Bij deze procedure is gebleken dat de termijn van één maand die in de visumverordening is vastgesteld, erg krap is, gezien het vereiste grondige onderzoek en de mogelijkheid om binnen dezelfde termijn een uitvoeringshandeling vast te stellen. Deze termijn wordt echter gerechtvaardigd door de aard en het doel van het mechanisme, dat bestemd is voor de aanpak van noodsituaties.

Overeenkomstig de visumverordening heeft de Commissie naar aanleiding van de kennisgeving zorgvuldig onderzoek verricht. Op basis van de beschikbare informatie en de relevante gegevens oordeelde de Commissie dat niet was voldaan aan de voorwaarden van de visumverordening voor opschorting van de visumvrijstelling. Op 1 juli 2019 heeft de Commissie Nederland geantwoord en op 5 juli 2019 heeft zij het Europees Parlement en de Raad in kennis gesteld van de resultaten van haar onderzoek.

Op 2 juni 2019 heeft Nederland de Commissie ervan in kennis gesteld dat het geconfronteerd werd met omstandigheden die aanleiding zouden kunnen gegeven tot opschorting van de vrijstelling van de visumplicht voor kort verblijf ten aanzien van Albanië. De in de kennisgeving geuite bezorgdheid had met name betrekking op de openbare orde en de veiligheid, maar ook op irreguliere migratie en door Albanese onderdanen ingediende ongegronde asielverzoeken.

Het opschortingsmechanisme is éénmaal geactiveerd, maar dit heeft niet geleid tot opschorting van een vrijstelling van de visumplicht. Het bestaan van het opschortingsmechanisme heeft er in feite toe bijgedragen dat derde landen waarvoor een vrijstelling van de visumplicht geldt, voldoen aan de in artikel 1 van de visumverordening genoemde criteria aan de hand waarvan wordt beoordeeld of visumvrijstellingen passend zijn.

De Commissie kan het mechanisme ook op eigen initiatief activeren als aan de bovengenoemde voorwaarden is voldaan of als in het verslag in het kader van het opschortingsmechanisme voor de vrijstelling van de visumplicht wordt geconcludeerd dat niet langer aan bepaalde benchmarks voor visumliberalisering wordt voldaan.

d)een toegenomen risico voor of een onmiddellijke bedreiging van de openbare orde of de binnenlandse veiligheid van de lidstaten, met name een wezenlijke toename (meer dan 50 %) van het aantal ernstige strafbare feiten die verband houden met de onderdanen van een bepaald derde land.

c)een vermindering van de samenwerking inzake overname, met name bij een stijgend percentage afgewezen overnameverzoeken; of

b)een wezenlijke toename (meer dan 50 %) van het aantal verzoeken om internationale bescherming door onderdanen van een derde land waarvoor het aantal ingewilligde aanvragen laag is (rond 3-4 %);

Het opschortingsmechanisme kan worden geactiveerd als een of meer lidstaten de Commissie ervan in kennis stellen dat ten minste een van de volgende omstandigheden zich voordoet:

De visumverordening voorziet in een mechanisme dat een tijdelijke herinvoering van de visumplicht mogelijk maakt in geval van een noodsituatie die tot een snelle reactie noopt om de problemen op te lossen waarmee ten minste één lidstaat wordt geconfronteerd, rekening houdend met het algemene effect van de noodsituatie op de Unie als geheel.

Het tijdstip van de vaststelling van dit verslag is aangepast om rekening te kunnen houden met de bevindingen van het vierde verslag in het kader van het opschortingsmechanisme voor de vrijstelling van de visumplicht.

Dit verslag is opgesteld omdat de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad verslag moet uitbrengen over de efficiëntie van het opschortingsmechanisme voor de vrijstelling van de visumplicht en over het gebruik van gedelegeerde handelingen in het kader van dat mechanisme. Op grond van de visumverordening moet de Commissie indien nodig een wetgevingsvoorstel indienen om het opschortingsmechanisme te wijzigen.

Hoewel het mechanisme er niet toe heeft geleid dat een visumvrijstelling werd opgeschort, zijn dankzij het bestaan ervan in derde landen zonder visumplicht belangrijke hervormingen tot stand gekomen op het gebied van migratiebeheer, veiligheid, rechtsstaat en mensenrechten. Uit het vierde verslag in het kader van het opschortingsmechanisme voor de vrijstelling van de visumplicht blijkt dat dit effect bijzonder relevant is geweest in de landen van de Westelijke Balkan en het Oostelijk Partnerschap. De vooruitgang met betrekking tot de benchmarks voor visumliberalisering en de follow-up van de aanbevelingen van de Commissie is voortgezet na de succesvolle afronding van de dialogen over visumliberalisering en lang nadat de visumvrijstelling was verkregen.

Hoewel deze vooruitgang niet alleen aan het bestaan van het opschortingsmechanisme voor de visumplicht kan worden toegeschreven, is de Commissie van mening dat het mechanisme tot op zekere hoogte een extra stimulans is geweest.

De mogelijkheid om de visumplicht op korte termijn tijdelijk en gedeeltelijk opnieuw in te voeren, heeft derde landen er mogelijk ook van weerhouden beleid te blijven toepassen dat een negatief effect zou kunnen hebben op de visumvrije regelingen van de EU. Deze omvatten bijvoorbeeld burgerschapsregelingen voor investeerders. Moldavië heeft zijn burgerschapsregeling voor investeerders in 2020 beëindigd en Montenegro heeft besloten zijn regeling niet verder te verlengen dan tot eind 2021.

Ook de hervormingen en de medewerking van bepaalde visumvrije derde landen, met name op het gebied van migratie en veiligheid, zijn een factor. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de samenwerking bij het bestrijden van terrorisme, strengere controles aan grensdoorlaatposten of het organiseren van voorlichtingscampagnes over de rechten en plichten bij visumvrij reizen, om misbruik van de visumvrije regeling te voorkomen.

III.VERSLAG OVER GEDELEGEERDE HANDELINGEN IN HET KADER VAN HET OPSCHORTINGSMECHANISME VOOR DE VRIJSTELLING VAN DE VISUMPLICHT

Overeenkomstig artikel 10, lid 3, van de visumverordening wordt de bevoegdheid om in het kader van het opschortingsmechanisme voor de visumvrijstelling gedelegeerde handelingen vast te stellen, aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar vanaf 28 maart 2017 en moet de Commissie uiterlijk negen maanden vóór het einde van de termijn van vijf jaar een verslag over de bevoegdheidsdelegatie opstellen. De Commissie meldt dat zij van deze bevoegdheid geen gebruik heeft gemaakt.

IV.CONCLUSIES

Het opschortingsmechanisme heeft in de visumvrije landen aanleiding gegeven tot een aantal hervormingen. Dit geldt met name voor landen die visumvrijstelling hebben verkregen na een dialoog over visumliberalisering. Tot op zekere hoogte heeft het bestaan van dit mechanisme ook een preventief effect in gevallen waarin een derde land overweegt beleid vast te stellen dat gevolgen kan hebben voor de visumvrije regeling.

Hoewel er tot dusver geen gedelegeerde handelingen zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 8, lid 6, zijn de termijnen en procedures van het opschortingsmechanisme waarin de visumverordening voorziet, in de eerste fasen daarvan met succes getest. De korte termijnen waarin de procedure voorziet, zijn gerechtvaardigd gezien het doel en de aard van het mechanisme als noodprocedure.

Daarom acht de Commissie het niet nodig een wetgevingsvoorstel tot wijziging van de visumverordening in te dienen met betrekking tot het opschortingsmechanisme voor vrijstelling van de visumplicht. Om ervoor te zorgen dat de Commissie en de lidstaten de mogelijkheid behouden om in te grijpen bij noodsituaties wanneer aan de voorwaarden voor de activering van het opschortingsmechanisme is voldaan, beveelt de Commissie aan de bevoegdheidsdelegatie stilzwijgend met nog eens vijf jaar te verlengen vanaf maart 2022, overeenkomstig de visumverordening.