Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie /* COM/2015/050 final - 2015/0029 (NLE) */





TOELICHTING 1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL Op de Ministeriële Conferentie van 1996 te Singapore is handelsfacilitatie aan het werkprogramma van de WTO toegevoegd. Het startschot voor de Doha-ronde van handelsbesprekingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (ook wel de Ontwikkelingsagenda van Doha of "DDA" genoemd) viel in 2001; de besprekingen bestreken een breed scala aan onderwerpen, waaronder landbouw, industriële goederen, diensten, subsidies voor de industrie en ontwikkeling. De onderhandelingen over handelsfacilitatie zijn evenwel pas na juli 2004 van start gegaan, toen de Algemene Raad van de WTO zijn goedkeuring hechtte aan het "Kaderpakket van de WTO-Doha-ronde", met een bijlage D met het onderhandelingskader voor handelsfacilitatie. Vanaf de start van de onderhandelingen over handelsfacilitatie luidde het mandaat om de ter zake dienende aspecten van verschillende artikelen van de Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel 1994 ("GATT 1994"), te weten artikel V (Vrijheid van doorvoer), artikel VIII (Retributies en formaliteiten bij in- en uitvoer) en artikel X (Bekendmaking en uitvoering van handelsregelingen), te verduidelijken en te verbeteren met als doel het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen, met inbegrip van goederen in doorvoer, verder te bespoedigen. Daarnaast hield het mandaat in dat "in het kader van de onderhandelingen ook ernaar wordt gestreefd regels op te stellen voor een doeltreffende samenwerking tussen de douaneautoriteiten of alle andere bevoegde autoriteiten op het gebied van handelsfacilitatie en naleving van de douanevoorschriften". Ten slotte moest volgens het mandaat bij de uitkomst van de onderhandelingen tevens ten volle rekening worden gehouden met het beginsel van speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen. Dit houdt onder meer in dat de omvang van de verplichtingen en het tijdschema voor het aangaan daarvan worden gerelateerd aan de uitvoeringscapaciteiten van de Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn. Tijdens de 9e Ministeriële Conferentie van de WTO (MC9), die van 3 tot en met 6 december 2013 heeft plaatsgevonden, is er consensus bereikt over een reeks onderwerpen die op de DDA stonden, onder meer over de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie. In dit verband was de voornaamste uitkomst van MC9 het Ministerieel Besluit inzake handelsfacilitatie (WT/MIN(13)/36 WT/L/911), waarbij: · de onderhandelingen over de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie werden afgesloten, onder voorbehoud van inhoudelijke juridische toetsing; · een Voorbereidend Comité voor handelsfacilitatie werd ingesteld dat zorg moest dragen voor de snelle inwerkingtreding van de overeenkomst en voorbereidingen moest treffen met het oog op de doeltreffende werking van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie zodra die in werking treedt; · de ministers de Algemene Raad opdroegen een protocol aan te nemen waarbij de overeenkomst wordt ingevoegd in bijlage 1A bij de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, en het protocol tot en met 31 juli 2015 open te stellen voor aanvaarding. De inhoudelijke juridische toetsing van de overeenkomst werd in de eerste helft van 2014 voltooid. Het was de bedoeling dat het protocol uiterlijk eind juli 2014 werd aangenomen; in de Algemene Raad van de WTO op 24-25 juli werd de aanneming van het protocol evenwel geblokkeerd door een Lid dat niet tevreden was met de vorderingen op het gebied van de programma's voor overheidsvoorraden (die het voorwerp waren van een ander ministerieel besluit in Bali). Na harde onderhandelingen tussen met name India en de VS werd in november 2014 een akkoord bereikt waarmee de impasse werd doorbroken. Op 26 november 2014 heeft de Algemene Raad derhalve zijn goedkeuring gehecht aan het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, en het protocol overeenkomstig zijn interne procedures opengesteld voor aanvaarding door elk WTO-lid. Het protocol treedt in werking overeenkomstig artikel X, lid 3, van de WTO-Overeenkomst en wordt voor de Leden die het hebben aanvaard van kracht na aanvaarding door twee derde van de WTO-leden. 2. RESULTATEN VAN DE ONDERHANDELINGEN De Overeenkomst inzake handelsfacilitatie is de eerste overeenkomst in de geschiedenis van de WTO die een reeks maatregelen bevat ter verbetering van het grensoverschrijdende verkeer van goederen door middel van meer transparantie, stroomlijning van de douaneprocedures en terugdringing van de bureaucratische rompslomp. Ten aanzien van ontwikkelingslanden voorziet de overeenkomst tevens in innovatieve flexibiliteitsinstrumenten die standaardelementen kunnen worden van toekomstige overeenkomsten houdende normatieve bepalingen. De door de overeenkomst geboden voordelen werden zeer aanzienlijk geacht. Volgens ramingen aan de hand van de OECD Trade Facilitation Indicators zouden door de volledige toepassing van alle maatregelen van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie de totale kosten van de handel in ontwikkelde landen met 10 % en in ontwikkelingslanden met 13-15,5 % verminderen. De overeenkomst is opgebouwd uit twee afdelingen: · Afdeling I bevat bepalingen voor de bespoediging van het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen; hierin worden de desbetreffende artikelen (V, VIII en X) van de GATT 1994 verduidelijkt en verbeterd. · Afdeling II bevat bepalingen inzake speciale en gedifferentieerde behandeling voor ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen, die zijn bedoeld om deze landen te helpen bij de toepassing van de bepalingen van de overeenkomst. De in afdeling I behandelde verplichtingen zijn ruim en handelen over de bekendmaking van wetten, regelingen en procedures, onder meer op het internet; voorafgaande besluiten; retributies en heffingen; verwerking van goederen vóór aankomst; gebruikmaking van elektronische betaling; snelle vrijgave van goederen; handelsfacilitatiemaatregelen voor erkende marktdeelnemers; snelle vrijgave van versnelde zendingen en aan bederf onderhevige goederen; minder formaliteiten en documentatievereisten; bevordering van het gebruik van een éénloketsysteem; uniforme toepassing van grensprocedures; tijdelijke invoer van goederen; verbeterde en vereenvoudigde procedures bij doorvoer; en douanesamenwerking. Daarnaast biedt de overeenkomst unieke flexibiliteitsinstrumenten inzake speciale en gedifferentieerde behandeling voor steun aan ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen bij het invoeren van hervormingen op het gebied van handelsfacilitatie. Zodra de overeenkomst in werking treedt, is zij in al haar onderdelen verbindend voor de ontwikkelde landen; desalniettemin wordt daarin erkend dat sommige leden die ontwikkelingsland of minst ontwikkeld land zijn technische bijstand nodig hebben voordat zij sommige verplichtingen kunnen uitvoeren die krachtens de overeenkomst op hen rusten. Bijgevolg is overeengekomen dat de leden die ontwikkelingsland of minst ontwikkeld land zijn hun verplichtingen indelen in verschillende categorieën die elk voorzien in een verschillend tempo voor de uitvoering van de verplichtingen. Elk ontwikkelingsland en elk minst ontwikkeld land bepaalt zelf het tijdschema voor de uitvoering van zijn verplichtingen en het tijdstip waarop die ingaan, aan de hand van de volgende categorieën: · categorie A: verplichtingen die een Lid heeft aangewezen voor uitvoering bij de inwerkingtreding van de overeenkomst; · categorie B: verplichtingen die een Lid heeft aangewezen voor uitvoering na afloop van een overgangsperiode; · categorie C: verplichtingen die een Lid heeft aangewezen voor uitvoering na afloop van een overgangsperiode en zodra uitvoeringscapaciteit is verworven via de verstrekking van technische bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw. Een groot aantal ontwikkelingslanden heeft reeds kennis gegeven van de verplichtingen die zij hebben aangewezen voor indeling in categorie A. Er is een complexe procedure voor vroegtijdige waarschuwing opgezet voor situaties waarin een land moeilijkheden ondervindt om de vereiste ondersteuning te verkrijgen of moeilijkheden ondervindt bij de uitvoering zonder technische bijstand, en genoodzaakt is bepaalde verplichtingen van categorie B naar categorie C te verschuiven. Alle verplichtingen die ter kennis zijn gebracht van het Comité voor handelsfacilitatie worden aan de overeenkomst gehecht en maken integrerend deel daarvan uit. De Overeenkomst inzake handelsfacilitatie treedt in werking nadat zij door twee derde van de WTO-leden is aanvaard. Het is in het belang van de Europese Unie en de overige leden van de WTO dat de overeenkomst snel in werking treedt en op korte termijn wordt uitgevoerd, aangezien de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie zal bijdragen tot de economische ontwikkeling van alle leden van de WTO. 3. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL Rechtsgrondslag De Overeenkomst inzake handelsfacilitatie heeft als hoofddoelstellingen de douaneprocedures te vereenvoudigen en ervoor te zorgen dat de handelsstromen zo vlot en voorzienbaar mogelijk verlopen. Derhalve bestrijkt de overeenkomst aangelegenheden die onder de gemeenschappelijke handelspolitiek vallen. De rechtsgrondslag voor dit voorstel is artikel 207, lid 4, in samenhang met artikel 218, lid 6, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Het voorstel betreft een gebied dat onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie valt. Het subsidiariteitsbeginsel is derhalve niet van toepassing. Voorgestelde maatregelen Artikel 218, lid 6, VWEU bepaalt dat de Raad, op voorstel van de Commissie, het besluit houdende sluiting van de overeenkomst vaststelt, na goedkeuring door het Europees Parlement. Met dit voorstel wordt de Raad verzocht het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie te sluiten. Het Europees Parlement zal worden verzocht met de sluiting van het protocol in te stemmen. 4. GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING Het voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Unie. 2015/0029 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 207, lid 4, eerste alinea, in samenhang met artikel 218, lid 6, onder a), v), Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Gezien de goedkeuring van het Europees Parlement[1], Overwegende hetgeen volgt: (1) De Wereldhandelsorganisatie ("WTO") heeft in november 2001 het startschot gegeven voor de Doha-ronde van handelsbesprekingen, de zogeheten Ontwikkelingsagenda van Doha. De onderhandelingen over handelsfacilitatie zijn in juli 2004 van start gegaan, op basis van een mandaat om verschillende artikelen van de Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel 1994 ("GATT 1994"), te weten artikel V (Vrijheid van doorvoer), artikel VIII (Retributies en formaliteiten bij in- en uitvoer) en artikel X (Bekendmaking en uitvoering van handelsregelingen), te verduidelijken en te verbeteren met als doel het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen, met inbegrip van goederen in doorvoer, verder te bespoedigen. Daarnaast hield het mandaat in het opstellen van regels voor een doeltreffende samenwerking tussen de douaneautoriteiten of alle andere bevoegde autoriteiten op het gebied van handelsfacilitatie en naleving van de douanevoorschriften. (2) De onderhandelingen zijn gevoerd door de Commissie in overleg met het bij artikel 207, lid 3, van het Verdrag ingestelde comité. (3) Tijdens de 9e Ministeriële Conferentie van de WTO, die van 3 tot en met 6 december 2013 in Bali heeft plaatsgevonden, is het Ministerieel Besluit inzake handelsfacilitatie vastgesteld, waarbij de onderhandelingen over de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie werden afgesloten, onder voorbehoud van inhoudelijke juridische toetsing. Bij het ministerieel besluit is tevens het Voorbereidend Comité voor handelsfacilitatie ingesteld en is de Algemene Raad van de WTO opgedragen een protocol aan te nemen waarbij de overeenkomst wordt ingevoegd in bijlage 1A bij de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de WTO alsmede het protocol overeenkomstig zijn interne procedures open te stellen voor aanvaarding door alle WTO-leden. (4) Tijdens zijn vergadering van 26 november 2014 heeft de Algemene Raad van de WTO zijn goedkeuring gehecht aan het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie ("het protocol") en het protocol opengesteld voor aanvaarding door de leden van de WTO. (5) Het protocol omvat de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie en de verplichtingen voor de ontwikkelingslanden die als bijlage aan de overeenkomst worden gehecht. Een groot aantal ontwikkelingslanden heeft reeds kennis gegeven van de verplichtingen die zij op grond van artikel 15, lid 1, van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie hebben aangewezen voor indeling in categorie A. Het Comité voor handelsfacilitatie neemt de kennisgevingen inzake de verplichtingen van categorie A voor de minst ontwikkelde landen op grond van artikel 15, lid 2, van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie en de kennisgevingen inzake de verplichtingen van categorie B en categorie C voor zowel de ontwikkelingslanden als de minst ontwikkelde landen op grond van artikel 16, lid 5, van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie in ontvangst. De verplichtingen maken integrerend deel uit van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie. (6) Het protocol moet worden gesloten namens de Unie, HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD: Artikel 1 Het Protocol tot wijziging van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie wordt namens de Europese Unie gesloten. De tekst van het protocol is aan dit besluit gehecht. Artikel 2 De voorzitter van de Raad wijst de persoon (personen) aan die bevoegd is (zijn) om namens de Unie de akte van aanvaarding neer te leggen als bedoeld in paragraaf 4 van het protocol, waarmee de instemming van de Unie om door het protocol gebonden te zijn tot uiting wordt gebracht[2]. Artikel 3 Dit protocol mag niet aldus worden uitgelegd dat daaraan rechten kunnen worden ontleend of dat het verplichtingen bevat waarop bij rechterlijke instanties van de Unie of de lidstaten rechtstreeks beroep kan worden gedaan. Artikel 4 Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld. Gedaan te Brussel, Voor de Raad De voorzitter [1] PB C van , blz. . [2] De datum van inwerkingtreding van het protocol wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie door het secretariaat-generaal van de Raad. PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN DE OVEREENKOMST VAN MARRAKESH TOT OPRICHTING VAN DE WERELDHANDELSORGANISATIE De leden van de Wereldhandelsorganisatie; Onder verwijzing naar de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie; Gezien het Besluit van de Algemene Raad in document WT/L/940, vastgesteld krachtens artikel X, lid 1, van de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie ("de WTO-Overeenkomst"); Komen het volgende overeen: 1. Bijlage 1A bij de WTO-Overeenkomst wordt, bij de inwerkingtreding van dit protocol krachtens paragraaf 4, gewijzigd door invoeging van de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie, als opgenomen in de bijlage bij dit protocol, na de Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen. 2. Zonder toestemming van de andere Leden mogen geen voorbehouden worden gemaakt met betrekking tot enige bepaling van dit protocol. 3. Dit protocol staat open voor aanvaarding door de Leden. 4. Dit protocol treedt in werking overeenkomstig artikel X, lid 3, van de WTO-Overeenkomst[1]. 5. Dit protocol wordt neergelegd bij de directeur-generaal van de Wereldhandelsorganisatie, die onverwijld aan elk Lid een gewaarmerkt exemplaar daarvan alsook een kennisgeving van elke aanvaarding krachtens paragraaf 3 doet toekomen. 6. Dit protocol wordt geregistreerd in overeenstemming met de bepalingen van artikel 102 van het Handvest van de Verenigde Naties. Gedaan te Genève op zevenentwintig november tweeduizend en veertien, in één exemplaar in de Engelse, de Franse en de Spaanse taal, zijnde elke tekst authentiek. __________ BIJLAGE BIJ HET PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN DE OVEREENKOMST VAN MARRAKESH TOT OPRICHTING VAN DE WERELDHANDELSORGANISATIE OVEREENKOMST INZAKE HANDELSFACILITATIE Preambule De Leden, Gezien de in het kader van de Ministeriële Verklaring van Doha gevoerde onderhandelingen; Memorerend en bevestigend het mandaat en de beginselen zoals vervat in paragraaf 27 van de Ministeriële Verklaring van Doha (WT/MIN(01)/DEC/1) en in bijlage D bij het op 1 augustus 2004 door de Algemene Raad aangenomen Besluit over het Doha-werkprogramma (WT/L/579), alsmede in paragraaf 33 van en bijlage E bij de Ministeriële Verklaring van Hongkong (WT/MIN(05)/DEC); Geleid door de wens de ter zake dienende aspecten van de artikelen V, VIII en X van de GATT 1994 te verduidelijken en te verbeteren met als doel het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen, met inbegrip van goederen in doorvoer, verder te bespoedigen; Erkennende de specifieke behoeften van de Leden die ontwikkelingsland zijn en met name de Leden die minst ontwikkeld land zijn, en geleid door de wens de bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw op dit gebied te verbeteren; Erkennende de noodzaak van doeltreffende samenwerking tussen de Leden over kwesties in verband met handelsfacilitatie en het naleven van de douanevoorschriften; Komen het volgende overeen: AFDELING I ARTIKEL 1: BEKENDMAKING EN BESCHIKBAARHEID VAN INFORMATIE 1 Bekendmaking 1.1. Elk Lid maakt onverwijld de volgende informatie op niet-discriminerende en gemakkelijk toegankelijke wijze bekend, opdat regeringen, handelaren en andere belanghebbenden hiervan kennis kunnen nemen: a) de procedures bij invoer, uitvoer en doorvoer (met inbegrip van de procedures bij binnenkomst via havens, luchthavens en andere punten van binnenkomst), en de daarvoor vereiste formulieren en documenten; b) de toegepaste tarieven van rechten en belastingen van welke aard ook ter zake van of in verband met de invoer of uitvoer; c) de retributies en heffingen die worden opgelegd door of uit naam van overheidsinstanties op of in verband met de invoer, uitvoer of doorvoer; d) de voorschriften voor de indeling of waardebepaling van producten voor douanedoeleinden; e) de algemeen toepasselijke wetten, regelingen en administratieve uitspraken die betrekking hebben op de oorsprongsregels; f) de beperkingen of verboden van invoer, uitvoer of doorvoer; g) de sanctiebepalingen voor niet-inachtneming van de invoer-, uitvoer- of doorvoerformaliteiten; h) de beroeps- of toetsingsprocedures; i) de overeenkomsten of delen van overeenkomsten met welk land of welke landen dan ook in verband met de invoer, uitvoer of doorvoer; en j) de procedures voor het beheer van tariefcontingenten. 1.2. Niets in deze bepalingen mag worden uitgelegd als een verplichting tot bekendmaking of verstrekking van informatie in een andere taal dan de taal van het Lid, behoudens het bepaalde in punt 2.2. 2 Via internet beschikbare informatie 2.1 Elk Lid stelt via het internet beschikbaar, en draagt voor zover mogelijk en in voorkomend geval zorg voor de actualisering van: a) een beschrijving[2] van zijn procedures bij invoer, uitvoer en doorvoer, met inbegrip van de beroeps- of toetsingsprocedures, waarmee de regeringen, handelaren en andere belanghebbenden informatie wordt verschaft over de praktische stappen die nodig zijn voor de invoer, uitvoer en doorvoer; b) de formulieren en documenten die nodig zijn voor de invoer op, de uitvoer uit of de doorvoer door zijn grondgebied; c) de contactgegevens van zijn informatiepunt(en). 2.2 Zo mogelijk wordt de beschrijving als bedoeld in punt 2.1, onder a), tevens beschikbaar gesteld in een van de officiële talen van de WTO. 2.3 De Leden worden ertoe aangemoedigd verdere handelsgerelateerde informatie via het internet beschikbaar te stellen, met inbegrip van relevante handelsgerelateerde wettelijke voorschriften en andere gegevens als bedoeld in punt 1.1. 3 Informatiepunten 3.1 Elk Lid richt, binnen de grenzen van de hem beschikbare middelen, een of meer informatiepunten op, of houdt deze in stand, voor de beantwoording van redelijke verzoeken van regeringen, handelaren en andere belanghebbenden om inlichtingen over aangelegenheden die vallen onder punt 1.1, en voor de verstrekking van de vereiste formulieren en documenten als bedoeld in punt 1.1, onder a). 3.2 Om te voldoen aan het vereiste van punt 3.1 wat gemeenschappelijke procedures betreft, kunnen de Leden van een douane-unie of de Leden die betrokken zijn bij een proces van regionale integratie gemeenschappelijke informatiepunten op regionaal niveau oprichten of in stand houden. 3.3 De Leden worden ertoe aangemoedigd geen retributie te verlangen voor de beantwoording van verzoeken om inlichtingen en voor de verstrekking van de vereiste formulieren en documenten. Ingeval zij wel betaling van retributies en heffingen verlangen, beperken zij het bedrag daarvan tot, bij benadering, de kosten van de verleende diensten. 3.4 De informatiepunten beantwoorden de verzoeken om inlichtingen en verstrekken de formulieren en documenten binnen een door elk Lid vastgestelde redelijke termijn, die kan verschillen naargelang de aard of de ingewikkeldheid van het verzoek. 4 Kennisgeving Elk Lid stelt het krachtens artikel 23, lid 1, punt 1.1, opgerichte Comité voor handelsfacilitatie (in deze overeenkomst "comité" genoemd) in kennis van: a) de officiële plaats(en) waar de gegevens als bedoeld in punt 1.1, onder a) tot en met j), zijn bekendgemaakt; b) de URL's van de website(s) als bedoeld in punt 2.1; en c) de contactgegevens van de informatiepunten als bedoeld in punt 3.1. ARTIKEL 2: GELEGENHEID OM OPMERKINGEN TE MAKEN, INFORMATIEVERSTREKKING VÓÓR INWERKINGTREDING EN OVERLEG 1 Gelegenheid om opmerkingen te maken en informatieverstrekking vóór inwerkingtreding 1.1 Elk Lid biedt, voor zover uitvoerbaar en op een wijze die in overeenstemming is met zijn nationale recht en rechtsstelsel, handelaren en andere belanghebbenden de gelegenheid en een passende termijn om opmerkingen te maken over de voorgestelde invoering of wijziging van algemeen toepasselijke wetten en regelingen betreffende het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen, met inbegrip van goederen in doorvoer. 1.2 Elk Lid draagt er, voor zover uitvoerbaar en op een wijze die in overeenstemming is met zijn nationale recht en rechtsstelsel, zorg voor dat nieuwe of gewijzigde algemeen toepasselijke wetten en regelingen betreffende het verkeer, de vrijgave en de vrijmaking van goederen, met inbegrip van goederen in doorvoer, zo vroeg mogelijk vóór de inwerkingtreding daarvan worden bekendgemaakt of informatie daaromtrent op andere wijze openbaar wordt gemaakt, opdat handelaren en andere belanghebbenden daarvan kennis kunnen nemen. 1.3 Het bepaalde in de punten 1.1 en 1.2 is niet van toepassing op wijzigingen van rechten of tariefwijzigingen, maatregelen ter verlichting, maatregelen waarvan de doeltreffendheid zou worden ondermijnd door de naleving van de punten 1.1 of 1.2, maatregelen die in dringende omstandigheden worden toegepast of geringe wijzigingen van het nationale recht en rechtsstelsel. 2 Overleg Elk Lid voorziet in voorkomend geval in regelmatig overleg tussen zijn grensagentschappen en de handelaren of andere belanghebbenden die zich op zijn grondgebied bevinden. ARTIKEL 3: VOORAFGAANDE BESLUITEN 1. Elk Lid stelt ten aanzien van een aanvrager die een schriftelijk verzoek met alle nodige gegevens heeft ingediend, op passende wijze en tijdig een voorafgaand besluit vast. Wanneer een Lid weigert een voorafgaand besluit vast te stellen, stelt het de aanvrager hiervan onverwijld schriftelijk in kennis, met vermelding van de relevante feiten en de redenen daarvoor. 2. Een Lid kan weigeren een voorafgaand besluit ten aanzien van een aanvrager vast te stellen wanneer de in de aanvraag aan de orde gestelde kwestie: a) reeds het voorwerp is van een door de aanvrager voor een overheidsorgaan, een beroepscollege of een rechterlijke instantie aanhangige gemaakte zaak; of b) reeds is beslist door een beroepscollege of een rechterlijke instantie. 3. Het voorafgaande besluit is geldig gedurende een redelijke periode nadat het is vastgesteld, tenzij het toepasselijke recht of de aan het besluit ten grondslag liggende feiten of omstandigheden zijn gewijzigd. 4. Wanneer het Lid het voorafgaande besluit intrekt, wijzigt of ongeldig verklaart, stelt het de aanvrager hiervan schriftelijk in kennis, met vermelding van de relevante feiten en de redenen daarvoor. Een Lid kan een voorafgaand besluit alleen met terugwerkende kracht intrekken, wijzigen of ongeldig verklaren wanneer het was gebaseerd op onvolledige, onjuiste, bedrieglijke of misleidende informatie. 5. Een door een Lid vastgesteld voorafgaand besluit is voor dat Lid bindend ten aanzien van de aanvrager die om het besluit heeft verzocht. Het Lid kan bepalen dat het voorafgaande besluit voor de aanvrager bindend is. 6. Elk Lid maakt ten minste bekend: a) de vereisten voor de aanvraag voor een voorafgaand besluit, met inbegrip van de te verstrekken informatie en het formaat; b) de termijn waarbinnen het een voorafgaand besluit zal vaststellen; en c) de periode gedurende welke het voorafgaand besluit geldig is. 7. Elk Lid verricht, op schriftelijk verzoek van een aanvrager, een toetsing van het voorafgaand besluit of de beslissing om het voorafgaand besluit in te trekken, te wijzigen of ongeldig te verklaren[3]. 8. Elk Lid streeft ernaar alle informatie over voorafgaande besluiten die het voor andere belanghebbenden van aanmerkelijk belang acht, openbaar te maken, rekening houdend met de noodzaak commercieel vertrouwelijke informatie te beschermen. 9. Definities en toepassingsgebied: a) Een voorafgaand besluit is een schriftelijk besluit dat een Lid voorafgaand aan de invoer van een goed waarop de aanvraag betrekking heeft, ten aanzien van de aanvrager vaststelt en waarin wordt beschreven welke behandeling het Lid ten tijde van de invoer op het goed zal toepassen wat betreft: i) de tariefindeling van het goed; en ii) de oorsprong van het goed[4]. b) De Leden worden ertoe aangemoedigd naast de voorafgaande besluiten als omschreven onder a) voorafgaande besluiten vast te stellen inzake: i) de passende methode of de passende criteria, en de toepassing daarvan, die moeten worden gebruikt voor de bepaling van de douanewaarde in het kader van een specifiek feitencomplex; ii) de toepasselijkheid van de door het Lid gestelde voorwaarden voor ontheffing of vrijstelling van douanerechten; iii) de toepassing van de door het Lid gestelde vereisten voor contingenten, met inbegrip van tariefcontingenten; en iv) alle bijkomende kwesties waarvoor een Lid het passend acht een voorafgaand besluit vast te stellen. c) Een aanvrager is een exporteur, een importeur of elke persoon met een rechtmatig belang, of diens vertegenwoordiger. d) Een Lid kan verlangen dat de aanvrager beschikt over een wettelijke vertegenwoordiging op zijn grondgebied of aldaar wettelijk is geregistreerd. Voor zover mogelijk mogen die vereisten geen beperking inhouden van de categorieën personen die een aanvraag voor een voorafgaand besluit kunnen indienen, waarbij met name rekening moet worden gehouden met de specifieke behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen. Deze vereisten moeten duidelijk en transparant zijn en mogen geen middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie vormen. ARTIKEL 4: BEROEPS- OF TOETSINGSPROCEDURES 1. Elk Lid bepaalt dat iedere persoon ten aanzien van wie de douaneautoriteiten een administratieve beschikking[5] geven, op zijn grondgebied het recht heeft om: a) administratief beroep in te stellen bij of om administratieve toetsing te verzoeken door een hoger bestuursorgaan of een bestuursorgaan dat onafhankelijk is van de functionaris of de dienst die de beschikking heeft gegeven; en/of b) beroep in rechte in te stellen tegen of om rechterlijke toetsing te verzoeken van de beschikking. 2. Op grond van de wetgeving van een Lid kan worden verlangd dat eerst administratief beroep wordt ingesteld of om administratieve toetsing wordt verzocht alvorens beroep in rechte kan worden ingesteld of om rechterlijke toetsing kan worden verzocht. 3. Elk Lid ziet erop toe dat zijn beroeps- of toetsingsprocedures op niet-discriminerende wijze worden uitgevoerd. 4. Elk Lid ziet erop toe dat ingeval de beslissing op het beroep of de toetsing in het kader van lid 1, onder a), niet: a) hetzij binnen de in zijn wet- of regelgeving vastgestelde termijnen; b) hetzij onverwijld wordt genomen, de verzoekende partij het recht heeft om een nieuw administratief beroep of beroep in rechte in te stellen of om een nieuwe administratieve of rechterlijke toetsing te verzoeken dan wel anderszins hiertegen bij de rechter op te komen[6]. 5. Elk Lid ziet erop toe dat de in lid 1 bedoelde persoon in kennis wordt gesteld van de redenen voor de administratieve beschikking, zodat hij indien nodig gebruik kan maken van de beroeps- of toetsingsprocedures. 6. Elk Lid wordt ertoe aangemoedigd de bepalingen van dit artikel van toepassing te verklaren op een administratieve beschikking die is gegeven door een ander grensagentschap dan de desbetreffende douaneautoriteit. ARTIKEL 5: ANDERE MAATREGELEN TER VERBETERING VAN ONPARTIJDIGHEID, NON-DISCRIMINATIE EN TRANSPARANTIE 1 Mededelingen met het oog op versterkte controles of inspecties Wanneer een Lid een systeem vaststelt of handhaaft voor het uitvaardigen van mededelingen of richtsnoeren voor zijn betrokken autoriteiten inzake het verhogen van het niveau van grenscontroles of -inspecties van door een mededeling of richtsnoer bestreken levensmiddelen, drank of diervoeder met het oog op de bescherming van het leven of de gezondheid van mens, dier of plant op zijn grondgebied, gelden voor de wijze van uitvaardiging, intrekking of schorsing van die mededelingen of richtsnoeren de volgende voorschriften: a) het Lid kan indien nodig risicogebaseerde mededelingen of richtsnoeren uitvaardigen; b) het Lid kan de mededelingen of richtsnoeren op dusdanige wijze uitvaardigen dat zij uitsluitend uniforme toepassing vinden op die punten van binnenkomst waar de sanitaire en fytosanitaire omstandigheden die aan de mededeling of het richtsnoer ten grondslag liggen, van kracht zijn; c) het Lid trekt de mededeling of het richtsnoer onverwijld in of schorst de mededeling of het richtsnoer onverwijld wanneer de daaraan ten grondslag liggende omstandigheden zich niet langer voordoen, of indien gewijzigde omstandigheden het hoofd kan worden geboden door middel van maatregelen die het handelsverkeer minder sterk belemmeren; en d) wanneer het Lid besluit de mededeling of het richtsnoer in te trekken of te schorsen, maakt het, naargelang van het geval, de intrekking of schorsing daarvan onverwijld op niet-discriminerende en gemakkelijk toegankelijke wijze bekend, of stelt het het exporterende Lid of de importeur daarvan in kennis. 2 Vasthouding Een Lid stelt de vervoerder of importeur onverwijld in kennis wanneer de ten invoer aangegeven goederen voor inspectiedoeleinden door de douane- of andere bevoegde autoriteiten worden vastgehouden. 3 Testprocedures 3.1 Een Lid kan, op verzoek, de mogelijkheid van een tweede test bieden ingeval de eerste test van een monster dat is genomen bij aankomst van de ten invoer aangegeven goederen een negatief resultaat te zien geeft. 3.2 Een Lid maakt de naam en het adres van alle laboratoria waar de test kan worden uitgevoerd op niet-discriminerende en gemakkelijk toegankelijke wijze bekend dan wel verstrekt deze informatie aan de importeur wanneer deze de mogelijkheid van een tweede test als bedoeld in punt 3.1 wordt geboden. 3.3 Een Lid houdt rekening met het resultaat van de eventueel op grond van punt 3.1 uitgevoerde tweede test met het oog op de vrijgave en vrijmaking van de goederen, en kan in voorkomend geval de resultaten van deze test aanvaarden. ARTIKEL 6: VOORSCHRIFTEN INZAKE RETRIBUTIES EN HEFFINGEN TER ZAKE VAN OF IN VERBAND MET IN- EN UITVOER ALSMEDE SANCTIES 1 Algemene voorschriften inzake retributies en heffingen ter zake van of in verband met in- en uitvoer 1.1 De bepalingen van lid 1 zijn van toepassing op alle retributies en heffingen, niet zijnde invoer- en uitvoerrechten en belastingen in de zin van artikel III van de GATT 1994, die door de Leden worden opgelegd ter zake van of in verband met de in- of uitvoer van goederen. 1.2 Informatie over retributies en heffingen wordt bekendgemaakt in overeenstemming met artikel 1. Deze informatie bestrijkt de retributies en heffingen die zullen worden toegepast, de reden voor dergelijke retributies en heffingen, de bevoegde autoriteit alsmede het tijdstip en de wijze van betaling. 1.3 Er wordt, behoudens in dringende omstandigheden, voorzien in een voldoende lange periode tussen het tijdstip waarop nieuwe of gewijzigde retributies en heffingen worden bekendgemaakt en het tijdstip met ingang waarvan zij van kracht worden. Dergelijke retributies en heffingen worden pas toegepast nadat de informatie daarover is bekendgemaakt. 1.4 Elk Lid herziet, waar uitvoerbaar, op gezette tijden zijn retributies en heffingen, met het doel om het aantal en de diversiteit daarvan te beperken. 2 Specifieke voorschriften inzake retributies en heffingen voor douanebehandeling ter zake van of in verband met in- en uitvoer De retributies en heffingen voor douanebehandeling: i) worden beperkt tot, bij benadering, de kosten van de verleende diensten ter zake van of in verband met de specifieke invoer- of uitvoertransactie in kwestie; en ii) behoeven niet verband te houden met een specifieke invoer- of uitvoertransactie, mits zij worden toegepast voor diensten die nauw verbonden zijn met de douanebehandeling van de goederen. 3 Voorschriften inzake sancties 3.1 Voor de toepassing van lid 3 wordt onder "sancties" verstaan die sancties die door de douaneautoriteiten van een Lid worden opgelegd wegens overtreding van de wetten, regelingen of procedurevoorschriften van het Lid op douanegebied. 3.2 Elk Lid ziet erop toe dat de sancties wegens overtreding van de wetten, regelingen of procedurevoorschriften op douanegebied uitsluitend worden opgelegd aan de persoon/personen die ingevolge zijn wetgeving voor de overtreding verantwoordelijk is/zijn. 3.3 Welke sanctie wordt opgelegd, hangt af van de feiten en omstandigheden van het geval, en de sanctie is evenredig aan de omvang en de ernst van de overtreding. 3.4 Elk Lid ziet erop toe dat het maatregelen handhaaft om te vermijden dat: a) belangenconflicten ontstaan bij de vaststelling en de invordering van sancties en rechten; en b) de vaststelling of invordering wordt gestimuleerd van een sanctie die niet in overeenstemming is met punt 3.3. 3.5 Elk Lid ziet erop toe dat wanneer een sanctie wordt opgelegd wegens overtreding van de wetten, regelingen of procedurevoorschriften op douanegebied, een schriftelijke toelichting wordt verstrekt aan de persoon/personen aan wie de sanctie wordt opgelegd, met vermelding van de aard van de overtreding en de toepasselijke wet, de toepasselijke regeling of de toepasselijke procedure krachtens welke het bedrag of de duur van de sanctie wegens overtreding is vastgesteld. 3.6 Wanneer een persoon uit eigen beweging de douaneautoriteiten van een Lid informatie verstrekt over de omstandigheden waaronder een overtreding van de wetten, regelingen of procedurevoorschriften op douanegebied heeft plaatsgevonden vóórdat de overtreding door de douaneautoriteiten wordt ontdekt, wordt het Lid ertoe aangemoedigd, waar passend, dit feit als een mogelijke verzachtende omstandigheid bij de vaststelling van een aan die persoon op te leggen sanctie aan te merken. 3.7 De bepalingen van dit lid zijn van toepassing op sancties in het transitoverkeer als bedoeld in punt 3.1. ARTIKEL 7: VRIJGAVE EN VRIJMAKING VAN GOEDEREN 1 Verwerking vóór aankomst 1.1 Elk Lid stelt procedures in, of handhaaft deze, die het mogelijk maken invoerdocumenten en andere vereiste informatie, met inbegrip van ladinglijsten, te verstrekken, teneinde vóór de aankomst van de goederen te beginnen met de verwerking daarvan om de vrijgave van de goederen bij aankomst te bespoedigen. 1.2 Elk Lid voorziet, waar passend, in voorafgaande indiening van documenten in elektronische vorm met het oog op de verwerking van dergelijke documenten vóór aankomst. 2 Elektronische betaling Elk Lid stelt, voor zover uitvoerbaar, procedures in, of handhaaft deze, die elektronische betaling van de door de douaneautoriteiten geïnde rechten, belastingen, retributies en heffingen die bij in- en uitvoer verschuldigd worden, mogelijk maken. 3 Vrijgave los van definitieve vaststelling van douanerechten, belastingen, retributies en heffingen 3.1 Elk Lid stelt procedures in, of handhaaft deze, die het mogelijk maken goederen vóór de definitieve vaststelling van de douanerechten, belastingen, retributies en heffingen vrij te geven, wanneer die vaststelling niet vóór of bij dan wel zo spoedig mogelijk na aankomst geschiedt en mits aan alle overige regelgevingsvereisten is voldaan. 