MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Richtsnoeren voor de praktische toepassing van het criterium van de essentiële functie als bedoeld in de definitie van “videoplatformdienst” in het kader van de richtlijn audiovisuele mediadiensten

(2020/C 223/02)

I. INLEIDING

De richtlijn audiovisuele mediadiensten (1) is erop gericht gebruikers, met name minderjarigen, beter te beschermen tegen bepaalde vormen van illegale en schadelijke audiovisuele online-inhoud. Om die reden is het toepassingsgebied van de richtlijn audiovisuele mediadiensten uitgebreid en worden bepaalde verplichtingen opgelegd aan aanbieders van videoplatforms.

Overeenkomstig artikel 28 ter, lid 1, van de richtlijn audiovisuele mediadiensten moeten de lidstaten ervoor zorgen dat onder hun bevoegdheid vallende aanbieders van videoplatforms passende maatregelen nemen om minderjarigen te beschermen tegen schadelijke inhoud en alle gebruikers te beschermen tegen inhoud die aanzet tot geweld of haat alsmede tegen inhoud waarvan de verspreiding een activiteit inhoudt die krachtens het Unierecht een misdrijf is (te weten het publiekelijk uitlokken van het plegen van een terroristisch misdrijf (2), strafbare feiten met betrekking tot kinderpornografie (3) en strafbare feiten op het gebied van racisme en vreemdelingenhaat (4)). Overeenkomstig artikel 28 ter, lid 2, gelden voor aanbieders van videoplatforms ook bepaalde verplichtingen inzake audiovisuele commerciële communicatie.

In overweging 4 van Richtlijn (EU) 2018/1808 wordt erkend dat videoplatformdiensten “[a]udiovisuele inhoud aan[bieden] die in toenemende mate wordt geraadpleegd door het algemene publiek, met name door jongeren. Dit is ook het geval met betrekking tot socialemediadiensten, die een belangrijk kanaal zijn geworden voor het delen van informatie en voor vermaak en educatie, onder meer door toegang te verstrekken tot programma’s en door gebruikers gegenereerde video’s. Die socialemediadiensten moeten onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2010/13/EU vallen omdat zij wedijveren om dezelfde doelgroepen en inkomsten als de audiovisuele mediadiensten. Voorts hebben zij ook in die zin een aanzienlijk effect dat zij de mogelijkheid voor gebruikers om de standpunten van andere gebruikers te vormen en te beïnvloeden, vergemakkelijken. Daarom moeten die diensten, ter bescherming van minderjarigen tegen schadelijke inhoud en van alle burgers tegen aanzetten tot haat, geweld en terrorisme, onder Richtlijn 2013/13/EU vallen voor zover en in de mate dat zij voldoen aan de definitie van videoplatformdienst.”.

Het is dan ook duidelijk dat bepaalde socialemediadiensten onder de toepassing van de nieuwe regels betreffende videoplatforms vallen wanneer zij aan bepaalde criteria voldoen.

Overeenkomstig artikel 1, lid 1, a bis), is een “videoplatformdienst”“een dienst in de zin van de artikelen 56 en 57 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, indien het hoofddoel van de dienst of een daarvan losstaand gedeelte of een essentiële functie van de dienst bestaat in het aanbieden van programma’s, door gebruikers gegenereerde video’s, of beide, aan het algemene publiek, waarvoor de aanbieder van het videoplatform geen redactionele verantwoordelijkheid draagt, ter informatie, vermaak of educatie via elektronische-communicatienetwerken in de zin van artikel 2, onder a), van Richtlijn 2002/21/EG en waarvan de organisatie wordt bepaald door de aanbieder van het videoplatform, onder meer met automatische middelen of algoritmen, met name door weergeven, taggen en rangschikken”.

In overweging 5 van Richtlijn (EU) 2018/1808 wordt verder het volgende verduidelijkt: “Hoewel het doel van Richtlijn 2010/13/EU er niet in bestaat socialemediadiensten als zodanig te reguleren, moet een socialemediadienst daaronder vallen indien de levering van programma’s en door gebruikers gegenereerde video’s een essentiële functie van die dienst vormen. De levering van programma’s en door gebruikers gegenereerde video’s kan worden beschouwd als een essentiële functie van de socialemediadienst indien de audiovisuele inhoud niet louter een aanvulling vormt op of een klein deel uitmaakt van de activiteiten van die socialemediadienst. Ter wille van de duidelijkheid, doeltreffendheid en consistentie bij de uitvoering ervan, moet de Commissie, indien nodig, na raadpleging van het contactcomité, richtsnoeren opstellen betreffende de praktische toepassing van het criterium van de essentiële functie als bedoeld in de definitie van “videoplatformdienst”. Die richtsnoeren moeten worden opgesteld met inachtneming van de doelstellingen van algemeen belang die moeten worden bereikt door de door aanbieders van videoplatforms te nemen maatregelen en het recht op vrijheid van meningsuiting” (5).

Overeenkomstig overweging 5 worden in deze richtsnoeren de vrijheid van meningsuiting en de doelstellingen van algemeen belang in acht genomen (6).

Bij het opstellen van deze richtsnoeren heeft de Commissie het contactcomité naar behoren geraadpleegd, zoals vereist is op grond van overweging 5.

II. CATEGORIEËN VIDEOPLATFORMS IN HET KADER VAN DE RICHTLIJN AUDIOVISUELE MEDIADIENSTEN

Uitgaande van de definitie in artikel 1, lid 1, a bis), van de richtlijn audiovisuele mediadiensten kunnen videoplatformdiensten worden geïdentificeerd aan de hand van de drie onderstaande criteria:

1) diensten waarvan het hoofddoel bestaat in het aanbieden van programma’s, door gebruikers gegenereerde video’s, of beide, aan het algemene publiek;

2) diensten van ruimere aard die, naast andere elementen, een losstaand gedeelte omvatten waarvan het hoofddoel bestaat in het aanbieden van programma’s, door gebruikers gegenereerde video’s, of beide, aan het algemene publiek;

3) diensten waarvan een essentiële functie bestaat in het aanbieden van programma’s, door gebruikers gegenereerde video’s, of beide, aan het algemene publiek.

Er zij op gewezen dat de bovenstaande criteria elkaar niet noodzakelijkerwijs uitsluiten. In het bijzonder kunnen diensten met een losstaand gedeelte dat een videoplatform vormt overeenkomstig het criterium van het hoofddoel (categorie 2) tegelijkertijd als geheel als videoplatform worden beschouwd op basis van het criterium van de essentiële functie (categorie 3).

Gezien het bovenstaande is dit document bedoeld als leidraad voor de praktische toepassing van het criterium van de essentiële functie in de definitie van “videoplatformdienst” in het kader van de richtlijn audiovisuele mediadiensten. De onderhavige richtsnoeren zijn niet bindend. Voor zover hiermee uitleg wordt verstrekt over de richtlijn audiovisuele mediadiensten, laat het standpunt van de Commissie een eventuele uitlegging van deze richtlijn door het Hof van Justitie van de Europese Unie onverlet.

III. RELEVANTIE VAN DE AUDIOVISUELE INHOUD VOOR DE ACTIVITEITEN VAN DE DIENST

In overweging 5 van Richtlijn (EU) 2018/1808 wordt verduidelijkt dat de levering van audiovisuele inhoud alleen een essentiële functie van de dienst is als die audiovisuele inhoud “niet louter een aanvulling vormt op of een klein deel uitmaakt van” de activiteiten van de betrokken dienst. Audiovisuele inhoud moet worden beschouwd als aanvulling op de activiteiten van de dienst wanneer deze inhoud uitsluitend bijkomend is ten aanzien van een onderliggende activiteit of functie die door het betrokken platform wordt verstrekt. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij video’s die uitsluitend worden geüpload met het oog op de ondersteuning van economische transacties, bijvoorbeeld video’s waarin bepaalde goederen of diensten worden aangeboden met het oog op potentiële of feitelijke verkoop (daartoe kunnen platforms voor elektronische handel behoren waarop video’s van gebruikers worden vertoond waarin een product wordt gebruikt).

Audiovisuele inhoud kan als “klein deel” van de activiteit van de dienst worden beschouwd wanneer deze inhoud op basis van kwantitatieve en/of kwalitatieve overwegingen een onbeduidende rol in de algemene economische opzet van de dienst lijkt te spelen. Uit kwantitatief oogpunt kan bijvoorbeeld het feit dat het platform een groot aantal video’s host erop wijzen dat audiovisuele inhoud een niet-minimaal deel van de dienst is. Ongeacht kwantitatieve overwegingen kunnen video’s tegelijkertijd een niet-minimaal deel van de platformdienst vormen wanneer zij op belangrijke wijze bijdragen aan de aantrekkelijkheid, de functionaliteit of het marktsucces van de dienst zelf. Dit kan worden afgeleid uit een aantal elementen, zoals het feit dat gebruikers een aanzienlijke hoeveelheid video’s of programma’s gebruiken of dat de platforms investeren in audiovisuele inhoud of er een prominente plaats aan geven.

De Commissie is van mening dat de lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, wanneer zij beoordelen of de functie van audiovisuele inhoud essentieel is, in het bijzonder rekening moeten houden met de aard en de specifieke rol die door gebruikers gegenereerde video’s en programma’s spelen in de door het platform aangeboden dienst. De nationale autoriteiten moeten met name een algemene analyse van de dienst uitvoeren, rekening houdend met kwalitatieve en/of kwantitatieve indicatoren, om na te gaan of de geleverde audiovisuele inhoud louter een aanvulling is op of een klein deel uitmaakt van de activiteiten van de dienst (7).

Bij de beoordeling van een bepaalde dienst moet bijzondere aandacht worden besteed aan de vraag of de audiovisuele inhoud een grote rol speelt in het commerciële succes van de dienst of de positionering ervan op de markt. De eis van de essentiële functie mag echter in geen geval zo worden uitgelegd dat de audiovisuele inhoud die op het platform beschikbaar is van zo groot commercieel belang moet zijn dat de dienst bij afwezigheid ervan niet in staat zou zijn om te functioneren of op de markt te worden aangeboden. Een dergelijke beperkte uitlegging zou geen passend niveau van bescherming van gebruikers en minderjarigen garanderen wanneer zij audiovisuele inhoud gebruiken op tal van populaire platforms, zoals bepaalde socialemediadiensten, en zou derhalve niet in overeenstemming zijn met het doel van de richtlijn audiovisuele mediadiensten (8).

Bovendien stellen diensten die afhankelijk zijn van audiovisuele inhoud als niet-minimaal of niet louter aanvullend deel van hun economische activiteit hun gebruikers doorgaans meer bloot aan dergelijke inhoud. De Commissie is daarom van mening dat de lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, bij de toepassing van het criterium van de essentiële functie bijzondere aandacht moeten besteden aan het perspectief van de gebruikers en in het bijzonder aan de mate waarin zij worden blootgesteld aan audiovisuele inhoud bij de toegang tot de desbetreffende diensten.

In overeenstemming met de hierboven genoemde benadering heeft de Commissie een aantal relevante indicatoren vastgesteld die de nationale autoriteiten in overweging moeten nemen wanneer zij het criterium van de essentiële functie in de definitie van de aanbieder van videoplatformdiensten toepassen. Met het oog op de presentatie kunnen deze indicatoren in vier categorieën worden ingedeeld: 1) de relatie tussen de audiovisuele inhoud en de voornaamste economische activiteit of activiteiten van de dienst; 2) de kwantitatieve en kwalitatieve relevantie van de op de dienst beschikbare audiovisuele inhoud; 3) het te gelde maken van of het genereren van inkomsten uit de audiovisuele inhoud, en (4) de beschikbaarheid van tools die zijn bedoeld om de zichtbaarheid of aantrekkelijkheid van de audiovisuele inhoud te vergroten.

Deze indicatoren mogen niet cumulatief worden toegepast. Met name mag de afwezigheid van een of meer van deze indicatoren niet automatisch tot de conclusie leiden dat de dienst geen videoplatform is. In plaats daarvan moet een dienst worden geacht te voldoen aan het criterium van de essentiële functie wanneer, op basis van een algehele beoordeling, voldoende indicatoren de conclusie staven dat de audiovisuele inhoud die door een dienst wordt geleverd, niet louter een aanvulling vormt op of een klein deel is van de activiteiten van de dienst.

1. De relatie tussen de audiovisuele inhoud en de voornaamste economische activiteit of activiteiten van de dienst

Als de audiovisuele inhoud in algemene zin een eigen waarde op het platform heeft, kunnen gebruikers video’s en programma’s als autonome items van de platformdienst gebruiken, d.w.z. onafhankelijk van een andere onderliggende economische activiteit. In zulke gevallen is het waarschijnlijk dat dergelijke audiovisuele inhoud niet louter een aanvulling vormt op of een klein deel is van de activiteiten van die dienst, en dat gebruikers in belangrijke mate aan deze inhoud zullen worden blootgesteld.

In dit verband dienen de lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, in het bijzonder rekening te houden met de volgende indicatoren:

— De algehele architectuur en de externe opzet van het platform. Wanneer het platform is gericht op het delen van inhoud met het oog op informatie, educatie of vermaak van gebruikers en niet op bijvoorbeeld het faciliteren van economische transacties, zal de audiovisuele component waarschijnlijk niet worden beschouwd als louter een aanvulling op of een klein deel van de activiteiten van dat platform. Relevante elementen in dit verband kunnen de algemene structuur en de externe opzet van de dienst zijn, bijvoorbeeld indien de belangrijkste pagina’s van de dienst (met inbegrip van de interface voor het delen) of de timeline van het platform prominente elementen bevatten om video’s te delen (in tegenstelling tot louter op elektronische handel gerichte functies), bijvoorbeeld wanneer nieuwe of populaire video’s of live-uitzendingen worden aangeboden of gesuggereerd, videocategorieën worden getoond, er een button “maak een video” is of er een directe koppeling is met de afbeeldingenfunctie op de telefoon of computer en de daarin opgeslagen inhoud. Indien dergelijke elementen aanwezig zijn, is het waarschijnlijk dat audiovisuele inhoud geen klein deel van of louter een aanvulling op de dienst vormt.

— Autonome aard van de audiovisuele inhoud. Wanneer video’s op een platform worden geüpload of op een platform worden gedeeld als “autonome” items en niet met het oog op het faciliteren van economische transacties, en door gebruikers worden bekeken vanwege hun intrinsieke waarde wat betreft informatie, vermaak of educatie, is het eerder waarschijnlijk dat zij van bijzondere relevantie zijn voor de activiteiten van dat platform. Het feit dat een platform hoofdzakelijk is ontworpen als middel om goederen of diensten (met uitzondering van de levering van audiovisuele inhoud) in de handel te brengen of dat te vergemakkelijken, is daarentegen een indicatie dat de audiovisuele functie een aanvulling op of een klein deel van de onderliggende economische activiteit is. Als bijvoorbeeld een platform voor elektronische handel verkopers video’s aanbiedt ter illustratie van specifieke producten, wijst dit erop dat het platform niet als videoplatform dient te worden beschouwd. In dit verband kunnen de nationale autoriteiten nagaan of gebruikers video’s uploaden, delen of downloaden als autonome items en niet ter bevordering van de verkoop van goederen of diensten. In dergelijke gevallen is het ook waarschijnlijker dat gebruikers in belangrijke mate aan video’s worden blootgesteld en dat de audiovisuele component bijgevolg kan worden beschouwd als meer dan louter een aanvulling op of een klein deel van de activiteiten van het platform.

— Specifieke functies van de dienst die zijn afgestemd op of specifiek zijn voor audiovisuele inhoud. Het feit dat het platform specifieke kenmerken heeft die zijn afgestemd op of specifiek zijn voor audiovisuele inhoud, is een indicatie van de bijzondere relevantie van de audiovisuele inhoud in de algemene economische opzet van de dienst. Bijzonder relevant zijn elementen zoals de aanwezigheid van een automatische afspeelfunctie, met name wanneer deze standaard is ingesteld, of een functie voor livestreaming. Ook het feit dat een platform de mogelijkheid biedt alleen video-inhoud te zoeken of de resultaten van een bepaalde zoekopdracht te filteren door alleen video’s weer te geven, kan in aanmerking worden genomen. De aanwezigheid van dergelijke functies wijst erop dat de audiovisuele inhoud niet louter een aanvulling op of een klein deel van de activiteiten van de dienst is en leidt er gewoonlijk toe dat gebruikers meer aan dergelijke inhoud worden blootgesteld.

— De wijze waarop de dienst zich op de markt positioneert en het marktsegment waarop de dienst is gericht. Relevante indicatoren die wijzen op een niet-aanvullende of niet-minimale aard kunnen in dit verband worden afgeleid uit de wijze waarop de dienst zichzelf identificeert in de communicatie naar het publiek en de wijze waarop de dienst zichzelf op de markt zet of aanprijst aan de gebruikers binnen het marktsegment waarop de dienst is gericht. Het feit dat de dienst zichzelf op de markt zet of aanmerkt als videoplatform dan wel specifiek de aandacht vestigt op zijn audiovisuele component of aanbod, dient wat dat betreft in aanmerking te worden genomen.

2. Kwantitatieve en kwalitatieve relevantie van audiovisuele inhoud voor de activiteiten van de dienst

In beginsel is de Commissie van mening dat hoe groter het volume en de relevantie van audiovisuele inhoud op de dienst is, des te minder waarschijnlijk het is dat dergelijke inhoud louter een aanvulling op of een klein deel is van de activiteiten van de dienst. In dergelijke gevallen is het waarschijnlijker dat de diensten ertoe leiden dat gebruikers meer worden blootgesteld aan audiovisuele inhoud.

Het volume en de relevantie van audiovisuele inhoud kunnen worden beoordeeld aan de hand van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. De lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, dienen in het bijzonder rekening te houden met de volgende indicatoren:

— De hoeveelheid op het platform beschikbare audiovisuele inhoud. Indien er op het platform een aanzienlijke hoeveelheid video’s beschikbaar is, is de audiovisuele functie van de dienst waarschijnlijk niet louter een aanvulling op of een klein deel van de activiteiten van de dienst. De beoordeling daarvan moet gebaseerd zijn op zinvolle en betrouwbare gegevens. Indien er zinvolle gegevens beschikbaar zijn, kunnen de nationale autoriteiten een kwantitatieve beoordeling verrichten, bijvoorbeeld door rekening te houden met het aantal of het aandeel van de op het platform aanwezige video’s in vergelijking met andere soorten beschikbare inhoud. De nationale autoriteiten worden aangemoedigd om dergelijke gegevens of elementen zelf te verzamelen of te verifiëren, of daartoe gebruik te maken van bronnen die onafhankelijk zijn van de betrokken aanbieder van diensten. Als er geen nauwkeurige gegevens beschikbaar zijn, kunnen de nationale autoriteiten gebruikmaken van relevant kwalitatief bewijsmateriaal, zoals een analyse van een steekproef van gedeelten van het platform tijdens een bepaalde periode of enquêtes onder gebruikers/stakeholders.

— Het gebruik van audiovisuele inhoud op het platform. Het feit dat gebruikers van een platform veel gebruikmaken van de op dat platform beschikbare video’s, is een indicatie dat audiovisuele inhoud van bijzondere relevantie is voor de dienst. Zoals uiteengezet in verband met de vorige indicator, worden de nationale autoriteiten aangemoedigd bij hun analyse uit te gaan van zinvolle en betrouwbare gegevens. Wanneer er zinvolle gegevens beschikbaar zijn, kunnen nationale autoriteiten bijvoorbeeld gebruikmaken van dergelijke kwantitatieve gegevens, zoals het aantal keren dat video’s worden aangeklikt, gedeeld en leuk gevonden. Wanneer dat mogelijk is, kunnen nationale autoriteiten ook het gebruik van audiovisuele inhoud en andere soorten inhoud op het platform vergelijken. De nationale autoriteiten worden ook aangemoedigd om dergelijke gegevens of elementen zelf te verzamelen of te verifiëren, of daartoe gebruik te maken van bronnen die onafhankelijk zijn van de betrokken aanbieder van diensten. Als er geen nauwkeurige gegevens beschikbaar zijn, kunnen de nationale autoriteiten gebruikmaken van relevant kwalitatief bewijsmateriaal, zoals een analyse van een steekproef van gedeelten van het platform tijdens een bepaalde periode of enquêtes onder gebruikers/stakeholders.

— Bereik van audiovisuele inhoud. Populaire video’s kunnen, zelfs als het om een beperkt aantal gaat, een groot aantal gebruikers bereiken, met name doordat ze gedeeld en aanbevolen worden. Het feit dat er op een platform populaire video’s aanwezig zijn die bedoeld zijn ter informatie, educatie of vermaak van gebruikers, wijst erop dat dergelijke inhoud van niet-aanvullende of niet-minimale aard is. In dergelijke gevallen wordt de audiovisuele functie waarschijnlijk niet beschouwd als louter een aanvulling op of een klein deel van de activiteiten van de dienst. In overeenstemming met overweging 5 en de noodzaak om terdege rekening te houden met het algemeen openbaar belang waarnaar de nieuwe regels streven, kan in dit verband bijzondere aandacht worden besteed aan de doelgroep van het platform en in het bijzonder aan de vraag of het platform op minderjarigen is gericht of, zelfs indien het niet uitdrukkelijk op minderjarigen is gericht, regelmatig door minderjarigen wordt gebruikt en er geen maatregelen worden genomen om dergelijk gebruik te ontmoedigen. In deze gevallen kan met name een groot aantal (kwetsbare) gebruikers worden blootgesteld aan de audiovisuele inhoud die op het platform beschikbaar is, zelfs als het relatieve aandeel van dergelijke inhoud op het platform beperkt is. Daarom moet bij de beoordeling rekening worden gehouden met de mate waarin minderjarigen kunnen worden blootgesteld aan audiovisuele inhoud op de dienst.

3. Het te gelde maken van of genereren van inkomsten uit audiovisuele inhoud

Het feit dat platforms audiovisuele inhoud te gelde maken of er inkomsten uit genereren, wijst er gewoonlijk op dat deze inhoud niet louter een aanvulling op of een klein deel van hun activiteiten is. Dit is in het algemeen ook een indicatie van de commerciële relevantie van dergelijke inhoud voor de dienst (9). In de praktijk is het bij deze diensten waarschijnlijker dat gebruikers in aanzienlijke mate aan dergelijke inhoud worden blootgesteld om de daaruit voortvloeiende inkomsten of andere daaraan verbonden voordelen te verhogen.

De lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, dienen in het bijzonder rekening te houden met de volgende indicatoren:

— Integratie van commerciële communicatie in of rond audiovisuele inhoud (bijvoorbeeld in de vorm van pre-, mid- or post-rolls (10)). Tot deze indicator behoort commerciële communicatie waarover de dienst controle heeft en de verkoop van advertentieruimte aan derden, zoals adverteerders. In dit verband kan ook rekening worden gehouden met door de diensten getroffen beleidsmaatregelen die gericht zijn op het waarborgen van de geschiktheid van audiovisuele inhoud waarvoor, waarna of waarin commerciële communicatie van een specifiek merk van een derde partij wordt getoond.

— Toegang tot audiovisuele inhoud tegen betaling. Het feit dat het platform toegang tot audiovisuele inhoud aanbiedt tegen betaling, zoals een abonnement of pay-per-view, bewijst dat de dienst inkomsten uit die inhoud genereert. Het gebruik van dergelijke betalingssystemen is relevant ongeacht of het systeem van tegeldemaking rechtstreeks wordt beheerd door de dienst of door de uploaders/makers.

— Sponsoringovereenkomsten tussen merken en uploaders. Overeenkomsten inzake sponsoring of productplaatsing tussen verschillende soorten producten en diensten van merken van derde partijen en uploaders (makers van audiovisuele inhoud) zijn inmiddels een gebruikelijke manier om audiovisuele inhoud te gelde te maken: steeds meer merken gaan overeenkomsten aan met populaire makers of influencers die veel views hebben. In sommige gevallen worden dergelijke overeenkomsten door diensten uitdrukkelijk aangemoedigd of gefaciliteerd, bijvoorbeeld wanneer evenementen voor merken van derde partijen en makers worden georganiseerd of logistieke steun wordt aangeboden. Videoplatformdiensten nemen wellicht niet direct deel aan deze overeenkomsten, maar zij profiteren indirect van de populariteit van deze makers en het aantal views dat zij aantrekken. De aanwezigheid van dergelijke regelingen is daarom een indicator van (indirecte) tegeldemaking van audiovisuele inhoud op het platform.

— Volgen van de activiteiten van de gebruikers van het platform. Het feit dat het platform de interactie tussen de gebruikers en de op de dienst beschikbare audiovisuele inhoud volgt ten behoeve van diverse marketing-/commerciële doeleinden, zoals gedragsgerelateerde reclame of overeenkomsten inzake gegevensuitwisseling, moet ook worden beschouwd als een middel voor indirecte tegeldemaking.

4. Beschikbaarheid van tools die zijn bedoeld om de zichtbaarheid of aantrekkelijkheid van de audiovisuele inhoud te vergroten (11)

De aanwezigheid op een bepaalde dienst van specifieke tools voor het verbeteren van de zichtbaarheid of aantrekkelijkheid van audiovisuele inhoud wijst er gewoonlijk op dat deze inhoud niet louter een aanvulling op of een klein deel van zijn activiteiten is. Dergelijke tools leiden doorgaans ook tot een grotere blootstelling van de gebruikers aan de audiovisuele inhoud.

De lidstaten, met inbegrip van hun nationale regelgevende instanties, dienen in het bijzonder rekening te houden met de volgende indicatoren:

— Specifieke kenmerken of acties die aanzetten tot het gebruik van audiovisuele inhoud. Het feit dat de gebruikersinterface specifieke kenmerken bevat die aanzetten tot het gebruik van audiovisuele inhoud, wijst op de relevantie van dergelijke inhoud, zowel voor de gebruikers als voor de activiteiten van het platform. Het feit dat video’s door het platform op de hoofdpagina of in de timeline van het platform worden voorgesteld of weergegeven, zonder specifiek verzoek of specifieke input van de gebruiker, is bijvoorbeeld een relevant element waarmee rekening kan worden gehouden. De nationale autoriteiten kunnen ook in aanmerking nemen of de dienst audiovisuele inhoud bevordert of voorrang geeft in de resultaten van zoekopdrachten door gebruikers, en of dus kan worden gesteld dat audiovisuele inhoud actief onder de aandacht van de gebruikers wordt gebracht.

— Tools die in of rond video’s beschikbaar zijn en die zijn ontworpen om gebruikers aan te trekken en hun interactie aan te moedigen. De aanwezigheid van tools of systemen, zoals filters, opties voor delen, live-chats die specifiek verband houden met audiovisuele inhoud of watchparty’s, is een indicatie van de bereidheid van de dienst om de betrokkenheid van gebruikers bij video’s en programma’s te bevorderen en de aandacht van de gebruikers daarop te vestigen. Het gebruik van dergelijke tools en systemen is gericht op het vergemakkelijken, verbeteren of stimuleren van de audiovisuele ervaring van gebruikers op het platform alsmede van de populariteit van de audiovisuele inhoud. Het kan dus worden gezien als een indicatie van de bijzondere relevantie van deze inhoud voor de activiteit of activiteiten van de dienst. Deze indicator omvat ook de ontwikkeling door diensten van innovatieve, meer immersieve en interactieve manieren om audiovisuele inhoud te delen en te gebruiken, en investeringen daarin. Met name het feit dat de dienst een specifieke applicatie voor “slimme tv” ondersteunt, kan worden gezien als indicatie dat de dienst het gebruik van audiovisuele inhoud niet alleen mogelijk maakt, maar ook actief aanmoedigt.

— Tools of systemen die gebruikers in staat stellen te selecteren welke audiovisuele inhoud wordt aangeboden. Sommige diensten bieden gebruikers de mogelijkheid hun eigen audiovisuele aanbod te personaliseren door te verklaren waarvoor zij belangstelling hebben of specifiek af te zien van bepaalde soorten inhoud. Dit gebeurt meestal aan de hand van vragenlijsten, steekproeven of soortgelijke middelen. Deze tools of systemen worden de gebruiker aangeboden om zijn aandacht voor audiovisuele inhoud en zijn betrokkenheid bij die inhoud in stand te houden; deze vormen dus een indicatie van de bijzondere relevantie van de audiovisuele functie voor de activiteiten van de dienst.

— Tools of systemen om de prestaties van op het platform geüploade inhoud te volgen en deze inhoud te beheren. Diensten kunnen ook de aantrekkelijkheid van hun audiovisuele inhoud vergroten door tools of systemen aan uploaders aan te bieden om de prestaties van de op de dienst geüploade inhoud te volgen en te beheren. Daardoor geven diensten uploaders de mogelijkheid om een beter inzicht te krijgen in de voorkeuren van hun kijkers, wat ertoe kan leiden dat er meer aantrekkelijke inhoud op het platform wordt aangeboden. De aanwezigheid van dergelijke tools dient zodoende te worden beschouwd als indicatie van de bijzondere relevantie van de audiovisuele inhoud voor de activiteiten van de dienst.

IV. PROCEDURELE OPMERKINGEN

Het is aan de lidstaat die overeenkomstig artikel 28 bis van de richtlijn audiovisuele mediadiensten bevoegd is voor die dienst, om te beslissen of de dienst het aanbieden van audiovisuele inhoud als essentiële functie heeft (in de zin van artikel 1, lid 1, a bis), van de richtlijn audiovisuele mediadiensten).

Wanneer de nationale autoriteit beoordeelt of een dienst voldoet aan het criterium van de essentiële functie, moet de nationale autoriteit per geval te werk gaan en rekening houden met de specifieke kenmerken van de betrokken dienst.

De nationale autoriteiten moeten de aanbieders van diensten in kennis stellen van de lopende beoordeling en de juridische implicaties indien zij overeenkomstig de richtlijn audiovisuele mediadiensten worden beschouwd als aanbieder van een videoplatform, met het oog op het verkrijgen van de nodige informatie ten behoeve van de lopende beoordeling.

Dit mag de nationale autoriteiten echter niet beletten met de regelgevende instanties in andere lidstaten samen te werken om hun beoordeling te ondersteunen. Samenwerking kan met name gewenst zijn om relevante gegevens of informatie te verzamelen en te vermijden dat nationale regelgevende instanties uiteenlopende interpretaties van de bovengenoemde indicatoren hanteren. De Europese Groep van regelgevende instanties voor audiovisuele mediadiensten (ERGA) is het passende platform voor de bevordering van dergelijke samenwerking.

De nationale regelgevende instanties wordt verzocht de ERGA naar behoren te informeren wanneer zij beoordelen of bepaalde diensten voldoen aan het criterium van de essentiële functie en dus een videoplatformdienst zijn. De nationale regelgevende instanties dienen de ERGA met name op de hoogte te stellen van de voorlopige conclusies en van de onderliggende motivering van hun beoordeling. De ERGA dient de Commissie in dit verband op de hoogte te brengen van belangrijke of aanhoudende problemen waar de nationale regelgevende instanties op stoten bij de uitvoering. De Commissie zal het contactcomité voor audiovisuele mediadiensten op de hoogte houden van dergelijke ontwikkelingen.

(1) In deze richtsnoeren dienen verwijzingen naar de richtlijn audiovisuele mediadiensten te worden verstaan als verwijzingen naar Richtlijn 2010/13/EU van het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2010 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake het aanbieden van audiovisuele mediadiensten (richtlijn audiovisuele mediadiensten) (PB L 95 van 15.4.2010, blz. 1), als gewijzigd bij Richtlijn (EU) 2018/1808 (PB L 303 van 28.11.2018, blz. 69).

(2) Zoals bepaald in artikel 5 van Richtlijn (EU) 2017/541 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2017 inzake terrorismebestrijding en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad en tot wijziging van Besluit 2005/671/JBZ van de Raad (PB L 88 van 31.3.2017, blz. 6).

(3) Zoals bepaald in artikel 5, lid 4, van Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad (PB L 335 van 17.12.2011, blz. 1).

(4) Zoals bepaald in artikel 1 van Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad van 28 november 2008 betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht (PB L 328 van 6.12.2008, blz. 55).

(5) Eveneens relevant in dit verband is overweging 6 van Richtlijn (EU) 2018/2018, waarin “niet-economische activiteiten zoals het aanbieden van audiovisuele inhoud op websites van particulieren en niet-commerciële groepen met gemeenschappelijke belangen” worden uitgesloten van het toepassingsgebied van de definitie van videoplatformdiensten.

(6) Overeenkomstig overweging 51 van Richtlijn (EU) 2018/1808 moeten, wanneer passende maatregelen worden genomen ter bescherming van gebruikers en minderjarigen, deze nauwkeurig worden afgewogen ten opzichte van de toepasselijke grondrechten, met inbegrip van de vrijheid van meningsuiting.

(7) Deze benadering is ook in overeenstemming met overweging 4 van Richtlijn (EU) 2018/1808, waarin wordt verduidelijkt dat socialemediadiensten onder het toepassingsgebied van de richtlijn moeten vallen wanneer zij wedijveren om dezelfde doelgroepen en inkomsten als audiovisuele mediadiensten.

(8) In overweging 4 van de AVMSD wordt verwezen naar socialemediadiensten die “een belangrijk kanaal zijn geworden voor het delen van informatie en voor vermaak en educatie, onder meer door toegang te verstrekken tot programma’s en door gebruikers gegenereerde video’s” en “ook in die zin een aanzienlijk effect [hebben] dat zij de mogelijkheid voor gebruikers om de standpunten van andere gebruikers te vormen en te beïnvloeden, vergemakkelijken”.

(9) Onder de tegeldemaking van audiovisuele inhoud vallen directe inkomsten en indirecte voordelen die de dienst verkrijgt. Zelfs wanneer de dienst geen directe inkomsten ontvangt, kan deze indirect profiteren van de door gebruikers geüploade en te gelde gemaakte audiovisuele inhoud. In het algemeen zal het vooruitzicht van tegeldemaking van inhoud de makers ervan stimuleren om inhoud van hogere kwaliteit te produceren teneinde views aan te trekken en daardoor inkomsten te genereren. Uiteindelijk kan dit naar verwachting een positief effect hebben op de populariteit en het succes van de dienst.

(10) Deze termen hebben betrekking op videoadvertenties die respectievelijk voor, in of na de inhoud die zij begeleiden, worden getoond.

(11) In overeenstemming met de in artikel 1, lid 1, a bis), van de richtlijn audiovisuele mediadiensten vastgestelde definitie van videoplatformdiensten wordt er voor deze categorie indicatoren van uitgegaan dat dergelijke tools het desbetreffende platform geen mate van controle over de audiovisuele inhoud geven die is te vergelijken met een vorm van “redactionele verantwoordelijkheid”, waardoor zij zouden moeten worden beschouwd als aanbieders van mediadiensten en niet als videoplatformdiensten (of dit het geval is, dienen de betrokken nationale regelgevende instanties van geval tot geval te beoordelen). De richtsnoeren laten ook de artikelen 12, 13 en 14 van Richtlijn 2000/31/EG onverlet, zoals verder verduidelijkt in overweging 48 van Richtlijn (EU) 2018/1808 en artikel 28 ter van de richtlijn audiovisuele mediadiensten.