Nr. C 115/50 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
VOORSTEL VAN DE COMMISSIE GEWIJZIGD VOORSTEL VAN DE COMMISSIE 
2.18.3. Werkplekken in de open lucht dienen, voor (ongewijzigd) 
zover mogelijk, zodanig te worden ingericht dat 
de betrokken werknemers tegen ongunstige 
weersinvloeden worden beschermd. 
2.18.4. Indien werknemers werken in de open lucht, 
moeten de werkplekken zoveel mogelijk zodanig 
zijn ontworpen dat de werknemers 
a) tegen weersomstandigheden beschermd zijn; 
b) niet zijn blootgesteld aan hinderlijk lawaai en 
aan andere hinderlijke invloeden uit hun 
omgeving (zoals gassen, dampen en stof); 
c) de werkplek bij gevaar snel kunnen verlaten 
of snel gered kunnen worden. 
BIJLAGE II (ongewijzigd) 
Opnieuw behandeld voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging en aanvulling van 
Richtlijn 71/305/EEG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van 
overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken (!) 
COM(89) 141 def. 
(Door de Commissie ingediend op grond van artikel 149, lid 2, onder d), van het 
EEG-Verdrag op 3 april 1989) 
(89/C 115/04) 
0) PB nr. C 15 van 19. 1. 1989, blz. 8. 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 
2, op artikel 66 en op artikel 100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement (*), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité (2), 
(!) PB nr. C 167 van 27. 6. 1988, blz. 76 en besluit van ... (niet 
verschenen in het Publikatieblad). 
(2) PB nr. C 319 van 30. 11. 1987, blz. 55. Overwegende dat de maatregelen dienen te worden 
vastgesteld die ertoe bestemd zijn geleidelijk de interne 
markt tot stand te brengen in de loop van een periode die op 
31 december 1992 eindigt; dat de interne markt een ruimte 
zonder binnengrenzen omvat waarin het vrije verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd; 
Overwegende dat de noodzaak van de verwezenlijking van 
de interne markt in de conclusies van de opeenvolgende 
zittingen van de Europese Raad is vastgelegd; 
Overwegende dat het Witboek over de voltooiing van de 
interne markt is uitgebracht dat inzonderheid het tijd­
schema en het actieprogramma om de openstelling van 
overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken te 
verwezenlijken behelst; 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/51 
Overwegende dat de Commissie aan de Raad van 19 juni 
1986 een mededeling inzake overheidsopdrachten in de 
Gemeenschap heeft gedaan; 
Overwegende dat de overheidsopdrachten voor de uitvoe­
ring van werken vallen onder, respectievelijk, Richtlijn 71/ 
305/EEG van de Raad betreffende de coördinatie van de 
procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten 
voor de uitvoering van werken (!), laatstelijk gewijzigd bij 
de Akte van toetreding van Spanje en Portugal, Richtlijn 
72/277/EEG van de Raad van 26 juli 1972 betreffende de 
voorschriften voor de bekendmaking in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen van de aankondigingen 
van overheidsopdrachten en concessies voor uitvoering van 
werken (2), de verklaring van de Vertegenwoordigers van 
de regeringen der Lid-Staten, in het kader van de Raad 
bijeen, van 26 juli 1971, inzake de procedures die moeten 
worden gevolgd met betrekking tot concessies voor de 
uitvoering van werken (3), alsmede onder Besluit 71/306/ 
EEG van de Raad van 26 juli 1971 tot instelling van een 
Raadgevend Comité inzake overheidsopdrachten voor de 
uitvoering van werken (4), gewijzigd bij Besluit 77/63/ 
EEG (5); 
Overwegende dat het voor de verwezenlijking van een 
daadwerkelijke vrijheid van vestiging en een daadwerkelijk 
vrij verrichten van diensten op het gebied van overheids­
opdrachten voor de uitvoering van werken noodzakelijk is 
om de waarborgen opgenomen in de richtlijnen inzake 
doorzichtigheid van de procedures en praktijken bij het 
plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van 
werken te verbeteren en uit te breiden, ten einde beter 
toezicht te kunnen uitoefenen op de naleving van het 
verbod op beperkingen en tegelijkertijd de onderlinge 
verschillen in de mededingingsvoorwaarden tussen onder­
danen van de Lid-Staten te verminderen; 
Overwegende dat deze richtlijn de toepassing van met name 
artikel 36 van het Verdrag niet in de weg staat; 
Overwegende dat het dienstig is het begrip overheids­
opdracht voor de uitvoering van werken beter te omschrij­
ven, met name om daarbij rekening te houden met de 
nieuwe vormen van overeenkomsten voor de gunning van 
opdrachten, en criteria op te stellen aan de hand waarvan 
alle aan de Richtlijn 71/305/EEG onderworpen lichamen 
kunnen worden omschreven; 
Overwegende dat de lijst van de instellingen en categorieën 
instellingen in bijlage I zo volledig mogelijk dient te zijn; 
Overwegende dat het tevens dienstig is de bepalingen van 
Richtlijn 71/305/EEG uit te breiden tot werken die door de 
Lid-Staten worden gesubsidieerd maar niet onder de in 
artikel 1 vervatte definities vallen; 
Overwegende dat het wegens het toenemende belang van 
concessies op het gebied van openbare werken en de 
specifieke aard ervan wenselijk is in Richtlijn 71/305/EEG 
regels op te nemen omtrent de openbaarheid dienaangaan­
de; 
Overwegende dat de omvang van de vrijstellingen per 
sector van economische bedrijvigheid nader moet worden 
(!) PB nr. L 185 van 16. 8. 1971, blz. 5. 
(2) PB nr. L 176 van 3. 8. 1972, blz. 12. 
(3) PB nr. C 82 van 16. 8. 1971, blz. 13. 
(4) PB nr. L 185 van 16. 8. 1971, blz. 15. 
(5) PB nr. L 13 van 15. 1. 1977, blz. 15. omschreven om te voorkomen dat de verstoringen van het 
evenwicht bij de toepassing van Richtlijn 71/305/EEG 
tussen de Lid-Staten als gevolg van uiteenlopende interpre­
taties groter worden; 
Overwegende dat de drempel van waaraf overheids­
opdrachten onder Richtlijn 71/305/EEG vallen, in 1971 op 
1 miljoen ecu is gesteld en dat, gelet op de verhoging van de 
bouwkosten en het belang dat het midden- en kleinbedrijf 
erbij heeft aan opdrachten van middelgrote omvang te 
kunnen deelnemen, deze drempel op 5 miljoen ecu dient te 
worden gesteld; 
Overwegende dat, om een einde te stellen aan praktijken 
die de mededinging in het algemeen en de volwaardige 
deelneming van onderdanen van andere Lid-Staten aan 
aanbestedingen in het bijzonder beperken, de procedures 
voor het plaatsen van opdrachten voor de inschrijvers 
toegankelijker moeten worden gemaakt; 
Overwegende dat het aanbeveling verdient een procedure 
van gunning via onderhandelingen in te stellen, zoals deze 
in sommige Lid-Staten in de praktijk reeds bestaat, ten 
einde het gebruik van de bij artikel 9 van Richtlijn 71/305/ 
EEG ingestelde uitzonderingsprocedure te beperken; 
Overwegende dat de procedure van gunning via onder­
handelingen als uitzondering moet worden beschouwd en 
daarom slechts dient te worden toegepast in een beperkt 
aantal uitdrukkelijk genoemde gevallen; 
Overwegende dat het dienstig is dat de aanbestedende 
diensten de afgewezen gegadigden of inschrijvers in kennis 
stellen van de redenen waarom hun aanvraag tot deelne­
ming of hun inschrijving is verworpen en over het verloop 
van elke procedure voor het plaatsen van een opdracht een 
procesverbaal opstellen; 
Overwegende dat de gemeenschappelijke regels op tech­
nisch gebied aan het nieuwe communautaire beleid inzake 
normalisatie en standaardisering dienen te worden aange­
past; 
Overwegende dat, om de noodzakelijke voorwaarden voor 
werkelijk open aanbestedingen op gemeenschapsniveau tot 
stand te kunnen brengen, door bedrijven uit andere Lid-
Staten in staat te stellen onder vergelijkbare voorwaarden 
als nationale bedrijven op aanbestedingen te reageren en 
door bij een groter aantal aannemers de belangstelling voor 
en de deelneming aan overheidsopdrachten voor de 
uitvoering van werken aan te wakkeren, alle verrichtingen 
en procedures die de vrije mededinging tussen de aanne­
mers moeten waarborgen, doorzichtiger moeten worden 
gemaakt; dat de aanbestedende diensten daartoe eveneens 
hun plannen voor toekomstige aanbestedingen van werken 
door middel van voorinformatie op communautair niveau 
bekend moeten maken en dat alle dienstige informatie 
betreffende de omstandigheden waarin de diverse opdrach­
ten zijn gegund, eveneens langs diezelfde weg bekend 
moeten worden gemaakt; 
Overwegende dat het, wil men de deelneming van een 
groter aantal aannemers bevorderen en wil men hen in staat 
stellen binnen een redelijke termijn offertes in te dienen, in 
het bijzonder voor werken van grote omvang, die over het 
algemeen zowel technisch als organisatorisch zeer ingewik­
keld zijn, dienstig is de termijnen voor de ontvangst van 
aanvragen tot deelneming en inschrijvingen te verlengen; 
Overwegende dat het in het algemeen belang is de 
technische vooruitgang in de bouwsector en de sector 
Nr. C 115/52 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
openbare werken aan te moedigen, opdat de overdracht 
van technologieën en know-how van de ene Lid-Staat naar 
de andere niet alleen ten goede komt van de gezamenlijke 
gebruikers, maar ook van de bedrijfstak als zodanig; 
Overwegende dat in de Gemeenschap reeds werkzaam­
heden zijn ondernomen om te komen tot het opstellen van 
bestekken waarin de te leveren prestaties worden opgege­
ven in plaats van gedetailleerde technische voorschriften, 
en dat bijgevolg nu reeds aan de aannemers in de 
Gemeenschap de mogelijkheid moet worden geboden om, 
met inachtneming van bepaalde voorwaarden, varianten 
voor te stellen; 
Overwegende dat met het oog op de doorzichtigheid van de 
voorwaarden voor uitvoering van de opdracht de aanbeste­
dende diensten inlichtingen moeten kunnen vragen over het 
gedeelte van de opdracht dat door de inschrijver eventueel 
aan derden wordt onderaanbesteed; 
Overwegende dat rekening dient te worden gehouden met 
de aanzienlijke invloed van de overheidsopdrachten inzake 
werken op het scheppen van arbeidsplaatsen in streken van 
de Gemeenschap waar het werkloosheidspeil hoger ligt dan 
het gemeenschapsgemiddelde. 
