TOELICHTING

Op 17 mei 2011 heeft de Raad Portugal, op verzoek van Portugal zelf, financiële bijstand verleend (Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU van de Raad) ter ondersteuning van een krachtig economisch en hervormingsprogramma dat erop gericht is het vertrouwen te herstellen, de economie wederom op een duurzaam groeipad te brengen en de financiële stabiliteit in Portugal, de eurozone en de EU te vrijwaren.

Overeenkomstig artikel 3, lid 9, van Besluit 2011/344/EU heeft de Commissie samen met het IMF en in contact met de ECB voor de vijfde maal beoordeeld welke vorderingen bij de uitvoering van de overeengekomen maatregelen zijn gemaakt, hoe doeltreffend deze zijn en welk economisch en sociaal effect ze sorteren.

Gelet op de recente economische, budgettaire en financiële ontwikkelingen en beleidsmaatregelen is de Commissie van oordeel dat in de economische beleidsvoorwaarden die aan de bijstand verbonden zijn, een aantal wijzigingen moet worden aangebracht om de doelen van het programma, zoals toegelicht in de overwegingen van de voorgestelde wijzigingen in het uitvoeringsbesluit van de Raad, te verwezenlijken.

2012/0276 (NLE)

Voorstel voor een

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD

tot wijziging van Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU tot verlening van financiële bijstand van de Unie aan Portugal

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) nr. 407/2010 van de Raad van 11 mei 2010 houdende instelling van een Europees financieel stabilisatiemechanisme[1], en met name artikel 3, lid 2,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Overeenkomstig artikel 3, lid 9, van Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU van de Raad heeft de Commissie samen met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en in contact met de Europese Centrale Bank (ECB) voor de vijfde keer beoordeeld welke vorderingen de autoriteiten bij de uitvoering van de overeengekomen maatregelen hebben gemaakt, hoe doeltreffend deze zijn en welk economisch en sociaal effect ze sorteren.

(2) De Portugese economie ontwikkelt zich sneller dan verwacht in de richting van een nieuw evenwicht. In het tweede kwartaal van 2012 heeft er zich een forse krimp van het reële bbp met 1,2 procent voorgedaan ten opzichte van het voorgaande kwartaal, nadat in het eerste kwartaal een nulgroei was opgetekend. Voor het jaar als geheel blijft het voorspelde tempo van de economische krimp ongewijzigd op -3 procent. Het tekort op de lopende rekening loopt sneller terug dan verwacht: het is afgenomen van bijna 10 procent twee jaar geleden tot 3 procent in 2012. Deze aanpassing is terug te voeren op een gunstige ontwikkeling van de uitvoer en een scherpe daling van de invoer. Vooruitblikkend wordt aangenomen dat de economische activiteit negatief zal worden beïnvloed door een afnemende bijdrage van de buitenlandse vraag en het effect van een verdere consolidatie van de begroting. Dit alles heeft tot gevolg dat de bbp-groei voor zowel 2013 als 2014 met ongeveer 1 procentpunt neerwaarts is herzien tot respectievelijk circa -1 en +1 procent.

(3) Ondanks een strikte uitvoering van de begroting aan de uitgavenzijde zou er volgens de gegevens tot en met juli in 2012 sprake zijn van een extra tekort op de begroting ter grootte van 2¼ procent van het bbp ten opzichte van de begrotingsplannen. Hoewel het een welkome ontwikkeling is dat de uitvoer sneller dan verwacht de rol van de binnenlandse vraag heeft overgenomen, is dit op twee manieren van invloed op de begrotingsuitvoering. Ten eerste worden werkgelegenheidsintensieve binnenlandse sectoren, zoals de bouwnijverheid, het sterkst getroffen. Dit resulteert in een hogere werkloosheid, met alle negatieve gevolgen van dien voor de socialezekerheidsbegroting. Ten tweede loopt de belastingintensiteit van de productie en consumptie terug, wat leidt tot belangrijke tegenvallers aan de ontvangstenzijde. Het effect van de samenstelling van de groei op de ontvangsten wordt nog versterkt doordat er binnen de productencategorieën verschuivingen optreden van zwaarder belaste producten, zoals duurzame consumptiegoederen, naar minder zwaar belaste producten voor dagelijks verbruik. De zwakke ontwikkeling van de opbrengsten van de directe belastingen wordt ook in de hand gewerkt door een negatieve belastingprogressie die wordt veroorzaakt doordat voor dalende inkomens lagere tarieven gelden en doordat de opbrengsten van de winstbelasting teruglopen. De uitgaven hebben zich daarentegen algemeen genomen volgens plan ontwikkeld, waarbij groter dan verwachte besparingen zijn gerealiseerd op de beloning van ambtenaren. Hoewel het tekort voor 2012 dankzij een aantal eenmalige factoren mogelijk tot ongeveer ¾ procent van het bbp kan worden teruggedrongen, zou er toch ook sprake zijn van een groot overloopeffect naar 2013 en 2014 van circa 1½ procent van het bbp, waardoor de budgettaire programmadoelstellingen voor de periode 2012-2014 onhaalbaar zijn.

(4) In het licht van de grote tegenvallers aan de ontvangstenzijde en de somberder groeivooruitzichten zijn de begrotingsdoelstellingen herzien tot 5,0 procent van het bbp in 2012, 4,5 procent van het bbp in 2013 en 2,5 procent van het bbp in 2014. Aangezien wordt geoordeeld dat het begrotingstekort grotendeels buiten de macht van de regering valt, lijkt het passend dat de doelstellingen worden bijgesteld om ten dele met de tegenvallers rekening te houden. Zelfs om de herziene doelstellingen te halen, zullen in 2013 en 2014 aanzienlijke consolidatie-inspanningen ter grootte van respectievelijk 3 procent en 1¾ procent van het bbp moeten worden geleverd. Om ervoor te zorgen dat het programma geloofwaardig blijft, is het raadzaam de aanpassing voor een deel versneld door te voeren.

(5) De herziene begrotingsdoelstellingen worden geschraagd door een reeks structurele maatregelen aan de uitgaven- en ontvangstenzijde. Nog in 2012 zullen maatregelen ter waarde van ¼ procent van het bbp worden genomen om de doelstelling van 5 procent van het bbp te realiseren. Het gaat onder meer om uitgavenbevriezingen en een vervroegde uitvoering van een aantal voor volgend jaar geplande maatregelen. Voor 2013 zullen consolidatiemaatregelen ten belope van 3 procent van het bbp in de begroting worden opgenomen om de doelstelling van 4,5 procent van het bbp te halen. Deze maatregelen omvatten onder meer een verdere verlaging van de loonsom, een vermindering van de intermediaire consumptie, een reductie van de sociale overdrachten, een verdere rationalisering van de gezondheidszorg en een beperking van de investeringen in vaste activa, alsook ontvangstenverhogingen die worden gerealiseerd via een hervorming van de personenbelasting – waarbij de belastingstructuur wordt vereenvoudigd, de grondslag wordt verbreed door sommige belastinguitgaven af te schaffen, het gemiddelde belastingtarief wordt opgetrokken en tegelijkertijd de progressiviteit wordt verbeterd –, een verbreding van de grondslag van de vennootschapsbelasting door de renteaftrek af te schaffen, een verhoging van de accijnzen en een wijziging van de vastgoedbelasting. Wat 2014 betreft, is een aanvang gemaakt met een grondige evaluatie van de uitgaven met het oog op het specificeren van uitgavenbezuinigingen (ter waarde van 4 miljard EUR in de periode 2014-2015) teneinde een begrotingstekort van 2,5 procent van het bbp te realiseren.

(6) Er worden instrumenten ingevoerd om de overheidsuitgaven te beheersen. Zo wordt momenteel een systeem voor het uitoefenen van controle op nieuwe verplichtingen opgezet, maar het is van belang dat volledige naleving wordt gewaarborgd om te voorkomen dat nieuwe betalingsachterstanden ontstaan. De budgettaire fragmentatie zal worden verminderd en de kosteninefficiënties worden op brede schaal aangepakt. Dit houdt onder meer het volgende in: het in toom houden van de verliezen van staatsbedrijven, het heronderhandelen van publiek-private partnerschappen en het doorvoeren van verdere bezuinigingen in de gezondheidszorg.

(7) De huidige Commissieprognoses voor de nominale bbp-groei (-1,0 % in 2011, ‑2,7 % in 2012, 0,3 % in 2013 en 2,2 % in 2014) en de herziene begrotingsdoelstellingen resulteren naar verwachting in een schuldquote van 107,8 % in 2011, 119,1 % in 2012, 123,7 % in 2013 en 123,6 % in 2014. De schuldquote zou derhalve worden gestabiliseerd op minder dan 124 % en in 2014 op een neerwaarts pad worden gebracht, mits verdere vorderingen worden gemaakt bij de tekortreductie. De schulddynamiek wordt beïnvloed door diverse transacties "onder de streep", zoals aanzienlijke aankopen van financiële activa, met name voor een mogelijke herkapitalisatie van banken en voor de financiering van staatsbedrijven, alsmede verschillen tussen rentebetalingen op transactiebasis en op kasbasis.

(8) Sinds de vierde toetsing is de liquiditeits- en solvabiliteitspositie van het bankwezen verbeterd als gevolg van de voortgezette afbouw van de schuldhefboom, de uitzonderlijke liquiditeitssteun van het Eurosysteem en een kapitaalinjectie ter waarde van meer dan 7 miljard EUR. De banken hebben hun bijgewerkte financierings- en kapitaalplannen (vierde versie) gepresenteerd. Hoewel zij iets minder optimistisch zijn wat de groei van de deposito's betreft, verwachten alle banken in 2014 de indicatieve doelstelling van 120 % voor de ratio kredieten/deposito's te zullen halen. Al bij al verloopt de tenuitvoerlegging van het memorandum van overeenstemming wat het gedeelte met betrekking tot de financiële sector betreft, in overeenstemming met de beoogde doelstellingen om de financiële stabiliteit te vrijwaren. Bij sommige banken dienen nog enige inspanningen te worden geleverd om de door de Banco de Portugal voor het einde van het jaar vastgestelde doelstelling van een tier 1-kernkapitaalratio van 10 % te halen.

(9) Algemeen genomen is bevredigende vooruitgang geboekt bij het doorvoeren van hervormingen om het concurrentievermogen, de werkgelegenheid en het groeipotentieel te bevorderen. De herziene arbeidswet is in augustus 2012 in werking getreden. Voor eind september zijn verdere belangrijke hervormingen op het gebied van ontslagvergoedingen en collectieve loononderhandelingen gepland. In het kader van het actieve arbeidsmarktbeleid heeft de regering onlangs een aantal maatregelen genomen om de werking van de overheidsdienst voor arbeidsvoorziening te verbeteren, de werkgelegenheidsschepping te ondersteunen, de activering te versterken en doeltreffender opleidingsmogelijkheden te bieden. Bij de justitiële hervormingen op het gebied van de burgerlijke rechtsvordering en de organisatie van de rechtbanken, waarmee wordt beoogd de procesvoering in civiele en handelszaken te versnellen en de gerechtelijke achterstand weg te werken, worden goede vorderingen gemaakt. Met de aanneming van amendementen op de wet tot omzetting van Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de erkenning van beroepskwalificaties en met de goedkeuring door de regering van een wetsvoorstel ter verbetering van de werking van sterk gereglementeerde beroepen zijn stappen ondernomen om het kader voor de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren. De werkzaamheden met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de dienstenrichtlijn vorderen in een gestaag tempo wat de sectorspecifieke wetgeving betreft: verwacht wordt dat uiterlijk aan het einde van het jaar de nog vereiste sectorspecifieke wetswijzigingen zullen worden aangenomen. Voor de verlichting van de administratieve lasten is het van essentieel belang dat verdere inspanningen worden geleverd in het kader van het initiatief tot afschaffing van vergunningen/licenties en bij het opzetten van het centrale aanspreekpunt waarin Richtlijn 2006/123/EG van Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt[2] voorziet. De regering heeft zich ertoe verbonden om, indien nodig, een aantal aanvullende initiatieven te ontplooien teneinde het midden- en kleinbedrijf (mkb) betere toegang tot financiering te bieden, zoals onder meer het opzetten van mechanismen om de exportpositie van het mkb te versterken.

(10) Voortbouwend op het onafhankelijke verslag over de voornaamste nationale regelgevende instanties zal Portugal een kaderwet opstellen die het algemeen belang beschermt en de marktefficiëntie bevordert. De wet moet de onafhankelijkheid en de financiële, administratieve en bestuurlijke autonomie van de regelgevende instanties bij de uitoefening van hun verantwoordelijkheden garanderen in volledige overeenstemming met de EU-wetgeving. De wet moet ook bijdragen tot een efficiëntere handhaving van de mededingingsregels door de mededingingsautoriteit en op die manier het effect van de onlangs aangenomen mededingingswet kracht bijzetten en complementeren.

(11) In de vijfde actualisering van het memorandum van overeenstemming is een volledige afdeling gewijd aan de bevordering van een bedrijfsvriendelijk vergunningskader. In deze afdeling zijn, naast een meer gedetailleerd tijdschema, specifieke mijlpalen vastgelegd voor de herziening van een aantal belangrijke wettelijke regelingen, zoals die voor het verlenen van milieuvergunningen, vergunningen voor ruimtelijke ordening, industriële en commerciële vergunningen en toerismevergunningen,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Artikel 3 van Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU wordt als volgt gewijzigd:

1) de leden 3 en 4 worden vervangen door:

"3. In overeenstemming met de vereisten van de herziene buitensporigtekortprocedure mag het overheidstekort niet hoger zijn dan 5,9 % van het bbp in 2011, 5,0 % van het bbp in 2012, 4,5 % van het bbp in 2013 en 2,5 % van het bbp in 2014. Voor de berekening van dit tekort wordt geen rekening gehouden met de mogelijke budgettaire kosten van maatregelen ter ondersteuning van het bankwezen in de context van de strategie van de Portugese regering met betrekking tot de financiële sector. De consolidatie wordt verwezenlijkt door middel van kwalitatief hoogwaardige permanente maatregelen en de gevolgen ervan voor kwetsbare groepen worden tot een minimum beperkt.

4. Portugal stelt de in de leden 5 tot en met 8 beschreven maatregelen vast voordat het aangegeven jaar is verstreken, waarbij de exacte termijnen voor de jaren 2011-2014 in het memorandum van overeenstemming worden gespecificeerd. Portugal staat klaar om aanvullende consolidatiemaatregelen te treffen teneinde het tekort uiterlijk in 2014 tot minder dan 3 % van het bbp terug te dringen indien er zich afwijkingen van de doelstellingen voordoen.";

2) de leden 6 tot en met 9 worden vervangen door:

"6. In lijn met de bepalingen van het memorandum van overeenstemming neemt Portugal in de loop van 2012 de volgende maatregelen:

a) In 2012 mag het overheidstekort niet hoger zijn dan 5,0 % van het bbp. Portugal blijft de budgettaire ontwikkelingen nauwlettend volgen en voert verdere beleidsaanpassingen door om de doelstelling van 2012 te bereiken. Daartoe gaat Portugal over tot: de bevriezing van sommige van de in de begroting voor 2012 opgenomen kredieten voor nog niet aangevatte investeringsprojecten; de verhoging van het zegelrecht voor vastgoed van hoge waarde; het optrekken van de belastingtarieven voor beleggingsopbrengsten; de vervroegde invoering van sommige van de in de begroting voor 2013 opgenomen maatregelen met betrekking tot de sociale uitkeringen; de implementatie van additionele maatregelen die besparingen op de intermediaire consumptie en opbrengsten uit hoofde van verkopen opleveren om de begrotingsdoelstelling voor 2012 te verwezenlijken.

b) Portugal streeft ernaar de uitgaven in 2012 met ten minste 6,8 miljard EUR te verminderen, door middel van onder meer een vermindering van de lonen en werkgelegenheid in de overheidssector; kortingen op pensioenuitkeringen; een ingrijpende reorganisatie van de centrale overheid; het wegwerken van overlappingen en andere inefficiënties; het beperken van de overdrachten aan staatsbedrijven; het reorganiseren en verminderen van het aantal gemeenten en deelgemeenten; het doorvoeren van bezuinigingen op onderwijs en gezondheidszorg; het verminderen van de overdrachten aan regionale en lokale overheden; en het terugschroeven van de kapitaaluitgaven en andere uitgaven, zoals in het programma is beschreven.

c) Aan de ontvangstenzijde voert Portugal inkomstenverhogende maatregelen uit ter grootte van ten minste 3 miljard EUR, onder meer door het verbreden van de btw-grondslagen door het aantal vrijstellingen te verminderen en door over te gaan tot een herindeling van de lijsten van goederen en diensten waarvoor verminderde, intermediaire en hogere tarieven gelden; het optrekken van de accijnzen; het verbreden van de grondslag van de vennootschaps- en de personenbelasting door een vermindering van fiscale aftrekposten en speciale regelingen; het gelijktrekken van de fiscale aftrekposten die in het kader van de personenbelasting op pensioenen en inkomen uit arbeid van toepassing zijn; en het hervormen van de vastgoedbelasting door het aantal vrijstellingen aanzienlijk te verminderen. Deze maatregelen worden aangevuld met acties ter bestrijding van belastingontduiking, fiscale fraude en de informele economie.

d) Portugal blijft maatregelen treffen om het beheer van de overheidsfinanciën te versterken. Portugal voert de in de nieuwe budgettaire kaderwet vervatte maatregelen uit, zoals de opzet van een budgettair middellangetermijnkader. Het lokaal en regionaal begrotingskader wordt aanzienlijk verstevigd door met name de desbetreffende financieringswetten in overeenstemming te brengen met de eisen van de budgettaire kaderwet. Portugal intensiveert de rapportage over en de monitoring van de overheidsfinanciën en versterkt de regels en procedures voor de begrotingsuitvoering. De Portugese regering voert de strategie uit voor de validatie en vereffening van achterstallige schulden en versnelt de implementatie van de wet betreffende de controle op het aangaan van verplichtingen ter voorkoming van het ontstaan van nieuwe betalingsachterstanden. Portugal past het nieuwe wettelijke en institutionele kader voor publiek-private partnerschappen (PPP's) toe. Er worden geen PPP's opgezet voordat het nieuwe kader volledig operationeel is. Op basis van een studie van een internationaal auditkantoor stelt Portugal een gedetailleerd strategisch plan op dat volledig in overeenstemming is met de toepasselijke EU-wetgeving, met inbegrip van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, en waarmee wordt beoogd aanzienlijke budgettaire besparingen te realiseren en tegelijkertijd de schuldenlast tot een minimum te beperken en de verplichtingen van de overheid duurzaam te reduceren. Portugal neemt een wet aan die de oprichting en werking van staatsbedrijven op centraal, regionaal en lokaal niveau regelt.

e) Portugal gaat over tot de toepassing van de nieuwe wetgeving die voorziet in een reorganisatie en aanzienlijke vermindering van het aantal lokale overheden. Deze veranderingen worden van kracht voor het begin van de volgende lokale verkiezingscyclus. Daarnaast intensiveert Portugal de inspanningen om de overheidssector te stroomlijnen door entiteiten af te slanken en door te zorgen voor een betere taakverdeling op alle overheidsniveaus.

f) Portugal verdiept de hervorming van het inkomstenbeheer door de banden tussen de Autoridade Tributária e Aduaneira en de diensten van de sociale zekerheid voor de inning van ontvangsten te versterken, het aantal gemeentelijke diensten te reduceren en de resterende knelpunten aan te pakken in de regeling voor het aantekenen van beroep tegen de fiscus.

g) Portugal past de financiële regeling met het autonome gebied Madeira toe.

h) Portugal treft maatregelen om de efficiëntie en duurzaamheid van staatsbedrijven op centraal, regionaal en lokaal niveau te verbeteren. Portugal onderzoekt mogelijkheden om de zware schuldenlast van staatsbedrijven, met inbegrip van "Parpública", te beheren en om een verbetering van de marktfinancieringsvoorwaarden te bewerkstelligen. Portugal streeft ernaar uiterlijk aan het einde van 2012 een operationeel evenwicht op sectorniveau te bereiken.

i) Portugal gaat door met de uitvoering van het privatiseringsprogramma. De directe verkoop van de verzekeringstak van Caixa Geral de Depositos (CGD), Caixa Seguros, is aan de gang.

j) De Portugese regering dient wetsvoorstellen bij het Portugese parlement in om de ontslagvergoedingen gelijk te trekken met het gemiddelde in de Unie van acht tot twaalf dagen per gewerkt jaar en om een compensatiefonds voor ontslagvergoedingen op te zetten.

k) Portugal bevordert loonontwikkelingen die stroken met het streven om de werkgelegenheidsschepping te stimuleren en het concurrentievermogen van het bedrijfsleven te verbeteren teneinde macro-economische onevenwichtigheden te corrigeren. Tijdens de programmaperiode gaan de minimumlonen pas omhoog als dat in het licht van economische en arbeidsmarktontwikkelingen gerechtvaardigd is. Er worden maatregelen genomen om de zwakke punten in de huidige loononderhandelingsprocessen aan te pakken, zoals wetgeving om de criteria en voorwaarden voor de uitbreiding van collectieve loonovereenkomsten te herdefiniëren en om de sluiting van overeenkomsten op ondernemingsniveau te faciliteren. Tot dan worden de collectieve loonovereenkomsten niet verlengd.

l) Portugal blijft de efficiëntie van het actieve arbeidsmarktbeleid verhogen in het licht van de resultaten van het evaluatieverslag en het actieplan ter verbetering van de werking van de overheidsdienst voor arbeidsvoorziening.

m) Portugal voert de maatregelen uit die zijn vervat in de actieplannen om de kwaliteit van het secundair en het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding te verbeteren.

n) De werking van het rechtssysteem wordt verbeterd door de maatregelen uit te voeren die in het kader van het stappenplan voor de justitiële hervorming zijn voorgesteld, alsook door doelgerichte maatregelen te treffen om de gerechtelijke achterstand geleidelijk weg te werken en alternatieve geschillenbeslechting te bevorderen.

o) Portugal stelt de economie verder open voor concurrentie. De Portugese regering neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat belemmeringen voor het vrij verkeer van kapitaal niet door eigen toedoen ontstaan, en met name dat de Portugese ministeries of andere overheidsorganen in hun hoedanigheid van aandeelhouder geen regelingen treffen die het vrij verkeer van kapitaal kunnen belemmeren of van invloed kunnen zijn op de zeggenschap over het management van bedrijven. De professionele dienstverlening wordt bevorderd door het kader voor de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren en door onnodige restricties op gereglementeerde beroepen op te heffen. Wat de bouw- en de vastgoedactiviteiten betreft, verlicht Portugal de eisen die gesteld worden aan dienstverleners die vanuit het buitenland opereren, en evalueert het de belemmeringen voor de vestiging van dienstverleners.

p) Het mededingings- en regelgevingskader wordt verbeterd. Portugal versterkt de onafhankelijkheid, autonomie en governance van de belangrijkste nationale toezichthoudende autoriteiten. Het voert de mededingingswet uit om de mededingingsregels sneller en effectiever te kunnen handhaven. Het monitort de instroom van nieuwe zaken en brengt verslag uit over de werking van de speciale rechtbank voor mededinging, regelgeving en toezicht.

q) In de energiesector neemt Portugal maatregelen om de markttoegang te vergemakkelijken en de totstandkoming van de Iberische gasmarkt te bevorderen, en zet het verdere stappen om het derde EU-energiepakket volledig om te zetten. Om de onafhankelijkheid en autonomie van de nationale regelgevende instantie te garanderen en ervoor te zorgen dat zij beschikt over alle bevoegdheden waarin het pakket voorziet, neemt Portugal uiterlijk in het derde kwartaal van 2012 de in juli 2012 met de EC/ECB/IMF overeengekomen statuten van de nieuwe regelgevende instantie aan en zorgt het land ervoor dat deze statuten vóór het einde van het jaar in werking treden, zodat zij tijdig van kracht zijn voor de liberalisering van de elektriciteits- en gasmarkt. Portugal neemt maatregelen om de steun- en compensatieregelingen voor de elektriciteitsproductie te herzien. Portugal neemt maatregelen om buitensporige huren te verlagen en de tariefschuld ("défice tarifário") uiterlijk in 2020 te elimineren, waarbij het zich richt op de compensatieregelingen voor de stroomgarantie, op de bijzondere regeling (hernieuwbare energie, behalve die waarvoor concessies zijn verleend in het kader van aanbestedingsmechanismen, en warmtekrachtkoppeling) en op de gewone regeling ("CMEC's" en "CAE's").

r) Met betrekking tot andere netwerkindustrieën, en met name vervoer, telecommunicatie en postdiensten, neemt Portugal aanvullende maatregelen ter bevordering van de concurrentie en de flexibiliteit.

s) Portugal neemt een aantal maatregelen ter verbetering van de efficiëntie van de regelingen voor de verlening van vergunningen voor ruimtelijke ordening, industriële en commerciële vergunningen en toerismevergunningen. De Portugese regering gaat tevens over tot een analyse en versnelde verwerking van aanvragen van vergunningen voor geplande investeringsprojecten waarvoor een antwoord of een besluit al meer dan 12 maanden uitblijft.

t) Portugal stelt een actieplan op met maatregelen om het bedrijfsleven, en met name het midden- en kleinbedrijf, betere toegang tot financiering en exportmarkten te bieden.

7. In lijn met de bepalingen van het memorandum van overeenstemming neemt Portugal in de loop van 2013 de volgende maatregelen:

a) In 2013 mag het overheidstekort niet hoger zijn dan 4,5 % van het bbp. De begroting voor 2013 bevat permanente consolidatiemaatregelen ter grootte van ten minste 3 % van het bbp waarmee wordt beoogd het overheidstekort binnen het in artikel 3, lid 3, vastgestelde tijdschema terug te dringen. De regering onderzoekt mogelijkheden om het aandeel van de uitgavenreductie in het totale consolidatiepakket voor 2013 te vergroten teneinde te komen tot een groeivriendelijke begrotingsaanpassing op middellange termijn waarvan het zwaartepunt aan de uitgavenzijde ligt. Gezien de mogelijke implementatierisico's treft de regering in de loop van 2013 noodmaatregelen mochten er zich overschrijdingen voordoen.

b) De begroting bevat maatregelen aan de ontvangstenzijde, zoals onder meer een hervorming van de personenbelasting waarbij de belastingstructuur wordt vereenvoudigd, de grondslag wordt verbreed door sommige belastinguitgaven af te schaffen, het gemiddelde belastingtarief wordt opgetrokken en tegelijkertijd de progressiviteit wordt verbeterd; een verbreding van de grondslag van de vennootschapsbelasting; een verhoging van het belastingtarief voor beleggingsopbrengsten; een verhoging van de accijnzen en wijzigingen in de vastgoedbelasting.

c) Aan de uitgavenzijde voorziet de begroting voor 2013 in maatregelen zoals een vermindering van de uitgaven van de centrale overheid en van de uitgaven voor onderwijs en gezondheidszorg; een stroomlijning van de publieke en private sociale overdrachten en de subsidies; een verlaging van de overdrachten aan lokale en regionale autoriteiten; een reductie van de loonsom door het vast en tijdelijk personeelsbestand in te krimpen en de vergoeding voor overwerk te verlagen; en een beperking van de operationele en kapitaaluitgaven van staatsbedrijven.

d) Portugal werkt de gerechtelijke achterstand volledig weg.

e) Portugal brengt verbetering in het bedrijfsklimaat door de administratieve lasten te verlichten via een uitbreiding tot alle sectoren van de economie van op vereenvoudiging gericht hervormingen (centrale aanspreekpunten en projecten tot afschaffing van vergunningen/licenties). Meer in het bijzonder past Portugal de bij de centrale aanspreekpunten beschikbare inhoud en informatie aan om zich naar Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad* en Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad** te voegen. Portugal vermindert de kredietbeperkingen voor het midden- en kleinbedrijf door onder meer Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad*** ten uitvoer te leggen.

f) Portugal gaat over tot de aanpassing van de bij de centrale aanspreekpunten beschikbare inhoud en informatie betreffende de 44 gewijzigde regelingen om zich naar de Dienstenrichtlijn te voegen en van de bij de centrale aanspreekpunten beschikbare inhoud en informatie betreffende de 13 regelingen om zich naar de richtlijn betreffende de erkenning van beroepskwalificaties te voegen.

g) Portugal gaat door met de uitvoering van het privatiseringsprogramma, dat wordt uitgebreid tot andere ondernemingen en activa dan die welke volgens het memorandum van overeenstemming in 2013 voor verkoop of concessie in aanmerking komen.

__________________________

* PB L 376 van 27.12.2006, blz. 36.

** PB L 255 van 30.9.2005, blz. 1.

*** PB L 48 van 23.2.2011, blz. 1.

8. In 2014 mag het overheidstekort niet hoger zijn dan 2,5 % van het bbp. Om dat doel te bereiken, gaat Portugal over tot de tenuitvoerlegging van een plan tot verregaande vermindering van de uitgaven ter waarde van circa 4 miljard EUR over de periode 2014-2015. In het kader van de zesde evaluatie worden de uitgaven grondig doorgelicht om de additionele bezuinigingsmogelijkheden volledig in kaart te brengen en uiterlijk in februari 2013 zijn de maatregelen volledig uitgewerkt. De budgettaire consolidatieplannen voor 2014-2015 worden volledig in detail beschreven in het stabiliteitsprogramma voor 2013.

9. Teneinde het vertrouwen in de financiële sector te herstellen, zorgt Portugal voor een toereikende herkapitalisatie van zijn banksector en een ordelijke afbouw van de schuldhefboom. In dat verband legt Portugal de met de Commissie, de ECB en het IMF overeengekomen strategie voor de Portugese banksector ten uitvoer, zodat de financiële stabiliteit wordt gevrijwaard. Portugal neemt in het bijzonder de volgende maatregelen:

a) de banken adviseren om hun zekerhedenbuffers op houdbare basis te versterken, en monitoren van de uitstaande door de overheid gegarandeerde bankobligaties;

b) erop toezien dat de banken uiterlijk aan het einde van 2012 de programmadoelstelling van een tier 1-kernkapitaalratio van 10 % halen;

c) ervoor zorgen dat de schuldhefboom van de banksector op een evenwichtige en ordelijke wijze wordt afgebouwd, hetgeen van cruciaal belang blijft in het streven om financieringsonevenwichtigheden structureel weg te werken. De financieringsplannen van de banken zijn erop gericht de ratio kredieten/deposito's terug te dringen tot een indicatieve waarde van circa 120 % in 2014 en op middellange termijn minder afhankelijk te worden van financiering door het Eurosysteem. Deze financieringsplannen worden elk kwartaal geëvalueerd;

d) de stroomlijning van de staatsbank CGD voortzetten;

e) het proces voor het recupereren van de door BPN aan de drie openbare special purpose vehicles overgedragen activa optimaliseren door het beheer van de activa uit te besteden aan een professionele derde met een mandaat om de activa geleidelijk te recupereren. De Portugese regering selecteert de partij die met het beheer van de kredieten zal worden belast via een openbare aanbestedingsprocedure en bouwt in het mandaat passende prikkels in om het recupereren van de activa te maximaliseren en de operationele kosten tot een minimum te beperken. De dochterondernemingen en de activa van de overige twee openbare special purpose vehicles tijdig afstoten;

f) op basis van de reeks gepresenteerde voorlopige voorstellen tot aanmoediging van de diversificatie van financieringsalternatieven voor het bedrijfsleven de verschillende voorgestelde opties verder uitwerken en evalueren teneinde prioriteiten te stellen. De doeltreffendheid van met de EU-regels verenigbare, door de overheid ondersteunde exportkredietverzekeringsregelingen beoordelen met de bedoeling passende maatregelen te nemen om de uitvoer te bevorderen;

g) in twee stappen de initiële en periodieke financieringsregelingen voor het afwikkelingsfonds instellen door eerst uiterlijk in november 2012 een wetsbesluit inzake de bijdragen van banken aan het afwikkelingsfonds aan te nemen en vervolgens een maand later een mededeling van de toezichthouder betreffende de specifieke periodieke bijdragen van banken goed te keuren; uiterlijk aan het einde van oktober 2012 de mededelingen van de toezichthouder over herstelplannen vaststellen; uiterlijk aan het einde van november 2012 de regelgeving over afwikkelingsplannen aannemen; en uiterlijk aan het einde van oktober 2012 de op de oprichting en het functioneren van brugbanken toepasselijke regels vaststellen in overeenstemming met de mededingingsregels van de Unie. Er wordt voorrang gegeven aan de evaluatie van de herstelplannen en de daarop aansluitende afwikkelingsplannen van de systeemkritische banken;

h) tot stand brengen van een kader op grond waarvan financiële instellingen tot buitengerechtelijke herstructurering van de schulden van huishoudens en kleine en middelgrote ondernemingen kunnen overgaan en uitvoeren van een actieplan om meer bekendheid te geven aan de herstructureringsinstrumenten.";

3) het volgende lid 10 wordt toegevoegd:

"10. Om te zorgen voor een soepele uitvoering van de programmavoorwaarden en op duurzame wijze bij te dragen tot de correctie van de onevenwichtigheden, verleent de Commissie verder advies en verdere bijstand inzake budgettaire hervormingen, hervormingen van de financiële markten en structurele hervormingen. In het kader van de aan Portugal te verlenen bijstand beoordeelt zij samen met het IMF en in contact met de ECB op gezette tijden hoe doeltreffend de overeengekomen maatregelen zijn en welk economisch en sociaal effect zij sorteren, waarna zij de nodige correcties aanbeveelt om de groei en werkgelegenheidsschepping te bevorderen, de vereiste budgettaire consolidatie te verzekeren en de nadelige sociale gevolgen voor met name de meest kwetsbare delen van de Portugese samenleving tot een minimum te beperken."

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot Portugal.

Artikel 3

Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter

[1] PB L 118 van 12.5.2010, blz. 1.

[2] PB L 376 van 27.12.2006, blz. 36.