16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/1 
II 
(Voorbereidende  besluiten) 
ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Advies  inzake  de Overeenkomst  van  Lomé 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is niet  bekendgemaakt  in het 
Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 25 en 26 juni  1975  gehouden  131e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel 
van zijn  Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een  advies  inzake  voornoemd  onderwerp 
op te stellen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 26 en 27 november  1975  te Brussel  gehouden  135e 
zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  20,  vierde  alinea,  van  het  Reglement 
van Orde, 
Gezien  het door  de voltallige  vergadering  op 26 juni 
1975  genomen  besluit,  op voorstel  van  zijn  Bureau, 
een advies  op te stellen  inzake  de „Overeenkomst 
van Lomé", 
Gezien  het door  zijn  Bureau  op 27 mei  1975  geno-
men besluit,  de Afdeling  voor  externe  betrekkingen 
met het opstellen  van  een  advies  inzake  deze  materie 
te belasten, 
Gezien  het door  de rapporteur,  de heer  Evain,  mon-
deling  uitgebrachte  verslag, 
Gezien  het door  de Afdeling  voor  externe  betrekkin-
gen tijdens  haar  vergadering  van  12 november  1975 
opgestelde  advies, Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  135e  zitting 
van 26 en 27 november  1975  (vergadering  van 26 no-
vember), 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  algemene  stemmen  bij 2 onthoudingen  is 
goedgekeurd: 
1. Algemene  opmerkingen 
1.1. Het  Comité  herinnert  aan  zijn  in juni  1974 
uitgebrachte  advies  inzake  de vraagstukken  in ver-
band  met  de onderhandelingen  van  de Gemeenschap 
met de landen  van  Afrika,  het Caribische  gebied  en 
de Stille  Oceaan  (1). 
I1) PB nr. C 116  van  30. 9. 1974. 
Nr. C 35/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 2. 76 
1.2. Het  bevestigt  de in dit advies  vervatte  princi-
piële  conclusies,  en in het bijzonder  de verklaring  dat 
de Gemeenschap  zich  niet  ertoe  mag  beperken  haar 
samenwerkingsbeleid  coherent  te maken,  doch  dat zij 
de grondslagen  en de essentiële  beginselen  ervan  nog-
maals  onder  de loep  dient  te nemen. 
1.3. Met  andere  woorden,  het Comité  is van  me-
ning  dat de Gemeenschap  haar  eigen  ontwikkelings-
model  moet  uitwerken  ten aanzien  van  de huidige  en 
toekomstige  ontwikkeling  van  de verschillende  soor-
ten betrekkingen  tussen  geïndustrialiseerde  landen  en 
ontwikkelingslanden. 
1.4. In  dit verband  wijst  het Comité  met  nadruk 
op de waarde  van  de in de Overeenkomst  opgeno-
men nieuwe  regelingen,  waarvan  sommige  in een rui-
mer verband  toepassing  zouden  kunnen  vinden  en al-
dus een  bijdrage  zouden  kunnen  leveren  tot de voor-
uitgang  van  een  beleid  voor  ontwikkelingshulp  op 
wereldschaal. 
Bedoeld  worden  in het bijzonder  de stabilisatie  van 
de exportopbrengsten,  de deelneming  van  de ontwik-
kelingslanden  aan  de algemene  oriëntering  van  de 
hulpverlening  en vooral  de door  de partijen  die de 
Overeenkomst  hebben  ondertekend  aan  de dag  ge-
legde  wil  een  industriële  samenwerking  te bevor-
deren  en daartoe  de initiatieven  van  de economische 
en sociale  kringen  (ondernemingen,  beroeps-  en 
vakorganisaties)  aan  te moedigen. 
1.5. Na  de verwarring  rond  of de mislukking  van 
andere  wereldconferenties,  krijgt  de ondertekening 
van de Overeenkomst  van  Lomé  op zichzelf  reeds 
een belangrijke  politieke  betekenis,  omdat  het  hier 
gaat om een  bij een overeenkomst  vastgesteld  proces 
dat op een wederzijdse  verbintenis  is gebaseerd. 
1.6. Bovendien  zou  het,  dank  zij de omstandigheid 
dat de Overeenkomst  in een regionaal  kader  is geslo-
ten, mogelijk  moeten  zijn  de geplande  steun  meer  te 
concentreren  en dus  een grotere  doeltreffendheid  mee 
te geven. 
1.7. Het  valt  evenwel  niet  te ontkennen  dat  de 
hoofdzaak  — de concrete  toepassing  van  de Over-
eenkomst  — nog  gedaan  moet  worden.  Een  en ander 
zal een  aanzienlijke  inspanning  vergen  en grote  pro-
blemen  met  zich  meebrengen. 
2. Handelsaspecten  van  de Overeenkomst 
2.1. Door  de in de Overeenkomst  vervatte  tarief-
bepalingen  wordt  gewaarborgd  dat de uit de A.C.S.-
landen  afkomstige  produkten  — behalve  bepaalde 
landbouwprodukten  die onder  een  gemeenschappelij-
ke marktordening  vallen  — vrije  toegang  tot de com-
munautaire  markt  hebben.  Het  Comité  wijst  er even-
wel op dat de A.C.S.-landen  van  de te hunnen  behoe-
ve opgenomen  handelsbepalingen  slechts  profijt  zul-len kunnen  trekken,  wanneer  hun  afzetcapaciteit 
aanzienlijk  vergroot  en de kwaliteit  van  hun  handels-
kanalen  verbeterd  wordt. 
2.2. Daarom  hecht  het Comité  veel  belang  aan  en-
kele van  de in het „commerciële"  hoofdstuk  van  de 
Overeenkomst  aangegeven  hoofdlijnen  die  nieuwe 
ontwikkelingen  tot resultaat  kunnen  hebben:  acties 
gericht  op de bevordering  van  de handel  ten behoeve 
van de A.C.S.-staten  en het  scheppen  van  „verbin-
dingsstructuren"  waardoor  de betrekkingen  tussen 
handelskringen  verbeterd  worden. 
2.3. De  Gemeenschap  heeft  ervan  afgezien  in de 
Overeenkomst  een wederkerigheidsverbintenis  van  de 
A.C.S.  te verlangen.  Het  Comité  stemt  ermee  in dat 
het niet  normaal  zou  zijn  geweest,  van  deze  landen 
die maar  nauwelijks  aanvangen  zich  te industrialise-
ren de vrije  toegang  van  de uit de Gemeenschap  af-
komstige  produkten,  of zelfs  maar  de handhaving 
van „omgekeerde  preferenties"  voor  deze  produkten 
te eisen.  Het  Comité  hoopt  dat  de A.C.S.-landen  in 
staat  zullen  zijn  hun  aldus  ten opzichte  van  de ove-
rige industrielanden  versterkte  onderhandelingspositie 
te benutten  om hun  eigen  uitvoermarkt  te vergroten. 
Dit zou  nl. een  belangrijke  stimulans  vormen  voor 
investeringen  op hun  grondgebied. 
2.4. Het  Comité  hecht  echter  groot  belang  aan  de 
in de Overeenkomst  vervatte  clausule  van  de meest 
begunstigde  natie.  Men  zou  de werkelijke  draagwijd-
te van  deze  clausule  en meer  in het bijzonder  de in-
vloed  ervan  op de  voorwaarden  inzake  de voor-
ziening  van  de Gemeenschap  met  grondstoffen  uit de 
A.C.S.  nader  moeten  omschrijven. 
2.5. De  Gemeenschap  tracht  geheel  terecht  concrete 
waarborgen  voor  haar  voorziening  met  grondstoffen 
te verkrijgen,  door  middel  van  het  coherente  beleid 
inzake  samenwerking  dat  zij tussen  haarzelf  en de 
A.C.S.-landen  heeft  willen  creëren.  Deze  grondstof-
fenvoorziening  moet  kunnen  geschieden  tegen  voor-
waarden  die  ten  minste  gelijk  zijn  aan  die  welke 
voor  de andere  geïndustrialiseerde  landen  gelden.  De 
Overeenkomst  moet  voor  de Gemeenschap,  evengoed 
als voor  de A.C.S.,  een zekerheidsfactor  vormen. 
2.6. Wat  verder  de regels  van  oorsprong  betreft 
heeft  het Comité  de wijzigingen  bestudeerd  welke  in 
de regel  van  de verandering  van  tariefpost  zijn  aan-
gebracht  waarbij  de A.C.S.-landen  als een douanege-
bied in de zin  van  de Overeenkomst  worden  be-
schouwd.  Het  acht  deze  wijzigingen  uitsluitend  ge-
rechtvaardigd  voor  zover  hierdoor  de regionale  inte-
gratie,  alsmede  de ontwikkeling  van  de samenwer-
king tussen  de A.C.S.-landen  wordt  vergemakkelijkt. 
Er dient  dus  op te worden  toegezien  dat men  bij de 
toepassing  ervan  inderdaad  dit doel  voor  ogen  heeft. 
2.7. Hoewel  het  Comité  beseft  dat  moeilijk  kan 
worden  voorzien  welke  repercussies  de openstelling 
van de communautaire  markt  voor  de in de A.C.S.-
16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/3 
landen  vervaardigde  produkten  in de toekomst  kan 
hebben  — wanneer  de communautaire  markt  tevens 
moet  worden  opengesteld  voor  de produkten  die af-
komstig  zijn  van  andere  landen  of groepen  landen  — 
is het toch  van  oordeel  dat men  niet  bij voorbaat  de 
mogelijkheid  mag  uitsluiten  dat  het bedrijfsleven  en 
de werkgelegenheid  in bepaalde  sectoren  of regio's 
hiervan  ernstig  te lijden  zullen  krijgen.  Daarom  moet 
men thans  reeds  vaststellen  welke  beschermende 
maatregelen  voor  het  behoud  en de toeneming  van 
de werkgelegenheid  en welke  herstructureringsmaat-
regelen  in bepaalde  gevallen  wellicht  zullen  moeten 
worden  getroffen.  De Gemeenschap  zou  met  behulp 
van de instrumenten  waarover  zij beschikt  — en wel 
het Sociaal  Fonds,  het  Regionaal  Fonds  en het 
E.O.G.F.L.  — in dezen  een belangrijke  — indien  mo-
gelijk  preventieve  — rol moeten  kunnen  spelen. 
2.8. Meer  in het algemeen  wijst  het Comité  erop 
dat de economische  en sociale  gevolgen  van  de toe-
passing  van  de Overeenkomst  waarschijnlijk  het eerst 
in de landbouwsector  gevoeld  zullen  worden  en meer 
in het  bijzonder  bepaalde  regio's  van  de Gemeen-
schap  zullen  treffen.  Gezien  het  huidige  ontwikke-
lingsniveau  van  de economie  van  de meeste  der 
A.C.S.-landen,  mag  nl. verwacht  worden  dat  van  de 
exportactiviteiten  de landbouw  zich  het eerst  zal ont-
wikkelen. 
2.9. Voor  een  juiste  beoordeling  van  de gevolgen 
welke  de Overeenkomst  voor  de landbouw  kan  heb-
ben zouden  specifieke  studies  voor  ieder  afzonderlijk 
produkt  moeten  worden  verricht,  hetgeen  slechts 
door  gespecialiseerde  groepen  met  succes  zal kun-
nen worden  gedaan. 
3. De  stabilisatie  van  de exportopbrengsten 
3.1. Het  Comité  wijst  op het  oorspronkelijke  ka-
rakter  van  het systeem  dat in de Overeenkomst  van 
Lomé  hiervoor  is uitgewerkt.  Behalve  het  gebruik 
dat hiervan  in het kader  van  de Overeenkomst  zelf 
wordt  gemaakt,  zou  de Gemeenschap  hiermee  een 
concrete  bijdrage  tot de oplossing  van  het mundiale 
grondstoffenvraagstuk  kunnen  leveren. 
3.2. Voor  de bedrijven  in de Gemeenschap  biedt 
het door  de Overeenkomst  ingestelde  systeem  het 
voordeel  dat  zij geen  inbreuk  maakt  op het  markt-
mechanisme.  Zonder  dat  rechtstreeks  druk  op de 
koersen  wordt  uitgeoefend,  kan  met  behulp  van  dit 
systeem  gezorgd  worden  voor  een  grotere  stabiliteit 
van de exportopbrengsten  van  de geselecteerde  basis-
produkten  (11  tropische  produkten,  enkele  deriva-
ten daarvan  en ijzererts).  De minst  begunstigde  lan-
den ondervinden  hier  meer  in het bijzonder  voordeel 
van, omdat  zij geen  compenserende  bedragen  behoe-
ven terug  te storten. 
3.3. Het  systeem  stelt  echter  slechts  tot stabilisatie 
van de opbrengsten  in staat.  Het  houdt  geen  reke-ning met  de gevolgen  van  de inflatie.  Hoewel  het 
Comité  erkent  dat  de Gemeenschap  bij de huidige 
stand  van  zaken  niet  in staat  is de door  de A.C.S.-
staten  voorgestelde  methode  van  transfer  in reële 
waarde  te aanvaarden,  is het van  oordeel  dat verme-
den dient  te worden  dat de aldus  verleende  garanties 
door  de inflatie  worden  uitgehold. 
4. Industriële  samenwerking 
4.1. Dit  is een nieuw  begrip  dat van  nut  kan  blij-
ken, maar  dat  nog  gedefinieerd  en in toepassing  ge-
bracht  moet  worden.  Afgezien  van  de financiële  be-
palingen,  vormt  de Overeenkomst  op dit punt  in de 
eerste  plaats  een  raamovereenkomst.  Het  Comité 
heeft  getracht  nader  vast  te stellen  wat  op dit gebied 
de doeleinden  en de te volgen  methoden  zouden 
moeten  zijn. 
4.2. Doeleinden  en methoden 
4.2.1.  Het  algemene  doel  van  de industriële  sa-
menwerking  is, volgens  de bewoordingen  van  de 
Overeenkomst  zelf  „de  ontwikkeling  en de diversifi-
catie  van  de industrie  in de A.C.S.-staten",  alsmede 
een „betere  verdeling  van  de industrie  binnen  deze 
staten  en tussen  deze  staten  onderling".  Beoogd 
wordt,  via de industriële  ontwikkeling  in de betrok-
ken landen,  een  maximum  aantal  arbeidsplaatsen  te 
verzekeren  en een geleidelijke  verbetering  van  hun  le-
vensstandaard  mogelijk  te maken. 
4.2.2.  Deze  doeleinden  moeten  gedeeltelijk  door 
de werking  van  het  marktmechanisme  verwezenlijkt 
worden,  dank  zij de openstelling  van  de communau-
taire  markt  voor  de in de A.C.S.-staten  vervaardigde 
produkten.  Daarnaast  is echter  tevens  nodig  dat  op 
de verschillende  gebieden  een  zeker  beleid  wordt  ge-
voerd  (financierings-,  commercialiserings-,  oplei-
dingsbeleid,  enz.)  en zullen  dus  overheidsmaatrege-
len, zowel  van  de kant  van  de Gemeenschap  als van 
die van  de A.C.S.-landen,  noodzakelijk  zijn. 
4.2.3.  Men  zal dus  moeten  nagaan  wat  de doelein-
den dienen  te zijn  van het beleid  dat aldus  op de ver-
schillende  gebieden  ten uitvoer  zal worden  gelegd. 
4.2.4.  Men  mag  zeker  niet  stellen  dat de concrete 
resultaten  van  de industriële  samenwerking  in de toe-
passingsperiode  van  de Overeenkomst,  d.w.z.  in de 
tijd tot 1980,  dusdanig  zullen  zijn  dat zij de econo-
mische  en sociale  activiteiten  in de Gemeenschap  en 
in de A.C.S.  ingrijpend  kunnen  wijzigen.  Men  dient 
zich er echter  bewust  van  te zijn  dat de aldus  bepaal-
de koers  onomkeerbaar  zal zijn. 
4.2.5.  Wanneer  men  daarbij  bedenkt  dat de Over-
eenkomst  van  Lomé  het  uitgangspunt  van  nieuwe 
vormen  van  betrekkingen  tussen  Europa  en een  aan-
tal minder  ontwikkelde  landen  vormt,  dan  is het be-
Nr. C 35/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 2. 76 
langrijk  dat  de bestudering  van  de mogelijkheden 
van industriële  samenwerking  thans  reeds  in een per-
spectief  van  middellange  en lange  termijn  wordt  ge-
plaatst.  Om  deze  reden  maakt  het Comité  de volgen-
de inleidende  opmerkingen. 
4.2.6.  Het  Comité  acht  het van  belang  dat  aller-
eerst  de autonome  groei  van  de lokale  en regionale 
markten,  alsmede  van  de activiteiten  die  aan  de 
vraag  van  deze  markten  zullen  moeten  voldoen, 
wordt  bevorderd.  Dit betekent  het volgende: 
— Er moet  een zekere  voorrang  worden  gegeven  aan 
de ontwikkeling  en de diversificatie  van  de land-
bouw,  in het  bijzonder  van  de levensmiddelen-
produktie.  Wat  dit betreft  dient  men  ervoor  te 
zorgen  dat  de voedselhulpprogramma's,  die  de 
Gemeenschap  kan  opstellen  te allen  tijde  een aan-
vullend  karakter  hebben  en nooit  in tegenspraak 
zijn met  de doeleinden  van  de voor  plaatselijk 
verbruik  bestemde  teelten. 
— De industrialisatie  moet  grotendeels  worden  na-
gestreefd  met  het oog  op de voorziening  van  de 
lokale  en regionale  markten,  en niet  tè exclusief 
alleen  maar  met  het doel  de wereldmarkten  van 
produkten  te voorzien.  De aan  de A.C.S.  geboden 
mogelijkheid  hun  industrieën  te beschermen,  die 
t.o.v.  de Gemeenschap  is versterkt  dank  zij het 
ontbreken  van  een  verplichting  tot omgekeerde 
preferenties,  moet  hun  economieën  ertoe  in staat 
stellen  hun  ontwikkelingsinspanning  te blijven 
voortzetten. 
— De A.C.S.  dienen  met  het oog  op hun  industriali-
satie  technologische  methoden  te kiezen  die goed 
op de plaatselijke  economische  omstandigheden 
zijn afgestemd.  Terwijl  de gebruikmaking  van 
geavanceerde  technologische  methoden  in sommi-
ge gevallen  gerechtvaardigd  is, kan  het in andere 
gevallen  voor  de verwezenlijking  van  de doelein-
den van  de Overeenkomst  de voorkeur  verdienen 
gebruik  te maken  van  minder  ingewikkelde 
procédés  die in het bijzonder  met  de plaatselijke 
situatie  op het  vlak  van  de arbeidsvoorwaarden 
alsmede  met  de eisen  van  de arbeidsmarkt  reke-
ning  houden. 
4.2.7.  Het  streven  naar  een  autonome  groei  sluit 
niet uit dat  tevens  een  zekere  herverdeling  van  de 
industriële  groei  tussen  de Gemeenschap  en de A.C.S. 
wordt  beoogd.  Door  de openstelling  van  niet  alleen 
zowel  de communautaire  markt  maar  ook  de andere 
grote  markten  in de wereld  voor  de produkten  van 
de A.C.S.  moet  bevorderd  worden,  dat  op  hun 
grondgebied  nieuwe  economische  activiteiten  en pro-
dukties  worden  opgezet  die tegen  de concurrentie  op 
de wereldmarkt  opgewassen  zijn. 
4.2.8.  Dit  proces  zal  echter  geleidelijk  moeten 
plaatsvinden.  De A.C.S.  hebben  er geen  belang  bij, in 
de Gemeenschap  een  tè bruuske  overplaatsing  van 
activiteiten  uit te lokken,  met  alle  risico's  van  econo-mische  en sociale  evenwichtsstoornissen  van  dien. 
Evenmin  heeft  de Gemeenschap  er belang  bij,  te be-
vorderen  dat  in de A.C.S.  produkties  worden  ont-
wikkeld  die zich  alleen  kunnen  handhaven  doordat 
de gebruikte  arbeidskrachten  onderbetaald  worden. 
4.3. De  toegang  tot de markt  van  de E.E.G. 
4.3.1.  De  verkoop  van  produkten  op een  sterk  ge-
diversifieerde  Europese  markt  brengt  problemen  met 
zich mee  i.v.m.  kwaliteit,  prijs,  organisatie  van  de 
handel  en termijnen,  waarop  de A.C.S.  slecht  zijn 
voorbereid.  Daarom  is het om wille  van  de doeltref-
fendheid  gewenst  „opvangstructuren"  in het  leven 
te roepen,  waardoor  de produktiemogelijkheden  van 
de A.C.S.-landen  en de in de Gemeenschap  bestaande 
afzetmogelijkheden  op elkaar  kunnen  worden  afge-
stemd. 
4.3.2.  Voor  de toepassing  van  de Overeenkomst 
zal de aard  van  deze  betrekkingen  nader  moeten 
worden  vastgelegd.  Ook  zullen  de initiatieven  waar-
door  een  en ander  vergemakkelijkt  kan  worden  moe-
ten worden  bevorderd.  Zo is bij voorbeeld  in Duits-
land en Nederland  door  de beroepsorganisaties  en de 
handelsmaatschappijen,  met  steun  van  de overheid, 
een organisatie  in het  leven  geroepen  om  de afzet 
van de produkten  van  de ontwikkelingslanden  te ver-
gemakkelijken.  Dergelijke  nieuwe  initiatieven  zouden 
ook in het  kader  van  de Overeenkomst  van  Lomé 
kunnen  worden  overwogen. 
4.4. De  toelevering 
4.4.1.  De  toelevering  is een  vorm  van  vestiging 
van industrie  die afhankelijk  is van  de bij de Over-
eenkomst  vastgestelde  samen  werkingsdoeleinden. 
Voordat  op dit punt  succes  zal worden  geboekt,  zul-
len evenwel  een  aantal  problemen  uit de weg  ge-
ruimd  moeten  worden  en zal aan  duidelijke  eisen 
voldaan  moeten  worden. 
4.4.2.  In  het algemeen  bevinden  de toeleveranciers 
zich steeds  in de nabijheid  van  industriële  centra  en 
van hun  opdrachtgevers;  de  toeleveringsbedrijven 
ontwikkelen  zich  naar  gelang  van  en gelijktijdig  met 
de ontwikkeling  van  de grote  industriële  onderne-
mingen  en passen  zich  aan  hun  technische  eisen  aan. 
Toelevering  wordt  niet  langer  als een  complementai-
re industrie  beschouwd,  maar  als een  zeer  gespeciali-
seerde  industrie  die beter  en minder  duur  dan  de op-
drachtgever  moet  produceren  en tot een  volstrekt  re-
gelmatige  produktie  en levering  aan  de gebruiker  ge-
houden  is; dit vereiste  verklaart  waarom  de toeleve-
rancier  in de produktiegebieden  gevestigd  is. 
4.4.3.  Toch  kan  een  toeleveringsbedrijf  zich  in be-
paalde  gevallen  in de A.C.S.-landen  ontwikkelen.  Het 
is zelfs  zeer  wenselijk  dat  de vestiging  van  toeleve-
ringseenheden  telkens  wordt  aangemoedigd  wanneer 
de industrialisatie  in een gebied  voldoende  gevorderd 
16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/5 
is. De toelevering  zou  in een  eerste  fase  op de be-
hoeften  van  de plaatselijke  industrie  kunnen  worden 
afgestemd,  en in een  tweede  fase  een  meer  regionale 
reikwijdte  kunnen  krijgen. 
4.4.4.  Ten  slotte  kan  de toelevering  in bepaalde 
gevallen  worden  ontwikkeld  ten  behoeve  van  de 
industrieën  van  de  Gemeenschap.  Dit  zal  echter 
slechts  gebeuren  indien  zulks  door  de  kostenver-
schillen  gerechtvaardigd  wordt  en daarbij  aan  de 
strikte  eisen  van  regelmatige  voorziening  en tech-
nische  conformiteit  wordt  voldaan. 
4.5. De  opleiding 
4.5.1.  De  opleiding  van  kaderpersoneel  en van  alle 
werknemers  (die  in de landbouw  inbegrepen)  in de 
A.C.S.-landen  vormt  een  essentieel  onderdeel  van  de 
Overeenkomst.  Er is in talrijke  soorten  acties  voor-
zien.  Zij zijn  op zeer  brede  schaal  van  toepassing  en 
in de teksten  is duidelijk  aangegeven  hoe  zij in de 
praktijk  ten  uitvoer  moeten  worden  gelegd. 
4.5.2.  De  Overeenkomst  bepaalt  dat  het  Centrum 
voor  industriële  samenwerking  de A.C.S.-staten  moet 
helpen  hun  eigen  opleidingsprogramma  vast  te stel-
len en hun  relevante  informatie  en aanbevelingen 
moet  verstrekken. 
4.5.3.  Er  ontbreekt  echter  een  orgaan  dat  de im-
puls kan  geven  om  de talrijke  genoemde  acties  te 
coördineren  en dubbel  werk  te vermijden.  Het  Co-
mité  stelt  derhalve  voor,  o.a.  artikel  74, lid 9, en arti-
kel 80,  lid 5, van  de Overeenkomst  in toepassing  te 
brengen,  op grond  waarvan  comités  of groepen  ad 
hoe kunnen  worden  opgericht  om bijzondere  punten 
te bestuderen.  De op te richten  comités  zouden  tot 
taak  hebben  de vraagstukken  betreffende  de oplei-
ding  te centraliseren,  zouden  een  stuwende  rol moe-
ten spelen,  alsmede  zorg  moeten  dragen  voor  de 
coördinatie  met  de in de Gemeenschap  bestaande 
opleidingscentra. 
4.5.4.  Bovendien  wijst  het Comité  erop  dat het in zijn 
eerder  uitgebrachte  advies  betreffende  de onderhan-
delingen  van  de Gemeenschap  met  de A.C.S.-landen 
had voorgesteld  op het  niveau  van  de Raad  van  mi-
nisters  A.C.S./E.E.G.  een  opleidingscommissie  in het 
leven  te roepen,  die  b.v.  tot taak  zou  krijgen  op de 
meest  geschikte  plaatsen  stages  te organiseren,  alsme-
de zorg  te dragen  voor  de opvang  van  bursalen.  Vol-
gens  het Comité  zouden  in een  dergelijke  opleidings-
commissie  alle  betrokken  economische  en sociale 
groeperingen  vertegenwoordigd  moeten  zijn. 
4.5.5.  Bovendien  moet  de inhoud  van  de oplei-
dingsplannen  worden  bepaald.  Het  ontbreekt  de 
A.C.S.-landen  niet  zozeer  aan  personen  die leidingge-
vende,  overwegend  administratieve  en politieke  func-
ties kunnen  vervullen,  maar  hoofdzakelijk  aan  gespe-cialiseerde  arbeiders  en aan  lager  kaderpersoneel.  In 
de actieprogramma's  moet  met  deze  omstandigheid 
rekening  worden  gehouden  door  de opleiding  van 
geschoolde  werknemers  en leerlingen  aan  te moedi-
gen en methoden  voor  een  aanvullende  opleiding  en 
permanente  vorming  toe te passen.  Zulks  mag  echter 
niet betekenen  dat  de Gemeenschap  niet  in de gele-
genheid  is bij te dragen  tot de opleiding  van  leiding-
gevend  personeel. 
4.5.6.  De  Overeenkomst  legt  terecht  de nadruk  op 
de opleiding  die  ter plaatse  wordt  gegeven.  Naar  de 
mening  van  het  Comité  moeten  de  werknemers-, 
werkgevers-  en beroepsorganisaties  hier  een  rol spe-
len door  de centra  die  deze  opleiding  verzorgen  tot 
het nemen  van  initiatieven  aan  te sporen. 
4.5.7.  Voorts  zou  ook  de samenwerking  tussen  de 
Europese  ondernemingen  en de lokale  centra  aange-
moedigd  en vergemakkelijkt  moeten  worden.  Ten 
slotte  zou  naar  nieuwe  methoden  moeten  worden  ge-
zocht,  bij voorbeeld  in navolging  van  de Amerikaan-
se en Canadese  experimenten,  waarbij  de A.C.S.-lan-
den desgevraagd  ervaren  kaderpersoneel  of technici 
ter beschikking  worden  gesteld  om ter plaatse  mee  te 
werken  aan  de opleiding  van  het  plaatselijk  perso-
neel. 
4.6. De  methoden 
4.6.1.  Welke  vorm  ook  aan  de instellingen  van  de 
Overeenkomst  wordt  gegeven,  voor  de concretise-
ring van  de industriële  samenwerking  zal een  actieve 
en nauwe  medewerking  van  de economische  en so-
ciale  kringen  (de  bedrijven,  evenals  de werkgevers-
en de  werknemersorganisaties  wier  instemming 
onontbeerlijk  is) nodig  zijn.  Terwijl  in de A.C.S.-sta-
ten voornamelijk  de regeringen  zich  voor  de bevor-
dering  van  de industrie  inzetten,  geschiedt  dit in de 
E.E.G.  hoofdzakelijk  door  particuliere  en overheids-
bedrijven,  ongeacht  hun  rechtsvorm.  Door  de toe  te 
passen  methoden  zal  dus  beoogd  moeten  worden, 
echte  „contractuele  betrekkingen"  tussen  de E.E.G. 
en de A.C.S.-landen  enerzijds  en de ondernemingen 
anderzijds  te verzekeren. 
4.'6.2.  Brengt  men  deze  contractuele  betrekkingen 
niet tot  stand,  dan  riskeert  men  dat  verschillen  in 
beoordeling  ontstaan  waardoor  op den  duur  de ini-
tiatieven  geblokkeerd  zouden  worden  en dus  dat  het 
welslagen  van  de gehele  industriële  samenwerking  in 
gevaar  wordt  gebracht. 
4.6.3.  Om  de industriële  samenwerking  tot  stand 
te brengen  moet  volgens  het Comité  van  twee  hoofd-
middelen  gebruik  worden  gemaakt:  informatie  en het 
scheppen  van  een  op wederzijds  vertrouwen  geba-
seerd,  gunstig  klimaat,  nog  afgezien  van  het  groei-
end aantal  persoonlijke  contacten. 
Nr. C 35/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 2. 76 
4.7. Informatie 
4.7.1.  In  de eerste  plaats  is het  zaak  dat  in de 
E.E.G.  een  algemene  voorlichtingscampagne  ten  be-
hoeve  van  de economische  en sociale  kringen,  even-
als van  de publieke  opinie  wordt  gevoerd.  Indien 
men wil dat de Europeanen  akkoord  gaan  met  de si-
tuatie  welke  de Overeenkomst  zal veroorzaken,  dan 
is het van  essentieel  belang  dat men  hen  op de hoog-
te stelt  van  en inzicht  geeft  in de werkelijke  ontwik-
keling  van de A.C.S.-landen. 
4.7.2.  Van  de andere  kant  moet  men  de leiders 
van de A.C.S.-landen  beter  doen  inzien  wat  de wer-
kelijke  functie  van  de bedrijven  in de economie  van 
de Gemeenschap  is, alsmede  wat  de rol van  de vak-
organisaties  bij de behartiging  van  de belangen  van 
de arbeiders  en de overige  werknemers  is. 
4.7.3.  Voorts  moet  in de Gemeenschap  specifieke 
informatie  worden  verstrekt  over  de mogelijkheden 
die er voor  de ondernemingen  en voor  kaderperso-
neel,  technici  en specialisten  op alle  terreinen  zijn  om 
in de A.C.S.-landen  te werken.  Deze  informatie  zou 
zoveel  mogelijk  binnen  het bereik  van  de gebruikers 
moeten  zijn  (d.w.z.  dat zij niet  in Brussel  gecentrali-
seerd  mag  blijven).  Ook  zou  zij nauwkeurig  moeten 
zijn (b.v.  inzake  de belastingregeling,  de kostprijs, 
de sociale  wetgeving,  de vennootschapswetgeving, 
enz.)  en betrouwbaar  (d.w.z.  dat  er nauw  contact 
moet  zijn  met  de personen  die verantwoordelijke  be-
stuursfuncties  vervullen  in de betrokken  A.C.S.,  ten 
einde  ervoor  te zorgen  dat de verspreide  gegevens  in-
derdaad  met  de feitelijke  situatie  ter plaatse  overeen-
stemmen  en men  deze  als voldoende  bestendig  kan 
beschouwen). 
4.8. Het  klimaat 
4.8.1.  De  Overeenkomst  preciseert  dat  iedere 
A.C.S.-staat  vrij  is in de keuze  van  de vorm  van  sa-
menwerking  die  hij met  de Gemeenschap  wenst  te 
ontwikkelen.  Tevens  wordt  er in de Overeenkomst 
op gewezen  dat het bedrijfsleven  zich  „naar  de aspi-
raties  en de ontwikkelingsdoeleinden  van  de A.C.S.-
staten"  dient  te richten. 
4.8.2.  Het  Comité  gaat  volledig  akkoord  met  het 
aldus  geformuleerde  beginsel.  Uitgaande  van  deze 
door  ieder  land  vrij  te maken  keuze,  is het zijns  in-
ziens  echter  essentieel  dat de economische  subjecten  zo 
goed  mogelijk  op de hoogte  worden  gesteld  van  de 
voorwaarden  waaraan  zij bij eventuele  initiatieven 
zullen  moeten  voldoen  en dat zij zoveel  mogelijk  op 
de bestendigheid  van  deze  voorwaarden  kunnen  re-
kenen. 
4.8.3.  Indien  men  het succes  van  de industriële  sa-
menwerking  wil  verzekeren  is het  daarom  volgens 
het Comité  noodzakelijk  de A.C.S.-staten  er geleide-
lijk toe te brengen  nader  aan  te geven,  welke  vormen van bijstand  zij van  het  Europese  bedrijfsleven  ver-
wachten  en bereid  zijn  te aanvaarden.  Om  dit te be-
reiken  zou  men  geval  voor  geval  en land  voor  land, 
veeleer  dan  globaal,  te werk  moeten  gaan,  ten einde 
ervoor  zorg  te dragen  dat  deze  zaak  concreet  en 
pragmatisch  wordt  aangepakt. 
4.8.4.  De  voor  de ontwikkeling  van  de industriële 
samenwerking  noodzakelijke  initiatieven  zullen 
slechts  worden  ontplooid  voor  zover  hierbij  voldoen-
de zekerheid  wordt  geboden:  de zekerheid  voor  per-
sonen  enerzijds,  het veilig  stellen  van  de investerin-
gen anderzijds. 
4.8.5.  Voor  de totstandbrenging  van  de industriële 
samenwerking  zal de overplaatsing  van  personeel  no-
dig zijn  (kaderpersoneel,  arbeiders,  technici,  enz.)  zo-
wel van  de Gemeenschap  naar  de A.C.S.  als omge-
keerd.  Dit  personeel  moet  onderweg  en tijdens  zijn 
verblijf  het recht  hebben  zich  vrij  te verplaatsen  en de 
nodige  rechtszekerheid  genieten.  Wanneer  deze  ze-
kerheid  ook  maar  enigszins  vermindert,  zal dit tot 
gevolg  hebben  dat geen  gegadigden  meer  worden  ge-
vonden  voor  betrekkingen  die van  essentieel  belang 
zijn voor  de verwezenlijking  van  de industriële  sa-
menwerking  en dat  dus  het  welslagen  van  deze  sa-
menwerking  op losse  schroeven  komt  te staan. 
4.8.6.  Het  vraagstuk  van  de garantie  der  investe-
ringen  wordt  in de Overeenkomst  niet  aan  de orde 
gesteld.  Er wordt  slechts  bepaald  dat  de Lid-Staten 
en de Gemeenschap  ernaar  moeten  streven  „maatre-
gelen  te nemen  om het bedrijfsleven  meer  te betrek-
ken bij het streven  naar  industriële  ontplooiing"  en 
ervoor  zorg  moeten  dragen  dat de nodige  regelingen 
worden  getroffen  om  een  doeltreffende  samenwer-
king te bevorderen. 
4.8.7.  Indien  men  wil  dat  inderdaad  initiatieven 
worden  ontplooid,  dan  is het  volgens  het  Comité 
niettemin  noodzakelijk  dat het vraagstuk  van  de ga-
rantie  der  investeringen  tegen  politieke  risico's  op 
communautair  niveau  aan  de orde  wordt  gesteld.  Het 
is mogelijk  deze  kwestie  globaal  te benaderen  vanuit 
het oogpunt  van  alle  buiten  de Gemeenschap  gedane 
investeringen.  Ook  zou  de bestudering  van  dit vraag-
stuk kunnen  worden  toegespitst  op de investeringen 
in die landen  die de Overeenkomst  van  Lomé  heb-
ben ondertekend  en verklaren  belang  te stellen  in de 
ontwikkeling  op hun  grondgebied  van  activiteiten 
door  particuliere  bedrijven  uit de Gemeenschap. 
4.8.8.  Het  Comité  heeft  zich  reeds  in een  advies 
van februari  1974  in beginsel  akkoord  verklaard  met 
de idee  van  een  communautair  garantiesysteem  voor 
particuliere  investeringen.  Het  heeft  daarbij  evenwel 
verzocht  dat bij de toepassing  van  de garantie  over-
wegingen  van  sociale  aard  in aanmerking  worden  ge-
nomen  (verplichting  om bij de projecten  de door  de 
I.A.O.  gestelde  normen  in acht  te nemen,  enz.).  Het 
Comité  onderschrijft  dit advies  en hoopt  dat  de be-
16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/7 
handeling  van  dit ontwerp  met  spoed  zal  worden 
hervat  en een  garantiesysteem  tegen  politieke  risico's 
in werking  zal worden  gesteld  waardoor  met  name 
de middelgrote  ondernemingen  van  de Gemeenschap 
zullen  overgaan  tot investeringen  die op doeltreffen-
de wijze  aan de behoeften  van de A.C.S.-landen  kun-
nen voldoen.  In dit verband  heeft  het Comité  met 
belangstelling  kennis  genomen  van  de voorstellen  die 
de Commissie  naar  voren  brengt  in haar  voorstel  tot 
oprichting  van een Europese  exportbank. 
4.8.9.  Voor  het scheppen  van  een  gunstig  klimaat 
voor  de ontwikkeling  van  de industriële  samenwer-
king is het tevens  nodig,  dat eventuele  geschillen  tus-
sen particuliere  bedrijven  en de staten  die de over-
eenkomst  hebben  ondertekend  op adequate  wijze  be-
handeld  kunnen  worden  en dat het Comité  voor  in-
dustriële  samenwerking  daadwerkelijk  de bevoegdheid 
heeft  „de  door  de A.C.S.-staten  en/of  de Gemeen-
schap  voorgelegde  problemen  op het  gebied  van  de 
industriële  samenwerking  te bestuderen  en passende 
oplossingen  voor  te stellen".  Tevens  spreekt  het Co-
mité de wens  uit dat wordt  onderzocht  of het moge-
lijk is, binnen  het  kader  van  de Overeenkomst  een 
echt arbitragesysteem  uit te werken. 
4.8.10.  Anderzijds  zou  men  met  de A.C.S.  moeten 
nagaan  welke  interventiemodaliteiten  in de praktijk 
het best  bij hun  eigen  politieke  keuze  passen  (b.v. 
overeenkomst  voor  technische  hulpverlening  en com-
inercialisatie,  inbreng  van  kapitaal  in de vorm  van 
joint-ventures,  overeenkomst  betreffende  industriële 
eigendom,  investering  met  meerderheidscontrole, 
enz.). 
4.8.11.  Men  zou  zelfs  kunnen  trachten  nieuwe  in-
terventievormen,  b.v.  „ontwikkelingsovereenkom-
sten",  uit te werken  waarbij  aan  de A.C.S.  wordt 
gegarandeerd  dat zij, na afloop  van  een  bepaalde  pe-
riode,  bij wederzijds  goedvinden,  geheel  of gedeelte-
lijk het beheer  van  en de controle  op ondernemingen 
die op hun  grondgebied  zijn  gevestigd  kunnen  over-
nemen. 
4.8.12.  Hoofdzaak  is echter  dat men  meer  algemeen 
gaat inzien  dat  het  voor  welk  industrieel  initiatief 
ook nodig  is een voldoende  lange  periode  vooruit  te 
kunnen  zien.  De erkenning  van  de volledige  vrijheid 
van de A.C.S.  om hun  ontwikkelingsvorm  te kiezen 
is niet  in strijd  met  de verzekering  van  een  zekere 
stabiliteit  van  de door  hen  zelf  te kiezen  en vast  te 
stellen  voorwaarden. 
4.8.13.  Dit  is bijzonder  belangrijk  voor  de bedrij-
ven die  direct  of indirect  met  de regeringen  zullen 
moeten  onderhandelen  over  de hun  te bieden  voor-
waarden. 
4.8.14.  Aangezien  het  Centrum  voor  industriële 
ontwikkeling  een  lijst  van  de projecten  zal moeten opstellen  en hieraan  in de Gemeenschap  bij de be-
trokken  ondernemingen  bekendheid  zal moeten  ge-
ven, zal het nodig  zijn  op de kwaliteit  van  deze  pro-
jecten  toe te zien  en niet  toe te geven  aan  de druk  die 
onvermijdelijk  zal worden  uitgeoefend.  Anders  drei-
gen de samenwerkingsmechanismen  zeer  snel  in dis-
krediet  te geraken. 
4.9. Met  betrekking  tot alle  in het  bovenstaande 
genoemde  punten  is het Comité  in het algemeen  van 
oordeel  dat het van  essentieel  belang  is, er zorg  voor 
te dragen  dat de economische  en sociale  kringen  bij 
de industriële  samenwerking  worden  betrokken. 
5. Technische  en financiële  samenwerking 
5.1. Het  Comité  constateert  dat  het  krachtens  de 
Overeenkomst  voor  financiële  hulp  uitgetrokken  be-
drag  3,7 maal  zo hoog  is als het in het kader  van  de 
Overeenkomst  van  Jaoende  verleende  steunbedrag 
(en wel  voor  46 landen  i.p.v.  de oorspronkelijke  19), 
en onderstreept  het  feit  dat  het  door  de diversiteit 
van de door  het  E.O.F.  te hanteren  steunvormen 
(subsidies,  leningen  op bijzondere  voorwaarden,  risi-
codragend  kapitaal,  steun  in de vorm  van  semi-kapi-
taal),  die een aanvulling  vormen  op de financieringen 
door  de E.I.B.  en de 46 landen,  mogelijk  moet  zijn  in 
de meest  uiteenlopende  situaties  tot een  bevredigende 
regeling  te komen. 
5.2. In  dit verband  is het wenselijk  dat de finan-
ciële  samenwerking  verder  wordt  gecoördineerd  met 
de activiteiten  van  instellingen  als de Wereldbank, 
ten einde  overlappingen  te voorkomen  en dat ook  re-
kening  wordt  gehouden  met  de door  bepaalde  lan-
den verleende  bilaterale  steun.  Voorts  dienen  de arm-
ste landen,  met  name  door  middel  van  subsidies,  bij 
voorrang  te worden  begunstigd  en dienen  de meest 
ontwikkelde  landen  minder  omvangrijke  financiële 
steun  te genieten. 
5.3. De  doelstellingen  van  de financiële  steunver-
lening  dienen  nauwkeurig  vast  te staan.  Het  E.O.F. 
mag slechts  projecten  financieren  die de ontwikke-
ling van  de A.C.S.-landen  rechtstreeks  bevorderen 
en die ook  een  gunstige  uitwerking  op andere  gebie-
den hebben  (schepping  van  werkgelegenheid  . . .). 
Het Centrum  voor  industriële  ontwikkeling  zou  een 
beslissende  rol moeten  spelen  bij de keuze  van  pro-
jecten  die de industrie  betreffen. 
5.4. Volgens  het Comité  is het van  belang  zich  bij 
de ontwikkeling  van  de steunverlening  aan  het mid-
den- en kleinbedrijf  aan  de in de Overeenkomst 
voorziene  regeling  te houden.  De tweede  Overeen-
komst  van  Jaoende  voorzag  in de mogelijkheid  van 
steunverlening  aan  het midden-  en kleinbedrijf,  doch 
de teksten  waren  zo onnauwkeurig,  dat  zij nergens 
toepassing  vonden.  In een  speciaal  protocol  van  de 
Nr. C 35/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 2. 76 
Overeenkomst  van  Lomé  wordt  een  systeem  voor 
steunverlening  aan  het  midden-  en kleinbedrijf  met 
dubbele  werking  genoemd:  het E.O.F.  stelt  kredieten 
ter beschikking  van  een  ontwikkelingsinstantie  of 
-bank,  die deze  in de vorm  van  leningen  aan  kleine 
en middelgrote  bedrijven  ten goede  doet  komen. 
5.5. Het  bestaande  mechanisme  schijnt  soepel  te 
functioneren.  Het  besluitvormingsproces  is gedecen-
traliseerd;  het toezicht  dat door  de bevoegde  overhe-
den van  de E.E.G.  op het  gebruik  van  de aldus  ter 
beschikking  gestelde  kredieten  wordt  uitgeoefend 
vindt  achteraf  plaats,  zodat  deze  de werking  van  het 
mechanisme  niet  te zeer  kan  bemoeilijken.  Het  zou 
de soepelheid  en de diversificatie  van  de economie 
aanzienlijk  ten goede  kunnen  komen  indien  er in de 
A.C.S-landen  kleine  en middelgrote  bedrijven  wer-
den opgezet.  De initiatieven  hiertoe,  die alleszins  die-
nen te worden  aangemoedigd,  kunnen  zowel  ter 
plaatse  worden  genomen  als van  de Gemeenschap 
uitgaan.  In het  laatste  geval  zouden  er financiële 
mechanismen  moeten  worden  ingesteld  waardoor  de 
bedrijven  na verloop  van  tijd  gemakkelijker  onder 
het toezicht  van  plaatselijke  belanghebbenden  kun-
nen worden  gebracht. 
6. Institutionele  vraagstukken 
6.0.1.  Krachtens  de Overeenkomst  van  Lomé  zul-
len de volgende  drie  instellingen  het leven  zien: 
— de Raad  van  ministers,  bestaande  uit de leden 
van de Raad  van  de Europese  Gemeenschappen 
en leden  van  de Commissie  van  de Europese  Ge-
meenschappen  enerzijds  en uit een  lid van  de re-
gering  van  ieder  A.C.S.-land  anderzijds  (arti-
kel 70); 
— het  Comité  van  ambassadeurs,  dat een  soortgelij-
ke samenstelling  heeft,  doch  zulks  op een  ander 
niveau  van  vertegenwoordiging  door  de Lid-Sta-
ten, van  de Commissie  en van  de A.C.S.-landen 
(artikel  76); 
— de Raadgevende  Vergadering,  op paritaire  basis 
samengesteld  uit leden  van  het  Europees  Parle-
ment  voor  de Gemeenschap  enerzijds  en uit door 
de A.C.S.-landen  aangewezen  vertegenwoordigers 
anderzijds  (artikel  80);  de Raadgevende  Vergade-
ring is bevoegd  tot het instellen  van  raadgevende 
comités  ad hoe,  die belast  worden  met  specifieke 
door  haar  vast  te stellen  taken. 
6.0.2.  Bovendien  worden  in het  kader  van  de 
Overeenkomst  onderstaande  uitvoeringsorganen  in-
gesteld: 
— het  Comité  voor  industriële  samenwerking, 
waarvan  de samenstelling  door  de Raad  van  mi-
nisters  wordt  bepaald; 
— andere  eventueel  door  de Raad  in te stellen 
ad-hoc-comités; — tevens  plant  de Overeenkomst  de oprichting  van 
het Centrum  voor  industriële  ontwikkeling, 
waarvan  het statuut  en de werkwijze  op voorstel 
van het Comité  van  ambassadeurs  worden  vastge-
steld  door  de Raad  van  ministers. 
6.1.1.  Bovendien  worden  krachtens  de Overeen-
komst  van  Lomé  de economische  en sociale  kringen 
van de Lid-Staten  en de A.C.S.-landen  betrokken  bij 
het aanknopen  van  de nieuwe  betrekkingen  tussen 
deze  landen  en de Gemeenschap. 
6.1.2.  Dit  betekent  dat  ook  het  bedrijfsleven  van 
de Gemeenschap  zijn  medewerking  verleent  aan  de in-
dustriële  ontwikkeling  van  de A.C.S.-landen  (artike-
len 26 en 38) en dat het bedrijfsleven  van  beide  par-
tijen samenwerkt  bij de ontwikkeling  van  de han-
delsbetrekkingen  (artikel  13). 
6.1.3.  De  Overeenkomst  voorziet  ook  in de tot-
standbrenging  van  de nodige  verbindingsstructuren 
om deze  samenwerking  te bevorderen  (artikel  13), 
alsmede  in allerlei  mogelijkheden  tot contact  tussen 
personen  met  verantwoordelijke  functies  op het  ge-
bied van  het  industriebeleid,  investeerders  en be-
drijfsleven  van de E.E.G.  en de A.C.S.-landen  (artike-
len 33 en 36). 
6.1.4.  Wat  ten slotte  de instellingen  betreft,  wordt 
in de Overeenkomst  duidelijk  verklaard  dat de Raad 
van ministers  alle  passende  maatregelen  kan  nemen 
om er zorg  voor  te dragen  dat de economische  en so-
ciale  groeperingen  van  de Lid-Staten  en die van  de 
A.C.S.-landen  vruchtbare  contacten  blijven  onder-
houden,  onderling  overleg  plegen  en op doelmatige 
wijze  samenwerken  (artikel  74, lid 6). 
6.2.1.  Zonder  de tenuitvoerlegging  van  de Over-
eenkomst  af te wachten  heeft  men  een  interimcomité 
in het  leven  geroepen,  dat  dezelfde  samenstelling 
heeft  als het toekomstige  Comité  van  ambassadeurs. 
Uit dit  interimcomité  zijn  een  aantal  sub-comités 
voortgekomen,  die deels  overeenkomen  met  de orga-
nen die  in het  kader  van  de Overeenkomst  zullen 
worden  gecreëerd. 
6.2.2.  Het  Comité  stelt  vast  dat  deze  sub-comités 
slechts  zijn  samengesteld  uit vertegenwoordigers  van 
de regeringen  en de Gemeenschap,  terwijl  er niet  in 
zijn opgenomen  de sociale  en beroepskringen,  die 
wel vertegenwoordigd  zouden  moeten  zijn  om  de 
Overeenkomst  op het  gebied  van  de industriële  en 
commerciële  samenwerking  een  reële  inhoud  te ge-
ven. Hetzelfde  probleem  zou  zich  kunnen  voordoen 
op het  vlak  van  de plattelandsontwikkeling  (artikel 
46), de landbouwsamenwerking  en de beroepsoplei-
ding. 
6.2.3.  Het  is bijgevolg  overtuigd  van  de kapitale 
betekenis  van  voornoemd  artikel  74,  lid 6, waarin 
wordt  bepaald  dat de Raad  van  ministers  alle  passen-
de maatregelen  kan  nemen  om  op doelmatige  wijze 
16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/9 
contact  te onderhouden,  zorg  te dragen  voor  een 
vruchtbaar  onderling  overleg  en een  doeltreffende  sa-
menwerking  tussen  de economische  en sociale  krin-
gen van  de Lid-Staten  en die van  de A.C.S.-landen. 
6.2.4.  Met  betrekking  tot de deelneming  van  de le-
den van  het  Economisch  en Sociaal  Comité  aan  de 
toepassing  van  de Overeenkomst  en aan  de werk-
zaamheden  van  de  verschillende  geplande  of te 
creëren  organen  is het Comité  tot de volgende  con-
clusies  gekomen: 
6.2.5.  Het  Comité  acht  het  niet  realistisch  thans 
het voorstel  te doen  een  echt  economisch  en sociaal 
comité  van  de Overeenkomst  in het leven  te roepen, 
en wel  voornamelijk  wegens  het  feit  dat  de A.C.S.-
landen  zo talrijk  zijn  en hun  politieke  en economi-
sche structuren  uiteenlopen. 
6.2.6.  Wel  is het tot de slotsom  gekomen  dat  het 
noodzakelijk  is thans  reeds  andere  formules  te vin-
den om  contacten  te leggen  en te onderhouden  tus-
sen de sociale  en beroepskringen  van  de Gemeen-
schap  en die  van  de A.C.S.-landen.  Gezien  het  be-
paalde  in artikel  74, lid 6, stelt  het bijgevolg  voor  in 
een eerste,  experimenteel  stadium  jaarlijks  of twee-
jaarlijks  een  paritaire  conferentie  te houden.  Het 
Economisch  en Sociaal  Comité  acht  het wenselijk  bij 
de werkzaamheden  van  een  dergelijke  conferentie  te 
worden  betrokken  volgens  een  nog  nader  vast  te stel-
len procedure. 
6.2.7.  Zonder  een  oordeel  te willen  vellen  over  de 
noodzaak,  vertegenwoordigers  van  de Europese  so-
ciaal-economische  kringen  deel  te laten  nemen  aan 
de bij de Overeenkomst  ingestelde  organen,  acht  het 
Comité  het wenselijk  dat het wordt  betrokken  bij de 
werkzaamheden  van  de uitvoerende  organen,  met 
name  van: 
— het  Comité  voor  industriële  samenwerking  (arti-
kel 35), 
— andere  door  de Raad  uit hoofde  van  artikel  74, 
lid 9, van  de Overeenkomst  op te richten  Co-
mités,  alsmede — het  Centrum  voor  industriële  ontwikkeling  (arti-
kel 36). 
6.2.8.  Het  Comité  is van  oordeel  dat  het  zijn  me-
dewerking  zou  kunnen  verlenen  indien  het  perma-
nent inlichtingen  over  de activiteiten  van  deze  co-
mités  ontvangt  en hierover  adviezen  uitbrengt  waar-
mee daadwerkelijk  rekening  kan  worden  gehouden. 
6.2.9.  De  Overeenkomst  sluit  de leden  van  het 
Economisch  en Sociaal  Comité  uit van  het  lidmaat-
schap  van  de Raadgevende  Vergadering.  Het  Comité 
acht het  niet  noodzakelijk  op dit punt  wijzigingen 
aan te bevelen.  Het  is zijns  inziens  nl. wenselijk  dat 
er een  duidelijk  onderscheid  blijft  bestaan  tussen  de 
taak van  een  instelling  met  adviesbevoegdheden  op 
sociaal-economisch  gebied  en die van  een  orgaan  met 
parlementaire  bevoegdheden. 
6.2.10.  Indien  daarentegen  een  beroep  zou  worden 
gedaan  op niet-parlementariërs  om  zitting  te nemen 
in de „raadgevende  ad-hoc-comités",  die  door  de 
Raadgevende  Vergadering  kunnen  worden  ingesteld, 
zou het  Economisch  en Sociaal  Comité  wellicht  zijn 
medewerking  kunnen  verlenen  met  betrekking  tot 
vraagstukken  die  onder  zijn  normale  bevoegdheid 
vallen. 
6.2.11.  Het  Comité  stelt  vast  dat  er in verscheide-
ne A.S.C.-landen  met  het Economisch  en Sociaal  Co-
mité  vergelijkbare  adviserende  organen  bestaan.  Dit 
is het geval  in Kameroen,  Kongo,  Ivoorkust,  Gabon, 
Niger,  Senegal  en Togo. 
6.2.12.  Voorts  onderstreept  het dat  het  in het ver-
leden  heeft  bewezen  een  nuttig  contactorgaan  te zijn 
voor  vertegenwoordigers  van  alle  sectoren  van  de 
Lid-Staten. 
6.2.13.  Daarom  stelt  het  Comité  voor,  in zoverre 
dit praktisch  uitvoerbaar  is, zijn  contacten  met  soort-
gelijke  in de A.C.S.-landen  voorkomende  adviesorga-
nen uit te breiden  en in het algemeen  te functioneren 
als een  contactcentrum  voor  de vertegenwoordigers 
van de sociale  en beroepskringen  van  de Lid-Staten 
enerzijds  en die van  de A.C.S.-landen  anderzijds. 
Gedaan  te Brussel,  26 november  1975. 
De voorzitter 
van het  Economisch  en  Sociaal  Comité 
H. CANONGE 
Nr. C 35/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16. 2. 76 
BIJLAGE 
bij het  advies  van  het  Economisch  en Sociaal  Comité 
De volgende  wijzigingsvoorstellen  zijn  tijdens  de debatten  verworpen. 
Paragraaf  2.7. 
De tweede  zin door  de volgende  tekst  te vervangen: 
„De doelstellingen  en de beginselen  van  de samenwerking  moeten  nu reeds  worden  vast-
gelegd  en hierover  moeten  onderhandelingen  worden  gevoerd.  Het  uitgangspunt  hierbij 
moet  een  harmonische  groeistijging  zijn,  terwijl  ook  de mogelijkheid  moet  worden  geboden, 
in de A.C.S.-landen  de vereiste  sociale  en economische  maatregelen  te nemen". 
Uitslag  van  de stemming: 
3 stemmen  voor;  grote  meerderheid  van  stemmen  tegen;  4 onthoudingen. 
Paragraaf  2.8. 
Na de eerste  zin van  deze  paragraaf  de volgende  zin  in te voegen: 
„Wat  dit betreft  moet  bijzondere  aandacht  aan  de situatie  van  de Franse  overzeese  departe-
menten  worden  besteed." 
Toelichting 
De Franse  overzeese  departementen  (Martinique,  Guadeloupe,  Guyane  en Réunion)  maken  zich 
bijzonder  bezorgd  over  de concurrentie  (rum,  bananen,  ananas,  groenten)  die  zij als gevolg  van 
de toepassing  van  de Overeenkomst  van  Lomé  en de daarbij  gaande  protocollen  te verwachten 
hebben. 
Uitslag  van  de stemming: 
21 stemmen  voor,  39 stemmen  tegen,  12 onthoudingen. 
Paragraaf  2.8. 
Na de eerste  zin  de volgende  zin in te voegen: 
„Het  is van  onmiddellijk  belang  voortgang  met  het  onderzoek  te maken  ten  einde  de 
nadelige  gevolgen  voor  de inkomens  van  de landbouwers  zoveel  mogelijk  te beperken." 
Uitslag  van  de stemming: 
25 stemmen  voor;  33 stemmen  tegen;  15 onthoudingen. 
Paragraaf  3.3. 
Aan het  slot  van  de alinea  de volgende  zin toe  te voegen: 
„Daarom  is het  noodzakelijk  bij  de tenuitvoerlegging  van  de Overeenkomst  van  Lomé 
onderhandelingen  aan  te vangen  die  op de hervorming  van  het  wereldgeldstelsel  gericht 
zijn." 
16. 2. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 35/11 
Uitslag,  van  de stemming: 
22 stemmen  voor;  32 stemmen  tegen;  14 onthoudingen. 
Paragraaf  4.2.2. 
Het begin  van  de tweede  zin als volgt  te lezen: 
„Daarnaast  dienen  ook  de soevereine  rechten  te worden  geëerbiedigd  van  de landen  die 
betrokken  zijn  bij  de onderhandelingen  voor  overeenkomsten  betreffende  het  op  ver-
schillende  gebieden  te voeren  beleid  (financierings-,  enz.)"  (rest  ongewijzigd). 
Uitslag  van  de stemming: 
1 stem  voor;  grote  meerderheid  van  stemmen  tegen;  7 onthoudingen. 
Paragraaf  4.2.6. 
Deze  paragraaf  als  volgt  te lezen: 
„De Afdeling  acht  het  van  essentiële  betekenis  de vestiging  te bevorderen  van  industrieën 
die overeenstemmen  met  de zelfstandig  door  iedere  staat  die de Overeenkomst  heeft  onder-
tekend  bepaalde  doelstellingen.  Dit  betekent  het  volgende: 
— De  industrialisatie  dient  zich  geleidelijk  te ontwikkelen  om  te kunnen  voldoen  aan  de 
behoeften  van  de nationale  markt  en de sociale  behoeften  van  alle  A.C.S.-landen  en 
om een  plaats  te kunnen  verwerven  in de wereldmarktordening. 
— Tegelijk  met  de door  iedere  A.C.S.-staat  vast  te stellen  industrialisatiedoeleinden  dient 
een vorm  van  technologie  te worden  gekozen. 
— Ten  behoeve  van  de diversificatie  van  de landbouw  en de produktie  van  levensmiddelen 
dient  een  ontwikkeling  tot  stand  te worden  gebracht  die  met  de industrialisatiedoel-
stellingen  overeenstemt.  In dit  verband  dient  men  er zorg  voor  te dragen  dat  de 
voedselhulpprogramma's  die de Gemeenschap  kan  opstellen  te allen  tijde  een  aanvullend 
karakter  hebben  en nooit  in tegenspraak  zijn  met  de doeleinden  van  de voor  plaatselijk 
gebruik  bestemde  teelten." 
Uitslag  van  de stemming: 
8 stemmen  voor;  grote  meerderheid  van  stemmen  tegen;  17 onthoudingen. 
Paragraaf  4.5.6. 
Deze  paragraaf  als volgt  te lezen: 
„De Overeenkomst  legt  terecht  de nadruk  op de opleiding  die  ter plaatse  wordt  gegeven. 
Naar  de  mening  van  de  Afdeling  moeten  de  werknemers-,  werkgevers-  en  beroeps-
organisaties  hier  een  rol  spelen  door  de centra  die  deze  opleiding  verzorgen  de nodige 
impulsen  te geven  en het  nemen  van  initiatieven  aan  te sporen.  Het  lijkt  in dit  verband 
wenselijk  dat  de Lid-Staten  van  de E.E.G.  hiertoe  een  bijdrage  leveren." 
Uitslag  van  de stemming: 
4 stemmen  voor;  grote  meerderheid  van  stemmen  tegen;  15 onthoudingen. 
Nr. C 35/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 16.2.76 
Paragraaf  4.8.2. 
Aan het  slot  van  deze  paragraaf  de volgende  zin toe  te voegen: 
„Deze  voorwaarden  mogen  echter  geen  voor  de A.C.S.-landen  politiek  onaanvaardbare 
consequenties  inhouden." 
Uitslag  van  de stemming: 
1 stem  voor;  eenparigheid  van  stemmen  tegen. 
Paragraaf  4.8.9. 
Aan het  slot  van  de laatste  zin  van  deze  alinea  de woorden  „een  echt  arbitragesysteem  uit te 
werken"  te vervangen  door:  „een  echt  systeem  uit  te werken  voor  de onderhandeling  over 
geschillen". 
Uitslag  van  de stemming: 
4 stemmen  voor;  47 stemmen  tegen;  14 onthoudingen. 
Paragraaf  5.5. 
Eerste  regel,  na „werden  opgezet"  toe  te voegen: 
„Mits  deze  aan  de economische  doeleinden  van  de betrokken  landen  tegemoet  komen  en 
worden  gesitueerd  in grote  industriële  complexen". 
Uitslag  van  de stemming: 
1 stem  voor;  grote  meerderheid  van  stemmen  tegen;  7 onthoudingen. 
Advies  inzake  een  voorstel  voor  een  richtlijn  van  de Raad  betreffende  de onderlinge 
aanpassing  van  de wetgevingen  der  Lid-Staten  inzake  taxameters 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is bekendgemaakt  in Publikatie-
blad van  de Europese  Gemeenschappen  nr.  C 168  van  25 juli  1975,  blz.  8. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 16 juli  1975  heeft  de Raad  besloten,  het  Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  artikel  100  van  het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 26 en 27 november  1975  te Brussel  gehouden  135e 
zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: