Nr. C 269/56 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
Advies  inzake  een  ontwerp  van  een  beschikking  van  de Raad  betreffende  de activiteiten  van 
bepaalde  landen  met  staatshandel  op het gebied  van  het lijnvrachtverkeer 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 31 mei  en 1 juni  1978  gehouden  159e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel  van 
zijn Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een advies  inzake  voornoemd  onderwerp  op te stellen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 31 mei  en 1 juni  1978  te Brussel  gehouden  159e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het ontwerp  van  een beschikking  van  de Raad  be-
treffende  de activiteiten  van  bepaalde  landen  met  staats-
handel  op het gebied  van het lijnvrachtverkeer  d.d.  6 april 
1978, 
Gezien  de artikelen  75 en 84, lid 2, van  het Verdrag  tot 
oprichting  van  de Europese  Economische  Gemeenschap, 
Gezien  het besluit  van zijn  Bureau  d.d.  30 mei  1978  advies 
uit te brengen  inzake  dit ontwerp, 
Gezien  de artikelen  18,  20, vierde  alinea,  en 46 van  het 
Reglement  van  orde, 
Gezien  zijn  adviezen  inzake  deze  problematiek  van 22 juni 
en 23 november  1977, 
Gezien  het door  de algemene  rapporteur,  de heer  Hoff-
mann,  uitgebrachte  mondelinge  verslag, Gezien  de beraadslagingen  tijdens  de 159e  zitting  van 
31 mei  en 1 juni  1978  (vergadering  van  31 mei  1978), 
Overwegende  dat een gemeenschappelijk  optreden  van  de 
Lid-Staten  tegen  de groeiende  niet  volgens  commerciële 
maatstaven  gevoerde  concurrentie  van  de lijnvaartvloten 
van bepaalde  landen  met  staatshandel  noodzakelijk  is, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  grote  meerderheid  van stemmen  (2 onthoudingen) 
is goedgekeurd. 
1. Het  Economisch  en Sociaal  Comité  stemt  volledig  in 
met het voorstel  van  de Commissie. 
2. Het  stemt  het Comité  tot voldoening,  dat de Com-
missie  zich  hierbij  in hoge  mate  heeft  gebaseerd  op de in-
zake  deze  problematiek  door  het Comité  verrichte  voor-
bereidende  werkzaamheden. 
Gedaan  te Brussel,  31 mei  1978. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en  Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI 
Advies  inzake  deeltijdarbeid:  de gevolgen  van een dergelijk  systeem  van arbeidsorganisatie  in de 
huidige  werkgelegenheidssituatie 
Het advies  van  het Comité  heeft  niet  op een  bepaald  document  betrekking. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 22 en 23 juni  1977  gehouden  150e  zitting  heeft  het Comité  op voorstel  van  zijn 
Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een advies  inzake  voornoemd  onderwerp  op te stellen. 
13. 11.  78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/57 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 31 mei  en 1 juni  1978  te Brussel  gehouden  159e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  20,  vierde  alinea,  van  zijn  Reglement  van 
orde, 
Gezien  het  besluit  van  de Voltallige  Vergadering  d.d.  22 
juni 1977  op voorstel  van  het Bureau,  een advies  op te stel-
len inzake  deeltijdarbeid:  de gevolgen  van  een  dergelijk 
systeem  van  arbeidsorganisatie  in de huidige  werkgele-
genheidssituatie, 
Gezien  het advies  van  de Afdeling  voor  sociale  vraagstuk-
ken van  13 april  1978, 
Gezien  het door  de rapporteur,  de heer  Van  Rens,  voorge-
legde  rapport, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  159e  zitting  van 
31 mei  en 1 juni  1978  (vergadering  van  1 juni), 
Overwegende  dat  deeltijdarbeid  in de Lid-Staten  een  qua 
omvang  verschillend  maar  steeds  belangrijk  deel  uitmaakt 
van de arbeidsmarkt  en dat  dit deel  in bepaalde  sectoren 
steeds  groter  wordt; 
Overwegende  dat  voor  part-timers  en full-timers  in ieder 
opzicht  dezelfde  regelingen  moeten  gelden  en zij een  ge-
lijke  bescherming  dienen  te genieten; 
Overwegende  dat  door  deeltijdarbeid,  met  inachtneming 
van bepaalde  sociaal-economische  aspecten,  aan  de ver-
langens  en behoeften  van  bepaalde  bevolkingsgroepen 
dient  te worden  voldaan; 
Overwegende  dat  deeltijdarbeid  voor  bepaalde  catego-
rieën  werkzoekenden  tevens  een  bijdrage  kan  leveren  tot 
de verbetering  van  de werkgelegenheidssituatie,  mits  hij 
vergezeld  gaat  van  andere  maatregelen  en verschillende 
voorwaarden  in acht  worden  genomen  ten  einde  te ver-
hinderen  dat  deeltijdarbeid  als  marginaal  wordt  be-
schouwd  en schadelijke  uitwerkingen  heeft  op de ar-
beidsmarkt  en de sociale  zekerheidsstelsels; 
Overwegende  dat  voor  een  grondige  verbetering  van  de 
werkgelegenheidssituatie  echter  gevarieerde  maatregelen 
dienen  te worden  getroffen,  allereerst  via een toename  van 
het aantal  arbeidsplaatsen  en — indien  niet  voldoende 
werk  beschikbaar  mocht  komen  - door  een  betere  verde-
ling van  de beschikbare  arbeid,  waarbij  deeltijdarbeid 
geen  alternatief  mag  vormen  voor  dergelijke  maatregelen 
en voor  een  actief  werkgelegenheidsbeleid, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat zonder  stemmen  tegen,  bij een  onthouding  is goedge-
keurd 1. Inleiding 
1.1. Definitie  van  deeltijdarbeid 
1.1.1.  Het  Comité  heeft  voor  zijn  beschouwingen  over 
die vormen  van  arbeid  die zijns  inziens  als deeltijdarbeid 
beschouwd  moeten  worden  de volgende  criteria  als uit-
gangspunt  genomen: 
— deeltijdarbeid  is een  vrijwillige  keuze;  de deeltijdar-
beid  dient  te beantwoorden  aan  de wens  van  de werk-
nemers  en mag  hen  niet  ten  gevolge  van  ongunstige 
economische  omstandigheden  worden  opgedrongen; 
— deeltijdarbeid  wordt  met  regelmaat  verricht; 
— wat  de duur  betreft  onderscheidt  deeltijdarbeid  zich 
doordat  hierbij  gedurende  een  langere  periode  op 
grond  van  een  arbeidscontract  voor  bepaalde  of on-
bepaalde  tijd  onder  normale  arbeidsrechtelijke  om-
standigheden  minder  dan  het  (krachtens  de wet  of de 
c.a.o.)  gebruikelijke  aantal  uren  per  dag,  per  week  of 
per maand  gewerkt  wordt; 
— het  is arbeid  die  naar  rato  van  het  geringere  aantal 
uren  wordt  beloond; 
— thuis  verrichte  deeltijdarbeid  wordt  niet  in aanmer-
king  genomen. 
De problemen  waarmee  de zelfstandigen  in de agrarische 
sector,  zoals  de zelfstandige  landbouwers,  te kampen 
hebben  als gevolg  van  de bijzondere  structurele,  sociale  en 
regionale  omstandigheden  welke  kenmerkend  zijn  voor 
deze  sector  en waarnaar  een  specifiek  onderzoek  dient  te 
worden  ingesteld,  zijn  in dit advies  niet  in aanmerking  ge-
nomen.  Dit  neemt  niet  weg  dat deze  categorie  niet  van  de 
werkingssfeer  van  het onderhavige  advies  is uitgesloten  en 
dat zij ook  moet  kunnen  profiteren  van  de verbeteringen 
die in de situatie  van  de deeltijdwerkers  zouden  kunnen 
worden  aangebracht. 
1.1.2.  Wat  de „vrijwilligheid"  van  de deeltijdarbeid 
betreft  dient  te worden  opgemerkt  dat,  hoewel  het besluit 
deeltijdarbeid  te verrichten  steeds  vrij  en uit  eigen  wil 
dient  te worden  genomen,  aangezien  er anders  sprake  is 
van andere  vormen  van  arbeid,  toch  rekening  moet  wor-
den gehouden  met  het feit  dat algemene  of plaatselijke  so-
ciaal-economische  omstandigheden  — met name  de hui-
dige  werkgelegenheidssituatie  — de keuzemogelijkheden 
van de betrokken  werknemers  in werkelijkheid  kunnen 
beperken  en hen  er bij gebrek  aan  een  alternatief  toe kun-
nen dwingen  deeltijdarbeid  aan  te nemen. 
1.1.3.  Ten  slotte  dient  een  onderscheid  te worden  ge-
maakt  tussen  deeltijdarbeid  en andere  vormen  van  niet 
full-time  verrichte  arbeid,  zoals  tijdelijke  arbeid,  seizoen-
arbeid,  niet  regelmatig  verrichte  arbeid,  gedeeltelijke 
werkloosheid  en gedwongen  werktijdverkorting. 
Nr. C 269/58 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
1.2. Aspecten  van  de deeltijdarbeid  in de huidige  werk-
gelegenheidssituatie 
1.2.1.  Hoewel  het ontbreken  van  een  exacte  definitie 
van deeltijdarbeid  de interpretatie  van  de statistische  ge-
gevens  bijzonder  moeilijk  maakt,  wordt  algemeen  aange-
nomen  dat deeltijdarbeid  in de meeste  geïndustrialiseerde 
landen  een steeds  belangrijkere  plaats  inneemt  en dat het 
vooral  vrouwen  zijn  die een part-time  functie  vervullen. 
Men  kan  echter  aannemen  dat dit verschijnsel  minder  een 
uitzondering  zal gaan  vormen  indien  over  het algemeen  de 
werktijd  korter  zal worden  en de collectieve  sociale  voor-
zieningen  verbeterd  worden,  waardoor  met  name  de 
vrouwen  meer  gelegenheid  krijgen  te gaan  werken. 
1.2.2.  Deeltijdarbeid  wordt  verricht  door  9,2 miljoen 
personen  in de Gemeenschap  - waaronder  8 miljoen 
vrouwen  — d.i. 9,4 % van  de beroepsbevolking  (1,9  % van 
de mannelijke  en 23,6%  van  de vrouwelijke  beroepsbe-
volking)  en is daarmee  een reëel  feit  en een bestanddeel 
van de arbeidsmarkt  van  de Gemeenschap.  Bovendien  is 
er daarnaast  op het ogenblik  nog  een groot  aantal  perso-
nen die geen  deeltijdarbeid  heeft  kunnen  vinden.  Al kun-
nen de omvang  (die  van  land  tot land  verschilt,  maar 
overal  toeneemt),  de redenen  en de gevolgen  van  deze 
vorm  van  arbeidsorganisatie  verschillen,  zij beantwoordt 
in ieder  geval  aan  bepaalde  behoeften  en vervult  een ze-
kere functie  op sociaal-economisch  gebied. 
1.2.3.  Hoewel  deze  vorm  van  arbeidsorganisatie  zich 
in de loop  van  de laatste  jaren  in een  van  Lid-Staat  tot 
Lid-Staat  verschillend  tempo  verder  heeft  ontwikkeld, 
moet  worden  vastgesteld  dat de veranderingen  die sinds 
1974  in de sociaal-economische  situatie  van de Gemeen-
schap  zijn opgetreden  een zekere  invloed  hebben  gehad  op 
de functie  van de deeltijdarbeid  en de plaats  die deze  op de 
arbeidsmarkt  inneemt.  Dienaangaande  dienen  de nieuwe 
gegevens  omtrent  de verhoudingen  tussen  vraag  en aan-
bod op de arbeidsmarkt  in aanmerking  te worden  geno-
men,  alsmede  de verscheidenheid  van  de categorieën  die 
met deeltijdarbeid  te maken  kunnen  hebben. 
1.3. Redenen  voor  het verrichten  van  deeltijdarbeid 
1.3.1.  Er  zijn  talrijke  redenen  voor  het verrichten  van 
deeltijdarbeid  die qua  gewicht  en qua  aard  variëren,  af-
hankelijk  van factoren  als de economische  en de werkge-
legenheidssituatie,  de gezinssituatie  van  de betrokkenen 
of de wijze  waarop  deze  vorm  van  arbeidsorganisatie  is 
geregeld.  Bovendien  variëren  deze  redenen  eveneens  naar-
gelang  men  deeltijdarbeid  met  werkloosheid  dan  wel  met 
een volledige  betrekking  vergelijkt. 
2. Algemene  opmerkingen 
2.1. Deeltijdarbeid  is een controversioneel  thema  dat 
vele aspecten  vertoont.  Het  is ingewikkeld  de uitwerkin-
gen ervan  op de huidige  werkgelegenheidssituatie  te be-
oordelen.  Voor  een nauwkeurige  beoordeling  van  de ge-volgen  van deeltijdarbeid  is een diepgaande  analyse  van de 
arbeidsplaatsen  en de arbeidsmarkt  onmisbaar,  waarin  de 
volgende  omstandigheden  een  rol spelen: 
— Er bestaat  in feite  geen  homogene  gemeenschappelijke 
arbeidsmarkt,  aangezien  de situatie  in de verschil-
lende  landen  en sectoren  sterk  varieert.  Dientenge-
volge  is er een aantal  relatief  gesloten  deelmarkten,  die 
een eigen  karakter  hebben  en elk een specifieke  ont-
wikkeling  vertonen.  Er zijn  regio's,  sectoren  of beroe-
pen waarin,  ondanks  het  algemene  tekort  aan 
arbeidsplaatsen,  niet  kan  worden  voldaan  aan  het 
arbeidsaanbod. 
— Afhankelijk  van de Lid-Staat  neemt  deeltijdarbeid  een 
meer  of minder  belangrijke  plaats  in. 
— De  huidige  werkgelegenheidssituatie  kan  niet  geheel 
los worden  gezien  van  de kenmerken  van  de vooraf-
gaande  periode  of van  de verwachte  toekomstige 
ontwikkelingen  van  de sociaal-economische  situatie. 
— Redenen  voor  en gevolgen  van de deeltijdarbeid  wor-
den bepaald  door  factoren  die,  afhankelijk  van  hun 
werking  en hun  combinatie,  een  uitgebreid  en geva-
rieerd  gamma  van  situaties  kunnen  doen  ontstaan. 
Tot deze  factoren  behoren: 
— de algemene  economische  en de werkgelegen-
heidssituatie  alsmede  de verwachte  ontwikkelin-
gen ervan  op korte  en langere  termijn; 
— de persoonlijke  situatie  van  de full-time-  en deel-
tijdwerknemer; 
— de bepalingen  in de sociale  zekerheidstelsels  en de 
belastingstelsels; 
— het  feit  dat deeltijdarbeid  wordt  vergeleken  met 
een volledige  betrekking  of met  werkloosheid; 
— de opvattingen  over  de plaats  van  deeltijdarbeid 
op de arbeidsmarkt  (noodzakelijk  kwaad  of vol-
waardig  bestanddeel  van  de arbeidsmarkt); 
— de personen  die  eventueel  deeltijdarbeid  willen 
verrichten  of hiertoe  gedwongen  zijn,  behoren  tot 
zeer uiteenlopende  categorieën.  Het  zijn  niet  al-
leen vrouwen  met  huishoudelijke  plichten,  die de 
meerderheid  vormen,  maar  ook  andere  groepen, 
zoals  studenten,  bejaarde  werknemers,  gehandi-
capten  of personen  die een randgroep  op de ar-
beidsmarkt  vormen. 
2.2. In  de loop  van  de discussies  is gebleken  dat  het 
denken  over  deeltijdarbeid  nog  duidelijk  in beweging  is. 
De beschouwingen  ter zake  dienen  nog  te worden  uitge-
diept. 
2.3. Er  mag  verwacht  worden,  dat de uitbreiding  van 
deeltijdarbeid  in de komende  jaren  haar  grenzen  zal ken-
nen en wel  om de volgende  redenen: 
— De  meeste  full-timers  zullen,  mede  vanwege  de terug-
val in beloning,  niet  de voorkeur  geven  aan  een deel-
tijdbaan. 
13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/59 
— Te  verwachten  valt  dat het aantal  part-timebanen  op 
korte  termijn  slechts  in geringere  mate  zal toenemen, 
mede  omdat  hiervoor  organisatorische  veranderingen 
noodzakelijk  zijn.  Dit betekent  dat werknemers  die op 
zich een  part-timebaan  wensen,  een  full-timebaan 
nemen,  indien  die gelegenheid  zich  voordoet,  of geen 
werk  vinden. 
— Er zijn  naar  verhouding  erg weinig  deeltijdbetrekkin-
gen in hoog  gekwalificeerde  beroepen,  hoewel  de 
situatie  van  land  tot land  verschillend  is. 
— Omdat  het nogal  eens  arbeidsplaatsen  met  een geringe 
kwalificatie  betreft  ligt het beloningsniveau  per  uur 
van part-timers  vaak  laag.  Werknemers  die een zekere 
opleiding  hebben  genoten  en deeltijdarbeid  gaan  ver-
richten,  ontvangen  zo een geringere  beloning  dan  zij 
zouden  mogen  verwachten. 
— De  positie  van  deeltijdwerknemers  is op maatschap-
pelijk,  juridisch  (wettelijk  of contractueel)  en prak-
tisch  gebied  nog  al te vaak  niet  voldoende  beschermd, 
hetgeen  een nadelige  invloed  heeft  op hun  beloning  en 
tot onrechtmatige  kostenbesparingen  voor  bepaalde 
werkgevers  kan  leiden.  Bovendien  maakt  het  deel-
tijdwerk  niet  erg aantrekkelijk. 
— Een  vrij  groot  aantal  werknemers  bevindt  zich  in een 
tamelijk  zwakke  positie  op de arbeidsmarkt,  aange-
zien zij geen  full-timewerk  kunnen  verrichten.  Door 
maatregelen  die beter  afgestemd  zijn  op de wensen 
van de individu,  zoals  aanpassing  van  de arbeids-
roosters  voor  full-timewerk  en van  de arbeidsorgani-
satie,  aanpassing  van de schoolroosters  en oprichting 
van kinderopvangcentra,  zouden  bepaalde  personen 
ook de mogelijkheid  krijgen  een volledige  betrekking 
in plaats  van  een  part-timebaan  aan  te nemen. 
2.4. De  bovenstaande  factoren  geven  aan dat de situa-
tie niet  erg gunstig  is voor  een uitbouw  van  de deeltijdar-
beid.  De positie  van de part-timers  op de arbeidsmarkt  is 
nog te zwak.  Een  eventuele  uitbreiding  van  extra  part-
time-arbeidsplaatsen  vereist  derhalve  een verbetering  van 
deze  positie. 
2.5. Gezien  het aantal  personen  dat reeds  deeltijdar-
beid verricht  (ongeveer  10%  van  de beroepsbevolking 
van de EEG)  is het van  belang  dat een dergelijke  verbete-
ring snel  plaatsvindt. 
2.6. Indien  de rechtspositie  (door  wettelijke  regelingen 
of arbeidsovereenkomsten)  en de aantrekkelijkheid  van 
deeltijdwerk  worden  verbeterd,  zal de vraag  naar  deel-
tijdbetrekkingen  waarschijnlijk  stijgen.  Men  dient  hieruit 
de nodige  conclusies  te trekken  en arbeidsplaatsen  te 
scheppen  die aan  deze  vraag  voldoen. 
2.7. Bij  vele  ondernemingen  wordt  onvoldoende  reke-
ning  gehouden  met  de wens  van  bepaalde  werknemers 
deeltijdarbeid  te verrichten  en in talrijke  sectoren  is men 
weinig  geneigd  deeltijdarbeid  in te voeren.  Alleen  in die si-
tuaties  waarin  part-time-arbeid  duidelijk  kosten-  en orga-
nisatievoordelen  oplevert,  is het verschijnsel  vrij  sterk 
verbreid. 2.8. Bij  een  belangrijke  toename  van  deeltijdarbeid 
zouden  voorts  organisatorische  problemen  kunnen  ont-
staan  die opgelost  zouden  moeten  worden. 
3. Conclusies 
Gezien  de opmerkingen  die in het bovenstaande  met  be-
trekking  tot de uiteenlopende  situaties  in de Lid-Staten 
zijn gemaakt,  is het moeilijk  conclusies  te trekken  die 
steeds  voor  de gehele  arbeidsmarkt  van de Gemeenschap 
gelden. 
3.1. Het  Comité  herinnert  eraan  dat een op deeltijdar-
beid gericht  beleid  niet  gezien  mag  worden  als alternatief 
voor  het beleid  gericht  op uitbreiding  van  de werkgele-
genheid.  Het  moet  primair  beschouwd  worden  als een te-
gemoetkoming  aan  degenen  die een part-timebaan  zoe-
ken. In zoverre  kan het beleid  gericht  op deeltijdarbeid  een 
aanvulling  vormen  op het algemene  werkgelegenheidsbe-
leid. 
3.2. Deeltijdarbeid  kan  slechts  worden  beschouwd  als 
één van  de middelen  om tot een betere  verdeling  van het 
beschikbare  werk  te komen  en mag  niet  ten koste  van 
full-time-arbeidsplaatsen  gaan.  Het  zoeken  naar  een  be-
tere werkverdeling  is op zijn  beurt  slechts  één  van  de 
onderdelen  van  een  werkgelegenheidsbeleid. 
3.3. Daarnaast  kan deeltijdarbeid  een aanzet  zijn  om te 
voldoen  aan de behoeften  van individuele  werknemers  die 
werktijden  wensen  welke  aangepast  zijn  aan  hun  leefsi-
tuatie.  Ten  slotte  zij in dit verband  gewezen  op de aan 
deeltijdarbeid  toegeschreven  mogelijkheid  te komen  tot 
„rolverwisseling"  waarbij  beide  partners  uit een huwelijk 
deeltijdarbeid  verrichten  en tegelijkertijd  de huishoude-
lijke  taken  delen  (juister  ware  in dit geval  te spreken  van 
een betere  taakverdeling). 
3.4. Men  mag  aannemen  dat deeltijdarbeid  in de hui-
dige werkgelegenheidssituatie  alleen  gunstige  gevolgen 
heeft  als aan  de volgende  voorwaarden  is voldaan: 
3.4.1.  Deeltijdarbeid  dient  vrij  gekozen  te worden 
door  de betrokkenen  (werknemers)  en dient  in dusdanige 
omstandigheden  te worden  verricht  dat dit leidt  tot verbe-
tering  van  de levensomstandigheden  en arbeidsvoor-
waarden.  Ook  dient  deze  vorm  van  arbeidsorganisatie  te-
gemoet  te komen  aan  de specifieke  behoeften  en verlan-
gens  van bepaalde  bevolkingsgroepen.  Dit geldt  ook  voor 
zelfstandigen,  zoals  de landbouwers,  die in dit advies  niet 
in aanmerking  zijn  genomen. 
3.4.2.  De  overheadkosten  kunnen  door  de invoering 
van deeltijdarbeid  toenemen.  Ook  kunnen  hierdoor  de 
kosten  per  arbeidskracht  voor  de onderneming  stijgen 
wegens  de plafonnering  van de premies  voor  de sociale  ze-
kerheid,  de maatschappelijke  verplichtingen  in de onder-
neming,  de berekening  van  de fiscale  lasten  en de gelijk-
blijvende  administratieve  kosten.  Vermeden  moet  worden 
dat dit leidt  tot abnormaal  hoge  kosten  voor  de onderne-
Nr. C 269/60 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
mingen  of voor  de Gemeenschap.  Bovendien  mag  dit niet 
tot gevolg  hebben  dat een categorie  werknemers  ontstaat 
die wordt  gekenmerkt  door  een ondergeschikte  en margi-
nale positie  en wier  arbeidsvoorwaarden  ongustiger  zijn 
dan normaal. 
Voorts  moet  de bevordering  van de mogelijkheden  tot het 
verrichten  van  deeltijdarbeid  leiden  tot een toename  van 
de beschikbare  hoeveelheid  werkgelegenheid  (uitgedrukt 
in arbeidsuren). 
Ten slotte  moet  in de huidige  conjuncturele  situatie  beslist 
vermeden  worden  dat deeltijdarbeidsplaatsen  worden  ge-
schapen  ten koste  van nieuwe  arbeidsplaatsen  met  volle-
dige werktijd. 
3.4.3.  Deeltijdarbeid  mag  zijn  doel  niet  voorbijschie-
ten en mag  de arbeidsmarkt  niet  verstoren  (vraagstuk  van 
het „zwart"  werken)  of het stelsel  van  sociale  zekerheid 
ontwrichten. 
3.4.4.  Deeltijdarbeid  mag  niet  losgekoppeld  worden 
van de maatregelen  voor  een wezenlijke  verbetering  van 
de werkgelegenheidssituatie  en de arbeidsvoorwaarden  en 
mag ook  de goedkeuring  en toepassing  van  dergelijke 
maatregelen  niet  afremmen. 
3.5. Aangezien  deze  vorm  van  arbeidsorganisatie  be-
staat  en een  wezenlijk  bestanddeel  van  de arbeidsmarkt 
vormt,  moet  er, onafhankelijk  van de motieven  voor  het 
verrichten  van deeltijdarbeid,  voor  gezorgd  worden  dat de 
werknemers  die dergelijke  arbeid  verrichten  niet  meer  tot 
een ondergeschikte  en marginale  categorie  behoren,  die 
met minder  dan  de normale  arbeidsvoorwaarden  genoe-
gen moet  nemen.  Dit houdt  in dat deeltijdwerkers  gelijk 
behandeld  moeten  worden  en in principe  verhoudingsge-
wijs dezelfde  rechten  moeten  genieten  als de full-timewer-
kers (sociale  zekerheid,  arbeidsvoorwaarden,  aanstelling, 
bezoldiging,  vakantie). 
3.6. Het  verschijnsel  deeltijdarbeid  dient  als een vast-
staand  feit beschouwd  te worden  en de bescherming  van 
de werknemers  die deze  arbeid  uitoefenen  moet  als een 
principe  aanvaard  worden.  Voorts  zij vermeld  dat  be-
paalde  aspecten  van  de problematiek  rond  de deeltijdar-
beid een permanent  karakter  hebben  en minstens  evenzeer 
op maatschappelijke  als op werkgelegenheidsproblemen 
terug  te voeren  zijn. 
3.7. Wat  ten slotte  de plaats  van deeltijdarbeid  en het 
betrekken  van deeltijdwerkers  bij het sociale  gebeuren  in 
de onderneming  betreft,  kan worden  verwezen  naar  de lij-
nen die zijn uitgestippeld  door  de diensten  van de IAO,  ten 
aanzien  van  een eventueel  op te stellen  IAO-regeling  die 
internationale  beleidslijnen  zou kunnen  aangeven  voor  de 
bevordering  van deze  vorm  van arbeid,  waarbij  tegemoet 
gekomen  wordt  aan de wensen  van de werknemers  en aan 
de behoeften  v^n bepaalde  categorieën  terwijl  tegelijker-
tijd een rationeler  gebruik  kan  worden  gemaakt  van  het 
beschikbare  arbeidspotentieel  en aan  deeltijdwerkers 
rechtvaardige  arbeidsvoorwaarden  worden  gegaran-
deerd. Volgens  de IAO-diensten  zou  deze  regeling  in de eerste 
plaats  een beknopte  omschrijving  van deeltijdarbeid  moe-
ten bevatten,  waarin  duidelijk  wordt  gesteld  dat  deze 
vorm  van  arbeid  regelmatig  en vrijwillig  wordt  verricht 
gedurende  een  geringer  aantal  uren  dan  de normale  of 
wettelijke  vastgestelde  arbeidstijd,  terwijl  de mogelijkheid 
van nevenactiviteiten  voor  werknemers  met  een volle  of 
gedeeltelijke  werktijd  worden  uitgesloten. 
De regeling  zou moeten  voorzien  in: 
— gelijke  behandeling  van  deeltijdwerkers  met  betrek-
king tot salarisvoorwaarden,  alsmede  het recht  op een 
evenredig  deel  van dat salaris,  op wekelijkse  vrije  da-
gen en jaarlijkse  vakantie; 
— volledige  bescherming  inzake  arbeidsveiligheid  en ar-
beidshygiëne  en toegang  tot de sociale  dienstverlening 
binnen  het bedrijf; 
— het  niet-discrimineren  van deeltijdwerkers  wat de be-
zetting  van posten  en de mogelijkheden  van opleiding 
en promotie  betreft; 
— maatregelen  die de betrokkenen  sociale  uitkeringen 
garanderen; 
— het  waarborgen  van  arbeidszekerheid,  in het bijzon-
der de bescherming  tegen  onrechtvaardig  ontslag  en 
tegen  het als eerste  laten  afvloeien  van deeltijdwerk-
nemers  in geval  van  personeelsinkrimping; 
— vakbondsvrijheid  en het opnemen  in collectieve  ar-
beidsovereenkomsten,  alsmede  deelneming  aan  de 
werknemersvertegenwoordigingen  en de overlegor-
ganen  binnen  de ondernemingen,  met de mogelijkheid 
op dezelfde  voorwaarden  als werknemers  met een vol-
ledige  dienstbetrekking  eisen  ten aanzien  van  de ar-
beidsvoorwaarden  te stellen. 
3.8. Voor  zover  deeltijdarbeid  de mogelijkheid  biedt 
aan de wensen  en behoeften  van  bepaalde  bevolkings-
groepen  te beantwoorden,  dienen  begeleidende  maatrege-
len te worden  genomen  ter verbetering  van de positie  van 
de deeltijdwerker  en met  name: 
— in ondernemingen  en bij de overheid  opgezette  expe-
rimenten  om deeltijdarbeid  op grotere  schaal  in te 
voeren  dienen  nauwlettend  te worden  gevolgd; 
— bijzondere  aandacht  dient  te worden  geschonken  aan 
eventueel  noodzakelijke  aanpassingen  op het vlak  van 
de belastingen  en sociale  zekerheid; 
— de deeltijdwerknemers  moeten  naar  rato  van hun  ar-
beidstijd  kunnen  profiteren  van  c.a.o.-bepalingen  en 
deze  moeten  zo nodig  worden  aangevuld  met  speci-
fieke  maatregelen  die zijn afgestemd  op de bijzondere 
situatie  van deze  werknemers; 
— zowel  de gewestelijke  als de landelijke  arbeidsbureaus 
moeten  worden  ingeschakeld  om  de arbeidsmarkt 
voor  part-timefuncties  doorzichtiger  te maken  en 
eventuele  organisatorische  knelpunten  te signaleren; 
13. 11.  78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/61 
— de  arbeidsbureaus  dienen  te worden  belast  met  een 
efficiënte  controle  op deze  vorm  van  arbeid; 
— begeleidende  maatregelen  ten  aanzien  van  maat-
schappelijke  voorzieningen  als  crèches,  kinderop-
vang,  revalidatiecentra,  enz.  zijn  wenselijk. 
3.9. In  verband  met  de sociale-zekerheidsregelingen 
die betrekking  hebben  op deeltijdwerk  verzoekt  het  Co-
mité  de Commissie  een  diepgaand  onderzoek  te willen  in-
stellen  naar  het  probleem  betreffende  de verhouding  tus-
sen uitkeringen  en premies  en aangaande  de vaststelling 
van een  minimumarbeidstijd  waaronder  geen  sprake  kan 
Gedaan  te Brussel,  1 juni  1978. zijn van  uitkeringen  of premies.  In ieder  geval  acht  het 
Comité  het  noodzakelijk  dat  de deeltijdwerknemers  ter 
zake  geen  uitzonderingspositie  behoeven  in te nemen. 
3.10.  Voor  zover  er in de Lid-Staten  systemen  van  wet-
telijk  of contractueel  vastgelegde  minimumlonen  bestaan 
dienen  deeltijdwerknemers  ten minste  dit minimumloon  — 
naar  rato  van  het  aantal  gewerkte  uren  - te ontvangen. 
3.11.  Deeltijdwerkers  dienen  onder  de werkingssfeer 
van de cao  te vallen,  die zoals  reeds  eerder  gesteld,  bepa-
lingen  voor  deeltijdarbeid  dient  te bevatten. 
De Voorzitter 
van het  Economisch  en  Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
De volgende  delen  van  het advies  van  de Afdeling  zijn gewijzigd  of geschrapt  op grond  van  wijzigingsvoor-
stellen  die tijdens  de discussies  zijn  goedgekeurd. 
Bladzijde  1 - eerste  overweging: 
„Overwegende  dat deeltijdarbeid  in de Lid-Staten  een qua  omvang  verschillend  maar  steeds  belangrijk 
deel uitmaakt  van  de arbeidsmarkt  en dat dit deel  steeds  groter  wordt,". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Bladzijde  1 - vierde  overweging: 
„Overwegende  dat deeltijdarbeid  tevens  een  positieve  bijdrage  kan  leveren  tot de verbetering  van  de 
werkgelegenheidssituatie,  mits  hij vergezeld  gaat  van andere  maatregelen  en verschillende  voorwaarden 
in acht  worden  genomen  ten einde  te verhinderen  dat deeltijdarbeid  als marginaal  wordt  beschouwd  en 
schadelijke  uitwerkingen  heeft  op de arbeidsmarkt  en de sociale  zekerheidsstelsels,". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Bladzijde  4 - paragraaf  1.3  en paragraaf  1.3.1: 
„1.3  Redenen  voor  het verrichten  van  deeltijdarbeid 
1.3.1.  Er  zijn  talrijke  redenen  voor  het verrichten  van  deeltijdarbeid  die qua  gewicht  en qua  aard 
variëren  afhankelijk  van factoren  als de economische  en de werkgelegenheidssituatie,  de gezinssituatie 
van de betrokkenen  of de wijze  waarop  deze  vorm  van  arbeidsorganisatie  is geregeld.  Bovendien  varië-
ren deze  redenen  eveneens  naar  gelang  men  deeltijdarbeid  met  werkloosheid  dan  wel  meteen  volledige 
betrekking  vergelijkt.". 
Nr. C 269/62 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Bladzijden  4 en 5 - paragraaf  1.3.2 
„1.3.2.  Tot  de voornaamste  redenen  behoren  bijvoorbeeld: 
— de  beperkte  mogelijkheden  van  de arbeidsmarkt; 
— gezinsomstandigheden; 
— persoonlijke  voorkeur,  gebaseerd  op de wens  meer  tijd  aan  het  leven  buiten  de beroepssfeer  te 
besteden; 
— de  wens  de inkomsten  van  het  gezin  te vermeerderen  of de taken  anders  te verdelen; 
— het  streven  naar  emancipatie  van  mannen  en vrouwen; 
— verbetering  van de arbeidsomstandigheden,  in het bijzonder  voor  bepaalde  categorieën  werknemers 
(gehandicapten,  ouderen,  enz.); 
— karakteristieken  van  bepaalde  werkzaamheden  of sectoren  (landbouw,  openbare  en dienstver-
lenende  sector);  N 
— grotere  flexibiliteit  bij de arbeidsorganisatie; 
— soms  het zoeken  naar  een  regeling  voor  de overgang  naar  full-time  arbeid.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  27 stemmen  voor  en 20 stemmen  tegen  bij vier  onthoudingen  goedgekeurd. 
Bladzijde  7 - eerste  streepje,  eerste  zin: 
de personen  die  eventueel  deeltijdarbeid  willen  verrichten  behoren  tot  zeer  uiteenlopende 
categorieën". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  32 stemmen  voor  en 4 stemmen  tegen  bij 15 onthoudingen  goedgekeurd. 
Bladzijde  9 - paragraaf  2.6: 
„2.6.  Indien  de rechtspositie  (door  wettelijke  of contractuele  regelingen)  en de aantrekkelijkheid  van 
deeltijdwerk  wordt  verbeterd,  zijn  er waarschijnlijk  enerzijds  meer  full-timers  en anderzijds  niet-wer-
kenden  die deeltijdarbeid  willen  verrichten  en zal het aantal  vragers  toenemen.  Wil  aan  deze  toegeno-
men vraag  voldaan  worden  dan  is een overeenkomstige  uitbreiding  van het aantal  deeltijdbanen  nood-
zakelijk.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  bij één  onthouding  goedgekeurd. 
Bladzijde  9 - paragraaf  2.7 - eerste  zin: 
„2.7.  Het  uitdrukkelijk  ter discussie  stellen  van  het deeltijdwerk  levert  al een belangrijk  winstpunt, 
omdat  bij vele  ondernemingen  onvoldoende  rekening  wordt  gehouden  met  de wens  van  bepaalde 
werknemers  deeltijdarbeid  te verrichten  en men  in talrijke  sectoren  weinig  geneigd  is deeltijdarbeid  in te 
voeren.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  bij vijf  onthoudingen  goedgekeurd. 
13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/63 
Bladzijde  9 - paragraaf  2.8: 
„2.8.  Bij  een  belangrijke  toename  van  deeltijdarbeid  zullen  voorts  organisatorische  problemen 
kunnen  ontstaan  die  opgelost  moeten  worden.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  goedgekeurd. 
Bladzijde  13 - paragraaf  3.8: 
„3.8.  Voor  zover  deeltijdarbeid  een  positieve  factor  vormt  voor  de arbeidsmarkt  die,  als zodanig, 
dan ook  moet  worden  bevorderd,  dienen  tijdelijke  dan wel  permanente,  wettelijke  dan  wel  contractuele 
maatregelen  te worden  getroffen  ter aansporing  en begeleiding  van  zowel  werkgevers  als werknemers. 
Deze  maatregelen  dienen  in dit verband  erop  gericht  te zijn  om de positie  van  de deeltijdwerknemers  te 
verstevigen  en overmatige  kostenstijging  die tot problemen  leidt,  te ondervangen.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  geodgekeurd. 
Bladzijde  14 - eerste  en tweede  streepje: 
„— het  opzetten  van  experimenten  in ondernemingen  en bij de overheid  om deeltijdarbeid  op grotere 
schaal  in te voeren  en zonodig  extra  kosten  die  aan  het  in dienst  nemen  van  deeltijdwerkers 
verbonden  zullen  zijn,  te financieren; 
— aanpassingsstimulansen  voor  werkgevers  en werknemers  op het  vlak  van  belastingen  of sociale 
verzekeringen,". 
Uitslag  van  de stemming: 
Wijzigingsvoorstel  met  algemene  stemmen  goedgekeurd.