P6_TA(2005)0139

Droogte in Portugal

Resolutie van het Europees Parlement over de droogte in Portugal

Het Europees Parlement,

- gelet op de artikelen 2 en 6 van het EG-Verdrag, volgens welke de eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de verschillende beleidssectoren van de Gemeenschap met het oog op een in milieuopzicht duurzame economische ontwikkeling,

- gelet op artikel 174 van het EG-Verdrag,

- gelet op het Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de VN inzake klimaatverandering (UNFCCC) van december 1997 en de ratificatie van het Kyoto-protocol door de EG op 4 maart 2002,

- gezien het verslag van de Commissie over klimaatverandering en de Europese waterdimensie,

- gelet op artikel 103, lid 2 van zijn Reglement,

A. overwegende dat Zuid-Europa, en met name het Iberisch schiereiland, de afgelopen jaren onder tal van ernstige droogteperioden te lijden heeft gehad,

B. overwegende dat de uitblijvende neerslag in Portugal van 1 oktober 2004 tot eind maart 2005, een periode waarin minder dan 50 % van de gemiddelde neerslag tussen 1961 en 1990 viel, heeft geleid tot een uitermate lage grondwaterstand, die in enkele regio's in het zuiden van het land zelfs tot onder de 20 % van het normale niveau is komen te liggen,

C. overwegende dat op 15 maart 2005 zo'n 88 % van het Portugese vasteland te lijden had onder ernstige of zelfs extreme droogte en dat de situatie ondanks enkele dagen met lichte regen niet echt ten goede is gekeerd,

D. overwegende dat de waterschaarste ernstige sociale en economische gevolgen heeft gehad, met name voor de landbouw, de veehouderij en de bosbouw — met als gevolg dat gewassen nauwelijks of niet zijn gegroeid, met name graangewassen, voedergewassen en weidegronden, en dat de hooi- en graanoogst hierdoor ernstig in gevaar is gekomen, wat heeft geleid tot een enorme schaarste aan veevoer, waarvan de reserves bijna zijn uitgeput — en ook voor de menselijke consumptie, het milieu en de volksgezondheid, zodat ook het toerisme getroffen is, een bedrijfstak die voor Portugal van groot belang is,

E. overwegende dat vanaf mei en tot het begin van de herfst nauwelijks nieuwe neerslag zal vallen en dat het noodzakelijk zal zijn om de dieren bij te voeren, niet alleen in de zomer doch ook tijdens de daarop volgende winter,

F. overwegende dat juist de bevolkingsgroepen met de geringste financiële middelen het hardst door de droogte getroffen zijn en dat de droogte naast de directe gevolgen ook haar weerslag zal hebben op de oogst van lentegewassen, die in gevaar komt gezien het lage waterniveau in de belangrijkste reservoirs, en op de kans op bosbranden in de zomer, die met name in het jaar 2003 al een rampzalige omvang hadden,

G. overwegende dat volgens studies die zijn verricht naar een voorspelling van de gevolgen van de droogte over de volgende 11 maanden, het geschatte verlies in netto-meerwaarde ongeveer 34 % zal bedragen, een percentage dat in sommige van de meest getroffen regio's in het zuiden van het land kan oplopen tot 40 %,

H. overwegende dat de aanhoudende droogte in Portugal een verder bewijs vormt voor de negatieve gevolgen van de klimaatverandering en benadrukkend dat dit het zoveelste bewijs is van de noodzaak van een ambitieus mondiaal programma om de klimaatverandering een halt toe te roepen; overwegende dat de EU het voortouw moet blijven nemen in dit proces en haar inspanningen op de essentiële terreinen milieu, energie en vervoer moet opvoeren,

1. betuigt zijn solidariteit met de getroffen bevolking en sectoren en uit zijn bezorgdheid over de toestand waarin veel Portugese landbouwers en veehouders verkeren en over de watervoorziening die in een aantal regio's ernstig in het gedrang komt, vooral in het midden en het zuiden van het land;

2. is van mening dat op communautair niveau hulp geboden moet worden: niet alleen aan de zwaarst getroffenen, maar ook om te voorkomen dat nog meer schade wordt aangericht en dat vergelijkbare situaties in de toekomst opnieuw dergelijke ernstige gevolgen hebben; verzoekt de Commissie daarom om aan de hand van reeds door de Portugese autoriteiten verstrekte informatie:

- alle betalingen van landbouwsubsidies verschuldigd aan de landbouwers vervroegd te verrichten,

- overeenkomstig de communautaire regelgeving en naar het voorbeeld van wat reeds is gebeurd in eerdere soortgelijke situaties, te zorgen voor het vrijgeven van de communautaire interventievoorraden van graan die zijn ontstaan als gevolg van de overschotten in sommige lidstaten,

- de veterinaire maatregelen te steunen die zijn voorzien in het plan voor bestrijding van de catarrale schapenkoorts (of ziekte van de "blue tongue"), die tijdens de droogteperiode is uitgebroken en waardoor, mede als gevolg van de beperkingen voor het vervoer van dieren, de door de droogte ontstane situatie verder is verergerd,

- in te stemmen met uitzonderingen op de toepassing van bepaalde communautaire verordeningen, met name door begrazing toe te staan in regio's waarvoor een braakleggingsregeling geldt of zones voor de graanteelt waar door verstoring van de gewasgroei niet zal kunnen worden geoogst,

- de Portugese autoriteiten toestemming te geven voor de benodigde staatssteun, met name voor kleine landbouwers en in het bijzonder om bij te dragen in de buitengewoon hoge kosten van het bijvoeren van dieren en het vervoer of het winnen van water, en voor het lenigen van de ergste nood in de meest getroffen landbouwsectoren als de aardappelteelt en de citrusvruchtenteelt,

- de Raad en het Europees Parlement een voorstel tot herziening van de wetgeving voor te leggen, zodat deze wordt afgestemd op de noodzaak een herhaling van dergelijke ernstige gevolgen in volgende jaren van aanhoudende droogte in het zuiden van Europa te voorkomen;

3. wijst de Commissie en de Raad in dit verband op de noodzaak dat onmiddellijk financiële en materiële middelen beschikbaar worden gesteld, zodat op het juiste ogenblik maatregelen kunnen genomen worden om te voorkomen dat de komende zomer nog meer bosbranden uitbreken als gevolg van de droogte;

4. verwelkomt de mededeling van de Commissie over risico- en crisisbeheer in de landbouw (COM (2005)0074) en spoort de Commissie en de Raad aan hier spoedig maatregelen op te laten volgen en derhalve zo snel mogelijk op communautair niveau een doelmatig systeem in het leven te roepen om de Europese landbouwers te beschermen tegen risico's en crises zoals die zich momenteel voordoen als gevolg van de droogte in Portugal; meent dat werk moet worden gemaakt van een overheidsverzekering voor de landbouw, gefinancierd met communautaire middelen, die de mogelijkheid biedt landbouwers in geval van natuurrampen zoals droogte en branden een minimuminkomen te garanderen;

5. meent dat het nodig is een begrotingslijn voor steunmaatregelen in te stellen om de toename van de kosten en de vermindering van de landbouwproductie te compenseren, alsook een tijdelijke vrijstelling van de betaling van de socialezekerheidsbijdragen (zonder verlies van rechten) voor voltijdse landbouwers met een inkomen van onder de 12 EGE en een renteloze verlenging met twee jaar van het krediet voor het productiejaar;

6. roept de Raad en de Commissie op om opnieuw te bekijken of geld uit het Solidariteitsfonds gebruikt kan worden om met name hulp te bieden in dit soort situaties, die zich vooral in het zuiden van Europa herhaaldelijk voordoen;

7. verzoekt de Commissie initiatieven te nemen om eerbiediging van de Kyoto-afspraken te waarborgen;

8. verzoekt de Commissie het optreden van deze verschijnselen diepgaand te bestuderen om vast te stellen of het om cyclische of incidentele gebeurtenissen gaat, dan wel om een nieuwe indicatie van blijvende klimaatveranderingen, de opties voor afspraken na 2012 te onderzoeken in het kader van het VN-klimaatveranderingsproces, en tegelijk onderzoek te doen naar de ontwikkeling van een EU-strategie op lange termijn, waarbij voor de industrielanden emissiereductie tegen het jaar 2020 als leidraad zou moeten gelden; dringt erop aan dat de EU het voortouw blijft nemen bij de internationale inspanningen om de klimaatverandering het hoofd te bieden en concrete voorstellen indient voor een strategische aanpak na 2012;

9. neemt met belangstelling kennis van het recente verslag van de Commissie over het mondiale verschijnsel van klimaatverandering en het rechtstreekse effect daarvan op de watervoorziening en -kwaliteit alsmede op de aquatische ecosystemen; is met name ingenomen met het voorstel om aan de voor het EUwaterbeleid verantwoordelijke beleidsmakers relevante informatie te verstrekken over de gevolgen voor de waterhuishouding (landbouw, stedelijke centra, industrie- en energiesector, burgerbescherming, ruimtelijke ordening) in het kader van diverse scenario's voor de klimaatverandering;

10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het parlement en de regering van Portugal, en de lokale overheden in de getroffen gebieden.

--------------------------------------------------