A4-0207/96

Resolutie over arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd

Het Europees Parlement,

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en met name de artikelen 2, 3, 103, 118 en 118 B,

- gelet op de besluiten van de Europese Raden van Edinburgh, Kopenhagen, Brussel en Korfoe,

- gezien het Witboek: Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid - Naar de 21e eeuw: Wegen en uitdagingen (COM(93)0700 - C3-0509/93) en het verslag van de Commissie: "Werkgelegenheid in Europa 1994" (COM(94)0381 - C4-0200/94),

- gezien de werkzaamheden van het Economisch en Sociaal Comité van de Europese Unie, en met name de verslagen van zijn beraadslaging over het werkdocument inzake de arbeidstijdverkorting en de aanpassing van de arbeidstijd (SOC292, ESC342/95),

- gezien het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de verkorting en de reorganisatie van de werktijd, door de Commissie ingediend op 16 september 1983 (COM(83)0543 - 1-0846/83) en de resolutie van het Europees Parlement van 18 november 1983 houdende advies ter zake ((PB C 342 van 19.12.1983, blz. 147.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid (A4-0207/96),

A. overwegende dat de massale werkloosheid, die niet overal gelijk maar wel overal gevaarlijk hoog is, ons belangrijkste probleem vormt, dat de sociale samenhang in de lid-staten en de gehele Unie bedreigt,

B. overwegende dat deze aanhoudende massale werkloosheid gevolgen heeft op drie gebieden:

- steeds zwaardere lasten voor de sociale-zekerheidsstelsels en de werkloosheidsregelingen in de vorm van werkloosheidsuitkeringen, niet-betaalde sociale bijdragen en kosten voor opleidingsstages, waarvan sommige er weinig toe bijdragen om de kansen op aanwerving te vergroten;

- verlies van beroepsbekwaamheid, sociale waardigheid, zekerheid voor de toekomst en zelfs psychologische stabiliteit, persoonlijk en in het gezin, voor bijna twintig miljoen mensen in de Unie;

- sociale marginalisering van een steeds grotere groep van de bevolking met het risico van politieke apathie en destabilisering van de samenleving, hetgeen ook kan leiden tot delinquent gedrag,

C. overwegende dat de strijd tegen de werkloosheid derhalve in de Unie en in de lid-staten een absolute sociale en politieke prioriteit is,

D. overwegende dat er klaarblijkelijk geen exclusieve remedie bestaat om dit probleem te verhelpen,

E. overwegende dat de structurele werkloosheid bij elke recessie toeneemt en niet tijdens bepaalde conjuncturele fases wordt verlaagd en dat een grotere gemiddelde economische groei - groter dan nu - van het bruto produkt over een lange periode kan bijdragen tot de beperking van het fenomeen, maar alleen niet toereikend is om het te doen verdwijnen; dat deze conclusie wordt bevestigd door de recente ervaringen van de lid-staten alsook door de meeste beschikbare theoretische studies,

F. overwegende dat de Unie en de lid-staten, ongeacht het ritme van de economische groei, de plicht hebben hinderpalen uit de weg te ruimen en een gunstig klimaat te creëren voor nieuwe arbeidsplaatsen door maatregelen te nemen op de volgende essentiële gebieden:

- beroepsopleiding en bekwaamheid van de werknemers;

- goede werking en flexibiliteit van de beheersinstellingen van de arbeidsmarkt en van de procedures die deze hanteren;

- de belastingregeling en de sociale lasten, die herzien zouden moeten worden wanneer zij de aanwerving van personeel in de weg staan,

- indirecte loonkosten,

G. overwegende dat in verschillende sectoren talrijke nieuwe arbeidsplaatsen kunnen worden gecreëerd indien voldoende stimuleringsmaatregelen worden genomen, met name in het midden- en kleinbedrijf en de zeer kleine bedrijven, de innoverende en veelbelovende sectoren, de dienstensector en de overheidssector, die een voorbeeldfunctie zou kunnen vervullen,

H. overwegende dat de internationale competitiviteit in grote mate afhangt van de capaciteit van het bedrijfsleven om efficiënte vernieuwingen in te voeren, evenals van een hoog opleidingsniveau en een goed ontwikkelde onderzoeksinfrastructuur en ontwikkelingsstrategie,

I. overwegende dat de stimuleringsmaatregelen voor het midden- en kleinbedrijf en de dienstensector niet ten koste mogen gaan van de verworven rechten van de werknemers op het gebied van zekere arbeid en sociale bescherming,

J. overwegende dat naast al deze maatregelen één mogelijkheid nog niet voldoende werd verkend, namelijk een wezenlijke verkorting van de arbeidstijd en aanpassing van de arbeidstijd, in combinatie met behoud of zelfs verlenging van de gebruiksduur van de outillage; dat elke verkorting of nieuwe organisatie van de arbeidstijd slechts kan worden uitgevoerd indien daarover een akkoord is bereikt tussen werkgevers en werknemers, bij voorbeeld door:

a) een aanzienlijke verkorting van de wekelijkse arbeidsduur;

b) meer mogelijkheden van in het sociale recht beschermde deeltijdarbeid;

c) terugdringing van overuren;

d) langere "arbeidsonderbrekingen" (sabbaticals);

e) meer bescherming tegen te hard werken door korte pauzes tijdens de werkdag;

f) een andere organisatie van de arbeidstijd,

K. overwegende dat de talrijke ervaringen van bedrijven die de arbeidstijd van hun personeel aanzienlijk hebben ingekort, aantonen dat hierdoor niet alleen het aantal werknemers kan worden gehandhaafd, maar zelfs nieuw personeel kan worden aangeworven; dat in steeds meer gespecialiseerde studies het standpunt wordt gehuldigd dat een flexibel, niet bindend beleid belangrijke resultaten zou kunnen opleveren, mits het algemeen wordt toegepast en de krachtige steun krijgt van de overheid, teneinde zonodig bij te dragen tot compensatie van de inkomensverliezen,

L. overwegende dat, aangezien arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd het mogelijk zouden maken de werkloosheid drastisch te verminderen door zowel rechtstreeks arbeidsplaatsen te creëren als ontslagen te vermijden, in de lid-staten een aanzienlijke vermindering van de uitgaven kan worden verwezenlijkt,

M. overwegende dat elke aanzienlijke vermindering van de werkloosheid, of dat nu is als gevolg van het feit dat de vermindering of aanpassing van de arbeidstijd het mogelijk maakt om ontslagen te voorkomen of dat daardoor nieuwe aanstellingen mogelijk zijn, voor de lid-staat een aanzienlijke potentiële of reële bezuiniging zou betekenen die kan worden aangewend om inkomensverliezen te compenseren,

N. overwegende dat in bepaalde gevallen de overheidssector en de privésector op verschillende manieren moeten worden behandeld,

1. verzoekt de Commissie binnen zes maanden een algemeen onderzoek te verrichten naar de ervaringen die ter plaatse in elke lid-staat zijn opgedaan en de resultaten hiervan te publiceren teneinde op uitgebreide wijze en in overleg met de sociale partners de balans op te maken en hierin de gevolgen voor het MKB en de zeer kleine bedrijven op te nemen;

2. verzoekt de Commissie en de lid-staten om deze potentiële bezuinigingen waarnaar in overweging L wordt verwezen, concreet onder de loep te nemen om na te gaan of deze ten goede komen van bedrijven indien men deze middelen voor compensaties voor de inkomensverliezen gebruikt; dit kan gebeuren in de vorm van rechtstreekse subsidies, of, nog beter, door een verlaging (b.v. met 1 ecu per uur) van de sociale premies voor de eerste 32 arbeidsuren en een verhoging (met 4 ecu per uur) van de premies voor de uren die meer worden gewerkt dan 32;

3. verzoekt de Commissie tevens om diepgaande en concrete studies te publiceren over de uitvoering en de gevolgen van dergelijke beleidsmaatregelen om een aanzienlijke arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd te bevorderen, door onder meer na te gaan wat de mogelijkheden zijn qua duur en omvang van de compensaties voor het inkomensverlies;

4. verzoekt de Commissie een grootscheepse raadpleging te organiseren en te cooerdineren van alle betrokken sociale partners, op communautair niveau en in de verschillende lid-staten;

5. verzoekt de Commissie en de Raad de lid-staten en de sociale partners aan te moedigen over arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd na te denken en in het kader van hun meerjaren werkprogramma's advies uit te brengen;

6. verzoekt de Commissie om, indien de studies van de Comissie en de schattingen van de lid-staten in verband met overweging L van deze resolutie overtuigend zijn, de sociale partners aan te moedigen om op Europees en sectorieel niveau overleg te plegen met het oog op het sluiten van flexibele overeenkomsten inzake arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd, met name in sectoren die tot dusverre van de richtlijn inzake arbeidstijd zijn uitgesloten;

7. verzoekt de Commissie om, indien de studies van de Commissie en de schattingen van de lid-staten in verband met overweging L van deze resolutie overtuigend zijn, een ontwerp-aanbeveling op te stellen, waarin ten behoeve van de lid-staten de opties worden uiteengezet waarmee bindende administratieve, financiële en wettelijke beperkingen worden vermeden, die het creëren, het behoud en de ontwikkeling van de werkgelegenheid zouden remmen, en waarin de voorwaarden worden uiteengezet die de arbeidstijdverkorting en de aanpassing van de arbeidstijd met passende middelen vergemakkelijken of aanmoedigen, zonder het evenwicht in het handelsverkeer en het concurrentievermogen tussen de verschillende lid-staten te verstoren en ongeacht de vraag of dit gebeurt door rechtstreekse subsidies of door differentiatie van de sociale premies;

8. verzoekt voorts de Commissie, de Raad en de sociale partners te onderzoeken of het geleidelijk vervangen van overuren door compensatieverlof kan leiden tot het creëren van werkgelegenheid;

9. is van mening dat dergelijke maatregelen zouden leiden tot een aanzienlijke toename van de vrije tijd; verzoekt de Commissie, de lid-staten en de regionale en plaatselijke autoriteiten onderzoek te doen naar gedecentraliseerde strategieën ter bevordering van permanente educatie en van culturele, sportieve en plaatselijke verenigingsactiviteiten met als doel de sociale ontwikkeling te stimuleren. Dergelijke maatregelen zouden bijdragen tot een sterke toename van de vraag naar vrije tijd onder de bevolking en tot een potentiële groei van de werkgelegenheid in een aantal sectoren die sterk in opkomst zijn;

10. verwacht dat, indien de studies van de Commissie en de schattingen van de lid-staten in verband met overweging L van deze resolutie overtuigend zijn, de sociale partners hun verantwoordelijkheid tegenover de arbeidszoekenden nakomen en de CAO-voorwaarden scheppen opdat bedrijven verschillende arbeidstijdsregelingen kunnen invoeren al naargelang de arbeidsmogelijkheden zich voordoen;

11. verzoekt de Raad en de Commissie zodanige voorwaarden te scheppen dat alle werknemers juridisch gelijk worden, ongeacht de arbeidstijdregeling die zij kiezen;

12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de sociale partners.