Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de tweede fase van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied Socrates (98/C 314/04) (Voor de EER relevante tekst) COM(1998) 329 def. - 98/0195(COD)

(Door de Commissie ingediend op 28 augustus 1998)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 126 en 127,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Gezien het advies van het Comité van de Regio's,

Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag,

1. Overwegende dat in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap is bepaald dat het optreden van de Gemeenschap onder andere erop gericht is bij te dragen tot de ontwikkeling van onderwijs en opleiding van hoog gehalte; dat deze doelstelling door het op 2 oktober 1997 ondertekende Verdrag van Amsterdam nog versterkt is, waarin namelijk is bepaald dat de Gemeenschap tevens streeft naar de bevordering van een zo hoog mogelijk kennisniveau voor haar bevolking door een ruime toegang tot onderwijs en de voortdurende vernieuwing en aanpassing van de kennis;

2. Overwegende dat bij Besluit nr. 819/95/EG van het Europees Parlement en de Raad (1), gewijzigd bij Besluit nr. 576/98/EG (2), het communautaire actieprogramma Socrates is ingesteld;

3. Overwegende dat de buitengewone Europese Raad over de werkgelegenheid, gehouden op 20 en 21 november 1997 te Luxemburg, een gecoördineerde strategie voor werkgelegenheid heeft goedgekeurd, waarin aan onderwijs en opleiding gedurende het gehele leven een fundamentele rol toekomt bij de uitvoering van de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (3) met het oog op de verbetering van de arbeidsgeschiktheid, de aanpasbaarheid en de ondernemingsgeest (4) en met het oog op de bevordering van gelijke kansen;

4. Overwegende dat de Commissie in haar Mededeling "Voor een Europa van de kennis" (5) de grote lijnen heeft geschetst voor het tot stand brengen van een open en dynamische Europese onderwijsruimte die het mogelijk moet maken de doelstelling van onderwijs en opleiding gedurende het gehele leven een concrete vorm te geven en dat de Commissie bij deze gelegenheid, zulks met het oog op een vereenvoudiging van de procedures, zes, op communautair niveau te ontwikkelen typen maatregelen heeft vastgesteld die op transnationale samenwerking zijn gericht en die, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, voor de in de lidstaten opgezette acties een toegevoegde waarde opleveren;

5. Overwegende dat in het Witboek "Onderwijzen en leren - naar een cognitieve samenleving" (6) is gesteld dat het ontstaan van de cognitieve samenleving impliceert dat de verwerving van nieuwe kennis wordt aangemoedigd en dat het derhalve dienstig is op alle mogelijke manieren tot leren aan te zetten; dat in het Groenboek "Onderwijs, opleiding, onderzoek: de belemmeringen voor transnationale mobiliteit" (7) de nadruk is gelegd op het voordeel van mobiliteit voor de individuen en voor het concurrentievermogen van de Unie;

6. Overwegende dat een actief burgerschap dient te worden bevorderd en de banden tussen de in het raam van dit programma uitgevoerde acties en de bestrijding van de diverse vormen van uitsluiting, met inbegrip van racisme en vreemdelingenhaat, dienen te worden versterkt en dat bijzondere aandacht dient te worden besteed aan het wegnemen van elke vorm van ongelijkheid alsmede aan de bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen;

7. Overwegende dat het Europees Parlement en de Raad communautaire actieprogramma's op het gebied van, respectievelijk, jeugdzaken en opleiding hebben vastgesteld, die samen met het Socrates-programma tot de uitvoering van een kennisbeleid bijdragen;

8. Overwegende dat het met het oog op de vergroting van de toegevoegde waarde van het optreden van de Gemeenschap op alle niveaus noodzakelijk is voor samenhang en complementariteit te zorgen tussen de in het raam van dit besluit ten uitvoer gelegde acties en de communautaire instrumenten, met name op cultureel (8) en op audiovisueel gebied alsmede die met betrekking tot de totstandbrenging van de interne markt, het milieu, de bescherming van de consument, de informatiemaatschappij, de kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) en het sociaal, werkgelegenheids- en volksgezondheidsbeleid;

9. Overwegende dat de voorstellen van de Commissie voor de hervorming van de Structuurfondsen (9), met name van het Europees Sociaal Fonds, en de daaruit voortvloeiende communautaire initiatieven, tot doel hebben de aanpassing en modernisering van het beleid en de stelsels voor onderwijs, opleiding en werkgelegenheid te ondersteunen;

10. Overwegende dat het onderhavige programma dient te worden opengesteld voor de deelname van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa (LMOE), overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgesteld in de desbetreffende overeenkomsten, met name de associatie-overeenkomsten en de aanvullende protocollen daarbij, voor de deelname van Cyprus overeenkomstig dezelfde regels die gelden voor de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) die aan de Europese Economische Ruimte (EER) deelnemen, alsmede voor de deelname van Turkije en van Malta volgens met deze landen overeen te komen procedures;

11. Overwegende dat, in samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten, dient te worden gezorgd voor een toezicht en voortdurende evaluatie van dit programma; dat deze evaluatie in voorkomend geval de mogelijkheid van aanpassingen moet kunnen bieden, met name wat de prioriteiten voor de uitvoering van de maatregelen betreft;

12. Overwegende dat overeenkomstig het in artikel 3 B van het Verdrag vervatte subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel de doelstellingen van de voorgenomen actie betreffende de bijdrage van de Europese samenwerking aan onderwijs van hoog gehalte niet op voldoende wijze door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, met name gezien de noodzaak multilaterale partnerschappen, multilaterale mobiliteit van personen alsmede uitwisselingen op communautair niveau te bevorderen, en dat deze doelstellingen, gezien de transnationale dimensie van de communautaire acties en maatregelen, beter op communautair niveau kunnen worden verwezenlijkt; dat het onderhavige besluit van het Europees Parlement en de Raad tot het minimum beperkt blijft dat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken;

13. Overwegende dat bij het onderhavige besluit voor de gehele duur van het programma financiële middelen worden vastgesteld die voor de begrotingsautoriteit in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiepunt zijn in de zin van punt 1 van de Gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995 (10);

14. Overwegende dat op 20 december 1994 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie een "modus vivendi" is overeengekomen (11) betreffende de maatregelen ter uitvoering van de besluiten die volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag zijn vastgesteld,

BESLUITEN:

Artikel 1

Vaststelling van het programma

1. Bij dit besluit wordt de tweede fase vastgesteld van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied Socrates, hierna "het onderhavige programma" genoemd.

2. Het onderhavige programma wordt uitgevoerd in de periode van 1 januari 2000 tot en met 31 december 2004.

3. Het onderhavige programma draagt bij tot het kennisbeleid op het niveau van de Gemeenschap door de totstandbrenging van een Europese onderwijsruimte ter bevordering van onderwijs en opleiding gedurende het gehele leven. Het maakt het mogelijk de kennis en vaardigheden te ontwikkelen die de volledige uitoefening van het burgerschap kunnen bevorderen.

4. Het onderhavige programma ondersteunt de door en in de lidstaten georganiseerde activiteiten en vult deze aan met volledige eerbiediging van zowel de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de inhoud van het onderwijs en de inrichting van de onderwijsstelsels als hun verscheidenheid op cultuur- en taalgebied.

Artikel 2

Doelstellingen van het onderhavige programma

1. Teneinde met eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de lidstaten tot onderwijs van hoog gehalte bij te dragen, wordt met het onderhavige programma beoogd:

a) de versterking van de Europese dimensie van het onderwijs op elk niveau, met name door verruiming van de toegang tot de Europese onderwijsmiddelen en door het onderricht in en de verspreiding van de talen, waarbij tevens een beter evenwicht tussen mannen en vrouwen in alle sectoren van het onderwijs wordt bevorderd;

b) de bevordering van de samenwerking op onderwijsgebied, met name door stimulering van uitwisselingen tussen onderwijsinstellingen en door aanmoediging van open en afstandsonderwijs;

c) een bijdrage tot de wegneming van belemmeringen voor deze samenwerking, met name door de bevordering van een betere erkenning van de diploma's en van onderwijsperioden en door de verbetering van de gegevensuitwisseling;

d) de aanmoediging tot vernieuwingen, met name die welke samenhangen met nieuwe technologieën.

2. Bij de tenuitvoerlegging van de doelstellingen zien de Commissie en de lidstaten toe op de samenhang van de acties van dit programma met de overige acties en beleidsgebieden van de Gemeenschap, met name die voor werkgelegenheid, de wegneming van ongelijkheden, gelijke kansen voor mannen en vrouwen en het sociaal beleid.

Artikel 3

Communautaire acties

1. De doelstellingen van het onderhavige programma worden ten uitvoer gelegd door middel van de volgende acties, waarvan de operationele inhoud en de uitvoeringsprocedures in de bijlage zijn beschreven:

a) schoolonderwijs (Comenius);

b) hoger onderwijs (Erasmus);

c) andere opleidingstrajecten (Grundtvig);

d) talenonderwijs en taalverwerving (Lingua);

e) onderwijs en multimedia (Atlas);

f) observatie en innovatie;

g) gezamenlijke acties;

h) begeleidende maatregelen.

2. De acties worden ten uitvoer gelegd door de volgende typen maatregelen of door een combinatie ervan:

a) steun voor de mobiliteit van degenen op het gebied van het onderwijs in Europa;

b) bevordering van virtuele mobiliteit in het kader van het onderwijs, met name door bevordering van de toegang tot educatieve multimediaproducten;

c) steun voor het opzetten van samenwerkingsnetwerken op Europees niveau die een wederzijdse uitwisseling van ervaringen en goede praktijken mogelijk maken;

d) bevordering van talenkennis en begrip voor de onderscheiden culturen;

e) steun aan op transnationale partnerschappen berustende vernieuwende proefprojecten ten behoeve van de innovatie in en de kwaliteit van het onderwijs, met het oog op het creëren van onderwijsproducten, instrumenten voor de beoordeling en certificering van bekwaamheden, of voor het testen van nieuwe benaderingen;

f) voortdurende verbetering van de communautaire referentiesystemen door steun voor de verspreiding van goede praktijken, observatie en verspreiding van vernieuwingen.

Artikel 4

Toegang tot het onderhavige programma

1. Het onderhavige programma is, onder de in de bijlage vervatte voorwaarden en volgens de daarin vervatte definities en uitvoeringsregelingen, in het bijzonder gericht op:

a) alle leerlingen en studenten alsmede iedere lerende;

b) alle categorieën onderwijzend personeel;

c) alle typen onderwijsinstellingen;

d) alle personen en instanties die voor de onderwijsstelsels en het onderwijsbeleid op plaatselijk, regionaal en nationaal niveau in de lidstaten verantwoordelijk zijn.

2. Openbare of particuliere lichamen die met onderwijsinstellingen samenwerken, kunnen eveneens aan verscheidene acties van het onderhavige programma deelnemen of daarbij actief worden betrokken; dat geldt met name voor:

a) territoriale gemeenschappen en lichamen;

b) verenigingen die actief zijn op onderwijsgebied, waaronder ouderverenigingen;

c) ondernemingen, groepen van ondernemingen, beroepsverenigingen en kamers van koophandel;

d) organisaties van de sociale partners op alle niveaus;

e) onderzoekscentra en -lichamen.

3. Elke lidstaat stelt de lijst vast van universiteiten, schooltypen en andere onderwijsinstellingen die voor deelneming aan dit programma zijn toegelaten.

Artikel 5

Uitvoering van het onderhavige programma en samenwerking met de lidstaten

1. De Commissie is belast met de uitvoering van de communautaire acties die onder het onderhavige programma vallen overeenkomstig de bijlage.

Zij raadpleegt de sociale partners en de verenigingen die zich op Europees niveau met onderwijs bezighouden en stelt het in artikel 7 bedoelde comité van hun opvattingen in kennis.

2. De Commissie neemt, in samenwerking met de lidstaten, de in de bijlage beschreven maatregelen om de resultaten van de acties uit de eerste fase van het Socrates-programma te benutten.

3. De lidstaten nemen ter verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma passende maatregelen voor de coördinatie, organisatie en controle op nationaal niveau en betrekken hierbij alle partijen die met het onderwijs te maken hebben, overeenkomstig de nationale praktijken.

Daartoe zetten zij voor de operationele uitvoering van de onder dit programma begrepen acties een geïntegreerde beheersstructuur op en zorgen zij voor passende voorlichting en publiciteit over de door het onderhavige programma medegefinancierde acties.

4. Elke lidstaat streeft ernaar de nodige maatregelen te treffen om het goede verloop van het onderhavige programma te waarborgen en om alle belemmeringen voor de toegang daartoe weg te nemen.

5. De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor de overgang tussen de in het raam van het vorige programma op onderwijsgebied (Socrates) ondernomen acties en de in het raam van het onderhavige programma uit te voeren acties.

Artikel 6

Gezamenlijke acties

In het kader van de totstandbrenging van een Europa van de kennis kunnen de maatregelen van het onderhavige programma ten uitvoer worden gelegd in de vorm van gezamenlijke acties met andere communautaire acties betreffende het kennisbeleid, met name die inzake beroepsopleiding en voor de jeugd.

Artikel 7

Comité

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

2. Het comité wordt bijgestaan door twee subcomités, één voor het schoolonderwijs en één voor het hoger onderwijs. De subcomités bestaan uit vertegenwoordigers van de lidstaten. De Commissie coördineert de werkzaamheden van het comité en de subcomités. Specifieke vraagstukken kunnen voor een definitief besluit naar de subcomités worden verwezen.

3. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen betreffende:

a) de regelingen voor de uitvoering van het onderhavige programma, waaronder, in voorkomend geval, het jaarlijkse werkprogramma voor de uitvoering van de acties van het onderhavige programma;

b) de toe te passen criteria voor de opstelling van de indicatieve verdeling van de middelen over de lidstaten in het kader van de decentraal te beheren acties;

c) de regeling voor de evaluatie van het onderhavige programma.

4. Het Comité brengt advies uit over het ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de lidstaten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

5. De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien deze maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met het advies dat het comité heeft uitgebracht, worden zij onverwijld door de Commissie ter kennis van de Raad gebracht.

In dat geval:

- kan de Commissie de toepassing van de door haar besloten maatregelen voor ten hoogste één maand na deze kennisgeving uitstellen;

- kan de Raad binnen de bij het eerste streepje genoemde termijn met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen.

6. De Commissie kan het comité raadplegen over elke andere, met de uitvoering van het onderhavige programma verband houdende aangelegenheid.

In dat geval legt de vertegenwoordiger van de Commissie het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie, zo nodig door middel van een stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.

Artikel 8

Financiële bepalingen

1. De financiële middelen voor de uitvoering van het onderhavige programma in de in artikel 1 genoemde periode belopen 1 400 miljoen ECU.

2. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten.

Artikel 9

Samenhang en complementariteit

1. De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor de algehele samenhang tussen het onderhavige programma en de andere communautaire beleidslijnen en acties. Zorg wordt gedragen voor de coördinatie van de activiteiten van het onderhavige programma met de overige communautaire acties, met name die inzake het kennisbeleid.

De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor een samenhang tussen de uitvoering van het onderhavige programma en het overige communautaire optreden inzake onderwijs op cultureel en audiovisueel gebied en met betrekking tot de totstandbrenging van de interne markt, de informatiemaatschappij, het milieu, de bescherming van de consument, de KMO's en het sociaal, werkgelegenheids- en volksgezondheidsbeleid.

De Commissie draagt zorg voor een doeltreffende verbinding tussen het onderhavige programma en de programma's en acties op onderwijsgebied die in het raam van de externe betrekkingen van de Gemeenschap worden gevoerd.

2. De Commissie en de lidstaten zien erop toe dat in het raam van de uitvoering van de gecoördineerde werkgelegenheidsstrategie de maatregelen van het onderhavige programma worden uitgevoerd in samenhang met de jaarlijks vastgestelde hoofdlijnen van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en in coördinatie met de overige acties die tot de uitvoering bijdragen van de in dit verband op te stellen actieplannen.

3. De Commissie en de lidstaten zien toe op een samenhang en complementariteit tussen het optreden in het raam van het onderhavige programma en het communautaire optreden uit hoofde van de Structuurfondsen.

Artikel 10

Deelname van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa, Cyprus, Turkije en Malta

1. Het onderhavige programma staat open voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgesteld in de Europa-overeenkomsten of in de gesloten of nog te sluiten aanvullende protocollen betreffende de deelname van deze landen aan communautaire programma's. Het onderhavige programma staat open voor deelname van Cyprus op basis van aanvullende kredieten volgens dezelfde regels als die welke gelden voor de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) die aan de Europese Economische Ruimte (EER) deelnemen, volgens met dit land overeen te komen procedures. Het onderhavige programma staat eveneens open voor deelname van Turkije volgens met dit land overeen te komen procedures.

2. Het onderhavige programma staat tevens open voor deelname van Malta volgens met dit land overeen te komen procedures.

Artikel 11

Internationale samenwerking

De Commissie versterkt de samenwerking met de derde landen en met de bevoegde internationale organisaties, in het bijzonder met de Raad van Europa.

Artikel 12

Toezicht en evaluatie

1. De Commissie houdt, in samenwerking met de lidstaten, voortdurend toezicht op het verloop van het onderhavige programma.

Dit geschiedt aan de hand van de in lid 3 bedoelde verslagen en van specifieke activiteiten.

2. De Commissie verricht, in samenwerking met de lidstaten, op gezette tijden een evaluatie van het onderhavige programma. De evaluatie is bestemd om de doeltreffendheid van de ten uitvoer gelegde acties ten aanzien van de in artikel 2 genoemde doelstellingen te beoordelen.

De evaluatie betreft tevens de complementariteit tussen de in het kader van het onderhavige programma uitgevoerde acties en die welke onder andere communautaire programma's zijn begrepen, met name die welke door het Europees Sociaal Fonds worden ondersteund.

De resultaten van de communautaire maatregelen worden op gezette tijden extern geëvalueerd aan de hand van de overeenkomstig de procedure van artikel 7, lid 3, vastgestelde criteria.

3. Uiterlijk op, respectievelijk, 31 december 2002 en 30 juni 2005 dienen de lidstaten bij de Commissie verslagen in over de uitvoering en de weerslag van het onderhavige programma.

4. De Commissie legt aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's uiterlijk:

- op 30 juni 2003 een tussentijds verslag over de uitvoering van het onderhavige programma,

en

- op 31 december 2005 een eindverslag over de uitvoering van het onderhavige programma voor.

Artikel 13

Inwerkingtreding

Dit besluit treedt in werking op de dag van bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

(1) PB L 87 van 20.4.1995, blz. 10.

(2) PB L 77 van 14.3.1998, blz. 1.

(3) PB C 30 van 28.1.1998, blz. 1.

(4) Mededeling van de Commissie aan de Raad "Bevordering van de ondernemingsgeest in Europa: prioriteiten voor de toekomst", (COM(1998) 222 def./2 van 21.4.1998).

(5) Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Voor een Europa van de kennis, COM(97) 563 def. van 12.11.1997.

(6) Witboek "Onderwijzen en leren - naar een cognitieve samenleving, Commissie, Luxemburg, Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 1996."

(7) Groenboek van de Commissie: Onderwijs, opleiding, onderzoek: de belemmeringen voor transnationale mobiliteit, COM(96) 462 def. van 2.10.1996.

(8) Voorstel voor een Besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van één enkel programmerings- en financieringsinstrument (Programma "Cultuur 2000"), PB C 211 van 7.7.1998, blz. 18.

(9) Agenda 2000 Hervorming van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds - Structurele steun in de pre-toetredingsfase - Voortzetting van de cohesie-inspanningen - Een nieuwe hervorming van de Structuurfondsen, COM(1998) 131 def. van 18.3.1998.

(10) PB C 102 van 4.4.1996, blz. 4.

(11) PB C 102 van 4.4.1996, blz. 1.

BIJLAGE

I. INLEIDING

1. De in deze bijlage voorgestelde acties dragen bij tot de verwezenlijking van de artikel 2 van het besluit vastgestelde doelstellingen en worden ten uitvoer gelegd door middel van de in artikel 3 genoemde typen communautaire maatregelen.

2. De bepalingen betreffende het tijdschema, de voorwaarden voor indiening van de aanvragen en de subsidiabiliteitscriteria worden regelmatig door de Commissie gepubliceerd, na raadpleging van het programmacomité, en vormen aldus "gids voor aanvragers" voor Socrates.

3. In het kader van de activiteiten ten behoeve van de mobiliteit van personen moet via voorbereidende taalcursussen ervoor gezorgd worden dat de begunstigden over toereikende kennis beschikken van de taal of talen waarin het onderwijs in de gastinstelling wordt gegeven.

4. In het algemeen dient de aan de geselecteerde projecten verleende communautaire financiële steun uit hoofde van dit programma ter gedeeltelijke vergoeding van de kosten die voor de uitvoering van de projecten noodzakelijk worden geacht. De bijdrage wordt verleend voor een periode van maximaal drie jaar, onder voorbehoud van een jaarlijkse controle op de resultaten. Met de uitkering van de steun kan worden begonnen vóór de aanvang van het project, teneinde voorbereidende bezoeken mogelijk te maken.

5. De projecten die in het kader van de verschillende acties van dit programma door universiteiten gecoördineerd worden, kunnen worden ondergebracht in het institutioneel contract als bedoeld in actie 2.

6. Overeenkomstig artikel 2, lid 2, van het besluit moeten de geselecteerde projecten rekening houden met het beginsel van gelijke kansen en dient elke vorm van uitsluiting te worden voorkomen. Op bepaalde gebieden waarvoor dit noodzakelijk wordt geacht, kunnen positieve acties worden geïntroduceerd. Bovendien moet bij de vaststelling van het bedrag van de financiële steun rekening worden gehouden met de bijzondere behoeften van gehandicapten.

II. COMMUNAUTAIRE ACTIES

Deze bijlage behelst de volgende twee algemene categorieën acties:

- de eerste groep, acties 1 tot en met 3, heeft betrekking op de drie fundamentele etappes van het gedurende het gehele leven leren (school, universiteit en andere onderwijsvormen);

- de tweede groep, acties 4 tot en met 8, heeft betrekking op transversale maatregelen zoals talen, multimedia en uitwisseling van informatie, alsmede zaken van horizontaal belang zoals innovatie, verspreiding van resultaten, samenwerkingsacties.

ACTIE 1. "COMENIUS" - SCHOOLONDERWIJS

Comenius beoogt de Europese dimensie van het schoolonderwijs te versterken en de transnationale samenwerking te bevorderen.

Verder stimuleert Comenius ook de netwerkvorming voor partnerschappen van scholen en voor de opleiding van het onderwijzend personeel ter bevordering van de samenwerking inzake onderwerpen van gemeenschappelijk belang, de verspreiding van goede praktijken en de reflectie over de kwalitatieve en vernieuwende aspecten van het schoolonderwijs. Het netwerk voor de opleiding van onderwijzend personeel wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met de in de Erasmus-actie bedoelde "thematische netwerken" van universiteiten.

Actie 1.1. Schoolpartnerschappen

1. De Gemeenschap bevordert de vorming van multilaterale partnerschappen tussen scholen door gebruikmaking van multimediafaciliteiten, in het bijzonder die partnerschappen waarbij ook de lerarenopleidingen, de plaatselijke overheden en ondernemingen alsmede de ouders van leerlingen zijn betrokken.

2. De scholen die aan een of meer van de met deze actie beoogde activiteiten deelnemen, presenteren een "Europees onderwijsinstellingsplan" waarin alle voorgestelde activiteiten zijn opgenomen. Deze plannen worden door de overeenkomstig artikel 5, lid 3, van het besluit opgezette nationale structuren bestudeerd, waarbij - met inachtneming van de nationale structuren - de regionale en plaatselijke toezichthoudende organisaties worden betrokken, op basis van de door de Commissie in overleg met het programmacomité opgestelde richtsnoeren.

3. De activiteiten die voor communautaire steun in aanmerking komen, kunnen met name betrekking hebben op:

a) partnerschappen die betrekking hebben op:

- de mobiliteit van het onderwijzend personeel voor de voorbereiding en de follow-up van de partnerschappen en om les te geven in het buitenland, met inbegrip van stages in het bedrijfsleven;

- het vervaardigen van didactisch materiaal en de uitwisseling van goede praktijken;

- de deelname van leerlingen aan de activiteiten van de partnerschappen, met inbegrip van de mobiliteit van een beperkt aantal leerlingen;

b) partnerschappen die in het bijzonder de bevordering van de officiële talen van de Unie beogen. Deze partnerschappen kunnen in uitzonderingsgevallen, indien zij betrekking hebben op het onderwijs van minder verbreide talen, bilateraal zijn en kunnen naast de in punt a) genoemde activiteiten ook schooluitwisselingen omvatten;

c) samenwerkingsprojecten die voorzien in de specifieke behoeften van kinderen van migrerende werknemers, zigeuners en reizigers en personen met itinerante beroepen.

Actie 1.2. Onderwijzend personeel

1. Deze actie beoogt bij te dragen aan de beroepsontwikkeling van het onderwijzend personeel in de schoolsector door de bevordering van de Europese dimensie in de initiële en voortgezette pedagogische opleiding.

2. De Gemeenschap ondersteunt multilaterale projecten van instellingen en organisaties die zich bezighouden met de opleiding van onderwijzend personeel voor scholen, onder meer met behulp van multimediafaciliteiten. Daarbij wordt de deelname bevorderd van onderwijsinstellingen en andere belangstellenden uit de onderwijssector en de sociaal-economische wereld alsmede, in voorkomend geval, de regionale en plaatselijke toezichthoudende organisaties.

3. De activiteiten die in het kader van de hierna genoemde partnerschappen voor communautaire steun in aanmerking komen, kunnen met name betrekking hebben op:

a) het opstellen en/of aanpassen van curricula, didactisch materiaal of Europese modules;

b) aspecten van het bestuur van scholen;

c) de mobiliteit van het - toekomstige of reeds werkzame - onderwijzend personeel ten behoeve van de initiële of voortgezette pedagogische opleiding, met inbegrip van praktijkstages en assistentschappen voor taalleraren in scholen of onderwijsinrichtingen voor volwassenen;

d) aspecten van de specifieke opleiding voor de integratie van de kinderen van migrerende werknemers, zigeuners en reizigers en personen met itinerante beroepen.

ACTIE 2. "ERASMUS" - HOGER ONDERWIJS

Erasmus heeft als doelstelling de Europese dimensie in het hoger onderwijs op alle niveaus te bevorderen en de transnationale samenwerking tussen universiteiten te stimuleren.

De deelnemende universiteiten sluiten "institutionele contracten" met de Commissie voor alle activiteiten die voor communautaire steun in aanmerking komen.

Verder moedigt Erasmus ook de oprichting en consolidatie van thematische netwerken aan ten behoeve van de samenwerking tussen de universiteiten inzake een of meer vakgebieden of thema's van gemeenschappelijk belang, teneinde de verspreiding van goede praktijken te bevorderen, het denken over kwalitatieve en innoverende aspecten van het hoger onderwijs op gang te brengen, onderwijsmethoden te verbeteren en de ontwikkeling van gemeenschappelijke programma's en gespecialiseerde cursussen te stimuleren. De deelname van vertegenwoordigers van wetenschappelijke genootschappen en verenigingen, alsmede van beroepsverenigingen en de sociaal-economische wereld wordt bevorderd.

Actie 2.1. Samenwerking tussen Europese universiteiten

1. De Gemeenschap ondersteunt samenwerkingsprojecten van universiteiten met partners in andere lidstaten, waarbij in voorkomend geval ook andere actoren uit de onderwijswereld of de sociaal-economische wereld zijn betrokken.

2. De volgende interuniversitaire samenwerkingsprogramma's, die zoveel mogelijk gebruik moeten maken van multimediafaciliteiten, kunnen in aanmerking komen voor communautaire steun in het kader van het bovengenoemde "institutioneel contract":

a) organisatie van de mobiliteit van studenten, docenten en ander bij de Europese samenwerking betrokken universitair personeel;

b) gemeenschappelijke ontwikkeling en implementatie van steunprogramma's, modules, intensieve programma's of andere, met name multidisciplinaire, curriculaire activiteiten met inbegrip van het onderwijs van bepaalde vakken in andere talen;

c) consolidatie van het Europees studiepuntenoverdrachtsysteem (ECTS) om academische erkenning te vereenvoudigen.

Actie 2.2. Mobiliteit van studenten en universitaire docenten

1. De Gemeenschap bevordert de in het kader van de "institutionele contracten" georganiseerde mobiliteit van studenten en docenten tussen de lidstaten.

2. Studenten die significante studieperiodes in een andere lidstaat doorbrengen, welke volledig worden erkend in het kader van de interuniversitaire overeenkomsten die deel uitmaken van de institutionele contracten, worden als Erasmus-studenten beschouwd, ongeacht de vraag of zij overeenkomstig punt 3 hierna een "Erasmus-beurs" ontvangen. Gastuniversiteiten verlangen geen collegegeld van Erasmus-studenten en de leningen of beurzen die in de eigen lidstaat aan de studenten zijn/worden toegekend, worden doorbetaald tijdens hun verblijf in het buitenland.

3. De Gemeenschap bevordert de mobiliteit van studenten en docenten door middel van de financiering van de Erasmus-beurzen.

ACTIE 3. "GRUNDTVIG" - ANDERE ONDERWIJSTRAJECTEN

Grundtvig bevordert het leren gedurende het gehele leven, met name door - als aanvulling op actie 1 (schoolonderwijs) en actie 2 (hoger onderwijs) - alternatieve onderwijstrajecten aan te bieden aan alle burgers die nieuwe kennis willen verwerven. Grundtvig richt zich met name op jongeren die het schoolsysteem hebben verlaten zonder voldoende basisopleiding, personen die na een periode waarin zij niet gestudeerd hebben, een reguliere studie willen beginnen of hervatten, alsmede op volwassenen die om persoonlijke redenen kennis willen verwerven of hun kennis willen vergroten.

Grundtvig bevordert ook de vorming van Europese netwerken die de contacten tussen de verschillende op dit gebied werkzame actoren willen verstevigen, ten behoeve van een meer duurzame samenwerking inzake thema's van gemeenschappelijk belang.

Actie 3.1. Nieuwe onderwijsvormen

1. Deze actie beoogt alle initiatieven te bevorderen die tot doel hebben onderwijsvormen te ontwikkelen die flexibeler zijn, minder formeel en beter aangepast aan de specifieke behoeften van elk individu dat erkende vaardigheden en kwalificaties wil verwerven.

2. Communautaire financiële steun kan met name worden verleend aan projecten die beogen:

a) het ontwerpen van nieuwe onderwijsvormen, met name die welke gebruik maken van multimedia;

b) het vervaardigen van aangepast didactisch materiaal;

c) de verspreiding van innoverende benaderingen en goede praktijken;

d) de ontwikkeling van stelsels voor de erkenning, validering of certificering van aldus verworven vaardigheden;

e) het zorgen voor de opleiding van onderwijzend personeel dat in deze sector werkzaam is.

Actie 3.2. Volwassenenonderwijs

1. Het doel van deze actie is de kwaliteit van het volwassenenonderwijs te verbeteren, met name door middel van samenwerking tussen de verschillende op dit gebied werkzame instellingen, alsmede het versterken van de Europese dimensie in het volwassenenonderwijs. Daarbij wordt de nadruk gelegd op de rijkdom van de linguïstische en culturele verscheidenheid van de volkeren en de beleving van het Europees burgerschap.

2. De Gemeenschap ondersteunt door multilaterale partnerschappen ontwikkelde projecten die tot doel hebben:

a) het stimuleren van de individuele vraag naar opleidingen bij volwassenen, zodat zij actieve deelnemers blijven aan een samenleving die zich snel ontwikkelt;

b) het ontwikkelen van ondersteunende diensten voor lerende volwassenen en voor degenen die dergelijk onderwijs geven;

c) het ontwerp en de uitwerking van didactisch materiaal dat kan worden aangepast aan het leren met behulp van multimedia en de uitwisseling van goede praktijken;

d) de ontwikkeling van stelsels voor de erkenning, validering of certificering van de verworven vaardigheden;

e) het zorgen voor een betere opleiding van onderwijzend personeel dat in deze sector werkzaam is.

ACTIE 4. "LINGUA" - TALENONDERWIJS EN TAALVERWERVING

1. Door middel van deze actie moet de Commissie in staat worden gesteld om in partnerschap met de lidstaten zorg te dragen voor de coördinatie en de versterking van maatregelen op het gebied van het talenonderwijs binnen dit programma. Doel hiervan is de verscheidenheid aan talen in de Gemeenschap te bevorderen en in stand te houden, bij te dragen tot een verbetering van de kwaliteit van het talenonderwijs en de taalverwerving, alsmede het bevorderen van de toegang tot de mogelijkheden van een aan de individuele behoeften aangepaste taalverwerving gedurende het gehele leven.

2. In dit verband wordt onder "vreemde-talenonderwijs" verstaan het onderwijzen en leren, als vreemde taal, van alle officiële talen van de Unie, alsmede van het Iers en het Luxemburgs. Bijzondere aandacht wordt binnen dit programma gewoonlijk verleend aan de bevordering van de kennis van de minst verbreide en minst onderwezen talen van de Europese Unie.

3. Uit hoofde van deze actie kan communautaire financiële steun worden verleend aan transnationale projecten en activiteiten van algemene aard voor het leren van talen, met name:

- bewustmakingsactiviteiten;

- activiteiten ten behoeve van de bevordering en/of verspreiding van innovatieve praktijken zoals het taalonderwijs op jonge leeftijd of het communiceren in verscheidene (verwante) talen;

- de ontwikkeling en uitwisseling van curricula, van innovatief didactisch materiaal en van methodes en instrumenten voor de erkenning van de verworven talenkennis;

- netwerkvorming van nationale, regionale of lokale documentatiecentra.

ACTIE 5. "ATLAS" - ONDERWIJS EN MULTIMEDIA

1. Deze actie dient voor de coördinatie en de verbetering van alle maatregelen op het gebied van het open en afstandsonderwijs, alsmede het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en multimedia in het onderwijs. Al deze maatregelen dienen een tweeledig doel: het bevorderen van een beter begrip en een kritisch en verantwoord gebruik van de middelen en methodes die gebruik maken van de nieuwe technologieën, en het bevorderen op Europese schaal van de toegang tot een beter aanbod aan beschikbare onderwijsmiddelen.

2. Uit hoofde van deze actie kan financiële steun worden verleend aan transnationale projecten en activiteiten van algemene aard voor het gebruik van nieuwe technologieën en/of de ontwikkeling van het open en afstandsonderwijs, ten behoeve van drie soorten acties:

- projecten en studies inzake het begrip van de vernieuwingsprocessen en het vaststellen van kwaliteitscriteria, met name ten aanzien van multimedia-onderwijsproducten;

- projecten voor het opzetten van proefmodules en multimediamethoden en -middelen;

- de ontwikkeling van documentatiediensten en -systemen voor multimediamiddelen in het onderwijs en communicatiesystemen ter ondersteuning van de uitwisseling van ideeën en ervaringen betreffende thema's van gemeenschappelijk belang, met inbegrip van de netwerkvorming van documentatiecentra, deskundigen, besluitvormers en projectcoördinatoren.

ACTIE 6. OBSERVATIE EN INNOVATIE

Actie 6.1. Observatie van onderwijsstelsels en -beleid

1. Deze actie draagt door middel van de uitwisseling van informatie en ervaringen bij aan de transparantie van de onderwijsstelsels in Europa en zorgt ervoor dat de specificiteit van de nationale stelsels een bron van kwaliteit kan zijn voor het Europese onderwijs. De actie is gebaseerd op een samenstel van observatie-activiteiten, die door de Gemeenschap worden gecoördineerd en ondersteund:

- het opzetten van een communautair referentiesysteem;

- de opstelling van indicatoren en de evaluatie van de kwaliteit van het onderwijs, in het bijzonder door de netwerkvorming van de betrokken organisaties en proefprojecten;

- het opzetten en bijhouden van gegevensbanken met innovatieve ervaringen;

- het leggen van verbindingen tussen lichamen die met de analyse van onderwijsstelsels en -beleid zijn belast;

- het koppelen van de organisaties die belast zijn met de analyse van onderwijsstelsels en -beleid;

- studies en proefprojecten inzake de erkenning van diploma's, kwalificaties en in een andere lidstaat doorgebrachte studieperiodes, op de verschillende niveaus van het onderwijs.

2. Communautaire financiële steun kan ook worden verleend aan:

- het Europees netwerk voor informatie over het onderwijs "Eurydice", bestaande uit een door de Commissie opgerichte Europese eenheid en door de lidstaten opgerichte nationale eenheden, opdat dit ten volle kan bijdragen aan de tenuitvoerlegging van deze actie;

- de organisatie van en deelname aan multilaterale studiebezoeken voor besluitvormers ("Arion");

- het communautair netwerk van nationale informatiecentra inzake de academische erkenning Naric, ten behoeve van intensieve uitwisselingen van informatie tussen de deelnemers aan het netwerk en de lancering van proefprojecten inzake thema's van gemeenschappelijk belang die de erkenning beogen te vergemakkelijken.

3. Bij de tenuitvoerlegging van deze actie zal nauw worden samengewerkt met het bureau voor de statistiek van de Europese Gemeenschappen (Eurostat).

Actie 6.2. Nieuwe vernieuwende initiatieven

Behalve de in de verschillende acties van het programma vastgestelde samenwerkingsactiviteiten ondersteunt de Gemeenschap transnationale projecten voor de productie van gerichte vernieuwingen in een of meer onderwijssectoren. De prioritaire thema's worden regelmatig herzien, teneinde deze te kunnen aanpassen aan de nieuwe behoeften die gedurende de hele looptijd van dit programma kunnen ontstaan.

ACTIE 7. GEZAMENLIJKE ACTIES

1. Ten behoeve van de in artikel 6 van dit besluit genoemde gezamenlijke acties kan communautaire steun worden verleend aan acties in samenwerking met andere acties die onder het kennisbeleid vallen, in het bijzonder van de communautaire programma's op het gebied van beroepsopleiding en jeugd, teneinde de toegang tot kennis te vergroten.

2. Deze coördinatie tussen de drie programma's kan ten uitvoer worden gelegd door middel van gezamenlijke oproepen tot het indienen van voorstellen. In het kader hiervan beoogt de Commissie in het bijzonder een gemeenschappelijk informatie- en waarnemingsinstrument te ontwikkelen voor goede praktijken op het gebied van kennis en gezamenlijke acties op het gebied van educatieve multimedia en opleiding. Deze projecten kunnen uit een groot scala van acties in verschillende sectoren bestaan, waaronder het onderwijs. Zij kunnen door verschillende communautaire programma's gezamenlijk worden ondersteund.

3. Er worden passende maatregelen genomen, zoals met name de vorming van "Europese kenniscentra", om op regionaal en lokaal niveau het contact en de interactie te waarborgen tussen degenen die zowel aan dit programma als ook aan de programma's ten behoeve van beroepsopleiding en jeugd deelnemen. Aldus kunnen deze maatregelen bijdragen tot de tenuitvoerlegging van een beleid van leren gedurende het gehele leven in de betrokken regio's en plaatsen.

ACTIE 8. BEGELEIDENDE MAATREGELEN

1. Uit hoofde van dit programma kan financiële steun worden verleend aan initiatieven die de doelstellingen van dit programma beogen te bevorderen, voor zover deze initiatieven niet in het kader van andere acties van het programma kunnen worden gefinancierd. Communautaire steun kan met name worden verleend aan:

- bewustmakingsactiviteiten ter bevordering van de samenwerking in het onderwijs, met inbegrip van steun voor de organisatie van de wedstrijd "Europa op school" in samenwerking met de Raad van Europa;

- activiteiten ten behoeve van de opleiding van de bij het beheer van de Europese samenwerkingsprogramma's op onderwijsgebied betrokken personen;

- transnationale activiteiten van verenigingen en andere niet-gouvernementele organisaties;

- conferenties en colloquia over innovaties in de door het programma bestreken sectoren;

- maatregelen voor de benutting en verspreiding van de resultaten van de met steun van dit programma of de daaraan voorafgaande fase uitgevoerde projecten en activiteiten, onder meer met behulp van instrumenten als het Ortelius-informatiesysteem.

2. Communautaire steun kan worden verleend ten behoeve van de voor de uitvoering van het programma noodzakelijke voorlichtingsactiviteiten, de ondersteuning van de door de lidstaten overeenkomstig artikel 5 van het besluit opgezette geïntegreerde beheersstructuren, alsmede om te zorgen voor een doeltreffend systeem voor het toezicht op en de evaluatie van de in deze bijlage beschreven acties;

3. Voor de tenuitvoerlegging van het programma kan de Commissie gebruik maken van externe bureaus voor technische ondersteuning, waarvan de financiering ten laste kan komen van het totale budget voor het programma. Onder dezelfde voorwaarden kan de Commissie een beroep doen op deskundigen. Voorts kan de Commissie evaluatiestudies laten uitvoeren en seminars, colloquia en andere ontmoetingen van deskundigen organiseren, die de tenuitvoerlegging van het programma gemakkelijker kunnen maken. Ook kan de Commissie activiteiten inzake voorlichting, publicatie en verspreiding van resultaten organiseren.

III. PROCEDURES VOOR DE INDIENING EN SELECTIE VAN DE PROJECTEN

De indiening en selectie van de in deze bijlage bedoelde projecten geschiedt als volgt.

1. De aanvragen voor financiële bijstand voor de projecten bedoeld in de als gedecentraliseerd beschouwde acties 1.1 en 1.2, punt 3, onder c), alsmede voor alle voorbereidende bezoeken behalve die in het kader van actie 2, worden aan voorgelegd. Deze structuren dragen zorg voor de selectie van de projecten en kunnen financiële bijstand toekennen aan de geselecteerde projecten volgens de algemene richtsnoeren die overeenkomstig artikel 7, lid 6, van het besluit worden vastgesteld.

2. De toewijzing van de in actie 2.2, punt 3 vastgestelde financiële steun voor mobiliteit van studenten en docenten in het kader van de onder actie 2.1 bedoelde institutionele contracten wordt uitgevoerd door de door de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 3, van het besluit aangewezen geïntegreerde beheersstructuren, overeenkomstig de in artikel 7, lid 3, van het besluit vastgestelde algemene richtsnoeren.

3. De aanvragen voor financiële bijstand voor de projecten bedoeld in de als gedecentraliseerd beschouwde andere delen van het programma worden aan de Commissie voorgelegd, die deze ter informatie aan de geïntegreerde beheersstructuren doet toekomen. Besluiten over financiële steun voor deze projecten worden overeenkomstig artikel 7, lid 6, van het besluit genomen door de Commissie, na raadpleging van het Comité.

IV. FINANCIËLE BEPALINGEN

1. De communautaire middelen ter financiering van de acties 1.1, 1.2 punt 3, onder c) en 2.2 punt 3, worden volgens de in punt 5 hierna beschreven formules over de lidstaten verdeeld.

2. De aldus verdeelde communautaire middelen worden door de in artikel 5, lid 3, van het besluit vastgestelde nationale structuren beheerd. Deze structuren waarborgen eveneens de coördinatie met de in de lidstaten beschikbare financiële middelen die tot doel hebben de deelname aan Europese samenwerkingsactiviteiten te bevorderen.

3. De commissie neemt in samenwerking met de lidstaten de nodige maatregelen ter bevordering van een evenwichtige deelname op communautair, nationaal en regionaal niveau alsmede, in het geval van het hoger onderwijs, op het niveau van de studierichtingen. Het voor deze maatregelen bestemde aandeel mag niet meer bedragen dan 10 % van het jaarlijks voor de financiering van de elk van de betrokken acties gereserveerde bedrag.

4. Teneinde een zo groot mogelijke deelname in alle lidstaten alsmede doeltreffende controle en uitwisseling van ervaringen tussen de ondersteunde projecten en activiteiten te waarborgen, worden de nationale structuren gestimuleerd nauw samen te werken met de verantwoordelijke regionale en plaatselijke autoriteiten in hun land. Zij kunnen in samenwerking met de Commissie initiatieven nemen om een evenwichtige deelname van de verschillende instellingen op nationaal of regionaal niveau te bevorderen, met name door middel van het verspreiden van informatie en bewustmakingsacties.

5. Verdeelsleutel voor:

actie 1.1

actie 1.2 punt 3, onder c

actie 2.2 punt 3

a) iedere lidstaat ontvangt een overeenkomstig de budgettaire mogelijkheden vast te stellen minimumbedrag;

b) het restbedrag wordt toegekend aan de verschillende lidstaten op grond van:

i) het bruto binnenlands product per inwoner;

ii) de afstand tussen de lidstaat van herkomst en de lidstaat die als gastland optreedt;

iii) de populatie in het land, bepaald op grond van:

- voor actie 1.1 en actie 1.2 punt 3, onder c, het aantal leerlingen en docenten in het schoolonderwijs;

- voor actie 2.2, punt 3 (studenten), het aantal studenten in het hoger onderwijs; ook het aantal afgestudeerden kan in aanmerking worden genomen;

- voor actie 2.2, punt 3 (docenten), het aantal docenten in het hoger onderwijs.

6. De bepalingen inzake de verdeling van de communautaire middelen die door de lidstaten aangewend worden voor ondersteuning van voorbereidende bezoeken, worden overeenkomstig artikel 7, lid 6, van het besluit door de Commissie vastgesteld, na raadpleging van het Comité.

V. DEFINITIES

In het kader van dit programma wordt verstaan onder:

- "leren gedurende het gehele leven": de gedurende het gehele leven aan een individu geboden mogelijkheden op het gebied van onderwijs en opleiding opdat deze zijn kennis en vaardigheden voortdurend kan bijhouden;

- "besluitvormers": met name het personeel dat leidende functies bekleedt of belast is met evaluatie, opleiding, studiekeuzebegeleiding of inspectie op onderwijsgebied, alsmede de verantwoordelijke functionarissen op lokaal, regionaal of nationaal niveau en van ministeries;

- "open en afstandsonderwijs": elke vorm van onderricht waarbij gebruik wordt gemaakt van traditionele of geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën en -diensten, en de steun van begeleiders en individuele mentoren;

- "leerling": de als zodanig bij een school ingeschreven persoon;

- "leerkracht/onderwijzend personeel": diegenen die uit hoofde van hun functie rechtstreeks bij het onderwijsproces in hun lidstaat betrokken zijn, naar gelang van de inrichting van het onderwijsstelsel in de lidstaten;

- "onderneming": elke onderneming in de particuliere of openbare sector, ongeacht de omvang en rechtsvorm ervan of de bedrijfstak waartoe zij behoort, en alle soorten economische bedrijvigheid, met inbegrip van de sociale economie;

- "school": alle typen van instellingen voor schoolonderwijs, zowel in het algemeen (kleuter-, lager- en middelbaar onderwijs), het beroeps- als het technisch onderwijs;

- "student": degene die bij een universiteit is ingeschreven, ongeacht de studierichting, om hoger onderwijs te volgen met het doel een erkende titel of een afsluitend diploma te verwerven, waaronder ook de doctorstitel;

- "virtuele mobiliteit": alle middelen, methodes, diensten en simulaties met behulp waarvan, met gebruikmaking van de informatietechnologieën en telecommunicatienetwerken, toegang kan worden verkregen tot op andere plaatsen beschikbare informatie, ideeën kunnen worden uitgewisseld en samenwerkingsactiviteiten kunnen worden aangegaan met partners in andere plaatsen;

- "sociale partners": op nationaal niveau: de organisaties van werkgevers en werknemers overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijk; op communautair niveau: de organisaties van werkgevers en werknemers die deelnemen aan de sociale dialoog op communautair niveau;

- "Europese kennispool": een regionale of plaatselijke bundeling van deelnemers aan de communautaire programma's op het gebied van onderwijs, beroepsopleiding en jeugd, die zich ten doel stelt regionaal en lokaal het beleid ten behoeve van levenslang leren te intensiveren, met name door het verspreiden van informatie en resultaten, alsmede door het bevorderen van de actieve samenwerking over de grenzen van de drie programma's heen;

- "communautair referentiesysteem": het geheel van analyses, studies, enquêtes en inventarisaties van goede praktijken met behulp waarvan - voor een specifiek thema of gebied - op communautair niveau de positie van de lidstaten en de geboekte vooruitgang kunnen worden vastgesteld;

- "universiteit": alle soorten instellingen voor hoger onderwijs die kwalificaties of titels op dit niveau verlenen, ongeacht hun benaming in de lidstaten.