P6_TA(2007)0050

Terrorismebestrijding

Resolutie van het Europees Parlement over de externe dimensie van de bestrijding van het internationaal terrorisme (2006/2032(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa,

- gezien de artikelen 6 en 7 van titel V van het EU-Verdrag,

- gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens van 10 december 1948,

- gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, dat op 4 november 1950 is ondertekend in Rome,

- gezien het Europees Verdrag tot bestrijding van het terrorisme van de Raad van Europa, dat op 27 januari 1977 in Straatsburg is ondertekend,

- gezien de dertien van kracht zijnde VN-instrumenten en de vier in 2005 aangenomen, maar nog niet in werking getreden instrumenten inzake het voorkomen en uitroeien van internationaal terrorisme; gezien de Resoluties 1368 en 1373 (2001) en 1267 (1999) van de Veiligheidsraad, en Resolutie A/RES/60/288 van de Algemene Vergadering inzake de mondiale strategie van de Verenigde Naties ter bestrijding van terrorisme van 8 september 2006, en het bij deze resolutie gevoegde actieplan,

- gezien resolutie 1267 (1999) van de VN-Veiligheidsraad die op EU-niveau ten uitvoer is gelegd in Verordening (EG) nr. 881/2002 van de Raad van 27 mei 2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qa'ida-netwerk en de Taliban [1],

- gezien het slotdocument van de Wereldtop van de Verenigde Naties van 2005 inzake terrorisme (Resolutie A/RES/60/1 van de Algemene Vergadering),

- gezien het op 13 november 2006 door de groep op hoog niveau aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties gepresenteerde verslag "Alliantie van beschavingen",

- gezien de clausule van wederzijdse bijstand in artikel 5 van het Verdrag van Washington, die op 12 september 2001 door de NAVO-leden werd ingeroepen, waarmee zij de terroristische aanslag op het World Trade Center van 11 september 2001 bestempelden als een aanval vanuit het buitenland op de Verenigde Staten,

- gezien de Europese veiligheidsstrategie (EVS) — een veilig Europa in een betere wereld — die op 12 december 2003 is goedgekeurd door de Europese Raad, alsmede de op dezelfde datum goedgekeurde strategie van de Europese Unie ter bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens,

- gezien het rapport getiteld "A Human Security Doctrine — The Barcelona Report of the Study Group on Europe's Security Capabilities", dat op 15 september 2004 is overhandigd aan de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB),

- gezien de conclusies van de Europese Raad van 25 en 26 maart 2004 in Brussel, en in het bijzonder de verklaring van de Europese Raad van 25 maart 2004 over terrorismebestrijding, waarin een solidariteitsclausule is opgenomen,

- gezien het actieplan inzake terrorismebestrijding, door de Europese Raad op 21 september 2001 goedgekeurd en gezien het herziene actieplan/werkprogramma, dat de Raad heeft aangenomen op zijn bijeenkomst van 15 juni 2004 en dat door de Europese Raad van 17 en 18 juni 2004 is bekrachtigd,

- gezien de strategie van de Europese Unie inzake terrorismebestrijding die op 14 en 15 december 2005 door de Europese Raad is goedgekeurd, alsmede de op dezelfde datum door de Europese Raad goedgekeurde strategie van de Europese Unie tegen de radicalisering en recrutering van terroristen,

- gezien de conclusies van de Internationale Top over democratie, terrorisme en veiligheid, die van 8 tot 11 maart 2005 heeft plaatsgevonden in Madrid,

- gezien het verslag van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties van 27 april 2006 getiteld "Uniting against terrorism: recommendations for a global counter-terrorism strategy" (A/60/825),

- gezien het verslag van het VN-panel op hoog niveau van eminente personaliteiten inzake dreigingen, uitdagingen en verandering, getiteld "A more secure world: our shared responsibility", van 2 december 2004 en het door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties aan de VN-hervormingstop voorgelegde verslag van 21 maart 2005 getiteld "In larger freedom: towards development; security and human rights for all",

- gezien de Euro-mediterrane gedragscode inzake terrorismebestrijding, die tijdens de Euro-mediterrane Top van Barcelona van 27 en 28 november 2005 is aangenomen,

- gezien de gemeenschappelijke verklaringen van de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake terrorismebestrijding van 26 juni 2004 en inzake versterking van de wederzijdse samenwerking op het gebied van non-proliferatie en terrorismebestrijding van 20 juni 2005, alsmede de gemeenschappelijke verklaring op de Top van Wenen van 21 juni 2006, en met grote bezorgdheid nota nemend van het geheime detentieprogramma van de CIA, waarvan het bestaan op 6 september 2006 door president Bush werd erkend,

- gezien de routekaart voor de totstandbrenging van een gemeenschappelijke ruimte op het gebied van externe veiligheid tussen de Europese Unie en Rusland, die op 10 mei 2005 is ondertekend tijdens de 15de top EU-Rusland,

- gezien het recent ontdekte bestaan van zeer gevaarlijke terroristische organisaties in Frankrijk en Italië,

- gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Europese Unie en de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) inzake samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding, die op 27 januari 2003 is ondertekend tijdens de 14de ministersconferentie EU-ASEAN,

- gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Europese Unie en de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid (OAE) inzake terrorisme van 11 oktober 2001,

- gezien het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof, dat op 17 juli 1998 is goedgekeurd door de Diplomatieke Conferentie van buitengewoon gevolmachtigden van de Verenigde Naties,

- gezien de mededeling van de Commissie van 29 november 2005 aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité over "Voorkoming en bestrijding van terrorismefinanciering door middel van meer nationale coördinatie en meer transparantie van de non-profitsector", en de daarin opgenomen aanbeveling aan de lidstaten (COM(2005)0620), en het memorandum van de Commissie van 1 december 2005 over terrorismefinanciering: nieuwe richtsnoeren voor de lidstaten inzake de nationale coördinatiestructuren en de kwetsbaarheid van de non-profisector (MEMO/05/460),

- gezien zijn aanbeveling van 7 juni 2005 aan de Europese Raad en de Raad betreffende het EU-actieplan ter bestrijding van het terrorisme [2],

- gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (A6-0441/2006),

A. overwegende dat internationaal terrorisme (en de bijbehorende ideologie) heden ten dage een van de grootste bedreigingen vormt voor de veiligheid, de vrede, de stabiliteit en de democratische waarden van de internationale gemeenschap, en in het bijzonder een directe bedreiging voor de Europese burgers en de EU-lidstaten, en voor de democratie en de rechtsstaat, die de fundamentele waarden zijn waarop de Europese Unie steunt,

B. overwegende dat het terrorisme, de terroristische organisaties en de staten en niet-gouvernementele actoren die het terrorisme ondersteunen, financieren en voor hun eigen doeleinden gebruiken, uiterst verscheiden zijn; tevens overwegende dat het hier gaat om een nog nieuw en onvoorspelbaar fenomeen dat een uitgesproken zin voor opportunisme veronderstelt (met name wat betreft het terrorisme van de kant van radicale groeperingen die beweren de islam te verdedigen), en dat de Europese Unie een proactief (en niet alleen een reactief) beleid moet voeren om het terrorisme te kunnen bestrijden,

C. overwegende dat Europa niet meer hoofdzakelijk een basis is voor logistieke steun, maar tevens een belangrijk doelwit van aanslagen is geworden,

D. overwegende dat terrorismebestrijding een prioriteit is van de Europese Unie en een kernelement van haar externe actie, zoals blijkt uit de EVS,

E. overwegende dat het waarborgen van de veiligheid buiten de grenzen van de EU gebaseerd moet zijn op de beginselen van de doctrine voor menselijke veiligheid, namelijk het primaat van de mensenrechten, de noodzaak van multilateralisme, een aanpak van onderaf op basis van kennis van de lokale situatie, een regionale benadering en de instelling van een duidelijke en legitieme politieke autoriteit,

F. overwegende dat de Europese Unie haar eigen strategie voor terrorismebestrijding heeft die moet worden geïntegreerd in een multilaterale strategie en moet steunen op de onvoorwaardelijke eerbiediging van de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat, waartegen het terrorisme juist rechtstreeks gericht is, en dat elke actie die dit kader te buiten gaat een nederlaag betekent voor de democratie,

G. overwegende dat het terrorisme altijd, onder alle omstandigheden en waar en door wie ook uitgeoefend, een niet te rechtvaardigen misdaad is en in geen geval mag worden aangewend voor de verwezenlijking van politieke doeleinden,

H. overwegende dat de slachtoffers van terrorisme een moreel referentiepunt vormen voor onze samenlevingen en de democratie, en dat de overheidsinstanties moeten luisteren naar wat ze te zeggen hebben en dienen te waarborgen dat rekening wordt gehouden met hen wanneer besluiten worden genomen ter bestrijding van degenen die hen tot ongewilde protagonisten hebben gemaakt,

I. overwegende dat terroristische groeperingen bij hun recruterings- en infiltreringsstrategieën profiteren van extreme armoede, gebrek aan respect voor de mensenrechten en de rechtsstaat, collectieve frustratie, gebrek aan toegang tot onderwijs en maatschappelijke uitsluiting,

J. overwegende dat terrorisme zeer goed gedijt in samenlevingen die te lijden hebben van een hoog niveau van politieke, sociale, economische, etnische, religieuze of andere discriminatie en een gebrek aan democratie en mensenrechten,

K. overwegende dat terrorisme slechts doeltreffend kan worden bestreden als men beschikt over gedetailleerde kennis over de te bestrijden terroristische groeperingen, hun ideologie en de maatschappelijke, politieke, economische en religieuze context waarin zij zijn ontstaan en waarin terroristen en hun aanhangers gedijen,

L. overwegende dat elke terroristische organisatie specifieke maatregelen vergt, omdat al deze groeperingen hun eigen doelstellingen, organisatiestructuur en modus operandi hebben, en dat met name specifieke maatregelen dienen te worden getroffen tegen de organisatie Al-Qaida,

M. overwegende dat de van het terrorisme uitgaande dreiging zich niet beperkt tot concrete geografische zones, maar dat terroristische organisaties zich zowel binnen als buiten onze grenzen bevinden en meermaals hebben bewezen in staat te zijn aanslagen te plegen en gewelddadige acties uit te voeren op welk continent ook, en tegen meerdere landen tegelijk,

N. overwegende dat zowel lidstaten afzonderlijk als de Europese Unie en haar instellingen al rechtstreeks het doelwit zijn geweest van het internationale terrorisme, of dit kunnen worden,

O. overwegende dat de droevige ervaringen uit het verleden aantonen dat geen enkele lidstaat het verschijnsel van het terrorisme individueel het hoofd kan bieden en dat de Europese Unie dan ook een gemeenschappelijk beleid op het gebied van terrorismebestrijding dient te ontwikkelen, waarbij alle instrumenten en middelen waarover de rechtsstaat en de Unie zelf beschikken worden ingezet, terwijl effectieve internationale samenwerking onder democratische controle eveneens onontbeerlijk is in deze strijd,

P. overwegende dat het voor een doeltreffende bestrijding van het terrorisme van essentieel belang is dat de transatlantische samenwerking en coördinatie wordt verbeterd en dat de EU-VS-verklaring van 2004 inzake terrorismebestrijding, de gezamenlijke EU-US-verklaring van 2005 inzake de versterking van de wederzijdse samenwerking op het gebied van non-proliferatie en terrorismebestrijding, alsmede de EU-VS-verklaring van de top van Wenen van 21 juni 2006, ten volle ten uitvoer worden gelegd,

Q. overwegende dat de bestrijding van het internationale terrorisme een sterke verbinding tussen de interne en de externe veiligheidsaspecten vereist en dat de EU terzake moet streven naar een globale, coherente en pijleroverschrijdende aanpak,

R. overwegende dat de mondiale dimensie van terrorisme een globale aanpak vereist waarbij alle aspecten van het verschijnsel in aanmerking worden genomen, niet alleen veiligheid, maar ook politieke, economische, maatschappelijke en culturele factoren,

S. overwegende dat de Europese Unie op een aantal fundamentele waarden is gegrondvest die onder meer zijn verwoord in de criteria van Kopenhagen, en dat deze waarden in de gehele wereld dienen te worden bevorderd, daar zij de enige manier zijn om terrorisme op lange termijn te voorkomen,

T. overwegende dat de externe en de interne dimensies van de strijd tegen het terrorisme onderling verbonden en onafscheidelijk zijn,

U. overwegende dat preventie en dus de noodzaak van het terdege in aanmerking nemen van door inlichtingendiensten verschafte informatie van fundamenteel belang zijn voor de bestrijding van terrorisme, zoals bij verscheidene aanslagen is aangetoond,

V. overwegende dat nauwe samenwerking en een betere uitwisseling van informatie tussen de instellingen van de Unie, de lidstaten en hun respectieve inlichtingendiensten, en de gespecialiseerde organen van de Unie (zoals Europol en Eurojust) noodzakelijk zijn om de doeltreffendheid van de acties van de Unie ter bestrijding van terrorisme te garanderen,

W. overwegende dat de Europese coördinator voor terrorismebestrijding een essentiële rol speelt, en dat hij dan ook meer middelen en bevoegdheden dient te krijgen,

X. overwegende dat de Unie voor een doeltreffende bestrijding van het terrorisme een proactief preventie-, beschermings- en strafvervolgingsbeleid dient te ontwikkelen, en niet alleen een reactief beleid,

Y. overwegende dat de strijd tegen het internationale terrorisme en zijn ideologie alleen effect kan sorteren indien de Unie en haar lidstaten blijk geven van reële overtuiging en vastberadenheid en kunnen rekenen op de steun van een goed geïnformeerde publieke opinie die zich bewust is van de omvang van het probleem,

Z. overwegende dat de lidstaten de naleving van geen enkele van de toezeggingen die ten aanzien van terrorismebestrijding zijn gedaan mogen uitstellen en moeten zorgen voor de nodige samenwerking op dit gebied binnen de Unie en op internationaal niveau,

AA. overwegende dat het verketteren van welke cultuur, beschaving of religie ook in naam van de strijd tegen het terrorisme een fout is en contraproductief kan werken,

AB. overwegende dat ook moslims het slachtoffer zijn van het islamitische terrorisme, dat op zijn beurt het resultaat is van conflicten in de islamitische wereld, en van de strijd om macht en natuurlijke hulpbronnen, zoals olie,

Over de basisbeginselen van de externe dimensie van de strijd tegen het internationale terrorisme

1. onderschrijft de noodzaak van de strategische doelstelling het terrorisme globaal te bestrijden, met inachtneming van de mensenrechten, om de Europese Unie uiteindelijk veiliger te maken, zodat haar burgers in een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid kunnen leven; deelt de zienswijze van de Raad dat, zonder andere vormen van terrorisme te willen verwaarlozen, de gewelddadige, radicale groeperingen die beweren de islam te willen beschermen, zoals het criminele Al Qaida-netwerk en de groeperingen die aan Al Qaida gelieerd zijn of door zijn ideologie worden geïnspireerd, momenteel de ernstigste bedreiging vormen voor Europa;

2. onderstreept dat de Europese Unie, haar lidstaten en haar partnerlanden hun globale terrorismebestrijdingsstrategie moeten grondvesten op de fundamentele beginselen waarop ook de acties van de Verenigde Naties gebaseerd zijn, op een constructieve en serieuze dialoog tussen volkeren en naties, en tussen culturen, religies en beschavingen, rekening houdend met de respectieve opvattingen en bezorgdheden, en op de eerbiediging van het internationale recht;

3. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat bepaalde bevolkingsgroepen afkomstig van de verschillende diaspora's en woonachtig op Europees grondgebied niet worden gestigmatiseerd, en dat het beleid met name gericht blijft op de bestrijding van xenofobie en van mensenrechtenschendingen bij immigranten- en vluchtelingengemeenschappen, alsmede op ontwikkelingshulpprojecten die door migranten of migrantenorganisaties worden gedragen;

4. betreurt dat op de VN-Wereldtop in 2005 geen overeenstemming kon worden bereikt over een ruime definitie van terrorisme, en onderstreept de noodzaak te komen tot een algemeen aanvaarde definitie van het internationale terrorisme; verzoekt de Raad dan ook een gemeenschappelijk standpunt vast te stellen over een definitie van terrorisme, op grond van Kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding [3] en rekening houdend met de door de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, voorgestelde definitie [4];

5. beklemtoont dat er dringend een reeks politieke maatregelen op adequate en volledige wijze ten uitvoer dienen te worden gelegd die op het hoogste politieke niveau zijn goedgekeurd in het kader van de EUstrategie inzake terrorismebestrijding, het actieplan en de strategie tegen de radicalisering en recrutering van terroristen, zodat de ambitieuze mechanismen en voorstellen die deze documenten bevatten zo snel mogelijk kunnen worden omgezet in concrete en doeltreffende maatregelen ter bestrijding van het terrorisme in het veld;

6. verwelkomt de goedkeuring op 8 september 2006 door de Algemene Vergadering van de strategie voor terrorismebestrijding van de Verenigde Naties en het daarin vervatte actieplan; beklemtoont dat het terrorisme in al zijn vormen en gedaanten met alle macht dient te worden bestreden, overeenkomstig het VN-Handvest zoals dat zijn neerslag vindt in resolutie 1624(2005) van de VN-Veiligheidsraad; toont zich bezorgd over de vertraging bij de goedkeuring van het globale verdrag inzake internationaal terrorisme; spoort de EU-instellingen en de diverse lidstaten ertoe aan alles in het werk te stellen om te komen tot een internationale consensus die de aanneming van het globale verdrag en de effectieve tenuitvoerlegging van de maatregelen van de strategie en het actieplan mogelijk maakt;

7. betreurt dat bepaalde lidstaten, ofschoon de terroristische dreiging duidelijk is, nog niet alle zeventien universele instrumenten van de Verenigde Naties op het gebied van terrorismebestrijding hebben ondertekend en/of geratificeerd; wijst erop dat vooralsnog slechts twee landen dertien verdragen hebben geratificeerd en dat 78 andere er reeds twaalf hebben geratificeerd of onderschreven; acht het evenwel bijzonder zorgwekkend dat 33 andere landen slechts zes of nog minder van deze internationale verdragen hebben geratificeerd of onderschreven;

8. verzoekt de lidstaten van de Europese Unie en hun partners, voorzover zij zulks nog niet hebben gedaan, spoedig de nationale wetten uit te vaardigen die noodzakelijk zijn voor de effectieve tenuitvoerlegging van deze verdragen, en de relevante organen van de Verenigde Naties daarvan tijdig in kennis te stellen;

9. wenst dat de Europese Unie in haar externe acties gepaste middelen aanwendt om landen ertoe aan te sporen alle universele instrumenten tegen het terrorisme te onderschrijven en zo nodig nationale wetten uit te vaardigen met het oog op de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de verdragen en protocollen terzake, daarbij tevens profiterend van de technische expertise van de Verengde Naties;

10. onderstreept dat de externe actie van de Unie op het gebied van de bestrijding van het internationale terrorisme in de eerste plaats gericht moet zijn op preventie, teneinde te waarborgen dat radicale of extremistische groeperingen of staten het terrorisme niet aanwenden en het niet ondersteunen als een tactiek om hun doelstellingen te verwezenlijken; dringt er bij de lidstaten op aan grotere institutionele capaciteiten voor terrorismebestrijding op te bouwen; is van mening dat de preventiedoelstellingen die zijn vastgelegd in de EU-strategie ter bestrijding van terrorisme in grote lijnen hierop aansluiten;

11. verzoekt de Europese Unie erop toe te zien dat de maatregelen op het gebied van terrorismebestrijding er niet toe leiden dat de media van de landen in het zuiden worden ingeperkt in hun mogelijkheden om in alle onafhankelijkheid kwesties te behandelen die te maken hebben met de rechten van arme en kwetsbare bevolkingsgroepen, aangezien die informatie essentieel is voor het vaststellen van de concrete hulp die naar die landen moet gaan;

12. verzoekt de landen waarmee de EU in toetredingsonderhandelingen is getreden of die te kennen hebben gegeven lid van de EU te willen worden, onmiddellijk maatregelen te treffen met het oog op de ontbinding van nationalistische en fanatieke organisaties die lijnrecht tegen de democratische beginselen van de Unie indruisen en tot onverdraagzaamheid en rassenhaat aanzetten;

13. wijst er nogmaals op dat te allen tijde de boodschap moet worden verspreid dat, in weerwil van alle overwegingen van politieke, filosofische, ideologische, raciale, etnische, religieuze of welke andere aard ook die ter motivering worden aangevoerd, het terrorisme, of het nu uitgaat van een staat of van niet-statelijke actoren, in alle omstandigheden en in alle culturen onaanvaardbaar en niet te rechtvaardigen is, en dat alle factoren die door terroristen kunnen worden gebruikt uit de weg moeten worden geruimd, zoals ontmenselijking van slachtoffers, het uitbreken en voortduren van gewelddadige conflicten, slecht bestuur, inbreuken op burgerrechten of schendingen van de mensenrechten, discriminatie om religieuze of etnische redenen, politieke uitsluiting en sociaal-economische marginalisering;

14. acht het net zozeer van belang dat met de externe EU-acties op het gebied van de bestrijding van het internationale terrorisme, met inachtneming van de relevante jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en het Europees Hof voor de rechten van de mens, wordt verhinderd dat terroristen toegang krijgen tot de middelen tot het plegen van aanslagen, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat zij niet kunnen reizen en geen toegang hebben tot communicatiemiddelen, dat hun bekeringsijver aan banden wordt gelegd, dat zij het internet niet kunnen gebruiken voor de verwezenlijking van hun doelstellingen, dat zij geen financiële steun ontvangen, dat zij niet de mogelijkheid krijgen geld wit te wassen, dat zij geen toegang hebben tot conventionele, nucleaire, biologische, chemische of radiologische wapens, en dat zij niet gemakkelijk hun doel kunnen bereiken of hun plannen kunnen verwezenlijken;

15. is van oordeel dat de beschermingsmaatregelen die zijn vervat in de EU-strategie ter bestrijding van terrorisme in die richting gaan, maar dat de reële doeltreffendheid ervan enorm varieert en dat er talrijke andere opties bestaan wat de externe actie van de Unie betreft;

16. wijst andermaal op de noodzaak illegale geldstromen en het witwassen van geld binnen de Unie en daarbuiten te bestrijden (door middel van de tenuitvoerlegging uiterlijk tegen december 2007 van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme [5]) en diverse islamitische liefdadigheidsinstellingen doeltreffend te controleren;

17. wijst er nogmaals op dat de lidstaten waakzaam moeten zijn en pleit ervoor dat alle instrumenten waarover de Unie voor haar externe beleid beschikt resoluut worden ingezet om bepaalde staten, indien nodig met sancties of dwangmaatregelen, ervan te weerhouden steun te verlenen aan terroristische groeperingen of terroristische activiteiten te organiseren, te financieren, aan te moedigen of op enige andere wijze te steunen;

18. steunt zonder voorbehoud het idee dat lidstaten hun capaciteiten om terrorisme te voorkomen moeten ontwikkelen door het bevorderen van de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de toepassing van doeltreffende strafrechtstelsels, alsmede kwaliteitsonderwijs en religieuze en culturele tolerantie; vraagt dan ook alle staten van de internationale gemeenschap het aanzetten tot terroristische daden wettelijk te verbieden en dergelijke handelwijzen te voorkomen, zoals bepaald in de globale VN-strategie ter bestrijding van terrorisme van 8 september 2006;

