Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumvoorschriften voor de verbetering van de gezondheidsbescherming en de veiligheid van de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen (95/C 332/06) (Voor de EER relevante tekst) COM(95) 310 def. - 95/0235(SYN)

(Door de Commissie ingediend op 18 september 1995)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 118 A,

Gezien het voorstel van de Commissie, ingediend na raadpleging van het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats en van het Permanent Orgaan voor de veiligheid en de gezondheidsvoorwaarden in de steenkolenmijnen en andere winningsindustrieën,

In samenwerking met het Europees Parlement,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Overwegende dat artikel 118 A van het EG-Verdrag bepaalt dat de Raad door middel van richtlijnen de minimumvoorschriften vastlegt om de verbetering van met name het arbeidsmilieu te bevorderen teneinde een hogere graad van bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te waarborgen;

Overwegende dat, volgens dat artikel, in deze richtlijnen wordt vermeden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtingen op te leggen dat zij de oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen zouden kunnen hinderen;

Overwegende dat de verbetering van de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid van de werknemers op het werk een doel is dat niet aan overwegingen van zuiver economische aard ondergeschikt mag worden gemaakt;

Overwegende dat het opstellen van minimumvoorschriften ter verbetering van de gezondheidsbescherming en de veiligheid op het werk van de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen, een absolute voorwaarde voor de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers is;

Overwegende dat deze richtlijn een bijzondere richtlijn is in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk (1); dat bijgevolg, onverminderd dwingendere en/of specifiekere bepalingen van de onderhavige richtlijn, de bepalingen van Richtlijn 89/391/EEG ook in het geval dat werknemers door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen, ten volle gelden;

Overwegende dat deze richtlijn een concrete bijdrage vormt tot de verwezenlijking van de sociale dimensie van de interne markt;

Overwegende dat in de overwegingen van Richtlijn 94/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 maart 1994 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende apparaten en beveiligingssystemen bedoeld voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen (2) is vastgelegd dat een op artikel 118 A gebaseerde aanvullende richtlijn is gepland, die met name betrekking zal hebben op explosiegevaar in verband met het gebruik en/of de aard van het materieel en de installatiemethoden;

Overwegende dat de bescherming tegen explosiegevaar tot de belangrijkste veiligheidstaken behoort en dat bij een explosie het leven en de gezondheid van de werknemers door onbeheersbare vlammen en atmosferische druk alsmede door schadelijke reactieprodukten en verbruik van voor de ademhaling benodigde zuurstof uit de omgevingslucht in gevaar worden gebracht;

Overwegende dat explosies door een zeer korte duur en het gevaar voor overslaan naar nabijgelegen plaatsen worden gekenmerkt en dat menselijk ingrijpen na een explosie gewoonlijk niet meer mogelijk is en dat daarom in de minimumvoorschriften ter verbetering van de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen vooral een voorspellende gevarenanalyse alsmede het treffen van alle benodigde voorzorgsmaatregelen in de planningsfase van de arbeidsplaatsen moeten worden opgenomen;

Overwegende dat het grote aantal potentiële explosierisico's een globale evaluatie van de arbeidsplaats vereist, waarbij als gevolg van de technische ontwikkeling steeds meer rekening moet worden gehouden met storingen in de logische schakelingen (software) bij automatisch gestuurde processen;

Overwegende dat de organisatorische maatregelen voor de bescherming tegen explosiegevaar op de technische problemen op de arbeidsplaats moeten worden afgestemd om te voorkomen dat er zwakke plekken in het preventieconcept ontstaan en dat de werkgever krachtens Richtlijn 89/391/EEG over een evaluatie van de op de arbeidsplaats bestaande gevaren voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers moet beschikken; dat deze richtlijn de werkgever verplicht een explosieveiligheidsdocument op te stellen en aan de stand van de kennis aan te passen en dat deze vereiste als verduidelijking van bovengenoemde verplichting moet worden beschouwd; dat dit explosieveiligheidsdocument een onderdeel van de evaluatie van de op de arbeidsplaats bestaande gevaren voor de veiligheid en de gezondheid, overeenkomstig artikel 9, lid 1, onder a), van Richtlijn 89/391/EEG kan zijn en dat in het explosieveiligheidsdocument de voor de gezondheidsbescherming en de veiligheid van de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen, noodzakelijke maatregelen moeten zijn opgenomen;

Overwegende dat een evaluatie van de explosiegevaren mogelijk ook op grond van andere communautaire wetgeving vereist kan zijn en dat, om dubbel werk te vermijden, in het kader van de nationale geplogenheden aan de werkgever de mogelijkheid dient te worden geboden om een of meer documenten of delen van documenten of andere krachtens andere regelgeving voor te leggen gelijkwaardige verslagen samen te voegen tot een enkel "veiligheidsverslag";

Overwegende dat naast de preventiemaatregelen aanvullende maatregelen moeten worden voorzien die na een explosie in werking treden en dat alleen door de samenhang tussen preventie- en aanvullende maatregelen onder inachtneming van de bedrijfsomstandigheden en het vereiste onderhoud het maximale veiligheidspeil bereikt kan worden;

Overwegende dat het voorkomen van gevaar door explosieve omgevingen in principe voorrang heeft en dat in de gevallen waarin dit naar de stand van de technische kennis niet mogelijk is, het voorkomen van ontsteking van explosieve omgevingen en zo mogelijk de beperking van de gevolgen van een explosie tot ongevaarlijke proporties noodzakelijk zijn en dat de werkgever verplicht is alle noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen en -maatregelen te treffen;

Overwegende dat Richtlijn 94/9/EG, die vanaf 1 juli 2003 onbeperkt van toepassing is, de onder de richtlijn vallende apparaten en beveiligingssystemen indeelt in groepen apparaten en categorieën; dat onderhavige richtlijn voorziet in een indeling in zones van de plaatsen waarin explosieve omgevingen kunnen voorkomen; dat deze indeling, die de werkgever moet doorvoeren, uitgaat van de plaats van gebruik;

Overwegende dat voor het vermijden van gevaren door explosieve mengsels onder andere dan atmosferische omstandigheden of met andere reagentia als lucht de hier geformuleerde minimumvoorschriften niet in alle gevallen toereikend zijn, waardoor verdere maatregelen noodzakelijk worden;

Overwegende dat de rechtstreeks de behandeling van patiënten betreffende medische sectoren, waarin naast de gezondheidsbescherming en de veiligheid van de werknemers de patiëntenbescherming een belangrijke plaats inneemt, niet onder het toepassingsgebied vallen; dat in deze sectoren de hier geformuleerde minimumvoorschriften niet in alle gevallen toereikend zijn;

Overwegende dat het gebruik volgens de voorschriften van gastoestellen niet onder het toepassingsgebied valt, aangezien Richtlijn 90/396/EEG van de Raad van 29 juni 1990 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake gastoestellen (3) fundamentele voorschriften voor het in de handel brengen en in gebruik stellen van gastoestellen bevat, die zowel voor de toestellen zelf als voor de installatie ervan gelden, opdat geen gevaar voor de veiligheid van personen, huisdieren en eigendommen ontstaat;

Overwegende dat de omgang met springstoffen en chemische onstabiele stoffen niet onder het toepassingsgebied valt, omdat de hier geformuleerde minimumvoorschriften niet in alle gevallen toereikend zijn, waardoor verder maatregelen noodzakelijk kunnen worden;

Overwegende dat de Richtlijnen 92/91/EEG (4) en 92/104/EEG (5), die de bescherming van werknemers in de winningsindustrieën ten doel hebben en de explosieveiligheid eveneens dekken, niet onder het toepassingsgebied vallen; dat de in deze richtlijnen vastgestelde minimumvoorschriften wegens het hogere gevarenpotentieel in de winningsindustrieën strenger zijn dan die in de onderhavige richtlijn;

Overwegende dat het gebruik van vervoermiddelen, inclusief zeeschepen, waarop de desbetreffende voorschriften van de internationale overeenkomsten zoals de Europese Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR), de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), e.d. worden toegepast, niet onder het toepassingsgebied vallen omdat deze voorschriften reeds voor de bescherming van de werknemers zorgen,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

AFDELING I ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 1

Doel

1. In deze richtlijn, die de . . . bijzondere richtlijn is in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG, worden minimumvoorschriften vastgelegd inzake de gezondheidsbescherming en de veiligheid van de werknemers die door explosieve omgevingen, overeenkomstig de definitie in artikel 2, gevaar kunnen lopen.

2. Deze richtlijn is niet van toepassing op:

a) medische sectoren die rechtstreeks in dienst staan van de behandeling van patiënten;

b) het gebruik van gastoestellen volgens de voorschriften overeenkomstig Richtlijn 90/396/EEG;

c) vervaardiging, gebruik, opslag en transport van springstoffen of chemisch instabiele stoffen;

d) winningsindustrieën die onder Richtlijn 92/91/EEG of Richtlijn 92/104/EEG vallen;

e) het gebruik van vervoermiddelen, inclusief zeeschepen, waarop de desbetreffende voorschriften van de internationale overeenkomsten (ADR, IMO, e.d.) worden toegepast.

3. Richtlijn 89/391/EEG en relevante richtlijnen zijn volledig van toepassing op het gehele in lid 1 bedoelde gebied, onverminderd dwingendere en/of specifiekere bepalingen in de onderhavige richtlijn.

Artikel 2

Definitie

Voor de toepassing van deze richtlijn wordt onder explosieve omgeving verstaan een mengsel van lucht en brandbare stoffen in de vorm van gassen, dampen, nevels of stof, onder atmosferische omstandigheden waarin de verbranding zich na onsteking uitbreidt tot het gehele niet verbrande mengsel.

