NL Publicatieblad van de Europese Unie C 110/35

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 17, lid 6, van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de definitie, de aanduiding, de presentatie, de etikettering en de bescherming van geografische aanduidingen van gedistilleerde dranken

(2018/C 110/09)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 17, lid 7, van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

BELANGRIJKE SPECIFICATIES UIT HET TECHNISCH DOSSIER

„ABSINTHE DE PONTARLIER”

EU Nr.: PGI-FR-01870 — 16.4.2014

1. Naam

„ABSINTHE DE PONTARLIER”

2. Categorie gedistilleerde drank

„Absinthe de Pontarlier” behoort tot de categorie „andere gedistilleerde dranken” in bijlage III bij Verordening (EG) nr. 110/2008.

3. Beschrijving van de gedistilleerde drank, met de fysische, chemische en/of organoleptische kenmerken van het product

„Absinthe de Pontarlier” is een gedistilleerde drank met een lichtgele, naar groen neigende kleur, helder en zonder enig bezinksel. Wanneer er water aan wordt toegevoegd voor consumptie, krijgt de drank een opalen tint en vertoont hij een troebelheid die hem ondoorzichtig maakt.

Hij wordt gekenmerkt door aroma’s die te herleiden zijn tot de grote alsem (Artemisia absinthium L.). Deze aroma’s zijn sterker aanwezig dan die van andere planten die worden gebruikt bij de productie van „Absinthe de Pontarlier”.

Als men het product enkele maanden in hout laat rijpen, wordt de kleur iets donkerder en goudkleuriger, vervaagt de anijssmaak ten voordele van die van de alsem en treedt er een verzachting van het product op.

Wanneer de gedistilleerde drank op de markt wordt gebracht, bevat deze ten minste 20 milligram thujon per liter. Het alcohol-volumegehalte is 45 %.

4. Afbakening van het betrokken geografische gebied

De teelt en het drogen van de grote alsem, de maceratie van de planten, de distillatie van het maceraat, de bereiding van de gedistilleerde drank en de botteling worden uitgevoerd in de volgende gemeenten van het departement Doubs: Arçon, Bannans, Bonnevaux, Boujailles, Bouverans, Bulle, Chaffois, Chapelle d’Huin, La Cluse-et-Mijoux, Courvières, Dommartin, Dompierre-les-Tilleuls, Doubs, Frasne, Granges-Narboz, Houtaud, Pontarlier, La Rivière-Drugeon, Sainte-Colombe, Vuillecin.

5. Beschrijving van de methode om de gedistilleerde drank te verkrijgen

5.1. De teelt van de grote alsem

Meststoffen en onkruidverdelger zijn niet toegelaten.

5.2. Het drogen van de grote alsem

De planten worden op natuurlijke wijze gedroogd, zonder blaasinrichting of mechanische ventilatie. Ze moeten beschut zijn tegen direct zonlicht.

5.3. De maceratie

De verschillende planten en zaden die bij het distilleren van de drank worden gebruikt, worden in ethylalcohol uit landbouwproducten en water gemacereerd.

De verschillende planten die voor de kleuring van de gedistilleerde drank worden gebruikt, worden op een alcoholdrager gemacereerd.

Het gebruik van plantenextracten (inclusief natuurlijke extracten) is verboden.

Het voor de distillatie te macereren mengsel dient te bestaan uit grote alsem (Artemisia absinthium L.) en groen anijszaad (Pimpinella anisum).

De kleuringsinfusie dient te bestaan uit kleine alsem (Artemisia pontica) en hysop (Hyssopus officinalis).

Melisse (Melissa officinalis), gewone venkel (Foeniculum vulgare) en munt (Mentha spp.) zijn toegestaan tot de totale maximumlimiet van 5 kilogram per hectoliter zuivere maceraatalcohol.

Met uitzondering van steranijs, dat officieel verboden is, zijn ook andere aromatische planten toegestaan tot de totale maximumlimiet van 1 kilogram per hectoliter zuivere maceraatalcohol.

5.4. De distillatie

De grote alsem en de groene anijs moeten verplicht worden gedistilleerd.

Er moet worden gebruikgemaakt van koperen distilleerkolven met een maximale capaciteit van 3 000 liter.

De distillatie kan uit meerdere opeenvolgende fasen bestaan.

5.5. De kleuring

De kleuring is verplicht en geschiedt uitsluitend door toevoeging aan het volgens het bovenstaande punt 5.4 verkregen distillaat van:

— kleurplanten of

— een kleuringsinfusie zoals gedefinieerd in punt 5.3, waarvan het volume niet meer mag bedragen dan 2 % van het volume van het eindproduct.

5.6. De bereiding

Na distillatie mag het alcohol-volumegehalte niet meer worden verhoogd, met name door toevoeging van ethylalcohol uit landbouwproducten.

De gedistilleerde drank mag worden verzoet tot de maximale limiet, uitgedrukt als invertsuiker, van 35 gram per liter eindproduct.

De gedistilleerde drank mag op hout worden gerijpt. Het etiket mag enkel rijping vermelden als het product ten minste zes maanden is gerijpt in eikenhouten recipiënten met een maximale capaciteit van 600 liter. Die minimale rijpingsperiode mag niet worden onderbroken, behalve voor noodzakelijke bereidingshandelingen.

De reductie, de eventuele rijping en de botteling geschieden op dezelfde locatie als de distillatie om te kunnen verifiëren of dit productdossier wordt nageleefd, door middel van een scherpere controle van de analytische en organoleptische kenmerken van de verpakte producten.

6. Gegevens die het verband met het geografische milieu of met de geografische oorsprong staven

6.1. Specificiteit van het gebied

6.1.1. Natuurlijke factoren

Deze regio vertoont homogene kenmerken wat de morfologie, het klimaat en de bodem betreft: ze bestaat uit een plateau waarvan de bodem licht en ondiep is (niet dieper dan 30 à 40 centimeter). De grond is zeer alkalisch, van een lemig-kleiige structuur vermengd met kalksteen, en waterarm.

Door de hoogte van rond de 750-900 meter heersen er milde zomertemperaturen; de gemiddelde jaartemperatuur bedraagt 7-8 °C. De neerslag varieert tussen 1 400 en 1 600 millimeter per jaar, en wordt enigszins bevorderd door het omliggende reliëf.

De streek van Pontarlier biedt de bodem bij uitstek voor de teelt van de alsemplant.

6.1.2. Menselijke factoren: twee eeuwen aan knowhow

Uit tal van documenten blijkt dat de regio van Pontarlier al in de 18e eeuw absint-elixer kende, met name voor zijn geneeskrachtige eigenschappen.

Op 14 februari 1805 verplaatst majoor DUBIED de productie van Val-de-Travers, aan de andere kant van de grens met Zwitserland, naar Pontarlier. Sinds die datum is het aantal distilleerderijen in Pontarlier en omgeving blijven toenemen als gevolg van de stijgende absintconsumptie. Aan het begin van de 20e eeuw zijn er 25 distilleerderijen. In 1907 stelt de absintindustrie in totaal meer dan 3 000 personen uit het arrondissement te werk. In 1914 bedraagt de dagelijkse productie 66 000 liter. Pontarlier, dat iets minder dan een derde van de nationale productie voor zijn rekening nam, was de hoofdstad van de absint.

„Absinthe de Pontarlier” wordt sinds de eerste helft van de 19e eeuw ook wereldwijd geëxporteerd (Afrika, Amerika, China …). Het Parijse kunstenaarsmilieu uit die periode draagt heel actief bij tot de hype die rond absint ontstaat.

Maar door het toenemende succes wordt de markt overspoeld door talrijke namaakproducten. Deze absintsoorten zijn van lage kwaliteit en werden niet gedistilleerd, maar massaal geproduceerd, waarbij de planten werden gemacereerd in een niet-gezuiverde of voor benzine te gebruiken alcohol. Dergelijke brouwsels bevatten heel wat schadelijke bestanddelen, afkomstig van zowel de alcohol als de zware oliën uit de benzine. Precies om het imago van de door deze producten bedreigde absint in stand te houden en voordeel te putten uit de reputatie van de in Pontarlier geproduceerde absint, trachtten de 25 likeurproducenten uit de regio de oorsprong van hun absint te benadrukken door vanaf 1905 systematisch „Pontarlier” op elk etiket te vermelden.

In 1908 stelde Edmond COULEUR, de procureur van de Republiek, op vraag van het Parlement een rapport op getiteld: „Au pays de l’absinthe” (Editions Société Anonyme d’imprimerie Montbéliardaise). In dit document bewijst hij niet alleen de herkomst van de absintproductie, maar ook de unieke en onvergankelijke historische link die bestaat tussen deze drank en Pontarlier.

De talloze etiketten van merken waarop de beide termen „Absinthe” en „Pontarlier” voorkomen en die met name worden vermeld in de vele werken geschreven door Marie-Claude DELAHAYE („L’absinthe”, „L’absinthe, art et histoire”, „Promenades autour de l’Absinthe” enz.) (Musée de l’Absinthe, 95430 Auvers-sur-Oise) vormen het bewijs van de jarenlange reputatie van de „Absinthe de Pontarlier”.

Tot het einde van de 19e eeuw worden de alsemplanten van de Haut-Doubs aan distilleerderijen in heel Frankrijk geleverd.

De knowhow en de productiemethoden hebben de periode waarin „Absinthe” verboden was, overleefd dankzij de productie van met anijs gearomatiseerde dranken, waarvoor de procedés en uitrustingen werden overgenomen die vóór 1915 voor de productie van „Absinthe” werden gebruikt.

In tegenstelling tot pastis, een mengsel van alcohol en extracten van anijs en zoethout, is de sinds 1921 in Pontarlier bereide, met anijs gearomatiseerde drank een gedistilleerde anijs (geproduceerd door herdistillatie van neutrale alcohol samen met anijs) die wordt vervaardigd op basis van groene anijs. In deze periode vermeldden minstens drie merken van gedistilleerde anijs in Pontarlier op hun etiket „Pontarlier” als herkomst. Deze met anijs gearomatiseerde drank, die ook „Pont” wordt genoemd, wordt geproduceerd in Pontarlier in dezelfde ruimten, met hetzelfde materieel en volgens dezelfde methoden als de „Absinthe” die vóór 1915 werd geproduceerd. Alleen het recept moest worden gewijzigd door er de alsem en de planten die de groene kleur verleenden, uit te halen, want volgens de wetgeving van 1921 mochten met anijs gearomatiseerde dranken niet langer alsem bevatten noch groen van kleur zijn. Deze gedistilleerde anijs wordt nog steeds in Pontarlier geproduceerd.

In de streek van Pontarlier stellen we sinds 1988, het jaar waarin de gedistilleerde dranken op basis van alsem weer werden toegelaten, een heropleving vast van de productie van deze plant, alsook van de bereiding van deze gedistilleerde drank volgens dezelfde tradities die men nooit heeft opgegeven.

Sinds 2002 worden in Pontarlier jaarlijks de „Absinthiades” georganiseerd, een groot cultureel evenement gewijd aan absint, met onder andere een wedstrijd voor absint uit de hele wereld (Engelse, Zwitserse, Tsjechische, Duitse …) die in Frankrijk wordt verkocht. Tussen 2002 en 2014 heeft de „Absinthe de Pontarlier” 13 gouden, 6 zilveren en 6 bronzen medailles gewonnen.

Sinds 2012 neemt absint in een specifieke categorie ook deel aan het Concours Général Agricole in Parijs. Tussen 2012 en 2015 behaalde de „Absinthe de Pontarlier” 5 gouden medailles, 1 zilveren en 1 bronzen medaille.

In 2009 werd de „Route de l’absinthe” gecreëerd: deze route verbindt Pontarlier in Frankrijk met het Zwitserse Val-de-Travers, dat als de historische wieg van de „Absinthe” wordt beschouwd.

6.2 Specificiteit van het product

„Absinthe de Pontarlier” is een gedistilleerde drank met een lichtgele, naar groen neigende kleur, helder en zonder enig bezinksel. Wanneer er water aan wordt toegevoegd voor consumptie, krijgt de drank een opalen tint en vertoont hij een troebelheid die hem ondoorzichtig maakt.

„Absinthe de Pontarlier” wordt gekenmerkt door aroma’s die te herleiden zijn tot de geur die de grote alsemplant bij de oogst afgeeft. Om deze aroma’s te behouden, bevat „Absinthe de Pontarlier” ten minste 20 milligram thujon per liter.

Als men het product enkele maanden in hout laat rijpen, wordt de kleur iets donkerder en goudkleuriger, vervaagt de anijssmaak ten voordele van die van de alsem en treedt er een verzachting van het product op.

Volgens de traditie moet men de „Absinthe de Pontarlier” gebruiken met wat opgeloste suiker om de licht wrange smaak die door de distillatie van anijs kan ontstaan, te laten verdwijnen.

6.3. Causaal verband tussen het afgebakende gebied en het product

De organoleptische kwaliteit van „Absinthe de Pontarlier” is gebaseerd op:

— de grote alsemplant die in het afgebakende gebied wordt geteeld, en

— het productieproces dat al meer dan twee eeuwen door de distilleerders van Pontarlier wordt gebruikt.

6.3.1. De grote alsem

De geur van de grote alsem is subtieler en sterker geconcentreerd in de streken waar het klimaat en de bodem minder geschikt zijn voor de groei ervan.

De Haut-Doubs heeft altijd bekend gestaan om de teelt van aromatische planten. De impact van het landklimaat en het reliëf, die net voldoende uitgesproken is om de geur ervan te onthullen, maar ook net voldoende op de achtergrond blijft om de plant perfect te laten groeien, manifesteert zich met een ongeëvenaard evenwicht. Vooral voor de alsem combineert de Haut-Doubs op wonderlijke wijze de drie belangrijkste factoren die gunstig zijn voor zowel de groei als de smaakeigenschappen van de plant: de hoogte, het landklimaat en de ondiepe bodem. Bovendien kunnen we ervan uitgaan dat dit een inheemse plant is, aangezien deze in de streek al zo lang wordt gebruikt.

Eén specifiek klimaatgegeven is ook belangrijk voor de teeltpraktijken: de opvallende daling in neerslag tijdens de maand juli komt exact overeen met de oogstperiode van de alsem, die droog weer vereist.

De alsemplanten die volgens de hierboven beschreven methoden in het afgebakende gebied worden gekweekt en gedroogd, vertonen een concentratie van essentiële oliën die het distillaat een onvergelijkbaar intense en frisse geur verlenen.

6.3.2. Het productieproces

Bij de productie van deze bijzonder geconcentreerde grondstof moeten verschillende procedés worden toegepast:

— de verplichte distillatie, die ervoor zorgt dat de wrange smaak van de alsem verdwijnt;

— de aanwezigheid van groene anijs in het te distilleren mengsel, waardoor de krachtige smaak van de alsem in de mond wordt verzacht.

6.3.3. De reductie en de botteling

De aromatische balans van „Absinthe de Pontarlier” is zowel complex als fragiel. Deze wordt verkregen aan de hand van de oorspronkelijke samenstelling van de gebruikte planten en van de verhouding tussen de diverse essentiële oliën, en in het bijzonder van de thujon, waarvan het minimumgehalte in lijn met de productkenmerken is vastgelegd. De concentratie van diverse vluchtige verbindingen die eveneens de aromatische balans van „Absinthe de Pontarlier” bepalen, varieert sterk. Ze hangt vooral af van de gebruikte planten alsook van de traditionele distillatiemethoden. Deze concentratie hangt af van de genetica van de plant, het stadium van zijn ontwikkeling, zijn voeding, het klimaat, en de aard van de bodem. Afhankelijk van de gebruikte distillatiemethoden kan het extractierendement van deze elementen eveneens worden gewijzigd.

Om een product voor consumptie af te leveren dat voldoende rijk is aan bestanddelen die de kenmerken bepalen van de geografische aanduiding „Absinthe de Pontarlier”, gebruiken de bereiders derhalve het alcohol-volumegehalte als aanpassingsvariabele voor de verkoop, door modulatie van de watertoevoer tijdens de reductie. De reductie, die vlak voor het bottelen plaatsvindt, moet daarom in elk geval door de bereider worden uitgevoerd.

Over het algemeen zijn de in de essentiële oliën aanwezige vluchtige verbindingen zeer gevoelig voor aanvallen van buitenaf. Ze zijn snel onderhevig aan chemische reacties en vertonen dus een hoge mate van instabiliteit:

Aangezien de oplosbaarheid van zuurstof in essentiële olie toeneemt naarmate de temperatuur daalt, dreigen essentiële oliën zelfs bij lage temperatuur te oxideren tijdens het ledigen van de vaten, het pompen en het bottelen, door het ontstaan van peroxide radicalen en hydroperoxiden die de kwaliteit van de essentiële oliën in gevaar brengen.

Bij afkoeling kunnen er zich vlokjes vormen die naar de oppervlakte stijgen. Hieruit volgt dat als het bottelen plaatsvindt zonder dat de alsem is verwarmd en gehomogeniseerd, de vlokken voor het bottelen worden gefilterd en de organoleptische kenmerken van de drank aanzienlijk worden aangetast. Indien er, omgekeerd, kristallisatie in de fles optreedt als gevolg van blootstelling aan koude, heeft dit geen gevolgen, in zoverre dat het product na opwarming zijn oorspronkelijke kenmerken geheel hervindt.

Essentiële oliën zijn ook gevoelig voor reacties met bepaalde plastics of metalen die absoluut moeten worden vermeden tijdens opslag, hantering of verpakking.

De essentiële oliën die in „Absinthe de Pontarlier” voorkomen, zijn dus buitengewoon instabiel: diverse reacties kunnen leiden tot aanzienlijke veranderingen in hun eigenschappen en daarmee de organoleptische kenmerken van deze geografische aanduiding wijzigen. Tot aan het bottelen en tijdens deze verrichting vereist hun behoud daarom speciale voorzorgsmaatregelen om de aanwezigheid van lucht te minimaliseren, het distillaat weg te houden van licht en zuurstof en om de eventuele incompatibiliteit met bepaalde kunststoffen te verminderen.

Met een verscherpte controle tijdens het analytisch en organoleptisch onderzoek van de verpakte producten kan een mogelijke kwaliteitsvermindering worden ontdekt van de essentiële oliën die de organoleptische of fysisch-chemische kenmerken van het product beïnvloeden. In voorkomend geval kan deze controle leiden tot een verbod op het in de handel brengen van het ondeugdelijke product onder de geografische aanduiding „Absinthe de Pontarlier”.

7. Eventuele eisen waaraan krachtens communautaire en/of nationale bepalingen moet worden voldaan

Besluit van 12 juli 2013 betreffende de geografische aanduiding „Absinthe de Pontarlier”, gepubliceerd in het Publicatieblad van de Franse Republiek van 19 juli 2013.

8. Naam en adres van de aanvrager:

Association de Défense de l’Absinthe de Pontarlier 49, rue des Lavaux 25300 PONTARLIER FRANKRIJK Tel. +33 381390470 Fax +33 81395967 E-mail: contact@pontarlier-anis.com

9. Aanvullende elementen (Etikettering)

Gedistilleerde dranken waarvoor volgens de voorwaarden van het onderhavige productdossier de geografische aanduiding „Absinthe de Pontarlier” is aangevraagd, mogen niet te koop worden aangeboden of verkocht zonder vermelding op het etiket van de hierboven aangegeven geografische aanduiding.

De facultatieve aanduidingen mogen alleen op het etiket worden vermeld in een formaat dat noch in breedte, noch in hoogte, tweemaal zo groot is als de geografische aanduiding „Absinthe de Pontarlier”.

De vermelding „op hout gerijpt”, al dan niet gevolgd door de rijpingsduur, is alleen toegestaan voor gedistilleerde dranken die aan de voorwaarden van punt 3 (voorlaatste alinea) voldoen.

(1) PB L 39 van 13.2.2008, blz. 16.