it it 
it it 
it it 
"* + + COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 22.07.1997 
COM(97) 388 dcf. 
VERSLAG OVER DE TOEPASSING VAN DE REGELING TER COMPENSATIE VAN 
DE DOOR DE ULTRAPERIFERE LIGGING VEROORZAAKTE EXTRA KOSTEN 
VOOR DE AFZET VAN BEPAALDE VISSERIJPRODUCTEN VAN DE AZOREN, 
MADEIRA, DE CANARISCHE EILANDEN EN HET FRANSE DEPARTEMENT 
GUYANA 
(door de Commissie ingediend) 

INHOUDSOPGAVE 
VOORWOORD 
Inleiding 3 
Het specifieke geval van afzetsteun voor bepaalde visserijproducten 4 
Onderwerp van dit verslag 5 
Toepassing van de regeling in de betreffende regiVs 
I. AZOREN 6 
II. MADEIRA 17 
III. DE CANARISCHE EILANDEN 26 
IV. GUYANA 46 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 
VOORWOORD 
Inleiding 
De Raad heeft bij zijn Besluiten 89/687/EEG1, 91/314/EEG2 en 91/315/EEG3 programma's 
met specifiek op het afgelegen en insulaire karakter van ultraperifere regio's afgestemde 
maatregelen ingesteld die een passend kader geschapen hebben voor maatregelen in de 
verschillende economische sectoren waaraan bij de uitbreiding van de communautaire steun 
ter vermindering van permanente specifieke knelpunten in deze regio's speciale aandacht 
moet worden besteed (Programma's POSEIDOM, POSEICAN en POSEIMAN). 
Het doel van deze programma's is om bij de toepassing van het communautaire beleid 
rekening te houden met de specifieke kenmerken en zwakke punten van deze regio's die het 
gevolg van hun afgelegen ligging en insulaire karakter zijn. Voorts wordt het economische en 
sociale leven in deze regio's bepaald door hun economische afhankelijkheid van enkele 
producten, kleine afzetmarkten en hun tweeledige karakter: zowel communautaire regio als 
gebied omringd door ontwikkelingslanden. 
Deze programma's die het symbool zijn van de solidariteit van de Gemeenschap met haar 
afgelegen regio's - onontbeerlijk voor hun integratie in de interne markt - zijn bedoeld als 
referentiekader voor de toepassing van het communautaire beleid in deze regio's. 
De gemeenschappelijke Verklaring over de ultraperifere gebieden, gehecht aan het Verdrag 
betreffende de Europese Unie, erkent dat specifieke maatregelen ten behoeve van de 
ultraperifere regio's nodig zijn om deze in staat te stellen hun economische en sociale 
achterstand ten opzichte van de Gemeenschap in te halen. De Raad heeft een pakket 
programma's goedgekeurd die een aantal economische sectoren, waaronder de visserij, 
bestrijken. Deze sector speelt een bijzonder belangrijke rol bij de sociale en economische 
ontwikkeling van deze regio's. 
Inderdaad rechtvaardigen verscheidene factoren, vooral de grootte van de exclusieve 
economische zones en de werkgelegenheid die het resultaat is van de activiteiten die met deze 
sector verband houden, een communautaire aanpak waarbij zowel rekening wordt gehouden 
PB nr. L 399 van 30 december 1989. 
2 PBnr.L 171 van 29 juni 1991. 
3 PBnr.L 171 van 29 juni 1991. 
De volledige tekst van de Verklaring luidt "De conferentie erkent dat de ultraperifere gebieden van de 
Gemeenschap (Franse overzeese gebiedsdelen, de Azoren en Madeira en de Canarische eilanden ) een 
grote structurele achterstand hebben die wordt verergerd door verscheidene factoren (grote afstand, 
insulair karakter, kleine oppervlakte, moeilijk reliëf en klimaat, economische afhankelijkheid van 
enkele produkten) welke door hun blijvende en cumulatieve karakter de economische en sociale 
ontwikkeling van deze gebieden ernstig schaden. 
Zij is van oordeel dat de bepalingen van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen 
en van het afgeleide recht van rechtswege van toepassing zijn op de ultraperifere gebieden, maar dat het 
niettemin mogelijk blijft specifieke maatregelen te hunnen gunste te nemen voor zover en zolang er 
objectief behoefte bestaat aan dergelijke maatregelen met het oog op de economische en sociale 
ontwikkeling van deze gebieden. Deze maatregelen moeten zowel gericht zijn op voltooiing van de 
interne markt als op erkenning van de feitelijke situatie in de regio's, ten einde de ultraperifere gebieden 
in staat te stellen het gemiddelde economische en sociale niveau van de Gemeenschap te bereiken." 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 3 
met deze belangrijke rol als met de problemen die uit de afgelegen ligging van deze regio's 
voortvloeien. 
Tegen deze achtergrond gezien vormen de programma's met specifieke maatregelen een 
passend kader voor de tenuitvoerlegging van een aantal acties dat deze regio's de 
mogelijkheid biedt om geleidelijk deel uit te gaan maken van de interne markt en alle 
voordelen te genieten die uit een aanpassing van hun economieën aan het 
ontwikkelingsniveau in de rest van de Gemeenschap voortvloeien. 
Het specifieke geval van afzetsteun voor bepaalde visserijproducten 
Door het ontbreken van regionale markten en de extra transportkosten waarop reeds werd 
gewezen, blijft de toegang tot afzetgebieden moeilijk. Dit hebben de drie ultraperifere 
gebieden gemeen. 
Juist op grond hiervan heeft de Gemeenschap besloten om producenten in deze regio's te 
steunen bij de afzet van visserijproducten. Zo is in 1992 een regeling ingevoerd die een groot 
succes gehad heeft. Deze regeling is in 1994 verlengd bij Verordening (EG) nr. 1503/94 van 
de Raad6 waardoor de soorten waarin de handel het grootst is, in het buitenland konden 
worden afgezet bij voorwaarden die vergelijkbaar zijn met die van de economische actoren op 
het vasteland van Europa. 
Zo moet met betrekking tot de Azoren en Madeira worden opgemerkt dat de productie van 
plaatselijke conservenindustrie bijna de helft van de export bedraagt en aan een groot deel 
van de beroepsbevolking werk biedt, maar de specifieke situatie van deze regio's - het gevolg 
van hun geringe omvang en hun geografische ligging - leidt bij de productie en de afzet 
echter tot extra kosten waardoor hun concurrentiepositie zwakker is dan die in dezelfde 
activiteiten op het vasteland van Europa. Bijgevolg ligt de beloning in de sector duidelijk 
onder het gemiddelde in de Gemeenschap. Dit komt door de productiesituatie van de 
bedrijfstak: de extra transportkosten en de financiële lasten als gevolg van de staankosten van 
de productiefactoren (in het bijzonder zout, olie en blikjes); extra energiekosten en 
verzekeringskosten in verband met het transport. Hetzelfde geldt voor de Canarische eilanden 
waar eveneens extra kosten aan de grondstoffen, energie en transportkosten verbonden zijn. 
Dezelfde situatie vinden we in het departement Guyana waar naast bovengenoemde factoren 
specifieke omstandigheden de exploitatie verslechteren (het ontbreken van scheepskrediet 
voor de financiële kosten; de noodzaak om grote voorraden van reserevonderdelen voor 
schepen aan te leggen; het verschil in prijs van nieuwe schepen van werven op het continent; 
het ontbreken van lokaal aanbod; de concurrentie van de export van enkele derde landen in 
Zuid- en Midden-Amerika die uit hoofde van de communautaire regelgeving gunstige 
voorwaarden genieten). Deze situatie valt niet op korte termijn te verhelpen. Bijgevolg is het 
nodig gebleken om de ontplooide acties voort te zetten met een juridisch instrument dat 
invoering van een vast referentiekader voor de betreffende economische actoren mogelijk 
maakt. Dit is Verordening (EG) nr 2337/95 van de Raad7 geworden. Hierdoor wordt de 
regeling tot 31 december 1997 gehandhaafd. 
Beschikking van de Commissie van 30 juli 1992 inzake bijstand van de Gemeenschap voor enkele 
specifieke uitvoeringsmaatregelen van Poseima - PB nr. L 248 van 28 augustus 1992 
6 PB nr. L 162 van 30 juni 1994 
7 PB nr. L 236 van 5oktober 1995 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 4 
Onderwerp yan dit verslas 
Overeenkomstig artikel 6 van Verordening (EG) nr. 2337/95 van de Raad van 2 oktober 1995 
tot instelling van een regeling ter compensatie van de door de ultraperifere ligging 
veroorzaakte extra kosten voor de afzet van bepaalde visserijproducten van de Azoren, 
Madeira, de Canarische eilanden en het Franse departement Guyana moet de Commissie bij 
het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité voor de 
Regio's een verslag indienen over de toepassing van de maatregelen in de Verordening, dat zo 
nodig van passende voorstellen vergezeld dient te gaan. 
Dit op grond van deze bepaling opgestelde verslag beschrijft de resultaten van de toepassing 
van de steunregeling voor de afzet van bepaalde in de betreffende regio's geproduceerde 
producten (tonijn van de Azoren en Madeira; tonijn, sardines en makreel van de Canarische 
eilanden en garnalen van Guyana). Voorts wordt hierin melding gemaakt van de huidige 
knelpunten in de visserijsector met betrekking tot de soorten waarvan het aanbod op de markt 
aanzienlek is en worden de prognoses van de communautaire actie op dit gebied opgemaakt. 
De in het vorige punt genoemde Verordening 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 5 
TOEPASSING VAN DE REGELING IN DE BETREFFENDE REGIO'S 
I. AZORES 
1. Algemene economische situatie 
De archipel van de Azoren bestaat uit negen eilanden, verdeeld in drie groepen : de westelijke 
groep met Flores en Corvo, de centrale groep met Terceira, Graciosa, S. Jorge, Pico en Faial 
en de oostelijke groep met S. Miguel en Santa Maria; de archipel strekt zich uit van WNW 
naar OZO over een gebied van ongeveer 630 bij 130 km, tussen 39°43'23" noorderbreedte en 
36°53'43" noorderbreedte en 24°46'15" westerlengte en 31°16'24" westerlengte, in het 
zuidelijke deel van deelgebied X van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee 
(ICES). 
De Azoren vormen een geografisch afgelegen gebied op 1600 km van de kust van Portugal en 
4 000 km van de Oostkust van de Verenigde Staten. 
Niet alleen ligt de eilandengroep ver van al de rest, maar bovendien zijn de eilandjes 
onderling sterk verspreid. De afstand tussen Faial en Pico bedraagt slechts 6 km, die tussen 
Santa Maria en Corvo evenwel bijna 630 km. 
Wegens de sterk verspreide ligging van de eilanden en de aanzienlijk afstanden tussen de 
eilanden onderling en tussen de eilandengroep en het vasteland beheren de eilanden een 
uitgestrekte Exclusieve Economische Zone (EEZ) van 938 000 km2. 
Bevolking en werkgelegenheid 
De bevolking van de Azoren neemt sedert 1960 sterk af en bedroeg per 31 december 1991 
(datum van de laatste telling) nog 237 795 inwoners. Tegen eind 1994 wordt de bevolking op 
ongeveer 240 520 inwoners geraamd. 
Aan het einde van het derde kwartaal 1996 telde de regio 94 121 personen die qua leeftijd tot 
de beroepsbevolking kunnen worden gerekend; 89 194 daarvan waren ook werkelijk aan het 
werk. 
De werkloosheid in het gebied bedroeg aan het einde van het derde kwartaal 1996 ongeveer 
5,2 % van de beroepsbevolking. 
De economie van de Azoren vertoont de voornaamste kenmerken van een kleine insulaire 
economie (ver verwijderd van het vasteland, zowel uit geografisch als uit demografisch 
oogpunt als klein aan te merken en een gering bruto intern product). 
De productie is vooral toegespitst op en gespecialiseerd in producten van de primaire sector, 
waarvan enkele op industriële schaal worden verwerkt. De primaire sector is duidelijk de 
sector met de grootste productiviteit. 
Dank zij zijn ligging beschikt de regio over een Exclusieve Economische Zone van ongeveer 
938 000 m2. De regio moet dit economisch potentieel optimaal gebruiken, met name door een 
doeltreffende en rationele exploratie van de rijkdommen van de zee, hetzij voor 
zelfvoorziening, hetzij voor verwerking en uitvoer. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 
2. Belang van de visserijsector voor de regio 
De visserij in de regio kan worden opgesplitst in twee belangrijke onderdelen : enerzijds de 
tonijnvisserij, waarvan bijna de volledige vangst wordt verwerkt in de conservenindustrie en 
bestemd is voor uitvoer naar het Portugese vasteland en enkele andere Europese landen, en 
anderzijds, op veel kleinere schaal, de visserij op diverse pelagische en demersale soorten, 
bestemd voor eigen verbruik en voor uitvoer in verse of gekoelde staat. 
De handelsbalans voor visserijproducten is duidelijk positief en evolueert nog steeds in 
gunstige zin. De uitvoer van visserijproducten vertegenwoordigt bijna 60% van de totale 
uitvoer van de regio, met Italië als belangrijkste afnemer. 
Handelsbalans 
(1 000 ESC) 
PRODUCT 
Vis, schaal-, schelp- en weekdieren 
Producten van de 
levensmiddelenindustrie 
(tonijnconserven) 
Andere producten**' 
TOTAAL 1994 
Invoer 
486 922 
253 820 
63 
740 805 Uitvoer 
756 031 
2 203 308 
0 
2 959 339 Saldo 
269 109 
1 949 488 
-63 
2 218 534 1995 
Invoer 
618 893 
2 435 
621 328 Uitvoer 
2015619 
1 549 646 
0 
3 565 265 Saldo 
1 396 726 
1 549 646 
-2 435 
2 943 937 
Handel met het buitenland 
INVOER UITVOER 
PRODUCT 1989 
1000 ESC || 
Vis, schaal-, 
schelp- en 
weekdieren en 
conserven 
Andere producten 
TOTAAL 234 500 
9 637 300 
9 871 800 2,4% 
97,6% 
100,0% 1994 
1000 ESC T% 
740 805 
13 432 143 
14 172 948 5,2% 
94,8% 
100,0% 1989 
1000 ESC 
"2 413 000 
1 889 000 
4 302 000 56,1% 
43,9% 
100,0% 1994 
1000 ESC JE 
2 959 339 
2 105 207 
5 064 546 58,4% 
41,6% 
100,0% 
(•) Inclusief invoer van vissersvaartuigen. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 7 
Algemene beschrijving van de visserijsector 
Vangstgebieden 
De visserij-inspanning van de Azoren is vooral gericht op de exploratie van de 
vangstgebieden met een diepte tot 500 m (kustwateren eri visbanken), normaal aangeduid als 
potentiële vangstgebieden, waar bijna alle bodem vis en het grootste deel van de pelagische 
soorten, met name tonijn, worden gevangen die in de havens in het gebied worden 
aangevoerd. 
Met betrekking tot de vangstmogelijkheden in de EEZ van de Azoren moet rekening worden 
gehouden met de onderstaande elementen : 
De rijkdom van de EEZ van de Azoren staat helemaal niet in verhouding tot de omvang van 
het gebied, aangezien een aantal factoren de mogelijkheden sterk beperken (vooral in 
vergelijking met de gebieden op het continentale plat) : 
de afwezigheid van een continentaal plat; 
de visbanken in de Oceaan liggen sterk verspreid en worden gescheiden door diepe 
geulen die een aanzienlijke hinderpaal vormen voor de migratie van de demersale 
soorten, en de mogelijkheid bestaat dat subbestanden zijn gevormd; 
de bodemmorfologie is sterk geaccidenteerd en vertoont grote diepten, waardoor het 
ecosysteem zeer ongunstig wordt beïnvloed; 
ten gevolge van de geografische ligging van de archipel heeft het gebied te lijden 
onder de gevolgen van het gebrek aan een natuurlijk evenwicht; 
door de aanvoer van grote hoeveelheden water uit het Middellandse-Zeegebied wordt 
de stabiliteit van het milieu aangetast; 
de primaire productiviteit van het gebied ligt veel lager dan die van hét continentale 
plat; 
de exploitatie van de rijkdommen van de EEZ van de Azoren door de plaatselijke 
vissers kan evenwel aanzienlijk worden verbeterd, met name door de diverse 
segmenten van de visserijsector te moderniseren. 
Vissersvloot 
Type en kenmerken van de vaartuigen 
Gezien de omvang van de Exclusieve Economische Zone is de vissersvloot van de regio in 
alle opzichten ontoereikend. 
Momenteel bestaat de vloot uit ongeveer 1 747 vaartuigen met in totaal 13 063 B(ruto) 
R(egister) T(on). 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 
Vissersvloot van de Azoren - tonnenmaat en vermogen 
GEBIED 
AZOREN 
TOTAAL 
Vermogen in ZONE 
Kustzone en 
communauta 
ire wateren 
International 
e wateren en 
water van 
derde landen 
cW SEGMENT 
Polyvalent 
Verre 
zeevisserij SITUATIE PER 30.6.1996 
AANTAL 
1 745 
2 
1747 BRT 
11 480 
1 583 
13 063 VERMOG 
EN 
44 766 
2 354 
47120 
Het betreft meestal kleine vaartuigen die vissen in het kustgebied of de kustwateren, die zich 
vooral toeleggen op de vangst van kleinere demersale soorten, b.v. horsmakreel en makreel, 
met motoren van minder dan 75 kW, die normaal slechts een paar honderd kg vis aanvoeren 
en die dus ook worden aangeduid als "vaartuigen voor de lokale visserij". 
Voorts zijn er ongeveer 268 iets grotere vaartuigen met een grotere autonomie, bestemd voor 
de "kustvisserij". Zij vissen meestal in de nabijheid van de kust, maar de grootste vaartuigen 
vissen ook op de "banken" binnen de 200-mijlszone. Zij vissen vooral op tonijn en andere 
migrerende pelagische en demersale soorten. 
In de tonijnvisserij zijn momenteel 34 vaartuigen actief, waarvan 15 eigendom zijn van 
onafhankelijke reders en 19 rechtstreeks of onrechtstreeks banden hebben met de 
conservenindustrie. De meeste van deze vaartuigen beschikken over installaties voor de 
bewaring van vis met gekoeld water, zodat zij tot acht dagen op zee kunnen blijven. 
Belangrijkste vistuig 
Het vistuig dat wordt gebruikt door de vaartuigen voor de lokale visserij en voor de 
kustvisserij, is zeer gevarieerd en eenzelfde vaartuig kan verschillende soorten vistuig aan 
boord hebben; er zijn drie categorieën vistuig : vishaken, netten en vallen. 
De vishaken, ringnetten, kieuwnetten en vallen worden op grote schaal gebruikt langs de hele 
kust, maar ook de drijvende beug is belangrijk, zij het voor plaatselijk gebruik. 
De diverse tuigen worden vooral gebruikt voor bepaalde soorten visserij : bijvoorbeeld het 
verandanet en de boomkor zijn vooral bestemd voor de tonijnvisserij, de trawl voor de 
visserij op bodemvis, bijvoorbeeld gaffelkabeljauw, Atlantische wrakbaars, zeebrasem, 
Spaanse hondshaai en gewone zeebrasem. 
Werkgelegenheid 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 
De vissersvloot verschaft rechtstreeks werk aan ongeveer 4 400 personen, waaronder vissers 
en andere categorieën. In 1995 waren 87 888 personen, d.i. ongeveer 5 % van de 
beroepsbevolking, werkzaam in de visserijsector. 
De meeste vissers werken op vaartuigen voor de lokale visserij, vaak deeltijds. In de 
kustvisserij zijn de werknemers bijna allemaal voltijds actief. 
Verloop ingeschreven vissers 
[JAAR 
(AANTAL 1992 
4 436 1993 
4 433 1994 
4 081 1995 
4 420 
De laatste jaren is zeer veel aandacht besteed aan de scholing. 
Vissershavens 
Belang en ligging 
Ten gevolge van de geografie van de Archipel van de Azoren zijn de vissershavens over de 
gehele kust verspreid. 
Momenteel zijn er 49 havens, meestal klein tot zeer klein. Slechts drie havens, namelijk Ponta 
Delgada (Doca), Santa Cruz (Horta) en Praia da Vitória (nog in aanbouw), bieden een vaste 
en veilige beschutting voor grotere vaartuigen, dank zij de kunstmatig aangelegde 
havendammen. 
Ontwikkeling van de visserij is alleen mogelijk wanneer de havens over de nodige 
voorzieningen beschikken. Dus moet zwaar in de haveninfrastructuur worden geïnvesteerd. 
Belangrijkste aangelande soorten 
De visserij op de Azoren is vooral gericht op de tonijnvisserij, die ongeveer 57 % uitmaakt 
van de aangelande soorten; wegens de soms abnormale omstandigheden in de 
Noordatlantische Oceaan kunnen de vangsten van jaar tot jaar sterk variëren, zoals blijkt uit 
de onderstaande tabel. Overigens zijn de Azoren een van de communautaire regio's waar het 
meeste tonijn wordt gevangen in de communautaire wateren. 
De demersale soorten maken ongeveer 26% uit van de verse vis, met als belangrijkste 
soorten gaffelkabeljauw, Spaanse hondshaai, Atlantische wrakbaars, zeebrasem, zwarte haai, 
jonge zeebrasem en haarstaartvis, waarvan in totaal ongeveer 3 200 ton wordt aangeland. Van 
de kleinere pelagische soorten is vooral de horsmakreel belangrijk met vangsten van meer dan 
2 000 ton. 
Bij de weekdieren en de schaal- en schelpdieren is vooral de gewone pijlinktvis belangrijk, 
aangezien daarvan in 1995 ongeveer 250 ton is aangevoerd. 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 10 
Hoeveelheden aangelande vis OP de Azoren 
(x 1 000 kg) 
SOORT 
TONIJN 
Patudo 
Boniet 
Witte tonijn 
Andere 
WEEKDIEREN 
Gewone pijlinktvis 
Andere 
SCHAAL- EN 
SCHELPDIEREN 
ANDERE 
SOORTEN 
Gaffelkabeljauw 
Spaanse hondshaai 
Spaanse makreel 
Atlantische 
wrakbaars 
Horsmakreel 
Congeraal 
Zwaardvis 
Zeebrasem 
Zwarte haai 
Jonge zeebrasem 
Haarstaartvis 
Andere 
TOTAAL 1992 
6216 
2 439 
2 554 
1209 
14 
89 
76 
13 
42 
7 550 
442 
575 
304 
234 
1255 
339 
344 
611 
761 
431 
255 
1998 
13 897 1993 
10 676 
4 158 
2 243 
4 275 
0 
117 
108 
9 
34 
7 808 
327 
652 
265 
309 
1739 
320 
404 
357 
591 
430 
264 
2 149 
18 635 1994 
6 591 
1 895 
3 360 
1 335 
1 
124 
113 
10 
22 
8 012 
284 
698 
353 
428 
1781 
312 
288 
388 
309 
520 
373 
2 278 
14 749 1995 
11689 
4 915 
592 
6 183 
0 
261 
250 
11 
24 
8 482 
290 
581 
474 
240 
1820 
266 
461 
450 
321 
573 
778 
2 229 
20 457 
Koelhuizen 
Op de Azoren zijn er drie openbare koelhuizen, namelijk in de havens van Vila do Porto 
(Santa Maria), Santa Cruz (Faial) en Madalena (Pico). De hier opgeslagen ingevroren vis is 
bijna uitsluitend bestemd voor de regionale industrie. 
Verwerking en afzet 
Verwerking 
De visverwerkende industrie op de Azoren produceert bijna uitsluitend tonijnconserven. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 11 
De tonijnconservenindustrie op de archipel bestaat bijna 60 jaar en omvat momenteel vier 
ondernemingen die samen vijf fabrieken exploiteren op vier verschillende eilanden (San 
Miguel, San Jorge, Pico en Faial). 
De concurrentiepositie van deze ondernemingen op de nationale en de internationale markten 
wordt bepaald door de specifieke kenmerken van de activiteiten op de Azoren : 
de aanvoer van de grondstof is afhankelijk van het seizoen en de vis wordt gevangen 
op korte afstand van de fabrieken. Bijna de gehele vangst wordt verwerkt in de 
plaatselijke industrie; 
de overige materiële productiekosten (olie, olijfolie, zout, verpakking, enz.) liggen 
hoger wegens de transportkosten en de langdurige opslag; 
energie is duur en de voorziening verloopt onregelmatig, zodat elke fabriek over eigen 
middelen moet beschikken voor het opwekken van elektriciteit, maar die middelen 
zijn duur en slorpen veel kapitaal op dat beter zou kunnen worden aangewend voor de 
eigenlijke productie. 
In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de hoeveelheid vis die door de 
regionale conservenindustrie in de laatste vijfjaar is verwerkt : 
Verwerkte hoeveelheid vis 
[1992 
I 9 985 697 1993 
9 509 682 1994 
7 568 760 1995 
8 592 646 1996 
8 597 635 
Door verhoging van de productiecapaciteit en modernisering van een aantal fabrieken kon de 
conservenindustrie haar uitvoer handhaven. De van de Azoren afkomstige conserven zijn in 
hoofdzaak bestemd voor de buitenlandse kwaliteitsmarkt, vooral de Italiaanse markt. 
Aangezien de productie van tonijnconserven zeer arbeidsintensief is, is deze sector zeer 
belangrijk voor de werkgelegenheid in de regio; vooral veel vrouwen zijn hier werkzaam. 
Afzet 
Vooral kleine en middelgrote bedrijfjes zijn actiefin de commerciële sector en zij leggen zich 
hoofdzakelijk toe op de uitvoer van verse of gekoelde vis en van tonijnconserven. 
Met uitzondering van tonijn, die bijna volledig bestemd is voor de conservenindustrie op de 
Azoren (afgezien van witte tonijn die bijna allemaal wordt uitgevoerd), is de vis die in de 
wateren rond de Azoren wordt gevangen, vooral die met de grootste commerciële waarde, 
bestemd voor de nationale en de internationale markten. 
Toekomstige ontwikkeling van de vloot en van de vangsten 
De vissersvloot van de Azoren heeft te maken gehad met enkele herstructureringen, hetzij 
door de ingebruikneming van nieuwe vaartuigen, hetzij door het uit de vaart nemen van 
andere. Die herstructureringen hadden ten doel de vissersvloot van de regio uit te rusten met 
vaartuigen die een betere bewaring van de vis aan boord konden garanderen en die ook een 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 12 
betere exploratie van de rijkdommen van de zee zouden mogelijk maken, hetzij voor eigen 
gebruik, hetzij voor afzet op buitenlandse markten. 
Door het grotere aantal vaartuigen dat in bedrijf is, zijn de vangsten groter en wordt in de 
regio meer vis aangeland. Die toename van de vangsten wordt als volgt geraamd : 
QqtwjRkeliPg van de vangsten 
BODEMVIS 
TONIJN 
TOTAAL 1997 
9 000 
11 500 
20 500 1998 
9 500 
12 500 
22 000 1999 
10 000 
13 500 
23 500 2000 
10 500 
14 500 
25 000 
Efficiënte toepassing van de compensatieregeling 
Situatie vóór de invoering van de regeling 
Bij Beschikking 91/315/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 
26 juni 1991 is een programma ingesteld van speciaal op het afgelegen en insulaire karakter 
van Madeira en de Azoren afgestemde maatregelen (POSEIMA). 
Later heeft de Commissie bij Beschikking 92/448/EEG voorzien in financiële bijstand van de 
Gemeenschap voor specifieke maatregelen in het kader van het programma van speciaal op 
het afgelegen en insulaire karakter van Madeira en de Azoren afgestemde maatregelen; 
daardoor wordt expliciet erkend dat de twee archipels te kampen hebben met speciale 
problemen die een volledige integratie in de dynamiek van de interne markt in de weg staan, 
en dat zij een economische achterstand hebben ten opzichte van de andere regio's in Europa. 
De specifieke omstandigheden van de Azoren, met name de geringe omvang en de 
ultraperifere ligging, veroorzaken extra kosten voor de productie en de afzet van conserven 
waardoor hun concurrentiepositie ten opzichte van soortgelijke industrietakken op het 
Europese vasteland wordt verzwakt en ook de bedrijfsresultaten in de tonijnsector negatief 
worden beïnvloed. 
Voor een harmonieuze ontwikkeling van de sector en ter aanvulling van de investeringen op 
andere gebieden, diende ervoor te worden gezorgd dat de bestaande en nog op te richten 
bedrijven hun productiecapaciteit konden verhogen, teneinde hun rentabiliteit te verhogen en 
alle door de plaatselijke vissersvloot aangevoerde vis te kunnen verwerken. 
3. Gevolgen van de regeling voor de werkgelegenheid, de uitvoer, de marktsituatie 
De steun die in het kader van de regeling ter compensatie van de uit de ultraperifere ligging 
voortvloeiende extra kosten voor de afzet van bepaalde visserijproducten is verleend, heeft 
geleid tot een duurzame stabiliteit in de sector, zodat zowel de reders als de industrie met 
redelijke winstmarges konden werken. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 13 
Dank zij de regeling konden 240 arbeidsplaatsen worden gecreëerd in de vier bestaande 
ondernemingen; voorts is een van die bedrijven vervangen door een nieuw bedrijf in de 
nabijheid van een gebied dat sterk afhankelijk is van de visserij. 
Aangezien de bedrijven hun volledige productie kunnen afzetten op de externe markt tegen 
prijzen die vergelijkbaar zijn met die van soortgelijke bedrijven in Portugal en de rest van 
Europa, kan aan de reders op de Azoren worden gegarandeerd dat alle vangsten door de 
industrie worden verwerkt. 
Er kan bijgevolg zonder meer worden gesteld dat zowel de reders als de industrie zeer 
tevreden zijn over de toepassing van de regeling op de Azoren. 
4. Begunstigden van de regeling en administratieve afwikkeling 
Begunstigden van de regeling. 
Begunstigden van de regeling zijn de reders in de sector tonijn visserij met vaartuigen die 
geregistreerd zijn in de havens in de regio en die hun visserijactiviteiten uitoefenen in de EEZ 
van de Azoren en Madeira, alsmede de tonijnconservenindustrie. De steun komt voorts ook 
ten goede aan bevrachters van buitenlandse vissersvaartuigen die hun activiteiten uitoefenen 
in de EEZ van de Azoren. 
Administratieve afwikkeling 
Op grond van Beschikking 92/448/EEG van 30 juli 1992, van Verordening (EG) nr. 1503/94 
van de Raad van 27 juni 1994 en van Verordening (EG) nr. 2337/95 van de Raad van 
9 oktober 1995 heeft de autonome regio Azoren ("Regiâo Autónoma dos Açores"), en met 
name het "Secretaria Regional da Agricultura e Pescas" een aantal besluiten opgesteld en 
vervolgens bekendgemaakt in het "Jornal Oficial" houdende vaststelling van de bepalingen 
ter uitvoering van de communautaire bijstandsregelingen voor de conservensector. 
De steunaanvragen worden per drie maanden door de reders en industrieën ingediend bij het 
"Secretaria Regional da Agricultura e Pesca". Na verificatie van de ingediende aanvragen 
stuurt het secretariaat van de regio het volledige dossier door naar het "Instituto de 
Financiamento e Apoio ao Desenvolvimento da Agricultura e Pescas (IF AD AP), voor verdere 
afwikkeling van het dossier en uitbetaling van de steun. 
De steun voor de hoeveelheden tonijn die zijn aangeland en ingevoerd, wordt pas betaald aan 
het einde van elk jaar, na de definitieve goedkeuring van de ingediende aanvragen. 
Het IFADAP is verantwoordelijk voor de opvolging en het financiële beheer van de 
maatregel. 
CONCLUSIE 
Uit de hierboven omschreven situatie blijkt duidelijk dat, met betrekking tot tonijn, de in 
1992 ingestelde regeling op tamelijk bevredigende wijze is uitgevoerd uit een oogpunt van de 
gemiddelde jaarlijks vastgestelde hoeveelheid en van de voordelen voor de betrokken 
economische actoren. Anderzijds mag niet worden vergeten dat de situatie die de oorzaak is 
van de extra kosten en op grond waarvan de regeling is ingesteld, ongewijzigd blijft. Met 
andere woorden, het afgelegen karakter van de markt voor dit product blijft aanleiding geven 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 14 
tot extra exploitatiekosten die niet door de plaatselijke industrie kunnen worden gedragen. 
Het blijft derhalve verantwoord de compensatieregeling voor dit product voort te zetten. 
5. De demersale soorten op de Azoren 
De laatste jaren zijn de productie en de afzet op buitenlandse markten van demersale soorten 
voor de Azoren zeer belangrijk geworden uit een oogpunt van lokale activiteit. 
In 1996 bedroeg het aandeel van de demersale soorten in de totale hoeveelheid verse vis 
29 %, met als belangrijkste soorten gaffelkabeljauw, noordelijke slijmkop, Spaanse 
hondshaai, Atlantische wrakbaars, congeraal, zeebrasem, zwarte haai, jonge zeebrasem en 
haarstaartvis, goed voor een totale aanvoer van ongeveer 3 900 ton. 
Een groot deel van de vissersvloot van de Azoren vist op demersale soorten. Het gaat meestal 
om kleine vaartuigen die dicht bij de kust vissen. Ongeveer 268 grotere vaartuigen hebben 
een iets grotere autonomie en bevissen ook de "visbanken" binnen de EEZ. 
Op de zeevaartuigen werken 4 000 vissers, d.i. 90 % van de in 1995 ingeschreven zeelui. 
De in de wateren van de Azoren gevangen vis, vooral die met de grootste handelswaarde, 
wordt afgezet op de nationale en de internationale markten. 
De onderstaande tabel bevat een overzicht van de hoeveelheid vis (brutogewicht = vis + ijs + 
kist) die in 1995 en 1996 door de lucht is uitgevoerd, met vermelding van de belangrijkste 
bestemmingen : 
Uitvoer van verse vis 
BESTEMMING 
VSA 
Canada 
Portugees vasteland 
Madeira 
Europa 
Andere 
TOTAAL 1995 
Ton 
127 
260 
3 516 
101 
381 
118 
4 503 % 
2,82% 
5,77% 
78,08% 
2,24% 
8,46% 
2,62% 
100,00% 1996 
Ton 
155 
236 
2,950 
463 
32 
123 
3,959 % 
3,92% 
5,96% 
74,51% 
11,69% 
0,81% 
3,11% 
100,00% 
De uitvoer van demersale soorten heeft te maken met extra kosten die verband houden met 
het vervoer door de lucht (de enige manier om ervoor te zorgen dat de vis zonder 
kwaliteitsverlies bij de consument aankomt), de minimumvervoerbelasting die wordt geïnd 
door de luchtvaartmaatschappij die het monopolie heeft voor de verbindingen met het 
vasteland, en de verpakking en bewaring (isothermische kisten en ijs). 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 15 
Ter compensatie wordt het bijgevolg nuttig geacht in het kader van het Programma 
POSEIMA te voorzien in steun voor de extra kosten en nadelen die verband houden met het 
insulaire en ultraperifere karakter bij de uitvoer van verse vis. 
De regeling moet vooral gericht zijn op vissoorten die de grootste handelswaarde hebben en 
waarvoor de vraag het grootst is, met name zeebrasem (inclusief jonge zeebrasem), 
Atlantische wrakbaars, noordelijke slijmkop, Spaanse hondshaai en haarstaartvis. 
Jaarlijks wordt gemiddeld ongeveer 3 500 ton uitgevoerd. 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 16 
11. MAPEIRA 
1. Algemene economische toestand 
Het autonome gebied Madeira is economisch zeer afhankelijk van de buitenwereld. 
Madeira is in de noordoostelijke Atlantische Oceaan gelegen tussen 30° 1' 38" en 33° 7' 34" 
noorderbreedte en 15° 51' 11" en 17° 15' 52" westerlengte. 
Van de uiterste punt van Madeira uit ligt La Palma, een van de Canarische eilanden op 
ongeveer 400 km het dichtsbij, gevolgd door Kaap Sin op de kust van Afrika op ongeveer 
625 km afstand. Lissabon is ongeveer 950 km ver en Brussel ligt in rechte lijn op ongeveer 
2 700 km afstand. 
Daardoor is Madeira een van de meest perifere eilanden van de Europese Unie. 
Het gebied bestaat uit een eilandengroep, met Madeira en Porto Santo als belangrijkste 
eilanden en daarnaast een aantal kleinere eilanden, namelijk de Desertas- en Selvagcns-
eilanden. 
De eilandengroep heeft een oppervlakte van circa 779 km2. Alle eilanden zijn vulkanisch; de 
kusten zijn bochtig en steil en de bodem is sterk geaccidenteerd. Madeira is het grootste 
eiland en nagenoeg de hele bevolking van het gebied woont op dit eiland. Slechts 34 % van 
de totale oppervlakte kan voor de landbouw of stedenbouwkundig worden gebruikt. 
Natuurlijke handicaps 
Bijzonder geaccidenteerd reliëf met steile hellingen als gevolg van sterke erosie; 
meestal schrale bodem; 
kustlijn met overwegend hoge rotswanden; 
bruusk ophellende zeebodem. 
Belangrijkste effecten 
Door het oneffen terrein zijn extra tijd en kosten nodig voor werkzaamheden waarbij 
deze factor een rol speelt; 
door de complexiteit en instabiliteit van de ondergrond in bepaalde delen van de 
eilanden zijn er steeds imponderabilia bij graafwerken; 
de mogelijkheden voor strandtoerisme zijn gering omdat de kust zich er niet toe leent; 
de visgronden zijn betrekkelijk schaars door het ontbreken van een continentaal plat 
met het gevolg dat de omgevende wateren arm aan plankton zijn. 
Factoren in verband met de ligging 
Insulariteit; 
Grote afstand tot het Europese vasteland en bijgevolg ultraperifere ligging. 
Belangrijkste effecten 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 17 
Afzondering en ontwikkelingsachterstand; deze effecten doen zich in het leven van de 
regio overal gelden (economie, maatschappelijk leven, opleiding van arbeidskrachten, 
onderwijs, enz...); 
specifieke regionale problemen; daardoor doen zich moeilijkheden voor bij het 
uitwerken en begeleiden van een aantal nationale en communautaire 
beleidsmaatregelen en programma's. 
Factoren in verband met de lasten uit het verleden (vóór de autonomie) 
Geringe investeringen; 
Centralisme. 
Belangrijkste gevolgen (na het ingaan van de autonomie) 
Weinig ontwikkelde en kwetsbare economische structuur; 
zwak uitgebouwde verbindingen binnen de regio, waardoor omvangrijke 
investeringen noodzakelijk waren; 
kwaliteit van het bestaan die duidelijk lager is dan in de rest van het land; 
grote afhankelijkheid van de buitenwereld. 
Bevolking en werkgelegenheid 
De ontwikkeling van Madeira en Porto Santo moet in de eerste plaats de bevolking ten goede 
komen. De meeste inwoners van de twee eilanden hebben nog steeds een aantoonbaar lage 
levensstandaard. 
Zowel op het gebied van inkomen, onderwijs, beroepsopleiding en verscheidene andere 
welzijnsindicatoren moet nog een lange weg worden afgelegd om de kwaliteit van het bestaan 
in de regio op te trekken tot het peil van de overige landen, zelfs de minst ontwikkelde, van 
de Europese Unie. 
De bevolking van het gebied is in de laatste vijfjaar enigszins gestegen (0,7 %) en bereikt nu 
(1996) 255 100 inwoners, waardoor de bevolkingsdichtheid 327,5 inwoners/km2 bedraagt. 
Er zijn 5 238 werklozen, d.i. 4,68 % van de actieve bevolking, die 43,9 % van de totale 
bevolking uitmaakt. 
60.6 % van de actieve bevolking is werkzaam in de dienstensector, 27,7 % in de industrie en 
11.7 % in de landbouw. 
De inwoners van Funchal, waar bijna de helft van de bevolking van de eilandengroep woont, 
zijn hoofdzakelijk in de dienstensector werkzaam. Daaruit kan gemakkelijk worden afgeleid 
hoe groot het gewicht is van de agrarische sector in de landelijke gemeenten van Madeira. 
Exclusieve economische zone 
De exclusieve economische zone van het gebied is ongeveer 110 000 vierkante mijl groot, d.i. 
meer dan 500-maal de landoppervlakte. De zone wordt uit fysisch oogpunt gekenmerkt door 
het ontbreken van een continentaal plat, een abrupte continentale helling en wateren met een 
gemiddelde diepte van ongeveer 4 000 m en een maximumdiepte van circa 5 400 m; de 
diepzee wordt slechts hier en daar onderbroken door onderzeese bodemverheffingen, in de 
wandeling "banken" genoemd. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 18 
2. De visserijsector in het gebied 
Plaatselijk aandeel van de visserij in de economie van de eilanden 
Het aandeel van de visserijsector is het grootst in twee plattelandsgemeenten, namelijk 
Câmara de Lobos en Machico. 
In totaal zijn 2 150 personen (vissers, handelaren, industriearbeiders en ambtenaren) in de 
visserijsector werkzaam, dat is ongeveer 2 % van de actieve bevolking. 
Vergelijking met de overige bedrijfssectoren 
Door de bovengenoemde handicaps is de economie van Madeira sterk afhankelijk van de 
buitenwereld, waardoor de handelsbalans een groot tekort vertoont. De structuur van de 
bedrijven, zowel in de landbouw als in de industrie, is meestal zwak. Aangezien een aantal 
van deze bedrijfstakken het hoofd moet bieden aan permanente handicaps, is de 
visverwerkende industrie van des te meer belang voor de uitvoer, doordat zij de waarde van 
de producten verhoogt, hetgeen de economie in het algemeen en de visserijsector in het 
bijzonder ten goede komt, met name wat de afzet van de productie, de werkgelegenheid en 
het inkomen betreft. 
Beschrijving van de huidige infrastructuur 
Vissershavens 
Funchal is de belangrijkste aanvoerhaven; jaarlijks wordt er ongeveer 10 000 ton verse vis 
aangevoerd, d.i. ongeveer 95 % van de totale aanlandingen in het gebied. 
De meeste vis wordt in de havens van Porto Santo, Caniçal en Câmara de Lobos gelost. 
Onlangs werd de aanlegplaats in Porto Novo, gemeente Santa Cruz, uitgebouwd en 
gemoderniseerd, hoofdzakelijk met het oog op aanlandingen die rechtstreeks bestemd zijn 
voor de daar gevestigde visverwerkingsbedrijven. 
Koelinrichtingen 
Slechts vijf van de twaalf havens in het gebied beschikken over koelinstallaties. Daarnaast is 
het regionale bestuur in het bezit gekomen van een koelinrichting in de gemeente Santa Cruz, 
die na het aanbrengen van een aantal verbeteringen in 1993 in gebruik genomen is. De 
activiteiten van de koelhuizen omvatten het invriezen, de opslag en het koelen van vis, 
alsmede de verkoop van ijs. 
Bijna alle bevroren vis is bestemd voor verwerking door de regionale industrie; de 
overschotten gaan naar de industrie op de Azoren en het vasteland. 
Vloot en vistuig 
De regionale vissersvloot bestaat uit 538 kleine vaartuigen. 
Het zijn vooral houten vaartuigen met een klein bereik, met onvoldoende extra uitrusting voor 
navigatie en detectie en met gebrekkige voorzieningen inzake verblijf aan boord, veiligheid 
en bewaring van de vangst. 
De kleine vaartuigen vissen hoofdzakelijk met de hengel op de verschillende vissoorten. Op 
de zwarte haarstaartvis wordt met iets grotere vaartuigen (8-15 m lengte) en met de beuglijn 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 1Q 
gevist. Vijf vaartuigen mogen met de ringzegen kleine pelagische vissen vangen. De 
vaartuigen voor de tonijnvisserij zijn groter (18-30 m lang) en gebruiken verandanetten en 
hengels. 
Bijna alle vaartuigen vissen in de kustwateren en in de Portugese exclusieve economische 
zones. 
Aanlandingen 
In de onderstaande tabel is het aandeel van tonijnen en zwarte haarstaartvis in de totale 
aanlandingen in de havens van het gebied aangegeven. 
Aanlandingen op Madeira (1992-19%) 
SOORT 
Tonijnen 
Zwarte haarstaartvis 
Andere 
L 1992 
Gewicht 
8 095 
2 812 
2 261 
13168 (%) 
61,5 
21,4 
17,1 
100 Waarde 
1 068 
676 
426 
2170 (%) 
49,1 
31,2 
19,5 
100 1993 
Gewicht 
4 725 
3 466 
2 151 
10 342 (%) 
45,7 
33,6 
20,7 
100 Waarde 
567 
640 
400 (%) 
35,3 
39,9 
24,8 
1 607 100 1994 
Gewicht 
5 245 
3 132 
1 968 
10 345 (%) 
50,8 
30,3 
19,1 
100 Waarde 
709 
683 
467 
1 859 (%) 
38,2 
36,8 
25 
100 
SOORT 
Tonijnen 
Zwarte haarstaartvis 
Andere 
L 1995 
Gewicht 
8 851 
3 432 
1484 
13 767 (%) 
64,1 
25,0 
10,9 
100 Waarde 
1205 
634 
380 
2 219 (%) 
54,4 
28,6 
17,0 
100 1996 
Gewicht 
6 331 
3 279 
2116 
11726 (%) 
54,0 
28,0 
18,0 
100 Waarde 
1 180 
662 
429 
2 271 (%) 
52,0 
29,2 
18,8 
100 
Visconservenindustrie 
Er zijn op dit ogenblik vier conservenfabrieken in het gebied. De verwerkingscapaciteit van 
deze bedrijven ligt om de 40 ton grondstof per dag en bedraagt jaarlijks gemiddeld ongeveer 
4 000 ton (in 1992 meer dan 6 200 ton). Twee van deze bedrijven zijn pas in 1997 met de 
productie begonnen, zodat vanaf dit jaar normaliter veel meer vis verwerkt kan worden. 
Alle verduurzaamde vis is van oorsprong uit de regio en is aangeland door in de havens van 
het gebied geregistreerde vaartuigen. 
Als grondstof worden hoofdzakelijk tonijnen gebruikt; de conserven zijn voor de markt van 
de Gemeenschap bestemd. 
Deze fabrieken verschaffen werk aan 395 personen. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 20 
Toepassing van het POSElMA-programma 1992-1996 (tonijn) 
JAAR 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 
TOTAAL Productie in kg 
Regio 
6 270 893 
3 408 040 
3 036 512 
5 538 966 
2 387 872 
20 642 238 Invoer 
0 
0 
772 076 
0 
112 460 
834 536 TOTAAL 
6 270 893 
3 408 040 
3 758 588 
5 538 966 
2 500 332 
21 476 774 Escudos 
Bedrijven 
203 804 023 
22 152 260 
27 888 723 
41 054 816 
21 867 012 
316 766 834 Reders 
0 
88 609 040 
90 123 676 
164 235 881 
70 802 793 
413 771 390 TOTAAL 
203 804 023 
110 761 300 
118 012 400 
205 290 697 
88 505 868 
730 538 224 
Visvorwerkende industrie 
De tonijnindustrie in haar geheel is nu nog, evenals in 1992, ongetwijfeld het belangrijkste 
onderdeel van de visserijsector van Madeira. 
Deze industrie verschaft naar schatting aan een duizendtal personen werk. Momenteel zijn er 
in het gebied vier tonijnverwerkende bedrijven werkzaam, waarvan de gehele productie 
bestemd is voor de Portugese en de Italiaanse markt. 
De grondslag voor het verlenen van bijstand door de Gemeenschap aan de tonijnvisserij 
bestaat nog steeds, aangezien in de specifieke omstandigheden van de eilandengroep geen 
verandering is opgetreden. De productie en de afzet gaan er nog steeds gepaard met extra 
kosten, waaronder de inkomsten van de betrokkenen te lijden hebben. 
De argumenten van de oorspronkelijke studie in 1992, die tot instelling van de steunregeling 
geleid heeft, blijven onveranderd van kracht. 
Een van de bedrijven in deze deelsector legt zich toe op het fileren van zwarte haarstaartvis. 
De experimentele fase van het bedrijfis begin 1997 beëindigd. Op volle capaciteit kan de 
fabriek 7-8 ton grondstof per dag verwerken en 3-4 ton eindproduct vervaardigen. De 
exploitanten zijn tevreden over de ontvangst die het product zowel op de plaatselijke markt 
als daarbuiten ten deel gevallen is en hebben uitstekende verkoopsvooruitzichten. 
Het bedrijf heeft 45 werknemers, meestal vrouwen, in dienst genomen. 
Er zijn nog andere initiatieven op kleinere schaal die eveneens tot een gunstige ontwikkeling 
in deze deelsector bijdragen. 
Verwacht wordt dat er in de nabije toekomst nog andere dergelijke initiatieven tot stand 
komen. 
Resultaten van de communautaire regeling ter vergoeding van de extra kosten 
Situatie vóór de invoering van de regeling 
In 1991 heeft de Raad van de Europese Gemeenschappen bij Besluit 91/315/EEG een 
programma van speciaal op het afgelegen en insulaire karakter van Madeira en de Azoren 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 21 
afgestemde maatregelen vastgesteld, waarna in 1992 bij Beschikking 92/448/EEG van de 
Commissie bijstand van de Gemeenschap is verleend voor specifieke maatregelen in het kader 
van dat programma. Daarmee wou men een aantal specifieke ontwikkelingsproblemen 
aanpakken die deze eilandengroepen beletten ten volle deel te hebben aan de dynamiek van de 
interne markt, en wou men de nadelen overwinnen die het gevolg waren van hun geografische 
ligging, bijzonder bergachtig reliëf, zeer gebrekkige infrastructuur en economische 
achterstand in het algemeen. 
In de visserijsector op Madeira kwamen reeds aan het einde van de tachtiger en het begin van 
de negentiger jaren de gunstige effecten van de modernisering van de vloot tot uiting in de 
grotere vangsten, vooral van tonijnen. Door het gebrek aan visfabrieken ontstonden daardoor 
overschotten met ernstige gevolgen voor de afzet en de producentenprijzen. 
Met het oog op een harmonische groei van de sector moesten de eerdere investeringen op 
andere gebieden (haveninfrastructuur, koelinrichtingen en vloot) derhalve worden aangevuld 
met de vestiging van nieuwe bedrijven die vooral bestemd waren om de door de vloot 
gevangen hoeveelheden tonijn te verwerken. 
Om deze ontwikkelingsstrategie te doen slagen, moest de rentabiliteit van de bedrijven 
worden verbeterd. Daartoe moesten de hoge exploitatiekosten, die onder andere het gevolg 
waren van de ultraperifere ligging van de eilanden, worden gecompenseerd. Bijgevolg is de 
groei van deze sector, die in 1991 slechts één fabriek, maar in 1996 al vier fabrieken telde, te 
danken aan de toepassing van het POSEIMA-programma, waardoor deze bedrijven op gelijke 
voet konden concurreren met de op het vasteland gevestigde bedrijven. 
3. Gevolgen van de toepassing van de steunregeling voor de werkgelegenheid, de 
uitvoer, de markt, ,.„ 
Uit de vorige alinea kan dus worden afgeleid dat het niet toevallig is dat de 
visconservenfabrieken met een regelmatige productie in de loop van het jaar, van dezelfde 
periode dateren als de toepassing van het POSEIMA-programma. 
De steun heeft de sector een blijvende stabiliteit gebracht, waardoor zowel de reders als de 
conservenfabrieken een aanvaardbare winstmarge behalen. 
Gedurende de looptijd van het POSEIMA-programma werden ongeveer 300 arbeidsplaatsen 
geschapen in de drie fabrieken die in de jaren 90 in bedrijf werden gesteld. 
Als deze ondernemingen erin slagen hun productie buiten het gebied op de markt te brengen, 
moeten zij zich van de nodige grondstof voorzien, zodat alle niet ter plaatse geconsumeerde 
vis industrieel zal worden verwerkt. Soms zullen daartoe quota met de Azoren moeten 
worden uitgewisseld, wanneer ter plaatse niet voldoende vis gevangen kan worden. Dit 
verschaft de reders dan ook de zekerheid dat de gehele tonijnvangst kan worden afgezet. 
Tenslotte is de uitvoer van conserven in de periode 1990-1996 verviervoudigd, waarbij de 
werkgelegenheid in de sector evenredig toegenomen is en bovendien stabiel blijft. De markt 
voor tonijnen is gestabiliseerd tot algemene voldoening van reders, vissers en 
conservenfabrieken van het gebied, zodanig zelfs dat de oudste fabriek begonnen is met de 
bouw van een nieuwe eenheid ter vervanging van de bestaande inrichting. 
4. Begunstigden en administratieve regelingen 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 22 
De begunstigden en administratieve regelingen zijn dezelfde als voor de Azoren (zie boven). 
CONCLUSIE 
Op grond van de hierboven beschreven situatie is de in 1992 ingevoerde regeling, wat tonijn 
betreft, bevredigend gebleken, zowel ten aanzien van het gemiddelde jaarlijkse bedrag van de 
bijstand als ten aanzien van de voordelen die zij de betrokken marktdeelnemers gebracht 
heeft. 
Anderzijds mag niet uit het oog worden verloren dat de factoren die de door de steunregeling 
gecompenseerde extra kosten veroorzaken, blijven bestaan, met andere woorden de ver 
verwijderde ligging van de markt voor dit product zal hogere exploitatiekosten met zich 
blijven meebrengen waardoor het plaatselijke bedrijfsleven zich in een ongunstiger 
concurrentiepositie bevindt. De toepassing van de compensatieregeling voor dit product blijft 
derhalve verantwoord. 
5. De zwarte haarstaartvis van Madeira 
Deze aloude visserij op Madeira is momenteel de broodwinning van ongeveer 40 % van de in 
de visserijsector werkzame personen. 
De aanlandingen van deze soort bedragen ongeveer 3.500 ton/jaar, d.i. circa één derde van de 
totale visaanvoer in de havens van het gebied. In de wetenschappelijke gegevens in verband 
met het toezicht op de vangst van deze soort wijst niets op een ongunstige 
bestandsontwikkeling, hetgeen bevestigd wordt door het feit dat het gemiddelde gewicht en 
de gemiddelde grootte van de vangsten sedert 15 jaar stabiel gebleven zijn. Bij deze vissoort 
is dus veeleer sprake van onderbevissing. 
In de laatste jaren zijn namelijk aanzienlijke veranderingen opgetreden. Het aantal 
vissersvaartuigen is gedaald en ook het aantal visdagen per jaar is verminderd. Zodoende is 
de visserij-inspanning sedert 1992 gedaald en is deze ook niet van invloed op het 
overvloedige visbestand. Bovendien heeft het regionale bestuur ten aanzien van deze visserij 
de nodige maatregelen getroffen om toezicht uit te oefenen op het aantal visdagen en het 
aantal vaarten in de paaitijd. Hoe dan ook, de gevangen exemplaren zijn steeds volwassen, 
doordat op een diepte gevist wordt waar geen jonge exemplaren voorkomen. 
In de keuken van Madeira neemt deze vissoort een zeer belangrijke plaats in, maar ook 
daarbuiten is deze vis gewild. 
Het is de bedoeling het product hoofdzakelijk buiten Madeira af te zetten; voor het ogenblik 
wordt 90 % van de verwerkte hoeveelheid uitgevoerd. 
Tot dit jaar was er geen sprake van industriële verwerking en werd slechts zoveel zwarte 
haarstaartvis gevangen als vers op de regionale markt kan worden verkocht. 
Aangezien grotere vangsten mogelijk zijn, werden, om deze situatie te verhelpen, door de 
Europese Gemeenschap drie projecten goedgekeurd en meegefinancierd voor de bouw van 
industriële eenheden voor de verwerking en afzet van deze vissoort. (Deze projecten zijn van 
groot belang, omdat er daardoor ongeveer 60 nieuwe arbeidsplaatsen komen, die vooral door 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 23 
jonge vrouwelijke werknemers ingenomen worden, hetgeen er beslissend toe bijdraagt dat de 
betrokken bevolking in zijn oorspronkelijke gemeenschap blijft wonen.) 
Dankzij deze drie projecten kan jaarlijks maximaal 2.000 ton zwarte haarstaartvis worden 
verwerkt. 
Van de drie inrichtingen zijn er reeds twee in bedrijf, terwijl aan de derde de laatste hand 
wordt gelegd. De vis wordt er gefileerd en diepgevroren en daarna hoofdzakelijk op de markt 
van de Gemeenschap en van een aantal derde landen afgezet. 
De specifieke omstandigheden van de eilandengroep, namelijk zijn kleine omvang en 
ultraperifere ligging, veroorzaken echter uiteraard extra kosten bij de productie en de afzet 
van de producten, waardoor de concurrentie met soortgelijke bedrijven op het Europese 
vasteland scheefgetrokken wordt, hetgeen de inkomens en de werkgelegenheid in deze sector 
in het betrokken gebied nadelig beïnvloedt. 
CONCLUSIE 
De extra kosten bij de afzet van deze soort hebben kwalijke gevolgen voor de betrokken 
marktdeelnemers. De extra kosten worden veroorzaakt door het vervoer over zee (inclusief 
verzekering), hogere energieprijzen en opslagkosten voor grondstof en eindproduct. 
Daarom is de bijstand van de Gemeenschap om de extra kosten voor de afzet van deze 
vissoort te compenserenn, verantwoord. Overeenkomstig de berekeningen zou de bijstand 
worden verleend voor circa 1.800 ton per jaar, d.i. de hoeveelheid grondstof die in het voor 
uitvoer bestemde product wordt verwerkt. 
6. Afzet van makreel van Madeira 
De makreelvisserij (Scomber Japonicus) op Madeira is een traditionele activiteit, evenals de 
verwerking ervan, maar sedert 1985 is de vervaardiging van makreelconserven om 
verschillende redenen gestaakt. 
Vijf vaartuigen mogen ambachtelijk met de ringzegen op makreel vissen. 90 vissers leven 
hiervan. 
In de vorige jaren werd jaarlijks ongeveer 1.000-1.200 ton gevangen, hetgeen een bruto 
waarde van 100 tot 120 miljoen escudo's vertegenwoordigt. 
Het verbruik van verse makreel is vrij gering, zodat de vis moet worden uitgevoerd. 
Door de inbedrijfstelling van een nieuw conservenbedrijf, dat werk verschaft aan 
170 personen, zal meer makreel gevangen kunnen worden, te meer daar deze vissoort rijkelijk 
voorhanden is. Bovendien zijn de verwerkings- en afzetvoorwaarden voor makreel in alle 
opzichten gelijk aan die voor tonijn. In het eerste kwartaal van 1997 is de industriële 
verwerking van makreel aanzienlijk toegenomen en vormt zij een aanvulling op de 
verwerking van tonijnen, waardoor de betrokken inrichtingen hun activiteiten kunnen 
opvoeren of op peil kunnen houden, hetgeen de instandhouding van de werkgelegenheid 
bevordert en de prestaties, de toegevoegde waarde en het concurrentievermogen van deze 
industrie ten goede komt. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 24 
Dit jaar zou ongeveer 2.000 ton worden gevangen. De conserven gaan uitsluitend naar Italië. 
De specifieke omstandigheden van de eilandengroep, namelijk zijn kleine omvang en 
ultraperifere ligging, veroorzaken echter uiteraard extra kosten bij de productie en de afzet 
van de producten, waardoor de concurrentie met soortgelijke bedrijven op het Europese 
vasteland scheefgetrokken wordt, hetgeen de inkomens en de werkgelegenheid in deze sector 
in het betrokken gebied nadelig beïnvloedt. 
De extra kosten voor de afzet van deze vissoort worden veroorzaakt door het vervoer over zee 
van de nodige hulpstoffen, onvolledige bevrachting, opslagkosten, hogere energieprijzen en 
kosten voor verzekering en verzending. 
CONCLUSIE 
Rekening houdend met de productie- en afzetvoorwaarden voor deze vissoort, is het 
verantwoord dat de Gemeenschap bijstand verleent in de vorm van een compensatie van de 
extra kosten voor de verwerkte en uitgevoerde hoeveelheid (2.000 ton). In absolute cijfers 
heeft deze bijstand niet veel te betekenen, maar wel in sociaal-economisch opzicht, en met 
name voor de werkgelegenheid. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 25 
III. DE CANARISCHE EILANDEN 
Inleiding 
Door de geïsoleerde ligging van de Canarische archipel in de oceaan en het uiterst gunstige 
klimaat is de visvangst van oudsher een van de belangrijkste economische activiteiten op de 
Canarische eilanden. 
Het oostelijkste punt van de eilandengroep bevindt zich 115 km van de Afrikaanse kust en het 
noordelijkste ligt 1100 km van Cadiz, de dichtstbijzijnde haven van het Iberisch schiereiland. 
De afstand tot Madrid, met een jaarlijkse afzet van 172.000 ton de belangrijkste 
consumentenmarkt voor visproducten in Spanje, bedraagt 1600 km. 
De archipel bestaat uit zeven eilanden, verdeeld over twee provincies, Las Palmas en Santa 
Cruz, en bestrijkt een oppervlakte van in totaal 7273 km2, oftewel 1,44% van het totale 
Spaanse grondgebied. 
Al meer dan driehonderd jaar wordt naast artisanale kustvisserij ook zeevisserij beoefend op 
de visgronden voor de Afrikaanse kust. Deze laatste activiteit heeft de artisanale en 
kustvisserij, die minder mogelijkheden biedt en over minder middelen beschikt, wel enigszins 
verdrongen. De visserij heeft op de eilanden altijd een grote rol gespeeld en is steeds een van 
de belangrijkste bronnen van inkomsten geweest. Op enkele eilanden, zoals Lanzarote, komt 
de visserij als economische activiteit op de tweede plaats, na het toerisme. 
De kusten van de verschillende eilanden zijn grotendeels steil en kennen weinig landtongen, 
baaien of natuurlijke redes. Er is ook geen sprake van continentaal plat tussen de eilanden; de 
diepte tussen de eilanden bedraagt op sommige plaatsen meer dan 3000 meter. De zeebodem 
van de archipel bestaat uit basisch en lavagesteente vol kraters, waardoor de in andere 
wateren gebruikelijke trawlvisserij in deze wateren onmogelijk is. 
De verscheidenheid van vissoorten in de wateren rond de eilanden is, evenals de zeebodem en 
de onderzeese geologie van de archipel, uniek. 
In de wateren van de archipel komen meer dan 350 soorten waterdieren voor, wat voor de 
Atlantische Oceaan zeer uitzonderlijk is. Deze soorten hebben zich goed aangepast aan de 
geaccidenteerde onderzeese orografie van de archipel dank zij de microklimaten die in de 
diepten tussen de eilanden bestaan. 
Deze rijkdom aan soorten in de voedselarme wateren en in de diepzeemicroklimaten is te 
danken aan twee factoren: 
1. verschillende soorten waterdieren uit Noord-Europa, de Middellandse Zee en de 
Amerikaanse tropen bereiken de archipel door de kruising van de koude stroom van 
de Canarische eilanden met de van de Straat van Gibraltar afkomstige stroom; 
2. verschillende soorten waterdieren van de Afrikaanse kust bereiken de archipel onder 
invloed van de passaatwinden, permanente winden van de Atlantische Oceaan die 
worden afgeleid door de Saharawinden en zo de zeestroming naar het westen van de 
Canarische eilanden voeren. 
De Canarische visgronden worden bevolkt door twee typen waterdieren: 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 26 
a) demersale soorten die op de zeebodem leven en uiterst gevarieerd zijn, maar die niet 
talrijk genoeg zijn om op grootschalige wijze gevangen te worden, en 
b) pelagische soorten zoals tonijn, bokvis, makreel, horsmakreel en sardines, die rond de 
eilanden massaal voorkomen. 
De Canarische wateren hebben bijzondere eigenschappen wat het zoutgehalte en de 
temperatuur betreft, die toenemen met de afstand tot de Afrikaanse kust en maximaal zo'n 
6°C hoger ligt dan de temperatuur van de Afrikaanse wateren. Door dit verschil onderscheidt 
de zeefauna zich sterk van de fauna in de continentale wateren van Afrika, met name vanaf 
200 meter diepte, door de kruising van de stromingen vanuit de Middellandse Zee en vanaf de 
Atlantische Oceaan. 
Door de specificiteit van de onderzeese orografie en de schaarste aan voedingsstoffen in de 
kustwateren wordt slechts 5% van de totale vangst daadwerkelijk in de Canarische wateren 
gevangen. De rest wordt van oudsher in de wateren tussen de archipel en de Sahara gevangen. 
Toen deze visgronden in 1975 onder Mauritaans-Marrokaans bestuur kwamen, moesten de 
vissers van de eilanden periodiek over de vangstquota onderhandelen, de omvang van hun 
vloot verkleinen en vergoedingen betalen voor het recht om te vissen. Bovendien moesten zij 
met deze landen samenwerken op technologisch, professioneel en industrieel gebied. Deze 
omstandigheden hebben geleid tot enige onzekerheid in de visserijsector op de Canarische 
eilanden. 
Van de hierboven genoemde soorten die bij de eilanden voorkomen, zijn de oceanische 
pelagische soorten de belangrijkste bron van inkomsten voor de artisanale sector. De 
aanwezigheid van deze soorten is seizoensgebonden en varieert zelfs van jaar tot jaar. De 
meest voorkomende oceanische pelagische soorten zijn: de grootogige tonijn (thunnus 
obesus), de gestreepte bonito (Katsuwonis pelamis), de witte tonijn (Thunnus alalunga), de 
gewone of rode tonijn (Thunnus thynnus) en de geelvintonijn (Thunnus albacares). . 
Een groot gedeelte van de vissersvloot van de eilanden bevist West-Afrikaanse wateren en 
heeft zich grotendeels gewijd aan de vangst van koppotigen, maar vangt daarnaast ook 
sardines, ijsvissen, garnalen, ansjovissen en diverse andere soorten. 
De koppotigen vormen de belangrijkste soort in het noordelijke gedeelte van de West-
Afrikaanse wateren, zowel door de grote hoeveelheden als door de hoge handelswaarde. De 
visgronden voor koppotigen bevinden zich tussen Kaap Bojador en Kaap Verde (Senegal). De 
belangrijkste soorten onder de koppotigen zijn de achtarmige inktvissen, de zeekatten en de 
pijlinktvissen. 
Van de achtarmigen komt een enkele soort voor, de Octopus vulgaris of gewone achtarm, 
terwijl de zeekatten in deze wateren behoren tot de soort van de Sepiidae met de variëteiten 
Sepia officinalis, Sepia hierredda en Sepia berttheloti. De pijlinktvis tenslotte, is 
vertegenwoordigd met de soorten Loligo vulgaris en Loligo forbesi. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 27 
Sociaal-economische gegevens over de sector 
De totale bevolking van de Canarische eilanden telde in 1995 1.601.498 inwoners. De 
beroepsbevolking telde 647.200 personen, waarvan 518.000 werkenden en 129.200 
werklozen. De participatiegraad bedroeg 50% en de werkgelegenheidsgraad 40%. Het 
werkloosheidscijfer bedroeg 23,7%. 
Het BBP is voor 5% afkomstig uit de landbouw en visserij, voor 9% uit de industrie, voor 7% 
uit de bouw en voor 79% uit de dienstensector. 
Het jaarlijks BBP per hoofd van de bevolking bedraagt 1.719.167 peseta. 
De visserijsector op de Canarische eilanden is goed voor 2% van het BBP van de eilanden. 
Volgens de bij het Secretariaat-generaal voor de Zeevisserij beschikbare gegevens is de 
huidige vissersvloot op de Canarische eilanden als volgt samengesteld: 
Trawlers, polyvalente vaartuigen en 
korvisserijvaartuigen in EEG-wateren 
Zegenvisserij vaartuigen, pelagische 
visserij vaartuigen, nettenschepen enz. in 
EEG-wateren 
Trawlers en polyvalente vaartuigen in 
territoriale wateren van derde landen en in 
internationale wateren 
Zegenvisserij vaartuigen, pelagische 
visserijvaartuigen, nettenschepen enz. in 
territoriale wateren van derde landen en in 
internationale wateren 
Totaal Aantal schepen 
2 
1.353 
142 
57 
1.554 BRT 
472,10 
5.148,65 
35.503,09 
7.251,86 
48.375,70 Totaal kW 
1.220,10 
27.078,13 
94.239,49 
19.792,08 
142.329,81 | 
Het personeel aan boord van de artisanale vloot vormt 53% van de totale aantal werknemers 
in de visserij, ofschoon deze schepen goed zijn voor slechts 23% van de productie in de 
sector. De rest wordt geproduceerd door de industriële vloot. 
Volgens gegevens uit 1996 werd 74.946 ton vis vers gelost en 153.053 ton diepgevroren aan 
land gebracht. 
De industriële vloot van ANACEF, aangesloten bij OPP 43, telt 156 schepen van gemiddeld 
280 BRT met een totale bemanning van 2550 personen en levert direct en indirect ongeveer 
12.000 arbeidsplaatsen op. De vangst van koppotigen door deze vloot bedraagt ongeveer 
50.000 ton per jaar. Het jaar 1995 is hierbij buiten beschouwing gelaten vanwege de 
problemen in verband met de ondertekening van het Verdrag met Marokko. 
Deze vangst wordt als volgt afgezet: 50% in Japan en 50% in de landen van de EU (waarvan 
60% op het vasteland van Spanje en 40% in Italië, Portugal en Griekenland). 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 28 
De sardinevloot die Arrecife op Lanzarote als thuishaven heeft, bestaat uit 8 schepen van 
ongeveer 4500 BRT met in totaal 184 bemanningsleden. In 1996 bedroeg de vangst van deze 
schepen 122.000 ton waarvan 93% verwerkt, 5% geconserveerd en 2% diepgevroren werd. 
Van deze productie heeft 90% van de twee laatstgenoemde varianten het Iberisch schiereiland 
als eindbestemming en 100% van eerstgenoemde variant gaat naar de industrie op Lanzarote. 
De tonijnvloot bestaat uit ongeveer 60 schepen van in totaal 3000 BRT met een totale 
bemanning van 400 koppen. De tonijnvangst bedraagt 20.000 ton per jaar. Het grootste 
gedeelte hiervan gaat vers naar het Spaanse vasteland, in omvang gevolgd door de export naar 
Japan en de Verenigde Staten, afgezien van de verwerking in de conservenindustrie. 
Er zijn twee op het land gevestigde fabrieken en deze staan beide op Lanzarote. 
Een van beide fabrieken behoort toe aan de onderneming Agramar die vismeel en -olie 
produceert, maar ook verse en diepgevroren tonijn verwerkt. De fabriek beschikt over een 
diepvriesinstallatie met een invriescapaciteit van 75 ton per dag en een opslag van 3000 ton. 
De onderneming bezit verder een ijsfabriek die dagelijks 140 ton ijs kan produceren. Agramar 
biedt rechtstreeks en onrechtstreeks werk aan 315 personen. 
Momenteel beschikt de onderneming over een verwerkingscapaciteit van 750 ton per etmaal. 
Daarnaast heeft zij een zuiveringsinstallatie gebouwd. 
Een andere activiteit van Agramar is de handel in tonijn, die in de meeste gevallen vers naar 
het Iberisch schiereiland wordt gezonden, of, bij een te geringe vraag, ingevroren voor 
verkoop op een later tijdstip. Vorig jaar is bij wijze van proef begonnen met het strippen en 
fileren van vis om deze, verpakt in plastic, te verkopen, vooral op Las Palmas. De resultaten 
van het experiment waren bevredigend. 
De andere fabriek is in handen van Garavilla en is gericht op de conservering van sardines en 
tonijn. De productie bedroeg in 1996 iets meer dan 200.000 blikjes, waarvan 50% op de 
Europese markt is afgezet. De rest is naar derde landen uitgevoerd. Garavilla geeft 
rechtstreeks en onrechtstreeks werk aan 450 personen. 
De consumptie van sardines in conserven is in Spanje betrekkelijk groot maar het is moeilijk 
om vanaf de Canarische eilanden met andere producenten te concurreren door de aanzienlijke 
extra kosten per kilo door het vervoer naar het vasteland. Bij de kosten van het vervoer van de 
producten moeten nog andere noodzakelijke, maar voor het concurrentievermogen nadelige 
factoren worden opgeteld: het blik voor de blikjes moet van het vasteland worden 
aangevoerd, het karton is op Tenerife betrekkelijk duur, de prijs van het leidingwater is op 
Lanzarote hoger enz. 
Door de seizoensgebondenheid van de vangst, die een hoogtepunt bereikt in september en 
november en praktisch stilligt tussen januari en mei, is invriezen noodzakelijk, maar ook dit 
brengt extra kosten met zich. 
Van de vismeelproductie gaat 10% naar het Iberisch schiereiland, 40% naar andere EU-
landen en de resterende 50% naar het Verre Oosten. De belangrijkste concurrenten zijn Chili 
en Peru. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 29 
Wat de visolie betreft, wordt 20% van het totaal afgenomen door het Spaanse vasteland, 
terwijl de rest wordt verscheept naar de overige EU- en Scandinavische landen, waar de olie 
wordt gebruikt voor geneesmiddelen, cosmetica en voedingsmiddelen. Op deze markten 
speelt de kwaliteit een grote rol (gemeten naar het zoutgehalte en de zuurgraad). 
De aquacultuur, waarvoor de regio van de Canarische eilanden op grond van de 
klimatologische en meteorologische kenmerken door de EU bijzonder geschikt is verklaard, 
is de afgelopen 10 jaar met grote problemen geconfronteerd. De productie van 
tarbot(achtigen) en kreeft moest al worden gestaakt, waardoor alleen nog goudbrasem en 
zeebaars wordt geproduceerd. Tot dusverre heeft de productie slechts 20% van de ramingen 
van het meerjarig oriëntatieprogramma bereikt. Van deze productie gaat 80% naar de 
Europese markt, hoofdzakelijk Italië. 
Ook is in sommige havens behoefte aan kranen voor het lossen van de vis en weegschalen op 
de kade. Hierdoor zouden de kosten voor vervoer en het verlies aan kwaliteit kunnen worden 
verminderd, aangezien de vis niet meer zo ver van de losplaats vervoerd hoeft te worden. 
Ondanks deze infrastructurele tekortkomingen valt de laatste jaren een aanzienlijke 
verbetering van de koelinstallaties waar te nemen. Toch is de invriescapaciteit op Santa Cruz 
de Tenerife nog niet voldoende. Hierdoor ziet de tonijnvloot zich gedwongen in andere 
havens te lossen. 
Het scheepsverkeer in de haven van Puerto de la Luz op Las Palmas telde 2490 schepen van 
in totaal 1.640.347 BRT, en een overslag van 225.950 ton vis. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 30 
Evaluatie van de concurrentie van buurlanden in deze sector 
De laatste jaren is de export naar Spanje vanuit Marokko, de belangrijkste concurrent van de 
Canarische vloot, gestaag toegenomen, van 25.859 ton met een waarde van 5509 miljoen 
peseta in 1986 tot 54.887 ton met een waarde van 23.501 miljoen peseta tegenwoordig. 
Het grootste gedeelte hiervan bestaat uit diepgevroren koppotigen: jaarlijks wordt hiervan 
16.000 ton geëxporteerd, wat voor de zeevissers van de Canarische eilanden rechtstreekse 
concurrentie betekent. 
De verhoudingen met Marokko, dat op grond van een samenwerkingsovereenkomst sinds 
1987 volledig is vrijgesteld van douanerechten op de uitvoer van producten naar de EU, 
hebben ertoe geleid dat de producten uit dit land, tot de totale opneming in het douanestelsel 
in 1993, preferentieel werden behandeld ten opzichte van Canarische producten. 
De Japanse markt, een van de belangrijkste afzetgebieden voor producten uit Marokko, 
hanteert ook gunstiger voorwaarden voor Marokkaanse producten dan voor producten van de 
Canarische eilanden, aangezien deze laatste onder de douaneregelingen van de EU vallen. 
Anderzijds moet worden vermeld dat de productiekosten in Marokko over het algemeen veel 
lager zijn dan in de EU en dus ook lager dan op de Canarische eilanden. 
De conclusie kan luiden dat de visserijsector in Marokko de laatste jaren dank zij de gunstige 
voorwaarden voor de producten op de wereldmarkt en de lagere productiekosten een uiterst 
nadelige invloed uitoefent op de Canarische visserij. 
Begin 1995 weigerde Mauritanië nog steeds toegang te verlenen tot de territoriale wateren 
aan schepen uit de EU. In november van hetzelfde jaar kregen 18 inktvisvaarders echter wel 
toegang tot de Mauritaanse visgronden waardoor de achteruitgang in het eerste jaar na het 
verdrag tussen de EU en Marokko gedeeltelijk werd gecompenseerd. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 31 
Conclusies 
De belangrijkste van de negatieve aspecten van de Canarische visserijsector is wellicht de 
permanente afhankelijkheid: 
- de afhankelijkheid van de visgronden van met name Marokko; 
- de afhankelijkheid van een gering aantal markten, en dan hoofdzakelijk de Japanse; 
- de afhankelijkheid van beperkte transportmiddelen, wat inherent is aan het insulaire 
karakter; 
- de afhankelijkheid van een enkele verpakkingsfabriek; 
- de afhankelijkheid van een enkele conservenfabriek. 
Deze afhankelijkheid is echter niet de enige nadelige omstandigheid, aangezien ook een groot 
aantal veranderingen in het gedrag van de consument ertoe hebben geleid dat de primaire 
sector moet zorgen voor een verbetering van de kwaliteit en de presentatie. 
Een verbetering van de kwaliteit en de presentatie leidt altijd tot een verhoging van de kosten 
en bovendien zijn deze kosten onvermijdelijk hoger voor producenten in afgelegen gebieden. 
De industriële visserij op de Canarische eilanden is geleidelijk afgenomen en is bijna 
bezweken onder de concurrentie van derde landen die om sociaal-economische redenen 
bescherming genieten (ontwikkelingslanden, partijen bij samenwerkingsverdragen). 
Er is dus sprake van een Europese economische sector die door de geografische ligging heeft 
te maken met een harde concurrentie van ontwikkelingslanden die alleen het hoofd kan 
worden geboden door een compensatie op grond van het afgelegen en insulaire karakter van 
de centra van concrete handel. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 32 
Analyse van de extra kosten per sector 
Diepgevroren en verse tonijn 
De vangst van tonijnachtigen, in omvang zeer belangrijk, geschiedt uitsluitend volgens 
artisanale methoden met lijnen en haken, zij het met een grote mate van doeltreffendheid. De 
ontwikkeling van deze vorm van visserij, en met name de mogelijkheid om tonijn in het 
algemeen op de markt te blijven brengen, is zeer bepalend voor de toekomst van de visserij 
op de Canarische eilanden, aangezien het al dan niet intensief gebruik van de middelen 
afhankelijk is van de omvang van deze sector. 
De extra kosten zijn hoofdzakelijk het gevolg van de kosten voor vervoer, met inbegrip van 
de aan dergelijk vervoer inherente verzekerings-, haven- en luchthavenkosten. Deze kosten 
vormen voor verse tonijn 33,61% van de totale kosten en voor diepgevroren tonijn 13,08%. 
Hierbij moet worden aangetekend dat het luchtvervoer voor de eilanden de enige vorm van 
transport is waardoor de vis zonder enig kwaliteitsverlies de consument kan bereiken. 
Hieronder staan gegevens over de productie van de afgelopen jaren en de bedragen van de uit 
hoofde van Verordening (EG) nr. 2337/95 betaalde steun, zowel voor verse als voor 
diepgevroren tonijn. 
Steun POSEICAN 
1. Steunaanvragen (tonnen) 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Tonijn 
Aantal 
aanvragen 
194 
174 
186 
172 Vers 
4.095 
4.903 
11.185 
11.703 Diepgevroren 
7.184 
2.746 
1.420 
872 TOTAAL 
11.279 
7.649 
12.605 
12.575 
2. Toegekende steun (tonnen) 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Tonijn 
Aantal 
aanvragen 
194 
174 
186 
172 Vers 
4.095 
4.903 
10.400 
10.400 Diepgevroren 
7.184 
2.746 
1.420 
872 TOTAAL 
11.279 
7.649 
11.820 
11.272 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 33 
Uitgekeerde steun 
1) Vers te verhandelen tonijn 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Aantal 
aanvra­
gen 
125 
149 
190 
149 Ton 
4.095 
4.903 
10.400 
10.400 Ecu/ton 
150 
150 
125 
151 Totaal 
(ecu) 
614.250 
735.450 
1300.000 
1.570.400 Koers 
ptas/ecu 
149 
158 
193 
167 Totaal ptas. 
91.697.547 
116.185.276 
250.947.312 
263.020.883 
2) Diepgevroren tonijn 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Aantal 
aanvra­
gen 
192 
151 
43 
23 Ton 
7.184 
2.746 
1.420 
786 Ecu/ton 
50 
50 
45 
54 Totaal 
(ecu) 
359.200 
137.300 
63.900 
42.444 Koers 
ptas/ecu 
149 
158 
192 
168 Totaal ptas. 
53.625.849 
21.692.228 
12.287.932 
7.118.993 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 34 
Analyse van de extra kosten per sector 
Diepgevroren en verse sardine en makreel 
Het vangstseizoen van de sardines duurt slechts zeven maanden, van juni tot december, 
vanwege het seizoensgebonden migratiepatroon van deze soort. Om deze reden is het 
noodzakelijk voldoende grondstoffen en eindproducten op te slaan om het hele jaar door aan 
de vraag te kunnen voldoen. Dit leidt vanzelfsprekend tot relatief hoge kosten voor opslag ten 
opzichte van de visconservenfabrieken op het vasteland van Spanje, die het hele jaar door een 
zeer grote verscheidenheid van visproducten kunnen verwerken. 
Diepgevroren sardine en makreel 
Behalve met deze extra financieringskosten moet ook rekening worden gehouden met de 
noodzakelijke extra uitgaven voor energie en verpakking, waarvan de prijs op de Canarische 
eilanden veel hoger is dan op het Iberisch schiereiland en waardoor de prijs van het product 
wel 15% hoger wordt. Daarbij moeten verder, vanwege de afgelegen situatie, de bekende 
extra kosten voor zeevervoer worden gerekend waarin natuurlijk ook de verzekerings-, 
afhandelings- en havenkosten zijn begrepen. Deze kosten bedragen in totaal 42,22% van de 
totale prijs vrij aan boord, de f.o.b.-prijs. 
Hieronder staan de gegevens met betrekking tot de in de afgelopen jaren uit hoofde van 
Verordening (EG) nr. 2337/95 toegekende steun. 
Sardine en makreel in conserven 
Het kostenverschil tussen het Iberisch schiereiland en de Canarische eilanden geldt voor 
nagenoeg alle productie-elementen. Met uitzondering van de grondstof, die op de Canarische 
eilanden goedkoper is (zo is de prijs per kilo op de Canarische eilanden momenteel ongeveer 
219 ptas lager dan op het vasteland), zijn de kosten voor zowel de energie, de verpakking en 
de afschrijving van de apparatuur als de financieringskosten op de archipel hoger dan op het 
vasteland. 
Uit onderstaande tabel blijkt dat sprake is van een verschil van 9 ptas in de energiekosten, 
297 ptas in de verpakkingskosten, 5 ptas in de afschrijving van de apparatuur en 325 ptas in 
de financieringskosten. 
Canarische eilanden Schiereiland 
Energie 1T4 105 
Verpakking 1847 1550 
Afschrijving apparatuur 71 66 
Financieringskosten | 1200 | 875 
Aflossing 
De extra kosten bij de afschrijving ontstaan door twee factoren: 
a) een hogere waarde van de apparatuur en installaties als gevolg van het vervoer naar de 
eilanden en de reiskosten van de voor de ingebruikneming ervan noodzakelijke 
technici en monteurs; 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 35 
b) de omslag van het jaarlijks afschrijvingsbedrag over zes operationele maanden. 
Algemene en financieringskosten 
De algemene en financieringskosten op de eilanden zijn hoger dan voor welke onderneming 
op het vasteland dan ook vanwege het feit dat op grond van het migratiepatroon van de 
sardine slechts zeven maanden per jaar gevist kan worden en vooral vanwege het insulaire 
karakter, m.a.w. de moeilijk beschikbare secundaire grondstoffen (verpakkingsmateriaal, olie 
enz.). Door deze omstandigheden moeten grote voorraden worden aangelegd ten behoeve van 
de productie en moeten voltooide producten worden opgeslagen om twaalf maanden per jaar 
te kunnen verkopen. 
a) Algemene kosten 
Hieronder vallen de volgende uitgaven: 
A) reparatie en onderhoud van apparatuur en installaties, waarbij 
reserveonderdelen en technische bijstand van derden vanaf andere eilanden of vanaf 
het vasteland voor extra kosten zorgen; 
B) verzekeringen; de extra kosten zijn het gevolg van de hogere, voor de 
berekening van de premies gebruikte basiswaarde, zowel van het onroerend goed als 
van de voorraden, de reserveonderdelen, de grondstoffen en het eindproduct; 
C) communicatie; de uitgaven zijn hoger door het intensievere telefoon- en 
faxverkeer en door de verzending van documenten en kleine onderdelen; 
D) administratie- en reiskosten; de extra kosten ontstaan door de aanwezigheid 
van audit-, administratief en technisch personeel bij het bedrijf en door de reizen van 
medewerkers van het bedrijf naar het vasteland. 
b) Financieringskosten 
De kosten zijn hoger dan elders door de extra voorraden van grondstoffen (blikken, 
potten, zakken, olie, sauzen, deksels en andere benodigdheden), eindproducten en 
onderdelen voor machines en installaties ter waarborging van het optimaal 
functioneren van de productie-installaties, het fabricageproces en het 
concurrentievermogen op de markt. 
Bij de tot dusverre vermelde extra kosten moeten ook de onvermijdelijke kosten voor 
vervoer over zee worden opgeteld. Bij dit specifieke product zijn deze kosten extra 
hoog door de zogenaamde "dubbele insulariteit", d.w.z. het feit dat de productie 
plaatsvindt op een eiland, namelijk Lanzarote, terwijl de haven van verzending zich 
op een ander eiland bevindt, namelijk Gran Canaria. 
De onderstaande tabellen geven een overzicht van de omvang van de productie (in 
tonnen) en de bedragen aan steun die daarvoor zijn aangevraagd en toegekend uit 
hoofde van Verordening (EG) nr. 2337/95. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 36 
Sardineproductie in de seizoenen 1993 tot en met 1996 (in tonnen) 
Voor conserven Voor diepvries 
1993 6.634 2.530 
1994 6.694 3.583 
1995 - 677* 
1996 6.501 1 2.563 
* Door problemen met Marokko. 
Steun POSEICAN 
Omvang van de toegekende steun (in tonnen) 
1) Steunaanvragen (tonnen) 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Sardine/makreel 
Aantal 
aanvragen 
3 
3 
4 
3 Conservering 
5.984 
6.506 
9.721 
1.000 Diepvries 
1.077 
2.630 
3.616 
676 TOTAAL 
7.061 
9.136 
13.337 
1.676 
2) Toegekende steun (tonnen) 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Sardine/makreel 
Aantal 
aanvragen 
3 
3 
4 
3 Conservering 
5.984 
6.506 
9.721 
1.000 Diepvries 
1.077 
2.630 
3.616 
676 TOTAAL 
7.061 
9.136 
13.337 
1.676 
Bedrag van de toegekende steun 
3) Sardine/makreel voor conservering 
Jaar 
1992 
1993 
1994 
1995 Tonnen 
5.984 
6.506 
9.721 
1.000 Ecu/ton 
100 
100 
85 
103 Totaal (ecu) 
598.400 
650.600 
826.285 
103.000 Koers 
ptas/ecu 
149 
158 
192 
160 Totaal ptas 
89.336.735 
102.790.289 
158.912.089 
16.521.075 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 37 
4) Sardine/makreel voor diepvries 
1 Jaar 1992 
1993 
1994 
1995 Tonnen 
1.077 
2.630 
3.616 
676 Ecu/ton 
50 
50 
45 
54 Totaal (ecu) 
53.850 
131.500 
162.720 
36.504 Koers ptas/ecu 
149 
158 
192 
167 Totaal ptas 
8.039.803 
20.773.308 
31.293.818 
6.098.440 
SARDINE 
Conservenn 
Diepvnes 
TOTAAL 1992 
Ton­
nen 
5.984 
1.077 
7.061 Ptas 
89.336.735 
8.039.803 
97.376.538 1993 
Ton­
nen 
6.506 
2.630 
9.136 Ptas 
102.790.289 
20.773.308 
123.563.597 1994 
Ton­
nen 
9.721 
3.616 
13.337 Ptas 
158.912.089 
31.293.818 
190.205.907 1995 
Ton­
nen 
1.000 
676 
1.676 Ptas 
16.521.075 
6.098.440 
22.619.515 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 38 
Conclusies 
De op de voorafgaande bladzijden beschreven situatie laat zien dat de toepassing van het in 
1992 ingevoerde stelsel heeft geleid tot zeer bevredigende resultaten voor alle betrokken 
soorten, zowel ten aanzien van de berekening van de voor steun van het stelsel in aanmerking 
komende productie, als wat de werking van het stelsel betreft. Dankzij de winst die de 
toepassing van deze verordening de betrokken economische actoren in de diverse sectoren 
heeft opgeleverd, konden de productie en ontwikkeling voldoende op peil worden gehouden. 
De bijzondere situatie die bij de productie in de archipel de hierboven beschreven extra 
kosten veroorzaakt, is ondertussen nog niet veranderd en zal in de nabije toekomst evenmin 
veranderen, aangezien deze het gevolg is van de problemen die de Canarische producenten 
ondervinden door de ultraperifere ligging van de eilanden. Het ligt derhalve voor de hand dat 
de handel in de hierboven geanalyseerde producten ook in de toekomst zal worden 
geconfronteerd met hogere kosten dan de producenten op het vasteland, en deze extra kosten 
kunnen de producenten in de archipel nog steeds niet zelf dragen. 
Juist om deze redenen is de verdere toepassing van het mechanisme voor de compensatie van 
de extra kosten ter vergemakkelijking van de verkoop van de betrokken producten op de 
Europese markt volledig gerechtvaardigd, aangezien de op de eilanden gevestigde 
producenten hierdoor op gelijke voet met de producenten van het vasteland toegang hebben 
tot de interne markt. Dergelijke gelijkwaardige omstandigheden kunnen niet worden 
verwezenlijkt zonder de steun die de sector momenteel uit hoofde van de regeling ontvangt. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 39 
Analyse van de extra kosten per sector 
Aquacultuur 
Het eerste onderzoek naar de mogelijkheden voor aquacultuur op de Canarische eilanden 
vond plaats in 1978. 
De autonome gemeenschap van de Canarische eilanden had de ontwikkeling van de 
aquacultuur als een van de prioriteiten voor actie vastgesteld toen bleek dat een dergelijke 
sector levenskansen had en een belangrijke rol kon spelen bij de diversificatie van de uiterst 
starre, op een klein aantal producten en activiteiten gebaseerde economie met een in ernstige 
structurele problemen verkerende en onder een recessie lijdende visserijsector. 
Het eerste aquacultuurprogramma dat door Spanje aan de Commissie werd voorgelegd voor 
de periode 1989-1991, is goedgekeurd bij een Besluit van de Commissie van 11 december 
1987 (PB nr. L 4 van 7 januari 1988). Spanje, en binnen het Spaanse Koninkrijk de 
Canarische eilanden, wilden met het programma de jaarlijkse productie op het volgende 
niveau brengen: 
Tonnen 
Soort Totaal Spanje Totaal Canarische eilanden 
Goudbrasem 7.500 1.400 
Zeebaars 6.000 500 
Tarbotachtigen 4.700 200 
Bij het eind van dit eerste meerjarig oriëntatieprogramma voor aquacultuur keurde de 
Commissie met haar Besluit van 20 december 1991 (PB nr. L 29 van 5 februari 1992) het 
tweede meerjarige oriëntatieprogramma goed dat Spanje voor de periode 1992-1996 had 
ingediend. Daarin waren voor dev jaarlijkse productie van goudbrasem en tarbotachtigen 
dezelfde doelstellingen vastgelegd als in het vorige programma, en was de beoogde jaarlijkse 
productie van zeebaars teruggebracht tot iets minder dan de helft. Deze drie soorten werden 
door de Canarische eilanden het interessantst geacht. 
In de jaren '90 is de activiteit van de aquacultuur haast tot staan gekomen, op enkele 
overgeplaatste, verdeelde en aangepaste projecten na. Uit de resultaten blijkt duidelijk dat de 
ontwikkeling van nieuwe projecten is gestagneerd en dat de uitvoering van reeds 
goedgekeurde projecten aanzienlijke vertraging heeft opgelopen. Tien jaar na het begin van 
de officiële steunverlening door de Europese Unie, Spanje en de autonome gemeenschap van 
de Canarische eilanden, blijkt de sector dan ook ver verwijderd te zijn van de in het meerjarig 
oriëntatieprogramma vastgelegde doelstellingen. 
Toch zijn de bedrijven die zich dankzij de fondsen van het FIOV en de nationale overheid in 
de sector hebben kunnen vestigen, erin geslaagd een stabiele productie op te zetten met een 
omvang die ieder jaar enkele tonnen is gestegen, ondanks de zeer grote achterstand in 
concurrentievermogen voor de aquacultuursector door de tot dusverre nog niet 
gecompenseerde extra kosten als gevolg van het insulaire en ultraperifere karakter. 
In dit verband worden hieronder enkele sociale, economische en technische argumenten 
genoemd, die aantonen hoe invloedrijk de insulaire ligging en andere bepalende factoren van 
de ultraperifericiteit in dezen zijn. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 40 
1. Sociale en economische argumenten 
Alle installaties voor aquacultuur op de Canarische eilanden bevinden zich in zones die "in 
hoge mate afhankelijk van de visserij" zijn, zoals is beschreven in een mededeling van de 
Commissie uit 1992. Om deze reden heeft de omschakeling van de visserij op deze plaatsen 
de zwaarste gevolgen voor het sociale weefsel. 
Als een van de mogelijkheden voor de omschakeling van de van de visserij afhankelijke 
bevolking, bevordert het communautair initiatief PESCA (PB nr. C 180 van 1 juli 1994) de 
diversificatie van de visserij-activiteiten en het is duidelijk dat de aquacultuur, gezien de grote 
arbeidsintensiviteit van deze bedrijfstak, een groot gedeelte van de door de recessie in de 
visserij werkloos geworden bevolking opnieuw aan werk kan helpen. 
Van de twaalf tussen 1986 en 1989 voorgestelde projecten op de Canarische eilanden, konden 
er slechts vier worden uitgevoerd. Deze aanvankelijke tegenslag had niet voor alle bedrijven 
even ernstige gevolgen dankzij de betrekkelijk hoge prijzen aan het begin van de jaren '90 die 
de negatieve invloed van de hogere kosten als gevolg van de afgelegen en insulaire ligging 
enigszins compenseerden. Helaas zijn de prijzen gedaald waardoor ook de marges zijn 
afgenomen; de transportkosten vormen nu weer de belangrijkste beperkende factor voor het 
concurrentievermogen. 
Op de Canarische eilanden zijn de grootste Spaanse producenten van vismeel, het 
belangrijkste bestanddeel van voer, gevestigd. Zoals bekend bevindt deze bedrijfstak zich 
momenteel midden in een omschakeling. De ontwikkeling van een krachtige aquacultuur op 
de eilanden zou op dit ingrijpende proces ongetwijfeld een grote positieve invloed kunnen 
uitoefenen. 
Eind 1999 komt er een eind aan de huidige visserij-overeenkomst tussen het Koninkrijk 
Marokko en de Europese Unie; wanneer zich, zoals valt te verwachten, bij de verlenging van 
deze overeenkomst grote problemen voordoen, dreigt ontslag voor de bemanningsleden van 
meer dan 170 schepen van de Canarische eilanden die volledig van de zeevisserij afhankelijk 
zijn. Bij dergelijke vooruitzichten lijkt de opheffing van een subsector in de visserij als de 
aquacultuur, een verkeerde keuze. 
2. Technische argumenten 
De viskweek op de Canarische eilanden heeft te maken met eenvoudig te berekenen, 
specifieke extra kosten in verband met de volgende aspecten: 
L Pootvissen 
De extra kosten in verband met de aanvoer van pootvissen houden voornamelijk verband met 
het vervoer en de verzekering. 
Ofschoon de aanvoer van pootvissen afdoende verzekerd is, kan een massale sterfte van een 
lading leiden tot een verstoring van de kweekcyclus en daardoor tot een onderbreking van de 
activiteiten van enkele maanden. Door de grote concurrentie tussen producenten kan een 
tijdelijke terugtrekking van de markt, om welke reden dan ook, leiden tot een verlies aan 
klanten. 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 41 
Wanneer ondernemingen op het vasteland met dergelijke tegenslagen worden geconfronteerd, 
kunnen deze binnen enkele dagen een nieuwe lading krijgen. Op de Canarische eilanden 
bedraagt de leveringstermijn minstens twee maanden. 
Anderzijds veroorzaakt de lange duur van het transport onder de pootvissen een sterfte van 
bijna 10% (de normale sterfte op het vasteland is minder dan 2%) en een groot aantal 
misvormingen en ziektegevallen, waarvan de gevolgen volledig voor rekening van de 
onderneming komen, aangezien deze gebreken bij de bestelling van de vracht nog niet te 
constateren waren. 
2. Voer 
Gezien de trage aanvoer op de eilanden is de voervoorraad bij de bedrijven er vele malen 
groter dan de voorraad bij vergelijkbare ondernemingen elders in de Europese Unie. Deze 
factor is nadelig voor het concurrentievermogen aangezien daardoor de benodigde middelen 
voor de financiering van de bedoelde voorraad toenemen en de kwaliteit van het voer, uiterst 
bederfelijke waar, afneemt. 
3. Vervoer 
Op de markt voor goudbrasem en zeebaars is de kwaliteit van het product van fundamenteel 
belang. De waarborging van deze kwaliteit veroorzaakt voor Canarische producenten kosten 
die voor de overige producenten miniem zijn. Zo is bijvoorbeeld meer ijs nodig (tot zo'n 20% 
van het gewicht van het product) met een gemiddelde prijs van 8000 ptas per ton, afgezien 
van het aandeel in de vrachtprijs. Andere voorbeelden zijn de grotere stevigheid van de 
verpakking, de handhaving van koudeketen bij iedere overslag, enz. Bovendien vereisen de 
voorschriften in het luchtverkeer een extra plastic verpakking, wat bij vervoer over land niet 
noodzakelijk is. 
Ook het probleem van het vervoer tussen de eilanden is belangrijk, aangezien dit over zee 
moet gebeuren en daardoor veel duurder is dan vergelijkbare transporten over land. 
4, Overigen uitgaven 
Het afgelegen en insulaire karakter is niet alleen merkbaar in de exploitatiekosten, maar heeft 
ook gevolgen voor de kosten van het onroerend goed en diverse, niet in geld uit te drukken 
kosten, zoals voor de overdracht van technologie, reclame, toegang tot nieuwe markten enz. 
5, Belemmeringen anders dan invoerheffingen 
Sinds de totstandkoming van de interne markt is op producten van het vasteland geen enkele 
heffing meer van toepassing, noch in het land van herkomst, noch in het land van 
bestemming. 
Alle ladingen vanaf de Canarische eilanden moeten worden ingeklaard met de gebruikelijke 
administratiekosten tot gevolg. Tegenwoordig kan een krat vis dan ook zonder enige controle 
van Cadiz naar Rome worden vervoerd, terwijl producten van de Canarische eilanden aan 
diverse controles wordt onderworpen en moet voldoen aan het desbetreffende ED. 
& Verpakking 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 42 
Voor de verzending per vliegtuig naar de Europese markt moeten producten in een extra doos 
en in een plastic zak worden verpakt, terwijl voor de markt op het vasteland een plastic zak 
voldoende is. 
3. Conclusie 
Uit hoofde van het POSEICAN-programma, zoals dit indertijd is vastgelegd, kan en moet 
steun worden verleend aan Canarische aquacultuurproducten, aangezien deze volledig stroken 
met de filosofie van het programma; deze producten ondervinden immers, net als alle andere 
landbouw- en visserijproducten uit de archipel, concurrentieel nadeel van de grote afstand tot 
de belangrijkste plaatsen voor de toelevering van grondstoffen en de afzet van producten. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 43 
Analyse van de extra kosten per sector 
Koppotigen, tongen en zeebrasems 
Ten tijde van de volledige toetreding van de Canarische eilanden tot de Gemeenschap in 
1991, was het merendeel van de export van de industriële vissersvloot van de archipel 
(hoofdzakelijk bestaande uit koppotigen, met daarnaast een gering percentage aan zeebrasems 
en tongen) bestemd voor de Japanse markt. Toen de archipel volledig onder het 
communautaire beleid kwam te vallen, legde Japan aan de Canarische producenten duidelijk 
hogere invoerheffingen op dan aan de grootste concurrenten van de Canarische vloot, met 
name de Marokkaanse. In het licht van deze ontwikkelingen trof de Raad een tijdelijke 
maatregel ter compensatie van de verschillen in handelsbelemmeringen. 
Deze steun van de Raad tussen 1993 en 1997 is vastgelegd in twee verordeningen, met een 
jaarlijkse begroting van 3,6 Mecu ter subsidiëring van 30.000 ton à 108 ecu/ton. 
Daarnaast heeft de Raad in dezelfde periode en in het kader van de POSEI-programma's nog 
een verordening goedgekeurd voor de vaststelling van een regeling ter compensatie van de 
extra kosten als gevolg van de ultraperifere ligging; deze regeling gold ook voor het Franse 
departement Guyana. Deze verordening is bij verscheidene gelegenheden verlengd, laatstelijk 
bij Verordening (EG) nr. 2337/95 van de Raad. 
Voor de productie van koppotigen waarvan een klein percentage werd geëxporteerd naar de 
Europese Unie, heeft de Spaanse overheid nooit verzocht om een compensatie uit hoofde van 
deze verordening voor de extra kosten voor het in de handel brengen van bepaalde 
visserijproducten van de Canarische eilanden. 
De ontwikkeling van de markt voor koppotigen is de laatste jaren echter gewijzigd, zelfs in 
die mate dat de export van de productie van de Canarische eilanden momenteel een keerpunt 
heeft bereikt: bijna de helft van de productie wordt momenteel naar de Europese markt 
geëxporteerd en verwacht wordt dat het aandeel van de export naar deze markt nog zal 
toenemen, ten nadele van de uitvoer naar de Japanse markt. 
In dit verband moet erop worden gewezen dat op de Japanse markt de laatste jaren uitsluitend 
achtarmen van klein formaat worden verkocht, terwijl de rest wordt verhandeld op de 
Europese markt. 
Deze verandering in de export blijkt ook uit de hoeveelheden die momenteel op de Europese 
markt worden verkocht. De laatste zes jaren bedroeg de uitvoer naar Europese landen 
gemiddeld rond de 22.000 ton, waaronder zowel koppotigen als tongen en zeebrasems, en 
deze hoeveelheid benadert reeds de 30.000 ton die naar de Japanse markt wordt geëxporteerd. 
In de Europese Unie zijn Spanje, Italië, Griekenland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk 
de belangrijkste afzetgebieden. 
In de nabije toekomst zal de in de EU verkochte hoeveelheid nog toenemen, aangezien de 
visvergunningen voor Marokkaanse wateren naar verwachting met 10% zullen worden 
teruggebracht. Hierdoor zal een gedeelte van de vloot zich verplaatsen naar Mauritaanse 
visgronden, waar de samenstelling van de vangst volkomen anders is en waar veel meer 
soorten worden gevangen die op de communautaire markt kunnen worden afgezet. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 44 
Redelijkerwijs mag dan ook worden aangenomen dat in de toekomst in de EU ongeveer 
25.000 ton zal worden verkocht. 
Hierbij moet worden aangetekend dat de vloot die de visgronden in de buurt van de eilanden 
en voor Marokko en Mauritanië bevist, zeer omvangrijk is en bestaat uit 135 schepen die 
werk bieden aan ongeveer 2300 mensen op zee en ongeveer 10.000 mensen aan wal. 
Op grond van deze nieuwe omstandigheden verzoekt de sector dan ook om de opneming van 
deze soorten (waarvoor dezelfde extra kosten gelden in verband met vervoer, verpakking, 
dienstverlening, afschrijving van de apparatuur enz.) in de toekomstige verordening die met 
ingang van 31.12.1997 Verordening (EG) nr. 2337/95 van de Raad zal komen te vervangen. 
Aangezien zowel Verordening (EG) nr. 712/97 van de Raad "tot instelling van een specifieke 
maatregel ten voordele van op de Canarische Eilanden gevestigde producenten van 
koppotigen" als Verordening (EG) nr. (EG) nr. 2337/95 van de Raad "tot instelling van een 
regeling ter compensatie van de door de ultraperifere ligging veroorzaakte extra kosten voor 
de afzet van bepaalde visserijproducten van de Azoren, Madeira, de Canarische eilanden en 
het Franse departement Guyana" op 31 december 1997 ten einde loopt, zou de in 1993 
ingestelde overgangsregeling moeten worden vervangen door een specifieke maatregel voor 
koppotigen en zou de sector moeten worden opgenomen in het voor visserijproducten 
ingevoerde POSEI-stelsel. 
Deze opneming zou niet alleen bevorderlijk zijn voor de samenhang in de steun aan deze 
sector, maar zou ook meer in overeenstemming zijn met de reële huidige situatie, aangezien 
de export in deze sector ingrijpend is veranderd onder invloed van de toetreding van Spanje, 
en dus ook van de Canarische eilanden, tot de Europese Unie. Momenteel is de 
communautaire markt de belangrijkste bron van inkomsten voor de sector en dit aandeel zal 
in de toekomst alleen nog maar toenemen. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 45 
IY GUYANA 
1. Algemene sociale en economische situatie 
Het Franse departement Guyana ligt in de tropen tussen Suriname en Brazilië en heeft een 
oppervlakte van 83.534 km2. 
Naar schatting heeft Guyana thans 160.000 inwoners. 
Guyana heeft niet alleen een sterk groeiende maar ook een jonge bevolking. In 1990 was nl. 
één op de twee inwoners jonger dan 25 jaar en één op drie inwoners jonger dan 15 jaar. Het 
grootste deel van de bevolking woont aan de kust en de twee grote grensrivieren en meer dan 
de helft daarvan in Cayenne. 
Tussen 1982 en 1990 is de beroepsbevolking van 31.200 tot 48.700 gestegen, d.w.z. een 
toename van 56%. De werkloosheid is echter nog steeds zeer hoog (21 %). Het BBP per 
inwoner bedraagt 39% van dat van het moederland. 
De visserij in Guyana 
Dit is de belangrijkste economische sector van Guyana. 
De exclusieve economische zone van Guyana beslaat een oppervlakte van 130.140 km2. 
Guyana bezit een rechte lage kust die over het algemeen met mangrovebos bedekt is, en door 
de mondingen van rivieren met wisselend debiet doorsneden wordt. 
Het continentale plat is groot (40.000 km2) en loopt langzaam in de diepzee af. 
Als gevolg van de instroom van zoet water uit grote estuaria is het kustmilieu gunstig en 
komen er grote populaties vissen voor. Enkele daarvan lenen zich voor trawlervisserij. 
Er zijn twee soorten bestanden in deze wateren: 
garnalen: hierop wordt in het departement het meest gevist, omdat de garnaal in 
overvloed op het continentale plat voorkomt; 
vissen: hierop en in het bijzonder op de zogeheten witvis wordt voornamelijk 
ambachtelijk gevist. 
De visserij neemt een belangrijke plaats in de economie van het departement in. Het is één 
van de voornaamste activiteiten van Guyana. Naar schatting bedraagt de waarde van de 
productie 250 miljoen FF per jaar. Met een export ter waarde van 200 miljoen FF -
voornamelijk dank zij de garnaal - is de visserij goed voor een kwart van de totale 
ontvangsten uit de export van goederen uit Guyana. 
Onderstaande tabel geeft het volume van de voornaamste exportproducten van Guyana aan. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 46 
Export 
Subtotaal voorn.ste 
producten 
Vissen 
Garnalen 
Rijst 
Hout 
Goud en legeringen 
van ruwgoud 1991 
19.660 
918 
4.068 
9.625 
5.049 1992 
29.369 
781 
3.801 
19.451 
5.335 
1 Ton 
1993 
23.845 
1.078 
3.038 
16.844 
2.884 
2 1994 
22.702 
1.187 
3.813 
10.868 
6.385 
1 1995 
23.221 
1.161 
3.597 
13.619 
4.843 
2 
De garnalenvisserij en de werkgelegenheid 
In de visserij met een vloot van 146 vissersvaartuigen, waaronder 65 trawlers voor de 
garnalenvangst, waren begin 1997 in Guyana ongeveer 614 personen werkzaam, van wie 400 
op de garnalenkotters. 
Van deze 614 personen, werkt 57% op zee en 43 % op het land. 50 personen die ter plaatse 
rechtstreeks in onderaanmeningsverband werken, zijn koeltechnici, lassers, werknemers van 
maatschappijen in scheepsbehoeften enz. 
Begin 1996 werd de beroepsbevolking van de totale bevolking van 160.000 inwoners op 
56.140 personen geschat. Dat wil zeggen dat 1,1 % van deze beroepsbevolking in de 
garnalenvisserij werkt. 
De infrastructuur 
Larivot is op grond van de waarde van de aangevoerde vis (verkoop bij afslag) de 5e 
vissershaven van Frankrijk. De exploitatie van de garnalenkotters heeft plaats vanuit deze 
haven waarvan de modernisering in 1996 begonnen is. 
De gevangen vissen en garnalen worden aan boord gewogen en bevroren of in de fabriek 
behandeld. Het grootste gedeelte van de vangsten wordt vervolgens bevroren uitgevoerd. 
De sector is door verschillende structuren geordend. Het Regionaal Comité voor de 
zeevisserij is het representatieve orgaan van de sector. Hierin zijn de reders, de ambachtelijke 
vissers, de bemanningen van deze schepen, de verwerkende industrie en de groothandelaren, 
de coöperatieve verenigingen en de werknemers vertegenwoordigd. Het orgaan beschikt in 
het bijzonder over eigen bevoegdheden op grond waarvan het in de territoriale wateren 
maatregelen kan nemen om de communautaire en nationale bepalingen te versterken. 
In 1996 zijn in Guyana twee op nationaal niveau erkende producentenorganisaties opgericht 
om de communautaire bepalingen over de ordening van de markt voor zeevisserijproducten 
voor de acties met betrekking tot de sector garnalen en vissen toe te passen. 
Naast de coöperatieve vereniging van vissers beschikt Guyana over coöperatieve structuren in 
het kustgebied die tot de ordening van de sector bijdragen doordat zij steeds meer collectieve 
dienstverlening op zich nemen (levering van ijs, brandstof, distributie van de vis...). 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 47 
De garnalenvisserij, een gereglementeerde activiteit 
De gamalenvoorraad bestaat uit vier op verschillende dieptes voor de kust gelegen 
hoofdbestanden maar er wordt voornamelijk op het continentaal plat gevist. Om de 
voortplanting van de soort te waarborgen zijn er sedert 1985 voor garnalen jaarlijkse 
vangstquota vastgesteld. Sinds 1988 vissen enkele schepen op de continentale talud ook op 
soorten waarvoor geen vangstquota gelden en die op de Europese markten meer opbrengen. 
De productie van de garnalenvisserij 
Het gemiddelde aantal schepen dat inderdaad elke jaar vist, is aanzienlijk kleiner dan het 
aantal uitgeruste schepen. Zo waren er begin 1995 gemiddeld 51 van de 67 uitgeruste trawlers 
het gehele jaar in de zone (tegen 46 in 1994). 
Activiteiten van de garnalenvisserij 
Aantal 
garnalenkotters 
Gem. aant. schepen 
in de zone 
Tot. vangsten (in 
tonnen 1991 
72 
56 
3.653 1992 
72 
58 
4.208 1993 
70 
57 
3.431 1994 
66 
46 
4.241 1995 
68 
51 
4.343 1996 
68 
62 
4.344 
De productie van Guyana bedroeg in 1995 0,16 % van de mondiale garnalenvangst (0,22 % 
als alleen de tropische garnalen in aanmerking worden genomen). 
Niet alleen stijgt de vraag op de wereldmarkt maar ook de productie van gekweekte garnalen 
neemt snel toe. Omdat de visteeltbednjven voornamelijk in Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika 
gevestigd zijn, hebben zij relatief lage productiekosten. Daardoor zijn de verkoopprijzen op 
de wereldmarkt aanzienlijk gedaald hetgeen de rederijen van Guyana dwong met geringere 
marges genoegen te nemen om hun productie te kunnen blijven afzetten. 
In 1995 heeft de lichte stijging van de gemiddelde prijzen van de garnalen zich echter 
voortgezet. Als gevolg van deze ontwikkeling is de garnalenexport van Guyana in 1995 in 
waarde slechts 1% maar in volume 6% achteruitgegaan. 
Geografische spreiding 
van de export in volume 
Moederland 
Antillen waaronder: 
Guadeloupe 
Martinique 
Spanje 
Italië 
Groot Brittannië 
Diversen 
Totaal 1991 
3.258,9 
143,4 
21,0 
122,4 
80,6 
327,0 
173,6 
0,3 
3.983,8 1992 
3.443,0 
180,8 
39,7 
141,1 
41,6 
6,7 
50,2 
79,1 
3.801,4 1993 
2.712,8 
228,8 
52,6 
176,2 
74,1 
13,5 
0,0 
8,5 
3.037,7 ton 
1994 
3.376,7 
339,9 
74,8 
265,1 
93,8 
0,0 
0,0 
3,1 
3.813,5 1995 
3.039,0 
349,0 
59,7 
289,3 
191,0 
0,0 
0,0 
18,1 
3.597,1 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 48 
In de periode 1993 - 1996 is het exportvolume 24% gestegen. In Europa zijn de voornaamste 
markten het moederland en de uitvoer van daaruit naar Spanje, Portugal en Italië. 
Onder de voornaamste lokale exportproducten (zeeproducten, rijst, hout, vruchten) nemen de 
garnalen de eerste plaats in met 44,5 % in 1995 en 38,7 % in 1996. 
De prijzen op de markt in het moederland staan als gevolg van de invoer uit Azië en Zuid-
Amerika onder druk. De garnalen uit Guyana ondervinden ook concurrentie van garnalen van 
goede kwaliteit, bijv. van Madagascar waar de kostprijzen van de rederijen aanmerkelijk lager 
zijn. 
Bovendien moet op de gevolgen van het algemene preferentiestelsel (APS) worden gewezen. 
Dit leidt tot verlagingen van de douanerechten of zelfs tot nultarieven, bijv. voor de garnalen 
uit de landen van het Andespact en van Midden-Amerika (hulp in de strijd tegen verdovende 
middelen). De Gemeenschap heeft onlangs een autonoom tariefcontingent geopend voor de 
invoer van 6000 ton garnalen tegen nultarief. Dit stelsel leidt tot een daling van de prijzen op 
de Europese markten. 
Met behulp van bovenstaande gegevens kan het volgende worden vastgesteld: 
sedert 1992 is de productie gestegen en heeft zich daarna gestabiliseerd; 
van 1993-1996 is het volume van de export met 24% en de waarde met 17% 
gestegen. Er zijn meer afzetgebieden bijgekomen, vooral sedert 1994 (naast het 
moederland Spanje, Portugal en Italië). Op de middellange termijn lijkt de trend in dit 
opzicht nogal gunstig. Het jaarlijkse volume heeft zich op ongeveer 4.200 ton 
gestabiliseerd; 
daarnaast is de concurrentie op de internationale markt door de toenemende productie 
van de landen van Midden- en Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië en Madagascar waar - de 
kostprijzen uiteraard veel lager zijn - groter geworden. De grote distributieketens van het 
moederland drukken de prijzen doordat zij van deze nieuwe 
bevoorradingsmogelij kheden profiteren. 
de Gemeenschap zelf heeft de toegang van concurrerende producten tot de markt 
bevorderd door in 1997 voor 12 maanden een autonoom tariefcontingent van 600 ton 
tegen nultarief te openen; 
de grote herstructurering van de bedrijven, waarmee in 1994 is begonnen, is nog niet 
voltooid. Hieruit blijkt dat de sector na sanering weer tot bloei kan komen; 
door de herstructurering is het aantal banen niet afgenomen. De werkgelegenheid 
heeft zich op meer dan 600 arbeidsplaatsen gestabiliseerd (waaronder zeelui, personeel 
van de rederijen aan de wal en van de directe onderaannemers); 
tenslotte is de activiteit van de vloot toegenomen. Het percentage schepen op zee is 
tussen 1993 en 1996 van 81 % tot 91 % gestegen. 
Deze situatie die, zo wordt geconstateerd, zowel dynamisch als fragiel is, maakt maar al te 
duidelijk welke rol de communautaire regeling de afzetsteun speelt. Deze regeling biedt de 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 49 
bedrijven steun van vitaal belang, in de meeste gevallen zonder het stimulerende effect van 
concurrentie en concurrentievermogen aan te tasten. 
Het lijdt volstrekt geen twijfel dat zonder deze steun een groot aantal banen verloren zou zijn 
gegaan en dat verscheidene bedrijven in buitenlandse handen zouden zijn overgegaan. 
Bovendien verbetert de regeling biologisch gezien het beheer van het garnalenbestand. 
Zonder deze regeling zou als gevolg van het rendabiliteitsstreven per geproduceerde ton 
veeleer het aandeel kleine garnalen in de totale vangst zijn toegenomen -ten nadele van het 
voortbestaan van de voorraad - dan dat de visvangst zich op in het buitenland zeer 
gewaardeerde soorten zou hebben gericht. 
Evaluatie en actualisering van de extra, kosten 
Er dient aan te worden herinnerd dat in de Europese Unie alleen in Guyana op tropische 
garnalen wordt gevist. Daarom kunnen de extra kosten van de bedrijven in dit departement 
alleen geschat worden op basis van een analyse van de lasten waartoe een vergelijkbare 
activiteit in het moederland zou leiden. 
Deze schatting is in de voorafgaande jaren gemaakt. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen de 
ambachtelijke en de industriële visserij. 
Daarentegen moest bij de actualisering van de extra kosten in 1997 rekening worden 
gehouden met de gevolgen van het herstructureringsplan voor de ambachtelijke visserij 
waarmee eind 1995 begonnen is. Dit plan voorziet tegen 1998 in het opkopen van tot dusver 
rechtstreeks door de opvarende eigenaar geëxploiteerde trawlers door een gemengd bedrijf. 
Op de korte termijn zal de gehele vloot van Guyana op industriële basis worden 
geëxploiteerd. Dit heeft tot gevolg dat een heterogenere vloot met hogere gemiddelde 
productiekosten dan de vorige industriële vloot in zijn totaliteit bezien wordt. 
Steunregeling; rechthebbenden en verdelingsmechanisme 
Het beheer van de communautaire steun is toevertrouwd aan het Fonds voor steunverlening 
en en ordening van de markten voor producten van de zeevisserij en de zeevisteelt. Deze 
publiekrechtelijke instelling heeft de verbetering en ordening van de markten voor de 
producten van de zeevisserij en de mariene aquacultuur ten doel. De voorwaarden voor en de 
wijze van betaling van de steun in het kader van de compensatieregeling worden jaarlijks 
vastgesteld. Er wordt bepaald wie de rechthebbenden zijn, welk bedrag aan steun wordt 
toegekend, aan welke voorwaarden moet worden voldaan om in aanmerking te komen, hoe de 
compensatie over de begunstigden wordt verdeeld en welke stukken bij de steunaanvraag 
moeten worden ingediend. 
Rechthebbenden moeten via het departementshoofd Maritieme Zaken de volgende bescheiden 
bij het Fonds indienen: 
een uitbetalingsaanvraag; 
een productie-overzicht op basis van de productiestaten aan de hand waarvan de 
beloning van de bemanning is berekend en verder aan de douane overgelegde 
exportverklaringen; 
een beknopt overzicht van de ter verkoop aangeboden partijen; 
een kopie van alle facturen van de verkoop van garnalen. 
FC/mht p:\uper\projet\005.doc 50 
De storting van de steun heeft plaats na een lokale controle door de diensten van Maritieme 
Zaken en een centrale controle door de diensten van het Fonds. Daarna wordt dé machtiging 
tot besteding gegeven. Als contactorgaan van de afdeling garantie van het EOGFL voor 
Frankrijk in de sector zeevisserij beschikt het Fonds overigens over vier inspecteurs die aan 
de hand van een programma vooraf de steun mogen controleren. 
Het aldus vastgestelde kader voor de steunbetaling biedt de meeste garantie voor de naleving 
van de communautaire regelgeving. 
FC/mht p:\uper\projet\005 .doe 51 

ISSN 0254-1513 
COM(97) 388 def. 
DOCUMENTEN 
NL 03 08 07 13 
Catalogusnummer : CB-CO-97-390-NL-C 
ISBN 92-78-23041-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
^2_