Advies over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad met betrekking tot acties die in het kader van een duurzame ontwikkeling in de ontwikkelingslanden op het gebied van milieubeheer worden uitgevoerd

(96/C 82/05)

De Raad heeft op 8 augustus 1995 besloten, overeenkomstig artikel 130 S van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te belasten met het opstellen van een advies over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor externe betrekkingen, handels- en ontwikkelingsbeleid die met de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 december 1995 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Boisserée.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 331e Zitting (vergadering van 20 december 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inhoud en doel van het Commissievoorstel

In het kader van de programma's ter ondersteuning van maatregelen in ontwikkelingslanden heeft de Commissie een voorstel voor een verordening over het bevorderen van milieumaatregelen in ontwikkelingslanden voorgelegd. Het initiatief tot het opstellen van dit voorstel is genomen naar aanleiding van de VN-Wereldmilieutop van Rio de Janeiro in juni 1992, waarop de Europese Unie haar goedkeuring heeft gehecht aan de Verdragen inzake biologische diversiteit, klimaatverandering en bestrijding van woestijnvorming, alsmede aan het actieprogramma Agenda 21, zij het zonder hierbij concrete verplichtingen tegenover de ontwikkelingslanden aan te gaan. Doel van het onderhavige voorstel is, om het de ontwikkelingslanden door middel van projecten gemakkelijker te maken de voorwaarden te creëren die hen in staat stellen vooruitgang te boeken op de weg naar "duurzame ontwikkeling" (zie het vijfde communautaire actieprogramma voor het milieu).

Voorgesteld wordt om een totaalbedrag van 13,2 miljoen ecu in 1995, en 15 miljoen ecu in 1996 beschikbaar te stellen. Het is de bedoeling dat het project ook na deze twee jaar doorloopt en dan eventueel wordt geconcretiseerd aan de hand van opgedane praktische ervaringen. De relatief beperkte toewijzing van middelen - in verhouding tot de enorme omvang van het probleem - motiveert de Commissie door te wijzen op aanvullende initiatieven van andere internationale organisaties gericht op bepaalde regio's in de wereld (b.v. ASEAN, ALA en maatregelen in het kader van de Overeenkomst van Lomé). Het programma is bovendien bedoeld als starthulp voor de ontvangende landen, en de uiteindelijke omvang ervan zal pas na de ervaringen van de eerste twee jaar kunnen worden bepaald.

De beoogde maatregelen hebben integratie van het milieu-aspect in het ontwikkelingsproces van de desbetreffende landen ten doel en zijn daarbij gericht op:

- instandhouding van de biologische diversiteit;

- verbetering van het milieu, met name het stedelijk milieu, door het uitvoeren van beheersplannen voor afvalstoffen, afvalwater, luchtverontreiniging, enz.;

- instandhouding van de kustgebieden;

- gebruik van milieuvriendelijke technologieën op energiegebied;

- verbetering van technieken voor bodembescherming en -beheer.

2. Algemeen

2.1. Het ESC staat positief tegenover het voorstel. Het constateert een verband tussen de voorgestelde steunmaatregelen en de voorstellen die terug te vinden zijn in het vijfde actieprogramma voor het milieu. Het ESC heeft er onder paragraaf 5.1 van zijn advies over de tussenbalans van dit actieprogramma (goedgekeurd op 25 oktober 1995 - CES 1177/95) nadrukkelijk voor gepleit het milieubeleid te betrekken bij het Europese beleid inzake ontwikkelingssamenwerking, teneinde met gebruikmaking van de in Europa aanwezige ervaringen en mogelijkheden een duurzame ontwikkeling in grote delen van de wereld te bevorderen. Het Comité is van mening dat als aanvulling op de voorgestelde maatregelen een catalogus van ecologische normen dient te worden opgesteld, waarvan bij het bepalen van het Europese ontwikkelingsbeleid gebruik moet worden gemaakt; dit geldt in het bijzonder wanneer het Europese investeringen in ontwikkelingslanden betreft.

2.2. Het ESC stemt eveneens in met de tweevoudige rechtsgrondslag (milieu en ontwikkeling).

2.3. Het Comité heeft zijn gedachten laten gaan over de vraag of de voorgestelde middelen wel toereikend zijn om een zo breed opgezet maatregelenpakket te verwezenlijken. Met het oog op deze beperkte middelen zou een concentratie van het maatregelenpakket op zich voor de hand liggen. Het ESC kan zich echter vinden in het voorstel van de Commissie om een dergelijke concentratie pas na de eerste fase van het programma, op basis van praktijkervaringen, te overwegen, en om van jaar tot jaar prioriteiten vast te leggen. Het Comité betreurt dat het voorstel zo lang op zich heeft laten wachten, waardoor de voorgestelde regels voor steunmaatregelen in 1995 nauwelijks nog in de praktijk kunnen worden gebracht.

Het Comité heeft zich eveneens beziggehouden met de vraag of deelname door de begunstigden voor alle projecten noodzakelijk is. Het inschakelen van de begunstigden zou in beginsel alleen al aan te bevelen zijn om er zorg voor te dragen dat slechts werkelijk nuttige projecten worden opgezet waarmee de belangen van de begunstigden ook daadwerkelijk gediend zijn, zodat het project na het aflopen van de steun een vervolg kan krijgen. Het ESC accepteert echter de voorgestelde flexibiliteit in de beginfase, temeer daar rechtens geen aanspraak kan worden gemaakt op projectsteun.

2.4. Het ESC heeft grote interesse voor de ervaringen uit de eerste jaren van het programma, omdat daarin de basis kan liggen voor de toekomstige structuur van het via het milieu bevorderen van duurzame ontwikkeling in de ontwikkelingslanden. Om deze reden wenst het Comité t.z.t. inzage te krijgen in de rapporten over deze ervaringen, de evaluatierapporten incluis. Het ESC wil de mogelijkheid hebben advies uit te brengen over de inhoud van deze rapporten:

- gezien de sleutelpositie die het ESC inneemt op het vlak van milieubeleid, niet in de laatste plaats waar het de werkzaamheden in het kader van het vijfde actieprogramma voor het milieu betreft;

- vanwege de gevolgen die de maatregelen hebben voor de sociale en economische groepen in de ontwikkelingslanden, waarmee het Comité nauwe banden onderhoudt.

3. De afzonderlijke voorschriften

3.1. Ad artikel 1

Het ESC gaat ervan uit dat met het terbeschikkingstellen van "technische expertise" wordt bedoeld, dat de hulp van EU-deskundigen zal worden ingeroepen voor de beoordeling van nieuwe en reeds uitgevoerde maatregelen, teneinde samenwerking tussen Europa en de ontwikkelingslanden tot stand te brengen op het gebied van milieubeleid.

3.2. Ad artikel 2

Om de formulering in onder lid 1, na het eerste gedachtenstreepje, overeen te laten komen met de formulering in het Verdrag van Rio, zou de tekst als volgt moeten luiden:

"de instandhouding van de biologische diversiteit door

a) de bescherming van eco-systemen, habitats, de soortenrijkdom en de genetische bronnen;

b) het duurzame gebruik van biologische hulpbronnen;

c) de identificatie en evaluatie van de bronnen van biologische diversiteit."

Aan de tekst na het tweede gedachtenstreepje dient te worden toegevoegd: "en plannen ter verbetering van de drinkwatervoorziening".

Volgens de interpretatie die het ESC geeft aan de tekst onder lid 2, na het tweede gedachtenstreepje, moet tot de genoemde instrumenten voor het bevorderen van een duurzame ontwikkeling ook de uitbouw van de milieuwetgeving worden gerekend. Het Comité wijst er bovendien op, dat "duurzame ontwikkeling" en "integratie van het milieu-aspect" niet moeten worden gezien als twee elkaar aanvullende doelstellingen, maar als één sterk samenhangend geheel.

3.3. In artikel 2 zou in de tekst onder lid 3, na het tweede gedachtenstreepje, ook de evaluatie van de ondersteunde projecten dienen te worden genoemd.

3.4. Ad artikel 3

Het Comité gaat ervan uit, dat particuliere bedrijven zodanig worden betrokken bij de maatregelen dat deze voor hen geen concurrentievoordelen met zich meebrengen. Verder dient naar de opvatting van het Comité de formulering van artikel 3 te worden aangepast aan artikel 251 A, lid 2, van de overeenkomst tot herziening van de Vierde Overeenkomst van Lomé (van 4 november 1995).

3.5. Ad artikel 4

Bij lid 3 wil het Comité opmerken, dat het ervan uitgaat dat de steun ontvangende partijen of partners in principe een financiële bijdrage leveren (zie boven onder par. 2.3); alleen bij voorbeeldprojecten zou hiervan regelmatig afgezien dienen te worden.

3.6. Ad artikel 6

M.b.t. lid 3 acht het ESC het van belang dat de controles plaatsvinden bij de beide partijen die bij de actie zijn betrokken. Met name voor de aanloopfase van het programma vindt het Comité begrotingscontroles in verband met de implementatie van het programma van groot belang.

3.7. Ad artikel 7

Het ESC is bereid zijn ervaringen uit de samenwerking met de economische en sociale partners in de ontwikkelingslanden ter beschikking te stellen aan de Commissie en het raadgevende comité dat haar bijstaat. Het Comité zal eveneens zijn best doen om via deze partners bekendheid te geven aan het programma in de ontwikkelingslanden zelf.

3.8. Ad artikel 8

Ook het ESC dient inzage te krijgen in de evaluatierapporten. Het Comité wil de mogelijkheid hebben advies uit te brengen over de inhoud van deze rapporten (zie par. 2.4).

Brussel, 20 december 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER