NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 25.6.2009 
SEC(2009) 815 
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
bij de  
 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN H ET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
 
Demonstratie van koolstofafvang en ge ologische opslag (CCS) in opkomende 
industrielanden: 
  
financiering van een gezamenlijk project van  de EU en China voor een kolencentrale 
met bijna-nulemissie 
 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
  
 
{COM(2009) 284 final} 
{SEC(2009) 814}
NL 2   NL SAMENVATTING  
1. PROBLEEMOMSCHRIJVING : WAAROVER GAAT HET , WIE ZIJN DE BETROKKEN 
PARTIJEN EN WAAROM IS OV ERHEIDSOPTREDEN NOODZAKELIJK ? 
Zowel de industrielanden als de ontwikkelingsla nden moeten actie ondernemen om hun uitstoot 
van broeikasgassen te verminderen, willen zij hun streefdoel halen om de gemiddelde 
wereldwijde temperatuurstijging ten opzichte van he t pre-industriële niveau tot minder dan 2°C te 
beperken. Uit een analyse van de Europese Co mmissie komt naar voren dat in een met de 2°C-
doelstelling verenigbaar emissiescenario tegen 2030 wereldwijd ongeveer 18 % van de 
elektriciteitsproductiecapaciteit op basis van fossiele brandstoffe n met CCS (koolstofafvang- en 
-opslagtechnologie) moet zijn uitgerust. 
In opkomende industrielanden en ontwikke lingslanden die voor hun energievoorziening 
afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, kan de  toepassing van CCS - als onderdeel van een 
spectrum van koolstofluwe technologieën - een cruciale rol spelen bij het bereiken van 
wereldwijde duurzame ontwikkeling. Echter, in een ‘business as usual’-scenario (d.w.z. zonder 
extra ondersteuning van overheids wege, zonder internationale af spraken en zonder op een CO 2-
prijsstelling gericht nationa al beleid) zou CCS buiten de OESO-landen nooit op reële 
bedrijfsschaal worden gedemonstreerd. Zodoe nde zou de haalbaarheid van wereldwijde 
grootschalige toepassing van deze technolo gie onaangetoond blijven, althans binnen een 
tijdshorizon die verenigbaar is met de noodzaak de  mondiale emissies tegen 2050 met ten minste 
50 % te verminderen. Zonder wereldwijde ont wikkeling, demonstratie, verspreiding en 
implementatie van CCS dreigt de strijd tege n de klimaatverandering een  stuk duurder uit te 
vallen. 
De afzonderlijke componenten van het CCS-proces zijn al operationeel, maar de combinatie van 
al deze elementen met het oog op CCS-toepassingen op bedrijfsschaal in de energiesector blijft 
een grote uitdaging. Er zijn nogal wat hinderpalen die de demonstratie, implementatie en 
verspreiding van CCS-technologieën in ontwikke lingslanden in de we g staan. Door het 
verstrekken van overheidsfinanc iering kunnen sommige van die ba rrières uit de weg worden 
geruimd en kunnen particuliere financieringsbr onnen worden aangesproken die anders niet 
beschikbaar zouden komen. Demonstr atie kan leiden tot een bete r inzicht in de technische, 
methodologische, politieke, juridische, milieu-, pub lieke-acceptatie- en financiële aspecten. Dat 
vergemakkelijkt een realistische inschatting va n het potentieel van CCS als een van de 
belangrijke emissiebestrijdingst echnologieën van de toekomst. Als een demonstratieproject 
positieve resultaten oplevert , zorgt dit ervoor dat de risicoper ceptie wordt bijges teld, de weg voor 
nieuwe demonstratieactiviteiten wordt geëffend, de implementatie- en verspreidingsfase naderbij 
wordt gebracht en de kosten worden gedrukt.  
NL 3   NL 2. SUBSIDIARITEITSANALYSE : IS EEN OPTREDEN VAN DE EU GERECHTVAARDIGD IN HET 
LICHT VAN HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL ? (NOODZAAK OF TOEG EVOEGDE WAARDE 
VOOR DE EU) 
Gezien de omvang van het probleem en de daar mee gemoeide kosten zullen acties die door de 
afzonderlijke lidstaten worden ondernomen, waarschijnlijk weinig effect sorteren. In 2005 hebben de EU en China zich ertoe verbonden om zowel in China als in de EU geavanceerde, op 
CCS gebaseerde steenkooltechnolo gie met bijna-nulemissie te ontwikkelen en te demonstreren. 
Zonder hulp van de ontwikkelde la nden dreigt de ontwikkeling en  implementatie van CCS in 
China en andere opkomende economieën aanzienlijke vertraging op te lopen
. Het engagement 
van de EU en de door haar aangeboden technol ogische en financiële bijstand zorgen voor een 
unieke kans om het potentieel van CCS in opkomende economieën maximaal te benutten.  
Dankzij het Europese leiderschap op het gebied  van klimaatveranderingsbeleid en daarmee 
verband houdende technologie en het enorme emi ssiereductiepotentieel dat China met zijn snel 
groeiende steenkoolgestookte-elektr iciteitscentralepark biedt, staa n Europa en China voor een 
historische kans om samen te werken bij de ont wikkeling en demonstratie van in de nabije 
toekomst implementeerbare CCS-technologie. He t betreft hier overigens een expliciete 
doelstelling van het EU-China-partnerschap inzak e klimaatverandering dat in 2005 in het leven is 
geroepen.  
In juni 2007 heeft China een nationaal pr ogramma inzake klimaatverandering (CNCCP) 
aangenomen, dat uitdrukkelijk voor ziet in de ontwikkeling van CCS-technologieën. Verwacht 
wordt dat in 2009 specifieke richtsnoe ren voor CCS-technologi eën zullen worden 
bekendgemaakt.  
3. DOELSTELLINGEN VAN HET EU- INITIATIEF : WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE 
BELEIDSDOELSTELLINGEN ? 
De algemene beleidsdoelstelling van de EU is: 
• de gemiddelde temperatuurstijging nabij het aardoppervlak wereldwijd  te beperken 
tot 2°C ten opzichte van het pr e-industriële nivea u, hetgeen op zijn beurt vereist dat 
de mondiale emissies van broeikasgasse n (BKG) uiterlijk in 2020 hun hoogtepunt 
bereiken, tegen 2050 met ten minste 50 % wo rden verlaagd in vergelijking met het 
niveau van 1990, en vervol gens blijven afnemen.  
De specifieke doelstelling van de voorgestelde maatregel is: 
• de vroegtijdige implementa tie van CCS-technologieën in opkomende industrielanden 
te bevorderen teneinde de bijdragen va n deze technologieën aan het openbaar nut 
(BKG-emissiereducties, verbetering van de luchtkwaliteit) in de overgangsfase van 
demonstratie naar bedrijfsmatige toepassing te maximaliseren, nuttige ervaring op te doen, te profiteren van schaalvoordelen en  de kosten te drukken. China fungeert 
daarbij als proeftuin. 
NL 4   NL De operationele doelstellingen zijn: 
• vast te stellen welke extra financieri ng vereist is voor het opzetten van een 
grootschalige CCS-demonstratie -installatie in China bij ontstentenis van een 
wereldwijde CO 2-(emissie)prijs of soortgelijke prikkel. Daarbij is het de bedoeling 
dat de demonstratie snelle r plaatsvindt dan onder norma le marktomstandigheden het 
geval zou zijn; 
• middels een levensvatbaar financieringsm odel te voorzien in de financiering van 
CCS-demonstratie in China, waarbij publieke en private middelen worden gebundeld 
in een concreet voorbeeld van technologisc he en financiële samenwerking tussen 
ontwikkelde en ontwikkelingslanden in de context van de internationale 
onderhandelingen over de klimaatverandering;  
• vast te stellen hoe - gezien de beperkte middelen die uit de EU-begroting ter 
beschikking kunnen worden gesteld  - de financieringsins panning over de publieke 
en de private sector moet worden verdeeld  om ervoor te zorgen dat de verstrekte 
overheidsmiddelen een maximaal eff ect sorteren, waarbij bovenvermeld 
investeringsinstrument op een creatieve manier kan worden ingezet. 
4. BELEIDSOPTIES : WELKE OPTIES ZIJN IN OVERWEGING GENOMEN EN WELKE ZIJN 
NADER ONDERZOCHT ? 
De opties die voor de financiering van de demons tratie van CCS in opkomende industrielanden in 
overweging zijn genomen, zijn: a) afzijdig blij ven, b) voor de financiering uitsluitend gebruik 
maken van overheidssubsidies,  en c) publiek-private pa rtnerschappen opzetten. Wat 
laatstgenoemde optie betreft, zijn drie mogelijke modellen in overweging genomen: een 
gemeenschappelijke onderneming, een  internationale overeenkomst ad hoc  (volgens het ITER-
model), en een ‘Special Pu rpose Vehicle’ (SPV).  
5. EFFECTBEOORDELING : WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE ECONOMISCHE , MILIEU - EN 
MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN ? 
Om een idee te krijgen van de omvang van de ve reiste investeringen en  een verdeling daarvan 
over de publieke en de private sector die privat e investeerders een passend rendement garandeert, 
is de bestaande literatuur doorgenomen en zijn ramingen van de kosten van een CCS-
demonstratie-installatie op bedrijf sschaal geëvalueerd (in de wetenschap dat er wereldwijd nog 
geen enkele is gebouwd) en gebr uikt als basis voor specifieke bere keningen. De extra kapitaal- en 
bedrijfskosten1 voor een prototypische demonstratie-i nstallatie met een vermogen van 400 MW 
en een levensduur van 25 jaar worden geraamd op ongeveer 730 m iljoen euro in het geval van 
een IGCC-installatie (circa 125 miljoen euro kapitaalkosten, 340 miljoen euro bedrijfskosten en 
                                                 
1 Uitgedrukt als netto contante waarde in 2010 voor 4 bouwjaren en 25 bedrijfsjaren, uitgaande van een 
maatschappelijke discontovoet van 2,5 % (netto-inflatie).  
NL 5   NL 265 miljoen euro transport- en opslagkosten2) en ongeveer 980 miljoen euro in het geval van een 
poederkoolinstallatie (circa 235 miljoen euro kap itaalkosten, 445 miljoen euro bedrijfskosten en 
300 miljoen euro transport- en opslagkosten3). Verwacht mag worden dat in de loop van die 
periode een consolidatie van de wereldwijde emi ssierechtenmarkt optreedt en dat in alle grote 
economieën een interne CO 2-prijs zal worden gehanteerd. Op ba sis van de verond erstelling dat de 
prijs van CO 2-emissies in 2015 10 euro per ton zal bedr agen en dat die prijs geleidelijk zal 
toenemen tot 20 euro per ton, wordt het financ ieringstekort geraamd op ruwweg 300 miljoen euro 
voor een IGCC-installatie en 550 miljoen euro voor een poederkoolinstallatie. Uit een gevoeligheidsanalyse blijkt dat de geraamde kosten, afhankelijk van de gekozen specifieke technologie en bouw-/opslag locatie, tot 40 % hoger of lager kunnen uitvallen.  
Binnen het bestek van deze effectbe oordeling is het niet mogelijk he t complete scala van effecten 
van de grootschalige introductie  van CCS in China te evalueren, en dat is in eerste instantie ook 
niet de bedoeling. Veeleer wordt gepoogd de effecten – en met name  de financiële consequenties 
– te evalueren van het gebruik van een combina tie van publieke en private financiering ter 
ondersteuning van onze beleidsdoelstellingen. W aar dat mogelijk is, worden ook de bredere 
gevolgen onderzocht. Deze analyse is toegespitst op één demonstratieproject, dat op zichzelf 
wellicht niet meteen substantiële emissiered ucties of economische voordelen zal opleveren. 
Gezien de bescheiden omvang van CCS-demons tratieprojecten zullen ook de rechtstreekse 
maatschappelijke en werkgelegenheidseffect en waarschijnlijk heel beperkt zijn. 
In algemene termen en op grote schaal leidt CCS, wat het milieu betreft, plaatselijk tot 
verbetering van de luchtkwaliteit en mondiaal tot een verlaagde concentratie van broeikasgassen 
in de atmosfeer. Dat levert economische en  gezondheidsvoordelen op door een geringere 
blootstelling aan luchtverontrein iging en een tempering van he t klimaateffect. Het concrete 
bezwaar van mogelijke CO
2-lekkage kan worden ondervangen door de toepassing van geschikte 
locatiekeuze-, modellering- en monitoringtechnieken. 
Als China participeert in de bouw en exploi tatie van de eerste generatie CCS-demonstratie-
installaties, zal dat er  vooral toe leiden da t dit land nuttige ervari ng opdoet en een gunstige 
uitgangspositie verwerft op het stuk van emissiereducties, en dat het zich weet te bevrijden uit het 
keurslijf van een koolstofafhankelijke economie.  
Het CCS-demonstratieproject en het ondersteunende  financieringsinstrume nt worden opgezet in 
de veronderstelling dat in Chin a en andere opkomende industrie landen en ontwikkelingslanden 
op termijn een prijs voor koolstofemissies zal worden toegepast die rekening houdt met de maatschappelijke kostprijs ervan.  
                                                
 
2 Dit omvat kapitaal- en bedrijfskosten ten belope van 7 euro per opgeslagen ton CO 2 gedurende 25 jaar. 
3 Dit omvat kapitaal- en bedrijfskosten ten belope van 7 euro per opgeslagen ton CO 2 gedurende 25 jaar. 
NL 6   NL 6. VERGELIJKING VAN DE OPTIES : WELKE OPTIE VERDIENT DE VOORKEUR ? OP BASIS 
VAN WELKE CRITERIA OF ARGUMENTEN ? 
Om het vereiste financieringsbedrag bijeen te  krijgen en daarbij de begrotingen van de 
participerende overheden zo min mogelijk te be lasten, lijkt een publiek-privaat partnerschap de 
meest geschikte financieringsformule voor een CCS-d emonstratieproject in Ch ina. Er zijn drie 
publiek-privaat-partnerschapsmode llen onderzocht: een ‘Special Pu rpose Vehicle’ (SPV), een 
gemeenschappelijk onderneming overeenkomstig ar tikel 171 van het EG-Verdrag, en het model 
van de ‘internationale overeenkomst ad hoc ’ dat is toegepast bij de ITER-samenwerking voor het 
ontwerp en de bouw van een experimentele fusiereactor. Een SPV (of een soortgelijk 
investeringsinstrument) bleek de meest geschikt e oplossing. De mogelijke  toekomstige baten uit 
de emissierechtenhandel kunnen voor de private sector een aansporing vormen om in het SPV te 
investeren.  
7. MONITORING EN EVALUATIE : WELKE REGELINGEN ZIJN GETROFFEN OM DE REËLE 
KOSTEN EN BATEN VAN HET BEREIKEN VAN DE BEOOGDE EFFECTEN VAST TE STELLEN ? 
Ten aanzien van het SPV gelden monitoring-, risi cobeheer- en nalevingsprocedures die moeten 
garanderen dat de toepasselijke wet- en re gelgeving wordt nageleefd. Het SPV krijgt een 
bestuursstructuur die w aarborgt dat een passend orgaan (bij voorbeeld een Comité investeringen 
of een Raad van Bewind) toeziet op monitoring en controle van de correcte uitvoering van 
investerings- en desinvesteringsbesluiten. 
De bijdrage uit de EU-begroting aan het invester ingsinstrument is afkomstig van het Thematisch 
Programma milieu en natuurlijke hulpbronnen (ENR TP). Op de samenwerking met China inzake 
CCS onder auspiciën van het ENRTP zal toezich t worden uitgeoefend overeenkomstig de 
standaardbepalingen betreffe nde financieringsinstrument en voor ontwikkelingshulp.