COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 12.03.1997 
COM(97) 88 def. 
97/0105 (SYN) 
97/0107 (CNS) 
Mededeling aan de Raad en het Parlement 
betreffende een communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring 
x Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
betreffende de vermindering van het zwavelgehalte 
van bepaalde vloeibare brandstoffen en tot 
wijziging van Richtlijn 93/12/EG 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Protocol bij het Verdrag 
van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand met 
betrekking tot een verdere beperking van de zwavelemissie 
(door de Commissie ingediend) 

COM(97) 88 def. 
Mededeling aan de Raad en het Parlement betreffende een communautaire strategie 
ter bestrijding van de verzuring 
Inhoudsopgave 
1. INLEIDING 
2. ACHTERGROND 
2.1. De verzuringsproblematiek 
2.2. Andere effecten van de verontreiniging door verzurende stoffen 
2.3. Bestaande EG-wetgeving inzake verzurende stoffen in de atmosfeer 
2.4. Het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand van de ECE-
VN 
3. ONTWIKKELING VAN DE STRATEGIE 
3.1. Wetenschappelijke grondslagen van de strategie 
3.2. Het uiteindelijke doel ("geen overschrijding van de kritische belasting**) en de noodzaak van 
intermediaire doelstellingen 
3.3. Voorlopige raming van de emissiebeperking die nodig is om de "gap closure"-doelstelling van 50% 
te halen 
3.4. Aannames inzake energiegebruik en C02-emissies 
3.5. Samenwerking in het kader van het VGLLA van de ECE-VN 
4. DE STRATEGIE 
4.1. Voorstel voor nationale emissieplafonds 
4.2. Bekrachtiging van het Zwavelprotocol van 1994 
4.3. Voorstel voor een herziening van de richtlijn betreffende het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare 
brandstoffen 
4.4. Acties in samenhang met de GSI-Richtlijn en de IPPC-Richtlijn 
4.5. Maatregelen ten aanzien van de uitstoot door de scheepvaart 
4.6. Acties met betrekking tot de landen van Midden- en Oost-Europa 
4.7. Acties in samenhang met het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over 
lange afstand 
4.8. Mogelijke acties ter vermindering van de uitstoot van ammoniak 
4.9. Economische instrumenten 
4.9.1. Energie 
4.9.2. Scheepvaart 
4.9.3. Landbouw 
4.9.4. Gezamenlijke tenuitvoerlegging van nationale emissieplafonds 
4.10. Eventuele verdere acties inzake emissies die veroorzaakt worden door het vervoer 
4.11. Acties ter bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparing 
4.12. Evaluatieproces 
5. VOORLOPIGE RAMING VAN DE KOSTEN EN BATEN VAN DE STRATEGIE VAN 
DE COMMISSIE VOOR HET MILIEU 
6. GUNSTIGE NEVENEFFECTEN EN MULTIPELE VOORDELEN 
6.1. Eutrofiëring 
6.2. Ozon 
6.3. Luchtkwaliteit 
6.4. Verbeteringen buiten de EG 
6.5. Becijfering van de economische waarde van bepaalde voordelen 
1. INLEIDING 
In december 1995 heeft de Raad (Milieu) de Commissie verzocht een samenhangende 
strategie inzake verzuring te ontwikkelen en deze begin 1997 aan de Raad voor te leggen. Dit 
verzoek volgde op de publikatie, in november 1995, van een werkdocument van de diensten 
van de Commissie inzake verzuring (SEC(95)2057) waarin werd aangetoond dat, ondanks de 
aanzienlijke vooruitgang die is geboekt, de bestaande en geplande wetgeving niet zullen 
volstaan om de in het vijfde milieuactieprogramma geformuleerde doelstelling op lange termijn 
("in geen geval overschrijding van kritische depositieniveaus") te realiseren. 
Met deze mededeling komt de Commissie tegemoet aan het verzoek van de Raad. In de 
mededeling wordt een bondig overzicht geboden van de verzüringsproblematiek en de 
methodiek die de Commissie heeft toegepast bij het ontwikkelen van een economisch 
verantwoorde strategie ter bestrijding van de verzuring. De belangrijkste elementen van die 
strategie worden nader toegelicht. 
2. ACHTERGROND 
2.1. De verzüringsproblematiek 
In het kader van deze strategie worden onder "verzuring" de effecten verstaan van de 
introductie van verzurende stoffen in het milieu via atmosferische depositie. De belangrijkste 
luchtverontreinigende stoffen die bijdragen tot verzuring zijn: 
- zwaveldioxide (SO2), dat grotendeels afkomstig is van de verbranding van steenkool en olie, 
- stikstofoxiden (NCy, die vooral worden uitgestoten door motorvoertuigen en bij andere 
verbrandingsprocessen; en 
- ammoniak (NH3), dat vooral afkomstig is van landbouwactiviteiten. 
De emissies op het grondgebied van de EG (15 Lid-Staten), uitgesplitst per sector, zijn 
weergegeven in tabel 1; tabel 2 bevat de emissiecijfers voor de afzonderlijke landen in 1990. 
Tabel 1. Uitstoot van verzurende stoffen in de Europese Gemeenschap (1990), uitgesplitst 
per sector 
Sector % van SO % van NO, % van NH, 
Grote stookinstallaties (> 300 MW) 56 19 0 
Grote stookinstallaties (50-300 MW) 0 
Andere stookinstallaties 24 13 
Industriële processen 
Wegvervoer 51 
Overig vervoer 12 
Afvalstoffen 
Landbouw 94 
Natuurlijke emissiebronnen 
100% 100% 100% 
Bron: CORINAIR 1990 
Deze verzurende stoffen kunnen door de wind over honderden en zelfs duizenden kilometers 
worden vervoerd alvorens te worden gedeponeerd. In de atmosfeer kan het zwaveldioxide 
vooraf in zwavelzuur worden omgezet en de stikstofoxiden in salpeterzuur. Bij depositie op 
de plantengroei en de bodem en in het water veroorzaken zij verzuring en liggen daarmee aan 
de basis van verreikende biologische effecten. Zowel aquatische als terrestrische ecosystemen 
worden daardoor sterk veranderd en verarmd omdat de diversiteit van fauna en flora afneemt. 
Verzuring van de bodem veroorzaakt de uitloging van stoffen zoals kalium, calcium en 
magnesium, dié voor planten belangrijke voedingsstoffen zijn. Dit kan op langere termijn 
resulteren in een tekort aan nutriënten en zodoende een bedreiging vormen voor de 
productiviteit van de bosbodems. Het verzuringsproces leidt eveneens tot een toenemende 
concentratie van aluminium en andere toxische metalen in de bodem, het grondwater en de 
oppervlaktewateren. In streken waar de oppervlaktewateren aan verzuring onderhevig zijn, 
blijkt de biologische diversiteit van meren, plassen en rivieren drastisch te verminderen. 
Verzuurd grondwater veroorzaakt eveneens problemen, niet alleen door corrosie van leidingen 
maar ook door de gezondheidsrisico's tfie ontstaan wanneer door verzuring de mobiliteit van 
diverse schadelijke metalen zoals aluminium, kwik, koper, zink, cadmium en lood toeneemt. 
Zure neerslag versnelt ook het tempo waarin bouwmaterialen, kunstwerken en monumenten 
worden aangetast, met name in stedelijke gebieden. 
Tabel 2: Uitstoot van S02, NOx en NH3 in 1990 (in duizend ton) 
[Land 
België 
Denemarken 
Duitsland 
Finland 
Frankrijk 
| Griekenland 
I Ierland 
Italië 
Luxemburg 
1 Nederland 
| Oostenrijk 
1 Portugal 
1 Spanje 
Verenigd Koninkrijk 
Zweden 
EG 15 èo2 
317 
180 
5 331 
260 
1 298 
510 
178 
1 678 
14 
205 
90 
283 
2 266 
3 752 
136 
16 498 NOx 
352 
269 
3 071 
300 
1 585 
306 
115 
2 047 
23 
575 
222 
215 
1 178 
2 702 
411 
13 371 NH3 
95 
140 
759 
41 
700 
78 
126 
416 
7 
236 
91 
93 
353 
320 
61 
3 516 
In de effecten van zure depositie doen zich geografische verschillen voor, die in hoofdzaak 
samenhangen met de kwetsbaarheid van het ontvangende systeem (b.v. een ecosysteem) en 
de omvang van de positieflux. De kritische belasting is een parameter die aangeeft hoe 
gevoelig een bepaald milieu is, dit wil zeggen aan hoeveel vervuiling het kan worden 
blootgesteld alvorens duurzame of anderszins significante schade optreedt. Een kritische 
belasting wordt vastgesteld voor natuurlijke en semi-natuurlijke ecosystemen, zoals bosbodem, 
heidegrond en oppervlaktewater, d.w.z. niet voor bijvoorbeeld bewerkte landbouwgrond en 
bebouwde gebieden. Het begrip "kritische belasting" is een wetenschappelijk concept. Er 
wordt derhalve gebruik gemaakt van de beste momenteel beschikbare gegevens, waaraan 
niettemin een bepaalde onzekerheidsmarge is verbonden. De kritische belasting is van belang 
voor duurzame ontwikkeling, aangezien een depositieniveau dat de kritische belasting 
overtreft, op langere termijn door het betrokken systeem niet wordt verdragen. 
De kwetsbaarheid voor zure depositie verschilt sterk van streek tot streek en van ecosysteem 
tot ecosysteem. De gebieden van de Europese Gemeenschap waar de kritische depositieniveaus 
qua verzuring het laagst zijn - dit wil zeggen de gebieden waar zich de meest kwetsbare 
ecosystemen bevinden - liggen in de regel in het noordelijk deel van Europa, met name in 
Zweden, Finland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Duitsland. 
De mate van verzuring wordt bepaald door de verhouding tussen de totale hoeveelheid 
gedeponeerde verzurende stoffen en het kritische depositieniveau voor een gegeven milieu. 
Elke vermindering van de zure depositie vermindert de verzuring maar roept dat proces niet 
noodzakelijk een halt toe: van duurzaam herstel kan pas sprake zijn wanneer de depositie 
wordt beperkt tot een niveau waarbij de kritische belasting niet langer wordt overschreden. Het 
cumulatieve effect van de verzuring die in de loop des tijds in bodems is opgetreden, kan er 
zo toe leiden dat in bepaalde gebieden pas na decennia of zelfs honderden jaren van echt 
herstel sprake is. De snelheid van het herstel hangt in hoofdzaak af van de karakteristieken 
van het ecosysteem en de snelheid waarmee de depositie afneemt - hoe sneller de depositie 
wordt teruggebracht tot een niveau beneden de kritische belasting, hoe vlugger het herstel. 
In 1990 werd de kritische belasting qua verzuring in de Lid-Staten overschreden in een gebied 
van meer dan 32 miljoen hectare. Gemeten naar de absolute oppervlakte van het gebied waar 
de kritische belasting werd overschreden, waren de ergst getroffen landen Zweden 
(10 miljoen hectare), Duitsland (7 miljoen hectare) en Finland (5 miljoen hectare) (zie tabel 5). 
Zoals reeds gezegd uit de door verzuring veroorzaakte milieuschade zich in een verminderde 
biologische diversiteit van de terrestrische en zoetwaterecosystemen, wat op zijn beurt met 
name de landschappelijke en recreatieve waarde beïnvloedt. De verschraling van de bodem 
kan op langere termijn resulteren in een verminderde productiviteit van de bossen. Het is 
weliswaar mogelijk met relatief grote precisie de aangetaste en bedreigde gebieden - ook 
kwantitatief - te omschrijven, maar ten aanzien van de becijfering van de economische 
effecten van de schade en de aan verzuring verbonden risico's op lange termijn bestaat nog 
grote onzekerheid. 
2.2. Andere effecten van de verontreiniging door verzurende stoffen 
Hoewel in deze strategie het accent ligt op de verzuring (via zure depositie) is het goed zich 
te realiseren dat de atmosferische emissies van de genoemde verzurende stoffen ook andere 
schadelijke effecten hebben op het milieu. Met name is aangetoond dat een relatief hoge 
concentratie van zwaveldioxide en stikstofdioxide in de lucht schadelijke effecten heeft op de 
menselijke gezondheid, met name bij mensen die gevoelig zijn voor respiratoire aandoeningen 
zoals astma, bronchitis en emfyseem. De genoemde stoffen tasten ook gebouwen en 
constructiematerialen aan. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat kleine zure deeltjes, die als 
secundaire elementen optreden bij de uitstoot van zwavel- en stikstofoxiden, de longfunctie 
nadelig beïnvloeden. Stikstofoxiden zijn ook belangrijke precursoren van troposferisch ozon 
(03), een agressieve stof die schadelijk is voor de menselijke gezondheid, de plantengroei en 
organische materialen en die het zicht beperkt. De depositie van stikstofverbindingen die het 
gevolg is van de uitstoot van stikstofoxiden en ammoniak, betekent ook een toevoer van 
voedingsstoffen die kunnen bijdragen tot de eutrofiëring van terrestrische, zoetwater- en 
mariene ecosystemen, wat onder meer tot uiting komt in een afname van de biologische 
diversiteit van die ecosystemen. 
De voordelen van een vermindering van de emissies van verzurende stoffen in de lucht blijven 
dan ook niet beperkt tot een vermindering van de schade door verzuring, maar zijn een heel 
stuk ruimer en omvatten een betere gezondheid, verminderde sterfte en/of verlaagde 
ziektefrequentie, minder aantasting van gebouwen en materialen, een betere bescherming van 
het cultureel erfgoed, minder eutrofiëring, een beter zicht, enz. Een aantal van deze voordelen 
(b.v. de gevolgen voor de volksgezondheid en de schade door corrosie) kan met enige 
nauwkeurigheid economisch worden gekwantificeerd (zie hoofdstuk 6) terwijl van andere (b.v. 
de ecologische gevolgen) niet zo gemakkelijk de geldswaarde kan worden becijferd. Eén 
manier om de ecologische voordelen van uitstootbeperkingen te visualiseren bestaat in het 
schatten van de oppervlakte van het gebied waar de kritische depositieniveaus van kwetsbare 
ecosystemen niet langer worden overschreden. 
23. Bestaande EG-wetgeving inzake verzurende stoffen in de atmosfeer 
Op communautair niveau bestaat er een brede scala van instrumenten ter beperking van de 
emissies van zwaveldioxide en stikstofoxiden, maar tot dusver niet één instrument dat 
specifiek betrekking heeft op de ammoniakemissies. Van de bestaande instrumenten is er een 
aantal dat in eerste instantie is ontworpen om de verzuring te bestrijden, terwijl met andere 
hoofdzakelijk andere doelen werden nagestreefd. De voornaamste instrumenten die hetzij reeds 
van kracht zijn, hetzij werden voorgesteld, zijn weergegeven in figuur 1 op de volgende 
bladzijde. 
Bovenop de maatregelen die op het niveau van de Gemeenschap zijn vastgesteld, hébben vele 
Lid-Staten nationale maatregelen ingevoerd om de verzurende emissies nog verder te 
beperken. 
2.4. Het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange 
afstand van de ECE-VN 
Het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand 
(VGLLA) werd in 1979 ondertekend. Het secretariaat van dit verdrag wordt gevoerd door en 
is gevestigd bij de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (ECE-VN) 
te Genève. Van de huidige 55 lidstaten van de ECE-VN zijn er 40 partij bij het verdrag; 
daartoe behoren alle Lid-Staten van de Europese Gemeenschap alsmede de Gemeenschap zelf. 
Sedert het verdrag in 1983 van kracht is geworden, is het uitgebreid met vijf specifieke 
protocollen, waarvan er vier doelstellingen en maatregelen voorschrijven om emissies die tot 
grensoverschrijdende luchtverontreiniging leiden, te beheersen en te verminderen. Drie van 
deze protocollen betreffen verzurende stoffen in atmosfeer: de twee protocollen inzake 
zwavelverbindingen van 1985 en 1994 en het NOx-protocol van 1988. Het vierde beoogt een 
vermindering van de emissies van vluchtige organische stoffen (VOS) met als doel de 
ozonconcentratie nabij de grond te verlagen. 
In 1993 is de Gemeenschap tot het NOx-protocol van 1988 toegetreden1. Twaalf Lid-Staten 
hebben dit protocol bekrachtigd, twee hebben het ondertekend maar niet bekrachtigd en één 
heeft het niet ondertekend. Wat het Zwavelprotocol van 1994 betreft: dit is door veertien 
Lid-Staten en door de Gemeenschap ondertekend. Tot dusver hebben slechts vier Lid-Staten 
het bekrachtigd (zie punt 4.2). 
PB nr. L 149 van 21.6.1993, blz. 14. 
In de late jaren tachtig is in het kader van het VGLLA een begin gemaakt met een op het 
begrip "kritische belasting" gebaseerde benadering bij de ontwikkeling van effectgerichte, 
kosteneffectieve bestrijdingsstrategieën. Deze benadering is in de praktijk gebracht bij de 
onderhandelingen over het Zwavelprotocol van 1994 en wordt eveneens toegepast bij de 
lopende onderhandelingen over een nieuw protocol betreffende een reeks verontreinigende 
stoffen en multipele effecten - een overeenkomst die betrekking zal hebben op de effecten van 
ozon op geringe hoogte, verzuring en eutrofiëring, en op de volgende verontreinigende stoffen: 
stikstofoxiden, vluchtige organische stoffen en ammoniak. Verwacht wordt dat in de loop van 
1998 de laatste hand zal worden gelegd aan dit nieuwe protocol dat, zodra het in werking 
treedt, in de plaats zal komen van de bestaande VOS- en Nox-protocollen. In de praktijk 
blijven de fundamentele voorschriften krachtens de bestaande protocollen wel gehandhaafd. 
Het VGLL A-proces speelt opk een belangrijke rol bij de informatievergaring, de uitwisseling 
van gegevens, de kennisvergroting en de bewustmaking. 
Figuur 1. Bestaande communautaire wetgeving die relevant is voor de vermindering van 
de verzurende emissies 
Richtlijn 88/609/EEG van de Raad inzake beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende^ 
stoffen in de lucht door grote stookinstallaties Deze richtlijn is in november 1988 door de Raad 
vastgesteld en geldt voor stookinstallaties met een thermisch vermogen van 50 megawatt (MW) of meer. 
Zij voorziet in emissiegrenswaaiden voor nieuwe installaties (daterend van na 1987) alsmede in voor 
ieder land afzonderlijk vastgestelde emissieplafonds voor de totale landelijke uitstoot van bestaande van 
voor 1987 daterende installaties. Deze emissieplafonds worden geleidelijk en stapsgewijs verlaagd 
Overeenkomstig het bepaalde in de oorspronkelijke richtlijn werkt de Commissie momenteel aan een 
herziening daarvan; hei laat zich aanzien dat zij tegen de herfst van 1997 de laatste hand aan het 
desbetreffende voorstel zal hebben gelegd. 
Richtlijn 93/12/EEG van de Raad betreffende het zwavelgehalte vanbepaalde vloeibare brandstoffen. Bii 
deze richtlijn wordt het maximale zwavelgehalte vastgesteld op 0,2% voor gasolie die in stationaire 
bronnen wordt verstookt en op 0,05% voor dieselbrandstoffen die in mobiele bronnen worden aangewend 
De oorspronkelijke richtlijn bevat een herzieningsbepaling die voorziet in de vaststelling van een lagere 
drempelwaarde voor gasolie bestemd voor stationaire stookinstallaties. 
Wetgeving ter regulering van de emissies van mobiele bronnen. Er bestaat een uitgebreide communautaire 
wetgeving ter beperking van de atmosferische emissies van personenauto's en lichte bedrijfsvoertuigen 
(Richtlijn 70/220/EEG als gewijzigd) en zware vrachtauto's (Richtlijn 88/77/EEG als gewijzigd). In juni 
1996 heeft de Commissie een strategie voor de verdere vermindering van de emissies van het wegvervoer 
aangenomen (COM(96)248 def.). Deze strategie is erop gericht de NOx-emissies van het wegvervoer 
tegen 2010 met 65% te verminderen ten opzichte van het niveau van 1995. Wat andere mobiele bronnen 
van verzurende emissies betreft, heeft de Commissie in 1995 een voorstel inzake maatregelen ter 
beperking van de uitstoot van niet voor de weg bestemde mobiele machines ingediend (COM(95)350 
def.). 
Richtnm %/6^/po inraka geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (de TPPO 
fcjtdffriglïtlfin) Deze richtlijn werd door de Raad vastgesteld in september 1996 en schrijft voor dat in 
alle onder de richtlijn vallende bestaande installaties tegen 2007, en in alle nieuwe installaties vanaf 1999, 
de "beste beschikbare technieken" (BBT, als omschreven in de richtlijn) worden toegepast, rekening 
houdend met de plaatselijke omstandigheden en met de bijdrage tot de grensoverschrijdende 
luchtverontreiniging. 
De richtlijnen betreffende de luchtkwaüteit met name inzake SO,. NO,, deeltjes en ozon, In het kader 
van Richtlijn 96762/EG inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit werkt de Commissie 
momenteel aan nieuwe grenswaarden voor S02, N02 en deeltjes. Een voorstel voor een nieuwe richtlijn 
terzake wordt vermoedelijk in de eerste helft van 1997 ingediend. Een voorstel ter herziening van 
Richtlijn 92/72/EEG van de Raad betreffende de verontreiniging van de lucht door ozon alsmede een 
communautaire strategie ter beperking van ozon-precursorverbindingen zullen waarschijnlijk begin 1998 
het licht zien 
3. ONTWIKKELING VAN DE STRAtEGIE 
3.1. Wetenschappelijke grondslagen van de strategie 
Overeenkomstig het mandaat dat haar door de Raad is verleend, heeft de Commissie, in 
samenwerking met een contractant (het International Institute for Applied Systems Analysis 
(IIASA)), een gedetailleerde wetenschappelijke evaluatie uitgevoerd die het solide 
wetenschappelijke fundament moet vormen waarop een strategie ter bestrijding van de 
verzuring in de Europese Gemeenschap kan worden gegrondvest. Zowel de gegevens waarop 
de analyse werd gebaseerd als de modellen voor de geïntegreerde beoordeling zijn dezelfde 
als die welke als basis hebben gediend voor de ontwikkeling van de protocollen van het 
VGLLA van de ECE-VN. Zo is ervoor gezorgd dat de strategie van de Commissie in 
overeenstemming is met de lopende werkzaamheden in het kader van de ECE-VN. Bij de door 
de Commissie uitgevoerde evaluatie is onder meer rekening gehouden met: 
1) de voorspelde evolutie van de uitstoot van verzurende stoffen, mede in het licht van de 
effecten van de bestaande en geplande wetgeving op het niveau van de Gemeenschap en 
de wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen en plannen die door de individuele 
Lid-Staten zijn bekendgemaakt; 
2) het feit dat verzuring een grensoverschrijdend probleem is - om die reden is gebruik 
gemaakt van internationaal geaccepteerde gegevens inzake emissies, grensoverschrijdende 
stofstromen en depositieniveaus van verzurende stoffen in de atmosfeer; 
3) het vaststellen van kosteneffectieve strategieën ter bestrijding van de verzuring, rekening 
houdend met de veranderende emissiepatronen, de verschillen in kritische belasting in de 
diverse regio's van de Gemeenschap en de kostprijs van de diverse bestrijdingsmaatregelen; 
4) de mogelijke effecten van bestrijdingsmaatregelen die buiten het grondgebied van de EG 
worden getroffen; en 
5) de gevolgen voor andere relevante milieuverschijnselen zoals eutrofiëring en ozonvorming 
in de troposfeer. 
De bijlage van deze mededeling bevat een beschrijving van de wetenschappelijke analyse 
waarop de onderhavige strategie inzake verzuring stoelt. Alvorens de elementen van de door 
de Commissie voorgestelde strategie worden omschreven, moet evenwel de aandacht worden 
gevestigd op een aantal belangrijke aspecten. 
3.2. Het uiteindelijke doei ("geen overschrijding van de kritische belasting") en de 
noodzaak van intermediaire doelstellingen 
In zijn conclusies van december 1995 heeft de Raad erkend hoe moeilijk het zal zijn het 
uiteindelijke doel - de kritische belasting nergens overschrijden - in de nabije toekomst te 
realiseren. De Raad heeft de Commissie daarom verzocht intermediaire doelstellingen te 
formuleren die corresponderen met etappes op weg naar dat einddoel. De analyse heeft de 
noodzaak van intermediaire doelstellingen bevestigd. Een beleidsmatige beperking ten aanzien 
van de strategie vormt het feit dat de maatregelen ter vermindering van de emissies in 
hoofdzaak binnen de EG ten uitvoer moeten kunnen worden gelegd: de EG kan immers geen 
juridisch bindende verplichtingen of maatregelen opleggen buiten haar eigen grondgebied. De 
analyse heeft aangetoond dat zelfs als de beste thans beschikbare technologieën op alle 
emissiebronnen in heel Europa worden toegepast, het niet mogelijk zal zijn om de lange-
termijndoelstelling inzake milieukwaliteit voor de hele EG tegen het jaar 2010 te realiseren. 
In het kader van een zogenoemde "gap closure"-benadering zijn diverse mogelijke scenario's 
(intermediaire doelstellingen) onderzocht. Een soortgelijke benadering is toegepast bij de 
onderhandelingen die in het raam van het Verdrag betreffende grensoverschrijdende 
luchtverontreiniging over lange afstand zijn gevoerd met het oog op de totstandkoming van 
het Zwavelprotocol van 1994. Omdat de operationalisering van het begrip kritische belasting 
die thans wordt gehanteerd, complexer is (het gaat zowel om zwavel- als om 
stikstofverbindingen en niet meer, zoals in hçt Zwavelprotocol, uitsluitend om 
zwaveiverbindingen), wordt de "gap closure"-benadering nu gebaseerd op gegevens 
betreffende de bescherming van ecosystemen. 
De toegepaste benadering beoogt derhalve een stapsgewijze overbrugging, met een vastgesteld 
percentage, van het niveauverschil tussen de ecosysteembescherming anno 1990 en het 
uiteindelijke doel van de totale ecosysteembescherming (100%). 
Een grondige analyse van de diverse alternatieven heeft geleid tot de conclusie dat het 
raadzaam is een "gap closure"-waarde van 50% na te streven. In het licht van de thans 
beschikbare kennis lijkt dit de voor de EG als geheel meest kosteneffectieve manier om, in 
de diverse regio's van de Lid-Staten de oppervlakte van het door kwetsbare ecosystemen 
bedekte gebied waar de kritische belasting wordt overschreden, ten opzichte van 1990 met ten 
minste 50% te verminderen. Het belangrijkste argument voor de keuze van juist deze 
tussentijdse doelstelling voor de milieukwaliteit is dat deze een goed evenwicht vormt tussen 
de bescherming van ecosystemen en de kosten: bij een "gap closure" van meer dan 50% 
stijgen de extra kosten van emissiebeperking zeer snel. De Commissie is van mening dat de 
tussentijdse milieudoelstelling van 50% voor de "gap closure" uiterlijk in 2010 moet worden 
gehaald. De intermediaire doelstelling zal in 2004 in het kader van het evaluatieproces (zie 
punt 4.12) opnieuw worden bezien. 
De bijlage bevat een nadere toelichting van het "gap closure"-concept en een nadere 
motivering van de keuze van 50% "gap closure" als intermediaire doelstelling. 
3.3. Voorlopige raming van de emissiebeperking die nodig is om de "gap 
cIosure"-doelsteUing van 50% te halen 
De Commissie heeft in samenwerking met het IIASA een analyse gemaakt van de meest 
kosteneffectieve benadering om de tussentijdse doelstelling van een "gap closure" van 50% 
uiterlijk in 2010 te halen. Bij deze analyse is rekening gehouden met de grensoverschrijdende 
stromen van luchtverontreiniging binnen de Gemeenschap en de kosten die voor elk land 
samenhangen met een beperking van de emissie van de drie verontreinigingen S02, NOx en 
NH3. Het resultaat van deze analyse is in het geheel de goedkoopste oplossing voor de hele 
Gemeenschap om de "gap closure"-doelstelling van 50% te halen. Tabel 3 bevat een kort 
overzicht van de voorlopige resultaten van de analyse; gedetailleerdere cijfers zijn in de bijlage 
opgenomen. 
10 
Tabel 3 : Overzicht van de emissieniveaus voor de Gemeenschap die nodig zijn om 
de "gap closure"-doelstelling van 50% in vergelijking met 1990 te halen en de prognose 
voor de situatie in 2010 op basis van de huidige plannen (in miljoen ton) 
3Ü7 1990 2010 
(huidige plannen) 2010 
(om de tussentijdse 
doelstelling te halen) 
T6\5 5,6 2.7 
TO W "SJ 6jy 
NB, ^J 3,0 2,5 
3.4. Aannames inzake energiegebruik en C02-emissies 
Bij de wetenschappelijke analyse die aan de strategie ten grondslag ligt, moest worden 
uitgegaan van bepaalde onderstellingen betreffende het energiegebruik. Aangezien de 
opwekking van energie en de daarmee gepaard gaande verbranding van steenkool en vloeibare 
olieprodukten een van de belangrijkste bronnen van verzurende emissies is, hebben deze 
aannames aanzienlijke consequenties voor de strategie inzake verzuring, zeker waar het erom 
gaat de minst dure oplossingen te selecteren. Voorts was duidelijk dat bij de aannames inzake 
energieverbruik rekening moest worden gehouden met de noodzaak om, in het kader van de 
maatregelen ter bestrijding van het mondiale opwarmingsproces, de C02-uitstoot te 
verminderen. 
Bij de analyse waarop de strategie inzake verzuring werd gebaseerd, werd uitgegaan van het 
zogenoemde "conventional wisdom"-scenario, dat een toename van het energieverbruik 
met 20% en een toename van de C02-uitstoot met 10% tussen 1990 en 2010 poneert. 
Daarnaast is evenwel ook een analyse uitgevoerd op basis van een alternatief scenario waarbij 
de C02-uitstoot tegen 2010 met 10% vermindert ten opzichte van 1990. De resultaten tonen 
aan dat in die omstandigheden de uitgaven voor reductiemaatregelen voor het realiseren van 
de intermediaire doelstelling aanzienlijk kunnen worden verminderd (zie bijlage). 
3.5. Samenwerking in het kader van het VGLLA van de ECE-VN 
De Raad heeft erkend dat internationale samenwerking en coördinatie noodzakelijk zijn om 
het doel - het niet overschrijden van de kritische belasting - te realiseren en hij heeft gesteld 
dat het onontbeerlijk is dat bij de ontwikkeling van toekomstige communautaire strategieën 
ten volle rekening wordt gehouden met de werkzaamheden van de ECE- VN/VGLL A. De Raad 
heeft in dit verband ook de wens geuit dat de Commissie bij het opstellen van de strategie 
inzake verzuring voeling houdt met, onder meer, de ECE-VN/VGLLA. 
Na bilateraal overleg tussen de Commissie en de ECE-VN/VGLLA in april 1996 werd een 
stuurgroep van bevoegde stafmedewerkers van beide instellingen ingesteld met als 
belangrijkste opdracht het vergemakkelijken van de coördinatie. De stuurgroep heeft in juli 
en november formele vergaderingen gehouden; voorts is er doorlopend informeel contact. 
11 
4. DE STRATEGIE 
Op basis van de resultaten van de hierboven beschreven wetenschappelijke analyse, rekening 
houdend met de opmerkingen van de Lid-Staten en ha kennis te hébben genomen van de 
standpunten van het bedrijfsleven en de NGO's, heeft de Commissie in de loop van drie 
vergaderingen (op 29 mei 1996, 30 oktober 1996 en 16 januari 1997) een strategie ter 
bestrijding van de verzuring in de Europese Gemeenschap uitgewerkt. 
Indien de in het kader van de strategie voorgestelde maatregelen ten uitvoer worden gelegd, 
zal dit het mogelijk maken om tegen 2010 de intermediaire doelstelling (50% "gap closure", 
als uiteengezet in punt 3.2) te realiseren. De voorgestelde maatregelen zullen resulteren in 
emissiereducties die verder reiken dan die welke het verwachte gevolg zijn van de thans 
vigerende wetgeving en de bestaande verplichtingen. (Die komen neer op een geraamde 
vermindering van de uitstoot van S02, NOx en NH3 in de Gemeenschap met respectievelijk 
66%, 48% en 15% tussen 1990 en 2010.) De milieudoelstelling op lange termijn blijft 
evenwel: in geen enkel geval overschrijding van de kritische belasting. Met het oog hierop is 
in de door de Commissie voorgestelde strategie ook voorzien in een continu evaluatieproces 
dat zowel een bewaking van de effecten van de getroffen maatregelen als een beoordeling van 
de noodzaak en, in voorkomend geval, de aard van aanvullende maatregelen ter beperking van 
de verzurende emissies omvat. De basiselementen van de strategie zijn de volgende: 
4.1. Voorstel voor nationale emissieplafonds 
De Commissie is van mening dat het toekomstige beleid van de Gemeenschap ten aanzien van 
verzuring en de daarmee samenhangende grensoverschrijdende verschijnselen, zoals ozon in 
de troposfeer, moet worden gebaseerd op nationale emissieplafonds voor een aantal belangrijke 
verontreinigende stoffen. Deze nationale emissieplafonds moeten verenigbaar zijn met de 
verwezenlijking van afgesproken milieudoelstellingen. De uitwerking van nationale 
emissieplafonds ligt in de lijn van de aanpak die is gevolgd in het kader van het Verdrag 
betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand van de ECÉ-VN. Een 
van de voordelen van een beleid op basis van emissieplafonds is dat de Lid-Staten daarbij een 
significante mate van flexibiliteit hebben bij de bepaling van de wijze waarop de plafonds zo 
kosteneffectief mogelijk kunnen worden verwezenlijkt. Het spreekt vanzelf dat de maatregelen 
die de Lid-Staten nemen in overeenstemming dienen te zijn met de communautaire regels 
inzake concurrentie en het functioneren van de interne markt. De Lid-Staten kunnen 
bijvoorbeeld als onderdeel van hun nationale strategie om aan de emissieplafonds te voldoen, 
hun instrumentarium uitbreiden met economische instrumenten of andere niet-technische 
maatregelen. 
Zoals reeds eerder is gesteld, moet eerst de milieudoelstelling worden geformuleerd voordat 
de nationale emissieplafonds kunnen worden gekwantificeerd. Ten aanzien van verzuring is 
de Commissie van mening dat de verwezenlijking van de tussentijdse "gap 
closure"-doelstelling van 50% in uiterlijk 2010 een goede doelstelling op middellange termijn 
is (zie punt 3.2). 
De door de Commissie uitgevoerde wetenschappelijke analyse heeft voorlopige informatie 
opgeleverd over de emissiebeperking die nodig is om de tussentijdse doelstelling van een "gap 
closure" van 50% te halen (zie punt 3.3 en de bijlage). De Commissie stelt met nadruk dat 
dit voorlopige cijfers zijn die in het licht van de ozonstrategie (die later in dit document aan 
de orde komt) en verdere verfijningen in de wetenschappelijke analyse zullen worden herzien. 
12 
Het is echter duidelijk dat de verwezenlijking van de "gap closure"-doelstelling van 50% een 
significante uitdaging zal betekenen naast en bovenop de activiteiten die de Lid-Staten nu al 
ontplooien om hun emissie van verzurende stoffen terug te dringen. 
Ozon in de troposfeer is een andere vorm van grensoverschrijdende verontreiniging waarvoor 
een geïntegreerde aanpak op communautair niveau nodig is. De Commissie zal naar 
verwachting begin 1998 een voorstel indienen voor een communautaire strategie voor de 
bestrijding van deze vorm van verontreiniging. De Commissie is momenteel in samenwerking 
met haar contractant IIASA bezig met de wetenschappelijke analyses die nodig zijn voor de 
formulering van haar strategievoorstel. Bij deze analyses zal worden uitgegaan van dezelfde 
methodologie als bij de ontwikkeling van de onderhavige strategie ter bestrijding van 
verzuring is gebruikt. Het is de bedoeling dat aan de hand van de wetenschappelijke analyses 
nationale emissieplafonds kunnen worden gespecificeerd voor NOx en vluchtige organische 
stoffen, de verontreinigingen die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor de vorming van 
ozon in de troposfeer. 
In de loop van 1998 zal de Commissie op basis van: 
1) de verfijningen in de analyse ten aanzien van verzuring, 
2) de voltooiing van de analyse ten aanzien van ozon in de troposfeer, 
3) nadere besprekingen met deskundigen uit de Lid-Staten, de industrie en de NGO's en 
4) de vorderingen bij de besprekingen over de definitieve versie van een nieuw protocol in 
het kader van het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange 
afstand van de ECE-VN en de geplande herziening van het Verdrag ter voorkoming van 
verontreiniging door schepen (MARPOL) van de Internationale Maritieme Organisatie 
(IMO) 
een voorstel indienen voor een richtlijn waarin nationale emissieplafonds worden vastgesteld 
voor S02, NOx, NH3 en VOS die verenigbaar zijn met het halen van de "gap 
closure"-doelstelling van 50% voor verzuring en de verwezenlijking van overeengekomen 
doelstellingen voor de luchtkwaliteit ten aanzien van ozon in de troposfeer. Bij de formulering 
van deze emissieplafonds zal de Commissie letten op de gevolgen van de voorgestelde 
plafonds voor de economische en sociale ontwikkeling van specifieke regio's in de 
Gemeenschap. 
Ook al is de invoering van bindende nationale emissieplafonds een belangrijk nieuw initiatief, 
het is slechts één deel van de strategie inzake verzuring. Het voorstel houdt in dat de 
emissieplafonds worden aangevuld met een reeks andere maatregelen (waarover verder meer) 
die zowel moeten helpen garanderen dat de emissieplafonds in de praktijk worden nageleefd 
als dat - binnen en buiten de Europese Gemeenschap - kosteneffectieve technische maatregelen 
ter vermindering van de uitstoot worden genomen. 
13 
4.2. Bekrachtiging van het Zwavelprotocol van 1994 
Met uitzondering van Portugal hebben alle Lid-Staten alsmede de Europese Gemeenschap zelf 
het Zwavelprotocol van 1994 bij het Verdrag betreffende grensoverschrijdende 
luchtverontreiniging over lange afstand ondertekend. Voorts hebben de volgende niet tot de 
EG behorende landen dat protocol ondertekend: Bulgarije, Canada, Kroatië, Tsjechië, 
Hongarije, Liechtenstein, Noorwegen, Polen, Rusland, Slowakije, Slovenië, Zwitserland en 
Oekraïne. In december 1996 was het protocol evenwel door slechts vier Lid-Staten (Zweden, 
Nederland, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk) en één niet-Lid-Staat (Noorwegen) 
bekrachtigd. Het protocol treedt pas in werking nadat het door zestien ondertekenende landen 
is bekrachtigd. 
Indien de Gemeenschap werk wil maken van de ontwikkeling van een ambitieus beleid ter 
bestrijding van de verzuring, is de bekrachtiging van het Zwavelprotocol van 1994 een van 
de eerste noodzakelijke stappen: vóór zij overgaat tot het vaststellen van aanvullende 
maatregelen ter vermindering van de uitstoot van verzurende stoffen moet de Gemeenschap 
het bewijs leveren van haar vaste wil om de bestaande internationale initiatieven ten uitvoer 
te leggen. Bovendien bevat het protocol bepalingen die het mogelijk maken om het in de 
toekomst te herzien, wat kansen biedt voor vérstrekkender afspraken die een extra bijdrage 
kunnen leveren tot het realiseren van de milieudoelstellingen van de Gemeenschap. 
Aan de bekrachtiging van het Zwavelprotocol van 1994 door de Gemeenschap is, nog afgezien 
van de politieke betekenis, voor de Gemeenschap zelf een duidelijk voordeel verbonden, het 
Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand is momenteel 
immers het meest doeltreffende instrument om emissiereducties teweeg te brengen in de niet 
tot de EG behorende landen die in aanzienlijke mate bijdragen tot de zure depositie op het 
grondgebied van de EG. 
Daarom stelt de Commissie de Raad voor te besluiten dat de Europese Gemeenschap het 
protocol inzake de vermindering van zwavelemissies bij het Verdrag van 1979 betreffende 
grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand bekrachtigt. Een voorstel voor 
een besluit van de Raad inzake de sluiting van het Zwavelprotocol van 1994 door de Europese 
Gemeenschap is aan dit document gehecht. 
43. Voorstel voor een herziening van de richtlijn betreffende het zwavelgehalte van 
bepaalde vloeibare brandstoffen 
In maart 1993 heeft de Raad Richtlijn 93/12/EEG betreffende het zwavelgehalte van bepaalde 
vloeibare brandstoffen vastgesteld. Daarbij werd het maximale zwavelgehalte van 
dieselbrandstoffen vastgesteld op 0,2 gewichtsprocent per 1 oktober 1994 en verder 
verminderd tot ten hoogste 0,05 gewichtsprocent met ingang van 1 oktober 1996. Het 
maximale zwavelgehalte van andere gasolie dan dieselbrandstoffen werd vastgesteld op 
0,2 gewichtsprocent met ingang van 1 oktober 1994. In artikel 2 van de richtlijn werd de 
Commissie verzocht verslag uit te brengen over de bij de bestrijding van 
zwaveldioxide-emissies gemaakte vorderingen en een voorstel in te dienen waarbij een lagere 
grenswaarde voor het zwavelgehalte van andere gasolie dan dieselbrandstoffen wordt 
vastgesteld. De indiening van dit voorstel is uitgesteld in afwachting van het resultaat van de 
strategie inzake verzuring. 
14 
De analyse die met het oog op de uitwerking van de strategie inzake verzuring is uitgevoerd, 
heeft aangetoond dat een verdere reductie van het zwavelgehalte van de gasolie die in 
stationaire installaties wordt verstookt, een - overigens hier en daar reeds in de praktijk 
gebrachte - kosteneffectieve maatregel is in acht Lid-Staten: Oostenrijk, België, Denemarken, 
Finland, Duitsland, Nederland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. (In Oostenrijk en Finland 
bedraagt het maximale toegestane zwavelgehalte momenteel 0,1%. In het verdrag inzake de 
toetreding van beide landen tot de EG is terzake een afwijking opgenomen; die geldt voor de 
overgangsperiode van vier jaar die op 31 december 1998 ten einde loopt.) In de andere 
Lid-Staten is een verdere vermindering van het zwavelgehalte van gasolie tot beneden de 
huidige grenswaarde van 0,2% niet kosteneffectief indien het uitsluitend de bedoeling is de 
intermediaire verzuringsdoelstellingen te halen. 
Wat de S02 -uitstoot als gevolg van het gebruik van vloeibare brandstoffen betreft, blijkt de 
verbranding van zware stookolie de belangrijkste bron. Het relatieve aandeel daarvan in de 
totale uitstoot van de EG in 1990 bedraag circa 20%. Indien geen doelgerichte maatregelen 
worden getroffen laat het zich aanzien dat dit aandeel tegen 2010 zal toenemen tot bijna 40%. 
Voor de S02-uitstoot afkomstig van zware stookolie zijn diverse bronnen verantwoordelijk (zie 
tabel 4). 
Tabel 4 : S02-uitstoot afkomstig van zware stookolie (HFO) in 2010 in het 
referentiescenario cq. na beperking van het zwavelgehalte tot 1% (in kiloton) 
Referentie-
scenario en e.d. 
Tul Industrie 
"57T HuTsnouae-
lijke 
toepassingen 
T55" TT it-
centrales 
W TTO 
1% 5 in 
HFO 
Verschil "W "555" 7? u "55iï W 
TT5T 
De analyse in het kader van de strategie inzake verzuring heeft aangetoond dat voor twaalf 
Lid-Staten (d.w.z. alle Lid-Staten met uitzondering van Spanje, Portugal en Griekenland) het 
gebruik van zwavelarme zware stookolie in bepaalde sectoren, bij voorbeeld het vervoer en 
de huishoudelijke toepassingen, kosteneffectieve mogelijkheden biedt om de intermediaire 
doelstelling te realiseren. In andere sectoren zoals de energieproductie en de industrie evenwel 
blijkt rookgasontzwaveling in het algemeen niet alleen een kosteneffectievere maar ook een 
efficiëntere manier om de uitstoot te verminderen. 
Gezien het feit dat de verbranding van zware stookolie in aanzienlijke mate bijdraagt tot de 
uitstoot van S02, acht de Commissie het in het kader van haar strategie ter bestrijding van 
de verzuring wenselijk de S02-emissies uit deze bron te verminderen via de vaststelling van 
grenswaarden voor het toelaatbare zwavelgehalte van zware stookolie. Aangezien zij 
voornemens is rekening te houden met de conclusies van de geïntegreerde beoordeling en 
maatregelen die niet kosteneffectief zijn wil vermijden, erkent de Commissie dat het nodig zal 
zijn ten aanzien van bepaalde landen en/of regio's (waar de milieuomstandigheden zulks 
toelaten) en bepaalde industrieën (waar reeds bepaalde uitstootreductietechnologieën zoals 
rookgasontzwaveling worden toegepast die in termen van verminderde S02-uitstoot even 
doeltreffend of zelfs doeltreffender zijn), afwijkingen van een eventuele algemene beperking 
van het zwavelgehalte toe te staan. Met name moet een eventuele regelgeving inzake zware 
15 
stookolie rekening houden met en verenigbaar zijn met de bepalingen van 
Richtiijn 88/609/EEG inzake de emissies van grote stookinstallaties en de voorgestelde 
wijziging van die richtlijn (zie punt 4.4). Wat de herziening van Richtlijn 88/609/EEG betreft, 
kan momenteel worden gesteld dat die bepalingen zal omvatten inzake emissieplafonds 
(vergelijkbaar met het concept dat in de huidige richtlijn wordt gehanteerd), waardoor grote 
stookinstallaties een zekere soepelheid wordt geboden wat betreft het zwavelgehalte van de 
zware stookolie die er wordt gebruikt. 
Een voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake het zwavelgehalte van gasolie en zware 
stookolie dat op de hier besproken beginselen is gebaseerd, is als bijlage aan deze mededeling 
gehecht. 
De beperking van het zwavelgehalte van bunkerbrandstof voor de zeescheepvaart komt ter 
sprake in punt 4.5. 
4.4. Acties in samenhang met de GSI-Richtlijn en de IPPC-Richtlijn 
In het kader van de herziening van Richtlijn 88/609/EEG inzake beperking van de emissies 
van bepaalde verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties (de GSI-
Richtlijn) werkt de Commissie momenteel aan nieuwe grenswaarden voor de uitstoot van S02 
en NOx door alle nieuwe grote stookinstallaties. De nieuwe emissiegrenswaarden zullen 
worden gebaseerd op de zogenoemde BBT (beste beschikbare technieken) voor de bestrijding 
van luchtverontreiniging. Bij de voorbereidende werkzaamheden voor de herziening van 
Richtlijn 88/609/EEG bestuderen de diensten van de Commissie onder andere het mogelijke 
nut van de vaststelling van nationale emissieplafonds voor zowel nieuwe als bestaande 
installaties. De idee van emissieplafonds is ingegeven door de noodzaak om kosteneffectiviteit 
te garanderen en tegelijk te zorgen dat de milieukwaliteitsdoelstellingen worden bereikt. Een 
studie die met het oog op de herziening van de GSI-Richtlijn werd uitgevoerd en de praktische 
ervaring die in diverse Lid-Staten is opgedaan, tonen aan dat voor een kosteneffectieve aanpak 
van het probleem van de uitstoot van grote stookinstallaties beter gebruik kan worden gemaakt 
van emissieplafonds (eventueel in combinatie met grenswaarden) dan door de loutere 
toepassing van emissienormen. 
Uit de analyse met het oog op de strategie inzake verzuring lijken de volgende conclusies te 
kunnen worden getrokken: 
- wat de emissies van S02 betreft, is de toepassing van rookgasontzwaveling, van 
emissiegrenswaarden met hetzelfde effect of van emissieplafonds die tot dezelfde globale 
vermindering leiden, noodzakelijk in de bestaande grote stookinstallaties van alle 
Lid-Staten met uitzondering van Griekenland, Portugal en ten dele ook Spanje; 
- wat de emissies van NOx betreft, is de toepassing van rookgasdenitrificatie, van 
emissiegrenswaarden met hetzelfde effect of van emissieplafonds die tot dezelfde globale 
vermindering leiden, noodzakelijk in de bestaande grote stookinstallaties van alle 
Lid-Staten met uitzondering van Griekenland, Portugal, Spanje, Italië, Finland en 
Luxemburg. 
16 
Het voorstel van de Commissie voor de herziening van de GSI-Richtlijn zal verenigbaar zijn 
met de verwezenlijking van de tussentijdse doelstelling voor verzuring van een "gap closure" 
van 50% in uiterlijk 2010. 
De emissiegrenswaarden die overeenkomstig de IPPC-Richtlijn (Richtlijn 96/6l/EEG) in 
nieuwe installaties tegen het jaar 1999 en in bestaande installaties tegen het jaar 2007 moeten 
worden nageleefd, worden gebaseerd op geïntegreerde BBT's (als omschreven in de richtlijn), 
rekening houdend met: 
de geografische ligging; 
de plaatselijke milieuomstandigheden; 
voorzorgen om de grensoverschrijdende luchtverontreiniging en de luchtverontreiniging 
over lange afstand zoveel mogelijk te beperken; en 
de hoofddoelstelling van de IPPC-Richtlijn, die erin bestaat emissies te voorkomen of, 
waar zulks niet mogelijk is, te beperken om het milieu als geheel een hoog 
beschermingsniveau te garanderen. 
De IPPC-Richtlijn is ook het belangrijkste instrument om de uitstoot door industriële processen 
te verminderen. Volgens de resultaten van de analyse die ter ondersteuning van de strategie 
inzake verzuring is uitgevoerd, zou het om de "gap closure"-doelstelling van 50% te halen 
kosteneffectief zijn om in alle Lid-Staten van de Gemeenschap met uitzondering van 
Griekenland en Portugal strikte beperkingen op te leggen aan de S02-emissie bij industriële 
processen. Insgelijks dienen tien Lid-Staten ook de NOx-emissies uit de bedoelde bronnen te 
beperken (de uitzonderingen zijn Griekenland, Portugal, Spanje, Italië en Finland). Ook hier 
geldt dat misschien emissieplafonds of economische instrumenten kunnen worden gebruikt om 
dezelfde globale resultaten op een meer kosteneffectieve manier tot stand te brengen. 
De analyse met het oog op de strategie inzake verzuring leidt derhalve tot de conclusie dat 
het realiseren van de intermediaire doelstelling vereist dat complementaire maatregelen op 
communautair c.q. regionaal niveau worden genomen om de uitstoot van stookinstallaties en 
industriële installaties naar omlaag te brengen. De te gebruiken juridische instrumenten zijn 
de herziene versie van Richtiijn 88/609/EEG inzake de emissies van grote stookinstallaties en 
de IPPC-Richtlijn. 
4.5. Maatregelen ten aanzien van de uitstoot door de scheepvaart 
Wanneer bij de optimalisering met het oog op de intermediaire doelstelling (50% "gap 
closure") rekening wordt gehouden met de emissies van de internationale scheepvaart, blijkt 
dat vermindering van de S02-uitstoot door schepen in de Oostzee en de Noordzee en de NOx-
uitstoot door schepen in de Oostzee, de Noordzee en delen van de Atlantische Oceaan een 
kosteneffectieve maatregel is. Bij gebrek aan gegevens kon in de analyse geen rekening 
worden gehouden met de emissies van schepen in de Middellandse Zee. Een vermindering van 
de S02-uitstoot kan worden bereikt door het verlagen van het zwavelgehalte van de 
bunkerstookolie; de maatregelen ter beperking van de uitstoot van stikstofoxiden omvatten de 
toepassing van katalysatoren. 
17 
Ten aanzien van het zwavelgehalte van bunkerbrandstoffen voor de zeescheepvaart gelden 
geen internationale voorschriften. Er zijn evenwel voorstellen om dit gehalte te reguleren in 
het kader van het Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen (het 
MARPOL-Verdrag) van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). Dit verdrag wordt 
momenteel herzien; de onderhandelingen terzake zullen vermoedelijk tegen eind 1997 worden 
afgerond. Bij de voorbereidende besprekingen over de herziening van het verdrag hebben de 
aan de Oostzee grenzende landen voorgesteld die zee aan te wijzen als een gebied dat 
kwetsbaar is voor S02-emissies. De oeverstaten van de Noordzee beijveren zich voor een 
soortgelijke aanwijzing van de Noordzee en het Kanaal (hetzij het gehele gebied, hetzij een 
deel daarvan). Voorgesteld wordt om te bepalen dat schepen in dergelijke kwetsbare gebieden 
slechts mogen varen op bunkerbrandstof met een zwavelgehalte van ten hoogste 1,5%. 
De aanwijzing van de Oostzee en het geheel of een deel van de Noordzee en het Kanaal als 
gebieden die kwetsbaar zijn voor S02-emissies en de daaraan gekoppelde beperking van het 
zwavelgehalte van de bunkerbrandstof die in die gebieden door zeeschepen wordt gebruikt, 
kunnen volgens de analyse van de Commissie een zeer kosteneffectief onderdeel vormen van 
een geïntegreerde strategie ter bestrijding van de verzuring in de EG. De Commissie is daarom 
de mening toegedaan dat in het raam van de lopende herziening van het MARPOL-Verdrag 
alle EG-Lid-Staten de aanwijzing van de Oostzee en het geheel of delen van de Noordzee en 
het Kanaal als gebieden die kwetsbaar zijn voor S02-emissies, dienen te steunen. Zodra de 
herziening van het MARPOL-Verdrag een feit is, moeten de Lid-Staten van de EG de 
bepalingen met betrekking tot de kwetsbare gebieden zo snel mogelijk ten uitvoer leggen. De 
Commissie zal in voorkomend geval voorstellen formuleren om een snelle uitvoering van die 
bepalingen door de Lid-Staten te garanderen. 
4.6. Acties met betrekking tot de landen van Midden- en Oost-Europa 
In het kader van hun buitenlandse betrekkingen kunnen de EG en haar Lid-Staten een actieve 
rol spelen bij de bevordering van kosteneffectieve maatregelen buiten het eigen grondgebied. 
Zo lijkt een vermindering van de zwaveluitstoot die verder reikt dan wat in het 
Zwavelprotocol van 1994 is overeengekomen, in bepaalde landen buiten de EG een 
kosteneffectieve maatregel om de verzuring op het grondgebied van de EG verder te doen 
afnemen. Ook een verdere beperking van de uitstoot van NOx en NH3, als gepland in het 
toekomstige multistoffenprotocol in het kader van het VGLLA, kan de mate waarin de 
kritische belasting inzake verzuring wordt overschreden, helpen verminderen. Wil men een 
situatie tot stand brengen waarin de kritische belasting inzake verzuring niet wordt 
overschreden, dan is het kosteneffectief, en naar alle waarschijnlijkheid zelfs onontbeerlijk, 
dat niet alleen in de Lid-Staten van de EG maar ook in de landen van Midden- en Oost-
Europa (LMO) en met name die welke grenzen aan EG-landen, een extra uitstootvermindering 
wordt gerealiseerd. 
De bij punt 3.3 genoemde emissiebeperking is gebaseerd op de veronderstelling dat de 
emissies in de landen buiten de EG worden verminderd overeenkomstig de daar thans 
vigerende wetgeving en conform de diverse protocollen in het kader van de ECE-VN/VGLLA. 
Een dergelijke voorzichtige aanname betreffende de ontwikkeling van de uitstoot in 
niet-EG-landen is ingegeven door de overweging dat de EG het beleid inzake verzuring van 
de betrokken landen slechts in beperkte mate kan beïnvloeden. Door de Commissie 
uitgevoerde sensitiviteitsanalyses tonen evenwel zeer duidelijk aan dat een vermindering van 
de verzurende emissies van bepaalde landen, met name LMO, de EG in staat zou stellen op 
het stuk van de zure-depositiebestrijding grootsere doelen na te streven. 
18 
De wetenschappelijke evaluatie die met het oog op de ontwikkeling van de strategie van de 
Commissie inzake verzuring werd uitgevoerd, heeft aan het licht gebracht dat emissies van 
oorsprong uit bepaalde LMO zoals Polen, Tsjechië, Hongarije en Slovenië in aanzienlijke mate 
bijdragen tot het overschrijden van de kritische belasting inzake verzuring in de EG (zie 
bijlage). Toch "exporteert" de EG in de regel meer verzurende emissies naar die landen dan 
er van daaruit worden aangevoerd. Wel is het in het algemeen zo dat in de LMO per 
geïnvesteerde eenheid een grotere uitstootvermindering kan worden bereikt dan in de EG. Om 
die reden zullen, althans zolang de beslissingen geval voor geval worden getroffen, situaties 
aanwijsbaar zijn waarin de bevordering van emissiereducties in LMO gunstig en 
kosteneffectief is voor alle betrokken partijen De Gemeenschap moet zich beijveren om 
dergelijke "win-win"-situaties op te sporen en te benutten. De diverse manieren om dat doel 
te bereiken moeten worden verkend. 
Met Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slowakije 
en Slovenië heeft de EG contacten uitgebouwd die ertoe moeten leiden dat de wetgeving van 
deze tien LMO op die van de Gemeenschap wordt afgestemd - zulks ter vergemakkelijking 
van de aanpassingen die noodzakelijk zullen zijn wanneer/indien de betrokken landen tot de 
EG toetreden. Milieuoverwegingen en in het bijzonder het overnemen van het "acquis 
communautaire" inzake milieuregelgeving vormen één van de prioritaire elementen van de 
strategie met het oog op die toetreding. In het kader van het lopende overleg met de betrokken 
landen wil de Commissie van de verzuringsproblematiek een van de belangrijkste 
aandachtspunten op het gebied van de milieubescherming maken. De Commissie wil daartoe 
gebruikmaken van het bestaande PHARE-programma en van faciliteiten zoals TAIEX 
(Technical Assistance and Information Exchange Office) en DISAE (Development of 
Implementation Strategies for Approximation in Environment), teneinde de mogelijkheden tot 
intensieve samenwerking in initiatieven ter bestrijding van verzurende emissies te 
inventariseren. 
Een van de meest efficiënte mechanismen om in het kader van de economieën van de LMO 
uitstootverminderingen tot stand te brengen, is het bijsturen van het investeringspatroon van 
zowel de overheid als de particuliere sector, met name in de energietoelevering. De Commissie 
is daarom voornemens de besprekingen met regeringen, belangrijke industriële concerns en 
financiële instellingen voort te zetten ten einde de investeringsstrategieën te selecteren die qua 
vermindering van de verzurende emissies optimaal zijn. 
4.7. Acties in samenhang met het Verdrag betreffende grensoverschrijdende 
luchtverontreiniging over lange afstand 
Het VGLLA van de ECE-VN is het belangrijkste forum waar de Europese Gemeenschap en 
haar Lid-Staten hun invloed kunnen doen gelden ter bevordering van uitstootbeperkingen in 
landen die geen lid zijn van de EG. Verdere acties in een aantal van deze landen zijn 
aantoonbaar een kosteneffectieve manier om de intermediaire milieukwaliteitsdoelstelling van 
de EG, namelijk 50% "gap closure", te realiseren. Voorts zijn dergelijke acties onontbeerlijk 
met het oog op het tot stand brengen van het uiteindelijke doel ("nergens overschrijding van 
de kritische belasting"). De Commissie en de Lid-Staten moeten daarom een actieve 
voortrekkersrol vervullen bij de VGLLA-onderhandelingen over een nieuw multistoffen-
protocol en werk maken van de snelle bekrachtiging en herziening van het Zwavelprotocol 
van 1994 (zie punt 4.2), zodat een en ander ertoe bijdraagt dat de EG-milieukwaliteits-
doelstellingen inzake verzuring en aanverwante problemen worden gerealiseerd. 
19 
4.8. Mogelijke acties ter vermindering van de uitstoot van ammoniak 
Bepaalde onderdelen van de milieuwetgeving die door de EG is c.q. wordt ingevoerd, moeten 
resulteren in een vermindering van de ammoniakemissies. Vooreerst mag worden verwacht 
dat door de totstandbrenging en toepassing van codes voor goede landbouwpraktijken via de 
tenuitvoerlegging van de Nitratenrichtlijn (Richtlijn 91/676/EEG) niet alleen de nitraatverliezen 
aan oppervlakte- en grondwater maar tot op zekere hoogte ook de ammoniakemissies zullen 
verminderen. Ten tweede is de IPPC-Richtlijn (Richtlijn 96/61/EG) ook van toepassing op 
grote installaties voor het fokken van pluimvee en varkens en op industriële installaties die 
ammoniak emitteren. Tenslotte is het gebruik van overdekte mestputten, zoals uiteengezet in 
de strategienota inzake het verminderen van de uitstoot van methaan (COM(96)557 def.), ook 
een manier om de uitstoot van ammoniak te beperken. 
De analyse die met het oog op de ontwikkeling van de strategie inzake verzuring werd 
uitgevoerd, leidt tot de conclusie dat een verdere reductie van de ammoniakemissies inderdaad 
kosteneffectief is. Het gaat dan met name om de volgende maatregelen: 
- technieken ter vermindering van de ammoniakuitstoot bij het opbrengen van dierlijke mest 
(van melkkoeien en ander rundvee, varkens, leghennen en ander pluimvee, en schapen), 
behalve in bepaalde landen, namelijk Finland, Griekenland, Portugal en Spanje; 
- aanpassingen van de stallen om de emissies van pluimvee te verminderen, behalve in 
Finland, Griekenland, Portugal en Spanje; 
- vermindering van de industriële ammoniakemissies, behalve in Finland, Griekenland, 
Luxemburg, Portugal en Spanje. 
De heersende onzekerheid ten aanzien van doeltreffendheid van de bestrijdingsmaatregelen, 
de omvang van de huidige en toekomstige emissies en de kostprijs van de technieken ter 
vermindering van de uitstoot in de veehouderij lijkt groter dan voor andere vormen van 
verontreiniging. Waar de reductietechnieken voor andere verontreinigende stoffen reeds goed 
zijn ingeburgerd, is dit voor ammoniak in minder mate het geval. Daarom lijkt het verstandig 
de Lid-Staten een grotere discretionaire bevoegdheid te verlenen bij de keuze van de 
instrumenten waarvan zij zich bedienen om de voorgestelde indicatieve nationale 
emissieplafonds na te leven. Bij de vaststelling van de nationale emissieplafonds zal met de 
resultaten van het nieuwste onderzoek rekening worden gehouden. 
4.9. Economische instrumenten 
De verbreding van het instrumentarium en, waar zulks nodig is, de aanvulling van de 
wettelijke voorschriften met op de marktmechanismen gebaseerde instrumenten: zo luidt een 
van de vijf belangrijkste prioriteiten van het vijfde milieuactieprogramma. Het systeem van 
de nationale emissieplafonds biedt de Lid-Staten de mogelijkheid om zich bij het invullen van 
hun nationale strategieën ook van economische instrumenten te bedienen. Daarnaast zijn de 
in de voorgaande punten behandelde voorstellen inzake op de emissiebronnen gerichte 
maatregelen zoveel mogelijk vormgegeven op een wijze diè ruimte laat voor de toepassing van 
economische instrumenten. Het systeem Van de nationale plafonds vormt evenwel de 
belangrijkste operationele doelstelling: het moet voor de Lid-Staten fungeren als een baken 
en aanknopingspunt bij het ontwerpen van nationale economische instrumenten (of 
regelgevingsinitiatieven) die verder reiken dan de gemeenschappelijke minimale milieueisen. 
Men kan een onderscheid maken tussen vier grote categorieën instrumenten: 
1) heffingen/belastingen; 2) subsidies: 3) verhandelbare emissierechten; en 
4) milieuconvenanten. Wat de toepassing van milieuheffingen betreft, heeft de Commissie 
20 
onlangs een mededeling (COM(97) 9 def.) aangenomen waarin duidelijk wordt omschreven 
in welke omstandigheden de Lid-Staten milieuheffingen kunnen toepassen. In die mededeling 
wordt het binnen de interne markt toepasselijke juridisch kader toegelicht waarbinnen de 
Lid-Staten die zulks wensen, milieuheffingen en -belastingen kunnen invoeren. De Commissie 
heeft ook een mededeling over milieuconvenanten (COM(96) 561 def.) aangenomen waarin 
de criteria ten aanzien van het gebruik van dit instrument worden verduidelijkt. De nationale 
plafonds en de mededelingen van de Commissie zullen voor de Lid-Staten het kader en de 
belangrijkste stimulans vormen om economische instrumenten, waarmee reeds gunstige 
ervaringen zijn opgedaan, desgewenst op grotere schaal te gaan toepassen. 
Er zijn diverse gebieden waarop het inzetten van economische instrumenten door de EG, naast 
het gebruik daarvan door de Lid-Staten, een toegevoegde waarde betekent met het oog op de 
naleving van de nationale emissieplafonds of de totstandbrenging van verdere emissiereducties 
via structurele wijzigingen in het energiegebruik en de landbouw om de overschrijding van 
de kritische depositieniveaus een halt toe te roepen. Deze gebieden zijn: energieheffingen, 
scheepvaartheffingen, landbouw en de gemeenschappelijke tenuitvoerlegging van nationale 
emissieplafonds. 
4.9.1. Energie 
In de sector energie kan het gebruik van economische instrumenten resulteren in het 
overschakelen op andere brandstoffen en in een verbetering van de energie-efficiëntie. Zo 
kunnen tegelijkertijd de kosten van de naleving van de voorgestelde nationale plafonds voor 
NOx en S02 worden verlaagd en de C02-emissies worden verminderd. Daartoe kunnen ten 
aanzien van de verschillende energiedragers gedifferentieerde fiscale maatregelen worden 
toegepast. De Commissie gelooft niet dat het wenselijk is om via afzonderlijke richtlijnen voor 
ieder apart milieuprobleem of product in gedifferentieerde fiscale maatregelen te voorzien. 
Overeenkomstig het verzoek van de Raad en het Parlement moet integendeel dç integratie van 
de verschillende milieuaspecten een onderdeel zijn van een samenhangender communautair 
accijnsstelsel voor energiedragers. 
Om die reden zal de Commissie in haar voorstel voor een richtlijn inzake heffingen op 
energiedragers rekening houden met de noodzaak de markt te sturen in de richting van 
efficiënter en schoner brandstofgebruik, overeenkomstig de door de Raad (ECOFIN) op 
11 maart 1996 geuite wens. Daarbij zal een evenwicht tot stand worden gebracht tussen een 
soepel beleid op het niveau van de Lid-Staten en de eisen van de interne markt. De 
onderzochte mogelijkheden zijn een differentiatie van de minimale heffingstarieven voor zware 
stookolie naargelang van het zwavelgehalte daarvan, en de expliciete mogelijkheid voor de 
Lid-Staten om een gedifferentieerde nationale heffingsschaal voor energiedragers in te voeren 
op basis van de milieukarakteristieken daarvan. Daarnaast is het mogelijk dat de werkingssfeer 
van de communautaire wetgeving tot nieuwe energiedragers wordt uitgebreid, en kan bij 
toekomstige evaluaties van de in de Gemeenschap toegepaste heffingsschalen rekening worden 
gehouden met milieudoelstellingen. Verwacht mag worden dat het voorstel zal resulteren in 
een kleine maar niet te verwaarlozen vermindering van de uitstoot van NOx, S02 en C02. 
21 
4.9.2. Scheepvaart 
In punt 4.5 is verwezen naar de lopende besprekingen in de Internationale Maritieme 
Organisatie (IMO) met het oog op de vaststelling van grenswaarden voor het zwavelgehalte 
van bunkerbrandstof. De benadering waarover in het kader van MARPOL wordt onderhandeld, 
is evenwel niet allesomvattend en er zijn méér mechanismen voorhanden om de S02-uitstoot 
door de scheepvaart verder te doen afnemen. Bovendien komt in de lopende 
MARPOL-besprekingen de kwestie van de NOx-emissies van schepen onvoldoende aan bod. 
Eén verdere interventiemogelijkheid is de toepassing van op basis van milieucriteria 
gedifferentieerde scheepsheffingen. De Zweedse overheid streeft ernaar om daartoe een 
algemeen, met de bestaande praktijk inzake scheepsheffingen verenigbaar heffingssysteem toe 
te passen. Wat NOx betreft, wordt in het Zweedse voorstel de mogelijkheid onderzocht om de 
bedrijfskosten van katalysatoren en een deel van het in katalysatoren geïnvesteerde kapitaal 
te subsidiëren. Er zouden dan hogere milieuheffingen worden aangerekend voor schepen die 
niet met katalysatoren zijn uitgerust. Wat zwavel betreft, overweegt Zweden het huidige 
gemiddelde niveau van de vuurtorengelden op te trekken maar reducties toe te staan voor 
schepen die zwavelarme brandstof (met minder dan 0,5% zwavel) verstoken. In dit verband 
kan de Commissie nader de mogelijkheid onderzoeken van gedifferentieerde scheepsheffingen 
voor een aantal Lid-Staten teneinde een verdere kosteneffectieve verlaging van de verzurende 
emissies te bevorderen: 
49.3. Landbww 
In de landbouwsector hoeft niet het hele arsenaal beschikbare technische maatregelen ter 
bestrijding van de emissies te worden ingezet om op een kosteneffectieve wijze de 
intermediaire doelstelling van 50% "gap closure" te realiseren. Een verdere ontwikkeling van 
het gemeenschappe|ijk landbouwbeleid op basis van de aanpak van 1992 kan positieve 
neveneffecten hebben op het stuk van de ammoniakuitstoot, naast en bovenop de eventuele 
bijdrage van aanvullende technische maatregelen om de ammoniakemissies te beperken. Bij 
een dergelijke ontwikkeling kan de noodzaak om de ammoniakemissies te verminderen worden 
ingecalculeerd, weliswaar met inachtneming van het feit dat dit slechts één van de 
milieuproblemen is waarmee de landbouwsector te kampen heeft. Andere problemen zoals de 
uitspoeling van nitraten die in het oppervlaktewater en het grondwater terechtkomen en de 
uitstoot van methaan, zijn eveneens relevant en dienen bij voorkeur samen met de 
verzuringsproblematiek in een geïntegreerd kader te worden aangepakt. In de herziening van 
het vijfde milieuactieprogramma van 1996 (COM(95)647 def.) is integratie van het 
milieuaspect in de andere takken van het beleid één van de belangrijkste prioriteiten. 
Van bijzondere betekenis voor de verzuring zijn de volgende prioriteiten die in de herziening 
van 1996 aan de orde worden gesteld: 
a) verdere ontwikkeling van de samenhang tussen de op de landbouwmarkt gerichte 
instrumenten en de milieueisen overeenkomstig de hervorming van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid die wordt gekenmerkt door een verminderd gebruik 
van prijsondersteuning (...) alsook een betere integratie van het marktbeleid, het beleid 
inzake plattelandsontwikkeling en het milieubeleid; 
22 
b) bevordering van extensieve teelten, technieken voor duurzame landbouw en de 
biologische teelt van landbouwproducten in nauwe samenwerking met de betrokkenen. 
Verordening (EEG) nr. 2078/92 biedt een goed voorbeeld van een dergelijke 
samenwerking en kan tot op zekere hoogte bijdragen tot een beperking van de 
ammoniakuitstoot. 
Tenslotte kan worden onderzocht of economische instrumenten (zoals de heffingen op 
meststoffen die in bepaalde landen reeds worden toegepast) gebruikt kunnen worden om extra 
emissieverminderingen te realiseren. 
4.9.4. Gezamenlijke tenuitvoerlegging van nationale emissieplafonds 
Gezamenlijke tenuitvoerlegging houdt in dat twee of meer partijen samenwerken om specifieke 
verbintenissen of verplichtingen na te komen. In de context van de strategie inzake verzuring 
gaat het om de gezamenlijke tenuitvoerlegging van overeengekomen nationale emissieplafonds. 
Deze optie komt hier ter sprake omdat zij soepeler mogelijkheden biedt om de 
overeengekomen plafonds tegen een lagere kostprijs te realiseren. Het Zwavelprotocol 
van 1994 bepaalt dat de partijen bij het protocol overeenkomstig nog uit te werken specifieke 
regels en voorwaarden gezamenlijk uitvoering kunnen geven aan hun verplichtingen (de 
nationale emissieplafonds). Een aantal studies toont aan dat de potentiële besparingen die door 
een gezamenlijke tenuitvoerlegging kunnen worden gerealiseerd, aanzienlijk zijn. Hoe die 
besparingen kunnen worden gerealiseerd zonder de milieukwaliteitsdoelstellingen in het 
gedrang te brengen, ligt misschien minder voor de hand. De Commissie zal de potentiële 
voordelen van gezamenlijke tenuitvoerlegging onderzoeken in het kader van het door haar 
voorbereide voorstel voor een richtlijn inzake nationale emissieplafonds. 
4.10. Eventuele verdere acties inzake emissies die veroorzaakt worden door het vervoer 
Een uitgebreide communautaire wetgeving zorgt ervoor dat de uitstoot van het vervoer over 
de weg wordt beperkt. Onlangs zijn door de Commissie voorstellen aangenomen voor nieuwe, 
strengere emissie- en brandstofnormen die tegen het jaar 2000 zullen worden ingevoerd 
(COM(96)248 def). Tegen eind 1998 zal de Commissie voorstellen indienen voor aanvullende 
normen inzake voertuigen en inzake de brandstofkwaliteit, die met ingang van 2005 van kracht 
zullen worden. 
Met betrekking tot een voorstel van de Commissie met het oog op de totstandbrenging van 
in heel de Gemeenschap toepasselijke wetgeving ter beperking van de uitstoot van niet voor 
de weg bestemde mobiele machines (COM(95)350 def.) valt goede vooruitgang te signaleren: 
het laat zich aanzien dat het voorstel in de nabije toekomst door de Raad en het Parlement zal 
worden aangenomen. De Commissie zal onderzoeken of het mogelijk is deze emissienormen 
verder te verstrakken en ze uit te breiden tot een bredere scala voertuigen. 
4.11. Acties ter bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparing 
Zoals elders in dit document (in punt 3.4 en in de bijlage) duidelijk wordt gemaakt, kunnen 
veranderingen in het energieverbruik en het energiewinningspatroon aanzienlijke gevolgen 
hebben voor de hoeveelheid verzurende stoffen die in de atmosfeer wordt geëmitteerd. 
Bijgevolg kunnen initiatieven die gericht zijn op de ontwikkeling van alternatieve en duurzame 
energiebronnen en op energiebesparing, de verzurende emissies helpen verminderen. 
23 
Op het niveau van de Gemeenschap zorgt het JOULE-programma voor nieuwe inzichten in 
rationeler energiegebruik en energiebesparing. In het FAIR-programma worden onder meer 
het gebruik van duurzame grondstoffen en de productie van "schone" energie onderzocht. 
Demonstratieprogramma's zoals ALTENER en SAVE bevorderen de ontwikkeling van 
alternatieve energiebronnen en energiebesparende technologieën. De resultaten van deze 
onderzoek- en demonstratieprogramma's zullen van invloed zijn op het energieverbruik en het 
relatieve aandeel van de diverse energiebronnen in de energievoorziening, en bijgevolg 
resulteren in een afname van de uitstoot van verzurende stoffen. 
In mededeling COM(95)509 def. ("Cohesiebeleid en milieu"), tenslotte, wijst de Commissie 
erop dat de Structuurfondsen stimulansen bieden voor milieuvriendelijke productievormen, 
bijvoorbeeld door de bevordering van duurzame energie en de toepassing van 
energiebesparende technologieën. 
4.12. Evaluatieproces 
Zoals gezegd kan het einddoel niet tegen 2010 worden gerealiseerd - zelfs niet als in de EG 
alle technisch haalbare maatregelen ter vermindering van de emissies worden toegepast. De 
Commissie zal zich daarom in een later stadium opnieuw met deze problematiek moeten 
bezighouden. De Commissie zal bij die gelegenheid de strategie inzake verzuring opnieuw 
bezien en een beoordeling geven van de tot dusver behaalde resultaten alsmede de 
waarschijnlijkheid dat de Lid-Staten erin slagen de emissieplafonds na te leven die met het 
oog op het realiseren van de intermediaire doelstelling tegen 2010 noodzakelijk zijn. In het 
licht van deze evaluatie, van eventuele nieuwe relevante wetenschappelijke gegevens 
(bijvoorbeeld betreffende de kritische depositieniveaus inzake verzuring) en van de 
maatregelen die reeds zijn getroffen om de uitstoot te verminderen, zal de Commissie de 
aanvullende maatregelen omschrijven en voorstellen waarmee de bestaande strategie inzake 
verzuring moet worden aangevuld om het uiteindelijke doel: nergens overschrijding van de 
kritische belasting, te realiseren. 
Voorgesteld wordt dat de Commissie vóór eind 2004 de Raad een verslag voorlegt dat een 
overzicht bevat van de vooruitgang die bij het verminderen van de uitstoot van verzurende 
stoffen in de lucht is geboekt alsmede een evaluatie van de kansen van de Lid-Staten om tegen 
2010 hun uitstootniveau tot het toegestane emissieplafond te beperken. Op basis van dit 
rapport en eventuele nieuwe wetenschappelijke gegevens betreffende de verzuring zal de 
Commissie dan tegen eind 2004 een herziene strategie inzake verzuring aan de Raad 
voorleggen. 
5. VOORLOPIGE RAMING VAN DE KOSTEN EN BATEN VAN DE STRATEGIE 
VAN Ï>E COMMISSIE VOOR HET MILIEU 
De strategie van de Commissie zal ertoe leiden dat in de Europese Gemeenschap als geheel 
de intermediaire doelstelling (50% "gap closure") wordt gerealiseerd. In termen van de 
oppervlakte van de ecosystemen van ieder land waar de kritische belasting wordt 
overschreden, betekent de strategie van de Commissie een aanzienlijke verbetering ten 
opzichte van de situatie in 1990 (zie tabel 5). 
24 
Tabel 5: Oppervlakte van de ecosystemen (in 103 hectare) waar de kritische belasting inzake 
verzuring wordt overschreden: een vergelijking tussen de situatie in 1990 en de situatie in 2010 
in het referentiescenario (REF) respectievelijk na tenuitvoerlegging van de strategie inzake 
verzuring (STRAT). 
2010 (STRAT) Land 1990 2010 (REF) 
België 477 (77%) 117 (19%) 9 ( 1,4%) 
Denemarken 
Duitsland 174 (18%) 38 (3,9%) 21 (2,2%) 
Finland 
Frankrijk 6 972 
TÏÏÏT 2 541 (29%)' 
1 211 (3,8%) 978 (11,3%) 
1 144 ( 3,6%) 7TW 
82 (0,6%) 
0 (0%) 619 
Griekenland 
Ierland 0 (0%) 40 (0,3%) 
0(0%) 
U 
(18%) 4 (0,7%) 1 (0,1%) 
Italië 
Luxemburg 1 160 285 (4,3%) 103 ( 1,6%) 
15 (17%) 7 (7,5%) 2 ( 2,2%) 
Nederland 
Oostenrijk 282 (88%) 121 (38%) 23 (7,3%) 
642 (13,2%) 2 896 (59%) 943 (19%) 
Portugal 1(0%) 0 (0%) 0 ( 0%) 
Spanje 74 (0,9%) 24 (0,3%y 10 (0,1%) 
VK 
Zweden 4 741 
10 108 (60%) 
121^5" 2 112 (27%) 809 (10,3%) 
1 235 (2,8%) 699 ( 1,6%) 
32 557 (24%) EG 15 8 719 (6,5%) 4 481 (3,3%) 
In dit verband moet eraan worden herinnerd dat een aanzienlijker uitstootvermindering dan 
gepland met het oog op de intermediaire doelstelling noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat, 
conform de einddoelstelling, de kritische belasting nergens wordt overschreden. Voorts weze 
eraan herinnerd dat de verzuring slechts één van de ecologische argumenten is die pleiten voor 
een vermindering van de uitstoot van zwaveldioxide, stikstofoxiden en ammoniak. Bij het 
onderzoek van de noodzaak van maatregelen ter vermindering van de uitstoot en de diverse 
manieren waarop die ten uitvoer kunnen worden gelegd, dienen dan ook deze relevante 
aspecten in aanmerking te worden genomen (zie punt 2.2). 
De extra kosten verbonden aan de uitstootreductie die in de EG als geheel de intermediaire 
doelstelling tot stand moet brengen - d.w.z. de jaarlijkse kostprijs van de extra maatregelen 
in vergelijking met het referentiescenario - zullen tegen het jaar 2010 naar schatting 
7 miljard ecu bedragen. Deze raming is gebaseerd op de aanname dat de emissiereductie 
uitsluitend via technische maatregelen wordt verkregen. Op te merken valt dat bij de analyse 
van de mogelijke maatregelen geen rekening is gehouden met ni et-technische 
reductiemaatregelen zoals structurele veranderingen (met inbegrip van het overschakelen op 
andere brandstoffen) in de diverse sectoren. Bovendien leiden de internationale toezeggingen 
van de Gemeenschap in verband met klimaatverandering en de bijbehorende emissiebeperking 
van "broeikasgassen", met name kooldioxide, ook tot een significante beperking van de 
emissie van verzurende verontreinigende stoffen en derhalve van de geraamde kosten van de 
strategie inzake verzuring (zie punt 3.4). De conclusie kan dan ook zijn dat de kosten om de 
benodigde emissiebeperking te halen waarschijnlijk zijn overschat. Een gedetailleerder 
overzicht van de kosten die verbonden zijn aan de verwezenlijking van de "gap 
closure"-doelstelling van 50% is in de bijlage opgenomen. 
25 
Tabel 6: Extra kosten van de uitstootbeheersingsmaatregelen die nodig zijn om de 
intermediaire doelstelling te realiseren (in miljoen ecu per jaar in 2010). 
Totaal 
2 940 1 795 2 305 TÖ4Ö 
6. GUNSTIGE NEVENEFFECTEN EN MULTIPELE VOORDELEN 
Hoewel deze strategie in eerste instantie is gericht op de problematiek van de verzuring (via 
zure depositie) moet erop worden gewezen dat de uitstoot van verzurende stoffen in de 
atmosfeer ook andere schadelijke gevolgen heeft voor het milieu. Aan een vermindering van 
de emissies van verzurende stoffen in de atmosfeer zijn dus "secundaire" voordelen verbonden 
omdat zo tegelijk andere milieuproblemen zoals eutrofiëring, ozonvorming in de troposfeer, 
aantasting van gebouwen en materialen en schade aan de menselijke gezondheid, die door 
dezelfde verontreinigende stoffen worden veroorzaakt, worden bestreden. Een vermindering 
van de emissies in de EG zal voorts leiden tot een verminderde depositie in landen buiten de 
EG. Een aantal van deze neveneffecten is nader onderzocht, namelijk de consequenties voor 
de eutrofiëring en de ozonvorming alsmede de voordelen voor landen buiten de EG. De 
neveneffecten op de luchtkwaliteit zijn niet in detail onderzocht, al kunnen toch bepaalde 
conclusies worden getrokken. De resultaten worden hieronder samengevat. 
6.1. Eutrofiëring 
De analyse wijst uit dat in 1990 de kritische belasting qua eutrofiëring in de EG voor 34% 
van de "ecosysteemoppervlakte" werd overschreden. Dat vertegenwoordigt een gebied van 
circa 38 miljoen hectare. Als het referentiescenario wordt gevolgd zal deze oppervlakte tegen 
2010 als gevolg van de verlaagde emissies zijn teruggebracht tot 19% of 21 miljoen hectare. 
De extra emissiereducties die nodig zijn om de intermediaire doelstelling (50% "gap closure") 
te realiseren, zullen resulteren in een situatie waarbij de kritische belasting slechts voor 13% 
van de door de betrokken ecosystemen bedekte oppervlakte (15 miljoen hectare) wordt 
overschreden. Dat betekent een overbrugging van meer dan de helft van het verschil tussen 
de situatie in het referentiescenario en de naar schatting beste situatie die technisch te 
realiseren is via maatregelen die op het grondgebied van de EG zelf ten uitvoer worden 
gelegd. 
Bij wijze van sensitiviteitsanalyse is het resultaat geëvalueerd van de toepassing van 
gecombineerde milieukwaliteitsdoelstellingen, dwz. dat bij de optimalisering expliciete 
depositiedoelstellingen werden gehanteerd die waren gebaseerd op de kritische belasting inzake 
zowel verzuring als eutrofiëring. Het model bracht een zekere verschuiving van de 
emissiereducties aan het licht van zwaveldioxide naar stikstofoxiden en ammoniak. Dit was 
met name het geval voor landen in het zuiden en het midden van de EG zoals Spanje, Italië, 
Frankrijk en Duitsland. Het niveau van ecosysteembescherming nam toe, en dit zowel qua 
eutrofiëring - de overschrijding van de kritische belasting wordt beperkt tot een gebied van 
minder dan 10 miljoen hectare - als qua verzuring. Ook de kostprijs nam toe: de totale extra 
kosten in dit scenario bedroegen 9,4 miljard ecu, in vergelijking met 7 miljard ecu in het 
basisscenario. 
26 
6.2. Ozon 
De gevolgen voor de ozonconcentraties nabij de grond werden geanalyseerd met behulp van 
het EMEP-model, waarbij gebruik werd gemaakt van dezelfde NOx-emissiewaarden als bij de 
analyse van de verzuring. De verwachte toekomstige emissies van vluchtige organische stoffen 
(VOS) in 2010 werden ontleend aan de "current reduction plans" (CRP) van de 
ECE-VN/VGLLA, die in hoofdzaak op door de betrokken landen ingediende gegevens zijn 
gebaseerd. In het belang van realisme en consistentie werd, voor wat de Lid-Staten van de EG 
betreft, rekening gehouden met de extra emissiereducties die naar verwachting het gevolg 
zullen zijn van het voorgestelde auto-olieprogramma. 
De analyse wijst op een significante verbetering in de meeste Lid-Staten. In het 
referentiescenario neemt haast overal in de EG de oppervlakte van het gebied waar het kritisch 
drempelniveau voor bossen, landbouwgewassen en natuurlijke vegetaties (40 ppb) 
respectievelijk het indicatieve kritisch drempelniveau voorde volksgezondheid (60 ppb) wordt 
overschreden, in 2010 af ten opzichte van de situatie in 1990. De grootste verbeteringen 
worden geconstateerd wat betreft het 60 ppb-niveau, een drempel die in het VGLLA wordt 
gebruikt als surrogaatcriterium voor mogelijke effecten op de menselijke gezondheid. De extra 
emissiereducties in het basisscenario zullen in de meeste betrokken gebieden resulteren in een 
verdere afname van de ozonconcentraties. In bepaalde kleinere gebieden zal zich evenwel een 
lichte verhoging van het ozonniveau voordoen. Het laat zich aanzien dat bijkomende eisen om 
de uitstoot van VOS te verminderen, dit negatieve neveneffect zullen elimineren of althans 
sterk zullen beperken. 
6.3. Luchtkwaliteit 
Ten gevolge van de verminderde uitstoot van S02 en NOx zal de concentratie van deze 
verontreinigende stoffen en de secundaire producten daarvan (b.v. deeltjes en ozon) in de 
leefomgeving worden verlaagd. Dit is zowel voor de menselijke gezondheid als voor de 
instandhouding van gebouwen, materialen en het historisch en cultureel erfgoed een goede 
zaak. Met een aantal van deze voordelen is rekening gehouden in een studie waarin de 
economische waarde van emissiereducties werd becijferd (zie punt 6.5). 
6.4. Verbeteringen buiten de EG 
Emissieverminderingen in de EG zullen, gezien de grensoverschrijdende aard van de betrokken 
verontreinigende stoffen, resulteren in een verminderde depositie in landen buiten de EG en 
bijgevolg in een afname van de mate waarin de kritische belasting inzake verzuring daar wordt 
overschreden. Zo zal volgens de berekeningen het niveau van ecosysteembescherming in de 
betrokken landen tegen 2010 toenemen van 97 naar 98% als in plaats van het 
referentiescenario het basisscenario wordt gevolgd. Met andere woorden, in landen buiten de 
EG zal het gebied met ecosystemen waar de kritische belasting wordt overschreden, afnemen 
van 11 naar 9 miljoen hectare. Wanneer als maatstaf de oppervlaktevermindering wordt 
gebruikt van het gebied waar de kritische belasting wordt overschreden, doen zich de 
aanzienlijkste verbeteringen voor in Noorwegen, Tsjechië, Polen, Rusland en Zwitserland. 
Tegen 2010 wordt in alle niet-EG-landen een verminderde overschrijding van de kritische 
drempelniveaus voor ozon (zie punt 6.2) voorspeld. 
27 
Wat de eutrofiëring betreft, werd in de landen buiten de EG in 1990 de kritische belasting 
overschreden voor 10% van de oppervlakte van de relevante ecosystemen, d.w.z. meer dan 
39 miljoen hectare. In het referentiescenario vermindert de betrokken oppervlakte tegen 2010 
tot circa 27 miljoen hectare. Indien de emissies in de EG overeenkomstig het basisscenario 
nog verder worden verlaagd, neemt ook de oppervlakte van het gebied waar de kritische 
belasting wordt overschreden verder af tot ongeveer 6% of 25 miljoen hectare. Verbeteringen 
doen zich voor in vele landen buiten de EG, maar gemeten naar de absolute oppervlakte die 
wordt beschermd, zijn zij het grootst in Tsjechië, Noorwegen (waar de kritische belasting 
nergens nog wordt overschreden), Zwitserland, Polen en Hongarije. 
6.5. Becijfering van de economische waarde van bepaalde voordelen 
Als de uitstoot van verzurende stoffen verder naar omlaag wordt gebracht, zal dit een aantal 
voordelen hebben voor de volksgezondheid, voor de bescherming van materialen en 
gebouwen, voor landbouwgewassen en bossen en voor de terrestrische en aquatische 
ecosystemen. In het zogenoemde ExternE-project heeft DG XII onderzoek gedaan naar de 
manier waarop de economische waarde van die voordelen kan worden gekwantificeerd. De 
methode die in het kader van dat project werd ontwikkeld, is toegepast om een schatting te 
verkrijgen van bepaalde voordelen van de emissiereducties die nodig zijn om de intermediaire 
doelstelling van de strategie inzake verzuring te realiseren. Met name is de geldswaarde 
berekend van de extra voordelen die ontstaan door het vermijden van schadelijke 
milieueffecten. De consultant heeft de waarde berekend van de gevolgen voor de 
volksgezondheid (in termen van mortaliteit en morbiditeit), de teelt van landbouwgewassen 
en de schade aan moderne bouwmaterialen. In dit onderzoek is geen rekening gehouden met 
andere belangrijke voordelen zoals de verminderde (kans op) schade aan bossen, de 
verbetering van het functioneren van het bosecosysteem (b.v. bodemstabilisatie, koolstofopslag, 
biodiversiteit), verbeteringen in andere terrestrische en aquatische ecosystemen en de 
bescherming van het historisch en cultureel erfgoed. 
Het belangrijkste economisch voordeel is, volgens de studie, een verminderde aantasting van 
de menselijke gezondheid, vooral als gevolg van de verlaagde concentratie van bepaalde 
secundaire verontreinigende stoffen (nl. sulfaat- en nitraataërosols en ozon). De conclusie luidt 
dat voor de EG als geheel de baten de kosten overtreffen. De Lid-Staten die het meeste 
profiteren zijn Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje, Nederland, België 
en Denemarken. Slechts voor één land (Ierland) bedragen de extra kosten voor de bestrijding 
van de verontreiniging méér dan de geraamde extra geldelijke voordelen. Als echter ook 
rekening wordt gehouden met de effecten van chronische blootstelling aan verontreinigde lucht 
op de sterftekans, blijkt de balans op langere termijn voor alle Lid-Staten uitgesproken 
positief. Als bovendien de voordelen voor het ecologisch en cultureel erfgoed in aanmerking 
worden genomen, die zich momenteel niet zo gemakkelijk in een geldswaarde laten 
uitdrukken, zijn de baten van emissiereducties zonneklaar. 
De slotsom luidt dat de bijkomende jaarlijkse baten die samenhangen met de extra 
emissiereducties (d.w.z. de reducties die bovenop het referentiescenario noodzakelijk zijn om 
de intermediaire doelstelling te halen) voor de Lid-Staten van de EG in 2010 op circa 
20 miljard ecu kunnen worden geraamd. Bovendien zijn daaraan voor de landen buiten de EG 
voordelen verbonden die op 4 miljard ecu worden geraamd. In beide cijfers zijn de chronische 
mortaliteitseffecten buiten beschouwing gelaten. 
28 
Bijlage bij de 
Mededeling aan de Raad en het Parlement betreffende een 
communautaire strategie ter bestrijding van de* verzuring 
Inhoudsopgave 
1. FORMULERING VAN DE MILIEUKWALITEITSDOELSTELLING: HET 
BEGRIP "KRITISCHE BELASTING" 
2. DE INTERMEDIAIRE DOELSTELLINGEN: DE "GAP CLOSURE"-
BENADERING 
3. "INTEGRATED ASSESSMENT MODELLING": KOSTENEFFECTIVITEIT 
4. AANNAMES EN UITGANGSPUNT VOOR DE ANALYSE VAN DE 
SCENARIO'S 
4.1. De vergelijkingsbasis 
4.2. Aannames inzake energiegebruik 
43. Referentiescenario (REF) 
4.4. Maximalistische technisch haalbare reductiescenario's (MFR) 
5. RESULTATEN VAN DE ANALYSE VAN DE SCENARIO'S 
5.1. Omschrijving van de intermediaire doelstelling 
5.2. Sensithiteitsanalyses 
5.3. "Determinerende" roostervakken 
Tabel en cijfers 
29 
1 FORMULERING VAN DE MILIEUKWALITEITSDOELSTELLING: HET 
BEGRIP "KRITISCHE BELASTING" 
De kritische belasting is een index van de kwetsbaarheid van een bepaald ecosysteem; deze 
parameter drukt uit aan hoeveel verontreiniging het ecosysteem kan worden blootgesteld 
vooraleer duurzame of anderszins significante schade optreedt. "Kritische belasting" is een 
wetenschappelijk begrip. Er wordt derhalve gebruikgemaakt van de beste momenteel 
beschikbare gegevens, waaraan niettemin een bepaalde onzekerheidsmarge is verbonden. De 
kritische belasting is relevant voor duurzame ontwikkeling, aangezien depositieniveaus die de 
kritische belasting overschrijden op lange termijn door het milieu niet worden verdragen. 
De gegevens betreffende de kritische belasting inzake verzuring waarvan gebruik is gemaakt 
bij het uitwerken van de strategie, werden vergaard in het kader van het Verdrag betreffende 
grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand (VGLLA) en werden in 1996 
bijgesteld en geactualiseerd. De gegevens zijn verstrekt door het centrum waar de 
VGLLA-werkzaamheden inzake kartering van de kritische belasting zijn geconcentreerd: het 
in Nederland gevestigde CCE (Coordination Centre of Effects). Van de Lid-Staten van de EG 
zijn er tien die nationale gegevens hebben vergaard en aan het CCE hebben bezorgd: 
Oostenrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Spanje, Zweden en 
het Verenigd Koninkrijk. Ook zes niet tot de EG behorende landen hebben zulks gedaan. 
Voor de resterende vijf Lid-Staten en voor de andere Europese landen die geen nationale 
gegevens hebben medegedeeld, heeft het CCE een schatting van de kritische belasting 
uitgevoerd op basis van informatie waarover het in zijn Europese databank beschikt. In alle 
landen is de kritische belasting berekend voor bosecosystemen en in een aantal landen ook 
voor zoetwaterecosystemen. Bepaalde landen hebben ook de kritische belasting berekend voor 
veen- en heidegebieden en graslanden. De "ecosysteemoppervlakte" is de oppervlakte 
waarvoor de kritische belasting (bij benadering) is bepaald. 
Bij de bepaling van de kritische belasting inzake verzuring wordt rekening gehouden met het 
gecombineerde verzurend effect van zowel zwavel- als stikstofverbindingen. Het relatieve 
aandeel van beide categorieën in de verzuring hangt af van de karakteristieken van het 
beschouwde ecosysteem en voorts van de omvang van de depositie van zwavel-
respectievelijk stikstofverbindingen. Door vergelijking van de kritische belasting met de reële 
en voorspelde depositieniveaus kan de omvang worden gekwantificeerd van de 
emissiereducties - in diverse combinaties - die nodig zijn om te vermijden dat de kritische 
belasting wordt overschreden. 
Door het ontbreken van een gemeenschappelijke noemer voor de drie categorieën 
verontreinigende stoffen (zwavel en stikstof in geoxideerde resp. gereduceerde vorm) is het 
niet mogelijk één gemeenschappelijke waarde voor de kritische belasting te berekenen en kan 
evenmin de mate van overschrijding van de kritische belasting worden becijferd als het 
verschil tussen de kritische belasting en de depositie van de afzonderlijke verontreinigende 
stoffen. Daarom wordt de mate van overschrijding nu uitgedrukt als de fractie van de 
ecosystemen in ieder EMEP-roostervak2 die niet tegen verzuring is beschermd bij een gegeven 
combinatie van zwavel- en stikstofdepositie in dat roostervak. (Een EMEP-roostervak meet 
150 bij 150 km; dit is de resolutie die door het VGLLA wordt gehanteerd bij de kartering van 
EMEP is het acroniem van het Programma voor samenwerking inzake de bewaking en evaluatie van het 
transport van luchtverontreinigende stoffen over lange afstand in Europa, dat functioneert in het kader van 
het VGLLA. 
30 
de kritische belasting op Europese schaal en bij de bewaking yan de uitstoot en de depositie 
van luchtverontreinigende stoffen.) Met de term "ecosysteembescherming" wordt aangegeven 
in welk percentage van de ecosysteemoppervlakte in eén roostervak, land of ander gebied de 
kritische belasting niet wordt overschreden. 
De uiteindelijke doelstelling van het vijfde milieuactieprogramma, waarnaar ook in de 
conclusies van de Raad van 18 december 1995 wordt verwezen, is dat de kritische belasting 
nergens wordt overschreden. Dit betekent dat in ieder ecosysteem in de EG de zure depositie 
minder moet bedragen dan het kritische niveau. Aangezien de gegevens betreffende zowel 
depositie als kritische belasting worden gekarteerd met een resolutie die overeenstemt met die 
van het EMEP-rooster, is besloten om 100% ecosysteembescherming in ieder roostervak op 
het grondgebied van de EG als doel aan te houden. Door die doelstelling op ieder roostervak 
toe te passen, wordt ook gegarandeerd dat verbeteringen zullen optreden in alle geografische 
regio's waar de kritische belasting wórdt overschreden, d.w.z. dat de voordelen van de 
uitstootverminderingen niet slechts op enkele plaatsen zullen worden geconcentreerd maar 
wijdverbreide effecten zullen sorteren. In de praktijk kan de residuele overschrijding van de 
kritische belasting worden uitgedrukt als het percentage ecosysteembescherming voor ieder 
land afzonderlijk of in termen van de oppervlakte die nog onbeschermd blijft. 
2 DE INTERMEDIAIRE DOELSTELLINGEN: DE "GAP CLOSURE'-
BENADERING 
De uiteindelijke doelstelling: een situatie waarbij de kritische belasting inzake verzuring 
nergens wordt overschreden, is, om redenen van praktische en/of politieke aard, tegen 2010 
misschien niet haalbaar. De modellering van de toekomstige emissies die met het oog op de 
ontwikkeling van de onderhavige strategie werd uitgevoerd, wijst uit dat zelfs wanneer in heel 
Europa de zogenoemde maximale technisch haalbare reducties worden tot stand gebracht, het 
niet mogelijk is de uiteindelijke doelstelling in de hele EG tegen 2010 te realiseren. 
De Raad heeft in zijn conclusies yan december 1995 erkend dat het moeilijk zal zijn de 
uiteindelijke doelstelling (nergens overschrijding van de kritische belasting) in de nabije 
toekomst te realiseren. Hij heeft daarom de Commissie verzocht niet alleen een meer 
coherente strategie inzake verzuring uit te werken om het einddoel op termijn te bereiken, 
maar ook intermediaire doelstellingen als etappes op de weg naar dat einddoel te formuleren. 
Gebruikmakend van de zogenoemde "gap closure"-benadering heeft de Commissie derhalve 
diverse mogelijke intermediaire doelstellingen geanalyseerd. Een soortgelijke benadering is 
toegepast bij de onderhandelingen die in het raam van het VGLLA zijn gevoerd met het oog 
op de totstandkoming van het Zwavelprotocol van 1994. Omdat thans evenwel een 
complexere operationele definitie van kritische belasting wordt gebruikt - waarbij zowel 
zwavel- als stikstofverbindingen in aanmerking worden genomen - is voor de "gap closure" 
uitgegaan van de gegevens inzake ecosysteembescherming voor de afzonderlijke 
roostervakken. "Gap closure" beoogt de gefaseerde overbrugging van het verschil tussen het 
niveau van ecosysteembescherming in 1990 en het einddoel van 100% 
ecosysteembescherming. Daarbij moet in ieder EMEP-roostervak in de EG tegen het jaar 2010 
31 
het niveau van de ecosysteembescherming met een bepaald minimumpercentage worden 
verhoogd. Op basis van de ecosysteembescherming die het resultaat zou zijn van de integrale 
toepassing van alle technisch haalbare maatregelen ter vermindering van de uitstoot, is het 
hoogste haalbare "gap closure"-percentage bepaald; vervolgens werden de qua 
kosteneffectiviteit optimale scenario's bepaald die overeenstemmen met minder verstrekkende 
"gap closure"-doelstellingen. 
Na een grondige analyse van diverse alternatieven is besloten dat 50% "gap closure" als 
intermediaire doelstelling de voorkeur.verdient. In de praktijk betekent dit dat in ieder 
EMEP-roostervak op het grondgebied van de EG de door kwetsbare ecosystemen bedekte 
oppervlakte waar de kritische belasting in 1990 werd overschreden, ten minste moet worden 
gehalveerd (met ten minste 50% moet worden verminderd). De belangrijkste reden voor de 
keuze van precies deze intermediaire milieukwaliteitsdoelstelling was dat zo het hoogste 
niveau van ecosysteembescherming kan worden gerealiseerd tegen de laagste kosten, rekening 
houdend met het feit dat de bijkomende maatregelen uitsluitend in de Gemeenschap ten 
uitvoer worden gelegd. Dat deze "gap closure"-doelstelling op ieder EMEP-roostervak 
afzonderlijk wordt toegepast, moet garanderen dat zich overal waar de kritische belasting werd 
overschreden, verbeteringen zullen voordoen: de maatregel moet in alle verontreinigde 
gebieden effect sorteren. 
Voorbeelden: in een roostervak was het niveau van ecosysteembescherming in 1990 40% 
(dwz. dat de kritische belasting voor 60% van de oppervlakte van de betrokken ecosystemen 
werd overschreden). Een "gap closure" van 50% betekent dat de oppervlakte waar de kritische 
belasting werd overschreden - in dit geval 60% - met ten minste de helft naar omlaag moet 
worden gebracht. In dit geval moet het ecosysteembeschermingspercentage dus met ten minste 
30 procentpunten (de helft van 60%) worden verhoogd. Het eindresultaat is ten minste 
70% ecosysteembescherming (40+30=70). In een ander roostervak, waar het niveau van 
ecosysteembescherming in 1990 80% bedroeg, d.w.z. dat de kritische belasting voor 20% van 
de oppervlakte werd overschreden, resulteert de toepassing van 50% "gap closure" volgens 
dezelfde redenering in een beschermingshiveau van ten minste 90% (80+10=90). 
Andere effectgerichte maatregelen die een alternatief zouden kunnen vormen voor de "gap 
closure"-benadering, zijn eveneens onderzocht. Zo zou er bijvoorbeeld ook naar kunnen 
worden gestreefd de oppervlakte van het gebied in de EG waar de kritische belasting wordt 
overschreden, zo klein mogelijk te maken, c.q. voor de oppervlakte van dat gebied een 
tussentijdse maximumwaarde vast te stellen, ongeacht de geografische ligging ervan. Het 
voordeel van deze aanpak, in vergelijking met de "gap closure"-benadering, is dat een hoger 
niveau van ecosysteembescherming kan worden gerealiseerd tegen een lagere kostprijs. Het 
belangrijkste nadeel is evenwel dat de positieve effecten dan in een klein aantal geografische 
gebieden, dwz. in een beperkt aantal landen, zouden zijn geconcentreerd. Een andere 
mogelijkheid zou erin bestaan de absolute waarde van de overschrijding (b.v. in termen van 
depositie van zuurequivalenten) te minimaliseren of daarvoor een tussentijdse bovengrens vast 
te stellen. Een groot probleem met deze aanpak is dat daarbij wordt uitgegaan van een lineair 
verband tussen de mate van overschrijding en de veroorzaakte milieueffecten, dwz. een 
lineair verband tussen mate van overschrijding en milieuschade. 
32 
3 "INTEGRATED ASSESSMENT MODELLING": KOSTENEFFECTIVITEIT 
De strategie moet de einddoelstelling en de eventuele intermediaire doelstellingen op een 
kosteneffectieve manier realiseren. Voor het onderzoek van de scala beschikbare technische 
maatregelen en de kosteneffectiviteit daarvan ten aanzien van de bestrijding van de verzuring, 
heeft de Commissie beslist gebruik te maken van "integrated assessment modelling" 
(modellen voor de geïntegreerde beoordeling). Dat is een techniek die al jaren met succes 
wordt toegepast in het kader van het VGLLA. Aangezien alle Lid-Staten en de Europese 
Gemeenschap partij zijn bij dat verdrag, is deze methode bij de Lid-Staten algemeen bekend 
en goed aanvaard. Voorts garandeert de keuze van deze methode verenigbaarheid met de 
lopende en toekomstige werkzaamheden in het kader van de ECE-VN/VGLLA met het oog 
op de ontwikkeling van nieuwe internationale overeenkomsten ter vermindering van de 
luchtverontreiniging. De consultant die de Commissie zowel voor de strategie inzake 
verzuring als de strategie inzake ozon heeft gekozen, is het International Institute for Applied 
Systems Analysis (IIASA), dat het belangrijkste model voor geïntegreerde beoordeling (het 
RAINS-model) heeft uitgewerkt. 
Het RAINS-model kan op twee manieren worden geëxploiteerd: voor het analyseren van 
scenario's en voor optimalisering. In de eerste soort toepassingen kan het worden gebruikt 
voor de evaluatie van de emissies, kosten, depositieniveaus en milieueffecten die zijn 
verbonden aan een bepaalde uitstootbestrijdingsstrategie, bijvoorbeeld overeenstemmend met 
de bestaande wetgeving of met de toepassing van de beste beschikbare technieken. In de 
optimaliseringsmodus kan het model worden gebruikt om de kostprijs van de 
uitstootbeheersing in een bepaald gebied te minimaliseren, rekening houdend met de eis dat 
welbepaalde milieudoelstellingen, in dit geval de zure-depositiedoelstellingen voor de 
afzonderlijke roostervakken, worden gerealiseerd. Bij het uitvoeren van een dergelijke 
optimalisering kan ook rekening worden gehouden met bepaalde randvoorwaarden ten aanzien 
van de emissiereducties. 
Met het oog op de analyse van de strategie is de optimaliseringsmodus vooral, maar niet 
uitsluitend, gebruikt om de totale kostprijs van de vermindering van de S02-, NOx- en NH3-
uitstoot in de Lid-Staten van de EG zo klein mogelijk te maken, waarbij aan de volgende 
voorwaarden moest worden voldaan: 
de zure depositie mag in ieder van de roostervakken op het grondgebied van de EG ten 
hoogste gelijk zijn aan de vastgestelde grenswaarde voor zure depositie (dwz. die 
welke overeenstemt met 50% "gap closure"); 
de uitstoot van ieder land mag ten hoogste gelijk zijn aan die welke het gevolg is van 
de thans vigerende wetgeving of de thans bestaande reductieplannen (het 
referentiescenario); 
de uitstoot van landen buiten de EG blijft op het niveau dat overeenstemt met de thans 
vigerende wetgeving c.q. de thans bestaande reductieplannen (het referentiescenario). 
Het model combineert de ramingen van de kostprijs van diverse uitstootreductiestrategieën 
met het voorspelde patroon van energiegebruik en landbouwactiviteit in het jaar 2010. 
Vertrekkend van de onverminderde nationale emissieniveaus worden nationale kostencurven 
opgesteld, waarin alle technische reductiemaatregelen worden geordend overeenkomstig de 
marginale kosten daarvan. Met niet-technische reductiemaatregelen zoals structurele 
33 
veranderingen, het overschakelen op andere brandstoffen en energiebesparing wordt alleen 
rekening gehouden als zij een integrerend deel zijn van het beschouwde energiescenario. Een 
en ander houdt in dat in het model de kostprijs van de reductiemaatregelen wordt overschat. 
De statische optimaliseringsprocedure gebruikt de nationale kostenfuncties om te bepalen hoe 
de bestedingen moeten worden verdeeld om tegen de geringste kosten op een bepaald tijdstip 
een reeks milieudoelstellingen te realiseren. Daartoe worden de geïnvesteerde bedragen 
omgerekend in jaarlijkse investeringskosten (annuïteiten) door gebruik te maken van een 
discontopercentage en een geraamde technische levensduur. De jaarlijkse investeringskosten 
worden vervolgens met de andere kosten gecombineerd om de totale jaarlijkse kostprijs van 
iedere technologie te becijferen. De jaarlijkse kosten van alle technologieën worden 
gecombineerd in de nationale kostenfuncties. Door optimalisering wordt het niveau van de 
jaarlijkse kosten in een bepaald jaar - in het geval van de strategie inzake verzuring is dat het 
jaar 2010 - berekend. Het model verschaft geen informatie over de netto contante waarde van 
de kosten voor een specifieke tijdhorizon. Afhankelijk van het niveau van energiegebruik en 
landbouwactiviteit kunnen de jaarlijkse kosten op een bepaald toekomstig tijdstip hoger of 
lager uitvallen dan werd berekend. 
Het resultaat van de optimaliseringsprocedure is een reeks nationale emissieplafonds voor 
iedere verzurende stof (zie tabel 1) die werden berekend door maximalisering van de 
kosteneffectiviteit in de betrokken regio. Tegelijk verschaft de optimalisering voor ieder land 
informatie over de technische maatregelen die kunnen worden toegepast om de naleving van 
die emissieplafonds tegen de geringste kosten te garanderen. In tabel 2 wordt een voorlopige 
raming gegeven van de extra kosten van emissiebeperking om de "gap closure"-doelstelling 
van 50% te halen. 
Tabel 1: De emissieniveaus in 2010 die volgens de voorlopige wetenschappelijke analyse 
nodig zouden zijn om de "gap dosure"-doelsteUing van 50% te halen, alsmede 
de geraamde emissie zonder de verzuringsstrategie (REF). 
WF >n) 
MVÉÀU NIVEAU NH3(kton) 
TSEF* 
ïüëT België 
Denemarken" REF 
II NIVEAU 
215 196 
TuT 14 
Duitsland 71 31 119 
359 82 
Finland 
Frankrijk 740 414 1279 318 
116 116 163 163 
166 30 30 
Griekenland" 691 135 895 
l6T 
"Ï5? 669 630 
361 282 282 76 76 
Ierland 41 TJ 42 126 126 
Italië 847 204 1 160 1 160 391 305 
Luxemburg 
Nederland 10 10 
Oostenrijk 56 38 140 81 81 
57 57 116 116 
1M 93 93 
Portugal 
Spanje 194 194 206 
T555 84 84 
618 851 826 373 
1W 373 
1244 753 224 
207 
T92T 207 53 
TOO? 49 
T55? 
34 
Tabel 2: Extra kosten van emissiebeperking om de tussentijdse doelstelling te halen 
(miljoen ecu/jaar in 2010) 
België w Totaal 
"675" 
benemarken 
Duitsland IT —w "TFT 
T5GT W W 
Finland 
Frankrijk TT 
IT 
ir ir Griekenland 
Ierland ir 
1ST "33" TöT 
TSiïë" 
"IT 13T 
Luxemburg" 
Nederland ir 
"T ir 
"75" Oostenrijk 
Portugal 
Spanje ir 0 0 
0 ir 
T3T W ToT W TW 7ÎT 
Zweden 
Ï5 145 0 
15 7 940 1795 
4 AANNAMES EN UITGANGSPUNT VOOR DE ANALYSE VAN DE 
SCENARIO'S 
In dit document wordt onder "scenario" verstaan een reeks aannames betreffende combinaties 
van reductiemaatregelen, emissies, kosten en milieudoelstellingen. Een gedetailleerde 
beschrijving van de modellering en de resultaten daarvan wordt gegeven in het eerste en 
tweede tussentijdse HASA-rapport over de kosteneffectieve bestrijding van de verzuring en 
van troposferisch ozon (contractnummer B4-3040\96\000086\MAR\B1), die op verzoek bij 
de Commissie verkrijgbaar zijn. Voor ieder scenario zijn gegevens verkregen over de 
emissies, de hypothetische uitstootverminderingsmaatregelen van de diverse landen en de 
daaraan verbonden kosten alsmede de resulterende overschrijding van de kritische belasting 
inzake verzuring (uitgedrukt in zowel percent als hectare onbeschermde ecosystemen). 
4.1. De vergeüjkingsbasts 
Als referentiejaar is 1990 gekozen - het meest recente jaar waarvoor uitgebreide reeksen 
geverifieerde uitstootgegevens voorhanden zijn. Vermoedelijk zal ook bij de onderhandelingen 
over het nieuwe multistoffenprotocol in het kader van het VGLLA 1990 als referentiejaar 
worden gebruikt. Omdat bij het opstellen van scenario's met verruiming van de tijdshorizon 
ook de onzekerheid toeneemt, bijvoorbeeld wat betreft het energiegebruik, en omdat eventuele 
wettelijke verplichtingen die door de Lid-Staten worden aangegaan binnen een redelijke 
termijn moeten worden geïnitieerd en ten uitvoer gelegd, is in de scenario's voor de strategie 
inzake verzuring het jaar 2010 als eindpunt gekozen. 
35 
4.2 Aannames inzake energiegebruik 
Voor de Lid-Staten van de EG werd de analyse gebaseerd op de energieprognoses van 
DG XVn, die werden ontleend aan het zogeheten "conventional wisdom"-scenario en werden 
geactualiseerd op basis van de nieuwe officiële gegevens die door een Lid-Staat werden 
ingediend. In het "conventional wisdonT-scenario wordt rekening gehouden met een toename 
van het energieverbruik met 20% en van de C02-uitstoot met 10% tussen 1990 en 2010. Voor 
de niet tot de EG behorende landen werden de energieprognoses gebaseerd op de nationale 
gegevens die officieel bij de ECE-VN werden ingediend en in de energiedatabank van de 
ECE-VN beschikbaar zijn. 
Met het oog op de noodzaak de C02-uitstoot te verminderen, en om nader te onderzoeken wat 
de gevolgen zouden zijn van een alternatief energiescenario voor de emissies van verzurende 
stoffen en voor de kostprijs van de bestrijdingsmaatregelen, werd een sensitiviteitsanalyse 
uitgevoerd. Die werd gebaseerd op een zogenoemd koolstofarm energiescenario dat resulteert 
in een verlaging van de C02-uitstoot in de EG met 10% tussen 1990 en 2010. 
4.3 Referentiescenario (REF) 
Ter beoordeling van de noodzaak van extra maatregelen alsmede de kostprijs en de 
doeltreffendheid daarvan, is een referentiescenario (REF) uitgewerkt. Om rekening te houden 
met de uiteenlopende benaderingen die in de verschillende landen worden toegepast, zijn twee 
scenario's opgesteld: 
Het eerste scenario is gebaseerd op de bestaande wetgeving. Uitgaand van prognoses 
betreffende het toekomstig energiegebruik zijn ramingen gemaakt van de emissieniveaus 
die het gevolg zijn van de vigerende nationale, communautaire en internationale 
wetgeving. Daarbij is gebruikgemaakt van een gedetailleerde inventaris van de relevante 
wetgeving in de diverse landen, de EG-richtlijnen en de bindende technische 
voorschriften in de VGLLA-protocollen. Wat de EG-richtiijnen betreft, gaat het met name 
om de richtlijn inzake grote stookinstallaties (88/609/EEG), de richtlijn betreffende het 
zwavelgehalte van vloeibare brandstoffen (93/12/EEG), de IPPC-richtlijn (96761/EG) en 
de richtlijnen betreffende de uitstoot van wegvoertuigen en niet voor de weg bestemde 
voertuigen. Bovendien is alvast rekening gehouden met de voorstellen die al door de 
Commissie zijn aanvaard, zoals het auto-olieprogramma (COM(96)248 def, 
96/0163(COD) en 96/0164(COD)). 
Het tweede scenario is gebaseerd op de bestaande plannen ter vermindering van de 
emissies. Wanneer landen officieel nationale emissieplafonds hebben aangenomen of 
dergelijke plafonds ter kennis hebben gebracht van een internationaal forum 
(ECE-VN/VGLLA) of indien zij internationale overeenkomsten inzake emissiereducties 
nebben onderschreven (b.v. door het ondertekenen van VGLLA-protocollen), is met de 
daaruit voortvloeiende verplichtingen rekening gehouden in dit scenario. 
Teneinde naar behoren rekening te houden met beide types randvoorwaarden, is van beide 
beschreven scenario's steeds datgene als referentiescenario gekozen dat voor het jaar 2010 in 
de geringste uitstoot resulteerde. De specifieke uitstootverlagende maatregelen waarvan in dit 
scenario wordt verondersteld dat zij door de Lid-Staten ten uitvoer worden gelegd, worden 
uitvoerig beschreven in de kostentabellen voor de betrokken landen die zijn opgenomen in 
de tussentijdse rapporten van het IIASA. 
36 
Uit het referentiescenario blijkt dat als de vigerende c.q. in een vergevorderd 
planningsstadium verkerende wetgeving in alle Europese landen integraal ten uitvoer wordt 
gelegd, de uitstoot van S02, NOx en NH3 tussen het referentiejaar 1990 en 2010 
respectievelijk met 58, 36 en 16% zal afnemen. 
In de EG zou zo de oppervlakte van de relevante ecosystemen waar de kritische belasting 
inzake verzuring wordt overschreden, van 33 miljoen hectare in 1990 afnemen tot 9 miljoen 
hectare. Dit komt neer op een toename van de ecosysteembescherming van 76% naar 93%. 
De geringste "gap closure" (minder dan 10%) doet zich voor in Noord-Duitsland/Nederland 
en Noord-Finland. 
4.4 Maximaljstische technisch haalbare reductiescenario's (MFR) 
In het RAINS-model wordt de maximale afname van de luchtverontreiniging gelimiteerd door 
de beschikbare technische reductiemaatregelen. Voor bepaalde types maatregelen is de 
tenuitvoerlegging een geleidelijk proces. Zulks geldt bijvoorbeeld wanneer nieuwe 
emissienormen voor nieuwe motorvoertuigen in de praktijk worden gebracht. De 
vervangingssnelheid van het wagenpark, die van land tot land verschilt, bepaalt hoe lang het 
duurt alvorens alle voertuigen beantwoorden aan de nieuwe norm. Daarom zijn twee MFR-
scenario's uitgewerkt: het eerste (MFR^j) illustreert de maximale technisch haalbare 
uitstootvermindering die tegen 2010 tot stand kan worden gebracht als wordt uitgegaan van 
een normale vervangingssnelheid van motorvoertuigen en installaties. Het tweede (MFRllltimate) 
toont wat het resultaat zou zijn van een volledige tenuitvoerlegging van dezelfde maatregelen. 
In dat scenario is bovendien (naast de maatregelen van MFR^) ook nog rekening gehouden 
met de normen voor de uitstoot van voertuigen waarin het auto-olierjrogramma voor het jaar 
2005 voorziet. Er wordt dus uitgegaan van een onrealistisch snel vervangingstempo in 
combinatie met de eerder genoemde prognose betreffende het energiegebruik in 2010. Op te 
merken valt dat in de beschouwde reductiescenario's geen rekening wordt gehouden met ni et-
technische reductiemaatregelen zoals structurele veranderingen (met inbegrip van het 
overschakelen op andere brandstoffen) in de diverse sectoren van de samenleving. De MFR-
scenario's onderschatten dus de potentiële uitstootverlaging en overschatten de kosten die aan 
het bereiken van de aangegeven uitstootverlaging verbonden zijn. 
In het MFR^-scenario neemt de uitstoot van S02, NOx en NH3 in de EG tussen 1990 en 
2010 af met respectievelijk 91, 69 en 44%. De jaarlijkse extra kosten bedragen, in 
vergelijking met REF, 30 miljard ecu voor de hele EG. Er wordt in de EG een niveau van 
ecosysteembescherming van 99% gehaald; 1,1 miljoen hectare blijft onbeschermd. In het 
MFRufon^-scenario wordt de uitstoot van S02 met 92%, die van NOx met 84% en die van 
NH3 met 44% verlaagd. Het niveau van ecosysteembescherming in de EG bedraagt dan meer 
dan 99%; 0,8 miljoen hectare blijft onbeschermd. 
Om het maximale niveau van ecosysteembescherming te bepalen dat tegen 2010 in de EG kan 
worden gerealiseerd indien alleen in de EG extra emissieverlagingen tot stand worden 
gebracht, werd een derde MFR-scenario (EG^J onderzocht. In dit scenario is de uitstoot voor 
de EG gelijk aan die in het MFR^-scenario en de uitstoot voor de rest van Europa gelijk aan 
die in het REF-scenario. Dat resulteert voor de EG in 2010 in een niveau van 
ecosysteembescherming van 98%, wat overeenstemt met een onbeschermde oppervlakte van 
3 miljoen hectare. 
37 
5 RESULTATEN VAN DE ANALYSE VAN DE SCENARIO'S 
Naast de extreme gevallen overeenstemmend met het REF-scenario (niets méér doen dan wat 
is vereist krachtens de vigerende wetgeving) en de MFR-scenario's (alle technisch haalbare 
reductiemaatregelen uitvoeren) is een aantal "least cost"-scenario's uitgewerkt en 
geanalyseerd. 
5.1. Omschrijving van de intermediaire doelstelling 
Aanvankelijk zijn drie verschillende "gap closure"-doelstellingen onderzocht: 45%, 50% en 
55%. Daarbij werden alleen depositiedoelstellingen voor de roostervakken op het grondgebied 
van de EG geformuleerd. Ook wat de optimalisering van de emissieverlagende maatregelen 
betreft is uitsluitend de EG in aanmerking genomen; voor de rest van Europa werden emissies 
overeenkomstig REF ondersteld, behalve in het geval van 55% "gap closure", waar bij de 
optimalisering ook rekening is gehouden met de uitstoot van schepen in de Oostzee. 
Een onontkoombare beleidsmatige beperking ten aanzien van de strategie inzake verzuring 
vormt het feit dat de op uitstootvermindering gerichte maatregelen in hoofdzaak in de EG ten 
uitvoer moeten worden gelegd, aangezien de EG geen juridisch bindende verplichtingen of 
maatregelen kan afdwingen buiten het eigen grondgebied. Een "gap closure" van 50% is 
daarom als de meest relevante mogelijkheid beschouwd, omdat maatregelen op het 
grondgebied van de EG daartoe volstaan en de resulterende depositieniveaus de uiteindelijke 
doelstelling wel benaderen. Bovendien laten scenario's waarbij de zure depositie sterker wordt 
verlaagd, een steile toename zien van de marginale kosten in verhouding tot de extra 
ecosysteembescherming die wordt gerealiseerd (zie figuur 1). 
5.2. Sensitiviteitsanalyses 
Om eventuele alternatieven te verkennen en tevens de consistentie van de ingevoerde 
gegevens en de robuustheid van de resultaten van het model te controleren, is een reeks 
scenario's op basis van diverse veronderstellingen en randvoorwaarden onderzocht. De 
resultaten werden vergeleken met die van het basisscenario waarbij 50% "gap closure" wordt 
nagestreefd door middel van een optimalisering van de uitstootverlaging op het grondgebied 
van de EG. In alle onderzochte scenario's wordt de intermediaire doelstelling: ten minste 50% 
"gap closure" wat betreft de ecosysteembescherming in ieder EMEP-roostervak in de EG, 
bereikt. 
Verzurende stoffen in de atmosfeer worden door de wind over lange afstanden vervoerd. De 
mogelijkheden tot, en de kostprijs van, uitstootverminderingen variëren van land tot land. Om 
de goedkoopste oplossing voor het tot stand brengen van de milieudoelstellingen te vinden, 
leek het daarom een goed idee te onderzoeken of emissiereducties buiten de EG voordeligere 
mogelijkheden bieden dan een verdere uitstootverlaging binnen de EG. Deze idee is 
onderzocht aan de hand van de volgende vier scenario's, waarvan de resultaten ook in tabel 
Al worden samengevat: 
Scenario 1: Optimalisering rekening houdend met de scheepvaart 
Wanneer de emissies van de internationale scheepvaart in de optimalisering worden betrokken, 
is het aantoonbaar kosteneffectief de uitstoot van S02 in de Oostzee en de Noordzee en de 
uitstoot van NOx in de Noordzee en de Atlantische Oceaan te verlagen. Een dergelijke 
verlaging zou een aantal Lid-Staten in staat stellen duurdere reductiemaatregelen voor 
terrestrische emissiebronnen te vermijden. Voor de EG als geheel zouden zo de extra kosten 
38 
voor het bereiken van de intermediaire doelstelling met meer dan 2 miljard ecu per jaar 
kunnen worden verlaagd. De jaarlijkse kostprijs van de extra maatregelen ter vermindering 
van de uitstoot van de scheepvaart wordt op circa 300 miljoen ecu geraamd. 
