Gemeenschappelijk Standpunt (EG) nr. 48/2000

door de Raad van 28 september 2000 vastgesteld

met het oog op de aanneming van Richtlijn 2000/.../EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij

(2000/C 344/01)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 47, lid 2, en de artikelen 55 en 95,

Gezien het voorstel van de Commissie(1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2),

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag(3),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Het Verdrag voorziet in de totstandbrenging van een interne markt en in de invoering van een regeling waardoor wordt verzekerd dat de mededinging binnen de interne markt niet wordt vervalst. De harmonisatie van de wetgeving van de lidstaten inzake het auteursrecht en de naburige rechten draagt bij tot het bereiken van deze doelstellingen.

(2) De Europese Raad van Korfoe van 24 en 25 juni 1994 heeft de noodzaak benadrukt dat op het niveau van de Gemeenschap algemene, soepele rechtsregels tot stand worden gebracht ter bevordering van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa. Hiertoe is met name vereist dat er een interne markt voor nieuwe producten en diensten bestaat. Belangrijke communautaire wetgeving die voor dergelijke rechtsregels moet zorgen, is reeds vastgesteld of de vaststelling ervan bevindt zich in een vergevorderd stadium van voorbereiding. Het auteursrecht en de naburige rechten spelen in dit verband een belangrijke rol, omdat zij de ontwikkeling en de verkoop van nieuwe producten en diensten en de schepping en exploitatie van de creatieve inhoud van die producten en diensten beschermen en stimuleren.

(3) De voorgestelde harmonisatie zal bijdragen tot de uitoefening van de vier vrijheden van de interne markt en past in het kader van de eerbiediging van de fundamentele rechtsbeginselen en met name de eigendom - met inbegrip van de intellectuele eigendom - de vrije meningsuiting en het algemeen belang.

(4) Geharmoniseerde rechtsregels op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten zullen voor meer rechtszekerheid zorgen, een hoog niveau van bescherming van de intellectuele eigendom waarborgen en aldus aanzienlijke investering in creativiteit en innovatie, met inbegrip van de netwerkinfrastructuur, bevorderen, hetgeen weer tot groei en vergroting van het concurrentievermogen van de Europese industrie zal leiden, op het gebied van de voorziening van inhoud en de informatietechnologie en, meer in het algemeen, in een hele reeks industriële en culturele sectoren. Hierdoor zal de werkgelegenheid veilig worden gesteld en de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen worden aangemoedigd.

(5) De technologische ontwikkeling heeft de vectoren voor schepping, productie en exploitatie in aantal en verscheidenheid doen toenemen. Hoewel voor de bescherming van de intellectuele eigendom geen behoefte aan nieuwe concepten bestaat, zullen het huidige auteursrecht en de huidige naburige rechten moeten worden aangepast en aangevuld om adequaat op economische gegevenheden zoals nieuwe exploitatievormen te kunnen reageren.

(6) Zonder harmonisatie op het niveau van de Gemeenschap zouden de wetgevende werkzaamheden op nationaal niveau waarmee reeds in een aantal lidstaten als reactie op de technologische uitdagingen een aanvang is gemaakt, kunnen leiden tot aanzienlijke verschillen in bescherming en daarmee tot beperkingen van het vrije verkeer van diensten en producten waarin intellectuele eigendom is belichaamd of die op intellectuele eigendom zijn gebaseerd, met een nieuwe verbrokkeling van de interne markt en een gebrek aan samenhang van de wetgeving van dien. De uitwerking van dergelijke verschillen en onzekerheden op het gebied van de wetgeving zal belangrijker worden met de voortschrijdende ontwikkeling van de informatiemaatschappij, die de grensoverschrijdende exploitatie van intellectuele eigendom reeds in grote mate heeft doen toenemen. Deze ontwikkeling zal en moet voortgaan. Belangrijke verschillen in het recht en onzekerheden ten aanzien van de bescherming kunnen de verwezenlijking van schaalvoordelen voor nieuwe producten en diensten, waarvan de inhoud door het auteursrecht en de naburige rechten wordt beschermd, verhinderen.

(7) De communautaire rechtsregels inzake de bescherming van het auteursrecht en de naburige rechten moeten bijgevolg eveneens worden aangepast en aangevuld, voorzover dit voor de goede werking van de interne markt noodzakelijk is. Te dien einde moeten die nationale bepalingen inzake het auteursrecht en de naburige rechten welke tussen de lidstaten aanzienlijk verschillen of welke rechtsonzekerheid veroorzaken, waardoor de goede werking van de interne markt en de adequate ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa worden belemmerd, worden bijgesteld en moeten inconsistente nationale reacties op de technische ontwikkelingen worden voorkomen, terwijl verschillen die de werking van de interne markt niet ongunstig beïnvloeden, niet opgeheven of voorkomen behoeven te worden.

(8) De verschillende sociale, maatschappelijke en culturele implicaties van de informatiemaatschappij vereisen dat rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van de inhoud van de producten en diensten.

(9) Bij een harmonisatie van het auteursrecht en de naburige rechten moet steeds van een hoog beschermingsniveau worden uitgegaan, omdat die rechten van wezenlijk belang zijn voor scheppend werk. De bescherming van deze rechten draagt bij tot de instandhouding en ontwikkeling van de creativiteit in het belang van auteurs, uitvoerend kunstenaars, producenten, consumenten, cultuur, industrie en het publiek in het algemeen. De intellectuele eigendom is dan ook als een geïntegreerd deel van de eigendom erkend.

(10) Auteurs en uitvoerend kunstenaars moeten, willen zij hun scheppende en artistieke arbeid kunnen voortzetten, een passende beloning voor het gebruik van hun werk ontvangen, evenals de producenten om dat werk te kunnen financieren. De productie van fonogrammen, films en multimediaproducten, en van diensten, zoals "diensten-op-aanvraag", vereist aanzienlijke investeringen. Een adequate rechtsbescherming van de intellectuele-eigendomsrechten is noodzakelijk om de mogelijkheid tot het verkrijgen van een dergelijke beloning en de mogelijkheid van een behoorlijk rendement van dergelijke investeringen te waarborgen.

(11) Een strikt, doelmatig systeem tot bescherming van de auteursrechten en naburige rechten is een van de voornaamste instrumenten om ervoor te zorgen dat de Europese culturele creativiteit en productie over de nodige middelen beschikken en om de scheppend en uitvoerend kunstenaars in staat te stellen hun autonomie en waardigheid te bewaren.

(12) Een adequate bescherming van onder het auteursrecht vallende werken en onder naburige rechten vallend materiaal is ook uit cultureel oogpunt van groot belang. De Gemeenschap dient volgens artikel 151 van het Verdrag bij haar optreden rekening te houden met de culturele aspecten.

(13) Gemeenschappelijk onderzoek naar en een coherente toepassing op Europees vlak van technische maatregelen voor de bescherming van werken en ander materiaal en het verstrekken van de noodzakelijke informatie betreffende de rechten terzake, zijn van fundamenteel belang, aangezien het uiteindelijke doel van die maatregelen is uitvoering te geven aan de beginselen en garanties die vastgelegd zijn in het recht.

(14) Deze richtlijn dient het leren en de cultuur te bevorderen door bij de bescherming van werken en ander materiaal te voorzien in de mogelijkheid van beperkingen en restricties in het algemeen belang ter wille van onderwijs en scholing.

(15) De diplomatieke conferentie die in december 1996 is gehouden onder de auspiciën van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO), heeft geleid tot de aanneming van twee nieuwe verdragen, het Verdrag van de WIPO inzake het auteursrecht en het Verdrag van de WIPO inzake uitvoeringen en fonogrammen, die respectievelijk betrekking hebben op de bescherming van auteurs en de bescherming van uitvoerend kunstenaars en producenten van fonogrammen. Deze verdragen zorgen voor een belangrijke actualisering van de internationale bescherming van het auteursrecht en de naburige rechten, niet in de laatste plaats wat de zogenoemde "digitale agenda" betreft, en voor een verbetering van de middelen om over de gehele wereld de piraterij te bestrijden. De Gemeenschap en een meerderheid van de lidstaten hebben de verdragen reeds ondertekend en de voorbereidingen voor de ratificatie van de verdragen door de Gemeenschap en de lidstaten zijn gaande. Met deze richtlijn wordt onder meer ook beoogd een aantal van de nieuwe internationale verplichtingen na te komen.

(16) Het vraagstuk van de aansprakelijkheid voor activiteiten in de netwerkomgeving zal, aangezien het zich niet alleen op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten, maar ook op andere gebieden zoals laster, misleidende reclame of inbreuken op handelsmerken voordoet, op horizontale wijze worden aangepakt in Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel in de interne markt ("Richtlijn inzake elektronische handel")(4), waarin verscheidene juridische aspecten in verband met de diensten van de informatiemaatschappij, met inbegrip van de elektronische handel, zullen worden verduidelijkt en geharmoniseerd. Deze richtlijn moet worden uitgevoerd binnen eenzelfde tijdschema als dat voor de uitvoering van de richtlijn inzake elektronische handel, omdat die richtlijn voorziet in een geharmoniseerd kader van de beginselen en voorschriften die onder andere van belang zijn voor belangrijke delen van deze richtlijn. Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de voorschriften inzake aansprakelijkheid in de richtlijn inzake elektronische handel.

(17) Vooral in het licht van de behoeften van de digitale omgeving, moet worden gewaarborgd dat de incasso-organisaties een hoger niveau van rationalisatie en doorzichtigheid bereiken met betrekking tot de eerbiediging van de mededingingsregels.

(18) Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de regels van de lidstaten inzake het beheer van rechten, zoals uitgebreide collectieve licenties.

(19) De morele rechten van de rechthebbenden moeten worden uitgeoefend overeenkomstig de wetgeving van de lidstaten en de bepalingen van de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst, het WIPO-verdrag inzake auteursrecht en het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen. Dergelijke morele rechten blijven buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn.

(20) Deze richtlijn is gebaseerd op beginselen en voorschriften die reeds zijn vastgelegd in de op dit gebied geldende richtlijnen, met name de Richtlijnen 91/250/EEG(5), 92/100/EEG(6), 93/83/EEG(7), 93/98/EEG(8) en 96/9/EG(9). Zij ontwikkelt die beginselen en voorschriften verder en integreert ze in het perspectief van de informatiemaatschappij. De bepalingen van deze richtlijn moeten de bepalingen van voornoemde richtlijnen onverlet laten, tenzij in deze richtlijn anders is bepaald.

(21) In deze richtlijn moet worden bepaald welke handelingen ten aanzien van de verschillende rechthebbenden onder het reproductierecht vallen. Dit dient in overeenstemming met het acquis communautaire te geschieden. Een brede omschrijving van deze handelingen is noodzakelijk om voor rechtszekerheid in de interne markt te zorgen.

(22) De doelstelling van een werkelijke steun aan de verspreiding van cultuur, mag niet worden gerealiseerd met middelen die ten koste gaan van een strikte bescherming van de rechten of door het gedogen van illegale vormen van distributie van nagemaakte of vervalste werken.

(23) Deze richtlijn moet het recht van de auteur van mededeling van werken aan het publiek verder harmoniseren. Aan dit recht moet een ruime betekenis worden gegeven die iedere mededeling omvat die aan niet op de plaats van oorsprong van de mededeling aanwezig publiek wordt gedaan. Dit recht dient zich uit te strekken tot elke dergelijke doorgifte of wederdoorgifte van een werk aan het publiek, per draad of draadloos, met inbegrip van uitzending. Dit recht heeft geen betrekking op enige andere handeling.

(24) Het in artikel 3, lid 2, bedoelde recht van beschikbaarstelling voor het publiek, van in artikel 3, lid 2, bedoeld materiaal wordt geacht alle handelingen te bestrijken waarbij zulk materiaal beschikbaar wordt gesteld voor niet op de plaats van oorsprong van de beschikbaarstelling aanwezige leden van het publiek, en geen andere handelingen te bestrijken.

(25) De rechtsonzekerheid ten aanzien van de aard en het niveau van de bescherming van doorgifte-op-aanvraag van onder het auteursrecht vallende werken en onder naburige rechten vallend materiaal door netwerken moet worden weggenomen door voor een geharmoniseerde bescherming op het niveau van de Gemeenschap te zorgen. Er moet duidelijk worden gemaakt dat alle door de richtlijn erkende rechthebbenden een uitsluitend recht hebben om door het auteursrecht beschermde werken en ander materiaal door middel van interactieve doorgifte op aanvraag voor het publiek beschikbaar te stellen. Zulke interactieve doorgiften op aanvraag worden gekenmerkt door het feit dat zij voor leden van het publiek op de door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn.

(26) Met betrekking tot het door middel van diensten-op-aanvraag beschikbaar stellen door omroeporganisaties van hun radio- of televisieproducties die muziek bevatten van commerciële fonogrammen als een integraal onderdeel daarvan, dienen collectieve licentieovereenkomsten te worden aangemoedigd teneinde het verlenen van de betrokken rechten te vergemakkelijken.

(27) De beschikbaarstelling van fysieke faciliteiten om een mededeling mogelijk te maken of te verrichten is op zich geen mededeling in de zin van deze richtlijn.

(28) De bescherming van het auteursrecht uit hoofde van deze richtlijn omvat het uitsluitende recht zeggenschap over de distributie van het werk uit te oefenen, wanneer dit in een tastbare zaak is belichaamd. De eerste verkoop in de Gemeenschap van het origineel van een werk of van kopieën daarvan door de rechthebbende of met diens toestemming leidt tot uitputting van het recht zeggenschap over de wederverkoop van die zaak binnen de Gemeenschap uit te oefenen. Er treedt geen uitputting van dit recht op ten aanzien van het origineel of kopieën die door de rechthebbende of met diens toestemming buiten de Gemeenschap worden verkocht. Het verhuurrecht en het uitleenrecht voor de auteurs zijn vastgelegd in Richtlijn 92/100/EEG. Het in deze richtlijn vastgelegde distributierecht laat de bepalingen betreffende het verhuurrecht en het uitleenrecht in hoofdstuk 1 van Richtlijn 92/100/EEG onverlet.

(29) Het vraagstuk van de uitputting rijst niet in het geval van diensten en in het bijzonder on-linediensten. Dit geldt eveneens voor een materiële kopie van een werk of een andere zaak, die door een gebruiker van een dergelijke dienst met de toestemming van de rechthebbende wordt vervaardigd. Bijgevolg geldt hetzelfde voor het verhuren en het uitlenen van het origineel of kopieën van werken of andere zaken die de aard van diensten hebben. Anders dan het geval is bij een cd-rom of een cd-i, waarbij de intellectuele eigendom in een materiële drager, dus in een zaak, is belichaamd, is elke on-linedienst in feite een handeling die aan toestemming is onderworpen, wanneer het auteursrecht of het naburige recht dit vereist.

(30) De in deze richtlijn bedoelde rechten kunnen overgaan en contractueel in licentie worden gegeven, onverminderd de toepasselijke nationale wetgeving inzake het auteursrecht en de naburige rechten.

(31) Er moet een rechtvaardig evenwicht van rechten en belangen worden gewaarborgd tussen de verschillende categorieën rechthebbenden en tussen de verschillende categorieën rechthebbenden en gebruikers van beschermd materiaal. De in de lidstaten geldende beperkingen en restricties op de rechten moeten opnieuw worden bezien in het licht van de nieuwe elektronische omgeving. De huidige verschillen in beperkingen en restricties op bepaalde aan toestemming onderworpen handelingen hebben directe negatieve gevolgen voor de werking van de interne markt op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten. Deze verschillen zullen ten gevolge van de verdere ontwikkeling van grensoverschrijdende exploitatie van werken en grensoverschrijdende activiteiten wellicht nog belangrijker worden. Met het oog op de goede werking van de interne markt moet meer eenheid in de omschrijving van dergelijke beperkingen en restricties worden gebracht. De mate waarin dergelijke beperkingen en restricties worden geharmoniseerd, moet worden bepaald aan de hand van de gevolgen ervan voor de goede werking van de interne markt.

(32) Deze richtlijn bevat een uitputtende opsomming van de beperkingen en restricties op het reproductierecht en het recht van mededeling aan het publiek. Sommige beperkingen en restricties zijn enkel van toepassing op het reproductierecht, wanneer dit passend is. Bij het opstellen van deze lijst is zowel rekening gehouden met de verschillende rechtstradities in de lidstaten als met het vereiste van een goed functionerende interne markt. De lidstaten passen deze beperkingen en restricties op coherente wijze toe. Dit zal worden beoordeeld bij het onderzoek van de uitvoeringswetgeving in de toekomst.

(33) Er moet in een beperking op het uitsluitende reproductierecht worden voorzien, teneinde bepaalde reproductiehandelingen van voorbijgaande of incidentele aard mogelijk te maken, die een integraal en essentieel onderdeel vormen van een technisch procédé dat uitsluitend wordt uitgevoerd ten behoeve van hetzij de efficiënte doorgifte in een netwerk tussen derden door een tussenpersoon, hetzij het geoorloofde gebruik van een beschermd werk of ander materiaal. De betrokken reproductiehandelingen mogen op zich geen economische waarde bezitten. Voorzover zij aan deze voorwaarden voldoen, moet deze beperking ook gelden voor handelingen die elektronisch bladeren (browsing) en caching mogelijk maken, onder andere met het oog op het doelmatig functioneren van doorgiftesystemen, op voorwaarde dat de tussenpersoon de informatie niet modificeert en niet intervenieert bij het alom erkende en in de bedrijfstak gangbare rechtmatig gebruik van technologie voor het verkrijgen van gegevens over het gebruik van de informatie. Het gebruik wordt als geoorloofd beschouwd indien het door de rechthebbende is toegestaan of niet bij wet is beperkt.

(34) Er moet aan de lidstaten de mogelijkheid worden geboden om in bepaalde beperkingen of restricties te voorzien, onder meer ten behoeve van onderwijs en wetenschappelijk onderzoek alsmede openbare instellingen zoals bibliotheken en archieven, en voor verslaggeving over nieuwsfeiten, citaten, gebruik door mensen met een handicap, gebruik ten behoeve van de openbare veiligheid en gebruik in het kader van administratieve en gerechtelijke procedures.

(35) Rechthebbenden dienen, in bepaalde uitzonderlijke gevallen, een billijke compensatie te ontvangen om hen naar behoren te compenseren voor het gebruik van hun beschermde werken of ander beschermd materiaal. Bij de bepaling van de vorm, de modaliteiten en het mogelijke niveau van die billijke compensatie moet rekening worden gehouden met de bijzondere omstandigheden van elk geval. Bij de beoordeling van deze omstandigheden zou een zinvol criterium worden gevormd door het mogelijke nadeel voor de rechthebbende als resultaat van de betreffende handeling. In gevallen waarin de rechthebbenden reeds betaling in een andere vorm hebben ontvangen, bijvoorbeeld als onderdeel van een licentierecht, is eventueel geen specifieke of afzonderlijke betaling nodig. Bij de bepaling van het niveau van de billijke compensatie dient ten volle rekening te worden gehouden met de mate waarin gebruik wordt gemaakt van de in deze richtlijn bedoelde technische voorzieningen. In bepaalde situaties waar de schade voor de rechthebbende minimaal zou zijn, is het mogelijk dat geen betalingsverplichting ontstaat.

(36) De lidstaten kunnen ook een billijke compensatie voor rechthebbenden voorschrijven wanneer zij de facultatieve bepalingen toepassen inzake beperkingen of restricties waarvoor zo'n compensatie niet verplicht is.

(37) Nationale regelingen inzake reprografie, voorzover die bestaan, belemmeren de werking van de interne markt niet in noemenswaardige mate. Het moet de lidstaten worden toegestaan in een beperking of restrictie voor reprografie te voorzien.

(38) Het moet de lidstaten worden toegestaan om ten aanzien van bepaalde vormen van reproductie van geluidsmateriaal, beeldmateriaal en audiovisueel materiaal voor privé-gebruik, in een beperking of restrictie op het reproductierecht te voorzien, welke gepaard gaat met een billijke compensatie. Dit kan de invoering of verdere toepassing omvatten van vergoedingsstelsels om het nadeel voor de rechthebbende te compenseren. Hoewel de verschillen tussen de bestaande vergoedingsstelsels de werking van de interne markt beïnvloeden, zullen zij, wat de analoge reproductie voor privé-gebruik betreft, wellicht geen noemenswaardige gevolgen voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij hebben. Het is aannemelijk dat het digitaal kopiëren voor privé-gebruik op grotere schaal zal plaatsvinden en een grotere economische impact zal hebben. Daarom moet terdege rekening worden gehouden met de verschillen tussen digitaal en analoog kopiëren voor privé-gebruik, en moet in bepaalde gevallen een onderscheid tussen beide worden gemaakt.

(39) De lidstaten moeten, wanneer zij de beperking of restrictie voor het kopiëren voor privé-gebruik toepassen, naar behoren rekening houden met de technologische en economische ontwikkelingen, met name wat het digitaal kopiëren voor privé-gebruik en de vergoedingsstelsels betreft, wanneer doeltreffende technische beveilingsvoorzieningen beschikbaar zijn. Dergelijke beperkingen of restricties mogen geen belemmering vormen voor de toepassing van technische voorzieningen of het gebruik daarvan in geval van verboden omzeilingspraktijken.

(40) De lidstaten kunnen in een beperking of restrictie voorzien ten behoeve van bepaalde instellingen zonder winstoogmerk, zoals voor het publiek toegankelijke bibliotheken en soortgelijke instellingen, alsook archieven. Die beperking of restrictie dient evenwel beperkt te blijven tot bepaalde bijzondere gevallen welke onder het reproductierecht vallen. Die beperking of restrictie mag zich niet uitstrekken tot het gebruik in het kader van de on-linelevering van beschermde werken en ander materiaal. Deze richtlijn laat de mogelijkheid dat de lidstaten overeenkomstig artikel 5 van Richtlijn 92/100/EEG, gewijzigd bij Richtlijn 93/98/EEG, van het uitsluitende uitleenrecht afwijken, onverlet. Het is derhalve wenselijk specifieke contracten en licenties te bevorderen die op een evenwichtige wijze deze instellingen begunstigen, evenals de doelstellingen die zij met deze verspreiding nastreven.

(41) Wanneer de beperking of restrictie wordt toegepast op tijdelijke opnamen, gemaakt door omroeporganisaties, omvatten de eigen middelen van een omroeporganisatie ook de middelen van een persoon die optreedt namens en onder de verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie.

(42) Wanneer de beperking of restrictie voor niet-commerciële, educatieve en wetenschappelijkonderzoeksdoeleinden wordt toegepast, met inbegrip van afstandsonderwijs, moet de niet-commerciële aard van de betrokken activiteit worden bepaald door die activiteit als zodanig. De organisatiestructuur en de financiering van de betreffende instelling zijn in dit opzicht niet de doorslaggevende factoren.

(43) Het is hoe dan ook van belang dat de lidstaten alle passende maatregelen treffen om de toegang tot de werken te bevorderen voor mensen die door een handicap worden belemmerd van de werken zelf gebruik te maken, met bijzondere aandacht voor een toegankelijk formaat.

(44) Gebruik van de bij deze richtlijn bepaalde beperkingen of restricties dient te geschieden in overeenstemming met de terzake geldende internationale verplichtingen. Dergelijke beperkingen en restricties mogen niet op zodanige wijze worden toegepast dat de wettige belangen van de rechthebbende worden geschaad of afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van zijn werk of andere zaak. De lidstaten moeten, wanneer zij in dergelijke beperkingen of restricties voorzien, daarbij met name naar behoren rekening houden met de sterkere economische uitwerking welke die beperkingen of restricties in de nieuwe elektronische omgeving kunnen hebben. Bijgevolg zal het toepassingsgebied van bepaalde beperkingen of restricties nog beperkter dienen te zijn, wanneer het gaat om bepaalde nieuwe vormen van gebruik van door het auteursrecht beschermde werken en ander materiaal.

(45) De in artikel 5, leden 2, 3 en 4, bedoelde beperkingen of restricties dienen geen belemmering te vormen voor het vaststellen van contractuele betrekkingen die tot doel hebben een billijke compensatie voor de rechthebbenden te waarborgen voorzover het nationale recht dit toestaat.

(46) Een bemiddelingsprocedure kan gebruikers en rechthebbenden helpen geschillen te beslechten. De Commissie moet, in samenwerking met de lidstaten, in het kader van het Contactcomité, een onderzoek uitvoeren naar de ontwikkeling van nieuwe wettelijke methoden voor geschillenbeslechting op het gebied van auteursrecht en naburige rechten.

(47) De ontwikkeling van de techniek zal de houders van auteursrechten, naburige rechten of het sui generis recht op gegevensbestanden in staat stellen gebruik te maken van technische voorzieningen ter voorkoming of beperking van handelingen die door hen niet zijn toegestaan. Het gevaar bestaat evenwel dat onwettige activiteiten worden gepleegd om de met dergelijke voorzieningen beoogde technische beveiliging te omzeilen of om omzeiling gemakkelijker te kunnen maken. Ter vermijding van een incoherente juridische aanpak, waardoor de werking van de interne markt zou kunnen worden belemmerd, is het noodzakelijk te voorzien in een geharmoniseerde rechtsbescherming tegen het onwerkzaam maken van doeltreffende technische voorzieningen en tegen de levering van inrichtingen en producten of diensten voor dat doel.

(48) Een dergelijke rechtsbescherming moet worden geboden ten aanzien van technische voorzieningen die handelingen welke niet zijn toegestaan door de houders van auteursrechten, naburige rechten of het sui generis recht op gegevensbestanden effectief beperken, zonder echter het normale functioneren van de elektronische apparatuur en de technische ontwikkeling ervan te verstoren. Een dergelijke rechtsbescherming houdt niet de verplichting in inrichtingen, producten, onderdelen of diensten te ontwerpen die met technische voorzieningen overeenstemmen, voorzover dergelijke inrichtingen, producten, onderdelen of diensten niet onder het verbod van artikel 6 vallen. Een dergelijke rechtsbescherming moet in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel en mag niet leiden tot een verbod van inrichtingen of activiteiten die een ander commercieel doel of nut hebben dan het omzeilen van de technische beveiliging. Deze bescherming mag met name het onderzoek op het gebied van de cryptografie niet hinderen.

(49) De rechtsbescherming van technische voorzieningen laat de nationale bepalingen die privé-bezit van inrichtingen, producten of onderdelen voor het omzeilen van technische voorzieningen verbieden, onverlet.

(50) Een dergelijke geharmoniseerde rechtsbescherming laat de specifieke beschermingsbepalingen van Richtlijn 91/250/EEG onverlet. Zij geldt met name niet ten aanzien van de bescherming van technische voorzieningen in verband met computerprogramma's, die exclusief in die richtlijn wordt geregeld. De ontwikkeling of het gebruik van middelen voor het omzeilen van een technische voorziening die nodig is om handelingen overeenkomstig artikel 5, lid 3, of artikel 6 van Richtlijn 91/250/EEG mogelijk te maken mag door die rechtsbescherming niet worden gehinderd of belet. De artikelen 5 en 6 van deze richtlijn bepalen bij uitsluiting de beperkingen op de exclusieve rechten op computerprogramma's.

(51) De rechtsbescherming van technische voorzieningen doet geen afbreuk aan de openbare orde, zoals omschreven in artikel 5, of de openbare veiligheid. De lidstaten moeten de rechthebbenden aansporen tot het nemen van vrijwillige maatregelen waaronder het sluiten en uitvoeren van overeenkomsten tussen rechthebbenden en andere betrokken partijen, teneinde het doel van bepaalde beperkingen of restricties waarin het nationaal recht van de lidstaten overeenkomstig deze richtlijn voorziet, te helpen bereiken. Komen zulke vrijwillige maatregelen of overeenkomsten er niet binnen een redelijke termijn, dan moeten de lidstaten passende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de rechthebbenden, door een uitgevoerde beschermingsmaatregel te wijzigen of anderszins, de begunstigden de nodige middelen verschaffen om van die beperkingen of restricties te kunnen profiteren. Om te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van maatregelen genomen door rechthebbenden, ook in het kader van overeenkomsten, dan wel van door lidstaten genomen maatregelen, moeten alle ter uitvoering van die maatregelen toegepaste beschermingsmaatregelen rechtsbescherming genieten.

(52) Bij de toepassing van een beperking of restrictie inzake het kopiëren voor privé-gebruik overeenkomstig artikel 5, lid 2, onder b), dienen de lidstaten eveneens te bevorderen dat vrijwillige maatregelen worden genomen om het doel van deze beperking of restrictie te helpen bereiken. Indien binnen een redelijke termijn geen vrijwillige maatregelen zijn getroffen om reproductie voor privé-gebruik mogelijk te maken, kunnen de lidstaten maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat de begunstigden van die beperking of restrictie kunnen profiteren. Door de rechthebbenden getroffen vrijwillige maatregelen, met inbegrip van overeenkomsten tussen rechthebbenden en andere betrokken partijen, alsmede door de lidstaten getroffen maatregelen, beletten de rechthebbenden niet om technische voorzieningen te treffen die verenigbaar zijn met de nationaalrechtelijke beperkingen of restricties inzake het kopiëren voor privé-gebruik overeenkomstig artikel 5, lid 5, onder b), rekening houdend met de voorwaarde inzake een billijke compensatie van artikel 5, lid 2, onder b), en de mogelijke differentiatie tussen de verschillende gebruiksvoorwaarden overeenkomstig artikel 5, lid 5, zoals het controleren van het aantal reproducties. Om misbruik van dergelijke maatregelen te voorkomen, moeten alle ter uitvoering van die maatregelen toegepaste technische voorzieningen rechtsbescherming genieten.

(53) Op het gebied van de internationale standaardisering van technische systemen ter identificatie van werken en ander beschermd materiaal in digitaal formaat is aanzienlijke vooruitgang geboekt. In een voortdurend groeiende netwerkomgeving kunnen verschillen tussen technische voorzieningen tot incompatibiliteit van systemen in de Gemeenschap leiden. De compatibiliteit en interoperabiliteit van de verschillende systemen moeten worden bevorderd. Het is uiterst wenselijk, de ontwikkeling van wereldwijd toegepaste systemen aan te moedigen.

(54) De ontwikkeling van de technologie zal de distributie van werken, met name door netwerken, vergemakkelijken en dit zal de rechthebbenden ertoe nopen het werk of het andere materiaal, de auteur of de andere rechthebbende beter te identificeren en informatie betreffende de voorwaarden voor het gebruik van het werk of het andere materiaal te verstrekken, teneinde het beheer van de eraan verbonden rechten te vergemakkelijken. Rechthebbenden moeten worden aangemoedigd om markeringen te gebruiken waaruit, naast bovengenoemde informatie, onder andere blijkt dat zij gemachtigd zijn werken of ander materiaal op netwerken te zetten.

(55) Het gevaar bestaat evenwel dat onwettige handelingen plaatsvinden met het doel de aan het werk gehechte elektronische informatie betreffende het beheer van de rechten te verwijderen of te wijzigen of anderszins werken of ander beschermd materiaal waaruit op ongeoorloofde wijze dergelijke informatie is verwijderd, te verspreiden, ter verspreiding in te voeren, uit te zenden, aan het publiek mede te delen of voor het publiek beschikbaar te stellen. Ter vermijding van een gefragmenteerde juridische aanpak waardoor de werking van de interne markt zou kunnen worden belemmerd, is het noodzakelijk in een geharmoniseerde rechtsbescherming tegen dergelijke handelingen te voorzien.

(56) De hierboven bedoelde informatie betreffende het beheer van rechten kan, afhankelijk van de opzet ervan, ook leiden tot de verwerking van persoonsgegevens betreffende het consumptiepatroon van natuurlijke personen ten aanzien van beschermd materiaal en tot onderzoek naar gedragingen in de on-lineomgeving. Deze technische maatregelen moeten, wat de technische functies ervan betreft, waarborgen inhouden dat de persoonlijke levenssfeer wordt geëerbiedigd in overeenstemming met Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens(10).

(57) De lidstaten moeten in effectieve sancties en rechtsmiddelen voorzien met betrekking tot inbreuken op de in deze richtlijn omschreven rechten en verplichtingen. Zij moeten alle nodige maatregelen nemen om te waarborgen dat die sancties en rechtsmiddelen worden toegepast. De sancties waarin aldus wordt voorzien, moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn en de mogelijkheid omvatten om een vordering tot schadevergoeding en/of tot beëindiging van de inbreuk en in voorkomend geval een vordering tot inbeslagneming van het inbreukmakend materiaal in te stellen.

(58) In het bijzonder in de digitale omgeving, zullen derden voor inbreukmakende handelingen wellicht in toenemende mate gebruikmaken van de diensten van tussenpersonen. Die tussenpersonen zijn in veel gevallen het meest aangewezen om een eind te maken aan zulke inbreukmakende handelingen. Onverminderd de eventuele andere beschikbare sancties en rechtsmiddelen, moeten de rechthebbenden over de mogelijkheid beschikken om te verzoeken om een verbod ten aanzien van een tussenpersoon die een door een derde gepleegde inbreuk met betrekking tot een beschermd werk of ander materiaal in een netwerk steunt. Deze mogelijkheid moet ook beschikbaar zijn wanneer de door de tussenpersoon verrichte handelingen krachtens artikel 5 uitgezonderd zijn. De voorwaarden en nadere bepalingen met betrekking tot dergelijke verbodsmaatregelen moeten aan het nationaal recht van de lidstaten worden overgelaten.

(59) De bescherming waarin deze richtlijn voorziet, mag geen afbreuk doen aan nationale of communautaire wettelijke bepalingen op andere gebieden, zoals industriële eigendom, gegevensbescherming, voorwaardelijke toegang, toegang tot overheidsdocumenten en het voorschrift betreffende de volgorde van de exploitatie door de media, welke gevolgen kunnen hebben voor de bescherming van het auteursrecht of naburige rechten.

(60) De Richtlijnen 92/100/EEG en 93/98/EEG moeten worden gewijzigd teneinde aan het Verdrag van de WIPO inzake uitvoeringen en fonogrammen te voldoen,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I

DOEL EN WERKINGSSFEER

Artikel 1

Werkingssfeer

1. Deze richtlijn heeft betrekking op de rechtsbescherming van het auteursrecht en de naburige rechten in het kader van de interne markt, met bijzondere klemtoon op de informatiemaatschappij.

2. Behoudens de in artikel 11 bedoelde gevallen, doet deze richtlijn geen afbreuk aan en raakt zij op generlei wijze aan de bestaande bepalingen van de Gemeenschap betreffende:

a) de rechtsbescherming van computerprogramma's;

b) het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom;

c) het auteursrecht en de naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel;

d) de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten; en

e) de rechtsbescherming van databanken.

HOOFDSTUK II

RECHTEN EN BEPERKINGEN

Artikel 2

Reproductierecht

De lidstaten voorzien ten behoeve van:

a) auteurs, met betrekking tot hun werken,

b) uitvoerend kunstenaars, met betrekking tot de vastleggingen van hun uitvoeringen,

c) producenten van fonogrammen, met betrekking tot hun fonogrammen,

d) producenten van de eerste vastleggingen van films, met betrekking tot het origineel en de kopieën van hun films, en

e) omroeporganisaties, met betrekking tot de vastleggingen van hun uitzendingen, ongeacht of deze uitzendingen via de ether of per draad plaatsvinden, uitzendingen per kabel of satelliet daaronder begrepen,

in het uitsluitende recht, de directe of indirecte, tijdelijke of duurzame, volledige of gedeeltelijke reproductie van dit materiaal, met welke middelen en in welke vorm ook, toe te staan of te verbieden.

Artikel 3

Recht van mededeling van werken aan het publiek en recht van beschikbaarstelling van ander materiaal voor het publiek

1. De lidstaten voorzien ten behoeve van auteurs in het uitsluitende recht, de mededeling van hun werken aan het publiek, per draad of draadloos, met inbegrip van de beschikbaarstelling van hun werken voor het publiek op zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn, toe te staan of te verbieden.

2. De lidstaten voorzien ten behoeve van:

a) uitvoerend kunstenaars, met betrekking tot de vastleggingen van hun uitvoeringen,

b) producenten van fonogrammen, met betrekking tot hun fonogrammen,

c) producenten van de eerste vastleggingen van films, met betrekking tot het origineel en de kopieën van hun films, en

d) omroeporganisaties, met betrekking tot de vastleggingen van hun uitzendingen, ongeacht of deze uitzendingen via de ether of per draad plaatsvinden, uitzendingen per kabel of satelliet daaronder begrepen,

in het uitsluitende recht, de beschikbaarstelling voor het publiek, per draad of draadloos, op zodanige wijze dat de leden van het publiek op een door hen individueel gekozen plaats en tijd er toegang toe hebben, toe te staan of te verbieden.

3. De in de leden 1 en 2 bedoelde rechten worden niet uitgeput door enige handeling, bestaande in een mededeling aan het publiek of beschibaarstelling aan het publiek overeenkomstig dit artikel.

Artikel 4

Distributierecht

1. De lidstaten voorzien ten behoeve van auteurs in het uitsluitende recht, elke vorm van distributie onder het publiek van het origineel van hun werken of kopieën daarvan, door verkoop of anderszins, toe te staan of te verbieden.

2. Het distributierecht met betrekking tot het origineel of kopieën van een werk is in de Gemeenschap alleen dan uitgeput, wanneer de eerste verkoop of andere eigendomsovergang van dat materiaal in de Gemeenschap geschiedt door de rechthebbende of met diens toestemming.

Artikel 5

Beperkingen en restricties

1. Tijdelijke reproductiehandelingen, als bedoeld in artikel 2, die van voorbijgaande of indicentele aard zijn, en die een integraal en essentieel onderdeel vormen van een technisch procédé dat wordt toegepast met als enig doel

a) de doorgifte in een netwerk tussen derden door een tussenpersoon of

b) een rechtmatig gebruik

van een werk of ander materiaal mogelijk te maken, en die geen zelfstandige economische waarde bezitten, zijn van het in artikel 2 bedoelde reproductierecht uitgezonderd.

2. De lidstaten kunnen beperkingen of restricties op het in artikel 2 bedoelde reproductierecht stellen ten aanzien van:

a) de reproductie op papier of een soortgelijke drager, met behulp van een fotografische techniek of een andere werkwijze die een soortgelijk resultaat oplevert, met uitzondering van bladmuziek, op voorwaarde dat de rechthebbenden een billijke compensatie ontvangen;

b) de reproductie, op welke drager dan ook voor privé-gebruik door een natuurlijke persoon, en zonder commercieel oogmerk, mits de rechthebbenden een billijke compensatie ontvangen waarbij rekening wordt gehouden met het al dan niet toepassen van de in artikel 6 bedoelde technische voorzieningen op het betrokken werk of het betrokken materiaal;

c) in welbepaalde gevallen, de reproductie door voor het publiek toegankelijke bibliotheken, onderwijsinstellingen of musea, of door archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven;

d) tijdelijke opnamen van werken, gemaakt door omroeporganisaties met hun eigen middelen ten behoeve van hun eigen uitzendingen; bewaring van deze opnamen in officiële archieven kan wegens hun uitzonderlijke documentaire waarde worden toegestaan;

e) met betrekking tot reproducties van uitzendingen door maatschappelijke instellingen met een niet-commercieel oogmerk, zoals ziekenhuizen of gevangenissen, mits de rechthebbenden daarvoor een billijke compensatie krijgen.

3. De lidstaten kunnen beperkingen of restricties op de in de artikelen 2 en 3 bedoelde rechten stellen ten aanzien van:

a) het gebruik uitsluitend als toelichting bij het onderwijs of ten behoeve van het wetenschappelijk onderzoek, mits, zo mogelijk, de bron, waaronder de naam van de auteur, wordt vermeld en voorzover het gebruik door het beoogde, niet-commerciële doel wordt gerechtvaardigd;

b) het gebruik ten behoeve van mensen met een handicap, dat direct met de handicap verband houdt en van niet-commerciële aard is en voorzover het wegens de betrokken handicap noodzakelijk is;

c) weergave in de pers, mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van gepubliceerde artikelen over actuele economische, politieke of religieuze onderwerpen of uitzendingen of ander materiaal van dezelfde aard, in gevallen waarin dat gebruik niet uitdrukkelijk is voorbehouden, en voorzover de bron, waaronder de naam van de auteur, wordt vermeld, of het gebruik van werken of ander materiaal in verband met de verslaggeving over actuele gebeurtenissen, voorzover dit uit een oogpunt van voorlichting gerechtvaardigd is en, voorzover, zo mogelijk, de bron, waaronder de naam van de auteur, wordt vermeld;

d) het citeren ten behoeve van kritieken en recensies en voor soortgelijke doeleinden, mits het een werk of ander materiaal betreft dat reeds op geoorloofde wijze voor het publiek beschikbaar is gesteld, indien, voorzover mogelijk, de bron, waaronder de naam van de auteur, wordt vermeld, en het citeren naar billijkheid geschiedt en door het bijzondere doel wordt gerechtvaardigd;

e) het gebruik ten behoeve van de openbare veiligheid of om het goede verloop van een administratieve, parlementaire of gerechtelijke procedure of de berichtgeving daarover te waarborgen;

f) het gebruik van politieke toespraken en aanhalingen uit openbare lezingen of soortgelijke werken of ander materiaal, voorzover dit uit een oogpunt van voorlichting gerechtvaardigd is en mits zo mogelijk de bron, waaronder de naam van de auteur, wordt vermeld;

g) het gebruik tijdens religieuze bijeenkomsten of door de overheid georganiseerde officiële bijeenkomsten;

h) het gebruik van werken, zoals werken van architectuur of beeldhouwwerken, gemaakt om permanent in openbare plaatsen te worden ondergebracht;

i) het incidentele verwerken van een werk of materiaal in ander materiaal;

j) het gebruik voor reclamedoeleinden, voor openbare tentoonstellingen of openbare verkopen van artistieke werken, voorzover dat noodzakelijk is voor de promotie van die gebeurtenissen;

k) het gebruik voor karikaturen, parodieën of pastiches;

l) het gebruik met het oog op demonstratie of herstel van apparatuur;

m) het gebruik van een artistiek werk in de vorm van een gebouw of een tekening of plan van een gebouw met het oog op de wederopbouw van het gebouw;

n) het gebruik van niet te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen werken of ander materiaal dat onderdeel uitmaakt van de verzamelingen van de in lid 2, onder c), bedoelde instellingen, hierin bestaande dat het werk of materiaal, via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen, voor onderzoek of privéstudie meegedeeld wordt aan of beschikbaar gesteld wordt voor individuele leden van het publiek;

o) het gebruik in andere, minder belangrijke gevallen, wanneer reeds beperkingen of restricties bestaan in het nationale recht mits het alleen analoog gebruik betreft en het vrije verkeer van goederen en diensten in de Gemeenschap niet wordt belemmerd, onverminderd de in dit artikel vervatte beperkingen en restricties.

4. De lidstaten kunnen op grond van de leden 2 en 3 niet alleen een beperking of restrictie op het reproductierecht vaststellen, maar ook op het in artikel 4 bedoelde distributierecht, voorzover dit gezien het doel van de toegestane reproductie gerechtvaardigd is.

5. De in de leden 1, 2, 3 en 4 bedoelde beperkingen en restricties mogen slechts in bepaalde bijzondere gevallen worden toegepast mits daarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van werken of ander materiaal en de wettige belangen van de rechthebbende niet onredelijk worden geschaad.

HOOFDSTUK III

BESCHERMING VAN TECHNISCHE VOORZIENINGEN EN INFORMATIE OVER HET BEHEER VAN RECHTEN

Artikel 6

Verplichtingen inzake technische voorzieningen

1. De lidstaten voorzien in een passende rechtsbescherming tegen het omzeilen van doeltreffende technische voorzieningen door een persoon die weet of redelijkerwijs behoort te weten dat hij aldus handelt.

2. De lidstaten zorgen voor een doelmatige rechtsbescherming tegen de vervaardiging, invoer, distributie, verkoop, verhuur, reclame voor verkoop of verhuur, of het bezit voor commerciële doeleinden van inrichtingen, producten, onderdelen of het verrichten van diensten die:

a) gestimuleerd, aangeprezen of in de handel gebracht worden om de bescherming te omzeilen, of

b) slechts een commercieel beperkt doel of nut hebben, naast de omzeiling van de bescherming, of

c) in het bijzonder ontworpen, geproduceerd of aangepast zijn met het doel de omzeiling mogelijk of gemakkelijker te maken

van doeltreffende technische voorzieningen.

3. Voor de toepassing van deze richtlijn wordt onder "technische voorzieningen" verstaan technologie, inrichtingen of onderdelen die in het kader van hun normale werking dienen voor het voorkomen of beperken van handelingen ten aanzien van werken of ander materiaal, die niet zijn toegestaan door de houders van auteursrechten, wettelijk vastgelegde naburige rechten of het sui generis recht bedoeld in hoofdstuk III van Richtlijn 96/9/EG. Technische voorzieningen worden geacht "doeltreffend" te zijn indien het gebruik van een beschermd werk of ander beschermd materiaal wordt gecontroleerd door de rechthebbenden door toepassing van een controle op de toegang of een beschermingsprocédé zoals encryptie, versluiering of een andere transformatie van het werk of ander materiaal of een kopieerbeveiliging die de beoogde bescherming bereikt.

4. Niettegenstaande de in lid 1 bedoelde rechtsbescherming nemen de lidstaten, bij gebreke van door de rechthebbenden vrijwillig genomen maatregelen, waaronder overeenkomsten tussen de rechthebbenden en andere betrokken partijen, passende maatregelen om ervoor te zorgen dat de rechthebbenden aan de begunstigde van een nationaalrechtelijke beperking of restrictie overeenkomstig artikel 5, lid 2, onder a), c), d) en e), en lid 3, onder a), b) en e), de nodige middelen verschaffen om van die beperking of restrictie gebruik te kunnen maken, ingeval die begunstigde op rechtmatige wijze toegang heeft tot het beschermde werk of materiaal.

Een lidstaat mag zulke maatregelen ook nemen ten aanzien van de begunstigde van een beperking of restrictie overeenkomstig artikel 5, lid 2, onder b), indien reproductie voor privé-gebruik niet reeds overeenkomstig artikel 5, lid 2, onder b), en lid 5, mogelijk is gemaakt door de rechthebbenden, voorzover dat nodig is om de beperking of restrictie te genieten, zonder de rechthebbenden ervan te weerhouden overeenkomstig deze bepalingen adequate maatregelen te nemen betreffende het aantal reproducties.

De technische voorzieningen die door de rechthebbenden vrijwillig worden getroffen, met inbegrip van die ter uitvoering van vrijwillig gesloten overeenkomsten, alsook de technische maatregelen die krachtens de maatregelen van de lidstaten worden getroffen, genieten de in lid 1 bedoelde rechtsbescherming.

De bepalingen van artikel 6, lid 4, eerste en tweede alinea gelden niet voor werken of ander materiaal voor het publiek beschikbaar gesteld op grond van overeengekomen bepalingen op zodanige wijze dat leden van het publiek daartoe toegang hebben op een door hen individueel gekozen plaats en tijd.

Bij toepassing van dit artikel in samenhang met Richtlijnen 92/100/EEG en 96/9/EG is dit lid mutatis mutandis van toepassing.

Artikel 7

Verplichtingen inzake informatie over het beheer van rechten

1. De lidstaten voorzien in een passende rechtsbescherming tegen eenieder die opzettelijk op ongeoorloofde wijze een van de volgende handelingen verricht:

a) de verwijdering of wijziging van elektronische informatie betreffende het beheer van rechten;

b) de verspreiding, de invoer ter verspreiding, de uitzending, de mededeling aan het publiek of de beschikbaarstelling voor het publiek van werken of ander materiaal beschermd krachtens deze richtlijn of krachtens hoofdstuk III van Richtlijn 96/9/EG, waaruit op ongeoorloofde wijze elektronische informatie betreffende het beheer van rechten is verwijderd of waarin op ongeoorloofde wijze dergelijke informatie is gewijzigd,

en die weet of redelijkerwijs behoort te weten dat hij zodoende aanzet tot een inbreuk op het auteursrecht en de wettelijk vastgestelde naburige rechten of op het in hoofdstuk III van Richtlijn 96/9/EG bedoelde sui generis recht, dan wel een dergelijke inbreuk mogelijk maakt, vergemakkelijkt of verbergt.

2. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "informatie betreffende het beheer van rechten" verstaan alle door de rechthebbenden verstrekte informatie die dient ter identificatie van het werk of het andere materiaal, bedoeld in deze richtlijn of bestreken door het in hoofdstuk III van Richtlijn 96/9/EG bedoelde sui generis recht, dan wel van de auteur of een andere rechthebbende, of informatie betreffende de voorwaarden voor het gebruik van het werk of het andere materiaal, alsook de cijfers of codes waarin die informatie vervat ligt.

De eerste alinea is van toepassing, wanneer bestanddelen van deze informatie zijn verbonden met een kopie van, of kenbaar worden bij de mededeling aan het publiek van een werk of ander materiaal bedoeld in deze richtlijn of bestreken door het in hoofdstuk III van Richtlijn 96/9/EG bedoelde sui generis recht.

HOOFDSTUK IV

GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

Artikel 8

Sancties en rechtsmiddelen

1. De lidstaten voorzien in passende sancties en rechtsmiddelen met betrekking tot inbreuken op de in deze richtlijn omschreven rechten en verplichtingen en dragen er zorg voor, dat deze sancties en rechtsmiddelen daadwerkelijk worden toegepast. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend en evenredig zijn en een bijzonder preventieve werking hebben.

2. Elke lidstaat draagt er zorg voor, dat rechthebbenden wier belangen worden geschaad door een inbreukmakende handeling die op zijn grondgebied plaatsvindt, een vordering tot schadevergoeding en/of beëindiging van de inbreuk en in voorkomend geval een vordering tot inbeslagneming van het inbreukmakende materiaal en de in artikel 6, lid 2, bedoelde inrichtingen, producten of onderdelen kunnen instellen.

3. De lidstaten zorgen ervoor dat de rechthebbenden kunnen verzoeken om een verbod ten aanzien van tussenpersonen wier diensten door een derde worden gebruikt om inbreuk te maken op een auteursrecht of naburige rechten.

Artikel 9

Voortgezette toepassing van andere wettelijke bepalingen

Deze richtlijn doet geen afbreuk aan bepalingen betreffende met name octrooirechten, handelsmerken, rechten inzake tekeningen of modellen, gebruiksmodellen, topografieën van halfgeleiderproducten, lettertypes, voorwaardelijke toegang, toegang tot de kabel van omroepdiensten, de bescherming van nationaal bezit, vereisten inzake wettelijk depot, beperkende praktijken en oneerlijke concurrentie, handelsgeheimen, veiligheid, vertrouwelijkheid, gegevensbescherming en persoonlijke levenssfeer, toegang tot overheidsdocumenten en het overeenkomstenrecht.

Artikel 10

Toepassing in de tijd

1. De bepalingen van deze richtlijn zijn van toepassing op alle in deze richtlijn bedoelde werken en ander materiaal, welke op ...(11) door de wetgeving van de lidstaten inzake het auteursrecht en de naburige rechten worden beschermd of aan de criteria voor bescherming krachtens deze richtlijn of de in artikel 1, lid 2, bedoelde bepalingen voldoen.

2. Deze richtlijn laat alle vóór ...(12) verrichte handelingen en verkregen rechten onverlet.

Artikel 11

Technische aanpassingen

1. Richtlijn 92/100/EEG wordt als volgt gewijzigd:

a) artikel 7 wordt geschrapt;

b) artikel 10, lid 3, komt als volgt te luiden:

"3. De beperkingen mogen slechts in bepaalde bijzondere gevallen worden toegepast, mits daarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van werken of ander materiaal en de wettige belangen van de rechthebbenden niet onredelijk worden geschaad."

2. Artikel 3, lid 2, van Richtlijn 93/98/EEG wordt als volgt gelezen:

"2. De rechten van producenten van fonogrammen vervallen 50 jaar na de vastlegging. Indien het fonogram echter binnen deze termijn op geoorloofde wijze gepubliceerd is, vervallen de rechten 50 jaar na de datum van die eerste publicatie.

Indien binnen de in de eerste zin bedoelde termijn geen geoorloofde publicatie heeft plaatsgevonden en het fonogram tijdens deze termijn op geoorloofde wijze aan het publiek is medegedeeld, vervallen de rechten 50 jaar na de datum van de eerste geoorloofde mededeling aan het publiek.

Indien een fonogram echter op ...(13) niet langer is beschermd doordat de overeenkomstig dit lid in de versie vóór wijziging bij Richtlijn 2000/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij(14) verleende beschermingstermijn is verstreken, wordt het fonogram door dit lid niet opnieuw beschermd."

Artikel 12

Slotbepalingen

1. Uiterlijk ...(15) en vervolgens om de drie jaar legt de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een verslag over de toepassing van deze richtlijn voor, waarin zij, onder meer op basis van de haar door de lidstaten te verschaffen relevante informatie, in het bijzonder de toepassing van de artikelen 5, 6 en 8 onderzoekt in het licht van de ontwikkeling van de digitale markt. Wat artikel 6 betreft, gaat de Commissie in het bijzonder na of dit artikel een voldoende hoog beschermingsniveau biedt en of bij wet toegestane handelingen een nadelige invloed ondervinden van het gebruik van doeltreffende technische voorzieningen. Wanneer dit noodzakelijk is, in het bijzonder met het oog op de goede werking van de interne markt, zoals in artikel 14 van het Verdrag omschreven, dient de Commissie voorstellen tot wijziging van deze richtlijn in.

2. De bescherming van de naburige rechten laat onverlet en is op generlei wijze van invloed op de auteursrechtelijke bescherming.

3. Hierbij wordt een contactcomité ingesteld dat bestaat uit vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Het wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie en komt op diens initiatief dan wel op verzoek van een delegatie van een lidstaat bijeen.

4. De taken van dit comité zijn:

a) regelmatig overleg voeren over problemen in verband met de toepassing van deze richtlijn;

b) informatie uitwisselen over relevante ontwikkelingen die zich in wetgeving en rechtspraak en op economisch, sociaal, cultureel en technologisch gebied voordoen;

c) fungeren als forum waar de digitale markt voor werken en ander materiaal, het kopiëren voor privé-gebruik en het gebruik van technische voorzieningen daaronder inbegrepen, wordt geëvalueerd.

Artikel 13

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk ...(16) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 14

Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 15

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te ...

Voor het Europees Parlement

De voorzitster

Voor de Raad

De voorzitter

(1) PB C 108 van 7.4.1998, blz. 6 en PB C 180 van 25.6.1999, blz. 6.

(2) PB C 407 van 28.12.1998, blz. 30.

(3) Advies van het Europees Parlement van 10 februari 1999 (PB C 150 van 28.5.1999, blz. 171), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 28 september 2000 en besluit van het Europees Parlement van ... (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(4) PB L 178 van 17.7.2000, blz. 1.

(5) Richtlijn 91/250/EEG van de Raad van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's (PB L 122 van 17.5.1991, blz. 42). Richtlijn als gewijzigd bij Richtlijn 93/98/EEG.

(6) Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november 1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom (PB L 346 van 27.11.1992, blz. 61). Richtlijn als gewijzigd bij Richtlijn 93/98/EEG.

(7) Richtlijn 93/83/EEG van de Raad van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel (PB L 248 van 6.10.1993, blz. 15).

(8) Richtlijn 93/98/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende de harmonisatie van de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten (PB L 290 van 24.11.1993, blz. 9).

(9) Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken (PB L 77 van 27.3.1996, blz. 20).

(10) PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31.

(11) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(12) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(13) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(14) PB L ....

(15) Vier jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(16) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. Op 21 januari 1998 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij(1). De rechtsgrond werd gevormd door artikel 47, lid 2, en de artikelen 55 en 95 van het EG-Verdrag.

2. Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 9 september 1998 advies uitgebracht(2).

3. Het Europees Parlement heeft op 10 februari 1999 in eerste lezing advies uitgebracht(3).

4. De Commissie heeft op 25 mei 1999 een gewijzigd voorstel ingediend(4).

5. De Raad heeft op 28 september 2000 krachtens artikel 251 van het EG-Verdrag een gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.

II. DOEL

6. Het Commissievoorstel heeft tot doel geharmoniseerde en adequate rechtsregels in te voeren op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij. Het beoogt de bestaande rechtsregels aan te passen en aan te vullen teneinde de goede werking van de interne markt te garanderen en een gunstig klimaat te scheppen waarin creativiteit en innoverende activiteiten in de Gemeenschap worden beschermd en gestimuleerd. Tevens strekt dit voorstel tot het nakomen van de nieuwe internationale verplichtingen die voortvloeien uit het Verdrag van de WIPO inzake auteursrecht (WCT) en het Verdrag van de WIPO inzake uitvoeringen en fonogrammen (WPPT), beide gesloten op 20 december 1996 te Genève.

III. GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Overwegingen

7. De Raad heeft een aantal overwegingen van het gewijzigde Commissievoorstel gewijzigd, geschrapt of samengevoegd en heeft tevens een aantal nieuwe overwegingen vastgesteld. Hieronder worden bij de desbetreffende artikelen de belangrijkste wijzigingen in de overwegingen aangegeven.

Artikelen

Artikel 1 (werkingssfeer)

8. De Raad heeft de nieuwe redactie van dit artikel conform het gewijzigde Commissievoorstel overgenomen, met uitzondering van de Engelse term "specific", die (in de Nederlandse versie van het gewijzigde Commissievoorstel ontbrak en die) naar het oordeel van de Raad overbodig is en tot verwarring zou kunnen leiden ten aanzien van het verband tussen de bepalingen van deze richtlijn en die van de bestaande communautaire richtlijnen op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten. Aan het einde van overweging 20 heeft de Raad een toevoeging opgenomen waarin duidelijk wordt gesteld dat, tenzij in deze richtlijn anders is bepaald, de bepalingen van de bestaande communautaire richtlijnen op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten prevaleren.

Artikel 2 (reproductierecht)

9. In amendement 29 van het Europees Parlement werd voorgesteld de woorden "het origineel en de kopieën van" in artikel 2, onder a), te schrappen. Zowel de Commissie als de Raad hebben met dit voorstel ingestemd.

Artikel 3 (recht van mededeling van werken aan het publiek en recht van beschikbaarstelling van andere zaken voor het publiek)

10. De Raad heeft de formulering van zowel de titel als lid 2 van dit artikel licht gewijzigd om duidelijk te laten uitkomen dat de richtlijn, voor wat betreft andere zaken dan werken, uitsluitend het recht op beschikbaarstelling voor het publiek regelt en niet het recht op mededeling aan het publiek, dat reeds in artikel 8 van Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november 1992(5) is geregeld.

11. Net zoals in het geval van artikel 2, onder a) (zie punt 9 hierboven), heeft de Raad besloten om de woorden "originelen en kopieën van" ook in artikel 3, lid 1, te schrappen.

12. In amendement 31 van het Europees Parlement werd onder andere voorgesteld om de term "privé-communicatie" in overweging 16 (thans overweging 25) te vervangen door "rechtstreekse afbeelding of uitvoering". De Commissie heeft dit voorstel in haar gewijzigde tekstvoorstel overgenomen. De Raad is echter van mening dat deze woorden, bij ontstentenis van een voor de gehele Gemeenschap geldende definitie, het gevaar van rechtsonzekerheid in zich dragen. Teneinde op duidelijke en positieve wijze af te bakenen welke handelingen binnen het bereik van de in artikel 3 bedoelde rechten vallen, heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven deze woorden te schrappen en dit punt nader uit te werken in de overwegingen 23 en 24.

13. In amendement 31 van het Europees Parlement werd voorgesteld artikel 3 aan te vullen met een lid gebaseerd op de gemeenschappelijke verklaring ad artikel 8 van het WIPO-verdrag inzake auteursrecht. In haar gewijzigde tekstvoorstel heeft de Commissie dit amendement overgenomen. Aangezien overweging 17 van het gewijzigde Commissievoorstel reeds een verklaring van gelijke strekking bevatte, heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven deze verklaring uitsluitend in de overwegingen te laten staan (overweging 27); hij is namelijk van mening dat het om een toelichting gaat, die niet in het corpus van de richtlijn thuishoort.

Artikel 4 (distributierecht)

14. Ofschoon de Raad inhoudelijk akkoord ging met artikel 4 zoals opgenomen in het gewijzigde Commissievoorstel, heeft hij de redactie van het eerste lid van dit artikel licht gewijzigd om deze op één lijn te brengen met de tekst van de definities die zijn opgenomen in de artikelen 2 en 3 en in de bestaande communautaire richtlijnen op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten.

15. Verder heeft de Raad in overweging 28 een toevoeging opgenomen, teneinde duidelijk te laten uitkomen dat het distributierecht voor auteurs waarin artikel 4, lid 1, van deze richtlijn voorziet, geen afbreuk doet aan het verhuurrecht en het uitleenrecht voor auteurs zoals geregeld in Richtlijn 92/100/EEG.

16. Voorts heeft de Raad in overweging 29 verduidelijkt dat het beginsel van uitputting zoals vastgelegd in artikel 4, lid 2, van deze richtlijn, niet van toepassing is op het verhuurrecht en het uitleenrecht zoals geregeld in Richtlijn 92/100/EEG (zie ook artikel 1, lid 4, van die richtlijn).

Artikel 5 (uitzonderingen op de artikelen 2, 3 en 4)

Lid 1

17. In lid 1 wordt de enige vaste uitzondering op de in de artikelen 2, 3 en 4 bedoelde rechten omschreven. In haar gewijzigde voorstel had de Commissie EP-amendement 33 betreffende het eerste lid van artikel 5 gedeeltelijk overgenomen. In zijn gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad deze bepaling verder gewijzigd, teneinde een goed evenwicht tot stand te brengen tussen de belangen van de rechthebbenden en die van de tussenpersonen (zoals aanbieders van internetdiensten) en gebruikers. Volgens de tekst van de Raad zijn de voorwaarden "voorbijgaand" en "incidenteel" niet langer cumulatief maar alternatief. In de tekst van de Raad wordt tevens een onderscheid gemaakt tussen enerzijds zuiver technische handelingen die uitsluitend tot doel hebben de doorgifte in een net tussen derden door een tussenpersoon van een werk of een andere zaak mogelijk te maken, ongeacht het gebruik dat daarvan door de ontvanger van de doorgifte zal worden gemaakt, en anderzijds handelingen die uitsluitend tot doel hebben het - rechtmatige - gebruik van een werk of een andere zaak mogelijk te maken. In beide gevallen geldt dat ook aan de andere voorwaarden van deze bepaling moet zijn voldaan om voor de uitzondering in aanmerking te komen. Overweging 33 is door de Raad aangevuld met een definitie van de term "rechtmatig gebruik", die grotendeels gebaseerd is op EP-amendement 33. De Raad heeft in overweging 33 tevens formuleringen overgenomen uit de richtlijn inzake elektronische handel(6); voorts heeft hij in overweging 16 een aantal technische aanpassingen aangebracht die nodig waren omdat de richtlijn inzake elektronische handel inmiddels is aangenomen.

Lid 2

18. De leden 2, 3 en 4 bevatten facultatieve uitzonderingen op de in de artikelen 2, 3 en 4 bedoelde rechten.

19. In de amendementen 34, 36, 37 en 41 van het Europees Parlement werd het begrip "billijke compensatie" geïntroduceerd als voorwaarde voor een aantal uitzonderingen. In haar gewijzigde voorstel heeft de Commissie deze amendementen overgenomen, evenwel zonder een definitie van de term "billijke compensatie" te geven. De Raad heeft besloten in overweging 35 een leidraad te geven voor de toepassing van dit nieuwe concept. Tot slot heeft de Raad in de nieuwe overweging 36 verduidelijkt dat niets de lidstaten ervan weerhoudt om de voorwaarde van een billijke compensatie tevens toe te passen ten aanzien van uitzonderingen waarvoor dit niet uitdrukkelijk door de richtlijn wordt voorgeschreven.

20. In amendement 34 van het Europees Parlement werd voorgesteld bladmuziek uit te sluiten van de uitzondering voor reprografische reproductie, onder de voorwaarde van een billijke compensatie voor de rechthebbenden. Zowel de Commissie als de Raad konden met deze voorstellen instemmen.

21. In de amendementen 36 en 37 van het Europees Parlement werd voorgesteld om het analoog en digitaal kopiëren voor privé-gebruik in twee afzonderlijke bepalingen op te nemen. De Commissie heeft dit amendement in haar gewijzigde voorstel overgenomen. De Raad is echter van mening dat een dergelijke differentiatie tussen analoog en digitaal kopiëren voor privé-gebruik niet in artikel 5 gemaakt moet worden; hij heeft bijgevolg besloten de punten b) en b bis) van artikel 5, lid 2, van het gewijzigde Commissievoorstel in één punt b) samen te voegen, en in de overwegingen 38 en 44 te vermelden dat er in bepaalde opzichten een onderscheid moet worden gemaakt tussen analoog en digitaal kopiëren voor privé-gebruik (zie ook punt 44, tweede streepje, hieronder).

22. Voorts werd in de amendementen 36 en 37 van het Europees Parlement voorgesteld om de uitzondering voor het kopiëren voor privé-gebruik afhankelijk te stellen van een billijke compensatie voor de rechthebbenden. Zowel de Commissie als de Raad hebben met dit voorstel ingestemd.

23. In bovengenoemde amendementen van het Europees Parlement werd tevens voorgesteld om aan "privé-gebruik" het woord "exclusief" toe te voegen. De Commissie heeft er in haar gewijzigde voorstel mee ingestemd dit woord in te lassen, maar de Raad heeft het weer geschrapt, omdat hij het overbodig dan wel overmatig restrictief acht.

24. Verder heeft de Raad:

- de in het gewijzigde Commissievoorstel gebruikte woorden "analoge/digitale geluidsdrager, beelddrager of audiovisuele drager" eenvoudigheidshalve vervangen door "op welke drager dan ook";

- gekozen voor de woorden "de reproductie (...) voor privé-gebruik door een natuurlijke persoon" ("made for the private use of a natural person"), teneinde niet alleen te verwijzen naar reproducties gemaakt door natuurlijke personen maar ook naar reproducties gemaakt ten behoeve van die personen;

- bepaald dat de lidstaten bij het vaststellen van een billijke compensatie voor het kopiëren voor privé-gebruik rekening dienen te houden met de vraag of de technische voorzieningen bedoeld in artikel 6 al dan niet zijn toegepast.

25. In amendement 38 van het Europees Parlement werd voorgesteld om in artikel 5, lid 2, onder c), te verduidelijken dat alleen reproductiehandelingen ten behoeve van archivering of behoud mogen worden vrijgesteld. De Commissie heeft dit voorstel overgenomen. De Raad heeft echter voor een flexibeler formulering gekozen, die het de lidstaten mogelijk maakt om de betrokken instellingen ook vrijstelling te verlenen voor reproductiehandelingen voor andere dan de hierboven genoemde doeleinden, zolang deze handelingen maar geen economisch of commercieel voordeel opleveren.

26. Op voorstel van het Europees Parlement had de Commissie er voorts mee ingestemd om in artikel 5, lid 2, onder c), een niet-uitputtende opsomming op te nemen van de categorieën van instellingen die aanspraak kunnen maken op een uitzonderingspositie. De Raad heeft hier echter voor een uitputtende lijst gekozen.

27. Op voorstel van het Europees Parlement (amendement 39) was in het gewijzigde Commissievoorstel aan de lijst van uitzonderingen in artikel 5, lid 2, een punt d) toegevoegd. De Raad heeft "fixations" vervangen door "recordings" (beide in het Nederlands weergegeven met "opnamen"). Verder heeft hij een tweede zin aan de bepaling toegevoegd, teneinde de redactie op één lijn te brengen met artikel 11 bis van de Berner Conventie. Tevens heeft de Raad in de nieuwe overweging 41 de woorden "met hun eigen middelen" verduidelijkt, teneinde de lidstaten voldoende flexibiliteit te bieden om hun wetgeving aan te passen aan veranderingen op de markt.

28. De uitzondering vervat in artikel 5, lid 2, onder e), is door de Raad toegevoegd om personen die om gezondheids- of andere dwingende redenen in bepaalde maatschappelijke instellingen met een niet-commercieel oogmerk verblijven, in staat te stellen hun favoriete programma's te beluisteren en/of te bekijken, zelfs wanneer deze uitgezonden worden op een tijdstip dat niet verenigbaar is met het soepel functioneren van deze instellingen.

Lid 3

29. In de amendementen 43 en 44 van het Europees Parlement werd voorgesteld de verplichting tot bronvermelding in de uitzonderingsgevallen bedoeld in artikel 5, lid 3, onder c) en d), aan te vullen met de woorden "en zo mogelijk ook de naam van de auteur". De Commissie is in haar gewijzigde tekstvoorstel op dit voorstel ingegaan. Teneinde de redactie van de verschillende bepalingen aangaande bronvermelding te harmoniseren, heeft de Raad besloten in artikel 5, lid 3, onder a), c), d) en f), de woorden "zo mogelijk de bron, waaronder de naam van de auteur" toe te voegen.

30. In amendement 41 van het Europees Parlement werd voorgesteld de in artikel 5, lid 3, onder a), bedoelde uitzondering afhankelijk te stellen van een billijke compensatie. De Commissie heeft dit voorstel overgenomen. De Raad acht zo'n compensatie echter niet nodig, omdat de desbetreffende activiteiten niet commercieel van aard zijn en de lidstaten deze voorwaarde zelf kunnen stellen (zie overweging 36).

31. Voor artikel 5, lid 3, onder b), heeft de Raad de op EP-amendement 42 gebaseerde tekst van het gewijzigde Commissievoorstel praktisch ongewijzigd overgenomen.

32. Voor artikel 5, lid 3, onder c), had de Commissie zich in haar gewijzigde voorstel (zie ook EP-amendement 43) op de uitzonderingsbepaling van artikel 10 bis, lid 2, van de Berner Conventie gebaseerd. De Raad heeft echter besloten om onder c) beide uitzonderingen van artikel 10 bis van de Berner Conventie op te nemen en nauwer aan te sluiten bij de daarin gebruikte formulering.

33. Voor artikel 5, lid 3, onder d), heeft de Raad de redactie van het gewijzigde Commissievoorstel, die overeenkwam met EP-amendement 44, praktisch ongewijzigd overgenomen.

34. Voor artikel 5, lid 3, onder e), is de Raad akkoord gegaan met het gewijzigde Commissievoorstel, dat overeenkwam met EP-amendement 45.

35. Om aan de verzoeken van de lidstaten tegemoet te komen, heeft de Raad ermee ingestemd in artikel 5, lid 3, onder f) tot en met n), een aantal bijkomende, nauwkeurig omschreven uitzonderingen op te nemen.

36. Voorts heeft de Raad voor artikel 5, lid 3, ingestemd met een nieuw punt o), dat de lidstaten toestaat vast te houden aan minder belangrijke uitzonderingen die op het tijdstip van inwerkingtreding van de richtlijn reeds in hun nationale recht bestonden, mits deze uitzonderingen uitsluitend analoog gebruik betreffen en geen nadelige gevolgen hebben voor het vrije verkeer van goederen en diensten in de Gemeenschap. Deze bepaling vormt, samen met de bijkomende uitzonderingen die zijn opgenomen in artikel 5, lid 3, onder f) tot en met n), een redelijk compromis tussen de standpunten van enerzijds de voorstanders van een volledig open lijst van facultatieve uitzonderingen, en anderzijds de voorstanders van een veel kortere lijst van vast voorgeschreven uitzonderingen.

Lid 4

37. Voor artikel 5, lid 4, heeft de Rad de op EP-amendement 46 gebaseerde tekst van het gewijzigde Commissievoorstel ongewijzigd overgenomen.

Lid 5

38. Voor artikel 5, lid 5, heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven om de redactie aan te passen aan artikel 10 van het WIPO-verdrag inzake auteursrecht (WCT) en artikel 16 van het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (WPPT). De daarnaast in EP-amendement 47 aan de orde gestelde kwestie van het verband tussen uitzonderingen en technische voorzieningen is door de Raad in de context van artikel 6 geregeld (zie de punten 43 en 44 hieronder).

39. De Commissie heeft in haar gewijzigde voorstel geen bepaling opgenomen in de zin van amendement 48 van het Europees Parlement. De Raad is de Commissie hierin gevolgd.

Artikel 6 (verplichtingen inzake technische voorzieningen)

40. De Raad heeft voor artikel 6 de structuur gevolgd die in de EP-amendementen 49 tot en met 54 werd voorgesteld en door de Commissie in haar gewijzigde voorstel is overgenomen.

41. Ter vereenvoudiging van de tekst heeft de Raad in de eerste twee leden van artikel 6 de zinsnede "die dienen ter bescherming van ... recht sui generis" en de woorden "op ongeoorloofde wijze" geschrapt, omdat deze reeds besloten liggen in de definitie van technische voorzieningen in lid 3.

42. De reikwijdte van artikel 6, lid 2, is door de Raad nauwkeuriger afgebakend door een limitatief karakter te geven aan de lijst van verschillende activiteiten waartegen de lidstaten verplicht zijn een adequate rechtsbescherming te bieden indien aan de overige voorwaarden van dit lid wordt voldaan.

43. In amendement 47 van het Europees Parlement werd voorgesteld om in artikel 5, lid 4 (thans artikel 5, lid 5), te bepalen dat de rechtsbescherming van technische voorzieningen prevaleert boven de uitzonderingen van artikel 5. De Commissie had dit punt in artikel 6, lid 3, van haar gewijzigde voorstel geregeld door te bepalen dat alleen technische voorzieningen ter voorkoming of verhindering van schending van het auteursrecht beschermd worden door artikel 6. Dit zou betekenen dat technische voorzieningen ter voorkoming of verhindering van door de wet toegestane handelingen (bv. op grond van een uitzonderingsregeling) niet door artikel 6 beschermd zouden zijn. Volgens het gewijzigde Commissievoorstel hadden de in artikel 5 vastgelegde uitzonderingen dus voorrang op de in artikel 6 geregelde rechtsbescherming van technische voorzieningen.

De Raad heeft voor een andere aanpak gekozen, teneinde een redelijk evenwicht tot stand te brengen tussen de belangen van enerzijds de rechthebbenden en anderzijds de personen die uitzonderingen genieten. Hij heeft in artikel 6, lid 3, eerste volzin, van zijn gemeenschappelijk standpunt een definitie van de te beschermen technische voorzieningen opgenomen die breder is dan de definitie in het gewijzigde Commissievoorstel of in amendement 54 van het Europees Parlement. Uit de in de definitie van de Raad gebezigde woorden "die (...) dienen voor het voorkomen of beperken van handelingen ten aanzien van werken of andere zaken, die niet zijn toegestaan door de houders van auteursrechten..." blijkt duidelijk dat artikel 6, lid 1, bescherming biedt tegen omzeiling van alle technische voorzieningen die dienen ter voorkoming of beperking van handelingen die door de rechthebbende niet zijn toegestaan, ongeacht of de persoon die de voorzieningen omzeilt, al dan niet in aanmerking komt voor de uitzonderingen bedoeld in artikel 5.

44. Anderzijds heeft de Raad waarborgen ingebouwd voor de bescherming van de rechtmatige belangen van degenen die voor uitzonderingen in aanmerking komen. Daartoe heeft hij aan artikel 6 een nieuw lid 4 toegevoegd, met de nieuwe toelichtende overwegingen 51 en 52. In artikel 6, lid 4:

- legt de Raad de lidstaten de verplichting op om, bij ontstentenis van door de rechthebbenden vrijwillig genomen maatregelen, passende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de rechthebbenden aan de begunstigden van de in lid 1 opgesomde uitzonderingen/beperkingen de nodige middelen verschaffen om van die uitzonderingen of beperkingen gebruik te kunnen maken;

- geeft de Raad de lidstaten de vrijheid om, bij ontstentenis van door de rechthebbenden vrijwillig genomen maatregelen, onder bepaalde voorwaarden passende maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de rechthebbenden aan de gebruikers de middelen beschikbaar stellen om gebruik te kunnen maken van de uitzondering voor het kopiëren voor privé-gebruik (tweede alinea);

- breidt de Raad de rechtsbescherming van artikel 6, lid 1, uit tot technische voorzieningen die ervoor moeten zorgen dat kan worden beschikt over de middelen om van de uit-zonderingen/beperkingen gebruik te kunnen maken (derde alinea);

- bepaalt de Raad dat de overeengekomen contractuele bepalingen voor het op verzoek beschikbaar stellen van werken of andere zaken voorrang hebben op het bepaalde in de eerste en de tweede alinea van artikel 6, lid 4;

- breidt de Raad de toepassing van dit lid uit tot technische voorzieningen die worden toegepast in het kader van twee van de bestaande communautaire richtlijnen op het gebied van het auteursrecht en/of de naburige rechten.

45. In artikel 6, lid 3, tweede volzin, heeft de Raad de woorden "de toegang tot" geschrapt, daar hij van mening is dat vraagstukken aangaande de toegang tot werken of andere zaken buiten het bereik van het auteursrecht vallen. De Raad heeft tevens een aantal technische wijzigingen aangebracht om de tekst van dit lid te vereenvoudigen.

Artikel 7 (verplichtingen inzake informatie over het beheer van rechten)

46. In artikel 7, lid 1, heeft de Raad de tekst nauwer laten aansluiten bij artikel 12, lid 1, van het WIPO-verdrag inzake auteursrecht en artikel 19, lid 1, van het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen. Voorts heeft de Raad overweging 33 van het gewijzigde Commissievoorstel opgesplitst (overwegingen 54 en 55) en heeft hij aan het einde van overweging 54 een zin toegevoegd over het gebruik door de rechthebbenden van markeringen ten blijke van hun machtiging om werken of andere zaken op netten te zetten.

Artikel 8 (sancties en beroepsmogelijkheden)

47. In artikel 8, lid 1, heeft de Raad vastgehouden aan het woord "afschrikkend", dat in de communautaire wetgeving gebruikelijk is wanneer het gaat om sancties en beroepsmogelijkheden. Wel heeft hij de zinsnede geschrapt waarin staat dat zij moeten dienen als een middel om andere overtredingen tegen te gaan, aangezien hij deze mededeling overbodig vindt.

48. Artikel 8, lid 2, is door de Raad aangevuld met de verplichting voor de lidstaten om ook te voorzien in de mogelijkheid tot inbeslagneming van illegale inrichtingen, producten of onderdelen als bedoeld in artikel 6, lid 2. Een toevoeging van dezelfde strekking is in overweging 57 opgenomen.

49. De Raad heeft aan artikel 8 voorts een nieuw lid 3 toegevoegd, waarin de lidstaten de verplichting wordt opgelegd om ervoor te zorgen dat de rechthebbenden kunnen verzoeken om verbodsmaatregelen te treffen ten aanzien van tussenpersonen wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuken te maken, zelfs als de desbetreffende handelingen van de tussenpersonen onder de uitzondering bedoeld in artikel 5, lid 1, vallen. Bij dit nieuw lid hoort de nieuwe overweging 58.

Artikel 9 (voortgezette toepassing van andere wettelijke bepalingen)

50. In amendement 11 van het Europees Parlement werd voorgesteld een nieuwe overweging 13 bis op te nemen, teneinde modellen uit te sluiten van de toepassing van deze richtlijn. In haar gewijzigde voorstel heeft de Commissie dit voorstel overgenomen, zij het in iets andere bewoordingen. Met het oog op de rechtszekerheid heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven om in het corpus van de richtlijn, en wel in het nieuwe artikel 9, een ruimere uitsluitingsclausule op te nemen, waarbij ook wettelijke bepalingen op andere gebieden onverlet worden gelaten.

Artikel 10 (toepassing in de tijd)

51. In artikel 10, lid 2, heeft de Raad een deel van het oude artikel 9, lid 3, van het gewijzigde Commissievoorstel samengevoegd met het oude lid 2; de rest van lid 3 alsmede het gehele lid 4 is geschrapt. De Raad is namelijk van mening dat vraagstukken die verband houden met de interpretatie van overeenkomsten beter nationaalrechtelijk kunnen worden geregeld.

Artikel 11 (technische aanpassingen)

52. Bij artikel 11, lid 1, onder b), heeft de Raad de formulering van artikel 10, lid 3, van Richtlijn 92/100/EEG op één lijn gebracht met de nieuwe redactie van artikel 5, lid 5, van de onderhavige richtlijn.

53. Bij artikel 11, lid 2, heeft de Raad artikel 3, lid 2, van Richtlijn 93/98/EEG als volgt gewijzigd:

- aan de eerste alinea van lid 2 is een tweede zin toegevoegd, teneinde deze bepaling aan te passen aan artikel 17 van het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen;

- er is een tweede alinea toegevoegd, waarbij wordt bepaald dat deze wijziging niet leidt tot hernieuwde bescherming van fonogrammen die krachtens de huidige tekst van artikel 3, lid 2, van Richtlijn 93/98/EEG openbaar zijn geworden voordat deze wijziging van kracht werd.

Artikel 12 (slotbepalingen)

54. De Raad heeft de bepalingen betreffende de wijze van uitvoering van de richtlijn (artikel 11, lid 1, van het gewijzigde Commissievoorstel) overgebracht naar een nieuw, afzonderlijk artikel (zie artikel 13 hieronder).

55. In artikel 12, lid 1, heeft de Raad de toetsingsbepaling aangevuld, teneinde deze nauwkeuriger en doelgerichter te maken. Aldus is de Raad overeengekomen dat er bij de toetsing van de toepassing van de artikelen 5, 6 en 8 bijzondere aandacht moet worden besteed aan zaken als de ontwikkeling van de digitale markt en het gevoelige evenwicht tussen de belangen van de rechthebbenden en die van de begunstigden van uitzonderingen.

56. In artikel 12, lid 2, heeft de Raad de tekst van artikel 11, lid 3, van het gewijzigde Commissievoorstel overgenomen, zoals die door het Europees Parlement in amendement 57 was voorgesteld.

57. In artikel 12, leden 3 en 4, heeft de Raad de inhoud van artikel 11, lid 4, onder a) en b), van het gewijzigde Commissievoorstel overgenomen, met een aantal redactionele wijzigingen.

Artikel 13 (toepassing)

58. In artikel 13, lid 1, heeft de Raad de achterhaalde tijdsbepaling ("uiterlijk op 30 juni 2000") vervangen en bepaald dat de omzettingstermijn twee jaren vanaf de inwerkingtreding van de richtlijn zal belopen.

Artikel 14 (inwerkingtreding)

59. In artikel 14 heeft de Raad, conform de staande praktijk, bepaald dat de datum van inwerkingtreding van de richtlijn valt op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad.

Artikel 15 (adressaten)

60. Artikel 15 is ongewijzigd uit het gewijzigde Commissievoorstel overgenomen.

IV. CONCLUSIES

61. In zijn gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad een aanzienlijk aantal van de door het Europees Parlement voorgestelde amendementen overgenomen. In de gehele tekst van het gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad getracht een juist en werkbaar evenwicht te vinden tussen de belangen van de rechthebbenden en die van de andere betrokken partijen. In dit verband kan de Commissie zich met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad verenigen.

(1) PB C 108 van 7.4.1998, blz. 6.

(2) PB C 407 van 28.12.1998, blz. 30.

(3) PB C 150 van 28.5.1999, blz. 171.

(4) PB C 180 van 25.6.1999, blz. 6.

(5) PB L 346 van 27.11.1992, blz. 61.

(6) PB L 178 van 17.7.2000, blz. 1.