AFDELING II VERPLICHTINGEN VAN DE WERKGEVER

Artikel 3

Basisbeginselen ter voorkoming van en bescherming tegen explosies

Ter voorkoming van en bescherming tegen explosies dient de werkgever met de aard van zijn bedrijf overeenstemmende technische en/of organisatorische maatregelen overeenkomstig de volgende grondbeginselen te treffen om:

- het ontstaan van explosieve omgevingen te beletten,

- de ontsteking van explosieve omgevingen te voorkomen,

- de gevolgen van een explosie zodanig te beperken dat voor de werknemers geen gevaar ontstaat.

Artikel 4

Algemene verplichtingen

1. Ter verzekering van de veiligheid en de bescherming van de gezondheid van de werknemers en onder toepassing van de in artikel 3 geformuleerde grondbeginselen treft de werkgever de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat:

- de arbeidsomgeving waarin een explosieve omgeving van een zodanige hoeveelheid kan ontstaan dat de veiligheid en de gezondheid van de werknemers gevaar loopt, onder naleving van de noodzakelijke maatregelen, zo wordt ingericht dat werknemers hun werk kunnen verrichten zonder gevaar voor hun veiligheid en gezondheid en de veiligheid en gezondheid van anderen;

- gedurende de aanwezigheid van werknemers in een arbeidsomgeving waarin een explosieve omgeving van een zodanige hoeveelheid kan onstaan dat de veiligheid en de gezondheid van de werknemers gevaar loopt, toezicht wordt uitgeoefend door een verantwoordelijke persoon;

- werkzaamheden waarbij werknemers door een explosieve omgeving gevaar kunnen lopen, slechts door vakkundige personen of onder hun toezicht worden uitgevoerd;

- voor zover noodzakelijk, de werknemers alleen die werkkleding alsmede persoonlijke beschermingsmiddelen dragen die geschikt zijn voor gebruik op plaatsen waar een explosieve omgeving van een zodanige hoeveelheid kan ontstaan dat de veiligheid en de gezondheid van de werknemers gevaar loopt.

2. Onverminderd de bepalingen van de Richtlijnen 89/654/EEG (6), 89/655/EEG (7) en 92/57/EEG (8) dient de werkgever ervoor te zorgen dat:

- overeenkomstig het beginsel van de algehele beoordeling van de arbeidsplaats, de arbeidsmiddelen en al het materiaal voor gebruik op plaatsen waar een explosieve omgeving kan ontstaan, geschikt zijn en zo in elkaar gezet, gebouwd en geïnstalleerd dat zij geen explosiegevaar opleveren;

- de krachtens artikel 3 te nemen maatregelen zo nodig met andere worden gecombineerd of aangevuld en in de vereiste mate voorzorgsmaatregelen tegen de uitbreiding van explosies worden getroffen;

- indien noodzakelijk, passende vluchtwegen worden gepland en vlucht- en reddingsmiddelen beschikbaar en gebruiksklaar zijn zodat de werknemers gevaarlijke plaatsen bij gevaar snel en veilig kunnen verlaten.

3. Overeenkomstig een passende strategie ter bescherming van de veiligheid en de gezondheid vergewist de werkgever zich ervan dat er een veiligheids- en gezondheidsbeschermingsdocument met betrekking tot de explosieveiligheidsmaatregelen (hierna te noemen "explosieveiligheidsdocument"), dat aan de relevante voorschriften van de artikelen 6, 9 en 10 van Richtlijn 89/391/EEG voldoet, wordt opgesteld en bijgehouden.

Uit het explosieveiligheidsdocument moet met name blijken dat:

- de explosierisico's waaraan de werknemers zijn blootgesteld, zijn bepaald en geëvalueerd;

- afdoende maatregelen zullen worden genomen om de doelstellingen van deze richtlijn te bereiken;

- de arbeidsplaatsen en arbeidsmiddelen met inbegrip van de alarminstallaties op een veilige manier worden ontworpen, bediend en onderhouden;

- overeenkomstig Richtlijn 89/655/EEG voorzorgsmaatregelen voor het veilige gebruik van de arbeidsmiddelen zijn getroffen.

Het explosieveiligheidsdocument moet vóór de aanvang van het werk worden opgesteld en worden herzien wanneer belangrijke wijzigingen, uitbreidingen of verbouwingen van de arbeidsomgeving, in het bijzonder van de arbeidsplaatsen, arbeidsmiddelen of het arbeidsproces, worden gepland.

4. Wanneer werknemers van meer dan één onderneming zich op dezelfde arbeidsplaats bevinden, is elke werkgever verantwoordelijk voor de plaatsen die onder zijn toezicht staan.

De werkgever die overeenkomstig de nationale wettelijke regelingen en/of praktijken verantwoordelijk is voor de arbeidsplaats, coördineert de uitvoering van alle maatregelen inzake veiligheid en gezondheid van de werknemers en preciseert in het explosieveiligheidsdocument het doel, de maatregelen en de wijze van uitvoering van deze coördinatie.

De coördinatie doet niet af aan de in Richtlijn 89/391/EEG bepaalde verantwoordelijkheid van de individuele werkgevers.

Artikel 5

Plaatsen met explosieve omgevingen

1. De werkgever moet in het explosieveiligheidsdocument bepalen voor welke plaatsen de minimumvoorschriften van bijlage II gelden.

Hij moet plaatsen waar een explosieve omgeving aanwezig kan zijn, overeenkomstig bijlage I onderverdelen.

2. De werkgever moet ervoor zorgen dat voor de in lid 1 genoemde plaatsen de desbetreffende bepalingen van de in bijlage II vastgestelde minimumvoorschriften ter verbetering van de veiligheid en de gezondheidsbescherming van de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen, worden toegepast.

De als richtsnoer dienende bijlage IV bevat nuttige aanwijzingen met betrekking tot het uitvoeren van werkzaamheden in de verschillende zones.

3. Waar nodig dienen plaatsen waar een explosieve omgeving van een zodanige hoeveelheid kan onstaan dat de veiligheid en de gezondheid van de werknemers gevaar loopt, bij de toegang ertoe overeenkomstig bijlage III te worden gekenmerkt.

Artikel 6

Voorlichting van de werknemers

Onverminderd het bepaalde in artikel 10 van Richtlijn 89/391/EEG worden de werknemers en/of hun vertegenwoordigers voorgelicht over alle maatregelen die met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid op het werk moeten worden getroffen, met name die uit hoofde van de artikelen 3 tot en met 5 van deze richtlijn.

Artikel 7

Raadpleging en deelneming van de werknemers

Raadpleging en deelneming van de werknemers en/of hun vertegenwoordigers betreffende de door de onderhavige richtlijn bestreken aangelegenheden hebben plaats overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 89/391/EEG.

Artikel 8

Instructie van de werknemers

Onverminderd het bepaalde in artikel 12 van Richtlijn 89/391/EEG treft de werkgever de nodige maatregelen om ervoor de zorgen dat de werknemers die door explosieve omgevingen gevaar kunnen lopen, passende instructies ontvangen, met name die uit hoofde van de artikelen 3 tot en met 5 van deze richtlijn.

Artikel 9

Bijzondere voorschriften voor arbeidsmiddelen en werkplekken

1. Arbeidsmiddelen bestemd voor gebruik op plaatsen waar een explosieve omgeving kan ontstaan, die na inwerkingtreding van deze richtlijn en voor de periode tot en met 30 juni 2003 voor de eerste maal in de onderneming en/of inrichting ter beschikking worden gesteld, moeten voldoen aan de minimumvoorschriften uit bijlage II, wanneer geen andere richtlijn van de Raad van toepassing is of wanneer een eventuele andere richtlijn slechts deels van toepassing is.

2. Arbeidsmiddelen bestemd voor gebruik op plaatsen waar een explosieve omgeving kan onstaan, die na inwerkingtreding van deze richtlijn en voor de periode tot en met 30 juni 2003 voor de eerste maal in de onderneming en/of inrichting ter beschikking worden gesteld, moeten voldoen aan de minumumvoorschriften van bijlage II, delen A en B.

3. Werkplekken met plaatsen waar een explosieve omgeving kan ontstaan, die na inwerkingtreding van deze richtlijn voor de eerste maal worden gebruikt, moeten voldoen aan de minimumvoorschriften van deze richtlijn.

4. Werkplekken met plaatsen waar een explosieve omgeving kan onstaan, evenals arbeidsmiddelen die bij de inwerkingtreding van deze richtlijn reeds werden gebruikt, moeten uiterlijk drie jaar hierna voldoen aan de minimumvoorschriften van deze richtlijn.

5. Indien na de inwerkingtreding van deze richtlijn voor werkplekken met plaatsen waar een explosieve omgeving kan ontstaan, wijzigingen, uitbreidingen en/of verbouwingen worden gepland, dient de werkgever de nodige maatregelen te nemen om te garanderen dat deze wijzigingen, uitbreidingen en/of verbouwingen aan de betreffende minimumvoorschriften van deze richtlijn voldoen.

AFDELING III DIVERSE BEPALINGEN

Artikel 10

Aanpassing van de bijlagen

Zuiver technische aanpassingen van de bijlage als gevolg van:

- de aanneming van richtlijnen inzake technische harmonisatie en normalisatie betreffende de bescherming tegen explosiegevaar

en/of

- technische vooruitgang, veranderingen in internationale voorschriften of specificaties of in de kennis betreffende preventie van en bescherming tegen explosies,

worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17 van Richtlijn 89/391/EEG.

Artikel 11

Vademecum

In overeenstemming met de Raad wordt een vademecum opgesteld waarin enkele mogelijkheden zijn opgenomen om aan de in deze richtlijn vervatte minimumvoorschriften te voldoen. Veranderingen en aanvullingen op het vademecum worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17 van Richtlijn 89/391/EEG.

Artikel 12

Slotbepalingen

1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 31 december 1997 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt daarin naar deze richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten.

2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van nationaal recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied hebben vastgesteld of vaststellen.

3. De Lid-Staten brengen de Commissie om de vijf jaar verslag uit over de praktische uitvoering van de bepalingen van deze richtlijn, onder vermelding van de standpunten van de sociale partners.

De Commissie geeft kennis van het verslag aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats.

Artikel 13

Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.

(1) PB nr. L 183 van 29. 6. 1989, blz. 1.

(2) PB nr. L 100 van 19. 4. 1994, blz. 1.

(3) PB nr. L 196 van 26. 7. 1990, blz. 15.

(4) PB nr. L 348 van 28. 11. 1992, blz. 9.

(5) PB nr. L 404 van 31. 12. 1992, blz. 10.

(6) PB nr. L 393 van 30. 12. 1989, blz. 1.

(7) PB nr. L 393 van 30. 12. 1989, blz. 13.

(8) PB nr. L 245 van 26. 8. 1992, blz. 6.

BIJLAGE I

INDELING VAN PLAATSEN WAAR EEN EXPLOSIEVE OMGEVING AANWEZIG KAN ZIJN

1. Opmerking vooraf

De indeling hieronder geldt voor plaatsen waar ten gevolge van plaatselijke en bedrijfsomstandigheden een explosieve omgeving in een zodanige hoeveelheid kan ontstaan dat veiligheidsmaatregelen overeenkomstig de artikelen 3 tot en met 5 noodzakelijk zijn.

2. Plaatsen waar een explosieve omgeving aanwezig kan zijn

Een plaats waar een explosieve omgeving in zulke hoeveelheden kan ontstaan dat speciale veiligheidsmaatregelen voor de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de betrokken werknemers noodzakelijk zijn, geldt als explosiegevaarlijke plaats, hierna "gevaarlijke plaats" genoemd.

Een plaats waar niet een explosieve omgeving van zodanige omvang te verwachten is dat speciale veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn, geldt als niet-gevaarlijke plaats.

Brandbare stoffen gelden als stoffen die een explosieve omgeving kunnen vormen, tenzij uit onderzoek naar de eigenschappen ervan blijkt dat zij in mengsels met lucht niet in staat zijn een explosie zelfstandig voort te planten.

3. Indeling van gevaarlijke plaatsen

Gevaarlijke plaatsen worden op grond van de frequentie en duur van het optreden van explosieve omgevingen en van de beoordeling van de te verwachten gevolgen in zones onderverdeeld.

De omvang van de overeenkomstig bijlage II, deel A, te nemen maatregelen wordt op deze indeling gebaseerd. De indicatieve criteria voor de uitvoering van de werkzaamheden in de zones (bijlage IV) bevatten nuttige aanwijzingen voor het gebruik ervan in de praktijk.

Zone 0

Omgeving die door de aanwezigheid van mengsels brandbare stoffen in de vorm van gas, damp of nevel met lucht voortdurend, langdurig of dikwijls explosief is.

Zone 1

Omgeving die door de aanwezigheid van mengsels brandbare stoffen in de vorm van gas, damp of nevel met lucht onder normaal bedrijf incidenteel explosief kan zijn.

Zone 2

Omgeving waarin het weinig waarschijnlijk is dat er door de aanwezigheid van mengsels brandbare stoffen in de vorm van gas, damp of nevel met lucht explosiegevaar heerst en waarin een dergelijk gevaar zich slechts zelden voordoet en kort duurt.

Zone 20

Omgeving die door de aanwezigheid van een wolk brandbaar stof in de lucht voortdurend, langdurig of dikwijls explosief is en waarin ophopingen van brandbaar stof van onbekende of bovenmatige dikte kunnen worden gevormd (stofophopingen alleen vormen geen zone 20).

Zone 21

Omgeving die door de aanwezigheid van een wolk brandbaar stof in de lucht incidenteel explosief kan zijn en in de ophopingen of lagen brandbaar stof in het algemeen explosief kan zijn.

Zone 22

Omgeving waarin het weinig waarschijnlijk is dat er door de aanwezigheid van een wolk brandbaar stof in de lucht explosiegevaar heerst en waarin een dergelijk explosiegevaar, wanneer dit toch ontstaat, slechts kort duurt of in de concentraties of de lagen brandbare stof voorhanden is.

BIJLAGE II

A. MINIMUMVOORSCHRIFTEN VOOR DE VERBETERING VAN DE GEZONDHEIDSBESCHERMING EN DE VEILIGHEID VAN DE WERKNEMERS DIE DOOR EXPLOSIEVE OMGEVINGEN GEVAAR KUNNEN LOPEN

Opmerking vooraf

De verplichtingen uit deze bijlage gelden:

- in alle gevallen waarin de kenmerken van de werkplekken, arbeidsplaatsen, de gebruikte installaties of stoffen of de uit de werkzaamheden voortvloeiende gevaren als gevolg van explosieve omgevingen zulks vorderen;

- voor installaties op plaatsen zonder explosiegevaar die vereist zijn voor of bijdragen tot explosieveilig gebruik van installaties die zich op plaatsen bevinden waar wel explosiegevaar heerst.

1. Organisatorische maatregelen

1.1. Vakkundige werknemers

Op elke arbeidsplaats moet een voldoende aantal werknemers te beschikking staan dat voor de uitvoering van de hun opgedragen taken op het gebied van de explosieveiligheid vereiste bekwaamheden, ervaring en opleiding bezit.

1.2. Schriftelijke instructies, werkvergunningen

Voor zover het explosieveiligheidsdocument dit vereist,

- moeten voor iedere arbeidsplaats, rekening houdend met de grootte van het bedrijf en de aard van de werkzaamheden, schriftelijke instructies over de werkwijzen worden verstrekt,

- dient voor gevaarlijke werkzaamheden of werkzaamheden die in combinatie met andere activiteiten gevaar kunnen opleveren, een werkvergunningensysteem te worden ingesteld.

De werkvergunning moet vóór de aanvang van de werkzaamheden door een hiervoor verantwoordelijke persoon worden afgegeven.

1.3. Regelmatig onderzoek van de veiligheids- en gezondheidsmaatregelen

De werkgever dient op gezette tijden, en minstens eenmaal per jaar, de maatregelen die zijn genomen inzake de veiligheid en de gezondheid van de werknemers, met inbegrip van het controlesysteem voor de veiligheid en de gezondheid, te doen onderzoeken om ervoor te zorgen dat de voorschriften van de richtlijn worden nageleefd.

2. Beoordeling van de explosierisico's

2.1. Bij de beoordeling van de explosierisico's dient te worden uitgegaan van

- de waarschijnlijkheid en de duur van de aanwezigheid van explosiegevaar,

- de waarschijnlijkheid van het voorkomen en van het ontstekingsgevaar van ontstekingsbronnen,

- de omvang van de te verwachten gevolgen.

2.2. De ontvlambaarheid moet in het bijzonder worden beoordeeld afhankelijk

- van de mogelijke dispersiegraad van de brandbare stoffen,

- van de mogelijke concentratie in de lucht van de brandbare stoffen binnen hun explosiegrenzen.

2.3. De explosierisico's moeten in hun geheel worden beoordeeld.

Van betekenis zijn met name:

- de installaties,

- de gebruikte stoffen,

- de arbeidsprocédés,

- de mogelijke wisselwerking tussen deze factoren en de arbeidsomgeving.

2.4. Plaatsen in bedrijven die door openingen in verbinding staan of kunnen staan met plaatsen waar explosiegevaar kan heersen, moeten in de beoordeling van de explosierisico's worden betrokken.

3. Ontwerpbeginselen

3.1. Bij het ontwerp of de verandering van bestaande installaties moet vooral rekening worden gehouden met:

- de normale bedrijfsomstandigheden, inclusief onderhoudswerkzaamheden,

- de bouwgegevens,

- de in- en buitenbedrijfstelling,

- de storingen, mogelijke fouten,

- het redelijkerwijs te verwachten verkeerde gebruik.

Daarbij moet ook gecontroleerd worden of

- brandbare stoffen vervangen kunnen worden door stoffen die geen brandbaar mengsel kunnen vormen,

- alle soorten verbindingsstukken op plaatsen waar explosiegevaar kan heersen, vermeden kunnen worden.

3.2. Valt op grond van het explosieveiligheidsdocument gevaar voor de werknemers of de omgeving niet uit te sluiten, dan dienen deze gevaren met passende maatregelen en beveiligingssystemen te worden bestreden.

3.3. Indien de waarschijnlijkheid van ontsteking van de ontstekingsbronnen niet kan worden bepaald, moet bij de opstelling van veiligheidsmaatregelen de ontstekingsbron als permanent actief worden beschouwd.

4. Explosieveiligheidsmaatregelen

4.1. Wanneer de explosieve omgeving verscheidene soorten brandbare gassen, dampen, nevel of stof bevat, moeten de veiligheidsmaatregelen uitgaan van het grootst mogelijke gevaar.

4.2. Bij het voorkomen van explosiegevaar overeenkomstig artikel 3 moet ook rekening worden gehouden met elektrostatische ontladingen die van werknemers of de arbeidsomgeving als ladingsdrager uitgaan.

4.3. Er dienen passende voorzorgsmaatregelen te worden getroffen om explosieoverbrengingen door gevaarlijke kettingreacties te verhinderen.

4.4. Arbeidsmiddelen en de verbindingsstukken ervan dienen zo ontworpen te worden, dat zij geen explosiegevaar opleveren. Zij mogen slechts dan in bedrijf worden genomen wanneer uit het explosieveiligheidsdocument blijkt dat aan het gebruik ervan geen explosiegevaar verbonden is. Dit geldt ook voor arbeidsmiddelen en de verbindingsstukken ervan die geen apparaten of beveiligingssystemen zijn in de zin van Richtlijn 94/9/EG, wanneer hiervan alleen ontstekingsgevaar uitgaat op grond van de procestechnische aansluiting in een installatie. Er dienen passende voorzorgsmaatregelen te worden genomen om de verwisseling van verbindingsstukken te voorkomen.

4.5. Wanneer draagbare apparaten door de aard van het gebruik ervan op plaatsen met een verschillende gevarengraad kunnen worden gebruikt, dient door passende organisatorische maatregelen een veilig gebruik te worden gegarandeerd, anders moeten zij voor het ongunstigste geval worden uitgezocht.

4.6. Gegarandeerd moet worden dat voor de registratie van explosieve omgevingen alleen meetapparatuur wordt gebruikt waarvan de gebruiksveiligheid en de nauwkeurigheid overeenkomen met de daadwerkelijke gebruiksomstandigheden.

4.7. Voordat de omstandigheden worden bereikt waarin explosies zich kunnen voordoen, moeten de noodzakelijke explosieveiligheidsmaatregelen nog op een veilige manier uitgevoerd kunnen worden en dienen de werknemers in een dergelijk geval optisch of akoestisch gewaarschuwd te worden en in voorkomend geval te worden teruggetrokken.

4.8. Beveiligingssystemen met explosiedrukontlastingsfunctie moeten de explosiedruk en eventueel vrijkomende stoffen zonder gevaar afvoeren.

4.9. Vrijgekomen laadgassen die tot explosiegevaar kunnen leiden, moeten op passende wijze worden afgevoerd.

4.10. Ophopingen van ontvlambaar stof buiten de installaties moeten verwijderd worden of onschadelijk worden gemaakt.

4.11. Apparaten en beveiligingssystemen waarin een stroomonderbreking extra gevaren teweeg kan brengen, moeten onafhankelijk van de rest van de installatie in de veiligheidsstand kunnen worden gebracht.

4.12. Automatisch gestuurde apparaten en beveiligingssystemen die afwijken van de voorziene bedrijfsomstandigheden moeten met de hand op veilige wijze kunnen worden stopgezet.

Dergelijke ingrepen mogen alleen door deskundige werknemers uitgevoerd worden.

4.13. De opgeslagen energie moet zo snel en veilig mogelijk worden gedissipeerd of geïsoleerd wanneer de noodstopinrichtingen in werking worden gesteld, zodat de energie niet langer een bron van gevaar vormt.

Dit geldt niet voor elektrochemisch opgeslagen energie.

4.14. Voor de eerste inbedrijfstelling moet de explosieveiligheid van de gehele installatie worden gecontroleerd.

De voor de instandhouding van de explosieveiligheid benodigde toestand moet bewaard blijven.

4.15. Met de uitvoering van controles moeten personen worden belast die door hun beroepsopleiding, beroepservaring en hun huidige beroepsuitoefening over een bijzondere deskundigheid op het gebied van de explosieveiligheid beschikken. Zij moeten overeenkomstig de nationale rechtsvoorschriften en/of praktijken voor een bepaald controlegebied erkend en benoemd worden.

B. CRITERIA VOOR DE KEUZE VAN ARBEIDSMIDDELEN EN INSTALLATIEMATERIAAL

Voor zover het explosieveiligheidsdocument op basis van een risicobeoordeling geen andere eisen stelt, moeten op alle plaatsen waar zich explosiegevaar kan voordoen, arbeidsmiddelen en installatiemateriaal worden gebruikt overeenkomstig de categorieën in Richtlijn 94/9/EG.

Zone 0

In zone 0 moeten apparaten van categorie 1 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving die door de aanwezigheid van mengsels van gas, damp of nevel met lucht voortdurend, langdurig of dikwijls explosief is.

Zone 1

In zone 1 moeten apparaten van categorie 2 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving die door de aanwezigheid van mengsels van gas, damp of nevel met lucht incidenteel explosief kan zijn; voorts is het gebruik van apparaten die in zone 0 mogen worden gebruikt, toegestaan.

Zone 2

In zone 2 moeten apparaten van categorie 3 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving waarin het weinig waarschijnlijk is dat er door de aanwezigheid van mengsels van gas, damp of nevel met lucht explosiegevaar heerst en waarin een dergelijk gevaar, wanneer dit toch ontstaat, zich naar alle waarschijnlijkheid slechts zelden voordoet en kort duurt; voorts is het gebruik van apparaten die in zone 0 of 1 mogen worden gebruikt, toegestaan.

Zone 20

In zone 20 moeten apparaten van categorie 1 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving die door de aanwezigheid van mengsels van stof en lucht voortdurend, langdurig of dikwijls explosief is.

Zone 21

In zone 21 moeten apparaten van categorie 2 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving die door de aanwezigheid van mengsels van stof en lucht incidenteel explosief kan zijn; voorts is het gebruik van apparaten die in zone 20 mogen worden gebruikt, toegestaan.

Zone 22

In zone 22 moeten apparaten van categorie 3 worden gebruikt die bestemd zijn voor gebruik in een omgeving waarin het weinig waarschijnlijk is dat er door de aanwezigheid van opgewaaid stof explosiegevaar heerst en waarin een dergelijk explosiegevaar, wanneer dit toch ontstaat, zich naar alle waarschijnlijkheid slechts zelden voordoet en kort duurt; voorts is het gebruik van apparaten die in zone 20 of 21 mogen worden gebruikt, toegestaan.

In overeenstemming met Richtlijn 89/655/EEG dient de werkgever ervoor te zorgen dat de gebruikte arbeidsmiddelen en het installatiemateriaal voor de daadwerkelijke bedrijfs- en gebruiksvoorwaarden geschikt zijn; dit geldt, indien noodzakelijk, ook voor werkkleding en persoonlijke beschermingsmiddelen.

BIJLAGE III

Waarschuwingsbord voor het kenmerken van plaatsen waar een explosieve omgeving aanwezig kan zijn, overeenkomstig artikel 5, lid 3

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

Plaats waar een explosieve omgeving zich kan voordoen.

Intrinsieke kenmerken:

- driehoekig,

- zwart pictogram op gele achtergrond (de gele kleur moet ten minste 50 % van het oppervlak van het bord beslaan).

BIJLAGE IV

INDICATIEVE CRITERIA VOOR DE UITVOERING VAN WERKZAAMHEDEN

Als normale bedrijfsvoering geldt de toestand waarin de installaties binnen hun constructieparameters de geplande functies uitvoeren.

Zone 0

De aanwezigheid van werknemers en de uitvoering van werkzaamheden zijn in principe niet toegestaan.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf en zelfs bij zelden voorkomende storingen actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

Zone 1

De uitvoering van werkzaamheden waarbij onder normaal bedrijf met ontstekingsbronnen rekening moet worden gehouden, is slechts toegestaan wanneer de in het explosieveiligheidsdocument voor deze zone opgenomen veiligheidsmaatregelen worden toegepast.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf en bij te verwachten storingen actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

Zone 2

De uitvoering van werkzaamheden waarbij onder normaal bedrijf ontstekingsbronnen kunnen voorkomen, is slechts toegestaan wanneer de in het explosieveiligheidsdocument voor deze zone opgenomen veiligheidsmaatregelen worden toegepast.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

Zone 20

De aanwezigheid van werknemers en uitvoering van werkzaamheden zijn in principe niet toegestaan.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf en zelfs bij zelden voorkomende storingen actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

Zone 21

De uitvoering van werkzaamheden waarbij onder normaal bedrijf met ontstekingsbronnen rekening moet worden gehouden, is slechts toegestaan wanneer de in het explosieveiligheidsdocument voor deze zone opgenomen veiligheidsmaatregelen worden toegepast.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf en bij te verwachten storingen actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

Zone 22

De uitvoering van werkzaamheden waarbij onder normaal bedrijf ontstekingsbronnen kunnen ontstaan, is slechts toegestaan wanneer de in het explosieveiligheidsdocument voor deze zone opgenomen veiligheidsmaatregelen worden toegepast.

Ontstekingsbronnen die onder normaal bedrijf actief kunnen worden, moeten worden vermeden.

BIJLAGE V

NIET-UITPUTTENDE LIJST VAN ONDERWERPEN IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN DE MINIMUMVOORSCHRIFTEN DIE IN HET VADEMECUM OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 10 WORDEN BEHANDELD

- Opstelling en inhoud van het explosieveiligheidsdocument (zie artikel 4, lid 3)

- Organisatorische maatregelen (zie bijlage II, deel A, punt 1)

- Evaluatie van de explosierisico's (zie bijlage II, deel A, punt 2)

- Ontwerpbeginselen (zie bijlage II, deel A, punt 3)

- Explosieveiligheidsmaatregelen (zie bijlage II, deel A, punt 4)

- Instructies voor de indeling van gevaarlijke plaatsen en zones (zie bijlage I)

- Informatie over toe te passen normen met betrekking tot de aard van de arbeidsmiddelen