De Europese Unie spant zich in voor een akkoord over een ordelijke terugtrekking en kijkt hoopvol uit naar de besprekingen over een kader voor de toekomstige betrekkingen met het Verenigd Koninkrijk.

Op 30 maart 2019 verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie en wordt het een derde land.

Eender welk scenario zal tot aanzienlijke ontregeling leiden voor de Europese burgers, bedrijven en overheden. De Europese Raad heeft herhaaldelijk benadrukt dat men voorbereid moet zijn en heeft op 29 juni 2018 zijn oproep tot de lidstaten, de instellingen van de Unie en alle belanghebbenden herhaald om hun werkzaamheden te intensiveren teneinde op alle niveaus en op alle uitkomsten voorbereid te zijn. In deze mededeling worden de lopende voorbereidende werkzaamheden toegelicht, worden de tot dusver getroffen voorbereidingen uiteengezet en wordt gewezen op de diverse uitdagingen voor de toekomst.

De onderhandelingen over een terugtrekkingsakkoord lopen nog

De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk onderhandelen momenteel over een terugtrekkingsakkoord. Op 19 maart 2018 is verslag uitgebracht over de vooruitgang die is geboekt met de juridische tekst op het niveau van de onderhandelaars. De vooruitgang heeft onder andere betrekking op gedetailleerde regelingen voor een overgangsperiode tot 31 december 2020 (zie hieronder). In een gezamenlijke verklaring van de onderhandelaars van de EU en van het Verenigd Koninkrijk van 19 juni 2018 is verdere vooruitgang gemeld. Ondanks de vooruitgang blijven er belangrijke onopgeloste kwesties, zoals de vraag of de geografische aanduidingen die bescherming genoten in het Verenigd Koninkrijk terwijl het een lidstaat was, er verder beschermd blijven en het niveau van bescherming van persoonsgegevens die aan het Verenigd Koninkrijk zijn toegezonden terwijl het een lidstaat was. Ook is er nog geen regeling gevonden voor de kwesties in verband met lopende politiële en justitiële samenwerking in strafzaken. Voorts zijn de kwesties met betrekking tot de governance van het terugtrekkingsakkoord, onder andere wat betreft de rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie, nog niet opgelost. Tot slot is er geen vooruitgang over een akkoord over een “terugvaloptie” om een harde grens op het eiland Ierland te voorkomen, onafhankelijk van de uitkomst van de onderhandelingen over de toekomstige relatie.

Parallel aan de onderhandelingen over het ontwerp van terugtrekkingsakkoord, zijn de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk besprekingen begonnen over de inhoud van een politieke verklaring waarin alomvattend wordt uiteengezet wat wordt begrepen onder het kader voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.

Volgens het huidige tijdschema zou het terugtrekkingsakkoord in oktober 2018 door de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk worden goedgekeurd, samen met de politieke verklaring over hun toekomstige betrekkingen. Dit zou net voldoende tijd laten voor de procedure tot sluiting in de Europese Unie (Raad na goedkeuring door het Europees Parlement) en de ratificatie in het Verenigd Koninkrijk.

Sluiting en ratificatie van een terugtrekkingsakkoord is een tijdrovend proces

Er kan een overgangsperiode komen...

Als de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk het eens worden over het ontwerp van terugtrekkingsakkoord, dan zou het voorzien in een overgangsperiode vanaf de terugtrekkingsdatum (30 maart 2019) tot en met 31 december 2020. Gedurende de overgangsperiode zou de regelgeving van de Unie (het zogeheten acquis van de Unie, met inbegrip van internationale overeenkomsten), zoals zij blijft evolueren, in het algemeen van toepassing zijn op en in het Verenigd Koninkrijk, ook al zou het Verenigd Koninkrijk dan niet langer deelnemen aan het bestuur of de besluitvorming van de instellingen, organen en agentschappen van de EU. Een overgangsperiode zou dus 21 maanden extra opleveren om zich voor te bereiden op de dag waarop het EU-recht ophoudt van toepassing te zijn op en in het Verenigd Koninkrijk.



...maar we moeten op alle scenario’s voorbereid zijn...

Belanghebbenden en nationale en Europese overheidsdiensten moeten zich voorbereiden op twee mogelijke hoofdscenario’s:

·Indien het terugtrekkingsakkoord vóór 30 maart 2019 wordt geratificeerd, zodat het op die datum in werking kan treden, zal het EU-recht op 1 januari 2021 niet meer van toepassing zijn op en in het Verenigd Koninkrijk, d.w.z. na een overgangsperiode van 21 maanden waarvan de voorwaarden in het terugtrekkingsakkoord worden vastgelegd.

·Indien er geen overeenstemming wordt bereikt over een terugtrekkingsakkoord of het terugtrekkingsakkoord niet tijdig door beide partijen wordt geratificeerd, zal er geen overgangsperiode zijn en zal het EU-recht vanaf 30 maart 2019 niet meer van toepassing zijn op en in het Verenigd Koninkrijk (het zogeheten “no deal”- of “cliff-edge”-scenario).

Zelfs als het terugtrekkingsakkoord wordt geratificeerd en er tijdens de overgangsperiode met succes een akkoord over de toekomstige betrekkingen wordt gesloten, zou deze relatie bovendien anders zijn dan die met een lidstaat van de Unie. Zoals de Europese Raad consequent heeft benadrukt, kan een derde land niet dezelfde rechten en voordelen als een lidstaat genieten. Daarom is het zich voorbereiden op de situatie waarin het Verenigd Koninkrijk een derde land is, van essentieel belang, zelfs in het scenario met de minste ontregeling.

... en elk scenario heeft andere gevolgen