EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 7.12.2011 
SEC(2011) 1473 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
 
bij 
VERORDENING VAN DE RAAD 
tot vaststelling van een inst rument voor samenwerking op  het gebied van nucleaire 
veiligheid 
{COM(2011) 841 definitief} 
{SEC(2011) 1472 definitief}  
 
NL 2   NL De ramp in Tsjernobyl in 1986 en die in Fukushima-Daiichi in 2011 hebben duidelijk 
gemaakt dat nucleaire veiligheid van mondi aal belang is. Om veiligheidsvoorwaarden te 
scheppen waardoor de gevaren voor het leven en  de gezondheid van de bevolking worden 
afgewend, dient de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie ('de Gemeenschap') de 
nucleaire veiligheid in derde landen te kunnen steunen. 
Het is in het bijzonder van belang dat de Gemeenschap haar inspanningen ter ondersteuning 
van effectieve veiligheidscontro les van kernmateriaal in derd e landen kan voortzetten, daarbij 
voortbouwend op haar eigen veiligheidscontrol ewerkzaamheden binnen de Europese Unie. 
Bovenstaande doelstellingen werden in het verleden onde rsteund door de nucleaire 
veiligheidsprogramma's Tacis en  Phare. Sinds 2007 wordt er aan  'derde landen' op dit gebied 
ondersteuning verleend via het INSC. Voor landen die het proces doorlopen om tot de EU toe 
te treden, gebeurt dit in het kader van het instrument  voor pretoetredingssteun.  
1. OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM  
De bevordering en handhaving van de hoogst m ogelijke normen voor nucleaire veiligheid en 
stralingsbescherming binnen de grenzen van de EU zouden wel eens ontoereikend kunnen zijn om de bevolking en het milieu te besche rmen. Uit recente gebeurtenissen is immers 
duidelijk gebleken dat de gevolgen van een nucl eaire ramp op gezondheids-, sociaal, milieu- 
en economisch gebied zich verder uitstrekken da n de nationale grenzen en dat zij in potentie 
zelfs een mondiaal karakter kunnen hebben. Dat be tekent dat er maatregelen moeten worden 
ontwikkeld die zijn gericht op derde landen, me t name op de buurlanden van de EU, om 
wereldwijd een hoog niveau van nucleaire veiligheid en stra lingsbescherming te bevorderen. 
Tegelijkertijd zijn parallel hi eraan ook acties vereist om effectieve veiligheidscontroles in 
derde landen te waarborgen.  
Evaluatie van de geleerde lessen en ontwi kkelingen in de inte rnationale situatie
 
De belangrijkste oorzaken van gr ote nucleaire ongevallen zijn een tekortschietende nucleaire 
veiligheidscultuur, een gebrekkig veiligheid sontwerp (veiligheidsaspecten verband houdende 
met het ontwerp van de kerninstallatie) en hi aten in de operationele  veiligheid. Derhalve 
voorzien de samenwerkingsprogramma's van de EU  op het gebied van de nucleaire veiligheid 
enerzijds in steun voor/samenwerk ing met de exploitanten van ke rninstallaties om de situatie 
in de prakrijk te verbeteren en anderzijds in samenwerking met de nucleaire regelgevers om te 
waarborgen dat zij over de vereiste technische capaciteiten en onafhankelijkheid beschikken om de naleving van adequate nucleaire veiligheidsnormen te  handhaven. Wat samenwerking 
op het gebied van de nucleaire veiligheid betr eft, moet de samenwerking met de nucleaire 
regelgevers centraal blijven staan. In specifiek e situaties moet het ook mogelijk zijn om met 
de exploitanten van kerncentrales  samen te werken in verband met de prestaties en resultaten 
van de omvattende en transparan te risico- en veiligheidsbeoor delingen ("stresstests") die door 
de EU na Fukushima-Daiichi zijn ontwikkeld.  
De samenwerking op het gebied van de verbruikte splijtstof en het beheer en de opberging 
van radioactief afval heeft al tijd een belangrijk  onderdeel van het programma gevormd. Dat 
geldt ook voor de sanering van voormalige nucl eaire terreinen om op milieugebied weer een 
veilige situatie te creëren. D eze activiteiten moeten ook in de toekomst tot de prioriteiten van 
het nieuwe instrument behoren. 
 
NL 3   NL Het bevorderen van de internationale samenwerking, met name via de IAEA, blijft van 
essentieel belang om de coördinatie van de activiteiten van de diverse betrokken partijen en 
een optimaal gebruik van middelen te waarborgen. 
2. ANALYSE VAN SUBSIDIARITEIT  
Met 27 lidstaten die op basis van gemeenschappelijke beleid smaatregelen en strategieën 
handelen, beschikt alleen de EU als zoda nig over de benodigde kritische massa om op 
mondiale uitdagingen te kunnen reageren. De  acties op lidstaatniv eau kunnen hiervoor te 
beperkt of te gefragmenteerd zijn en de bijbe horende projecten zijn vaak te klein om een 
duurzaam verschil op dit gebied teweeg te brengen. Dankzij deze kritische massa is de EU ook in een betere positie om een beleidsdialoog met de partnerregeringen  te voeren. Dit blijkt 
bijvoorbeeld uit de sterke positie  van de EU in de discussies  en onderhandelingen met de G8 
en met de Europese Bank voor Wederopbouw  en Ontwikkeling (EBWO), die namens 
internationale donoren een aanzienlijke hoeveelheid  financiële middelen beheert. Daarnaast is 
de EU een natuurlijke coördinator en kan zij op vrijwel elk gebied van de internationale 
betrekkingen een bepalende rol spelen, hetgeen voor de lidst aten afzonderlijk, in het 
algemeen, niet mogelijk zou zijn.   
3. D
OELSTELLINGEN VAN HET EU- INITIATIEF  
In het huidige INSC is de bevordering van een hoog niveau van nucl eaire veiligheid en 
stralingsbescherming voorzien, evenals de tenuitvoerlegging van effectieve 
veiligheidscontroles in derde landen.  
Voorgesteld wordt om de algemene doelstellin g en het toepassingsgebied van het nieuwe 
instrument volledig over te nemen van het huidige INSC: De Gemeenschap financiert 
maatregelen ter ondersteuning van de bevo rdering van een hoog niveau van nucleaire 
veiligheid, stralingsbescherming en de to epassing van efficiënte en effectieve 
veiligheidscontroles op kernmat eriaal in derde landen.  Dat zal plaatsvinden op basis van de 
navolgende specifiek e doelstellingen: 
• het ondersteunen van de bevordering en de tenuitvoerlegging van de hoogst mogelijke 
normen voor de nucleaire veiligheid en stralings bescherming in kerninst allaties en voor de 
radiologische praktijken in derde landen; 
• het ondersteunen van de ontwikkeling en uit voering van verantwoorde strategieën voor 
het opbergen van verbruikte splijtstof, voor het afvalbeheer en voor  de ontmanteling van 
installaties en sanering van voor malige nucleaire terreinen;  
• het ondersteunen van de bevordering en tenuit voerlegging van effectieve kaders en 
methoden voor een wereldwijde verbetering van de nucleaire veiligheidscontroles. 
De prioriteiten en criteria van de EU-acties zullen echter in het kader van het nieuwe 
instrument specifieker worden gedefinieerd. 
 
NL 4   NL 4. BELEIDSOPTIES  
In het kader van de effectbeoorde ling zijn vier opties geëvalueerd:  i) geen vervolgactie van de 
EU (geen instrument voor nucleaire veiligheid ); ii) 'geen wijziging' (de samenwerking met 
derde landen wordt voortgezet in het kader van de  bestaande INSC-verorde ning); iii) wijzigen 
van de INSC-verordening; en iv) een nieu w instrument dat naast het huidige INSC-
toepassingsgebied ook een gedeelte van het bestaande stabiliteitsinstrument zou kunnen 
omvatten. 
Wijziging van de bestaande verordening is de optie die het meest uitg ebreid is beoordeeld. 
Deze optie biedt niet alleen mogelijkheid om rekening te houden met de ontwikkeling van de 
internationale situatie op het gebied van de nuc leaire veiligheid, maar hierin kunnen tevens de 
lessen die in het verleden zijn geleerd, worden geïntegreerd. Daarnaast kunnen de 
samenwerkingscriteria en de prioriteiten nauwke uriger gedefinieerd worden. Tot slot kan ook 
het geografische toepassingsgebi ed worden herzien om alle "d erde landen" (niet-EU-landen) 
te bestrijken die aan de same nwerkingscriteria voldoen, met inbegrip van landen waarop het 
instrument voor pretoetredingssteun van to epassing is en geïndustrialiseerde/hoge-
inkomenslanden.  
De rechtsgrondslag voor de huidige INSC-verordening wordt gevormd door het Euratom-
Verdrag. Gezien het rechtskader voor nucl eaire veiligheid op EU-niveau dient die 
rechtsgrondslag voor de nieuwe verordening gehandhaafd te blijven, tenzij een uitgebreider 
toepassingsgebied een meervoudige rechtsgrondslag vereist. 
5. EVALUATIE VAN DE EFFECTEN  
Nucleaire ongevallen kunnen dramatische gezondheids-, sociale, economische en 
milieugevolgen hebben zoals is aangetoond door Tsjernobyl (1986) en Fukushima (2011). 
Beide ongevallen hebben tot grote besmette  gebieden, dodelijke slachtoffers en de 
verhuizing/hervestiging van de getroffen bevolking geleid. Daar naast was er de noodzaak om 
zeer kostbare kerncentrales buiten werking te st ellen / te ontmantelen en om de verloren 
gegane energiecapaciteit te vervangen. Derg elijke ongevallen zijn ook van invloed op de 
keuzes met betrekking tot de energiemix in sommige landen (door een moratorium op of het 
uitfaseren van kernenergie) en de eventuele daaruit voortvloeiende gevolgen voor het milieu 
aangezien er voor de vervangende elektricitei tscentrales bijvoorbeel d gebruik zou moeten 
worden gemaakt van fossiele brandstoffen of van waterkracht.  
De voorgestelde acties van de EU zijn bedoeld  om nucleaire ongevallen te helpen voorkomen, 
om hun impact te minimaliseren (door maatrege len om voorbereid te zi jn op noodsituaties) en 
om de gevolgen van ongevallen te beperken indi en zij zich toch voordoen. Alle geëvalueerde 
opties hebben deze doelstellingen. Een keuze voor "geen vervolgactie van de EU" (geen 
instrument voor nucleaire veilighe id) zou er echter waarschijnl ijk toe leiden dat de externe 
acties die op dit moment door de EU op het gebied van de nucleaire veiligheid worden 
uitgevoerd, zouden moeten worden beëindigd. 
6. VERGELIJKING VAN OPTIES  
Door te kiezen voor de optie om de bestaan de verordening te wijzigen, kunnen de huidige 
onzekerheden en inconsistenties worden geëlim ineerd en bestaat de mogelijkheid om de 
 
NL 5   NL nadruk van de EU-samenwerking duidelijk op de nucleaire ve iligheid en de nucleaire 
veiligheidscontroles te leggen. Door de duidelijkere definitie van de geografische en thematische doelstellingen en prioriteiten in de  verordening zelf wordt de efficiëntie van de 
uitvoering van het instrument verbeterd. Dat zal naar verwachting tot een effectiever en beter 
gepland beheer van de projectcyclus leiden. 
Ten opzichte van de opties "geen  wijziging" en "een nieuw instrument" wordt met de 
wijzigingsoptie gewaarborgd dat de ervaringen van een beproefd systeem worden toegepast 
en uitgebouwd, terwijl er tevens een aantal geconstateerde problemen kan worden aangepakt. In combinatie met het gebruik van één enkele rechtsgrondslag (in vergelijking met de optie 
"een nieuw instrument") worden daarnaast tegelijkertijd de aanpak en de discussies 
vereenvoudigd. Dit lijkt de eventuele grotere samenhang van een nieuw instrument, dat de 
nucleaire veiligheid, beveiliging en veil igheidscontroles bestrijkt, ruimschoots te 
compenseren.  
Door een nieuwe definitie van het geografisch  toepassingsgebied en van de criteria en 
prioriteiten voor samenwerking in  de context van de 'gewijz igde INSC' ontstaat bovendien 
een groter inzicht in de bepe rkingen van de interventies. 
7. M
ONITORING EN EVALUATIE  
Het INSC is een machtigingsverordening waarin  de essentiële elementen en het fundament 
voor de EU-interventie worden vastgelegd. In de  jaarlijkse actieprogramma's worden de door 
de EU uit te voeren acties beschreven, met i nbegrip van de doelstellingen en verwachte 
resultaten van die acties. Voorafgaand aan de  uitvoering worden specifieke indicatoren 
gedefinieerd, waarbij rekeni ng wordt gehouden met de kenmer ken van elke afzonderlijke 
actie.  
De uitvoering van de acties vindt plaats op ba sis van resultaatgericht beheer waarbij de 
volgende doelstellinge n centraal staan: 
– een optimaal gebruik van beperkte middelen; 
– het verbeteren van de besluitvormi ngsprocessen en van de besluiten; 
– het tot stand brengen van transpar antie en verantwoordingsplicht. 
De nadruk binnen de monitoring- en evaluatiesy stemen van de Commissie ligt in toenemende 
mate op de resultaten (result aatgerichte monitoring). Hier voor worden zowel interne 
medewerkers als externe deskundigen ingeschakeld. De taakbeheerders bij de delegaties of de 
centrale diensten houden op uiteenlopende wijze voortdurend toezicht op de uitvoering van de 
projecten en programma's, mede , waar mogelijk, door bezoeken ter plaatse. Er worden ook 
externe, onafhankelijke deskundigen ingeschakeld om de resultaten van externe EU-acties via 
drie verschillende systemen te beoordelen. De ze beoordelingen leveren een bijdrage aan de 
verantwoordingsplicht en aan het verbeteren va n lopende interventies. In dat kader worden 
ook lessen uit eerdere ervaringe n getrokken om de verworven inzichten toe te passen in 
toekomstige beleidsmaatregelen en acties. Bij al le instrumenten wordt gebruikgemaakt van de 
internationaal erkende evaluati ecriteria van de Commissie voor  ontwikkelingsbijstand (DAC) 
van de OESO, met inbegrip van de (potentiële) impact. 
 
NL 6   NL De Commissie voert ook strategi sche evaluaties van haar beleid uit die zich uitstrekken van 
de programmering en strategie tot aan de uitvoeri ng van interventies in een specifieke sector. 
Deze evaluaties vormen een belangrijke input voor het opstellen van beleidsmaatregelen en voor de opzet van instrumenten en projecten. Al  deze evaluaties worden op de website van de 
Commissie gepubliceerd. Daarnaast wordt een samenvatting van de bevindingen opgenomen 
in het jaarverslag aan de Raad  en het Europees Parlement.