Advies van het Comité van de Regio's over:

- de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement 'De grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke buurlanden'", en

- de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement 'De weg effenen voor een nieuw nabuurschapsinstrument'"

(2004/C 23/10)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "De grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke buurlanden" [COM(2003) 104 def.];

gezien het op 13 juni 2003 door de Commissie genomen besluit om het Comité overeenkomstig art. 265, eerste alinea, van het EG-Verdrag over deze materie te raadplegen;

gezien het op 8 april 2003 door het bureau van het Comité genomen besluit om de commissie "Externe betrekkingen" met het opstellen van een advies over dit onderwerp te belasten;

gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "De weg effenen voor een nieuw nabuurschapsinstrument" [COM(2003) 393 def.];

gezien de verklaring van de Euro-mediterrane Conferentie van Barcelona van 28 november 1995 en de associatieovereenkomsten tussen de Europese Unie en Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Libië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit, Syrië en Tunesië;

gezien de conclusies van de Europese Raad van Wenen van december 1998 over de noordelijke dimensie, de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Rusland en de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten tussen de Europese Unie en Moldavië, Oekraïne en Wit-Rusland;

gezien het advies van het Comité over de mededeling van de Commissie "Een noordelijke dimensie voor het beleid van de Unie" (CDR 107/1999 fin van 15.9.1999)(1);

gezien de resolutie van het Comité over "De gedecentraliseerde samenwerking en de rol van de lokale en regionale overheden in het kader van het Euromediterrane partnerschap" (CDR 40/2000 fin van 16.2.2000)(2);

gezien het actieplan over de noordelijke dimensie op het gebied van het buitenlands en grensoverschrijdend beleid van de Europese Unie (2000-2003) van 14 juni 2000;

gezien het advies van het Comité over "De plaatselijke en regionale autoriteiten en de gemeenschappelijke strategie van de Europese Unie voor het Middellandse-Zeegebied" (CDR 123/2000 fin van 20 september 2000)(3);

gezien de conclusies van de Euromediterrane Conferentie van Valencia van 22 en 23 april 2002;

gezien de conclusies van de op 21 oktober 2002 in Luxemburg gehouden ministerconferentie over de noordelijke dimensie;

gezien het voortgangsverslag naar aanleiding van de mededeling van de Commissie over de gevolgen van de uitbreiding voor de aan de kandidaat-lidstaten grenzende regio's - communautaire actie ten behoeve van de grensregio's [COM(2002) 660 def. van 29.11.2002];

gezien de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen van 12 en 13 december 2002;

gezien het advies van het Comité over het verslag van de Commissie aan de Raad "De Europese uitbreiding toegelicht" (CDR 325/2002 fin van 13.2.2003)(4);

gezien de resolutie van het Europees Parlement over de afsluiting van de toetredingsonderhandelingen in Kopenhagen van 9 april 2003;

gezien de conclusies van de bijeenkomsten van de Raad Algemene Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken van 15 april, 30 september en 18 november 2002 en 24 februari, 18 maart en 14 april 2003;

gezien de conclusies van de Europese Conferentie van 17 april 2003;

gezien de conclusies van de op 26 en 27 mei 2003 op Kreta gehouden tussentijdse Euromediterrane Conferentie;

gezien het werkdocument van de Commissie "Tweede actieplan voor de noordelijke dimensie 2004-2006" [COM(2003) 343 def. van 10.6.2003];

gezien het advies van het Comité over het "Tweede actieplan voor de noordelijke dimensie 2004-2006" (CDR 102/2003 fin van 9.10.2003);

gezien het door de commissie "Externe betrekkingen" op 5 september 2003 goedgekeurde ontwerpadvies (rapporteur: de heer Chaves González (ES/PSE), voorzitter van de Junta van Andalusië) (CDR 175/2003 rev. 2);

overwegende:

1. dat de vijfde uitbreiding van de Europese Unie perspectieven biedt voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en haar toekomstige buren;

2. overwegende dat de ten zuiden en ten oosten van de Middellandse Zee geleden landen vanwege hun strategisch belang op politiek en economisch gebied en de affiniteit op menselijk en cultureel vlak reeds tientallen jaren van prioritair belang zijn voor de EU;

3. overwegende dat de betrekkingen van de EU met Moldavië, Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland na de uitbreiding van groot belang worden voor de veiligheid en stabiliteit in Europa;

4. overwegende dat de Europese Unie in de Verklaring van Laken de verbintenis is aangegaan vrede en stabiliteit te garanderen door vrijheid, solidariteit en diversiteit te bevorderen;

5. overwegende dat de Europese Unie de gelegenheid krijgt om haar betrekkingen met derde landen te versterken door, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen, politieke en economische hervormingen te stimuleren;

6. overwegende dat het met het oog op welvaart voor deze landen en voor alle Europese burgers noodzakelijk is de politieke, economische, culturele en sociale samenwerking tussen de EU en deze regio's te versterken teneinde te vermijden dat in Europa nieuwe scheidslijnen ontstaan;

7. overwegende dat de bevordering van regionale en interregionale samenwerking één van de belangrijkste fundamenten is voor de toepassing van een nabuurschapbeleid in deze gebieden;

8. overwegende dat lokale en regionale overheden in het kader van hun bevoegdheden samen met instanties uit derde landen een samenwerkingsbeleid aan het opzetten zijn, met name inzake samenwerking aan de grenzen,

heeft tijdens zijn op 9 oktober 2003 gehouden 51e zitting het volgende advies aangenomen.

1. Het uitgebreide Europa gaat de uitdaging aan

1.1. Mede gezien de grote verwachtingen die de zuidelijke en oostelijke buren van de EU omtrent de uitbreiding koesteren, komt deze mededeling van de Europese Commissie over een nieuw kader voor de politieke, economische, sociale en culturele betrekkingen met deze landen op een geschikt moment.

1.2. Om na de uitbreiding de economische en sociale ontwikkeling van de buurlanden naar een hoger plan te kunnen tillen, moet de EU buiten het puur communautaire kader treden en mede in het licht van de mondialisering haar rol op wereldvlak herdefiniëren.

1.3. De Commissie stelt terecht dat er behoefte is aan nieuwe initiatieven om de regionale en subregionale integratie in bepaalde naburige gebieden te stimuleren en zo een band van onderlinge afhankelijkheid tussen deze gebieden en de Europese Unie tot stand te brengen.

1.4. Op de Europese Unie rust de plicht bij te dragen tot politieke en democratische stabiliteit, veiligheid, duurzame ontwikkeling en sociale samenhang in haar buurlanden, en zo een vriendschappelijk klimaat te creëren dat gebaseerd is op doeltreffende samenwerking op alle niveaus en in alle sectoren.

1.5. Eén van de essentiële bouwstenen van dit nieuwe nabuurschapsbeleid, nl. de interculturele dialoog, moet kracht worden bijgezet aan de hand van maatregelen die tot doel hebben de diversiteit in Europa te belichten, met nadruk op respect voor de mensenrechten en bestrijding van discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat.

1.6. Dit nieuwe nabuurschapbeleid staat of valt met de participatie en het engagement van het maatschappelijk middenveld van de EU en de buurlanden.

1.7. Grote economische verschillen tussen buurlanden zijn nadelig voor de sociale vrede en werken illegale immigratie, smokkel, georganiseerde misdaad en hieraan gerelateerde fenomenen in de hand.

1.8. Indien de Europese Unie erin slaagt een "kring van vrienden" om zich te scharen, zal dit de politieke stabiliteit en de economische ontwikkeling in de EU-lidstaten en de buurlanden ten goede komen. Echte partnerschaps- en samenwerkingsbanden tussen landen gedijen echter niet alleen op maatregelen inzake toegang tot de interne markt of veiligheid; culturele samenwerking, duurzame ontwikkeling en economische, sociale en territoriale cohesie verdienen eveneens aandacht.

2. Een nieuwe visie, nieuwe mogelijkheden

2.1. De bestaande associatie- en samenwerkingsovereenkomsten volstaan niet langer om de buurlanden interessante en stimulerende perspectieven te bieden. Stabiliteit, veiligheid en welvaart moeten zowel voor de Europese Unie als voor haar buurlanden haalbare doelstellingen zijn.

2.2. Het Comité staat dan ook achter het streven van de EU en haar partners naar de totstandbrenging van een gemeenschappelijke ruimte waarin plaats is voor de verwezenlijking van een interne markt, voor vrijhandel, een open investeringsklimaat, onderlinge aanpassing van wetgeving en het gebruik van de euro als reservemunt en referentiemunt in transacties met de naburige landen. Om kort te gaan: een ruimte waarin alles met de Unie wordt gedeeld, behalve de instellingen. Dit mag echter niet betekenen dat buurlanden die op het Europese continent liggen en aan de criteria van Kopenhagen voldoen, het uitzicht op toetreding tot de EU wordt benomen.

2.3. De gesels van onze tijd - misdaad, terrorisme, illegale immigratie en milieuproblemen - kunnen alleen in onderlinge samenwerking worden bestreden.

2.4. Met name wanneer het gaat over milieu, vervoer, onderzoek, onderwijs en cultuur, is er behoefte aan een nieuwe, op gemeenschappelijke waarden en beginselen gebaseerde politieke dialoog, die zich maatschappelijk moet vertalen in de bestrijding van stereotypen en de bevordering van wederzijds begrip.

2.5. In het licht van de in het voorgestelde kader opgenomen beleidsterreinen en het belang ervan voor de regio's dringt het Comité aan op:

2.5.1. inventarisatie van problemen die de handel in grensgebieden belemmeren, harmonisatie van de wetgeving en bevordering van de veiligheid als handelsstimulerende maatregel;

2.5.2. bijzondere aandacht voor de economische, sociale en humanitaire gevolgen van de integratie van legale migranten en de controle op illegale immigratie voor de gemeenten en regio's. Pro's en contra's van migratie zouden op een rij moeten worden gezet;

2.5.3. een specifiek vervoersbeleid voor deze regio's, die qua verbindingen met bijzondere problemen af te rekenen hebben vanwege hun perifere ligging en de combinatie van land- en zeegrenzen;

2.5.4. energiemodellen waarin de voorzieningscontinuïteit van de EU gepaard gaat met steun voor hernieuwbare energiebronnen en voor de vervanging van energiebronnen die een ernstige bedreiging vormen voor mens en milieu;

2.5.5. een verbintenis van de buurlanden om maatregelen te treffen op het gebied van milieubescherming en bevordering en behoud van de biodiversiteit;

2.5.6. financiële steun van Europese instellingen (met name de EBWO en de EIB) voor de bevordering van plaatselijke, op het MKB gestutte productiesystemen. Dit is nodig, willen de politieke en economische hervormingen in deze landen aanslaan;

2.6. Het Comité verlangt dat voldoende financiële middelen worden toegewezen, teneinde de geloofwaardigheid van de voorgestelde beleidsmaatregelen niet te ondergraven.

3. De buurlanden: verschillen en gemeenschappelijke belangen - Een gedifferentieerde, geleidelijke en op een referentiemodel gebaseerde benadering

3.1. Wil de EU de doelstellingen van haar nabuurschapsbeleid halen, dan zal zij nieuwe, gemeenschappelijke mechanismen en structuren moeten opzetten die verdergaan dan de huidige overeenkomsten, en zal zij de bestaande processen een nieuw elan moeten geven.

3.2. De Commissie stelt terecht voor om de samenwerking gestructureerd en geleidelijk uit te bouwen, hierbij uit te gaan van wederzijdse verplichtingen en van de capaciteit van elke partner om zijn verbintenissen na te komen, en bij bepaalde ijkpunten de inventaris op te maken, alvorens de volgende stap te zetten.

3.3. Tevens positief is het voorstel om in samenspraak tussen Commissie, lidstaten en het betrokken land voor elk van deze landen een afzonderlijk actieplan op te stellen. Gezien de actieve rol van het lokale en regionale niveau in het nabuurschapsbeleid dringt het Comité van de Regio's erop aan tijdens de onderhandelingen over deze actieplannen te worden geraadpleegd.

3.4. De goedkeuring van een gemeenschappelijke strategie voor de buurlanden is een wezenlijke stap in de betrekkingen tussen de Europese Unie en de landen die zich in haar onmiddellijke omgeving bevinden. Aangezien sommige buurlanden in hun relaties met de EU nu eenmaal verder staan dan andere, is het echter absoluut noodzakelijk voor een gedifferentieerde aanpak te opteren: één voor het Middellandse-Zeegebied en één voor Rusland en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS).

Rusland en de NOS

3.5. Om de status van de bestaande samenwerking tussen de EU en Rusland en de NOS te verhogen, moet een nieuw initiatief op de rails worden gezet dat gebaseerd is op reeds opgedane ervaring met o.m. de Europese Economische Ruimte, de Raad van Oostzeestaten, de noordelijke dimensie en processen als dat voor het Middellandse-Zeegebied.

3.6. De samenwerking tussen de EU en Rusland moet worden opgedreven door de noordelijke dimensie als katalysator te gebruiken. Daarvoor is een adequaat financieringskader nodig. Het Comité dringt er in dit verband op aan dat het door de Raad Algemene Zaken (9 april 2001, Luxemburg) voorgestelde Forum voor de noordelijke dimensie wordt opgericht en dat dit wordt opengesteld voor vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden.

3.7. Het Comité kan zich tevens vinden in het voorstel om de dialoog tussen de EU en Wit-Rusland nieuw leven in te blazen en zo de processen ter bevordering van democratisering, economische hervorming en mensenrechten in dat land een impuls te geven en de ervaringen van de lokale en regionale overheden uit de EU in dit verband ter beschikking te stellen.

3.8. Er moet een snelle en duurzame oplossing komen voor het probleem Trans-Dnjestrië, dat een gunstige wending in het politieke en economische leven in Moldavië in de weg staat en regionale spanningen in de hand werkt.

Middellandse-Zeegebied

3.9. Voor de betrekkingen tussen de EU en de zuidelijke en oostelijke oeverstaten bestaat er reeds een essentieel instrument, nl. de Euro-mediterrane Conferentie van Barcelona met haar politieke, economische en sociaal-culturele pijler. Hoewel de Euro-mediterrane Associatie niet alle verwachtingen die in 1995 zijn gewekt heeft ingelost, vormt zij nog steeds een innoverend kader voor de betrekkingen tussen de EU en haar mediterrane partners; doel ervan is tegen 2010 een vrijhandelszone tot stand te brengen.

3.10. Het proces van Barcelona moet worden verdiept door stapsgewijs en in functie van de wederzijdse verbintenissen de Middellandse-Zeelanden in alle EU-beleidsterreinen te integreren.

3.11. Tegen de achtergrond van de oorlog in Irak en het aanslepende Israëlisch-Palestijnse conflict is het meer dan ooit noodzakelijk om met het oog op een versterkte samenwerking de politieke dialoog verder te ontwikkelen.

3.12. De instelling van de Faciliteit voor Euro-mediterrane Investeringen en Partnerschap (FEMIP) van de EIB moet volgens het Comité de opmaat vormen tot de oprichting van een echte Euro-mediterrane Bank.

3.13. Het nieuwe nabuurschapbeleid voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en de mediterrane partners moet gebaseerd zijn op een strategisch, geïntegreerd concept. Zo moet een echte interculturele dialoog op gang worden gebracht om de kennis van de "ander", het wederzijdse begrip en de culturele diversiteit van het Middellandse-Zeegebied te bevorderen.

3.14. In het nabuurschapbeleid moet gedifferentieerd te werk worden gegaan, rekening houdend met de betrekkingen en verbintenissen van elk partnerland t.a.v. de Europese Unie. Landen die de vooropgezette doelen halen, zouden in aanmerking moeten komen voor meer steun. Het Comité staat dan ook achter het verzoek van Marokko om in het kader van de Europese Unie over een speciale status te kunnen beschikken.

4. Meer inspraak voor de lokale en regionale overheden

4.1. Het Comité pleit in het algemeen voor actieve participatie van de lokale en regionale overheden in dit beleid. Deze inspraak kan als volgt worden ingevuld:

Gemeenschappelijke aspecten

4.2. Samenwerking tussen de lokale en regionale overheden van de EU en haar zuidelijke en oostelijke buren moet worden bevorderd. Als garantie voor de integratie van deze overheden in het nieuwe nabuurschapbeleid moet gekozen worden voor een bottom-up-aanpak.

4.3. Overeenkomstig het Witboek over Europese governance van de Commissie moet aan elk voorstel inzake nieuwe initiatieven in het kader van het nabuurschapbeleid overleg met de lokale en regionale overheden van de Unie voorafgaan. Dit geldt met name voor het vaststellen van doelen, referentiecriteria en uitvoeringstermijnen voor elk landenspecifiek actieplan.

4.4. De grensregio's moeten bij het uitstippelen, uitvoeren en evalueren van de actieplannen worden betrokken.

4.5. In het belang van de coherentie en het optimale gebruik van middelen moet erop worden toegezien dat de samenwerkingsinitiatieven gecoördineerd en op elkaar afgestemd worden - of deze nu worden gefinancierd uit de kas van de EU, de EU-lidstaten of de Europese lokale en regionale overheden.

4.6. Grensregio's verdienen een speciale inspanning, in de vorm van toereikende middelen en instrumenten. Hiervoor kan dezelfde benadering worden gevolgd als voorgesteld in de "Communautaire actie ten behoeve van de grensregio's" van november 2002.

4.7. Er zou een diepgaand en open debat over de afbakening van het EU-beleid moeten worden gelanceerd, waarbij als blijk van erkenning van de diversiteit en het unieke karakter van het Europese grondgebied, de verschillende bestuursniveaus, en met name het lokale en regionale, worden betrokken.

4.8. Zoals bekend spelen de lokale en regionale overheden - bevoorrechte partners in de gedecentraliseerde samenwerking in de Europese Unie - een wezenlijke rol in de grensoverschrijdende en interregionale samenwerking.

4.9. Wat de integratie van migranten betreft, zou een instrument ter ondersteuning van de lokale en regionale overheden (met name van de grensgebieden) moeten worden opgezet om deze te helpen hun bevoegdheden inzake maatschappelijke integratie en bewustwording naar behoren uit te oefenen. Hiertoe moet de lokale en regionale dimensie in het migratiebeleid van de EU worden geïntegreerd.

Rusland en de NOS

4.10. Om de decentrale actoren van de Europese Unie, Rusland en de NOS in kwestie (Moldavië, Oekraïne, Wit-Rusland) op strategische wijze nader tot elkaar te brengen, moet een forum worden opgericht waar de lokale en regionale overheden elkaar kunnen ontmoeten om de vinger aan de pols te houden van het politieke en bestuurlijke decentralisatieproces in deze vier buurlanden van de EU.

4.11. Om de verschillende componenten van de vervoersinfrastructuur in de grensgebieden beter op elkaar te laten aansluiten, moeten de regio's bij de infrastructuurplanning worden betrokken.

4.12. Hernieuwbare energiebronnen en een programma voor de omschakeling van kernenergie naar milieuvriendelijker alternatieven moeten worden gesteund.

4.13. Om mensenhandel tegen te gaan en het goederenverkeer normaal te laten verlopen, moet de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van beheer en douanecontrole worden opgevoerd.

Middellandse-Zeegebied

4.14. De plaatselijke en regionale autoriteiten moeten, conform de Verklaring van Barcelona en de conclusies van de Conferentie van Stuttgart en de Europese Raad van Keulen, als bevoorrechte instanties nauwer bij het Euro-mediterrane partnerschap worden betrokken, omdat zij beter dan wie ook kunnen bijdragen tot de totstandkoming van een zone van vrede, stabiliteit en vooruitgang in het Middellandse-Zeegebied.

4.15. Met het oog daarop dient een Euro-mediterrane orgaan te worden opgericht waarin vertegenwoordigers van de gemeenten en regio's van beide zijden van het Middellandse-Zeegebied elkaar kunnen ontmoeten met als doel het partnerschap de nodige impulsen te geven en actieprogramma's voor het gehele Middellandse-Zeegebied uit te werken.

4.16. Tot nu toe is helaas nog niets terechtgekomen van de in de Verklaring van Barcelona opgenomen suggestie om vertegenwoordigers van de plaatselijke en regionale autoriteiten de kans te geven hun problemen te bespreken en ervaringen uit te wisselen. Het Comité dringt er dan ook op aan dat nog dit jaar een eerste vergadering wordt belegd.

4.17. De gedecentraliseerde Euro-mediterrane samenwerking dient als een van de pijlers van het proces van Barcelona te worden beschouwd. De regio's en gemeenten moeten dan ook voor rekening van de Commissie en in het kader van de gedecentraliseerde samenwerking het beheer krijgen over de financiële middelen die de Unie voor de samenwerking met de mediterrane partnerlanden ter beschikking stelt.

4.18. De Euro-mediterrane Stichting moet dé stichting bij uitstek worden waar alle lokale, regionale en nationale initiatieven uit de Europese Unie en de zuidelijke en oostelijke Middellandse-Zeelanden worden samengebracht. De Stichting moet fungeren als katalysator en forum voor dialoog tussen de christelijke, islamitische en joodse cultuur en als model voor maatschappelijke toenadering tussen en participatie van gemeenten en regio's van beide zijden van de Middellandse Zee. Het is dan ook van groot belang dat een specifiek op de burgers van het Middellandse-Zeegebied gericht informatie- en bewustwordingsprogramma wordt opgezet waarin een centrale rol is weggelegd voor de lokale en regionale overheden.

5. Een nieuw nabuurschapsinstrument

5.1. Het Comité is het eens met de strategie en de doelstellingen in de Commissiemededeling "De weg effenen voor een nieuw nabuurschapsinstrument".

5.2. De Commissie stelt maatregelen voor om de verschillende programma's ter bevordering van grensoverschrijdende en interregionale samenwerking tussen de Europese Unie en de buurlanden op elkaar af te stemmen. Het Comité van de Regio's heeft er net als andere communautaire instellingen herhaaldelijk op gewezen dat het gebrek aan coördinatie meer dan eens in de weg heeft gestaan van de samenwerking die nodig is om een harmonieuze ontwikkeling in de buurlanden te bevorderen.

5.3. Met het oog op een meer rechtstreekse deelname van lokale en regionale overheden aan de samenwerking moet dit nieuwe instrument gericht zijn op een versterking van de reeds bestaande instrumenten voor grensoverschrijdende en interregionale samenwerking.

5.4. Het Comité deelt de mening van de Commissie dat het nieuwe nabuurschapsinstrument gebaat is bij één aanpak van de samenwerking, aangezien de overheden van de Europese Unie en de buurlanden op die manier worden gestimuleerd hun maatregelen samen te programmeren.

5.5. Inspraak van de lokale en regionale overheden bij het ontwerpen, tenuitvoerleggen en uitbouwen van het nabuurschapsinstrument is van groot belang. De Commissie wordt in dit verband verzocht studiedagen en -bijeenkomsten te organiseren waar samenwerkingsinitiatieven die lokale en regionale overheden van beide zijden van de grens met hun eigen middelen hebben ontplooid, tegen het licht worden gehouden.

5.6. De keuze voor een aanpak in twee fasen is terecht. Wat de eerste fase (2004-2006) betreft, benadrukt het Comité dat de nabuurschapsprogramma's begin 2004 operationeel moeten zijn. Bovendien dient de Commissie rekening te houden met programma's die gemeenten en regio's van de Europese Unie in samenwerking met de overheden van de buurlanden aan het opstellen zijn, zoals het door de Junta van Andalusië en de Marokkaanse overheid gefinancierde grensoverschrijdende ontwikkelingsprogramma Andalusië-Marokko, om maar één voorbeeld van dergelijke baanbrekende samenwerkingsinitiatieven te noemen.

5.7. Naast de grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Interreg III A moet ook de interregionale samenwerking waarvan sprake in Interreg III B een plaats krijgen in het nieuwe instrument. In dit verband dringt het Comité erop aan dat voor de aan de buurlanden grenzende gebieden programma's met een geïntegreerde ontwikkelingsaanpak worden opgestart, waarin de nadruk ligt op ruimtelijke ordening, milieu, MKB-beleid, werkgelegenheid, economisch en sociaal beleid, cultuur en immigratiebeheersing (met bijzondere aandacht voor veiligheid, opvang en integratie).

5.8. Wat de tweede fase betreft, wil het Comité betrokken worden bij het opstellen én vaststellen van het nieuwe nabuurschapsinstrument voor de periode vanaf 2006.

Brussel, 9 oktober 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 1.

(2) PB C 156 van 6.6.2000, blz. 47.

(3) PB C 22 van 24.1.2001, blz. 7.

(4) PB C 128 van 29.5.2003, blz. 56.