1. INLEIDING

Dit is het tweede verslag over de vorderingen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het "EU-beleidskader voor steun aan ontwikkelingslanden bij de aanpak van voedselzekerheidsproblemen”, dat in 2010 werd aangenomen. Om de in 2010 vastgelegde prioriteiten te versterken heeft de EU sindsdien verdere beleidsafspraken gemaakt; in april 2013 is een uitvoeringsplan opgesteld en besproken in de Raad, die de Europese Commissie verzocht in samenwerking met de lidstaten vanaf 2014 om de twee jaar geconsolideerde EU-voortgangsverslagen op te stellen.

In overeenstemming met artikel 210, lid 2, van het VWEU is dit tweede verslag derhalve gecoördineerd door de Commissie, met inbreng van de volgende lidstaten: België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Nederland, Oostenrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. In dit verslag wordt uiteengezet hoe de EU en haar lidstaten zorgen voor de verwezenlijking van de beleidsprioriteiten inzake voedsel- en voedingszekerheid, waarover in 2013 overeenstemming is bereikt. Het verslag gaat vergezeld van een werkdocument van de Commissie, waarin meer informatie wordt gegeven over methodiek en gedetailleerde casestudy's.

2. MONDIALE EN EUROPESE BELEIDSONTWIKKELINGEN

Er wordt substantiële vooruitgang geboekt bij de verbetering van de voedselzekerheid in de wereld. Uit de Wereld Honger Index (DJSGI) blijkt dat het niveau van honger in ontwikkelingslanden sinds 2000 met 27 % is gedaald. Het totale aantal chronisch ondervoede mensen ligt desalniettemin op 795 miljoen. Klimaatverandering, overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen, ziekterisico's, voedselprijsschommelingen/-inflatie, veranderende eetpatronen en gewapende conflicten blijven aanzienlijke risico's voor de voedsel- en voedingszekerheid vormen, met een samenloop van gebeurtenissen die crisisscenario's - en/of het risico daarop - creëren op nationaal, regionaal of internationaal niveau. Voorts heeft zich er een aanzienlijke stijging van de sociaaleconomische ongelijkheid binnen landen voorgedaan, en dat heeft ook gevolgen voor de voedsel- en voedingszekerheid.

Tegen deze achtergrond werden er in 2014-2015 een aantal belangrijke internationale overeenkomsten en verbintenissen ondertekend waardoor het mondiale momentum en de politieke wil voor voedsel- en voedingszekerheid in stand is gehouden, en in het kader waarvan de EU en haar lidstaten een belangrijke rol hebben gespeeld. En niet onbelangrijk: de honger de wereld uithelpen is de tweede doelstelling geworden in het kader van de 2030-agenda "Transforming our world". De EU heeft actief steun verleend aan het Comité inzake wereldvoedselzekerheid, inclusief de bekrachtiging van de beginselen voor verantwoorde landbouwinvesteringen.

Verder spraken de leiders van de G7 in 2015 af om voor 2030 een einde te maken aan honger en ondervoeding voor 500 miljoen mensen. De G20 keurde in 2014 een kader voor langdurige voedsel- en voedingszekerheid goed, gevolgd door een actieplan in 2015. Deze maatregelen werden ondersteund door de actieagenda van Addis Abeba, waar een politieke verbintenis werd aangegaan om te helpen bij de financiering van duurzame ontwikkeling middels innovatieve bronnen.

In december 2015 ondertekenden de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering de overeenkomst van Parijs voor een nieuw, ambitieus kader voor wereldwijde inspanningen om de klimaatverandering aan te pakken. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de voedsel- en voedingszekerheid. Tijdens de door Italië georganiseerde Expo 2015 in Milaan werden verschillende evenementen toegespitst op de voedselzekerheid in de wereld.

Donoren hebben het belang erkend van verantwoordelijke particuliere investeringen in de landbouw, met inbegrip van duurzame visserij en aquacultuur, en hebben ingezien dat met name de landbouw een belangrijke motor is voor inclusieve groei en werkgelegenheid op het platteland.

EU-donoren erkennen de cruciale rol van vrouwen voor de landbouw en voedsel- en voedingszekerheid overal ter wereld. Met het EU-genderactieplan voor 2016-2020 hebben de EU en haar lidstaten afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat de economische en sociale rechten van meisjes en vrouwen worden gewaarborgd en dat zij vrij en actief kunnen participeren in de economie.

Toereikende landbouwinkomens en voedsel- en voedingszekerheid zijn factoren die politieke stabiliteit, veiligheid en migratie verregaand beïnvloeden. Het Noodtrustfonds voor stabiliteit en de aanpak van de grondoorzaken van irreguliere migratie in Afrika waar 1,9 miljard euro voor is uitgetrokken, zal helpen om werkgelegenheid te creëren, met name voor jongeren en vrouwen in plattelandsgebieden. Het zal tevens bijdragen tot een veerkrachtiger systeem voor voedsel- en voedingszekerheid en daarmee de aanpak van de diepere oorzaken van migratie kracht bijzetten.

De Commissie streeft naar een kenniseconomie en erkent de essentiële rol van onderzoek en innovatie op het gebied van voedsel- en voedingszekerheid. In 2014 hebben staatshoofden uit de EU en Afrika in het kader van het partnerschap EU-Afrika een gezamenlijk gefinancierd Europees-Afrikaans partnerschap voor onderzoek en innovatie goedgekeurd, waarin voedsel- en voedingszekerheid en duurzame landbouw als topprioriteiten werden aangemerkt.

Het beleidskader van de EU blijft derhalve van groot belang. Zoals uit dit verslag blijkt, zijn de EU en haar lidstaten zich sterk blijven inzetten en hebben een aantal lidstaten hun steun aanzienlijk opgevoerd.

3. VERSLAGLEGGING EN VOORUITGANG

Dit gedeelte biedt een overzicht van de uitbetalingen voor voedsel- en voedingszekerheid, en van de vooruitgang inzake de beleidsprioriteiten aan de hand van prestatiecriteria sinds het eerste verslag in 2014.

Uitgekeerde bedragen

In vergelijking met het eerste verslag zijn de uitgaven van de EU en haar lidstaten voor voedsel- en voedingszekerheid met 9 % gestegen, van 3,365 miljoen naar 3,659 miljoen euro, hetgeen neerkomt op 8 % van de totale officiële ontwikkelingshulp (ODA).

Deze uitkeringen van de EU en haar lidstaten vertegenwoordigen een brede waaier aan steun voor belangrijke mondiale, regionale en nationale prioriteiten voor de verwezenlijking van voedsel- en voedingszekerheid. Nationale maatregelen vertegenwoordigen twee derde van de totale investeringen. In 2014 is 25 % van de steun uitbetaald op mondiaal niveau, 9 % op regionaal niveau en 66 % op nationaal niveau.

Uit tabel 1 blijkt dat Afrika de voornaamste begunstigde van de ODA van de EU en haar lidstaten blijft voor wat de voedsel- en voedingszekerheid betreft, namelijk 45 %, ofwel 1,663 miljoen euro. De geografische spreiding van de investeringen blijft vergeleken met 2012 grotendeels gelijk.