GEZAMENLIJK VERSLAG AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Speciale administratieve regio Macau: jaarverslag 2014

Samenvatting

Sinds de overdracht van Macau aan continentaal China 15 jaar geleden hebben de Europese Unie en haar lidstaten de politieke en economische ontwikkelingen in de speciale administratieve regio Macau binnen het kader van het beginsel “één land, twee systemen” op de voet gevolgd. Om te voldoen aan haar verplichting van 1999 ten aanzien van het Europees Parlement publiceert de Commissie jaarlijks een verslag over de ontwikkelingen in Macau.

De Europese Unie houdt vast aan haar "één China"-beleid en respecteert de toepassing van het beginsel "één land, twee systemen" in Macau.

In 2014 werd de 15e verjaardag van de overdracht van Macau door Portugal aan de Volksrepubliek China gevierd. Bij die gelegenheid bracht de Chinese president Xi Jinping een officieel bezoek aan Macau om de installatie van de nieuwe regering bij te wonen.

De EU is van oordeel dat het beginsel "één land, twee systemen" ondanks de uitdagingen in 2014 goed bleef functioneren, hetgeen voordelen opleverde voor de SAR Macau, geheel China en de internationale gemeenschap. Chief Executive Chui Sai On werd herkozen voor een tweede ambtstermijn. De verkiezingscampagne vond plaats in overeenstemming met de bepalingen van de basiswet, waarbij gestemd wordt door de leden van het verkiezingscomité. Net zoals bij de verkiezingen van de Chief Executive in 2009 en 2004 was er slechts één kandidaat. Hoewel de basiswet van Macau niet voorziet in de invoering van algemeen kiesrecht voor de verkiezing van de Chief Executive, zwelt het publieke debat over deze kwestie aan, en wordt de vraag gesteld of de autoriteiten regelingen moeten treffen om de betrokkenheid van de bevolking bij de verkiezing te bevorderen en ervoor te zorgen dat er meerdere kandidaten zijn voor de functie.

De fundamentele rechten en vrijheden van de burgers van Macau werden ook in 2014 gerespecteerd. Er werden positieve stappen gezet op het gebied van de verbetering van de positie van arbeidsmigranten, en de bestrijding van huiselijk geweld en de mensenhandel. In de media van Macau kwam nog steeds een breed spectrum van opvattingen aan bod. De vrijheid van de media wordt echter in gevaar gebracht door zelfcensuur, een strikt personeelsbeleid en andere belemmeringen, zoals de ontzegging van toegang tot persconferenties. De academische vrijheid werd aangetast door het besluit om de contracten van twee hoogleraren met uitgesproken politieke standpunten niet te verlengen.

De markteconomie van Macau heeft ook in 2014 efficiënt gefunctioneerd, maar de economische groei heeft geleden onder een sterke daling van de gokwinsten, waarop de SAR te veel vertrouwde. Een van de hoofdprioriteiten is de verbetering van het leven van de gewone burgers, die worden geconfronteerd met toenemende kosten voor levensonderhoud en huisvesting. De economische samenwerking en de integratie met continentaal China, in het bijzonder met de provincie Guangdong, verloopt vlot, en biedt een oplossing voor het tekort aan land en werkkrachten in Macau. In dit verband was de verhuizing van de universiteit van Macau naar het eiland Hengqin een mijlpaal: Hengqin ligt op het grondgebied van continentaal China, maar de universiteit valt onder de jurisdictie van Macau. De regering van Macau en het gerecht moeten moderner en efficiënter functioneren, onder meer door een beter beheer van de personele middelen.

De betrekkingen tussen de EU en Macau ontwikkelden zich positief; de handelsrelaties breidden snel uit en de samenwerking in het kader van het economisch, onderwijs- en milieubeleid nam toe. De prioriteiten voor 2015 zijn samenwerking op het gebied van economische diversificatie, juridische aangelegenheden en economische regelgeving.

Politieke ontwikkelingen

In 2014 liep de eerste vijfjarige ambtstermijn van Chui Sai On, de Chief Executive van de speciale administratieve regio Macau, af, en werd hij opnieuw voor deze functie verkozen. De plechtigheid vond plaats op 20 december en werd door de Chinese president Xi Jinping bijgewoond.

Deze herverkiezing verliep volgens de in de basiswet vastgelegde verkiezingsprocedure, die voorziet in een benoemingsprocedure binnen een 400 leden tellende kiescommissie, waarin hoofdzakelijk regeringsgezinde personen en politici zetelen, gevolgd door een stemming in dezelfde commissie. Als enige kandidaat werd de zetelende Chui Sai On herkozen met 95,96 %, of 380 van de 396 uitgebrachte stemmen. Ook bij zijn verkiezing in 2009 was er geen tegenkandidaat, net zoals bij de verkiezing van zijn voorganger in 2004. Op dit moment voorziet de kieswet van Macau niet in de mogelijkheid van een benoemingsprocedure met meerdere kandidaten. Om dat te bewerkstelligen zouden de autoriteiten van de SAR Macau kunnen overwegen een aantal regelingen van het kiessysteem te wijzigen.

Het verkiezingsproces bracht een debat over de invoering van het algemeen kiesrecht in Macau op gang. In reactie daarop heeft Chui Sai On tijdens zijn verkiezingscampagne verklaard dat hij bereid is de Chinese centrale regering in kennis te stellen van de standpunten van de inwoners van Macau wat betreft democratie. Volgens pro-democratische groeperingen heeft hij evenwel geen enkele poging gedaan om een stappenplan in de richting van volledige democratie in zijn verkiezingsprogramma op te nemen.

Drie actiegroepen hielden een onofficiële enquête over de verkiezing van de Chief Executive van 30 augustus; 95% van de 8 688 respondenten waren voorstander van algemeen kiesrecht voor de verkiezingen van 2019. De regering van de SAR Macau en het verbindingsbureau van de centrale Chinese regering achtten het referendum onwettig. De autoriteiten lieten de organisatoren niet toe gebruik te maken van openbare plaatsen om de enquête bekendheid te geven en het Hooggerechtshof weigerde om uitspraak te doen over het beroep dat tegen dit besluit van de autoriteiten werd ingesteld. Sommige juridische deskundigen waren van mening dat de deelname aan en de bekendmaking van het onofficieel referendum onder de vrijheid van meningsuiting vielen, en dus gewaarborgd waren door de basiswet. Op een plenaire zitting van de wetgevende vergadering van 18 november werd een voorstel van pro-democratische leden om een debat over de invoering van algemeen kiesrecht in Macau te houden, verworpen.

In tegenstelling tot Hongkong voorzien de basiswet en de andere wetgevingsbesluiten van Macau niet in de mogelijkheid van algemeen stemrecht. Toch heeft het VN-Comité inzake burgerrechten en politieke rechten de regering van de SAR Macau in maart 2013 verzocht een plan voor te leggen voor de overgang naar algemeen en gelijk stemrecht. In reactie hierop herhaalde de regering haar voorbehoud ten aanzien van artikel 25 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Toch zouden de autoriteiten nog moeten overwegen op welke wijze de betrokkenheid van de bevolking bij de verkiezing van de Chief Executive kan worden verhoogd, de legitimiteit van en de publieke steun voor het ambt kan worden versterkt en goed bestuur kan worden bevorderd.

Beleidstrategieën

Chief Executive Chui Sai On maakte in zijn beleidstoespraak van 11 november, de laatste van zijn eerste ambtstermijn, de balans op van de werkzaamheden van de regering in 2014 en presenteerde de geplande beleidsstrategieën en begroting voor 2015. Terugblikkend op de voorbije vijf jaar merkte hij op dat de regering maatregelen voor de lange termijn had vastgesteld op vijf gebieden die het dagelijkse leven van de burgers sterk beïnvloeden, nl. sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en talentontwikkeling. De uitgaven voor deze vijf gebieden, alsmede voor de openbare veiligheid en economische diensten, waren jaarlijks gestegen, van 53,9% van de begroting in 2010 tot 67,6% in 2013.

Hoewel kwesties betreffende het levensonderhoud altijd een belangrijk punt in het regeringsbeleid zijn geweest, kregen zij opnieuw een dringend karakter na een ongekende demonstratie in mei waaraan naar schatting 20 000 mensen hebben deelgenomen. De reden voor het protest was een wetsontwerp dat voorzag in pensioenregelingen voor hoge ambtenaren en immuniteit tegen strafrechtelijke vervolging met betrekking tot tijdens de ambtstermijn gepleegde feiten. Tijdens de demonstratie kwamen ook problemen aan bod zoals de stijgende kosten van het levensonderhoud, gezondheidszorg, huisvesting, openbaar vervoer en vervuiling. Na de demonstratie verklaarde de Chief Executive dat de regering meer moet openstaan voor de maatschappij en het overleg met de burgers moet intensiveren.