2009
VOORLICHTINGS- EN 
AFZETBEVORDERINGSACTIES VOOR LANDBOUWPRODUCTENEUROPESE 
REKENKAMER
Speciaal verslag  nr. 10
NL
ISSN 1831-0915

VOORLICHTINGS- EN 
AFZETBEVORDERINGSACTIES VOOR LANDBOUWPRODUCTENSpeciaal verslag  nr. 10   2009
EUROPESE REKENKAMER(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, EG)
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten2
EUROPESE REKENKAMER
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxemburg
LUXEMBURG
Tel.: +352 4398-45410
Fax: +352 4398-46410
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Speciaal verslag  nr. 10   2009
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet 
via de Europaserver (http://europa.eu).
Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publicatie.Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2009ISBN 978-92-9207-370-1doi:10.2865/52359
© Europese Gemeenschappen, 2009
Overneming met bronvermelding toegestaan
Printed in Belgium
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten3
INHOUD
Paragraaf
 VERKLARENDE WOORDENLIJST
I-XI SAMENVATTING
1-10  INLEIDING
1-4  ALGEMEEN KADER
5-7  RECENTE VOORLICHTINGS- EN AFZETBEVORDERINGSACTIES
8-10  OVERZICHT VAN HET BEHEERSSYSTEEM
11-15  REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE
16-52  OPMERKINGEN
16-29  DE IMPACT VAN HET BELEID IS MOMENTEEL MOEILIJK MEETBAAR
16-18 DOELSTELLINGEN EN PRESTATIE-INDICATOREN
19-23 GRENZEN AAN DE IMPACT DIE VAN HET BELEID TE VERWACHTEN IS
24-29 HET IS MOEILIJK OM DE IMPACT VAN DE VERSCHILLENDE PROGRAMMA’S TE BEOORDELEN
30-40   DE EISEN BIJ DE SELECTIE EN GOEDKEURING VAN DE PROGRAMMAVOORSTELLEN ZIJN STRENGER GEWORDEN, 
MAAR DEZE VERBETERING MOET NOG WORDEN BESTENDIGD
31-33 VOORSELECTIE VAN DE PROGRAMMAVOORSTELLEN DOOR DE LIDSTATEN
34-40 DE COMMISSIE STELT HOGERE EISEN
41-52   DE BESTAANDE CONTROLES INZAKE DE PROGRAMMA-UITVOERING DIENEN NOG TE WORDEN VERBETERD
41-43 SELECTIE VAN DE UITVOERENDE INSTANTIES44-46 VERSTERKT TOEZICHT VAN DE COMMISSIE OP DE UITGAVEN
47-52 AANHOUDENDE TEKORTKOMINGEN IN DE CONTROLES IN SOMMIGE LIDSTATEN
53-57  CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
 BIJLAGE I — OVERZICHT VAN DE TIJDENS DE GECONTROLEERDE PERIODE GELDENDE VERORDENINGEN BIJLAGE II —  LIJST VAN THEMA’S, PRODUCTEN EN LANDEN WAARVOOR SUBSIDIABELE ACTIES KUNNEN 
WORDEN ONDERNOMEN
 ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten4
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten5
VERKLARENDE WOORDENLIJST
Indienende organisatie : Met deze term wordt gedoeld op de „met de uitvoering van de 
voorlichtings- en afzetbevorderingsacties belaste organisaties”, zoals omschreven in arti-kel 6 van Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad (PB L 3 van 5.1.2008, blz. 1). Het betreft beroeps- of bedrijfskolomorganisaties die de betrokken sectoren in één of meer lidstaten of op communautair niveau vertegenwoordigen, die programmavoorstellen opstellen.
Landen waarvoor acties kunnen worden ondernomen : Als een actie gericht is op een land 
buiten de Gemeenschap, moet dat land voorkomen op de lijst van in aanmerking komende derde landen of zones die krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 3/2008 door de Com-missie moet worden vastgesteld.
Deze lijst is thans opgenomen in bijlage II van Verordening (EG) nr. 501/2008.
Programma : De verschillende voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouw-
producten worden uitgevoerd in het kader van een voorlichtings- en afzetbevorderings-programma (artikel 1 van Verordening (EG) nr. 3/2008).
Richtsnoeren : Voor de afzetbevordering op de binnenmarkt moet de Commissie richtsnoeren 
voor alle gekozen sectoren of producten vaststellen waarin wordt aangegeven welke stra-tegie in de voorstellen voor programma’s moet worden gevolgd door algemene gegevens te verschaffen over de doelstellingen en doelgroepen, de thema’s, de aard van de acties, de looptijd van de programma’s en een indicatieve verdeling van het bedrag dat als financiële bijdrage van de Gemeenschap beschikbaar is. Deze richtsnoeren zijn thans opgenomen in bijlage I van Verordening (EG) nr. 501/2008 van de Commissie (PB L 147 van 6.6.2008, blz. 3) en de indicatieve begroting in bijlage III van die verordening.
Voor de afzetbevordering in derde landen kan de Commissie richtsnoeren vaststellen voor 
alle gekozen sectoren of producten.
Thema’s en producten waarvoor acties kunnen worden ondernomen : De thema’s en 
producten die in aanmerking komen voor een gecofinancierd programma, worden in alge-mene bewoordingen omschreven in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 3/2008. De Commissie stelt in dat kader de lijsten van de in aanmerking komende thema’s en producten vast die elke twee jaar worden herzien. Deze lijsten zijn thans opgenomen in de bijlagen I en II van 
Verordening (EG) nr. 501/2008.
Toezichtgroep : Op de uitvoering van de programma’s wordt toezicht gehouden door een 
toezichtgroep die is samengesteld uit vertegenwoordigers van de Commissie, de betrokken 
lidstaten en de indienende organisaties.
Uitvoerende instantie : De indienende organisatie selecteert via een adequate inschrij-
vingsprocedure de instanties die de acties van de programma’s uitvoeren (artikel 11 van Verordening (EG) nr. 3/2008).
Normaal gesproken betreft het communicatie- en reclamebureaus.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten6
SAMENVATTING
I.
Sinds begin jaren tachtig voert de Europese 
Unie afzetbevorderingsacties voor land-
bouwproducten uit en cofinanciert zij deze. 
Sinds 1999 zijn de verschillende bestaande 
regelingen samengevoegd tot één gemeen-
schappelijke regeling voor alle betrokken  producten. Deze afzetbevorderingsacties  
bestaan hoofdzakelijk uit één- tot driejarige 
programma’s die tot ten hoogste 50 % geco-
financierd worden door de Europese Unie,  en zijn zowel gericht op de interne markt  als op derde landen.
II.
De Commissie onderwerpt deze regeling  momenteel aan een diepgaande beschou-wing. Dit zou met name kunnen leiden tot 
een significante verhoging van het budget voor voorlichting en afzetbevordering.
III.
De controle van de Rekenkamer had betrek-king op de doeltreffendheid van de voorlich-
tings- en afzetbevorderingsacties en op de 
regelmatigheid van de vastgelegde uitga-ven. De controle is verricht bij de diensten 
van de Commissie alsmede in drie van de  
belangrijkste betrokken lidstaten.
IV.
De Rekenkamer heeft geconstateerd dat de 
Commissie enkele jaren geleden begonnen 
is het beheers- en controlesysteem voor  
uitgaven in verband met voorlichtings- en  
afzetbevorderingsacties voor landbouwpro-ducten te verbeteren. Dit proces heeft op  
bepaalde gebieden al geleid tot positieve  resultaten, maar moet nog worden besten-digd en verdiept.V.
De Rekenkamer heeft aldus geconstateerd  
dat de impact van het beleid, hoewel waar-
schijnlijk positief, thans moeilijk te meten  
is. Er bestaan geen concrete, uit een duide-
lijke strategie voortvloeiende doelstellingen 
waaraan de doeltreffendheid van het beleid kan worden afgemeten. De omschrijving  
van een strategie en concrete doelen lijkt  
dus een basisvoorwaarde voor de vaststel-
ling van geschikte indicatoren waaraan het momenteel ontbreekt. De van de regeling  te verwachten impact is evenwel van meet 
af aan beperkt door een relatief bescheiden budget in verhouding tot de veelheid van  in aanmerking komende producten en geo-grafische zones, en door het ontbreken van 
een geschikte procedure om te zorgen voor 
complementariteit met de verschillende  nationale of particuliere afzetbevorderings-
acties. En hoewel de beschikbare informatie 
een positieve impact doet vermoeden, is die 
informatie zo beperkt, dat het moeilijk is om 
de doeltreffendheid van elk van de geco-
financierde programma’s en a fortiori de  
algemene doeltreffendheid van het beleid  te meten.
VI.
De Rekenkamer beveelt derhalve aan, de doel-stellingen van het beleid nader te omschrij-ven en tegelijkertijd te verzekeren dat de  
aangegeven ambities en de vastgelegde  
budgetten coherent zijn. Deze doelstellin-
gen moeten „SMART” worden geformuleerd 
om het mogelijk te maken geschikte presta-
tie-indicatoren te omschrijven en te moni-
toren. Er moet op formele wijze overleg met alle betrokkenen worden georganiseerd,  
vanaf het opstellen van de strategie tot het toepassen van de procedures om te zorgen voor complementariteit met de verschil-lende bestaande afzetbevorderingsacties.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten7
VII.
Bij gebreke van een doeltreffende meting  
van de impact, berust de te verwachten doel-
treffendheid grotendeels op een relevante 
selectie van de programmavoorstellen. Ter-
wijl de controle in de lidstaten op dit terrein 
soms nog te beperkt blijft, is de Commis-sie veeleisender en selectiever geworden.  
Deze verbetering moet echter nog worden 
bestendigd.
VIII.
De Rekenkamer beveelt dus aan, de lopende verbeteringen in de selectieprocedure voort te zetten, met name wat betreft de eisen  
op het gebied van informatie over de te  verwachten impact van het programma en  de wijze waarop deze zal worden gemeten; 
verder moeten de lidstaten nog selectiever worden, onder andere door informatie te  
verifiëren om zekerheid te verkrijgen over  
de relevantie van de voorstellen.
IX.
Er is nog te weinig controle op de selec-tie van de uitvoerende instanties, die een  sleutelrol spelen in de uitvoering van de  
programma’s. Het latere toezicht op de uit-
gaven door de Commissie is daarentegen al 
aanzienlijk versterkt. Maar in Spanje en Ita-
lië blijven aanzienlijke tekortkomingen in  de controle bestaan, hoewel daarop al een 
aantal jaren herhaaldelijk is gewezen. Hoe-
wel er in deze twee lidstaten nu eindelijk  
maatregelen zijn genomen om te proberen 
deze tekortkomingen te herstellen, was het 
ten tijde van de controle nog te vroeg om  
de doeltreffendheid van deze wijzigingen  te bevestigen; dat zal dus in de toekomst  
moeten gebeuren.SAMENVATTING
X.
De Rekenkamer beveelt aan, de controle op 
de selectie van de uitvoerende instanties te 
versterken en de in een lidstaat vastgestelde 
gebreken in de controle follow-up te geven 
waardoor wordt verzekerd dat de onvolko-
menheden snel worden verbeterd.
XI.
Het potentiële effect van de in dit verslag  
geformuleerde aanbevelingen moet worden gezien in relatie tot het budget dat bestemd is voor de afzetbevorderingsregeling.  
De Commissie onderwerpt deze regeling  momenteel aan een diepgaande beschou-wing. Dit zou met name kunnen leiden tot een voorstel voor een significante verhoging 
van het budget voor voorlichting en afzet-
bevordering. Daarom geeft de Rekenkamer in overweging, de verbeteringen zo snel  
mogelijk aan te brengen.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten8
INLEIDING
ALGEMEEN KADER
 1.  Sinds begin jaren tachtig voert de Europese Unie afzetbevorderingsac-
ties voor landbouwproducten uit en cofinanciert zij deze. Tot 1999 
werden deze acties sectorgewijze uitgevoerd op basis van diverse  
voorschriften die golden voor de verschillende gemeenschappelijke 
marktordeningen (GMO).
 2.  In 1999 werden deze voorschriften geharmoniseerd en vervangen door 
een regeling, opgenomen in twee verordeningen van de Raad1, waar-
van de ene de afzetbevordering in derde landen, en de andere de  
afzetbevordering op de binnenmarkt regelde. Deze twee verordenin-
gen werden begin 2008 samengevoegd tot één enkele verordening, Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad
2, die voortaan het gehele 
beleid inzake de afzetbevordering van landbouwproducten bestrijkt 
en geen grote inhoudelijke verschillen ten opzichte van de beide  
vorige teksten bevat.
 3.  Krachtens de geldende regelgeving moeten de betrokken maatrege-
len een looptijd van 1 tot 3 jaar hebben en kunnen het acties zijn  
op het gebied van public relations, afzetbevordering en reclame,  
om de aandacht te vestigen op de sterke punten van producten van 
de Gemeenschap uit een oogpunt van met name kwaliteit, hygiëne, voedselveiligheid, voedingswaarde, etikettering, dierenwelzijn en  
milieuzorg. Voorts kan het gaan om deelname aan evenementen en 
beurzen, de tenuitvoerlegging van voorlichtingsacties inzake het  
communautaire stelsel van beschermde oorsprongsbenamingen  
(BOB’s), beschermde geografische aanduidingen (BGA’s), gegaran-deerde traditionele specialiteiten (GTS’en), in bepaalde gebieden  voortgebrachte kwaliteitswijn (vqprd), of het verspreiden van infor-matie over de EU-regelingen inzake kwaliteit en etikettering en over de biologische productiewijze. Met betrekking tot derde landen kan het ook gaan om marktonderzoek naar nieuwe afzetmogelijkheden.
 4.  De programma’s worden, uitzonderingen daargelaten, tot ten hoogste 
50 % gefinancierd door de Europese Unie; de rest moet worden gedekt 
door de beroeps- of bedrijfskolomorganisaties die ze hebben inge-
diend (minimaal 20 %) en door de betrokken lidstaten.1 Verordening (EG) nr. 2702/1999 
van de Raad van 14 december 1999 
inzake voorlichtings- en 
afzetbevorderingsacties voor 
landbouwproducten in derde 
landen (PB L 327 van 21.12.1999, blz. 7) en Verordening (EG) 
nr. 2826/2000 van de Raad 
van 19 december 2000 
betreffende voorlichtings- en 
afzetbevorderingsacties voor 
landbouwproducten op de 
binnenmarkt (PB L 328 van 23.12.2000, blz. 2).
2 Verordening (EG) nr. 3/2008 van 
de Raad van 17 december 2007 
inzake voorlichtings- en 
afzetbevorderingsacties voor 
landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen 
(PB L 3 van 5.1.2008, blz. 1).
Zie bijlage I  voor het 
overzicht van de tijdens de 
controleperiode geldende uitvoeringsverordeningen.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten9
RECENTE VOORLICHTINGS- EN 
AFZETBEVORDERINGSACTIES
 5.  De jaarlijkse begrotingstoewijzing voor de voorlichtings- en afzetbevor-
deringsmaatregelen en -acties voor landbouwproducten zijn de laat-
ste jaren sterk toegenomen, van 17 miljoen euro in 2002 tot 50 miljoen 
euro sinds 2007 (zie grafiek 1 ).
 6.  Het grootste deel van de uitgaven correspondeert met het aandeel van 
de EU in de gecofinancierde programma’s. Er liepen ongeveer 200 pro-gramma’s in de periode 2007-2008, waarbij 23 verschillende lidstaten betrokken waren, soms in het kader van „meerlanden”-programma’s die door meerdere lidstaten tegelijkertijd worden gefinancierd.
 7.  Met name naar aanleiding van een verzoek van Europarlementariërs 
onderwerpt de Commissie deze regeling momenteel aan een diep-
gaande beschouwing, in het bijzonder met betrekking tot derde lan-
den. Dit zou met name kunnen leiden tot een significante verhoging van het budget voor voorlichting en afzetbevordering, en voorrang 
voor programma’s gericht op derde landen.
JAARLIJKSE KREDIETEN (BETALINGEN) MET BETREKKING TOT VOORLICHTINGS-  
EN AFZETBEVORDERINGSMAATREGELEN EN -ACTIESGRAFIEK 1
0102030405060
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009miljoen euro
Gecofinancierde programma’s Rechtstreekse betalingen
Bron : Algemene begroting van de Europese Unie 2002-2009.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten10
OVERZICHT VAN HET BEHEERSSYSTEEM
 8.  In het algemeen worden de programma’s voorgesteld door de „indie-
nende organisaties”. Nadat de lidstaten hebben beoordeeld of de  
voorgestelde programma’s overeenstemmen met de regels, geschikt 
zijn en de prijs-kwaliteitverhouding ervan gunstig is, zenden zij de 
Commissie de programmavoorstellen toe die zij bereid zijn te cofinan-
cieren. De Commissie gaat vervolgens, na een onderzoek en eventuele verzoeken om wijzigingen, over tot de selectie van de gecofinancierde 
programma’s.
 9.  Die programma’s worden dan uitgevoerd door „uitvoerende instanties”, 
die „via een adequate inschrijvingsprocedure” door de indienende organisatie moeten worden geselecteerd. De lidstaat is verantwoor-
delijk voor het toezicht op de omstandigheden waaronder die selectie 
plaatsvindt, en stelt de Commissie daarvan in kennis.
 10.  In het kader van het gedeeld beheer draagt de lidstaat eveneens de 
verantwoordelijkheid voor het toezicht op de goede uitvoering van 
de programma’s, de betalingen aan de begunstigden en de desbetref-
fende controles. Een toezichtgroep, voorgezeten door de betrokken 
lidstaat en waaraan in de praktijk een vertegenwoordiger van de  
Commissie deelneemt, komt regelmatig bijeen om de uitvoerings-stand van de onderscheiden programma’s te volgen.
Bron : Association 5 al día.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten11
 11.  De voornaamste reden voor deze controle is dat, hoewel het budget voor 
voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten 
nog betrekkelijk laag is, het de laatste jaren constant is gestegen.  Bovendien zou het in de toekomst nog kunnen groeien, met name  
omdat afzetbevorderingsmaatregelen bij de onderhandelingen van 
de WTO in de „groene box” thuishoren. Het Europees Parlement heeft 
eind 2007 overigens een verzoek in die zin gedaan
3.
 12.  De controle van de Rekenkamer had betrekking op de doeltreffendheid 
van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en op de regelma-tigheid van de vastgelegde uitgaven. De controlevragen waren:
Stelt het bestaande beheers- en toezichtsysteem de Commissie a) 
in staat de doeltreffendheid van de maatregel aan te tonen of te meten?
Maakt het bestaande beheers- en controlesysteem het mogelijk b) 
om redelijke zekerheid te verkrijgen dat de programmaselectie  
regelmatig en transparant is, en berust op relevante criteria en 
informatie?
Maakt het bestaande beheers- en controlesysteem het mogelijk c) 
om redelijke zekerheid te verkrijgen inzake de wettigheid/regel-
matigheid van de uitgaven?
 13.  De controle is verricht tussen juni en oktober 2008 bij de diensten van 
de Commissie, alsmede in Spanje, Frankrijk en Italië. Zoals grafiek 2  
laat zien, behoren deze drie landen tot de vijf belangrijkste lidstaten 
waarop de regeling betrekking heeft. Zij zijn goed voor bijna 45 % van de uitgaven en Italië is de grootste begunstigde.3 Zie de toelichting van het 
„Verslag over het voorstel 
voor een verordening van de 
Raad inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties 
voor landbouwproducten op 
de binnenmarkt en in derde 
landen (COM(2007) 268 — 
C6-0203/2007 — 2007/0095(CNS))”.REIKWIJDTE EN AANPAK 
VAN DE CONTROLE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten12
 14.  De controle had hoofdzakelijk betrekking op de periode 2006-eind van 
het eerste halfjaar 2008. Aangezien de afzetbevorderingsprogram-
ma’s meerjarig zijn, leidde de beoordeling van de in die periode  geselecteerde programma’s soms toch tot een onderzoek van oudere 
stukken.
 15.  De controleaanpak bestond uit het beoordelen van de door de Commissie 
en de lidstaten vastgestelde procedures voor de tenuitvoerlegging 
van het beleid. Het controlewerk berustte hoofdzakelijk op de analyse, de documentatie en de beoordeling van de procedures en systemen die voor de belangrijkste fasen zijn toegepast door:
de Commissie (programmaselectie, toezicht en controle op de uitga- —
ven, toezicht op de output en de impact van de programma’s),
de lidstaten (uitnodigingen tot het indienen voor voorstellen,   —
voorselectie van de programma’s, controle op de selectie van  
uitvoerende instanties, beheer en controle van de uitvoering van 
het programma en de betaling van de uitgaven).
  Tot de werkzaamheden van de controleurs behoorde ook het bezoeken 
van ten minste één begunstigde indienende organisatie en haar uit-
voerende instantie in elke lidstaat.
MEEST BEGUNSTIGDE LIDSTATEN ( 2007-2008)GRAFIEK 2
ItaliëFrankrijkSpanjeOverige
Duitsland
Griekenland
Bron : Europese Commissie.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten13
DE IMPACT VAN HET BELEID IS MOMENTEEL 
MOEILIJK MEETBAAR
DOELSTELLINGEN EN PRESTATIE-INDICATOREN
 16.  De aangegeven doelstelling van de voorlichtings- en afzetbevorderings-
acties voor landbouwproducten is, de Europese landbouwproducten te promoten. Het huidige stelsel komt echter voort uit een bunde-
ling van voorafgaande regelingen uit de verschillende GMO’s, zon-der dat er een algemene strategie of „SMART”
4-doelstellingen zijn  
vastgesteld.
 17.  Door het ontbreken van uit een duidelijke strategie voortvloeiende 
SMART-doelstellingen waaraan de doeltreffendheid van het beleid  
kan worden afgemeten, zijn de indicatoren die de Commissie monitort 
en verspreidt (zie tekstvak 1 ) slechts „deelname”-statistieken die niet 
de resultaten of de impact van het beleid meten.
 18.  Dergelijke statistieken zijn als zodanig niet bevredigend, maar het vast-
stellen van geschiktere indicatoren lijkt moeilijk zolang de beoogde 
doelstellingen niet beter zijn omschreven.4 Artikel 27, lid 3, van Verordening 
(EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende 
het Financieel Reglement van 
toepassing op de algemene 
begroting van de Europese 
Gemeenschappen (PB L 248 van 
16.9.2002, blz. 1) bepaalt: „Voor 
alle door de begroting bestreken activiteitensectoren worden 
specifieke, meetbare, haalbare, 
relevante en van een datum 
voorziene  [„SMART” in het Engels] 
doelstellingen  vastgesteld.”
STATISTIEKEN DIE DE COMMISSIE MONITORT
Aantal betrokken producten.• 
Aantal bestreken landen of geografische zones.• 
Aantal aan de Commissie voorgelegde programmavoorstellen en percentage daarvan dat aanvaard is.• TEKSTVAK 1OPMERKINGEN
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten14
GRENZEN AAN DE IMPACT DIE VAN HET BELEID 
TE VERWACHTEN IS
 19.  Ondanks een sterke stijging sinds 2002 blijft het communautaire budget 
dat is bestemd voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties relatief 
beperkt in verhouding tot de veelheid aan in aanmerking komende 
producten, geografische zones en thema’s. De richtsnoeren van de 
Commissie bestrijken het merendeel van de landbouwproducten en bevatten een lijst van landen die het grootste deel van de wereld-
markt uitmaken (zie bijlage II ). Er komt ook een groot aantal BOB’s, 
BGA’s en andere kwaliteitsetiketten in aanmerking voor afzetbevor-dering. Gelet op deze doelstellingen, bevestigt een vergelijking met de uitgaven voor afzetbevordering van andere nationale of parti-culiere actoren dat de vastgelegde bedragen bescheiden zijn (zie  tekstvak 2 ).
 20.  Gelet op dit beperkte budget kunnen de ondernomen acties op zich-
zelf a priori geen significante impact hebben ten aanzien van de  
doelstellingen.
HET EU-BUDGET VOOR VOORLICHTING EN AFZETBEVORDERING  
IN PERSPECTIEF GEPLAATST
Het EU-budget voor voorlichting en afzetbevordering
2002: 17 miljoen euro.• 
2005: 32 miljoen euro.• 
2008: 50 miljoen euro.• 
Voorbeelden van andere budgetten voor afzetbevordering
Alleen al in de federale begroting van Zwitserland is 36 miljoen euro aan steun uitgetrokken voor • 
de bevordering van de verkoop van verschillende Zwitserse landbouwproducten in 2008, terwijl er 
ook op het niveau van de kantons soortgelijke uitgaven bestaan.
Het budget voor afzetbevordering van de Conseil Interprofessionnel du Vin de Bordeaux (CIVB, het • 
productschap voor Bordeaux-wijnen) alleen bedraagt meer dan 21 miljoen euro in 2008.De Italiaanse autoriteiten zijn voornemens in 2013 meer dan 100 miljoen euro te besteden enkel 
• 
aan de afzetbevordering van Italiaanse wijn.TEKSTVAK 2
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten15
 21.  Om die te bereiken zouden zij ten minste, overeenkomstig de considerans 
van Verordening (EG) nr. 3/2008 (zie tekstvak 3 ), doeltreffend moeten 
passen in het bredere kader van nationale en particuliere acties, met name door de complementariteit of het multiplicatoreffect ervan.
 22.  Er bestaat echter geen instrument ter verzekering en meting van enerzijds 
de samenhang en de complementariteit met de verschillende natio-nale en particuliere afzetbevorderingsbeleidslijnen en anderzijds het 
„multiplicatoreffect ten aanzien van nationale en particuliere initia-tieven”. De Commissie beschikt momenteel trouwens nog niet over complete en betrouwbare gegevens over de verschillende budgetten 
of vergelijkbare acties die in elke lidstaat worden uitgevoerd.
Bron : Fancy Food Show (New-York, July 2006).
FRAGMENTEN VAN DE OVERWEGINGEN 2 EN 4 BIJ VERORDENING (EG) NR. 3/2008
„[…] dient […] een nieuw, omvattend en samenhangend voorlichtings- en afzetbevorderingsbeleid • 
te worden ontwikkeld […]”.
„Een dergelijk beleid betekent een nuttige aanvulling en versterking van de door de lidstaten • 
gevoerde acties […]”.„Een dergelijke activiteit helpt nieuwe afzetmogelijkheden openen en kan daarbij ook een multipli-
• 
catoreffect sorteren ten aanzien van nationale en particuliere initiatieven.”TEKSTVAK 3
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten16
FRAGMENTEN UIT DE EVALUATIERAPPORTEN MET BETREKKING TOT DE  
BEPERKINGEN OP HET GEBIED VAN DE COÖRDINATIE EN DE SYNERGIEËN
De regelgeving geeft geen duidelijke en expliciete stimulans aan synergieën tussen de gecofinan-• 
cierde programma’s, zij het binnen een land, dan wel tussen meerdere landen. Hetzelfde werd 
geconstateerd met betrekking tot synergieën tussen de gecofinancierde programma’s en die van de lidstaten of de particuliere sector.
De regelgeving en de programmadocumenten vermelden niet hoe synergieën verwezenlijkt kunnen 
• 
worden en uit niets blijkt dat ook maar één van de campagnes daadwerkelijk samenwerking op het 
niveau van de Unie heeft gestimuleerd. […] Er viel geen synergie of speciaal coördinatie-instrument tussen de gecofinancierde programma’s aan te wijzen […].
Alleen de nationale autoriteiten en de indienende organisaties kunnen zorg dragen voor de com-
• 
plementariteit tussen de Europese, nationale en particuliere initiatieven tot afzetbevordering. Al 
zijn overbodige zaken en tegenstrijdigheden voorkomen, er konden weinig synergieën worden 
vastgesteld […]. De grote verscheidenheid van de ondersteunde programma’s is niet bevorderlijk 
voor de complementariteit tussen Europese programma’s.TEKSTVAK 4 23.  In de beschikbare evaluatierapporten5 wordt weliswaar erkend dat de 
communautaire cofinanciering positieve effecten kan hebben gehad, 
maar wordt ook gewezen op het ontbreken van een coördinatie-instru-ment en op het feit dat er weinig synergie of complementariteit waar-
genomen werd (zie tekstvak 4 ).
HET IS MOEILIJK OM DE IMPACT VAN DE VERSCHILLENDE 
PROGRAMMA’S TE BEOORDELEN
 24.  De controleurs van de Rekenkamer hebben een steekproef van 30 in de 
periode 2006-2007 afgeronde programma’s onderzocht om vast te  
stellen in hoeverre de beschikbare activiteitenverslagen die zijn voor-
geschreven in de verordeningen6, de Commissie in staat stellen om 
de impact van elk van de programma’s aan te tonen of te meten.
 25.  Uit dit onderzoek blijkt dat de Commissie geen formeel vastgestelde pro-
cedure kent om deze verslagen te analyseren. De onderzochte dossiers 
bevatten niet altijd sporen van een dergelijke analyse en sommige bevatten niet alle verslagen of andere voorgeschreven elementen.5 De Commissie heeft in de 
periode 2006-2007 zeven externe 
evaluaties laten uitvoeren 
betreffende verschillende thema’s of geografische zones. Deze 
evaluaties waren onder andere 
gebaseerd op steekproeven van 
programma’s die sinds 2002 of 
2003 werden uitgevoerd.
6 Artikelen 13 en 14 van 
Verordening (EG) nr. 1071/2005 
van de Commissie (PB L 179 van 
11.7.2005, blz. 1) en artikelen 14 
en 15 van Verordening (EG) 
nr. 1346/2005 van de Commissie (PB L 212 van 17.8.2005, blz. 16) 
bepalen dat de begunstigden 
verslagen moeten opstellen met 
onder andere „een overzicht 
van de verwezenlijkingen 
en een beoordeling van de 
resultaten […]”.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten17
 26.  De informatie is in de meeste gevallen7 voldoende gedetailleerd met 
betrekking tot het „overzicht van de verwezenlijkingen” om te begrij-
pen hoe het geld besteed is en welke acties uitgevoerd zijn en om zich ervan te vergewissen of zij in overeenstemming waren met het 
beoogde afzetbevorderingsdoel. Daarentegen is de kwaliteit van de 
beschikbare informatie met betrekking tot de „beoordeling van de 
resultaten” nog steeds weinig bevredigend, hoewel er enige verbe-
tering merkbaar was (zie tekstvak 5 ).
Bijna alle verslagen bevatten een kwalitatief oordeel over de  a) 
impact, maar in de meeste gevallen werd dit niet onderbouwd met bewijsstukken of zelfs maar argumenten, en is het niet mogelijk om de impact van de acties concreet te beoordelen.7 In de onderzochte steekproef 
werden niettemin zes gevallen 
geconstateerd waarbij de 
controleurs van oordeel waren dat dit niet zo was.
VOORBEELD VAN EEN NIET MET BEWIJSSTUKKEN ONDERBOUWDE KWALITATIEVE  
BEOORDELING IN EEN ONDERZOCHT ACTIVITEITENVERSLAG
In de afdeling „Beoordeling van de impact van het project” van een onderzocht verslag werd gesteld: 
„Ook al beschikken we niet over heel precieze indicatoren, we kunnen met een gerust geweten bevestigen 
dat de driejarige campagne die bedrijf XX heeft gevoerd uitstekende resultaten heeft behaald, die over-
eenkomen met of zelfs beter zijn dan hetgeen voorzien was in het goedgekeurde programma […]”.
VOORBEELD VAN EEN INDICATOR DIE NIET DIRECT AANSLUIT OP DE IN HET PROGRAMMA AANGEGEVEN DOELSTELLINGEN
Een programma had tot doel, de consumenten te informeren over de specifieke kwaliteiten van melk-
producten met een BOB. Hoewel het uitvoeringsverslag het aantal in het kader van de verschillende acties gelegde contacten vermeldt, bevat het geen analyse van de impact van die contacten op het voorlichtingsniveau bij de consument.
Een dergelijke analyse maakte daarentegen wél deel uit van het uitvoeringsverslag van een onderzocht 
„vlees van pluimvee”-programma.
VOORBEELDEN VAN INDICATOREN DIE IN DE PROGRAMMA’S AANGEKONDIGD, MAAR NIET GEMONITORD ZIJN
Een programma „groenten en fruit” gaf duidelijke cijfermatige doelstellingen aan („een gemiddelde 
consumptie van 6,2 stuks groente en fruit per dag per persoon bereiken”; „een gemiddelde consumptie 
van 4 appels per week per persoon bereiken”; „kiwi: een penetratiegraad van 60 % bereiken”) en bepaalde zelfs: „De ontwikkeling ten opzichte van deze doelstellingen zal jaarlijks gemonitord worden”.
Maar de onderzochte verslagen bevatten geen enkele indicator die verband hield met de aangekon-
digde follow-up.
Een „wijn”-programma voorzag 10 miljoen contacten, maar de desbetreffende verslagen bevatten geen 
follow-up van deze indicator.TEKSTVAK 5
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten18
Het merendeel bevat kwantitatieve indicatoren, maar die zijn  b) 
meestal van het type „aantal gegenereerde contacten”. Hoewel dit 
soort indicatoren kan bijdragen tot de beoordeling van de impact van de acties, is het vaak onvoldoende ten opzichte van de echte 
programmadoelstellingen, die zijn gericht op een stijging van de 
verkoop of op de verbetering van de kennis van de consument.
Sommige verslagen c) 
8 bevatten geen impactindicatoren ter-
wijl die toch waren aangekondigd bij de goedkeuring van het  
programma.
 27.  De bevinding van de Rekenkamer met betrekking tot de moeilijkheden 
bij het beoordelen van de impact van de verschillende programma’s op basis van de beschikbare informatie wordt ten dele bevestigd door de diverse reeds genoemde evaluaties.
 28.  Hoewel in de meeste evaluaties immers wordt geconcludeerd dat er 
positieve effecten zijn (zie paragraaf 29), wordt benadrukt dat de  doeltreffendheid over het algemeen niet wordt gemeten of lastig te 
meten is en dat het bijvoorbeeld moeilijk is een direct verband te  
leggen tussen de programma’s en de eventueel geconstateerde ont-
wikkelingen bij de verkoop of de vraag. Ook het feit dat het moeilijk 
is om de doelmatigheid van de programma’s te meten (verhouding 
kosten-impact) wordt onderstreept (zie tekstvak 6 ).8 Drie gevallen in de onderzochte 
steekproef.
FRAGMENTEN UIT DE EVALUATIERAPPORTEN DIE DE BEPERKINGEN  
BIJ HET METEN VAN DE DOEL TREFFENDHEID ILLUSTREREN
„Het is momenteel niet mogelijk om conclusies te trekken over de verhouding kosten-impact van • 
de maatregelen of acties van de meeste programma’s […]. Omdat veel externe factoren invloed 
hebben op de vraag, kan geen causaal verband worden vastgesteld tussen de voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma’s en de ontwikkeling in de vraag naar groenten en fruit op de com-munautaire markt en is het moeilijk om een link te leggen met de vraag naar groenten en fruit in het algemeen.”
„De methoden die worden gebruikt om de verhouding kosten-resultaten te beoordelen, zijn vaak 
• 
subjectief (niet erg betrouwbaar en waarschijnlijk bevooroordeeld) en niet nauwkeurig genoeg […]; 
door het ontbreken van precieze kwantitatieve gegevens gedurende de uitvoering [van de pro-gramma’s] kan geen deugdelijk oordeel worden gegeven over de doelmatigheid van specifieke 
acties of de verhouding tussen kosten en impact van de programma’s […]. Er is geen enkele gron-
dige evaluatie verricht van de resultaten of de impact van het programma die informatie verschaft 
over de doelgroepen.”
„In het algemeen wordt de doeltreffendheid van de acties niet gemeten ten aanzien van de verbe-
• 
tering van het imago van communautaire producten en thema’s, en van de vraag naar biologische 
producten. Bovendien is er geen norm beschikbaar waaraan de ontwikkelingen op deze terreinen 
kunnen worden afgemeten.”TEKSTVAK 6
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten19
 29.  Ondanks deze moeilijkheden wordt in de evaluaties toch geconcludeerd 
dat de verschillende acties positieve effecten hebben, met name in 
termen van imago en ontwikkeling van professionele contacten voor derde landen. De verhouding kosten-resultaten van de diverse acties 
wordt in het algemeen zelfs positief beoordeeld in vergelijking met 
de standaarden van de sector, vooral wat betreft de interne markt.
DE EISEN BIJ DE SELECTIE EN GOEDKEURING VAN DE
PROGRAMMAVOORSTELLEN ZIJN STRENGER GEWORDEN, MAAR DEZE VERBETERING MOET NOG WORDEN BESTENDIGD
 30.  Bij gebreke van doelstellingen en indicatoren op basis waarvan de impact 
van het beleid vastgesteld en gemeten kan worden, berust de doel-treffendheid van de regeling grotendeels op een relevante selectie van de gecofinancierde programma’s.
VOORSELECTIE VAN DE PROGRAMMAVOORSTELLEN 
DOOR DE LIDSTATEN
 31.  Krachtens de verordening moet de lidstaat beoordelen of de voorgestelde 
programma’s overeenstemmen met de regels, geschikt zijn en de  
prijs-kwaliteitverhouding ervan gunstig is, en dan de Commissie de programmavoorstellen toezenden die hij bereid is te cofinancieren.
GEDEEL TE VAN DE DOOR DE LIDSTATEN GEVALIDEERDE VOORSTELLEN  
DAT DOOR DE COMMISSIE NIET-SUBSIDIABEL WERD GEACHT
In de bij de Commissie onderzochte steekproef van 30 in 2007 door de lidstaten doorgezonden voorstel-
len, zijn er 10 door de Commissie afgewezen omdat zij niet-subsidiabel waren.TEKSTVAK 7
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten20
 32.  Tot voor kort zonden veel lidstaten echter het grootste deel van de 
ontvangen voorstellen door na een beperkte voorselectie. Dit kwam 
aan het licht door het lage aantal voorstellen dat niet naar de Com-missie gezonden werd en ook door het grote aantal door de lidsta-
ten doorgezonden voorstellen dat uiteindelijk door de Commissie  
werd afgewezen omdat zij niet-subsidiabel waren (zie tekstvak 7 ). 
Bovendien berust het vooronderzoek van de lidstaat soms op door de indienende organisatie verschafte gegevens die onvoldoende worden gecontroleerd.
 33.  Om de lidstaten aan te sporen selectiever te zijn heeft de Commissie 
geleidelijk aan criteria uitgewerkt die bij de beoordeling van de pro-
grammavoorstellen in acht moeten worden genomen. Zij verduidelij-ken hoe uitvoerig de voorstellen moeten zijn en welk soort verificaties uitgevoerd moet worden, en zij geven een aantal succesfactoren aan die met name zijn afgeleid uit de conclusies van de verschillende  
hiervoor genoemde evaluaties. Dit proces loopt evenwel nog en de 
doeltreffendheid ervan moet in de toekomst blijken.
GOEDGEKEURDE PROGRAMMA’S DIE NIET UITGEVOERD KONDEN WORDEN
Van de 81 in de periode 2006-2007 afgesloten programma’s (goedgekeurd tussen 2003 en 2006) hadden er 17 een uitvoeringsgraad van minder dan 70 % van het oorspronkelijk voorziene budget, waaronder 11 van minder dan 40 %.
In Italië werd een programma na een jaar stopgezet terwijl nog geen 20 % van het budget was uitge-
geven, omdat de geplande acties vanaf het begin stuitten op juridische problemen in de derde landen 
waarop de acties waren gericht.
In Spanje kende het grootste ooit goedgekeurde programma een uitvoeringsgraad van slechts 34 % 
van de oorspronkelijke begroting vanwege een financieringsprobleem bij de vereniging die niet over 
de benodigde middelen beschikte.TEKSTVAK 8
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten21
DE COMMISSIE STELT HOGERE EISEN
 34.  Een beoordeling achteraf van de controleurs laat zien dat een aanzien-
lijk aantal door de Commissie goedgekeurde programma’s over de  
perio de 2003-2005 niet tot een goed einde is gebracht, hetgeen de vraag oproept of zij wel geselecteerd hadden moeten worden. De con-trole in de lidstaten heeft meerdere gevallen aan het licht gebracht 
waarbij de redenen voor het mislukken wellicht vanaf het begin had-
den kunnen worden voorzien als de lidstaten of de Commissie een grondiger onderzoek hadden verricht (zie tekstvak 8 ).
 35.  De Rekenkamer constateert evenwel dat de Commissie veel selectiever is 
geworden bij de goedkeuring van de voorstellen dan in het begin van de tenuitvoerlegging van de regeling: het goedkeuringspercentage 
is, tegen de achtergrond van een toename van het aantal ontvangen 
voorstellen, afgenomen van 100 % in 2001-2002 tot minder dan 50 % 
over de periode 2006-2008 (zie grafiek 3 ).
AANTAL DOOR DE COMMISSIE GOEDGEKEURDE/AFGEWEZEN PROGRAMMA’SGRAFIEK 3
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 20080255075100125150
Goedgekeurd Afgewezen
Bron : Europese Commissie.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten22
 36.  In aanvulling op deze analyse selecteerden de controleurs van de Reken-
kamer een steekproef van 30 goedgekeurde (15) of afgewezen (15) 
voorstellen over de periode 2006-2007 om de beschikbare documen-tatie met betrekking tot de gemaakte keuzen te onderzoeken.
 37.  Een onderzoek van deze steekproef wees in de eerste plaats uit dat het 
selectieproces sinds 2006 plaatsvindt via een behoorlijke, formele  
procedure die over het algemeen goed gedocumenteerd is. Er kunnen echter nog bepaalde verbeteringen worden aangebracht.
De bestaande procedure maakt het niet mogelijk om alle ontvan- a) 
gen voorstellen met elkaar te vergelijken aan de hand van een  
homogeen patroon van objectieve criteria. De Commissie past  dus zelf een beginsel niet toe waarvan zij de inachtneming door de lidstaten bij hun voorselectie eist.
Het onderzoek heeft ook aangetoond dat de follow-up van de  b) 
geconstateerde problemen en van de eventueel ontvangen ant-
woorden tijdens het vooronderzoek van het dossier niet altijd  
voldoende geformaliseerd verloopt. Sommige voorstellen kunnen aldus worden afgewezen zonder dat voldoende is gedocumen-
teerd dat de ontvangen antwoorden onvoldoende waren en andere 
voorstellen goedgekeurd zonder dat de ontvangen antwoorden 
zijn gedocumenteerd
9, hetgeen een risico inhoudt voor de defini-
tieve keuze. Er zijn echter tijdens de controle nieuwe instructies 
verspreid die direct op dit punt betrekking hebben.9 Een van deze twee punten werd 
aangetroffen in drie gevallen uit 
de onderzochte steekproef.
FRAGMENTEN UIT ONDERZOCHTE PROGRAMMADOELSTELLINGEN
Een programma „biologische landbouw” kende de volgende algemene doelstellingen:
„[…] het brede publiek, en vooral de incidentele consument, informeren en interesseren. De voornaamste 
doelen zijn: het kennisniveau betreffende de specifieke kenmerken en voordelen verhogen; bijdragen 
tot de verhoging van de consumptie van bioproducten; de bekendheid van de logo’s vergroten.”
Een „melkproducten”-programma kende doelstellingen als „de voedingsgewoonten veranderen” of 
„meer melkproducten in de voeding van jongeren laten opnemen”.
In geen van beide gevallen werd er een gekwantificeerde doelstelling aangegeven of een inventaris 
van de uitgangssituatie opgemaakt.TEKSTVAK 9
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten23
 38.  De Commissie heeft tegelijkertijd de eisen met betrekking tot de details 
die verstrekt moeten worden in de programmavoorstellen sterk aan-
gescherpt. Niettemin blijven er zwakke punten bestaan wat betreft de vereiste informatie inzake de te verwachten impact van de pro-
gramma’s en de wijze waarop deze gemeten zal worden. De meeste 
van de onderzochte goedgekeurde programma’s voorzagen niet in toereikende doelstellingen en/of indicatoren om de impact van de programma’s te meten (zie tekstvak 9 ). Deze constatering op het  
niveau van de programma’s sluit aan bij de constatering die al gedaan 
is op het niveau van het beleid (zie de paragrafen 16-18) dat er geen concrete doelstellingen of geschikte indicatoren bestonden.
 39.  Welnu, evenals op het niveau van het beleid in zijn geheel, is de doel-
treffendheid van elk van de programma’s moeilijk meetbaar als er  vooraf geen precieze doelstellingen en indicatoren zijn vastgesteld 
ten opzichte van een duidelijk vastgestelde uitgangssituatie.
 40.  Sommige van de hiervoor genoemde evaluatierapporten wezen overigens 
al op de tekortkomingen die verband houden met het ontbreken van 
een strategie en van concrete en meetbare doelen voor de verschil-
lende programma’s (zie tekstvak 10 ).
FRAGMENTEN UIT EVALUATIERAPPORTEN MET BETREKKING  
TOT DE TEKORTKOMINGEN VAN DE PROGRAMMA’S QUA VASTSTELLING  VAN EEN STRATEGIE EN VAN CONCRETE, MEETBARE DOELSTELLINGEN
„De programma’s uit de steekproef zijn in overeenstemming met de regelgeving […]. Toch kent • 
de opzet ervan tekortkomingen in de zin dat de doelstellingen zelden gekwantificeerd zijn en niet 
hiërarchisch zijn opgebouwd. Bovendien zijn de onderliggende strategieën slecht omschreven.”
„[…] het opstellen van programmadoelstellingen door de indienende organisaties lijkt vaak eerder • 
een verplicht nummer dan een echte poging om een adequate strategie uit te werken.”TEKSTVAK 10
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten24
DE BESTAANDE CONTROLES INZAKE DE
PROGRAMMA-UITVOERING DIENEN 
NOG TE WORDEN VERBETERD
SELECTIE VAN DE UITVOERENDE INSTANTIES
 41.  De uitvoerende instantie speelt een sleutelrol bij de uitvoering van het 
programma en daarom zal elke tekortkoming in de controle van het selectieproces van invloed zijn op zowel de regelmatigheid als de  
doeltreffendheid en de zuinigheid. Dit risico is extra groot wanneer 
het door de indienende organisaties te cofinancieren minimumdeel 
laag is, zodat de directe financiële belangen van de begunstigden  
die de dienstverlener kiezen, beperkt zijn.
 42.  Hoe de indienende organisatie de uitvoerende instantie selecteert, dient 
hoofdzakelijk door de lidstaat te worden gecontroleerd. In de drie 
bezochte lidstaten, en in het bijzonder in Spanje en Italië, vond deze 
controle echter niet plaats krachtens voldoende geformaliseerde en systematische procedures om zich ervan te kunnen vergewissen dat 
de keuze voortvloeide uit een „adequate inschrijvingsprocedure”. De 
Rekenkamer constateerde ook bij een vierde lidstaat een geval waarin 
de beschikbare gegevens aantoonden dat de indienende organisatie 
zich niet had gehouden aan de selectievoorschriften waartoe zij zich 
verplicht had, en vragen deden rijzen met betrekking tot de transpa-
rantie van de definitieve keuze. Geen van deze elementen was echter ontdekt tijdens het vooronderzoek van het dossier.
VOORBEELD VAN OMSTANDIGHEDEN WAARONDER SOMMIGE  
UITVOERENDE INSTANTIES ZIJN GEKOZEN
In Italië beliep de door de controleurs geconstateerde gemiddelde termijn tussen het verzenden van 
de oproep tot het indienen van voorstellen aan potentiële dienstverleners en de definitieve keuze van 
de uitvoerende instantie minder dan 10 werkdagen.
De Spaanse wetgeving bepaalt dat de termijn voor de ontvangst van offertes van dienstverleners in het 
kader van een inschrijvingsprocedure 15 dagen bedraagt.
Bij meerdere onderzochte programma’s in verscheidene lidstaten was de uitvoerende instantie gekozen 
op basis van de beoordeling van een enkele offerte voor dienstverlening.TEKSTVAK 11
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten25
 43.  Wat betreft de wijze waarop de dienstverlener wordt gekozen werden 
soms zeer korte termijnen voor de uitnodigingen tot inschrijving  
waargenomen, die de indiening van offertes onder goede omstan-digheden zouden kunnen belemmeren. In bepaalde gevallen kan de 
dienstverlener zelfs worden gekozen op basis van een enkele ont-
vangen offerte (zie tekstvak 11 ).
VERSTERKT TOEZICHT VAN DE COMMISSIE OP DE UITGAVEN
 44.  De Commissie heeft de afgelopen twee jaar haar procedures en instru-
menten voor het dagelijkse toezicht op de programma’s en betalings-
aanvragen van de lidstaten ingevoerd of versterkt. Dit stelde haar in staat een aantal voorheen bestaande administratieve onregelmatig-heden op te sporen en een begin te maken met de correctie ervan: het meer systematisch verkrijgen van de door de verordeningen voor-
geschreven stukken, het administratief afsluiten van de programma’s 
die al meerdere jaren zijn afgerond, het ontdekken van fouten die de 
lidstaten ertoe hebben gebracht om bij bepaalde programma’s hogere 
betalingsaanvragen op te voeren dan de goedgekeurde bedragen.
 45.  Ondanks deze feitelijke vooruitgang wordt aan de verbetering van de 
bestaande instrumenten nog gewerkt en daarom worden bepaalde 
restproblemen zoals die beschreven in de voorgaande paragraaf tij-
dens de controle nog geconstateerd. Verder blijft het beginsel dat de jaarlijkse begrotingen worden goedgekeurd op basis van de jaardag 
van elk programma
10 een belemmering voor een doeltreffende con-
trole per (begrotings)jaar van de geboekte uitgaven.
VOORBEELDEN VAN SUBJECTIEVE ELEMENTEN WAARMEE REKENING  
MOET WORDEN GEHOUDEN IN DE AARD VAN DE BOODSCHAPPEN
Een programma „pluimveevlees” gebruikte promotiemateriaal dat de door de verordeningen voorziene 
informatie verstrekte, maar het grootste deel van de uitgaven was besteed aan radio- en televisiespotjes 
die geen verband hielden met „de intrinsieke eigenschappen of kenmerken van het betrokken product 
„ en ook niet met de doelstellingen en de hoofdboodschap van het richtsnoer „pluimveevlees”.
Twee opeenvolgende „wijn”-programma’s werkten met slogans en beelden met een zeer commer-
ciële connotatie, zonder verband met „de intrinsieke eigenschappen of kenmerken van het betrokken 
product”.TEKSTVAK 1210 Voor een programma van twee 
jaar dat op 17 april van het jaar N 
van start gaat, zullen bijvoorbeeld de uitgaven worden goedgekeurd 
voor de twee perioden die lopen 
van 17 april N tot 16 april N+1 
(jaar 1) en van 17 april N+1 
tot 16 april N+2 (jaar 2); deze 
perioden vallen niet samen 
met de begrotingsjaren van het ELGF, noch met die van andere 
programma’s.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten26
 46.  Ten aanzien van de inhoud zelf van de programma’s zijn de subsidiabili-
teitsvoorwaarden uit de verordeningen soms voor meerderlei uitleg 
vatbaar. Zo bepalen de verordeningen11 dat „elke boodschap inzake 
voorlichting of afzetbevordering (…) gebaseerd [moet] zijn op de  
intrinsieke eigenschappen of kenmerken van het betrokken product” 
en dit criterium laat veel ruimte voor interpretatie. Een acceptabel evenwicht tussen de boodschappen die precies aan de criteria van de verordening voldoen en commerciëlere afzetbevorderingstechnieken 
is soms dus moeilijk vast te stellen (zie tekstvak 12 ).
AANHOUDENDE TEKORTKOMINGEN IN DE CONTROLES 
IN SOMMIGE LIDSTATEN
 47.  Door de in Spanje en Italië verrichte controles kon de Rekenkamer 
beheers- en controleproblemen volgen die de Commissie al een aantal 
jaren vaststelt en die al hebben geleid tot financiële correcties als 
gevolg van in 2005 begonnen procedures. Gebleken is dat de admi-
nistratieve praktijken in de beide lidstaten nog steeds ontoereikend 
waren om ervoor te zorgen dat het beheer en de controles van de  programma’s overeenstemmen met de voorschriften van de regelge-
ving. Er werden met name dezelfde soort onregelmatigheden aange-
troffen als die de Commissie in 2005 had geconstateerd (aanzienlijke 
tekortkomingen bij de controles, niet-naleving van termijnen uit de 
regelgeving, gevallen waarin de communautaire bijdrage uitging  
boven het maximum van 50 %).
 48.  In Spanje werden de administratieve verificatiewerkzaamheden niet 
voldoende gedocumenteerd om bewijskracht te hebben, en de ter-
mijnen werden vaak overschreden. De Spaanse autoriteiten hebben zelf meermaals geconstateerd dat het tot op heden bestaande con-
trolesysteem niet kon verzekeren dat de uitgaven overeenkomstig  
de regelgeving worden gedaan.
 49.  In Italië werden de door de communautaire verordeningen voorgeschre-
ven controles vaak niet verricht door de autoriteiten en de admi-
nistratieve praktijken konden niet garanderen dat aanvaardbare  
betalingstermijnen in acht werden genomen. Er werden tekortko-
mingen in de interne controle geconstateerd bij de indienende orga-
nisaties en uitvoerende instanties wat betreft hun capaciteit om zorg te dragen voor de traceerbaarheid van uitgaven en een voldoende 
informatieniveau.11 Artikel 4 van de Verordeningen 
(EG) nrs. 1071/2005 en 1346/2005.
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten27
 50.  In die twee landen werd tevens geconstateerd dat de doeltreffendheid 
van de controles ook nog kon worden beperkt wanneer er veelvuldig 
gebruik werd gemaakt van onderaannemers of intermediairs. In een aantal van die gevallen kregen de controleurs van de Rekenkamer  
geen toegang tot alle gevraagde bewijsstukken.
 51.  Zowel in Spanje als in Italië zijn echter zojuist maatregelen genomen 
om het hoofd te bieden aan de problemen die al meer dan vier jaar worden geconstateerd. Niettemin was het ten tijde van de controle 
nog te vroeg om de doeltreffendheid van deze wijzigingen na te gaan; 
die zal dus in de toekomst moeten blijken.
 52.  Bij de in Frankrijk uitgevoerde controle werden praktijken waargenomen 
die, al moeten ze op enkele punten nog worden verbeterd of gesys-
tematiseerd, veel meer in overeenstemming waren met de verwachte 
praktijk.
Bron : Centre d'Information des Viandes (CIV).
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten28
 53.  De Commissie is enkele jaren geleden begonnen het beheers- en con-
trolesysteem voor uitgaven in verband van voorlichtings- en afzetbe-
vorderingsacties voor landbouwproducten te verbeteren. Dit proces heeft op bepaalde gebieden al geleid tot positieve resultaten, maar 
moet nog worden bestendigd en verdiept, in het bijzonder met het 
oog op een verhoging van het budget voor de regeling.
 54.  De Rekenkamer heeft geconstateerd dat het bestaande systeem het niet 
mogelijk maakt om de doeltreffendheid van de maatregel te meten. De 
impact van het beleid, hoewel waarschijnlijk positief, is thans moeilijk 
te meten, met name als gevolg van het ontbreken van concrete, uit 
een duidelijke strategie voortvloeiende doelstellingen aan de hand 
waarvan de doeltreffendheid van het beleid kan worden beoordeeld en geschikte indicatoren kunnen worden gemonitord (zie de para-
grafen 16-18). De van de regeling te verwachten impact is evenwel 
beperkt door een relatief bescheiden budget in verhouding tot de  
veelheid van in aanmerking komende producten en geografische  
zones, alsmede door het ontbreken van een geschikte procedure om te 
zorgen voor complementariteit met de verschillende nationale of par-
ticuliere afzetbevorderingsacties (zie de paragrafen 19-23). De Reken-kamer doet op deze punten derhalve de volgende aanbevelingen .
De doelstellingen van het beleid moeten nader worden omschre- a) 
ven en er moet tegelijkertijd op worden toegezien dat de aange-
geven ambities en de vastgelegde budgetten coherent zijn.
Deze doelstellingen moeten „SMART” worden geformuleerd om het b) 
mogelijk te maken geschikte prestatie-indicatoren te omschrijven 
en te monitoren.
Er moet op formele wijze overleg met alle betrokkenen worden c) 
georganiseerd, vanaf het opstellen van de strategie tot het toe-passen van de procedures om te zorgen voor complementariteit 
met de verschillende bestaande afzetbevorderingsacties. In dit  
licht moet de Commissie de lidstaten met name stimuleren om  
haar systematisch in kennis te stellen van de verschillende steun-
maatregelen en afzetbevorderingsacties die op nationaal niveau 
bestaan.
 55.  Met betrekking tot de selectie van de gecofinancierde programma’s 
was de Commissie de laatste jaren veel selectiever (zie de paragra-
fen 34-38). Deze verbeteringen moeten echter wel worden voortgezet, zowel op het niveau van de Commissie (zie de paragrafen 37-40) als 
op dat van de lidstaten (zie de paragrafen 31-33). De Rekenkamer  
doet bijgevolg de volgende aanbevelingen .CONCLUSIES 
EN AANBEVELINGEN
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten29
De lopende verbeteringen in de selectieprocedure van de Commis- a) 
sie moeten worden voortgezet, met name wat betreft de eisen op 
het gebied van informatie over de te verwachten impact van het programma en de wijze waarop deze zal worden gemeten.
De lidstaten moeten nog selectiever worden, onder andere door b) 
informatie te verifiëren om zekerheid te hebben over de relevantie van de voorstellen.
 56.  Wat betreft de uitvoering van de programma’s en de wettigheid/regel-
matigheid van de uitgaven, is er nog te weinig controle op de selec-
tie van de uitvoerende instanties, die een sleutelrol spelen (zie de 
paragrafen 41-43). Het latere toezicht op de uitgaven door de Com-missie is wel versterkt (zie de paragrafen 44-46), maar in bepaalde 
lidstaten blijven aanzienlijke tekortkomingen in de controle bestaan 
(zie de paragrafen 47-52). De Rekenkamer doet dus de volgende  
aanbevelingen .
De controle op de selectie van uitvoerende instantie moet worden a) 
versterkt.
De in een lidstaat vastgestelde gebreken in de controle moeten b) 
follow-up krijgen waardoor wordt verzekerd dat de onvolkomen-
heden snel worden verbeterd.
 57.  De te verwachten impact van de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen 
van de Rekenkamer moet worden gezien in relatie tot het budget dat 
bestemd is voor de afzetbevorderingsregeling. De Commissie onder-
werpt deze regeling momenteel aan een diepgaande beschouwing. Dit 
zou met name kunnen leiden tot een voorstel voor een significante verhoging van het budget voor voorlichting en afzetbevordering.  
Daarom geeft de Rekenkamer in overweging, de verbeteringen zo  
snel mogelijk aan te brengen.
  Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar 
vergadering van 11 juni 2009.
Voor de Rekenkamer
Vítor Manuel da Silva Caldeira
President
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten30
BIJLAGE I
OVERZICHT VAN DE TIJDENS DE GECONTROLEERDE PERIODE GELDENDE VERORDENINGEN
Soort actie Raad Commissie
2008Binnen-
marktVerordening (EG) nr. 3/2008 van 
de Raad van 17 december 2007 
inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen (PB L 3 van 5.1.2008, blz. 1).
NB: samenvoeging van twee 
voorafgaande verordeningen zonder inhoudelijke veranderingen.Verordening (EG) nr. 501/2008 
van de Commissie van 5 juni 2008 
houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen (PB L 147 van 6.6.2008, blz. 3).Derde landen
Vóór 2008BinnenmarktVerordening (EG) nr. 2826/2000 
van de Raad van 19 december 2000 
betreff  ende voorlichtings- en 
afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt  (PB L 328 van 
23.12.2000, blz. 2).
(Gewijzigd bij Verordening (EG) 
nr. 2060/2004 van de Raad (PB L 357 van 2.12.2004, blz. 3) en bij Verordening (EG) nr. 1182/2007 van de Raad (PB L 273 van 17.10.2007, blz. 1))Verordening (EG) nr. 1071/2005 
van de Commissie van 1 juli 2005 
houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 2826/2000 van de Raad betreff  ende voorlichtings- 
en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt  (PB L 179 van 11.7.2005, 
blz. 1).
Verordening (EG) nr. 94/2002 van 
de Commissie van 18 januari 2002 
houdende uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) nr. 2826/2000 van 
de Raad betreff  ende voorlichtings- 
en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt  (PB L 17 van 19.1.2002, 
blz. 20).
Derde landenVerordening (EG) nr. 2702/1999 
van de Raad van 14 december 1999 
betreff  ende voorlichtings- en 
afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten in  derde landen 
(PB L 327 van 21.12.1999, blz. 7).
(Gewijzigd bij Verordening (EG) 
nr. 2060/2004 van de Raad)Verordening (EG) nr. 1346/2005 van 
de Commissie van 16 augustus 2005 
houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 2702/1999 van de Raad betreff  ende voorlichtings- 
en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten in  derde landen 
(PB L 212 van 17.8.2005, blz. 16).
Verordening (EG) nr. 2879/2000 van 
de Commissie van 28 december 2000 
houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 2702/1999 van de Raad betreff  ende voorlichtings- 
en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten in  derde landen 
(PB L 333 van 29.12.2000, blz. 63).
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten31
LIJST VAN THEMA’S, PRODUCTEN EN LANDEN WAARVOOR  
SUBSIDIABELE ACTIES KUNNEN WORDEN ONDERNOMEN
LIJST VAN BETROKKEN THEMA’S EN PRODUCTEN OP DE INTERNE MARKT
(Bron : bijlage I van Verordening (EG) nr. 1071/2005)
Verse groenten en fruit• 
Verwerkte groenten en fruit• 
Vezelvlas• 
Levende planten en producten van de bloementeelt• 
Olijfolie en tafelolijven• 
Zaadolie• 
Melk en zuivelproducten• 
Vers, gekoeld of bevroren vlees dat is geproduceerd overeenkomstig een communautaire of een • 
nationale kwaliteitsregeling
Etikettering van consumptie-eieren• 
Honing en producten van de bijenteelt• 
In bepaalde gebieden voortgebrachte kwaliteitswijn (vqprd), tafelwijn met een geografische • 
aanduidingHet in de landbouwregelgeving vastgestelde logo van de ultraperifere regio’s
• 
Beschermde oorsprongsbenamingen (BOB’s), beschermde geografische aanduidingen (BGA’s) en • 
gegarandeerde traditionele specialiteiten (GTS’en)Biologische landbouw
• 
Pluimveevlees• 
LIJST VAN DE MARKTEN IN DERDE LANDEN WAARVOOR  
AFZETBEVORDERINGSACTIES KUNNEN WORDEN UITGEVOERD
(Bron : bijlage bij Verordening (EG) nr. 1346/2005)
A.  L ANDEN
Zuid-Afrika• 
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië• 
Australië• 
Bosnië en Herzegovina• 
Bulgarije• 
China• 
Zuid-Korea• 
Kroatië• 
India• 
Japan• 
Noorwegen• 
Nieuw-Zeeland• 
Roemenië• 
Rusland• 
Servië en Montenegro, Kosovo inbegrepen• 
Zwitserland• 
Turkije• 
Oekraïne• BIJLAGE II
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten32
B.  G EOGRAFISCHE  GEBIEDEN
Noord-Afrika• 
Noord-Amerika• 
Latijns-Amerika• 
Zuidoost-Azië• 
Het Nabije Oosten en het Midden-Oosten• 
LIJST VAN DE PRODUCTEN WAARVOOR AFZETBEVORDERINGSACTIES  
KUNNEN WORDEN UITGEVOERD IN DERDE LANDEN
(Bron : bijlage bij Verordening (EG) nr. 1346/2005)
Vers, gekoeld of bevroren rund- en varkensvlees; levensmiddelenbereidingen op basis van deze • 
producten
Kwaliteitsvlees van pluimvee• 
Zuivelproducten• 
Olijfolie en tafelolijven• 
Tafelwijn met een geografische aanduiding. In bepaalde gebieden voortgebrachte kwaliteitswijn • 
(vqprd)
Gedistilleerde dranken met een geografische aanduiding of een gereserveerde traditionele • 
aanduiding
Verse en verwerkte groenten en fruit• 
Verwerkte producten op basis van granen en rijst• 
Vezelvlas• 
Levende planten en producten van de bloementeelt• 
Producten met een beschermde oorsprongsbenaming (BOP), een beschermde geografische aandui-• 
ding (BGA) of een gegarandeerde traditionele specialiteit (GTS)Producten van de biologische landbouw
• BIJLAGE II
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten33
ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE
SAMENVATTING
I.
Sinds 1999 werkt de Europese Unie aan  
een omvattend en samenhangend beleid  
op het gebied van voorlichting en afzet-
bevordering met betrekking tot landbouw-producten en de wijze waarop deze worden geproduceerd, en voedingsmiddelen op  basis van landbouwproducten. De door de  
EU medegefinancierde voorlichtings- en  
afzetbevorderingsacties kunnen zowel op de 
binnenmarkt van de EU als in derde landen 
worden uitgevoerd.
V.
Met het oog op een goed beheer en een  
betere tenuitvoerlegging van dit beleid  
heeft de Commissie in de periode 2006-2008 
in totaal acht externe evaluatiestudies laten 
uitvoeren waaruit conclusies en aanbevelin-
gen met betrekking tot de werking van het beleid zijn getrokken.
In deze acht evaluaties van de afzetbevor-
deringsprogramma’s voor de binnenmarkt  
en voor derde landen en uit de twee des-betreffende samenvattende notities wordt  onder meer het belang van de bepalingen en de goede afstemming van de afzetbevorde-
ringsprogramma’s op de hieronder beschre-
ven doelstellingen (zie punt 28) naar voren 
gehaald.
In Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad 
is een omvattend en samenhangend beleids-kader op het gebied van voorlichting en  
afzetbevordering met betrekking tot land-
bouwproducten uitgetekend. Op grond van 
de vierde overweging van deze verordening 
moeten met de acties de volgende vier doel-stellingen worden nagestreefd:
zij moeten fungeren als een nuttige aan- —
vulling en versterking van de door de  
lidstaten gevoerde acties;
zij moeten bij de consumenten in de   —
Gemeenschap het imago van deze pro-
ducten, vooral uit het oogpunt van kwa-liteit, voedingsaspecten en veiligheid  van de voedingsmiddelen en produc-
tiewijzen, verbeteren;
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten34
zij moeten helpen nieuwe afzetmogelijk- —
heden in derde landen te openen;
zij moeten een multiplicatoreffect sor- —
teren ten aanzien van nationale en par-ticuliere initiatieven.
In Verordening (EG) nr. 501/208 van de Com-
missie zijn in bijlage I op de verschillende  
producten toegesneden doelstellingen  
opgenomen.
Wat de begrotingsbeperkingen betreft, zij  
erop gewezen dat de begroting in het kader 
van het subsidiariteitsbeginsel alleen maar 
mag worden gebruikt om de door de lid-
staten gevoerde acties aan te vullen en te  
versterken.
VI.
De vier doelstellingen in Verordening (EG) 
nr. 3/2008 van de Raad en de doelstellin-
gen in Verordening (EG) nr. 501/2008 van  
de Commissie zijn door de Commissie als  „SMART” aangemerkt en moeten in alle pro-
gramma’s in aanmerking worden genomen.
Bovendien baseert de Commissie zich op  
de acht lopende externe evaluaties van het afzetbevorderingsbeleid. Op 2 oktober 2007 is document AGRI/63454/2007 aan de lidsta-ten rondgedeeld met het oog op een evalua-tie van de resultaten die in de toekomst door alle programma’s moeten worden gehaald.
De Commissie onderhoudt via de Raad-
gevende Groep „Afzetbevordering van  
landbouwproducten” reeds regelmatige  
contacten met alle bij het afzetbevorde-
ringsbeleid betrokken partijen. Bovendien  
reageert zij op de verzoeken van de werk-
groepen, conferenties en seminars die door 
de voornaamste betrokkenen worden geor-ganiseerd. Daarnaast neemt de Commissie  
actief deel aan de werkzaamheden van de  
verschillende toezichtgroepen
1. Het lijdt  
1 Overeenkomstig artikel 12, lid 1, van Verordening (EG) nr. 
3/2008.geen twijfel dat het denkproces over de  
afzetbevordering van landbouwproducten  
dat in de Commissie gaande is, zal uitmon-den in een bijdrage in dit verband.
VII.
Uit de acht evaluatiestudies die door  de Commissie zijn uitbesteed, blijkt dat  
de Europese landbouwproducten wel  
degelijk hebben geprofiteerd van de  
afzetbevorderingsprogramma’s.
Hoewel de gebrekkige selectiviteit en con-
trole bij de preselectie door de lidstaten  
tot gevolg hebben dat programma’s die  
onvoldoende doeltreffend zijn, bij de Com-
missie worden ingediend, zorgt de zorgvul-
dige toepassing van de verordening
2 door  
de diensten van de Commissie ervoor dat  het risico dat dergelijke programma’s door 
de Commissie worden geselecteerd, wordt  
beperkt.
De Commissie stimuleert de lidstaten om zich 
veeleisender op te stellen bij de evaluatie en selectie van de programmavoorstellen.
VIII.
Om met name de vereisten inzake de van  
het programma te verwachten impact en de 
meting van die impact te verbeteren, heb-ben de diensten van de Commissie de vol-
gende drie documenten opgesteld:
richtsnoeren voor de evaluatie en het   —
beheer van medefinancieringsprogram-ma’s inzake afzetbevordering van com-munautaire landbouwproducten (doc.  AGRI/60787/2007);
een document inzake evaluatie (doc.   —
AGRI/63454/2007);
een homogeen evaluatierooster dat de  —
Commissie in staat stelt de evaluatie  van de programma’s te objectiveren en te kwantificeren.
2 Artikel 11, lid 2, van Verordening (EG) nr. 501/2008.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten35
IX.
Wat de herhaaldelijke tekortkomingen in  
Spanje en Italië betreft, heeft de Commissie 
in 2007 en 2008 naar aanleiding van de door haar in 2004 en 2005 gevoerde onderzoe-ken die tot aanzienlijke financiële correcties 
hebben geleid, follow-uponderzoeken inge-
leid. In 2009 is in Italië een derde onderzoek ter plaatse gepland.
De Commissie heeft voor beide lidstaten een 
audit georganiseerd waarin alle begrotings-
jaren sinds 2003 waarin de maatregel van  kracht was, alsmede het gecentraliseerde  
nationale beheer tot nu onder de loep wor-
den genomen. In het kader van de audits  
met betrekking tot de goedkeuring van reke-
ningen wordt tevens een analyse gemaakt  
van de corrigerende maatregelen die deze  
lidstaten hebben vastgesteld.
Bij de goedkeuring van de rekeningen zul-
len de opmerkingen van de Rekenkamer in 
aanmerking worden genomen.
X.
De selectie van de uitvoeringsorganen is  
met name versterkt voor de organen die  zijn goedgekeurd nadat de Commissie het  besluit over de aanvaarde programma’s  
heeft vastgesteld.
In het handboek inzake de procedures voor 
de follow-up van de programma’s wordt in 
de punten 1.4 en 2 bepaald dat de controle 
van de documentatie die de lidstaten over de nationale selectieprocedures moeten  overleggen, dient te worden versterkt.
XI.
Na het interne denkproces over de strategie 
die bij het door de EU medegefinancierde  
afzetbevorderingsbeleid moet worden  
gevolgd, zullen de diensten van de Commis-
sie de daaruit voortvloeiende richtsnoeren ten uitvoer leggen.OPMERKINGEN
16.
In Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad 
is een omvattend en samenhangend beleids-
kader op het gebied van voorlichting en  afzetbevordering met betrekking tot land-bouwproducten uitgetekend. Op grond  
van de vierde overweging van deze veror-
dening moeten met de acties de volgende  vier doelstellingen worden nagestreefd,  
die door de Commissie als „SMART” worden 
aangemerkt:
zij moeten fungeren als een nuttige aan- —
vulling en versterking van de door de  
lidstaten gevoerde acties;
zij moeten bij de consumenten in de   —
Gemeenschap het imago van deze pro-
ducten, vooral uit het oogpunt van kwa-
liteit, voedingsaspecten en veiligheid  van de voedingsmiddelen en produc-
tiewijzen, verbeteren;
zij moeten helpen nieuwe afzetmogelijk- —
heden in derde landen te openen;
zij moeten een multiplicatoreffect sor- —
teren ten aanzien van nationale en par-ticuliere initiatieven.
In Verordening (EG) nr. 501/208 van de Com-
missie zijn in bijlage I op de verschillende  producten toegesneden doelstellingen voor 
de binnenmarkt opgenomen.
17.
Bovendien baseert de Commissie zich op  de acht lopende externe evaluaties van het afzetbevorderingsbeleid. Op 2 oktober 2007 is doc. AGRI/63454/2007 aan de lidstaten  rondgedeeld met het oog op een evaluatie van de resultaten die in de toekomst door  alle programma’s moeten worden gehaald.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten36
18.
In het document AGRI/63454/2007 dat de  
Commissie aan de hand van de resultaten  van de externe evaluatiestudies heeft opge-
steld, worden vijf hoofdthema’s
3 behan-
deld. Dankzij de systematische toepassing  van indicatoren in alle door de Commissie  goedgekeurde programma’s zal het afzet-
bevorderingsbeleid beter kunnen worden  
geharmoniseerd en de meetbaarheid van  de doelstellingen verbeterd.
19.
De communautaire begrotingsmiddelen  
voor afzetbevorderings- en voorlichtings-acties zijn relatief beperkt gebleven omdat 
deze uitsluitend bedoeld zijn als een nuttige 
aanvulling en versterking van de door de  
lidstaten gevoerde acties.
De afzetbevorderings- en voorlichtings-
acties worden medegefinancierd door de  organisaties die de voorstellen indienen, de 
lidstaten en de Europese Unie. Dit medefi-
nancieringssysteem dwingt de verschillende 
betrokken partijen ertoe effectief de verant-
woordelijkheid voor de acties op te nemen en maakt bovendien de efficiënte toepassing 
van het subsidiariteitsbeginsel op dit beleid mogelijk.
Antwoord op het volledige kader 2.
Bij de voorgestelde vergelijking moet in aan-
merking worden genomen dat de doelstel-lingen en mechanismen van de aangehaalde 
afzetbevorderingsprogramma’s niet kunnen 
worden vergeleken met die van het commu-
nautaire afzetbevorderingsbeleid.
3 Samenhang tussen de uitgevoerde maatregelen en 
de doelstellingen van de verordening; gebruikte acties 
en informatiekanalen en de rendabiliteit daarvan; 
toepassingsgebied en inhoud van de programma’s; impact 
en doeltreffendheid van de acties; complementariteit 
tussen de programma’s van de lidstaten en de door de 
beroepsorganisaties ingediende programma’s.20.
Sinds de invoering van dit afzetbevorde-
rings- en voorlichtingsbeleid in 1999 hebben talrijke beroepsorganisaties die representa-
tief zijn voor bepaalde producten en secto-
ren, melding gemaakt van een onbetwistbaar effect van hun acties ten opzichte van de  doelstellingen. Dit kan worden geverifieerd 
in de acht evaluatiestudies die de Commissie 
heeft laten uitvoeren.
22.-23.
De diensten van de Commissie zijn zich  
bewust van de tekortkomingen die de Reken-
kamer heeft aangehaald en die in de evalua-tiestudies worden behandeld. De Commissie 
buigt zich intern over de vraag hoe de defi-
nitie en de uitvoering van de programma’s 
kunnen worden verbeterd op het gebied van 
synergieën en complementariteit tussen de 
afzetbevorderingsacties, en hoe andere pro-
blemen die door de externe evaluatoren zijn aangestipt, kunnen worden opgelost.
De afzetbevorderings- en voorlichtingsacties 
worden medegefinancierd door de organisa-
ties die de voorstellen indienen, de lidstaten en de Europese Unie. Krachtens artikel 9 van 
Verordening (EG) nr. 501/2008 moeten de  lidstaten, in het kader van hun verantwoor-delijkheid voor de goede uitvoering van de geselecteerde programma’s, zorgen voor de nodige samenhang met andere programma’s 
en initiatieven.
Antwoord op kader 4.
Eerste en tweede streepje: 
krachtens artikel 8 van Verordening (EG) nr. 3/2008 van de Raad krijgen programma’s  die worden voorgesteld door meer dan één lidstaat voorrang. De Commissie zal in dit  verband de representatieve beroepsorgani-
saties blijven aanzetten tot het indienen van op meerdere landen gerichte programma’s 
die synergieën tot stand brengen.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten37
Derde streepje: 
precies met het oog op meer synergie tussen 
de programma’s heeft de Raadgevende Groep „Afzetbevordering” zich op 12 janua ri 2009 
gebogen over de oprichting van een werk-
groep. In deze werkgroep kunnen organisa-ties die op Europees niveau representatief zijn, zitting hebben, samen met vertegen-
woordigers van de lidstaten.
25.
Het leeuwendeel van de programma’s die  
door de Rekenkamer als voorbeeld worden 
aangehaald, zijn programma’s die de lid-
staten vóór 2005 hebben geselecteerd. Dit betekent dat de verbeteringen die inmiddels 
op grond van de toepassingsbepalingen zijn 
ingevoerd
4, nog niet op die programma’s  
van toepassing waren.
Nog voordat de audit van de Rekenkamer  
werd aangekondigd, heeft de Commissie  de lidstaten gewezen op alle documenten, 
inclusief de verslagen, die moeten worden 
geanalyseerd.
Naar aanleiding van een interne doorlichting 
bij de Commissie is de procedurehandlei-ding voor de beheerders die de ontvangen programma’s analyseren, conform de opmer-kingen van de Rekenkamer, en zelfs nog ver-der, versterkt.
In de nieuwe bepalingen van deze pro-
cedurehandleiding wordt meer aandacht  
besteed aan de analyse van de antwoorden 
van de lidstaten inzake het afzetbevorde-
ringsmateriaal, de kwartaal- en jaarver-slagen, de jaarlijkse en slotevaluaties, de  contracten, de „template actions”, de tus-sentijdse betalingen, de saldobetalingen en de webpagina’s.
4 Naar aanleiding van het opstellen van de documenten 
AGRI/60787/2007 en AGRI/63454/2007.26.
Deze problemen zijn aan het licht gekomen 
bij de analyse van de eerste externe eva-luatiestudies die de Commissie heeft laten 
uitvoeren.
Met het oog op de oplossing ervan heeft de 
Commissie op 2 oktober 2007 aan alle lidsta-ten een reeks indicatoren verstrekt aan de hand waarvan alle programma’s in de toe-komst moeten worden geëvalueerd
5.
a)
De analyse van de impact van de acties  
kan worden uitgevoerd op de programma’s die met ingang van december 2008 zijn  
goedgekeurd.
De meeste programma’s die de Rekenka-
mer in dit punt als voorbeeld aanhaalt, zijn 
vóór 2005 geselecteerd. Dit betekent dat de 
verbeteringen die inmiddels op grond van  de toepassingsbepalingen zijn ingevoerd
6, 
nog niet op die programma’s van toepas-
sing waren.
b)
Zie antwoord op punt 26.
c)
De opmerkingen van de Rekenkamer zijn  door de diensten van de Commissie op  2 oktober 2007 reeds in aanmerking geno-
men. De nieuwe bepalingen van de pro-cedurehandleiding sluiten hierop aan en  
bovendien zal in de toekomst meer aandacht 
worden besteed aan de analyse van de door 
de lidstaten verstrekte gegevens.
5 Document AGRI/63454/2007.
6 Documenten AGRI/60787/2007 en AGRI/63454/2007.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten38
Antwoord op het volledige kader 5.
De meeste programma’s die de Rekenka-
mer in dit punt als voorbeeld aanhaalt, zijn vóór 2005 geselecteerd. Dit betekent dat de 
verbeteringen die inmiddels op grond van  
de toepassingsbepalingen zijn ingevoerd
7, 
nog niet op die programma’s van toepas-sing waren.
Bij de analyse van de door de lidstaten  
opgestuurde verslagen heeft de Commissie deze problemen opgemerkt en heeft zij met het oog op de oplossing ervan onmiddel-lijk gereageerd met inachtneming van het  subsidiariteitsbeginsel, dat op dit beleid van toepassing is
8.
In de nieuwe bepalingen van de procedure-
handleiding zal bovendien meer aandacht  
worden besteed aan de analyse van de door 
de lidstaten verstrekte gegevens.
Voorbeeld van een indicator die niet  
rechtstreeks overeenstemt met de  
in het programma vooropgestelde  
doelstellingen.
In de nieuwe bepalingen van de procedure-handleiding van de Commissie zal meer aan-
dacht worden besteed aan de analyse van de door de lidstaten verstrekte gegevens.
Voorbeeld van in de programma’s  
aangekondigde indicatoren die niet zijn  
opgevolgd.In de nieuwe bepalingen van de procedure-
handleiding van de Commissie zal meer aan-
dacht worden besteed aan de analyse van de 
door de lidstaten verstrekte gegevens.
7 Documenten AGRI/60787/2007 en AGRI/63454/2007.
8 Daarom is tijdens de vergadering van het Comité van 
beheer „Afzetbevordering van landbouwproducten” van 
2 oktober 2007 doc. AGRI/63454/2007 aan alle lidstaten 
rondgedeeld om deze te helpen de door hen beheerde, 
geselecteerde en medegefinancierde programma’s beter 
te selecteren en op efficiëntie te beoordelen. Zie in dit verband punt 17 van dit document.28.-29.
Het belang en de positieve impact van dit  
beleid kunnen gemakkelijk worden geïllus-treerd aan de hand van andere passages uit 
dezelfde hoofdstukken van de hierboven  
genoemde evaluaties, zoals:
„Dankzij de communautaire medefinancie-
ring kunnen de organisaties die de voorstel-
len indienen, ambitieuze, grootschalige en op een omvangrijke doelgroep gerichte pro-
gramma’s uitvoeren en tegelijkertijd zorgen 
voor een grote impact van deze program-
ma’s (…). Zonder de communautaire mede-
financiering zouden bepaalde campagnes  niet zijn uitgevoerd” en „De communautaire 
medefinanciering bevordert de tenuitvoer-
legging van andere campagnes en (..), als-
mede de samenwerking tussen de lidstaten 
op Europees niveau, en zorgt daardoor voor 
multiplicatoreffecten”
9.
Andere passages luiden als volgt: „Dank-
zij deze campagnes is het imago (van de  
gepromote producten) bij de opiniemakers 
verbeterd en heeft het publiek een bredere 
waaier producten leren kennen” en „De  communautaire medefinanciering fungeert 
onmiskenbaar als stimulans voor de groe-pering van spelers uit de sector en voor de integratie van de hele sector (…). Vooral de kleine producenten krijgen op deze manier een prikkel om buiten hun productiegebied 
eigen afzetbevorderingscampagnes op te  zetten”
10.
Bovendien „zouden naar hun mening de pro-
gramma’s niet of slechts in beperkte mate  zijn uitgevoerd als geen medefinanciering  ter beschikking zou zijn gesteld”
11.
9 Sector groenten en fruit, november 2007.
10 Wijnsector, april 2007.
11 Sector biologische producten, november 2006.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten39
Bovendien zij erop gewezen dat nog voordat 
de audit van de Rekenkamer van start ging (4 april 2008) en de externe evaluatiestu-
dies die de Commissie heeft laten uitvoe-
ren, werden opgeleverd (december 2008), de diensten van de Commissie met betrekking tot evaluatiekwesties doc. AGRI/63454/2007 
hebben opgesteld op basis van de conclu-
sies en aanbevelingen die in de beschikbare evaluatiestudies zijn opgenomen.
Antwoord op kader 6.
Met betrekking tot groenten en fruit blijkt  —
uit de uitvoerigheid van de richtsnoeren in Verordening (EG) nr. 501/2008
12 dat de 
doelstellingen van het communautaire  voorlichtings- en afzetbevorderingsbe-leid veel breder en complexer zijn, en  alleszins verder gaan dan de eenvoudige kwantificering van de consumptie.
  Een sprekend voorbeeld van deze meer-
lagige en complexe dimensie van de  
medegefinancierde programma’s is het 
„Food Dudes”-programma, dat in 2006  
door de Wereldgezondheidsorganisatie 
werd bekroond voor zijn inspanningen  
in de strijd tegen obesitas bij kinderen.
12 Krachtens de richtsnoeren van Verordening (EG) nr. 
501/2008 moeten de medegefinancierde programma’s in de sector verse groenten en fruit vooral tot doel hebben 
„het beeld van groenten en fruit als „verse” en „natuurlijke” 
producten beter uit de verf te laten komen, de consument 
te stimuleren op regelmatige basis groenten en fruit te 
eten en de gemiddelde leeftijd van het groenten en fruit verbruikende publiek te verlagen Deze laatste doelstelling 
kan worden bereikt door jongeren, en dan vooral kinderen 
en adolescenten in scholen, aan te moedigen meer 
groenten en fruit te eten”.
 Met betrekking tot verwerkte groenten en fruit moeten 
krachtens de richtsnoeren van Verordening (EG) nr. 
501/2008 de medegefinancierde voorlichtingsprogramma’s vooral tot doel hebben „het product een moderner 
en jonger imago te geven en de nodige informatie te 
verstrekken om de consumptie ervan aan te moedigen”.De diensten van de Commissie hebben   —
naarmate de verslagen van de externe  evaluatiebureaus binnenkwamen, oplos-
singen voorgesteld voor de daarin geuite 
kritiek.
  De diensten van de Commissie hebben  
daarbij bijzonder aandacht besteed aan 
de methoden voor het beoordelen van  de kostenbatenverhouding op basis van 
de evaluatie van de programma’s voor de 
binnenmarkt
13.
  Het follow-upsysteem is fors versterkt  
en bij ontvangst van de jaarverslagen  over elk programma let de Commissie  
met name op de evaluatie van de uitge-
voerde maatregelen door de lidstaten.
De diensten van de Commissie hebben   —
naarmate de verslagen van de externe  evaluatiebureaus binnenkwamen, oplos-
singen voorgesteld voor de daarin geuite 
kritiek.
30.
De impact van de acties kan worden gemeten 
op basis van de programma’s die met ingang van december 2008 zijn goedgekeurd.
Zie antwoord op punt 26 a).32.
Als gevolg van gebrekkige selectiviteit en  
controle bij de preselectie door de lidstaten 
worden programma’s met een beperkte doel-
treffendheid bij de Commissie ingediend.  Door de strikte toepassing van de verorde-ning
14 door de diensten van de Commissie  
blijft het gevaar dat dit soort programma’s door de Commissie worden geselecteerd,  echter zeer beperkt.
13 van 15.2.2009.
14 Artikel 11, lid 2, van Verordening (EG) nr. 501/2008.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten40
De Commissie dringt er bij de lidstaten op 
aan veeleisender te zijn bij het evalueren en selecteren van de programmavoorstellen.
33.
De Rekenkamer verwijst naar  doc. AGRI/63454/2007 van 2 oktober 2007. Sinds die datum worden de programma’s  
geëvalueerd op basis van, onder meer, de  in dat document opgevoerde criteria.
Zoals is aangegeven in punt 18, heeft  
doc. AGRI/63454/2007, dat door de Com-
missie op basis van de resultaten van de  externe evaluatiestudies is opgesteld,  betrekking op de samenhang tussen de uit-gevoerde maatregelen en de doelstellingen 
van de verordening, de gebruikte voorlich-
tingsacties en -kanalen en de rendabiliteit 
daarvan, de werkingssfeer en de inhoud van 
de programma’s, de impact en de efficiën-tie van de acties en de complementariteit  
tussen de programma’s van de lidstaten en 
de door de beroepsorganisaties ingediende 
programma’s.
Dit proces is in werking getreden voor het 
jaar 2009 en is gebaseerd op de program-ma’s voor de binnenmarkt die door de Com-
missie zijn geselecteerd uit de uiterlijk op  15 februari 2009 door de lidstaten bij de  Commissie ingediende gepreselecteerde  
programma’s.
34.
De diensten van de Commissie hebben op  
5 september 2009 een gedetailleerde door-lichting van alle op die datum lopende  programma’s uitgevoerd. Daarbij hebben  zij geconstateerd dat een aanzienlijk aan-
tal programma’s niet was afgerond. Daarop 
heeft de Commissie de lidstaten onmiddel-
lijk benaderd en de nodige corrigerende  
maatregelen vastgesteld.Antwoord op het volledige kader 8.
Bepaalde niet-afgeronde programma’s vol-
deden perfect aan de selectiecriteria die  de lidstaten bij indiening aan de Commis-
sie hadden meegedeeld. De door de lidsta-
ten ingediende documentatie — met name het identificatieformulier — volstond naar mening van de Commissie, mede gezien de 
geldende regelgeving, niet als grond voor  
afwijzing van deze programma’s.
Bepaalde door de Rekenkamer aangehaalde 
problemen zijn terug te voeren op onvoor-
ziene problemen die bij de selectie van de 
programma’s door de lidstaten of de goed-keuring ervan door de Commissie niet kon-
den worden voorspeld.
Niettemin dient te worden onderstreept dat 
de meeste opmerkingen van de Rekenkamer 
betrekking hebben op reeds afgesloten pro-
gramma’s. Momenteel bedraagt het gemid-delde percentage van uitvoering van de  
programma’s 85 % sinds de maatregel van  
start is gegaan.
Deze stijging van het uitvoeringspercentage 
is vooral terug te voeren op de nieuwe bepa-lingen en instrumenten voor de follow-up  van de programma’s die de Commissie met ingang van juni 2006 heeft ingevoerd, met name het informaticaprogramma voor de  
follow-up van het beheer van afzetbevorde-
ringsprogramma’s (Management Promotion Programme) en de aan de lidstaten verstrekte 
modellen voor de geregelde mededeling van 
uit te voeren acties en de desbetreffende  
betalingen.
37.
a)Sinds 7 november 2008 hebben de diensten van de Commissie een homogene evalua-tietabel
15 uitgewerkt als onderdeel van de  
procedurehandleiding. Dankzij deze tabel  
kan de Commissie alle programma’s op basis 
van objectieve gegevens evalueren.
15 Doc. AGRI/64046/2008.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten41
b)
De Rekenkamer erkent dat nieuwe instruc-
ties inzake de follow-up van geïdentificeerde problemen en eventueel van de lidstaten  
ontvangen antwoorden in een formeel kader 
zijn gegoten naar aanleiding van de audit  van 2 oktober 2008.
38.
Zowel de definitie als de uitvoering van de afzetbevorderingsprogramma’s kan worden 
verbeterd
16.
Zie antwoord op punt 17.39.
De voorlichtings- en afzetbevorderingspro-
gramma’s worden sinds 15 februari 2009  
getoetst aan de doeltreffendheid die op haar 
beurt wordt geverifieerd aan de hand van de 
nieuwe evaluatietabel.
40.
De diensten van de Commissie zijn zich  
bewust van de tekortkomingen die in de  
evaluatiestudies worden behandeld. De  
Commissie buigt zich intern over de vraag hoe de definitie en de uitvoering van de pro-
gramma’s kunnen worden verbeterd op het gebied van synergieën en complementari-teit tussen de afzetbevorderingsacties, en  hoe andere problemen die door de externe evaluatoren zijn aangestipt, kunnen worden 
opgelost.
41.
Zowel de goedkeuring als de controle van  
de selectie van het uitvoeringsorgaan valt  onder de bevoegdheid van de lidstaat
17.
16 Doc. AGRI/63454/2007 is in werking getreden.
17 Overweging 8 en artikel 12 van Verordening (EG) 
nr. 501/2008.Volgens de Commissie zorgt de strikte selec-
tie van de programma’s door de Commissie-diensten voor een beperking van het risico 
dat eventuele lacunes bij de controle van  
de selectie van de uitvoeringsorganen een wissel trekken op de regelmatigheid en/of de efficiëntie en de opzet van de medegefi-
nancierde programma’s.
42.
Wat het specifieke geval van de uitvoerings-
organen die na vaststelling van het besluit 
van de Commissie zijn gekozen betreft,  
voorziet de procedurehandleiding die nu  van toepassing is, in de punten 1.4 en 2 in 
een verscherpte controle van de selectie van 
de uitvoeringsorganen, en wel in de zin dat 
de lidstaten alle documentatie aangaande  
de selectieprocedure voor de gekozen uit-
voeringsorganen bij de Commissie moeten 
indienen.
43.-44.
De inschrijvingsprocedure voor de selectie 
van de uitvoeringsorganen wordt geverifi-
eerd bij de selectie van de programma’s door de diensten van de Commissie. Dit staat als 
apart punt vermeld in de controlelijst voor de functionarissen die belast zijn met het  onderzoek van de subsidiabiliteit van de  ingestuurde voorstellen.
De Commissie heeft tijdens haar onderzoek 
onregelmatigheden bij de inschrijvings-
procedure voor de uitvoeringsorganen  
geconstateerd. Krachtens het subsidiariteits-
beginsel moeten de lidstaten erop toezien dat de bepalingen inzake de inschrijvings-procedure die in de verordening zijn vast-gesteld, worden nageleefd. De Commissie  heeft een financiële correctie opgelegd aan 
de lidstaten waar tekortkomingen op het  gebied van de naleving van deze bepalingen 
zijn geconstateerd.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten42
45.
De Commissie denkt na over oplossingen  
om elke programmafase te laten samenval-len met een ELGF-begrotingsjaar zonder dat 
het systeem daardoor te rigide wordt of de 
mogelijkheden voor de uitvoering van de  programma’s excessief worden ingedijkt.
46. plus de kadertjes.
Zonder daarbij afbreuk te doen aan de  correcte toepassing van het subsidiari-
teitsbeginsel, hechten de diensten van de  
Commissie er bijzonder veel belang aan dat 
de boodschappen worden gekozen met het 
oog op een juist evenwicht tussen de infor-matieve en de commerciële dimensie van de 
afzetbevorderingscampagnes.
De door de diensten van de Commissie toe-
gepaste selectieprocedure
18 staat borg voor 
een homogene en onpartijdige behandeling 
van alle programma’s.
De Commissie heeft naar aanleiding van haar 
onderzoek tekortkomingen vastgesteld bij  
de naleving van de bepalingen over afzet-
bevordering en voorlichting in samenhang met de intrinsieke eigenschappen of ken-
merken van het betrokken product. Krach-tens het subsidiariteitsbeginsel moeten de lidstaten erop toezien dat de bepalingen  inzake de conformiteit van de door de Com-missie goedgekeurde promotieboodschap in 
acht worden genomen. De Commissie heeft een financiële correctie opgelegd aan lid-
staten waar tekortkomingen op het gebied 
van de naleving van deze bepalingen zijn  
geconstateerd.
18 Elk programma krijgt een eerste en een tweede 
lector; alle programma’s worden onderzocht door een 
evaluatiecomité; bij de selectieprocedure worden niet tot 
de Commissie behorende experts betrokken.47.-52.
In 2007 en 2008 heeft de Commissie fol-
low-uponderzoeken ingesteld naar aan-leiding van de aanzienlijke correcties die  
Spanje en Italië na de onderzoeken in 2005 
opgelegd kregen. Italië vormt weer voor-werp van een risicoanalyse van de Commis-sie en in 2009
19 is een derde onderzoek (ter 
plaatse) gepland voor de uitgaven van 2008, 
2009 en, zo nodig, latere jaren.
De audit van de Commissie voor deze twee 
lidstaten heeft betrekking op alle begro-
tingsjaren van de maatregel sinds 2003 en 
op het gedecentraliseerde beheer in die  twee landen.
In het kader van de lopende follow-upaudits 
met betrekking tot Italië
20 en Spanje21 heeft 
de Commissie beide lidstaten verzocht om, 
onder meer, de vastgestelde corrigerende  
maatregelen, de opzet van de controles en de instructies aan de betrokken controleor-
ganen aan haar mee te delen.
Of de door de lidstaten aangekondigde  
veranderingen werkelijk zijn ingevoerd  
en welke effecten deze hebben, wordt  
momenteel geanalyseerd in het kader van  de follow-uponderzoeken met het oog op  
de goedkeuring van de rekeningen.
De Commissie heeft niet alleen correcties  
opgelegd, maar ook aanbevelingen aan deze lidstaten gedaan die hun controles moeten 
versterken en de tekortkomingen in de uit-
besteding moeten verminderen.
De Commissie is weliswaar net als de Reken-
kamer van mening dat Frankrijk over veel  conformere procedures beschikt, maar heeft dit land niettemin een reeks aanbevelingen ter verbetering van deze procedures doen  toekomen.
De opmerkingen van de Rekenkamer worden 
in het kader van de goedkeuring van de reke-ningen in aanmerking genomen.
19 LA/2009/006/IT.
20 LA/2007/020/IT.
21 LA/2008/007/ES.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten43
CONCLUSIES 
EN AANBEVELINGEN
54.
Sinds 1999 werkt de Europese Unie aan  
een omvattend en samenhangend voor-lichtings- en afzetbevorderingsbeleid voor landbouwproducten en de wijze waarop  
deze worden geproduceerd, alsmede voor  
op basis van landbouwproducten geprodu-ceerde voedingsmiddelen. De door de EU  
medegefinancierde voorlichtings- en afzet-
bevorderingscampagnes kunnen zowel op  
de binnenmarkt als op de markt van derde 
landen worden gevoerd.
Met het oog op een goed beheer en een  
betere uitvoering van dit beleid heeft de  
Commissie in de periode 2006-2008 acht  
externe evaluatiestudies laten verrichten,  
waarin het belang van deze wetgeving en de 
positieve effecten ervan worden aangetoond (zie punt 28). Er zijn reeds conclusies en aan-
bevelingen met betrekking tot de werking  
van de regeling geformuleerd.
Uit deze acht evaluatiestudies inzake de voor-
lichtings- en afzetbevorderingsprogramma’s 
en uit de twee betrokken samenvattende  notities die op vraag van de Commissie wer-
den opgesteld, blijkt tevens dat de afzetbe-vorderingsprogramma’s goed scoren voor  de vier concrete strategische doelstellingen 
die in de regelgeving zijn vastgesteld. Wat de beperkte begrotingsmiddelen betreft,  
mag niet uit het oog worden verloren dat  
deze uitsluitend bedoeld zijn als een nut-
tige aanvulling en versterking van de door de lidstaten gevoerde acties.
a)
De vier in punt V opgenomen doelstellingen 
van het afzetbevorderingsbeleid laten aan 
duidelijkheid niets te wensen over.Hetzelfde geldt voor de specifieke doelstel-
lingen die in bijlage I van de verordening  van de Commissie
22 zijn vastgesteld voor elk 
product. Deze doelstellingen gaan vergezeld van een algemene analyse van de situatie  ter motivering van afzetbevorderings- en  voorlichtingsacties voor het betrokken  product, de doelgroepen, de belangrijkste  boodschappen, de belangrijkste hulpmid-delen en de looptijd en werkingssfeer van  de programma’s. Hieraan kunnen later wijzi-gingen worden aangebracht naar aanleiding van de resultaten van het denkproces binnen de Commissie.
b)
De vier doelstellingen in Verordening (EG) 
nr. 3/2008 van de Raad en die in Verorde-ning (EG) nr. 501/2008 van de Commissie zijn 
door de Commissie als „SMART” aangemerkt 
en moeten in alle programma’s in aanmer-
king worden genomen.
In doc. AGRI/63454/2007, dat de Commissie 
op basis van de resultaten van de externe  evaluatiestudies heeft opgesteld, komen vijf 
hoofdthema’s aan bod. Dankzij de systemati-sche toepassing van indicatoren in alle door de Commissie goedgekeurde programma’s  
zal het afzetbevorderingsbeleid beter kun-nen worden geharmoniseerd en de meet-
baarheid van de doelstellingen verbeterd.
22 Verordening (EG) nr. 501/2008 van de Commissie 
houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) 
nr. 3/2008 van de Raad.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten44
c)
De Commissie onderhoudt via de Raad-
gevende Groep „Afzetbevordering van  landbouwproducten” reeds regelmatige  
contacten met alle bij het afzetbevorde-
ringsbeleid betrokken partijen. Bovendien  reageert zij op de verzoeken van de werk-groepen, conferenties en seminars die door 
de voornaamste betrokkenen worden geor-
ganiseerd. Voorts neemt de Commissie actief deel aan de werkzaamheden van de verschil-
lende toezichtgroepen
23.
Op dit gebied kunnen later wijzigingen  
worden ingevoerd naar aanleiding van de  resultaten van het denkproces binnen de  Commissie.
55.
a)
De diensten van de Commissie blijven  
werken aan een betere selectieprocedure  en leggen in dit verband de nadruk op  
het voorhanden zijn van een goede eva-
luatiemethode in elk programma conform  
doc. AGRI/63454/2007.
b)
De diensten van de Commissie zijn het eens met deze aanbevelingen.
56.
De Commissie hecht er veel belang aan dat 
de procedures voor de selectie van de uit-voeringsorganen in acht worden genomen  
en dat in dit verband artikel 11 van Veror-
dening (EG) nr. 3/2008 van de Raad inzake 
de inschrijvingsprocedures correct wordt  toegepast.
Volgens de Commissie zorgt de strikte selec-
tie van de programma’s door de Commissie-
diensten voor een beperking van het risico 
dat eventuele lacunes bij de controle van  
de selectie van de uitvoeringsorganen een 
wissel trekken op de regelmatigheid en/of de efficiëntie en de opzet van de medegefi-
nancierde programma’s.
23 Zie artikel 12, lid 1, van Verordening (EG) nr. 3/2008.Indien het uitvoeringsorgaan reeds is geko-
zen, wordt de controle verricht bij de selec-tie van de programma’s. Dezelfde controle 
wordt verricht in een latere fase van de  
selectie van het uitvoeringsorgaan en in het kader van de toezichtgroepen.
a)
Met betrekking tot de uitvoeringsorganen  die na vaststelling van het besluit van de  
Commissie zijn gekozen, voorziet de proce-
durehandleiding die nu van toepassing is, in 
de punten 1.4 en 2 in een verscherpte con-
trole van de selectie van de uitvoeringsor-ganen, en wel in de zin dat de lidstaten alle documentatie aangaande de selectieproce-dure voor de gekozen uitvoeringsorganen  
bij de Commissie moeten indienen.
b)
Met betrekking tot de lidstaten waar tekort-komingen bij de controle zijn vastgesteld  
die tot vaststelling van aanzienlijke finan-
ciële correcties door de Commissie hebben 
geleid, zorgt de met de goedkeuring van de 
rekeningen belaste dienst voor een perma-
nente follow-up.
57.
Zodra het interne denkproces over de stra-tegie van het door de EU medegefinancierde afzetbevorderingsbeleid wordt afgerond,  
zullen de diensten van de Commissie de  daaruit voortvloeiende operationele richt-
snoeren ten uitvoer leggen.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten45

ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 10/2009 — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten47
Europese Rekenkamer
Speciaal verslag nr. 10/2009
Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie2009 — 44 blz. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-9207-370-1doi:10.2865/52359

Waar kunt u EU-publicaties krijgen?
Betaalde publicaties:
• bij de EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);• bij uw boekhandel onder vermelding van titel, uitgever en/of ISBN-nummer;•  rechtstreeks bij een van onze verkoopagenten. U vindt de contactgegevens op 
http://bookshop.europa.eu of u kunt ze per fax aanvragen op +352 2929-42758.
Gratis publicaties:• bij de EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);•  bij de vertegenwoordigingen en delegaties van de Europese Commissie. U vindt 
de contactgegevens op http://ec.europa.eu of u kunt ze per fax aanvragen op +352 2929-42758.
IN DIT VERSLAG ANALYSEERT DE REKENKAMER HET BEHEER VAN 
DE VOORLICHTINGS- EN AFZETBEVORDERINGSACTIES VOOR  LANDBOUWPRODUCTEN OM DE DOELTREFFENDHEID VAN DIT BELEID EN 
DE REGELMATIGHEID VAN DE VASTGELEGDE UITGAVEN NA TE GAAN.
IN HET VERSLAG WORDT GECONSTATEERD DAT ER VOORUITGANG ZIT IN HET BEHEER VAN DE REGELING, MAAR WORDT OOK GEWEZEN OP PUNTEN DIE VERBETERD MOETEN WORDEN. DE OPMERKINGEN IN KWESTIE HEBBEN MET NAME BETREKKING OP DE MOEILIJKHEID DE IMPACT VAN DE REGELING TE METEN EN OP DE TEKORTKOMINGEN IN DE CONTROLES DIE IN SOMMIGE LIDSTATEN ZIJN WAARGENOMEN.HET VERSLAG DOET IN DIT KADER EEN REEKS AANBEVELINGEN WAARVAN HET EFFECT TE MEER VOELBAAR ZOU KUNNEN ZIJN NU HET BUDGET BESTEMD VOOR DE VOORLICHTINGS- EN AFZETBEVORDERINGSACTIES 
VOOR LANDBOUWPRODUCTEN WEL EENS VERHOOGD ZOU KUNNEN 
WORDEN, INDIEN DE HUIDIGE BESCHOUWING VAN DE REGELING DOOR DE COMMISSIE HAAR ERTOE BRENGT, EEN VOORSTEL IN DIE ZIN TE DOEN.
EUROPESE REKENKAMERQJ-AB-09-009-NL-C
eQb:IQiIQiqbIhbqIT