[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 28.11.2006

COM(2006) 673 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

tot wijziging van de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen en –regio's {SEC(2006)1427}

INLEIDING ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL |

110 | Motivering en doel van het voorstel Doel van de mededeling is Zuid-Afrika uit te nodigen om zich aan te sluiten bij de groep ACS-landen die over een economische partnerschapsovereenkomst (EPO) in zuidelijk Afrika onderhandelen (SADC). |

120 | Algemene context Deze mededeling volgt op een voorstel dat de SADC (Gemeenschap voor de ontwikkeling van zuidelijk Afrika) op 7 maart 2006 op tafel heeft gelegd. Het ontwerpantwoord op het SADC-voorstel is in bijlage 2 opgenomen. De in juli 2004 gestarte onderhandelingen tussen de EG en de SADC over een EPO zijn op technisch niveau in 2005 opgeschort. Beide zijden realiseerden zich dat een regionaal integratieproces in zuidelijk Afrika niet goed van de grond komt als er geen duidelijkheid is over de handelsgevolgen van de Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Zuid-Afrika (TDCA) voor de andere leden van de douane-unie van zuidelijk Afrika. Tegen deze achtergrond beoogt het SADC-voorstel tot een enkel onderhandelingsproces te komen voor zowel de herziening van de TDCA als voor de EPO tussen de EG en de SADC. |

130 | Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken gebied Richtsnoeren voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen en -regio's (Bijlage 1 van doc. 9930/02). |

141 | Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen van de Unie Indien deze mededeling wordt goedgekeurd, zal dit een positief effect hebben op een van de doelstellingen van de Unie, namelijk afronding van de EPO-onderhandelingen tussen de EG en de SADC. |

RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELING |

Raadpleging van belanghebbende partijen |

219 | In 2006 zijn hoge beleidsambtenaren van de EU en de SADC verschillende keren bij elkaar gekomen om over de implicaties van het voorstel te spreken. |

Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid |

229 | Er hoefde geen extern advies te worden ingewonnen. |

230 | Voorlopige effectindicaties Het bijgevoegde werkdocument van de Commissie bevat een voorlopige effectbeoordeling van de mogelijke gevolgen van de voorgestelde wijziging. |

JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL |

305 | Samenvatting van de voorgestelde maatregel Het voorgestelde addendum op de richtsnoeren voor de onderhandelingen luidt als volgt: 1. In het verlengde van het voorstel dat op 7 maart 2006 door de groep onderhandelaars van de SADC/EPO is voorgelegd, moet Zuid-Afrika worden uitgenodigd om zich aan te sluiten bij de groep ACS-landen die over een EPO in zuidelijk Afrika onderhandelen. 2. Indien een EPO met deze groep ACS-landen, met inbegrip van Zuid-Afrika, wordt gesloten, vervangt de EPO op de dag van haar inwerkingtreding de handelsbepalingen van de TDCA. 3. Bij de toegang van goederen tot de markt van de Gemeenschap moet gezien de concurrentiekracht van Zuid-Afrika een aparte handelsregeling voor Zuid-Afrika blijven bestaan. 4. De onderhandelingen over de bepalingen voor markttoegang worden in het geval van de handel tussen de EG en Zuid-Afrika gevoerd op basis van de TDCA-bepalingen en aan de hand van een allesomvattende analyse van de mogelijke gevolgen voor de economie van de EU. Een geselecteerd aantal uitzonderingen kan van de onderhandelingen worden uitgesloten. 5. Bijzondere aandacht gaat uit naar de invoering van een stelsel oorsprongsregels en passende handhavingsmaatregelen die garanderen dat op basis van een voorafgaande ad-hocbeoordeling onderscheid wordt gemaakt tussen de twee verschillende handelsregelingen. 6. Waar nodig worden vrijwaringsmaatregelen ingesteld. |

310 | Rechtsgrondslag Artikel 133 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten met ACS-landen en –regio's (doc. 9930/02 van 12.6.2002). |

329 | Subsidiariteitsbeginsel De mededeling betreft een gebied dat onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt. Het subsidiariteitsbeginsel is derhalve niet van toepassing. |

Evenredigheidsbeginsel De mededeling is om de volgende reden(en) in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel: |

331 | Een addendum op de richtsnoeren voor de onderhandelingen is in het kader van de EPO-onderhandelingen tussen de EG en de SADC de meest eenvoudige formule. |

Keuze van instrumenten |

341 | Voorgesteld instrument: Addendum op de richtsnoeren voor de onderhandelingen. |

342 | Andere instrumenten zijn om de volgende reden(en) niet geschikt: Een addendum maakt een snelle hervatting van de EPO-onderhandelingen tussen de EU en de SADC mogelijk. |

GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING |

409 | De mededeling heeft geen gevolgen voor de begroting. |

1. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

tot wijziging van de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen en –regio's

Op 7 maart 2006 heeft de SADC (Gemeenschap voor de ontwikkeling van zuidelijk Afrika) een voorstel aan de EG voorgelegd om Zuid-Afrika officieel bij de economische partnerschapsovereenkomst (EPO) met de SADC te betrekken. Dit voorstel heeft alleen betrekking op de toegang tot de markt en wijst verdere onderhandelingen over andere handelsrelevante regels van de hand. Als tegenprestatie verkrijgt de EU overeenkomstig de huidige bepalingen van de TDCA toegang tot de markt van alle leden van de SACU (douane-unie van zuidelijk Afrika bestaande uit Zuid-Afrika en de zogenaamde 'BLNS'-landen, Botswana, Lesotho, Namibië and Swaziland ) . Daarbij kunnen bepaalde TDCA-douanetarieven in verband met eventuele gevoeligheden van de BLNS-landen worden verhoogd.

Voor landen die geen lid zijn van de SACU maar wel deel uitmaken van de economische partnerschapsovereenkomst met de SADC, d.w.z. Mozambique, Angola en Tanzania (de zogenaamde 'MAT' – minst ontwikkelde landen die onder het EBA-initiatief vallen) wordt een “overeenkomst” voor het EBA-initiatief voorgesteld die niet wederzijds en dus in strijd met de WTO is.

Naar aanleiding van dit voorstel rijzen de volgende vragen: - Moeten wij Zuid-Afrika in een EPO opnemen en zo ja, onder welke voorwaarden? - Kunnen wij alle verplichtingen in verband met handelsrelevante regels uitsluiten?

De EG is van mening dat zij akkoord kan gaan met de opname van Zuid-Afrika in de EPO met de SADC. Hiervoor moet wel aan een aantal voorwaarden en verzoeken worden voldaan die te maken hebben met de op Zuid-Afrika toe te passen handelsregeling, de situatie van de 'MAT', de reikwijdte van de toekomstige overeenkomst, en de aan te bieden douanetarieven.

Het voorstel van de SADC is goed ontvangen. Het schept duidelijkheid over de rol van Zuid-Afrika bij de onderhandelingen, levert de nodige uitgangspunten voor verdere discussie en bouwt voort op een institutioneel coherente en economisch geïntegreerde kerngroep van landen waarin geleidelijk meer landen uit de regio kunnen worden opgenomen. De opname van Zuid-Afrika in een EPO brengt niettemin een aantal belangrijke problemen met zich mee. Zuid-Afrika heeft de sterkste economie van de regio en kan dan ook niet dezelfde behandeling krijgen als de andere leden van de douane-unie van zuidelijk Afrika. De EG zal haar tariefbehandeling moeten differentiëren zonder dat de regionale samenhang van de groep verloren gaat. In het geval van een gedifferentieerde handelsregeling moet de EG er zorg voor dragen dat de oorsprongsregels op passende en strenge wijze worden gecontroleerd en er een zelfstandig werkend vrijwaringsmechanisme komt dat automatisch in werking treedt bij een een sterke handelstoename die gepaard gaat met ontduiking van de regels.

Uitsluiting van alle verplichtingen in verband met handelsrelevante regels (bijv. op het punt van dienstverlening, investeringen, overheidsopdrachten, handelsfacilitatie, intellectuele-eigendomsrechten en concurrentie) is moeilijk te verenigen met de overeenkomst van Cotonou. Sterker nog, deze regels spelen een centrale rol in de ontwikkelingsdimensie van de EPO's. De EG streeft op deze gebieden duidelijk niet naar markttoegang voor haar ondernemers. Haar doel is tot regionale harmonisatie en een voorkeursbehandeling van de regio te komen, waardoor ondernemers met goed voorspelbare, heldere en afdwingbare regels te maken krijgen. Een aanvaardbaar compromis zou in herzieningsclausules kunnen liggen, waardoor stapsgewijs een aanvaardbaar pakket EPO-regels tot stand komt.

Een overeenkomst voor het EBA-initiatief, waarom Mozambique, Angola en Tanzania (de zogenaamde 'MAT') hebben verzocht, is niet in overeenstemming met de WTO-regels, daar zij niet aan de eisen van artikel XXIV van de GATT voldoet en de andere landen discrimineert die van het initiatief profiteren. De EG is van mening dat deze landen in het EPO-onderhandelingsproces niet aan de kant mogen blijven staan. Dit zou tot nog meer regionale versplintering leiden en de regionale integratie niet ten goede komen, terwijl dat nu juist een van de hoofddoelstellingen van een EPO is. Wat voor vorm de definitieve EPO ook krijgt, vaststaat in ieder geval dat de toekomstige overeenkomst open moet blijven staan voor ACS-landen in de regio die zich daar op een later tijdstip nog bij willen aansluiten.

Doel van deze mededeling is om in verband met de opname van Zuid-Afrika in het EPO-onderhandelingsproces tussen de EG en de SADC de voordelen te belichten van een wijziging van de richtsnoeren voor de onderhandelingen over economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen en regio's. Ook worden de voorwaarden van een dergelijke wijziging beschreven.

Bijlage 1 bevat het ontwerpaddendum tot wijziging van de richtsnoeren voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen en regio's.

In bijlage 2 is het antwoord van de EG opgenomen op het op 7 maart 2006 door de SADC voorgelegde raamwerk voor EPO-onderhandelingen.

Het bijgevoegde werkdocument van de Commissie bevat een voorlopige effectbeoordeling. Hierin wordt kort ingegaan op de stand van zaken bij de EPO-onderhandelingen tussen de EG en de SADC, de op te lossen problemen en de met deze wijziging gepaard gaande economische en institutionele vraagstukken.

Bijlage 1

ADDENDUM OP DE RICHTSNOEREN VOOR DE ONDERHANDELINGEN OVER DE ECONOMISCHE PARTNERSCHAPSOVEREENKOMSTEN MET DE ACS-LANDEN EN –REGIO'S

(doc. 9930/02 van 12.6.2002)

1. In het verlengde van het voorstel dat op 7 maart 2006 door de groep onderhandelaars van de SADC/EPO is voorgelegd, moet Zuid-Afrika worden uitgenodigd om zich aan te sluiten bij de groep ACS-landen die over een EPO in zuidelijk Afrika onderhandelen.

2. Indien een EPO met deze groep ACS-landen, met inbegrip van Zuid-Afrika, wordt gesloten, vervangt de EPO op de dag van haar inwerkingtreding de handelsbepalingen van de TDCA.

3. Bij de toegang van goederen tot de markt van de Gemeenschap moet gezien de concurrentiekracht van Zuid-Afrika een aparte handelsregeling voor Zuid-Afrika blijven bestaan.

4. De onderhandelingen over de bepalingen voor toegang tot de markt worden in het geval van de handel tussen de EG en Zuid-Afrika gevoerd op basis van de TDCA-bepalingen en aan de hand van een allesomvattende analyse van de mogelijke gevolgen voor de economie van de EU.

5. Bijzondere aandacht gaat uit naar de invoering van een stelsel oorsprongsregels en passende handhavingsmaatregelen die garanderen dat op basis van een voorafgaande ad-hocbeoordeling onderscheid wordt gemaakt tussen de twee verschillende handelsregelingen.

6. Waar nodig worden vrijwaringsmaatregelen ingesteld.

Bijlage 2

EG-antwoord op het op 7 maart 2006 door de SADC ingediende raamwerk voor EPO-onderhandelingen

Achtergrond

Op 7 maart 2006 diende de SADC/EPO-groep een voorstel voor de EPO-onderhandelingen in. Het voorstel behelst het volgende: Zuid-Afrika wordt bij de EPO-onderhandelingen betrokken; aan Mozambique, Angola en Tanzania wordt op basis van een overeenkomst een niet-wederzijdse behandeling toegekend die overeenkomt met het EBA-initiatief; er wordt uitsluitend over markttoegang onderhandeld; over de nieuwe generatie vraagstukken kan in een sfeer van samenwerking worden gesproken, maar in de EPO worden hiervoor geen bindende verplichtingen opgenomen. Wat de markttoegang betreft wordt de EG verzocht om alle landen, met inbegrip van Zuid-Afrika, een behandeling te geven die gelijkwaardig is aan het EBA-initiatief. Als tegenprestatie verkrijgt de EU overeenkomstig de huidige Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Zuid-Afrika (TDCA) toegang tot de markt van alle leden van de douane-unie van zuidelijk Afrika (SACU). Om tegemoet te komen aan de zorgen van Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland (de zogenaamde 'BLNS') kan de toegang tot de markt voor de EU echter afhankelijk worden gemaakt van verhogingen van de nu geldende TDCA-douanerechten op een aantal producten. Met Lesotho, dat tot de minst ontwikkelde landen wordt gerekend, wordt in het bijzonder rekening gehouden.

Vorm van de EPO

Het voorstel van de SADC is goed ontvangen. Het schept duidelijkheid over de rol van Zuid-Afrika bij de onderhandelingen, levert de nodige uitgangspunten voor verdere discussie en bouwt voort op een institutioneel coherente en economisch geïntegreerde kerngroep van landen, waarvan geleidelijk meer landen uit de regio deel kunnen gaan uitmaken.

De EG kan dan ook akkoord gaan met de opname van Zuid-Afrika in de EPO met de SADC. Hiervoor moet wel aan een aantal voorwaarden en verzoeken worden voldaan die te maken hebben met de situatie van Mozambique, Angola en Tanzania (de zogenaamde 'MAT'), de reikwijdte van de toekomstige overeenkomst en de aan te bieden douanetarieven.

De EG is van mening dat het voorstel van de SADC/EPO-groep ertoe leidt dat Mozambique, Angola en Tanzania bij het onderhandelingsproces aan de kant blijven staan en de regio nog sterker versplinterd raakt, terwijl bevordering van regionale integratie nu juist een van de hoofddoelstellingen van een EPO is.

Wat voor vorm de definitieve EPO ook krijgt, vaststaat in ieder geval dat de toekomstige overeenkomst open moet blijven staan voor alle ACS-landen in de regio die zich daar op een later tijdstip nog bij willen aansluiten en daarvoor toestemming krijgen van de bij de overeenkomst betrokken partijen.

Markttoegang voor goederen

Gezien de concurrentiekracht van Zuid-Afrika vooral op landbouwgebied moet de toegang tot de markt van de EU in het geval van Zuid-Afrika anders worden geregeld dan voor de overige EPO-leden.

De EG baseert de aan te bieden douanetarieven op een situatie die de facto reeds bestaat, namelijk de TDCA enerzijds en de overeenkomst van Cotonou anderzijds. Eventuele aanvullende tariefconcessies voor de 'BLNS' en de 'MAT' kunnen aan het eind van de EPO-onderhandelingen staan en hangen af van de inspanningen van deze landen om op het punt van de handelsrelevante regels verplichtingen aan te gaan. In de naaste toekomst is niet gepland om aan Zuid-Afrika een DFQF-behandeling toe te kennen.

De TDCA moet tevens het uitgangspunt zijn voor de onderhandelingen over de toegang tot de SADC/EPO-markt van goederen uit de EU. De EG is om principiële redenen tegen verhoging van het TDCA-tarief op EU-goederen die naar Zuid-Afrika worden geëxporteerd.

De EG ziet tevens in dat in het kader van de SACU in het bijzonder rekening moet worden gehouden met Lesotho, dat tot de groep minst ontwikkelde landen wordt gerekend. Dit zal bij de onderhandelingen in aanmerking worden genomen.

Een niet-wederzijdse en in de vorm van een overeenkomst vastgelegde DFQF-behandeling voor Angola, Mozambique en Tanzania is in strijd met de WTO-regels, daar zij niet aan de eisen van artikel XXIV van de GATT voldoet en de andere landen discrimineert die van het EBA-initiatief profiteren. Doel van de EPO moet zijn om voor andere SADC/EPO-landen dan Zuid-Afrika op zo groot mogelijke schaal volledige toegang tot de markt te bereiken en tegelijkertijd in te haken op de behoefte aan een invoerregeling voor enkele gevoelige producten.

Indien een land uiteindelijk besluit om de EPO-bepalingen voor markttoegang niet over te nemen, dan wordt de tariefbehandeling van dit land gebaseerd op de SAP-regeling van de EU (EBA-regeling voor zover het een minst ontwikkeld land is), of in het geval van Zuid-Afrika de TDCA.

Nieuwe generatie vraagstukken

Met betrekking tot de reikwijdte van de te sluiten overeenkomst is de EG van mening dat het niet aangaat dat de EPO beperkt blijft tot bepalingen voor de markttoegang en op geen enkele wijze verwijst naar regulerende verplichtingen aan de aanbodzijde (bijv. op het gebied van dienstverlening, investeringen, overheidsopdrachten, handelsfacilitatie, intellectuele-eigendomsrechten, concurrentie, arbeidsmarkt en milieu). Deze vraagstukken nemen een centrale plaats in het EPO-pakket voor duurzame ontwikkeling in en moeten met het oog op meer regionale integratie worden aangepakt. Indien het door een gebrek aan capaciteiten moeilijk is om de verplichtingen op deze gebieden na te komen, kunnen in het kader van de instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking, met name de overeenkomst van Cotonou, programma's van de lidstaten of donorprogramma's, eventueel passende maatregelen worden genomen. In ruil voor duidelijke toezeggingen dat de regels worden nageleefd, zou steun kunnen worden verleend.

Volgens de EG kan 'stap voor stap' aan een aanvaardbaar pakket worden gewerkt. Daarbij moet de aandacht vooral uitgaan naar regels die bepalend zijn voor de handel, zoals regels voor dienstverlening, investeringen en handelsfacilitatie, en pas in een later stadium naar andere handelsrelevante regels.

EPO en TDCA

Tot slot is de EG van mening dat het onderhandelingsproces moet worden gestroomlijnd. Zowel de herziening van de TDCA (op het punt van de handelsvraagstukken) en de EPO-onderhandelingen moeten deel gaan uitmaken van één enkel proces. Er moeten duidelijke afspraken worden gemaakt over een aantal goed gestructureerde technische vergaderingen en vergaderingen van hoge beleidsambtenaren die de capaciteiten van de lidstaten van de SADC niet te boven gaan. Voor de beleidsmatige onderbouwing van het proces kan tegen eind 2006 een vergadering van de ministers worden georganiseerd.