Nr. C 75/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 26. 3. 90 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de doorvoer van aardgas 
in de Gemeenschap (*) 
(90/C 75/05) 
De Raad heeft op 25 september 1989 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 
100 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 december 1989 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Frandi. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 273e zitting (vergadering van 31 januari 
1990) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (vier onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
1. Opmerkingen vooraf 
1.1. In dit advies heeft het Comité niet alleen opmer­
kingen geformuleerd over het richtlijnvoorstel waarover 
het formeel is geraadpleegd (voorstel voor een richtlijn 
van de Raad betreffende de doorvoer van aardgas in de 
Gemeenschap), maar heeft het ook een aantal eerste 
overwegingen naar voren gebracht met betrekking tot 
de in hetzelfde document opgenomen mededeling geti­
teld „De voltooiing van de interne aardgasmarkt". 
1.2. Het Comité gaat ervan uit dat het een definitieve 
uitspraak over het „cotnmon carrier-systeem" zal kun­
nen doen wanneer de Commissie het huidige onderzoek 
naar de kosten en baten van het systeem heeft afgesloten 
en een concreet voorstel over dit onderwerp zal hebben 
ingediend. 
1.3. In deze door de Commissie voorgelegde medede­
ling wordt als doelstelling geponeerd dat er een gas­
markt tot stand moet worden gebracht die gekenmerkt 
wordt door een grotere openheid en door meer concur­
rentie tussen de diverse gassoorten en binnen de gas-
sector. Daartoe stelt de Commissie een uit drie stappen 
bestaande benadering voor: 
— vaststelling van een richtlijn waarin toepassings­
modaliteiten worden vastgelegd betreffende het 
recht van doorvoer van aardgas tussen gas­
distributiemaatschappijen van de Gemeenschap 
over het hoge-druk-transportnet van de EG, 
— invoering van een overlegprocedure tussen alle be­
trokkenen, ten einde tot een akkoord te komen over 
de voorwaarden waaronder derden (met name 
openbare distributiebedrijven en/of industriële ver­
bruikers) algemeen toegang zouden kunnen krijgen 
tot het transportnet, 
— bevordering van de EG-dimensie bij het doen van 
investeringen met betrekking tot gastransporten. 
1.4. Ten aanzien van laatstgenoemde stap heeft de 
Commissie een afzonderlijk verordeningsvoorstel inge­
diend (2), waarover het Comité eveneens is geraadpleegd 
en waarover het zich in een ander advies zal uitspreken. 
(M PB nr. C 247 van 28. 9. 1989, blz. 6. 
(2) PB nr. C 250 van 3. 10. 1989, blz. 5. 2. Algemene opmerkingen over de mededeling 
2.1. Het Comité vestigt er de aandacht op dat de 
voltooiing van de interne energiemarkt voor de aard­
gassector echter niet tot gevolg mag hebben dat de 
investeringen en de voorzieningscontinuïteit op de tocht 
komen te staan als gevolg van grotere risico's die ver­
band houden met het specifieke karakter van de aard­
gasmarkt. 
2.2. De technische belemmeringen (piekuren en sei-
zoenpieken in het verbruik) op deze markt maken het 
noodzakelijk dat steeds een adequate infrastructuur tot 
stand wordt gebracht om de problemen met betrekking 
tot opslag en transport van gas tot een oplossing te 
brengen. Een en ander is een essentieel onderdeel van 
het systeem en speelt een rol bij het bepalen van de 
hoofdmoot van de kosten. 
2.3. Evenmin mag worden vergeten dat de explora­
tie- en produktiekosten zo omvangrijk zijn dat tussen 
het geringe aantal in de aardgassector opererende be­
drijven doorgaans consortia moeten worden gevormd. 
2.4. Tegen de achtergrond van de aardgasvoor­
ziening van de Gemeenschap (meer dan 40% moet 
worden ingevoerd uit derde landen) is het bovendien 
zaak dat rekening wordt gehouden met de eventuele 
gevolgen van het door de Commissie bepleite systeem 
voor de continuïteit en de kosten van de aardgasvoor­
ziening, hetgeen zijn weerslag kan hebben op alle ver­
bruikerscategorieën . 
2.5. In dit verband dient men ook oog te hebben 
voor het specifieke karakter van de aardgasvoorziening 
en voor de omvang van de daarvoor benodigde investe­
ringen; hiertoe dienen langetermijnovereenkomsten te 
worden gesloten tussen producenten en kopers van gas 
ten einde in voldoende mate te garanderen dat het 
geïnvesteerde kapitaal (zowel voor produktie, trans­
port, distributie als opslag) zichzelf terugbetaalt. Nor­
maliter wordt dit kapitaal op de internationale markt 
aangetrokken. 
2.6. Het Comité is in het licht van het voorgaande 
dan ook ingenomen met de inspanningen van de Com­
missie om te komen tot een algemene strategie op 
energiegebied die gericht is op de totstandbrenging van 
een eenheidsmarkt. 
26. 3. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 75/21 
2.7. Het Comité is het in beginsel eens met de bewe­
ring dat een open en flexibel voorzieningssysteem meer 
voordelen dan nadelen zal opleveren. Voor een defini­
tieve beoordeling moet echter eerst het door de Com­
missie in het vooruitzicht gestelde onderzoek worden 
afgerond; dit onderzoek dient betrekking te hebben op 
alle, zowel de positieve als de negatieve, factoren die 
verband houden met het door de Commissie nagestreef­
de doel. 
2.8. De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstuk­
ken en onderzoek heeft in haar informatief rapport over 
het onderwerp „Energiebeleid van de Gemeenschap en 
voltooiing van de interne markt" overigens reeds een 
verzoek in deze zin tot de Commissie gericht : 
„De Commissie zou uitvoerig moeten nagaan — 
zonder daarbij de voorzieningscontinuïteit en de 
rentabiliteit van de investeringen uit het oog te 
verliezen —, of een systeem van exclusieve 
transportrechten voor aardgas gecombineerd kan 
worden met het beginsel van toegang van derden 
tot het gasnet (common carrier system) dan wel met 
contracten voor ad feoogasuitwisseling." 
2.9. Ook moet worden beseft dat de internationale 
markt oligopoloïde trekken vertoont doordat er een 
zeer gering aantal producenten is. Het gevaar is dus 
niet denkbeeldig dat uitsluitend het geringe aantal pro­
ducenten zal profiteren indien het aantal kopers 
drastisch stijgt. Voor een openstelling van de markten 
in de richting van meer concurrentie kan het aan de 
andere kant nodig zijn dat de bestaande transport­
en distributiesystemen voor aardgas efficiënter worden 
gemaakt en gerationaliseerd worden, hetgeen een po­
sitieve uitwerking zal hebben op de kosten alsook op de 
prijzen die de verbruikers in rekening worden gebracht. 
2.10. Het is voorts zaak dat een specifiek punt gewijd 
wordt aan een zo nauwkeurig mogelijk profielschets 
van wat« derden » aan betrouwbaarheidsgaranties moe­
ten kunnen bieden; de stabiliteit en de continuïteit moe­
ten immers gegarandeerd zijn. 
2.11. Er moet worden ingestemd met de door de 
Commissie bepleite verdere uitbouw van het Europese 
koppelnet voor transport en opslag, maar tegelijkertijd 
moet dieper worden nagedacht over de in de contracten 
op te nemen bepalingen en over de transparantie, waar­
bij zelfs gedacht moet worden aan met inachtneming 
van de EG-normen te voeren onderhandelingen met 
consortia van producenten, vervoerders en grootver­
bruikers in de EG. Alles wat in Deel 111/A wordt voorge­
steld („Stapsgewijze benadering van het probleem") 
lijkt gezien de complexiteit van de problematiek te 
worden gekenmerkt door uiterste behoedzaamheid, met 
het gevolg dat de Commissie in eerste instantie alleen 
maar een richtlijnvoorstel heeft ingediend met betrek­
king tot de doorvoer van gas, en daarbij heeft aangete­
kend dat de problematiek in verband met de toegang 
van derden nog moet worden uitgediept. 2.12. Daartoe stelt de Commissie voor, re­
presentatieve organen in het leven te roepen die zich 
bezig moeten houden met het uitwerken van modali­
teiten voor de doorvoerhandel, alsook raadgevende 
comités die belast zullen worden met overleg over en 
beoordeling van de problematiek in verband met de 
toegang van derden. Voordat met deze voorstellen kan 
worden ingestemd, is het zaak dat de modaliteiten 
betreffende de structuur en de representativiteit van de 
voorgestelde organen worden uitgewerkt. 
2.13. Het Comité heeft in het voorgaande een aantal 
voorwaarden gesteld, maar toch zijn instemming be­
tuigd met de door de Commissie voorgestelde stapsge­
wijze aanpak die erop is gericht, de openstelling van de 
aardgasmarkt in de Gemeenschap tot een goed einde 
te brengen; de grote lijnen van deze aanpak worden 
uiteengezet in Deel III van bovengenoemde mededeling. 
2.14. Het Comité heeft evenwel tal van opmerkingen 
over het richtlijnvoorstel, dat de eerste stap vormt van 
deze aanpak, en het formuleert hieronder een aantal 
voorstellen tot wijziging of aanvulling van de ontwerp­
richtlijn. 
3. Bijzondere opmerkingen over het richtlijnvoorstel 
3.1. Artikel 2, lid 1 
3.1.1. Het richtlijnvoorstel heeft tot doel, bepalingen 
vast te leggen waarmee het vrije verkeer van aardgas in 
intracommunautair verband wordt gegarandeerd ten 
einde de integratie van de Europese gasmarkt te bevor­
deren. Om die reden zou lid 1 van artikel 2 als volgt 
moeten worden gepreciseerd en aangevuld: 
„Doorvoer van aardgas tussen grote netten in de 
zin van deze richtlijn is iedere verrichting van aard­
gastransport tussen Lid-Staten die voldoet aan de 
volgende voorwaarden: (...)." 
3.2. Artikel 2, lid 1 b) 
3.2.1. In lid 1 b) wordt gesproken van „gasmaat­
schappijen van de Lid-Staten"; deze uitdrukking is dub­
belzinnig, aangezien hieruit zou kunnen worden opge­
maakt dat alleen aardgastransporten tussen openbare, 
nationale of regionale gasmaatschappijen onder het toe­
passingsgebied van de richtlijn vallen. 
3.2.2. Hoewel de gasmaatschappijen in de meeste 
Lid-Staten volledig in handen van de overheid zijn, 
zijn er ook landen waar de gasmaatschappijen semi-
overheidsbedrijven (België en Nederland) of zelfs par­
ticuliere bedrijven (Verenigd Koninkrijk en Duitsland) 
zijn. 
3.2.3. Daarom stelt het Comité voor, in lid 1 b) de 
woorden „van de Lid-Staten" te vervangen door „in de 
Lid-Staten". 
3.3. Artikel 3, lid 2 
3.3.1. Het Comité ziet niet in waarom alle verzoeken 
om doorvoer, ook die waarover tussen de verantwoor-
Nr. C 75/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 26. 3. 90 
delijke „eenheden" van de betrokken netten overeen­
stemming zou kunnen worden bereikt, tevoren ter ken­
nis van de Commissie en de bevoegde nationale autori­
teiten moeten worden gebracht. 
3.3.2. Ter voorkoming van nog meer administratieve 
rompslomp stelt het Comité voor, de meldingsplicht te 
beperken tot die verzoeken om doorvoer waarover na 
de in de richtlijn bedoelde periode van twaalf maanden 
geen overeenstemming is bereikt, waarna de in artikel 4 
neergelegde procedures in gang kunnen worden gezet. 
In de overige gevallen zou melding achteraf voldoende 
moeten zijn om de noodzakelijke transparantie te 
krijgen. 
3.4. Artikel 3, lid 2, derde streepje 
3.4.1. Het Comité stelt tevens voor, de tekst achter 
het derde streepje als volgt aan te vullen: 
„...met name moet bij de vaststelling van de vergoe­
ding voor de doorvoer rekening worden gehouden 
met de afschrijving van de gebruikte installaties, 
met de kosten die samenhangen met de verantwoor­
delijkheden welke de (...) overeengekomen kwali­
teitsvoorwaarden, alsook met een redelijke winst:" 
3.5. Artikels 
3.5.1. Het Comité plaatst vraagtekens bij het nut van 
artikel 5 van het richtlijnvoorstel; dit artikel is namelijk 
niet meer dan een intentieverklaring van de Commissie, 
waarin deze toezegt dat zij later, indien nodig, voorstel­
len aan de Raad zal voorleggen voor aanvullende bepa­
lingen met betrekking tot de intracommunautaire door­
voer. 
3.5.2. Het Comité acht dit artikel bovendien weinig 
opportuun, aangezien hiermee de indruk zou kunnen 
worden gewekt dat onderhavig richtlijnvoorstel slechts 
een eerste stap is, die automatisch en min of meer via 
slinkse weg zal leiden tot de invoering van een regeling 
inzake de toegang van derden tot het aardgas­
transportnet in de Gemeenschap (common carrier). 
3.5.3. Het Comité is namelijk overtuigd van de nood­
zaak om het onderzoek op dit terrein en het intensieve 
overleg hierover met alle betrokken sociaal-economi-
Gedaan te Brussel, 31 januari 1990. sche groeperingen voort te zetten; de Commissie is die 
mening ook toegedaan en heeft toegezegd dat zij in dat 
verband adequate procedures zal invoeren. 
3.5.4. Het Comité stelt daarom voor, artikel 5 van 
de ontwerp-richtlijn, alsook de hiermee samenhangende 
laatste „Overweging" te schrappen, en uit de voorlaat­
ste „Overweging" het volgende zinsdeel te schrappen: 
„(...) voor de verwezenlijking van deze eerste etappe 
van de interne energiemarkt onder bevredigende 
mededingingsvoorwaarden (...)." 
3.6. In haar mededeling zegt de Commissie dat zij 
zich bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn wil laten 
bijstaan door een „representatief organisme van de voor 
de netten verantwoordelijke eenheden". Dit orgaan zal 
een tweeledige taak krijgen (welke in paragraaf 21 op 
de bladzijden 13 en 14 van de mededeling uitvoerig 
wordt besproken): 
— hulpverlening aan de Commissie bij het studeren op 
modaliteiten om op grotere schaal doorvoer moge­
lijk te maken, en 
— bij moeilijkheden, het door bemiddeling bijdragen 
tot het bereiken van overeenstemming tussen de bij 
doorvoerverrichtingen van communautair belang 
betrokken netten. 
3.6.1. Het Comité is er zeer verbaasd over dat in 
het richtlijnvoorstel nergens wordt gerefereerd aan dit 
orgaan, noch aan de rol die de Commissie dit orgaan bij 
de tenuitvoerlegging van de richtlijn heeft toegedacht. 
3.6.2. Het Comité dringt er bij Commissie en Raad 
sterk op aan dat in deze ernstige leemte wordt voorzien 
en dat dit orgaan, waarvan de oprichting door het 
Comité wordt toegejuicht, de voor de uitvoering van 
de hem toegedachte taken benodigde legitimiteit en 
autoriteit, zowel tegenover de diverse verantwoordelij­
ke instanties van de grote netwerken als tegenover 
de betrokken nationale autoriteiten van de Lid-Staten, 
worden verleend, en het stelt daarom voor, het volgende 
artikel aan het richtlijnvoorstel toe te voegen: 
„Er wordt een orgaan ingesteld waarin de voor de 
grote netwerken verantwoordelijke instanties zijn 
vertegenwoordigd; dit orgaan zal de Commissie bij 
de tenuitvoerlegging van deze richtlijn bijstaan." 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE