Gemeenschappelijk standpunt (EG) Nr. 18/2001

door de Raad vastgesteld op 23 maart 2001

met het oog op de aanneming van Richtlijn 2001/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt

(2001/C 142/02)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie(1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's(3),

Overeenkomstig de procedure van artikel 251 van het Verdrag(4),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) In de Gemeenschap wordt thans onvoldoende van de mogelijkheden voor benutting van hernieuwbare energiebronnen gebruikgemaakt. De Europese Gemeenschap erkent dat het nodig is de bevordering van hernieuwbare energiebronnnen als prioritaire maatregel aan te merken, daar zulks bijdraagt tot bescherming van het milieu en duurzame ontwikkeling. Het kan bovendien plaatselijk tot meer werkgelegenheid leiden, een gunstig effect hebben op de sociale samenhang, bijdragen tot de continuïteit van de voorziening en het mogelijk maken om sneller de doelstellingen van Kyoto te bereiken. Daarom is het nodig dat dit potentieel in het kader van de interne elektriciteitsmarkt beter wordt benut.

(2) De Gemeenschap heeft, zoals aangegeven in het witboek over duurzame energiebronnen, hierna "witboek" te noemen, aan de bevordering van de elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen zowel omwille van de continuïteit en de diversificatie van de voorziening, als om milieubeschermingsredenen en met het oog op de sociale en economische samenhang, een hoge prioriteit toegekend. Dat is onderschreven door de Raad in zijn resolutie van 8 juni 1998 betreffende hernieuwbare energiebronnen(5) en door het Europees Parlement in zijn resolutie over het witboek.

(3) Een groter gebruik van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen is een belangrijk onderdeel van het pakket van maatregelen die moeten worden getroffen om aan het Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering te voldoen, en van beleidsmaatregelen om latere verplichtingen na te komen.

(4) De Raad, in zijn conclusies van 11 mei 1999, en het Europees Parlement, in zijn resolutie van 17 juni 1998 over elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen(6), hebben de Commissie verzocht een concreet voorstel in te dienen voor een communautaire kaderregeling inzake de toegang van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen tot de interne markt. Voorts heeft het Europees Parlement in zijn resolutie van 30 maart 2000 inzake elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en de interne markt voor elektriciteit(7) beklemtoond, dat ambitieuze en bindende streefcijfers op nationaal niveau essentieel zijn voor het behalen van resultaten en het bereiken van de streefcijfers van de Gemeenschap.

(5) Om het marktaandeel van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op middellange termijn te doen groeien, moeten alle lidstaten worden verplicht nationale indicatieve streefcijfers, uitgedrukt in een percentage van het gebruik, vast te stellen voor het gebruik van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen.

(6) De nationale indicatieve streefcijfers moeten verenigbaar zijn met nationale verbintenissen uit hoofde van de verplichtingen die de Gemeenschap op het gebied van klimaatverandering is aangegaan in het kader van het Protocol van Kyoto.

(7) De Commissie beoordeelt in hoeverre de lidstaten vorderingen gemaakt hebben voor het bereiken van de nationale indicatieve streefcijfers en in hoeverre de nationale indicatieve streefcijfers stroken met het algemene indicatieve streefcijfer van 12 % van het bruto binnenlandse energieverbruik in 2010, ermee rekening houdend dat het in het witboek genoemde indicatieve streefcijfer van 12 % in 2010 voor de Gemeenschap in haar geheel een nuttig richtsnoer is voor inspanningen op Gemeenschapsniveau en in de lidstaten, waarbij het ook nodig is de uiteenlopende nationale omstandigheden in aanmerking te nemen.

(8) Wanneer lidstaten afval als energiebron gebruiken, moeten zij de communautaire wetgeving inzake afvalbeheer in acht nemen. De toepassing van deze richtlijn laat de definitie van de bijlagen 2a en 2b van Richtlijn 75/442/EEG van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen(8) onverlet.

(9) De in deze richtlijn gegeven definitie van biomassa doet geen afbreuk aan het gebruik van een andere definitie in nationale wetgeving voor andere doeleinden dan die van deze richtlijn.

(10) Deze richtlijn verlangt niet van de lidstaten dat zij de verwerving van een garantie van oorsprong van andere lidstaten of de overeenkomstige aankoop van elektriciteit erkennen als bijdrage tot de vervulling van een nationale quotumverplichting. Voor de bevordering van de handel in elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en de vergroting van de transparantie voor de keuze van de verbruiker tussen elektriciteit uit niet-hernieuwbare en elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen is een garantie van de oorsprong van die elektriciteit evenwel noodzakelijk. Regelingen voor het bewijs van oorsprong houden op zich niet het recht in om van de in verschillende lidstaten bestaande nationale steunregelingen gebruik te maken. Het is van belang dat alle vormen van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen onder een dergelijke garantie van oorsprong vallen.

(11) Er moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen garanties van oorsprong en verhandelbare groenestroomcertificaten.

(12) De noodzaak van overheidssteun voor hernieuwbare energiebronnen is erkend in de communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu(9), die onder meer rekening dient te houden met de noodzaak de externe kosten van de elektriciteitsproductie door te berekenen. De bepalingen van het EG-Verdrag, in het bijzonder de artikelen 87 en 88, blijven echter op dergelijke staatssteun van toepassing.

(13) Er dient een wetgevingskader te worden geschapen voor de markt van hernieuwbare energiebronnen.

(14) De lidstaten hanteren verschillende vormen van steunverlening voor hernieuwbare energiebronnen op nationaal niveau, waaronder groenestroomcertificaten, investeringssteun, belastingvrijstelling of -verlaging, terugbetaling van belasting en directe prijssteun. Een belangrijk middel om het doel van deze richtlijn te verwezenlijken is het garanderen van de goede werking van deze regelingen zolang er geen communautair raamwerk is teneinde het vertrouwen van de investeerders te behouden.

(15) De tijd is nog niet rijp voor een Gemeenschapskader voor steunregelingen vanwege de beperkte ervaring met nationale regelingen en het momenteel relatief geringe aandeel van prijsondersteunde elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap.

(16) De regelingen voor prijssteun moeten echter na een toereikende overgangsperiode aan de zich ontwikkelende interne markt voor elektriciteit worden aangepast. Daarom dient de Commissie de situatie te volgen en een verslag voor te leggen over de met de toepassing van de nationale regelingen opgedane ervaring. In het licht van de conclusies van dat verslag zou de Commissie zo nodig een voorstel moeten doen voor een Gemeenschapskader betreffende steunregelingen voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen. Dat voorstel moet bijdragen tot het bereiken van de nationale indicatieve streefcijfers, verenigbaar zijn met de beginselen van de interne markt voor elektriciteit en rekening houden met de kenmerken van de verschillende hernieuwbare energiebronnen en met de verschillende technieken en de geografische verschillen. Het moet ook het doelmatige gebruik van hernieuwbare energiebronnen bevorderen, eenvoudig en tegelijkertijd zo efficiënt mogelijk zijn, vooral wat de kostprijs betreft, en toereikende overgangsperioden van ten minste zeven jaar bevatten om het vertrouwen van de investeerders in stand te houden en gestrande kosten te vermijden. In dat kader zou de elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen kunnen concurreren met elektriciteit uit niet-hernieuwbare energiebronnen en zouden de kosten voor de consument beperkt blijven terwijl de behoefte aan overheidssteun op middellange termijn zou verminderen.

(17) Een groter marktaandeel van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen maakt schaalvoordelen mogelijk, waardoor de kosten dalen.

(18) Het is van belang gebruik te maken van de marktkrachten en de interne markt, en elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen concurrerend en aantrekkelijk voor de Europese burgers te maken.

(19) Bij de bevordering van de totstandbrenging van een markt voor hernieuwbare energie is het noodzakelijk rekening te houden met de positieve gevolgen daarvan voor de regionale en lokale ontwikkelingsmogelijkheden, de perspectieven voor de uitvoer, de sociale samenhang en de werkgelegenheidskansen, vooral voor de kleine en middelgrote ondernemingen en de onafhankelijke energieproducenten.

(20) Er dient rekening te worden gehouden met de specifieke structuur van de sector hernieuwbare energie, met name bij de toetsing van de administratieve procedures voor het verkrijgen van een vergunning voor de bouw van installaties voor elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen.

(21) In bepaalde omstandigheden is het niet mogelijk elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te transporteren en te distribueren zonder dat de betrouwbaarheid en de veiligheid van het net aangetast worden en daarom kunnen garanties in dit verband financiële compensaties inhouden.

(22) De kosten van de aansluiting van nieuwe producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen dienen op objectieve, transparante en niet-discriminerende wijze te worden vastgesteld, waarbij terdege rekening dient te worden gehouden met de voordelen van de aansluiting van nieuwe producenten voor het net.

(23) Daar de algemene doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve wegens de omvang of de gevolgen van het optreden beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. De gedetailleerde uitvoering moet evenwel aan de lidstaten worden overgelaten, zodat elke lidstaat de regeling kan kiezen die het best bij zijn specifieke situatie past. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Werkingssfeer

Deze richtlijn heeft ten doel een verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de elektriciteitsproductie binnen de interne elektriciteitsmarkt te bevorderen en de grondslag te leggen voor een toekomstige kaderregeling van de Gemeenschap daarvoor.

Artikel 2

Definities

Voor de toepassing van deze richtlijn zijn de volgende definities van toepassing:

a) "hernieuwbare energiebronnen": hernieuwbare niet-fossiele energiebronnen (wind, zonne-energie, aardwarmte, golfenergie, getijdenenergie, waterkracht, biomassa, stortgas, rioolwaterzuiveringsgas en biogas);

b) "biomassa": de biologisch afbreekbare fractie van producten, afvalstoffen en residuen van de landbouw (met inbegrip van plantaardige en dierlijke stoffen), de bosbouw en aanverwante bedrijfstakken, alsmede de biologisch afbreekbare fractie van industrieel en huishoudelijk afval;

c) "elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen": elektriciteit, opgewekt in installaties die uitsluitend gebruikmaken van hernieuwbare energiebronnen, alsmede elektriciteit die is opgewekt met hernieuwbare energiebronnen in hybride installaties die ook met conventionele energiebronnen werken, met inbegrip van hernieuwbare elektriciteit voor accumulatiesystemen, en met uitzondering van elektriciteit die afkomstig is van dergelijke systemen;

d) "verbruik van elektriciteit": de nationale productie van elektriciteit, met inbegrip van de zelfopgewekte elektriciteit, plus de invoer, verminderd met de uitvoer (bruto binnenlands elektriciteitsverbruik).

Daarenboven zijn de definities van Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit(10) van toepassing.

Artikel 3

Nationale indicatieve streefcijfers

1. De lidstaten nemen passende maatregelen om het verbruik van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te stimuleren overeenkomstig de in lid 2 bedoelde nationale indicatieve streefcijfers. Die maatregelen moeten in verhouding staan tot het te bereiken doel.

2. Uiterlijk op ...(11) en daarna om de vijf jaar stellen de lidstaten een verslag vast, dat zij publiceren. Daarin worden voor de volgende tien jaar de nationale indicatieve streefcijfers voor het toekomstige binnenlandse verbruik van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen vastgesteld, uitgedrukt in een percentage van het elektriciteitsverbruik. In het verslag wordt ook een overzicht gegeven van de maatregelen die op nationaal niveau genomen of gepland zijn om die nationale streefcijfers te verwezenlijken. Voor de vaststelling van de streefcijfers tot het jaar 2010:

- houden de lidstaten rekening met de referentiewaarden in de bijlage, en

- zien zij erop toe dat de streefcijfers verenigbaar zijn met eventuele nationale verbintenissen uit hoofde van de verplichtingen op het gebied van klimaatverandering die de Gemeenschap is aangegaan in het kader van het Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering.

3. De lidstaten publiceren, voor het eerst uiterlijk op ...(12) en vervolgens om de twee jaar, een verslag waarin wordt aangegeven in hoeverre de nationale indicatieve streefcijfers zijn verwezenlijkt, in het bijzonder rekening houdend met de klimatologische factoren die van invloed zijn, en in hoeverre de genomen maatregelen stroken met de nationale verbintenis op het gebied van klimaatverandering.

4. Aan de hand van de in de leden 2 en 3 bedoelde verslagen van de lidstaten beoordeelt de Commissie in hoeverre:

- de lidstaten vorderingen hebben gemaakt voor het bereiken van de nationale indicatieve streefcijfers;

- de nationale indicatieve streefcijfers verenigbaar zijn met de algemene doelstelling van 12 % van het bruto binnenlandse energieverbruik in 2010 en in het bijzonder met een indicatief aandeel van de elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen van 22,1 % in het totale elektriciteitsverbruik in de Gemeenschap in 2010.

De Commissie publiceert, voor het eerst uiterlijk op ...(13) en vervolgens om de twee jaar, haar conclusies in een verslag. Dat verslag gaat in voorkomend geval vergezeld van voorstellen aan het Europees Parlement en de Raad.

Artikel 4

Steunregelingen

1. Onverminderd de artikelen 87 en 88 van het Verdrag beoordeelt de Commissie de toepassing van in de lidstaat bestaande regelingen waarbij een elektriciteitsproducent op grond van voorschriften van de overheid directe of indirecte steun krijgt die tot gevolg zou kunnen hebben dat de handel belemmerd wordt, rekening houdend met het feit dat die regelingen bijdragen tot de doelstellingen van de artikelen 6 en 174 van het Verdrag.

2. De Commissie dient uiterlijk op ...(14) een goed gedocumenteerd verslag in over de ervaring die met de toepassing en het naast elkaar bestaan van de verschillende in lid 1 bedoelde regelingen is opgedaan. Dat verslag gaat zo nodig vergezeld van een voorstel voor een communautaire kaderregeling betreffende steunregelingen ten behoeve van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen.

Een voorstel voor een kaderregeling zou:

a) moeten bijdragen tot het bereiken van de nationale indicatieve streefcijfers;

b) verenigbaar moeten zijn met de beginselen van de interne markt voor elektriciteit;

c) rekening moeten houden met het karakter van de verschillende hernieuwbare energiebronnen en met de verschillende technieken en de geografische verschillen;

d) het doelmatige gebruik van hernieuwbare energiebronnen moeten bevorderen en tegelijkertijd eenvoudig en zo efficiënt mogelijk moeten zijn, vooral wat de kostprijs betreft;

e) toereikende overgangsperioden van ten minste zeven jaar moeten bevatten om het vertrouwen van de investeerders te behouden.

Artikel 5

Garantie van de oorsprong van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen

1. Uiterlijk op ...(15) dragen de lidstaten er zorg voor dat de oorsprong van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in de zin van deze richtlijn als zodanig kan worden gegarandeerd volgens objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria die door iedere lidstaat worden vastgesteld. Zij zien erop toe dat daartoe op aanvraag een garantie van oorsprong wordt afgegeven.

2. De lidstaten kunnen een of meer bevoegde instanties aanwijzen, die onafhankelijk zijn van de productie- en distributiebedrijven, voor het toezicht op de afgifte van de garanties van oorsprong.

3. De garanties van oorsprong:

- vermelden uit welke energiebronnen de elektriciteit is geproduceerd, met de datum en plaats van productie, en geven in het geval van waterkrachtcentrales het vermogen aan;

- dienen de producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in staat te stellen aan te tonen dat de elektriciteit die zij verkopen elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in de zin van deze richtlijn is.

4. De overeenkomstig lid 2 afgegeven garanties van oorsprong zouden door de lidstaten uitsluitend als bewijs voor de in lid 3 genoemde punten wederzijds dienen te worden erkend. Weigering van de erkenning van garanties van oorsprong, in het bijzonder om redenen in verband met fraudepreventie, moet berusten op objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria. Wanneer erkenning van een garantie van oorsprong wordt geweigerd, kan de Commissie de weigerende partij verplichten de garantie van oorsprong te erkennen, in het bijzonder in verband met objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria waarop de erkenning gebaseerd is.

5. De lidstaten of de bevoegde instanties voeren passende regelingen in om te bereiken dat de garantie van oorsprong nauwkeurig en betrouwbaar is en geven in het in artikel 3, lid 3, bedoelde verslag aan welke maatregelen zij hebben getroffen om de betrouwbaarheid van het garantiestelsel te garanderen.

6. Na raadpleging van de lidstaten behandelt de Commissie in het in artikel 8 bedoelde verslag de vorm en methoden die de lidstaten in acht zouden kunnen nemen om de oorsprong van elektriciteit van hernieuwbare energiebronnen te garanderen. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad zo nodig voor daartoe gemeenschappelijke regels vast te stellen.

Artikel 6

Administratieve procedures

1. De lidstaten of de door hen aangewezen bevoegde instanties beoordelen het bestaande wets- en regelgevingskader voor vergunningsprocedures of de overige procedures van artikel 4 van Richtlijn 96/92/EG die van toepassing zijn op installaties voor elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen, teneinde:

- de belemmeringen voor de verhoging van de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen in de regelgeving en anderszins te verkleinen,

- de procedures op het betrokken bestuursniveau te stroomlijnen en te bespoedigen, en

- ervoor te zorgen dat de regels objectief, transparant en niet-discriminerend zijn, en terdege rekening te houden met het eigen karakter van de versschillende technieken voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen.

2. De lidstaten publiceren uiterlijk op ...(16) een verslag over de in lid 1 genoemde beoordeling en vermelden daarin in voorkomend geval de getroffen maatregelen. Dat verslag moet, voorzover dat in het nationale wets- en regelgevingskader relevant is, een overzicht bevatten van de stand van zaken, in het bijzonder van:

- de coördinatie tussen de verschillende administratieve instanties op het gebied van termijnen, ontvangst en behandeling van de aanvragen om vergunningen;

- de opstelling van eventuele richtsnoeren voor de in lid 1 bedoelde activiteiten en de haalbaarheid van een versnelde planningsprocedure voor producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, en

- de aanwijzing van instanties die optreden als bemiddelaar bij geschillen tussen de instanties die met de afgifte van vergunningen zijn belast en de aanvragers daarvan.

3. De Commissie beoordeelt in het in artikel 8 bedoelde verslag de beste praktijken voor het bereiken van de in lid 1 bedoelde doelstellingen aan de hand van de in lid 2 van dit artikel bedoelde verslagen van de lidstaten.

Artikel 7

Aspecten van het net

1. Onder behoud van de betrouwbaarheid en de veiligheid van het net nemen de lidstaten, voorzover de capaciteit van het net dat toelaat, de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de transmissie- en distributienetbeheerders op hun grondgebied de transmissie en de distributie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen garanderen. Bovendien kunnen zij voorrang verlenen aan elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen voor de toegang tot het net.

2. De lidstaten vormen een juridisch kader of verplichten de transmissie- en distributienetbeheerders gestandaardiseerde regels op te stellen en bekend te maken voor de vergoeding van de kosten van technische aanpassingen, zoals netaansluitingen en -verzwaringen die nodig zijn om nieuwe producenten die elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen aan het net wensen te leveren op het koppelnet aan te sluiten.

Die regels moeten gebaseerd zijn op objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria, waarbij in het bijzonder rekening wordt gehouden met alle kosten en baten van de aansluiting van die producenten op het net. De regels kunnen voorzien in verschillende typen van aansluiting.

3. De transmissie- en distributienetbeheerders zijn verplicht een nieuwe producent die aansluiting op het net wenst een volledige, gedetailleerde raming van de kosten van aansluiting te verstrekken. De lidstaten kunnen producenten van hernieuwbare elektriciteit die aansluiting op het net wensen, toestaan een openbare aanbesteding van de aansluitingswerkzaamheden uit te schrijven.

4. De lidstaten vormen een juridisch kader of verplichten de transmissie- en distributienetbeheerders gestandaardiseerde regels op te stellen en bekend te maken voor de verdeling van de kosten van de installaties, zoals netaansluitingen en -verzwaringen, over alle producenten die daarvan profiteren.

De kostenverdeling geschiedt door middel van een op objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria gebaseerde regeling, waarbij rekening wordt gehouden met de voordelen van de aansluiting voor de aanvankelijk en de later aangesloten producenten en voor de transmissie- en distributienetbeheerders.

5. De lidstaten behandelen in het in artikel 6, lid 2, bedoelde verslag tevens de maatregelen die dienen te worden getroffen om de toegang van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen tot het elektriciteitsnet te verbeteren. In het verslag wordt onder meer de haalbaarheid van de invoering van bi-directionele meting onderzocht.

Artikel 8

Samenvattend verslag

Op basis van de verslagen die de lidstaten krachtens artikel 3, lid 3, en artikel 6, lid 2, uitbrengen, dient de Commissie uiterlijk op 31 december 2005 en vervolgens om de vijf jaar bij het Europees Parlement en de Raad een samenvattend verslag in over de uitvoering van deze richtlijn.

Dat verslag

- behandelt de vorderingen met de doorberekening van de externe kosten van elektriciteit uit andere dan hernieuwbare energiebronnen en het effect van staatssteun voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen;

- vermeldt of de lidstaten de in het kader van artikel 3, lid 2, vastgestelde nationale streefcijfers en de in artikel 3, lid 4, bedoelde algemene doelstelling kunnen bereiken en of zich discriminatie tussen verschillende energiebronnen voordoet.

De Commissie doet het verslag zo nodig vergezeld gaan van voorstellen aan het Europees Parlement en de Raad voor verdere maatregelen.

Artikel 9

Transpositie

De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op ...(17) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

Artikel 10

Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 11

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te ...

Voor het Europees Parlement

De voorzitster

Voor de Raad

De voorzitter

(1) PB. C 311 E van 31.10.2000, blz. 320.

(2) PB C 367 van 20.12.2000, blz. 5.

(3) PB C 22 van 24.1.2001, blz. 27.

(4) Advies van het Europees Parlement van 16 november 2000 (nog niet verschenen in het Publicatieblad), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 23 maart 2001 en besluit van het Europees Parlement van ... (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(5) PB C 198 van 24.6.1998, blz. 1.

(6) PB C 210 van 6.7.1998, blz. 143.

(7) PB C 378 van 29.12.2000, blz. 89.

(8) PB L 194 van 25.7.1975, blz. 39. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Besluit 96/350/EG van de Commissie (PB L 135 van 6.6.1996, blz. 32).

(9) PB C 37 van 3.2.2001, blz. 3.

(10) PB L 27 van 30.1.1997, blz. 20.

(11) Een jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(12) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(13) Drie jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(14) Vier jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(15) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(16) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(17) Twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

BIJLAGE

Referentiewaarden voor de nationale indicatieve streefcijfers van de lidstaten voor het aandeel van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in het bruto-elektriciteitsverbruik in 2010(1)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Wanneer de lidstaten de in de bijlage vermelde referentiewaarden in aanmerking nemen, baseren zij zich noodzakelijkerwijs op de hypothese dat de richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming ruimte laten voor nationale steunregelingen ter bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. De Commissie heeft op 5 juni 2000 bij de Raad een voorstel ingediend voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen (RES) op de interne elektriciteitsmarkt(1). Dit voorstel was gebaseerd op artikel 95 van het Verdrag.

2. Het Europees Parlement heeft op 16 november 2000 advies uitgebracht(2).

Het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hebben respectievelijk op 20 en 21 september 2000 advies uitgebracht(3).

3. Op 3 januari 2001 heeft de Commissie een gewijzigd voorstel aan de Raad voorgelegd(4).

4. Op 23 maart 2001 heeft de Raad overeenkomstig artikel 251 van het Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.

II. DOEL VAN HET VOORSTEL EN ACHTERGRONDINFORMATIE

5. Het voorstel heeft ten doel een communautair kader te creëren om het aandeel van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen (RES) op de interne elektriciteitsmarkt te vergroten. Gestreefd wordt naar een verdubbeling van het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in het bruto binnenlands energieverbruik (van 6 % nu tot 12 % in 2010). Dit doel was reeds opgenomen in het Witboek van de Commissie betreffende hernieuwbare energiebronnen (1997).

Om dit doel te bereiken, stelt de Commissie voor dat de lidstaten voor zichzelf streefcijfers voor het toekomstige verbruik van RES-elektriciteit vaststellen. Deze streefcijfers dienen tevens te sporen met de nationale verbintenissen die zijn aangegaan in de context van het Protocol van Kyoto. De bijlage bij het voorstel bevat indicatieve waarden voor de vaststelling van deze streefcijfers.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

A. Voornaamste wijzigingen die zijn aangebracht

6. Aan het einde van zijn besprekingen concludeerde de Raad dat de richtlijn vooral gericht moet zijn op het bevorderen van de RES-bijdrage aan de elektriciteitsproductie, en niet zozeer op de totstandbrenging van een daartoe strekkend gemeenschappelijk kader. Artikel 1 is daarom in die zin herschreven. Gezien de zeer beperkte mate van harmonisatie die de richtlijn teweeg zal brengen en gelet op het belang van de milieudoelstellingen, is voorts geconcludeerd dat artikel 175, lid 1, van het Verdrag de passende rechtsgrond vormt.

7. In het gemeenschappelijk standpunt is (in artikel 2) een ruimere definitie van RES opgenomen; de definitie is met name opgerekt voor biomassa, teneinde de keuze van door de lidstaten te gebruiken RES te verruimen, met dien verstande dat in de achtste overweging nadrukkelijk wordt gesteld dat de lidstaten de communautaire wetgeving inzake afvalbeheer in acht moeten nemen wanneer zij afval als energiebron gebruiken, alsmede voor waterkracht, aangezien er geen reden lijkt te zijn om waterkracht boven een bepaalde vermogensdrempel als "niet-hernieuwbaar" uit te sluiten. Informatie over het vermogen wordt niettemin ter beschikking gesteld via de garantie van oorsprong (artikel 5).

8. In het gemeenschappelijk standpunt wordt (in artikel 3) verduidelijkt dat de door de lidstaten vast te stellen nationale streefcijfers voor het toekomstige verbruik van RES-elektriciteit van indicatieve aard dienen te zijn. Deze streefcijfers worden vastgesteld aan de hand van ambitieuze referentiewaarden, die in de bijlage bij de richtlijn zijn opgenomen, tezamen met de vooronderstellingen waarvan diverse lidstaten voor het bereiken van hun nationale doelstellingen uitgaan. Zoals uit deze vooronderstellingen blijkt, kan de mogelijkheid om de streefcijfers te halen worden doorkruist door bepaalde factoren waarop de lidstaten weinig of geen invloed hebben. Dit is een van de redenen waarom de Raad indicatieve streefcijfers passender en realistischer acht dan bindende cijfers.

9. De sleutelrol van de steunregelingen voor de bevordering van RES-elektriciteit krijgt passende aandacht, inzonderheid onder verwijzing naar de kaderregeling inzake overheidssteun ten behoeve van het milieu (voetnoot bij de bijlage).

10. Ofschoon wordt opgemerkt dat een garantie omtrent de oorsprong van de elektriciteit de handel in RES-stroom zal bevorderen en de keuze voor de consument makkelijker zal maken, wordt in het gemeenschappelijk standpunt (in artikel 5 en de tiende overweging) verduidelijkt dat de wederzijdse erkenning van garanties van oorsprong alleen inhoudt dat deze garanties als bewijs van de oorsprong van de elektriciteit worden aanvaard en dat de verwerving van garanties en de voor die garanties geldende regelingen niet noodzakelijk consequenties hebben voor de vervulling van een nationale quotumverplichting of het recht om in aanmerking te komen voor nationale steunregelingen.

11. In het gemeenschappelijk standpunt wordt (in artikel 7, lid 1) erkend dat het als gevolg van technische beperkingen of de organisatie van de distributiesystemen niet altijd mogelijk is absolute voorrang te geven voor het vervoer en de distributie van RES-elektriciteit, hoewel de transmissie en distributie van die elektriciteit wel worden gegarandeerd.

12. De data voor de verschillende uit te brengen verslagen (artikelen 3, 4, 6 en 8) zijn in het gemeenschappelijk standpunt gewijzigd om de consistentie te verbeteren en ervoor te zorgen dat de door de lidstaten genomen maatregelen lang genoeg kunnen worden toegepast om een effect te sorteren waarover verslag kan worden uitgebracht. Volgens dezelfde gedachtegang wordt getracht de materie waarover verslag moet worden uitgebracht (zie bijvoorbeeld artikel 6) en de door de lidstaten te nemen administratieve maatregelen (zie bijvoorbeeld artikel 5) te beperken tot datgene wat noodzakelijk is om het doel van de richtlijn te verwezenlijken.

13. De preambule is herschreven en zoveel mogelijk in overeenstemming gebracht met het bepaalde in het Interinstitutioneel Akkoord betreffende de gemeenschappelijke richtsnoeren voor de redactionele kwaliteit van de communautaire wetgeving. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal overwegingen uit het gewijzigde voorstel van de Commissie is geschrapt.

B. Amendementen van het Europees Parlement

14. Op basis van het bovenstaande heeft de Raad een derde van de 55 amendementen van het Europees Parlement volledig, gedeeltelijk of inhoudelijk overgenomen. Dit geldt mede voor de amendementen nrs. 14, 42 en 64, tweede deel, die door de Commissie van de hand waren gewezen. Hij besloot de door de Commissie verworpen amendementen nrs. 3, 4, 5, 16, 24, 37, eerste deel, 56 en 59, alsmede 6, 7, 8, tweede deel, 9, 12-14, 23, 25, 26, 28-35, 42-47, 50-52, 58, 60, 64, 65 en 68, niet over te nemen:

- amendement nr. 3: dit amendement werd als zodanig niet overgenomen, ofschoon in het gemeenschappelijk standpunt terdege recht wordt gedaan aan de milieuoverwegingen, met name door artikel 175 als rechtsgrond op te nemen;

- amendementen nrs. 4 en 16: deze amendementen werden als zodanig niet overgenomen, maar in het gemeenschappelijk standpunt wordt er op diverse plaatsen met nadruk op gewezen dat het van belang is steun voor hernieuwbare energiebronnen te geven (zie bijvoorbeeld de overwegingen 12 en 14, artikel 4 en de bijlage), de kosten te verminderen (overwegingen 16 en 17) en het concurrentievermogen te vergroten (overwegingen 16 en 18);

- amendement nr. 8: de afhankelijkheid van geïmporteerde energie komt onder meer aan de orde in de overwegingen 1 en 2;

- amendement nr. 59: dit amendement werd als zodanig niet overgenomen, ofschoon steun voor hernieuwbare energiebronnen (met inbegrip van waterkracht) op diverse plaatsen aan de orde komt;

- amendement nr. 13: de vergroting van het concurrentievermogen van RES-elektriciteit en de rol die de marktkrachten in dit opzicht spelen, komen onder meer aan de orde in de overwegingen 16-18;

- amendementen nrs. 17 en 18: deze amendementen zijn grotendeels terug te vinden in overweging 16, waarbij overbodige herhalingen worden voorkomen en de overgangsperiode is vastgesteld op ten minste zeven jaar, in plaats van op ten minste tien jaar (opgemerkt zij dat de Commissie ten hoogste tien jaar had voorgesteld);

- amendement nr. 24: dit amendement is niet overgenomen, aangezien het dispositief van de richtlijn zich niet uitlaat over de beschikbaarheid van biomassa voor "normaal" gebruik;

- amendement nr. 27: de Raad is het inhoudelijk (artikel 2, punten 1 en 2) eens met de aanpak van het Parlement, die leidt tot een ruimere opvatting van het begrip "RES", vooral wat biomassa betreft, doch hij deelt de mening van de Commissie dat "turf" niet in de definitie moet worden opgenomen;

- amendement nr. 56: de Raad is van oordeel dat de Commissie in het door haar in te dienen verslag een evaluatie moet maken van een breed scala van regelingen op grond waarvan een elektriciteitsproducent directe of indirecte steun ontvangt, zonder vooruit te lopen op de inhoud of de reikwijdte van het verslag. Er is derhalve geen behoefte aan de inhoud te detailleren;

- amendement nr. 37, tweede deel: de noodzaak tot internalisering van de externe kosten van de opwekking van elektriciteit komt aan de orde in overweging 12, in samenhang met de communautaire kaderregeling inzake overheidssteun ten behoeve van het milieu, terwijl de externe kosten van elektriciteit uit niet-hernieuwbare bronnen door artikel 8 worden bestreken;

- amendement nr. 37, eerste deel: is overbodig aangezien a) de milieubeschermingsvereisten geïntegreerd moeten worden in het communautaire beleid op andere gebieden, waaronder interne marktregelingen, en b) in artikel 4, lid 2, reeds wordt bepaald dat het kader voor de steunregelingen zou moeten bijdragen tot het bereiken van de nationale streefcijfers, die op hun beurt samenhangen met de milieudoelstellingen (bevordering van RES-elektriciteit, verbintenissen in het kader van Kyoto);

- amendementen nrs. 38 en 39: deze amendementen zijn gedeeltelijk overgenomen zoals voorgesteld door de Commissie;

- amendement nr. 64, tweede deel: artikel 4, lid 1, bestrijkt steunregelingen die tot gevolg zouden kunnen hebben dat de handel belemmerd wordt, rekening houdend met het feit dat die regelingen bijdragen tot de milieudoelstellingen;

- amendementen nrs. 48 en 66, ad artikel 8, lid 3: in overweging 12 en de eerste voetnoot bij de bijlage wordt bevestigd dat de communautaire kaderregeling inzake overheidssteun ten behoeve van het milieu rekening dient te houden met de noodzaak van overheidssteun voor hernieuwbare energiebronnen;

- amendementen nrs. 48 en 66, ad artikel 8, lid 5: in dit bijzonder vroege stadium lijkt het niet realistisch om de Commissie te verzoeken doelstellingen voor de periode 2010-2020 vast te stellen;

- amendement nr. 49: de Raad is het met het Parlement eens dat de uiterste datum voor de omzetting van de richtlijn op een bepaald tijdstip na de inwerkingtreding van de richtlijn moet vallen; hij denkt echter dat de omzetting in de nationale wetgevingen niet een periode van één jaar, maar van twee jaar zal vergen.

(1) PB C 311 E van 31.10.2000, blz. 320.

(2) Nog niet verschenen in het Publicatieblad.

(3) Economisch en Sociaal Comité: PB C 367 van 20.12.2000, blz. 5. Comité van de Regio's: PB C 22 van 24.1.2001, blz. 27.

(4) Nog niet verschenen in het Publicatieblad.