•ft- * COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 06.03.1996 
COM(96) 76 def. 
DE RECHTSBESCHERMING 
VAN GEËNCRYPTEERDE DIENSTEN 
OP DE INTERNE MARKT 
RAADPLEGING OVER DE NOODZAAK 
VAN EEN COMMUNAUTAIRE MAATREGEL 
Groenboek van de Commissie 

DE RECHTSBESCHERMING VAN GEENCRYPTEERDE DIENSTEN 
OP DE INTERNE MARKT 
SAMENVATTING 
INLEIDING 
HOOFDSTUK 1 : DE ONTWIKKELING VAN DE EUROPESE MARKT VAN 
GEENCRYPTEERDE DIENSTEN 
1. Een markt in volle ontwikkeling 
2. Een Europese markt 
3. Een markt die met piraterij kampt 
4. Een markt die aan gefragmenteerde regelgeving onderworpen is 
HOOFDSTUK 2 : DE INTERNATIONALE REGELGEVING 
1. De werkzaamheden in het kader van de Raad van Europa 
2. De werkzaamheden in het kader van de WIPO 
HOOFDSTUK 3 : DE WETGEVING VAN DE LIDSTATEN 
1. Algemeen 
2. De stand van de wetgeving in de Lid-Staten (algemeen overzicht) 
HOOFDSTUK 4: DE BELEMMERINGEN VOOR DE GOEDE WERKING 
VAN DE INTERNE MARKT 
1. De belemmeringen voor het vrije verkeer van decodeeruitrustingen (artikelen 30 
en volgende van het Verdrag) 
2. De belemmeringen voor het vrij verichten van diensten die verband houden met 
decodeeruitrustingen (artikelen 59 en volgende) 
3. De belemmeringen voor het vrij verrichten van geëncrypteerde diensten 
4. Vervalsing van de mededinging 
HOOFDSTUK 5: NOODZAAK VAN EEN COMMUNAUTAIR INITIATIEF 
EN MOGELIJKE MAATREGELEN 
1. Doel van de maatregel 
2. Samenhang met ander communautair beleid 
3. Keuze van rechtsinstrument en rechtsbasis 
4. Toepassingsgebied 
5. Algemene structuur 
VRAGENLIJST 
1e$L 
SAMENVATTING 
Doel 
Door de toegenomen beschikbaarheid van frequenties en het gebruik van nieuwe 
technologieën konden in de afgelopen jaren nieuwe omroepdiensten worden ontwikkeld, 
waarbij het signaal wordt geëncrypteerd om de ontvangst daarvan te beperken tot 
diegenen die een vergoeding hebben betaald. Om het programma te kunnen ontvangen, 
moet de kijker beschikken over een decodeeruitrusting waarmee hij het beeld in zijn 
oorspronkelijke staat kan terugbrengen. 
Deze diensten vormen een markt in volle ontwikkeling, met name door de komst van 
digitale technologie, waarmee de communicatiecapaciteit kan worden uitgebreid. In 
verband met het specialistisch karakter van deze diensten is de transnationale, vaak 
Europese dimensie daarbij van onmisbaar belang. Deze ontwikkeling wordt echter in 
gevaar gebracht door piraterij. Naast de producenten van officiële decodeeruitrustingen 
bestaat er namelijk een bloeiende industrie van niet-erkende fabrikanten. Deze 
produceren en verkopen zonder toestemming van de exploitant van de dienst uitrustingen 
waarmee de dienst kan worden ontvangen zonder betaling van een vergoeding. Deze 
illegale ontvangst leidt tot aanzienlijke verliezen voor de aanbieder van de dienst en doet 
indirect afbreuk aan de exploitatiemogelijkheden voor de leveranciers van programma's 
en de officiële fabrikanten. 
Derhalve heeft de Commissie reeds in het strategisch programma voor de interne markt 
van 22 december 1993 (COM (93) 632) het belang benadrukt van de rechtsbescherming 
van geëncrypteerde diensten tegen de illegale ontvangst. 
Dit belang krijgt een dringender karakter in het vooruitzicht van de 
informatiemaatschappij. In een toekomst waarin een veelvoud van geëncrypteerde 
diensten zullen worden aangeboden, moet ongeacht de inhoud daarvan worden 
gewaarborgd dat deze beschermd worden tegen ontvangst door diegenen die hiervoor 
geen toestemming hebben. 
Hiertoe heeft de Commissie in haar Mededeling "Europa op weg naar de 
informatiemaatschappij : een actieplan" uit juli 1994 (COM (94) 347) de voorbereiding 
van een "Groenboek betreffende de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten op de 
interne markt" aangekondigd om de problemen te analyseren die het gevolg zijn van het 
ontbreken van specifieke wetgeving inzake de rechtsbescherming van geëncrypteerde 
diensten in bepaalde Lid-Staten en van de verschillen tussen de bestaande wettelijke 
regelingen in de overige Lid-Staten. 
De situatie met betrekking tot de wetgeving 
Uit een vergelijkende analyse van de benaderingen die door de wetgevers van de 
Lid-Staten zijn gevolgd, blijkt dat de oplossingen die voor het probleem van de illegale 
ontvangst zijn gekozen aanzienlijk uiteenlopen. 
Sommige Lid-Staten hebben sinds het einde van de jaren tachtig specifieke wetgeving 
vastgesteld voor de bescherming tegen de illegale ontvangst van geëncrypteerde diensten, 
bepaalde andere Lid-Staten (A, P, E, GR, DK, D, LUX) nog niet. 
Algemene wetgeving die soms door deze laatste Lid-Staten wordt toegepast (bij voorbeeld 
die op het gebied van oneerlijke concurrentie, telecommunicatie of auteursrecht) biedt 
vaak geen doelmatige bescherming tegen de illegale ontvangst van geëncrypteerde 
diensten. Hierdoor heeft zich in bepaalde van deze Lid-Staten een levendige clandestiene 
industrie kunnen ontwikkelen, die illegale apparatuur produceert, verkoopt, installeert en 
onderhoudt. Bovendien heeft zich een gespecialiseerde pers ontwikkeld met gerichte 
publikaties en commerciële reclame voor illegale apparatuur. De gevolgen van deze 
situatie doen zich ook in andere Lid-Staten gevoelen waar deze uitrustingen ondanks 
restrictieve maatregelen op de markt verschijnen. 
Wat de Lid-Staten betreft die over specifieke wetgeving beschikken, zijn de verschillen 
tussen de gekozen oplossingen aanzienlijk, met name met betrekking tot het 
toepassingsgebied, de verboden activiteiten (reclame, bezit door particulieren) en de 
strafmaat. 
Noodzaak van een communautaire maatregel 
In deze situatie kan een communautaire maatregel gerechtvaardigd zijn. Het ontbreken 
van een gelijkwaardig beschermingsniveau in alle Lid-Staten heeft een verstoorde 
werking van de interne markt tot gevolg. Het leidt tot bepaalde belemmeringen voor het 
vrije verkeer van geëncrypteerde diensten en decodeeruitrustingen en in zeer veel 
opzichten tot een ongelijke concurrentiesituatie voor marktdeelnemers in verschillende 
Lid-Staten. De huidige gefragmenteerde regelgeving, welke gepaard gaat met extra 
economische kosten en rechtsonzekerheid, wordt door de betrokken kringen ervaren als 
een belangrijk obstakel voor de ontwikkeling van een Europese markt van nieuwe 
geëncrypteerde diensten. 
Een dergelijk wetgevingsinitiatief zou ook nuttig zijn in het licht van de komst van de 
informatiemaatschappij, waarin geëncrypteerde diensten mogelijk een belangrijke rol 
gaan spelen. Een communautaire maatregel zou tevens het voordeel hebben dat de 
versplintering binnen de interne markt daarmee wordt weggenomen en dat tegelijkertijd 
rekening kan worden gehouden met andere communautaire doelstellingen als die van het 
industriebeleid, het audiovisueel beleid, het cultuurbeleid en de bescherming van de 
consumenten. 
De marktdeelnemers hebben zich in grote meerderheid voorstander verklaard van een 
communautair initiatief. In dit verband heeft de Digital Video Broadcasting Group 
(DVB) een aanbeveling vastgesteld, waarin de noodzaak van een helder en uniform 
regelgevingskader op het niveau van de Unie wordt onderstreept. Dit verlangen wordt 
overigens gedeeld door het Europees Parlement, dat heeft voorgesteld om in de richtlijn 
inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen een considerans 
op te nemen over de noodzaak van de totstandbrenging en toepassing van doelmatige 
anti-piraterij wetgeving op Europees niveau. Deze considerans is door de Raad 
overgenomen tijdens de vaststelling van de richtlijn op 24 oktober 1995. 
Alvorens een maatregel voor te stellen, zou de Commissie evenwel de opvatting van de 
belanghebbende partijen over de in het navolgende uiteengezette maatregel willen 
vernemen. 
De Commissie zou een initiatief tot harmonisatie van de nationale wetgeving kunnen 
voorstellen. Rekening houdend met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, 
zou daarbij een minimum-harmonisatie kunnen worden voorgeschreven, waarbij de 
Lid-Staten vrij zouden zijn om striktere beginselen te hanteren, maar een gelijkwaardig 
minimum-beschermingsniveau binnen de Unie zou worden gewaarborgd. Het initiatief 
zou een verbod kunnen behelzen op de vervaardiging, de verkoop, het bezit voor 
commerciële en privatieve doeleinden, de installatie van en de reclame voor 
decodeeruitrustingen die bestemd zijn de toegang tot geëncrypteerde diensten mogelijk te 
maken zonder toestemming van de encrypterende organisaties. Deze maatregel zou het 
voordeel hebben dat een gelijkwaardige bescherming wordt gewaarborgd op het niveau 
van de Europese Unie tegen de illegale ontvangst van geëncrypteerde diensten en dat 
rechtszekerheid wordt geboden aan de betrokken kringen. 
Volgende fase 
De Commissie streeft naar een open raadpleging over het groenboek : elk persoon en 
elke onderneming, organisatie of autoriteit kan reageren. Het betreft hier een dubbele 
raadpleging, hetgeen wil zeggen dat deze niet uitsluitend gericht is tot federaties of 
beroepsorganisaties, maar ook tot alle individuele marktdeelnemers. Dit groenboek zal 
worden toegezonden aan het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité, het 
Comité van de Regio's, de Lid-Staten, de Europese Economische Ruimte en de landen 
van Midden- en Oost-Europa. 
De termijn voor het indienen van de bijdragen is 31 mei 1996. Op basis van de ontvangen 
bijdragen zâl de Commissie in de zomer van 1996 een beslissing nemen over de 
noodzaak van een initiatief op communautair niveau. 
INLEIDING 
I. Het probleem van de illegale ontvangst 
Op omroepgebied wordt de laatste jaren steeds vaker gebruik gemaakt van de encryptie 
van signalen. Sinds de jaren tachtig is een aantal systemen ontwikkeld waarbij, met 
uiteenlopende veiligheidsniveaus, een vorm van encryptie wordt toegepast om het 
oorspronkelijke beeld en/of geluid voorafgaand aan de uitzending zodanig te vervormen, 
dat een gewone ontvanger de uitzending niet in zijn oorspronkelijke staat kan 
terugbrengen. Hiervoor heeft de kijker een specifieke decodeeruitrusting nodig (decoder, 
smart card of computerprogramma), die in staat is om de met het geëncrypteerde signaal 
meegezonden instructies te begrijpen. Deze uitrustingen worden doorgaans tegen betaling 
van een vergoeding geleverd. 
Deze technologie werd oorspronkelijk gebruikt door de kabelmaatschappijen om het 
aantal voor de kijker beschikbare kanalen af te stemmen op de omvang van diens 
abonnement, en heeft zich snel uitgebreid tot betaaltelevisiezenders op de grond. 
Vervolgens maakte deze technologie een sterke ontwikkeling door bij de uitzending van 
geëncrypteerde programma's per satelliet. Het gebruik van encryptie zal evenwel 
explosief toenemen met de invoering van digitale technologie en met de ontwikkeling 
van diensten in de informatiemaatschappij als interactief telewinkelen, informatiediensten 
op afstand, professionele on-line diensten, interactieve spelletjes, enzovoorts, waarbij in 
wisselende mate gebruik zal worden gemaakt van encryptie om de ontwikkeling daarvan 
commercieel levensvatbaar te maken. 
Voor het gebruik van encryptie kunnen verschillende redenen bestaan. Naast de 
commercieel-strategische redenen, die voortvloeien uit de noodzaak nieuwe 
inkomstenbronnen te vinden, is het ook nodig dat de houders van auteursrechten de 
bescherming en exploitatie van de via het signaal uitgezonden programma's zeker 
stellen. Ook de bescherming van minderjarigen kan in dit verband een belangrijke rol 
spelen, vooral bij kanalen voor volwassenen, evenals de mogelijkheid om de markt beter 
te identificeren voor "gerichtere" reclame. 
Naast de fabrikanten van erkende decodeeruitrustingen heeft zich echter een bloeiende 
industrie van niet-erkende fabrikanten ontwikkeld. Deze clandestiene industrie 
vervaardigt en verkoopt decodeeruitrustingen die de ontvangst van de dienst zonder 
toestemming van de dienstverrichter mogelijk maken, doorgaans tegen een lagere prijs 
dan die van de erkende uitrustingen. 
Geschat wordt dat deze illegale uitrustingen momenteel tussen 5 en 20% van alle in 
omloop zijnde uitrustingen vertegenwoordigen en dat zij jaarlijks tot miljoenen ecu's aan 
omzetverlies leiden. Deze illegale markt heeft overigens geleid tot een gespecialiseerde 
pers, met gerichte publikaties en reclamekanalen voor illegale apparatuur. Daarnaast 
wordt ook service na de verkoop geboden, waarbij onderhoud wordt verricht en de 
uitrustingen soms zelfs vervangen worden, wanneer de exploitant van systeem is 
veranderd. 
De verkoop van deze illegale uitrustingen heeft in de eerste plaats negatieve gevolgen 
voor de activiteiten van exploitanten van geëncrypteerde diensten. Naast de verliezen die 
zij ondervinden (aan potentieel marktaandeel en in de vorm van gederfde winsten), zien 
zij zich tevens gesteld tegenover extra kosten, omdat zij zeer dure distributiesystemen 
voor de decodeeruitrustingen moeten invoeren (meestal verhuur) om toezicht uit te 
kunnen oefenen op het gebruik van deze uitrustingen. 
Ook voor de leveranciers van de uitgezonden programma's leidt de verkoop van illegale 
uitrustingen tot winstderving, omdat de particulieren die de programma's met behulp van 
een illegale uitrusting ontvangen niet in aanmerking worden genomen bij de 
onerhandelingen over de vergoeding voor de overdracht van rechten, waarbij onder meer 
rekening kan worden gehouden met het aantal op de dienst geabonneerde personen. 
Bovendien doet de verkoop van illegale uitrustingen voor de leveranciers van de 
technologie afbreuk aan het vertrouwen van de markt in hun systeem, en leidt deze tot 
verliezen die verband houden met de potentiële markt die door deze uitrustingen bediend 
wordt. 
Tenslotte betekent de verkoop van illegale uitrustingen een risiko voor de consumenten, 
die op het moment van aankoop misleid zouden kunnen worden omtrent de herkomst van 
de decoder en geloven een geautoriseerd apparaat te hebben gekocht, terwijl het in 
werkelijkheid om een piratendecoder gaat. Als de dienstverrichter in zo'n geval om 
beveiligingsredenen de versleuteling wijzigt, zal het gekochte apparaat onbruikbaar 
worden voor de consument, die dan op eigen kosten een andere decoder zal moeten 
kopen. Bovendien verrekenen de dienstverrichters de verliezen die zij lijden ten gevolge 
van piraterij in de verkoops- of huurprijs van de door de consument rechtmatig 
verworven apparatuur. 
II. De situatie met betrekking tot de wetgeving 
Om aan deze situatie een einde te maken, hebben de marktdeelnemers aangedrongen op 
de vaststelling door de Lid-Staten van specifieke regelgeving die een snelle en efficiënte 
rechtsbescherming biedt tegen de vervaardiging en distributie van illegale 
decodeeruitrustingen. Weliswaar heeft de technologische vooruitgang geleid tot een 
hoger veiligheidsniveau van encryptiesystemen, maar uitsluitend technologische 
oplossingen zijn vaak ondoelmatig gebleken. Bij de keuze van een encryptiesysteem zal 
de marktdeelnemer rekening houden met de kosten van dat systeem, en een hoog 
veiligheidsniveau dat tegelijkertijd zeer duur is kan economisch onhaalbaar blijken. 
Anderzijds is uit ervaring gebleken dat de ontwikkeling van illegale technieken gelijke 
tred houdt met de ontwikkeling van de encryptietechnieken, en dat zelfs bij gebruik van 
digitale technologie inbreuken op de nieuwe systemen niet kunnen worden uitgesloten. 
Om het hoofd te bieden aan deze illegale industrie is het nodig gebleken nieuwe regels 
vast te stellen die de technologische aanpak aanvullen. Dit heeft geleid tot 
wetgevingsactiviteiten op het niveau van de Lid-Staten. die nog voortduren en waarbij 
sterk uiteenlopende benaderingen zijn gevolgd1. 
In dit verband heeft de Commissie in haar Mededeling "Europa op weg naar de 
informatiemaatschappij : een actieplan" (COM(94) 347) van juli 1994 de voorbereiding 
van een Groenboek inzake de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten op de 
1 Zie Hoofdstuk 3 : De wetgeving van de Lid-Staten. 
interne markt" aangekondigd om de problemen te analyseren die voortvloeien uit het 
ontbreken van specifieke regelgeving met betrekking tot de illegale ontvangst van 
geëncrypteerde diensten in bepaalde Lid-Staten en uit de verschillen tussen de bestaande 
regelingen in de overige Lid-Staten. 
III. De relevante diensten 
De volgende analyse heeft derhalve betrekking op de illegale ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst, dat wil zeggen, de ontvangst zonder betaling en/of goedkeuring, 
door personen die niet zijn erkend door de verrichter van de diensten, alsmede op de 
oplossingen die in de nationale regelingen voor dit probleem zijn gevonden. Onder 
geëncrypteerde diensten moeten diensten worden verstaan waarbij gebruik is gemaakt 
van encryptie van het signaal om de betaling van een vergoeding zeker te stellen. Deze 
categorie omvat derhalve de traditionele geëncrypteerde omroepdiensten (via de kabel, 
de ether of per satelliet), de nieuwe omroepdiensten (digitale televisie, pay-per-view, 
near-video-on-demand) en de diensten van de informatiemaatschappij, dat wil zeggen, de 
diensten die elektronisch op afstand worden geleverd op individuele aanvraag van degene 
tot wie de dienst gericht is (met name video op aanvraag, spelletjes op aanvraag, 
elektronische verkoop, multimediadiensten). 
De analyse heeft evenwel geen betrekking op diensten die worden geëncrypteerd om 
andere redenen dan het zeker stellen van de betaling van een vergoeding, zoals 
bijvoorbeeld het waarborgen van de integriteit en de vertrouwelijkheid van de verzonden 
boodschap bij financiële diensten of telecommunicatiediensten (met name mobiele­
telefoondiensten waarbij GSM-technologie wordt gebruikt). Deze diensten zijn 
uitgesloten, omdat het algemeen belang dat bij onderschepping in gevaar wordt gebracht, 
te weten de integriteit en de vertrouwelijkheid van de communicatie, sterk verschilt van 
de bescherming van de waarde van een dienst die tegen betaling verricht wordt als 
doelstelling van algemeen belang die bedreigd wordt door de illegale ontvangst. Dit 
verschil heeft op nationaal en internationaal niveau geleid tot wetgevingsoplossingen die 
sterk uiteenlopen, met name wat betreft de maatregelen en de strafmaat, waardoor een 
gemeenschappelijke behandeling van de beide problemen niet gerechtvaardigd is. 
Het groenboek heeft evenmin betrekking op vraagstukken die verband houden met 
systemen die het maken van kopieën van werken of andere beschermde bijdragen 
verhinderen. Deze zijn reeds behandeld in het groenboek over het auteursrecht in de 
informatiemaatschappij, die de Commissie in juli 1995 heeft vastgesteld. 
Ten slotte wordt in het groenboek ook voorbijgegaan aan vraagstukken die verband 
houden met de standaardisering van systemen voor voorwaardelijke toegang, aan de 
voorwaarden voor de verlening van licenties voor deze systemen, welke reeds bestreken 
worden door de richtlijn inzake het gebruik van normen voor het uitzonden van 
televisiesignalen2 en aan de vraagstukken in verband met de controle door de nationale 
autoriteiten op codeersystemen. Met betrekking tot laatstgenoemde vraagstukken, die 
nauw verbonden zijn met het probleem van de veiligheid, verricht de Comissie 
momenteel werkzaamheden in het kader van haar beleid op het gebied van de veiligheid 
Richtlijn 95/47 van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 inzake het gebruik 
van normen voor het uitzenden van televisiesignalen (PB nr. L 281/51 van 23.11.1995). 
van informatiesystemen. Overigens kunnen aparte maatregelen worden genomen, indien 
de goede werking van de interne markt bedreigd zou worden door de toepassing van 
nationale rechtsregels. 
IV. De voorbereidende werkzaamheden 
Met het oog op de voorbereiding van het groenboek heeft de Commissie drie 
onafhankelijke bedrijven verzocht studies uit te voeren inzake de technologische, 
economische en juridische aspecten van de markt voor geëncrypteerde diensten3. 
De eerste studie ("Technical aspects related to encrypted broadcasts") heeft 
voornamelijk betrekking op de economische en technische aspecten van het onderwerp 
en behandelt met name de momenteel gebruikte encryptiesystemen, de voor- en nadelen 
en de kwetsbaarheid daarvan. In economisch opzicht richt de studie zich op de 
beheerskosten van een encryptiesysteem met abonnees, op de ontwikkeling naar 
compatibele systemen en op de komst van nieuwe digitale technologieën. 
De tweede studie ("Protection of encrypted broadcasts,r) gaat over de juridische 
aspecten. Hierin wordt een analyse gemaakt van de factoren die de ontwikkeling van 
geëncrypteerde omroepdiensten hebben bepaald, de oorzaken van het illegale circuit en 
de juridische oplossingen die zijn gekozen om dit circuit het hoofd te bieden. 
De derde studie ("Legal protection of encrypted broadcasting signals'") bevat een analyse 
van de bestaande wetgeving in de Lid-Staten op het gebied van de bescherming van 
geëncrypteerde signalen en van de tenuitvoerlegging daarvan door de nationale rechter, 
alsmede van de eventuele controlemechanismen en sancties. Tevens wordt een analyse 
gemaakt van de door internationale instanties (Raad van Europa, WIPO) vastgestelde 
regels. 
In maart 1995 heeft de Commissie bovendien een grootschalige raadpleging 
georganiseerd van de industriesectoren welke betrokken zijn bij het probleem van de 
illegale ontvangst van geëncrypteerde diensten, zoals met name omroepbedrijven, 
fabrikanten van decodeerapparatuur, kabelmaatschappijen, leveranciers van programma's, 
telecommunicatiebedrijven, maar ook elke andere partij die aan de raadpleging wenste 
deel te nemen. 
De uitkomsten van deze raadpleging hebben bevestigd dat de illegale ontvangst van 
geëncrypteerde diensten en het gefragmenteerde karakter van het regelgevingskader op 
unieniveau wezenlijke problemen vormen voor de media-industrie. Wanneer besloten 
moet worden of een nieuwe geëncrypteerde dienst al dan niet in een Lid-Staat 
Deze studies kunnen op verzoek bij de Commissie worden opgevraagd op onderstaand adres 
Europese Commissie, Directoraat-generaal Interne markt en financiële diensten, 
Media, publiciteit en oneerlijke concurrentie, 
DG XV/E/5 C107 8/59 
Wetstraat 200 
1049 Brussel 
België 
Fax: +32.2.295.77.12 
E-mail : e5@dgl5.cec.be 
8 
gedistribueerd zal worden, speelt de mogelijkheid om een adequate rechtsbescherming te 
kunnen genieten tegen illegale ontvangst voor deze industrie een belangrijke rol. 
Wanneer een dergelijke rechtsbescherming ontbreekt, kiezen de marktdeelnemers er vaak 
voor deze dienst niet op de markt te brengen. 
De marktdeelnemers hebben zich derhalve in grote meerderheid voorstander verklaard 
van een communautair initiatief. In dit opzicht heeft de Digital Video Broadcasting 
Group (DVB). dat aan de basis stond van de standaardisering van normen voor digitale 
televisie4, in het kader van haar werkgroep inzake piraterij van geëncrypteerde diensten, 
in 1995 een aanbeveling vastgesteld, waarin de noodzaak wordt onderstreept van een 
helder en uniform regelgevingskader op het niveau van de Unie, waarop vertrouwd kan 
worden in het geval van illegale ontvangst van geëncrypteerde diensten. 
Dit verlangen wordt overigens gedeeld door het Europees Parlement, dat in het kader van 
de procedure tot vaststelling van de richtlijn inzake het gebruik van normen voor het 
uitzenden van televisiesignalen heeft voorgesteld om in die richtlijn een considerans op te 
nemen, waarin benadrukt wordt dat de mogelijkheden voor piraterij toenemen met de 
digitale technologie in de Europese audiovisuele industrie, en dat de noodzaak van de 
vaststelling en toepassing van doelmatige anti-piraterij wetgeving op Europees niveau 
voortdurend toeneemt. Deze considerans is door de Raad overgenomen tijdens de 
vaststelling van de richtlijn op 24 oktober 1995. 
Genoemde Richtlijn 95/47. 
Hoofdstuk 1 : De ontwikkeling van de Europese markt van geëncrypteerde diensten 
1. Een markt in volle ontwikkeling 
De technologische ontwikkelingen (zoals het gebruik van satellieten en glasvezelkabel) 
hebben de laatste jaren geleid tot een ingrijpende wijziging van het audiovisuele 
landschap in Europa en een voortdurende uitbreiding van aangeboden diensten mogelijk 
gemaakt. Aangezien een groeiend aantal aanbieders gebruik maakt van gerichte 
commerciële strategieën, is encryptie van het signaal noodzakelijk gebleken om 
commercieel haalbare diensten te kunnen verrichten. 
De traditionele structuur van de financiering van particuliere zenders, die uitsluitend was 
gebaseerd op inkomsten uit reclame, is voor nieuwe marktdeelnemers vaak niet 
toereikend. Met de groei van het aantal zenders neemt de bijdrage per zender van de 
traditionele reclamemakers af. Tegelijkertijd streven de marktdeelnemers ernaar zich te 
onderscheiden van.het groeiende aantal potentiële concurrenten door in te spelen op de 
specifieke vraag van nichemarkten, die afhangt van de smaak en de belangstelling van 
degene tot wie de zender zich richt (filmzenders, muziekzenders, sportzenders, 
enzovoorts). Zo profileert de marktdeelnemer zich ten opzichte van zijn concurrenten op 
de massamarkt door zich te richten op deze specifieke vraag, die voorheen nauwelijks of 
niet onderkend was. In eenzelfde geografisch gebied is het publiek van een nichedienst 
echter noodzakelijkerwijze specifieker en derhalve kleiner. De exploitanten van gerichte 
media kunnen daarom niet rekenen op de inkomsten die de reclamemakers5 van de 
massamarkt opleveren, omdat deze minder geïnteresseerd zijn in een strategie die niet op 
het grote publiek is gericht. 
1.1. Redenen voor het gebruik van encryptie 
De voornaamste redenen voor encryptie van het signaal kunnen als volgt worden 
samengevat : 
De noodzaak om de financiële bijdrage door de ontvangers van de dienst zeker te 
stellen: de.opzet van een gerichte dienst is gebaseerd op de mogelijkheid ten 
opzichte van de voor het grote publiek bestemde diensten een toegevoegde 
waarde te bieden aan een bepaalde doelgroep. Van de ontvangers van de dienst 
kan derhalve, een bijdrage in de financiering van de dienst worden verlangd, en 
dankzij encryptie kunnen de niet-abonnees van ontvangst worden uitgesloten. 
De mogelijkheid om de reclame-opbrengsten per publiekseenheid te vergroten : 
door encryptie van het signaal kan de exploitant zijn reclamezendtijd beter 
verkopen of zijn programma's gemakkelijker laten sponsoren door 
ondernemingen .die belang hebben bij deze nichemarkten. In dit geval betaalt de 
In dit document wordt de term "reclamemakers" gebruikt voor de "ondernemingen die gebruik 
maken van - reclameboodschappen". Deze term omvat alle vormen van reclame, 
verkoopbevordering, direct marketing, sponsoring en public relations. De voorkeur wordt 
gegeven aan de bredere betekenis, om rekening te kunnen houden met de recente en toekomstige 
ontwikkelingen in het gebruik van marketinginstrumenten die het gevolg zijn van de 
ontwikkelingen op mediagebied. 
10 
reclamemaker niet meer voor een gehele geografische markt, maar uitsluitend 
voor de doelgroep. Hierbij is hij bereid een hogere prijs per publiekseenheid te 
betalen, omdat de kwaliteit daarvan hoger wordt ingeschat dan die van het publiek 
van de massamedia. 
De mogelijkheid van een gerichter aanbod: Door een betere kennis van de 
ontvanger van de dienst kan de exploitant zijn dienst aanpassen aan de specifieke 
vraag van de doelgroep. • •' " 
De vereenvoudigde verwerving van uitzendrechten : De uitzending per satelliet 
heeft het potentiële ontvangstbereik zeer aanzienlijk uitgebreid. Traditioneel 
worden uitzendrechten echter verleend op territoriale basis, waardoor het 
noodzakelijk is de ontvangst te beperken tot kijkers binnen een bepaald 
geografisch of taalgebied. Door encryptie kan de exploitant de ontvangst van het 
signaal beperken tot de gebieden waarvoor rechten zijn verworven. Bovendien 
kan door encryptie, zoals vastgesteld is in de richtlijn "kabel en satelliet"6, bij de 
verwerving van uitzendrechten voor satelliet en kabel rekening worden gehouden 
met het werkelijke publiek (bijvoorbeeld het aantal abonnees, en niet het 
geografisch bereik), waardoor de aankoop van programma's voor een nichedienst 
minder duur is. 
Een extra uitzendmoment wordt gecreërd : De geëncrypteerde uitzending van een 
programma biedt de houders van de rechten een extra uitzendmoment, omdat de 
aanbieders van een geëncrypteerde dienst vaak werken uitzenden voordat deze 
voor het grote publiek worden uitgezonden, en zij doorgaans bereid zijn om voor 
dit exclusieve recht hoge bedragen te betalen. De houders van de rechten 
ontvangen aldus extra inkomsten. 
Wettelijke vereisten : Om maatschappelijke redenen, met name de bescherming 
van minderjarigen, (bijvoorbeeld in het geval van kanalen die zich tot een 
volwassen publiek richten), kunnen de autoriteiten, zoals bepaald is in de richtlijn 
Televisie zonder grenzen7 (artikel 22, tweede volzin), toestemming voor deze 
diensten geven op voorwaarde dat zij geëncrypteerd worden'om de ontvangst te 
beperken tot bepaalde categorieën kijkers. 
LL De geëncrypteerde diensten 
De Europese markt van geëncrypteerde diensten bestaat momenteel voornamelijk uit 
betaaltelevisiekanalen*. Deze diensten werden aanvankelijk aangeboden per kabel en via 
Richtlijn 93/83 van de Raad van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde voorschriften 
betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en 
dedoorgifte via de kabel (PB nr. L 248/15 van 6.10.1993). 
Richtlijn 89/552 van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten inzake de uitoefening van televisie­
omroepactiviteiten (PB nr. L 298/23 van 17.10.1989). 
De term "betaaltelevisie" wordt hier gebruikt voor de situatie waarin de kijker betaalt om een 
bepaalde zender via de ether, satelliet en/of kabel te kunnen ontvangen.. 
11 
de ether, en namen een vlucht toen de rechtstreekse ontvangst van 
telecommunicatiesatellieten met een middelgroot en groot vermogen mogelijk werd, 
waarbij een uitzending overal binnen het bereik van de satelliet kan worden ontvangen 
met een schotelantenne. 
De ontwikkeling van de technologie heeft de introductie van meer geavanceerde 
betaaltelevisiediensten mogelijk gemaakt, zoals pay-per-view diensten9, waarbij de kijker 
betaalt om bepaalde programma's te kunnen ontvangen. Hoewel deze diensten zelfs 
technisch mogelijk zijn zonder digitale compressie, is voor pay-per-view een geavanceerd 
systeem nodig voor het beheer van de abonnementen. Bij pay-per-view kan de kijker 
immers betalen voor een afzonderlijk evenement (bijvoorbeeld een concert of een 
boks wedstrijd) of voor een serie evenementen (bijvoorbeeld het recht om tien 
voetbalwedstrijden te zien). In dit laatste geval kan de zender momenteel nog niet nagaan 
welke evenementen de kijker heeft gezien. Er worden evenwel systemen ontwikkeld 
waarbij de houders van de rechten in de toekomst betaald kunnen worden voor de 
werkelijke "consumptie" van hun programma's. 
De volgende fase is waarschijnlijk near-video-on-demand, waarbij het kanaal 
voortdurend hetzelfde programma (meestal een film, maar niet altijd) uitzendt op 
verschillende tijdstippen. De kijker kan dan niet alleen het programma, maar (binnnen 
bepaalde grenzen) ook het tijdstip kiezen. Deze dienst zal worden gevolgd door een 
werkelijke video-op-aanvraag-disnst, waarbij de kijker een grotere vrijheid heeft om het 
moment te kiezen waarop de film begint. Dit moment wordt dan niet langer vooraf door 
de zender bepaald. 
De explosieve groei van het gebruik van encryptie zal gepaard gaan met de ontwikkeling 
van andere diensten van de informatiemaatschappij : niet slechts diensten binnen de 
traditionele audiovisuele sector, maar ook allerlei andere toepassingen, zoals interactief 
telewinkelen, informatiediensten op afstand, professionele "on-line" diensten en 
interactieve spelletjes zullen in verschillende mate geëncrypteerd worden om de 
ontwikkeling daarvan commercieel rendabel te maken. Aangezien encryptie bovendien 
vaak essentieel is met het oog op de veiligheid (zoals bijvoorbeeld van de elektronische 
betaling bij telewinkelen), maakt de synergie tussen deze beide toepassingen (het 
abonnementsysteem vergroot de veiligheid) het gebruik van encryptie - mits 
rechtszekerheid wordt geboden - nog geschikter om de ontwikkeling van alle diensten in 
de informatiemaatschappij te bevorderen. 
De ontwikkeling van deze nieuwe diensten zal echter in grote mate afhangen van de 
totstandbrenging van een wettelijk kader waarbij rekening wordt gehouden met de 
legitieme verlangens van zowel de exploitanten als de ontvangers van de diensten. In dit 
opzicht zijn de oplossingen die op wereldschaal worden gekozen voor de diverse 
veiligheidsproblemen die elektronische transacties met zich meebrengen van groot 
belang, met name op het punt van de wettelijke beperkingen op het gebruik van 
encryptie, de controle op geëncrypteerde boodschappen door de autoriteiten om redenen 
van nationale veiligheid en de vaststelling en verificatie van de identiteit van de partijen. 
In de Verenigde Staten is 35 % van de kabelhuishoudens (ongeveer 20.000.000) uitgerust met 
een uitrusting voor de ontvangst van deze diensten. In Frankrijk biedt Multivision twee pay-per-
view kanalen aan aan 220.000 huishoudens. 
12 
In dit verband onderzoekt de Commissie in het kader van haar activiteiten op het gebied 
van de veiligheid van informatiesystemen de mogelijkheid om op Europees niveau 
organen in te stellen die, volledig onafhankelijk van de overheid, belast zouden zijn met 
controle en certificering. 
2. Een Europese markt 
Momenteel telt Europa 180 televisiekanalen die via 27 satellieten worden uitgezonden10, 
en bij een aanzienlijk deel daarvan (79) wordt gebruik gemaakt van min of meer 
geavanceerde vormen van encryptie (Tabel 1). Veel van deze kanalen zijn meer 
thematisch dan algemeen (bijvoorbeeld kinderprogramma's, sportzenders, filmzenders, 
enzovoorts). 
Tabel 1 : Aantal abonnees 
1000)11 van de belangrijkste betaaltelevisiezenders (x 
Canal Plus 
Sky Movies 
Movie Channel 
Sky Sports 
Canal Plus Esp. 
Première 
Filmnet 
Telepiù 
Sky Multichannel 
TV 1000 
Adult Channel 
Canal Plus TVCF 
Canal Satellite France 
Filmmax 
Tele-TV 
Teleclub 
Canal Satellite Esp. 
Lumière TV 
Multichoice 
Totaal A 
35 
35 B 
150 
152 
302 CH 
90 
90 D 
850 
5 
855 DK 
100 
45 
145 E 
893 
10 
903 Eir 
0 F 
3700 
5 
142 
142 Fin 
8 
8 I 
650 
5 
655 L 
0 NL 
160 
2 
162 P 
0 s 
230 
230 
80 
41 
31 
612 VK 
2587 
2579 
481 
167 
5814 
Voor de toekomst kan een sterke uitbreiding van het aanbod van geëncrypteerde diensten 
op Europees niveau worden verwacht. Door de lancering van nieuwe, volledig digitale 
satellieten (zoals Astra le en If) en de uitbreiding van de glasvezelnetten kunnen de reeds 
aanwezige marktdeelnemers hun aanbod uitbreiden. In dit opzicht hebben diverse 
exploitanten reeds in de pers hun voornemens tot introductie van digitale zenderpakketten 
aangekondigd. Zo zal Groupe Nethold, die Filmnet in handen heeft, binnenkort een 
pakket van 150 digitale kanalen introduceren, waarvan er 50 films op aanvraag bieden. 
BSkyB is voornemens eind 1996 tussen 16 en 32 pay-per-view kanalen te introduceren, 
als eerste stap in de richting van werkelijke video-op-aanvraag-diensten. Canal+ zal 
binnenkort een pakket van meer dan 20 digitale kanalen aanbieden, dat naast de huidige 
diensten ook een pay-per-view dienst, videospelletjes en digitale radiodiensten zal 
Bron : Europees waarnemingspost voor de audiovisuele sector, "Statistisch jaarverslag. Cinema, 
televisie, video en nieuwe media in Europa", 1994-1995, Straatsburg 1994. 
Bron : Europees waarnemingspost voor de audiovisuele sector, "Statistisch jaarverslag. Cinema, 
televisie, video en nieuwe media in Europa", 1994-1995, Straatsburg 1994, en Libération, "Les 
comptes décryptés de Canal + ", L'événement, 4.11.1994. 
13 
omvatten. Bovendien zal een aantal Franse zenders, waaronder TFl, Arte en La 
Cinquième, samenwerken om in 1996 een pakket digitale kanalen aan te kunnen bieden 
via dezelfde satelliet. Ten slotte zal TFl zelf een pakket diensten introduceren, welke 
uiteenlopen van video op aanvraag tot interactieve programma's. Hiervoor zullen vijf 
transponders op Eutelsat worden gebruikt. 
Ook nieuwe marktdeelnemers, met name telecommunicatiebedrijven, zullen zich op de 
markt van diensten van de informatiemaatschappij begeven. British Telecom is reeds een 
proefproject met 2.500 huishoudens gestart, die op verzoek telewinkeldiensten, video op 
aanvraag, videospelletjes, enzovoorts kunnen ontvangen. 
Momenteel bedienen veel kanalen nog een specifieke geografische markt of taalgebied. 
Het staat echter vast dat de nationale markten in de toekomst in toenemende mate te 
beperkt zullen blijken en dat de noodzaak zal toenemen om de grenzen tussen de 
Lid-Staten te overschrijden. De volgende factoren zijn hiervoor verantwoordelijk : 
Door de toename van het aantal geëncrypteerde diensten moeten de 
marktdeelnemers steeds gerichtere diensten bieden om te voldoen aan de eisen 
van de markt. Aangezien de marktvraag nog niet op een bevredigende manier 
wordt bediend, kan een nichemarkt worden gevormd rond een bevolkingslaag die 
bereid is om te betalen voor deze meerwaarde. Met de uitbreiding van het 
"algemene" aanbod dat ongecodeerd wordt uitgezonden, hebben de gecodeerde 
diensten zich ontwikkeld om te voldoen aan een in toenemende mate 
gespecialiseerde vraag, waarbij het nodig is dat de eindgebruiker een financiële 
bijdrage levert. De ontwikkeling van deze gerichte diensten op een commercieel 
haalbare wijze vereist echter een markt van een zekere omvang, en aangezien de 
markt voor nichediensten in een bepaald geografisch gebied kleiner is dan de 
markt van een massadienst, moet een grotere geografische markt worden 
geëxploiteerd. 
De mogelijkheid om beter te voldoen aan taalkundige en culturele vereisten. Door 
de toepassing van nieuwe technieken kan eenzelfde zender in diverse talen 
tegelijk uitzenden middels het gebruik van verschillende geluidsbanden. 
Bovendien wordt bij het bepalen van de strategie van interactieve diensten in 
toenemende mate uitgegaan van gespecialiseerde diensten en/of van de levering 
van dienstenpakketten. De gespecialiseerde diensten spelen vaak in op de vraag 
van grensoverschrijdende niches, die derhalve op andere factoren dan de nationale 
cultuur gebaseerd zijn, en de dienstenpakketten stellen de eindgebruiker in staat 
zelf te kiezen wat hij wil zien. Door de integratie van geavanceerde 
informatietechnologieën heeft de aanbieder de mogelijkheid een zo breed 
mogelijk assortiment te bieden door daarin films, programma's of andere diensten 
op te nemen die beantwoorden aan nationale voorkeuren. 
De ontwikkeling van technologische toepassingen. De voortdurende verbetering 
en voortschrijdende integratie van distributiesystemen voor audiovisuele diensten, 
die mogelijk worden gemaakt door de commerciële toepassing van nieuwe 
technologieën (uitzending per satelliet, glasvezel, de ontwikkeling van het ISDN-
net (digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten) op Europees niveau om IBC-
netten (geïntegreerde breedbandcommunicatienetten) tot stand te brengen), maken 
14 
deze diensten steeds minder afhankelijk van de afstand tussen de aanbieder en de 
eindgebruiker. 
Alle regelgevingsactiviteiten die gericht zijn op de geleidelijke liberalisering van 
telecommunicatie (met name per satelliet en kabel) en de harmonisatie van de 
regels van de Lid-Staten inzake het transport van signalen (met name omroep) in 
Europa (in het bijzonder met betrekking tot de inhoud van de uitzendingen en het 
auteursrecht) beginnen een positief effect te sorteren op het vrij verrichten van 
bestaande en in ontwikkeling zijnde audiovisuele diensten, waarvan een groeiend 
deel geëncrypteerd wordt aangeboden. 
De ontwikkeling van de praktijk met betrekking tot de toekenning van 
uitzendrechten : momenteel kan slechts een beperkt aantal geëncrypteerde 
kanalen internationaal worden uitgezonden vanwege de traditioneel nationale 
toekenning van uitzendrechten. Door encryptie zal het in de toekomst mogelijk 
zijn uitzendrechten te verlenen op basis van het aantal werkelijke ontvangers en 
niet volgens de nationale grenzen. 
De optimale exploitatie van de transponders : aangezien de kosten van 
transponders hoog zijn, is het voor de exploitant economisch zinvol op zoveel 
mogelijk gebieden diensten aan te bieden binnen het bereik van de satelliet. 
De ontwikkeling van deze diensten om te voldoen aan de groeiende vraag van deze 
grensoverschrijdende markten wordt echter bedreigd door een belangrijk probleem op 
Europese schaal : de piraterij. 
3. Een markt die met piraterij kampt 
LL De technologische ontwikkeling 
« 
Met geavanceerde technieken is het momenteel in theorie mogelijk een systeem van 
voorwaardelijke toegang tot stand te brengen dat een dermate hoog veiligheidsniveau 
biedt, dat eventuele piraten hierdoor ontmoedigd worden. In de praktijk moeten deze 
systemen echter ook beantwoorden aan de economische en juridische realiteit in de 
volgende opzichten : 
Zij dienen vervaardigd en gedistribueerd te worden tegen een redelijke prijs. 
omdat de consument slechts bereid is een bepaald maximumbedrag te betalen 
voor een decoder12, waarvan de hoogte afhankelijk is van zijn interesse voor de 
programma's of van het zenderaanbod dat middels dit systeem kan worden 
ontvangen. 
In dit verband hebben bepaalde organisaties die van encryptie gebruik maken ervoor gekozen 
hun decodeeruitrustingen te verhuren en niet te verkopen, aangezien deze uitrustingen aldus 
tegen een lagere prijs gedistribueerd kunnen worden en tevens gewaarborgd wordt dat de 
apparatuur wordt teruggegeven bij het verstrijken van het abonnement. 
15 
De systemen moeten operationele posten met zich meebrengen die niet uitgaan 
boven het bedrag van de bedreigde opbrengsten, dat wil zeggen de opbrengsten 
die verloren dreigen te gaan wanneer illegale apparatuur op de markt verschijnt. 
Zij dienen te voldoen aan de wettelijke voorwaarden die bepaalde Lid-Staten 
stellen aan het gebruik van encryptie voor commerciële doeleinden. 
Aangezien de kosten van een systeem van voorwaardelijke toegang aanvaardbaar moeten 
zijn en een onbeperkt veiligheidsniveau tegen illegale ontvangst derhalve niet 
realiseerbaar is, hebben fabrikanten van illegale decodeeruitrustingen van deze 
verschuiving geprofiteerd en zijn zij momenteel in staat het tempo van de tecnologische 
ontwikkeling bij te benen. 
De ontwikkeling van de systemen toont dit fenomeen aan. Het meest eenvoudige systeem 
van voorwaardelijke toegang is het scrambelen van de synchronisatiepulsen die deel 
uitmaken van de uitgezonden signalen, zodat een gewone kijker de horizontale en 
verticale velden niet in hun oorspronkelijke staat kan terugbrengen. Het beeld wordt 
normaal uitgezonden, maar omdat synchronisatiepulsen ontbreken, vertoont het scherm 
slechts een verzameling beeldfragmenten. De voor het herstellen van de synchronisatie 
benodigde informatie wordt verkapt (algoritme) meegezonden en kan door een decoder 
worden opgevangen en gebruikt om de noodzakelijke synchronisatiepulsen te herstellen. 
Dit systeem is reeds veelvuldig nagemaakt13. 
De tweede generatie systemen werkt op een andere manier. Twee encryptiesystemen 
worden zeer algemeen gebruikt : 
Bij de methode van de "actieve rotatie van lijnen" blijven de lijnen op hun plaats, 
maar worden zij willekeurig doorsneden en worden de laatste delen omgekeerd. 
Bij de methode van de "vermenging van lynen" worden de lijnen die samen het 
beeld vormen in een volledig andere volgorde opnieuw samengesteld. Deze 
methode is doelmatiger, maar ook duurder dan de eerste, omdat hierbij een groter 
aantal gegevens in de decoder moet worden opgeslagen. 
Het grote voordeel van deze beide systemen is dat de structuur van het beeld volledig 
wordt vernietigd. Bovendien kunnen zij worden toegepast in combinatie met een "smart 
card", een chipkaart die het signaal bij binnenkomst "leest" en aan de decoder de voor 
decryptie noodzakelijke instructies geeft. Tot deze generatie behoren de drie 
encryptiesystemen die momenteel het meest gebruikt worden in Europa : Videocrypt, 
Syster en Eurocrypt. 
Het onderzoek naar systemen die nog meer veiligheid bieden wordt echter voortgezet. 
Door de convergentie die zich voordoet tussen telecommunicatie en audiovisuele 
diensten en de toepassing van digitale technologie in de omroepwereld kunnen 
Aangenomen wordt dat de namakers de vertragingsreeks herstellen door de controle van het 
vertrekpunt te effectueren op de opeenvolgende actieve lijnen. Het technologisch ontwerp van 
een decoder is enkele jaren geleden zelfs gepubliceerd in de Franse pers. 
16 
encryptiesystemen worden ontwikkeld die steeds geavanceerder en veiliger zijn. Ook de 
ontbinding van de inhoud in digitale bits is op zich reeds een vorm van codering14. 
Om de invoering van interactieve diensten mogelijk te maken, ontwikkelen de decoders 
zelf zich bovendien in toenemende mate tot "set top boxes", ware computers die worden 
geactiveerd door een chipkaart waarmee zowel de gebruiker geïdentificeerd wordt als de 
encryptiefuncties aan de ingang en uitgang van het signaal in werking worden gesteld. 
Deze uitrustingen kunnen dus het signaal ontvangen, decrypteren, eventueel de inhoud 
ervan wijzigen, op een ander substraat vastleggen, opslaan en printen. Bovendien zijn zij 
in staat tot interactie met traditionele apparaten (videorecorders, computers, CD-spelers 
en nieuwe videodiscs), en kunnen zij het geëncrypteerde signaal, eventueel met 
vertrouwelijke financiële gegevens, terugzenden naar de exploitant voor de behandeling 
van de aanvraag. 
22* De gevolgen van piraterij 
De vervaardiging en verkoop van decodeerapparaten die niet erkend zijn door de 
encrypterende organisatie, en de manipulatie van erkende uitrustingen om de ontvangst 
van de dienst mogelijk te maken in strijd met de voorwaarden betreffende tijd (duur van 
het abonnement) en hoeveelheid (aantal kanalen) die overeengekomen zijn met de 
encrypterende organisatie, vormen momenteel in bepaalde Lid-Staten zeer winstgevende 
activiteiten15. Deze activiteiten hebben aldaar bovendien aanleiding gegeven tot parallelle 
activiteiten, zoals de publikatie van gespecialiseerde tijdschriften en het aanbieden van 
onderhouds- en servicediensten. 
Deze activiteiten, die de illegale ontvangst van de geëncrypteerde dienst mogelijk maken. 
hebben uiteenlopende negatieve gevolgen : 
De encrypterende organisatie loopt de opbrengsten mis die zij had kunnen 
ontvangen indien de kijker een erkende uitrusting had gekocht (ongeveer 200-
250 ecu per jaar per illegale ontvanger). 
In bepaalde gevallen moet het gepirateerde systeem worden vervangen. Elk jaar 
geven de exploitanten grote bedragen uit (uit de enquête bij exploitanten kwamen 
bedragen van ongeveer 60.000 ecu tot meer dan 1.200.000 ecu per jaar per 
exploitant naar voren) om hun systemen te beschermen (voor controle op de 
distributie, de verbetering van het systeem, de vervanging van de kaarten, 
enzovoorts). Zelfs het systeem van controle op afstand met behulp van smart 
cards, dat veiliger leek dan de andere systemen, is niet onaantastbaar gebleken. 
Men zou kunnen denken dat het bij inbreuk op het systeem zou volstaan de smart 
card te vervangen om het systeem te redden, maar wanneer er een groot aantal 
abonnees is, kunnen de kosten van vervanging van de kaart de winst van de 
In dit opzicht is de standaardisering van encryptiesystemen voor digitale omroep, die heeft 
plaatsgevonden in het kader van de werkzaamheden van de Digital Video Broadcasting Group 
(DVB)r een belangrijke stap in de richting van de veralgemenisering van encryptietechnieken en 
de vergroting van de veiligheid. 
Geschat wordt dat niet-erkende decodeeruitrustingen momenteel tussen 5 en 20 % van de gehele 
markt vertegenwoordigen. 
17 
onderneming ernstig in gevaar brengen. Naast de kosten van de smart card zelf16 
moet immers ook rekening worden gehouden met de kosten van de ontwikkeling 
van het nieuwe systeem, van voorlichting en van verzending (in dit verband is uit 
de enquête gebleken dat de kosten van het geheel opnieuw beveiligen van 
gepirateerde systemen tot meer dan 45.000.000 ecu kunnen bedragen). 
De tjid die nodig is om een nieuw systeem te ontwikkelen. Wederom in het 
voorbeeld van de smart cards duurt het enige tijd om een nieuwe kaart te 
ontwikkelen, wanneer de zender deze moet vervangen. Tijdens deze periode heeft 
de zender geen andere keuze dan een aantal tijdelijke elektronische 
tegenmaatregelen te nemen alvorens een andere kaart op de markt kan worden 
gebracht. Dit is een gevaarlijke situatie, omdat degenen die de inbreuk maken op 
deze tegenmaatregelen anticiperen en kaarten produceren die inmiddels blijven 
functioneren. Bovendien is er altijd het probleem van de overlappingsperiode 
waarin zowel het oude als het nieuwe systeem dienen te werken. Dit brengt met 
zich mee dat de nagemaakte kaarten die reeds in omloop zijn ook blijven 
functioneren, waardoor de plegers van de inbreuk de tijd krijgen om nieuwe 
kaarten te vervaardigen. Momenteel zijn zij zelfs met steun van particuliere 
investeerders in staat om hun eigen kaarten en chips bijna even snel als de zenders 
zelf te vervaardigen. Andere technieken om nagemaakte kaarten onbruikbaar te 
maken (bijvoorbeeld het verzenden van een signaal dat uitsluitend illegale kaarten 
uitschakelt) zijn slechts kortstondig effectief gebleken (in het onderhavige 
voorbeeld omdat de illegale vervaardigers op hun beurt uitrustingen maken die 
speciaal ontworpen zijn om het uitschakelsignaal te blokkeren). 
De schade voor de rechthebbenden op de programma's die worden uitgezonden. 
Aangezien bij de vergoeding aan de rechthebbenden doorgaans ook hei potentiële 
kijkerspubliek in aanmerking wordt genomen, berooft de ontvangst van 
geëncrypteerde uitzendingen met illegale uitrustingen deze rechthebbenden van 
de abonnementsgelden die zij zouden hebben ontvangen indien de bezitter van 
deze uitrustingen een legale decoder had gekocht. Bovendien hebben de 
rechthebbenden bij de onderhandelingen over rechten op latere (ongecodeerde) 
uitzendingen meer moeite een hoge vergoeding te bedingen vanwege de illegale 
ontvangst die reeds heeft plaatsgevonden tijdens de uitzending door het 
geëncrypteerde kanaal. 
De inkomstenderving en het verlies aan geloofwaardigheid voor de leveranciers 
van de technologie. Een exploitant die een encryptiesysteem kiest, wil zich ervan 
vergewissen dat het gekozen systeem het meest veilige is, om de rechthebbenden 
op de programma's de garantie te kunnen geven dat de uitzending waarvoor zij 
toestemming hebben gegeven niet illegaal zal worden ontvangen. Een hoog 
percentage illegale uitrustingen in omloop zou kunnen worden opgevat als een 
aanwijzing dat het systeem niet goed functioneert. 
Deze variëren van 5 tot 25 ecu. 
18 
De ondermjining van het vertrouwen van de markt in het systeem. De markt moet 
vertrouwen in encryptie hebben om het idee van exclusiviteit in stand te houden 
dat met deze diensten geassocieerd wordt, en om het extra uitzendmoment te 
rechtvaardigen. Dit vertrouwen wordt door de illegale ontvangst in gevaar 
gebracht, omdat de houders van de rechten terughoudend zullen zijn bij het 
verlenen van het recht van eerste uitzending, de kanalen geen hoge bedragen 
zullen willen betalen en de consumenten niet bereid zullen zijn een vergoeding te 
betalen. 
De consumenten zouden op het moment van aankoop misleid kunnen worden 
omtrent de herkomst van de decoder en geloven een geautoriseerd apparaat te 
hebben gekocht, terwijl het in werkelijkheid om een piratendecoder gaat. Als de 
dienstverrichter in zo'n geval om beveüigingsredenen de versleuteling wijzigt, zal 
het gekochte apparaat onbruikbaar worden voor de consument, die dan op eigen 
kosten een andere decoder zal moeten kopen. Bovendien verrekenen de 
dienstverrichters de verliezen die zij lijden ten gevolge van piraterij in de 
verkoops- of huurprijs van de door de consument rechtmatig verworven 
apparatuur. 
Naast deze directe gevolgen zijn er ook nog de indirecte gevolgen voor de ontwikkeling 
van de markt van nieuwe geëncrypteerde diensten. Het is duidelijk dat deze ontwikkeling 
slechts plaats kan vinden voor zover een adequaat veiligheidsniveau kan worden 
gegarandeerd. Indien dit niet het geval is, zullen de marktdeelnemers zich terughoudend 
opstellen ten aanzien van activiteiten die hoge initiële investeringen vergen. 
4. Een markt die aan gefragmenteerde regelgeving onderworpen is 
Om het hoofd te kunnen bieden aan deze illegale industrie is regelgeving als aanvulling 
op technologische oplossingen noodzakelijk gebleken, hetgeen aanleiding heeft gegeven 
tot wetgevingsactiviteiten in de Lid-Staten, die nog immer voortduren en waarbij sterk 
uiteenlopende benaderingen worden gevolgd. Deze regelingen wordt geanalyseerd in 
hoofdstuk 3. 
De gefragmenteerde regelgeving kan evenwel volgens de media-industrie moeilijkheden 
opleveren voor de ontwikkeling van geëncrypteerde diensten op Europese schaal en in de 
weg staan aan de goede werking van de interne markt. Aangezien de transnationale 
dimensie steeds belangrijker wordt voor de groei van een werkelijke Europese industrie 
van geëncrypteerde diensten, kan het ontbreken van een gelijkwaardig 
beschermingsniveau tegen piraterij negatieve consequenties hebben voor de ontwikkeling 
van deze diensten op Europees niveau. 
Zoals uit de raadpleging is gebleken, kan het ontbreken van rechtsbescherming in een of 
meerdere Lid-Staten van ontvangst ertoe leiden dat de marktdeelnemers besluiten om een 
bepaalde Lid-Staat niet te bedienen, omdat zij de gevolgen van piraterij in die Lid-Staat 
vrezen. Een doelmatige rechtsbescherming vormt een belangrijke overweging die een 
marktdeelnemer ertoe kan aanzetten zijn dienst in een Lid-Staat aan te bieden. 
19 
Bovendien zijn de noodzakelijke uitgaven voor het onderzoek van de nationale 
wetgevingen en van mogelijke juridische acties bij piraterij in de verschillende 
Lid-Staten bijkomende kosten voor de marktdeelnemers, waardoor hun activiteiten 
duurder worden. Dit heeft weer negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van de dienst. 
Bij onderhandelingen over de rechten op programma's zal het ontbreken van een 
gelijkwaardige rechtsbescherming in alle Lid-Staten van ontvangst de verwerving van 
deze rechten bemoeilijken, omdat de exploitanten met name voor recente produkties niet 
kunnen garanderen dat de programma's niet illegaal ontvangen zullen worden in andere 
Lid-Staten. Bovendien wordt de vaststelling van de vergoeding voor de rechthebbenden 
moeilijker, omdat het onmogelijk is met zekerheid de omvang van het publiek in het 
gehele ontvangstgebied van het signaal te bepalen. De exploitanten zullen daarom meer 
moeite hebben om de rechten tegen redelijke prijzen te kopen, hetgeen zijn weerslag zal 
hebben op de ontwikkeling van hun diensten, en met name van hun grensoverschrijdende 
diensten. 
Aangezien bepaalde wijzen van uitzending gevoeliger zijn voor illegale ontvangst dan 
andere (met name de uitzending via de ether of per satelliet ten opzichte van de 
distributie per kabel, die in het algemeen veiliger is in verband met de fysieke verbinding 
met de kijker), kunnen de exploitanten ervoor kiezen bepaalde methoden niet te 
gebruiken omdat zij het gevaar van piraterij te hoog achten. Indien een doelmatige 
rechtsbescherming ontbreekt, zullen bepaalde wijzen van uitzending, met name die welke 
veel grensoverschrijdende mogelijkheden bieden, minder gebruikt worden dan andere. 
Het ontbreken van een gelijkwaardige rechtsbescherming in de Lid-Staten heeft 
bovendien negatieve gevolgen in het geval van invoer van illegale uitrustingen uit derde 
landen. Deze uitrustingen kunnen de Gemeenschap binnenkomen via een Lid-Staat die 
geen verbod kent op de verkoop en distributie daarvan, en vervolgens gemakkelijk in 
andere Lid-Staten in omloop komen. De bestrijding van de illegale ontvangst in deze 
andere Lid-Staten loopt daardoor het gevaar haar doelmatigheid te verliezen. 
De verschillen tussen de regels die van toepassing zijn op de illegale ontvangst kunnen 
daarnaast leiden tot vervalsing van de mededingingsvoorwaarden voor de 
marktdeelnemers uit verschillende landen. De marktdeelnemers die uitzenden in landen 
die een goede rechtsbescherming bieden, hebben een concurrentievoordeel (dat 
doorwerkt in hun vermogen om programma's aan te kopen) ten opzichte van de 
marktpartijen die uitzenden in een land waar geen sprake is van rechtsbescherming, 
omdat deze laatste de aanvullende kosten moeten dragen van bijvoorbeeld een extra 
veilig encryptiesysteem. 
Ten slotte bestaat door de uiteenlopende regels in de Lid-Staten het gevaar dat de 
mogelijkheden die de richtlijn inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van 
televisiesignalen17 biedt, niet benut zullen worden. Het gebruik van in toenemende mate 
gestandaardiseerde systemen zal belemmerd worden door het feit dat het niveau van de 
rechtsbescherming tegen illegale ontvangst niet in alle Lid-Staten gelijk is. Het 
veiligheidsniveau van het systeem en van de wijzen van distributie van de 
decodeeruitrustingen zal variëren met de Lid-Staat van ontvangst, waardoor opnieuw 
Genoemde Richtlijn 95/47. 
20 
fragmentatie optreedt in een audiovisuele ruimte die in zekere mate gestandaardiseerd 
zou moeten zijn. In dit opzicht heeft de Digital Video Broadcasting Group (DVB). die 
aan de basis staat van de standaardisering van de normen voor digitale televisie, welke 
deels overgenomen zijn in Richtlijn 95/47, een aanbeveling vastgesteld waarin de 
noodzaak wordt benadrukt van een helder en uniform regelgevingskadér op unieniveau, 
waarop de exploitanten kunnen vertrouwen in het geval van illegale ontvangst van 
geëncrypteerde diensten. 
21 
HOOFDSTUK 2 : DE INTERNATIONALE REGELGEVING 
1. De werkzaamheden in het kader van de Raad van Europa 
De Raad van Europa heeft in september 1991 een Aanbeveling aan de Lid-Staten 
vastgesteld over de rechtsbescherming van geëncrypteerde omroepdiensten1*. Deze 
aanbeveling werd vervolgens bijgewerkt middels een andere aanbeveling inzake 
maatregelen tegen* audio- en videopiraterij, welke in januari 1995 werd vastgesteld19. 
In de preambule onderstreept de Raad de voordelen die de invoering in Europa van 
betaalomroepdiensten opleveren, met name voor de sector produktie van audiovisuele 
werken. De Raad erkent dat geëncrypteerde omroepdiensten bijdragen tot een grotere 
diversiteit van het programma-aanbod voor het publiek, de exploitatiemogelijkheden van 
beschermde werken uitbreiden en de financiering van de produktie van werken en 
programma's in Europa bevorderen, omdat encryptie de zenders extra inkomsten 
oplevert. 
Vervolgens wordt in de aanbeveling het licht geworpen op de negatieve gevolgen van de 
illegale toegang tot geëncrypteerde omroepdiensten, en wordt een opsomming gegeven 
van de activiteiten die als illegaal moeten worden beschouwd. Het gaat hierbij met name 
om : 
de vervaardiging van decodeeruitrustingen om de toegang tot geëncrypteerde 
diensten mogelijk te maken voor personen die niet tot het door de encrypterende 
organisatie bepaalde publiek behoren; 
de invoer van decodeeruitrustingen om de ontvangst van geëncrypteerde 
uitzendingen mogelijk te maken voor personen die niet tot het door de 
encrypterende organisatie bepaalde publiek behoren; 
de distributie van decodeeruitrustingen om de toegang tot geëncrypteerde diensten 
mogelijk te maken voor personen die niet tot het door de encrypterende 
organisatie bepaalde publiek behoren; 
het maken van promotie en reclame voor de vervaardiging, invoer of distributie 
van dergelijke decodeeruitrustingen; 
het bezit voor commerciële doeleinden van decodeeruitrustingen die de toegang 
tot omroepdiensten mogelijk maken voor personen die niet tot het door de 
encrypterende organisatie bepaalde publiek behoren. 
De Lid-Staten kunnen bepalen dat het bezit voor privégebruik ook tot de illegale 
activiteiten behoort. 
Aanbeveling nr. R(91) 14 van het Comité van Ministers aan de Lid-Staten over de 
rechtsbescherming van geëncrypteerde omroepdiensten. 
Aanbeveling nr. R(95) 1 van het Comité van Ministers aan de Lid-Staten over maatregelen tegen 
audio- en videopiraterij. 
22 
Daarna worden geëncrypteerde diensten in de aanbeveling gedefinieerd als elke 
televisiedienst die wordt uitgezonden of heruitgezonden op ongeacht welke technische 
wijze, waarvan de kenmerken worden gewijzigd of veranderd ten einde de toegang tot 
deze dienst tot een bepaald publiek te beperken. In de toelichting benadrukt de Raad dat 
deze definitie (en de bescherming die daaruit voortvloeit) van toepassing is op alle 
organisaties die geëncrypteerde diensten aanbieden, of dit nu op plaatselijk, regionaal, 
nationaal of transnationaal niveau geschiedt, en ongeacht het land van oorsprong van de 
uitzending. 
Aan de door de Raad van Europa gegarandeerde bescherming kleeft derhalve geen enkele 
wederkerigheidsvoorwaarde. Zoals de Raad eveneens in zijn toelichting heeft 
beklemtoond, zou de uitsluiting van diensten uit bepaalde landen van de bescherming 
problemen kunnen opleveren voor de diensten die afkomstig zijn uit het land van 
ontvangst. 
De aanbeveling definieert decodeeruitrustingen als elk apparaat en elke uitrusting of 
inrichting die geheel of gedeeltelijk ontworpen of aangepast is om de ongecodeerde 
toegang tot een geëncrypteerde dienst, dat wil zeggen zonder wijziging of verandering 
van de kenmerken daarvan, mogelijk te maken20. 
Ten slotte wordt distributie gedefinieerd als de verkoop, verhuur of commerciële 
installatie van een decodeeruitrusting, alsmede het bezit van een decodeeruitrusting met 
het oog op deze activiteiten. Deze definitie heeft derhalve uitsluitend betrekking op 
commerciële activiteiten en niet op privé-activiteiten. 
Met betrekking tot de sancties spoort de aanbeveling de Lid-Staten aan strafrechtelijke of 
administratieve sancties vast te stellen voor alle genoemde gedragingen, evenwel met één 
uitzondering : reclame of promotie voor de vervaardiging, invoer of distributie van 
illegale uitrustingen leidt niet tot strafrechtelijke of administratieve sancties21. 
De in de aanbeveling voorgestelde civiele rechtsmiddelen betekenen dat, afgezien van de 
strafrechtelijke sancties, de benadeelde encrypterende organisatie een actie bij de rechter 
'kan instellen om schadevergoeding of een percentage van de winst te eisen. 
De rechthebbenden op de programma's die deel uitmaken van de dienst beschikken in dit 
opzicht niet over rechtsmiddelen. De Raad merkt in de toelichting op dat, hoewel de 
rechthebbenden op de uitgezonden programma's schade ondervinden van het gebruik van 
illegale uitrustingen, deze schade een indirect karakter heeft ten opzichte van de schade 
20 In de toelichting verklaart de Raad dat de beginselen van de aanbeveling uitsluitend van 
toepassing dienen te zijn op het gedeelte van de decoder dat de decryptie van het signaal 
mogelijk maakt. Zo is in een systeem waarbij smart cards worden gebruikt het relevante 
gedeelte uitsluitend de kaart, en niet de decoder op zich, omdat het signaal niet gedecodeerd kan 
worden met de decoder alleen. 
De Raad rechtvaardigt deze uitzondering met het argument dat de sancties uitsluitend moeten 
gelden voor degenen die illegale uitrustingen vervaardigen, invoeren en distribueren, en niet 
voor organisaties die louter reclame- en promotie-activiteiten uitvoeren (reclamebureaus, 
dagbladen en tijdschriften). 
23 
14) 
die de zenders lijden. Bovendien vermeldt het verslag dat de rechthebbenden de 
bescherming van hun rechten zeker kunnen stellen via contractuele clausules, waarin 
wordt bedongen dat de zenders in het geval van piraterij een gerechtelijke actie moeten 
instellen22. 
Ten slotte bevat de aanbeveling geen strafrechtelijke of administratieve sancties op het 
bezit voor privédoeleinden. 
Deze aanbeveling heeft een belangrijke rol gespeeld bij de regelgeving die begin jaren 
negentig in de Lid-Staten is vastgesteld. De specifieke nationale voorschriften inzake de 
rechtsbescherming van geëncrypteerde omroep zijn vaak geënt op de in de aanbeveling 
vervatte beginselen. 
Door de aard zelf van deze tekst, die geen dwingend karakter heeft, lopen deze 
voorschriften evenwel aanzienlijk uiteen, met name wat betreft het toepassingsgebied, de 
verboden activiteiten en de strafmaat. Anderzijds hebben diverse Lid-Staten van de 
Europese Unie de beginselen van de aanbeveling nog niet omgezet in nationale 
wetgeving. Dit heeft geleid tot de huidige fragmentatie van de regelgeving op Europees 
niveau. 
2. De werkzaamheden in het kader van de WIPO 
In het kader van de lopende besprekingen over het ontwerp-protocol bij de Berner 
Conventie en het Nieuwe Instrument voor de bescherming van de rechten van 
producenten en uitvoerders van fonografische werken wordt in hoofdstuk IX inzake 
sancties van het ontwerp-memorandum, dat in april 199423 door het Bureau is opgesteld, 
voorgesteld de mogelijkheid te bestuderen om bepalingen vast te stellen over misbruik 
van technische middelen. 
In dit opzicht is voorgesteld met een inbreuk op het auteursrecht gelijk te stellen de 
vervaardiging, invoer en distributie, met het oog op verhuur en verkoop, van elke 
inrichting die bestemd is om de ontvangst van een gecodeerd programma, dat is 
uitgezonden of op enige andere wijze aan het publiek is doorgegeven, mogelijk te maken 
ofte vergemakkelijken voor personen die daartoe niet bevoegd zijn. 
Bovendien kunnen de rechthebbenden op programma's die gedecrypteerd worden met 
een illegale uitrusting een actie tot schadevergoeding instellen. 
22 
23 Hoewel de rechthebbenden dergelijke bedingen in de contracten kunnen laten opnemen, neemt 
dit niet weg dat het noodzakelijk blijft de belangen die eigen zijn aan de rechthebbenden 
onafhankelijk van die van de zenders te beschermen. Wanneer de illegale activiteit niet de 
zender, maar wel de rechthebbenden benadeelt, heeft de zender er mogelijk geen belang bij om 
snel tegen deze activiteit op te treden. De rechthebbenden zouden dan weliswaar een procedure 
kunnen instellen tegen de zender om nakoming van de contractuele verplichtingen af te dwingen 
die hij bij het sluiten van het contract aanvaard heeft, maar dit levert slechts vertraging op voor 
de actie tegen degene die de rechthebbenden benadeelt. 
Document OMPI 9099D/COP/0691D van 29 april 1994. 
24 
Aangezien de onderhandelingen over deze teksten nog niet zijn afgerond, is het voorbarig 
om een uitspraak te doen over de mogelijkheid deze voorstellen in de uiteindelijke tekst 
op te nemen. Opgemerkt dient echter te worden dat in dit geval het toepassingsgebied 
niet beperkt is tot omroep, maar zich uitstrekt tot elke doorgifte aan het publiek van het 
beschermde werk. 
25 
HOOFDSTUK 3 : DE WETGEVING VAN DE LIDSTATEN 
1. Algemeen 
De analyse van de stand van de wetgeving heeft betrekking op de oplossingen die in de 
nationale voorschriften zijn nagestreefd voor het probleem van de illegale ontvangst van 
een geëncrypteerde dienst, dat wil zeggen, de ontvangst zonder betaling en/of 
toestemming door personen die daartoe niet zijn gemachtigd door de verrichter van de 
diensten. 
In het navolgende wordt een uitvoerige analyse gemaakt van de oplossingen die in de 
nationale wetgeving van elke Lid-Staat zijn gekozen voor het probleem van de illegale 
ontvangst van een geëncrypteerde dienst, evenwel met de kanttekening dat de stand van 
de wetgeving zeer snel evolueert en elke "momentopname" derhalve het gevaar loopt op 
korte termijn achterhaald te worden. 
2. De stand van de wetgeving in de Lid-Staten (algemeen overzicht) 
Er is in Europa momenteel geen sprake van een eenvormige en systematische aanpak van 
de problemen die veroorzaakt worden door de illegale ontvangst van geëncrypteerde 
diensten. In bepaalde landen bestaan specifieke rechtsvoorschriften, in andere landen 
wordt gebruik gemaakt van reeds bestaande bepalingen en in weer andere landen zijn in 
het geheel geen rechtsmiddelen voorhanden om de bescherming te waarborgen. 
In dit verband moet erop worden gewezen dat de richtlijn "Kabel en satelliet"24 weliswaar 
heeft geleid tot de harmonisatie van de behandeling van beschermde werken die worden 
uitgezonden per satelliet en doorgegeven via de kabel in de Gemeenschap, maar de 
marktdeelnemers geen enkele steun biedt in hun strijd tegen illegale ontvangst. 
Houders van rechten kunnen inderdaad, in bepaalde omstandigheden, de niet-
gemachtigde heruitzending van hun werken verhinderen; dit geldt echter niet voor niet-
gemachtigde ontvangst. Dit is zo omdat dit geen relevante handeling is in het 
auteursrecht, dat zich beperkt tot traditionele communicatie en niet de ontvangst van een 
beschermd werk afdekt. Dientengevolge zal de nationale regelgeving, die de Richtlijn 
omzet, niet bruikbaar zijn bij het voorkomen van de illegale ontvangst van vercijferde 
diensten. 
24 Eerdergenoemde Richtlijn 93/83/EEG. 
26 
Tabel I : Wetgeving inzake de bescherming van geëncrypteerde diensten 
wetgeving 
Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd Koninkrijk specifiek 
omroep 
X 
X 
X 
X telecom. 
X 
X intellectuele 
eigendom 
X strafrecht 
X 
X 
X algemeen 
oneerlijke 
concurrentie 
X 
X 
X 
X intellectuele 
eigendom 
X 
2JL Toepassing van de bepalingen inzake oneerlijke concurrentie en intellectuele 
eigendom 
In landen waar specifieke regelgeving ontbreekt, wordt vaak andere, meer algemene 
regelgeving toegepast, die bescherming biedt tegen oneerlijke handelspraktijken. Dit 
heeft er in bepaalde gevallen toe geleid dat de vervaardiging, invoer en in de handel 
brengen (verkoop, verhuur, bezit met commerciële doeleinden) van illegale uitrustingen 
verboden werd (A, B, D, NL). 
Deze maatregelen zijn meestal gebaseerd op het feit dat de vervaardiging en verkoop van 
niet door de encrypterende organisatie erkende uitrustingen deze organisatie berooft van 
de beloning die doorgaans verschuldigd is voor de geleverde prestatie. De niet-erkende 
fabrikant ontvangt immers een beloning voor een prestatie (de ontvangst van de dienst) 
die door een ander geleverd is. 
Het bestaan van concurrentie tussen de organisaties die encrypteren en de niet-erkende 
fabrikanten, een voorwaarde voor toepassing van de regels inzake oneerlijke 
concurrentie, is in bepaalde gevallen aanvaard25. Hiertoe is het echter noodzakelijk dat de 
belanghebbende partij daadwerkelijk op de markt aanwezig is. Wanneer een te 
beschermen handelsbelang ontbreekt, zijn de beginselen van oneerlijke concurrentie niet 
van toepassing. 
Bovendien kan een actie op basis van oneerlijke concurrentie doorgaans slechts worden 
ingesteld tegen de distributie van en het maken van reclame voor niet-erkende 
decodeeruitrustingen, en niet tegen de invoer en het bezit daarvan. Dit houdt in dat het 
moeilijk is om op te treden voordat de uitrusting in de handel is gebracht, en dat niet om 
preventieve maatregelen kan worden verzocht. 
25 In dit verband heeft het Oostenrijkse Hof (in zaak Teleclub/Olbort) uitdrukkelijk erkend dat er 
geen sprake hoeft te zijn van daadwerkelijke concurrentie, omdat de goederen naar hun aard 
reeds onderling concurreren. 
27 
Het is ook moeilijk gebleken gebruik te maken van andere algemene regelgeving. Bij de 
niet-erkende vervaardiging van decodeeruitrustingen biedt het intellectuele­
eigendomsrecht de rechthebbenden een zekere bescherming, omdat op diverse 
componenten van de uitrusting intellectuele of industriële eigendomsrechten kunnen 
rusten. 
Een dergelijke actie is evenwel vaak ondoelmatig gebleken. Om te bewijzen dat een 
smart card een kopie is van de software van de eigenaar van het systeem, moet tijdens 
het rechtsgeding het encryptie-algoritme onthuld worden en komt de gebruikte 
technologie aan het licht, zodat de weg naar andere kopieën geopend wordt. Anderzijds 
gaat het soms om legale kaarten die op frauduleuze wijze opnieuw geactiveerd worden na 
het verstrijken van de geldigheidsduur. In dit geval is een actie op basis van de 
intellectuele eigendomsrechten op de kaart zinloos. 
Overigens beschikken de organisaties die van encryptie gebruik maken niet altijd over dit 
rechtsmiddel tegen fabrikanten van illegale uitrustingen, omdat zij niet altijd eigenaar 
zijn van de betrokken intellectuele eigendomsrechten. 
2x2, Toepassing van specifieke regelgeving 
De specifieke wetgeving betreffende de bescherming van geëncrypteerde diensten tegen 
illegale ontvangst is een zeer recent fenomeen, dat volgde op de technologische 
ontwikkeling die de telecommunicatiewereld sinds het einde van de jaren zeventig heeft 
doorgemaakt. Naar aanleiding van de grote hoeveelheid illegale uitrustingen die op de 
markt verscheen van landen waar de geëncrypteerde omroep het meest ontwikkeld was 
(F, VK), zag de eerste wetgeving het licht in 1987 (F) en 1988 (VK). 
Een tweede beweging deed zich voor in het begin van de jaren negentig, met de expansie 
van de geëncrypteerde kanalen in Europa in Ierland, België (1991), Italië (1992), Finland 
en Zweden (1994). Deze tweede beweging is nog niet geëindigd, zoals blijkt uit het debat 
dat in Denemarken wordt gevoerd over de indiening van een wetsontwerp. 
In landen waar sprake is van regelgeving, heeft deze meestal de vorm gekregen van een 
bijzondere wet inzake de audiovisuele industrie. Voor de strafbaarstelling van bepaalde 
activiteiten in verband met de illegale ontvangst van geëncrypteerde diensten en voor de 
verlening aan exploitanten, en in bepaalde gevallen ook aan andere belanghebbenden, 
van een recht op schadevergoeding en intrest ten opzichte van de verantwoordelijken 
voor deze activiteiten is houvast gezocht bij de auteurs wetgeving. 
Op basis hiervan kan de situatie met betrekking tot de bestaande nationale regelgeving 
inzake de bescherming van geëncrypteerde diensten als volgt worden samengevat : 
2.2.1. Het voorwerp van de maatregelen : de bescherming van geëncrypteerde diensten 
tegen illegale ontvangst 
Hoewel de nationale regels geen eenvormige definitie geven van illegale ontvangst, die 
nu eens wordt omschreven als de ontvangst van betaalprogramma's zonder dat betaling 
heeft plaatsgevonden (B, F, VK), dan weer als de toegang tot een geëncrypteerde dienst 
zonder toestemming van de encrypterende organisatie (S, I), hebben zij alle hetzelfde 
28 
doel : waarborgen dat slechts degenen die daarvoor toestemming hebben de dienst 
kunnen ontvangen-
Er bestaat echter een verschil tussen de regels die uitsluitend van toepassing zjin op 
omroepdiensten en op de doorgifte via de kabel, waarbij hetzelfde programma aan het 
algemene publiek wordt doorgegeven (I, F, B, IRL, S), en die welke ook betrekking 
hebben op informatiediensten die op individueel verzoek via het net worden verstrekt 
(SF, VK, NL). Deze laatste regels maken geen onderscheid tussen diensten die aan het 
grote publiek worden doorgegeven en diensten die op verzoek worden geleverd. 
Wanneer rechtsbescherming tegen de illegale ontvangst van geëncrypteerde 
omroepdiensten wordt geboden, geldt deze bescherming doorgaans voor alle 
omroepsignalen, maar niet altijd voor alle radiodiensten. Bepaalde landen (VK, IRL) 
stellen een dergelijke bescherming ook afhankelijk van de oorsprong (nationaal of uit het 
buitenland) of van de wjize van uitzending van de dienst (per satelliet of via de ether). 
Tabel II : Beschermde diensten (naar type) 
Beschermde diensten 
Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd Koninkrijk omroep 
kabel 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X satelliet 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
Uitsluitend 
voor uit het 
VK 
afkomstige 
diensten overige 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X radio 
X 
X 
X 
X 
X overige 
X 
X 
X tegen 
betaling 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
Voor de bescherming van de aanbieders van de diensten tegen de ontvangst door 
personen die daartoe niet gemachtigd zijn, zijn in de nationale voorschriften twee 
benaderingen gevolgd. 
De eerste is de bescherming van de geëncrypteerde dienst. Gewoonlijk wordt hierbij 
erkend dat de encrypterende organisatie de eigendom van het signaal heeft. De ontvangst 
van het signaal zonder instemming wordt dan beschouwd als "diefstal", waartegen de 
eigenaar, de encrypterende organisatie, bescherming kan verlangen (Franse gemeenschap 
van België, IRL, I, VK, NL, SF). Bijkomend verbiedt wetgeving van dit type soms de 
heruitzending, onderschepping en daarmee verbonden activiteiten, voor zover deze de 
illegale ontvangst van het signaal mogelijk maken en/of vergemakkelijken. 
29 
Tabel III : Verboden handelingen 
Geëncrypteerde 
omroepdiensten 
Oostenrijk 
België* 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd Koninkrijk onderschepping 
X 
X 
X 
X gebruik 
X 
X 
X 
X uitzending 
X 
X 
X ontvangst door derden 
organiseren/mogelijk 
maken 
X 
X 
X 
X 
X 
* Uitsluitend de Franse gemeenschap 
In de tweede benadering wordt de aandacht rechtstreeks gericht op de noodzaak 
voorbereidende handelingen te verbieden (Vlaamse gemeenschap van België, F, S). De 
illegale ontvangst op zich wordt niet langer beschouwd als een verboden activiteit, maar 
de handelsactiviteiten die deze vergemakkeljiken wel. 
Een dergelijk verschil in benadering heeft gevolgen voor de reikwijdte van de 
bescherming. De wetgeving die de benadering van de bescherming tegen diefstal van het 
signaal volgt, verbiedt doorgaans de voorbereidende activiteiten, of deze nu met 
commercieel oogmerk of voor privé-doeleinden verricht worden. Regelingen die zich 
uitsluitend richten op de voorbereidende activiteiten, strekken zich evenwel niet uit tot 
gedragingen van particulieren. 
Tabel IV : doel van de illegale activiteiten met betrekking tot 
decodeeruitrustingen 
Doel commercieel niet-commercieel 
Oostenrijk 
België _x x 
Denemarken 
Finland x x 
Frankrijk x x 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland x x 
Italië x 
Luxemburg 
Nederland x x 
Portugal 
Spanje 
Zweden x 
Verenigd Koninkrijk | x | x 
De voorbereidende activiteiten, die, naargelang het geval, een aanvulling vormen op het 
verbod van ontvangst of het specifieke voorwerp van de wetgeving zijn, kunnen 
betrekking hebben op : 
30 
a) De vervaardiging van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
Om ervoor te zorgen dat de particulieren het programma uitsluitend met behulp van door 
de encrypterende organisatie zelf of voor zijn rekening vervaardigde uitrustingen kunnen 
ontvangen, verbieden alle regelingen de vervaardiging van uitrustingen die uitsluitend 
bestemd zijn om de ontvangst van een geëncrypteerde dienst zonder betaling van een 
vergoeding mogelijk te maken (B, F, I, S, SF, NL, VK, IRL). 
b) De invoer van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst mogelijk te maken zonder betaling. 
Met de voortschrijdende opheffing van de controle aan de grenzen is het gevaar groter 
geworden dat niet-erkende uitrustingen, die vervaardigd zijn in een Lid-Staat waar geen 
verbod op vervaardiging bestaat, worden ingevoerd om de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. Met het oog hierop verbiedt de 
wetgeving in bepaalde landen (B, F, I, VK, SF, IRL) de invoer van decodeeruitrustingen 
die bestemd zijn om de ontvangst van een geëncrypteerde dienst zonder betaling 
mogelijk te maken. 
c) De distributie van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
De activiteit die de meeste schade toebrengt aan de activiteiten van de aanbieders van 
geëncrypteerde diensten is ongetwijfeld het in de handel brengen van uitrustingen die 
bestemd zijn om de ontvangst van een geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te 
maken. Daarom verbiedt de wetgeving doorgaans de distributie van dergelijke 
decodeeruitrustingen (B, F, I, S, VK, IRL, SF, NL). 
d) Bezit voor commerciële doeleinden van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de 
ontvangst van een geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
Het bezit voor commerciële doeleinden, met name met het oog op de verkoop en/of 
verhuur is een andere fase in de frauduleuze activiteit die leidt tot de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst zonder betaling van een vergoeding. Derhalve verbiedt de wet in 
bepaalde landen (B, F, I, IRL, SF, NL) het bezit voor commerciële doeleinden van 
decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een geëncrypteerde dienst 
zonder betaling mogelijk te maken. 
e) Bezit voor privédoeleinden van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst 
van een geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
Hoewel het bezit voor privédoeleinden van een decodeeruitrusting die bestemd is om de 
ontvangst van een geëncrypteerde dienst mogelijk te maken zonder betaling op zich een 
minder ernstige activiteit is dan het bezit voor commerciële doeleinden, hebben bepaalde 
landen (B, F, I, IRL, SF, NL) geoordeeld dat zelfs het bezit door een particulier van een 
niet-erkende uitrusting verboden moet worden. 
31 
f) Reclame voor decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
Aangezien met de regelgeving wordt beoogd de aanbieder van de dienst tegen illegale 
ontvangst te beschermen, verbieden bepaalde landen (B, F, VK, IRL. NL, I) ook reclame­
activiteiten voor uitrustingen die bestemd zijn om de ontvangst van een geëncrypteerde 
dienst zonder betaling mogelijk te maken. 
V 
Tabel V : Illegale activiteiten met betrekking tot decodeeruitrustingen 
decodeer­
uitrusting 
Oostenrijk 
België* 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk vervaardiging 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X invoer 
X 
X 
X 
X 
X 
X distributie 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X 
X reclame 
X 
X 
X 
X 
X 
X bezit voor 
commerciële 
doeleinden 
X 
X 
X 
X 
X 
X détention à des 
fins privatives 
X 
x 
X 
X 
X 
X 
Uitsluitend de Vlaamse gemeenschap 
Overigens hebben de meeste Lid-Staten ook andere, bijkomende activiteiten verboden die 
alle in verband staan met het in de handel brengen van decodeeruitrustingen. 
Tabel VI : Andere illegale activiteiten in verband met decodeeruitrustingen 
Decodeer­
uitrustingen 
Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk aanpassing verkoop 
X 
X 
X 
X 
X verhuur 
X 
X 
X 
X installatie 
X 
X 
X 
X onderhoud 
X 
X gebruik 
X aankoop 
X 
X autres 
2.2.2. Sancties 
De nationale rechtsvoorschriften bevatten doorgaans strafrechtelijke of administratieve 
sancties bij schending van de wet, alsmede de mogelijkheid om in een civiele procedure 
schade en intresten te vorderen. Met betrekking tot dit laatste punt kunnen zich 
verschillende varianten voordoen : 
Allereerst kan elke verwijzing naar een actie tot vergoeding van schade en intresten 
ontbreken, hetgeen gewoonlijk inhoudt dat de algemene regels van toepassing zijn (B, F, 
I,NL). 
32 
Ten tweede kan specifiek worden verwezen naar regels die van toepassing zijn op de 
acties tot vergoeding van schade en intresten, zoals in het Deens wetsontwerp. In de 
toelichting bij het voorstel wordt opgemerkt dat de aanbieders van de diensten en de 
rechthebbenden op de uitzending schadevergoeding en intresten moeten kunnen eisen 
voor het verlies dat is geleden door de activiteiten van niet-erkende fabrikanten. 
Een derde mogelijkheid is dat een bepaling is vastgesteld dat de rechtsmiddelen waarover 
de rechthebbenden op het auteursrecht beschikken van toepassing zijn (VK). Dit omvat 
de mogelijkheid een vergoeding te eisen voor schade en intresten, en het recht de 
beëindiging van de frauduleuze activiteit te vorderen. Ten slotte kan er sprake zijn van 
wetgeving waarin de specifieke civiele rechtsmiddelen zijn vastgesteld en de mogelijke 
eisers en typen acties worden genoemd (IRL). 
Tabel VII: sancties 
Sancties 
Oostenrijk 
België 
Denemarken 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Spanje 
Zweden 
Verenigd Koninkrijk boete 
26 tot 100 000 BEF (0.7 
tot 2 650 ecu) 
boete 
5 000 tot 200 000 FF 
(772 tot 30 880 ecu) 
maximaal 20 000 IEP 
(24 554 ecu) 
500 000 tot 6 000 000 
ITL (220 tot 2 645 ecu) 
maximaal 100 000NLG 
(48 670 ecu) 
boete 
maximaal 5 000 GBP 
(6 045 ecu) gevangenisstraf 
maximaal 2 jaar 
maximaal 2jaar 
-
maximaal 2 jaar 
3 maanden tot 3 jaar 
maximaal 3 jaar 
maximaal 6 maanden 
maximaal 2 jaar administratieve 
bepalingen 
verbeurdverklaring van 
decodeermaterieel en 
behaalde winsten 
inbeslagname van 
materieel en 
verbeurdverklarig van 
behaalde winsten 
inbeslagname van 
technische gegevens, 
inbeslagname en 
verbeurdverklaring van 
de uitrusting en van 
reclamemateriaal, 
verbeurdverklaring van 
behaalde winsten 
inbeslagname en 
verbeurdverklaring van 
in het kader van delict 
gebruikt materieel 
-
verbeurdverklaring van 
goederen en van 
behaalde winsten 
verbeurdverklaring van 
voorwerpen en materieel 
en van behaalde winsten 
vordering op basis van 
auteursrecht civiele bepalingen 
-
specifieke 
rechtsmiddelen 
-
vordering op basis 
van auteursrecht 
2.2.3. Het uiteenlopend karakter van de maatregelen : 
Uit het voorgaande blijkt dat de bestaande regelingen in de Lid-Staten sterk uiteenlopen. 
Deze verschillen bestaan met name ten aanzien van : 
het toepassingsgebied (nationale of uit andere Lid-Staten afkomstige diensten, 
omroepdiensten of elke geëncrypteerde dienst, met inbegrip van diensten op 
individuele aanvraag); 
33 
de mate van bescherming (verbod van bezit voor privédoeleinden en van 
reclame); 
degenen die een civiele procedure kunnen instellen (encrypterende organisatie of 
elke belanghebbende) 
de strafmaat. 
Deze verschillen doen zich nog duidelijker gelden waar specifieke regelgeving ontbreekt. 
Conclusie 
Bepaalde Lid-Staten hebben sinds het einde van de jaren tachtig specifieke regelgeving 
vastgesteld om de bescherming van geëncrypteerde diensten tegen illegale ontvangst met 
niet-erkende decodeeruitrustingen te waarborgen. Andere Lid-Staten passen met het oog 
op deze zelfde bescherming algemene, reeds bestaande bepalingen toe (oneerlijke 
concurrentie, intellectueel eigendomsrecht). Bepaalde Lid-Staten ten slotte bieden een 
dergelijke bescherming momenteel niet. 
Hieruit vloeit voort dat de juridische benaderingen van de illegale ontvangst van een 
geëncrypteerde dienst binnen de Europese Unie sterk uiteenlopen. Bepaalde activiteiten 
die verboden zijn in bepaalde Lid-Staten kunnen rechtmatig zijn in andere Lid-Staten. 
Vraag 1 : De Commissie zou gaarne aanvullende gegevens ontvangen om 
uitvoeriger analyse van de vastgestelde nationale regelgeving te kunnen maken. een 
34 
HOOFDSTUK 4: DE BELEMMERINGEN VOOR DE GOEDE WERKING 
VAN DE INTERNE MARKT 
In het licht van de situatie met betrekking tot de regelgeving in de Lid-Staten is de 
Commisie van mening dat de huidige fragmentatie kan leiden tot belemmeringen voor 
het vrije verkeer van goederen en diensten en derhalve afbreuk kan doen aan de goede 
werking van de interne markt. 
Bepaalde belemmeringen lijken onverenigbaar met de beginselen van het Verdrag en 
moeten dus worden weggenomen. Dit is in de eerste plaats het geval met bepaalde 
nationale voorschriften die voor de bescherming tegen illegale ontvangst een onderscheid 
maken naar de herkomst van de dienst. Deze regels bepalen soms dat de uit andere 
Lid-Staten afkomstige diensten slechts zijn beschermd tegen illegale ontvangst wanneer 
de nationale autoriteit van tevoren een verklaring heeft afgegeven dat deze diensten voor 
bescherming in aanmerking komen26. 
Andere voorschriften sluiten bepaalde diensten van bescherming uit wegens de wijze van 
uitzending. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer uitsluitend de diensten via de ether of 
de kabel zijn beschermd tegen illegale ontvangst, en geëncrypteerde diensten per satelliet, 
welke alle uit het buitenland afkomstig zijn, niet27. Hierbij is sprake van verkapte 
discriminatie. 
In deze gevallen wordt de verrichting van grensoverschrijdende diensten, zoals die tussen 
de abonnee en de encrypterende organisatie, moeilijker gemaakt dan de verrichting van 
nationale diensten. Deze laatste genieten immers automatisch bescherming, terwijl de uit 
andere Lid-Staten afkomstige diensten niet of eerst na afgifte van een verklaring 
beschermd zijn. Deze maatregelen lijken niet gerechtvaardigd in het licht van de 
jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. 
Discriminerende maatregelen die van toepassing zijn op dienstverrichtingen zijn immers 
slechts verenigbaar met het gemeenschapsrecht indien zij kunnen vallen onder een 
uitdrukkelijk afwijkende bepaling, zoals artikel 56 van het Verdrag, dat betrekking heeft 
op de openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid28. In het onderhavige geval 
lijkt geen der genoemde redenen een dergelijk onderscheid te kunnen rechtvaardigen. In 
dit verband kan de Commissie in het kader van het toezicht op de toepassing van het 
gemeenschapsrecht een einde maken aan dergelijke vormen van discriminatie. 
Bij de analyse van de nationale rechtsregels zijn echter ook een zeker aantal 
belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen en diensten geconstateerd die als 
gerechtvaardigd kunnen worden beschouwd om redenen van algemeen belang, en 
derhalve geacht kunnen worden verenigbaar te zijn met de beginselen van het Verdrag. 
Met betrekking tot deze belemmeringen kan een communautaire maatregel om de 
werking van de interne markt zeker te stellen noodzakelijk blijken. 
26 
27 
28 Bijvoorbeeld de Britse regelgeving. 
Bijvoorbeeld de Ierse regelgeving. 
Arrest "Mediawet" van 25.07.1991, zaak 288/89, jurispr. 1991, blz. 1-4007. 
35 
1. De belemmeringen voor het vrije verkeer van decodeeruitrustingen 
(artikelen 30 en volgende van het Verdrag) 
Artikel 30 bepaalt dat kwantitatieve invoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke 
werking tussen de Lid-Staten verboden zijn29. Regelingen die een verbod inhouden op de 
vervaardiging en het in de handel brengen van illegale uitrustingen zijn zonder 
onderscheid van toepassing"0 en hebben beperkende gevolgen voor het handelsverkeer, 
voor zover hierdoor belemmeringen ontstaan voor de invoer en het in de handel brengen 
van uit andere Lid-Staten afkomstige produkten. 
Overeenkomstig de jurisprudentie van het Hof zijn deze verbodsbepalingen 
gerechtvaardigd, omdat hiermee doelstellingen van algemeen belang worden nagestreefd. 
Zij zijn gericht op de bescherming van de encrypterende organisatie tegen diegenen die 
29 
30 In dit verband dient te worden opgemerkt dat het Hof traditioneel kwantitatieve beperkingen 
definieert als invoerverbod of invoerbeperkingen, en maatregelen van gelijke werking als 
"iedere handelsregeling der Lid-Staten die de intracommunautaire handel al dan niet 
rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan beïnvloeden" (arrest "Dassonville" van 11.7.1974, 
zaak 8/74, jurispr. 1974, blz. 837). 
Binnen deze laatste categorie brengt het Hof evenwel een onderscheid aan. Enderzijds acht het 
de handelsregelingen die maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen vormen 
onverenigbaar met artikel 30, aangezien deze voorwaarden opleggen die uitsluitend gelden voor 
ingevoerde produkten, of de verkoop of het gebruik daarvan moeilijker of duurder maken dan 
van nationale produkten (maatregelen die niet zonder onderscheid van toepassing zijn). Deze 
maatregelen kunnen, evenals kwantitatieve beperkingen, voor zover deze discriminerend zijn, 
slechts worden gerechtvaardigd op de in artikel 36 genoemde gronden. 
Wat anderzijds de nationale regelingen betreft die identieke gevolgen hebben voor ingevoerde en 
nationale produkten, heeft het Hof verklaard dat, zelfs indien deze zonder onderscheid van 
toepassing zijn op nationale en ingevoerde produkten (maatregelen die zonder onderscheid van 
toepassing zijn), deze regelingen slechts belemmeringen kunnen vormen voor een produkt dat op 
wettige wijze is vervaardigd en/of in het verkeer is gebracht in een andere Lid-Staat, voor zover 
dringende behoeften ze noodzakelijk maken (waartoe het Hof, naast de in artikel 36 genoemde 
redenen van algemeen belang, de bescherming van de volksgezondheid of het milieu, de 
eerlijkheid van de handelstransacties, enzovoorts, rekent) (arresten "Cassis de Dijon" van 
20.02.1979, zaak 120/78, jurispr. 1979, blz. 649, en "Commissie/Frankrijk" van 23.02.1988, 
zaak 216/84, jurispr. 1988, blz. 793). 
In dit geval zijn de belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen die voortvloeien uit de 
verschillen tussen de nationale regelingen gerechtvaardigd, indien er een rechtstreeks verband 
bestaat tussen de regeling en de dringende behoefte (causaliteitscriterium), deze passend is en 
niet buiten verhouding staat tot de beoogde behoefte (proportionaliteitscriterium), er in het land 
van oorsprong geen gelijkwaardige wetgeving is, en er geen alternatieve oplossingen bestaan 
waarmee het nagestreefde doel bereikt kan worden en de handelsstromen in mindere mate 
verstoord worden (substitutiecriterium). 
Derhalve kan een nationale regeling, hoewel deze zonder onderscheid van toepassing is, toch 
neerkomen op een maatregel van gelijke werking, wanneer de beperkende gevolgen daarvan 
voor het handelsverkeer binnen de Gemeenschap weliswaar gerechtvaardigd worden door een 
dringende behoefte, maar verder gaan dan hetgeen noodzakelijk is om het nagestreefde doel te 
bereiken. 
Zij hebben niet tot gevolg dat de nationale produkten worden bevoordeeld, maar leiden tot 
dezelfde beperkingen voor zowel nationale als ingevoerde produkten. 
36 
op frauduleuze wiize profiteren van haar activiteiten (de fabrikanten en distributeurs van 
niet-erkende decodeeruitrustingen), en op de bescherming van de consument tegen het in 
omloop brengen van uitrustingen die de ontvangst van de dienst niet langer mogelijk 
maken wanneer de exploitant van systeem verandert, omdat zij niet officieel zijn. Een 
dergelijke doelstelling van economische betrekkingen die hun beslag krijgen in een 
billijke en eerlijke omgeving, behoort tot de redenen van algemeen belang die volgens 
het Hof gerechtvaardigde beperkingen zijn van het vrije verkeer van goederen31. 
Bovendien wordt met deze verbodsbepalingen beoogd het recht op een vergoeding te 
beschermen van de houders van intellectuele eigendomsrechten op de geëncrypteerde 
uitzendingen en van de houders van industriële en intellectuele eigendomsrechten die op 
de uitrustingen rusten32. Het aldus gewaarborgde recht op een legitieme vergoeding van 
zowel de rechthebbenden op de programma's als de rechthebbenden op de technologie die 
de illegale uitrustingen bevatten, behoort tot de rechten die, in de bewoordingen van het 
Hof, het specifiek voorwerp van de industriële en intellectuele eigendom vormen33. 
De betrokken regelingen voldoen ook aan het proportionaliteitscriterium. aangezien zij 
zich beperken tot het verbieden van het in het verkeer brengen van uitrustingen die 
vervaardigd zijn zonder voorafgaande toestemming van de encrypterende organisatie, 
ongeacht of deze uitrustingen uit het eigen land of het buitenland afkomstig zijn. Zij gaan 
dus niet verder dan hetgeen noodzakelijk is om de nagestreefde doelstelling te bereiken34. 
Ten slotte voldoen deze regelingen eveneens aan de substitutie- en equivalentiecriteria. 
aangezien er geen alternatieve en minder beperkende maatregelen voorhanden zijn om de 
nagestreefde bescherming te waarborgen. 
Concluderend kan een beperking van het vrije verkeer van decodeeruitrustingen die in de 
Lid-Staat van oorsprong zonder voorafgaande toestemming zijn vervaardigd en in het 
verkeer zijn gebracht, gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de 
consument, de eerlijkheid van de handelstransacties en de intellectuele en industriële 
eigendom. 
31 
32 
33 
34 Arresten "Bequelin" van 25.11.1971, zaak 22/71, jurispr. 1971, blz. 970, en "Dansk 
Supermarked" van 22.01.1981, zaak 58/80, jurispr. 1981, blz. 181. 
Om deze reden verwijst een aantal nationale bepalingen naar de auteurswetgeving. Hierbij wordt 
aan de belanghebbende partijen (doorgaans de encrypterende organisatie) dezelfde rechten 
toegekend als de rechthebbenden op een beschermd werk hebben met betrekking tot kopieën die 
zonder toestemming van het werk zelf zijn vervaardigd. In beide gevallen berooft de zonder 
goedkeuring vervaardigde kopie, of het daarbij nu gaat om een werk of om een 
decodeeruitrusting die de ontvangst van een dienst mogelijk maakt, de rechthebbende of de 
dienstverrichter van zijn legitieme vergoeding. 
Arrest "Deutsche Grammophon" van 08.06.1971, zaak 78/70, jurispr. 1971, blz. 502. 
De toepassing van de betrokken verbodsbepalingen op de invoer en het in de handel brengen van 
uitrustingen die in de Lid-Staat van oorsprong zijn vervaardigd en in de handel gebracht met 
toestemming van de encrypterende organisatie, kan echer leiden tot economische beperkingen 
die buiten verhouding staan tot het nagestreefde doel en derhalve onverenigbaar zijn met de 
beginselen inzake het vrije verkeer van goederen als uitgelegd door het Hof. 
37 
2. De belemmeringen voor het vrij verichten van diensten die verband houden 
met decodeeruitrustingen (artikelen 59 en volgende) 
De analyse van de nationale regelingen heeft aangetoond dat bepaalde landen de 
activiteiten verbieden die verband houden met de vervaardiging en het in het verkeer 
brengen van illegale decodeeruitrustingen, zoals het maken van reclame voor en het 
installeren, onderhouden en vervangen van illegale decodeeruitrustingen. 
Deze activiteiten vormen dienstverrichtingen in de zin van de artikelen 59 en 60 van het 
Verdrag. Hoewel de betrokken verbodsbepalingen zonder onderscheid van toepassing 
zijn, hebben zij beperkende gevolgen voor het vrij verrichten van diensten. Reclame­
activiteiten en/of service na de verkoop door in andere Lid-Staten gevestigde 
dienstverrichters worden immers verboden. 
Volgens de jurisprudentie van het Hof35 kunnen deze beperkingen gerechtvaardigd zijn, 
indien met de betrokken regelingen doelstellingen van algemeen belang als de 
bescherming van de consument36 en de industriële en intellectuele eigendom31 worden 
nagestreefd. Bovendien gaan deze beperkende gevolgen niet verder dan hetgeen 
noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken en kunnen derhalve geacht worden 
proportioneel te zijn38. 
Concluderend kan een verbod op het maken van reclame voor en het installeren, 
onderhouden en vervangen van uitrustingen die in de Lid-Staat van oorsprong zonder 
voorafgaande toestemming van de encrypterende organisatie zijn vervaardigd en in het 
35 
36 
37 
38 Het HvJEG heeft een onderscheid gemaakt tussen beperkingen die discriminerend zijn en 
beperkingen die zonder onderscheid van toepassing zijn. De eerstgenoemde beperkingen kunnen 
gerechtvaardigd zijn op een der in artikel 56 genoemde gronden (openbare orde, openbare 
veiligheid en volksgezondheid). Met betrekking tot maatregelen die leiden tot beperkingen die 
zonder onderscheid gelden, heeft het Hof echter verklaard dat artikel 59 niet alleen de 
afschaffing van iedere discriminatie tegen een dienstverrichter op grond van diens nationaliteit 
verlangt, maar tevens "de opheffing van ieder beperking - ook indien deze zonder onderscheid 
geldt voor binnenlandse dienstverrichters en dienstverrichters uit andere Lid-Staten - die de 
werkzaamheden van de dienstverrichter die in een andere Lid-Staat is gevestigd en aldaar 
rechtmatig soortgelijke diensten verricht, verbiedt of anderszins belemmert" (arrest 
"Dennemeyer", 25.07/1991, zaak 76/90, jurispr. 1991). Hieruit vloeit volgens het Hof voort dat 
een verbod dat zonder onderscheid geldt het vrij verrichten van diensten slechts kan beperken, 
voor zover deze beperkingen gerechtvaardigd worden door dwingende redenen van algemeen 
belang, dit belang niet wordt gewaarborgd door de regels van de Lid-Staat waar de 
dienstverrichter is gevestigd, en hetzelfde resultaat niet met minder beperkende regels kan 
worden bereikt. Tot dwingende redenen van algemeen belang rekent het Hof de bescherming 
van consumenten en werknemers, de industriële en commerciële eigendom, enzovoorts. 
Arrest "Commissie/Frankrijk" van 4.12.1986, zaak 220/83, jurispr. 1986, blz. 3663. 
Arrest "Coditel" van 18.03.1980, zaak 62/79, jurispr. 1980, blz. 881. 
De uitkomst zou waarschijnlijk anders zijn in het geval van uitrustingen die in de Lid-Staat van 
oorsprong zijn vervaardigd en in het verkeer gebracht met toestemming van de encrypterende 
organisatie. In dit geval leiden deze beperkende maatregelen tot belemmeringen van de 
handelsbetrekkingen tussen de Lid-Staten die buiten verhouding staan tot het nagestreefde doel 
en derhalve onverenigbaar zijn met de beginselen van het Verdrag inzake het vrij verrichten van 
diensten als uitgelegd door het Hof. 
38 
verkeer gebracht, gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de consument 
en van de industriële en intellectuele eigendom. 
3. De belemmeringen voor het vrij verrichten van geëncrypteerde diensten 
De belemmeringen voor het vrij verrichten van geëncrypteerde diensten kunnen 
bovendien het gevolg zijn van het ontbreken van rechtsbescherming in bepaalde 
Lid-Staten van ontvangst. Zoals bevestigd werd door de raadpleging van de Commissie, 
is een doelmatige rechtsbescherming tegen illegale ontvangst voor de exploitanten een 
belangrijk element in de besluitvorming over het al dan niet distribueren van de dienst in 
een bepaald land. Het ontbreken van een dergelijke rechtsbescherming maakt de 
introductie ongetwijfeld moeilijker en riskanter. De exploitanten zien zich gesteld 
tegenover extra kosten, die niet alleen het gevolg zijn van het gebruik van een extra veilig 
systeem, maar ook van de noodzaak om de distributie van de decodeeruitrustingen aan te 
passen (doorgaans middels verhuur), hetgeen zeer duur kan zijn. 
Een dergelijk juridisch vacuüm heeft derhalve beperkende gevolgen voor het verkeer van 
geëncrypteerde diensten binnen de interne markt, omdat de distributie daarvan 
bemoeilijkt wordt in landen waar geen rechtsbescherming tegen illegale ontvangst 
bestaat. 
Deze beperkende gevolgen zijn echter niet in strijd met het gemeenschapsrecht, omdat, 
zoals door het Hof is erkend39, de Lid-Staten vrij zijn om bij gebreke van harmonisatie op 
gemeenschapsniveau regels vast te stellen voor de economische activiteiten op hun 
grondgebied, in overeenstemming met de beginselen van het Verdrag. Zij kunnen 
derhalve, met inachtneming van het proportionaliteitsbeginsel, besluiten om bepaalde 
activiteiten al dan niet te verbieden om redenen van algemeen belang. 
Concluderend kan het regelgevingsbeleid ten aanzien van de economische activiteiten, 
dat elke Lid-Staat bij gebreke van harmonisatie op gemeenschapsniveau naar eigen 
inzicht kan voeren, een rechtvaardiging vormen voor de lacunes in de wetgeving. 
4. Vervalsing van de mededinging 
De verschillen tussen de nationale regelingen en het ontbreken van dergelijke regelingen 
in bepaalde Lid-Staten kunnen bovendien vervalsing van de mededinging binnen de 
interne markt in de hand werken. Een exploitant die zijn decodeeruitrustingen distribueert 
in een Lid-Staat waar een goede rechtsbescherming bestaat, geniet concurrentievoordelen 
(die weer invloed hebben op bijvoorbeeld zijn vermogen om programma's aan te kopen) 
ten opzichte van een exploitant die zijn dienst distribueert in een Lid-Staat waar geen 
doelmatige rechtsbescherming voorhanden is, omdat deze laatste de aanvullende kosten 
moet dragen van bijvoorbeeld een extra veilig distributiesysteem. 
Deze verschillen in mededingingsvoorwaarden in de Lid-Staten kunnen negatieve 
gevolgen hebben voor de ontwikkeling van geëncrypteerde diensten op de interne markt, 
aangezien de exploitanten binnen de Europese Unie niet onder dezelfde 
marktvoorwaarden actief zijn. 
39 Arrest "Procureur des Konings/Debauve" van 18.03.1980, zaak 52/79, jurispr. 1980, blz. 833. 
39 
Concluderend kunnen de verschillen tussen de nationale regelingen leiden tot vervalsing 
van de mededinging, waardoor de ontwikkeling van geëncrypteerde diensten kan worden 
bemoeilijkt. 
Vraag 2 : De Commissie zou kennis willen nemen van de mening van de 
belanghebbende partijen over het bestaan van andere beperkingen en beperkende 
gevolgen dan die, welke in het voorgaande zijn beschreven. 
40 
HOOFDSTUK 5: NOODZAAK VAN EEN COMMUNAUTAIR INITIATIEF 
EN MOGELIJKE MAATREGELEN 
Uit de voorgaande analyse is gebleken dat er nog immer een aantal belemmeringen voor 
de werking van de interne markt bestaan. Bepaalde daarvan zijn mogelijk onverenigbaar 
met het gemeenschapsrecht en moeten derhalve worden opgeheven. Dit geldt voor de 
belemmeringen die ontstaan door de toepassing van nationale regelingen waarbij met het 
oog op de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten onderscheid wordt gemaakt 
naar aard (via de ether of per satelliet) of herkomst van de dienst. 
Andere belemmeringen kunnen evenwel gerechtvaardigd zijn om redenen van algemeen 
belang, zoals de bescherming van de consument en de industriële en intellectuele 
eigendom, en in het licht van het proportionaliteitsbeginsel. Dit geldt ten eerste voor de 
belemmeringen van het vrije verkeer van decodeeruitrustingen en daarmee verbonden 
diensten, welke het gevolg zijn van de verschillen tussen de nationale regelingen inzake 
het vervaardigen en in het verkeer brengen van decodeeruitrustingen. 
Bovendien is uit de raadpleging gebleken dat de huidige fragmentatie van de regelgeving 
in economisch opzicht, met de extra kosten en de rechtsonzekerheid die daaruit 
voortvloeien, door de betrokken beroepskringen gezien wordt als een aanzienlijke 
belemmering voor de ontwikkeling van nieuwe geëncrypteerde diensten. Een doelmatige 
rechtsbescherming tegen illegale ontvangst kan een investeerder ertoe bewegen een 
nieuwe dienst te ontwikkelen of in andere Lid-Staten op de markt te brengen. 
Wat deze laatste belemmeringen betreft, kan een maatregel, welke erop gericht is een 
gelijkwaardig beschermingsniveau in alle Lid-Staten tot stand te brengen, noodzakelijk 
blijken om deze belemmeringen weg te nemen en om het regelgevingskader voor de 
Europese audiovisuele sector aan te vullen dat tot stand is gebracht door de richtlijnen 
"Televisie zonder grenzen" (89/552/EEG) en "Kabel en satelliet" (93/83/EEG). 
In dit opzicht moet worden benadrukt dat de doelstelling van de afschaffing van de 
belemmeringen voor de goede werking van de interne markt, welke het gevolg zijn van 
de verschillen tussen de nationale regelingen inzake de juridische bescherming van 
geëncrypteerde diensten, slechts kan worden verwezenlijkt door middel van 
communautaire harmonisatie. Het lijkt namelijk weinig waarschijnlijk dat de Lid-Staten 
spontaan zouden overgaan tot een onderlinge toenadering van de nationale regelingen op 
het gebied van de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten. Zelfs indien dit wel 
het geval zou zijn, zou deze toenadering bij gebreke van een institutioneel kader in de 
communautaire rechtsorde weinig efficiënt zijn en de industrie niet de voor het 
ontwikkelen van geëncrypteerde diensten noodzakelijke rechtszekerheid bieden. 
Alvorens tot een wetgevingsinitiatief te besluiten, zou de Commissie kennis willen 
nemen van de mening van de belanghebbende partijen over de in het navolgende 
uiteengezette opties. 
1. Doel van de maatregel 
Het algemene doel van de maatregel zou zijn de mediasectoren (zowel de verrichters van 
geëncrypteerde diensten als de leveranciers van programma's en de fabrikanten van de 
41 
uitrustingen) in staat te stellen ten volle de mogelijkheden te benutten die de interne 
markt biedt. Met name met het oog op de informatiemaatschappij bestaat het gevaar dat 
deze mogelijkheden niet volledig worden benut, indien de ondernemingen binnen de 
Unie niet beschikken over een toereikende rechtsbescherming. 
Een duideljjk regelgevingskader, dat in de gehele Gemeenschap rechtsbescherming biedt 
tegen illegale ontvangst en aldus het vrjie verkeer van deze diensten en goederen 
waarborgt, is een onmisbare voorwaarde voor de ontwikkeling van nieuwe diensten. 
Aangezien het probleem van de illegale ontvangst zich wereldwijd voordoet, dienen ook 
initiatieven op internationaal niveau te worden genomen, met name in het kader van 
bilaterale overeenkomsten en van de WTO, om effectieve regels op mondiaal niveau vast 
te stellen. Een maatregel om een regelgevingskader voor de interne markt tot stand te 
brengen, zou onvolledig zijn indien deze niet vergezeld zou gaan van een vergelijkbare 
externe maatregel, welke gericht is op de oplossing van het probleem op het 
internationale vlak en bescherming biedt tegen invoer uit derde landen. 
2. Samenhang met ander communautair beleid 
Een wetgevingsinitiatief om de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten te 
waarborgen, zou bovendien stroken met andere communautaire doelstellingen en 
beleidsgebieden. 
Een regelgevingskader dat een hoog beschermingsniveau biedt op 
unieniveau zou bijdragen tot de ontwikkeling van de Europese industrie 
van geëncrypteerde diensten en decodeeruitrustingen. Indien een 
doelmatige rechtsbescherming ontbreekt, kunnen de illegale ontvangst en 
de winstderving die daarvan het gevolg is de financiële stabiliteit van de 
verrichters van geëncrypteerde diensten ondermijnen en de ontwikkeling 
van deze diensten bemoeilijken. Soortgelijke gevolgen zullen de 
fabrikanten van decodeeruitrustingen ondervinden, die zich zonder 
rechtsbescherming niet zullen toeleggen op een activiteit die niet 
beschermd is tegen frauduleuze handelingen; 
Een wettelijke maatregel om de goede werking van de interne markt te 
waarborgen zou stroken met de doelstellingen van het audiovisueel beleid 
en het cultuurbeleid van de Unie. Een dergelijke maatregel zou een betere 
exploitatie van de intellectuele eigendomsrechten op de door de zenders 
uitgezonden programma's mogelijk maken, waardoor de 
exploitatiemogelijkheden voor de audiovisuele sector toenemen. De 
nieuwe geëncrypteerde diensten vormen een sterke impuls voor de 
ontwikkeling en het verkeer van artistieke creaties en voor de ontplooiing 
van de culturele en taaidiversiteit van de Unie. De houders van de rechten 
zullen evenwel niet geneigd zijn om deze over te dragen, indien de 
geëncrypteerde diensten niet beschermd zijn tegen illegale ontvangst. In 
een dergelijke situatie kunnen de geëncrypteerde diensten zich bij gebrek 
aan programma's niet ontwikkelen en verliest de audiovisuele sector de 
voordelen van een doeltreffende verspreidingsmethode. 
42 
Een wettelijke maatregel om de werking van de interne markt te 
waarborgen zou stroken met de doelstelling van de bescherming van de 
consument. Indien zekerheid biedende regels ontbreken, kunnen 
consumenten op het moment van aankoop misleid worden met betrekking 
tot de herkomst van de decodeeruitrusting en geloven dat zij een erkende 
uitrusting kopen, terwijl het in werkelijkheid een illegale uitrusting is. 
Wanneer de exploitant in dit geval om veiligheidsredenen het 
encryptiesysteem moet wijzigen, is de gekochte uitrusting van geen enkel 
nut meer voor de consument, die op eigen kosten een andere decoder zal 
moeten kopen. Anderzijds rust op niet-erkende uitrustingen soms geen 
garantie, zodat de consument bij een slechte werking ook de 
reparatiekosten zelf zal moeten dragen. In beide gevallen zijn de negatieve 
gevolgen voor de consument van de aanwezigheid op de markt van niet-
erkende uitrustingen evident. Bovendien hebben de verliezen die de 
dienstverrichters ondervinden negatieve gevolgen voor hun financiële 
stabiliteit, waardoor de ontwikkeling van geëncrypteerde diensten 
vertraagd wordt. Deze situatie, die ontstaat door het ontbreken van 
bescherming, betekent ook een verlies voor de consument, die de dienst 
niet langer kan genieten. 
3. Keuze van rechtsinstrument en rechtsbasis 
Op basis van de voorgaande analyse kan de Commissie na raadpleging van de 
belanghebbende partijen een van de twee volgende beslissingen nemen. 
De Commissie zou een richtlijn voor de harmonisering van de nationale regelingen 
kunnen voorstellen (optie 1). Rekening houdend met de beginselen van proportionaliteit 
en subsidiariteit, zou de voorgestelde richtlijn een minimum-harmonisatie kunnen 
behelzen, waarbij het de Lid-Staten vrij staat om zelf stringentere beginselen vast te 
stellen, maar tevens een gelijkwaardig minimum-beschermingsniveau binnen de Unie 
wordt geboden. Deze optie zou het voordeel hebben dat de belanghebbende kringen 
rechtszekerheid wordt geboden, terwijl de Lid-Staten een zekere flexibiliteit behouden 
met betrekking tot de uitbreiding van deze bescherming. 
De Commissie zou anderzijds een verordening van de Raad kunnen voorstellen (optie 2). 
Deze optie zou dezelfde doelstellingen hebben als de eerste optie, maar de harmonisatie 
zou doelmatiger zijn, omdat de verordening rechtstreeks in de Lid-Staten van toepassing 
is en niet in nationaal recht behoeft te worden omgezet. 
De gekozen optie zou vergezeld kunnen worden van een voorstel tot wijziging van de 
bestaande communautaire regelgeving op het gebied van het in het vrije verkeer brengen 
van nagemaakte goederen uit derde landen40, zodat deze ook van toepassing is op 
decodeeruitrustingen. Hierbij dient echter te worden aangetekend dat deze wijziging op 
zich niet voldoende zou zijn om een doelmatige rechtsbescherming binnen de Unie te 
waarborgen. De bepalingen van de verordening inzake nagemaakte goederen zijn slechts 
40 Verordening (EG) nr. 3295/94 van de Raad (PB nr. L 341 van 30.12.1994) tot vaststelling van 
maatregelen om het in het vrije verkeer brengen, de uitvoer, de wederuitvoer en de plaatsing 
onder een schorsingsregeling van nagemaakte of door piraterij verkregen goederen te verbieden. 
43 
op vrijwillige basis van toepassing voor de betrokken exploitanten of ondernemingen, en 
dan alleen op goederen die uit derde landen afkomstig zijn, en op het moment van invoer 
in de Unie. Op het handelsverkeer tussen de Lid-Staten zijn de nationale en 
communautaire regelingen van toepassing. Op het gebied van de vervaardiging en het in 
de handel brengen van illegale decodeeruitrustingen bestaat momenteel geen uniforme 
nationale regelgeving, waardoor de mogelijke oplossingen uiteenlopen en bescherming in 
bepaalde gevallen ontbreekt. Een maatregel om de controle op de invoer uit derde landen 
te waarborgen, zou derhalve noodzakelijkerwijs gepaard dienen te gaan met een 
wetgevingsvoorstel waarbij de bescherming tegen illegale ontvangst binnen de Unie 
gewaarborgd wordt. 
De geëigende rechtsbasis zou gevormd worden door de artikelen 57, lid 2, 66 en 100a, 
omdat beoogd wordt de goede werking van de interne markt zeker te stellen en het vrije 
verkeer van goederen en diensten mogelijk te maken41. 
4. Toepassingsgebied 
De beoogde harmonisatie heeft betrekking op de bestaande nationale regelingen op het 
gebied van de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten. Deze regelingen, voor 
zover zij bestaan, kunnen deel uitmaken van het auteursrecht, het omroeprecht, het 
privaatrecht of het administratiefrecht. De plaats van deze regelingen is echter zonder 
belang; wat telt is de doelstelling, namelijk de bescherming van geëncrypteerde diensten 
tegen illegale ontvangst. 
Deze harmonisatie kan betrekking hebben op alle geëncrypteerde diensten, waarbij 
gebruik wordt gemaakt van encryptie om de betaling van een vergoeding zeker te stellen. 
en hoeft zich niet te beperken tot omroepdiensten. Tot deze categorie behoren derhalve de 
traditionele geëncrypteerde omroepdiensten (via de kabel, de ether of per satelliet), de 
nieuwe omroepdiensten (digitale televisie, pay-per-view, near-video-on-demand), en 
diensten van de informatiemaatschappij, met andere woorden, diensten die elektronisch 
op afstand op individuele aanvraag van de ontvanger worden geleverd (video op 
aanvraag, spelletjes op verzoek, interactief telewinkelen). 
Derhalve dienen alle geëncrypteerde diensten, waarvoor decodeeruitrustingen 
verkrijgbaar zijn voor het publiek, in aanmerking te komen voor dezelfde bescherming. In 
het vooruitzicht van de convergentie van omroepdiensten en informaticadiensten dient de 
definitie van "geëncrypteerde diensten" elke dienst te omvatten die kan worden 
ontvangen op een televisie- of computerscherm, dus de radio- en televisie­
omroepdiensten en de andere, interactieve diensten van de informatiemaatschappij, zoals 
gedefinieerd in het voorstel voor een richtlijn inzake de doorzichtigheid van de 
regelgeving voor de interne markt, ofwel de diensten op afstand die elektronisch worden 
geleverd op aanvraag van de ontvanger van de dienst. 
Deze harmonisatie zou daarentegen geen betrekking dienen te hebben op diensten waarbij 
encryptie wordt gebruikt voor andere doeleinden dan het waarborgen van de betaling van 
een vergoeding, zoals het geval is bij diensten die geëncrypteerd worden om de integriteit 
Indien gedacht wordt aan een wijziging van de verordening inzake nagemaakte produkten, blijft 
de rechtsbasis onverminderd artikel 113. 
44 
en vertrouwelijkheid van de boodschap veilig te stellen, namelijk financiële diensten en 
telecommunicatiediensten. De reden hiervoor is dat bij deze laatste diensten het algemeen 
belang dat bij onderschepping wordt geschaad, te weten de integriteit en 
vertrouwelijkheid van de boodschap, wezenlijk verschilt van de bescherming van de 
waarde van een dienst die tegen betaling wordt verricht als doelstelling van algemeen 
belang die bedreigd wordt door de illegale ontvangst. Dit verschil heeft op nationaal en 
internationaal niveau geleid tot sterk uiteenlopende regelingen, met name wat betreft de 
maatregelen en de strafmaat, die een gemeenschappelijke aanpak van de beide problemen 
niet rechtvaardigen. 
De bescherming tegen goederen die afkomstig zijn uit derde landen, zou moeten gelden 
voor alle decodeeruitrustingen die uit een derde land zijn ingevoerd en waarmee een 
geëncrypteerde dienst kan worden ontvangen zonder voorafgaande toestemming van de 
encrypterende organisatie. 
5. Algemene structuur 
Rekening houdend met het proportionaliteitsbeginsel, zouden de beoogde bepalingen de 
volgende activiteiten kunnen verbieden : 
De vervaardiging van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de toegang tot 
geëncrypteerde diensten mogelijk te maken zonder toestemming van de 
encrypterende organisatie; 
De verkoop van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de toegang tot 
geëncrypteerde diensten mogelijk te maken zonder toestemming van de 
encrypterende organisatie; 
Het bezit voor commerciële doeleinden van decodeeruitrustingen die bestemd zijn 
om de toegang tot geëncrypteerde diensten mogelijk te maken zonder 
toestemming van de encrypterende organisatie; 
Het bezit voor privédoeleinden van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de 
toegang tot geëncrypteerde diensten mogelijk te maken zonder toestemming van 
de encrypterende organisatie; 
De installatie, het onderhoud en de vervanging van decodeeruitrustingen die 
bestemd zijn om de toegang tot geëncrypteerde diensten mogelijk te maken 
zonder toestemming van de encrypterende organisatie; 
Het maken van reclame voor decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de 
toegang tot geëncrypteerde diensten mogelijk te maken zonder toestemming van 
de encrypterende organisatie; 
Het decoderen van geëncrypteerde uitzendingen zonder toestemming van de 
encrypterende organisatie. 
45 
De voorgestelde maatregel dient ook te bepalen dat de Lid-Staten doelmatige, evenredige 
en ontmoedigende sancties op inbreuken vaststellen. In dit opzicht blijven de Lid-Staten, 
zoals de Commissie heeft opgemerkt in de mededeling betreffende de rol van sancties 
voor de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving42, vrij om het sanctieregime 
vast te stellen. De maatregel zou overigens een kennisgevingsprocedure kunnen bevatten 
voor de bepalingen die de Lid-Staten in dit opzicht hebben vastgesteld. 
Bovendien zou elke belanghebbende partij de mogelijkheid geboden moeten worden een 
rechtsvordering tot vergoeding van schade en intresten in te stellen. 
Wat de bepalingen inzake de bescherming tegen het in het verkeer brengen van uit derde 
landen afkomstige goederen betreft, zou de maatregel een verbod dienen te bevatten op 
de invoer van decodeeruitrustingen die bestemd zijn om de toegang tot geëncrypteerde 
diensten mogelijk te maken zonder toestemming van de encrypterende organisatie. 
Vraag 3 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de behoefte aan harmonisatie op communautair niveau. 
Vraag 4 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de vraag, welke van de in het groenboek beschreven opties zou moeten 
worden gekozen om vorm te geven aan een eventueel harmonisatie-instrument 
Vraag 5 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de inhoud van een eventueel harmonisatie-instrument als in het 
voorgaande omschreven, met name wat betreft : 
i. het toepassingsgebied : 
a. dient deze beperkt te blijven tot omroepdiensten of uitgebreid te worden 
tot alle diensten die geëncrypteerd worden om de betaling van een 
vergoeding zeker te stellen; 
b. indien de voorkeur gegeven wordt aan de uitbreiding, is het gekozen 
criterium (geëncrypteerde diensten om de betaling van een vergoeding 
zeker te stellen) geschikt, of moet een ander criterium worden gekozen 
om het toepassingsgebied af te bakenen? Zo ja, bent u van mening dat 
het harmonisatie-instrument bescherming tegen illegale ontvangst zou 
moeten bieden voor alle diensten, geëncrypteerd of niet, waarbij gebruik 
gemaakt wordt van technieken voor voorwaardelijke toegang, met 
inbegrip van bij voorbeeld passwords? 
ii. het al dan niet opnemen van het bezit door particulieren van niet-erkende 
uitrustingen; 
HL vorderingen tot vergoeding van schade en intresten. 
42 "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de rol van 
sancties voor de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving op het gebied van de 
interne markt", COM(95) 162 def. van 03.05.1995. 
46 
VRAGENLIJST 
Vraag 1 : De Commissie zou gaarne aanvullende gegevens ontvangen om een 
uitvoeriger analyse van de vastgestelde nationale regelgeving te kunnen maken. 
Vraag 2 : De Commissie zou kennis willen nemen van de mening van de 
belanghebbende partijen over het bestaan van andere beperkingen en beperkende 
gevolgen dan die, welke in het voorgaande zijn beschreven. 
Vraag 3 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de behoefte aan harmonisatie op communautair niveau. 
Vraag 4 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de vraag, welke van de in het groenboek beschreven opties zou moeten 
worden gekozen om vorm te geven aan een eventueel harmonisatie-instrument. 
Vraag 5 : De Commissie zou de mening van de belanghebbende partijen willen 
vernemen over de inhoud van een eventueel harmonisatie-instrument als in het 
voorgaande omschreven, met name wat betreft : 
L het toepassingsgebied : 
a. dient deze beperkt te blijven tot omroepdiensten of uitgebreid te worden 
tot alle diensten die geëncrypteerd worden om de betaling van een 
vergoeding zeker te stellen?; 
b. indien de voorkeur gegeven wordt aan de uitbreiding, is het gekozen 
criterium (geëncrypteerde diensten om de betaling van een vergoeding 
zeker te stellen) geschikt, of moet een ander criterium worden gekozen 
om het toepassingsgebied af te bakenen? Zo ja, bent u van mening dat 
het harmonisatie-instrument bescherming tegen illegale ontvangst zou 
moeten bieden voor alle diensten, geëncrypteerd of niet, waarbij gebruik 
gemaakt wordt van technieken voor voorwaardelijke toegang, met 
inbegrip van bij voorbeeld passwords? 
ii. het al dan niet opnemen van het bezit door particulieren van niet-erkende 
uitrustingen; 
HL vorderingen tot vergoeding van schade en intresten. 
47 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 76 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 10 
Catalogusnummer : CB-CO-96-102-NL-C 
ISBN 92-78-01338-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg