Advies over:

- de toelichting van de Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad inzake communautaire richtsnoeren voor transeuropese energienetwerken,

- het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en van de Raad tot opstelling van een geheel van richtsnoeren met betrekking tot transeuropese netwerken in de energiesector, en

- het voorstel voor een beschikking van de Raad inzake een geheel van maatregelen om voor de ontwikkeling van transeuropese netwerken in de energiesector een gunstiger klimaat te creëren (1)

(94/C 217/09)

De Raad heeft op 3 maart 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 C van het Verdrag van de Europese Gemeenschap het Comité van de Regio's te raadplegen over voornoemde voorstellen.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn zitting van 17 en 18 mei 1994 (vergadering van 17 mei 1994) het advies van de heer Hertog met grote meerderheid van stemmen (vier stemmen tegen, bij één onthouding) goedgekeurd.

Inleiding

De transeuropese netwerken zijn in het Verdrag betreffende de Europese Unie benoemd als noodzakelijke onderdelen om de interne markt te ondersteunen en bij te dragen tot de economische en sociale samenhang van de Unie. Bijgevolg is in artikel 129 van het Verdrag bepaald dat de Gemeenschap een geheel van richtsnoeren zal opstellen en alle noodzakelijke maatregelen zal treffen om het goed functioneren van de netwerken te verzekeren, onder andere door zorg te dragen voor de harmonisatie van de technische normen en financiële steun te verlenen aan projecten die van gemeenschappelijk belang worden geacht.

Transeuropese netwerken zijn zowel nationaal als communautair van belang. Een gemeenschappelijke benadering is echter gerechtvaardigd vanwege aspecten van voorzieningszekerheid, van kosten voor de burgers en bedrijven, vanuit oogpunten van bescherming van het milieu, van optimale dienstverlening en de sociale en economische samenhang binnen de Gemeenschap.

Planning en financiering van elektriciteits- en gasnetten zal ook in de toekomst een prioritaire taak zijn van de op dit terrein opererende ondernemingen. Eventuele financiële bijdragen van de Gemeenschap moeten zo mededingingsneutraal mogelijk zijn, mogen het zelfstandig nemen van beslissingen door de bedrijven niet vervalsen en moeten in het kader van de ruimtelijke ordening vooral worden bestemd voor insulaire, niet aan zee grenzende en perifere regio's van de Gemeenschap.

Algemene beoordeling voorstellen

1. Het Comité van de Regio's beschouwt de voorstellen van de Commissie als een welkome aanvulling op de bevordering van een goed stelsel van transeuropese netwerken en voorzieningen.

2. Het Comité van de Regio's stelt vast dat de milieu-aspecten bij het stimuleren van projecten voor energietransport niet op de achtergrond mogen raken. De stimulering mag niet tot gevolg hebben dat doelstellingen als energiebesparing, vermindering van de kookdioxide-uitstoot en gebruik van rationelere energiebronnen uit het oog worden verloren.

3. Het Comité adviseert het Financieel Memorandum dat thans nog als afzonderlijk deel aan de voorstellen is toegevoegd, te incorporeren in het voorstel tot het creëren van een gunstiger klimaat voor de ontwikkeling van transeuropese netwerken in de energiesector.

A. Beoordeling van het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en van de Raad tot opstelling van een geheel van richtsnoeren voor transeuropese netwerken in de energiesector"

1. Artikel 2

1.1. Het Comité van de Regio's is van oordeel dat in uitzonderingsgevallen ook leidingen met een spanning van minder dan 220 kV onder de werking van het voorstel moeten kunnen worden gebracht. De aansluiting van bepaalde regio's op de transeuropese netwerken zal niet in alle gevallen (kunnen) geschieden met een spanning van 220 kV, terwijl de aansluiting wel van communautair belang kan worden geacht.

1.2. Voor een goede werking van het voorstel is het noodzakelijk dat - evenals voor elektriciteitswerken - een grens wordt aangegeven voor de gasdruk in de leidingen waarop het voorstel van toepassing is. Overigens zou ook deze grens niet rigide moeten worden gehanteerd, maar worden toegepast in de geest van het voorstel.

2. Artikel 3

2.1. Het Comité van de Regio's is van oordeel dat de doeleinden van het voorstel niet alleen mogen worden afgemeten aan de versterking van de economische en sociale samenhang. Aan de tekst achter het tweede gedachtenstreepje zou moeten worden toegevoegd dat die versterking van de samenhang in veel gevallen ook een zeer positief effect kan hebben op het milieu in de betrokken gebieden. Bij de ontwikkeling van transeuropese netwerken moet ook rekening worden gehouden met de noodzaak van energie-efficiency en met de positieve aspecten van beheersing van de energievraag.

2.2. Het Comité van de Regio's constateert dat de ontwikkeling van transeuropese energienetwerken tot doel dient te hebben, de Gemeenschap van een optimale energievoorziening te verzekeren, ten einde de minder begunstigde perifere en insulaire regio's of derde landen beter op de netwerken aan te sluiten, in samenwerking met de lokale en regionale organisaties.

3. Artikel 4

3.1. Het Comité van de Regio's zou bij dit artikel willen opmerken dat aansluiting op elektriciteits- en aardgaswerken alleen gewenst is en nagestreefd zou dienen te worden als daarvoor geen onevenredig hoge kosten moeten worden gemaakt.

In zulke gevallen moeten alternatieve mogelijkheden voor een decentrale energievoorziening - bijvoorbeeld in de vorm van decentrale opwekking van elektriciteit, zo mogelijk met duurzame energiebronnen als zon en wind, gecombineerde produktie van elektriciteit en warmte via plaatselijke projecten voor warmtekrachtkoppeling en kleinschalige gasproduktie met biogas - bij het stellen van prioriteiten en de afweging van mogelijkheden worden betrokken.

3.2. Het Comité acht het daarom van groot belang dat bij de beoordeling of een energienetwerk voldoet aan de doeleinden van artikel 3 en de prioriteiten van artikel 4 de betreffende regio('s) betrokken en tenminste geraadpleegd word(en)t.

4. Artikel 6

4.1. In het voorstel zijn slechts de lid-staten en/of de Commissie bevoegd een aanvraag tot wijziging of uitbreiding van de lijst in te dienen. Het Comité van de Regio's beveelt de Commissie aan, die mogelijkheid eveneens open te stellen voor twee of meer aan elkaar grenzende regio's gelegen in verschillende lid-staten. Het Comité verwijst daarbij naar het thema "grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking en netwerken" zoals genoemd in het Groenboek [COM(93) 282] in het algemeen en op het REGEN-initiatief in het bijzonder.

5. Artikel 7

5.1. Het Comité van de Regio's is van oordeel dat in het Comité als bedoeld in artikel 7 van het voorstel, naast vertegenwoordigers van de lid-staten en de Commissie ook een vertegenwoordiger van het Comité van de Regio's moet worden opgenomen. Deze vertegenwoordiger kan zorg dragen voor de noodzakelijke inbreng van de kant van de bij een aanvraag tot wijziging van de lijst betrokken regio('s). Deze wens sluit aan bij de voorgaande opmerkingen bij de artikelen 4 en 6.

5.2. Het Comité van de Regio's acht het zaak dat het in artikel 7 van het voorstel genoemde comité als regelgevend comité wordt opgezet.

B. Beoordeling van het "Voorstel voor een beschikking van de Raad inzake een geheel van maatregelen om voor de ontwikkeling van de transeuropese netwerken in de energiesector een gunstiger klimaat te creëren"

1. Artikel 2

1.1. Het Comité van de Regio's kan in algemene zin instemmen met de inspanningen van de lid-staten om te komen tot een vereenvoudiging en bespoediging van vergunningsprocedures voor projecten op het gebied van transeuropese netwerken. Het wijst er echter op dat deze vereenvoudiging en bespoediging niet ten koste mogen gaan van het belang van de betrokken regio's, de zorgvuldigheid bij de besluitvorming en de bescherming van het milieu. Het Comité benadrukt in dat verband het belang van goede onderlinge afstemming van procedures en werkwijzen tussen de lid-staten. Een dergelijke afstemming bevordert de efficiency bij het ontwerpen en uitvoeren van netwerken door de beheerders. De verschillen in procedures en werkwijzen tussen de lid-staten vormen nu nog een belangrijke drempel voor uitvoerders van communautaire netwerken.

2. Artikel 3

2.1. Gezien enerzijds het belang van een goed stelsel van energienetwerken voor de Gemeenschap als geheel en de onderscheiden regio's in het bijzonder, maar anderzijds de hoge kosten van deze netwerken, beveelt het Comité van de Regio's de Commissie aan, om in niet aan zee grenzende en in insulaire en perifere gebieden van de Gemeenschap meer dan tot nu toe steun te verlenen aan de transeuropese energienetwerken uit de structuurfondsen of via andere financiële instrumenten zoals de steunprogramma's op energiegebied THERMIE, SAVE en ALTENER.

3. Artikel 4

3.1. Zoals reeds aangegeven bij de beoordeling van het voorstel tot opstellen van richtsnoeren met betrekking tot transeuropese netwerken, is het Comité van de Regio's van oordeel dat een vertegenwoordiger van het Comité van de Regio's zitting zou moeten hebben in het in dit artikel genoemde Comité.

3.2. Het Comité van de Regio's acht het zaak dat het in artikel 4 van het voorstel genoemde comité als regelgevend comité wordt opgezet.

C. Financieel Memorandum

1.1. In de "Toelichting van de Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad inzake communautaire richtsnoeren voor transeuropese energienetwerken" wordt naar de mening van het Comité van de Regio's in de paragraaf 'Externe aspecten' terecht gewezen op de relatie van de voorstellen met de belangen van derde landen. In punt 29 wordt voorgesteld om ook haalbaarheidsonderzoeken voor projecten geheel of gedeeltelijk buiten de Gemeenschap onder de werking van het voorstel genoemd onder B te brengen. Met name wordt daarbij gedacht aan projecten in of aan de buitengrenzen met Midden- en Oost-Europa.

Het Comité van de Regio's kan zich volledig in deze aanpak vinden.

1.2. Het behoeft naar de mening van het Comité van de Regio's geen betoog dat bij de uitwerking en beoordeling van projecten als onder 4.1 genoemd, de betrokken regio's in die gebieden binnen de Gemeenschap nauw betrokken moeten worden. Niet alleen vanwege de eigen belangen, maar ook vanwege de kennis omtrent het grensgebied en de betreffende regio. Die kennis kan in bepaalde gevallen en in aanvulling op de inbreng van de betreffende lid-staat mogelijk van doorslaggevende betekenis zijn.

Gedaan te Brussel, 17 mei 1994.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jacques BLANC

(1) PB nr. C 72 van 10. 3. 1994, blz. 10-15.