22. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 328/27 
Advies van het Economisch en Sociaal Comité inzake het voorstel voor een richtlijn van de 
Raad tot wijziging van Richtlijn 79/112/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de 
wetgevingen der Lid-Staten inzake etikettering en presentatie van levensmiddelen bestemd 
voor de eindverbruiker, alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (}) 
(86/C 328/11) 
Op 29 april 1986 heeft de Raad, overeenkomstig het bepaalde in artikel 100 van het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, besloten het Economisch en 
Sociaal Comité te raadplegen inzake bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumptie, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden belast was, heeft haar advies op 1 en 2 september 1986 
opgesteld. Rapporteur was mevrouw Dore. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 239e zitting (vergadering van 
17 september 1986) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen bij 
4 onthoudingen is goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Enerzijds moet met deze ontwerp-richtlijn de 
totstandbrenging van de interne markt een stap dich­
terbij worden gebracht en anderzijds moet worden bij­
gedragen tot een betere en gelijke voorlichting van alle 
consumenten in de Gemeenschap; tevens moet een einde 
worden gemaakt aan de door Richtlijn 79/112/EEG 
geboden mogelijkheden tot nationale afwijkingen van 
de etiketteringsvoorschriften en worden nieuwe ho­
rizontale etiketteringsbepalingen, die door technische, 
economische of sociale ontwikkelingen noodzakelijk 
zijn geworden, vastgesteld. 
1.2. Bij de totstandbrenging van een communautaire 
interne markt behoren namelijk ook een goede voorlich­
ting (zodat de consument weet welke produkten hij 
moet kiezen) en een eerlijke concurrentie tussen produ­
centen. 
1.3. Het richtlijnvoorstel voorziet voorts in een uit­
breiding van het aantal gevallen waarin volgens een 
vereenvoudigde procedure etiketteringsmaatregelen 
kunnen worden vastgesteld. Naast de in Richtlijn 79/ 
112/EEG bedoelde gevallen (artikel 6, lid 4, sub d); 
artikel 6, lid 5, sub b), tweede streepje; artikel 7, lid 1, 
derde alinea; artikel 8, lid 4, laatste alinea; artikel 9, lid 
4, laatste alinea; artikel 16, punt 2, laatste alinea en 
artikel 19) zijn er nu ook de in artikel 1, punten 3, 6, 
8, 9, 11, 15 en 17, van het onderhavige richtlijnvoorstel 
genoemde gevallen. 
1.4. Volgens het Comité wordt de uitbreiding van 
het aantal etiketteringsmaatregelen dat met behulp van 
een vereenvoudigde procedure kan worden vastgesteld, 
gerechtvaardigd door het technische karakter van de 
maatregelen in kwestie, alsmede door de noodzaak de 
harmonisatie sneller te doen verlopen. Toch ziet het 
Comité geen heil in de in artikel 1, punt 20, van de 
onderhavige richtlijn bedoelde nieuwe vereenvoudigde 
procedure en verwijst het desbetreffend naar de opmer­
kingen die worden gemaakt in de paragrafen 3 t/m 6 
van het voorontwerp van rapport van de Afdeling voor 
(!) PB nr. C 124 van 23. 5. 1986, blz. 5. milieu, volksgezondheid en consumptie inzake de me­
dedeling van de Commissie aan de Raad en het Europees 
Parlement, getiteld „Voltooiing van de interne markt: 
communautaire wetgeving inzake levensmiddelen". 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Artikel 1, punt 1 (uitbreiding van het toe­
passingsgebied tot restaurants, ziekenhuizen, kantines 
en soortgelijke instellingen) 
2.1.1. Het Comité staat gunstig tegenover punt 1 van 
artikel 1, waarmee de communautaire voorschriften 
voor etikettering en aanbiedingsvorm ook van toe­
passing worden op levensmiddelen die in restaurants, 
ziekenhuizen, kantines e.d. worden gebruikt. Dit voor­
schrift draagt namelijk bij tot een duidelijke voorlich­
ting met betrekking tot voedingsmiddelen in een steeds 
belangrijker wordende sector. 
2.1.2. Gezien het feit dat er steeds meer buitenshuis 
wordt gegeten, zou het Comité gaarne zien dat er in 
de nabije toekomst beginselen en gemeenschappelijke 
voorschriften worden vastgesteld voor de voorlichting 
van de consument over de door horecabedrijven, zie­
kenhuizen e.d. geserveerde maaltijden. 
2.2. Artikel 1, punten 4 en 5 (verplichte vermelding 
van de behandeling voor levensmiddelen „van de eerste 
generatie" welke aan ioniserende straling zijn 
blootgesteld) 
2.2.1. Het Comité ziet het belang in van de door de 
Commissie voorgestelde bepaling die het de consument 
mogelijk moet maken met ioniserende straling (X-
stralen, Y-stralen of versnelde elektronenbundels) be­
handelde levensmiddelen als zodanig te herkennen. 
2.2.2. Aangezien het momenteel ontbreekt aan com­
munautaire voorschriften waarbij deze behandelings­
wijze is toegestaan en met het oog op de verschillen 
tussen de nationale wetgevingen, meent het Comité dat 
de zevende considerans van het voorstel als volgt moet 
worden geredigeerd: 
Nr. C 328/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 22. 12. 86 
„Overwegende dat het in verscheidene landen van de 
Europese Economische Gemeenschap toegestaan is be­
paalde levensmiddelen met ioniserende stralen te behan­
delen en dat de consument over deze behandelingswijze 
dient te worden ingelicht,". 
2.2.2.1. Bijgevolg dient artikel 6, lid 5, sub b), van 
de basisrichtlijn, in tegenstelling met hetgeen de Com­
missie in artikel 1, punt 5, sub b), van haar ontwerp­
richtlijn voorstelt, niet veranderd te worden. 
2.2.3. Het Comité zou gaarne zien dat er in commu­
nautair verband een gemeenschappelijke formulering of 
beschrijving voor dit type behandeling kan worden 
vastgesteld; hiermee zouden de belangen van zowel 
consumenten als beroepsgebruikers gediend zijn. 
2.3. Artikel 1, punten 7 en 23 (schrapping van de 
mogelijkheid om geur- of smaakstoffen in overeen­
stemming met de nationale bepalingen aan te duiden 
en invoering van een categorie „aroma's" in bijlage 1) 
2.3.1. Het Comité is voorstander van één enkele 
communautaire regel voor de aanduiding van aroma's. 
2.3.2. Punt 23 van artikel 1 zou duidelijker moeten 
worden gesteld. Het blijkt namelijk dat de gekozen 
formulering („Deze vermelding kan eventueel nader 
worden omschreven met de aanduiding van de plantaar­
dige of dierlijke oorsprong van de gebruikte aromatise­
rende stoffen") niet geheel bevredigend is. Bij de vast­
stelling van aanvullende vermeldingen ter verdere om­
schrijving van „aroma's" zou vooral rekening moeten 
worden gehouden met het werk dat momenteel wordt 
gedaan met betrekking tot de vaststelling van catego­
rieën aroma's. 
2.4. Artikel 1, punt 10 (opheffing van de verplichting 
onder 5 g de nettohoeveelheid gebruikte specerijen en 
kruiden aan te geven) 
2.4.1. Het Comité meent dat deze maatregel gerecht­
vaardigd wordt door de praktische moeilijkheden die 
worden ondervonden. 
2.4.2. Het Comité zou gaarne zien dat men zeer snel 
de mogelijkheid gaat onderzoeken om deze grens naar 
een grotere hoeveelheid dan 5 g te verleggen. 
2.5. Artikel 1, punt 12 (opheffing van de mogelijkheid 
om bij bepaalde uit microbiologisch oogpunt zeer be­
derfelijke levensmiddelen de vermelding „te gebruiken 
tot ..."op het etiket te plaatsen) 
2.5.1. De vermelding „te gebruiken tot ..." waarmee 
de minimale houdbaarheid van uit microbiologisch 
oogpunt zeer bederfelijke levensmiddelen wordt aange­
geven, is verreweg door de meeste Lid-Staten overge­
nomen. 
2.5.2. Het gebruik van deze vermelding blijkt name­
lijk een aantal voordelen voor consument, beroeps­
gebruikers en controlediensten te hebben. Wat de con­
sument betreft, heeft deze vorm een dwingender ka­rakter dan de aanduiding „ten minste houdbaar tot...", 
waardoor de consument zich ook beter bewust wordt 
van het bederfelijke karakter van bepaalde levens­
middelen. Beroepsgebruikers hebben van deze formule­
ring geen bijzondere praktijkproblemen ondervonden, 
terwijl het tevens gemakkelijker is geworden nauwkeu­
rig toezicht te houden op produkten die gezondheids­
problemen kunnen opleveren. Wat ten slotte het werk 
van de controlediensten betreft, is deze manier om de 
minimale houdbaarheidsdatum aan te geven restrictief 
genoeg om na het verstrijken van de termijn de handel 
in het produkt te kunnen verbieden. 
2.5.3. Hier kan het volgende worden opgemerkt. 
Aangezien, zoals in de toelichting wordt gesteld, beide 
manieren om de houdbaarheidsdatum aan te geven 
(enerzijds „te gebruiken tot..." en anderzijds „ten min­
ste houdbaar tot...") voor het merendeel van de consu­
menten dezelfde betekenis hebben, zou voor een oplos­
sing kunnen worden gekozen waarbij uitsluitend de 
formulering „te gebruiken tot ..." wordt gehanteerd. 
Deze oplossing zou echter bepaalde vervelende nevenef­
fecten kunnen hebben: 
— men zou ertoe kunnen worden gebracht de minimale 
houdbaarheidsduur van bepaalde produkten te ver­
lengen; 
— het zou erg lastig kunnen worden produkten waar­
van de minimale houdbaarheidsdatum is overschre­
den, maar die nog uitstekend bruikbaar zijn, af te 
zetten, en dit zou tot ernstige verspilling leiden. 
2.5.4. Het verdienstelijke van het Commissievoorstel 
is dus dat hier één enkele communautaire regel voor 
de aanduiding van de minimale houdbaarheid wordt 
gegeven, maar geheel bevredigend is dit nog niet. 
2.5.5. Het Comité stelt daarom voor, de mogelijk­
heid tot gebruik van de vermelding „te gebruiken tot 
..." in het geval van uit microbiologisch oogpunt zeer 
bederfelijke produkten open te houden. Tegelijkertijd 
zouden met op korte termijn goed te keuren commu­
nautaire bepalingen de voorwaarden voor het gebruik 
van deze aanduiding (lijst van levensmiddelen in kwestie 
— vaststelling van de termijn) kunnen worden gelijk­
getrokken, met het drievoudige doel de consument beter 
voor te lichten over etiketteksten die voor de gezondheid 
van belang kunnen zijn, een betere juridische bescher­
ming te bieden en het handelsverkeer te vergemak­
kelijken. 
2.6. Artikel 1, punt 13 (opheffing van de mogelijkheid 
de minimale houdbaarheidsduur van een levensmiddel 
op een andere wijze dan door vermelding van de mi­
nimale houdbaarheidsdatum aan te geven) 
2.6.1. Dit voorstel van de Commissie moet, gezien 
het voorgaande voorstel om de vermelding „te ge­
bruiken tot ..." in het geval van uit microbiologisch 
oogpunt zeer bederfelijke levensmiddelen te handhaven, 
juist worden geacht. 
22. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 328/29 
2.7. Artikel 1, punten 14 en 22 (opstellen van één 
enkele lijst van voedingsmiddelen waarvoor geen houd-
baarheidsdata behoeven te worden opgegeven) 
2.7\1. Het Comité is ingenomen met het voorstel van 
de Commissie om één enkele lijst aan te leggen van 
voedingsmiddelen waarvoor geen houdbaarheidsdata 
behoeven te worden opgegeven. Zij beschouwt deze 
regeling, waardoor nationale vrijstellingen onmogelijk 
worden gemaakt, als de beste oplossing voor de consu­
ment, die scherp op de aangegeven datum let, alsmede 
voor beroepsgebruikers, die aldus één enkele juridische 
regeling zouden krijgen, waardoor de handel wordt 
vergemakkelijkt. 
2.7.2. Niettemin kunnen er praktische problemen rij­
zen voor bedrijven in de Lid-Staten die in eigen land 
waren vrijgesteld van de verplichting een verbruiks-
datum op te geven voor alle soorten consumptie-ijs, 
voor voedingsmiddelen met een minimale houdbaarheid 
van meer dan 18 maanden en voor diepvriesprodukten. 
Deze consumptie-artikelen zullen in de nieuwe veror­
dening niet langer vrijgesteld zijn van de verplichting 
een verbruikstermijn aan te geven, behalve waar het 
consumptie-ijs in portieverpakkingen betreft. 
2.7.3. Het Comité meent daarom dat er bijzondere 
uitvoeringstermijnen zouden kunnen worden vast­
gesteld voor de toepassing van deze bepaling, waar 
het ijs, voedingsmiddelen die langer dan 18 maanden 
houdbaar zijn en diepvriesprodukten betreft. Deze aan­
passingstermijnen kunnen worden bepaald aan de hand 
van nauwkeurige studies, waarbij vooral ook rekening 
wordt gehouden met de praktische ervaringen in Lid-
Staten die de vermelding van verbruiksdata voor deze 
drie types produkten verplicht stellen. 
2.8. Artikel 1, punt 16 (mogelijkheid om in het geval 
van voorverpakte produkten die in een stadium vóór 
de verkoop aan de eindverbruiker worden verhandeld, 
de voorgeschreven vermeldingen slechts in de handels­
documenten op te nemen) 
2.8.1. Het Comité vraagt zich af wat de praktische 
gevolgen zouden zijn van de toepassing van artikel 1, 
punt 16, op grond waarvan de voorgeschreven vermel­
dingen niet op het etiket, maar slechts op de bij de 
levensmiddelen behorende handelsdocumenten behoe­
ven voor te komen. Door deze nieuwe mogelijkheid zou 
het bij voorbeeld gemakkelijker moeten worden het 
etiketteren zelf van de produktie- naar de distributiefase 
over te brengen. 
Gedaan te Brussel, 17 september 1986. 2.8.2. Deze bepaling schijnt van toepassing te moeten 
zijn op voorverpakte levensmiddelen die in een stadium 
vóór de verkoop aan de eindverbruiker worden verhan­
deld; dit roept de volgende twee problemen op: 
— het begrip „eindverbruiker" is niet gedefinieerd; 
— wat voor etiketteringsregeling zou voor voorverpak­
te levensmiddelen die naar horecabedrijven, zie­
kenhuizen e.d. toegaan, moeten worden vast­
gesteld ? 
2.8.3. Door deze maatregel zou het in theorie moge­
lijk moeten worden overal in de Gemeenschap voorver­
pakte levensmiddelen, als conserven, diepvries­
produkten enz., te verhandelen, zonder dat op de voor­
verpakkingen ook maar één enkele van de in Richtlijn 
79/112/EEG bedoelde voorgeschreven vermeldingen 
voorkomt. Dit zou gevaarlijk kunnen worden. Het kan 
voorkomen dat een controledienst een ongeëtiketteerd 
levensmiddel niet kan identificeren, terwijl vastgesteld 
is dat een bepaald, aan het etiket te herkennen levens­
middel gevaren voor de gezondheid oplevert. Evenzo 
bestaat het gevaar dat handelsdocumenten met voorge­
schreven vermeldingen verloren gaan, terwijl het vooral 
ook moeilijk kan zijn vermeldingen, zoals de datum, 
welke op de handelsdocumenten voorkomen, op een 
partij niet geëtiketteerde levensmiddelen aan te brengen. 
2.8.4. Het Comité meent dat artikel 1, punt 16, niet 
ver genoeg gaat en op de volgende drie punten zou 
moeten worden aangevuld: 
— aangegeven zou moeten worden welke etiket­
teringsvoorschriften voor aan horecabedrijven, kan­
tines, ziekenhuizen e.d. te leveren voedingsmiddelen 
zullen gelden; 
— vereist zal moeten zijn dat de handelsdocumenten 
waarop alle voorgeschreven aanduidingen voorko­
men de levensmiddelen in kwestie dienen te verge­
zellen; 
— ten einde controles in een stadium vóór de verjcoop 
aan de eindverbruiker mogelijk te maken en te waar­
borgen dat de handelstransacties in goede orde ver­
lopen, moet er een betrouwbare en gemakkelijke 
manier worden uitgewerkt om de handelsdocu­
menten met de verplichte vermeldingen en de voor­
verpakte levensmiddelen in kwestie bij elkaar te 
houden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR