Resolutie van het Comité van de Regio's over "De Europese Unie en het uitbreidingsproces"

(2000/C 57/01)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gelet op de diverse besluiten die de Europese Raad tussen juni 1993 (Europese Raad van Kopenhagen, 21 en 22 juni 1993) en juni 1999 (Europese Raad van Keulen, 3 en 4 juni 1999) heeft genomen,

gelet op de toetredingsverzoeken van Cyprus, Malta en de tien Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaten,

gelet op de adviezen van de Commissie over deze toetredingsverzoeken,

gelet op het tweede periodiek verslag van de Commissie over de vorderingen van de kandidaat-lidstaten bij de voorbereiding van het EU-lidmaatschap,

gelet op het verslag van het Europees Parlement over de Mededeling van de Commissie "Agenda 2000 - Naar een sterkere en grotere Unie" (A4-0368/97),

gelet op zijn advies over de institutionele aspecten van de uitbreiding [CDR 52/99 fin(1)],

gelet op zijn advies over de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving door lokale en regionale overheden [CDR 51/99 fin(2)],

gelet op zijn adviezen en resoluties over het subsidiariteitsbeginsel [CDR 302/98 fin(3), CDR 305/97 fin(4) en CDR 136/95(5)],

gelet op zijn advies over grensoverschrijdende samenwerking met de Midden- en Oost-Europese landen [CDR 207/96 fin(6)],

gelet op zijn advies over de gevolgen van de toetreding van de Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaten voor het EU-beleid [CDR 280/97 fin(7)],

gelet op zijn advies over het pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid (ISPA) [CDR 241/98 fin(8)],

gelet op zijn advies over het pretoetredingsinstrument voor de landbouw (SAPARD) [CDR 273/98 fin(9)],

gelet op het besluit van zijn Bureau d.d. 20 oktober 1999 om de heer Kaliff (S, PSE) als algemeen rapporteur aan te wijzen,

a) overwegende dat de Europese Unie zich de afgelopen tien jaar steeds meer moeite heeft getroost om haar instellingen dichter bij de burger te brengen; dat de EU-instanties almaar beter zijn gaan beseffen dat ook de lokale en regionale overheden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de opbouw van Europa; dat dit besef ertoe heeft geleid dat zij de lokale en regionale instanties gaandeweg nauwer bij de communautaire besluitvorming zijn gaan betrekken; dat de opname van het subsidiariteitsbeginsel in het EU-Verdrag, de oprichting van het Comité van de Regio's en de invoering van het partnerschapsbeginsel in de Structuurfondsenregeling even zovele bewijzen zijn van de vooruitgang die op dit vlak is geboekt;

b) overwegende dat het er nu op aankomt de positie van de lokale en regionale overheden, die vaak wetgevende en uitvoerende bevoegdheden hebben en dan ook een belangrijke rol spelen bij de tenuitvoerlegging van de communautaire regels en voorschriften, verder te versterken; dat het Comité van de Regio's daarom met het oog op de Europese Raad van Keulen van 3 en 4 juni 1999 in een resolutie heeft voorgesteld de volgende Intergouvernementele Conferentie aan te grijpen om de Verdragen in die zin te wijzigen (CdR 54/99 fin)(10);

c) overwegende dat de uitbreiding altijd de volle steun van het Comité van de Regio's heeft gekregen omdat de toetreding van de twaalf kandidaat-lidstaten de Europese bevolking meer vrede, politieke stabiliteit, sociale samenhang en welvaart zal brengen;

d) overwegende dat het, gelet op de conclusies van het tweede verslag van de Commissie over de vorderingen van de kandidaat-lidstaten op de weg naar het EU-lidmaatschap en in het licht van de resultaten van de buitengewone Top van Tampere, zaak is dat de Commissie en de Raad de dialoog met Bulgarije, Letland, Litouwen, Malta, Roemenië en Slowakije opvoeren om de toetredingsonderhandelingen met deze landen zo snel mogelijk van start te kunnen laten gaan;

e) overwegende dat de nieuwe uitbreidingsronde het thans bereikte integratieniveau in de Unie, met name wat de interne markt betreft, niet in het gedrang mag brengen;

f) overwegende dat de grondbeginselen van de Unie - zoals het beginsel dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burger moeten worden genomen (zie art. 1 van het EU-Verdrag) en het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel (zie art. 5 van het EG-Verdrag en het bij het Verdrag van Maastricht gevoegde Protocol betreffende de toepassing van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel)- formeel gezien in eerste instantie voor de betrekkingen tussen de Unie en haar lidstaten gelden, maar in de praktijk ook van toepassing zijn op het besluitvormingsproces binnen de lidstaten, op de overname van EU-regels en -voorschriften in de nationale wetgevingen en op de toepassing van die regels en voorschriften op nationaal, regionaal en lokaal niveau;

g) overwegende dat bijgevolg ook bij de toetredingsonderhandelingen met de kandidaat-lidstaten van deze beginselen dient te worden uitgegaan; dat de Unie, zonder afbreuk te willen doen aan de interne bevoegdheidsverdeling in de kandidaat-lidstaten, alles in het werk dient te stellen om te bereiken dat de uitvoering van de communautaire regels en voorschriften in de toekomstige lidstaten zo efficiënt mogelijk en zo dicht mogelijk bij de burger geschiedt;

h) overwegende dat het Comité van de Regio's sinds 1997 via zijn dialoog met politieke vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden in de kandidaat-lidstaten een actieve rol speelt in het uitbreidingsproces; dat het in de afgelopen jaren een algemene conferentie met vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden van àlle kandidaat-lidstaten (Brussel, juni 1997) en bovendien zes bilaterale conferenties, gevolgd door een afsluitende algemene conferentie (Brussel, 16 november 1999), met vertegenwoordigers van de landen van de kopgroep heeft georganiseerd; dat de deelnemers aan deze afsluitende conferentie de onderlinge contacten hebben geëvalueerd en ook de onderhavige resolutie uitvoerig hebben besproken;

i) overwegende dat tijdens de zes bilaterale conferenties de cruciale rol van de lokale en regionale overheden bij de invoering van een moderne democratie - en zulks in àlle kandidaat-lidstaten - duidelijk aan het licht is gekomen; dat de lokale en regionale overheden ook bij de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving een essentiële rol spelen, een rol die nóg belangrijker zal worden naarmate het decentralisatieproces in de kandidaat-lidstaten vordert; dat de lokale en regionale overheden desalniettemin onvoldoende worden geïnformeerd over en betrokken bij de toetredingsonderhandelingen die de Unie met de nationale overheid van de kandidaat-lidstaten voert; dat op dit vlak dus een grotere inspanning dient te worden geleverd;

j) overwegende dat met deze conferenties een proces van wederzijdse informatieverstrekking en wederzijds overleg op gang is gekomen, waarbij ook lering is getrokken uit de ervaringen die de lokale en regionale overheden in het kader van de vorige uitbreidingsrondes (in 1973, 1981, 1986 en 1995) hebben opgedaan;

k) overwegende dat de Commissie onlangs een tweede verslag over de vorderingen van de kandidaat-lidstaten bij de voorbereiding van het EU-lidmaatschap heeft gepubliceerd;

heeft tijdens zijn 31e zitting van 17 november 1999 met algemene stemmen de volgende resolutie aangenomen.