3.2 Als voorwaarde voor dergelijke vrijgave kan een Lid verlangen dat: a) de vóór of bij aankomst van de goederen vastgestelde douanerechten, belastingen, retributies en heffingen zijn betaald en voor alle nog niet vastgestelde douanerechten, belastingen, retributies en heffingen garantie is gesteld in de vorm van een zekerheid, een borgsom of een ander passend instrument waarin zijn wetten en regelingen voorzien; of b) garantie is gesteld in de vorm van een zekerheid, een borgsom of een ander passend instrument waarin zijn wetten en regelingen voorzien. 3.3 Een dergelijke garantie mag niet uitgaan boven het bedrag dat het Lid verlangt ter verzekering van de betaling van de douanerechten, belastingen, retributies en heffingen die uiteindelijk worden verschuldigd voor de goederen waarvoor garantie is gesteld. 3.4 In gevallen waarin een overtreding is vastgesteld ter zake waarvan een financiële sanctie of een boete kan worden opgelegd, kan worden verlangd dat garantie wordt gesteld voor de sanctie of boete die kan worden opgelegd. 3.5 De garantie als bedoeld in de punten 3.2 en 3.4 wordt vrijgemaakt wanneer die niet langer verlangd wordt. 3.6 Niets in deze bepalingen doet afbreuk aan het recht van een Lid om de goederen te onderzoeken, vast te houden, in beslag te nemen of verbeurd te verklaren dan wel de goederen te behandelen op een wijze die niet anderszins in strijd is met de rechten en verplichtingen van het Lid in het kader van de WTO. 4 Risicobeheer 4.1 Elk Lid zet, voor zover mogelijk, een risicobeheersysteem voor douanecontrole op of handhaaft dit. 4.2 Elk Lid ontwerpt en past het risicobeheer toe op zodanige wijze dat willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie of een verkapte beperking van de internationale handel wordt vermeden. 4.3 Elk Lid spits de douanecontrole en, voor zover mogelijk, andere relevante grenscontroles toe op hoogrisicozendingen en zorgt ervoor dat laagrisicozendingen snel worden vrijgegeven. Een Lid kan als onderdeel van zijn risicobeheer ook op willekeurige basis zendingen voor dergelijke controles selecteren. 4.4 Elk Lid baseert zijn risicobeheer op een beoordeling van de risico's aan de hand van passende selectiviteitscriteria. Dergelijke selectiviteitscriteria zijn onder meer de code van het Geharmoniseerd Systeem, de aard en beschrijving van de goederen, het land van oorsprong, het land waar de goederen zijn verzonden, de waarde van de goederen, de staat van dienst van de handelaren op het gebied van het naleven van de voorschriften en het type vervoermiddel. 5 Controle na douaneafhandeling 5.1 Ter bespoediging van de vrijgave van de goederen voorziet elk Lid in een controle na douaneafhandeling, of handhaaft deze, teneinde de naleving van de douane- en andere daarmee verband houdende wetten en regelingen te verzekeren. 5.2 Elk Lid selecteert een persoon of een zending voor de controle na douaneafhandeling op risicogebaseerde wijze, waarbij ook gebruik kan worden gemaakt van passende selectiviteitscriteria. Elk Lid voert de controles na douaneafhandeling op transparante wijze uit. Wanneer de persoon bij het controleproces betrokken is en de controle uitsluitsel heeft gegeven, stelt het Lid de persoon wiens administratie het voorwerp van de controle is, onverwijld in kennis van de resultaten, zijn rechten en plichten alsmede de redenen voor de resultaten. 5.3 De bij de controle na douaneafhandeling verkregen informatie kan worden gebruikt in verdere administratieve of gerechtelijke procedures. 5.4 De Leden gebruiken, voor zover praktisch uitvoerbaar, het resultaat van de controle na douaneafhandeling bij de toepassing van het risicobeheer. 6 Vaststelling en bekendmaking van gemiddelde vrijgavetermijnen 6.1 De Leden worden ertoe aangemoedigd hun gemiddelde vrijgavetermijn voor goederen op gezette tijden en op consistente wijze te meten en bekend te maken, met gebruikmaking van instrumenten zoals onder meer de Time Release Study van de Werelddouaneorganisatie (in deze overeenkomst "WDO" genoemd)[7]. 6.2 De Leden worden ertoe aangemoedigd het comité in kennis te stellen van hun ervaringen met het meten van de gemiddelde vrijgavetermijnen, met inbegrip van de gehanteerde methoden, de vastgestelde knelpunten en mogelijke daaruit voortvloeiende gevolgen voor de doeltreffendheid. 7 Handelsfacilitatiemaatregelen voor erkende marktdeelnemers 7.1 Elk Lid voorziet ten behoeve van marktdeelnemers die aan nader bepaalde criteria voldoen, hierna erkende marktdeelnemers genoemd, in aanvullende handelsfacilitatiemaatregelen in verband met de invoer-, uitvoer- of doorvoerformaliteiten en ‑procedures als bedoeld in punt 7.3. De Leden kunnen er ook voor kiezen dergelijke handelsfacilitatiemaatregelen door middel van voor alle marktdeelnemers algemeen beschikbare douaneprocedures aan te bieden, zonder dat zij daarvoor een afzonderlijke regeling in het leven moeten roepen. 7.2 De nader bepaalde criteria om als erkende marktdeelnemer te worden aangemerkt, moeten verband houden met de naleving, of het risico van niet-naleving, van de in de wetten, regelingen of procedures van een Lid gespecificeerde voorschriften. a) Dergelijke criteria, die moeten worden bekendgemaakt, zijn onder meer: i) een passende staat van dienst op het gebied van het naleven van de douane- en andere daarmee verband houdende wetten en regelingen; ii) een systeem voor het bijhouden van de administratie dat de nodige interne controles mogelijk maakt; iii) financiële solvabiliteit, met inbegrip van, waar van toepassing, het stellen van voldoende zekerheid of garantie; en iv) beveiliging van de toeleveringsketen. b) Dergelijke criteria mogen: i) niet zodanig worden ontworpen of toegepast dat zij in gelijke omstandigheden willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie tussen marktdeelnemers in de hand werken of meebrengen; en ii) voor zover mogelijk, de deelname van kleine en middelgrote ondernemingen niet beperken. 7.3 De handelsfacilitatiemaatregelen waarin wordt voorzien ingevolge het bepaalde in punt 7.1, moeten ten minste drie van de volgende maatregelen omvatten[8]: a) lage eisen aan documenten en gegevens, naargelang van het geval; b) laag percentage fysieke controles en onderzoeken, naargelang van het geval; c) korte vrijgavetermijn, naargelang van het geval; d) uitgestelde betaling van rechten, belastingen, retributies en heffingen; e) gebruikmaking van doorlopende garanties of garanties met korte looptijd; f) één enkele douaneaangifte voor alle in- en uitvoer in een bepaalde periode; en g) vrijmaking van de goederen in de bedrijfsruimten van de erkende marktdeelnemer of op enige andere door de douane goedgekeurde plaats. 7.4 De Leden worden ertoe aangemoedigd regelingen voor erkende marktdeelnemers op te zetten op basis van internationale normen, indien dergelijke normen bestaan, tenzij die normen niet passend of doeltreffend voor het bereiken van de nagestreefde legitieme doelstellingen zijn. 7.5 Ter versterking van de handelsfacilitatiemaatregelen waarin ten behoeve van de marktdeelnemers wordt voorzien, stellen de Leden andere Leden in de gelegenheid te onderhandelen over wederzijdse erkenning van de regelingen voor erkende marktdeelnemers. 7.6 De Leden wisselen binnen het comité relevante informatie uit over de geldende regelingen voor erkende marktdeelnemers. 8 Versnelde zendingen 8.1 Elk Lid stelt procedures in, of handhaaft deze, die het mogelijk maken ten minste die goederen die via luchtvrachtfaciliteiten zijn binnengekomen versneld vrij te geven ten behoeve van de personen die om een dergelijke behandeling verzoeken, met behoud van de douanecontroles[9]. Indien een Lid criteria[10] hanteert op grond waarvan de categorieën marktdeelnemers die om deze behandeling kunnen verzoeken, worden beperkt, kan het Lid door middel van bekendgemaakte criteria verlangen dat de aanvrager enkel in aanmerking komt voor toepassing van de in punt 8.2 beschreven behandeling op zijn versnelde zendingen als: a) hij toereikende infrastructuur biedt en instaat voor de betaling van de douanekosten in verband met de verwerking van versnelde zendingen, in de gevallen waarin de aanvrager voldoet aan de voorschriften van het Lid inzake het uitvoeren van een dergelijke verwerking in een specifieke faciliteit; b) hij vóór de aankomst van een versnelde zending de voor de vrijgave benodigde informatie indient; c) hem retributies worden opgelegd waarvan het bedrag is beperkt tot, bij benadering, de kosten van de diensten die worden verleend bij het toekennen van de in punt 8.2 beschreven behandeling; d) hij een hoge mate van controle op de versnelde zendingen blijft uitoefenen door gebruikmaking van technologie op het gebied van interne beveiliging, interne logistiek en het intern traceren van de zendingen vanaf de ophaling tot de aflevering; e) hij voorziet in versnelde verzending vanaf de ophaling tot de aflevering; f) hij de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de betaling aan de douaneautoriteiten van alle douanerechten, belastingen, retributies en heffingen met betrekking tot de goederen; g) hij een goede staat van dienst heeft op het gebied van het naleven van de douane- en andere daarmee verband houdende wetten en regelingen; h) hij voldoet aan de overige voorwaarden die rechtstreeks verband houden met de doeltreffende handhaving van de wetten, regelingen en procedurevoorschriften van het Lid die specifiek betrekking hebben op het toekennen van de in punt 8.2 beschreven behandeling. 8.2 Behoudens het bepaalde in de punten 8.1 en 8.3: a) houden de Leden in overeenstemming met artikel 10, lid 1, de voor de vrijgave van versnelde zendingen vereiste documenten zo beperkt mogelijk, en voorzien zij, voor zover mogelijk, in de vrijgave op basis van gegevens over bepaalde zendingen die slechts één keer behoeven te worden ingediend; b) bepalen de Leden dat versnelde zendingen onder normale omstandigheden zo spoedig mogelijk na aankomst worden vrijgegeven, op voorwaarde dat de voor de vrijgave benodigde gegevens zijn ingediend; c) streven de Leden ernaar de behandeling als bedoeld onder a) en b) toe te passen op zendingen met welk gewicht of van welke waarde dan ook, waarbij zij erkennen dat het een Lid is toegestaan aanvullende procedures bij binnenbrengen voor te schrijven, waaronder aangiften en bewijsstukken daarvan alsmede de betaling van rechten en belastingen, en beperkingen te stellen aan deze op het soort goed gebaseerde behandeling, op voorwaarde dat de behandeling niet beperkt is tot goederen met een geringe waarde zoals documenten; en d) voorzien de Leden, voor zover mogelijk, in een drempelwaarde voor zendingen of een belastbaar minimumbedrag waarbij geen douanerechten en belastingen worden geheven, behalve voor bepaalde voorgeschreven goederen. Dit geldt niet voor binnenlandse belastingen, zoals belastingen op de toegevoegde waarde en accijnzen, die in overeenstemming met artikel III van de GATT 1994 op de invoer worden geheven. 8.3 Niets in het bepaalde in de punten 8.1 en 8.2 doet afbreuk aan het recht van een Lid om de goederen te onderzoeken, vast te houden, in beslag te nemen, verbeurd te verklaren of de binnenkomst daarvan te weigeren, dan wel om controles na douaneafhandeling uit te voeren, ook in verband met het gebruik van risicobeheersystemen. Voorts belet niets in het bepaalde in de punten 8.1 en 8.2 een Lid om als voorwaarde voor de vrijgave te verlangen dat aanvullende gegevens worden ingediend en aan niet-automatische vergunningsvereisten wordt voldaan. 9 Aan bederf onderhevige goederen[11] 9.1 Ter voorkoming van het vermijdbare verlies of de vermijdbare kwaliteitsvermindering van aan bederf onderhevige goederen, en op voorwaarde dat aan alle regelgevingsvereisten is voldaan, voorziet elk Lid in de vrijgave van aan bederf onderhevige goederen: a) in normale omstandigheden, op een zo kort mogelijke termijn; en b) in uitzonderlijke omstandigheden waarin dat gepast is, buiten de kantooruren van de douane- en andere relevante autoriteiten. 9.2 Elk Lid kent bij het vaststellen van het tijdschema voor eventueel vereiste onderzoeken passende prioriteit toe aan aan bederf onderhevige goederen. 9.3 Elk Lid treft voorzieningen of staat een importeur toe voorzieningen te treffen voor de juiste opslag van aan bederf onderhevige goederen tot de vrijgave daarvan. Het Lid kan verlangen dat alle door de importeur geregelde opslagfaciliteiten door zijn relevante autoriteiten zijn goedgekeurd of aangewezen. Het verplaatsen van de goederen naar die opslagfaciliteiten, daaronder begrepen de machtigingen voor de marktdeelnemer die de goederen verplaatst, kan zo nodig afhankelijk worden gesteld van de goedkeuring door de relevante autoriteiten. Het Lid voorziet, waar uitvoerbaar en in overeenstemming met de nationale wetgeving, op verzoek van de importeur in de nodige procedures voor de vrijgave in die opslaginstallaties. 9.4 In geval van aanzienlijke vertraging bij de vrijgave van aan bederf onderhevige goederen, en op schriftelijk verzoek, deelt het importerende Lid, voor zover uitvoerbaar, de redenen voor de vertraging mede. ARTIKEL 8: SAMENWERKING TUSSEN GRENSAGENTSCHAPPEN 1. Elk Lid ziet erop toe dat zijn autoriteiten en agentschappen die belast zijn met de grenscontroles en de procedures voor invoer, uitvoer en doorvoer van goederen met elkaar samenwerken en hun activiteiten coördineren teneinde de handel te vergemakkelijken. 2. Elk Lid werkt, voor zover mogelijk en uitvoerbaar, op grond van onderling overeengekomen voorwaarden samen met andere Leden waarmee het een gemeenschappelijke grens deelt, met het oog op de coördinatie van de procedures aan de grensovergangen teneinde de grensoverschrijdende handel te vergemakkelijken. Die samenwerking en coördinatie kunnen onder meer omvatten: a) de onderlinge afstemming van werkdagen en werktijden; b) de onderlinge afstemming van procedures en formaliteiten; c) het opzetten en delen van gemeenschappelijke faciliteiten; d) gezamenlijke controles; e) de invoering van een one-stop-controle aan grensposten. ARTIKEL 9: VERPLAATSING ONDER DOUANETOEZICHT VAN VOOR INVOER BESTEMDE GOEDEREN Elk Lid staat, voor zover uitvoerbaar en op voorwaarde dat aan alle regelgevingsvereisten wordt voldaan, toe dat voor invoer bestemde goederen op zijn grondgebied onder douanetoezicht worden verplaatst van een douanekantoor van binnenkomst naar een ander douanekantoor op zijn grondgebied waar de goederen worden vrijgegeven of vrijgemaakt. ARTIKEL 10: FORMALITEITEN IN VERBAND MET INVOER, UITVOER EN DOORVOER 1 Formaliteiten en documentatievereisten 1.1 Om de omvang en de ingewikkeldheid van de invoer-, uitvoer- en doorvoerformaliteiten te beperken en de documentatievereisten bij invoer, uitvoer en doorvoer te verlichten en te vereenvoudigen, en rekening houdend met legitieme beleidsdoelstellingen en andere factoren zoals gewijzigde omstandigheden, relevante nieuwe informatie, zakelijke praktijken, beschikbaarheid van technieken en technologie, internationale beste praktijken en input van belanghebbenden, evalueert elk Lid deze formaliteiten en documentatievereisten, en ziet het er, op basis van de resultaten van de evaluatie, in voorkomend geval op toe dat dergelijke formaliteiten en documentatievereisten: a) worden vastgesteld en/of toegepast met het oog op een snelle vrijgave en vrijmaking van goederen, met name van aan bederf onderhevige goederen; b) zodanig worden vastgesteld en/of toegepast dat de voor het naleven van de voorschriften benodigde tijd en de daarmee verbonden kosten voor handelaren en marktdeelnemers worden verminderd; c) de minst handelsbeperkende maatregel zijn die wordt gekozen wanneer twee of meer alternatieve maatregelen redelijkerwijs beschikbaar zijn om aan de betrokken beleidsdoelstelling(en) te voldoen; en d) niet worden gehandhaafd wanneer zij niet langer nodig zijn, ook wat onderdelen daarvan betreft. 1.2 Het comité stelt procedures op voor de uitwisseling door de Leden van relevante informatie en beste praktijken, naargelang van het geval. 2 Aanvaarding van afschriften 2.1 Elk Lid streeft er, waar passend, naar papieren of elektronische afschriften te aanvaarden van de bewijsstukken die vereist zijn voor de invoer-, uitvoer- of doorvoerformaliteiten. 2.2 Wanneer een overheidsorgaan van een Lid reeds in het bezit is van het origineel van een dergelijk document, aanvaardt elk ander overheidsorgaan van dat Lid in voorkomend geval in plaats van het originele document een papieren of elektronisch afschrift dat wordt afgegeven door het overheidsorgaan dat in het bezit is van het origineel. 2.3 Een Lid mag als voorwaarde voor de invoer niet verlangen dat het origineel of een afschrift van de bij de douaneautoriteiten van het uitvoerende Lid ingediende aangiften ten uitvoer wordt overgelegd[12]. 3 Gebruik van internationale normen 3.1 De Leden worden ertoe aangemoedigd gebruik te maken van de toepasselijke internationale normen of onderdelen daarvan als grondslag voor hun invoer-, uitvoer- of doorvoerformaliteiten en -procedures, tenzij in deze overeenkomst anders is bepaald. 3.2 De Leden worden ertoe aangemoedigd, binnen de grenzen van hun middelen, deel te nemen aan de opstelling en periodieke herziening door de bevoegde internationale organisaties van de toepasselijke internationale normen. 3.3 Het comité stelt, waar passend, procedures op voor de uitwisseling door de Leden van relevante informatie en beste praktijken inzake de toepassing van internationale normen. Het comité kan ook de bevoegde internationale organisaties uitnodigen om van gedachten te wisselen over hun werkzaamheden met betrekking tot internationale normen. Zo nodig kan het comité specifieke normen aanwijzen die voor de Leden van bijzonder belang zijn. 4 Éénloketsysteem 4.1 De Leden streven ernaar één loket op te zetten of te handhaven, waardoor het de handelaren mogelijk is de voor de invoer, uitvoer of doorvoer van goederen vereiste documenten en/of gegevens via één toegangspunt bij de deelnemende autoriteiten of organen in te dienen. Nadat de documenten en/of gegevens door de deelnemende autoriteiten of organen zijn onderzocht, worden de resultaten daarvan via het éénloketsysteem tijdig aan de aanvragers meegedeeld. 4.2 Wanneer de vereiste documenten en/of gegevens reeds via het éénloketsysteem zijn ontvangen, mogen deze door de deelnemende autoriteiten of organen niet opnieuw worden verlangd, behoudens in dringende omstandigheden en andere specifieke uitzonderingsgevallen die worden bekendgemaakt. 4.3 De Leden stellen het comité in kennis van de bijzonderheden van de werking van het éénloketsysteem. 4.4 De Leden maken, voor zover mogelijk en uitvoerbaar, gebruik van de informatietechnologie ter ondersteuning van het éénloketsysteem. 5 Inspectie vóór verzending 5.1 De Leden mogen niet verlangen dat inspecties vóór verzending worden uitgevoerd met betrekking tot de tariefindeling en de vaststelling van de douanewaarde. 5.2 Onverminderd de rechten van de Leden om gebruik te maken van andere soorten inspecties vóór verzending die niet onder punt 5.1 vallen, worden zij ertoe aangemoedigd geen nieuwe voorschriften met betrekking tot de gebruikmaking van dergelijke inspecties in te voeren of toe te passen[13]. 6 Inschakeling van douane-expediteurs 6.1 Onverminderd de belangrijke beleidsoverwegingen van bepaalde Leden die momenteel een bijzondere rol voor douane-expediteurs handhaven, mogen de Leden met ingang van de inwerkingtreding van deze overeenkomst de inschakeling van douane-expediteurs niet verplicht stellen. 6.2 Elk Lid stelt het comité in kennis van zijn maatregelen betreffende de inschakeling van douane-expediteurs en maakt deze bekend. Alle latere wijzigingen daarvan worden onverwijld ter kennis gebracht en bekendgemaakt. 6.3 De Leden passen met betrekking tot het verlenen van licenties aan douane-expediteurs transparante en objectieve voorschriften toe. 7 Gemeenschappelijke grensprocedures en uniforme documentatievereisten 7.1 Elk Lid past, behoudens het bepaalde in punt 7.2, op zijn gehele grondgebied gemeenschappelijke douaneprocedures en uniforme documentatievereisten voor de vrijgave en vrijmaking van goederen toe. 7.2 Niets in dit artikel belet een Lid: a) zijn procedures en documentatievereisten te differentiëren naargelang de aard van en het soort goederen of het respectieve vervoermiddel; b) zijn procedures en documentatievereisten voor goederen te differentiëren op basis van risicobeheer; c) zijn procedures en documentatievereisten te differentiëren met het oog op volledige of gedeeltelijke vrijstelling van rechten of belastingen bij invoer; d) gebruik te maken van indiening of verwerking langs elektronische weg; of e) zijn procedures en documentatievereisten te differentiëren op een manier die in overeenstemming is met de Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen. 8 Geweigerde goederen 8.1 Indien voor invoer aangeboden goederen door de bevoegde autoriteit van een Lid worden geweigerd op grond dat zij niet voldoen aan de voorgeschreven sanitaire of fytosanitaire regelingen of technische regelingen, staat het Lid, met inachtneming van en in overeenstemming met zijn wetten en regelingen, de importeur toe de geweigerde goederen opnieuw te verzenden of terug te zenden naar de exporteur of een andere door de exporteur aangewezen persoon. 8.2 Wanneer de in punt 8.1 bedoelde mogelijkheid wordt geboden en de importeur verzuimt daarvan binnen een redelijke termijn gebruik te maken, kan de bevoegde autoriteit andere maatregelen voor de omgang met dergelijke niet-conforme goederen vaststellen. 9 Tijdelijke invoer van goederen en actieve en passieve veredeling 9.1 Tijdelijke invoer van goederen Elk Lid staat overeenkomstig zijn wetten en regelingen toe dat goederen met, gehele of gedeeltelijke, voorwaardelijke vrijstelling van rechten en belastingen bij invoer tot zijn douanegebied worden toegelaten, indien deze goederen voor een bepaald doel tot zijn douanegebied worden toegelaten, zijn bestemd voor wederuitvoer binnen een vastgestelde termijn en geen verandering hebben ondergaan, met uitzondering van de normale waardevermindering en slijtage door gebruik. 9.2 Actieve en passieve veredeling a) Elk Lid staat overeenkomstig zijn wetten en regelingen actieve en passieve veredeling van goederen toe. Goederen waarvan passieve veredeling wordt toegestaan, kunnen worden heringevoerd met gehele of gedeeltelijke vrijstelling van rechten en belastingen bij invoer overeenkomstig de wetten en regelingen van het Lid. b) Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "actieve veredeling" verstaan: de douaneregeling krachtens welke bepaalde goederen met, gehele of gedeeltelijke, voorwaardelijke vrijstelling van rechten en belastingen bij invoer tot het douanegebied van een Lid kunnen worden toegelaten of in aanmerking kunnen komen voor de teruggave van rechten, op grond dat deze goederen bestemd zijn voor verwerking, bewerking of herstelling en daaropvolgende uitvoer. c) Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "passieve veredeling" verstaan: de douaneregeling krachtens welke goederen die zich in het vrije verkeer in het douanegebied van een Lid bevinden, tijdelijk mogen worden uitgevoerd teneinde in het buitenland een verwerking, bewerking of herstelling te ondergaan om vervolgens te worden heringevoerd. ARTIKEL 11: VRIJHEID VAN DOORVOER 1. De door een Lid voorgeschreven regelingen of formaliteiten in verband met het transitoverkeer: a) worden niet gehandhaafd wanneer de omstandigheden op grond waarvan of de doelstellingen met het oog waarop zij zijn vastgesteld niet langer aanwezig zijn of wanneer de door de gewijzigde omstandigheden of doelstellingen ontstane problemen kunnen worden opgelost door middel van redelijkerwijs beschikbare maatregelen die het handelsverkeer minder sterk belemmeren; b) worden niet zodanig toegepast dat zij een verkapte beperking van het transitoverkeer vormen. 2. Het transitoverkeer mag niet afhankelijk worden gesteld van de inning van retributies of heffingen in verband met de doorvoer, met uitzondering van vervoerskosten of andere kosten die evenredig zijn aan de administratieve uitgaven verband houdende met de doorvoer of aan de waarde van de verleende diensten. 3. De Leden mogen geen vrijwillige beperkingen of andere soortgelijke maatregelen met betrekking tot het transitoverkeer nastreven, nemen of handhaven. Dit laat bestaande en toekomstige nationale voorschriften en bilaterale of multilaterale overeenkomsten met betrekking tot de regeling van het vervoer die in overeenstemming zijn met de WTO-regels, onverlet. 4. Elk Lid behandelt de producten die door het grondgebied van een ander Lid worden vervoerd niet minder gunstig dan wanneer zij van hun plaats van oorsprong naar hun plaats van bestemming zouden worden vervoerd zonder doorvoer door het grondgebied van dat andere Lid. 5. De Leden worden ertoe aangemoedigd, waar uitvoerbaar, fysiek gescheiden infrastructuur (zoals rijstroken, aanlegplaatsen en dergelijke) voor het transitoverkeer beschikbaar te stellen. 6. De formaliteiten, documentatievereisten en douanecontroles in verband met het transitoverkeer mogen niet belastender zijn dan nodig is om: a) de goederen te kunnen identificeren; en b) de nakoming van de doorvoervoorschriften te verzekeren. 7. Zodra de goederen onder een regeling douanevervoer zijn geplaatst en toestemming is verleend om de goederen vanuit de plaats van oorsprong op het grondgebied van een Lid te verzenden, worden hierover geen douanerechten geheven en zijn zij niet aan onnodige vertraging of beperking onderhevig totdat de doorvoer op de plaats van bestemming op het grondgebied van het Lid is afgesloten. 8. De Leden passen op goederen in doorvoer geen technische voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures in de zin van de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen toe. 9. De Leden bieden de mogelijkheid van en treffen voorzieningen voor de voorafgaande indiening en verwerking van documenten en gegevens inzake doorvoer, dat wil zeggen vóór de aankomst van de goederen. 10. Zodra het transitoverkeer het douanekantoor bereikt waar het het grondgebied van een Lid verlaat, beëindigt dit kantoor onverwijld de doorvoer wanneer aan de doorvoervoorschriften is voldaan. 11. Wanneer een Lid voor het transitoverkeer een garantie in de vorm van een zekerheid, een borgsom of een ander passend monetair of niet-monetair[14] instrument verlangt, heeft die garantie enkel tot doel te verzekeren dat wordt voldaan aan de uit dat transitoverkeer voortvloeiende vereisten. 12. Zodra het Lid heeft vastgesteld dat aan zijn doorvoervoorschriften is voldaan, wordt de garantie onverwijld vrijgemaakt. 13. Elk lid staat, op een wijze die in overeenstemming is met zijn wetten en regelingen, toe dat doorlopende garanties worden afgegeven die meerdere transacties voor een en dezelfde marktdeelnemer afdekken dan wel dat de garanties zonder vrijmaking voor latere zendingen worden vernieuwd. 14. Elk Lid maakt de relevante informatie openbaar die het gebruikt om de garantie, met inbegrip van de garantie voor één enkele transactie en, in voorkomend geval, de garantie voor meerdere transacties, vast te stellen. 15. Elk Lid kan uitsluitend in geval van hoge risico's of wanneer de naleving van de wetten en regelingen op douanegebied niet door middel van garanties kan worden verzekerd, verlangen dat voor het transitoverkeer gebruik wordt gemaakt van douanekonvooien of douanebegeleiding. De algemene voorschriften die van toepassing zijn op douanekonvooien of douanebegeleiding, worden bekendgemaakt overeenkomstig artikel 1. 16. De Leden streven ernaar samen te werken en hun activiteiten te coördineren met het oog op het versterken van de vrijheid van doorvoer. Deze samenwerking en coördinatie omvatten, maar zijn niet beperkt tot, overeenstemming over: a) de heffingen; b) de formaliteiten en wettelijke vereisten; en c) de praktische werking van de regelingen voor douanevervoer. 17. Elk Lid streeft ernaar een nationale douanevervoercoördinator aan te wijzen aan wie alle verzoeken om inlichtingen en voorstellen van andere Leden in verband met de goede werking van het douanevervoer kunnen worden gericht. ARTIKEL 12: DOUANESAMENWERKING 1 Maatregelen ter bevordering van naleving van voorschriften en van samenwerking 1.1 De Leden komen overeen dat het van belang is ervoor te zorgen dat de handelaren op de hoogte zijn van hun nalevingsverplichtingen, dat vrijwillige naleving wordt aangemoedigd om de importeurs, in de passende omstandigheden, in staat te stellen zichzelf te corrigeren zonder dat sancties worden opgelegd, en dat nalevingsmaatregelen worden toegepast teneinde strengere maatregelen te kunnen treffen ten aanzien van handelaren die zich niet aan de voorschriften houden[15]. 1.2 De Leden worden ertoe aangemoedigd informatie uit te wisselen over beste praktijken op het gebied van het beheer van de naleving van de douanevoorschriften, ook via het comité. De Leden worden ertoe aangemoedigd samen te werken op het gebied van technische richtsnoeren of bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw ten behoeve van de toepassing van de nalevingsmaatregelen en de verbetering van de doeltreffendheid daarvan. 2 Uitwisseling van informatie 2.1 De Leden wisselen, op verzoek en met inachtneming van de bepalingen van dit artikel, de informatie als bedoeld in punt 6.1, onder b) en/of c), uit met het oog op de verificatie van een invoer- of uitvoeraangifte in specifieke gevallen waarin gegronde redenen bestaan om te twijfelen aan de juistheid of de echtheid van de aangifte. 2.2 Elk Lid stelt het comité in kennis van de gegevens van zijn contactpunt voor de uitwisseling van deze informatie. 3 Verificatie Een Lid dient enkel een verzoek om informatie in nadat het toereikende procedures voor de verificatie van een invoer- of uitvoeraangifte heeft uitgevoerd en de beschikbare ter zake dienende documentatie heeft ingezien. 4 Verzoek 4.1 Het verzoekende Lid legt het aangezochte Lid een schriftelijk verzoek voor, op papier of in elektronische vorm, in een onderling overeengekomen officiële taal van de WTO of een andere onderling overeengekomen taal, met vermelding van: a) de aangelegenheid in kwestie, met inbegrip van, waar passend en beschikbaar, het identificatienummer van de uitvoeraangifte die overeenstemt met de invoeraangifte in kwestie; b) het doel waarvoor het verzoekende Lid om de informatie of de documenten verzoekt, samen met de namen en contactgegevens van de personen op wie het verzoek betrekking heeft, indien bekend; c) indien vereist door het aangezochte Lid, de bevestiging[16] van de verificatie, waar passend; d) de specifieke informatie of documenten waarom wordt verzocht; e) het kantoor waarvan het verzoek afkomstig is; f) een verwijzing naar de voorschriften van het nationale recht en rechtsstelsel van het verzoekende Lid inzake de verzameling, de bescherming, het gebruik, de vrijgave, de bewaring en de verwijdering van vertrouwelijke informatie en persoonsgegevens. 4.2 Indien het verzoekende Lid niet in staat is te voldoen aan een of meer van de in punt 4.1 vastgestelde vereisten, vermeldt het dit in zijn verzoek. 5 Bescherming en vertrouwelijkheid 5.1 Onverminderd het bepaalde in punt 5.2: a) behandelt het verzoekende Lid alle door het aangezochte Lid verstrekte informatie of documenten strikt vertrouwelijk en kent het daaraan ten minste hetzelfde niveau van bescherming en vertrouwelijkheid toe als wordt geboden op grond van het nationale recht en rechtsstelsel van het aangezochte Lid, zoals door dit Lid beschreven overeenkomstig het bepaalde in punt 6.1, onder b) of c); b) verstrekt het verzoekende Lid de informatie of documenten uitsluitend aan de douaneautoriteiten die belast zijn met de aangelegenheid in kwestie en gebruikt het de informatie of documenten uitsluitend voor het in het verzoek vermelde doel, tenzij schriftelijk anders overeengekomen met het aangezochte Lid; c) maakt het verzoekende Lid de informatie of documenten niet openbaar zonder de uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van het aangezochte Lid; d) maakt het verzoekende Lid geen gebruik van niet-geverifieerde informatie of documenten van het aangezochte Lid als doorslaggevende factor voor het wegnemen van de twijfel in bepaalde omstandigheden; e) voldoet het verzoekende Lid aan alle gevalsgebonden voorwaarden die het aangezochte Lid heeft gesteld met betrekking tot de bewaring en verwijdering van vertrouwelijke informatie of documenten en persoonsgegevens; en f) informeert het verzoekende Lid, op verzoek, het aangezochte Lid over alle besluiten en maatregelen die inzake de aangelegenheid zijn genomen op basis van de verstrekte informatie of documenten. 5.2 Een verzoekend Lid kan op grond van zijn nationale recht en rechtsstelsel niet in staat zijn te voldoen aan een of meer van de in punt 5.1 vastgestelde vereisten. Indien dat het geval is, vermeldt het verzoekende Lid dit in zijn verzoek. 5.3 Het aangezochte Lid behandelt alle uit hoofde van lid 4 ontvangen verzoeken en verificatie-informatie met ten minste hetzelfde niveau van bescherming en vertrouwelijkheid als het zijn eigen vergelijkbare informatie biedt. 6 Informatieverstrekking 6.1 Onverminderd het bepaalde in dit artikel: a) geeft het aangezochte Lid onverwijld schriftelijk antwoord, op papier of in elektronische vorm; b) verstrekt het aangezochte Lid onverwijld de specifieke informatie zoals bedoeld in de invoer- of uitvoeraangifte, of de aangifte, voor zover beschikbaar, samen met een beschrijving van het van het verzoekende Lid vereiste niveau van bescherming en vertrouwelijkheid; c) verstrekt het aangezochte Lid, op verzoek, onverwijld de specifieke informatie zoals bedoeld in de volgende documenten, of de documenten, die zijn ingediend ter ondersteuning van de invoer- of uitvoeraangifte, voor zover beschikbaar: handelsfactuur, paklijst, certificaat van oorsprong en vrachtbrief, in de vorm waarin zij zijn ingediend, op papier of in elektronische vorm, samen met een beschrijving van het van het verzoekende Lid vereiste niveau van bescherming en vertrouwelijkheid; d) bevestigt het aangezochte Lid onverwijld dat de verstrekte documenten gelijkluidende afschriften zijn; e) verstrekt het aangezochte Lid de informatie of antwoordt het anderszins op het verzoek, voor zover mogelijk, binnen 90 dagen na de datum van het verzoek. 6.2 Het aangezochte Lid kan op grond van zijn nationale recht en rechtsstelsel verlangen dat vooraleer de informatie wordt verstrekt, wordt verzekerd dat de specifieke informatie zonder zijn uitdrukkelijke schriftelijke toestemming niet als bewijsmateriaal in strafrechtelijke onderzoeken of ten behoeve van gerechtelijke procedures of andere procedures dan douaneprocedures zal worden gebruikt. Indien het verzoekende Lid niet in staat is aan dit vereiste te voldoen, dient het dit mee te delen aan het aangezochte Lid. 7 Uitstel van antwoord of weigering op verzoek te antwoorden 7.1 Een aangezocht Lid kan zijn antwoord op een verzoek om informatieverstrekking of een deel daarvan uitstellen of kan weigeren op een dergelijk verzoek of een deel daarvan te antwoorden, en informeert het verzoekende Lid over de redenen daarvoor, wanneer: a) het antwoord in strijd zou zijn met het algemeen belang, zoals neergelegd in het nationale recht en rechtsstelsel van het aangezochte Lid; b) zijn nationale recht en rechtsstelsel beletten dat de informatie wordt bekendgemaakt. In dat geval verstrekt het het verzoekende Lid een afschrift van de relevante specifieke referentie; c) de verstrekking van de informatie de handhaving van de wetten zou belemmeren of anderszins een lopend administratief of gerechtelijk onderzoek, een lopende strafvervolging of een lopende procedure zou verstoren; d) de toestemming van de importeur of de exporteur vereist is op grond van de voorschriften van zijn nationale recht en rechtsstelsel inzake de verzameling, de bescherming, het gebruik, de vrijgave, de bewaring en de verwijdering van vertrouwelijke informatie en persoonsgegevens, en die toestemming niet wordt gegeven; of e) het verzoek om informatie is ontvangen na het verstrijken van de termijn gedurende welke het aangezochte Lid wettelijk verplicht is documenten te bewaren. 7.2 In de omstandigheden als bedoeld in de punten 4.2, 5.2 of 6.2 staat de uitvoering van een dergelijk verzoek ter beoordeling van het aangezochte Lid. 8 Wederkerigheid Indien het verzoekende Lid van mening is dat het niet in staat zou zijn te voldoen aan een soortgelijk verzoek van het aangezochte Lid, of indien het dit artikel nog niet ten uitvoer heeft gelegd, maakt het daarvan melding in zijn verzoek. De uitvoering van een dergelijk verzoek staat ter beoordeling van het aangezochte Lid. 9 Administratieve lasten 9.1 Het verzoekende Lid houdt rekening met de gevolgen qua middelen en kosten die voor het aangezochte Lid voortvloeien uit de beantwoording van verzoeken om informatie. Het verzoekende Lid gaat na of het financiële belang dat het heeft bij het indienen van zijn verzoek in verhouding staat tot de inspanningen die het aangezochte Lid moet leveren om de informatie te verstrekken. 9.2 Indien een aangezocht Lid een onwerkbaar aantal verzoeken om informatie of een verzoek om informatie van onwerkbare omvang ontvangt van een of meer verzoekende Leden en niet in staat is die verzoeken binnen een redelijke termijn te beantwoorden, kan het een of meer van de verzoekende Leden verzoeken een volgorde van prioriteiten aan te geven teneinde overeenstemming te bereiken over een werkbaar aantal verzoeken of een werkbare omvang, gelet op de aan zijn middelen gestelde beperkingen. Wordt geen overeenstemming over een gemeenschappelijke aanpak bereikt, dan staat de uitvoering van dergelijke verzoeken ter beoordeling van het aangezochte Lid op basis van de volgorde van prioriteiten die het zelf heeft vastgesteld. 10 Beperkingen Een aangezocht Lid is niet verplicht: a) het formaat van zijn invoer- of uitvoeraangiften of ‑procedures te wijzigen; b) andere documenten te verlangen dan die welke tezamen met de invoer- of uitvoeraangifte zijn ingediend, als bedoeld in punt 6.1, onder c); c) een onderzoek in te stellen om de informatie te verkrijgen; d) de termijn voor bewaring van die informatie te wijzigen; e) papieren documenten te gebruiken wanneer reeds een elektronisch formaat is ingevoerd; f) de informatie te vertalen; g) de juistheid van de informatie na te gaan; of h) informatie te verstrekken die de rechtmatige commerciële belangen van bepaalde publieke of particuliere ondernemingen zou kunnen schaden. 11 Ongeoorloofd gebruik of ongeoorloofde vrijgave 11.1 Bij overtreding van de voorwaarden voor het gebruik of de vrijgave van de in het kader van dit artikel uitgewisselde informatie deelt het verzoekende Lid dat de informatie heeft ontvangen, de bijzonderheden van dergelijk ongeoorloofd gebruik of dergelijke ongeoorloofde vrijgave onverwijld mee aan het aangezochte Lid dat de informatie heeft verstrekt, en: a) neemt het de nodige maatregelen om de overtreding ongedaan te maken; b) neemt het de nodige maatregelen om toekomstige overtredingen te voorkomen; en c) stelt het het aangezochte Lid in kennis van de uit hoofde van a) en b) genomen maatregelen. 11.2 Het aangezochte Lid kan zijn verplichtingen jegens het verzoekende Lid op grond van dit artikel opschorten totdat de maatregelen als bedoeld in punt 11.1 zijn genomen. 12 Bilaterale en regionale overeenkomsten 12.1 Niets in dit artikel belet een Lid een bilaterale, plurilaterale of regionale overeenkomst te sluiten of te handhaven voor het delen of uitwisselen van informatie en gegevens op douanegebied, ook met behulp van veilige en snelle middelen, zoals op automatische wijze of vóór de aankomst van de zending. 12.2 Niets in dit artikel mag aldus worden uitgelegd dat daardoor de rechten of verplichtingen van een Lid in het kader van dergelijke bilaterale, plurilaterale of regionale overeenkomsten worden gewijzigd of aangetast, of de uitwisseling van informatie en gegevens op douanegebied in het kader van andere soortgelijke overeenkomsten wordt geregeld. AFDELING II BEPALINGEN INZAKE SPECIALE EN GEDIFFERENTIEERDE BEHANDELING VOOR LEDEN DIE ONTWIKKELINGSLAND ZIJN EN LEDEN DIE MINST ONTWIKKELD LAND ZIJN ARTIKEL 13: ALGEMENE BEGINSELEN 1. De bepalingen van de artikelen 1 tot en met 12 van deze overeenkomst worden door de Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn uitgevoerd overeenkomstig deze afdeling, die is gebaseerd op de modaliteiten die zijn overeengekomen in bijlage D bij de Kaderovereenkomst van juli 2004 (WT/L/579) en in paragraaf 33 van en bijlage E bij de Ministeriële Verklaring van Hongkong (WT/MIN(05)/DEC). 2. Er moeten bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw[17] worden verstrekt teneinde de Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn te helpen bij de uitvoering van de bepalingen van deze overeenkomst, overeenkomstig de aard en draagwijdte daarvan. De omvang van en het tijdschema voor de uitvoering van de bepalingen van deze overeenkomst worden gerelateerd aan de uitvoeringscapaciteiten van de Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn. Ingeval het een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is nog steeds aan de nodige capaciteit ontbreekt, behoeft het de betrokken bepaling(en) pas uit te voeren wanneer het over deze uitvoeringscapaciteit beschikt. 3. De Leden die minst ontwikkeld land zijn behoeven alleen verplichtingen aan te gaan voor zover deze verenigbaar zijn met hun individuele ontwikkeling, hun individuele financiële en commerciële behoeften, of hun administratieve en institutionele capaciteiten. 4. Deze beginselen worden toegepast door middel van de bepalingen van afdeling II. ARTIKEL 14: Categorieën bepalingen 1. Er zijn drie categorieën bepalingen: a) Categorie A bevat de bepalingen die een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is aanwijst voor uitvoering bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst of, in geval van een Lid dat minst ontwikkeld land is, binnen één jaar na de inwerkingtreding, zoals bepaald in artikel 15. b) Categorie B bevat de bepalingen die een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is aanwijst voor uitvoering op een tijdstip na afloop van een overgangsperiode die volgt op de inwerkingtreding van deze overeenkomst, zoals bepaald in artikel 16. c) Categorie C bevat de bepalingen die een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is aanwijst voor uitvoering op een tijdstip na afloop van een overgangsperiode die volgt op de inwerkingtreding van deze overeenkomst en waarin uitvoeringscapaciteit moet zijn verworven door middel van de verstrekking van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw, zoals bepaald in artikel 16. 2. Elk Lid dat ontwikkelingsland is en elk Lid dat minst ontwikkeld land is wijst zelf op individuele basis de bepalingen aan die het opneemt in elk van de categorieën A, B en C. ARTIKEL 15: KENNISGEVING EN UITVOERING VAN CATEGORIE A 1. Bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst komt elk Lid dat ontwikkelingsland is zijn verplichtingen van categorie A na. Deze uit hoofde van categorie A aangewezen verplichtingen maken daardoor integrerend deel van deze overeenkomst uit. 2. Een Lid dat minst ontwikkeld land is kan het comité tot één jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst in kennis stellen van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie A. De uit hoofde van categorie A aangewezen verplichtingen van elk Lid dat minst ontwikkeld land is maken daardoor integrerend deel van deze overeenkomst uit. ARTIKEL 16: KENNISGEVING VAN DEFINITIEVE DATA VOOR UITVOERING VAN CATEGORIE B EN CATEGORIE C 1. Een Lid dat ontwikkelingsland is kan de bepalingen die het niet voor indeling in categorie A heeft aangewezen, op een later tijdstip uitvoeren in overeenstemming met de in dit artikel beschreven procedure. Leden die ontwikkelingsland zijn: Categorie B a) Bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt elk Lid dat ontwikkelingsland is het comité in kennis van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie B en van de bijbehorende indicatieve data voor de uitvoering daarvan[18]. b) Uiterlijk één jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt elk Lid dat ontwikkelingsland is het comité in kennis van zijn definitieve data voor de uitvoering van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie B. Indien een Lid dat ontwikkelingsland is vóór het verstrijken van deze termijn van mening is dat het meer tijd nodig heeft voor de kennisgeving van zijn definitieve data, kan het het comité verzoeken die termijn voor kennisgeving van de data met een voldoende lange periode te verlengen. Leden die ontwikkelingsland zijn: Categorie C c) Bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt elk Lid dat ontwikkelingsland is het comité in kennis van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie C en van de bijbehorende indicatieve data voor de uitvoering daarvan. Omwille van de transparantie omvatten de kennisgevingen informatie over de bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw die het Lid met het oog op de uitvoering nodig heeft[19]. d) Binnen één jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst verstrekken de Leden die ontwikkelingsland zijn en de desbetreffende donor-Leden, rekening houdend met alle reeds bestaande regelingen, de kennisgevingen op grond van artikel 22, lid 1, en de overeenkomstig punt c) hierboven voorgelegde informatie, het comité informatie over de gehandhaafde of gesloten regelingen die noodzakelijk zijn voor het verstrekken van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw teneinde de uitvoering van categorie C mogelijk te maken[20]. Het deelnemende Lid dat ontwikkelingsland is brengt het comité onverwijld op de hoogte van dergelijke regelingen. Het comité nodigt tevens de donoren die geen Lid zijn uit om informatie over de bestaande of gesloten regelingen te verstrekken. e) Binnen 18 maanden te rekenen vanaf de in punt d) vermelde datum van informatieverstrekking informeren de donor-Leden en de respectieve Leden die ontwikkelingsland zijn het comité over de vorderingen bij de verstrekking van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw. Elk Lid dat ontwikkelingsland is maakt tegelijkertijd zijn lijst met definitieve data voor de uitvoering bekend. 2. Een Lid dat minst ontwikkeld land is kan de bepalingen die het niet voor indeling in categorie A heeft aangewezen, op een later tijdstip uitvoeren in overeenstemming met de in dit artikel beschreven procedure. Leden die minst ontwikkeld land zijn: Categorie B a) Uiterlijk één jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt een Lid dat minst ontwikkeld land is het comité in kennis van zijn bepalingen van categorie B en kan het het comité in kennis stellen van de bijbehorende indicatieve data voor de uitvoering van deze bepalingen, rekening houdend met de maximale flexibiliteit voor de Leden die minst ontwikkeld land zijn. b) Uiterlijk twee jaar na de in punt a) hierboven vermelde datum van kennisgeving richt elk Lid dat minst ontwikkeld land is een kennisgeving aan het comité waarin het de bepalingen die het heeft aangewezen bevestigt en zijn data voor de uitvoering daarvan bekendmaakt. Indien een Lid dat minst ontwikkeld land is vóór het verstrijken van deze termijn van mening is dat het meer tijd nodig heeft voor de kennisgeving van zijn definitieve data, kan het het comité verzoeken die termijn voor kennisgeving van de data met een voldoende lange periode te verlengen. Leden die minst ontwikkeld land zijn: Categorie C c) Omwille van de transparantie en ter vergemakkelijking van de regelingen met donoren stelt elk Lid dat minst ontwikkeld land is één jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst het comité in kennis van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie C, rekening houdend met de maximale flexibiliteit voor de Leden die minst ontwikkeld land zijn. d) Eén jaar na de in punt c) hierboven vermelde datum verstrekken de Leden die minst ontwikkeld land zijn informatie over de bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw die het Lid met het oog op de uitvoering nodig heeft[21]. e) Uiterlijk twee jaar na de in punt d) hierboven bedoelde kennisgeving verstrekken de Leden die minst ontwikkeld land zijn en de desbetreffende donor-Leden, rekening houdend met de overeenkomstig punt d) hierboven voorgelegde informatie, het comité informatie over de gehandhaafde of gesloten regelingen die noodzakelijk zijn voor het verstrekken van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw teneinde de uitvoering van categorie C mogelijk te maken[22]. Het deelnemende Lid dat minst ontwikkeld land is brengt het comité onverwijld op de hoogte van dergelijke regelingen. Het Lid dat minst ontwikkeld land is maakt tegelijkertijd indicatieve data bekend voor de uitvoering van de overeenkomstige verplichtingen van categorie C die onder de regelingen inzake bijstand en ondersteuning vallen. Het comité nodigt tevens de donoren die geen Lid zijn uit om informatie over de bestaande of gesloten regelingen te verstrekken. f) Uiterlijk 18 maanden te rekenen vanaf de in punt e) vermelde datum van informatieverstrekking informeren de desbetreffende donor-Leden en de respectieve Leden die minst ontwikkeld land zijn het comité over de vorderingen bij de verstrekking van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw. Elk Lid dat minst ontwikkeld land is maakt tegelijkertijd zijn lijst met definitieve data voor de uitvoering aan het comité bekend. 3. De Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn, die wegens een gebrek aan donorsteun of een gebrek aan vorderingen bij de verstrekking van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw moeilijkheden ondervinden om binnen de in de leden 1 en 2 vermelde termijnen de definitieve data voor de uitvoering in te dienen, dienen het comité hiervan zo spoedig mogelijk vóór het verstrijken van die termijnen in kennis te stellen. De Leden komen overeen samen te werken teneinde hulp te bieden bij het oplossen van die moeilijkheden, rekening houdend met de bijzondere omstandigheden en speciale problemen waarmee het betrokken Lid te maken heeft. Het comité neemt in voorkomend geval maatregelen om de moeilijkheden op te lossen, onder meer door waar nodig de termijnen voor bekendmaking van de definitieve data door het betrokken Lid te verlengen. 4. Drie maanden vóór het verstrijken van de in lid 1, onder b) of e), of, in geval van een Lid dat minst ontwikkeld land is, in lid 2, onder b) of f), vermelde termijn stuurt het secretariaat het Lid een herinnering wanneer het Lid geen definitieve datum heeft meegedeeld voor de uitvoering van de bepalingen die het heeft aangewezen voor indeling in categorie B of C. Indien het Lid niet met een beroep op lid 3 of, in geval van een Lid dat ontwikkelingsland is, lid 1, onder b), of, in geval van een Lid dat minst ontwikkeld land is, lid 2, onder b), om verlenging van de termijn verzoekt en nog steeds geen definitieve datum voor de uitvoering meedeelt, voert het de bepalingen uit binnen één jaar na het verstrijken van de in lid 1, onder b) of e), of, in geval van een Lid dat minst ontwikkeld land is, in lid 2, onder b) of f), vermelde termijn of de op grond van lid 3 verlengde termijn. 5. Uiterlijk 60 dagen na het verstrijken van de termijnen voor mededeling van de definitieve data voor de uitvoering van de bepalingen van categorie B en categorie C overeenkomstig de leden 1, 2 en 3, neemt het comité kennis van de bijlagen met de definitieve data van elk Lid voor de uitvoering van de bepalingen van categorie B en categorie C, met inbegrip van alle op grond van lid 4 vastgestelde data, waardoor deze bijlagen integrerend deel van deze overeenkomst uitmaken. ARTIKEL 17: MECHANISME VOOR VROEGTIJDIGE WAARSCHUWING: VERLENGING VAN TERMIJNEN VOOR UITVOERING VAN BEPALINGEN VAN CATEGORIEËN B EN C 1. a) Een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is, dat van mening is dat het moeilijkheden ondervindt om een bepaling die het heeft aangewezen voor indeling in categorie B of categorie C uiterlijk op de in artikel 16, lid 1, onder b) of e), of, in geval van een Lid dat minst ontwikkeld land is, in artikel 16, lid 2, onder b) of f), bedoelde definitieve datum uit te voeren, dient het comité hiervan in kennis te stellen. De Leden die ontwikkelingsland zijn stellen het comité hiervan uiterlijk 120 dagen vóór het verstrijken van de termijn voor uitvoering in kennis. De Leden die minst ontwikkeld land zijn stellen het comité hiervan uiterlijk 90 dagen vóór het verstrijken van deze termijn in kennis. b) De kennisgeving aan het comité vermeldt de nieuwe datum waarop het Lid dat ontwikkelingsland is of het Lid dat minst ontwikkeld land is verwacht in staat te zijn de betrokken bepaling uit te voeren. De kennisgeving vermeldt tevens de redenen voor de verwachte vertraging bij de uitvoering. Dergelijke redenen kunnen onder meer zijn een niet eerder voorziene behoefte aan bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw of een behoefte aan aanvullende bijstand en ondersteuning als hulp bij capaciteitsopbouw. 2. Wanneer de aanvullende termijn voor uitvoering waarom een Lid dat ontwikkelingsland is verzoekt, niet meer dan 18 maanden bedraagt, of de aanvullende termijn waarom een Lid dat minst ontwikkeld land is verzoekt, niet meer dan 3 jaar bedraagt, heeft het verzoekende Lid recht op die aanvullende termijn zonder dat verdere maatregelen van het comité nodig zijn. 3. Wanneer een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is van mening is dat het een eerste aanvullende termijn nodig heeft die langer is dan die welke is voorzien in lid 2 dan wel dat het een tweede of verdere aanvullende termijn nodig heeft, dient het Lid dat ontwikkelingsland is uiterlijk 120 dagen en het Lid dat minst ontwikkeld land is uiterlijk 90 dagen vóór het verstrijken van de oorspronkelijke definitieve termijn voor uitvoering dan wel de nadien verlengde termijn voor uitvoering bij het comité een verzoek om een aanvullende termijn in dat de in lid 1, onder b), bedoelde informatie bevat. 4. Het comité neemt de verzoeken om een aanvullende termijn in welwillende overweging, met inachtneming van de specifieke omstandigheden van het Lid dat het verzoek indient. Die omstandigheden kunnen onder meer zijn moeilijkheden en vertragingen bij het verkrijgen van bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw ARTIKEL 18: UITVOERING VAN CATEGORIE B EN CATEGORIE C 1. In overeenstemming met artikel 13, lid 2, geldt dat wanneer een Lid dat ontwikkelingsland is of een Lid dat minst ontwikkeld land is aan de in artikel 16, leden 1 of 2, en artikel 17 beschreven procedures heeft voldaan en een aanvullende termijn waarom is verzocht niet is verleend of het Lid dat ontwikkelingsland is of het Lid dat minst ontwikkeld land is anderszins wordt geconfronteerd met onvoorziene omstandigheden die eraan in de weg staan dat een aanvullende termijn op grond van artikel 17 wordt verleend, dit Lid, ingeval het zelf vaststelt dat het nog steeds niet over de capaciteit beschikt om een bepaling van categorie C uit te voeren, het comité ervan in kennis stelt dat het niet in staat is de desbetreffende bepaling uit te voeren. 2. Het comité stelt onmiddellijk en in elk geval uiterlijk 60 dagen na ontvangst van de kennisgeving van het desbetreffende Lid dat ontwikkelingsland is of Lid dat minst ontwikkeld land is een deskundigengroep in. De deskundigengroep zal de aangelegenheid onderzoeken en het comité binnen 120 dagen nadat zij is samengesteld een aanbeveling doen. 3. De deskundigengroep bestaat uit vijf onafhankelijke personen die hooggekwalificeerd zijn op het gebied van handelsfacilitatie en bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw. Bij de samenstelling van de deskundigengroep wordt gezorgd voor evenwicht tussen onderdanen van Leden die ontwikkelingsland zijn en Leden die ontwikkeld land zijn. In geval van betrokkenheid van een Lid dat minst ontwikkeld land is omvat de deskundigengroep ten minste één onderdaan van een Lid dat minst ontwikkeld land is. Indien het comité binnen 20 dagen nadat de deskundigengroep is ingesteld geen overeenstemming kan bereiken over de samenstelling daarvan, bepaalt de directeur-generaal, in overleg met de voorzitter van het comité, de samenstelling van de deskundigengroep overeenkomstig dit lid. 4. De deskundigengroep onderzoekt de eigen vaststelling van het Lid inzake het gebrek aan capaciteit en doet een aanbeveling aan het comité. Bij het onderzoek van de aanbeveling van de deskundigengroep betreffende een Lid dat minst ontwikkeld land is neemt het comité in voorkomend geval maatregelen die de verwerving van duurzame uitvoeringscapaciteit vergemakkelijken. 5. Het Lid dat ontwikkelingsland is wordt tussen het tijdstip waarop het het comité ervan in kennis stelt dat het niet in staat is de desbetreffende bepaling uit te voeren en de eerste bijeenkomst van het comité na ontvangst van de aanbeveling van de deskundigengroep ter zake van deze aangelegenheid niet onderworpen aan de procedures in het kader van het Memorandum inzake geschillenbeslechting. Op de bedoelde bijeenkomst onderzoekt het comité de aanbeveling van de deskundigengroep. Voor een Lid dat minst ontwikkeld land is vinden de procedures in het kader van het Memorandum inzake geschillenbeslechting tussen het tijdstip waarop het het comité ervan in kennis stelt dat het niet in staat is de bepaling uit te voeren en het tijdstip waarop het comité een beslissing over de aangelegenheid neemt, dan wel binnen 24 maanden na het tijdstip van de hierboven bedoelde eerste bijeenkomst van het comité, indien dit vroeger is, geen toepassing op de betrokken bepaling. 6. Wanneer een Lid dat minst ontwikkeld land is niet langer in staat is een verplichting van categorie C uit te voeren, kan het het comité hiervan op de hoogte brengen en de in dit artikel beschreven procedures volgen. ARTIKEL 19: VERSCHUIVING TUSSEN CATEGORIEËN B EN C 1. De Leden die ontwikkelingsland zijn en de Leden die minst ontwikkeld land zijn, die bepalingen in het kader van de categorieën B en C hebben aangemeld, kunnen bepalingen van de ene naar de andere categorie verschuiven door middel van indiening van een kennisgeving bij het comité. Wanneer een Lid voorstelt een bepaling van categorie B naar categorie C te verschuiven, verstrekt het informatie over de voor capaciteitsopbouw vereiste bijstand en ondersteuning. 2. Ingeval meer tijd nodig is voor de uitvoering van een van categorie B naar categorie C verschoven bepaling: a) kan het Lid de bepalingen van artikel 17 toepassen, waaronder de mogelijkheid van automatische verlenging; of b) kan het Lid het comité verzoeken om een onderzoek van zijn verzoek om meer tijd voor de uitvoering van de bepaling en, indien nodig, om bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw, waaronder de mogelijkheid van toetsing door en een aanbeveling van de deskundigengroep overeenkomstig artikel 18; of c) moet het Lid, ingeval het minst ontwikkeld land is, voor elke nieuwe uitvoeringsdatum die meer dan vier jaar is gelegen na de oorspronkelijke datum die voor categorie B is meegedeeld, de goedkeuring van het comité vragen. Daarnaast kan een Lid dat minst ontwikkeld land is beroep blijven doen op artikel 17. Er bestaat overeenstemming dat bijstand en ondersteuning voor capaciteitsopbouw nodig zijn voor een Lid dat minst ontwikkeld land is en dat een dergelijke verschuiving verricht. ARTIKEL 20: RESPIJTPERIODE VOOR TOEPASSING VAN MEMORANDUM VAN OVEREENSTEMMING INZAKE REGELS EN PROCEDURES BETREFFENDE BESLECHTING VAN GESCHILLEN 1. Gedurende een periode van twee jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst vinden de bepalingen van de artikelen XXII en XXIII van de GATT 1994, zoals uitgewerkt en toegepast bij het Memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen, geen toepassing op de beslechting van geschillen met een Lid dat ontwikkelingsland is met betrekking tot alle bepalingen die het Lid heeft aangewezen voor indeling in categorie A 2. Gedurende een periode van zes jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst vinden de bepalingen van de artikelen XXII en XXIII van de GATT 1994, zoals uitgewerkt en toegepast bij het Memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen, geen toepassing op de beslechting van geschillen met een Lid dat minst ontwikkeld land is met betrekking tot alle bepalingen die het Lid heeft aangewezen voor indeling in categorie A. 3. Gedurende een periode van acht jaar na de uitvoering van een bepaling van categorie B of C door een Lid dat minst ontwikkeld land is, vinden de bepalingen van de artikelen XXII en XXIII van de GATT 1994, zoals uitgewerkt en toegepast bij het Memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen, geen toepassing op de beslechting van geschillen met dat Lid dat minst ontwikkeld land is met betrekking tot die bepaling. 4. Niettegenstaande de respijtperiode voor de toepassing van het Memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen houdt een Lid, alvorens een verzoek om overleg overeenkomstig de artikelen XXII of XXIII van de GATT 1994 in te dienen en in alle stadia van een geschillenbeslechtingsprocedure met betrekking tot een maatregel van een Lid dat minst ontwikkeld land is, terdege rekening met de specifieke situatie van de Leden die minst ontwikkeld land zijn. In dit opzicht handelen de Leden met de nodige terughoudendheid bij het aanhangig maken van kwesties overeenkomstig het Memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen, waarbij een Lid betrokken is dat minst ontwikkeld land is. 5. Elk Lid biedt de overige Leden, op verzoek, gedurende de uit hoofde van dit artikel toegestane respijtperiode voldoende gelegenheid om elke kwestie in verband met de uitvoering van deze overeenkomst te bespreken. ARTIKEL 21: VERSTREKKING VAN BIJSTAND EN ON