Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gecoördineerde invoering van mobiele en draadloze communicatie (UMTS) in de Gemeenschap"

(98/C 214/25)

De Europese Commissie heeft op 24 maart 1998 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die belast was met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden, heeft een studiegroep ingesteld en de heer Mobbs als rapporteur aangewezen.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 354e Zitting (vergadering van 29 april 1998) de heer Mobbs als algemeen rapporteur aangewezen en het volgende advies met 65 stemmen vóór en 1 stem tegen goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Gezien de snelle ontwikkeling van de techniek en de roep van de mobiele telefoniemarkt om een EU-beleid t.a.v. een universeel mobiel telecommunicatiesysteem (UMTS) () heeft de Commissie in minder dan een jaar tijd drie documenten gewijd aan de derde generatie mobiele telefoons.

1.2. De eerste mededeling van de Commissie () betreft een verslag over de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie. De tweede mededeling van de Commissie () geeft een samenvatting van de reacties op de eerste mededeling. Over deze twee mededelingen tezamen heeft het Comité in december 1997 () advies uitgebracht. In het algemeen bleek tijdens alle beraadslagingen consensus erover te bestaan dat de Commissievoorstellen ertoe bijdragen gunstige voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van UMTS en deze daardoor voorzien in de wensen en behoeften van de Europese consument en het concurrentievermogen van de Europese industrie in stand houden.

1.3. De eerste generatie mobiele telefoons (analoog systeem) wordt inmiddels door een tweede generatie (digitaal systeem) aangevuld, waarbij het Europese GSM () wereldwijd als standaard voor mobiele communicatiediensten geldt. Momenteel worden door meer dan 200 telecommunicatie-exploitanten (in meer dan 110 landen) GSM-netwerken opgebouwd of geëxploiteerd, waarvan het merendeel buiten Europa.

1.4. In zijn advies van december 1997 heeft het Comité vastgesteld dat het Europese succes bij de lancering en invoering van het GSM-systeem kan worden toegeschreven aan de tijdige en adequate coördinatie en samenwerking van industrie en EU-overheidsinstanties. Het Comité heeft erop aangedrongen bij de overschakeling op UMTS een vergelijkbare aanpak te hanteren. Dit is van belang, als men bedenkt dat de Europese markt voor cellulaire mobiele diensten, waaronder UMTS, in het jaar 2005 naar verwachting een jaaromzet van 100 miljard ecu zal bereiken (volgens prognoses van de Commissie en het Forum voor UMTS).

1.5. UMTS is het Europees concept voor de derde generatie mobiele communicatiediensten. De UMTS-diensten zullen naast de nu al beschikbare mobiele telefonie- en berichtendiensten, draadloze toegang tot het Internet en andere multimediadiensten bieden. De mogelijkheden van dit systeem om communicatie tot stand te brengen via satelliet zullen in het bijzonder voor ver ontwikkelde samenlevingen, maar ook voor dunbevolkte gebieden en ontwikkelingslanden van grote betekenis zijn.

1.6. Tegen deze achtergrond heeft de Commissie een voorstel uitgewerkt voor een beschikking betreffende de gecoördineerde invoering van mobiele en draadloze communicatie (UMTS). In brede kringen heerst de opvatting dat de ontwikkeling van UMTS door de markt moet worden bepaald teneinde investeringen in en innovatie op dit vlak te bevorderen, doch anderzijds moet binnen het bestaande regelgevingskader wel de rechtszekerheid worden geboden dat aanbieders van UMTS-diensten een vergunning krijgen en dat op tijd een frequentiespectrum beschikbaar gesteld wordt.

2. Het Commissievoorstel

2.1. Het Commissievoorstel wordt in de bijbehorende toelichting uitermate duidelijk en bondig uiteengezet. Kernpunten van deze uiteenzetting zijn:

2.1.1. Een sterke thuismarkt biedt de Europese industrie de beste uitgangspositie om op de wereldmarkt te kunnen concurreren en haar huidige leiderspositie op de GSM-markt te consolideren.

2.1.2. Goedkeuring van de voorgestelde beschikking betekent uitdrukking geven aan de duidelijke politieke wil om van UMTS een succes te maken. Goedkeuring betekent ook dat de door de industrie bepleite rechtszekerheid kan worden geboden. Taak van de lid-staten en hun regelgevende instanties is vergunningen en machtigingen te verstrekken en de nationale vergunningsprocedures te harmoniseren. De voorgestelde beschikking voorziet in een regeling om de verstrekking van vergunningen en de hieraan verbonden voorwaarden te reguleren in samenwerking met de CEPT/ERC (), CEPT/ECTRA () en het ETSI ().

2.1.3. De EU-instellingen hebben zonder uitzondering het belang van een gemeenschappelijke, open en internationaal concurrerende norm voor de UMTS-radiointerface benadrukt. Ook de consensus die tijdens het forum voor industrie en ETSI van 29 januari 1998 werd bereikt, is een blijk dat daaraan behoefte is. Het komt nu erop aan de technische specificaties voor deze radiointerface te definiëren, zodat het ETSI de definitieve UMTS-normen kan goedkeuren. Met zo'n akkoord is de kans groot dat UMTS de spil gaat vormen van de normen voor de nieuwe generatie mobiele systemen (IMT 2000), die momenteel worden uitgewerkt door de ITU () en in 2000 moeten worden geïmplementeerd.

2.1.4. Maatregelen zijn geboden, om zo snel mogelijk duidelijkheid verschaffen over de vraag in welke gevallen de bestaande regelgeving, met name de Vergunningenrichtlijn (97/13/EG), van toepassing is.

2.1.5. Tevens zijn maatregelen noodzakelijk om te zorgen voor harmonisering en een snelle invoering van compatibele UMTS-diensten waarmee voor EU-omvattende of pan-Europese UMTS-diensten roaming in geheel Europa mogelijk wordt. De lid-staten dienen uiterlijk per 1 januari 2000 het voor de introductie van UMTS noodzakelijk geachte vergunningenstelsel in te voeren. M.i.v. 1 januari 2002 zouden dan UMTS-diensten mogen worden aangeboden. De voorgestelde beschikking legt t.a.v. commerciële exploitanten de rechten en plichten vast om over internationale roaming-overeenkomsten te onderhandelen.

2.1.6. De definities van de componenten van UMTS liggen nog niet vast, maar de in bijlage I opgenomen lijst met eigenschappen van UMTS weerspiegelt de opvattingen van alle geraadpleegde actoren t.a.v. UMTS.

2.1.7. Voor de invoering van UMTS is het een eerste vereiste dat er op tijd een frequentiespectrum beschikbaar is. Dit wordt nog eens onderstreept door bijlage II, waarin een tijdschema is opgesteld voor de spectrumtoewijzing door de CEPT.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Comité is ingenomen met het snelle tempo waarin de Commissie maatregelen ter bevordering van UMTS neemt. Het komt nu immers erop aan, munt te slaan uit het Europese succes op het gebied van GSM. Om de nieuwe technieken verder te kunnen ontwikkelen en de Europese technologie voor draadloze en mobiele communicatie te bevorderen is een duidelijk, duurzaam regelgevingskader nodig.

3.2. Het Comité begroet de voorgestelde beschikking en onderschrijft de doelstelling van de Commissie om gunstige voorwaarden te scheppen voor een snelle invoering van UMTS. UMTS zal worden ontwikkeld op basis van het bestaande GSM-platform. De GSM-systemen zullen dus niet overbodig worden. Bovendien zullen de voor GSM voorgestelde ontwikkelingen jaren actueel blijven.

3.3. Het verheugt het Comité vooral, in de toelichting te kunnen lezen dat de Commissie verwacht dat UMTS tienduizenden nieuwe arbeidsplaatsen zal opleveren in de EU. Het Comité zou echter graag bewijzen zien die deze welkome prognose staven.

3.4. De uiterste termijn voor de volledige liberalisering van de telefoniemarkt (afgezien van enkele afwijkende regelingen) is per 1 januari 1998 verstreken. De Commissie heeft haar doelstelling om op de voorgeschreven data alle ter verwezenlijking van de liberalisering noodzakelijke regelgeving en verordeningen in te voeren, kunnen waarmaken, maar de lid-staten zijn nog lang niet zover met de tenuitvoerlegging hiervan. Het Derde verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van het regelgevingspakket voor telecommunicatie () geeft aan, op welke vlakken de liberalisering nauwelijks is gevorderd. Het is zelfs zo dat in sommige gevallen gerechtelijke stappen worden ondernomen.

3.4.1. Een aantal vlakken waarop de liberalisering niet naar wens verloopt, betreft de mobiele telefonie. Dit toont aan dat de gemaakte vorderingen bij de liberalisering van de telefoniemarkt (vaste en mobiele diensten) per lid-staat verschillen. Dit kan een probleem vormen, omdat de lid-staten naar alle waarschijnlijkheid de nodige moeilijkheden zullen hebben om de door de Commissie in deze beschikking voorgestelde maatregelen binnen het tijdschema en op dezelfde tijdstippen en in dezelfde mate ten uitvoer te leggen.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Artikel 2 - Definitie - eigenschappen van UMTS

Het Comité is het ermee eens dat een definitie van UMTS moet verwijzen naar de mogelijkheden van het systeem, die overigens onderscheiden moeten worden van de diensten die een systeem aanbiedt. Zo dient het aan de markt te worden overgelaten om te bepalen hoe UMTS gedefinieerd moet worden en wat in het licht van de technologische ontwikkeling en de consumenteneisen de verschillende componenten daarvan moeten zijn. Het Commissievoorstel somt de belangrijkste kenmerken van UMTS (Bijlage I) op, maar het is niet gezegd dat deze door de consument gewenst worden of volledig aan zijn wensen tegemoetkomen. Het Comité erkent de noodzaak om de eigenschappen van UMTS te vermelden, maar vindt dat duidelijk naar voren moet komen dat de markt bepaalt wat UMTS inhoudt. Bijlage I dient slechts een minimumpakket eigenschappen van UMTS te omvatten voor de aanloopfase van de invoering.

4.2. Artikel 3 - Gecoördineerde vergunningen

4.2.1. Het Comité erkent dat, om zekerheid omtrent de invoering van UMTS te scheppen, een datum moeten worden vastgesteld waarop de harmonisering van de nationale vergunningsprocedures voltooid dient te zijn. Dit mag lid-staten echter niet beletten om UMTS eerder in te voeren als zij eerder kunnen of gewoon eerder op UMTS willen overschakelen.

4.2.2. In Bijlage II is een tijdschema opgesteld voor de voor UMTS noodzakelijke harmonisering van het frequentiespectrum. Dit tijdschema dient in acht te worden genomen. Bij het verstrekken van vergunningen aan nieuwkomers op de UMTS-markt dient onder meer als criterium te gelden dat de UMTS-diensten in de EU compatibel moeten zijn.

4.3. Artikel 4 - Rechten en plichten inzake roaming

Roaming komt ook in artikel 3 aan de orde ("De lid-staten zorgen ervoor dat deze vergunningen roaming in heel de Gemeenschap mogelijk maken"). Het is echter niet duidelijk of de Commissie hier bedoelt dat alleen overeenkomsten voor grensoverschrijdende roaming moeten worden afgesloten door de aanbieders van UMTS-diensten of dat de rechten en plichten ook betrekking hebben op roaming binnen een lid-staat. De Commissie zou dit moeten verduidelijken.

4.4. Artikel 5 - Samenwerking met de CEPT

Harmonisering (door de CEPT) van frequentiegebruik en vergunningsvoorwaarden is van primair belang om van UMTS het toonaangevende systeem op de wereldmarkt te maken. Om deze reden is het Comité van mening dat de mogelijkheid moet bestaan om op nationaal niveau meer vaart te zetten achter de regulering van frequentiegebruik en vergunningsvoorwaarden, zonder dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan de hamoniseringswerkzaamheden van de CEPT. Een succesvolle invoering van UMTS impliceert dat ingespeeld wordt op markteisen. Om dit doel te kunnen verwezenlijken moeten administratieve procedures worden aangepast. Het is aan de Commissie om ervoor te zorgen dat op EU-niveau in samenwerking met de betrokken internationale fora (CEPT/ECTRA, CEPT/ERC, ETSI) zo snel mogelijk de nodige maatregelen worden genomen om tijdig voldoende frequentiespectrum voor UMTS-diensten beschikbaar te kunnen stellen.

4.5. Artikel 6 - Samenwerking met ETSI

Het Comité heeft met genoegen vernomen dat bij het ETSI recentelijk vorderingen zijn gemaakt met het uitwerken van een gemeenschappelijke, open radiointerface-norm voor UMTS, genaamd UTRA (). De betrokken instellingen dienen er alles aan te doen om vanuit deze gunstige uitgangspositie tot een gemeenschappelijke norm te komen. Zo'n norm is een groot voordeel, bij het streven om UMTS wereldwijd in zoveel mogelijk landen ingang te doen vinden.

4.6. Artikel 13 - Verslag

Het Comité wenst een exemplaar toegestuurd te krijgen.

Brussel, 29 april 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() Universeel Mobiel Telecommunicatiesysteem (UMTS).

() Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's over de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie in Europa - Uitdagingen en keuzen voor de Europese Unie - COM(97) 217 def., 29 mei 1997.

() Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's - Strategische en beleidsoriëntaties met betrekking tot de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie (UMTS) - Resultaten van het openbaar overleg en voorstellen voor de totstandbrenging van een gunstige omgeving - COM(97) 513 def., 15 oktober 1997.

() PB C 73 van 9.3.1998, blz. 109.

() Globaal Systeem voor Mobiele Telecommunicatiediensten (GSM).

() Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT); Europees Comité voor radiocommunicatie (ERC).

() Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT); Europees Comité voor telecommunicatieregelgeving (ECTRA).

() Europees Instituut voor telecommunicatienormen (ETSI).

() Internationale Telecommunicatie Unie (ITU).

() COM(98) 90 def.

() UMTS Terrestrial Radio Access (UTRA).