COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 20.03.1996 
COM(96) 109 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
STRUCTUURMAATREGELEN VAN DE GEMEENSCHAP EN 
WERKGELEGENHEID 

STRUCTUURMAATREGELEN VAN DE GEMEENSCHAP EN 
WERKGELEGENHEID 
Inhoud 
Bladzijde 
EFFHCT VAN DE STRUCTURELE MAATREGELEN OP DE 
WERKGELEGENHEID - ANALYSE EN BALANS 
A. De structurerende werking van de Structuurfondsen is een 
noodzakelijke voorwaarde voor het creëren van duurzame 
werkgelegenheid 
B. Een per doelstelling verschillend effect op de werkgelegen­
heid 
C. Kwantificering van het effect 10 
17 
IL MOGELIJKE AANPASSINGEN : IN HET KADER VAN DE 
HUIDIGE PROGRAMMERING MEER DOEN EN BETER 
PRESTEREN TER VERGROTING VAN DE WERK 
GELEGENHEID 
A. De lange-termijnvoorwaarden voor een duurzame 
economische groei scheppen 
B. De groei werkgelegenheidsintensiever maken 
C. Economische en sociale solidariteit, inclusief gelijke 
kansen, met een meer gerichte aanpak bevorderen 
D. Het voor de structurele steunverlening opgezette 
partnerschap valoriseren en verrijken 
Conclusies 20 
21 
24 
33 
36 
41 
Bijlagen 
STRUCTUURMAATREGELEN VAN DE GEMEENSCHAP EN 
WERKEGELEGENHEID 
ACHTERGROND 
De ernst van de situatie op de arbeidsmarkt vormt voor de Europese Unie, die 
momenteel zo'n 18 miljoen werklozen telt, een verontrustend probleem. De 
bestrijding van de werkloosheid en het creëren van nieuwe werkgelegenheid zijn 
dan ook belangrijke prioriteiten voor de Europese Gemeenschap en de 
Lid-Staten. In de lijn van het Witboek "Groei, concurrentievermogen en 
werkgelegenheid" heeft de Europese Raad van Essen besloten om in dit 
verband via door de Lid-Staten vastgestelde meerjarenprogramma's 
maatregelen op middellange termijn te treffen. 
In haar mededeling aan de Raad over de follow-up van de Europese Raad van 
Essen1 heeft de Commissie onderstreept dat er een samenhang moet zijn 
tussen het in Essen vastgestelde beleid en het gebruik van de Structuurfondsen. 
Verder heeft zij in haar recente mededeling over de tendensen en de 
ontwikkeling van de arbeidscontext in de Europese Unie en over de Europese 
werkgelegenheidsstrategie2 uiteengezet op welke prioritaire gebieden de 
Structuurfondsen rekening moeten houden met de recente ontwikkelingen en de 
vooruitzichten wat het werkgelegenheidsbeleid betreft. Dit verslag is gunstig 
onthaald door de Europese Raad van Madrid, die met name heeft gewezen op 
de voor alle partijen gunstige effecten van een betere coördinatie van het 
economisch en structuurbeleid van de Unie. 
Met een budget van 170 miljard ecu tegen prijzen van 1995 (inclusief het 
Cohesiefonds) voor de periode 1994-1999 spelen de Structuurfondsen in het 
kader van de economische en sociale samenhang een belangrijke rol bij de 
bevordering van de werkgelegenheid, met name in de Lid-Staten en regio's 
waarop hun activiteiten via hoofdzakelijk door de Lid-Staten vastgestelde 
programma's zijn geconcentreerd. Zij steunen het scheppen van 
werkgelegenheid op middellange en lange termijn door enerzijds de aanpassing 
van de kapitaalgoederen en van de personele middelen en anderzijds de 
werking van de arbeidsmarkt te verbeteren. Verder hebben zij ook effect op 
korte termijn, dankzij een grotere vraag naar goederen en diensten. 
Ter verkleining van de hardnekkige verschillen tussen de regio's van de 
Europese Unie, onder meer op het gebied van de werkgelegenheid, wordt met 
het structuurbeleid gestreefd naar een evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling van 
de prioritaire regio's. Die verschillen op het vlak van werkgelegenheid - de 
werkloosheidspercentages in de onderscheiden regio's variëren tussen 3,4 % en 
34,7 %, wat neerkomt op een verhouding van 1 op 10- dreigen er binnen de 
Europese Unie ook tot ernstige spanningen te leiden (zie bijlage 1). 
De werkloosheidsstatistieken moeten bovendien worden aangevuld met 
gegevens over de participatiegraad (verhouding tussen de beroepsbevolking en 
de leeftijdsgroep 15-64 jaar), die informatie over gevallen van onderbenutting 
van het arbeidspotentieel kan opleveren. Ook hier zijn de verschillen groot : de 
1 COM(95)74 def. van 8 maart 1995. 
2 COM(95)465 def. van 11 oktober 1995. 
participatiegraad varieert tussen 51 % en 86,5 % (zie bijlage 2), waarbij de 
laagste percentages vooral in bet zuiden van de Unie worden genoteerd (Noord-
Griekenland, Spanje, de Mezzogiorno). 
In de andere regio's draagt het structuurbeleid bij tot een actief 
werkgelegenheidsbeleid dat is gericht op de inschakeling van jongeren, van 
langdurig werklozen en van met uitsluiting bedreigde personen, en op de 
aanpassing van de arbeidskrachten aan de industriële omschakelingen. 
Via hun bijdrage aan de bevordering van de werkgelegenheid kunnen de 
structuurfondsen bovendien tot de gelijkheid van kansen, waarvan de Europese 
Raden met nadruk hebben verklaard dat zij een prioritaire taak van de Unie en 
haar Lid-Staten is. 
I. EFFECT VAN DE STRUCTURELE MAATREGELEN OP DE 
WERKGELEGENHEID - ANALYSE EN BALANS 
A. De structurerende werking van de Structuurfondsen is een 
noodzakelijke voorwaarde voor het creëren van duurzame 
werkgelegenheid 
1) In het algemeen gesproken hebben de structurele maatregelen 
een dubbele werking : 
a) De eigenlijke werking, aan de aanbodzijde : de door de 
Structuurfondsen medegefinancierde investeringen dragen 
bij tot een verbetering van de economische prestaties van 
het produktie-apparaat door uitbreiding en aanpassing van 
de kapitaalgoederen en van de personele middelen, 
waardoor een werkgelegenheidsgroei op termijn mogelijk is. 
b) Een bijkomend effect, aan de vraagzijde : de maatregelen 
hebben niet alleen een direct effect op de werkgelegenheid : 
er zijn ook belangrijke indirecte effecten die verband houden 
met de stijging van de uiteindelijke vraag. Bovendien doet 
het effect van deze maatregelen zich ook buiten de 
steungebieden gevoelen (leakage effects), voornamelijk in 
de meer ontwikkelde gebieden. 
Globaal genomen kan het structuurbeleid worden beschouwd als 
een element van het nationaal economisch beleid, waaraan het 
een financiële bijdrage levert. Een typisch voorbeeld van zo'n 
opzet is de "Gemeinschaftsaufgabe" in Duitsland, een nationale 
steunregeling met regionale doelstellingen. 
Macro-economisch effect 
Aartdeet in de door de betrokken regio's verrichte investeringen 
Het aandeel van de communautaire investeringssteun (met name 
uit het EFRÖ) in alle door de overheid en de particuliere sector 
gedane bruto-investeringen in vaste activa bedraagt bijna 12 % in 
Griekenland, tussen 8 en 8 % in Ierland en Portugal* en 7 % in de 
betrokken Spaanse regio's. Aan de hand van deze percentages, 
waarbij nog geen rekening is gehouden met het Cohesiefonds, kan 
het economisch effect van de Fondsen worden bepaald. Het gaat 
hier om het procentuele aandeel m de totale investeringen, zowel 
die van de particuliere sector als die van dé overheid. Wanneer 
aïleen de overheidsinvesteringen worden bekeken, worden deze 
percentages zeer hoog, en kunnen ZIJ zelfs 50 % van deze 
Investeringen bedragen, 
Effect op de groei in de begunstigde tanden 
Öp grond van de eerste ramingen betreffende de vastgestelde 
CB's kan worden gesteld dat ûem CB's een duidelijk effect op de 
groei en dus op de werkgelegenheid zulten hebben. Voor Portugal 
en Griekenland wordt de dankzij de communautaire steun 
verwezenlijkte extra groei van het BBP geraamd op 0,6 % per jaar 
(meer dan 1 % ais ook de nationale bijdrage wordt meegerekend). 
Zo zullen het Portugese en het Griekse BBP in 1999 naar 
verwachting 3% hoger liggen dan zonde* communautaire 
overdrachten het geval zou zijn. 
De eerste resultaten van de rarv-Jngen voor Spanje en voor Ierland 
dulden op een extra groei van het BBP van de betrokken regio's 
met 0,4% per jaar (0,7% als de nationale bijdrage wordt 
meegerekend), wat betekent dat het BBP in 1999 2 % hoger zal 
liggen dan zonder steun het geval zou zijn. 
Uiteraard hangt het reële effect op de groei grotendeels af van de 
totale economische context, dus ook van de resultaten van het 
macro-economisch beleid en van de ontwikkeling van de 
wereldeconomie-
2) In het kader van de structuurmaatregelen wordt een hele reeks 
hulpmiddelen ingezet, die op drie soorten acties zijn gericht : steun 
voor infrastructuur, steun aan de produktiesector en ontwikkeling 
van het menselijk potentieel. 
a) Ontwikkeling van de infrastructuur heeft een stimulerend 
effect op de groei en, daardoor, op de werkgelegenheid : 
i) betere infrastructuur biedt externe voordelen voor de 
particuliere sector (hogere produktiviteit en lagere 
produktiekosten). Dit geldt met name voor de regio's 
van doelstelling 1 met de minste infrastruc­
tuurvoorzieningen; 
ii) het effect op de werkgelegenheid is doorgaans 
positief; daarbij kan het gaan om : 
directe effecten, voornamelijk in verband met 
de aanleg van de betrokken infrastructuur; het 
betreft hier uiteraard tijdelijke en deels 
exogene arbeidsplaatsen; 
indirecte effecten in verband met de externe 
voordelen van de totstandbrenging van de 
infrastructuren en in verband met de 
benuttingsgraad ervan; hierbij varieert de 
werkgelegenheidsintensiteit 
infrastructuur, 
De grote door het EFRO ondersteunde programma's voor 
spoorweginfrastructuur in Italië en in Griekenland dragen 
rechtstreeks bij tot het creëren en het in sfcwd houden van 
respectievelijk 37ö0öen 11 600 arbeidsplaats). Het indirecte 
effect kan worden geraamd op 57 000 arbeidsplaatsen in Italië en 
op 7 10Ô in Griekenland. Het programma voor de houw en uitrusting 
van 15 ziekenhuizen dat voor de Spaanse regio Castilla-León is 
gepland, levert 445 directe arbeidsplaatsen op, Vclgens een eerste, 
waarschijnlijk te lage, raming tenslotte komt het effect van de in 
1993 door het Cohesiefonds gefinancierde infrastructuur neer op 
een totaal van 40 000 manjaren» waarbij dan no.ï 7 500 manjaren 
komen In verband met het in werking houden yaa de infrastructuur. 
b) Steun aan de produktiesector 
Hier dient een onderscheid te worden gemaakt tussen de 
steunverlening aan de bedrijven zelf en de indirecte 
steunverlening door verbetering van de dienstverlening : 
i) directe steunmaatregelen : het effect van deze 
steunmaatregelen op de werkgelegenheid varieert, 
daar het verband tussen deze steun en de 
werkgelegenheid ook verschilt naar gelang van de 
aard van de investering (produktiviteit, capaciteit, 
bestrijding van de verontreiniging, diversificatie), het 
soort sector (verhouding kapitaal-arbeid) en de vraag 
in hoeverre bindende afspraken zijn gemaakt over 
het scheppen van werkgelegenheid. Ook moet de 
nadruk worden gelegd op hun belangrijkste 
beperking : daar deze steun vaak automatisch wordt 
verleend, is het niet altijd mogeijk om in de 
subsidiebesluiten rekening te houden met de factor 
werkgelegenheid. In de verordeningen betreffende de 
Structuurfondsen is in ieder geval bepaald dat deze 
steunregelingen gericht moeten zijn op bevordering 
van het scheppen of het in stand houden van 
duurzame werkgelegenheid, hetgeen dan ook 
systematisch door de Commissie en door de Lid-
Staten moet worden geverifieerd. Bovendien blijken 
veel directe steunmaatregelen onvoldoende te zijn 
toegesneden op groeisectoren, terwijl zij doorgaans 
ook meer de grote bedrijven ten goede komen en niet 
zozeer de MKB-bedrijven, die vaak voor nieuwe 
technologie en nieuwe werkgelegenheid kunnen 
zorgen. Tenslotte wordt deze steun vaker voor 
materiële investeringen dan voor immateriële 
investeringen gebruikt. 
InygsteMgsstsuo 
In Spanje, Duitsland en hei Verenigd Koninkrijk is een 
positief effect op de werkgelegenheid een absolute 
voorwaarde voor investeringssteun, in Spanje zelfs op 
grond van wettelijke bepalingen, In Portugal, en In mindere 
mate, rn Italië daarentegen Is de Investeringssteun gericht 
op het concurrentievermogen van de bedrijven en blijkt het 
werkgelegenheidseffect dan ook pas op middellange 
termijn. 
ii) Dienstverlening aan de bedrijven : deze immateriële 
maatregelen vormen een wezenlijk onderdeel van de 
steunverlening aan de produktiesector : 
hun effect op de werkgelegenheid is diffuus : 
het immaterieel kapitaal wordt erdoor versterkt 
en de doeltreffendheid en het 
concurrentievermogen van de plaatselijke 
bedrijven worden erdoor verbeterd. Deze 
dienstverlening bestaat uit : 
advies en begeleiding, inclusief 
financiële instrumentering; 
ondersteuning van innovatie, kwaliteit 
en OTO, hetgeen met name in de 
meest afgelegen en minst ontwikkelde 
gebieden van belang is. In deze laatste 
gebieden moet doelbewust worden 
gewerkt aan voorlichting en aan de 
verspreiding van toepassingen; 
hoewel hun direct effect op de 
werkgelegenheid (arbeidsplaatsen van de 
betrokken dienstverleners) relatief beperkt 
blijft, gaat het toch vaak om zeer hoog 
gekwalificeerde werkgelegenheid met een 
grote toegevoegde waarde die een belangrijke 
bijdrage kan leveren aan met name de 
oprichting van bedrijven, het promoten van 
nieuwe technologieën en het intensiveren van 
de uitwisseling van informatie tussen 
onderzoekcentra en bedrijven. 
Diemtver Iwftg aan tóe, bedrijven 
Het subprogramma voor Industrie van het Portugese 
C8 legt in de omschrijving van de doelstellingen 
bijzondere nadruk op het leveren van een compleet 
gamma van nieuwe diensten aan de bedrijven. 
Öe GPD's van doelstelling 2 in het Verenigd 
Koninkrijk bevatten specifieke maatregelen ter 
ondersteuning van de ontwikkeling van strategische 
MKB-groeperingen in veelbelovende sectoren op 
regionaal niveau : het accent wordt daar gelegd op 
de ontwikkeling van kleine bedrijven op plaatselijk 
niveau-
De ondersteuning van innovatie en OTO wordt 
bijzonder belangrijk geacht in het kader van 
doelstelling 6, 2o zal Finland in deze gebieden zo*n 
35 % van de middelen van zijn programma hiervoor 
gebruiken. Verder maakt de Invoering van 
telecommunicatievoorzieningen In 
plattelandsgebieden het mogelijk bepaalde 
activiteiten op te zetten in geïsoleerde gebieden en 
toegang te bieden tot bepaalde diensten en 
opleidingen (zoals bij "telecottages" In het Verenigd 
Koninkrijk), 
Tenslotte kan het communautair programma van de 
£BlC*s worden genoemd in het kader waarvan 
geïntegreerde begeleiding aan de oprichters van 
MKB-bedrijven wordt geboden : dit programma heeft 
sedert zijn start rn 1984 al bijgedragen tot de 
consoliderlng van ongeveer 5 600 bedrijven, wat 
27 000 directe arbeidsplaatsen in de landen van de 
Unie heeft opgeleverd, 
c) Ontwikkeling van het menselijk potentieel 
Hier kunnen allerlei effecten op het concurrentievermogen, 
de groei en de werkgelegenheid worden genoemd. 
Duidelijkheidshalve kunnen de volgende twee categorieën 
worden onderscheiden : 
i) Investeringen in menselijk kapitaal via maatregelen 
op onderwijs- en opleidingsgebied, voor zover de 
opgeleide arbeidskrachten opgenomen kunnen 
worden in het arbeidsproces. Deze investeringen 
verhogen het produktiepotentieel van de factor 
arbeid, die steeds belangrijker is voor het 
economisch herstel en het groeiproces. Wanneer 
gekwalificeerde arbeidskrachten beschikbaar zijn, 
kunnen materiële investeringen met grotere 
produktiviteit worden verwezenlijkt, en kunnen 
nieuwe kennis en technieken gemakkelijker worden 
verspreid, hetgeen dan weer bijdraagt tot een 
verbetering van de doeltreffendheid van de bedrijven 
en een versterking van de concurrentiepositie. 
De aanpak van de Structuurfondsen bestaat erin op 
de arbeidsmarkt afgestemde kwalificaties te 
ontwikkelen door het systeem voor onderwijs en 
initiële opleiding te moderniseren en de 
voorzieningen voor de vorming gedurende het hele 
beroepsleven te verbeteren. Verder streven de 
Structuurfondsen naar een verbetering van het 
menselijk potentieel op het gebied van onderzoek, 
wetenschappen en technologie, met name via 
onderwijs van het post-universitaire type en de 
opleiding van beheerders en technici voor 
onderzoekinstituten. Op middellange en lange termijn 
zal dit potentieel bijdragen tot het scheppen van 
nieuwe arbeidsplaatsen en het consolideren van 
arbeidsplaatsen die aan internationale concurrentie 
zijn blootgesteld. 
ii) Actieve maatregelen op de arbeidsmarkt. Deze 
maatregelen beïnvloeden zowel het aanbod van 
arbeidskrachten, via opleidingsmaatregelen, als de 
vraag ernaar, via werkgelegenheidssteun. 
Deze maatregelen dragen ertoe bij de starheid van 
de arbeidsmarkt te verminderen en betekenen zo een 
belangrijke steun voor de macro-economische 
beleidsmaatregelen ter versterking van het 
groeiproces. Zij beïnvloeden rechtstreeks het 
werkloosheidsniveau door de kansen op werk voor 
de minst gekwalificeerde bevolkingsgroepen te 
verbeteren. Dankzij de combinatie van subsidiëring 
van lage lonen en verbetering van de kwalificaties is 
het mogelijk de beschikbare arbeidskrachten te 
valoriseren en de sociale samenhang te versterken. 
In het kader van het CB voor Griekenland worden 
aanzienlijke bedragen besteed aan de ontwikkeling en 
modernisering van de systemen voor onderwijs en initiële 
opleiding. Kenmerkend voor de daarbij toegepaste strategie 
is het volgende ; 
voor het middelbaar onderwijs werd vooral de nadruk 
gelegd op aanpassing van de onderwijsprogramma's, 
bevordering van de technische en wetenschappelijke 
vakken, en invoering van de informatica; 
herwaardering van het beroepsonderwijs en het 
leerlingwezen vormt een prioriteit binnen het systeem 
voor initiële opleiding; 
in het hoger onderwijs gaat de aandacht vooral uit 
naar de modernisering van het beheer van de 
universiteiten en een verbetering van de contacten 
met het bedrijfsleven* 
Wat de valorisatie van het ten nutte maken van het 
menselijk potentieel vla opleiding betreft zullen in Portugal 
dankzij de programma's "Basiskennis* en "Beroepsopleiding 
en werkgelegenheid** 31 2ÛÙ werknemers waarvan 4 70Ô in 
de onderzoeksector» kunnen worden opgeleid. Dergelijke 
maatregelen zijn ook van fundamenteel belang voor door de 
industriële omschakelingen , getroffen gebieden van 
doelstelling 2* 
Hulp bij de integratie is een aspect éa^t bij het beleid voor de 
steden in verschillende Lid-Staten bijzondere aandacht 
krijgt. Zo wordt m de Franse gebieden van doelstelling 2 
structurele steun verleend ten behoeve van centra voor 
opleiding en arbeidsbemiddeling, waarin diensten voor 
arbeidsbemiddeling en initiatieven voor opleiding en 
begeleiding van werklozen worden bijeengebracht» 
in de periode 19&MÖ03 werd ongeveer 11 % van het totale 
steunbudget in het kader van doelstelling 5b besteed aan 
beroepsopleiding; voor de nieuwe periode zal dat ongeveer 
15 % zijn, zodat de actieve bevolking op het platteland beter 
kan worden opgeleid en kan worden voorbereid op banen in 
voor een aantal regio's nieuwe secoren, zoals toerisme of 
milieu. 
B. Een per doelstelling verschillend effect op de werkgelegenheid 
Het effect op de werkgelegenheid hangt af van de intensiteit en de 
combinatie van de steunmaatregelen, die verschillen naar gelang van de 
uitgangssituatie, de doelstelling van de Fondsen en de Lid-Staat. 
1) Voor de regio's van doelstelling 1. waaraan op termijn 70 % van de 
steun van de Structuurfondsen ten goede zal komen, wordt het 
prioritaire doel van het scheppen van werkgelegenheid 
voornamelijk via bevordering van de groei nagestreefd, met de 
bedoeling de verschillen in BBP per hoofd te verkleinen. Dit 
verklaart waarom zeer veel belang wordt gehecht aan de 
modernisering en aanpassing van de produktiesector ter 
verbetering van de concurrentiepositie, en aan de verschillende 
basisinfrastructuurvoorzieningen. Wat de werkgelegenheid betreft 
is het vooral de bedoeling een ecnomische basis te leggen voor 
een duurzame ontwikkeling, met mogelijkheden voor nieuwe 
werkgelegenheid op lange termijn, o.a. door verbetering van 
onderwijs, beroepsopleiding, onderzoek en technologische 
innovatie. 
Op korte termijn is het effect van deze aanpak op de 
werkgelegenheid deels positief en deels negatief. Zo wordt 
tijdelijke werkgelegenheid gecreëerd in sectoren als de bouw, maar 
gaan ook arbeidsplaatsen verloren ten gevolge van de 
modernisering en de herstructurering van de economie (landbouw 
en traditionele sectoren). In dit verband zij gewezen op de 
wezenlijke bijdrage van het actieve arbeidsmarktbeleid dat erop is 
gericht de inzetbaarheid van de arbeidskrachten te verbeteren. 
10 
Ûoeis, telling 1 
De ontwikkelingsstrategie in het kader van het CB voor Ierland is 
gebaseerd op versterking van de kwetsbare sectoren van de economie. 
Op lange termijn zal een versterking van deze sectoren hun 
concurrentiepositie en hun oroduktiecapaçiteit, en daardoor ook de 
werkgelegenheid, ten goede komen, De steunmaatregelen ten behoeve 
van de agro-levensmkideïenindustrie ~ de belangrijkste bron van 
werkgelegenheid in het land - zijn gericht op instandhouding van de 
werkgelegenheid en verbetering van de produktîvitelt in het stadium van 
de produktie» en op verhoging van het aantal arbeidsplaatsen in de 
verdere stadia, dus bij de verwerking en de afeet 
in Portugal zal de economische ontwikkeling ertoe leiden dat het 
aandeel van de actieve landbouwbevolking in de totale actieve 
beroepsbevolking zal afnemen van 16 J % in 1Ö81 tot minder dan 1Û % 
in 1999. De door de Structuurfondsen meegeinanclerde programma's 
zijn onder andere bedoeld om de negatieve gevolgen van die 
structuuraanpassing te helpen opvangen* Verder zijn tussen 1989 en 
1993» volgens het met planning belaste ministerie, dankzij het directe 
effect van het CB 80ÓDÖ arbeidsplaatsen gecreëerd, maar aan het 
einde van de periode bleek dat de totale werkgelegenheid stabiel was 
gebleven, hetgeen erop wijst dat in de sectoren ûm geherstructureerd 
werden evenveel werkgelegenheid verloren is gegaan» 
2) Voor de regio's van doelstelling 2. die voornamelijk op grond van 
werkgelegenheidscriteria als zodanig worden aangemerkt, geldt 
het diversifiëren en opnieuw tot leven brengen van een afnemende 
industriële activiteit als prioriteit. Daarbij wordt gestreefd naar 
onmiddellijk resultaat voor de werkgelegenheid. Ook de kleinere 
geïndustrialiseerde gebieden van doelstelling 1 in het Verenigd 
Koninkrijk (Merseyside), België (Henegouwen) en Frankrijk (Nord-
Pas-de-Calais), die in feite zeer vergelijkbare kenmerken vertonen, 
kunnen tot deze categorie worden gerekend. 
De gebruikte instrumenten zijn dus voornamelijk gericht op 
ondersteuning van de produktiesector en op het valoriseren van 
het menselijk potentieel, met een zo onmiddellijk mogelijk resultaat 
voor de werkgelegenheid. 
Wat de ondersteuning van de produktiesector betreft wordt in de 
meeste GPD's prioriteit gegeven aan de endogene ontwikkeling 
door de oprichting van bedrijven en aan steun voor investeringen 
die werkgelegenheid in bestaande bedrijven scheppen. Naast deze 
directe investeringssteun wordt ook veel indirecte steun ter 
verbetering van de bedrijfsomgeving toegekend. 
11 
Doelstelling 2 
De tendens naar concentratie van de steunmaatregelen op de 
produktiesector is bijzonder duidelijk in de programma's van het 
Verenigd Koninkrijk* waar de steun aan het MKB in de huidige 
programmeringsperiode ten opzichte van de vorige is gestegen van 
10 % tot 30 % van de totale steun, Bovendien Is de medefinanciering 
uit de particuliere sector gestegen. Een dergelijke tendens, zij het 
minder uitgesproken, kan ook worden waargenomen in Duitsland 
(GPD's voor met name Saarland en Noordrijn-Westfalen) en in 
Frankrijk (GPD voor Lothanngen), waar in de meeste GPD's de nadruk 
ligt op Innovatiesteun en steunmaatregelen ten behoeve van 
bedrijfsverzamelgebouwen, 
Wat de valorisatie van het menselijk potentieel betreft zijn de 
maatregelen voornamelijk gericht op verbetering van de 
produktiebasis van de bedrijven en van het bedrijfsbeheer, met 
name in het MKB. Zo moet de diversificatie van de regionale 
economie worden gesteund en moeten de arbeidskrachten de 
mogelijkheid krijgen om zich aan te passen aan de nieuwe 
behoeften bij de produktie in verband met de toepassing van 
nieuwe technologieën. 
In het algemeen dient erop te worden gewezen - en het betreft hier 
een punt dat samenhangt met het vorige - dat de financieringen 
voor infrastructuur (inclusief die in verband met de produktiesector) 
in vergelijking met de vorige programmeringsperiode aanzienlijk 
zijn gedaald. Wat de werkgelegenheid betreft is daardoor de 
kosten-batenverhouding van deze programma's ongetwijfeld 
verbeterd. 
3) Wat de doelstellingen 5 en 6 betreft gaat het voornamelijk om het 
in stand houden van de economische bedrijvigheid, de 
werkgelegenheid en de bevolking op het platteland - dat vaak 
dunbevolkte gebieden omvat waar economische diversificatie 
nodig is - alsmede in de visserij. 
Met betrekking tot doelstelling 5a (modernisering van de 
landbouwstructuur) valt op te merken dat de desbetreffende 
verordeningen op niet-gedifferentieerde wijze voor de hele 
Europese Unie gelden. Zij zijn onlangs aan de nieuwe 
voorschriften betreffende de Structuurfondsen aangepast, 
waardoor deze doelstelling beter kan worden ingepast in de 
ruimtelijke doelstellingen (met name integratie in 
doelstelling 1), en nieuwe actieterreinen als het milieu en de 
diversificatie van de activiteiten in de landbouwsector, in 
aanmerking kunnen worden genomen. 
Via de steunmaatregelen in dit verband wordt ieder jaar 
bijgedragen tot de vestiging van ongeveer 15 000 jonge 
landbouwers, die investeringssteun voor hun bedrijf 
ontvangen. Verder worden ieder jaar op 33 000 
landbouwbedrijven de produktie- en arbeidsomstandigheden 
verbeterd en gemoderniseerd, waardoor een beter gebruik 
12 
kan worden gemaakt van de gezinsarbeidskrachten, nieuwe 
arbeidsplaatsen worden gecreëerd en jonge landbouwers 
ervan worden weerhouden hun regio te verlaten. 
Ook de compenserende vergoedingen zijn belangrijk : met 
deze vergoedingen wordt aan ongeveer 1 miljoen bedrijven 
op 56 % van het grondgebied van de Europese Unie de 
mogelijkheid geboden een redelijk inkomen te halen, zodat 
het betrokken deel van de plattelandsbevolking ter plaatse 
kan blijven. 
Meer nog dan de landbouwsector levert de 
agro-levensmiddelensector een groot aantal 
arbeidsplaatsen. Door de investeringen voor de verbetering 
en de verwerking van landbouw- en bosprodukten kan dit 
aantal in bepaalde branches nog toenemen, vooral in 
branches die zich richten op nieuwe markten en nieuwe 
consumptieprodukten bieden. 
Met betrekking tot doelstelling 5a - Visserij heeft het FIOV 
tot taak om, enerzijds, de visserij-inspanning te verminderen 
en zo overbevissing tegen te gaan, en, anderzijds, een 
sector die een ernstige structurele crisis doormaakt, te 
versterken. 
De eerste reeks steunmaatregelen heeft onvermijdelijk een 
negatief effect op de werkgelegenheid, wat enigszins kan 
worden gecompenseerd via flankerende maatregelen die 
door de Europese Unie zijn goedgekeurd: steunmaatregelen 
ten behoeve van de nationale regelingen voor vervroegde 
pensionering en individuele forfaitaire uittredingspremies 
voor jongere vissers. Van de tweede reeks maatregelen 
mag daarentegen een positief effect op de werkgelegenheid 
worden verwacht, waarbij echter moet worden opgemerkt 
dat de versterking van de concurrentiepositie van de 
Europese visserij toch hun belangrijkste doel blijft. 
13 
Op het gebied van de verwerking van de 
visserijprodukten bijvoorbeeld kan het FIOV bijdragen 
tot het creëren, tussen nu en 1999, van 750 
arbeidsplaatsen in Italie en 1 100 arbeidsplaatsen in 
Duitsland. Het zal echter vooral bijdragen tot het behoud 
van de bestaande, door de crisis in de sector bedreigde 
werkgelegenheid. Dit geldt ook voor de steun van het 
PIOV voor de aquacultuur (naar verwachting 1 300 
nieuwe arbeidsplaatsen rn lerland)t en voor de 
investeringen ter modernisering van de vloot en de 
havenultrusting* 
In ieder geval kan het FiÖV alleen werkgelegenheid in 
stand houden of scheppen door deze produktiesector te 
steunen* Het communautaire initiatief PESCA 
daarentegen bevordert de werkgelegenheid en de 
ontwikkeling van het menselijk potentieel in de 
kustgebieden in het algemeen» omdat het kan bijdragen 
tot de instandhouding van het activiteitenniveau in deze 
gebieden zowel buiten ais binnen de visserijsector: 
enerzijds kunnen maatregelen voor de diversificatie van 
de bedrijven en de omscholing van vissers voor andere 
activiteiten als toerisme of aquacultuur, worden 
gefinancierd; anderzijds kunnen in het kader van 
PESCÀ opleidingscursussen ter verbetering van de 
beroepskwalificaties of de algemene ontwikkeling van 
de zeevissers financieel worden gesteund. 
Met betrekking tot doelstelling 5b zijn de steunmaatregelen 
ten behoeve van de werkgelegenheid vooral 
geconcentreerd op de diversificatie van de activiteiten. 
Terwijl deze diversificatie in de landbouw vooral op behoud 
van de werkgelegenheid is gericht, met name via meer 
lokale toegevoegde waarde, zijn de meeste nieuwe 
arbeidsplaatsen gecreëerd in andere sectoren, in het 
bijzonder toerisme, MKB, diensten en sinds kort milieu. 
Daarbij wordt vaak een belangrijke plaats ingenomen door 
het plattelandstoerisme, waarvan de snelle groei ook heeft 
geleid tot de ontwikkeling van allerlei bijkomende 
activiteiten. 
14 
Doelstelling 5b 
De steunmaatregelen op het gebied van het milieu zijn 
vooral gericht op de bestrijding van de vervuiling in de 
landbouw en de agro-levensmiddeienindus#ie (bouw van 
zuiveringsstations in Trento m Italië}, de waterzuivering 'm 
een honderdtal gemeenten in Limousin (Frankrijke de 
ontwikkeling van de biologische landbouw m Bretagne 
(Frankrijk), en de aanleg van bossen in Cantabrië (Spanje), 
Daarnaast worden nu steeds vaker maatregeien genomen 
voor economische exploitatie van het beschermde milieu, In 
ongeveer 20 regio*s waarvoor een evaluatie is verricht, 
werden 1 270 initiatieven op het gebied van het milieu 
genoteerd, waardoor zeer veel nieuwe arbeidsplaatsen 
konden worden gecreëerd* 
Ook maatregelen voor renovatie en ontwikkeling van dorpen 
hebben tot talrijke investeringen geleid met, tot op heden» 
een belangrijk multipücatoreffect» met name in de 
bouwnijverheid, in het bijzonder in de nieuwe Duitse Lander, 
Zoals onder meer blijkt uit het voorbeeld van Frankrijk speelt 
de steun aan de toeristische sector een belangrijke rol in de 
diversificatie van de regie's van doelstelling 5b. Wanneer 
wordt afgegaan op de door de Structuurfondsen 
gefinancierde toeristische voorzieningen, blijkt er voorts een 
snel groeiende belangstelling te bestaan voor natuurtoerisme 
(wandelingen naar de Mont-St-tóichel over de bij eb 
drooggevallen zandplaten) en wandei- en avorituurtoerisme 
($tevenson~route)< 
Voor doelstelling 6 geldt min of meer hetzelfde, met dien 
verstande dat de programma's nog maar zeer kort geleden 
zijn vastgesteld. Daar de betrokken gebieden nog minder 
dichtbevolkt zijn dan die van doelstelling 5b, spelen de 
uitgaven voor OTO en NTIC een belangrijke rol in de 
economische diversificatie. 
4) De maatregelen in het kader van de doelstellingen 3 en 4 ten slotte 
zijn het sterkst op de arbeidsmarkt georiënteerd en daardoor direct 
van invloed op de werkgelegenheid : zij zijn in eerste instantie 
gericht op aanpassing van de vraag naar arbeid aan het aanbod, 
en zo op de bezetting van de beschikbare arbeidsplaatsen. 
Momenteel valt ongeveer 8 % van de maatregelen van de 
Fondsen onder doelstelling 3. Zij betreffen de integratie van 
jongeren (36 %), van langdurig werklozen (40 %) en van met 
uitsluiting bedreigde personen (16 %), en specifieke acties ten 
behoeve van gelijke kansen voor vrouwen en mannen (5 %). 
15 
Doelstelling 3 
De maatregeien in het kader van doelstelling 3 zijn gericht op 
de ontwikkeling/consolidatie van het nationale 
werkgelegenheidsbeleid, met inachtneming van de regionale en 
plaatselijke behoeften. Zo vormen de structurele maatregeien in 
de Duitse Lender een aanvulling op de initiatieven in het kader 
van de Duitse nationale wet bevordering werkgelegenheid. Het 
aantal begunstigden van de gezamenlijk gefinancierde 
maaregeien wordt geraamd op 400 OOG, 
In Spanje zijn de structurele maatregelen, in verband met de 
zeer hoge jeugdwerkloosheid» geconcentreerd op de 
inschakeling van jongeren in het maatschappelijk en het 
beroepsleven. De communautaire steunmaatregelen vormen 
een aanvulling op de nationale maatregelen, die zijn gericht op 
een verbetering van het percentage schoolbezoek in de 
leeftijdsgroep 16-18 jaar, overeenkomstig de doelstellingen van 
het communautair initiatief YÖUTHSTART* 
Verder valt ongeveer 2 % van de maatregelen van de 
Structuurfondsen onder doelstelling 4, die betrekking heeft op de 
verbetering van de aanpassing van de werknemers aan de 
gewijzigde omstandigheden in het bedrijfsleven. 
Doelstelling 4 
In Frankrijk zijn de belangrijkste begunstigden van de maatregelen 
in het kader van doelstelling 4 de minst geschoolde werknemers, 
die de voornaamste slachtoffers van de veranderde 
omstandigheden in het bedrijfsleven zijn. Op grond van de 
anticiperende maatregelen kan OOk subsidie worden verleend voor 
pro$pectieve studies van bedrijfstakken, voor de advisering en het 
diagnostische onderzoek van bedrijven en voor sommige 
werkzaamheden van de regionale waarnemingsposten voor 
werkgelegenheid en opleiding. Ook i$ bepaald dat ten minste 70 % 
van de werknemers die van de maatregelen in het kader van 
doelstelling 4 profiteren, afkomstig moet zijn van bedrijven met 
minder dan 500 personeelsleden, waarbij bijzondere aandacht 
wordt geschonken aan de bedrijven met minder dan 250 
werknemers. 
Hoofddoel in Denemarken i$ de werknemers in het MKB meer 
mogelijkheden te bieden op het gebied van de permanente 
educatie, dit ter versterking van de maatregelen om het veranderen 
van werkkring te bevorderen. 
16 
Het effect van de maatregelen in het kader van de doelstellingen 3 
en 4 op de werkgelegenheid kan uitsluitend per geval en met 
behulp van een passende methodologie worden beoordeeld. De 
verwachting is echter dat in de periode 1994-1999 ongeveer 
11 miljoen personen van de medegefinancierde maatregelen 
zullen profiteren. 
De omstandigheden waaronder de maatregelen van de 
Structuurfondsen in het kader van de doelstellingen 3 en 4 worden 
uitgevoerd, zijn in het algemeen ongunstig : de langdurige 
werkloosheid neemt massale vormen aan en het tempo van de 
economische herstructurering versnelt, een ontwikkeling waarvan 
vooral degenen die op de arbeidsmarkt het zwakst staan, het 
slachtoffer worden. In deze moeilijke context blijken de structurele 
maatregelen bijzonder nuttig. De medegefinancierde programma's, 
die zijn opgezet voor de korte en middellange termijn, versterken 
namelijk de samenhang tussen groei en nieuwe werkgelegenheid 
en verminderen zo de druk op de achterstandsgroepen. Ondanks 
de geringe middelen die ervoor beschikbaar zijn, hebben deze 
maatregelen ook een multiplicatoreffect op het nationale beleid. Zo 
wordt in plaats van een passief beleid van inkomensgarantie 
steeds meer een actief beleid gevoerd en vinden doeltreffend 
gebleken methoden op steeds ruimere schaal ingang via de 
partnerschappen en netwerken die via die maatregelen zijn 
ontstaan. 
Een en ander wordt geïllustreerd door de overzichtstabellen in 
bijlage 3. In die tabellen is voor alle doelstellingen per Lid-Staat 
vermeld welk bedrag is bestemd voor elk van de grote categorieën 
structurele maatregelen. 
C. Kwantificering van het effect 
Uit de programmering van de structurele maatregelen voor de periode 
1994-1999, die in het kader van het partnerschap is uitgewerkt, blijkt dat 
bevordering van de werkgelegenheid in de hele Unie een belangrijk doel 
is. Er blijkt echter ook uit hoe moeilijk het is 
werkgelegenheidsdoelstellingen te kwantificeren in harde cijfers, 
aangezien het onduidelijke en veeleer indirecte effecten kan betreffen. 
1) Vaak zijn in een programma veel gegevens over de 
werkgelegenheid opgenomen waaruit blijkt hoe bezorgd de 
nationale en regionale overheden zijn wat dit aspect betreft. Deze 
bezorgdheid geldt zeer in het bijzonder voor de regio's waaraan 
steun wordt verleend. 
De verstrekte gegevens zijn echter meer een illustratie van de 
problemen die bij het bepalen van doelstellingen inzake de 
instandhouding van werkgelegenheid en bij het evalueren van de 
werkgelegenheidseffecten worden ondervonden, dan een illustratie 
van het totale effect dat mag worden verwacht. Dit komt door een 
gebrek aan consensus, zowel op methodologisch als op 
17 
operationeel niveau, over de wijze waarop de effecten van de 
maatregelen op de werkgelegenheid moeten worden berekend. Zo 
kan bijvoorbeeld in regio A worden verwacht dat de sanering van 
industrieterreinen 30 arbeidsplaatsen per geïnvesteerd miljoen ecu 
zal opleveren, terwijl in regio B het effect van eenzelfde maatregel 
wordt geraamd op 300 arbeidsplaatsen per geïnvesteerd 
miljoen ecu. 
Een dergelijk verschil is niet noodzakelijk het gevolg van het feit 
dat het ene programma doeltreffender is dan het andere. Het houdt 
veeleer verband met de typen werkgelegenheid waarmee rekening 
wordt gehouden. In sommige gevallen wordt bijvoorbeeld alleen 
rekening gehouden met de arbeidskrachten die nodig zijn om het 
betrokken industrieterrein te saneren, terwijl in andere gevallen 
dergelijke tijdelijke werkgelegenheid juist buiten beschouwing blijft, 
maar wordt geschat hoeveel arbeidsplaatsen zullen worden 
geschapen door de bedrijven die zich op het gesaneerde terrein 
vestigen. 
Enerzijds is dus inzicht nodig in de verschiiiende manieren waarop 
werkgelegenheid kan ontstaan dankzij de maatregelen van de 
Structuurfondsen. Anderzijds moet worden nagegaan hoe het komt 
dat het totale effect kan worden onderschat of overschat (gepoogd 
zal moeten worden een methodologie te ontwikkelen om te 
voorspellen hoeveel arbeidsplaatsen een maatregel zal opleveren). 
Zoals reeds in een voorbeeld is aangegeven, kan werkgelegenheid 
op verschillende manieren ontstaan : 
omdat arbeidskrachten nodig zijn voor de te verrichten 
werkzaamheden zelf: sanering van industrieterreinen, 
aanleg van bijbehorende wegen, opleidingsprogramma's 
voor een en ander, enz.; 
de resultaten van de verrichte werkzaamheden kunnen op 
hun beurt ook voor directe werkgelegenheid zorgen : nieuw 
personeel voor de bediening van de installaties die door de 
Structuurfondsen zijn medegefinancierd, werkgelegenheid 
ter plaatse in geval van een toeristische attractie, enz.; 
dan ontstaat er ook nog werkgelegenheid die kan worden 
beschouwd als een indirect uitvloeisel van de 
structuurmaatregelen : werkgelegenheid die te danken is 
aan de hogere koopkracht waartoe de structuurmaatregelen 
hebben geleid, bedrijven die worden opgericht omdat de 
omgevingsfactoren gunstiger zijn geworden en er beter 
geschoold personeel voorhanden is, enz. 
De indirecte effecten zijn erg moeilijk te berekenen omdat daarvoor 
nauwkeurig bekend moet zijn wat de invloed op de 
werkgelegenheid is van aspecten waarmee de Structuurfondsen 
zich niet rechtstreeks bezighouden. 
Om al deze redenen, en vooral door het ontbreken van een 
gemeenschappelijke methodologie, zijn de verstrekte gegevens 
nogal heterogeen en zijn zij bijgevoig vrij moeilijk in een synthese 
samen te vatten. 
18 
Volgens de ramingen in de GPD's voor de doelstellingen 2 en 5b 
gaat het voor de betrokken periode om respectievelijk 650 000 en 
518 000 arbeidsplaatsen. De relatieve omvang van de 
arbeidsmobiliteit in de betrokken gebieden of, omgekeerd, van het 
gebrek daaraan is echter een factor die maant tot grote 
voorzichtigheid bij het interpreteren van deze cijfers, t 
2) Om iets aan deze problemen te doen heeft de Commissie opdracht 
gegeven tot een aantal studies die snel verbetering moeten 
brengen in het inzicht in en de berekening van de effecten van de 
betrokken maatregelen op de werkgelegenheid. 
Doordat de structurele overdrachten van de Unie een belangrijke 
macro-economische dimensie bezitten, vooral in de Lid-Staten die 
in hun geheel of grotendeels onder doelstelling 1 vallen 
(Griekenland, Spanje, Ierland, Portugal en Italië), oefenen zij een 
directe invloed uit op de werkgelegenheid. In die gevallen waarin 
doelstelling 1 het hele grondgebied van de Lid-Staat of althans een 
aantal belangrijke regio's bestrijkt, konden op basis van 
macro-economische relaties analyses van het type "van algemeen 
naar meer gedetailleerd" worden uitgevoerd. Het betreft een 
techniek die zijn beperkingen heeft, met name door het statische 
karakter van de verbanden waarvan wordt uitgegaan, maar die 
toch een ruwe schatting mogelijk maakt van het algehele effect van 
de structurele maatregelen op de inkomens en de 
werkgelegenheid. 
Volgens onafhankelijke analyses zullen over de periode 1994-
1090 in alle regio's van doelstelling 1 ongeveer 1,2 miljoen 
arbeidsplaatsen, dit is 4,1 % van de beroepsbevolking, te danken 
zijn aan de uitvoering van de CB*$- Voor Portugal betrefl het 
bijvoorbeeld 190 000 arbeidsplaatsen, voor Spanje 220 000, voor 
Oriekeniand 260 000 en voor de. nieuwe Duitse deelstaten 
160000. Daarvan & echter slechts een deel nieuwe 
werkgelegenheidr waardoor deze cijfer* kunnen verschillen van 
de ramingen van de üd*Staten. Het voordeel van d*m aanpak is 
echter dat homogeen en vergelijkbaar cijfermateriaal wordt 
verkregen over de aantallen arbeidskrachten d\e in de betrokken 
Lid-Staten werk heb fan dankzij de commu;nautair& maatregelen. 
19 
Dit onderzoek van de lopende programmering maakt het mogelijk 
verbeteringen voor te stellen, met name aan de toezichtcomités, 
waarbij een en ander in het verlengde ligt van de ideeën die zijn 
uiteengezet in de mededeling van de Commissie over de Europese 
strategie voor de werkgelegenheid. Bij deze verbeteringen gaat het 
om een aanpassing van zowel de inhoud als de wijze van 
uitvoering van de betrokken maatregelen, met inachtneming van 
de beleidslijnen die reeds zijn overeengekomen. Daartoe zal 
gebruik worden gemaakt van alle beschikbare speelruimte (effect 
van de "deflator", programmatische herschikkingen binnen de 
grenzen van de bevoegdheid van het toezichtcomité, enz.) en ook 
zal worden gestreefd naar een nauwere samenhang tussen de 
macro-economische effecten van deze verbeteringen en de 
geografische gebieden waarvoor zij in feite zijn bedoeld. 
II. MOGELIJKE AANPASSINGEN : IN HET KADER VAN DE HUIDIGE 
PROGRAMMERING MEER DOEN EN BETER PRESTEREN TER 
VERGROTING VAN DE WERKGELEGENHEID 
De Structuurfondsen hebben tot taak de economische en sociale cohesie 
in de Unie te ondersteunen. In de eerste plaats dienen dus de 
voorwaarden te worden geschapen voor een sterke en duurzame groei in 
de context van de intensievere internationale concurrentie en de snellere 
technologische veranderingen. Een dergelijke groei is echter, hoewel van 
wezenlijk belang, op zichzelf niet voldoende om het vraagstuk van het 
tekort aan werkgelegenheid op te lossen. Tegelijk moet ook een 
werkgelegenheidsintensievere groei worden nagestreefd. 
De huidige ontwikkeling in de richting van een arbeidsverdeling die wordt 
gekenmerkt door een geringe participatiegraad en een hoog 
werkloosheidspercentage, is onaanvaardbaar en moet plaats maken voor 
een benadering die tot een volledige benutting van beroepsbevolking en 
economisch potentieel leidt. Dit zal onder meer een grotere economische 
en sociale solidariteit en een actiever werkgelegenheidsbeleid vergen. 
Het gaat er dus om in het kader van de lopende programmering te 
streven naar aanpassingen die de effecten op de groei zelf en op het 
werkgelegenheidsintensieve karakter ervan kunnen vergroten. Daartoe 
dienen de speelruimte en de flexibiliteitsmarges die binnen de huidige 
programmering nog voorhanden zijn, bij voorrang te worden gebruikt om 
gestalte te geven aan de volgende krachtlijnen : 
20 
A. De lange-termijnvoorwaarden voor een duurzame economische 
groei scheppen 
1) In de eerste plaats dient erop te worden toegezien dat het nodige 
belang wordt gehecht aan immateriële investeringen, die immers 
een belangrijke motor van de economische groei zijn geworden. 
De nadruk die de Structuurfondsen leggen op het bevorderen van 
onderzoek, ontwikkeling en innovatie, met name in het MKB, en op 
de voortdurende ontwikkeling van het menselijke kapitaal via 
onderwijs en opleiding is noodzakelijk als bijdrage tot de 
ontwikkeling en de verspreiding van nieuwe technologieën en 
produktiewijzen. 
a) Omdat investeringen in het menselijke kapitaal een 
essentiële component van de immateriële investeringen 
vormen, moeten zij bij uitstek3 worden bevorderd. In de 
huidige context dient het accent met name op de volgende 
prioritaire doeleinden te liggen : 
het betrokken aanbod moet zo worden uitgebreid dat 
alle jongeren onderwijs en een initiële opleiding 
kunnen genieten. De Structuurfondsen moeten daarin 
een belangrijke rol spelen, vooral in die regio's van de 
Unie waar de voorzieningen op dit gebied het minst 
ontwikkeld zijn; 
een geïntegreerd systeem voor onderwijs en 
opleiding gedurende het hele beroepsleven dient te 
worden bevorderd; 
structuur en inhoud van onderwijs en opleiding 
moeten worden aangepast aan de behoeften die als 
gevolg van de economische en technische 
veranderingen ontstaan. Het gaat daarbij om de 
aanpassing van leerplannen, het instellen van 
mechanismen voor contacten tussen scholen en de 
werkende wereld daarbuiten (leerlingstelsel, 
stimulering van de ondernemingszin, ...) en het 
bevorderen van door bedrijven georganiseerde 
opleidingen; 
investeringen door overheid en particuliere sector in 
onderwijs en opleiding dienen te worden bevorderd 
en er moeten adequate structuren worden opgezet 
om toe te zien op de rentabiliteit van deze 
investeringen. 
b) In het licht van de betrokken ontwikkelingen lijkt ook een 
versterking van de dienstverlening ter ondersteuning van 
bedrijven, en met name van het MKB, zeer wenselijk. In dat 
verband zouden de nationale en regionale steunregelingen 
Deze aanpak is voortdurend aanbevolen in de Witboeken van de Commissie over "Groei, 
concurrentievermogen en werkgelegenheid", "Sociaal beleid" en "Onderwijzen en leren: naar 
een cognitieve samenleving". 
21 
duidelijker te worden toegespitst op het voorzien in de 
behoeften aan dienstverlening van hoge kwaliteit in het 
MKB, welke categorie bedrijven bijzonder flexibel is wat de 
organisatie van de produktie betreft. Nog belangrijker is dat 
de dienstverlening voor verschillende gebieden wordt 
gecombineerd. 
Hoewel vooral in de afgelopen tien jaar in de regio's tal van 
organisaties zijn ontwikkeld die diensten aan het MKB 
verlenen, wat ertoe heeft geleid dat in het veld allerlei 
tamelijk gespecialiseerde instellingen werkzaam zijn die 
elkaar vaak beconcurreren, kunnen bedrijfsleiders immers 
nog steeds maar heel moeilijk een algemeen adviseur 
vinden die hen na bestudering van hun behoeften 
doorverwijst naar specifieke dienstverlening. Daarom heeft 
de Commissie onlangs enkele modelprojecten opgezet die 
tot doel hebben op regionaal niveau hulp te bieden bij de 
uitwerking van een strategie om de innovatie en de 
technologische ontwikkeling in het MKB te ondersteunen 
(regional innovation strategy of RiS). Een dergelijke 
strategie komt tot stand door het aanbod van 
ondersteunende dienstverlening te analyseren en de 
verleende diensten onderling te vergelijken en aan de 
uiteenlopende behoeften van het MKB aan te passen, 
waarbij ernaar wordt gestreefd deze diensten te groeperen 
en in de vorm van een regionaal netwerk te organiseren en 
ze dan bereikbaar te maken via een enkel contactpunt 
(ontwikkelingsmaatschappij, kamer van koophandel, 
Europees bedrijfsinnovatiecentrum (BIC), technologie­
centrum, Euro Info Centrum, enz.). 
Bovendien wordt bij dergelijke dienstverlening het 
adviseringsaspect doorgaans niet gecoördineerd met het 
financiële aspect, waardoor de verleende diensten veel 
minder doeltreffend zijn. Het gebrek aan kapitaal maakt het 
MKB immers kwetsbaar en is de oorzaak van het merendeel 
van de problemen die deze categorie bedrijven op het 
gebied van duurzaamheid, ontwikkeling en 
internationalisering ondervindt. 
De Commissie beveelt dus aan de financiële dienstverlening 
- met name op het gebied van start- en risicokapitaal en 
andere financieringstechnieken - systematisch te integreren 
in de structuren voor de advisering en begeleiding van het 
MKB. Ook internationale marketing is een belangrijke factor 
in de ontwikkeling van het MKB. 
2) Ook aan de begeleiding van de technologische innovatie moet 
bijzondere aandacht worden besteed. In dat perspectief wordt een 
aantal communautaire programma's uitgevoerd en is een debat op 
gang gebracht in het kader van het Groenboek over de innovatie 
waaraan de Commissie op 20.12.1995 haar goedkeuring heeft 
gehecht. 
22 
Daarbij moet de uitdaging die de informatiemaatschappij betekent, 
krachtig worden aangepakt. Door een passende activering op 
regionaal en plaatselijk niveau dient voor een betere anticipering 
op de technologische ontwikkelingen te worden gezorgd, zodat 
deze niet alleen maar worden ondergaan. 
Dankzij de toepassingen op telematicagebied is het nu technisch 
mogelijk snel en tegen lagere kosten te voldoen aan de vraag naar 
individuele dienstverlening van hoge kwaliteit bij burgers 
(telegeneeskunde, onderwijs en opleiding, handel, reserveringen, 
enz.), werkenden (telewerken), bedrijven en plaatselijke 
overheden. 
Het effect van deze nieuwe technologieën op de werkgelegenheid 
is beslist niet alleen positief omdat menselijke taken worden 
gerationaliseerd en geautomatiseerd. De betrokken ontwikkeling is 
echter onontkoombaar en dus is het hoe dan ook noodzakelijk lang 
van tevoren begeleidende maatregelen te nemen. Als die 
begeleiding slaagt, bieden de betrokken technologieën ook 
kansen : 
in de minst ontwikkelde gebieden (doelstellingen 1 en 5b) en 
de meest afgelegen gebieden (doelstelling 6) ontstaan 
nieuwe en ruimere mogelijkheden om arbeid aan te bieden 
en gebruik te maken van vakkennis : voorbeelden zijn het 
belangrijke potentieel op het gebied van telewerken en de 
kwaliteitsverbetering die mogelijk wordt gemaakt door 
medisch telediagnostiseren; 
opleidingen kunnen persoonlijker en toegankelijker worden 
gemaakt, wat vooral van belang is in het kader van de 
doelstellingen 2, 3 en 4 : in een wereld die steeds sneller 
verandert, is het een belangrijke troef als kennis 
voortdurend wordt geactualiseerd en programma's naar 
behoefte kunnen worden aangepast; 
in het algemeen geldt dat er meer vrije tijd kan komen : de 
hogere produktiviteit die aan deze nieuwe technologieën te 
danken is, zal op den duur leiden tot een daling van de 
arbeidstijd, wat ongetwijfeld een positief effect zal hebben 
op de nieuwe bronnen van werkgelegenheid in de sector 
dienstverlening. 
Daar ligt het belang van de communautaire proefprojecten voor 
begeleiding van de informatiemaatschappij die recentelijk in het 
kader van IRIS zijn gelanceerd en ook van de proefprojecten op 
grond van artikel 10 van het EFRO en artikel 6 van het ESF. 
23 
Informatietechnologieën 
De programma's bevatten een aantal experimenten en ideeën die 
vermelding verdienen: m Limousin en Aquitaine (Frankrijk) 
worden vormen van een ^eïesecretarlaaf ontwikkeld en in 
Zweden en Finland worden met structurele steun op ruimere 
schaal nieuwe werk-t opleidings- en onderwijsmethoden 
ingevoerd. De te volgen weg wordt geïllustreerd door Britse 
programma's die berusten op "knowledge-based industries" en op 
de integratie van toerisme* cultuur en mediasector. Hetzelfde 
geldt voor de steun die in Frankrijk voor OTÖ In het MKB wordt 
verleend om te komen tot regionale "excellence". 
B. De groei werkgelegenheidsintensiever maken 
Het gaat er hier om speelruimte te creëren om de relatie tussen groei en 
werkgelegenheid te herstellen, aan welke relatie momenteel afbreuk 
wordt gedaan door de noodzaak op middellange termijn concurrerend te 
blijven. Daartoe moet bijzondere aandacht worden besteed aan : 
1) Het werkgelegenheidsaspect bij de financiering van infrastructuur 
en produktieve investeringen, een factor waaraan in de meest 
ontwikkelde regio's uiteraard meer gewicht moet worden 
toegekend. 
a) In het algemeen kan het volgende worden gezegd : 
met betrekking tot de tenuitvoerlegging dient te 
worden opgemerkt dat de bij de selectie van de 
projecten gehanteerde methoden en criteria niet altijd 
bevredigend zijn, aangezien soms sprake is van een 
niet-gedifferentieerde handelwijze die alleen op 
verlaging van de totale kosten van de investering is 
gericht. Hoewel een verbetering is geconstateerd 
vergeleken met de vorige periode, kunnen die 
methoden en criteria nog selectiever worden gemaakt 
en moeten zij in sterkere mate die acties bevoordelen 
die de meeste arbeidsplaatsen kunnen scheppen. 
Voorts zouden de procedures voor de toekenning van 
steun moeten worden vereenvoudigd en versneld, 
met name voor het MKB. 
24 
Criteria ypQr dg selectie van de projecten 
Het In het Verenigd Koninkrijk gehanteerde ''scoring system" is 
een van de mogelijkheden voor een doeltreffende 
ondersteuning van de kwalitatieve analyse van de 
steunmaatregelen. Dit systeem berust op twee essentiële 
componenten : enerzijds moeten de projecten aan een aantal 
basiscriteria voldoen, en anderzijds zijn er specifieke criteria 
die het mogelijk maken de kwaliteit van een project te 
evalueren In relatie tot de betrokken maatregel. De 
werkgelegenheid 1$ een van de basiscriteria» wat betekent dat 
een project dat geen (netto) werkgelegenheid creëert, niet veel 
kans maakt te worden goedgekeurd. Bij de criteria om een 
project te toetsen rn het licht van de betrokken maatregel gaat 
het om aan het type maatregel aangepaste indicatoren van de 
kosten per eenheid, waaronder de kosten per gecreëerde 
arbeidsplaats, Alteen de meest doeltreffende projecten, d,w<z, 
de projecten met de gunstigste verhouding kosten/gecreëerde 
arbeidsplaatsen, kunnen In het kader van de betrokken 
steunregeling worden gesubsidieerd, 
Ook enkele toezichtcomités In regio's van doelstelling 5b, 
bijvoorbeeld in de Franse regio Provence-Alpes-Cdte d'Azur, 
hebben het scheppen van nieuwe werkgelegenheid 
opgenomen in de criteria die zij bij het selecteren van hun 
projecten hanteren, 
voor de evaluatie moeten adequatere en aan de 
uiteenlopende kenmerken van de regio's aangepaste 
methoden worden gebruikt die een betere toetsing 
aan de gekwantificeerde doelstellingen inzake te 
creëren en in stand te houden arbeidsplaatsen 
mogelijk maken. In het kader van het operationele 
toezicht kunnen "controlepanelen" worden 
gerealiseerd om nog tijdens de uitvoering een 
tussenstand van de gesorteerde effecten te kunnen 
opmaken, vooral voor belangrijke maatregelen die 
verhoudingsgewijs veel arbeidsplaatsen moeten 
opleveren. 
b) Infrastructuurwerkzaamheden en steunmaatregelen voor 
investeringen moeten beter worden begeleid om het effect 
op de plaatselijke werkgelegenheid te maximaliseren. De 
werkgelegenheid die door de aanleg van grote 
infrastructuurvoorzieningen wordt gecreëerd, kent immers 
twee beperkingen : het gaat om tijdelijke arbeidsplaatsen en 
bovendien bestaat het gevaar dat de betrokken 
arbeidskrachten grotendeels elders worden aangeworven. 
Daarom moet in nauwe samenwerking met de 
opdrachtgevers en uitvoerders van grote projecten 
doelbewust worden gestreefd naar maximalisering van de 
plaatselijke werkgelegenheidseffecten van de betrokken 
werkzaamheden. Maatregelen in die zin dienen, om de 
25 
gunning van opdrachten niet te beïnvloeden, 
vanzelfsprekend pas te worden genomen na de toewijzing 
(cf. kader). Ook kunnen verschillende onderdelen van een 
opdracht worden uitbesteed aan plaatselijke bedrijven, dit 
geheel en al in overeenstemming met de koers die de 
Commissie volgt met het oog op verbetering van de kansen 
van het MKB om overheidsopdrachten in de wacht te 
slepen. 
Tevens moet bijzondere aandacht worden besteed aan 
mogelijkheden om een permanent karakter te geven aan de 
plaatselijke arbeidsplaatsen en toekomstkansen die aldus 
zijn gecreëerd (cf. kader). 
Met betrekking tot grote investeringen in bedrijven kan 
eenzelfde gedachtengang worden ontwikkeld (gerichte 
opleiding van werknemers en maatregelen om het 
plaatselijke MKB op het vereiste niveau te brengen). 
26 
Flankerende maatregelen bij infrastructuurwerjg^amhe^en 
De werkgelegenheid die door infrastrucfeiurwerkzaamheden wordt gecreëerd, 
draagt een tijdelijk karakter omdat zij verbonden Is met de aanleg van de 
betrokken Infrastructuur; bovendien wordt bij het naderen van de voltooiing 
meestal niets gedaan om een deel van die werkgelegenheid om te zetten in 
permanente arbeidsplaatsen (cf. de gang van zaken in Andalusië rond de 
wereldtentoonstelling van 1992 in Sevilla, die in dit verband een 
schoolvoorbeeld is)- Volgens een schatting voor de grote 
bouwwerkzaamheden rn het kader van doelstelling 1 wordt mogelijk 50 à 80 % 
van de betrokken prestaties geleverd door bedrijven (en arbeidskrachten) uit 
een andere regio en soms zelfs uit een andere Ud-Staai Dit percentage 
verschilt uiteraard van geval tot geval afhankelijk van de vereiste 
vakbekwaamheid en van de bevolkingsdichtheid In het betrokken gebied. 
Om de plaatselijke werkgeJegenheidsefiecten van dergelijke maatregelen te 
vergroten» zouden na de gunning van de opdrachten de volgende maatregelen 
kunnen worden genomen: 
voor elke plaats van uitvoering worden de behoeften aan vakmensen 
van tevoren geraamd; 
deze behoeften worden vergeleken met de arbeidskrachten die op de 
plaatselijke of regionale arbeidsmarkt beschikbaar zijn; 
voldoet hei plaatselijke aanbod niet aan de behoeften, dan wordt dit 
opgevangen door middel van {door het ESF medegefinancierde) 
intensieve opleidingsprogramma's* 
Er kunnen ook maatregelen worden genomen om permanente 
arbeidsplaatsen te scheppen : 
hetzij voor werkzaamheden ter plaatse: onderhoud, reparatie en 
beheer van de betrokken Infrastructuurvoorziening en bijbehorende 
algemene dienstverlening (levering van verbruiksartikelen, horeca-
activiteiten, enz-), waarbij het om naar schatting 1Ô0 Ô00 plaatselijke 
arbeidsplaatsen per jaar kan gaan, welk aantal nog groter kan uitvallen 
als er systematisch naar wordt gestreefd werkgelegenheid te creëren 
op het gebied van "nabije" dienstverlening, met name in de 
milieusector; 
hetzij voor werkzaamheden elders ; bundeling van bekwaamheid of 
deskundigheid op een of meer vakgebieden d\& belangrijk zijn voor de 
betrokken werkzaamheden, met het doel er later voor soortgelijke 
werkzaamheden elders gebruik van te kunnen maken. 
Wat flankerende maatregeien bij investeringen in bedrijven betreft, opent het 
CB voor de nieuwe Duitse deelstaten perspectieven in de hier aangegeven 
richting, waarbij het accent op de recycling van industriële materialen ligt en 
een strategie voor samenwerking tussen bedrijven wordt bevorderd die nieuwe 
kleine en middelgrote bedrijven ten goede moet komen. 
27 
2) Compensatie, overal wat dat nodig is. voor de effecten van de 
modernisering van de produktieve sector, waarbij het erom kan 
gaan die effecten in bepaalde sectoren (b.v. de visserij) of in 
steden te verzachten of nog de ontvolking van het platteland af te 
remmen, welke laatste ontwikkeling een factor is die tot de 
stedelijke problemen bijdraagt. Daartoe dient de steun voor 
geïntegreerde benaderingen van plaatselijke ontwikkeling met het 
oog op de valorisatie van produkten of sectoren die niet of slechts 
in geringe mate aan internationale concurrentie zijn blootgesteld, 
versterkt en veralgemeend te worden : 
a) In de eerste plaats dient een strategie voor de 
systematische valorisatie van de regionale economische 
troeven te worden gestimuleerd. Uitgangspunt voor een 
dergelijke strategie zijn specifieke bedrijfskolommen of 
afzetmogelijkheden waarbij het accent op traditie en 
kwaliteit ligt en die een diversificatie van de afzetmaikten 
van de economie van het betrokken gebied mogelijk 
maken : een essentiële rol is hier weggelegd voor 
plaatselijke produkten en dienstverlening. Die strategie kan 
ook worden gebaseerd op een aanbod van dienstverlening 
dat steunt op gerevitaliseerde middelgrote steden; deze 
steden moeten in sterkere mate een dergelijke 
structurerende rol gaan spelen. 
Voor zo'n strategie is in ieder geval het volgende nodig : 
nauwere samenwerking tussen kleine en middelgrote 
bedrijven onderling en tussen deze bedrijven en grote 
bedrijven met het oog op het creëren van 
"innovatiezones", die kunnen worden beschouwd als 
een nieuwe vorm van industriegebieden; 
een in toereikende mate beschikbare 
kwaliteitsdienstverlening op het gebied van 
advisering en begeleiding, welke dienstverlening van 
fundamenteel belang blijkt voor de oprichting en de 
ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven (cf. 
II/A/1), ook al gezien hun fundamentele rol als 
dynamische bron van werkgelegenheid4 
cf. het rapport van de Commissie aan de Europese Raad van Madrid (CSE(95)2087) over de rol 
van het MKB in de EU als bron van werkgelegenheid, groei en concurrentiekracht. 
28 
b) In de tweede plaats dient, zoals trouwens wordt bepleit in 
een mededeling van de Commissie aan de Raad5 , 
bijzondere aandacht te worden besteed aan de benutting 
van "nieuwe bronnen van werkgelegenheid" via plaatselijke 
initiatieven op een aantal gebieden, waarbij het erom gaat te 
voorzien in nieuwe behoeften die nog onvoldoende zijn 
gedekt en in hoofdzaak verband houden met de kwaliteit 
van het bestaan (hulpverlening aan personen, en vooral aan 
bejaarden, cultuur, toerisme, "nabije" dienstverlening) en 
met het beheer van schaarse hulpbronnen (cultureel 
erfgoed; milieubeheer en -bescherming : cf. II/B/4; 
alternatieve energiebronnen, waaronder met name 
biomassa). Het gaat erom nieuwe volwaardige activiteiten te 
ontwikkelen die zeer arbeidsintensief zijn en zijn gebaseerd 
op nieuwe behoeften welke voortvloeien uit de 
demografische en maatschappelijke ontwikkeling van de 
Europese samenleving : de vergrijzing van de bevolking (in 
de Europese Unie is één op drie volwassenen ouder dan 60 
jaar), de toeneming van de vrije tijd en het verbeterde 
beheer van schaarse hulpbronnen zijn de belangrijkste 
elementen van die ontwikkeling. 
Het fundamentele uitgangspunt is dat op deze gebieden 
sprake is van een potentiële koopkrachtige vraag die 
weliswaar opgewekt en gestimuleerd moet worden door 
middel van overheidssteun - met name via activering van de 
middelen die aan passieve werkloosheidsuitkeringen 
worden besteed - maar waaraan uiteraard op den duur via 
de commerciële sector moet worden voldaan. 
Doe. COM(95)273 van 13 juni 1995 over een strategie voor het stimuleren van plaatselijke 
ontwikkelings- en werkgelegenheidsinitiatieven. 
29 
Bronnen van werkgelegenheid 
in het kader van de strategieën voor het valoriseren van de regionale 
troeven moeten op de traditie gebaseerde bronnen van 
werkgelegenheid worden geactiveerd, waarbij het kan gaan om : 
unieke plaatselijke produkten die aan het verdwijnen zijn of 
zelfs reeds verdwenen zijn, maar die nog in het collectieve 
geheugen aanwezig zijn ; knowhow en vakkennis, vooral op 
ambachtelijk gebied; 
typische ambachtelijke of .traditionele produkten die niet 
uitsluitend uit een bepaald gebied afkomstig zijnt maar wel 
door grote verschillen in concurrentiepositie worden 
gekenmerkt en vragen om een aangepaste afzetstrategie. 
Voorbeelden die in de richting van een dergelijke benadering gaan, 
zijn te vinden in het Ierse CB, waarin een programma ter 
ondersteuning van de plaatselijke ontwikkeling is opgenomen dat 
wordt uitgevoerd via een globale subsidie met gebruikmaking van 
een aanpak die op "community development" is gebaseerd. 
Ook het programma ter bevordering van het regionale 
ontwikkelingspoténtieei in Portugal is onlangs (juli 1995} in deze zin 
bijgesteld, waarbij het accent is komen te liggen op de ontwikkeling 
van kleine en micro-bedrijven. 
Voorbeelden van goede werkwijzen zijn tenslotte ook in overvloed te 
vinden bij het communautaire initiatief LEADER, aangezien de 
meeste plaatselijke groepen projecten ter verbetering van de 
vervaardiging en verkoop van typische regionale produkten 
ondersteunen, 
Wat doelstelling 2 betreft, is de financiering van het MKB een centraal 
probleem, waarbij vooral het verkrijgen van startkapitaal voor 
bedrijven in oprichting moeilijk is. Dit financiële probleem kan niet los 
worden gezien van het probleem van de begeleiding van starters 
door instellingen die een geïntegreerde dienstverlening van hoge 
kwaliteit bieden op basis van een partnerschap tussen de 
verschillende dienstverleners in een gebied. Aan deze aspecten 
wordt veel beïang gehecht 'm de GPD's van de nieuwe Lid-Staten, en 
vooral van Zweden. 
De steunverlening op het gebied van de nieuwe bronnen van 
werkgelegenheid moet overigens nog worden uitgebreid, Zo zou in 
Griekenland een herschikking van de bestaande programma's 
kunnen plaatsvinden of gebruik kunnen worden gemaakt van de 
"deflator'-middelen om steun te verlenen voor de invoering van een 
door de nationale autoriteiten voorbereide werkgelegenheitïsbon naar 
het voorbeeld van de Franse "chèque- service". 
Het GPD voor de regio Merseyside (VK) legt reeds concreet de 
nadruk op de mogelijkheden die op het gebied van dergelijke 
"nabije" werkgelegenheid bestaan, zulks door 38 "pathways" uit te 
stippelen op basis van strategieën inzake lokale initiatieven. 
30 
3) Bevordering van een dynamische reorganisatie van werk en 
arbeidstijd die gepaard gaat met een uitbreiding van de 
werkgelegenheid. Wegens de snelle verspreiding van de nieuwe 
technieken en van de produktietypen die eruit voortvloeien, is het 
noodzakelijk nieuwe vormen van arbeidsorganisatie in te voeren. 
Achterstand op dit gebied kan een remmend effect hebben op de 
stijging van de produktiviteit en op de benutting van de potentiële 
werkgelegenheidsvoordelen van flexibele arbeidstijdregelingen. 
De Structuurfondsen zouden hun financiële middelen als 
katalysator kunnen gebruiken door een bijdrage, met name in de 
vorm van werkgelegenheidssteun, te leveren in de 
overschakelingskosten bij de toepassing van benaderingen zoals : 
regelingen waarbij werknemers die hun loopbaan tijdelijk 
onderbreken om een opleiding te volgen, gedurende die tijd 
bijvoorbeeld door een werkloze worden vervangen; 
herschikking van de arbeidstijd tijdens het hele 
beroepsleven met het oog op een betere verdeling van de 
beschikbare werkgelegenheid. 
In dit verband dient het nodige belang te worden gehecht aan 
passende opleidingssystemen voor werknemers van het MKB en 
aan systemen die een levenslange opleiding bevorderen, alsmede 
aan de rol van de sociaal-economische partners. 
Beheer van het werk en van de arbeidstijd 
In Denemarken is in 1Ô94 wetgeving van kracht geworden die het 
mogelijk maakt verlof om persoonlijke redenen voor een periode 
van 13 à 52 weken toe te kennen met een vergoeding op basis 
van de regeling inzake de werkloosheidsuitkeringen* Zo kan verlof 
voor permanente educatie» ouderschapsverlof of sabbatsverlof 
worden genomen. De vacatures kunnen worden opgevuld met 
(jonge) werkzoekenden. Een dergelijk rouleringssysteem maakt 
de arbeidsmarkt flexibeler en draagt bij tot de nascholing van de 
beroepsbevolking gedurende het hele beroepsleven. 
4) Bevordering van een milieuvriendelijke groei. De bescherming van 
het milieu is een belangrijke bron van nieuwe werkgelegenheid. De 
aanleg en het onderhoud van infrastructuurvoorzieningen creëren 
werkgelegenheid, maar daarnaast wordt ook meer en meer belang 
gehecht aan de potentiële werkgelegenheid op het gebied van de 
met het milieu verbonden activiteiten, soms de "ecosector" 
genoemd. 
31 
Deze sector levert goederen en diensten ten behoeve van de 
meting, preventie, beperking of correctie van de schade die wordt 
aangericht aan water, lucht en bodem; ook de vermindering en de 
aanpak van afvalstoffen en geluidshinder, alsmede plaatselijke 
energieproduktie vallen onder deze bedrijfstak. Milieu-audit en 
-advisering ten behoeve van andere industriesectoren worden 
eveneens tot de betrokken dienstverlening gerekend. De 
ontwikkeling van deze milieubranches, die meestal een hoog 
technologisch niveau hebben en ontwikkelings- en innovatie­
activiteiten ontplooien (produktie van hulpmiddelen om vervuiling te 
bestrijden; telematicaontwikkelingen die bijdragen tot een meer 
geïntegreerde benadering van het milieubeheer op plaatselijk en 
regionaal niveau, van de preventie van risico's van natuurlijke en/of 
menselijke oorsprong of van het beheer van de natuurlijke 
hulpbronnen; technieken voor energiebesparing en hernieuwbare 
energiebronnen), lijkt veelbelovend uit het oogpunt van het creëren 
van duurzame werkgelegenheid. 
Voorts dient erop te worden gewezen dat het bij de dienstverlening 
op milieugebied, met inbegrip van de - voor de regio's van 
doelstelling 1 bijzonder belangrijke - werkzaamheden om de 
noodzakelijke infrastructuurvoorzieningen te doen functioneren en 
te onderhouden (b.v. het afvalbeheer, de bestrijding van vervuiling, 
het waterbeheer, de instandhouding van beschermde 
natuurgebieden, inclusief activiteiten die buiten het kader van de 
eigenlijke milieusector vallen, maar een belangrijke bijdrage 
leveren aan een betere kwaliteit van het bestaan van de burgers 
zoals de instandhouding van het nationale erfgoed, 
stadsvernieuwing, enz.), gaat om activiteiten die zeer 
arbeidsintensief zijn en een belangrijke bijdrage leveren aan de 
strijd voor meer werkgelegenheid. 
Reeds in 1988 heeft de Commissie in haar mededeling over de 
toekomst van het platteland gewezen op het belang van een 
intensievere milieubescherming. In plattelandsgebieden worden 
nieuwe regionale perspectieven geopend door de toenemende 
vraag naar "natuurlijke" landbouwprodukten, "groen" toerisme, 
natuur en verzorgd landschap. Ook andere economische 
activiteiten waarbij prijs wordt gesteld op een "schoon" milieu (b.v. 
technologisch onderzoek), kunnen in belangrijke mate bijdragen tot 
de diversificatie van de inkomstenbronnen in landelijke gebieden, 
en dus tot het behoud van de plattelandsbevolking. 
32 
Het Cohesiefonds heeft tussen 1993 en 1999 meer dan 
16 000 miljoen ecu te besteden. In de eerste twee jaren 
waarin dit Fonds functioneerde (199&-1994); lag de 
verhouding tussen milieuprojecten en vervoersprojecten op 
ongeveer 40/60; de Commissie acht dit onvoldoende gezien 
het feit dat moet worden gestreefd naar evenwicht, namelijk 
een verhouding van 50/50; op dit punt is dus een belangrijke 
verbetering nodig. 
Wat doelstelling 2 betreft, is in het Duitse GPD 7 % van de 
beschikbare middelen bestemd voor de ontwikkeling van 
"schone" technologieën en produkten. Het GPD voor het 
Verenigd Koninkrijk zit op dezelfde lijn : in West-Schotland 
wordt in het kader van de prioriteit "infrastructuur van de 
bedrijven" 47 miljoen ecu besteed aan verbetering van het 
regionale imago en milieu. Het ËFRÖ zal er bijvoorbeeld 
projecten subsidieren die het mogelijk moeten maken een 
groter aantal terreinen te saneren en voor een nieuw 
gebruiksdoel te bestemmen» voorts projecten om de 
aantasting van historische plaatsen en monumenten tegen 
te gaan, en ook nog een klein aantal projecten om 
natuurlijke habitats aan de rand van steden te herstellen. In 
de regio Picardie (frankrijk) wordt 17% van de 
GPD-middelen voor het milieu bestemd en wordt een 
demonstratieproject uitgevoerd waarmee wordt beoogd op 
lokaal niveau industriële verwerkings- en vaiorisatieketens 
voor huishoudelijk afval te realiseren. 
C. Economische en sociale solidariteit, inclusief gelijke kansen, met 
een meer gerichte aanpak bevorderen 
Economische en sociale solidariteit moet hier duidelijk worden 
onderscheiden van het verstrekken van uitkeringen. 
De stijging van de werkloosheid heeft in de hele Gemeenschap grote 
delen van de bevolking in een zwakke positie gebracht en heeft geleid tot 
een toeneming van de uitsluiting, welk verschijnsel vooral die categorieën 
treft die op de arbeidsmarkt het meest kwetsbaar zijn, zoals kansarme 
jongeren, vrouwen, langdurig werklozen en een deel van de immigranten. 
Om langdurige werkloosheid te bestrijden en te voorkomen, en het 
gevaar van een sociale tweedeling af te wenden, moet aan een 
hervorming van het arbeidsmarktbeleid worden gewerkt. Het gaat erom 
een verschuiving van een passief beleid van werkloosheidsuitkeringen 
naar een actief beleid te bewerkstelligen. Dit zal het mogelijk maken de 
beschikbare financiële middelen op produktieve wijze te gebruiken en 
vooral ook de werkloze en buitengesloten personen te activeren. Daartoe 
kunnen de werkloosheidsuitkeringen in sterkere mate aan opleiding en 
omscholing worden gekoppeld om zo langdurige werkloosheid en 
uitsluiting te voorkomen. 
De overheveling van steun die tot dusver voor passieve maatregelen 
werd toegekend, naar actieve arbeidsmarktmaatregelen -een operatie 
33 
waardoor de overheidsfinanciën dus niet extra worden belast- zal 
gepaard moeten gaan met een aanpassing van het aanbod en de 
kwaliteit van de dienstverlening op werkgelegenheidsgebied. Deze 
verbeteringen zijn noodzakelijk om op de specifieke problemen van de 
werklozen en de meest kansarme personen, met name vrouwen, 
doeltreffend te kunnen reageren door het voor de betrokkenen 
gemakkelijker te maken een weg te volgen die toegang tot economische 
en sociale activiteiten geeft. 
Dit houdt in dat regelingen worden opgezet waarin maatregelen op het 
gebied van beroepskeuzevoorlichting, opleiding, advisering en 
werkgelegenheidssteun worden geïntegreerd om het afleggen van het 
integratietraject te vergemakkelijken. In dit verband dient bij de initiatieven 
die worden genomen om actieve deelneming aan het economische en 
sociale leven te bevorderen, in het bijzonder de nadruk te worden gelegd 
op gelijke kansen voor vrouwen en mannen. 
In haar Mededeling van 21 februari 19966 heeft de Commissie 
voorgesteld dat de structuurfondsen bij hun interventies systematisch 
rekening houden met de respectieve situatie van de vrouwen en mannen 
ten einde een betere bijdrage tot de gelijkheid van kansen te leveren. Zij 
heeft eveneens denkbeelden ontwikkeld met betrekking tot de mogelijke 
rol van de fondsen wat betreft het combineren van gezins- en 
beroepsleven en de integratie van kansarme vrouwen. 
Deze allereerst op activiteit en werkgelegenheid gerichte benadering kan 
ook worden gecombineerd met de nieuwe mogelijkheden voor 
werkgelegenheid. Plaatselijk ontwikkelings- en werkgelegenheidsinitia-
tieve zouden kunnen worden gestimuleerd uit een deel van de nu voor 
passieve werkloosheidssteun bestemde middelen, maar ook via nauwere 
samenwerking met de op concurrentie gebaseerde economie. 
COM(96)67 def. van 21 februari 1996: "Integratie van gelijke kansen voor vrouwen en mannen 
in alle communautaire beleidsvormen en acties". 
34 
De solidaire economie 
In het Belgische Henegouwen (doelstelling 1) streven instellingen voor 
wijkontwikkeling die op passende wijze met de regionale autoriteiten zijn 
verbonden» naar de maatschappelijke integratie van kansarme jongeren 
via projecten die zijn gericht op een ruimtelijke revalorisatie (woningen, 
scholen, wijkvernieuwing). Gewerkt wordt met groepen van zeven à acht 
leerlingen die worden begeleid dooreen sociaal werker en een ploegbaas. 
Hei gaat om een vooropleiding tijdens welke eenvoudige technieken 
worden bijgebracht. Óp basis daarvan moeten de betrokkenen op den 
duur een complexere opleiding kunnen volgen of werk kunnen vinden, in 
1994 is in Henegouwen door 2 205 personen aan dergelijke acties 
deelgenomen. Een en ander neemt gemiddeld 453 uur per deelnemer in 
beslag. Gemiddeld komen de kosten voor elke deelnemer op 6 ecu/uur. 
Met het oog op de integratie van zeer sterk gemarginaliseerde personen 
kunnen de openbare centra voor maatschappelijk welzijn (OCMWs) in 
België de betrokkenen een individuele begeleiding geven die erop is 
gericht hun enige opleiding te geven enerzijds, en ervoor te zorgen dat zij 
in aanmerking komen voor de sociale zekerheid anderzijds. Hieraan wordt 
gemiddeld 1 350 uur per persoon besteed. 
In Kolding (Denemarken) heeft een groep met uitsluiting van de 
arbeidsmarkt bedreigde jongeren een oude Russische onderzeeboot 
verbouwd tot een toeristische attractie. Het betrof een project van de 
gemeente waarvoor het ËSF steun in het kader van doelstelling 3 (40 %) 
heeft verleend. De opleiding bestond uit een combinatie van praktische en 
theoretische cursussen. Na een basiscursus (geschiedenis* talen, 
opleiding tot toeristengids) konden de deelnemers kiezen uit verschillende 
cursussen voor beroepsopleiding (informatica* elektronika, commerciële 
opleiding, metaalbewerking) en praktische werkzaamheden (vervaardiging 
van publikaties, communicatieve werkzaamheden» inrichting van een 
museum voor onderzeeërs, enz.)- In de eerste drie jaren waren er 110 
deelnemers, van wie er 69 werk hebben gevonden of een 
opleidingscursus volgen. De kosten bedroegen gemiddeld 18 ecu per 
deelnemer per uur, 
In Lelystad (Nederland) is een replica van een schip uit de zeventiende 
eeuw gebouwd. Jaarlijks hebben zo'n 50 langdurig werklozen aan dit 
project deelgenomen. Een en ander is begeleid met programma's voor 
beroepsopleiding, In de loop van de tijd is het geheel uitgegroeid tot een 
toeristische attractie en is de bestaande structuur omgezet in een sociaal-
culturele organisatie, Van de 350 deelnemers heeft het merendeel (224) 
werk gevonden 'm de particuliere sector, terwijl anderen (70) nog in 
opleiding zijn. 
De Engelse kerk in Hamburg (Duitsland) is in de jaren 1991-1994 
gerenoveerd door een groep van tien langdurig werklozen, die een 
gedegen opleiding op het gebied van bouwt architectuur en 
renovatietechnieken hebben gekregen. Aan dit project heeft het ESF circa 
170 000 ecu bijgedragen, 
35 
Het voor de structurele steunverlening opgezette partnerschap 
valoriseren en verrijken 
De krachtlijnen die in het vorenstaande zijn beschreven, bieden heel wat 
mogelijkheden om de werkgelegenheid te bevorderen. Om deze 
mogelijkheden volledig te kunnen benutten zal het partnerschap echter 
moeten worden versterkt en vernieuwd met eerbiediging van de 
specifieke competentie en de positie van elk van de partners in de 
verschillende etappes van het proces. De speelruimte zit immers niet 
zozeer in de inhoud van of de financiële middelen voor de structurele 
maatregelen, als wel in de wijze waarop deze maatregelen worden 
uitgevoerd. 
1) In dit verband is een ruimere deelneming door de betrokken 
partijen nodig om een toegevoegde waarde te realiseren op drie 
gebieden : economisch, financieel en politiek. 
Wat het economische aspect betreft, is het wegens de zeer 
heterogene werkgelegenheidssituatie in de verschillende gebieden 
noodzakelijk de maatregelen nauwkeuriger te richten om 
doeltreffend te kunnen werken, wat betekent dat nauwere 
contacten met het plaatselijke niveau moeten worden 
onderhouden. Om met gebruikmaking van alle hulpbronnen van 
een gebied bedrijvigheid in stand te kunnen houden of te kunnen 
creëren is het voorts noodzakelijk een gezamenlijke aanpak te 
ontwikkelen en duidelijk te maken dat ondernemerschap wordt 
beloond. 
De beschikbare overheidsmiddelen zijn afhankelijk van de 
budgettaire mogelijkheden, die steeds kleiner worden. Als ook de 
particuliere sector bij het financiële partnerschap wordt betrokken 
voor die maatregelen die voor deze sector het meest direct van 
belang zijn, kunnen de hefboomwerking en het 
werkgelegenheidseffect van deze maatregelen worden versterkt. In 
dit verband dient ook nader aandacht te worden besteed aan de 
samenhang tussen structuurbeleid en concurrentiebeleid. Het 
betreft hier echter een aspect dat niet kan worden losgekoppeld 
van een sterkere betrokkenheid van de particuliere partners bij de 
voorbereiding en uitvoering van de maatregelen, zoals met name 
de in verschillende Lid-Staten toegepaste globale subsidies laten 
zien. 
36 
V 
Het is uit politiek oogpunt van belang dat het communautaire 
optreden, met name op structuurgebied, duidelijker zichtbaar wordt 
voor de burgers. Dit belangrijke element van de opbouw van 
Europa biedt een gelegenheid om de publieke opinie in de Unie 
nauwer bij het beleid te betrekken, waarbij de aandacht dient te 
worden gevestigd op de betekenis van de economische en sociale 
cohesie, onder meer voor de werkgelegenheid, een aspect dat bij 
uitstek van algemeen belang is. 
2) De Commissie constateert echter dat qua opzet en qua praktische 
toepassing sprake is van een onvolledige valorisatie van het 
politieke, economische en sociale partnerschap, ook op het niveau 
van de nationale overheden. Nog steeds immers is de inschakeling 
van de plaatselijke overheden, van de sociale en in verenigingen 
geor.' < seerde partners en van de bedrijven vaak onvoldoende en 
altijd te formeel. Op dit gebied moet dus voor een versterking 
worden gezorgd door : 
a) verrijking van het ruimtelijke partnerschap : organisatorisch 
gesproken gaat het erom een traditioneel partnerschap van 
het vertikale type tussen nationale, regionale en plaatselijke 
overheden beter te integreren met een horizontaal 
partnerschap tussen de betrokken partijen uit de overheids-
en de particuliere sector, zulks op het meest geschikte 
geografische niveau. 
In de eerste plaats moet worden gestreefd naar verbetering 
van het effect dat de maatregelen ter plaatse sorteren. Voor 
goed uitgewerkte opleidingen, voor flankerende 
maatregelen bij infrastructuurwerkzaamheden, voor 
dienstverlening ter ondersteuning van het MKB en voor een 
betere oriëntering van de steunregelingen voor bedrijven is 
een minimale decentralisering van de voorbereiding en 
• uitvoering van de maatregelen vereist. Verbetering van het 
vertikale partnerschap tussen de verschillende 
overheidsniveaus lijkt dus zeer wenselijk : te vaak is het 
plaatselijke niveau ondervertegenwoordigd of wordt het zelfs 
niet bij het werk van de toezichtcomités betrokken. 
b) uitbreiding van het economische partnerschap : tegelijk mag 
niet uit het oog worden verloren dat het partnerschap ook 
een horizontale dimensie moet hebben : steunmaatregelen 
voor de particuliere sector, op onderwijsgebied en voor OTO 
kunnen niet worden geconcipieerd en ook niet worden 
toegepast zonder de actieve medewerking van de 
economische en sociale partners, en met name van de 
sociaal-professionele organisaties (MKB, ambachtelijke 
bedrijven, zorgsector). Voor de maatregelen op het gebied 
van sociaal-economische stimulering, de bestrijding van 
uitsluiting, de ondersteuning van de nieuwe bronnen van 
werkgelegenheid en de gelijkheid van kansen geldt 
hetzelfde ten aanzien van het verenigingswezen in ruime 
zin. 
37 
Voor de dagelijkse gang van zaken betekent dit dat naast 
de toezichtcomités ook minder formele fora, met een 
evenwichte deelname van mannen en vrouwen, moeten 
worden ontwikkeld waar wordt nagedacht en voorstellen 
worden gedaan, zodat ideeën op adequate wijze onder de 
aandacht van verantwoordelijke instanties kunnen worden 
gebracht en er gelegenheid is voor het bespreken van de op 
een geografisch gebied betrekking hebbende projecten die 
relevant zijn voor de werkgelegenheid. Een dergelijk 
"verrijkt" partnerschap mag echter geen bron van verwarring 
zijn : de nationale autoriteiten dienen zich toe te leggen op 
het vervullen van een scheidsrechtersrol, op de bewaking 
van de algemene coherentie en op de ontwikkeling van 
instrumenten voor de evaluatie van de projecten. 
38 
De Structuurfondsen en het partnerschap 
Uit de analyse blijkt dat de situatie op dit gebied zeer sterk uiteenloopt, niet alleen 
van Lid-Staat tot Lid-Staat, maar ook per doelstelling : 
1) Organisatie van de toezichtcomités 
a) Doelstelling 1 
Er bestaan enkele voorbeelden van een partnerschap dat is verruimd op 
het niveau van subcomités, Zo zijn in de Spaanse regio Andaiusiê de 
regionale autoriteiten en de sociale partners in het subcomité 
bijeengebracht met het oog op een dialoog over de problemen inzake 
economische ontwikkeling en het scheppen van werkgelegenheid. 
Een andere techniek voor de organisatie van hef sociaal-economische 
partnerschap bestaat erin dit partnerschap volledig te laten aansluiten bij 
het ruimtelijke patroon dat het uitgangspunt vormt voor de programmering 
en uitvoering van de maatregelen, In enkele Lid-Staten (Ierland en Italië) 
leidt dit model ertoe dat de sociaal-economische partners worden 
ingeschakeld op het tweede niveau : dat van de operationele 
programma's. Er kan zelfs sprake zijn van een derde niveau, waarop 
comités d\e zijn ingesteld door plaatselijke overheden (Ierland), zich met 
hun geografische werkgebied bemoeien op basis van een nog verder 
verruimd partnerschap, in de toezichtcomités in het Verenigd Konikrijk is de 
rol van de sociaal-economische partners te beperkt Wat de regio's 
Merseyside en Highlands and Islands betreft, is het feit dat de particulière 
sector niet bij een en ander wordt betrokken, onderwerp van discussie. 
In Duitsland is vooruitgang geboekt bij de instelling van subcomités per 
deelstaat waarin de sociaal-economische partners zijn opgenomen. De 
minister-presidenten hebben echter gezegd dat het in hun bedoeling ligt de 
sociaal-economische partners alleen te informeren over het verloop van de 
programma's en hen er niet verder bij te betrekken. 
Aangepaste technische bijstand is een ander middel om de mogelijkheden 
van het toezichtcomité te vergroten, In Spanje staat bijvoorbeeld een 
multidisciplinair team ter beschikking van het toezichtcomité voor het 
verstrekken van deskundige adviezen over de EFRO- en ESF-maatregeien 
en dit team brengt regelmatig verslag uit aan het toezichtcomité. 
b) Doelstelling 2 
In de gebieden van doelstelling 2 is sprake van een veel intensiever 
sociaal-economisch partnerschap, Goede voorbeelden ervan zijn te vinden 
in Denemarken» België en Nederland, ook al bestaan er tussen deze 
landen bepaalde verschillen wat het besluitvormingsproces betreft. Aan de 
andere kant moet erop worden gewezen dat in het Verenigd Koninkrijk de 
sociale partners niet bij het toezichtcomité worden betrokken en de 
plaatselijke gekozenen er slechts in beperkte mate in zijn 
vertegenwoordigd. 
In sommige gevallen is de Commissie lid van zowel het comité voor de 
selectie van de projecten ais het toezichtcomité» wat het haar mogelijk 
maakt reeds van tevoren de aandacht op een wenselijke beleidskoers te 
vestigen. In andere gevallen beslist het toezichtcomité over de selectie van 
de projecten op voorstel van technische en financiële comités (b.v. in 
België). 
Ook in sommige gebieden van doelstelling 2 wordt met subtoezichtcomités 
gewerkt (b.v, in Spanje), 
39 
De techniek van inschakeling van de sociaal-economische partners op een 
tweede niveau wordt toegepast in Frankrijk, waar deze partners 
bijvoorbeeld een gegarandeerde vertegenwoordiging hebben in de 
economische en sociale raden van de regio's, maar volledig zijn uitgesloten 
van deelneming aan de toezichtcomités, 
Een interessant voorbeeld van een ruime vertegenwoordiging van de 
sociaal-economische partners in de toezichtcomités is te vinden in 
Luxemburg, dat dit model ook toepast voor doelstelling 5b. in dit land 
hebben naast de traditionele leden ook de kamers van koophandel en de 
beroepskamers zitting in de toezichtcomités, 
Voorts wordt in Spanje, België en Nederland technische bijstand aan de 
toezichtcomités verleend. 
Tenslotte is in Nederland een stuurcomité opgericht om de programma's 
van de doelstellingen 2 en 5b te coördineren en zoveel mogelijk voordeel te 
trekken van de combinatie ervan, 
c) Doelstellingen 3 en 4 
Wat de maatregelen in het kader van de doelstellingen 3 en 4 betreft, heeft 
de Commissie er bij de onderhandelingen over de CB's en bij de uitwerking 
van de reglementen van orde van de toezichtcomités op aangedrongen de 
economische en sociale partners bij de werkzaamheden van deze comités 
te betrekken. Voor doelstelling 4 is ér 'm het bijzonder naar gestreefd niet 
alleen de sociale partners in dé toezichtcomités op te nemen» maar ook de 
economische partners, en met name de instellingen op handeisgebïed en 
het MKB (Duitsland, Frankrijk, Nederland), 
2) Rol van de toezichtcomités 
Er is een algemene tendens om de toezichtcomités in sterkere mate bi] het 
beheer van de regionale of plaaatséiijke programma's te betrekken via daartoe 
opgerichte netwerken, In Spanje en Ierland wordt ook gediscussieerd over de 
regelingen en de homogene methoden die nodig zijn om aan de diensten van 
de Commissie de gegevens te kunnen verstrekken die deze verlangen op het 
gebied van het effect van de maatregeien op de werkgelegenheid. 
Om de rol van de economische en sociale partners verder te kunnen 
ontwikkelen is het belangrijk dat deze partners daadwerkelijk bij een en ander 
worden betrokken en de toezichtcomités kunnen in elk geval de aanzet geven 
tot een actievere samenwerking : de benaderingen die in enkele Lid-Staten 
worden toegepast om het partnerschap open te stellen (met name voor de 
economische en sociale partners), wijzen de weg die kan worden gevolgd om 
een en ander doeltreffender te maken zonder afbreuk te doen aan bestuurlijke 
bevoegdheden. Onder verschillende benamingen (seminar, technisch comité» 
raadgevend sectorcomité, subcomité, panel, werkgroep, enz.) komen minder 
officiële groepen regelmatig bijeen om van gedachten te wisselen over de 
perspectieven, belangen en inspanningen van alle betrokkenen. 
Het betreft door de toezichtcomités beheerde aanvullende structuren die het 
mogelijk maken informatie en nieuwe beleidslijnen beter te verspreiden, de 
problemen en punten van zorg van de betrokken partijen beter in kaart te brengen» 
de analyses en bezinningsactiviteiten aan te vullen met bijdragen van deskundigen 
op de verschillende gebieden en zo overleg over de te verrichten werkzaamhden te 
bevorderen. Het Italiaanse model van overeenkomsten die worden gesloten voor 
een bepaald geografisch gebied» waarbij wordt uitgegaan van de 
werkgelegenheidsconcentratiegebieden, is waarschijnlijk de meest innovatieve en 
verst ontwikkelde vorm van dit verruimde en dynamische partnerschap. 
40 
Conclusies7 
1) Het actieprogramma dat voortvloeit uit de in het vorenstaande 
geformuleerde krachtlijnen, vraagt om een gecoördineerde inspanning 
van alle partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van de structurele 
maatregelen. De Commissie van haar kant is, met volledige eerbieding 
van de doelstellingen van de Structuurfondsen, van plan de nodige 
politieke initiatieven te nemen om bij haar verschillende partners de 
aanpak te bepleiten die in dit document is uiteengezet. 
Het is niet de bedoeling om bij de huidige stand van de programmering de 
onderhandelingen over de CB's/GPD's te heropenen. Waar het om gaat 
is dat enerzijds de flexibiliteitsmarge in de programma's zo goed mogelijk 
wordt benut, en dat anderzijds de toezicht- en evaluatiesystemen worden 
gestuurd in de richting van een geleidelijke toepassing van de in dit 
document aangegeven prioriteiten. 
De met de Structuurfondsen belaste diensten moeten dus, met 
inachtneming van de specifieke situatie van de regio's, een 
gecoördineerde actie voeren om te bereiken dat de toezichtcomités die 
prioriteiten omzetten in concreet beleid. Daarbij zal bijzondere aandacht 
worden besteed aan de voorbereiding van de programmering voor de 
tweede periode van doelstelling 2 (1997-1999) en aan de halverwege de 
looptijd op te maken balans van de maatregelen. Voorts zal gebruik 
moeten worden gemaakt van de middelen die binnen de bestaande 
programmering beschikbaar komen, hetzij door de jaarlijkse toepassing 
van de deflator, hetzij als gevolg van achterstanden die in de 
begrotingsjaren 1994 en 1995 zijn ontstaan. 
Om volledig rekening te kunnen houden met de vorenstaande 
aanbevelingen moeten ook de evaluatiesystemen en -methodologieën 
snel worden aangepast. 
2) Met het oog daarop en geheel in het verlengde van die aanbevelingen 
stelt de Commissie voor om in de context van het structuurbeleid 
geografische partnerschappen voor de werkgelegenheid op te zetten, 
waarbij het gaat om partnerschappen tussen overheids- en particuliere 
actoren voor doeleinden die overigens ook het kader van de 
Structuurfondsen mogen overschrijden. Deze op het meest geschikte 
geografische niveau te sluiten partnerschappen zouden kunnen zorgen 
voor een gedecentraliseerde vertaling van de ruimtelijke aspecten van de 
met de Lid-Staten overeengekomen meerjarenprogramma's voor de 
werkgelegenheid. 
Over de inhoud en de praktische uitvoering van deze partnerschappen 
zullen grondige multilaterale besprekingen worden gevoerd om rekening 
te houden met de situatie en institutionele gebruiken in elke Lid-Staat. In 
de comités van de Structuurfondsen is reeds een discussie begonnen en 
deze kan ook worden voortgezet in het kader van de komende 
Raadsvergaderingen en in het Europees Parlement. De Commissie is 
evenwel van mening dat een partnerschap voor de werkgelegenheid voor 
7 Tijdens de vergadering van 13 februari 1996 heeft het Comité van het Europees Sociaal Fonds 
zich akkoord verklaard met deze analyses en algemene beleidslijnen. 
41 
alle betrokken partners dient in te houden dat voor het betrokken 
geografische gebied een alomvattend diagnostisch onderzoek inzake de 
werkgelegenheid wordt uitgevoerd, uit welk onderzoek dan strategieën 
zullen voortvloeien die ten uitvoer moeten worden gelegd met 
inachtneming van het volgende : barrières tussen - met name 
bestuurlijke - actoren moeten worden weggenomen en innovatieve 
benaderingen dienen te worden bevorderd, met name door een 
systematische verspreiding van geslaagde experimenten. 
Het gaat er dus om dat naar analogie van succesvolle experimenten 
elders in de Unie (Pact voor de werkgelegenheid in Andalusië, Charter 
voor de werkgelegenheid in het departement Deux-Sèvres, Regionaal 
ontwikkelingsplan in Ierland) een politieke dynamiek op gang wordt 
gebracht. Die mag geen overlapping zijn van het werk van de 
Toezichtcomités, maar dient een gespreks- en referentiekader te zijn 
waarbinnen er bij voorrang aandacht aan wordt gegeven om voor de 
ondersteuning van alle plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en 
werkgelegenheid gebruik te maken van alle mogelijkheden voor flexibiliteit 
die binnen de huidige programma's beschikbaar zijn. 
42 
Annexo 1 
Unemployment rates, 1994 
Am, 
Participation rates, 1993 
{European Commission Data source : Eur 12. Euro&tat - Eur 3 National Institutes 
(Regional Policy and Cohésion France : data lor 1992 
IDG XVI-A4 
Annexe 3a 
Contribution des Fonds structurels aux dépenses de déve iloppement objectif 1 pour la période 1994-1999 
Menti Mécu prix 1994 
Infrastructures 
Transport 
i Télécommunications 
Energie 
Environnement & Eau 
Santé 
Ressources humaines 
Education 
Formation 
Recherche & 
Développement 
Environnement productif 
Industrie et services 
Agric. & Développement rur 
Pèche 
Tourisme 
Autres 
TOTAL Belgique 
138 
34 
12 
'' 92 
254 
.21 
139 
93 
335 
252 
50 
0 
32 
4 
730 Allemagne 
1106 
1106 
4261 
3648 
613 
7973 
4748 
3141 
83 
7' 300 
13640 Grèce 
6408 
4002 
252 
864 
624 
666 
3444 
1878 
1236 
330 
3888 
1008 
2040 
150 
690 
246 
13986 Espagne 
10628 
6100 
418 
624 
3034 
452 
7462 
623 
5974 
865 
8023 
3019 
3422 
1033 
550 
187 
26300 France -
610 
262 
• s / 
8 
323 
15 
595 
86 
465 
43 
753 
215 
387 
'42 
99 
238 
2195 Irlande 
1109 
888 
37 
70 
74 
39 
2470 
1007 
1094 
368 
1845 
559 
853 
78 
355 
211 
5634 Italie 
4420 
1742 
418 
312 
1867 
81 
3184 
2209 
975 
7168 
3708 
2341 
257 
862 
88 
14860 Pays-Bas 
36 
31 
5 
40 
28 
' 11 
56 
22 
22 
8 
5 
18 
150 Portugal 
4146 
1872 
• 276 
426 
1056 
516 
4110 
1404 
2334 
372 
5006 
2226 
1908 
251 
618 
732 
13994 Royaume 
Uni 
671 
314 
20 
190 
146 
895 
791 
104 
713 
331 
242 
37 
103 
82 
2360 Autriche* 
33 
4 
4 
25 
43 
4 
32 
7 
86 
35 
24 
27 
4 
166 EUR 11 
29304 
15244 
1435 
2495 
8328 
1770 
26713 
5048 
17890 
3775 
35845 
16088 
14405 
1940 
3313 
2104 
94014 % 
3.1,2% 
16,2% 
1,5% 
2,7% 
8,9% 
1,9% 
28,4% 
5,4% 
19,0% 
4,0% 
38,1% 
17,1% 
15,3% 
2,1% 
3,5% 
2,2% 
100,0% 
JS « 
.Vécu prix 1 995 
•SC 
\ 
Annexo 3b Contribution des Fonds Structurels aux dépenses de développement de l'Objectif 2 (1994-1996) 
Mécu prix 1994 
Environnement productif 
Infrastructures de soutien 
industries et services 
PME 
Tourisme 
Sites Industriels, aménagement et 
réhabilitation 
Environnement 
Zones urbaines, aménagement ex 
réhabilitation 
Protection de l'anvironname"., 
infrastructures 
Ressources humaines 
Formation, emploi 
Centres de formation, éç- :e~ents 
Recherche & Dàvelcppen^e-:: 
Assistance technique 
TOTAL 
(•) moy. 1995-98 en Mecu ^Sô Allemagne 
245 
48 
: 24 
162 
11 
119 
. '65 
• 13 
52 
293 
213 
79 
11 
733 Belgique 
76 
37 
17 
12 
10 
16 
11 
3 
a 
53 
27 
9 
17 
4 
160 Danemark 
23 
9 
8 
1 
6 
32 
12 
20 
.1 
56 Espagne 
592 
302 
290 
214 
174 
40 
317 
268 
59 
8 
1130 France 
710 
158 
254 
160 
148 
154 
262 
159 
103 
614 
305 
67 
242 
25 
1765 Italie 
335 
. 36 
49 
191 
58 
77 
57 
9 
48 
204 
131 
5 
63 
11 
684 Luxem­
bourg 
1 
/ 
2 
2 
2 
2 
/ 
/ 
0 
7 Pays-Bas 
131 
31 
36 
30 
34 
41 
5 
6 
113 
90 
23 
9 
300 Royaume-
Uni 
1038 
252 
248 
330 
207 
189 
138 
138 
755 
528 
39 
188 
22 
2142 Finlana 
48 
16 
10 
17 
5 
0 
7 
7 
0 
13 
13 
1 
69 Austria" 
24 
8 
10 
2 
3 
0 
0 
0 
0 
15 
11 
2 
2 
1 
40 Sweden" 
42 
2 
13 
18 
8 
0 
0,24 
0,24 
20 
14 
1 
5 
2 
64 TOTAL 
3264 
901 
671 
1203 
489 
599 
762 
364 
398 
2431 
1608 
123 
699 
95 
7151 % 
45,6% 
12,6% 
9,4% 
16,8% 
8,8% 
8,4% 
10,7% 
5,1% 
5,6% 
34,0% 
22,5% 
1,7% 
9,8% 
1,3% 
100,0% 
ft 
Annexe 3C 
Contribution of the Structural Funds lo Objective 3.'arid 4 expenditure on Human Resources lor lh.e period 1994-1096/1G99 
Contribution des Fonds sliuclur'els aux dépensos de Ressources Humaines objectifs 3 et 4 pour la période 1894-1996/1999. 
öaitrag der Struklurlonds zu dan Ausv/endunrjen (Ür Menschflcha Rbeouicen nach Zlal 3 und 4 fur die Periode 1994-1896/1099. 
Mecus 1994 
Objocl'vo3 
1. Occupational Integration ol long-term unemployed 
2. Occupational integration ol young persons 
3. Integration of personi excluded from the labeur market 
4. Promotion of equal opportunities 
5. Autres 
Total 
Objüctivo s' 
1. Adaptation of v/o/keis to 'mduslilal change 
2. Autres 
Total ' ' BE 
133 
62 
' 124 
26 
29 
393 
24 
2 
26 OK 
144 
55 
68 
0 
6 
263 
12 
':: f 
13 DE 
952 
442 
77 
• J60 
50 
1.661 
105 
0 
105 ES 
495 
723 
Isa 
62 
0 
1.4C0 
369 
0 
369 FR 
724 
980 
705 
18 
136 
2.562 
300 
'0 
300 IT 
423 
566 
132 
105 
91 
1.316 
321 
76 
399 LU | NL 
6 
3 
10 
1 
1 
21 
1 
0 
1 577 
346 
0 
0 
0 
923 
156 
.0 
156 UK 
562 
474 
360 
90 
15 
1.501 
0 
0 
0 Tolal 
4.015 
367f 
1.654 
461 
- 327 
10.126 
1.287 
- 81 
1.368 % 
40 
36 
16 
5 
3 
100 
94 
6 
100 
Notu: Objociivo 3 In UK is ogroed for 1994-1996; Objccllvu 4 in DE, OK, DE, FR, LU Is agreed for 1994-1996, no ug/üümanl /or UK. 
Ahnexe 3D 
Contribution des Fonds structurels aux dépenséstele développement de l'objectif 5a-pêche (hors objectif 1), 1994-99 
Mécus1994 
• B 
24,5 DK 
139,8 D 
74,6 E 
119,6 F-:-. •'••,';.:: 
189,9 FI 
' v' •'• ' 
23 I . 
134,4 L 
1.1 NL 
46,6 SE. 
40 UK 
88,0 TOT 
882,3 
m 
..'.T.; 
•'À 
••'••:=•» 
Annexe 3E 
DOCUP de l'Objectif 5b (1994-1999) : Allocation communautaire par axe prioritaire de développement (*) 
MECU on* courant 
: ;i: /•'.-; i ' Axe prioritaire BE 
Oiyetsification agricole el sylvicole ; . : j 20,3 
Diversification et développement dê8 secteurs non-agricoles | 22,8 Lff v- i • • i • i i Protection de l'enviionnemeni '' - 6,9 
Tourisme . I 10,2 
Développement local ei rénovation d'as villages i 3,9 
Ressources humâmes ; 1 2,9 
Assistance technique et évaluation • ] 1,1 
loial j 78,1 ". -'DK- , 
14,7 
12,9 
C') 
14,7 
. C) 
10,6 
1,1 
54,0 DE 
224,2 
321,7 
207,7 
86,7 
146,1 
219,6 
23,0 
1229,0 ES 
297,9 
96,2 
67,5 
45,2 
68,6 
88,6 
(") 
664,0 FR 
683,8 
508,6 
244,8 
266,0 
205,9 
286,3 
43,9 
2239,4 IT-..' 
331.5 
168,3 
94,6 
168,6 
7,2 
120,9 
1 2,6 
903,7 LU 
0,7 
0,9 
0,5 
1.0 
2,0 
0,8 
0,2 
6,0 NI 
15,2 
58.1 
35,7 
20,9 
1,1 
17.2 
1.8 
150,0 UK ! total-
64.8 
305.7 
63.9 
174.9 
69,0 
132.1 
10.1 
820,5 1653,2 
1495.2 
721.5 
783,2 
503,8 
889.1 
93,7 
6144,7 
_ 
Axe prioritaire | BE 
Diversification agricole oi sylvicole 1 26,0%) 
Diversification et développement des SÖCI eurs non-agricoles 1 29,2% 
Protection de l'environnement , 8,8% 
| Tourisme * : 13,1 % 
Développement local et rénovation des villages 4,9% 
Ressources humaines 1 6,6% 
Assistance technique el évaluation | 1,4% 
i total : 100,0% DK' 
27,2% 
24,0% 
•C') 
. 27,2% 
('•i 
19,6% 
2,0% 
100,0% DE 
18,2% 
26,2% 
16,9% 
7,1% 
1 1,9% 
17,9% 
. 1,9% 
100,0% ES 
4 4,9% 
14,5% 
10.2% 
6,8% 
10.3% 
13,4% 
>*> 
'100,0% FR 
30.5% 
2 2.7% 
10,9% 
11,9 % 
9,2% 
12,8% 
2,0% IT 
36,7% 
18,6% 
10,5% 
18,7% 
0,8% 
13.4% 
1,4% 
100,0% : 100,0% LU 
1 1,2% 
14,2% 
8,8% 
16,4% 
3 4,1% 
12,8% 
2,5% 
100.0% NL 
10,1% 
38,7% 
23.8% 
13.9% 
0.7% 
1 1,4% 
1.2% 
100,0% % lotai 
UK i total 
7,9% 
3 7,3% 
7,8% 
2 1,3% 
8,4% 
16.1% 
1,2% 26,9% 
2 4,3% 
11.7% 
12,8% 
8,2% 
.14.5% 
1,5%| 
1 00,0% j 100,0%| 
.' ' / Programmes approuvés par habilitation 
!' 'I Les ections relevant de est exe sont intégrées dans d'autres exss prioritaires. 
iS^Hmià^m •* Vtif*Tr*ft^rt rW M i» > 
"M 
.^ii' 
^•It-Annexe 3 F 
Contribution des Fonds Structurels à 
l'Objectif 6 (1995-1999) 
_^ Mecu 1995 
Finlande Suède Toial % 
Infrastructures de base O 13 13 1,6 
Secteur productif 347 152 499 61,1 
Ressources humaines 104 64 168 20,5 
Recherche et développement 114 23 137 16,8 
TOTAL 565 252| \817 100,0 
S 
1% 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 109 def. 
DOCUMENTEN 
NL 13 04 
Catalogusnummer : CB-CO-96-117-NL-C 
ISBN 92-78-01680-2 
-Bureau voor.officiële4?ublikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
r/