NL    NL NL 
 
NL 1   NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 28.10.2009 
SEC(2009) 1433 definitief 
  
 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
 
bij het 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EU ROPEES PARLEMENT, DE RAAD, 
HET EUROPEES ECONOMISCH EN SO CIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN 
DE REGIO'S 
  
Opties voor etikettering inzake dierenwelz ijn en de oprichting van een Europees 
netwerk van referentiecentra voor de be scherming en het welzijn van dieren 
 
 
 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING 
{COM(2009) 584 definitief} 
{SEC(2009) 1432} 
 
NL 2   NL ACHTERGROND  
In 2006 is het communautaire actieplan inzake de  bescherming en het welzijn van dieren 2006 
– 2010 goedgekeurd. Dit plan onderstreept het belang van de consumentenvoorlichting als 
onderdeel van een algemene communicatiestrategie op het gebied van het dierenwelzijn en de 
geplande oprichting van een Eur opees centrum voor dierenwelzijn. 
In 2005 en 2006 zijn drie Eurobarometerenquêtes over het dierenwelzijn uitgevoerd. Uit de 
resultaten is gebleken dat er bij het publiek gr ote steun bestaat voor het idee van een keurmerk 
of logo om informatie over het welzijn van de  dieren bij de leve nsmiddelenproductie te 
verstrekken.  
In december 2006 heeft DG SANCO een samenvatting van de resultaten van de 
raadpleging  over "Labelling: competitiveness, cons umer information and better regulation 
for the EU"1, gepubliceerd, die ook betrekking had op de etikettering inzake dierenwelzijn. De 
grote meerderheid van de responden ten vindt dat informatie over de 
dierenwelzijnvoorwaarden waaronder levensmidde len worden geproduceerd relevant is voor 
de consumenten, en producenten en detailhandelaren een marketingmogelijkheid biedt.  
In mei 2007 heeft de Raad van Ministers conclu sies over de etiketteri ng inzake dierenwelzijn 
goedgekeurd2, waarin de Commissie wordt verzocht  een verslag over te leggen om een 
grondig debat over dit onderwerp mogelijk te maken.  
In aansluiting op het actieplan en de enquê tes is DG SANCO begonnen met de bestudering 
van verschillende wetgevende en niet-wet gevende opties voor de etikettering inzake 
dierenwelzijn en voor een netwerk van referent iecentra om het debat aan te zwengelen. Geen 
van beide initiatieven is echter bedoeld om de dierenwelzijnsnor men op zich te verscherpen. 
Het doel van het etiketteringsinitiatief is het vergroten van het begrip van de consumenten 
voor het dierenwelzijn, onder meer door de op het e tiket verstrekte informatie, en het voorstel 
voor de referentiecentra is bedoeld om aanvaar de dierenwelzijnsnormen te harmoniseren en 
de uitwisseling en het gebruik van beste prakt ijken in dierenwelzijnssystemen te bevorderen. 
Om zijn verslag te helpen opstellen heeft DG SANCO een studie laten uitvoeren ter beoordeling van de haalbaarheid van verschille nde opties voor het vermelden van informatie 
over het dierenwelzijn op producten van dierli jke oorsprong en voor de oprichting van een 
communautair referentiecentrum vo or de bescherming en het we lzijn van dieren. Deze studie 
is uitgevoerd door Civic Consulting  (leiding), met enige inbreng van Agra CEAS 
Consulting , van het Food Chain Evaluation Consortium (FCEC).  
In de studie werd geconcludeerd dat een sleute lkwestie in verband met het dierenwelzijn voor 
consumenten het gebrek aan informatie op levensmiddelen over dierenwelzijnsnormen was. Tijdens de studie vonden de consultants verschei dene redenen voor het gebrek aan informatie 
op de markt, onder meer: 
– de afwezigheid van een geharmoniseerd systeem van dierenwelzijnsnormen voor 
etiketteringsdoeleinden; 
                                                
 
1 http://ec.europa.eu/food/food/la bellingnutrition/betterregulation/co mpetitiveness_ consumer_info.pdf . 
2 http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/c ms_Data/docs/pressDat a/en/agricult/93986.pdf . 
 
NL 3   NL – de moeilijkheid om met de consument duideli jk te communiceren over het verschil in 
dierenwelzijnsnormen bij de verschillende levensmiddelen; en 
– de ontwikkeling van verschillende re gelingen voor de et ikettering inzake 
dierenwelzijn in Europa, waardoor een vers chillende behandeling van de goederen en 
ongelijke voorwaarden voor de econo mische actoren worden gecreëerd. 
Rekening houdend met de bevindingen van de uitgebreide raadplegin g van belanghebbenden, 
die tijdens de externe haalbaarheidsstudie is uitgevoerd, onderzoekt de Commissie in het 
verslag beleidsopties om het huidige gebrek aan consumenteninformatie en de ongelijke 
behandeling van producten op de interne markt aan te pakken, waaronder de mogelijkheden 
voor een vrijwillige/verplichte regeling voor de etikettering inzake dierenwelzijn en de 
oprichting van een Europees netwerk van refe rentiecentra voor de uitwisseling van beste 
praktijken inzake dierenwelzijn. In dit stadium bevat het versla g geen verbintenissen die reeds 
voor het voeren van actie zijn  overeengekomen, maar onderzoekt  het slechts verschillende 
opties die kunnen worden gebruikt om de doelstellingen van het actieplan te verwezenlijken. 
De effectbeoordeling verstrekt een analys e ter ondersteuning van de ontwikkeling van 
strategische oriëntaties voor een betere communicatie op het ge bied van het dierenwelzijn en 
de oprichting van een netwerk van referentiecentra voor dier enwelzijn, zoals aangegeven in 
het verslag. Het verslag, gepland voor het naj aar 2009, zal geen definitieve wetsvoorstellen 
bevatten – deze zullen zo nodig te zijner tijd  worden ingediend en vergezeld gaan van hun 
eigen specifieke effectbeoordelingen. 
Gezien de verschillende effecten van de d oor het verslag bestreken gebieden is de 
effectbeoordeling in twee delen verdeeld – het eerste deel betreft de effecten van de 
verschillende opties ter verb etering van de communicatie met de consumenten over het 
dierenwelzijn in verband met di erlijke producten en het tweede de el onderzoekt de effecten 
van de oprichting van een netwerk van referentiecentra. 
DEEL I: ETIKETTERING INZAKE DIERENWELZIJN  
DG SANCO onderzoekt de mogelijkheid va n het opzetten van ee n systeem voor de 
etikettering inzake dierenwelzijn  ter verbetering van de voorlichting van de consumenten over 
welzijnsnormen en bestaande welzijnsregelingen en tot harmonisatie van de interne markt om 
te voorkomen dat de generieke term "welzijn" voor zeer uiteenlopende welzijnsnormen wordt 
gebruikt. Dit initiatief is niet bedoeld om de  in de communautaire wetgeving vastgestelde 
minimumnormen te verhogen of de naleving va n de bestaande wetgevingsvoorschriften te 
verbeteren. 
Deze effectbeoordeling is gericht op de in he t verslag aangegeven opties voor de etikettering 
inzake dierenwelzijn om een idee te geven van de waarschijnlijke effecten van elke optie op de belanghebbenden. Gezien het vroege stadium van de bele idsontwikkeling blijft de 
effectanalyse hoofdzakelijk kwalitatief maar , waar mogelijk, worden kwantitatieve 
schattingen van het potentië le effect verstrekt.  
Voor de verplichte etikettering worden ve rscheidene opties in beschouwing genomen: 
– verplichte etikettering van de welzijnsn ormen volgens welke de producten van 
dierlijke oorsprong worden geproduceerd;  
 
NL 4   NL – verplichte etikettering van het houderijsysteem volgens hetwelk de producten van 
dierlijke oorsprong worden geproduceerd; en  
– verplichte etikettering va n de naleving van de minimumnormen van de EU of 
gelijkwaardige normen.  
De effectbeoordeling bekijkt ook vrijwillige opties, waaronder: 
– vaststelling van voorschriften voor het vrijwil lige gebruik van dierenwelzijnsclaims;  
– vaststelling van een vrijwillig communa utair dierenwelzijnskeurmerk dat mag 
worden gebruikt door iedereen die aan de criteria voldoet;  
– opstelling van richtsnoeren voor etikette rings- en kwaliteitsregelingen inzake 
dierenwelzijn. 
Hoewel deze effectbeoordeling geen conclusi e bevat voor een definitieve optie voor de 
etikettering inzake dierenwelzijn, geeft zij de wetgevende en niet-wetgevende opties aan die 
in dit stadium als het meest haalbaar worden  beschouwd (geharmoniseerde voorschriften voor 
vrijwillige dierenwelzijnsclaims en/of een comm unautair dierenwelzijnskeurmerk). Het valt te 
hopen dat het verslag en de effectbeoordeling ee n diepgaand interinstitutioneel debat mogelijk 
zullen maken om na te gaan of verdere EU-actie nodig is.  
DEEL II: EUROPEES NETWERK VAN REFERENTIECENTRA VOOR DE BESCHERMING EN HET 
WELZIJN VAN DIEREN  
Het doel van het tweede deel van de effectbeoo rdeling is de haalbaarheid van verschillende 
opties voor de oprichting van een Europees netw erk van referentiecentra voor de bescherming 
en het welzijn van dieren (ENRC) te onderzoeken en te beoordelen. 
De opties voor de ontwikkeling van een centra al communautair referentiecentrum zijn 
bekeken in het licht van de bij de raa dpleging aan de orde gestelde problemen: 
– het gebrek aan geharmoniseerde dierenwe lzijnsnormen/indicator en voor een beter 
dierenwelzijn; 
– het gebrek aan coördinatie van bestaande middelen voor de uitwisseling van beste 
praktijken;  
– de noodzaak van een onafhankelijke informatiebron op EU-niveau; en  
– de overlapping van activiteite n wegens een gebrek aan coördinatie op EU-niveau. 
Gelet op het voorgaande bespreekt de Commi ssie opties waarvan zi j hoopt dat zij zullen 
bijdragen tot een grotere coördinatie van de be staande middelen door he t vaststellen van de 
toekomstige behoeften en zullen zorgen voor ee n meer consistente en gecoördineerde aanpak 
van de bescherming en het welzijn van dieren  op de verschillende beleidsgebieden van de 
Commissie.  
De belangrijkste bij de effectbeoorde ling besproken beleidsopties zijn:  
– voortzetting van de huidige s ituatie (status-quo-optie);  
 
NL 5   NL – verschillende opties voor een gecentraliseerde aanpak; 
– verschillende opties voor een ge decentraliseerde aanpak; en  
– een taakspecifieke strategi e voor de bepaling van central e en decentrale elementen. 
Hoewel de effectbeoordeling in dit stadium geen  voorkeursoptie aangeeft,  concludeert zij dat, 
indien EU-actie op dit gebied mocht worden ondernomen, een vorm van een gemengde aanpak, gebaseerd op gedecentraliseerde en gecen traliseerde elementen, het meest haalbaar 
zou zijn.   
B
EOORDELING VAN MOGELIJKE TOEKOMSTIGE VOORSTELLEN  
Dit is de eerste stap bij de beoordeling van de ef fecten van de verschillende beleidsopties; alle 
vaste beleidsbeslissingen die als gevolg va n dit debat kunnen worden genomen, zullen 
afhangen van verdere effectbeoordelingen met het oog op de evaluati e van de budgettaire 
haalbaarheid en de betere beoordeling van de  kosten daarvan. Er zullen gegevens worden 
verzameld over de vraag van de consumenten naar informatie inzake dierenwelzijn, de verstoring van de concurrentie door het ont breken van een geharmoniseerd communautair 
kader voor de vaststelling van criteria voor de etik ettering inzake dier enwelzijn, en de 
marktmogelijkheden voor producenten die hogere dierenwelzijnsnormen willen toepassen dan 
die welke door de communautaire wetgeving worden voorgeschreven. 
De beoordeling van toekomstige voorstellen voor een e tiketteringsregeling zal zijn gebaseerd 
op de volgende criteria:  
– de mate waarin de verschillende beleidsopties de ontwikkeling van een 
etiketteringssysteem moge lijk zullen maken, gebaseerd op een deugdelijke 
wetenschappelijke basis en benchmarks ter beoordeling van het niveau van het dierenwelzijn; 
– de mate waarin de verschillende beleidsop ties inspecties/audits en de certificering 
door onafhankelijke certificeringsorganen mogelijk zullen maken;  
– de mate waarin de verschillende beleid sopties concurrentieverstoringen zullen 
vermijden; 
– de mate waarin de verschillend e beleidsopties een betrouwbaar, 
gebruikersvriendelijk en tr ansparant instrument vormen om over de welzijnsnormen 
te communiceren en de consumenten in st aat te stellen wel overwogen keuzes te 
maken; en  
– de compatibiliteit met internationale verplichtingen jegens handelspartners uit derde 
landen. 
Wat de opties voor de oprichting van een ENRC be treft, zal de beoordeli ng zijn gebaseerd op 
de volgende beginselen: 
– het ENCR moet de huidige activiteiten va n andere communautaire organen aanvullen 
en niet overlappen; 
 
NL 6   NL – alle gebieden waarvoor dieren worden gebruikt, moeten aan  bod komen; en  
– het centrum moet onafhankelijk  zijn van externe belangen. 
Er wordt verwacht dat de meest significante e ffecten die op sociaaleco nomisch gebied zullen 
zijn, zoals de effecten op de consum entenvoorlichting, concu rrentieverstoring, 
consumentenprijzen, kosten voor de producenten, bestaande regelingen, intra-EU-handel en 
buitenlandse handel. Er zal na ar behoren rekening worden gehouden met de effecten op de 
administratieve lasten, het mkb en het milieu, en met het effect van de invoering van welzijnscriteria in bestaande of toekomstige regelingen voor de kwa liteitsetikettering van 
producten, zoals biologisc he dierhouderij.  
Deze effecten zullen worden beoordeeld onder  gebruikmaking van de resultaten van het 
Welfare Quality-project en een externe studie voor de uitvoering van een verdere analyse van 
de mogelijke sociale, economische en milieu- effecten. Er zal verder consumentenonderzoek 
(Eurobarometer) worden verricht om na te  gaan of de bij vorige enquêtes door de 
consumenten geuite standpunten (bereidheid om te betalen enz.) geldig blijven dan wel of 
verschillende factoren nu de aankooppa tronen van de consumenten beïnvloeden.