A4-0053/96

Resolutie over de versterking van de mondiale monetaire samenwerking voor een betere regeling van de monetaire en financiële markten

Het Europees Parlement,

- gezien het communiqué van de G7 naar aanleiding van hun bijeenkomst in Halifax (Nova Scotia) van 15 t/m 17 juni 1995,

- gezien zijn resolutie van 15 december 1993 over internationale monetaire samenwerking binnen het kader van de versoepeling van beperkingen op de kapitaalmarkten ((PB C 20 van 14.1.1994, blz. 74.)),

- gezien zijn resolutie van 22 september 1995 inzake financiële derivaten: hun huidige rol op de kapitaalmarkten, hun voordelen en risico's (( PB C 269 van 16.10.1995, blz. 217.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0053/96),

A. overwegende dat na de ineenstorting van het stelsel van Bretton Woods de belangrijkste structurele wijzigingen in de internationale economie o.a. inhouden de snelle uitbreiding en integratie van de internationale financiële markten, de opheffing van de beperkingen voor het kapitaalverkeer en de overgang van een stelsel van vaste maar aanpasbare wisselkoersen naar een gemengd stelsel, waarbij de landen de vrijheid behouden om voor een bepaald stelsel te kiezen,

B. constaterende dat er een tendens bestaat tot mundialisering van de financiële en kapitaalmarkten als gevolg van deregulering van de nationale financiële markten, liberalisering van het internationale kapitaalverkeer, financiële innovaties en technische vooruitgang op het gebied van informatica en telecommunicatie,

C. overwegende dat de liberalisering van kapitaalbewegingen zich verder ontwikkelt naast stelsels zoals het Baker-plan en het Brady-plan voor het terugsluizen van kapitaal naar landen waaruit het is gevlucht,

D. in het besef dat de liberalisering van het kapitaalverkeer bepaalde voordelen oplevert voor de burgers en de economie, aangezien grotere concurrentie de doeltreffendheid van het financieringssysteem vergroot,

E. overwegende dat afgeleide financiële instrumenten, mits naar behoren gebruikt, ondernemingen kunnen helpen om financiële risico's op doeltreffender wijze te kunnen aangaan, maar onder bepaalde omstandigheden deze risico's ook kunnen vergroten door de versterking van trends tot cumulatieve instabiliteit op de financiële markten,

F. er de nadruk op leggende dat de tendens tot mundialisering van de financiële markten het vermogen van de regeringen om hun traditionele economische beleid te beïnvloeden verminderd heeft, en dat derhalve de regeringen nieuwe beleidsvormen op het gebied van de samenwerking moeten vinden en hun krachten moeten bundelen om op grote schaal hun vermogen tot een bewuste controle op de economische processen die op nationaal niveau verloren zijn gegaan, te versterken en dat zij maatstaven van rationele aard moeten aanleggen ten aanzien van de elementaire krachten die bij de mundialisering vrijkomen,

G. overwegende dat een kapitaalmarkt op wereldvlak, onder voorbehoud dat deze goed functioneert, tot een zekere discipline voert aangezien de regeringen daardoor worden aangespoord een gezond economisch beleid te voeren,

H. overwegende dat de landen waarvan het economische beleid afwijkt van de economische grondbeginselen, volgens een recente studie van de OESO op lange termijn worden gestraft met hogere reële rentevoeten,

I. derhalve overwegende dat, in overeenstemming met bovengenoemde studie, de landen met een groot fiscaal tekort, een hoog tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans of die al jaren een hoge inflatie hebben, gebukt gaan onder een hogere reële rentepercentages,

J. overwegende dat, als de wereldkapitaalmarkt de regeringen die een slap economisch beleid voeren door het rentepeil te doen stijgen, straft, deze regeringen eerder bereid zullen zijn een beleid te voeren dat overeenstemt met de economische grondbeginselen,

K. erkennende dat de discipline die de gemundialiseerde markt oplegt niet betekent dat de werking van die markt altijd juist is en dat deze discipline ook ten onrechte kan worden toegepast en buitensporige reacties op korte termijn kan veroorzaken met ernstige sociale en economische gevolgen, die tot lange-termijnproblemen kunnen uitgroeien en tot permanente storingen kunnen leiden,

L. derhalve overwegende dat het de taak van de regeringen is een economisch beleid te voeren waarmee destabiliserende reacties van de markt worden vermeden en die garanderen dat de markten beter zijn geïnformeerd zodat zij hun disciplinaire rol beter kunnen vervullen,

M. in het besef dat het doel van regeringsinmenging moet zijn de doeltreffendheid van de wereldkapitaalmarkt te gebruiken voor het voeren van een zo gezond mogelijk economisch beleid, wat op de lange termijn ten goede zal komen aan bedrijven, werknemers, spaarders en gepensioneerden,

N. overwegende dat de Duitse mark de reputatie heeft een veilige munt te zijn en dat de huidige zwakte van de dollar ertoe leidt dat kapitaal wordt belegd in de Duitse munt, waardoor deze steeds meer wordt opgewaardeerd ten koste van zwakkere munten,

O. overwegende dat momenteel 60% van de deviezenvoorraad en ongeveer de helft van het totaal van het particuliere financiële vermogen uit dollars bestaat en dat deze cijfers niet overeenstemmen met het belang van de economie van Noord-Amerika, die slechts 20% van de totale produktie en 14% van de wereldhandel voor zijn rekening neemt,

Samenwerking op het gebied van het economisch beleid

1. wijst erop dat, met het oog op het bovenstaande, de regeringen van de drie meest geïndustrialiseerde landen (VS, Japan en Duitsland) schadelijke inflatoire of deflatoire cycli moeten vermijden, verantwoorde fiscale omstandigheden en betalingsbalansverhoudingen moeten bereiken en hiertoe de nodige structurele hervormingen tot stand moeten brengen,

2. roept dan ook op om te komen tot samenwerking en cooerdinatie op het gebied van het economisch beleid als onderdeel van een overeengekomen regulerend beleid dat een reactie is op de uitdaging van de gemondialiseerde markten; steunt de instelling van een internationale economische raad, vergelijkbaar met de Veiligheidsraad van de VN, die de noodzakelijke voorwaarden kan scheppen voor een verbetering van de monetaire samenwerking;

3. concludeert dat het doel van de internationale monetaire en financiële samenwerking moet bestaan in het in de praktijk brengen van monetaire en fiscale beleidsvormen die, gestimuleerd door mundialisering van de kapitaalmarkt, op lange termijn leiden tot lagere rentevoeten en een duurzame economische groei,

Samenwerking op het gebied van de wisselkoersen

4. stelt vast dat de incidentele cooerdinatie van maatregelen op het gebied van het economisch beleid tussen de drie belangrijkste economieën (Verenigde Staten, Japan en Europese Unie) zonder een institutioneel kader in politiek opzicht niet werkt omdat de regeringen niet bereid zijn de nationale economie ondergeschikt te maken aan een internationale doelstelling;

5. onderstreept dat een systeem van zwevende wisselkoersen kan leiden tot een over- en onderwaardering van de wisselkoersen op middellange of lange termijn, hetgeen weer kan leiden tot een reëel economisch verlies, en dat deze verstoring kan optreden wanneer de wisselkoers gedurende langere tijd afwijkt van het niveau dat overeenstemt met de grondbeginselen van een gezonde economie, of wanneer de wisselkoers voortkomt uit onaangepast of onverantwoord beleid;

6. is van mening dat in geval van langdurige over- en onderwaarderingen van de belangrijkste munten de wisselkoersen een belangrijk punt van aandacht moeten vormen bij de internationale cooerdinatie van het beleid, hoewel het doel van deze cooerdinatie niet mag zijn voor de wisselkoersen vaste fluctuatiemarges vast te stellen;

7. wijst erop dat wanneer langdurige over- en onderwaardering van de wisselkoers te wijten is aan onaangepast of onverantwoord regeringsbeleid, de door internationale cooerdinatie uitgeoefende druk ertoe bij kan dragen dat het nationale beleid zich in de juiste richting ontwikkelt;

8. is van mening dat inmenging van de overheid als reguleringsinstrument voor de wisselmarkt slechts een begrensde werking heeft wanneer de grondbeginselen van een gezonde economie ontbreken;

9. is van mening dat het huidige internationale monetaire stelsel, dat gebaseerd is op de dollar, zich tot een stelsel moet ontwikkelen waarin ook andere munten, met inbegrip van de ene Europese munt, op het gebied van de internationale monetaire samenwerking een belangrijker rol spelen;

10. verzoekt de Commissie een Witboek voor te leggen over

- de rol van de EU in het IMF en de Wereldbank na de aanvang van de derde fase van de EMU,

- het financiële steunmechanisme dat vereist is om te voorzien in een systeem waarmee getracht wordt de wisselkoersschommelingen van de Euro, de VS-dollar en de Yen binnen het IMF zo gering mogelijk te houden;

Samenwerking op het gebied van de buitenlandse schuld

11. wenst dat de internationale financiële instellingen die leningen kunnen verstrekken, de nodige maatregelen treffen om de toegang van de ontwikkelingslanden, de overgangseconomieën en de armste landen tot de internationale particuliere kapitaalmarkten te vergemakkelijken om aldus bij te dragen aan een verbetering van hun financiële geloofwaardigheid; is van oordeel dat een verlichting van schulden en concessionaire leningen aan derde landen met schulden tot een omvang die gerechtvaardigd is door hun inkomensniveau en gebrek aan solvabiliteit, deel dienen uit te maken van dergelijke maatregelen;

Het institutionele samenwerkingskader

12. onderschrijft de opvatting van de G-7 dat stabilistie van de wisselkoersen het best kan worden bereikt door het monetaire en fiscale beleid in overeenstemming te brengen met de economische grondbeginselen en de samenwerking tussen de wisselmarkten te bevorderen door betere controle en gecooerdineerde reacties;

13. deelt eveneens de opvatting van de G-7 dat preventie van monetaire crises een doelstelling van de eerste orde dient te zijn, waarbij functionerende en op de toekomst gerichte analyses er alleen toe kunnen bijdragen dat vroegtijdige waarschuwingsindicatoren worden verbeterd en zodoende de internationale handelingsbekwaamheid bij crises wordt vergroot;

14. wenst dat dit systeem verder tot grotere en doeltreffender controle op het nationale economische beleid en de ontwikkelingen op de financiële markten leidt evenals tot een betere verspreiding van desbetreffende informatie aan de marktdeelnemers;

15. verzoekt het IMF om tweemaal per jaar verslag uit te brengen over de ontwikkelingen op de financiële en de valutamarkten en om aan te geven op welke gebieden van economisch beleid in de drie belangrijkste industrielanden de cooerdinatie tekortschiet, waardoor zich ongewenste ontwikkelingen voordoen op de financiële en valutamarkten;

16. is niettemin van mening dat het kader van de samenwerking van de G-7 beperkt is omdat het geen controle toelaat op het beleid van de jonge industrielanden (die in de wereldeconomie een steeds belangrijker plaats innemen) noch op de overgangseconomieën of de armste landen;

17. is derhalve van mening dat de multilaterale controle dient te worden uitgeoefend in het kader van het IMF en dat de belangrijkste doelstelling daarvan de verbetering van het IMS moet zijn door middel van beter economisch beleid en betere internationale cooerdinatie;

18. is het eens met de conclusies van het VN-rapport "A call to action" uit 1994 van Ingvar Carlsson en Schridath Ramphal betreffende de noodzaak tot het heffen van een vorm van internationale belasting op valutatransacties; roept de Europese Unie derhalve op om in VN-verband initiatieven te nemen teneinde de invoering van een wereldwijde minimumbelasting op valutatransacties te bespoedigen;

19. betuigt zijn steun aan de door de G7 op de Top van Halifax overeengekomen hervormingen en met name aan de aanbeveling:

a) over te gaan tot verdubbeling van de algemene IMF-regelingen inzake het verstrekken van leningen om aldus sterker te staan bij het voorkomen van crises die vergelijkbaar zijn met de crisis in Mexico,

b) concrete normen en veiligheidsmaatregelen te ontwikkelen voor een doeltreffender regulerende samenwerking met het oog op de voorkoming van de ineenstorting van banken, zoals met de Barings-bank gebeurde,

c) de multilaterale ontwikkelingsbanken te hervormen om duidelijk te demonstreren dat men de armoede serieus wil verminderen,

d) binnen het IMF standaard sets gegevens vast te stellen voor een tijdige publikatie van economische en financiële kerngegevens;

verzoekt de Commissie het Parlement op de hoogte te houden van de vooruitgang die is bereikt bij de tenuitvoerlegging van de op de Top van Halifax genomen besluiten;

20. verzoekt de Commissie maatregelen te nemen ter versterking van een behoedzame regulering van afgeleide financiële markten in de lijn van de voorstellen in zijn bovengenoemde resolutie van 22 september 1995;

21. verzoekt de Commissie de mogelijkheden te onderzoeken tot het invoeren van een belasting op internationale speculatieve kapitaaltransacties en de handel in financiële derivaten (Tobin-belasting) teneinde de destabiliserende gevolgen van de voortdurend toenemende internationale financiële speculatie te temperen;

22. is van mening dat de samenwerking tussen de centrale banken dient plaats te vinden in het kader van de Bank voor Internationale Betalingen naar het voorbeeld van het Comité van Basel waar het het internationale toezicht op de banken betreft, en waarvan de aanbevelingen door de landen van de G-10 en daarbuiten zijn aanvaard;

23. is van mening dat de Europese Unie, via de Commissie en de toekomstige Europese Centrale Bank, een volwaardig lid van alle bovengenoemde internationale instellingen dient te zijn en deel dient te hebben aan de besluitvoorbereiding en besluitvorming;

24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en het Europees Monetair Instituut.