Advies van het Economisch en Sociaal Comité over:

- het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende zesde aanpassing van de steunregeling voor katoen die bij het aan de Akte van toetreding van Griekenland gehechte Protocol nr. 4 is ingesteld", en

- het "Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de steun voor de katoenproductie"

(2000/C 140/09)

De Raad heeft op 24 januari 2000 besloten, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 43 en 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde voorstellen.

De afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 14 maart 2000 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Fakas.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 371e zitting van 29 en 30 maart 2000 (vergadering van 29 maart) met 21 stemmen vóór en 5 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen, het volgende advies goedgekeurd.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Het ESC verheugt zich over het voorstel van de Commissie om de bestaande regeling te vereenvoudigen door de algemene principes van het aan de Akte van Toetreding van Griekenland gehechte Protocol nr. 4 en de bepalingen inzake de ondersteuning van de katoenproductie in één verordening van de Raad onder te brengen. In deze verordening zijn alle marktregelingen opgenomen zodat voor de katoensector dezelfde wettelijke regeling als voor de andere gemeenschappelijke marktordeningen (GMO's) binnen het GLB geldt; aldus wordt ook voor de katoensector in een GMO voorzien. Deze vereenvoudiging mag evenwel niet leiden tot afschaffing van een aantal belangrijke voorschriften die gericht zijn op de verwezenlijking van de in Protocol nr. 4 aangegeven doelstellingen.

1.2. Het Comité onderschrijft het voorstel van de Commissie tot handhaving van de huidige steunregeling voor de katoenproductie, die zeer belangrijk is voor de landbouwsector in bepaalde gebieden van de Europese Unie (Griekenland en Spanje).

1.2.1. Gezien de toevallige prijsschommelingen op de wereldmarkt zou iedere wijziging in de steunverlening die gebaseerd is op compenserende bedragen (waarmee het verschil tussen streefprijs en wereldmarktprijs moet worden bijgepast) volgens het ESC catastrofale gevolgen hebben voor zowel de katoenproductie in de Europese Unie als het inkomen van de katoenproducenten. Voorts zou een en ander ook ten koste gaan van de kwaliteit van het katoen.

1.3. Katoen is de belangrijkste textielvezel van plantaardige oorsprong, die steeds meer veld op synthetische vezels wint. Het geproduceerde katoen is van goede kwaliteit, maar die kan nog verder worden verbeterd; de Europese textielindustrie heeft immers katoen van de beste kwaliteit nodig, wil ze op internationaal niveau mee kunnen concurreren. Het ESC zou graag zien dat de Europese Commissie zo spoedig mogelijk met voorstellen komt die erop gericht zijn via aanvullende specifieke stimulansen de kwaliteit van het katoen verder te verbeteren.

1.3.1. Volgens het ESC kan er ook een bijdrage tot kwaliteitsverbetering worden geleverd als de Europese Commissie in de voorgestelde verordeningen een wettelijke bepaling opneemt die voorschrijft een schema te gebruiken waarin wordt aangegeven hoe de prijs van niet-geëgreneerde katoen naar gelang van de kwaliteit wordt aangepast. Dit is niet alleen noodzakelijk met het oog op een kwaliteitsverbetering maar ook om de controle op de uitbetaling van de minimumprijs aan de producent te verzekeren.

1.4. Naast de op milieubescherming gerichte horizontale maatregelen kunnen de aanvullende milieuprogramma's die de lidstaten kunnen lanceren om de steunverlening tot bepaalde gevoelige gebieden te beperken, volgens het ESC tot zowel productiecontrole als milieubescherming bijdragen. Bij de vaststelling van het voor steun in aanmerking komend areaal, moet voorts ook met andere criteria en met de sociaal-economische situatie van de betrokken producenten rekening worden gehouden.

1.5. Katoen wordt op geïrrigeerde percelen verbouwd; de uitbreiding van de katoenteelt is de laatste jaren ten koste gegaan van andere soortgelijke geïrrigeerde en in de EU overvloedig voorkomende teelten waarvoor produktiebeperkingen gelden, zoals maïs, suikerbieten, tabak en industrieel geteelde tomaten. Het gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen bij de katoenteelt brengt veel minder milieuproblemen mee dan bij soortgelijke intensieve teelten. Bovendien zorgt het toenemend gebruik van nieuwe geavanceerde irrigatiesystemen voor een beperking van het waterverbruik. Overigens heeft katoen op milieugebied een positief imago daar het de belangrijkste textielvezel van plantaardige oorsprong is die met synthetische vezels kan concurreren.

1.5.1. Om de milieuproblemen bij de katoenteelt evenwel zoveel mogelijk te beperken, is het ESC van mening dat de inspanningen ter bevordering van de biologische teelt, die bovendien meer arbeidskrachten dan de traditionele teelt vereist, moeten worden aangemoedigd en ondersteund. De EU dient bovendien producenten die op biologische teelt overgaan, via specifieke financiële steun verder aan te moedigen.

2. Bijzondere opmerkingen

2.1. Overeenkomstig de Protocollen 4 en 14 betreffende katoen, die bij de Toetredingsakte van resp. Griekenland en Spanje zijn gehecht, werd een steunregeling ingesteld ten einde:

- de katoenproduktie te ondersteunen in die gebieden waar zij voor de landbouweconomie van groot belang is;

- de producenten een billijk inkomen te verzekeren;

- de markt te stabiliseren dankzij een verbetering van de produktie- en afzetstructuur.

2.2. De katoensector is van groot sociaal-economisch belang voor sommige gebieden van de EU. Zij verschaft werkgelegenheid aan ongeveer 300000 gezinnen in de produktie en aan meer dan 100000 personen in de secundaire sector (verwerking). In Griekenland bedroeg het aandeel van de katoensector in de agrarische eindproduktie in 1998 ca. 10 %, terwijl dit aandeel in bepaalde gebieden van Spanje (Andalusië) 4 % beloopt.

2.3. De Europese Unie heeft een groot tekort aan katoen. In de EU beloopt de vraag naar niet-geëgreneerde katoen op jaarbasis 4,5 miljoen ton, wat overeenkomt met 1,5 miljoen ton geëgreneerde katoen. Aan de vraag wordt grotendeels (voor ca. 2/3) voldaan via invoer uit derde landen.

2.4. Gezien het aanzienlijke productietekort in de Europese Unie, de grote sociaal-economische betekenis van de katoenteelt in sommige gebieden van de EU, het non food-karakter van het product en de toenemende vraag naar katoen op de wereldmarkt is het ESC van mening dat de katoenproductie in de EU op de huidige productieomstandigheden moet worden afgestemd, en dat de desbetreffende begrotingsmiddelen eveneens moeten worden aangepast. Volgens het ESC moet de totale gegarandeerde maximumhoeveelheid per verkoopseizoen op 1550000 ton niet-geëgreneerde katoen worden gebracht en als volgt worden verdeeld: voor Griekenland 1200000 ton gegarandeerde nationale hoeveelheid (GNH), voor Spanje 350000 ton GNH en voor de overige lidstaten elk 1500 ton GNH. Als deze lidstaten minder produceren, moet deze hoeveelheid proportioneel tussen Griekenland en Spanje worden verdeeld.

2.5. In het licht van de bovenstaande overwegingen die de noodzaak van een aanpassing van de katoenproductie in de EU aantonen, is het voorstel van de Commissie voor een verhoging van de medeverantwoordelijkheid met 20 % (van 0,5 tot 0,6 %) volgens het ESC onaanvaardbaar omdat het gericht is op ontmoediging van de productie en beheersing van de uitgaven. Overigens is de stijging van de begrotingsuitgaven zoals bekend een conjunctureel verschijnsel, dat dus geen verhoging van de medeverantwoordelijkheid rechtvaardigt. De hogere meeruitgaven zijn te wijten aan de wereldmarktprijs die van 35,498 euro/100 kilo (gewogen gemiddelde) in 1995-1996 een duik heeft genomen tot 19,7 euro/100 kilo in 1999-200. Nu de Chinese voorraden zijn opgemaakt, is de wereldprijs recent opnieuw gaan stijgen. Het is volgens het ESC hoe dan ook onbegrijpelijk dat de Europese katoenproducenten voor het handelsbeleid van derde landen worden bestraft, zoals het overigens even onbegrijpelijk is dat de EU een structuurhervorming voorstelt om conjunctuurschommelingen het hoofd te bieden.

2.5.1. Door een verhoging van de medeverantwoordelijkheidsheffing voor te stellen probeert de Europese Commissie de gevolgen van deze externe conjunctuurfactor op de katoenproducenten af te wentelen, hoewel het stelsel van compenserende bedragen juist is opgezet om hen tegen dergelijke conjunctuurschommelingen te beschermen. Als de wereldmarkt dan opnieuw gestabiliseerd zal zijn, zal de door de Commissie voorgestelde hogere medeverantwoordelijkheidsheffing negatief op het inkomen van de katoenproducenten blijven inwerken.

2.6. Het ESC onderschrijft het voorstel van de Europese Commissie om het steunbedrag volledig aan de begunstigden uit te keren.

2.7. Volgens het ESC moet de in artikel 13, lid 3, voorgestelde verhoging met 15 % van de geraamde productie worden afgewezen. Het Comité is van mening dat op basis van de productieraming een voorschot moet worden toegekend en dat de definitieve productiesteun ten laatste eind april moet zijn uitbetaald.

2.8. Het ESC is van mening dat de wederinschakeling van producentengroeperingen en de institutionele ondersteuning door een beroepsorganisatie voor de sector, zoals dit ook voor andere sectoren van het gemeenschappelijk landbouwbeleid het geval is, in aanzienlijke mate kan bijdragen tot een oplossing van de problemen van de sector.

Brussel, 29 maart 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. Rangoni Machiavelli

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen, waarop meer dan een kwart van de stemmen vóór werd uitgebracht, zijn tijdens de behandeling van het advies verworpen:

Paragraaf 1.4

Laatste zin te schrappen:

"Bij de vaststelling van het voor steun in aanmerking komend areaal, moet voorts ook met andere criteria en met de sociaal-economische situatie van de betrokken producenten rekening worden gehouden."

Uitslag van de stemming

Vóór: 8, tegen: 10, onthoudingen: 3.

Paragraaf 1.5.1

Het woord "biologische" te vervangen door "geïntegreerde".

Uitslag van de stemming

Vóór: 8, tegen: 10, onthoudingen: 2.