Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het communautair actieprogramma "Socrates"

(94/C 66/03) (Voor de EER relevante tekst) COM(93) 708 def. - 94/0001(COD)

(Door de Commissie ingediend op 3 februari 1994)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 126 en 127,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Gezien het advies van het Comité van de regio's,

1. Overwegende dat het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (hierna te noemen "Verdrag"), als gewijzigd door het Verdrag betreffende de Europese Unie, in zijn artikel 3, onder p), bepaalt dat het optreden van de Gemeenschap met name een bijdrage tot onderwijs en opleiding van hoog gehalte omvat; dat het Verdrag nu een hoofdstuk 3 omvat, dat speciaal is gewijd aan onderwijs, beroepsopleiding en jeugd;

2. Overwegende dat uit hoofde van artikel 126, lid 1 van het Verdrag, de Gemeenschap bijdraagt tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte door samenwerking tussen de Lid-Staten aan te moedigen en zo nodig hun activiteiten te ondersteunen en aan te vullen, met volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten voor de inhoud van het onderwijs en de opzet van het onderwijsstelsel en van hun culturele en taalkundige verscheidenheid;

3. Overwegende dat, uit hoofde van artikel 127, lid 1, van het Verdrag, de Gemeenschap een beleid inzake beroepsopleiding ten uitvoer legt waardoor de activiteiten van de Lid-Staten worden versterkt en aangevuld, met volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten voor de inhoud en de opzet van de beroepsopleiding;

4. Overwegende dat de Raad, bij Besluit 87/327/EEG (1), gewijzigd door Besluit 89/663/EEG (2), op basis van artikel 128 van het EEG-Verdrag het programma Erasmus inzake de mobiliteit van studenten, alsmede bij Besluit 89/489/EEG (3), op basis van de artikelen 128 en 235 van het EEG-Verdrag, het programma Lingua ter bevordering van de kennis van de talen van de Europese Gemeenschap heeft vastgesteld;

5. Overwegende dat, bij Besluit . . ./. . ./EG van . . . van de Raad, op basis van artikel 127 van het EG-Verdrag, een besluit heeft goedgekeurd betreffende een actieprogramma inzake de uitvoering van een beleid voor de beroepsopleiding van de Europese Gemeenschap; dat het dienstig is dit eerste programma aan te vullen met een tweede, dat rekening houdt met de uitvoering van de programma's Erasmus en Lingua en drie typen acties omvat die speciaal gericht zijn op:

- het hoger onderwijs,

- het schoolonderwijs en

- transversale maatregelen, waaronder de bevordering van kennis van de talen van de Gemeenschap, de zelfstudie en het open en astandsonderwijs alsmede de bevordering van de informatie;

6. Overwegende dat het schoolonderwijs ressorteert onder het onderwijs in de zin van artikel 126 van het Verdrag, maar dat de andere door dit besluit voorziene maatregelen onlosmakelijk zowel met onderwijs als met beroepsopleiding verbonden zijn; dat dit vooral geldt voor de maatregelen betreffende het hoger onderwijs, in het bijzonder wat maatregelen voor de mobiliteit van studenten en docenten en voor de bevordering van de talenkennis betreft, die convergent zijn met de opleiding voor opleiders; dat het derhalve passend is, dit besluit te baseren op artikel 126 en artikel 127 van het Verdrag;

7. Overwegende dat volgens de evaluatieverslagen over de communautaire programma's Erasmus en Lingua, waarvan de conclusies zijn opgenomen in het verslag van de Commissie over de resultaten en de uitvoering van deze programma's (4), de samenwerking in het onderwijs een reële toegevoegde waarde verleent aan de acties van de Lid-Staten en dat derhalve de communautaire actie op dat gebied van cruiaal belang is;

8. Overwegende dat in het Memorandum van de Commissie over het hoger onderwijs (5) en het samenvattend verslag over de discussies in de Lid-Staten (6) alsmede in de resolutie van het Europees Parlement over dit onderwerp (7), een speciaal accent wordt gelegd op de noodzaak van een communautaire strategie wat betreft de bevordering van de Europese dimensie in de studie van alle studenten, ongeacht hun mobiliteit, alsmede op de katalyserende rol van de Gemeenschap op dit gebied;

9. Overwegende dat de Raad en de ministers van Onderwijs richtsnoeren hebben vastgesteld voor de invoering van de Europese dimensie in de studie, en vooral in de resolutie over de Europese dimensie in het onderwijs (8); dat het "Groenboek" dat de Commisie hierover heeft ingediend (9), alsmede de commentaren die hierover door de Lid-Staten zijn ontvangen, gericht zijn op de invoering van de Europese dimensie in het basis- en het voortgezet onderwijs;

10. Overwegende dat de Europese Raad van 10 en 11 december 1993 te Brussel, in het licht van het door de Commissie voorgelegde Witboek, een actieplan heeft aangenomen betreffende groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, waarin in de eerste plaats de Lid-Staten worden uitgenodigd speciale aandacht te besteden aan de verbetering van de onderwijs- en opleidingsstelsels;

11. Overwegende dat het Europees Parlement twee verslagen heeft aangenomen over de Europese dimensie op universitair niveau, in het bijzonder over de mobiliteit van studenten en professoren (10), alsmede over het onderwijs- en opleidingsbeleid met het oog op 1993 (11);

12. Overwegende dat zelfstudie en open en afstandsonderwijs nieuwe en aanzienlijke mogelijkheden in termen van een verrijking van het onderricht en van schaaleconomie, te bieden hebben met een gestegen impact, in de eerste plaats op de bevordering van de integratie van de Europese dimensie in de studies op alle niveaus;

13. Overwegende dat het nodig is, de communautaire acties op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding te vereenvoudigen en te rationaliseren, door de meest belovende aspecten betreffende de toegevoegde waarde en Europese impuls te versterken; dat het zodoende gepast is, transnationale projecten aan te moedigen die partners uit verschillende Lid-Staten samenbrengen die zich bezig houden met de overdracht van innovatieve benaderingen door uitwisselingen, zonder de verscheidenheid van de onderwijsstelsels en de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten geweld aan te doen;

14. Overwegende dat bijzondere maatregelen moeten worden genomen ten behoeve van de kinderen van migrerende werknemers en zigeuners en ter bestrijding van uitsluiting en racisme; dat het nodig is, de gelijke kansen en de integratie van gehandicapte kinderen en jongeren in het normale onderwijssysteem te garanderen;

15. Overwegende dat het netwerk Eurydice zich moet ontwikkelen en diversifiëren om aan de kwalitatieve en kwantitatieve behoeften van onderwijsinformatie te kunnen voldoen,

BESLUITEN:

Artikel 1

Vaststelling van het communautaire actieprogramma "Socrates"

1. Bij dit besluit wordt het communautair actieprogramma "Socrates", hierna te noemen "Socrates-programma", vastgesteld, voor de periode van 1 januari 1995 tot 31 december 1999. Het programma heeft ten doel, bij te dragen tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte en een open Europese onderwijsruimte. Het zal op 1 januari 1995 in werking treden.

2. Het "onderwijsprogramma" omvat drie gebieden voor communautaire actie:

Hoofdstuk I: Hoger onderwijs.

Hoofdstuk II: Schoolonderwijs.

Hoofdstuk III: Transversale acties inzake taalonderwijs, zelfstudie en open en afstandsonderwijs en informatie.

Artikel 2

Definities

1. In het kader van dit programma

- wordt de term "universiteit" gebruikt voor alle soorten instellingen voor hoger onderwijs die kwalificaties of titels van dit niveau verlenen, ongeacht hun benaming;

- dekt de term "instelling" alle typen van instellingen voor schoolonderwijs (voorschools, basis- en voortgezet niveau, zowel van het algemeen, het beroeps-als het technisch onderwijs), alsmede, als uitzondering, ook niet-schoolse opleidingsinstituten ter bevordering van uitwisselingen van leerlingen voor het leren van talen;

- is de term "onderwijs-actor" van toepassing op diegenen die uit hoofde van hun functie al dan niet rechtstreeks bij het onderwijsproces betrokken zijn (leerkrachten, inspecteurs, onderwijsadviseurs enz.);

- wordt onder "student" verstaan: bij universiteiten (definitie van deze term: zie boven) ingeschreven persoon, ongeacht de studierichting, om hoger onderwijs te volgen met het doel een afsluitend diploma te verwerven, waaronder ook de doctorstitel;

- worden de termen "zelfstudie en open en afstandsonderwijs" gebruikt ter aanduiding van elke vorm van flexibel onderricht die de toepassing van geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën en diensten omvat, in de eerste plaats telematische systemen, alsmede de ondersteuning op geïndividualiseerde consulten en begeleidingsdiensten voor het onderwijs;

- De term "informatie- en communicatietechnologie" doelt op de toepassing van informatiesystemen (technologieën en daarmee verbonden dienstverleningen) (opneming, verwerking, weergave en opslag van de informatie en communicatie (per kabel, radiogolven of satelliet), zoals multi-media instrumenten, in het onderricht gebruikte telematische diensten en toegang tot elektronische informatiediensten: lokaal (al dan niet met interactieve CD) of op afstand (gegevensbanken);

2. Elke Lid-Staat stelt de lijst van typen instellingen vast waarop dit artikel betrekking heeft.

Artikel 3

Doelstellingen

Het "Socrates-programma" heeft de volgende specifieke doelstellingen:

i) ontwikkeling van de Europese dimensie in studie op alle niveaus ter consolidering van het begrip Europees burgerschap, steunend op het culturele erfgoed van de Lid-Staten;

ii) ontwikkeling van de kennis van de talen van de Gemeenschap om de burgers te laten profiteren van de voordelen die inherent zijn aan de Europese Unie en wederzijds begrip en solidariteit tussen de volkeren van de Gemeenschap te versterken;

iii) de mobiliteit, vooral van de studenten, te verhogen zodat de Gemeenschap kan beschikken over gediplomeerden die in de gelegenheid zijn geweest om een deel van hun studies in een andere Lid-Staat te volgen;

iv) bevordering van een brede en intensieve samenwerking tussen de instellingen voor elk niveau van onderwijs in alle Lid-Staten, en hun intellectuele gaven tot hun recht te laten komen, dank zij mobiliteit van docenten en andere odnerwijs-actoren, om hierdoor de kwaliteit van het onderricht te verhogen;

v) aanmoediging van de academische erkenning van diploma's en studieperioden, in het bijzonder door de invoering van academische studiepunten en programma-modules die deze erkenning op communautair niveau vergemakkelijken;

vi) stimulering van de toepassing van informatie- en communicatietechnologie als werktuig en als thema voor onderricht, door de multimedia-informatiedrage en de telematica in alle niveaus van onderricht te integreren;

vii) de intellectuele mobiliteit van kennis en ervaringen te bevorderen, met name door de ontwikkeling van zelfstudie en open en afstandsonderwijs in alle niveaus van het onderricht;

viii) de uitwisseling van informatie en ervaringen te bevorderen, zodat de diversiteit van de onderwijsstelsels in de Lid-Staten een bron van verrijking en wederzijdse stimulering kan vormen.

Artikel 4

Comité

Bij de uitvoering van deze taak wordt de Commissie bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit twee vertegenwoordigers per Lid-Staat onder voorzitterschap van de vertegenwoordiger van de Commissie.

Twaalf vertegenwoordigers van de sociale partners, de onderwijs-actoren, de ouders, de studenten en de jongeren, benoemd door de Commissie op voordracht van de op Europees niveau optredende niet-gouvernementele organisaties, zullen als waarnemer deelnemen aan de werkzaamheden van het comité.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie, zo nodig door middel van een stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft elke Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.

Artikel 5

Uitvoering

1. De Commissie is belast met de uitvoering van het "Socrates-programma", overeenkomstig de bepalingen in de bijlage.

2. Volgens de in artikel 4 vastgelegde procedure worden besluiten genomen betreffende:

a) de prioriteiten in de communautaire maatregelen beschreven in de bijlage en het jaarlijks werkprogramma dat daaruit voortvloeit;

b) de financiële ondersteuning die zal worden gegeven door de Gemeenschap (bedragen, periode en begunstigden);

c) de verdeling tussen de verschillende onderdelen;

d) de manier van selectie, evaluatie, verspreiding en overdracht van resultaten.

Artikel 6

Samenwerking met de Lid-Staten

1. Het "Socrates-programma" benadrukt de beleidslijnen die de Lid-Staten vaststellen en toepassen in het kader van hun interne structuren en van de kenmerken en mogelijkheden van hun onderwijsstelsel die de realisering van de in artikel 3 beschreven doelstellingen beogen.

De Gemeenschap zal, op het gebied van de ontwikkeling van talenkennis als fundamenteel communicatiemiddel binnen de Gemeenschap, de Lid-Staten ondersteunen bij het ontwikkelen van een beleid om alle burgers aan te moedigen om zich talenkennis te verwerven, door een veelvoud aan leermogelijkheden te creëren en de keuzemogelijkheden van de te leren talen uit te breiden.

2. De Lid-Staten wijzen de verschillende typen bevoegde instanties aan die op nationaal niveau worden belast met de coördinatie van de in de bijlage beschreven acties.

3. De Commissie werkt nauw samen met deze instanties inzake de bevordering van en de voorlichting over de in de bijlage omschreven acties en inzake de verspreiding van de resultaten van het programma.

Artikel 7

Samenhang en complementariteit

1. De Commissie streeft de totale samenhang na tussen het onderhavige programma en het actieprogramma voor de ontwikkeling van een beleid van de Europese Gemeenschap inzake beroepsopleiding.

2. De Commissie moedigt, in een partnerschap met de Lid-Staten, de verwezenlijking van complementariteit bij de uitvoering tussen dit programma en de operaties van de Structuurfondsen, in het bijzonder de communautaire initiatiefprogramma's, aan.

3. De Commissie moedigt, als partner van de Lid-Staten, een coördinatie van de activiteiten tussen dit programma en het Vierde Kaderprogramma voor onderzoek en onwikkeling aan.

Artikel 8

Toezicht en evaluatie

1. Er zal voortdurend toezicht op het programma worden uitgeoefend, te realiseren in partnerschap tussen de Commissie en de Lid-Staten. Dat toezicht maakt het mogelijk, in voorkomende gevallen, koerswijzigingen aan te brengen aan de hand van de bij de uitvoering gebleken behoeften.

De uitoefening van toezicht, financieel beheer en controle berust bij de Commissie.

2. Het programma zal onderworpen worden aan een periodieke evaluatie, te realiseren in partnerschap tussen de Commissie en de Lid-Staten. De resultaten van communautaire maatregelen zullen worden onderworpen aan periodieke externe evaluaties.

3. De Commissie dient bij de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's voor 30 september 1998 een tussentijds verslag over de aanloopfase en voor 30 september 2000 een eindverslag over de tenuitvoerlegging van het programma in.

(1) PB nr. L 166 van 25. 6. 1987, blz. 20.

(2) PB nr. L 395 van 30. 12. 1989, blz. 23.

(3) PB nr. L 239 van 16. 8. 1989, blz. 24.

(4) COM(93) 151 def. van 5. 5. 1993.

(5) COM(91) 349 def. van 5. 11. 1991.

(6) Serie "Studies" nr. 2, TFRH, 1993.

(7) PB nr. C 255 van 20. 9. 1993, blz. 161.

(8) PB nr. C 177 van 6. 7. 1988, blz. 5.

(9) COM(93) 457 def. van 29. 9. 1993.

(10) PB nr. C 48 van 25. 2. 1991, blz. 216.

(11) PB nr. C 150 van 15. 6. 1992, blz. 366.

BIJLAGE

Het "Socrates-programma" heeft als doelstelling de transnationale acties te ondersteunen voorzien in de verschillende hoofdstukken van het programma.

HOOFDSTUK I

HOGER ONDERWIJS

Dit hoofdstuk omvat drie acties van het type "Erasmus" met het doel:

- de bevordering van de Europese dimensie in de instellingen voor hoger onderwijs,

- de oprichting van Europese universitaire netwerken,

- de financiering van mobiliteitsbeurzen voor studenten.

Actie 1

Bevordering van de Europese dimensie in de instellingen voor hoger onderwijs

1. De Gemeenschap, steunende op de ervaring uit hoofde van de uitvoering van de communautaire programma's Erasmus en Lingua, zal de ontwikkeling van interuniversitaire samenwerkingsprogramma's (ISP) blijven stimuleren. Deze programma's beogen een geleidelijke invoering door de universiteiten van een beleid inzake de Europese dimensie van het hoger onderwijs in het algemeen.

2. Voor een communautaire financiële steun komen de volgende activiteiten van interuniversitaire samenwerking in aanmerking:

- mobiliteit van studenten, om universitaire studenten de kans te geven een studieperiode in een andere Lid-Staat te vervullen, eventueel gepaard gaande met een praktijkervaring, die volledig wordt erkend als integraal deel van hun diploma of academische kwalificatie;

- invoering of uitbreiding van het puntenoverdrachtsysteem ECTS (kapitaliseerbare eenheden) dat de doorzichtigheid van de procedure van academische erkenning van de in het buitenland verworven diploma's of doorlopen studieperioden aanzienlijk verhoogt;

- gemeenschappelijke ontwikkeling van studieprogramma's op initieel of voortgezet niveau, om de academische erkenning te vergemakkelijken en door uitwisseling van ervaringen bij te dragen aan het proces van vernieuwing en verbetering van de kwaliteit van het onderwijs dat op communautaire schaal moet plaatsvinden;

- mobiliteit van de docenten ter verschaffing van onderricht dat een integrerend deel uitmaakt van het studieprogramma in andere Lid-Staten of voor studiebezoeken ter voorbereiding van samenwerking. Deze studiebezoeken kunnen ook worden afgelegd door het bestuurlijk kader van de universiteiten en door studenten die de universiteit terzijde staan bij de activiteiten ter bevordering van de interuniversitaire samenwerking;

- kortlopende intensieve studieprogramma's bestemd voor studenten uit meerdere Lid-Staten, vooral op studiegebieden waar een lang verblijf in het buitenland niet mogelijk is.

3. Voorrang wordt gegeven aan de programma's voor mobiliteit van studenten en aan de voorbereidende activiteiten daarvoor (talencursussen, vooral in de minder verbreide communautaire talen, sociaal-culturele kennis omtrent het gastland enz.). Studenten in hun eerste studiejaar komen niet in aanmerking voor mobiliteitsbeurzen.

Aan de volgende voorwaarden moet worden voldaan om de student ten volle te laten profiteren van de buitenlandse studieperiode:

a) de studie in het buitenland vindt voltijds plaats en voor een significante periode (minimaal drie maanden of een kwartaal, maximaal een academisch jaar),

b) de in andere Lid-Staten volbrachte studie wordt volledig erkend door de eigen universiteit,

c) de studenten moeten een toereikende kennis hebben van de taal waarin de colleges aan de gastuniversiteiten worden gegeven,

d) de gastuniversiteiten verlangen geen collegegelden van de studenten-met-mobiliteit.

4. De Gemeenschap zal de universiteiten tevens aanmoedigen, activiteiten te ontplooien waardoor een Europese dimensie wordt toegevoegd aan alle studiegebieden, ten voordele van de totale studentenpopulatie. De volgende activiteiten komen in aanmerking voor steun van de Gemeenschap:

- invoering in de studieprogramma's van studiepakketten ter verhoging van het begrip voor culturele, politieke, economische of sociale kenmerken van de andere Lid-Staten alsmede elementen die verband houden met de Europese integratie, vooral door de ontwikkeling van modules met een pluri-, c.q. interdisciplinaire inhoud;

- het leren van de communautaire talen als integraal onderdeel van de studie, en dan vooral de minder verbreide en bekende talen van de Gemeenschap.

5. De universiteiten die de bovengenoemde activiteiten inzake de Europese dimensie op institutioneel niveau willen uitvoeren kunnen een "institutionele overeenkomst" sluiten met de Commissie, voor alle activiteiten die in aanmerking komen voor een communautaire ondersteuning. De financiële steun van de Gemeenschap zal om te beginnen voor maximaal drie jaar kunnen worden toegewezen, onder voorbehoud van een periodiek herhaalde controle op de resultaten.

6. Daarnaast kan financiële steun worden toegekend aan groepen van universiteiten op regionaal, transfrontaal of ander niveau, die voornemens zijn, gezamenlijk en in samenwerking met de lokale overheden en geïnteresseerde actoren uit de economische en sociale wereld, bepaalde activiteiten als vermeld in punt 4 hierboven te ontwikkelen.

7. De mogelijkheid, gebruik te maken van de door de commnunautaire Structuurfondsen aan de Lid-Staten ter beschikking gestelde financiering kan door de Lid-Staten worden overwogen, ten einde de ontwikkeling van activiteiten met een Europese dimensie door de universiteiten te vergemakkelijken.

Actie 2

Europese universitaire netwerken

1. De Gemeenschap ondersteunt de oprichting op communautair niveau van universitaire netwerken met betrekking tot een thema, discipline of vakgebied van het hoger onderwijs, of elke andere gezamenlijke doelstelling. De thematische netwerken worden in eerste instantie samengesteld door de universitaire vakgroepen of faculteiten die betrokken zijn bij interuniversitaire samenwerkingsprogramma's, die worden aangemoedigd zich per vakgebied te bundelen. De zo gevormde groep stelt zijn leden een discussie- en prognosestructuur op Europese schaal ter beschikking, waardoor de uitwisseling van ervaringen en verbreiding van de resultaten, de discussie over de kwalitatieve en innovatieve aspecten van het hoger onderwijs, over de verbetering van de onderwijsmethoden en de vergelijkbaarheid van de onderwijsprogramma's, vergemakkelijkt worden.

Dit algemeen toegankelijk maken van het enorme intellectuele kapitaal waarover de universiteiten kunnen beschikken (in de vorm van onderzoeks- en innovatiecapaciteiten, van reservois van ervaring en bronnen van kennis) zal zodoende bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Unie.

Dit alles houdt dus in, dat de thematische netwerken een beroep kunnen doen op communautaire steun voor de ontwikkeling van de volgende activiteiten:

- evaluatie van studieprogramma's per vakgebied,

- het ontwerpen van gemeenschappelijke programma's en gespecialiseerde cursussen,

- wetenschappelijke verhandelingen over de studiegebieden in kwestie,

- voorlichting aan de leden van de netwerken.

2. De door de netwerken ondernomen activiteit bestaande in het ontwerpen van gemeenschappelijke programma's en gespecialiseerde cursussen moet worden ontwikkeld in samenwerking tussen een aantal universiteiten die deel uitmaken van deze netwerken.

3. Een van de deelnemende universiteiten kan de coördinatie van de werkzaamheden binnen elk netwerk op zich nemen.

Actie 3

Financiering van mobiliteitsbeurzen voor studenten

1. De Gemeeschap zal de ontwikkeling voortzetten van een systeem voor rechtstreekse financiële steun aan studenten die een studieperiode doorlopen in een andere Lid-Staat en die voldoen aan de voorwaarden die in actie 1, punt 3, van dit hoofdstuk vermeld staan.

2. De communautaire middelen die moeten bijdragen aan de mobiliteitsbeurzen van studenten worden volgens de volgende formule over de Lid-Staten verdeeld: overeenkomstig de budgettaire middelen ontvangt elke Lid-Staat een minimumbedrag van 200 000 ecu, de rest wordt toegekend aan de verschillende Lid-Staten naar gelang van het totaal aantal jongeren dat universiteiten bezoekt, als gedefinieerd in artikel 2, alsmede van het totaal aantal jongeren tussen 18 en 25 jaar in de verschillende Lid-Staten, de gemiddelde reiskosten tussen het land van herkomst en het gastland en het verschil tussen de kosten van levensonderhoud van het eigen land en het gastland.

Voorts neemt de Commissie de nodige maatregelen ter bevordering van een evenwichtige verdeling over de verschillende studierichtingen, om rekening te houden met de toestroom van studenten en bepaalde specifieke problemen te kunnen oplossen, vooral de financiering van bepaalde beurzen die uit hoofde van de studieprogramma's niet kunnen worden beheerd door de in punt 3 hieronder genoemde bevoegde instanties. Het daarvoor gereserveerde aandeel mag de 5 % van het jaarlijks voor studiebeurzen bestemde budget niet overschrijden.

3. De volgens punt 2 hierboven verdeelde communautaire middelen die bestemd zijn voor beurzen aan studenten worden beheerd door de nationale instanties (NGAA) die in het kader van het Erasmus-programma door alle Lid-Staten zijn opgericht. Deze instanties zorgen voor de coördinatie met de nationale stelsels voor beurzen c.q. leningen aan studenten dan wel andere financiële middelen die de mobiliteit van studenten moeten bevorderen. De NGAA kunnen, in samenwerking met de Commissie, initiatieven nemen die moeten leiden tot een evenwichtige deelname van die universiteiten of faculteiten op nationaal of regionaal niveau.

4. De communautaire beurzen hebben ten doel, de extrakosten die met de mobiliteit verbonden zijn gedeeltelijk te vergoeden, dit wil zeggen de reiskosten, de eventuele linguïstische voorbereiding en de hogere kosten voor levensonderhoud in het gastland. Het maximum voor deze beurzen mag de 5 000 ecu per student voor een verblijf in het buitenland van ten hoogste 12 maanden niet te boven gaan.

5. Voorrang wordt verleend aan de studenten die cursussen volgen in het kader van de activiteiten uit hoofde van actie 1. Bij uitzondering kunnen beurzen worden toegekend aan andere studenten waarvoor bijzondere maatregelen zijn genomen (free movers), buiten de interuniversitaire samenwerkingsprogramma's on, mits zij voldoen aan de criteria om in aanmerking te worden genomen die vermeld staan in actie 1, punt 3.

6. De communautaire beurzen worden met voorrang toegewezen aan studenten die een financiële steun nodig hebben, waarbij het beginsel van gelijke kansen, met name voor mannen en vrouwen, gerespecteerd wordt. Met de bijzondere behoeften van gehandicapte studenten moet bij de vaststelling van het bedrag van de beurzen rekening worden gehouden.

7. Aangezien de bijdrage van de Gemeenschap de kosten voor de mobiliteit van studenten slechts ten dele dekt, worden de Lid-Staten uitgenodigd, bij te dragen aan de benodigde financiële steun. De beurzen of leningen die in hun eigen land aan de studenten waren toegekend, zullen integraal worden doorbetaald tijdens hun studieperiode in het gastland.

HOOFDSTUK II

SCHOOLONDERWIJS

1. Dit hoofdstuk behelst drie acties ter aanmoediging van:

- de samenwerking tussen de instellingen voor voorschools, basis- en voortgezet onderwijs en de oprichting van netwerken,

- het schoolonderwijs aan kinderen van migranten en zigeuners,

- het bijwerken van de kennis van personeel belast met onderwijs, met beroepskeuze-adviezen en/of onderwijs-psychologische begeleiding van leerlingen en hun familie.

Deze acties steunen op de ervaringen in verband met de uitvoering van het communautair programma Lingua en van modelprojecten die werden ontwikkeld op het gebied van het basis- en voortgezet onderwijs, alsmede die welke zijn ontwikkeld op het gebied van de invoering van informatie- en communicatietechnologieën in het onderwijs.

Daarnaast steunen zij op de ervaringen van de Europese Scholen en de communautaire acties ten behoeve van het schoolonderwijs aan de kinderen van migrerende werknemers en zigeuners.

2. De communautaire middelen die bestemd zijn als bijdrage voor de ontwikkeling van de activiteiten als voorzien in hoofdstuk II, actie 1, punt 1, en actie 3, worden volgens de volgende formule onder de Lid-Staten verdeeld: overeenkomstig de budgettaire mogelijkheden ontvangt elke Lid-Staat een minimumbedrag van 200 000 ecu; de rest wordt toegekend aan de verschillende Lid-Staten naar gelang van het totale aantal schoolgaande kinderen, het aantal scholen, het aantal leerkrachten en de verhouding tussen het bruto binnenlands produkt van elke Lid-Staat en het communautaire gemiddelde.

3. De communautaire middelen die volgens de in punt 2 hierboven vermelde formule zijn toegewezen ter ondersteuning van de activiteiten als voorzien in actie 1, punt 1, en actie 3, punt 2, zullen worden beheerd door in elke Lid-Staat aan te wijzen nationale instanties. Overigens kunnen die instanties in samenwerking met de Commissie initiatieven nemen ter bevordering van een evenwichtige deelneming van de scholen op nationaal of regionaal niveau.

4. De Commissie neemt de nodige maatregelen ter aanmoediging van een evenwichtige verdeling van de deelneming tussen de scholen van de Lid-Staten. Het voor die maatregelen bestemde aandeel mag niet meer dan 5 % bedragen van het jaarlijks voor de financiering van de activiteiten van hoofdstuk II gereserveerde bedrag.

5. De communautaire financiële steun uit hoofde van hoofdstuk II is bestemd voor de gedeeltelijke vergoeding van de geschatte benodigde kosten voor de uitvoering van de projecten.

6. De communautaire beurzen worden met voorrang toegewezen aan studenten die een financiële steun nodig hebben, waarbij het beginsel van gelijke kansen, met name voor mannen en vrouwen, wordt gerespecteerd. Met de bijzondere behoeften van gehandicapte studenten moet bij de vaststelling van het bedrag van de beurzen rekening worden gehouden.

Actie 1

Samenwerking tussen scholen

A. Partnerships

1. De Gemeenschaft moedigt de vorming van multilaterale partnerships tussen de instellingen voor schoolonderwijs aan, die worden opgezet rond het ontwerp voor een Europees onderwijsproject (Projet éducatif européen (PEE).

Onder een multilateraal partnership wordt een verbinding van ten minste drie instellingen uit drie Lid-Staten verstaan, waarbij een van de instellingen als coördinator optreedt. Het partnership kan eventueel bilateraal zijn, wanneer het doel uitsluitend bestaat in de bevordering van de kennis van de talen van de Gemeenschap die het minst gebruikt, en het minst onderwezen worden.

Een Europees onderwijsproject is een geheel van onderwijsactiviteiten en -maatregelen dat beoogt thema's van algemeen Europees belang te stimuleren. Deze activiteiten, die met het leven van de instellingen vervlochten zijn en gemeenschappelijk door de partner-instellingen in andere Lid-Staten worden uitgevoerd, kunnen onder andere omvatten:

- de ontwikkeling van activiteiten met participatie door de leerlingen op pedagogische gebieden van gemeenschappelijk Europees belang, zoals de bevordering van de kennis van de talen en het cultureel erfgoed van de Gemeenschap, milieubeschermings- en kunstonderwijs, alsmede de bevordering van de natuurwetenschappelijke en technologische cultuur;

- de mobiliteit van leerlingen, in het bijzonder voor hen die deelnemen aan partnerships die de verbetering van talenkennis ten doel hebben;

- gemeenschappelijke produktie en verspreiding van leermiddelen;

- de ontwikkeling van vernieuwende onderwijsmethoden.

2. Er kunnen financiële tegemoetkomingen worden toegekend voor de uitvoering van bezoeken ter voorbereiding van partnerships alsmede de uitwisseling van personeel van de onderwijsinstellingen, als ondersteuning van de partnerships en de ontwikkeling van Europese onderwijsprojecten. In de eerste fase worden deze toegekend voor een periode van maximaal drie jaar, onder voorbehoud van een periodiek herhaald onderzoek. Er kan ook financiële steun worden toegekend aan groeperingen van scholen op regionaal, transfrontaal of ander niveau, die gezamenlijk bepaalde bovengenoemde activiteiten willen ontplooien.

3. Bij de toekenning van de communautaire financiële steun zal voorrang worden verleend aan de partnerships die projecten indienen met als een van de doelstellingen:

- het leren van de talen der Gemeenschap, inzonderheid de minst verbreide en minst onderwezen talen;

- de verbetering van kennis en begrip betreffende de Europese culturen;

- integratie van onderwerpen van communautair belang met een transversaal karakter, zoals milieu- of gezondheidsonderwijs;

- innovatieve elementen die vooral gericht moeten zijn op de verbetering van de schoolprestaties van alle leerlingen;

- de partnerships van schoolinstellingen die worden bezocht door leerlingen die om culturele, fysieke, geografische of sociaal-economische redenen een achterstand hebben.

B. Europese netwerken van scholen

1. Onder een netwerk wordt verstaan: een bundeling van de hierboven vermelde thematische partnerships. De rol van deze netwerken bestaat in het vergemakkelijken van uitwisselingen van ervaringen, bijdragen aan de verbetering van onderwijsmethoden en uitbreiden van de reikwijdte van de werking van de partnerships met het oog op de multiplicatie en de verbreiding van de resultaten. Een van de partner-instellingen coördineert de activiteiten van elk netwerk.

2. Financiële steun kan worden toegewezen voor de verwezenlijking van bepaalde activiteiten van de netwerken, zoals:

- de uitwisseling van informatie en ervaringen;

- de verspreiding en verbetering van onderwijsmethoden, waaronder ook die waarbij gebruik wordt gemaakt van de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën;

- de produktie van multi-media onderwijsmiddelen;

- de verspreiding van de verworvenheden onder de geïnteresseerde kringen.

Actie 2

Bevordering van het schoolonderwijs aan kinderen van migranten en zigeuners

Financiële steun kan worden verleend aan projecten die beogen:

- de integratie van en het verschaffen van gelijke kansen aan kinderen van migrerende werknemers en zigeuners te bevorderen;

- de mogelijkheden tot schoolbezoek en de kwaliteit van het onderwijs van deze kinderen te verbeteren;

- tegemoet te komen aan hun specifieke behoeften en mogelijkheden op onderwijsgebied.

Deze projceten, die hetzij door afzonderlijke instellingen hetzij door transnationale groepen instellingen kunnen worden ontwikkeld, kunnen met name omvatten:

- uitwisseling van ervaring en informatie over alle bovengenoemde aspecten;

- opstelling van aangepaste cursussen en lesmaterialen;

- het actualiseren (op de nieuwste stand brengen) van de kennis van leerkrachten en personeel dat zich meer speciaal bezig houdt met acties ter bevordering van succes op school en integratie van deze kinderen.

Actie 3

Actualisering van de kennis van het onderwijzend personeel

1. Financiële steun kan worden verstrekt aan transnationale projecten die worden ingediend door de instellingen die zich bezig houden met de actualisering van de kennis van het onderwijzend personeel dat belast is met onderwijs en/of het adviseren bij de keuze van de juiste studierichting, dan wel met de psycho-pedagogische begeleiding van de leerlingen.

Deze projecten zijn bestemd ter bevordering van:

- uitwisseling van informatie en ervaring, in het bijzonder op het gebied van de informatie- en communicatietechnologieën;

- uitwisseling van informatie en ervaring, in het bijzonder op het gebied van de informatie- en communicatietechnologieën;

- ontwikkeling van onderwijsmethoden en -materiaal, in de eerste plaats met betrekking tot de invoering van de Europese dimensie in de actualisering of het verwerven van gespecialiseerde kennis bij het onderwijzend personeel dat belast is met onderwijs, advies bij de keuze van studierichtingen of psycho-pedagogische bijstand aan de leerlingen en hun familie;

- ontwikkeling van partnerships en netwerken met bovengenoemde thema's.

2. De projecten voor de actualisering van de kennis van het onderwijzend personeel kunnen ook een beperkt aantal verblijven in een andere Lid-Staat omvatten, zodat dit personeel kan deelnemen aan door de betrokken instellingen gezamenlijk georganiseerde seminars.

De communautaire bijdrage aan de verplaatsingskosten van dit personeel, die onder de Lid-Staten wordt verdeeld volgens de in hoofdstuk II, punt 2, genoemde formule, wordt aan de belanghebbenden overgemaakt door de in hoofdstuk II, punt 3, voorziene nationale instanties.

HOOFDSTUK III

TRANSVERSALE MAATREGELEN

1. De in dit hoofdstuk omschreven maatregelen zijn van toepassing op alle onderwijsniveaus. Zij dienen ter bevordering van:

- de talenkennis in de Gemeenschap;

- de ontwikkeling van zelfstudie en open en afstandsonderwijs;

- de ontwikkeling van informatie en uitwisselingen van ervaringen op onderwijsgebied.

Aangevuld door de acties van de voorgaande hoofdstukken verschaffen deze acties een kader en vormen een samenhangend geheel van maatregelen die beogen:

- de door de Lid-Staten ingevoerde maatregelen te ondersteunen;

- de in de eerste twee hoofdstukken voorgestelde maatregelen te completeren of via synergie te versterken.

2. De Commissie neemt de nodige maatregelen ter aanmoediging van een evenwichtige deelname tussen de instellingen voor onderricht in de Lid-Staten. Het voor deze maatregelen bestemd aandeel mag de 5 % van het jaarlijks budget voor de financiering van de in hoofdstuk III voorziene activiteiten niet overschrijden.

3. De communautaire financiële steunmaatregelen uit hoofde van hoofdstuk III beogen een gedeeltelijke vergoeding van de naar schatting met de uitvoering van de projecten gemoeide kosten.

4. Bij de toewijzing van de communautaire beurzen wordt het beginsel van gelijke kansen, met name voor mannen en vrouwen, gerespecteerd. Met de bijzondere behoeften van gehandicapte studenten moet bij de vaststelling van het bedrag van de beurzen rekening worden gehouden.

Actie 1

Bevordering van de talenkennis in de Gemeenschap

1. De stimulering van linguïstische kennis vormt een essentiële factor voor de open Europese onderwijsruimte en voor de versterking van begrip en solidariteit - onder eerbiediging van hun linguïstische en culturele identiteit - tussen de volkeren van de Europese Unie.

Deze acties steunen vooral op de ervaring die werd verworven bij de uitvoering van het communautiar programma Lingua.

2. Behalve de aanmoedigingsmaatregelen als vermeld in hoofdstuk I, acties 1 en 2, en in hoofdstuk II, actie 1, kan financiële steun worden toegekend aan transnationale projecten ter verwezenlijking van de volgende activiteiten:

a) ontwikkeling van Europese samenwerkingsprojecten (gezamenlijk ontwerp en uitwerking van vernieuwende opleidingskaders en onderwijsmateriaal) die worden ingediend door instellingen die gespecialiseerd zijn in de opleiding van taalleraren met als doel, de linguïstische en pedagogische vaardigheden van taalleraren en toekomstige taalleraren te actualiseren, te versterken en te ontwikkelen;

b) intensieve stages (stages d'immersion) in het buitenland voor taalleraren, voor leraren die worden omgeschoold tot taalleraar en voor leerkrachten van andere vakrichtingen die in een vreemde taal moeten doceren. De duur van deze stages ligt tussen de twee en de vier weken;

c) assistentschappen in het buitenland voor toekomstige taalleraren, ter vergroting van hun kennis van de door hen te onderrichten taal. De duur van het assistentschap mag niet korter zijn dan drie maanden en het moet plaats vinden in een Lid-Staat met als een van de officiële talen die welke de assistent zal gaan doceren;

d) uitwerking en uitvoering van curricula, produktie van innovatief didactisch materiaal ten dienste van alle geïnteresseerde kringen, alsmede erkenning van de verworven talenkennis. Deze projecten zijn ook bestemd voor het grote publiek in het algemeen en daarnaast voor de linguïstische voorbereiding van de studenten en de leerlingen van het schoolonderwijs of van centra voor zelfstudie, ter bevordering van de mobiliteit.

3. De communautaire middelen die zijn bestemd als bijdrage aan de onder b) en c) hierboven voorziene activiteiten zullen onder de Lid-Staten worden verdeeld volgens die onderstaande formule: overeenkomstig de budgettaire mogelijkheden wordt een minimumbedrag van 200 000 ecu aan elke Lid-Staat toegewezen; de rest wordt aan de diverse Lid-Staten toegekend naar gelang van het totaal aantal talenstudenten en -docenten, de gemiddelde kosten voor de reis tussen het land van herkomst en het gastland en van het verschil tussen de kosten voor het levensonderhoud in het land van herkomst en het gastland.

De maximumtoelage voor een "intensieve stage" zal 1 500 ecu en die voor een assistentschap 5 000 ecu bedragen.

4. Prioriteit wordt verleend aan de projecten en activiteiten die:

- betrekking hebben op het onderwijs in de minst verbreide en minst gedoceerde talen van de Gemeenschap;

- het gebruik van nieuwe onderwijstechnologieën omvatten.

Actie 2

Bevordering van de informatie- en communicatietechnologieën en van zelfstudie en open en afstandsonderwijs

De invoering van de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en de ontwikkeling van zelfstudie en open en afstandsonderwijs zijn essentiële factoren waardoor de burgers van de Gemeenschap kunnen profiteren van de met de open onderwijsruimte verbonden voordelen.

Deze factoren dragen bij tot de kwaliteit van het onderwijs door de pedagogische vernieuwing die zij inhouden, en bevorderen een gemakkelijkere toegang tot alle onderwijsniveaus, vooral voor hen die door de geografische afstand of persoonlijke situatie niet in staat zijn, onderwijs te volgen waarvoor de fysieke aanwezigheid vereist is.

De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en de zelfstudie en open en afstandsonderwijs betreffen alle onderwijsniveaus. Het gebruik van deze voorzieningen zou aanzienlijke multiplicatorische gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de activiteiten die in het communautaire actieprogramma "Socrates" zijn opgenomen.

De volgende activiteiten komen in aanmerking voor de toekenning van communautaire steun:

1. Transnationale projecten die beogen: de kwaliteit van de produkten te verbeteren zodat zij beter aan de behoeften van de gebruikers zijn aangepast; cursussen en materialen te ontwikkelen voor alle burgers of/en deze leerstof aan te passen aan de talen en culturen van de Gemeenschap; de erkenning van via open en afstandsonderwijs verworven diploma's, kredietpunten en kwalificaties uit te breiden. Meer in het bijzonder:

- inzake het hoger onderwijs zullen de universiteiten worden aangemoedigd, via partnerships met universiteiten die hun sporen verdiend hebben met het open en afstandsonderwijs, activiteiten te ontwikkelen om een Europese dimensie in te voeren in alle typen hoger onderwijs. Een beperkt aantal beurzen zal worden versterkt, volgens de in hoofdstuk I, actie 3, beschreven procedure, aan studenten die cursussen op afstand volgen, om in andere Lid-Staten intensieve cursussen te kunnen volgen in het kader van de door de bevoegde instellingen afgesloten samenwerkingsakkoorden;

- inzake het schoolonderwijs zullen de scholen worden aangemoedigd zich in te stellen op het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën, met inbegrip van de mogelijkheden die zelfstudie en open en afstandsonderwijs bieden, allereerst met het doel, de resultaten en ervaringen van de partnerships te verspreiden ten behoeve van andere scholen die niet aan de projecten deelnemen. Voor de actualisering van de vaardigheden van de onderwijsstaf zijn de mogelijkheden van het open en afstandsonderwijs van enorm belang, gezien de schaarsheid van dit personeel en de noodzaak van een specifieke opleiding op het gebied van de Europese dimensie;

- op de andere gebieden van dit programma, met name de bevordering van de talenkennis, kunnen zelfstudie en open en afstandsonderwijs effectief bijdragen aan ontwerp en uitwerking van leermateriaal dat beschikbaar kan zijn voor alle burgers van de Gemeenschap.

2. de vorming van een netwerk van de "ressource centres" voor het multimedia-, open en afstandsonderwijs en voor de invoering van de nieuwe informatietechnologieën in het onderwijs.

Actie 3

Bevordering van informatie en uitwisselingen van ervaringen

Informatie verhoogt het wederzijds begrip en vormt een solide voetstuk voor communautaire onderwijssamenwerking en de ontwikkeling daarvan, maar ook een essentiële factor waardoor alle onderwijs-actoren zich profijtelijk in een open Europese onderwijsruimte kunnen ontplooien.

De hierna voorgestelde acties vormen een dienstverlening aan de besluitvormers en aan de onderwijs-actoren, door hun actuele en betrouwbare informatie ter beschikking te stellen. Die informatie komt voort uit de door het netwerk Eurydice, het netwerk Naric, de actie Arion en actie 4 van het programma Erasmus verzamelde ervaring.

1. Uitwisselingen van informatie (Eurydice)

Via de op dit gebied ondersteunde acties kan de verschaffing van informatie over het onderwijsbeleid en -stelsels, hervormingen, innovaties en de resultaten van onderzoek op het gebied van onderwijs worden gewaarborgd.

Voor financiële steun komen de volgende activiteiten in aanmerking:

a) de verspreiding en produktie van documenten, gegevens en vergelijkende analyses over onderwerpen van gemeenschappelijk belang, alsmede van instrumenten ter bevordering van de vergelijkbaarheid van de informatie;

b) de verspreiding van deze informatie via informatiekanalen en -relais en verspreidingscentra in de openbare en de privésector, op nationaal, regionaal en communautair niveau;

c) de creatie van communautaire gegevensbanken, de ontwikkeling van nauwe verbindingen tussen de bestaande gegevensbanken en de verbetering van hun toegankelijkheid;

d) de toepassing van de nieuwe informatie- en elektronische technologieën ter garantie van interactiviteit van de uitwisselingen en een efficiëntere verdeling van de middelen. De ondersteunde acties houden rekening met de communautaire ontwikkelingen op het gebied van de transeuropese netwerken en in de eerste plaats met de telematische verbindingen tussen de overheidsbesturen;

e) de uitvoering van studies om de tendensen te analyseren en te kunnen inspelen op de behoeften op onderwijsgebied, alsmede elk ander prospectief onderzoek inzake onderwijs en zijn sociaal-economisch milieu (activiteiten die overeenkomsten vertonen met die van de waarnemingsposten).

De Lid-Staten ontwerpen structuren om bij te dragen tot de uitvoering van de hierboven vermelde acties. Die structuren fungeren als interface ten opzichte van de informatie- en onderwijscentra en de op nationaal niveau voorhanden deskundigheid inzake het onderwijs. De Gemeenschap kan een aanvullende steun verlenen voor deze structuren.

Bij de uitvoering van deze acties zal een nauwe verbinding worden ontwikkeld met de vergelijkbare acties van Cedefop op het gebied van informatie betreffende de beroepsopleiding, Eurostat voor statistieken, het communautair netwerk Naric (nationale informatiecentra voor academische erkenning van diploma's) en elk ander bestaand informatienetwerk op onderwijsgebied op nationaal, Europees en internationaal niveau.

2. Studiebezoeken (maatregelen van het type "Arion")

Er kunnen financiële ondersteuningen worden verleend voor de organisatie van multilaterale studiebezoeken voor onderwijzend personeel. Daarmee wordt een uitwisseling van informatie en ervaring beoogd over onderwerpen van gemeenschappelijk belang voor de Lid-Staten, tussen onderwijspersoneel dat in de eigen Lid-Staat in aanmerking komt voor een functie als multiplicator.

In het kader van deze actie wordt onderwijspersoneel in aanmerking genomen, in de eerste plaats personen die leidende functies bekleden of belast zijn met evaluatie, opleiding, studiekeuzebegeleiding, coördinatie van Europese projecten, alsmede verantwoordelijke functionarissen van ministeries.

De communautaire middelen die bedoeld zijn als bijdrage aan de ontwikkeling van deze bezoeken worden tussen de Lid-Staten verdeeld volgens de in hoofdstuk II, punt 2, beschreven formule en beheerd door de in hoofdstuk II, punt 3, genoemde nationale instanties.

Het gemiddeld steunbedrag per persoon wordt geraamd op 900 ecu voor de duur van een week.

3. Aanvullende maatregelen

De Commissie ondersteunt aanvullende maatregelen die de bevordering van de doelstellingen van het programma beogen, zoals:

- op Europees niveau door verenigingen van docenten, van studenten of van ouders van leerlingen ontwikkelde projecten;

- projecten met het doel, de Europese dimensie van het onderwijs en het beroepsonderwijs te ontwikkelen, die worden ingediend door organisaties voor het onderwijs aan volwassenen, om een zo groot mogelijk aantal burgers te sensibiliseren voor vraagstukken met een Europese dimensie;

- steun aan de organisatie van bewustmakingsacties ter bevordering van de samenwerking in het onderwijs en de beroepsopleiding;

- steun voor maatregelen betreffende toezicht op en evaluatie van de in deze bijlage beschreven acties.