VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

over de evaluatie van de financiën van de Unie aan de hand van de bereikte resultaten

1. INLEIDING

Dit verslag, dat op grond van artikel 318 VWEU moet worden ingediend („het verslag”), is het derde in de rij. Het geeft een beeld van de manier waarop de verslaglegging over de evaluatie van de financiën van de Unie aan de hand van de bereikte resultaten voortdurend in ontwikkeling is.

De kwijtingverlenende autoriteit en de Europese Rekenkamer hebben grote belangstelling voor het verslag getoond en hebben op basis van de twee eerdere verslagen suggesties gedaan om het verslag verder te verbeteren. De Commissie heeft in het verslag van dit jaar deze suggesties zoveel mogelijk verwerkt binnen het bestaande kader voor toezicht, evaluatie en verslaglegging van het meerjarig financieel kader 2007-2013. De verbeteringen die in het verslag van dit jaar werden aangebracht, gaan in de vooropgestelde richting voor de verdere ontwikkeling van het verslag in het volgende meerjarig financieel kader 2014-2020 (zie deel 2 hieronder). In deel 3 wordt verslag uitgebracht over het toezicht op en de behaalde resultaten van de uitgavenprogramma’s in 2012 en de in 2012 verrichte evaluaties van die programma’s, zodat er per begrotingsrubriek een overzicht van het beschikbare bewijs wordt gegeven.

Het verslag wordt nu aanzienlijk vroeger in het jaar gepubliceerd dan de verslagen van 2010 en 2011 om het beter te laten aansluiten op het syntheseverslag en om te garanderen dat de kwijtingverlenende autoriteit en de Europese Rekenkamer erover kunnen beschikken met het oog op de kwijtingsprocedure voor het verslagjaar.

Dit verslag bestrijkt de EU‑programma’s op alle uitgavengebieden van het huidige meerjarig financieel kader. Die aanpak werd bij het vorige verslag goed onthaald door de kwijtingverlenende autoriteit en de Europese Rekenkamer. Op verzoek van de kwijtingverlenende autoriteit worden de resultaten van de externe programma’s (rubriek 4) meer in detail toegelicht en de vooruitgang in verband met de EU 2020-kerninitiatieven komt duidelijk aan bod (waar er resultaten beschikbaar zijn). Om een vollediger beeld van de vooruitgang en de bereikte resultaten te schetsen, zijn in het verslag van dit jaar niet alleen de resultaten van evaluties opgenomen, maar ook andere informatie in verband met de prestaties. De bronnen zijn onder meer de jaarlijkse activiteitenverslagen van de directoraten‑generaal en de speciale verslagen van de Europese Rekenkamer, alsook nationale verslagen en verslagen van deskundigennetwerken voor de uitvoering van programma's onder gedeeld beheer, en interne auditverslagen. In deel 3 wordt voor elke beleidsrubriek de vooruitgang van de uitvoering in 2012 beschreven en wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste evaluatiebevindingen/andere feedback over de prestaties van programma’s van de afgelopen jaren die in 2012 beschikbaar kwamen.

Het verslag gaat vergezeld van twee werkdocumenten van de Commissie. Het eerste bevat een actieplan met de voorlopige planning voor de verdere ontwikkeling van het verslag. Die planning zal worden bevestigd na de aanneming van de rechtsinstrumenten waarop het meerjarig financieel kader 2014-2020 gestoeld is. Het tweede bevat een uitgebreid overzicht van de 130 evaluaties die in 2012 werden voltooid. De meeste van die evaluaties betreffen uitgavenprogramma’s. In het evaluatieverslag is een analyse opgenomen van de horizontale kwesties en belangrijkste bevindingen/aanbevelingen van die evaluaties[1]. Voor elke evaluatie is de voornaamste informatie samengevat, onder meer over de effecten, de efficiëntie, de doelmatigheid en de EU-meerwaarde. De samenvattingen omvatten hyperlinks naar de webpagina waar het volledige verslag te vinden is. Met deze twee documenten wordt ingegaan op verzoeken van het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer.

2. MAATREGELEN OM TOEZICHT, EVALUATIE EN VERSLAGLEGGING TE VERBETEREN

In zijn kwijting voor 2011[2] wijdde het Europees Parlement een onderdeel aan „Prioritaire acties”. Volgens het Parlement moet er in de Commissie een nieuwe prestatiecultuur worden ontwikkeld door in de beheersplannen van de directoraten-generaal en alle voorstellen voor nieuw beleid en nieuwe programma’s doelstellingen en indicatoren op te nemen. Het Parlement wees ook op het belang van de opmerkingen van de Europese Rekenkamer over het laatste verslag en verzocht een eenduidige definitie te geven van het begrip EU-meerwaarde. In de jaarlijkse activiteitenverslagen van de directoraten-generaal moeten de prestaties worden gemeten en een samenvatting van de bereikte resultaten worden gegeven. In dit verslag moet een samenvatting worden gegeven van de prestaties en resultaten in de jaarlijkse activiteitenverslagen, moet intern beleid van extern beleid worden onderscheiden en moet de nadruk worden gelegd op de vooruitgang in de verwezenlijking van de Europa 2020-kerninitiatieven. Alle evaluatieverslagen moeten volledig beschikbaar worden gesteld aan het Parlement.

Het verslag van dit jaar is reeds gebaseerd op de verslaglegging in de jaarlijkse activiteitenverslagen, de verslaglegging over specifieke programma’s, evaluaties en interne en externe auditresultaten. In de mededeling van dit jaar met de synthese van de beheersresultaten van de Commissie in 2012[3] is uitgelegd dat bijzondere aandacht wordt besteed aan het opbouwen van een prestatiegerichte cultuur binnen de Commissie aan de hand van haar beheersplannen en jaarlijkse activiteitenverslagen. Om dubbel werk te voorkomen en de verslaglegging over de prestaties te stroomlijnen, moet er tussen die interne beheersinstrumenten en andere verslagen, zoals dit verslag, samenhang bestaan. Deze voorstellen bevatten de „bouwstenen” waarnaar de Europese Rekenkamer in haar opmerkingen over het verslag van vorig jaar verwees, om een betrouwbaar systeem op te zetten om gegevens over de prestaties te verzamelen waarmee de resultaten en de effecten voor het volgende meerjarig financieel kader kunnen worden bepaald. Zoals gevraagd door het Parlement, wordt in dit verslag ook een samenvatting gegeven van de prestaties en resultaten in de jaarlijkse activiteitenverslagen, wordt een onderscheid gemaakt tussen intern en extern beleid, wordt er verwezen naar de vooruitgang met de Europa 2020-kerninitiatieve en wordt vermeld waar de volledige tekst van alle evaluatieverslagen kan worden gevonden, zodat het Parlement daarover kan beschikken.

Voor het volgende meerjarig financieel kader werkt de Commissie aan een sterker en meer samenhangend kader voor toezicht op, evaluatie van en verslaglegging over de financiële programma's van de EU. De voorstellen van de Commissie voor de volgende programma's voor 2014-2020 spitsen zich toe op vereenvoudiging om de uitvoering van de programma's te vergemakkelijken en te versnellen, om het toezicht op de vooruitgang te verbeteren (om vertragingen of problemen beter te kunnen opsporen en sneller maatregelen te kunnen nemen om gebreken te verhelpen) en om de evaluatie van en verslaglegging over de prestaties te verbeteren.

De voornaamste elementen van dit kader zijn: een reeks kerndoelstellingen die de programma's moeten bewerkstelligen, met passende koppelingen met de doelstellingen van de Europa 2020-strategie, reeksen sterke indicatoren die de basis vormen voor een duidelijke verslaglegging over de vooruitgang, de efficiëntie en de doelmatigheid van de genomen maatregelen, en solide regelingen voor het toezicht en de evaluatie om te garanderen dat de gegevens en adviezen die nodig zijn om de verslaglegging over de resultaten en prestaties te verbeteren, tijdig beschikbaar zijn.

Of de Commissie in het volgende meerjarig financieel kader die informatie en beoordelingen in haar jaarlijkse activiteitenverslagen en haar syntheseverslag zal kunnen verstrekken, hangt grotendeels af van het behoud van die elementen in de rechtsinstrumenten die het Parlement en de Raad ter ondersteuning van de financiële programma’s van de volgende generatie moeten goedkeuren.

In het verslag van volgend jaar zal de Commissie het kader voor de verslaglegging over de prestaties tot het einde van het volgende meerjarig financieel kader beschrijven zoals dit voortvloeit uit de rechtsinstrumenten die de medewetgevers voor de programma’s van de nieuwe generatie zullen goedkeuren. In dat verslag zullen de hoofddoelstellingen van de programma’s, de belangrijkste indicatoren, de toezichtregeling en het tijdschema en de inhoud van de evaluaties worden opgenomen. Daarin zal ook worden toegelicht hoe de jaarlijkse verslaglegging over de vooruitgang in de beginfase van de uitvoering van het volgende meerjarig financieel kader vergezeld zal gaan van voortdurende evaluaties achteraf van de prestaties van de lopende programma's. Daarnaast zal worden aangegeven wanneer de belangrijkste evaluaties van de prestaties van het lopende programma zullen worden afgerond en wanneer en hoe tijdens het volgende programma over de prestaties verslag zal worden uitgebracht, met inbegrip van de bijdragen van de Commissie en de lidstaten voor de programma's onder gedeeld beheer.

Ten slotte werkt de Commissie ook in het kader van de agenda voor slimme regelgeving aan een herziening van haar evaluatiebeleid. Later dit jaar zal een openbare raadpleging plaatsvinden met het oog op de goedkeuring van de tegen het einde van het jaar bereikte conclusies. De resultaten moeten ertoe bijdragen dat de verslaglegging over de vooruitgang, de efficiëntie, de doelmatigheid en de meerwaarde van de EU-maatregelen in verband met effecten op de economie en de samenleving wordt verbeterd.

3. OVERZICHT VAN DE BEREIKTE RESULTATEN

RUBRIEK 1A - CONCURRENTIEVERMOGEN TER BEVORDERING VAN GROEI EN WERKGELEGENHEID

Ondernemingen en industriebeleid

In 2012 was de macro-economische situatie van dien aard dat meer inspanningen vereist waren ter stimulering van de groei en de werkgelegenheid om de doelstellingen van de Europa 2020-strategie te behalen. Als gevolg van de economische recessie konden de EU-doelstellingen voor de groei van het industriële concurrentievermogen en de schepping van werkgelegenheid niet worden behaald. Anderzijds waren er betere prestaties op het gebied van innovatie, werd de convergentie voortgezet en was er dankzij de EU‑steun, vooral voor kmo’s, een groter hefboomeffect dat tot meer innovatie leidde.

In 2012 waren de voornaamste uitgavenprogramma’s op het gebied van ondernemingen en industriebeleid de volgende: (i) de onderzoeksprogramma’s Ruimte, Veiligheid en Galileo binnen het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling (600 miljoen EUR); (ii) het programma voor ondernemerschap en innovatie als onderdeel van het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (335 miljoen EUR); (iii) de Europese satellietnavigatieprogramma’s (Galileo en EGNOS; 169 miljoen EUR) en (iv) het operationele programma voor wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid (GMES-Copernicus; 40 miljoen EUR)[4].

Voor het zevende kaderprogramma zijn na de oproep tot het indienen van voorstellen voor Ruimte van 2012 49 onderzoeksprojecten voor financiering geselecteerd voor activiteiten zoals klimaatverandering en de ontwikkeling van vitale technologieën voor de ruimte. Voor de oproep tot het indienen van voorstellen voor Veiligheid (zevende kaderprogramma) zijn 54 onderwerpen geselecteerd voor maatregelen zoals de bestrijding van grootschalige branden en de snelle redding van slachtoffers. Met een deelname van kmo’s van meer dan 21% overschrijdt het onderzoeksthema veiligheid ruim de doelstelling van 15% voor het volledige zevende kaderprogramma.

Het programma voor ondernemerschap en innovatie is ontworpen om een direct en praktisch antwoord te bieden op de belangrijkste behoeften van de kmo’s. De specifieke financieringsinstrumenten die in het kader van dit programma zijn ontworpen, namelijk de faciliteit voor snel groeiende en innovatieve kmo’s en de mkb-garantiefaciliteit, zijn bijzonder nuttig gebleken om aan de financieringsbehoeften van kmo’s te voldoen waaraan anders niet had kunnen worden voldaan. Meer dan 250 snel groeiende en innovatieve kmo’s hebben kapitaalondersteuning gekregen en meer dan 200 000 kmo’s hebben een beroep gedaan op de garantiefaciliteit. De instrumenten creëren een positief hefboomeffect van 1 op 29 voor leninggaranties en 1 op 5 voor durfkapitaal, wat betekent dat voor elke euro overheidsgeld een veel hogere waarde in de reële economie wordt gegenereerd.

In de eindevaluatie van het programma voor ondernemerschap en innovatie werd bevestigd dat het programma doeltreffend aan de behoeften van de kmo’s tegemoetkwam en een positief effect had op de start en groei van kmo's qua hefboomeffecten en de ontwikkeling van ecologisch innovatieve activiteiten. Voorts konden op basis van twee in 2012 voltooide evaluaties[5] de voorbereidingen worden getroffen voor de 2013 geplande initiatieven om kmo's toegang tot financiering te verlenen. In die evaluaties werd informatie verschaft over hoe toegang kan worden verkregen tot meer dan 50 miljard EUR overheidsfinanciering in de lidstaten en werd nagegaan hoe de uitwisseling van goede praktijken inzake beleid en steunprogramma's in de EU kon worden vergemakkelijkt. Ook werden er aanwijzingen gegeven voor het opstellen van maatregelen om investeringen van business angels aan te trekken, wat in veel landen een belangrijke bron van financiering is. Er werd ook follow-up gegeven aan de interne auditresultaten van de Commissie van 2011 om het toezicht op de prestaties van het programma in de toekomst te versterken. Daartoe wordt een reeks passende indicatoren ontwikkeld om toe te zien op het COSME-programma, de opvolger van het programma voor ondernemerschap en innovatie[6].

De programmadoelstellingen voor Galileo en EGNOS in 2012 zijn behaald. In oktober 2012 zijn twee nieuwe satellieten met succes gelanceerd en werd de stationering van grondinfrastructuur voor de valideringsfase van het programma voltooid. Daarmee waren de eerste vier satellieten van de 30 satellieten van de toekomstige Galileo-constellatie volledig. Wat EGNOS betreft, werd in juli 2012 een derde dienst, namelijk die voor de verspreiding van commerciële gegevens (EGNOS Data Access Service, EDAS), officieel gestart, die bij de reeds beschikbare dienst beveiliging van levens (Safety of Life, SoL) en open dienst kwam.

Wat de vooruitgang van GMES-Copernicus betreft, werden twee van de zes diensten voor aardobservatie en noodbeheer operationeel. Qua aardobservatie begint GMES al unieke gegevens te leveren waarnaar al veel vraag is bij beleidsmakers en agentschappen van de EU, met het voordeel van volledig vergelijkbare gegevens voor alle lidstaten. De GMES-gegevens werden met succes gebruikt bij rampenbestrijding, bijvoorbeeld door de hulpdiensten bij de scheepsramp in Italië, aardbevingen en de bestrijding van bosbranden. De conclusie van de tussentijdse evaluatie van de initiële GMES-operaties luidt dat die operaties op schema liggen om de doelstelling, namelijk de ontwikkeling van twee volledig operationele diensten binnen een periode van drie jaar, te behalen. Er is voorgesteld om GMES voort te zetten en uit te breiden via het Copernicus-programma 2014-2020.

Mobiliteits- en vervoersbeleid

Uit de evaluaties bleek dat de EU-financiering bijdroeg aan de vooruitgang in de modernisering van de vervoersinfrastructuur van Europa (bv. de uitvoering van de prioritaire projecten, de invoering van instrumenten voor slimme mobiliteit, zoals het Europees signaleringssysteem voor spoorwegen, en de vermindering van het aantal dodelijke ongevallen op de weg)[7]. Hieruit bleek echter ook dat verdere inspanningen geleverd moeten worden om de langetermijndoelstellingen voor een efficiënte interne vervoermarkt te behalen, bijvoorbeeld gemeten aan de prijzen voor burgers en ondernemingen, en om de overgang naar een koolstofarm en slim vervoer te garanderen, wat bijdraagt tot de verwezenlijking van de Europa 2020-strategie. De recente voorstellen van de Commissie, die de verdere versterking van de interne spoorwegmarkt en de bevordering van schone brandstoffen beogen, zijn stappen in die richting.

De uitgaven op het gebied van mobiliteit en vervoer hebben voornamelijk betrekking op: verdere ontwikkeling van de trans-Europese vervoersnetwerken (TEN-T); Marco Polo-programma's om congestie en milieuvervuiling door goederenvervoer over de weg te verminderen door over te schakelen op andere vervoersmodaliteiten; steun voor onderzoek en innovatie via de kaderprogramma’s voor onderzoek, en ondersteunende activiteiten met betrekking tot het Europees vervoersbeleid en reizigersrechten. In 2012 bedroeg de totale begroting 1,07 miljard EUR. Die werd voornamelijk door het Uitvoerend Agentschap voor het trans-Europees vervoersnetwerk en het Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie beheerd, voornamelijk onder indirect gecentraliseerd beheer (81%). In november 2012 deed de Commissie een grote oproep tot het indienen van voorstellen voor het programma voor vervoersinfrastructuur (TEN-T), voor een totaal bedrag van 1,278 miljard EUR. Die oproep zal ook de overgang ondersteunen naar het komende nieuwe kader voor de TEN-T-richtsnoeren en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen in het volgende meerjarig financieel kader 2014-2020.

In 2012 vond een tussentijdse evaluatie plaats van het Uitvoerend Agentschap voor het trans-Europees vervoersnetwerk, waaruit bleek dat het agentschap zijn doelen en zijn specifieke jaarlijkse doelstellingen heeft behaald. Er werd bevestigd dat het beheer van TEN-T-projecten door het agentschap de meest kostenefficiënte oplossing was. De kosten-batenanalyse wijst erop dat door voor de optie van een agentschap te kiezen, in 2012 een netto contante waarde van 8,66 miljoen EUR werd bespaard. Het Agentschap erkent echter dat er nog steeds enkele zaken voor verbetering vatbaar zijn, bijvoorbeeld op het gebied van verkeersprognoses, kosten-batenanalyses van de vervoersinfrastructuur en kostentechniek.

Informatiemaatschappij en media

De voornaamste doelstellingen van het informatie- en mediabeleid zijn vastgelegd in de digitale agenda voor Europa, een van de kerninitiatieven van de Europa 2020-strategie om de burgers en ondernemingen van Europa het beste te laten halen uit digitale technologieën. De agenda bevat 13 specifieke doelstellingen die de te verwezenlijken verandering vastleggen, zoals toegang voor alle burgers tot breedband in 2013; 50% van de bevolking die tegen 2015 iets online hebben gekocht; en het prijsverschil tussen binnenlandse en roaminggesprekken moet in 2015 nagenoeg volledig verdwenen zijn. De vooruitgang op de weg naar deze doelstellingen wordt jaarlijks gevolgd via het scorebord van de digitale agenda[8].

In december 2012 werd een evaluatie van de agenda gepubliceerd. Daaruit bleek dat de agenda op schema ligt om de meeste doelstellingen te behalen. Uit de gegevens voor 2012 blijkt bijvoorbeeld dat de doelstelling van 100% breedbanddekking tegen 2013 behaald is (96% van de EU-bevolking wordt door vaste breedband gedekt, het overige deel wordt gedekt door verbeteringen aan de satellieten) en dat het aandeel van de bevolking dat online goederen of diensten bestelt tot 45% is gestegen, wat op schema ligt om in 2015 de doelstelling van 50% te behalen. Bovendien waren de roamingtarieven tegen eind 2012 met minstens 10% gedaald. Ze zijn echter nog steeds veel hoger dan de binnenlandse tarieven voor gesprekken, tekstboodschappen en dataverkeer. Er werd echter ook vastgesteld dat het groeitempo van de grensoverschrijdende onlinehandel te laag ligt, dat hogesnelheidsbreedband maar traag ingang vindt en dat aanvullende inspanningen vereist zijn om de verschillen tussen lidstaten in het gebruik van hogesnelheidsbreedband kleiner te maken of te elimineren. Naar aanleiding van de evaluatie werden ook nieuwe digitale prioriteiten voor 2013-2014 geformuleerd, onder meer een stabielere regelgeving voor breedband en een versnelling van de invoering van cloud computing door middel van de koopkracht van de overheidssector.

De beleidsuitgaven van 1,6 miljard EUR zijn bestemd voor onderzoek en technologische ontwikkelingsactiviteiten in het kader van het zevende kaderprogramma, met inbegrip van de gezamenlijke technologie-initiatieven, de acties in het kader van het programma voor concurrentievermogen en innovatie en aanverwante activiteiten.

In 2012 werd in de studie van de effecten van de maatregelen voor technologieën voor de informatiemaatschappij van het zesde kaderprogramma de positieve waarde benadrukt van het exploreren van nieuwe wetenschappelijke/technologische gebieden, de versterkte onderzoekssamenwerking en de toegenomen capaciteiten en deskundigheid van het personeel. Een deel van het programma was gebaseerd op specifieke industriële prioriteiten en er konden met succes netwerkstructuren worden opgezet rond leidinggevende industriële spelers met als primair doel het efficiënt oplossen van specifieke technologische/wetenschappelijke uitdagingen. Op sommige gebieden (zoals componenten en microsystemen) brachten projecten de belangrijkste spelers uit verschillende delen van de waardeketen bij elkaar, met als gevolg concurrentievoordelen op middellange termijn en een ruimer effect op innovatie.

Programma-activiteiten die zich toespitsten op wetenschappelijke doelstellingen op langere termijn, slaagden erin netwerkstructuren op te zetten rond universiteiten en onderzoekscentra. Dit was onder meer het geval voor netwerken die werden gevormd in bijvoorbeeld de sectoren kennis- en interfacetechnologieën of technologieën van de toekomst of in opkomst. In de studie werd tevens vastgesteld dat de maatregelen voor technologieën voor de informatiemaatschappij van het zesde kaderprogramma positieve gevolgen hadden voor een groot deel van de Europese werknemers die zich met onderzoek en ontwikkeling op het gebied van ICT bezighouden, en belangrijke indirecte effecten teweegbrachten die de directe voordelen van projecten voor de programmadeelnemers ruim overstegen. Een groot aandeel van de kennis die dankzij de maatregelen voor technologieën voor de informatiemaatschappij van het zesde kaderprogramma werd verworven, werd in vooraanstaande wetenschappelijke en technische tijdschriften gepubliceerd en op bekende conferenties en beurzen gepresenteerd.

In de tussentijdse evaluatie van het publiek-private partnerschap voor het internet van de toekomst in het kader van het zevende kaderprogramma werd bevestigd dat dit instrument doeltreffend en relevant is en werd aanbevolen dat het engagement van zowel de publieke als de particuliere sector verder zou worden ontwikkeld. In andere evaluatiestudies[9] werd de EU-meerwaarde bevestigd voor de versterking van de complementariteit tussen de verschillende actoren in de waardeketen van industriële sectoren, waardoor bijvoorbeeld de componentenindustrie beter kan profiteren van zakelijke kansen in de hogere delen van de waardeketen. Ook de leveranciers van ingebedde systemen moeten proberen beter de mogelijkheden te benutten die geboden worden door de verbeterde prestaties en functionaliteiten van componenten.

Aangaande het regelgevingskader voor elektronische communicatie werd in de studie betreffende de evaluatie van het Orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronische communicatie (BEREC) en het bureau daarvan, gefinancierd met EU-middelen, vastgesteld dat de structuur relevant, efficiënt en doelmatig is. In de evaluatie werden echter ook verbeteringen voorgesteld op het gebied van goed bestuur en verantwoordingsplicht (bijvoorbeeld betreffende de reikwijdte en de periodieke toetsing van het werkprogramma en de verslaglegging over de gemaakte vooruitgang).

Wat de invloed van evaluaties op de beleidsvorming betreft, is het zo dat naar aanleiding van beoordelingen Horizon 2020 zich opnieuw op kmo's toespitst als drijvende kracht achter innovatie. De studie van de tenuitvoerlegging van de digitale agenda hielp om de digitale agenda op basis van gegevens en input van de lidstaten te herzien. In de evaluatie van de compatibiliteit en de werkbaarheid van de methodologieën om de energie- en de koolstofvoetafdruk van de ICT-sector te meten, werden bij de belangrijkste methodologieën leemten vastgesteld die moeten worden gedicht om de toekomstige compatibiliteit te garanderen. Het publiek-private partnerschap voor het internet van de toekomst diende bovendien als belangrijk referentiepunt bij de ontwikkeling van de richtsnoeren voor contractuele publiek-private partnerschappen in het kader van Horizon 2020. Een voorbeeld van mogelijke wijzigingen in het programmabeheer was de aanbeveling om voor de huidige gemeenschappelijke ondernemingen Eniac en Artemis met één enkel aanspreekpunt te werken. In haar voorstel voor Horizon 2020 heeft de Commissie met die aanbeveling rekening gehouden.

Energiebeleid

De prioriteiten van de Europa 2020-strategie met betrekking tot concurrentievermogen, duurzaamheid en energiezekerheid worden ondersteund door het Europees energieprogramma voor herstel, nucleaire ontmantelingsprogramma's, het programma Intelligente energie - Europa, onderzoek en innovatie via het zevende kaderprogramma, trans-Europese energienetwerken (TEN-E), alsook door ondersteunende activiteiten voor het Europees energiebeleid en de interne energiemarkt.

In 2012 beliep de begroting voor deze programma’s 607 miljoen EUR aan vastleggingen, met een uitvoeringspercentage van 99,9%, die voornamelijk onder direct gecentraliseerd beheer (59%) en indirect gecentraliseerd beheer (27%) werd beheerd.

Via het Europees energieprogramma voor herstel werden aan verschillende projecten aanzienlijke middelen toegekend om investeringen te stimuleren. De uitvoering van alle 43 infrastructuurprojecten voor gas en elektriciteit met een EU-bijdrage van 2,27 miljard EUR werd in 2012 voortgezet. Eind 2012 werden nog eens zeven projecten afgerond. Ondanks de moeilijke toegang tot financiering en problemen met regelgeving worden momenteel vijf van de zes demonstratieprojecten voor koolstofafvang en -opslag uitgevoerd. Eén project is inmiddels stopgezet. Van de totale EU-bijdrage van 565 miljoen EUR voor negen projecten voor windenergie op zee, was eind 2012 203 miljoen EUR aan de begunstigden betaald.

De steun voor projecten ter bevordering van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie via het programma Intelligente Energie - Europa II) werd ook voortgezet. In 2012 heeft het programma Intelligente energie - Europa voor 48 580 ton olie-equivalent aan hernieuwbare energieproductie gezorgd, 90 350 ton olie-equivalent aan energiebesparing en 517 000 ton olie-equivalent aan verminderde uitstoot van broeikasgassen. Met een totale begroting van 731 miljoen EUR heeft het programma Intelligente Energie - Europa tot dusver voor 1 636 miljoen EUR aan investeringen in duurzame energie teweeggebracht, wat een duidelijk multiplicatoreffect bevestigt.

De tenuitvoerlegging van het programma Intelligente Energie – Europa II wordt gedelegeerd aan het Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie. Het proces voor het toezicht op dat agentschap werd in 2012 verbeterd, onder meer door toezicht op prestatie-indicatoren per kwartaal. Drie projecten („gezamenlijke acties”) werden door het programma Intelligente Energie – Europa gefinancierd, waardoor de nationale uitvoeringsorganen in de lidstaten regelmatig konden samenkomen en hun ervaringen konden delen in verband met de omzetting van de Europese richtlijnen inzake de energieprestaties van gebouwen, hernieuwbare energie en energiediensten.

Het werkprogramma van TEN-E voor 2012 werd met succes uitgevoerd: gedurende het jaar werd 21 miljoen EUR vastgelegd voor 19 elektriciteits- en gasprojecten. De conclusie van de evaluatie achteraf van de vijf projecten die in het kader van de trans-Europese energienetwerken werden gefinancierd, luidde dat de projecten succesvol waren geweest omdat ze de energiecapaciteiten tussen de regio's in Europa hadden verhoogd, aan de integratie van energiemarkten in de EU hadden bijgedragen en het vervoer van energie van locaties met goedkope productie naar de consumenten mogelijk hadden gemaakt. Over het algemeen dragen dergelijke integratie-activiteiten bij tot meer competitieve energietarieven, zowel voor grootverbruikers als voor consumenten, waardoor de algemene energiekosten kunnen afnemen.

De Commissie heeft met deze evaluaties rekening gehouden in de nieuwe wetgeving inzake de energie-infrastructuur, die op 15 mei 2013 in werking is getreden. De nieuwe verordening herziet de bestaande TEN-E-richtsnoeren, onder meer wat de verslaglegging over projecten betreft. Omdat de toekenning van vergunningen doorgaans werd aangestipt als een van de belangrijke aspecten waardoor de ontwikkeling van infrastructuurprojecten vertraging opliep, voorziet de nieuwe wetgeving in versnelde procedures voor de toekenning van vergunningen.

In 2012 werd in een speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over de financiële steun van de EU voor de ontmanteling van kerncentrales in Bulgarije, Litouwen en Slowakije de aanbeveling gedaan om verdere investeringen te laten voorafgaan door een gedetailleerde behoeftenanalyse en een analyse van de beschikbare middelen en te verwachten baten, en om meer betekenisvolle prestatie-indicatoren op te stellen. In het recente voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad betreffende steun van de Unie aan de bijstandprogramma’s voor de ontmanteling van nucleaire installaties in Bulgarije, Litouwen en Slowakije[10] is met deze aanbevelingen rekening gehouden.

Onderzoeksbeleid

Het belangrijkste financieringsinstrument van het onderzoeks- en innovatiebeleid van de Commissie voor de uitvoering van het kerninitiatief „Innovatie-Unie” binnen de Europa 2020-strategie is het zevende kaderprogramma met een totale begroting van 8,8 miljard EUR voor 2012.

In 2012 werden onder het zevende kaderprogramma 53 oproepen tot het indienen van voorstellen behandeld. In totaal werden 17 374 in aanmerking komende aanvragen collegiaal getoetst. 3 089 voorstellen werden voor financiering geselecteerd, wat neerkomt op een slagingspercentage van 17,78%. Dat ligt iets lager dan het algemene slagingspercentage bij de uitvoering van het zevende kaderprogramma in de periode 2007-2012 (19%).

In totaal namen aan alle in aanmerking komende voorstellen 70 059 kandidaten deel en werd een EU-bijdrage van 30,78 miljard EUR gevraagd. 14 821 kandidaten werden voor financiering geselecteerd voor een gevraagde EU-bijdrage van 4,98 miljard EUR. Het algemene slagingspercentage qua aantal kandidaten lag iets hoger dan 21%. Dit is ongeveer het gemiddelde voor de uitvoering van het zevende kaderprogramma in de periode 2007-2012.

Er zijn ook goede resultaten behaald voor de verplichte doelstelling dat 15% van de begroting van het samenwerkingsprogramma naar kmo’s moet gaan. In 2012 ging immers meer dan 16% van de begroting naar kmo’s.

Tot maart 2013 werden onder het zevende kaderprogramma meer dan 13 000 subsidieovereenkomsten ondertekend[11]. Meer dan 2 800 projecten werden voltooid, waarvan 98% hun initiële doelstellingen behaalden. Volgens de eindverslagen werden voor de afgeronde projecten gemiddeld 4,5 publicaties uitgebracht en werden in totaal 531 intellectuele-eigendomsrechten geregistreerd. Tegen eind 2012 hadden 76 begunstigden van de Europese Onderzoeksraad prestigieuze internationale prijzen gewonnen (tegen 36 in 2011), waaronder vijf Nobelprijswinnaars en drie Field Medal-winnaars. In dezelfde periode verschenen meer dan 7 900 collegiaal getoetste tijdschriftartikelen waarin naar de financiering van de Europese Onderzoeksraad werd verwezen (tegen 3 396 tegen eind 2011).

In 2012 publiceerde het directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie zijn eerste jaarverslag over de activiteiten voor de evaluatie van de programma’s, waarmee een proces van jaarlijkse verslaglegging werd ingezet naast de jaarlijkse toezichtverslagen. In 2012 werden 19 evaluatiestudies en -verslagen voltooid. Die gingen voornamelijk over de activiteiten onder het specifieke programma „Capaciteiten” met de bedoeling input te leveren voor de algemene evaluatie achteraf van het zevende kaderprogramma die in 2015 moet worden voltooid.

Onderwijsbeleid

In 2012 werden in alle deelnemende landen de programma's tijdig uitgevoerd. Deze liggen dus op schema om hun doelstellingen te behalen[12]. Met name het programma „Een leven lang leren” legde 1,1 miljard EUR vast (8% meer dan in 2011) en werd zoals gepland uitgevoerd, waaronder de horizontale beleidsmaatregelen (bijvoorbeeld de Jean Monnet-acties) die zich richten op leermobiliteit binnen de EU, waarbij het kan gaan om leerlingen (Comenius en Leonardo da Vinci), universiteitsstudenten (Erasmus), volwassenen (Grundtvig) of onderwijzend personeel.

De prestatiegegevens die in 2012 beschikbaar kwamen, lieten vooruitgang zien voor alle indicatoren in verband met de kerndoelen van de Europa 2020-strategie. De meest recente resultaten laten een tendens zien in de richting van de doelstelling van 40% hoger opgeleiden (2010: 33,5%, 2011: 34,6% en 2012: 35,8%). Bovendien blijkt uit de meest recente resultaten met betrekking tot het kerndoel van de Europa 2020-strategie om het percentage voortijdige schoolverlaters te verminderen tot 10%, een positieve ontwikkeling (2010: 14,1%, 2011: 13,5% en 2012: 12,8%). Daartegenover staan twee belangrijke aspecten van dit beleid die het in 2012 en 2011 slechter deden, te weten inzetbaarheid en de economische situatie van jongeren. Ook verslechterden in 2012 de resultaten met betrekking tot basisvaardigheden en de kennis van vreemde talen.

Toch viel er in 2012 opnieuw een opwaartse tendens op te tekenen in de vraag naar mobiliteit voor alle subprogramma's, alsook voor gedecentraliseerde samenwerking. Sinds het ontstaan van het programma hebben meer dan 2,5 miljoen studenten gebruikgemaakt van het Erasmus-programma. Uit enquêtes is gebleken dat 97% van de voormalige Erasmusstudenten vindt dat studeren in het buitenland een voordeel is op de arbeidsmarkt. Voor de Marie Skłodowska-Curie-acties van het specifieke programma „Mensen” (zevende kaderprogramma) werd 0,9 miljard EUR vastgelegd (19% meer dan in 2011). Sinds 2007 heeft dat programma ongeveer 44 500 onderzoekers ondersteund (11 100 in 2012). Het betreft onderzoekers van 130 verschillende nationaliteiten, die in meer dan 75 landen werken. Meer dan 50% van de gefinancierde onderzoeksprojecten behandelen de belangrijke maatschappelijke uitdagingen die in de Europa 2020-strategie zijn vastgelegd (zoals klimaatverandering). Overeenkomstig de doelstellingen bleef de relatief hoge participatiegraad van vrouwen gehandhaafd (36,5%) en lag de deelname van particuliere ondernemingen als ontvangende organisatie (24%) hoger dan de 20%-doelstelling. In 2012 had naar schatting 79% van de individuele deelnemers twee jaar na de beurs een baan. Wegens bezuinigingen in de Verenigde Staten en Canada sedert 2011 werden de bilaterale programma's van de EU met deze landen niet langer uitgevoerd.

Twee tussentijdse evaluaties kwamen in 2012 beschikbaar: een over het uitgavenprogramma voor internationale mobiliteit van master- en doctoraatsstudenten - Erasmus Mundus II - voor de periode 2009-2011, en een andere over het uitgavenprogramma voor internationale mobiliteit voor onderzoekers - COFUND en individuele beurzen als onderdeel van het programma „Mensen” binnen het zevende kaderprogramma.

Uit de evaluatie van Erasmus Mundus II blijkt dat het programma sterke ondersteuning biedt en een belangrijke bijdrage levert aan het internationaliseringsproces van het Europees hoger onderwijs. Erasmus Mundus II stimuleert de ontwikkeling van vaardigheden die relevant zijn voor de arbeidsmarkt. Wat de inzetbaarheid betreft, is uit de evaluatie echter gebleken dat de huidige focus van Erasmus Mundus II op de academische wereld en het hoger onderwijs niet volledig voldoet aan de behoeften van de EU. Activiteiten zouden meer open moeten staan voor internationale mobiliteit en samenwerking op het gebied van beroepsonderwijs en -opleidingen. In de evaluatie werd ook gesuggereerd om de koppelingen met gerelateerde programma's te versterken om meer synergieën te creëren en de vastgestelde overlappingen te vermijden. In de evaluatie werd aangegeven dat het programma efficiënt werd uitgevoerd, aangezien de meeste geplande resultaten wellicht zouden worden behaald tegen lagere kosten dan verwacht en de resultaten van het programma werden behaald tegen gelijke of lagere kosten dan die van vergelijkbare beurzenregelingen. Wat de beheersaspecten betreft, werd in de bevindingen aangegeven dat de coördinatie van Erasmus Mundus II op strategisch niveau problematisch bleef vanwege de verdeling van verantwoordelijkheden binnen de Commissie. Er werden ook andere aanbevelingen gedaan, onder meer met betrekking tot het toezicht. De resultaten zijn gebruikt om de ontwikkeling van het programma „Erasmus voor iedereen” voor de periode 2014-2020 bij te sturen.

Ook in de evaluatie van COFUND en de individuele beurzen werd geconstateerd dat deze acties hun doelstellingen behalen en dat ze de onderzoekscapaciteit van de EU versterken doordat ze de kwaliteit en de kwantiteit van de onderzoekers verhogen. COFUND-beurzen dragen zowel kwantitatief als kwalitatief bij aan de versterking van het menselijk potentieel van de Europese Onderzoeksruimte doordat ze onderzoekscapaciteiten, -competenties en -netwerken vergroten. Het COFUND-programma heeft de administratieve en operationele procedures verbeterd bij ongeveer een derde van de ontvangende organisaties, met name door meer openheid voor grensoverschrijdende mobiliteit bij recrutering en door in selectieprocedures een beroep te doen op onafhankelijke/collegiale toetsing.

Ook de transparantie van de procedures is verbeterd. Het belangrijkste effect op de ontvangende organisaties is de uitbreiding van de onderzoekscapaciteit en de toegang die instellingen krijgen tot hooggekwalificeerde onderzoekers die ze normaliter niet hadden kunnen aantrekken. Dit zorgt op zijn beurt voor betere institutionele onderzoeksresultaten en de capaciteit om gebruik te maken van ruimere internationale kennisnetwerken. In de tussentijdse evaluatie werden ook suggesties voor verbeteringen gedaan. Naar aanleiding hiervan zal de Commissie de kwaliteitsnormen voor individuele beurzen aanscherpen door hun opzet te stroomlijnen, en via internationale evenementen, conferenties en verspreidingsactiviteiten de beurzen zichtbaarder maken buiten Europa. De procedures met betrekking tot informatievereisten en budgetonderhandelingen zullen worden vereenvoudigd en er wordt voorgesteld om COFUND tijdens het volgende meerjarig financieel kader onder Horizon 2020 naar commerciële instellingen uit te breiden.

Belasting- en douanebeleid

Het Europese belasting- en douanebeleid wordt ondersteund door twee uitgavenprogramma's, „Fiscalis 2013” en „Douane 2013”, die tot doel hebben de samenwerking tussen de lidstaten te verbeteren en informatie-uitwisseling te ondersteunen. De twee uitgavenprogramma's vertegenwoordigden 82,3 miljoen EUR aan vastleggingen in 2012. Wat Fiscalis 2013 betreft, namen ongeveer 3 600 ambtenaren deel aan ongeveer 300 programma-activiteiten (workshops, projectgroepen en multilaterale controles). Wat Douane 2013 betreft, namen ongeveer 5 400 ambtenaren deel aan ongeveer 370 programma-activiteiten (workshops en projectgroepen). Beide programma’s ondersteunden ook de ontwikkeling van e-learning-modules. Uit de feedback van deelnemers aan de programma-activiteiten blijkt dat deze activiteiten op systematische wijze hun doelstellingen behalen[13].

De programma's dragen bij aan een betere werking van de Europese informatiesystemen op het gebied van belastingen en douanezaken. Het Europees informatiesysteem voor belastingen beheert de uitwisseling van 850 miljoen berichten die van wezenlijk belang zijn om belastingfraude te bestrijden. Het Europees informatiesysteem voor douane behandelt jaarlijks het trans-Europese deel van 245 miljoen douaneaangiften en controleert de douaneafhandeling van goederen in 9 miljoen vrachtwagens die door de EU rijden en daarbij gebruik maken van de regeling voor douanevervoer, alsook 12 miljoen uitvoerverrichtingen uit de EU[14]. Het gemeenschappelijke communicatienetwerk voor de Europese informatiesystemen, de ruggengraat voor de werking van de Europese IT-systemen op douane- en belastinggebied, was gedurende 99,73% van de tijd operationeel, wat de doelstelling van 97% overschrijdt[15]. Dit betekent dat bedrijfskritische systemen (VIES, NCTS en Taric[16]) gedurende 24 uur per dag, 365 dagen per jaar, beschikbaar zijn voor de gebruikers.

RUBRIEK 1b - COHESIE ter bevordering van groei en werkgelegenheid

Werkgelegenheids- en sociaal beleid

In 2012, in een periode van recessie en economische crisis, werden de in de Europa 2020-strategie vastgelegde doelstellingen op het vlak van werkgelegenheid en armoede niet behaald. Heel wat beleidsacties op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken bereikten niettemin positieve resultaten en droegen bij aan het verhelpen van de problemen in verband met de crisis. Het Europees Sociaal Fonds (ESF), het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, het instrument voor pretoetredingssteun, het communautair programma voor werkgelegenheid en maatschappelijke solidariteit (Progress), de Europese Progress-microfinancieringsfaciliteit voor werkgelegenheid en sociale insluiting (microfinancieringsfaciliteit) en de middelen die aan werken in Europa, sociale dialoog en mobiliteit werden toegewezen, hebben allemaal bijgedragen aan de behaalde resultaten.

Meer dan 11 miljard EUR werd vastgelegd voor de grote uitgavengebieden (ESF en Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering). 94% van de middelen werd toegekend aan de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid, wat veel hoger ligt dan de doelstelling die in de algemene verordening is vastgelegd[17]. De fondsen bereikten in de periode 2007-2011 49,5 miljoen burgers en behaalden hun doelstellingen inzake specifieke doelgroepen (vrouwen, personen uit kwetsbare groepen). Eind 2012 was 88% van het totale bedrag voor de periode 2007-2013 reeds vastgelegd en 53,5% betaald. Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, dat ook een belangrijke rol speelt bij het cohesiebeleid van de EU, hielp in 2012 meer dan 10 000 werknemers opnieuw aan een baan.

Uit de evaluaties is echter gebleken dat de financieringsinstrumenten bijdroegen tot de tenuitvoerlegging en het effect van de programma’s. In de evaluatie van de steun van het ESF voor het programma „Een leven lang leren” werden de programmeringsperiode 2000-2006 en de eerste vier jaar van de periode 2007-2013 beoordeeld. Tussen 2000 en 2010 profiteerden naar schatting 25 miljoen jongeren, 18 miljoen laagopgeleiden en 1,9 miljoen ouderen in Europa van een door het ESF ondersteunde activiteit op het gebied van een leven lang leren. De conclusie was dat zonder het ESF veel van deze interventies niet zouden hebben plaatsgevonden. Het ESF heeft ervoor gezorgd dat groepen die anders niet bereikt zouden worden, met name subgroepen laagopgeleiden en ouderen, aan deze gerichte interventies konden deelnemen. In het verslag werd gewezen op activiteiten die er beter in slaagden om deze doelgroepen te bereiken, en op andere succesfactoren. De informatie die tijdens de evaluatie werd verzameld, werd gebruikt om de inhoud en de te verwachten prestaties van de door het ESF ondersteunde activiteiten op het gebied van een leven lang leren die in de programmeringsperiode 2014-2020 voor die drie doelgroepen zullen worden ontwikkeld, beter te omschrijven.

Uit de evaluatie van de respons van het ESF op de economische en financiële crisis bleek dat het ESF een flexibel instrument is waarmee snel op de crisis kan worden ingespeeld. Eind 2010 waren 84 van de 117 operationele programma's aangepast. De meeste wijzigingen betroffen de verruiming van de reikwijdte, de lancering van specifieke oproepen en het opnemen van meer doelgroepen, afhankelijk van de concrete situatie en het specifieke plaatselijke beheerssysteem. Het ESF verbeterde de samenhang van de maatregelen tegen de crisis vanuit het langetermijnperspectief van structurele aanpassing, omdat het veelal is gebruikt voor de financiering van opleidingsprogramma’s met het oog op werkaanbod op korte termijn, waardoor aan de bestaande, meer permanente maatregelen een actieve component werd toegevoegd.

In twee verslagen van het evaluatienetwerk van deskundigen van het ESF werden de prestaties van het fonds onderzocht op het vlak van toegang tot werk en sociale inclusie. Wat toegang tot werk betreft, werden meer dan 12,5 miljoen eindontvangers ondersteund, waarvan 2,4 miljoen werk vonden. Er werden echter weinig aanwijzingen gevonden die de duurzaamheid van de gecreëerde banen bevestigden. Wat sociale inclusie betreft, namen meer dan 14,5 miljoen eindontvangers deel, variërend van werklozen en migranten tot jongeren. Het meest efficiënt bleken maatregelen op scholen te zijn voor jongeren die het risico liepen de school voortijdig te verlaten of zich in de overgangsfase van school naar werk bevonden, alsook maatregelen voor families uit Romagemeenschappen en activiteiten om volwassenen terug in het onderwijssysteem te krijgen.

De evaluatie die het effect meette van een wijziging van de regelgeving op de administratieve kosten en lasten, leverde suggesties op voor het toekomstige ESF voor de periode 2014-2020. Uit de analyse bleek dat de algemene administratieve kosten van het ESF, die in de periode 2007-2013 4,8% van de totale begroting beliepen, redelijk waren in vergelijking met soortgelijke programma's van de Wereldbank, het IMF of de Verenigde Naties. Toch werd in de evaluatie ook aangegeven dat verdere inspanningen om de administratieve kosten en lasten te verminderen zich moeten toespitsen op die administratieve taken die de meeste kosten en werklast met zich meebrengen, zoals de informatie- en openbaarmakingsvereisten, die 18,5% van de administratieve kosten vertegenwoordigen. Er werd echter ook gesignaleerd dat een verdere vermindering van de administratieve kosten en lasten niet ten koste mag gaan van de positieve aspecten van het programmabeheer, zoals de opgebouwde capaciteit voor de selectie van acties, omdat dit de kostenefficiëntie van het programma zou verminderen.

Uit de tussentijdse evaluatie van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering bleek dat de projecten met betere resultaten vaak projecten waren die individuele ondersteuning aan werknemers boden, alsook projecten die profiteerden van solide nationale ondersteunende maatregelen. Naast rechtstreekse herintegratie zorgde de steun van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering tevens voor andere positieve effecten op de betrokken personen, zoals meer zelfvertrouwen en een betere aanpak van het zoeken naar werk. In de evaluatie werd aangegeven dat, in gevallen waar de steun uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering aanzienlijk later kwam dan het verlies van banen, verschillende ontslagen werknemers alweer op de arbeidsmarkt waren ingetreden, terwijl de overblijvende personen vaker een moeilijk herintegratieprofiel hadden. Er werden suggesties gedaan om de architectuur van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering te verbeteren teneinde de uitvoering flexibeler te maken, de aanvraagprocedure te versnellen, de capaciteit om aanvragen in te dienen op nationaal en regionaal/lokaal niveau te versterken, meer mogelijkheden te bieden voor de uitwisseling van lessen en goede praktijken, en het toezicht en de verslaglegging te versterken.

Ten slotte bleek uit de tussentijdse evaluatie van Progress dat het programma positieve resultaten heeft bereikt, door op verschillende niveaus de kwaliteit van het debat, de processen, de samenwerking en het delen van beste praktijken te verbeteren, en te zorgen voor statistische instrumenten en indicatoren om empirisch onderbouwde beleidsvorming te versterken. Bovendien hebben de door Progress gefinancierde activiteiten invloed gehad op het EU-beleid en de Uniewetgeving (bv. de Europa 2020-doelstellingen op het gebied van armoedebestrijding, de hervorming van de pensioenstelsels, de tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk en de ruimere arbeidswetgeving).

Regionaal beleid

Het regionaal beleid wordt onder gezamenlijk beheer uitgevoerd en gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds, die aan vastleggingen meer dan 28% van de totale EU-begroting 2012 vertegenwoordigen.

In 2012 werd 38,2 miljard EUR uitbetaald, voornamelijk via vergoedingen aan de lidstaten uit het EFRO en het Cohesiefonds voor de programmeringsperioden 2000-2006 en 2007-2013. De uitgaven die door de lidstaten aan de Commissie werden gedeclareerd voor het EFRO en het Cohesiefonds voor de periode 2007-2013 bereikten eind 2012 een gemiddelde van 41,2%. In sommige lidstaten liggen de uitgavenpercentages aanzienlijk onder het gemiddelde (met name in Roemenië en Bulgarije). Omdat dit zorgwekkend is, zijn de lidstaten aangespoord om de de beschikbare EU-middelen sneller te mobiliseren en zich toe te spitsen op uitgaven die een zo groot mogelijk effect op groei en banen hebben.

Als antwoord op de crisis werd meer dan 30 miljard EUR van het EFRO en het Cohesiefonds geherprogrammeerd door gebruik te maken van de door het wettelijk kader geboden flexibiliteit om tegemoet te komen aan de dringendste behoeften en bepaalde investeringsgebieden te ondersteunen. De belangrijkste tendensen laten een verschuiving zien naar onderzoek en ontwikkeling, bedrijfsondersteuning, duurzame energie, culturele en sociale infrastructuur, wegen en arbeidsmarkt in de 27 EU-lidstaten. Teneinde investeringsstrategieën voor groei en banen te waarborgen en de druk op de nationale begrotingen te verlagen, zijn de medefinancieringspercentages van de EU in negen lidstaten opgetrokken en werden er extra betalingen gedaan voor programma's voor Griekenland, Ierland, Letland, Portugal, Roemenië en Hongarije (waardoor de medefinancieringspercentages tot 95% werden opgetrokken).

Uit de gegevens[18] blijkt dat, na een trage start in de beginjaren van de periode, het tempo van de output en resultaten van het beleid in de praktijk in 2011 begon toe te nemen, alsook dat het cohesiebeleid een wezenlijke rol speelt bij de handhaving van de overheidsinvesteringen in een aantal lidstaten. Uit samengevoegde gegevens voor de gebruikte gemeenschappelijke indicatoren bleken de resultaten van de eerste vijf jaar van de huidige programmeringsperiode. Hoogtepunten in de prestaties die hebben bijgedragen aan de Europa 2020-kerninitiatieven voor slimme, duurzame en inclusieve groei zijn dat er bijna 400 000 banen werden gecreëerd (waarvan 190 000 sinds 2010), waaronder meer dan 15 600 banen in onderzoek en bijna 170 000 banen bij kmo’s. Meer dan 142 000 kmo’s hebben steun ontvangen; meer dan 53 000 startende ondernemingen hebben steun ontvangen (waarvan 28 000 sinds 2010); bijna 1,9 miljoen personen meer hebben toegang tot breedband; meer dan 5 000 vervoersprojecten zijn opgestart, en meer dan 19 000 onderwijsinfrastructuurprojecten hebben steun ontvangen.

In 2012 werden verschillende evaluaties verricht. Naast de evaluaties die door individuele lidstaten werden verricht[19] en de landenverslagen die door een evaluatienetwerk van deskundigen werden opgesteld, evalueerde de Commissie ook zelf verschillende aspecten van het cohesiebeleid[20]. Uit de twee evaluaties achteraf van tien belangrijke projecten die in de periode 1994-1999 door het EFRO en het Cohesiefonds werden medegefinancierd en in de periode 2000-2006 door het Cohesiefonds werden gefinancierd, bleken het effect en de meerwaarde van de infrastructuurinvesteringen van de fondsen in vervoer en milieu (zie hieronder). In de programmarichtsnoeren voor de periode 2014-2020 werd met deze bevindingen rekening gehouden.

In de evaluatie achteraf van het Cohesiefonds 2000-2006 werd bevestigd dat de medegefinancierde projecten een aanzienlijk effect hadden op de uitbreiding en de verbetering van het vervoersnetwerk in de landen die steun ontvingen. Zo werden belangrijke verbeteringen aangebracht in een groot aantal transitroutes door de betrokken landen en de vervoersverbindingen met buurlanden. Hoewel er onzekerheid bestaat over de mate waarin milieuprojecten voordelen hebben opgeleverd die groter zijn dan de kosten om ze uit te voeren, hebben deze projecten een aanzienlijk effect gehad op de milieubescherming en de vermindering van de milieuvervuiling en zodoende gezorgd voor verbetering van de duurzaamheid van de economische ontwikkeling en de levenskwaliteit in verschillende delen van de landen die steun hebben ontvangen. Een belangrijke vaststelling was het langeretermijneffect van investeringen in infrastructuurprojecten, dat doorgaans slechts kan worden geëvalueerd na een looptijd van enkele jaren, vaak lang nadat de financieringsperiode afgelopen is. In de evaluatie werd ook melding gemaakt van aanzienlijke vertragingen in de uitvoering van projecten. Dit is vooral het geval bij milieuprojecten en algemeen bij grotere projecten in landen van de EU-12.

Uit de evaluatie achteraf voor de periode 1994-1999 bleek voorts dat het een tijd duurt voordat de effecten kunnen worden vastgesteld: pas na ongeveer vijf jaar na de voltooiing van grote infrastructuurprojecten kunnen de middellangetermijneffecten grondig worden geëvalueerd. In de evaluatie werd een „lijst met ingrediënten” gegeven die ervoor kunnen zorgen dat overheidsinvesteringen in projecten een maximaal effect hebben. Zo is de kans dat investeringen iets opleveren groter als ze gebaseerd zijn op de juiste mix van ondernemerschap, professionalisme, beheersvrijheid en verantwoording aan de overheid.

In 2012 voerde ook de Europese Rekenkamer voor sommige financieringsinstrumenten prestatie-audits uit. De aanbevelingen van de Europese Rekenkamer betroffen kwesties als de behoefte aan regelmatig toezicht, het gebruik van vergelijkbare prestatie-indicatoren en de verbetering van de selectiecriteria. De Commissie heeft bij de ontwikkeling van toekomstig beleid met de aanbevelingen rekening gehouden, bijvoorbeeld door voorafgaande voorwaarden te stellen en gemeenschappelijke indicatoren te ontwerpen met definities die in samenwerking met de lidstaten worden ontwikkeld. Om de door de Europese Rekenkamer aan de orde gestelde problemen op het vlak van de prestaties op te lossen, is het belangrijkste echter de nadruk in de Commissievoorstellen voor de toekomstige instrumenten op veel meer uitgesproken specifieke doelstellingen en prioriteiten.

Over het algemeen werd door de verslagen van de lidstaten, de evaluaties en de eigen analyse van de Commissie bevestigd dat de Commissievoorstellen voor de volgende programmeringsperiode juist zijn toegesneden, met name met betrekking tot concentratie, betere programmering en toezicht, gemeenschappelijke indicatoren voor de toekomst en een prestatiekader met mijlpalen en streefdoelen, evaluatie van en verantwoording voor de bereikte resultaten en de ingezette middelen. Bovendien wordt regelmatig politiek overleg over de resultaten van het voor de toekomst voorgestelde beleid als noodzakelijk beschouwd.

RUBRIEK 2 – Behoud en beheer van DE natuurlijke hulpbronnen

Milieubeleid

LIFE+ ondersteunt milieu- en natuurbehoudprojecten in de EU, maar ook in sommige kandidaat-lidstaten, toetredingslanden en buurlanden. Het wordt uitgevoerd onder direct gecentraliseerd beheer. In 2012 bedroegen de vastleggingen 332,9 miljoen EUR (0,2% van de EU-begroting in 2012). Eind 2012 kwam een eindevaluatie van LIFE+ (2007-2013) beschikbaar, iets meer dan twee jaar na de tussentijdse evaluatie en één jaar na het voorstel voor een nieuw LIFE-programma. Gezien de timing van de evaluatie waren slechts enkele door LIFE+ gefinancierde projecten afgerond (40 projecten van de geplande 1 300-1 400). Daarom was de evaluatie vooral toegespitst op de programmaprocessen in plaats van op de projectresultaten.

De EU-meerwaarde, die voortvloeit uit het feit dat LIFE+ als platform voor de uitwisseling van praktijken en kennis kan dienen, werd bevestigd. De aanbeveling werd gedaan het aan de EU-meerwaarde toegekende gewicht te handhaven en te versterken. In de evaluatie werden verbeteringen geconstateerd op enkele uitvoeringsgebieden van het programma in vergelijking met eerdere evaluaties. Zo wordt bij de selectie van projecten meer gewicht toegekend aan de EU-meerwaarde, al blijven begunstigden vooral toegespitst op hun eigen projecten en profielen. Hoewel de administratieve lasten door de elektronische indiening van de aanvragen zijn verminderd, zijn de lasten iets groter dan bij andere EU-programma's. Er is ruimte om het gebruik van elektronische verslaglegging bij het projecttoezicht uit te breiden om de lasten verder te verminderen. Bij de ontwikkeling van het nieuwe programma is met de gegevens uit evaluaties en raadplegingen rekening gehouden. Het voorstel voor het nieuwe programma voor het volgende meerjarig financieel kader heeft de volgende doelstellingen: betere koppeling met de beleidsprioriteiten van de EU, onder meer klimaatmaatregelen; bevordering van het gebruik van geïntegreerde projecten; ontwikkeling van synergieën en complementariteit met de andere EU-fondsen; bevordering van de EU-meerwaarde en de beginselen van solidariteit en lastenverdeling, en vereenvoudiging van het programma.

Landbouwbeleid en plattelandsontwikkeling

De begroting voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) bedroeg in 2012 ongeveer 58,59 miljard EUR aan vastleggingen.

Met betrekking tot de eerste pijler van het GLB, bestaande in rechtstreekse inkomenssteun, blijkt uit gegevens over rechtstreekse steun dat ontkoppelde toeslagen de landbouwinkomens stabiliseren en dus bijdragen aan de economische levensvatbaarheid van landbouwbedrijven. Rechtstreekse betalingen blijven een aanzienlijke bijdrage vormen aan ondernemersinkomens in de landbouw (gezinsinkomen uit bedrijf). In 2012 maakten rechtstreekse betalingen gemiddeld bijna de helft uit van het gezinsinkomen uit bedrijf. Rechtstreekse inkomenssteun wordt aan meer dan 7 miljoen landbouwers toegekend. Uit de gegevens over marktmaatregelen blijkt dat de hervormingen van het GLB de marktgerichtheid van de EU-landbouw hebben versterkt en openbare interventie en steun voor particuliere opslag hebben verminderd. Deze mechanismen, die de traditionele instrumenten van het GLB waren, zijn nu in die mate vangnetmaatregelen geworden dat overheidsvoorraden bijna volledig verdwenen zijn.

Met betrekking tot de tweede pijler, die bestaat in het beleid inzake plattelandsontwikkeling, is in 2012 vooruitgang geboekt in de afsluiting van de programma's 2000-2006 en de uitvoering van de programma's voor plattelandsontwikkeling 2007-2013. Hoewel er nog steeds ruimte is voor verbetering als het gaat om de kwaliteit van de gegevens die door de lidstaten worden verstrekt, kunnen op basis van de beschikbare cijfers aanzienlijke prestaties worden gemeld. Zo bedraagt de waarde van de landbouwproductie waarvoor een erkend kwaliteitskeurmerk wordt gevoerd/erkende kwaliteitsnormen worden toegepast die door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) wordt ondersteund, momenteel 13,2 miljard EUR. Dit vertegenwoordigt 80% van het uiteindelijke programmadoel dat voor 2013 is gesteld. 62 miljoen inwoners van plattelandsgebieden hebben kunnen profiteren van met steun van het ELFPO verbeterde diensten. Dit vertegenwoordigt 87% van het uiteindelijke programmadoel dat voor 2013 is gesteld. Op financieel vlak was tegen eind 2012 58,9 miljard EUR van de totale begroting van 96,2 miljard EUR voor de periode 2007-2013 uitgevoerd. Assen 1, 3 en 4 hebben inmiddels 43,8% van de toegekende begroting bereikt. Er bestaat echter aanzienlijke onzekerheid over de vraag of deze positieve tendens kan worden voortgezet, omdat de mogelijkheden van de lidstaten om de nodige passende middelen te verstrekken en hun administratieve capaciteit om de programma's uit te voeren, door de economische crisis verminderd zijn.

In 2012 werden zes evaluaties verricht van verschillende onderdelen van het GLB. Deze hadden vooral betrekking op de effecten van de GLB-maatregelen op markten, landbouwinkomens, productiestructuren, concurrentievermogen, milieu en plattelandsontwikkeling. Daarnaast werd in acht speciale verslagen van de Europese Rekenkamer feedback gegeven over de prestaties van gerichte maatregelen[21]. Uit de resultaten van deze evaluaties en speciale verslagen blijkt dat maatregelen gerichter moeten zijn en moeten worden vereenvoudigd, en dat resultaten en doelstellingen beter moeten worden gevolgd.

Wat het beleid inzake plattelandsontwikkeling betreft, werden in 2012 zowel de evaluatie achteraf van de programma's voor plattelandsontwikkeling 2000-2006 met een totale begroting van 59,2 miljard EUR afgerond, als de synthese van de tussentijdse evaluaties van de programma's voor plattelandsontwikkeling 2007-2013 met een totale begroting van 96,2 miljard EUR gemaakt. Uit de resultaten blijkt dat de programma's voor plattelandsontwikkeling een positief effect kunnen hebben op economie en milieu, hoewel de meeste maatregelen meer effect sorteren op het niveau van individuele begunstigden dan op het niveau van de hele plattelandseconomie en –bevolking. De inkomenseffecten lijken nauw samen te hangen met het efficiënt richten van specifieke steunmaatregelen en de gecombineerde toepassing van maatregelen.

Daarnaast handhaafden of creëerden de maatregelen voor plattelandsontwikkeling de werkgelegenheid in plattelandsgebieden. De netto-werkgelegenheidseffecten van de maatregelen van de programma’s voor plattelandsontwikkeling lijken over het algemeen beperkter te zijn dan de netto-inkomenseffecten, hoewel de effecten van de interventies van de programma’s voor plattelandsontwikkeling moeilijk kunnen worden gescheiden van de effecten van andere factoren. De conclusies en aanbevelingen van de evaluaties vormden input voor het opstellen van het beleid inzake plattelandsontwikkeling voor de periode 2014-2020: zo moeten er gerichtere maatregelen worden genomen, moeten de plattelandsstrategieën, de strategieontwikkeling en de complementariteit tussen maatregelen worden verbeterd en moet de complementariteit tussen de programma's voor plattelandsontwikkeling en andere programma's en fondsen worden versterkt.

Op grond van de ervaring met de wijnhervorming van 2008 heeft de Commissie geconcludeerd dat de hervorming met succes is uitgevoerd en dat er in de wijnsector geen structureel overschot meer is[22]. Die conclusies werden ondersteund door de evaluatie van de wijnsector in de periode 2001-2011, die op de effecten van de hervorming van 2008 werd toegespitst. De evaluatie omvatte een verdere analyse van het speciale verslag van de Europese Rekenkamer[23], waarin werd gewezen op het gebrek aan echte prestatie-indicatoren, de veel te ruime bevoegdheid van de lidstaten bij de uitvoering van herstructurerings- en omschakelingsmaatregelen en de te hoge steunbedragen.

In de evaluatie werd geconstateerd dat de uitvoering van maatregelen door middel van nationale steunprogramma's doeltreffend is geweest, doordat de steunmaatregelen flexibel waren en gemakkelijk konden worden afgestemd op de plaatselijke behoeften van de wijnsector. De doeltreffendheid werd echter beperkt door enkele problemen in het beheer, bijvoorbeeld de toepassing van te rigide procedures. In de evaluatie van de maatregelen ter versterking van het concurrentievermogen van de EU-wijnproducenten en de markt werd vastgesteld dat de maatregelen efficiënter zijn, maar dat die efficiëntie in het gedrag kwam door de uitvoering door sommige lidstaten/regio's (te weinig gericht op de begunstigden). De huidige aanpak heeft blijkbaar niet tot vereenvoudiging geleid en er bestaat onvoldoende samenhang tussen de maatregelen om particuliere merken te promoten op markten in derde landen en de maatregelen voor algemene promotie op de EU-markt.

In de evaluatie van de graanmarkt werd bevestigd dat hoewel er hulp nodig is om het inkomen van producenten te ondersteunen, de overgang naar ontkoppeling de vervalsende effecten beperkt en zorgt voor samenhang met de algemene doelstellingen van het GLB. Productiebeslissingen van landbouwers en verwerkers worden meer bepaald door marktsignalen. Dit draagt bij aan de versterking van het concurrentievermogen en de goede werking van de interne markt. De maatregelen hebben de ontwikkeling van graangewassen bevorderd en eindgebruik waarbij de EU een comparatief voordeel heeft. De hervorming is betrekkelijk efficiënt geweest aangezien de kosten voor graanspecifieke maatregelen afgenomen zijn en de betaalorganen van de lidstaten en, in mindere mate, de producenten de administratieve lasten beheersbaar vinden.

In de evaluatie van de schoolfruitregeling werden de effecten onderzocht van dit initiatief dat in 2008 werd gelanceerd. De vaststelling luidde dat de regeling erin slaagde het verbruik van fruit en groenten bij kinderen op korte termijn te vergroten, hoewel door de korte uitvoeringsperiode het effect op betere eetgewoonten op langere termijn nog niet kon worden gemeten. Aangaande de invloed van de EU-financiering op de efficiëntie van de regeling werd in de evaluatie aangegeven dat de EU-steun een positief en zelfs wezenlijk effect heeft. De regeling werd in bijna alle deelnemende lidstaten als cruciaal beschouwd voor de implementatie van nationale of regionale schoolfruitregelingen. In de wijzigingen van de regeling die in het kader van de hervormingsvoorstellen voor het GLB 2020 worden voorgesteld, is rekening gehouden met de specifieke aanbevelingen om de EU-medefinanciering te verhogen en meer maatregelen voor EU-steun in aanmerking te laten komen.

Ten slotte werd in de evaluatie achteraf van het EU-actieplan voor de bossen de uitvoering onderzocht van de 18 specifieke acties van het plan in de periode 2007-2011. De resultaten en aanbevelingen van die evaluatie vormden belangrijke input voor de herziening van toekomstige Europese bosbouwstrategieën.

Maritieme zaken en visserijbeleid

Het Europees beleid inzake maritieme zaken en visserij wordt ondersteund door uitgavenprogramma's die gekoppeld zijn aan de uitvoering van het gemeenschappelijk visserijbeleid op het gebied van het zeerecht, het Europees Visserijfonds (EVF) en het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF). Tegen juli 2012 rapporteerden de lidstaten dat de vastleggingen onder het EVF een totaal hadden bereikt van bijna 2,423 miljard EUR. Dit vertegenwoordigde 56,3% van het bedrag dat voor de gehele periode was uitgetrokken.

In 2012 kwamen zes evaluaties beschikbaar, die mede betrekking hadden op belangrijke uitgavengebieden: evaluaties achteraf van partnerschapsovereenkomsten inzake visserij (ondersteund met middelen voor de uitvoering van het gemeenschappelijk visserijbeleid en op het gebied van het zeerecht) en een tussentijdse evaluatie van het EVF voor de periode 2007-2010. Daarnaast leverden speciale verslagen van de Europese Rekenkamer, interne audits en gegevens uit het vlootregister van de EU verdere input over de prestaties op.

Vanwege het korte tijdsverloop en het daarmee samenhangend gebrek aan gegevens over de prestaties was het samenvattend verslag van het EVF vooral toegespitst op de uitvoering van het programma. De gegevens in de nationale verslagen bleken zeer heterogeen te zijn, waardoor het onmogelijk was om lidstaten te vergelijken, een aspect dat in het volgende meerjarig financieel kader moet worden verbeterd. Hoewel de vooruitgang op de meeste prioritaire gebieden („assen”) voldoende was, bleek uit het verslag dat de realisatiegraad op as 4 voor de duurzame ontwikkeling van de visserij het laagst was, omdat de acties zich over het algemeen in de beginstadia van de uitvoering bevonden. De belangrijkste verklaringen voor de vertragingen in de uitvoering waren de beperkte medefinanciering als gevolg van de ongunstige economische situatie, de beperkte toegang tot schuldfinanciering en de late start van de programma's. Daartegenover werden enkele succesfactoren gemeld, zoals de efficiënte administratie en de toegenomen interesse van de sector.

In het samenvattend verslag werd aangegeven dat de toezichthoudende systemen over het algemeen goed werkten, maar dat de kwaliteit en de omschrijving van de indicatoren verder moeten worden verbeterd. Bij de voorbereiding van het systeem voor toezicht en evaluatie van het nieuwe Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij is hiermee rekening gehouden: de sterkere resultaatgerichtheid die het beleid moet krijgen, komt daar tot uiting. Dit wordt bereikt door de invoering van een duidelijkere interventielogica in de operationele programma's, met gemeenschappelijke output- en resultaatsindicatoren voor het toezicht en een prestatiekader en -reserve in de programma's. Daarnaast bleek uit geactualiseerde gegevens over 2012 dat tegen eind 2012 de vertragingen op as 4 waren weggewerkt en dat goede resultaten worden behaald.

In aanvulling op het samenvattend verslag van het EVF blijkt uit de gegevens in het vlootregister van de EU dat de EVF-steun voor de ontmanteling van vissersboten bijna de doelstellingen heeft behaald die in de operationele programma's van de lidstaten waren vastgelegd. In 2012 werden 603 boten uit de vaart genomen met EVF-steun. De Europese Rekenkamer wees er echter op dat de EVF-steun voor het uit de vaart nemen van vissersboten niet voldoende effect heeft gehad op de visserijcapaciteit of –inspanningen noch erin geslaagd is het evenwicht tussen de vlootcapaciteit en de vangstmogelijkheden op een duurzame wijze te herstellen. Bij het ontwerpen van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij voor de periode 2014-2020 heeft de Commissie met deze bevindingen rekening gehouden door de stopzetting voor te stellen van de vlootmaatregelen die er niet in geslaagd zijn de overcapaciteit van de Europese vloot te verminderen.

Uit de evaluaties achteraf van verschillende partnerschapsovereenkomsten inzake visserij blijkt dat de overeenkomsten bijdragen tot de creatie van economische welvaart en arbeidsplaatsen, zowel in de EU als in de partnerlanden. Wat de efficiëntie betreft, hebben de partnerschapsovereenkomsten inzake visserij ervoor gezorgd dat eigenaren van EU‑vaartuigen binnen een regelgevingskader toegang krijgen tot de exclusieve economische zones van een aantal derde landen, terwijl er middelen worden verstrekt om het plaatselijke visserijbeheer te verbeteren. De partnerschapsovereenkomsten kunnen dus voordelig worden geacht voor de EU en de begunstigde partnerlanden. Nochtans luidde de conclusie van een interne audit van de Commissie dat er in de huidige manier om individuele overeenkomsten te evalueren, enkele zwakke punten bestaan die moeten worden opgelost. Zij beval de ontwikkeling en invoering aan van een standaardmethodologie waarmee zowel evaluaties achteraf als evaluaties vooraf op een coherente en systematische wijze kunnen worden uitgevoerd. Deze aanbevelingen worden momenteel toegepast aan de hand van nieuwe interne richtsnoeren voor de evaluatie van de partnerschapsovereenkomsten inzake visserij, waarin zowel methodologische aspecten als praktische informatie over procedures en vereisten aan bod komen. Op deze basis zijn nieuwe specificaties ontwikkeld die in lopende en toekomstige evaluaties moeten worden gebruikt.

Uit de evaluatie achteraf van de uitvoering van de regeling ter compensatie van de extra kosten voor de afzet van bepaalde visserijproducten van de ultraperifere gebieden blijkt dat de regeling haar doelstelling bij te dragen tot de ontwikkeling en het concurrentievermogen van de betrokken visserijsector, efficiënt behaalt. Voor de volgende begrotingsperiode heeft de Commissie derhalve een compensatieregeling voorgesteld die lijkt op de regeling die momenteel van kracht is (voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij).

RUBRIEK 3A – Vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid

In 2012 werd het beleid op het gebied van binnenlandse zaken ondersteund door een begroting van 1,37 miljard EUR aan vastleggingen. De steun werd geboden via twee programma's: „Solidariteit en beheer van de migratiestromen” en „Veiligheid en bescherming van de vrijheden”. De financiële resultaten blijven in 2012 met uitvoeringspercentages van 100% aan vastleggingen en 99% aan betalingen bevredigend.

Uit de evaluatie van het Europees netwerk inzake criminaliteitspreventie in 2012 (845 000 EUR aan steun uit het fonds voor preventie en bestrijding van criminaliteit) bleek dat het netwerk meerwaarde heeft. Op basis van die evaluatie en naar aanleiding van het verzoek van de Europese Raad om de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een waarnemingscentrum voor misdaadpreventie te bestuderen, beval de Commissie aan om de gemaakte vooruitgang te consolideren en de werking van het netwerk te verbeteren, in plaats van een waarnemingscentrum op te richten. Tevens werden in de evaluatie enkele zwakke punten blootgelegd, onder meer op het gebied van organisatie en bestuur, die opgelost zouden moeten worden door het netwerk systematischer af te stemmen op de overeengekomen EU-prioriteiten en het een grotere rol te laten spelen bij het verstrekken van input voor de beleidsvorming van de EU en de lidstaten. Bij de vaststelling van zijn activiteiten zou een meer strategische aanpak moeten worden gevolgd. De Commissie volgt momenteel de aanbevelingen op en houdt daarbij rekening met de gesignaleerde zwakke punten.

De Europese Rekenkamer voerde in 2012 tevens een prestatie-audit uit betreffende de bijdrage van het Europees Fonds voor de integratie van onderdanen van derde landen en het Europees Vluchtelingenfonds aan de integratie van onderdanen van derde landen. Over het algemeen legde de Europese Rekenkamer de nadruk op acties en projecten die positieve resultaten hadden opgeleverd. Toch was zij kritisch over de algemene doeltreffendheid van de fondsen en deed zij een aantal aanbevelingen, bv. dat de programmeringsregelingen moeten worden vereenvoudigd en er beheers- en controlesystemen moeten komen, alsook een systeem van gemeenschappelijke indicatoren om de output en de resultaten van het programma te meten. In de Commissievoorstellen voor de programma's voor het volgende meerjarig financieel kader 2014-2020 betreffende het fonds voor asiel en migratie en het fonds voor interne veiligheid werd met de aanbevelingen van de Europese Rekenkamer rekening gehouden. De Commissie ging echter niet akkoord met de conclusie van de Europese Rekenkamer over de doeltreffendheid van de fondsen en mogelijke overlappingen of gebrek aan complementariteit tussen het integratiefonds en andere EU-fondsen. De Commissie zorgt met de lidstaten voor de nodige follow-up, opdat op nationaal niveau passende maatregelen worden ingevoerd.

Op het gebied van justitie werden de programma’s („Civiel recht”, „Strafrecht”, Daphne III, „Grondrechten en burgerschap”, het drugspreventie en –voorlichtingprogramma en de onderdelen gelijkheid en discriminatiebestrijding van Progress) uitgevoerd zoals gepland, met een totale begroting van 119 miljoen EUR. In 2012 kwamen er geen nieuwe evaluatieresultaten voor die programma’s beschikbaar.

RUBRIEK 3B – Burgerschap

Communicatiebeleid

In 2012 bleek uit informatie over de prestaties vooruitgang bij de uitvoering van drie specifieke doelstellingen van het programma „Europa voor de burger” (28,4 miljoen EUR aan vastleggingen)[24]. Het programma behaalde zijn doelstellingen, zowel qua financiële prestaties als qua uitgevoerde acties. Met betrekking tot de eerste doelstelling om de Europese identiteit te versterken, voelt 77,5% van de programmadeelnemers aan 451 afgesloten projecten zich meer Europeaan, waardoor de doelstelling van 75% overtroffen wordt. De programmathema's waarop de subsidiabele projecten in 2012 het meest waren toegespitst, waren burgers in staat stellen volwaardig deel te nemen aan het democratisch leven in de EU (61%) en burgers de mogelijkheid bieden over te gaan tot interactie en deel te nemen aan de opbouw van een meer geïntegreerd Europa (58%). In 2013 is een effectrapportage voor het programma „Europa voor de burger” gepland.

In 2012 kwamen bovendien twaalf evaluaties beschikbaar. Die hadden betrekking op het Europees Jaar van het vrijwilligerswerk 2011, op de acties van „Communicatie en de media” (tussentijdse evaluatie van PressEurop) en verschillende aspecten van de mededeling over het opzoeken van de burger (10 evaluaties). Vooral uit gegevens over het Europees Jaar van het vrijwilligerswerk 2011 (begroting van 7,7 miljoen EUR vastgelegd in 2011) bleek dat het programma zowel op Europees als op nationaal niveau een positief effect heeft gehad op het vrijwilligerswerk.

De conclusie van de evaluatie luidde dat de doelstellingen en activiteiten van het jaar relevant en doelgericht waren en dat de resultaatgerichte aanpak erin geslaagd was in alle lidstaten de doelstellingen te behalen, hoewel de effecten verschilden naar gelang de specifieke nationale omstandigheden. De ervaring met het Europees Jaar van het vrijwilligerswerk 2011 leert dat de nationale programma's en de samenwerking met nationale coördinerende instanties in de lidstaten en belangrijke Europese belanghebbenden goede praktijken zijn die ervoor zorgen dat de boodschappen van het Europees Jaar ruim verspreid worden en op nationaal niveau en op maatschappelijke organisaties een duurzaam effect hebben. Voor toekomstige Europese Jaren zouden meer synergieën met bestaande programma's en andere Europese Jaren moeten worden bewerkstelligd.

Cultuurbeleid

Uit de gegevens blijkt vooruitgang in 2012 bij de uitvoering van het programma „Jeugd in Actie”, MEDIA 2007-2013 en MEDIA Mundus en het programma „Cultuur”[25]. In 2012 werden de programma's volgens de planning uitgevoerd, op schema en zelfs eerder dan in vorige jaren, en dit in alle deelnemende landen. Jeugd in Actie legde 140,4 miljoen EUR vast (8% meer dan in 2011). In 2012 verleende Jeugd in Actie steun aan een steeds groter aantal jongeren en jeugdwerkers. Met 200 000 deelnemers heeft het programma bewezen steeds aantrekkelijker te worden (meer dan 920 000 sinds 2007) en draagt het bij tot de erkenning van niet-formeel leren.

Volgens de meest recente enquête vond 67% van de deelnemers dat hun kansen op een baan toegenomen zijn dankzij hun ervaring via Jeugd in Actie (61% in de vorige enquête). In 2012 legden MEDIA 2007-2013 en MEDIA Mundus 112,5 miljoen EUR vast. Het programma „Cultuur” 2012-2013 legde 59,2 miljoen EUR vast (3% meer dan in 2011). Dankzij die programma's waren naar schatting meer dan 19 400 artiesten/cultuurwerkers mobiel, circuleerden in 2010 enkele duizenden cultuurwerken en waren bijna 1 480 organisaties in 2011 betrokken bij projecten als coördinator of mede-organisator.

Gezondheidsbeleid en consumentenbescherming

Het beleid op het gebied van gezondheid en consumentenbescherming wordt ondersteund door het programma „Volksgezondheid” (48,9 miljoen EUR vastgelegd in 2012) en EU-maatregelen op het gebied van consumentenbescherming (22 miljoen EUR vastgelegd in 2012). In 2012 kwamen geen nieuwe evaluaties beschikbaar.

RUBRIEK 4 - De EU als wereldwijde speler

Ontwikkeling en buitenlandse betrekkingen

De externe ontwikkelingsbijstand van de EU wordt gefinancierd uit de algemene EU‑begroting en de Europese Ontwikkelingsfondsen (EOF's). In financieel opzicht is het belangrijkste instrument het EOF (3,7 miljard EUR vastgelegd in 2012) voor landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, gevolgd door het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (2,4 miljard EUR vastgelegd in 2012) en het financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking (2,3 miljard EUR vastgelegd in 2012).

In 2012 werden tien geografische evaluaties en zes thematische evaluaties gepubliceerd die betrekking hadden op het beleid voor ontwikkelingssamenwerking van de EU. Over het algemeen blijkt daaruit dat de maatregelen van de EU op strategisch niveau tegemoet komen aan de behoeften van de partnerlanden en hun inwoners, maar dat zij voldoende flexibel moeten blijven om te anticiperen op en zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. In kwetsbare staten moet de EU zich meer toespitsen op ontwikkeling en goed bestuur. Maatschappelijke organisaties kunnen functioneren als katalysator om de relevantie van EU-strategieën te verbeteren en om regeringen om rekenschap te vragen.

Een passende mix van steunmodaliteiten versterkt de efficiëntie op strategisch niveau. Dit is nog belangrijker in een fragiele context waarin steuninstrumenten vooral flexibel moeten zijn. Niet-financiële inputs zijn belangrijke succesfactoren, met name met betrekking tot begrotingssteun; ook zou een meer inclusieve en efficiënte beleidsdialoog moeten worden ontwikkeld. Begrotingssteun is een doelmatig instrument om het beheer van de overheidsfinanciën en andere hervormingen te helpen verbeteren, maar kan geen hervormingen kopen. Begrotingssteun kan de afstemming verbeteren en instellingen ondersteunen met behulp van niet-financiële inputs zoals beleidsdialoog.

Het over het algemeen positieve effect van de EU-maatregelen op de armoedevermindering kan nog verder worden vergroot door een betere coördinatie met andere donoren, een betere koppeling tussen regionale en nationale programma's en meer synergieën tussen de verschillende sectoren. De projecten en programma's van de EU zouden baat hebben bij een beter en meer gestructureerd monitoringsysteem. De EU zou elke partner ook moeten aanmoedigen zijn monitoringsystemen te verbeteren. De EU-delegaties moeten hun eigen technische en sectorale capaciteit en deskundigheid verder ontwikkelen om de coördinatie en het beheer van programma's te verbeteren en beter te anticiperen op langetermijntendensen.

De resultaten van de geografische evaluaties zullen dienen als input voor het lopende proces van geografische programmering, dat in 2014 zal worden afgerond. De Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden zullen met de resultaten rekening houden bij de voorbereiding van de volgende landenprogramma’s, die volgend jaar beschikbaar zouden moeten zijn.

De resultaten van de thematische evaluaties beïnvloeden de beleidsbeslissingen. Als gevolg van de evaluatie van de in de gezondheidssector verleende steun zullen in een intern actieprogramma bestaand beleid en vastleggingen worden geïntegreerd om de uitvoering te verbeteren. De steun voor interventies in verband met gezondheid zal in elk partnerland meer worden gericht. Na de evaluatie van de mensenrechten keurde de Europese Raad in juni 2012 een strategisch EU-kader voor mensenrechten en democratie en een hieraan gekoppeld actieplan goed, en werd een voor het eerst gemeenschappelijk strategisch kader voor de mensenrechten van de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden en de lidstaten bekendgemaakt, dat vergezeld gaat van een breed opgezet actieplan voor de uitvoering.

Economisch en financieel beleid

Macrofinanciële bijstand verstrekt betalingsbalanssteun aan derde partnerlanden in de vorm van leningen en subsidies op middellange en lange termijn en is een aanvulling op de financiering die wordt verstrekt in het kader van hervormingsprogramma's van het IMF. Uit de evaluaties van de werking in Georgië (46 miljoen EUR aan subsidies), Libanon (15 miljoen EUR aan subsidies en 25 miljoen EUR aan leningen) en Kosovo (30 miljoen EUR aan subsidies) is gebleken dat dit soort crisisinstrument, in combinatie met IMF-programma's, bijdraagt aan de macro-economische stabilisering en externe duurzaamheid van de begunstigde landen. Het effect van deze instrumenten wordt versterkt door de bijstand afhankelijk te stellen van structurele bestuurshervormingen in de ontvangende landen. Uit de evaluaties van de macrofinanciële bijstand aan Georgië en Kosovo blijkt echter dat de Commissie voorwaarden nauwkeuriger moet formuleren, vooral wanneer het zachtere maatregelen betreft zoals de ontwikkeling van actieplannen. Dit zou de zichtbaarheid van de macrofinanciële bijstand ook ten goede komen. Macrofinanciële bijstand zorgt voor meerwaarde doordat het vertrouwen wordt bevorderd en het land bij de internationale gemeenschap en mogelijke investeerders aan geloofwaardigheid wint. De Commissie blijft bij het ontwikkelen en uitvoeren van lopende en toekomstige interventies rekening houden met de aanbevelingen die in de evaluaties zijn gedaan.

Humanitaire hulp en civiele bescherming

De twee belangrijkste instrumenten waarover de Europese Unie beschikt om te zorgen voor snelle en doeltreffende EU-noodhulp, zijn humanitaire bijstand en civiele bescherming.

De EU intervenieert wanneer en waar zich crises of natuurrampen voordoen en biedt hulp aan getroffen personen zowel in derde landen als binnen de EU. In 2012 legde de Commissie 1,252 miljard EUR vast in verband met nieuwe of aanhoudende crises. De oorspronkelijke begroting van 874 miljoen EUR werd daarom bij verschillende gelegenheden opgetrokken om een antwoord te bieden op nieuwe crises en natuurrampen die zich gedurende het jaar voordeden.

Het mechanisme voor civiele bescherming werd gedurende het jaar 38 keer geactiveerd. 31 van deze interventies hadden betrekking op natuurrampen (sneeuwstormen, ernstige koude, overstromingen, aardbevingen, tsunami, lawines, stormen en bosbranden) en zeven op door de mens veroorzaakte rampen (ontploffing, vluchtelingenkamp, zeevervuiling). 16 interventies hadden betrekking op landen die deelnemen aan het EU-mechanisme voor civiele bescherming en 22 hadden betrekking op derde landen.

De lidstaten en de Europese Commissie namens de hele EU blijven de belangrijkste donor van humanitaire hulp ter wereld. De EU is goed voor ongeveer 47% van de humanitaire hulp in de wereld. In 2012 was de meerderheid van deze financiering bestemd voor Afrika (51%). Substantiële hulp werd eveneens geboden aan het Midden-Oosten (Syrië en buurlanden), aan Myanmar/Birma en voor de natuurrampen in Zuidoost-Azië en het Caribisch gebied. De Commissie financierde humanitaire hulpactiviteiten waar meer dan 122 miljoen slachtoffers van profiteerden.

In 2012 werden negen evaluaties voltooid (vijf landspecifieke en vier thematische/horizontale).

Uit de evaluaties bleek algemeen dat de humanitaire hulp van de EU doeltreffend wordt geacht en dat met de aanpak van onderuit snel op crises kan worden gereageerd. De algemeen relevante aanbevelingen om de doeltreffendheid te verbeteren, kunnen als volgt worden samengevat. Hoewel de standaardinstrumenten met bestaande risico’s rekening houden en een basis bieden om tot voortzetting of stopzetting te beslissen, moet er meer aandacht uitgaan naar het meten van de effecten op langere termijn, onder meer door de invoering van passende indicatoren om de effecten te meten. De inspanningen om de coördinatie tussen donoren aan te drijven, moeten worden voortgezet. Ook moeten participatie van de gemeenschap en coördinatie met de plaatselijke maatschappelijke organisaties de regel vormen in plaats van de uitzondering. In plaats van op een vaste manier te reageren, moet er steeds naar innovatie worden gezocht. Er moeten exitstrategieën voorhanden zijn, voornamelijk in stedelijke omgevingen waar de effecten van rampen doorgaans complexer zijn. Voor bepaalde projecten moet worden overwogen om de tijdschema’s te verlengen (bv. langer dan 12 maanden) om de doeltreffendheid van het project te garanderen.

Wat de efficiëntie betreft: de gemiddelde kosten van humanitaire hulp van de EU bedragen ongeveer 10 EUR per geholpen persoon. Wat het uitvoeringskader betreft, bleek uit de evaluatie van de kaderpartnerschapsovereenkomst dat dankzij de overeenkomst de flexibiliteit van de financiering groter kan zijn, en de reactietijden korter, voor een kleine groep gekwalificeerde partners.

Op basis van goede praktijken, getrokken lessen en betere coördinatie worden de mogelijkheden om de efficiëntie van de interventies te verhogen, voortdurend onderzocht. In de evaluaties van 2012 werd gewezen op verschillende manieren om de leemten op het vlak van efficiëntie te dichten. Omdat het vaak onvermijdelijk is dat de middelen over een groot aantal projecten moeten worden verspreid, moet een meer geïntegreerde multisectorale aanpak worden gegarandeerd. Om de monitoring van de efficiëntie te verbeteren, moet het directoraat-generaal Humanitaire Hulp en Civiele Bescherming (ECHO) zijn procedures voor gegevensverzameling onder de loep nemen. Om ter plaatse technische capaciteit van hoog niveau te garanderen, moeten de mechanismen voor opleiding en uitwisseling van kennis worden versterkt.

Uitbreidingsbeleid

De uitvoering van het uitbreidingsbeleid wordt ondersteund door het instrument voor pretoetredingssteun 2007-2013. De meerwaarde van het programma voor pretoetredingssteun ligt daarin dat het een belangrijke aanjager kan zijn voor de voorbereiding van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten. Het instrument voor pretoetredingssteun is opgezet om kandidaten, alvorens toe te treden, kennis te laten maken met de verplichtingen die met het lidmaatschap gepaard gaan, zoals de oprichting van instellingen die na toetreding de EU‑middelen beheren en/of de aanvaarding van het acquis communautaire en de EU-normen. Het instrument voor pretoetredingssteun bestaat momenteel uit vijf onderdelen.

Het beheer van de financiële steun aan kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten verliep grotendeels zoals gepland. In 2012 werd in totaal 1,0165 miljard EUR vastgelegd. De resultaten ter plaatse worden gaandeweg zichtbaar, zoals blijkt uit de algemene vooruitgang met betrekking tot de rechtsstaat, het gestage proces van convergentie met Europese normen en waarden en de afronding van de onderhandelingen met Kroatië, dat in 2013 de 28ste EU-lidstaat wordt. Niettemin kan het effect van de steun nog verder worden verbeterd door de inspanningen voor de capaciteitsontwikkeling van nationale instellingen voort te zetten en door middelen op een meer gerichte en strategische manier toe te wijzen.

In 2012 werd een thematische evaluatie uitgevoerd van de EU-steun voor de versterking van het bestuur, de rechtsstaat, de gerechtelijke hervorming en de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad in de westelijke Balkan. Daaruit bleek dat de acties in alle zeven landen van de westelijke Balkan de nationale autoriteiten duidelijke meerwaarde opleveren, omdat er grote verbeteringen zijn aangebracht in de fundamentele institutionele en organisatorische kaders van de rechtsstaat. Toch moet er een sterkere politieke wil komen.

Op het vlak van efficiëntie en doelmatigheid blijkt uit de evaluatie dat de vereenvoudiging van het instrument voor pretoetredingssteun II met minder instrumenten en meer sectorale programmering op langere termijn een goede zaak is. Wat de begunstigden betreft, werd in de evaluatie erop gewezen dat de gerechtelijke hervormingsprogramma’s duidelijke prioriteiten zouden moeten hebben die in het nationale beleid en de begrotingsvoorstellen tot uiting komen teneinde een stabiele planning en financiering te garanderen.

Wat de EU betreft, werd in de evaluatie vastgesteld dat de EU de algemene en programmadoelstellingen inzake bestuur en rechtsstaat moet uitwerken en de pretoetredingssteun opnieuw moet beoordelen/verhogen na empirisch onderbouwde programmering. Prioritaire programma’s zouden een termijn van vier tot zeven jaar kunnen hebben met duidelijke momenten voor controle en sturing. Rekening houdend met de resultaten van de huidige evaluatie werd voor de pretoetredingssteun II de invoering voorgesteld van meerjarenplanning, die met het volgende meerjarig financieel kader samenvalt en een tussentijdse evaluatie omvat. In de evaluatie werd ook het belang aangestipt van SMART-doelstellingen en meetindicatoren om de programmering te ondersteunen en de prestaties te monitoren. Enkele van de voorgestelde indicatoren worden momenteel gebruikt om een indicatorenkader te ontwikkelen voor de programmering van het instrument voor pretoetredingssteun II.

In een thematische evaluatie van justitie en grondrechten in Turkije wordt voorgesteld om voor het instrument voor pretoetredingssteun II een sectorale programmeringsaanpak te volgen. Op basis van de evaluatie werd de EU-steun voor justitie en grondrechten in Turkije als ondersteunend beschouwd, omdat de hervormingen op het gebied van mensenrechten en justitie erdoor werden versterkt. De steun levert bovendien toereikende resultaten op in verhouding tot de beschikbare middelen. Niettemin werd in de evaluatie ook gewezen op zwakke punten in de programmering en de uitvoering van de steun, bijvoorbeeld de eigen verantwoordelijkheid van de betrokken instellingen en de transparantie ten aanzien van begunstigden. Voor het nieuwe instrument voor pretoetredingssteun II moeten elementen voor meer flexibiliteit, beter bestuur en meer eigen verantwoordelijkheid overwogen.

In de thematische evaluatie van de EU-steun aan maatschappelijke organisaties in de westelijke Balkan en Turkije werd gesuggereerd om de maatschappelijke organisaties en belanghebbenden nauwer te betrekken bij de mechanismen voor programmering en projectselectie. Voorts werd voorgesteld om bij de programmering en uitvoering van de pretoetredingssteun meer synergie tussen EU- en niet-EU-interventies te bewerkstelligen. In de evaluatie werden enkele wijzigingen voorgesteld met betrekking tot het beheer van het nieuwe programma voor pretoetredingssteun teneinde de samenwerking met andere donoren en internationale financiële instellingen op strategisch niveau te verbeteren. Daarnaast werd in de evaluatie bevestigd dat de belanghebbenden meer aan de programmering moeten kunnen deelnemen.

In de evaluatie van SIGMA (steun voor de verbetering van bestuur en beheer) werd gemeld dat de steun doeltreffend wordt geacht, maar dat momenteel een gestructureerde en traceerbare hiërarchie van algemene en specifieke doelstellingen en geïntegreerde risico's ontbreekt. Vanaf 2013 zullen in drie landen de SIGMA-evaluaties de basis vormen voor een meer doeltreffende beleidsdialoog, een instrument om de nationale en regionale financiering van het instrument voor pretoetredingssteun te helpen vormgeven en om hervormingsplannen voor landen te ontwikkelen.

Op basis van de evaluaties zal het Commissievoorstel voor een nieuw programma voor pretoetredingssteun II de nodige aanpassingen aanbrengen om de continuïteit en de overgang van het huidige instrument voor pretoetredingssteun te waarborgen, om bij alle Commissiediensten vereenvoudigde en geharmoniseerde regels toe te passen en om begunstigden gemakkelijker toegang tot financiering te geven. Om de efficiëntie en de doelmatigheid op te drijven, zal de steun meer resultaatgericht en flexibel worden gemaakt en meer op specifieke behoeften worden toegesneden.

Gestreefd wordt naar betere koppelingen tussen de uitvoering van de financiële samenwerking en de verwezenlijking van de vastgelegde beleidsdoelstellingen. Voor de programmeringsperiode 2014-2020 worden meer relevante prestatie-indicatoren voorgesteld.

4. Conclusies

Uit de resultaten van de evaluaties blijkt dat er voor het volgende meerjarig financieel kader behoefte bestaat aan vereenvoudiging, meer gerichte doelstellingen, gemeenschappelijke indicatoren en een prestatiekader met duidelijke mijlpalen en doelen.

De Commissie heeft hiermee rekening gehouden bij het opstellen van haar voorstellen voor de nieuwe generatie programma’s voor het volgende meerjarig financieel kader en verzoekt het Europees Parlement en de Raad om deze focus in de wetgevingsvoorstellen voor het volgende meerjarig financieel kader te behouden, zodat er in de volgende begrotingsperiode een meer beheersbaar, gericht en meetbaar proces gegarandeerd is.

De Commissie is verslaglegging over vooruitgang en prestaties aan het ontwikkelen die grondiger, systematischer en meer gericht is en die gebaseerd zal zijn op het kader voor toezicht, evaluatie en verslaglegging dat het Parlement en de Raad voor het volgende meerjarig financieel kader hebben vastgesteld. In 2014 zal zij het nieuwe kader voor dit verslag in 2014 voorstellen. Ondertussen heeft de Commissie haar diensten opgedragen om de meting van en verslaglegging over vooruitgang en prestaties te versterken en te stroomlijnen, zodat alle toekomstige jaarlijkse activiteitenverslagen en toekomstige versies van dit verslag een solide basis hebben.

In het verslag van dit jaar is een beeld geschetst van de algemene vooruitgang op de weg naar de doelstellingen van de EU‑programma’s die aan de EU 2020-doelen bijdragen. Door de economische recessie zijn de resultaten niet altijd even goed. De financiering bracht belangrijke hefboomeffecten teweeg, vooral op het gebied van innovatie. Ook bij de schepping van een efficiënte interne vervoersmarkt en de integratie van de energiemarkten werd goede vooruitgang geboekt. In de evaluaties werd die vooruitgang bevestigd, ook al moet er nog veel worden gedaan. Het ESF, het EFRO en het Cohesiefonds bleken flexibel genoeg om op de recessie te reageren. Het ESF heeft een bijdrage aan de toegang tot werkgelegenheid geleverd, maar het is niet zeker of de resultaten duurzaam zijn. De EU-financiering heeft geholpen om de overheidsinvesteringen in een aantal lidstaten op hetzelfde niveau te houden en zo banen, groei en investeringsstrategieën te vrijwaren, en om de druk op de nationale begrotingen te verminderen, onder meer door de medefinancieringspercentages voor negen lidstaten aanzienlijk te verhogen.

[1] Andere evaluaties die in de bijlage aan bod komen, hebben voornamelijk betrekking op regelgevende activiteiten, communicatie, informatie en coördinatie en interne administratieve processen van de EU‑instellingen.

[2] Resolutie van het Europees Parlement over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de EU voor het begrotingsjaar 2011 - P7 TA-PROV(2013)0122.

[3] COM(2013)334 final.

[4] Alle cijfers betreffende uitgaven voor programma’s in het verslag betreffen 2012.

[5] Evaluatie van het beleid van de lidstaten om de toegang tot financiering voor kmo’s te vergemakkelijken en evaluatie van het EU-beleid inzake business angels.

[6] Voorstel COM(2011) 834.

[7] Zie het jaarlijkse activiteitenverslag voor het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer op http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/aar/

[8] https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/scoreboard

[9] Studie van het toekomstige effect van de gezamenlijke technologie-initiatieven Artemis en Eniac. Artemis Industry Association is de vereniging van actoren op het gebied van ingebedde systemen in Europa. Zij vertegenwoordigt de onderzoeksgemeenschap met inbegrip van industrie, universiteiten en onderzoeksinstellingen in de gemeenschappelijke onderneming Artemis. De gemeenschappelijke onderneming Eniac is een publiek-privaat partnerschap dat zich op nano—elektronica toespitst, tussen de lidstaten/geassocieerde staten van Eniac, de Europese Commissie en Aeneas (een vereniging die de Europese actoren op het gebied van onderzoek en ontwikkeling terzake vertegenwoordigt).

[10] COM(2011) 783.

[11] Voor projecten die worden beheerd door het directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie en het Uitvoerend Agentschap onderzoek.

[12] Zie het jaarlijkse activiteitenverslag voor het directoraat-generaal Onderwijs en Cultuur op http://ec.europa.eu/atwork/synt