I.Inleiding

De Solvabiliteit II-richtlijn biedt sinds haar inwerkingtreding op 1 januari 2016 een deugdelijk en solide prudentieel kader voor verzekeringsondernemingen in de EU. Op basis van het risicoprofiel van individuele bedrijven bevordert zij de vergelijkbaarheid, de transparantie en het concurrentievermogen.

Titel III van Solvabiliteit II heeft betrekking op het toezicht op verzekerings- en herverzekeringsondernemingen in een groep. De richtlijn gebruikt een innoverend toezichtsmodel, waarin een sleutelrol wordt toegekend aan de groepstoezichthouder, terwijl voor de solotoezichthouder een belangrijke rol erkend wordt en behouden blijft.

Solvabiliteit II bevat tevens bepalingen in verband met de IBPV II-richtlijn betreffende instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening. Onder bepaalde voorwaarden zijn de werkzaamheden inzake bedrijfspensioenvoorziening van levensverzekeraars gedurende een overgangsperiode van de volledige toepassing van het solvabiliteitskapitaalvereiste (SCR) in Solvabiliteit II vrijgesteld. Die periode is met de IBPV II-richtlijn via een wijziging van Solvabiliteit II verlengd van eind 2019 tot eind 2022.

Solvabiliteit II bepaalt dat de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad verslag uitbrengt over de bepalingen inzake groepstoezicht van titel III en over de overgangsperiode voor door levensverzekeringsondernemingen beheerde IBPV's. Gemakshalve voldoet dit verslag in één document aan deze twee (onafhankelijke) voorwaarden.

II.Toepassing van titel III van Solvabiliteit II betreffende het toezicht op verzekerings- en herverzekeringsondernemingen in een groep

Artikel 242, lid 1, van Solvabiliteit II bepaalt dat de Commissie verslag uitbrengt over de werking van titel III van Solvabiliteit II (groepstoezicht):

"Uiterlijk op 31 december 2017 evalueert de Commissie de toepassing van titel III, waarbij zij met name let op de samenwerking van de toezichthoudende autoriteiten binnen de colleges van toezichthouders en de werking daarvan, alsmede op de toezichtpraktijken met betrekking tot de bepaling van kapitaalopslagen, en brengt zij hiervan verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad, indien nodig vergezeld van voorstellen tot herziening van deze richtlijn."

Op 1 juni 2017 heeft de Commissie de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (European Insurance and Occupational Pensions Authority — EIOPA) om input voor het verslag verzocht. De bijdrage die de EIOPA op 24 januari 2018 heeft ingediend, is grotendeels (maar niet volledig) in dit verslag verwerkt.

a)Algemene problemen met betrekking tot groepstoezicht

De centrale vraagstukken van titel III, hoofdstuk I, van Solvabiliteit II zijn de definitie van een groep en de reikwijdte van het groepstoezicht. De EIOPA heeft met betrekking tot de definitie van een groep in artikel 212, lid 1, enkele bezwaren gemeld:

·moeilijkheden bij het beoordelen of één onderneming via "centrale coördinatie" feitelijk een overheersende invloed uitoefent op de besluiten, ook financiële besluiten, van de andere ondernemingen die deel uitmaken van de groep;

·met betrekking tot groepen uit derde landen die in verscheidene EER‑landen actief zijn, moeilijkheden bij het detecteren van situaties die aanleiding geven tot groepstoezicht en de aanwijzing van een groepstoezichthouder; en

·met betrekking tot verzekeringsgroepen met aanzienlijke activiteiten buiten de EER, de beperkte bevoegdheden van nationale toezichthoudende autoriteiten om aanvullende kapitaalvereisten op te leggen wanneer een materieel risico van andere ondernemingen van een groep buiten de EER is vastgesteld en om intragroeptransacties te beperken.

De EIOPA heeft gemeld dat in de EU verschillende niet-EER-structuren ontstaan met daaraan verbonden investeringsfondsen die in verzekeringsondernemingen in de gehele EER investeren. Deze structuren kunnen niet worden aangemerkt als groep in de zin van Solvabiliteit II. De EIOPA heeft opgeroepen "protocolleges" op te richten voor de uitwisseling van informatie, om op basis daarvan een beoordeling uit te voeren van de potentiële risico's van die activiteiten en van de onzekerheden in verband met de strategie van de in een buiten de EER gevestigde uiteindelijke moederonderneming.

Een ander potentieel probleem is het gebrek aan consistentie tussen de ondernemingen in de groep en de reikwijdte van het groepstoezicht met betrekking tot verzekeringsondernemingen van derde landen, de verzekeringsholding, de gemengde financiële holding of de gemengde verzekeringsholding. Hoewel deze entiteiten tot de groep kunnen behoren, bepaalt artikel 214 dat "de uitoefening van het groepstoezicht overeenkomstig artikel 213 [...] niet [betekent] dat de toezichthoudende autoriteiten een toezichtfunctie moeten uitoefenen", behalve in het geval van de betrouwbaarheids- en deskundigheidseisen in artikel 257. Potentieel ontoereikende toezichtsmaatregelen tegenover de holding zouden een probleem kunnen zijn wanneer de waardering van deelnemingen inadequaat wordt geacht. Artikel 218 bepaalt de reikwijdte van het groepstoezicht van groepssolvabiliteit en legt de uitoefening van die bevoegdheid op voor de in artikel 213, lid 2, onder a) en b), bedoelde verzekerings- en herverzekeringsondernemingen, maar artikel 214 staat de groepstoezichthouder toe per geval de reikwijdte van het groepstoezicht te beperken.

b)Samenwerking van de toezichthoudende autoriteiten binnen de colleges van toezichthouders en de werking daarvan

Solvabiliteit II versterkt de samenwerking tussen de toezichthoudende autoriteiten en bepaalt de rechten en plichten van de groepstoezichthouder en de andere toezichthouders in een college van toezichthouders. Elk college van toezichthouders bestaat uit de groepstoezichthouder, de toezichthoudende autoriteiten van alle lidstaten waar dochterondernemingen hun zetel hebben gevestigd, en de EIOPA. In 2016 waren er volgens de gegevens van de EIOPA 92 colleges, waar de nationale toezichthouders op regelmatig basis informatie konden uitwisselen en de verschillende benadering van de leden konden bespreken en aanpakken.

De algemene beoordeling is dat de colleges goed functioneren, en dat voornamelijk verschillen mogelijk zijn op gebieden waar een beoordeling moet worden gemaakt, zoals bij het toezicht op de technische bepalingen die door de verzekeringsondernemingen worden berekend. Ter versterking van de samenwerking maakt het kader gezamenlijke inspecties ter plaatse mogelijk, waaraan de EIOPA kan deelnemen op grond van artikel 21 van Verordening (EU) nr. 1094/2010 (de EIOPA-verordening). Dit soort inspecties wordt steeds gebruikelijker en getuigt van goede samenwerking [tussen de nationale toezichthoudende autoriteiten] bij de planning en de uitvoering van gezamenlijke inspecties ter plaatse. In het EIOPA-verslag wordt gewezen op een probleem in verband met de taal die tijdens de inspecties wordt gebruikt: in sommige gevallen moet het management van de onderneming op grond van het lokale recht enkel in de lokale taal vragen beantwoorden en informatie verstrekken.