Speciaal verslag Het Europees 
bankentoezicht krijgt 
vorm: de EBA in een 
veranderende omgevingNL 2014  nr. 05
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-872-0499-8
doi:10.2865/95520
© Europese Unie, 2014
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed in Luxembourg
NL 2014  nr. 05
Speciaal verslag Het Europees 
bankentoezicht krijgt 
vorm: de EBA in een 
veranderende omgeving
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)
02
 Inhoud
Paragraaf
 Afkortingen
 Woordenlijst
I–VIII  Samenvatting
1–16 Inleiding
4–11 Initiatieven van de Commissie sinds 2008
6–11 Oprichting van de EBA als onderdeel van de in 2011 ontwikkelde structuur voor het toezicht op het 
bankwezen
12–16 Recente ontwikkelingen in de totstandkoming van een bankenunie
14–15 De EBA en de oprichting van het gemeenschappelijk toezichtmechanisme (GTM)
16 Totstandbrenging van het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme (GAM)
17–21 Reikwijdte en aanpak van de controle
22–80 Opmerkingen
23–38 Hervorming van de regelgeving: de Commissie reageerde met een uitgebreide 
regelgevingsagenda voor de banksector en de EBA droeg daartoe bij door de technische normen 
en richtsnoeren te ontwikkelen
24–27 De Commissie heeft de wetgeving tijdig opgesteld, maar  …
28–35 … de EBA stond voor krappe termijnen, de duur van de openbare raadplegingsprocedure was kort en de 
Commissie had geen algemene effectbeoordeling verricht
36–38 Risico van suboptimale besluitvorming door de raad van toezichthouders van de EBA
39–55 Hervorming van het toezicht: de EBA heeft bijgedragen tot grensoverschrijdend toezicht, maar er 
wachten nog uitdagingen
44–52 … Convergentie van het toezicht via de colleges van toezichthouders is verbeterd maar blijft beperkt
53–55 … de bemiddelingsrol van de EBA was beperkt vanwege wettelijke beperkingen
03 Inhoud
56–64 Hervorming van het toezicht: de rol van de EBA in stresstesten
56–61 Problemen met de betrouwbaarheid van de stresstesten voor banken in 2011, maar  …
62–64 … de herkapitalisatie in 2012 heeft bijgedragen tot het herstel van het vertrouwen
65–74  Hervorming van het toezicht: consumentenbescherming en essentiële beheersystemen moeten 
nog worden ontwikkeld
65–72 … Minimale middelen en weinig stemgerechtigde leden met een volledig mandaat inzake 
consumentenbescherming
73–74 … De EBA moet nog belangrijke interne systemen invoeren om doelmatige en doeltreffende prestaties te 
waarborgen
75–80 De hervorming van het toezicht: de veranderende rol van de EBA
81–90 Conclusies en aanbevelingen
83 Hervorming van de regelgeving
84–90 Ontwikkelingen op het gebied van het toezicht: gevolgen voor de toezichthoudende rol van de EBA
 Bijlage  I — Overzicht van de controleaanpak
 Bijlage  II — Bevoegdheden en activiteiten van de EBA
 Bijlage  III — Panel van deskundigen
 Bijlage  IV — Wetgevingsinitiatieven die voor onderzoek zijn geselecteerd
 Bijlage  V —  Afwikkelingsmechanismen en depositoverzekering in de Verenigde Staten en 
Canada
 Bijlage  VI — Een kader voor het herstel en de afwikkeling van banken
 Bijlage  VII — Bibliografie
 Antwoord van de Commissie
 Antwoord van de Europese Bankautoriteit
04
 Afkortingen
Bbp : Bruto binnenlands product
CEBT : Comité van Europese bankentoezichthouders
DG Interne Markt en Diensten : Directoraat‑generaal Interne Markt en Diensten 
EBA : Europese Bankautoriteit
ECB : Europese Centrale Bank
Eiopa :  European Insurance and Occupational Pensions Authority (Europese Autoriteit voor verzekeringen en 
bedrijfspensioenen)
ESFS : European System of Financial Supervision (Europees Systeem voor financieel toezicht)
ESMA : European Securities and Markets Authority (Europese Autoriteit voor effecten en markten)
ESRB : European Systemic Risk Board (Europees Comité voor systeemrisico’s)
EU: Europese Unie
FED : Federale centrale bank (Federal Reserve System, VS)
FICOD : Financial Conglomerates Directive (Richtlijn financiële conglomeraten)
FSB : Financial Stability Board (Raad voor financiële stabiliteit)
G20 : De groep van twintig ministers van Financiën en presidenten van centrale banken
GAM : Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme 
GAR : Gemeenschappelijke afwikkelingsraad
GTM : Gemeenschappelijk toezichtmechanisme
MCD : Mortgage Credit Directive (Richtlijn hypothecair krediet)
NTA : Nationale toezichthoudende autoriteit 
RKV IV : Richtlijn kapitaalvereisten IV
TARP : Troubled Asset Relief Program (Programma ter ondersteuning van probleemactiva)
VKV : Verordening kapitaalvereisten
05
 Woordenlijst
Afwikkeling : iedere maatregel die een instantie neemt met of zonder de betrokkenheid van de particuliere sector, 
met de bedoeling ernstige problemen aan te pakken in een financiële instelling die niet langer levensvatbaar is 
en waarvoor geen redelijk vooruitzicht bestaat dat die alsnog levensvatbaar wordt, zelfs niet door een eventuele 
herstructurering ervan.
Bankenregelgeving : een vorm van regelgeving van overheidswege die de banken bepaalde eisen, beperkingen 
en richtsnoeren oplegt. De structuur van de regelgeving creëert transparantie tussen de bankinstellingen 
en hun klanten. De doelstellingen van bankenregelgeving zijn, inter alia , van prudentiële aard (onder meer 
ter vermindering van het risico waaraan schuldeisers van banken worden blootgesteld), beperking van het 
systeemrisico (beperken van het risico van een onderbreking ten gevolge van ongunstige handelsvoorwaarden 
voor banken die leiden tot meervoudig of grootschalig bankfalen) en regels over de billijke behandeling van 
klanten.
Bazels Comité voor bankentoezicht : een comité van bankentoezichthouders dat in 1974 is opgericht door 
de presidenten van de centrale banken van de landen van de Groep van Tien om meer inzicht te verwerven in 
essentiële toezichtvraagstukken en om de kwaliteit van het toezicht op het bankwezen in de hele wereld te 
verbeteren. Het Comité ligt aan de basis van richtsnoeren en normen op diverse gebieden, zoals de internationale 
normen inzake kapitaaltoereikendheid (Bazel, Bazel II en Bazel III).
Colleges van toezichthouders : coördinatiestructuren die de bij het toezicht op een grensoverschrijdende 
bankgroep betrokken regelgevende instanties uit verschillende landen samenbrengen. Zij vormen een mechanisme 
voor de uitwisseling van informatie tussen de toezichthouders van de lidstaten van herkomst en van ontvangst, 
voor de planning en uitvoering van toezichttaken op een gecoördineerde of gezamenlijke manier en voor de 
voorbereiding op en de aanpak van noodsituaties.
Eén gemeenschappelijk „rulebook” : de invoering van één gemeenschappelijk rulebook beoogt een enkele reeks 
van geharmoniseerde prudentiële regels die verbindend zijn in al hun onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in 
de hele EU. Dat zal zorgen voor een eenvormige toepassing van Bazel III in elke lidstaat, zal hiaten in de regelgeving 
dichten en aldus bijdragen tot een meer doeltreffende werking van de interne markt. Het gemeenschappelijke 
rulebook bestaat uit bindende technische normen (BTS) ter aanvulling van de wettelijke instrumenten waarop zij 
betrekking hebben. Het rulebook zal een niet‑bindende bundeling bevatten van beste praktijken op het gebied van 
toezicht in de EU.
Effectbeoordeling : een reeks logische stappen die de Europese Commissie helpen bij de beoordeling van 
de mogelijke economische, maatschappelijke en milieueffecten van een nieuw initiatief. Het is een proces ter 
voorbereiding van bewijs voor de politieke besluitvormers met betrekking tot de voor ‑ en nadelen van de 
beleidsopties door de mogelijke effecten te beoordelen.
Financiële achtervang : het mechanisme of fonds dat adequate financiering beschikbaar stelt om de afwikkeling of 
andere steun aan financiële instellingen te bekostigen; dit dient alleen als laatste redmiddel te worden gebruikt.
Financiële markt : een markt waarop personen en entiteiten financiële activa en passiva kunnen verhandelen. 
Geldmarkten en kapitaalmarkten zijn onderdelen van de financiële markten.
Gemeenschappelijk handboek (voor toezicht) : een gemeenschappelijk kader voor de identificatie, meting en 
analyse van risico’s bij banken, alsmede gemeenschappelijke richtsnoeren voor het optreden van en corrigerende 
maatregelen door de toezichthouder.
06 Woordenlijst
Herkapitalisatie : wanneer een juridische entiteit haar kapitaalstructuur (de verhouding tussen haar eigen 
vermogen en haar schulden) wijzigt met het oog op de verbetering van de ratio vreemd vermogen/eigen 
vermogen.
Macroprudentieel toezicht : overzicht waarbij de nadruk ligt op de stabiliteit van een financieel stelsel als 
geheel, en niet zozeer op de afzonderlijke onderdelen daarvan. De noodzaak van macroprudentiële regulering 
van het stelsel ontstaat omdat de acties van individuele bedrijven die verstandig en binnen de richtsnoeren 
optreden, gezamenlijk kunnen leiden tot instabiliteit van het systeem, bijvoorbeeld indien alle kredietgevers hun 
kredietverschaffing beperken of indien alle ondernemingen in dezelfde periode activa verkopen.
Microprudentieel toezicht : legt de nadruk op de stabiliteit van de samenstellende delen van een financieel 
stelsel. Bij het microprudentiële toezicht ligt de nadruk op de veiligheid en de soliditeit van individuele financiële 
instellingen.
Openbare raadpleging : een regelgevend proces waarbij de mening van de bevolking wordt gevraagd en 
verkregen over aangelegenheden die haar aangaan. De belangrijkste doelstelling bestaat in de verbetering van 
de doelmatigheid van, de transparantie van en betrokkenheid van de bevolking bij de wetgeving en het beleid. 
Raadpleging is een essentiële voorwaarde voor een hoogwaardige effectbeoordeling.
Prudentiële regelgeving : een passend wettelijk kader voor financiële transacties om problemen in de financiële 
sector te voorkomen of te minimaliseren.
Risicogewogen activa : de activa van een bank en haar risicoposities buiten de balanstelling, gewogen volgens het 
risico en ter bepaling van het kapitaalvereiste of de kapitaalratio (CAR) voor een financiële instelling.
Staatsschuld : ook bekend als overheidsschuld, openbare schuld of nationale schuld. Dit is de schuld die de centrale 
overheid heeft. De staatsschuldencrisis heeft betrekking op de moeilijkheid of onmogelijkheid voor sommige 
landen om hun overheidsschuld terug te betalen of te herfinancieren zonder de hulp van derden.
Stresstesten : een simulatie ontworpen om te beoordelen in welke mate een bepaalde financiële instelling een 
economische crisis het hoofd kan bieden. Stresstesten worden verricht om na te gaan hoe solide een financiële 
instelling is onder verschillende omstandigheden.
Toezicht op het bankwezen : de handeling van het toezicht op de financiële prestaties en transacties van banken 
om te garanderen dat zij op een veilige en verstandige wijze en overeenkomstig de regels en voorschriften te werk 
gaan. Het toezicht op het bankwezen wordt uitgeoefend door toezichthouders van de overheid teneinde bankfalen 
te voorkomen.
07 Woordenlijst
Toezichthouder van de lidstaat van herkomst : de toezichthoudende autoriteit die is belast met het prudentiële 
toezicht in de EU‑lidstaat waar de financiële instelling haar vergunning heeft verkregen voor het vervullen van haar 
EU‑bankactiviteiten (lidstaat van herkomst).
Toezichthouder van de lidstaat van ontvangst : de toezichthoudende autoriteit die is belast met het prudentiële 
toezicht in de EU‑lidstaat waar een financiële instelling een dochteronderneming heeft gevestigd en die niet de 
lidstaat van herkomst is die een vergunning heeft verleend voor de uitoefening van EU‑bankactiviteiten.
Voorgeschreven eigen vermogen : (ook bekend als kapitaalvereiste of kapitaaltoereikendheid) het bedrag 
aan kapitaal dat een bank of een andere financiële instelling moet aanhouden op vraag van haar financiële 
toezichthouder. Dit wordt meestal uitgedrukt als een kapitaalratio van aan te houden vermogen als een percentage 
van de risicogewogen activa.
08
 Samenvatting
I
In de nasleep van de financiële crisis trof de Com ‑
missie maatregelen om de banksector te stabiliseren 
door te streven naar versterking van het regelgevend 
kader en het toezicht op banken, in het bijzonder op 
die banken die over de grenzen heen actief zijn. Als 
onderdeel van de uitvoerige voorstellen voor wijzi ‑
gingen in de regelgeving werd in 2011 een nieuwe 
Europese Bankautoriteit (EBA) opgericht.
II
De controle van de Rekenkamer had tot doel te 
beoordelen of de Commissie en de EBA hun taken naar 
tevredenheid hebben vervuld bij het opzetten van de 
nieuwe regelingen voor het stelsel van regelgeving en 
toezicht voor de banksector en na te gaan in hoeverre 
die nieuwe regelingen op succesvolle wijze werken.
III
De Rekenkamer heeft geoordeeld dat de hervorming 
van de wetgeving inzake de banksector door de Com ‑
missie en de oprichting van de EBA en hun activiteiten 
om het in 2011 tot stand gebrachte nieuwe stelsel van 
regelgeving en toezicht voor de banksector op te zet ‑
ten, belangrijke eerste stappen waren als antwoord op 
de financiële crisis. Er werden echter tekortkomingen 
geconstateerd in de werking van de nieuwe rege ‑
lingen met betrekking tot het grensoverschrijdend 
toezicht op het bankwezen, de beoordeling van de 
veerkracht van de banken in de EU en de bevordering 
van de consumentenbescherming op de markt voor 
financiële producten of diensten in de EU.IV
De Rekenkamer stelde vast dat de Commissie en de 
EBA op de financiële crisis hebben gereageerd met 
een uitgebreide regelgevingsagenda. De Commissie 
heeft de wetgeving tijdig opgesteld, maar de duur van 
de openbare raadplegingsprocedures was kort, zowel 
bij de EBA als bij DG Interne Markt en Diensten. Boven ‑
dien werd de EBA met korte termijnen geconfronteerd 
en was er geen algemene effectbeoordeling voor het 
wetgevingspakket.
V
Als onderdeel van de hervorming van het toezicht 
heeft de EBA bijgedragen tot een beter grensover ‑
schrijdend toezicht op het bankwezen door de 
werkzaamheden van de nationale toezichthoudende 
autoriteiten (NTA’s) te vergemakkelijken en te coör ‑
dineren. Haar rol met betrekking tot de taken in het 
bankentoezicht bleef echter in vele opzichten beperkt. 
Het dagelijkse bankentoezicht valt nog steeds onder 
de bevoegdheid van de NTA’s en de EBA oefent geen 
rechtstreeks toezicht uit op financiële instellingen. 
De convergentie van het toezicht door middel van de 
colleges van toezichthouders is beperkt en de colleges 
besteedden te veel tijd aan het bespreken van proce ‑
dures in plaats van zich over de risico’s te buigen.
VI
De EBA heeft niet de bevoegdheid om, op het gebied 
van de convergentie van het toezicht, beslissingen te 
nemen of ten uitvoer te doen leggen en om menings ‑
verschillen tussen NTA’s te beslechten. Ofschoon de 
EBA aanzienlijke inspanningen heeft geleverd om 
meningsverschillen tussen NTA’s te beslechten, zijn 
haar wettelijke bemiddelingsbevoegdheden beperkt. 
Ook constateerde de Rekenkamer dat de EBA een 
beperkt wettelijk mandaat en personeelsbestand 
had om de stresstesten van 2011 te verrichten. Over 
het algemeen volstonden de middelen van de EBA in 
de aanloopfase niet om haar in staat te stellen haar 
opdracht te volvoeren.
Samenvatting 09
VII
Vanaf het najaar van 2014 zal de Europese Centrale 
Bank (ECB) de bevoegdheid krijgen toezicht te houden 
op de banksector in alle lidstaten van de eurozone 
en in de andere lidstaten die wensen deel te nemen. 
Dit gemeenschappelijk toezichtmechanisme (GTM) 
impliceert samenwerking tussen de ECB en de NTA’s, 
waarbij de ECB verantwoordelijk wordt voor de alge ‑
hele werking van het GTM.
VIII
De Rekenkamer is van oordeel dat succesvol EU‑breed 
toezicht op het bankwezen een duidelijke verdeling 
vergt van de rollen en de verantwoordelijkheden 
tussen de EBA, de ECB en de NTA’s, zowel die binnen 
als die buiten het GTM. Ter voorkoming van het risico 
van overlappende taken en onduidelijke verantwoor ‑
delijkheden op bepaalde gebieden tussen de ECB, de 
NTA’s en de EBA beveelt de Rekenkamer aan de taken 
en verantwoordelijkheden nader te verduidelijken 
in wetgeving of memoranda van overeenstemming. 
De Rekenkamer beveelt tevens aan procedures op 
te zetten om te zorgen voor hechte en regelmatige 
samenwerking en informatie‑uitwisseling tussen de 
verschillende instanties en bijzondere aandacht te 
besteden aan de overgangsperiode vóór het GTM vol ‑
ledig operationeel is.
10
 Inleiding
01 
De wereldwijde crisis die de financiële 
sector vanaf 2007 doormaakte, was het 
resultaat van een combinatie van bui ‑
tensporige risico’s die werden genomen 
en ongunstige ontwikkelingen op de 
financiële markten. Dat veroorzaakte 
aanzienlijke verliezen op beleggingen, 
waardoor het voorgeschreven eigen ver ‑
mogen van banken onder het vereiste 
solvabiliteitsniveau zakte. Banken waren 
niet langer in staat financiële middelen 
te zoeken op de geld ‑ en kapitaalmark ‑
ten. Aangezien de banken zo nauw met 
elkaar verweven waren, kon daaren ‑
boven het falen van een grote financiële 
instelling hebben geleid tot het falen 
van vele anderen, waardoor het hele 
financiële stelsel in gevaar kwam.
02 
Om een ineenstorting van het bank ‑
wezen te voorkomen, gebruikten de 
EU‑lidstaten overheidsmiddelen om 
hun banken te herkapitaliseren, ter ‑
wijl centrale banken liquide middelen 
verstrekten aan het bankwezen. De 
EU‑instellingen en de lidstaten troffen 
noodmaatregelen in een poging om het 
vertrouwen in de financiële instellingen 
te herstellen, gevolgd door hervormin ‑
gen van de regelgeving en het toezicht 
(zie de paragrafen 4 ‑16).03 
De Commissie heeft tussen 2008 en 2012 
steun aan de financiële sector goed ‑
gekeurd ten belope van 5 biljoen euro 
(40,3 % van het bbp van de EU1), vooral 
in de vorm van waarborgen en herka ‑
pitalisatie. In sommige lidstaten heeft 
de omvang van de steun bijgedragen 
tot een staatsschuldencrisis, die de 
financiële stabiliteit in het eurogebied 
bedreigde. Om de stabiliteit in de 
eurozone te bewaren, werd financiële 
bijstand verleend via verschillende 
financiële steunmechanismen die zijn 
opgericht als reactie op de financiële cri ‑
sis. Zie figuur 1  voor een gedetailleerde 
tijdlijn van het verloop van de financiële 
crisis en de respons van de EU en haar 
lidstaten.
Initiatieven van de 
 Commissie sinds 2008
04 
In de context van de wereldwijde crisis 
in de financiële sector heeft de Commis ‑
sie maatregelen genomen om de bank ‑
sector te stabiliseren door te streven 
naar versterking van:
 — het regelgevingskader dat van 
toepassing is op de banken die in 
de EU actief zijn;
 — het toezicht op banken, vooral 
wanneer die grensoverschrijdend 
werken; en
 — de bescherming van de Europese 
consumenten ten aanzien van 
financiële producten.1  COM(2012) 778 final van 
21 december 2012 en 
werkdocument van de 
diensten van de Commissie 
SWD(2012) 443 final van 
21 december, blz. 29.
11 Inleiding
05 
Sinds 2008 heeft het directoraat‑gene ‑
raal Interne Markt en Diensten van de 
Commissie (DG Interne Markt en Dien ‑
sten) uitgebreide voorstellen gedaan 
voor wijzigingen in de regelgeving (zie 
bijlage IV ), voornamelijk voortbouwend 
op de door de G20 en het Comité van 
Bazel voor bankentoezicht geleverde 
internationale inspanningen om het 
mondiale financiële stelsel te stabilise ‑
ren. Een van die voorstellen had betrek ‑
king op de oprichting van de Europese 
Bankautoriteit (EBA).Oprichting van de EBA als 
onderdeel van de in 2011 
ontwikkelde structuur 
voor het toezicht op het 
bankwezen
06 
De EBA werd op 1 januari 20112 opge ‑
richt. Zij verving het Comité van Euro ‑
pese bankentoezichthouders (CEBT)3 en 
speelt een grotere rol bij de regulering, 
het toezicht en het wetgevingsproces 
(zie tabel 1 ). De EBA heeft ook de consu ‑
mentenbescherming tot taak4.
Mandaten van het CEBT en de EBA
CEBT EBA
Verordening Louter adviserende rol 
Brengt niet-bindende richtsnoeren en 
aanbevelingen uit Stelt technische normen op die een EU-
verordening worden die na vaststelling 
door de Commissie rechtstreeks toepas -
selijk wordt in de lidstaten
Toezicht Neemt op vrijwillige basis deel aan een 
aantal toezichthoudende colleges Recht om deel te nemen aan alle toezicht -
houdende colleges en om onderwerpen op 
de agenda te plaatsen
Bemiddelingsrol in het geval van 
 meningsverschillen tussen NTA’s 
Consumenten -
bescherming Niet van toepassingBevordert transparantie, eenvoud en 
billijkheid op de markt voor financiële 
producten of diensten bestemd voor 
consumenten in de EU 
Bron:  Analyse door de ERK.Tabel 12  Verordening (EU) nr. 1093/2010 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 24 novem ‑
ber 2010 tot oprichting van 
een Europese toezichthou ‑
dende autoriteit (Europese 
Bankautoriteit), tot wijziging 
van Besluit 716/2009/EG en tot 
intrekking van Beschikking 
2009/78/EG van de Commissie 
(PB L 331 van 15.12.2010, 
blz. 12).
3  Verordening (EG) 
nr. 1093/2010.
4  Artikel 9 van Verordening (EU) 
nr. 1093/2010.
12 Inleiding18 maart 20113 augustus 2011
6 april 2011 15 juli 20112 June 201027 juni 2012 12 september 201210 juli 2013 23 oktober 2013 14 november 2013
28 november 2010
De ministers van Financiën van het 
eurogebied bereiken overeenstemming 
over het toekomstige Europees 
Stabiliteitsmechanisme (ESM) als 
permanent reddingsmechanisme ter 
vervanging van de Europese Faciliteit 
voor ﬁnanciële stabiliteit (EFSF) vanaf 
midden 2013.13 oktober 2011
Na bekrachtiging door de landen van 
het eurogebied werd het versterkte 
ESFT operationeel; het had dankzij de 
garantieverbintenissen van die 
zeventien landen een reële 
kredietverleningscapaciteit van 
440 miljard euro.
1 januari 2011
De drie nieuwe ETA’s werden 
opgericht.
13 december 2012
De Raad bereikte overeenstemming 
over het gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme.
26 juni 2013
De nieuwe RKV IV en VKV werden 
vastgesteld.2 maart 2012
Het Verdrag inzake stabiliteit, 
coördinatie en bestuur in de 
Economische en Monetaire Unie werd 
ondertekend.
3 november 2013
De verordening over het 
gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme trad in werking. 20 december 2013
De Raad bereikte overeenstemming 
over het gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme.
De Europese Bankautoriteit (EBA) 
maakte bijzonderheden bekend 
over de aanstaande bankstress-
testen in de EU en lichtte de 
scenario's en methoden toe voor 
een steekproef van Europese 
banken. 
De Europese Commissie maakte een voorstel bekend voor een gemeenschappelijk toezichtmecha-
nisme (GTM) voor alle banken in 
het eurogebied.
De Commissie deed een voorstel 
voor een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme ter aanvulling van het GTM door de oprichting van een gemeenschap-pelijk bankafwikkelingsfonds onder het toezicht van een gemeenschap-pelijke afwikkelingsraad.De ECB start een alomvattende 
beoordeling, vooruitlopend op haar 
toezichthoudende rol.Verklaring van de Eurogroep over 
de beëindiging door Spanje en Ierland van hun economisch 
aanpassingsprogramma.De Europese Bankautoriteit maakte 
de resultaten bekend van de bankenstresstesten 2011.
Portugal vroeg de Eurogroep
en Ecoﬁn het steunmechanisme te activeren (de EU verstrekte leningen ten belope van 52 miljard euro).
Spanje en Cyprus verzochten om ﬁnanciële bijstand.Voorzitter Barroso legde een verklaring af over de 
markten voor overheidsobligaties in het eurogebied en 
de bezorgdheid over de ontwikkelingen op markten 
voor overheidsobligaties in Italië en Spanje.Figuur 1Verloop van de financiële crisis en de respons van de EUbegin 2007 december 2007 15 september 2008 oktober 2008 15 oktober 2008
21 november 201026 januari 200925 februari 2009 april 2009 23 juni 2009 13 juli 2009april 2010
23 september 200923 juli 2010 2 juni 2010 26 mei 2010
19 november 2008Risicovolle hypotheekleningen in 
de VS leidden tot spanningen die wereldwijd liquiditeitstekorten op de geldmarkten veroorzaken.
De Bank of Canada, de Bank of 
England, de ECB, het Federal 
Reserve System en de Zwitserse 
nationale bank kondigden maatregelen aan om de spanningen in de markten voor kortlopende 
ﬁnanciering te verlichten.De Commissie stelde 
wetgevingsvoorstellen vast tot oprichting van het eerste EU-brede toezichtsysteem – het Europees 
systeem voor ﬁnancieel toezicht 
(ESFS). De nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten (ETA’s) ontstonden door omvorming van bestaande comités van niveau 3 voor banken, eﬀecten en verzekeringen en bedrijfspensioenen.
De op drie na grootste investerings-bank in de VS, Lehman Brothers Holdings Inc.,vroeg faillissement aan. De reeds verstoorde ﬁnanciële 
markt maakt een periode van 
extreme volatiliteit door. 
De Europese Commissie nam een 
voorstel aan aangaande de herziening van de bestaande richtlijn kapitaalvereisten. De Commissie heeft een voorstel aangenomen tot verdere wijziging van de richtlijn kapitaalvereisten 
(RKV).
Voorstel van de Commissie voor een 
met een bankenheﬃng geﬁnancierd bankenafwikkelingsfonds. 
Voorstellen van de Commissie voor 
een verbeterd EU-toezicht op 
kredietbeoordelingsbureaus (CRA’s). 
Het Comité van Europese 
bankentoezichthouders maakte de resultaten van de stresstesten bekend.De Europese Commissie deed een 
voorstel ter verhoging van de minimale bescherming van bankdeposito’s tot 100 000 euro. Voorts stelde de EC wijzigingen voor in de internationale boekhoudnormen (International Accounting Standards – IAS) 
teneinde de gevolgen van de 
ﬁnanciële crisis te beperken.
De groep-De Larosière, die de taak 
had de Europese Commissie aanbevelingen te doen over 
versterking van het ﬁnanciële 
toezicht in de EU, publiceerde haar verslag.De leiders van de G20 vergaderden 
in Londen over de ﬁnanciële markten en de wereldeconomie en kwamen overeen een nieuwe Raad voor ﬁnanciële stabiliteit op te richten met een versterkt mandaat, als opvolger van het Forum voor ﬁnanciële stabiliteit (Financial Stability Forum – FSF).
Memorandum van overeenstem-
ming over ﬁnanciële bijstand aan Hongarije – Betalingsbalanssteun tot 6,5 miljard euroMemorandum van overeenstem-ming over ﬁnanciële bijstand in de vorm van betalingsbalanssteun aan Roemenië – ten belope van 5 miljard euro
Memorandum van overeenstemming over ﬁnanciële 
bijstand aan Letland – Onderdeel van een pakket van 
internationale ﬁnanciële steun aan Letland van in totaal 
7,5 miljard euroDe Ierse regering vroeg steun aan 
binnen de EU En bij het IMF.Het ﬁnancieel steunmechanisme voor Griekenland trad ten 
volle in werking en in mei 2010 vroeg Griekenland oﬃcieel 
ﬁnanciële steun aan van de landen uit het eurogebied en 
het IMF. De landen van het eurogebied en het IMF zegden 
een leningenpakket toe ten belope van 110 miljard euro.
9 mei 2010
Buitengewone vergadering van E : de 
ministers besloten over de details van een 
alomvattend pakket maatregelen, 
waaronder het Europees Financieel 
Stabilisatiemechanisme (EFSM) en de 
Europese Faciliteit voor ﬁnanciële 
stabiliteit (EFSF) met een omvang van 
maximaal 500 miljard euro, gebaseerd op 
strikte criteria en strenge voorwaarden. 
7 juni 2010
De Europese Faciliteit voor ﬁnanciële 
stabiliteit (EFSF) werd opgericht.
16 oktober 2010
De regelgeving tot oprichting van het 
Europees Comité voor systeemrisico’s
(ECSB) trad in werking.
13 Inleiding18 maart 20113 augustus 2011
6 april 2011 15 juli 20112 June 201027 juni 2012 12 september 201210 juli 2013 23 oktober 2013 14 november 2013
28 november 2010
De ministers van Financiën van het 
eurogebied bereiken overeenstemming 
over het toekomstige Europees 
Stabiliteitsmechanisme (ESM) als 
permanent reddingsmechanisme ter 
vervanging van de Europese Faciliteit 
voor ﬁnanciële stabiliteit (EFSF) vanaf 
midden 2013.13 oktober 2011
Na bekrachtiging door de landen van 
het eurogebied werd het versterkte 
ESFT operationeel; het had dankzij de 
garantieverbintenissen van die 
zeventien landen een reële 
kredietverleningscapaciteit van 
440 miljard euro.
1 januari 2011
De drie nieuwe ETA’s werden 
opgericht.
13 december 2012
De Raad bereikte overeenstemming 
over het gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme.
26 juni 2013
De nieuwe RKV IV en VKV werden 
vastgesteld.2 maart 2012
Het Verdrag inzake stabiliteit, 
coördinatie en bestuur in de 
Economische en Monetaire Unie werd 
ondertekend.
3 november 2013
De verordening over het 
gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme trad in werking. 20 december 2013
De Raad bereikte overeenstemming 
over het gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme.
De Europese Bankautoriteit (EBA) 
maakte bijzonderheden bekend 
over de aanstaande bankstress-
testen in de EU en lichtte de 
scenario's en methoden toe voor 
een steekproef van Europese 
banken. 
De Europese Commissie maakte een voorstel bekend voor een gemeenschappelijk toezichtmecha-
nisme (GTM) voor alle banken in 
het eurogebied.
De Commissie deed een voorstel 
voor een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme ter aanvulling van het GTM door de oprichting van een gemeenschap-pelijk bankafwikkelingsfonds onder het toezicht van een gemeenschap-pelijke afwikkelingsraad.De ECB start een alomvattende 
beoordeling, vooruitlopend op haar 
toezichthoudende rol.Verklaring van de Eurogroep over 
de beëindiging door Spanje en Ierland van hun economisch 
aanpassingsprogramma.De Europese Bankautoriteit maakte 
de resultaten bekend van de bankenstresstesten 2011.
Portugal vroeg de Eurogroep
en Ecoﬁn het steunmechanisme te activeren (de EU verstrekte leningen ten belope van 52 miljard euro).
Spanje en Cyprus verzochten om ﬁnanciële bijstand.Voorzitter Barroso legde een verklaring af over de 
markten voor overheidsobligaties in het eurogebied en 
de bezorgdheid over de ontwikkelingen op markten 
voor overheidsobligaties in Italië en Spanje.
14 Inleiding
07 
De EBA maakt deel uit van het Euro ‑
pees systeem voor financieel toezicht 
(ESFS), dat in 2011 werd opgericht met 
het doel microprudentieel toezicht te 
verzekeren. Het voornaamste doel van 
het ESFS is bij te dragen tot de stabiliteit 
van het financiële stelsel op de korte, 
middellange en lange termijn, in het 
belang van de economie, de burgers 
en het bedrijfs  leven van de Unie. Het 
ESFS bestaat uit de EBA, de Europese 
Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) en de Europese Autoriteit voor 
verzekeringen en  bedrijfspensioenen 
(Eiopa) die,  samen met de nationale 
toezichthoudende autoriteiten (NTA’s), 
het micropruden  tiële toezicht uitoefe ‑
nen. Samen met het Europees Comité 
voor systeem  risico’s (ESRB) dat verant ‑
woordelijk is voor het macroprudentiële 
toezicht vormen zij de Europese toe ‑
zichtstructuur (zie figuur 2 ).Figuur 2De EU‑toezichtstructuur zoals opgericht in 2011
Non v oting members: O ne
represen tative of na tional
sper visors f or each Member
States/EFC pr esiden tECB-steun
Europese Commissie
Microprudentiële 
informatieRisicowaarschuwing
Aanbevelingen De ﬁnanciële sector in de EUVoorzitters van de EBA, 
Eiopa & ESMANiet-stemgerechtigde leden:  
één vertegenwoordiger van de 
nationale toezichthouder per 
lidstaat/EFC-voorzitterPresidenten van de 
NCB’s, president en 
vicepresident van de 
ECB 
Europese Bankautoriteit
Nationale toezichthoudende 
autoriteiten voor bankenEuropese Autoriteit voor 
verzekeringen en
bedrijfspensioenen
Nationale toezichthoudende 
autoriteiten voor
verzekeringen en
bedrijfspensioenenEuropese Autoriteit voor 
eﬀecten en markten
Nationale toezichthoudende 
autoriteiten voor eﬀectenEuropees Comité voor systeemrisico’s –
Macroprudentieel toezicht
Europees Systeem voor
ﬁnancieel toezicht –
Microprudentieel toezicht
Bron:  ECB.
15 Inleiding
08 
De belangrijkste taken van de EBA, voor 
alle lidstaten van de Europese Unie, zijn:
 — het ontwikkelen van het single 
rulebook en zodoende bijdragen 
tot de invoering van kwalitatief 
hoogstaande gemeenschappelijke 
regulerings ‑ en toezichtnormen en 
‑praktijken;
 — het bijdragen tot de consistente 
toepassing van de juridisch bin ‑
dende handelingen van de Unie;
 — het stimuleren en vergemakkelij ‑
ken van de delegatie van taken en 
verantwoordelijkheden tussen de 
bevoegde autoriteiten;
 — het volgen en beoordelen van 
marktontwikkelingen op haar 
bevoegdheidsgebied;
 — het bevorderen van de bescher ‑
ming van depositohouders en 
beleggers;
 — het bijdragen tot de consistente en 
samenhangende werking van de 
colleges van toezichthouders, en
 — het bevorderen van transparan ‑
tie, eenvoud en billijkheid op de 
markt voor financiële producten of 
diensten aan consumenten in de 
gehele interne markt.09 
Hoewel de EBA op het gebied van 
toezicht in de EU een grotere rol ver ‑
vult dan haar voorganger, het CEBT (zie 
paragraaf 6), blijft het dagelijks toezicht 
op de banken de bevoegdheid van de 
NTA’s. De EBA oefent geen rechtstreeks 
toezicht uit op de financiële instellingen. 
De opzet van het Europese toezicht op 
het bankwezen berust onder meer op 
de samenwerking tussen de toezicht ‑
houders van de lidstaat van herkomst 
en de lidstaat van ontvangst, met via de 
toezichthoudende colleges uitgewis ‑
selde informatie om een totaalbeeld te 
verwerven van de mate waarin een bank 
aan risico’s is blootgesteld.
10 
De EBA wordt voor 60 % gefinan ‑
cierd door de NTA’s en voor 40 % uit 
de EU‑  begroting. In 2012 had zij een 
jaarbudget van 20,7  miljoen  euro 
(12,7 miljoen euro in 2011). Het perso ‑
neelsbestand van het EBA is beperkt; in 
2012 had zij 94 personeelsleden. De EBA 
is in grote mate afhankelijk van het per ‑
soneel van de NTA’s (nationale deskundi ‑
gen of kortdurende bijstand voor speci ‑
fieke taken) en arbeidscontractanten.
11 
De regelgeving inzake financiële dien ‑
sten valt onder de medebeslissingspro ‑
cedure van de Raad en het Europees 
Parlement (artikel 294 van het VWEU: 
de gewone wetgevingsprocedure). 
Nieuwe verordeningen en richtlijnen 
moeten daarom zowel door de Raad als 
het Parlement worden aangenomen. De 
Commissie bekrachtigt de door de EBA 
uitgewerkte ontwerpen van technische 
normen door middel van uitvoerings ‑ of 
gedelegeerde handelingen zoals in de 
verordening of richtlijn omschreven (zie 
ook de paragrafen 29 en 30).
16 Inleiding
Recente ontwikkelingen 
in de totstandkoming van 
een bankenunie  
12 
Gezien de aanhoudende financiële 
crisis kwamen de staatshoofden en 
regeringsleiders van de landen van 
het euro  gebied in 2012 overeen dat 
er meer moest worden gedaan om de 
regel  geving voor en het toezicht op de 
banksector te verbeteren5. Er werd be ‑
sloten dat „een specifieke, aan een tijd ‑
schema gebonden routekaart voor het 
verwezen  lijken van een echte economi ‑
sche en monetaire unie” moest worden 
ontwikkeld, die concrete voorstellen be ‑
treffende het vrijwaren van de eenheid 
en de integriteit van de een  gemaakte 
markt voor financiële diensten zou 
omvatten6. De bankenunie is een van 
de onderdelen van de routekaart die 
de voorzitter van de Europese Raad op 
26 juni 2012 heeft voorgelegd.
13 
De bankenunie omvat de volgende 
onderdelen (zie tabel 2 ):5  Eurotop 29 juni 2012.
6 „Naar een echte economische 
en monetaire unie”, verslag 
van de voorzitter van de 
Europese Raad, Herman Van 
Rompuy, 26 juni 2012, blz. 7 en 
„Routekaart naar een 
bankenunie” , COM(2012) 510 
van 12.9.2012.
17 Inleiding
Status van de onderdelen van de bankenunieTabel 2Onderdeel Stand Omschrijving 
Één gemeen -
schappelijk 
toezichtmecha -
nisme (zie de 
paragrafen 14 
en 15) Op 15 oktober 2013 heeft de Raad 
de verordeningen aangenomen tot 
oprichting van het gemeenschappelijk 
toezichtmechanisme (GTM). In het kader van het GTM zal de Europese 
Centrale Bank (ECB), samen met de 
nationale toezichthoudende autoriteiten, 
belast zijn met het bankentoezicht in het 
eurogebied en in andere lidstaten die 
wensen deel te nemen. De ECB zal haar 
toezichthoudende taken ten volle aanvatten 
op 4  november  2014.
Een 
geïntegreerd 
kader voor 
crisisbeheersingIn december 2013 hebben de Raad en 
het Europees Parlement een akkoord 
bereikt over het kader voor herstel en 
afwikkeling van banken.Het kader strekt ertoe banken in 
moeilijkheden te beheren en, indien 
nodig, falende banken te liquideren 
volgens een voorspelbaar en efficiënt 
scenario met minimaal gebruik van 
overheidsgeld. Het gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme zal, zodra het is 
ingesteld, de autoriteit zijn die deze regels 
toepast. 
Op 20 maart 2014 bereikten het 
Europees Parlement en de Raad een 
akkoord over een gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme (GAM). 
De eerste lezing van het voorstel 
voor een verordening tot instelling 
van een gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme voor falende 
banken door het Europees Parlement 
vond plaats op 15 april 2014. Na de 
definitieve vaststelling van de tekst 
zal de Raad van de Europese Unie 
vervolgens zonder verdere discussie de 
verordening vaststellen.De Raad en het Parlement bereikten 
een akkoord over een afwikkelingsraad 
met ruime bevoegdheden voor banken -
afwikkeling. Die afwikkelingsraad of de 
ECB als toezichthouder van de banksector 
kan de afwikkeling van een falende 
bank inleiden. Het akkoord omvat 
een door bankheffingen gefinancierd 
gemeenschappelijk afwikkelingsfonds 
dat initieel zal bestaan uit nationale 
compartimenten die over een periode 
van acht jaar geleidelijk zullen worden 
samengevoegd. Het gemeenschappelijk 
afwikkelingsmechanisme zal alle banken in 
de deelnemende lidstaten betreffen. 
Een gemeen -
schappelijk 
systeem voor 
depositogaran -
tiesDe wetgevende instanties kwamen 
overeen dat elke lidstaat een 
gedeeltelijk voorgefinancierd systeem 
moet oprichten waarmee alle 
deposito’s onder 100 000 euro worden 
gewaarborgd.Er zijn enkel nationale depositogarantie -
stelsels. Ten tijde van de controle had de 
Commissie nog geen voorstel ingediend 
voor een gemeenschappelijk Europees 
depositogarantiestelsel7.
Één enkel 
„rulebook”Sinds haar oprichting werkt de EBA 
aan de totstandbrenging van één 
gemeenschappelijk rulebook. Die 
werkzaamheden waren in 2013 nog niet 
afgerond.In 2012 zijn 6 richtsnoeren, 4 discussie -
nota’s, 14 raadplegings  documenten en 
23 ontwerpen voor technische normen 
bekendgemaakt met het oog op een 
openbare raadpleging, bijvoorbeeld om 
RKV IV op te nemen (zie paragraaf 29).7  De huidige richtlijn (Richtlijn 
2009/14/EG van het Europees 
Parlement en de Raad van 
11 maart 2009 tot wijziging 
van Richtlijn 94/19/EG inzake 
de depositogarantiestelsels 
wat dekking en uitbetalings ‑
termijn betreft (PB L 68 van 
13.3.2009, blz. 3) waarborgt de 
dekking van deposito’s van 
maximaal 100 000 euro in alle 
EU‑lidstaten. In juli 2010 heeft 
de Commissie een 
wetgevings  voorstel 
aangenomen voor een 
grondige herziening van de 
richtlijn die de harmonisering 
en de vereenvoudiging van de 
nationale depositogarantie ‑
stelsels beoogt, alsmede een 
snellere uitbetaling en een 
betere financiering van de 
stelsels. Op de Europese Raad 
van 27 ‑28 juni 2013 hebben de 
EU‑leiders ertoe opgeroepen 
dit voorstel vóór het einde van 
het jaar aan te nemen.
18 Inleiding
De EBA en de oprichting van 
het gemeenschappelijk toe ‑
zichtmechanisme (GTM)
14 
In oktober 2013 keurde de Raad een 
verordening goed waarbij de Europese 
Centrale Bank de bevoegdheid krijgt 
toezicht te houden op de banksector. 
De Raad keurde ook wijzigingen van de 
EBA‑verordening goed8. De ECB‑veror ‑
dening voorziet in de samenwerking 
tussen de ECB en de NTA’s. De ECB zal 
evenwel verantwoordelijk zijn voor de 
algemene werking van het GTM. De ECB 
zal rechtstreeks toezicht houden op de 
voor het financieel systeem meest be ‑
langrijke banken in de eurozone, terwijl 
de andere banken onder het toezicht van de NTA’s blijven. NTA’s blijven belast 
met de niet aan de ECB opgedragen 
taken, zoals de consumentenbescher ‑
ming en het toezicht op bijkantoren van 
banken uit derde landen.
15 
De regelgevende rol van de EBA zou in 
wezen niet moeten veranderen na de 
oprichting van het GTM (zie paragraaf 
76). Met betrekking tot het toezicht zijn 
er echter bepaalde gebieden waarop er 
behoefte is aan duidelijkheid omtrent 
de toewijzing van de verantwoordelijk ‑
heden tussen de EBA en de ECB (zie de 
paragrafen 77 ‑80).8  Verordening (EU) nr. 1024/2013 
van de Raad van 15 okto ‑
ber 2013 waarbij aan de 
Europese Centrale Bank 
specifieke taken worden 
opgedragen betreffende het 
beleid inzake het prudentiële 
toezicht op kredietinstellingen 
„GTM‑verordening” (PB L 287 
van 29.10.2013, blz. 63).  
Verordening (EU) nr. 1022/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 22 okto ‑
ber 2013 tot wijziging van 
Verordening (EU) nr. 1093/2010 
tot oprichting van een 
Europese toezichthoudende 
autoriteit (Europese 
Bankautoriteit) waarbij aan de 
Europese Centrale Bank 
specifieke taken worden 
opgedragen krachtens 
Verordening (EU) nr. 1024/2013 
van de Raad (PB L 287 van 
29.10.2013, blz. 5).Figuur 3Het Europees financieel toezicht na de invoering van het GTM
Bron: Gebaseerd op een model door het Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen Egmont.GTM-landen
Niet-GTM-landenKrediet-
instellingen
Andere ﬁnanciële 
instellingen 
Nationaal
toezichtNationaal
toezichtRechtstreeks 
toezicht door de 
ECB 
Nationaal toezicht, 
overkoepelend 
toezicht door de 
ECBBelangrijke 
kredietinstellingen
Binnen   
het 
GTM 
Buiten het GTM Andere
kredietinstellingen
19 Inleiding
Totstandbrenging van het 
gemeenschappelijk afwikke ‑
lingsmechanisme (GAM)
16 
Op 20 maart 2014 bereikten het Euro ‑
pees Parlement en de Raad een akkoord 
over een gemeenschappelijk afwik ‑
kelingsmechanisme (GAM). De in het 
Europees Parlement en de Raad over ‑
eengekomen ontwerpverordening voor ‑
ziet in een gemeenschappelijke afwik ‑
kelingsraad met ruime bevoegdheden 
voor bankenafwikkeling. Na melding 
door de Europese Centrale Bank dat een 
bank faalt of waarschijnlijk zal falen, dan 
wel op eigen initiatief, zou de afwikke ‑
lingsraad een afwikkelingsregeling 
vaststellen waardoor de bank in afwikke ‑
ling wordt geplaatst. Hij zou de toepas ‑
sing van afwikkelingsinstrumenten en 
het gebruik van het gemeenschappelijk 
afwikkelingsfonds bepalen. ( Bijlage VI  
bevat informatie over het kader voor de 
bankenafwikkeling en over de essentiële 
eigenschappen van doeltreffende afwik ‑
kelingsmechanismen van de Raad voor 
financiële stabiliteit).
20
 Reikwijdte en aanpak van 
de controle
17 
De controle van de Rekenkamer had tot 
doel:
 — te beoordelen of de Commissie en 
de EBA hun opdrachten naar tevre ‑
denheid hebben vervuld bij het 
opzetten van de in 2011 tot stand 
gebrachte nieuwe regelingen voor 
het stelsel van regelgeving en toe ‑
zicht van de banksector, en
 — na te gaan in hoeverre die nieuwe 
regelingen op succesvolle wijze 
werken wat betreft het grens ‑
overschrijdend toezicht op het 
bankwezen, de beoordeling van 
de veerkracht van de banken in 
de EU en de bevordering van de 
consumentenbescherming op de 
markt voor financiële producten of 
diensten in de EU.
18 
De controlewerkzaamheden betroffen 
de activiteiten van DG Interne Markt 
en Diensten bij het opstellen van wet ‑
geving inzake de financiële sector, voor 
het toezicht op de uitvoering ervan 
en voor de beoordeling van de impact 
ervan, alsook de activiteiten van de EBA 
met betrekking tot de regulering, het 
toezicht en de consumentenbescher ‑
ming. Het veldwerk voor de controle 
bij deze organen werd in 2012 en begin 
2013 verricht.19 
Om informatie te verzamelen werden 
nationale toezichthoudende autoritei ‑
ten, centrale banken en bankenvereni ‑
gingen van zes lidstaten9 bezocht. De 
controleurs bezochten de ESMA, de 
Eiopa, het ESRB en de Europese Centrale 
Bank. Tevens ontmoetten zij een aantal 
bankentoezichthouders en regelgeven ‑
de instanties in de Verenigde Staten en 
Canada (zie bijlage I , punt 6 , onder c) ). 
De eerste opmerkingen werden bespro ‑
ken met een panel van deskundigen (zie 
bijlage III ). Ook werd een breed scala 
van wetenschappelijke literatuur over de 
toekomstige regeling van het toezicht 
op het bankwezen doorgenomen (zie 
bijlage VII ).
20 
De verrichte controlewerkzaamheden 
stelden de Rekenkamer in staat verslag 
uit te brengen over relevante feiten 
en te overwegen welke uit de controle 
getrokken lessen relevant kunnen zijn 
voor het bankentoezicht in het kader 
van het GTM.
21 
De controleaanpak en de methode voor 
het verzamelen van controle‑informatie 
zijn uitgebreid beschreven in bijlage I .9  De Tsjechische Republiek, 
Duitsland, Spanje, Frankrijk, 
Zweden en het Verenigd 
Koninkrijk.
21
 Opmerkingen
22 
De volgende opmerkingen moeten wor ‑
den gelezen in de context van de moei ‑
lijke tijden die de Europese banksector 
als geheel doormaakte en het feit dat de 
EBA zich tijdens de controle periode in 
een opstartfase bevond.
