Nr. C 56/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 6. 3. 89 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van 
werknemers tegen de risico's van blootstelling aan biologische agentia op het werk(1) 
(89/C56/15) 
De Raad heeft op 2 mei 1988 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 118 A van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en 
Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die 
met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies 
op 10 november 1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Vidal. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 261e zitting (vergadering van 14 december 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (2 onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité begroet het richtlijnvoorstel van de 
Commissie dat aansluit bij de voorstellen waarover het 
Comité zich eerder in verband met de kaderrichtlijn 80/ 
1107/EEG heeft uitgesproken. 
Er wordt nogmaals gewezen op de in deze adviezen (2) 
naar voren gebrachte aanbevelingen, die helaas niet 
door de Commissie zijn overgenomen. Er moeten t.a.v. 
de preventie- en veiligheidsmaatregelen prioriteiten ge­
steld worden. Tevens dienen de definities en de termino­
logie die in de verschillende richtlijnen over biologische 
agentia en genetisch gemodificeerde micro-organismen 
gehanteerd worden, op één lijn gebracht te worden. 
Bovendien wordt aanbevolen, zo spoedig mogelijk mi­
nimale beschermingsniveaus vast te leggen, en wordt 
gesteld dat de in de richtlijn vervatte normen een bin­
dend karakter moeten krijgen. 
Tenslotte wordt nog eens nadrukkelijk gewezen op de 
algemene overwegingen (preventiebeleid, rol en verant­
woordelijkheid van werkgevers, raadpleging en partici­
patie van werknemers, enz.) in het recente advies over 
het voorstel voor een kaderrichtlijn ter verbetering van 
de veiligheid en de gezondheid van werknemers op het 
werk(3). 
1.2. Het Comité erkent dat het hier om een delicate 
en moeilijke zaak gaat. Afgezien van zijn intrinsieke 
waarde vormt het voorstel namelijk ook een belangrijke 
nieuwe stap in de tenuitvoerlegging van de basisregels 
die voor deze gevoelige sector gelden. Gezien het 
groeiende aantal beroepswerkzaamheden en procédés 
waaraan biologische agentia te pas komen — bijvoor­
beeld in de landbouw- en veeteeltsector en op het 
gebied van volksgezondheid —, en de onderling ver­
schillende en vaak ontoereikende wijze waarop dit 
onderwerp in de nationale wetgevingen wordt behan­
deld, is het Comité overigens van mening dat het onder-
(') PB nr. C 150 van 8.6.1988, blz.6. 
(2) Zie b.v. PB nr. C 297 van 28.11.1979, PB nr. C 208 van 
8.8.1988, blz. 43. 
(3) PBnr. C 175 van 28.4.1988. havige voorstel een eerste belangrijke stap vormt bij de 
behandeling van dit complexe vraagstuk. Het gaat dus 
om een maatregelenpakket waarmee op communautair 
niveau kan worden gestreefd naar een betere bescher­
ming van werknemers tegen de risico's van blootstelling 
aan biologische agentia en naar meer en grondiger 
kennis omtrent dit vraagstuk, op basis waarvan later 
maatregelen kunnen worden genomen. 
1.3. Het Comité is ervan in kennis gesteld dat de 
Commissie twee andere, eveneens biologische agentia 
betreffende, voorstellen voorbereidt en acht het raad­
zaam — voor zover mogelijk — in alle drie voorstellen, 
met name in de definities, dezelfde terminologie te 
gebruiken. 
1.4. Het Comité vindt dus dat de richtlijn moet leiden 
tot het eventueel vastleggen van normalisatiecriteria die 
voor alle lid-staten gelden. In dit verband dient erop te 
worden gelet dat alle vertalingen met elkaar in overeen­
stemming zijn en dat in dit voorstel dezelfde technische 
termen worden gebruikt als in de twee parellelle voor­
stellen over „Het ingeperkt gebruik van genetisch gemo­
dificeerde micro-organismen" en „De doelbewuste in­
troductie van genetisch gemodificeerde organismen in 
het milieu". Tevens moet erop worden gewezen dat er 
een grote interdependentie bestaat tussen de plannen of 
de maatregelen op het gebied van de volksgezondheid 
en de inspanningen ter bescherming van werknemers 
die in verband met hun werkzaamheden het risico lopen 
of kunnen lopen dat zij met biologische agentia in 
aanraking komen. 
1.5. Daarom is het Comité van mening dat de richt­
lijn moet voorzien in de opstelling van een (als richt­
snoer dienende) lijst van biologische agentia, ingedeeld 
volgens de in artikel 2 genoemde groepen 2, 3 en 4. Eén 
van de hoofdtaken van het in eerdere adviezen en in 
artikel 15 bedoelde comité voor de aanpassing aan de 
6. 3. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 56/39 
technische vooruitgang zou het maken van een dergelij­
ke lijst kunnen zijn, die natuurlijk nooit helemaal vol­
ledig is, maar wel zo volledig mogelijk moet zijn. 
1.6. De richtlijn zou verder moeten zijn gericht op het 
bevorderen van regelmatige, gespecialiseerde cursussen 
over het toepassen van methodes voor preventie en 
risico-opsporing en over snel en doeltreffend ingrijpen 
wanneer er tekenen van gevaar of ziekteverschijnselen 
worden gesignaleerd. Hiervoor zijn de lid-staten zelf 
verantwoordelijk. 
1.7. Het Comité stelt voor dat de Commissie na een 
redelijke tijd in samenwerking met het Raadgevend 
Comité voor de veiligheid, hygiëne en de gezondheids­
bescherming op de arbeidsplaats een rapport opmaakt 
van de tenuitvoerlegging van de richtlijn, met name 
betreffende 
— de vooruitgang in de lid-staten, 
— de verzamelde of beschikbaar geworden gegevens, 
— de vorderingen bij het opstellen of bijwerken van 
de in paragraaf 1.5 genoemde lijst. 
Over dit periodieke rapport moeten het Economisch 
en Sociaal Comité en het Europees Parlement worden 
geraadpleegd. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Volgens het Comité zou het nuttig zijn indien 
de Commissie in de toelichting een overzicht opneemt 
van de (afzonderlijke) bijzondere bepalingen die op 
communautair niveau reeds gelden of gepland zijn en 
die betrekking hebben op de bescherming van werk­
nemers in de zee- en de luchtvaart tegen blootstelling 
aan biologische agentia op het werk; krachtens 
artikel 1, tweede lid, vallen deze personen namelijk niet 
onder de onderhavige richtlijn. Het zou wenselijk zijn, 
voor deze werknemers een specifieke richtlijn op te 
stellen die hun bescherming tegen voornoemde risico's 
ten goede komt. 
2.2. Voorgesteld wordt, het eerste lid van artikel 1 
als volgt te wijzigen : 
„1. Deze richtlijn heeft ten doel, te voorzien in 
preventieve maatregelen en de werknemers te be­
schermen tegen gevaren voor veiligheid en gezond­
heid die voortvloeien of kunnen voortvloeien uit de 
blootstelling aan biologische agentia op hun werk." 
2.3. Artikel 2 
2.3.1. Het Comité is van mening dat het voor de 
indeling van de biologische agentia gehanteerde crite­rium niet nauwkeurig genoeg is, waardoor speelruimte 
ontstaat die nadelig zou kunnen zijn. 
Daarom wordt aanbevolen, strengere criteria op te 
stellen en bij het aanleggen van de lijst van biologische 
agentia uiterst nauwkeurig te werk te gaan. 
2.3.2. Het Comité stelt voor, de definitie van biologi­
sche agentia uit groep 1 in artikel 2, lid b) als volgt te 
wijzigen: 
„... een agens dat normaal gesproken zeer waar­
schijnlijk geen ziekte bij de mens veroorzaakt..." 
2.3.3. Definities in lid c), d) en e) 
Ter verduidelijking van de doelstellingen van de richt­
lijn zou het begrip „profylaxe" vanuit het oogpunt 
van preventie op technisch (collectief of individueel) of 
medisch gebied moeten worden gedefinieerd. 
2.3.4. Definities in lid a), f) en g) 
De definities van „biologische agentia", „micro-or­
ganisme" en „genetisch gewijzigd biologisch agens" 
doen onwetenschappelijk aan. Het Comité raadt daar­
om aan, nieuwe definities van deze begrippen op te 
stellen en daarbij af te gaan op de door de Wereld­
gezondheidsorganisatie (WHO) gehanteerde definities. 
2.3.5. Het Comité is van mening dat de definities 
niet aansluiten bij de te definiëren termen, en stelt 
daarom voor, het artikel in dit opzicht te herzien. 
Bovendien dient erop te worden gewezen dat in het 
richtlijnvoorstel sterk de nadruk wordt gelegd op werk­
zaamheden waarbij een „bewuste beslissing" om met 
biologische agentia te werken, wordt genomen, terwijl 
er minder aandacht wordt besteed aan de werkzaamhe­
den waaruit „alleen" „incidentele blootstelling" voort­
vloeit. Hierdoor kan bij laatstgenoemde een valse in­
druk van veiligheid ontstaan, hetgeen tot een nog ge­
vaarlijker situatie kan leiden. 
2.4. Artikel 3 
2.4.1. Het Comité stelt voor, de tweede zin van ar­
tikel 3, tweede lid, als volgt te wijzigen: 
,,... De lid-staten moeten de voorwaarden voor deze 
evaluatie en zo nodig voor een aanvullende evaluatie 
vaststellen en tevens de instellingen of organen aan­
wijzen die met de uitvoering daarvan worden belast; 
deze moeten over de nodige technische en weten­
schappelijke deskundigheid beschikken en uitgaan 
van evaluatiecriteria die in de gehele Gemeenschap 
dezelfde zijn." 
2.4.2. Artikel 3, tweede lid, laatste 
alinea, en vijfde lid 
In ieder geval wijst het Comité er bij voortduring op 
dat de Commissie zeer zorgvuldig zou moeten nagaan 
Nr. C 56/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 6. 3. 89 
of het mogelijk is, de richtlijnen op dit terrein — met 
name waar het gaat om de gehanteerde definities en 
terminologie — te coördineren. 
2.4.3. Voorgesteld wordt, de eerste alinea van het vier­
de lid als volgt te wijzigen : 
„biologische agentia moeten worden geëvalueerd op 
basis van de maximale risicograad, als niet bekend 
is wat hun feitelijke risicograad is op grond waarvan 
zij in de als bijlage opgenomen — slechts als richt­
snoer dienende — lijst zouden kunnen worden ge­
plaatst." 
2.4.4. Artikel 3, zevende lid 
Het Comité is van mening dat bepaalde preventieve en 
beschermende maatregelen — voor zover zij wenselijk 
en uitvoerbaar zijn — voor alle werknemers moeten 
gelden, ongeacht of het om „incidentele blootstelling" 
dan wel om een „bewuste beslissing" gaat. 
Een groot aantal van de in artikel 6 t/m 14 genoemde 
maatregelen dienen voor alle werknemers te gelden 
die het risico van blootstelling aan biologische agentia 
lopen, hetgeen nu blijkens artikel 3, zevende lid, niet 
het geval is. 
Het Comité dringt er dus — ook in verband met hetgeen 
in paragraaf 2.3.5 van het onderhavige advies is gezegd 
— op aan dat de Commissie lid 7 in de zin van bo­
vengenoemde aanbeveling opnieuw formuleert, waarbij 
adequate en uitvoerbare bepalingen, en met name ar­
tikel 12, eerste en tweede lid, echter van toepassing 
moeten blijven. 
De specifieke problemen van het midden- en kleinbe­
drijf, met name op het gebied van arbeidsgeneeskunde, 
zouden kunnen worden opgelost door overkoepelende 
diensten of instellingen. 
2.5. Artikel 4 
Ten aanzien van dit artikel stelt het Comité voor: 
2.5.1. De in de eerste alinea van artikel 4 gebruikte 
zinsnede „Indien dit redelijkerwijze niet uitvoerbaar is" 
dient betrekking te hebben op de stand van de techniek. 
2.5.2. Aan lid a) dient te worden toegevoegd: 
„en — voor zover mogelijk — afbakening van de 
gevarenzones, teneinde deze te kunnen isoleren." 
2.5.3. Er dient een nieuw, als volgt luidend lid te 
worden toegevoegd: 
,,i) specifieke inenting waar dit mogelijk is en over­
eenkomst met de voorzienbare risico's." 
2.6. Artikel 7 
2.6.1. Voorgesteld wordt, het tweede lid als volgt te 
wijzigen: „De in lid 1 bedoelde registers moeten minstens 
10 jaar na het einde van de blootstelling worden 
bewaard en moeten ter beschikking worden gesteld 
van de gezondheidsdiensten en de instellingen of 
organen die worden genoemd in de in paragraaf 
2.4.1 van dit advies voorgestelde wijziging van ar­
tikel 3, tweede lid." 
2.7. Artikel 9 
2.7.1. Overeenkomstig de in paragraaf 2.6.1 van het 
onderhavige advies voorgestelde wijziging dient de eer­
ste zin als volgt te worden aangepast: 
„De werkgevers moeten op verzoek van de in 
artikel 3, tweede lid, bedoelde bevoegde instanties 
de gegevens..." 
2.8. Artikel 10 
2.8.1. De in paragraaf 2.4.2 van dit advies uitgespro­
ken bezwaren van het Comité gelden ook voor de eerste 
zin van artikel 10 van het richtlijnvoorstel. 
2.8.2. T.a.v. lid 3 wordt voorgesteld: 
a) het woord „ernstige" in de voorlaatste regel te 
schrappen; 
b) toe te voegen: „Het bedrijfsgeheim moet met name 
tegenover de concurrentie bewaard blijven." 
2.9. Artikel 11 
Het woord „ernstig" na het eerste gedachtenstreepje 
van de eerste alinea moet worden geschrapt. 
2.10. Artikel 13 
Voorgesteld wordt, na het eerste gedachtenstreepje in 
lid 2 de volgende zin toe te voegen: 
„...; indien specifieke informatie ontbreekt waaruit 
het tegendeel blijkt, moet er a priori vanuit worden 
gegaan dat deze aanwezigheid bestaat;" 
2.11. Artikel 14 
2.11.1. Het Comité stelt voor, aan de tweede alinea 
van lid 1 het volgende toe te voegen: 
„...waarbij rekening wordt gehouden met de in ar­
tikel 3, vierde lid, genoemde classificatie van biologi­
sche agentia." 
2.11.2. Het Comité acht de in het derde en in het 
vijfde lid van dit artikel genoemde principes met name 
in het licht van artikel 3, vierde lid, niet adequaat. 
Er zou moeten worden uitgegaan van het principe dat 
het fysisch beheersniveau overeen moet komen met de 
6. 3. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 56/41 
risicograad van het meest gevaarlijke agens, onvermin­
derd de bepalingen in artikel 3, vierde lid. 
Gedaan te Brussel, 14 december 1988. 
1. Inleiding 
1.1. De voorstellen van de Commissie hebben tot 
doel, de regeling voor de sector schape- en geitevlees 
verder aan te passen. Eerder in 1988 is via de toepassing 
van stabilisatiemechanismen al een belangrijke aanpas­
sing doorgevoerd. 
1.2. De hoofdgedachte bij deze voorstellen is dat de 
toepassing van de regeling zoveel mogelijk moet worden 
geharmoniseerd en de kosten ervan moeten worden 
verminderd. De Commissie erkent evenwel terecht dat 
er t.a.v. de produktievoorwaarden en het uiteindelijke 
produkt verschillen tussen de regio's in de Gemeenschap 
bestaan. 
1.3. De Commissie stelt ook nieuwe onderhandelin­
gen over de invoerregelingen met derde landen voor, 
hoewel dit geen deel uitmaakt van de bovengenoemde 
verordening van de Raad. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité kan geen definitief advies uit­
brengen over het voorstel van de Commissie om de 2.12 Artikel 17 
Het woord „ernstig" in het eerste lid dient te worden 
geschrapt. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
intracommunautaire aspecten van de marktordening te 
wijzigen voordat er opnieuw is onderhandeld over de 
t invoerregelingen met derde landen. De Gemeenschap 
s voert nog steeds voor 20% van haar behoefte aan 
y schapevlees in, en aangezien de produktie een stijgende 
tendens vertoont, moeten de invoerregelingen ook toe­
laten dat de Gemeenschap in sterkere mate in haar 
eigen behoeften voorziet. Het Comité spreekt zich met 
e name uit tegen een verhoging van het aandeel ingevoerd 
^ gekoeld vlees. 
i 
t 2.2. Desalniettemin wil het Comité zijn voorlopige 
e oordeel over de Commissievoorstellen uiteenzetten. 
2.3. Het Comité erkent dat het in verband met de 
voltooiing van de interne markt in 1992 nodig is, de 
regeling voor de sector schapevlees te harmoniseren. 
1 Een aantal voorgestelde wijzigingen is vrij radicaal, en 
e daarom is het juist dat zij geleidelijk gedurende een 
overgangsperiode van 4 jaar worden ingevoerd. 
2.4. In financieel opzicht leveren de voorstellen grote 
besparingen op voor de EG-begroting. Als de marktprij­
zen niet aanzienlijk gaan stijgen, betekenen de voorstel-
e len een scherpe inkomensdaling voor de producenten. Advies over het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad houdende een gemeenschap­
pelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees 
(89/C 56/16) 
De Raad heeft op 3 november 1988 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 december 1988 opgesteld. Rapporteur 
was de heer Straufê. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 261e zitting (vergadering van 14 december 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen (bij 8 onthoudingen) is 
goedgekeurd.