VERSLAG VAN DE COMMISSIE

Roemenië



Verslag opgesteld in overeenstemming met artikel 126, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

1. Inleiding

In artikel 126 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna “het Verdrag” genoemd) is de buitensporigtekortprocedure (BTP) vastgelegd. Die procedure wordt nader vastgesteld in Verordening (EG) nr. 1467/97 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten , die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact (hierna “SGP” genoemd).

Overeenkomstig artikel 126, lid 2, van het Verdrag dient de Commissie op basis van de volgende twee criteria na te gaan of de hand wordt gehouden aan de begrotingsdiscipline: a) of de verhouding tussen het voorziene of feitelijke overheidstekort en het bruto binnenlands product (bbp) de referentiewaarde van 3 % van het bbp overschrijdt, tenzij hetzij de verhouding in aanzienlijke mate en voortdurend is afgenomen en een niveau heeft bereikt dat de referentiewaarde benadert, hetzij de overschrijding van de referentiewaarde slechts van uitzonderlijke en tijdelijke aard is en de verhouding dicht bij de referentiewaarde blijft, en b) of de verhouding tussen de overheidsschuld en het bbp de referentiewaarde van 60 % van het bbp overschrijdt, tenzij de verhouding in voldoende mate afneemt en de referentiewaarde in een bevredigend tempo benadert.

In artikel 126, lid 3, van het Verdrag is bepaald dat indien een lidstaat niet voldoet aan deze of aan een van deze criteria, de Commissie een verslag dient op te stellen. In dat verslag moet “er tevens rekening mee [worden] gehouden of het overheidstekort groter is dan de investeringsuitgaven van de overheid en worden alle andere relevante factoren in aanmerking genomen, met inbegrip van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat op middellange termijn”.

Sinds het voorjaar 2017 lopen ten aanzien van Roemenië procedures bij significante afwijking in het kader van het preventieve deel van het SGP. Doordat Roemenië in 2016 significant was afgeweken van zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling (hierna “MTD” genoemd), heeft de Raad in het voorjaar van 2017 een procedure bij significante afwijking ingeleid. Sindsdien heeft de Raad halfjaarlijkse aanbevelingen uitgebracht waaraan Roemenië geen effectief gevolg heeft gegeven, maar het is bij herhaling significant afgeweken van het aanbevolen aanpassingstraject.

Uit gegevens die de Roemeense autoriteiten op 30 september 2019 hebben genotificeerd en die vervolgens door Eurostat zijn gevalideerd , blijkt dat in 2018 het nominale overheidstekort in Roemenië 3,0 % van het bbp bedroeg, terwijl de schuld 35,0 % van het bbp beliep. Voor 2019 werd in de notificatie uitgegaan van een nominaal overheidstekort van 2,8 % van het bbp. Rekening houdende met de herziene bbp-cijfers die door het nationale bureau voor de statistiek (INS) zijn aangekondigd na de bekendmaking van het persbericht van Eurostat, zijn de nominale ratio’s licht gewijzigd, met een tekort van 2,9 % van het bbp en een schuldquote van 34,7 % van het bbp in 2018

Op 10 december 2019 heeft het kabinet zijn begrotingsstrategie (“Strategiei fiscal-bugetare”) voor de periode 2020-2022 goedgekeurd en aan het Parlement gezonden, met daarin een tekort op transactiebasis van 3,8 % van het bbp in 2019.

Het voorziene tekortcijfer voor 2019 lijkt er op het eerste gezicht op te wijzen dat er in Roemenië sprake is van een buitensporig tekort in de zin van het Verdrag, maar daarbij zijn nog niet alle hieronder beschreven factoren in aanmerking genomen.

Tabel 1. Overheidstekort en -schuld (% van het bbp)

De Commissie heeft bijgevolg dit verslag opgesteld. Doel daarvan is de voorziene afwijking van het tekortcriterium grondig te beoordelen, rekening houdende met de economische achtergrond en alle overige relevante factoren, om na te gaan of de inleiding van een buitensporigtekortprocedure is gerechtvaardigd. In deel 2 van het verslag wordt het tekortcriterium onderzocht. In deel 3 wordt het schuldcriterium onderzocht. Deel 4 heeft betrekking op overheidsinvesteringen en andere relevante factoren, met inbegrip van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat op de middellange termijn. De analyse in dit verslag is gebaseerd op de tussentijdse winterprognose 2020 van de Commissie, die alleen de bbp- en inflatiecijfers omvat en dus, ten behoeve van dit verslag, is aangevuld met prognoses voor begrotingsvariabelen.

2.Tekortcriterium

In 2018 boekte Roemenië een overheidstekort van 2,9 % van het bbp. Op basis van de begrotingsstrategie zal het overheidstekort van Roemenië in 2019 zijn opgelopen tot 3,8 % van het bbp. Dit is veel hoger dan en niet dicht bij de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp.

De overschrijding van de referentiewaarde van het Verdrag in 2019 is evenmin uitzonderlijk in de zin van het Verdrag en het SGP, daar zij niet wordt veroorzaakt door een ongewone gebeurtenis en evenmin door een ernstige economische neergang. In de winterprognoses 2020 van de Commissie wordt gerekend met een reële bbp-groei van 3,9 % in 2019 en 3,8 % in 2020, terwijl de output gap rond nul zou liggen. Eenmalige posten bedroegen 0,1 % van het bbp in 2019 en waren toe te schrijven aan een terugbetaling van de aanschafbelasting (“timbru de mediu”) voor auto’s.

Ten slotte is de overschrijding van de referentiewaarde van 3 % van het bbp niet tijdelijk in de zin van het Verdrag en het SGP. In de begrotingsprognoses van de Commissie — en die van het kabinet in zijn begrotingsstrategie — wordt immers verwacht dat het tekort in 2020 en 2021 boven de referentiewaarde zal blijven. De winterprognose 2020 van de Commissie, aangevuld met begrotingsvariabelen, rekent met een overheidstekort van 4,0 % van het bbp in 2019, van 4,9 % in 2020 en van 6,9 % in 2021. De verwachte toename van het tekort valt grotendeels toe te schrijven aan aanzienlijke verhogingen van pensioenen waartoe in de zomer van 2019 is besloten: een verhoging van de pensioenen met 40 % die voor september 2020 gepland staat, en een verdere opwaartse herberekening van pensioenen die voor september 2021 gepland staat. Bovendien hebben de autoriteiten tussen december 2019 en januari 2020 nieuwe belastingverlagingen goedgekeurd (verlaging van de brandstofaccijns, een verlaging van de sociale premies voor deeltijdwerkers en de afschaffing van bijzondere heffingen in de bank- en in de energiesector) en hebben zij de kinderbijslag verdubbeld (een maatregel die in augustus 2020 moet ingaan). In de begrotingsstrategie rekent het kabinet met een overheidstekort van 3,6 % van het bbp in 2020 en van 3,4 % in 2021. Dat de tekortprognose in de begrotingsstrategie lager uitvalt dan in de prognoses van de Commissie valt met name te verklaren door: 1) optimistischere onderliggende macro-economische prognoses; 2) een matiging van verwachte uitgaven voor goederen en diensten, die niet volledig blijkt uit goedgekeurde maatregelen; 3) het feit dat de begrotingsstrategie geen rekening lijkt te houden met het volledige begrotingseffect van de goedgekeurde pensioenverhogingen, met name in 2021 en de periode daarna; 4) het feit dat de begrotingsstrategie geen rekening houdt met het effect van de belastingverlagingen en het verdubbelen van de kinderbijslag.

Kortom, het voor 2019 voorziene tekort ligt boven en niet dicht bij de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp. De overschrijding wordt niet beschouwd als uitzonderlijk of als tijdelijk in de zin van het Verdrag en het SGP. De analyse lijkt er aldus op het eerste gezicht op te wijzen dat niet aan het tekortcriterium voor de toepassing van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/1997 is voldaan. Daarbij dienen echter alle hieronder beschreven relevante factoren in aanmerking te worden genomen.

3.Schuldcriterium