[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 1.8.2006

COM(2006) 430 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese GemeenschapProductie, verwerking en grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de lidstaten van de Europese Unie, 1997-2000 {SEC(2006) 1053}

INHOUDSOPGAVE

1. Inleiding 4

2. Productie van gevaarlijke afvalstoffen 6

3. Overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen vanuit de lidstaten 7

4. Overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen naar de lidstaten 9

5. Conclusies 11

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap Productie, verwerking en grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de lidstaten van de Europese Unie, 1997-2000

SAMENVATTEND VERSLAG: ONTWIKKELINGEN MET BETREKKING TOT DE PRODUCTIE, VERWERKING EN OVERBRENGING VAN GEVAARLIJKE EN ANDERE AFVALSTOFFEN IN DE LIDSTATEN VAN DE EU

1. INLEIDING

De in- en uitvoer van afvalstoffen is internationaal geregeld door het Verdrag van Bazel van 22 maart 1989 inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan. De Europese Gemeenschap is partij bij dit verdrag en heeft het omgezet in Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad[1], de zogeheten Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA). Deze verordening is van kracht sinds mei 1994 en beoogt het toezicht en de controle op overbrenging van afvalstoffen op zodanige wijze te regelen dat rekening wordt gehouden met de noodzaak van behoud, bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu.

De verordening is gebaseerd op de leidende beginselen van de communautaire strategie inzake afvalbeheer, zijnde preventie, nuttige toepassing en definitieve verwijdering, en bevat een reeks normen die de Gemeenschap als geheel in staat moeten stellen zelf haar afvalstoffen te verwijderen en de afzonderlijke lidstaten zich hiervoor in te zetten, rekening houdend met de geografische omstandigheden en de eventuele behoeften aan gespecialiseerde installaties voor bepaalde typen afvalstoffen.

De verordening bevat een aantal elementen ten behoeve van de overbrenging van afvalstoffen binnen naar en uit de Gemeenschap. Met name:

- gemeenschappelijke definities en terminologie betreffende de overbrenging van afvalstoffen;

- normen voor de uitvoer, invoer, en doorvoer van voor verwijdering of nuttige toepassing bestemde afvalstoffen;

- een informatieplicht voor de lidstaten en de Commissie.

Artikel 41 van de Verordening bepaalt als volgt:

1. “Vóór het einde van elk kalenderjaar stellen de lidstaten in overeenstemming met artikel 13, lid 3, van het Verdrag van Bazel een verslag op dat zij toezenden aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel met afschrift aan de Commissie.

2. Aan de hand van deze verslagen brengt de Commissie om de drie jaar verslag uit over de tenuitvoerlegging van deze verordening door de Gemeenschap en haar lidstaten. Daartoe kan zij aanvullende gegevens verlangen overeenkomstig artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG.”.

Ingevolge deze verplichting hebben de meeste lidstaten de Commissie jaarverslagen over het toezicht en de controle op de overbrenging van afvalstoffen toegezonden. In tabel 1 van de bijlage staan de lidstaten vermeld die een dergelijk verslag bij de Commissie hebben ingediend. De tabel betekent niet dat de vragenlijst steeds volledig is ingevuld. Niet ieder land heeft al haar vereiste informatie verstrekt.

De vragenlijst van het secretariaat van het Verdrag van Bazel bevat vragen over wettelijke bepalingen, tenuitvoerlegging en milieubeschermende maatregelen. Om de drie jaar moet de Commissie een verslag opstellen dat de door de lidstaten verstrekte informatie bevat. Aan de hand van dit verslag moet kunnen worden beoordeeld in hoeverre de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen in de gehele Gemeenschap wordt gecontroleerd. In dit geval zijn ook gegevens over het jaar 2000 opgenomen en indien beschikbaar. Dit verslag heeft een tijd op zich laten wachten, omdat sommige lidstaten zeer traag waren met het verstrekken van informatie en omdat veel personeel binnen de Commissie in de jaren 2002-2004 in beslag werd genomen door de wijziging van de Verordening Overbrenging Afvalstoffen.

Op grond van artikel 41, lid 2, heeft de Commissie in 1999 een beschikking[2] gegeven die de lidstaten verplicht bijkomende informatie te verstrekken in de vorm van een vragenlijst. Het eerste verslag op basis van deze vragenlijst betreft gegevens over het jaar 2000. De informatie uit die bron ontbreekt nog in dit rapport en zal pas in het volgende verslag van de Commissie worden verwerkt.

Er zij op gewezen dat de termen “invoer” en “uitvoer” in het Verdrag van Bazel slaan op iedere overbrenging naar of vanuit een afzonderlijk land dat partij is bij het Verdrag, terwijl volgens het EU-recht deze termen alleen gelden voor overbrenging vanuit en naar de Europese Unie als geheel. In het hoofdgedeelte van dit verslag zullen daarom voor overbrenging van afval van de ene EU-lidstaat naar de andere niet de termen “invoer” en “uitvoer” worden gebruikt. In de bijlage worden deze termen echter wel gebruikt in de betekenis van het Verdrag van Bazel en verwijzen zij naar de kopjes van de vragenlijst van het Verdrag van Bazel.

Verder moet er rekening mee worden gehouden dat de Verordening Overbrenging Afvalstoffen en het Verdrag van Bazel verschillende afvalclassificatiesystemen hebben, met als gevolg dat de definities van gevaarlijk afval en de soorten afval waarvoor meldingsprocedures gelden niet helemaal gelijk zijn. De door de lidstaten krachtens het Verdrag van Bazel verstrekte gegevens mogen daarom niet worden opgevat als op de doeleinden van de Verordening Overbrenging Afvalstoffen afgestemde informatie. Zij worden in dit verslag gebruikt voor een overzicht van de voornaamste tendensen op het gebied van productie, verwerking en grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de EU-lidstaten over de gegeven periode.

Soms zijn de van lidstaten afkomstige gegevens in latere verslagen gecorrigeerd, en hiermee is rekening gehouden. Wanneer een lidstaat de Commissie niet de vereiste informatie had toegestuurd, werden de lacunes, voorzover mogelijk en van toepassing, opgevuld met gegevens uit de door het secretariaat van het Verdrag van Bazel in 2002[3] gepubliceerde studie “Global Trends” en met statistische gegevens van Eurostat[4]. Dit is slechts bij uitzondering gedaan, aangezien ook de databank van Eurostat niet volledig is en op andere aspecten focust, met name op de economische meerwaarde van afval. In het onderhavige verslag worden de voornaamste resultaten gepresenteerd van de over de overbrenging van afvalstoffen naar en vanuit de EU-lidstaten verstrekte kwantitatieve gegevens. Het verslag bevat data over productie, invoer, uitvoer en verwerking van gevaarlijke en andere afvalstoffen. Om het kort te houden en de verspreiding ervan gemakkelijker te maken zijn alle gegevenstabellen en grafieken opgenomen in bijlage A.

Bijlage B bevat de informatie over de tenuitvoerlegging en naleving van het Verdrag van Bazel en de Verordening Overbrenging Afvalstoffen. In dit deel zullen niet alle antwoorden zijn opgenomen die door de lidstaten aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel zijn toegestuurd, aangezien hierin vaak dezelfde juridische of feitelijke situatie wordt beschreven. Dit geldt vooral voor vragen met betrekking tot de EU-wetgeving omdat hier de regels voor alle lidstaten min of meer gelijk zijn. In deze gevallen is er een algemene verwijzing naar de EU-verordening.

2. PRODUCTIE VAN GEVAARLIJKE AFVALSTOFFEN

In de vragenlijsten in verband met het Verdrag van Bazel met betrekking tot de jaren 1997-2000 wordt alle landen gevraagd informatie te geven over de totale hoeveelheid gevaarlijke en andere afvalstoffen die in het betreffende jaar zijn geproduceerd. Met “andere afvalstoffen” wordt in dit verband het huishoudelijk afval bedoeld en de residuen afkomstig van de verbranding van huishoudelijk afval, twee categorieën afvalstoffen die speciale aandacht vereisen en waarvoor krachtens het Verdrag van Bazel soortgelijke controlemaatregelen gelden als gevaarlijke afvalstoffen (ze worden aangeduid met de codes Y46 en Y47). Gevaarlijke afvalstoffen worden gedefinieerd aan de hand van een lijst van afvalstromen en/of bestanddelen (bijlage I bij het Verdrag, categorieën Y1-18 en Y19-45)[5] en bepaalde gevaarlijke eigenschappen (bijlage III). Indien echter op grond van de binnenlandse wetgeving van een staat van uitvoer, staat van invoer of staat van doorvoer afval als gevaarlijk wordt beschouwd, valt dit ook onder de definitie van het Verdrag.

14 lidstaten hebben in hun verslagen aan de Commissie informatie verschaft over de totale productie van gevaarlijke afvalstoffen over één of meer jaren, terwijl de gegevens voor Luxemburg moesten worden aangevuld uit de statistieken van het secretariaat van het Verdrag van Bazel. De door de lidstaten in hun verslagen verschafte afvalproductiegegevens waren in de meeste gevallen fragmentarisch en slechts een paar landen konden ononderbroken tijdlijnen (zie, bijlage A, figuren 1 en 2) voorleggen.

Volgens genoemde verslagen heeft Duitsland de grootste hoeveelheden gevaarlijke afvalstoffen (13-15 miljoen ton per jaar) geproduceerd, gevolgd door het VK, Spanje en Frankrijk met hoeveelheden tussen de 2,6 en 6,3 miljoen ton). Wat de per hoofd van de bevolking geproduceerde hoeveelheden afval betreft wordt de lijst aangevoerd door Duitsland, Nederland en België, terwijl voor Griekenland, Portugal en Frankrijk (zie bijlage A, figuur 2) de geringste hoeveelheden zijn opgetekend.

De voor de beschouwde jaren beschikbare gegevens laten een stijging van ongeveer 10% zien van de in de gehele Gemeenschap geproduceerde hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen, van ongeveer 36 miljoen ton in 1997 tot iets meer dan 40 miljoen ton in 2000. Dit is het beeld van ontwikkelingen in sommige lidstaten zoals Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje, terwijl in het Verenigd Koninkrijk, Finland en Oostenrijk er een sterkere stijging was van de hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen. Deze ontwikkelingen weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs een werkelijke groei van de afvalproductie, maar houden ook verband met veranderingen in de nationale definities of lijsten van gevaarlijke afvalstoffen (bv. Oostenrijk in 1998). In Nederland is de productie van gevaarlijke afvalstoffen na een opvallende stijging tussen 1994 en 1997 in de jaren daarna enigszins gedaald.

Over de categorieën gevaarlijke afvalstoffen volgens de Y-codes van het Verdrag van Bazel is door slechts negen lidstaten informatie verstrekt. Het huishoudelijk afval (Y46) en de residuen afkomstig van de verbranding van huishoudelijk afval (Y47) maakten het grootste deel uit van de vermelde afvalproductie. Dit waren ook de enige niet-gevaarlijke soorten afval die aan de Commissie gemeld zijn krachtens de Verordening Overbrenging Afvalstoffen. Nederland vermeldde in zijn verslag dat ongeveer 20% van de totale hoeveel afval bestond uit verontreinigde grond en nog eens 15 tot 20% uit scheepsreinigingsafval.

3. OVERBRENGING VAN GEVAARLIJKE AFVALSTOFFEN VANUIT DE LIDSTATEN

Niet alle lidstaten van de Europese Unie beschikken over voldoende capaciteit om alle soorten op hun grondgebied geproduceerde afval te kunnen verwerken. Sommige specifieke afvalstromen – waaronder gevaarlijk afval – vereisen gespecialiseerde afvalverwerkingsinstallaties die moeten zorgen voor een milieuverantwoorde nuttige toepassing of verwijdering. Daarom is grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijk afval tussen de EU-lidstaten niet alleen een milieukwestie, maar weerspiegelt zij ook het bestaan van geavanceerde Europese milieubeheerssystemen waarbinnen sprake is van samenwerking tussen de lidstaten bij de verwerking van specifieke afvalstromen. Alle lidstaten hebben informatie verstrekt over overbrenging naar buiten (“uitvoer” genoemd in het Verdrag van Bazel) over minstens twee jaar binnen de periode 1997-2000 (zie bijlage A, tabel 5). Door optelling van de cijfers en extrapolering van sommige gegevens was het mogelijk de trend op het gebied van overbrenging van gevaarlijk afval uit de lidstaten in de periode 1997-2000 in te schatten, namelijk een stijging (verdubbeling) van ongeveer 2,6 miljoen ton in 1997 tot 5,4 miljoen ton in 2000. Vooral in 1999-2000 was er sprake van een sterke stijging.