Scenario 2: Optimalisering in heel Europa, met uitsluiting van de scheepvaart 
Met dit scenario wordt onderzocht of het kosteneffectief is, niet tot de EG behorende landen 
bij de optimalisering van de extra maatregelen ter beperking van de emissies te betrekken, ook 
als geen ander criterium in aanmerking wordt genomen dan het halen van de 
milieukwaliteitsdoelstelling in de Lid-Staten van de EG. Het blijkt in die omstandigheden 
inderdaad kosteneffectief de S02-uitstoot in Polen, Hongarije, Tsjechië en Slovenië verder te 
verminderen. Uitstootbeperkingen in die landen kunnen een aantal maatregelen in de 
Lid-Staten van de EG vervangen en dus kostenbesparend werken voor de betrokken 
Lid-Staten. Voor de EG als geheel zouden de jaarlijkse extra kosten in dit scenario, in 
vergelijking met het basisscenario, met bijna 1 miljard ecu worden verminderd: een besparing 
van circa 14%. De extra uitgaven voor de maatregelen in de genoemde vier niet tot de EG 
behorende landen zouden ongeveer 400 miljoen ecu bedragen. De potentiële nettobesparing 
beloopt in dat geval dus circa 600 miljoen ecu. Het scenario resulteert in een niveau van 
ecosysteembescherming van bijna 97% in de EG en een overschrijding van de kritische 
depositieniveaus in een gebied van 4,5 miljoen hectare 
Scenario 3: Optimalisering in heel Europa, intermediaire EG-doelstelling geldig in heel 
Dit scenario gaat uit van een "pan-Europees" perspectief, d.w.z. dat de intermediaire 
doelstelling (50% "gap closure") in heel Europa wordt gerealiseerd en de kostenoptimalisering 
eveneens betrekking heeft op heel Europa, met inbegrip van de scheepvaart. Om dit doel te 
bereiken moeten de emissies in de EG sterker worden verlaagd dan in het basisscenario; 
daaraan zijn voor de EG dus ook hogere kosten verbonden. De uitstoot door de internationale 
scheepvaart wordt in de drie eerder genoemde zeegebieden naar omlaag gebracht. Bovendien 
moet de uitstoot in de landen buiten de EG drastisch worden verlaagd. De jaarlijkse extra 
kosten in vergelijking met REF bedragen 8 miljard ecu voor de EG (bijna 1 miljard meer dan 
in het basisscenario), 0,5 miljard voor maatregelen om de uitstoot door schepen naar omlaag 
te brengen en 3,4 miljard voor maatregelen in landen buiten de EG. Dat resulteert in een 
totale extra kostprijs van bijna 12 miljard ecu. In dit scenario wordt in de EG een niveau van 
ecosysteembescherming gehaald van 98% (2,9 miljoen hectare blijft onbeschermd) en in 
Europa als geheel een niveau van ecosysteembescherming van 99% (6,1 miljoen hectare blijft 
onbeschermd). 
Scenario 4: Optimalisering in de EG. beperking van het zwavelgehalte van bunkerbrandstof 
Bij de herziening van het MARPOL-verdrag (zie punt 4.5 van de mededeling) is ervoor 
gepleit de Noordzee en de Oostzee àan te wijzen als kwetsbare gebieden en het zwavelgehalte 
van de daar door schepen verstookte bunkerbrandstof te beperken tot ten hoogste 1,5%. 
Scenario 4 veronderstelt dat die bovengrens inderdaad wordt ingevoerd. Uit het model blijkt 
dat die maatregel de kostprijs voor de EG van het realiseren van de intermediaire doelstelling 
(50% "gap closure") met meer dan 1,1 miljard ecu kan verlagen. De extra kostprijs van het 
naar omlaag brengen van het zwavelgehalte van bunkerbrandstof wordt op minder dan 
100 miljoen ecu geraamd. Het niveau van ecosysteembescherming dat zo wordt bereikt, is 
enigszins lager dan in het basisscenario: 96,4% i.p.v. 96,7%, dwz. een resterende 
39 
onbeschermde oppervlakte van 4,7 miljoen hectare i.p.v. 4,5 miljoen hectare. 
Naast de genoemde vier zijn nog andere scenario's geanalyseerd om licht te werpen op 
bepaalde kwesties die samenhangen met de belangrijkste aannames. De voornaamste resultaten 
worden hieronder en, wat de scenario's 5 en 6 betreft, ook in tabel A2 weergegeven. 
Scenario 5; Optimalisering in dg EG op basis van een alternatief "koolstofarm" 
energiescenario 
Om de in punt 4.2 uiteengezette redenen zijn de consequenties van een alternatief 
"koolstofarm" energiescenario geanalyseerd. Dit scenario houdt in dat de toename van de 
uiteindelijke energievraag wordt beperkt, dat de energje-efïiciëntie wordt verbeterd en dat het 
aandeel van de duurzame energiebronnen wordt verhoogd. Wanneer als gevolg van een en 
ander de C02-uitstoot tussen 1990 en 2010 met 10% wordt gereduceerd, nemen tegelijk ook 
de emissies van S02 en NOx af. Er zijn dan minder reductiemaatregelen vereist om de 
intermediaire doelstelling inzake verzuring te halen. De extra jaarlijkse kostprijs van dit 
scenario wordt dan ook geraamd op 2,9 miljard ecu - een vermindering met meer dan 
4 miljard ecu, of bijna 60%, in vergelijking met het basisscenario. Op te merken valt dat de 
kostprijs van de verschuivingen in de energiesystemen niet zijn geraamd en dus niet in 
aanmerking konden worden genomen. Het bereikte niveau van ecosysteembescherming 
bedroeg 96,5%; een oppervlakte van 4,7 miljoen hectare blijft onbeschermd. 
Scenario fr Gelijktijdige optimalisering voor verzuring en eutrofiëring in de EQ 
Er is een scenario onderzocht waarin bij de optimalisering expliciet gebruik is gemaakt van 
gecombineerde milieukwaliteitsdoelstellingen die gebaseerd zijn op de kritische belasting qua 
verzuring én qua eutrofiëring. Het spreekt vanzelf dat de resultaten van een dergelijk 
gecombineerd scenario afhangen van de vooropgestelde milieukwaliteitsdoelstellingen. In dit 
geval is dezelfde doelstelling inzake verzuring aangehouden (50% "gap closure") en werd 
voor eutrofiëring een vergelijkbare doelstelling gehanteerd. (Precies dezelfde doelstelling 
gebruiken voor eutrofiëring bleek onmogelijk. Daarom zijn bepaalde aanpassingen aangebracht 
en zijn bepaalde "refractaire" roostervakken in het grensgebied van België en Frankrijk 
respectievelijk Nederland en Duitsland bij de optimalisering buiten beschouwing gelaten.) In 
dit scenario wordt een deel van de uitstootvermindering "verlegd" van S02 naar NOx en NH3. 
De oppervlakte van het qua eutrofiëring onbeschermde gebied neemt af van 21 miljoen 
hectare in REF (14,6 miljoen hectare in het basisscenario) naar 9,4 miljoen hectare. Ook op 
het stuk van verzuring valt nog enige verbetering te constateren: de oppervlakte van het 
onbeschermde gebied neemt af tot 4,2 miljoen hectare. De totale extra kosten nemen met 40% 
toe tot 9,4 miljard ecu. 
Scenario 7: Optimalisering in de EG met gebruikmaking van andere waarden voor de kritische 
belasting in fret VK 
In de loop van de uitwerking van de strategie inzake verzuring kwam aan fret licht dat de 
cijfers voor de kritische belasting met name wat betreft het VK te laag waren en dat het niet 
mogelijk zou zijn om tijdig nieuwe, correcte gegevens in te dienen die als "input" voor de 
modellering konden worden gebruikt. Op verzoek van het VK is daarom besloten als 
sensitiviteitsanalyse een simulatie uit te voeren waarbij het model werd toegepast op een door 
het VK ingediende alternatieve reeks gegevens die de kritische depositieniveaus voor het VK 
te hoog inschatten. Die wijziging bleek voor geen enkel land enige invloed te hebben op de 
vereiste uitstootvermindering. Het enige verschil was gelegen in het feit dat het niveau van 
ecosysteembescherming in het VK toenam. 
40 
Scenario 8; Optimalisering in de EG met afknotting bij het 95-percentiel 
Om technische en praktische redenen is bij de modellering in het kader van de strategie 
inzake verzuring de verdeling van de kritische-depositiewaarden afgeknot bij het 98-percentiel, 
d.w.z. dat bij de vaststelling van de optimaliseringsdoelstellingen geen gebruik is gemaakt van 
de waarde van de kritische belasting voor de 2% meest kwetsbare ecosystemen. Het 
Zwavelprotocol van 1994 is gebaseerd op het 95-percentiel van de kritische-
belastingsverdeling, d.w.z. dat geen rekening is gehouden met de waarde van de kritische 
belasting voor de 5% meest kwetsbare ecosystemen. Teneinde de eventuele invloed van de 
keuze van het afknottingspunt te onderzoeken, is een sensitiviteitsanalyse uitgevoerd waarbij 
gebruik werd gemaakt van het 95-percentiel. Dit leidde tot enkele relatief beperkte 
wijzigingen: Spanje kon de uitstoot van S02 verhogen van 618 kiloton in het basisscenario 
tot 730 kiloton, terwijl - waarschijnlijk als gevolg daarvan - het VK de uitstoot van S02 
diende te verlagen van 279 kiloton naar 272 kiloton. De globale kostprijs en het niveau van 
ecosysteembescherming voor de EG als geheel bleven nagenoeg ongewijzigd. 
5.3. "Determinerende" roostervakken 
Wanneer via modellering de kosteneffectiviteit van "gap closure"-scenario's wordt 
geoptimaliseerd, blijkt een aantal EMEP-roostervakken onvermijdelijk "determinerend". 
Hiermee wordt bedoeld dat in deze roostervakken de depositiedoelstelling exact wordt 
gerealiseerd, terwijl in alle andere roostervakken de depositie lager is dan het gestelde doel. 
In zekere zin bepalen deze determinerende roostervakken de eisen inzake uitstootverlaging 
voor één of meer landen die de depositie in de betrokken roostervakken mede veroorzaken. 
Omdat het model betrekking heeft op een zeer groot geografisch gebied, duikt in ieder 
scenario een aantal (meestal 3-6) determinerende roostervakken op, keurig verspreid in het 
noorden, zuiden, oosten, westen en midden van de EG. De verklaring ligt in het feit dat 
sommige roostervakken, door de aard van ecosystemen die zij bevatten, een lagere kritische 
belasting vertonen dan de omgevende roostervakken in hetzelfde gebied. In de uitgevoerde 
optimaliseringen waren de determinerende roostervakken meestal dezelfde in de verschillende 
scenario's (met uitzondering van scenario 3, waarbij de EG-doelstelling tot heel Europa wordt 
uitgebreid); zij bevinden tich in Noord-Duitsland/Nederland, het zuidoosten van Zweden (het 
eiland Gotland in de Oostzee), Oost-Duitsland en Noord-Italië. Hoewel het opheffen of 
versoepelen van de depositiedoelstelling voor de betrokken determinerende roostervakken de 
totale kostprijs van de uitstootvermindering zou verlagen, betekent dit niet noodzakelijk dat 
de landen die medeverantwoordelijk zijn voor de depositie in de betrokken roostervakken, dan 
van hun verplichting tot het nemen van uitstootverlagende maatregelen zouden worden 
ontslagen. Het is namelijk zo dat andere (vaak aangrenzende) roostervakken dan in hun plaats 
determinerend worden. 
In bepaalde gevallen blijkt dat in sommige "refractaire" roostervakken de vastgestelde "gap 
closure"-doelstelling inzake depositie helemaal niet kan worden gerealiseerd. Zo blijken 
bijvoorbeeld drie roostervakken op de grens tussen Noord-Finland en Rusland refractair 
zolang de optimaliseringsmaatregelen tot de EG beperkt blijven. De hoofdoorzaak van de 
overschrijding van de kritische belasting in dit gebied is de zwaveldepositie die in hoofdzaak 
afkomstig is van bronnen in naburige delen van Rusland. In alle scenario's - met uitzondering 
van die waarbij de optimalisering tot heel Europa wordt uitgebreid - zijn deze drie 
roostervakken buiten beschouwing gelaten bij het vaststellen van de "gap closure"-
doelstellingen waaraan bij de optimalisering moest worden voldaan. 
41 
Eveneens als sensitiviteitsanalyse werden nog twee extra optimaliseringen doorgerekend, 
waarbij respectievelijk het determinerende roostervak met het eiland Gotland in de Oostzee 
en het determinerende roostervak in Noord-Italië buiten beschouwing werden gelaten. 
Het eerste geval resulteert in een verhoogde S02-uitstoot in Zweden, met als neveneffect een 
geringe extra verlaging van de S02-uitstoot in het VK. De NOx-emissies in Duitsland nemen 
toe, die in België nemen af De globale kostprijs voor de EG blijft ongeveer op hetzelfde 
niveau, maar de ecosysteembescherming gaat erop achteruit: 4,6 miljoen hectare blijft in dit 
geval onbeschermd. 
In het tweede geval luidt de belangrijkste conclusie dat, wanneer het determinerende 
roostervak in Noord-Italië buiten beschouwing wordt gelaten, de emissies van de drie 
categorieën verontreinigende stoffen in Italië op hetzelfde niveau kunnen blijven als in het 
REF-scenario, wat voor het betrokken land kostenbesparend is. Een neveneffect daarvan is 
dat de S02-uitstoot in het VK en in Denemarken enigszins omlaag moet, wat extra kosten met 
zich meebrengt. Het nettoresultaat is een verlaging van de kosten met circa 700 miljoen ecu. 
Wat de ecosysteembescherming betreft: in de EG als geheel blijft een gebied van 4,7 miljoen 
hectare onbeschermd. Met name in Italië neemt de oppervlakte van het onbeschermde gebied 
toe van 103 000 hectare in het basisscenario tot 246 000 hectare. Bepaalde effecten zijn ook 
voelbaar in naburige landen, zoals Oostenrijk, waar de oppervlakte onbeschermde ecosystemen 
toeneemt in vergelijking met het basisscenario. 
42 
Tabel Al: Overzicht van de resultaten van REF, het basisscenario en de scenario's 2 t/m 4 
Scenario 
I Uitstootverandering 
1 in de EG (to.v. 
1990): 
S02 
NOx 
[NHa 
| Extra kosten voor 
de EG in vergelij­
king met REF 
(miljard ecu per 
jaar) 
Oppervlakte 
onbeschermde eco­
systemen in de EG 
1 (miljoen hectare) -nREir" 
-66% 
-48% 
-15% 
-
8,7 closure" 
-84% 
-55% 
-27% 
7,0 
4,5 -wier 
-91% 
-69% 
-44% 
30,0 
1,1 Scenario 
2 (met 
niet-EG) 
-83% 
-55% 
-26% 
6,1 
4,5 Scenario 
3 (heel 
Europa) 
-85% 
-56% 
-28% 
8,0 
2,9 Scenario 
4 
(schepen 
1,5% S) 
-83% 
-54% 
-26% 
5,9 
4,7 
Tabel A2: Overzicht van de resultaten van REF, het basisscenario en de scenario's 5 en 6 
EHNBSB0HBB9I 
Scenari ano lÖ^Tgap 
closure" snano 5 
(koolstofarm) lano 6 
(eutrofiëring) 
Uitstootverandering 
in de EG (to.v. 
1990): 
S02 
NO. -66% 
-48% 
-15% -84% 
-55% 
-27% -85% 
-57% 
-24% -82% 
-59% 
-37% 
Extra kosten voor 
de EG in vergelij­
king met REF 
(miljard ecu per 
jaar) 7,0 2,9 9,4 
Oppervlakte 
onbeschermde eco­
systemen in de EG 
(miljoen hectare) 8,7 4.5 4,7 4,2 
43 
Figuur 1. Kosteneffectiviteit van de scenario's 
Kosteneffectiviteit van de scenario's 
È 
c 
m 1 
c *) c 
Totale kosten (miljard ecu/jaar) 
44 
Toelichting bij het voorstel voor een richtlijn van de Raad en het Parlement 
betreffende de vermindering van het zwavelgehalte van vloeibare uit 
aardolie verkregen brandstoffen 
1. INLEIDING 
Zwavel is van nature aanwezig in steenkool en in vloeibare aardolieproducten, waarin het een 
afgeleid product is van de eiwitten die aanwezig zijn in de weefsels van de planten en andere 
organismen waaruit steenkool en aardolie ontstaan zijn. Wanneer steenkool en vloeibare 
aardolieproducten worden verbrand in elektriciteitscentrales, industriële installaties, 
huishoudelijke verwarmingsapparaten en inwendige-verbrandingsmotoren, wordt zwavel 
geoxideerd tot zwaveldioxide (S02) dat in afwezigheid van doeltreffende maatregelen in de 
atmosfeer vrijkomt (zie tabel 1 voor de relatieve bijdrage van verschillende brandstoftypes tot 
de totale S02-uitstoot). Zwaveldioxide is een van de voornaamste verontreinigende 
verbindingen (de andere zijn de oxiden van stikstof en ammoniak) die verzuring in de hand 
werken (zure regen). Zwaveldioxide is op directe wijze toxisch voor mensen en planten. 
Bovendien kan zwaveldioxide ook bijdragen tot de vorming van kleine, in de lucht zwevende 
deeltjes die een belangrijk effect hebben op de volksgezondheid. 
De doelstelling van deze richtlijn is de uitstoot van SO2 in de Europese Gemeenschap te 
verminderen via een beperking van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare uit aardolie 
verkregen brandstoffen. De voorgestelde richtlijn is slechts een onderdeel van een heel pakket 
van maatregelen ter bestrijding van de verzuring en de problemen van door zwaveldioxide en 
zwevende deeltjes veroorzaakte luchtverontreiniging. 
2. EFFECTEN VAN ZWAVELDIOXIDE-EMISSIES OP DE 
VOLKSGEZONDHEID EN HET MILIEU 
2.1 Verzuring 
Het huidige voorstel wordt ingediend samen met een mededeling van de Commissie 
betreffende een communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring3. Zoals uiteengezet in 
die mededeling en op basis van een grondige analyse meent de Commissie dat de beperking van 
het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen een wezenlijk onderdeel vormt van een 
kosteneffectieve strategie. Omdat in deze mededeling de door verzuring veroorzaakte 
milieuproblemen en de redenen van de door de Commissie voorgestelde strategie zijn 
uiteengezet, wordt daarop hier niet verder ingegaan. Slechts een aantal punten van kritisch 
belang voor het toekomstige milieubeleid wordt hieronder aangestipt. 
In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat de aard van het verzuringsprobleem de 
ontwikkeling van een beleid niet vergemakkelijkt, aangezien de gevoeligheid van ecosystemen 
voor zure depositie binnen de Gemeenschap zeer sterk varieert. In het algemeen hebben de 
noordelijk gelegen landen van de Gemeenschap de gevoeligste ecosystemen. Aangezien in de 
atmosfeer uitgestoten gassen als zwaveldioxide zich echter honderden tot duizenden kilometer 
3 Ref... 
45 
kunnen verspreiden alvorens neer te slaan, is het teneinde verzuring in één land terug te 
dringen noodzakelijk om ook in landen van de Gemeenschap waar verzuring geen groot 
milieuprobleem vormt, de emissies te verminderen. In het Commissievoorstel voor een 
strategie ter bestrijding van verzuring wordt rekening gehouden met de verschillende 
ecologische gevoeligheden in de Gemeenschap en met de bestaande patronen van emissie en 
zure depositie. De gevolgde strategie zal derhalve slechts een goede kosten/batenverhouding 
hébben indien de verschillende voorgestelde maatregelen, zelfs die met betrekking tot 
producten, toegesneden zijn op die regionale kenmerken op het gebied van gevoeügheid van 
ecosystemen, emissies en zure depositie. 
Tabel 1 
Totale uitstoot van S02 in 1993 uit verschillende brandstoffen 
Uitstoot van S02 
BRANDSTOF ^ 
Miljoen ton/jaar Percentage 
(EG 15) (EG 15) 
Benzine 0_09 0_6 
Kerosine 0,03 C_2 
Gasolie/Diesel 1_08 7_0 
Bunkerolie 0_3 2_0 
Zware stookolie 2_82 18,4 
Steenkool 9_6 62,9 
Raffinaderijbrandstoffen 0,99 6_5 
Andere 0,38 ' 2,5 
TOTAAL 1 15,35 | 100 
De strategie van de Commissie voor de beheersing van het verzuringsprobieem is erop gericht 
aanzienlijke vooruitgang te boeken op het gebied van de in december 1995 nogmaals door de 
Raad bekrachtigde de doelstelling van het vijfde milieuactieprogramma, namelijk dat de 
kritische belasting voor verzuring niet mag worden overschreden. De strategie van de 
Commissie wordt beschouwd als het goedkoopste pakket maatregelen dat vereist is om 
daadwerkelijke vooruitgang te boeken in de richting van die milieudoelstelling. 
2.2 Çevotgcn voor fle yoBffltefrOPIJhvifl 
Zwaveldioxide is op directe wijze toxisch voor de mens. Het werkt in op het slijmvlies van 
neus, mond en longen en heeft voornamelijk effecten op het ademhalingsstelsel. De 
bevolkingsgroepen die bij zwaveldioxideverontreiniging de grootste risico's lopen, zijn de 
jongeren, de ouderen en de zieken, vooral personen die lijden aan chronische 
ademhalingsaandoeningen zoals astma, bronchitis en chronische aspecifieke respiratoire 
aandoeningen (CARA). Voorts kan zwaveldioxide, door zijn effect op de ademhalingsfunctie, 
cardiovasculaire aandoeningen verergeren. 
46 
Afgezien van de directe effecten van zwaveldioxide zijn er ook aanwijzingen van indirecte 
effecten ten gevolge van de vorming van kleine zure deeltjes door de interactie van 
zwaveloxiden met kleine waterdruppeltjes. Naar wordt aangenomen verergert de aanwezigheid 
van deze kleine deeltjes de ademhalings- en cardiovasculaire problemen bij gevoelige 
bevolkingsgroepen. 
De Gemeenschap beschikt sinds 1980 over regelgeving inzake de luchtkwaliteitsnormen voor 
zwaveldioxide en zwevende deeltjes (Richtlijn 80/779/EEG betreffende grenswaarden en 
richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxide en zwevende deeltjes4). Hoewel in een door 
de Commissie opgesteld rapport3 een duidelijke neerwaartse trend in de zwaveldioxideconcentraties 
en een algemene overeeristernming met de luchtkwaliteitsnormen van Richtlijn 80/779/EEG werd 
gemeld, geven recente studies (APHEA6) aan dat zwaveldioxide in het geheel van de Gemeenschap 
gezondheidsproblemen blijft veroorzaken en bijdraagt tot de mortaliteit, ziekten en een verminderde 
levenskwaliteit. Een groot percentage van de inwoners van steden in de Gemeenschap wordt 
blootgesteld aan zwaveldioxideconcentraties die de recentste richtwaarden van de 
wereldgezondheidsorganisatie (WHO) inzake blootstelling op lange termijn (SOug/m3)7 
overschrijden. 
In het licht van recente epidemiologische studies betreffende de aanhoudende negatieve 
gevolgen voor de gezondheid en de kosten door blootstelling aan S02-verontreiniging, werkt 
de Commissie momenteel aan een voorstel ter herziening van de bij Richtlijn 80/779/EEG 
ingevoerde luchtkwaliteitsnormen voor zwaveldioxide, waarbij wordt uitgegaan van de 
recentste WHO-aanbevelingen. 
2.3 Schade aan de plantengroei ten gevolge van atmosferische zwaveldioxide 
Afgezien van zijn bijdrage tot zure depositie, heeft zwaveldioxide in de atmosfeer een direct 
effect op de plantengroei door opname via de bovengrondse plantendelen. De potentiële 
effecten zijn onder meer: aantasting van chlorofyl, verminderd fotosynthesevermogen, toename 
van de respiratie en veranderingen in het eiwitmetabolisme. De gevoeligheid van verschillende 
soorten planten varieert aanzienlijk; korstmossen zijn het allergevoeligst. De WHO heeft een 
aantal richtwaarden vastgesteld voor de jaar- en winterconcentraties van zwaveldioxide waarbij 
de verschillende types vegetatie zouden beschermd zijn. De Commissie gebruikt deze 
richtwaarden als vertrekpunt voor haar eigen voorstellen voor herziene 
luchtkwaliteitsdoelstellingen inzake zwaveldioxide. Zij werkt deze uit met het oog op het 
behalen van de in december 1995 nogmaals bekrachtigde doelstelling van het vijfde 
milieuactieprogramma, namelijk dat bij het vaststellen van "de toegestane concentraties van de 
lucht verontreinigende stoffen moet worden uitgegaan van de bescherming van het milieu". 
PB nr. L 229 van 30.8.1980, blz. 30. 
COM(95) 372 def. - Verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van richtlijnen inzake de 
luchtkwaliteit. 
Katsouyanni K., Zmirou D., Spix C, Sunyer J., Schouten JP., Ponka A., Anderson HR., Le Moullec Y., 
Wojtyniak B., Vigotti MA., Bacharova L. (1994) - Short-term Effects of Air Pollution on Health: A 
European Approach Using Epidemiological Time Series Data. - Eur Resir J 1995; 8:1030-1038. 
Draft position paper on SO2, opgesteld in het kader van de toekomstige voorstellen van de Commissie 
voor herziene luchtkwaliteitsnormen. Beschikbaar bij DG XI. 
47 
2.4 Schade aan gebouwen en materialen 
De zwaveldioxideverontreiniging brengt niet alleen schade toe aan ecosystemen en de 
volksgezondheid, maar draagt ook bij tot de verwering en corrosie van gebouwen en 
bouwmaterialen. Metselwerk, cement, beton en pleisterwerk worden onderworpen aan 
corrosie ten gevolge van verzurende emissies. Oude gebouwen, die een deel van Europa's rijke 
architecturale erfgoed vormen, zijn uiterst gevoelig voor deze agressie. 
2.5 De kosten van zwaveldioxideverontreiniging 
Er zijn een aantal studies8'9 uitgevoerd inzake de kosten van zwaveldioxide- en andere 
verzurende emissies. Hoewel moet worden aangestipt dat in dergelijke studies 
noodzakelijkerwijs enige onzekerheid zit, hebben zij in het algemeen vrij goede ramingen 
opgeleverd van de economische kosten van de schade aan volksgezondheid, gebouwen en 
bouwmaterialen. De schade aan de structuur en de werking van ecosystemen, en met name aan 
de biodiversiteit, is echter niet gekwantificeerd. Hoewel het effect van S02-emissies varieert 
van streek tot streek naar gelang van de blootgestelde bevolking en de gevoeügheid van het 
milieu, wordt aangenomen dat de economische schade ten gevolge van de uitstoot van 
1 ton SO2 in de Gemeenschap gemiddeld ongeveer 4000 ecu bedraagt. Het grootste gedeelte 
daarvan (meer dan 80%) kan worden toegeschreven aan schade aan de volksgezondheid 
3. MCHTUJN MWEXG 
Bij Richtlijn 93/12/EEG betreffende het zwavelgehahe van bepaalde vloeibare brandstoffen10 zijn 
maximumgrenzen vastgesteld voor het zwavelgehalte van gasolie (0,2 gewichtsprocent per 
1 oktober 1994) en dieselbrandstoffen (0,2 gewichtsprocent per 1 oktober 1994, verder 
verminderd tot ten hoogste 0,05 gewichtsprocent per 1 oktober 1996). Overeenkomstig 
artikel 2 van de richtlijn moest de Commissie vóór 1 januari 1994 verslag uitbrengen over de 
bij de bestrijding van zwaveldioxide-emissies gemaakte vorderingen en een voorstel indienen 
waarbij nog lagere grenswaarden voor het zwavelgehalte van gasolie en dieselbrandstoffen 
worden vastgesteld, alsmede nieuwe grenswaarden voor het zwavelgehalte van 
vliegtuigkerosine. 
De Commissie was terughoudend om voorstellen in te dienen voor een verdere beperking van 
het zwavelgehalte van vloeibare brandstoffen alvorens deze maatregelen konden worden 
gerechtvaardigd in de context van een algemene, kosteneffectieve en geïntegreerde strategie 
voor de bestrijding van de verzuring. Bovendien blijkt uit de studie die de Commissie met het 
oog op het vastleggen van haar strategie tegen de verzuring heeft laten uitvoeren, dat een 
verdere beperking van het zwavelgehalte van gasolie en dieselbrandstoffen wellicht niet het 
meest kosteneffectieve middel is om de S02-emissies ten gevolge van de verbranding van 
vloeibare brandstoffen te verminderen en dat andere producten, met name zware stookolie, een 
veel belangrijker bron van verontreiniging vormen. 
10 Case Study 2: Benefits of Acidification Strategy for European Union. EXTERNE-project, 1996. Europese 
Commissie, DG Xn, JOULE-programma. 
Cost Benefit Analyses of the Different Municipal Solid Waste Management Systems. Objectives and 
Instruments for the year 2000. Uitgevoerd voor DG XI door Coopers en Lybrand, Eindverslag 19%. 
PB nr. L 74 van 27.3.1993, biz. 81. 
48 
Wat dieselbrandstoffen betreft, heeft de Commissie onlangs een voorstel ingediend voor een 
richtlijn betreffende de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof". Overeenkomstig dit voorstel 
moet het zwavelgehalte van dieselbrandstoffen worden teruggebracht tot 0,035 gewichtsprocent, 
tegenover de 0,05%-grens die bij Richtlijn 93/12/EEG was ingevoerd. De motivatie voor deze 
verlaging van het zwavelgehalte was evenwel veeleer de vermindering van de uitstoot van 
zwevende deeltjes dan die van zwaveldioxide. 
Wat vkegtuigkerosine betreft, is de Commissie van mening dat de S02-emissies uit deze bron 
slechts een zeer kleine bijdrage leveren aan het probleem van verzuring en luchtverontreiniging. 
Daarom acht de Commissie het in dit stadium niet nodig om via wetgeving bindende 
grenswaarden voor het zwavelgehalte van vliegtuigkerosine in te voeren. 
De Commissie meent dat het in het kader van haar strategie ter bestrijding van verzuring en ter 
vermindering van S02-verontreiniging in steden de invoering en handhaving van beperkingen 
op het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen, namelijk zware stookolie en gasolie, 
een kosteneffectieve maatregel is. Een beschrijving van de voorgestelde maatregelen in het 
kader van de huidige marktsituatie volgt hierna. 
4. DE BIJ DIT VOORSTEL TE REGULEREN PRODUCTEN 
4.1 Zware stookolie 
Zware stookolie is de belangrijkste bron van S02-emissies ten gevolge van de verbranding van 
vloeibare brandstoffen (zie tabel 1). Zware stookolie wordt gebruikt in raffinaderijen, 
krachtcentrales en in de industrie en in een kleinere hoeveelheid voor huishoudelijk gebruik en 
in de transportsector. 
In tabel 2 wordt voor de verschillende landen van de Gemeenschap het verbruik en het 
gemiddelde zwavelgehalte van zware stookolie gegeven. Het is duidelijk dat er grote 
verschillen bestaan tussen de onderscheiden Lid-Staten. Italië, Spanje, Frankrijk, Griekenland 
en Ierland en in mindere mate het VK, Duitsland en België blijken erg afhankelijk te zijn van 
zware stookolie als bron voor warmte en elektriciteitsproductie. Er blijken ook grote 
verschillen te bestaan tussen het gemiddelde zwavelgehalte van de in de Gemeenschap 
gebruikte zware stookolie. In een groot aantal Lid-Staten bedraagt dat gemiddelde 
zwavelgehalte 1% of minder, terwijl in andere landen bepaalde categorieën zware stookolie tot 
3,5% zwavel bevatten. 
De Commissie heeft besloten een algemene grenswaarde van 1% voor te stellen voor het 
zwavelgehalte van zware stookolie in de gehele Gemeenschap. Zoals uit tabel 7 kan worden 
opgemerkt, zal dat de zwaveldioxide-emissies aanmerkelijk doen dalen. 
COM(96) 248 def. - Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de 
kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EEG van de Raad. 
49 
Tabel 2 
Gegevens over het verbruik en het gemiddelde zwavelgehalte van zware stookolie in de 
Lid-Staten 
België 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland Totaal jaarlijks verbruik0 
in 1995, inbegrepen in raffinaderijen 
gebruikte zware stookolie (x 1000 ton) 
1 OT< /i cne\C') 1975 (1 925)' 
811 (811) 
7 012 (3 160) 
2 677 Ü22L 
8 222 J22QL 
7 275 (1 215) 
1284 m 
30 586 (19 406) 
98 S2SL 
1176 
Oostenrijk 
Portugal 
Finland 
Zweden 
VeiemgdKoiimkri^ (170) Gemiddeld 
zwavelgehalte 
-1,0 
1.0 
1,2 
VL 
l-3,5<* 
2,1 
-2,0 
1,53 
2,2 
930 üza 
3 335 i339i 
1678 (1 220) 
1930 (1 930) 
9 028 121 0^ 
1,1 
0,3 
2,18 
(•) 
(***) Informatie gegeven door de Lid-Staten in nov./dec. 19%. 
Cijfers tussen haakjes zijn het geraamde verbruik van zware stookolie met een zwavelgehalte 
van minder dan 1%. Informatie gegeven door de Lid-Staten aan DG XI in nov./dec. 19% of 
toegezonden aan DG XVH als onderdeel van de jaarlijkse statistieken. 
Afhankelijk van het specifieke type zware stookolie. 
De Commissie wil er echter over waken dat de getroffen maatregelen kosteneffectief zijn. Het 
is duidelijk dat in bepaalde regio's van de Gemeenschap waar aan de luchtkwaliteitsnormen 
voor zwaveldioxide is voldaan en waar S02-emissies geen grote rol spelen bij het 
verzuringsprobleem een strikte 1%-grens voor het zwavelgehalte van zware stookolie wellicht 
niet noodzakelijk is. In zulke regio's kan een hoger zwavelgehalte worden toegestaan zonder 
dat aan de milieudoelstellingen wordt getornd. De Commissie stelt daarom voor dat in 
dergelijke regio's het gebruik van zware stookolie met een zwavelgehalte tot 2,5% wordt 
toegestaan. De reden waarom een dergelijke bovengrens voor het zwavelgehalte wordt 
opgelegd, is dat moet worden vermeden dat zware stookolie met een zeer hoog zwavelgehalte 
wordt "gedumpt" in regio's die nu een goede mikeukwaliteit hebben. Het Commissievoorstel 
mag niet leiden tot een verslechtering van de milieukwaliteit in dergelijke regio's. 
Uit de analyse die is uitgevoerd om de voorgestelde strategie ter bestrijding van het 
verzuringsprobleem te ondersteunen, is voorts gebleken dat het voor elektriciteitscentrales en 
bepaalde industrieën rendabeler is S02 uit hun emissies te verwijderen via technieken als 
rookgasontzwaveling dan door stookolie met een laag zwavelgehalte te gebruiken. De 
Commissie is zich ook bewust van de noodzaak om onnodige overlappingen tussen de huidige 
50 
richtlijn en de bepalingen van Richtlijn 88/609/EEG betreffende grote stookinstallaties12 te 
vermijden. Het heeft duidelijk geen zin van dergelijke installaties te eisen dat ze stookolie met 
een 1%-zwavelgehalte gebruiken en tegelijkertijd de invoering van geavanceerde technologieën 
voor de verwijdering van SO2 uit hun emissies op te leggen. 
Gezien bovenstaande overwegingen is de Commissie van mening dat alle nieuwe 
stookinstallaties (zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 9, van Richtlijn 88/609/EEG) met een 
nominaal thermisch vermogen van meer dan 50 MW die in overeenstemming zijn met de 
voorschriften van Richtlijn 88/609/EEG worden vrijgesteld van de verplichting stookolie met 
een zwavelgehalte van ten hoogste 1 gewichtsprocent te gebruiken. Wat alle andere 
stookinstallaties betreft, is de Commissie van mening dat deze installaties hetzij moeten 
voldoen aan de eis stookolie met een zwavelgehalte van ten hoogste 1% te gebruiken, hetzij 
moeten voldoen aan een emissiegrenswaarde van 1700 mg SCVm3, wat qua emissies ongeveer 
neerkomt op het gebruik van zware stookolie met een zwavelgehalte van 1%. 
Wat het verband tussen de huidige richtlijn en Richtlijn 88/609/EEG betreft, moet eraan 
worden herinnerd dat de Commissie reeds het voornemen heeft aangekondigd om eind 1997 
voorstellen in te dienen tot wijziging van voornoemde richtiijn. In het licht van een dergelijke 
herziening van Richtlijn 88/609/EEG zullen de bepalingen van deze richtlijn met betrekking tot 
grote stookinstallaties opnieuw moeten worden bekeken. 
4-2 Gasolie 
Krachtens Richtlijn 93/12/EEG geldt voor het zwavelgehalte van gasolie een grenswaarde 
van 0,2%. In tabel 3 is de huidige consumptie en het gemiddelde zwavelgehalte van de in de 
verschillende Lid-Staten gebruikte gasolie samengebracht. 
Uit de analyse die in het kader van de door de Commissie voorgestelde strategie is uitgevoerd, 
blijkt dat voor zes Lid-Staten (België, Denemarken, Duitsland, Nederland, Zweden en het VK) 
een verdere vermindering van het zwavelgehalte van gasolie een kosteneffectieve maatregel 
zou zijn. Dit zou echter niet het geval zijn voor Frankrijk, Griekenland, Ierland, ItaHë, 
Luxemburg, Portugal en Spanje. In Oostenrijk en Finland was reeds vóór hun toetreding tot de 
Unie een grenswaarde van 0,1% van kracht en overeenkomstig de met beide landen gesloten 
toetredingsverdragen mogen zij deze lagere grenswaarde gedurende een overgangsperiode van 
vier jaar tot en met 31 december 1998 handhaven. Op grond van de toetredingsverdragen 
moeten de bepalingen van Richtlijn 93/12/EEG met betrekking tot gasolie in de periode van 
1 januari 1995 tot het einde van deze overgangsperiode worden herzien in overeenstemming 
met de EG-procedures. 
12 PB nr. L 336 van 7.12.1988, blz. 1. 
51 
Tabel 3 
Gegevens(,) over het verbruik en het gemiddelde zwavelgehalte van gasolie in de 
Lid-Staten 
I Totaal jaarlijks verbruik Gemiddeld zwavelgehalte 
I in 1995 (x 1000 ton) (%} 
België 5 623 0,20 
Denemarken 1 643 0220 
Duitsland 34 382 0J6 
Griekenland 2 259 0^27 
Spanje 1650 (^0 
Frankrijk 14 050 0^15 
Ierland 1_214 0J6 
Italië 3578 0^20 
Luxemburg - -
Nederland 1_594 0,19 
Oostenrijk 2 460 <0,2 
Portugal 900 geen gegevens ontvangen 
Finland 2 334 0,05 
Zweden 2 700 0,076 
Verenigd Koninkrijk 3 815 014 
(•) Informatie gegeven door de Lid-Staten in nov./dec. 1996. 
In het licht van bovenstaande overwegingen meent de Commissie dat het niet passend is om 
voor de gehele Gemeenschap een algemene grenswaarde van 0,1% voor het zwavelgehalte van 
gasolie op te leggen. Anderzijds geeft het evenmin pas om Lid-Staten, met name Oostenrijk en 
Finland, die verder willen gaan dan de huidige 0,2%-grens, te beletten zulks te doen. Om 
redenen waarop verder in de tekst nader wordt ingegaan, is de Commissie van mening dat, 
aangezien milieudoelstellingen het belangrijkste motief vormen voor de voorgestelde 
maatregelen, het beter is de huidige richtlijn te stoelen op artikel 130 S van het Verdrag. De 
Commissie is daarom voornemens de huidige norm van 0,2% zwavel in gasolie te handhaven, 
maar dan als een minimumnorm. De Lid-Staten zal niet worden verhinderd verdergaande 
maatregelen te handhaven of in te voeren op voorwaarde dat dergelijke maatregelen in 
overeeristernming zijn met het Verdrag en aan de Commissie worden gemeld. Wanneer een 
Lid-Staat verdergaande maatregelen wil invoeren, moet hij de Commissie daarvan 
overeenkomstig de voorschriften van Richtlijn 83/189/EEG in kennis stellen. Bijgevolg mogen 
Oostenrijk en Finland overeenkomstig artikel 130 T van het Verdrag hun huidige voorschriften 
vanaf de inwerkingtreding van onderhavige richtlijn handhaven. 
Hoewel gasolie voornamelijk wordt gebruikt voor huishoudelijke verwarmingsdoeleinden, 
wordt een bepaald percentage ook gebruikt voor de aandrijving en verwarming van schepen. 
Voor geheel Griekenland en voor Spanje, wat de Canarische eilanden betreft, zou de invoering 
van een grenswaarde van 0,2% zwavel in gasolie voor de scheepvaart aanzienlijke 
economische gevolgen hebben. Bovendien hebben de emissies van zwaveldioxide door schepen 
in de omgeving van het Griekse vasteland en de vele Griekse eilanden, alsmede in de omgeving 
van de Canarische eilanden, slechts een rmnimale weerslag op de volksgezondheid en het 
milieu. Om die redenen meent de Commissie dat het passend is om inzake gasolie voor de 
scheepvaart voor geheel Griekenland en voor Spanje, wat de Canarische eilanden betreft, een 
afwijking inzake de tenuitvoerlegging van de 0,2%-zwavelgrens toe te staan. 
52 
4.3 Andere vloeibare brandstoffen zoals bunkerolie 
Zoals reeds aangegeven onder punt 3 heeft de huidige richtlijn geen betrekking op 
dieselbrandstoffen voor het wegvervoer en vliegtuigkerosine. Een andere soort vloeibare 
brandstof, die momenteel buiten het toepassingsgebied van de richtlijn valt, is bunkerolie. 
Bunkerolie wordt gebruikt in schepen en is volgens de in het kader van de Commissiestrategie 
uitgevoerde studie een belangrijke bron van verzurende emissies, meer bepaald in de Oostzee 
en in bepaalde delen van de Noordzee. Het terugdringen van de S02-emissies ten gevolge van 
de verbranding van bunkerolie zou ook een maatregel met een zeer goede 
kosten/batenverhouding zijn. Hoewel het zwavelgehalte van bunkerolie tot dusver niet aan 
internationale regelgeving is onderworpen, worden er in dat verband echter voorstellen 
besproken in het kader van het Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging 
door schepen (Marpol) van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). Het 
Marpol-verdrag wordt momenteel herzien en een nieuw verdrag zal naar verwachting in de 
herfst van 1997 worden afgerond. Een onderdeel van het herziene Marpol-verdrag zou zijn dat 
bepaalde regio's als SOx-gevoelige gebieden kunnen worden aangewezen. In dergelijke regio's 
zullen schepen bunkerolie met een zwavelgehalte van ten hoogste 1,5% moeten gebruiken, 
terwijl in de overige regio's een algemeen plafond van 4,5% zou gelden. De Commissie meent 
dat het doeltreffender is om in het kader van het huidige overleg ter herziening van het Marpol­
verdrag er met de Gemeenschap gezamenlijk naar te streven dat de Oostzee en delen of het 
geheel van de Noordzee/het Kanaal als SOx-gevoelige gebieden worden aangewezen, dan nu 
unilaterale maatregelen ter beperking van het zwavelgehalte van bunkerolie op het 
EG-grondgebied vast te stellen. Na afronding van de herziening van het Marpol-verdrag zal de 
Commissie zich opnieuw over deze kwestie buigen en oordelen of in de richtlijn ook 
bepalingen inzake bunkerolie moeten worden opgenomen. 
5. DE EUROPESE RAFFINAGE-INDUSTRIE 
De Europese Gemeenschap (van 15) telt 106 raffinaderijen met een totale dstillatiecapaciteit van 
13 212 833 vaten per dag. In het verleden zijn de ramnaderijen in drie types onderverdeeld: directe 
chstillatie, katarytisch kraken en volledige raffinage. 
Deze categorieën zijn evenwel niet langer representatief voor de productie van de Europese 
raffinaderijen De afgelopen drie tot vijfjaar hebben sommige raffinaderijen hun installaties naar 
aanleiding van strakkere productspecificaties, zoals de verlaging van het loodgehahe in benzine en 
van het zwavelgehalte in gasolie en dieseibrandstof, moeten moderniseren. 
Moderne raffinaderijen vallen min of meer in de volgende categorieën uiteen: 
* directe distillate - m.i.v. thermische bewerkingen en (soms) vacuümdistillatie 
* kraken met circulerende katalysator (Huid Catalytic Ciroking - FCC) 
- met of zonder voorbehandeling van de toegevoerde grondstof 
- met of zonder C6-isomerisatie 
* hydrokraken 
* FCC én hydrokraken 
* overige (b.v. productie van smeerolie, enz). 
53 
Het in Europa meest gangbare type raffinaderij is de kraakinstallatie met bewegende katalysator 
(FCC) (met of zonder voorbehandeling en met of zonder C6-isomerisatie, maar uitgezonderd de 
combinatie FCC en hydrokraken). Dit type is goed voor ongeveer 61% van de totale atmosferische 
disuMecapaciteit in de Europese Gemeenschap. 
In tabel 4 wordt een overzicht gegeven van de Europese types raffinaderijen en hun aandeel in de 
totale Europese distiUatiecapacrteit. Afbeelding 1 geeft een beeld van de in ieder land bestaande 
types raffinaderijen en hun totale distülatiécapaciteit. 
Tabel 4 
Europese types raffinaderijen en hun aandeel in de Europese distillatiecapaciteit (1994) 
Type raffinaderij 
Direct zonder thermische of C6-isomerisatie 
1 Direct zonder thermische maar met C6-isomerisatie 
| Direct ntó thenriische maar zonder C6-isomerisatie 
[ Direct met thermische en C6-isomerisatie 
| Hydrokraken zonder C6-isomerisatie 
| Hydrokraken met C6-isomerisatie 
1 FCC zonder voorbehandeling af C6- isomerisatie 
1 FCC zordervoorbenandeling maar met C6- isomerisatie 
FCC met voorbehandeling maar zonder C6- isomerisatie 
FCC met voorbehandeling en C6- isomerisatie 
FCC en hydrokraken zonder voorbehandeling of C6-
isomerisatie 
I FCC en hydrokraken zonder voorbehandeling maar met C6-
isomerisatie 
Overige 
Totaal in Europa Aantal 
raffina­
derijen 
18 
3 
10 
9 
7 
3 
19 
17 
8 
3 
4 
2 
3 
106 Totale 
atmosferische 
distillatiecapaciteit 
(b/d) 
969030 
244 000 
737118 
696700 
881160 
494000 
3 218 500 
2 793 000 
1454025 
598 300 
737000 
390000 
0 
13212833 % van de Europese 
capaciteit van elke 
raffinaderij 
7,3% 
1,8% 
7 5,6% 
5,3% 
6,7% 
3,7% 
24,4% 
21,1% 
11,0% 
4,5% 
5,6% 
3.0% 
0% 
54 
s 
s 
i 
Ê 
3 LU 
« 
e 
S 
1 
£ Afbeelding 1 
Europese types raffinaderijen per land (1994) 
18 
16 
14 
12 
10 
8 
6 
4 
2 
0 I 
s * JL '' <6 's ' 't ' ' y\ 
fs , 
I 'H 
**? 
I f 1 
ID 
£ 
c 
S co i 
SC M/ s-I 
ce J2 
1 S 
ë es 
e 
•c 
O • Hydro 
388 FCC en hydro 
zonder 
voorbehandeling 
voorbehandeling 
• FCC zonder 
voorbehandeling 
* Direct 
Uit afbeelding 1 kan worden afgelezen dat in Oostenrijk, België, Frankrijk, Italië, Nederland, het 
VK en Spanje raffinaderijen van het FCC-type de overhand hebben. De Griekse distillatiecapaciteit 
wordt verdeeld tussen installaties voor directe distillatie en FCC-raffinaderijen, hoewel één van de 
Griekse FCC-raffinaderijen ook hydrokraak-capaciteit heeft, waardoor deze raffinaderij soepeler op 
de vereiste veranderingen in brandstoflcwaliteit kan inspelen. De Duitse raffinaderijen hebben de 
grootste hydrokraak-capaciteit van alle Lid-Staten. Finland heeft een raffinaderij voor directe 
distillatie en een FCC/hydrokraakiristallatie. Denemarken en Ierland hebben alleen raffinaderijen met 
directe distillatie. De Zweedse distillatiecapacheit is bijna gelijkelijk verdeeld over raffinaderijen van 
het directe en het FCC-type. Van laatstgenoemde is er echter één die ook over hydrokraak-
mogelijkheden beschikt. 
Aantal en aard van de ramnaderijen zijn in ruime mate bepalend voor het vermogen van de 
aardolie-industrie om zich aan r>rc<bctsrjecificaties te houden en daardoor ook voor de technische 
capaciteit van arzonderlijke raffinaderijen om in naleving van de Europese miheuwetgeving 
aangescherpte specificaties op te volgen. 
55 
In het algemeen zijn FCC-raffinaderijen het minst geschikt voor de productie van brandstoffen met 
laag zwavelgehalte. Het is dan ook duidelijk dat de voorgestelde wetgeving een belangrijke 
uitdaging zal vormen voor de raffinage-industrie van Frankrijk, België, Portugal, het VK en Spanje. 
Om een assortiment brandstoffen te kunnen produceren en aan de plaatselijke vraag te kunnen 
voldoen, is het voor een raffinaderij vaak noodzakelijk om een aantal van haar raffinageproducten te 
verhandelen. Hierdoor kunnen de raffinaderijen hun configuratie en design evenwichtig afstemmen 
op de vraag naar brandstof en het aanbod van ruwe aardolie. Momenteel vindt deze handel plaats 
tussen de Lid-Staten onderling en in minder mate tussen de Lid-Staten en niet-Europese landen. In 
tabel 5 worden indicatieve waarden voor de omvang van deze handel gegeven. 
Tabel 5 
Externe handel in zware stookolie - EG15 - 1995 
(Bron: COMEXT2-gegevensbank) 
GN-code 
2710 00 74 
2710 00 76 
2710 00 77 
2710 00 78 
i Zwavelgehalte 
<1% 
1 - 2 % 
2-2,8% 
>2,8% 
TOTAL Invoer Uitvoer I 
(miljoen ton) | 
11,662 
1,125 
2,749 
1,332 
16,868 3,0411 
0,582 
1,028 
14,151 
18,802 
Netto handelsbalans: 1,934 miljoen ton 
De handel tussen de raffinage-, productopwerkings- en herclassificeringsoperaties brengt met zich 
dat bepaalde verrichtingen niet dan wel dubbel zijn geteld wat maakt dat deze handelsstatistieken 
niet perfect nauwkeurig zijn. Uit de tabel blijkt toch dat de nettohandel in vloeibare brandstoffen 
klein is in vergelijking met de productie- en verbruiksniveaus. 
Een groot gedeelte van de handelsstromen, zowel tussen de verschillende regio's van de 
Gemeenschap als met derde landen, is het resultaat van seizoenfactoren en kwaliteitsfluctuaties. 
Hoewel doorgaans zwavelrijke stookolie uit de EG wordt uitgevoerd en zwavelarme stookolie 
wordt ingevoerd, zijn er ook een groot aantal bewegingen van restproducten met het oog op 
verdere processtappen. 
Het voorstel zal waarschijnlijk, met name op middellange termijn, leiden tot een toename van de 
totale handel in vloeibare brandstoffen en een deel van die toename zal bestaan uit handel met derde 
landen, voornamelijk in zware stookolie met laag zwavelgehahe. Er wordt echter niet verwacht dat 
het voorstel de totale netto externe handelsbalans voor vloeibare olieproducten aanmerkelijk zal 
beïnvloeden. Op langere termijn zullen de raffinaderijen bemerken dat een toename van de invoer 
van zwavelarme zware stookolie het prijsverschil tussen zware stookolie met hoog en laag 
zwavelgehalte zal doen vergroten zodat het aantrekkelijker wordt om te investeren in installaties 
voor het verbeteren van de productkwaliteit en voor rookgasontzwaveling. 
56 
Er is grote variatie wat het zwavelgehalte van de in de Gemeenschap ingevoerde aardolie betreft. 
Het gemiddelde zwavelgehalte in het eerste kwartaal van 1995 was ongeveer 1,0%. Indicatieve 
gegevens voor het zwavelgehalte van de aardolie uit de verschillende productieregio's zijn 
samengebracht in tabel 6. 
Tabel 6 
Indicatief zwavelgehalte van aardolie uit verschillende productieregio's 
Aardolie Invoer in de Gemeenschap' ,(*) 
Volume 
(1000 vaten) %vandeEU-
invoer Prijs^ 
(US$/vat) Zwavelgehalte 
(in %r> 
Saoedi-Arabië 
Light 97 010 li± 18,3 1,33 - 1,9 
Medium 11243 1.3 17,7 2,4 - 2,41 
Heavy 10 881 IA 17,45 2,55 - 2,8 
Berri 21564 2,5 18,61 1,2 1,33 
Overige 9 024 1,1 1,1 
Libië 
Light 36 690 4,3 18,76 0,1 -0,43 
Medium 42 785 5,0 18,68 0,18-0,39 
Heavy 3 889 Al 18,04 1,8 1,85 
Rusland 
Oeral 49 501 5,8 18,40 0,88 - 1,6 
Overige 46 610 5,5 17,81 0,3 - 3,7 
Mexico 
Maya 13 065 1,5 16,54 2,32-3,31 
Isthmus 296 0,0 19,23 niet bekend 
Noorwegen 
Statrjord 54 725 6,5 18,68 0,2 - 0,3 
Gullfaks 15 067 1,8 19,08 0,25-0,45 
Oseberg 23 252 2,7 18,89 0,3 0,31 
Ekofisk 29 925 IA 19,11 0,17-0,2 
Overige 30 589 3.6 18,75 0,02 - 0,26 
(*) Eerste kwartaal van 1995-gegevens aflcomstig van DG XVII 
(**) April 1995 - gegevens aflcomstig van DG XW 
De handel in geraffineerde vloeibare brandstoffen kan in bepaalde mate het effect van de 
richtlijn op de handel in aardolie verkleinen. Aangezien de reserves van aardolie met laag 
zwavelgehalte echter beperkt zijn, kan worden verwacht dat het prijsverschil tussen "zoete" 
(zwavelarme) en "zure" (zwavelrijke) aardolie zal vergroten. Het is ook redelijk te verwachten 
dat de invoer in de Gemeenschap van aardolie met het hoogste zwavelgehalte zal afnemen. Uit 
figuur 6 blijkt echter dat alle productieregio's die aardolie met hoog zwavelgehalte leveren, ook 
lichtere aardolie produceren met een zwavelgehalte dat dichter bij het huidige gemiddelde van 
1,0% ligt. 
57 
7. KOSTEN EN BATEN VAN HET COMMISSIEVOORSTEL 
In tabel 7 wordt een overzicht gegeven van de geschatte baten qua verrnindering van SC^-emissies 
bij invoering van een 1%-grens voor het zwavelgehalte van zware stookolie in de gehele 
Gemeenschap. Bij deze cijfers is geen onderscheid gemaakt tussen errüssieverminderingen die een 
direct gevolg zijn van het gebruik van zware stookolie met een zwavelgehahe van nog slechts 1%, 
en verminderingen die resulteren uit de mogelijkheid voor gebruikers om als alternatieve en wellicht 
goedkopere uhstootverrnmderingsmethode naar andere brandstoffen over te stappen of installaties 
voor rcK)kgasontzwaveling te installeren. In de in tabel 7 gegeven cijfers is voorts geen rekening 
gehouden met de voor bepaalde regio's geplande afwijkingen zodat de opgegeven 
emissiereductiebaten voor landen als Griekenland en Portugal ongetwijfeld een overschatting 
vormen. Desahnetternin zal de invoering van een zwavelgrens van 1% voor zware stookolie de 
SOrernissies in 2010 ongeveer 1 miljoen ton lager doen uitvallen dan bij ongewijzigd beleid. 
Tabel 7 
Geraamde S02-emissies ten gevolge van de verbranding van zware stookolie in 2010. 
(x 1000 ton) 
België 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Oostenrijk 
Portugal 
Finland 
Zweden 
Verenigd Koninkrijk 
| TOTAAL Referentie ("Business 
As Usual") 
104,1 
12,0 
125,2 
79,0 
400,1 
177,1 
94,6 
500,2 
0,2 
18,2 
22,9 
74,7 
36,0 
23,6 
451,2 
2 119,0 Met 1%-grens voor 
zwavel 
54,4 
10,6 
76,2 
27,4 
151,9 
63,6 
33,7 
240,7 
0,1 
17,7 
21,9 
32,4 
35,9 
23,6 
197,5 
987,6 Verschil I 
49,7 | 
1,4 
49,0 
51,6 
248,2 
113,5 
60,9 
259,5 
0,1 
0,5 
1,0 
42,3 
0,1 
— | 
253,5 
1.131,4 1 
De geschatte kosten van het Commissievoorstel in elk land en voor elke sector worden 
weergegeven in tabel 2 van de aangehechte notitie over de verwachte efîecten op het bedrijfsleven. 
De Cornmissie meent dat, rekening houdend met deze kosten en baten, het juiste evenwicht 
gevonden is. 
8. RAADPLEGING VAN DE BETROKKEN PARTIJEN 
De effecten op het bedrijfsleven en de opmerkingen van de betrokken partijen zijn samengevat 
in de aangehechte notitie over de verwachte effecten. 
58 
9. JVIMPISCBE CMffîPSUg 
Emissies van zwaveldioxide dragen bij tot het probleem van verzuring en hebben directe en 
indirecte gevolgen voor de volksgezondheid (zie onder punt 2). De voornaamste beweegreden 
voor het terugdringen van dergelijke emissies is dan ook de bescherming van het milieu. De 
beperking van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen is een integrerend 
onderdeel van een kosteneffectief pakket van maatregelen dat is bedoeld om de S02-emissies 
terug te dringen tot een niveau dat verenigbaar is met ambitieuze miheudoelstellingen voor 
zure depositie en de luchtkwaliteit op het gebied van SO2 en zwevende deeltjes. 
Bij het uitwerken van een kosteneffectieve strategie ter bestrijding van verzuring en 
luchtverontreiniging is het ook noodzakelijk de aard van het desbetreffende milieuprobleem 
voor ogen te houden. De onderscheiden ecosystemen van de Gemeenschap zijn in zeer 
verschillende mate gevoelig voor verzuring. Dit houdt bijvoorbeeld in dat de depositie van een 
bepaalde hoeveelheid verzurende stoffen in de bossen en meren van Zweden ernstige 
problemen kan veroorzaken, terwijl eenzelfde hoeveelheid op de goed gebufferde gronden van 
Spanje of Portugal slechts een verwaarloosbaar effect zal hebben. Bovendien worden 
verzurende emissies door de overheersende winden honderden tot duizenden kilometers 
meegevoerd zodat zij hun schade vaak aanrichten op ver van hun oorsprong gelegen plaatsen. 
In een kosteneffectieve strategie moet dit worden ingecalculeerd. De ten behoeve van de 
strategie van de Commissie tegen de verzuring uitgevoerde studie, waarbij onder meer ook 
naar de onderling verschillende gevoeligheden van ecosystemen, regionale emissie- en 
depositiepatronen en kosten/batenverhoudingen is gekeken, heeft aangetoond dat een 
beperking van het zwavelgehalte van vloeibare brandstoffen kosteneffectief zal zijn in een 
aantal landen of streken, maar niet in andere. Met het oog op overwegingen van 
kosteneffectiviteit, die bij de uitwerking van de strategie steeds voor ogen zijn gehouden, is het 
van wezenlijk belang dat de wetgevingsmaatregelen ter uitvoering van deze strategie flexibel 
zijn en het mogelijk maken in te spelen op de ruimtelijke complexiteit van het milieuprobleem 
in kwestie. 
Bovenstaande overwegingen, waarin de klemtoon wordt gelegd op milieudoelstellingen en de 
noodzaak van flexibiliteit, leiden er toe om artikel 130 S van het Verdrag als juridische 
grondslag te nemen. Er moet echter ook worden gelet op de regels van de interne markt. 
Hoewel de Lid-Staten overeenkomstig artikel 130 T over de mogelijkheid beschikken om 
verdergaande beschermingsmaatregelen te treffen, doet dat niets af aan de verplichting dat 
dergelijke maatregelen in overeenstemming moeten zijn met het Verdrag, wat inter alia wil 
zeggen dat zij gerechtvaardigd moeten zijn en niet verder mogen gaan dan wat nodig is om de 
doelstellingen te bereiken. Daarom bevat het voorstel een bepaling dat Lid-Staten die 
stringentere maatregelen willen nemen, de Commissie daarvan overeenkomstig de bepalingen 
van Richtlijn 83/189/EEG in kennis moeten stellen. Bovendien merkt de Commissie terloops 
op dat de aard (type producten, geldwaarde, verhandelingsmethode, enz.) van de hierbij 
gereguleerde producten van die aard is dat de toegestane flexibiliteit niet tot ernstige verstoring 
van de markt en aanzienlijke economische nadelen kan leiden. In het geval van zware stookolie 
en gasolie zijn er geen aanwijzingen dat een beperkt aantal onderling afwijkende nationale 
normen negatieve economische gevolgen zou hebben. Waarschijnlijk is zelfs het tegendeel het 
geval. De raffinage-industrie kan dan immers gebruik maken van de verschillende normen om 
haar productie op zulke wijze samen te stellen dat zwavelrijke brandstoffen kunnen worden 
verkocht aan regio's en industrieën die recht hebben op een van de verschillende onder de 
richtlijn toegestane afwijkingen, terwijl zwavelarme producten kunnen worden verkocht aan 
59 
regio's en industrieën die door hun ligging aanzienlijk bijdragen tot het verzuringsprobleem. 
Bovendien zullen de overeenkomstig artikel 6 op te zetten programma's voor de bemonstering 
en analyse van de onder de richtlijn vallende brandstoffen ervóór zorgen dat het toezicht op de 
overeenstemming met de richtiijn wordt uitgevoerd op de brandstoffen op hun plaats van 
gebruik, veeleer dan aan de grenzen, zodat de handel weinig zal worden verstoord. 
Tenslotte moet worden onderstreept dat het Oostenrijk en Finland overeenkomstig 
artikel 130 S is toegestaan hun huidige 0,1%-grenswaarde te handhaven, welke vóór hun 
toetreding tot de Gemeenschap van kracht was en die zij gedurende een in december 1998 
aflopende overgangsperiode van vier jaar mochten blijven hanteren. 
Afrondend heeft de Commissie beslist dat, aangezien: 
a) de voornaamste beweegreden voor de maatregel de bescherming van het milieu is; 
b) de aard van het op te lossen milieuprobleem een flexibele en ruimtelijk gedifferentieerde 
aanpak vergt; 
c) er geen aanwijzingen zijn dat het bestaan van verschillende zwavelgehaltegrenzen voor 
gasolie en zware stookolie in de onderscheiden landen en regio's van de Gemeenschap 
de markt aanmerkelijk zou verstoren of grote economische schade zou berokkenen, 
de meest aangewezen rechtsgrond voor de huidige richtlijn artikel 130 S van het Verdrag is. 
10. DE NOODZAAK VAN ACTIE OP COMMUNAUTAIR NIVEAU -
SUBSIDIARITEIT 
10.1 Wat is het doel van de voorgestelde maatregel in verband met de verplichtingen 
van 0e gemeenschap? 
De voorgestelde maatregel maakt integrerend deel uit van een kosteneffectieve strategie ter 
bestrijding van de door zwaveldioxide en zwevende deeltjes veroorzaakte verzuring en 
luchtverontreiniging. 
Verzuring is een belangrijk milieuprobleem dat grensoverschrijdend van aard is en waaraan 
slechts kan worden verholpen met behulp van een strategie op communautaire schaal. Door 
afzonderlijke Lid-Staten getroffen maatregelen kunnen, in afwezigheid van complementaire 
maatregelen in de overige Lid-Staten, slechts een minimaal effect sorteren. 
De doelstelling van het vijfde rnilieuactieprogramma inzake verzuring was dat "de kritische 
belasting en niveaus niet mogen worden overschreden". Deze doelstelling is op de milieuraad 
van december 1995 nogmaals bevestigd. Op deze vergadering van de Raad werd de Commissie 
verzocht om tegen begin 1997 een communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring uit 
te werken die tot doel zou hebben dat in de toekomst de kritische belasting en niveaus niet 
langer worden overschreden. 
De Commissie heeft nu haar strategie ter bestrijding van verzuring ingediend. Het huidige 
voorstel maakt deel uit van die strategie. 
60 
Wat de luchtkwaliteit betreft, gelden in de Gemeenschap reeds luchtkwaliteitsdoelstellingen 
voor zwaveldioxide en zwevende deeltjes. Deze normen worden momenteel opnieuw bekeken. 
De verontreiniging van de lucht door zwaveldioxide en zwevende deeltjes draagt bij tot 
ademhalings- en hartziekten bij gevoelige bevolkingsgroepen. Hoge zwaveldioxide­
concentraties hebben ook directe effecten op het milieu. Om qua zwaveldioxide en zwevende 
deeltjes (zwaveldioxide draagt bij tot de vorming van sulfaten die op hun beurt bijdragen tot de 
vorming van secundaire deeltjes in de atmosfeer) een bevredigende luchtkwaliteit te bereiken, 
is een aanzienlijke beperking van de zwaveldioxide-uitstoot vereist. De uit het huidige voorstel 
resulterende vermindering van de S02-uitstoot ten gevolge van de verbranding van vloeibare 
brandstoffen zal een belangrijke bijdrage vormen tot de verwezenlijking van een bevredigende 
luchtkwaliteit. 
De bestrijding van de verzuring en de verbetering van de luchtkwaliteit zijn onderdelen van het 
milieubeleid van de Gemeenschap, zoals uiteengezet in artikel 130 R van het verdrag. 
Bovendien vormt de bescherming van de volksgezondheid overeenkomstig artikel 129 van het 
Verdrag een bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere gebieden. Tenslotte omvat 
het optreden van de Gemeenschap overeenkomstig artikel 3, sub o), van het Verdrag een 
bijdrage tot het verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid. 
10.2 Valt de voorgestelde maatregel onder een exclusieve bevoegdheid van de 
Gemeenschap of onder een met de Lid-Staten gedeelde bevoegdheid? 
De Gemeenschap heeft een algemene bevoegdheid om maatregelen met het oog op de in 
artikel 130 R genoemde milieudoelstellingen te treffen. 
In het recentelijk door de Commissie ingediende voorstel voor een communautaire strategie ter 
bestrijding van de verzuring worden de met het oog op het bereiken van de 
milieudoelstellingen door elke Lid-Staat te behalen ernissieverrninderingen gekwantificeerd. 
Bedoelde ernissieverrninderingen moeten op een kosteneffectieve wijze worden bereikt en dat 
vereist een geïntegreerd pakket van in elkaar grijpende en elkaar wederzijds versterkende 
maatregelen. Een aantal van die maatregelen moet op het niveau van de Gemeenschap worden 
getroffen, zoals het onderhavige voorstel en de toekomstige herziening van 
Richtiijn 88/609/EEG inzake beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende stoffen in 
de lucht door grote stookinstallaties. Voor andere maatregelen zoals het vastleggen van 
emissieplafonds voor sectoren en subsectoren van de industrie is het nationaal niveau aangewezen. 
Voorts moeten er aanvullende maatregelen worden vastgesteld op internationale fora zoals het 
Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen van de Internationale Maritieme 
Organisatie en het VN-ECE-Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging 
over lange afstand. 
Ook voor het behalen van luchtkwaliteitsdoelstellingen is gezamenlijke actie vereist. 
Maatregelen zoals dit voorstel zullen op communautair niveau worden genomen, terwijl 
andere, zoals lokale brandstofhormen, fiscale maatregelen ter stimulering van het gebruik van 
zwavelarme brandstoffen en lokale dtstootverrninderingsplannen, zullen op nationaal, 
regionaal of lokaal niveau worden getroffen. 
61 
Dankzij deze gezamenlijke op verschillend niveaus ondernomen acties zullen de emissies 
kunnen worden verminderd zodat de verzuring op kosteneffectieve wijze en in 
overeensternming met het subsidiariteitsbeginsel kan worden teruggedrongen en een 
bevredigende luchtkwaliteit kan worden behaald. 
10.3 Wat is de communautaire dimensie van de aangelegenheid (welke oplossing gold 
tot dusver)? 
Verzuring is een grensoverschrijdend probleem dat het best via gezamenlijke actie op 
communautair niveau kan worden aangepakt. Ook luchtvervuiling is een milieu-uitdaging die 
gezamenlijke actie vergt. 
In afwezigheid van een communautaire strategie inzake verzuring werden maatregelen tot 
dusverre doorgaans op ad-hoc-basis getroffen. Er bestaat reeds een communautaire wetgeving 
inzake de beperking van de emissies van stookinstallaties (Richtlijn 88/609EEG) en de 
vermindering van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen (Richtlijn 93/12/EEG) 
Het voorstel van de Commissie voor een communautaire strategie ter bestrijding van de 
verzuring zal een duidehjk kader bieden voor de ontwikkeling van toekomstige 
beleidsinstrumenten. 
10.4 W*t fr d* meest doeltreffende aanpak, gelet, pp de mogelijkheden van df 
Gemeenschap tff die van de Ud-Stattn 
Uit de studie van de Commissie die met het oog op de uitwerking van een communautaire 
strategie ter bestrijding van de verzuring is uitgevoerd, is duidehjk gebleken dat de beperking 
van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen een wezenlijk onderdeel is van een 
kosteneffectieve strategie ter vermindering van verzurende emissies. 
10.5 Welke concrete meerwaarde vloeit voort uit het optreden van de Gemeenschap en 
wat rijft fa ftWfcû van njet-ftptffflfft yan de Çeineensçftap? 
De economische gevolgen van verzuring en luchtverontreiniging zijn zeer groot (zie onder 
punt 2). Unilaterale actie van één Lid-Staat zal in afwezigheid van complementaire actie van de 
overige Lid-Staten niet tot succes leiden. In afwezigheid van een duidelijke strategie en van 
gezamenlijke actie kunnen Lid-Staten zelfs maatregelen vaststellen die de actie van andere 
Lid-Staten teniet doen. Via een geïntegreerde communautaire strategie kan ervoor worden 
gezorgd dat de milieudoelstellingen op een doeltreffende wijze worden behaald. Een duidelijke 
strategie, die gebaseerd is op de beginselen van kosteneffectiviteit en lastendeling en waarin de 
rol van de Gemeenschap en de Lid-Staten goed is afgebakend, biedt voordelen voor de 
industrie omdat zij investeringen en planning op lange termijn op basis van een rationeel en 
doorzichtig milieubeleid mogelijk maakt. 
De kosten van het voorstel worden op 0,8 miljard ecu/jaar geraamd. Daarmee kan de uitstoot 
van SO2 met 1 113 000 ton worden verminderd in vergelijking met de toestand bij 
ongewijzigd beleid, wat neerkomt op een gemiddelde kostprijs van 700 ecu per ton S02. 
Studies tijken erop te wijzen dat de voordelen, voor zover zij in geld konden worden 
uitgedrukt, kunnen oplopen tot 4 000 ecu/ton S02. 
62 
10.6 Over welke middelen beschikt de Gemeenschan om on te treden? 
Het doel van de maatregel is om de emissies van zwaveldioxide ten gevolge van de 
verbranding van bepaalde vloeibare brandstoffen te verminderen. Als middel om dit doel te 
bereiken, is een grenswaarde voor het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen 
vastgesteld. Grenswaarden worden het best vastgesteld via een verordening of een richtlijn. 
10.7 Ia een uniforme regeling nodig of kan worden volstaan met een richtlijn die de 
algemene doelstellingen aangeeft en de uitvoering aan de Lid-Staten overlaat? 
De invoering van in de gehele Gemeenschap geldende algemene grenswaarden voor het 
zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen is een kosteneffectieve maatregel voor de 
verrnindering van de uitstoot van zwaveldioxide ten gevolge van de verbranding van dergelijke 
brandstoffen. De kosten/batenverhouding van de maatregel wordt aanmerkelijk verbeterd, met 
name in het geval van zware stookolie (zie onder punt 4.1), door een bepaalde flexibiliteit in te 
bouwen die het mogetijk maakt rekening te houden met de diversiteit van de milieu-
omstandigheden in de Gemeenschap en waarbij de exploitanten van installaties de mogelijkheid 
krijgen alternatieve technologieën voor de vermindering van hun zwaveldioxide-uitstoot te 
kiezen. 
Een evaluatie van de toestand van het milieu in de verschillende regio's van de Gemeenschap 
en van de vergunningsvoorwaarden voor industriële installaties kan het best gebeuren door de 
autoriteiten van de onderscheiden Lid-Staten zelf, zo nodig in samenwerking met de regionale 
en lokale overheden. Bovendien geschiedt ook het permanente toezicht op de kwaliteit van de 
in de Gemeenschap gebruikte brandstoffen op de meest efficiënte wijze door de nationale 
autoriteiten. 
Om bovenstaande redenen meent de Commissie dat een richtlijn, meer dan een verordening, 
het aangewezen juridische instrument is. Meer bepaald zal de intensieve betrokkenheid van de 
nationale autoriteiten en de grote beslissingsmacht die hen wordt verleend, ervoor zorgen dat 
de geplande maatregelen op de meest kosteneffectieve wijze ten uitvoer worden gelegd. 
11. BESCHRIJVING VAN DE WETGEVING IN DE LID-STATEN 
11.1 Gasolie 
Krachtens Richtlijn 93/12/EEG geldt voor alle Lid-Staten met uitzondering van Oostenrijk en 
Finland een grenswaarde van 0,2% zwavel in gasolie. In Oostenrijk en Finland is momenteel 
een grenswaarde van 0,1 % zwavel in gasolie van kracht. 
11.2 Zware stookolie 
In de Lid-Staten bestaan thans diverse wetten die het zwavelgehalte van vloeibare uit aardolie 
verkregen brandstoffen regelen. 
Oostenrijk 
Voor zware stookolie geldt een algemene grenswaarde van 1% zwavel. Voor stookinstallaties 
gelden naar gelang van hun leeftijd en capaciteit echter strengere beperkingen (0,2%, 0,3% en 
0,6% zwavel) 
63 
België 
Onder de Belgische wetgeving zijn er drie verschillende soorten zware stookolie. Voor die drie 
soorten gelden zwavelgrenswaarden van respectievelijk 1%, 2% en 3%. Naar schatting werd 
in 1995 ongeveer 1 925 000 ton zware stookolie met een zwavelgehalte van ten hoogste 1% 
verbruikt tegenover 51 000 ton met een zwavelgehalte van meer dan 1%. Het gebruik van 
zwavelarme brandstoffen wordt met behulp van belastingvoordelen aangemoedigd. 
Denemarken 
Voor het zwavelgehalte van zware stookolie is een grenswaarde van 1% van kracht. Om het 
gebruik van zwavelarme brandstoffen te stimuleren is er bovendien een heffing ingevoerd van 
10 DKK per kilogram uitgestoten S02. 
Finland 
Het zwavelgehalte van zware stookotie is beperkt tot 1% 
Frankrijk 
In de Franse wetgeving wordt een onderscheid gemaakt tussen drie soorten zware stookotie. 
Voor die drie soorten gelden zwavelgrenswaarden van respectievelijk 1%, 2% en 4%. Naar 
schatting werd in 1995 ongeveer 1215 000 ton stookotie met een 1%-zwavelgehalte verbruikt 
tegenover 1162 000 en 2 608 000 ton stookolie met een zwavelgehalte van 2%, 
respectievelijk 4%. In raffinaderijen werd bovendien 2 290 000 ton zware stookolie met een 
niet nader bepaald zwavelgehahe verbruikt. 
Duitsland 
In stookinstallaties met een vermogen van meer dan 1 MW moet zware stookolie met een 
zwavelgehalte van ten hoogste 1% worden gebruikt of mag de S02-uitstoot niet hoger zijn dan 
1 700 mg per kubieke meter rookgas. 
Griekenland 
Het zwavelgehalte van zware stookolie is over het algemeen beperkt tot 3,2%. In Athene en 
omgeving (Attica) geldt evenwel een grenswaarde van 0,7%. 
Ierland 
Ierland heeft geen wetgeving ter beperking van het S02-gehalte van zware stookolie. Voor 
bepaalde industrieën gelden echter S02-emissiegrenswaarden die overeenkomen met het 
gebruik van zware stookotie met een zwavelgehalte van ten hoogste 1%. 
Italië 
In de industrie moeten stookinstallaties met een vermogen van ten hoogste 3 MW brandstof 
gebruiken met een zwavelgehalte van 0,3% of minder. Installaties met een capaciteit van ten 
minste 50 MW en raffinaderijen mogen stookotie gebruiken met een zwavelgehahe tot 3% op 
voorwaarde dat zij bepaalde emissiegrenzen niet overschrijden. 
Luxemburg 
In Luxemburg zijn er geen grenswaarden voor het zwavelgehalte van zware stookolie 
vastgesteld. 
64 
Nederland 
Industriële stookinstallaties (raffinaderijen uitgezonderd) moeten hetzij zware stookotie 
gebruiken met een zwavelgehalte van ten hoogste 1%, hetzij voldoen aan een emissienorm 
voor S02 van 1.700 mg per kubieke meter rookgas. Voor raffinaderijen geldt een algemene 
emissiegrens van 1 500 mg per kubieke meter rookgas, gemeten over het geheel van de 
raffinagesector. Voor deze sector gelden voor het overige geen grenswaarden voor het 
zwavelgehahe van de gebruikte zware stookotie. 
Portugal 
In de Portugese wetgeving wordt een onderscheid gemaakt tussen vier verschillende soorten 
zware stookotie. Voor deze verschillende soorten gelden zwavelgrenswaarden van 
respectievetijk 1%, 2%, 3% en 3,5%. 
Spanje 
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten zware stookotie, waarvoor 
zwavelgrenswaarden van respectievetijk 2,7% en 3,5% gelden. 
Zweden 
Op het grootste gedeelte van het Zweedse grondgebied gelden er emissienormen zodat de 
zwavelemissies ten gevolge van de verbranding van verschillende soorten brandstoffen niet 
hoger liggen dan: 
i) 50 mg S/MJ (jaargemiddelde), wanneer de zwaveluitworp meer bedraagt dan 400 ton 
perjaar; 
ii) 100 mg S/MJ (jaargemiddelde), wanneer de zwaveluitworp minder bedraagt dan 400 ton 
per jaar. 
Deze grenswaarden gelden voor alle branders samen binnen een district-verwarmingssysteem 
of industriezone. Deze emissienormen komen neer op een zwavelgrens voor zware stookolie 
van respectievetijk 0,2% en 0,4%. In bepaalde regio's van Zweden is een zwavelgrens 
van 0,8%, of het equivalent daarvan in zwavelemissies, van kracht 
Afgezien van deze emissiegrenzen wordt in Zweden ook een zwavelheffing van 27 SEK per 
kubieke meter brandstof en per 0,1% zwavelgehalte opgelegd. 
Verenigd Koninkrijk 
Er is momenteel geen wetgeving betreffende het zwavelgehalte van zware stookotie van 
kracht. 
12. VERKLARING VAN DE BEPALINGEN VAN HET VOORSTEL 
12.1 Werkingssfeer van de richtlijn (artikel 1) 
De doel van het voorstel is de vermindering van de S02-emissies ten gevolge van de 
verbranding van bepaalde vloeibare brandstoffen. Deze doelstelling moet worden bereikt via 
een beperking van het zwavelgehalte van die vloeibare brandstoffen. 
65 
Het voorstel is niet van toepassing op brandstoffen die aanwezig zijn in de brandstoftanks van 
schepen die een grens tussen een derde land en een Lid-Staat overschrijden. Het voorstel is niet 
van toepassing op brandstoffen die zijn bedoeld voor verwerking in raffinaderijen. 
12.2 Definities (artJM 2) 
De omschrijvingen van de diverse brandstoffen sluiten zo nauw mogetijk aan bij de definities in 
andere communautaire wetteksten. 
12.3 MttTimyrnxwflYylgrtalte van zware stookolie fartikel 3) 
Voor het zwavelgehalte van zware stookotie wordt een algemene grens van 1% voorgesteld. 
Er kunnen afwijkingen worden toegestaan voor landen en regio's waar S02-emissies niet 
bijdragen tot problemen voor de volksgezondheid en het mitieu. Er zijn ook afwijkingen 
mogelijk voor nieuwe stookinstallaties die onder Richtlijn 88/609/EEG vallen en voor andere 
stookinstallaties die voldoen aan een S02-emissienorm die equivalent is met het gebruik van 
zware stookotie met een zwavelgehalte van ten hoogste 1%. 
12.4 Maiimumzwayeigefralte van gasolie (artikel 4) 
De huidige bij Richtlijn 93/12/EEG vastgestelde grenswaarde van 0,2% zwavel in gasotie blijft 
van kracht. Voor Griekenland en de Canarische eilanden wordt een afwijking inzake gasotie 
voor de scheepvaart toegestaan. 
12.5 Veranderingen in de rawe-aardolievooraiening (artikel S) 
Teneinde problemen ten gevolge van een plotselinge verandering in de aanvoer van ruwe 
aardolie of aardolieproducten te voorkomen, kan de Commissie gedurende een periode van ten 
hoogste zes maanden hogere grenswaarden voor de verschillende soorten brandstoffen 
toestaan. 
12.6 Monsterneming en analyse fartikel 6) 
Er worden procedures voor monsterneming en analyse aangegeven. 
12.7 Rapportage en herziening (artikel 7Ï 
De Lid-Staten dienen bij de Commissie een kort verslag in over het zwavelgehalte van de op 
hun grondgebied verhandelde vloeibare brandstoffen. Op basis van die verslagen en de evolutie 
van luchtkwaliteit en verzuring zal de Commissie tegen einde 2003 een rapport bij de Raad 
indienen. Zo nodig zal dit rapport vergezeld gaan van voorstellen ter herziening van de 
richtlijn. 
66 
12.8 IntreHking van de frefjaajt je rMtffifo Çfirtffcf* *) 
Alle toepasselijke voorschriften van Richttijn 93/12/EEG met betrekking tot gasolie worden 
overgebracht naar het nieuwe voorstel. De bepalingen van Richttijn 93/12/EEG moeten 
derhalve worden ingetrokken. 
12.9 OnpYettjng. sancties en inwerkinytrg^ing f artikel 9.10 en 11) 
Deze artikelen bevatten standaardbepalingen. 
67 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 97/0105 (SYN) 
betreffende de vermindering van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen 
en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EG 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 130 S, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie13, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité14, 
Overeenkomstig de procedure van artikel 189 C van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap in samenwerking met het Europees Parlement, 
1. Overwegende dat de doelstellingen en de beginselen van het milieubeleid van de 
Gemeenschap, zoals vervat in de op de beginselen van artikel 130 R van het Verdrag 
gebaseerde milieuactieprogramma's, met name het vijfde milieuactieprogramma15, als 
voornaamste doelstelling heeft de gezondheid van alle burgers op afdoende wijze tegen 
de erkende risico's van zwaveldioxide-emissies door voorkoming van overschrijdingen 
van kritische zwavelbelastingen en -niveaus het milieu te beschermen; 
2. Overwegende dat overeenkomstig artikel 129 van het Verdrag de bescherming van de 
volksgezondheid een integrerend bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere 
gebieden vormt en dat overeenkomstig artikel 3, onder o), van het Verdrag het optreden 
van de Gemeenschap een bijdrage dient te omvatten tot de verwezenlijking van een hoog 
niveau van bescherming van de gezondheid; 
3. Overwegende dat de uitstoot van zwaveldioxide aanmerkelijk bijdraagt tot het probleem 
van verzuring in de Europese Gemeenschap en dat zwaveldioxide ook een rechtstreekse 
uitwerking op de volksgezondheid en op het milieu heeft; 
4. Overwegende dat verzuring en zwaveldioxide in de atmosfeer gevoelige ecosystemen 
beschadigen, de biodiversiteit doen afnemen, de recreatieve waarde doen verminderen 
en op de groei van gewassen en bossen een negatieve uitwerking hebben; dat zure regen 
in de steden aanzienlijke schade aan gebouwen en aan het architecturaal erfgoed kan 
toebrengen; dat zwaveldioxideverontreiniging ook een belangrijk effect op de 
volksgezondheid kan hebben, met name bij mensen die aan ademhalingsziekten lijden; 
13 PB nr. C ... 
14 PB nr. C ... 
15 PB nr. C 138 van 17.5.1993, blz. 5. 
68 
5. Overwegende dat verzuring een grensoverschrijdend verschijnsel is waarvoor zowel 
communautaire als nationale of lokale maatregelen vereist zijn; 
6. Overwegende dat de uitstoot van zwaveldioxide tot de vorming van deeltjes in de 
atmosfeer bijdraagt; 
7. Overwegende dat de Gemeenschap en de afzonderlijke Lidstaten partij zijn bij de het 
UN-ECE-Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange 
afstand; dat krachtens het onder dit Verdrag gesloten protocol betreffende verdere 
vermindering van de zwaveluitstoot de Verdragsluitende Partijen hun 
zwaveldioxide-emissies aanmerkelijk moeten verminderen; 
8. Overwegende dat het reeds decennia bekend is dat zwavel, die van nature in kleine 
hoeveelheden in aardolie en in kolen voorkomt, de belangrijkste bron is voor het 
vrijkomen van zwaveldioxide in de lucht hetgeen een van de hoofdoorzaken van "zure 
regen" en in veel stedelijke en industriële gebieden een van de belangrijkste oorzaken 
van de luchtverontreiniging is; 
9. Overwegende dat de Commissie ter bestrijding van verzuring in de Gemeenschap 
onlangs een mededeling16 heeft gepubliceerd betreffende een kosteneffectieve strategie; 
dat de vermindering van de zwaveldioxide-uitstoot ten gevolge van de verbranding van 
bepaalde vloeibare brandstoffen een integrerend onderdeel van deze kosteneffectieve 
strategie is; 
10. Overwegende dat in overeenstemming met het subsidiariteits- en met het 
proportionaliteitsbeginsel zoals bedoeld in artikel 3 B van het Verdrag, de doelstelling 
van vermindering van de emissies van zwaveldioxide ten gevolge van de verbranding 
van bepaalde soorten vloeibare brandstoffen onvoldoende door de Lidstaten afzonderlijk 
kan worden verwezenlijkt, dat ongecoördineerde maatregelen niet kunnen waarborgen 
dat die doelstelling wordt verwezenlijkt, eventueel contraproductief kunnen zijn en in 
grote onzekerheid op de markt van de desbetreffende brandstoffen zullen resulteren; dat 
het, gezien de noodzaak de zwaveldioxide-emissies in de gehele Gemeenschap te 
verminderen, doeltreffender is actie op het niveau van de Gemeenschap te ondernemen; 
dat de onderhavige richtlijn niet verder gaat dan hetgeen minimaal nodig is om de 
gewenste doelstelling te verwezenlijken; 
11. Overwegende dat het gebruik van gasolie en zware stookolie op het grondgebied van de 
Gemeenschap uitsluitend zou mogen worden toegestaan op voorwaarde dat het 
zwavelgehalte daarvan bepaalde, bij deze richtlijn vastgestelde grenzen niet overschrijdt; 
12. Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 T van het Verdrag, deze richtlijn een 
Lidstaat niet belet verdergaande beschermingsmaatregelen te handhaven ofte treffen; dat 
deze maatregelen verenigbaar moeten zijn met het Verdrag en ter kennis van de 
Commissie dienen te worden gebracht; 
16 PB nr. C ... 
69 
13. Overwegende dat alvorens een Lidstaat nieuwe, verdergaande beschermingsmaatregelen 
invoert, deze de Commissie de ontwerpmaatregelen in overeenstemming met 
Richtlijn 83/189/EEG van de Raad van 28 maart 1983 betreffende een 
informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften17, laatstelijk 
gewijzigd bij Beschikking 96/139/EG van de Commissie18 moet toezenden; 
14. Overwegende dat wat de grenswaarde voor het zwavelgehalte van zware stookolie 
betreft, het passend is te voorzien in afwijkingen voor Lidstaten of streken van Lidstaten 
waar de toestand van het milieu dat mogelijk maakt; 
15. Overwegende dat wat de grenswaarde voor het zwavelgehalte van zware stookolie 
betreft, het voorts passend is te voorzien in afwijkingen voor het gebruik daarvan in 
stookinstallaties die voldoen aan de emissiegrenswaarden van Richtlijn 88/609/EEG van 
de Raad van 24 november 1988 inzake de beperking van de emissies van bepaalde 
verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties19, laatstelijk gewijzigd 
bij Richtiijn 94/66/EG20; dat het in het kader van een in de nabije toekomst 
plaatsvindende herziening van Richtlijn 88/609/EEG noodzakelijk zal zijn sommige 
bepalingen van de onderhavige richtlijn opnieuw te bezien en zo nodig te wijzigen; 
16. Overwegende dat bij Richtlijn 93/12/EEG van de Raad van 23 maart 1993 betreffende 
het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare vloeistoffen21, gewijzigd bij de Akte van 
toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, reeds een grenswaarde van 0,2% voor het 
zwavelgehalte van gasolie is vastgesteld; dat deze grenswaarde nog steeds algemeen van 
toepassing is; 
17. Overwegende dat overeenkomstig de Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en 
Zweden voor Oostenrijk en Finland gedurende een periode van vier jaar vanaf de datum 
van toetreding een afwijking inzake het zwavelgehalte van gasolie geldt; 
18. Overwegende dat de invoering van een grenswaarde van 0,2% voor het zwavelgehalte 
van gasolie voor de zeescheepvaart voor geheel Griekenland en voor Spanje wat de 
Canarische eilanden betreft technische en economische problemen kan opleveren; dat een 
afwijking voor Griekenland en de Canarische eilanden de handel in gasolie voor de 
scheepvaart niet zal verstoren daar immers de door Griekenland en de Canarische 
eilanden naar andere Lidstaten uitgevoerde gasolie voor de scheepvaart aan de in de 
Lidstaat van invoer geldende eisen moet voldoen; dat voor Griekenland en de Canarische 
eilanden derhalve een afwijking van de grenswaarde van 0,2 gewichtsprocent zwavel in 
gasolie voor de scheepvaart dient te worden toegestaan; 
19. Overwegende dat in het geval van verstoring van de voorziening met ruwe aardolie of 
olieproducten de Commissie kan toestaan dat op het grondgebied van een Lidstaat een 
hogere grenswaarde wordt gehanteerd; 
17 PB nr. L 109 van 26.4.1983, blz. 8. 
18 PB nr. L 32 van 10.2.1996, blz. 31. 
19 PB nr. L 336 van 7.12.1988, blz. 1. 
20 PB nr. L 337 van 24.12.1994, blz. 83. 
21 PB nr. L 74 van 27.3.1993, blz. 81. 
70 
20. Overwegende dat de Lidstaten geschikte mechanismen voor toezicht op de naleving van 
de bepalingen van deze richtlijn dienen te op zetten en de Commissie op gezette tijden 
verslag over het zwavelgehalte van vloeibare brandstoffen dient uit te brengen; 
21. Overwegende dat het om redenen van juridische helderheid Richtlijn 93/12/EEG dient 
te worden gewijzigd, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Doel en werkingssfeer 
1. Het doel van deze richtlijn bestaat erin de emissies van zwaveldioxide ten gevolge van 
de verbranding van bepaalde types vloeibare brandstoffen te verminderen en daarmee 
ook de schadelijke effecten van dergelijke emissies op mens en milieu. 
2. De emissies van zwaveldioxide bij de verbranding van bepaalde vloeibare uit aardolie 
verkregen brandstoffen worden verminderd door als voorwaarde voor het gebruik van 
dergelijke brandstoffen op het grondgebied van de Gemeenschap grenswaarden voor het 
zwavelgehalte ervan op te leggen. 
De bij deze richtlijn vastgestelde verlaging van het zwavelgehalte van bepaalde 
vloeibare, uit aardolie verkregen brandstoffen is evenwel niet van toepassing op 
brandstoffen die: 
a) in de brandstoftanks van een grens tussen een derde land en een Lidstaat 
overschrijdende schapen aanwezig zijn; 
b) zijn bestemd om vóór hun definitieve verbranding nog een processtap te 
ondergaan; 
c) voor verwerking in de rafFinage-industrie worden gebruikt. 
Artikel 2 
Definities 
In deze richtlijn wordt, verstaan onder: 
1. "Zware stookolie": elke uit aardolie verkregen vloeibare brandstof die onder 
GN-codes 2710 00 71 tot en met 2710 00 78 is begrepen of elke uit aardolie verkregen 
vloeibare brandstof, met uitzondering van gasolie zoals omschreven in punt 2, die op 
grond van de distillatiegrenzen ervan behoort tot de categorie van zware oliën welke zijn 
bestemd om als brandstof te worden gebruikt en die, distillatieverliezen inbegrepen, voor 
minder dan 65 volumeprocent overdistilleren bij 250°C, gemeten met de 
ASTM-methode D86. Wanneer de distillatie niet met behulp van de ASTM-methode D86 
kan worden bepaald, wordt het aardolieproduct eveneens als zware stookolie ingedeeld. 
2. "gasolie" : elke uit aardolie verkregen vloeibare brandstof die onder GN-code 2710 00 69 
is begrepen of elke uit aardolie verkregen vloeibare brandstof die op grond van de 
distillatiegrenzen ervan behoort tot de middeldistillaten die zijn bestemd om als brandstof 
te worden gebruikt en die, distillatieverliezen inbegrepen, voor ten minste 
71 
85 volumeprocent overdistilleren bij 350°C, gemeten met de ASTM-methode D86. 
Dieselbrandstoffen, zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 2, van de Richtlijn van het 
Europees Parlement en van de Raad22 <betreffende de kwaliteit van benzine en 
dieselbrandstof>, zijn niet onder deze definitie begrepen. 
3. Met "ASTM-methode" wordt bedoeld, de methode van de "American Society for 
Testing and Materials", zoals omschreven in de uitgave 1976 van de standaarddefinities 
en specificaties voor olieproducten en smeermiddelen. 
Artikel 3 
Maximumzwavelgehalte van ZWARE STOOKOLIE 
1. De Lidstaten nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat met ingang 
van 1 januari 2000 op hun grondgebied geen zware stookolie wordt gebruikt met een 
zwavelgehalte van meer dan 1,0 gewichtsprocent. 
2. Op voorwaarde dat aan de luchtkwaliteitsnormen voor zwaveldioxide zoals vastgesteld 
bij Richtlijn 80/779/EEG van de Raad23 en in andere relevante communautaire 
bepalingen, is voldaan en de bijdrage aan grensoverschrijdende verontreiniging 
verwaarloosbaar is, mag een Lidstaat op een gedeelte of op het geheel van zijn 
grondgebied het gebruik van zware stookolie met een zwavelgehalte begrepen tussen 
1,0 en 2,5 gewichtsprocent toestaan. 
3. Leden 1 en 2 zijn niet van toepassing op zware stookolie die wordt gebruikt in 
stookinstallaties met een nominaal toegevoerd thermisch vermogen van ten 
minste 50 MW, overeenkomstig de definitie van artikel 2, punt 9, van 
Richtlijn 88/609/EEG, die aan de grenswaarden voldoen voor zwaveldioxide-emissies 
voor dergelijke installaties zoals bepaald in artikel 4 en in bijlage IV van die richtlijn. 
De leden 1 en 2 zijn niet van toepassing op zware stookolie die wordt gebruikt in andere 
dan de in de eerste alinea bedoelde stookinstallaties en in industriële cementfabrieken, 
op voorwaarde dat de zwaveldioxide-uitstoot van een dergelijke installatie of fabriek niet 
groter is dan 1700 mg SO^m3. 
De Lidstaten treffen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat stookinstallaties die 
zware stookolie met een hoger dan het in lid 1 genoemd zwavelgehalte gebruiken, niet 
zonder een door een bevoegde instantie afgegeven vergunning waarin de 
emissiegrenswaarden zijn aangegeven, worden geëxploiteerd. 
4. De bepalingen van lid 3 worden opnieuw bezien en zonodig herzien in het kader van 
toekomstige herzieningen van Richtlijn 88/609/EEG. 
5. Wanneer een Lidstaat van de in lid 2 of lid 3 bedoelde mogelijkheid gebruik maakt, stelt 
zij de Commissie en het publiek daarvan ten minste twaalf maanden van te voren in 
kennis. De Commissie wordt voldoende informatie verschaft om te kunnen nagaan of aan 
de in lid 2, respectievelijk lid 3 bedoelde criteria wordt voldaan. De Commissie stelt de 
overige Lidstaten daarvan in kennis. Binnen zes maanden na de datum waarop zij de 
22 PB nr. ... 
23 PB nr. L 22^ van 30.8.1980, blz. 30. 
72 
informatie van de Lidstaat heeft ontvangen, onderzoekt de Commissie de voorgenomen 
maatregelen teneinde te verifiëren of zij met deze richtlijn en met de overige 
voorschriften van het Gemeenschapsrecht in overeenstemming zijn en deelt zij haar 
bevindingen aan de Lidstaten mede. 
Artikel 4 
Maximumzwavelgehalte van GASOLIE 
1. De Lidstaten nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat met ingang 
van 1 januari 1999 op hun grondgebied en in hun territoriale wateren geen gasolie, met 
inbegrip van gasolie voor de scheepvaart, met een zwavelgehalte van meer 
dan 0,2 gewichtsprocent wordt gebruikt. 
2. In afwijking van lid 1 mag Spanje voor de Canarische eilanden en Griekenland voor haar 
gehele grondgebied of voor een gedeelte daarvan, het gebruik van gasolie voor de 
scheepvaart met een zwavelgehalte van meer dan 0,2 gewichtsprocent toestaan. 
Artikel 5 
Verandering in de RUWE-AARDOLIEvoorziening 
Indien het wegens een plotselinge verandering in de voorziening met ruwe aardolie of 
olieproducten voor een Lidstaat moeilijk wordt om aan de zwavelgehaltegrenswaarden 
overeenkomstig de artikelen 3 en 4 te voldoen, stelt die Lidstaat de Commissie daarvan in 
kennis. De Commissie mag gedurende een periode van ten hoogste zes maanden op het 
grondgebied van de betrokken Lidstaat een hogere grenswaarde toestaan; zij stelt de Raad en 
de Lidstaten van haar besluit in kennis. Iedere Lidstaat kan binnen één maand het besluit van 
de Commissie aan de Raad voorleggen. Binnen twee maanden kan de Raad met 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen. 
Artikel 6 
Monsterneming en analyse 
1. De Lidstaten nemen alle nodige maatregelen om met het oog op het bepaalde in de 
artikelen 3 en 4 het zwavelgehalte van de brandstoffen door middel van monsterneming 
te controleren. Met het nemen van monsters wordt aangevangen binnen zes maanden na 
de datum waarop de relevante grenswaarde voor het zwavelgehalte van de bedoelde 
brandstof van kracht wordt. Monsters worden voldoende frequent genomen en zodanig 
dat deze representatief zijn voor de gecontroleerde brandstof. 
2. De referentiemethode voor de bepaling van het zwavelgehalte is: 
a) ISO-methode 8754 (1992) voor zware stookolie en dieselolie voor de scheepvaart; 
b) ISO-methode 4260 (1987) voor gasolie. 
De statistische interpretatie van de resultaten van de controles op het zwavelgehalte van 
gasolie geschiedt overeenkomstig ISO-norm 4259 (1992). 
73 
Artikel 7 
Rapportage en herziening 
1. Op basis van de overeenkomstig artikel 6 te verrichten monsterneming en analyse dienen 
de Lidstaten jaarlijks vóór 30 juni bij de Commissie een kort verslag in over het 
zwavelgehalte van de onder deze richtlijn vallende vloeibare brandstoffen die gedurende 
het afgelopen kalenderjaar op hun grondgebied zijn gebruikt. 
2. Op basis van, onder meer, het overeenkomstig lid 1 jaarlijks in te dienen verslag en de 
waargenomen ontwikkelingen van luchtkwaliteit en verzuring dient de Commissie 
uiterlijk op 31 december 2003 bij de Raad een rapport in. De Commissie kan dit rapport 
aanvullen met voorstellen tot herziening van de onderhavige richtlijn, met name van de 
hierbij voor elke brandstofcategorie vastgestelde grenswaarden en de krachtens artikel 3, 
leden 2 en 3, en artikel 4, lid 2, toegestane afwijkingen. 
Artikel 8 
Wijzigingen van Richtlijn 93/12/EEG 
Richtlijn 93/12/EEG wordt als volgt gewijzigd: 
1) in artikel 1 worden het bepaalde in lid 1, onder a, alsmede lid 2 geschrapt; 
2) in artikel 2 worden in lid 2 de eerste alinea alsmede lid 3 geschrapt; 
3) de artikelen 3 en 4 worden geschrapt. 
De eerste alinea is van toepassing met ingang van 1 januari 1999. 
Artikel 9 
Omzetting 
1. De Lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking 
treden om vóór 1 juni 1998 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie 
daarvan onverwijld in kennis. 
De Lidstaten passen deze bepalingen toe met ingang van 1 januari 1999. 
Wanneer de Lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtiijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking 
van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de 
Lidstaten. 
2. De Lidstaten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van intern recht mede die 
zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
74 
Artikel 10 
Sancties 
De Lidstaten voeren een regeling in voor boetes voor inbreuken op de nationale bepalingen 
die overeenkomstig deze richtlijn zijn vastgesteld en nemen de nodige maatregelen om ervoor 
te zorgen dat die boetes worden opgelegd. Deze boetes moeten doeltreffend zijn, in 
verhouding staan tot de inbreuk en een ontradend effect hebben. De Lidstaten stellen de 
Commissie vóór 1 juni 1998 van de betrokken bepalingen in kennis en informeren haar zo 
spoedig mogelijk over eventuele wijzigingen van die bepalingen. 
Artikel 11 
Inwerkingtreding van de richtlijn 
Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van haar bekendmaking in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
Artikel 12 
Deze richtlijn is gericht tot de Lidstaten. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor de Raad 
De Voorzitter 
75 
NOTITIE OVER DE VERWACHTE EFFECTEN 
Effecten van het voorstel op het bedrijfsleven en in het bijzonder de 
kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) 
TITEL VAN HET VOORSTEL 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad en het Parlement betreffende de vermindering van het 
zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EG. 
Ref nr. (Repertorium): ... 
1. WAAROM IS. REKENING HOUDEND MET HET SUBSIDIARITEITS­
BEGINSEL. COMMUNAUTAIRE WETGEVING OP DIT GEBIED 
NOODZAKELIJK EN WAT ZIJN DE VORNAAMSTE DOESTELLINGEN ? 
De Commissie heeft onlangs op verzoek van de Raad een voorstel ingediend voor een 
communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring24. Overeenkomstig deze 
strategie is het noodzakelijk gezamenlijke en kosteneffectieve acties op te zetten om de 
uitstoot van verzurende stoffen als zwaveldioxide, oxiden van stikstof en ammoniak te 
verminderen. De strategie omvat een aantal maatregelen die op communautair, nationaal 
en regionaal niveau, alsmede op de internationale fora, moeten worden vastgesteld. De 
beperking van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen is een integrerend 
onderdeel van deze strategie. 
Een vermindering van de uitstoot van zwaveldioxide is niet alleen nodig met het oog 
op de strijd tegen de verzuring, maar ook omdat deze stof belangrijke effecten heeft op 
de volksgezondheid en op de corrosie van gebouwen en bouwmaterialen. De Commissie 
heeft voor zwaveldioxide luchtkwaliteitsdoelstellingen vastgesteld 
(Richtlijn 80/779/EEG) en bereidt momenteel voorstellen voor om deze 
luchtkwaliteitsnormen strenger te maken. Een vermindering van de uitstoot van 
zwaveldioxide via een beperking van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare 
brandstoffen zal in belangrijke mate bijdragen tot het bereiken van deze nieuwe 
luchtkwaliteitsnormen en zal grote voordelen opleveren voor de gezondheid van mens 
en milieu. 
Niet alle categorieën vloeibare brandstoffen vallen onder het voorstel. De bij 
Richtlijn 93/12/EEG vastgestelde grenzen voor het zwavelgehalte van gasolie blijven 
gehandhaafd. Het belangrij (este nieuwe punt van het voorstel is, de invoering van een 
1%-grens (met verschillende mogelijkheden tot afwijking) voor zware stookolie. 
24 Ref... 
76 
2. OP WELKE BEDRIJVEN IS HET VOORSTEL VAN INVLOED? 
In welke industriële sectoren? 
De belangrijkste betrokken industriële sector is de raffinage-industrie die zware 
stookolie met een lager zwavelgehalte zal moeten produceren. Ook op oliehandelaars 
zal het voorstel van invloed zijn. 
De voornaamste gebruikers van zware stookolie zijn elektriciteitscentrales, raffinaderijen 
en industrie, terwijl voor huishoudelijke en transportdoeleinden kleinere hoeveelheden 
worden verbruikt. Het is duidelijk dat de prijs van zwavelarme zware stookolie zal 
stijgen, maar de verschillende in het voorstel opgenomen afwijkingsmogelij kneden 
zullen deze kosten in vele regio's beperken. 
In welke grootteklassen (aandeel van kleine en middelgrote ondernemingen)? 
Olieraffinaderijen zijn grote, vaak multinationale ondernemingen. Ondernemingen die 
olie verhandelen kunnen middelgrote tot kleine bedrijven zijn. Elektriciteitsproducenten 
zijn eveneens grote ondernemingen. De gebruikers van zware stookolie in de industrie 
en de transportsector zijn zowel grote als middelgrote of kleine ondernemingen. 
In welke specifieke geografische gebieden? 
Ondernemingen die zware stookolie produceren en verbruiken zijn er in de gehele 
Gemeenschap. In vele Lid-Staten is het zwavelgehalte van zware stookolie evenwel 
reeds lager dan of ongeveer gelijk aan de door de Commissie voorgestelde 1%-grens 
(zie tabel 1). De economische effecten van het voorstel zullen dus het sterkst worden 
gevoeld in Lid-Staten waar het zwavelgehalte van zware stookolie momenteel vrij hoog 
is en waar het verbruik van dit type brandstof eveneens hoog is, bijvoorbeeld in 
Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Een 
groot aantal van deze landen heeft echter recht op een afwijking aangezien het gebruik 
van zware stookolie met een hoger zwavelgehalte wordt toegestaan in regio's waar geen 
luchtkwaliteitsproblemen zijn en die niet of nauwelijks bijdragen tot het 
verzuringsprobleem. 
3. WELKE MAATREGELEN MOETEN DE BEDRIJVEN NEMEN OM AAN DE 
VOORGESTELDE WETGEVING TE VOLDOEN ? 
Om het zwavelgehalte van hun stookolie omlaag te krijgen zullen bepaalde 
4 raffinaderijen hun raffinageproces moeten wijzigen, nieuwe installaties moeten bouwen 
en/of producten moeten vermengen. De technologie om het zwavelgehalte van zware 
stookolie te verlagen is beproefd en beschikbaar. 
De raffinaderijen zullen het zwavelgehalte van hun producten ook enigszins kunnen 
beperken door over te stappen op ruwe aardolie met een lager zwavelgehalte. In het 
algemeen heeft Noordzee-olie een lager zwavelgehalte dan olie uit het Midden-Oosten. 
De gebruikers van zware stookolie zullen erop moeten toezien dat de door hen gebruikte 
stookolie voldoet aan de zwavelgrens van 1%. 
77 
4. WELKE ECONOMISCHE EFFECTEN ZIJN VAN PE VOQRGESTEU>E 
WETGEVING TE VERWACHTEN ? 
Voor de werkgelegeilheid, de investeringen en de oprichting van nieuwe bedrijven 
In landen waar het zwavelgehalte van zware stookolie reeds rond de door de Commissie 
voorgestelde 1%-grens ligt, zullen de economische effecten minimaal zijn. In landen 
waar het zwavelgehalte van zware stookolie aanzienlijk omlaag moet (zie tabel 1) zullen 
de economische effecten voor de raffinage-industrie evenwel belangrijk zijn. Hoeveel 
zal moeten worden geïnvesteerd, hangt in grote mate af van de huidige configuratie van 
de raffinage-industrie in elk land. Zeker in Frankrijk, het VK, Spanje en Portugal, waar 
de raffinaderijen voor het merendeel van het "Fluid Catalytic Cracking"-type zijn (een 
technologie die niet erg geschikt is voor de vervaardiging van zwavelarme producten) 
zal aanzienlijk moeten worden geïnvesteerd. Gezien de huidige overcapaciteit in de 
Europese raffinagesector en de zeer kleine exploitatiemarges kan niet worden uitgesloten 
dat het voorstel bepaalde herstructureringen in de sector, gepaard aan banenverlies, zal 
versnellen. Dergelijke aanpassingen zullen echter niet het gevolg zijn van het voorstel 
op zich, maar van een combinatie van deze en andere ontwikkelingen in de industrie. 
De investeringen in nieuwe installaties voor raffinaderijen met het oog op de productie 
van zwavelarme brandstoffen zal nieuwe inkomsten opleveren voor bedrijven die 
dergelijke installaties produceren en installeren. In die industrieën zal dit ongetwijfeld 
kansen op nieuwe werkgelegenheid scheppen. 
De gestegen productiekosten van raffinaderijen zullen waarschijnlijk op de gebruikers 
van zware stookolie worden verhaald. In tabel 2 wordt een raming van de extra kosten 
voor de verschillende industrietakken van elk land gegeven. Als men uitgaat van 
onveranderd gebruik van zware stookolie voor de productie van elektriciteit en warmte, 
blijken deze extra kosten naar gelang van de sector en het land aanzienlijk te variëren. 
De afgelopen jaren heeft zich echter een duidelijke trend afgetekend van overschakeling 
van vaste en vloeibare brandstoffen op gas. Dit voorstel zal deze trend nog versterken. 
Voor het concurrentievermogen van het bedrijfsleven 
Zoals hierboven uiteengezet zullen de effecten op de raffinage-industrie aanzienlijk 
variëren naar gelang van het land. Terwijl het concurrentievermogen van bepaalde 
raffinaderijen erop achteruit zal gaan, zullen andere raffinaderijen die al met de 
geschikte technologie zijn uitgerust, over een concurrentievoordeel beschikken. Naar 
verwachting zal het concurrentievermogen van de Europese raffinage-industrie alles 
welbeschouwd lichtjes in negatieve zin worden beïnvloed. 
Het concurrentievermogen van de gebruikers van zware stookolie zal naar verwachting 
niet door de voorgestelde maatregel worden beïnvloed. 
78 
5. PEVAT BtET VOORSTEL MAATREGELEN TENEINPE REKENING TE 
HOUPEN MET M SPECIFIEKE SITUATIE VAN KLEINE EN 
MIDDELGROTE ONDERNEMINGEN (BV. MINDER STRENGE OF ANDERE 
EEEÎQ? 
Aangezien de voorgestelde maatregel vooral een grote invloed zal hebben op de 
raffinage-industrie en de effecten op de gebruikers van zware stookolie minimaal zullen 
zijn, werd geoordeeld dat geen speciale maatregelen ten behoeve van het midden- en 
kleinbedrijf hoeven te worden getroffen. 
6. RAADPLEGING 
In de loop van 1996 en 1997 heeft de Commissie drie vergaderingen (29 mei, 
31 oktober en 16 januari) met vertegenwoordigers van de Lid-Staten, de industrie en de 
NGO's georganiseerd om de door haar voorgestelde strategie ter bestrijding van de 
verzuring en de daarmee verbonden voorstellen voor regelgeving te bespreken. Er is ook 
bilateraal overleg geweest met UNICE, EUROPIA en EURELECTRIC. Wat volgt is een 
samenvatting van de standpunten van de industriële organisaties zoals naar voren 
gebracht op 4e laatste vergadering van 16 januari 1997 en in de daarop volgende 
briefwisseling. 
Vertegenwoordigers van UNICE (Unie van Industriefederaties van de Europese 
Gemeenschap - de organisatie van de werkgevers) hebben het standpunt ingenomen dat 
het, gezien de onzekerheid van de modellen inzake verzuring en de recente aanzienlijke 
vooruitgang op het gebied van de beperking van verzurende emissies, voorbarig is om 
verdere emissieverminderingen na te streven (inbegrepen het onderhavige voorstel) 
alvorens er een duidelijker beeld is van de dankzij reeds overeengekomen maatregelen 
behaalde verbeteringen voor het milieu. 
De Commissie is van mening dat de door UNICE naar voren gebrachte standpunten 
onverenigbaar zijn met het verzoek van de Raad om tegen begin 1997 een 
communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring voor te stellen. Voorts is de 
Commissie ervan overtuigd dat, ook al vertonen alle voorspellende modellen een 
bepaalde mate van onzekerheid, het RAINS-model, dat is gebruikt om de 
verzuringsstrategie en de daarmee verbonden voorstellen uit te werken, een solide 
grondslag biedt voor de uitwerking van het beleid. Tenslotte meent de Commissie dat 
bij goed bekende en begrepen milieuproblemen als verzuring het voorzorgbeginsel van 
het Verdrag een "wait and see"- strategie zoals UNICE blijkbaar voorstaat, onmogelijk 
maakt. 
EUROELECTRIC (de organisatie van de Europese elektriciteitsleveranciers) heeft zich 
bezorgd getoond over de evenwichtigheid van de emissieverminderingen die als gevolg 
van de strategie van de Commissie ter bestrijding van de verzuring vereist zijn. Deze 
organisatie meent met name dat de doelstellingen wat de emissieverminderingen voor 
zwaveldioxide betreft te hooggegrepen zijn. Een dergelijke conclusie plaatst duidelijk 
een vraagteken bij het voorstel dat precies bedoeld is om zwaveldioxide-emissies terug 
te dringen. In haar briefwisseling heeft EURELECTRIC voorts voorgesteld het huidige 
voorstel op te nemen in de toekomstige herziening van Richtlijn 88/609/EEG inzake de 
emissies van zware stookinstallaties. 
79 
De Commissie is van mening dat de door EURELECTRIC gemaakte evaluatie wat 
zwakke punten bevat. De Nederlandse studies waarop deze organisatie zich baseert om 
te concluderen dat de emissiebeperkingen voor zwaveldioxide te hooggegrepen zijn, 
waren bedoeld om een situatie in Nederland en niet een grensoverschrijdend probleem 
op communautaire schaal op te lossen. Wat het verband tussen het huidige voorstel en 
Richtiijn 88/609/EEG en toekomstige herzieningen daarvan betreft, meent de Commissie 
dat de in het voorstel opgenomen afwijkingen en verwijzingen voor de vereiste 
coherentie kunnen zorgen. 
Vertegenwoordigers van EUROPIA (European Petroleum Industry Association) hebben 
enig voorbehoud uitgesproken inzake de betrouwbaarheid van de modellen waarop de 
Commissie haar strategie ter bestrijding van de verzuring heeft gebaseerd. Deze 
organisatie waarschuwt ook tegen een stuksgewijze aanpak van het verzuringsprobleem 
waarbij verwante problemen als eutrofiëring en ozon op lage hoogte worden 
verwaarloosd. 
Wat het huidige voorstel betreft, is EUROPIA van mening dat in raffinaderijen 
gebruikte zware stookolie uit het toepassingsgebied van de richtlijn moet worden 
gelicht. Voorts meent deze organisatie dat de Lid-Staten meer vrijheid moeten krijgen 
inzake de toepassing van de krachtens artikel 3, lid 2 en lid 3, toegestane mogelijkheden 
tot afwijking. Meer in het bijzonder verzet EUROPIA zich tegen het opleggen van een 
grens voor het zwavelgehalte van zware stookolie in regio's waarvoor overeenkomstig 
artikel 3, lid 2, een afwijking is toegestaan. 
Het standpunt van de Commissie over de betrouwbaarheid van de bij de uitwerking van 
haar strategie gebruikte modellen is boven reeds gegeven in verband met de 
opmerkingen van UNICE. Het beleid van de Commissie inzake verzuring omvat ook 
de strijd tegen ozon op lage hoogte en eutrofiëring. In het huidige voorstel is voorzien 
in een afwijking voor brandstoffen die voor verwerking in raffinaderijen zijn bestemd. 
Door raffinaderijen verbrande brandstoffen als bron voor warmte en elektriciteit voor 
het productieproces leiden echter op dezelfde manier als bij andere productieprocessen 
tot verontreinigende emissies. Er is dan ook geen enkele reden om raffinaderijen op dat 
gebied een voorkeurbehandeling tegenover de andere industriële sectoren te geven. Het 
probleem van het krachtens artikel 3, lid 2, van het voorstel opgelegde zwavelplafond 
is behandeld in sectie 4.1 van de toelichting. 
De Europese Cementorganisatie heeft erop aangedrongen dat de mogelijkheid om 
overeenkomstig artikel 3, lid 3, voor zware stookolie een afwijking toe te staan, ook 
voor cementfabrieken zou gelden. 
Het voorstel van de Commissie omvat de door de cementindustrie gevraagde bepaling. 
80 
Tabel 1 
Gegevens*** over het gebruik en het gemiddelde zwavelgehalte van zware stookolie in 
de Lid-Staten 
Totaal jaarlijks verbruik Gemiddeld 
in 1995 (x 1000 ton) zwavelgehalte 
(%) 
België 1 976 1,0 
Denemarken 811 Ï7Ö 
Duitsland ~ 7 012 1,2 
Griekenland 2 677 2,7 
Spanje ~ 8 222 1-3,5^' 
Frankrijk 7 275 2,1 
Ierland 1 284 2,0 
Italië 30 586 1,53 ~~ 
Luxemburg 
Nederland ~ 1 176 2,2 
Oostenrijk 930 0,96 
Portugal ~" -
Finland 1 678 1,1 "" 
Zweden v 1 930 0,3 
I Verenigd Koninkrijk | 9 028 | 2,18 | 
(*) Informatie gegeven door de Lid-Staten in novVdec. 1996. 
(**) Afhankelijk van het specifieke type zware stookolie. 
81 
Extra kosten per land en 
1%-grens voor het Tabel 2 
per industriesector ten gevolge van de invoering van een 
zwavelgehalte van zware stookolie (in miljoen ecu) 
Land/sector 
België 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Oostenrijk 
Portugal 
Finland 
Zweden 
Verenigd 
SOM Raffinage 
en andere 
19,1 
0,5 
17,5 
5,1 
44,0 
37,1 
0,5 
11,3 
0,0 
0,0 
0,0 
4,6 
0,0 
0,0 
9,2 
148,9 Overige 
industrie 
0,0 
0,0 
25,4 
2,3 
74,0 
27,4 
16,5 
20,1 
• 0,1 
0,2 
0,0 
21,3 
0,0 
0,0 
8,4 
195,8 Huis­
houdens 
7,1 
0,4 
0,1 
0,6 
18,4 
6,4 
3,3 
0,1 
0,0 
0,0 
0,0 
3,0 
0,0 
0,0 
35,3 
74,8 Vervoer 
9,1 
0,0 
0,0 
16,2 
20,7 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,3 
0,0 
0,0 
2,5 
48,8 Elektr. 
centrales 
2,1 
0,4 
0,2 
11,0 
21,0 
1,9 
19,5 
68,0 
0,0 
0,2 
0,5 
4,3 
0,0 
0,0 
162,2 
291,1 Totaal 
37,4 
1,2 
43,3 
35,1 
178,1 
72,7 
39,9 
99,6 
0,1 
0,4 
0,5 
33,6 
0,0 
0,0 
217,5 
759,4 
Deze kostenraming is gebaseerd op de aanname dat in elektriciteitscentrales en grote stookinstallaties 
in de industrie en in raffinaderijen wanneer dit goedkoper blijkt veeleer gebmik zal worden gemaakt 
van rookgasontzwaveling dan van olie met een lager zwavelgehalte. Voor deze cijfers is voorts geen 
rekening gehouden met het gegeven dat onder de richtlijn afwijkingen kunnen worden toegestaan voor 
regio's waar de luchtkwaliteitsdoelstellingen voor S02 worden behaald en waar de emissies niet 
noemenswaardig tot verzuring bijdragen. 
82 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Protocol bij het Verdrag 
van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand met 
betrekking tot een verdere beperking van de zwavelemissie 
TOELICHTING 
Op basis van het besluit van de Raad van 9 juni 1994 heeft de Gemeenschap op 
14 juni 1994 in Oslo het Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende 
grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand met betrekking tot een 
verdere beperking van de zwavelemissie ondertekend. 
De Gemeenschap is sinds 1982 partij bij het Verdrag. De Gemeenschap heeft het Protocol 
met betrekking tot de langlopende financiering van het programma voor samenwerking 
inzake de bewaking en evaluatie van het transport van luchtverontreinigende stoffen over 
lange afstand in Europa (EMEP) op 28 september 1984 ondertekend en op 17 juli 1986 
goedgekeurd. De Gemeenschap is op 17 december 1993 toegetreden tot het Protocol 
inzake de beheersing van emissies van stikstofoxiden of van de grensoverschrijdende 
stromen van deze stikstofverbindingen en heeft op 2 april 1992 het Protocol inzake de 
beheersing van emissies van vluchtige organische verbindingen of van de 
grensoverschrijdende stromen van deze verbindingen ondertekend. Een voorstel voor een 
besluit van de Raad inzake de goedkeuring van laatstgenoemd Protocol wordt afzonderlijk 
ingediend. 
Het Protocol inzake een verdere beperking van de zwavelemissie is bedoeld om de 
jaarlijkse zwavelemissie van de partijen te beperken, grenswaarden voor de emissie vast te 
stellen en ervoor te zorgen dat de depositie van geoxideerde zwavelverbindingen op lange 
termijn de kritische belasting niet overschrijdt. In het vijfde milieuactieprogramma van de 
Gemeenschap is een soortgelijke doelstelling op lange termijn opgenomen. 
Het streven van het Protocol valt derhalve samen met de doelstellingen van het 
communautair beleid op het gebied van het milieu, zoals deze in artikel 13 OR van het 
Verdrag zijn geformuleerd. De goedkeuring van het Protocol zal een bijdrage leveren tot 
de verwezenlijking van deze doelstellingen. 
Binnen de communautaire wetgeving zijn er verschillende richtlijnen waar de 
zwavelemissie specifiek aan de orde komt. Eén van de meest recente voorbeelden is 
Richtiijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en 
bestrijding van verontreiniging, die ook van toepassing is op de emissie van zwavel door 
grote stationaire stookinstallaties. In de onlangs vastgestelde strategie voor verzuring van 
de Commissie is een bijzonder breed scala van maatregelen opgenomen waarmee wordt 
getracht de emissie van zwavel door verschillende bronnen terug te dringen. 
De in het Protocol opgenomen maatregelen vormen instrumenten voor het milieubeleid. 
Het voorstel voor een besluit van de Raad is derhalve gebaseerd op artikel 13 OR, lid 4, in 
samenhang met artikel 228, lid 2, eerste zin, en lid 3, eerste alinea, van het Verdrag. 
83 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 97/0107 (CNS) 
betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Protocol bij het Verdrag 
van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand met 
betrekking tot een verdere beperking van de zwavelemissie 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 130R, lid 4, in samenhang met artikel 228, lid 2, eerste zin, en lid 3, eerste alinea, 
Gezien het voorstel van de Commissie25, 
Gezien het advies van het Europees Parlement26, 
Overwegende dat de Gemeenschap op 14 juni 1994 in Oslo het Protocol bij het Verdrag 
van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand met 
betrekking tot een verdere beperking van de zwavelemissie, hierna "het Protocol" 
genoemd, heeft ondertekend; 
Overwegende dat het Protocol bedoeld is om voor alle partijen bij het Verdrag een 
plafond voor de zwavelemissie vast te stellen; 
Overwegende dat de in het Protocol vervatte maatregelen bijdragen tot de verwezenlijking 
van de doelstellingen van het milieubeleid van de Gemeenschap; 
Overwegende dat de Gemeenschap en de Lidstaten in het kader van hun respectieve 
bevoegdheden met derde landen en met de bevoegde internationale organisaties 
samenwerken; 
Overwegende dat de Gemeenschap derhalve het Protocol dient goed te keuren, 
BESLUIT: 
Artikel 1 
Het Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende 
luchtverontreiniging over lange afstand met betrekking tot een verdere beperking van de 
zwavelemissie, dat op 14 juni 1994 is ondertekend, wordt hierby namens de Gemeenschap 
goedgekeurd. 
De tekst van het Protocol is aan dit besluit gehecht. 
25 PBnr. C... 
26 PBnr. C... 
84 
Artikel 2 
De voorzitter van de Raad wordt gemachtigd de persoon aan te wijzen die bevoegd is de 
akte van goedkeuring overeenkomstig artikel 14 van het Protocol bij de 
Secretaris-generaal van de Verenigde Naties neder te leggen. 
Artikel 3 
Dit besluit wordt bekendgemaakt in het PubHkatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor de Raad 
De Voorzitter 
85 

ISSN 0254-1513 
COM(97) 88 def. 
DOCUMENTEN 
NL 14 11 15 12 
Catalogusnummer : CB-CO-97-101-NL-C 
ISBN 92-78-16950-1 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
86