P9_TA(2022)0278

Gemeenschappelijke Europese maatregelen op het gebied van zorg

Resolutie van het Europees Parlement van 5 juli 2022“Naar gemeenschappelijke Europese maatregelen op het gebied van zorg” (2021/2253(INI))

(2023/C 47/04)

Het Europees Parlement,

— gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU),

— gezien de doelstellingen van artikel 3 VEU, met name de bestrijding van sociale uitsluiting en discriminatie, de bevordering van sociale rechtvaardigheid, de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten van het kind, alsmede de economische, sociale en territoriale samenhang,

— gezien artikel 8 inzake gendermainstreaming, waarin de doelstelling van de EU is vastgelegd om ongelijkheden op te heffen en de gelijkheid van vrouwen en mannen te bevorderen, alsmede de horizontale sociale clausule in artikel 9 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

— gezien de doelstellingen van het sociaal beleid uiteengezet in de artikelen 151 en 153 VWEU,

— gezien het herziene Europees Sociaal Handvest, met name artikel 15 over het recht van personen met een handicap op onafhankelijkheid, sociale integratie en participatie, en artikel 23 over het recht van ouderen op sociale bescherming,

— gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), met name artikel 25 over het recht van ouderen om een waardig en zelfstandig leven te leiden en artikel 26 over de integratie van personen met een handicap, en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, als bedoeld in artikel 6 VEU,

— gezien de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten (EPSR), met name beginsel 17 inzake de inclusie van personen met een handicap en beginsel 18 inzake het recht op langdurige zorg,

— gezien het VN-decennium voor gezond ouder worden 2021-2030 en het WHO-kader voor landen met het oog op een geïntegreerd continuüm van langdurige zorg (1),

— gezien het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten (EPSR-actieplan) en de bijbehorende kerndoelen voor 2030,

— gezien de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG’s), met name de doelstellingen nr. 3 inzake “Goede gezondheid en welzijn”, nr. 5 inzake “Gendergelijkheid”, nr. 8 inzake “Eerlijk werk en economische groei” en nr. 10 inzake “Ongelijkheid verminderen”,

— gezien het thematische verslag van de onafhankelijke VN-deskundige over het genot van alle mensenrechten door oudere personen van 22 juli 2020 en over de impact van het coronavirus (COVID-19) op het genot van alle mensenrechten door ouderen, A/75/2020 (2), en haar verklaring over autonomie en zorg voor ouderen voor de 30e zitting van de VN-Mensenrechtenraad (3),

— gezien de verdragen en aanbevelingen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), met name het Verdrag inzake verplegend personeel (nr. 149) van 1977 en de bijbehorende Aanbeveling (nr. 157), het Verdrag betreffende de bescherming van het moederschap (nr. 183) van 2000 en de bijbehorende Aanbeveling (nr. 191), het Verdrag inzake fatsoenlijk werk voor huishoudelijk personeel (nr. 189) van 2011 en de bijbehorende Aanbeveling (nr. 201), het Verdrag inzake geweld en pesterijen (nr. 190) van 2019 en de bijbehorende Aanbeveling (nr. 206), en de Aanbeveling inzake sociale beschermingsvloeren (nr. 202),

— gezien het verslag van de IAO van 19 december 2019 getiteld “The Employment Generation Impact of Meeting SDG Targets on Early Childhood Care, Education, Health and Long-Term Care in 45 countries”,

— gezien de resolutie van de IAO over een wereldwijde oproep tot actie voor een op de mens gerichte aanpak van de COVID-19-crisis die inclusief, duurzaam en veerkrachtig is, aangenomen tijdens de 109e zitting van de Internationale Arbeidsconferentie in juni 2021,

— gezien het verslag van de IAO van 7 maart 2022 getiteld “Care at work: Investing in care leave and services for a more gender equal world of work”,

— gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD),

— gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW),

— gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind (VRK),

— gezien de politieke beleidslijnen van Ursula von der Leyen, voorzitter van de Commissie,

— gezien het werkprogramma van de Commissie voor 2022,

— gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) (4),

— gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (5),

— gezien Verordening (EU) 2020/2221 van het Europees Parlement en de Raad van 23 december 2020 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1303/2013 wat betreft extra middelen en uitvoeringsregelingen om bijstand te verlenen ter bevordering van het crisisherstel in de context van de COVID-19-pandemie en de sociale gevolgen daarvan en ter voorbereiding van een groen, digitaal en veerkrachtig herstel van de economie (React-EU) (6),

— gezien Verordening (EU) 2021/522 tot vaststelling van een actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (“EU4Health-programma”) voor de periode 2021-2027 (7),

— gezien het gezamenlijke initiatief “State of Health” van de OESO en de Europese Commissie,

— gezien Richtlijn (EU) 2019/1158 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en tot intrekking van Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (8),

— gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (9),

— gezien Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (10),

— gezien Richtlijn (EU) 2022/431 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2022 tot wijziging van Richtlijn 2004/37/EG betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk (11),

— gezien Aanbeveling (EU) 2021/1004 van de Raad van 14 juni 2021 tot instelling van een Europese kindergarantie (12),

— gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” (COM(2020)0152),

— gezien de mededeling van de Commissie van 26 april 2017, getiteld “Een initiatief om het evenwicht tussen werk en privéleven voor werkende ouders en mantelzorgers te ondersteunen” (COM(2017)0252),

— gezien het actieplan van de Commissie van 9 december 2021 voor de stimulering van de sociale economie en het scheppen van banen,

— gezien het Groenboek van de Commissie van 27 januari 2021 over de vergrijzing (COM(2021)0050),

— gezien de mededeling van de Commissie getiteld “Een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden” van 2021,

— gezien de ministeriële verklaring die tijdens de vierde ministeriële conferentie van de Economische Commissie voor Europa van de VN over vergrijzing in Lissabon werd aangenomen op 22 september 2017, getiteld “A Sustainable Society for All Ages: Realizing the potential of living longer”,

— gezien het voorstel van de Commissie van 4 maart 2021 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad ter versterking van de toepassing van het beginsel van gelijke beloning van mannen en vrouwen voor gelijke of gelijkwaardige arbeid door middel van beloningstransparantie en handhavingsmechanismen (COM(2021)0093),

— gezien het voorstel van de Commissie van 28 oktober 2020 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende toereikende minimumlonen in de Europese Unie (COM(2020)0682),

— gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 januari 2022 getiteld “Naar een nieuw zorgmodel voor ouderen: leren van COVID-19” (SOC/687-EESC-2021),

— gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 september 2012 getiteld “De rechten van inwonende zorgverleners” (SOC/535-EESC-2016),

— gezien het “Long-term care report” van 2021 van het Comité voor sociale bescherming (SPC) en de Europese Commissie (DG EMPL) over “Trends, uitdagingen en kansen in een vergrijzende samenleving”,

— gezien het advies van de deskundigengroep van 23 juni 2021 inzake doeltreffende manieren om te investeren in gezondheid, getiteld “Supporting mental health of health workforce and other essential workers”,

— gezien de conclusies van de Raad Epsco van 14 juni 2021 over de sociaal-economische impact van COVID-19 op gendergelijkheid (ST 8884/21),

— gezien zijn resolutie van 15 november 2018 over de zorgdiensten in de EU ter bevordering van gendergelijkheid (13),

— gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over het genderperspectief in de COVID-19-crisis en de periode na de crisis (14),

— gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over de EU-strategie inzake gendergelijkheid (15),

— gezien zijn resolutie van 10 maart 2022 over het EU-genderactieplan III (16),

— gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over toegang tot fatsoenlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen (17),

— gezien de aanbeveling van de Raad van 22 mei 2019 betreffende stelsels voor kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang (18),

— gezien zijn resolutie van 11 maart 2021 over de rechten van het kind in het licht van de EU-strategie voor de rechten van het kind (19),

— gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de EU-strategie voor volksgezondheid na COVID-19 (20),

— gezien zijn resolutie van 16 februari 2022 over versterking van Europa in de strijd tegen kanker — naar een alomvattende en gecoördineerde strategie (21),

— gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (22),

— gezien zijn resolutie van 7 juli 2021 inzake “Het oude continent vergrijst — mogelijkheden en uitdagingen in verband met het ouderdomsbeleid na 2020” (23),

— gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021 getiteld “Unie van gelijkheid: Strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030” (COM(2021)0101),

— gezien zijn resolutie van 18 juni 2020 over de Europese strategie inzake handicaps post-2020 (24),

— gezien zijn resolutie van 29 november 2018 over de situatie van vrouwen met een handicap (25),

— gezien de mededeling van de Commissie getiteld “Strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027 — Gezondheid en veiligheid op het werk in een veranderende arbeidswereld”, van 28 juni 2021 (COM(2021)0323),

— gezien zijn resolutie van 10 maart 2022 over een nieuw strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk voor de periode na 2020 (met inbegrip van een betere bescherming van werknemers tegen de blootstelling aan schadelijke stoffen, stress op het werk en lichamelijke klachten als gevolg van repeterende bewegingen) (26),

— gezien het verslag van EVI/EPSU over loontransparantie en de rol van genderneutrale functiebeoordeling en functieclassificatie in overheidsdiensten,

— gezien de aanbeveling van de Raad van 8 november 2019 met betrekking tot de toegang tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen (27),

— gezien de activiteiten van de ELA, en met name de samenwerking met de lidstaten bij de bestrijding van zwartwerk,

— gezien de gendergelijkheidsindex 2021 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, en de thematische focus daarvan op gezondheid,

— gezien artikel 54 van zijn Reglement,

— gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid (A9-0189/2022),

A. overwegende dat sociale rechten deel uitmaken van de mensen- en constitutionele rechten en dat vrouwenrechten fundamentele mensenrechten zijn; overwegende dat de Commissie van Venetië van de Raad van Europa en het EHRM benadrukken dat mensenrechten deel uitmaken van de rechtsstaat en dat dit tevens wordt benadrukt in het Handvest; overwegende dat het EPSR-actieplan concrete initiatieven bevat voor de tenuitvoerlegging van beginselen die cruciaal zijn voor de opbouw van een sterker sociaal Europa voor rechtvaardige transities en herstel, zoals gendergelijkheid, gelijke kansen, evenwicht tussen werk en privéleven, kinderopvang en ondersteuning van kinderen, inclusie van personen met een handicap en langdurige zorg; overwegende dat uitbreiding en versterking van de waarde en de rechten van de zorgwerkers een eerste vereiste zal zijn voor de tenuitvoerlegging van deze initiatieven, met inbegrip van die welke specifiek betrekking hebben op zowel beginsel 17 als beginsel 18; overwegende dat het Europees Semester en het sociaal scorebord moeten worden gebruikt om een rechtvaardigere, gelijke, duurzame en veerkrachtige samenleving tot stand te brengen; overwegende dat het genot van de hoogst bereikbare standaard van gezondheid een grondrecht is en dat een hoog niveau van gezondheidsbescherming moet worden gewaarborgd en ten uitvoer moet worden gelegd via alle beleidsmaatregelen en activiteiten van de Unie; overwegende dat de toegang tot openbare diensten van goede kwaliteit een doorslaggevende factor is voor de kwaliteit van het bestaan als onderdeel van de zorgstrategie en van meer investeringen in de sector;

B. overwegende dat kinderen 18,3 % van de EU-bevolking uitmaken (28); overwegende dat in 2020 47,5 % van de huishoudens in de EU ten minste één kind had en dat 14 % van de huishoudens bestond uit kinderen en een alleenstaande ouder (29), waarvan de meerderheid vrouw was;

C. overwegende dat de overgrote meerderheid van formele en informele, betaalde en onbetaalde zorgverleners en mantelzorgers vrouw is; overwegende dat de verantwoordelijkheid voor de zorg binnen het huishouden bepalend is voor de mogelijkheden, de duur en het soort betaald werk dat vrouwen gedurende hun gehele arbeidsleven kunnen verrichten, en aldus van invloed is op hun deelname aan het sociale, economische, culturele en politieke leven; overwegende dat stereotypen over vrouwen als betere zorgverleners en de perceptie dat onbetaalde zorg en huishoudelijk werk “vrouwenwerk” zijn, het model “mannelijke kostwinner — vrouwelijke verzorger” versterken, dat nog steeds bepalend is voor de toegang tot sociale rechten en daardoor de economische onafhankelijkheid van vrouwen beïnvloedt, en ook bijdraagt tot de onderwaardering en de economische onzichtbaarheid van de zorg, met name de bijdrage van mantelzorgers, alsook tot de onderwaardering van zorgpersoneel in particuliere en overheidsinstellingen;

D. overwegende dat 80 % van alle langdurige zorg in Europa wordt verleend door mantelzorgers (30), voor het overgrote deel vrouwen, die verstoken zijn van eerlijke arbeidsomstandigheden, meestal niet betaald worden en/of onvoldoende sociale steun ontvangen, waardoor zorg bij uitstek een genderkwestie is; overwegende dat het verlenen van mantelzorg gepaard gaat met het ontbreken van rechten zoals ziekteverlof en vakantiedagen, alsmede zwangerschaps-, vaderschaps- en ouderschapsverlof, een daling van de arbeidsparticipatie, een toename van armoede en sociale uitsluiting, een verminderde geestelijke gezondheid en meer gevoelens van sociaal isolement en eenzaamheid, hetgeen een negatief effect heeft op de lichamelijke en geestelijke gezondheid, het welzijn en de sociale inclusie; overwegende dat de bijdrage van vrouwen aan onbetaalde zorgtaken jaarlijks naar schatting 11 biljoen USD (31) toevoegt aan de wereldeconomie, hetgeen neerkomt op 9 % van het mondiale bbp (32);

E. overwegende dat 15,4 % van de jongeren zonder scholing, werk of stage (NEET’s) in deze situatie verkeert omdat zij zorgen voor kinderen of arbeidsongeschikte volwassenen of andere gezinstaken hebben; overwegende dat 88 % van de NEET’s vrouwen zijn (33);

F. overwegende dat erkend moet worden dat alle mensen vanaf de kindertijd tot op hoge leeftijd in verschillende mate zorg nodig hebben, afhankelijk van onder meer leeftijd, sociaal-economische status, fysieke begaafdheid en persoonlijke achtergrond; overwegende dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen zorg en ondersteuning voor personen met een handicap of een slechte gezondheid; overwegende dat de maatschappelijke en economische waarde van zorgarbeid, zowel betaald als onbetaald, niet wordt gewaardeerd en erkend en opnieuw moet worden geëvalueerd en de kern van het economisch beleid moet gaan vormen; overwegende dat er dringend werk moet worden gemaakt van de sociale, gendergelijkheids- en economische invloed van personen met zorgtaken, met name in het licht van de demografische veranderingen;

G. overwegende dat alle lidstaten en de EU gebonden zijn door het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD), met inbegrip van artikel 19 daarvan betreffende het nemen van doeltreffende en passende maatregelen die garanderen dat alle personen met een handicap gelijke rechten hebben om onafhankelijk te leven, deel uit te maken van en te participeren in de gemeenschap; overwegende dat gelijke en effectieve toegang tot betaalbare kwaliteitszorg en ondersteunende diensten een essentiële voorwaarde is voor het zelfstandig leven van personen met een handicap, hun deelname aan het gemeenschapsleven en hun sociale inclusie;

H. overwegende dat zorg alle diensten omvat die de autonomie en onafhankelijkheid van zorgbehoevende personen ondersteunen, alsook de fysieke, psychologische, emotionele, sociale, persoonlijke en huishoudelijke behoeften van individuen en groepen in kwetsbare situaties; overwegende dat zorg moet worden erkend als een recht dat de gelijke uitoefening van rechten, waardigheid, autonomie, inclusie en welzijn waarborgt voor alle mensen die zorgbehoevend zijn; overwegende dat de Europese Unie de maatregelen van de lidstaten ter verbetering van de zorgdiensten kan aanvullen en ondersteunen, zowel voor de zorgontvangers als voor de zorgverleners;

I. overwegende dat zorgtaken een verscheidenheid aan diensten vormen die worden verricht door individuen, gezinnen, gemeenschappen, aanbieders van betaalde diensten, openbare organisaties en overheidsinstellingen in verschillende soorten omgevingen, variërend van instellingen tot particuliere huishoudens;

J. overwegende dat de Commissie persoonlijke en huishoudelijke diensten (PHD) definieert als een breed scala aan activiteiten die bijdragen tot het welzijn thuis van gezinnen en individuen, met inbegrip van kinderopvang, langdurige zorg en zorg voor personen met een handicap, huishoudelijke taken, remedial teaching, thuisreparaties, tuinieren en ICT-ondersteuning; overwegende dat PHD zorg en niet-zorg, alsook directe en indirecte diensten omvatten; overwegende dat op mondiaal niveau PHD gewoonlijk worden omschreven met de term “huishoudelijk werk”; overwegende dat met de opname van huishoudelijk personeel in het zorgpersoneel derhalve wordt erkend dat zorgverlening niet alleen persoonlijke zorg omvat, maar ook niet-relationele indirecte zorg, hetgeen de noodzakelijke voorwaarden biedt voor het verlenen van persoonlijke zorg; overwegende dat zorg- en niet-zorgactiviteiten op het gebied van persoonlijke en huishoudelijke diensten sterk met elkaar verweven zijn en dat een groot deel van de werknemers beide prestaties levert en dus behoort tot de zorgwerkers;

K. overwegende dat toegang tot hoogwaardige zorg en het creëren van leeftijdsvriendelijke omgevingen essentieel zijn voor een langer, gezond en actief leven; overwegende dat het aantal personen in de EU dat langdurige zorg nodig heeft, naar verwachting zal stijgen van 30,8 miljoen in 2019 tot 38,1 miljoen in 2050 (34); overwegende dat verschillende lidstaten reeds te kampen hebben met tekorten aan arbeidskrachten in de sector langdurige zorg, die alleen maar groter dreigen te worden naarmate de vraag naar langdurige zorg toeneemt, en overwegende dat hiervoor investeringen in de beroepsbevolking en hun fatsoenlijke werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden nodig zijn;

L. overwegende dat de COVID-19-crisis de sleutelrol van werknemers in persoonlijke en huishoudelijke diensten in onze samenlevingen heeft benadrukt, waaruit blijkt dat deze werknemers in alle lidstaten dringend volledig moeten worden erkend, samen met de rechten op collectieve onderhandelingen, sociale zekerheid en sociale bescherming; overwegende dat door het aanhoudende gebrek aan behoorlijke erkenning van deze werknemers in verschillende lidstaten, velen van hen hun baan hebben verloren tijdens de COVID-19-pandemie zonder te kunnen profiteren van regelingen voor looncompensatie en behoud van banen door de overheid; overwegende dat de pandemie heeft geleid tot het verlies van huisvesting voor veel werknemers in persoonlijke en huishoudelijke diensten en hen heeft blootgesteld aan geweld en intimidatie op het werk;

M. overwegende dat er, ondanks het feit dat ieder individu gedurende zijn leven ten minste eenmaal de rol van verzorger en van zorgontvanger op zich neemt, stigmatisering en stereotypen bestaan rond onderlinge afhankelijkheid, lichamelijke of geestelijke handicap, ziekte en kwetsbaarheid en de behoefte aan zorg en ondersteuning, die samengaan met andere redenen voor discriminatie, met name geslacht, seksuele gerichtheid, leeftijd, handicap, nationaliteit, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, alsmede sociaal-economische of immigrantenachtergrond en andere achtergestelde achtergronden, waardoor het risico van armoede of sociale uitsluiting toeneemt;

N. overwegende dat de EU-bevolking vergrijst: in 2018 was 19 % van de EU-burgers 65 jaar of ouder (35); overwegende dat leeftijdsdiscriminatie en onvervulde, ongeziene en niet-erkende zorgbehoeften in Europa nog steeds een hardnekkig probleem in de zorg vormen; overwegende dat het aantal mensen dat afhankelijk is van de hulp van anderen en dat gezondheidszorg en langdurige zorg nodig heeft, toeneemt met de leeftijd;

O. overwegende dat reumatische en musculoskeletale ziekten (rheumatic and musculoskeletal diseases — RMD’s) behoren tot ’s werelds meest voorkomende, tot invaliditeit leidende en belastende niet-overdraagbare ziekten, die meer dan 100 miljoen Europeanen treffen en goed zijn voor meer dan 50 % van de “verloren jaren door invaliditeit” (Years Lived with Disabilities — YLD’s) in Europa; overwegende dat mensen met RMD’s vanwege de prevalentie, de tot invaliditeit leidende gevolgen en het verband met een hoge incidentie van comorbiditeiten een belangrijke bron van vraag naar langdurige formele en mantelzorg in Europa zijn;

P. overwegende dat veel zorg- en huishoudelijk personeel tot een etnische minderheid behoort of migrant is (36), met een zeer onzekere situatie wordt geconfronteerd en intersectionele discriminatie ervaart als gevolg van hun ras of etniciteit, geslacht, sociaal-economische status en nationaliteit, en inwonende zorgarbeid verricht met vaak onbeperkte werktijden, wat in strijd is met de arbeidstijdwetgeving in de formele en informele economie; overwegende dat deze werknemers meestal vrouwen zijn die geen officieel arbeidscontract hebben, dus kwetsbaarder zijn voor uitbuiting en vaak geen toegang hebben tot hun rechten, met name op fatsoenlijk werk en sociale bescherming;

Q. overwegende dat er in alle lidstaten een gebrek is aan kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke, beschikbare en betaalbare zorgdiensten, ook in plattelandsgebieden die in het bijzonder door de vergrijzing worden getroffen; overwegende dat het toezicht op formele en mantelzorg en op de vorm en de middelen van de bestaande zorgdiensten wordt bemoeilijkt door het gebrek aan gegevens, met inbegrip van uitgesplitste gegevens, het gebrek aan kwaliteitsindicatoren, zoals het Europees tijdsbestedingsonderzoek (ETUS) voor de evaluatie van en het toezicht op de verleende diensten, routekaarten voor de uitvoering, en gebrek aan kennis bij zorgverleners over tijdelijk invaliderende ziekten;

R. overwegende dat een van de meest fundamentele rechten met betrekking tot zorg en ondersteuning het recht is om het type en de locatie van de dienst te kiezen; overwegende dat het recht om het type zorg te kiezen door de ontoereikende beschikbaarheid van persoonlijke en thuisondersteuning vaak wordt ondermijnd; overwegende dat persoonlijke ondersteuning maar al te zelden voldoende wordt ondersteund door de lidstaten en voor te veel mensen onbetaalbaar blijft; overwegende dat 75 % van de ouderen die langdurige zorg nodig heeft, meldt dat zij zich onder de armoederisicodrempel zouden bevinden indien zij gedwongen zouden worden om thuiszorgdiensten tegen de volledige marktprijs in te kopen (37); overwegende dat zelfs in de meerderheid van de economisch meest ontwikkelde landen de socialezekerheidsstelsels minder dan 40 % van de totale kosten van langdurige zorg voor mensen met gematigde behoeften dekken (38); overwegende dat de lidstaten moeten zorgen voor hoogwaardige en adequaat gefinancierde en functionerende zorgdiensten, socialezekerheidsstelsels en een betere integratie van hoogwaardige langdurige zorg daarin, hetgeen van cruciaal belang is voor de verbetering van de sociale rechtvaardigheid en zal bijdragen tot gendergelijkheid;

S. overwegende dat de COVID-19-pandemie de bestaande ongelijkheden en uitdagingen heeft verscherpt en zichtbaarder heeft gemaakt — waarbij de vele structurele problemen die in de sociale zorg in Europa verankerd zijn, zoals onderbezette zorgfaciliteiten en zorgstelsels of een gebrek aan investeringen, duidelijk naar voren zijn gekomen in termen van toegang tot formele zorg en huishoudelijke diensten, met inbegrip van tijdige, betaalbare en hoogwaardige medische behandeling — en de aandacht heeft gevestigd op reeds bestaande crises in de zorgsector als gevolg van de sterk toegenomen werkdruk in de sector, tekorten aan zorgpersoneel, ondergefinancierde, overbelaste gezondheidszorgstelsels en te grote afhankelijkheid van informele, onbetaalde zorg of zwartwerk; overwegende dat hierdoor de psychosociale risico’s toenemen voor de zorgverleners die in de sector blijven, die meestal vrouw zijn; overwegende dat de uitdagingen van de pandemie hebben geleid tot eenzaamheid en sociaal isolement en het risico van misstanden, verwaarlozing, verslechtering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van zorgbehoevenden, en het algemene welzijn van alle generaties in de hele EU hebben vergroot, met name daar waar het investeringsniveau in de zorg vóór de pandemie lager was (39); overwegende dat deze langetermijneffecten op de gezondheid en het welzijn van personen, alsook de sociale en economische gevolgen ervan nog niet volledig zijn beoordeeld en geïntegreerd in de relevante beleidsterreinen;

T. overwegende dat in Europa niet wordt voorzien in de behoeften van mantelzorgers en dat de COVID-19-pandemie de moeilijkheden van mantelzorg en van mensen die mantelzorg ontvangen aan het licht heeft gebracht en heeft aangetoond dat vrouwen en meisjes een onevenredig groot deel van deze zorg op zich nemen (40); overwegende dat het gebrek aan erkenning van persoonlijke en huishoudelijke dienstverleners en/of de onjuiste classificatie van hun arbeidsstatus ertoe hebben geleid dat velen die tijdens de COVID-19-pandemie hun baan hebben verloren, geen toegang hadden tot socialezekerheidsmechanismen;

U. overwegende dat de COVID-19-pandemie de bestaande ongelijkheden tussen mannen en vrouwen heeft verergerd, vooral wat betreft de toename van onbetaalde zorgarbeid en de verstoring van het evenwicht tussen werk en privéleven, en heeft geleid tot een dubbele belasting voor veel vrouwen, die langere diensten op het werk moesten draaien en thuis extra mantelzorg moesten verlenen; overwegende dat vóór de COVID-19-pandemie (41)37,5 % van de vrouwen in de EU dagelijks zorgde voor kinderen, ouderen of personen met een handicap, tegenover 24,7 % van de mannen; overwegende dat de pandemie voor vrouwen neerkomt op een gemiddelde van 13 extra onbetaalde werkuren per week (42); overwegende dat vrouwen die thuis werken, in deeltijd werken of werkloos zijn, onder nog grotere druk hebben gestaan, aangezien zij het meeste huishoudelijk werk en de meeste zorgtaken in het gezin blijven verrichten (43); overwegende dat er nog geen volledig inzicht is in alle effecten van de COVID-19-pandemie en dat de sociaal-economische gevolgen ervan voor vrouwen zullen aanhouden;

V. overwegende dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie tot wel de helft van de sterfgevallen ten gevolge van COVID-19 in Europa betrekking had op personen die in voorzieningen voor langdurige zorg verbleven (44); overwegende dat meer dan 70 % van de sociale en gezondheidswerkers die COVID-19 in de frontlinie bestreden, vrouwen waren, van wie velen de gevolgen en ook langdurige gevolgen van een COVID-19-besmetting hebben ondervonden, geïsoleerd zijn geraakt en ongekende niveaus van stress, angst, depressie, zelfmoorden en zelfs posttraumatische stressstoornis hebben ervaren; overwegende dat in 2021 30 % van de verpleegkundigen het beroep in de EU heeft verlaten (45); overwegende dat de hoge incidentie- en sterftecijfers als gevolg van COVID-19 in voorzieningen voor langdurige zorg, waaronder die ten gevolge van gebrek aan toegang tot beschermingsmiddelen, tests en medische behandeling, tekortkomingen in het systeem aan het licht hebben gebracht in verband met de te trage transitie van institutionele zorg naar gezins- en gemeenschapsgebaseerde zorgdiensten, personeelstekorten als gevolg van moeilijkheden bij het aantrekken en behouden van werknemers, slechte werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden, het gebrek aan mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling voor werknemers in de zorgsector, moeilijkheden voor grensoverschrijdende verzorgers en het gebrek aan steun voor en toegang tot sociale zekerheid voor mantelzorgers;

W. overwegende dat de COVID-19-pandemie, naast de onvervulde medische behoeften, dramatisch negatieve gevolgen heeft gehad voor de toegang tot onderwijs, fatsoenlijke huisvesting en diensten die essentieel zijn voor het welzijn en de ontwikkeling van kinderen, waardoor alle ouders, met name vrouwen en alleenstaande ouders, extra zorg- en onderwijstaken kregen (46); overwegende dat het empirische bewijs bevestigt dat de vermindering van de zorgdiensten en de toename van het aantal onbetaalde zorgtaken die vrouwen tijdens de COVID-19-pandemie verrichtten, de genderongelijkheid heeft hersteld en versterkt;

X. overwegende dat de verlening van hoogwaardige zorg afhankelijk is van de aanwezigheid van voldoende, goed opgeleid, gemotiveerd en gespecialiseerd personeel, het scheppen van aantrekkelijke en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden door middel van sociale dialoog en collectieve onderhandelingen, passende en eerlijke lonen, geïntegreerde diensten en toereikende overheidsfinanciering; overwegende dat de zorgsector al lang te kampen heeft met een tekort aan arbeidskrachten en dat in de jaren 2019 en 2020, 421 000 werknemers de zorgsector hebben verlaten (47); overwegende dat kwaliteitszorg een vakkundig beroep is waarvoor opleiding en ervaring vereist zijn, en dat de vraag naar goed geschoolde zorgverleners de komende jaren alleen maar zal toenemen; overwegende dat werkgelegenheid en permanente opleiding op de werkplek door professionalisering van de sector tot een betere kwaliteit van het aanbod van zorgdiensten kunnen bijdragen; overwegende dat in een context van langere zorgtrajecten en de ontwikkeling van praktijken en technologieën zorgverleners expertise opdoen die moet worden erkend; overwegende dat de richtlijn betreffende het behoud van de rechten (2001/23/EG) bij de overdracht van arbeidsovereenkomsten aan een overnemende zorgverlener moet worden toegepast;

Y. overwegende dat in de Europese Unie ten minste 3,1 miljoen werknemers in de persoonlijke en huishoudelijke dienstverlening zwartwerken, zonder erkenning en zonder fundamentele arbeidsrechten zoals collectieve onderhandelingen, sociale zekerheid en sociale bescherming (48); overwegende dat zwartwerk leidt tot een geringere bescherming van werknemers, uitbuiting en misbruik van arbeidskrachten in de hand werkt, en tevens een verlies aan inkomsten voor de lidstaten betekent; overwegende dat de omstandigheden van onderdanen van derde landen zonder papieren die in de zorgsector werken bijzonder problematisch zijn wat betreft hun sociale rechten en de toegang tot fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden;

Z. overwegende dat het Europese platform tegen zwartwerk is omgevormd tot een permanente werkgroep van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA), met het doel om de samenwerking met de autoriteiten van de lidstaten bij de bestrijding van zwartwerk te versterken;

AA. overwegende dat uit studies blijkt dat meer dan 90 % van de ouderen op gevorderde leeftijd in hun eigen huis wil wonen; overwegende dat echter slechts 20 % de laatste jaren van hun leven in hun privéwoning doorbrengt en dat velen van hen in institutionele zorgvoorzieningen wonen (49); overwegende dat er een gebrek is aan zorgdiensten die op de behoeften en voorkeuren van het individu zijn afgestemd; overwegende dat hiervoor de zorgstructuren moeten (50) worden veranderd van gecentraliseerde instellingen naar patiëntgerichte, op familie en gemeenschap gebaseerde zorg om de autonomie van personen die zorg en ondersteuning behoeven beter te ondersteunen, wat tastbare economische en sociale voordelen oplevert en het niveau van welzijn van de zorgontvangers verhoogt; overwegende dat residentiële zorg vaak niet voldoet aan de normen inzake de ondersteuning van de onafhankelijkheid van personen die van deze diensten gebruikmaken, en vaak wordt geassocieerd met het einde van het leven, in plaats van als een plaats om waardig te leven, te bloeien en verder deel te nemen aan het sociale en culturele leven; overwegende dat die verschuiving niet heeft plaatsgevonden of te traag is verlopen en dat er te weinig middelen beschikbaar zijn, en dat er rekening moet worden gehouden met de verschillende behoeften en kwetsbaarheden van gemeenschappen, bijvoorbeeld op het gebied van inkomens- en andere ongelijkheden; overwegende dat de lidstaten in die richting moeten investeren;

AB. overwegende dat het belangrijk is verder onderzoek te verrichten naar misstanden in alle zorgomgevingen, informatie te verstrekken over de factoren die tot deze praktijken hebben geleid, bewustmaking, opleiding, opsporing en bestrijding van misstanden voor alle bij de zorg betrokken beroepen te bevorderen, en openbare platforms te creëren voor het melden van dergelijke praktijken;

AC. overwegende dat de arbeidsmarkt de neiging vertoont gesegregeerd te zijn naar geslacht en de sectoren waarin vrouwen de meerderheid van de beroepsbevolking uitmaken, onderwaardeert; overwegende dat het bruto-uurloon van vrouwen in de EU in 2020 gemiddeld 13,0 % lager lag dan dat van mannen (51);

AD. overwegende dat zorg vaak ondergewaardeerd blijft, weinig erkenning krijgt, en er onvoldoende en dikwijls geen financiële compensatie is voor mantelzorgers; overwegende dat de onderwaardering in termen van loon en arbeidsvoorwaarden, alsook het gebrek aan zichtbaarheid van zorg en huishoudelijk werk, nauw verband houden met de heersende genderrollen en -normen waarbij vrouwen worden gezien als verzorger en mannen als kostwinner, met een vicieuze cirkel van “dubbele devaluatie”, waarbij zorg vaak wordt overgelaten aan de meest machteloze groepen in de samenleving vanwege het gebrek aan waarde en de zorgactiviteit op haar beurt wordt gedevalueerd omdat deze wordt uitgevoerd door de meest machteloze groepen, en met het feit dat thuiszorg en andere persoonlijke en huishoudelijke zorg wordt verleend achter gesloten deuren;

AE. overwegende dat de feminisering van de zorgsector bijdraagt aan de genderkloof op het gebied van werkgelegenheid, beloning en pensioenen als gevolg van het percentage vrouwen dat in de formele en mantelzorg werkzaam is, en kan leiden tot een verhoogd risico op armoede en tot lagere belastingen die aan de lidstaten worden betaald, met een jaarlijks verlies van 370 miljard EUR aan bbp voor Europa (52);

AF. overwegende dat vrouwen en migranten, met name mobiele werknemers uit de EU en van buiten de EU, de zorgsector domineren: vrouwen vertegenwoordigen 76 % van de 49 miljoen gedocumenteerde zorgwerkers in de EU (53) en meer dan 85 % in de onbetaalde zorg in alle lidstaten wanneer er zowel naar de dagelijkse als de wekelijkse inzet wordt gekeken (54);

AG. overwegende dat 6,3 miljoen professionals werkzaam zijn in de langdurige zorg, in die sector vrouwen (81 %) oververtegenwoordigd zijn en er steeds meer werknemers van vijftig jaar en ouder, deeltijdwerkers, werknemers met een onzeker dienstverband en platformwerkers zijn, alsmede migrerende, informele en mobiele werknemers, met inbegrip van inwonende verzorgers (8 % van de werknemers in de zorgsector is niet-autochtoon); overwegende dat in 2020 migrerende en mobiele werknemers 28 % van de persoonlijke zorgverleners uitmaakten (55); overwegende dat de tekorten in de zorg in sommige regio’s van de EU nog worden verergerd door deze “zorgvlucht” en door het verschijnsel van de mondiale zorgketens; overwegende dat dit het onmogelijk maakt om alleen langs de nationale grenzen aandacht aan zorg te besteden; overwegende dat er nog steeds belemmeringen zijn die het gratis aanbod van zorgdiensten in de EU bemoeilijken; overwegende dat deze arbeidskrachten van levensbelang zijn voor onze samenlevingen, met het oog op zowel de volksgezondheid als sociale inclusie van de soms geïsoleerde zorgontvangers;

AH. overwegende dat de lonen in de zorg en het huishoudelijk werk in alle lidstaten ver onder het gemiddelde loon liggen en lager zijn dan de lonen die werknemers krijgen voor dezelfde baan in andere sectoren, met name in de gezondheidszorg (56); overwegende dat dit te wijten is aan informeel werk, een lagere dekkingsgraad van de collectieve onderhandelingen in deze sectoren, alsook aan de onderwaardering van door vrouwen gedomineerde sectoren, zoals de zorg; overwegende dat werknemers in de sectoren met winstoogmerk en zonder winstoogmerk vaak geen toegang hebben tot werknemersvertegenwoordiging en collectieve onderhandelingen; overwegende dat het verschil ten opzichte van het gemiddelde loon het kleinst is in de lidstaten met collectieve arbeidsovereenkomsten voor delen van de sector (57); overwegende dat werknemersvertegenwoordiging, met inbegrip van vakbonden, en collectieve onderhandelingen van cruciaal belang zijn voor de vertegenwoordiging en verdediging van de rechten en belangen van werknemers in alle zorgomgevingen, en voor de verhoging en handhaving van normen in de gehele zorgsector;

AI. overwegende dat de COVID-19-crisis verschillende uitdagingen met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden van werknemers in de langdurige zorg heeft benadrukt; overwegende dat langdurige zorgverleners een nog groter risico lopen COVID-19 op te lopen dan gezondheidswerkers in ziekenhuizen, vanwege een gebrek aan persoonlijke beschermingsmiddelen en passende opleiding om infectieprotocollen en andere preventieve maatregelen toe te passen;

AJ. overwegende dat zorg, hoewel het voor een grote meerderheid van de mantelzorgers emotioneel bevredigend is, vaak negatieve gevolgen heeft voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van mantelzorgers en problemen veroorzaakt bij het combineren van zorg met betaald werk, hetgeen met name van belang is voor vrouwelijke mantelzorgers (58); overwegende dat de geestelijke gezondheid van formele zorgverleners en mantelzorgers tijdens de COVID-19-pandemie onevenredig is getroffen; overwegende dat de geestelijke problemen zijn toegenomen tijdens de pandemie, waardoor de zorglast is toegenomen; overwegende dat zorgtaken vaak gepaard gaan met werken in ploegendienst, op korte termijn en met lange werktijden; overwegende dat gezondheidsrisico’s en slechte arbeidsduurkwaliteit de belangrijkste oorzaken zijn van relatief hoog ziekteverzuim in de sector van de langdurige zorg; overwegende dat 38 % van de zorgverleners van mening is dat zij door de nadelige gevolgen van hun werk niet tot hun 60e zullen kunnen blijven werken (59);

AK. overwegende dat in Europa 33 % van de werknemers in de langdurige zorg is blootgesteld aan een of andere vorm van schadelijk sociaal gedrag (waaronder verbaal geweld, bedreigingen en vernederend gedrag) en dat slechts 22 % van de werknemers in de langdurige zorg zeer tevreden is over hun arbeidsomstandigheden (60);

AL. overwegende dat er verschillende vormen van werkgelegenheid zijn van inwonende zorgverleners, zoals via zorgbedrijven of uitzendbureaus en tussenpersonen;

AM. overwegende dat vrouwen de meerderheid van de zorgontvangers vormen en dat 44 miljoen mensen in de EU, waarvan de meesten vrouwen zijn, langdurige mantelzorg verlenen aan familieleden, buren of vrienden (61), en dat 12 % van de vrouwen en 7 % van de mannen die langdurige mantelzorg verlenen dit meer dan 40 uur per week doen (62); overwegende dat bijna 30 % van de 65+’ers met twee of meer niet-overdraagbare ziekten leeft; overwegende dat niet-overdraagbare ziekten een aanzienlijke en toenemende belasting vormen voor patiënten, verzorgers, samenlevingen en gezondheidszorgstelsels;

AN. overwegende dat het grote aantal zorgontvangers dat informele zorg nodig heeft rechtstreeks verband houdt met de onbeschikbaarheid, ontoegankelijkheid en onbetaalbaarheid van hoogwaardige professionele diensten die zijn toegesneden op hun behoeften, alsook met de standaardkeuze van veel lidstaten voor onbetaalde mantelzorg als de belangrijkste bron van zorgverlening (63); overwegende dat het verlenen van mantelzorg een keuze zou moeten zijn en geen noodzaak als gevolg van een gebrek aan beschikbare zorgdiensten;

AO. overwegende dat een aanzienlijk deel van de formele inwonende-zorgsector actief is in een grijze zone, hetgeen de kwaliteit van de thuiszorg nadelig beïnvloedt; overwegende dat er een gebrek is aan gegevens aan de hand waarvan het aantal verzorgers in de grijze zone nauwkeurig kan worden vastgesteld;

AP. overwegende dat vrouwen in de EU per week 13 uur meer onbetaalde zorg verlenen en huishoudelijk werk verrichten dan mannen (64); overwegende dat toegang tot betaalbare en hoogwaardige formele diensten voor langdurige zorg voor afhankelijke familieleden en de ongelijke verdeling van onbetaalde zorg en huishoudelijk werk tussen mannen en vrouwen cruciale factoren zijn om te bepalen of vrouwen aan het werk gaan en blijven, evenals de kwaliteit van de banen die zij hebben; overwegende dat 7,7 miljoen vrouwen in de EU vanwege hun mantelzorgtaken buiten de arbeidsmarkt blijven, tegenover slechts 450 000 mannen, en dat 29 % van de vrouwen met een deeltijdbaan zorgtaken noemt als de belangrijkste reden om in deeltijd te gaan werken (65); overwegende dat slechts 6 % van de mannen zegt dat de belangrijkste reden voor deeltijdwerk te wijten is aan zorgtaken, tegenover 29 % van de vrouwen, en dat slechts 64 % van de vaders in de EU dagelijks zorg verleent (66);

AQ. overwegende dat vrouwen ook meer loopbaanonderbrekingen ervaren, over het algemeen korter werken en vaker deeltijd-, onzekere of tijdelijke banen hebben; overwegende dat sectorale segregatie, ongelijke verdeling van onbetaalde zorg en huishoudelijk werk de belangrijkste oorzaken zijn van de aanhoudende arbeids-, loon- en pensioenkloof, alsook van een groter risico op armoede en sociale uitsluiting van vrouwen; overwegende dat de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen in 2020 gemiddeld 27 % bedraagt (67); overwegende dat een gelijke verdeling van onbetaalde zorg en huishoudelijk werk, hetgeen een gelijke betrokkenheid van mannen inhoudt, een duidelijk positief effect heeft op het percentage vrouwen dat betaald werk verricht en op de verkleining van de loonkloof tussen mannen en vrouwen; overwegende dat verantwoordelijkheden op het gebied van kinderopvang een oorzaak zijn van verandering in de werkgelegenheid voor 60 % van de vrouwen tegenover 17 % van de werkende mannen, en leiden tot een vermindering van de werkuren voor 18 % van de werkende vrouwen en slechts 3 % van de mannen (68); overwegende dat de beschikbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid van kinderopvangfaciliteiten van hoge kwaliteit cruciaal zijn om mensen, met name vrouwen met zorgtaken, in staat te stellen actief te zijn op de arbeidsmarkt; overwegende dat uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid zoals migraine vaker voorkomen bij vrouwen (69) en dat een groot deel van de getroffen vrouwen nog steeds in de frontlinie staat als het aankomt op de zorg voor kinderen en huishoudelijke taken;

AR. overwegende dat deze discrepanties op mondiaal niveau worden bevestigd, waarbij vrouwen gemiddeld 3,2 keer meer tijd (201 werkdagen per jaar) besteden aan onbetaalde zorgtaken dan mannen (63 werkdagen) en dat dit het sterkst geldt voor meisjes en vrouwen in middeninkomenslanden, met lagere onderwijsresultaten, die in plattelandsgebieden wonen en kinderen onder de leerplichtige leeftijd hebben (70);

AS. overwegende dat vrouwen de overgrote meerderheid uitmaken van de essentiële werknemers (vier van de 16 andere beroepscategorieën die als essentieel worden beschouwd, hebben meer dan 50 % van de vrouwen in hun beroepsbevolking in de EU) (71), zoals zorgverleners, wier taken grotendeels niet via telewerk kunnen worden uitgevoerd, en in de sectoren die het zwaarst door de pandemie zijn getroffen, en dus zijn blootgesteld aan een hoog risico op besmetting, zware werkdruk, verstoorde balans tussen werk en privéleven en baanverlies; overwegende dat de arbeids- en levensomstandigheden in het bijzonder zijn ondermijnd voor vrouwen met jonge kinderen die een betaalde baan hebben (72);

AT. overwegende dat zorg een van de belangrijkste reproductiegebieden van genderarchetypen blijft, die verder worden versterkt door het gebrek aan investeringen in hoogwaardige diensten en door gendervooroordelen in andere beleidsmaatregelen die onevenredig van invloed zijn op de zelfbeschikking van vrouwen in het sociale en beroepsleven, zoals het belasting- en uitkeringsstelsel;

AU. overwegende dat ondernemingen in de sociale economie een aanzienlijk potentieel kunnen hebben en een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren aan het vergemakkelijken van de re-integratie van zorgverleners op de arbeidsmarkt;

AV. overwegende dat verschillende lidstaten en regio’s in de EU nog steeds niet voldoen aan de doelstelling om te voorzien in kinderopvang voor 90 % van de kinderen tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd en voor 33 % van de kinderen van drie jaar en jonger; overwegende dat het ontbreken van voldoende infrastructuur voor kwalitatief goede en toegankelijke kinderopvang voor iedereen, met name voor jonge kinderen, vooral kinderen uit kansarme gezinnen treft, hetgeen tot uiting komt in een lager inschrijvingspercentage dan het gemiddelde van kinderen met een handicap, kinderen uit Roma-gemeenschappen en andere minderheidsgemeenschappen, migrantenkinderen, kinderen die in armoede leven en kinderen uit andere kansarme groepen, die het meest van kinderopvang zouden hebben geprofiteerd (73);

AW. overwegende dat in 2020 24,2 % van de kinderen in de EU, bijna 18 miljoen, het risico liep op armoede of sociale uitsluiting; overwegende dat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, dakloze kinderen, kinderen met een handicap, kinderen met een migratieachtergrond, kinderen behorende tot een etnische minderheid, met name Romakinderen, kinderen in instellingen, kinderen in onveilige gezinssituaties, kinderen uit eenoudergezinnen, lhbtiq+-gezinnen en gezinnen waarvan de ouders in het buitenland werken, met ernstige problemen kampen, zoals ernstige woningnood of overbezetting, en belemmeringen ondervinden bij de toegang tot essentiële diensten en basisvoorzieningen; overwegende dat kinderen met een handicap in de EU onevenredig meer risico lopen in een instelling te worden geplaatst dan kinderen zonder handicap en veel minder kans lijken te maken te kunnen profiteren van de mogelijkheden om over te stappen van zorg in een instelling naar zorg in de gemeenschap en de familiekring (74); overwegende dat de Europese kindergarantie een EU-instrument is dat tot doel heeft sociale uitsluiting te voorkomen en te bestrijden door te zorgen voor vrije en doeltreffende toegang tot essentiële zorgdiensten voor kinderen in nood, zoals voor- en vroegschoolse educatie en opvang, onderwijs- en schoolactiviteiten, gezondheidszorg en ten minste één gezonde maaltijd per schooldag, alsmede tot gezonde voeding en adequate huisvesting (75); overwegende dat de toegankelijkheid van betaalbare kinderopvang en onderwijs van hoge kwaliteit cruciaal is voor de persoonlijke ontwikkeling en het welzijn van kinderen; overwegende dat er een ondubbelzinnig positief verband bestaat tussen de toegang tot kinderopvang enerzijds en de werkgelegenheid en het inkomen van mannen en met name van vrouwen anderzijds (76);

AX. overwegende dat toegang tot hoogwaardige zorgdiensten, met name langdurige zorg, in toenemende mate afhankelijk is van het inkomen van het individu en het gezin, de woonplaats, de beschikbaarheid van diensten en leveringscapaciteit en de geografische beschikbaarheid, alsmede van de vrije capaciteit van de zorgverleners; overwegende dat naar schatting twee op de drie personen die zorg nodig hebben geen toegang hebben tot zorgdiensten, voornamelijk vanwege de onbeschikbaarheid en onbetaalbaarheid ervan (77); overwegende dat huishoudens met een laag inkomen of een lager onderwijsniveau en migrantenhuishoudens de grootste moeilijkheden ondervinden om toegang tot formele thuiszorgdiensten voor langdurige zorg te krijgen; overwegende dat in de hele EU een derde, en in vijf lidstaten zelfs meer dan de helft van de huishoudens meldt dat zij professionele langdurige zorg nodig hebben, maar om financiële redenen geen toegang tot deze diensten hebben (78); overwegende dat de toegang tot gezondheidszorg en zorg universeel en doeltreffend moet zijn, ongeacht iemands economische omstandigheden of de verschillende verblijfs- of administratieve situaties en statussen; overwegende dat personen met een lager inkomen ook een groep vormen waarin zorgbehoeften vaker voorkomen (79);

AY. overwegende dat digitale technologieën zowel formele als mantelzorgers kunnen ondersteunen en hun lasten kunnen verminderen, bijvoorbeeld bij het vervoer van patiënten naar raadplegingen die online zouden kunnen worden gehouden; overwegende dat uit een enquête van Eurocarers in 2021 blijkt dat 78 % van de mantelzorgers nooit gebruik heeft gemaakt van zorggerelateerde technologieën (80); overwegende dat digitalisering en het internet der dingen in de zorgsector in aanmerking moeten worden genomen, maar niet volledig in de plaats mogen komen van de onvervangbare menselijke interactie in verband met de zorg; overwegende dat onderzoek en proefprojecten moeten worden aangemoedigd om de uitvoerbaarheid en de effectiviteit van digitale diensten te testen; overwegende dat ouderen, met inbegrip van ouderen die zorg ontvangen, moeilijkheden ondervinden bij het verkrijgen van toegang tot digitale diensten; overwegende dat de toegang tot digitale diensten, met inbegrip van de toegang tot digitale geletterdheid, moet worden beschouwd als een recht van de zorgontvangers; overwegende dat de drastische verschuiving naar telewerk heeft aangetoond dat de wetgeving inzake arbeidsomstandigheden in de digitale omgeving en het gebruik van artificiële intelligentie op het werk beter moet worden gehandhaafd, herzien en geactualiseerd;

AZ. overwegende dat vrouwen die worden geconfronteerd met intersectionele discriminatie te maken krijgen met extra belemmeringen bij de toegang tot gezondheidszorg en zorgdiensten en dat er bijzondere aandacht moet worden besteed aan de gevolgen van impliciete vooroordelen bij de toegang tot particuliere en openbare diensten die worden gegenereerd als gevolg van aanhoudende stereotypen en de ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen in deze instellingen;

BA. overwegende dat ook bijzondere aandacht moet worden besteed aan hoge ouderdom om, wanneer dat nodig is, personen te helpen die niet meer zelfstandig kunnen leven en te voorkomen dat zij in een isolement terechtkomen;

BB. overwegende dat terdege rekening moet worden gehouden met het belang van preventie en geriatrische revalidatie voor gezond en waardig ouder worden;

BC. overwegende dat de verpleegkundige zorg moet worden hervormd door, waar mogelijk, gratis of betaalbare thuisverpleegkundige ondersteuning te bieden;

BD. overwegende dat de toegenomen investeringen in de zorgeconomie in overeenstemming met de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling tegen 2035 wereldwijd zouden leiden tot bijna 300 miljoen extra banen (81); overwegende dat dit zou bestaan uit 96 miljoen directe banen in kinderopvang, 136 miljoen directe banen in langdurige zorg en 67 miljoen indirecte banen in niet-zorgsectoren; overwegende dat dit niveau van het scheppen van banen een investering van 3,2 % van het mondiale bbp vereist, rekening houdend met de totale kosten minus belastinginkomsten (82); overwegende dat de Europese Commissie schat dat er in de EU tegen 2030 naar verwachting 8 miljoen nieuwe banen in de zorgsector bij zullen komen (83);

BE. overwegende dat demografische veranderingen en de daarmee gepaard gaande vergrijzing van de bevolking de vraag naar zorgdiensten zullen doen toenemen; overwegende dat zorgbanen waarschijnlijk niet zullen worden vervangen of verminderd door automatisering; overwegende dat dit de EU en de lidstaten in het kader van de digitale transitie moet motiveren om te investeren in de zorgeconomie als een veelbelovende sector voor het scheppen van banen, teneinde het aantal gekwalificeerde personeelsleden te vergroten en meer mensen naar deze sector te lokken;

BF. overwegende dat kwaliteitsnormen voor zorg, met name voor sociale zorg, nog steeds ontbreken of ontoereikend zijn;

BG. overwegende dat de zorgsector aanzienlijke investeringen, middelen en hervormingen nodig heeft; overwegende dat in 2018 het geraamde jaarlijkse investeringstekort in de sociale infrastructuur in Europa 100-150 miljard EUR bedroeg (84); overwegende dat in het vergrijzingsverslag 2021 wordt uitgegaan van de stijging van de overheidsuitgaven die nodig zijn om de kosten van langdurige zorg te dekken en om steun te verlenen tot 2,9 % van het bbp per jaar in 2070, vergeleken met 1,7 % in 2016, terwijl een scenario van “gezond ouder worden” deze kosten aanzienlijk kan verlagen en dat de volledige dekking van de behoefte aan langdurige zorg deze aanzienlijk kan doen toenemen;

BH. overwegende dat het van cruciaal belang is de interactie tussen formele en mantelzorg te begrijpen; overwegende dat formele zorgdiensten ondersteuning kunnen bieden aan mantelzorgers, bijvoorbeeld door hen de mogelijkheid te bieden om vrij te nemen en door hen een opleiding te geven; overwegende dat het gebrek aan officiële erkenning van mantelzorgers en het daarmee verband houdende gebrek aan gegevens over hen en hun behoeften een belemmering voor deze interactie vormen;

BI. overwegende dat zorgverlening afhankelijk is van goed gefinancierde en goed functionerende openbare diensten en socialezekerheidsstelsels;

BJ. overwegende dat er een aanzienlijke diversiteit bestaat in de populatie van mantelzorgers; overwegende dat hun behoeften variëren op basis van hun sociaal-economische context, hun arbeidsmarktparticipatie, de behoeften van hun zorgontvangers en de hoeveelheid tijd die zij besteden aan de zorg voor afhankelijke personen;

BK. overwegende dat neurodegeneratieve ziekten, zoals de ziekte van Alzheimer en andere vormen van geheugenstoornissen, in de meeste Europese landen niet altijd als zodanig worden gediagnosticeerd; overwegende dat er een duidelijke indicatie is dat het huidige aantal van 9 miljoen bevestigde gevallen van dementie tegen 2050 verdubbeld zal zijn; overwegende dat vrouwen nog steeds onevenredig door dementie worden getroffen (85);

BL. overwegende dat de Europese Ombudsman in februari 2021 op eigen initiatief een onderzoek naar de rol van de Commissie in het proces van de-institutionalisering in de EU heeft ingesteld, waarbij de nadruk lag op de nakoming van de verplichting van de Commissie om ervoor te zorgen dat de lidstaten de EU-middelen gebruiken op een manier die de transitie van speciale woonvoorzieningen naar zelfstandig wonen en deelname aan het gemeenschapsleven bevordert;

BM. overwegende dat het mechanisme waarin de richtlijn van 2001 betreffende tijdelijke bescherming voorziet, voor het eerst is geactiveerd als reactie op de massale toestroom van vluchtelingen, met name vrouwen met kinderen en andere afhankelijke personen, die de oorlog in Oekraïne ontvluchten, waardoor de ontheemden gelijke toegang tot de arbeidsmarkt en huisvesting, medische bijstand en toegang tot onderwijs voor kinderen wordt gegarandeerd; overwegende dat de activering van bovengenoemd mechanisme aanzienlijke rechtstreekse gevolgen zal hebben voor de zorgsector, waardoor het aantal personen in de EU dat behoefte heeft aan uitgebreide en gepersonaliseerde zorgdiensten, maar ook het aantal mantelzorgers en formele zorgverleners, zal toenemen;

BN. overwegende dat de gegevens over de kwaliteit van de zorgdiensten bijna uitsluitend gebaseerd zijn op niet-standaardenquêtes naar klanttevredenheid;

BO. overwegende dat problemen in verband met het bieden van adequate, fatsoenlijke en betaalbare huisvesting, met name voor ouderen, alleenstaanden, personen met een handicap, personen die het risico lopen op armoede en sociale uitsluiting, gezinnen met jonge kinderen en alleenstaande ouders, de toegang tot hoogwaardige zorgdiensten aanzienlijk belemmeren;

BP. overwegende dat in elf OESO-landen de mediane lonen van werknemers in de langdurige zorg slechts 9 EUR per uur bedragen, terwijl de lonen van ziekenhuismedewerkers, waarvan de meeste mannen, gemiddeld 14 EUR per uur bedragen (86);

BQ. overwegende dat meer dan de helft van de zorgverleners zegt dat zij niet genoeg verdienen om te voorzien in basisbehoeften zoals huisvesting en voedsel, en dat 31 % onvoldoende toegang heeft tot persoonlijke beschermingsmiddelen (87);

BR. overwegende dat de meeste zorgverleners niet genoeg verdienen om zichzelf en hun gezinnen een fatsoenlijke levensstandaard te bieden (88);

Een Europa dat zich bekommert

1. merkt op dat het van essentieel belang is waardigheid, onafhankelijkheid, autonomie, welzijn en deelname aan het maatschappelijk leven te waarborgen door middel van kwaliteitszorg gedurende het gehele leven, van opvang en onderwijs voor jonge kinderen tot zorgdiensten voor ouderen en ondersteuning van personen met een handicap, indachtig het feit dat mensen van elkaar afhankelijk zijn en dat iedereen op een bepaald moment in zijn leven zorg nodig kan hebben;

2. onderstreept het belang van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van openbare zorg en van de kwaliteit, de bereikbaarheid, de beschikbaarheid, de betaalbaarheid en de toereikendheid van de zorg, en dat alle zorgbehoevenden en hun verzorgers recht moeten hebben op een reële keuze wat betreft de zorgdiensten die geschikt zijn voor henzelf en hun gezin en wat betreft de vorm (thuiszorg, gemeenschapszorg, zorg waarbij de patiënt centraal staat, zorg op maat of andere vormen), de plaats waar de zorg wordt verleend en de intensiteit ervan, met bijzondere aandacht voor de verstrekking aan en de toegang voor mensen die in afgelegen gebieden wonen (433), zoals plattelandsgebieden of ultraperifere gebieden; is van oordeel dat investeringen in openbare en sociale diensten van goede kwaliteit essentiële hefbomen zijn om te voorkomen dat achterstand van de ene generatie op de andere overgaat;

3. merkt op dat de zorg en de verschillende beleidsbenaderingen daarvan moeten worden ontwikkeld en bijgesteld naar gelang van de behoeften van het individu, erkent dat de modellen en patronen voor het organiseren van de zorg in de lidstaten uiteenlopen, en benadrukt dat iedereen het recht heeft om de zorgdiensten te kiezen die voor zijn individuele situatie het meest geschikt zijn, en dat de lidstaten en de EU dit recht in al hun beleidssectoren moeten waarborgen; wijst erop dat overeenkomstig beginsel 18 van de Europese pijler van sociale rechten (EPSR), “iedereen recht [heeft] op betaalbare langdurige zorg van goede kwaliteit, en met name op thuiszorg en gemeenschapsgerichte diensten”, en benadrukt dat de zorgverlening moet worden uitgebreid om aan dit beginsel te voldoen;

4. merkt op dat vrouwen de meerderheid van de beroepsbevolking (76 %) in de formele zorgsector uitmaken en het grootste deel van het informele zorgwerk verrichten, terwijl zij ook de meerderheid van de zorgontvangers uitmaken, dat zorg ondergewaardeerd blijft, niet wordt erkend en dat er voor de zorgverleners onvoldoende of vaak geen financiële compensatie tegenover staat, en dat deze onderwaardering in termen van beloning, arbeidsomstandigheden en gebrek aan zichtbaarheid nauw samenhangt met de feminisering van de sector als gevolg van het hoge percentage vrouwen dat in de formele en informele zorg werkzaam is; benadrukt dat met dit genderaspect rekening moet worden gehouden bij het uitstippelen van zorgstrategieën en -beleid;

5. spreekt zijn bezorgdheid uit over de gevolgen van structurele beperkingen en financiële restricties voor het soort zorgdiensten dat voor individuele personen beschikbaar is, en erkent dat de integratie van zorg in heel Europa beperkt is door een gebrek aan passende stimulansen en structuren;

6. benadrukt het belang van een geïntegreerde en op rechten gebaseerde aanpak van gemeenschappelijke Europese zorgmaatregelen waarbij evenveel aandacht wordt besteed aan de fysieke, mentale, psychologische en sociale behoeften van mensen, zowel van hen persoonlijk als van hun huishouden; benadrukt hoe belangrijk het is, naast horizontale en sectorale integratie, om de weg vrij te maken voor een meer coherente benadering tussen gezondheids- en sociale stelsels en tussen formele en mantelzorg, alsook voor de coördinatie tussen lokaal, regionaal en nationaal zorgbeleid binnen de EU-lidstaten;

7. onderstreept de noodzaak van de ontwikkeling van een ambitieuze en inclusieve Europese zorgstrategie die gelijke toegang tot zorg voor allen waarborgt, met bijzondere aandacht voor personen in kwetsbare situaties, en bijdraagt tot sociale rechtvaardigheid;

8. is van mening dat preventie van het grootste belang is; dringt erop aan dat primaire, secundaire en tertiaire preventie ( 89 ) , met inbegrip van een adequaat gebruik van relevante voorlichting en informatie, screening, vroegtijdige opsporing, preventie en een passende follow-up voor niet-overdraagbare ziekten (NCD’s), deel uitmaken van de componenten van een holistische Europese zorgstrategie; dringt er bij de Commissie op aan een alomvattende en holistische benadering van de zorg te volgen;

9. dringt er bij de Commissie op aan de veerkracht en de capaciteitsopbouw van de EU tijdens gezondheidscrises te versterken; dringt er bij de Commissie op aan onderzoek en innovatie te bevorderen door prioritaire gebieden voor toekomstig O&O vast te stellen op basis van huidige en toekomstige ziekten, alsmede de verdere ontwikkeling van mogelijkheden die verband houden met de zorgsector, ook voor particuliere actoren;

10. benadrukt dat de bevordering van een gelijkverdieners-/gelijkverzorgersmodel, waarbij mannen en vrouwen gelijkelijk betaalde arbeid verrichten op de arbeidsmarkt en onbetaald werk in het kader van huishoudelijke en zorgtaken, een doel moet zijn van alle EU-maatregelen op het gebied van zorg, arbeidsmarkten en sociale diensten; herinnert eraan dat het belangrijk is gendermainstreaming in alle beleidsmaatregelen toe te passen;

11. verzoekt de Commissie en de lidstaten in de zorgsector te investeren en te zorgen voor duurzame, meer en adequate investeringen en financiering, teneinde te garanderen dat zorgbehoevenden gelijke toegang hebben tot betaalbare en adequaat bemenste kwaliteitszorg en huishoudelijke diensten, en dat zorgverleners een actief en bevredigend beroepsleven kunnen leiden, met een passend loon dat een fatsoenlijk bestaan en carrièremogelijkheden in de sector biedt, door middel van certificering en validering van vaardigheden;

12. roept de Commissie en de lidstaten op de beschikbaarheid van financiering voor alle soorten zorgdiensten te verbeteren en optimaal gebruik te maken van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor investeringen in kinderopvang en zorg voor ouderen en andere zorgbehoevenden, via het ESF+, InvestEU en andere financiële instrumenten waarmee sociale investeringen worden aangemoedigd, alsook via de herstel- en veerkrachtfaciliteit, het EU4Health-programma en de Europese structuur- en investeringsfondsen voor investeringen in door de overheid gegarandeerde zorg en het faciliteren van toegankelijke en betaalbare diensten voor iedereen; verzoekt de Commissie maatregelen te nemen en synergieën tot stand te brengen met gendergelijkheid, inclusie van personen uit kwetsbare groepen en de normen die zijn vastgesteld voor investeringen in de digitale en groene transitie, bijvoorbeeld om de vergroening van de zorg en van zorgprojecten te ondersteunen en een initiatief op het gebied van ecologisch duurzame zorg te starten, aangezien zorginfrastructuren aanzienlijke negatieve milieueffecten hebben die moeten worden opgelost en afgezwakt, met inachtneming van de leidende beginselen; verzoekt de Commissie in dit verband richtsnoeren en een routekaart voor gemeenschappelijke normen voor de lidstaten op te stellen; verzoekt de Europese Investeringsbank te overwegen om de ontwikkeling van de zorgsector en de zorgeconomie op te nemen in haar jaarlijkse begroting als onderdeel van de uitvoering van haar eigen strategie inzake gendergelijkheid en economische empowerment van vrouwen;

13. dringt aan op een specifiek investeringspakket om de zorgsector en de zorgeconomie in de EU te bevorderen en te zorgen voor coördinatie tussen de verschillende programma’s en initiatieven met het oog op een doeltreffende uitvoering van de strategie; roept nogmaals op tot de ontwikkeling van genderbudgetteringsinstrumenten in het MFK en aanverwante programma’s waarmee kan worden nagegaan welke specifieke financiering is toegewezen om gendergelijkheid te bevorderen;

14. herinnert aan de verplichtingen en verbintenissen van de EU en de lidstaten met betrekking tot de transitie van gecentraliseerde institutionele omgevingen naar zorg in gemeenschaps- en gezinsverband, en de bevordering van verschillende modellen van zelfstandig wonen en ondersteuning; roept de lidstaten op de beschikbare Europese en nationale middelen aan te wenden om deze transitie te bespoedigen en individuele autonomie en zelfstandig wonen te ondersteunen door steun te verlenen aan manieren om de onafhankelijkheid te vergroten, zoals aanpassing van de woning of installatie van digitale detectiesystemen en ondersteunende technologieën thuis, met volledige inachtneming van de bepalingen en doelstellingen van het UNCRPD; dringt er bij de Commissie op aan doeltreffende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de EU-middelen worden gebruikt voor de transitie van geïnstitutionaliseerde zorg naar zorg in gemeenschaps- en gezinsverband, waarbij thuiszorg in al zijn diversiteit wordt gewaarborgd;

15. benadrukt dat het met het oog op het verminderen van zwartwerk in de formele zorg belangrijk is overheidsfinanciering te verstrekken voor echte zorgdienstverleners binnen socialezekerheidsstelsels of via belastinguitgaven, wat de verlening van wettelijke en eerlijke zorgverleningsdiensten betaalbaar zal maken;

16. verzoekt de lidstaten te zorgen voor universele gezondheidsdekking, investeringen in de gezondheidszorg te vergroten en prioriteit te geven aan financiering van gemeenschaps- en primaire zorg; verzoekt de lidstaten dringend bestaande hindernissen voor gezondheidszorg voor iedereen weg te werken, ook voor migranten zonder papieren, met speciale aandacht voor vrouwen die te kampen hebben met intersectionele discriminatie; dringt erop aan te zorgen voor hogere en eerlijke betaling en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor gezondheidswerkers, gezondheidszorgassistenten en ander ondersteunend personeel;

17. benadrukt dat een aanzienlijk deel van de zorgmodellen, -diensten en -voorzieningen gebaseerd is op een geïnstitutionaliseerd, verouderd model dat niet aan moderne kwaliteitscriteria voldoet en niet beantwoordt aan de fysieke, sociale en psychologische behoeften en wensen van de zorgontvangers; benadrukt dat zorgbehoevenden in alle stadia van het ontwerp, de uitvoering en de evaluatie van zorgbeleid en zorgdiensten een centrale plaats in de zorgplannen moeten krijgen door innovatieve oplossingen, nieuwe modellen en instrumenten voor zorgverlening te verkennen, sociale inclusie en begrip van verschillende generaties voor de individuele behoeften van zorgbehoevenden te bevorderen, de overgang van institutionele zorg naar zorg in gezins- en gemeenschapsverband als doel te stellen en verschillende modellen van zelfstandig wonen en ondersteuning te bevorderen;

18. is van mening dat zorg waarin de persoon centraal staat en geïndividualiseerde zorg nodig zijn om de waardigheid van zorgontvangers en hun verzorgers te waarborgen, alsook hun volledige deelname aan en inclusie in de gemeenschap; benadrukt dat deze verschuiving naar een persoonsgerichte aanpak een grotere integratie van de zorg in meer holistische zorgtrajecten vereist om zowel de voordelen voor de zorgontvangers als de kwaliteit van de zorg te verbeteren;

19. benadrukt dat ten volle gebruik moet worden gemaakt van digitale oplossingen om zorgbehoevenden te helpen een onafhankelijk en autonoom leven te leiden, dat hun zelfbeschikkingsrecht beter moet worden geëerbiedigd en dat de autonomie van zowel zorgverleners als zorgontvangers moet worden ontwikkeld, door middel van een gepersonaliseerde aanpak van het ontwerp en de budgettering van de zorg, met inbegrip van op maat gesneden gezondheidszorg en persoonsgerichte zorg met behulp van geschikte instrumenten, waarbij ervoor wordt gezorgd dat er menselijk contact van hoge kwaliteit is voor personen die zorg en ondersteuning nodig hebben;

20. is van mening dat bij de ontwikkeling van zorg rekening moet worden gehouden met alle categorieën gebruikers en de verschillen daartussen; stelt dat degenen die zorgdiensten plannen, programmeren en verlenen, de verantwoordelijkheid hebben om zich bewust te zijn van deze behoeften, van de versterking van de positie van zorggebruikers en van het belang van een gebruikersgerichte benadering bij het ontwikkelen van diensten, en dat bij de planning en ontwikkeling van zorgdiensten voor ouderen en mensen met een handicap moet worden samengewerkt met de gebruikers;

21. verzoekt de lidstaten informatie en optimale praktijken uit te wisselen met het oog op de ontwikkeling van een gemeenschappelijk Europees kwaliteitskader voor formele en mantelzorg dat gebaseerd is op het recht op onafhankelijkheid, autonomie en welzijn en dat onder andere is afgestemd op het kader van de WHO, teneinde landen te ondersteunen bij het verwezenlijken van een geïntegreerd continuüm van langdurige zorg, dat alle zorgstructuren omvat, zorgt voor opwaartse sociale convergentie, gelijke rechten voor alle burgers waarborgt en de kwaliteit van leven versterkt;

22. verzoekt de Commissie de lidstaten te ondersteunen bij het verbeteren van hun infrastructuren voor gegevensverzameling in overeenstemming met dit kwaliteitskader;

23. dringt er daarenboven op aan beste praktijken uit te wisselen over de beste manier van ondersteuning van groepen met bijzondere zorgbehoeften (zoals alleenstaande ouders — een groep die hoofdzakelijk uit vrouwen bestaat –, ouders met kinderen die aan een ernstige ziekte lijden en ouderen);

24. benadrukt dat de toename van zorgbehoeften vraagt om een gezamenlijke EU-aanpak en roept op tot een concrete Europese strategie inzake preventieve gezondheidszorg als onderdeel van de oplossing voor de toenemende druk op de gezondheidszorg; neemt er nota van dat de zorgdiensten zodanig moeten worden vormgegeven dat de continuïteit van de zorg, de preventieve gezondheidszorg, de revalidatie en het zelfstandig wonen worden verbeterd, en onderstreept het belang van programma’s voor levenslange gezondheidsbevordering en -educatie, ziektepreventie en regelmatig onderzoek, samen met doeltreffendere gezondheidszorgprogramma’s om het proces van gezond ouder worden te stimuleren; verzoekt de Commissie en de lidstaten actief deel te nemen aan het Decennium voor gezond ouder worden van de WHO door plannen voor gezond ouder worden in de EU op te stellen met betrekking tot de toegang tot gezondheids- en zorgvoorzieningen, alsook strategieën voor gezondheidsbevordering en ziektepreventie;

25. roept de Commissie op het voortouw te nemen op het gebied van zorg door op EU-niveau ambitieuze doelstellingen vast te stellen voor de financiering, toegang, kwaliteit, doelmatigheid en duurzaamheid van zorgdiensten, in overleg met de lidstaten en de belanghebbenden, waaronder de sociale partners, en geharmoniseerde definities en indicatoren te ontwikkelen om deze doelstellingen voor kinderen, ouderen en personen met een handicap te evalueren;

26. onderstreept de behoefte aan een scorebord om de tenuitvoerlegging van het recht op kwaliteitszorg in openbare, particuliere, formele en informele contexten te monitoren;

27. herinnert eraan dat de EU gebruik moet maken van het 5R-kader van de IAO voor waardig werk in de zorg (erkennen, verminderen en herverdelen van onbetaald zorgwerk, belonen van betaald zorgwerk), in combinatie met het waarborgen van de vertegenwoordiging van zorgpersoneel, sociale dialoog en collectieve onderhandelingen;

28. herinnert eraan dat er vooruitgang moet worden geboekt op weg naar een zorgeconomie die uitgaat van een geïntegreerde, holistische, genderbewuste en levenslange benadering van de zorg; benadrukt dat deze ook wetgevingsmaatregelen en investeringen op EU-niveau moet omvatten om fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en eerlijke lonen, alsook de aantrekkelijkheid van het werk in de zorgsector te bevorderen;

29. benadrukt hoe belangrijk het is om in de op te volgen conclusies van de Conferentie over de toekomst van Europa de noodzaak van een Europese benadering van de zorg te benadrukken, aangezien de zorg een sleutelsector is voor de toekomst van Europa;

30. verzoekt de Commissie een ambitieuze, robuuste en toekomstbestendige Europese zorgstrategie te presenteren die voortbouwt op het recht van iedereen op betaalbare, toegankelijke en hoogwaardige zorg, alsook op andere beginselen die zijn vastgelegd in de EPSR en strategische documenten van de EU, en op de individuele rechten en behoeften van zowel zorgontvangers als verzorgers, en die de gehele levensloop bestrijkt, die toegespitst is op en beantwoordt aan de behoeften van mensen in kritieke perioden tijdens hun leven, die de basis legt voor continuïteit van zorgdiensten tijdens het hele leven en die solidariteit tussen generaties stimuleert;

31. benadrukt dat deze strategie gebaseerd moet zijn op betrouwbare, volledige en vergelijkbare, openbaar toegankelijke gegevens over de situatie en de categorieën van zowel verzorgers als zorgontvangers, uitgesplitst naar geslacht, leeftijd, nationaliteit, etnische afstamming ( 90 ) , handicap, sociaal-economische status, beschikbaarheid en betaalbaarheid, soort verleende of ontvangen zorg en verschillende zorgomgevingen (particulier of openbaar, institutioneel, in familieverband of in de gemeenschap), en concrete en progressieve doelstellingen moet omvatten met een tijdschema en indicatoren om de vooruitgang te evalueren en ongelijkheden aan te pakken, rekening houdend met de zorgbehoeften in de Europese samenlevingen; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de lidstaten om het statistisch kader voor het verzamelen van betrouwbare, vergelijkbare en uitgesplitste gegevens te actualiseren, met volledige eerbiediging van de privacy en de grondrechten; verzoekt de Commissie op centraal niveau beheerde gedetailleerde en naar bovengenoemde parameters uitgesplitste enquêtes over tijdsbesteding te ontwikkelen om de waarde van onbetaald werk in de lidstaten te bepalen;

32. benadrukt de noodzaak om bij de voorbereiding van de Europese zorgstrategie alle relevante belanghebbenden op EU-, nationaal en lokaal niveau te raadplegen, met inbegrip van vertegenwoordigers van mantelzorgers en patiëntenorganisaties, teneinde rekening te houden met de diversiteit van hun situaties en behoeften, en benadrukt dat in de strategie de doelgroepen ervan moeten worden vastgesteld;

33. roept de Commissie op om alomvattende maatregelen tegen geweld en intimidatie, met name de bestrijding van alle vormen van mishandeling van ouderen en geweldpleging tegen mantelzorgers, in de Europese zorgstrategie op te nemen, teneinde zorgwekkende verschijnselen zoals het niet verlenen van hulp, verwaarlozing en het ongeoorloofd gebruik van fysieke of chemische dwangmaatregelen te bestrijden, met name op het gebied van langdurige zorg en ondersteuning; verzoekt de lidstaten opleidingen te ontwikkelen voor informele en formele verzorgers om zorggerelateerd geweld en intimidatie te voorkomen, te verbieden en te bestrijden, alsook onafhankelijke en doeltreffende mechanismen in te voeren om dit te melden en aan te pakken;

34. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat investeringen die zijn bestemd voor de zorgeconomie worden opgenomen in de (herziene) nationale plannen voor herstel en veerkracht, de cohesiefondsen en alle andere relevante financieringsinstrumenten van de EU;

35. benadrukt dat de opkomende zilveren economie een van de voornaamste aanjagers van de economie kan worden, met name in plattelandsgebieden, en de gezondheidszorg- en langdurigezorgsector mogelijkheden kan bieden om op efficiëntere wijze hoogwaardige zorg te verlenen;

36. verzoekt de Europese Commissie om op elke schrikkeldag, d.w.z. op 29 februari, een Europese Equal Care Day in te stellen om mensen bewust te maken van de onderwaardering en onzichtbaarheid van zorg en verzorgers in onze samenlevingen;

37. verzoekt de Commissie en de lidstaten niet alleen te reageren op de onmiddellijke zorgbehoeften, maar ook de beleidslijnen en maatregelen vast te stellen om de oorzaken ervan — zoals armoede, sociale uitsluiting en andere structurele hindernissen die universele en gelijke toegang tot hoogwaardige zorg in de weg staan — aan te pakken, en bovenal de uitdagingen op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en opleiding, alsmede fatsoenlijke en betaalbare huisvesting het hoofd te bieden;

Hoogwaardige zorg voor elk kind

38. is ingenomen met de plannen van de Commissie voor de herziening van de Barcelona-doelstellingen als onderdeel van het pakket Europese zorgstrategie; dringt aan op aanmoediging van opwaartse convergentie en op meer investeringen in hoogwaardige openbare zorg voor elk kind in de EU, onder meer door de streefcijfers te herzien, het ambitieniveau voor toegankelijkheid van hoogwaardige kinderopvang voor alle kinderen, met inbegrip van kinderen jonger dan 3 jaar en kinderen die worden geconfronteerd met armoede, sociale uitsluiting en intersectionele vormen van discriminatie, aanzienlijk te verhogen en specifieke verfijnde indicatoren in te voeren om de toegang tot kinderopvang voor kinderen jonger dan 1 jaar te monitoren; verzoekt de Commissie in de doelstellingen een nieuw streefcijfer voor het aanbod van naschoolse kinderopvang op te nemen; verzoekt de lidstaten die achterop hinken bij de doelstellingen van Barcelona uit 2002 om alle nodige maatregelen vast te stellen om de doelstelling te behalen om zo snel mogelijk te voorzien in kinderopvang voor minstens 90 % van de kinderen tussen de leeftijd van 3 jaar en de verplichte schoolleeftijd en voor minstens 33 % van de kinderen jonger dan 3 jaar;

39. herinnert eraan dat EU-fondsen (de Europese structuur- en investeringsfondsen en met name het Europees Sociaal Fonds+, alsook de herstel- en veerkrachtfaciliteit) moeten worden gebruikt als aanvulling op de investeringen van de lidstaten in kinderopvang; roept de Commissie op investeringen in kinderopvangdiensten te bevorderen via het gebruik van de financiële instrumenten van de EU door de lidstaten; onderstreept dat overheidsinvesteringen en de kwaliteit van de werkgelegenheid en de arbeidsomstandigheden van de werknemers in de kinderopvangsector van essentieel belang zijn voor het aanbieden van kinderopvang van goede kwaliteit;

40. roept de lidstaten op om kinderopvang, onderwijs, met inbegrip van naschoolse activiteiten, en ander beleid en andere maatregelen ter ondersteuning van alle kinderen en hun gezinnen op inclusieve en geïntegreerde wijze vorm te geven, waarbij een kindgerichte aanpak wordt gehanteerd met bijzondere aandacht voor kinderen in kwetsbare situaties, zoals kinderen die in armoede en sociale achterstand verkeren of daarin dreigen te vervallen, alsook voor kinderen met een handicap, migrantenkinderen en kinderen behorende tot minderheidsgroepen, en waarbij de snelle en efficiënte uitvoering van de Europese kindergarantie wordt gehandhaafd, met inbegrip van de toezegging om effectief en kosteloos kwalitatief hoogwaardig onderwijs en opvang in de vroege kinderjaren te waarborgen voor kinderen die dit nodig hebben ( 91 ) ; roept de lidstaten op persoonlijke hulpdiensten voor kinderen met een handicap te ontwikkelen en te zorgen voor fatsoenlijke en goede arbeidsomstandigheden voor de beroepskrachten die met kinderen met een handicap werken;

41. wijst erop dat de COVID-19-crisis en de komst van vluchtelingen na de oorlog in Oekraïne de situatie van kinderen die met armoede en sociale uitsluiting worden bedreigd of van kinderen die toegang tot hoogwaardige zorg nodig hebben, nog verder kunnen verergeren; herhaalt daarom zijn verzoeken ( 92 ) aan de lidstaten en de Commissie om de financiering van de kindergarantie te verhogen met een specifiek budget van ten minste 20 miljard EUR om de armoede die kinderen en hun gezinnen treft, te bestrijden en bij te dragen aan de doelstelling dat tegen 2030 ten minste 15 miljoen minder mensen in armoede leven, waaronder ten minste 5 miljoen kinderen in alle lidstaten samen;

42. herinnert eraan dat sociale bescherming en ondersteuning van personen en gezinnen, met speciale aandacht voor groepen in kwetsbare situaties, zoals grote gezinnen, eenoudergezinnen of gezinnen met een kind met een handicap, van essentieel belang zijn, en verzoekt de bevoegde nationale autoriteiten de beschikbaarheid van universele, adequate en toegankelijke socialebeschermingsstelsels voor iedereen en geïntegreerde kinderbeschermingssystemen te waarborgen opdat niemand wordt achtergelaten, met inbegrip van doeltreffende preventie, vroegtijdige interventie en gezinsondersteuning, om de veiligheid van kinderen zonder ouderlijke zorg of kinderen die hun ouderlijke zorg dreigen te verliezen, te waarborgen, alsmede maatregelen te treffen ter ondersteuning van de overgang van institutionele naar thuis- en gemeenschapsgebaseerde zorg; verzoekt de lidstaten de investeringen in de stelsels voor kinderbescherming en diensten van de sociale zekerheid op te voeren als belangrijk onderdeel van de uitvoering van de kindergarantie;

43. dringt er bij de lidstaten op aan permanente holistische en geïntegreerde steun aan ouders te verlenen, met inbegrip van betaalde moederschaps-, vaderschaps- en ouderschapsrechten en maatregelen, die ook tot uiting komen in pensioenregelingen, laagdrempelige sociale diensten, zoals dagopvang, counseling, bemiddeling of psychosociale ondersteuning, die een substantiëlere rol aanmoedigen en aldus zorgen voor gelijke participatie van mannen in onbetaalde zorg en huishoudelijke taken, met inbegrip van de zorg voor zeer jonge kinderen en voor kinderen met een handicap; onderstreept dat adequate, toegankelijke en betaalbare zorgstructuren en -diensten van groot belang zijn voor met name alleenstaande ouders, van wie de meerderheid vrouw is, en voor gezinnen met lage en instabiele inkomens die het risico lopen op armoede en sociale uitsluiting; verzoekt de Commissie en de lidstaten gestandaardiseerde gegevens over gelijkheid te verzamelen, uitgesplitst naar de gronden die worden beschermd uit hoofde van Richtlijnen2000/43/EG, 2000/78/EG en 2006/54/EG, op basis van vrijwillige deelname, vertrouwelijkheid, zelfidentificatie en geïnformeerde toestemming, en met inachtneming van de kernbeginselen en -normen inzake gegevensbescherming en de grondrechten van de EU;

44. onderstreept dat het van belang is te zorgen voor toegankelijke, beschikbare, betaalbare en inclusieve kinderopvang van goede kwaliteit, waarbij gebruik wordt gemaakt van een op rechten en kinderen gerichte aanpak, die tegemoetkomt aan de vraag tijdens de werkuren en schoolvakanties van de ouders, gelijke kansen voor ouders om terug te keren naar het werk bevordert en het evenwicht tussen werk en privéleven herstelt, aangezien dit een van de belangrijkste factoren is voor de volledige participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt; onderstreept dat deze aanpak tegelijkertijd moet inspelen op de specifieke behoeften van kinderen en hun ouders, die bijvoorbeeld verband houden met handicaps, ziekte en werk in een specifieke sector; herinnert eraan dat genderonevenwichtigheden in zorg en werkgelegenheid voor veel vrouwen levenslange negatieve gevolgen hebben op hun deelname aan de arbeidsmarkt en hun loopbaan, wat leidt tot een aanzienlijke genderkloof in pensioenen en tot grote verschillen in armoedepercentages op latere leeftijd;

Gelijke toegang tot hoogwaardige zorgdiensten

45. verzoekt de lidstaten het recht op zorg te erkennen en hun sociale diensten en socialezekerheidsstelsels zodanig te hervormen en te integreren dat zij gedurende de hele levensloop effectieve, alomvattende, gelijke en tijdige toegang tot zorgdiensten en behandelingen bieden, en in hun socialezekerheidsstelsels oplossingen op te nemen die zorgen voor een gepersonaliseerde aanpak en meer autonomie van gebruikers bij de keuze van de diensten en het type contractuele of arbeidsrelatie die het best past bij de behoeften van zowel gebruikers als zorgverleners, met inbegrip van persoonlijke huishoudelijke diensten, persoonlijk assistentschap en andere arbeidsmodellen voor thuiszorgdiensten, teneinde de continuïteit van zorg, preventieve gezondheidszorg, revalidatie, betere preventie, diagnose en behandeling van beroepsziekten, zelfstandig leven en inclusie in de gemeenschap te verbeteren; vestigt de aandacht erop dat toegang tot zorgrechten moet worden losgekoppeld van het in aanmerking komen voor andere sociale overdrachten en dat andere structurele hindernissen moeten worden weggewerkt, aangezien deze ertoe leiden dat zorg en andere ondersteunende diensten niet worden uitgevoerd of uitgesteld; wijst voorts op de behoeften van alle verzorgers, met name de migrerende werknemers met verschillende statussen, die bij de toegang tot zorg te maken kunnen krijgen met specifieke belemmeringen, intersectionele discriminatie, marginalisering en armoede onder werkenden;

46. merkt op dat de toegankelijkheid van de zorg afhangt van een combinatie van factoren, zoals de beschikbaarheid van op maat gesneden diensten van een gediversifieerd spectrum, kosten en flexibiliteit, maar ook geschikt zorgpersoneel, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, wachttijden, geografische afstanden tot de dichtstbijzijnde zorgvoorziening, adequate openbare infrastructuur en vervoer; is van mening dat in dit verband verschillende vormen van zorgverlening beschikbaar moeten zijn en moeten worden bevorderd, gewaardeerd en erkend, en dat in het bijzonder het aanbod van in familie- en gemeenschapsverband verleende zorg moet worden opgeschaald en prioriteit moet krijgen bij de transitie van institutionele zorg naar zorg in gezins- en gemeenschapsverband; wijst op de demografische verandering als een belangrijke factor voor de toegenomen zorgbehoeften, die aanzienlijke investeringen van de EU en de lidstaten zullen vergen, alsmede het in kaart brengen en wegnemen van de administratieve belemmeringen die een tijdige en effectieve toegang van zorgontvangers en hun gezinnen tot passende zorg- en ondersteuningsoplossingen in de weg staan;

47. wijst op het positieve effect van groene omgevingen en dagelijkse toegang tot verschillende vormen van natuur en buitenleven op de leefomstandigheden van zorgbehoevenden; merkt op dat studies uitwijzen dat toegang tot de natuur zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid van eenieder aanzienlijk ten goede komt, in het bijzonder van zorgbehoevenden, en benadrukt dat zorgbehoevenden makkelijker toegang moeten krijgen tot natuur en buitenleven en dat op de natuur gebaseerde oplossingen in de zorgsector moeten worden ondersteund;

48. merkt op dat digitale technologieën een beloftevolle ontwikkeling zijn in de ondersteuning van zorgverlening, maar alleen als ze worden ontwikkeld vanuit het standpunt van de gebruiker en modulair ( 93 ) en op maat gesneden zijn; wijst er in dit verband op dat de Commissie en de lidstaten het tekort aan digitale vaardigheden onder formele zorgverleners en mantelzorgers en onder zorgontvangers moeten aanpakken met op deze groepen toegespitste specifieke programma’s; benadrukt dat dit moet worden aangevuld met verbetering van de toegang tot internet en vooral met gebruiksvriendelijke, op maat gemaakte digitale oplossingen die voor alle zorgontvangers en zorgverleners toegankelijk zijn, teneinde de ontwikkeling van digitale gezondheids- en onlinezorgdiensten te ondersteunen, alsook het potentieel van technologische ontwikkelingen om de ongelijkheden in de toegang tot gezondheids- en zorgdiensten en de belemmeringen voor de grensoverschrijdende verstrekking ervan weg te werken; roept de lidstaten op gebruik te maken van de financiering in het kader van EU4Health en Digital Europa om de digitale geletterdheid van zowel zorgontvangers als verzorgers te ondersteunen en te vergroten;

49. benadrukt dat zorg niet mag worden gecommercialiseerd;

50. verzoekt de Commissie en de lidstaten de instrumenten te ontwikkelen die nodig zijn voor de stelselmatige beoordeling van de toegankelijkheid, beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorgdiensten en behandelingen; onderstreept dat het beginsel van toegankelijkheid in gelijke mate van toepassing is en aanzienlijk moet worden versterkt in alle zorg- en ondersteuningsdiensten, die waardigheid en autonomie waarborgen, zowel in de fysieke als in de digitale omgeving; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorrang te geven aan resultaatgerichte indicatoren voor toegang tot zorg, zoals gerapporteerde zorgbehoeften waaraan niet is voldaan;

51. benadrukt het belang van tijdige investeringen in zorgfaciliteiten, het in kaart brengen van vaardigheidstekorten en de evaluatie van toekomstige personeels- en opleidingsbehoeften op het niveau van afzonderlijke beroepen, sectoren en regio’s, met bijzondere aandacht voor de bevolkingsdichtheid en de zorgbehoeften van de bevolking, als middel om een toereikend en duurzaam personeelsbestand te waarborgen en ongelijkheden in de toegang tot diensten en zorg aan te pakken; verzoekt de Commissie en de lidstaten alomvattende kwaliteitsnormen en -indicatoren voor te stellen voor formele en informele zorgdiensten, zowel thuis als in particuliere en openbare structuren, met inbegrip van de competenties en opleidingseisen voor zorgverleners, alsmede de instrumenten voor een effectief toezicht op de uitvoering ervan;

52. benadrukt dat grensoverschrijdende zorgdiensten, waaronder inwonende zorg, die zowel door mobiele werknemers binnen de EU als door migrerende werknemers van buiten de EU worden verleend, vaak van cruciaal belang zijn om in de toenemende zorgbehoeften te voorzien; herinnert eraan dat de meeste van deze migrerende werknemers vrouwen zijn en dat zij de gevolgen ondervinden van de mondiale zorgketens; benadrukt dat het vrije verkeer van personen en werknemers een van de belangrijkste pijlers van de EU is, maar dat er nog steeds uitdagingen zijn met betrekking tot grensoverschrijdende zorg; dringt aan op de bescherming van de socialezekerheidsrechten van alle zorgwerkers en zorgontvangers als onderdeel van het recht op vrij verkeer van personen in deze sector, alsook op het waarborgen van zowel fatsoenlijke arbeidsomstandigheden als de uitroeiing van zwartwerk; moedigt de lidstaten aan grensoverschrijdende opleiding te ontwikkelen, met name in grensoverschrijdende regio’s, om grensoverschrijdende zorg te vergemakkelijken en beste praktijken in de zorgsector uit te wisselen, onder meer als middel om de zorgvlucht en het gebrek aan toegang tot kwaliteitszorg aan te pakken in regio’s of landen waar de zorgverleners vandaan komen;

53. herhaalt zijn verzoek voor een gemeenschappelijke definitie van handicap en wederzijdse erkenning van de gehandicaptenstatus in de lidstaten, in overeenstemming met de slotopmerkingen van het UNCPRD-comité over het eerste rapport van de Europese Unie dat in 2015 werd goedgekeurd, met als doel de fundamentele hindernis voor mobiliteit van personen met een handicap binnen de EU weg te nemen en hun toegang te verlenen tot gezondheids-, zorg- en andere diensten die zelfstandig leven vergemakkelijken, alsook tot gelijke kansen op onderwijs en arbeid; roept op tot de invoering van de Europese gehandicaptenkaart en de uitbreiding daarvan tot alle lidstaten, zodat de weg wordt vrijgemaakt voor een Europese definitie van handicaps en personen met een handicap hun recht op vrij verkeer in een drempelvrij Europa kunnen uitoefenen;

54. dringt aan op het prioriteren en centraal stellen van geestelijke gezondheid binnen het volksgezondheids- en zorgbeleid op EU-niveau en op het niveau van de lidstaten; verzoekt de Commissie een Europese strategie inzake geestelijke gezondheid voor te stellen, teneinde een goede geestelijke gezondheid voor iedereen te waarborgen, de uitdagingen op het gebied van de geestelijke gezondheid van alle generaties in alle relevante kaders in kaart te brengen, en stereotypen en de bijbehorende stigmatisering in verband met geestelijke gezondheid te bestrijden; benadrukt dat dit op een gendergevoelige manier moet gebeuren, met bijzondere aandacht voor degenen in kwetsbare situaties en de meest achtergestelde groepen; onderstreept het belang van een goede geestelijke gezondheid en geestelijke zorg gedurende het hele leven, met inbegrip van de kindertijd, het onderwijs en de arbeidswereld, alsmede van strategieën voor preventie, opsporing en snelle toegang tot een effectief beschikbare, betaalbare en adequate hoogwaardige behandeling die bijdraagt tot de levenskwaliteit van alle volwassenen, met inbegrip van personen die langdurige zorg behoeven;

55. benadrukt het belang van emotionele, psychologische, sociale en spirituele zorg en ondersteuning, alsmede van geestelijkegezondheidsdiensten die verder gaan dan medicatie, voor het verbeteren van de levenskwaliteit van personen die palliatieve zorg ontvangen; roept de Commissie en de lidstaten derhalve op de toegang tot geïntegreerde palliatieve-zorgdiensten te bevorderen, teneinde de pijn en het ongemak van personen die aan een terminale ziekte lijden te verlichten en hun waardigheid en levenskwaliteit overeind te houden wanneer alle middelen voor actieve zorg naar behoren zijn overwogen en ondoeltreffend zijn gebleken, en te zorgen voor adequate ondersteuning van hun verzorgers;

56. dringt erop aan dat verpleegkundigen eenvoudigere toegang hebben tot diensten die ondersteuning bieden voor geestelijke en fysieke gezondheid;

57. verzoekt de lidstaten te waarborgen dat personen die tijdelijke bescherming genieten onmiddellijke en volledige toegang hebben tot hoogwaardige zorgdiensten, zonder discriminatie op enige grond en met speciale aandacht voor hun fysieke en psychologische behoeften die voortvloeien uit de oorlogsomstandigheden en hun ontheemding, en tegelijkertijd te zorgen voor gelijke en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden en een eerlijk loon voor personen die tijdelijke bescherming genieten en in de zorgsector willen werken; benadrukt dat aanvullende capaciteiten en investeringen in de zorgsector hiervoor essentieel zijn;

Hoogwaardige langdurige zorg voor een lang leven van goede kwaliteit

58. verzoekt de Commissie een alomvattende, ambitieuze en op rechten gebaseerde reeks streefcijfers en bijbehorende indicatoren voor langdurige zorg vast te stellen, alsmede een rapportagemechanisme en instrumenten voor uitgesplitste gegevens over en toezicht op de toegankelijkheid, beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorgbehandelingen en -diensten en van de personeelsbezetting, die van toepassing zijn op alle soorten faciliteiten en aanbieders, vergelijkbaar met de doelstellingen van Barcelona voor kinderopvang; benadrukt dat er streefcijfers en indicatoren moeten komen inzake fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en de blijvende arbeidsparticipatie van vrouwen, die als richtsnoer kunnen dienen voor investeringen, financiering en opleiding, teneinde te zorgen voor een betere toegang tot kwaliteitsdiensten voor degenen die daar behoefte aan hebben, alsook voor de blijvende arbeidsparticipatie van vrouwen, die wordt vergemakkelijkt door gelijke zorgtaken;

59. is ervan overtuigd dat de Commissie gelijke en universele toegang voor iedereen tot hoogwaardige langdurige zorgdiensten op basis van de individuele behoeften van de personen die zorg en ondersteuning ontvangen als hoofddoel moet stellen, en daarbij bijzondere aandacht moet schenken aan het wegnemen van ongelijkheden en aan personen in kwetsbare situaties, zoals ouderen, personen met een handicap en vrouwen die informeel en zwart zorgwerk verrichten; merkt op dat de behoefte aan langdurige zorg niet beperkt blijft tot ouderen, maar zich uitstrekt tot verschillende groepen die gedurende het hele leven zorg nodig hebben, zoals mensen met zeldzame ziekten, waarvan de meeste hun oorsprong vinden in de kindertijd; benadrukt dat gelijke, effectieve en tijdige toegang tot zorgdiensten en ondersteuning het best kan worden bereikt door zorgontvangers erbij te betrekken en door, zoals is aanbevolen door het Comité voor sociale bescherming, langdurige zorg te integreren in de nationale socialezekerheidsstelsels, die om redenen van billijkheid en efficiëntie het best in staat zijn dit te kunnen aanbieden ( 94 )

60. benadrukt de noodzaak van kwaliteitsindicatoren voor alle sociale en gezondheidsdiensten die gebaseerd zijn op de rechten van de zorgbehoevenden, het behoud en de versterking van hun onafhankelijkheid en autonomie, alsook hun sociale inclusie, en gericht zijn op de aspiraties van de langdurige zorg, zoals de verbetering van het welzijn en de levenskwaliteit van mensen die langdurige zorg en ondersteunende diensten nodig hebben, de evolutie van het aantal gezonde levensjaren en andere indicatoren die de gehele zorgervaring in het middelpunt van de belangstelling plaatsen; verzoekt de Commissie en de lidstaten om erkenning van de voordelen van geïntegreerde zorgbenaderingen bij preventie van fysieke en cognitieve achteruitgang en de verlenging van autonomie van de zorgontvangers; benadrukt dat oudere leeftijd, handicap, ernstige ziekte of welke andere omstandigheden ook die leiden tot langdurige zorgbehoeften geen hindernis mogen vormen voor actieve deelname van personen aan het sociale en gemeenschapsleven; herinnert eraan dat sociale uitsluiting van personen die behoefte hebben aan zorg en ondersteuning