Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit van de Raad 1999/325/EG houdende toekenning van macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Toelichting

Op 10 mei 1999 besloot de Raad van de Europese Unie aan Bosnië-Herzegovina (BiH) macrofinanciële bijstand tot maximaal 60 miljoen EUR toe te kennen, bestaande uit een leningcomponent van ten hoogste 20 miljoen EUR en een giftcomponent van ten hoogste 40 miljoen EUR (Besluit 1999/325/EG).

Met deze bijstand werd de ondersteuning beoogd van de betalingsbalans en de verlichting van de externe financiële restricties, alsook van de hervormingsinspanningen en de totstandbrenging van gemeenschappelijke instellingen en het voeren van een gemeenschappelijk beleid, conform de vredesovereenkomst van Dayton. Voor de bijstand geldt als voorwaarde dat op bevredigende wijze vooruitgang wordt geboekt met het programma van aanpassingen en hervormingen van Bosnië-Herzegovina in het kader van een stand-by-overeenkomst met het IMF.

Na de ondertekening van het memorandum van overeenstemming werd in december 1999 de eerste tranche van de bijstand ter waarde van 25 miljoen EUR uitbetaald. Vervolgens deed zich enige vertraging voor in de uitvoering door de autoriteiten van Bosnië-Herzegovina van de beleidshervormingen, waardoor ook de stand-by-overeenkomst met het IMF driemaal moest worden verlengd (in mei 1999, maart 2000 en december 2000). Als gevolg hiervan werd de tweede tranche ten belope van 20 miljoen EUR pas in december 2000 uitbetaald, op welk moment tevens een aanvullend memorandum van overeenstemming werd ondertekend, waarin de voorwaarden voor de uitkering van de derde tranche ten belope van 15 miljoen EUR zijn vervat.

2. Recente ontwikkelingen en vooruitzichten

In november 2000 zijn algemene verkiezingen gehouden. Niettemin konden pas na langdurige onderhandelingen en na de bemiddeling van het bureau van de hoge vertegenwoordiger regeringen worden gevormd in de beide entiteiten en de staat. Zij kwamen in januari 2001 in de Republika Srpska (RS), in februari in de staat en in maart in de federatie van BiH (FBiH) tot stand. Door de verkiezingen en de daaropvolgende periode van langdurige onderhandelingen liep de economische hervorming aanzienlijke vertraging op en lag het wetgevingsproces geruime tijd volledig stil. Naar het zich laat aanzien zijn de nieuwe regeringen echter op hervorming gericht en willen zij zo snel mogelijk voor nieuwe impulsen zorgen.

De groei van het BBP is teruggelopen van 10% in 1999 tot naar schatting 5% in 2000, ten opzichte van een aanvankelijke prognose van rond 12%. De naleving van de voorschriften van de currency board-regeling (CBR), waarbij de wisselkoers van de Konvertible Marka (KM) in het kader van de CBR vastligt in een 1:1-verhouding ten opzichte van de DEM (EUR), heeft bijgedragen tot een matiging van de inflatie; in het gehele land is de gemiddelde inflatie in 2000 van 31/4 tot 51/2 % gestegen.

Een zwakke begrotingsdiscipline en een gebrekkige uitgavencontrole houden nog steeds grote macroeconomische risico's in, zoals onlangs is gebleken uit speciale audits van de OHR/OVSE die op het niveau van de begrotingen van de entiteiten zijn gehouden. De algemene overheidsuitgaven blijven zeer hoog (circa 56% van het BBP). Vermindering van de onproductieve uitgaven en inkrimping van de openbare sector, gekoppeld aan bescherming van de sociale uitgaven en verhoging van de kapitaaluitgaven zijn kernelementen van de strategie voor een duurzaam budgettair beleid.

Het herstel van de export, dat in 2000 een aanvang nam, zet, in combinatie met de daling van de import, door. Naar wordt verwacht zal hierdoor het tekort op de lopende rekening (exclusief overdrachten) verder dalen van 22,2% van het BBP in 2000 tot 20,8% van het BBP in 2001. Voor 2001 worden zeer weinig veranderingen in de deviezenreserves verwacht, terwijl, naar wordt verwacht, de overdrachten voor de wederopbouw en kapitaalinvoer (met inbegrip van enige buitenlandse rechtstreekse investeringen) het tekort op de lopende rekening voor het grootste deel zullen financieren. Niettemin blijft er volgens de ramingen van het IMF voor 2001 nog een financieringstekort (na de programma's van de internationale financiële instellingen) van 60 miljoen USD over.

In mei 2001 heeft Bosnië-Herzegovina de door het IMF ondersteunde stand-by-overeenkomst afgerond die in mei 1998 was goedgekeurd. De beleidsmaatregelen die in een intentieverklaring voor een verder stand-by-programma moeten worden opgenomen, zijn al vastgelegd en medio juni aan de autoriteiten meegedeeld; het zou dus nog voor het eind van het jaar tot een overeenkomst kunnen komen.

3. Verlenging van de rechtsgrondslag tot voorbij het jaar 2000

Bosnië-Herzegovina heeft verdere financiële steun van de Gemeenschap en andere bilaterale en multilaterale donors nodig ter ondersteuning van de stabilisering van de economie en de hervormingsinspanningen. Bij het onderliggende raadsbesluit (1999/325/EG van 10 mei 1999) was men er echter van uitgegaan dat het economische programma van stabilisering en hervormingen van de autoriteiten van Bosnië-Herzegovina, zoals in het kader van de stand-by-overeenkomst van het IMF was overeengekomen, in de eerste helft van 2000 zou worden uitgevoerd. Derhalve wordt in artikel 1, lid 3, van het Besluit van de Raad bepaald dat de giftcomponent ten hoogste 40 miljoen EUR voor de periode 1999-2000 geldt.

Tegen deze achtergrond is het thans noodzakelijk gebleken de huidige rechtsgrondslag, dat wil zeggen Besluit van de Raad 1999/325/EG, te wijzigen om de voortzetting van de tenuitvoerlegging van de bijstand mogelijk te maken, in het bijzonder de uitkering van de resterende giftcomponent van 15 miljoen EUR na het jaar 2000. In overeenstemming met de vereisten in verband met de begroting dient in het gewijzigde besluit van de Raad als uiterste datum voor de uikering van de financiële middelen 31 december 2002 te worden vastgelegd.

2001/0250 (CNS)

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit van de Raad 1999/325/EG houdende toekenning van macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 308,

Gezien het voorstel van de Commissie [1],

[1] PB C [...], [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Parlement [2],

[2] PB C [...], [...], blz. [...].

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Besluit van de Raad 1999/325/EG [3] voorziet in macrofinanciële bijstand aan de Bosnië-Herzegovina bestaande uit een leningcomponent met een hoofdsom van maximaal 20 miljoen EUR en een giftcomponent van maximaal 40 miljoen EUR;

[3] PB L 123 van 13.5.1999, blz. 57 t/m 59

(2) Ten gevolge van de vertraging bij de tenuitvoerlegging van de vereiste beleidshervormingen zoals in het kader van de stand-by-overeenkomst met het Internationaal Monetair Fonds was overeengekomen, konden tot nog toe slechts een eerste (25 miljoen EUR) en een tweede tranche (20 miljoen EUR) worden uitbetaald. Een derde en laatste tranche van ten hoogste 15 miljoen EUR is nog uitstaande;

(3) Bosnië-Herzegovina doet inspanningen om te komen tot verdere economische stabilisering en hervorming en blijft buitenlandse financiële ondersteuning nodig hebben in aanvulling op hetgeen de internationale financiële instellingen kunnen bieden;

(4) Het huidige Besluit van de Raad 1999/325/EG staat geen vastlegging van middelen in de vorm van een gift toe na het jaar 2000;

(5) De Commissie heeft het Economisch en Financieel Comité geraadpleegd alvorens dit voorstel in te dienen.

BESLUIT:

Enig artikel

Beschikking 1999/325/EG wordt als volgt gewijzigd:

1. Artikel 1, lid 3, wordt vervangen door: "De giftcomponent van deze bijstand bedraagt ten hoogste 40 miljoen euro."

2. Er wordt een nieuw artikel 6 ingevoegd dat luidt: "Dit besluit loopt af op 31.12.2002."

Gedaan te Brussel, [...]

Voor de Raad

De Voorzitter

[...]

FINANCIEEL MEMORANDUM

1. Benaming van de maatregel

Macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina.

2. Betrokken begrotingsonderdeel

Giftcomponent van de bijstand

B7-548: macro-economische bijstand aan landen van de westelijke Balkan.

Leningcomponent van de bijstand

Begrotingspost BO-211, garantie van de Europese Gemeenschap voor de programma's van door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van financiële bijstand aan de derde landen van Midden- en Oost-Europa.

3. Rechtsgronden

Artikel 308 van het Verdrag.

4. Omschrijving en motivering van de maatregel

a) Omschrijving van de maatregel

Verstrekking van een lening van de Gemeenschap (te financieren door de Gemeenschap op de internationale kapitaalmarkten middelen te laten opnemen) van ten hoogste 20 miljoen EUR en een gift van ten hoogste 40 miljoen EUR aan Bosnië-Herzegovina ter ondersteuning van de hervormingsinspanningen van de regering.

Een eerste tranche ten bedrage van 25 miljoen EUR (bestaande uit een gift van 15 miljoen EUR en een lening van 10 miljoen EUR) werd in december 1999 vrijgegeven, terwijl de tweede tranche ten belope van 20 miljoen EUR (gift van 10 miljoen EUR en lening van 10 miljoen EUR) in december 2000 werd uitbetaald. De derde tranche (een gift van 15 miljoen EUR) zal naar verwachting voor eind 2001 worden vrijgegeven.

b) Motivering van de maatregel

De maatregel is bedoeld ter ondersteuning van de hervormingsinspanningen van Bosnië-Herzegovina en van de ontwikkeling van gemeenschappelijke instellingen en een gemeenschappelijk beleid in overeenstemming met de vredesovereenkomst van Dayton. De haalbaarheid van de inspanningen tot macro-economische stabilisering en van de economische en institutionele hervormingen van het begunstigde land is in hoge mate afhankelijk van buitenlandse financiële bijstand uit officiële bron tegen gunstige voorwaarden.

5. Indeling van de uitgaven

Giftcomponent: niet-verplichte uitgaven, gesplitste kredieten.

Leningcomponent: verplichte uitgaven.

6. Aard van de uitgaven

Een in twee achtereenvolgende tranches uit te keren zuivere gift (financiering voor 100%).

Eventueel beroep op de begrotingsgarantie voor door de Gemeenschap opgenomen middelen ter financiering van de lening aan Bosnië-Herzegovina.

7. Financiële gevolgen

a) Wijze van berekening

De schatting van het noodzakelijk geachte bijstandsbedrag is gebaseerd op de huidige ramingen van de resterende behoefte van Bosnië-Herzegovina aan buitenlandse financiële middelen.

Voor de leningcomponent van deze bijstand wordt een symbolische begrotingspost voorgesteld aangezien verwacht wordt dat geen beroep zal worden gedaan op de begrotingsgarantie, en het bedrag en het tijdstip waarop een beroep op deze begrotingslijn zal worden gedaan, hoe dan ook niet van tevoren kan worden berekend.

b) Gevolgen van de maatregel voor de beleidskredieten

Op de begrotingspost voor de giftcomponent van de bijstand wordt een beroep gedaan, indien wordt voldaan aan een aantal beleidsvoorwaarden waarover met de autoriteiten van Bosnië-Herzegovina overeenstemming moet worden bereikt.

De begrotingspost met de begrotingsgarantie voor de leningcomponent van deze bijstand zal pas worden geactiveerd indien op de garantie daadwerkelijk een beroep wordt gedaan.

c) Financiering van de beleidsuitgaven

(i) Subsidies

- De financiering van de uitgaven valt onder B7-548.

Voor de vastleggingen wordt het volgende tijdschema voorgesteld (in miljoen EUR):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De begrotingsmiddelen die vereist zijn om aan de uitbetaling van de derde tranche van deze bijstand uitvoering te geven, zowel in vastleggings- als in betalingskredieten, zijn al op de desbetreffende begrotingslijn beschikbaar (B7-548).

In geval van een beroep op de begrotingsgarantie:

- middels een beroep op het Garantiefonds dat bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728 van 31 oktober 1994 is ingesteld;

- indien in het Garantiefonds onvoldoende middelen aanwezig zijn, kan voor aanvullende betalingen een beroep op de begroting worden gedaan door middel van overdracht:

- van een eventueel in de reserve voor garanties aanwezige marge;

- van eventuele laattijdig aan de begroting betaalde bedragen waarvoor een beroep op de begrotingsgarantie is gedaan (op grond van artikel 27, lid 3, van het Financieel Reglement);

- van een eventuele marge die beschikbaar is binnen het maximum voor categorie 4 van de financiële vooruitzichten of door herschikking daarbinnen;

- teneinde aan haar verplichtingen te voldoen, kan de Commissie de aflossingen en rentebetalingen voorlopig met eigen kasmiddelen financieren. In dat geval is artikel 12 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 van toepassing.

8. Fraudebestrijdingsmaatregelen

De middelen worden rechtstreeks betaald aan de centrale bank van het begunstigde land, nadat de diensten van de Commissie, in overleg met het Economisch en Financieel Comité en in samenwerking met de diensten van het IMF en de Wereldbank, hebben vastgesteld dat het in Bosnië-Herzegovina gevoerde macro-economische beleid bevredigend is en dat voldaan is aan de specifieke voorwaarden die aan deze bijstand zijn verbonden.

9. Elementen van kosten-batenanalyse

a) Motivering van de maatregel en specifieke doelstellingen

De voorgestelde bijstand dient ter ondersteuning van de inspanningen van Bosnië-Herzegovina op het gebied van macro-economische hervormingen en vormt een aanvulling op de financiële middelen die de internationale gemeenschap in het kader van het door het IMF ondersteunde programma aan dit land verstrekt. Aldus worden door deze bijstand de externe financieringsproblemen van het land verlicht, de groeivooruitzichten verbeterd en wordt tot de overgang naar een markteconomie bijgedragen.

b) Evaluatie en toezicht

De voorgestelde bijstand is macro-economisch van aard; het toezicht erop en de evaluatie ervan geschieden in het kader van het door het IMF ondersteunde aanpassings- en hervormingsprogramma dat Bosnië-Herzegovina momenteel ten uitvoer legt.

De diensten van de Commissie houden toezicht op de maatregel op basis van een betrouwbaar stelsel van indicatoren betreffende het macro-economische en structurele beleid, waarover met de autoriteiten van het begunstigde land overeenstemming moet worden bereikt. Voorts zullen de diensten van de Commissie nauwe contacten onderhouden met de diensten van het IMF en de Wereldbank en zullen zij gebruik maken van de door deze diensten opgestelde beoordelingen van de resultaten die Bosnië-Herzegovina ten aanzien van de hervormingen heeft geboekt.

Het voorgestelde besluit van de Raad voorziet in een jaarlijks verslag aan het Europese Parlement en de Raad, waarin een evaluatie van de tenuitvoerlegging van deze maatregel zal worden opgenomen.

10. administratieve kosten

De maatregel heeft een uitzonderlijk karakter en brengt geen toename van het aantal personeelsleden van de Commissie met zich mee.