De grootste “exporteurs” van dergelijke afval waren Duitsland, België en Nederland. Bijna ¾ van de afval uit de lidstaten in 1999 was afkomstig van een van deze drie landen. Het VK, Spanje en Frankrijk hadden volgens de cijfers de laagste uitvoer van gevaarlijk afval in de EU.

Hetzelfde geldt voor de afvaloverbrenging vanuit de EU in kg per hoofd van de bevolking: het VK, Spanje, Italië en Frankrijk (zie bijlage A, tabel 6) behoorden tot de zes landen met de laagste “uitvoer” per hoofd van de bevolking. Bovenaan de lijst stonden Luxemburg, Nederland en België met de grootste hoeveelheden grensoverschrijdende afvaloverbrenging per hoofd van de bevolking. Dit betekent dat kleine landen meer gevaarlijk afval naar het buitenland overbrengen, omdat de afvalverwerkingsinstallaties op hun grondgebied verhoudingsgewijs minder afval kunnen verwerken dan de grotere landen.

Wat het percentage voor verwerking naar andere landen – meestal naburige lidstaten – overgebrachte gevaarlijke afvalstoffen betreft varieerden de uitkomsten van 0 tot 25 % (bijlage A, figuur 6). De percentages waren het hoogst voor Denemarken, Nederland, en Portugal, hetgeen begrijpelijk is wanneer je bedenkt dat deze kleinere landen niet de mogelijkheid hebben om voor alle soorten gevaarlijke afvalstoffen binnen hun eigen grenzen voor verwerkingscapaciteit te zorgen. Het percentage naar het buitenland overgebrachte afvalstoffen was laag in het VK, Griekenland en Spanje. In dit verband dient te worden benadrukt dat voor de gegevens grote onzekerheidsmarges gelden, omdat bij de berekeningen de gemelde productie- en uitvoercijfers van de lidstaten gecombineerd zijn, welke niet noodzakelijkerwijs compatibel zijn.

Uit de informatie over gemelde overbrengingen van “andere afvalstoffen” als bedoeld in het Verdrag van Bazel bleek niet dat er grote hoeveelheden van dit soort afval – gemengd huishoudelijk afval en verbrandingsresiduen – in de betreffende periode van de lidstaten naar andere landen zijn overgebracht. Alleen Nederland, Denemarken en Portugal melden overbrengingen van deze categorie afval die meer dan 10 % van de hoeveelheid voor een willekeurig jaar aangegeven hoeveelheid gevaarlijk afval (bijlage A, tabel 8) bedroeg.

Ten aanzien van de onder de Y-codes van het Verdrag van Bazel ingedeelde categorieën gevaarlijke afvalstoffen moet erop worden gewezen dat vele lidstaten deze categorieën niet hebben aangegeven (zie bijlage A, figuur 9: “unknown”) of een mengsel van Y-codes (“mix”) hebben gebruikt. Dit komt ten dele omdat de lidstaten gevaarlijke afvalstoffen volgens de OESO-codes hebben geregistreerd zonder ook nog de Y-codes te hoeven gebruiken. Een andere reden is dat sommige van de vermelde afvalstoffen geen Y-code hebben, omdat zij niet onder het Verdrag van Bazel vallen.

In bijlage A (figuur 10) zijn gegevens toegevoegd uit 10 lidstaten met informatie over overbrengingen van onder Y-codes ingedeeld afval buiten de EU. Opvallend is dat de aanzienlijke stijging van de hoeveelheid afval die in de periode 1997-2000 over de grenzen is getransporteerd voor een groot deel te wijten was aan “onbekend” niet onder Y-codes vallend afval. Daarbij viel vooral op de gemengde houtafval die van Duitsland naar Italië werd overgebracht en de van Duitsland naar Frankrijk getransporteerde afval van de productie van ijzer en staal.

Het grootste gedeelte van het gevaarlijke afval en het andere afval dat in de beschouwde periode vanuit de lidstaten werd overgebracht onderging een of andere vorm van nuttige toepassing. In 2000 kreeg ongeveer 4,5 miljoen ton afval (meer dan 80%) uit 10 landen een dergelijke nuttige toepassing (zie bijlage A, figuur 11). Deze fractie is sinds 1997 in absolute cijfers meer dan verdubbeld. De overbrengingen van voor verwijdering bestemd afval verdubbelden eveneens in dezelfde periode, maar dan wel met veel kleinere hoeveelheden – van 400.000 ton tot 900.000 ton.

In de verzamelde gegevens komen enorme verschillen tot uiting tussen de lidstaten wat betreft het percentage overbrengingen naar het buitenland van afval voor nuttige toepassing of verwijdering (zie bijlage A, figuur 12). Uit landen als Oostenrijk, België, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Luxemburg, Nederland en het VK ging meer dan 70% van de naar het buitenland overgebracht afval naar terugwinningsinstallaties, terwijl dat percentage voor het onderaan de lijst staande Portugal slechts 10 % bedroeg. In de middengroep, bestaande uit Denemarken, Ierland, Italië, Spanje en Zweden lag het percentage voor nuttige toepassing bestemd afval tussen de 40 en 60%.

Conclusies trekken over de afvalbeheerssystemen in de respectieve landen is niet mogelijk wanneer je alleen kijkt naar het percentage voor nuttige toepassing en verwijdering bestemd geëxporteerd afval, aangezien het grootste deel van het betreffende afval in hetzelfde land is verwerkt als waar het is geproduceerd (zie bijlage A, figuur 6).

De Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen bepaalt dat de lidstaten gevaarlijk afval slechts naar een kleine groep landen mogen uitvoeren. Voor nuttige toepassing bestemd gevaarlijk afval mag worden uitgevoerd naar alle landen waarvoor het OESO-besluit[6] geldt. De oorspronkelijk bestaande mogelijkheid om ook uit te voeren naar andere landen die partij zijn bij het Verdrag van Bazel of landen waarmee de lidstaten bilaterale overeenkomsten hebben gesloten is afgeschaft door de inwerkingtreding van de zogenaamde “Basel ban” op 1 januari 1998. Voor verwijdering bestemd afval mag zelfs alleen maar worden overgebracht naar andere EU-lidstaten en EVA-landen (Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein). Uitvoer van afval voor verwijdering naar niet-EU/EVA-landen en van gevaarlijk afval voor nuttige toepassing naar niet-OESO-landen is krachtens de Verordening Overbrenging Afvalstoffen verboden.

In hun verslagen aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel verstrekken de EU-lidstaten informatie over het land van bestemming van het uitgevoerde gevaarlijk afval. Volgens deze verslagen zijn in de periode 1997-2000 toenemende hoeveelheden van naar het buitenland overgebrachte hoeveelheden gevaarlijk en ander afval voor het grootste gedeelte naar andere EU-lidstaten gegaan. Dit percentage, dat in 1997 84% bedroeg, was in het jaar 2000 tot 91% gestegen (zie bijlage A, figuren 13 en 14). Dit betekent dat de lidstaten met betrekking tot de verwijdering en nuttige toepassing van gevaarlijke en andere aangemelde afvalstoffen in toenemende mate de principes van nabijheid en zelfvoorziening hebben toegepast. Het percentage naar landen buiten de EU/EVA uitgevoerde afval is gedaald van 11% in 1997 tot 5% in 2000.

De landen die in 2000 afval uitvoerden naar niet-OESO-landen waren Duitsland, Italië en Nederland. In het geval van Duitsland ging het voornamelijk om verschillende soorten verpakkingsmateriaal voor nuttige toepassing, Italië exporteerde gemengd huishoudelijk afval en Nederland specificeerde de afvalexport als Y18 en Y23, gemengd huishoudelijk afval en plastic afval. Uitvoer van dit soort afvalstoffen naar niet-OESO-landen is volgens de Overbrengingsverordening, mits naar behoren aangemeld, niet onwettig.

4. OVERBRENGING VAN GEVAARLIJKE AFVALSTOFFEN NAAR DE LIDSTATEN

In het kader van hun verslagen aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel hebben alle lidstaten informatie over de invoer van gevaarlijk afval toegestuurd met betrekking tot een of meer jaren binnen de periode 1997-2000 (zie bijlage A, tabel 16). Hoewel deze gegevens niet helemaal volledig zijn, kan hieruit een algemene trend worden opgemaakt met betrekking tot de overbrenging van gevaarlijk afval naar de lidstaten in de gegeven periode: tegelijk met de toename van de uitvoer vanuit de lidstaten zijn de in de andere richting gaande hoeveelheden gevaarlijk afval meer dan verdubbeld, en wel vanaf ongeveer 2,3 miljoen ton in 1997 tot 5,2 miljoen ton in 2000. De sterkste stijging heeft zich ook hier tussen 1999 en 2000 voorgedaan. De cijfers komen dicht in de buurt van de cijfers voor de “uitvoer” van afvalstoffen, hetgeen betekent dat de overbrengingen voor het grootste deel plaatsvonden tussen de lidstaten onderling.

De EU-landen waar de grootste hoeveelheden afval uit het buitenland kwamen waren Duitsland, Italië, België, Frankrijk en Nederland. Hun aandeel in de totale hoeveelheid naar EU-lidstaten overgebracht afval steeg van 82% in 1997 naar 88% in 1999 en 2000. Duitsland, Italië en België waren goed voor 50% van de totale “invoer” in 1997 en 67% in 2000. De landen met het laagste invoervolume waren Ierland, Portugal en Griekenland.

Wat de afvaloverbrenging naar de lidstaten per hoofd van de bevolking betreft liggen de cijfers voor de kleine landen over het algemeen hoger dan voor de grote landen (zie bijlage A, figuur 16). Dat komt wellicht omdat de verwerkingsinstallaties voor gevaarlijk afval in kleine landen sterker afhankelijk zijn van invoer van afval vanuit andere landen, als gevolg van de beperkte omvang van hun thuismarkt.

De overbrenging naar lidstaten van gemengd huishoudelijk afval en verbrandingsresiduen (“andere afvalstoffen” in het Verdrag van Bazel) voegde over het algemeen niet veel toe aan de hoeveelheid gevaarlijk afval die in diezelfde periode werd verplaatst. Alleen Duitsland en Nederland melden “invoer” van aanzienlijke hoeveelheden van dit afval, die in sommige jaren bijna even groot waren als de hoeveelheden gevaarlijk afval die vanuit het buitenland deze landen binnenkwamen (zie bijlage A, tabellen 16 en 18). Het gemengd huishoudelijk afval kwam in beide gevallen hoofdzakelijk uit België, terwijl de naar Duitsland overgebrachte verbrandingsresiduen ook afkomstig waren uit een aantal andere buurlanden, met name Nederland, Zwitserland en Denemarken.

Wat de naar de lidstaten overgebrachte categorieën gevaarlijk afval volgens Y-codes betreft zij er opnieuw op gewezen dat voor een groot deel van het afval geen Y-code is vermeld (zie bijlage A, figuur 19: “unknown”) of dat het afval werd ondergebracht in een gemengde groep Y-codes (“mix”). Uit de gegevens van de 10 lidstaten die nauwkeuriger Y-code-informatie geven (Oostenrijk, België, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, Zweden, en het Verenigd Koninkrijk) blijkt dat in de periode 1997- 2000 de groep “unknown”-afval het sterkst is gestegen. In 2000 zijn voor bijna de helft van dit afval geen Y-codes toegekend. Het Duitse verslag voor dat jaar vermeldt als de grootste afzonderlijke afvalstromen binnen deze categorie bouw- en sloopafval uit Luxemburg en gemengd houtafval en landbouwafval uit Nederland. België specificeert niet om welke soort afval het hier gaat, maar maakt alleen melding van verschillende vormen van nuttige toepassing en verwijdering, waaronder storten en verbranden. In Italië bestond de voornaamste afvalstroom – veel groter dan welke Y-categorie dan ook – uit behandeld afvalhout uit Duitsland, Zwitserland en de Benelux-landen.

Het grootste deel van het in lidstaten ingevoerd gevaarlijk en ander afval is gebruikt voor nuttige toepassingen. Ongeveer 4 miljoen ton afval (ofwel 80%) uit de 10 landen die specifieke Y-code-informatie hebben geleverd is in 2000 gebruikt voor nuttige toepassingen (bijlage A, figuur 21). Dat is tweemaal zoveel als in 1997. De binnenlandse overbrenging van voor verwijdering bestemd gevaarlijk afval is in diezelfde periode ook verdubbeld, zij het op een veel lager niveau – van 400.000 ton tot 900.000 ton.

De beschikbare gegevens laten enige verschillen zien tussen de lidstaten wat betreft het percentage afval dat voor nuttige toepassingen of verwijdering werd ingevoerd. In België, Denemarken, Nederland, Portugal, Zweden en het VK kreeg meer dan 80% van uit het buitenland afkomstig afval een nuttige toepassing, terwijl dat cijfer in Oostenrijk en Spanje 60% bedroeg en voor Luxemburg blijkbaar niet hoger lag dan 20% (zie bijlage A, figuur 22). Wat Luxemburg betreft kan dit te wijten zijn aan het feit dat de belangrijkste afvalverwerkingsinstallatie een huisvuilverbrandingsinstallatie is.

Volgens de Verordening Overbrenging Afvalstoffen mogen de lidstaten slechts vanuit een beperkt aantal landen afval invoeren. Voor nuttige toepassingen bestemd afval mag worden ingevoerd uit alle OESO-landen, landen die partij zijn bij het Verdrag van Bazel en landen waarmee multi- of bilaterale overeenkomsten zijn gesloten. Voor verwijdering bestemd afval mag in de Gemeenschap worden ingevoerd vanuit EVA-landen (Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein), landen die partij zijn bij het Verdrag van Bazel en landen waarmee multi- of bilaterale overeenkomsten zijn gesloten. Er bestaan dus beperkingen voor de invoer van afval in de Gemeenschap, maar deze zijn veel minder strikt dan de uitvoerbeperkingen.

In hun verslagen aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel hebben de lidstaten informatie verstrekt over het land van herkomst van het ingevoerde gevaarlijk afval. Volgens deze verslagen kwam het in de periode 1997-2000 naar lidstaten overgebrachte gevaarlijk afval voor 88-90% uit de andere lidstaten (zie bijlage A, figuren 23 en 24). Het percentage afval dat uit landen buiten de EU/EVA werd ingevoerd bedroeg ongeveer 3-4%.

In 2000 waren Denemarken, Portugal en Ierland de enige lidstaten die geen afval uit niet-OESO-landen hebben ingevoerd.

5. CONCLUSIES

Uit de door de lidstaten ingediende verslagen kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

- De lidstaten hebben over het algemeen voldoende informatie verstrekt wat betreft de soorten afvalverwerking en het land van herkomst/bestemming. De gegevens met betrekking tot de afvalcategorieën en de totale productie van gevaarlijk afval waren echter fragmentarisch. Bij de interpretatie van de gegevens in de bijlage bij dit verslag dient hiermee rekening te worden gehouden.

- De in de gehele Gemeenschap geproduceerde hoeveelheden gevaarlijk afval zijn tussen 1997 en 2000 met ongeveer 10% gestegen tot een niveau van ongeveer 40 miljoen ton per jaar. Dit is echter voor een deel te wijten aan wijzigingen van de nationale omschrijving van wat gevaarlijk afval is.

- Van de totale hoeveelheid in de lidstaten geproduceerd gevaarlijk afval werd slechts tussen de 0 en 25% uitgevoerd. Genoemd afval werd grotendeels in het land zelf verwerkt.

- De overbrengingen naar en vanuit lidstaten zijn desondanks in de beschouwde jaren snel toegenomen. De hoeveelheid “uitvoer” is meer dan verdubbeld, vanaf 2,6 miljoen ton in 1997 tot 5,4 miljoen ton in 2000, waarmee een “invoer”stijging van 2,3 tot 5,2 miljoen ton gepaard ging.

- Ongeveer 90% van het naar de lidstaten overgebracht gevaarlijk afval was afkomstig uit andere lidstaten. Derhalve is dus 90% van de grensoverschrijdende afvaloverbrenging naar andere lidstaten gegaan.

- Meer dan 80% van het naar of vanuit de lidstaten overgebracht gevaarlijk afval was bestemd voor nuttige toepassingen.

[1] Verordening van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, PB L 30, 6.2.1993, blz. 1, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2557/2001 van de Commissie van 28 december 2001, PB L 349 van 31.12.2001, blz. 1.

[2] Beschikking 1999/412/EG van 3 juni 1999, PB L 156 van 23.6.1999, blz. 37.

[3] Basel Convention, Global Trends in Generation and Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Other Wastes, November 2002 (Basel Convention series/SBC nr. 02/14).

[4] Europese Commissie (Eurostat), in Europa geproduceerd en verwerkt afval. Gegevens over 1990-2001, 2003.

[5] Zie bijlage D bij dit verslag.

[6] Besluit C(92)39/def. van de OESO van 30 maart 1992 betreffende het toezicht op grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen bestemd voor handelingen ter nuttige toepassing, later vervangen door Besluit C(2001)107/def. van de OESO van 14 juni 2001.