19. is van mening dat staten, wanneer zij meer preventiemogelijkheden krijgen, zich ook resoluut, door concrete maatregelen, moeten verzetten tegen de financiering van terroristische organisaties, moeten toezien op de veiligheid van het vervoer (zoals bepaald in het Europees programma voor de bescherming van kritieke infrastructuur (EPCIP) (COM(2004)0702)), gebruik moeten maken van de mogelijkheden van internet om het terrorisme te bestrijden, mogelijke doelwitten van terroristen beter moeten beschermen en beter moeten reageren op aanslagen, en hun capaciteiten moeten vergroten om de aankoop van conventionele wapens of van nucleair, biologisch, chemisch of radiologisch materiaal door terroristen te verhinderen;

20. beklemtoont dat het noodzakelijk is de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te blijven verdedigen in de strijd die met de beschikbare internationale instrumenten tegen het terrorisme wordt gevoerd, in de wetenschap dat de mensenrechten een universele waarde en een hoeksteen van de Europese externe actie zijn, en dat de onvolledige naleving ervan de bestrijding van terrorisme in feite duidelijk schaadt en een nederlaag betekent voor de democratie; is derhalve van oordeel dat in de strijd tegen het terrorisme alleen legale middelen doeltreffende instrumenten zijn en dat alle activiteiten die een onafhankelijke internationale controle proberen te ontlopen, zoals buitengewone uitleveringen of gevangenissen die buiten de internationale rechtsorde functioneren, door het internationale recht dienen te worden verboden;

21. acht de beschikking over toereikende menselijke en financiële middelen van essentieel belang in de strijd tegen het terrorisme; steunt de diverse voorstellen van de Commissie in die zin; stelt voor de gemeenschappelijke kosten van een eventuele operatie in het kader van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB) voor terrorismebestrijding te financieren uit de begroting van de Europese Unie; steunt de oprichting van een internationaal fonds dat de staten die over minder middelen beschikken financieel helpt, zodat zij hun verplichtingen ten aanzien van de strijd tegen het terrorisme daadwerkelijk kunnen nakomen;

22. is van oordeel dat opname in de ODA van financiële steun voor allerlei activiteiten in verband met preventie en bestrijding van het terrorisme de officiële ontwikkelingshulp en haar belangrijkste doel, uitroeiing van de armoede, alleen maar nog verder zou uithollen;

23. dringt erop aan dat in elk EU-programma gericht op samenwerking bij de bestrijding van terrorisme, bewakingstechnologie en de uitwisseling van informatie een financiële bepaling wordt opgenomen waarin een deel van het budget wordt gereserveerd voor zaken betreffende de fundamentele rechten alsmede voor onafhankelijke effectbeoordelingen achteraf;

24. wenst de lidstaten er nadrukkelijk op te wijzen dat er geen enkele rechtvaardiging bestaat voor het onttrekken van hulp aan landen die zich inzetten voor terugdringing van de armoede en verwezenlijking van de Millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling ten gunste van landen die rechtstreeks betrokken zijn bij de oorlog tegen het terrorisme;

25. wijst erop dat de aanvullende financiële middelen die vrijkomen door de inwerkingstelling van innovatieve financiële instrumenten de verplichtingen die reeds in het kader van de ODA zijn aangegaan niet mogen vervangen en is van oordeel dat deze nieuwe middelen, wanneer ze eenmaal beschikbaar zijn, niet mogen dienen om maatregelen te financieren ter voorkoming of bestrijding van het terrorisme ten koste van de maatregelen ter bestrijding van de armoede waarvoor zij absoluut bestemd dienen te zijn;

26. wijst erop dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijke benadering van het beheer van de buitengrenzen van de Europese Unie een van de elementen van de strijd tegen het terrorisme kan vormen en uit derhalve zijn bezorgdheid over het gebrek aan uniformiteit en de ontoereikende kwaliteit van de technische uitrusting van de voor de grensbewaking bevoegde diensten;

27. onderstreept de cruciale rol van de civil society en NGO's bij de bevordering van wederzijds begrip tussen culturen en religies via een constructieve dialoog;

28. acht de ontwikkeling van de interculturele dialoog en andere maatregelen ten behoeve van het opbouwen van wederzijds vertrouwen binnen en buiten de Europese Unie van essentieel belang, waarbij binnen de Europese Unie in de eerste plaats een gemeenschappelijke opvatting van het begrip "interculturele dialoog" dient te worden ontwikkeld; acht het tevens noodzakelijk de factoren te onderzoeken die in Europa en daarbuiten tot de radicalisering en rekrutering van moslims bijdragen;

Over de middelen waarover de Unie beschikt voor haar externe acties ter bestrijding van het terrorisme

29. onderstreept dat de Europese Unie voor haar externe acties ter bestrijding van het terrorisme over uiteenlopende responsmogelijkheden beschikt en dat de lidstaten hun beleidsinstrumenten voor preventie en repressie, politiële en justitiële samenwerking, inlichtingendiensten en informatie, alsmede alle andere soorten instrumenten die op verzoek en met steun van de Verenigde Naties in het kader van een multilaterale strategie kunnen worden ingezet, dienen te bundelen en op coherente wijze dienen te gebruiken;

30. herinnert aan zijn aanbevelingen in zijn resolutie van 28 september 2006 inzake de doeltreffendheid van de bijstand van de EU [6] en benadrukt met name dat indien men onder de doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking een veelheid aan oogmerken laat vallen die slechts indirect of in het geheel niet gelieerd zijn aan de strategie die de Europese consensus voor ontwikkeling heeft geformuleerd of aan de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen waarvoor volgens de Verenigde Naties jaarlijks USD 50 miljard aan extra hulp nodig is, een doelmatige aanpak van de armoede nog veel moeilijker zal worden dan deze al is;

31. verzoekt de Commissie en de lidstaten een antiterrorismebeleid te voeren dat de bijdrage van de Europese ontwikkelingssamenwerking aan de uitwerking en toepassing van strategieën voor een effectieve armoedebestrijding en preventie van steeds langduriger gewelddadige conflicten, met name in Afrika, niet in gevaar brengt;

32. dringt erop aan dat de reactie van de Europese Unie op het terrorisme proportioneel is en duidelijk gericht op de bestrijding van het terrorisme, waarbij met name rekening moet worden gehouden met het feit dat, totdat het bewijs van het tegendeel is geleverd, de vruchtbaarste maatregelen op het gebied van de bestrijding van nieuwe vormen van terrorisme bestaan uit doelmatige inlichtingen- en politiediensten, of anders gezegd: uit legitieme activiteiten die evenwel niet vallen onder het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid of de bestrijding van de armoede;

33. formuleert dan ook opnieuw zijn voorstel om de coherentie en de doeltreffendheid van het beleid van de Unie ter bestrijding van terrorisme in haar betrekkingen met derde landen te vergroten door:

a) een versterking van de politieke dialoog over deze materie, inzonderheid met de landen waarmee de Unie en/of haar lidstaten associatie- of samenwerkingsovereenkomsten hebben gesloten of van plan zijn te sluiten,

b) het verlenen van politieke, commerciële en ontwikkelingssteun aan gematigde islamitische landen op het gebied van terrorismebestrijding en de in die landen op gang gebrachte politieke, economische en sociale hervormingen,

c) een intensivering van de dialoog en de samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding met de grote partners van de Unie (Israël, Japan, Australië, Canada, Rusland, enz., en met name de in de voorste linie tegen het terrorisme strijdende Verenigde Staten), waarbij in geen geval mag worden getornd aan het niveau van bescherming van de mensenrechten,

d) het bevorderen van een internationale consensus met het oog op de goedkeuring van het globale verdrag inzake internationaal terrorisme en de ontwikkeling van de globale VN-strategie voor de bestrijding van het terrorisme van 8 september 2006, waarin begrepen een gemeenschappelijke definitie van terrorisme,

e) van alle derde landen waarmee de Unie betrekkingen onderhoudt te eisen dat zij de zeventien universele instrumenten voor terrorismebestrijding van de Verenigde Naties, alsmede het facultatief protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, ondertekenen en ratificeren,

f) een strikte toepassing van de clausule tegen het terrorisme en de toepassing van de mensenrechtenclausule die in de overeenkomsten met derde landen zijn opgenomen, zonder "ad-hoc'wijzigingen die de inhoud ervan afzwakken,"

g) de opschorting van de politieke en handelsbetrekkingen met staten die bij voortduring nalaten aan hun informatieverplichting ten aanzien van het Comité terrorismebestrijding van de Verenigde Naties te voldoen,

h) de opstelling van een interinstitutionele gedragscode voor de externe betrekkingen van de Unie, zoals het Europees Parlement reeds heeft voorgesteld in zijn resolutie van 25 april 2002 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in derde landen [7],

i) een versterking van de samenwerking met de internationale en regionale organisaties die een sleutelrol spelen voor de handhaving van de vrede en de veiligheid in de wereld, in de eerste plaats de Verenigde Naties (met name de Veiligheidsraad en zijn Comité terrorismebestrijding, alsmede het VN-Bureau voor drugs- en misdaadbestrijding), de OVSE, de Raad van Europa en de NAVO,

j) het bevorderen en strikt toepassen van resolutie 1540 (2004) van de VN-Veiligheidsraad, teneinde te voorkomen dat niet-statelijke entiteiten en staten die geen partij zijn bij het non-proliferatieverdrag chemische, biologische of kernwapens aanschaffen, conform de EU-strategie tegen de verspreiding van massavernietigingswapens en in het kader van de ontwikkeling en ondersteuning van nieuwe initiatieven op het gebied van nucleaire ontwapening en het weer op gang brengen van de VN-conferentie over ontwapening,

k) betere samenwerking op het gebied van de uitwisseling van informatie en samenwerking tussen veiligheids- en inlichtingendiensten, inclusief militaire inlichtingendiensten, en tussen politiële, gerechtelijke en douane-instanties van de lidstaten, inclusief met het Gemeenschappelijk Situatiecentrum (SitCen), het Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen (Frontex), Europol, Interpol en Eurojust en de diverse bevoegde autoriteiten op Europees niveau, de coördinator voor terrorismebestrijding, Gijs de Vries, en de commissaris belast met justitie, vrijheid en veiligheid, Franco Frattini; versterking van de veiligheidsprotocollen en de interoperabiliteit, waarbij de activiteiten van inlichtingendiensten en rechtshandhavingsinstanties strikt gescheiden dienen te worden gehouden, zoals bepaald in tal van nationale grondwetten, en op voorwaarde dat parlementaire en gerechtelijke controle gewaarborgd is,

l) de organisatie van geregelde bijeenkomsten (minstens één keer per jaar) van de bevoegde ministers van de lidstaten, de commissaris belast met justitie, vrijheid en veiligheid, de Europese coördinator voor terrorismebestrijding en de directeurs van Europol, Eurojust, SitCen en Frontex, met als enige agendapunt de bestrijding van het internationale terrorisme,

m) het bevorderen van een globale consensus aangaande de noodzaak een eind te maken aan offshoreactiviteiten van banken en andere vormen van ondoorzichtige belastingparadijzen die door terroristen worden benut om financiële transacties aan het oog te onttrekken,

n) de toepassing van het VN-protocol ter bestrijding van de illegale vervaardiging en handel in vuurwapens, de onderdelen ervan en de munitie ervoor, dat hoort bij het VN-Verdrag inzake internationale georganiseerde misdaad en van het VN-actieprogramma voor de preventie, bestrijding en uitroeiing van de illegale handel in kleine en lichte wapens,

o) een versterking van de militaire antiterreureenheden door training en andere maatregelen,

p) de uitbreiding van de bevoegdheden van Europol, teneinde te waarborgen dat deze dienst een doeltreffende rol speelt in de strijd tegen het terrorisme,

q) versterking van de samenwerking met de Verenigde Staten op het gebied van de uitwisseling van informatie en de samenwerking tussen veiligheids- en inlichtingendiensten, alsmede tussen politiële, gerechtelijke en douane-instanties,

r) versterking van de samenwerking tussen de speciale militaire eenheden van de lidstaten en die van derde landen;

34. verwelkomt de diverse initiatieven ter bevordering van de dialoog, de tolerantie en het wederzijds begrip tussen de verschillende culturen, beschavingen en religies; beschouwt het idee een "Euro-mediterraan burgerschap" te creëren als een voorbeeld van een concreet en breed opgezet initiatief dat ertoe kan bijdragen diverse visies op een gemeenschappelijke toekomst van de regio naar voren te brengen;

35. beklemtoont de noodzaak van nauwere samenwerking en coördinatie met de Verenigde Staten in de strijd tegen het internationale terrorisme, waarbij de fundamentele mensenrechtenbeginselen dienen te worden beschermd;

36. beklemtoont dat de bevoegdheden en vooral de ontoereikende middelen van de Europese coördinator voor terrorismebestrijding dienen te worden uitgebreid, teneinde zijn functie efficiënter en zichtbaarder te maken;

37. verzoekt de Commissie en de Raad bij hun externe betrekkingen de nadruk te leggen op ondertekening en ratificatie van het Statuut van Rome en daarmee op de universele erkenning door alle derde landen van de bindende aard van de jurisdictie van het Internationaal;

38. verzoekt de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten praktische en doeltreffende maatregelen te treffen om terroristische organisaties te verbieden;

39. acht het van fundamenteel belang dat de stabiliteit buiten de Unie wordt bevorderd, waarbij gebruik moet worden gemaakt van alle beschikbare instrumenten, programma's en middelen op het gebied van het externe beleid, met name:

a) het nieuwe stabiliteitsinstrument, ingesteld bij Verordening (EG) nr. 1717/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 [8], dat een nieuwe rechtsgrond verschaft voor bijstand op lange termijn op het gebied van o.a. terrorismebestrijding, non-proliferatie van massavernietigingswapens, bestrijding van georganiseerde misdaad, conventionele ontwapening en menselijke veiligheid; herinnert in dit verband aan de in de bijlage bij het stabiliteitsinstrument opgenomen verklaring van de Commissie over maatregelen ter bestrijding van terrorisme, waarin de Commissie toezegt dat alle door middel van dit instrument gefinancierde antiterreurmaatregelen aan de verplichtingen op het gebied van de mensenrechten en het daarmee samenhangende humanitaire recht zullen voldoen, en dat de Commissie zal toezien op de naleving van dit beginsel door de begunstigde landen,

b) wanneer dit instrument in werking zal zijn getreden, ondersteuning van de strategie voor bijstandsverlening die de Commissie heeft ontwikkeld om derde landen te helpen het hoofd te bieden aan de terroristische dreiging, via zowel de programma's in het kader van het bij Verordening (EG) nr. 1638/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 2006 [9] ingestelde Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument als het stabiliteitsinstrument en de mainstreaming van de hulp bij terrorismebestrijding in alle hulpprogramma's, overeenkomstig het verzoek van de Europese Raad,

c) uitbreiding van deze strategie voor bijstandsverlening tot alle terreinen van de externe actie van de Unie en alle grote programma's voor ontwikkelingshulp, met uitzondering van de programma's voor humanitaire hulp, die in wezen onvoorwaardelijk zijn,

d) versterking van het gebruik van het civiele en militaire snellereactiemechanisme,

e) de Commissie en de Raad moeten erop toezien dat aandacht voor de slachtoffers van terrorisme een van de hoekstenen van het EU-beleid op dit gebied wordt, zodat deze slachtoffers met respect worden behandeld, naar hen wordt geluisterd, ze op de hoogte worden gehouden en ze de bijstand krijgen die ze nodig hebben,

f) oprichting van een soortgelijk bureau in het kader van de nieuwe VN-strategie ter bestrijding van terrorisme van 8 september 2006, dat bijstand zal verlenen aan alle slachtoffers van terrorisme, ongeacht hun burgerschap;

40. verzoekt de Commissie met aandrang zo spoedig mogelijk een mededeling te presenteren waarin de inventaris wordt opgemaakt van de bestaande bijstandsmechanismen en -programma's om de bedreigingen voor de veiligheid waarmee de Europese Unie en haar burgers geconfronteerd worden te beperken en het hoofd te bieden, en daarbij met name voorstellen en aanbevelingen te doen om de doeltreffendheid en de coherentie van de bijstandsprogramma's van de Unie te verbeteren;

41. verzoekt de lidstaten een grotere bijdrage te leveren aan een geïntegreerde analyse van de bedreigingen op EU-niveau, waarbij de overdracht van informatie aan het Situatiecentrum van het secretariaat van de EU-Raad dient te worden geïntensiveerd; verzoekt de lidstaten de personele en financiële middelen van het Situatiecentrum te vergroten en in toenemende mate gebruik te maken van de gecombineerde studies inzake terrorisme van dit centrum, die informatie over externe dreigingen en van de interne veiligheidsdiensten en Europol afkomstige informatie bevatten;

42. beveelt aan dat maatregelen worden goedgekeurd om te komen tot een nieuwe samenstelling van de bijeenkomsten van de Raad, met deelneming van de ministers van Buitenlandse Zaken en de ministers van Binnenlandse Zaken, wanneer kwesties in verband met terrorismebestrijding worden behandeld;

43. beveelt aan de bepalingen van het EU-Verdrag inzake het EVDB, toegepast op de strijd tegen het terrorisme, de verklaring inzake terrorismebestrijding van 25 maart 2004, het door de Europese Raad op 21 september 2001 aangenomen actieplan en de door de Europese Raad op zijn bijeenkomst van 14 en 15 december 2005 goedgekeurde strategie inzake terrorismebestrijding ten uitvoer te leggen door maatregelen goed te keuren zoals:

a) de gezamenlijke opstelling van noodplannen, teneinde de in de verklaring inzake terrorismebestrijding opgenomen solidariteitsclausule voor wederzijdse hulpverlening concreet ten uitvoer te leggen,

b) indien nodige, specifieke politiële en/of militaire operaties in het kader van het EVDB als een onderdeel van de respons van de Unie op het terrorisme,

c) aanpassing aan de nieuwe taken van de permanente gestructureerde samenwerking en de "gevechtseenheden" waarin is voorzien in protocol 23 bij het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa,

d) afwijking van de unanimiteitsregel op bepaalde gebieden van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken;

Over parlementaire controle op de bestrijding van internationaal terrorisme door de instellingen van de Unie

44. beklemtoont dat preventie bij de bestrijding van het internationale terrorisme van vitaal belang is, dat alle informatie die met betrouwbare en doeltreffende informatiesystemen wordt verzameld in reële tijd dient te worden doorgegeven aan de andere lidstaten en instellingen van de Unie, en dat de rapporten die door de verschillende politie- en inlichtingendiensten worden opgesteld aan een rigoureuze en professionele evaluatie dienen te worden onderworpen;

45. verzoekt de Raad het Interinstitutioneel Akkoord van 20 november 2002 tussen het Europees Parlement en de Raad over de toegang van het Europees Parlement tot gevoelige gegevens van de Raad op het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid [10] te herzien en bij te werken, zodat het huidige proces van overdracht van geclassificeerde informatie wordt verbeterd en de overdracht, ook aan het Europees Parlement, van alle beschikbare informatie op het gebied van de bestrijding van het internationale terrorisme wordt gewaarborgd; onderstreept dat de informatie die op intern niveau door de respectieve regeringen van de lidstaten of de internationale organisaties waarvan zij deel uitmaken werd of moet worden doorgegeven aan het nationale parlement, het Europees Parlement in geen geval mag worden onthouden;

46. verzoekt de Raad zich er in zijn jaarverslag over het EVDB niet toe te beperken de werkzaamheden van de Unie op het gebied van terrorismebestrijding te beschrijven, maar op grond van artikel 21 van het EU-Verdrag het Parlement daadwerkelijk te raadplegen over de fundamentele aspecten en de basisopties van de strijd tegen het terrorisme, die een prioriteit vormt van de EVS, de externe actie van de Unie en het EVDB in zijn geheel; acht het onontbeerlijk dat het Europees Parlement wordt geïnformeerd en geraadpleegd in geval van massale terroristische aanval, indien nodig via het Speciaal Comité waarin in bovengenoemd Interinstitutioneel Akkoord van 20 november 2002 is voorzien;

47. beschouwt de politieke dialoog op hoog niveau over terrorismebestrijding die om de zes maanden plaatsvindt tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie als een goed voorbeeld van de mogelijkheden voor de onontbeerlijke interinstitutionele samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding; stelt voor deze bijeenkomsten minimaal om de drie maanden te houden en de voorzitters van de permanente commissies voor de drie grote terreinen van de externe actie (buitenlandse zaken, internationale handel en ontwikkelingssamenwerking) eveneens op te nemen in de delegatie van het Europees Parlement;

48. vraagt dat de door SitCen ten behoeve van de Raad van de Unie opgestelde verslagen ook regelmatig worden toegezonden aan het Europees Parlement, indien nodig volgens de in bovengenoemd Interinstitutioneel Akkoord vastgestelde modaliteiten;

49. acht het van fundamenteel belang dat het Europees Parlement nauw wordt betrokken bij het uitvoeringsmechanisme van de solidariteitsclausule die is opgenomen in de verklaring inzake terrorismebestrijding, vooral wanneer goedgekeurde besluiten gevolgen hebben voor het EVDB;

50. verzoekt de Commissie en de Europese coördinator voor terrorismebestrijding jaarlijks verslag uit te brengen aan het Europees Parlement over de evolutie van hun werkzaamheden op dit terrein, en rekening te houden met de opmerkingen en aanbevelingen van het Europees Parlement terzake;

51. verzoekt de Raad nogmaals met aandrang het Parlement te informeren over de geregelde aanpassing van Gemeenschappelijk standpunt 2001/931/GBVB van de Raad van 27 december 2001 betreffende de toepassing van specifieke maatregelen ter bestrijding van het terrorisme [11] (lijst van terroristische groeperingen en organisaties), en over de ontwikkelingen sinds 2001;

52. verbindt zich ertoe een versterkte dialoog met de nationale parlementen op gang te brengen op het gebied van de bestrijding van het internationale terrorisme, teneinde een gezamenlijke parlementaire controle op de werkzaamheden van de diverse veiligheids- en inlichtingendiensten te garanderen, aangezien het Europees Parlement als vertegenwoordiger van de volkeren van de Europese Unie tot taak heeft publieke en transparante controle uit te oefenen op de maatregelen die door de Unie worden getroffen ter bestrijding van het terrorisme, met name op de werkzaamheden van de Europese coördinator voor terrorismebestrijding en de diverse met deze taak belaste organen;

*

* *

53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa en de Verenigde Naties en haar gespecialiseerde agentschappen.

[1] PB L 139 van 29.5.2002, blz. 9. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 14/2007 (PB L 6 van 11.1.2007, blz. 6).

[2] PB C 124 E van 25.5.2006, blz. 241.

[3] PB L 164 van 22.6.2002, blz. 3.

[4] "Valt onder de noemer terrorisme, elke handeling, behoudens dewelke reeds bedoeld in de van kracht zijnde verdragen, die wordt gepleegd met de bedoeling de dood van of zware verwondingen aan burgers of niet-strijders te veroorzaken, met het oog op het intimideren van een bevolking of het dwingen van een regering of een internationale organisatie om een bepaalde handeling al dan niet te stellen" (Definitie oorspronkelijk voorgesteld door de Groep op hoog niveua over de dreigingen, de uitdagingen en veranderingen van 2 december 2004.

[5] PB L 309 van 25.11.2005, blz. 15.

[6] Aangenomen teksten, P6_TA(2006)0382.

[7] PB C 131 E van 5.6.2003, blz. 147.

[8] PB L 327 van 24.11.2006, blz. 1.

[9] PB L 310 van 9.11.2006, blz. 1.

[10] PB C 298 van 30.11.2002, blz. 1.

[11] PB L 344 van 28.12.2001, blz. 93.

--------------------------------------------------