Hervorming van de regel ‑
geving: de Commissie 
reageerde met een uit ‑
gebreide regelgevings ‑
agenda voor de bank ‑
sector en de EBA droeg 
daartoe bij door de tech ‑
nische normen en richt ‑
snoeren te ontwikkelen
23 
De term regelgeving  verwijst naar 
een reeks bindende voorschriften die 
wordt uitgevaardigd door een open ‑
bare instantie, of door een particuliere 
instelling maar dan gebaseerd op een 
mandaat van overheidswege. De regels 
worden door alle toezichthouders 
toegepast bij de uitoefening van hun 
functies; op het gebied van de finan ‑
ciële diensten omvatten zij prudentiële 
regels voor de markt (ter voorkoming 
van het ontstaan van entiteiten met 
een twijfelachtige reputatie of zonder 
de noodzakelijke financiële draagkracht 
voor de transacties die zij voornemens 
zijn uit te voeren) en de regels ter be ‑
perking van de risico’s die verbonden 
zijn aan financiële activiteiten, corporate 
governance en de internebeheersings ‑
systemen, de bedrijfsvoeringsregels en 
toezichtmethoden10.De Commissie heeft de wet ‑
geving tijdig opgesteld, 
maar ...
24 
Tijdbeheer dient de processen te omvat ‑
ten die ervoor zorgen dat een project 
op tijd wordt voltooid: de activiteiten en 
de volgorde ervan bepalen, de midde ‑
len  ramen, de duur van de activiteiten 
ramen, een planning opstellen en 
aanhouden11.
25 
De G20 en het Comité van Bazel namen  
het voortouw bij de invoering van 
strengere en meer wereldwijd gecoördi ‑
neerde regelgeving voor de sector van 
de financiële diensten. De Commissie 
nam deel aan de G20 ‑ en de Bazel‑ 
onderhandelingen over de wetgeving 
in de financiële sector. Een van de 
belangrijkste mondiale ontwikkelingen 
is de overeenkomst (Bazel III) dat finan ‑
ciële instellingen meer kapitaal moeten 
aanhouden om hun financiële risico’s 
te dekken en zo te zorgen voor meer 
stabiliteit op de financiële markten. De 
Commissie reageerde op de financiële 
crisis met een uitgebreide regelgevings ‑
agenda. Om Bazel III in te voeren in 
de EU bereidde DG Interne Markt en 
Diensten de richtlijn kapitaalvereisten IV 
voor en de bijhorende verordening (RKV 
IV/VKV). Andere belangrijke voorstellen 
van de Commissie voor de regulering 
van de banksector worden beschreven 
in bijlage IV .10  Op basis van de begrips ‑
omschrijving van de 
Wereldbank, Legal Aspects of 
Financial Services Regulation 
and the Concept of a Unified 
Regulator  (Juridische aspecten 
van de regelgeving inzake 
financiële diensten en het 
concept van een eengemaak ‑
te regelgeven de instantie), 
Wereldbank, Washington, DC, 
2006.
11  Project Management Institute, 
Project Management Body of 
Knowledge  (Projectbeheer, 
Kennis in kaart) (PMBOK‑hand ‑
leiding) Hoofdstuk zes 
— Tijdbeheer, vierde editie, 
2008.
22 Opmerkingen Tabel 3Tijd besteed aan de voornaamste stadia van het wetgevingsproces
Start  RKV II  RKV IIIRKV IV — 
richtlijn en 
verorde -
ningRichtlijn betreffende 
de totstandbrenging 
van een kader voor 
het herstel en de 
afwikkeling van 
kredietinstellingen en 
beleggingsonderne -
mingen Deposi -
togaran -
tiestelselHerziening 
van de 
richtlijn 
financiële 
conglome -
ratenHerzie -
ning 
van de 
jaarreke -
ningen -
richtlijnHerzie -
ning van 
de trans -
parantie -
richtlijnGemid -
delde 
tijd (in 
weken)
Voorbereidende 
werkzaamheden37 7 100 77 69 63 108 69 66
Formeel 
overleg tussen de 
diensten7 6 8 2 4 3 3 3 5
Voorbereiding 
definitieve versie 
wetgeving2 0 0 1 1 3 20 8 4
Vaststelling door 
het College4 1 1 1 2 4 1 5 2
Vaststelling door 
het Europees 
Parlement en de 
Raad50 71 104 Niet vastgesteldNiet 
vastgesteld65 85 85 77
Bron:  ERK.26 
Tabel 3  geeft de tijd weer die de Com ‑
missie besteedde aan de belangrijkste 
stappen in de opstelling van een richtlijn 
of verordening en aan de daarop vol ‑
gende politieke goedkeuringsprocedure.
27 
In het algemeen heeft DG Interne Markt 
en Diensten de wetgevingsvoorstellen   
op tijd voorbereid. De Rekenkamer 
constateerde dat de geplande en de 
werkelijke data van de goedkeuring van 
de wetgeving grotendeels overeen ‑
stemden. Door de werkelijke data van 
vaststelling van de wetgevingsvoorstel ‑
len van DG Interne Markt en Diensten te 
vergelijken met de geplande data, wordt duidelijk dat het directoraat‑generaal 
de wetgeving tijdens de financiële crisis 
op tijd heeft opgesteld. Voorts heeft 
het College van Commissieleden de 
voorstellen die het kreeg van DG Interne 
Markt en Diensten, snel aangenomen 
(gemiddeld 2,4 weken).
23 Opmerkingen
... de EBA stond voor krappe 
termijnen, de duur van de 
openbare raadplegingspro ‑
cedure was kort en de Com ‑
missie had geen algemene 
effectbeoordeling verricht
De EBA werd geconfronteerd 
met krappe termijnen
28 
De EBA speelt een belangrijke rol in de 
voorbereidingsfase van het wetgevings ‑
proces, en haar werk op het gebied van 
regelgeving en de termijnen ervoor zijn 
vooraf bepaald in de wetgeving. De EBA 
stelt daarop de technische normen op 
die de technische details verstrekken 
ter aanvulling van de wetgeving inzake 
de financiële diensten. Deze technische 
normen worden vervolgens door de 
Commissie bekrachtigd om er bindende 
rechtskracht aan te geven.
29 
De Commissie formuleerde in juli 2011 
een eerste voorstel voor de richtlijn 
 kapitaalvereisten IV en de verordening 
kapitaalvereisten. De Commissie, de 
Raad en het Europees Parlement bereik ‑
ten in maart 2013 een akkoord over de 
RKV IV/VKV. Op 16 april 2013 keurde het 
Europees Parlement de RKV IV‑voor ‑
stellen goed met wijzigingen en de 
definitieve tekst werd op 17 juli 2013 van 
kracht. De datum waarop de bepalingen 
van toepassing zouden worden, werd 
1 januari  2014, een jaar later dan oor ‑
spronkelijk gepland.30 
Overeenkomstig de RKV IV en de VKV 
krijgt de EBA de bevoegdheid om meer 
dan honderd ontwerpen van technische 
regelgevings ‑ en uitvoeringsnormen 
te ontwikkelen. De voorstellen van de 
Commissie inzake de RKV IV/VKV van juli 
2011 bevatten een verplichting voor de 
EBA om de meeste technische normen 
uiterlijk op 1 januari 2013 aan te leveren, 
de datum waarop toentertijd verwacht 
werd dat de RKV IV/VKV van toepassing 
zouden worden. Aangezien de termij ‑
nen voor de EBA ongewijzigd bleven, 
moest de EBA aan de technische normen 
werken aan de hand van het ontwerp ‑
voorstel van de Commissie, met het 
risico dat wijzigingen in de richtlijn en de 
verordening zouden leiden tot wijzigin ‑
gen van de technische normen. Tijdens 
de onderhandelingen over de voorstel ‑
len voor de RKV IV en de VKV was de 
EBA niet als waarnemer bij dit wet ‑
gevingsproces uitgenodigd en bijgevolg 
kreeg zij niet de kans op stelsel  matige 
wijze opmerkingen te formuleren bij 
de mandaten en de tijdigheid van het 
wetgevingsproces.
De openbare 
raadplegingsprocedures 
duurden kort
31 
De Commissie en de EBA trekken een 
vaste periode uit voor de openbare 
raadpleging. Vóór 2012 duurde die 
acht weken; sinds 2012 duurt zij twaalf 
weken12.
32 
Zowel de Commissie als de EBA raad ‑
plegen tijdens het wetgevingsproces de 
belanghebbenden op uiteenlopende 
manieren. Een belangrijk onderdeel van 
dit proces is het gebruik van openbare 
raadplegingsprocedures.12  Dit is geen bindende norm, 
maar de tijd die nodig wordt 
geacht om ervoor te zorgen 
dat externe belanghebben ‑
den hun reacties op 
ontwerpen van wetgevings ‑
voorstellen naar behoren 
kunnen voorbereiden.
—  COM(2002) 277 
definitief van 
5 juni 2002 „Naar een 
krachtiger cultuur van 
raadpleging en dialoog 
— Voorstel inzake 
algemene beginselen 
en minimumnormen 
voor raadpleging van 
de betrokken partijen 
door de Commissie”. 
Sinds 2012 worden 
twaalf weken 
uitgetrokken.
—  De EBA, Public 
Statement on 
Consultation Practices  
(Openbare verklaring 
over raadplegingsprak ‑
tijken), 25  septem ‑
ber 2012, paragraaf 3.3.
24 Opmerkingen
33 
Uit de controle van de Rekenkamer 
bleken zowel de Commissie als de EBA 
diverse openbare raadplegingprocedu ‑
res te hebben uitgevoerd met een korte 
reactietijd voor de externe belangheb ‑
benden. Zo trok de Commissie voor de 
raadplegingen met betrekking tot de 
RKV II, RKV III en RKV IV/VKV gemiddeld 
4,8 weken uit. De elf raadplegings ‑
procedures van de EBA die de Reken ‑
kamer vanaf 2012 onderzocht, duurden 
gemiddeld 8,7 weken. Als gevolg van 
de krappe termijnen (zie de paragrafen 
28‑30) hebben de Commissie en de 
EBA hun eigen, zelfverklaarde goede 
praktijken met betrekking tot de tijd 
die de belanghebbenden krijgen om 
hun standpunten naar voren te bren ‑
gen, niet nageleefd, waardoor het risico 
ontstaat van een beperkt aantal reacties 
of reacties met onvoldoende diepgang, 
met name voor de verenigingen van 
banken, hetgeen zou kunnen leiden tot 
wet gevingsvoorstellen van slechtere 
kwaliteit.
De Commissie heeft geen 
algemene effectbeoordeling 
voor het wetgevingspakket 
voorbereid
34 
Alle initiatieven van de Commissie die 
een significante impact hebben, met in ‑
begrip van voorstellen voor gedelegeer ‑
de en uitvoeringshandelingen, moeten 
door een effectbeoordeling worden 
ondersteund. Hierin moeten de moge ‑
lijke effecten van nieuwe wetgevings ‑ of 
beleidsvoorstellen worden beoordeeld 
op economisch (met inbegrip van het 
concurrentievermogen), maatschappe ‑
lijk en milieugebied13.35 
Sinds het begin van de financiële crisis 
heeft de Commissie een groot aantal 
voorstellen gedaan voor wetgeving 
betreffende het bankwezen, de effec ‑
tenmarkten, de verzekeringen en de 
pensioenen (zie bijlage IV ) en de Com ‑
missie bereidde effectbeoordelingen 
en wetgevingsvoorstellen parallel aan 
elkaar voor. De Commissie verrichtte 
echter tot dusver geen sectoroverschrij ‑
dende beoordeling van de cumulatieve 
gevolgen van het volledige pakket aan 
wetgevingsvoorstellen die van invloed 
zijn op de financiële instellingen, voor de 
financiële markten.
Risico van suboptimale 
besluitvorming door de raad 
van toezichthouders van de 
EBA
36 
De leden van de raad van toezichthou ‑
ders dienen onafhankelijk en alleen in 
het belang van de Unie op te treden14.
37 
De raad van toezichthouders is het 
voornaamste besluitvormingsorgaan 
van de EBA15. Hij wordt gevormd door 
de hoofden van de nationale overheids ‑
instanties die bevoegd zijn voor het 
toezicht op kredietinstellingen in elk 
van de 28 lidstaten. Overeenkomstig de 
wetgeving dienen de leden van de raad 
van toezicht onafhankelijk, objectief en 
uitsluitend in het belang van de Unie 
te handelen. De regels staan in detail 
vermeld in het huishoudelijk reglement 
van de raad van toezicht (vergaderingen, 
stemregels enz.)16.13  SEC(2009) 92 definitief van 
15 januari  2009.
14  Overweging 52 en artikel 42 
van de EBA‑verordening.
15  De artikelen 40 tot en met 44 
van de EBA‑verordening 
(benoeming van de voorzitter, 
benoeming van het 
bemiddelingspanel, de 
benoeming van de leden van 
de Stakeholdergroep 
bankwezen, vaststelling van 
adviezen, aanbevelingen en 
besluiten enz.).
16  In januari 2011 vastgesteld en 
in juli 2012 gewijzigd.
25 Opmerkingen
38 
Tijdens de vergaderingen met de EBA ‑ 
vertegenwoordigers en de nationale 
toezichthouders werd verklaard dat de 
leden van de raad van toezichthouders 
voornamelijk hun nationale belangen 
behartigden. De Rekenkamer heeft 
tijdens de bijeenkomst van de raad van 
toezichthouders in februari 2013 vastge ‑
steld dat de meeste leden hun nationale 
standpunten uiteenzetten, veeleer dan 
een EU‑standpunt voor te stellen. Dit is 
strijdig met het doel van de wetgeving.
Hervorming van het toe ‑
zicht: de EBA heeft bijge ‑
dragen tot grensover ‑
schrijdend toezicht, maar 
er wachten nog 
uitdagingen
39 
Het toezicht op het bankwezen is de 
handeling van het toezicht op de 
financiële prestaties en transacties van 
banken om te garanderen dat zij op een 
veilige en verstandige wijze en volgens 
de regels en voorschriften te werk gaan. 
Het toezicht op het bankwezen wordt 
uitgeoefend door toezichthouders van 
de overheid teneinde bankfalen te voor ‑
komen17. In het huidige kader in de Euro ‑
pese Unie (voorafgaand aan het GTM) 
vindt het toezicht op complexe grens ‑
overschrijdende banken plaats door 
de interactie en samenwerking tussen 
de toezichthouders van de lidstaat van 
herkomst en die van de lidstaat van ont ‑
vangst; zij vergaderen op gezette tijden, 
samen met vertegenwoordigers van de 
EBA, in de colleges van toezichthouders.
40 
Met de snelle integratie van de markten 
voor financiële diensten in de EU en de 
opmars van het begrip „algemene bank” 
hadden de banken vóór de crisis signi ‑
ficante risicovolle grensoverschrijdende 
activiteiten ontplooid, zowel binnen de EU als wereldwijd. Het toezicht op 
de banken bleef evenwel een nationale 
verantwoordelijkheid18.
41 
Ofschoon de EBA een ruimere toe ‑
zichtfunctie in de EU vervult dan haar 
voorganger, het CEBT, oefent zij geen 
rechtstreeks toezicht op financiële 
instellingen uit (zie paragraaf 9). De EBA 
speelt een sleutelrol bij het ontwikkelen 
van en bijdragen tot de consistente toe ‑
passing van het single rulebook dat voor 
alle lidstaten geldt en bij het vergroten 
van de convergentie van toezichtpraktij ‑
ken in de Unie als geheel.
42 
De EBA heeft een afdeling voor toezicht 
opgericht, die twee eenheden telt: 
Risicoanalyse en Coördinatie tussen land 
van herkomst/land van ontvangst. De 
coördinatie‑eenheid houdt zich bezig 
met de colleges van toezichthouders, 
woont de 44 grootste colleges bij en 
houdt er toezicht op; tevens verricht de 
eenheid thematische analyses en faci ‑
liteert zij de convergentie van toezicht ‑
praktijken. Zij is echter onderbemand: 
tijdens de controleperiode werkten er 
slechts zes personeelsleden. De een ‑
heid voor risicoanalyse is belast met 
de stresstesten (zie paragraaf 59) en de 
regelmatige analyse van de financiële 
stabiliteit van de banksector in Europa. 
Zij ontwikkelde bovendien een reeks 
risico‑indicatoren die als parameters 
dienen voor sectorale en bancaire risico ‑
rapportage (zgn. risico ‑„dashboards”) 
en zij stuurt regelmatig haar beoorde ‑
ling naar de ESRB, het Europees Parle ‑
ment, de Raad van de EU en de andere 
EU‑organen.17  Vrij naar Webster’s New World 
Finance and Investment 
Dictionary  (Nieuw woorden ‑
boek over financiering en 
investeringen wereldwijd).
18  Alford, D., „ The Lamfalussy 
Process And EU Bank 
Regulation: Another Step On 
The Road To Pan‑European 
Regulation?”  (Het Lamfalus ‑
sy‑proces en de regelgeving 
voor banken in de EU: een 
volgende stap in de richting 
van een pan‑Europese 
regelgeving?), Annual Review 
of Banking & Financial Law  
(deel 25: 1) blz. 396, 2006.
26 Opmerkingen
43 
De EBA heeft bijgedragen tot een beter 
grensoverschrijdend bankentoezicht 
door de werkzaamheden van de natio ‑
nale toezichthoudende autoriteiten te 
vergemakkelijken en te coördineren. De 
EBA heeft evenwel niet de bevoegdheid 
om, op het gebied van de convergentie 
van het toezicht, beslissingen te nemen 
of ten uitvoer te doen leggen en om me ‑
ningsverschillen tussen NTA’s te beslech ‑
ten (zie de paragrafen 44 ‑55). Bovendien 
bleek uit de stresstesten van 2011 dat de 
rol van de EBA met betrekking tot dit es ‑
sentiële toezichtinstrument beperkt was 
(zie de paragrafen 56 ‑64).
... Convergentie van het 
toezicht via de colleges van 
toezichthouders is verbeterd 
maar blijft beperkt
De rol van de EBA in colleges 
van toezichthouders is 
verbeterd maar blijft beperkt
44 
De Autoriteit draagt bij tot de bevor ‑
dering en monitoring van de efficiënte, 
effectieve en consistente werking van de 
colleges van toezichthouders19. Derge ‑
lijke colleges zouden moeten worden 
ingesteld voor alle financiële groepen 
met significante grensoverschrijdende 
activiteiten in de EU, zouden regelmatig 
bijeen moeten komen en zorgen voor 
behoorlijke coördinatie van de toe ‑
zichtswerkzaamheden van de bevoegde 
NTA’s.45 
De oprichting van de colleges van toe ‑
zichthouders (hierna „colleges”) was een 
van de belangrijkste elementen ter be ‑
vordering van de convergentie van het 
toezicht tussen de NTA’s20. De wetgeving 
legt de verantwoordelijkheid voor het 
algehele toezicht op de organisatie van 
bankgroepen, alsook de coördinatie van 
het college, bij de toezichthouder van 
het land van herkomst21.
46 
De belangrijkste taken van de colleges 
zijn22:
 — een forum bieden voor de uitwis ‑
seling van informatie;
 — gezamenlijk beslissen over het 
aan te houden kapitaalsniveau 
voor grensoverschrijdende 
bankgroepen;
 — de gezamenlijke risicobeoordeling 
verrichten;
 — een kader bieden voor toezicht ‑
activiteiten in noodsituaties.
47 
De EBA heeft het recht om deel te 
nemen aan de colleges, waar zij tot taak 
heeft het proces van informatie‑uitwis ‑
seling te stroomlijnen. Het doel is 
het bevorderen van convergentie en 
consistentie bij de toepassing van het 
Unierecht en het helpen vinden van een 
uitweg uit de huidige crisis en het voor ‑
komen van toekomstige crises.19  Artikel 21 van de 
EBA‑verordening.
20  De colleges werden naar 
EU‑recht opgericht krachtens 
de herziene richtlijn 
kapitaalvereisten (RKV II) die 
vanaf 31 december 2010 van 
toepassing is (2009/111/EG).
21  De andere deelnemers aan de 
colleges zijn: de autoriteiten 
die bevoegd zijn voor het 
toezicht op dochteronderne ‑
mingen van een EU‑moeder ‑
kredietinstelling of een 
financiële EU‑moederholding, 
de bevoegde autoriteiten van 
een lidstaat van ontvangst 
waar belangrijke bijkantoren 
zijn gevestigd, eventueel 
centrale banken, alsook in 
voorkomend geval de 
bevoegde autoriteiten van 
derde landen.
22  Jaarverslag 2011 van de EBA, 
grafiek 8, blz. 29.
27 Opmerkingen
48 
De EBA droeg op velerlei wijzen bij aan de 
werkzaamheden van de colleges, onder 
meer door:
 — een document met goede prak ‑
tijken te publiceren om te komen 
tot inhoudelijke samenhang en 
onderlinge verenigbaarheid van 
gezamen lijke besluiten;
 — onderzoek te verrichten naar de 
toepassing van richtsnoeren voor 
de operationele werking van de 
colleges en besluiten over de ade ‑
quaatheid van grensoverschrijdend 
kapitaal23;
 — actieplannen en de follow‑up ervan 
te verstrekken in 2011 en 2012 ter 
verbetering van de werking van de 
colleges;
 — een hulpmiddel aan te reiken voor 
de uitwisseling van informatie in de 
colleges via een IT‑platform.
49 
Bovendien wijst het dossieronderzoek 
uit dat de EBA significante inspanningen 
heeft geleverd om geschillen tussen 
NTA’s langs informele weg te beslechten 
(zie paragraaf 55). Zodoende heeft de 
faciliterende rol van de EBA in de colleges 
hun werkzaamheden verbeterd. Ook had 
de EBA tegen het einde van 2013 een 
aantal bemiddelingszaken behandeld24.
Toch heeft de EBA slechts een beperkte 
invloed op de convergentie van het 
toezicht via de colleges, aangezien zij niet 
verantwoordelijk is voor het organiseren 
van de colleges (zoals de vaststelling 
van de agenda) en niet formeel aan hun 
besluitvorming kan deelnemen.In sommige gevallen 
besteedden de colleges te veel 
tijd aan het bespreken van 
procedures in plaats van zich 
over de risico’s te buigen
50 
Uit het dossieronderzoek en besprekin ‑
gen met de NTA’s bleek dat in verschei ‑
dene gevallen tijdens de collegeverga ‑
deringen meer tijd werd besteed aan het 
bespreken van procedurele kwesties dan 
aan een inhoudelijke bespreking van de 
risico’s. Zo brachten de toezichthouders 
van het land van herkomst de deelnemers 
in het college op de hoogte van de door 
hun banken geboekte vooruitgang in de 
stresstest van de EBA, maar er volgde zel ‑
den een resultaatsbespreking. De EBA gaf 
diverse presentaties in de colleges, maar 
die betroffen tot dusver vooral operatio ‑
nele kwesties. Sinds 2011 is er niettemin 
vooruitgang geboekt in de colleges door 
de introductie van gezamenlijke risico ‑
beoordelingen en gezamenlijke beschik ‑
kingen in heel de EU.
De kennisdeling in de colleges 
en de documentatie waren niet 
volledig
51 
Overeenkomstig de wetgeving dienen 
de colleges te functioneren op basis van 
schriftelijke overeenkomsten25. Uit het 
dossieronderzoek is gebleken dat de 
EBA‑dossiers voor de colleges niet alle 
belangrijke documenten bevatten, zoals 
de verplichte schriftelijke overeenkomst 
betreffende de werking van het college. 
Een van de belangrijkste bijdragen van de 
EBA in de colleges is het geven van feed ‑
back over de werking van het college aan 
de toezichthouder van het land van her ‑
komst26. Nochtans bevatten de college ‑
dossiers in verschillende gevallen geen 
bewijs van de feedback door de EBA. 
De EBA beschikt niet over een passend 
systeem voor documentenbeheer om het 
behoud van kennis te vergemakkelijken.23  Het CEBT publiceerde eerder 
richtsnoeren inzake de 
operationele werking van 
colleges (richtsnoer 34) en de 
gemeenschappelijke 
inschatting van bankenrisico’s, 
alsmede gezamenlijke 
besluiten over de adequaat ‑
heid van grensoverschrijdend 
bankkapitaal binnen een 
college (richtsnoer 39).
24  Verklaring van de voorzitter 
van de EBA tijdens de 
Commissie economische en 
monetaire 
zaken — 30 september 2013.
25  Artikel 42 bis, lid 3, van 
Richtlijn 2009/111/EG van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 16 september 2009 
tot wijziging van de Richtlijnen 
2006/48/EG, 2006/49/EG en 
2007/64/EG wat betreft 
banken die zijn aangesloten 
bij centrale instellingen, 
bepaalde eigenvermogens ‑
bestanddelen, grote posities, 
het toezichtkader en het 
crisisbeheer (PB L 302 van 
17.11.2009, blz. 97).
26  Jaarverslag 2011 van de EBA, 
grafiek 8, blz. 29.
28 Opmerkingen
52 
De EBA biedt de NTA’s een IT‑platform 
voor de uitwisseling van informatie bin ‑
nen de colleges. De Rekenkamer stelde 
vast dat dit platform veeleer wordt 
benut als een documentarchiverings ‑
systeem dan als een actief door de NTA’s 
gebruikt kanaal om hun besprekingen 
over risico’s voort te zetten buiten de 
jaarlijkse of halfjaarlijkse bijeenkomsten 
van het college om. Deze besprekingen 
geschieden vaak bilateraal, veeleer dan 
via de IT‑platforms. Aangezien er tot 
twintig NTA’s in een college zetelen, be ‑
staat het risico dat belangrijke informatie 
niet aan alle deelnemers wordt verstrekt.
... de bemiddelingsrol van de 
EBA was beperkt vanwege 
wettelijke beperkingen
53
 — Artikel 19, lid 1, van de EBA‑veror ‑
dening (bindende bemiddeling): 
„(...) indien een bevoegde autori ‑
teit in procedureel of inhoudelijk 
opzicht van mening verschilt over 
door een bevoegde autoriteit van 
een andere lidstaat genomen of 
niet genomen maatregelen (...), 
kan de Autoriteit, op verzoek van 
één of meer betrokken bevoegde 
autoriteiten, die autoriteiten bij ‑
staan bij het bereiken van overeen ‑
stemming (...). In de gevallen (...) 
en indien op basis van objectieve 
criteria een verschil van mening 
tussen de bevoegde autoriteiten 
van de verschillende lidstaten kan 
worden vastgesteld, kan de Autori ‑
teit, op eigen initiatief27, die autori ‑
teiten bijstaan bij het bereiken van 
overeenstemming (...)”. — Artikel 31 van de EBA‑verordening 
(niet‑bindende bemiddeling): „De 
Autoriteit bevordert een gecoör ‑
dineerde reactie van de Unie, 
onder meer door: (...) c) onvermin ‑
derd artikel 19, op verzoek van de 
bevoegde autoriteiten of op eigen 
initiatief niet‑bindende bemidde ‑
ling te verrichten; (...)”.
54 
De EBA heeft een rol te vervullen in het 
beslechten van meningsverschillen tus ‑
sen NTA’s. Die rol is echter beperkt, aan ‑
gezien de EBA enkel bindende bemidde ‑
ling kan verlenen in het beperkte aantal 
gevallen waarin daarin is voorzien bij 
een specifieke wetsbepaling28 en alleen 
op verzoek van de bij het meningsver ‑
schil betrokken nationale autoriteiten. 
Ofschoon er tekenen bestonden van 
onenigheid tussen sommige NTA’s en 
in weerwil van de door de EBA opge ‑
zette procedures ter beslechting van 
meningsverschillen, heeft geen enkele 
nationale toezichthoudende autoriteit 
de EBA ten tijde van de controle om 
bindende bemiddeling verzocht. In 
het algemeen verkozen de nationale 
toezichthouders hun meningsverschil ‑
len op bilateraal niveau te beslechten, 
waarbij sommigen te kennen gaven dat 
zij hun meningsverschillen niet tot op 
het EBA‑niveau wilden laten escaleren.
55 
Uit het dossieronderzoek bleek evenwel 
dat de EBA aanzienlijke inspanningen 
heeft geleverd om meningsverschillen 
tussen NTA’s op een informele wijze te 
beslechten, zonder gebruikmaking van 
bemiddelingsprocedures. Bovendien 
heeft de EBA sinds het laatste bezoek 
van de Europese Rekenkamer een aantal 
niet‑bindende bemiddelingsprocedu ‑
res29 ingeleid naar aanleiding van haar 
onderzoeken naar mogelijke inbreuken 
op de Europese wetgeving.27  De bevoegdheden van de EBA 
inzake bindende bemiddeling 
werden uitgebreid in het 
kader van de nieuwe richtlijn 
en verordening kapitaalvereis ‑
ten (RKV IV/VKV). Toch moet 
nog specifiek naar de 
bevoegdheid van het „eigen 
initiatief” worden verwezen in 
de secundaire wetgeving die 
het mandaat voor de 
bindende bemiddeling 
verleent.
28  Ten tijde van de controle door 
de Rekenkamer was slechts in 
enkele gevallen in bindende 
bemiddeling voorzien, 
waaronder: bij het nemen van 
een gezamenlijk besluit 
aangaande de aanwijzing als 
„belangrijk bijkantoor” en een 
gezamenlijk besluit om de 
toereikendheid te bepalen van 
het vereiste eigen vermogen, 
zowel op geconsolideerde 
basis als op solobasis.
29  Naast haar krachtens 
specifieke wettelijke 
bepalingen vereiste rol van 
„bindende bemiddelaar” kan 
de EBA ook een algemene 
coördinerende rol vervullen 
via „niet‑bindende bemidde ‑
ling”, ofwel op verzoek van de 
bevoegde autoriteiten, ofwel 
op eigen initiatief (artikel 31 
van de EBA‑verordening).
29 Opmerkingen
Hervorming van het toe ‑
zicht: de rol van de EBA in 
stresstesten
Problemen met de betrouw ‑
baarheid van de stresstesten 
voor banken in 2011, maar ...
56 
Volgens de EBA‑verordening mag de 
EBA EU‑brede stresstesten initiëren 
en coördineren om de veerkracht van 
financiële instellingen, en met name het 
„systeemrisico”, te beoordelen. Zij dient 
ervoor te zorgen dat dergelijke tests op 
nationaal niveau volgens een zo consis ‑
tent mogelijke methode worden verricht 
en de bevoegde autoriteit een aanbeve ‑
ling geven om problemen aan te pakken 
die bij de stresstest aan het licht zijn 
gekomen30.
57 
In 2011 voerde de EBA een stresstest uit 
bij 91 banken31 in 21 EU‑landen32. Het 
doel was de veerkracht van het Europese 
bankwezen en de solvabiliteit van indivi ‑
duele instellingen na te gaan33. De solva ‑
biliteit van de banken werd beoordeeld 
aan de hand van een benchmark die is 
bepaald met verwijzing naar het tier 1
‑kernkapitaal34,vastgesteld op 5 % van 
de risicogewogen activa. De stresstest 
heeft ook geleid tot een gedetailleerde 
openbaarmaking van bankgegevens.De EBA had slechts een 
beperkt wettelijk mandaat en 
personeelsbestand voor de 
uitvoering van de stresstest in 
2011
58 
De stresstest zelf was een bottom‑up‑ 
evaluatie. De Europese Commissie en 
de ECB ontwierpen respectievelijk het 
basisscenario35 en het ongunstige scena ‑
rio36. De banken pasten het ongunstige 
scenario toe en berekenden zelf de 
resultaten. De NTA’s stonden recht ‑
streeks in contact met de banken en 
verrichtten de eerste kwaliteitscontrole 
van de resultaten van de banken. De rol 
van de EBA was om een methodologisch 
kader37 te bieden en de werkzaamheden   
van de NTA’s te coördineren alsook 
om de samenhang te controleren van 
de door de NTA’s verstrekte bancaire 
gegevens.
59 
De gegevenscontrole van de EBA werd 
verricht door tien gedetacheerde 
nationale deskundigen en vijf EBA‑per ‑
soneelsleden. De kwaliteitscontroles 
hielpen de inconsistentie tussen gege ‑
vens te verminderen. Toch bemoeilijkten 
de schaalgrootte van deze exercitie 
(die betrekking had op 91 banken), 
de beperkte tijd (vier maanden), EBA’s 
beperkte mandaat en juridische slag ‑
kracht (zij bepaalde de scenario’s niet, 
berekende de resultaten niet en had 
geen rechtstreekse toegang tot de 
banken) een diepgaand onderzoek van 
de gegevens van de banken. Al deze fac ‑
toren waren van invloed op de algehele 
betrouwbaarheid van de resultaten van 
de stresstest.30 Artikel 21, lid 2, van de 
EBA‑verordening.
31 Slechts van negentig banken 
werden de resultaten 
bekendgemaakt. Omdat er 
geen overeenstemming was 
bereikt over de definitie van 
het begrip „tier 1 ‑kernkapitaal”, 
gaf één bank de EBA geen 
toestemming om de door de 
EBA berekende resultaten 
bekend te maken.
32  De test bestreek ruim 65 % van 
de totale activa van het 
EU‑bankwezen en ten minste 
50 % van de nationale 
banksector in elke EU‑lidstaat. 
Indien het grootste deel van de 
bankactiva in een land in 
handen was van bankgroepen 
die in een andere lidstaat 
opereren, werd geen andere 
onafhankelijke bank 
opgenomen in het project, 
omdat het land voldoende was 
gedekt door de opname van de 
binnen die bankgroepen 
geconsolideerde activa.
33 De vóór 2011 door het CEBT 
verrichte stresstesten vielen 
niet binnen de reikwijdte van 
de controle.
34 Het Bazels Comité voor 
bankentoezicht, waarvan de 
voorschriften van Bazel III de 
basis vormen voor de mondiale 
bankenregulering, legt de 
nadruk op de verhouding 
tier 1 ‑kernkapitaal, dat in 
wezen uitsluitend bestaat uit 
eigen vermogen en ingehou ‑
den winsten.
35 De consensus over de te 
verwachten economische 
ontwikkelingen.
36 Het ongunstige scenario werd 
door de ECB bepaald aan de 
hand van een in december 
2010 overeengekomen reeks 
risico’s, met als basisscenario 
prognoses van de Commissie 
van het najaar 2010, openings ‑
rede bij de bekendmaking van 
de resultaten van de EU‑brede 
stresstest 2011 te Londen op 
15 juli 2011.
37 Het 51 bladzijden tellende 
methodologische kader 
omvatte de belangrijkste 
kenmerken van de exercitie 
(bijvoorbeeld de reikwijdte, de 
tijdshorizon en de referentie ‑
datum) en de aannames 
waarvan men is uitgegaan 
(bijvoorbeeld de statische 
balans, nulgroei en onveran ‑
derde zakelijke activiteiten). 
30 Opmerkingen
De stresstesten van 2011 en voorbeelden van kapitaalbehoeften die zich tot eind 
2013 hebben voorgedaan
Januari 2011: De EBA kondigt de stresstest 2011 aan.
15 juli 2011: De EBA publiceert de resultaten van de stresstest van negentig banken38. Acht banken (vijf Spaan ‑
se, twee Griekse en een Oostenrijkse) voldoen niet aan het kapitaalvereiste van 5 %. Het totale kapitaaltekort 
werd vastgesteld op 2,5  miljard  euro.
10 oktober  2011: België, Frankrijk en Luxemburg komen overeen Dexia te herstructureren en deze bank een 
financieringswaarborg toe te kennen ten belope van maximaal 90  miljard  euro. Dexia kwam uit de stresstest 
als een van de veiligere banken in Europa (gerangschikt op nummer 13 van de 91).
Mei 2012: Bankia, de grootste houder van onroerende activa in Spanje, wordt genationaliseerd en vraagt een 
financiële injectie van 19 miljard euro. Tevens stelt Bankia haar winst ‑ en verliesrekening van 2011 bij van een 
aanvankelijke winst van 309  miljoen  euro naar een verlies van 4,3  miljard  euro. In de stresstest (het ongunsti ‑
ge scenario) zou de verhouding tier 1 ‑kernkapitaal van Bankia tegen eind 2012 dalen tot 5,4 %, wat nog steeds 
boven het vereiste minimum van 5 % ligt.
2012: De Spaanse autoriteiten laten een stresstest39 uitvoeren voor 14 bankgroepen, die samen 90 % van het 
Spaanse bankwezen uitmaken. In het kader van dit onderzoek worden de totale kapitaalbehoeften in het 
ongunstige scenario geraamd op bijna 60  miljard  euro. Volgens de ramingen zullen de Spaanse banken gedu ‑
rende de driejarige periode een cumulatief kredietverlies van 270  miljard  euro lijden.
Voorjaar 2013: SNS Bank (een dochteronderneming van SNS Reaal) wordt door de Nederlandse overheid ge ‑
nationaliseerd. De bank had zware verliezen geleden in haar vastgoedholdings, in het bijzonder in de buiten ‑
landse. Volgens de stresstesten van 2011 bedroeg het tier 1 ‑kernkapitaal van de SNS‑bank 8,4 % — dus ruim 
boven het vereiste minimum van 5 % — en zou het dalen tot 7 % aan het einde van 2012.
Eind 2013: De twee grootste banken in Slovenië — Nova Ljubljanska Banka (NLB d.d.) en Nova Kreditna Banka 
Maribor (NKBM d.d.) werden onderworpen aan een kwaliteitscontrole van de activa en een stresstest40. In 
vergelijking met de in 2011 door de EBA verrichte evaluatie, waarbij er geen kapitaaltekort werd vastgesteld, 
besloot de Sloveense regering op basis van de evaluatie in 2013 tot een herkapitalisatie van de NLB d.d. met 
1 551 miljoen euro en van de NKBM d.d. met 870 miljoen euro.
38 Eén bank weigerde toestemming te geven om al haar gegevens bekend te maken.
39 Uitgevoerd door Oliver Wyman, een onafhankelijk extern adviesbureau.
40 Er werd een diepgaand onderzoek verricht door Oliver Wyman, Roland Berger, Deloitte, EY, CBRE, Jones Lang LaSalle, Cushman & Wakefield en 
Colliers (zie het persbericht van de Bank of Slovenia dd. 12 december 2013).Tekstvak 1
31 Opmerkingen
60 
De EBA‑stresstest was een berekening 
van het potentiële kapitaaltekort. De 
stresstest was een van de gebruikte 
toezichtinstrumenten ter beoordeling 
van de veerkracht van de afzonderlijke 
instellingen, alsook van de algemene 
veerkracht van het systeem41. De test 
omvatte geen beoordeling van de 
kwaliteit van de activa van de banken of 
van de onderliggende zekerheden en de 
liquiditeit van de banken werd evenmin 
getest.
61 
Om de in de paragrafen 59 en 60 
vermelde redenen konden de stresstes ‑
ten de problemen bij sommige Euro ‑
pese banken die later moesten wor ‑
den gered, niet aan het licht brengen 
(zie  tekstvak 1 ).
... de herkapitalisatie in 2012 
heeft bijgedragen tot het 
herstel van het vertrouwen
62 
De stresstest van 2011 werd in 2012 
gevolgd door een herkapitalisatie42. Die 
was gericht op een versterking van de 
kapitaalpositie van een steekproef van 
banken door het opbouwen van een 
uitzonderlijke en tijdelijke kapitaalbuf ‑
fer. De EBA eiste een toename van de 
verhouding van het tier 1 ‑kernkapitaal43 
tot 9 % tegen eind juni 201244.63 
De EBA hield toezicht op de tenuit ‑
voerlegging van de herkapitalisatie ‑
plannen van de banken en bracht op 
3 oktober 2012 haar eindverslag uit. De 
maatregelen hebben over het algemeen 
geleid tot een toename van de kapitaal ‑
positie van de banken met meer dan 
200 miljard  euro. 27 banken met een 
oorspronkelijk tekort hadden kapitaal ‑
plannen ingediend en hun kapitaal ‑
positie versterkt met 116 miljard euro45. 
De herkapitalisatie heeft bijgedragen 
tot het herstel van het vertrouwen in de 
banksector46.
64 
Tijdens de stresstesten bestond er op 
EU‑niveau geen afwikkelingsmechanis ‑
me of financiële achtervang om banken 
rechtstreeks te ondersteunen. Nationale 
ad‑hocoplossingen voor het injecteren 
van kapitaal in banken waren noodzake ‑
lijk voor die banken die later werden 
beoordeeld als zwak en die geen kapi ‑
taal konden aantrekken op de financiële 
markten, zodat er druk op de nationale 
overheidsbegroting kwam te liggen. 
De situatie in de Verenigde Staten was 
anders: daar bestonden reeds vóór de 
stresstesten vormen van financiële ach ‑
tervang (zie bijlage V ).Tevens bevatte het technische 
richtsnoeren en begrips ‑
omschrijvingen (bijvoorbeeld 
verschillende onderdelen van 
kapitaal, hoe moet worden 
omgegaan met hedgeposities), 
welke zaken moeten worden 
weergegeven in de evolutie 
van winst en verlies).
41 EBA, Overview of the EBA 201 1 
banking EU‑wide stress test , 
(Overzicht van de EU‑brede 
stresstest op het bankwezen 
door de EBA), 18 maart 2011. 
42 Op 26 oktober 2011 bereikten 
de staatshoofden en 
regeringsleiders van de 
landen van het eurogebied 
een overeenkomst over een 
reeks alomvattende 
maatregelen voor het herstel 
van het vertrouwen. Een van 
die maatregelen betrof de 
uitvoering van de herkapitali ‑
satie. Andere maatregelen 
betroffen de schuldverlichting 
voor Griekenland en de 
hefboomwerking van de 
Europese Faciliteit voor 
financiële stabiliteit (EFSF).
43 Het tier 1 ‑kernkapitaal ten 
opzichte van de risicogewo ‑
gen activa.
44 EBA, Capital buffers for 
addressing market concerns 
over sovereign exposures  — 
 Methodological note  
(Kapitaalbuffers voor het 
aanpakken van punten van 
zorg die leven op de markt in 
verband met vorderingen op 
centrale overheden — Metho ‑
dologische nota), 
8 december 2011.
45 EBA, Final report on the 
implementation of Capital Plans 
following the EBA’s 201 1 
Recommendation on the 
creation of temporary capital 
buffers to restore market 
confidence  (Eindverslag over 
de uitvoering van de 
kapitaalplannen naar 
aanleiding van de EBA‑aanbe ‑
veling van 2011 over het 
aanleggen van tijdelijke 
kapitaalbuffers om het 
marktvertrouwen te 
herstellen), 3 oktober 2012.
46 Sinds de herkapitalisatie van 
de banken vertoont de 
beursindex MSCI Europe 
Financials een gestaag 
stijgende trend.
32 Opmerkingen
Hervorming van het toe ‑
zicht: consumenten ‑
bescherming en essen ‑
tiële beheersystemen 
moeten nog worden 
ontwikkeld
... Minimale middelen 
en weinig stemgerech ‑
tigde leden met een vol ‑
ledig mandaat inzake 
consumentenbescherming
65 
Consumentenbescherming kan worden 
gedefinieerd als: „de vrijwaring van de 
consumentenbelangen op het gebied 
van kwaliteit, prijs en veiligheid, door ‑
gaans binnen een wettelijk kader”47. 
Specifieke kwesties inzake consumen ‑
tenbescherming in de financiële sector 
omvatten productveiligheid, transparan ‑
tie, volledige en correcte informatie, on ‑
eerlijke handelspraktijken, gedwongen 
verkopen, tolerantie, bemiddeling en de 
behandeling van klachten.
66 
Artikel 9, lid 1, van de EBA‑verordening: 
„De Autoriteit speelt een leidende rol 
bij het bevorderen van transparantie, 
eenvoud en billijkheid op de markt 
voor financiële producten of diensten 
aan consumenten in de gehele interne 
markt, onder meer door:
 — het verzamelen en analyseren van 
en het verslag uitbrengen over 
consumententrends;
 — het evalueren en coördineren van 
financiële kennis van de bevoegde 
autoriteiten en van de door hen 
genomen educatieve initiatieven;
 — de ontwikkeling van opleidings ‑
normen voor de industrie;
 — bij te dragen aan de ontwikke ‑
ling van gemeenschappelijke 
openbaarmakingsregels.”Te weinig middelen voor 
consumentenbescherming
67 
Als gevolg van de financiële crisis werd 
aan consumentenbescherming geen 
hoge prioriteit verleend: in 2011  en 2012 
concentreerde de EBA haar inspannin ‑
gen op het aanpakken van het systeem ‑
risico, de prioriteit van bijna alle natio ‑
nale en internationale toezichthouders. 
Aan deze activiteit werd slechts een 
klein aantal personeelsleden toegewe ‑
zen. Zo telde de eenheid consumenten ‑
bescherming eind februari 2013 slechts 
twee personeelsleden. De vacature voor 
het hoofd van de eenheid stond al ver ‑
scheidene maanden open. In 2011 sprak 
de raad van toezichthouders niet over 
consumentenbescherming; de voorzitter 
wees enkel op de noodzaak het thema 
consumentenzaken hogerop te plaat ‑
sen op de prioriteitenlijst van de EBA. In 
2012 heeft de EBA meer werk verricht 
op het gebied van de bescherming van 
de consument, naar aanleiding waarvan 
verscheidene besprekingen plaatsvon ‑
den in de raad van toezichthouders en 
een aantal documenten werd gepubli ‑
ceerd in 2013.
68 
Alle drie de Europese toezichthouden ‑
de autoriteiten (ETA’s)48 hebben de 
bescherming van de consument tot 
taak. Dit leidt tot een zekere overlap ‑
ping, want consumenten kunnen een 
verzekering afsluiten bij een bank of een 
verzekeringsmaatschappij en kunnen 
investeringen doen via een bank of via 
een beleggingsmaatschappij. Bijgevolg 
zijn de ETA’s genoopt tot coördinatie van 
hun werkzaamheden op het gebied van 
consumentenbescherming, waardoor 
het beheer nog complexer wordt wan ‑
neer zij consistente besluiten moeten 
nemen aangaande de bescherming van 
consumentenrechten.47 Bron:  Qfinance woordenboek  
(http://www.qfinance.com/
dictionary ).
48 De EBA, de Eiopa en de ESMA.
33 Opmerkingen
Weinig stemgerechtigde 
leden hebben een 
volledig mandaat inzake 
consumentenbescherming
69 
Consumentenbescherming wordt in 
iedere lidstaat anders georganiseerd (zie 
tabel 4 ). In tal van lidstaten waar sprake 
is van gedeelde verantwoordelijkheden 
hebben de NTA’s een tamelijk beperkt 
mandaat inzake consumentenbescher ‑
ming omdat hun belangrijkste taak 
ligt op het gebied van het waarborgen 
van de algehele financiële stabiliteit en 
niet zozeer op het gebied van speci ‑
fieke kwesties met betrekking tot 
consumentenbescherming.70 
Naast de NTA’s zijn er 41 bevoegde 
autoriteiten die op nationaal vlak een of 
andere taak hebben op het gebied van 
de verdediging van de belangen van de 
consument. Die verscheidenheid van 
de nationale regelingen inzake consu ‑
mentenbescherming maakt het de EBA 
onmogelijk één enkel contactpunt per 
lidstaat te hebben en dat bemoeilijkt 
haar optreden in deze aangelegenheid 
nog meer.
49  Artikel 40, lid 5, van de 
EBA‑verordening.Tabel 4Het mandaat van de NTA’s inzake consumentenbescherming
Land
België 
Bulgarije
Tsjechische Republiek
Denemarken
Duitsland
Estland
Ierland
Griekenland
Spanje 
Frankrijk
Italië
Cyprus
Letland
Litouwen
Luxemburg
Hongarije
Malta
Nederland
Oostenrijk
Polen
Portugal 
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Finland
Zweden 
Verenigd Koninkrijk
Geen mandaat X X
Gedeeld 
mandaatX X X X X X X X X X X X X X X X X
Als enige ver -
antwoordelijkX X X X X X
Geen 
informatie X X
Bron: EBA.
71 
Wanneer de raad van toezichthouders 
beraadslaagt over een onderwerp dat 
niet binnen het mandaat van de stem ‑
gerechtigde NTA valt, kan die laatste een 
vertegenwoordiger van de relevante 
nationale autoriteit meebrengen, als 
niet‑stemgerechtigde deelnemer49. In 
2011 en 2012 waren er evenwel geen vertegenwoordigers van nationale 
consumentenbeschermingsinstanties 
aanwezig op die vergaderingen van de 
raad van toezichthouders waar over con ‑
sumentenbescherming werd gesproken 
(de personen die de stemgerechtigde 
leden begeleidden, werkten hetzij voor 
de NTA, hetzij voor de centrale bank).
34 Opmerkingen
Het beperkte wettelijk mandaat 
van de EBA
72 
Het werkterrein van de EBA, zoals be ‑
paald in artikel 1, lid 2, van de EBA‑ver ‑
ordening, omvat geen richtlijnen die 
betrekking hebben op de bescherming 
van de consument, met uitzondering 
van een klein deel van de richtlijn 
betalingsdiensten. Het eerste aan de 
EBA gegeven mandaat om technische 
normen op dit gebied te ontwikkelen, 
betreft de richtlijn hypothecair krediet 
(MCD — Mortgage Credit Directive), die 
in februari 2014 is vastgesteld.
... De EBA moet nog belang ‑
rijke interne systemen 
invoeren om doelmatige en 
doeltreffende prestaties te 
waarborgen
73 
Prestatie‑indicatoren maken het moge ‑
lijk de geboekte vooruitgang te meten 
bij het verwezenlijken van de doelstellin ‑
gen van een organisatie. Systemen voor 
prestatiemeting worden gebruikt in 
de EU‑instellingen en ‑ agentschappen, 
bijvoorbeeld in de vorm van essentiële 
prestatie‑indicatoren (Key Performance 
Indicators, KPI’s) ter beoordeling van de 
belangrijkste werkzaamheden of van 
de impact van de activiteiten waarmee 
de instelling of het agentschap zich 
bezighoudt.74 
De EBA heeft tot dusver geen alomvat ‑
tend systeem voor prestatiemeting van 
haar kernactiviteiten geïntroduceerd. 
Afhankelijk van de werkterreinen kun ‑
nen verschillende KPI’s worden be ‑
paald50. Hoewel de EBA in haar meerjarig 
personeelsbeleidsplan voor 2014 ‑2016 
de behoefte aan bijkomend personeel 
in 2014 grondig onderbouwt, bestaat 
er geen document dat een duidelijk 
verband legt tussen de doelstellingen 
en taken op middellange termijn en de 
wervingsbehoefte.
De hervorming van het 
toezicht: de veranderende 
rol van de EBA
75 
Gelet op de invoering van het GTM 
kan de ECB alleen richtsnoeren en 
aanbevelingen vaststellen en besluiten 
nemen die onderworpen zijn aan en in 
overeenkomst zijn met de door de EBA 
ontwikkelde technische regulerings‑  en 
uitvoeringsnormen51.
76 
Na de invoering van het GTM blijft de 
rol van de EBA bij de ontwikkeling van 
regelgeving in wezen ongewijzigd (zie 
de paragrafen 14 en 15). Zo moet de 
EBA doorgaan met het ontwikkelen van 
en het bijdragen aan de consistente 
toepassing van het gemeenschappelijke 
rulebook en met het vergroten van de 
convergentie van toezichtpraktijken 
door de hele Unie heen52.50 Bijvoorbeeld, het aantal 
ontvangen onlineaanvragen 
en de gemiddelde tijd om die 
te beantwoorden, het aantal 
reacties op de openbare 
raadplegingen en de tijd voor 
het analyseren ervan, het 
aantal punten dat per jaar 
wordt toegevoegd aan de 
vergaderagenda’s van de 
colleges, het aantal uren 
opleiding per professionele 
medewerker, het percentage 
van de colleges van 
toezichthouders dat actief 
gebruikmaakt van het 
IT‑platform voor de uitwisse ‑
ling van informatie enz.
51 Artikel 4, lid 3, van Verorde ‑
ning (EU) nr. 2014/2013 
(GTM‑verordening).
52 Overweging 4 van Verorde ‑
ning (EU) nr. 1022/2013.
35 Opmerkingen
77 
Er zijn echter gebieden waarop het aan 
duidelijkheid ontbreekt omtrent de 
verdeling van de verantwoordelijkheden 
tussen de EBA en de ECB:
 — De EBA zal verantwoordelijk 
blijven voor het ontwikkelen 
en bijhouden van het Europees 
handboek over het toezicht op 
financiële instellingen voor de hele 
Unie, dat de beste praktijken op 
het gebied van toezichtmethodo ‑
logieën en ‑ processen uiteenzet53. 
Zowel de EBA als de ECB werken 
evenwel aan „handboeken voor 
toezicht” en het is onduidelijk 
welke onderwerpen in ieder hand ‑
boek zullen worden behandeld. 
Het risico bestaat van tegenstrij ‑
dige of onduidelijke bepalingen/
richtsnoeren alsook van dubbel 
uitgevoerd werk. Bovendien zou 
verwarring kunnen ontstaan in 
de GTM‑landen omtrent de vraag 
welk handboek in welke situatie 
van toepassing zal zijn.
 — Ofschoon de EBA verantwoordelijk 
is voor het initiëren en coördi ‑
neren van EU‑brede stresstesten, 
zijn het de bevoegde autoriteiten 
die verantwoordelijk zijn voor de 
uitvoering van die testen. Het is 
evenwel onduidelijk wie de eind ‑
verantwoordelijkheid draagt voor 
de stresstesten.
 — Krachtens de regelgeving dient 
de ECB contacten te leggen en 
administratieve regelingen te tref ‑
fen met toezichthoudende auto ‑
riteiten en overheidsinstanties uit 
derde landen en met internatio ‑
nale organisaties, zonder het werk 
van de EBA over te doen54.78 
De wetgeving stelt dat de ECB en de 
bevoegde nationale autoriteiten van 
de EU‑lidstaten buiten het GTM tot een 
memorandum van overeenstemming 
moeten komen waarin zij aangeven 
hoe zij onderling zullen samenwerken 
bij de uitvoering van hun toezichthou ‑
dende taken55. Die memoranda zullen 
de grondslag vormen voor bilaterale 
samenwerking tussen de belangrijkste 
bankentoezichthouders in de EU in 
plaats van een sterke coördinatie via de 
EBA.
79 
Het mandaat van de EBA, bijvoorbeeld 
met betrekking tot haar rol in het col ‑
lege van toezichthouders, zou bijgevolg 
in twijfel kunnen worden getrokken 
indien de ECB het eens wordt over de 
toezichtpraktijken met toezichthouders 
in de lidstaten buiten het GTM.
80 
Voorts hangt de EBA, zoals vermeld in de 
paragrafen 10 en 67, voor haar perso ‑
nele bezetting af van personeel van de 
NTA’s (nationale deskundigen of kort ‑
durende bijstand voor specifieke taken) 
en arbeidscontractanten. Voor functies 
die betrekking hebben op de beleids ‑
ontwikkeling werft de EBA voornamelijk 
mensen aan uit de NTA’s of uit het bank ‑
wezen. Een van de praktische proble ‑
men bij de ontwikkeling van het GTM 
wordt de noodzaak om personeel aan 
te werven voor de ECB (GTM) en de EBA. 
Beide zullen concurreren in dezelfde 
arbeidsmarkt. De ECB heeft plannen 
voor de aanwerving van ongeveer dui ‑
zend deskundigen en de EBA wil tussen 
2012 en 2016 haar personeelsbestand 
meer dan verdubbelen, van 94 naar 199 
personeelsleden.53 Artikel 1, lid 5, onder a) sub i), 
van Verordening (EU) 
nr. 1022/2013.
54 Overweging 31 van de 
GTM‑verordening.
55 Artikel 3, lid 1, van de 
GTM‑verordening.
36
 Conclusies en 
aanbevelingen
81 
De Rekenkamer heeft geoordeeld 
dat de hervorming van de wetgeving 
inzake de banksector door de Commis ‑
sie en de oprichting van de EBA en hun 
activiteiten om het in 2011 tot stand 
gebrachte nieuwe stelsel van regel ‑
geving en toezicht voor de banksector 
op te zetten, belangrijke eerste stappen 
waren als antwoord op de financiële 
crisis. Er werden echter tekortkomingen 
geconstateerd in de werking van de 
nieuwe regelingen met betrekking tot 
het grensoverschrijdend toezicht op 
het bankwezen, de beoordeling van de 
veerkracht van de banken in de EU en 
de bevordering van de consumenten ‑
bescherming op de markt voor finan ‑
ciële producten of diensten in de EU. 
Deze staan hieronder beknopt weerge ‑
geven, evenals een reeks aanbevelingen 
die de Rekenkamer ter overweging richt 
aan beleidsmakers en instellingen die 
betrokken zijn bij de reactie op de finan ‑
ciële crisis in de vorm van regelgeving 
en toezicht.
82 
De EBA heeft de eerste elementen 
aangedragen voor een nieuw regu ‑
lerings ‑ en toezichtsysteem voor de 
banksector, voor zover haar middelen en 
haar beperkte juridische bevoegdheden 
het toelieten. Op die wijze heeft ze haar 
haar doelstelling — bij te dragen tot de 
stabiliteit en doeltreffendheid van het 
financiële stelsel op korte, middellange 
en lange termijn — in de mate van het 
mogelijke verwezenlijkt. In de context 
van het onlangs onder auspiciën van de 
ECB opgerichte GTM is een verduidelij ‑
king nodig van de taken en verantwoor ‑
delijkheden van de ECB, de NTA’s en de 
EBA met betrekking tot de EU‑brede 
toezichttaken.Hervorming van de 
regelgeving
83 
De Commissie heeft de wetgeving inza ‑
ke de banksector in het algemeen tijdig 
opgesteld. De krappe, uit mondiale over ‑
eenkomsten van de G20 en het Comité 
van Bazel voortvloeiende termijnen en 
de vertragingen bij de politieke onder ‑
handelingen hebben de beschikbare tijd 
verkort waarbinnen externe belangheb ‑
benden een bijdrage konden leveren via 
een openbare raadpleging. Bovendien 
moest de EBA daardoor binnen korte 
termijnen technische normen opstellen 
en de EBA kon niet op een stelselmati ‑
ge wijze opmerkingen formuleren bij 
de mandaten en de tijdigheid in het 
wetgevingsproces. Hoewel de voorbije 
jaren vele wetgevingsvoorstellen zijn 
geformuleerd (en andere nog worden 
voorbereid), vond er geen sectorover ‑
schrijdende beoordeling van de effecten 
van het volledige pakket aan voorstellen 
plaats.
37 Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 1
Voor de opstelling van regelgeving 
en de raadpleging moet voldoende 
tijd worden uitgetrokken; een sec -
toroverschrijdende effectbeoorde -
ling dient te worden overwogen
— De wetgever zou rekening kunnen 
houden met de benodigde tijd om 
de technische normen op te stel ‑
len en de wetgevingsvoorstellen 
van de Commissie moeten de EBA 
voldoende tijd bieden om techni ‑
sche normen te ontwikkelen. Om 
die reden zou de wetgever de EBA 
als waarnemer bij het wetgevings ‑
proces kunnen uitnodigen ofwel 
zou hij de EBA in staat kunnen stel ‑
len opmerkingen te formuleren bij 
die wetsvoorstellen waarin een rol 
voor de EBA wordt overwogen.
— De Commissie en de EBA moeten 
hun eigen richtsnoeren voor beste 
praktijken naleven met betrekking 
tot de tijd die aan externe belang ‑
hebbenden wordt gegeven om 
hun opvatting kenbaar te maken 
bij openbare raadplegingen.
— De Commissie moet een sector ‑
overschrijdende analyse verrichten 
van de effecten van het volledige 
pakket aan voorstellen. De inzet 
van een externe beoordelaar met 
de vereiste deskundigheid om 
een dermate complexe opdracht 
naar behoren te vervullen, dient te 
worden overwogen.
Ontwikkelingen op het 
gebied van het toezicht: 
gevolgen voor de toezicht ‑
houdende rol van de EBA
84 
De EBA heeft bijgedragen tot een beter 
grensoverschrijdend bankentoezicht 
door de werkzaamheden van de NTA’s 
te vergemakkelijken en te coördineren 
en door in haar rol als regelgever het gemeenschappelijke rulebook en een 
gemeenschappelijk handboek voor 
toezicht te ontwikkelen. De EBA heeft 
evenwel niet de bevoegdheid, noch het 
adequate wettelijke mandaat om, op 
het gebied van de convergentie van het 
toezicht, beslissingen te nemen of ten 
uitvoer te doen leggen en om menings ‑
verschillen tussen NTA’s te beslechten. 
Bijgevolg bleef de bijdrage van de EBA 
aan de convergentie van het toezicht in 
het algemeen relatief beperkt.
Colleges van toezichthouders
85 
Er bestaan colleges van toezichthouders 
voor grensoverschrijdende bankgroe ‑
pen — met andere woorden voor die 
bankgroepen die belangrijke dochter ‑
ondernemingen of filialen hebben in ver ‑
schillende lidstaten. De reputatie van de 
EBA staat daardoor op het spel, ofschoon 
de Autoriteit niet verantwoordelijk is 
voor de uitvoering van de exercitie en de 
contacten met de deelnemende banken 
aan de bevoegde toezichthouders wer ‑
den overgelaten. De EBA heeft het recht 
om als volwaardig lid deel te nemen 
aan deze colleges met het oog op het 
stroomlijnen van het proces van informa ‑
tie‑uitwisseling en het bevorderen van 
de convergentie en consistentie tussen 
de colleges onderling bij de toepassing 
van het Unierecht. De collegevergade ‑
ringen werden echter dikwijls eerder 
benut voor de bespreking van procedu ‑
rele kwesties dan voor een inhoudelijke 
bespreking van de risico’s. Als gevolg 
daarvan was de bijdrage van de EBA aan 
de convergentie van het toezicht door 
middel van de colleges relatief beperkt 
en bleef de uitwisseling van informatie 
suboptimaal. In de nieuwe toezichtstruc ‑
tuur na de invoering van het GTM kan de 
samenstelling van de colleges verande ‑
ren, evenals hun aantal. Zij zullen even ‑
wel een belangrijke rol blijven vervullen 
voor de grensoverschrijdende banken 
die belangrijke dochterondernemingen 
of filialen hebben in niet‑deelnemende 
lidstaten.
38 Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 2
De EBA moet doorgaan met het 
bevorderen van de doeltreffendheid 
van de colleges van toezichthouders
— De EBA moet de colleges ver ‑
der aanmoedigen om risico’s te 
bespreken, door bijvoorbeeld 
systeemrisico’s te beoordelen of 
risico‑dashboards en stresstesten 
te bespreken enz. In dit verband 
moet de EBA zorgen voor nauwe 
onderlinge samenwerking tus ‑
sen haar team voor toezicht 
op colleges en haar team voor 
risicoanalyse.
— Ten behoeve van de toezichthou ‑
der van de lidstaat van herkomst 
en met het oog op het behoud van 
haar eigen kennis moet de EBA er ‑
voor zorgen dat de toezichthouder 
van de lidstaat van herkomst altijd 
feedback krijgt en dat die altijd 
volledig is gedocumenteerd.
— De EBA moet de colleges actiever 
aansporen om de IT‑platforms 
te gebruiken als een forum voor 
informatie‑uitwisseling in plaats 
van als archiveringssysteem.
— De EBA moet een document ‑
beheersysteem invoeren om 
gemakkelijker haar kennis te 
behouden en de doelmatigheid 
en doeltreffendheid van haar 
prestaties op de lange termijn te 
waarborgen.
Stresstesten voor banken
86 
De EBA had tot taak om de stresstest 
van 2011 te vergemakkelijken en te 
coördineren, maar beschikte niet over het personeel of over het noodzakelijke 
mandaat om de betrouwbaarheid van 
de stresstest‑exercitie te waarborgen. 
Bovendien werd de stresstest verricht 
zonder financiële „achtervang” ‑maat ‑
regelen op EU‑niveau. Ofschoon de 
stresstest van 2011 hielp om de herka ‑
pitalisatie van een groot aantal banken 
aan te vatten, toonde de test ook de 
beperkingen van dergelijke oefeningen 
aan, wanneer zij niet vergezeld gaan van 
een beoordeling van de kwaliteit van de 
activaportefeuille.
Aanbeveling 3
Een duidelijk en uitgebreid mandaat 
en voldoende ervaren personeel zijn 
nodig voor betrouwbare stresstes -
ten voor banken. Efficiënt werkende 
EU-brede afwikkelingsmechanismen 
dienen te worden opgezet.
— De voor de verrichting van de 
stresstesten verantwoordelijke 
autoriteit moet een duidelijk en 
breed mandaat hebben, alsook 
voldoende ervaren personeel om 
de betrouwbaarheid van de exerci ‑
tie te verzekeren.
— De EU‑beleidsmakers moeten 
trachten te waarborgen dat er 
afwikkelingsmechanismen en 
adequate achtervangmaatregelen 
worden ingesteld die in verhou ‑
ding staan tot de omvang en de 
structuur van de grensoverschrij ‑
dende activiteit van banken.
39 Conclusies en aanbevelingen
Consumentenbescherming
87 
De EBA kon haar functie inzake de 
consumentenbescherming niet uitvoe ‑
ren ten gevolge van een gebrek aan 
middelen, juridische beperkingen en 
de ondervertegenwoordiging van de 
nationale instanties voor consumenten ‑
bescherming in het besluitvormingspro ‑
ces van de EBA. Vele leden van de raad 
van toezichthouders hebben slechts een 
beperkt — of helemaal geen — man ‑
daat op het gebied van consumenten ‑
bescherming. Er bestaat bijgevolg een 
risico van suboptimale besluitvorming, 
niet alleen binnen de raad van toezicht ‑
houders, maar ook in de permanente co ‑
mités en subgroepen waarin de lidstaten 
zijn vertegenwoordigd.
88 
Een ander probleem is dat elk van 
de drie ETA’s de bescherming van de 
consument tot taak heeft. Dit leidt tot 
een zekere overlapping, aangezien 
consumenten een verzekering kunnen 
afsluiten bij een bank of bij een verze ‑
keringsmaatschappij. Bijgevolg zijn de 
ETA’s genoopt tot coördinatie van hun 
werkzaamheden op het gebied van 
consumentenbescherming en van het 
besluitvormingsproces, waardoor de 
bescherming van consumentenrechten 
nog complexer te beheren wordt.
Aanbeveling 4
Krachtigere maatregelen zijn nodig 
ter bescherming van de consument in 
de financiële sector in de EU
— Er moet worden nagegaan hoe 
administratieve middelen op 
EU‑niveau doelmatiger en doel ‑
treffender kunnen worden benut 
ter bevordering van de consumen ‑
tenbescherming in de EU.Ondersteunende activiteiten
89 
Voor een doeltreffend prestatietoezicht 
is de totstandbrenging vereist van een 
systeem voor prestatiemeting aan de 
hand van bijvoorbeeld essentiële presta ‑
tie‑indicatoren (KPI’s). De EBA moet een 
dergelijk systeem nog opzetten om haar 
doelmatige en doeltreffende werking te 
verzekeren.
Aanbeveling 5
Totstandbrenging van een systeem 
voor prestatiemeting
— De EBA dient een prestatie ‑
metingssysteem in te voeren voor 
haar kernactiviteiten teneinde haar 
succes bij het bereiken van haar 
doelstellingen als organisatie in 
kaart te brengen.
Gevolgen van het GTM
90 
In haar rol van regelgever is de EBA 
bevoegd tot het opstellen van techni ‑
sche normen en ze zou haar deskundige 
kennis nuttig kunnen inzetten om die 
taak voort te zetten. De vraag rijst echter 
wat haar toekomstige rol in het banken ‑
toezicht zal zijn, aangezien haar taak 
beperkt is tot het coördineren en verge ‑
makkelijken van de werkzaamheden van 
de NTA’s en zij geen bevoegdheid heeft 
om de NTA’s specifieke besluiten op te 
leggen. Bijgevolg bestaat het risico van 
onzekerheid over de taken en verant ‑
woordelijkheden en van overlapping 
tussen de EBA en de ECB.
40 Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 6
Verduidelijking van de taken en 
verantwoordelijkheden is noodzake -
lijk voor een succesvolle bankenunie 
en een doeltreffend toezicht op het 
bankwezen
— De bankenunie vergt een duidelij ‑
ke scheiding van taken en verant ‑
woordelijkheden tussen de EBA, 
de ECB en de NTA’s, zowel binnen 
als buiten het GTM. Deze taken en 
verantwoordelijkheden moeten 
worden verduidelijkt in de wet ‑
geving of in memoranda van over ‑
eenstemming tussen de betrokken 
instellingen/autoriteiten.— Er moeten procedures worden 
opgezet om te zorgen voor hechte 
en regelmatige samenwerking en 
informatie‑uitwisseling tussen de 
verschillende instanties. Bijzondere 
aandacht moet worden besteed 
aan de overgangsperiode vóór het 
GTM volledig operationeel is.
— De EBA, het GTM en de andere 
 nationale toezichthoudende 
autoriteiten in de EU die niet 
deel  nemen aan het GTM en de 
EU‑brede afwikkelingsmechanis ‑
men moeten nauw samenwerken.
Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar 
vergadering van 15  mei  2014.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

41
 Bijlagen
Overzicht van de controleaanpakBijlage I
Controledoel-
stellingen
Controle-
criteria
Methoden
voor hetverzamelenvan controle-informatieHeeft de Commissie de invoering 
van nieuwe regelingen goed 
beheerd? 
- Aanbevelingen door groepen deskundigen.
- Project management Body of Knowledge 
(PMBOK-handleiding).
- In beheersplannen en regelgeving op niveau 1 
vastgestelde termijnen.
- Wettelijke vereisten in de EBA-verordening 
met betrekking tot:/uniF6BD een centraal toegankelijke databank van 
geregistreerde financiële instellingen
/uniF6BD de versterking van het Europees Systeem 
van nationale depositogarantiestelsels.
- Correcte tenuitvoerlegging van de EU-regels 
in de lidstaten, zoals in de desbetreffende richtlijnen is vastgelegd.
- Effectbeoordelingen uitgevoerd 
overeenkomstig de richtsnoeren. 
- Onderzoek van beheersplannen en 
planningsdocumenten.
- Onderzoek van de coördinatie met andere 
DG’s.
- Gesprekken met personeelsleden op 
sleutelfuncties.
- Vergelijking van de werkelijke publicatiedata 
met de geplande data en termijnen.
- Verificatie van relevante documenten.- Onderzoek van de procedures bij de 
Commissie.- Onderzoek van de EBA-werkprogramma’s 
voor 2011 en 2012.
- Onderzoek van de lijst van het aantal 
ambten/het wervingsplan. 
- Onderzoek van voortgangsverslagen en 
jaarlijkse activiteitenverslagen.
- Gesprekken met personeelsleden op 
sleutelfuncties.
- Onderzoek van een reeks relevante colleges 
van toezichthouders.
- Onderzoek van notulen.- Analyse van procedures inzake 
informatiedeling.
- Onderzoek van gepubliceerde documenten.Vervulde de EBA haar rol in het 
toezicht op het bankwezen op een 
doeltreﬀende wijze?Hebben de Commissie en de EBA hun opdrachten naar tevredenheid vervuld bij het 
opzetten van de nieuwe regelingen voor het stelsel van regelgeving en toezicht voor 
de banksector en werken die nieuwe regelingen op succesvolle wijze? 
- Wettelijke vereisten in de EBA-verordening 
met betrekking tot:/uniF6BD de oprichting van colleges van toezicht en 
de bevordering van beste praktijken;
/uniF6BD bemiddeling;/uniF6BD samenwerking met andere 
toezichthoudende autoriteiten;
/uniF6BD de uitwisseling van informatie;
/uniF6BD de organisatie van stresstesten;
/uniF6BD de ontwikkeling van toezichtnormen;/uniF6BD het uitbrengen van richtsnoeren en 
aanbevelingen;
/uniF6BD consumentenbescherming.
- Project Management Body of Knowledge 
(PMBOK-handleiding). 
- Wervingsplan en werkprogramma.- Systeem voor prestatiemeting.
42 Bijlagen
Beschrijving van de methoden voor het verzamelen van 
controle‑informatie
Vooronderzoek
01 
Voorafgaand aan de controle werd een vooronderzoek verricht naar het 
beheer door de Commissie van de financiële crisis. DG Interne Markt en 
Diensten is het DG dat verantwoordelijk is voor de beleidsmatige reactie van 
de Commissie op de crisis in de financiële sector. Dit verkennende werk was 
gebaseerd op een onderzoek van belangrijke documenten — zoals de toe ‑
passelijke wetgeving, jaarverslagen en beheersplannen — en vergaderingen 
met personeelsleden op sleutelfuncties in verschillende eenheden van de 
Commissie, de ECB, het ESRB en de EBA.
Controlebezoeken aan de Commissie en de EBA
02 
Het controleteam bezocht DG Interne Markt en Diensten drie keer om 
controle‑informatie te verzamelen. Tijdens deze bezoeken ondervroegen de 
controleurs personeel op sleutelfuncties in tien eenheden van het DG:
 —Interne auditcapaciteit;
 —Eenheid 02 — Beleid inzake financiële diensten, betrekkingen met de 
Raad;
 —Directoraat A, Eenheid A1 — Personeelsbeheer en planning;
 —Directoraat B, Eenheid B2 — Analyse, impact en evaluatie;
 —Directoraat B, Eenheid B3, Toepassing van de internemarktwetgeving en 
het Europees Parlement;
 —Directoraat B, Eenheid B4, Internationale aangelegenheden;
 —Directoraat E, Eenheid E2, Business‑to‑businessdiensten;
 —Directoraat F, Eenheid F2, Corporate governance, maatschappelijke 
verantwoordelijkheid;
 —Directoraat F, eenheid F3, Boekhouding en financiële informatie;
 —Directoraat H, Eenheid H1, Bankwezen en financiële conglomeraten.Bijlage I
43 Bijlagen
03 
Naast de gesprekken werd een dossiercontrole verricht voor een selectie van 
negen wetgevingsinitiatieven (zie bijlage IV ).
04 
Het controleteam bracht twee bezoeken aan het EBA. Op de horizontale en 
ondersteunende eenheden na, bestaat de EBA uit twee directoraten: „Toe ‑
zicht” en „Regelgeving”. Tijdens deze bezoeken werden in totaal 22 themati ‑
sche bijeenkomsten1 georganiseerd met personeelsleden op sleutelfuncties 
(over sommige onderwerpen werd tijdens beide bezoeken gesproken).
05 
Er werd een dossiercontrole verricht betreffende de werking van de toezicht ‑
houdende colleges voor een selectie van twaalf banken. De dossiers van tien 
banken werden geselecteerd en onderzocht met betrekking tot de stresstest 
van 2011 en de herkapitalisatie van 2012.
Informatiebezoeken
06 
Afgezien van de bezoeken aan DG Interne Markt en Diensten en de EBA 
verzamelde het controleteam informatie over de bankenregelgeving en het 
bankentoezicht en vroeg het deskundigen om hun mening:
a) tijdens bezoeken aan de andere ETA’s (de Eiopa en de ESMA), het ESRB, de 
ECB en de Europese Federatie voor het bankwezen;
b) tijdens informatiebezoeken in zes lidstaten (de Tsjechische Republiek, 
Frankrijk, Duitsland, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk). Door ‑
gaans werden tijdens deze informatiebezoeken de NTA2 en de federatie 
van banken bezocht. In Spanje werd ook de FROB (Nationaal Fonds voor 
ordelijke herstructurering van het bankwezen) bezocht;1 Het beheer van de EBA, SCARA 
(Standing Committee for 
Accounting, Reporting and 
Auditing — Vast Comité voor 
boekhouding, verslaglegging 
en accountantscontrole), 
consumentenbescherming, 
systeemrisico, gemeenschap ‑
pelijke toezichtcultuur, 
tenuitvoerlegging van de 
wetgeving, IT‑systemen, 
personeelszaken, het ESRB, 
het gezamenlijk comité, 
bemiddeling, stresstesten, 
toezichthoudende colleges, 
technische normen en 
werkprogramma.
2 In sommige landen, zoals 
Duitsland, zijn twee of meer 
instellingen belast met het 
toezicht op het bankwezen: 
Bafin en Bundesbank, 
Zweden: Riksbanken en 
Finansinspektionen, VK: Bank 
of England en de FSA 
(Financial Supervisory 
Authority).Bijlage I
44 Bijlagen Bijlage Ic) Tijdens bezoeken aan de regelgevende instanties en toezichthouders in 
twee derde landen: de Verenigde Staten en Canada, namelijk:
 —de Office of the Comptroller of the Currency (VS; toezichthoudende 
 instantie op het bankwezen);
 —de Amerikaanse vereniging van banken;
 —het Amerikaanse ministerie van Financiën;
 —de Raad van bestuur van de Federal Reserve Bank (Washington);
 —de Federal Reserve Bank, New York;
 —de Office of the Superintendent of Financial Institutions (Kantoor van de 
hoofdinspecteur financiële instellingen) (Canada);
d) door met een panel van deskundigen de eerste controleopmerkingen te 
bespreken alvorens het eerste ontwerp van het speciaal verslag voor te 
bereiden.
45 Bijlagen Bijlage IIBevoegdheden en activiteiten van de EBA
Bevoegdheden van de Unie 
volgens het Verdrag
(Artikelen 26 en 114 van het 
Verdrag betreffende de werking 
van de Europese Unie) Artikel 26:
„1. De Unie stelt de maatregelen vast die ertoe bestemd zijn om de interne markt tot stand te brengen en de werking 
ervan te verzekeren, overeenkomstig de bepalingen terzake van de Verdragen.
2. De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, 
diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de Verdragen.
3. Op voorstel van de Commissie stelt de Raad de noodzakelijke beleidslijnen en voorwaarden vast om een evenwich -
tige vooruitgang in het geheel der betrokken sectoren te garanderen.”
Artikel 114:
„1. Tenzij in de Verdragen anders is bepaald, zijn de volgende bepalingen van toepassing voor de verwezenlijking van 
de doeleinden van artikel 26. Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedu -
re en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité de maatregelen vast inzake de onderlinge aanpassing 
van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten die de instelling en de werking van de interne 
markt betreffen.”
Bevoegdheden van de 
Autoriteit
(Verordening (EU) nr. 1093/2010 
van het Europees Parlement en 
de Raad)Doelstellingen
a) de verbetering van de werking van de interne markt, daaronder met name begrepen een solide, effectief en 
consistent niveau van regulering en toezicht;
b) het verzekeren van de integriteit, transparantie, efficiëntie en ordelijke werking van de financiële markten;
c) de versterking van de internationale coördinatie van het toezicht;
d) het voorkomen van reguleringsarbitrage en het bevorderen van gelijke concurrentievoorwaarden;
e) het waarborgen van behoorlijke regulering en toezicht met betrekking tot het aangaan van kredietrisico’s en 
andere risico’s;
f) een betere consumentenbescherming.
Taken
a) Bijdragen tot de invoering van kwalitatief hoogstaande gemeenschappelijke regulerings- en toezichtnormen en 
-praktijken;
b) bijdragen tot de consistente toepassing van de juridisch bindende handelingen van de Unie;
c) stimuleren en vergemakkelijken van de delegatie van taken en verantwoordelijkheden tussen de bevoegde 
autoriteiten;
d) nauw samenwerken met het ESRB1;
e) organiseren en verrichten van collegiale toetsingen van de bevoegde autoriteiten;
f) volgen en beoordelen van marktontwikkelingen op haar bevoegdheidsgebied;
g) verrichten van economische marktanalyses om aan te tonen dat de Autoriteit zich van haar taken heeft gekweten;
h) bevorderen van de bescherming van depositohouders en beleggers;
i) bijdragen tot de consistente en samenhangende werking van de colleges van toezichthouders, de monitoring, 
beoordeling en meting van het systeemrisico, de ontwikkeling en coördinatie van herstel- en afwikkelingsplan -
nen, waarbij in de gehele Unie een hoge beschermingsgraad wordt geboden aan depositohouders en beleggers 
en er methoden voor de afwikkeling van failliet gaande financiële instellingen worden ontwikkeld alsmede een 
raming van de noodzaak tot passende financieringsinstrumenten;
j) vervullen van alle andere specifieke taken die in deze verordening of in andere wetgevingshandelingen zijn 
vastgesteld;
k) bekendmaken en regelmatig bijwerken van informatie op haar website over haar activiteiten;
l) overnemen, voor zover van toepassing, van de huidige, lopende taken van het Comité van Europese bankentoe -
zichthouders (CEBT).
1 Europees Comité voor systeemrisico’s.
46 Bijlagen Bijlage IIOrganisatie Raad van toezichthouders
Samengesteld uit de voorzitter, een vertegenwoordiger per lidstaat (het hoofd van de NTA2), Commissie, ECB3, ESRB, 
Eiopa4 en ESMA5.
Raad van bestuur
Samengesteld uit de voorzitter en zes andere leden van de raad van toezichthouders.
Voorzitter
Benoemd door de raad van toezichthouders.
Uitvoerend directeur
Benoemd door de raad van toezichthouders.
De bezwaarcommissie
Gemengd orgaan van de drie ETA’s.
Externe audit
Europese Rekenkamer.
Kwijtingverlenende autoriteit
Europees Parlement.
In 2013 (2012)  ter beschikking 
van de Autoriteit gestelde 
middelenBegroting voor 2013 (2012)
26,0 (20,7)  miljoen euro:
waarvan:
subsidie van de Europese Unie: 10,4 (8,3)  miljoen euro  
bijdragen van de lidstaten: 15,2 (12,1)  miljoen euro  
bijdragen van waarnemers: 0,4 (0,3)  miljoen euro
Personeelsbestand op 31  december  2013 (2012)
93 (68)  tijdelijke personeelsleden
13 (12) arbeidscontractanten
19 (14) gedetacheerde nationale deskundigen
Producten en diensten in 2012 − Publieke raadplegingen over 23 ontwerpen van technische regulerings- en uitvoeringsnormen, waarvan 16 over 
kapitaal/eigen middelen.
− Voorlegging aan de Commissie van het eerste ontwerp van technische reguleringsnormen inzake kapitaalvereis -
ten voor centrale tegenpartijen volgens de Europese verordening inzake marktinfrastructuur.
− Publicatie van zes richtsnoeren, vier discussiedocumenten en veertien raadplegingsdocumenten.
− Uitbrengen van zeven adviezen aan de Commissie, het Europees Parlement en de Raad, drie brieven met com -
mentaar over boekhoudkwesties aan de stichting IASB/IFRS en een brief met commentaar over auditkwesties aan 
IAASB.
− Follow- up van twee EBA -aanbevelingen: die van juli 2011 over een EU -brede stresstest en die van december 2011 
(uit te voeren tegen 30 juni 2012) over herkapitalisatie (toezicht op de kapitaalplannen van banken, bekend -
making van afzonderlijke gegevens over de kapitaalsituatie van 61 banken).
2 Nationale toezichthoudende autoriteit.
3 Europese Centrale Bank.
4 Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen.
5 Europese Autoriteit voor effecten en markten.
47 Bijlagen Bijlage II− Werkzaamheden in verband met de colleges van toezichthouders voor meer consistente toezichtspraktijken, een 
betere coördinatie van de activiteiten en de uitwerking van gemeenschappelijke besluiten over bedrijfseigen 
prudentiële vereisten, met specifieke aandacht voor de veertig grootste internationale banken binnen de EU.
− Deelneming aan 116 vergaderingen en activiteiten van colleges.
− Ontwikkeling van de EBA -handleiding crisisbeheersing voor de omgang met noodsituaties, die de informatie - 
uitwisseling binnen de colleges en met de EBA in noodsituaties betreft.
− Ontwikkeling van een document over goede praktijken voor consistentie in de inhoud en uitwerking van gemeen -
schappelijke besluiten.
− Afgifte van een aantal deskundigenverslagen (bijvoorbeeld een verslag over onderzoek van het prudentiële kader 
bij mkb -leningen, over het toezicht in het kader van Bazel III/RKV IV, over de beoordeling van de mededelingen 
van banken in antwoord op de in de richtlijn kapitaalvereisten genoemde vereisten van pijler 3, over de werking 
van de colleges en de uitvoering van de actieplannen voor colleges enz.).
− Uitvoering van risicoanalyses, beoordeling en toezicht, presentatie van risicoverslagen aan een hele reeks 
belanghebbenden (onder andere het jaarverslag aan het Europees Parlement, halfjaarlijkse en driemaandelijkse 
bijwerkingen en verslagen, en een wekelijks overzicht betreffende liquiditeits- en financieringsvoorwaarden voor 
Europese banken), versterking van de infrastructuur voor risicobeoordeling en -analyse, waaronder het onderzoek 
van interne en externe gegevens.
− Input leveren voor en bijdragen aan de herziening van het Europees systeem voor financieel toezicht in het kader 
van artikel 81 van de EBA -verordening samen met de ESMA, en de Eiopa (verstrekking van kwantitatieve en 
kwalitatieve gegevens en zelfbeoordelingsverslag aan de Commissie).
− Bijdragen aan het programma van het Internationaal Monetair Fonds voor de beoordeling van de financiële sector 
in de EU.
− Werkzaamheden betreffende Euribor en benchmark -onderwerpen, verricht samen met de ESMA, inclusief het 
uitbrengen van aanbevelingen aan de nationale instanties en die van Euribor -EBF en de nationale instanties en 
werk aan beginselen inzake het kiezen van benchmarks.
− Uitvoering van enquêtes bij de nationale bevoegde instanties over de nationale regels inzake beroepsaansprake -
lijkheidsverzekering en over verantwoorde kredietverstrekking en behandeling van kredietnemers met betalings -
moeilijkheden, publicatie van het „Consumer Trend Report 2012” (consumententrendrapport 2012).
− Organisatie van de EBA -consumentenbeschermingsdag in oktober 2012.
− Oprichting van de Permanente Commissie consumentenbescherming en financiële innovatie (SCConFin) en haar 
subgroepen inzake verantwoorde kredietverstrekking en behandeling van uitstaande schulden; indexfondsen en 
contracten ter verrekening van verschillen.
− Organisatie en coördinatie van dertien seminars voor personeel van de EBA en van de nationale toezichthoudende 
autoriteiten.
− Vaststelling van een reeks essentiële prestatie -indicatoren voor de financiële sector, met regelmatige rapportage 
aan de raad van bestuur van de EBA.
− Verdere uitbreiding van het geïntegreerde e -HR-systeem (Allegro) ter bevordering van een efficiënte en transpa -
rante werkomgeving.
− Elf vergaderingen van de raad van toezichthouders (zeven vergaderingen waarbij de deelnemers fysiek bijeen -
kwamen, vier teleconferenties), acht vergaderingen van de raad van bestuur (zes vergaderingen waarbij de 
deelnemers fysiek bijeenkwamen, twee teleconferenties).
− Ongeveer 180 vergaderingen van interne comités/groepen/taskforces en panels van de EBA.
Bron:  Door de Autoriteit verstrekte gegevens.
48 Bijlagen Bijlage IIIPanel van deskundigen
 —De heer Dirk Cupei, Europees forum van depositoverzekeraars en 
 Vereniging van Duitse banken
 —De heer Farid Aliyev, Europese consumentenorganisatie
 —De heer Karel Lannoo, Centrum voor Europese Beleidsstudies
 —De heer Nicolas Véron, Bruegel‑instituut en Peterson‑instituut voor 
 internationale economie
 —De heer Peter Nyberg, Åbo‑Academie, Finland
 —Mevrouw Eva Hüpkes, Raad voor financiële stabiliteit
49 Bijlagen Bijlage IVWetgevingsinitiatieven die voor onderzoek zijn 
geselecteerd
RKV II: Richtlijn 2009/111/EG van het Europees Parlement en de Raad van 
16 september 2009
RKV III: Richtlijn 2010/76/EU van het Europees Parlement en de Raad van 
24 november  2010
RKV IV: Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 
26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en 
het prudentiële toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemin ‑
gen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de Richtlij ‑
nen 2006/48/EG en 2006/49/EG
CKV: Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad 
van 26  juni  2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellin ‑
gen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) 
nr. 648/2012
Kader voor crisisbeheersing: Voorstel voor een richtlijn van het Euro ‑
pees Parlement en de Raad betreffende de totstandbrenging van een 
kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en 
beleggingsondernemingen
Depositogarantiestelsels: Voorstel voor Richtlijn 2009/14/EG van het Europees 
Parlement en de Raad van 11 maart 2009
Richtlijn inzake financiële conglomeraten: Richtlijn 2011/89/EU van het 
 Europees Parlement en de Raad van 16  november  2011
Herziening van de jaarrekeningenrichtlijnen: Voorstel voor een richtlijn van 
het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2011
Herziening van de transparantierichtlijn: Voorstel voor een richtlijn van het 
Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011, COM(2011) 683 final.
50 Bijlagen Bijlage VAfwikkelingsmechanismen en depositoverzekering in de 
Verenigde Staten en Canada
Afwikkelingsmechanismen in de VS
De regeling voor bankenafwikkeling in de VS wordt beheerd door de Federal 
Deposit Insurance Corporation (FDIC). Dit federaal agentschap voor deposito ‑
verzekering heeft in de recente crisis bijna 500 banken afgewikkeld, waar ‑
onder relatief grote zoals de Washington Mutual.
In 2010 werd de afwikkelingsbevoegdheid van de Federal Deposit Insurance 
Corporation bij wet (de Dodd‑Frank Act) uitgebreid tot voor het systeem 
relevante bankholdings, filialen van bij de FDIC verzekerde instellingen en 
niet‑bancaire financiële instellingen zoals verzekeringsmaatschappijen.
Overeenkomstig de Dodd‑Frank Act moet iedere voor het systeem relevante 
financiële instelling op gezette tijden een afwikkelingsplan aan de FDIC en de 
Federal Reserve voorleggen, met daarin de plannen van de onderneming voor 
een snelle en ordelijke afwikkeling volgens de faillissementswet in de VS.
Programma ter ondersteuning van probleemactiva (Troubled 
Asset Relief Program — TARP)1
In 2009 voerden de Amerikaanse toezichthoudende agentschappen2 een 
stresstest uit om te bepalen of de grootste Amerikaanse financiële instel ‑
lingen over voldoende kapitaalbuffers beschikten om het hoofd te kunnen 
bieden aan de recessie en de onrust op de financiële markten. De financiële 
instellingen met meer dan 100 miljard USD aan activa moesten hieraan deel ‑
nemen. De 19 aan de test deelnemende bankorganisaties vormden samen de 
kern van het Amerikaanse bankwezen en waren goed voor ongeveer twee 
derde van de totale activa van bankholdings in de VS. Tien van de 19 geteste 
banken bleken te weinig kapitaal te bezitten. Volgens het ongunstige scena ‑
rio voor de jaren 2009 en 2010 wees de stresstest op een totaal kapitaaltekort 
van circa 74,6 miljard USD bij die tien financiële instellingen.
Het TARP fungeerde als financiële achtervang. Het was een programma van 
de Amerikaanse regering voor het verstrekken van kredieten en activawaar ‑
borgen en het doen van investeringen en aankopen in en uit een reeks finan ‑
ciële instellingen om de financiële sector te versterken. De Amerikaanse re ‑
gering stelde via het kapitaalbijstandsprogramma van het TARP rechtstreeks 
kapitaal ter beschikking aan die instellingen die volgens de resultaten van de 
stresstest kapitaal tekortkwamen. Dankzij de toezegging om alle belangrijke 
financiële instellingen te herkapitaliseren werd het vertrouwen van de beleg ‑
gers hersteld en konden de afzonderlijke financiële instellingen voldoende 
kapitaal aantrekken in de particuliere markt. Negen3 van de tien instellingen 
die volgens de stresstesten onvoldoende kapitaal bezaten, slaagden er im ‑
mers in voldoende kapitaal te vinden op de markten en behoefden derhalve 
geen bijkomende middelen uit het TARP .1 In casu gaat het om het deel 
van het TARP dat grote 
instellingen betrof: de 
stresstest (SCAP) en het 
Capital Assistance Program 
(CAP — kapitaalbijstands ‑
programma).
2 Board of Governors of the 
Federal Reserve System (de 
raad van gouverneurs van het 
FED), Office of the Comptroller 
of the Currency (een 
toezichthoudende instantie 
op het bankwezen) en de 
Federal Deposit Insurance 
Corporation (Federale Dienst 
voor Depositoverzekering). 
Het FED in New York werkte 
met ongeveer tweehonderd 
personeelsleden uiterst actief 
mee aan de stresstesten.
3 Samen waren zij goed voor 
98 % van het geïdentificeerde 
kapitaaltekort.
51 Bijlagen Bijlage VHet Canadese afwikkelingsmechanisme
De Canada Deposit Insurance Corporation (CDIC — Canadese Dienst voor 
 Depositoverzekering) verzekert de deposito’s van de bij haar aangesloten 
instellingen en is de Canadese bankenafwikkelingsautoriteit. De premies 
voor het depositogarantiestelsel worden op gezette tijden door de banken 
betaald volgens een op risico gebaseerde aanpak (risico op de balans van de 
banken).
52 Bijlagen
Een kader voor het herstel en de afwikkeling van banken
De Raad voor financiële stabiliteit (FSB)1 publiceerde in oktober 2011 een 
document met de essentiële eigenschappen van doeltreffende afwikkelings ‑
regelingen voor financiële instellingen. Deze vermeldt de kernelementen die 
de FSB noodzakelijk acht voor een doeltreffende afwikkelingsregeling. De FSB 
stelt dat afwikkelingsautoriteiten kunnen worden gedecentraliseerd, maar 
dat dan zeer nauwe samenwerking en sluitende afspraken noodzakelijk zijn. 
Voorts moet er bij een afwikkelingsregeling een duidelijk mandaat bestaan, 
moeten er snel beslissingen kunnen worden genomen en moet er duidelijk en 
transparant opgetreden worden ten aanzien van de deelnemende banken.
Essentiële eigenschappen van doeltreffende 
afwikkelingsmechanismen
Afwikkelingsautoriteit
Elk rechtsgebied moet (een) aangewezen administratieve autoriteit(en) hebben, 
belast met het uitoefenen van de afwikkelingsbevoegdheden ten opzichte van 
ondernemingen binnen het toepassingsgebied van de afwikkelingsregeling 
(„afwikkelingsautoriteit”). Wanneer binnen een rechtsgebied verschillende af ‑
wikkelingsautoriteiten actief zijn, dienen hun respectievelijke mandaten, rollen 
en verantwoordelijkheden duidelijk te worden bepaald en gecoördineerd.
Wanneer verschillende afwikkelingsautoriteiten zijn belast met de afwik ‑
keling van onderdelen van dezelfde groep binnen een enkel rechtsgebied, 
moet in de afwikkelingsregeling van dat rechtsgebied een leidende autoriteit 
worden aangewezen die de afwikkeling van de juridische entiteiten binnen 
dat rechtsgebied coördineert.
De afwikkelingsautoriteit moet operationeel onafhankelijk zijn in overeen ‑
stemming met haar wettelijke verantwoordelijkheden, moet transparante 
processen en goed bestuur toepassen, moet over adequate middelen 
beschikken en moet worden onderworpen aan strenge beoordelings ‑ en 
verantwoordingsmechanismen ter beoordeling van de doeltreffendheid van 
alle afwikkelingsmaatregelen. Zij dient de deskundigheid, de middelen en de 
operationele capaciteit te hebben om afwikkelingsmaatregelen te verrichten 
met betrekking tot grote en complexe ondernemingen.
Afwikkelingsbevoegdheden
Het afwikkelingskader moet garanderen dat tijdig en in een vroeg stadium 
tot de afwikkeling van een onderneming wordt overgegaan, voordat zij 
balansmatig insolvent wordt en voordat heel het eigen vermogen volledig is 
weggevaagd.1 De FSB is een internationaal 
orgaan dat toezicht houdt op 
en aanbevelingen formuleert 
over het wereldwijde 
financiële stelsel. De raad 
werd opgericht na de G20 ‑top 
te Londen in april 2009 als 
opvolger van het Forum voor 
financiële stabiliteit (FSF) . In de 
raad zetelen al de grootste 
economieën van de G20 , de 
FSF‑leden en de Europese 
Commissie . Hij is gevestigd in 
Bazel, Zwitserland.Bijlage VI
53 Bijlagen
Financiering van ondernemingen in afwikkeling
Rechtsgebieden dienen te beschikken over met particuliere middelen 
 gefinancierde depositoverzekeringen of afwikkelingsfondsen, of over een 
financieringsmechanisme voor terugvordering achteraf — bij de industrie — 
van de kosten voor het verstrekken van tijdelijke financiering om de afwikke ‑
ling van de onderneming te vergemakkelijken.
Bron:  Raad voor financiële stabiliteit, Key attributes of effective resolution regimes for financial 
institutions (Essentiële eigenschappen van doeltreffende afwikkelingsregelingen voor financiële 
instellingen), oktober 2011.Bijlage VI
54 Bijlagen
Bibliografie
Alford, D., „The Lamfalussy Process And EU Bank Regulation: Another Step 
On The Road To Pan‑European Regulation?” (Het Lamfalussy‑proces en de 
regelgeving voor banken in de EU: een volgende stap in de richting van een 
pan‑Europese regelgeving?), Annual Review of Banking & Financial Law  [deel 
25: 1] blz. 396, 2006.
Ferran, E., Babis, V., The European Single Supervisory Mechanism  (Het Europees 
gemeenschappelijk toezichtmechanisme) , Universiteit van Cambridge, Rech ‑
tenfaculteit, onderzoeksreeks juridische studies, 2013.
Gerhardt, M., Lannoo, K., Options for reforming deposit protection schemes in 
the EU (Opties voor de hervorming van de depositobeschermingsregelingen in de 
EU), European Credit Research Institute, ECRI Policy Brief nr. 4 (maart 2011).
Goodhart, C., Funding arrangements and burden sharing in banking resolution  
(Financieringsregelingen en lastenverdeling bij bankenafwikkeling) , VOX, 2012.
Gortsos, C. VI., The ‘single supervisory mechanism’ a major building‑block 
towards a European Banking Union (the full europeanisation of the ‘bank safety 
net’) (Het „gemeenschappelĳk toezichtmechanisme”: hoeksteen voor een Euro ‑
pese bankenunie (de volledige Europeanisering van de „achtervang voor ban ‑
ken”), tweede jaarlijkse onderzoeksconferentie van IADI,  2013.
Goyal, R., Koeva Brooks, P ., Pradhan, M., Tressel, T., Dell’Ariccia, G., Leckow, R., 
Pazarbasioglu, C., en een IMF Staff Team, A Banking Union for the Euro Area 
(Een bankenunie voor het eurogebied), IMF, 2013.
Gros, D., Schoenmaker, D., European Deposit Insurance: Financing the transition  
(Europese Depositoverzekering: Financiering van de overgang) , Centrum voor 
Europese Beleidsstudies, CEPS‑commentaar, 2012.
Huertas, T., Nieto, M. J., Banking union and bank resolution: How should the two 
meet? (Bankenunie en bankenafwikkeling: waar kunnen beide elkaar vinden?) , 
VOX, 2012.
Kern, A., Bank resolution and recovery in the EU: enhancing banking union? 
(Bankenafwikkeling en ‑ herstel in de EU: versterking van de bankenunie?), ERA 
Academy of European Law, 2013.
Lannoo, K., Banking Union in three steps (De bankenunie in drie stappen) , 
 Centrum voor Europese Beleidsstudies, CEPS‑commentaar, 2012.
Lannoo, K., Roadmap to banking union: A call for consistency (Routekaart voor 
de bankenunie: een oproep tot consistentie) , Centrum voor Europese Beleids ‑
studies, CEPS‑commentaar, 2012.
Pisani‑Ferry, J., Sapir, A., Véron, N., Wolff, B.G., What Kind of European Banking 
Union?  (Welke Europese bankenunie?) , Bruegel, 2012.Bijlage VII
55 Bijlagen
Verhelst, S., The Single Supervisory Mechanism: A Sound First Step in Europe’s 
Banking Union? (Het Europees gemeenschappelijk toezichtmechanisme: een 
verstandige eerste stap naar een Europese bankenunie?) , Egmont, Koninklijk 
Instituut voor Internationale Betrekkingen, 2013.
Véron, N., A realistic bridge towards European banking union (Een realistische 
brug naar een Europese bankenunie) , Bruegel, 2013.
Véron, N., Europe’s single supervisory mechanism and the long journey towards 
banking union (Europa’s gemeenschappelijk toezichtmechanisme en de lange 
weg naar de bankenunie) , Bruegel, 2012.
Véron, N., Wolff, B.G., From supervision to resolution: next steps on the road to 
European banking union (Van toezicht naar afwikkeling: volgende stappen op de 
weg naar een Europese bankenunie) , Bruegel, 2013.
„A Banking Union for the Euro Area: Technical Background Notes” (Een ban ‑
kenunie voor het eurogebied: technische achtergrondinformatie), IMF, 2013.
„Financial markets in Europe: From the Single Market to a Banking Union” 
(Financiële markten in Europa: van de interne markt naar een bankenunie), 
Duitse Raad van economische deskundigen, jaarverslag 2012/2013, 2013.
„Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial Institutions” 
(Essentiële eigenschappen van doeltreffende afwikkelingsregelingen voor 
financiële instellingen), Raad voor financiële stabiliteit, 2011.Bijlage VII
56
Samenvatting
V
De Commissie doet opmerken dat de EBA niet 
verantwoordelijk is voor het rechtstreeks toezicht 
op financiële entiteiten in de EU. De EBA is opge ‑
richt om het functioneren van de interne markt 
te verbeteren, in het bijzonder door een hoog, 
effectief en consistent niveau van regelgeving en 
toezicht te verzekeren. De Autoriteit moet collec ‑
tieve waarden zoals de stabiliteit van het financiële 
stelsel, de transparantie van markten en financiële 
producten, en de bescherming van depositohou ‑
ders en beleggers garanderen. Zij moet daarnaast 
ten behoeve van de economie in het algemeen ook 
regelgevingsarbitrage voorkomen en zorgen voor 
gelijke concurrentieverhoudingen en een betere 
coördinatie van het internationaal toezicht.
VI
De Commissie doet opmerken dat de EBA een dui ‑
delijk mandaat en de bevoegdheid heeft gekregen 
om bindende beslissingen te nemen die de con ‑
vergentie van het toezicht moeten vergroten, en 
met name bindende uitspraken te doen in bemid ‑
delingszaken en onderzoeken naar vermeende 
inbreuken op de EU‑wet ‑ en ‑ regelgeving.
VIII
De Commissie doet opmerken dat de respectieve 
taken en verantwoordelijkheden van de verschil ‑
lende actoren duidelijk zijn omschreven in de 
basiswetteksten. Op sommige gebieden is verdui ‑
delijking wellicht nuttig.
Inleiding
15
De Commissie is van mening dat de rol van de EBA 
en die van de ECB duidelijk zijn vastgesteld in de 
toepasselijke verordeningen. Zowel in de GTM‑ver ‑
ordening (overwegingen 31 en 32) als in de gewij ‑
zigde EBA‑verordening (overweging 4) wordt bena ‑
drukt dat de oprichting van het GTM geen afbreuk 
doet aan de rol en de verantwoordelijkheden van 
de EBA. Op sommige gebieden (bv. stresstests, toe ‑
zichthandboek) zal nauwe samenwerking tussen de 
Autoriteit en de ECB uiterst cruciaal zijn.Antwoord  
van de Commissie
Opmerkingen
25
De Commissie doet opmerken dat zij sinds 2010 
ongeveer 30 sets regels heeft voorgesteld om een 
passende regulering van en een efficiënt toezicht 
op alle financiële actoren, producten en markten te 
bewerkstelligen. Daarmee heeft zij alle belangrijke 
regels in verband met de G20 ‑toezeggingen en 
zelfs meer voorgesteld. Deze regels zijn het basis ‑
kader voor alle 28 de lidstaten van de EU en onder ‑
steunen een goed functionerende eengemaakte 
markt voor financiële diensten.
33
De Commissie erkent dat de termijn voor enkele 
openbare raadplegingen van haarzelf en de EBA 
krap was, maar dat had te maken met het urgente 
karakter van de aangelegenheden waarover het 
ging. In sommige gevallen diende rekening te wor ‑
den gehouden met data die bv. door de G20 ‑toe ‑
zeggingen waren gedicteerd, met uitzonderlijk 
korte raadplegingstermijnen tot gevolg.
34
De Commissie werkt momenteel aan een alomvat ‑
tende beoordeling van de genomen maatregelen.
Bij effectbeoordelingen wordt uitgegaan van aan ‑
names over toekomstige ontwikkelingen. Het was 
moeilijk om bij het uitbreken van de crisis de regel ‑
gevingseffecten te isoleren van andere belangrijke 
factoren, waaronder de directe gevolgen van de 
financiële crisis (bv. toegenomen risicoaversie, 
onzekere marktomstandigheden, uitzonderlijke 
monetaire beleidsmaatregelen en lage rente). Er 
was geen duidelijk counterfactual scenario waar ‑
tegen de verwachte effecten kwantitatief konden 
worden getoetst. De marktomstandigheden van 
vóór de crisis kunnen niet als counterfactual dienen, 
want een groot deel van de financiële hervormings ‑
agenda is juist bedoeld om een herhaling van 
„zeepbellen” te voorkomen.
Antwoord van de Commissie 57
Deze technische normen hebben betrekking op:
 — de uitwisseling van informatie tussen de toe ‑
zichthouders van het land van herkomst en van 
het land van ontvangst overeenkomstig artikel 
50 van Richtlijn 2013/36/EU;
 — de paspoortkennisgevingen overeenkomstig de 
artikelen 35, 36 en 39 van Richtlijn 2013/36/EU;
 — de gezamenlijke besluiten over kapitaal ‑ en 
liquiditeitsvereisten die door leden van colle ‑
ges moeten worden genomen overeenkomstig 
artikel 113 van Richtlijn 2013/36/EU;
 — de werking van de colleges van toezichthou ‑
ders overeenkomstig artikel 116 van Richtlijn 
2013/36/EU.
50
De EBA stelt jaarlijks een verslag op. Daarin wordt 
de vinger gelegd op de tekortkomingen en te ver ‑
beteren punten in de werking van de colleges van 
toezichthouders.
68
Consumentenbescherming wordt in toenemende 
mate gezamenlijk ontwikkeld door de ETA’s in het 
kader van het „Joint Committee”. De „read‑across” ‑
methode is bijvoorbeeld toegepast op het gebied 
van de klachtenbehandeling om vergelijkbare 
regels voor alle drie de sectoren (banken, effecten, 
verzekeringen), met inachtneming van sectorspeci ‑
fieke verschillen, te waarborgen.
72
De Commissie doet opmerken dat bescherming van 
consumenten en investeerders behoort tot de wet ‑
telijke, aan de ETA’s opgedragen taken. Toegege ‑
ven, de autoriteiten beschikken nog altijd over wei ‑
nig mogelijkheden om wettelijk bindende besluiten 
te nemen om bepaalde producten/activiteiten te 
verbieden (zie artikel 9, lid 5, van de EBA‑verorde ‑
ning), maar de mogelijkheden zijn ruimer dan de 
bevoegdheden stricto sensu.Daarnaast berusten de hervormingen op een 
duidelijke alomvattende strategie die ook interna ‑
tionale verbintenissen (G20) omvat. De Commis ‑
sie heeft er doorheen het proces naar gestreefd 
coherente regels te ontwikkelen en te waken over 
de consistentie. Bij de meeste wetgevingsvoorstel ‑
len was daarom een afzonderlijke effectbeoorde ‑
ling gevoegd. Het merendeel van de wetgevende 
handelingen die als onderdeel van de regelgevende 
respons op de crisis zijn vastgesteld, bevat. 
41
De EBA is opgericht om het functioneren van 
de interne markt te verbeteren, in het bijzonder 
door een hoog, effectief en consistent niveau van 
regelgeving en toezicht te verzekeren. De Autoriteit 
moet collectieve waarden zoals de stabiliteit van 
het financiële stelsel, de transparantie van mark ‑
ten en financiële producten, en de bescherming 
van depositohouders en beleggers garanderen. Zij 
moet daarnaast ten behoeve van de economie in 
het algemeen ook regelgevingsarbitrage voorko ‑
men en zorgen voor gelijke concurrentieverhoudin ‑
gen en een betere coördinatie van het internatio ‑
naal toezicht.
49
De Commissie doet opmerken dat de rol van de EBA 
in de colleges van toezichthouders de facto  beperkt 
is, maar wil graag het volgende onderstrepen:
 — De werking van de colleges van toezichthou ‑
ders is er sinds 2011 op vooruitgegaan (zie de 
jaarlijkse evaluatie van hun werking door de 
EBA).
 — Sinds de goedkeuring van het GTM‑pakket is de 
EBA ook bevoegd om vergaderingen van het 
college bijeen te roepen.
 — Verwacht wordt dat verschillende technische 
normen die door de EBA zijn ontwikkeld, in 2014 
zullen worden goedgekeurd. De toepassing van 
deze normen zal in belangrijke mate bijdragen 
tot het harmoniseren van de manier van werken 
in de colleges van toezichthouders.
Antwoord van de Commissie 58
Aanbeveling 1  — Tweede streepje
De Commissie is het ermee eens en doet opmer ‑
ken dat, tenzij de urgentie zulks rechtvaardigt, 
zij zich strikt houdt aan haar richtsnoeren voor 
goede praktijken wat betreft de duur van openbare 
raadplegingen.
Aanbeveling 1  — Derde streepje
De Commissie is het ermee eens en doet opmerken 
dat zij momenteel bezig is met een sectorover ‑
schrijdende analyse van de effecten van het vol ‑
ledige regelgevingspakket.
84
De EBA heeft zich geconcentreerd op de volumi ‑
neuze regelgevingsagenda, wat ten koste is gegaan 
van haar taken op het gebied van de convergentie 
van het toezicht. De Commissie verwacht dat hierin 
op middellange termijn verandering zal komen. De 
Commissie doet ook opmerken dat de EBA zowel 
de bevoegdheid als het wettelijk mandaat heeft om 
op het gebied van de convergentie van het toezicht 
beslissingen te nemen en om meningsverschillen 
tussen NTA’s te beslechten.
Aanbeveling 3  — Eerste streepje
De Commissie is het met deze aanbeveling eens 
en doet opmerken dat de rol van de EBA bij de 
stresstesten is versterkt als onderdeel van het 
gehele GTM‑pakket.
Aanbeveling 3  — Tweede streepje
De Commissie is het hiermee eens en verwijst naar 
de recentelijk goedgekeurde richtlijn inzake herstel 
en afwikkeling van banken (BRR), die in een Euro ‑
pees afwikkelingskader voorziet. Er is een politiek 
akkoord over een gemeenschappelijk afwikkelings ‑
mechanisme (GAM), dat een gemeenschappelijke 
afwikkelingsraad (GAR) en een gemeenschappelijk 
afwikkelingsfonds voor de eurozone omvat, maar 
dat nog formeel moet worden goedgekeurd. De 
opzet van één of meerdere achtervangmaatrege ‑
len in het kader van het GAM zal parallel daarmee 
worden besproken.Zo kan de EBA op grond van artikel 16 van de 
EBA‑verordening op eigen initiatief richtsnoeren 
uitvaardigen, zonder dat zij daarvoor in de sector ‑
wetgeving specifiek moet zijn gemachtigd.
79
De Commissie is van mening dat de rol en het 
mandaat van de EBA stevig zijn verankerd in de 
oprichtingsverordening en niet ter discussie kunnen 
worden gesteld in memoranda van overeenstem ‑
ming tussen de ECB en autoriteiten van niet‑deel ‑
nemende lidstaten.
Conclusies en aanbevelingen
82
De doelstelling een volwaardige bankenunie tot 
stand te brengen, doet geen afbreuk aan het 
bestaansrecht van de EBA, waarvoor een funda ‑
mentele rol in de bescherming van de interne markt 
is weggelegd.
83
Een sectoroverschrijdende beoordeling van de 
effecten van de als reactie op de financiële crisis 
aangenomen regelgevingsagenda wordt momen ‑
teel door de Commissie voorbereid.
Aanbeveling 1  — Eerste streepje
De Commissie is het eens met de aanbeveling dat 
de EBA voldoende tijd moet krijgen om technische 
normen op te stellen en doet opmerken dat de 
volgende aspecten reeds zijn geïmplementeerd: 
de Commissie is er overeenkomstig haar wetge ‑
vingsvoorstellen toe gehouden termijnen vast te 
stellen voor het uitvaardigen van de technische 
normen die gekoppeld zijn aan de inwerkingtreding 
van de desbetreffende basishandeling (gewoonlijk 
12 maanden, minstens 6 maanden). Belangrijk te 
vermelden, is dat de termijnen in laatste instantie 
door de medewetgevers worden bepaald. De rest 
van de aanbeveling is gericht tot het Parlement en 
de Raad.
Antwoord van de Commissie 59
Het is raadzaam zich nader te bezinnen op de vraag 
hoe de bevoegdheden van de EBA om bindende 
besluiten te nemen (bv. bindende bemiddeling, 
inbreuken op de EU‑wetgeving) effectiever kunnen 
worden gemaakt. Deze vraag zal worden behan ‑
deld in het komende verslag van de Commissie over 
de evaluatie van het ESFS.
Bovendien schrijft de GTM‑verordening (overwe ‑
ging 31) duidelijke samenwerking van de ECB met 
de ETA’s voor.
Aanbeveling 6  — Eerste streepje
De Commissie is het met deze aanbeveling eens 
en doet opmerken dat de rol van de verschillende 
vermelde actoren duidelijk is omschreven in de 
basiswetteksten, maar dat hun samenwerking en de 
implementatie nadere verduidelijking behoeven. 
De GTM‑verordening voorziet in memoranda van 
overeenstemming tussen bv. de ECB en de NTA’s 
van niet‑deelnemende lidstaten.
Aanbeveling 6  — Tweede streepje
De Commissie is het ermee eens en doet opmerken 
dat de ECB reeds een besluit heeft aangenomen 
inzake de samenwerking van de ECB met en de 
coördinatie van de werkzaamheden met de NTA’s.
Aanbeveling 6  — Derde streepje
De Commissie is het ermee eens en doet opmer ‑
ken dat aan deze vraag is tegemoetgekomen in de 
GTM‑verordening (overweging 31).87
De Commissie is het ermee eens en doet opmerken 
dat bescherming van consumenten en investeer ‑
ders behoort tot de wettelijke, aan de EBA opgedra ‑
gen taken. Toegegeven, de autoriteiten beschikken 
nog altijd over weinig mogelijkheden om wettelijk 
bindende besluiten te nemen om bepaalde produc ‑
ten/activiteiten te verbieden (zie artikel 9, lid 5, van 
de EBA‑verordening), maar de mogelijkheden zijn 
ruimer dan de bevoegdheden stricto sensu.
88
De Commissie is van mening dat op het gebied van 
consumentenbescherming een groter beroep zou 
kunnen worden gedaan op het Comité van ETA’s. 
Niettegenstaande dit het geheel inderdaad inge ‑
wikkelder maakt, zorgt het voor coördinatie en een 
coherentere consumentenbescherming.
Aanbeveling 4
De Commissie is het eens met deze aanbeveling 
voor wat haar aandeel betreft en doet opmerken 
dat de oprichting en de regelmatige bijeenkom ‑
sten van het Comité de uitwisseling van gedachten 
m.b.t. consumentenbeschermingskwesties over de 
sectoren heen hebben vergemakkelijkt en verbe ‑
terd. Het Comité moet op dit gebied een sleutelrol 
hebben. Consumentenbescherming heeft steeds 
centraal gestaan bij tal van recente wetgevings ‑
voorstellen van de Commissie (zoals het bank ‑
rekeningvoorstel, PRIPS, de verzekeringsbemid ‑
delingsrichtlijn enz.). Recentelijk is ook de richtlijn 
hypothecair krediet aangenomen en is een politiek 
akkoord bereikt over MiFIDII.
90
In de gewijzigde EBA‑verordening (overweging 4) 
en de GTM‑verordening (overweging 32) wordt 
onderstreept dat de overdracht van toezichthou ‑
dende taken aan de ECB geen afbreuk mag doen 
aan de rol en de bestaande bevoegdheden en taken 
van de EBA. Men mag niet vergeten dat de EBA zelf 
geen toezichthouder is.
60
V
EBA onderstreept dat voor belangrijke verbete ‑
ringen inzake de rol van EBA bij de convergentie 
van het toezicht in de EU een wijziging van het 
mandaat van EBA in de primaire wetgeving vereist 
is. Ondanks de beperkte bevoegdheden van EBA 
heeft zij aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de 
verbetering van het grensoverschrijdend toezicht 
op banken en bij de werking van de colleges van 
toezichthouders.
VI
EBA wijst erop dat zij, ondanks haar beperkte wet ‑
telijke bevoegdheden (bv. het ontbreken van de 
bevoegdheid om bindende bemiddeling te ini ‑
tiëren) en het kleine aantal verzoeken om bemid ‑
deling van de nationale bevoegde autoriteiten, 
in acht gevallen met succes niet ‑bindende en 
bindende bemiddeling heeft uitgevoerd, die alle 
werden afgesloten met wederzijds aanvaardbare 
oplossingen.
EBA benadrukt dat voor een grotere betrouwbaar ‑
heid van de stresstesten in de hele EU een aan ‑
passing van het mandaat van EBA in de primaire 
wet  geving vereist is. Onder de huidige regels 
wordt de rol van EBA beperkt tot het „initiëren en 
coördineren” van stresstesten, terwijl de wettelijke 
verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan 
en de contacten met de deelnemende banken bij 
de bevoegde autoriteiten blijft. Dit geeft EBA een 
grote verantwoordelijkheid en een reputatierisico, 
zonder echte controle over de resultaten van de 
stresstest.
VIII
EBA is van mening dat memoranda van overeen ‑
stemming geen geschikte instrumenten zijn om de 
taken en verantwoordelijkheden van EBA, de Euro ‑
pese Centrale Bank (ECB) en de nationale bevoegde 
autoriteiten te verduidelijken, en zij is van oordeel 
dat een dergelijke verduidelijking alleen kan gebeu ‑
ren door wijzigingen van de primaire wetgeving.Samenvatting
III
EBA is er vast van overtuigd dat zij erin geslaagd 
is binnen de beperkingen op haar regelgevings ‑ 
en toezichthoudende taken en bevoegdheden 
haar doelstellingen te verwezenlijken. EBA is van 
mening dat de beperkingen in de bescherming 
van de financiële stabiliteit in de EU te wijten zijn 
aan onvolkomenheden in de institutionele opzet 
van de monetaire unie, met name het ontbreken 
van een geïntegreerd systeem van toezicht en een 
gemeenschappelijk financieel vangnet, en niet door 
tekortkomingen in de uitvoering van taken door 
EBA. Deze onvolkomenheden worden nu met de 
oprichting van de bankenunie aangepakt.
Bovendien vertoont het mandaat van EBA op het 
gebied van consumentenbescherming een aantal 
beperkingen, met name i) dat in de oprichtingsver ‑
ordening geen wetgeving inzake consumenten ‑
bescherming in de werkingssfeer van EBA werd 
opgenomen; ii) dat EBA bij de EU ‑richtlijnen van 
2011, 2012 of 2013 geen mandaat voor consumen ‑
tenbescherming werd verleend; en iii) dat het 
aantal financiële instellingen waarvoor EBA haar 
instrumenten kan inzetten beperkt is, en niet alle 
financiële instellingen die relevant zijn voor consu ‑
mentenbescherming daar deel van uitmaken.
IV
EBA merkt op dat zij niet betrokken is geweest bij 
de voorbereiding van de primaire EU ‑bankwet ‑
geving en geen invloed heeft gehad op de manda ‑
ten en deadlines van EBA in die wetgeving.
EBA onderschrijft volledig de vereiste processen 
van openbare raadpleging met betrekking tot haar 
producten en neemt deze nauwgezet in acht, met 
inbegrip van de betrokkenheid van de Stakeholder ‑
groep bankwezen. De enkele gevallen waarin de 
lengte van de openbare raadpleging afweek van 
de beste praktijken van EBA waren te wijten aan 
de toezegging om de mandaten op tijd en binnen 
de extern door wetgevers bepaalde termijnen te 
voltooien, teneinde financiëlemarktdeelnemers 
zekerheid te geven.Antwoord van de  
Europese Bankautoriteit
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 61
43
De bemiddelingsrol van EBA is beperkt door de 
wetgeving. EBA kan geen bindende bemidde ‑
ling initiëren, tenzij in de primaire wetgeving een 
specifiek mandaat wordt opgenomen. Verder is 
er rechtsonzekerheid over de vraag of EBA kan 
ingrijpen op gebieden waar de beoordelingen van 
de toezichthoudende autoriteiten uiteenlopen  — 
sommigen vinden dat EBA beslissingen van de 
nationale autoriteiten slechts naast zich neer kan 
leggen in gevallen waarin laatstgenoemden de 
Europese wetgeving hebben geschonden. Ondanks 
de beperkte bevoegdheden en het kleine aantal 
bemiddelingsverzoeken van de nationale bevoegde 
autoriteiten heeft EBA haar rol inzake niet ‑bindende 
en bindende bemiddeling in acht gevallen met suc ‑
ces gespeeld (twee gevallen die zich voordeden in 
de verzoeningsfase van een bindend bemiddelings ‑
verzoek, vijf niet ‑bindende bemiddelingsgevallen 
en een informele bemiddeling) en heeft zij in alle 
gevallen wederzijds aanvaardbare oplossingen aan ‑
gereikt (vier zaken werden afgesloten met formele, 
zij het niet ‑bindende, afspraken en vier gevallen 
met informele consensusafspraken).
Voor de rol van EBA in stresstesten, zie het ant ‑
woord van EBA op aanbeveling 3.
Gemeenschappelijk antwoord op de 
paragrafen 49, 50, 51 en 52
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 2.
54
In het eerste kwartaal van 2014 ontving EBA twee 
verzoeken om bindende bemiddeling van een 
natio  nale bevoegde autoriteit.
55
Hoewel EBA geen rechtsgrond heeft om bindende 
bemiddeling te initiëren en zij in het eerste kwar ‑
taal 2014 slechts twee verzoeken om bindende 
bemiddeling van een nationale bevoegde autoriteit 
heeft ontvangen, heeft EBA in acht gevallen van 
bemiddeling toch toezicht gehouden (zie ook het 
antwoord van EBA op paragraaf 43).Wij zijn van mening dat de respectieve taken van de 
ECB in haar toezichthoudende rol en van EBA dui ‑
delijk zijn en volledig in overeenstemming zijn met 
de rol van de ECB als bevoegde autoriteit, net als 
elke andere nationale bevoegde autoriteit, wanneer 
zij die rol bekleedt. EBA sluit geen memoranda van 
overeenstemming met nationale bevoegde auto ‑
riteiten, aangezien deze rechtstreeks deelnemen 
aan het werk van EBA en vertegenwoordigd zijn in 
het besluitvormende orgaan van EBA, de raad van 
toezichthouders. EBA acht het niet gepast om de 
ECB anders te behandelen dan andere bevoegde 
autoriteiten wanneer zij als toezichthouder fun ‑
geert  — terwijl EBA wel memoranda van overeen ‑
stemming heeft afgesloten met de ECB als mone ‑
taire autoriteit.
Inleiding
Tabel 2: rij over het 
gemeenschappelijke rulebook
Tabel 2 (de rij over het gemeenschappelijke rule ‑
book) bevat gegevens over de regelgevingspro ‑
ducten van EBA in 2012. In 2013 legde EBA 36 
ontwerpen van technische regelgevingsnormen en 
21 ontwerpen van technische uitvoeringsnormen 
ter goedkeuring aan de Europese Commissie voor, 
stelde zij 2 richtsnoeren op, 4 aanbevelingen, 6 
adviezen en schreef zij 56 openbare raadplegingen 
uit.
15
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 6.
Opmerkingen
Gemeenschappelijk antwoord op de 
paragrafen 28 en 33
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 1.
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 62
Wat Dexia betreft: in het kader van de EU ‑brede 
stresstest van 2011 werd Dexia beoordeeld als een 
van de veiligere banken in Europa (13e plaats op 91), 
maar EBA was, voorafgaand aan het besluit over de 
betrokkenheid van de privésector in Griekenland, 
niet in staat om staatsschulden af te waarderen 
zonder in strijd te zijn met verklaringen van de Raad 
van de EU. Toch werd het met de transparantie 
die door EBA aan het einde van de exercitie werd 
geboden, duidelijk dat Dexia vorderingen had op 
centrale overheden en een zwakke vermogensposi ‑
tie bezat wanneer deze vorderingen tegen markt ‑
waarde werden gewaardeerd.
Wat Bankia betreft: in de EU ‑brede stresstest (het 
ongunstige scenario) zou de core tier 1 ‑ratio van 
Bankia tegen het einde van 2012 dalen tot 5,4 %, 
wat nog steeds boven het vereiste minimum van 
5 % bleef. Toch adviseerde EBA ook de banken die 
slechts licht boven de drempelwaarde scoorden, 
hun kapitaalpositie te versterken. Bovendien waren 
de resultaten gebaseerd op aanvangsgegevens die 
niet onderworpen waren aan een kwaliteitsbeoor ‑
deling van de activa en die dus niet de verliezen die 
later werden ontdekt aan het licht brachten.
