MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT Recente vooruitgang bij de totstandbrenging van de interne markt voor elektriciteit

I. Inleiding

De Europese Raad van Lissabon heeft gevraagd om een snellere liberalisering in de sectoren elektriciteit en gas met het oogmerk tot een volledig operationele interne markt in deze sectoren te kunnen komen. De Europese Raad zal de op dit gebied gemaakte vorderingen in maart 2001 te Stockholm bespreken aan de hand van een verslag en een aantal voorstellen van de Commissie.

Een volledige openstelling van de energiemarkten is een sleutelfactor voor de concurrentie in Europa. Elektriciteit is de belangrijkste energiebron in de Europese Unie; de elektriciteitssector vormt een van de belangrijkste bedrijfstakken van de Europese economie, met een jaarlijkse productie van ongeveer 2.500 terawattuur [1] en een totale jaarlijkse omzet van zo'n 150 biljoen euro. De geleidelijke invoering van het mededingingsconcept in deze sector heeft de afgelopen twee jaar reeds een significante daling van de elektriciteitsprijzen opgeleverd.

[1] Oftewel 2.500 biljoen kilowattuur.

Daarnaast is het nodig toe te zien - en dit is een absolute voorwaarde voor volledige liberalisering - op de handhaving en ontwikkeling van de openbare-dienstverleningsnormen en rekening te houden met de gevolgen voor de werkgelegenheid in deze sector.

Op grond van het mandaat van Lissabon zal de Commissie voorstellen presenteren in het licht van de resultaten van het zogenaamde "proces van Florence" tot vaststelling van concrete maatregelen waarmee het functioneren van de interne markt moet worden vergemakkelijkt. In deze mededeling wordt de huidige situatie kort geanalyseerd en wordt met name op basis van de meest recente resultaten van het proces van Florence gekeken naar de maatregelen die de marktdeelnemers en de regelgevende instanties, onder toezicht van de Commissie, hebben getroffen om te verzekeren dat de interne elektriciteitsmarkt goed functioneert.

II. Openstelling van de elektriciteitsmarkten: huidige situatie

Alle lidstaten, behalve Luxemburg [2] hebben thans de bepalingen van de richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne elektriciteitsmarkt (96/92/EG) in bepalingen van nationaal recht omgezet. In sommige staten echter (Frankrijk, België) zijn de secondaire wetsbesluiten (uitvoeringsdecreten), die voor de toepassing van de wetten noodzakelijk zijn, nog niet goedgekeurd. De Commissie zal erop blijven toezien dat de nationale omzettingen met de verschillende bepalingen van de richtlijn in overeenstemming zijn.

[2] Volgens de beschikbare gegevens zal Luxemburg de uitvoeringswet op 23/24 mei 2000 aannemen.

In de richtlijn wordt een minimale mate van marktopenstelling vastgesteld die overeenkomt met 30% van het verbruik in 2000 en met 35% van het verbruik in 2003. Door deze openstelling krijgen de belangrijkste verbruikers de vrijheid zelf hun leveranciers te kiezen. Tal van lidstaten gaan nog verder dan deze in de richtlijn bepaalde vereisten. Aldus heeft de tenuitvoerlegging van de richtlijn reeds in een mate van marktopenstelling geresulteerd van twee derde van het elektriciteitsverbruik in de EG (bijlage I).

Bovendien hebben, in die gevallen waarin de richtlijn de lidstaten de keuze laat tussen vergelijkbare mechanismen, de meeste staten gekozen voor een benadering waarvan de meeste positieve effecten voor de werking van de markten kunnen worden verwacht. Zo zijn de gereguleerde toegang van derden tot het netwerk, de vergunningsprocedure voor de totstandbrenging van nieuwe productiecapaciteit en de volledige wettelijke scheiding tussen de beheerder van het netwerk en de producent/distribuant, alsmede de aanwijzing van onafhankelijke regelgevingsinstanties de opties waaraan het merendeel der lidstaten de voorkeur geeft. Deze systemen zijn namelijk het meest geschikt om discriminatie van nieuwkomers op de markt te vermijden.

Aldus wordt een daling van de elektriciteitsprijzen, een van de meest zichtbare effecten, een realiteit (bijlage II). Statistieken betreffende het verloop van de elektriciteits prijzen in de Europese Unie tussen 1996 en 1999 laten - gemiddeld - een daling van ongeveer 6% [3] zien en in sommige gevallen zelfs met 20%. Alle elektriciteitsverbruikers - particulieren, midden en kleinbedrijf en industrie - profiteren hiervan. Deze dalende tendens heeft in 1999 nog sterker doorgezet.

[3] Eenvoudig rekenkundig gemiddelde; bron: EUROSTAT.

Ook met de grensoverschrijdende handel, nog een essentieel aspect van de liberalisering, worden vorderingen gemaakt: het totale volume van de handel in elektriciteit bedraagt momenteel zo'n 8% van de totale elektriciteitsproductie in de Gemeenschap.

Deze ontwikkelingen zijn bemoedigend, zelfs bij een vergelijking met die in andere wereldregio's, zoals de Verenigde Staten. De Europese Unie is van alle regio's het verst gevorderd met de ontwikkeling van een geïntegreerde regionale elektriciteitsmarkt, een markt die voordien gebaseerd was op door monopolies overheerste en gescheiden nationale sectoren.

Niettemin is het einddoel, een volledig geïntegreerde markt, nog niet bereikt en alle marktdeelnemers zijn het erover eens dat met het oog op de totstandbrenging van een echte interne markt de volgende twee vraagstukken opnieuw onder de loep moeten worden genomen:

- scheiding tussen de beheerder van het net en de producent/distributeur ("unbundling").

Bij de openstelling van de markt, met name voor nieuwkomers, draait alles om een toegang tot het net op basis van billijke en niet-discriminatoire regels. De ervaring wijst uit dat deze doelstelling zeer gemakkelijk te realiseren is wanneer de beheerders van de transmissie- en distributienetten (welke in de praktijk veelal tot bestaande en verticaal geïntegreerde maatschappijen behoren) geen enkele binding hebben met andere industriële belangen, waarbij vooral aan productie en distributie/marketing te denken valt.

De lidstaten moeten erop toezien dat de handelsbelangen van de moedermaatschappij en de werking van de elektriciteitsnetten ook werkelijk volledig gescheiden blijven.

- gereguleerde toegang van derden

De ervaring leert dat het systeem van gereguleerde toegang van derden op basis van openbaar gemaakte prijzen de meest geschikte methode is om iedere vorm van discriminatie te vermijden. Met dit systeem wordt niet alleen discriminatie voorkomen, maar krijgen bedrijven ook de gelegenheid hun elektriciteits aankopen te plannen, doordat zij vooraf met de tarieven bekend zijn. Vergelijk dit met de last die een bedrijf ondervindt van een regeling waarbij steeds over toegang moet worden onderhandeld, waarbij, wanneer een contract afloopt, steeds weer opnieuw overeenstemming over prijzen en toegangscondities moet worden bereikt. De lidstaten zouden zich daarom moeten buigen over de maatregelen die vereist zijn om op doorzichtige wijze een gereguleerde toegang van derden te verzekeren, zodat iedere vorm van discriminatie onmogelijk wordt.

Kortom openstelling van de markt, als beoogd in de wetten tot omzetting van de richtlijn, is op zich echt niet voldoende om de facto een werkelijke interne markt tot stand te brengen. Het uiteindelijke doel is in feite een werkelijk geïntegreerde markt en niet een samenvoeging van 15 min of meer geliberaliseerde markten.

III. Maatregelen en mechanismen om het functioneren van de markt te vergemakkelijken

Niet-discriminatoire grensoverschrijdende transporttarieven en een efficiënt systeem voor congestiebeheer zijn twee essentiële aspecten, wil men de ontwikkeling van een Europese energiemarkt echt van de grond krijgen. Doel is hierbij snel tot een eenvoudige, doorzichtige, objectieve en niet-discriminerende, op de kosten afgestemde handelsregeling te komen, teneinde een echte interne energiemarkt tot stand te kunnen brengen, in plaats van vijftien wel geliberaliseerde maar nog te zeer verbrokkelde markten. Het proces van Florence is nu bedoeld om deze gang van zaken te vergemakkelijken. Hierbij worden vertegenwoordigers van de nationale regeringen, de Raad van Europese regelgevende instanties en de Vereniging van Europese transmissienet beheerders (ETSO) in een forum rond de Commissie te zamen gebracht. Voor de vertegenwoordigers van producenten, consumenten en marktexploitanten, alsmede van het Europees Parlement wordt ook gezorgd.

De werkzaamheden van het forum zijn bedoeld ter voorbereiding en vergemakkelijking, in een informeel kader, van de besluiten of voorstellen van technische aard, zoals de transporttarifering en het grensoverschrijdende beheer van congestieproblemen, met deelname van alle belanghebbende partijen. Deze technische maatregelen hebben het voordeel dat zij snel door de regelgevende instanties in de lidstaten kunnen worden uitgevoerd, zonder dat een nieuwe richtlijn moet worden afgewacht.

1. Tarificatie van grensoverschrijdende transmissie

Elektriciteit is een product van dien aard dat de ontwikkeling van een zowel doorzichtig als niet-discriminerend en op de werkelijke kosten afgestemd tariferingssysteem bijzonder moeilijk is. De fysieke elektriciteitsstroom beantwoordt namelijk niet letterlijk aan hetgeen tussen de verkoper en de afnemer contractueel is overeengekomen: bij de verkoop van elektriciteit door een elektriciteitsproducent in Noord-Europa aan een verbruiker in Zuid-Europa is het niet noodzakelijkerwijze zo dat de hierbij gegenereerde elektronen ook daadwerkelijk van noord naar zuid vloeien.

Is het echter niet mogelijk deze elektriciteitsstromen duidelijk aan de hand van verschillende economische transacties te verrekenen, dan verloopt de handel in elektriciteit via fysieke stromen tussen transmissiesystemen. De elektriciteits productie in land A zal aldus in sommige gevallen via het transmissiesysteem van land B verlopen, om een consument in land C te kunnen bereiken. Het is daarom nodig in een kostenvergoeding te voorzien voor exploitanten van transmissiesystemen die deze doorvoerstromen mogelijk maken. Deze vergoeding dient ten laste te komen van de exploitanten van systemen waar deze stromen hun reis beginnen.

Tijdens de vergadering van maart 2000 heeft het proces van Florence een principe-akkoord tussen de deelnemers opgeleverd over een voorlopig grensoverschrijvend tariferingsmechanisme, hetgeen een belangrijke stap voorwaarts betekent. Dit mechanisme zal 1 oktober 2000 voor een eerste periode van één jaar in werking moeten treden en voorzien in onderlinge vergoedingen tussen systeem exploitanten. Op deze datum zullen alle bestaande nationale invoer- en uitvoerheffingen worden afgeschaft.

Dit systeem omvat de volgende elementen:

- Bepaling van de totale kosten van alle transmissienetbeheerders (TSO) als gevolg van de grensoverschrijdende elektriciteitsstromen (op basis van de in een gegeven periode gemeten fysieke stromen): deze kosten zijn dan bepalend voor het "Compensatiefonds" - de totale som die beschikbaar is ter vergoeding van TSO in verband met de aan de doorvoer van elektriciteit verbonden kosten.

- Vaststelling van de bijdragen van iedere nationale TSO aan het Compensatiefonds, aan de hand van de uitgaande fysieke stromen minus de binnenkomende fysieke stromen (als gemeten in het verleden): een exploitant die, in fysieke termen, meer elektriciteit uitvoert dan invoert, moet dan een bijdrage tot het fonds leveren.

- Vaststelling van de compensatiebetaling die iedere TSO ontvangt, aan de hand van de (in het verleden gemeten) doorvoerstromen.

Uitgaande van de voor iedere TSO vastgestelde bijdragen en compensatiebetalingen wordt dan de lijst van nettobetalers en -begunstigden opgesteld.

De hoogte van de grensoverschrijdende transmissiekosten - waarvoor compensatiebetalingen tussen netbeheerders plaatsvinden - wordt, voor een proefperiode van één jaar, vastgesteld aan de hand van de bij ETSO (Europese vereniging van transmissienetbeheerders) beschikbare informatie.

Dit voorlopige cijfer moet nog worden bijgesteld; het definitieve bedrag van de compensatiebetalingen zal bepalend zijn voor de reële tarieven van het grensoverschrijdende handelsverkeer. De precieze berekening hiervan is dus van groot belang voor de ontwikkeling van de elektriciteitshandel. Hiertoe zullen de Commissie en de nationale regelgevende instanties zorgen voor een methode ter berekening van de doorvoertarieven waarbij met alle gemaakte kosten rekening wordt gehouden.

De door iedere TSO gebruikte methode ter verrekening van de in het kader van het nationale tariferingssysteem betaalde en ontvangen compensatiebetalingen zou, althans op korte termijn, in zekere mate op het subsidiariteitsbeginsel moeten berusten. Iedere exploitant bepaalt dus de voor zijn eigen situatie meest geschikte methode. Deze methode wordt dan ter goedkeuring aan de nationale regelgevende instantie voorgelegd. De nationale methodes zullen echter ook nog eerst aan de Commissie worden voorgelegd. Aldus kan de Commissie verifiëren of de potentieel per lidstaat verschillende benaderingen geen distorsies op de interne markt teweegbrengen.

Er moet nu verder worden gewerkt aan een meer ontwikkeld systeem van kostendeling tussen producenten en verbruikers. Het is de bedoeling dat dit systeem rond oktober 2001 gereed is. Wat dit betreft, moet een algemene definitieve consensus worden bereikt tussen alle betrokken partijen over een harmonisatie van de verhouding tussen de productielasten [4] en verbruikslasten [5], om aldus tot een duurzame oplossing van de grensoverschrijdende tariferingskwestie te kunnen komen. De reden voor een harmonisatie van het relatieve niveau van de productielasten is met name de noodzaak om alle producenten, via het netwerk, gelijke voorwaarden voor toegang tot de Europese markt te verzekeren. Op basis van een voorstel van de nationale regelgevende instanties zal de Commissie de gemaakte vooruitgang bekijken en eventueel tot einde 2000 concrete voorstellen doen, met het oog op de tijdige tenuitvoerlegging van een communautaire benadering.

[4] Van het type "G" (of "Generation") in de door exploitanten gebruikte terminologie.

[5] Van het type "L" (of "Load").

2. Congestiebeheer

Op dit punt zijn grote vorderingen gemaakt. Overeenkomstig het verzoek van de Raad en de conclusies van het laatste forum van Florence heeft de ETSO de resultaten van haar werkzaamheden inzake de volgende specifieke kwesties gepresenteerd:

- beschikbare transportcapaciteit: De ETSO zal regelmatig vaststellen hoeveel er aan koppelingscapaciteit beschikbaar is en deze gegevens in het voorjaar van 2000 bekendmaken.

- uitwisseling van informatie tussen TSO om het systeem veiliger te maken: hiertoe is een geschikt mechanisme ontwikkeld en in werking gesteld;

- totstandbrenging van nieuwe koppelingscapaciteit: Men is overeengekomen de bestaande knelpunten bij de koppeling van systemen te analyseren. Wat dit betreft, speelt de Commissie een hoofdrol, want zij moet erop toezien dat de werking van de markt niet door fysieke knelpunten wordt gehinderd. Het lijkt hiertoe noodzakelijk, na raadpleging van de lidstaten, een Europees interconnectieschema op te stellen. Het gebeurt dikwijls dat de totstandbrenging van nieuwe koppelingscapaciteit niet een probleem in termen van financiering of rentabiliteit vormt (de markt is er immers), maar een kwestie van het met elkaar in overeenstemming brengen van een plaatselijke terughoudendheid ten aanzien van nieuwe infrastructuren en het algemeen belang.

- mechanismen voor de toewijzing van beschikbare transmissiecapaciteit: er zijn toewijzingsmechanismen ontwikkeld voor lijnen waarop zich specifieke congestieproblemen voordoen, met name tussen Frankrijk en Spanje en tussen Duitsland en Denemarken. Dit systeem is gebaseerd op een niet-discriminerende verkoop bij opbod. Doel is, in het licht van de opgedane ervaring, gemeenschappelijke beleidslijnen op dit gebied vast te stellen.

IV. Aanvullende maatregelen

Of de interne markt voor elektriciteit al dan niet goed functioneert zal afhangen van de oplossingen die voor een aantal zeer technische vraagstukken worden gevonden. Hoe dan ook, deze oplossingen zouden moeten worden aangevuld met op een goed functioneren van de markt gerichte maatregelen van meer algemene aard.

1. Niveau van de openbare dienstverlening

Voorkomen moet worden dat het dienstverleningsniveau in de elektriciteits sector onder het liberaliseringsproces te lijden zou hebben. Dit beginsel vloeit duidelijk voort uit letter en geest van de richtlijn, welke in maatregelen voorziet om de handhaving van de essentiële voorschriften op het vlak van de openbare dienstverlening op een concurrentiemarkt te verzekeren. Deze regels garanderen gewoonlijk alle burgers het recht op een levering van elektriciteit tegen billijke prijzen, voorzien soms in een bijzondere bescherming voor de meest kwetsbare groepen (ouderen en gehandicapten), alsmede in milieubescherming en voorzieningscontinuïteit. De ervaring heeft tot dusver geleerd dat de kwaliteit van de openbare dienstverlening met de invoering van concurrentie op de markt niet achteruitgaat, mits overheden of regelgevende instanties de nodige specifieke voorwaarden stellen, zoals bij de verlening of verlenging van een elektriciteitsdistributievergunning.

De Commissie zal met het oog op de Europese Raad van Stockholm in maart 2001 een mededeling presenteren met een beschrijving van de maatregelen die de lidstaten ter bescherming van de consument ten uitvoer hebben gelegd. De beschikbare informatie zal voorts worden benut voor een onderlinge vergelijking van maatregelen, om zo de beste praktijken te kunnen bevorderen. In samenwerking met de lidstaten en de overige belanghebbende partijen zouden door de Commissie voorstellen kunnen worden uitgewerkt over de te volgen beleidslijnen ter ontwikkeling van de openbare dienstverlening.

Naar het voorbeeld van de verbetering van de "universele dienstverlening" op telecommunicatiegebied, gaat het er hier om een zo hoog mogelijk kwaliteitsniveau in de openbare dienstverlening van de Gemeenschap te verzekeren.

2. Gevolgen van het liberalisatieproces voor de werkgelegenheid

Bij het marktopenstellingsproces moet ook de evolutie van de werkgelegen heids situatie in deze sector in aanmerking worden genomen. Bij een globale evaluatie moet niet alleen rekening worden gehouden met herstructureringen, of zelfs met specifieke werkgelegenheidsverliezen in de sector, maar ook met alle uit de extra concurrentie en de kostendaling voortvloeiende positieve effecten op de economie, vooral voor bedrijven met een hoog energieverbruik.

De Commissie is begonnen met een studie van met name de ervaringen die de meest geavanceerde landen met liberalisering hebben opgedaan. Aan de hand van de resultaten hiervan, die vóór de zomer van 2000 tegemoet worden gezien, zal men een analyse van de voornaamste trends en de te treffen kwalitatieve maatregelen kunnen maken.

3. Vergelijkende evaluatie ("benchmarking")

De lidstaten hebben hun elektriciteitsmarkt verder opengesteld dan in de richtlijn vereist werd. Niettemin heeft de ervaring uitgewezen dat de in de wetteksten voorgeschreven mate van liberalisatie niet noodzakelijkerwijze overeenkomt met de reële ontwikkelingen die op de markt hebben plaatsgevonden. Derhalve zal de Commissie, met de hulp van EUROSTAT, een aantal indicatoren uitwerken aan de hand waarvan kan worden bepaald hoe het echt met de concurrentie op de nationale markten, alsmede op de markt van de Gemeenschap in zijn geheel gesteld is. In de komende weken zal tevens een studie van start gaan over de door de lidstaten gehanteerde tarificatiesystemen voor toegang tot de elektriciteitsnetten, waarvan de resultaten aan de Europese Raad te Stockholm zullen worden voorgelegd.

Het is hierbij de bedoeling een volledig beeld te verkrijgen van de wijze waarop de markten functioneren en de beste praktijken in de Gemeenschap eruit te lichten.

4. Invoer/uitvoer

In beginsel geven de handelsvoorschriften aan derde landen het recht elektriciteit in de Europese Unie te verkopen; sommige landen proberen reeds van dit recht gebruik te maken. Twee punten lijken in dit verband van bijzonder belang te zijn:

- wederzijdse markttoegang;

- de inachtneming van milieunormen.

Een mogelijke weg vooruit is het sluiten van regionale of bilaterale overeenkomsten of een gemeenschappelijke interpretatieve verklaring, zoals die welke momenteel in voorbereiding is tussen Zwitserland en de EU. Dergelijke overeenkomsten zouden tussen de EU en deze landen worden gesloten met het oog op wederzijdse markttoegang op basis van wederkerigheid en de inachtneming van gelijkwaardige milieunormen. De Commissie zal in de komende maanden een onderhandelingsmandaat voorstellen.

5. Technische hulp voor kandidaat-landen

De Commissie heeft een actieplan opgesteld om alle kandidaat-landen de steun te bieden die nodig is voor de overgang naar een energiemarkt met concurrentie. De toetredingskandidaten moeten hun wetgeving afstemmen op de desbetreffende richtlijnen van de EU. Om deze landen behulpzaam te zijn, onderstreept het actieplan de reële behoeften in verband met assistentie inzake bestuursrechtelijke vraagstukken, de aan de wetgeving te geven vorm, de werking van de markt en het transportsysteem en de aanwijzing van nationale regelgevende instanties. Verder worden er specifieke maatregelen uitgewerkt om dit overgangsproces vlotter te doen verlopen.

6. Elektriciteitsopwekking met behulp van hernieuwbar energiebronnen

In 1997 heeft de Commissie het Witboek inzake hernieuwbare energiebronnen gepubliceerd waarin zij de nadruk legt op de fundamentele rol van deze energievormen voor een continue energievoorziening en bescherming van het milieu. Het Witboek stelt als indicatief doel de verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energiebalans van de Europese Unie tot 12% in 2010. Wanneer men voor de elektriciteitsopwekking meer en meer gebruik gaat maken van hernieuwbare energiebronnen, zal dit in belangrijke mate bijdragen tot de verwezenlijking van deze doelstelling, alsmede tot de verplichtingen die de Europese Unie te Kyoto op zich heeft genomen met betrekking tot de vermindering van de hoeveelheden broeikasgassen die in het milieu terechtkomen. Om dit streefcijfer van 12% te kunnen halen, wordt een bijdrage van de elektriciteitssector nodig geacht waarmee het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het totale elektriciteitsverbruik op 22,1% wordt gebracht.

Derhalve moet naar een kritische massa van de markt worden toegewerkt om te bereiken dat de met hernieuwbare energiebronnen opgewekte elektriciteit dusdanig met andere energievormen kan concurreren dat dit product op de interne markt vaste voet aan de grond krijgt.

De Commissie heeft de Raad een hiertoe strekkende ontwerp-richtlijn voorgelegd, die tijdens diens vergadering van 30 mei 2000 kan worden besproken.

V. CONCLUSIES

Er is een zekere vooruitgang geboekt bij de tenuitvoerlegging van de elektriciteitsmarkt, zowel op het punt van de openstelling van de markt, als van de tarifering, die voor industriële gebruikers en gezinshuishoudingen gunstiger is geworden.

Toch moet dit liberaliseringsproces, zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht sneller worden doorgevoerd, wil de Gemeenschap ten volle profijt kunnen trekken van een concurrentiële en dynamische markt. Met deze sneller verlopende liberalisering zou het uiteindelijk zo ver moeten komen dat alle verbruikers hun eigen leverancier kunnen kiezen.

Om dit recht op vrije keuze te kunnen realiseren, moet een toegang tot het net op billijke voorwaarden worden gegarandeerd door middel van objectieve en doorzichtige regels en niet-discriminatoire tarieven. Tegelijkertijd moet het niveau van de openbare dienstverlening op peil worden gehouden en verder worden ontwikkeld, terwijl hierbij ook de werkgelegenheids- en milieueffecten in aanmerking moeten worden genomen.

In de onderhavige richtlijn worden de basisprincipes aangegeven inzake de voorwaarden voor het liberaliseringsproces, de manier waarop dit in zijn werk moet gaan en het hierbij aan te houden tempo. Niettemin zijn aanvullende maatregelen absoluut noodzakelijk om een echte, goed functionerende interne markt voor elektriciteit te creëren, vooral waar het de grensoverschrijdende aspecten en het congestiebeheer betreft.

Het proces van Florence is nu bedoeld om in deze behoefte te voorzien. Het proces is gebaseerd op overleg tussen de betrokkenen en vormt een oorspronkelijke benadering op het institutionele vlak en op het punt van "governance". De Commissie heeft de lidstaten en alle andere hoofdrolspelers bij dit proces ingeschakeld, waarbij de respectieve bevoegdheden en competenties van alle betrokkenen intact blijven. Het proces van Florence biedt aldus, gezien de aard van de vraagstukken in kwestie, ontegenzeglijke voordelen in termen van efficiëntie en snelheid.

Zo zijn er tijdens de vergadering van het forum van maart 2000 reële vorderingen gemaakt bij de grensoverschrijdende tarificatie en de doorzichtigheid van de markt. De Commissie zal er, in nauwe samenwerking met de nationale regelgevende instanties, op toezien dat het voor oktober 2000 geplande eerste tariferingsmechanisme in overeenstemming is met de nagestreefde doelstellingen (getrouwe verrekening van de kosten, objectiviteit, doorzichtigheid en non-discriminatie). Met dit overgangssysteem wordt het mogelijk een stabiel en geharmoniseerd mechanisme te creëren.

De Commissie zal op het goede verloop van deze werkzaamheden toezien.

Bij de herziening van de richtlijn "Interne markt voor elektriciteit" die de Commissie in het kader van haar mededeling aan de Europese Raad van Stockholm zal voorleggen, zullen de meest recente resultaten van het proces van Florence, vooral op het vlak van de grensoverschrijdende tariferingsbeginselen, aan bod komen, waarna eventueel de nodige aanpassingen zullen worden doorgevoerd. De Commissie zou bij deze gelegenheid aanvullende voorstellen voor de interne elektriciteitsmarkt kunnen doen, in het bijzonder betreffende een aanzienlijke en snellere vergroting van het aantal geschikte cliënten, een betere scheiding tussen operationele en financiële aspecten en de gereguleerde toegang van derden tot het net.

Tenslotte beoogt de Commissie, met betrekking tot congestie en het gebrek aan grote koppelnetten, een mechanisme voor overleg tussen belanghebbende partijen voor te stellen, om zo een Europees plan te kunnen vaststellen voor nog ontbrekende grote interconnectie-infrastructuren.

Bijlage I (Mate van openstelling van de markten per lidstaat)

Bijlage II (Prijsverloop)

BIJLAGE 1

MATE VAN OPENSTELLING PER LIDSTAAT

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Noot: Toen deze tabel werd opgesteld, had Luxemburg de richtlijn nog niet geïmplementeerd.

BIJLAGE 2

PRIJSVERLOOP 1996 - 1999 (lopende prijzen)

Zonder belasting (Bron : Eurostat)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

NB: Punten waarmee bij de interpretatie van deze tabel rekening moet worden gehouden:

- 1996 is als basisjaar gekozen om te laten uitkomen hoe een en ander zich heeft ontwikkeld na de goedkeuring van de richtlijn, d.w.z. vanaf het tijdstip waarop men de liberalisering waarschijnlijk als een reëel toekomstig gegeven is gaan zien.

- België, Griekenland en Ierland hebben voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn extra termijnen van respectievelijk één, twee en één jaar gekregen. Ongetwijfeld hebben de prijseffecten hierdoor langer op zich laten wachten.

- Sommige landen (waaronder het Verenigd Koninkrijk) hadden reeds vóór de goedkeuring van de richtlijn een begin met de liberalisering van hun markten gemaakt. Zodoende was het prijsdalingspotentieel reeds gedeeltelijk vóór 1996 een feit.

- In principe zal de totstandbrenging van de interne markt tot kleinere prijsverschillen tussen de lidstaten leiden. Aldus komen er uiteenlopende tendensen ten aanzien van prijsverlagingen in sommige lidstaten, zulks afhankelijk van het prijsniveau vóór de goedkeuring van de richtlijn.

- Sommige lidstaten zijn onmiddellijk tot een volledige openstelling van hun markt overgegaan en hebben bovendien een "elektriciteitsbeurs" in het leven geroepen. De grootste prijsdalingen vinden in het merendeel van deze lidstaten plaats.