COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 17.12.1998 
COM( 1998) 702 def. 
PERIODIEK VERSLAG 
VAN DE COMMISSIE 
OVER DE VORDERINGEN VAN 
ROEMENIË 
OP DE WEG NAAR TOETREDING 

Inhoud 
A. Inleiding 
a) Woord vooraf 
Achtergrond van het Voortgangsverslag 
b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Roemenië 
De versterkte Pre-toetredingsstrategie 
Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen 
B. Criteria voor lidmaatschap 
1. Politieke criteria 
1.1. Democratie en rechtsstaat 
Het parlement 
De uitvoerende macht 
De rechterlijke macht 
Corruptiebestrijding 
1.2. Mensenrechten en bescherming van de minderheden 
Burgerrechten en Politieke Rechten 
Economische, Sociale en Culturele Rechten 
Rechten en Bescherming van Minderheden 
1.3. Algemene Evaluatie 
2. Economische criteria 
2.1. Inleiding 
2.2. Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de 
Commissie 
Macro-economische ontwikkelingen 
Structurele hervormingen 
2.3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen 
Bestaan van een functionerende markteconomie 
Vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten 
2.4. Algemene Evaluatie 
3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap 
na te komen 
3.1. Interne markt zonder grenzen 
Algemeen kader 
De Vier Vrijheden 
Concurrentie 
3.2. Innovatie 
De Informatiemaatschappij 
Onderwijs, Opleiding en Jeugdzaken 
Onderzoek en Technologische Ontwikkeling 
Telecommunicatie 
Audiovisuele sector 
3.3. Economische en Fiscale Aspecten 
Economische en Monetaire Unie 
Belastingen 
Statistiek 
3.4. Sectorbeleid 
Industrie 
3 
Landbouw 
Visserij 
Energie 
Vervoer 
Kleine en Middelgrote Ondernemingen 
3.5. Economische en sociale cohesie 
Werkgelegenheid en Sociale Zaken 
Regionaal Beleid en Cohesie 
3.6. Kwaliteit van leven en milieu 
Milieu 
Bescherming van de Consument 
3.7. Justitie en Binnenlandse Zaken 
3.8. Buitenlands beleid 
Handelsverkeer en Internationale Economische Betrekkingen 
Ontwikkeling 
Douane 
Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid 
3.9. Financiële aspecten 
Financiële Controle 
3.10. Algemene evaluatie 
4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen 
C. Conclusie 
D. Partnerschap voor Toetreding en Nationaal programma 
voor de Overname van het Acquis : algemene beoordeling 
van de tenuitvoerlegging 
1. Partnerschap voor Toetreding 
2. Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis 
Bijlage 
Statistische Gegevens 
A. Inleiding 
a) Woord vooraf 
In Agenda 2000 stelde de Commissie dat zij regelmatig verslag zal uitbrengen aan de 
Europese Raad over de vorderingen van elk van de kandidaat-lidstaten van Midden- en 
Oost-Europa bij de voorbereidingen op het lidmaatschap, en dat het eerste verslag eind 
1998 zou worden ingediend. De Europese Raad van Luxemburg besloot het volgende : 
"Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar 
de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo 
waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door 
de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval 
vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele 
conferenties, en zulks vanaf eind 1998. Voorafgaand aan deze jaarlijkse verslagen zullen 
de uitvoering van de partnerschappen voor toetreding en de stand van de overname van 
het acquis met elke kandidaat-lidstaat in de bij de Europa-overeenkomsten ingestelde 
organen worden onderzocht. De verslagen van de Commissie zullen als basis dienen om 
in het kader van de Raad de besluiten te nemen die in verband met het voeren van de 
toetredingsonderhandelingen of de uitbreiding daarvan tot andere kandidaten 
noodzakelijk zijn. In dat verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen 
van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding 
voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode 
aanhouden. 
Bij de beoordeling van de vorderingen van de kandidaat-lidstaten aan de hand van de pp 
gezette tijden door de Commissie aan de Raad voor te leggen verslagen, dient een 
dynamische benadering te worden gehandhaafd." 
De Europese Raad van Cardiff onderschreef deze conclusies en stelde het volgende : 
"De prioriteit van de Unie is het uitbreidingsproces in stand te houden voor de landen die 
in de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg worden genoemd, waarbinnen zij 
het lidmaatschap actief kunnen nastreven en vorderingen kunnen maken bij het 
aanvaarden van de verplichtingen van dat lidmaatschap, met inbegrip van de criteria van 
Kopenhagen. Elk van de kandidaat-lidstaten zal volgens dezelfde criteria worden 
beoordeeld en zich, afhankelijk van de mate waarin hij reeds voorbereid is, in zijn eigen 
tempo op het lidmaatschap voorbereiden. Veel zal afhangen van de inspanningen die de 
kandidaat-lidstaten zelf leveren om aan de criteria te voldoen. Alle landen zullen het 
voordeel genieten van versterkte betrekkingen met de EU, onder andere via een politieke 
dialoog en een op elk land toegesneden strategie die hen kunnen helpen bij de 
voorbereiding op de toetreding." 
Overeenkomstig deze raadsconclusies kent het voortgangsverslag inzake Roemenië 
dezelfde structuur als het Advies. Het verslag: 
- beschrijft de betrekkingen tussen Roemenië en de Unie, vooral in het kader van de 
Europa-Overeenkomst; 
- analyseert de situatie op het gebied van de door de Europese Raad vastgestelde politieke 
voorwaarden (democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden); 
6 
- beoordeelt de situatie en vooruitzichten van Roemenië wat betreft de door de Europese 
Raad genoemde economische voorwaarden (functionerende markteconomie, vermogen 
om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden); 
- beoordeelt het Roemeense vermogen de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te 
nemen, dat wil zeggen het acquis van de Unie zoals uiteengezet in het Verdrag, de 
afgeleide wetgeving en het beleid van de Unie. 
Zoals verzocht door de Europese Raad van Madrid, bestrijkt het verslag tevens de 
gerechtelijke en administratieve capaciteit; de Raad heeft er de nadruk op gelegd dat de 
kandidaat-lidstaten hun administratieve structuren moeten aanpassen met het oog op de 
harmonieuze uitvoering van het beleid van de Gemeenschap na de toetreding. 
Deze benadering garandeert een gelijke behandeling voor alle kandidaat-lidstaten. Het 
verslag bekijkt de vooruitgang die na het Advies is geboekt. Er wordt nagegaan of de in 
het Advies genoemde geplande hervormingen zijn uitgevoerd, en nieuwe initiatieven 
worden onderzocht, waaronder initiatieven die direct verband houden met de prioriteiten 
van het Partnerschap voor Toetreding. Het verslag bevat een afzonderlijk hoofdstuk over 
de vorderingen van Roemenië wat betreft de in het Partnerschap voor Toetreding 
opgenomen prioriteiten voor de korte termijn. 
De beoordeling van de vooruitgang bij het voldoen aan de politieke criteria en de criteria 
van het acquis beperkt zich tot de periode na het Advies, terwijl de beoordeling van de 
economische prestaties van Roemenië gebaseerd is op een langere periode. Bij de 
beoordeling van de vooruitgang bij het overnemen van het acquis is gekeken naar 
vastgestelde wetgeving, en niet naar wetgeving in de diverse stadia van voorbereiding of 
parlementaire goedkeuring. Alleen op deze manier was het mogelijk de concrete 
vooruitgang bij de voorbereidingen op de toetredingen objectief te meten en te 
vergelijken. 
Het verslag maakt gebruik van diverse informatiebronnen. De kandidaatlanden werd 
gevraagd informatie te verstrekken over de vooruitgang bij de vorderingen op het 
lidmaatschap sinds de publicatie van het Advies. Aanvullende informatiebronnen waren 
presentaties van deze landen op de bijeenkomsten onder auspiciën van de Europa-
Overeenkomst, hun Nationale Programma's voor de Overname van het Acquis, en de 
informatie die werd verstrekt in het kader van het analytisch onderzoek van het acquis. 
Bij het opstellen van de verslagen werd rekening gehouden met de besprekingen van de 
Raad over het Advies, met de rapporten en de resoluties van het Europees Parlement over 
de Adviezen van de Commissie1, en vooral met het door de heer Bernard-Raymond 
opgestelde rapport over de aanvraag van Roemenië voor toetreding tot de Europese Unie. 
Bij het opstellen van de periodieke verslagen heeft de Commissie tevens gebruik gemaakt 
van de beoordelingen van de Lidstaten, met name wat betreft de politieke criteria voor 
lidmaatschap, en van het werk van diverse internationale organisaties, zoals de Raad van 
1 Europees Parlement Doe. nr. 224.339 'Rapport over de mededeling van de Commissie Agenda 2000' 
(Rapporteurs: A. Oostlander en E. Baron Crespo; Co-rapporteurs: M. Aelvoet, J. Donner, O. Von 
Habsburg, E. Caccavale, F. Kristoffersen, M. Hoff, C. Carnero Gonzales, P. Bernard-Raymond, R. 
Speciale, J. Wiersma, J.W. Bertens). 
Europa, de OVSE, de internationale financiële instellingen en niet-gouvernementele 
organisaties. 
b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Roemenië 
De versterkte pre-toetredingsstrategie 
Op 50 maart 1998 ging het toetredingsproces formeel van start met de bijeenkomst van 
de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien EU-lidstaten, de tien Midden- en 
Oost-Europese kandidaat-lidstaten en Cyprus. Vooruitlopend op deze bijeenkomst werd 
voor elk land een Partnerschap voor Toetreding vastgesteld, als steun bij de 
voorbereidingen op het lidmaatschap. In deze documenten worden de prioriteiten van de 
komende werkzaamheden vastgesteld alsmede bij de EU beschikbare financiële bijstand. 
In maart diende Roemenië de eerste versie in van het nationale programma voor 
overname van het acquis (NPAA), dat een meer gedetailleerde beschrijving geeft van de 
activiteiten die nodig zijn om de in het Partnerschap voor Toetreding genoemde 
doelstellingen te verwezenlijken. Op 3 april ging het analytisch onderzoek van het acquis 
("screening") van start. De pre-toetredingssteun wordt aanzienlijk vergroot. Het Phare-
programma wordt met ingang van het jaar 2000 aangevuld met landbouwsteun en met 
een structureel instrument, waarbij prioriteit zal worden gegeven aan soortgelijke 
maatregelen als die van het Cohesiefonds op het gebied van milieu en vervoer. Het 
Phare-programma zal vooral gericht zijn op institutionele versterking en investeringen 
elders. 
* 
Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen 
Roemenië is doorgegaan met de correcte toepassing van de Europa-Overeenkomst en 
heeft bijgedragen tot de soepele werking van de verschillende gemeenschappelijke 
instellingen. 
De Associatieraad is in april 1998 bijeengekomen. In oktober 1998 had een bijeenkomst 
plaats van het Associatiecomité, waar voor de eerste keer de tenuitvoerlegging van de 
prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding werd besproken. Het systeem van 
subcomités functioneert nog steeds als een forum voor technische discussies. 
Sinds de publicatie van het Advies is de Gemengde Parlementaire Commissie, 
samengesteld uit vertegenwoordigers van het Roemeense parlement en het Europese 
Parlement, tweemaal bijeengekomen, in september 1997 en in februari 1998. Er wordt 
een paritair economisch en sociaal raadgevend comité opgericht. 
In vergelijking met 1996 is de export van de EU met 14 % gestegen en haar import met 
26 %. In 1997, bedroeg de export van Roemenië naar de Unie 56 % van de totale export 
eri maakte de import uit de Unie 52 % van de totale import uit. 
In het kader van de Europa-Overeenkomst werd een aanpassingsprotocol ondertekend 
(dat met name betrekking heeft op verwerkte en niet-verwerkte landbouwproducten) om 
rekening te houden met de resultaten van de onderhandelingen van de Uruguay-Ronde 
alsook met de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden tot de Europese Unie. 
De overeenkomst betreffende de handel in wijn is met een jaar verlengd tot eind 1998. 
Overeenkomstig de handels bepalingen van de Europa-Overeenkomst heeft Roemenië 
8 
bepaalde exportrestricties opgeheven en een aantal douanerechten verlaagd. De 
restricties van de Gemeenschap betreffende de invoer van textielproducten zijn 
opgeheven. 
Op 10 oktober 1998 heeft de Roemeense regering een toeslag op de invoerheffing 
ingevoerd als oplossing voor de betalingsbalansmoeilijkheden. Deze maatregel werd 
bekendgemaakt in overeenstemming met de bepalingen van de Europa-Overeenkomst. 
Het Phare-Programma voor 1998 bevat een nationale toewijzing van 117 miljoen ecu, 
gebaseerd op de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding, ter ondersteuning met 
name van de maatregelen tot bescherming van kinderen, douane, regionaal beleid en 
vervoer alsook de deelneming aan communautaire programma's en aan Tempus. 
Bovendien zullen in 1998 middelen worden toegekend uit hoofde van de zgn. 
inhaalfaciliteit2 (catch-up facility) voor rehabilitatieprojecten in mijngebieden en de 
herstructurering van financiële instellingen. 
Een bedrag van 25 miljoen ecu zal worden uitgetrokken voor de aanleg van een weg van 
60 km in Corridor IX in het kader van een nieuwe voorziening voor grootschalige 
infrastructuurprojecten, waaraan mede wordt bijgedragen door de Europese 
Investeringsbank en de internationale financiële instellingen. 
Roemenië is eveneens betrokken bij en trekt voordeel uit de multinationale en horizontale 
programma's die door Phare worden gefinancierd, met name op het gebied van douane, 
milieu, MKB, statistieken, hervorming van de overheidsadministratie en TAIEX. 
B. Criteria voor het lidmaatschap 
1. Politieke criteria 
Inleiding 
In haar advies van 1997 over het verzoek van Roemenië om toetreding kwam de 
Commissie tot de slotsom dat : 
"de huidige verbetering na het aantreden van de nieuwe regering de indruk wekt dat 
Roemenië goed op weg is om te voldoen aan de politieke criteria." 
Voorts werden in het partnerschap voor toetreding met Roemenië de "voortzetting van de 
hervorming van de kinderbescherming, verdere inspanningen ter integratie van de Roma, 
consolidatie van de bescherming van de individuele vrijheden en verbetering van de 
werking van de rechtbanken" als prioriteiten op middellange termijn genoemd. 
Recente ontwikkelingen 
Speciale financiële bijstand van de EU voor Letland, Litouwen, Slowakije, Bulgarije en 
Roemenië voor projecten gericht op versnelling van de voorbereiding op de toetreding tot de EU 
op bepaalde gebieden. 
9 
Er vond in het afgelopen jaar in Roemenië een aantal regeringswisselingen plaats. Na 
een regeringscrisis veroorzaakt door beweerde vertragingen in het hervormingsproces 
werd de coalitieregering van de Nationale Boerenpartij-Christendemocratische partij 
(PNT-CD) op 15 april 1998 vervangen door een nieuwe regering. De meeste ministers 
behielden hun posten. De politieke ontwikkelingen resulteerden niet in grote 
veranderingen in de beleidskoers. De integratie in de EU blijft een belangrijke prioriteit 
van de regering. 
1.1. Democratie en rechtsstaat 
Het parlement 
Het parlement blijft op bevredigende wijze functioneren. Zijn bevoegdheden worden 
geëerbiedigd en de oppositie neemt tenvolle aan zijn activiteiten deel. De frequente 
gebruikmaking door de regering van spoedbesluiten, waarop in het advies werd gewezen, 
blijft verontrusting wekken. 
De uitvoerende macht 
De centrale instellingen van de Staat blijven in het algemeen normaal functioneren. 
De regering heeft zich verplicht tot voortzetting van de hervorming van het 
overheidsapparaat op alle niveaus. Dit komt tot uiting in de totstandbrenging van 
institutionele structuren die toezicht moeten houden op de hervorming en in de uitwerking 
van strategieën en wetgeving om de hervorming te realiseren. Er werd in juni 1998 een 
interministeriële groep voor hervorming van het overheidsapparaat (GIRAP) in het leven 
geroepen, die onder voorzitterschap van de Eerste Minister staat en als mandaat heeft het 
op gang brengen en ondersteunen van een veelomvattend hervormingsproces dat is 
gebaseerd op een algemene herziening en reorganisatie van de overheidstaken. De 
Hervormingsraad is verantwoordelijk voor de samenhang tussen afzonderlijke wettelijke 
besluiten en het algehele wetgevings- en beleidshervormingsproces. 
Er wordt momenteel gewerkt aan een strategie voor de hervorming van het 
overheidsapparaat die beoogt de institutionele verantwoordelijkheden te verduidelijken, een 
doelmatig coördinatie- en uitvoeringsmechanisme tot stand te brengen, opleidingsprojecten 
op te zetten en een commissie voor het ambtenarenapparaat in het leven te roepen die 
verantwoordelijk is voor de vaststelling van kerntaken van en normen voor ambtenaren. 
Er werd enige voortgang geboekt met de decentralisatie van de overheidstaken en de 
totstandbrenging van administratieve structuren die aansluiten bij de organisatorische en 
uitvoeringseisen van het door de Europese Unie gesteund regionaal beleid. De in juli 1998 
aangenomen wet op de regionale ontwikkeling riep acht macroregio's in het leven. Na te 
zijn verworpen door het Constitutionele Hof is de kaderwet op de plaatselijke overheden 
nog niet aangenomen. Wanneer zij eenmaal is aangenomen, zullen andere afgeleide wetten 
op het openbaar en lokaal erfgoed, op plaatselijke overheidsfinanciën, ministeriële 
verantwoordelijkheden en op gunningen en overheidsaanbestedingen, die alle in september 
1998 door het parlement werden aangenomen, van kracht worden. 
De rechterlijke macht 
10 
Er werd een reeks maatregelen genomen ter versterking van het functioneren van de 
rechterlijke macht : 
• In het voorjaar van 1998 werd het amendement op de Wet op de organisatie van de 
rechterlijke macht aangenomen met het oog op de vaststelling van de omvang van de 
panels van rechters op alle niveaus van de rechtspraak; dit resulteerde in een 
aanmerkelijke versnelling van de rechtspleging. 
• De oprichting van het Nationaal Instituut voor de magistratuur als gespecialiseerde 
instelling belast met de opleiding van rechters en openbare aanklagers. Dit droeg bij aan 
de verduidelijking van institutionele verantwoordelijkheden en vormt de basis voor de 
verdere ontwikkeling van menselijk potentieel en materiële middelen binnen het 
gerechtelijk apparaat. 
• De organisatorische structuur van het Openbaar Ministerie (dat is het parket) werd 
herzien en tegelijkertijd vonden er personeelsveranderingen van strategisch belang 
plaats. Deze wijzigingen beogen een doelmatigere dienstverlening, met name voor 
ernstige gevallen van smokkelen en georganiseerde misdaad. 
• De afzetting van niet geschikte rechters. In juni 1998 werden de mandaten voor 17 van 
de 37 rechters van het Constitutionele Hof niet opnieuw bevestigd wegens hun 
herhaalde overtreding van de bestaande wetgeving op eigendom. In de afgelopen 10 
jaar veranderde de leeftijdsopbouw van rechters aanzienlijk. Momenteel is ongeveer 76 
% van de rechters onder de 30 jaar. Op het niveau van de beroepsrechtbanken vonden 
evenwel weinig structurele wijzigingen plaats. 
• De instelling van de Volksadvocaat die volgens de Roemeense grondwet de taken van 
een ombudsman op zich moet nemen. Het bureau heeft zich aan zijn taak gezet, maar 
moet nog verder worden versterkt (in juli 1998 waren er 46 personeelsleden bij het 
bureau in dienst). 
Ondanks deze maatregelen zijn er nog vele mogelijkheden tot verbetering van de werking 
van het gerechtelijk apparaat. Met gerechtelijke acties kunnen 6 maanden tot verscheidene 
jaren gemoeid zijn, met name wanneer het gaat om commerciële zaken. Deze duur moet 
korter worden. Er dient op efficiëntere wijze te worden toegezien op de naleving van 
rechterlijke besluiten. Administratieve tekortkomingen, zoals het ontbreken van 
toegankelijke case-studies en rechtbankuitspraken, staan een billijke toepassing van het 
recht in the weg. Ook moet het nodige worden gedaan om de status en bezoldiging van 
rechters en openbare aanklagers te verbeteren, om beter geschoold personeel aan te trekken 
en vast te houden en de thans bestaande vacatures bimien het gerecht te vervullen (hoewel 
er zich een verbetering ten opzichte van de voorgaande jaren heeft voorgedaan, waren er in 
juli 1998 nog 552 vacatures op 3.749 posten). Deze maatregelen zullen de 
onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat helpen versterken en het op efficiëntere 
wijze beschermen tegen eventuele corruptie. Ook zou het rechtbankapparaat op het punt 
van met name opleiding, uitrusting en algemene arbeidsvoorwaarden, verder moeten 
worden verbeterd en zou de in voorarrest doorgebrachte tijd in gevangenissen moeten 
worden teruggebracht. 
De demilitarisatie en reorganisatie van de politie werden aangekondigd, maar tot dusver 
zonder een duidelijk tijdschema voor actie. Wanneer deze zijn uitgevoerd, zal het 
onafhankelijk onderzoek van zaken mogelijk worden, omdat de onderzoeksrechters direct 
11 
toegang tot het politieapparaat zullen krijgen. Dit moet bijdragen tot de verbeterde werking 
van de rechterlijke macht in het algemeen. Tezelfder tijd zou dit de militaire rechtbanken 
ontslaan van de verantwoordelijkheid voor gevallen van mishandeling door de politie en 
slechte behandeling in gevangenissen. 
Strategie ter bestrijding van corruptie 
De bestrijding van corruptie moet verder worden versterkt. Wamieer de Wet op de 
voorkoming en bestrijding van corruptie niet wordt aangenomen, zullen onduidelijke 
institutionele verantwoordelijkheden en het ontbreken van gespecialiseerde organen die 
zich met dit probleem bezighouden, afbreuk doen aan de inspanningen op dit terrein. De 
recente oprichting van een corruptiebestrijdingseenheid binnen de controleafdeling van de 
Eerste Minister, die de bestrijding van corruptie moet coördineren, zal zonder wettelijke 
grondslag geen vruchten afwerpen. 
In het algemeen is de wettelijke grondslag voor de bestrijding van corruptie nog 
onvolledig. Er moeten nog belangrijke verdere inspanningen worden geleverd, met name 
op het gebied van de vaststelling van institutionele bevoegdheden en taken. De 
hervormingen moeten verder worden geschraagd door een duidelijke omschrijving van 
corruptie in het Wetboek van strafrecht, een hervorming van het overheidsapparaat die is 
gebaseerd op de aanneming van de Wet op het Ambtenarenapparaat en de effectieve 
tenuitvoerlegging van een interinstitutioneel overeengekomen beleidskader. 
1.2. Mensenrechten en bescherming van minderheden 
Roemenië heeft de meeste belangrijke mensenrechteninstrumenten bekrachtigd. Het in 
mei 1997 ondertekende Europees Sociaal Handvest is evenwel nog niet bekrachtigd. 
Burgerrechten en politieke rechten 
Het Bureau van de Hoge Commissaris voor Vluchtelingen van de VN (UNHCR) is tot de 
slotsom gekomen dat Roemenië niet langer als een land moet worden gekenmerkt dat 
vluchtelingen genereert en dat het de basisnormen van de mensenrechten eerbiedigt. 
Het overheidsbeleid inzake kinderbescherming maakte een positieve ontwikkeling door en 
er was een nieuwe vastberadenheid om voor dit kwetsbare deel van de samenleving te 
zorgen. De wetgeving op de kinderbescherming is geamendeerd en draagt de 
verantwoordelijkheid voor kinderbescherming aan de lokale overheid over. Zij concentreert 
zich op het doel van herintegratie van kinderen in de eigen familie. De door het Phare-
programma ondersteunde hervormingsstrategie die aan deze amendering ten grondslag ligt, 
is begonnen vruchten af te weipen. Het is bemoedigend te zien dat het aantal kinderen dat 
weer naar hun familie terugkeerde of door pleeggezinnen werd geadopteerd, is 
toegenomen. Er is evenwel nog verdere verbetering mogelijk voor wat betreft de 
uitvoering van dit beleid, met name door de reïntegratie van kinderen in hun familie te 
bevorderen. 
Meer dan 12.000 NGO's spelen een steeds belangrijker rol in de samenleving. Dit wordt 
eveneens erkend door de overheid die doende is haar betrekkingen met de 
burgermaatschappij te intensiveren. Er werd een onder de Eerste Minister ressorterend 
bureau opgericht ter bevordering van de betrekkingen met de NGO-sector. In de situatie op 
het gebied van de burgerrechten en politieke rechten op de meeste andere sleutelterreinen 
12 
kwam echter geen verbetering van betekenis. Hiervan kan de volgende beschrijving worden 
gegeven : 
• in juli 1998 werd een veelomvattende hervorming van het Wetboek van Strafrecht 
betrekking hebbende op zaken, zoals homoseksualiteit, belastering en belediging van 
de autoriteiten, door het parlement verworpen en teruggezonden naar de regering. 
• Roemenië mag zich blijven verheugen in een levendige en actieve pers, maar 
terzelfder tijd worden journalisten nog steeds veroordeeld op grond van belastering en 
belediging van de autoriteiten, waardoor de vrijheid van meningsuiting wordt beperkt. 
• de overmatige gebruikmaking van voorarrest dient efficiënter te worden aangepakt; er 
werden geen nieuwe besluiten genomen om het gevangeniswezen te hervormen en 
ondertussen bleef de situatie in gevangenissen slecht; er is onvoldoende medische 
verzorging en ook is er nog steeds sprake van slechte behandeling door de autoriteiten. 
• Hoewel er enige vooruitgang werd geboekt met de hervorming van de politie doen 
verscheidene organisaties nog verslag van gevallen van onmenselijke en 
vernederende behandeling door de politie, met name tegenover Róma, kinderen, 
homoseksuelen en gevangenen. De gerechtelijke controle op de activiteiten van de 
politie dient te worden versterkt. 
Economische, sociale en culturele rechten 
De volgende ontwikkelingen doen zich voor : 
• Er werd een Economische en Sociale Raad in het leven geroepen die structurele 
hervormingen moet begeleiden, de sociale consensus moet stabiliseren en de dialoog 
tussen de sociale partners en de regering moet steunen; 
• Ondanks belangrijke wetgevingsactiviteiten van de regering op het gebied van gelijke 
kansen voor mannen en vrouwen is er sinds medio 1997 geen substantiële voortgang op 
dit terrein geboekt. 
• De levensomstandigheden van lichamelijk of geestelijk gehandicapten zijn nog steeds 
slecht. 
• De inspanningen ter bevordering van de godsdienstvrijheid moeten worden voortgezet. 
Een ontwerp-wet op de erediensten, die in 1997 bij het Parlement werd ingediend, zou, 
indien zij zou worden aangenomen, de rechten van godsdienstige verenigingen en 
stichtingen die niet de status van erkende erediensten te hebben, aanzienlijk beperken. 
Rechten en bescherming van minderheden 
In het algemeen is de bescherming van minderheden in Roemenië bevredigend, met één 
grote uitzondering : de Roma. Er doen zich de volgende ontwikkelingen voor : 
• Er is een debat aan de gang over de voorgestelde amendementen op de onderwijswet 
1995 die de wettelijke grondslag moeten leveren voor de oprichting van een 
Hongaarstalige universiteit. Hoewel er in het openbaar nog steeds wordt beraadslaagd 
over ontwerp-amendementen werd er een politieke modus vivendi bereikt die de 
oprichting van een multiculturele Hongaars-Duitse universtiteit mogelijk zal maken. 
13 
• De omvangrijke Roma-minderheid in Roemenië wordt nog op grote schaal 
gediscrimineerd. Hoewel er zich verbeteringen voordoen, moet op het volgende 
worden gewezen : 
door een in augustus 1998 genomen regeringsbesluit werd er een interministeriële 
commissie voor nationale minderheden in het leven geroepen, terwijl de 
subcommissie die verantwoordelijk is voor het uitstippelen van een strategie voor 
de integratie van de Roma in september 1998 voor het eerst bijeenkwam. 
het Ministerie van Onderwijs verleende een bevoorrechte behandeling aan de 
Roma-minderheid door in het schooljaar 1998-1999 een specifiek aantal plaatsen 
voor hen te reserveren bij de opleiding van onderwijzend personeel en de 
academische opleiding op het gebied van sociaal bestuur. 
Men beschikt nog steeds niet over betrouwbare gegevens over het aantal Roma in 
Roemenië, maar zij maken een groot deel van de bevolking uit (naar raming enkele 
miljoenen). Hoewel de door de Roemeense autoriteiten getroffen maatregelen een 
voortdurende inzet voor de bescherming van minderheidsrechten weerspiegelen, vraagt 
de sociale en economische integratie van Roma om substantiële aanvullende 
inspanningen. De vooroordelen tegen Roma zijn nog steeds wijdverbreid en dienen en 
bloc te worden aangepakt met het oog op het verwezenlijken van duurzame verbeteringen 
op middellange termijn. De afdeling van de regering die zich bezighoudt met 
minderheden moet wat haar personeelsbezetting en haar financiële middelen betreft, 
worden versterkt. 
1.3. Algemene evaluatie 
Uit de ontwikkelingen blijkt dat Roemenië aan de politieke criteria van Kopenhagen 
voldoet. De inspanningen om de rechten van de Hongaarse minderheid te respecteren en 
te beschermen en om de situatie van de kinderen in weeshuizen te verbeteren werden 
voortgezet. Er moeten echter nog veel inspanningen worden geleverd om de corruptie te 
bestrijden, de werking van rechtbanken te verbeteren en de individuele vrijheden en de 
rechten van de Roma te beschermen. Voorts dient voorrang te worden gegeven aan de 
hervorming van de overheidsdiensten. 
2. Economische criteria 
2.1. Inleiding 
In haar advies van 1997 over het verzoek van Roemenië om toetreding concludeert de 
Commissie : 
Roemenië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de totstandbrenging van een 
markteconomie", "het land zou het op middellange termijn heel moeilijk krijgen met de 
concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie". 
Bij de beoordeling van de economische ontwikkelingen in Roemenië sinds het advies 
heeft de Commissie zich laten leiden door de conclusies van de Europese Raad van 
Kopenhagen van juni 1993, waarin de volgende voorwaarden voor het lidmaatschap van 
de Unie worden vastgesteld : 
14 
het bestaan van een functionerende markteconomie; 
het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het 
hoofd te bieden. 
In onderstaande analyse heeft de Commissie dezelfde methodologie toegepast als in het 
advies. 
2.2 Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de 
Commissie 
Sinds medio 1997 zijn de economische prestaties van Roemenië teruggelopen. De 
beleidsmakers houden weliswaar een betere controle over inflatie en overheidsfinanciën 
dank zij stringente monetaire en budgettaire maatregelen, maar ondanks hun 
heivormingsprogramma's waren de twee achtereenvolgende regeringen niet in staat om 
op de in de eerste helft van 1997 behaalde resultaten voort te bouwen. Ze zijn er niet in 
geslaagd de structurele hervormingen en de herstructurering van de staatsbedrijven 
sneller te laten verlopen. De macro-economische stabiliteit wordt evenals voorheen 
bedreigd door het ontbreken van financiële discipline in de openbare sector, door de druk 
die wordt uitgeoefend ten gunste van directe staatsinterventies in de economie en door de 
zwakte van de financiële sector. Er dreigen nieuwe gevaren voor de macro-economische 
ontwikkeling door de verslechtering van de situatie van de betalingsbalans, de druk op de 
zwevende wisselkoersen en de in 1998 opgetreden budgettaire spanningen. 
Macro-economische ontwikkelingen 
In 1997 liep de economische bedrijvigheid in Roemenië sterk terug, een ontwikkeling die 
de eerste maanden van 1998 aanhield. Het bruto binnenlands product (BBP) is in 1997 
met 6,6 % geslonken, waardoor de totale productie op ongeveer 82 % van het niveau van 
1989 werd teruggebracht. Deze scherpe daling werd veroorzaakt door het restrictieve 
monetaire, budgettaire en inkomensbeleid dat in het begin van 1997 werd gevoerd. Deze 
strakke beleidskoers was nodig om de grote en onhoudbare macro-economische 
onevenwichtigheden te verminderen, die het resultaat waren van het gebrek aan inzet om 
tussen 1989 en 1996 hervormingen door te voeren, en het algemene ontbreken van 
financiële discipline in de staatsbedrijven. 
Sinds midden 1997 werd over het geheel genomen het strakke macro-economische beleid 
voortgezet. Ondanks een premature versoepeling van de monetaire politiek in de zomer 
van 1997 was het beleid van de Nationale Bank van Roemenië (NBR) erop gericht de 
inflatie door een strenge controle van de monetaire basis te bestrijden. Dit beleid heeft tot 
op zekere hoogte succes gehad : de consumentenprijzeninflatie is op jaarbasis gedaald 
van 177,5 % in juni 1997 tot 50,8 % in september 1998. De inflatiedaling maakte een 
geleidelijke verlaging van de nominale rentevoeten mogelijk. 
Voorts is het wisselkoersbeleid voorspelbaarder geworden. Door de koers van de 
nominale depreciatie via valutamarktinterventies te beïnvloeden, heeft de NBR een 
geleidelijke reële opwaardering van de nationale munt mogelijk gemaakt, hetgeen 
bijdroeg tot vermindering van de inflatie, maar waaronder de export wellicht te lijden 
heeft gehad. De recente vermindering van de valutareserves en de verslechtering van de 
externe onevenwichtigheden hebben overigens twijfels doen rijzen over de mogelijkheid 
om dit beleid van reële opwaardering op lange termijn voort te zetten. 
15 
Het bewerkstelligen van fiscale discipline in de overheidssector was een opmerkelijk 
succes in 1997. Het geconsolideerde deficit van het overheidsapparaat liep terug tot 3,6 
% van het BBP, in plaats van de verwachte 4,9 %. Indien men rekening houdt met de tot 
1996 verleende parafiscale subsidies van de NBR, was de budgettaire consolidering zelfs 
meer uitgesproken. Op deze basis'slonk het primaire deficit van 6,1 % van het BBP in 
1996 tot een geschatte 0,6 % in 1997. 
De autoriteiten werden echter met steeds grotere moeilijkheden geconfronteerd om de 
budgettaire situatie te controleren, voornamelijk doordat er wat de implementaite van 
structurele hervormingen betreft nauwelijks vooruitgang werd geboekt : de inkomsten 
waren veel lager dan verwacht (door minder privatiseringsinkomsten en geaccumuleerde 
belastingachterstallen van staatsondernemingen). Tegelijkertijd werd er meer druk 
uitgeoefend om de uitgaven te verhogen, met name voor de ondersteuning van 
noodlijdende sectoren en ondernemingen. Daarom werd het korte tijd na de goedkeuring 
van de begroting van 1998 door het Parlement duidelijk dat het deficit te snel groeide om 
het streefcijfer van 3,6 % van het BBP te kunnen halen. Bovendien werd de financiering 
van het deficit in een situatie die gekenmerkt werd door hoge rentevoeten en moeilijke 
omstandigheden op de internationale markten steeds problematischer. 
In deze context werd er in september 1998 een aanvullende begroting goedgekeurd, die 
zowel in een vermindering van de uitgaven voorzag (ter hoogte van 2 % van het BBP), 
als in maatregelen ter vermeerdering van de inkomsten (vooral door de verhoging van 
verschillende verbruiksbelastingen en van de BTW). Al bleek uit de beslissing om de 
belastingen in een moeilijke economische situatie te verhogen de vastbeslotenheid van de 
autoriteiten om de budgettaire risico's te beperken, toch is het nieuwe uitgavenniveau nog 
steeds te hoog in verband met de zeer lage inkomsten. Mogelijk komt het tot verdere 
budgettaire moeilijkheden, omdat immers de meeste factoren die de oorzaak ervan zijn 
(accumulatie van de achterstallen, het onvoldoende privatisering van grote bedrijven en 
de niet-liquidatie van niet-levensvastbare ondernemingen, alsmede een zeer zwakke 
fiscale administratie) nog steeds aanwezig zijn. Indien de lopende uitgaven niet binnen 
zeer enge grenzen gehouden worden bestaat het gevaar dat het begrotingstekort in 1998 
aanzienlijk zal toenemen. 
RoemeniiS: Voornaamste economische trends 
Reele groei BBP procent 
Inflatie 
jaarlijks gemiddelde procent 
december/december procent 
Werklooshcid eindejaar 
lAO-dcfinitie procen 
gcregistreerd procent 
Saldo algemene begroting procent BBP 
Saldo lopende rekening procent BBP 
miljard ecu 
Buitcnlandsc scliuld 
vcrhouding schu1d/export(l) procent 
totaal buitcnlandsc schuld miljard ecu 
Instroom dircctc buitcnlandsc investcringen 
nctto-instroom volgens EBWO procent BBP 1994 
3,9 
136,7 
61,7 
8,1 
10,9 
-1,9 
-1,7 
0,3 
3,9 
1,1 1995 
7,1 
32,3 
27,8 
8,0 
8,9 
-2,6 
-4,9 
-1,4 
64 
4,8 
1,0 1996 
3,9 
38,8 
56,9 
6,7 
6,3 
-4,0 
-7,4 
-2,0 
83 
6,5 
1,5 1997 
-6,6 
154,8 
151,4 
6,0 
8,8 
-3,6 
-6,7 
-2,0 
91 
8,3 
3,5 1998 meest recente 
-5,2 
66,0 
50,8 
8,7 
-1,2 
8,2 gegevens 
jan-jun 
jan-scp 
sep/sep 
sep 
jan-jun 
scp 
16 
data betalingsbalans miljoen ecu | 288 | 321 | 207 | 1079 | 575 jan-jun 
Bron : diensten van de Commissie, nationale bronnen, EBWO, IMF 
(1) Totale schuld in harde valuta als percentage van de uitvoer van goederen en diensten 
Het tekort op de lopende rekening in 1997 was hoger dan verwacht. De snelle 
verslechtering ervan in de eerste maanden van 1998 geeft aanleiding tot ernstige 
bezorgdheid. In 1997 behept het deficit 2,1 miljard ecu, nauwelijks minder dan in het 
voorgaande jaar, en vertegenwoordigde daarmee 6,8 % van het BBP. In 1998 werd het 
tekort op de handelsbalans groter, onder invloed van de teruglopende export (- 2,1 % in 
de eerste zeven maanden van het jaar, vergeleken met dezelfde periode in 1997), en een 
groeiende import (+3,1 %). Deze situatie is des te ernstiger daar de economische 
bedrijvigheid verder bleef afnemen (het BBP was in de eerste helft van 1998 5,2 % lager 
dan in dezelfde periode van 1997) en de reële lonen van de werknemers zijn in de laatste 
18 maanden fors gedaald. Deze verslechtering van de handelsbalans houdt verband met 
korte-termijnfactoren (zoals de ontwikkeling van de reële lonen in de afgelopen maanden 
en de reële opwaardering van de leu) alsook met structurele factoren, in het bijzonder de 
zwakte van de Roemeense bedrijfssector. Een en ander heeft geleid tot een toename van 
het tekort op de lopende rekening in de eerste helft van het jaar. 
De groeiende externe onevenwichtigheden weerspiegelen de fundamentele zwakheid van 
de productieve basis van het land. Industriële ondernemingen waren niet in staat om 
voordeel te halen uit het lage niveau van de loonkosten, maar hebben bovendien terrein 
verloren op de eigen markt, die overstroomd werd met goedkopere en kwalitatief betere 
invoerproducten. De industriële productie lag in de eerste acht maanden van 1998 bijna 
17 % lager dan in dezelfde periode van 1997. De zwakte aan de aanbodzijde heeft geleid 
tot de onaangename situatie, waarin resolute pogingen om de inflatie te bestrijden 
onvermijdelijk leiden tot een verslechtering van het handelsdeficit. 
Dit betalingsbalansprobleem is in 1998 zelfs nog groter geworden, vooral omdat de 
voorwaarden voor de financiering van de betalingsbalanstekorten ongunstiger geworden 
zijn. Terwijl het jaar 1997 gekenmerkt werd door een golf van lange-
termijninvesteringen (het aandeel van de kapitaalinstroom op lange termijn steeg van 48 
% van het tekort op de lopende rekening in 1996 naar 94 % in 1997), werd deze tendens 
in 1998 omgekeerd, hoofdzakelijk omdat vorderingen bij de privatisering van grote 
bedrijven uitbleven. 
Hier komt nog bij dat internationale investeerders sinds midden 1997 steeds minder 
geneigd zijn om financiële middelen voor Roemenië uit te trekken, hetzij in de vorm van 
directe investeringen, investeringen in de vorm van effecten of bankkredieten. Na de 
recente daling van de kredietwaardigheid van Roemenië en de effecten van de Aziatische 
en Russische crises op de opkomende markten zal het land nog grotere moeilijkheden 
hebben om zijn behoeften aan buitenlandse financiering te dekken en zijn verplichtingen 
tegenover het buitenland na te komen. 
Structurele hervormingen 
De macro-economische moeilijkheden zijn grotendeels toe te schrijven aan het feit dat er 
bij de herstructurering van de grote staatsbanken en staatsondernemingen niet genoeg 
vooruitgang is geboekt. Aanvankelijk werden er belangrijke structurele hervormingen in 
1997 verwezenlijkt : het buitentarief werd aanzienlijk verlaagd, de meeste prijzen werden 
17 
geliberaliseerd, de tarieven van de openbare nutsvoorzieningen werden automatisch 
aangepast, de valutamarkt werd geliberaliseerd en het tempo van de privatiseringen werd 
opgevoerd. De meeste van deze maatregelen worden nog steeds toegepast, maar de golf 
van hervormingen kwam tot stilstand in de tweede helft van 1997 en is sindsdien niet 
meer op gang gekomen. 
De vooruitgang die werd geboekt bij het tot stand brengen van een wettelijk kader voor 
een markteconomie bleek ambivalent te zijn. De goedkeuring van wetten inzake 
landoverdracht en -registratie is positief te noemen. De wet voor de teruggave van 
gronden werd daarentegen niet aangenomen, en de wet inzake staatseigendom zal eerst in 
werking treden nadat de wet inzake het plaatselijk bestuur is aangenomen. De wetgeving 
betreffende privatiseringen en buitenlandse investeringen heeft bovendien verschillende 
wijzigingen ondergaan. 
Er kwam weinig schot in de herstructurering van de grote staatsbedrijven. Toch zijn er 
enkele positieve initiatieven te noemen : door de regelmatige aanpassing van de door de 
overheid gecontroleerde prijzen werden de verliezen van bepaalde staatsondernemingen 
("Régies autonomes") duidelijk beperkt. De autoriteiten hebben in de mijnsector een 
duur programma geïmplementeerd voor het afbouwen van arbeidskrachten door middel 
van het toekennen van ontslagvergoedingen, en vele "Régies autonomes" werden 
veranderd in commerciële bedrijven. In de lente en de zomer van 1998 werden andere 
bemoedigende maatregelen genomen, waaronder de verandering van een aantal andere 
"Régies autonomes" in commerciële ondernemingen en de goedkeuring door de regering 
van herstructureringsplannen voor RENEL (het electriciteitsbedrijf) en SNCFR (de 
spoorwegmaatschappij). 
Evenals voorheen bestaat er echter twijfel ten aanzien van de data van de effectieve 
invoering en tenuitvoerlegging van deze plannen, alsook wat betreft het tijdschema van 
de privatisering van sommige van de entiteiten die door de splitsing van dergelijke grote 
ondernemingen ontstaan zijn. Bovendien heeft de regering geen herstructureringsplan 
voorgelegd voor ROMGAZ (het gasbedrijf) en de tot dusverre genomen maatregeleen 
zijn volstrekt onvoldoende. De herstructureringsprogramma's van veel van de grote 
"Régies Autonomes" werden nog niet uitgevoerd; het niveau van de achterstallen in de 
economie is niet afgenomen; er werd nog geen strategie ontwikkeld om de problemen op 
te lossen van vele grote verlieslijdende industriële bedrijven, of van de openbare 
staalsector, die nog steeds grotendeels gekenmerkt wordt door verouderde installaties en 
een teveel aan personeel. 
18 
Rocmcnie: Hoofdindicatoren economische structuur in 1997 
Bevolking miljoen 22,5 
B13P per hoofd van dc bevolking KKS-ccu 5.800 
als percentage van het gemiddclde EU-15 procent 31 
Aandcel landbouw in: 
bruto toegevoegde waarde procent 20,1 
werkgelegenheid procent 39,0 
Vcrhouding investeringcn/BBP procent 19 
Totaal buitenlandse schuld/BBP procent 27 
Export goederen en dienstcn/BBP procent 30 
Directe buitenlandse investeringen (1) miljard ecu 2,2 
ecu per hoofd bevolking 99 
Bron: diensten van de Commissie, nationale bronncn, EBWO, IMF 
(1) DBl omgerckend tegen de wisselkoers van 1 ecu = $ 1.10421 (cind 1997) 
Ook de financiële sector is een bron van ernstige bezorgdheid geworden. De grootste 
staatsbanken zijn niet in staat geweest om de staatsbedrijven financiële discipline op te 
leggen. Meer dan de helft van de activa van de commerciële banken waren eind 1997 
niet rendabel, en het aandeel van de op de vervaldag nog niet terugbetaalde leningen 
steeg van 23 % in december 1997 tot 31 % in juni 1998. Deze situatie heeft de 
autoriteiten ertoe gebracht om in 1997 tot een massale herkapitalisatie over te gaan van 
twee staatsbanken, en wel door de uitgifte van staatsobligaties voor respectievelijk 1,4 % 
en 1,8 % van het BBP. De met deze obligaties samenhangende rentebetalingen 
vergrootten de budgettaire uitgaven in 1998 met meer dan 1,7 % van het BBP. 
De toenemende zwakte van de banken kwam tussen december 1997 en juni 1998 tot 
uiting in een sterke vermindering van hun netto buitenlandse activa. In 1997 hebben de 
banken hun leningen aan de particuliere sector drastisch teruggeschroefd. Het 
kredietvolume aan de niet-gouvernementele sector slonk van 24,5 % van het BBP eind 
1996 tot 14,4 % van het BBP eind 1997, en nam in de eerste zeven maanden van 1998 in 
reële termen slechts marginaal toe. Het aandeel van de buitenlandse valuta uitgedrukte 
kredieten nam toe en maakte eind juni 1998 55 % uit van de aan de particuliere sector 
verleende kredieten, tegenover bijna 37 % eind 1996. De risico's die samenhangen met 
een devaluatie van de nationale munt zijn hierdoor aanzienlijk versterkt. De banken 
investeren steeds meer in schatkistbiljetten, die een zeer hoog rendement bieden. 
Het tempo van de privatisering nam toe in 1997 (dat jaar werden 1.300 bedrijven 
verkocht, tegenover 3.000 in totaal tussen 1990 en 1996), maar het ging daarbij meestal 
om kleine tot middelgrote staatsondernemingen. Er werden slechts zeer weinig grote 
ondernemingen verkocht, waaronder de grootste cementproducent en de enige 
olieraffinaderij. Ondanks de hogere inkomsten als gevolg van de privatiseringen, liep het 
aantal privatiseringstransacties in de eerste helft van 1998 aanzienlijk terug en bedroeg 
nog slechts 35 % van het cijfer dat in 1997 in dezelfde periode werd geregistreerd. 
Ondanks de verbeterde nieuwe privatiserings- en investeringswetten nam de privatisering 
van grote bedrijven niet toe. Ook bleven de inkomsten beneden de verwachtingen van de 
autoriteiten en het in de begroting geplande bedrag. 
19 
De autoriteiten hebben zich ertoe verbonden de staatsbanken te privatiseren, eerst twee 
van de kleinste banken in 1998 en vervolgens drie grotere banken in 1999. In dit proces 
hebben zich evenwel vele vertragingen voorgedaan. De verkoop van de eerste staatsbank 
zou in 1997 plaatshebben overeenkomstig de oorspronkelijk met de Wereldbank gesloten 
overeenkomst. Vanwege de Russche en Aziatische crisis zal de verwezenlijking van het 
privatiseringsprogramma van de banken volgens het vastgestelde tijdschema en de door 
de autoriteiten verwachte financiële voorwaarden moeilijk zijn. De regering heeft 
niettemin bevestigd nog steeds van plan te zijn eind 1998 twee banken te privatiseren. 
Indien de twee banken in 1998 niet worden verkocht, zou dit een bijzonder negatieve 
uitwerking op de begroting hebben. Datzelfde geldt voor de verkoop van een aandeel 
van 35 % in de nationale telecommunicatieonderneming. 
2.3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen 
Het bestaan van een functionerende markteconomie 
Een functionerende markteconomie vereist dat de prijzen en de handel geliberaliseerd 
zijn en dat er een rechtssysteem bestaat dat uitvoerbaar is en onder meer 
eigendomsrechten omvat. De prestaties van een markteconomie worden versterkt door 
macro-economische stabiliteit en consensus over het economische beleid. Een goed 
ontwikkelde financiële sector en het ontbreken van significante belemmeringen voor het 
verlaten en binnenkomen van markten verbeteren de efficiency van de economie. 
Op het gebied van de liberalisering van prijzen en handel heeft Roemenië goede 
vooruitgang geboekt. Het aantal door de overheid gecontroleerde prijzen is blijven dalen 
en deze prijzen vertegenwoordigen thans minder dan 7 % van de verbruikersprijsindex. 
De liberalisering van de handel werd voortgezet, met name in het kader van de 
verplichtingen die in de Europa-Overeenkomst zijn opgenomen. Talrijke 
exportcontingenten werden opgeheven, en begin 1998 zijn de invoerrechten verlaagd. 
Door de steeds groter wordende macro-economische moeilijkheden en de buitenlandse 
concurrentiedruk zag de Roemeense regering zich evenwel genoodzaakt om de 
invoerrechten voor tarwe uit Hongarije te verhogen en vanaf 10 oktober 1998 een 
aanvullende heffing bij invoer van 6 % op te leggen. 
Een belangrijke stap vooruit was de verbetering van het kader van de monetaire politiek. 
Er werd een eind gemaakt aan de speciale kredieten die de Nationale Bank van Roemenië 
(NBR) aan de landbouw en de bedrijfssector moest verlenen, en de onafhankelijkheid van 
de NBR werd aanzienlijk versterkt. Sinds de liberaliseringsmaatregelen van begin 1997 
functioneert de valuatamarkt naar behoren. Hierdoor konden de autoriteiten eind maart 
1998 de volledige convertibiliteit van de leu aankondigen voor transacties op de lopende 
rekening; niet-ingezetenen mogen sinds september 1998 transacties verrichten op de 
markt van de schatkistbiljetten. 
De kapitaal- en grondmarkten functioneren evenwel niet goed. Het niet afgesloten en 
omstreden proces van de landteruggave, alsmede de moei lij kneden bij het hanteren van 
het kadaster vormen nog steeds obstakels voor het ontstaan van een markt voor grond en 
derhalve voor de volledige ontwikkeling van de landbouwsector. Ook de markt voor 
bedrijfskapitaal en lange-termijnkapitaal werkt niet bevredigend, daar de lokale banken 
20 
hun krediettoewijzingen aan de niet-gouvernementele sector hebben beperkt en thans 
slechts kredieten op zeer korte termijn toestaan. 
Ondanks een hoger privatiseringstempo speelt de overheidssector in vele sectoren van de 
economie nog steeds een overheersende rol (60 % van alle eigendomsrechten in de 
industrie eind 1997, tegenover 65 % in 1996), daar middelgrote en grote ondernemingen 
slechts langzaam geprivatiseerd worden. 
De bedrijfsvoering in banken is niet verbeterd en het aandeel van niet-rendabele 
leningsbedragen is verder gestegen. Gezien de onzekere vooruitzichten voor de 
privatisering van de grootste staatsbanken bestaat er bovendien nog steeds een groot 
risico van oneerlijke praktijken. Deze situatie maakt een aanzienlijke versterking van het 
toezicht noodzakelijk en meer in het algemeen van maatregelen om het ontbreken van 
financiële discipline aan te pakken in openbare ondernemingen en entiteiten, hetgeen het 
fundamentele probleem van de Roemeense economie is. Het nakomen van contractuele 
verplichtingen, zoals het tijdig betalen van crediteurs is in Roemenië nog steeds niet een 
normale gewoonte. De gegevens over geldschulden aan banken laten zien dat het volume 
daarvan tussen juni en december 1997 fors gestegen is (van 1 % tot 5,6 % van het BBP). 
De recente afkondiging van drie belangrijke wetten in de banksector (nieuwe statuten van 
de NBR, de Wet inzake insolvabilité^ van banken en de Bankenwet) betekende een 
belangrijke verbetering van de regelgeving. Door het nieuwe statuut wordt het mandaat 
van de NBR beperkt tot het waarborgen van prijsstabiliteit en wordt het volume van de 
kredieten die zij de regering tijdelijk kan verlenen, gelimiteerd; de bevoegdheden inzake 
toezicht van de NBR worden door de nieuwe wet inzake insolvabilité^ van banken 
aanzienlijk versterkt. Afgewacht moet worden hoe deze wetten toegepast zullen worden 
Alleen een radicale en duurzame verbetering in de algemene macro-economische 
voorwaarden, alsmede het opleggen van financiële discipline in de gehele economie 
zullen leiden tot een werkelijke verbetering in de situatie van de financiële sector en dus 
tot het ontstaan van banken die in staat zijn om bij te dragen tot de duurzame 
ontwikkeling van de particuliere sector. 
Hoewel de bedrijvigheid en de kapitalisatie op de twee Roemeense effectenbeurzen sinds 
de herfst van 1977 sterk zijn gedaald, zijn zowel de officiële beurs van Boekarest als de 
RASDAQ (markt voor niet-genoteerde effecten) toch zeer modern. Zij zijn evenwel 
onvoldoende benut in het kader van het privatiseringsprogramma en evenmin voor het 
mobiliseren van kapitaal op lange termijn. De veranderingen die herhaaldelijk zijn 
aangebracht in de wetgeving voor buitenlandse investeringen en privatisering hebben 
ertoe geleid dat buitenlandse investeerders sinds de herfst van 1997 aarzelend staan 
tegenover investeren in Roemenië. Bovendien heeft de Commissie voor de 
effectenhandel nog steeds vrij weinig bevoegdheden. 
Ondanks de belangrijke prestaties bij de beheersing van de inflatie en het terugdringen 
van het tekort van de staatssector in 1997 kan toch niet worden gezegd dat de macro-
economische stabilisatie is voltooid. Deze situatie is het gevolg van een aantal factoren 
die verband houden met het ontbreken van herstructuratie in de grote verlieslijdende 
staatsondernemingen, de zeer zwakke financiële positie van de grootste staatsbanken en 
de aanhoudende druk ten gunste van directe steun en interventies van de staat, waardoor 
de begroting Voortdurend onder druk stond, en er bijvoorbeeld in 1997 en 1998 
omvangrijke aanvullende begrotingen moesten worden goedgekeurd. Bovendien werd 
21 
het monetaire beleid overmatig belast omdat de hervorming van structurele maatregelen 
niet werd gesteund. 
Nog verontrustender is de ontwikkeling van de betalingsbalans in 1998 alsmede de 
financiering van het tekort op de lopende rekening. De betalingsbalans hangt blijkbaar af 
van de wijze waarop de investeerders de ontwikkeling van de economische situatie 
beoordelen. Het aantrekken van buitenlandse directe investeringen en ander lange-
termijnkapitaal is nog steeds van essentieel belang voor een solide financiering van de 
betalingsbalans. 
Roemenië heeft bijzonder te lijden gehad onder de inconsequente aanpak van de 
economische hervorming door de autoriteiten sinds midden 1997 en het ontbreken van 
een echte coördinatie tussen de verschillende bestanddelen van het economisch beleid. 
Ernstige politieke meningsverschillen in de tweede helft van 1997 en de eerste maanden 
van 1998 hebben de structurele hervormingen stilgelegd. Twee dure projecten (de 
aanschaf van gevechtshelikopters en de invoering van een systeem van maaltijdbonnen), 
die, indien ze doorgaan, in 1999 en de daaropvolgende jaren aanzienlijke budgettaire 
repercussies zullen hebben, stroken niet met het doel van budgettaire consolidatie en 
macro-economische stabilisatie. 
Er bestaat geen brede consensus over de belangrijkste elementen van de economische 
hervorming. De hervormingsprogramma's werden in discrediet gebracht, omdat enkele 
van de belangrijkste prioriteiten (zoals in deze documenten uiteengezet is) niet op 
samenhangende wijze geïmplementeerd werden. Het feit dat Roemenië herhaaldelijk zijn 
nationale en internationale verplichtingen niet nakwam heeft de reputatie van het land bij 
de internationale geldschieters geschaad. Een ambitieuze hervorming van de 
overheidsadministratie, waarvoor de werkzaamheden al onder auspiciën van een 
interministerieel comité zijn gestart, is een noodzakelijke en dringende maatregel om 
ervoor te zorgen dat politieke verbintenissen daadwerkelijk worden uitgevoerd. 
Roemenië heeft geen verdere vooruitgang geboekt bij het totstandbrengen van een 
functionerende markteconomie. Er konden enkele verbeteringen worden geconstateerd -
met name op het gebied van de prijs- en handelsliberalisering, bij het terugdringen van de 
inflatie en bij het totstandbrengen van wetgeving in de financiële sector. Er is echter geen 
duurzame macro-economische stabiliteit bereikt en de marktinstellingen zijn zwak. Er is 
geen politieke consensus over de hervormingen, de privatisering verloopt te langzaam en 
de staat blijft in vele sectoren van de economie een dominerende rol spelen. De kapitaal-
en grondmarkt functioneren niet naar behoren. 
Het vermogen de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de 
Unie het hoofd te bieden 
Het vermogen van Roemenië om aan dit criterium te voldoen hangt af van het bestaan 
van een markteconomie en een stabiel macro-economisch kader, waarbinnen de 
marktdeelnemers besluiten kunnen nemen met een redelijke mate van voorspelbaarheid. 
Voorts moet beschikt kunnen worden over voldoende menselijk en fysiek kapitaal, 
waaronder infrastructuurvoorzieningen. Staatsbedrijven moeten geherstructureerd 
worden en alle ondernemingen moeten investeren om hun efficiency te verbeteren. Het 
vermogen tot aanpassing is groter naarmate ondernemingen toegang hebben tot 
investeringskapitaal en naarmate zij met succes herstructureren en innoveren. Voorts is 
22 
een economie over het algemeen beter voorbereid op de verplichtingen van het 
lidmaatschap, wanneer reeds voor de toetreding een grote mate van integratie in de Unie 
wordt bereikt. Het volume en de aard van de handel met de lidstaten van de EU tonen dit 
aan. 
De scherpe daling van de openbare en particuliere investeringen in 1997, het jaar waarin 
bruto-investeringen in vaste activa met bijna 16 % zijn gedaald, heeft zich in 1998 
voortgezet. Het lage investeringsniveau belemmert de ontwikkeling en de modernisering 
van de economie. Met name de infrastructuren van Roemenië hebben nog steeds te lijden 
onder een chronisch gebrek aan investeringen. Voor een herstel van de situatie zal 
Roemenië de grote openbare nutsbedrijven en dienstenleveranciers moeten 
herstructureren en strategische investeringen uit het buitenland toelaten. Deze strategie 
kan radicale verbeteringen teweegbrengen, zoals het geval is geweest op het gebied van 
de mobiele telecommunicatie, waar buitenlandse investeringen en concurrentie tot een 
uiterst snelle stijging van het aantal abonnees hebben geleid. 
De toestromingen van de buitenlandse directe investeringen (BDI) bedroegen in 1997 
1,1 miljard ecu, dat wil zeggen ongeveer vijf keer het in 1996 vastgestelde volume. Dit 
aanzienlijke resultaat ligt evenwel ver onder de verwachtingen van de autoriteiten. De 
kapitaaltoestromingen in de eerste zeven maanden van 1998 stagneerden evenwel ten 
opzichte van dezelfde periode van 1997. Dit niveau van BDI, dat betrekkelijk laag is 
voor een land met de omvang van Roemenië (zowel wat de jaarlijkse stromingen als de 
accumulatie van kapitaal betreft) heeft de modernisering van de economie vertraagd. De 
solide financiering van de externe onevenwichtigheden is daardoor moeilijker en het is 
een van de factoren die het slechte exportresultaat van het land verklaren. 
Vanwege de liberalisering van het handelsverkeer, de prijzen en de wisselkoersen, die in 
1997 en begin 1998 voltooid werd, worden de economische operatoren met meer open en 
concurrentiegerichte omstandigheden geconfronteerd dan voorheen. In verband met de 
verslechtering van de handelssituatie in 1998 zou de lokale industrie, in een meer 
concurrerende omgeving, te maken kunnen hebben met een ernstig probleem inzake 
concurrentievermogen. Dit hangt samen met een gering vermogen om te concurreren 
(anders dan via de prijs) en ook in zekere mate met de consequenties van de aanhoudende 
opwaardering van de reële wisselkoers. 
In feite bieden de afwezigheid van een behoorlijk functionerende markteconomie en het 
feit dat een groot aantal economische actoren niet hun contractuele verplichtingen 
nakomen niet een solide basis voor economische bedrijvigheid. Daar komt bij dat 
juridische, macro-economische en politieke onzekerheid niet bepaald bevorderlijk zijn 
voor het plannen van investeringen. Kleine en middelgrote particuliere ondernemingen 
worden in hun groei geremd door gecompliceerde administratieve voorschriften en door 
het ontbreken van bankkredieten voor lange-termijnkapitaal en bedrijfskapitaal. 
In 1997, bleef het aandeel van de Roemeense exportproducten die op de markten van de 
Europese Unie werden afgezet, constant. Terwijl de totale export in de eerste helft van 
1998 terugliep, steeg het aandeel van de export naar de EU en naar andere landen in 
Midden- en Oost-Europa met respectievelijk 64 % en 4 % vanwege de intensivering van 
de handel via onderaanbesteding met de Unie en het opnemen van Roemenië in de 
CEFTA. De versterking van de bilaterale handel met de EU is weliswaar een positieve 
ontwikkeling, maar de meeste uitvoer van het land is geconcentreerd in een klein aantal 
23 
sectoren : textiel en metalen vertegenwoordigden in de eerste maanden van 1998 bijna 47 
% van de totale export. Het aandeel van de invoer uit de EU liep op tot ruim 57 %. 
Het vermogen van Roemenië om op middellange termijn het hoofd te bieden aan de 
concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie is sinds het Advies 
achteruitgegaan. Het lage en nog dalende investeringsniveau, met inbegrip van directe 
buitenlandse investeringen, alsmede de zwakke exportprestaties wijzen op een zwak en 
haperend herstructureringsproces. Het gebrek aan financiële discipline van 
overheidsondernemingen, gecombineerd met de moeilijke macro-economische en 
financiële voorwaarden, vormden een rem op het vermogen van de Roemeense 
ondernemingen om hun resultaten te verbeteren en een aandeel te verwerven op 
binnenlandse en buitenlandse markten. 
2.4. Algemene evaluatie 
Roemenië heeft zeer weinig vooruitgang geboekt bij de totstandbrenging van een 
markteconomie en het vermogen van het land om het hoofd te bieden aan 
concurrentiedruk en marktkrachten is nog achteruit gegaan. 
Sinds het Advies konden enkele duidelijke verbeteringen worden geconstateerd - met 
name op het gebied van de prijs- en handelsliberalisering, bij het terugdringen van de 
inflatie en bij het totstandbrengen van wetgeving in de financiële sector. De 
hervormingen zijn echter te aarzelend en te langzaam verlopen, en werden door rechts- en 
bestuursonzekerheden gecompliceerd en door veelvuldige wijzigingen en vertragingen 
bij de uitvoering. De overheid is niet in staat geweest de overheidsondernemingen 
financiële discipline op te leggen en kon evenmin een oplossing vinden voor zwakheden 
in de financiële sector. Het teleurstellende herstructureringstempo is een voortdurende 
bedreiging voor de macro-economische stabiliteit en heeft tot een snelle achteruitgang 
van het externe evenwicht geleid, hetgeen een ernstige probleem vormt voor de 
financiering van de betalingsbalans. 
De economische situatie in Roemenië is zeer ernstig. De nieuwe regering moet absoluut 
en dringend voorrang geven aan het herstel van de macro-economische stabiliteit en van 
het vertrouwen van de internationale financiële markten. Dit kan slechts door middel van 
een ingrijpend privatiseringsprogramma, het aantrekken van directe buitenlandse 
investeringen, de versnelling van structurele hervormingen en het opleggen aan 
ondernemingen van financiële discipline. Roemenië heeft dringend behoefte aan een 
economische strategie op middellange termijn om al deze kwesties als een geheel aan te 
pakken. 
3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te 
komen 
Dit deel betreft de bijwerking van het advies dat de Commissie in 1997 heeft 
gepubliceerd betreffende het vermogen van Roemenië om de uit het lidmaatschap 
voortvloeiende verplichtingen na te komen, dat wil zeggen het vermogen tot overname 
van het juridische en institutionele kader - het zogeheten acquis -, het instrument van de 
Unie om haar doelstellingen te bereiken. 
24 " 
In 1997 is de Commissie, in het advies inzake het verzoek van Roemenië om toetreding 
tot de Europese Unie, tot de volgende conclusie gekomen: 
"Hoewel er vooruitgang is geboekt, heeft Roemenië de essentiële onderdelen van het 
acquis, met name die met betrekking tot de interne markt, noch omgezet noch 
doorgevoerd; er bestaat dan ook gerede twijfel of zij in staat is aan de verplichtingen van 
de toetreding op middellange termijn te voldoen; bovendien moeten aanzienlijke 
inspanningen worden gedaan op het gebied van milieu, vervoer, energie, binnenlandse 
zaken, justitie en landbouw." 
Hierna wordt dezelfde indeling gevolgd als in het in 1997 gepubliceerde Advies. De 
algemene beschrijvingen van de verschillende sectoren zijn echter weggelaten. In plaats 
daarvan richt het verslag zich op de vooruitgang die sinds juli 1997 is geboekt. In iedere 
rubriek word een omschrijving gegeven van vorderingen op wetgevend gebied en bij de 
tenuitvoerlegging en handhaving van de wetgeving. 
3.1. Interne markt zonder binnengrenzen 
Zoals in het Advies uiteengezet wordt de interne markt van de Unie in artikel 7A van het 
Verdrag omschreven als een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd. Deze interne markt, die in het 
integratieproces centraal staat, is gebaseerd op een vrije markteconomie waarin 
concurrentie en economische en sociale cohesie een volwaardige rol moeten spelen. 
Effectieve tenuitvoerlegging en handhaving van deze vier vrijheden houdt niet alleen in 
dat discriminatie moet worden uitgesloten en de nationale wetgeving wederzijds moet 
worden erkend, maar ook dat gemeenschappelijke regels inzake bijvoorbeeld veiligheid, 
milieubescherming, consumentenbescherming en beroepsmogelijkheden effectief moeten 
worden toegepast. Hetzelfde geldt voor bepaalde gemeenschappelijke voorschriften, 
onder meer ten aanzien van overheidsopdrachten, intellectuele eigendom en 
gegevensbescherming, die in hoge mate bepalend zijn voor het algemene klimaat waarin 
een economie functioneert. 
Algemeen kader 
Ondanks goede voornemens is op het gebied van de overheidsopdrachten tot nu toe geen 
vooruitgang geboekt. 
Wat de intellectuele eigendom betreft, heeft Roemenië in 1996 een moderne wet op de 
auteursrechten goedgekeurd. Voorts is het land tot een aantal Overeenkomsten van de 
Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (die van Rome, Parijs en Bern) 
toegetreden. Het blijft evenwel de vraag of Roemenië over de bestuurlijke capaciteiten 
beschikt deze wetgeving toe te passen. Roemenië dient bijzondere aandacht te besteden 
aan de wetshandhaving, waaronder handhaving aan de grens, waarvoor een nieuwe wet 
noodzakelijk is. Het illegaal kopieëren van muziek is in 1997 sterk toegenomen. 
Wat de industriële eigendom betreft, heeft Roemenië in november 1997 een aanvraag tot 
toetreding tot de Overeenkomst van München ingediend. In januari 1998 heeft het 
Parlement enkele overeenkomsten inzake de industriële eigendom geratificeerd, 
waaronder het Protocol van Madrid. Roemenië is nu partij bij alle Overeenkomsten van 
25 
de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom inzake de industriële eigendom, 
met uitzondering van het Verdrag van Boedapest. Een nieuwe wet op het handelsmerk, 
die met het acquis overeenstemming is, is in april aangenomen en in juli 1998 in werking 
getreden. Op enkele gebieden moeten nog werkzaamheden worden verricht, bijvoorbeeld 
voor de goedkeuring van het Aanvullend Certificaat voor Geneesmiddelenbescherming. 
Aan de wetshandhaving moet bijzondere aandacht worden besteed (met inbegrip van de 
wetshandhaving aan de grens), daar dit waarschijnlijk een zeer zwak punt zal zijn. 
Roemenië heeft Conventie nr. 108 van de Raad van Europa betreffende de bescherming 
van persoonsgegevens onlangs ondertekend, maar heeft deze nog niet geratificeerd. 
De vier vrijheden 
Vrij verkeer van goederen 
Roemenië heeft het afgelopen jaar enige vooruitgang geboekt om de kaderwetgeving tot 
stand te brengen op grond waarvan de Richtlijnen Nieuwe Aanpak kunnen worden 
goedgekeurd. De Regering heeft twee belangrijke decreten uitgevaardigd, namelijk een 
over de nationale normaliseringswerkzaamheden in Roemenië en een ander over de 
bevoegheidserkenning en de infrastructuur voor de overeenstemmingsbeoordeling, 
waardoor normalisering en erkenning een solide juridische basis hebben gekregen in 
overeenstemming met de EU-beginselen. 
Hoewel de meeste Europese Normen nog moeten worden aangenomen, heeft het 
normaliseringsinstituut een indrukwekkend programma opgesteld, waarvan het belang 
duidelijk is. Enkele normen op het gebied van de rechtsmetrologie werden in 1998 
goedgekeurd. Een besluit over de typegoedkeuring van motorvoertuigen is begin 1998 in 
werking getreden. 
Voorts zijn besluiten goedgekeurd op het gebied van laagspanning (LVD) en 
elektromagnetische compatibiliteit (EMC). 
Er is een belangrijke scheiding tot stand gebracht tussen de normaliserings- en 
erkenningsfunctie. De erkenning is niet meer in handen van het Roemeense 
Nonnaliseringsiristituut, maar valt nu onder de bevoegdheid van een Nationaal 
Bevoegdheidserkenningsorgaan. Certificatie en normalisering zijn niet officieel 
gescheiden, maar beschikken ieder over een eigen begroting en functioneren 
onafhankelijk van elkaar. 
Vrij verkeer van kapitaal 
De Wet Vreemde Valuta van 1994 werd gewijzigd om een verdere liberalisering van de 
valutamarkt en de afschaffing van beperkingen op de convertibiliteit en het overmaken 
van sommen naar het buitenland mogelijk te maken. In maart 1998 is Roemenië erin 
geslaagd de lopende rekening in lei volledig convertibel te maken, waardoor het land 
toegang verkreeg tot de "Artikel VlII-status" van het IMF. 
26 
Wat de liberalisering van het kapitaalverkeer betreft, wordt opgemerkt dat de 
beperkingen op de uitstroom van directe buitenlandse investeringen, winsten en 
dividenden zijn opgeheven en dat Roemenië de "T-biH"-markt voor niet-ingezetenen in 
september 1998 heeft geliberaliseerd. 
De aanvaarding van buitenlandse effecten op de Roemeense kapitaalmarkten, transacties 
met geldmarktinstrumenten, transacties met depositorekeningen in lei van niet-
ingezetenen alsmede de meest kapitaalovermakingen van buitenlandse ingezetenen 
blijven aan een vergunning onderworpen. De centrale bank is verantwoordelijk voor het 
financiële toezicht op kredietinstellingen. Om deze taak goed uit te kunnen voeren dient 
de centrale bank in termen van personeel en van kwalificaties en beloning van het 
personeel te worden versterkt. 
Vrij verkeer van diensten 
In het begin van 1998 zijn drie belangrijke bankwetten aangenomen, namelijk over 
bankactiviteiten, het statuut van de Nationale Bank van Roemenië en over de insolventie 
van banken. Deze nieuwe wetten zijn bedoeld om de onafhankelijkheid en het toezicht 
van de centrale bank te versterken en om bedrijfseconomische regels voor banken in te 
voeren. De NBR is nu de enige instantie die vergunningen kan afgeven voor commerciële 
banken en daarover toezicht uitoefent. Volgens de Roemeense autoriteiten zijn de 
bedrijfseconomische voorschriften nu geheel in overeenstemming met de EU-normen. De 
NBR is nu bezig met het opstellen van uitvoeringsbepalingen. In oktober werd een 
belangrijke wet aangenomen om het witwassen van geld tegen te gaan. Thans dient de 
aandacht op de effectieve tenuitvoerlegging en handhaving van deze wetten te worden 
gericht. 
Het systeem van lopende betalingen kan nog steeds niet voldoende ontwikkeld worden 
beschouwd. Verdere hervormingen (met name de invoering van een 'real time'-
girosysteem) zijn noodzakelijk. 
Er zijn geen beduidende vorderingen gemaakt bij de aanpassing van de Roemeense 
wetgeving aan het acquis op het gebied van de effectenhandel. Voor buitenlandse 
ondernemingen gelden striktere voorwaarden dan voor Roemeense. Er bestaan 
aanzienlijke leemtes op het gebied van de handel met voorkennis, de algemene, voor het 
publiek bestemde informatie en vergunningen voor beleggingsmaatschappijen en de 
vermogenstoereikendheidseisen waaraan deze moeten voldoen. De Beurs van Boekarest, 
die op technisch niveau goed functioneert, weerspiegelde de algemene neerwaartse trend 
van de markten in de regio. De prestaties van de RASDAQ, die vooral 
minderheidsaandeelhouders in staatsondernemingen vertegenwoordigt, zijn nog steeds 
zwak. Technische problemen die de toegang tot RASDAQ belemmerden zijn evenwel 
opgelost. Bedrijfsverslagen dragen weinig bij tot de transparantie van de markt. De 
Nationale Commissie voor de Effectenhandel moet nog aanzienlijk worden versterkt in 
termen van personeel, kwalificaties en salariëring van het personeel, 
uitvoeringsvermogen en feitelijke onafhankelijkheid. 
Op het gebied van het verzekeringswezen valt te vernielden dat het Bureau voor Toezicht 
op het Verzekerings- en Herverzekeringswezen (OSAAR) nog niet onafhankelijk is en 
over meer en beter gekwalificeerd personeel, meer middelen en een modernere uitrusting 
dient te beschikken. Met de privatisering van de twee staatsverzekeringsmaatschappijen 
27 
die de Roemeense verzekeringsmarkt domineren, werd in het begin van 1998 een 
aanvang gemaakt. 
Vrije verkeer van personen 
(a) Vrij verkeer van personen, vrijheid van vestiging en wederzijdse 
erkenning van diploma's en kwalificaties 
Over de wederzijdse erkenning van diploma's en beroepskwalificaties valt weinig nieuws 
te vermelden. De mobiliteit van studenten is iets verbeterd. Er zijn tot nu toe geen 
werkzaamheden verricht in verband met de erkenning van beroepskwalificaties. 
(b) Opheffing van personencontroles aan de binnengrenzen 
Afgezien van de vooruitgang op het gebied van de visumverlening (zie punt 3.7 'Justitie 
en binnenlandse zaken'), zijn er geen nieuwe ontwikkelingen geweest. 
Mededinging 
Op het gebied van de antitrustwetgeving is de Roemeense Mededingingswet grotendeels 
met de EG-wetgeving in overeenstemming, hoewel een verdere harmonisering 
noodzakelijk blijft. Er dienen voorschriften te worden vastgesteld op het gebied van de 
economische concentratie. De handhaving van mededingingswetten en -besluiten moet 
verder worden versterkt. Zowel de Mededingingsraad als het Bureau voor de 
Mededinging dienen over meer en beter opgeleid personeel te beschikken. Er dient 
secundaire wetgeving te worden vastgesteld en de bevoegdheden van het Bureau voor de 
Mededinging, die zich voor met prijsregulering bezighoudt, dienen nog te worden 
herzien. 
De geleidelijke liberalisering van monopolies en autonome besturen heeft in de zomer 
van 1998 meer vaart gekregen, na het besluit uit te gaan van de Nooddecreten van de 
Regering, met name wat betreft de reorganisatie en herstructurering van autonome 
besturen en commerciële bedrijven met de staat als enige aandeelhouder. De 
liberalisering is nu uitgebreid tot sectoren zoals de energiesector, het luchtvervoer, de 
spoorwegen, havens, telecommunicatiediensten en de post. Deze trend dient te worden 
doorgezet. De Concessiewet en de Wet op de Staatseigendom (waarbij het openbare en 
privédomein van de staat worden vastgesteld) zijn door het Parlement goedgekeurd: 
beide wetten waren noodzakelijk voordat nutsbedrijven als particuliere bedrijven konden 
functioneren. Er zullen nu aanzienlijke inspanningen moeten worden geleverd om de 
activa te registreren en in te delen, hetgeen voor een verdere liberalisering en de 
oprichting van onafhankelijke regelgevende organen noodzakelijk is. 
Er dienen nog veel inspanningen te worden geleverd om tot een gezonde basis voor de 
beoordeling en toekenning van staatssteun te komen. Het Bureau voor de Mededinging 
heeft een eerste inventaris van staatssteun opgemaakt. Dit is een eerste stap in de goede 
richting, waarna een nadere uitwerking moet volgen. Aangenomen kan worden dat het 
beleid inzake staatssteun, in dit stadium, niet in overeenstemming met het acquis ten 
uitvoer wordt gelegd. 
28 
Er werd melding gemaakt van enkele indirecte steunmaatregelen, zoals leningen op 
gunstige voorwaarden en rentesubsidies, waarvan nog moet worden nagegaan of zij in 
overeenstemming zijn met de bepalingen van de Europa-Overeenkomst. 
Conclusie 
Er worden maatregelen genomen om aan prioriteiten op korte termijn van het 
Partnerschap voor toetreding te voldoen, met name op het gebied van de bankwetgeving, 
de intellectuele en commerciële eigendom en de industrieproductenwetgeving. Daar de 
kaderwetgeving op de meeste gebieden nog voltooid moet worden, zal nog veel werk 
moeten worden verzet voordat het land over de passende uitvoerings- en 
handhavingsstructuren beschikt. De algemene beoordeling die in het Advies van vorig 
jaar tot uitdrukking werd gebracht, namelijk dat grote inspanningen geleverd moeten 
worden voordat het land de interne markt-wetgeving kan goedkeuren en uitvoeren en 
voordat het over de instrumenten beschikt waarmee die wetgeving kan worden toegepast 
- blijft geldig. Er zijn vorderingen gemaakt met de antitrustwetgeving, hoewel de 
rechtshandhaving de nodige aandacht blijft vergen. Het gebrek aan een wettelijk kader 
voor staatssteun betekent dat grote inspanningen geleverd moeten worden om de situatie 
in overeenstemming met het acquis te verbeteren. Het is van belang dat een Wet inzake 
Staatssteun wordt herzien en goedgekeurd en dat verder wordt gewerkt aan de eerste 
staatssteuninventaris die is opgemaakt. 
3.2. Innovatie 
Informatiemaatschappij 
Op dit gebied zijn vorderingen gemaakt. In februari 1998 heeft de Regering een 
"Nationale Strategie voor de Automatisering en de Snelle Totstandbrenging van de 
Informatiemaatschappij" goedgekeurd, die gericht was op de strategische verbetering van 
de informatie-infrastructuur en op de ontwikkeling van de informatietechnologiesector en 
van informatietechnologieën voor het overheidsbestuur. Er werd een Staatssecretariaat 
voor de Informatiemaatschappij in het leven geroepen om beleid te ontwikkelen en te 
begeleiden, terwijl de onafhankelijke Roemeense Autoriteit voor Informatica toezicht 
houdt op de markt en de verwerking van persoonsgegevens. 
Er is vooruitgang geboekt bij de liberalisering van de datatransmissiesector. Hierdoor is 
een betere basis voor de dynamische ontwikkeling van de informatiemaatschappij 
ontstaan. Momenteel zijn meer dan 1.300 sub-domeinen geregistreerd en meer dan 
18.000 host computers. Roemenië heeft een uitgebreid particulier kabeltelevisienetwerk 
waarop 3 miljoen gebruikers zijn aangesloten, terwijl de televisiemaatschappijen 
gegevens kunnen doorzenden en zich op Internet kunnen aansluiten. 
Roemenië neemt deelt aan het Comité op Hoog Niveau Informatiemaatschappij. 
Onderwijs, opleiding en jeugdzaken 
29 
Het Ministerie van Onderwijs is bezig met de voorbereiding van belangrijke 
institutionele en wettelijke hervormingen, zoals de oprichting van de Nationale Raad 
voor Onderwijsprogramma's en van het onafhankelijke Nationale Bureau voor Evaluaties 
en Examens. 
In juli 1998 werd het Nationaal Bureau voor Arbeid en Beroepsopleiding bij wet 
opgericht. Deze nieuwe wet vormt de basis voor de bevordering van de beroepsopleiding 
in overeenstemming met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de eisen van het 
bedrijfsleven. De pas opgerichte Nationale Raad voor de Beroepsopleiding zal toezicht 
uitoefenen op dit Nationale Bureau. 
Er moeten grote inspanningen worden geleverd om een geestelijke weerstand te 
overwinnen en onderwijsprogramma's op te stellen die begrip en tolerantie voor andere 
bevolkingsgroepen bijbrengen. Een positieve ontwikkeling op dit gebied is de 
voorkeursbehandeling van Roma voor wie in 1998-1999 een aantal plaatsen zijn 
voorbehouden bij de onderwijzersopleiding en de academische opleiding sociale 
administratie. 
Sinds 1997 heeft Roemenië deelgenomen aan de Socrates-, Leonardo- en Jeugd voor 
Europa-programma's van de Europese Unie. Ongeveer 800 Roemenen hebben in 1997/98 
aan het 'Jeugd-voor-Europa"-programma deelgenomen, terwijl voor het Socrates-
programma 321 deelnemers en voor het Leonardo-programma 767 werden geregistreerd. 
Onderzoek en technologische ontwikkeling 
In februari 1998 heeft Roemenië officieel cen aanvraag ingediend als volwaardig lid aan 
het Vijfde Kaderprogramma te mogen deelnemen. Ter voorbereiding van de officiële 
onderhandelingen over deelname hebben reeds twee besprekingen plaatsgevonden. 
Onderzoek wordt als een prioriteit vermeld in het Nationale Programma voor de 
Aanpassing aan het Acquis. 
In 1998 werd een wet goedgekeurd betreffende de stimulering van onderzoek, 
technologische ontwikkeling en innovatie, die voorziet in de vaststelling van een 
Nationaal Plan (1998-2002) voor de decentralisatie van instelllingen en structuren voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling. Met steun van het Onderzoek- en 
Ontwikkelingsfonds en van het Fonds ter Stimulering van Innovatie wordt een nieuw 
financieel kader en een nieuw bestuurskader opgericht dat in overeenstemming is met 
EU-procedures. 
Telecommunicatie 
Met de Telecommunicatiewet van 1996 werd het algemene marktreguleringskader 
vastgesteld. Secundaire wetgeving werd vastgesteld betreffende vergunningen voor 
datatransmissie via kabeltelevisienetwerken, voor paging en trunking en 
kabeltelevisienetwerken en de koppeling van telecommunicatienetwerken. 
Het wettelijk kader dat sinds 1998 van kracht is voorziet in de liberalisering van 
alternatieve infrastructuren door het mogelijk te maken dat gegevens via 
30 
kabeltelevisienetwerken worden doorgegeven en door het verlenen van 
spraaktelefoniediensten voor gesloten gebruikersgroepen in de haven van Constanta toe 
te staan. De markten voor spraaktelefonie en de spraaktelefonie-infrastructuur zullen naar 
verwachting op 1 januari 2003 volledig zijn geliberaliseerd en er zijn eerste stappen 
genomen om een onafhankelijk regelgevend orgaan op te richten. Het aantal 
telefoonaansluitingen is toegenomen, namelijk van 14 per 100 inwoners in januari 1997 
tot 16 in september 1998. De twee GSM-bedrijven die sinds eenjaar operationeel zijn 
hebben samen ongeveer 450 000 abonnees. 
In 1998 zijn de autonome besturen Romtelecom en Radio-communicatii en Posta 
Romana tot commerciële bedrijven omgevormd. De daaruit voortvloeiende loskoppeling 
van het toezicht van het Ministerie vormt de basis voor de privatisering van 35% van de 
telefoonmaatschappij Romtelecom. 
Er zijn weinig vorderingen gemaakt op het gebied van de harmonisering van de 
wetgeving daar dit jaar slechts een decreet inzake de koppeling van netwerken is 
uitgevaardigd. 
Een kaderwet van 1996 verschaft de basis voor de postdiensten, met inbegrip van de 
universele dienstverlening. Bij deze wet wordt een stelsel ingevoerd in het kader waarvan 
vérgunningen voor het onderhouden van een postdienst kunnen worden verleend. De 
basispostdienst zal tot 2001 een monopolie blijven. Bij de wetswijzigingen van 1997 
werden de vergunningsprocedures omschreven voor postdiensten die voor concurrentie 
worden opengesteld. 
Audiovisuele sector 
Sinds 1997 zijn enige vorderingen gemaakt (door middel van besluiten van de Nationale 
Audiovisuele Raad) om de Roemeense kaderwetgeving dichter bij het audiovisuele 
acquis te brengen. De Omroepwet van 1992 zal echter moeten worden gewijzigd om 
algehele overeenstemming met het acquis te bereiken. 
De Nationale Audiovisuele Raad is een gevestigde instelling die over voldoende 
bevoegdheden beschikt. Om effectiever te kunnen optreden zou deze Raad echter over 
meer menselijke en materiële middelen moeten beschikken. 
Conclusie 
Er is enige vooruitgang geboekt bij de harmonisering van de wetgeving in de 
telecommunicatiesector en de audiovisuele sector. De algemene economische situatie 
vormt een belemmering voor de groei van de informatiemaatschappij en voor onderzoek 
en ontwikkeling. Omdat Roemenië zich niet aan de Richtlijn Televisie zonder grenzen 
heeft aangepast, kan het land niet aan het MEDIA-programma deelnemen. 
3.3. Economische en fiscale aspecten 
Economische en Monetaire Unie 
31 
Roemenië heeft enige vooruitgang geboekt bij haar voorbereiding op een deelname aan 
de Economische en Monetaire Unie. 
De valutamarkt werkt sinds het midden van 1997 goed. Officieel wordt een vlottende 
wisselkoers gehanteerd, maar de Nationale Bank heeft meermaals geïntervenieerd om een 
devaluatie van de nationale munt te voorkomen, hoewel deze onder steeds grotere druk 
staat. Na het midden van 1997 is geen bank geprivatiseerd. Er is evenwel een aanvang 
gemaakt met de privatiseringsprocedures voor twee kleinere banken. De financiële sector 
blijft zeer zwak; het aantal leningen dat niet kan worden terugbetaald is nog aanzienlijk. 
De onafhankelijkheid van de Nationale Bank van Roemenië is nog versterkt. Op 30 juni 
1998 is een nieuw statuur in werking getreden, waarin is bepaald dat prijsstabiliteit de 
hoofddoelstelling is. De NBR kan de Schatkist geen rekening-courantkrediet meer geven, 
maar kan, gezien de ontoereikende ontwikkeling van de kapitaalmarkt, leningen 
verstrekken met een looptijd van ten hoogste 180 dagen tegen markttarieven, ten einde 
tijdelijke tekorten door verschillen in inkomsten en uitgaven van de Schatkist te dekken. 
Belastingen 
De controleprocedures van de belastingdienst zijn verbeterd. De ingevorderde belastingen 
waren de laatste jaren aanzienlijk achteruitgegaan en de rijksbegroting daalde tot 30% 
van het BBP. 
Wat indirecte belastingen betreft, is de BTW-wetgeving onlangs gewijzigd: het aantal 
vrijgestelde transacties werd verminderd, de verschillen in belasting op ingevoerde 
diensten en gelijkaardige binnenlandse diensten werden opgeheven en de bepalingen 
betreffende vrijstellingen voor exportgoederen, personenvervoer en enkele andere 
diensten werden herschreven. Het tweevoudige BTW-tarief is verhoogd tot 
respectievelijk 22% en 11%. 
Accijnzen zijn nu grotendeels geregeld bij een decreet dat in de tweede helft van 1997 is 
goedgekeurd om beter aan de eisen van de Gemeenschap te voldoen. Bij dit decreet 
werden een nieuwe tariefstructuur en tarieven ingevoerd voor gemeenschappelijke 
accijnsrechten en werd het fiscale toezicht op de productie en distributie van alcohol 
uitgebreid. Andere maatregelen hebben betrekking op de hergroepering van producten en 
productcategorieën en een herziening van de belastbare grondslag. De heffingen op 
belangrijke productcategorieën (alcoholhoudende dranken en tabak) zijn grotendeels met 
het acquis in overeenstemming gebracht. 
De tenuitvoerlegging en handhaving van het hervormingsproces is afhankelijk van een 
drastische versterking van de belastingadministratie op centraal en plaatselijk niveau. 
Tevens dient een samenwerking tot stand te worden gebracht en te worden geïntensiveerd 
tussen de douane, de financiële regelgevende organen en de andere betrokken 
instellingen. 
Conclusie 
Op het gebied van de BTW is enige vooruitgang geboekt, maar de werkzaamheden 
moeten worden voortgezet. De werkzaamheden op het gebied van de accijnzen dienen te 
32 
worden voortgezet tot de desbetreffende voorschriften geheel in overeenstemming zijn 
met het acquis. Er moeten grote inspanningen worden geleverd om de bestuurlijke 
capaciteit van de belastingdienst te verbeteren. 
Statistieken 
Een statistiekwet die in 1992 werd goedgekeurd en in 1994 gewijzigd, is in principe in 
overeenstemming met de normen die de Europese Unie thans toepast. Op een aantal 
gebieden is vooruitgang geboekt (bijv. indelingen, bedrijfsstructuur) en er worden thans 
maatregelen genomen om het Roemeense systeem voor de statistiek aan de eisen van de 
EU aan te passen. De administratieve structuren om het acquis op dit gebied toe te passen 
en te handhaven zijn voor het grootste deel aanwezig. 
Totdat de statistieken volledig zijn aangepast, zal aan enkele punten bijzondere aandacht 
moeten worden besteed, zoals de buitenlandse handel en macro-economische statistieken, 
de nationale rekeningen en de indexen van de consumentenprijzen die op de financiële 
statistieken van de overheid en de sociale statistieken dienen te worden gebaseerd, met 
name ten aanzien van nationale minderheden, het bedrij fsregister en de invoering van 
regionale rekeningen. 
3.4. Sectorieei beleid 
Industrie 
Het Roemeense industriebeleid maakt een duidelijk onderscheid tussen tradionele en 
nieuwe sectoren. Er zijn aanzienlijke inspanningen gedaan om bedrijven in de eerste 
groep (raffinaderijen, chemische industrie, machinebouw, metallurgie en synthetische 
textiel) te herstructureren en te privatiseren. Bedrijven in de tweede groep 
(communicatietoebehoren, electrische machines, weefsels, bont, leer en meubels) zijn nu 
grotendeels particuliere bedrijven en de overheid voert ten behoeve van deze groep 
bedrijven een nieuw horizontaal beleid om investeringen en groei te stimuleren. 
Laatstgenoemde groep is de laatste jaren de motor voor de groei, terwijl de prestatie van 
de eerstgenoemde groep is achteruitgegaan en veel banen door de herstructurering 
verloren zijn gegaan. Beide groepen bedrijven dienen zich in te spannen om de kwaliteit 
op te voeren en de prijzen laag te houden. 
Roemenië heeft haar industriebeleid uiteengezet in het document "Strategie voor 
Economische Hervormingen op Middellange Termijn" dat in juli 1998 werd 
gepresenteerd. De voornaamste doelstellingen van het Roemeense industriebeleid zijn 
grotendeels verenigbaar met het industriële mededingingsbeleid van de EU. 
Er zijn vorderingen gemaakt bij de herstructurering van autonome besturen en de 
omzetting van deze besturen in nationale bedrijven, ten einde deze bedrijven later te 
kunnen privatiseren en het bedrijfsklimaat te verbeteren. In de Concessiewet is echter 
bepaald dat de bedrijven die de autonome besturen opvolgen exclusief toegang zullen 
hebben tot de staatsinfrastructuur en de aanbesteding van diensten is niet toegestaan. 
Voorts blijft de rechtstreekse en onrechtstreekse subsidiëring van de autonome besturen 
en andere grote staatsondernemingen een groot probleem dat het ontstaan van een goed 
bedrij fsklimaat in de weg staat. Deze ondernemingen verhinderen de toegang van nieuwe 
33 
bedrijven tot de markt, leggen beslag op de beschikbare financiële middelen en vervalsen 
de prijzen. 
De herstructuring van be- en verwerkende industrie, zoals de staalindustrie, werd 
gekenmerkt door een gebrek aan politieke bereidheid niet-levensvatbare bedrijven te 
sluiten en het aantal bedrijven in overeenstemming te brengen met de vereiste capaciteit. 
Er werd enige vooruitgang geboekt bij de afschaffing van subsidies in sommige 
industriesectoren, met name in de mijnbouw. 
In een aantal industriesectoren werd de privatisering goed doorgezet, zoals bijvoorbeeld 
in de sectoren textiel en kleding, leer en schoeisel, bouwmaterialen en de houtindustrie, 
waar de bedrijven nu grotendeels in particuliere handen zijn. 
In de chemische en petrochemische industrie werden aanzienlijke 
capaciteitsverminderingen tot stand gebracht. Vijf raffinaderijen en twee grote 
kunstmestfabrieken werden geprivatiseerd. 
Van juli 1997 tot 1998 daalde de industriële productie met 15,8%. In september 1998 
werd voor een periode van twee jaar een invoerheffing van 6% ingevoerd om de industrie 
en de economie tijdens de herstructurering te beschermen. Een dergelijke maatregel is in 
het algemeen strijdig met de beginselen van de EU die de prestaties door middel van 
open en concurrerende markten wenst te verbeteren, maar volgens de Europa-
Overeenkomst zijn dergelijke maatregelen in buitengewone omstandigheden toegestaan. 
De snelle privatisering en de herstructurering van de Roemeense bedrijven, gesteund 
door horizontale beleidsmaatregelen van genoemd type blijven echter van het 
allergrootste belang voor de ontwikkeling van vitale, concurrerende ondernemingen 
zonder welke geen goed bedrij fsklimaat kan ontstaan. 
De investeringswetgeving is complex: investeerders hebben te maken met moeizame 
administratieve procedures. De bestaande investeringswetgeving dient te worden 
gewijzigd om bureaucratische belemmeringen te verminderen. 
Conclusie 
Het blijft twijfelachtig of de reorganisatie van de autonome besturen en de geplande 
herstructuring en privatisering van grote staatsondernemingen binnen een aanvaardbare 
termijn tot een verminderingen van het economische onevenwicht en een stijging van 
investeringen en industriële activiteiten in levensvatbare sectoren zal leiden. Indien deze 
plannen niet op doeltreffende wijze worden uitgevoerd, zou de macro-economische 
situatie nog meer achteruit kunnen gaan. 
Landbouw 
Situatie in de landbouw 
Sinds 1993 is het relatieve belang van de landbouw in de Roemeense economie op 
ongeveer 20 % van het BBP stabiel gebleven, terwijl het aandeel van deze sector in de 
totale werkgelegenheid nog toeneemt, en in 1997 bijna 40% heeft bereikt. Hoewel 1997 
een uitstekend jaar was voor graan, waardoor Roemenië, sinds 1995,. weer een netto-
34 
exporteur van graan is, bleven de veestapel en de veehouderijproductie (behalve de 
melkproductie) achteruit gaan. De grootste dalingen deden zich voor bij de 
staatsboerderijen ten gevolge van de opheffing van veel pluimvee- en varkensbedrijven. 
Landbouwbeleid 
Wijzigingen op de Landwet en de Landpachtwet en de nieuwe landverkavelingswct 
waren van groot belang voor de totstandkoming van een juridisch kader voor de aankoop, 
verkoop en het pachten van land dat moet worden aangevuld met de oprichting van een 
landregistratiedienst voor het gehele land. Begin 1998 had 78% van de landeigenaren 
landeigendomsbewijzen ontvangen, terwijl 72% van het totale landbouwareaal en 84% 
van het akkerland door particuliere boeren werden bewerkt. 
Van de 109 varkens- en pluimveebedrij ven van de staat werden er in 1997 26 opgeheven 
en 20 geprivatiseerd. Veel commerciële bedrijven (staatsakkerbouwbedrijven), die 12% 
van het landbouwareaal in beslag nemen, bleven staatseigendom. De privatisering van de 
voedselindustrie werd in 1997 voortgezet, maar in een minder snel tempo dan 
oorspronkelijk voorzien. In maart 1998 waren 184 commerciële bedrijven geprivatiseerd, 
maar 240 waren eigendom van de staat gebleven. Alle autonome landbouwbesturen 
waren midden 1998 in commerciële bedrijven omgezet, overeenkomstig de prioriteiten 
op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding. 
Alle uitvoerverboden, -beperkingen en -vergunningen werden in 1997 afgeschaft. Het 
rechtstreekse toezicht op de grondstofprijzen werd ook opgeheven en aan de gratis 
verstrekking van meststoffen werd geleidelijk een einde gemaakt. Om de gevolgen van 
deze hervormingen op te vangen, werden bonnen uitgereikt aan particuliere boeren die 
deze voor grondstoffen en diensten (meststof, zaaizaad, gewasbeschermingsmiddelen, 
brandstof en machines) konden inwisselen. 
Hoewel de meeste prijsondersteuningsregelingen in 1997 werden afgeschaft, werd een 
overgangsregeling voor tarwe in het leven geroepen in het kader waarvan herinzetbare 
kredieten en subsidies voor tijdelijke opslag werden verstrekt. 
Er werd een Directoraat-generaal voor Plattelandsontwikkeling opgericht voor de 
coördinatie van het optreden van de overheid in plattelandsgebieden en om zich 
geleidelijk aan bezig te houden met de opstelling en uitvoering van multisectorale 
ontwikkelingsprogramma's. Ook het Ministerie van Landbouw is begonnen met de 
tenuitvoerlegging van een beleid voor achtergebleven gebieden. 
Bij de aanpassing van de veteriniare voorschriften aan het acquis zijn weinig vorderingen 
gemaakt. De veterinaire dienst beschikt over personeel dat in staat is wettelijke 
bepalingen voor te bereiden en te handhaven, maar er is toch behoefte aan een 
voortdurende opleiding. Er worden grote inspanningen geleverd ter verbetering van de 
normen, het beheer, de opleiding en de efficiëntie waarmee de veterinaire diensten van de 
staat en de particuliere veterinaire diensten dierziekten diagnotiseren en bestrijden en van 
het toezicht op de naleving van de bij wet ingestelde gezondheidsnormen en hygiënische 
nonnen. Er is een nieuw certificatiesysteem ingesteld dat aan de EU-normen beantwoordt 
en de voorschriften betreffende de in- en uitvoer van levende dieren werden in 1998 beter 
op de EU-wetgeving afgestemd. De inspectiediensten aan de grens beschikken evenwel 
niet over de nodige infrastructuur om de zendingen fysiek te controleren. De veterinaire 
35 
dienst van de stàat beschikt evenmin over een computernetwerk om berichten door te 
geven. 
Op fytosanitair gebied zijn geen beduidende vorderingen gemaakt. Er zijn nieuwe wetten 
uitgevaardigd over zaden en zaadvariëteiten die in overeenstemming zijn met de EU-
catalogus, hetgeen betekent dat deze producten zonder keuring mogen worden ingevoerd. 
De certificatie van zaai- en plantgoed is geharmoniseerd met die van de EU. De 
wetgevende en bestuurlijke capaciteiten van het verantwoordelijke Directoraat voor 
Plantenbescherming van het Ministerie van Landbouw en Voedsel blijven echter zwak. 
Er is een gebrek aan communicatie tussen de centrale en de regionale administraties en 
het aantal regelmatige bijeenkomsten van de regionale en de centrale diensten werd om 
financiële redenen verminderd. De regionale Fytosanitaire Inspecties en de 
Inspectiediensten aan de grens beschikken over onvoldoende of verouderde 
communicatie-apparatuur. De fytosanitaire diensten beschikken over zeer weinig 
financiële middelen zodat zij niet in staat zijn de laboratoriumuitrusting en 
communicatiemiddelen aan te schaffen en de opleidingen te volgen waarmee zij de 
controles aan de grens zouden kunnen verbeteren. 
Conclusie 
Ten opzichte van de prioriteiten op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding is 
vooruitgang geboekt die moet worden voortgezet. Sinds juli 1997 zijn goede vorderingen 
gemaakt bij de geleidelijke afschaffing van monopolies in bepaalde sectoren en de 
omzetting van alle autonome landbouwbesturen in commerciële bedrijven. De 
landbouwprijzen werden volledig geliberaliseerd, en er werd geleidelijk een einde 
gemaakt aan subsidies en gerichte kredieten. 
Voorts werden vorderingen gemaakt bij de liberalisering van de handel in land. Het 
kopen en pachten van land werden gemakkelijker gemaakt en er werd gewerkt aan de 
ontwikkeling van een kadaster, hoewel de ontwikkelingen op dit gebied sneller zouden 
kunnen verlopen. Door een gebrek aan politiek vermogen kan de landhervorming niet 
worden voltooid omdat geen compromis kan worden bereikt over de kwestie van de 
landteruggave en de privatisering van het land van de staatslandbouwbedrijven. 
Hoewel enige vooruitgang werd geboekt bij de verdere ontwikkeling van het veterinaire 
acquis, moeten op fytosanitair gebied nog aanzienlijke inspanningen worden geleverd. 
Visserij 
In april 1998 werd het "Beleidskader voor de Visserijsector" goedgekeurd. In dit 
document is omschreven langs welke lijnen de Roemeense visserijsector in het algemeen 
zich naar verwachting zal ontwikkelen en wordt de structuur en de personele bezetting 
van het Department van Visserij uiteengezet. Het voornemen bestaat een 
informatiesysteem over vraag en aanbod van vis op te zetten en waarin ook andere 
informatie over de visserijsector en over onderzoek en ontwikkeling in deze sector 
permanent geraadpleegd en bijgewerkt zal worden. 
Binnen het Ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening werd het Directoraat 
Visserij, Viskwekerijen en Viskwekerij-inspectie opgericht. In een door het Ministerie 
36 
van Landbouw opgerichte werkgroep zijn ambtenaren en bedrijfsleven vertegenwoordigd 
om de EU-wetgeving te onderzoeken en na te gaan hoe deze voor vis en visproducten in 
praktijk kan worden gebracht. 
Hoewel vorderingen zijn gemaakt bij de voorbereiding van de nodige institutionele en 
juridische instrumenten en van het beleid met het oog op een verdere Europese integratie 
blijft de algemene conclusie in het Advies van vorig jaar, dat nog aanzienlijke inspanning 
moet worden geleverd voordat de sector voor het lidmaatschap gereed is, geldig. 
Energie 
Roemenië heeft vorderingen gemaakt bij de aanpassing van monopolies, de liberalisering 
van de energieprijzen en de afschaffing van staatsinterventies in de sector vaste 
brandstoffen. 
De overheid heeft in juli 1998 een belangrijke stap voorwaarts gezet bij de hervorming 
van de energiesector, toen besloten werd tot de omvorming van het autonome bestuur 
RENEL tot twee nationale maatschappijen en een autonoom bestuur voor de productie 
van zwaar water en onderzoek. Ook werd het herstructureringsprogramma van het 
gasbedrijf (ROMGAZ) goedgekeurd. Bij de voorgenomen herstructurering van de 
elektriciteits- en gassector is rekening gehouden met de richtlijnen van de Unie. De 
energiesector wordt geleidelijk voor concurrentie opengesteld en privatisering is in 
voorbereiding. Volgens de geplande herstructurering zullen delen van de energiesector 
worden geprivatiseerd en voor concurrentie opengesteld. Het kader voor de oprichting 
van particuliere energiecentrales is aanwezig. 
Onlangs is een orgaan voor toezicht op de energiesector in het leven geroepen. Ondanks 
het feit dat het kader voor een onafhankelijke werking aanwezig is, bestaat de vrees dat 
personeelsbezetting en salariëring niet voldoende zijn om dit orgaan goed te doen 
functioneren. 
De Roemeense olieraffinaderijen moeten concurrerender worden en aan de Europese 
kwaliteits- en milieu-eisen voldoen. Enkele raffinaderijen zijn geprivatiseerd. De 
voorschriften van de Gemeenschap inzake olievoorraden dienen te worden overgenomen 
en de vereiste olievoorraden dienen te worden aangehouden. 
Met de herstructurering van de steenkolensector is verleden jaar begonnen: ten gevolge 
van mijnsluitingen moest de helft van het personeel - met een behoorlijke vergoeding -
worden ontslagen. Er zullen aanzienlijke investeringen nodig zijn om de sluiting van 
onrendabele mijnen voort te zetten en de gevolgen daarvan op sociaal en regionaal gebied 
op te vangen. 
Er werd een begin gemaakt aan de verhoging van de energieprijzen en de geleidelijke 
afschaffing van de in het systeem ingebouwde kruissubsidies ten behoeve van 
huishoudens. Dit proces zal naar verwachting eind 1999 zijn voltooid. Een nieuwe 
strategie voor een efficiënt gebruik van energie, zowel uitgaande van de vraag als van het 
aanbod, werd in 1997 goedgekeurd. Hierin is een op financiële prikkels gebaseerd 
scenario opgenomen om het energieverbruik geleidelijk te verminderen, zodat het in 
2005 22% lager zal zijn dan het huidige niveau. Roemenië moet de werkzaamheden op 
37 
energiegebied opvoeren om zich aan het acquis op het gebied van een efficiënt gebruik 
van energie aan te passen. 
Unit 1 van de kerncentrale van Cernavoda (met gebruik van Westerse technologie 
gebouwd) is nu operationeel en voorziet in 8 % van de energiebehoefte van het land. 
Eind 1998 zal een besluit worden genomen over de financiering van Unit 2. De nucleaire 
sector wordt als een nationale prioriteit beschouwd, daar uit studies is gebleken dat dit de 
goedkoopste bron van energie is. Op lange termijn zullen te Cernavoda 5 units aanwezig 
zijn. De binnenlandse uraniumproductie was in 1997 voldoende voor de plaatselijke 
behoeften. 
De Wet op de Atoomenergie van 1996 werd in 1998 nogmaals gewijzigd: van de 
Veiligheidsautoriteit werd een onafhankelijk orgaan gemaakt dat rechtstreeks onder de 
regering ressorteert. De personeelsbezetting en het salarisniveau zijn nog steeds te laag. 
Er zijn voorstellen het personeel uit te breiden, onder meer door het aantrekken van 
specialisten van andere ministeries. 
Er is een voorstel gedaan een dienst op te richten voor het beheer van radioactief afval. In 
afwachting van een besluit over de definitieve verwijdering van de afgewerkte splijtstof 
zal dit voorlopig op een terrein worden opgeslagen. 
Conclusie 
In overeenstemming met het Advies van de Commissie heeft Roemenië, ter 
voorbereiding van de integratie, zijn inspanningen in de energiesector geïntensiveerd. Er 
dient bij voorrang te worden verder gewerkt aan het totstandbrengen van een wettelijk 
kader dat met het acquis in overeenstemming is. Er dienen maatregelen te worden 
getroffen om uitvoerings- en toezichtmechanismes in te stellen en te versterken. Het pas 
opgerichte orgaan voor toezicht op de energiesector en het orgaan voor nucleaire 
veiligheid dienen een veiligheidscultuur te ontwikkelen en de nodige middelen te 
verkrijgen om goed te kunnen functioneren. Voorts dient een dienst voor het beheer van 
radioactief afval te worden opgericht. 
Het zal noodzakelijk zijn toezicht te houden op de vorderingen op het gebied van de 
goedkeuring en tenuitvoerlegging van wettelijke bepalingen en 
herstructureringsprogramma's. Bij de aanpassing van de binnenlandse energiemarkt dient 
vooral te worden gelet op de omvorming van monopolies en de voortgaande 
herstructurering van de sector, de toegang tot networken en de herstructurering van 
prijzen en tarieven; de staatsinterventie op het gebied van de vaste brandstoffen; de 
ontwikkeling van een efficiënt gebruik van energie en van brandstofkwaliteitsnormen. 
Voorts dient te worden voldaan aan de eisen inzake het verplicht aanhouden van 
olievoorraden. 
Vervoer 
Het harmoniseringsproces is sinds 1997 aanzienlijk versneld. Een groot aantal decreten 
van de regering voor alle wijzen van vervoer werden aangepast om aan de eisen van de 
Gemeenschap te voldoen. Er moet evenwel op worden toegezien dat het land aan deze 
eisen blijft voldoen. 
38 
De regering heeft een aantal decreten uitgevaardigd op het gebied van het wegvervoer om 
de voorwaarden voor de toegang tot de markt, voor de'concurrentie en enkele technische 
eisen aan te passen, gekoppeld aan de verbetering van de infrastructuur. Van de huidige 
onderhandelingen over de voorwaarden voor het goederenvervoer en het internationale, 
incidentele personenvervoer (INTERBUS) zou gebruik moeten worden gemaakt om 
redelijke, middellange termijnen vast te stellen om aan de resterende prioriteiten op dit 
gebied te voldoen. 
Nieuwe Decreten over het vervoer per spoor regelen de toegang tot de infrastructuur en 
voorzien in een algemene herstructurering van de spoorwegmaatschappij (SNCFR). 
Wat het luchtvervoer betreft, wordt vermeld dat het regeringsprogramma voor de 
herstructurering van de TAROM wordt bijgewerkt. Andere autonome besturen (bijv. 
bestuur van de luchthaven) zijn naar plaatselijke besturen overgebracht. Het is de 
bedoeling dat bij de huidige onderhandelingen over de toegang tot de markt een kader 
wordt vastgesteld waarbinnen nadere maatregelen kunnen worden uitgewerkt voor de 
volledige aanpassing aan en de toepassing van het acquis. 
Op het gebied van het zeevervoer en het vervoer over de binnenwateren heeft de regering 
decreten vastgesteld in verband met de Internationale Veiligheidscode (ISM), de vrije 
markt, de opleiding van bemanning en certificaten. De op dit gebied werkzame autonome 
besturen worden thans geherstructureerd. 
Roemenië is bezig met de uitvoering van het Weginfrastructuurprogramma. Er worden 
voorbereidingen getroffen voor de privatisering van de staatsvervoersmaatschappijen. In 
het document "Beoordeling Vervoersinfrastructuur" zijn de priorititeiten voor de 
voornaamste spoor- en wegnetwerken aangegeven, die voldoen aan de criteria van de 
Richtlijnen voor de Ontwikkeling van Transeuropese Vervoersnetwerken. Roemenië^ 
neemt actief aan regionale initiatieven deel. 
De huidige infrastructuurprogramma's zullen de binnenlandse middelen sterk onder druk 
zetten, zelfs indien de EU steun verleend. Het zou nuttig zijn een algemene strategie voor 
de financiering van de infrastructuur uit te werken, met medewerking van de EU, de 
Europese Investeringsbank, internationale financiële instellingen en de particuliere 
sector. 
Conclusies 
Hoewel Roemenië vooruitgang heeft geboekt bij de harmonisering van de wetgeving 
voor het vervoer, dienen nog belangrijke inspanningen te worden geleverd, met name op 
het gebied van de veiligheid van het zee- en het wegvervoer. 
Er is tot nu toe niet duidelijk melding gemaakt van specifieke verbeteringen in de 
administratieve structuren. Roemenië dient een gedetailleerd overzichtsprogramma op te 
stellen voor de oprichting van de organen die nodig zijn om het acquis te beheren, 
eventueel onder opgave van de behoeften aan scholing en opleiding. 
Kleine en middelgrote ondernemingen 
39 
Het economische klimaat, zoals in deel 2 beschreven, is niet bevorderlijk voor kleine en 
middelgrote bedrijven die van de markt worden verdrongen door de hoge rente, de 
beperkte toegang tot internationale financiën en doordat de banken niet over de 
vaardigheden beschikken om projecten te kunnen beoordelen. 
De verdeling van de taken van de overheid ten aanzien van het midden- en kleinbedrijf 
blijft onduidelijk. De verantwoordelijkheid voor het beleid is onlangs overgenomen door 
de Hervormingsraad, gesteund door een Interministeriële Hervormingscommissie. Er 
bestaat behoefte aan een wet ter bevordering van de oprichting en ontwikkeling van 
kleine en middelgrote bedrijven. Deze wet zou een definitie moeten geven van het 
midden- en kleinbedrijf, het wettelijke en bestuursrechtelijke kader moeten 
vereenvoudigen en de toegang van de betrokken bedrijven tot kapitaal moeten verbeteren. 
De wetgeving en administratieve procedures in verband met investeringen blijven 
moeilijk toegankelijk en het vereenvoudigen daarvan blijft een belangrijke taak. Om het 
bedrijfsklimaat voor het MKB te verbeteren zijn aanzienlijk meer inspanningen nodig ten 
behoeve van de macro-economische stabiliteit, dienen de structuurhervormingen versneld 
te worden uitgevoerd en moet de de investeringswetgeving worden verbeterd. 
Roemenië zal naar verwachting deelnemen aan het Derde Meerjarenprogramma voor het 
MKB (1997-2000). 
3.5 Economische en sociale cohesie 
Werkgelegenheid en sociale zaken 
De geregistreerde werkloosheid bedraagt bijna 10%, maar daarnaast bestaat er een 
aanzienlijke verborgen werkloosheid. Roemenië heeft ernstige problemen met langdurige 
werkloosheid waarin, tussen de verschillende regio's, grote verschillen bestaan. 
Op het gebied van de arbeidshygiëne en arbeidsveiligheid is er vooruitgang geboekt bij 
de omzetting van een aantal EU-richtlijnen. De vooruitgang op administratief gebied 
blijft daarbij achter: voor 2000 zal geen geïntegreerde arbeidsinspectie kunnen worden 
ingesteld. 
Er is geen nieuwe wetgeving vastgesteld op het gebied van de gelijke kansen, met 
uitzondering van een nieuwe wet op het ouderschapsverlof, maar deze is niet geheel met 
de EU-richtlijnen in overeenstemming. Aanzienlijke inspanningen zijn geleverd om 
structuren op te zetten om de naleving van de wet op de gelijke kansen te waarborgen. 
Op het gebied van de gezondheidszorg zijn overgangsregelingen getroffen om de periode 
te overbruggen voordat de wet op de ziekteverzekering in 1999 volledig in werking 
treedt. Bij decreet werd de ambulante gezondheidszorg geregeld en de lijst vastgesteld 
van de belangrijkste geneesmiddelen die gratis kunnen worden verstrekt. Bij een andere 
wet die in 1998 werd goedgekeurd wordt de openbare preventieve gezondheidszorg 
geregeld en het toezicht op de toepassing van hygiënische normen. Curatieve medische 
hulp zal door middel van het ziekteverzekeringsstelsel worden verleend. Het is te vroeg 
40 
om vast te stellen of de gezondheidszorg, die nog lang niet aan de EU-normen voldoet, 
door deze institutionele regelingen zal verbeteren. 
De ontwikkeling van een sociale dialoog op nationaal niveau, tussen de overheid, de 
vakbonden en de werkgeversorganisaties werd bij een wet van 1997 ingesteld waarbij de 
organisatie en de functies van de Sociaal Economische Raad werden geregeld. Op 
regionaal en plaatselijk niveau worden nu samenwerkingsstructuren opgezet. Er zijn 
wettelijke initiatieven genomen om de rollen van de sociale partners te versterken. 
Gezien echter de mentale instelling en de zwakte van onafhankelijke 
werkgeversorganisaties komt het merendeel van de regelingen en overeenkomsten tussen 
de drie partijen tot stand. Onafhankelijke tweepartijenovereenkomsten tussen de sociale 
partners blijven zeldzaam. 
De arbeidswetgeving inzake collectief ontslag en de bescherming van werknemers in 
geval van faillissement is slechts voor een deel geharmoniseerd en er moet nog veel werk 
worden verzet, met name om de richtlijnen inzake faillissement en ondernemingsraden 
om te zetten. 
t 
Conclusie 
Hoewel op het gebied van de wetgeving soms vorderingen zijn gemaakt, vinden de 
hervormingen in hettalgemeen in een traag tempo plaats. Zoals reeds in het advies van de 
Commissie van 1997 is vermeld moet in de komende jaren op vele gebied van het sociale 
beleid en met name op" het gebied van de arbeidshygiëne en -veiligheid, de 
volksgezondheid, de arbeidsmarkt en de werkgelegenheid veel worden gedaan om de 
overheidsdiensten en de toezichthoudende structuren te verbeteren. Op het gebied van de 
arbeidshygiëne en de arbeidsveiligheid zouden meer inspanningen worden moeten 
geleverd om de bestaande structuren overeenkomstig de door de overheid 
bekendgemaakte doelstellingen te wijzigen. 
Er moeten ook nog steeds inspanningen worden geleverd om ervoor te zorgen dat sociale 
beschermingsmaatregelen worden ontwikkeld, hoewel de financiële middelen beperkt 
zijn. 
Regionaal beleid en cohesie 
In de periode na het Advies van 1997 is er beduidende vooruitgang geboekt bij de opzet 
van de institutionele structuren en sectorale coördinatiemechanismen die vereist zijn 
voordat Roemenië aan het structuurbeleid van de EU kan deelnemen. Met name werd bij 
de Wet op de Regionale Ontwikkeling, die met de hulp van de EU werd opgesteld en die 
in juli 1998 werd goedgekeurd, een kader vastgesteld voor de ontwikkeling en 
tenuitvoerlegging van een regionaal beleid. 
In deze wet, die de rechtsgrond is voor het regionale beleid van Roemenië, worden de 
nationale en regionale beleidslijnen en de programmeringsstructuren omschreven. Deze 
wet dient nu ten uitvoer te worden gelegd. De Nationale Raad voor Regionale 
Ontwikkeling is het hoogste besluitvormingsorgaan op het gebied van structuurbeleid en 
cohesie, terwijl de Nationale Dienst voor Regionale Ontwikkeling het uitvoerend orgaan 
is. Er wordt een Nationaal Fonds voor Regionale Ontwikkeling opgericht via hetwelk de 
41 
middelen uit de nationale begroting en de EU-fondsen naar de regionale programma's 
zullen worden toegeleid. De nodige institutionele structuur wordt nu opgezet en de inter­
ministeriële coördinatie zal versterkt moeten worden. De financiële procedures en de 
controleprocedures dienen ook te worden verbeterd, maar de financiële instrumenten van 
het regionale beleid zijn nog zwak. 
In zeven van de acht vastgestelde regio's zijn overeenkomsten ondertekend met het 
deelnemende judet ( district) raden om de organisaties op te richten waarin de wet 
voorziet. In vier gevallen hebben de nieuwe regio's de wettelijk voorziene Regionale 
Ontwikkelingsdiensten opgericht. Deze diensten zullen toezien op de uitvoering van de 
regionale programma's. 
Conclusies 
Hoewel er nog problemen zijn, met name op het gebied van de institutionele structuren 
en de financiële procedures, heeft Roemenië belangrijke stappen vooruit gedaan bij 
ontwikkeling van een regionaal beleid. 
3.6. Kwaliteit van leven en milieu 
Milieu 
Sinds begin 1997 zijn er weinig vorderingen gemaakt bij de omzetting van de 
milieuwetgeving. Er bestaat geen algemene benadering ter bepaling van het beleid op dit 
kerngebied van de wetgeving van de Gemeenschap. Geringe vooruitgang werd geboekt 
bij de aanpassing aan het milieu-acquis betreffende de watersector. Voorts werden een 
aantal uitvoeringsvoorschriften goedgekeurd. 
Roemenië heeft geen kaderwetten vastgesteld betreffende de verschillende 
milieusectoren, ondanks de prioriteiten die in het Partnerschap voor toetreding waren 
aangegeven. 
Een algemene reorganisatie van het Ministerie van Waterbeheer, Bosbouw en 
Milieubescherming is dringend nodig. 
De toezichthoudende organen dienen te worden versterkt. Het toezicht op de kwaliteit 
van lucht en water voldoet lang niet aan de eisen van de EU, met uitzondering van de 
meting van de vervuiling van het afvalwater van de waterzuiveringsinstallaties in 
stedelijke gebieden. 
Er moeten belangrijke investeringen worden gedaan. Roemenië dient nauw samen te 
werken met de Europese Investeringsbank, de internationale financiële instellingen en de 
EU om passende financieringsstrategieën te ontwikkelen. 
Conclusie 
De harmoniseringswerkzaamheden vorderen langzaam. Er moet nog veel worden gedaan 
om te voldoen aan de prioriteiten op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding. 
42 
Roemenië heeft nog steeds zeer ernstige problemen op het gebied van de luchtzuiverheid, 
het water- en het afvalbeheer. De harmonisering van de wetgeving en het oprichten van 
instellingen dienen sneller te gaan en de structuur van het Ministerie van Waterbeheer, 
Bosbouw en Milieubescherming dient te worden verbeterd. De uitwerking van een 
consequente milieustrategie en de ontwikkeling van uitvoeringsprogramma's per richtlijn 
zijn onmisbaar voor een verdere Europese integratie. 
Consumentenbescherming 
De Roemeense wetgeving inzake productveiligheid en productaansprakelijkheid is 
gedeeltelijk met de wetgeving van de Gemeenschap in overeenstemming. Er schijnt geen 
wetgeving te zijn betreffende gevaarlijke nabootsingen, consumentenkrediet en time-
share-onroerend goed. 
Daar consumentenbescherming een prioriteit op middellange termijn van het 
Partnerschap voor toetreding is, zal Roemenië op dit gebied aanzienlijke inspanningen 
moeten leveren. Sinds het Advies zijn zeer weinig omzettingswerkzaamheden verricht. 
De doelmatigheid van de institutionele structuren dient verbeterd te worden om de 
toepassing van de wetgeving te waarborgen. De consumentenbonden moeten sterker 
worden voordat zij doeltreffend kunnen optreden. 
3.7. Justitie en binnenlandse zaken 
In het Advies van juli 1997 heeft de Commissie erop gewezen dat Roemenië bijzondere 
problemen kent op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, met name op het gebied 
van de verantwoordelijkheid van en het toezicht op de strafrechtelijke autoriteiten en de 
bestrijding van de georganiseerde misdaad en de handel in drugs. Met de behandeling 
van problemen zoals het immigratiebeleid, de visumverlening en de grenscontroles was 
slechts een begin gemaakt. Slechts na een algemene institutionele hervorming zou het 
mogelijk zijn resultaten te bereiken. 
lm m igratie/grenscontrole 
Roemenië is zowel een emigratie- als een doorvoerland. De lijst van landen waarvan de 
onderdanen aan de visumplicht zijn onderworpen is nog uitgebreid (zij omvat nu 85 
landen) en overeenkomstig de aanbevelingen van de Europese Unie is een lijst van 12 
landen opgesteld waarvan de onderdanen over een doorvoervisum (havens/luchthavens) 
moeten beschikken. Roemenië heeft tot nu toe wcdertoelatingsovereenkomsten gesloten 
met negen lidstaten van de Unie, in het kader waarvan de samenwerking behoorlijk 
functioneert. 
Daarentegen zijn geen beduidende vorderingen gemaakt bij de grenscontroles, hoewel dit 
een van de drie prioriteiten op korte termijn is van het Partnerschap voor toetreding en 
bijzondere aandacht moet worden besteed aan de grenzen met Moldavië en Oekraïne en 
aan de haven van Constanta. Deze geringe vooruitgang is onder meer te wijten aan de 
onduidelijke afbakening van verantwoordelijkheden tussen grenswachters en grenspolitie 
en aanzienlijke lacunes in de opleiding. Rpemenië moet de bevoegdheden van de 
diensten dringend duidelijk afbakenen en zich inspannen om de nodige 
bewakingsuitrusting en informatiesystemen aan te schaffen. Dit is een van de dingen die 
43 
gedaan moeten worden voordat aan het verzoek van het land van de gemeenschappelijke 
lijst te worden geschrapt kan worden voldaan. 
Asiel 
De procedures moeten worden herzien om ze sneller en transparanter te maken, met name 
ten aanzien van niet-goevernementele organisaties. Roemenië zou het EU-systeem van 
veilige derde landen moeten overnemen. 
Politie 
Op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde misdaad heeft Roemenië de 
Overeenkomst van de Raad van Europa betreffende het witwassen, het opsporen en de 
inbeslagneming en confiscatie van opbrengsten van misdrijven, die zij op 18 maart 1997 
heeft ondertekend nog niet geratificeerd. De wetten betreffende de volgende onderwerpen 
bevinden zich nog altijd in het ontwerp-stadium: voorkoming van het gebruik van het 
banksysteem voor het wiswassen van geld; bestrijding van de georganiseerde misdaad; 
voorkoming en bestrijding van corruptie. Met Bulgarije, Griekenland, Hongarije, 
Moldavië, Oekraïne, Oostenrijk en Turkije werden evenwel overeenkomsten gesloten ter 
bestrijding van de georganiseerde misdaad en de illegale immigratie. 
Sinds het Advies zijn geen vorderingen gemaakt met de reorganisatie van de politie, 
hoewel de regering het voornemen te kennen heeft gegeven de politic te demilitariseren 
en ingrijpend te hervormen, met name door middel van een wet op het statuut van politie­
officieren. 
De Europese Conventie voor de bestrijding van het terrorisme is op 3 augustus 1997 in 
werking getreden. 
Drugs 
De illegale handel in drugs neemt in Roemenië nog steeds in omvang toe; er werden 
enkele grote partijen in beslag genomen. Roemenië heeft de overeenkomst ondertekend 
betreffende de illegale handel over zee ter uitvoering van artikel 17 van de Conventie van 
de Verenigde Naties ter bestrijding van de ongeoorloofde handel in drugs en psychotrope 
stoffen. Maar er zijn nog steeds geen wetten aangenomen betreffende de handel in drugs 
en chemische uitgangsstoffen en het drugsmisbruik. Er bestaat nog steeds geen nationaal 
programma voor het toezicht op en de vermindering van de vraag en de interministeriële 
commissie voor de drugsbestrijding die een algemeen beleid voor zou moeten uitwerken 
en uitvoeren moet nog worden opgericht. 
Justitiële samenwerking 
Roemenië heeft op 10 september 1997 het Europese Verdrag betreffende de Uitlevering 
en de twee aanvullende protocollen ondertekend. Deze zijn op 9 december 1997 in 
werking getreden. Het land heeft op 20 november 1997 de Europese Overeenkomst 
betreffende de Overneming van Strafvervolging ondertekend (maar nog niet 
geratificeerd), terwijl het op 8 april 1998 het aanvullend protocol bij çle Overeenkomst 
44 
betreffende de Overbrenging van Gevonniste Personen heeft ondertekend, welke 
overeenkomst in december 1996 in werking is getreden. 
Daarentegen heeft Roemenië het Europese Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp 
in strafzaken, dat in juni 1995 werd ondertekend, nog steeds niet geratificeerd, noch het 
daarbij behorende aanvullende protocol dat in februari 1996 werd ondertekend. 
Conclusie 
In de prioriteiten op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding heeft de 
Commissie Roemenië aangespoord verdere inspanningen te leveren ter bestrijding van de 
georganiseerde misdaad en ter verbetering van de grenscontroles. Op geen van deze drie 
gebieden konden duidelijke vorderingen worden waargenomen. 
Er werden evenwel enige verbeteringen vastgesteld op het gebied van het visum- en 
wedertoelatingsbeleid. Voorts heeft het land zeven belangrijke internationale 
rechtsinstrumenten ondertekend of geratificeerd, waarvan sommige in werking zijn 
getreden. Maar Roemenië moet enkele teksten nog ratificeren, zoals het Europese 
Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken en het Europese Verdrag 
inzake het witwassen van geld, en moet nog nationale wetten 'goedkeuren om deze te 
kunnen toepassen. 
Over het algemeen dienen de talrijke hervormingen die op het gebied van justitie en 
binnenlandse zaken waren aangekondigd, en met name de door de Commissie in juli 
1997 aanbevolen institutionele hervorming, snel te worden doorgevoerd en moeten de 
nodige menselijke en financiële middelen ter beschikking te worden gesteld om ervoor te 
zorgen dat deze daadwerkelijk worden uitgevoerd. 
3.8. Buitenlands beleid 
Handel en internationale economische betrekkingen 
Gezien de aard van het gemeenschappelijk handelsbeleid bestaan vorderingen op dit 
gebied in de eerste plaats uit een coördinatie en een afstemming van het beleid, en niet uit 
een harmonisering in nauwe zin. 
Roemenië heeft, als de EU, de WTO-Overeenkomst betreffende Informatietechnologie 
ondertekend en heeft aanbiedingen gedaan in zowel de basistelecom- als de financiële 
dienstenovereenkomst. 
Wat de inpassing in het netwerk van regionale regelingen van de Unie betreft, kan 
worden vermeld dat de vrijhandelsovereenkomst met Turkije op 1 februari 1998 in 
werking is getreden. Met het oog op de sluiting van vrijhandelsovereenkomsten is contact 
opgenomen met alle Baltische landen. Roemenië is op 1 juli 1997 tot het Centraal-
Europese vrijhandelsgebied toegetreden. Door de ondertekening van het Handvest van de 
Economische Conferentie van de Zwarte Zee op 4 juni 1998 is Roemenië een volwaardig 
lid geworden van deze onlangs opgerichte organisatie. 
45 
De resterende uitvperbeperkingen zijn afgeschaft en de rechten op bepaalde industrie- en 
landbouwproducten zijn verminderd, zoals in de Europa-Overeenkomst bepaald. 
Roemenië heeft de voorwaarden van Artikel VIII van de Artikelen van Overeenkomst 
van het IMF betreffende het kapitaalverkeer voor lopende rekening-transacties aanvaard. 
Ontwikkeling 
In de periode 1997-1998 heeft Roemenië haar werkzaamheden ter verbetering van het 
wettelijk kader voor haar betrekkingen met ontwikkelingslanden verbeterd, voornamelijk 
op het gebied van economische en commerciële samenwerking. Er zijn geen vorderingen 
gemaakt op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-landen. 
Douane 
Er is vooruitgang geboekt bij de harmonisering van de wetgeving. De nieuwe Roemeense 
douanecode werd in juli 1997 goedgekeurd en trad in oktober 1997 in werking, tezamen 
met de nodige uitvoeringsbepalingen. 
In oktober 1997 zijn de technische procedures voor het invullen, het gebruik en het 
drukken van het Enig Document in werking getreden. 
Roemenië houdt zich momenteel aan haar eigen geïntegreerde tarief. Om de 
compatibiliteit tussen dit tarief en het geïntegreerde douanetarief van de Gemeenschap 
(TARIC) te verbeteren, werd binnen het Douanebestuur een nieuwe afdeling opgericht. 
De beginselen van het systeem van gemeenschappelijk douanevervoer voor de in- en 
uitklaring van goederen worden thans toegepast. In 1998 werd een systeem van 
zekerheidstelling ingevoerd. Roemenië is bezig met de voorbereiding voor deelname aan 
de Europese Overeenkomst betreffende het gemeenschappelijk douanevervoer. 
Er werd een nieuw statuut voor het douanepersoneel ingevoerd, dat een omschrijving 
bevat van hun rechten en plichten en van de wijze waarop zij worden aangenomen en 
opgeleid en waarin ook de salarissen van leidinggevend en uitvoerend personeel zijn 
vermeld. 
Op het gebied van het grensbeheer werden vorderingen gemaakt. Langs de Roemeense 
grens is een speciale douanezone ingesteld waarin onaangekondigde controles kunnen 
worden verricht. De douaneautoriteiten kunnen ook binnen de bedrijven controles 
verrichten. 
Er zijn investeringen gedaan in de fysieke infrastructuur en in de informatie­
infrastructuur. Er werden verschillende nieuwe douanekantoren gebouwd en uitgerust. Er 
werd een begin gemaakt met de geautomatiseerde in- en uitklaring van goederen en het 
"Integrated Customs Information System (ICIS)" werd toegepast om de 
douanedocumenten en de applicaties in de douanekantoren eenvormiger te maken. 
46 
Conclusie 
Er moet nog werk worden verricht voordat het Roemeense geïntegreerde douanetarief 
(TARIR) compatibel is met het douanetarief van de Gemeenschap (TARIC). Hoewel 
reeds grote investeringen zijn gedaan om de infrastructuur te verbeteren, is er nog ruimte 
voor verdere verbeteringen. Hoewel Roemenië op douanegebied in het algemeen 
vorderingen heeft gemaakt, zal nog het nodige moeten worden gedaan voordat wettelijke 
compatibiliteit en bestuurlijke efficiëntie bereikt zullen zijn. 
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 
Sinds 1997 heeft Roemenië haar buitenlandse en veiligheidsbeleid nog meer op Europese 
en Euro-Atlantische integratie afgestemd. Het land blijft dit als een prioriteit beschouwen 
en heeft de systematische samenwerking met de Unie voortgezet. 
Roemenië is actief blijven deelnemen aan de multilaterale dialoog tussen de EU en de 
geassocieerde landen. Het land neemt deel aan de periodieke vergaderingen van de 
politieke leiders, Europese en geassocieerde Europese correspondenten en aan de 
werkgroepen in verband met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. 
Roemenië is ingegaan op de uitnodigingen van de EU om haar standpunten op het gebied 
van het buitenlandse en veiligheidsbeleid te steunen door, indien zij daartoe werd 
opgeroepen, zich achter de gemeenschappelijke EU-standpunten en gezamenlijke acties 
te stellen en door zo nodig aan de uitvoering daarvan deel te nemen. 
Roemenië heeft de internationale inspanningen om de crisis in het Westen van de Balkan 
te beperken en een vreedzame oplossing te bereiken gesteund. Onderhandelingen over het 
politieke verdrag tussen Roemenië en de Republiek Moldavië gaan langzaam maar zeker 
vooruit en leiden tot een versterking van de economische en culturele betrekkingen. Met 
Oekraïne vinden besprekingen plaats over de afbakeling van de land- en de zeegrens. Met 
de Russische Federatie wordt nog steeds onderhandeld over een Vriendschaps- en 
Samenwerkingsverdrag. Het kader voor betrekkingen van goede nabuurschap tussen 
Roemenië en Hongarije is aangevuld met de Overeenkomst over de Samenstelling van 
een Gemengd Bataljon voor vredeshandhavingsoperaties. 
De beoordeling van het Roemeense buitenlandse en veiligheidsbeleid in de onderzochte 
periode leidt tot de conclusie dat Roemenië haar beleid verder op het gemeenschappelijk 
buitenlandse en veiligheidsbeleid heeft afgestemd. 
3.9. * Financiële aspecten 
Financiële controle 
Wat de externe financiële controle betreft, heeft de Roemeense Rekenkamer het 
privatiseringsproces in Roemenië vertraagd in haar bevoegdheid een rechtstreeks 
onderzoek in te stellen bij belastingbetalers en onderzoeken voorafin te stellen tijdens het 
privatiseringsproces. Het lijkt daarom aangewezen dat de Rekenkamer de bevoegdheden 
voor onderzoek vooraf aan het Ministerie van Financiën overdraagt. De onlangs 
uitgewerkte orrtwerp-wet over de organisatie en de werking van de Rekenkamer voorziet 
echter niet in de hiervoor benodigde maatregelen. 
47 
Wat de interne financiële controle betreft zijn er sinds 1997 weinig vorderingen gemaakt. 
Het Nationale Programma voor de Overneming van het Acquis voor 1998 bevat geen 
omschrijving van de toekomstige Roemeense financiële controle en auditsysteem. 
Plannen om het bestaande beleid te herzien zijn uitgesteld. De regering dient op het 
gebied van dergelijke systemen flinke vorderingen te maken. Er zullen spoedig plannen 
moeten worden opgesteld met duidelijke termijnen, om de interne financiële controle op 
een hoog niveau te brengen. 
3.10. Algemene evaluatie 
Roemenië heeft het omzettingstempo op het gebied van landbouw, energie, vervoer, 
regionale ontwikkeling en sommige delen van de interne markt versneld. De uitvoerings-
en handhavingsstructuren zijn evenwel niet voldoende ontwikkeld om een 
daadwerkelijke toepassing van de wetgeving te waarborgen. 
Hoewel Roemenië voldoet aan enkele aspecten van het punt bestuurlijke capaciteit dat in 
het Partnerschap voor Toetreding als een prioriteit op korte termijn werd aangemerkt 
(regionale ontwikkeling), zijn andere prioriteiten op korte termijn niet op bevredigende 
wijze behandeld, zoals de interne markt (herstructurering van de banksector, 
overheidsopdrachten, staatssteun), justitie en binnenlandse zaken (bestrijding van de 
georganiseerde misdaad en corruptie, grensbeheer, demilitarisering van de politie) en het 
milieu. 
4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen 
In dit hoofdstuk worden de gegevens van het advies bijgewerkt. De Europese Raad wees 
er in Madrid in december 1995 op dat de voorwaarden moeten worden geschapen voor 
een geleidelijke harmonieuze integratie van de landen die om toetreding verzoeken en dat 
met name hun administratieve structuren moeten worden aangepast. Bij de behandeling 
van dit onderwerp werd in het kader van Agenda 2000 gewezen op het belang van een 
doeltreffende omzetting van de wetgeving van de Gemeenschap in nationale wetgeving 
en op het nog grotere belang van de behoorlijke toepassing, van deze wetgeving via de 
geschikte administratieve en gerechtelijke structuren. Deze essentiële voorwaarde moet 
met het oog op het scheppen van wederzijds vertrouwen dat onontbeerlijk is voor 
toekomstig lidmaatschap, vooraf zijn vervuld. 
In het kader van het verslag van dit jaar heeft de Commissie met de kandidaat-landen 
samengewerkt om een lijst van voorbeelden van organen voor de tenuitvoerlegging op te 
stellen op belangrijke gebieden van het acquis. Waar mogelijk worden gegevens verstrekt 
over de vraag of deze organen over voldoende wettelijke bevoegdheden beschikken om 
het acquis ten uitvoer te leggen, over de personeelsbezetting, de kwalificaties van het 
personeel en de beschikbare financiële middelen. In sommige gevallen kunnen al 
gegevens worden verstrekt over de soort besluiten die worden genomen. De Commissie 
is voornemens dit aspect in toekomstige verslagen verder te ontwikkelen. 
In haar advies concludeerde de Commissie: "de administratieve structuren zullen 
versterkt moeten worden, wil Roemenië over instrumenten beschikken waarmee het land 
het acquis daadwerkelijk kan toepassen en doen naleven." 
48 
4.1. Bestuurlijke structuren 
Of Roemenië over de administratieve capaciteit beschikt om het communautaire acquis 
toe te passen en ten uitvoer te leggen hangt nauw samen met de algemene ontwikkeling 
van het openbaar bestuur in het land. In haar Advies over Roemenië beklemtoonde de 
Commissie dat er behoefte is aan een grondige algemene hervorming. 
In april 1998 werd de Raad voor Hervormingen belast met alle aspecten van de 
hei-vorming van het openbaar bestuur met inbegrip van decentralisatie, regionale 
ontwikkeling en de samenhang tussen de afzonderlijke wettelijke besluiten en de 
hervormingen op het gebied van wetgeving en beleid. De interministeriële groep voor de 
hervorming van het openbaar bestuur (GIRAP) die in juni 1998 werd opgericht leidt het 
hervormingsproces. 
Ten aanzien van decentralisatie werden de wetten inzake het plaatselijk en openbaar 
patrimonium, de plaatselijke openbare financiën en de concessies in september 1998 
aangenomen, maar hun inwerkingtreding is afhankelijk van de Kaderwet inzake 
plaatselijk openbaar bestuur die door het Parlement nog niet werd aangenomen. 
De wet op de regionale ontwikkeling die in juli 1998 in het Parlement werd aangenomen 
creëerde een geschikt kader voor de ontwikkeling en uitvoering van het regionale beleid. 
In zeven van de acht grote regio's werden bureaus voor regionale ontwikkeling opgericht. 
Momenteel moeten nog belangrijke inspanningen worden geleverd op het gebied van de 
institutionele opbouw, de ontwikkeling van het menselijk potentieel, de geïntegreerde 
regionale planning en de ontwikkeling van procedures voor financiële en 
begrotingscontrole. 
De bezoldigingen en de loopbaanstructuren van het overheidspersoneel zullen voor de 
doeltreffendheid van de hervormingen een zeer belangrijke rol spelen. Bijzondere 
aandacht zal moeten worden besteed aan de toegang op voet van gelijkheid tot de 
overheidsdienst op basis van kwalitatieve en transparante criteria om te waarborgen dat er 
een professionele overheidsdienst in het leven wordt geroepen. In het specifieke kader 
van de Europese integratie dienen ervaren ambtenaren te worden aangeworven om alle 
maatregelen die aan de toetreding voorafgaan voor te bereiden en uit te voeren. De 
scheiding van de politieke en administratieve functies van de uitvoerende macht in 
overeenstemming met de Roemeense hervormingsplannen moeten op administratief vlak 
nog vorm krijgen. 
De systemen en instellingen voor begrotings- en uitgavenbeheer hebben zich in 
Roemenië traag en ongelijk ontwikkeld hoofdzakelijk doordat de wetgeving op dit gebied 
niet doeltreffend geschraagd wordt door passende administratieve structuren. Beleid en 
begroting dienen systematisch beter aan elkaar te worden gekoppeld. Interne financiële 
controle en adequate boekhoud- en informatiesystemen moeten nog worden ingevoerd. 
Ook op andere gebieden is vooruitgang noodzakelijk zoals de verbetering van 
mechanismen om te waarborgen dat en te controleren of beleidsbeslissingen worden 
uitgevoerd, de systematische uitwerking van wetgeving en voorschriften die met het 
communautair acquis in overeenstemming zijn, de vernieuwing van de 
overlegmechanismen om ambtenaren die geen deel uitmaken van de centrale regering bij 
de beleidsvorming te betrekken alsmede de verbetering van de 
communicatiemogelijkheden van de regering, zowel om de informatiestroom binnen de 
49 
regering beter te kunnen beheren als over een werkinstrument voor grotere politieke 
coherentie te kunnen beschikken. 
In juli 1998 is de regering opnieuw van start gegaan met de omvorming van bestaande 
autonome bestuursorganen, waaronder openbare nutsbedrijven en commerciële 
instellingen, tot staatsbedrijven en legde zodoende de basis voor verdere privatisering. 
Het vertrouwen van het publiek in het ambtenarenapparaat bleef gering. Roemenië was 
tot dusverre traag bij het uitvaardigen van wetten om de burger te beschermen, in 
schadeloosstelling te voorzien en controle op de uitvoerende macht uit te oefenen. De 
invoering van het acquis zal de algemene bestuurswetgeving en de 
controlemechanismen onder druk zetten. De controlesystemen dienen rekening te 
houden met de nauwere betrekkingen tussen burgers, marktdeelnemers en administratie. 
Anti-corruptiemaatregelen hebben, ondanks de talrijke politieke initiatieven op dit 
gebied, nog niet de verwachte resultaten opgeleverd. 
Van Roemeense zijde ging het Departement voor Europese integratie verder met de 
coördinatie van de bilaterale betrekkingen met de Europese Unie. Het departement 
speelde een belangrijke rol bij de organisatie, de voorbereiding en de verbetering van het 
Nationale programma voor de toetreding van Roemenië tot de EU en werd 
gereorganiseerd om het hoofd te kunnen bieden aan de strengere eisen die in het kader 
van de voorbereidingen tot de toetreding werden gesteld. 
4.2. Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijk vlak: voornaamste 
terreinen voor de tenuitvoerlegging van het acquis. 
Uniforme toepassing van de EG-wetgeving: Het rechtssysteem heeft enkele 
wijzigingen en hervormingen ondergaan vooral met betrekking tot de rechterlijke 
organisatie en procedures. De onderbezetting blijft evenwel een probleem; in juli 1998 
waren er 552 posten van de 3.749 vacant. Door een belangrijke generatiewisseling, die 
gedeeltelijk het gevolg was van de lage bezoldiging in de sector, zijn momenteel 76% 
van de rechters jonger dan 30. Deze verandering had ook gevolgen voor de ervaring en 
de deskundigheid van de rechterlijke macht. In het algemeen wordt de wetgeving nog 
ongelijk toegepast en zijn er bijkomende inspanningen nodig met het oog op 
institutionele opbouw en ontwikkeling van het menselijk potentieel om een 
samenhangende toepassing en tenuitvoerlegging van de wetgeving, vooral wat betreft 
handelswetgeving en andere gespecialiseerde wetgeving, te waarborgen. 
Gemeenschappelijke markt 
Op het gebied van de intellectuele eigendom berust de verantwoordelijkheid voor 
auteursrechten bij het Roemeense Bureau voor Auteursrechten (ORDA). ORDA beschikt 
over voldoende personeel (53 personeelsleden) maar er is behoefte aan een betere 
opleiding vooral op operationeel vlak. Beheer en organisatie blijven uiterst zwakke 
punten. De wetgeving werd nog niet doeltreffend ten uitvoer gelegd. Overtredingen 
kunnen slechts door de rechtbanken worden gesanctioneerd maar deze beschikken niet 
over de nodige deskundigheid. 
50 
Het Bureau voor octrooien en handelsmerken (OSIM) is een gespecialiseerd orgaan van 
het centrale openbare bestuur en is afhankelijk van de Roemeense regering; het is het 
enige bevoegde orgaan op het grondgebied van Roemenië dat bescherming verleent op 
het gebied van de industriële eigendom. OSIM beschikt over voldoende personeel (290 
personeelsleden) maar er is nog behoefte aan gespecialiseerde opleiding. 
De aanpassing van de voorschriften inzake overheidsopdrachten aan het acquis is een 
prioriteit op korte termijn in het kader van het partnerschap voor toetreding. De 
verantwoordelijkheid berust bij het Ministerie van Openbare Werken (296 
personeelsleden). Momenteel werken zeven personeelsleden in het bevoegde directoraat 
hetgeen betekent dat de dienst onderbemand is en het personeel onvoldoende opgeleid 
om de voorschriften inzake overheidsopdrachten te kunnen controleren. Er moeten 
belangrijke inspanningen worden geleverd om de huidige aanpak te veranderen. Van de 
zes goedgekeurde posten zijn er drie bestemd voor ambtenaren van het Ministerie van 
Financiën die zich met de wettelijke aspecten van de overheidsopdrachten bezighouden. 
Het financiële toezicht op kredietinstellingen wordt uitgeoefend door de Centrale Bank 
die onderbemand is op dit gebied en kampt met problemen zoals gebrekkige opleiding en 
groot personeelsverloop (75 personeelsleden in de afdeling toezicht van de 4.816 
personeelsleden in de Nationale Bank van Roemenië', 1.472 in het hoofdkantoor). De 
Nationale Bank kreeg meer bevoegdheden dank zij de nieuwe wet op het bankwezen van 
1998 maar slaagde er tot dusverre niet in oplossingen te bieden voor verschillende 
banken in moeilijkheden. 
Op de kapitaalmarkten wordt toezicht gehouden door de Nationale Commissie voor de 
Effectenhandel (CNVN) die 77 personeelsleden te werk stelt. Hoewel dit orgaan 
officieel politiek onafhankelijk is staan de commissieleden onder politieke invloed en 
druk van de belangrijkste marktdeelnemers. De toezichthoudende afdeling is 
onderbemand (11 personeelsleden), het personeel is niet gekwalificeerd en het 
personeelsverloop is groot. De verantwoordelijkheden van de Commissie bij de 
tenuitvoerlegging zijn beperkt. 
Op de sector verzekeringen wordt toezicht gehouden door het Bureau voor Toezicht op 
het Verzekeringswezen (OSAAR) dat over de volgende bevoegheden beschikt: het 
verlenen van vergunningen aan de verzekeringsmaatschappijen, het houden van toezicht 
op en het reguleren van de verzekeringssector. Het bureau is niet onafhankelijk en maakt 
deel uit van het Ministerie van Financiën. OSAAR is onderbemand (20 personeelsleden) 
en onvoldoende toegerust. Het is een zwakke instelling die bijna geen politieke steun 
krijgt en over onvoldoende begrotingsmiddelen beschikt om degelijk toezicht op de 
markt te kunnen uitoefenen. 
Normen en certificaten: op het gebied van het vrije verkeer van goederen werd het 
wettelijke kader voor de scheiding tussen regelgeving, normalisering en certificering aan 
het begin van 1998 voltooid. De erkenningsinstelling (RENAR) telt 12 personeelsleden. 
Zij werd als het enige voor erkenning bevoegde orgaan in 1998 opgericht. Het 
Roemeense Bureau voor Normalisering (96 personeelsleden) is sedert juli 1998 een 
onafhankelijk wettelijk orgaan. 
Mededinging: de Onafhankelijke Mededingingsraad heeft 108 posten toegewezen 
gekregen en momenteel 63 personeelsleden in dienst. Het Bureau voor de Mededinging 
beschikt over 410 posten waarvan er momenteel 45 vacant zijn. Het bureau beheert 42 
51 
plaatselijke bureaus. In de loop van 1997 onderzocht de Raad voor Mededinging 120 
gevallen waarvoor een oplossing werd gevonden; zeven van deze gevallen hadden 
betrekking op fusies. 56 gevallen werden beëindigd met een administratieve verklaring 
van geen bezwaar. Tijdens het eerste semester van 1998 werden 132 gevallen behandeld 
en werden 15 gevallen van economische concentratie opgelost. Deze ontwikkeling wijst 
erop dat bij de ondernemingen het bewustzijn met betrekking tot en het vertrouwen in de 
mededingingsregels groeit. 
Telecommunicatie: er werd weinig vooruitgang geboekt bij het opzetten van het 
institutionele kader voor deregulering. In 1999 zal een onafhankelijk nationaal 
regelgevend bureau worden opgericht. Ondertussen wordt deze taak waargenomen door 
het Ministerie vdor Communicatie (81 personeelsleden in totaal). 
Indirecte belasting: bij het Departement Fiscaal Beleid van het Ministerie van Financiën 
werken 123 personeelsleden (op de 141 toegewezen posten); hiervan houden zich 39 
personeelsleden (op de 44 toegewezen posten) bezig met indirecte belastingen. Ongeveer 
28.000 personeelsleden zijn werkzaam in de regionale kantoren die onder het Ministerie 
van Financiën ressorteren. In 1998 werden 1.669 posten toegewezen aan de financiële 
inspecteurs waarvan er in ieder district ongeveer 40 werkzaam zijn. 
Landbouw: op het fytosanitair beleid wordt toegezien door de fytosanitaire dienst (12 
personeelsleden) van het Ministerie voor Landbouw en Voedselvoorziening in Boekarest 
dat de technische werkzaamheden overlaat aan het Centrale laboratorium voor 
fytosanitaire quarantaine (CLPQ) en aan de Hogeschool voor Land- en Bosbouw. Er zijn 
41 regionale diensten voor fytosanitaire inspectie (RPI) die werkzaam zijn in de districten 
(2.523 personeelsleden), 32 inspectieposten aan de grenzen (BIP); 205 fytosanitaire 
inspecteurs rapporteren rechtstreeks aan het CLPQ. De administratieve en de wettelijke 
aspecten vallen onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie voor Landbouw en 
Voedselvoorziening. Hoewel de personeelsleden op technisch gebied een goede 
opleiding hebben genoten zijn hun capaciteiten om nieuwe wetten op te stellen en ten 
uitvoer te leggen beperkt; de communicatie tussen de centrale en de regionale 
bestuursinstellingen is beperkt. Het aantal regelmatige bijeenkomsten tussen de 
regionale en de centrale instellingen was om financiële redenen beperkt. De 
communicatieapparatuur is ontoereikend en verouderd en in het algemeen zijn de 
begrotingsmiddelen op fytosanitair gebied ontoereikend. 
De centrale autoriteit op het gebied van veterinaire aangelegenheden in Roemenië is de 
algemene veterinaire dienst (GSVA) (32 personeelsleden) die onder het Ministerie voor 
Landbouw en Voedselvoorziening ressorteert. De GSVA is als centrale veterinaire 
autoriteit verantwoordelijk voor het opstellen en de tenuitvoerlegging van wetgeving. 
De centrale laboratoria zoals het laboratorium voor veterinaire, diagnostiek, het 
laboratorium voor de controle van levensmiddelen en het controlelaboratorium voor 
veterinaire diagnostiek ressorteren ook onder de GSVA. De districten (judet) beschikken 
over 42 laboratoria voor diagnostiek en 42 laboratoria voor de controle van 
levensmiddelen. In de districts- en regionale afdelingen van de GSVA werken in totaal 
11.914 personeelsleden. In totaal zijn bij de veterinaire staatsdienst 3.500 dierenartsen 
(staatsambtenaren) werkzaam terwijl ongeveer 3.700 particuliere dierenartsen voor de 
overheid diensten verlenen. In totaal werken 22 inspectieposten aan grensovergangen die 
over 35 controleposten beschikken voor het GSVA in de districten (judet). Het personeel 
van de algemene diergeneeskundige dienst stelt wetgevingen op en legt deze ten uitvoer. 
52 
Er worden belangrijke inspanningen geleverd om de normen, het beheer, het 
opleidingsniveau en de doeltreffendheid van zowel de particuliere als de door de overheid 
beheerde veterinaire diensten te verbeteren bij de controle op, het bewaken en het 
diagnostiseren van gereglementeerde ziekten met het oog op de naleving van de normen 
op het gebied van gezondheid en hygiëne. Een goed uitgewerkt beleid verschaft de basis 
voor verdere hervormingen. Het gebrek aan deskundigheid en opleiding moet verder 
doeltreffend worden aangepakt. De inspectieposten aan grensovergangen beschikken 
niet over de nodige infrastructuur om fysieke controles van zendingen uit te voeren. 
Bijgevolg worden de controles uitgevoerd op de plaats van bestemming in het land of in 
de quarantainestations indien het om de invoer van levend vee gaat. De veterinaire 
dienst van de staat beschikt momenteel niet over een computernetwerk. 
Vervoer: het gebrek aan personeel (er werken 300 personeelsleden bij het Ministerie van 
Vervoer) is het belangrijkste knelpunt. Sedert 1997 is het aantal personeelsleden in het 
ministerie gedaald. 
Werkgelegenheid en sociaal beleid: de verantwoordelijkheid voor de gezondheid en de 
veiligheid op het werk is verdeeld over de dienst voor arbeidsbescherming van het 
Ministerie voor Arbeid en Sociale Bescherming (62 personeelsleden), die 
verantwoordelijk is voor de veiligheid op het werk, en over het Ministerie van 
Volksgezondheid, dat verantwoordelijk is voor gezondheidskwesties en toezicht houdt op 
de inspectiediensten van volksgezondheid in de districten. Veiligheidsinspecties worden 
uitgevoerd door de afdeling inspectie van de overheidsdienst voor arbeidsbescherming 
(29 personeelsleden). De gedeelde verantwoordelijkheid en het aanhouden van twee 
diensten voor twee gebieden die nauw met elkaar verwant zijn roept vragen op vanuit 
organisatorisch en fiscaal oogpunt. De politieke wil om de twee inspectiediensten samen 
te smelten ontbreekt. De vraag blijft bestaan of de huidige organisatie het opzetten van 
structuren voor de tenuitvoerlegging en de handhaving van wetten mogelijk zal maken. 
Regionaal beleid en cohesie: midden 1998 werden belangrijke wettelijke besluiten 
genomen en momenteel worden in overeenstemming hiermede administratieve structuren 
opgezet. Deze zullen ook nuttig zijn bij de deelname van Roemenië aan de financiële 
instrumenten die ter voorbereiding van de toetreding worden gehanteerd. 
Milieu: er werden twee nieuwe directoraten in het leven geroepen die ressorteren onder 
het Ministerie voor Waterbeheer, Bosbouw en Milieubescherming (295 personeelsleden), 
één voor het behoud van de biologische diversiteit en het beheer van beschermde 
gebieden en het andere voor de Europese integratieprogramma's en de internationale 
betrekkingen. De noodzakelijke inspectiediensten moeten nog worden opgericht. In 
1998 werd een nationale commissie voor toezicht op nucleaire activiteiten opgericht die 
als onafhankelijke overheidsinstelling optreedt (306 personeesleden) en waarvan de 
personeelsbezetting en de deskundigheid voor verbetering vatbaar zijn. Een uitgebreide 
reorganisatie van het Ministerie voor Waterbeheer, Bosbouw en Milieubescherming zou 
voor Roemenië een prioriteit moeten zijn. Tot dusverre werden evenwel geen 
beslissingen genomen. De organisatorische structuur voor de tenuitvoerlegging van 
wetgeving moet worden versterkt. De controle van lucht en water voldoet bij lange niet 
aan de vereisten van de EU op dit gebied met uitzondering van de meting van de 
vervuiling in de afvoer van stedelijke waterzuiveringsinstallaties. 
53 
Consumentenbescherming: in 1997 werd een departement voor 
consumentenbescherming opgericht met 42 regionale kantoren (met 688 personeelsleden; 
71 op centraal niveau). Om de consumentenbescherming verder uit te bouwen zijn in de 
begroting van het Centrale Orgaan voor Consumentenbescherming financiële middelen 
uitgetrokken voor niet-gouvernementele instanties voor consumentenbescherming. 
Justitie en Binnenlandse Zaken: er is nog steeds een grote behoefte aan goed opgeleid 
personeel met een hoge mate aan integriteit. Er kunnen enkele verbeteringen worden 
vastgesteld in verband met de gerechtelijke procedures en de internationale 
politiesamenwerking. Momenteel zijn er 56.600 politieagenten in dienst. De diensten 
van de grenspolitie en de grensbewaking tellen 26.000 personeelsleden. 
Douane: de Douaneadministratie telt 5.400 posten (momenteel 788 vacatures), 319 
personeelsleden werken op het hoofdkantoor. De Douaneadministratie leverde 
aanzienlijke inspanningen om de organisatie en het beheer te moderniseren en om aan 
prestatie gekoppelde bezoldigingen in te voeren. Er moet evenwel nog veel worden 
gedaan en de huidige inspanningen moeten worden voortgezet. 
Financiële Controle : de functie van de Rekenkamer (2.300 personeelsleden met 
concurrerende bezoldiging) moet worden herzien. 135 personeelsleden van het 
Ministerie van Financiën houden zich bezig met financiële controle. In het Directoraat 
Financiële Controle dat onder het Ministerie van Financiën ressorteert werden 943 posten 
toegewezen voor controle op lokaal vlak. Op lokaal vlak werden tevens 1.187 posten 
toegewezen aan de financiële inspectie; op centraal niveau zijn er 77 posten. De 
institutionele bevoegdheden moeten worden herzien en er moet naar een efficiëntere 
organisatie worden gestreefd. Een degelijk systeem van financiële controle vooraf 
gekoppeld aan een interne accountantscontrole achteraf is onontbeerlijk voor een gezond 
en doeltreffend beheer van de toekomstige grotere bijstand van de EG. Belangrijke 
inspanningen zijn noodzakelijk om aan deze vereisten te voldoen vooral indien men de 
doelstellingen op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding wil verwezenlijken. 
4.3. Samenwerking (twinning) 
Om de kandidaat-landen te helpen bij het versterken van hun administratieve 
capaciteit en de aanpassing van hun overheidsdiensten met het oog op de 
tenuitvoerlegging van het acquis hebben de Commissie en de lidstaten in het 
kader van het Phare-programma een samenwerkingsprogramma (twinning) 
ontwikkeld. (Hierbij verlenen ambtenaren uit EU-lidstaten hun mederwerking aan 
specifieke administratieve diensten in kandidaatlanden). In de lidstaten van de EU 
wordt het acquis ten uitvoer gelegd door de nationale administraties (op centraal, 
regionaal en lokaal niveau) en door overheidsinstellingen, beroepsorganisaties en 
de particuliere sector. Dit uitgebreide geheel van administratieve en technische 
deskundigheid wordt thans aan de kandidaat-landen ter beschikking gesteld. In 
het begin zal de samenwerking voor vier sectoren gelden, namelijk landbouw, 
milieu, financiën en justitie en binnenlandse zaken, doch zij zal geleidelijk tot het 
gehele acquis worden uitgebreid. 
Roemanië neemt actief deel aan deze twinnings samenwerking. 
4.4. Algemene evaluatie 
54 
Bij de versterking van de Roemeense overheidsdiensten is weinig vooruitgang 
geboekt. Hoewel in veel sectoren maatregelen zijn genomen om het wettelijke 
kader vast te stellen voor de oprichting van instellingen die voor de toepassing 
van het acquis verantwoordelijk zullen zijn, zijn er weinig vorderingen gemaakt 
bij de daadwerkelijke oprichting van die instellingen. En indien deze instellingen 
zijn opgericht is het niet zeker dat zij over de nodige financiële en menselijke 
middelen zullen beschikken. Het is teleurstellend dat er slechts zeer weinig 
vorderingen zijn gemaakt op het gebied van het grensbeheer, met name in het 
licht van het verzoek van Roemenië van de gemeenschappelijke visumlijst te 
worden geschrapt. 
C. Conclusie 
Roemenië voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. Er moeten echter 
nog veel inspanningen worden geleverd om de corruptie te bestrijden, de werking 
van rechtbanken te verbeteren en de individuele vrijheden en de rechten van de 
Roma te beschermen. Voorts dient voorrang te worden gegeven aan de 
hervorming van de overheidsdiensten. 
Roemenië heeft zeer weinig vorderingen gemaakt bij het totstandbrengen van een 
markteconomie en zijn vermogen om concurrentiedruk en marktkrachten het 
hoofd te bieden is achteruit gegaan. 
Ondanks vorderingen bij de omzetting van belangrijke onderdelen van het acquis 
moet Roemenië nog een lange weg afleggen op het gebied van bijkomende 
wetgevende omzetting, tenuitvoerlegging en handhaving voordat het land in staat 
zal zijn de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen. 
D. Partnerschap voor Toetreding en nationaal programma voor de 
overname van het acquis: algemene beoordeling van de 
tenuitvoerlegging. 
Het partnerschap voor toetreding heeft als doel in een alomvattend kader de 
prioritaire gebieden te omschrijven voor verdere werkzaamheden zoals die zijn 
vastgelegd in het Advies van de Commissie, de beschikbare financiële middelen 
om de kandidaatlanden te helpen bij de tenuitvoerlegging van deze prioriteiten, en 
de aan deze bijstand verbonden voorwaarden. Ieder kandidaatland werd verzocht 
een Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis vast te stellen waarin 
het de wijze waarop het Partnerschap voor Toetreding zal worden ten uitvoer 
gelegd, een tijdschema voor het verwezenlijken van de prioriteiten van het 
Partnerschap voor Toetreding, en de benodigde personele en financiële middelen 
aangeeft. Zowel het Partnerschap voor Toetreding als het Nationaal Programma 
voor de Overname van het Acquis worden geregeld herzien ten einde de gemaakte 
voortgang in aanmerking te nemen en het vaststellen van nieuwe prioriteiten 
mogelijk te maken. 
55 
1. Partnerschap voor toetreding 
In het Partnerschap voor toetreding3 zijn de volgende prioriteiten op korte termijn 
aangegeven: 
• Economische hervorming: het vaststellen van de economische beleidsprioriteiten 
voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de 
Europa-Overeenkomst; bevredigende vooruitgang inzake het programma voor 
economische hervormingen van de regering, met inbegrip van privatisering van twee 
banken; omvorming tot handelsondernemingen van de meeste "regies autonomes"; 
efficiënte en transparante tenuitvoerlegging van de regeling voor buitenlandse 
investeringen, herstructurering/privatisering van een aantal grote staatsbedrijven in de 
(bijv. kolen- en staalindustrie en in de landbouwsector (vooral door het terugdringen 
van verliezen en schulden); voortzetting van de tenuitvoerlegging van de 
overeenkomsten met de internationale financiële instellingen. 
• Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: vaststelling van een 
ontwerpwet op de overheidsdienst en vooruitgang in de hervorming van het openbaar 
bestuur, fytosanitaire en veterinaire controles, vooral met betrekking tot voorzieningen 
aan de buitengrenzen, de financiële sector (versterking van toezichthoudende 
instanties van banken, financiële diensten en kapitaalmarkten); douane; versterking 
van mechanismen voor financiële controle en audit, mededingings- en 
antikartelautoriteiten en autoriteiten die toezicht houden op staatssteun, milieu; 
aanvang met het opzetten van structuren voor regionaal en structureel beleid. 
• Interne markt: onder andere de herstructurering van de banksector en de 
kapitaalmarkten; voltooiing van de hervorming van het ondernemingsrecht, 
maatregelen ter stimulering van ondernemingen en het midden- en kleinbedrijf, directe 
buitenlandse investeringen, harmonisatie en verbeterde toepassing van indirecte 
belastingen; harmonisatie van overheidsopdrachten; vaststelling van een wet op 
staatssteun en een eerste inventarisatie voor staatssteun; instelling van structuren voor 
standaardisering en conformiteitsbeoordeling. 
• Justitie en binnenlandse zaken: vooral verdere inspanningen om maatregelen te 
nemen ter bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad, en beter 
grenzenbeheer. 
• Milieu: verdere omzetting van de kaderwetgeving; het vaststellen van uitvoerige 
harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën die verband houden met 
individuele wetten; planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en 
strategieën. 
Voortgang met de korte-termijnprioriteiten van het Partnerschap voor toetreding is als 
volgt samen te vatten: 
• Economische hervorming: een flinke vooruitgang is geboekt bij de uitwerking en 
formulering van een samenhangend economisch beleid voor de korte en middellange 
3 Verordening 622/98 van de Raad, PB L 85 van 20 maart 1998. 
56 
termijn. De omzetting van het beleid in de praktijk is echter in geheel 1998 moeilijk 
gebleken vanwege de economische problemen die Roemenië op elk gebied ondervindt 
en vanwege het ontbreken van een krachtige verbintenis om strenge 
begrotingsbeperkingen door te voeren en structurele hervormingen te bespoedigen. 
Men gaat er steeds van uit dat de voorgenomen privatisering van twee banken voor het 
einde van het jaar zal plaatsvinden. De algemene regels voor investeringen zijn 
opnieuw gewijzigd zonder dat dit de noodzakelijke doorzichtigheid en 
vereenvoudiging van het wetskader heeft opgeleverd. De herstructurering/privatisering 
van grote staatsbedrijven in de (bijv. kolen- en staalindustrie en in de landbouwsector 
vordert, maar definitieve maatregelen inzake de grote verliesgevende bedrijven zijn 
nog niet ondernomen. De meeste autonome besturen zijn sedert de zomer van 1998 
evenwel tot vennootschappen omgevormd, waarbij het nog te vroeg is een eindoordeel 
uit te spreken over het proces van privatisering en consolidering van deze nieuwe 
vennootschappen. 
Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: De Roemeense 
regering heeft zich hier bij ingespannen. Doch los van de wet op de regionale 
ontwikkeling is er door het parlement tot dusverre geen belangrijke kaderwetgeving 
goedgekeurd. Tot midden 1998 verliep de vooruitgang hierbij over het algemeen 
slechts langzaam, waarbij duurzame inspanningen slechts werden verricht na de 
instelling van de interministeriële groep tot hervorming van het openbaar bestuur 
(GIRAP), in juni 1998 onder voorzitterschap van de eerste minister opgericht. Inzake 
veterinair toezicht is enige vooruitgang geboekt bij de institutionele hervormingen en 
de invoering van nauw bij de EU-praktijk aansluitende procedures. Fytosanitair, 
toezicht blijft een gebied waarvoor werkelijke vooruitgang noodzakelijk is. Hoewel 
het wettelijk kader voor toezichthoudende instanties is vastgelegd, is het een feit dat 
zij qua personeelsbezetting en bekwaamheden zwak blijven en dat er een gebrek aan 
politieke bereidheid is deze instanties slagkracht te verlenen. Geen grote vooruitgang 
wordt vermeld bij het versterken van de mechanismen voor financiële controle en 
audit. De voor het mededingingsbeleid verantwoordelijke instanties worden versterkt -
de inspanningen dienen te worden voortgezet. Wat staatssteun betreft, is er een gebrek 
aan vooruitgang en laat het eerste Roemeense verslag inzake staatssteun nog op zich 
wachten. Op het gebied van het milieu is vrijwel geen vooruitgang geboekt, terwijl de 
uilwerking van de voor het regionaal en structuurbeleid noodzakelijke mechanismen 
wel aanzienlijk is opgeschoten. 
Interne markt: de herstructurering van de bankensector blijft een van de grootste 
uitdagingen, ofschoon de privatisering van twee kleinere staatsbanken overeenkomstig 
het Partnerschap voor toetreding vooruitgang boekt. De liberalisering van de 
kapitaalmarkten is voortgezet. De hervorming van het ondernemingsrecht boekte 
vooruitgang, ofschoon grote inspanningen nog nodig zijn voor de totstandbrenging 
van een eenvoudig transparant en effectief wettelijk kader om bedrijfsontwikkeling 
mogelijk te maken en te ondersteunen. Het stimuleren van het MKB is onlangs tot 
beleidsprioriteit geworden. De belangrijkste hindernis hierbij is dat het MKB uit de 
markt wordt gedrongen door zwaar gesubsidieerde grote, verliesgevende 
staatsbedrijven. Dit vraagstuk is nog niet echt aangepakt. Grote inspanningen zijn nog 
nodig om de toepassing van het stelsel van de indirecte belastingen te harmoniseren en 
te verbeteren. Ondanks door de Roemeense regering in begin 1998 geuitte 
voornemens is de harmonisering van de overheidsopdrachten nog niet aangepakt. Het 
57 
totstandbrengen van passende structuren voor standaardisering en 
conformiteitsbeoordeling is voltooid. 
• Justitie en binnenlandse zaken: er zijn enkele initiatieven tegen corruptie 
ontwikkeld maar een alomvattende aanpak ontbreekt nog. Er zijn inspanningen 
geleverd voor een betere bestrijding van de georganiseerde misdaad, ondersteund door 
talloze initiatieven om de internationale samenwerking en coördinatie te verstevigen. 
Deze inspanningen moeten worden gehandhaafd. Het grenzenbeheer is zwak 
gebleven. 
• Milieu: hier is weinig vooruitgang te melden. De omzetting van de kaderwetgeving 
geschiedt niet stelselmatig. Er bestaat een algeheel gebrek aan programmering op 
strategische, institutionele en technische niveaus. 
Roemenië heeft vorderingen gemaakt bij de behandeling van enkele aspecten van de 
prioriteiten op korte termijn die in het Partnerschap voor toetreding waren aangegeven, 
namelijk op het gebied van economische hervormingen en bestuurlijke capaciteit 
(voorbereiding van wetgeving voor overheidsdiensten en regionale ontwikkeling; 
versterking van de veterinaire capaciteit). De prioriteiten op het gebied van de interne 
markt (herstructurering van de banksector, verbetering van de indirecte belastingen, 
overheidsopdrachten, staatssteun), justitie en binnenlandse zaken (bestrijding van de 
georganiseerde misdaad en van corruptie) en op het gebied van het milieu zijn niet op 
bevredigende wijze behandeld. -
2. Nationaal programma voor de overname van het acquis 
Het eerste ontwerp van het Nationaal programma voor de overname van het acquis werd 
eind maart 1998 voorgelegd. Dit stuk is sedertdien voortdurend gewijzigd en verfijnd, 
met als laatste versie deze van oktober 1998. 
In het advies van de Commissie worden, op slechts enkele uitzonderingen na, alle 
genoemde gebieden bestreken. Het programma is opgedeeld in drie hoofddelen, 
overeenkomstig de criteria van Kopenhagen, en heeft een vierde deel dat zich toelegt op 
de administratieve capaciteit. Elk van de vier delen tracht te voldoen aan de voornaamste 
in het Partnerschap voor toetreding genoemde punten, met verwijzing naar een 
gedetailleerd tijdschema voor de tenuitvoerlegging en naar de geraamde kosten. Het stuk 
levert de grondslag voor een alomvattende effectieve strategie. Het heeft de 
interministeriële samenwerking en communicatie helpen verbeteren en wordt in 
toenemende mate als een belangrijk raamwerk voor beleidsplanning aanvaard. Na 
voltooiing van de harmonisatie daarvan met het programma van de Roemeense regering 
dient volledige samenhang van de documenten te worden bereikt. De Roemeense 
autoriteiten zien het Nationaal programma voor de overname van het acquis als een 
planningsinstrument voor een zich steeds verder ontwikkelend beleid en zullen het verder 
blijven uitwerken. Een grote uitdaging is de uitwerking van de nationale begroting van 
1999 volgens de prioriteiten van het Nationaal programma voor de overname van het 
acquis, vooral wat betreft de geschetste macro-economische benadering. 
Het bereik dient nog te worden uitgebreid tot een aantal gebieden zoals de hervorming 
van het openbaar bestuur, de doorvoering en handhaving van het communautair acquis, 
een financieel gezonde en samenhangende begroting voor de hervormingen, het 
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, regionale samenwerking, 
58 
statistieken, en het niet tot de interne markt behorende acquis. Er bestaat behoefte aan 
een gedetaileerder verslaggeving van de algemene organisatie, coördinatie en controle 
van het Nationaal programma voor de overname van het acquis, waaronder de uitwerking 
van een systematische aanpak ten behoeve van de volledige omzetting van wetgeving en 
de harmonisatie van het sectorieel beleid met het macro-economische kader. 
De bilaterale discussies over het Nationaal programma voor de overname van het acquis 
zijn opbouwend geweest. De Roemeense overheid is nu bezig met de herziening van dit 
document. Aan de hand van de herziene versie zal de Commissie een standpunt innemen 
over dit nationale programma en zal dit aan de Raad mededelen. De beoordeling zal naar 
verwachting in de tweede helft van 1999 plaatsvinden bij het hernieuwde onderzoek van 
het Partnerschap voor toetreding 
59 
BIJLAGE 
STATISTISCHE GEGEVENS 
60 
STATISTISCHE GEGEVENS 
Basisgegevens 
Bevolking (eind van de periode) 
Totale oppervlakte 
Nationale rekeningen 
Bruto binnenlands product in lopendc prijzen 
Bruto binnenlands product in lopendc prijzen 
Bruto binnenlands product in lopendc prijzen 
Productiestructuur 
- Landbouvv 
- Industrie 
- Bouwnijvcrhcid 
- Dicnstcn 
Uitgavenstructuur 
- Consumptive bestedingen 
- huishoudens en IZWs t.b.v. huishoudens 
- overheid 
- Bruto-investeringen in vaste activa 
- Uitvocr van goedcren en dicnstcn 
- Invoer van goedcren en diensten 
Bruto binnenlands product 
Bruto binnenlands product per hoofd van dc bevolking 
Inflatie 
Indcxcijfer van de consumptieprijzen 
Betalingsbalans 
-Uitvocr van goedcren 
-Invoer van goedcren 
-Saldo van dc handclsbalans 
-Dicnstcn (nctto) 
-Inkomcn (nctto) 
-Inkomcnsovcrdrachtcn (nctto) 
-waarvan: inkomcnsovcrdrachtcn van dc ovcrhcid 
-Saldo van dc lopendc rekening 
-Reserves (incl. goud) 
-Reserves (cxcl. goud) 
Opcnbare financien 
Tckort/ovcrschot van de ovcrhcid 
Buitcnlandsc schuld (bruto) 1993 1994 1995 1996 1997 
x 1000 
22748 22712 22656 22582 22526 
1000 ha 
23839 23839 23839 23839 23839 
mld. lei 
20035,7 49773,2 72135,5 108390,9 249750,2 
mld. ecu 
22,5 25,3 27,1 27,6 30,6 
ecu per hoofd van bevolking 
1000 1100 1200 1200 1400 
% van totale bruto toegevoegde waarde 
21,6 
34,9 
5,4 
38,1 20,6 
37,6 
6,8 
35,0 20,7 
34,5 
6,9 
37,9 20,0 
35,8 
7,2 
37,0 20,1 
38,0 
5,7 
36,2 
% van bruto binnenlands product 
81,3 
67,6 
13,7 
21,4 
27,6 
33,2 83,7 
72,1 
11,6 
23,1 
28,4 
36,7 85,5 
75,4 
10,1 
19,2 
29,7 
36,7 
wijziging t.o.v. voorgaande jaar in % 
1,5 3,9 7,1 3,9 -6,6 
koopkrachtparitcitcn 
4800 5100 5600 6100 5800 
wijziging t.o.v. voorgaande jaar in % 
256,1 136,7 32,3 38,8 
min. ecu 
4178 
5141 
-963 
-98 
-124 
183 
95 
-1003 
1722 
892 5171 
5517 
-346 
-144 
-108 
238 
85 
-360 
2514 
1696 6047 
7253 
-1206 
-248 
-184 
282 
48 
-1356 
1996 
1201 6367 
8313 
-1945 
-303 
-243 
467 
37 
-2025 
2509 
1678 4237 
3444 
% van het bruto binnenlands product 
0,9 
17,4 -3,6 
17,6 . 16,6 19,1 
Financiele indicatoren 
Monetaire aggregaten 
-Ml 
-M2 
- Totaal krediet 
Gemiddelde korte rente 
- op Icningcn 
- op dcposito's 
Wisselkoersen met ecu 
- Gemiddelde voor de periodc 
- Eind van dc periodc 
- EfTccticf wissclkocrsiiidcxcijlcr 
Buitenlandse handel 
Invoer 
Uitvocr 
Saldo 
Ruilvoct 
Invoer uitEU-15 
Uitvoer naar EU-15 
Bevolking 
Natuuiiijke groci 
Migratic (nctto) 
Zuigclingcnstcrfte 
Lcvciisverwachting: inaniicii 
vrouwen 
Arbeidsmarkt 
Berocpsbevolking (ILO-methode) 
Wcrkloosheidscijfer (ILO-methode): Totaal 
<25 jaar 
>25jaar 
Gemiddeld aantai werkzame personen naar 
bedrijfstak NACE (arbeidskrachtenenquete) 
- Land- en bosbouw 
- Industrie 
- Bouwnijvcrhcid 
- Dicnstcn 
Infrastructuur 
Spoorwcgnct 
Autos nclvvcgcn 
Industrie en landbouw 1993 1994 1995 1996 1997 
mld. ecu 
1,5 
3,1 2,0 
4,9 2,1 
5,4 
6,5 2,2 
5,9 
7,2 2,3 
7 
5,7 
% per jaar 
48,9 
36,5 55,3 
38,1 72,5 
55,8 
(1 ccu=.. nationale valuta) 
890 
1423,6 1968,8 
2173,5 2947,1 
3384,2 . 3922,2 
5182,4 8111,5 
8859,1 
min. ecu 
5716 
4243 
-1473 6056 
5220 
-836 7961 
6097 
-1864 9005,7 
6366,6 
-2639,1 9946,7 
7434,5 
-2512,2 
zelfde periode voorgaande jaar = 100 
97,2 
% van het totaal 
453 
41,3 48,2 
48,2 50,5 
54,13 523 
56,5 52,5 
56,6 
per 1000 personen 
-0,6 
-0,8 -0,9 
-0,7 -1,5 
-0,9 -2,4 
-0,9 : 
'• 
per 1000 levendgeborenen 
23,3 23,9 21,2 22,3 22 
bij de geboorte 
65,9 
73,3 65,7 
73,4 65,7 
73,4 65,3 
73,1 65,2 
73 
% van de arbeidskrachten 
64,9 
8,1 
22,6 
5,3 67,2 
8 
20,8 
5,4 64,8 
6,7 
20,2 
4,2 64,8 
6 
% van totaal 
36 
30,1 
5,7 
28,2 36,5 
28,8 
5,6 
29,1 34,4 
28,6 
5 
32 38 
27,3 
4,3 
30,4 39 
26,2 
4,2 
30,6 
kmpcr 1000km2 
: : 47,7 47,8 : 
km 
: : : : : 
voorgaande jaar =100 
62 
Volume-indexcijfers van de industriele productie 
Indexcijfers van de bruto-Iandbouwproductie 101,1 
110,2 103,3 
100,2 109,4 
104,5 109,9 
101,3 94,1 
103,1 
63 
Opmerkingen over de methoden 
Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in KKS: Herziene gegevens, 
waarbij gebruik is gemaakt van de nieuwe KKP-resultaten uit het International 
Comparison Project van 1996. 
Reserves: Gegevens aan het eind van het jaar. De reserves worden gedefinieerd als 
de som van de goudvoorraden bij de centrale bank, de buitenlandse valuta en de 
andere vorderingen (bruto) op niet-ingezetenen. Goud wordt gewaardeerd tegen de 
prijs aan het eind van het jaar. 
Tekort/overschot van de overheid: Een benadering van de definitie van de nationale 
rekeningen, ontleend aan gegevens op basis van de methoden van de GFS 
(government finance statistics) van het IMF. Het tekort/overschot van de overheid 
wordt verkregen door het tekort/overschot van de centrale overheid (gewoonlijk 
inclusief bepaalde extra-bugettaire fondsen) en het tekort/overschot van de lagere 
overheden bij elkaar op te tellen. Het totaal wordt gecorrigeerd voor het 
vorderingenoverschot c.q. -tekort voor bepaalde beleidsdoeleinden, wat een 
ilnancieringspost in de nationale rekeningen is. 
Monetaire aggregaten: Gegevens aan het eind van het jaar. Ml omvat in het 
algemeen chartaal geld in omloop en zichtdeposito's. M2 omvat in het algemeen Ml 
plus spaardeposito's en andere kortlopende vorderingen op banken. Totaal krediet 
omvat in het algemeen binnenlands krediet aan de overheid en de particuliere 
sector. Opgemerkt zij dat het probleem van de meting van de geldcirculatie van 
buitenlandse valuta's in sommige toetredende landen van invloed kan zijn op de 
betrouwbaarheid van de gegevens. 
Rente: Jaargemiddelde van de rente. De rente op leningen betreft in het algemeen de 
gemiddelde rente op leningen die door de meldende banken zijn verstrekt. De rente 
op deposito's betreft in het algemeen de gemiddelde rente voor zicht- en 
termijndeposito's. 
Wisselkoersen: Voor zover beschikbaar zijn de ecu-wisselkoersen die welke officieel door DG II worden 
bekendgemaakt. Het effectieve wisselkoersindexcijfer is gewogen met de belangrijkste handelspartners, 
met 1990 als basisjaar. 
Invoer en uitvoer (lopende prijzen): De gegevens zijn gebaseerd op de "speciale 
handel", waarbij de buitenlandse handel de goederen omvat die de douanegrens van 
het land passeren. De handelsgegevens omvatten niet de rechtstreekse wederuitvoer, 
de handel in diensten en de handel met vrije zones en evenmin de handel in licenties, 
knowhow en octrooien. De waarde van de buitenlandse handel heeft betrekking op 
de marktwaarde van de goederen en de bijkomende kosten (vracht, verzekering 
enz.). Ilandelsclassificatie: Voor het goederenverkeer wordt de Gecombineerde 
Nomenclatuur als goederenclassificatie gebruikt. 
De invoer wordt op cif-basis geregistreerd, de uitvoer op fob-basis. 
64 
Eurostat heeft de nationale valuta omgerekend in Amerikaanse dollar aan de hand 
van het jaargemiddelde van de wisselkoersen van het Internationale Monetaire 
Fonds. 
Invoer uit en uitvoer naar met EU-15: Bron: Comtrade. Voor 1993 en 1994 hebben de 
gegevens uitsluitend betrekking op de handel met EU-12. 
Beroepsbevolking (%) (ILO-methode): Aandeel van de arbeidskrachten in de totale 
bevolking van 15 jaar en ouder. Bij de ontlening van dit cijfer aan de 
steekproefenquête naar de arbeidskrachten is rekening gehouden met de volgende 
ILO-definities en -aanbevelingen: 
Arbeidskrachten: Werkenden en werklozen in de zin van onderstaande ILO-definities. 
Werkenden: Iedereen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieweek ten 
minste één uur voor loon of een andere beloning heeft gewerkt als werknemer, 
ondernemer, lid van een coöperatie of meewerkend gezinslid. Leden van de 
strijdkrachten en vrouwen met ouderschapsverlof zijn inbegrepen. 
Werklozen: Iedereen van 15 jaar en ouder die gelijktijdig voldoet aan alle drie 
voorwaarden die de ILO-definitie voor classificatie als werkloze stelt: (i) geen werk 
hebben, (ii) actief werk zoeken en (iii) beschikbaar zijn om binnen twee weken met 
werken te beginnen. 
Werkloosheidscijfer (ILO-methode): Aandeel van de werklozen in het totale aantal 
arbeidskrachten. Dit cijfer is ontleend aan de steekproefenquête naar de 
arbeidskrachten, waarbij de ILO-definities en -aanbevelingen in acht zijn genomen 
(zie ILO-definities hierboven). 
Gemiddeld aantal werkzame personen naar bedrijfstak NACE: Deze indicator is 
berekend met inachtneming van de ILO-definities en -aanbevelingen. 
Voor 1993, 1994 en 1995 hebben de gegevens betrekking op de civiele 
beroepsbevolking. Ze zijn afkomstig uit: 
* een enquête bij: 
- alle ondernemingen met 200 of meer werknemers. 
- een representatieve steekproef van ondernemingen met minder dan 200 
werknemers. 
* administratieve bronnen. 
Vanaf 1996 hebben de gegevens betrekking op alle weerkzame personen (incl. de 
strijdkrachten); ze zijn afkomstig uit de driemaandelijkse arbeidskrachtenenquête 
bij de huishoudens. 
Volume-indexcijfers van de industriële productie: De industriële productie omvat de 
winning van delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, 
gas, stoom en water (overeenkomstig de NACE Rev.l, secties C, D en E). 
65 
De indexcijfers van de industriële productie zijn berekend op basis van de fysieke 
industriële output voor ongeveer 600 representatieve producten en groepen 
producten, die zijn gewogen met de toegevoegde waarde tegen factorkosten van 
1991. 
Volume-indexcijfers van de landbouwproductie: De indexcijfers van de bruto-
landbouwproductie worden berekend op basis van de cijfers voor het voorgaande 
jaar. 
Bronnen 
Basisgegevens, nationale rekeningen, buitenlandse handel, bevolking, arbeidsmarkt, 
infrastructuur, industrie en landbouw: New Cronos. 
Reserves en financiële indicatoren: Waar mogelijk is de vragenlijst van eenheid B-4 
van Eurostat over monetaire en financiële statistieken als bron gebruikt. Aan de 
toetredende landen is gevraagd regelmatig een bijwerking van de tabellen in de 
vragenlijst te verstrekken. De volgende statistieken worden bestreken: officiële 
valutareserves, monetaire aggregaten, rente en wisselkoersen. Indien deze gegevens 
niet beschikbaar waren, is 'International Financial Statistics' van het IMF als bron 
gebruikt. De Europese Commissie (DG II) wordt waar mogelijk als bron voor de 
ecu-wisselkoersen gebruikt. 
Voor de bruto buitenlandse schuld is "External Debt Statistics" van de OESO als 
bron gebruikt. 
Voor het tekort/overschot van de overheid zijn de toetredende landen nog niet in 
staat betrouwbare gegevens te verstrekken. Eenheid B-4 werkt nauw met deze 
landen samen om hun op de nationale rekeningen gebaseerde statistieken van de 
overheidsfinanciën te verbeteren. Nu wordt nog een benadering van het 
tekort/overschot van de overheid ontleend aan het "Government Finance Statistics 
Yearbook" van het IMF (zie hieronder voor een toelichting op de methoden). 
66 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 702 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 02 06 11 
Catalogusnummer : CB-CO-98-644-NL-C 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg