20ste JAARLIJKSE VERSLAG OVER DE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT (2002)

INHOUD

1. VOORWOORD

2. Situatie in de verschillende sectoren

2.1. ECONOMISCHE EN FINANCIËLE ZAKEN

2.2. ONDERNEMINGEN

2.2.1. Chemische producten

2.2.2. Farmaceutische producten

2.2.3. Cosmetische producten

2.2.4. Duurzame verbruiksgoederen

2.2.5. Motorvoertuigen, trekkers en motorrijwielen

2.2.6. Pleziervaartuigen en kabelvervoer

2.2.7. Bestrijding van betalingsachterstand

2.2.8. Preventievoorschriften van Richtlijn 98/34/EG

2.3. MEDEDINGING

2.3.1. Telecommunicatie

2.3.2. Luchtvaart

2.3.3. Overheidssteun

2.4. WERKGELEGENHEID EN SOCIALE ZAKEN

2.5. LANDBOUW

2.6. ENERGIE EN VERVOER

2.6.1. Interne markt van elektriciteit en aardgas

2.6.2. Energie-efficiëntie

2.6.3. Wegvervoer

2.6.4. Vervoer over de binnenwateren

2.6.5. Veiligheid van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en per spoorweg

2.6.6. Vervoer per spoorweg

2.6.7 Luchtvaart

2.6.8. Vervoer over zee

2.7. informatiemaatschappij

2.8. Milieu

2.8.1. Inleiding

2.8.2. Vrije toegang tot milieu-informatie

2.8.3. Milieueffectbeoordeling

2.8.4. Lucht

2.8.5. Water

2.8.6. Natuur

2.8.7. Geluidshinder

2.8.8. Chemie en biotechnologie

2.8.9. Afvalstoffen

2.8.10. Milieu en industrie

2.8.11. Stralingsbescherming

2.9. VISSERIJ

2.10. INTERNE MARKT

2.10.1. Vrij verkeer van goederen

2.10.2. Vrij verrichten van diensten en recht van vestiging

2.10.3. Ondernemingsklimaat

2.10.4. Gereglementeerde beroepen wat betreft de bekwaamheden

2.11. REGIONAAL BELEID

2.11.1. Analyse van de oorzaken

2.11.2. Gevolgen van de inbreuksituaties

2.12. BELASTINGEN EN DOUANE-UNIE

2.12.1. Douane-unie

2.12.2. Directe belastingen

2.12.3. Belasting over de toegevoegde waarde

2.12.4. Andere indirecte belastingen

2.12.5. Wederzijdse bijstand

2.13. ONDERWIJS, AUDIOVISUELE SECTOR EN CULTUUR

2.13.1. Onderwijs

2.13.2. Audiovisuele sector Richtlijnen 97/36/EG van 30 juni 1997 en 89/552/EEG van 3 oktober 1989 (Televisie zonder grenzen)

2.14. GEZONDHEID EN CONSUMENTENBESCHERMING

2.14.1. Wetgeving op veterinair gebied

2.14.2. Wetgeving op fytosanitair gebied

2.14.3. Wetgeving op het gebied van zaai- en plantgoed

2.14.4. Wetgeving op het gebied van levensmiddelen

2.14.5. Wetgeving op het gebied van diervoeding

2.14.6. Consumentenbescherming

2.14.7. Volksgezondheid

2.14.8. Mededeling van normen en technische voorschriften

2.15. JUSTITIE EN BINNENLANDSE ZAKEN

2.15.1. Toepassing van het beginsel van het verbod van discriminatie op grond van nationaliteit op het gebied van het verblijfsrecht en van overtredingen van de wegcode

2.15.2. Vrij verkeer van personen

2.15.3. Actief kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen

2.16. BEGROTING

2.16.1. Ontwikkeling van de eerder ingeleide procedures

2.16.2. Nieuwe procedures

2.17. PERSONEELSZAKEN EN ADMINISTRATIE

2.18. Uitbreiding

2.19. COMMUNAUTAIRE STATISTIEKEN

BIJLAGEN: I-VI

Het verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht wordt elk jaar door de Europese Commissie opgesteld op verzoek van het Europees Parlement (resolutie van 9 februari 1983) alsook de lidstaten (Verklaring nr. 19, punt 2, gehecht aan het op 7 februari 1992 te Maastricht ondertekend Verdrag). Met dit verslag worden tevens de verzoeken ingewilligd die door de Europese Raad of de Raad in zijn specifieke samenstellingen zijn gedaan.

1. VOORWOORD

Sinds twintig jaar [1] worden de werkzaamheden die de Commissie in het kader van haar taak als hoedster van de Verdragen, overeenkomstig een resolutie van het Europees Parlement [2] neergelegd in jaarlijkse verslagen [3]. Aan deze periodieke informatie zijn geleidelijk bijlagen toegevoegd inzake respectievelijk de toepassing van het gemeenschapsrecht door de nationale rechterlijke instanties en de tenuitvoerlegging van de arresten van het Hof van Justitie, inzake meer specifieke statistische gegevens.

[1] Het eerste jaarlijkse verslag bestreek het jaar 1982 - COM(83) 181 def. van 10.4.1984.

[2] Resolutie van 9 februari 1983.

[3] De jaarlijkse verslagen zijn beschikbaar op de website van de Commissie http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_en.htm

infractions.

De jaarlijkse verslagen over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht hebben een tweeledig doel:

- het Europees Parlement in staat stellen zijn politieke taak ten aanzien van de door de Verdragen aan de Commissie toevertrouwde discretionaire bevoegdheid ten volle uit te oefenen;

- ten behoeve van de lidstaten, de burgers en alle economische actoren de balans opmaken van de verwezenlijking van de rechtsgemeenschap.

De belangstelling voor deze periodieke publicatie blijkt uit de frequente mondelinge en schriftelijke vragen van het Europees Parlement en uit de stappen die burgers bij de Commissie hebben ondernomen, met name via klachten. Om tussen twee verslagen door in dergelijke behoeften te voorzien heeft de Commissie een website [4] geopend die gewijd is aan de beschikkingen met betrekking tot de inbreukprocedures en de stand van zaken met betrekking tot omzetting van de communautaire richtlijnen ("hitlist"). Tevens zijn meer sectorspecifieke gegevens beschikbaar op de websites die ingaan op bepaalde communautaire beleidsonderdelen.

[4] http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_en.htm

transpositions.

Het twintigste jaarlijkse verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht is er, net als de vorige verslagen, op gericht de opmerkelijke feiten die zich in 2002 in elke sector van de werkzaamheden van de Commissie hebben voorgedaan, te presenteren. Daarnaast wordt in het voorwoord kort ingegaan op de activiteiten van de afgelopen twintig jaar.

Belangrijkste ontwikkelingen

Vergelijking van de gegevens van twintig jaarlijkse verslagen over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht kan een hachelijke onderneming zijn, gezien de veranderingen die in de loop der jaren zijn opgetreden in zowel de interne structuur van de Commissie als het gemeenschappelijke beleid of de uitvoering van specifieke acties op de betrokken terreinen. De totstandkoming van de interne markt, die eveneens in 2002 zijn tiende verjaardag heeft gevierd, de ontwikkeling van het beleid op het gebied van gezondheid en consumentenbescherming, de belangstelling van de burgers, met name voor sociale kwesties en milieubescherming, zijn stuk voor stuk factoren waarmee rekening moet worden gehouden bij de analyse van de ruwe gegevens in de jaarlijkse statistische grafieken en tabellen.

Op grond van een aantal basisgegevens kan echter niet alleen het belang van het optreden van de Commissie worden beoordeeld, maar kunnen ook bepaalde lessen worden getrokken ten aanzien van de maatregelen die tot de geconstateerde ontwikkeling hebben geleid.

Klachten

De totale hoeveelheid klachten die elk jaar bij de Commissie worden ingediend door burgers die willen bijdragen aan de opbouw en de goede werking van hun Gemeenschap door, al dan niet als rechtstreeks belanghebbenden, gedragingen die zij strijdig achten met het Gemeenschapsrecht aan de kaak te stellen, blijft toenemen. Het gemiddelde aantal geregistreerde klachten per jaar bedroeg in de periode 1990-1998 536 tegen 1047 in de periode 1983-1989, hetgeen bijna een verdubbeling is. In de periode 1999-2002 schommelde het gemiddelde aantal klachten rond de 1346. Die stijging toont voldoende de steeds grotere belangstelling van de burgers voor de goede werking van de communautaire mechanismen aan. Daarnaast kan door een sectorale analyse van de klachten inzicht worden verkregen in het belang van de verschillende terreinen naar mate de opbouw van Europa vordert.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

In het algemeen moet er echter op worden gewezen dat klachten de belangrijkste bron vormen voor het ontdekken van inbreuken. Met het oog hierop heeft de Commissie de instrumenten en middelen versterkt waarmee de indiening van de klachten kan worden vergemakkelijkt en de behandeling ervan kan worden versneld. Er is een on line [5] klachtenformulier beschikbaar en de Commissie [6] is op instigatie van de Europese ombudsman een aantal verbintenissen aangegaan inzake de betrekkingen met klagers. Wanneer de Europese ombudsman rechtstreeks wordt ingeschakeld, onderzoekt hij systematisch de wijze waarop de Commissie het onderzoek naar de aangegeven eventuele niet-nakoming heeft geleid.

[5] http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/lexcomm/index_fr.htm.

[6] Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Europese ombudsman betreffende de betrekkingen met de klager inzake inbreuken op het gemeenschapsrecht COM(2002) 141 def.

Omzetting van de richtlijnen

De ambtshalve controle op niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen voor richtlijnen binnen de gestelde termijn vormt een andere belangrijke bron voor door de Commissie vervolgde inbreuken. De start van de eerste fase van de procedure van artikel 226 (ingebrekestelling) vindt overigens al enkele jaren op een meer automatische wijze en met een vaste frequentie plaats.

De hoeveelheid dossiers op dit gebied hangt niet alleen af van de interne discipline die de lidstaten zichzelf opleggen om de termijnen in acht te nemen die zij zelf op het niveau van de Raad hebben aanvaard, maar tevens van de toename van het aantal geldende richtlijnen. Zo kunnen de regelmatig gepubliceerde "scoreborden" [7] of prestatietabellen [8], naar gelang van de bovengenoemde variabelen, in de loop van de jaren verschillende resultaten te zien geven voor een bepaalde lidstaat of voor een gemiddeld omzettingspercentage. Zij vormen tevens een sterke stimulans om het omzettingspercentage te verbeteren.

[7] "Scorebord" Interne markt - http://europa.eu.int/comm/internal_market/ en/update/score/, zie ook "Scorebord" Milieu in de jaarlijkse onderzoeken inzake de uitvoering en de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht op milieugebied -http://europa.eu.int/comm/environment/law/ as01.htm.

[8] Stand van de omzetting van de richtlijnen op de site Europa http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_en.htm

transpositions.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De grafische illustratie bevestigt de invloed van deze factoren. Eind 1982 waren 640 richtlijnen van kracht met een gemiddeld omzettingspercentage van 89,58%. Twintig jaar later waren 2240 richtlijnen van kracht met een gemiddeld omzettingspercentage van 98,87%. Er kan nog vooruitgang worden geboekt, zeker in bepaalde lidstaten - en de door de Europese Raad van Stockholm vastgestelde doelstelling van 98,5% toont duidelijk aan hoe belangrijk dit specifieke aspect van het Gemeenschapsrecht wordt geacht - maar tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat de grote hoeveelheid richtlijnen en de complexiteit ervan hindernissen kunnen zijn. De Commissie heeft dit probleem onder ogen gezien en heeft besloten de nationale overheden die dit wensten actiever te ondersteunen, om eventuele technische problemen met de omzetting op te lossen.

Ontwikkeling van de contentieuze procedures

De analyse van de statistische gegevens inzake de diverse stadia van de inbreukprocedure (ingebrekestelling, met redenen omkleed advies, aanhangigmaking bij het Hof van Justitie) toont aan dat elke fase zich sinds twintig jaar binnen een bepaalde marge ontwikkelt. Het percentage ingebrekestellingen hangt af van de omvang van het toepasselijke recht en van de nauwgezetheid die de Commissie aan de dag legt om voor de juiste toepassing daarvan te waken, maar het percentage met redenen omklede adviezen en aanhangigmakingen ontwikkelt zich parallel daaraan, met een verschuiving in de tijd die te maken heeft met de termijnen van de procedure. Zo wordt een piek in het aantal ingebrekestellingen in een bepaald jaar noodzakelijkerwijs weerspiegeld in het stadium van het met redenen omkleed advies in het jaar daarop en in de fase van de aanhangigmaking twee jaar later, zoals de onderstaande grafiek laat zien.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De Commissie heeft een aantal maatregelen genomen, zowel om het tijdsverloop tussen de verschillende fasen van de procedure te verminderen teneinde de regularisatie te versnellen als om de preventieve acties te versterken, met name door aanvullende methodes of alternatieve wegen, in het perspectief van een snelle vrijwillige regularisatie [9].

[9] Witboek over governance - Operationele conclusies - SEC(2003) 1344.

In het kader van de versterking van de preventie wordt gewezen op het bestaan van het SOLVIT [10]-netwerk; de ontwikkeling van het werkterrein daarvan kan op termijn een doeltreffend middel blijken te zijn voor de oplossing van problemen waarover de burgers klagen, dankzij een versterkte samenwerking tussen de nationale overheden en de uitwisseling van goede praktijken.

[10] http://europa.eu.int/comm/internal_market/ solvit/index_en.htm.

Tenuitvoerlegging van de arresten van het Hof van Justitie

Net als in het vorige jaarverslag over 2001 is het interessant te zien hoe de lidstaten zich conformeren aan de arresten van het Hof van Justitie en welke acties de Commissie in dit kader neemt uit hoofde van artikel 228. Bovendien blijkt uit het feit dat over deze problematiek regelmatig parlementaire vragen worden gesteld, dat hier bezorgdheid over bestaat. Los van de analyse van de statistische gegevens is de Commissie naar aanleiding van de inbreuk "Brits rundvlees" de mogelijkheid gaan overwegen het Hof voor te stellen, behalve een dwangsom, een boete op te leggen om de lidstaten te stimuleren de arresten wegens niet-nakoming ten uitvoer te leggen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Uitvoering van het witboek "Governance"

Het jaar 2002 stond in het teken van het resultaat van de discussie die de Commissie heeft geleid in het kader van de follow-up van het witboek "Governance" [11], meer speciaal op het gebied van de verbetering van de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht. In haar mededeling van 20.12.2002 [12] geeft de Commissie aan op welke wijze zij de vastgestelde doelstellingen inzake governance wil verwezenlijken: enerzijds versterking van de preventieve samenwerking met de lidstaten en verbetering van de informatie aan het publiek en anderzijds zoeken naar aanvullende instrumenten of alternatieve methoden voor de oplossing van gemelde gevallen van niet-nakoming buiten de procedure van artikel 226, maar ook versterking van de doeltreffendheid van deze procedure wanneer gebruikmaking daarvan nodig blijkt te zijn.

[11] Mededeling van de Commissie - Europese governance: Een betere wetgeving COM(2002)275 def. van 6.6.2002.

[12] Mededeling van de Commissie over de verbetering van de controle op de toepassingvanhetGemeenschapsrecht COM(2002) 725 def. van 20.12.2002.

Tegelijkertijd heeft de Commissie een aantal operationele maatregelen vastgesteld [13] ter ondersteuning van de bovengenoemde stappen, zoals het opzetten van een website met betrekking tot de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht en meer contacten met de lidstaten; daarnaast heeft zij maatregelen genomen tot aanpassing van de interne organisatie en de structuur, waardoor de follow-up van wetgevingsacties kan worden verbeterd, alsmede de samenhang van acties, zowel op het gebied van preventie als van regularisering. Een eerste balans voor het Europees Parlement kan worden opgemaakt bij het volgende jaarlijkse verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht.

[13] SEC(2002) 1344 def. van 12.12.2002.

De te nemen maatregelen beogen niet alleen in te spelen op de permanente zorg van de Commissie om haar taak als hoedster van de Verdragen zo goed mogelijk te vervullen, maar ook een antwoord te zijn op de uitdagingen die de komende uitbreiding met zich meebrengt: vermijding van een evenredige toename van het aantal te behandelen zaken en handhaving van een snelle oplossing van de onderzochte gevallen, ook als het er meer zijn!

2. Situatie in de verschillende sectoren

2.1. ECONOMISCHE EN FINANCIËLE ZAKEN

Vrij verkeer van kapitaal

In het algemeen wordt het vrije verkeer van kapitaal zowel binnen de Europese Gemeenschap zelf als tegenover derde landen op bevredigende wijze toegepast. In 2002 is het aantal lopende inbreuken stabiel gebleven. Enkele daarvan vormen evenwel nog significante belemmeringen van de goede werking van de interne markt.

Sinds enkele jaren hebben de meest opvallende inbreuken betrekking op beperkingen van investeringen die voortvloeien uit "bijzondere beheersrechten" die de overheden van bepaalde lidstaten zichzelf verlenen. Op 4 juni 2002 heeft het Hof van Justitie drie arresten gewezen [14] inzake bijzondere beheersrechten ("golden shares") in het kader van de privatisering van ondernemingen die actief zijn op het gebied van diensten van algemeen of strategisch belang. Bij deze gelegenheid heeft het Hof bevestigd dat beperking van directe investeringen in de betrokken bedrijven, waaronder ook ingrijpen in het beheer van ondernemingen, onverenigbaar is met het Verdrag, tenzij wordt voldaan aan zeer nauwkeurig vastgelegde voorwaarden die er met name voor zorgen dat elk discriminerend of onderscheid makend optreden wordt voorkomen. Deze arresten bevestigen nogmaals de gegrondheid van de beginselen die de Commissie eerder heeft uiteengezet in haar mededeling over de juridische aspecten van intracommunautaire investeringen [15], wat overigens al eerder was gebeurd bij een eerste arrest van 23 mei 2000 [16].

[14] C-367/98 (Commissie tegen Portugal), C-483/99 (Commissie tegen Frankrijk), en C-503/99 (Commissie tegen België).

[15] PB C 220 van 19.7.1997 en Algemeen verslag 1997, nr. 210.

[16] Zaak C-58/99, Jurispr. 2000, blz. I-3811.

Dankzij deze belangrijke verduidelijking van het acquis op het gebied van investeringsbeperkingen zouden soortgelijke zaken die zich recent hebben voorgedaan en betrekking hebben op uiteenlopende activiteiten die algemeen als economische diensten van algemeen worden gezien, sneller moeten kunnen worden afgehandeld. Deze laatste worden binnen de Gemeenschap meer en meer geliberaliseerd, en het is belangrijk erop toe te zien dat de doelstelling van bescherming van het algemeen belang niet als voorwendsel wordt gehanteerd voor het doorvoeren van beperkingen die de uitoefening van de door het Verdrag toegekende fundamentele vrijheden minder aantrekkelijk maken.

Daarnaast vormen beperkingen op de verwerving van onroerend goed al verscheidene jaren een regelmatige bron van inbreuken op het vrije verkeer van kapitaal waarmee vooral de individuele Europese burger wordt geconfronteerd. Op dit gebied heeft het Hof op 5 maart 2002 een reeks arresten gewezen [17] die de verenigbaarheid hebben bevestigd van een aanmeldingsprocedure voorafgaand aan de aanschaf van onroerend goed. Het Hof acht daarentegen het instellen van een verplichting tot voorafgaande goedkeuring strijdig met de bepalingen van het Gemeenschapsrecht. Het feit dat het Hof zich al eerder over soortgelijke kwesties heeft moeten uitspreken, illustreert opnieuw dat de communautaire onroerendgoedmarkt relatief gefragmenteerd is en dat de economische actoren in Europa bij het uitoefenen van de door het Verdrag verschafte fundamentele vrijheden nog altijd met beperkingen worden geconfronteerd. Naast het directe effect kunnen beperkingen met betrekking tot de verwerving van onroerend goed namelijk ook van invloed zijn op recht van vrije vestiging van natuurlijke en rechtspersonen en indirect op het vrije verkeer van personen en het vrije verkeer van diensten. Er is momenteel een onderzoek gaande naar uiteenlopende beperkingen in een aantal lidstaten inzake de verwerving van onroerend goed.

[17] Gevoegde zaken C-515/99, C-519/99 tot en met C-524/99 en C-526/99 tot en met C-540/99.

2.2. ONDERNEMINGEN

Op dit gebied waren er op 31 december 2002 meer dan 500 richtlijnen. De klachten en inbreuken in verband met deze richtlijnen vertegenwoordigen bijna 7,7% van het totaal van de in 2002 door de Commissie behandelde zaken. Het aantal door het DG Ondernemingen in 2002 behandelde inbreukdossiers is ten opzichte van 2001 gestegen.

Deze toeneming vloeit hoofdzakelijk voort uit het achterblijven van de omzettingen op het terrein van de chemie en van kabelinstallaties (kabelsporen, kabelbanen).

De vertragingen in de omzetting worden deels veroorzaakt door de lange duur van de interne procedures en het ingewikkelde karakter van de richtlijnen. Het technische karakter van de om te zetten richtlijnen zowel als de verdeling van de bevoegdheden tussen verschillende ministeries binnen de nationale overheden kunnen namelijk tot vertragingen voeren.

De gevallen van onjuiste toepassing en onjuiste omzetting zijn op hetzelfde niveau gebleven als in 2001. De meeste van deze gevallen betreffen de sector van duurzame verbruiksgoederen en farmaceutische producten.

Tenslotte is op te merken dat een flink aantal inbreukprocedures is vermeden dankzij toepassing van Richtlijn 98/34/EG, die een essentieel hulpmiddel blijft ter voorkoming van handelsbelemmeringen en voor wederzijds informatie. Deze richtlijn voert een informatieprocedure in die de lidstaten verplicht hun ontwerpen voor technische voorschriften voor producten, evenals hun ontwerpen voor voorschriften voor diensten van de informatiemaatschappij, aan de Commissie en de andere lidstaten te melden, zodat vóór hun definitieve goedkeuring gecontroleerd kan worden of zij in overeenstemming zijn met de regels voor de interne markt.

2.2.1. Chemische producten

In de sector chemische producten is het aantal gevallen van niet-omzetting ten opzichte van het jaar 2001 aanzienlijk gestegen. Er zijn 44 nieuwe inbreukprocedures ingeleid, waarvan 11 zonder verdere stappen konden worden beëindigd nadat de nationale omzettingsmaatregelen waren meegedeeld. De sterke stijging van het aantal nieuwe gevallen van niet-omzetting houdt verband met het aantal richtlijnen waarvan de uiterste omzettingsdatum in 2002 viel (4, tegen 1 in 2001); er is dus geen sprake van een omkering van de algemene tendens. Net als in 2001 lijkt de voornaamste reden van niet-omzetting eerder gelegen in vertragingen bij procedures voor de omzetting in nationaal recht dan in andere factoren. Een uitzondering vormt een zaak in de sector explosieven (Richtlijn 93/15/EEG), die momenteel wordt onderzocht in het kader van de procedure van artikel 228 van het Verdrag wordt onderzocht naar aanleiding van een arrest van het Hof van maart 2000 [18] waarin werd geconstateerd dat Frankrijk de verplichting tot omzetting van Richtlijn 93/15/EEG niet is nagekomen.

[18] Zaak C-327/98.

Er is geen enkele nieuwe inbreukprocedure ingeleid wegens onjuiste omzetting of onjuiste toepassing.

2.2.2. Farmaceutische producten

In de loop van 2002 heeft de Commissie 16 procedures ingeleid wegens niet-mededeling van omzettingsmaatregelen van de Richtlijnen 2000/37/EG en 2000/38/EG inzake geneesmiddelenbewaking in de sectoren mens- en diergeneeskunde. Het merendeel van deze procedures is zonder verdere stappen beëindigd, met uitzondering van met name zaken tegen Italië en Duitsland. In dit laatste geval heeft de Commissie besloten de kwestie bij het Hof van Justitie aanhangig te maken. In de Italiaanse zaak zijn twee met redenen omklede adviezen verzonden.

Er bestaan nog problemen met betrekking tot de toepassing en interpretatie van de reeds genoemde Richtlijn 89/105/EEG betreffende de doorzichtigheid van maatregelen ter regeling van de prijsstelling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de opneming daarvan in de nationale stelsels van gezondheidszorg. Een aantal lidstaten houdt zich niet aan de bepalingen van de richtlijn, vooral met betrekking tot de termijnen voor de vaststelling en de mededeling van een besluit inzak de prijs van een geneesmiddel, de eis dat de genomen besluiten op basis van objectieve en verifieerbare criteria wordt gemotiveerd en de waarborging van rechtsmiddelen tegen besluiten of voorwaarden inzake de opstelling van "positieve lijsten" van geneesmiddelen die in aanmerking komen voor vergoeding door het nationale stelsel van gezondheidszorg.

Wat betreft de tegen de lidstaten ingeleide procedures wegens niet-nakoming van Richtlijn 89/105/EEG heeft de Commissie een aanvullende ingebrekestelling gezonden aan Griekenland wegens niet-conforme omzetting. Het antwoord van de Griekse autoriteiten op deze ingebrekestelling wordt momenteel onderzocht. Betreffende de procedure die tegen Oostenrijk is ingeleid wegens niet-conforme omzetting van Richtlijn 89/105/EG hebben de Oostenrijkse autoriteiten de Commissie nationale maatregelen meegedeeld die zijn goedgekeurd naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van 27 november 2001 (C-99/424), waarin het Hof Oostenrijk heeft veroordeeld wegens het niet voldoen aan de genoemde richtlijn. De diensten van de Commissie onderzoeken op dit moment de conformiteit van de meegedeelde nieuwe maatregelen .

Ook met andere lidstaten worden besprekingen over de toepassing van de bovengenoemde richtlijn voortgezet.

Buiten het toepassingsveld van de "doorzichtigheidsrichtlijn" lopen er nog twee belangrijke procedures, namelijk tegen België en Italië. Deze zaken hebben betrekking op respectievelijk de toepassing van Richtlijn 89/381/EG betreffende uit bloed bereide geneesmiddelen in België en de voorwaarden voor opschorting van de toestemming voor het in de handel brengen van geneesmiddelen in Italië. In de eerste zaak hebben de Belgische autoriteiten in 2002 een besluit goedgekeurd dat beoogt een eind te maken aan de inbreuk. De conformiteit hiervan wordt momenteel onderzocht. In de tweede zaak wordt het antwoord van de Italiaanse autoriteiten op de ingebrekestelling bestudeerd.

Tenslotte heeft de Commissie een procedure ingeleid tegen Spanje inzake radiofarmaceutica en een procedure tegen Nederland inzake de registratie van homeopathische producten.

2.2.3. Cosmetische producten

In 2002 is voor geen enkele richtlijn de uiterste omzettingsdatum verstreken. Wat de bestaande richtlijnen aangaat zijn de Richtlijnen 97/18/EG en 2000/41/EG tot uitstel van de ingangsdatum voor het verbod op dierproeven met ingrediënten of combinaties van ingrediënten van cosmetische producten de enige die aanleiding geven tot omzettingsproblemen: drie landen hebben de omzetting nog altijd niet afgerond. Deze inbreuken zullen echter naar verwachting in 2003 worden beëindigd, wanneer de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot zevende wijziging van Richtlijn 76/768/EEG wordt goedgekeurd.

Verder heeft de Commissie in de loop van het jaar 2002 met betrekking tot deze sector geen enkele nieuwe klacht geregistreerd.

2.2.4. Duurzame verbruiksgoederen

In het algemeen gesproken betreft het merendeel van de op 31 december 2002 nog lopende inbreukzaken op het gebied van duurzame verbruiksgoederen (drukapparatuur; metrologie; medische hulpmiddelen; machinebouw en elektrotechniek) gevallen van onjuiste toepassing en onjuiste omzetting. In de sector drukapparatuur hebben alle lidstaten nu Richtlijn 97/23/EG omgezet, ook Duitsland, tegen welk land vorig jaar een procedure bij het Hof van Justitie was aangespannen [19].

[19] Zaak C-2002/135.

Op het gebied van metrologie en wat betreft Richtlijn 1999/103/EG inzake meeteenheden hebben alle lidstaten hun nationale omzettingsmaatregelen meegedeeld, uitgezonderd Frankrijk, dat heeft gemeld dat de werkzaamheden nog niet zijn afgerond.

Op het gebied van medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek (Richtlijn 98/79/EG) blijft Frankrijk het enige land dat nog niet de volledige omzettingsmaatregelen voor de richtlijn heeft meegedeeld. De inbreukprocedure wordt naar verwachting voortgezet.

Er is vooruitgang geboekt met betrekking tot de omzetting van de Richtlijnen 2000/70/EG en 2001/104/EG tot wijziging van Richtlijn 93/42/EEG van de Raad voor wat medische hulpmiddelen betreft, die stabiele derivaten van menselijk bloed of menselijk plasma bevatten. De Commissie heeft een groot aantal inbreukprocedures tegen lidstaten wegens niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen beëindigd. Frankrijk, België, Italië, Oostenrijk en Portugal hebben deze richtlijnen evenwel nog altijd niet omgezet.

In de sectoren machinebouw en elektrotechniek kon de laatste inbreukprocedure wegens niet-omzetting worden beëindigd. Het betrof een geval van niet-omzetting door Griekenland van Richtlijn 1999/5/EG betreffende radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur en de wederzijdse erkenning van hun conformiteit.

Met betrekking tot de gevallen van onjuiste toepassing of onjuiste omzetting van richtlijnen betreffende medische hulpmiddelen, gastoestellen en drukapparatuur is in 2002 voortgang geboekt - een aantal inbreukprocedures kon in de loop van het jaar 2002 worden afgesloten.

Zo heeft Italië zijn wetgeving veranderd om deze in overeenstemming te brengen met Richtlijn 90/396/EG betreffende gastoestellen. In andere zaken is aangekondigd dat de procedures tot aanpassing van de nationale wetgeving teneinde deze in overeenstemming te brengen met het Gemeenschapsrecht in gang zijn gezet.

Ten aanzien van de gevallen van onjuiste toepassing en onjuiste omzetting in de sectoren machinebouw en elektrotechniek heeft de strikte toepassing van de middelen die artikel 226 van het EU-Verdrag de Commissie verschaft, het mogelijk gemaakt vier zaken af te sluiten.

2.2.5. Motorvoertuigen, trekkers en motorrijwielen

Het tempo van de omzetting van de richtlijnen met betrekking tot de typegoedkeuring van motorvoertuigen, landbouw- en bosbouwtrekkers en motorvoertuigen op twee of drie wielen is bevredigend gebleken. Hierbij moet worden opgemerkt dat in 2002 van zes richtlijnen de uiterste termijn voor omzetting is verstreken, tegen elf in 2001.

Van deze zes richtlijnen hebben slechts drie geleid tot verzending van in totaal vijf met redenen omklede adviezen aan de landen die ze niet binnen de voorgeschreven termijn hebben omgezet (twee aan Portugal, één aan Griekenland, Oostenrijk en Zweden).

Hierbij is evenwel aan te tekenen dat Richtlijn 2002/78/EG betreffende de reminrichtingen van bepaalde categorieën motorvoertuigen en aanhangers daarvan, waarvan de uiterste omzettingsdatum 30 december 2002 was, alleen door Duitsland en Zweden binnen deze termijn is omgezet.

Op een meer algemeen niveau heeft de Commissie zich beraden over de methode van automatische omzetting die enkele lidstaten toepassen voor het omzetten van de richtlijnen op het gebied van motorvoertuigen. Over bepaalde inbreukzaken op dit gebied (met name tegen Nederland) zijn nog geen beslissingen gevallen, omdat de Commissie eerst meer duidelijkheid wil verkrijgen over de vraag of deze methode leidt tot voldoende bekendheid en rechtszekerheid voor burgers en bedrijven.

Als gevolg van de complexiteit van de wetgeving en de steeds voortgaande ontwikkeling van de technologie doen zich bij de typegoedkeuring van voertuigen interpretatieproblemen voor, die voortdurende nauwe samenwerking tussen de Commissie en de autoriteiten op het gebied van de typegoedkeuring noodzakelijk maakt.

2.2.6. Pleziervaartuigen en kabelvervoer

In 2002 heeft de Commissie België een met redenen omkleed advies gezonden wegens onjuiste toepassing van de Richtlijn 94/25/EG inzake pleziervaartuigen.

Verder heeft ze in 2002 met redenen omklede adviezen gestuurd aan acht lidstaten (Duitsland, Griekenland, Italië, Ierland, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk) wegens niet-mededeling van de omzettingsmaatregelen voor Richtlijn 2000/9/EG betreffende kabelbaaninstallaties voor personenvervoer.

2.2.7. Bestrijding van betalingsachterstand

De termijn voor de omzetting van Richtlijn 2000/35/EG betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransactie verstreek in augustus 2002. Op dat moment hadden slechts acht lidstaten de omzetting voltooid. De Commissie heeft daarom tegen zeven lidstaten inbreukprocedures ingeleid. Sindsdien heeft de Commissie de nationale omzettingsmaatregelen ontvangen van Italië, Oostenrijk en Nederland, zodat nu nog vier lidstaten in gebreke blijven.

2.2.8. Preventievoorschriften van Richtlijn 98/34/EG

Richtlijn 98/34/EG (gewijzigd bij Richtlijn 98/48/EG) voert een informatieprocedure in die de lidstaten verplicht hun ontwerpen voor technische voorschriften voor producten, alsmede ontwerpen voor voorschriften voor diensten van de informatiemaatschappij, aan de lidstaten en de Commissie te melden, zodat deze in staat zijn een preventieve controle uit te oefenen met het oog op de goede werking van de interne markt.

In 2002 heeft de Commissie 508 ontwerpen voor dergelijke voorschriften ontvangen (waarvan 30 voorschriften diensten van de informatiemaatschappij betroffen). Ten opzichte van het jaar 2001 is het aantal meldingen vrijwel gelijk gebleven, maar het aantal daarvan waarover de Commissie een uitvoerig gemotiveerde mening heeft gezonden die inhield dat het voorschrift zou moeten worden gewijzigd teneinde mogelijk eruit voortvloeiende ongerechtvaardigde belemmeringen van het vrije verkeer van goederen of diensten van de informatiemaatschappij weg te nemen, is licht toegenomen. De uitvoerig gemotiveerde meningen betroffen niet alleen inbreuken op het EG-Verdrag, maar precies als in voorgaande jaren voor een belangrijk deel aangemelde ontwerpen die in strijd zouden kunnen zijn met communautaire richtlijnen aangaande het vrije verkeer van producten of van diensten van de informatiemaatschappij.

De richtlijn heeft tevens in een twaalftal gevallen de harmonisatiewerkzaamheden op communautair niveau vergemakkelijkt doordat goedkeuring van nationale maatregelen is voorkomen die tot verstarring van de standpunten van sommige lidstaten hadden kunnen leiden, terwijl het juist ging om het vinden van gemeenschappelijke oplossingen. De meeste gevallen hadden betrekking op de chemische sector, gevolgd door de gebieden landbouw en voedingsmiddelen.

Wanneer de Commissie een schending van de richtlijn vaststelt die ofwel het gevolg is van de vaststelling van een wetstekst met technische voorschriften zonder dat deze overeenkomstig Richtlijn 98/34/EG wordt aangemeld, ofwel van niet-naleving van de in deze richtlijn bedoelde statusquoperiodes, treedt zij in overleg met de betrokken lidstaat om de situatie te corrigeren (bijvoorbeeld via kennisgeving van een nieuw ontwerp) of leidt zij een inbreukprocedure in. Eind 2002 waren achttien inbreukprocedures aanhangig. De lichte stijging van het aantal inbreukzaken ten opzichte van het jaar 2001 wordt met name veroorzaakt door de toeneming van het aantal inbreuken op het terrein van diensten van de informatiemaatschappij. Deze is te verklaren door het feit dat het een nieuwe, complexe sector betreft waarin het waarborgen van de correcte toepassing van Richtlijn 98/34/EG de lidstaten nog voor problemen stelt. De gewraakte teksten betroffen met name de elektronische handtekening, elektronische handel en elektronische communicatie.

Teneinde deze situatie te verbeteren zijn met enkele lidstaten informatiebijeenkomsten georganiseerd over de werking van de meldingsprocedure, waarbij het accent lag op de diensten van de informatiemaatschappij.

In 2002 heeft het Hof van Justitie een belangrijk arrest [20] gewezen aangaande de uitzondering die is vastgelegd in Richtlijn 83/189/EEG (gecodificeerd door Richtlijn 98/34/EG), namelijk dat lidstaten geen ontwerp voor een technisch voorschrift hoeven mede te delen wanneer zij zich daarmee voegen naar dwingende communautaire besluiten die de aanneming van technische voorschriften tot gevolg hebben (bijvoorbeeld bij de omzetting van een richtlijn). Het Hof oordeelde dat deze tekst restrictief dient te worden geïnterpreteerd.

[20] Arrest van 22.1.2002, zaak C-390/99 ("Canal Satellite").

Ter versterking van de dialoog met het bedrijfsleven is een website met de aangemelde ontwerpen opgezet op het adres http://europa.eu.int/comm/enterprise/tris/ index_nl.htm

2.3. MEDEDINGING

In 2002 heeft de Commissie een besluit genomen in 37 mededingingszaken [21], waarvan 26 zijn afgesloten en 4 door de Commissie bij het Hof van Justitie aanhangig zijn gemaakt. Ofschoon uit deze cijfers nauwelijks algemene conclusies te trekken zijn, is toch te constateren dat de lidstaten in de meeste gevallen de vereiste stappen ondernemen om aan het communautaire mededingingsrecht te voldoen. Mededingingszaken vormen in feite maar een klein deel van de vermeende schendingen van het EG-recht door de lidstaten die momenteel door de Commissie worden onderzocht. De meeste bij de Commissie ingediende klachten blijken ongegrond te zijn, hebben geen prioriteit wegens het ontbreken van een communautaire dimensie, of kunnen worden afgewezen omdat ze door de betrokken lidstaat in de loop van het onderzoekproces correct worden opgelost. Een groot deel van de inbreukgevallen heeft betrekking op de uitvoering van mededingingsrichtlijnen inzake telecommunicatie of op de doorzichtigheid van de financiële betrekkingen tussen de lidstaten en hun openbare bedrijven.

[21] In dit verslag wordt het onderzoek door de Commissie van vermeende inbreuken op de communautaire regelgeving op het gebied van overheidssteun uit hoofde van artikel 88 EG niet behandeld.

2.3.1. Telecommunicatie

Eind 2001 is bij de Commissie een klacht ingediend door de Association Française des Opérateurs de Réseaux Multiservices (AFORM), waarin de meeste Franse kabelexploitanten verenigd zijn. De klacht betreft voornamelijk discriminatie van de kabelexploitanten bij de procedures voor het verwerven van vergunningen om telecommunicatiediensten op te zetten en te exploiteren alsmede de toewijzing en tarifering van de aansluiting op het openbare net. De Franse wetgeving zou duidelijk ongunstiger zijn voor kabelexploitanten dan voor andere telecommunicatiebedrijven, wat voor kabelbedrijven een ernstige handicap zou inhouden op het moment dat zij op hun netwerken telefoniediensten en internettoegang willen gaan aanbieden. De Commissie is van oordeel dat de Franse voorschriften onverenigbaar zijn met Richtlijn 95/51/EG, waarmee de beperkingen op het leveren van telecommunicatiediensten door kabeltelevisie-exploitanten werden opgeheven, en ook strijdig met de bepalingen van Richtlijn 96/19/EG over het verlenen van doorgangsrechten. Er is daarom op 25 oktober 2002 een schriftelijke ingebrekestelling aan de Franse autoriteiten gericht.

De Commissie is voorts een inbreukprocedure begonnen tegen Portugal inzake de toepassing van het in Richtlijn 1990/388/EEG vastgelegde beginsel van non-discriminatie bij het verlenen van toegangsrechten.

2.3.2. Luchtvaart

Op 16 oktober 2002 heeft de Commissie de inbreukprocedure beëindigd die tegen Portugal was ingeleid wegens niet-uitvoering van de beschikking van de Commissie van 10 februari 1999 (Beschikking nr. 1999/199/EG).

Deze beschikking betrof het voor de Portugese luchthavens van Lissabon, Faro en Porto geldende stelsel van kortingen op landingsvergoedingen die variëren naar gelang van de herkomst van de vluchten (zaak IV/35.703 - Portugese luchthavens). De Commissie had daarvan vastgesteld dat dit systeem in samenhang met artikel 82 (discriminerende tarifering door ANA-EP, de overheidsonderneming die belast is met het beheer van de betrokken luchthavens) onverenigbaar was met artikel 86,lid 1, van het Verdrag.

De Portugese republiek was op 4 mei 1999 tegen dit besluit in beroep gegaan bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. In een arrest van 29 maart 2001 [22] heeft het Hof dit beroep verworpen, waarna de Portugese autoriteiten maatregelen hebben getroffen (wetsbesluit van 26 december 2001, uitvoeringsbesluit van 3 juli 2002) waardoor de landingsvergoedingen voor de luchthavens van Lissabon, Faro en Porto in overeenstemming zijn gebracht met de beschikking van 10 februari 1999.

[22] Zaak C-163/99.

2.3.3. Overheidssteun

Verscheidene lidstaten hebben nog altijd de aanpassingen van de zogenoemde transparantierichtlijn [23] niet ten uitvoer gelegd, waarin wordt bepaald dat ondernemingen die belast zijn met het verzorgen van publieke diensten, een gescheiden boekhouding moeten voeren voor enerzijds hun diensten van algemeen belang en anderzijds hun activiteiten op de vrije markt. Het gebruik van openbare middelen voor concurrentievervalsing is in strijd met het grondbeginsel dat bedrijven die voor hun diensten van algemeen belang overheidssteun ontvangen, zulke middelen niet mogen gebruiken om activiteiten op markten die openstaan voor concurrentie. Dit is vooral van belang in sectoren die recent zijn geliberaliseerd, waar de opkomende mededinging kwetsbaar is. Omdat het dus niet is toegestaan dat openbare middelen of bijzondere of uitsluitende rechten worden ingezet ten gunste van de activiteiten van openbare bedrijven op gebieden die openstaan voor concurrentie, is het absoluut noodzakelijk dat de financiële betrekkingen tussen overheden en openbare bedrijven transparant zijn. De lidstaten hadden tot eind juli 2001 de tijd om de transparantierichtlijn in hun nationale wetgeving om te zetten. Op 19 oktober 2001 heeft de Commissie enkele lidstaten die de transparantierichtlijn nog niet hadden omgezet, een aanmaningsbrief gestuurd. Op 26 juni 2002 zond de Commissie uit hoofde van artikel 226 van het EG-Verdrag een met redenen omkleed advies aan Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Portugal en Zweden. Aangezien geen van deze lidstaten de transparantierichtlijn in nationale wetgeving had omgezet, verzocht de Commissie hen binnen twee maanden aan hun verplichting te voldoen. In die gevallen waarin lidstaten hebben verzuimd de maatregelen die zij hebben aangenomen om te voldoen aan de nieuwe eisen, aan de Commissie mee te delen, heeft de Commissie de zaak bij het Europese Hof van Justitie aanhangig gemaakt. In het kader van een ontwikkeling op een hiermee verband houdend terrein heeft de Commissie nieuwe procedures ingeleid tegen België en Luxemburg.

[23] Richtlijn van de Commissie van 26 juli 2000 tot wijziging van Richtlijn 80/723/EEG betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven.

In juli 2001 had het Hof van Justitie in de zaak Maribel België veroordeeld omdat het land de in het kader van dit fiscale stelsel verleende financiële steun niet had teruggevorderd. Aangezien België niet volledig gehoor had gegeven aan het arrest van het Hof, heeft de Commissie na ingebrekestelling in april 2002 België in juli 2002 een met redenen omkleed advies doen toekomen, overeenkomstig de procedure van artikel 228, lid 2, van het EG-Verdrag.

2.4. WERKGELEGENHEID EN SOCIALE ZAKEN

Dit terrein omvat diverse aspecten van sociaal beleid (zoals vrij verkeer van werknemers, gelijke behandeling van mannen en vrouwen, arbeidsvoorwaarden en gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats), en verschillende rechtsinstrumenten (zoals het EG-Verdrag, verordeningen en een groot aantal richtlijnen).

Wat het vrije verkeer van werknemers aangaat wordt de Commissie geconfronteerd met problemen behandelen inzake de onjuiste toepassing van bepalingen van het EG-Verdrag en verordeningen op dit terrein die onder haar aandacht worden gebracht door individuele klachten van burgers. Op de andere terreinen (gelijke behandeling van mannen en vrouwen, arbeidsvoorwaarden en gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats) zijn het vooral problemen van non-conformiteit en niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen voor richtlijnen die aanleiding geven tot inbreukprocedures.

Vrij verkeer van personen

Op het gebied van het vrije verkeer van personen doen zich nog problemen voor in verband met de onjuiste toepassing van de desbetreffende bepalingen van het Verdrag (artikelen 39 en 42 EG) en de Verordeningen nr. 1408/71 en nr. 1612/68 [24]. Een groot aantal reeds ingeleide procedures is voortgezet. Een voorbeeld daarvan is de erkenning van in een andere lidstaat opgedane beroepservaring in overheidsfuncties. De zaken tegen België, Frankrijk, Spanje, Italië, Portugal, Oostenrijk en Ierland worden voortgezet, ondanks het feit dat er enige voortgang is geboekt op de weg naar conformiteit met het Gemeenschapsrecht. De Commissie heeft voort besloten de zaak tegen België inzake een gezinsuitkering ("allocation d'interruption de carrière") aanhangig te maken bij het Hof van Justitie, omdat voor deze uitkering als voorwaarde is gesteld dat de ontvanger in België woonachtig is. Met betrekking tot een soortgelijke voorwaarde omtrent de woonplaats waaraan moet worden voldoen om in aanmerking te komen voor uitkering voor vervroegde uittreding, is aan België een met redenen omkleed advies gezonden.

[24] Zie in dit verband tevens de kortgeleden goedgekeurde Mededeling van de Commissie 'Vrij verkeer van werknemers : de voordelen en mogelijkheden volledig benutten', 11 december 2002, COM (2002) 694 def.

De procedure tegen Italië wegens niet-mededeling van de nationale maatregelen die Italië heeft getroffen om zich te conformeren aan het arrest van het Hof [25] waarin het land is veroordeeld wegens niet-erkenning van verworven rechten van gewezen lectoren vreemde talen ('Lettori') door sommige Italiaanse universiteiten, is voortgezet en de Commissie heeft besloten op basis van artikel 228 van het Verdrag een met redenen omkleed advies te zenden.

[25] Arrest van 26 juni 2001 in zaak C-212/99.

Inbreukprocedures tegen Frankrijk inzake de aftrek van de "contribution sociale généralisée" en de "cotisation pour le remboursement de la dette sociale" bij grensarbeiders, die op basis van artikel 228 van het Verdrag waren voortgezet, konden daarentegen worden beëindigd nadat de maatregelen waren goedgekeurd die noodzakelijk waren om te voldoen aan het arrest van het Hof hierover [26].

[26] Arresten van 15 februari 2000 in de zaken C-169/98 and C-34/98.

Aangezien de uiterste termijn voor mededeling van de nationale omzettingsmaatregelen voor Richtlijn 98/49/EG [27] op 25 januari 2002 verstreek [28], heeft de Commissie bovendien inbreukprocedures ingeleid tegen de lidstaten die niet binnen de termijn hun nationale omzettingsmaatregelen hebben meegedeeld.

[27] Richtlijn 98/49/EG van de Raad van 29 juni 1998 aangaande de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen van werknemers en zelfstandigen die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, PB L 209 van 25.7.1998, blz. 46.

[28] Voor het de stand van de omzetting van de richtlijn zie Bijlage IV - deel 2 van dit verslag.

Gelijke behandeling van mannen en vrouwen

Wat betreft de gevallen van niet-mededeling van de nationale omzettingsmaatregelen is aan Griekenland een met redenen omkleed advies gezonden wegens niet-omzetting van Richtlijn 97/80/EG (bewijslast). De procedure wegens niet-omzetting van Richtlijn 96/97/EG [29] daarentegen, waarvoor Griekenland door het Hof is veroordeeld [30] en die overeenkomstig artikel 228 van het Verdrag was voortgezet, is nu beëindigd.

[29] Richtlijn tot wijziging van Richtlijn 86/378/EEG betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in ondernemings- en sectoriële regelingen inzake sociale zekerheid.

[30] Arrest van 14.12.2000, zaak C-457/98.

Aan de Luxemburgse overheid is Een met redenen omkleed advies gezonden wegens onjuiste omzetting van Richtlijn 96/34/EG over ouderschapsverlof, terwijl de zaak tegen het Verenigd Koninkrijk is afgesloten nadat dit land de noodzakelijke maatregelen voor de juiste omzetting van deze richtlijn had goedgekeurd.

De procedure aangaande de onjuiste toepassing van de Richtlijnen 75/117/EEG en 79/7/EEG door Griekenland (niet-schrapping met terugwerkende kracht van de bepalingen in collectieve overeenkomsten die het verlenen van kinderbijslag en huwelijkstoelagen aan vrouwelijke werknemers afhankelijk stelden van voorwaarden die niet gelden voor gehuwde mannelijke werknemers) [31], welke op grond van artikel 228 van het Verdrag was voortgezet, kon worden afgesloten.

[31] Arrest van 28.10.1999, zaak C-187/98.

Met betrekking tot Richtlijn 76/207/EEG heeft de Commissie besloten het Hof van Justitie in te schakelen tegen de Duitse overheid wegens het feit dat de nationale wetgeving de mogelijkheid uitsluit dat deeltijdwerkers in de publieke sector zitting hebben in comités van werknemersvertegenwoordigers. De Commissie acht deze uitsluiting in de praktijk vooral gericht tegen vrouwelijke werknemers, waardoor er indirect sprake is van discriminatie op grond van geslacht, hetgeen strijdig is met Richtlijn 76/207/EEG en in het bijzonder de artikelen 1 en 2 daarvan. Voorts is een met redenen omkleed advies gezonden aan de Oostenrijkse autoriteiten wegens het feit dat het vrouwen niet is toegestaan te werken in omgevingen met of onder omstandigheden van verhoogde druk en in ondergrondse mijnen. Volgens de Commissie is dit verbod strijdig met artikel 3 van Richtlijn 76/207/EEG.

Arbeidsvoorwaarden

Op het gebied van arbeidstijd is de uit hoofde van artikel 228 van het EG-Verdrag tegen Italië ingeleide procedure aangaande niet-mededeling van maatregelen om zich te conformeren aan het arrest [32] van het Hof van Justitie, waarin het land wordt veroordeeld wegens niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen van Richtlijn 93/104/EG [33], voortgezet. Aangezien Italië nog altijd geen enkele maatregel heeft genomen om zich aan dit arrest te conformeren, heeft de Commissie besloten opnieuw het Hof van Justitie in te schakelen [34] en dit te verzoeken Italië een dwangsom op te leggen van 238.950 EUR per dag vertraging.

[32] Arrest van 9 maart 2000, zaak C-386/98.

[33] Richtlijn van de Raad van 23 november 1993 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, PB L 307 van 13.12.1993, blz. 18.

[34] Zaak C-2003/057.

In reactie op de toezending van een met redenen omkleed advies (wegens het feit dat de omzetting van Richtlijn 93/104/EG in Denemarken is geschied via collectieve overeenkomsten waaronder niet alle werknemers vallen) heeft Denemarken op 8 mei 2002 een wet aangenomen waardoor de omzetting van deze richtlijn in nationaal recht wordt voltooid. De procedure die is ingeleid wegens het feit dat bepaalde werknemers niet vallen onder de collectieve overeenkomsten waarvoor de omzetting geldt, zal naar verwachting spoedig worden afgesloten.

Naar aanleiding van de goedkeuring van het verslag over de vorderingen bij de omzetting van deze richtlijn [35] heeft de Commissie verder verscheidene andere procedures ingeleid wegens non-conformiteit van nationale maatregelen ter omzetting van deze richtlijn.

[35] Verslag van de stand van de omzetting van Richtlijn 93/104/EG van de Raad van 23 november 1993 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, PB L 307 van 13.12.1993, blz. 18.

Op het terrein van de arbeidstijd van zeevarenden is de uiterste termijn voor de omzetting van Richtlijn 1999/63/EG [36] op 30 juni 2002 [37] verstreken. Er zijn inbreukprocedures ingeleid tegen de lidstaten die binnen deze termijn geen nationale omzettingsmaatregelen hebben meegedeeld.

[36] Richtlijn 1999/63/EG van de Raad van 21 juni 1999 inzake de overeenkomst betreffende de organisatie van de arbeidstijd van zeevarenden, gesloten door de Associatie van reders van de Europese Gemeenschap (ECSA) en de Federatie van de bonden voor het vervoerspersoneel in de Europese Unie (FST) - Bijlage : Europese overeenkomst betreffende de organisatie van de arbeidstijd van zeevarenden, PB L 167 van 2.7.1999, blz.. 33.

[37] Voor de stand van de omzetting van de richtlijn zie Bijlage IV - deel 2 van dit verslag.

De problemen inzake de non-conformiteit van de omzetting in Italië van Richtlijn 77/187/EEG betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen (waar deze niet toepasselijk is in bepaalde crisissituaties, zoals bij surséance en de procedure inzake buitengewoon bewind) bestaan nog steeds. De zaak loopt nog steeds [38] bij het Hof van Justitie. Verder zijn met betrekking tot Richtlijn 98/50/EG [39], waarvan de uiterste omzettingsdatum 17 juli 2001 [40] was, inbreukprocedures ingeleid tegen de lidstaten die niet binnen de gestelde termijn hun nationale omzettingsmaatregelen hebben aangemeld. Een met redenen omkleed advies is met name gezonden aan Portugal, terwijl is besloten de zaak betreffende Ierland aanhangig te maken bij het Hof van Justitie [41].

[38] Zaak C-145/01, Commissie/Italië.

[39] Richtlijn 98/50/EG van de Raad van 29 juni 1998 tot wijziging van Richtlijn 77/187/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen van vestigingen, PB L 201 van 17.7.1998, blz. 88.

[40] Voor de stand van de omzetting van de richtlijn zie Bijlage IV - deel 2 van dit verslag.

[41] Zaak C-2003/075.

Inzake de richtlijn over arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd [42] is een met redenen omkleed advies toegezonden aan Nederland wegens niet-mededeling van de nationale omzettingsmaatregelen binnen de gestelde termijn. Met betrekking tot Ierland is de procedure voor niet tijdige omzetting voortgezet en besloten tot aanhangigmaking bij het Hof van Justitie.

[42] Richtlijn 99/70/EG van 28 juni 1999 betreffende de door het EEV, de UNICE en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd, PB L 175/43 van 13.07.99.

Met betrekking tot Richtlijn 98/59/EG [43] inzake collectief ontslag tenslotte worden de inbreukprocedures tegen Italië en Portugal wegens non-conformiteit bij het Hof van Justitie voortgezet [44]. Hetzelfde geldt voor de procedure die is ingeleid tegen Duitsland [45] wegens non-conformiteit van de omzetting door dit land van de richtlijn over detachering van werknemers [46], wat het Hof de gelegenheid zal geven zich uit te spreken over de interpretatie van het begrip 'minimumloon'.

[43] Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag, PB L 225/16 van 12.8.98.

[44] Lopende zaken C-32/02 en C-55/02.

[45] Lopende zaak C-341/02.

[46] Richtlijn 96/71/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten, PB L 18 van 21.1.97, blz. 2.

Gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats

Inzake de bescherming van gezondheid en veiligheid van werknemers op de arbeidsplaats zijn de inbreukprocedures wegens niet-mededeling van nationale omzettingsmaatregelen voor de Richtlijnen 98/24/EG [47] en 2000/39/EG [48] tegen de lidstaten die de richtlijnen niet hebben omgezet Daarnaast is besloten de zaken tegen Frankrijk betreffende Richtlijn 98/24/EG en tegen Frankrijk en Italië betreffende Richtlijn 2000/39/EG bij het Hof van Justitie aanhangig te maken.

[47] Richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico's van chemische agentia op het werk.

[48] Richtlijn van de Commissie tot vaststelling van een eerste lijst van indicatieve grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling ter uitvoering van Richtlijn 98/24/EG van de Raad betreffende de bescherming van werknemers tegen risico's van chemische agentia op het werk.

Na de veroordeling van Oostenrijk door het Hof van Justitie wegens niet-mededeling van alle nationale omzettingsmaatregelen voor de Richtlijnen 95/30/EG [49], 97/59/EG [50] en 97/65/EG [51] (betreffende de risico's van blootstelling aan biologische agentia op het werk) worden de procedures aangaande de twee eerste richtlijnen voortgezet op basis van artikel 228 van het Verdrag. De procedure betreffende Richtlijn 97/65/EG kon evenwel worden beëindigd.

[49] Arrest van 14 juni 2001, zaak C-473/99.

[50] Arrest van 11 oktober 2001, zaak C-110/00.

[51] Arrest van 11 oktober 2001, zaak C-111/00.

Wat de problemen van non-conformiteit van de omzetting van Kaderrichtlijn 89/391/EEG [52] en de daarbij behorende bijzondere richtlijnen aangaat zijn veel reeds ingeleide procedures voortgezet. Zo zijn, om een voorbeeld te geven, met betrekking tot de omzetting van de Kaderrichtlijn 89/391/EEG met redenen omklede adviezen gezonden naar Oostenrijk, Frankrijk en Spanje. De procedures tegen Ierland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk gaan eveneens door, terwijl de zaken tegen Nederland en Luxemburg bij het Hof van Justitie lopen [53]. Duitsland is bij een arrest van 7 februari 2002 [54] veroordeeld wegens onjuiste omzetting van de in deze richtlijn vervatte verplichting om onder alle omstandigheden te beschikken over een schriftelijk vastgelegde evaluatie van de risico's voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats. De procedure tegen Italië wordt na het arrest van het Hof van Justitie [55] voortgezet overeenkomstig artikel 228 van het Verdrag.

[52] Richtlijn van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en gezondheid van de werknemers op het werk.

[53] Lopende zaken C-441/01 en C-335/02.

[54] Zaak C-5/00.

[55] Arrest van 15.11.2001 in zaak C-49/00.

Met betrekking tot de bijzondere richtlijnen kan bijvoorbeeld worden vermeld dat is besloten de zaak tegen Spanje wegens onjuiste omzetting van Richtlijn 89/655/EEG (arbeidsmiddelen) aanhangig te maken bij het Hof van Justitie en dat Italië bij een arrest van 24 oktober 2002 [56] is veroordeeld wegens onjuiste omzetting van Richtlijn 90/270/EEG (werken met beeldschermapparatuur).

[56] Zaak C-455/00.

2.5. LANDBOUW

In de landbouwsector zijn bij de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht twee hoofdlijnen gehanteerd, namelijk het wegnemen van de belemmeringen voor het vrije verkeer van landbouwproducten en het bewerkstelligen van een daadwerkelijke en juiste toepassing van de meer specifieke mechanismen binnen de landbouwwetgeving.

Op het gebied van het vrije verkeer van landbouwproducten kan over het algemeen worden opgemerkt dat de trend van vermindering van klassieke belemmeringen voor het vrije verkeer van landbouwproducten, zoals stelselmatige controles bij invoer of het vereisen van certificaten, zich heeft voortgezet. Sommige steunmaatregelen van de staten waren gericht op het reserveren van het gebruik van kwaliteitskeurmerken voor nationale of regionale producten en rechtvaardigden maatregelen van de Commissie.

De Commissie juicht initiatieven toe voor de doeltreffende promotie van de kwaliteit van landbouwproducten en levensmiddelen, die het scheppen van nieuwe afzetmarkten, verhoging van de opbrengst van de producenten en het bieden van een betere keuze voor de consumenten kan bevorderen, maar heeft er wel steeds op toegezien dat kwaliteitskeurmerken niet rechtens of feitelijk gereserveerd worden voor nationale of regionale producten, zelfs als deze geen als zodanig naar behoren erkende intrinsieke kwalitatieve kenmerken hebben.

Deze aanpak, die tot doel heeft te vermijden dat dergelijke keurmerken tot willekeurige discriminatie leiden ten opzichte van de producenten en marktdeelnemers uit andere lidstaten en tot ongerechtvaardigde belemmeringen van het vrije verkeer van goederen (zie de arresten Eggers van 12 oktober 1978 (zaak C-13/78) en Montagne van 7 mei 1997 (zaak C-321/94), is onlangs bekrachtigd door het Hof van Justitie. Door zijn arrest in zaak C-325/00 heeft het Hof de door de Commissie ingeleide procedure wegens niet-nakoming inzake het Duitse keurmerk "CMA" [57] toegewezen. Dit keurmerk, voorzien van de vermelding "Markenqualität aus deutschen Landen", eist dat het productieproces van de landbouwproducten en levensmiddelen die dit keurmerk krijgen, gedeeltelijk in Duitsland plaatsvindt. Op grond van de overweging dat "een dergelijke regeling, die is ingevoerd om de verkoop van in Duitsland gefabriceerde landbouwproducten en voedingsmiddelen te bevorderen, en waarvan de reclameboodschap beklemtoont dat de producten uit Duitsland afkomstig zijn, de consument immers ertoe kan overhalen producten met het CMA-keurmerk in plaats van geïmporteerde producten te kopen", heeft het Hof van Justitie Duitsland veroordeeld. In dezelfde context is het Hof ingeschakeld inzake tien Franse regionale keurmerken [58]; advocaat-generaal Mischo heeft in zijn conclusie van 5 december 2002 het standpunt van de Commissie overgenomen. De Commissie heeft ook nog besloten het Hof in te schakelen tegen twee Italiaanse regionale kwaliteitskeurmerken [59] en twee Belgische regionale keurmerken [60].

[57] Arrest van 5.11.2002, Jurispr. 2002, blz. 9977.

[58] In het geval van Frankrijk betreffen de inbreukprocedures de volgende regionale kwaliteitskeurmerken: "Normandie", "Nord-Pas-de-Calais", "Ardennes de France", "Limousin", "Languedoc-Roussillon", "Lorraine", "Savoie", "Franche-Comté", "Corse", "Midi-Pyrénées" en "Salaisons d'Auvergne".

[59] In het geval van Italië hebben de ingeleide inbreukprocedures betrekking op de regionale kwaliteitskeurmerken "Regione Siciliana-Marchio Qualità" en "Abruzzo Qualità".

[60] In het geval van België hebben de inbreukprocedures betrekking op het kwaliteitskeurmerk "Label de qualité wallon" en op het keurmerk "Blanc bleu fermie".

Wat betreft de herhaalde gewelddadige acties van particulieren in Frankrijk tegen groenten en fruit uit andere lidstaten, met name Spanje, en het nalaten van de openbare autoriteiten om de vereiste maatregelen tegen deze acties te treffen, zij eraan herinnerd dat het Hof van Justitie in zijn arrest van 9 november 1997 in zaak C-265/95 [61] voor recht heeft verklaard dat "de Franse Republiek door niet alle noodzakelijke adequate maatregelen te nemen om te verhinderen dat acties van particulieren het vrije verkeer van groenten en fruit belemmerden, de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens de gemeenschappelijke marktordeningen voor landbouwproducten en artikel 30 EG-Verdrag (thans artikel 28 EG) in samenhang met artikel 5 van het Verdrag (thans artikel 10 EG)." Het vreedzame verloop sinds dit arrest van het verkoopseizoen van groenten en fruit uit met name Spanje toont aan dat de maatregelen op het gebied van de openbare orde, die de Franse overheid ingevolge het arrest van het Hof van Justitie heeft getroffen, doeltreffender waren, dan in het verleden het geval was. Desalniettemin vond in 2002 een campagne plaats om in bepaalde regio's grote supermarkten ertoe te dwingen bij voorkeur groenten en fruit uit Frankrijk of de regio te verkopen.

[61] Arrest van 9.11.1997, Jurispr. 1997, blz. I-6959.

Bij de controle op de toepassing van de bijzondere regels van het gemeenschappelijke landbouwbeleid is de Commissie nauwlettend aandacht blijven besteden aan de toepassing van de regelingen voor de beheersing van de productie, zoals de melkquotaregeling, of voor het beheer en de geïntegreerde controle op communautaire steun.

Zo heeft de hoofdzakelijk door interne administratieve problemen veroorzaakte achterstand in Griekenland met de toepassing van het geïntegreerd beheers- en controlesysteem voor bepaalde communautaire steunregelingen zoals vastgesteld in Verordening (EEG) nr. 3508/92, aanhangigmaking bij het Hof van Justitie gerechtvaardigd [62]. Deze verordening beoogt de beheers- en controlemaatregelen van communautaire steunregelingen, met name in de sector akkerbouw en de sector rundvlees, schapen- en geitenvlees, te harmoniseren en rationaliseren teneinde deze doeltreffender en rendabeler te maken, via een preventief en repressief beleid inzake onregelmatigheden die zich kunnen voordoen in het kader van door het EOGFL gefinancierde maatregelen.

[62] Zaak C-2002/328.

Ondanks de verplichting om vóór 1 januari 1997 concrete maatregelen voor een geïntegreerd controlesysteem in te voeren hebben de Griekse autoriteiten niet op volledig bevredigende wijze voldaan aan de eisen van artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 3508/92, die bedoeld zijn om de rechtmatigheid en regelmatigheid van de door de communautaire instanties verrichte betalingen te garanderen.

Naast de bovengenoemde procedures heeft de Commissie actie ondernomen om de naleving van de regelgeving ter bescherming van de biologische landbouw af te dwingen, om de inning van bijdragen op de door de Structuurfondsen toegekende bedragen te voorkomen en om de invoerregeling voor bananen uit derde landen te doen naleven.

Zo heeft de Commissie besloten het Hof van Justitie in te schakelen in verband met een nieuwe Spaanse regeling die gebruik van de term "Bio" toestaat in de benaming van producten die niet afkomstig zijn uit de biologische landbouw in de zin van verordening (EEG) nr. 2092/1991 van de Raad van 24 juni 1991, zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1999/1804 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen. Zij heeft een met redenen omkleed advies uitgebracht tegen een administratieve belasting die het IFADAP, een overheidsinstantie die in Portugal moet zorgen voor de werking van de mechanismen voor communautaire en nationale hulp en steun aan landbouw en visserij, heft op bedragen die zijn toegewezen aan de ontvangers van steun die medegefinancierd is door de Structuurfondsen, in strijd met de Verordeningen (EEG) nr. 253/88 en (EG) nr. 2082/93. Tenslotte heeft de Commissie, door het uitbrengen van een met redenen omkleed advies, de inbreukprocedure voortgezet die zij had ingeleid tegen de Franse Republiek omdat deze voor de afgifte van invoercertificaten voor bananen referentiehoeveelheden heeft vastgesteld die veel hoger zijn dan de hoeveelheden die voortvloeien uit de toepassing van Verordening (EG) nr. 896/2001.

Wat de toepassing van Richtlijn 98/34/EG betreft, die de lidstaten en de EVA-landen verplicht alle ontwerpmaatregelen waarin normen en technische voorschriften zijn vervat die de intracommunautaire handel op het gebied van de landbouw kunnen belemmeren, te melden voordat ze worden goedgekeurd, wordt opgemerkt dat ook in 2002 weer een groot aantal ontwerpmaatregelen werd aangemeld in het kader van de toepassing van die richtlijn bij de Commissie. Zo zijn in de landbouwsector in de loop van 2002 119 door de lidstaten en de EVA-landen gemelde ontwerpmaatregelen getoetst aan artikel 28 van het EG-Verdrag en aan de secundaire wetgeving.

2.6. ENERGIE EN VERVOER

In 2002 zijn 231 inbreukdossiers behandeld, waarvan 119 inbreuken wegens niet-mededeling van omzettingsmaatregelen voor de richtlijnen en 112 inbreuken inzake niet-conforme omzetting van de richtlijnen of onjuiste toepassing van het Gemeenschapsrecht. De stabiliteit van het aantal inbreukdossiers ondanks het grote aantal geseponeerde dossiers in deze periode (111, waarvan 79 inbreukdossiers wegens niet-mededeling) is het gevolg van een snellere omzetting van de "vervoersrichtlijnen", hoewel geconstateerd moet worden dat de omzettingstermijnen niet vaak door de lidstaten worden nagekomen. In deze periode zijn 100 nieuwe inbreukdossiers ingeleid (waarvan 59 wegens niet-mededeling) en 28 geregistreerde klachten behandeld. Tenslotte heeft het Hof 15 arresten wegens niet-nakoming gewezen.

Energie

2.6.1. Interne markt van elektriciteit en aardgas

Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit is door alle lidstaten omgezet, behalve door België, dat nog bepaalde uitvoeringsbesluiten moet nemen; de Commissie heeft tegen dit land een procedure bij het Hof van Justitie aangespannen [63].

[63] Zaak C-2002/126.

Richtlijn 98/30/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas moest uiterlijk op 10 augustus 2000 zijn omgezet. Frankrijk heeft deze richtlijn nog altijd niet omgezet en is door het Hof van Justitie veroordeeld in een arrest van 28 november 2002 [64]. Duitsland heeft de richtlijn slechts gedeeltelijk omgezet; de Commissie heeft daarom besloten de zaak aanhangig te maken bij het Hof van Justitie.

[64] Zaak C-2001/259 - Arrest van het Hof van 28.11.2002 - Commissie/Frankrijk, Jurispr. 2002, blz. I-11093.

2.6.2. Energie-efficiëntie

De omzettingstermijn van Richtlijn 2000/55/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 september 2000 inzake de energierendementseisen voor voorschakelapparaten voor fluorescentielampen is op 20 november 2001 verstreken en is in alle lidstaten omgezet (behalve in Duitsland, waar vaststelling van de omzettingsmaatregelen in 2003 wordt verwacht).

Omdat geen verslagen zijn toegezonden over de toepassing van Richtlijn 93/76/EEG van de Raad van 13 september 1993 tot beperking van kooldioxide-emissies (Save), worden de inbreukprocedures tegen Ierland en Luxemburg voortgezet. De Commissie heeft besloten [65] tegen laatstgenoemde lidstaat het Hof van Justitie in te schakelen.

[65] Zaak C-2002/461.

De omzettingsmaatregelen voor Richtlijn 2002/31/EG van de Commissie van 22 maart 2002 met betrekking tot de energie-etikettering van airconditioners voor huishoudelijk gebruik en van Richtlijn 2002/40/EG van de Commissie van 8 mei 2002 met betrekking tot de energie-etikettering van elektrische ovens voor huishoudelijk gebruik zijn niet tijdig meegedeeld. Op de datum van verstrijking van de omzettingstermijn van deze twee richtlijnen (31 december 2002) was slechts één lidstaat zijn verplichtingen nagekomen.

Richtlijn 98/93/EG van de Raad van 14 december 1998 tot wijziging van Richtlijn 68/414/EEG houdende verplichting voor de lidstaten van de EEG om minimumvoorraden ruwe aardolie en/of aardolieproducten in opslag te houden, die uiterlijk op 31 december 1999 moest zijn omgezet, is door alle lidstaten omgezet. Wegens onjuiste toepassing van deze richtlijn loopt echter nog steeds een inbreukprocedure tegen Griekenland; op 23 oktober 2002 is een met redenen omkleed advies verzonden.

Vervoer

Op het gebied van de communautaire wetgeving inzake vervoer is in 2002 de omzettingstermijn van acht richtlijnen verstreken. Het omzettingspercentage van de vervoersrichtlijnen, dat duidelijk verbeterd was en in mei 98% bedroeg, is gedaald tot een niveau van ongeveer dat van 2001 (94,7%) als gevolg van het feit dat de lidstaten de omzettingsmaatregelen van de drie richtlijnen waarvan de omzettingstermijn in december 2002 verstreek, niet tijdig hebben meegedeeld. Het aantal geregistreerde klachten (23) is verdubbeld ten opzichte van het jaar daarvoor. Daarentegen is het aantal inbreukprocedures waarvoor de Commissie om een uitspraak van het Hof van Justitie heeft gevraagd, met de helft gedaald (11, tegen 24 in 2001). Tenslotte is het aantal arresten waarin niet-nakoming door de lidstaten wordt vastgesteld, stabiel gebleven (14, tegen 15 in 2001) en zijn tegen 8 lidstaten arresten gewezen met betrekking tot bilaterale luchtvaartverdragen met de Verenigde Staten.

2.6.3. Wegvervoer

Op 6 juni 2002 is tegen België een arrest gewezen waarin niet-nakoming werd vastgesteld wegens niet-omzetting van Richtlijn 98/76/EG [66], die de criteria voor de toegang tot het beroep van wegvervoerder beoogt te versterken en de daadwerkelijke uitoefening van het recht van vrije vestiging van wegvervoerders op het gebied van nationaal en internationaal vervoer beoogt te bevorderen door wijziging van Richtlijn 96/26/EG inzake de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen- respectievelijk personenvervoer over de weg. De procedures tegen Frankrijk, Luxemburg en Zweden konden in 2002 zonder verdere stappen worden beëindigd. De Belgische autoriteiten hebben het koninklijk besluit van 7 mei 2002 inzake het vervoer van goederen over de weg meegedeeld; de lopende procedure zal worden beëindigd zodra het koninklijk besluit inzake het personenvervoer is meegedeeld.

[66] Zaak C-2001/274 - Arrest van het Hof van 6.6.2002 - Commissie/België, Jurispr. 2002, blz. I-5151.

Ierland heeft als enige lidstaat Richtlijn 2001/9/EG van 12 februari 2001 houdende aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 96/96/EG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens nog niet omgezet. De Commissie heeft op 19 december 2002 een met redenen omkleed advies uitgebracht. Op hetzelfde gebied hebben zes lidstaten Richtlijn 2000/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 juni 2000 betreffende de technische controle langs de weg van bedrijfsvoertuigen die in de Gemeenschap deelnemen aan het verkeer, waarvan de omzettingstermijn op 9 augustus 2002 is verstreken, niet tijdig omgezet.

Wat betreft het dossier rijbewijzen blijft de conformiteit van de omzetting van Richtlijn 91/439/EEG in een aantal lidstaten, met name in Frankrijk, Spanje en Nederland nog steeds zorgen baren. Dit geldt onder andere voor de minimumleeftijd voor een categorie voertuigen, de verlenging van het rijbewijs van burgers die niet meer verblijven in de lidstaat waar het is afgegeven, de criteria voor de examenvoertuigen, de duur van het praktische examen en de minimumnormen inzake de geschiktheid om te rijden.

2.6.4. Vervoer over de binnenwateren

Alle inbreukprocedures die de Commissie had ingeleid tegen Finland wegens niet-omzetting van richtlijnen betreffende de binnenvaart [67] konden na mededeling van de omzettingsmaatregelen zonder verdere stappen worden beëindigd. Frankrijk heeft het arrest van het Hof van Justitie van 20 september 2001 [68] uitgevoerd door mededeling van het decreet van 29 augustus 2002 betreffende de bemanning en vaarbewijzen voor binnenvaartuigen.

[67] Richtlijn 96/50/EG; Richtlijn 91/672/EEG; Richtlijn 87/540/EEG; Richtlijn 82/714/EEG en Richtlijn 76/135/EEG.

[68] Zaak C-2000/468 - Arrest van het Hof van 20.9.2001 - Commissie tegen Frankrijk, Jurispr. 2001, blz. I-6337.

2.6.5. Veiligheid van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en per spoorweg

De laatste jaren is grote vertraging vastgesteld wat betreft de omzetting van de richtlijnen [69] betreffende de veiligheid van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en per spoorweg. Er zijn veel procedures ingeleid en het Hof heeft arresten gewezen tegen Italië en Ierland. In 2002 is spectaculaire vooruitgang geboekt: er loopt alleen nog tegen Luxemburg een procedure, wegens niet-omzetting van Richtlijn 2001/26/EG [70]. De nationale maatregelen voor de omzetting van de Richtlijnen 2001/6/EG en 2001/7/EG, waarvan de omzettingstermijn op 31 december 2002 is verstreken, zijn echter nog niet medegedeeld aan de Commissie. In verband met Richtlijn 1999/36/EG betreffende vervoerbare drukapparatuur en Richtlijn 2001/2/EG over hetzelfde onderwerp, waarvan de omzettingstermijn in beide gevallen op 1 juli 2001 is verstreken, heeft de Commissie op 19 december 2002 besloten tegen Ierland het Hof van Justitie in te schakelen wegens niet-omzetting.

[69] Richtlijn 94/55/EG; Richtlijn 95/50/EG; Richtlijn 96/49/EG; Richtlijn 96/86/EG; Richtlijn 96/87/EG; Richtlijn 99/47/EG; Richtlijn 99/48/EG en Richtlijn 2001/26/EG.

[70] Met redenen omkleed advies verzonden op 27 juni 2002.

2.6.6. Vervoer per spoorweg

De situatie met betrekking tot Richtlijn 96/48/EG betreffende de interoperabiliteit van het transeuropees hogesnelheidsspoorwegsysteem, waarvan het doel is de onderlinge koppeling en de interoperabiliteit van de nationale netten voor hogesnelheidstreinen te bevorderen in de verschillende fasen, zoals het ontwerp, de aanleg en de ingebruikneming, maar ook de exploitatie en de toegang tot de netten, heeft zich in 2002 volledig hersteld, doordat alle lidstaten uiteindelijk omzettingsmaatregelen aan de Commissie hebben meegedeeld, nadat het Hof in een arrest van 30 mei 2002 [71] niet-nakoming van het Verenigd Koninkrijk had vastgesteld.

[71] Zaak C-2000/441, Arrest van 30 mei 2002 - Commissie tegen Verenigd Koninkrijk, Jurispr. 2002, blz. I-4699.

2.6.7 Luchtvaart

In de luchtvaartsector hebben de lidstaten alle richtlijnen omgezet, met uitzondering van Ierland, dat de Richtlijnen 98/20/EG en 1999/28/EG, die ten doel hebben de exploitatie van bepaalde soorten civiele subsonische straalvliegtuigen te beperken, nog altijd niet heeft omgezet. Het Hof van Justitie heeft op 15 oktober 2002 een arrest wegens niet-nakoming [72] gewezen in verband met deze twee richtlijnen.

[72] Zaken C-2001/327 en C-2001/328, Arrest van 15 oktober 2002 - Commissie tegen Ierland, Jurispr. 2002, blz. I-8817.

De toepassing in Duitsland en Italië van Richtlijn 96/67/EG betreffende de grondafhandeling heeft geleid tot het besluit tot inschakeling van het Hof van Justitie tegen deze twee lidstaten. De geconstateerde inbreuken op het gebied van luchthavenrechten blijven voortduren. Het gaat om rechten waarbij sommige lidstaten een verschillend bedrag aanrekenen naar gelang van de bestemming van de passagiers (binnenlandse vluchten/intracommunautaire of internationale vluchten), wat onverenigbaar is met het beginsel van vrije dienstverlening dat in de luchtvaartsector van toepassing is uit hoofde van Verordening (EEG) nr. 2408/92, en in strijd is met de uitoefening van het recht van vrij verkeer van de burgers van de Unie uit hoofde van artikel 18 van het Verdrag. De lopende procedures tegen Nederland en Portugal worden voortgezet, terwijl de zaak tegen Italië zonder verdere stappen kon worden beëindigd.

Op 5 november 2002 heeft het Hof arresten [73] gewezen in de zaken betreffende de bilaterale zogenaamde "open sky"-overeenkomsten met de Verenigde Staten tegen acht lidstaten (België, Denemarken, Duitsland, Finland, Luxemburg, Oostenrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk). Het Hof heeft geoordeeld dat deze overeenkomsten niet conform zijn met het Gemeenschapsrecht en de exclusieve externe bevoegdheid van de Gemeenschap schenden.

[73] Zaak C-1998/466, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Verenigd Koninkrijk, Jurispr. 2002, blz. I-9427 Zaak C-1998/467, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Denemarken, Jurispr. 2002, blz. I-9519 Zaak C-1998/468, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Zweden, Jurispr. 2002, blz. I-9575 Zaak C-1998/469, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Finland, Jurispr. 2002, blz. I-9627 Zaak C-1998/471, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen België, Jurispr. 2002, blz. I-9681 Zaak C-1998/472, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Luxemburg, Jurispr. 2002, blz. I-9741 Zaak C-1998/475, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Oostenrijk, Jurispr.2002, blz. I-9797 Zaak C-1998/476, Arrest van 5.11.2002 - Commissie tegen Duitsland, Jurispr. 2002, blz. I-9855.

2.6.8. Vervoer over zee

Op het gebied van de veiligheid op zee heeft de Commissie een verbetering van het omzettingspercentage geconstateerd, daar alle richtlijnen die op 30 juni 2002 hadden moeten zijn omgezet, in alle lidstaten zijn omgezet. Daarom konden alle lopende procedures wegens niet-mededeling van omzettingsmaatregelen inzake de richtlijnen betreffende het stelsel van verplichte onderzoeken voor de veilige exploitatie van geregelde diensten met ro-ro-veerboten en hogesnelheidspassagiersveerboten [74], betreffende de havenstaatcontrole [75] en op het terrein van de veiligheid van passagiersvervoer over zee [76] zonder verdere stappen worden beëindigd.

[74] Richtlijn 99/35/EG.

[75] Richtlijn 99/97/EG.

[76] Richtlijn 98/18/EG en Richtlijn 98/41/EG.

Helaas zijn de vier richtlijnen [77] waarvan de omzettingstermijn in de tweede helft van 2002 is verstreken, nog niet omgezet.

[77] Richtlijn 2001/53/EG; Richtlijn 99/95/EG; Richtlijn 2002/25/EG en Richtlijn 2000/59/EG.

Wat betreft de toepassing van Richtlijn 95/21/EG (havenstaatcontrole), die de criteria voor de inspectie van schepen, alsmede de voorwaarden voor de aanhouding en/of de weigering van de toegang tot de havens in de Gemeenschap harmoniseert, wordt opgemerkt dat de Commissie heeft besloten [78] het Hof in te schakelen tegen Frankrijk en Ierland in verband met de onjuiste toepassing van de richtlijn wegens schending van de verplichting, in het kader van de inspectie, om ten minste 25% van de schepen die onder een vreemde vlag varen en die gebruik maken van hun havens of die in de onder hun jurisdictie vallende wateren varen, te controleren.

[78] Zaken C-2002/439 en C-2002/436.

Met de naleving van de communautaire wetgeving inzake de inschrijving van schepen en de toekenning van de vlag blijven problemen bestaan in Nederland, waar de voorwaarden voor de inschrijving van schepen in de scheepsregisters en de toekenning van de nationale vlag nog altijd discriminerend zijn. De inbreukprocedure tegen dit land wordt voortgezet bij het Hof van Justitie [79].

[79] Zaak C-2002/299.

Inzake het vestigingsrecht heeft de Commissie afstand van instantie kunnen doen in de procedure tegen Italië [80] wegens non-conformiteit met de artikelen 43 en 48 van het Verdrag van de nationale wetgeving waarin de voorwaarden zijn vastgelegd waaronder scheepvaartondernemingen die wettelijk in een andere lidstaat zijn gevestigd op dezelfde wijze als Italiaanse scheepvaartondernemingen tot het Italiaanse quotum voor rederijverkeer worden toegelaten, na wijziging van de Italiaanse wetgeving in de door de Commissie aangegeven zin.

[80] Zaak C-2002/337.

Wat de naleving betreft van het door Verordening (EEG) nr. 4055/86 gewaarborgde beginsel van vrije dienstverlening op het gebied van de vrachtverdeling tussen lidstaten en derde landen, wordt opgemerkt dat de procedure inzake Portugal zonder verdere stappen is beëindigd na de kennisgeving van het met Joegoslavië ondertekende protocol; dit geldt ook voor de overeenkomsten van België met Zaïre en met Ivoorkunst, Senegal en Mali. Het onderzoek van de procedures inzake de vrachtverdeling tussen België en Togo en die tussen Italië en China wordt voortgezet.

Wat betreft de toepassing van Verordening (EEG) nr. 4055/86 schenken de diensten van de Commissie daarnaast speciale aandacht aan mogelijke discriminatie op grond van de nationaliteit van de bedrijven of van het soort verrichte vervoer en de belemmeringen die daaruit kunnen voortvloeien. Na wijziging van de nationale wetgeving kon een van de inbreukprocedures inzake discriminerende havenbelasting (belastingen die uiteenlopen naar gelang van de haven van bestemming van de schepen, waarbij de belastingbedragen lager zijn voor het vervoer tussen twee havens van het nationale grondgebied dan wanneer het gaat om internationaal vervoer) zonder verdere stappen worden beëindigd (Griekenland). Voor een andere procedure over hetzelfde onderwerp zou in geval van regularisatie hetzelfde kunnen gelden (Italië).

Inzake cabotage in het zeevervoer loopt tegen verscheidene lidstaten (Spanje, Denemarken, Portugal en Duitsland) een inbreukprocedure wegens de handhaving of de goedkeuring van een nationale wettelijke regeling die in strijd is met Verordening (EEG) nr. 3577/92, die cabotage in het zeevervoer heeft geliberaliseerd voor reders uit de Gemeenschap die met in een lidstaat geregistreerde schepen en onder de vlag van deze lidstaat varen.

Tenslotte heeft de Commissie inbreukprocedures ingeleid tegen de lidstaten die met de Verenigde Staten van Amerika een beginselverklaring hebben ondertekend in het kader van het initiatief voor de beveiliging van internationale zeevracht ("Container Security Initiative"). Deze overeenkomsten voorzien in een proeffase, waarin de beoogde actie zal worden beperkt tot bepaalde specifiek aangewezen havens van die lidstaten. Deze discretionaire selectie van enkele havens veroorzaakt een reëel concurrentieprobleem tussen Europese havens. De selectie kan namelijk tot verlegging van het handelsverkeer naar de geselecteerde havens leiden en dientengevolge tot een ernstige verstoring van het evenwicht, die onverenigbaar is met het gemeenschappelijke vervoersbeleid.

2.7. informatiemaatschappij

Sinds de liberalisering van de Europese telecommunicatiemarkten in 1998 heeft de mededinging in deze sector de groei, innovatie en brede beschikbaarheid van diensten voor het publiek gestimuleerd.

Zoals in het vorige verslag is aangegeven, was de Europese Raad van Lissabon een cruciale mijlpaal voor de convergentie van de Europese sector van elektronische communicatie. De staatshoofden en regeringsleiders hebben hier namelijk opnieuw bevestigd dat zij Europa willen ontwikkelen tot een digitale en op kennis gebaseerde economie; dit voornemen heeft vervolgens gestalte gekregen in het eEurope-actieplan [81].

[81] Zie voor verdere informatie: http://europa.eu.int/information_society/ eeurope/index_en.htm.

In maart 2002 hebben het Parlement en de Raad het nieuwe pakket sectorspecifieke regelgeving goedgekeurd. Dit regelgevingskader heeft als doel de mededinging op de markten en de convergentie van de elektronische communicatietechnologieën te versterken [82]. Het nieuwe kader legt verband tussen de oplegging van wettelijke verplichtingen en het ontbreken van effectieve mededinging. Het nieuwe regelgevingskader zal regelgevende instanties in staat stellen zich te richten op de bevordering van de mededinging, de bescherming van de burgers en de consolidatie van de interne markt, rekening houdend met de noodzaak van vernieuwing en de duurzaamheid van de sector op de lange termijn.

[82] Dit zijn Richtlijn 2002/21/EG (Kaderrichtlijn), Richtlijn 2002/20/EG (Machtigingsrichtlijn), Richtlijn 2002/19/EG (Toegangsrichtlijn) en Richtlijn 2002/22/EG (Universeledienstenrichtlijn). Richtlijn 2002/58/EG betreffende privacy en elektronische communicatie is goedgekeurd in juli 2002. De Radiospectrumbeschikking (676/2002/EG) hoeft niet door de lidstaten te worden omgezet. Zie ook: http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/index_en.htm.

De Commissie is van mening dat een geslaagde overgang naar het nieuwe regelgevingskader in beginsel afhangt van de volledige tenuitvoerlegging van het huidige kader, met inbegrip van universele diensten en maatregelen ter bescherming van consumenten.

Wat betreft de omzetting van dit regelgevingskader, dat uit dertien richtlijnen, één verordening en vier beschikkingen bestaat, wordt in het Achtste verslag over de tenuitvoerlegging van het pakket telecommunicatieregelgeving [83] vermeld dat de op nationaal niveau ingevoerde regelgeving, na vier en een half jaar liberalisering van de telecommunicatiediensten, voor een zeer belangrijk deel voldoet aan het EU-kader. De vergunningen- en interconnectiestelsels hebben grootschalige markttoegang, alsmede carriervoorkeuze en nummerportabiliteit mogelijk gemaakt, de levertijden voor huurlijnen zijn verder verkort en er is vooruitgang geboekt met de ontwikkeling van passende kostenmethodologieën voor de handhaving van de communautaire tariefbeginselen. De nationale regelgevende instanties hebben derhalve zeer veel bereikt.

[83] COM(2002) 695 van 3 december 2002, elektronisch beschikbaar op http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/index_en.htm.

Met name hebben alle lidstaten nu daadwerkelijk de UMTS-beschikking [84] ten uitvoer gelegd, aangezien in alle lidstaten vergunningen voor mobiele communicatiesystemen van de derde generatie zijn verleend, waarbij voor 3G gereserveerde frequenties zijn toegewezen in overeenstemming met de relevante ERC-besluiten [85], die op hun beurt zijn goedgekeurd dankzij de opdrachten die in de UMTS-beschikking aan de CEPT zijn verstrekt [86].

[84] Beschikking nr. 128/1999/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 1998 betreffende de gecoördineerde invoering van de derde generatie van mobiele draadloze communicatiesystemen (UMTS) in de Gemeenschap (PB L 17, 22.1.1999, blz. 1).

[85] ERC-Besluiten ERC(97) 07 (frequentiebanden UMTS), ERC(00) 01 (uitbreiding van de UMTS-banden) en ERC(99) 25 (geharmoniseerd gebruik).

[86] Een meer gedetailleerd verslag over de tenuitvoerlegging van de UMTS-beschikking in de lidstaten is te vinden in bijlage 2 van het Achtste Verslag over de tenuitvoerlegging: http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/finalreport/annex2.pdf. Zie ook de mededelingen van de Commissie "De invoering van mobiele communicatie van de derde generatie in de Europese Unie: stand van zaken en de weg vooruit", COM(2001) 141 van 20 maart 2001, en "Naar de volledige uitrol van het mobiele communicatiesysteem van de derde generatie", COM(2002) 301 van 11 juni 2002.

De grotendeels positieve balans wordt bevestigd door de inbreukprocedures die thans lopen, waaruit naar voren komt dat slechts op twee gebieden (kostentoerekening en universele directory-diensten) volledige naleving in meer dan een paar lidstaten moet worden bewerkstelligd. Voor de rest betreffen de nog lopende zaken verduidelijking van relatief kleinere punten.

In 2002 is dus een aanzienlijk aantal zaken (38) beëindigd of bij het Hof ingetrokken (twee) wegens verbeteringen in de omzetting door de lidstaten. De meest opmerkelijke zaak heeft betrekking op de tenuitvoerlegging van Verordening 2887/2000 inzake ontbundelde toegang tot het aansluitnetwerk [87] in acht lidstaten, nadat de Commissie stappen had genomen [88]. Eén zaak betreft de tenuitvoerlegging van Beschikking 710/97 [89]. Vijftien beëindigde zaken betreffen gevallen van onjuiste toepassing, waaronder vier klachten. Zeven procedures wegens non-conformiteit zijn beëindigd en een is ingetrokken nadat de zaak bij het Hof aanhangig was gemaakt (C-70/02). Wat betreft zaken wegens niet-mededeling zijn drie procedures, betreffende Richtlijn 95/47/EG (tv-signalen) en Richtlijn 97/66/EG (gegevensbescherming in de telecommunicatie), beëindigd nadat mededeling was gedaan van de omzettingsmaatregelen om uitvoering te geven aan het arrest van het Hof wegens niet-omzetting (C-319/99, C-151/00 en C-254/00); daarnaast is er een procedure met betrekking tot Richtlijn 97/66/EG ingetrokken nadat de zaak bij het Hof aanhangig was gemaakt (C-267/02). Tot slot zijn drie zaken wegens niet-mededeling beëindigd nadat Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk mededeling hadden gedaan van de omzettingsmaatregelen voor Richtlijn 1999/93/EG (elektronische handtekening).

[87] PB L 336, 30.12.2000, blz. 4.

[88] Zie IP/02/445.

[89] Beschikking nr. 710/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 1997 betreffende een gecoördineerde aanpak op het gebied van persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Europese Gemeenschap (S-PCS), PB L 105, 23.4.1997, blz. 4.

Aan de andere kant heeft de Commissie in 2002 vijf zaken naar het Hof verwezen. Het betrof de niet-omzetting van Richtlijn 97/66/EG door Luxemburg (twee procedures die zijn samengevoegd tot C-211/02) en de onvolledige omzetting van dezelfde richtlijn door Nederland (C-350/02), het verzuim van Oostenrijk om gespecificeerde facturering overeenkomstig Richtlijn 98/10/EG (spraaktelefonie) ten uitvoer te leggen (C-411/02) en het verzuim van Duitsland om het bieden van lokale carriervoorkeuze gesprekken overeenkomstig Richtlijn 98/61 (Nummering) te verzekeren (C-401/02).

In de verslagperiode heeft het Hof verder arrest gewezen in twee zaken met betrekking tot de niet-omzetting van Richtlijn 98/10/EG door Frankrijk (C-286/01) en non-conformiteit van de nationale wetgeving met Richtlijn 97/33/EG (Interconnectie) in België (C-221/01); de laatste zaak heeft een wezenlijke verduidelijking opgeleverd van diverse bepalingen in deze richtlijn. Wegens het toenemende belang van arresten in deze sector heeft het Directoraat-generaal Informatiemaatschappij onlangs de Guide to the Case Law of the European Court of Justice in the field of Telecommunications, die op de website van het DG is gepubliceerd, bijgewerkt [90].

[90] http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/infringement/doc/guidecaselaw.pdf.

Eind 2002 liepen er 62 inbreukprocedures. 20 daarvan betroffen klachten die op dat moment werden onderzocht, wat een stijging betekent van 66% ten opzichte van vorig jaar. Drie procedures betroffen de ontoereikende tenuitvoerlegging van een verordening. Het aantal procedures wegens niet-mededeling van de omzettingsmaatregelen voor een richtlijn is, met zeven openstaande zaken, gehalveerd. Het aantal procedures wegens belang non-conformiteit (11) en wegens de onjuiste toepassing van omzettingsmaatregelen (21) is evenwel nog steeds groot, ondanks het feit dat het aantal zaken aanmerkelijk is gedaald vergeleken met vorig jaar (elk met meer dan 33%).

In vijf inbreukprocedures (drie wegens niet-mededeling, één wegens non-conformiteit, één wegens onjuiste toepassing) wachtte het besluit van de Commissie om de zaak naar het Hof van Justitie te verwijzen aan het einde van het verslagjaar nog op uitvoering, terwijl 14 zaken (een stijging met meer dan 50% vergeleken met 2001) de fase van een met redenen omkleed advies hebben bereikt (waarvan 10 wegens onjuiste toepassing en vier wegens non-conformiteit); in 11 lopende zaken is in 2002 een aanmaningsbrief verzonden.

De richtlijnen die de hoofdelementen vormen van het nieuwe regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten, moeten uiterlijk op 24 juli 2003 in nationaal recht zijn omgezet. Het nieuwe kader bepaalt ook dat de lidstaten deze nationale omzettingsmaatregelen vanaf 25 juli 2003 moeten toepassen [91], waarna de communautaire instrumenten die deel uitmaken van het bestaande regelgevingskader en die door deze elementen van het nieuwe kader worden vervangen, zullen worden ingetrokken [92].

[91] Zie bijvoorbeeld artikel 28 van de kaderrichtlijn. De lidstaten hebben tot 31 oktober 2003 de tijd om de voorschriften van Richtlijn 2002/58/EG betreffende privacy en elektronische communicatie om te zetten in nationaal recht.

[92] Zie artikel 26 van de kaderrichtlijn.

Zoals hierboven is aangegeven, beschouwt de Commissie het nu als een van haar prioriteiten om de snelle overgang naar het nieuwe regelgevingskader te stimuleren. Dit nieuwe kader zal niet alleen leiden tot de juridische voorspelbaarheid en flexibiliteit in de regelgeving die nodig zijn voor verdere investeringen in de sector, maar zal ook een aanvulling zijn op de doelstelling van eEurope om zo goedkoop mogelijk duurzame, concurrerende lokale toegang voor internetdiensten via breedbandnetwerken te realiseren.

2.8. Milieu

2.8.1. Inleiding

De afgelopen vijf jaar zijn er in toenemende mate problemen met de tijdige en correcte tenuitvoerlegging alsmede de correcte praktische toepassing van de communautaire milieuwetgeving. Dit komt onder meer tot uiting in het stijgende aantal klachten dat wordt ontvangen en in het aantal inbreukprocedures dat elk jaar door de Commissie wordt ingeleid. Net als in eerdere jaren vertegenwoordigde de milieusector in 2002 meer dan een derde van alle door de Commissie onderzochte gevallen van inbreuk. De Commissie heeft 65 zaken tegen lidstaten bij het Hof van Justitie aanhangig gemaakt en heeft 137 met redenen omklede adviezen uitgebracht op basis van artikel 226 van het EG-Verdrag.

Het aantal nieuwe klachten, die voornamelijk betrekking hebben op vermeende gevallen van onjuiste toepassing van het communautaire milieurecht, blijft op hetzelfde hoge niveau als gebruikelijk is sinds de Commissie in 1996 de mededeling "De tenuitvoerlegging van de communautaire milieuwetgeving" heeft goedgekeurd. [93] In 2002 zijn bij de Commissie 555 nieuwe klachten ingediend wegens vermeende inbreuk op de communautaire milieuwetgeving. Veel van deze klachten geven ook aanleiding tot schriftelijke vragen en verzoekschriften in het Europees Parlement.

[93] COM(96)500 def., 22.10.1996.

De procedure van artikel 228, die tot een forfaitaire som of dwangsom kan leiden, is opnieuw een laatste redmiddel gebleken om lidstaten te dwingen de arresten uit te voeren die door het Europees Hof van Justitie zijn gewezen. De Commissie stuurt elk jaar verscheidene aanmaningsbrieven (17 in 2002) en met redenen omklede adviezen (8 in 2002) uit hoofde van artikel 228 naar lidstaten. In 2002 zijn geen nieuwe zaken uit hoofde van artikel 228 bij het Hof aanhangig gemaakt. Bijlage V van dit verslag bevat nadere gegevens.

Het is van zeer groot belang dat de tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving door de lidstaten wordt verbeterd. Inschakeling van het Europese Hof van Justitie tegen lidstaten is echter niet de enige, en in veel gevallen evenmin de meest efficiënte manier om het huidige probleem op te lossen. Als de Commissie een aanzienlijke verbetering wil bereiken, zal zij zich moeten inspannen om met de lidstaten nieuwe werkwijzen te ontwikkelen in alle fasen van de uitvoeringscyclus. Dit is vooral relevant bij de voorbereiding van de uitbreiding van de Unie om te bewerkstelligen dat de nieuwe lidstaten het "acquis communautaire" juist en binnen de gestelde termijnen omzetten en ten uitvoer leggen.

Overeenkomstig de mededeling over de verbetering van de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht [94] neemt de Commissie al diverse praktische stappen om de lidstaten te helpen bij de tenuitvoerlegging van de communautaire milieuwetgeving:

[94] COM(2002)725 def., 13.12.2002.

- De Commissie tracht bij het ontwerpen van communautaire milieuwetgeving te anticiperen op problemen met de tenuitvoerlegging; nieuwe wetgeving moet op een zodanige wijze worden opgezet, dat zij "handhavingsvriendelijk" is. Wanneer de wetgeving eenmaal is goedgekeurd, kan het gebruik van richtsnoeren en interpreterende teksten waarover de Commissie en de lidstaten overeenstemming hebben bereikt, nuttig zijn. De Commissie publiceert bijvoorbeeld referentiedocumenten over de beste beschikbare technieken uit hoofde van Richtlijn 96/61 van de Raad inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging. Bij het opstellen van deze documenten worden de autoriteiten, de betrokken sectoren van het bedrijfsleven en andere belanghebbenden actief betrokken. Een ander voorbeeld is de Kaderrichtlijn Water [95] 2000/60/EG, waarvoor de Commissie samen met de lidstaten onmiddellijk na de goedkeuring van de richtlijn een ondersteuningsproces voor de tenuitvoerlegging is gestart. Een dergelijke gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie is slechts een van de voorbeelden die laten zien hoe goed bestuur in de praktijk kan werken.

[95] PB L 327, 22.12.2000, blz. 1.

- Om de efficiëntie te vergroten en de effectiviteit van de tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving te verbeteren moeten proactieve maatregelen worden toegepast door bilaterale contacten en bijeenkomsten tussen de Commissie en de lidstaten. In 2002 zijn in een aantal lidstaten verscheidene seminars gehouden waar het standpunt van de Commissie inzake de juiste tenuitvoerlegging van bijzonder complexe milieurichtlijnen werd uitgelegd aan de bevoegde autoriteiten teneinde gevallen van onjuiste toepassing te voorkomen in plaats van te corrigeren. Deze aanpak is door de Commissie bevestigd in de bovengenoemde mededeling van de Commissie over de verbetering van de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht.

- Informatie-uitwisseling tussen de uitvoerende autoriteiten is van groot belang voor de verbetering van de tenuitvoerlegging. Het informele IMPEL-netwerk ("Implementation and Enforcement of EU Environmental Law) dat bestaat uit de Commissie en de lidstaten, is sinds zijn oprichting in 1992 een belangrijk instrument voor het bespreken van de stand van zaken van de praktische toepassing van de bestaande wetgeving. Om de milieu-inspectienormen te verbeteren volgt de Commissie nauw de tenuitvoerlegging van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad betreffende minimumcriteria voor milieu-inspecties (2001/331/EG).

Daarnaast zullen de volgende maatregelen de lidstaten naar verwachting stimuleren de milieuwetgeving van de Gemeenschap beter ten uitvoer te leggen:

- Programma's en projecten kunnen alleen worden gefinancierd indien ze overeenstemmen met het beleid en de instrumenten van de Gemeenschap, met inbegrip van het beleid en de instrumenten voor het milieu en duurzame ontwikkeling. Op deze manier kunnen de Structuurfondsen een werktuig zijn voor de tenuitvoerlegging van de communautaire milieuwet