A4-0400/96

Resolutie over de mensenrechten in de wereld 1995/1996 en het beleid van de Unie op het gebied van de mensenrechten

Het Europees Parlement,

- gelet op de artikelen B, F, J, J.1, J.7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de artikelen 130 U, 228 en 238 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

- gezien zijn vorige resoluties, in het bijzonder van 12 maart 1993 en 26 april 1995 over de rechten van de mens 1991/1992 en 1993/1994 (( PB C 115 van 26.4.1993, blz. 214 en PB C 126 van 22.5.1995, blz. 15.)),

- gezien zijn resolutie van 21 april 1994 over de rechten van de mens in het kader van het buitenlands beleid van de Europese Unie (( PB C 128 van 9.5.1994, blz. 370.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 september 1996 over de mededeling van de Commissie over de bepalingen inzake de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens in de overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen (COM(95)0216 - C4- 0197/95) (( Deel II, punt 10 van de notulen van 20.9.1996.)),

- gezien het jaarlijkse memorandum van de Raad aan het Europees Parlement betreffende de acties van de Europese Unie op het gebied van de rechten van de mens in 1995 (C4-0410/96),

- gezien de recente internationale VN-Conferenties over de rechten van de mens in Wenen, Caïro, Kopenhagen en Peking,

- gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over "de EU en de externe dimensie van het mensenrechtenbeleid: van Rome tot Maastricht en daarna" (COM(95)0567),

- gezien de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie zoals geschetst in het verslag van het voorzitterschap van de Europese Raad (Conf/3860/1/96),

- onder verwijzing naar zijn recente, sinds het voorgaande jaarverslag aangenomen resoluties over de mensenrechten (zie volledige lijst in de bijlage) en in het bijzonder de volgende resoluties:

. van 13 juli 1995 over de noodzaak een permanent internationaal tribunaal op te richten voor de berechting en bestraffing van misdaden tegen de mensheid en het functioneren van de ad hoc-tribunalen inzake voormalig Joegoslavië en Rwanda (( PB C 249 van 25.9.1995, blz. 154.)),

. van 18 april 1996 over de Resolutie over de resolutie inzake China en Tibet in de VN-Commissie voor de rechten mens en het standpunt van de EU-lid-staten (( PB C 141 van 13.5.1996, blz. 211.)),

. van 16 november 1995 over de Verklaring van de VN over de rechten van inheemse volkeren (( PB C 323 van 4.12.1995, blz. 117.)),

. van 14 maart 1995 over anti-personeelmijnen en de Internationale Conferentie van Wenen over de herziening van het Verdrag inzake bepaalde conventionele wapens (( PB C 96 van 1.4.1996, blz. 292.)),

. van 21 september 1995 over steun aan een netwerk van steden die als toevluchtsoord kunnen dienen (( PB C 269 van 16.10.1995, blz. 172.)),

. van 18 juli 1996 over de ontvoering van kinderen uit huwelijken waarvan de echtgenoten een verschillende nationaliteit hebben, in de lid-staten (( PB C 261 van 9.9.1996, blz. 157.)),

. van 26 oktober 1995 over racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme (( PB C 308 van 20.11.1995, blz. 140.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het jaarverslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en het advies van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0400/96),

A. overwegende dat sprake is van een bemoedigende ontwikkeling door de opneming van het beginsel van de eerbiediging van de rechten van de mens en de democratie, in de Verdragen van de Gemeenschap en het Verdrag betreffende de Europese Unie enerzijds, en in de communautaire beleidsstrategieën op het gebied van buitenlandse betrekkingen, anderzijds,

B. overwegende, namelijk, dat de eerbiediging van de rechten van de mens, die voorheen niet expliciet was opgenomen in het Verdrag van Rome, momenteel een centraal element vormt van het lidmaatschap van de Europese Unie (artikel F, lid 2 van het Unieverdrag), waarbij eveneens zij gewezen op het feit dat de totstandkoming van het GBVB is gebaseerd op de ontwikkeling en de versterking van de democratie en de rechtsstaat en de eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (artikel J 1, lid 2 van het Unieverdrag),

C. overwegende dat de Raad, de Commissie en het Parlement ernaar streven dat clausules betreffende de mensenrechten steeds systematischer worden opgenomen in akkoorden met derde landen en dat de reikwijdte van deze clausules nauwkeurig wordt afgebakend (( Zie COM(95)0216 over "De bepalingen inzake de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens in de overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen", Zie bovengenoemde resolutie van het Parlement van 20 september 1996. Zie de gezamenlijk door de Subcommissie mensenrechten en de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid georganiseerde hoorzitting over de mensenrechtenclausules en de externe akkoorden van de EU (20-21 november 1995).)),

D. overwegende echter dat de desbetreffende clausules te dikwijls alleen maar een verklaring blijven en niet uitlopen op het daadwerkelijk in aanmerking nemen van de situatie van de mensenrechten in de derde landen,

E. overwegende dat de bredere internationale erkenning van de rechten van de mens sinds de Tweede Wereldoorlog en de steeds frequentere verwijzingen naar de rechten van de mens in de internationale betrekkingen, met name dankzij het werk van de VN, de Unesco en regionale organisaties als de OESO, de Raad van Europa, de OAU, de OEA, enz., een gunstige ontwikkeling vormen, die de Europese Unie slechts kan aanmoedigen om haar initiatieven op dit terrein verder te ontwikkelen,

F. erop wijzend dat de Europese Unie de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en de Universele Verklaring van de rechten van de mens en daarmee samenhangende verdragen, alsmede het Europese Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van de Raad van Europa, expliciet erkent,

G. gelet op het aantal en de ernst van de schendingen van de rechten van de mens in de wereld in de jaren 1995-1996, en zelfs een toename vaststellend van de meest barbaarse gewelddaden,

H. in het bijzonder ernstig verontrust over het weer oplaaien van regionale, etnische conflicten zoals die in het voormalige Joegoslavië, Tsjetsjenië, Rwanda, Boeroendi, Zaïre, de Koerdische gebieden, enz., en de daaruit voortvloeiende grootschalige schendingen van de rechten van de mens,

I. bezorgd over de voortdurende schending van de mensenrechten op Oost- Timor door de Indonesische troepen die dit grondgebied, in strijd met de besluiten van de VN en van andere internationale instanties, illegaal blijven bezetten en de uitoefening van het recht op zelfbeschikking verhinderen, en ervan overtuigd dat de strijd van het Timorese volk juist is en tevens wordt erkend door de toekenning van de Nobelprijs aan bisschop Belo en aan Ramos Horta;

J. geschokt door het feit dat bijna overal in de wereld, en zelfs in democratische landen, nog steeds laakbare praktijken worden toegepast zoals de doodstraf (waartegen het voortdurend zijn stem heeft verheven), martelingen en onmenselijke of vernederende behandelingen in gevangenissen, of gedwongen verplaatsingen van bevolkingsgroepen, en vastbesloten hiertegen de strijd op te nemen,

K. moetende constateren dat de hervormingen op het gebied van de rechten van de mens in bepaalde in een overgangsfase verkerende landen van Midden-Europa en meer nog in Oost-Europa (de republieken van de voormalige Sovjetunie, waaronder Rusland) traag verlopen en overtuigd van de noodzaak dat zonder aflaten moet worden gewerkt aan de tenuitvoerlegging van de nieuwe wetten, niet alleen op het niveau van de overheid maar ook op het niveau van de gehele burgermaatschappij,

L. verontrust over het opkomende fanatisme en de politieke en religieuze onverdraagzaamheid met de daarbij behorende schendingen van de mensenrechten en vaker nog van de rechten van de vrouw en van kinderen, bijvoorbeeld in Afghanistan, Algerije, Iran e.d., en verontrust over de aanhoudende schendingen van de vrijheid van meningsuiting en informatie zoals in China, Wit-Rusland en elders,

M. in het besef, gezien bovenstaande feiten, van de moeilijkheid om de gemaakte vooruitgang exact te evalueren en van de omvang van het nog te verrichten werk, maar zeer duidelijk de wil uitsprekend de strijd voor de rechten van de mens, deze fundamentele waarde van de Europese beschaving, voort te zetten,

N. bezorgd over de voortdurende schendingen van de mensenrechten in sommige Latijnsamerikaanse landen, die de stabiliteit van de instellingen en de democratische ontwikkeling aldaar in ernstig gevaar brengen,

O. zich ervan bewust dat de ontoereikende cooerdinatie tussen de organen van de Unie, tussen de Unie en haar lid-staten, en tussen de Unie en andere internationale organisaties, het risico in zich draagt van een zwak en incoherent beleid op het gebied van de mensenrechten,

P. zich er tevens van bewust dat er steeds meer onduidelijke en onvoldoende uitgewerkte aspecten kleven aan het begrip "rechten van de mens" en de reikwijdte van de hieruit voortvloeiende verplichtingen, naarmate dit begrip door het vele gebruik wordt uitgehold,

Q. zich bewust van de moeilijkheid om een moreel aspect te integreren in de internationale betrekkingen, die van oudsher uitdrukking geven aan de politieke, economische of geostrategische belangen van de betrokken staten,

R. overwegende, dientengevolge, dat verhelderingen en een grotere coherentie nu absoluut noodzakelijk zijn om te voorkomen dat de geloofwaardigheid van de rechten van de mens en die van de Unie, met name wat betreft haar buitenlands beleid, teniet worden gedaan,

S. overwegende dat het Europees Parlement op dit terrein een pioniersrol moet blijven vervullen en verder ontwikkelen, doch dat hiertoe eveneens nadere duidelijkheid moet worden verschaft ten aanzien van zijn specifieke taak,

T. overwegende dat de Intergouvernementele Conferentie absoluut de gelegenheid moet bieden om de nodige duidelijkheid te verschaffen,

over de internationale en Europese bescherming van de rechten van de mens

1. neemt kennis van en uit zijn tevredenheid over de talloze verklaringen en besluiten van de Raad en de Commissie en de talloze resoluties en aanbevelingen van het Europees Parlement, waarmee in 1995 en 1996 uitdrukking is gegeven aan de bereidheid van de Unie en haar lid- staten om te reageren op schendingen van de mensenrechten waar ook ter wereld, en die zijn verwelkomd door zowel individuele mensenrechtenactivisten als NGO's op dit terrein;

2. vestigt met name de aandacht op zijn bovengenoemde resolutie van 26 april 1995 en op de daarin vervatte voorstellen die nog niet ten uitvoer zijn gelegd;

3. neemt kennis van en stemt in met de eisen ten aanzien van de rechten van de mens die voortaan zullen worden opgenomen in het merendeel van de akkoorden van de Unie met derde landen en verwelkomt de door de Commissie getoonde bereidheid om de inhoud van deze voorwaarden steeds nauwkeuriger aan te geven (( Zie reeds genoemde mededeling van de Commissie COM(95)0216.));

4. verwelkomt het feit dat de Raad, de Commissie en het Europees Parlement tot gelijke analyses komen en eenzelfde bereidheid aan de dag leggen,

over de voorwaarden voor een verbetering van het systeem voor bescherming van de rechten van de mens door de Europese Unie

5. wijst op het gevaar - zowel voor de rechten van de mens als voor de Unie - van een veelvoud aan verklaringen ter ondersteuning van de rechten van de mens zonder dat deze tot concrete resultaten leiden;

6. wenst, onder verwijzing naar de prioriteiten op het gebied van de mensenrechten die het in zijn eerdere resoluties heeft uitgesproken en ten einde kracht bij te zetten aan zijn maatregelen, dat een aantal begrippen die vaak tot verschillende interpretaties hebben geleid binnen de internationale organisaties, nauwkeurig wordt afgebakend:

- de draagwijdte van de beginselen van universaliteit en ondeelbaarheid,

- de respectieve plaats van burgerrechten en politieke rechten, economische en sociale rechten, culturele rechten, rechten van minderheden met name nationale minderheden, rechten van vluchtelingen, rechten van vrouwen, rechten van kinderen, het recht op een gezonde omgeving, rechten van de individu tegen de achtergrond van biowetenschappen, enz.,

- de samenhang tussen democratie en mensenrechten,

- de samenhang tussen humanitaire actie en humanitair recht enerzijds en de rechten van de mens anderzijds;

7. wijst erop dat de VN-Wereldconferentie over de mensenrechten (Wenen 1993) bevestigt dat het recht op ontwikkeling een universeel en onvervreemdbaar recht is en integrerend deel uitmaakt van de fundamentele mensenrechten; meent dat de EU een doeltreffende internationale samenwerking moet bevorderen voor de verwezenlijking van het recht op ontwikkeling en de afschaffing van de belemmeringen die de ontwikkeling in de weg staan (( "Ontwikkeling" volgens de verklaring van 1986 van de Algemene Vergadering van de VN is een alomvattend economisch, sociaal, cultureel en politiek proces ten behoeve van de voortdurende verbetering van het welzijn van de gehele bevolking en alle personen op grond van hun actieve, vrije en significante deelneming aan de ontwikkeling en rechtvaardige verdeling van de voordelen die hieruit voortvloeien.));

8. wenst dat, de reeds verrichte inspanningen ten spijt, de garanties, de controles en eventuele sancties zowel op juridisch, politiek, commercieel en economisch vlak, verder worden ontwikkeld, met name om de doeltreffende tenuitvoerlegging van de mensenrechten- en democratieclausule na de inwerkingtreding van een overeenkomst met een derde land mogelijk te maken en aldus te voorkomen dat de mensenrechten met voeten worden getreden en schendingen hiervan ongestraft blijven;

9. verzoekt de Commissie, ten aanzien van de sociale clausules, in het kader van de stappen die zij onderneemt als vertegenwoordigster van de Europese Unie bij de Wereldhandelsorganisatie, minimale sociale clausules op te stellen waarin voorwaarden worden gesteld aan de legaliteit van handelstransacties en met name met betrekking tot kinderarbeid, dwangarbeid of arbeid onder vernederende omstandigheden;

10. betreurt dat de Raad kort geleden heeft besloten geen voorstel te zullen doen voor een werkgroep sociale normen tijdens de ministersbijeenkomst in WTO-verband in Singapore in december 1996;

11. spreekt de wens uit dat akkoorden die tussen de Unie en derde landen worden gesloten niet worden gerechtvaardigd door te verwijzen naar een bevredigende mensenrechtensituatie, ook wanneer een dergelijke rechtvaardiging duidelijk in strijd is met de werkelijkheid;

12. is van mening dat als fundamentele regel voor het sluiten van overeenkomsten tussen de Unie en een derde land moet gelden dat dit land dient te voldoen aan de eisen die de Unie op het gebied van de mensenrechten stelt;

13. verzoekt de Commissie hiertoe de Raad en het Europees Parlement een voorstel voor te leggen voor een procedure die, in geval van mensenrechtschendingen in derde landen waarmee de EU een overeenkomst heeft gesloten, het treffen van bindende maatregelen mogelijk moet maken;

14. geeft er de voorkeur aan dat in de uitzonderlijke gevallen dat andere omstandigheden deze overeenkomst nodig maken, de EU duidelijk aangeeft dat deze is goedgekeurd ondanks dat de mensenrechtensituatie onbevredigend is, en eist dat de overeenkomst de ontwikkeling van de mensenrechten bevordert;

15. onderstreept dat het inzake de mensenrechten, op elk ogenblik en in elke concrete lokale situatie, even belangrijk is in detail de diagnose te stellen van bestaande praktijken ten opzichte van de door de universele verklaring vastgestelde normen, als exact aan te geven of de recente ontwikkelingen op het gebied van de vrijheden en het optreden van politie en justitie een verbetering of een verslechtering te zien geven, en dat dit laatste criterium, waarbij het beleid van de plaatselijke overheden in het geding komt, veel beter dan een beoordeling vanuit een absoluut oogpunt, de politieke of economische beslissingen van de internationale gemeenschap kan verhelderen;

16. wenst dat er een duidelijker omschrijving komt van het beleid van "conditionaliteit" ten aanzien van hulpverlening, zoals dit is ingesteld krachtens een besluit van de Raad van november 1991 waarmee een einde kwam aan het ontwikkelingshulpbeleid zonder voorwaarden, teneinde in de toekomst ambiguïteit in bepaalde akkoorden, zoals de partnerschapsovereenkomst met Rusland of de Douaneovereenkomst tussen de Unie en Turkije, te voorkomen;

17. dringt aan op een coherent beleid van garanties en sancties op basis van politieke vastberadenheid, als noodzakelijke voorwaarde voor een geloofwaardige rol van de Unie op het internationale toneel;

18. meent dat internationale controle op de wapenhandel onontbeerlijk is om ten behoeve van de vrede en de mensenrechten tot een preventieve diplomatie te komen;

19. betreurt de halfslachtige opstelling van de Commissie, die van oordeel is dat in geval van niet-uitvoering van een gedeelte van de verplichtingen die voortvloeien uit een akkoord, passende maatregelen kunnen worden getroffen, doch dat hierbij prioriteit moet worden geschonken aan "maatregelen die de werking van het betrokken akkoord zo min mogelijk verstoren";

20. verzoekt de Commissie en de Raad op korte termijn een voorstel in te dienen voor een gedragscode voor in derde landen opererende Europese ondernemingen, die hen verplicht de mensenrechten in alle voorkomende vormen (op civiel, sociaal, economisch en milieugebied) te respecteren en die controle- en sanctiemaatregelen bevat op grond van het huidige voorstel van de OESO;

21. wenst dat de IGC zal leiden tot een daadwerkelijk GBVB van de Unie, met afschaffing van het onderscheid tussen de eerste en de tweede "pijler", en tot het creëren van de nodige instrumenten voor de uitwerking en de tenuitvoerlegging van dit GBVB, zonder welk de Unie de rechten van de mens in de wereld niet doelmatig kan beschermen;

22. wenst dat dit GBVB, ondanks de bestaande moeilijkheden, erin slaagt een morele component als de rechten van de mens in te voeren in de diverse beleidsterreinen, of het nu gaat om het GBVB zelf, de wapenhandel, het economisch beleid of het beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking;

23. legt er tenslotte de nadruk op dat het noodzakelijk is dat geen tegenstrijdig beleid wordt gevoerd door voortzetting van niet alleen de handel in wapenen en anti-personeelmijnen, maar ook in martelwerktuigen, terwijl de landen van de Unie tegelijkertijd beweren de mensenrechten te beschermen;

24. protesteert tegen de redenering die wordt gevolgd door landen die het buitenlands beleid willen loskoppelen van de rechten van de mens, zoals gebeurt binnen de VN, waar deze landen het de Veiligheidsraad onmogelijk maken om rekening te houden met de rechten van de mens, een terrein dat is voorbehouden aan de speciale commissie hiervoor en de Economische en Sociale Raad;

25. wenst dat het GBVB oplossingen biedt die het mogelijk maken regeringen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen (door bijvoorbeeld niet deel te nemen aan de internationale fora) politiek te straffen, wanneer de opschorting of annulering van een overeenkomst geen effect sorteert of blijkt dat de bevolking onverdiend nadeel ondervindt;

26. wenst tevens dat het GBVB een antwoord geeft op de vraag wat wordt verstaan onder recht op of plicht tot inmenging - zowel op het gebied van humanitaire acties als wat betreft de mensenrechten -, de grenzen van deze interventies aangeeft alsmede de politieke, juridische en materiële middelen voor de tenuitvoerlegging van dit beleid;

27. wenst dat de Unie zich voorziet van de noodzakelijke interventiemiddelen bij humanitaire missies en vredeshandhaving;

28. meent dat militaire interventie van welke aard dan ook alleen kan geschieden in het kader van een mandaat van de Verenigde Naties en onder controle van bevoegde VN-organen, zodat dit optreden niet als kolonialistisch of imperialistisch kan worden aangeduid;

over de instellingen en procedures

29. is zich bewust van de noodzaak en de moeilijkheid om twee eisen met elkaar te verenigen: de noodzaak om te kunnen beschikken over organen die gespecialiseerd zijn in de inhoud van en de regels betreffende de rechten van de mens, enerzijds, en de noodzaak te voorkomen dat er een barrière ontstaat tussen specialisten op het gebied van de mensenrechten en hen die belast zijn met de beleidsvoering van de Unie, anderzijds;

30. benadrukt dat het noodzakelijk is dat de instellingen van de Unie (met inbegrip van financiële organen als de EIB en de EBVO) en de lid- staten één lijn trekken op het gebied van de mensenrechten, en wenst dat zowel hun verklaringen als hun optreden op dit terrein onderling worden afgestemd, met name rekening houdend met de in paragraaf 13 geformuleerde opmerking; is van mening dat het duidelijk naar voren brengen van recente ontwikkelingen op het gebied van de mensenrechten vaak meer inzicht geeft over welk beleid moet worden gevoerd dan een momentopname die abstract wordt getoetst aan de vereisten van de Universele Verklaring;

31. verlangt in het bijzonder een betere cooerdinatie tussen de Raad, de Commissie en het Europees Parlement wat betreft hun initiatieven op het terrein van de mensenrechten, waarbij zoveel mogelijk recht wordt gedaan aan de standpunten van het Parlement, hetgeen een geëigend mechanisme vereist voor de follow-up;

32. wenst dat de Commissie haar gespecialiseerde diensten versterkt teneinde deze in staat te stellen tot een objectieve evaluatie van de verplichtingen op het gebied van de mensenrechten, het niet-nakomen hiervan en mogelijke sancties;

33. wenst te dien einde dat deze diensten nauw samenwerken met organen die een grote ervaring op dit terrein hebben, zoals de Commissie voor de rechten van de mens van de Verenigde Naties, het Europese Hof voor de rechten van de mens en het Directoraat mensenrechten van de Raad van Europa, teneinde zo eensluidend mogelijke criteria op te stellen voor wat betreft de inhoud van de mensenrechten, hun juridische reikwijdte, en mogelijke sancties in geval van schending;

34. herhaalt zijn wens in de Commissie een Commissaris te benoemen die verantwoordelijk is voor de mensenrechten, teneinde te zorgen voor coherentie tussen de verschillende beleidssectoren van de Commissie die raakvlakken hebben met de rechten van de mens, en dat deze Commissaris in nauwe samenwerking met de voorzitter van de Commissie initiatieven kan ontwikkelen op het gebied van de mensenrechten, naar het voorbeeld van de Hoge Commissaris voor de rechten van de mens van de VN;

35. wenst, in ditzelfde streven naar coherentie en duidelijkheid, dat de Commissie bij het Parlement een document indient waarin alle kredieten die worden besteed aan de diverse beleidssectoren die raakvlakken hebben met de rechten van de mens, gegroepeerd worden vermeld en voorzien van een motivering voor de gedane keuzes bij de toewijzing van de kredieten;

36. verlangt binnen de structuur van de Commissie versterking van de "interdienstengroep" en wenst dat deze groep nauw samenwerkt met de bevoegde ambtenaren van het Europees Parlement en de Raad;

37. wenst dat de Commissie en haar diensten komen tot een serieuze samenwerking met de meest representatieve NGO's op het gebied van de mensenrechten, en dat deze organisaties bij de Unie een erkende status krijgen;

38. wenst voorts dat de Commissie, met name in het kader van het ECHO- programma, haar steun aan en samenwerking met humanitaire NGO's voortzet, ervoor wakend dat politieke acties op het gebied van de mensenrechten niet worden gereduceerd tot humanitaire acties, alsmede dat zij een betere cooerdinatie tussen de interventiegebieden van ECHO en TACIS waarborgt, teneinde de continuïteit tussen humanitaire steun en structurele maatregelen ter ondersteuning van de wederopbouw en het herstel van normale levensomstandigheden in conflictgebieden mogelijk te maken;

39. benadrukt het belang van de oprichting door de Commissie van het Centrum voor de actieve preventie van conflicten, dat in samenwerking met het EP, overeenkomstig de resolutie van 14 juni 1995, over de oprichting van een analysecentrum van de Europese Unie voor de actieve preventie van crises (( PB C 166 van 3.7.1995, blz. 59.)) o.a. de eerbiediging van de rechten van de mens dient te voegen bij de criteria die het aanhoudt bij de opstelling van zijn beoordelingen van politieke spanningen die tot geweld zouden kunnen leiden;

40. wenst dat de mogelijkheid wordt bestudeerd van de oprichting van een Europese Burgerwacht teneinde het voorkomen van de conflicten krachtiger aan te pakken;

41. doet een beroep op de Raad van Ministers om in het kader van de politieke en materiële middelen die de IGC de Raad zal toekennen om het GBVB te ontwerpen en ten uitvoer te leggen, en in samenwerking met de Commissie en het Parlement, een principiële lijn te volgen en strenge eisen te stellen als het gaat om humanitaire waarden en in het bijzonder de eerbiediging van de rechten van de mens;

42. verzoekt de Raad eveneens een zo groot mogelijke transparantie aan de dag te leggen wanneer de rechten van de mens in het geding zijn, aangezien het hier gaat om fundamentele waarden die de grondslag vormen voor de opbouw van Europa;

43. wenst dat de Raad met gekwalificeerde meerderheid besluit over opschorting van een overeenkomst om redenen die verband houden met de rechten van de mens;

44. verzoekt ieder voorzitterschap van de Raad zijn prioriteiten op het gebied van de mensenrechten duidelijk te omschrijven en hierbij rekening te houden met de aanbevelingen van het Europees Parlement;

45. dringt erop aan dat het Parlement systematisch wordt geïnformeerd over standpuntbepalingen van de Commissie en de Raad inzake mensenrechten in derde landen en dat het Parlement overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt geraadpleegd volgens procedures die vertrouwelijkheid waarborgen indien zulks noodzakelijk is;

46. dringt er in het bijzonder op aan dat het Parlement wordt geraadpleegd over de tenuitvoerlegging van mensenrechtenclausules in akkoorden die worden gesloten tussen de Unie en derde landen, met name wanneer het gaat om akkoorden waarvoor instemming van het Parlement is vereist;

47. verplicht zich tot intensivering van zijn eigen inspanningen om in zijn resoluties, aanbevelingen en onderzoeken vast te houden aan een constante politieke lijn inzake mensenrechten, en om de door het EP gebruikte concepten te preciseren, teneinde zijn invloed en die van de Unie uit te breiden;

48. verplicht zich tot intensivering van zijn eigen inspanningen door de invoering van doeltreffender administratieve middelen, ter waarborging van het toezicht op het gevolg dat wordt gegeven aan zijn resoluties, aanbevelingen en onderzoeken op het gebied van de mensenrechten;

49. bekrachtigt nogmaals dat het Europees Parlement, het enige supranationale parlement ter wereld dat volgens rechtstreekse universele verkiezingen wordt gekozen, tot taak heeft de rechten van de mens in welke vorm dan ook te beschermen, maar benadrukt dat het op moeilijkheden stuit in zijn streven naar bevoegdheden op alle beleidsterreinen van de Unie, met name het buitenlandse beleid;

50. wenst dat zijn organen (commissies en delegaties), die om verschillende redenen op het gebied van de mensenrechten actief zijn, hun werkzaamheden doeltreffender cooerdineren en meer ruggespraak houden met de Subcommissie rechten van de mens voor wat de garanties en de hierbij uitgeoefende controles betreft;

51. acht het noodzakelijk om efficiënte methoden voor gemeenschappelijke acties op te stellen voor de organen van de Unie met de OVSE en de Raad van Europa teneinde een evaluatie op te stellen van het beleid en de acties die de Europese Unie ten uitvoer heeft gelegd op het gebied van de rechten van de mens en teneinde een filosofische, juridische en politieke doctrine te formuleren over de rechten van de mens, een doctrine waar de verschillende Europese organisaties zowel in Europa als in hun betrekkingen met derde landen behoefte aan hebben;

52. stelt dat de oprichting van een Centrum voor de rechten van de mens in elk geval dient te geschieden op basis van de analyses en voorstellen van het verslag dat momenteel wordt opgesteld door de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid over de oprichting van gespecialiseerde organen van de EU voor kwesties die verband houden met de rechten van de mens;

over de te voeren of te ondernemen acties in derde landen

53. is van oordeel dat het accent in de eerste plaats moet komen te liggen op preventie, stimulerende maatregelen en acties ter ondersteuning van het democratiseringsproces in derde landen;

54. steunt in dit verband maatregelen als het opzetten van democratische structuren met vrije verkiezingen, politieke partijen en vrije pers, of de vorming van een rechtsstaat waar deze voorheen ontbrak;

55. wenst voortzetting van het toezicht op electorale processen, zowel voor, tijdens of na de eerste verkiezingen;

56. moedigt ondersteunende maatregelen aan ten behoeve van democratische bewegingen in landen die in een overgangsproces zijn gewikkeld, benadrukt het belang van programma's als PHARE, TACIS en MEDA en verwelkomt het voorstel van de Commissie de hiervoor uitgetrokken kredieten te handhaven, doch meent dat er meer de nadruk moet worden gelegd op programma's ten behoeve van gezondheid en onderwijs, die van fundamenteel belang zijn voor de uitoefening van de mensenrechten; wenst dat deze programma's op rigoureuzere wijze worden opgesteld en ten uitvoer gelegd, met deskundigen die beter zijn voorbereid op de taken die hun in de betrokken landen wachten, waarbij in het bijzonder nadruk wordt gelegd op acties met een multiplicatoreffect;

57. benadrukt dat hoofdstuk B7-70 "Europees initiatief ter ondersteuning van democratie en de bescherming van de rechten van de mens" van de communautaire begroting, dat in 1994 is ingesteld, het belangrijkste instrument van de Unie vormt op het gebied van de mensenrechten, doch betreurt het dat de vastleggingskredieten weliswaar zijn gehandhaafd op het niveau van 1996, doch dat de betalingskredieten zijn verminderd met 4,2 mln ecu, en dringt er dus op aan om deze kredieten weer te verhogen tot het niveau van het vorige begrotingsjaar (( Zie Commissie buitenlandse zaken: voorontwerp van begroting 1997, verslag-McMillan-Scott.)),

58. wenst opneming van een begrotingslijn voor ondersteuning van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid;

59. juicht de inspanningen van de Paritaire Vergadering ACS-EU bij de bevordering van de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie in de ACS-landen toe; ondersteunt in dit verband het besluit van het bureau van de Paritaire Vergadering de bijeenkomst van de plenaire vergadering in Togo wegens problemen in dat land met mensenrechten en democratie uit te stellen; verzoekt de Paritaire Vergadering op grond van het voorgaande geen plenaire vergaderingen te organiseren in landen, waar de samenwerking is opgeschort;

60. pleit voor het opzetten van educatieve, met name audiovisuele, programma's ter ondersteuning van de rechten van de mens in "overgangslanden" en spreekt zich uit voor steun van de Unie aan reeds door andere organisaties, zoals de Raad van Europa en de Unesco, in gang gezette soortgelijke programma's;

61. acht het van wezenlijk belang de inspanningen op het gebied van het onderwijs en de bewustwording van de Europese jongeren inzake de eerbiediging van de rechten van de mens op te voeren door hen te betrekken bij acties ter bevordering en bescherming van de rechten van de mens in de wereld door middel van een vrijwilligersdienst bij de in de derde landen gevestigde gespecialiseerde NGO's, en is in dit verband van mening dat begrotingslijn B3-1011 bovengenoemde acties moet kunnen financieren; verzoekt de Commissie een juridisch kader in het leven te roepen voor vrijwillige dienstverlening van jongeren in derde landen, alsmede een meerjarig programma;

62. wenst dat de Unie zich aansluit bij of de aanzet geeft tot voorlichtingscampagnes met het oog op tolerantie, eerbiediging van de rechten van de mens en ter bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat, etnische zuivering en antisemitisme; is verheugd over het besluit van de Raad van ministers om 1997 uit te roepen tot het jaar tegen racisme en vreemdelingenhaat en ondersteunt eveneens het besluit van de Europese Raad van Florence een Europees Centrum voor de follow-up tegen racisme en vreemdelingenhaat op te richten en wenst dat dit Centrum nauw zal samenwerken met de aanverwante instellingen van de Raad van Europa;

63. herinnert aan de verplichting die de Europese Unie is aangegaan op de 49ste zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties om nieuwe middelen ter beschikking te stellen voor aan de mensenrechten gewijde acties met name het Centrum voor de Rechten van de mens van de Verenigde Naties, het Internationaal Gerechtshof in Den Haag en het Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties, en wel in verhouding tot de groeiende omvang van de taken die daaraan worden toevertrouwd;

64. stelt voor om in het kader van de hervorming van de Verenigde Naties en rekening houdend met het feit dat "de bescherming en bevordering van de rechten van de mens een prioriteit vormen voor de Verenigde Naties", de Veiligheidsraad rechtstreeks in te schakelen als het gaat om massale schendingen van de mensenrechten, welke dan rechtstreeks onder zijn bevoegdheid komen te vallen;

65. wenst dat de Unie in geval van schending van de mensenrechten handelend optreedt, zowel door middel van sancties als op het gebied van wederopbouw, waarbij met name voor 1997 de volgende prioriteiten worden gevolgd:

- onvoorwaardelijke politieke steun en, eventueel, financiële steun aan de internationale tribunalen voor de oorlogsmisdaden in het voormalig Joegoslavië en in Rwanda, met de bedoeling deze tribunalen ad hoc om te vormen tot een echte internationale strafrechtbank,

- het opzetten van democratische structuren in het voormalige Joegoslavië, steun voor maatregelen die bijdragen tot het waarborgen van het vrije verkeer van personen, recht op terugkeer van vluchtelingen, vrijheid van meningsuiting en het houden van gemeenteraadsverkiezingen,

- het verzoeken om uitbreiding van de in Aanvullend Protocol II bij de Vierde Conventie van Genève opgenomen definities van ernstige oorlogsmisdaden zoals terreur en marteling met "systematische verkrachting",

- het opzetten van programma's voor "verzoening" binnen de burgermaatschappij, met name programma's die de weg naar vrede bevorderen, verzorging van personen die het slachtoffer zijn geworden van folteringen, verkrachtigen of in psychische nood zijn komen te verkeren tijdens de oorlog, niet alleen in het voormalige Joegoslavië, doch tevens in andere landen waar zich ernstige conflicten hebben afgespeeld,

- speciale bescherming voor de meest benadeelde groeperingen met behulp van specifieke projecten die zijn gericht op de bevordering van bijstand, bescherming, onderwijs en opleiding,

- voortzetting van de Europese programma's voor de wederopbouw en ontwikkeling van Zuid-Afrika, het Midden-Oosten en Bosnië- Herzegovina,

- bestendiging van de kredieten voor het Bureau van humanitaire hulpverlening van de Europese Gemeenschap (ECHO),

- steun voor Europese programma's ter versterking van de democratie, de instellingen en de burgermaatschappij in de Latijnsamerikaanse landen en elders;

- passende maatregelen van de Europese Raad ten aanzien van Indonesië overeenkomstig het gemeenschappelijk standpunt van 24 juni 1996 inzake Oost-Timor;

66. verzoekt de Raad overeenkomstig artikel J.3 van het VEU een gemeenschappelijk optreden aan te nemen ten behoeve van de oprichting van een permanent internationaal straftribunaal, dat bevoegd is om diegenen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen en misdrijven tegen de mensheid te berechten en dat bovendien wordt voorzien van de financiële middelen die noodzakelijk zijn om zijn taken volledig te vervullen;

67. verzoekt de Commissie en de Raad de ontwikkeling van de burgermaatschappij in de Midden- en Oosteuropese landen, alsmede de bevordering van de bescherming van de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat, nauwkeurig te volgen;

68. onderstreept de noodzaak van nauwe cooerdinatie van de acties van de Commissie en de lid-staten op het gebied van de mensenrechten, zowel preventieve als bevorderende, en meent tevens dat de financiering van deze acties van de Commissie ten laste moet komen van de communautaire begroting en niet afhankelijk worden gesteld van de gulheid van de lid-staten;

69. doet ten aanzien van de teksten over de mensenrechten onderstaande aanbevelingen:

- dringt er met klem op aan dat de IGC de Unie in het nieuwe Verdrag de juridische bevoegdheid inzake de mensenrechten verleent welke zij nodig heeft, omdat deze basis noodzakelijk is om haar eigen beleid ter zake te ontwikkelen en om zich rechtstreeks te kunnen aansluiten bij de internationale juridische instrumenten zoals het Europese Verdrag betreffende de bescherming van de rechten van de mens van de Raad van Europa,

- verlangt dat de lid-staten het herziene Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa eerbiedigen en aanvullen met specifieke juridische verplichtingen en instrumenten in het kader van de Europese Unie,

- verzoekt de lid-staten en een zo groot mogelijk aantal derde landen toe te treden tot het Europese Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, het kader-Verdrag inzake de rechten van nationale minderheden, het Handvest voor regionale of minoritaire talen en tot de juridische instrumenten van de Raad van Europa;

70. wenst dat de Unie in haar akkoorden met derde landen doorgaat met het stellen van strengere eisen ten aanzien van de mensenrechten in het bijzonder door:

- akkoorden die nog geen democratische clausule kennen te herzien teneinde deze lacune op te vullen, waarbij moet worden vermeden dat het een kosmetische clausule wordt die bij de eerste gelegenheid wordt geschonden,

- sociale clausules overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van de IAO-overeenkomsten in te bouwen ter bestrijding van kwalijke praktijken, met name kinderarbeid en arbeid door gevangenen of andere achtergestelde bevolkingsgroepen,

- milieubeschermingsclausules op te stellen,

- politieke of juridische garantie-, controle- en sanctiemechanismen in te stellen, zonder welke deze clausules zonder gevolgen zullen blijven;

71. verzoekt de Commissie bij de acties die zij tenuitvoerlegt als vertegenwoordigster van de Europese Unie bij de Wereldhandelsorganisatie, minimale humanitaire clausules op te stellen die voorwaarden stellen aan de legaliteit van de handelstransacties en die met name betrekking hebben op kinderarbeid, arbeid van gevangenen en van andere minder begunstigde bevolkingsgroepen;

72. verzoekt de Europese Raad, de Raad van Ministers en de Commissie de mogelijkheid te bestuderen om van het jaar 2000 een symbolisch jaar voor de rechten van de mens te maken en dit jaar als een gelegenheid aan te grijpen voor een Europese en universele overdenking van de situatie van de rechten van de mens hier en in de gehele wereld en over de middelen die moeten worden aangewend om ervoor te zorgen dat ze worden geëerbiedigd; verzoekt met name ter voorbereiding van dat jaar, om de aanneming in 1997 van een driejarenprogramma (1998-2000) gericht op de nieuwe generaties en met de bedoeling de kennis inzake de rechten van de mens te verspreiden, de ontmoeting tussen verschillende culturen en religies en de eerbiediging van de waardigheid van de persoon te bevorderen;

73. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van zijn commissie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de Europese Raad en de parlementen en regeringen der lid-staten, alsmede aan de Raad van Europa, de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties en van de UNESCO, de OVSE, de OAS, de OAE, de ASEAN en de parlementen en regeringen van alle in deze resolutie genoemde landen.