1.Inleiding

De cosmetica-industrie van de Europese Unie is een dynamische en competitieve sector. Elk jaar is zowat 25 % van de cosmetische producten op de EU-markt nieuw. De EU is wereldleider inzake cosmetica, met een totale kleinhandelsmarkt ter waarde van 77 miljard EUR, en voert een derde uit van alle cosmetische producten die wereldwijd worden verkocht.

Cosmetica omvatten een erg breed spectrum van producten in tal van productcategorieën, gaande van shampoos, parfums en haarkleurproducten tot zonnemelk, tandpasta en deodorant. Gezien het grote aantal cosmetische producten dat in de EU verkrijgbaar is (meer dan een miljoen verschillende producten) is het erg belangrijk om consumenten specifieke, duidelijke en betrouwbare informatie te geven die wordt onderbouwd door middel van algemeen aanvaarde methoden, zodat zij met kennis van zaken een keuze kunnen maken en producten kunnen vergelijken om de producten te vinden die het beste aansluiten bij hun behoeften.

Beweringen over en reclame voor producten zijn essentiële hulpmiddelen om consumenten te informeren over de kenmerken en kwaliteiten en hen te helpen bij het kiezen van de producten die het beste zijn aangepast aan hun behoeften en verwachtingen. Vandaag is nagenoeg elk cosmetisch product op de EU-markt voorzien van een soort mededeling die binnen het bereik van beweringen over producten valt.

Beweringen over producten zijn ook marketingmiddelen die door cosmeticabedrijven worden gebruikt om hun producten te onderscheiden van die van de concurrenten. Zij zouden dus kunnen bijdragen tot het functioneren van de binnenlandse markt en tot het stimuleren van de innovatie en de concurrentie onder bedrijven.

Opdat beweringen over cosmetische producten op gepaste wijze aan hun doeleinden zouden kunnen voldoen, is het belangrijk om een efficiënt kader te hebben dat ervoor zorgt dat deze beweringen eerlijk en niet misleidend zijn voor consumenten. Hierbij moet rekening worden gehouden met de context en de marketingtools (ongeacht of het gedrukt materiaal is, een televisiespot en of er gebruik wordt gemaakt van nieuwe media zoals internet of smartphones) waarin deze beweringen worden getoond.

Hiertoe moeten de bevoegde instanties die instaan voor het markttoezicht vlot alle beweringen kunnen nagaan op basis van geharmoniseerde en gemeenschappelijke criteria voor de hele EU. De Commissie heeft bij Verordening (EU) nr. 655/2013 (hierna de "claimsverordening" genoemd) algemene criteria goedgekeurd voor de rechtvaardiging van beweringen met betrekking tot cosmetische producten. Verder is de Commissie overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1223/2009 (hierna de "cosmeticaverordening" genoemd) verplicht om uiterlijk op 11 juli 2016 het Europees Parlement en de Raad een verslag voor te leggen over het gebruik van beweringen op basis van de vastgestelde gemeenschappelijke criteria.

Het hoofddoel van dit verslag is om te beoordelen of beweringen over cosmetica in overeenstemming zijn met de vastgestelde gemeenschappelijke criteria en om aan te geven welke corrigerende maatregelen de Commissie en de lidstaten willen treffen in gevallen van niet-naleving.

2.EU-wetgeving van toepassing op beweringen over cosmetische producten

2.1.Artikel 20 van de cosmeticaverordening

Beweringen over cosmetische producten zijn vrijwillige marketingboodschappen die door marktdeelnemers worden gebruikt bij het etiketteren van, op de markt brengen van of reclame maken voor hun producten. Overeenkomstig artikel 20 van de cosmeticaverordening zijn beweringen over cosmetica beweringen in de vorm van teksten, benamingen, merken en afbeeldingen of andere al dan niet figuratieve tekens die expliciet of impliciet kenmerken of functies van producten kenbaar maken bij het etiketteren, het op de markt aanbieden en het maken van reclame voor cosmetische producten. Zij omvatten niet de verplichte informatie voor cosmetische producten, zoals de overeenkomstig artikel 19 van de cosmeticaverordening verplichte informatie op de productetikettering.

Overeenkomstig artikel 20 mogen beweringen niet worden gebruikt om cosmetische producten zoals omschreven in artikel 2, lid 1, onder a), van de cosmeticaverordening kenmerken en functies toe te schrijven die zij niet hebben.

Artikel 20 is echter niet van toepassing op alle beweringen met betrekking tot het op de markt brengen van cosmetische producten. Zo vallen beweringen die geen verband houden met de kenmerken en functies van het product en die niet onder de cosmeticaverordening vallen (bijv. beweringen over de verpakking of prijsbepaling) onder andere EU-verordeningen, zoals Richtlijn 2005/29/EG betreffende oneerlijke handelspraktijken van bedrijven jegens consumenten (hierna de "UCPD" genoemd) en Richtlijn 2006/114/EG inzake misleidende en vergelijkende reclame (hierna de "MCAD" genoemd).

Dienovereenkomstig en voor de toepassing van dit verslag verwijst de term "beweringen over cosmetische producten" louter naar de beweringen die onder artikel 20 van de cosmeticaverordening vallen.

De vaststelling van gemeenschappelijke criteria voor beweringen over cosmetica was de belangrijkste stap met het oog op de uitvoering van artikel 20 van de cosmeticaverordening. Deze criteria zijn bekendgemaakt in de claimsverordening op 11 juli 2013 en zijn onmiddellijk in werking getreden.

2.2.De gemeenschappelijke criteria voor de rechtvaardiging van beweringen over cosmetica

De hoofddoelstelling van de gemeenschappelijke criteria is het garanderen van een hoog niveau van bescherming voor consumenten, in het bijzonder tegen misleidende beweringen over cosmetische producten. De gemeenschappelijke criteria creëren een kader op EU-niveau voor bedrijven, bieden de bevoegde instanties in de lidstaten een veel sterkere wettelijke basis voor controlebesluiten binnen de markt, en zouden dan ook als referentie moeten dienen voor verdere analyse. Bevoegde instanties kunnen de beweringen over cosmetica veel gemakkelijker controleren wanneer zij daartoe gebruik maken van de gemeenschappelijke criteria.

De gemeenschappelijke criteria zijn van toepassing op beweringen in de vorm van tekst, benamingen, merken en afbeeldingen of andere al dan niet figuratieve tekens die expliciet of impliciet kenmerken of functies van producten kenbaar maken bij het etiketteren, het op de markt aanbieden en het maken van reclame voor cosmetische producten. Zij zijn van toepassing op elke bewering, ongeacht het gebruikte communicatiemiddel of marketinginstrument, de functies waarop het product aanspraak maakt, en het doelpubliek.

De zes gemeenschappelijke criteria zijn "naleving van de wettelijke eisen", "juistheid", "bewijsmateriaal", "eerlijkheid", "billijkheid" en "met kennis van zake beslissen".