum,  het tijdstip en de duur van een 
communicatie te bepalen; 
(d) gegevens die nodig zijn om het type communicatie te bepalen; 
(e) gegevens die nodig zijn om het communicatiemiddel of het vermoedelijke 
communicatiemiddel te identificeren; 
(f) gegevens die nodig zijn om de locatie van mobielecommunicatie-apparatuur te 
bepalen. 
 
NL 17   NL De binnen elk van de bovenvermel de categorieën te bewaren soorten gegevens worden nader 
omschreven in de bijlage.  
Artikel 5 
Herziening van de bijlage 
De bijlage wordt zo nodig regelmatig herzien volgens de procedure van artikel 6, lid 2.  
Artikel 6 
Comité 
1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers 
van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. 
2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zi jn de artikelen 5 en 7 van Besluit 
1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van het bepaalde in artikel 8 daarvan. 
3. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op drie 
maanden vastgesteld.  
Artikel 7 
Bewaringstermijnen 
De lidstaten zorgen ervoor dat de in artike l 4 genoemde categorieën gegevens gedurende één 
jaar vanaf de datum van de communicatie word en bewaard, met uitzonder ing van de gegevens 
die verband houden met elektronische communicatie  die geheel of hoofd zakelijk volgens het 
internetprotocol verloopt. Deze laatste gege vens worden gedurende 6 maanden bewaard. 
Artikel 8 
Opslagvoorschriften voor bewaarde gegevens 
De lidstaten zorgen ervoor dat de gegevens  in overeenstemming met deze richtlijn worden 
bewaard, op zodanige wijze dat de bewaarde gegevens en alle andere daarmee verband 
houdende relevante informatie onverwijld aan de bevoegde autoriteiten kunnen worden 
meegedeeld wanneer daarom wordt verzocht.  
Artikel 9 
Statistieken 
De lidstaten zorgen ervoor dat jaarlijks aan de  Europese Commissie statistische informatie 
wordt verstrekt over de bewaring van gegevens  die zijn verwerkt in het kader van de 
aanbieding van openbare elektron ischecommunicatiediensten. Die informatie heeft betrekking 
op: 
– de gevallen waarin overeenkomstig de toepas selijke nationale wetgeving gegevens zijn 
verstrekt aan de bevoegde autoriteiten; 
 
NL 18   NL – de tijd die is verstreken tussen de datum w aarop de gegevens zijn bewaard en de datum 
waarop de bevoegde autoriteiten om  de mededeling ervan verzochten; 
– de gevallen waarin verzoeken niet konden worden ingewilligd. 
De statistische informatie bevat geen persoonsgegevens. 
Artikel 10 
Kosten 
De lidstaten zorgen ervoor dat de bewezen  extra kosten die aanbieders van openbare 
elektronischecommunicatiediensten of een openbaar communicatienetwerk moeten maken 
voor het nakomen van de ter uitvoering van de ze richtlijn opgelegde verplichtingen, worden 
vergoed. 
Artikel 11 
Wijziging van Rich tlijn 2002/58/EG 
In artikel 15 van Richtlijn 2002/58/EEG wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd: 
”1 bis. Lid 1 is niet van toepassing op de uit Richtlijn 2005/../EG voortvloeiende 
verplichtingen inzake het bewaren van ge gevens ten behoeve van het voorkomen, 
onderzoeken, opsporen en vervolgen van erns tige strafbare feiten, zoals terrorisme en 
georganiseerde criminaliteit. * * PB L nr. …. van ….”. 
Artikel 12 
Evaluatie 
1. Uiterlijk drie jaar na het in artikel 13, lid 1, bedoelde tijdstip brengt de Commissie 
aan het Europees Parlement en de Raad een  evaluatieverslag ui t over de toepassing 
van deze richtlijn en de weerslag ervan op de marktdeelnemers en de consumenten, 
daarbij rekening houdend met de statistische informatie die aan de Commissie wordt 
verstrekt overeenkomstig artikel 9, teneinde na te gaan of het nodig is de bepalingen 
van deze richtlijn aan te passen, in het bijzonder wat betreft de in artikel 7 
vastgestelde bewaringstermijn. 
2. Daartoe neemt de Commissie alle opmerkingen in behand eling die aan haar worden 
gericht door de lidstat en of door de bij artikel 29 va n Richtlijn 95/46/EG ingestelde 
Groep voor de bescherming van persone n in verband met de verwerking van 
persoonsgegevens. 
Artikel 13 
Omzetting 
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking 
treden om [uiterlijk 15 maanden na de vast stelling] aan deze richtlijn te voldoen. Zij 
delen de Commissie de tekst van die bepa lingen onverwijld mee, alsmede een tabel 
ter weergave van het verband tussen  die bepalingen en deze richtlijn.  
 
NL 19   NL  
Wanneer de lidstaten deze bepalingen aanne men, wordt in die bepalingen zelf of bij 
de officiële bekendmaking daar van naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze 
verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 
2. De lidstaten delen de Commissie de teks t van de belangrijkste bepalingen van intern 
recht mede die zij op het onder deze rich tlijn vallende gebied vaststellen. 
Artikel 14 
Inwerkingtreding 
Deze richtlijn treedt in werki ng op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking 
in het Publicatieblad van de Europese Unie . 
Artikel 15 
Adressaten 
Deze richtlijn is geri cht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor het Europees Parlement Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
 
NL 20   NL Bijlage  
Binnen de categorieën als bedoeld in artikel 4 van deze richtlijn te bewaren soorten gegevens: 
a) gegevens die nodig zijn om de bron va n een communicatie te traceren en te 
identificeren: 
(1) in het geval van telefonie over een vast netwerk: 
(a) het telefoonnummer van de oproeper; 
(b) naam en adres van de abonnee of de geregistreerde gebruiker; 
(2) in het geval van mobiele telefonie: 
(a) het telefoonnummer van de oproeper; 
(b) naam en adres van de abonnee of de geregistreerde gebruiker; 
(3) in het geval van internettoegang, e-mail ove r het internet en internettelefonie: 
(a) het dynamisch of statisch internetpr otocoladres (IP-adres) dat door de 
internetprovider aan een verbinding wordt toegewezen; 
(b) de gebruikersidentificatie van de bron van de communicatie; 
(c) de zogeheten connection label  of het telefoonnummer toegewezen aan 
elke communicatie die het publ ieke telefoonnetwerk binnenkomt; 
(d) naam en adres van de abonnee of de  geregistreerde gebruiker aan wie 
het IP-adres, de connection label of  de gebruikersidentificatie was 
toegewezen op het tijdstip van de communicatie. 
b) gegevens die nodig zijn om de bestemming van een communicatie te traceren en te 
identificeren; 
(1) in het geval van telefonie over een vast netwerk: 
(a) het telefoonnummer (de telefoonnummers) van de opgeroepene(n); 
(b) naam en adres van de abonnee(s) of  de geregistreerde gebruiker(s); 
(2) in het geval van mobiele telefonie: 
(a) het telefoonnummer (de telefoonnummers) van de opgeroepene(n); 
(b) naam en adres van de abonnee(s) of  de geregistreerde gebruiker(s); 
(3) in het geval van internettoegang, e-mail ove r het internet en internettelefonie: 
(a) de connection label of gebruike rsidentificatie van de beoogde 
ontvanger(s) van een communicatie; 
 
NL 21   NL (b) naam en adres van de abonnee(s) of de geregistreerde gebruiker(s) die 
de beoogde ontvanger(s) van een communicatie zijn.  
c) gegevens die nodig zijn om de datum, het tijdstip en de duur van een communicatie 
te bepalen: 
(1) in het geval van telefonie over een va st netwerk en mobiele telefonie: 
(a) datum en tijdstip van aanvang en  einde van de verbinding; 
(2) in het geval van internettoegang, e-mail ove r het internet en internettelefonie: 
(a) datum en tijdstip van de log-in en log-off van een internetsessie 
gebaseerd op een bepaalde tijdzone. 
d) gegevens die nodig zijn om he t type communicatie te bepalen: 
(1) in het geval van telefonie over een vast netwerk: 
(a) de telefoniediensten die worden  gebruikt, bijvoorbeeld spraak, 
conference call , fax of berichten. 
(2) in het geval van mobiele telefonie: 
(a) de telefoniediensten die worden  gebruikt, bijvoorbeeld spraak, 
conference call , Short Message Service  (SMS), Enhanced Media 
Service  (EMS) of Multi-Media Service  (MMS). 
e) gegevens die nodig zijn om het communicatiemiddel of het vermoedelijke 
communicatiemiddel te identificeren: 
(1) in het geval van mobiele telefonie: 
(a) de International Mobile Subscriber Identity  (IMSI) van de oproepende 
en de opgeroepen deelnemer(s) aan de communicatie; 
(b) de International Mobile  Equipment Identity  (IMEI) van de oproepende 
en de opgeroepen deelnemer(s) aan de communicatie; 
(2) in het geval van internettoegang, e-mail ove r het internet en internettelefonie: 
(a) het inbellende nummer voor een inbelverbinding; 
(b) de digital subscriber line  (DSL) of andere aansluitpuntidentificatie 
van de initiatiefnemer van de communicatie; 
(c) het media access control  (MAC-) adres of ander identificerend 
gegeven van het apparaat van de in itiatiefnemer van de communicatie. 
f) Gegevens die nodig zijn om de locat ie van mobielecommuni catie-apparatuur te 
bepalen: 
 
NL 22   NL (1) de locatie-aanduiding ( Cell ID ) bij het begin en aan het einde van de 
verbinding; 
(2) koppeling van de cell id’s  aan hun geografische locatie bij het begin en aan 
het einde van de verbinding.