Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een besluit van de Raad tot oprichting van een Comité voor de sociale bescherming"

(2000/C 204/12)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 24 mei 2000 besloten overeenkomstig artikel 23, lid 3, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 mei 2000 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Cassina.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 373e zitting (vergadering van 24 mei 2000) het volgende advies uitgebracht, dat met 111 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding - inhoud van het Commissievoorstel

1.1. In aansluiting op de publicatie van de Mededeling Een gemeenschappelijke strategie voor de modernisering van de sociale bescherming(1) van 14 juli 1999 en ingevolge het besluit van de Raad van 29 november en 17 december 1999 om de voornaamste voorstellen uit deze Mededeling over te nemen, komt de Commissie nu met een formeel voorstel voor een besluit van de Raad tot oprichting van een "Comité voor de sociale bescherming in Europa" (ESPC)(2).

1.2. In zijn advies over de Mededeling van 14 juli 1999(3) heeft het Comité erop gewezen dat het nodige moet worden gedaan om alle belanghebbende actoren in staat te stellen de sociale bescherming mee te helpen moderniseren, omdat er van modernisering - laat staan verbetering - van de stelsels van sociale bescherming geen sprake kan zijn als dit initiatief niet door álle betrokken actoren wordt gesteund. Het heeft er daarbij op gewezen dat er zowel op nationaal als op communautair niveau een consensus moet zijn en dat de groep van nationale hoge ambtenaren, die het moderniseringsproces in goede banen moet leiden, concrete procedures dient uit te werken om de sociale partners en de overige maatschappelijke organisaties en instellingen bij dit proces te kunnen betrekken.

1.3. De Commissie stelt voor om de groep van hoge ambtenaren "Comité voor de sociale bescherming in Europa" (ESPC naar de Engelse benaming European Social Protection Committee) te noemen. Wat de concrete samenstelling en taken van dit orgaan betreft kan de voorgestelde regeling als volgt worden samengevat:

a) Het ESPC bestaat uit twee vertegenwoordigers van elke lidstaat en twee vertegenwoordigers van de Commissie.

b) Het heeft onder meer als taak (art. 1):

- het socialebeschermingsbeleid van de lidstaten geregeld onder de loep te nemen;

- de uitwisseling van informatie, ervaringen en succesvolle werkmethoden tussen de lidstaten en de Commissie te bevorderen;

- jaarlijks verslag uit te brengen over de vorderingen die in het kader van de door de Raad aangegeven doelstellingen zijn gemaakt.

c) Het mag op verzoek van de Raad of de Commissie ook andere verslagen of adviezen opstellen en binnen de grenzen van zijn bevoegdheden ook andere werkzaamheden verrichten.

d) Het moet indien nodig samenwerken met andere organen of comités die zich met sociale en economische beleidsaangelegenheden bezighouden.

e) Het moet de nodige contacten aanknopen met de sociale partners.

1.4. Het Comité is van oordeel dat het voorstel van de Commissie in de goede richting gaat, maar nader dient te worden uitgewerkt. Met het oog hierop wenst het de volgende opmerkingen en suggesties naar voren te brengen.

2. Opmerkingen

2.1. Het Comité vindt het positief dat de Commissie in de toelichting bij haar Mededeling verklaart de volgende drie elementen van essentieel belang te achten: instelling van een groep van hoge ambtenaren (het ESPC), systematische gebruikmaking van het Verslag over de sociale bescherming in Europa en inschakeling van alle betrokken actoren. Dit sluit naadloos aan bij de aanbevelingen die het in zijn advies over de "gemeenschappelijke strategie" naar voren heeft gebracht.

2.2. Het stelt evenwel vast dat deze drie essentiële elementen in de tekst van het besluit zélf niet of nauwelijks terug te vinden zijn en, erger nog, dat geen enkele procedure wordt voorgesteld om de sociale partners daadwerkelijk bij een en ander te betrekken. In het besluit wordt alleen gesteld dat het ESPC "de nodige contacten met de sociale partners moet aanknopen" (art. 1, lid 4). Het stelt dan ook voor om aan de bewuste passage het volgende toe te voegen: "zo moet het met name voorlichtings- en raadplegingsprocedures vaststellen en sommige van zijn vergaderingen openstellen voor delegaties van de sociale partners."

2.2.1. Bovendien dienen ook op nationaal niveau voorlichtings-, raadplegings- en inspraakprocedures en -fora te worden ingesteld om de sociale partners permanent bij het overleg tussen en de activiteiten van de nationale delegaties in het ESPC te kunnen betrekken.

2.3. Anderzijds kan het Comité zich volledig verenigen met de formulering van artikel 1, lid 3, waarin wordt gesteld dat het ESPC "zo nodig moet samenwerken met andere organen die zich met sociale en economische beleidsaangelegenheden bezighouden". Aangezien het zelf perfect aan deze beschrijving beantwoordt, is het bereid het ESPC van zijn eigen ervaring te laten profiteren.

2.3.1. Het is in ieder geval van plan de verdere voorbereiding van de instelling van het ESPC alsook de activiteiten van dit nieuwe orgaan op de voet te volgen. Het zal erop aandringen systematisch over de activiteiten van het ESPC te worden geïnformeerd, zodat het ook zélf een bijdrage kan leveren, ofwel door initiatiefadviezen en informatieve rapporten op te stellen ofwel door als tussenschakel tussen het ESPC en de organisaties van zijn eigen leden te fungeren en deze organisaties ertoe aan te zetten de nodige initiatieven op nationaal en/of Europees niveau te ontplooien.

2.4. Het hoopt bovendien dat het ESPC in het kader van zijn samenwerking met de EU-Instellingen voldoende aandacht zal schenken aan zijn betrekkingen met het Europees Parlement, dat duidelijk te kennen heeft gegeven actief te willen meewerken aan de tenuitvoerlegging van de "gemeenschappelijke strategie".

2.5. Het betreurt dat in de Mededeling met geen woord wordt gerept over de - noodzakelijke - inschakeling van vertegenwoordigers van de kandidaat-lidstaten. Het dringt er dan ook met klem op aan dat het ESPC daar zelf de nodige prioriteit aan toekent. Gelet op zijn nauwe banden met de sociaal-economische kringen in de kandidaat-lidstaten, is het bereid het ESPC op dit stuk met raad en daad bij te staan.

2.6. Het wijst erop dat de werkzaamheden van het ESPC op zorgvuldig samengestelde, aan iedereen ter beschikking gestelde en uitvoerig besproken documenten gebaseerd dienen te zijn. Het vestigt in dit verband de aandacht op de sleutelrol van de Commissie, die het secretariaat van het ESPC zal waarnemen, en van het gestroomlijnde Verslag over de sociale bescherming in Europa, dat een van de hoekstenen van de gemeenschappelijke strategie gaat vormen.

2.7. Zonder te willen vooruitlopen op de beslissingen die het ESPC binnen het kader van zijn bevoegdheden zal nemen, wil het Comité er verder nog op wijzen dat in deze jaarverslagen zowel de vier doelstellingen van de strategie als de zgn. mainstreaming onder de loep moeten worden genomen. De vier doelstellingen - (1) werk lonend maken en een vast inkomen bieden, (2) de zekerheid van een toereikend pensioen bieden en zorgen voor betaalbare pensioenstelsels, (3) zich inzetten voor sociale integratie en (4) zorgen voor een betaalbare gezondheidszorg van hoge kwaliteit - moeten gelijktijdig worden nagestreefd en als volkomen gelijkwaardige doelstellingen worden gezien. Daar zij nauw met elkaar samenhangen, zal elke vooruitgang op één van deze vier terreinen noodzakelijkerwijze ook een vooruitgang op elk van de andere gebieden impliceren.

2.8. In verband met de rol van de Commissie als secretariaat van het ESPC (art. 3, lid 2) wijst het Comité erop dat het voorgestelde budget in geen verhouding staat tot de ambitieuze doelstellingen die met de strategie worden nagestreefd. Uit het financieel memorandum (punt 10.1 en 10.2) blijkt dat de Commissie maar zeer weinig middelen ter beschikking wil stellen: twee A-ambtenaren en één C-ambtenaar voor resp. drievijfde en viervijfde van hun werktijd en twee extra personen, waarvoor maximaal twee maal de kosten per eenheid per jaar (108000 euro) zal worden uitgetrokken.

2.8.1. Het Comité vindt de ter beschikking gestelde middelen veel te beperkt gelet op de taken die de Commissie het ESPC wil laten vervullen. Het dringt er dan ook op aan dat de Commissie haar financieel memorandum opnieuw bekijkt. Het wijst erop dat het ESPC voor een zware opgave staat en dat het, om alle benodigde informatie voor zijn benchmarking bijeen te kunnen brengen, bijvoorbeeld ook diepgravende studies en onderzoeken moet kunnen laten verrichten, hoorzittingen moet kunnen houden en eventueel ook werkbezoeken moet kunnen afleggen (buiten de twee jaarlijkse vergaderingen in de lidstaten die het voorzitterschap van de Unie waarnemen).

Brussel, 24 mei 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. Rangoni Machiavelli

(1) COM(97) 347 def.

(2) COM(2000) 134 def.

(3) PB C 117 van 26.4.2000, blz. 33.