A4-0091/99

Resolutie over de strafprocedures in het kader van de Unie (Corpus Juris)

Het Europees Parlement

- gezien het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van 4 november 1950 en van de daarbij behorende protocollen, alsmede de verdragen die gesloten zijn in het kader van de Raad van Europa en met name die van 13 december 1957 over uitwijzing, van 20 april 1959 over onderlinge justitiële bijstand in strafzaken en van 27 januari 1977 over de bestrijding van het terrorisme,

- gezien artikel 6 van het VEU, zoals gewijzigd middels het Verdrag van Amsterdam, volgens hetwelk de Unie gebaseerd is op de beginselen van vrijheid, democratie, naleving van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden, alsmede op de rechtsstaat, beginselen die de lidstaten gemeen hebben,

- gezien de nieuwe titel VI van het VEU zoals gewijzigd middels het Verdrag van Amsterdam en met name de artikelen 29 - 31, 33 - 35, 39, 43 en 44.

- onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties inzake het strafrecht en samenwerking op het terrein van het strafrecht,

- gezien het actieplan inzake de oprichting van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, dat door de Raad van de Unie is aangenomen (12028/5/98 JAI 31 REV 5) en goedgekeurd door de Europese Raad van Wenen op 11 en 12 december 1998, en de mededeling van de Commissie (COM(98)0459 def.) van 14 juli 1998 over hetzelfde onderwerp,

- gezien artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken (A4-0091/99),

A. overwegende dat de groei van de criminaliteit in Europa noopt tot het vinden van een passend antwoord, mede op aandringen van de lidstaten, via preventie en bestrijding, waarbij een hoog niveau van veiligheid voor de burgers gehandhaafd blijft en zoveel mogelijk wordt voorkomen dat er verschillen van behandeling tussen de lidstaten ontstaan,

B. overwegende dat de tot nog toe ondertekende overeenkomsten slechts aan de meest dringende problemen tegemoet komen maar deze niet in de diepte aanpakken; dat deze overeenkomsten daarenboven moeilijk in werking te stellen zijn gezien hun loodzware procedure en de tijdsduur die nodig is om te komen tot ratificatie door de vijftien lidstaten,

C. overwegende dat de Raad zich heeft tevreden gesteld met een politieke verklaring zonder enig concreet gevolg en dat de rechtsinstrumenten die door de Raad worden gebruikt, weinig bindend zijn voor de lidstaten en overigens zeer oppervlakkig in vergelijking met de efficiënte middelen waarover de eerste pijler beschikt,

D. overwegende dat het de taak van de Europese instellingen is de discussie over de aanpassing van de nationale rechtsorde op het gebied van het strafrecht en de strafrechtprocedure aan te zwengelen, met inachtneming van de juridische tradities in de lidstaten,

E. overwegende dat de conventie van 26 juli 1995 over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen en het gemeenschappelijk actieprogramma inzake deelneming aan een criminele organisatie de lidstaten de weg hebben doen inslaan naar een unificatie van de strafrechtbepalingen die ertoe moet leiden de politiële samenwerking en de onderlinge justitiële bijstand te vergemakkelijken,

F. overwegende dat middels het Verdrag van Amsterdam de Europese Unie toegerust is met nieuwe instrumenten voor de bestrijding van de ernstigste vormen van criminaliteit, met name door de instelling van minimumvoorschriften met betrekking tot bestanddelen van strafbare feiten en straffen met het doel de burger een hoog beschermingsniveau te bieden in een gemeenschappelijke justitiële en juridische ruimte,

G. overwegende dat grensoverschrijdende criminele activiteiten moeilijk te vervolgen zijn, mede vanwege de verschillen tussen de rechtsprocedures in de lidstaten,

H. overwegende dat de Europese Raad van 11 en 12 december 1998 te Wenen in zijn conclusie aandringt op versterking van het optreden van de Europese Unie tegen de georganiseerde criminaliteit (punt 89 van de conclusies),

I. overwegende dat de fundamentele beginselen en het op strafrechtelijk terrein verworven "acquis" een leidraad moeten vormen bij de onderhandelingen in verband met de uitbreiding van de Unie, zodat de aanpassing van de strafwetgeving en van de strafrechtstelsels van de kandidaat-lidstaten verwezenlijkt wordt,

J. overwegende dat recente gebeurtenissen als de zaak-Öcalan en de zaak-Pinochet het spoedeisende karakter onderstrepen van de oprichting van strafrechtelijke samenwerkingsmechanismen die gebaseerd zijn op gemeenschappelijk minimumregels en op nauwere samenwerking tussen de lidstaten,

K. overwegende dat er passend toezicht moet zijn op alle politieautoriteiten op lokaal, nationaal en Europees niveau,

L. overwegende dat alle in de EU woonachtige burgers bezorgd zijn over hun veiligheid en de veiligheid van hun gezinnen,

Bepalingen van het strafrecht

1. herhaalt dat het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden de eerste bouwsteen vormt voor een Europese constructie op het gebied van het strafrecht, waarin de dominante grondbeginselen op het punt van het recht en het cultureel erfgoed die de lidstaten gemeen hebben, kunnen worden herkend;

2. verwelkomt de Corpus Juris-studie waarin strafrechtbepalingen op het terrein van de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie zijn opgenomen, omdat zij een voorbeeld is voor toekomstige ontwikkelingen, en ziet met belangstelling het verslag van de Commissie tegemoet over de gevolgen die het Corpus Juris kan hebben voor de juridische grondbeginselen in de lidstaten;

3. is niet van zins de totstandkoming van een Europees wetboek van strafrecht na te streven, maar dringt aan op de geleidelijke opbouw van een Europees strafrechtstelsel waarin rekening wordt gehouden met de juridische tradities van de lidstaten en waarin op basis van die tradities methodes worden ontwikkeld voor het bestrijden en voorkomen van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit, en

a) kent voorrang toe aan een geleidelijke harmonisatie, zoals voorzien in artikel 29, tweede alinea van het VEU, en aan het actieplan voor de instelling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, inzake volgende delicten, die verband houden met het verschijnsel van de georganiseerde misdaad:

- misdaden tegen kinderen (met name seksuele exploitatie),

- mensenhandel

- drugshandel

- terrorisme

- corruptie en fraude

- het witwassen van geld,

delicten waarvoor de Unie al beschikt over een gemeenschappelijk "acquis";

b) overweegt dat extra inspanningen moeten worden geleverd om concrete prioriteiten van de Unie vast te stellen in onderstaande criminele sectoren:

- wapensmokkel (art. 29 VEU)

- milieucriminaliteit (actieplan) en smokkel van nucleair materiaal,

- misdaden op het terrein van de hoogwaardige technologie (actieplan) met name die op Internet,

- doping bij sport (conclusies van de Europese Raad in Wenen)

waar het van het grootste belang is de continuïteit te verzekeren met het al bestaande beleid op het niveau van de Unie door zowel de studie van de grensoverschrijdende implicaties te verdiepen als een gecoördineerde aanpak op internationaal niveau na te streven;

4. dringt erop aan dat Raad en Commissie bij de totstandkoming van dit systeem, een gedegen wetgevingsprogramma opstellen dat de in het Verdrag van Amsterdam bedoelde middelen ten volle kan uitbuiten; en met name het uitgebreid initiatiefrecht dat de Commissie wordt toegekend alsmede kaderbesluiten zodra de nieuwe bepalingen in werking treden;

Bepalingen en instrumenten voor de procedures

5. is van mening dat in verband met het perspectief op middellange en lange termijn wat betreft de strafrechtprocedures in de Europese Unie, een onafhankelijk Europees Openbaar Ministerie in het leven zou kunnen worden geroepen, dat parallel aan de parketten in de lidstaten functioneert en dat in een eerste fase kan dienen voor het centraliseren van justitiële informatie over lopende onderzoeken van grensoverschrijdende aard die betrekking hebben op delicten die in het Europees strafrechtstelsel zijn opgenomen, om dubbel werk te voorkomen en het de bevoegde juridische en onderzoeksautoriteiten mogelijk te maken te participeren en aldus hun kennis en ervaring ter beschikking te stellen, om tevens een betere coördinatie van het onderzoek te garanderen;

6. is van mening dat in een latere fase het Europees Openbaar Ministerie eventueel, via een plaatsvervangende officier van justitie, kan worden belast met het openen van onderzoeken en de uitoefening van de openbare strafvordering voor bevoegde rechtbanken in de lidstaten in verband met delicten die in het Europees strafrechtstelsel zijn opgenomen;

7. wijst erop dat een Europees Openbaar Ministerie justitieel toezicht kan bieden bij Europol aangezien het Verdrag van Amsterdam voorziet in operationele activiteiten van deze Europese politiedienst waarbij tot nu toe justitieel en democratisch toezicht ontbreekt;

8. wijst erop dat een Europees Openbaar Ministerie tevens op passende wijze justitieel toezicht kan bieden op het nieuwe orgaan UCLAF/OLAF, waarvoor in elk geval een voldoende mate van onafhankelijkheid jegens de Commissie dient te zijn gewaarborgd;

Institutionele vraagstukken

9. ziet uit naar reacties van de nationale parlementen bij de goedkeuring van wetten die verband houden met de instelling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en zegt toe alles in het werk te zullen stellen opdat de Europese burger uitgebreid wordt voorgelicht;

10. verwacht dat bij de verwezenlijking van het wetgevingsprogramma dat betrekking heeft op het Europees strafrechtstelsel, de Raad het Parlement de rol zal laten spelen die hem toekomt en die, hoewel nog van adviserende aard, versterkt werd door het Verdrag van Amsterdam en gezien het legaliteitsbeginsel niet langer genegeerd kan worden bij werkzaamheden van de Unie op het terrein van het strafrecht;

11. dringt er bij de Commissie op aan ten volle te worden betrokken bij de evaluatiefase van de maatregelen verband houdende met de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en met name bij de oprichting van het Corpus Juris, en neemt zich voor de nationale parlementen uit te nodigen tot gemeenschappelijke inspanningen om de diverse politieke en constitutionele aspecten te onderzoeken die voortvloeien uit mogelijke hervormingen in verband met het Europees Openbaar Ministerie;

Slotoverwegingen

12. dringt er bij de kandidaat-lidstaten op aan deel te nemen aan het proces van aanpassing van hun rechtsorde en bestuur en van hervormingen;

13. verzoekt de Raad in overeenstemming met artikel 38 van het VEU samenwerkingsovereenkomsten af te sluiten met geselecteerde derde landen die in het bijzonder te maken hebben met verschijnselen als drugssmokkel, georganiseerde criminaliteit met name op financieel terrein (belastingparadijzen) en terrorisme, teneinde een harmonisatie te bewerkstelligen van bestanddelen van strafbare feiten en straffen in de desbetreffende sectoren;

14. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de parlementen en regeringen van de lidstaten en de parlementen en regeringen van de kandidaatlanden.