betreffende maatregelen tegen vervoerders die mensenhandel of migrantensmokkel faciliteren of zich daarmee inlaten in verband met illegale binnenkomst op het grondgebied van de Europese Unie

TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De Unie en de lidstaten zijn partij bij verschillende verdragen en protocollen van de Verenigde Naties ter bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad, migrantensmokkel en mensenhandel:

·het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad;

·het Protocol inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel, dat het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad aanvult;

·het Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over zee en door de lucht, dat het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad aanvult.

Voor die illegale praktijken worden vaak verschillende vervoermiddelen en -wijzen gebruikt. Vervoerders moeten dan ook nauw worden betrokken bij het voorkomen en bestrijden ervan.

Op internationaal niveau zijn daartoe al een aantal sectorale initiatieven genomen. De Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) heeft twee circulaires aangenomen: 357 met richtsnoeren voor cockpit- en cabinebemanning voor het melden van mensenhandel en 352 met richtsnoeren voor het opleiden van cabinebemanning over het herkennen van en reageren op mensenhandel. Volgens die circulaires moeten de burgerluchtvaartautoriteiten van luchtvaartmaatschappijen eisen dat zij aangaande die materie een beleid en procedures opstellen en opleiding en advies aan hun personeel verstrekken. De Internationale Luchtvaartorganisatie (IATA) heeft in 2018 een resolutie aangenomen tegen mensenhandel en heeft richtsnoeren voor haar leden opgesteld. De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft tussentijdse maatregelen gepubliceerd ter bestrijding van onveilige praktijken in verband met de smokkel, de handel of het vervoer van migranten over zee. De Internationale Koopvaardijkamer (ICS) heeft richtsnoeren gepubliceerd over het waarborgen van de veiligheid en de beveiliging van zeevarenden en geredde personen.

Veel vervoerders voeren een beleid om naar beste vermogen te vermijden dat zij medeplichtig worden aan mensenhandel en -smokkel. In sommige gevallen ontbreekt dat beleid echter of wordt het niet goed uitgevoerd.

Recent is ook gebleken dat migranten worden gebruikt voor politieke doeleinden en dat bepaalde vervoerders bijdragen tot en in sommige gevallen profiteren van smokkel en handel waarbij het leven van kwetsbare personen en de veiligheid van de buitengrenzen van de EU in gevaar worden gebracht.

Om dergelijke situaties te voorkomen, moeten wetten worden opgesteld tegen vervoerders die zich inlaten met mensenhandel of die migrantensmokkel en illegale binnenkomst op het grondgebied van de EU faciliteren. Die wetten moeten in de hele Unie gelden. De toepassingsvoorwaarden moeten zo dicht mogelijk aansluiten bij die van het genoemde VN-verdrag, dat door de overgrote meerderheid van alle landen ter wereld en door alle EU-lidstaten is geratificeerd. Bijgevolg zal de Unie de instrumenten die dat verdrag biedt ten volle kunnen gebruiken, onder meer in de situaties zoals bedoeld in artikel 15, lid 2, van het verdrag, in gevallen waarin mensensmokkel of -handel wordt opgezet met de bedoeling om in de Unie ernstige misdrijven te plegen.

Deze verordening moet derhalve een rechtskader bieden waardoor de Unie maatregelen kan treffen tegen exploitanten van alle vervoerswijzen (lucht-, zee- en binnenvaart, wegen en spoorwegen) die zich met die praktijken inlaten. De op te leggen maatregelen moeten passend en evenredig zijn in het licht van de bijzondere omstandigheden in kwestie. Zij moeten met name de vervoersactiviteiten beperken of de uitbreiding ervan voorkomen, de krachtens het Unierecht verleende vergunningen of machtigingen opschorten en de rechten opschorten om over de Unie te vliegen, over het grondgebied van de Unie te reizen of havens in de Unie aan te doen, om binnen de Unie te tanken of onderhoud uit te voeren en om vervoer naar, vanuit en binnen de Unie te exploiteren.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

Dit voorstel vormt een aanvulling op het externe optreden van de Unie, met inbegrip van haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Gezien de mogelijke veiligheidsdimensie is het passend de algemene strategie voor de te nemen maatregelen vast te stellen in overleg met de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

Het voorstel is gebaseerd op artikel 91 en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op het vlak van vervoer.

•Subsidiariteit