Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie /* COM/2013/0534 final - 2013/0255 (APP) */





TOELICHTING 1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL De vervolging van strafbare feiten die ten koste gaan van de EU-begroting is nu de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten: de Unie heeft op dit gebied geen enkele zeggenschap. Hoewel deze strafbare feiten grote schade kunnen veroorzaken, worden ze wegens gebrek aan middelen niet altijd opgespoord en vervolgd door de bevoegde nationale autoriteiten. De nationale rechtshandhaving op dit gebied blijft daardoor vaak versnipperd en de grensoverschrijdende dimensie van deze strafbare feiten ontgaat de autoriteiten vaak. De aanpak van grensoverschrijdende fraudegevallen vergt een goed gecoördineerde en effectieve opsporing en vervolging op Europees niveau, maar op dit moment is de informatie-uitwisseling en de coördinatie onvoldoende, ondanks de grotere inspanningen van Unie-organen als Eurojust, Europol en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF). Coördinatie, samenwerking en informatie-uitwisseling worden ernstig belemmerd en beperkt doordat de bevoegdheden zijn verdeeld over verschillende instanties die tot verschillende territoriale en functionele rechtsgebieden behoren. Dagelijks doen zich op verschillende niveaus en tussen verschillende instanties hiaten voor in de juridische mogelijkheden om fraude aan te pakken, waardoor strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, niet goed kunnen worden opgespoord en vervolgd. Eurojust en Europol hebben een algemeen mandaat om de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken en nationale strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen te coördineren, maar zijn niet bevoegd zelf opsporings- of vervolgingshandelingen te verrichten. OLAF heeft een mandaat om fraude en andere onwettige activiteiten die de EU raken, te onderzoeken, maar is alleen bevoegd administratieve onderzoeken in te stellen. Nationale justitiële autoriteiten reageren vaak traag, de gemiddelde vervolgingspercentages liggen laag en de resultaten verschillen sterk per lidstaat. De juridische stappen die de lidstaten ondernemen om fraude te bestrijden, beantwoorden dan ook niet aan de eisen van het Verdrag, dat om doeltreffende, gelijkwaardige en afschrikkende maatregelen vraagt. Omdat de strafrechtelijke opsporings- en vervolgingsautoriteiten van de lidstaten momenteel niet in staat zijn een gelijkwaardig niveau van bescherming en rechtshandhaving te bieden, is de Unie niet alleen bevoegd, maar ook verplicht om op te treden. Verplicht in juridische zin, omdat artikel 325 van het Verdrag de Unie die verplichting oplegt, maar ook in die zin dat de Unie, gezien de specifieke EU-regels op dit gebied, het best in staat is haar eigen financiële belangen te beschermen, onder meer door middel van de vervolging van strafbare feiten die deze belangen schaden. Artikel 86 van het Verdrag biedt de rechtsgrond voor een dergelijk vervolgingssysteem op Unie-niveau, dat de tekortkomingen van het huidige, zuiver op nationale maatregelen gebaseerde handhavingsstelsel moet verhelpen en voor de nodige samenhang en coördinatie moet zorgen. Dit voorstel strekt tot oprichting van het Europees Openbaar Ministerie en tot omschrijving van de bevoegdheden en procedures daarvan. Het is een aanvulling op een eerder wetgevingsvoorstel[1], waarin de strafbare feiten en de toepasselijke sancties worden omschreven. Het onderhavige voorstel maakt deel uit van een wetgevingspakket dat ook een voorstel tot hervorming van Eurojust omvat. 2. RESULTATEN VAN DE RAADPLEGING VAN BETROKKEN PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELING Ter voorbereiding van deze verordening heeft de Commissie herhaaldelijk overleg gepleegd met belanghebbenden, mede op basis van eerdere gesprekken over het Europees Openbaar Ministerie, waarover al ruim tien jaar wordt gesproken[2]. Bij deze raadpleging zijn alle hoofdpunten van de verordening aan de orde gekomen en verschillende opties besproken voor de institutionele, juridische, organisatorische en operationele opzet van een Europees systeem voor het opsporen en vervolgen van de betrokken strafbare feiten. Begin 2012 zijn twee vragenlijsten online gezet: een voor justitieambtenaren en een voor het grote publiek. De respondenten stonden over het algemeen positief tegenover nieuwe maatregelen ter versterking van het materiële en procedurele kader voor het aanpakken van strafbare feiten die de financiële belangen van de EU schaden, en de meesten toonden zich ook voorstander van het oprichten van een Europees Openbaar Ministerie. Daarnaast werden ook specifiekere suggesties, bezorgdheden en vragen geformuleerd, met name over de relatie tussen het Europees Openbaar Ministerie en de nationale vervolgingsinstanties, de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie om onderzoeken op nationaal niveau uit te voeren en te coördineren, of de mogelijke problemen met betrekking tot geharmoniseerde Europese procedurevoorschriften voor het Europees Openbaar Ministerie. Tegelijk met de raadplegingen is in een aantal lidstaten praktijkonderzoek gedaan in het kader van de externe studie betreffende dit voorstel. Bovendien zijn in 2012 en begin 2013 een aantal discussies gevoerd of vergaderingen gehouden op Europees niveau, zoals: · de bijeenkomst van het netwerk van openbare aanklagers of vergelijkbare autoriteiten bij de hoogste rechterlijke instanties van de lidstaten (Boedapest, 25-26 mei 2012); · de conferentie: A Blueprint for the European Public Prosecutor's Office? (Luxemburg, 13-15 juni 2012). Deze conferentie werd bijgewoon door deskundigen en vooraanstaande academici en vertegenwoordigers van de EU-instellingen en de lidstaten; · het overleg van vicevoorzitter Reding met procureurs-generaal en directeuren van openbare ministeries van de lidstaten (Brussel, 26 juni 2012); Tijdens deze bijeenkomst kon vrijuit worden gediscussieerd over specifieke aangelegenheden betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Unie; · de overlegbijeenkomst over kwesties in verband met een eventuele hervorming van Eurojust, waar met vertegenwoordigers van de lidstaten ook werd gesproken over de oprichting van een Europees Openbaar Ministerie (18 oktober 2012). Op deze bijeenkomst werd gepleit voor een nauw verband tussen Eurojust en het Europees Openbaar Ministerie; · de 10e OLAF-conferentie voor fraudebestrijders (Berlijn, 8-9 november 2012), waar onder meer werd besproken hoe de interactie tussen de nationale openbare aanklagers en een eventueel Europees Openbaar Ministerie zou moeten verlopen; · de informele raadpleging met advocaten (CCBE en ECBA), waar de procedurele waarborgen voor verdachten werden besproken, wat waardevolle aanbevelingen opleverde (26 november 2012); · het ERA-seminar “Towards the European Public Prosecutor's Office (EPPO)” (17 en 18 januari 2013); · de bijeenkomst van de deskundigen groep van de Commissie voor het Europees strafrechtbeleid (23 januari 2013); · nog een raadplegingsbijeenkomst met ECBA- en CCBE-advocaten (Brussel, 9 april 2013). Er zijn ook vele bilaterale overlegrondes geweest met de autoriteiten van de lidstaten in de tweede helft van 2012 en begin 2013. De Commissie heeft een effectbeoordeling uitgevoerd, onder andere op basis van een externe studie (specifieke overeenkomst nr. JUST/2011/JPEN/FW/0030.A4) waarin verschillende opties voor de oprichting van een Europees Openbaar Ministerie tegen elkaar werden afgewogen. De effectbeoordeling wijst uit dat het Europees Openbaar Ministerie het best kan worden opgezet als gedecentraliseerd geïntegreerd orgaan van de Unie dat gebruikmaakt van de nationale rechtsstelsels, omdat dat de meeste voordelen oplevert en het minst kost. 3. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL 3.1. Rechtsgrondslag De rechtsgrondslag van dit voorstel is artikel 86 van het Verdrag. Het eerste lid van dat artikel luidt: “Ter bestrijding van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, kan de Raad op de grondslag van Eurojust volgens een bijzondere wetgevingsprocedure bij verordeningen een Europees openbaar ministerie instellen. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement”. In het tweede lid worden de verantwoordelijkheden van het Europees Openbaar Ministerie als volgt omschreven: “Het Europees openbaar ministerie is, in voorkomend geval in samenwerking met Europol, bevoegd voor het opsporen, vervolgen en voor het gerecht brengen van daders van en medeplichtigen aan strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie, zoals omschreven in de in lid 1 bedoelde verordening, schaden. Het Europees openbaar ministerie is belast met de rechtsvordering voor de bevoegde rechterlijke instanties van de lidstaten in verband met deze strafbare feiten”. Ten slotte wordt in het derde lid van artikel 86 van het Verdrag de inhoud van de op grond van dat artikel vast te stellen verordeningen beschreven: “Het statuut van het Europees openbaar ministerie, de voorwaarden voor de uitoefening van zijn functies, de voor zijn activiteiten geldende procedurevoorschriften en de voorschriften inzake de toelaatbaarheid van bewijs en de voorschriften voor de rechterlijke toetsing van de procedurele handelingen die het in de uitoefening van zijn ambt verricht, worden bij de in lid 1 bedoelde verordeningen vastgesteld”. 3.2. Subsidiariteit en evenredigheid Deze maatregel moet door de Unie worden genomen omdat het een maatregel is met een intrinsieke Unie-dimensie. Het gaat om het aansturen en coördineren op Unie–niveau van de opsporing en vervolging van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie zelf schaden, belangen die krachtens artikel 310, lid 6, VWEU en artikel 325 VWEU zowel door de Unie als door de lidstaten moeten worden beschermd. In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel kan deze doelstelling wegens de omvang en gevolgen ervan alleen op het niveau van de Unie worden verwezenlijkt. Nu is de vervolging van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, uitsluitend een zaak van de autoriteiten van de lidstaten. Zoals gezegd is dit een onbevredigende situatie, die onvoldoende mogelijkheden biedt om effectief op te treden tegen strafbare feiten ten nadele van de EU-begroting. Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan wat nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. In dit voorstel is steeds de optie gekozen met de minst ingrijpende gevolgen voor de rechtsorde en de institutionele structuur van de lidstaten. De belangrijkste onderdelen van het voorstel, zoals de keuze van het recht dat van toepassing is op vervolgingsmaatregelen, de figuur van de gedelegeerde aanklagers, het decentrale karakter van het Europees Openbaar Ministerie en het systeem van rechterlijke toetsing zijn gebaseerd op het uitgangspunt niet verder te gaan dan nodig is om de belangrijkste doelstellingen van het voorstel te verwezenlijken. De bevoegdheid van de Unie om fraude en andere strafbare feiten die haar financiële belangen schaden, is ondubbelzinnig vervat in de artikelen 86 en 325 van het Verdrag. Omdat deze bevoegdheid van de Unie geen aanvullend karakter ten opzichte van de bevoegdheid van de lidstaten heeft en de Unie genoodzaakt is deze bevoegdheid uit te oefenen om haar financiële belangen beter te beschermen, beantwoordt het voorgestelde wetgevingspakket aan het subsidiariteitsbeginsel. 3.3. Toelichting per hoofdstuk De belangrijkste doelstellingen van het voorstel zijn: · bijdragen tot een betere bescherming van de financiële belangen van de Unie en tot de verdere ontwikkeling van een rechtsruimte, het vertrouwen van de EU-burgers en -ondernemingen in de instellingen van de Unie vergroten, en hierbij alle in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie verankerde grondrechten eerbiedigen; · een coherent Europees systeem in het leven roepen voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden; · de opsporing en vervolging van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schade, efficiënter en effectiever doen verlopen; · vaker vervolging instellen, zodat het vaker tot een veroordeling komt en tot de terugvordering van frauduleus verkregen Unie-geld; · zorgen voor nauwe samenwerking en effectieve informatie-uitwisseling tussen de Europese en de nationale bevoegde autoriteiten; · een sterkere afschrikking oproepen met betrekking tot het plegen van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. 