Het Comité van de Regio's dringt erop aan dat

- de lokale en regionale overheden in de Europese Unie

1. bij hun bilaterale samenwerking met lokale of regionale overheden in kandidaat-lidstaten - en met name in het kader van jumelages of bilaterale samenwerkingsovereenkomsten - nú reeds inspelen op de komende toetreding van de betrokken landen, als dit totnogtoe niet is gebeurd;

2. er alles aan doen om de grensoverschrijdende of transnationale samenwerking op subnationaal niveau - zowel in het kader van hun eigen bilaterale betrekkingen als van die tussen de betrokken lidstaat en de toekomstige lidstaten - te stimuleren;

3. binnen de grenzen van hun bevoegdheden en budgettaire mogelijkheden deelnemen aan uitwisselingsprojecten ten behoeve van ambtenaren of stages voor functionarissen van subnationale overheidsinstanties in de kandidaat-lidstaten organiseren zodat de betrokkenen zich alvast vertrouwd kunnen maken met de instituties, de procedures en de beleidsvoering binnen de Europese Unie;

4. de lokale en regionale overheden in de kandidaat-lidstaten zoveel mogelijk helpen bij het oprichten van verbindingsbureaus in Brussel;

- de Raad en de Commissie

5. spoed zetten achter de toetredingsonderhandelingen met Cyprus, Estland, Hongarije, Polen, Slovenië en Tsjechië en daarbij uitgaan van de in de Verdragen verankerde grondbeginselen van de Unie, namelijk het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel en het beginsel dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burger dienen te worden genomen;

6. een aanvang maken met de toetredingsonderhandelingen met alle kandidaat-lidstaten die voldoende vooruitgang hebben geboekt op de door de Europese Raad van Kopenhagen aangegeven terreinen;

7. ervoor zorgen dat de lokale en regionale overheden vóór het ingaan van de beslissende onderhandelingsfase alle dienstige informatie krijgen en bovendien tijdig en op een adequate manier worden geraadpleegd over aspecten die onder hun bevoegdheid vallen of hen rechtstreeks raken;

8. terdege rekening houden met de in de wetgeving van de kandidaat-lidstaten neergelegde rechten, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de lokale en regionale overheden en erop toezien dat de lokale en regionale overheden onverwijld bij de toetredingsonderhandelingen worden betrokken, met name door de contacten tussen deze instanties en de delegaties van de Commissie in de kandidaat-lidstaten te intensiveren;

9. vaart zetten achter de in de nieuwe Phare-richtsnoeren aangekondigde openstelling van het Institution Building-programma voor lokale en regionale overheden zodat ook deze bestuursniveaus, die sterk betrokken zijn bij de toepassing van het acquis, een actieve rol kunnen spelen bij de voorbereiding van de toetreding;

10. een adequaat informatie-instrumentarium in het leven roepen om de bevolking in de kandidaat-lidstaten voor te bereiden op de integratie van hun land in de Europese Unie, niet alleen op economisch gebied, maar ook op het vlak van het burgerschap;

11. aandacht schenken aan de compatibiliteit tussen de programma's voor grensoverschrijdende, interregionale en transnationale samenwerking en het steuninstrumentarium ten behoeve van de kandidaat-lidstaten, en met name het Phare-programma;

12. de adviezen van het Comité van de Regio's ter harte nemen bij de onderhandelingen over de beleidsaspecten waarover het Comité van de Regio's op grond van de Verdragen geraadpleegd dient te worden;

13. snel werk maken van de oprichting van gemengde commissies van leden van het Comité van de Regio's en vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden van de kandidaat-lidstaten wanneer de nationale, regionale en lokale overheden van de kandidaat-lidstaten daarom verzoeken;

14. de komende Intergouvernementele Conferentie over de institutionele hervorming van de Unie aangrijpen om in de Verdragen een bepaling op te nemen die de nationale overheden van de kandidaat-lidstaten de mogelijkheid geeft in de periode tussen de ondertekening en de inwerkingtreding van de toetredingsovereenkomsten waarnemers naar de vergaderingen van het Comité van de Regio's af te vaardigen;

15. erop toezien dat rekening wordt gehouden met de gerechtvaardigde verlangens van de huidige en de nieuwe grensregio's (waar de gevolgen van de uitbreiding veel duidelijker merkbaar zullen zijn dan in de rest van de Unie), en zulks niet alleen op economisch, structureel en milieugebied, maar vooral ook op het vlak van de nucleaire veiligheid;

16. zich ervoor inspannen de nodige institutionele hervormingen door te voeren ten behoeve van een betere werking van de communautaire instellingen, zonder het uitbreidingsproces te vertragen;

- het Europees Parlement en de parlementen van de lidstaten

17. erop toezien dat spoed wordt gezet achter de toetredingsonderhandelingen en dat daarbij wordt uitgegaan van de in de Verdragen verankerde grondbeginselen van de Unie, namelijk het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel en het beginsel dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burger dienen te worden genomen;

18. er zorg voor dragen dat de cruciale rol van de lokale en regionale overheden bij de verdere uitbouw van de democratie, de welvaart, de sociale samenhang en de politieke stabiliteit in de kandidaat-lidstaten door de Unie wordt erkend en dat concrete stappen worden ondernomen om de lokale en regionale overheden in staat te stellen een eigen bijdrage daartoe te leveren;

19. ervoor zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om de lokale en regionale gekozenen van de kandidaat-lidstaten zo spoedig mogelijk met raad en daad bij hún voorbereiding van het EU-lidmaatschap bij te staan en hen met name in staat te stellen zich alvast vertrouwd te maken met de werkzaamheden van het Comité van de Regio's;

- de nationale overheden van de kandidaat-lidstaten

20. alles in het werk stellen om de vertegenwoordigers van hun lokale en regionale overheden alle relevante informatie te verstrekken over het verloop van de onderhandelingen over onderwerpen die onder hún bevoegdheid vallen;

21. hun lokale en regionale overheden en hun overkoepelende organisaties voldoende financiële middelen ter beschikking stellen, zodat zij actiever aan de voorbereiding van het EU-lidmaatschap kunnen deelnemen;

22. er alles aan doen om hun lokale en regionale overheden nog vóór het van start gaan van de cruciale fase van de toetredingsonderhandelingen een stem in het kapittel te geven en hen in staat te stellen de onderhandelaars van hun land rechtstreeks over hun standpunt ten aanzien van bovengenoemde aangelegenheden te informeren;

23. zich ertoe verbinden dat zij hun lokale en regionale overheden over alle toetredingsaspecten met financiële en bestuurlijke gevolgen op lokaal en regionaal niveau zullen raadplegen;

24. wanneer de onderhandelaars overeenstemming bereiken over onderwerpen die onder de bevoegdheid van lokale en regionale overheden vallen, deze overheden onmiddellijk informeren over de gevolgen van de overeengekomen oplossingen;

25. hun lokale en regionale overheden in staat stellen officiële contacten met overheden in andere landen tot stand te brengen zodat zij, op hún bestuursniveau en op de onder hún bevoegdheden vallende terreinen, de toetreding van hun land tot de Unie zo goed mogelijk kunnen voorbereiden;

26. onverwijld het nodige doen om de oprichting van gemengde commissies van leden van het Comité van de Regio's en vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden van de kandidaat-lidstaten te bevorderen;

27. ervoor zorgen dat hun lokale en regionale overheden worden betrokken bij het bepalen van de prioriteiten voor de nationale Phare-programma's en bij de "institutionele opbouw", zodat zij zich op hun integratie in de Europese Unie kunnen voorbereiden;

28. Het Comité van de Regio's belast zijn voorzitter ermee de onderhavige resolutie aan de Commissie, de Raad, het Europees Parlement, de Europese Raad van Helsinki, de parlementen van de lidstaten en de regeringen en parlementen van de kandidaat-lidstaten te doen toekomen.

Brussel, 17 november 1999.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

(1) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 15.

(2) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 25.

(3) PB C 198 van 14.7.1999, blz. 73.

(4) PB C 64 van 27.2.1998, blz. 98.

(5) PB C 100 van 2.4.1996, blz. 1.

(6) PB C 34 van 3.2.1997, blz. 18.

(7) PB C 64 van 27.2.1998, blz. 48.

(8) PB C 51 van 22.2.1999, blz. 7.

(9) PB C 93 van 6.4.1999, blz. 1.

(10) PB C 293 van 13.10.1999, blz. 74.