MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Leidraad betreffende het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie

Deel twee — Rechten van de burgers

(2020/C 173/01)

Deze leidraad is louter informatief en vormt geen aanvulling op of vervollediging van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.

Hoewel deze leidraad is opgesteld door personeel van de Europese Commissie, mogen de in de leidraad vervatte standpunten niet worden geïnterpreteerd als officiële standpunten van de Europese Commissie.

Het algemene doel van deel twee van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna “het akkoord” genoemd) is het waarborgen, uiterlijk aan het einde van de overgangsperiode waarin het akkoord voorziet, van de uit het recht van de Europese Unie (EU) voortvloeiende rechten van de burgers die worden uitgeoefend door burgers van de Europese Unie die verblijven of werken in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (VK) en door onderdanen van het VK die verblijven of werken in de EU, en hun respectieve familieleden, en te voorzien in doeltreffende, afdwingbare en niet-discriminerende garanties daartoe.

1. TITEL I — ALGEMENE BEPALINGEN

De artikelen 9, 10 en 11 van het akkoord bepalen samen de personele en territoriale werkingssfeer voor de toepassing van deel twee, titel II, van het akkoord, dat handelt over de rechten en verplichtingen met betrekking tot verblijf, verblijfsdocumenten, werknemers en zelfstandigen en beroepskwalificaties (titel III inzake de coördinatie van de sociale zekerheid heeft een eigen personele werkingssfeer).

De begunstigden van titel II van het akkoord zijn EU-burgers en onderdanen van het VK die overeenkomstig het recht van de Unie voor het einde van de overgangsperiode het recht op verblijf of werk hebben uitgeoefend en dit na die periode blijven doen, alsmede hun respectieve familieleden.

De definities van EU-burger en van onderdaan van het VK zijn opgenomen in artikel 2, onder c) en d), van het akkoord.

Wanneer in deze leidraad wordt verwezen naar de rechten of voorschriften van de Unie inzake vrij verkeer, wordt ook gedoeld op rechten op grond van: de artikelen 21, 45 en 49 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna “VWEU” genoemd); Richtlijn 2004/38/EG betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden (hierna “Richtlijn 2004/38/EG” genoemd), en Verordening (EU) 492/2011 betreffende het vrije verkeer van werknemers binnen de Unie (hierna “Verordening (EU) nr. 492/2011” genoemd).

1.1. Artikel 9 — Definities

1.1.1. Artikel 9, onder a): familieleden

1.1.1.1. Artikel 9, onder a), i): familieleden in engere zin

De familieleden in engere zin worden gedefinieerd door verwijzing naar artikel 2, punt 2, van Richtlijn 2004/38/EG. Deze bepaling is tevens van toepassing op familieleden van werknemers en zelfstandigen, met inbegrip van familieleden van grensarbeiders (gevoegde zaken C‐401/15 tot en met C‐403/15, Depesme en Kerrou).

Zoals ook volgens het recht van de Unie het geval is, genieten familieleden van EU-burgers in beginsel geen zelfstandig recht op vrij verkeer en verblijf (tenzij zij zelf EU-burger zijn of een zelfstandig verblijfsrecht hebben verkregen als gevolg van hun relatie met een EU-burger, waardoor hun recht op vrij verkeer is ontstaan). In dezelfde geest genieten familieleden uit hoofde van het akkoord alleen rechten die zijn afgeleid van die van de houder van het recht, dat wil zeggen een persoon die valt onder artikel 10, lid 1, onder a) tot en met d), van het akkoord.

De enige uitzondering wordt gevormd door familieleden die onder artikel 10, lid 1, onder f), vallen en aan het einde van de overgangsperiode “zelfstandig” in het gastland verblijven, aangezien hun verblijfsrecht op grond van het recht van de Unie op dat moment niet langer afhankelijk is van het behoud van de status van familielid van een EU-burger die op dat moment in het gastland rechten uit hoofde van het Verdrag uitoefent.

1.1.1.2. Artikel 9, onder a), ii): onderdanen van derde landen die verzorger zijn van een te hunnen laste zijnde EU-burger

Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ‐EU) heeft erkend dat in bepaalde situaties ook andere personen een verblijfsrecht moeten hebben, met name wanneer de aanwezigheid van dergelijke personen vereist is om EU-burgers in staat te stellen het verblijfsrecht uit hoofde van het recht van de Unie te genieten.

Het meest relevante voorbeeld is een minderjarige mobiele EU-burger met een ouder die geen EU-burger is. Terwijl het verblijfsrecht van de EU-burger zonder meer uit het recht van de Unie voortvloeit, valt de ouder te wiens laste de EU-burger is, niet onder het toepassingsgebied van artikel 2, lid 2, onder d), van Richtlijn 2004/38/EG, dat van toepassing is op ouders die ten laste zijn van de EU-burger (hier is het omgekeerde het geval). Het HvJ‐EU heeft in zaak C‐200/02 Chen geoordeeld dat die ouder verblijfsrecht in het gastland heeft ter ondersteuning van het verblijfsrecht van het minderjarige EU-kind.

Artikel 9, onder a), ii), gaat verder dan de verwijzing naar de voornaamste verzorger waarvan het HvJ‐EU zich in het arrest-Chen bedient (waar slechts het verblijf van de moeder in het geding was) en is op meer open wijze geformuleerd, zodat ook andere personen dan degenen die daadwerkelijke zorg verlenen eronder vallen (bijvoorbeeld ook minderjarige broers en zussen die verzorgd worden door dezelfde persoon of personen die daadwerkelijk voor de minderjarige EU-burger zorgt respectievelijk zorgen).

1.1.2. Artikel 9, onder b): grensarbeiders

Grensarbeiders zijn personen die onder de definitie van “werknemer” van het HvJ‐EU vallen, maar geen verblijfsrecht hebben in de zin van artikel 13 van het akkoord in de staat waar zij “werknemer” zijn.

Hieronder vallen zowel grensarbeiders in loondienst (artikel 45 VWEU) als grensarbeiders die als zelfstandige werkzaam zijn (artikel 49 VWEU) (zie zaak C‐363/89 Roux en de leidraad voor de artikelen 24 en 25).

1.1.2.1. Definitie van werknemer en zelfstandige

Noch het primaire, noch het afgeleide recht van de Unie bevat een definitie van de termen “werknemer” of “zelfstandige”.

Volgens de jurisprudentie van het HvJ‐EU heeft het begrip “werknemer” een specifieke betekenis in het kader van het vrije verkeer in de Unie (zie bijvoorbeeld zaak C‐66/85 Lawrie-Blum) en moet het een ruime uitlegging krijgen (zaak C‐139/85 Kempf).

Het is niet mogelijk om afwijkende nationale definities toe te passen (bv. de definitie van werknemer in het nationale arbeidsrecht) die restrictiever zijn.

Het HvJ‐EU heeft “werknemer” gedefinieerd als een persoon die tegen betaling onder het gezag van een ander reële en daadwerkelijke arbeid verricht, met uitsluiting van werkzaamheden van zo geringe omvang dat zij louter marginaal en bijkomstig blijken (zaken C‐138/02 Collins, C‐456/02 Trojani, en C‐46/12 L.N.).

De wezenlijke kenmerken van een arbeidsverhouding zijn:

— dat de betrokkene gedurende een bepaalde tijd prestaties levert (zie bijvoorbeeld de zaken C‐139/85 Kempf, C‐344/87 Bettray, C‐171/88 Rinner-Kühn, C‐1/97 Birden, C‐102/88 Ruzius-Wilbrink);

— voor en onder het gezag van een ander (zaken C‐152/73 Sotgiu, C‐196/87 Steymann, C‐344/87 Bettray, C‐151/04 Nadin);

— in ruil waarvoor de betrokkene een beloning ontvangt (zie bijvoorbeeld de zaken C‐196/87 Steymann, C‐344/87 Bettray, C‐27/91 Hostellerie Le Manoir, C‐270/13 Haralambidis).

De voorwaarde dat er sprake is van een gezagsverhouding zorgt voor het onderscheid tussen “werknemers” en “zelfstandigen”. Bij arbeid in een gezagsverhouding bepaalt de werkgever de keuze van de activiteit, de beloning en de arbeidsvoorwaarden (zaak C‐268/99 Jany).

1.1.3. Artikel 9, onder c): gastland

Deze bepaling maakt onderscheid tussen EU-burgers en onderdanen van het VK. Het begrip gastland wordt voor beide groepen verschillend gedefinieerd.

Voor onderdanen van het VK is het gastland de lidstaat van de EU, zoals gedefinieerd in artikel 2, onder b), van het akkoord, waar zij hun recht op verblijf overeenkomstig de Unievoorschriften inzake vrij verkeer uitoefenen. Het VK kan overeenkomstig het akkoord niet het gastland worden voor onderdanen van het VK, dat wil zeggen dat onderdanen van het VK die voor het einde van de overgangsperiode in het VK hebben verbleven overeenkomstig de rechten uit hoofde van het recht van de Unie (als begunstigden van de jurisprudentie van het HvJ‐EU in zaak C‐34/09 Ruiz Zambrano of C‐370/90 Singh) niet in hun persoonlijke hoedanigheid begunstigde van het akkoord worden.

Voor EU-burgers is het gastland het VK zoals gedefinieerd in artikel 3, lid 1, van het akkoord. EU-burgers worden in hun persoonlijke hoedanigheid in geen enkele lidstaat van de EU begunstigde van het akkoord, ongeacht of het de lidstaat van hun nationaliteit betreft.

1.1.3.1. Daar “overeenkomstig het recht van de Unie hun recht op verblijf hebben uitgeoefend”

De uitoefening van het recht op verblijf houdt in dat een EU-burger of een onderdaan van het VK voor het einde van de overgangsperiode legaal in het gastland verblijft overeenkomstig het recht van de Unie inzake vrij verkeer.

Alle mogelijke situaties waarin het verblijfsrecht voortvloeit uit de Unievoorschriften inzake vrij verkeer, vallen hieronder.

Deze omvatten het verblijfsrecht, ongeacht of het een duurzaam verblijfsrecht betreft, ongeacht de duur ervan (ook bijvoorbeeld aankomst in het gastland een week voor het einde van de overgangsperiode en verblijf aldaar als werkzoekende krachtens artikel 45 VWEU is voldoende) en ongeacht de hoedanigheid waarin deze rechten worden uitgeoefend (als werknemer, als zelfstandige, als student, als werkzoekende enz.).

Het volstaat dat het verblijfsrecht is uitgeoefend overeenkomstig de voorwaarden van het recht van de Unie inzake het verblijfsrecht (zaak C‐162/09 Lassal of gevoegde zaken C‐424 Ziolkowski en 425/10 Szeja).

Het bezit van een verblijfsdocument is overeenkomstig het recht van de Unie geen voorwaarde voor legaal verblijf, aangezien het recht van verblijf door het Verdrag rechtstreeks aan alle EU-burgers wordt verleend en niet afhankelijk is van het voldaan hebben aan administratieve procedures (overweging 11 van Richtlijn 2004/38/EG). Anderzijds betekent het bezit van een op grond van het recht van de Unie afgegeven verblijfsdocument op zich niet dat het verblijf in overeenstemming is met het recht van de Unie (zaak C‐325/09 Dias).

1.1.3.2. “Voor het einde van de overgangsperiode […] hun recht op verblijf hebben uitgeoefend en […] ook daarna hun verblijf voortzetten”

Deze begrippen, die in combinatie moeten worden gelezen, bevatten een tijdsbepaling die vereist dat het verblijf overeenkomstig het recht van de Unie alleen voor de toepassing van deel twee van het akkoord in aanmerking wordt genomen wanneer het verblijf aan het einde van de overgangsperiode (31 december 2020) “ononderbroken” is geweest.

De regels inzake het ononderbroken karakter van het verblijf worden nader omschreven in artikel 11 van het akkoord.

Verleden verblijfsperioden die voor het einde van de overgangsperiode zijn verstreken (bijvoorbeeld verblijf tussen 1980 en 2001) of verblijfsperioden die pas na het einde van de overgangsperiode beginnen, tellen niet mee.

1.1.4. Artikel 9, onder d): land van beroepsactiviteit

Het land van beroepsactiviteit is slechts relevant voor het vaststellen van de territoriale reikwijdte van de rechten van grensarbeiders.

Personen die verblijven in de staat waar zij werken, worden niet als grensarbeider beschouwd.

1.1.5. Artikel 9, onder e): gezagsrecht

De term “gezagsrecht” wordt gedefinieerd door verwijzing naar artikel 2, punt 9, van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid (verordening Brussel II bis).

Deze bepaling betreft ook het gezagsrecht dat is verkregen ingevolge een beslissing, van rechtswege of bij een rechtsgeldige overeenkomst.

1.2. Artikel 10 — Personele werkingssfeer

1.2.1. EU-burgers en onderdanen van het VK: lid 1, onder a) tot en met d)

De definities van EU-burger en van onderdaan van het VK zijn opgenomen in artikel 2, onder c) en d), van het akkoord.

Het HvJ‐EU heeft in zijn jurisprudentie bijzondere richtsnoeren gegeven met betrekking tot de rechten van personen met een dubbele nationaliteit. De jurisprudentie daaromtrent is belangrijk om te bepalen in welke gevallen een persoon met dubbele nationaliteit onder het akkoord valt en in welke gevallen de dubbele nationaliteit louter intern van belang is.

Personen met twee EU-nationaliteiten (bv. iemand met zowel de Tsjechische als de Slowaakse nationaliteit) en EU-burgers die ook de nationaliteit van een niet-EU-land hebben (bv. iemand met zowel de Tsjechische als de Japanse nationaliteit) en die aan het einde van de overgangsperiode in het VK verblijven, vallen als EU-burgers duidelijk onder de personele werkingssfeer van het akkoord.

Personen met zowel de nationaliteit van een lidstaat als die van het VK, door geboorte of door naturalisatie, vallen onder het akkoord indien zij voor het einde van de overgangsperiode het recht van vrij verkeer hebben uitgeoefend in het gastland waarvan zij de nationaliteit bezitten (zaak C‐165/16 Lounes). Personen met zowel de nationaliteit van een lidstaat als die van het VK, door geboorte of door naturalisatie, vallen eveneens onder het akkoord indien zij voor het einde van de overgangsperiode het recht van vrij verkeer hebben uitgeoefend in een andere lidstaat dan die waarvan zij de nationaliteit bezitten (dit doet geen afbreuk aan hun rechten als mobiele EU-burgers uit hoofde van het recht van de Unie inzake het vrije verkeer van EU‐burgers).

Personen met zowel de nationaliteit van een lidstaat als die van het VK die de nationaliteit van het gastland zelfs na het einde van de overgangsperiode hebben verworven, vallen onder het akkoord naar analogie van zaak C‐165/16 Lounes.

Personen met zowel de nationaliteit van een lidstaat als die van het VK die nooit het recht van vrij verkeer hebben uitgeoefend dat voortvloeit uit artikel 21, 45 of 49 VWEU (zie bv. zaak C‐434/09 McCarthy), vallen niet onder het akkoord.

1.2.2. Buiten het toepassingsgebied

1.2.2.1. Uitgezonden werknemers

Personen die zich uitsluitend kunnen beroepen op uit artikel 56 VWEU voortvloeiende rechten, vallen niet onder het akkoord (zie ook de leidraad betreffende artikel 30, lid 1, onder e), van titel III van het akkoord).

Het akkoord verleent uitgezonden werknemers geen recht om na het einde van de overgangsperiode in het gastland te blijven.

1.2.2.2. Aan het burgerschap van de Unie verbonden rechten: zaak C‐34/09 Ruiz Zambrano

EU-burgers en onderdanen van het VK wier rechten in het gastland aan het einde van de overgangsperiode gebaseerd zijn op het feit dat zij EU-burgers waren zoals gedefinieerd in artikel 20 VWEU, vallen buiten het toepassingsgebied van het akkoord.

Bijgevolg vallen ook hun familieleden buiten het toepassingsgebied van het akkoord en zijn deze onderworpen aan de regels die in het gastland van kracht zijn.

1.2.2.3. Recht op gezinshereniging van terugkerende EU-burgers en onderdanen van het VK: zaak C‐370/90 Singh

EU-burgers en onderdanen van het VK op wie dit onderdeel van de rechtspraak van toepassing is, vallen buiten het toepassingsgebied van het akkoord. Hun familieleden vallen dus eveneens buiten het toepassingsgebied van het akkoord. De verblijfsstatus van familieleden van onderdanen van het VK die terugkeren naar het VK of van EU-burgers die terugkeren naar de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, wordt geregeld door het recht van het VK respectievelijk de Unie.

1.2.3. Artikel 10, leden 1 tot en met 4: familieleden

In de leden 1 tot en met 4 van artikel 10 wordt bepaald welke personen onder het akkoord vallen uit hoofde van hun familieband met de houder van het recht (een persoon die valt onder een van de bepalingen van artikel 10, lid 1, onder a) tot en met d), van het akkoord).

Op grond van Richtlijn 2004/38/EG wordt in het akkoord een onderscheid gemaakt tussen twee categorieën familieleden, namelijk familieleden in engere zin (gedefinieerd in artikel 9, onder a), van het akkoord, overeenkomend met artikel 2, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG) en familieleden in ruimere zin (die vallen onder artikel 10, leden 2 tot en met 5, van het akkoord, overeenkomend met artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG).

1.2.3.1. Artikel 10, lid 1, onder e), i): familieleden in engere zin die in het gastland verblijven

Deze bepaling is van toepassing op familieleden in engere zin (gedefinieerd in artikel 9, onder a), van het akkoord) die aan het einde van de overgangsperiode in het gastland verbleven in hun hoedanigheid van familielid van een EU-burger die in het gastland het recht op vrij verkeer in de Unie uitoefent.

1.2.3.2. Artikel 10, lid 1, onder e), ii): familieleden in engere zin die buiten het gastland verblijven

De in artikel 10, lid 1, onder e), ii), bedoelde familieleden zijn niet voor het einde van de overgangsperiode naar het gastland verhuisd. Zij kunnen zich op enig moment na het einde van de overgangsperiode bij de houder van het recht in het gastland voegen.

De betrokken familieleden moeten aan het einde van de overgangsperiode rechtstreekse verwanten zijn van de houder van het recht (dat wil zeggen dat zij als echtgenoot, geregistreerde partner of rechtstreekse bloedverwanten in opgaande lijn onder artikel 2, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG vallen). Rechtstreekse bloedverwanten in neergaande lijn die voor het einde van de overgangsperiode zijn geboren, vallen eveneens onder artikel 10, lid 1, onder e), ii), van het akkoord, terwijl rechtstreekse bloedverwanten in neergaande lijn die na het einde van de overgangsperiode zijn geboren, onder artikel 10, lid 1, onder e), iii), van het akkoord vallen.

Het betrokken familielid moet bovendien voldoen aan de voorwaarden van artikel 2, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG op het moment dat hij of zij op grond van het akkoord om verblijf in het gastland verzoekt.

Dit betekent bijvoorbeeld dat iemand die in 2025 als echtgenoot van een houder van het recht om toegang verzoekt, op grond van het akkoord in aanmerking komt indien hij of zij aan het einde van de overgangsperiode gehuwd was met de houder van het recht en in 2025 nog steeds met die persoon gehuwd is.

Een kind van een houder van het recht dat aan het einde van de overgangsperiode jonger was dan 21 jaar, mag zich overeenkomstig het akkoord bij de houder van het recht voegen indien het, op het moment dat het zich bij de houder van het recht in het gastland wil voegen, nog steeds kind is van een houder van het recht en nog steeds jonger is dan 21 jaar of ten laste is van de houder van het recht.

Een ouder van een houder van het recht mag zich overeenkomstig het akkoord bij de houder van het recht voegen indien hij of zij, op het moment dat hij of zij zich in het gastland bij de houder van het recht wil voegen, ten laste is van de houder van het recht.

1.2.3.3. Artikel 10, lid 1, onder e), iii): toekomstige kinderen

Personen die na het einde van de overgangsperiode als kind van de houder van het recht zijn geboren of door de houder van het recht zijn geadopteerd, worden beschermd door artikel 10, lid 1, onder e), iii), van het akkoord.

Om zich in het gastland bij de houder van het recht te mogen voegen, zullen deze toekomstige kinderen moeten voldoen aan de voorwaarden van artikel 2, lid 2, onder c), van Richtlijn 2004/38/EG op het moment dat zij zich willen voegen bij de houder van het recht in het gastland, dat wil zeggen dat zij beneden de leeftijd van 21 jaar of te zijnen laste moeten zijn.

Artikel 10, lid 1, onder e), iii), van het akkoord is van toepassing in elk van de volgende situaties:

a) beide ouders zijn houders van een recht: de ouders hoeven formeel niet alleen of een gedeeld gezagsrecht over het kind te hebben;

b) één van de ouders is houder van het recht en de andere ouder is onderdaan van het gastland (bijvoorbeeld een Pools-Brits echtpaar dat in Polen woont): er is geen formele verplichting voor ouders om alleen of gedeeld gezagsrecht over het kind te hebben (deze bepaling vereist niet dat de ouder die geen houder is van het recht, in het gastland woont);

c) één van de ouders is houder van het recht (deze bepaling geldt voor alle situaties waarin het kind slechts één ouder heeft die houder is van het recht, tenzij de ouder het gezagsrecht heeft verloren. Zij bestrijkt gezinnen met twee ouders, bijvoorbeeld in geval van een kind dat geboren is uit een houder van het recht die na het einde van de overgangsperiode is gehuwd met een EU-burger die geen begunstigde van het akkoord is, en gezinnen met alleenstaande ouders of gevallen waarin de ouder die geen houder is van het recht, niet in het gastland woont of er geen verblijfsrecht heeft): de ouder die houder is van het recht dient alleen dan wel een gedeeld gezagsrecht over het kind te hebben.

Kinderen die voor het einde van de overgangsperiode zijn geboren, maar pas na het einde van de overgangsperiode als kinderen worden erkend (bijvoorbeeld wanneer de houder van het recht het vaderschap van het kind erkent), moeten worden behandeld overeenkomstig artikel 10, lid 1, onder e), i) of ii), afhankelijk van de woonplaats van de kinderen aan het einde van de overgangsperiode.

1.2.3.4. Artikel 10, lid 1, onder f): familieleden die een zelfstandig verblijfsrecht hebben verkregen in het gastland

Deze bepaling bestrijkt de in artikel 9, onder a), van het akkoord gedefinieerde familieleden in engere zin die:

a) op enig tijdstip voor het einde van de overgangsperiode in het gastland verbleven in hun hoedanigheid van familieleden van een EU-burger die daar het recht van vrij verkeer in de Unie uitoefende;

b) op een later tijdstip, maar nog steeds voor het einde van de overgangsperiode, op grond van het recht van de Unie inzake vrij verkeer een verblijfsrecht hebben verkregen dat niet langer afhankelijk is van de hoedanigheid van familielid van een EU-burger die in het gastland het recht van vrij verkeer in de Unie uitoefent (bijvoorbeeld op grond van artikel 13, lid 2, of artikel 16, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG);

c) dat zelfstandig recht aan het einde van de overgangsperiode nog steeds hebben.

De specifieke situatie van personen die onder artikel 10, lid 1, onder f), vallen, is de reden waarom in deel twee van het akkoord het vereiste van artikel 3, lid 1, van Richtlijn 2004/38/EG dat die familieleden de houder van het recht “begeleiden of zich bij hem voegen” in het gastland, niet is overgenomen.

1.2.3.5. Artikel 10, lid 2: familieleden in ruimere zin die al in het gastland verblijven

Artikel 10, lid 2, van het akkoord heeft betrekking op familieleden in ruimere zin (overeenkomend met artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG) die aan het einde van de overgangsperiode in het gastland verblijven op grond van hun relatie met een EU-burger die daar het recht van vrij verkeer van de Unie uitoefent. De duur van dit verblijf is niet van belang.

Het recht van verblijf van deze personen in het gastland op grond van de bepalingen van de Unie inzake vrij verkeer, veronderstelt dat het gastland hun, overeenkomstig zijn nationale wetgeving, een verblijfsdocument heeft afgegeven.

De afgifte van een verblijfsdocument vormt het bewijs van het door het gastland overeenkomstig zijn nationale wetgeving erkende recht van verblijf van deze personen in het gastland op grond van de bepalingen van de Unie inzake vrij verkeer.

1.2.3.6. Artikel 10, lid 3: familieleden in ruimere zin wier aanvraag in behandeling is

Familieleden in ruimere zin (overeenkomend met artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG) die overeenkomstig artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG voor het einde van de overgangsperiode een aanvraag hebben ingediend om zich bij de houder van het recht in het gastland te voegen, maar wier aanvraag (hetzij een aanvraag van een inreisvisum, hetzij een aanvraag van een verblijfsdocument) aan het einde van de overgangsperiode nog in behandeling is, worden op dezelfde wijze beschermd als op grond van de Unievoorschriften inzake vrij verkeer.

Aanvragen van deze personen moeten worden behandeld overeenkomstig de procedure van artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG. Een positief besluit over de aanvraag betekent dat dergelijke personen moeten worden beschouwd als personen die onder artikel 10, lid 2, van het akkoord vallen.

1.2.3.7. Artikel 10, lid 4: partners in een duurzame relatie

Een partner met wie de houder van het recht een duurzame relatie heeft (een persoon die onder artikel 3, lid 2, onder b), van Richtlijn 2004/38/EG valt), en die aan het einde van de overgangsperiode buiten het gastland verbleef, is begunstigde van het akkoord.

Deze categorie omvat alle andere langdurende duurzame partnerschappen, zowel relaties tussen personen van verschillend geslacht als relaties tussen personen van hetzelfde geslacht. Het vereiste dat de relatie duurzaam is, moet worden beoordeeld in het licht van de doelstelling van de richtlijn om de eenheid van het gezin in een verruimde betekenis te handhaven (zie overweging 6 van Richtlijn 2004/38/EG).

De desbetreffende personen moeten zich aan het einde van de overgangsperiode in een duurzame relatie bevinden en zich nog steeds in een duurzame relatie bevinden op het moment dat zij zich krachtens het akkoord in het gastland willen vestigen.

Deze bepaling betreft tevens personen die zich aan het einde van de overgangsperiode in een duurzame relatie bevonden en gehuwd zijn met de houder van het recht op het moment dat zij zich krachtens het akkoord in het gastland willen vestigen.

Aanvragen van deze personen moeten worden behandeld overeenkomstig de procedure van artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG. Een positief besluit over een aanvraag betekent dat dergelijke personen moeten worden beschouwd als personen die onder artikel 10, lid 2, vallen.

1.2.4. Artikel 10, lid 5: onderzoek door het gastland

Bij de beoordeling van de aanvraag tot toegang of verblijf van het familielid dat onder artikel 10, leden 3 en 4, van het akkoord valt, moet het gastland een uitgebreid onderzoek van de persoonlijke situatie verrichten, overeenkomstig zijn nationale wetgeving. Elk besluit tot weigering van de aanvraag moet volledig worden gemotiveerd.

1.3. Artikel 11 — Ononderbroken karakter van het verblijf

Artikel 11 waarborgt dat personen die zich, op het moment dat de overgangsperiode eindigt, tijdelijk niet op het grondgebied van het gastland bevinden, mits het verblijf ononderbroken is, nog steeds als wettige ingezetenen worden beschouwd en derhalve door het akkoord worden beschermd. Dit is in overeenstemming met de artikelen 9 en 10 van het akkoord, waarin wordt verwezen naar het “recht van verblijf in het gastland” en niet naar de “aanwezigheid in het gastland”.

Concreet betekent dit dat een persoon die reeds een duurzaam verblijfsrecht heeft, dit verliest na een afwezigheid van meer dan vijf jaar (artikel 11, tweede alinea, waarin verwezen wordt naar de vijfjarenregel van artikel 15, lid 3, van het akkoord). Personen wier verblijf nog geen vijf jaar heeft geduurd, mogen slechts gedurende ten hoogste zes maanden per jaar afwezig zijn (artikel 11, eerste alinea, waarin wordt verwezen naar de regels inzake het ononderbroken karakter van het verblijf van artikel 15, lid 2, van het akkoord, dat een afspiegeling is van artikel 16, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG).

Zie artikel 15, leden 2 en 3, van het akkoord voor nadere details betreffende de voorwaarden voor het ononderbroken karakter van het verblijf.

Zo moeten bijvoorbeeld EU-burgers die een duurzaam verblijfsrecht in het gastland hebben verkregen overeenkomstig Richtlijn 2004/38/EG, en het gastland vier jaar voor het einde van de overgangsperiode hebben verlaten, aan het einde van de overgangsperiode worden beschouwd als personen die “overeenkomstig het recht van de Unie hun recht van verblijf uitoefenen” (ook al hebben zij geen duurzaam verblijfsrecht meer op grond van Richtlijn 2004/38/EG), omdat zij niet gedurende meer dan vijf opeenvolgende jaren afwezig zijn geweest. Zij komen in aanmerking voor de nieuwe duurzame verblijfsstatus in het gastland, mits zij binnen de in artikel 18, lid 1, onder b), eerste alinea, van het akkoord vastgestelde termijn een aanvraag indienen.

1.3.1. Eerdere verblijfsperioden

Eerdere perioden van legaal verblijf in het gastland, gevolgd door een afwezigheid van langere duur dan toegestaan, worden niet in aanmerking genomen.

Zo wordt een EU-burger die tussen 1990 en 2010 twintig jaar in het VK heeft gewoond en vervolgens het VK heeft verlaten, voor de toepassing van het akkoord niet als inwoner van het VK beschouwd. Deze EU-burger heeft het VK vrijwillig verlaten en heeft sindsdien buiten het VK verbleven, en er is derhalve geen sprake van een bestaand verblijfsrecht in het kader van het akkoord.

1.3.2. Eerdere verblijfsperioden, gevolgd door een langere afwezigheid, en terugkeer naar het gastland voor het einde van de overgangsperiode

Een persoon die in het verleden meer dan vijf jaar afwezig is geweest, maar voor het einde van de overgangsperiode naar het gastland terugkeert, begint weer van meet af aan met het opbouwen van perioden van legaal verblijf in het gastland.

1.4. Artikel 12 — Non-discriminatie

Artikel 12 van het akkoord is komt volledig overeen met artikel 18 VWEU en verbiedt discriminatie op grond van nationaliteit wanneer die:

a) valt onder deel twee van het akkoord, onverminderd eventuele bijzondere bepalingen van deel twee (zoals artikel 23, lid 2), en

b) gericht is tegen de begunstigden van het akkoord.

Hieronder valt bijvoorbeeld het recht van studenten om hetzelfde collegegeld te betalen als de onderdanen van het gastland.

2. TITEL II — RECHTEN EN VERPLICHTINGEN

HOOFDSTUK 1 — RECHTEN MET BETREKKING TOT VERBLIJF, VERBLIJFSDOCUMENTEN

2.1. Artikel 13 — Verblijfsrechten

2.1.1. Toepassingsgebied

In artikel 13, leden 1 tot en met 3, zijn de belangrijkste materiële voorwaarden vastgelegd die ten grondslag liggen aan het verblijfsrecht in het gastland voor EU-burgers, onderdanen van het VK en hun respectieve familieleden, ongeacht hun nationaliteit.

Deze voorwaarden voor het verkrijgen van verblijfsrechten zijn in wezen overgenomen van de voorwaarden van de Unievoorschriften inzake vrij verkeer met betrekking tot verblijfsrechten.

EU-burgers, onderdanen van het VK en hun respectieve familieleden, ongeacht hun nationaliteit, die het recht van duurzaam verblijf voor het einde van de overgangsperiode hebben verkregen, mogen niet onderworpen worden aan de vereisten voor het verblijf dat voorafgaat aan het verkrijgen van het duurzaam verblijfsrecht, zoals die van artikel 7 van Richtlijn 2004/38/EG.

Bij de toepassing van de desbetreffende regels is er geen beoordelingsmarge, tenzij ten gunste van de betrokken persoon (zie ook artikel 38 van het akkoord).

2.2. Artikel 14 — Uitreis- en inreisrecht

2.2.1. Artikel 14, lid 1: inreis en uitreis met een geldige nationale identiteitskaart of een geldig paspoort

Krachtens artikel 4, lid 1, en artikel 5, lid 1, van Richtlijn 2004/38/EG hebben alle EU-burgers het recht om een lidstaat te verlaten en zich naar een andere lidstaat te begeven, ongeacht of zij onderdaan of ingezetene zijn van die lidstaten.

Het recht van de begunstigden van het akkoord op afwezigheid als bedoeld in artikel 15 van het akkoord en het recht om als grensarbeider in de zin van de artikelen 24 en 25 van het akkoord te blijven werken, impliceren het recht het gastland respectievelijk het land van beroepsactiviteit te verlaten en daarnaar terug te keren.

Evenals het geval is wat Richtlijn 2004/38/EG betreft, vereist artikel 14, lid 1, van het akkoord voor het uitoefenen van inreis- en uitreisrechten het bezit van een geldig paspoort of een geldige nationale identiteitskaart. Er mogen geen andere voorwaarden worden gesteld in het nationale recht (zoals dat het reisdocument nog een bepaalde tijd geldig moet blijven). Wanneer het recht om het grondgebied binnen te komen of te verlaten kan worden gestaafd door verschillende reisdocumenten, mag de begunstigde van het akkoord de keuze maken.

Wat het gebruik van nationale identiteitskaarten als reisdocumenten betreft, machtigt artikel 14, lid 1, tweede alinea, de gastlanden om te besluiten dat, vanaf vijf jaar na het einde van de overgangsperiode, nationale identiteitskaarten slechts kunnen worden aanvaard indien zij een chip bevatten die voldoet aan de toepasselijke normen voor biometrische identificatie van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (volgens normdocument 9303 van de ICAO).

Dat besluit moet overeenkomstig artikel 37 van het akkoord tijdig worden bekendgemaakt, zodat de begunstigden van het akkoord in staat zijn een nationale identiteitskaart die aan die norm voldoet of een geldig paspoort aan te vragen.

2.2.2. Artikel 14, lid 2: houders van documenten die op grond van het akkoord zijn afgegeven

EU-burgers, onderdanen van het VK, hun familieleden en andere personen die overeenkomstig het akkoord in het gastland verblijven, hebben het recht de grenzen van het gastland te overschrijden onder de voorwaarden van artikel 14, lid 1, van het akkoord, wanneer zij aantonen dat zij begunstigde van het akkoord zijn.

Houders van documenten die zijn afgegeven op grond van de artikelen 18 en 26 van het akkoord, zullen derhalve worden vrijgesteld van elke inreis- of uitreisvisumplicht of soortgelijke formaliteit (zoals bedoeld in artikel 4, lid 2, en artikel 5, lid 1, tweede alinea, van Richtlijn 2004/38/EG; bijvoorbeeld een elektronische reisautorisatie).

2.2.3. Artikel 14, lid 3: inreisvisa en heffingen voor aanvragen voor verblijf vanuit het buitenland

In artikel 14, lid 3, van het akkoord zijn de inreisvisumfaciliteiten overgenomen die Richtlijn 2004/38/EG biedt aan familieleden van mobiele EU-burgers, aangezien het recht van vrij verkeer en verblijf van EU-burgers, wil het bestaan onder objectieve voorwaarden van vrijheid en waardigheid, ook aan hun familieleden, ongeacht hun nationaliteit, dient te worden verleend (zie overweging 5 van Richtlijn 2004/38/EG).

De inreisvisa voor kort verblijf als bedoeld in artikel 14, lid 3, moeten kosteloos worden afgegeven, maar het akkoord belet het gastland niet om aan familieleden de aanvullende keuze te bieden om vanuit het buitenland een nieuwe verblijfsstatus aan te vragen overeenkomstig artikel 18. De keuze tussen het inreisvisum en het verblijfsdocument berust dan bij de begunstigde van het akkoord. In dat geval kan de aanvraag worden onderworpen aan een heffing voor de afgifte van verblijfsdocumenten waaruit de verblijfsstatus blijkt.

2.3. Artikel 15 — Duurzaam verblijfsrecht

2.3.1. Artikel 15, lid 1: wie komt ervoor in aanmerking

Artikel 15 van het akkoord is een afspiegeling van artikel 16 van Richtlijn 2004/38/EG wat het duurzaam verblijfsrecht betreft.

Personen die niet in aanmerking komen voor een duurzaam verblijfsrecht op grond van Richtlijn 2004/38/EG, komen niet in aanmerking voor een duurzame verblijfsstatus op grond van het akkoord. Dit heeft de volgende consequenties:

a) verblijf dat in overeenstemming is met de Unievoorschriften inzake vrij verkeer, maar niet met de voorwaarden van Richtlijn 2004/38/EG (er zij opgemerkt dat artikel 13 van het akkoord verwijst naar Richtlijn 2004/38/EG) telt niet mee voor het verkrijgen van het duurzame verblijfsrecht (zaak C‐529/11 Alarape en Tijani);

b) het bezit van een geldig verblijfsdocument maakt het verblijf niet legaal met het oog op het verkrijgen van het duurzame verblijfsrecht (zaak C‐325/09 Dias);

c) perioden die in de gevangenis zijn doorgebracht voordat het duurzame verblijfsrecht is verkregen, draaien de klok terug, wat wil zeggen dat er een nieuwe periode van vijf jaar ononderbroken verblijf moet worden opgebouwd (zaak C‐378/12 Onuekwere).

Evenzo komen personen die in aanmerking komen voor het verkrijgen van een duurzaam verblijfsrecht op grond van Richtlijn 2004/38/EG, in aanmerking voor het verkrijgen van een duurzame verblijfsstatus op grond van het akkoord. Dit heeft de volgende consequenties:

a) onder legaal verblijf wordt verstaan een verblijf dat aan de voorwaarden van Richtlijn 2004/38/EG voldoet (gevoegde zaken C‐424/10 en C‐425/10 Ziolkowski en Szeja) en de voorlopers daarvan (zaak C‐162/09 Lassal);

b) de periode van verblijf die recht geeft op duurzaam verblijf, hoeft niet onmiddellijk vooraf te gaan aan het moment waarop aanspraak wordt gemaakt op duurzaam verblijfsrecht (zaak C‐162/09 Lassal);

c) een verblijf dat heeft plaatsgehad voordat het land van de betrokkene tot de EU toetrad, kan onder bepaalde omstandigheden meetellen (gevoegde zaken C‐424-10 en C‐425/10 Ziolkowski en Szeja).

De verwijzing in artikel 15, lid 1, en artikel 16 van het akkoord naar perioden van werk overeenkomstig de Unievoorschriften inzake vrij verkeer heeft betrekking op tijdvakken van werkzaamheid in de zin van artikel 17 van Richtlijn 2004/38/EG.

2.3.2. Artikel 15, lid 2: verblijf van minder dan vijf jaar

Wat het ononderbroken karakter van niet-duurzaam verblijf betreft, wordt in artikel 15, lid 2, van het akkoord bepaald dat het ononderbroken karakter van het verblijf wordt vastgesteld overeenkomstig artikel 16, lid 3, en artikel 21 van Richtlijn 2004/38/EG.

Artikel 16, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG is opgesteld met het oog op het vaststellen van het ononderbroken karakter van legaal verblijf in het kader van de verkrijging van het duurzaam verblijfsrecht, maar op het verblijf in het kader van het akkoord in het algemeen zijn dezelfde regels van toepassing, wat wil zeggen dat begunstigden van het akkoord enige tijd afwezig mogen zijn zonder dat het ononderbroken karakter van hun verblijf in het gastland daardoor in gevaar komt.

Dit houdt in dat het ononderbroken karakter van het verblijf niet wordt aangetast door de volgende tijdelijke afwezigheden:

1) afwezigheden (merk op: meervoud) van in totaal niet meer dan zes maanden per jaar;

2) afwezigheden (merk op: meervoud) van langere duur voor de vervulling van militaire verplichtingen (hiervoor geldt geen maximum), of

3) één afwezigheid (merk op: enkelvoud) van ten hoogste twaalf opeenvolgende maanden om belangrijke redenen, zoals (let op: geen limitatieve opsomming): a. zwangerschap en bevalling, b. ernstige ziekte, c. studie of beroepsopleiding, of d. uitzending om werkzaamheden te verrichten in het buitenland.

Bijvoorbeeld EU-burgers die vier jaar voor het einde van de overgangsperiode naar het gastland zijn gekomen, daar hebben gewerkt en door hun werkgever acht maanden voor het einde van de overgangsperiode naar het buitenland zijn uitgezonden (punt 3, onder d)), behouden aan het einde van de overgangsperiode hun verblijfsrecht op grond van de Unievoorschriften inzake vrij verkeer van EU-burgers voor de toepassing van het akkoord, en komen in aanmerking voor de nieuwe verblijfsstatus in het gastland, mits zij terugkeren naar het gastland voordat hun afwezigheid de duur van twaalf opeenvolgende maanden overschrijdt.

Dit houdt tevens in dat het ononderbroken karakter van het verblijf wordt verbroken door een verwijderingsbesluit dat rechtmatig tegen de betrokkene ten uitvoer is gelegd (het verblijfsrecht als zodanig is in wezen beëindigd door een verwijderingsbesluit dat naar behoren tegen de betrokkene ten uitvoer is gelegd).

Een periode die in de gevangenis is doorgebracht voordat het duurzame verblijfsrecht is verkregen, zet de klok terug, wat wil zeggen dat er een nieuwe periode van vijf jaar ononderbroken legaal verblijf moet worden opgebouwd (zaak C‐378/12 Onuekwere).

2.3.3. Artikel 15, lid 3: verblijf van meer dan vijf jaar

In artikel 15, lid 3, van het akkoord wordt bepaald dat het recht op duurzaam verblijf slechts kan worden verloren door een afwezigheid van meer dan vijf opeenvolgende jaren uit het gastland (zie de leidraad betreffende artikel 11 met betrekking tot begunstigden die bij het verstrijken van de overgangsperiode afwezig zijn).

Het duurzaam verblijfsrecht op grond van het akkoord kan ook verloren gaan door een verwijderingsbesluit dat rechtmatig is genomen op grond van artikel 20 van het akkoord. Een periode die in de gevangenis is doorgebracht na de verkrijging van het duurzame verblijfsrecht doet geen afbreuk aan het duurzame verblijfsrecht (zaak C‐145/09 Tsakouridis).

Het duurzame verblijfsrecht dat voor het einde van de overgangsperiode is verkregen, waarop artikel 11 van het akkoord betrekking heeft, moet worden opgevat als een duurzaam verblijfsrecht op grond van het Unierecht (artikel 16, leden 1 en 2, van Richtlijn 2004/38/EG), dat bepalend is voor de vraag of een persoon in aanmerking komt om begunstigde te worden van het akkoord (het mag niet worden opgevat als verwijzing naar het duurzame verblijfsrecht dat krachtens het akkoord is verkregen).

Wegens de specifieke context van het akkoord (op grond waarvan het niet mogelijk is om het recht op vrij verkeer en verblijf eenvoudigweg opnieuw uit te oefenen nadat een eerder duurzaam verblijfsrecht is verloren) gaat artikel 11 van het akkoord verder dan de regel die een afwezigheid van twee jaar toestaat voordat het duurzame verblijfsrecht op grond van Richtlijn 2004/38/EG verloren gaat (artikel 16, lid 4, van Richtlijn 2004/38/EG): artikel 11 van het akkoord staat namelijk een afwezigheid van ten hoogste vijf opeenvolgende jaren toe. Dankzij deze verlenging van de toegestane afwezigheidsperioden van twee naar vijf jaar (ten opzichte van Richtlijn 2004/38/EG) kunnen de betrokkenen hun recht op duurzaam verblijf op grond van het akkoord behouden wanneer zij na een periode van afwezigheid van maximaal vijf opeenvolgende jaren naar het gastland terugkeren.

Zo kunnen EU-burgers die aan het einde van de overgangsperiode het duurzame verblijfsrecht in het gastland hebben verkregen onder de voorwaarden die bij het akkoord zijn vastgesteld, en die het gastland zes jaar na het einde van de overgangsperiode voor een periode van vier jaar verlaten (bijvoorbeeld om voor hun beroep naar het buitenland te worden uitgezonden), nog steeds naar het gastland terugkeren en hun duurzame verblijfsrecht en alle daaraan verbonden rechten uit hoofde van het akkoord behouden.

2.4. Artikel 16 — Accumulatie van perioden

Artikel 16 van het akkoord vormt een aanvulling op artikel 15 en heeft betrekking op de situatie waarin de begunstigden van het akkoord het duurzame verblijfsrecht voor het einde van de overgangsperiode nog niet hebben verkregen. De periode van legaal verblijf overeenkomstig de Unievoorschriften inzake vrij verkeer die iemand voor het einde van de overgangsperiode heeft vervuld, wordt meegeteld voor de opbouw van de verblijfsperiode van vijf jaar die nodig is om het duurzame verblijfsrecht te verkrijgen. Artikel 16 verleent deze begunstigden het recht om later (na een voldoende lange periode van legaal verblijf te hebben opgebouwd) de duurzame verblijfsstatus te verkrijgen.

2.5. Artikel 17 — Status en wijzigingen

2.5.1. Artikel 17, lid 1: wijziging van de status

In het eerste deel van artikel 17, lid 1, wordt bepaald dat EU-burgers en onderdanen van het VK die overeenkomstig artikel 13, lid 1, van het akkoord verblijfsrecht in het gastland hebben, hun status kunnen wijzigen en begunstigden van het akkoord kunnen blijven.

Hun (duurzame of niet-duurzame) verblijfsrecht krachtens het akkoord wordt niet aangetast wanneer zij hun status (d.w.z. de bepaling van het Unierecht inzake het vrije verkeer van EU-burgers waarop hun verblijfsrecht is gebaseerd) wijzigen, zolang hun verblijf in overeenstemming is met de voorwaarden van artikel 13, lid 1, van het akkoord (en daardoor met het Unierecht inzake het vrije verkeer van EU-burgers). Het is ook mogelijk om meer dan één status te hebben (bijvoorbeeld een student die gelijktijdig ook werknemer is).

Wijziging van de status heeft geen gevolgen (zoals afgifte van een nieuw verblijfsdocument) en hoeft niet aan de nationale autoriteiten te worden gemeld.

De in artikel 17, lid 1, opgenomen lijst van “statussen” (student, werknemer, zelfstandige en economisch niet-actief persoon) is illustratief en niet limitatief.

Hoewel artikel 17, lid 1, ook van toepassing is op begunstigden van het akkoord die op grond van het akkoord een duurzame verblijfsstatus hebben verkregen, is het onwaarschijnlijk dat deze bepaling die personen effectieve bescherming biedt, aangezien hun verblijfsstatus niet langer voorwaardelijk is en niet opnieuw voorwaardelijk kan worden (zie het verschil tussen verblijf op grond van artikel 7 van Richtlijn 2004/38/EG en duurzaam verblijf op grond van artikel 16 of 17 van Richtlijn 2004/38/EG).

2.5.1.1. Specifieke situatie van familieleden

Familieleden die overeenkomstig artikel 13, lid 2 of lid 3, van het akkoord verblijfsrecht in het gastland hebben, kunnen eveneens hun status wijzigen en begunstigden van het akkoord blijven.

De tweede zin van artikel 17, lid 1, belet hun echter uitdrukkelijk houder van het recht te worden (d.w.z. personen als bedoeld in artikel 10, lid 1, onder a) tot en met d), van het akkoord). In de praktijk betekent dit dat zij op grond van het akkoord geen zelfstandig recht hebben om hun eigen familieleden zich bij hen te laten voegen.

Deze beperking geldt alleen voor personen wier verblijfsstatus op grond van het akkoord uitsluitend is verkregen door het feit dat zij familielid van een houder van het recht zijn. EU-burgers en onderdanen van het VK die aan het einde van de overgangsperiode in het gastland verblijven en zowel familielid als houder van het recht zijn (bijvoorbeeld de twintigjarige Oostenrijkse zoon van een Oostenrijkse werknemer die ook in het Verenigd Koninkrijk werkt), vallen niet onder het tweede deel van artikel 17, lid 1, en genieten bijgevolg alle rechten die houders van het recht hebben.

2.5.2. Artikel 17, lid 2: een kind dat niet langer ten laste is

Zoals ook het geval is uit hoofde van het Unierecht inzake het vrije verkeer van EU-burgers, blijven familieleden van begunstigden van het akkoord wier verblijfsstatus voortvloeit uit het feit dat zij ten laste zijn van de houder van het recht, onder het akkoord vallen wanneer zij niet langer ten laste zijn, bijvoorbeeld doordat zij gebruikmaken van hun rechten uit hoofde van artikel 22 om in het gastland te gaan werken of zich er als zelfstandige te vestigen.

In artikel 17, lid 2, wordt bepaald dat deze familieleden zelfs wanneer zij niet langer ten laste zijn, dezelfde rechten blijven genieten, ongeacht de omstandigheden waardoor zij niet meer ten laste zijn.

Evenzo blijven familieleden van begunstigden van het akkoord wier verblijfsstatus voortvloeit uit het feit dat zij de leeftijd van 21 jaar nog niet hebben bereikt, onder het akkoord vallen wanneer zij 21 jaar worden.

2.6. Artikel 18 — Afgifte van verblijfsdocumenten

In afwijking van de fundamentele beginselen van de Unievoorschriften inzake vrij verkeer verplicht artikel 18 het gastland te kiezen voor hetzij een constitutieve verblijfsregeling (artikel 18, lid 1), hetzij een declaratoire verblijfsregeling (artikel 18, lid 4).

Bij een declaratoire verblijfsregeling (overeenkomstig Richtlijn 2004/38/EG) wordt de verblijfsstatus rechtstreeks van rechtswege aan de begunstigden toegekend en is de verblijfsstatus niet afhankelijk van de vervulling van administratieve procedures door de begunstigden. Met andere woorden, de grondslag voor de verblijfsstatus en de daaruit voortvloeiende rechten is het feit dat is voldaan aan de voorwaarden die het Unierecht aan het verblijfsrecht verbindt; voor het verkrijgen van de verblijfsstatus is geen beslissing van de nationale autoriteiten vereist, hoewel de verplichting kan bestaan om een verblijfsdocument aan te vragen dat de status bevestigt.

Bij een constitutieve verblijfsregeling verkrijgen de begunstigden de verblijfsstatus slechts indien zij de status aanvragen en de aanvraag wordt ingewilligd. Met andere woorden, de grondslag van de verblijfsstatus en de daaruit voortvloeiende rechten is het besluit van de nationale autoriteiten waarbij de status wordt toegekend.

2.6.1. Artikel 18, lid 1, eerste alinea: constitutieve status

In artikel 18, lid 1, wordt bepaald dat het gastland ervoor kan kiezen een constitutieve verblijfsregeling in te voeren.

Overeenkomstig de laatste alinea van de inleiding van artikel 18, lid 1, moet de indiener van de aanvraag voldoen aan de voorwaarden van deel twee, titel II, van het akkoord om de nieuwe verblijfsstatus te kunnen verkrijgen.

2.6.1.1. Verblijfsdocument

Indien de aanvrager voldoet aan de voorwaarden van titel II, moet het gastland overeenkomstig artikel 18, lid 1, een verblijfsdocument afgeven ter staving van de nieuwe verblijfsstatus. De vorm van het verblijfsdocument wordt niet voorgeschreven; artikel 18, lid 1, onder q), schrijft echter voor dat het verblijfsdocument een verklaring bevat dat het overeenkomstig het akkoord is afgegeven (zodat de houders ervan kunnen worden onderscheiden als begunstigden van het akkoord).

2.6.1.2. Digitaal of op papier

Artikel 18, lid 1, biedt het gastland de mogelijkheid om verblijfsdocument in digitale vorm af te geven. Dit houdt in wezen in dat de verblijfsstatus primair wordt vastgelegd in een databank die door de nationale autoriteiten wordt beheerd en dat de begunstigden van het akkoord de mogelijkheid krijgen om hun status in te zien en te verifiëren en de deze te delen met belanghebbenden.

2.6.2. Artikel 18, lid 1, onder a): doel van de aanvraag

De bevoegde autoriteiten moeten beslissen of een aanvrager in aanmerking komt voor de nieuwe verblijfsstatus overeenkomstig artikel 18, lid 1, na te hebben beoordeeld of aan de voorwaarden van artikel 18, lid 1, is voldaan.

2.6.3. Artikel 18, lid 1, onder b): uiterste termijnen voor het indienen van de aanvraag en verklaring dat een aanvraag is ingediend

2.6.3.1. Termijnen

Aanvragen voor de nieuwe verblijfsstatus op grond van artikel 18, lid 1, moeten uiterlijk binnen de door het gastland vastgestelde termijn worden ingediend, die niet korter mag zijn dan zes maanden na het einde van de overgangsperiode, tenzij artikel 18, lid 1, onder c), van toepassing is (zie hieronder). Deze termijn moet gelden voor alle begunstigden van het akkoord die aan het einde van de overgangsperiode legaal in het gastland verbleven, met inbegrip van personen die op dat moment tijdelijk afwezig zijn als bedoeld in artikel 15, leden 2 en 3, van het akkoord.

Familieleden en partners met een duurzame relatie die zich na het einde van de overgangsperiode willen voegen bij een begunstigde van het akkoord die EU-burger of onderdaan van het VK is, moeten de nieuwe verblijfsstatus aanvragen binnen drie maanden na hun aankomst of, indien dat later is, binnen zes maanden na het einde van de overgangsperiode.

2.6.3.2. Verklaring dat een aanvraag is ingediend

Onmiddellijk nadat de bevoegde autoriteit de aanvraag heeft ontvangen, wordt een verklaring afgegeven dat de aanvraag is ingediend. Deze verklaring moet worden onderscheiden van het nieuwe verblijfsdocument, en de nationale autoriteiten zijn krachtens het akkoord verplicht de aanvragers te helpen bij het invullen van de aanvraag, zodat zij de verklaring inzake de indiening van de aanvraag kunnen ontvangen.

Wanneer een persoon een aanvraag heeft ingediend binnen de termijnen vermeld in artikel 18, lid 1, onder b) (laatste alinea van de aanhef van artikel 18, lid 1), neemt de bevoegde autoriteit de volgende stappen:

1) de bevoegde autoriteit geeft onmiddellijk een verklaring af dat de aanvraag is ingediend (laatste alinea van artikel 18, lid 1, onder b));

2) de bevoegde autoriteit controleert of de aanvraag volledig is. Is dat niet het geval (bijvoorbeeld wanneer de identiteit niet is aangetoond of wanneer leges moeten worden betaald bij het indienen van de aanvraag, maar die leges niet zijn betaald), helpt de bevoegde autoriteit de aanvrager om eventuele fouten of omissies in de aanvraag te voorkomen (artikel 18, lid 1, onder o)), voordat zij beslist de ingediende aanvraag af te wijzen;

3) indien de aanvraag volledig is, gaat de bevoegde autoriteit na of de aanvrager recht heeft op het in titel II beschreven verblijfsrecht;

4) indien het verzoek gegrond is, geeft de bevoegde autoriteit het nieuwe verblijfsdocument af (artikel 18, lid 1, onder b)).

Tegen een besluit om een aanvraag af te wijzen, kan de aanvrager gerechtelijke en, in voorkomend geval, administratieve rechtsmiddelen aanwenden overeenkomstig artikel 18, lid 1, onder r).

Overeenkomstig artikel 18, lid 3, wordt een aanvrager geacht uit hoofde van het akkoord het verblijfsrecht te genieten totdat de bevoegde autoriteit een eindbeslissing heeft genomen.

2.6.3.3. Verklaring dat een aanvraag is ingediend

De afgifte van de verklaring dat een aanvraag is ingediend, bevestigt het volgende:

a) de aanvraag is met succes ingediend;

b) de aanvrager heeft voldaan aan de verplichting om een nieuwe verblijfsstatus aan te vragen;

c) de aanvrager wordt geacht alle rechten uit hoofde van het akkoord te genieten totdat de eindbeslissing over de aanvraag is genomen (artikel 18, lid 3).

Artikel 18, lid 1, onder b), harmoniseert de verklaring dat een aanvraag is ingediend niet, maar schrijft slechts voor dat de verklaring wordt afgegeven (dat mag ook in digitale vorm gebeuren).

2.6.3.4. Aanvragen vanuit het buitenland

Een aanvraag voor de nieuwe verblijfsstatus kan ook worden ingediend vanuit het buitenland, bijvoorbeeld door een persoon die tijdelijk afwezig is maar als legaal in het gastland verblijvende persoon wordt beschouwd (zie de leidraad wat betreft artikel 15, leden 2 en 3, van het akkoord).

Een aanvraag kan ook vanuit het buitenland worden ingediend door een familielid dat nog niet in het gastland verblijft (zie de leidraad wat betreft artikel 10, lid 1, onder e), ii) en iii), en artikel 10, leden 1, 3 en 4, van het akkoord).

2.6.4. Artikel 18, lid 1, onder c): technische problemen en kennisgeving daarvan

Artikel 18, lid 1, onder c), betreft de situatie dat aanvragen voor de nieuwe verblijfsstatus niet kunnen worden ingediend wegens technische problemen in het aanvraagsysteem van het gastland.

Wanneer in zo’n situatie de technische problemen zich voordoen in het VK, moeten de autoriteiten van het VK de Unie daarvan in kennis stellen overeenkomstig de toepasselijke voorschriften. Wanneer de technische problemen zich voordoen in een EU-lidstaat, moet de Unie (als partij bij het akkoord) het VK daarvan in kennis stellen overeenkomstig de toepasselijke voorschriften. De termijn voor het indienen van een aanvraag voor een nieuwe verblijfsstatus wordt automatisch met één jaar verlengd wanneer een in dit lid bedoelde kennisgeving plaatsvindt.

Wanneer het gastland een dergelijke kennisgeving verricht, moet het deze bekendmaken. Het gastland moet de betrokken personen ook tijdig passende openbare informatie verstrekken, omdat deze situatie van invloed is op hun rechtspositie in het gastland.

De gevolgen van artikel 18, lid 1, onder c), treden niet in als er geen kennisgeving plaatsvindt, zelfs al zijn er technische problemen.

In dit verband is artikel 5 van het akkoord inzake goede trouw bijzonder relevant, bijvoorbeeld om te beoordelen of de technische problemen voldoende ernstig zijn om de kennisgevingsprocedure in gang te zetten, dan wel strikt tijdelijk van aard zijn (bijvoorbeeld een Distributed Denial of Serviceaanval (DDoS-aanval) op servers die de onlineaanvraagprocedure beheren, een staking van de openbare dienst en dergelijke). Bij strikt tijdelijke problemen kan het gepaster zijn de aanvraagtermijn via het nationale recht te verlengen of de gedupeerden te verzekeren dat ook te laat binnengekomen aanvragen zullen worden aanvaard overeenkomstig artikel 18, lid 1, onder d).

2.6.5. Artikel 18, lid 1, onder d): aanvragen die na de uiterste termijn zijn ingediend

Als een aanvraag voor een nieuwe verblijfsstatus na het verstrijken van de termijn wordt ingediend, kan dat ernstige gevolgen hebben in het kader van een constitutieve verblijfsregeling uit hoofde van artikel 18, lid 1. Het verzuim kan ertoe leiden dat een aanvrager de nieuwe verblijfsstatus waarop hij recht zou hebben gehad, niet kan verkrijgen.

Artikel 18, lid 1, onder d), verbiedt de bevoegde autoriteiten om aanvragen die na het verstrijken van de termijn zijn ingediend, automatisch af te wijzen, en verlangt van hen dat zij dergelijke aanvragen toch in behandeling nemen wanneer er “redelijke gronden” waren om de termijn niet in acht te nemen. Dergelijke aanvragen moeten worden behandeld met inachtneming van de overige bepalingen van artikel 18, lid 1.

Het besluit van de bevoegde autoriteiten om een aanvraag die na het verstrijken van de termijn is of zal worden ingediend, toe te laten, moet worden gebaseerd op een beoordeling van alle omstandigheden en redenen voor het niet in acht nemen van de termijn.

De toets of er sprake is van “redelijke gronden” biedt een waarborg dat te late indiening niet meteen tot afwijzing leidt en dat te laat ingediende aanvragen op passende wijze worden behandeld.

2.6.6. Artikel 18, lid 1, onder g): leges voor de afgifte van het verblijfsdocument

Voor de afgifte van het betrokken verblijfsdocument mogen overeenkomstig artikel 25, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG leges in rekening worden gebracht.

Dit betekent dat deze leges niet hoger mogen zijn dan de voor de afgifte van soortgelijke documenten bij de burgers van het gastland geheven leges.

2.6.7. Artikel 18, lid 1, onder h): bezit van een permanent verblijfsdocument

Artikel 18, lid 1, onder h), is slechts van toepassing als de aanvrager in het bezit is van een geldig permanent verblijfsdocument, niet wanneer de aanvrager wel een duurzame verblijfsstatus heeft, maar geen document bezit waaruit die status blijkt. Personen die een duurzame verblijfsstatus hebben, maar geen permanent verblijfsdocument, zullen hun aanvraag moeten indienen via de standaardprocedure van artikel 18, lid 1.

Documenten die zijn afgegeven uit hoofde van Richtlijn 2004/38/EG en soortgelijke nationale immigratiedocumenten, zoals de Indefinite Leave to Remain van het VK, zijn te beschouwen als permanente verblijfsdocumenten.

2.6.8. Artikel 18, lid 1, onder i): nationale identiteitskaarten

EU-burgers en onderdanen van het VK die hun nationaliteit en identiteit willen aantonen, kunnen gebruikmaken van hun geldige nationale identiteitskaart, ook als deze identiteitskaarten krachtens artikel 14, lid 1, van het akkoord niet langer als reisdocumenten worden aanvaard.

Zoals ook het geval is met betrekking tot Richtlijn 2004/38/EG, vereist artikel 18, lid 1, onder i), alleen dat het reisdocument geldig is. Er mogen geen andere voorwaarden worden gesteld in het nationale recht (zoals dat het reisdocument nog een bepaalde tijd geldig moet blijven).

2.6.9. Artikel 18, lid 1, onder j): gekopieerde bewijsstukken

Artikel 18, lid 1, onder j), verzet zich er niet tegen dat de nationale autoriteiten, wanneer dat op objectieve gronden gerechtvaardigd is, in specifieke gevallen verlangen dat het origineel van bepaalde bewijsstukken wordt overgelegd, indien er “redelijke twijfel bestaat over de authenticiteit ervan”.

2.6.10. Artikel 18, lid 1, onder k) tot en met m): lijst van bewijsstukken

In artikel 8, leden 3 en 5, en artikel 10, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG is een limitatieve lijst opgenomen van bewijsstukken (zie ook overweging 14 van Richtlijn 2004/38/EG) waarvan het gastland kan verlangen dat EU-burgers en hun familieleden deze overleggen bij hun aanvraag van een overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG af te geven verklaring van inschrijving of een overeenkomstig artikel 10, lid 1, van Richtlijn 2004/38/EG af te geven verblijfskaart.

Richtlijn 2004/38/EG bevat echter niet zo’n limitatieve lijst van bewijsstukken voor alle mogelijke situaties (zoals verblijfsdocumenten die worden afgegeven aan werknemers die de status van werknemer behouden of aan familieleden die hun verblijfsrecht behouden op grond van artikel 12 of 13 van Richtlijn 2004/38/EG) of voor andere verblijfsdocumenten uit hoofde van Richtlijn 2004/38/EG (zoals het document ter staving van duurzaam verblijf als bedoeld in artikel 19, lid 1, van Richtlijn 2004/38/EG of de duurzame verblijfskaart die wordt afgegeven uit hoofde van artikel 20 van Richtlijn 2004/38/EG).

In artikel 18, lid 1, onder k) tot en met n), van het akkoord wordt ten aanzien van bewijsstukken dezelfde benadering gevolgd als in Richtlijn 2004/38/EG. Op punten waar Richtlijn 2004/38/EG een limitatieve lijst van bewijsstukken bevat, bevat het akkoord deze ook.

Artikel 18, lid 1, onder k), van het akkoord is van toepassing op houders van een recht die aan het einde van de overgangsperiode in het gastland verblijven. Deze bepaling is gebaseerd op artikel 8, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG.

Het begrip “instelling die door het gastland […] is erkend of wordt gefinancierd” in artikel 18, lid 1, onder k), iii), van het akkoord stemt overeen met artikel 7, lid 1, onder c), eerste streepje, van Richtlijn 2004/38/EG.

Artikel 18, lid 1, onder l), van het akkoord is van toepassing op familieleden van houders van het recht (met inbegrip van familieleden in ruimere zin) die aan het einde van de overgangsperiode al in het gastland hebben verbleven. Het is gebaseerd op artikel 8, lid 5, en artikel 10, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG en is aangepast aan het feit dat de betrokken familieleden al in het gastland verblijven en niet vanuit het buitenland binnenkomen.

Artikel 18, lid 1, onder m), van het akkoord is van toepassing op familieleden van houders van het recht die aan het einde van de overgangsperiode niet in het gastland hebben verbleven. Deze bepaling is gebaseerd op artikel 8, lid 5, en artikel 10, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG.

Artikel 18, lid 1, onder n), van het akkoord dient als een vangnetbepaling die alle gevallen bestrijkt waarop lid 1, onder k) tot en met m), niet van toepassing is. Deze bepaling is gebaseerd op het beginsel van Richtlijn 2004/38/EG dat administratieve praktijken die een onnodige hindernis voor de uitoefening van het verblijfsrecht vormen, moeten worden vermeden. Van de begunstigden kan slechts worden verlangd dat zij het bewijs leveren dat zij aan de voorwaarden voldoen, met inbegrip van bewijs van verblijf, maar niet meer.

Enkele voorbeelden: kinderen van twee houders van het recht die na het einde van de overgangsperiode zijn geboren, hoeven enkel aan te tonen dat zij kinderen van houders van het recht zijn. Dat houdt in dat zij bij hun aanvragen de volgende documenten moeten overleggen:

— een geldig paspoort (of identiteitskaart, als zij EU-burgers zijn) om hun identiteit aan te tonen;

— een bewijs van de familiebanden met hun ouders (bijvoorbeeld een geboorteakte) om hun familiebanden met de “bron” van hun rechten aan te tonen;

— een bewijs dat hun ouders houders zijn van het recht (bijvoorbeeld hun verblijfsdocumenten die uit hoofde van het akkoord zijn afgegeven) om aan te tonen dat de “bron” van hun rechten twee houders van het recht zijn, en

— [als zij ouder zijn dan 21 jaar wanneer zij hun aanvraag indienen] een bewijs dat zij ten laste zijn van de houders van het recht.

De aanvragers kiezen zelf welk bewijsstuk zij overleggen: het gastland mag hen niet verplichten bepaalde specifieke documenten over te leggen en mag een aanvraag niet weigeren wanneer die door andere documenten wordt gestaafd.

2.6.11. Artikel 18, lid 1, onder o): hulp aan aanvragers

Artikel 18, lid 1, onder o), van het akkoord zorgt ervoor dat de bevoegde autoriteiten de aanvragers hulp bieden bij de indiening van de aanvraag en de vereiste bewijsstukken. Aanvragers moeten de gelegenheid krijgen om aanvullende bewijsstukken te verstrekken en eventuele tekortkomingen, fouten of omissies in hun aanvraag te corrigeren (bijvoorbeeld wanneer de identiteit niet is aangetoond of wanneer leges moeten worden betaald bij het indienen van de aanvraag, maar die leges niet zijn betaald). Dit is een belangrijke waarborg in het kader van een constitutieve verblijfsregeling, omdat anders verzoekers na het einde van de overgangsperiode geen recht meer zullen hebben om op grond van het akkoord opnieuw een aanvraag in te dienen.

Bij de toepassing van lid 1, onder o), moet het gastland bijzondere aandacht besteden aan kwetsbare burgers (bijvoorbeeld ouderen, personen die geen toegang hebben tot digitale hulpmiddelen en personen in zorginstellingen).

2.6.12. Artikel 18, lid 1, onder p): controle van strafrechtelijke antecedenten

Op grond van artikel 18, lid 1, onder p), mag het gastland dat een nieuwe constitutieve regeling toepast, systematisch strafrechtelijke antecedenten controleren.

In het akkoord zijn, gezien de unieke context ervan, dergelijke systematische controles aanvaard.

Aanvragers kunnen ertoe worden verplicht zelf de strafrechtelijke veroordelingen te vermelden die ten tijde van de aanvraag op grond van het recht van het land van veroordeling nog op hun strafblad staan. Straffen die zijn volbracht, dient de aanvrager daarbij onvermeld te laten. Het land van de veroordeling kan elk land ter wereld zijn.

Een niet-waarheidsgetrouwe vermelding leidt er op zich niet toe dat eventuele rechten uit hoofde van het akkoord nietig worden of komen te vervallen, maar kan wel gevolgen hebben krachtens de regels inzake openbare orde of fraude. De bewijslast ligt in dergelijke gevallen bij de nationale autoriteiten. Het gastland kan ook bepalingen vaststellen inzake evenredige sancties voor niet-waarheidsgetrouwe vermeldingen.

Artikel 18, lid 1, onder p), belet het gastland niet zijn eigen strafregisterdatabanken te controleren; het kan dit zelfs systematisch doen.

Er kan worden verzocht om controle van de strafregisterdatabanken van andere landen, maar alleen als dat noodzakelijk wordt geacht en plaatsvindt in overeenstemming met de procedure van artikel 27, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG, die voorschrijft dat dergelijke raadplegingen geen systematisch karakter mogen dragen.

Waar het gaat om de beperking van de rechten overeenkomstig artikel 20, lid 1, van het akkoord, komt de controle van strafrechtelijke antecedenten en de veiligheidscontrole uit hoofde van artikel 18, lid 1, onder p), overeen met controles om redenen van openbare orde of openbare veiligheid die overeenkomstig hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG worden verricht.

Alle beperkende maatregelen die worden genomen op grond van de controle van strafrechtelijke antecedenten en de veiligheidscontrole uit hoofde van artikel 18, lid 1, onder p), moeten voldoen aan de regels van artikel 18, lid 1, onder r), en de artikelen 20 en 21 van het akkoord.

2.6.13. Artikel 18, lid 1, onder q): verklaring op het nieuwe verblijfsdocument

Wat de vorm van het nieuwe verblijfsdocument betreft, schrijft het akkoord alleen voor dat het een verklaring moet bevatten waaruit blijkt dat het akkoord de rechtsgrondslag voor de rechten van de houder van het document vormt.

2.6.14. Artikel 18, lid 1, onder r): rechtsmiddelen

Artikel 18, lid 1), onder r), waarborgt dat tegen elk besluit over een aanvraag voor de nieuwe verblijfsstatus overeenkomstig artikel 18, lid 1, onder a), voor de betrokkene rechtsmiddelen openstaan in het kader waarvan zowel de rechtmatigheid van het besluit als de feiten en omstandigheden die tot het besluit hebben geleid, worden onderzocht.

2.6.15. Artikel 18, lid 2: veronderstelde verblijfsrechten

Onverminderd de in artikel 20 van het akkoord vermelde beperkingen, mogen de autoriteiten van het gastland of een economische of niet-economische marktdeelnemer in het gastland geen beperkende maatregelen toepassen tot het einde van de uiterste termijn voor de indiening van aanvragen voor de nieuwe verblijfsstatus als bedoeld in artikel 18, lid 1, onder b).

2.6.16. Artikel 18, lid 3: verondersteld recht om te verblijven totdat een eindbeslissing is genomen

Onverminderd de in artikel 20 van het akkoord vermelde beperkingen, kunnen de autoriteiten van het gastland of een economische of niet-economische marktdeelnemer in het gastland geen beperkende maatregelen toepassen tot de eindbeslissing over de aanvraag is genomen overeenkomstig artikel 18, lid 1, onder a).

Deze waarborg zorgt ervoor dat de status van de aanvrager wordt beschermd totdat:

a) de nationale autoriteiten een beslissing hebben genomen over de aanvraag (waarborg tegen administratieve vertragingen);

b) de nationale rechter een beslissing heeft genomen over het beroep (waarborg inzake verkeerde beslissingen en gerechtelijke vertragingen).

2.6.17. Artikel 18, lid 4: declaratoire procedure

Artikel 18, lid 4, van het akkoord is een afspiegeling van artikel 25, lid 1, van Richtlijn 2004/38/EG, aangezien dit artikel het gastland toestaat de declaratoire regeling te blijven toepassen, dat wil zeggen het nieuwe verblijfsdocument niet als voorwaarde voor legaal verblijf in het gastland te stellen.

Indien het gastland daartoe besluit, zijn de voorschriften van Richtlijn 2004/38/EG, zoals die inzake termijnen, vergoedingen, bewijsstukken en af te geven verblijfsdocumenten, van toepassing.

Wie voor een nieuwe verblijfsstatus in aanmerking komt, moet het recht hebben om, op verzoek, een verblijfsdocument te ontvangen (eventueel in digitale vorm) dat een verklaring bevat dat het in overeenstemming met het akkoord is afgegeven.

2.7. Artikel 19 — Afgifte van verblijfsdocumenten tijdens de overgangsperiode

2.7.1. Artikel 19, lid 1: aanvragen tijdens de overgangsperiode

Uit artikel 127 van het akkoord volgt dat de regels voor het vrije verkeer van de Unie van toepassing blijven tot het einde van de overgangsperiode.

Aanvragen voor het document tot staving van de nieuwe verblijfsstatus als bedoeld in artikel 18, lid 1, en voor het declaratoire verblijfsdocument als bedoeld in artikel 18, lid 4, kunnen echter reeds tijdens de overgangsperiode worden ingediend (artikelen 19 en 185 van het akkoord).

Het besluit tot een dergelijke toepassing op basis van vrijwilligheid van de regeling inzake de nieuwe verblijfsstatus op grond van artikel 18, lid 1, doet geen afbreuk aan de toepassing van de regels inzake vrij verkeer van de Unie.

Een aanvraag voor de nieuwe verblijfsstatus uit hoofde van artikel 18, lid 1, van het akkoord tijdens de overgangsperiode belet aanvragers niet om gelijktijdig een verblijfsdocument aan te vragen krachtens Richtlijn 2004/38/EG.

Ook ontslaat het besluit om een regeling op basis van vrijwilligheid toe te passen, het gastland niet van zijn verplichtingen uit hoofde van de regels van het vrij verkeer van de Unie, zoals de verplichting om te beslissen over nog hangende aanvragen of om nieuwe aanvragen te verwerken.

2.7.1.1. Verlengde bevoegdheid van het HvJ‐EU

Overeenkomstig artikel 158, lid 1, van het akkoord vangt de periode van acht jaar waarbinnen de Britse rechtbanken het HvJ‐EU om een prejudiciële beslissing kunnen verzoeken met betrekking tot beslissingen inzake aanvragen krachtens artikel 18, lid 1 of lid 4, of krachtens artikel 19, aan op de datum waarop artikel 19 van toepassing wordt (d.w.z. 1 februari 2020).

Hoewel de administratieve aanvraagprocedure uit hoofde van artikel 18 in de tijd naar voren kan worden geschoven en eerder toepasselijk kan worden, zijn andere bepalingen van het akkoord waarvan de administratieve aanvraagprocedure afhankelijk is (zoals die welke verband houden met de personele en territoriale werkingssfeer van de artikelen 9 tot en met 11) of die in het kader van die procedure worden benut of geactiveerd (zoals alle procedurele waarborgen tegen beperkende besluiten of voorwaarden voor het behouden van de nieuwe verblijfsstatus), nog niet van kracht.

Daardoor is een aantal aanpassingen vereist, zonder welke artikel 19 elke nuttige werking zou verliezen. Deze aanpassingen kunnen gastlanden die ervoor kiezen de regeling op basis van vrijwilligheid uit hoofde van artikel 19 in werking te doen treden, ertoe verplichten alle noodzakelijke maar nog niet toepasselijke bepalingen van deel twee van het akkoord getrouw in de nationale wetgeving weer te geven teneinde deze met het oog op de toepassing van de vrijwillige regeling werking te verlenen.

Artikel 131 van het akkoord waarborgt dat de instellingen van de Unie tijdens de overgangsperiode ten aanzien van de uitlegging en toepassing van artikel 19 met betrekking tot het VK de bevoegdheden behouden die het recht van de Unie hun verleent. Ook het HvJ‐EU zal zijn volledige rechtsmacht behouden.

2.7.2. Artikel 19, lid 2: gevolg van de aanvaarding of afwijzing van de aanvraag

De indiening van een aanvraag in het kader van de vrijwillige constitutieve verblijfsregeling kan de voorkeur verdienen voor aanvragers om zo snel mogelijk rechtszekerheid te verkrijgen over hun status, ondanks de uitgestelde inwerkingtreding van het besluit (aangezien een gunstig besluit ingevolge artikel 19, lid 3, niet mag worden ingetrokken vóór het einde van de overgangsperiode).

Uit artikel 19, lid 2, blijkt dat de besluiten — zowel positieve als negatieve — die zijn genomen in het kader van de in artikel 18, lid 1, bedoelde procedure, de constitutieve regeling, pas na het einde van de overgangsperiode van kracht zullen zijn, dat wil zeggen dat dergelijke besluiten weliswaar geldig zijn, maar dat hun rechtsgevolgen worden uitgesteld, aangezien de aanvragers parallelle rechten inzake vrij verkeer zullen genieten.

Evenzo kan een afwijzing van een in het kader van de procedure van artikel 18, lid 1, ingediende aanvraag voor de indiener van het verzoek een waarschuwing zijn dat bepaalde wijzigingen nodig kunnen zijn om in aanmerking te komen voor de nieuwe verblijfsstatus. De betrokkene kan tot het einde van de overgangsperiode voor die wijzigingen zorgdragen en opnieuw een aanvraag indienen overeenkomstig artikel 19, lid 4.

Een op grond van artikel 18, lid 4, afgegeven verblijfsdocument is onmiddellijk geldig en van kracht (het heeft immers slechts declaratoire werking). Het heeft geen gevolgen voor de parallelle rechten inzake vrij verkeer van de aanvragers. Evenzo is de afwijzing van een aanvraag in het kader van de vrijwillige declaratoire regeling onmiddellijk geldig, zonder afbreuk te doen aan de parallelle EU-rechten inzake vrij verkeer van de aanvragers.

2.7.3. Artikel 19, lid 3; geen intrekking van verleende verblijfsstatus tijdens de overgangsperiode

Artikel 19, lid 3, verzet zich ertegen dat het gastland de verblijfsstatus die het in het kader van de vrijwillige constitutieve regeling heeft verleend, vóór het einde van de overgangsperiode intrekt. Het kan dit alleen doen om redenen van openbare orde, openbare veiligheid, volksgezondheid, misbruik of fraude, overeenkomstig de regels van Richtlijn 2004/38/EG, die parallel van toepassing zijn.

Deze bepaling dient om aanvragers ervan te verzekeren dat een aanvraag zonder risico in een vroeg stadium van de overgangsperiode kan worden ingediend, omdat wanneer de aanvraag eenmaal is ingewilligd, deze niet meer kan worden herzien om administratieve redenen (dat wil zeggen redenen die verband houden met de aan het verblijfsrecht verbonden voorwaarden).

In het kader van de regeling van artikel 18, lid 4, (declaratoire procedure) blijft het de nationale autoriteiten vrijstaan om de afgegeven verblijfsdocumenten of verleende verblijfsstatus in te trekken, maar dit laat, op zich, het verblijfsrecht van de betrokkene onverlet.

2.7.4. Artikel 19, lid 4: nieuwe aanvragen

Artikel 19, lid 4, waarborgt dat aanvragers aan wie de nieuwe verblijfsstatus op grond van artikel 18, lid 1, voor het einde van de overgangsperiode is geweigerd, binnen de in artikel 18, lid 1, onder b), vastgestelde termijn een nieuwe aanvraag kunnen indienen.

Ten aanzien van het recht om tijdens de overgangsperiode opnieuw een aanvraag in te dienen, zijn de in artikel 18, lid 1, onder r), vermelde rechtsmiddelen van toepassing.

2.7.5. Artikel 19, lid 5: rechtsmiddelen

Alle aanvragers genieten alle verhaalsrechten die worden genoemd in hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG.

2.8. Artikel 20 — Beperkingen van het recht van verblijf

Artikel 20 heeft betrekking op alle personen die hun rechten uit hoofde van deel twee, titel II uitoefenen; dit betekent dat het ook ziet op, bijvoorbeeld, grensarbeiders, familieleden of familieleden in ruimere zin.

2.8.1. Wat wordt verstaan onder gedrag?

De leden 1 en 2 van artikel 20 hebben betrekking op het gedrag van de betrokken personen. Het begrip “gedrag” in het kader van het akkoord is gebaseerd op hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG (zie voor nadere bijzonderheden de richtsnoeren van de Commissie voor een betere omzetting en toepassing van Richtlijn 2004/38/EG — COM(2009) 313 final, punt 3.2).

2.8.2. Gedrag vóór en gedrag na het einde van de overgangsperiode

De leden 1 en 2 van artikel 20 bevatten twee aparte regelingen voor de wijze waarop gedrag dat een werkelijke, actuele en voldoende ernstige bedreiging voor de openbare orde of de openbare veiligheid vormt, in aanmerking moet worden genomen, al naargelang het gedrag vóór of na het einde van de overgangsperiode heeft plaatsgevonden.

Artikel 20, lid 1, legt een duidelijke verplichting op (“wordt […] in aanmerking genomen”) om hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG op bepaalde feiten toe te passen, terwijl artikel 20, lid 2, toestaat om nationale immigratievoorschriften toe te passen op feiten die zich na de overgangsperiode voordoen.

De leden 1 en 2 van artikel 20 beogen dus een onderscheid te maken tussen gedragingen die zich vóór en gedragingen die zich na het einde van de overgangsperiode hebben voorgedaan. Nationale immigratieregels mogen niet, zelfs niet gedeeltelijk, worden toegepast op gedragingen waarop artikel 20, lid 1, van het akkoord van toepassing is. Elk besluit om het recht van verblijf te beperken wegens gedrag dat zich na het einde van de overgangsperiode voordoet, moet echter in overeenstemming met de nationale wetgeving worden genomen.

2.8.3. Voortgezet gedrag

Onder bepaalde omstandigheden kunnen de betrokken personen voortgezet gedrag vertonen (dat wil zeggen gedrag waarvan de afzonderlijke bestanddelen met één enkel doel worden uitgevoerd en onderling zijn verbonden door dezelfde of een soortgelijke wijze van uitvoering en het nagenoeg samenvallen van tijdstip en voorwerp van de betrokken handelingen), dat vóór het einde van de overgangsperiode begint en daarna wordt voortgezet.

In geval van voortgezet gedrag zullen de nationale autoriteiten die na afloop van de overgangsperiode moeten besluiten of er ten aanzien van een persoon beperkende maatregelen kunnen worden toegepast, waarschijnlijk onder meer met de volgende scenario’s te maken krijgen:

a) de reeks gedragingen van de betrokken persoon die na afloop van de overgangsperiode hebben plaatsgevonden, volstaat op zich om op grond van nationale immigratieregels een beperkende maatregel te treffen; in dat geval kunnen op grond van artikel 20, lid 2, maatregelen worden vastgesteld;

b) de reeks gedragingen die na afloop van de overgangsperiode hebben plaatsgevonden, volstaat op zich niet om op grond van nationale immigratieregels maatregelen te treffen; in dat geval kunnen geen maatregelen op grond van artikel 20, lid 2, worden vastgesteld;

c) in het onder b) genoemde geval kunnen de nationale autoriteiten evenwel uit hoofde van artikel 20, lid 1, onderzoeken of de reeks handelingen die voor het einde van de overgangsperiode hebben plaatsgevonden, beperkingen om redenen van openbare orde of openbare veiligheid rechtvaardigt. Bij deze beoordeling kan, voor zover daarbij moet worden vastgesteld in hoeverre het persoonlijk gedrag van de betrokkene een bedreiging inhoudt, ook rekening worden gehouden met handelingen die na het einde van de overgangsperiode hebben plaatsgevonden.

Bij elke beperkende maatregel moet zorgvuldig rekening worden gehouden met de omstandigheden van het betrokken geval.

2.8.4. Artikel 20, leden 3 en 4: misbruik van recht of aanvragen waarbij sprake van fraude of misbruik

De leden 3 en 4 van artikel 20 staan het gastland toe aanvragers van zijn grondgebied te verwijderen die hun rechten hebben misbruikt of fraude hebben gepleegd om rechten uit hoofde van het akkoord te verkrijgen.

Hoewel een dergelijke verwijdering in het geval van een beroep in rechte tegen de afwijzing van een aanvraag zelfs kan plaatsvinden vóór een definitieve uitspraak, moet deze verwijdering voldoen aan de voorwaarden van artikel 31 van Richtlijn 2004/38/EG.

Dit betekent dat de betrokken personen niet uit het gastland mogen worden verwijderd wanneer zij tegen het besluit tot verwijdering beroep hebben ingesteld en een verzoek om een voorlopige voorziening ter opschorting van de uitvoering van het verwijderingsbesluit hebben ingediend.

De feitelijke verwijdering mag niet plaatsvinden zolang het besluit over de voorlopige voorziening niet is genomen, behalve in de volgende gevallen:

a) wanneer het verwijderingsbesluit gebaseerd is op een eerdere gerechtelijke beslissing;

b) wanneer de betrokkenen reeds toegang hebben gehad tot rechterlijke toetsing;

c) wanneer het verwijderingsbesluit gebaseerd is op dwingende redenen van openbare veiligheid overeenkomstig artikel 28, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG.

Wanneer de nationale regels bepalen dat de uitvoering van het verwijderingsbesluit door de instelling van het beroep van rechtswege wordt opgeschort, is het niet nodig een verzoek om een voorlopige voorziening ter opschorting van de uitvoering van het verwijderingsbesluit in te dienen.

Overeenkomstig artikel 31, lid 4, van Richtlijn 2004/38/EG mag het gastland de aanwezigheid van de verwijderde persoon op zijn grondgebied hangende het proces weigeren, maar mag het hem niet beletten zijn verdediging in persoon te voeren, behalve wanneer zijn verschijning kan leiden tot ernstige verstoring van de openbare orde of de openbare veiligheid.

2.9. Artikel 21 — Waarborgen en recht van beroep

Deze bepaling geldt voor alle situaties waarin de verblijfsrechten uit hoofde van het akkoord kunnen worden beperkt of geweigerd.

Zij zorgt ervoor dat de procedurele waarborgen van hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG in alle situaties volledig van toepassing zijn, namelijk bij:

a) misbruik en fraude (artikel 35 van Richtlijn 2004/38/EG);

b) maatregelen die zijn genomen om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid (hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG) of overeenkomstig nationale wetgeving, alsmede

c) maatregelen die op andere gronden zijn genomen (artikel 15 van Richtlijn 2004/38/EG), zoals ingeval een aanvraag voor een verblijfsdocument wordt geacht niet te zijn ingediend, een aanvraag wordt afgewezen omdat de aanvrager niet voldoet aan de voorwaarden voor het verblijfsrecht of er beslissingen zijn genomen op grond van het feit dat de betrokkene niet langer voldoet aan de aan het verblijfsrecht verbonden voorwaarden (bijvoorbeeld wanneer een economisch niet-actieve EU-burger een onredelijke belasting wordt voor het socialebijstandsstelsel van het gastland).

De bepaling zorgt er ook voor dat de materiële waarborgen van hoofdstuk VI van Richtlijn 2004/38/EG volledig van toepassing zijn met betrekking tot de beperkende besluiten die zijn genomen op basis van gedrag dat vóór het einde van de overgangsperiode heeft plaatsgevonden.

Volgens de vaste rechtspraak van het HvJ‐EU inzake de algemene beginselen van het EU-recht moeten de overeenkomstig de nationale wetgeving genomen beperkende beslissingen ook in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel en de grondrechten, zoals het recht op een familie- en gezinsleven.

2.10. Artikel 22 — Bijbehorende rechten

Deze bepaling beschermt het recht van familieleden, ongeacht hun nationaliteit, om in het gastland een activiteit als werknemer of zelfstandige uit te oefenen, overeenkomstig artikel 23 van Richtlijn 2004/38/EG.

Dit betekent dat zowel familieleden die voor het einde van de overgangsperiode nog geen werknemer waren, maar daarna werknemer worden, alsook familieleden die reeds in het gastland of in het land van beroepsactiviteit (grensarbeiders) werknemer waren, door het akkoord worden beschermd.

2.11. Artikel 23 — Gelijke behandeling

Deze bepaling vormt een afspiegeling van artikel 24 van Richtlijn 2004/38/EG, dat ten opzichte van artikel 11 van het akkoord voorziet in een specifieke regel inzake gelijke behandeling.

Diezelfde regel geldt nu ook voor familieleden die een (duurzaam) verblijfsrecht in het gastland genieten. Zij moeten worden behandeld als onderdanen van het gastland, niet als familieleden van onderdanen van het gastland.

Dezelfde uitzonderingen als in artikel 24, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG zijn van toepassing.

HOOFDSTUK 2 — RECHTEN VAN WERKNEMERS EN ZELFSTANDIGEN

2.12. Artikel 24 — Rechten van werknemers

2.12.1. Artikel 24, lid 1: rechten

Artikel 24, lid 1, van het akkoord kent alle op het recht van de Unie gebaseerde rechten van werknemers toe aan begunstigden van het akkoord die werknemer zijn, met inbegrip van degenen die na het einde van de overgangsperiode de status van werknemer krijgen (zie ook artikel 17, lid 1, en artikel 22 van het akkoord). Andere categorieën begunstigden van het akkoord vallen niet onder dit artikel.

2.12.1.1. Beperkingen

Dezelfde beperkingen uit hoofde van openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid als bedoeld in artikel 45, lid 3, VWEU zijn van toepassing.

Het akkoord heeft geen betrekking op de betrekkingen in overheidsdienst, overeenkomstig artikel 45, lid 4, VWEU. Bijgevolg kan het gastland of het land van beroepsactiviteit aan zijn eigen onderdanen toegang tot ambten voorbehouden die de uitoefening van openbaar gezag en de bescherming van de algemene belangen van de staat omvatten, wanneer deze beperking in overeenstemming is met artikel 45, lid 4, VWEU (zaak C‐270/13, Haralambidis).

2.12.1.2. Lid 1, punten a) tot en met h): een niet-uitputtende opsomming van rechten

Werknemers genieten het gehele arsenaal aan rechten die voortvloeien uit artikel 45 VWEU en Verordening (EU) nr. 492/2011. De in artikel 24, lid 1, van het akkoord vermelde rechten hebben dezelfde reikwijdte en betekenis als de in artikel 45 VWEU en in Verordening (EU) nr. 492/2011 vermelde rechten.

De opsomming van rechten van werknemers in artikel 24, lid 1, van het akkoord is niet uitputtend zodat er ruimte is voor de eventuele ontwikkeling van deze rechten door de toekomstige uitlegging van artikel 45 VWEU door het HvJ‐EU (in het geval van het Verenigd Koninkrijk zullen de justitiële en administratieve autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk “terdege rekening” houden met de relevante rechtspraak van het HvJ‐EU die is vastgesteld na het eind van de overgangsperiode). Dit betekent bijvoorbeeld dat een werknemer naast de in artikel 24, lid 1, van het akkoord genoemde punten het recht behoudt om van werk te veranderen en een nieuwe baan in het land van beroepsactiviteit te zoeken, overeenkomstig artikel 45 VWEU.

2.12.2. Artikel 24, lid 2: recht van een kind van een werknemer om onderwijs of opleiding te voltooien

Artikel 24, lid 2, van het akkoord beschermt het recht van kinderen van werknemers om hun onderwijs of opleiding in het gastland te voltooien. Zo kan een kind waarvan de ouder onderdaan van de EU of het VK is en als begunstigde van het terugtrekkingsakkoord in het gastland werkzaam was, in het gastland blijven wonen en daar zijn onderwijs of opleiding voltooien, zelfs nadat die ouder niet langer rechtmatig in het gastland verblijft (d.w.z. het gastland heeft verlaten, is overleden of niet langer voldoet aan de voorwaarden voor legaal verblijf; zie bijvoorbeeld zaak C‐310/08, Ibrahim en zaak C‐480/08, Teixeira). Het kind in kwestie heeft ook het recht om te worden begeleid door degene die daadwerkelijk voor hem zorgt, zolang het minderjarig is of zelfs na het bereiken van de meerderjarigheid, wanneer de aanwezigheid van degene die daadwerkelijk voor hem zorgt nodig is om het kind het onderwijs of de opleiding te laten voltooien.

2.12.3. Artikel 24, lid 3: grensarbeiders

Grensarbeiders kunnen in het land van beroepsactiviteit blijven werken als zij daar aan het einde van de overgangsperiode al werkten.

Indien zij vóór het einde van de overgangsperiode hun werkzaamheden hebben beëindigd, kunnen zij in de in artikel 7, lid 3, onder a), b), c) of d), van Richtlijn 2004/38/EG genoemde gevallen hun status van werknemer in het land van beroepsactiviteit behouden, zonder dat zij in het land van beroepsactiviteit hoeven te gaan wonen. Hierdoor kunnen zij de in artikel 24, lid 1, onder a) tot en met h), van het akkoord genoemde relevante rechten genieten.

Grensarbeiders behouden hun status in het land van beroepsactiviteit wanneer:

a) zij als gevolg van ziekte of ongeval tijdelijk arbeidsongeschikt zijn;

b) zij zich, na ten minste één jaar te hebben gewerkt, in naar behoren vastgestelde onvrijwillige werkloosheid bevinden en zich als werkzoekende bij de bevoegde dienst voor arbeidsvoorziening hebben ingeschreven;

c) zij zich bevinden in een toestand van naar behoren vastgestelde onvrijwillige werkloosheid na afloop van een tijdelijke arbeidsovereenkomst voor minder dan één jaar of in de eerste twaalf maanden onvrijwillig werkloos zijn geworden en zich als werkzoekende bij de bevoegde dienst voor arbeidsvoorziening hebben ingeschreven (in dit geval blijft de status van werknemer ten minste zes maanden behouden), of

d) zij aan een beroepsopleiding beginnen (voor degenen die vrijwillig werkloos zijn, is er een verband vereist tussen de voorafgaande beroepsactiviteit en deze opleiding).

Volgens de jurisprudentie van het HvJ‐EU (zaak C‐507/12, Saint Prix) is de lijst van gevallen waarin de status van werknemer kan worden behouden, niet uitputtend.

2.13. Artikel 25 — Rechten van zelfstandigen

2.13.1. Artikel 25, lid 1: rechten

De in artikel 25, lid 1, genoemde rechten worden verleend aan alle begunstigden van het akkoord die zelfstandige zijn — niet alleen aan degenen die aan het eind van de overgangsperiode zelfstandige zijn, maar ook aan personen die van status veranderen (zie ook artikel 17, lid 1, dat voorziet in het recht zelfstandige te worden).

Volgens de jurisprudentie van het HvJ‐EU (bijvoorbeeld zaak 63/86, Commissie tegen Italië) kunnen zelfstandigen die onder artikel 49 VWEU vallen, de rechten uit hoofde van Verordening (EU) nr. 492/2011 genieten die van overeenkomstige toepassing zijn. Dit betekent bijvoorbeeld dat artikel 24, lid 1, onder d), van het akkoord niet van toepassing is met betrekking tot ontslag, aangezien een zelfstandige per definitie niet in een gezagsverhouding staat ten opzichte van een werkgever en niet kan worden ontslagen.

De rechten van artikel 25, lid 1, van het akkoord worden ook toegekend aan zelfstandige grensarbeiders. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de volgende categorieën: i) een persoon die in staat A woont en in staat B werkzaamheden anders dan in loondienst verricht, en ii) een persoon die in staat A woont en in die staat een werkzaamheid anders dan in loondienst uitoefent, terwijl hij ook diensten verricht in de staten B en C — hetzij door incidenteel diensten te verrichten, hetzij door middel van een nevenvestiging. Bij de eerste categorie gaat het om een zelfstandige grensarbeider, bij de tweede niet.

In dit verband zij opgemerkt dat het opzetten van een kantoor in een andere staat dan die van de woonplaats met het oog op het verrichten van diensten in die staat, niet noodzakelijkerwijs neerkomt op vestiging in de staat waar deze diensten worden verricht. De betrokken activiteit kan nog steeds geacht worden onder de regels betreffende het vrij verrichten van diensten te vallen en niet onder die betreffende de vrijheid van vestiging. Daarom zal een persoon met een kantoor in het land van beroepsactiviteit niet altijd als zelfstandige grensarbeider worden beschouwd (1).

Artikel 4, lid 4, van het akkoord waarborgt dat het begrip “zelfstandige” net zo wordt uitgelegd als het HvJ‐EU in de desbetreffende jurisprudentie inzake artikel 49 VWEU heeft gedaan.

2.13.1.1. Beperkingen

Voor de in artikel 25, lid 1, van het akkoord bedoelde rechten gelden dezelfde beperkingen als die welke in de artikelen 51 en 52 VWEU zijn vastgesteld.

Bijgevolg kunnen deze rechten onderworpen zijn aan beperkingen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid (artikel 52 VWEU) en kan het land van beroepsactiviteit zelfstandigen anders behandelen wat betreft werkzaamheden ter uitoefening van het openbaar gezag, zelfs indien deze slechts voor een bepaalde gelegenheid geschieden (artikel 51 VWEU).

2.13.1.2. Artikel 25, lid 1, onder a): het recht op toegang tot en uitoefening van werkzaamheden anders dan in loondienst alsmede het recht om een onderneming op te richten en te beheren

Het akkoord beschermt het recht op toegang tot en de uitoefening van werkzaamheden anders dan in loondienst, alsmede het recht om een onderneming op te richten en te beheren als bedoeld in artikel 49 VWEU, onder de voorwaarden die door het gastland voor de eigen onderdanen zijn vastgesteld.

Dit akkoord mag echter niet zo worden uitgelegd als zou onderdanen van het VK de mogelijkheid worden geboden op grond van het recht van de Unie diensten te verrichten in andere EU-lidstaten of zich in andere EU-lidstaten te vestigen.

2.13.1.3. Artikel 25, lid 1, onder b): verwijzing naar de niet-uitputtende opsomming van rechten in artikel 24, lid 1

Zelfstandigen genieten in het land van beroepsactiviteit het gehele arsenaal aan relevante rechten die voortvloeien uit artikel 45 VWEU en Verordening (EU) nr. 492/2011.

2.13.2. Artikel 25, lid 2: recht van een kind van een zelfstandige om onderwijs of opleiding te voltooien

Artikel 25, lid 2, beschermt kinderen waarvan de ouder die EU-burger of onderdaan van het VK is, niet langer rechtmatig in het gastland van het kind verblijft overeenkomstig artikel 24, lid 2, van het akkoord, voor zover het EU-recht, zoals uitgelegd door het HvJ‐EU (zaak C‐147/11, Czop & Punakova), daarin voorziet.

2.13.3. Artikel 25, lid 3: rechten van zelfstandige grensarbeiders en beperkingen van deze rechten

Zelfstandige grensarbeiders genieten dezelfde rechten als grensarbeiders in loondienst uit hoofde van artikel 24, lid 3, van het akkoord, met dezelfde beperkingen als vermeld in de leidraad ten aanzien van artikel 25, lid 1 (bv. wat betreft ontslagen).

2.14. Artikel 26 — Afgifte van een document tot vaststelling van de rechten van grensarbeiders

Artikel 26 verplicht het land van beroepsactiviteit om grensarbeiders die onder het akkoord vallen, een document te verstrekken waaruit formeel hun status blijkt, indien die grensarbeiders daarom verzoeken. Tegelijkertijd staat artikel 26 het land van beroepsactiviteit toe om grensarbeiders die onder het akkoord vallen, te verplichten een dergelijk document aan te vragen.

In tegenstelling tot het verblijfsdocument dat wordt afgegeven op grond van artikel 18, lid 1, van het akkoord, verleent dit document geen nieuwe verblijfsstatus; het is een bevestiging van het bestaan en het voortbestaan van het recht om in het land van beroepsactiviteit een economische activiteit uit te oefenen.

Aangezien grensarbeiders regelmatig het land van beroepsactiviteit verlaten en opnieuw binnenkomen, is het van essentieel belang dat aan hen zo spoedig mogelijk een document wordt afgegeven waaruit formeel hun status blijkt, zodat zij niet worden belemmerd hun rechten uit te oefenen na het einde van de overgangsperiode, en zij gemakkelijk kunnen aantonen dat zij die rechten genieten (met name de met het overschrijden van de grens verband houdende rechten uit hoofde van artikel 14 van het akkoord).

Grensarbeiders die op de datum van indiening van de aanvraag geen werk hebben, hebben recht op afgifte van het document, mits zij hun status als werknemer behouden overeenkomstig artikel 24, lid 3, of artikel 25, lid 3, van het akkoord (welke bepalingen weer verwijzen naar artikel 7, lid 3, van Richtlijn 2004/38/EG).

HOOFDSTUK 3 — BEROEPSKWALIFICATIES

Deel twee, titel II, hoofdstuk 3, van het akkoord gaat over personen die onder het akkoord vallen en die in hun gastland of land van beroepsactiviteit, al naargelang het geval, aan het einde van de overgangsperiode erkenning van hun beroepskwalificaties hebben verkregen of bezig zijn die erkenning te verkrijgen.

Voor deze personen garandeert het akkoord het volgende:

a) de geldigheid en de doeltreffendheid van nationale besluiten tot erkenning van hun Britse of EU-beroepskwalificaties (voortgezette geldigheid van besluiten (“grandfathering”)), en

b) het daarmee gepaard gaande recht om het beroep en de activiteiten in kwestie in hun gastland of land van beroepsactiviteit uit te oefenen en te blijven uitoefenen (voor grensarbeiders).

Daarentegen garandeert of verleent dit hoofdstuk onderdanen van het VK die binnen de personele werkingssfeer van het akkoord vallen, geen enkel recht inzake de interne markt met betrekking tot het verlenen van diensten in andere EU-lidstaten dan hun gastland of land van beroepsactiviteit, al naargelang het geval.

Het akkoord garandeert niet dat onderdanen van het VK die binnen de personele werkingssfeer van het akkoord vallen, zich op het recht van de Unie kunnen beroepen teneinde na het einde van de overgangsperiode aanvullende erkenningen van hun beroepskwalificaties te verkrijgen, of dit nu in het gastland, in het land van beroepsactiviteit of een andere EU-lidstaat is.

Het akkoord heeft geen betrekking op de behandeling van beroepskwalificaties die vóór het einde van de overgangsperiode in het VK of in de EU zijn verworven, maar waarvan de erkenning door de wederpartij niet vóór die datum heeft plaatsgevonden of niet hangende was.

2.15. Artikel 27 — Erkende beroepskwalificaties

2.15.1. Algemene benadering

In artikel 27 wordt een beschrijving gegeven van het soort erkenningsbesluiten dat krachtens het akkoord geldig blijft, de landen waar deze besluiten geldig blijven (het gastland of het land van beroepsactiviteit), de personen ten gunste van wie de besluiten geldig blijven (de personen die onder het akkoord vallen) en de gevolgen van het geldig blijven van de besluiten in de respectieve landen.

Welke besluiten blijven geldig?

Artikel 27 van het akkoord heeft in wezen betrekking op erkenningsbesluiten die zijn vastgesteld overeenkomstig vier specifieke EU-rechtsinstrumenten, namelijk de richtlijn betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (Richtlijn 2005/36/EG), de richtlijn inzake de vestiging van advocaten (Richtlijn 98/5/EG), de richtlijn betreffende wettelijke auditors (Richtlijn 2006/43/EG) en de richtlijn inzake giftige producten (Richtlijn 74/556/EEG).

2.15.2. Artikel 27, lid 1, onder a), en lid 2: erkenningen in het kader van de richtlijn betreffende de erkenning van beroepskwalificaties

Het akkoord heeft betrekking op alle drie de soorten erkenning met het oog op vestiging waarin titel III van Richtlijn 2005/36/EG voorziet:

a) erkenningen in het kader van het algemeen stelsel (artikel 10 en volgende van Richtlijn 2005/36/EG);

b) erkenningen op grond van beroepservaring (artikel 16 en volgende van Richtlijn 2005/36/EG), en

c) erkenningen op basis van de coördinatie van minimumopleidingseisen (artikel 21 en volgende van Richtlijn 2005/36/EG).

Deze erkenningen omvatten:

— krachtens artikel 2