3.3.1. Hoofdstuk I: Onderwerp en definities In dit hoofdstuk wordt het onderwerp van de verordening beschreven: het instellen van het Europees Openbaar Ministerie. Daarnaast wordt een aantal termen gedefinieerd die in de tekst worden gebruikt, zoals de "financiële belangen van de Unie". 3.3.2. Hoofdstuk II: Algemene Regels Dit hoofdstuk regelt de fundamentele kenmerken van het Europees Openbaar Ministerie, de status en de structuur ervan als een nieuw orgaan van de Unie met opsporings- en vervolgingsbevoegdheden. Daarbij worden specifieke regels vastgesteld voor de benoeming en het ontslag van de Europese openbare aanklager, zijn plaatsvervangers en de gedelegeerde Europese aanklagers. Ook de basisbeginselen van de werking van het Europees Openbaar Ministerie worden beschreven. Afdeling 1 (status, organisatie en structuur van het Europees Openbaar Ministerie) beschrijft hoe het Europees Openbaar Ministerie in elkaar zit en welke functies het krijgt. Het voorstel bepaalt dat het een nieuw orgaan van de Unie wordt met rechtspersoonlijkheid, en beschrijft de relatie met Eurojust. Onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht: dat zijn volgens de tekst de kernbegrippen ten aanzien van het Europees Openbaar Ministerie die ervoor moeten zorgen dat het zijn functies en bevoegdheden kan uitoefenen zonder dat het vatbaar is voor ongepaste beïnvloeding. Ook de belangrijkste kenmerken van de structuur van het Europees Openbaar Ministerie worden beschreven. Afdeling 2 (benoeming en ontslag van de leden van het Europees Openbaar Ministerie) bevat de regels die van toepassing zijn op de benoemings- en ontslagprocedure van de Europese openbare aanklager, zijn plaatsvervangers en de personeelsleden. De benoemingsprocedure voor de Europese openbare aanklager is zo geregeld dat de onafhankelijkheid en de verantwoordingsplicht van de aanklager jegens de instellingen van de Unie zijn gewaarborgd; de ontslagprocedure loopt via het Hof van Justitie van de Europese Unie. De procedure voor de gedelegeerde Europese aanklagers, die door de Europese openbare aanklager worden benoemd en ontslagen, biedt de zekerheid dat zij in de nationale vervolgingssystemen worden geïntegreerd. Afdeling 3 (basisbeginselen) beschrijft de belangrijkste rechtsbeginselen die de activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie regeren, zoals de naleving van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, evenredigheid, het beginsel dat het nationale recht van toepassing is bij de uitvoering van de verordening, onpartijdigheid, wettigheid en snelheid van onderzoeken, en de verplichting voor de lidstaten om medewerking te verlenen aan de opsporing en vervolging door het Europees Openbaar Ministerie. Afdeling 4 (bevoegdheden van het Europees Openbaar Ministerie) verduidelijkt welke strafbare feiten onder de materiële bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie vallen. Deze feiten moeten worden gedefinieerd op basis van het nationale recht ter uitvoering van het recht van de Unie (richtlijn 2013/xxx/EU). In het voorstel wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten strafbare feiten: de eerste soort valt automatisch onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie (artikel 12), bij de tweede soort moet die bevoegdheid worden vastgesteld aan de hand van bepaalde verbanden met strafbare feiten van de eerste soort (artikel 13). In deze afdeling wordt ook beschreven hoe het Europees Openbaar Ministerie zijn bevoegdheden ten aanzien van deze strafbare feiten zal uitoefenen. 3.3.3. Hoofdstuk III: procedurevoorschriften voor opsporing, vervolging en procesvoering Dit hoofdstuk behandelt de belangrijkste aspecten van de opsporing en vervolging die door het Europees Openbaar Ministerie worden ingesteld. Zo bepaalt het hoe de opsporing en vervolging moeten worden gecontroleerd door de nationale rechter, welke beslissingen het Europees Openbaar Ministerie kan nemen na afronding van een onderzoek, hoe het zijn vervolgingsfuncties moet uitoefenen en hoe het vergaarde bewijs kan worden gebruikt voor de geadieerde rechter. Afdeling 1 (Opsporing) bevat de algemene regels die van toepassing zijn op de opsporingsactiviteiten van het Europees Openbaar Ministerie. Zo wordt beschreven welke aanleidingen er kunnen zijn voor opsporing, hoe de opsporing wordt ingesteld en uitgevoerd, en hoe het Europees Openbaar Ministerie verdere informatie kan verkrijgen uit gegevensbanken of uit gegevens die op zijn verzoek zijn verzameld. Afdeling 2 (Informatieverwerking) legt uit hoe het casemanagementsysteem werkt. Afdeling 3 (Opsporingsmaatregelen) beschrijft de afzonderlijke opsporingsmaatregelen die het Europees Openbaar Ministerie kan nemen en onder welke voorwaarden het dat kan doen. Deze maatregelen worden niet allemaal tot in detail geregeld: het voorstel bepaalt dat het nationale recht moet worden toegepast. Afdeling 4 (Beëindiging van de opsporing en vervolgingsbevoegdheden) beschrijft welke beslissingen het Europees Openbaar Ministerie kan nemen na afronding van de opsporing; het kan bijvoorbeeld overgaan tot tenlastelegging of seponering. Afdeling 5 (Toelaatbaarheid van bewijs) regelt de toelaatbaarheid van bewijs dat door het Europees Openbaar Ministerie is vergaard en voor de geadieerde rechter wordt aangevoerd. Afdeling 6 (Confiscatie) regelt de vervreemding van de vermogensbestanddelen die door de nationale rechter zijn geconfisqueerd naar aanleiding van de vervolging die door het Europees Openbaar Ministerie is ingesteld. 3.3.4. Hoofdstuk IV: Procedurele waarborgen Dit hoofdstuk regelt de waarborgen voor verdachten en andere personen die zijn betrokken bij procedures van het Europees Openbaar Ministerie; deze waarborgen moeten voldoen aan de daarvoor geldende normen, met name het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. De regels verwijzen naar de wetgeving van de Unie (richtlijnen over bepaalde procedurele rechten in strafprocessen) voor bepaalde rechten, maar er worden ook andere rechten vastgesteld, die nog niet bij de Unie-wetgeving zijn geregeld. Deze regels vormen een extra beschermingslaag in vergelijking met het nationale recht, waardoor verdachten en andere personen direct bescherming op Unie-niveau genieten. 3.3.5. Hoofdstuk V: Rechterlijke toetsing Artikel 86, lid 3, VWEU schrijft voor dat de wetgever van de Unie de voorschriften vaststelt voor de rechterlijke toetsing van de procedurele handelingen die het Europees Openbaar Ministerie in de uitoefening van zijn ambt verricht. Deze mogelijkheid weerspiegelt de specifieke aard van het Europees Openbaar Ministerie: deze wijkt af van die van alle andere organen en agentschappen van de Unie en vereist speciale voorschriften inzake rechterlijke toetsing. Krachtens artikel 86, lid 2, van het Verdrag is het Europees Openbaar Ministerie belast met de rechtsvordering voor de bevoegde rechterlijke instanties van de lidstaten. De opsporingshandelingen van het Europees Openbaar Ministerie hangen nauw samen met een mogelijke vervolging en zullen met name rechtsgevolgen hebben binnen de rechtsstelsels van de lidstaten. In de meeste gevallen zullen zij in opdracht van het Europees Openbaar Ministerie ook door de nationale rechtshandhavingsinstanties worden uitgevoerd, soms nadat ook toestemming van een nationale rechter is verkregen. Het Europees Openbaar Ministerie is derhalve een orgaan van de Unie waarvan het optreden hoofdzakelijk van belang is binnen de nationale rechtsstelsels. Er valt dan ook veel voor te zeggen om het Europees Openbaar Ministerie te beschouwen als een nationale instantie waar het gaat om de rechterlijke toetsing van zijn opsporings- en vervolgingshandelingen. De nationale rechters dienen verantwoordelijk te worden voor de rechterlijke toetsing van alle voor beroep vatbare opsporings- en vervolgingshandelingen van het Europees Openbaar Ministerie. De gerechtshoven van de Unie dienen niet op grond van de artikelen 263, 265 en 268 van het Verdrag rechtstreeks bevoegd te zijn voor dergelijke handelingen, die wat de rechterlijke toetsing betreft immers niet als daden van een orgaan van de Unie gelden. Overeenkomstig artikel 267 van het Verdrag hebben nationale rechters de mogelijkheid – en in bepaalde omstandigheden de plicht – om zich tot het Hof van Justitie te wenden voor een prejudiciële uitspraak over de uitlegging en geldigheid van bepalingen uit de wetgeving van de Unie die van belang zijn voor de rechterlijke toetsing van opsporings- en vervolgingshandelingen van het Europees Openbaar Ministerie. Ook vragen over de uitlegging van deze verordening kunnen aan het Hof worden voorgelegd. Aangezien het Europees Openbaar Ministerie wat de rechterlijke toetsing betreft wordt beschouwd als een nationale instantie, kunnen nationale rechters zich alleen tot het Hof van Justitie wenden met vragen over de uitlegging van zijn handelingen. Zo waarborgen de prejudiciële uitspraken dat deze verordening in de hele Unie op uniforme wijze wordt toegepast, terwijl de geldigheid van de handelingen van het Europees Openbaar Ministerie overeenkomstig het nationale recht kan worden aangevochten voor de nationale rechter. 3.3.6. Hoofdstuk VI: Gegevensbescherming Dit hoofdstuk bevat voorschriften inzake de gegevensbeschermingsregels, die in het specifieke kader van het Europees Openbaar Ministerie strekken tot specificatie en aanvulling van de EU-wetgeving betreffende de verwerking van persoonsgegevens door EU-organen (met name Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens). Het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie is toevertrouwd aan het Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. 3.3.7. Hoofdstuk VII: Financiële bepalingen en bepalingen inzake personeel In dit hoofdstuk wordt geregeld hoe het Europees Openbaar Ministerie zijn financiële en personele middelen beheert. De betrokken voorschriften zijn gebaseerd op de toepasselijke EU-wetgeving, d.w.z. voor begrotingszaken op Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002, en voor personeelszaken op Verordening nr. 31/EEG, als gewijzigd. 3.3.8. Hoofdstuk VIII: Bepalingen inzake de betrekkingen van het Europees Openbaar Ministerie In dit hoofdstuk worden de betrekkingen van het Europees Openbaar Ministerie met de instellingen en organen van de Unie alsook met actoren buiten de Unie geregeld. Voor de betrekkingen tussen het Europees Openbaar Ministerie en Eurojust gelden speciale regels, gelet op hun bijzondere band op operationeel, administratief en beheersgebied. 3.3.9. Hoofdstuk IX: Algemene bepalingen Deze bepalingen bestrijken institutionele aangelegenheden die bij het opzetten van elk nieuw orgaan of nieuwe instantie van de Unie moeten worden geregeld. Ze zijn grotendeels geënt op de gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen, maar houden rekening met de specifieke (justitiële) aard van het Europees Openbaar Ministerie. De bepalingen betreffen de rechtsstatus en operationele voorwaarden, de talenregeling, transparantie, fraudepreventie, gerubriceerde gegevens, administratieve onderzoeken en aansprakelijkheid. 3.3.10. Hoofdstuk X: Slotbepalingen Deze bepalingen hebben betrekking op de tenuitvoerlegging van de verordening: ze voorzien in de vaststelling van uitvoeringsvoorschriften, overgangsbepalingen en administratieve voorschriften, en regelen de inwerkingtreding. 4. GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING Het voorstel beoogt kostenefficiënte benutting van EU-begrotingsmiddelen: een deel van de huidige middelen van OLAF wordt gebruikt voor het opzetten van de zetel van het Europees Openbaar Ministerie, waarvoor tevens een beroep wordt gedaan op administratieve ondersteuning van Eurojust. De positie van de gedelegeerde Europese aanklagers, die in de lidstaten zullen zijn gevestigd en integrerend deel uitmaken van het Europees Openbaar Ministerie, zorgt voor beperkte aanvullende kosten. Gelet op hun dubbele status van zowel Europees als nationaal aanklager, worden zij bezoldigd uit de EU-begroting en vallen zij onder het Statuut. Aangezien met de opbouw van het Europees Openbaar Ministerie waarschijnlijk meerdere jaren gemoeid zullen zijn, worden personeelsleden geleidelijk van OLAF naar het Europees Openbaar Ministerie overgeheveld. Het equivalent van de posten van de overgehevelde personeelsleden en de overeenkomstige kredieten worden in mindering gebracht op de personeelformatie en de begroting van OLAF. Het Europees Openbaar Ministerie komt op kruissnelheid wanneer alle posten zijn bezet. Dit zal het geval zijn in 2023, met 235 personeelsleden, waarvan 180 personeelsformatieposten en 55 externe personeelsleden. Bij deze personeelssterkte zullen de personeelskosten in 2023 circa 35 miljoen EUR bedragen. 2013/0255 (APP) Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 86, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien de goedkeuring van het Europees Parlement, Na raadpleging van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, Handelend volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) Zowel de Unie als de lidstaten zijn verplicht de financiële belangen van de Unie te beschermen tegen strafbare feiten, die jaarlijks aanzienlijke financiële schade veroorzaken. Deze feiten worden op dit moment echter niet voldoende onderzocht en vervolgd door de bevoegde nationale autoriteiten. (2) Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voorziet in het kader van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht in de instelling van een Europees Openbaar Ministerie. (3) Het Verdrag bepaalt uitdrukkelijk dat het Europees Openbaar Ministerie moet worden ingesteld op de grondslag van Eurojust; deze verordening moet dus een verband tussen beide tot stand brengen. (4) Het Verdrag bepaalt dat het Europees Openbaar Ministerie tot taak heeft strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, te bestrijden. (5) In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel kunnen strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, vanwege de omvang en de gevolgen van het optreden beter op het niveau van de Unie worden bestreden. In de huidige situatie, waarin de vervolging van strafbare feiten ten nadele van de financiële belangen van de Unie uitsluitend een taak is van de autoriteiten van de lidstaten, kan die doelstelling niet voldoende worden verwezenlijkt. Daar de doelstellingen van deze verordening, namelijk het opzetten van het Europees Openbaar Ministerie, vanwege de uiteenlopende wijze waarop op nationaal niveau de vervolging van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, wordt aangepakt, niet door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve, gezien het feit dat het Europees Openbaar Ministerie de exclusieve bevoegdheid moet krijgen om dergelijke strafbare feiten te vervolgen, beter op het niveau van de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. (6) Overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om de doelstellingen te verwezenlijken en zijn de gevolgen ervan voor de rechtsorde en de institutionele structuur van de lidstaten zo beperkt mogelijk gehouden. (7) Het opsporen, vervolgen en voor het gerecht brengen van de daders van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden: dat dient het mandaat van het Europees Openbaar Ministerie te zijn. Daarvoor moet het over autonome opsporings- en vervolgingsbevoegdheden beschikken, en onder andere onderzoeken kunnen uitvoeren in grensoverschrijdende, complexe zaken. (8) De organisatiestructuur van het Europees Openbaar Ministerie moet ook een snelle en efficiënte besluitvorming mogelijk maken tijdens strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen, ongeacht of er één of meer lidstaten bij betrokken zijn. (9) In de regel dient de opsporing door het Europees Openbaar Ministerie te worden uitgevoerd door gedelegeerde Europese aanklagers in de lidstaten. In zaken waar meerdere lidstaten bij betrokken zijn of bijzonder complexe zaken kan het met het oog op een efficiënte opsporing en vervolging nodig zijn dat de Europese openbare aanklager zijn bevoegdheden ook uitoefent door nationale rechtshandhavingsinstanties opdrachten te geven. (10) Aangezien het Europees Openbaar Ministerie opsporings- en vervolgingsbevoegdheden krijgt, dienen er institutionele waarborgen te worden ingebouwd die ervoor zorgen dat het onafhankelijk is van en verantwoording schuldig is aan de instellingen van de Unie. (11) De strikte verantwoordingsplicht is de tegenhanger van de onafhankelijkheid en de bevoegdheden die het Europees Openbaar Ministerie uit hoofde van deze verordening heeft. De Europese openbare aanklager is volledige verantwoording schuldig voor de uitvoering van zijn taken als hoofd van het Europees Openbaar Ministerie en als zodanig draagt hij een algemene institutionele verantwoordingsplicht voor de algemene activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie jegens de instellingen van de Unie. Dit betekent dat elk van de instellingen van de Unie in bepaalde omstandigheden het Hof van Justitie van de Europese Unie kan verzoeken de Europese openbare aanklager te ontslaan, bijvoorbeeld als hij ernstig is tekortgeschoten. Deze verantwoordingsplicht moet worden gecombineerd met een strikte rechterlijke controle die inhoudt dat het Europees Openbaar Ministerie alleen dwangmiddelen kan gebruiken met toestemming van de rechter en dat bewijs dat aan de geadieerde rechter wordt voorgelegd, door die rechter moet worden getoetst op naleving van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. (12) Met het oog op de samenhang van het optreden van het Europees Openbaar Ministerie en dus van een gelijke bescherming van de financiële belangen van de Unie, moet de organisatiestructuur van het Europees Openbaar Ministerie ruimte bieden voor centrale coördinatie en sturing van alle opsporings- en vervolgingsactiviteiten die onder zijn bevoegdheid vallen. Het Europees Openbaar Ministerie moet dan ook een centrale structuur hebben waarin de besluiten worden genomen door de Europese openbare aanklager. (13) Voor maximale efficiëntie en minimale kosten dient het Europees Openbaar Ministerie te werken volgens het decentralisatiebeginsel, waarbij gedelegeerde Europese aanklagers in de lidstaten worden belast met de opsporing en vervolging. Het Europees Openbaar Ministerie dient aangewezen te zijn op nationale autoriteiten, waaronder de politie, met name voor het toepassen van dwangmaatregelen. Krachtens het principe van loyale samenwerking zijn alle nationale autoriteiten en betrokken organen van de Unie, zoals Europol, Eurojust en OLAF, verplicht het Europees Openbaar Ministerie actief te ondersteunen bij de opsporingen en vervolging en er zo goed mogelijk mee samen te werken. (14) De operationele activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie dienen in opdracht van en namens de Europese openbare aanklager te worden verricht door de gedelegeerde Europese aanklagers en hun nationale personeel in de lidstaten. De Europese Openbare aanklager en de plaatsvervangers dienen over het nodige personeel te beschikken om hun functies uit hoofde van deze verordening te vervullen. Het Europees Openbaar Ministerie dient als ondeelbaar te worden beschouwd. (15) De procedure voor de benoeming van de Europese openbare aanklager dient borg te staan voor diens onafhankelijkheid, en hij dient zijn legitimiteit te ontlenen aan de instellingen van de Unie. De plaatsvervangers van de Europese openbare aanklager dienen volgens dezelfde procedure te worden benoemd. (16) De procedure voor de benoeming van de gedelegeerde Europese aanklagers dient te waarborgen dat zij integrerend deel uitmaken van het Europees Openbaar Ministerie en dat zij zowel in operationeel als in functioneel opzicht zijn geïntegreerd in de nationale rechtsstelsels en vervolgingsinstanties. (17) Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie vormt de gemeenschappelijke basis voor de bescherming van de rechten van verdachten in strafprocedures tijdens het vooronderzoek en het proces. Het Europees Openbaar Ministerie dient bij het verrichten van zijn activiteiten in alle gevallen deze rechten te eerbiedigen. (18) Het Europees Openbaar Ministerie dient zich bij de opsporing en vervolging te laten leiden door de beginselen van evenredigheid, onpartijdigheid en eerlijkheid jegens de verdachte. Dit houdt de verplichting in alle soorten bewijs te vergaren, zowel bezwarend als ontlastend. (19) Er moeten procedureregels worden vastgesteld die van toepassing zijn op de activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie. Omdat het onevenredig zou zijn gedetailleerde bepalingen in deze verordening op te nemen over de wijze waarop het Europees Openbaar Ministerie invulling moet geven aan de opsporing en vervolging, dienen in deze verordening alleen de opsporingsmaatregelen te worden opgesomd waarvan het Europees Openbaar Ministerie mogelijk gebruik moet maken, en dient de rest, met name de specifieke regels betreffende de uitvoering ervan, te worden overgelaten aan het nationale recht. (20) Om rechtszekerheid te bieden en nultolerantie te hanteren ten aanzien van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, dienen de opsporings- en vervolgingsactiviteiten van het Europees Openbaar Ministerie te zijn gebaseerd op het beginsel van verplichte vervolging: het Europees Openbaar Ministerie moet elk strafbaar feit dat onder zijn bevoegdheid valt, opsporen en, afhankelijk van bepaalde voorwaarden, vervolgen. (21) De materiële bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie dient beperkt te zijn tot strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. Voor een uitbreiding van deze bevoegdheid tot zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie zou een unaniem besluit van de Europese Raad nodig zijn. (22) Strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, houden vaak nauw verband met andere strafbare feiten. In het belang van efficiënte procedures en om een mogelijke inbreuk op het ne bis in idem-beginsel te voorkomen, dient de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie zich ook uit te strekken tot strafbare feiten die in het nationale recht technisch gezien niet worden gedefinieerd als feiten die de financiële belangen van de Unie schaden wanneer de bestanddelen daarvan identiek en onlosmakelijk verbonden zijn met die van de strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. Wanneer in dergelijke gemengde gevallen het strafbare feit dat de financiële belangen van de Unie schaadt, dominant is, dient het Europees Openbaar Ministerie zijn bevoegdheid uit te oefenen na raadpleging van de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat. De dominantie dient te worden vastgesteld op basis van criteria zoals de financiële gevolgen van het strafbare feit voor de Unie, voor nationale begrotingen, het aantal slachtoffers of andere omstandigheden die verband houden met de ernst van het feit, of de toepasselijke sancties. (23) De bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie voor strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden dient voorrang te hebben boven nationale rechtsmachtclaims, zodat het Europees Openbaar Ministerie kan zorgen voor samenhang, en de opsporing en vervolging op het niveau van de Unie kan sturen. De autoriteiten van de lidstaten dienen ten aanzien van deze feiten alleen op te treden op verzoek van het Europees Openbaar Ministerie, tenzij er dringende maatregelen nodig zijn. (24) Aangezien de vervolging door het Europees Openbaar Ministerie via nationale rechterlijke instanties verloopt, dient bij de omschrijving van de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie te worden verwezen naar het strafrecht van de lidstaten, waarin het handelen of nalaten ten nadele van de financiële belangen van de Unie strafbaar is gesteld en de toepasselijke sancties voortvloeien uit de omzetting van de desbetreffende wetgeving van de Unie [Richtlijn 2013/xx/EU[3]] in het nationale recht. (25) Het Europees Openbaar Ministerie dient zijn bevoegdheid in zo ruim mogelijke zin uit te oefenen, zodat het ook strafbare feiten die buiten het grondgebied zijn gepleegd, kan opsporen en vervolgen. De uitoefening van de bevoegdheden dienen daarom aan te sluiten op de regels van [Richtlijn 2013/xx/EU]. (26) Daar het Europees Openbaar Ministerie exclusief bevoegd is voor strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, dienen de bevoegde nationale autoriteiten en de betrokken organen van de Unie, zoals Eurojust, Europol en OLAF, de onderzoeken die het Europees Openbaar Ministerie in de lidstaten voert, te faciliteren vanaf het moment dat een vermoedelijk strafbaar feit aan het Europees Openbaar Ministerie wordt gemeld tot het moment waarop het Europees Openbaar Ministerie besluit om te vervolgen of om de zaak op een andere manier af te handelen.f (27) Om te voldoen aan hun verplichting om het Europees Openbaar Ministerie in kennis te stellen wanneer wordt vermoed dat zich een strafbaar feit heeft voorgedaan dat binnen zijn bevoegdheid valt, moeten de nationale autoriteiten en de instellingen, organen en instanties van de Unie de bestaande meldingsprocedures volgen en over een efficiënt mechanisme beschikken voor een eerste beoordeling van de gemelde vermoedens. De instellingen, organen en instanties van de Unie maken daarvoor gebruik van OLAF. (28) Het is van wezenlijk belang voor een effectieve opsporing en vervolging van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, dat het Europees Openbaar Ministerie in de gehele Unie bewijs kan vergaren door middel van een uitgebreide reeks opsporingsmaatregelen, daarbij steeds rekening houdend met het evenredigheidsbeginsel en met het feit dat voor bepaalde opsporingsmaatregelen toestemming van de rechter nodig is. Deze maatregelen dienen te kunnen worden toegepast voor de opsporing en vervolging van de strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie vallen. Nadat het Europees Openbaar Ministerie of de bevoegde nationale rechter op verzoek van het Europees Openbaar Ministerie opdracht heeft gegeven tot deze maatregelen, dienen deze te worden uitgevoerd overeenkomstig het nationale recht. Daarnaast dient het Europees Openbaar Ministerie toegang te hebben tot alle relevante gegevensbronnen, met inbegrip van openbare en particuliere registers. (29) De opsporingsmaatregelen waarin deze verordening voorziet, dienen te worden toegepast overeenkomstig de voorwaarden die in de verordening worden gesteld; zo moet voor bepaalde dwangmaatregelen toestemming van de rechter worden gevraagd. Voor andere opsporingsmaatregelen kan ook rechterlijke toestemming nodig zijn indien het nationale recht van de lidstaat waar de opsporingsmaatregel wordt uitgevoerd, dat voorschrijft. Voor het gelasten van de maatregelen door het Europees Openbaar Ministerie en het goedkeuren daarvan door de bevoegde nationale rechter uit hoofde van deze verordening dienen de algemene evenredigheids- en noodzakelijkheidscriteria te gelden. (30) Artikel 86 van het Verdrag belast het Europees Openbaar Ministerie met de rechtsvordering, en dus met de beslissing over de tenlastelegging en de keuze van het forum. De beslissing om de verdachte aan te klagen dient te worden genomen door de Europese openbare aanklager, zodat er een gemeenschappelijk vervolgingsbeleid ontstaat. De Europese openbare aanklager dient ook het forum te kiezen, op basis van een aantal transparante criteria. (31) Uitgaande van het beginsel van verplichte vervolging, dienen de onderzoeken van het Europees Openbaar Ministerie doorgaans te leiden tot vervolging voor de bevoegde nationale rechter wanneer er concrete aanwijzingen zijn en er geen wettelijke gronden zijn die vervolging verhinderen. Wanneer dergelijke aanwijzingen ontbreken en het weinig waarschijnlijk is dat het vereiste bewijs in het proces kan worden aangevoerd, kan de zaak worden geseponeerd. Tevens moet het Europees Openbaar Ministerie de zaak kunnen seponeren als het om lichte strafbare feiten gaat. Wanneer een zaak niet op deze gronden wordt geseponeerd maar vervolging ook niet gerechtvaardigd is, moet het Europees Openbaar Ministerie de verdachte een schikkingsvoorstel kunnen doen indien dit in het belang is van een goede rechtsbedeling. De regels die van toepassing zijn op deze schikkingen en op de berekening van de op te leggen boetes dienen te worden verduidelijkt in de administratieve voorschriften van het Europees Openbaar Ministerie. De afhandeling van een zaak door middel van een schikking overeenkomstig deze verordening dient geen effect te hebben op de toepassing van administratieve maatregelen door de bevoegde autoriteiten, voor zover deze maatregelen geen betrekking hebben op sancties die zouden kunnen worden gelijkgesteld met strafrechtelijke sancties. (32) Het bewijs dat door het Europees Openbaar Ministerie wordt voorgelegd aan de geadieerde rechter dient als toelaatbaar bewijs te worden erkend en dus te worden geacht te voldoen aan de desbetreffende bewijsvoorschriften van het nationale recht van de lidstaat waar de geadieerde rechter is gevestigd, mits die rechter vindt dat de onpartijdigheid van de procedure en de rechten van de verdediging in de zin van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden geëerbiedigd. De geadieerde rechter kan het bewijs dat door het Europees Openbaar Ministerie wordt aangevoerd, niet ontoelaatbaar verklaren op grond van het feit dat in het nationale recht andere voorwaarden en regels voor de vergaring van dat soort bewijs gelden. (33) In deze verordening worden de grondrechten en de beginselen die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden erkend, in acht genomen. De verordening verplicht het Europees Openbaar Ministerie met name het recht op een onpartijdig gerecht, de rechten van de verdediging en het vermoeden van onschuld, als vastgelegd in de artikelen 47 en 48 van het Handvest, te eerbiedigen. Artikel 50 van het Handvest, waarin het recht is vervat om niet tweemaal in een strafrechtelijke procedure voor hetzelfde delict te worden berecht of gestraft (ne bis in idem), waarborgt dat vervolging door het Europees Openbaar Ministerie niet tot dubbele bestraffing zal leiden. De activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie zullen derhalve moeten worden verricht met volledige eerbiediging van deze rechten, en de verordening dient dienovereenkomstig te worden toegepast en uitgelegd. (34) Krachtens artikel 82, lid 2, van het Verdrag kan de Unie minimumregels betreffende de rechten van personen in de strafvordering vaststellen om te waarborgen dat de rechten van de verdediging en de onpartijdigheid van de procedure worden geëerbiedigd. Hoewel de Unie al een omvangrijk acquis heeft opgebouwd, zijn sommige van deze rechten nog niet geharmoniseerd bij het recht van de Unie. Ten aanzien van deze rechten dienen in deze verordening regels te worden vastgesteld die uitsluitend van toepassing zijn in het kader van deze verordening. (35) De rechten van de verdediging die al zijn geregeld bij de desbetreffende wetgeving van de Unie, zoals Richtlijn 2010/64/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 betreffende het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures[4], Richtlijn 2012/13/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2012 betreffende het recht op informatie in strafprocedures[5], en [Richtlijn 2013/xx/EU van het Europees Parlement en de Raad van xx xxxx 2013 betreffende het recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures en betreffende het recht op communicatie bij aanhouding], dienen, in de vorm waarin ze zijn omgezet in het nationale recht, van toepassing te zijn op de activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie. Iedere verdachte tegen wie het Europees Openbaar Ministerie opsporing instelt, dient die rechten te kunnen uitoefenen. (36) Krachtens artikel 86, lid 3, van het Verdrag, kan de Unie de voorschriften vaststellen voor de rechterlijke toetsing van de procedurele handelingen die het Europees Openbaar Ministerie in de uitoefening van zijn ambt verricht. Deze bevoegdheid van de wetgever weerspiegelt de specifieke aard van het Europees Openbaar Ministerie, die afwijkt van die van alle andere organen en instanties van de Unie en speciale regels betreffende rechterlijke toetsing vereist. (37) Artikel 86, lid 2, belast het Europees openbaar ministerie met de rechtsvordering voor de bevoegde rechterlijke instanties van de lidstaten. De handelingen die het Europees Openbaar Ministerie in het kader van de opsporing verricht, hangen nauw samen met de vervolging die daaruit kan voortvloeien en hebben gevolgen binnen de rechtsorde van de lidstaten. In de meeste gevallen worden deze handelingen in opdracht van het Europees Openbaar Ministerie verricht door nationale rechtshandhavingsinstanties, soms nadat de nationale rechter toestemming heeft gegeven. Daarom dient het Europees Openbaar Ministerie te worden beschouwd als een nationale instantie waar het gaat om de rechterlijke toetsing van zijn opsporings- en vervolgingshandelingen. Dientengevolge dient de nationale rechter te worden belast met de rechterlijke toetsing van alle opsporings- en vervolgingshandelingen van het Europees Openbaar Ministerie die mogelijk worden betwist; het Hof van Justitie van de Europese Unie dient niet op grond van de artikelen 263, 265 en 268 van het Verdrag direct bevoegd te zijn ten aanzien van deze handelingen, omdat deze wat de rechterlijke toetsing betreft niet als handelingen van een orgaan van de Unie moeten worden beschouwd. (38) Krachtens artikel 267 van het Verdrag hebben nationale rechters de mogelijkheid, en in sommige gevallen de plicht, zich tot het Hof van Justitie te wenden voor een prejudiciële uitspraak over de uitlegging of de geldigheid van bepalingen van het recht van de Unie, zoals deze verordening, die van belang zijn voor de rechterlijke toetsing van de opsporings- en vervolgingshandelingen van het Europees Openbaar Ministerie. De nationale rechter dient geen vragen over de geldigheid van de handelingen van het Europees Openbaar Ministerie te kunnen voorleggen aan het Hof van Justitie, omdat deze handelingen wat de rechterlijke toetsing betreft niet als handelingen van een orgaan van de Unie moeten worden beschouwd. (39) Tevens dient te worden verduidelijkt dat vragen betreffende de uitlegging van bepalingen van nationaal recht die bij deze verordening van toepassing worden verklaard, uitsluitend door de nationale rechter dienen te worden behandeld. Deze rechter kan dus geen vragen over de uitlegging van het nationale recht waarnaar in deze verordening wordt verwezen, verwijzen naar het Hof van Justitie. (40) Daar het Verdrag bepaalt dat het Europees Openbaar Ministerie op de grondslag van Eurojust moet worden ingesteld, dienen beide organen organiek, operationeel en administratief naast elkaar te bestaan, samen te werken en elkaar aan te vullen. (41) Het Europees Openbaar Ministerie dient ook nauw samen te werken met andere instellingen en organen van de Unie teneinde de uitoefening van zijn functies uit hoofde van deze verordening te vergemakkelijken; zo nodig moeten gedetailleerde regels betreffende informatie-uitwisseling en samenwerking formeel worden vastgelegd. De samenwerking met Europol en OLAF is bijzonder belangrijk om dubbel werk te voorkomen en om ervoor te zorgen dat het Europees Openbaar Ministerie de relevante informatie verkrijgt waarover Europol en OLAF beschikken en bij bepaalde onderzoeken gebruik kan maken van hun analyses. (42) Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens[6], is van toepassing op de verwerking van persoonsgegevens door het Europees Openbaar Ministerie. Het gaat hierbij om de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de doelstellingen en taken van het Europees Openbaar Ministerie, persoonsgegevens van personeelsleden en administratieve gegevens waarover het Europees Openbaar Ministerie beschikt. De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming dient toezicht te houden op de verwerking van persoonsgegevens door het Europees Openbaar Ministerie. De beginselen die in Verordening (EG) nr. 45/2001 zijn vervat, dienen waar nodig te worden gespecificeerd en aangevuld voor wat betreft de verwerking van operationele persoonsgegevens door het Europees Openbaar Ministerie. Wanneer het Europees Openbaar Ministerie op grond van een uit hoofde van artikel 218 van het Verdrag gesloten internationale overeenkomst operationele persoonsgegevens doorgeeft aan een instantie van een derde land, een internationale organisatie of Interpol, dienen de waarborgen betreffende de naleving van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de fundamentele rechten en vrijheden van personen ertoe te leiden dat de gegevensbeschermingsbepalingen van deze verordening in acht worden genomen. (43) [Richtlijn 2013/xx/EU betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens] is van toepassing op de verwerking van persoonsgegevens door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten met het oog op het voorkomen, onderzoeken, opsporen of vervolgen van strafbare feiten of de uitvoering van straffen. (44) Het gegevensverwerkingssysteem van het Europees Openbaar Ministerie dient te zijn gebaseerd op het casemanagementsysteem van Eurojust, maar de tijdelijke werkbestanden dienen als onderzoeksdossiers te worden beschouwd vanaf het moment dat de opsporing wordt ingesteld. (45) De financiële regels en de regels op het gebied van de begroting en het personeel van het Europees Openbaar Ministier dienen in overeenstemming te zijn met de desbetreffende normen van de Unie die gelden voor haar organen als bedoeld in artikel 208 van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad[7], met dien verstande dat rekening moet worden gehouden met de unieke opsporings- en vervolgingsbevoegdheden van het Europees Openbaar Ministerie op het niveau van de Unie. Het Europees Openbaar Ministerie dient aan een jaarlijkse rapportageverplichting te zijn onderworpen. (46) De algemene transparantievoorschriften die gelden voor de organen van de Unie, dienen weliswaar ook te gelden voor het Europees Openbaar Ministerie, maar alleen voor de administratieve taken, zodat de vereiste vertrouwelijkheid van de operationele werkzaamheden op geen enkele manier wordt geschonden. Evenzo dient de Europese Ombudsman bij zijn administratieve onderzoeken de vereiste vertrouwelijkheid van het Europees Openbaar Ministerie te eerbiedigen. (47) Overeenkomstig artikel 3 van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, hebben deze lidstaten kennis gegeven van hun wens [niet] [deel te nemen aan] de aanneming en toepassing van deze verordening. (48) Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van deze verordening, die derhalve niet bindend is voor, noch van toepassing is in Denemarken. (49) De vertegenwoordigers van de lidstaten, die op 13 december 2003 in Brussel bijeenkwamen op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders, hebben de vestigingsplaats van het Europees Openbaar Ministerie vastgesteld, HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: HOOFDSTUK 1 ONDERWERP EN DEFINITIES Artikel 1 Onderwerp Bij deze verordening wordt het Europees Openbaar Ministerie ingesteld; tevens worden de regels betreffende de werking ervan vastgesteld. Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze verordening gelden de volgende definities: a) „persoon”: elke natuurlijke persoon of rechtspersoon; b) “strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden”: de in Richtlijn 2013/xx/EU bedoelde strafbare feiten, als geformuleerd in het nationale recht; c) “financiële belangen van de Unie”: alle ontvangsten, uitgaven en activa die worden gedekt door, zijn verworven in het kader van, of zijn verschuldigd aan de begroting van de Unie en de begrotingen van de instellingen, organen en instanties die op grond van de Verdragen zijn opgericht, en de begrotingen die zij beheren en controleren; d) “administratieve persoonsgegevens”: alle persoonsgegevens die door het Europees Openbaar Ministerie worden verwerkt, met uitzondering van operationele persoonsgegevens; e) “operationele persoonsgegevens”: alle persoonsgegevens die door het Europees Openbaar Ministerie worden verwerkt voor de in artikel 37 beschreven doeleinden. HOOFDSTUK II ALGEMENE REGELS Afdeling 1 Status, organisatie en structuur van het Europees Openbaar Ministerie Artikel 3 Instelling 1. Het Europees Openbaar Ministerie wordt ingesteld als een orgaan van de Unie met een gedecentraliseerde structuur. 2. Het Europees Openbaar Ministerie heeft rechtspersoonlijkheid. 3. Het Europees Openbaar Ministerie werkt samen met Eurojust, dat overeenkomstig artikel 57 administratieve ondersteuning verleent. Artikel 4 Taken 1. Het Europees Openbaar Ministerie heeft tot taak strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, te bestrijden. 2. Het Europees Openbaar Ministerie is belast met het opsporen, vervolgen en voor het gerecht brengen van daders van en medeplichtigen aan de in lid 1 bedoelde strafbare feiten. In dat verband voert het Europees Openbaar Ministerie onderzoeken uit, houdt het toezicht op onderzoeken en verricht het vervolgingshandelingen, met inbegrip van het sepot. 3. Het Europees Openbaar Ministerie is belast met de rechtsvordering voor de bevoegde rechterlijke instanties van de lidstaten in verband met de in lid 1 bedoelde strafbare feiten; het formuleert de tenlastelegging en stelt eventueel hoger beroep in tot er een onherroepelijke beslissing in de zaak is gegeven. Artikel 5 Onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht 1. Het Europees Openbaar Ministerie is onafhankelijk. 2. Het Europees Openbaar Ministerie, daaronder begrepen de Europese openbare aanklager, diens plaatsvervangers en de personeelsleden, de gedelegeerde Europese aanklagers en hun nationale personeelsleden, vragen noch aanvaarden bij de uitvoering van hun taken instructies van enige persoon of lidstaat of van enige instelling, orgaan of instantie van de Unie. De instellingen, organen of instanties van de Unie, alsook de lidstaten respecteren de onafhankelijkheid van het Europees Openbaar Ministerie en doen geen pogingen het te beïnvloeden bij de uitvoering van zijn taken. 3. De Europese openbare aanklager legt aan het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie verantwoording af voor de algemene activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie, met name door middel van een jaarverslag, overeenkomstig artikel 70. Artikel 6 Structuur en organisatie van het Europees Openbaar Ministerie 1. Het Europees Openbaar Ministerie bestaat uit een Europese openbare aanklager, diens plaatsvervangers, de personeelsleden die hen ondersteunen bij de uitvoering van hun uit deze verordening voortvloeiende taken, en de gedelegeerde Europese aanklagers in de lidstaten. 2. Aan het hoofd van het Europees Openbaar Ministerie staat de Europese openbare aanklager, die leiding geeft aan de activiteiten en die de werkzaamheden organiseert. De Europese openbare aanklager wordt bijgestaan door vier plaatsvervangers. 3. De plaatsvervangers staan de Europese openbare aanklager bij de uitvoering van al zijn taken bij en treden overeenkomstig de op grond van artikel 72, onder d), vastgestelde regels op als plaatsvervanger wanneer de Europese openbare aanklager afwezig is of zich niet met zijn taken kan bezighouden. Een van de plaatsvervangers is verantwoordelijk voor de uitvoering van de begroting. 4. De opsporing en vervolging die het Europees Openbaar Ministerie instelt, worden uitgevoerd door de gedelegeerde Europese aanklagers, onder leiding en toezicht van de Europese openbare aanklager. Indien dit noodzakelijk wordt geacht in het belang van de opsporing of de vervolging, kan de Europese openbare aanklager overeenkomstig artikel 18, lid 5, zijn bevoegdheden ook direct uitoefenen. 5. Elke lidstaat telt ten minste één gedelegeerd Europees aanklager, die integrerend deel uitmaakt van het Europees Openbaar Ministerie. De gedelegeerde Europese aanklagers staan onder exclusief gezag van de Europese openbare aanklager en handelen uitsluitend volgens diens instructies, richtsnoeren en besluiten bij het uitvoeren van de aan hen toegewezen opsporings- en vervolgingstaken. Wanneer zij optreden in het kader van het op grond van deze verordening aan hen verleende mandaat zijn zij volledig onafhankelijk van de nationale vervolgingsinstanties en hebben zij geen verplichtingen jegens deze instanties. 6. De gedelegeerde Europese aanklagers kunnen ook hun functie als nationale openbare aanklager vervullen. Indien zij conflicterende opdrachten krijgen, delen zij dit mee aan de Europese openbare aanklager, die, na overleg met de bevoegde nationale vervolgingsinstanties, in het belang van de opsporing en vervolging door het Europees Openbaar Ministerie de gedelegeerde Europese aanklagers kan gelasten voorrang te geven aan hun uit deze verordening voortvloeiende functie. In dergelijke gevallen stelt de Europese openbare aanklager de bevoegde nationale vervolgingsinstanties hiervan onmiddellijk in kennis. 7. Handelingen die de Europese openbare aanklager, de gedelegeerde Europese aanklagers, personeelsleden van het Europees Openbaar Ministerie of een andere persoon die optreedt namens het Europees Openbaar Ministerie bij de uitvoering van hun taken verrichten, worden toegeschreven aan het Europees Openbaar Ministerie. De Europese openbare aanklager vertegenwoordigt het Europees Openbaar Ministerie tegenover de instellingen van de Unie, de lidstaten en derden. 8. Indien noodzakelijk voor een opsporing of vervolging kan het Europees Openbaar Ministerie tijdelijk middelen en personeel toewijzen aan de gedelegeerde Europese aanklagers. Artikel 7 Reglement van orde van het Europees Openbaar Ministerie 1. Het reglement van orde van het Europees Openbaar Ministerie wordt vastgesteld bij een besluit van de Europese openbare aanklager, diens vier plaatsvervangers en vijf gedelegeerde Europese aanklagers, die door de Europese openbare aanklager worden aangewezen op basis van een rouleringssysteem waarbij rekening wordt gehouden met de demografische en geografische situatie van de lidstaten. Het besluit wordt genomen met een gewone meerderheid van stemmen, waarbij elk van de leden één stem heeft. Wanneer de stemmen staken, geeft de stem van de Europese openbare aanklager de doorslag. 2. Het reglement van orde regelt de organisatie van de werkzaamheden van het Europees Openbaar Ministerie en omvat algemene regels voor de toewijzing van zaken. Afdeling 2 Benoeming en ontslag van de leden van het Europees Openbaar Ministerie Artikel 8 Benoeming en ontslag van de Europese openbare aanklager 1. De Europese openbare aanklager wordt, met goedkeuring van het Europees Parlement, door de Raad benoemd voor een periode van acht jaar, die niet kan worden verlengd. De Raad besluit met gewone meerderheid. 2. De Europese openbare aanklager wordt gekozen uit personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden, aan alle gestelde eisen voldoen om de hoogste rechterlijke ambten te bekleden en ervaring hebben als openbaar aanklager. 3. Om kandidaten te selecteren plaatst de Commissie een openbare sollicitatieoproep in het Publicatieblad van de Europese Unie, waarna zij een shortlist opstelt en voorlegt aan het Europees Parlement en de Raad. Alvorens de shortlist in te dienen, vraagt de Commissie advies aan een door haar opgericht comité van zeven personen, gekozen uit voormalige leden van het Hof van Justitie, personen die de hoogste nationale rechterlijke ambten bekleden, leden van nationale vervolgingsinstanties en/of personen die bekendstaan als kundige rechtsgeleerden, van wie er één wordt voorgedragen door het Europees Parlement, en de voorzitter van Eurojust, als waarnemer. 4. Indien de Europese openbare aanklager niet meer aan de eisen voor de uitoefening van zijn ambt voldoet of op ernstige wijze is tekortgeschoten, kan het Hof van Justitie van de Europese Unie hem op verzoek van het Europees Parlement, de Raad of de Commissie ontslaan. Artikel 9 Benoeming en ontslag van de plaatsvervangers van de Europese openbare aanklager 1. De plaatsvervangers van de Europese openbare aanklager worden benoemd volgens de in artikel 8, lid 1, vastgestelde regels. 2. De plaatsvervangers van de Europese openbare aanklager worden gekozen uit personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden, aan alle gestelde eisen voldoen om hoge rechterlijke ambten te bekleden en ervaring hebben als openbaar aanklager. 3. Om kandidaten te selecteren plaatst de Commissie een openbare sollicitatieoproep in het Publicatieblad van de Europese Unie, waarna zij in overleg met de Europese openbare aanklager een shortlist aan het Europees Parlement en de Raad voorlegt die een afspiegeling is van de demografische en geografische situatie van de lidstaten. 4. De plaatsvervangers kunnen op initiatief van de Europese openbare aanklager worden ontslagen volgens de in artikel 8, lid 4, vastgestelde regels. Artikel 10 Benoeming en ontslag van de gedelegeerde Europese aanklagers 1. De gedelegeerde Europese aanklagers worden benoemd door de Europese openbare aanklager uit een door de betrokken lidstaat opgestelde lijst van ten minste drie kandidaten die voldoen aan de in lid 2 gestelde vereisten. Zij worden benoemd voor een periode van vijf jaar, die kan worden verlengd. 2. De gedelegeerde Europese aanklagers moeten voldoen aan alle eisen om hoge rechterlijke ambten te bekleden en ervaring hebben als openbaar aanklager. Zij moeten alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden. De lidstaten benoemen de gedelegeerd Europees aanklager als openbare aanklager in de zin van het nationale recht, als de betrokkene dat ten tijde van de benoeming nog niet was. 3. Gedelegeerde Europese aanklagers kunnen door de Europese openbare aanklager worden ontslagen als zij niet meer aan de in lid 2 geformuleerde eisen of aan de voorwaarden voor de uitoefening van hun ambt voldoen, of op ernstige wijze zijn tekortgeschoten. Gedelegeerde Europese aanklagers mogen tijdens de uitoefening van hun functie namens het Europees Openbaar Ministerie niet zonder toestemming van de Europese openbare aanklager door de bevoegde nationale autoriteiten worden ontslagen. Afdeling 3 Basisbeginselen Artikel 11 Basisbeginselen van de activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie 1. Het Europees Openbaar Ministerie ziet erop toe dat het in zijn activiteiten de rechten eerbiedigt die zijn verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. 2. Het Europees Openbaar Ministerie laat zich bij zijn optreden leiden door het in artikel 26, lid 3, bedoelde evenredigheidsbeginsel. 3. Opsporing en vervolging die door het Europees Openbaar Ministerie wordt ingesteld, wordt geregeerd door deze verordening. Het nationale recht is van toepassing op aangelegenheden die niet bij deze verordening worden geregeld. Het toepasselijke recht is het recht van de lidstaat waar de opsporing of de vervolging plaatsvindt. Wanneer zaken zowel bij nationaal recht als bij deze verordening zijn geregeld, heeft de verordening voorrang. 4. Het Europees Openbaar Ministerie is exclusief bevoegd voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. 5. Het Europees Openbaar Ministerie verricht zijn opsporingsactiviteiten op onafhankelijke wijze en vergaart al het relevante bewijs, ongeacht of het bezwarend of ontlastend is. 6. Het Europees Openbaar Ministerie stelt onverwijld opsporing in en ziet erop toe dat onderzoeken en vervolgingen snel worden uitgevoerd. 7. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten verlenen het Europees Openbaar Ministerie op verzoek actief bijstand en ondersteuning bij de opsporing en vervolging en laten na maatregelen te treffen of beleid of procedures te voeren die de voortgang ervan kunnen belemmeren. Afdeling 4 Bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie Artikel 12 Strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie vallen Het Europees Openbaar Ministerie is bevoegd voor de bij Richtlijn 2013/xx/EU vastgestelde en in nationaal recht overgenomen strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden. Artikel 13 Impliciete bevoegdheid 1. Wanneer de in artikel 12 bedoelde strafbare feiten onlosmakelijk zijn verbonden met andere dan de in artikel 12 bedoelde strafbare feiten en het in het belang van een goede rechtsbedeling is dat beide soorten feiten gezamenlijk worden opgespoord en vervolgd, is het Europees Openbaar Ministerie ook bevoegd voor die andere strafbare feiten, mits de in artikel 12 bedoelde feiten dominant zijn en de andere strafbare feiten op dezelfde elementen zijn gebaseerd. Indien niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, is de lidstaat die bevoegd is voor de andere feiten, ook bevoegd voor de in artikel 12 bedoelde feiten. 2. Het Europees Openbaar Ministerie en de nationale vervolgingsinstanties raadplegen elkaar om vast te stellen welke instantie op grond van artikel 1 bevoegd is. Overeenkomstig artikel 57 kan Eurojust eventueel worden ingeschakeld om gemakkelijker te kunnen vaststellen wie er bevoegd is. 3. Indien het Europees Openbaar Ministerie en de nationale vervolgingsinstanties van mening verschillen over de bevoegdheid als bedoeld in lid 1, beslist de nationale rechter die bevoegd is voor de toewijzing van vervolgingsbevoegdheden op nationaal niveau over de impliciete bevoegdheid. 4. Tegen de vaststelling van de bevoegdheid uit hoofde van dit artikel is geen beroep mogelijk. Artikel 14 Uitoefening van de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie Het Europees Openbaar Ministerie oefent zijn exclusieve bevoegdheid voor het opsporen en vervolgen van de in de artikelen 12 en 13 bedoelde strafbare feiten uit wanneer deze feiten geheel of gedeeltelijk zijn gepleegd: a) op het grondgebied van een of meer lidstaten, of b) door een onderdaan van een van de lidstaten, door personeelsleden van de Unie of door leden van de instellingen. HOOFDSTUK III PROCEDUREVOORSCHRIFTEN VOOR OPSPORING, VERVOLGING EN PROCESVOERING Afdeling 1 Opsporing Artikel 15 Aanleidingen voor opsporing 1. Alle nationale autoriteiten van de lidstaten en alle instellingen, organen en instanties van de Unie stellen het Europees Openbaar Ministerie onmiddellijk in kennis van gedragingen die mogelijk een strafbaar feit inhouden dat onder zijn bevoegdheid valt. 2. Gedelegeerde Europese aanklagers die kennis krijgen van gedragingen die mogelijk een strafbaar feit inhouden dat onder de bevoegdheid valt van het Europees Openbaar Ministerie, melden dit onmiddellijk aan de Europese openbare aanklager. 3. Het Europees Openbaar Ministerie mag van iedereen informatie opvragen of ontvangen over gedragingen die mogelijk een strafbaar feit inhouden dat onder zijn bevoegdheid valt. 4. Alle informatie die aan het Europees Openbaar Ministerie wordt verstrekt, wordt geregistreerd en gecontroleerd door de Europese openbare aanklager of door de gedelegeerde Europese aanklagers. Wanneer zij na controle besluiten geen opsporing in te stellen, sluiten zij de zaak af en vermelden zij de reden daarvan in het casemanagementysteem. Zij stellen de nationale autoriteiten, de instelling, het orgaan of de instantie van de Unie die de informatie heeft verstrekt in kennis van hun besluit, en eventueel ook de personen die de informatie hebben verstrekt, indien deze daarom verzoeken. Artikel 16 Opsporing instellen 1. De Europese openbare aanklager of de gedelegeerde Europese aanklagers namens hem, stellen bij schriftelijk besluit opsporing in wanneer er een redelijk vermoeden bestaat dat er een strafbaar feit is of wordt gepleegd dat onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie valt. 2. Wanneer de opsporing wordt ingesteld door de Europese openbare aanklager wijst deze de zaak toe aan een gedelegeerd Europees aanklager, tenzij hij de opsporing in overeenstemming met de criteria van artikel 18, lid 5, zelf wil voeren. Wanneer de opsporing wordt ingesteld door een gedelegeerd Europees aanklager, stelt deze de Europese openbare aanklager daar onmiddellijk van in kennis. Na ontvangst van deze kennisgeving gaat de Europese openbare aanklager na of er niet al door hemzelf of door een andere gedelegeerd Europees aanklager opsporing is ingesteld. In het belang van een efficiënt verloop van de opsporing kan de Europese openbare aanklager in overeenstemming met de criteria van artikel 18, lid 5, de zaak toewijzen aan een andere gedelegeerd Europees aanklager of besluiten de zaak zelf over te nemen. Artikel 17 Spoedmaatregelen en verwijzing 1. Indien onmiddellijk actie moet worden ondernomen in verband met een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie valt, nemen de nationale autoriteiten alle spoedmaatregelen die nodig zijn voor een effectieve opsporing en vervolging. De nationale autoriteiten verwijzen de zaak vervolgens onverwijld naar het Europees Openbaar Ministerie. In dat geval bevestigt het Europees Openbaar Ministerie zo mogelijk binnen 48 uur nadat de opsporing is ingesteld de door de nationale autoriteiten genomen maatregelen, ook al zijn die genomen en uitgevoerd op grond van andere voorschriften dan die van deze verordening. 2. In elke fase van de opsporing kan het Europees Openbaar Ministerie, indien er twijfels rijzen over zijn bevoegdheid, de nationale vervolgingsinstanties raadplegen om vast te stellen welke instantie bevoegd is. In afwachting van uitsluitsel over de bevoegdheid neemt het Europees Openbaar Ministerie alle spoedmaatregelen die nodig zijn voor een effectieve opsporing en vervolging in de betrokken zaak. Wordt vastgesteld dat de nationale instantie bevoegd is, dan bevestigt de nationale instantie binnen 48 uur nadat de nationale opsporing is ingesteld de door het Europees Openbaar Ministerie genomen spoedmaatregelen. 3. Wanneer een door het Europees Openbaar Ministerie ingestelde onderzoek uitwijst dat de gedragingen die worden onderzocht een strafbaar feit inhouden dat niet onder zijn bevoegdheid valt, verwijst het Europees Openbaar Ministerie de zaak onverwijld naar de bevoegde nationale rechtshandhavings- en rechterlijke instanties. 4. Wanneer een door de nationale instantie ingesteld onderzoek uitwijst dat de gedragingen die worden onderzocht een strafbaar feit inhouden dat onder de bevoegheid van het Europees Openbaar Ministerie valt, verwijzen de nationale instanties de zaak onverwijld naar het Europees Openbaar Ministerie. In dat geval bevestigt het Europees Openbaar Ministerie zo mogelijk binnen 48 uur nadat het een onderzoek heeft ingesteld de door de nationale autoriteiten genomen maatregelen, ook al zijn die genomen en uitgevoerd op grond van andere voorschriften dan die van deze verordening. Artikel 18 Uitvoering van de opsporing 1. De aangewezen gedelegeerd Europees aanklager leidt de opsporing namens en in opdracht van de Europese openbare aanklager. De aangewezen gedelegeerd Europees aanklager kan de opsporingsmaatregelen zelf nemen of de bevoegde rechtshandhavingsinstanties van de lidstaat waar hij werkzaam is daartoe opdracht geven. Deze instanties volgen de instructies van de gedelegeerd Europees aanklager op en voeren de opgedragen opsporingsmaatregelen uit. 2. Wanneer in grensoverschrijdende gevallen opsporingsmaatregelen moeten worden uitgevoerd in een andere lidstaat dan die waar de opsporing is ingesteld, handelt de gedelegeerd Europees aanklager die de opsporing heeft ingesteld of aan wie de zaak door de Europese openbare aanklager is toegewezen, in nauw overleg met de gedelegeerd Europees aanklager van de lidstaat waar de opsporingsmaatregelen moeten worden uitgevoerd. Laatstgenoemde gedelegeerd Europees aanklager voert de opsporingsmaatregelen zelf uit of geeft de bevoegde nationale autoriteiten daartoe opdracht. 3. In grensoverschrijdende zaken kan de Europese openbare aanklager meerdere gedelegeerde Europese aanklagers bij de opsporing betrekken en een gemeenschappelijk team opzetten. Hij kan elke gedelegeerd Europees aanklager opdracht geven namens hem informatie te verzamelen of bepaalde opsporingsmaatregelen te nemen. 4. De Europese openbare aanklager houdt toezicht op de onderzoeken die door de gedelegeerde Europese aanklagers worden gevoerd en zorgt voor de nodige coördinatie. Zo nodig geeft hij de gedelegeerde Europese aanklagers instructies. 5. Indien noodzakelijk voor een efficiënt verloop van de opsporing of de vervolging kan de Europese openbare aanklager de zaak aan een andere gedelegeerd Europees aanklager toewijzen of de leiding van het onderzoek zelf op zich nemen op grond van: a) de ernst van het feit; b) specifieke omstandigheden die te maken hebben met de status van de vermoedelijke dader; c) specifieke omstandigheden die te maken hebben met de grensoverschrijdende dimensie van het onderzoek; d) het niet-beschikbaar zijn van nationale opsporingsinstanties; of e) een verzoek van de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat. 6. Indien de opsporing door de Europese openbare aanklager zelf wordt uitgevoerd, stelt deze de gedelegeerd Europees aanklager in de lidstaat waar de opsporingsmaatregelen moeten worden uitgevoerd, hiervan in kennis. Opsporingsmaatregelen van de Europese openbare aanklager worden altijd uitgevoerd in samenwerking met de autoriteiten van de lidstaat op het grondgebied waarvan de maatregelen worden uitgevoerd. Dwangmaatregelen worden uitgevoerd door de bevoegde nationale autoriteiten. 7. Voor elke opsporing die op gezag van het Europees Openbaar Ministerie wordt uitgevoerd, gelden de regels inzake beroepsgeheim die zijn vastgelegd in de toepasselijke wetgeving van de Unie. De autoriteiten die meewerken aan de onderzoeken van het Europees Openbaar Ministerie zijn ook gebonden aan het beroepsgeheim in de zin van het toepasselijke nationale recht. Artikel 19 Het opheffen van voorrechten en immuniteiten 1. Indien een onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie betrekking heeft op personen die krachtens het nationale recht voorrechten of immuniteiten genieten die een belemmering vormen voor een bepaald onderzoek, dient het Europees Openbaar Ministerie een gemotiveerd schriftelijk verzoek in tot opheffing van die voorrechten of immuniteiten overeenkomstig de procedures die daarvoor in het nationale recht zijn vastgesteld. 2. Indien een onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie betrekking heeft op personen die krachtens het recht van de Unie, met name het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, voorrechten of immuniteiten genieten die een belemmering vormen voor een bepaald onderzoek, dient het Europees Openbaar Ministerie een gemotiveerd schriftelijk verzoek in tot opheffing van die voorrechten of immuniteiten overeenkomstig de procedures die daarvoor in het recht van de Unie zijn vastgesteld. Afdeling 2 Informatieverwerking Artikel 20 Toegang tot informatie voor het Europees Openbaar Ministerie Zodra het Europees Openbaar Ministerie een zaak registreert, moet het alle relevante informatie kunnen verkrijgen die is opgeslagen in nationale strafonderzoeks- en rechtshandhavingsgegevensbanken en in andere registers van openbare instanties, of via de gedelegeerde Europese aanklagers toegang hebben tot dergelijke informatie. Artikel 21 Het verzamelen van informatie 1. Indien nodig voor een opsporing, verstrekken Eurojust en Europol het Europees Openbaar Ministerie op verzoek alle relevante informatie betreffende een strafbaar feit dat onder zijn bevoegdheid valt en kan het Europees Openbaar Ministerie Europol verzoeken analytische ondersteuning te verlenen bij een bepaald onderzoek. 2. De instellingen, organen en instanties van de Unie en de instanties van de lidstaten verlenen het Europees Openbaar Ministerie op verzoek de nodige bijstand en verstrekken het de nodige informatie. Artikel 22 Casemanagementsysteem, register en tijdelijke werkbestanden 1. Het Europees Openbaar Ministerie zet een casemanagementsysteem op dat bestaat uit tijdelijke werkbestanden en een register met in de bijlage genoemde persoonsgegevens en andere dan persoonsgegevens. 2. Doel van het casemanagementsysteem is: a) het ondersteunen van het beheer van onderzoeken en vervolgingen die door het Europees Openbaar Ministerie worden ingesteld, met name door vergelijking van informatie; b) het vergemakkelijken van de toegang tot informatie over lopende onderzoeken en vervolgingen; c) het vergemakkelijken van het toezicht op de rechtmatigheid van de gegevensverwerking en op de naleving van de desbetreffende bepalingen van deze verordening. 3. Het casemanagementsysteem kan worden verbonden met de beveiligde telecommunicatieverbinding bedoeld in artikel 9 van Besluit 2008/976/JBZ[8]. 4. Het register bevat verwijzingen naar de tijdelijke werkbestanden die in het kader van de werkzaamheden van het Europees Openbaar Ministerie worden aangemaakt en mag geen andere persoonsgegevens bevatten dan die welke worden genoemd in de punten 1, onder a) t/m i), k) en m) en 2, van de bijlage. 5. Bij het vervullen van zijn taken in het kader van deze verordening mag het Europees Openbaar Ministerie gegevens betreffende de dossiers die het in behandeling heeft, verwerken in een tijdelijk werkbestand. Het Europees Openbaar Ministerie biedt de in artikel 41 bedoelde functionaris voor gegevensbescherming toegang tot de tijdelijke werkbestanden. Telkens wanneer een nieuw tijdelijk werkbestand met persoonsgegevens wordt aangemaakt, stelt het Europees Openbaar Ministerie de functionaris voor gegevensbescherming daarvan in kennis. 6. Voor de verwerking van aan een zaak gerelateerde persoonsgegevens mag het Europees Openbaar Ministerie geen ander geautomatiseerd bestand aanmaken dan een tijdelijk werkbestand. Artikel 23 Werking van de tijdelijke werkbestanden en van het register 1. Het Europees Openbaar Ministerie maakt voor iedere zaak waarover het informatie krijgt verstrekt een tijdelijk werkbestand aan voor zover deze informatieverstrekking in overeenstemming is met deze verordening of met andere toepasselijke rechtsinstrumenten. Het Europees Openbaar Ministerie is verantwoordelijk voor het beheer van de tijdelijke werkbestanden die het heeft aangemaakt. 2. Het Europees Openbaar Ministerie besluit per geval om ofwel de toegang tot het tijdelijk werkbestand beperkt te houden, ofwel bepaalde personeelsleden toegang te geven tot dit bestand of tot delen ervan, indien dat nodig is om de betrokken personeelsleden in staat te stellen hun taken te vervullen. 3. Het Europees Openbaar Ministerie besluit welke informatie betreffende het tijdelijke werkbestand in het register wordt opgenomen. Tenzij de Europese openbare aanklager anders besluit, wordt de overeenkomstig artikel 15, lid 4, geregistreerde en te controleren informatie niet in het register opgenomen. Artikel 24 Toegang tot het casemanagementsysteem Gedelegeerde Europese aanklagers en hun personeelsleden, voor zover zij op het casemanagementsysteem zijn aangesloten, mogen alleen toegang hebben tot: a) het register, tenzij die toegang uitdrukkelijk is geweigerd; b) door het Europees Openbaar Ministerie aangemaakte tijdelijke werkbestanden die betrekking hebben op onderzoeken of vervolgingen in hun lidstaat; c) door het Europees Openbaar Ministerie aangemaakte tijdelijke werkbestanden die betrekking hebben op onderzoeken of vervolgingen in een andere lidstaat, voor zover die verband houden met onderzoeken of vervolgingen in hun eigen lidstaat. Afdeling 3 Opsporingsmaatregelen Artikel 25 Opsporingsbevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie 1. Met betrekking tot door het Europees Openbaar Ministerie ingestelde opsporing en vervolging wordt het grondgebied van de lidstaten van de Unie als één rechtsgebied beschouwd waarin het Europees Openbaar Ministerie zijn bevoegdheden kan uitoefenen. 2. Wanneer het Europees Openbaar Ministerie besluit zijn bevoegdheid uit te oefenen ten aanzien van strafbare feiten die geheel of gedeeltelijk buiten het grondgebied van de lidstaten zijn gepleegd door onderdanen van de lidstaten, personeelsleden van de Unie of leden van de instellingen, roept het de hulp in van het betrokken derde land teneinde samen te werken op grond van de in artikel 59 bedoelde instrumenten en procedures. Artikel 26 Opsporingsmaatregelen 1. Het Europees Openbaar Ministerie is bevoegd bij de uitoefening van zijn bevoegdheid om de volgende opsporingsmaatregelen te verzoeken of deze te gelasten: a) doorzoeking van gebouwen, terreinen, vervoermiddelen, particuliere woningen, kleding en andere persoonlijke bezittingen of computersystemen; b) overlegging van alle relevante voorwerpen of documenten, of van opgeslagen computergegevens, met inbegrip van verkeersgegevens en bankrekeninggegevens, versleuteld of ontsleuteld, in oorspronkelijke dan wel andere vorm; c) verzegeling van gebouwen en vervoermiddelen en bevriezing van gegevens teneinde de integriteit ervan te bewaren, verlies of vervuiling van bewijs te voorkomen of te zorgen dat confiscatie mogelijk blijft; d) bevriezing van de hulpmiddelen waarmee strafbare feiten zijn gepleegd en de opbrengsten van die feiten, waaronder vermogensbestanddelen, indien deze naar verwachting door de geadieerde rechter zullen worden geconfisqueerd en er reden is om aan te nemen dat de eigenaar, bezitter of beheerder zal proberen het bevel tot confiscatie van zijn effect te ontdoen; e) aftapping van telecommunicatieverkeer, waaronder e-mail, van en naar de verdachte, via elke telecommunicatieverbinding die de verdachte gebruikt; f) realtimeobservatie van telecommunicatieverkeer door de onmiddellijke doorgifte van verkeersgegevens te gelasten om de verdachte te lokaliseren en vast te stellen met wie hij op een bepaald moment contact heeft gehad; g) toezicht op financiële transacties, door financiële of kredietinstellingen te gelasten het Europees Openbaar Ministerie in realtime in kennis te stellen van elke financiële transactie via een bepaalde door de verdachte aangehouden of beheerde rekening of via enige andere rekening ten aanzien waarvan een redelijk vermoeden bestaat dat zij wordt gebruikt in verband met het strafbare feit; h) bevriezing van toekomstige financiële transacties door financiële of kredietinstellingen te gelasten geen financiële transacties te verrichten via een of meer bepaalde door de verdachte aangehouden of beheerde rekeningen; i) observatie op niet-openbare plaatsen door de heimelijke audio- en videobewaking van niet-openbare plaatsen, met uitzondering van videobewaking van woningen, te gelasten, alsook de registratie daarvan; j) infiltratie, door een functionaris te gelasten undercover of onder een valse identiteit te handelen; k) dagvaarding van verdachten en getuigen, indien er een redelijk vermoeden bestaat dat zij informatie kunnen verstrekken die nuttig is voor de opsporing; l) identificatiemaatregelen, door het maken van foto’s of beeldopnamen van personen en het registreren van biometrische kenmerken te gelasten; m) inbeslagname van voorwerpen die als bewijs moeten dienen; n) toegang tot gebouwen en monsterneming; o) inspectie van vervoermiddelen, indien er een redelijk vermoeden bestaat dat er goederen worden vervoerd die verband houden met de opsporing; p) maatregelen om personen te volgen en te controleren, teneinde vast te stellen waar iemand zich bevindt; q) het volgen en traceren van voorwerpen met technische middelen, met inbegrip van de gecontroleerde aflevering van goederen en gecontroleerde financiële transacties; r) gerichte observatie op openbare plaatsen van verdachten en derden; s) toegang tot nationale of Europese openbare registers en registers die door particuliere entiteiten worden bijgehouden met het oog op het openbaar belang; t) verhoor van verdachten en getuigen; u) aanwijzing van deskundigen, ex officio of op verzoek van de verdachte, wanneer specialistische kennis nodig is. 2. De lidstaten zien erop toe dat de in lid 1 genoemde maatregelen kunnen worden toegepast in het kader van de opsporing en vervolging die door het Europees Openbaar Ministerie worden ingesteld. Voor deze maatregelen gelden de voorwaarden die in dit artikel en in het nationale recht zijn vastgesteld. Andere dan de in lid 1 genoemde opsporingsmaatregelen mogen door het Europees Openbaar Ministerie alleen worden gelast of gevraagd als het nationale recht van de lidstaat waar de maatregel moet worden uitgevoerd, daarin voorziet. 3. Elk van de in lid 1 genoemde opsporingsmaatregelen wordt alleen gelast als er een redelijk vermoeden bestaat en als hetzelfde doel niet kan worden bereikt met minder ingrijpende middelen. 4. De lidstaten zien erop toe dat voor de in lid 1, onder a) – j), genoemde opsporingsmaatregelen toestemming is vereist van de bevoegde rechter van de lidstaat waarin de maatregelen moeten worden uitgevoerd. 5. Voor de in lid 1, onder k) – u), genoemde opsporingsmaatregelen is rechterlijke toestemming vereist indien dit zo is geregeld bij het nationale recht van de lidstaat waar de opsporingsmaatregel moet worden uitgevoerd. 6. Indien wordt voldaan aan de in dit artikel en het nationale recht gestelde voorwaarden voor het verlenen van toestemming voor de betrokken maatregel, wordt die toestemming binnen 48 uur gegeven in de vorm van een schriftelijke, gemotiveerde beslissing van de bevoegde rechter. 7. Het Europees Openbaar Ministerie kan de bevoegde rechter verzoeken de verdachte aan te houden of in voorlopige hechtenis te nemen overeenkomstig het nationale recht. Afdeling 4 Beëindiging van de opsporing en vervolginsbevoegdheden Artikel 27 Vervolging voor de nationale rechter 1. De Europese openbare aanklager en de gedelegeerde Europese aanklagers hebben dezelfde bevoegdheden als nationale openbare aanklagers bij het vervolgen en voor het gerecht brengen, met name de bevoegdheid om een requisitoir te houden, deel te nemen aan de bewijsvoering en de beschikbare rechtsmiddelen in te stellen. 2. Indien de bevoegde gedelegeerd Europees aanklager van oordeel is dat de opsporing is afgerond, legt hij een samenvatting van de zaak met een ontwerp-tenlastelegging en de lijst van bewijsstukken voor aan de Europese openbare aanklager. Wanneer deze geen opdracht geeft de zaak te seponeren op grond van artikel 28, geeft hij de betrokken gedelegeerd Europees aanklager opdracht de zaak met een tenlastelegging voor de bevoegde nationale rechter te brengen, of verwijst hij de zaak terug voor nader onderzoek. De Europese openbare aanklager kan de zaak ook zelf voor de bevoegde nationale rechter brengen. 3. De tenlastelegging die bij de bevoegde nationale rechter wordt ingediend, bevat de lijst van bewijsstukken die in het proces zullen worden aangevoerd. 4. De Europese openbare aanklager kiest, in nauw overleg met de gedelegeerd Europees aanklager die de zaak inleidt, en uitgaande van een correcte rechtsbedeling, het forum en bepaalt welke nationale rechter bevoegd is aan de hand van de volgende criteria: a) de plaats waar het strafbare feit of, indien het om meerdere strafbare feiten gaat, de meerderheid van de strafbare feiten is gepleegd; b) de gewone verblijfplaats van de verdachte; c) de plaats waar het bewijs zich bevindt; d) de gewone verblijfplaats van de directe slachtoffers. 5. Indien dit nodig is voor de invordering, de administratieve follow-up of het toezicht stelt de Europese openbare aanklager de bevoegde nationale autoriteiten, de betrokken personen en de betrokken instellingen, organen en instanties van de Unie in kennis van de tenlastelegging. Artikel 28 Sepot 1. De Europese openbare aanklager seponeert de zaak wanneer vervolging om een van de volgende redenen onmogelijk is geworden: a) de verdachte is overleden; b) de onderzochte gedragingen houden geen strafbaar feit in; c) de verdachte wordt amnestie of immuniteit verleend; d) de nationale verjaringstermijn is verstreken; e) de verdachte is binnen de Unie definitief vrijgesproken van of veroordeeld voor dezelfde feiten, of de zaak is afgehandeld overeenkomstig artikel 29. 2. De Europese openbare aanklager mag de zaak om elk van de volgende redenen seponeren: a) het strafbaar feit is als licht strafbaar feit aangemerkt in de nationale wetgeving ter omzetting van Richtlijn 2013/xx/EU betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt; b) er is onvoldoende bewijs. 3. Het Europees Openbaar Ministerie kan zaken die het seponeert naar OLAF of naar de bevoegde nationale bestuurlijke of rechterlijke instanties verwijzen voor invordering, andere administratieve follow-up of toezicht. 4. Indien de opsporing was ingesteld op basis van door de benadeelde partij verstrekte informatie, stelt het Europees Openbaar Ministerie deze partij in kennis van de seponering of verwijzing. Artikel 29 Schikking 1. Wanneer de zaak niet wordt geseponeerd en het in het belang van een goede rechtsbedeling is, kan het Europees Openbaar Ministerie, nadat de schade is vergoed, de verdachte een forfaitaire geldboete voorstellen waarmee de zaak definitief wordt afgehandeld (schikking). Indien de verdachte hiermee instemt, betaalt hij de geldboete aan de Unie. 2. Het Europees Openbaar Ministerie houdt toezicht op de inning van de bij de schikking opgelegde boete. 3. Nadat de verdachte de boete heeft betaald, sluit de Europese openbare aanklager de zaak af; hij stelt de bevoegde nationale rechtshandhavings- en rechterlijke instanties hiervan officieel in kennis en licht de betrokken instellingen, organen en instanties van de Unie in. 4. De in lid 3 bedoelde afsluiting is niet vatbaar voor rechterlijke toetsing. Afdeling 5 TOELAATBAARHEID VAN BEWIJS Artikel 30 Toelaatbaarheid van bewijs 1. Bewijs dat door het Europees Openbaar Ministerie aan de geadieerde rechter wordt voorgelegd en dat volgens de rechter een eerlijk proces of de rechten van de verdediging in de zin van de artikelen 47 en 48 van het Handvest van de grondrechten niet in de weg staat, wordt toegelaten zonder validering of vergelijkbare procedure, ook als volgens het nationale recht van de lidstaat waar het proces wordt gevoerd andere regels gelden voor de vergaring of aanvoering van dat bewijs. 2. Het feit dat het bewijs is toegelaten, laat de bevoegdheid van de nationale rechter om het door het Europees Openbaar Ministerie aangevoerde bewijs vrijelijk te beoordelen, onverlet. Afdeling 6 Confiscatie Artikel 31 Vervreemding van geconfisqueerde vermogensbestanddelen Indien de nationale rechter op verzoek van het Europees Openbaar Ministerie in een definitieve uitspraak heeft besloten tot confiscatie van alle eigendommen die verband houden met of opbrengsten die zijn verkregen uit een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie valt, komt de geldelijke waarde van die eigendommen of opbrengsten ten goede aan de begroting van de Unie, voor zover als nodig om de schade die de Unie heeft geleden, te compenseren. HOOFDSTUK IV PROCEDURELE WAARBORGEN Artikel 32 Reikwijdte van de rechten van verdachten, beklaagden en andere betrokkenen 1. De activiteiten van het Europees Openbaar Ministerie worden uitgevoerd met volledige inachtneming van de rechten van de verdachten zoals verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met inbegrip van het recht op een onpartijdig gerecht en de rechten van de verdediging. 2. Elke verdachte of beklaagde die betrokken is bij de procedures van het Europees Openbaar Ministerie heeft ten minste de volgende procedurele rechten, zoals vastgelegd in de wetgeving van de Unie en het nationale recht van de lidstaat: (a) het recht op vertolking en vertaling, zoals vastgesteld in Richtlijn 2010/64/EU van het Europees Parlement en de Raad, (b) het recht op informatie en op toegang tot de stukken van een dossier, zoals vastgesteld in Richtlijn 2012/13/EU van het Europees Parlement en de Raad, (c) het recht op toegang tot een advocaat en het recht ingeval van detentie contact te hebben met derden en deze in kennis te laten stellen van de detentie, zoals vastgesteld in [Richtlijn 2013/xx/EU van het Europees Parlement en de Raad van xx xxxx 2013 betreffende het recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures en betreffende het recht op communicatie bij aanhouding], (d) het zwijgrecht en het recht om voor onschuldig te worden gehouden, (e) het recht op rechtsbijstand, (f) het recht bewijsstukken over te leggen, deskundigen aan te wijzen en getuigen te horen. 3. Verdachten en beklaagden hebben de in lid 2 genoemde rechten vanaf het moment dat zij ervan worden verdacht een strafbaar feit te hebben gepleegd. Zodra de tenlastelegging door de bevoegde nationale rechter wordt erkend, zijn de procedurele rechten van de verdachte of de beklaagde gebaseerd op de nationale regels die op de betrokken zaak van toepassing zijn. 4. De in lid 2 genoemde rechten gelden ook voor ieder die in een andere hoedanigheid dan die van verdachte of beklaagde wordt gehoord door het Europees Openbaar Ministerie, indien tijdens een zitting, ondervraging of verhoor de verdenking ontstaat dat hij een strafbaar feit heeft gepleegd. 5. Onverminderd de in dit hoofdstuk vastgestelde rechten, beschikken verdachten, beklaagden en andere personen die betrokken zijn bij de procedures van het Europees Openbaar Ministerie over alle procedurele rechten die zij op grond van het toepasselijke nationale recht hebben. Artikel 33 Het zwijgrecht en het recht voor onschuldig te worden gehouden 1. Wie als verdachte of beklaagde betrokken is bij de procedures van het Europees Openbaar Ministerie, heeft overeenkomstig het nationale recht het recht om bij verhoor te zwijgen over de strafbare feiten waarvan hij wordt verdacht, en wordt erop gewezen dat hij niet verplicht is een voor zichzelf belastende verklaring af te leggen. 2. De verdachte of beklaagde wordt voor onschuldig gehouden tot zijn schuld volgens het nationale recht is bewezen. Artikel 34 Het recht op rechtsbijstand Een ieder die wordt verdacht of beschuldigd van een feit dat onder de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie valt, heeft er overeenkomstig het nationale recht recht op dat de nationale autoriteiten hem geheel of gedeeltelijk kosteloze rechtsbijstand aanbieden als hij over onvoldoende middelen beschikt om hiervoor te betalen. Artikel 35 Rechten inzake bewijs 1. De verdachte of beklaagde heeft overeenkomstig het nationale recht het recht om bewijsstukken voor te leggen aan het Europees Openbaar Ministerie. 2. De verdachte of beklaagde heeft overeenkomstig het nationale recht het recht om het Europees Openbaar Ministerie te verzoeken bewijs te vergaren dat van belang is voor het onderzoek, eventueel door deskundigen aan te wijzen en getuigen te horen. HOOFDSTUK V RECHTERLIJKE TOETSING Artikel 36 Rechterlijke toetsing 1. Wanneer het Europees Openbaar Ministerie bij de uitvoering van zijn functies procedurele maatregelen vaststelt, geldt het uit het oogpunt van rechterlijke toetsing als een nationale autoriteit. 2. Wanneer bepalingen van het nationale recht door deze verordening van toepassing worden, gelden deze niet als onderdeel van de Uniewetgeving als bedoeld in artikel 267 van het Verdrag. HOOFDSTUK VI GEGEVENSBESCHERMING Artikel 37 Verwerking van persoonsgegevens 1. Het Europees Openbaar Ministerie mag overeenkomstig deze verordening uitsluitend de onder punt 1 van de bijlage bedoelde persoonsgegevens verwerken, langs geautomatiseerde weg of in gestructureerde manuele bestanden, van personen die op grond van de nationale wetgeving van de betrokken lidstaten worden verdacht van het plegen van of deelnemen aan een feit ten aanzien waarvan het Europees Openbaar Ministerie bevoegd is, of die veroordeeld zijn voor een dergelijk feit, en wel voor de volgende doeleinden: – strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen op grond van deze verordening; – informatie-uitwisseling met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en met andere EU-organen overeenkomstig deze verordening; – samenwerking met derde landen overeenkomstig deze verordening. 2. Het Europees Openbaar Ministerie mag uitsluitend de onder punt 2 van de bijlage bedoelde persoonsgegevens verwerken van personen die op grond van de nationale wetgeving van de betrokken lidstaten worden beschouwd als getuigen of slachtoffers in het kader van een strafrechtelijk onderzoek of een strafrechtelijke vervolging inzake een of meer van de soorten feiten waarvoor het Europees Openbaar Ministerie bevoegd is, alsook van personen jonger dan 18 jaar. Dergelijke persoonsgegevens mogen alleen worden verwerkt indien dit strikt noodzakelijk is voor de de in lid 1 genoemde doeleinden. 3. In uitzonderlijke gevallen kan het Europees Openbaar Ministerie voor een bepaalde periode, die niet langer duurt dan nodig is voor het sluiten van de zaak in verband waarmee de gegevens worden verwerkt, ook andere dan de in de leden 1 en 2 bedoelde persoonsgegevens verwerken die betrekking hebben op de omstandigheden van een feit, indien deze gegevens van onmiddellijk belang zijn voor en deel uitmaken van lopende onderzoeken die door het Europees Openbaar Ministerie worden verricht en indien de verwerking strikt noodzakelijk is voor de in lid 1 genoemde doeleinden, mits de verwerking van die specifieke gegegevens strookt met deze verordening. De in artikel 41 bedoelde gegevensbeschermingsfunctionaris wordt er onmiddellijk van in kennis gesteld indien dit lid is toegepast. 4. Langs geautomatiseerde weg of op andere wijze verwerkte persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke overtuiging, godsdienstige of andere levensbeschouwing of lidmaatschap van een vakvereniging blijkt, alsmede persoonsgegevens die betrekking hebben op gezondheid of seksueel gedrag, mogen door het Europees Openbaar Ministerie alleen worden verwerkt wanneer deze gegevens strikt noodzakelijk zijn voor zijn onderzoek en als zij andere reeds verwerkt