Wat de SNS Bank betreft: in de EU ‑brede stresstes ‑
ten bedroeg de tier 1 ‑kapitaalratio van de SNS Bank 
8,4 %, dus meer dan het vereiste minimum van 5 %, 
en deze zou eind 2012 dalen tot 7 %. Dit niveau was 
echter gebaseerd op aanvangsgegevens die niet 
onderworpen waren aan een kwaliteitsbeoordeling 
van de activa en die pas twee jaar later aan het licht 
kwamen, wat wijst op de noodzaak van een door ‑
lopend stresstestprogramma. EBA merkt ook op 
dat de bank buiten de periode van de stresstest tot 
herstructurering werd gedwongen.
Gemeenschappelijk antwoord op de 
paragrafen 67 en 72
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 4.57
De EU ‑brede stresstest toonde een ongekend 
niveau van transparantie en openheid over de 
bankvorderingen en kapitaalsamenstelling, waar ‑
mee marktdeelnemers zich een weloverwogen 
mening over de veerkracht van de banksector in 
de EU konden vormen, en betekende een belang ‑
rijke stap i) naar meer begrip en vertrouwen van 
het publiek in de EU ‑banken en ii) naar de voor ‑
bereiding van de EBA ‑aanbeveling van 2012 over 
herkapitalisatie. De marktdiscipline zou verder 
kunnen worden verbeterd door de balansgegevens 
van banken regelmatig en consistent openbaar 
te maken. Dat zou gemakkelijker kunnen worden 
gedaan als EBA een sterker wettelijk mandaat zou 
krijgen om gegevens van banken te publiceren op 
basis van rapportage aan de toezichthouder.
Gemeenschappelijk antwoord op de 
paragrafen 59, 60 en 61
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 3.
Tekstvak 1
EBA wijst erop dat zij geen mandaat had om, voor ‑
afgaand aan de stresstest van 2011, de kwaliteit van 
de activa te beoordelen (waardoor de problemen 
bij Bankia en mogelijk bij de SNS Bank aan het licht 
zouden zijn gekomen), noch om rechtstreeks in 
contact te treden met banken om hun resultaten te 
betwisten, want beide waren de verantwoordelijk ‑
heid van de nationale bevoegde autoriteiten.
EBA constateert dat in tekstvak 1 banken worden 
vermeld die problemen hadden en uiteindelijk 
gered zijn, meer dan een jaar na de stresstest en 
buiten de stresstestperiode van 2011 ‑2012. 
Wat de voorbeelden van banken betreft, geeft EBA 
de volgende toelichting: 
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 63
adviezen en waarschuwingen, die ook een hulp ‑
middel waren om de efficiënte werking en de 
veerkracht van de interne markt te verbeteren. EBA 
heeft getracht alle instrumenten en middelen die 
haar bij haar oprichtingsverordening ter beschik ‑
king werden gesteld, in te zetten, ook om de inte ‑
griteit van de interne markt te beschermen. Voorts 
wenst EBA te benadrukken dat deze doelstelling 
is verwezenlijkt binnen de beperkingen van haar 
budget en haar middelen en binnen de beperkin ‑
gen op de regelgevings ‑ en toezichthoudende 
taken en bevoegdheden van EBA. Het moet duide ‑
lijk zijn dat de beperkingen in de bescherming van 
de financiële stabiliteit in de EU te wijten waren aan 
onvolkomenheden in de institutionele opzet van de 
monetaire unie, met name het ontbreken van een 
geïntegreerd systeem van toezicht en een gemeen ‑
schappelijk financieel vangnet, en niet aan tekort ‑
komingen in de uitvoering van haar taken door EBA. 
Deze onvolkomenheden worden nu aangepakt met 
de oprichting van de bankenunie. Zie ook het ant ‑
woord van EBA op de aanbevelingen 3 en 6.
83
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 1.
Aanbeveling 1
EBA accepteert de aanbeveling.
EBA onderschrijft volledig de vereiste processen 
van openbare raadpleging met betrekking tot haar 
producten en neemt deze nauwgezet in acht, met 
inbegrip van de betrokkenheid van de Stakeholder ‑
groep bankwezen. De enkele gevallen waarin de 
lengte van de openbare raadpleging afweek van 
de beste praktijken van EBA, waren te wijten aan de 
toezegging om de mandaten op tijd en binnen de 
extern door wetgevers bepaalde termijnen te vol ‑
tooien. Dit was het gevolg van de doelstelling van 
EBA om zekerheid te geven aan de financiële markt 
en de marktdeelnemers, en het algemeen belang te 
beschermen. We merken op dat binnen de controle ‑
periode alle aan EBA verleende mandaten op tijd en 
binnen de gestelde termijnen werden uitgevoerd 
(met uitzondering van de mandaten op grond van 
artikel 78 van de richtlijn kapitaalvereisten, waar ‑
voor tevoren nieuwe termijnen met de Commissie 
werden overeengekomen).77
EBA benadrukt dat voor een grotere betrouwbaar ‑
heid van de EU ‑stresstesten een aanpassing van het 
mandaat van EBA in de primaire wetgeving vereist 
is (zie het antwoord van EBA op aanbeveling 3).
EBA merkt op dat voor de oprichting van het 
gemeenschappelijk toezichtmechanisme een 
grotere samenwerking met de ECB vereist is, in het 
bijzonder met betrekking tot stresstesten en de 
ontwikkeling van het gemeenschappelijk handboek 
voor toezicht. EBA verduidelijkt dat, volgens haar 
wettelijk mandaat, het Europese handboek voor 
toezicht zal bestaan uit een niet ‑bindende verzame ‑
ling van in de EU toegepaste beste toezichtpraktij ‑
ken. Het mandaat staat EBA niet toe te streven naar 
maximale harmonisatie van de beste toezichtprak ‑
tijken in de hele EU, noch om de bestaande hand ‑
boeken die door de bevoegde autoriteiten zoals de 
ECB worden gebruikt, te doen vervangen.
79
Zie het antwoord van EBA op de aanbevelingen 2 
en 6.
Conclusies en aanbevelingen
82
EBA is er vast van overtuigd dat zij erin is geslaagd 
haar doelstellingen  — het algemeen belang vrijwa ‑
ren en bijdragen aan de stabiliteit en doeltreffend ‑
heid van het financiële stelsel — te vervullen. De 
versterking van de kapitaalpositie van banken die 
te danken is aan het optreden van EBA, is indruk ‑
wekkend: de EU ‑banken brachten 50  miljard  euro 
kapitaal bijeen vóór de voltooiing van de EU ‑brede 
stresstest, met het doel voor de test te slagen; door 
de EBA ‑aanbeveling tot herkapitalisatie werden 
alle grote banken in de EU gedwongen een niveau 
van 9 % core tier 1 ‑kapitaal te bereiken, ruim boven 
de minimumeisen, waarbij ook rekening werd 
gehouden met de risico’s in hun staatsleningenpor ‑
tefeuille; dit leidde tot een versterking van meer 
dan 200  miljard  euro in de kapitaalratio’s van de 
Europese banken. EBA heeft veel bijgedragen aan 
het gemeenschappelijke rulebook voor financiële 
instellingen in de EU via een grote hoeveelheid 
wettelijke normen, richtsnoeren, aanbevelingen, 
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 64
autoriteiten slechts naast zich neer kan leggen in 
gevallen waarin laatstgenoemden de Europese wet ‑
geving hebben geschonden; het EBA ‑mandaat om 
het gemeenschappelijke handboek voor toezicht te 
ontwikkelen, staat niet toe dat gestreefd wordt naar 
maximale harmonisatie van de beste toezichthou ‑
dende praktijken in de EU.
Ondanks bovengenoemde beperkingen op haar 
bevoegdheden heeft EBA aanzienlijke vooruitgang 
geboekt bij de verbetering van de werking van de 
colleges van toezichthouders. Verder is er sinds de 
oprichting van EBA in 2011 een stap voorwaarts 
gezet omdat alle colleges nu gezamenlijke risico ‑
evaluaties verrichten en tot gezamenlijke besluiten 
komen.
Met name in 2013 heeft EBA 43 colleges nauwlet ‑
tend gevolgd, door het bijwonen van 93 fysieke 
bijeenkomsten en deelname aan 26 conference 
calls. Vanaf 2011 heeft EBA geconsolideerde toe ‑
zichthouders verzocht colleges bijeen te roepen om 
thematische en relevante onderwerpen te bespre ‑
ken (zoals de herkapitalisatie van 2011, de stresstes ‑
ten van 2011 en 2014 en de aanbevelingen van 2013 
inzake herstelplannen, kapitaalreservering en een 
kwaliteitsbeoordeling van de activa) en om instel ‑
lingspecifieke of landspecifieke onderwerpen te 
bespreken (zoals macro ‑economische omstandig ‑
heden in eigen land, noodmaatregelen en crisissitu ‑
aties in banken). Ook heeft EBA de consoliderende 
toezichthouders gevraagd specifieke onderwerpen 
zoals tolerantie, noodplannen, risicogedrag en 
het EBA ‑risico ‑dashboard als agendapunten op 
te nemen. EBA heeft interne jaarverslagen over 
voortgang en gebieden voor verbetering van de 
werking van de colleges ingediend bij de raad van 
toezichthouders van EBA; daaruit blijkt vooruitgang 
in de inhoudelijke discussies over risico’s tussen de 
betrokken toezichthouders. EBA heeft een gedrags ‑
code opgesteld om ervoor te zorgen dat over natio ‑
nale maatregelen vooraf wordt overlegd, evenals 
een Home ‑Hostprotocol om ervoor te zorgen dat 
kwaliteitsbeoordeling van activa en stresstesten in 
de colleges worden besproken. Verder heeft EBA 
een reeks technische regulerings‑  en uitvoerings ‑
normen („regulatory and implementing technical 
standards”, RTS/ITS) inzake het functioneren van de 
colleges ontwikkeld die in 2014 worden aangeno ‑
men (RTS/ITS over informatie ‑uitwisseling tussen EBA merkt op dat zij niet betrokken is geweest bij 
de voorbereiding van de primaire EU ‑bankwet ‑
geving en geen invloed heeft gehad op de man ‑
daten en termijnen van EBA in die wetgeving. Met 
een grotere betrokkenheid in het wetgevingspro ‑
ces en een belangrijkere adviserende rol aan de 
Commissie en de medewetgevers zou EBA in staat 
zijn om de rol die haar door de beleidsmakers is 
toebedacht optimaal te vervullen, alsook om haar 
mandaat als hoedster van het gemeenschappe ‑
lijke rulebook uit te voeren. In de praktijk kan dit 
worden bereikt door i) informele betrokkenheid 
van de diensten van de Commissie vóór de publi ‑
catie van wetgevings  voorstellen, ii) een wettelijke 
verplichting om EBA te raadplegen over aangele ‑
genheden die binnen haar werkgebied vallen zoals 
gedefinieerd in de EBA ‑oprichtingsverordening, en 
iii) de verplichting om de Commissie te wijzen op 
gebieden waar verschillen tussen de nationale voor ‑
schriften en praktijken de werking van de interne 
markt belemmeren en wetgevend ingrijpen ver ‑
eisen. Dergelijke eisen kunnen met voortdurende 
toegang tot informatie over de ontwikkeling van 
de ontwerpteksten in de Raad van de EU en met 
trialoogbesprekingen tussen de Raad van de EU, het 
Parlement en de Commissie worden gecombineerd 
en voorafgaand overleg over de inhoud en de tijdlij ‑
nen van aan EBA verleende mandaten bevorderen.
85
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 2.
Aanbeveling 2
EBA accepteert de aanbeveling, maar onderstreept 
dat voor belangrijke verbeteringen inzake de rol 
van EBA bij de convergentie van het toezicht in de 
EU een wijziging van het mandaat van EBA in de pri ‑
maire wetgeving vereist is. EBA is niet gemachtigd 
om vergaderingen van de colleges bijeen te roepen 
want dat blijft tot de bevoegdheid van de conso ‑
liderende toezichthouder behoren, en EBA neemt 
niet deel aan de besluitvorming van de colleges; 
EBA heeft geen mandaat om bindende bemiddeling 
tussen bevoegde autoriteiten te initiëren en er is 
rechtsonzekerheid over de vraag of EBA kan ingrij ‑
pen op gebieden waar de beoordelingen van de 
toezichthoudende autoriteiten uiteenlopen  — som ‑
migen vinden dat EBA beslissingen van de nationale 
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 65
Gelet op het voorgaande is EBA van mening dat 
haar rol in stresstesten ofwel moet worden ver ‑
sterkt — door haar in staat te stellen direct contact 
met banken op te nemen, peer ‑analyses te ver ‑
richten, de resultaten van de stresstesten van de 
banken te betwisten en gegevens over de banken 
op basis van rapportages aan de toezichthouder op 
de website van EBA te publiceren — ofwel radicaal 
opnieuw moet worden bekeken.
Een optie zou zijn om de EU ‑brede stresstest om 
te vormen tot een exercitie in openbaarmaking en 
transparantie, waarbij EBA zich toespitst op het ver ‑
strekken van de hulpmiddelen aan de toezichthou ‑
ders om hun stresstesten uit te voeren en optreedt 
als een gegevensknooppunt inzake transparantie 
voor de EU ‑brede resultaten. Dit zou een aanvulling 
vormen op de stresstesten voor toezichtdoeleinden 
die door de bevoegde autoriteiten worden verricht, 
waarbij het kader wordt overgenomen dat in de VS 
door de Dodd ‑Frank Act is ingevoerd.
Voor elk van deze wijzigingen is een verankering in 
de primaire wetgeving vereist.
87
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 4.
EBA licht hierbij toe dat door een recente wij ‑
ziging van het interne reglement van orde van 
EBA is getracht de juridische tekortkoming van 
onvoldoende vertegenwoordiging van de natio ‑
nale consumentenbeschermingsinstanties in het 
besluitvormingsproces van EBA te ondervangen. 
Het reglement van orde van de raad van toezicht ‑
houders van EBA, zoals gewijzigd in november 2013 
en publiek beschikbaar op de website van EBA, stelt 
namelijk expliciet het volgende (artikel 2.4): „Indien 
een stemgerechtigd lid geen vertegenwoordiger 
van een relevante nationale autoriteit in overeen ‑
stemming met artikel 2.3 meebrengt, is het stemge ‑
rechtigd lid verantwoordelijk voor coördinatie met 
de nationale autoriteit om ervoor te zorgen dat het 
stemgerechtigd lid voldoende over het onderwerp 
op de hoogte wordt gebracht om zijn functies als 
zodanig uit te oefenen.”toezichthouders van de lidstaat van herkomst en 
toezichthouders van de lidstaat van ontvangst, RTS/
ITS over paspoortmeldingen en ITS over gezamen ‑
lijke besluitvorming op kapitaal ‑ en liquiditeits ‑
eisen). Ten slotte heeft EBA haar bemiddelingsrol 
acht keer met succes uitgevoerd (binnen de gren ‑
zen van haar bemiddelingsrol zoals uiteengezet in 
haar mandaat) en heeft zij in alle gevallen weder ‑
zijds aanvaardbare oplossingen aangereikt.
De procedure waarmee het EBA ‑personeel feed ‑
back geeft aan de geconsolideerde toezichthouder, 
is in 2013/2014 versterkt en geformaliseerd, mede 
op basis van specifieke feedback van de raad van 
toezichthouders van EBA. In 2014 heeft EBA het IT ‑
platform naar haar eigen in ‑house systeem overge ‑
bracht, waardoor zij meer controle kan uitoefenen 
en het IT ‑platform voor de uitwisseling van infor ‑
matie tussen bevoegde autoriteiten verder kan 
bevorderen.
86
Zie het antwoord van EBA op aanbeveling 3.
Aanbeveling 3
EBA accepteert de aanbeveling, maar benadrukt dat 
voor een grotere betrouwbaarheid van de stresstes ‑
ten in de hele EU een aanpassing van het mandaat 
van EBA in de primaire wetgeving vereist is. Wij stel ‑
len vast dat, ook al is de rol van EBA in de stresstes ‑
ten zoals opgenomen in de EBA ‑oprichtingsver ‑
ordening in oktober 2013 enigszins verduidelijkt, 
de focus van de rol van EBA nog steeds ligt op het 
initiëren en coördineren van stresstesten in plaats 
van deze zelf uit te voeren. De juridische verant ‑
woordelijkheid voor het uitvoeren van de stresstest 
en de contacten met de deelnemende banken blijft 
bij de bevoegde toezichthouders. Dit geeft EBA een 
grote verantwoordelijkheid en een reputatierisico, 
zonder echte controle over de resultaten.
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 66
Binnen de bovengenoemde beperkingen was EBA 
toch in staat met de hierboven genoemde niet ‑bin‑
dende juridische instrumenten een aantal belang ‑
rijke, dringende problemen in de bancaire markt 
op te sporen en aan te pakken, zoals verantwoord 
lenen, behandeling van kredietnemers met een 
betalingsachterstand, klachtenbehandeling, risico ‑
beheer van exchange ‑traded funds, de risico’s van 
financiële contracten ter verrekening van verschil ‑
len, crowdfunding en virtuele valuta.
Aanbeveling 5
EBA accepteert deze aanbeveling en merkt op 
dat gewerkt wordt aan de implementatie van een 
prestatiemanagementsysteem.
Aanbeveling 6
EBA accepteert deze aanbeveling. EBA is van 
mening dat memoranda van overeenstemming 
geen geschikte instrumenten zijn om de taken 
en verantwoordelijkheden van EBA, de ECB en de 
nationale bevoegde autoriteiten te verduidelijken, 
en zij is van oordeel dat een dergelijke verduidelij ‑
king alleen kan gebeuren door wijzigingen van de 
primaire wetgeving.
Wij zijn van mening dat de respectieve taken van de 
ECB in haar toezichthoudende rol en van EBA dui ‑
delijk zijn en volledig in overeenstemming zijn met 
de rol van de ECB als bevoegde autoriteit, net als 
elke andere nationale bevoegde autoriteit, wanneer 
zij die rol bekleedt. EBA sluit geen memoranda van 
overeenstemming met nationale bevoegde auto ‑
riteiten, aangezien deze rechtstreeks deelnemen 
aan het werk van EBA en vertegenwoordigd zijn in 
het besluitvormende orgaan van EBA, de raad van 
toezichthouders. EBA acht het niet gepast om de 
ECB anders te behandelen dan andere bevoegde 
autoriteiten wanneer zij als toezichthouder fun ‑
geert  — terwijl EBA wel memoranda van overeen ‑
stemming heeft afgesloten met de ECB als mone ‑
taire autoriteit.Aanbeveling 4
EBA accepteert de aanbeveling, maar benadrukt 
dat het EBA ‑mandaat op het gebied van consumen ‑
tenbescherming in de financiële sector van de EU 
beperkt is en dat voor belangrijke verbeteringen in 
de rol van EBA op dit gebied een wijziging van de 
primaire wetgeving vereist is.
In de oprichtingsverordening werd geen wetgeving 
inzake consumentenbescherming in de werkings ‑
sfeer van EBA opgenomen. Bovendien werd EBA bij 
de EU ‑richtlijnen van 2011, 2012 of 2013 geen man ‑
daat voor consumentenbescherming verleend. Het 
eerste mandaat werd EBA toegewezen bij de richt ‑
lijn hypothecair krediet, die in februari 2014 werd 
vastgesteld, en bestaat uit één technische norm.
Het consumentenbeschermingswerk van EBA is 
daarom beperkt gebleven tot werk op eigen initia ‑
tief, terwijl de enige wettelijke instrumenten die in 
de oprichtingsverordening van EBA beschikbaar 
werden gesteld en die zij voor eigen initiatieven bij 
financiële instellingen en nationale bevoegde auto ‑
riteiten kon gebruiken, waarschuwingen, adviezen 
en richtsnoeren waren, allemaal juridisch niet ‑bin‑
dende instrumenten. Verder is het aantal financiële 
instellingen waartoe EBA zich kan richten beperkt 
tot kredietinstellingen, aanbieders van betalings ‑
diensten die kredietinstellingen zijn, en uitgevers 
van elektronisch geld. Dat omvat dus niet alle finan ‑
ciële instellingen die relevant zijn voor de bescher ‑
ming van de consument, zoals aanbieders van 
betalingsdiensten die geen kredietinstelling zijn, 
niet ‑bancaire hypotheekverstrekkers of niet ‑ban ‑
caire kredietverstrekkers. Ten slotte zijn de moge ‑
lijkheden van EBA om juridisch bindende besluiten 
te nemen om bepaalde producten of activiteiten te 
verbieden, zeer beperkt en alleen toegestaan onder 
specifieke omstandigheden (in primaire wetgeving 
heeft EBA geen specifiek mandaat gekregen en de 
Raad heeft geen noodsituatie uitgeroepen).
Antwoord van de Europese Bankautoriteit 67
EBA stelt tevens vast dat Verordening (EU) 
nr. 1024/2013 specifieke bepalingen bevat die de 
sluiting van memoranda van overeenstemming met 
de bevoegde autoriteiten van niet ‑deelnemende 
landen en met effectentoezichthouders vereist, 
maar geen bepalingen bevat die duiden op een 
behoefte aan dergelijke regelingen met de ECB.
EBA stelt vast dat voor de oprichting van het 
gemeenschappelijk toezichtmechanisme een 
grotere samenwerking met de ECB vereist is, in het 
bijzonder met betrekking tot stresstesten en de 
ontwikkeling van het gemeenschappelijk handboek 
voor toezicht. Met betrekking tot het Europees 
handboek voor toezicht verduidelijkt EBA dat, 
volgens haar wettelijk mandaat, het EBA ‑handboek 
zal bestaan uit een niet ‑bindende verzameling van 
in de EU toegepaste beste toezichtpraktijken. Het 
mandaat staat EBA niet toe te streven naar maxi ‑
male harmonisatie van de beste toezichtpraktijken 
in de hele EU, noch om de bestaande handboeken 
die door de bevoegde autoriteiten zoals de ECB 
worden gebruikt, te doen vervangen.Artikel 8 van de EBA ‑oprichtingsverordening 
beschrijft de hoofdtaken van EBA, zoals het vast ‑
stellen van kwalitatief hoogstaande toezichts ‑
normen ‑ en praktijken, en de bevoegdheden die 
ons ter beschikking staan om die taken, zoals de 
opstelling van technische normen, richtsnoeren en 
aanbevelingen, te verwezenlijken. De rol van de 
bevoegde autoriteiten is voornamelijk vastgelegd 
in de sectorale regelgeving, met vermelding van de 
reikwijdte van het toezicht en de bevoegdheden 
waarvan zij gebruik kunnen maken. In het geval van 
de ECB is artikel 4, lid 2, punt i), van de EBA ‑oprich ‑
tingsverordening bij Verordening (EU) nr. 1022/2013 
gewijzigd om de ECB als bevoegde instantie toe 
te voegen met het oog op de taken en bevoegd ‑
heden van EBA „voor zaken die betrekking hebben 
op de taken die haar zijn opgedragen krachtens 
Verordening (EU) nr. 1024/2013”. In overweging 12 
van Verordening (EU) nr. 1022/2013 wordt bepaald 
dat EBA „haar taken ook ten aanzien van de ECB op 
dezelfde manier moet kunnen uitoefenen als ten 
aanzien van andere bevoegde autoriteiten”. Boven ‑
dien wordt in de artikelen 3 en 4 van Verordening 
(EU) nr. 1024/2013 duidelijk aangegeven welke reik ‑
wijdte de aan de ECB opgedragen taken hebben, 
dat deze taken worden uitgevoerd zonder afbreuk 
te doen aan de bevoegdheden en taken van EBA, 
en dat de ECB, net als andere bevoegde overheden, 
moet samenwerken met EBA en moet voldoen aan 
het Unierecht, inclusief de technische normen en 
artikel 16 van de EBA ‑verordening met betrekking 
tot richtsnoeren en aanbevelingen.

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar: 
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten: 
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet ‑EU‑landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Betaalde abonnementen:•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm).
QJ‑AB‑14‑009‑NL‑C ISSN 1831 ‑0915
In de nasleep van de financiële crisis trof de Commissie 
maatregelen om de banksector te stabiliseren door te streven naar 
versterking van het kader voor regelgeving en toezicht en door de 
Europese Bankautoriteit (EBA) op te richten. Bij haar eerste controle 
op dit gebied beoordeelde de Rekenkamer of de Commissie en de 
EBA hun taken naar tevredenheid hebben vervuld bij het opzetten 
van de nieuwe regelingen voor de regulering van en het toezicht 
op de banksector, en ging zij na welke lessen getrokken konden 
worden voor het toezicht op banken in het kader van het nieuwe 
gemeenschappelijke toezichtmechanisme. De Rekenkamer 
concludeerde dat de maatregelen van de Commissie, waaronder de 
oprichting van de EBA, belangrijke eerste stappen waren als 
antwoord op de financiële crisis. Er werd echter een aantal 
tekortkomingen geconstateerd in de werking van de nieuwe 
regelingen met betrekking tot het grensoverschrijdend toezicht op 
het bankwezen, de beoordeling van de veerkracht van de banken 
in de EU en de bevordering van de consumentenbescherming. De 
Rekenkamer doet aanbevelingen om deze tekortkomingen te 
verhelpen.
EUROPESE
REKENKAME R