Overwegende dat het dienstig zou kunnen blijken de 
informatie over de verplichtingen inzake arbeidsbescher­
ming en arbeidsvoorwaarden in de Lid-Staat waar de 
werken worden uitgevoerd, te verbeteren; 
Overwegende dat het wenselijk is dat de nationale 
bepalingen voor het plaatsen van overheidsopdrachten ten 
gunste van de regionale ontwikkeling onder inachtneming 
van de beginselen van het Verdrag aan de doelstellingen van 
de Gemeenschap beantwoorden; 
Overwegende dat in Richtlijn 71/305/EEG adequate 
statistische voorschriften moeten worden opgenomen om 
de informatie over de wijze waarop de aanbestedende 
diensten hun opdrachten plaatsen, te verbeteren en te 
systematiseren; 
Overwegende dat Spanje onlangs wettelijke bepalingen ter 
uitvoering van Richtlijn 71/305/EEG heeft vastgesteld; dat 
het, aangezien andere wijzigingen in dit stadium de 
aanpassing van de particuliere sector in dit land negatief 
zouden beïnvloeden, dienstig is Spanje een aanvullende 
termijn te verlenen om de onderhavige richtlijn ten uitvoer 
te leggen; 
Overwegende dat Portugal om soortgelijke redenen 
behoefte heeft aan een overgangsperiode; 
Overwegende dat Griekenland haar wetgeving aan Richt­
lijn 71/305/EEG gaat aanpassen en dat het opnemen van 
andere communautaire regelingen in dit stadium de sector 
van de overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken 
en met name een aantal economisch belangrijke factoren, 
zoals de stabiliteit, de doorzichtigheid en de instandhou­
ding, op middellange termijn, van de commerciële 
verhoudingen negatief zou beïnvloeden; 
Overwegende dat het, op grond van de conclusie van de 
genoemde zittingen van de Europese Raad alsmede op basis 
van het Witboek en de genoemde mededeling van de 
Commissie aan de Raad, dienstig is Richtlijn 71/305/EEG 
te wijzigen en Richtlijn 72/277/EEG in te trekken; HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Richtlijn 71/305/EEG wordt als volgt gewijzigd: 
1. artikel 1 komt als volgt te luiden: 
„Artikel 1" 
In de zin van deze richtlijn: 
a) zijn „overheidsopdrachten voor de uitvoering 
van werken": schriftelijke overeenkomsten on­
der bezwarende titel die zijn gesloten tussen een 
aannemer enerzijds, en een onder b) omschreven 
aanbestedende dienst anderzijds, en die betrek­
king hebben op de uitvoering dan wel het 
ontwerp alsmede de uitvoering van werken in het 
kader van een van de in bijlage II vermelde of 
onder c) bepaalde werkzaamheden, dan wel op 
het laten uitvoeren, met welke middelen dan ook, 
van een werk dat aan de door de aanbestedende 
dienst vastgestelde eisen voldoet; 
b) worden onder „aanbestedende diensten" ver­
staan: de Staat, zijn territoriale lichamen, 
publiekrechtelijke instellingen en verenigingen 
gevormd door een of meer van deze lichamen of 
instellingen. 
Onder publiekrechtelijke instelling wordt verstaan, 
iedere instelling die: 
— is opgericht met het specifieke doel te voorzien 
in behoeften van algemeen belang andere dan 
die van industriële of commerciële aard, en 
— rechtspersoonlijkheid heeft, en 
— waarvan hetzij de activiteiten in hoofdzaak 
door de Staat, de territoriale of andere 
publiekrechtelijke instellingen worden gefi­
nancierd, hetzij het beheer aan toezicht door 
deze laatste, is onderworpen, hetzij de leden 
van de directie, de raad van bestuur of toezicht 
voor meer dan de helft door de Staat, de 
territoriale lichamen of andere publiekrechte­
lijke instellingen zijn aangewezen. 
De lijsten van de instellingen en van de catego­
rieën van publiekrechtelijke instellingen die 
voldoen aan de in de tweede alinea van dit punt 
genoemde criteria, zijn in bijlage I opgenomen. 
Deze lijsten zijn zo volledig mogelijk en kunnen 
worden herzien volgens de procedure van artikel 
30 ter. Daartoe stellen de Lid-Staten de Commis-
* sie op gezette tijden in kennis van de wijzigingen 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/53 
die zich in hun lijsten van instellingen of 
categorieën van instellingen hebben voorgedaan; 
c) wordt onder „werk" verstaan: het produkt van 
bouw- dan wel wegenbouwkundige werken in 
hun geheel dat ertoe bestemd is als zodanig een 
economische of technische functie te vervullen; 
d) een „concessie-overeenkomst voor openbare 
werken" is een overeenkomst met dezelfde 
kenmerken als die bedoeld onder a), met 
uitzondering van het feit dat de tegenprestatie 
voor de uit te voeren werken bestaat uit hetzij 
uitsluitend het recht het werk te exploiteren, 
hetzij uit dit recht, gepaard gaande met een prijs; 
e) wordt onder „openbare procedures" verstaan : de 
nationale procedures waarbij alle belanghebben­
de aannemers mogen inschrijven; 
f) wordt onder „niet-openbare procedures" ver­
staan : die nationale procedures waarbij alleen de 
door de aanbestedende dienst aangezochte aan­
nemers mogen inschrijven; 
g) wordt onder „onderhandelingsprocedures" of 
„procedures van gunning via onderhandelingen" 
verstaan: die nationale procedures waarbij de 
aanbestedende dienst met door hemzelf uitgeko­
zen aannemers overleg pleegt en via onder­
handelingen met één of meer van hen de 
contractuele voorwaarden vaststelt; 
h) wordt de aannemer die een aanbieding heeft 
gedaan, aangeduid als „inschrijver" en degene die 
heeft verzocht om een uitnodiging tot deelneming 
aan een niet-openbare procedure of aan een 
procedure van gunning via onderhandelingen 
aangeduid als „gegadigde"."; 
2. de volgende artikelen worden ingevoegd: 
„Artikel 1 bis 
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen 
opdat de aanbestedende diensten de bepalingen van 
deze richtlijn naleven of doen naleven wanneer zij 
voor een opdracht inzake werken die door een 
andere instantie dan een aanbestedende dienst is 
geplaatst, rechtstreeks voor meer dan 50 % subsidie 
verlenen. 
2. Lid 1 heeft slechts betrekking op opdrachten die 
vallen onder klasse 50, groep 502, van de NACE-
nomenclatuur en op opdrachten betreffende bouw­
werken voor ziekenhuizen, inrichtingen voor sport­
beoefening, recreatie en vrijetijdsbesteding, schooi­
en universiteitsgebouwen en gebouwen met een 
administratieve bestemming. 
Artikel 1 ter 
1. Wanneer de aanbestedende diensten een conces­
sie-overeenkomst voor openbare werken in de zin 
van artikel 1, punt d), sluiten, zijn de in artikel 12, 
leden 3, 6, 7 en 9 tot en met 13, en in artikel 15 bis omschreven voorschriften inzake bekendmaking van 
toepassing op deze overeenkomst wanneer de 
waarde daarvan gelijk is aan of meer bedraagt dan 
5 000 000 ecu. 
2. De aanbestedende dienst kan : 
— hetzij de concessiehouder van werken verplichten 
om opdrachten van ten minste 30 % van de totale 
waarde van de werken waarvoor een concessie 
wordt verleend, aan derden uit te besteden, met 
dien verstande dat de mogelijkheid wordt 
opengelaten dat de gegadigden dit percentage 
verhogen. Dit minimumpercentage dient in de 
concessie-overeenkomst voor openbare werken 
te worden vermeld, 
— hetzij de gegadigden voor de concessie verzoeken 
zelf in hun aanbiedingen aan te geven welk 
percentage, indien een dergelijk percentage 
bestaat, zij van de totale waarde van de werken 
waarvoor de concessie wordt verleend, aan 
derden denken uit te besteden. 
3. Wanneer de concessiehouder zelf een van de 
aanbestedende diensten is als bedoeld in artikel 1, 
punt b), is deze gehouden om ten aanzien van de 
door derden uit te voeren werken de bepalingen van 
deze richtlijn in acht te nemen. 
4. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen 
opdat de concessiehouders van werken die geen 
aanbestedende diensten zijn, de in artikel 12, leden 4, 
6, 7 en 9 tot en met 13, alsmede in artikel 15 ter 
omschreven voorschriften inzake bekendmaking 
toepassen bij de plaatsing van opdrachten voor de 
uitvoering van werken bij derden, wanneer de 
waarde van deze opdrachten gelijk is aan of meer 
bedraagt dan 5 000 000 ecu. Bekendmaking is echter 
niet vereist wanneer een opdracht voor de uitvoering 
van werken aan de in artikel 5, lid 3, genoemde 
voorwaarden voldoet. 
Als derden worden niet beschouwd ondernemingen 
die een consortium hebben gevormd om de concessie 
te verwerven of ondernemingen die met deze 
ondernemingen zijn gelieerd. 
Onder „gelieerde ondernemingen" wordt verstaan: 
elke onderneming waarop de concessiehouder direct 
of indirect een overheersende invloed kan uitoefe­
nen, of elke onderneming die een overheersende 
invloed kan uitoefenen op de concessiehouder of die, 
zoals de concessiehouder, onderworpen is aan de 
overheersende invloed van een andere onderneming 
vanwege eigendom, financiële deelneming of op haar 
van toepassing zijnde voorschriften. Het vermoeden 
van overheersende invloed bestaat wanneer een 
onderneming, direct of indirect, ten opzichte van een 
andere onderneming: 
— de meerderheid van het geplaatste kapitaal van de 
onderneming bezit, of 
— beschikt over de meerderheid van de stemmen die 
verbonden zijn aan de door de onderneming 
uitgegeven aandelen, of 
Nr. C 115/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
— meer dan de helft van de leden van het bestuurs-, 
leidinggevend of toezichthoudend orgaan van de 
onderneming kan aanwijzen. 
Bij de concessieaanvragen dient een volledige lijst 
van deze ondernemingen te worden gevoegd. Deze 
lijst wordt bijgewerkt naar gelang van latere 
wijzigingen in de bindingen tussen de onder­
nemingen." ; 
3. artikel 2 vervalt; 
4. de leden 1, 2 en 3 van artikel 3 vervallen en de leden 4 
en 5 komen als volgt te luiden: 
„4. Deze richtlijn is niet van toepassing op: 
a) overheidsopdrachten voor de uitvoering van 
werken, gegund door vervoerbedrijven die ver­
voer over land, over de binnenwateren, over zee 
of door de lucht verzorgen; 
b) opdrachten voor de uitvoering van werken, 
gegund door de aanbestedende diensten, voor 
zover zij betrekking hebben op de produktie, het 
vervoer en de distributie van drinkwater, alsmede 
door de aanbestedende diensten waarvande taak 
in hoofdzaak bestaat uit de produktie en de 
distributie van energie; 
c) opdrachten voor de uitvoering van werken, 
wanneer de werken geheim zijn verklaard of 
wanneer de uitvoering ervan gepaard moet gaan 
met bijzondere veiligheidsmaatregelen krachtens 
de in de betrokken Lid-Staat geldende wettelijke 
en bestuursrechtelijke bepalingen, of wanneer de 
bescherming van de fundamentele belangen van 
de veiligheid van die Staat zulks vereist"; 
5. Artikel 4 komt als volgt te luiden: 
„Artikel 4 
Deze richtlijn is niet van toepassing op overheids­
opdrachten waarvoor andere procedureregels gelden 
en die worden geplaatst krachtens: 
a) een internationale overeenkomst, met inachtne­
ming van het EEG-Verdrag gesloten tussen een 
Lid-Staat en een of meer derde landen betreffende 
werkzaamheden die zijn bestemd voor de ge­
meenschappelijke verwezenlijking of exploitatie 
door de ondertekenende Staat van een werk; elke 
overeenkomst zal ter kennis van de Commissie 
worden gebracht, die overleg kan plegen in het 
Raadgevend Comité inzake Overheidsopdrach­
ten, ingesteld bij Besluit 71/306/EEG (J); [gewij­
zigd bij Besluit 77/63/EEG (2)]; b) een internationale overeenkomst, gesloten in 
samenhang met de legering van strijdkrachten 
betreffende ondernemingen in een Lid-Staat of in 
een derde land; 
c) de specifieke procedure van een internationale 
organisatie. 
(!) PB nr. L 185 van 16.8.1971, blz. 15. 
(2) PB nr. L 13 van 15.1.1977, blz. 15."; 
6. het volgende artikel wordt ingevoegd: 
„Artikel 4 bis 
1. De bepalingen van deze richtlijn zijn van 
toepassing op overheidsopdrachten voor de uitvoe­
ring van werken waarvan het geraamde bedrag, 
exclusief BTW, gelijk is aan of meer bedraagt dan 
5 000 000 ecu. 
2. De tegenwaarde van de drempel in nationale 
valuta wordt in beginsel om de twee jaar herzien, te 
rekenen vanaf 1 januari ... Deze tegenwaarden 
worden berekend op de grondslag van de gemiddel­
de dagelijkse waarden van de genoemde valuta in 
ecu, over de periode van 24 maanden die eindigt op 
de laatste dag van oktober onmiddellijk voorafgaan­
de aan de eerste januari waarop de herziening van 
kracht wordt. Deze tegenwaarden worden in de 
eerste dagen van november bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
3. Wanneer een werk wordt verdeeld in percelen 
voor elk waarvan een opdracht is geplaatst, moet de 
waarde van elk perceel afzonderlijk worden be­
schouwd om te beoordelen of het in lid 1 opgegeven 
bedrag is bereikt. Wanneer de totale waarde van de 
percelen gelijk is aan of meer bedraagt dan het in lid 
1 opgegeven bedrag, is dit lid van toepassing op alle 
percelen. De aanbestedende diensten mogen afwij­
ken van lid 1 voor percelen waarvan de geraamde 
waarde, exclusief BTW, minder bedraagt dan 
1 000 000 ecu, mits de totale waarde van deze 
percelen samen niet meer beloopt dan 20 % van de 
totale waarde van de percelen. 
4. Werken of opdrachten mogen niet worden 
gesplitst ten einde deze aan de toepassing van de 
vorige leden te onttrekken. 
5. Voor de berekening van de in lid 1 van dit artikel 
alsmede in artikel 5 vermelde bedragen wordt, 
behalve de bedragen voor de overheidsopdrachten 
voor de uitvoering van werken, ook de geraamde 
waarde van de voor de uitvoering van het werk 
noodzakelijke goederen welke door de aanbesteden­
de dienst ter beschikking van de aannemer worden 
gesteld, in aanmerking genomen."; 
7. artikel 5 komt te luiden: 
„Artikel 5 
1. Bij het plaatsen van overheidsopdrachten voor 
de uitvoering van werken passen de aanbestedende 
diensten de in artikel 1, punten e), f) en g), 
omschreven, aan deze richtlijn aangepaste procedu­
res toe. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/55 
2. De aanbestedende diensten kunnen in de 
volgende gevallen opdrachten voor de uitvoering van 
werken plaatsen volgens een procedure van gunning 
via onderhandelingen, na een voorafgaande bekend­
making van een uitnodiging tot inschrijving en 
selectie van de gegadigden overeenkomstig openbaar 
gemaakte kwalitatieve criteria: 
a) indien bij de toepassing van een openbare of niet-
openbare aanbestedingsprocedure onregelmatige 
inschrijvingen zijn gedaan, dan wel indien slechts 
inschrijvingen zijn gedaan die onaanvaardbaar 
zijn volgens de nationale, doch met de voorschrif­
ten van titel IV in overeenstemming zijnde 
bepalingen, mits de oorspronkelijke voorwaar­
den voor de opdracht niet wezenlijk zijn gewij­
zigd. De aanbestedende diensten maken geen 
uitnodiging tot inschrijving bekend indien zij bij 
de gunning via onderhandelingen alle onder­
nemingen betrekken die voldoen aan de criteria 
van de artikelen 23 tot en met 28 en die gedurende 
de voorafgaande openbare of niet-openbare 
aanbestedingsprocedures offertes hebben gedaan 
die in overeenstemming zijn met de formele eisen 
van de procedure voor het plaatsen van opdrach­
ten; 
b) bij werken die uitsluitend ten behoeve van 
onderzoek, proefneming, studie of ontwikkeling 
worden uitgevoerd en niet met het doel winst te 
behalen of de dekking van de kosten van 
onderzoek en ontwikkeling te waarborgen; 
c) in buitengewone gevallen, indien het werken 
betreft waarvan de aard en de onzekere omstan­
digheden verhinderen dat,vooraf een algemene 
vaststelling van prijzen plaatsvindt. 
3. De aanbestedende diensten kunnen in de 
volgende gevallen hun opdrachten voor de uitvoe­
ring van werken plaatsen volgens de procedures van 
gunning via onderhandelingen zonder voorafgaande 
bekendmaking van een uitnodiging tot inschrijving: 
a) indien bij de toepassing van de openbare of niet-
openbare aanbestedingsprocedure geen inschrij­
vingen of geen passende inschrijvingen zijn 
gedaan, mits de oorspronkelijke voorwaarden 
voor de opdracht niet wezenlijk zijn gewijzigd. 
Aan de Commissie wordt op haar verzoek een 
verslag voorgelegd; 
b) voor werken waarvan de uitvoering om techni­
sche of artistieke redenen of wegens de bescher­
ming van exclusieve rechten slechts aan een 
bepaalde aannemer kan worden toevertrouwd; 
c) voor zover zulks strikt noodzakelijk is, wanneer 
dwingende spoed, voortvloeiende uit voor de 
betrokken aanbestedende diensten onvoorziene 
gebeurtenissen, met de inachtneming van de 
termijnen behorende bij de openbare, de niet-
openbare procedure of bij de procedure van 
gunning via onderhandelingen bedoeld in lid 2 
onverenigbaar is. De omstandigheden waarop 
een beroep wordt gedaan om de dwingende 
spoed te rechtvaardigen, mogen in geen geval aan 
de aanbestedende diensten zijn toe te schrijven; d) indien het gaat om aanvullende werken die noch 
in het gegunde oorspronkelijke project, noch in 
het eerste contract waren begrepen en die ten 
gevolge van onvoorziene omstandigheden nood­
zakelijk zijn geworden voor de uitvoering van het 
werk zoals het daarin is beschreven, mits de 
gunning geschiedt aan de aannemer die het 
genoemd werk uitvoert: 
— wanneer deze werken technisch of econo­
misch niet zonder overwegende bezwaren 
voor de aanbestedende diensten, van de 
hoofdopdracht kunnen worden gescheiden; 
— of wanneer deze werken, hoewel zij kunnen 
worden gescheiden van de uitvoering van de 
oorspronkelijke opdracht, strikt noodzakelijk 
zijn voor de vervolmaking ervan. 
Het gezamenlijke bedrag van de opdrachten, 
geplaatst ter zake van de aanvullende werken, 
mag echter niet hoger zijn dan 50 % van het 
bedrag van de hoofdopdracht; 
e) indien het gaat om nieuwe werken, bestaande uit 
het herhalen van soortgelijke werken die door 
dezelfde aanbestedende diensten zijn gegund aan 
de aannemer die met een eerste opdracht is belast, 
mits deze werken overeenstemmen met een 
basisproject en dit project het voorwerp vormde 
van een eerste opdracht die overeenkomstig de in 
lid 4 bedoelde procedures werd geplaatst. 
De mogelijkheid om deze procedure toe te passen 
moet reeds bij het uitschrijven van de aanbeste­
ding van het eerste deel van het werk worden 
vermeld, en het totale, voor de volgende werken 
geraamde bedrag wordt door de aanbestedende 
diensten in aanmerking genomen voor de toepas­
sing van artikel 4 bis. Tot deze procedure kan 
slechts worden overgegaan gedurende een perio­
de van drie jaar volgend op de oorspronkelijke 
opdracht; 
4. In alle andere gevallen maken de aanbestedende 
diensten gebruik van de openbare of niet-openbare 
procedure voor het plaatsen van hun opdrachten 
voor de uitvoering van werken."; 
het volgende artikel wordt ingevoegd: 
„Artikel 5 bis 
1. De aanbestedende dienst deelt binnen een 
termijn van vijftien dagen, te rekenen van de datum 
van ontvangst van het verzoek, aan iedere afgewezen 
gegadigde of inschrijver desgevraagd de redenen 
mede voor verwerping van zijn aanvraag of van zijn 
inschrijving op een aanbesteding, en in geval van een 
inschrijving op een aanbesteding, de naam van de 
begunstigde. 
2. De aanbestedende dienst deelt aan de gegadig­
den of inschrijvers desgevraagd mede, om welke 
redenen hij heeft besloten een aanbestede opdracht 
Nr. C 115/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
niet te plaatsen dan wel de procedure opnieuw te 
beginnen. Hij stelt ook het Bureau voor officiële 
publikaties der Europese Gemeenschappen van dat 
besluit in kennis. 
3. Over elke gegunde opdracht stellen de aanbeste­
dende diensten een proces-verbaal op dat ten minste 
het volgende bevat: 
— de naam en het adres van de aanbestedende 
dienst, het voorwerp en de waarde van de 
opdracht, 
— de namen van de uitgekozen gegadigden of 
inschrijvers, met motivering van die keuze, 
— de namen van de uitgesloten gegadigden of 
inschrijvers en de redenen voor die uitsluiting, 
— de naam van de begunstigde en de motivering 
voor de keuze van zijn offerte, alsmede, indien 
bekend, het gedeelte van de opdracht dat de 
begunstigde voornemens is aan derden in onder­
aanbesteding te geven; 
— voor procedures van gunning via onderhandelin­
gen, toelichting van de in artikel 5 genoemde 
omstandigheden die de toepassing van deze 
procedures rechtvaardigen. 
Dit proces-verbaal, of de hoofdpunten hieruit, wordt 
door de aanbestedende dienst desgevraagd aan de 
Commissie toegezonden."; 
9. de artikelen 7, 8 en 9 vervallen; 
10. artikel 10 komt te luiden: 
„Artikel 10 
1. De in bijlage III vermelde technische specifica­
ties komen voor in de algemene documenten of in de 
contractuele documenten die bij iedere opdracht 
behoren. 
2. Onverminderd de verplichte nationale techni­
sche voorschriften, voor zover verenigbaar met het 
gemeenschapsrecht, worden deze technische specifi­
caties door de aanbestedende dienst aangegeven 
door verwijzing naar nationale normen waarin 
Europese normen zijn omgezet, door verwijzing naar 
Europese technische goedkeuringen of door ver­
wijzing naar gemeenschappelijke technische specifi­
caties. 
3. Een aanbestedende dienst kan van lid 2 afwij­
ken, indien: 
a) de normen, de Europese technische goedkeurin­
gen of de gemeenschappelijke technische specifi­
caties geen bepalingen bevatten inzake de vast­
stelling van de overeenstemming of indien er geen 
technische middelen zijn om de overeenstemming 
van een produkt met deze normen of deze 
Europese technische goedkeuringen of deze 
gemeenschappelijke technische specificaties 
afdoende vast te stellen; b) de toepassing van deze normen, deze Europese 
technische goedkeuringen of deze gemeenschap­
pelijke technische specificaties de aanbestedende 
dienst zou verplichten tot gebruik van produkten 
of de aanschaf van materiaal dat onverenigbaar is 
met de reeds door de aanbestedende dienst 
gebruikte apparatuur, of zou leiden tot buiten­
sporig hoge kosten of tot onevenredig grote 
technische moeilijkheden, maar zulks uitsluitend 
in het kader van een welomschreven en schrifte­
lijk vastgelegde strategie met het oog op een 
overgang binnen een vooraf vastgestelde termijn 
naar Europese normen, Europese technische 
goedkeuringen of gemeenschappelijke technische 
specificaties; 
c) het betrokken project een werkelijke innovatie is, 
waardoor de aanwending van bestaande normen, 
Europese technische goedkeuringen of gemeen­
schappelijke technische specificaties niet dienstig 
zou zijn. 
4. Aanbestedende diensten die gebruik maken van 
lid 3 vermelden de redenen daarvoor, tenzij zulks 
niet mogelijk is, in de in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen bekendgemaakte aan­
kondiging van de aanbesteding of in het bestek en in 
elk geval in hun interne documentatie, en ver­
strekken deze informatie op aanvraag aan de Lid-
Staten en aan de Commissie. 
5. Indien ter zake geen Europese normen, Europese 
technische goedkeuringen of gemeenschappelijke 
technische specificaties bestaan: 
a) worden de technische specificaties aangegeven 
door verwijzing naar de nationale technische 
specificaties die zijn erkend als aan de fundamen­
tele voorschriften in de communautaire richtlij­
nen inzake de technische harmonisatie te vol­
doen, volgens de in die richtlijnen bepaalde 
procedures en met name volgens de procedures 
omschreven in Richtlijn... inzake voor de bouw 
bestemde produkten; 
b) kunnen de technische specificaties worden aange­
geven door verwijzing naar de nationale techni­
sche specificaties inzake het ontwerpen, het 
berekenen en het uitvoeren van het werk en het 
gebruik van de produkten; 
c) kunnen de technische specificaties worden aange­
geven door verwijzing naar andere documenten. 
In dit geval dient in volgorde van voorkeur te 
worden verwezen: 
i) naar de nationale normen waarin de door het 
land van de aanbestedende dienst aanvaarde 
internationale normen zijn omgezet; 
ii) naar de andere nationale normen en techni­
sche goedkeuringen van het land van de 
aanbestedende dienst; 
iii) naar enige andere norm. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/57 
6. Tenzij dergelijke specificaties door het voor­
werp van de opdracht worden gerechtvaardigd, 
verbieden de Lid-Staten het opnemen in de contract­
clausules die voor een bepaalde opdracht gelden, van 
technische specificaties die produkten van een 
bepaald fabrikaat of van een bepaalde herkomst of 
bijzondere werkwijzen vermelden, ten gevolge 
waarvan bepaalde ondernemingen worden begun­
stigd of uitgeschakeld. Het is onder meer verboden 
merken, octrooien of typen, of een bepaalde 
oorsprong of produktie aan te duiden. Een dergelijke 
aanduiding, vergezeld van de vermelding „of 
daarmee overeenstemmend", is evenwel toegestaan 
wanneer de aanbestedende diensten niet in staat zijn 
door middel van voldoende nauwkeurige en voor 
alle betrokkenen begrijpelijke technische specifica­
ties een beschrijving van het voorwerp van de 
opdracht te geven." 
11. Artikel 11 vervalt 
12. De artikelen 12 tot en met 15 komen als volgt te 
luiden: 
„Artikel 12 
1. De aanbestedende diensten maken door middel 
van een aankondiging de hoofdkenmerken bekend 
van de opdrachten voor de uitvoering van werken 
die zij voornemens zijn te plaatsen en waarvan het 
bedrag gelijk is aan of meer bedraagt dan de in 
artikel 4bis, lid 1, genoemde drempel. 
2. Aanbestedende diensten die een overheids­
opdracht voor de uitvoering van een werk willen 
plaatsen volgens een openbare of een niet-openbare 
procedure dan wel volgens een procedure van 
gunning via onderhandelingen in de gevallen 
bedoeld in artikel 5, lid 2, geven in een aankondiging 
hun voornemen hiertoe te kennen. 
3. Aanbestedende diensten die gebruik willen 
maken van concessies voor de uitvoering van werken 
geven in een aankondiging hun voornemen hiertoe te 
kennen. 
4. De concessiehouders van werken die geen 
aanbestedende diensten zijn en die een opdracht 
voor uitvoering van een werk door een derde in de 
zin van artikel 1 ter, lid 4, willen plaatsen, geven in 
een aankondiging hun voornemen hiertoe te kennen. 
5. Aanbestedende diensten die een opdracht heb­
ben gegund, maken het resultaat hiervan in een 
aankondiging bekend. In bepaalde gevallen behoe­
ven echter sommige gegevens betreffende de gunning 
van de opdracht niet te worden bekendgemaakt 
indien openbaarmaking van die gegevens toepassing 
van de wet in de weg zou staan, in strijd zou zijn met 
het openbaar belang of de rechtmatige commerciële 
belangen van bepaalde overheids- of particuliere 
ondernemingen zou kunnen schaden, dan wel aan de 
eerlijke mededinging tussen aannemers afbreuk zou 
kunnen doen. 
6. De in de vorige leden genoemde aankondigingen 
worden door de aanbestedende dienst zo snel 
mogelijk en langs de meest passende kanalen toegezonden aan het Bureau voor Officiële Publika-
ties der Europese Gemeenschappen. Bij de in artikel 
15 bedoelde versnelde procedure moeten de aankon­
digingen per telex, per telegram of per telefax 
worden verzonden. 
a) De aankondiging bedoeld in lid 1 wordt zo 
spoedig mogelijk verzonden na het besluit tot 
goedkeuring van het programma waarop 
opdrachten voor de uitvoering van werken die de 
aanbestedende diensten voornemens zijn te 
plaatsen, zijn gebaseerd. 
b) De in lid 5 genoemde aankondiging wordt 
uiterlijk 48 dagen na de gunning van de betrok­
ken opdracht verzonden. 
7. De in de leden 1 tot en met 5 genoemde 
aankondigingen worden opgesteld overeenkomstig 
de in de bijlagen IV, V en VI opgenomen modellen en 
geven de daarin gevraagde inlichtingen nauwkeuring 
weer. 
Bij openbare en niet-openbare procedures en bij 
procedures van gunning via onderhandelingen 
mogen de aanbestedende diensten geen andere eisen 
stellen dan die genoemd in de artikelen 25 en 26, 
wanneer zij inlichtingen vragen betreffende de 
economische en technische eisen die zij aan de 
aannemers stellen voor hun selectie [punt 11 van 
bijlage IV (B), punt 10 van bijlage IV (C) en punt 9 
van bijlage IV (D)]. 
8. De in de leden 1 en 5 genoemde aankondigingen 
worden in volle omvang in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen en via de TED-databank 
in de officiële talen van de Gemeenschappen 
bekendgemaakt, waarbij alleen de tekst in de 
oorspronkelijke taal authentiek is. 
9. De in de leden 2, 3 en 4 genoemde aankondigin­
gen worden in volle omvang in de oorspronkelijke 
taal in het Publikatieblad van de Europese Gemeen­
schappen en via de TED-databank bekendgemaakt. 
Een samenvatting met de belangrijkste gegevens van 
elke aankondiging wordt in de andere officiële talen 
van de Gemeenschap gepubliceerd, waarbij alleen de 
tekst in de oorspronkelijke taal authentiek is. 
10. Het Bureau voor Officiële Publikaties der 
Europese Gemeenschappen maakt de aankondigin­
gen uiterlijk twaalf dagen na toezending bekend. Bij 
de in artikel 15 bedoelde versnelde procedure wordt 
deze termijn verkort tot vijf dagen. 
11. De bekendmaking in de officiële bladen of in de 
pers van het land van de aanbestedende dienst mag 
niet geschieden vóór de bovenvermelde datum van 
verzending, die erin moet worden vermeld. Deze 
Nr. C 115/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
bekendmaking mag geen andere gegevens bevatten 
dan die welke in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen zijn opgenomen. 
12. De aanbestedende diensten moeten de datum 
van verzending kunnen aantonen. 
13. De kosten van bekendmaking van de aankon­
digingen in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen komen voor rekening van de 
Gemeenschappen. De aankondigingstekst mag niet 
meer dan één pagina van dat blad beslaan, overeen­
komende met ongeveer 650 woorden. Ieder nummer 
van het Publikatieblad van de Europese Gemeen­
schappen waarin één of meer aankondigingen zijn 
opgenomen, bevat tevens het model of de modellen 
waarnaar de bekendgemaakte aankondiging of 
aankondigingen verwijst, onderscheidenlijk ver­
wijzen. 
Artikel 13 
1. Bij openbare procedures wordt de termijn voor 
inzending van de aanbiedingen door de aanbesteden­
de diensten vastgesteld op ten minste 52 dagen, te 
rekenen vanaf de datum van verzending van de 
aankondiging. 
2. De in lid 1 bedoelde termijn voor inzending van 
de aanbiedingen kan worden verkort tot 36 dagen 
indien de aanbestedende diensten de in artikel 12, lid 
1, bedoelde aankondiging, die overeenkomstig het 
model in Bijlage IV-A is opgesteld, in het Publikatie­
blad van de Europese Gemeenschappen hebben 
bekendgemaakt. 
3. Voor zover tijdig aangevraagd, moeten de 
aanbestedende diensten of de bevoegde diensten de 
aannemers binnen zes dagen na de ontvangst van 
hun verzoek de bestekken en aanvullende stukken 
toezenden. 
4. Voor zover tijdig aangevraagd, dienen de nadere 
inlichtingen over het bestek door de aanbestedende 
diensten uiterlijk zes dagen voor het verstrijken van 
de termijn waarbinnen de inschrijvingen worden 
ingewacht, te worden verstrekt. 
5. Indien de bestekken en de aanvullende stukken 
of nadere inlichtingen wegens hun omvang niet 
binnen de in de leden 3 en 4 gestelde termijnen 
kunnen worden verstrekt of indien de inschrijvingen 
slechts na een bezichtiging op de plaats zelf, of na 
inzage ter plaatse van de bij het bestek behorende 
stukken kunnen worden gedaan, dienen de in de 
leden 1 en 2 bepaalde termijnen dienovereenkomstig 
te worden verlengd. 
Artikel 14 
1. Bij niet-openbare procedures en procedures van 
gunning via onderhandelingen in de zin van artikel 5, 
lid 2, wordt de termijn voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming door de aanbestedende 
diensten vastgesteld op ten minste 37 dagen, te 
rekenen vanaf de datum van verzending van de 
aankondiging. 
2. De aanbestedende diensten nodigen de daartoe 
uitgekozen gegadigden gelijktijdig en schriftelijk tot 
inschrijving uit. Bij de uitnodigingsbrief moeten het 
bestek en de aanvullende stukken worden ingeslo­
ten. De brief bevat ten minste: 
a) in voorkomend geval, het adres van de dienst 
waar het bestek en de aanvullende stukken 
kunnen worden aangevraagd en de uiterste 
datum voor deze aanvraag, alsmede het eventueel 
ter verkrijging van genoemde stukken te storten 
bedrag en de wijze van betaling daarvan; 
b) de uiterste datum voor de ontvangst van de 
inschrijvingen, het adres waar deze moeten 
worden ingediend en de taal of talen waarin zij 
moeten worden gesteld; 
c) een verwijzing naar de bekendgemaakte aankon­
diging; 
d) de aanduiding van de stukken die eventueel 
moeten worden bijgesloten, hetzij ter staving van 
de door de gegadigde overeenkomstig artikel 12, 
lid 7, verstrekte controleerbare verklaringen, 
hetzij ter aanvulling van de in dit zelfde artikel 
vermelde inlichtingen en zulks onder dezelfde 
voorwaarden als gesteld in de artikelen 25 en 26; 
e) de gunningscriteria, indien deze niet in de 
aankondiging voorkomen. 
3. Bij niet-openbare procedures bedraagt de door 
de aanbestedende diensten vast te stellen termijn 
voor de ontvangst van de inschrijvingen ten minste 
veertig dagen, te rekenen vanaf de datum waarop de 
schriftelijke uitnodiging is verzonden. 
4. De in lid 3 genoemde termijn voor de ontvangst 
van de inschrijvingen kan worden verkort tot 26 
dagen, indien de aanbestedende diensten de in artikel 
12, lid 1, bedoelde aankondiging, die overeenkom­
stig het model in bijlage IV-A is opgesteld, in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 
bekend hebben gemaakt. 
5. De aanvragen tot deelneming aan procedures 
voor plaatsing van opdrachten kunnen per brief, 
telegram, telex, telefax of telefoon geschieden. In de 
laatste vier gevallen moeten zij worden bevestigd per 
brief die vóór het verstrijken van de in lid 1 bedoelde 
termijn wordt verzonden. 
6. Aanvullende inlichtingen over het bestek, voor 
zover tijdig aangevraagd, dienen door de aanbeste­
dende diensten uiterlijk zes dagen voor het verstrij-
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/59 
ken van de termijn waarbinnen de inschrijvingen 
worden ingewacht, te worden verstrekt. 
7. Indien de inschrijvingen slechts na een bezichti­
ging op de plaats zelf, of na inzage ter plaatse van de 
bij het bestek behorende stukken kunnen worden 
gedaan, dienen de in de leden 3 en 4 bepaalde 
termijnen dienovereenkomstig te worden verlengd. 
Artikel 15 
1. Wanneer het om dringende redenen onmogelijk 
is de in artikel 14 voorgeschreven termijnen in acht te 
nemen, kunnen de aanbestedende diensten de hierna 
vastgestelde verkorte termijnen toepassen : 
a) een termijn voor de ontvangst van de aanvragen 
tot deelneming, die niet minder mag bedragen 
dan vijftien dagen, te rekenen vanaf de datum 
waarop de aankondiging is verzonden; 
b) en termijn voor de ontvangst van de inschrijvin­
gen, die niet minder mag bedragen dan tien 
dagen, te rekenen vanaf de datum van de 
uitnodiging. 
2. Voor zover tijdig aangevraagd, dienen aanvul­
lende inlichtingen over het bestek uiterlijk vier dagen 
voor het verstrijken van de termijn waarbinnen de 
inschrijvingen worden ingewacht, door de aanbeste­
dende diensten te worden verstrekt. 
3. De verzoeken tot deelneming aan de aanbeste­
ding en de uitnodigingen tot inzending van een 
inschrijving moeten langs de snelst mogelijke 
kanalen geschieden. Indien de verzoeken tot deelne­
ming aan de aanbesteding per telegram, telex, telefax 
of telefoon geschieden, dienen zij te worden 
bevestigd per brief die vóór het verstrijken van de in 
lid 1 bedoelde termijn wordt verzonden"; 
13. de volgende artikelen worden ingevoegd: 
„Artikel 15 bis 
De aanbestedende diensten die gebruik willen maken 
van de concessie voor de uitvoering van werken 
stellen voor de indiening van de inschrijvingen op de 
concessie een termijn van ten minste 52 dagen vast, te 
rekenen vanaf de datum van verzending van de 
aankondiging. 
Artikel 15 ter 
Bij opdrachten voor de uitvoering van werken die 
worden geplaatst door concessiehouders van werken 
die zelf geen aanbestedende dienst zijn, bedraagt de 
door de concessiehouder vast te stellen termijn voor 
de ontvangst van de aanvragen tot deelname ten 
minste 37 dagen, te rekenen vanaf de datum van verzending van de aankondiging, en de termijn voor 
de ontvangst van de inschrijvingen ten minste veertig 
dagen, te rekenen vanaf de datum van verzending 
van de aankondiging of van de uitnodiging tot het 
doen van een inschrijving."; 
14. de artikelen 16, 17 en 18 vervallen; 
15. de artikelen 19 en 20 komen te luiden: 
„Artikel 19 
De aanbestedende diensten kunnen in het Publikatie­
blad van de Europese Gemeenschappen aankondi­
gingen bekendmaken betreffende overheidsopdrach­
ten voor de uitvoering van werken, die niet aan de in 
deze richtlijn verplicht gestelde bekendmaking zijn 
onderworpen. 
Artikel 20 
De gunning geschiedt, met inachtneming van artikel 
20 bis, op de grondslag van de criteria die in 
hoofdstuk 2 van deze titel worden vermeld, nadat de 
geschiktheid van de aannemers die niet uit hoofde 
van artikel 23 zijn uitgesloten, door de aanbesteden­
de diensten is nagegaan overeenkomstig de in de 
artikelen 25 tot en met 28 vermelde criteria 
betreffende economische en financiële draagkracht 
en technische bekwaamheid."; 
16. de volgende artikelen worden ingevoegd: 
„Artikel 20 bis 
Wanneer voor de gunning van opdrachten het 
criterium van de economisch voordeligste aanbie­
ding wordt gehanteerd, mogen de aanbestedende 
diensten de door de inschrijvers voorgestelde 
varianten in overweging nemen voor zover deze aan 
de door deze aanbestedende diensten gestelde 
minimumvereisten voldoen. 
De aanbestedende diensten vermelden in het bestek 
aan welke voorwaarden deze varianten ten minste 
moeten voldoen alsmede hoe deze moeten worden 
ingediend. Indien varianten niet zijn toegestaan, 
geven de aanbestedende diensten dat in de aankondi­
ging van de aanbesteding aan. 
De aanbestedende diensten mogen een ingediende 
variant niet verwerpen enkel om de reden dat deze is 
opgesteld met technische specificaties die zijn 
omschreven door verwijzing naar nationale normen 
waarin Europese normen zijn omgezet, door ver­
wijzing naar Europese technische goedkeuringen of 
naar de in artikel 10, lid 2, bedoelde gemeenschappe­
lijke technische specificaties of door verwijzing naar 
de in artikel 10, lid 5, punten a) en b), bedoelde 
nationale technische specificaties. 
Artikel 20 ter 
In het bestek kan de aanbestedende dienst de 
inschrijver verzoeken hem in zijn offerte mede te 
Nr. C 115/60 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
delen welk gedeelte van de opdracht hij eventueel 
voornemens is aan derden in onderaanbesteding te 
geven. 
Deze mededeling geschiedt zonder het punt van de 
uiteindelijke verantwoordelijkheid van de hoofdaan­
nemer te raken."; 
17. artikel 22 komt te luiden: 
„Artikel 22 
1. Bij niet-openbare procedures en bij procedures 
van gunning via onderhandelingen kiezen de aanbe­
stedende diensten uit diegenen die aan de in de 
artikelen 23 tot en met 28 gestelde eisen voldoen en 
aan de hand van de verstrekte gegevens over de eigen 
situatie van de aannemer en de gegevens en 
bescheiden die nodig zijn voor de beoordeling van de 
technische en economische minimumeisen waaraan 
deze moet voldoen, de gegadigden die zij zullen 
uitnodigen om in te schrijven of aan de onder­
handelingen deel te nemen. 
2. Wanneer aanbestedende diensten een opdracht 
plaatsten volgens een niet-openbare procedure, 
mogen zij een minimum en een maximum aangeven 
waartussen het aantal bedrijven zal zijn gelegen dat 
zij voornemens zijn aan te zoeken. Dit minimum- en 
dit maximumaantal worden dan aangegeven in de 
aankondiging. De hoogte van deze aantallen hangt 
af van de aard van het uit te voeren werk. Het 
minimumaantal mag niet.minder bedragen dan vijf. 
Het maximumaantal kan op twintig worden gesteld. 
Het aantal inschrijvingsgegadigden moet in ieder 
geval groot genoeg zijn om een werkelijke mededin­
ging te waarborgen. 
3. Wanneer aanbestedende diensten volgens de 
procedure van gunning via onderhandelingen, als 
bedoeld in artikel 5, lid 2, een opdracht plaatsen, 
mag het aantal gegadigden dat tot de onder­
handelingen wordt toegelaten, niet lager zijn dan 
drie, op voorwaarde dat er voldoende geschikte 
gegadigden zijn. 
4. Elke Lid-Staat draagt ervoor zorg dat de 
aanbestedende diensten zich zonder discriminatie 
onder dezelfde voorwaarden als die welke zij aan 
nationale gegadigden stellen, wenden tot onder­
nemingen van de overige Lid-Staten die aan de 
vereisten voldoen."; 
17bis. Het volgende artikel wordt ingevoegd: 
„Artikel 22 bis 
De aanbestedende diensten kunnen als voorwaarde 
voor deelneming aan de aanbesteding maatregelen 
verlangen die ten doel hebben bij te dragen tot 
. bestrijding van langdurige werkloosheid en tot 
opneming van jongeren in het arbeidsproces, 
voorzover deze maatregelen niet hetzij direct, hetzij indirect discriminatie van de inschrijvers uit de 
diverse Lid-Staten inhouden en voorzover in deze 
maatregelen wordt voorzien door middel van 
operationele programma's die door de bevoegde 
autoriteiten in de Lid-Staten worden ingediend en 
door de Commissie worden goedgekeurd. De 
aanbestedende diensten maken in dit geval de 
bedoelde voorwaarden in de aankondiging van de 
aanbesteding bekend."; 
18. het volgende artikel wordt ingevoegd: 
„Artikel 22 ter 
1. De aanbestedende dienst geeft in het bestek aan 
bij welke dienst of diensten de inschrijvers de terzake 
dienende informatie kunnen krijgen over de ver­
plichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake 
arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden die in 
de Lid-Staat, de regio of plaats waar de werken 
worden uitgevoerd, gelden en die van toepassing zijn 
op de werkzaamheden die tijdens de uitvoering van 
de opdracht op het werkterrein worden verricht. 
2. De inschrijver geeft in zijn offerte aan dat hij 
rekening heeft gehouden met de verplichtingen ten 
aanzien van de bepalingen inzake arbeidsbescher­
ming en arbeidsvoorwaarden die in de plaats waar 
de werken worden uitgevoerd gelden"; 
19. artikel 24 komt te luiden: 
„Artikel 24 
Iedere aannemer die aan een overheidsopdracht voor 
de uitvoering van werken wenst deel te nemen, kan 
worden verzocht aan te tonen, dat hij is ingeschreven 
in het beroepsregister volgens de eisen van de 
wetgeving van de Lid-Staat waar hij is gevestigd : 
— voor België het „Handelsregister — Registre du 
Commerce", 
— voor Denemarken, de „Erhvervs- og Selskabssty-
relsen", 
— voor Duitsland het „Handelsregister" en de 
„Handwerksrolle", 
— voor Griekenland kan verzocht worden om een 
verklaring onder ede ten overstaan van een 
notaris betreffende de uitoefening van het beroep 
van aannemer van openbare werken, 
— voor Spanje: het „Registro Oficial de Contratis-
tas del Ministerio de Industria y Energia", 
— voor Frankrijk: het „Registre du Commerce" en 
het „Répertoire des métiers", 
— voor Italië: het „Registro della Camera di 
commercio, industria, agricoltura e artigianato", 
— voor Luxemburg: het „Registre aux firmes" en de 
„Róle de la Chambre des métiers", 
— voor Nederland: het „Handelsregister", 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/61 
— voor Portugal: de „Commissao de Alvaras de 
Empresas de Obras Püblicas e Particulares" 
„(CAEOPP)", 
— voor het Verenigd Koninkrijk en voor Ierland 
kan de aannemer worden verzocht een attest van 
de „Registrar of Companies" of van de „Registrar 
of Friendly Societies" over te leggen of, bij 
ontstentenis daarvan, een attest dat de betrokke­
ne onder ede heeft verklaard het desbetreffende 
beroep uit te oefenen in het land waar hij zich op 
een bepaalde plaats en onder een welbepaalde 
handelsnaam heeft gevestigd", 
20. lid 3 van artikel 29 vervalt en de leden 4 en 5 komen 
te luiden: 
„4. Lid 1 is niet van toepassing wanneer een Lid-
Staat in het kader van bij de vaststelling van deze 
richtlijn geldende voorschriften waarbij aan bepaal­
de inschrijvers preferentie wordt verleend, voor de 
gunning van opdrachten van andere criteria uitgaat, 
mits de desbetreffende voorschriften verenigbaar 
zijn met het Verdrag. 
5. Indien voor een bepaalde opdracht inschrijvin­
gen worden gedaan die in verhouding tot het uit te 
voeren werk abnormaal laag lijken te zijn, verzoekt 
de aanbestedende dienst, alvorens deze inschrijvin­
gen te mogen afwijzen, schriftelijk om preciseringen 
over de bestanddelen van de inschrijving die hij 
dienstig acht en onderzoekt hij deze bestanddelen 
waarbij hij rekening houdt met de verstrekte 
motivering. 
De aanbestedende dienst kan motiveringen inzake de 
zuinigheid van het bouwprocédé, de gekozen 
technische oplossingen of de uitzonderlijk gunstige 
omstandigheden waarvan de inschrijver voor de 
uitvoering van de werken kan profiteren of de 
originaliteit van zijn ontwerp in aanmerking nemen. 
Indien in de stukken is bepaald dat de opdracht aan 
de laagste inschrijver wordt gegund, is de aanbeste­
dende dienst verplicht de Commissie mede te delen 
dat te laag geoordeelde inschrijvingen zijn afgewe­
zen. 
Tot eind 1992 kan, wanneer de geldende nationale 
wetgeving zulks mogelijk maakt, de aanbestedende 
dienst echter bij uitzondering en met uitsluiting van 
elke discriminatie op grond van nationaliteit 
inschrijvingen die in verhouding tot de prestatie 
abnormaal laag zijn, afwijzen zonder de in de eerste 
alinea vermelde procedure te moeten volgen, 
wanneer het aantal inschrijvingen voor een bepaalde 
opdracht zo groot is, dat de tenuitvoerlegging van 
deze procedure een aanzienlijke vertraging zou 
veroorzaken en het met de uitvoering van de betrokken opdracht samenhangende openbare be­
lang zou worden geschaad. De in artikel 12, lid 5, 
bedoelde aankondiging bevat een vermelding betref­
fende het gebruik van deze uitzonderingsprocedu­
re." ; 
21. de volgende artikelen worden ingevoegd in titel V: 
„Artikel 29 bis 
1. Deze richtlijn vormt tot en met 31 december 
1992 geen beletsel voor de toepassing van de 
bestaande nationale voorschriften betreffende het 
plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoe­
ring van werken die de vermindering van de 
regionale ongelijkheden en de bevordering van de 
werkgelegenheid in minder begunstigde regio's en in 
door de achteruitgang van de industrie getroffen 
gebieden beogen, mits deze voorschriften ver­
enigbaar zijn met het Verdrag, met name met de 
beginselen van uitsluiting van elke discriminatie op 
grond van nationaliteit, van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten en met de 
internationale verplichtingen van de Gemeenschap. 
2. Lid 1 geldt onverminderd artikel 29, lid 4. 
Artikel 29 ter 
1. De Lid-Staten stellen de Commissie in kennis 
van de nationale voorschriften, bedoeld in artikel 29, 
lid 4, en in artikel 29 bis en van de wijze waarop zij 
worden toegepast. 
2. De betrokken Lid-Staten doen de Commissie 
jaarlijks een verslag toekomen over de toepassing 
van genoemde maatregelen. Deze verslagen worden 
voorgelegd aan het Raadgevend Comité inzake 
overheidsopdrachten."; 
22. de volgende artikelen worden ingevoegd: 
„Artikel 30 bis 
1. Om de resultaten van de toepassing van de 
richtlijn te kunnen beoordelen, zenden de Lid-Staten 
uiterlijk op 31 oktober 19... (*) de Commissie een 
statistisch overzicht toe betreffende de opdrachten 
die door de aanbestedende diensten in het vooraf­
gaande jaar zijn geplaatst; vervolgens vindt deze 
toezending telkens om de twee jaar uiterlijk op 31 
oktober plaats. 
Voor Griekenland, Spanje en Portugal wordt de 
datum „31 oktober 19..." echter vervangen „door 31 
oktober 1995". 
2. Deze overzichten vermelden ten minste het 
aantal en de waarde van de door de verschillende 
aanbestedende diensten of categorieën aanbesteden­
de diensten gegunde opdrachten boven de drempel, 
zo mogelijk onderverdeeld naar procedure, categorie 
van werken en nationaliteit van de aannemer aan wie 
de opdracht is gegund, en in geval van procedures 
van gunning via onderhandelingen, onderverdeeld 
overeenkomstig artikel 5, onder opgave van het 
aantal en de waarde van de aan elke Lid-Staat en aan 
derde landen gegunde opdrachten. 
Nr. C 115/62 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
3. De Commissie stelt in overleg met het Raad­
gevend Comité inzake overheidsopdrachten de aard 
van de overeenkomstig deze richtlijn te verstrekken 
aanvullende statistische gegevens vast. 
Artikel 30 ter 
1. Bijlage I wordt door de Commissie gewijzigd 
wanneer het, met name ingevolge de kennisgevingen 
van de Lid-Staten, noodzakelijk blijkt om 
a) de publiekrechtelijke instellingen die niet meer 
aan de in artikel 1, punt b), gestelde criteria 
voldoen, uit Bijlage I te schrappen; 
b) de publiekrechtelijke instellingen die aan deze 
criteria voldoen, in de bijlage I op te nemen. 
2. De Commissie wijzigt Bijlage I na overleg met 
het Raadgevend Comité inzake Overheidsopdrach­
ten. 
De voorzitter legt aan het Comité een ontwerp voor 
van de te treffen maatregelen. Het Comité brengt 
over dit ontwerp advies uit, binnen een termijn die de 
voorzitter kan bepalen naar gelang de urgentie van 
het betrokken vraagstuk, in voorkomend geval door 
middel van een stemming. 
Dit advies wordt in het verslag vermeld; bovendien 
mag elke Lid-Staat vragen dat zijn standpunt in het 
verslag wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met 
het door het Comité uitgebrachte advies. Zij deelt 
het Comité mede op welke wijze zij met zijn advies 
rekening heeft gehouden. 3. De gewijzigde versies van Bijlage I worden in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 
bekendgemaakt."; 
(J) Drie jaar na de inwerkingtreding van deze 
richtlijn." 
23. artikel 31 vervalt; 
24. de Bijlagen I en II van Richtlijn 71/305/EEG worden 
vervangen door de Bijlagen I tot en met VI van de 
onderhavige richtlijn. 
Artikel 2 
Richtlijn 72/277/EEG wordt ingetrokken. 
Artikel 3 
De Lid-Staten doen de nodige maatregelen in werking 
treden om uiterlijk op ... aan deze richtlijn te voldoen. Zij 
stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
Voor Griekenland, Spanje en Portugal wordt de datum „..." 
echter vervangen door „1 maart 1992". 
Artikel 4 
De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat de tekst van alle 
belangrijke wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen 
van intern recht, die zij ter uitvoering van deze richtlijn 
vaststellen, aan de Commissie wordt medegedeeld. 
Artikel 5 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
BIJLAGE 1 
LIJSTEN VAN PUBLIEKRECHTELIJKE INSTELLINGEN EN CATEGORIEËN 
PUBLIEKRECHTELIJKE INSTELLINGEN ALS BEDOELD IN ARTIKEL 1, ONDER b) 
BELGIË 
— het Wegenfonds 1955-1969 — „Ie Fonds des Routes 1955-1969" 
— de Regie der Luchtwegen — „la Régie des Voies Aériennes" 
— de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn 
— de kerkfabrieken 
— de Dienst voor Regeling van de Binnenvaart — „l'Office Régulateur de la Navigation Intérieure" 
— de Regie der Belgische Rijkskoel- en Vriesdiensten — „La Régie des services frigorifiques de PÉtat 
Beige". 
II. DENEMARKEN 
„Andre forvaltningssubjekter" 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/63 
III. DUITSLAND 
De „bundesunmittelbaren Körperschaften, Anstalten und Stiftungen des öffentlichen Rechts"; de 
„landesunmittelbaren Körperschaften, Anstalten und Stiftungen des öffentlichen Rechts", die vallen 
onder de budgettaire controle van de Staat. 
IV. GRIEKENLAND 
De andere publiekrechtelijke rechtspersonen waarvan de opdrachten voor de uitvoering van werken 
onder controle van de Staat vallen. 
V. SPANJE 
De andere rechtspersonen die onder een publiek regime voor opdrachten vallen. 
VI. FRANKRIJK 
— de openbare instellingen van bestuursrechtelijke aard op nationaal, regionaal, departementaal of 
plaatselijke niveau 
— de universiteiten, openbare instellingen van wetenschappelijke en culturele aard en andere 
instellingen die zijn vastgesteld bij de wet op de organisatie van het hoger onderwijs nr. 68-978 van 
12 november 1968. 
VII. IERLAND 
De andere openbare instellingen waarvan de opdrachten voor de uitvoering van werken onder controle 
van de staat vallen. 
VIII. ITALIË 
— De Staatsuniversiteiten, de Universitaire Staatsinstituten, de Consortia voor de inrichting van de 
Universiteiten 
— De hogere wetenschappelijke en culturele instituten, de astronomische, astrofysische, geofysische en 
vulcanologische observatoria 
— De „Enti di riforma fondiaria" 
— De overheidsinstellingen van onderstand en weldadigheid van alle aard. 
IX. LUXEMBURG 
De openbare instellingen die onder toezicht staan van de regering, intergemeentelijke samenwerkings-
instanties of gemeenten. 
X. NEDERLAND 
— de waterschappen 
— de instellingen van wetenschappelijk onderwijs vermeld in artikel 15 van de Wet op het 
Wetenschappelijk Onderwijs (1960), de academische ziekenhuizen 
— de Nederlandse Centrale Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) 
en de daaronder ressorterende organisaties. 
XI. PORTUGAL 
De publiekrechtelijke rechtspersonen waarvan de opdrachten voor de uitvoering van werken onder 
controle van de Staat vallen. 
XII. HET VERENIGD KONINKRIJK 
— „Education Authorities" 
— „Fire Authorities" 
— „National Health Service Authorities" 
— „Police Authorities" 
— „Commission for the New Towns" 
— „New Towns Corporations" 
— „Scottish Special Housing Association" 
— „Northern Ireland Housing Executive". 
Nr. C 115/64 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
BIJLAGE II 
LIJST VAN BEROEPSWERKZAAMHEDEN GEBASEERD OP DE ALGEMENE SYSTEMATISCHE 
BEDRIJFSINDELING IN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Klassen 
50 Groepen 
500 
501 
502 
503 
504 Subgroepen 
posities 
500.1 
500.2 
501.1 
501.2 
501.3 
501.4 
501.5 
501.6 
501.7 
502.1 
502.2 
502.3 
502.4 
502.5 
502.6 
502.7 
503.1 
503.2 
503.3 
503.4 
503.5 
503.6 
504.1 
504.2 
504.3 
504.4 
504.5 
504.6 Omschrijving 
BOUWNIJVERHEID 
Algemene bouwnijverheid (zonder bepaalde specialisatie); slopersbe­
drijven 
Algemene bouwnijverheid (zonder bepaalde specialisatie) 
Slopersbedrijven van bouwwerken 
Burgerlijke en utiliteitsbouw 
Algemene burgerlijke en utiliteitsbouw (zonder bepaalde speciali­
satie) 
Dakbedekkersbedrijven 
Schoorsteen- en ovenbouwbedrijven 
Isolatiebedrijven tegen water en vochtigheid 
Restauratie- en onderhoudsbedrijven van gevels 
Steigerbouw 
Andere gespecialiseerde aannemersbedrijven voor burgerlijke en 
utiliteitsbouw (m.i.v. montagebedrijven van houten bouwelementen) 
Water-, spoor- en wegenbouw; cultuurtechnische werken 
Algemene weg- en waterbouw (zonder bepaalde specialisatie) 
Grondverplaatsing (baggerbedrijven, opspuitbedrijven, grondegalisa-
tiebedrijven en cultuurtechnische werken) 
Bruggen-, tunnel-, schachtbouw; grondboring 
Aannemersbedrijven van waterbouwkundige werken 
Wegenbouw; straatmakersbedrijven (m.i.v. bedrijven die gespeciali­
seerd zijn op de aanleg van luchthavens en landingsbanen) 
Gespecialiseerde aannemersbedrijven voor bevloeiings-, drainage- en 
afwateringswerken en voor waterzuiveringsinstallaties 
Andere gespecialiseerde aannemersbedrijven voor weg- en water­
bouw 
Installatiebedrijven 
Algemene installatiebedrijven (zonder bepaalde specialisatie) 
Loodgietersbedrijven; gas- en waterleidingsinstallatiebedrijven 
Installatiebedrijven van centrale verwarming, klimatiseerinrichtingen 
en luchtverversingsapparatuur 
Isolatiebedrijven tegen koude, warmte, geluid en trilling 
Elektrotechnische installatiebedrijven 
Overige installatiebedrijven (antennes, bliksemafleiders, telefoon, 
etc.) 
Bouwbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
Algemene aannemersbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
(zonder bepaalde specialisatie) 
Stukadoor- en wittersbedrijven 
Timmermansbedrijven (montage van deuren en kozijnen e.d. op de 
bouwplaats), parketleggersbedrijven 
Schilders- en glazenmakersbedrijven; behangerijen 
Tegelzetterijen; vloerenleggersbedrijven 
Overige aannemersbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/65 
BIJLAGE III 
DEFINITIE VAN ENKELE TECHNISCHE SPECIFICATIES 
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: 
1. „Technische specificatie": alle technische voorschriften, met name die welke zijn opgenomen in het bestek, 
die een omschrijving geven van de vereiste kenmerken van een werk, een materiaal, een produkt of een 
levering en aan de hand waarvan op objectieve wijze een werk, een materiaal, een produkt of een levering 
zodanig kunnen worden omschreven dat deze beantwoorden aan het gebruik waarvoor het door de 
aanbestedende dienst is bestemd. Deze kenmerken omvatten het niveau van kwaliteit en gebruiksgeschikt­
heid, veiligheid en afmetingen met inbegrip van de voorschriften voor het materiaal, het produkt of de 
levering inzake het systeem voor het waarborgen van de kwaliteit, terminologie, symbolen, proefnemingen 
en proefnemingsmethodes, verpakking, het merken of etiketteren. Zij omvatten eveneens de voorschriften 
voor het berekenen en het ontwerpen van het werk, de voorwaarden voor de proefnemingen, controle en 
oplevering van de werken, alsmede de bouwtechnieken of bouwwijzen en alle andere voorwaarden van 
technische aard die de aanbestedende dienst bij algemene dan wel bijzondere maatregel kan voorschrijven 
met betrekking tot de voltooide werken en tot de materialen of bestanddelen waaruit deze werken zijn 
samengesteld. 
2. „Norm": technische specificatie die door een erkende normaliseringsinstelling voor herhaalde of 
voortdurende toepassing is goedgekeurd, waarvan de inachtneming in beginsel niet verplicht is. 
3. „Europese norm": norm die door het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) of het Europees Comité 
voor Elektrotechnische Normalisatie (Cenelec) als „Europese norm (EN)" of „Harmonisatiebescheid 
(HD)" is goedgekeurd volgens de gemeenschappelijke regels van deze organisaties. 
4. „Europese technische goedkeuring": op de bevinding dat aan de fundamentele voorschriften wordt 
voldaan, gebaseerde, gunstig uitvallende technische beoordeling, waarbij een produkt geschikt wordt 
verklaard voor het gebruik voor bouwdoeleinden volgens zijn intrinsieke eigenschappen en de voor de 
toepassing en het gebruik ervan vastgestelde voorwaarden. De Europese technische goedkeuring wordt 
afgegeven door de te dien einde door de Lid-Staat erkende instelling. 
5. „Gemeenschappelijke technische specificatie": de technische specificatie die volgens een door de Lid-Staten 
erkende procedure is opgesteld met het oog op een uniforme toepassing in alle Lid-Staten en die in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen is bekendgemaakt. 
6. „Fundamentele voorschriften": voorschriften met betrekking tot de veiligheid, de gezondheid en andere 
aspecten van algemeen belang waaraan de werken kunnen voldoen. 
BIJLAGE IV 
MODELLEN VOOR DE AANKONDIGING VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR DE 
UITVOERING VAN WERKEN 
A. Voorinformatie 
1. Naam, adres, telefoon-, telegram-, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. a) Plaats van uitvoering: 
b) Aard en omvang van de prestaties en, indien het werk in verschillende percelen is verdeeld, belangrijkste 
kenmerken van deze percelen in verhouding tot het werk: 
c) Indien beschikbaar, raming van de kostenmarge van de overwogen prestaties: 
3. a) Voorlopige datum waarop de procedures voor het plaatsen van de opdracht(en) zullen worden 
ingeleid: 
b) Indien bekend, voorlopige datum voor de aanvang van de werkzaamheden: 
c) Indien bekend, voorlopig tijdschema voor de uitvoering van de werken: 
4. Indien bekend, voorwaarden inzake financiering van de werken en herziening van de prijzen en/of 
verwijzing naar de teksten waarin deze voorwaarden worden geregeld: 
5. Overige inlichtingen: 
6. Datum van verzending van de aankondiging: 
c^r.CtP^D^ l^nk^ncnl^dv^ndclairon^ ^. ^. ^ 
7. Oatum van ontvangst van de aankondigingdoor het Bureau voor officielePubhkaties der Europese 
gemeenschappen^ 
B (Openbare procedures 
f. l^aam,adres, telefoons,telegram^,tele^ en faxnummer van de aanbestedende dienst 
^. a^ ^ijze van aanbesteding^ 
b^ Vorm van de opdracht waarvoor de uitnodiging tot inschrijving wordt gedaan 
^. a^ Plaats van uitvoering^ 
b^ ^ard en omvang van de prestaties, algemene kenmerken van het werk 
c^ tndienhetwerk of de opdracht in verschillende percelen is verdeeld,orde van groottevan de percelen en 
mogelijkheid om voor elk der percelen afzonderlijk, voorsamengevoegde percelen ofvoor de massa der 
percelen inte schrijven. 
d^ (gegevens betreffende het doel van het werk of de opdracht wanneer deze ook betrekking heeft op het 
uitwerkenvan ontwerpend 
^t. Eventueel opgelegde uitvoeringstermijn 
^. a^ l^aam en adres van de dienst waar bestek en aanvullende stukken kunnen worden aangevraagd^ 
b^ tn voorkomend geval, ter verkrijging van genoemde stukken te storten bedrag en wijze van betaling 
daarvan 
^. a^ niterste datum voor de ontvangst van de inschnjvingen^ 
b^ ^dres waar deze moetenworden ingediend. 
c^ Taal of talen waarin zijmoeten worden gesteld 
7. a^ tnvoorkomend geval,personen die bij de opening van de inschnjvingenwordentoegelaten^ 
b^ Oag, uur en plaats van de opening^ 
^. tn voorkomend geval, de verlangde borgsommen en waarborgend 
9. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en^of verwijzingen naar de teksten waarin deze 
worden geregeld^ 
fO. tn voorkomendgeval, de rechtsvormdiede combinatie van aannemers waaraan deopdracht wordt 
gegund, moet hebbend 
M. Economische en technische minimumeisen waaraan de aannemer moet voldoen 
f^. Termim gedurende welke de inschrijver zim aanbieding gestand moet doen^ 
M. Bij de gunning van de opdracht aan te leggen criteria. Oe naast de laagste prijs geldende criteria worden 
vermeld,voor zover zijniet in het bestek zijn opgenomen^ 
f^t. tn voorkomend geval, het verbod van varianten 
f^. Overige inlichtingen^ 
f^. Oaturn van bekendmaking van de vooraankondiging in het ^^^^^^ ^^ ^ ^^o^^ 
^^^^^^^^ of vermelding van de metbekendmaking ervan 
f7. Oatum van verzending van de aankondiging^ 
f^. Oatum van ontvangst van de aankondigingdoor hetBureau voor officielePubhkaties der Europese 
(gemeenschappen. 
em^ietopenbare procedure 
f. ^laam,adres, telefoon,telegram,tele^ en faxnummer van de aanbestedende dienste 
^. a^ ^ijze van aanbesteding^ 
b^ tn voorkomend geval, de rechtvaardiging van het gebruik van de versnelde procedure 
c^ Vormvan de opdracht waarvoor de uitnodiging tot inschrijving wordt gedaans 
^. a^ Plaats van uitvoenng^ 
b^ ^ard en omvang van de prestaties, algemene kenmerken van hetwerk^ 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/67 
c) Indien het werk of de opdracht in verschillende percelen is verdeeld, de orde van grootte van de percelen 
en mogelijkheid om voor elk der percelen afzonderlijk, voor samengevoegde percelen of voor het geheel 
van de percelen in te schrijven: 
d) Gegevens betreffende het doel van het werk of van de opdracht, wanneer deze ook betrekking heeft op 
het uitwerken van eigen ontwerpen: 
4. - Eventueel opgelegde uitvoeringstermijn: 
5. In voorkomend geval, de rechtsvorm die de combinatie van aannemers waaraan de opdracht wordt 
gegund, moet hebben: 
6. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
7. Uiterste datum voor de verzending van de uitnodigingen tot inschrijving: 
8. In voorkomend geval, de verlangde borgsommen en waarborgen: 
9. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en/of verwijzingen naar de teksten waarin deze 
worden geregeld: 
10. Gegevens over de eigen situatie van de aannemer, alsmede de economische en technische minimumeisen 
waaraan de aannemer moet voldoen: 
11. Bij de gunning aan te leggen criteria, voor zover zij niet in de uitnodiging tot inschrijving zijn opgenomen: 
12. In voorkomend geval, het verbod van varianten: 
13. Overige inlichtingen: 
14. Datum van bekendmaking van de vooraankondiging in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen of vermelding van de niet-bekendmaking ervan: 
15. Datum van verzending van de aankondiging: 
16. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
D. Procedures van gunning via onderhandelingen 
1. Naam, adres, telefoon-, telegram-, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. a) Wijze van aanbesteding: 
b) In voorkomend geval, de rechtvaardiging van het gebruik van de versnelde procedure: 
c) Vorm van de opdracht waarvoor de uitnodiging tot inschrijving wordt gedaan: 
3. a) Plaats van uitvoering: 
b) Aard en omvang van de prestaties, algemene kenmerken van het werk: 
c) Indien het werk of de opdracht in verschillende percelen is verdeeld, de orde van grootte van de percelen 
en mogelijkheid om voor elk der percelen afzonderlijk, voor samengevoegde percelen of voor het geheel 
van de percelen in te schrijven: 
d) Gegevens betreffende het doel van het werk of van de opdracht, wanneer deze ook betrekking heeft op 
het uitwerken van eigen ontwerpen: 
4. Eventueel opgelegde uitvoeringstermijn: 
5. In voorkomend geval, de rechtsvorm die de combinatie van aannemers waaraan de opdracht wordt 
gegund, moet hebben: 
6. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
7. In voorkomend geval, de verlangde borgsommen en waarborgen: 
8. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en/of verwijzingen naar teksten waarin deze 
worden geregeld: 
9. Gegevens over de eigen situatie van de aannemers, alsmede gegevens en bescheiden om de technische en 
economische minimumeisen waaraan zij moeten voldoen, te kunnen beoordelen: 
Nr. C 115/68 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 5. 89 
10. In voorkomend geval, het verbod van varianten: 
11. In voorkomend geval, de namen en adressen van reeds door de aanbestedende dienst geselecteerde 
leveranciers: 
12. In voorkomend geval, de data van voorgaande bekendmakingen in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen: 
13. Overige inlichtingen: 
14. Datum van bekendmaking van de vooraankondiging in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen 
15. Datum van verzending van de aankondiging: 
16. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
E. Gegunde opdrachten 
1. Naam en adres van de aanbestedende dienst: 
2. Wijze van aanbesteding: 
3. Datum van de gunning van de opdracht: 
4. Gunningscriteria: 
5. Aantal ontvangen offertes: 
6. Naam en adres van de begunstigde(n): 
7. Aard en omvang van de geleverde prestaties, algemene kenmerken van het tot stand gebrachte werk: 
8. Betaalde prijs of prijzen (minimum/maximum): 
8bis.De waarde en het aandeel van de waarschijnlijk aan derden in onderaanbesteding te geven opdrachten. 
9. Overige inlichtingen: 
10. Datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen: 
11. Datum van verzending van de onderhavige aankondiging: 
12. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
BIJLAGE V 
MODELLEN VOOR DE AANKONDIGING VAN CONCESSIES VOOR 
OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR DE UITVOERING VAN WERKEN 
Naam, adres, telefoon-, telegram-, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
a) Plaats van uitvoering: 
b) Onderwerp van de concessie; aard en omvang van de prestaties: 
a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
Persoonlijke, technische en financiële eisen waaraan de gegadigden moeten voldoen: 
Bij de gunning van de opdrachten aan te leggen criteria: 
In voorkomend geval, minimumpercentage van de aan derden onderaanbestede werken: 
Overige inlichtingen: 1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 5. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 115/69 
8. Datum van verzending van de aankondiging: 
9. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
BIJLAGE VI 
MODEL VOOR DE AANKONDIGING VAN DOOR DE CONCESSIEHOUDER GEPLAATSTE 
OPDRACHTEN VOOR DE UITVOERING VAN WERKEN 
1. a) Plaats van uitvoering: 
b) Aard en omvang van de prestaties, algemene kenmerken van het werk: 
2. Eventueel opgelegde uitvoeringstermijn: 
3. Naam en adres van de instelling waar bestek en aanvullende stukken kunnen worden aangevraagd: 
4. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de aanvraag tot deelname en/of van de inschrijvingen: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
5. In voorkomend geval, de verlangde borgsommen en waarborgen: 
6. Economische en technische eisen waaraan de aannemer moet voldoen: 
7. Bij de gunning van de opdracht aan te leggen criteria: 
8. Overige inlichtingen: 
9. Datum van verzending van de aankondiging: 
10. Datum van de ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: