Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende een gemeenschappelijk Europees kooprecht /* COM/2011/0635 definitief - 2011/0284 (COD) */





TOELICHTING 1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL · Motivering en doel van het voorstel Verschillen in overeenkomstenrecht tussen de lidstaten vormen een belemmering voor handelaren en consumenten die binnen de interne markt grensoverschrijdende handelstransacties willen verrichten. De hindernissen die het gevolg van deze verschillen zijn, ontmoedigen handelaren, met name kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), om grensoverschrijdend handel te gaan drijven of uit te breiden naar de markten van nieuwe lidstaten. De toegang van consumenten tot door handelaren in andere lidstaten aangeboden producten, wordt belemmerd. Op dit moment voert slechts een op de tien handelaren in de Unie die goederen verkopen, uit binnen de Unie en de meerderheid van degenen die uitvoeren, doet dat slechts naar een klein aantal lidstaten. Belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht vormen een van de voornaamste factoren die tot deze situatie bijdragen. Uit enquêtes[1] blijkt dat handelaren, van het hele scala aan belemmeringen voor grensoverschrijdende handel, waaronder belastingregelingen, administratieve voorschriften, en problemen met betrekking tot levering, taal en cultuur, belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht als een van de voornaamste hindernissen voor grensoverschrijdende handel rangschikten. De noodzaak voor handelaren om zich aan te passen aan de verschillende nationale wetgevingen op het gebied van overeenkomstenrecht die bij grensoverschrijdende transacties van toepassing kunnen zijn, maakt deze handel, zowel met betrekking tot transacties tussen ondernemingen en consumenten als transacties tussen ondernemingen onderling, ingewikkelder en duurder dan binnenlandse handel. Voor handelaren is in grensoverschrijdende situaties gewoonlijk sprake van extra transactiekosten ten opzichte van binnenlandse handel. Daarbij gaat het om de moeilijkheden om duidelijkheid te verkrijgen over de bepalingen van toepasselijk buitenlands overeenkomstenrecht, het verkrijgen van juridisch advies, het onderhandelen over het toepasselijke recht bij transacties tussen ondernemingen en het aanpassen van overeenkomsten aan de voorschriften op het gebied van consumentenrecht bij transacties tussen ondernemingen en consumenten. In geval van grensoverschrijdende transacties tussen een onderneming en een consument hebben transactiekosten in verband met overeenkomstenrecht en juridische belemmeringen die voortvloeien uit verschillen tussen uiteenlopende nationale dwingende regels inzake consumentenbescherming, aanzienlijke gevolgen. Ingevolge artikel 6 van Verordening (EG) nr. 593/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (Rome I)[2], moet een onderneming die haar activiteiten richt op consumenten in een andere lidstaat, steeds het overeenkomstenrecht van die lidstaat in acht nemen. In die gevallen waarin door partijen een ander toepasselijk recht is gekozen en waarin de dwingende bepalingen inzake consumentenbescherming van de lidstaat van de consument een hoger beschermingsniveau bieden, moeten deze dwingende regels van de lidstaat van de consument in acht worden genomen. Handelaren moeten daarom van tevoren nagaan of het recht van de lidstaat waar zich de gewone verblijfplaats van de consument bevindt, een hoger beschermingsniveau biedt en ervoor zorgen dat hun overeenkomst aan de vereisten van dat recht voldoet. De bestaande harmonisatie van consumentenrecht op het niveau van de Unie heeft op bepaalde gebieden tot een zekere onderlinge aanpassing geleid, maar de verschillen tussen de rechtsstelsels van de lidstaten blijven toch substantieel. In geval van e-handelstransacties hebben handelaren met nog meer kosten in verband met overeenkomstenrecht te maken die het gevolg zijn van de noodzaak de website van de onderneming aan te passen aan de wettelijke voorschriften van iedere lidstaat waarop zij hun activiteiten richten. Bij grensoverschrijdende transacties tussen handelaren gelden voor partijen niet dezelfde beperkingen inzake het toepasselijke recht. Het economisch effect van het onderhandelen over en toepassen van buitenlands recht is echter ook hoog. De kosten als gevolg van het omgaan met verschillende nationale rechtsstelsels wegen zwaar, met name voor kmo's. In hun betrekkingen met grotere ondernemingen moeten kmo's in het algemeen instemmen met de toepassing van het recht van hun zakenpartner en de kosten dragen in verband met het verkrijgen van duidelijkheid over de inhoud van het op de overeenkomst toepasselijke buitenlandse recht en het in acht nemen daarvan. In overeenkomsten tussen kmo's vormt de noodzaak om over het toepasselijke recht te onderhandelen, een aanzienlijke hindernis voor grensoverschrijdende handel. Met betrekking tot beide soorten overeenkomsten (tussen ondernemingen onderling en tussen ondernemingen en consumenten) kunnen voor kmo's deze aanvullende kosten zelfs onevenredig zijn ten opzichte van de waarde van de transactie. Deze aanvullende transactiekosten stijgen naar rato van het aantal lidstaten waarnaar een handelaar uitvoert. Naarmate handelaren naar meer landen uitvoeren, kennen zij immers ook groter gewicht toe aan de verschillen in overeenkomstenrecht als handelsbelemmering. Kmo's zijn met name in het nadeel: hoe kleiner de omzet van een onderneming, des te groter is het aandeel van transactiekosten. Handelaren zien zich bij grensoverschrijdende handel in vergelijking met binnenlandse handel ook tegenover een grotere juridische complexiteit gesteld, aangezien zij vaak te maken hebben met verschillende nationale stelsels van overeenkomstenrecht met uiteenlopende kenmerken. Het omgaan met buitenlandse rechtsstelsels maakt grensoverschrijdende transacties complexer. Handelaren wezen de moeilijkheden om duidelijkheid te verkrijgen over de bepalingen van buitenlands overeenkomstenrecht aan als voornaamste belemmering voor transacties tussen ondernemingen en consumenten; bij transacties tussen ondernemingen onderling kregen deze belemmeringen de derde plaats[3]. Handel met een land waarvan het rechtsstelsel fundamenteel verschillend is, is juridisch complexer terwijl empirisch is aangetoond dat er veel meer bilaterale handel is tussen landen met rechtsstelsels die een gemeenschappelijke oorsprong hebben dan tussen twee landen waarbij dat niet het geval is[4]. Verschillen in overeenkomstenrecht en de aanvullende transactiekosten alsook de ingewikkeldheid die deze bij grensoverschrijdende transacties met zich brengen, weerhouden dus een aanzienlijk aantal handelaren, met name kmo's, ervan om uit te breiden naar de markten van andere lidstaten. Deze verschillen hebben ook een beperking van de mededinging op de interne markt tot gevolg. De waarde van de handel die tussen lidstaten ieder jaar wordt misgelopen alleen als gevolg van de verschillen in overeenkomstenrecht loopt in de tientallen miljarden euro. De gemiste kansen voor grensoverschrijdende handel zijn ook nadelig voor de Europese consumenten. Minder grensoverschrijdende handel heeft minder invoer en minder concurrentie tussen handelaren tot gevolg. Dit kan leiden tot een beperktere keuze tussen producten tegen een hogere prijs op de consumentenmarkt. Hoewel grensoverschrijdend winkelen aanzienlijke economische voordelen met zich zou brengen in de zin van een groter en beter aanbod, winkelt het merendeel van de Europese consumenten slechts in eigen land. Een belangrijke verklaring voor deze situatie is dat consumenten vanwege de verschillen in nationale rechtsstelsels vaak onzeker zijn over hun rechten in grensoverschrijdende situaties. Een van hun voornaamste zorgen betreft bijvoorbeeld de vraag welke rechtsmiddelen zij hebben wanneer een in een andere lidstaat gekocht product niet aan de overeenkomst beantwoordt. Veel consumenten worden er daarom van weerhouden om buiten hun thuismarkt tot aankopen over te gaan. Zij lopen de door de interne markt geboden kansen mis, aangezien in een andere lidstaat vaak betere aanbiedingen kunnen worden gevonden qua kwaliteit en prijs. E-handel maakt het gemakkelijker om ongeacht de plaats van vestiging van de handelaar te zoeken naar aanbod en prijzen en andere voorwaarden met elkaar te vergelijken. Wanneer consumenten bij een onderneming in een andere lidstaat een bestelling proberen te plaatsen, krijgen zij echter vaak te maken met ondernemingen die als regel weigeren te verkopen en dat vaak vanwege verschillen in overeenkomstenrecht. De algemene doelstelling van het voorstel bestaat erin de totstandbrenging en de werking van de interne markt te verbeteren door de uitbreiding van grensoverschrijdende handel voor ondernemingen en grensoverschrijdende aankopen voor consumenten te bevorderen. Deze doelstelling kan worden bereikt door een zelfstandig, uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht aan te bieden, waaronder bepalingen inzake consumentenbescherming: het gemeenschappelijk Europees kooprecht, dat als een secundaire regeling inzake overeenkomstenrecht in het nationale recht van elke lidstaat moet worden beschouwd. Handelaren moeten het gemeenschappelijk Europees kooprecht op al hun grensoverschrijdende zaken in de Europese Unie kunnen toepassen in plaats van zich te moeten aanpassen aan verschillende nationale regelingen inzake overeenkomstenrecht, op voorwaarde dat de andere partij bij de overeenkomst daarmee instemt. Het moet op de gehele levenscyclus van een overeenkomst van toepassing zijn en derhalve de meeste gebieden omvatten die relevant zijn bij het sluiten van grensoverschrijdende overeenkomsten. Als gevolg daarvan zou de informatie die handelaren moeten verzamelen over de nationale rechtsstelsels van andere lidstaten, beperkt worden tot sommige, veel minder belangrijke aangelegenheden die niet onder het gemeenschappelijk Europees kooprecht vallen. In transacties tussen ondernemingen en consumenten zou het niet langer nodig zijn om uit te zoeken welke bepalingen van het consumentenrecht inzake consumentenbescherming dwingend zijn, aangezien het gemeenschappelijk Europees kooprecht volledig geharmoniseerde bepalingen inzake consumentenbescherming zou bevatten die in de hele Europese Unie een hoog niveau van bescherming bieden. Bij grensoverschrijdende transacties tussen handelaren zouden onderhandelingen over het toepasselijke recht vlotter kunnen verlopen, aangezien de overeenkomstsluitende partijen de mogelijkheid zouden hebben om in te stemmen met de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht – dat voor hen beiden even toegankelijk is – op hun contractuele verhouding. Als een direct gevolg daarvan zouden handelaren kunnen besparen op de extra transactiekosten in verband met overeenkomstenrecht en kunnen functioneren in een voor grensoverschrijdende handel minder complexe juridische omgeving op basis van een enkel geheel van bepalingen in de hele Europese Unie. Handelaren zouden zo in staat zijn om beter van de interne markt te profiteren door hun handel over de grenzen heen uit te breiden en bijgevolg zou de mededinging binnen de interne markt toenemen. Consumenten zouden profiteren van een betere toegang tot aanbod uit de hele Europese Unie tegen lagere prijzen en minder vaak als klant worden geweigerd. Op grond van een enkel geheel van bindende bepalingen die een hoog niveau van consumentenbescherming bieden, zouden zij ook meer zekerheid genieten over hun rechten wanneer zij grensoverschrijdend winkelen. Algemene context Met haar mededeling van 2001[5] heeft de Commissie een proces van uitgebreide openbare raadpleging in gang gezet over het gefragmenteerde rechtskader op het gebied van overeenkomstenrecht en de belemmeringen voor grensoverschrijdende handel die daar het gevolg van zijn. In juli 2010 entameerde de Commissie een openbare raadpleging door de publicatie van een "Groenboek over beleidsopties voor de ontwikkeling van een Europees contractenrecht voor consumenten en ondernemingen"[6] (hierna "groenboek" genoemd), waarin de verschillende beleidsopties uiteen werden gezet voor het versterken van de interne markt door het boeken van vooruitgang op het gebied van Europees overeenkomstenrecht. Als reactie op het groenboek nam het Europees Parlement op 8 juni 2011 een resolutie aan waarin het zijn krachtige steun uitsprak voor een instrument dat de totstandkoming en de goede werking van de interne markt verbetert en dat voordelen biedt voor handelaren, consumenten en de justitiële stelsels van de lidstaten. In de mededeling "Europa 2020"[7] van de Commissie wordt de noodzaak erkend om het voor handelaren en consumenten eenvoudiger en goedkoper te maken om overeenkomsten te sluiten met partners in andere lidstaten, met name door verder te werken aan een facultatief Europees overeenkomstenrecht. Met de mededeling "Een digitale agenda voor Europa"[8] wordt een facultatief instrument op het gebied van Europees overeenkomstenrecht beoogd dat de versnippering van het overeenkomstenrecht moet tegengaan en het vertrouwen van consumenten in e-handel moet vergroten. · Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken gebied Tussen de regelingen inzake overeenkomstenrecht van de lidstaten bestaan aanzienlijke verschillen. De Unie begon aanvankelijk met regulering op het gebied van overeenkomstenrecht door het vaststellen van richtlijnen voor minimale harmonisatie op het gebied van consumentenrecht. De benadering waarbij minimale harmonisatie werd beoogd, hield in dat de lidstaten de mogelijkheid hadden om strengere bindende voorschriften te handhaven of in te voeren dan die waarin het acquis voorzag. In de praktijk heeft deze benadering zelfs op terreinen die op het niveau van de Unie waren geharmoniseerd, geleid tot uiteenlopende oplossingen in de lidstaten. Daarentegen houdt de onlangs vastgestelde richtlijn "consumentenrechten" een volledige harmonisatie in op het gebied van precontractuele informatie die aan consumenten moet worden gegeven, het herroepingsrecht van consumenten in geval van op afstand en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten, alsook bepaalde aspecten inzake de levering van goederen en de overgang van risico's. Ten aanzien van de betrekkingen tussen handelaren heeft de Unie het punt van het tegengaan van betalingsachterstand gereguleerd door het invoeren van regels inzake minimumrentetarieven. Op internationaal niveau is het Verdrag van Wenen inzake internationale koopovereenkomsten betreffende roerende zaken (hierna "het verdrag van Wenen" genoemd) automatisch van toepassing wanneer partijen niet voor de toepassing van andere wetgeving hebben gekozen. Het Verdrag van Wenen regelt bepaalde aspecten van overeenkomsten voor de verkoop van goederen, maar is niet van toepassing op belangrijke zaken als het ontbreken van overeenstemming, oneerlijke voorwaarden in overeenkomsten en verjaring. Omdat niet alle lidstaten het verdrag van Wenen hebben ondertekend[9] is de toepassing van het verdrag nog verder beperkt en er is geen mechanisme dat de uniforme uitlegging van het verdrag zou kunnen waarborgen. Bepaalde wetgeving van de Unie is relevant voor zowel de betrekkingen tussen ondernemingen en consumenten als die tussen ondernemingen onderling. De richtlijn inzake elektronische handel[10] bevat bepalingen inzake de geldigheid van elektronisch gesloten overeenkomsten en inzake bepaalde precontractuele vereisten. Op het gebied van het internationaal privaatrecht heeft de Unie instrumenten aangenomen over rechtskeuze, met name Verordening (EG) nr. 593/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (Rome I)[11], en, met betrekking tot precontractuele informatieverplichtingen, Verordening (EG) nr. 864/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2007 betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (Rome II)[12]. Het eerstgenoemde instrument bevat regels om te bepalen welk recht van toepassing is op het gebied van verbintenissen uit overeenkomst en het laatstgenoemde op het gebied van niet-contractuele verbintenissen, met inbegrip van die welke voortvloeien uit vóór het sluiten van een overeenkomst afgelegde verklaringen. De verordeningen Rome I en Rome II blijven van toepassing en het onderhavige voorstel doet daaraan geen afbreuk. Het zal nog steeds noodzakelijk zijn om te bepalen welk recht van toepassing is op grensoverschrijdende overeenkomsten. Dit zal gebeuren door de normale toepassing van de verordening Rome I. Het kan door de partijen zelf worden vastgesteld (artikel 3 van de verordening Rome I) en, wanneer zij dat niet doen, gebeurt het op grond van de standaardregels van artikel 4 van de verordening Rome I. Wat consumentenovereenkomsten betreft is, wanneer de partijen niet hebben gekozen welk recht toepasselijk is, onder de voorwaarden van artikel 6, lid 1, van de verordening Rome I, het recht van de gewone verblijfplaats van de consument van toepassing. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht zal een secundaire regeling voor overeenkomstenrecht zijn in het nationale recht van elke lidstaat. Wanneer partijen zijn overeengekomen het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, zullen de bepalingen ervan als enige nationale bepalingen van toepassing zijn op aangelegenheden die binnen de werkingssfeer ervan vallen. Wanneer een aangelegenheid binnen de werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht valt, is er derhalve geen ruimte meer voor de toepassing van andere nationale bepalingen. Deze overeenstemming om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, is een keuze tussen twee verschillende regelingen inzake kooprecht in hetzelfde nationale recht en is derhalve niet hetzelfde als en mag niet worden verward met de voorafgaande keuze inzake het toepasselijke recht in de zin van het internationaal privaatrecht. Aangezien het gemeenschappelijk Europees kooprecht niet elk aspect van een overeenkomst zal beslaan (bv. onwettigheid van overeenkomsten, vertegenwoordiging), zullen de bestaande burgerrechtelijke bepalingen van de lidstaat die op de overeenkomst van toepassing zijn, dergelijke overblijvende kwesties blijven beheersen. In het kader van de normale toepassing van de verordening Rome I zijn er echter beperkingen aan de rechtskeuze voor transacties tussen ondernemingen en consumenten. Wanneer partijen bij transacties tussen ondernemingen en consumenten het recht van een andere lidstaat dan die van de consument kiezen, kan een dergelijke keuze onder de in artikel 6, lid 1, van de verordening Rome I vermelde voorwaarden, de consument de bescherming van de dwingende bepalingen van het recht van zijn gewone verblijfplaats niet ontnemen (artikel 6, lid 2, van de verordening Rome I). De laatstgenoemde bepaling kan echter geen praktisch belang hebben wanneer de partijen binnen het toepasselijke nationale recht het gemeenschappelijk Europees kooprecht hebben gekozen. De reden is dat de bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht van het land waarvan het recht werd gekozen, identiek zijn aan de bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht van het land van de consument. Derhalve is het niveau van de dwingende bepalingen inzake consumentenbescherming in het land van de consument niet hoger en is de consument niet verstoken van de bescherming van het recht van zijn gewone verblijfplaats. · Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen van de Unie Dit voorstel strookt met de doelstelling een hoog niveau van consumentenbescherming te bereiken omdat het bindende voorschriften inzake consumentenbescherming bevat waarvan partijen niet ten nadele van de consument kunnen afwijken. Voorts is het beschermingsniveau van deze bindende bepalingen gelijk aan of hoger dan het huidige acquis. Het voorstel strookt eveneens met het beleid van de Unie om kmo's te helpen de kansen die de interne markt biedt, beter te benutten. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden gekozen in overeenkomsten tussen handelaren wanneer ten minste een van hen een kmo is op grond van Aanbeveling 2003/361/EG[13] van de Commissie betreffende de definitie van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen, en rekening houdend met toekomstige ontwikkelingen. Tot slot strookt het voorstel met het internationale-handelsbeleid van de Unie, omdat het partijen uit derde landen niet discrimineert; deze kunnen ook voor de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht kiezen zolang als in ieder geval een van de contractspartijen in een lidstaat is gevestigd. Dit voorstel doet geen afbreuk aan toekomstige initiatieven van de Commissie betreffende de aansprakelijkheid voor inbreuken op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, bijvoorbeeld wat de mededingingsregels betreft. 2. RESULTATEN VAN HET OVERLEG MET DE BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN DE EFFECTBEOORDELINGEN · Raadpleging van belanghebbende partijen Met de publicatie van het groenboek is de Commissie een uitgebreide openbare raadpleging gestart die op 31 januari 2011 werd beëindigd. In reactie op de raadpleging over het groenboek ontving de Commissie 320 antwoorden van alle categorieën belanghebbenden uit de hele Unie. Veel respondenten zagen het voordeel in van optie 1 (publicatie van de resultaten van de deskundigengroep) en optie 2 (een instrumentarium voor de Uniewetgever). Voor optie 4 (een facultatief instrument voor Europees contractenrecht) afzonderlijk dan wel in samenhang met een instrumentarium kwam steun van de kant van verschillende lidstaten alsook andere belanghebbenden mits de optie aan bepaalde voorwaarden voldeed, zoals een hoog niveau van consumentenbescherming en duidelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van de bepalingen. Een van de voornaamste zorgen die uit de antwoorden van de belanghebbenden op het groenboek naar voren kwamen, betrof het gebrek aan duidelijkheid over de materiële inhoud van een mogelijk instrument inzake Europees overeenkomstenrecht. De Commissie kwam aan deze zorg tegemoet door de belanghebbenden de mogelijkheid te bieden commentaar te leveren op de door de deskundigengroep inzake Europees overeenkomstenrecht ontwikkelde haalbaarheidsstudie. Uit de reacties op het groenboek kwamen ook voorkeuren naar voren met betrekking tot de materiële werkingssfeer van het instrument. Als gevolg daarvan legt het voorstel de nadruk op overeenkomsten voor de verkoop van goederen. Bij een besluit van 26 april 2010[14] heeft de Commissie de deskundigengroep inzake Europees overeenkomstenrecht opgericht. Deze groep kreeg als taak een haalbaarheidsstudie te verrichten inzake een mogelijk toekomstig instrument voor Europees overeenkomstenrecht dat de belangrijkste aspecten omvat die zich in de praktijk bij grensoverschrijdende transacties voordoen. In september 2010 werd een groep van voornaamste belanghebbenden (verenigingen van ondernemingen en consumenten, vertegenwoordigers van de bank- en verzekeringssector en van de juridische beroepsgroepen advocaten en notarissen) gevormd teneinde de deskundigengroep praktische informatie te geven over de gebruiksvriendelijkheid van de voor de haalbaarheidsstudie ontwikkelde regels. De haalbaarheidsstudie werd op 3 mei 2011 gepubliceerd en tot 1 juli 2011 vond er een informele raadpleging plaats. · Effectbeoordeling In de effectbeoordeling werden de zeven beleidsopties geanalyseerd die in het groenboek waren uiteengezet. Het effectbeoordelingsverslag bevat de volledige beschrijving en analyse van deze opties. Deze opties waren: het basisscenario (geen beleidswijziging), een instrumentarium voor de wetgever, een aanbeveling inzake een gemeenschappelijk Europees kooprecht, een verordening tot vaststelling van een facultatief gemeenschappelijk Europees kooprecht, een richtlijn (volledige of minimale harmonisatie) inzake dwingend gemeenschappelijk Europees kooprecht, een verordening tot vaststelling van een Europees overeenkomstenrecht en een verordening tot vaststelling van een Europees burgerlijk wetboek. Op grond van een vergelijkende analyse van de effecten van deze opties werd in het effectbeoordelingsverslag de conclusie getrokken dat de opties van een facultatieve uniforme regeling inzake overeenkomstenrecht, een richtlijn ter volledige harmonisatie en een verordening tot vaststelling van een dwingende uniforme regeling inzake overeenkomstenrecht, aan de beleidsdoelstellingen zouden beantwoorden. Hoewel de twee laatstgenoemde opties de transactiekosten voor handelaren aanzienlijk zouden verminderen en een minder complexe juridische omgeving zouden bieden voor diegenen die grensoverschrijdend handel willen drijven, zouden zij voor handelaren echter ook een aanzienlijke last creëren aangezien diegenen die alleen binnenlands handel drijven zich ook aan een nieuw wetgevingskader zouden moeten aanpassen. De kosten om zich met een dergelijke nieuwe dwingende wetgeving vertrouwd te maken, zouden vergeleken met een facultatieve uniforme regeling inzake overeenkomstenrecht erg hoog zijn omdat zij op alle handelaren zouden wegen. Een facultatieve uniforme regeling inzake overeenkomstenrecht zou daarentegen slechts eenmalig kosten met zich brengen voor handelaren die deze voor hun grensoverschrijdende handel wensen te gebruiken. Het vaststellen van een facultatieve uniforme regeling inzake overeenkomstenrecht werd daarom de meest geschikte aanpak geacht omdat het de transactiekosten zou verminderen waar handelaren die naar verscheidene lidstaten uitvoeren, mee te maken hebben en consumenten een grotere productkeuze tegen lagere prijzen zou bieden. Tegelijkertijd zou het voor consumenten die grensoverschrijdend winkelen, het niveau van consumentenbescherming verhogen en zo vertrouwen scheppen aangezien zij in de hele Unie hetzelfde geheel van rechten zouden genieten. 3. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL · Samenvatting van de voorgestelde maatregel Het voorstel voorziet in de vaststelling van een gemeenschappelijk Europees kooprecht. Het harmoniseert het nationale overeenkomstenrecht van de lidstaten niet door wijzigingen van reeds bestaand nationaal overeenkomstenrecht voor te schrijven, maar door binnen het nationale recht van elke lidstaat een secundaire regeling inzake overeenkomstenrecht te creëren voor overeenkomsten die binnen de werkingssfeer ervan vallen, die in de hele Europese Unie identiek is en naast de reeds bestaande nationale regels inzake overeenkomstenrecht zal bestaan. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht zal op vrijwillige basis op een grensoverschrijdende overeenkomst van toepassing zijn wanneer partijen dat uitdrukkelijk overeenkomen. · Rechtsgrondslag Het voorstel is gebaseerd op artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Het voorstel voorziet in een uniform geheel van volledig geharmoniseerde bepalingen van overeenkomstenrecht, inclusief bepalingen inzake consumentenbescherming, in de vorm van een gemeenschappelijk Europees kooprecht, dat moet worden beschouwd als een secundaire regeling inzake overeenkomstenrecht in het nationale recht van elke lidstaat, die kan worden toegepast op grensoverschrijdende transacties wanneer partijen daarover geldig overeenstemming hebben bereikt. Deze overeenstemming komt niet neer op en mag niet worden verward met het kiezen van het toepasselijke recht in de zin van de regels van internationaal privaatrecht. Deze keuze wordt juist gemaakt binnen het nationale recht dat volgens de regels van internationaal privaatrecht van toepassing is. Deze oplossing heeft de totstandbrenging en de werking van de interne markt ten doel. Zij zou de belemmeringen wegnemen voor de uitoefening van de fundamentele vrijheden die het gevolg zijn van de verschillen in nationale wetgeving, met name de extra transactiekosten en de vermeende juridische ingewikkeldheid die handelaren ervaren bij grensoverschrijdende transacties en het gebrek aan vertrouwen bij consumenten wanneer zij in een ander EU-land tot aankopen overgaan – allemaal belemmeringen die een direct gevolg hebben voor de totstandbrenging en de werking van de interne markt en de mededinging beperken. In overeenstemming met artikel 114, lid 3, VWEU zou het gemeenschappelijk Europees kooprecht een hoog niveau van consumentenbescherming bieden doordat het een eigen geheel van dwingende bepalingen invoert die het beschermingsniveau dat consumenten krachtens het bestaande EU-consumentenrecht genieten, handhaven of verbeteren. · Subsidiariteitsbeginsel Het voorstel is in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel dat is neergelegd in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU). Het doel van deze verordening – namelijk het bijdragen tot de goede werking van de interne markt door een uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht op basis van vrijwilligheid aan te bieden – heeft een duidelijk grensoverschrijdende dimensie en kan door de lidstaten in het kader van hun nationale rechtsstelsels niet voldoende worden verwezenlijkt. Zo lang als verschillen in nationaal overeenkomstenrecht aanzienlijke extra transactiekosten bij grensoverschrijdende transacties met zich blijven brengen, kan de doelstelling de interne markt te voltooien door het bevorderen van de uitbreiding van de grensoverschrijdende handel voor handelaren en van grensoverschrijdende aankopen door consumenten, niet volledig worden bereikt. Door het nemen van ongecoördineerde maatregelen op nationaal niveau zullen de lidstaten niet in staat zijn een einde te maken aan de extra transactiekosten en de juridische ingewikkeldheid die het gevolg zijn van de verschillen in nationaal overeenkomstenrecht waar handelaren bij grensoverschrijdende handel in de EU mee te maken hebben. Consumenten zullen nog steeds een geringere keuze en beperkte toegang tot producten uit andere lidstaten hebben. Zij zullen ook het vertrouwen ontberen dat kennis van hun rechten biedt. De doelstelling van het voorstel zou derhalve, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, beter kunnen worden bereikt door maatregelen op het niveau van de Unie. De Unie is het best in staat om de problemen van juridische versnippering aan te pakken door het vaststellen van een maatregel op het gebied van overeenkomstenrecht die de op grensoverschrijdende transacties toepasselijke bepalingen harmoniseert. Voorts zullen, naarmate de marktontwikkelingen voortschrijden en lidstaten ertoe nopen zelfstandig op te treden, bijvoorbeeld door het reguleren van de opkomende markt voor digitale inhoud, de verschillen in regelgeving die leiden tot hogere transactiekosten en lacunes in de bescherming van consumenten, waarschijnlijk toenemen. · Evenredigheidsbeginsel Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel dat is neergelegd in artikel 5 VEU. De reikwijdte van het voorstel is beperkt tot de aspecten die bij grensoverschrijdende transacties voor werkelijke problemen zorgen en strekt zich niet uit tot aspecten die het beste via nationale wetgeving kunnen worden aangepakt. Wat de materiële werkingssfeer betreft, bevat het voorstel bepalingen die de rechten en verbintenissen van partijen regelen gedurende de levenscyclus van de overeenkomst; het raakt echter bijvoorbeeld niet aan regels inzake vertegenwoordiging, die minder snel omstreden zullen zijn. Qua territoriale werkingssfeer omvat het voorstel grensoverschrijdende situaties waarin zich de problemen van extra transactiekosten en juridische ingewikkeldheid voordoen. Tot slot is de personele werkingssfeer van het voorstel beperkt tot de transacties waar zich de problemen inzake de interne markt in hoofdzaak voordoen, te weten betrekkingen tussen ondernemingen onderling waarbij ten minste een der partijen een kmo is en betrekkingen tussen ondernemingen enerzijds en consumenten anderzijds. Het voorstel heeft geen betrekking op tussen privépersonen gesloten overeenkomsten en overeenkomsten tussen handelaren waarbij een van de handelaren geen kmo is, aangezien er geen aantoonbare noodzaak is voor maatregelen voor dit soort grensoverschrijdende overeenkomsten. De verordening biedt de lidstaten de mogelijkheid om het gemeenschappelijk Europees kooprecht ook beschikbaar te maken voor toepassing door partijen in een strikt binnenlands kader en voor overeenkomsten tussen handelaren die geen kmo's zijn. Vergeleken met andere mogelijke oplossingen die werden onderzocht, is het voorstel een evenredige maatregel vanwege het facultatieve en vrijwillige karakter van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. Dit houdt in dat de toepassing ervan afhankelijk is van een overeenstemming tussen partijen bij een overeenkomst wanneer zij dit gezamenlijk gunstig achten voor een bepaalde grensoverschrijdende transactie. Het feit dat het gemeenschappelijk Europees kooprecht een facultatief geheel van bepalingen is dat alleen in grensoverschrijdende zaken van toepassing is, betekent ook dat het belemmeringen voor grensoverschrijdend handelsverkeer kan beperken zonder in te grijpen in diep gewortelde nationale rechtsstelsels en tradities. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht zal een facultatieve regeling zijn naast de reeds bestaande bepalingen inzake overeenkomstenrecht, zonder dat deze worden vervangen. De wetgevingsmaatregel zal derhalve slechts zo ver gaan als nodig is om handelaren en consumenten meer mogelijkheden te bieden op de eengemaakte markt. · Keuze van instrumenten Het voor dit initiatief gekozen instrument is een verordening betreffende een facultatief gemeenschappelijk Europees kooprecht. Een niet-bindend instrument, zoals een instrumentarium voor de EU-wetgever of een aan de lidstaten gerichte aanbeveling, zou de doelstelling de totstandbrenging en werking van de interne markt te bevorderen, niet bereiken. Een richtlijn of verordening waarbij nationale wetgeving wordt vervangen door een niet facultatief Europees overeenkomstenrecht zou te ver gaan, aangezien dit binnenlandse handelaren die niet grensoverschrijdend willen verkopen, met kosten zou opzadelen die niet worden gecompenseerd door de kostenbesparingen die zich slechts bij grensoverschrijdende transacties voordoen. Bovendien zou een richtlijn waarbij minimumnormen van een niet-facultatief Europees overeenkomstenrecht worden vastgesteld niet geschikt zijn, aangezien deze niet zou leiden tot het niveau van rechtszekerheid en de noodzakelijke mate van uniformiteit waarmee de transactiekosten worden verminderd. 4. GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING Na de vaststelling van het voorstel zal de Commissie een databank opzetten voor de uitwisseling van informatie over gerechtelijke eindbeslissingen op basis van het gemeenschappelijk Europees kooprecht of van andere bepalingen van de verordening, alsook over de relevante arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie. De kosten in verband met deze databank zullen waarschijnlijk toenemen naarmate er meer eindbeslissingen beschikbaar zijn. Tegelijkertijd zal de Commissie opleidingen organiseren voor beoefenaars van juridische beroepen die het gemeenschappelijk Europees kooprecht toepassen[15]. Deze kosten zullen mettertijd vermoedelijk afnemen, naarmate de kennis over de werking van het gemeenschappelijk Europees kooprecht zich verspreidt. 5. AANVULLENDE INFORMATIE · Vereenvoudiging Het voorstel voor een facultatieve secundaire regeling voor overeenkomstenrecht heeft het voordeel dat het partijen, zonder het nationale overeenkomstenrecht van de lidstaten te vervangen, in staat stelt een enkel geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht in de hele EU toe te passen. Dit zelfstandige, uniforme geheel van bepalingen kan partijen een oplossing bieden voor de meest prangende problemen die zich in grensoverschrijdende situaties met betrekking tot het overeenkomstenrecht zouden kunnen voordoen. Voor handelaren zou deze optie dan ook een einde maken aan de noodzaak verschillende nationale wetgevingen te bestuderen. Om consumenten te helpen te begrijpen wat hun rechten op grond van het gemeenschappelijk Europees kooprecht zijn, zou hun een standaardmededeling moeten worden aangeboden, die hun over hun rechten informeert. Tot slot kan het voorstel de toekomstige samenhang van de EU-wetgeving waarborgen op andere beleidsterreinen waar overeenkomstenrecht relevant wordt. · Evaluatieclausule Het voorstel voorziet in een evaluatie van de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht of van andere bepalingen van de verordening 5 jaar nadat deze van toepassing is geworden, onder meer in het licht van de noodzaak om de werkingssfeer verder uit te breiden wat overeenkomsten tussen ondernemingen onderling betreft, de markt- en technologische ontwikkelingen met betrekking tot digitale inhoud en toekomstige ontwikkelingen van het acquis van de Unie. Daartoe zal de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité een verslag indienen, zo nodig vergezeld van voorstellen voor wijziging van de verordening. · Europese Economische Ruimte De voorgestelde verordening betreft een onderwerp dat onder de EER-overeenkomst valt en moet daarom worden uitgebreid tot de EER. · Toelichting bij het voorstel Het voorstel bestaat uit drie hoofdonderdelen: een verordening, bijlage I bij de verordening, die de bepalingen van overeenkomstenrecht (het gemeenschappelijk Europees kooprecht) bevat, en bijlage II, die de standaardmededeling bevat. A. De verordening Artikel 1 omschrijft de doelstelling en het onderwerp van de verordening. Artikel 2 bevat een lijst van definities van in de verordening gebruikte begrippen. Terwijl sommige definities in het relevante acquis reeds bestaan, worden andere concepten hier voor het eerst gedefinieerd. Artikel 3 zet het facultatieve karakter uiteen van de bepalingen van overeenkomstenrecht in grensoverschrijdende overeenkomsten voor de verkoop van goederen, de levering van digitale inhoud en het verrichten van verbonden diensten. Artikel 4 zet de territoriale werkingssfeer van de verordening uiteen, die is beperkt tot grensoverschrijdende overeenkomsten. Artikel 5 vermeldt de materiële werkingssfeer van overeenkomsten voor de verkoop van goederen en de levering van digitale inhoud en verbonden diensten, zoals installatie en reparatie. Artikel 6 sluit gemengde overeenkomsten en verkoop op afbetaling van de werkingssfeer uit. Artikel 7 beschrijft de personele werkingssfeer die zich uitstrekt tot overeenkomsten tussen ondernemingen en consumenten en overeenkomsten tussen ondernemingen onderling waarbij ten minste één partij een kmo is. Artikel 8 bepaalt dat de keuze voor het gemeenschappelijk Europees kooprecht een overeenstemming met die strekking tussen partijen vereist. In overeenkomsten tussen een onderneming en een consument is de keuze voor het gemeenschappelijk Europees kooprecht slechts geldig wanneer de consument zijn instemming heeft gegeven door middel van een expliciete verklaring, lòs van de verklaring waarmee de instemming met het sluiten van de overeenkomst wordt gegeven. Artikel 9 bevat verschillende informatievoorschriften inzake het gemeenschappelijk Europees kooprecht in geval van overeenkomsten tussen een handelaar en een consument. Met name ontvangt de consument de mededeling in bijlage II. Artikel 10 verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat inbreuken van handelaren op de verplichting om de bijzondere voorschriften van de artikelen 8 en 9 na te komen, worden bestraft. Artikel 11 bepaalt dat een geldige keuze voor het gemeenschappelijk Europees kooprecht tot gevolg heeft dat uitsluitend dit recht van toepassing is op de in de bepalingen daarvan geregelde aspecten en dat andere nationale bepalingen derhalve niet van toepassing zijn op aspecten die binnen de werkingssfeer ervan vallen. De keuze voor het gemeenschappelijk Europees kooprecht heeft terugwerkende kracht zodat ook de naleving en de rechtsmiddelen ingeval van niet-naleving van de precontractuele informatieverplichtingen daar onder vallen. Artikel 12 verduidelijkt dat de verordening geen afbreuk doet aan de informatieverplichtingen van Richtlijn 2006/123/EG betreffende diensten op de interne markt[16]. Artikel 13 biedt de lidstaten de mogelijkheid om wetgeving vast te stellen die het gemeenschappelijk Europees kooprecht beschikbaar maakt voor toepassing door partijen in een strikt binnenlands kader en voor overeenkomsten tussen handelaren die geen kmo's zijn. Artikel 14 verplicht de lidstaten tot mededeling van de eindbeslissingen van hun gerechten die een uitlegging geven van de bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht of van andere bepalingen van de verordening. De Commissie zal voor dergelijke uitspraken een databank opzetten. Artikel 15 bevat een evaluatieclausule. Artikel 16 bepaalt dat de verordening in werking treedt op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. B. Bijlage 1 Bijlage I bevat de tekst van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. Deel I "Inleidende bepalingen" geeft de algemene beginselen van overeenkomstenrecht die alle partijen bij hun transacties in acht moeten nemen, zoals de goede trouw en de redelijkheid en billijkheid. Het beginsel van vrijheid van overeenkomst geeft partijen ook de garantie dat zij, tenzij bepalingen uitdrukkelijk als dwingend zijn aangemerkt, zoals bijvoorbeeld bepalingen inzake consumentenbescherming, van de bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht kunnen afwijken. Deel II "Het sluiten van een bindende overeenkomst" bevat bepalingen inzake het recht van partijen om essentiële precontractuele informatie te verkrijgen en bepalingen over de wijze waarop overeenkomsten tussen twee partijen worden gesloten. Dit deel bevat ook specifieke bepalingen waarbij consumenten het recht wordt gegeven om op afstand en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten te herroepen. Ten slotte bevat het bepalingen over de vernietiging van overeenkomsten op grond van dwaling, bedrog of misbruik. Deel III "Vaststelling van de inhoud van een overeenkomst" geeft algemene bepalingen inzake de wijze waarop voorwaarden van een overeenkomst in geval van twijfel moeten worden uitgelegd. Het bevat ook bepalingen over de inhoud en de gevolgen van overeenkomsten en bepaalt welke voorwaarden van overeenkomsten oneerlijk zijn en derhalve ongeldig zijn. Deel IV "Verbintenissen en rechtsmiddelen van partijen bij een koopovereenkomst" schenkt gedetailleerd aandacht aan de specifieke bepalingen voor koopovereenkomsten en overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud die de verbintenissen van de verkoper en de koper bevatten. Dit deel bevat ook bepalingen inzake de rechtsmiddelen in geval van niet-nakoming door koper en verkopers. Deel V "Verbintenissen en rechtsmiddelen van partijen bij een verbonden dienstenovereenkomst" betreft de gevallen waarin een verkoper, in nauwe samenhang met een overeenkomst betreffende de verkoop van goederen of de levering van digitale inhoud, bepaalde diensten verricht, zoals installatie, reparatie of onderhoud. In dit deel wordt uiteengezet welke specifieke regels in een dergelijke situatie gelden, met name wat de rechten en verbintenissen van partijen op grond van dergelijke overeenkomsten zijn. Part VI "Schadevergoeding en rente" bevat aanvullende algemene regels inzake schadevergoeding en vertragingsrente. Deel VII "Teruggave" bevat de toepasselijke bepalingen over hetgeen moet worden teruggegeven na de vernietiging of de ontbinding van een overeenkomst. Deel VIII "Verjaring" regelt de gevolgen van tijdsverloop voor de uitoefening van rechten uit hoofde van een overeenkomst. Aanhangsel 1 bevat de standaardinstructies inzake herroeping die de handelaar aan de consument moet verstrekken alvorens een overeenkomst op afstand of buiten verkoopruimten te sluiten, terwijl aanhangsel 2 een standaardformulier voor herroeping bevat. C. Bijlage II Bijlage II bevat de standaardmededeling over het gemeenschappelijk Europees kooprecht die de handelaar de consument moet verstrekken alvorens een overeenstemming over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht te bereiken. 2011/0284 (COD) Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende een gemeenschappelijk Europees kooprecht HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van Europees Economisch en Sociaal Comité[17], Gezien het advies van het Comité van de Regio's[18], Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) Voor grensoverschrijdende economische activiteiten bestaan nog steeds aanzienlijke knelpunten die verhinderen dat het potentieel van de interne markt voor groei en het scheppen van arbeidsplaatsen volledig wordt benut. Op dit moment voert slechts een op de tien handelaren in de Unie uit binnen de Unie en de meerderheid van degenen die uitvoeren, doet dat slechts naar een klein aantal lidstaten. Van het hele scala aan belemmeringen voor grensoverschrijdende handel, waaronder belastingregelingen, administratieve voorschriften, problemen met betrekking tot levering, taal en cultuur, rangschikten handelaren de moeilijkheden om duidelijkheid te verkrijgen over de bepalingen van een buitenlandse regeling inzake overeenkomstenrecht als een van de voornaamste hindernissen bij transacties tussen ondernemingen en consumenten en transacties tussen ondernemingen onderling. Doordat daardoor de toegang tot goederen wordt beperkt, is dit ook voor consumenten nadelig. De verschillende nationale regelingen inzake overeenkomstenrecht beletten daarom de uitoefening van fundamentele vrijheiden, zoals de vrijheid goederen en diensten te leveren, en vormen een hindernis voor de werking en voortdurende totstandbrenging van de interne markt. Zij hebben ook de beperking van de mededinging tot gevolg, met name op de markten van kleinere lidstaten. (2) Overeenkomsten zijn het onmisbare juridische instrument voor iedere economische transactie. De noodzaak voor handelaren om vast te stellen welk recht toepasselijk is of daarover te onderhandelen, duidelijkheid te verkrijgen over de bepalingen van toepasselijke, buitenlandse wetgeving, waarvan vaak vertaling nodig is, juridisch advies te verkrijgen om vertrouwd te worden met de voorschriften daarvan en hun overeenkomsten aan te passen aan de verschillende nationale rechtsstelsels die op grensoverschrijdende transacties van toepassing kunnen zijn, maakt grensoverschrijdende handel ingewikkelder en duurder dan binnenlandse handel. De bbelemmeringen die verband houden met het overeenkomstenrecht dragen dus in belangrijke mate ertoe bij dat een aanzienlijk aantal op uitvoer gerichte handelaren ervan wordt weerhouden grensoverschrijdend handel te gaan drijven of hun activiteiten tot meer lidstaten uit te breiden. De afschrikkende werking ervan is met name sterk voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), waarvoor de kosten van het betreden van meerdere buitenlandse markten vaak bijzonder hoog zijn in verhouding tot hun omzet. Bijgevolg lopen de handelaren kostenbesparingen mis die zij zouden kunnen verwezenlijken wanneer het bij al hun grensoverschrijdende transacties mogelijk zou zijn goederen en diensten te verhandelen op basis van één uniform overeenkomstenrecht en, in geval van online-transacties, op basis van één enkele website. (3) De met het overeenkomstenrecht verband houdende transactiekosten, die van aanzienlijke omvang zijn gebleken, en de juridische belemmeringen die voortvloeien uit verschillen tussen nationale dwingende regels inzake consumentenbescherming, hebben een direct gevolg voor de werking van de interne markt voor wat betreft transacties tussen ondernemingen en consumenten. Wanneer een handelaar zijn activiteiten richt op consumenten in een andere lidstaat zijn ingevolge artikel 6 van Verordening (EG) nr. 593/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (hierna "Verordening (EG) nr. 593/2008" genoemd)[19], de bepalingen inzake consumentenbescherming van de lidstaat waar de consument zijn gewone verblijfplaats heeft die een hoger beschermingsniveau bieden en waarvan volgens dat recht niet bij overeenkomst kan worden afgeweken, van toepassing, zelfs wanneer partijen een ander toepasselijk recht hebben gekozen. De handelaren moeten zich er daarom van tevoren van vergewissen of de wetgeving van de lidstaat waar de consument zijn gewone verblijfplaats heeft, een betere bescherming biedt en ervoor zorgen dat hun overeenkomst aan de voorschriften daarvan voldoet. Daarnaast brengen op het gebied van e-handel aanpassingen van websites aan de dwingende voorschriften van het toepasselijke buitenlandse consumentenrecht, verdere kosten mee. De bestaande harmonisatie van het consumentenrecht op Unie-niveau heeft tot een zekere onderlinge aanpassing op sommige gebieden geleid. Er blijven echter wezenlijke verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten bestaan; de bestaande harmonisatie laat de lidstaten een brede reeks van keuzes met betrekking tot de wijze waarop aan de voorschriften van de Uniewetgeving wordt voldaan en met betrekking tot het niveau van consumentenbescherming. (4) De belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht die de handelaren verhinderen het potentieel van de interne markt volledig te benutten, zijn ook in het nadeel van consumenten. Minder grensoverschrijdende handel heeft ook minder invoer en minder concurrentie tot gevolg. De consumenten kunnen worden benadeeld door een beperkte keuze van goederen tegen hogere prijzen, omdat minder buitenlandse handelaren aan hen direct hun producten en diensten aanbieden en ook indirect als gevolg van de beperkte grensoverschrijdende handel tussen ondernemingen onderling op groothandelsniveau. Terwijl grensoverschrijdend winkelen ook substantiële economische voordelen in de zin van een groter en beter aanbod met zich zou kunnen meebrengen, aarzelen veel consumenten ook om grensoverschrijdend te gaan winkelen omdat zij geen zekerheid hebben over hun rechten. Een aantal van de voornaamste zorgen van de consumenten heeft betrekking op het overeenkomstenrecht, waarbij het bijvoorbeeld gaat om de vraag of zij passende bescherming zouden genieten wanneer zij een gebrekkig product kopen. Bijgevolg geeft een aanzienlijk aantal consumenten er de voorkeur aan in eigen land te winkelen, ook al is daar minder keuze of zijn de prijzen er hoger. (5) Bovendien worden consumenten die van de prijsverschillen tussen de lidstaten willen profiteren door bij een handelaar uit een andere lidstaat te kopen, vaak gehinderd door de weigering van een handelaar om te verkopen. Terwijl de e-handel het zoeken naar aanbod en de vergelijking van prijzen en andere voorwaarden ongeacht de plaats van vestiging van de handelaar, veel eenvoudiger heeft gemaakt, worden bestellingen van consumenten uit het buitenland bijzonder vaak geweigerd door handelaren die ervan afzien om grensoverschrijdende transacties te verrichten. (6) De verschillen in de nationale wetgevingen inzake overeenkomstenrecht vormen derhalve belemmeringen die de consumenten en de handelaren ervan weerhouden de vruchten te plukken van de interne markt. Deze belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht zouden aanzienlijk worden beperkt wanneer overeenkomsten, ongeacht de plaats van vestiging van partijen, op een uniform geheel van bepalingen zouden kunnen worden gebaseerd. Een dergelijk uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht moet de volledige levenscyclus van een overeenkomst bestrijken en derhalve ook de aandachtsgebieden omvatten die zeer belangrijk zijn bij het sluiten van een overeenkomst. Het moet ook volledig geharmoniseerde bepalingen inzake consumentenbescherming bevatten. (7) De verschillen tussen nationale regelingen inzake overeenkomstenrecht en hun gevolgen voor de grensoverschrijdende handel leiden ook tot een beperking van de mededinging. Door een beperkte grensoverschrijdende handel is er minder mededinging en zijn handelaren minder geneigd om innoverender te worden en om de kwaliteit van hun producten te verbeteren of de prijzen te verlagen. Met name in kleinere lidstaten met een beperkt aantal binnenlandse concurrenten kan de beslissing van buitenlandse handelaren om vanwege de kosten en de ingewikkeldheid deze markten niet te betreden, de mededinging beperken, met een merkbaar gevolg voor de keuze in en de prijzen van producten. De belemmeringen voor grensoverschrijdende handel kunnen bovendien de mededinging tussen kmo's en grotere ondernemingen in gevaar brengen. Gelet op het aanzienlijke effect van de transactiekosten op de omzet, zal een kmo veel sneller ervan afzien een buitenlandse markt te betreden dan een grotere concurrent. (8) Om deze belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht te kunnen overwinnen, moeten partijen de mogelijkheid hebben overeen te komen dat op hun overeenkomsten een uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht van toepassing is met dezelfde betekenis en uitlegging in alle lidstaten: een gemeenschappelijk kooprecht. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht moet een aanvullende optie vormen die de keuzemogelijkheid van partijen vergroot en steeds kan worden toegepast wanneer zij dat samen zinvol achten om de grensoverschrijdende handel te bevorderen, en transactie- en alternatieve kosten alsook andere belemmeringen in verband met het overeenkomstenrecht voor grensoverschrijdende handel te beperken. Dit recht moet slechts de basis van een contractuele relatie worden indien partijen gezamenlijk tot de toepassing ervan besluiten. (9) Bij deze verordening wordt een gemeenschappelijk Europees kooprecht vastgesteld. De verordening harmoniseert het overeenkomstenrecht niet door wijzigingen van het reeds bestaande nationale overeenkomstenrecht voor te schrijven, maar door binnen elke lidstaat een secundaire regeling inzake overeenkomstenrecht te creëren voor overeenkomsten die binnen de werkingssfeer ervan vallen. Deze secundaire regeling moet in de hele Unie identiek zijn en naast de reeds bestaande nationale bepalingen inzake overeenkomstenrecht bestaan. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht moet op vrijwillige basis op een grensoverschrijdende overeenkomst van toepassing zijn indien partijen dat uitdrukkelijk overeenkomen. (10) De overeenkomst om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, moet een keuze zijn binnen de werkingssfeer van het respectieve nationale recht dat van toepassing is krachtens Verordening (EG) nr. 593/2008 en, wanneer het om de precontractuele informatieverplichtingen gaat, Verordening (EG) nr. 864/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2007 betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (hierna "Verordening (EG) nr. 864/2007" genoemd)[20], of andere relevante collisieregels. De overeenkomst het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, mag daarom niet neerkomen op het kiezen van het toepasselijk recht in de zin van de collisieregels en daarop ook geen inbreuk maken. Deze verordening zal derhalve geen afbreuk doen aan bestaande collisieregels. (11) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient een geheel van volledig geharmoniseerde dwingende bepalingen inzake consumentenbescherming te bevatten. Overeenkomstig artikel 114, lid 3, van het Verdrag moeten deze bepalingen een hoog niveau van consumentenbescherming garanderen met het oog op het vergroten van het vertrouwen van de consumenten in het gemeenschappelijk Europees kooprecht en consumenten dus een stimulans bieden om op deze basis grensoverschrijdende overeenkomsten te sluiten. De bepalingen moeten het beschermingsniveau dat consumenten krachtens het consumentenrecht van de Unie genieten, handhaven of verbeteren. (12) Aangezien het gemeenschappelijk Europees kooprecht een geheel van volledig geharmoniseerde dwingende bepalingen inzake consumentenbescherming bevat, zullen er, wanneer partijen voor toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht hebben gekozen, op dit gebied geen ongelijkheden meer zijn tussen de rechtsstelsels van de lidstaten. Bijgevolg kan artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 593/2008, dat uitgaat van het bestaan van verschillende niveaus van consumentenbescherming in de lidstaten, geen praktisch belang meer hebben voor onder het gemeenschappelijk Europees kooprecht vallende kwesties. (13) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht moet beschikbaar zijn voor grensoverschrijdende overeenkomsten omdat de verschillen in nationale wetgeving juist in die context tot ingewikkeldheid en aanvullende kosten leiden en partijen ontmoedigen overeenkomsten te sluiten. Bij overeenkomsten tussen ondernemingen moet het grensoverschrijdende karakter van een overeenkomst worden beoordeeld op basis van de gewone verblijfplaats van partijen. In het geval van een overeenkomst tussen een onderneming en een consument moet aan het vereiste inzake grensoverschrijdendheid voldaan zijn wanneer hetzij het door de consument opgegeven algemene adres, hetzij het adres waar de goederen moeten worden geleverd, hetzij het door de consument opgegeven factuuradres in een lidstaat ligt, maar buiten de staat waar de handelaar zijn gewone verblijfplaats heeft. (14) De toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht moet niet beperkt worden tot grensoverschrijdende situaties waarbij alleen lidstaten zijn betrokken, maar ook mogelijk zijn om de handel tussen de lidstaten en derde landen te bevorderen. In geval van betrokkenheid van consumenten uit derde landen moet de overeenstemming het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, wat voor deze consumenten de keuze voor een voor hen buitenlands recht zou inhouden, onderworpen zijn aan de toepasselijke collisieregels. (15) De handelaren die zowel zuiver binnenlandse als grensoverschrijdende transacties sluiten, kunnen het nuttig achten een uniforme overeenkomst te gebruiken voor al hun transacties. De lidstaten moeten derhalve vrij zijn het gemeenschappelijk Europees kooprecht ook beschikbaar te maken voor toepassing door partijen in een volledig binnenlands kader. (16) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht moet met name beschikbaar zijn voor de verkoop van roerende goederen, waaronder de vervaardiging of productie van die goederen, omdat dit economisch gezien het belangrijkste soort overeenkomst is dat een bijzonder potentieel voor de groei van de grensoverschrijdende handel kan inhouden, met name ingeval het om e-handel gaat. (17) Om het toenemende belang van de digitale economie weer te geven, moet de werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht zich ook uitstrekken tot overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud. De overdracht van digitale inhoud om deze op te slaan, te verwerken of er toegang toe te hebben en herhaald te gebruiken, zoals het downloaden van muziek, heeft een grote vlucht genomen en heeft een groot potentieel voor verdere groei in zich, maar wordt nog steeds omgeven door een aanzienlijk mate van juridische diversiteit en onzekerheid. Derhalve moet het gemeenschappelijk Europees kooprecht van toepassing zijn op de levering van digitale inhoud, ongeacht of die inhoud al dan niet op een materiële gegevensdrager wordt geleverd. (18) Digitale inhoud wordt dikwijls niet tegen betaling van een prijs geleverd, maar in combinatie met afzonderlijk betaalde goederen of diensten, waarbij niet-geldelijke overwegingen een rol spelen zoals het verlenen van toegang tot persoonlijke gegevens of gratis toegang in het kader van een marketingstrategie, gebaseerd op de verwachting dat de consument in een later stadium aanvullende of meer geavanceerde digitale-inhoudproducten zal kopen. Met het oog op deze specifieke marktstructuur en het feit dat gebreken in de verstrekte digitale inhoud de economische belangen van consumenten kunnen schaden, ongeacht de voorwaarden waaronder die inhoud is verstrekt, mag de beschikbaarheid van het gemeenschappelijk Europees kooprecht niet afhangen van het feit of voor de betrokken specifieke digitale inhoud een prijs is betaald. (19) Teneinde de toegevoegde waarde van het gemeenschappelijk Europees kooprecht zo groot mogelijk te maken, moet de materiële werkingssfeer ervan ook bepaalde door de verkoper verstrekte diensten omvatten die rechtstreeks en nauw met de op grond van het gemeenschappelijk Europees kooprecht geleverde specifieke goederen of digitale inhoud zijn verbonden en in de praktijk dikwijls in dezelfde of tegelijkertijd in een daarmee verbonden overeenkomst zijn gecombineerd; daarbij gaat het met name om reparatie, onderhoud en installatie van de goederen of digitale inhoud. (20) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient niet van toepassing te zijn op verbonden overeenkomsten waarbij de koper goederen verkrijgt van of een dienst wordt geleverd door een derde partij. Dit zou niet juist zijn omdat de derde partij geen deel heeft aan de overeenstemming tussen de overeenkomstsluitende partijen om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen. Op een verbonden overeenkomst met een derde partij moet het respectieve nationale recht worden toegepast dat volgens Verordeningen (EG) nr. 593/2008 en (EG) nr. 864/2007 of een andere toepasselijke collisieregel van toepassing is. (21) Om de bestaande problemen inzake de interne markt en de mededinging op een doelgerichte en evenwichtige wijze aan te pakken, moet de personele werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht met name gericht zijn op partijen die nu nog door het uiteenlopen van de nationale regelingen inzake overeenkomstenrecht worden afgehouden van het doen van zaken in het buitenland, met een aanzienlijk negatief effect op de grensoverschrijdende handel als gevolg. Dit recht moet daarom van toepassing zijn op alle transacties tussen ondernemingen en consumenten en op overeenkomsten tussen handelaren waarbij ten minste een van de partijen een kmo is op grond van Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie van 6 mei 2003 betreffende de definitie van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen[21]. Dit moet echter de mogelijkheid onverlet laten dat de lidstaten wetgeving vaststellen op grond waarvan het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden toegepast op overeenkomsten tussen handelaren die geen van beiden een kmo zijn. In elk geval genieten handelaren bij transacties tussen ondernemingen onderling de volledige vrijheid van overeenkomst en worden zij aangemoedigd bij de opstelling van de voorwaarden van hun overeenkomsten inspiratie te putten uit het gemeenschappelijk Europees kooprecht. (22) Voor de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht is overeenstemming daarover van de partijen bij een overeenkomst onmisbaar. Die overeenstemming moet in geval van transacties tussen ondernemingen en consumenten aan strenge vereisten zijn onderworpen. Aangezien het in de praktijk doorgaans de handelaar zal zijn die de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht voorstelt, moeten de consumenten zich ten volle ervan bewust zijn dat zij instemmen met de toepassing van regels die verschillen van die van hun reeds bestaande nationale wetgeving. De instemming van de consument om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen, mag dus alleen worden aanvaard in de vorm van een uitdrukkelijke verklaring, die gescheiden is van de verklaring inzake de instemming met het sluiten van de overeenkomst. Het mag daarom niet mogelijk zijn de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht aan te bieden als een bepaling van de te sluiten overeenkomst, met name niet als een onderdeel van de standaardbepalingen en -voorwaarden van de handelaar. De handelaar dient de consument op een duurzame gegevensdrager een bevestiging te verstrekken van de overeenstemming over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. (23) Behalve een bewuste keuze moet de instemming van de consument met de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht ook een op informatie gebaseerde keuze zijn. De handelaar dient daarom niet alleen de aandacht van de consument te vestigen op de voorgenomen toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, maar ook informatie te verstrekken over de aard en de belangrijkste kenmerken ervan. Om de handelaren deze taak te vergemakkelijken, daarbij onnodige administratieve lasten te voorkomen en ter verzekering van samenhang in het niveau en de kwaliteit van die informatie, moeten de handelaren de consumenten de in deze verordening opgenomen en dus in alle officiële talen van de Unie eenvoudig beschikbare standaardmededeling verstrekken. Wanneer het niet mogelijk is om de consument de mededeling te verstrekken, bijvoorbeeld in het kader van een telefonisch onderhoud, of wanneer de handelaar heeft verzuimd de mededeling te verstrekken, dient de instemming met de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht de consument niet te binden totdat deze de mededeling samen met de bevestiging van de overeenstemming heeft ontvangen en vervolgens zijn instemming hiermee heeft betuigd. (24) Ter vermijding van een selectieve toepassing van bepaalde onderdelen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, waardoor het evenwicht tussen de rechten en verbintenissen van de partijen zou kunnen worden verstoord en het niveau van de consumentenbescherming negatief zou kunnen worden beïnvloed, moet de keuze betrekking hebben op het gemeenschappelijk Europees kooprecht als geheel en niet slechts op bepaalde delen daarvan. (25) Wanneer anders het Verdrag der Verenigde Naties inzake internationale koopovereenkomsten betreffende roerende zaken op de betrokken overeenkomst van toepassing zou zijn, moet de keuze voor het gemeenschappelijk Europees kooprecht een overeenstemming van de partijen bij de overeenkomst inhouden om dat Verdrag uit te sluiten. (26) De regels van het gemeenschappelijk Europees kooprecht moeten van toepassing zijn op kwesties van overeenkomstenrecht die van praktisch belang zijn tijdens de levenscyclus van de soorten overeenkomsten die binnen de materiële en de persoonlijke werkingssfeer vallen, met name online gesloten overeenkomsten. Afgezien van de rechten en verbintenissen van partijen en de rechtsmiddelen in geval van niet-nakoming, moet het gemeenschappelijk Europees kooprecht daarom van toepassing zijn op precontractuele informatieverplichtingen, het sluiten van een overeenkomst, met inbegrip van de formele vereisten, het herroepingsrecht en de gevolgen daarvan, de vernietiging van een overeenkomst als gevolg van dwaling, bedrog, bedreiging of misbruik en de gevolgen van deze vernietiging, de uitlegging, de inhoud en de gevolgen van een overeenkomst, de beoordeling en de gevolgen van oneerlijke voorwaarden van een overeenkomst, de teruggave na vernietiging en de ontbinding en verjaring en de uitsluiting van rechten. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient de sancties te bevatten die kunnen worden opgelegd in geval de krachtens dit recht geldende verbintenissen en verplichtingen niet worden nagekomen. (27) Alle onderwerpen van contractuele of niet-contractuele aard die het gemeenschappelijk Europees kooprecht niet behandelt, worden beheerst door het bestaande nationale recht dat ingevolge de Verordeningen (EG) nr. 593/2008 en (EG) nr. 864/2007 of andere toepasselijke collisieregels van toepassing is. Deze onderwerpen omvatten de rechtspersoonlijkheid, de ongeldigheid van een overeenkomst als gevolg van onbekwaamheid, onwettigheid of strijd met de goede zeden, de bepaling van de taal van de overeenkomst, kwesties inzake non-discriminatie, vertegenwoordiging, pluraliteit van schuldeisers en schuldenaren, de wijziging van partijen met inbegrip van cessie, verrekening en fusie, het recht van eigendom, met inbegrip van de eigendomsoverdracht, het intellectuele-eigendomsrecht en de onrechtmatige daad. Voorts valt de kwestie of samenlopende contractuele en niet-contractuele aansprakelijkheidsvorderingen samen kunnen worden ingeleid, buiten de werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. (28) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient niet te gelden voor onderwerpen die buiten het terrein van het overeenkomstenrecht vallen. Deze verordening dient het Unierecht of het nationale recht ten aanzien van die onderwerpen onverlet te laten. Bijvoorbeeld dienen de ter bescherming van de gezondheid en veiligheid of het milieu opgelegde informatieverplichtingen buiten de werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht te blijven. Deze verordening dient voorts de informatievereisten van Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt, onverlet te laten[22]. (29) Zodra er een geldige overeenstemming is over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, mag alleen het gemeenschappelijk Europees kooprecht van toepassing zijn op de onderwerpen die onder zijn werkingssfeer vallen. De bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht moeten autonoom worden uitgelegd en in overeenstemming met de vaststaande beginselen inzake de uitlegging van de Uniewetgeving. Kwesties betreffende onderwerpen die binnen de werkingssfeer van het gemeenschappelijk Europees kooprecht vallen, maar er niet uitdrukkelijk door worden geregeld, moeten slechts worden opgelost door uitlegging van de bepalingen van dat recht zonder dat een beroep wordt gedaan op ander recht. De bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht moeten worden uitgelegd aan de hand van de doelstellingen en beginselen die eraan ten grondslag liggen en al zijn bepalingen. (30) De vrijheid van overeenkomst dient het leidende beginsel te zijn dat aan het gemeenschappelijk Europees kooprecht ten grondslag ligt. De partijautonomie moet alleen worden beperkt wanneer en voor zover dit onontbeerlijk is, met name om redenen van consumentenbescherming. Wanneer deze noodzaak bestaat, dient het dwingende karakter van de betrokken bepalingen duidelijk te worden aangegeven. (31) Het beginsel van goede trouw en redelijkheid en billijkheid moet richtinggevend zijn voor de wijze waarop partijen samen dienen te werken. Daar in sommige bepalingen het algemene beginsel van de goede trouw en redelijkheid en billijkheid specifiek tot uiting komt, dienen deze bepalingen voorgang te hebben boven het algemene beginsel. Het algemene beginsel moet daarom niet worden toegepast als een instrument tot wijziging van de bijzondere rechten en verbintenissen van partijen die in de bijzondere bepalingen zijn neergelegd. De concrete eisen die uit het beginsel van goede trouw en redelijkheid en billijkheid voortvloeien, dienen onder meer af te hangen van het betrokken deskundigheidsniveau van de partijen en moeten daarom verschillen al naar gelang het om transacties tussen ondernemingen en consumenten of transacties tussen ondernemingen gaat. Bij transacties tussen handelaren dient de goede handelspraktijk in de betrokken specifieke situatie in dit verband een relevante factor te zijn. (32) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient de instandhouding te beogen van een geldige overeenkomst indien dat mogelijk en passend is, gelet op de gerechtvaardigde belangen van partijen. (33) Het gemeenschappelijk Europees kooprecht dient evenwichtige oplossingen vast te stellen, gelet op de gerechtvaardigde belangen van partijen bij het kiezen en aanwenden van de rechtsmiddelen die beschikbaar zijn in geval van niet-nakoming van de overeenkomst. In overeenkomsten tussen ondernemingen en consumenten moet het stelsel van rechtsmiddelen uitdrukking geven aan het feit dat het ontbreken van conformiteit van goederen of diensten binnen het verantwoordelijkheidsgebied van de handelaar valt. (34) Ter vergroting van de rechtszekerheid door het voor het publiek toegankelijk maken van de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie en de nationale gerechten aangaande de uitlegging van het gemeenschappelijk Europees kooprecht of andere bepalingen van deze verordening, dient de Commissie een databank op te zetten, waarin relevante eindbeslissingen worden opgenomen. Om deze taak mogelijk te maken, dienen de lidstaten ervoor te zorgen dat de Commissie deze nationale uitspraken snel worden meegedeeld. (35) Het is ook passend het functioneren van het gemeenschappelijk Europees kooprecht of van andere bepalingen van deze verordening na zeven jaar toepassing te beoordelen. De beoordeling dient onder meer rekening te houden met de noodzaak de werkingssfeer verder uit te breiden ten aanzien van overeenkomsten tussen ondernemingen, de markt- en technologische ontwikkelingen met betrekking tot digitale inhoud en de toekomstige ontwikkelingen van het acquis van de Unie. (36) Daar de doelstelling van deze verordening, namelijk het bijdragen tot de goede werking van de interne markt door een uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht aan te bieden die kunnen worden toegepast voor grensoverschrijdende transacties in de hele Unie, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel, gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (37) Deze verordening eerbiedigt de grondrechten en neemt de beginselen in acht die met name zijn erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en in het bijzonder de artikelen 16, 38 en 47 daarvan, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Doel en onderwerp 1. Deze verordening heeft als doel de voorwaarden te verbeteren voor de totstandbrenging en de werking van de interne markt door een uniform geheel van bepalingen inzake overeenkomstenrecht aan te bieden, dat is opgenomen in bijlage I (hierna "het gemeenschappelijk Europees kooprecht" genoemd). Deze bepalingen kunnen worden toegepast op grensoverschrijdende transacties voor de verkoop van goederen, voor de levering van digitale inhoud en voor verbonden diensten wanneer de partijen bij een overeenkomst daarmee instemmen. 2. Op grond van deze verordening kunnen handelaren zich verlaten op een gemeenschappelijk geheel van bepalingen en dezelfde voorwaarden van overeenkomsten op al hun grensoverschrijdende transacties toepassen, waardoor onnodige kosten worden beperkt en tevens een grote mate van rechtszekerheid wordt gewaarborgd. 3. Wat overeenkomsten tussen handelaren en consumenten betreft, bevat deze verordening een omvattend geheel van bepalingen ter bescherming van consumenten om een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen, het vertrouwen van de consument in de interne markt te vergroten en consumenten aan te moedigen om in het buitenland aankopen te doen. Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder: (a) "overeenkomst": de wilsovereenstemming die gericht is op de totstandbrenging van verbintenissen of andere rechtsgevolgen; (b) "goede trouw en redelijkheid en billijkheid": de gedragsnorm die gekenmerkt wordt door eerlijkheid, openheid en inachtneming van de belangen van de wederpartij bij de betrokken transactie of rechtsverhouding; (c) "schade": economische schade en niet-economische schade, in de vorm van pijn en leed, met uitsluiting van andere vormen van niet-economische schade, zoals verminderde levenskwaliteit en gederfd genot; (d) "standaardvoorwaarden van een overeenkomst": de voorwaarden van een overeenkomst die vooraf zijn opgesteld ten behoeve van verscheidene transacties waarbij verschillende partijen zijn betrokken en waarover partijen niet afzonderlijk hebben onderhandeld, zoals bedoeld in artikel 7 van het gemeenschappelijk Europees kooprecht; (e) "handelaar": een natuurlijke persoon of een rechtspersoon die handelt voor doeleinden die verband houden met zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit; (f) "consument": een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die geen verband houden met zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit; (g) "schadevergoeding": een geldsom waarop een persoon aanspraak kan maken als vergoeding van verliezen, letsel of schade; (h) "goederen": alle roerende lichamelijke zaken; daaronder vallen niet: (i) elektriciteit en aardgas; en (ii) water en andere soorten gas, tenzij zij marktklaar zijn gemaakt in een bepaald volume of in een bepaalde hoeveelheid; (i) "prijs": geld dat verschuldigd is voor verkochte goederen, voor geleverde digitale inhoud of voor een verrichte verbonden dienst; (j) "digitale inhoud": gegevens die, al dan niet volgens de specificaties van de koper, in digitale vorm geproduceerd en geleverd worden, inclusief video, audio, afbeeldingen of schriftelijke digitale inhoud, digitale spellen, software en digitale inhoud waarmee bestaande hardware of software kan worden gepersonaliseerd; daaronder vallen niet: (i) financiële diensten, inclusief diensten inzake online-bankieren; (ii) in elektronische vorm verstrekt juridisch of financieel advies; (iii) elektronische diensten in de gezondheidszorg; (iv) elektronische communicatiediensten en -netwerken, en bijbehorende faciliteiten en diensten; (v) gokken; (vi) het creëren van nieuwe digitale inhoud en het wijzigen van bestaande digitale inhoud door consumenten of andere interacties met de creaties van andere gebruikers; (k) "koopovereenkomst": een overeenkomst waarbij de handelaar ("de verkoper") de eigendom van goederen aan een andere persoon ("de koper") overdraagt of zich ertoe verbindt deze over te dragen en de koper de prijs van deze goederen betaalt of zich ertoe verbindt deze te betalen; daaronder wordt ook de overeenkomst tot levering van te vervaardigen of te produceren goederen verstaan, maar niet overeenkomsten betreffende gedwongen verkoop of die op een andere manier de uitoefening van het openbare gezag betreffen; (l) "consumentenkoopovereenkomst": een koopovereenkomst waarbij de verkoper een handelaar en de koper een consument is; (m) "verbonden dienst": elke dienst die betrekking heeft op goederen of digitale inhoud, zoals installatie, onderhoud, reparatie, of een andere bewerking die door de verkoper van de goederen of digitale inhoud wordt geleverd op grond van de koopovereenkomst, de overeenkomst betreffende het leveren van digitale inhoud of een afzonderlijke, tegelijk met de koopovereenkomst of de overeenkomst betreffende het leveren van digitale inhoud gesloten, verbonden dienstenovereenkomst; daaronder vallen niet: (i) vervoersdiensten; (ii) opleidingsdiensten; (iii) ondersteunende telecommunicatiediensten, en (iv) financiële diensten; (n) "dienstverlener": een verkoper van goederen of een leverancier van digitale inhoud die zich ertoe verbindt een klant een dienst te verlenen die met deze goederen of digitale inhoud verbonden is; (o) "klant": elke persoon die een verbonden dienst koopt; (p) "overeenkomst op afstand": een overeenkomst die tussen een handelaar en een consument wordt gesloten in het kader van een georganiseerd systeem voor verkoop op afstand, zonder gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de handelaar, of, ingeval de handelaar een rechtspersoon is, een natuurlijke persoon die de handelaar vertegenwoordigt, en de consument, en waarbij tot op en met inbegrip van het moment waarop de overeenkomst wordt gesloten, uitsluitend gebruik wordt gemaakt van een of meer technieken voor communicatie op afstand; (q) "buiten verkoopruimten gesloten overeenkomst": een overeenkomst tussen een handelaar en een consument die: (i) wordt gesloten in gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de handelaar, of, ingeval de handelaar een rechtspersoon is, een natuurlijke persoon die de handelaar vertegenwoordigt, en de consument op een andere plaats dan de verkoopruimten van de handelaar, of wordt gesloten op basis van een in dezelfde omstandigheden door de consument gedaan aanbod, of (ii) wordt gesloten in de verkoopruimten van de handelaar of met behulp van een middel voor communicatie op afstand onmiddellijk nadat de consument persoonlijk en individueel is aangesproken op een plaats die niet de verkoopruimte van de handelaar is, in gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de handelaar, of, ingeval de handelaar een rechtspersoon is, een natuurlijke persoon die de handelaar vertegenwoordigt, en de consument, of (iii) wordt gesloten tijdens een excursie die door de handelaar of, ingeval de handelaar een rechtspersoon is, een natuurlijke persoon die de handelaar vertegenwoordigt, is georganiseerd met als doel of effect de promotie en de verkoop van goederen of verbonden diensten aan de consument; (r) "verkoopruimten": (i) elke onverplaatsbare ruimte voor detailhandel waar een handelaar op permanente basis zijn activiteiten uitoefent, of (ii) elke verplaatsbare ruimte voor detailhandel waar een handelaar gewoonlijk zijn activiteiten uitoefent; (s) "commerciële garantie": iedere verbintenis van de handelaar of een producent om boven hetgeen hij wettelijk verplicht is uit hoofde van het recht op conformiteit onder artikel 106, aan de consument de betaalde prijs terug te betalen, of de goederen of digitale inhoud op enigerlei wijze te vervangen, repareren of onderhouden, wanneer die niet voldoen aan specificaties of aan enige andere vereisten die geen verband houden met de conformiteit, die vermeld zijn in de garantieverklaring of in de desbetreffende reclameboodschappen ten tijde van of voor het sluiten van de overeenkomst; (t) "duurzame gegevensdrager": elk hulpmiddel dat een partij in staat stelt om persoonlijk aan haar gerichte informatie op te slaan op een wijze die deze informatie toegankelijk maakt voor toekomstig gebruik gedurende een periode die is afgestemd op het doel waarvoor de informatie is bestemd, en die een ongewijzigde reproductie van de opgeslagen informatie mogelijk maakt; (u) "openbare veiling": een verkoopmethode waarbij goederen of digitale inhoud door de handelaar worden aangeboden aan de consument, die persoonlijk aanwezig is of de mogelijkheid krijgt persoonlijk aanwezig te zijn op de veiling, door middel van een transparante competitieve biedprocedure, onder leiding van een veilingmeester, en waarbij de succesvolle bieder verplicht is de goederen of digitale inhoud af te nemen; (v) "dwingende bepaling": elke bepaling waarvan de partijen de toepassing niet kunnen uitsluiten, waarvan zij niet kunnen afwijken of waarvan zij de gevolgen niet kunnen wijzigen; (w) "schuldeiser": een persoon die een recht heeft op nakoming van een al dan niet geldelijke verbintenis door een andere persoon, de schuldenaar; (x) "schuldenaar": een persoon die een al dan niet geldelijke verbintenis heeft ten gunste van een andere persoon, de schuldeiser; (y) "verbintenis": een verplichting tot nakoming die een partij bij een rechtsbetrekking heeft tegenover een andere partij. Artikel 3 Facultatieve karakter van het gemeenschappelijk Europees kooprecht Partijen kunnen overeenkomen het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen op hun grensoverschrijdende overeenkomsten betreffende de verkoop van goederen, de levering van digitale inhoud en het verrichten van verbonden diensten, binnen de in de artikelen 4 tot en met 7 vastgestelde territoriale, materiële en personele werkingssfeer. Artikel 4 Grensoverschrijdende overeenkomsten 1. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden toegepast op grensoverschrijdende overeenkomsten. 2. Voor de toepassing van deze verordening is een overeenkomst tussen handelaren een grensoverschrijdende overeenkomst wanneer de partijen hun gewone verblijfplaats in verschillende landen hebben, waarvan er ten minste één een lidstaat is. 3. Voor de toepassing van deze verordening is een overeenkomst tussen een handelaar en een consument een grensoverschrijdende overeenkomst wanneer: (a) hetzij het door de consument opgegeven adres, hetzij het adres waar de goederen moeten worden geleverd, hetzij het factuuradres in een ander land ligt dan dat waar de handelaar zijn gewone verblijfplaats heeft, en (b) ten minste een van deze staten een lidstaat is. 4. Voor de toepassing van deze verordening is de gewone verblijfplaats van ondernemingen en andere instellingen, met of zonder rechtspersoonlijkheid, de plaats waar deze hun hoofdvestiging hebben. De gewone verblijfplaats van een handelaar die een natuurlijke persoon is, is de plaats waar hij zijn belangrijkste handelsactiviteit heeft. 5. Wanneer de overeenkomst is gesloten in het kader van de uitoefening van de activiteiten van een filiaal, agentschap of een andere vestiging van een handelaar, wordt de plaats waar het filiaal, het agentschap of de vestiging is gelegen, als de gewone verblijfplaats van de handelaar beschouwd. 6. Om na te gaan of een overeenkomst een grensoverschrijdende overeenkomst is, is het relevante tijdstip, het tijdstip waarop overeenstemming is bereikt over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. Artikel 5 Overeenkomsten waarop het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden toegepast Het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden toegepast op: (a) koopovereenkomsten; (b) overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud, al dan niet op een materiële gegevensdrager, die door de gebruiker kan worden opgeslagen, verwerkt en hergebruikt, en waartoe hij toegang kan hebben, ongeacht of tegenover die levering de betaling van een prijs staat. (c) overeenkomsten betreffende verbonden diensten, ongeacht of voor die verbonden dienst een afzonderlijke prijs is overeengekomen. Artikel 6 Uitsluiting van gemengde overeenkomsten en van overeenkomsten die verband houden met een consumentenkrediet 1. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht mag niet worden toegepast op gemengde overeenkomsten die andere onderdelen bevatten dan de verkoop van goederen, de levering van digitale inhoud en de levering van verbonden diensten, zoals bedoeld in artikel 5. 2. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht mag niet worden toegepast op overeenkomsten tussen een handelaar en een consument waarbij de handelaar de consument krediet verleent of toezegt in de vorm van uitstel van betaling, een lening of een andere, soortgelijke financieringsregeling. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht mag niet worden toegepast op overeenkomsten tussen een handelaar en een consument waarbij goederen, digitale inhoud of verbonden diensten doorlopend worden geleverd en de consument voor die goederen, digitale inhoud of verbonden diensten voor de duur van de levering betaalt in termijnen. Artikel 7 Partijen bij de overeenkomst 1. Het gemeenschappelijk Europees kooprecht mag alleen worden toegepast wanneer de verkoper van goederen of de leverancier van digitale inhoud een handelaar is. Wanneer alle partijen bij een overeenkomst handelaren zijn, kan het gemeenschappelijk Europees kooprecht worden toegepast wanneer ten minste een van die partijen een kleine of middelgrote onderneming is ("kmo"). 2. Voor de toepassing van deze verordening is een kmo een handelaar die (a) minder dan 250 personen in dienst heeft, en (b) een jaaromzet heeft die niet meer bedraagt dan 50 miljoen euro of een jaarlijks balanstotaal dat niet meer bedraagt dan 43 miljoen euro, of voor een kmo die haar gewone verblijfplaats heeft in een lidstaat die niet de euro als munteenheid heeft of in een derde land, de equivalente bedragen in de munteenheid van die lidstaat of dat derde land. Artikel 8 Overeenstemming over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht 1. De toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht vereist overeenstemming daarover tussen de partijen. Het bestaan van een dergelijke overeenstemming en de geldigheid ervan worden beoordeeld op grond van de leden 2 en 3 van dit artikel, artikel 9 en de relevante bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. 2. In betrekkingen tussen een handelaar en een consument is de overeenstemming over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht slechts geldig wanneer de consument zijn instemming heeft gegeven door middel van een expliciete verklaring, die gescheiden is van de verklaring waarmee de instemming met het sluiten van de overeenkomst wordt gegeven. De handelaar verstrekt de consument een bevestiging van die instemming op een duurzame gegevensdrager. 3. In betrekkingen tussen een handelaar en een consument kan het gemeenschappelijk Europees kooprecht niet gedeeltelijk worden gekozen, maar uitsluitend in zijn geheel. Artikel 9 Standaardmededeling in overeenkomsten tussen een handelaar en een consument 1. In betrekkingen tussen een handelaar en een consument dient de handelaar niet alleen de in het gemeenschappelijk Europees kooprecht vastgestelde precontractuele informatieverplichtingen na te komen, maar de consument ook te wijzen op de voorgenomen toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, door hem op een in het oog springende manier de in bijlage 2 opgenomen mededeling af te geven voordat overeenstemming wordt bereikt over de toepassing daarvan. Wanneer telefonisch of op een andere manier waarbij de mededeling niet vooraf aan de consument kan worden afgegeven, overeenstemming wordt bereikt over de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, of wanneer de handelaar de mededeling niet heeft verstrekt, is de consument hierdoor niet gebonden totdat de consument de in artikel 8, lid 2, bedoelde bevestiging en de mededeling heeft ontvangen en vervolgens uitdrukkelijk zijn instemming heeft gegeven om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen. 2. De in lid 1 bedoelde mededeling bevat, wanneer zij in elektronische vorm wordt afgegeven, een hyperlink of, in alle andere omstandigheden, een verwijzing naar een website, waarop kosteloos de tekst van het gemeenschappelijk Europees kooprecht kan worden verkregen. Artikel 10 Straffen voor inbreuken op specifieke voorschriften De lidstaten voorzien in straffen voor inbreuken van handelaren in betrekkingen met consumenten op de in de artikelen 8 en 9 vastgestelde voorschriften en nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat die straffen worden opgelegd. De aldus vastgestelde straffen moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk [1 jaar na de datum van toepassing van deze verordening] van de getroffen maatregelen in kennis en delen haar alle latere wijzigingen daarop zo spoedig mogelijk mee. Artikel 11 Gevolgen van de toepassing van het gemeenschappelijk Europees kooprecht Wanneer partijen geldig zijn overeengekomen om het gemeenschappelijk Europees kooprecht toe te passen op een overeenkomst, is op de aspecten van de overeenkomst die daarin geregeld worden, uitsluitend het gemeenschappelijk Europees kooprecht van toepassing. Op voorwaarde dat de overeenkomst daadwerkelijk wordt gesloten, vallen onder het gemeenschappelijk Europees kooprecht ook de naleving van de precontractuele informatieverplichtingen en de rechtsmiddelen ingeval van niet-naleving ervan. Artikel 12 Uit de dienstenrichtlijn voortvloeiende informatieverplichtingen Deze verordening doet geen afbreuk aan de informatieverplichtingen die zijn vastgesteld in nationale wetgeving tot omzetting van de bepalingen van Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt en die de in het gemeenschappelijk Europees kooprecht vastgestelde informatieverplichtingen aanvullen. Artikel 13 Opties van de lidstaten Een lidstaat kan besluiten het gemeenschappelijk Europees kooprecht beschikbaar te maken voor: (a) overeenkomsten waarbij de gewone verblijfplaats van de handelaren of, in het geval van een overeenkomst tussen een handelaar en een consument, de gewone verblijfplaats van de handelaar, het door de consument opgegeven adres, het adres waar de goederen moeten worden geleverd en het factuuradres, in die lidstaat liggen, en/of (b) overeenkomsten waarvan alle partijen handelaren zijn, maar geen kmo's in de zin van artikel 7, lid 2. Artikel 14 Mededeling van rechterlijke beslissingen waarin deze verordening wordt toegepast 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de eindbeslissingen van hun gerechten waarin de bepalingen van deze verordening worden toegepast, onverwijld aan de Commissie worden meegedeeld. 2. De Commissie zal een systeem opzetten waarmee de informatie over de in lid 1 bedoelde beslissingen en de relevante arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie kunnen worden geraadpleegd. Dat systeem zal openbaar zijn. Artikel 15 Evaluatie 1. Uiterlijk … [4 jaar na het in toepassing brengen van deze verordening] verstrekken de lidstaten de Commissie gegevens over de toepassing van deze verordening, met name over de acceptatiegraad van het gemeenschappelijk Europees kooprecht, de mate waarin de bepalingen ervan aanleiding hebben gegeven tot rechtszaken en de stand van zaken betreffende de verschillen tussen het gemeenschappelijk Europees kooprecht en het nationale recht wat het niveau van consumentenbescherming betreft. Deze gegevens bevatten een uitgebreid overzicht van de rechtspraak van de nationale gerechten over de uitlegging van de bepalingen van het gemeenschappelijk Europees kooprecht. 2. Uiterlijk … [5 jaar na het in toepassing brengen van deze verordening] dient de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité een uitvoerig verslag in over de werking van deze verordening, onder meer in het licht van de noodzaak om de werkingssfeer uit te breiden wat overeenkomsten tussen ondernemingen onderling betreft, de markt- en technologische ontwikkelingen met betrekking tot digitale inhoud en toekomstige ontwikkelingen van het acquis van de Unie. Artikel 16 Inwerkingtreding en toepassing 1. Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. 2. Zij is van toepassing vanaf [6 maanden nadat zij in werking is getreden]. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I GEMEENSCHAPPELIJK EUROPEES KOOPRECHT INHOUDSOPGAVE Deel I.... Inleidende bepalingen...................................................................................................... 6 Hoofdstuk 1 Algemene beginselen en toepassing........................................................................ 6 Afdeling 1 Algemene beginselen................................................................................................ 6 Afdeling 2 Toepassing.............................................................................................................. 6 Deel II... Het sluiten van een bindende overeenkomst..................................................................... 6 Hoofdstuk 2 Precontractuele informatie..................................................................................... 6 Afdeling 1 Precontractuele informatie te verstrekken door een handelaar die onderhandelt met een consument 6 Afdeling 2 Precontractuele informatie te verstrekken door een handelaar die onderhandelt met een andere handelaar 6 Afdeling 3: Elektronisch gesloten overeenkomsten.......................................................................... 6 Afdeling 4 Verplichting tot het verstrekken van juiste informatie................................................. 6 Afdeling 5 Rechtsmiddelen tegen niet-naleving van informatieverplichtingen................................ 6 Hoofdstuk 3 Het sluiten van een overeenkomst.......................................................................... 6 Hoofdstuk 4 Herroepingsrecht voor op afstand en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten tussen handelaren en consumenten................................................................................................................... 6 Hoofdstuk 5 Gebrekkige toestemming....................................................................................... 6 Deel III.. Vaststelling van de inhoud van de overeenkomst.............................................................. 6 Hoofdstuk 6 Uitlegging.............................................................................................................. 6 Hoofdstuk 7 Inhoud en gevolgen............................................................................................... 6 Hoofdstuk 8 Oneerlijke voorwaarden van overeenkomsten........................................................ 6 Afdeling 1 Algemene bepalingen............................................................................................... 6 Afdeling 2 Oneerlijke voorwaarden in overeenkomsten tussen een handelaar en een consument. 6 Afdeling 3 Oneerlijke voorwaarden in overeenkomsten tussen handelaren.................................. 6 Deel IV. Verbintenissen en rechtsmiddelen van partijen bij een koopovereenkomst of overeenkomst voor de levering van digitale inhoud................................................................................................................. 6 Hoofdstuk 9 Algemene bepalingen............................................................................................ 6 Hoofdstuk 10 De verbintenissen van de verkoper...................................................................... 6 Afdeling 1 Algemene bepalingen............................................................................................... 6 Afdeling 2 Aflevering................................................................................................................ 6 Afdeling 3 Conformiteit van de goederen en de digitale inhoud................................................... 6 Hoofdstuk 11 Rechtsmiddelen van de koper.............................................................................. 6 Afdeling 1 Algemene bepalingen............................................................................................... 6 Afdeling 2 Herstel van verzuim door verkoper........................................................................... 6 Afdeling 3 Vordering tot nakoming........................................................................................... 6 Afdeling 4 Opschorting van de nakoming van de verbintenissen van de verkoper....................... 6 Afdeling 5 Ontbinding............................................................................................................... 6 Afdeling 6 Prijsvermindering..................................................................................................... 6 Afdeling 7 Vereisten van onderzoek en kennisgeving in geval van een overeenkomst tussen handelaren 6 Hoofdstuk 12 De verbintenissen van de koper........................................................................... 6 Afdeling 1 Algemene bepalingen............................................................................................... 6 Afdeling 2 Betaling van de prijs................................................................................................. 6 Afdeling 3 Inontvangstneming................................................................................................... 6 Hoofdstuk 13 Rechtsmiddelen van de verkoper......................................................................... 6 Afdeling 1 Algemene bepalingen............................................................................................... 6 Afdeling 2 Vordering tot nakoming......................................................................................