COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(90) 514 def. 
Brussel, 22 november 1990 
if * * TT w i W\ nf HP" I H Klif * TT Tiff WW ' TIn Vi n F il Mi Min» 
BETREFFENDE DE SITUATIE OP DE AARDOL IEMARKT MET DAARIN 
OPGENOMEN TWEE VOORSTELLEN VOOR RICHTLIJNEN VAN DE RAAD 
BETREFFENDE MAATREGELEN INGEVAL VAN MOEILIJKHEDEN BIJ DE 
BEVOORRADING EN BETREFFENDE DE AARDOLIEVOORRADEN 

- 2 -
Mededeling van de Commissie aan de Raad 
BETREFFENDE PE SITUAU.E-flL.BE AARPQLIEMARKT MET DAARIN 
QEGEMQMEN TWEE VOORSTELLEN VOOR RICHTLIJNEN YAN DE RAAP 
BETREFFENDE MAATREGELEN INGEVAL VAN MOEILIJKHEDEN PU DE 
BJEVQQRRAPING EN BETREFFENDE DE AARPQL IE VOOR B AP EN 
InleldLÜlfl 
1. In deze mededeling : 
- wordt een analyse gegeven van de huidige situatie op de aardoliemarkt en 
van de vooruitzichten op korte termijn; 
- worden juridische voorstellen gedaan die tot doel hebben de huidige rol 
van de Gemeenschap Ingeval van problemen met de ollebevoor rad Ing in 
kwalitatief opzicht ingrijpend te wijzigen; 
- wordt de betekenis daarvan voor de Lid-Staten en de Gemeenschap 
ui teengezet ; 
- worden maatregelen beschreven om het hoofd te bieden aan de situatie; 
- worden beleidslijnen voor de toekomst voorgesteld. 
I. Huidige situatie OP de markt - Vooruitzichten OP korte termlln 
2. Als gevolg van het besluit om een embargo in te stellen op de Invoer van 
aardolie uit Irak en Koeweit, dat op 6 augustus door de VN en op 8 augustus 
door de Gemeenschap is genomen (zie Verordening nr. 2340/90 van de Raad), 
worden ongeveer 4,3 miljoen vaten per dag van de markt geweerd, hetgeen 
overeenkomt met ongeveer 8 % van de wereldaanvoer en met 15 % van de 
internationale oliehandel. 
3. Zowel de tot dusverre door het IEA (Internationaal Energie Agentschap) en 
door de Commissie verrichte analyses van de huidige situatie van vraag en 
aanbod op de internationale oliemarkt als de rechtstreeks van de industrie 
verkregen informatie leiden tot de conclusie dat de bevoorrading onder de 
huidige omstandigheden giobaal gezien toereikend is. 
Doordat verschillende olleproducerende landen, met name na de buitengewone 
OPEC-conferentie van 29 augustus 1990, hun produktie hebben verhoogd en 
doordat de olieverbruikende landen over grote voorraden beschikken, geraamd 
op ongeveer 100 dagen, kan worden voldaan aan de vraag, die reeds een 
dalende lijn vertoont als gevolg van de sterke prijsstijging op de 
wereldmarkt van de afgelopen weken die wordt doorberekend aan de 
eindverbruiker. 
4. De prijsstijgingen zijn echter nogal abrupt geweest, hetgeen valt toe te 
schrijven aan de onzekerheden ten aanzien van de afloop en duur van de 
crisis en de bezorgdheid van de marktdeelnemers over de vraag in hoeverre 
kan worden gerekend op de uitvoer van de Sovjet-Unie. Andere factoren die 
hebben bijgedragen aan de prijsstijgingen waren het wegvallen van de 
uitvoer van produkten uit Koeweit en van grote hoeveelheden lichte 
produkten van de Saoedl-Arabische raffinaderijen en de technische problemen 
in verband met de aanpassing van de raffinaderijen aan de verwerking van 
zwaardere ruwe olie met een hoger zwavelgehalte. Dat neemt niet weg dat de 
omvang van de prijsstijgingen volgens deskundigen grotendeels onterecht en 
speculatief van aard was. Dit blijkt ook uit de prijsschommelingen die zich 
de afgelopen weken zowel omhoog als omlaag hebben voorgedaan en die een 
afspiegeling zijn van het wisselvallige karakter van de markt en de 
buitengewone gevoeligheid voor berichten in de media. 
5. Deze prijsstijgingen zijn op zeer uiteenlopende wijze doorberekend in de 
verbrulksprijzen in de Lid-Staten, zodat de onderlinge prijsverschillen nog 
groter zijn geworden. 
Deze divergentie valt grotendeels toe te schrijven aan het prijsbeleid van 
de verschillende Lid-Staten. In de landen waar de prijzen (exclusief 
belastingen) vrij tot stand komen, worden stijgingen op de Internationale 
markten onmiddellijk en soms zelfs al van tevoren doorberekend. In de 
Lid-Staten waar een prijsregeling geldt, worden verhogingen echter over het 
algemeen pas na enige tijd doorberekend, aangezien veel formules worden 
gehanteerd die zijn gebaseerd op gegevens over een voorafgaande situatie. 
In dit verband onderzoekt de Commissie de verschillende priJsmechanIsmes 
die op dit ogenblik worden gehanteerd, omdat deze In crisissituaties het 
vrije verkeer van produkten binnen de Gemeenschap kunnen belemmeren. 
De uiteenlopende evolutie van de verbrulksprijzen kan trouwens eveneens 
worden verklaard uit de verbrulks-, distributie- en concurrentlestructuren 
waardoor de markten van de Lid-Staten worden gekenmerkt. 
Tenslotte wordt een groot deel van de verschillen tussen de 
verbrulksprijzen veroorzaakt door de zeer uiteenlopende fiscale maatregelen 
In de verschillende Lid-Staten-, met het oog op de interne markt van 1993 is 
harmonisatie van de accijnzen op olieprodukten dan ook van cruciaal belang. 
6. Tot dusverre heeft de Commissie, evenals haar partners binnen het IEA, 
getracht de markt te stabiliseren en heeft zij de marktdeelnemers 
opgeroepen af te zien van paniekaankopen die alleen tot resultaat hebben 
dat de voorraden steeds groter worden en dat de prijzen kunstmatig verder 
worden opgedreven. 
7. Als de huidige situatie blijft voortduren, is de Commissie van mening dat 
deze uiteindelijk zal lelden tot een geleidelijke daling van de 
speculatieve druk en dus van de prijzen. Het Is mogelijk dat deze daling 
buitengewoon sterk is in 1991 aan het eind van de winter, als de 
seizoendaling van het verbruik inzet, terwijl de voorraden nog steeds vrij 
hoog zijn. 
8. De Commissie is dan ook van mening dat, afgezien van de invoering van een 
betere controle van de markt, In de huidige situatie geen bijzondere 
maatregelen hoeven te worden genomen. 
5 _ 
Om bij te dragen tot de stabiliteit van de markt wil zij evenwel de 
mogelijkheid hebben om, als de omstandigheden dat vereisen, een beperkte 
hoeveelheid aan de olievoorraden te onttrekken. Gezien de onzekerheden in 
verband met de duur en de afloop van de crisis, dient deze hoeveelheid ten 
hoogste tien dagen te bedragen, ten einde olievoorraden te bewaren voor een 
eventuele ernstige crisissituatie als gevolg van een sterk te kort 
schietende aanvoer. 
Voorts is zij van mening dat in de huidige situatie is gebleken wat de 
nadelige gevolgen zijn van een koppeling van de gasprijzen aan de 
olieprijzen en dat moet worden onderzocht welke mogelijkheden er zijn om 
deze koppeling te beëindigen ten einde te voorkomen dat een stijging van de 
olieprijzen automatisch gevolgen heeft voor deze energiebron. In dit 
verband wil de Commissie overleggen met de belangrijkste aardgaslanden. 
Tenslotte heeft de Commissie het SAVE-programma (Specific Actions for 
Vigourous Energy Efficiency), dat op middellange tot lange termijn 
resultaten moet opleveren, reeds uitgebreid met het oog op een betere 
bewustmaking van het belang van energiebesparing. 
9. Mocht het evenwel in het Golfgebied tot vijandigheden komen, dan zal 
waarschijnlijk een prijsexplosie het gevolg zijn. Uiteraard zal deze 
pr1jsexplosie nog krachtiger zijn als het conflict overslaat naar 
Saoedl-Arabië en met name naar de olie-installaties in het noordoosten van 
het land. In een dergelijke oorlogssituatie, die tot een aanzienlijke 
daling van de aanvoer kan leiden, zal de Energieraad van de Gemeenschap in 
een bijzondere vergadering moeten bijeenkomen om de situatie te beoordelen 
en besluiten te nemen over maatregelen om het verbruik te beperken en 
gebruik te maken van de voorraden. Op deze vergadering moet een standpunt 
worden voorbereid dat de Gemeenschap vervolgens zal innemen op de eveneens 
te organiseren buitengewone vergadering van de Raad van Bestuur van het 
IEA. 
10. Op basis van de huidige wetgeving Is het mogelijk om door middel van een 
besluit van de Raad ingevolge artikel 103, lid 3 van het Verdrag op 
communautair niveau een aantal maatregelen te nemen die betrekking hebben 
6 _ 
op beperking van het verbruik, het aanspreken van de voorraden en op de 
prijzen. Als wordt besloten alleen maatregelen te treffen om het verbruik 
te beperken, kan de Commissie een beroep doen op artikel 1 van 
Beschikking 77/706/EEG van de Raad die de Commissie de mogelijkheid biedt 
om een beperking van het verbruik met maximaal 10 % gedurende twee maanden 
voor te schrijven. Als het nodig mocht blijken om het verbruik met meer dan 
10 % of langer dan twee maanden te beperken, dan kan de Raad hiertoe met 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluiten. 
II- Versterking van de Gemeenschap - Inorllpende wllzlalnoen voorgesteld 
11. Als gevolg van de geleidelijke totstandbrenging van de Interne markt, 
overeenkomstig de Europese Akte, en de nieuwe vitale eisen in verband met 
de continuïteit van de bevoorrading is de juridische grondslag die 
totdusverre door de Gemeenschap en de Lid-Staten is gehanteerd om 
moeilijkheden bij de bevoorrading op te lossen, op losse schroeven komen te 
staan. 
12. Gezien de sterkere politieke, economische en sociale samenhang die In de 
Gemeenschap merkbaar wordt, Is het wenselijk dat de Juridische Instrumenten 
die nodig zijn om aan dergelijke problemen het hoofd te bieden, aanzienlijk 
worden versterkt. 
Onder de huidige omstandigheden beschikt de Gemeenschap namelijk niet over 
voldoende mogelijkheden tot initiatief om zowel naar binnen als naar bulten 
toe blijk te geven van haar identiteit. Wil de Gemeenschap zich ten volle 
kunnen kwijten van haar taken in internationale organen, met name het IEA, 
dan moet zij beschikken over eigen, beter omschreven en geloofwaardiger 
bevoegdheden. 
13. Intern betekent dit dat er een kader voor communautaire maatregelen moet 
worden geschapen dat het mogelijk maakt dat de Commissie op grond van de 
urgentie maatregelen op korte termijn kan nemen. Dit kan onmiddellijk 
worden gerealiseerd door de Richtlijn van de Raad van 1973 (73/238/EEG) te 
- 7 -
vervangen door een mechanisme voor snellere en doelmatiger communautaire 
besluitvorming. Zo moet de Commissie niet alleen over een beperking van het 
verbruik, maar ook over maatregelen met een duur van drie maanden, zelf een 
besluit kunnen nemen. 
Tegelijkertijd dient het systeem van olievoorraden, dat een essentieel 
element is in verband met interventies en maatregelen om de continuïteit te 
waarborgen, te worden aangepast ten einde de Gemeenschap in staat te 
stellen om onmiddellijk te reageren om problemen bij de bevoorrading op te 
vangen. De Commissie zou de verantwoordelijkheid kunnen krijgen voor het 
gebruik van een aanzienlijk deel van de voorraden, dat overeenkomt met een 
verbruik van 30 dagen. Daarom zou elke Lid-Staat voortaan moeten beschikken 
over een centrale opslaginstantie die een reservevoorraad van ten minste 
60 dagen zou moeten aanhouden. 
Beide voorstellen voor een richtlijn van de Raad, die in de bijlage zijn 
opgenomen, moeten in dit licht worden gezien. 
14. Naar buiten toe dient de Gemeenschap In het Internationale aardollegebeuren 
een rol te gaan spelen die In overeenstemming Is met haar plaats op de 
internationale markt als belangrijkste importeur van aardolie. 
Haar deelname als zodanig aan het IEA dient dan ook opnieuw in overweging 
te worden genomen, zoals overigens Is bepaald in artikel 72 van de 
Overeenkomst inzake het Internationaal energieprogramma en artikel 3 van 
het Besluit van de OESO-Raad van 1974 waarbij het IEA werd opgericht. 
Daarom wordt de Raad verzocht om richtsnoeren voor onderhandelingen. 
in. BeteKenls voor <fó Lid-Staten en voor de Gemeenschap 
15. In de nieuwe organisatiestructuur Is en blijft de rol van de Lid-Staten van 
essentieel belang. Hun relaties en verbintenissen ten aanzien van het IEA 
zijn bekend en vormen de grondslag waarop de Gemeenschap haar Identiteit 
verder moet opbouwen. 
_ 8 _ 
16. De Gemeenschap kan een specifieke dimensie doen gelden Inzake : 
- de analyse van de markt en de wenselijkheid van eventuele maatregelen; 
- het soort maatregelen dat zo nodig moet worden getroffen. 
Wat de analyse van de markt betreft, spreekt het vanzelf dat hierbij 
rekening wordt gehouden met de op IEA-niveau gemaakte evaluatie van de 
crisissituatie In de oliesector. Een dergelijke analyse moet zoveel 
mogelijk op wereldschaal gebeuren, uitgaande van de situatie in de 
geïndustrialiseerde landen. 
Wat het soort te nemen maatregelen betreft, moet de Gemeenschap, in 
tegenstelling tot andere grote verbruikers en gelet op haar structurele 
afhankelijkheid van externe aanvoer, met het oog op de eenmaking van de 
interne markt en ter uitvoering van de bepalingen van de Europese Akte, 
zorg dragen voor de continuïteit van de bevoorrading, het vrije verkeer van 
produkten en de politieke, economische en sociale samenhang van de 
Gemeenschap. Dit verklaart waarom het voor de publieke opinie in Europa op 
dit ogenblik onbegrijpelijk zou zijn dat er bij voorbeeld wel autoloze 
zondagen zouden worden ingevoerd In de ene Lld-Staat maar niet In de 
buurlanden. Eventueel te nemen maatregelen moeten dan ook zoveel mogelijk 
met elkaar in overeenstemming zijn en concreet gestalte geven aan de 
solidariteit tussen de Lid-Staten. 
IV. Maatregelen om het hoofd te bieden aan bevoorradingsmoelUIkhedep 
17. Een verhoging van de olieprijzen zoals we nu meemaken heeft automatisch, 
voor zover er een beschikbaar capaciteitsoverschot is en de prijsverhoging 
wordt doorberekend aan de eindverbruiker, gevolgen voor het aanbod, dat 
stijgt, én de vraag, die afneemt of wordt vervangen door een vraag naar 
andere produkten. 
_ 9 _ 
Naast deze klassieke gevolgen kunnen bij bevoorradingsmoeiIIJkheden ook 
maatregelen worden genomen ten aanzien van : 
- het aanbod; 
- de vraag. 
18. Ten aanzien van het aanbod 
- door de olievoorraden aan te spreken; 
- door de bepalingen betreffende de kwaliteit van petroleumprodukten te 
versoepelen ; 
- door een beroep te doen op andere energiebronnen. 
Afgezien van de mogelijkheid om in de huidige omstandigheden de betrokkenen 
toe te staan voor een gedeelte een beroep te doen op de olievoorraden, moet 
worden erkend dat alleen maatregelen op IEA-niveau, ter aanvulling van 
communautaire maatregelen, voldoende draagkracht kunnen hebben om de markt 
doorslaggevend te beïnvloeden en de prijzen te stabiliseren. 
Op milieugebied beschikken de Lid-Staten krachtens de twee beiangrijkste 
communautaire richtlijnen inzake olieprodukten (Richtlijnen 85/210 en 
87/219 van de Raad) al over de mogelijkheid om gedurende een periode van 
vier maanden de op communautair niveau vastgestelde bepalingen inzake 
maximumgehalten te versoepelen. Dit zou leiden tot een toename van de 
hoeveelheden beschikbare produkten en tot meer produktieflexibiI iteit voor 
raff inader i jen. 
Tenslotte zouden de Lid-Staten, wat het algemene energiebeleid betreft, de 
energiebronnen waarover zij beschikken zodanig moeten inzetten dat ze ook 
meer voor de andere Lid-Staten beschikbaar zijn. Het is inderdaad niet 
uitgesloten dat deze crisis nog lang aansleept, en dan kan het onder 
aanvaardbare economische voorwaarden wel verantwoord zijn om bij voorbeeld 
voor de elektriciteitsproduktie in grotere mate en in sneller tempo over te 
schakelen op aardgas. 
- 10 -
19. Ten aanzien van de vraag 
Het eindverbruik van olie voor energledoeIe Inden in de Gemeenschap, dat 
ongeveer 360 miljoen toe bedraagt, Is als volgt verdeeld : 14 % voor de 
industrie, 28 X voor huisbrand en 58 % voor het vervoer. 
In de regel moet het normale marktmechanisme kunnen spelen, d.w.z. een 
afnemende vraag ais reactie op de prijsverhoging die het gevolg is van het 
doorberekenen aan de eindverbruiker van de prijsstijgingen op de 
wereldmarkt. Het is echter wenselijk dat ook maatregelen worden genomen 
waarmee de vraag kan worden beïnvloed. 
In dit verband moet de Gemeenschap ervoor zorgen dat de maatregelen waarvan 
de beginselen in het kader van het IEA zijn vastgesteld, op communautair 
niveau worden genomen. Het mag inderdaad niet uit het oog worden verloren 
dat de Gemeenschap tot doel heeft de politieke, economische en sociale 
samenhang tussen de Lid-Staten te bevorderen. 
De hierna volgende lijst van maatregelen, die In stijgende orde van 
strengheid Is opgesteld, toont aan dat er al een consensus In de 
Gemeenschap is en moet de grondslag vormen voor gemeenschappelijke actie. 
De gemeenschappelijke grondslag voor door de Lld-Staten ten uitvoer te 
leggen maatregelen zou bestaan uit : 
- aanbevelingen inzake : 
. op het publiek gerichte reclame- en bewustwordingscampagnes ter 
bevordering van energie-besparing 
. zuinig autor i jden 
. afstelling van motoren en stookketels 
. snelheidsbeperking (verscherpte controles) 
. Intensiever gebruik van het openbaar vervoer 
. Intensiever gebruik van gecombineerd weg/spoorvervoer 
11 _ 
- verplichtingen inzake : 
. verwarming van openbare ruimten (temperatuur, stookschema) 
. vervanging van brandstoffen, bij voorbeeld in elektriciteitscentrales 
(stookolie/steenkool/aardgas) 
. snelheidsbeperking (verlaging van de maximumsnelheden) 
. openbare verlichting en verlichting voor reclamedoeleinden 
- verbods- en rantsoeneringsmaatregelen : 
. rijverbod voor particuliere voertuigen op bepaalde dagen/weekeinden of 
afhankelijk van het nummerbord (even/oneven) 
. verplichting voor handelaars om aan huishoudens slechts beperkte 
hoeveelheden ter beschikking te stellen, volgens een bepaald percentage 
ten opzichte van het vorige jaar, met uitzondering van sommige 
prioritaire sectoren (industrie, ziekenhuizen, essentiële openbare 
diensten, ...) 
. rantsoenering van brandstoffen door middel van bonnen. 
20. Ingeval er zich bevoorradingsmoeiIijkheden zouden voordoen, zou de 
Gemeenschap dus een duidelijk zichtbare rol krijgen. In de eerste plaats 
zou de Commissie de situatie beoordelen. Daarbij zou rekening worden 
gehouden met de door de het IEA gemaakte evaluatie. Mochten maatregelen 
noodzakelijk blijken, dan zou de Commissie, bijgestaan door een uit 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten samengesteld raadgevend comité, 
bepalen welke doelstellingen moeten worden verwezenlijkt en op welke wijze 
dit moet gebeuren. Hieraan zou dan uitvoering worden gegeven door 
vaststelling van samenhangende en elkaar aanvullende maatregelen voor een 
periode van drie maanden, die door de Lid-Staten ten uitvoer moeten worden 
gelegd en waarbij rekening wordt gehouden met eventuele bijzondere 
omstandigheden van nationale en/of regionale aard. Indien de moeilijkheden 
aanhouden, moet de Raad uiteindelijk met gekwalificeerde meerderheid van 
stemmen de nodige maatregelen vaststellen. 
12 -
v. Beleldslunen voor de toekomst 
21. Zoals de voorzitter van de Commissie tijdens de aan de Golfcrisis gewijde 
bijzondere zitting van het Europese Parlement op 12 september 1990 heeft 
onderstreept, bezint de Commissie zich nu al over de lessen die uit deze 
situatie moeten worden getrokken en over het beleid dat na de crisis moet 
worden gevoerd. 
22. Wat het algemene beleid betreft, komt steeds duidelijker naar voren dat de 
dialoog tussen producenten en consumenten moet worden versterkt en dat de 
industriële samenwerking met bij voorbeeld de USSR moet worden 
aangemoedigd. De oproepen tot dialoog komen niet alleen van de kant van de 
producenten, maar ook van de consumenten. Een betere voorspelbaarheid van 
de olieprijzen is van essentieel belang voor de economische ontwikkeling 
van zowel producerende als verbruikende landen. De zakelijkheid die de zeer 
grote meerderheid van de OPEC-landen vandaag aan de dag legt, is een 
waarborg voor de toekomst. Mede hierdoor moet er een toename komen van 
wederzijdse investeringen, die een extra factor vormen bij de continuïteit 
van de bevoorrading. 
23. Wat het economisch beleid betreft, onderzoekt de Commissie de elementen van 
een regeling voor de verbruikersprijzen van olleprodukten, die op 
communautair niveau zou kunnen worden ingesteld. In de Gemeenschap van 
morgen is het niet meer denkbaar dat de nettoprIjzen van olieprodukten nog 
zo sterk van Lld-Staat tot Lid-Staat kunnen verschillen. 
De Commissie gaat eveneens na in hoeverre de economie, het milieu en het 
algemene evenwicht van vraag en aanbod van olleprodukten op wereldschaal -
waarvan de ontwikkelingslanden de belangrijkste begunstigden zouden zijn -
gebaat zouden zijn bij de handhaving, vooral door middel van fiscale 
maatregelen, van hoge verbruikersprIJzen voor olieprodukten, In het 
bijzonder voor nlet-vervangbare olleprodukten (brandstoffen), die nu al 
meer dan de helft van het olieverbruik in de Gemeenschap vormen. 
- 13 -
De daaruit voortvloeiende belasting opbrengst zou gedeeltelijk kunnen 
worden besteed aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het 
energiebeleid. Voor een dergelijke optie is echter de goedkeuring wenselijk 
van alle Industrielanden, in het bijzonder van de Verenigde Staten. 
24. Wat tenslotte de organisatie van de Interne energiemarkt betreft, zet de 
Commissie de In juli jongstleden aangevatte bezinning over de voorwaarden 
voor een werkelijk verzekerde bevoorrading op communautair niveau verder. 
Dank zij het vrije verkeer van energieprodukten In de Gemeenschap zullen de 
hulpbronnen doeltreffender kunnen worden geëxploiteerd, waardoor de 
kwetsbaarheid van deze externe aanvoer kan worden beperkt. Door de 
integratie van de energiemarkt zal elke Lld-Staat met meer zekerheid 
toegang krijgen tot de op het grondgebied van de Gemeenschap beschikbare 
hulpbronnen. 
v. Conclusies 
25. Voorshands wordt de Raad verzocht : 
- de uiteengezette beleidslijnen goed te keuren; 
- de twee bij deze mededeling gevoegde ontwerp-richtIiJnen tot instelling 
van een communautair mechanisme voor besluitvorming inzake oliecrises en 
van een op de nieuwe situatie in de Gemeenschap afgestemd opslagsysteem 
vast te stellen. 
- 14 -
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
tot vaststelling van voor moeilijke omstandigheden 
bij de bevoorrading van de Gemeenschap 
met ruwe aardolie en aardolieprodukten geëigende maatregelen 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 103, lid 2, 
(1) Gezien het voorstel van de Commissie, 
Overwegende dat ingevoerde ruwe aardolie en aardolieprodukten bij de 
bevoorrading van de Gemeenschap met energieprodukten een belangrijke plaats 
innemen; dat elke, zelfs tijdelijke, moeilijkheid waardoor de leveranties van 
deze produkten aanzienlijk afnemen of de prijzen ervan op de internationale 
markten sterk stijgen, ernstige verstoringen in de economische activiteit van 
de Gemeenschap kan veroorzaken; dat het derhalve van belang is de schadelijke 
gevolgen van een dergelijke gebeurtenis te kunnen ondervangen, althans te 
kunnen afzwakken; 
Overwegende dat van tevoren in passende procedures en Instrumenten moet worden 
voorzien waarmee het mogelijk wordt, zorg te dragen voor een spoedige 
uitvoering van maatregelen die bestemd zijn om de gevolgen van moeilijkheden 
bij de bevoorrading met ruwe aardolie en aardolieprodukten af te zwakken; 
Overwegende dat daartoe de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten over de 
nodige bevoegdheden dienen te beschikken om onverwijld en in overeenstemming 
met de bepalingen van het Verdrag de passende maatregelen te treffen; 
(1) PB nr. L 
- 15 -
Overwegende dat bij Richtlijn 73/238/EEG van de Raad*2 ) procedures en 
Instrumenten zijn vastgesteld die een zekere overeenstemming van deze 
bevoegdheden waarborgen ten einde In het kader van overleg op communautair 
niveau de coördinatie van de nationale maatregelen te vergemakkelijken; 
Overwegende dat, gelet op de voltooiing van de interne markt, deze procedures 
voortaan door een waarlijk communautair mechanisme dienen te worden vervangen, 
zodat de Commissie, overeenkomstig artikel 145, derde streepje, van het 
Verdrag, bijgestaan door een uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten 
samengesteld comité, passende maatregelen kan treffen zodra er moeilijkheden 
bij de bevoorrading worden vastgesteld, door evenals zulks reeds volgens 
Richtlijn 73/238/EEG gold, de aardolievoorraden aan te spreken, de vraag terug 
te dringen en/of de prijzen te regelen, en de Raad voor te stellen om, in het 
zeer specifieke geval waarin de moeilijkheden meer dan drie maanden zouden 
voortduren, deze maatregelen te verlengen en in voorkomend geval te wijzigen; 
Overwegende dat ten aanzien van een beperking van het verbruik, de Commissie 
met name erop dient toe te zien dat het subsidiariteitsbeginsel wordt 
geëerbiedigd; 
Overwegende dat wegens deze, In Richtlijn 73/238/EEG aan te brengen ingrijpende 
wijzigingen en om wille van de duidelijkheid, tot een algehele herziening van 
genoemde richtlijn dient te worden overgegaan; 
Overwegende dat de onderhavige richtlijn de termijnen waarbinnen de Lid-Staten 
aan Richtlijn 73/238/EEG dienen te voldoen, onverlet laat, 
(2) PB nr. L 228 van 16.8.1973, blz. 1 
- 16 -
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD : 
Artikel 1 
De Lid-Staten treffen de nodige maatregeien om de bevoegde autoriteiten te 
machtigen in geval van moeilijkheden bij de bevoorrading met ruwe aardolie en 
met aardolleprodukten waardoor de leveranties van deze produkten aanzienlijk 
afnemen of de prijzen ervan op de Internationale markten sterk stijgen en 
waardoor ernstige verstoringen kunnen ontstaan : 
de op grond van de communautaire wetgeving vastgestelde aardollevoorraden 
aan te spreken; 
het verbruik op specifieke dan wel op algemene wijze te beperken; 
de prijzen te regelen ten einde abnormale stijgingen ervan tegen te gaan. 
Artikel 2 
1. De Lid-Staten wijzen de organen aan die met de uitvoering van de 
maatregeien uit hoofde van de in artikel 1 bedoelde bevoegdheden te nemen 
maatregelen zullen worden belast. Zij stellen de Commissie van de 
samenstelling en de taakomschrijving van deze organen in kennis. 
2. De Lid-Staten stellen interventie-plannen op, die in geval van 
moeilijkheden bij de bevoorrading met ruwe aardolie en met 
aardolieprodukten kunnen worden toegepast. 
- 17 -
Artikel 3 
1. Het bestaan van een omstandigheid waarin zich bij de bevoorrading van de 
Gemeenschap of van een deel daarvan, moeilijkheden voordoen wordt door de 
Commissie vastgesteld. Bij dat besluit van de Commissie wordt rekening 
gehouden met de door het Internationaal Energie-agentschap (IEA) verrichte 
analyses en met de internationale verplichtingen die de Gemeenschap en 
haar Lid-Staten, met name ten aanzien van dit Agentschap, zijn aangegaan. 
2. Van het in lid 1 bedoelde besluit wordt onverwijld aan de Lid-Staten 
kennis gegeven, die de Commissie binnen tien dagen na de kennisgeving de 
maatregelen melden die hun passend lijken. Gedurende deze zelfde periode 
roept de Commissie het In artikel 4, lid 1, bedoelde comité bijeen. 
3. Volgens de In artikel 4, Md 2, bedoelde procedure stelt de Commissie de 
overeenkomstig artikel 1 door de Lid-Staten uit te voeren maatregelen vast 
met inachtneming van de in lid 1 bedoelde analyses en de aldaar bedoelde 
internationale verplichtingen. 
Wat de in artikel 1, tweede streepje, bedoelde maatregelen betreft 
omschrijft de Commissie de te bereiken doelstellingen inzake de beperking 
van het verbruik en stelt zij In grote lijnen de door de Lid-Staten uit te 
voeren maatregelen vast. 
4. De door de Commissie vastgestelde maatregelen gelden voor ten hoogste drie 
maanden. Dertig dagen vóór het verstrijken van de periode waarvoor deze 
maatregelen gelden en bij voortduren van de moeilijkheden stelt de 
Commissie aan de Raad de toe te passen maatregelen voor. De Raad spreekt 
zich over dit voorstel uit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen en 
zo mogelijk binnen tien dagen. Indien de Raad aan de toepassing van de 
maatregelen geen termijn verbindt, is de toepassingstermijn drie maanden. 
- 18 -
Artikel 4 
1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité van raadgevende aard, 
bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door een 
vertegenwoordiger van de Commissie. 
2. in de in artikel 3, lid 3, bedoelde gevallen legt de vertegenwoordiger van 
de Commissie het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregeien. Het 
comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar 
gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo 
nodig door middel van een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lld-Staat 
het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité 
uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze 
waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. 
Artikel 5 
De onderhavige richtlijn vervangt Richtlijn 73/238/EEG. 
Beschikking 77/706/EEG van de Raad<3) wordt hierbij Ingetrokken. 
De verwijzingen naar Richtlijn 73/238/EEG dienen te worden gelezen als 
verwijzingen naar de onderhavige richtlijn volgens de in de bijlage opgenomen 
concordant ietabel. 
Artikel 6 
De Lid-Staten treffen uiterlijk op 1 Januari 1991 de nodige wettelijke en 
bestuursrechtelijke maatregelen om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen 
de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
(3) PB nr. L 292 van 16.11.1977, blz. 9. 
- 19 -
Zolang bedoelde maatregelen niet zijn getroffen, blijven de Lid-Staten aan de 
tot naleving van de krachtens Richtlijn 73/238/EEG op hen rustende 
verplichtingen gehouden. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële 
bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden 
vastgesteld door de Lid-Staten vastgesteld. 
Artikel 7 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
- 20 -
BIJLAGE 
Concordant IetabeI 
Richtlijn 73/238/EEG 
artikel 1 
artikel 2, I id 1 en 
artikel 4, lid 2 
artikel 2, lid 2 
artikel 3 
art ikel 5 en 
artikel 4, lid 1 
artikel 6 De onderhavige richtlijn 
artikel 1 
artikel 2, lid 1 
artikel 2, lid 2 
artikel 3, leden 1, 2 en 3 
artikel 3, I ld 4 
artikel 4, I id 1 
artikel 4, lid 2 
artikel 5 
artikel 6, eerste alinea 
artikel 6, tweede alinea 
artikel 6, derde alinea 
artikel 7 
- 21 -
Voorstel voor een richtlijn van de Raad ... 
houdende uitvoeringsbepalingen van Richtlijn 
90/.../.../EEG 
wat de aardol Ievoorraden betreft 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 103, lid 3, 
(1) Gezien het voorstel van de Commissie, 
Overwegende dat ingevoerde ruwe aardolie en aardolieprodukten bij de 
bevoorrading van de Gemeenschap met energieprodukten een belangrijke plaats 
innemen; dat elke, zelfs tijdelijke, moeilijkheid waardoor de leveranties van 
deze produkten aanzienlijk afnemen of de prijzen ervan op de Internationale 
markten sterk stijgen, ernstige verstoringen in de economische activiteit van 
de Gemeenschap kan veroorzaken; dat het derhalve van belang Is de schadelijke 
gevolgen van een dergelijke gebeurtenis te kunnen ondervangen althans te kunnen 
afzwakken; 
Overwegende dat de Raad bij Richtlijn 90/.../EEG* ) maatregelen met betrekking 
tot de aardollevoorraden, de terugdringing van de vraag en de prijsregeling 
heeft vastgesteld die geëigend zijn voor de omstandigheid van het bestaan van 
moeilijkheden bij de bevoorrading van de Gemeenschap met aardolie en 
aardolieprodukten; dat bijgevolg een richtlijn inzake de aardolievoorraden 
dient te worden vastgesteld; 
(1) PB nr. L 
(2) <RIchtlijn tot vaststelling van voor moeilijke omstandigheden bij de 
bevoorrading van de Gemeenschap met ruwe aardolie en aardolieprodukten 
geëigende maatregelen>. 
- 22 -
Overwegende dat bij Richt 11Jn 68/414/EEG van de Raad*3), gewijzigd bij 
RichtllJn 72/425/EEG*4), de Lid-Staten de verplichting is opgelegd 
aardolievoorraden aan te houden die voor drie categorieën aardolleprodukten 
overeenkomen met het binnenlandse verbruik in het voorafgaande kalenderjaar 
over ten minste negentig dagen; 
Overwegende dat in het kader van de voltooiing van de interne markt erop moet 
worden toegezien dat de regels voor het aanleggen van aardolievoorraden geen 
inbreuk maken op het vrije verkeer van goederen en diensten, en dat de 
zekerheid van de bevoorrading wordt verhoogd; 
Overwegende dat derhalve alle Lid-Staten een opslaginstantie moeten inschakelen 
die ten minste twee derde van de met hun communautaire verplichting 
overeenkomende voorraden in haar bezit heeft, waardoor enerzijds de last van de 
opslagverplichting op billijke wijze over de marktdeelnemers in de oliesector 
kan worden verdeeld, en anderzijds het bestaan en de beschikbaarheid van 
aardolievoorraden kan worden gewaarborgd om omstandigheden waarin zich bij de 
bevoorrading moeilijkheden voordoen, te ondervangen; 
Overwegende dat een mechanisme in het leven dient te worden geroepen dat het de 
Gemeenschap mogelijk maakt, In geval van moeilijkheden bij de bevoorrading, zo 
spoedig mogelijk handelend op te treden en zo nodig te besluiten de 
aardolievoorraden aan te spreken; 
Overwegende dat overeenkomstig artikel 3, leden 3 en 4, van 
Richtlijn 90/.../EEG, de Commissie, voor een periode van maximaal drie maanden, 
en de Raad, in het specifieke geval dat de moeilijkheden aanhouden, tot het 
aanspreken van de voorraden kunnen besluiten; dat een met het verbruik van 
dertig dagen overeenkomende onttrekking aan de voorraden normaal toereikend 
lijkt; dat het bij een ernstige bevoorradingscrisis echter aan de Raad is om 
tot een bijkomende onttrekking te besluiten; 
Overwegende dat Richtlijn 68/414/EEG bij Richtlijn 72/425/EEG is gewijzigd; dat 
naar aanleiding van de uitvoering van een ingrijpend gewijzigde regeling om 
wille van de duidelijkheid tot een algehele herziening van genoemde richtlijn 
dient te worden overgegaan; 
(3) PB nr. L 308 van 23.12.1968, blz. 14. 
(4) PB nr. L 291 van 28.12.1972, blz. 154, 
- 23 -
Overwegende dat de onderhavige richtlijn de termijnen waarbinnen de Lid-Staten 
aan Richtlijn 68/414/EEG moeten voldoen, onverlet laat 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD : 
Artikel 1 
1. De Lid-Staten nemen alle geëigende maatregelen om, onverminderd het bepaalde 
in artikel 7, een aardollevoorraad aan te houden die overeenkomt met het in 
het voorafgaande kalenderjaar op hun grondgebied voor elk van de in 
artikel 2 bedoelde categorieën aardolleprodukten geconstateerde verbruik 
over tenminste negentig dagen. 
2. Het gedeelte van het binnenlandse verbruik dat wordt gedekt door produkten 
die zijn vervaardigd van uit de bodem van de desbetreffende Lid-Staat 
gewonnen aardolie, mag ten bel ope van niet meer dan 15 % van bedoeld 
verbruik worden afgetrokken. 
3. Bunkervoorraden voor de zeevaart zijn niet onder binnenlands verbruik 
begrepen. 
Artikel 2 
Voor de berekening van het binnenlandse verbruik worden de volgende categorieën 
produkten In aanmerking genomen : 
1. motorbenzlnes en vliegtuigbrandstoffen (vllegtulgbenzine, brandstoffen voor 
straalvliegtuigen van het benzlne-type), 
2. gasoliën, lamppetroleum en brandstoffen voor straalvliegtuigen van het 
keroslne-type, 
3. stookollën. 
- 24 -
Artikel 3 
1. Elke Lid-Staat richt een o Ileopslag instant ie op. 
Verscheidene Lid-Staten kunnen tot een gemeenschappelijke Instantie 
besluiten. In dat geval zijn zij hoofdelijk verantwoordelijk voor het 
nakomen van hun uit deze richtlijn voortvloeiende verplichtingen. 
2. De Lid-Staten nemen alle nodige maatregelen opdat hun opslaginstantIe 
voorraden in haar bezit heeft die overeenkomen met het verbruik op hun 
nationale grondgebied van tenminste zestig dagen . 
3. De financiering van de in lid 2 bedoelde voorraden komt ten laste van de in 
de betrokken Lid-Staat gevestigde raffinadeurs en Importeurs van in 
artikel 2 omschreven produkten, naar gelang van de tijdens het voorafgaande 
kalenderjaar In die Lid-Staat geleverde hoeveelheden. 
4. De Lid-Staten zien erop toe dat de in lid 3 bedoelde raffinadeurs en 
importeurs verantwoordelijk zijn voor de opslag van de met het saldo van de 
verplichting van de betrokken Lid-Staat overeenkomende hoeveelheden. 
Artikel 4 
De Lid-Staten verstrekken de Commissie een statistisch overzicht van de 
voorraden die aan het einde van iedere maand in het bezit van hun 
opslaginstantie zijn. Dit overzicht wordt opgesteld overeenkomstig de 
artikelen 5 en 6, onder nauwkeurige opgave van het aantal dagen gemiddeld 
verbruik in het voorafgaande kalenderjaar dat die voorraden vertegenwoordigen. 
Deze mededeling wordt binnen vijftien dagen na het verstrijken van iedere maand 
gedaan. 
- 25 -
Artikel 5 
1. De voorraden moeten voor ten minste 70 % van de totale omvang van de 
voorraden aardolleprodukten van elk van de In artikel 2 bedoelde 
categorieën 1 en 2, en voor ten minste 50 % van de totale omvang van die van 
categorie 3 bestaan; het saldo mag door ruwe aardolie of halffabrikaten 
(feedstocks) worden gedekt. 
2. In het In artikel 4 bedoelde statistische overzicht van de voorraden : 
- worden de eindprodukten voor de werkelijke tonnage gerekend; 
-worden ruwe aardolie en halffabrikaten gerekend naar verhouding van de 
hoeveelheden van elk van de categorieën van gedurende het voorafgaande 
kalenderjaar in de op het grondgebied van de Gemeenschap in bedrijf zijnde 
raffinaderijen verkregen produkten; de voor de omrekening van ruwe 
aardolie en halffabrikaten in aardIleprodukten te gebruiken coëfficiënt 
wordt Jaarlijks vóór < > vastgesteld overeenkomstig de procedure van 
artikel 4, lid 2, van Richtlijn 90/.../EEG; 
-mogen mengprodukten, Indien zij voor de vervaardiging van in artikel 2 
genoemde eindprodukten zijn bestemd, de produkten vervangen waarvoor zij 
zi jn bestemd. 
Artikel 6 
1. Voor de berekening van het in artikel 1 bedoelde minimumniveau worden voor 
het in artikel 4 bedoelde statistische overzicht als daarin op te nemen 
voorraden slechts die hoeveelheden in aanmerking genomen waarover de 
Lid-Staten ingeval zich bij de aardoliebevoorrading moeilijkheden mochten 
voordoen, volledig kunnen beschikken. 
- 26 -
2. Met Inachtneming van het bepaalde In lid 1, mogen In de voorraden worden 
begrepen de hoeveelheden : 
- aan boord van olietankers die zich, na vervulling van de 
havenformalItelten, In een loshaven bevinden; 
- die In ioshavens zijn opgeslagen; 
- in tanks bij het beginpunt van aardol lepIJpleidingen; 
- in opslagplaatsen van ondernemingen met een groot verbruik en die aan de 
nationale bepalingen inzake permanente opslag beantwoorden; 
- in vaartuigen die binnen de Gemeenschap voor vervoer onderweg zijn en 
waarop door de verantwoordelijke autoriteiten toezicht kan worden 
uitgeoefend, indien deze hoeveelheden onverwijld ter beschikking kunnen 
worden gesteld. 
3. Ingevolge het bepaalde in de leden 1 en 2, dienen met name van opneming in 
het statistische overzicht te worden uitgesloten : ruwe aardolie in 
bodem lagen, hoeveelheden die voor bunkervoorraden voor de zeevaart zijn 
bestemd, hoeveelheden die zich in rechtstreeks transi tor-verkeer bevinden en 
zich In aardoliepijpleidingen, tankauto's, tankwagons, reservoirs van 
distributiestations en bij kleine verbruikers aanwezige hoeveelheden. Voorts 
dienen, de hoeveelheden die door de strijdkrachten worden gehouden, alsmede 
die welke bij de aardoliemaatschappijen voor de strijdkrachten zijn 
gereserveerd, van het statistische overzicht te worden uitgesloten. 
- 27 -
Artikel 7 
1. Indien de Commis ie overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Richtlijn 90/.../EEG 
moeilijkheden bij de aardoliebevoorrading in de Gemeenschap of in een deel 
daarvan moeilijkheden heeft vastgesteld, roept zij het In artikel 4, lid 1, 
van Richtlijn 90/.../EEG bedoelde comité bijeen. De Commissie kan volgens de 
procedure van artikel 4, lid 2, van die richtlijn besluiten dat de 
Lid-Staten een met een verbruik van maximaal dertig dagen overeenkomende 
hoeveelheid aan hun aardolievoorraden mogen onttrekken. 
2. De Raad kan op voorstel van de Commissie tot een bijkomende onttrekking 
besluiten. Hij besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, indien 
mogelijk binnen tien dagen. 
Artikel 8 
1. Deze richtlijn vervangt Richtlijn 68/414/EEG. 
2. De verwijzingen naar Richt Iijn 68/414/EEG dienen te worden gelezen als 
verwijzingen naar de onderhavige richtlijn volgens de in de bijlage 
opgenomen concordantietabel. 
Artikel 9 
1. De Lid-Staten treffen uiterlijk op 1 Januari 1992 en, wat artikel 7 betreft, 
vanaf 1 januari 1991 de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen 
om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan 
onverwijld in kennis. 
2. In afwijking van Md 1 moeten de aardol ieopslaginstant les de In artikel 3, 
lid 2, bedoelde hoeveelheden uiterlijk op 1 Januari 1993 in hun bezit 
hebben. 
- 28 -
3. Zolang de in lid 1 bedoelde maatregelen niet zijn getroffen, blijven de 
Lid-Staten tot naleving van de krachtens Richtlijn 68/414/EEG op hen 
rustende verplichtingen gehouden. 
4. Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar 
de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de 
officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing 
worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
Artikel 10 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad 
- 29 -
BIJLAGE 
ConcordantletabeI 
Richt Iijn 68/414/EEG De onderhavige richtlijn 
Artikel 1, eerste alinea 
Artikel 1, tweede alinea 
Artikel 1, derde alinea 
Artikel 2, 
Artikel 3, 
Artikel 4, 
Artikel 5, 
Artikel 6, Md 1, eerste alinea 
Artikel 6, lid 1, tweede alinea 
Artikel 6, I ld 2, 
Artikel 6, lid 3, eerste alinea 
Artikel 6, lid 3, tweede alinea 
Artikel 7, 
Artikel 8, Artikel 1, I ld 1 
Artikel 1, I ld 2 
Artikel 1, I ld 3 
Artikel 2, 
Artikel 3, 
Artikel 4, 
Artikel 5, 
Artikel 6, I id 1 
Artikel 9, Artikel 6, 
Artikel 6, 
Artikel 7, 
Artikel 7, 
Artikel 8 
Artikel 9, 
Artikel 9, 
Artikel 9, 
Artikel 9, 
Artikel 10 ld 2 
ld 3 
id 1 
id 2 
id 1 
id 2 
id 3 
Id 4 
- 30 -
fiche d'impact de certains actes législatifs sur les PME et l^ewploi 
1. OBLIGATIONS ADMINISTRATIVES DECOULANT DE L'APPLICATION DE LA 
LEGISLATION POUR LES ENTREPRISES 
Obligation de stockage pétrolier 
(déjà existante sur base de la Directive 68/AU/CEE) 
2. AVANTAGES POUR L'ENTREPRISE 
- BUI/1 
- LESQUELLES 
sécurité d'approvisionnement pétrolier améliorée au 
niveau communautaire 
3. INCONVENIENTS POUR L'ENTREPRISE 
Ccoutssupplementair.es) • 
" MME NON 
- CONSEQUENCES 
4. EFFETS SUR L'EMPLOI 
Non 
5. Y A-T-IL EU CONCERTATION PREALABLE AVEC LES PARTENAIRES j 
SOCIAUX ? ! 
I 
- IIIINON ; 
- AVIS DES PARTENAIRES SOCIAUX j 
i 
6. Y A-T-IL UNE APPROCHE ALTERNATIVE MOINS CONTRAIGNANTE ? ! 
NON ' ' | 
ISSN 0254-1513 
COM(90)514def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 
Catalogusnummer : CB-CO-90-583-NL-C 
ISBN 92-77-65947-5 
VERKOOPPRIJS tot 30 blz.: 340 ECU per 10 bli. meer: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg