NL ECB-PUBLIC  
 
 
ADVIES VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK 
van 29 april 2011 
inzake wijzigingen in de wetgeving betreffend e het definitieve karakter van de afwikkeling van 
betalingen en effectentransacties en financiële zekerheidsovereenkomsten 
(CON/2011/41) 
 Inleiding en rechtsgrond
 
Op 4 april 2011 ontving de Europese Centrale Bank  (ECB) een verzoek van de Nationale Bank van 
België/Banque Nationale de Belgi que (NBB), handelend namens het Belg ische Ministerie van Financiën, 
voor een advies inzake een wetsontwerp tot wijziging va n de Wet betreffende het definitieve karakter van 
de afwikkeling van betalingen en effectentran sacties en de Wet betr effende financiële 
zekerheidsovereenkomsten (hierna het ‘wetsontwerp’)1.  
De bevoegdheid van de ECB om een advies uit te brengen is gebaseerd op artikel 127, lid 4, en 
artikel 282, lid 5 van het Verdrag be treffende de werking van de Europ ese Unie, en het tweede, vijfde en 
zesde streepje van artikel 2, lid 1 van Besluit 98/415/ EG van 29 juni 1998 betre ffende de raadpleging van 
de Europese Centrale Bank door de nationale autoriteiten over ontwerpe n van wettelijke bepalingen2, 
aangezien het wetsontwerp be palingen bevat betreffende be taalmiddelen, betalings- en 
afrekeningssystemen, alsook regels die van toepassing zijn op financiële inst ellingen voor zover die 
wezenlijk van invloed zijn op de stabiliteit van financ iële instellingen en markten. Overeenkomstig de 
eerste volzin van artikel 17.5 van het Reglement van orde van de Europese Centrale Bank heeft de Raad 
van bestuur dit advies goedgekeurd. 
 1.  Doel van het wetsontwerp 
1.1 Het belangrijkste doel va n het wetsontwerp is de om zetting van Richtlijn 2009/44/EG
3 in Belgische 
wetgeving. Hiertoe wijzigt het wetsontwerp de We t betreffende het defin itieve karakter van de 
                                                 
1  Wetsontwerp tot omzetting van Rich tlijn 2009/44/EG van het Europees Parl ement en de Raad van 6 mei 2009 tot 
wijziging van Richtlijn 98/26/EG betreffende het defini tieve karakter van de afwikkeling van betalingen en 
effectentransacties in betalings- en  afwikkelingssystemen en Richtlijn  2002/47/EG betreffende financiële 
zekerheidsovereenkomsten wat gekoppelde syst emen en kredietvorderingen betreft. 
2  PB L 189 van 3.7.1998, blz. 42. 
3  Richtlijn 2009/44/EG van het Europees Parlement en de  Raad van 6 mei 2009 tot wijziging van Richtlijn 98/26/EG 
betreffende het definitieve karakter van de afwikkeling van betalingen en e ffectentransacties in betalings- en 
afwikkelingssystemen en Richtlijn 2002/47/EG betreffende  financiële zekerheidsove reenkomsten wat gekoppelde 
systemen en kredietvorderingen betreft (PB L 146 van 10.6 .2009, blz. 37). De ECB heef t op een eerder ontwerp van 
Richtlijn 2009/44/EG commentaar gegeven in haar advi es CON/2008/37 van 7 augustus 2008 (PB C 216 van 23.8.2008, 
blz. 1).  
ECB-PUBLIC 
2 afwikkeling van betalingen en effectentransac ties in betalings- en afwikkelingssystemen4 en de 
Wet betreffende financiële  zekerheidsovereenkomsten5.  
1.2 Naast de omzetting van Richtlijn 2009/44/EG zal het wetsontwerp6 de regels terzijde schuiven die 
voorzien in een vereenvoudigde realisatie van bep aalde financiële zekerhe den (d.w.z. pandrechten 
op contanten en op bankvorderingen)7 in het geval van gerechtelijke reorganisatieprocedures van de 
schuldenaar. Deze vrijstelling van het thans in België geldende regime8 zal niet van toepassing zijn 
indien de wanprestatie9 bestaat uit het niet voldoen aan een verplichting, d.w.z. indien het een 
‘betalingsverzuim’ betreft. In het gewijzigde regime zal het al le schuldeisers worden belet een 
beroep te doen op de regels be treffende de vereenvoudigde reali satie van pandrechten op contanten 
en bankvorderingen, alsook op de regels die de geldigheid en afdwingbaarheid van 
‘nettingovereenkomsten’ verzekeren, in het geval van gerechtelijke reorgani satieprocedures van een 
schuldenaar die geen ‘publieke of financiële rechtspersoon’ is10. In het geval van gerechtelijke 
reorganisatieprocedures betreffende een publieke of financiële re chtspersoon, zal het schuldeisers 
die geen publieke of financiële  rechtspersonen zijn, worden be let zich te beroepen op de 
bovengenoemde regels betreffende realisatie en nettingovereenkoms ten. Evenzo, wanneer een daad 
van beschikking wordt vastgesteld door de Koning ten aanzien van een verzekeringsonderneming, 
een kredietinstelling of een vereffeningsinstelling11, zullen de schuldeisers van een dergelijke 
instelling die geen publieke of financiële rechts personen zijn, zich niet kunnen beroepen op de 
                                                 
4  De Wet van 28 april 1999 houdende omzetting van Richtlijn  98/26/EG van 19 mei 1998 betreffende het definitieve 
karakter van de afwikkeling van betalingen en effecten transacties in betalings- en afwikkelingssystemen.  
5  De Wet van 15 december 2004 betreffende financiële zekerheden en houdende diverse fiscale bepalingen inzake 
zakelijke-zekerheidsovereenkomsten en leningen voor financië le instrumenten. De ECB heeft op een eerder ontwerp van 
deze wet commentaar gegeven in haar advies CON/2004/27. Al le adviezen van de ECB zijn beschikbaar op de website 
van de ECB op www.europa.eu. 
6  Artikel 14, 4° en 5° van het wetsontwerp, waarbij artikel 4, §3 en §4 worden ingevoerd in de Wet van 15 december 2004. 
7  De vereenvoudigde realisatie procedure voor pandrechten op bankvorderingen bepaalt dat in geval van wanprestatie de 
pandhouder de verpande bankvordering kan realiseren zonder dat een voorafgaa nde kennisgeving of gerechtelijke 
machtiging nodig is en niettegenstaande het bestaan van een insolventieprocedure, een beslag of enig ander geval van 
samenloop tussen de schuldeisers van de  schuldenaar of van de derde pandgever (artikel 9, lid 1 van de Wet van 
15 december 2004, ingevoerd door artikel 17 van he t wetsontwerp). 
8  Zie ECB Advies CON/2004/27, me t name paragraaf 4, 7 en 11. 
9 Onder algemeen Belgisch recht doelt het concept ‘betaling’  op het uitvoeren van verplichtingen door een tegenpartij. Een 
‘betalingsverzuim’ dekt derhalve a lle gevallen van niet-nakoming van ee n verplichting, waaronder met name een 
verplichting om effecten te leveren. 
10  De publieke of financiële rech tspersonen zijn: (a) kredietinstelli ngen, (b) beleggingsondernemingen, 
(c) verzekeringsondernemingen, (d) beheermaatschappijen va n collectieve beleggingsinstel lingen, (e) instellingen voor 
collectieve belegging, (f) central e tegenpartijen, verevenende instanties en cl earing houses, (g) financiële instellingen, 
(h) Belgische of buitenlandse rechtspersonen die handelen in eigen naam, m aar namens de begunstigden van effecten, 
(i) overheidsinstanties behalve door een  staatsgarantie gedekte vennootschappen, (k) de NBB, de ECB, de Bank voor 
Internationale Betalingen, multilaterale ontwikkelingsbank en, het Internationaal Monetair Fonds, de Europese 
Investeringsbank, (l) enigerlei andere buitenlandse rechtspersoon die in zijn land van oorsprong behoort tot één van de 
categorieën bedoeld in artikel 1, lid 2, onder a) tot en  met d) van Richtlijn 2002/47/EG (artikel 13, 4° van het 
wetsontwerp, waarbij artikel 3, 11° wordt in gevoerd in de Wet van 14 december 2004).  
 De ‘financiële instellingen’ zijn ondernemingen die geen kr edietinstellingen zijn en wier hoofdactiviteit bestaat uit het 
verwerven van aandelen of die één of meerdere van de activ iteiten uitvoeren waarvoor kredietinstellingen in aanmerking 
komen voor wederzijdse erkenning, bijv.: (a) hypotheekond ernemingen, (b) onderneminge n die consumentenkredieten 
verstrekken, (c) leasemaat schappijen, (d) betaalinstellingen of instellingen voor elektronisch geld.  
11  D.w.z. het overdragen, verkopen of i nbrengen van activa, passiva of activiteite n van dergelijke instellingen, of van de 
effecten of aandelen die zij uitgeven. Deze maatregelen kunnen door de Koning worden vastgest eld indien het feit dat een 
dergelijke instelling niet wordt gevoerd vol gens de geldende wetgeving een risico  vormt voor financiële stabiliteit. Zie 
ECB Advies CON/2010/7. 
ECB-PUBLIC 
3 bovengenoemde regels betreffende realisatie en nettingovereenkomste n. Het wetsontwerp zal echter 
geen effect hebben op de regels die van toep assing zijn op de realisatie van pandrechten op 
financiële instrumenten in de Wet van 15 december 2004.  
1.3 Voorts zullen de bepalingen die de geld igheid en afdwingbaarheid verzekeren van 
nettingovereenkomsten (met inbegr ip van close-out nettingclausules12) in geval van insolventie 
terzijde worden geschoven indien één van de pa rtijen een natuurlijke persoon, maar geen koopman 
is13. Deze wijziging in het wetsontwerp werd nood zakelijk na een besluit van het Belgische 
Grondwettelijk Hof, dat oordeelde dat deze bepalin gen het in de Belgische Grondwet verankerde 
discriminatieverbod en beginsel van gelijke be handeling schenden, voor zover ze van toepassing 
zijn op niet-commerciële natuurlijke personen14.  
 2.  Algemene opmerkingen 2.1 De ECB merkt op dat de Belgische wetgev er bij het omzetten van Richtlijn 2002/47/EG 
aanvankelijk had geopteerd voor een ruimer toepas singsgebied dan vereist wordt door de richtlijn
15. 
De memorie van toelichting bij het wetsontwerp benadrukt dat de voorgest elde wijziging van het 
regime streeft naar een evenwicht tussen, ener zijds, de bescherming van de door financiële 
instellingen verkregen zekerheid en, anderzijds, de vrijwaring van de economische bedrijvigheid 
van niet-financiële ondernemingen wanneer  ze tijdelijk in moeilijkheden geraken16. De 
grondgedachte achter deze wijzigi ngen is gelegen in de bereidheid  om enige inhoud te bewaren in 
de Belgische gerechtelijke reorganisatieprocedure voor natuurlijke personen of rechtspersonen die 
geen publieke of financiële rechtspersonen zijn, met betrekking tot transacties die geen financiële 
instrumenten betreffen17.  
2.2 De ECB begrijpt dat de door het wetsontwerp ingevoerde vrijstelling geen inbreuk maakt op de 
bescherming van het definitieve ka rakter van de afwikkeling van be talingen en effectentransacties 
in betalings- en afwikkelingssystemen onder de Wet van 28 april 1999. Wanneer een entiteit aan 
een dergelijk systeem deelneemt18, zullen transacties van die entiteit derhalve blijven vallen onder 
de bescherming van het definitieve karakt er van de afwikkeling van betalingen en 
effectentransacties onder de Wet van 28 april 199919, ongeacht of die entiteit een publieke of 
financiële rechtspersoon is in  de zin van de gewijzigde  Wet van 15 december 2004. 
 
                                                 
12  Respectievelijk artikel 14 en 15 van de Wet van 15 december 2004. 
13  Artikel 19 en 20 van het wetsontwerp. 
14  Memorie van toelichting, blz. 1, 20 en 21. 
15  Zie ECB Advies CON/2004/27,  met name paragraaf 4.  
16  Memorie van toelichting, blz. 14. 
17  Memorie van toelichting, blz. 16, en de verwijzing naar het gebruik door de Franse autoriteiten van hun opt-
outmogelijkheid. 
18  Ook indien een deelnemer met een inst elling wordt gelijkgesteld om redenen van systeemrisico (artikel 3, 2° van het 
wetsontwerp). Zie paragraaf 3. 
19  Zie ook artikel 6, 1° en 2° en artikel 11 van het wetsontwerp. 
ECB-PUBLIC 
4 3.  Bepalingen betreffende het definitieve karakter van de afwikkeling van betalingen en 
effectentransacties in betalings- en afwikkelingssystemen 
 Definitie van instellingen en deelnemers 
In eerdere wetgeving20 had de Belgische wetgever al gebrui k gemaakt van de mogelijkheid in de 
tweede alinea van artikel 2, onder b) van Ri chtlijn 98/26/EG om bepaalde ondernemingen die 
deelnemen in een effectenafwikkelingssy steem en niet in de in de Richtlijn21 opgesomde 
categorieën van instellingen vallen, te besc houwen als ‘instellingen’, mits een dergelijke 
gelijkstelling wordt gerechtvaardigd op grond van sy steemrisico’s en ten minste drie andere 
deelnemers aan dit effectenafwikkelingssysteem in  één van deze categorieën vallen. Op grond van 
het wetsontwerp22 zal de NBB, in de context van haar toezichtbevoegdheid23, bepalen of er 
systeemrisicogronden bestaan, en zal zij de door haar gebruikte criteria vaststellen en bekend 
maken. De NBB zal ook bevoegd zijn te bepalen dat er een systeemr isico bestaat dat rechtvaardigt 
een indirecte deelnemer als een deelnemer te beschouwen24. De ECB merkt op dat het vereiste 
betreffende het bestaan van systeemrisicogr onden nu expliciet in het wetsontwerp wordt 
genoemd25. Voor het overige blijven alle in E CB Advies CON/2006/34 gemaakte opmerkingen en 
aanbevelingen van toepassing op het wetsontwerp26. 
 
4. Bepalingen betreffende financ iële zekerheidsovereenkomsten  
 De invoering van kredietvorderingen al s beleenbaar onderpand in financiële 
zekerheidsovereenkomsten 
4.1 De toepassing van de Wet van 15 december  2004 betreffende financ iële zekerheden wordt 
uitgebreid tot overeenkomsten die een zekerhe idsrecht creëren op bankvorderingen die bij 
overeenkomst in pand zijn ge geven of zijn overgedragen27. Het wetsontwerp definieert 
‘bankvorderingen’ als geldelijke vorderingen vo ortvloeiend uit een overeenkomst krachtens 
dewelke een lening of een krediet wordt versch aft door (i) een kredietinstelling, (ii) een 
hypotheekonderneming, (iii) een onderneming die cons umptief krediet verstrekt, of (iv) enigerlei 
                                                 
20  Zie het Koninklijk besluit van 30 j uni 2007, houdende invoeging van een laatste alinea in artikel 2, §2 van de Wet van 
28 april 1999. De ECB heeft op een eerde r ontwerp van deze bepaling commentaar gegeven in haar advies CON/2006/34. 
21  De categorieën van in Richtlijn 98/26/EG opgesomde inst ellingen zijn: kredietinstellingen, beleggingsondernemingen, 
overheidsinstanties en ondernemingen uit derde landen die gelijksoortige functies vervullen. 
22  Artikel 3, 2°, voorlaatste alinea van het wetsontwerp waarb ij een definitie van ‘instelling’ wordt ingevoerd in de Wet van 
28 april 1999. Zie ook artikel 4, 2° van het wetsontwerp dat artikel 2, §2 van de Wet van 28 april 1999 vervangt. 
23  Memorie van toelichting, blz. 3. Terw ijl het op grond van het wetsontwerp de partijen zijn die aanleiding geven tot de 
gelijkstelling, zou de NBB in de context van haar toezic htstaken daartoe niettemin een aanbeveling kunnen doen uitgaan. 
24  Artikel 3, 6°, tweede alinea van het wetsontwerp waarbij ee n definitie van ‘deelnemer’ wordt ingevoerd in de Wet van 
28 april 1999.  
25  Artikel 3, 2°, voorlaatste streepje va n het wetsontwerp waarbij een definitie van ‘instelling’ wordt ingevoerd in de Wet 
van 28 april 1999. 
26  Zie CON/2006/34, met name paragraaf 2.1. 
27  Artikel 14, 2° van het wetsontwerp, waarbij een artikel 4, §1, 3° wordt ingevoerd in de Wet van 15 december 2004. 
ECB-PUBLIC 
5 andere buitenlandse rechtspersoon die in zijn land  van oorsprong tot één van de hierboven bedoelde 
categorieën behoort28. 
4.2 De ECB verwelkomt in het algemeen de voorgestelde wijziging, die het gebruik van 
kredietvorderingen als onderpand voor kred iettransacties van het Eurosysteem zal 
vergemakkelijken. De ECB merkt op dat de Belgi sche definitie van ‘bankvorderingen’ ruimer is 
dan de definitie van kredietvorde ringen in artikel 2, lid 5, punt a), onder ii) van Richtlijn 
2009/44/EG, die alleen kredietvorderingen bestrijk t die zijn verstrekt door kredietinstellingen als 
omschreven in artikel 4, punt 1, van Richtlijn 2006/48/EG29, met inbegrip van de in artikel 2 van 
Richtlijn 2006/48/EG opgesomde instellingen. De ‘bankvorderingen’ in het wetsontwerp 
daarentegen bestrijken bovendien geldelijke vorderingen voortvloeie nd uit een overeenkomst 
waarbij een lening of een krediet wordt ve rschaft door een hypotheekonderneming of een 
onderneming die consumptief krediet verstrekt.  De ECB begrijpt dat dit verschil beoogt te 
vermijden dat er op enigerlei wijze gediscrimin eerd wordt tussen deze verschillende categorieën 
kredietverleningsinstellingen30.  
De beperking betreffende de realisatie van pa ndrechten op kredietvorderingen en betreffende de 
regels die de afdwingbaarheid en geld igheid van nettingovereenkomsten verzekeren 
4.3 Zoals reeds vermeld, zal het wetsontwerp de regels terzijde schuiven die (i) voorzien in een 
vereenvoudigde realisatie van pandrechten op contan ten en op bankvorderingen, en (ii) de regels 
die de afdwingbaarheid en geldigheid van nettin govereenkomsten verzeker en, in het geval van 
gerechtelijke reorganisatieprocedures van een schul denaar die geen ‘publieke of financiële 
rechtspersoon’ is, tenzij er een betalingsverzuim is. De ECB me rkt op dat door het invoeren van 
deze bepaling de Belgische wetgever, op een vergelijkbare manier als andere lidstaten31, gebruik 
maakt van de in artikel 1, lid 3 van Richtlijn 2002/47/EG voorziene vrijste lling, op grond waarvan 
lidstaten overeenkomsten kunnen uitsluiten, indi en één van de partijen een andere dan een 
natuurlijke persoon is, waaronder ondernemi ngen zonder rechtspersoonlijkheid en 
samenwerkingsverbanden (partnerships), mits de andere partij een instelling is als omschreven 
onder a) tot en met d), hetgeen een centrale bank en de ECB omvat.  
In bepaalde gevallen zou deze vrijstelling een obstake l kunnen zijn voor de snelle realisatie van de 
voor krediettransacties van het Eu rosysteem verschafte zekerheid.  Dit zou met name het geval 
kunnen zijn indien de NBB va n een tegenpartij van het Eu rosysteem als onderpand een 
kredietvordering32 accepteert die een schuldverplichting is van een niet-financiële vennootschap33 
                                                 
28  Artikel 13, 3° van het wetsontwerp, waarbij een artikel  3, 10° wordt ingevoerd in de Wet van 15 december 2004.  
29  Richtlijn 2006/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de toegang tot en de 
uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (herschikking) (PB L 177 van 30.6.2006, blz. 1) . 
30  Memorie van toelichting, blz. 8. 
31  Zie de memorie van toelichting, blz. 16. 
32  Om in aanmerking te komen als onderpand voor transa cties van het Eurosysteem, moet een kredietvordering een 
schuldverplichting zijn van een schuldenaar jegens een te genpartij van het Eurosysteem; de in aanmerking komende 
schuldenaars zijn niet-financiële  vennootschappen, entiteiten uit de publieke sector en intern ationale of supranationale 
instellingen (paragraaf 6.2.2 van bijlage I bij Richts noer ECB/2000/7 van de ECB va n 31 augustus 2000 betreffende 
monetaire beleidsinstrumenten en -procedures van het Eurosysteem (P B L 310 van 11.12.2000, blz. 1)). 
ECB-PUBLIC 
6 die geen ‘publieke of financië le rechtspersoon’ is en waarbi j zowel de tegenpartij van het 
Eurosysteem als de niet-financiële vennootsch ap in gebreke blijven met hun respectieve 
verplichtingen. De ECB benadrukt dat om te ve rzekeren dat een rechtsgeldig zekerheidsrecht op 
kredietvorderingen wordt gecreëerd, en dat de kred ietvordering snel kan worden gerealiseerd in het 
geval van wanprestatie van een tegenpa rtij, er in het algemeen geen beperkingen dienen te zijn met 
betrekking tot de realisatie van de als onderpa nd gebruikte kredietvordering. De ECB merkt echter 
op dat de door het wetsontwerp voorziene vrijs telling geen belangrijke risico’s voor het 
Eurosysteem lijkt te vormen, aangezien: (i) de vrijstelling niet geldt in het geval van een 
betalingsverzuim; en (ii) de waarschijnlijkheid laag  is dat een dubbel verzuim zou optreden indien 
alle specifieke voorwaarden om te voldoen  aan de vrijstelling, zijn vervuld.  
 Dit advies zal worden gepubliceerd op de website van de ECB.   Gedaan te Frankfurt am Main, 29 april 2011. 
 
[getekend] 
 
De President van de ECB 
Jean-Claude TRICHET 
                                                                                                                                                             
33  Zoals gedefinieerd in het ESR 95 (zie paragraaf 6.2.2 van bijlage I bij Richtsnoer ECB/2000/7). Op grond van 
Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad van 25 juni 1996 in zake het Europees systeem va n nationale en regionale 
rekeningen in de Gemeenschap (PB L 310 van 30.11.1996, p. 1), bestaat de sector niet-finan ciële vennootschappen (S.11) 
uit institutionele eenheden waarvan de verdelingstransacties en  financiële transacties gesc heiden zijn van die van hun 
eigenaars en die marktproducenten zijn …, van wie de hoof dactiviteit bestaat uit de productie van goederen en niet-
financiële diensten.