A4-0082/99

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's betreffende de ontwikkeling van beleid op volksgezondheidsgebied in de Europese Gemeenschap (COM(98)0230 - C4-0393/98)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie COM(98)0230 - C4-0393/98,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 november 1993 ((PB C 329 van 6.12.1993, blz. 375.)) inzake het volksgezondheidsbeleid na Maastricht en alle daarna door het Europees Parlement aangenomen verslagen en resoluties over aangelegenheden op het gebied van de volksgezondheid,

- gezien de op 28 oktober 1998 in Brussel gehouden openbare hoorzitting van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, alsmede het door zijn Studiedienst gepubliceerde inleidende werkdocument (SACO 102) "Het volksgezondheidsbeleid van de Europese Unie aan de vooravond van het millennium",

- gelet op het Verdrag van Amsterdam,

- gezien de verklaring die Commissievoorzitter Santer op 18 februari 1997 in het Europees Parlement aflegde over "Een Europa voor de gezondheid",

- gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0082/99),

A. overwegende dat het Verdrag van Amsterdam in artikel 152, lid 1 (ex artikel 129 van het EG-Verdrag), een aanvulling beoogt op het nationale volksgezondheidsbeleid en zegt dat bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, en ook in artikel 152, leden 4 en 5, specifiek melding maakt van de rol van de lidstaten voor de verstrekking van gezondheidszorg,

B. overwegende dat zich gedurende de looptijd van het eerste kaderprogramma voor de volksgezondheid voor de burgers van de Europese Unie grote veranderingen hebben voorgedaan wat betreft demografie, communicatie, levensstijl, bevolkingsopbouw, mobiliteit, maatstaven voor de gezondheidszorg en sociale, economische en milieufactoren die bepalend zijn voor de gezondheid; trachtend te leren van de ervaringen die in die periode zijn opgedaan met betrekking tot nieuwe ziekten en gezondheidssituaties, in het bijzonder overdraagbare ziekten,

C. overwegende dat niet alle aanbevelingen die in zijn bovengenoemde resolutie van 19 november 1993 worden gedaan, zijn verwezenlijkt en dat evenmin voldoende gevolg is gegeven aan zijn resoluties van 17 april 1996 ((PB C 141 van 13.05.1996, blz. 104, 129 en 131.)) betreffende een Europese gezondheidskaart, de ziekte van Alzheimer, de veiligheid van en de zelfvoorziening met bloed in de Europese Gemeenschap,

D. overwegende dat er in brede kring zorg bestaat over en kritiek wordt uitgeoefend op bepaalde aspecten van de uitvoering van het eerste kaderprogramma, zoals minder begrotingsmiddelen voor de programma's, beperkte voor het management beschikbare middelen, gebrek aan strategische coördinatie en evaluatie, inconsistente integratie van de gezondheid in andere beleidssectoren en interinstitutionele samenwerking plus ontoereikende kennis bij het publiek en in vakkringen van de rol die de Gemeenschap kan spelen op het gebied van de volksgezondheid ondanks de energieke en toegewijde inspanningen van medewerkers die op afstand van het centrale orgaan van het betreffende directoraat moeten werken,

E. overwegende dat de gezondheidsimplicaties van het Gemeenschapsbeleid mogelijkerwijze de werkzaamheden van vrijwel alle directoraten-generaal van de Commissie raken, dat veel communautaire beleidsmaatregelen positieve of negatieve gevolgen hebben op internationaal of regionaal niveau voor de gezondheid van de burgers van de Unie, en dat de invoering van gezondheid- en milieu-effectrapportages op alle niveaus van het besluitvormingsproces een integrerend deel van deze processen is geworden,

F. overwegende de duidelijk vastgestelde ongelijkheden op het gebied van de volksgezondheid, de toegang tot de gezondheidszorg en het vrije verkeer van burgers, waaronder specialisten in de gehele Gemeenschap, maar ook de gerichte aanpak van sociaal-economische maatregelen waardoor het Gemeenschapsbeleid sinds jaar en dag wordt gekenmerkt,

G. overwegende dat de gezondheidsdiensten van alle lidstaten onder toenemende financiële druk staan; dat het derhalve wenselijk is dat de Commissie en de Raad de vaststelling bevorderen van realistische, meetbare, op tijd gebaseerde en waar relevant gender-specifieke gezondheidsdoelstellingen voor het aanpakken van de meest significante gezondheidsrisico's en ziekten,

H. overwegende dat in het Verdrag van Amsterdam de nadruk wordt gelegd op maatregelen ter verbetering van de volksgezondheid en het aanpakken van gezondheidsdeterminanten, terwijl de informatie met betrekking tot epidemiologie, demografie etc. alsmede beste praktijken voor een belangrijk deel op lokaal, regionaal, nationaal of internationaal niveau wordt bijgehouden,

I. overwegende de belangrijke bijdrage van internationale organisaties, zoals WHO, OESO, Wereldbank, andere agentschappen en netwerken van niet-gouvernementele organisaties, vakbonden, onderwijsinrichtingen en regionale autoriteiten, en de gewichtige rol die deze over de grenzen van de Unie heen spelen in het kader van gezondheidsprogramma's waaraan de Gemeenschap deelneemt of meewerkt,

J. overwegende dat het proces van de uitbreiding van de Unie waarover momenteel met de kandidaatlanden wordt onderhandeld, de volksgezondheid in de huidige lidstaten en in de kandidaatlanden potentieel voordelen zal brengen alsook voor uitdagingen zal plaatsen,

K. overwegende de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen inzake de rechten van de burgers met betrekking tot bepaalde medische producten, en gezien de potentiële voordelen van de snelle ontwikkeling van nieuwe technologieën en farmaceutische producten in de context van de vrijheden van de interne markt,

1. verzoekt de Raad en de Commissie een positieve interpretatie te geven aan de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam met betrekking tot de volksgezondheid, inzonderheid aan artikel 152, met inachtneming van de plaats die de bescherming van de gezondheid in het kader van het EG-Verdrag inneemt en van het subsidiariteitsbeginsel, dat een goede basis biedt voor een duurzame ontwikkeling van de rol van de Gemeenschap als partner bij de bescherming en verbetering van de gezondheid van de burgers van de Unie; erkent echter de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor organisatie en beschikbaarstelling van gezondheidsdiensten en medische zorg; wenst tevens dat er bij een volgende herziening van het Verdrag op wordt toegezien dat de Gemeenschap sterker wordt betrokken bij de problemen in verband met de bescherming van de gezondheid van de EU-burgers;

2. verwelkomt de mededeling van de Commissie als een constructieve bijdrage aan het debat over die duurzame ontwikkeling; geeft met name de voorkeur aan de optie van één enkel strategisch kaderinstrument met één enkel financieringskader, maar wijst er nadrukkelijk op dat het Parlement betrokken moet blijven bij de gezamenlijke vaststelling van de richting en het budget van het kader en de belangrijke en zinvolle evaluatieprocessen die daarin moeten worden geïntegreerd; deelt de mening dat het kader de volgende drie elementen dient te omvatten:

a) verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied van de volksgezondheid,

b snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid,

c) aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering en preventie van ziekten; en verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk na de ratificatie van het Verdrag gedetailleerde en beredeneerde voorstellen in te dienen houdende een realistisch aantal maatregelen dat binnen elk actie-element en binnen de vijfjarige looptijd van het kader kan worden verwezenlijkt;

3. verzoekt de Commissie meer aandacht te besteden aan het effect dat de voeding heeft op de gezondheid, aangezien voeding een van de belangrijkste factoren is voor de volksgezondheid in de Unie; verzoekt de Commissie derhalve deel te nemen aan de inspanningen van de lidstaten en van andere instanties om de voorlichting van het publiek op dit gebied te verbeteren;

4. betreurt dat niet alle aanbevelingen die in zijn bovengenoemde resoluties van 19 november 1993 en van 17 april 1996 worden gedaan, zijn verwezenlijkt en verzoekt om een interinstitutionele herziening van de ontoereikende prioriteit die wordt gegeven aan de middelen voor de volksgezondheid, waarbij rekening wordt gehouden met de veranderingen die zich qua behoeften en verwachtingen onder het eerste kaderprogramma hebben voorgedaan, een en ander in de context van voorstellen ter verbetering van het strategisch management van de programma's en een betere toewijzing van de middelen in het kader van de financiële vooruitzichten;

5. herhaalt dat de Commissie een van haar leden moet benoemen tot specifiek verantwoordelijke voor een in Brussel te vestigen directoraat-generaal gezondheid dat over voldoende capaciteit beschikt om alle aspecten van het volksgezondheidsbeleid te dekken, en dat de nodige middelen, waaronder meer deskundigheid op het gebied van de gezondheid en meer landspecifieke expertise, krijgt toegewezen;

6. is van mening dat de inspanningen van de Unie op het gebied van de volksgezondheid in eerste instantie moeten worden gericht op het integreren van de gezondheid in alle overige beleidssectoren en op de integratie van gezondheidseffectrapportage in beleidssectoren van de Unie die bepalend zijn voor de gezondheid met bijzondere prioriteit voor onderzoek, landbouw en voedsel, vervoer, en sociaal-economisch beleid. In het bijzonder dient de Commissie:

a) verslagen over de gezondheidsintegratie uit te breiden met gezondheidseffectrapportages;

b) in haar werkprogramma's een verwijzing op te nemen naar alle voorstellen die mogelijk van invloed zijn op de gezondheid;

c) samen met de lidstaten ten spoedigste een coherente samenwerking te bevorderen op het gebied van plaatselijk, regionaal, nationaal en EU-beleid dat van invloed is op de gezondheid, bijvoorbeeld in regionale financieringsprogramma's;

d) in de eerste helft van de looptijd van het kaderprogramma een studie te publiceren over methoden voor gezondheidseffectrapportage die eventueel op verschillende niveaus kunnen worden aangewend en na afloop van het kaderprogramma een interimevaluatie van de tenuitvoerlegging daarvan te maken;

7. is van mening dat de communautaire maatregelen primair moeten worden gericht op het bevorderen van de gelijkheid op het gebied van de gezondheid in de gehele Unie, het versterken van de regionale benadering van de gezondheid, het streven naar meer samenhang met sociaal-economische beleidsmaatregelen en programma's; dringt aan op vaststelling en introductie van prioritaire actieterreinen op basis van bewijskrachtige criteria, in nauwe samenwerking met de lidstaten, regionale autoriteiten en niet-gouvernementele organisaties, een en ander binnen de bepalingen van het kader; wenst dat de Commissie aan de hand van de vorige verslagen over gezondheidsintegratie de balans opmaakt inzake sociale ongelijkheden, toegang tot gezondheidsdiensten, rechten en verantwoordelijkheden met betrekking tot het vrije verkeer van burgers, en mogelijkheden voor werknemers uit de zorgsector voor een zo doeltreffend mogelijke opleiding en praktijkvorming;

8. wijst erop dat transparantie van vitaal belang is binnen het kader van de drie horizontale actieterreinen en dat het van wezenlijk belang is dat "plagen" en prioriteiten duidelijk worden gedefinieerd; verzoekt de Commissie derhalve om zo spoedig mogelijk na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam duidelijke voorstellen in te dienen voor doelstellingen, tijdschema's en actiemethoden- en strategieën voor elke prioritaire sector waarbij ruimte wordt gelaten voor de nodige flexibiliteit in het geval van onvoorziene ontwikkelingen, waaronder de continue ontwikkeling en waar nodig ruimere middelen voor de bestaande programma's, en ook aandacht wordt besteed aan de belangrijkste chronische ziekten ten aanzien waarvan de toegevoegde waarde van maatregelen op Europees niveau tot voordeel kan strekken;

9. benadrukt nogmaals het belang van de invoering van een indeling naar geslacht bij alle relevante statistieken omtrent de toestand en de ontwikkeling van de volksgezondheid met het oog op het uitstippelen van een efficiënt volksgezondheidsbeleid;

10. verzoekt de Commissie en de Raad te zorgen voor een optimale vrijheid van informatie met betrekking tot beste praktijken, epidemiologie, diensten, netwerken, risico's en kansen en voor een optimale bewustmaking van het publiek, de beroepsector en de wetgever van de werkzaamheden en de toegevoegde waarde van de rol van de Gemeenschap op het gebied van de bescherming en de verbetering van de gezondheid; dringt er met name op aan:

a) dat de Gemeenschap in samenwerking met nationale en met regionale autoriteiten alsmede met niet-gouvernementele organisaties een grootscheepse voorlichtingscampagne opzet zonder daarbij rechtstreekse educatie op het gebied van de gezondheid te geven;

b) dat de niet-gouvernementele organisaties en duidelijk herkenbare en verantwoordelijke sociale partners alsmede vertegenwoordigers van de burgers, het personeel uit de zorgsector of de patiënten meer bij het besluitvormingsproces worden betrokken;

c) dat de Commissie samen met het Parlement en de lidstaten de oprichting bevordert van forums waar de contacten met belanghebbende burgers en organisaties kunnen worden verbeterd en ontwikkeld, en steun verleent voor de instandhouding van toegankelijke netwerken voor het verspreiden van informatie;

d) dat in deze forums de belangrijke met de gezondheid verband houdende zaken op transparante wijze aan de orde worden gesteld, waaronder ongelijkheden op het gebied van de gezondheid, vrij verkeer, opleiding voor werknemers uit de zorgsector, beste praktijken en normen op het gebied van de gezondheidszorg, ethica, onderzoek en technologie;

11. verzoekt de Commissie een kader op te zetten voor dialoog tussen alle belanghebbenden (regeringen, patiëntenverenigingen, farmaceutische industrie, vakbonden enz.) over de vraag hoe het snelle tempo van de veranderingen gezamenlijk kan worden bijgehouden;

12. pleit voor meer samenwerking en communicatie tussen de instellingen van de Unie en internationale gezondheidsorganisaties, met name:

a) met organen van de Verenigde Naties, in het bijzonder de WHO, door middel van samenwerking met centra en door gebruik te maken van de in de lidstaten en bij deze organen opgedane ervaring,

b) met organen als de OESO, de Raad van Europa en de Wereldbank,

c) door middel van de ontwikkeling van de dialoog tussen de EU en de VS en door integratie van het gezondheidsbeleid in samenwerkingsinitiatieven en overeenkomsten met andere derde landen en regionale groeperingen,

d) via participatie en onderhandelingen met de WTO,

e) met ontwikkelingslanden en ontwikkelingsregio's, in het bijzonder de ACS-landen, waar projecten en programma's in het kader van het partnerschap met de Unie bevorderlijk zijn voor de bescherming en de verbetering van de gezondheid en waar er een samenhangende ontwikkeling dient plaats te vinden van het interne en het externe beleid,

f) met internationale professionele netwerken op het gebied van gezondheid en onderzoek;

13. geeft in afwachting van de publicatie van een mededeling van de Commissie met betrekking "Gezondheid en uitbreiding" uiting aan zijn bezorgdheid over het feit dat de gezondheidstoestand in de meeste kandidaatlanden lager is dan in de lidstaten van de Unie en dat sommige bedreigingen voor de gezondheid toenemen; wenst

a) dat de Raad en de Commissie in de onderhandelingen met de kandidaatlanden meer prioriteit geven aan met de gezondheid samenhangende verplichtingen en factoren, teneinde de gezondheidswetgeving in die landen te versterken,

b) dat de uitwisselingen en de samenwerking tussen NGO's, deskundigen op het gebied van de gezondheidszorg, informatiesystemen enz. worden verbeterd,

c) dat er een realistische evaluatie plaatsvindt van de potentiële problemen en voordelen als onderdeel van zowel de ontwikkeling van het kader als de voorbereidingen op de toetreding;

14. verzoekt de Raad en de Commissie de internationale ontwikkelingen zoals nieuwe technologieën en farmaceutische producten alsmede de ontwikkeling van de interne markt in de context van de voorbereidingen voor de volgende IGC op consistente en coherente wijze te onderkennen, te evalueren en daarop positief te reageren; moedigt hen er derhalve toe aan om met het Parlement samen te werken om te komen tot het vooruitziende leiderschap en de praktische middelen die nodig zijn om tegemoet te komen aan de behoeften en verwachtingen van de burgers van de EU door de periode 2000-2010 uit te roepen tot "Europees decennium voor de gezondheid";

15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad.