NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 21.10.2005 
COM(2005) 529 definitief 
  
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
over de vooruitgang die Bosnië en Herzegovina  heeft geboekt bij de  tenuitvoerlegging 
van de prioriteiten die zijn opgenomen in het Verslag van de Commissie aan de Raad 
over de stand van de voorbereidingen van Bosnië en Herzegovina op de 
onderhandelingen over een stab ilisatie- en associatieovere enkomst met de Europese 
Unie (COM(2003) 692 def.) 
 
NL 2   NL 1. I NLEIDING  
Op de Europese Raad van Thessaloniki van juni 2003 werd het stabilisatie- en 
associatieproces (SAP) bekrachtigd als het bele idskader van de Europese Unie voor Zuidoost-
Europa. Het SAP voorziet in de sluiting van stabilisatie- en asso ciatieovereenkomsten 
(SAO’s) tussen de SAP-landen1 en de EU. Tijdens de Europese  Raad van Thessaloniki is ook 
verklaard dat Bosnië en Her zegovina een potentiële kandidaa t voor het EU-lidmaatschap is. 
Het vooruitzicht op het EU-lidmaatschap voor de landen van de westelijke Balkan is bevestigd door de conclusies  van het voorzitterschap van de  Europese Raad van juni 2005. 
In november 2003 heeft de Commissie een haal baarheidsonderzoek naar de stand van de 
voorbereidingen van Bosnië en Herzegovina op de  onderhandelingen over een stabilisatie- en 
associatieovereenkomst gepresenteerd
2. De conclusie van dat haalbaarheidsonderzoek luidde 
dat de Commissie zal besluiten over een aanbe veling voor een besluit van de Raad over het 
openen van onderhandelingen over een SAO met Bosnië en Herzegovina, zodra zij heeft 
vastgesteld dat aanzienlijke vooruitgang  is geboekt bij het voldoen aan de zestien prioriteiten 
die zijn opgenomen in afdeling C (Conclu sie) van het haalbaarheidsonderzoek. 
In deze mededeling wordt een beoordeling gegeven van de vraag of Bosnië en Herzegovina 
inderdaad de vereiste “aanzienlijke vooruitgan g” heeft geboekt bij het voldoen aan deze 
prioriteiten. 
2. B ETREKKINGEN TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN BOSNIË EN HERZEGOVINA  
Op dit moment onderhoudt de EU geen op ove reenkomsten gebaseerde betrekkingen met 
Bosnië en Herzegovina. De afgelopen jaren is  echter wel een gestructureerde dialoog tussen 
Bosnië en Herzegovina en de EU tot stand gekomen. Bosnië en Herzegovina komt sinds de 
start van dat initiati ef in aanmerking voor een aantal SAP-instrumenten, zoals autonome 
handelsconcessies voor vrijwe l al zijn producten, en voor  substantiële financiële 
ondersteuning.  
Naar aanleiding van een verklaring van de EU over de “speciale betrekkingen tussen de EU 
en Bosnië en Herzegovina” is in 1998 de Gemengde Raadgevende Taskforce EU–Bosnië en Herzegovina (CTF) opgericht, die assistentie biedt bij de voorbereiding van de contractuele 
betrekkingen. Sinds in 2003 het haalbaarheidsonde rzoek is verschenen, concentreert de CTF 
zich op het bevorderen en monitoren van de he rvormingen op de belangrijke gebieden die in 
het onderzoek worden genoemd. Deze gebieden komen in grote mate overeen met de kortetermijnprioriteiten van he t in juni 2004 goedgekeurde Europese partnerschap voor 
Bosnië en Herzegovina
3. 
                                                 
1 Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kroatië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en 
Servië en Montenegro. 
2 COM(03) 692 van 18 november 2003. 
3 Besluit 2004/515/EG van de Raad (PB L 221 van 22 juni 2004). 
 
NL 3   NL 3. V OORUITGANG VAN BOSNIË EN HERZEGOVINA BIJ DE AANPAK VAN DE 
PRIORITEITEN VAN HET HAALBAARHEIDSONDERZOEK VAN 2003 
Het haalbaarheidsonderzoek van 2003 en het vooruitzicht op onderhandelingen over een SAO 
hebben als een krachtige katalysator gewerkt voor de tenuitvoerlegging van hervormingen in 
Bosnië en Herzegovina. De belangrijkste ve rwezenlijkingen op het gebied van de zestien 
prioriteiten van het haalbaarheidsonderzo ek worden hieronder kort samengevat.  
Wat betreft het voldoen aan reed s bestaande voorwaarden en in ternationale verplichtingen 
(prioriteit 1 van het haalbaarheidsonderzoek) : Bosnië en Herzegovina heeft de nog uitstaande 
verplichtingen van het Sta ppenplan van de EU vervuld4 en voldoet aan de vredesakkoorden 
van Dayton/Parijs. De samenwerking met het Internationale Straf hof voor het voormalige 
Joegoslavië (het Joegoslavië-tribunaal) is aan zienlijk verbeterd, en een belangrijk aantal 
aangeklaagde oorlogsmisdadigers is de afgel open maanden aan het tribunaal in Den Haag 
overgedragen. De Raad van Europa heef t eind april 2005 z ijn tiende verslag5 uitgebracht, 
waarin wordt erkend dat Bosnië en Herzegovina aan de meeste van zijn verplichtingen voor 
de periode na de toetreding heeft voldaan, en een overzicht wordt gegeven van recente 
positieve ontwikkelingen op het gebied van mens enrechten en rechtsstaat. Wat betreft het 
bestuur (prioriteit 2 van he t haalbaarheidsonderzoek) : het functioneren van de Raad van 
Ministers en het parlement is over het geheel genomen verbeterd. Er zijn op staatsniveau 
nieuwe ministeries en instellingen opgeri cht, die momenteel geleidelijk worden 
klaargestoomd om al hun taken te kunnen uitvoe ren. Er is een Acti eplan voor prioritaire 
hervormingen opgesteld en een geconsolideerd werkplan voor de overheid op staatsniveau, 
waarin de beleidsprioriteiten wo rden voorzien van budgettaire middelen. 
Ook het openbaar bestuur  (prioriteit 3 van het haalbaarheidsonderzoek)  van Bosnië en 
Herzegovina is versterk t. Er is voorzien in de nodige financiering voor  overheidsinstanties op 
staats- en entiteitsniveau en de samenwer king tussen de instanties is verbeterd. De 
bestuursstructuren die rechtstr eeks verband houden met Europese  integratie (prioriteit 4 van 
het haalbaarheidsonderzoek)  zijn aanzienlijk vers terkt. In het bijzonder het Directoraat voor 
Europese Integratie is nu operationeel. Dit vervult een spilfunctie voor de ontwikkeling van 
de betrekkingen tussen Bosnië en Herzegovina en de EU.  
Ten aanzien van de mensenrechten (prior iteit 5 van het haalbaarheidsonderzoek)  is het van 
belang op te merken dat wetgeving ter onderste uning van de terugkeer van vluchtelingen is 
aangenomen en dat een Fonds voor de terugkeer van vluchtelinge n in Bosnië en Herzegovina 
is opgericht en operationeel is. De bevoegdhede n op het gebied van de mensenrechten zijn 
overgedragen van entiteitsniveau naar het staa tsniveau, zoals aanbevolen door de Raad van 
Europa en andere internationale instelli ngen. De Commissie voor de  Mensenrechten is 
ingesteld. Deze functioneert binnen het Constitu tioneel Hof en zorgt voor de follow-up van 
zaken die verband houden met de mensenrechten. Er is voorzien in ade quate financiering voor 
het Hof. Wat het justitiestelsel (prior iteit 6 van het haalbaarheidsonderzoek)  betreft is 
wetgeving aangenomen tot instelling van één Hoge  Raad voor Justitie en Rechtsvervolging 
(HJPC) voor Bosnië en Herzegovina. De HJPC is  inmiddels operationeel. Dit is een cruciale 
                                                 
4 In het “Stappenplan” van de EU (2000) werden ac httien eerste stappen vastgesteld die Bosnië en 
Herzegovina moest nemen voor de Commissie zou be ginnen met het opstellen van een studie naar de 
haalbaarheid van het openen van onderhandelingen met Bosnië en Herzegovina over een stabilisatie- en associatieovereenkomst. Deze stappen waren in september 2002 voor het grootste deel voltooid. 
Daardoor kon de Commissie beginnen met het opstellen van een haalbaarheidsstudie.  
5 SG/Inf (2005) 8 van 25 april 2005. 
 
NL 4   NL stap voor de consolidatie van het staatsgezag over  de justitiële stelsels  van de entiteiten en 
voor de versterking van het justit iestelsel in geheel Bosnië en Herzegovina. Er is voorzien in 
personeel en financiering voor de Staatsrechtb ank en de Staatsaanklager van Bosnië en 
Herzegovina. 
Op het gebied van de aanpak van criminaliteit, met name georganiseerde criminaliteit 
(prioriteit 7 van het haalbaarheidsonderzoek)  heeft Bosnië en Herzegovina aanzienlijke 
vooruitgang geboekt bij de opbouw van de cap aciteit voor wetshandha ving op staatsniveau, 
met name door de nodige middelen uit te trek ken voor het functionere n van het Staatsbureau 
voor inlichtingen en bescherming (SIPA). Het Ministerie van Veiligheid van Bosnië en 
Herzegovina wordt geleidelijk uitgerust voor het adequaat vervulle n van zijn taken. Ten 
aanzien van de hervorming van de politie he bben de partijen de overeenkomst inzake 
herstructurering van de politie goedgekeurd, ove reenkomstig de drie beginselen die de 
Commissie heeft opgesteld, namelijk i) alle wetgevende en budgett aire bevoegdheden voor 
alle politieaangelegenheden moeten bij de staat  berusten; ii) er mag geen sprake zijn van 
politieke inmenging in het operationele politie werk; en iii) er moeten aan de hand van 
politietechnische criteria functionele lokale politiedistricten worden  vastgesteld, waar op 
plaatselijk niveau het operati onele commando wordt gevoerd.  
Er zijn geschikte structuren ingesteld voor de aanpak van asiel en migra tie (prioriteit 8 van het 
haalbaarheidsonderzoek) , die in overeenstemming zijn me t de internationale normen. Het 
Ministerie van Veiligheid heeft de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de status van vluchteling overgenomen van het UNHCR en heeft op dit gebi ed criteria en procedures 
vastgesteld. 
Met betrekking tot de hervorming van de douane  en belastingdienst (prioriteit 9 van het 
haalbaarheidsonderzoek)  heeft Bosnië en Herzegovina gezorgd voor de implementatie van de 
aanbevelingen van de beleidsc ommissie Indirecte be lastingen, met name door middel van de 
goedkeuring van de wet inzake de  Indirecte Belastingautoriteit (ITA) en de daarmee verband 
houdende wetgeving. De ITA is inmiddels operati oneel, evenals de nieu we Douaneautoriteit. 
Er is vooruitgang geboekt met betrekking tot de  invoering van de BTW, die nu gepland staat 
voor 1 januari 2006.  
Op het gebied van begrotingswetgeving en -praktijk (prioriteite n 10 en 11 van het 
haalbaarheidsonderzoek)  is begrotingswetgeving goedgekeurd op het gebied van 
begrotingsplanning en -prognoses over meerdere  jaren en zijn aanzienlijke stappen genomen 
om een geconsolideerde overheidsrekening op te stellen. Verder is vooruitgang geboekt met 
betrekking tot de totstandbrenging van een g ecentraliseerd registratiesysteem voor alle 
inkomsten van de overheid op alle verschillende  bestuursniveaus, met inbegrip van subsidies 
en andere vormen van internationale bijstand.  
Met betrekking tot de statistiek (prior iteit 12 van het haalbaarheidsonderzoek)  heeft Bosnië en 
Herzegovina de wet inzake de statistiek goe dgekeurd, die momenteel ten uitvoer wordt 
gelegd. Deze wet beoogt een functionerend systeem met duidelijke afbakening van 
verantwoordelijkheden en coör dinatiemechanismen. Bosnië en Herzegovina is begonnen met 
de verstrekking van handelsstatistieken aan Eurostat. 
Op het gebied van de handel (priorit eit 13 van het haalbaarheidsonderzoek)  heeft Bosnië en 
Herzegovina een ontwerp voor de handelspolitiek geformuleerd. Met het oog op de bevordering van de export, maar ook ter bevo rdering van de normen en één economische 
ruimte heeft Bosnië en Herzegovina op staatsniv eau certificerings- en andere procedures tot 
 
NL 5   NL stand gebracht voor de export van dierlijke producten. Er is ook een Fytosanitair Bureau 
opgericht.  
Op het gebied van energie (priorit eit 14 van het haalbaarheidsonderzoek)  heeft Bosnië en 
Herzegovina actieplannen ontwikkeld  voor de herstructurering van de elektriciteitsmarkt en is 
het begonnen met de implementatie daarvan. Verd er is vooruitgang geboekt bij de regionale 
samenwerking op dit gebied, met name door middel van de implementatie van de maatregelen die zijn geïdentificeerd in het memorandum van overeenstemming over energie van Athene 
uit 2003.  
Bosnië en Herzegovina heeft significante resu ltaten geboekt bij de totstandbrenging van één 
economische ruimte (prioriteit 15 van het haalbaarheidsonderzoek)  in het land. Het heeft een 
nieuwe mededingingswet goedgekeurd en het daarin genoemde voornaamste beheersorgaan 
opgericht, de Mededingingsraad. Het land heef t bepalingen goedgekeurd voor de wederzijdse 
erkenning van producten door de en titeiten en heeft een kader voor de tenuitvoerlegging van 
een gezamenlijke regeling voor overheidsopdrachte n in het land vastgesteld. Er is ook enige 
vooruitgang geboekt bij de afschaffing van du bbele licenties, vergunningen en dergelijke 
toelatingsvereisten, waardoor de activiteiten van dienstverleners (beperkt tot het bankwezen, 
het verzekeringswezen en boekhouding en accountanc y) worden vergemakkelijkt. Ten slotte 
heeft Bosnië en Herzegovina de nodige wetg eving goedgekeurd voor de totstandbrenging van 
één handelsregister dat in het hele land wordt erkend.  
Met betrekking tot de openbare omroep (p rioriteit 16 van het haalbaarheidsonderzoek)  heeft 
Bosnië en Herzegovina de wet inzake het ope nbare omroepbestel goedg ekeurd. De procedure 
voor de goedkeuring van de wet inzake de ope nbare omroeporganisatie door het parlement is 
ingeleid en bevindt zich in een gevorderd stadium. Deze wetgeving is in overeenstemming 
met de Europese normen en de vr edesakkoorden van Dayton/Parijs.  
4. A LGEMENE CONCLUSIE  
Rekening houdende met het bovenstaande is de Europese Commissie van mening dat Bosnië 
en Herzegovina aanzienlijke vooruitgang heef t geboekt bij de aanpak van de zestien 
prioriteiten die zijn geïdentif iceerd in het kader van het haalbaarheidsonderzoek van 2003. 
Overeenkomstig de conclusies van het haalba arheidsonderzoek kan de  Commissie derhalve 
de Raad aanbevelen onderhandelingen te openen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst met Bosnië en Her zegovina. De Commissie zal dienovereenkomstig 
ontwerp-onderhandelingsrichtsnoe ren voorleggen aan de Raad. 
Vóór de onderhandelingen kunnen worden geopend, moet het Staatsparlement van Bosnië en 
Herzegovina echter de overeenkomst inzake de herstructurering van de politie goedkeuren. 
Bosnië en Herzegovina dient bovendien de gest arte hervormingen voort te zetten. Bosnië en 
Herzegovina dient te zorgen voor de voltooii ng van de resterende vr aagstukken in het kader 
van het haalbaarheidsonderzoek en de aandacht te richten op adequate implementatie van de prioriteiten van het Europees Partnerschap. De  Commissie zal de vooru itgang van Bosnië en 
Herzegovina nauwgezet blijven controleren.  
Het tempo van de toenadering van Bosnië en Her zegovina tot de EU is in  essentie afhankelijk 
van de snelheid waarmee de noodzakelijke he rvormingen worden doorgevoerd en ten uitvoer 
gelegd. Wil dit proces op duurzame wijze kunnen ve rlopen, dan moeten de autoriteiten zich 
 
NL 6   NL voortdurend bewust blijven van het doel, namelijk Europese integratie. Om tijdens de 
verschillende fases van dit proces, zowe l voor als gedurende de onderhandelingen, 
vooruitgang te blijven boeken, moet Bosnië en Herzegovina met name blijven samenwerken met het Joegoslavië-tribunaal, teneinde zo spoedig mogelijk te komen tot volledige 
medewerking, de wet inzake de openbare omro eporganisatie goedkeuren en zorgen voor de 
implementatie van de politiehervorming en de  wetgeving inzake de openbare omroep.  
Behalve aan de bovengenoemde gebieden dienen de  autoriteiten speciale aandacht te besteden 
aan en aanzienlijke vooruitgang te boeken met betrekking tot de volgende vraagstukken: 
Implementatie van de resterende verplichtingen na de toetreding tot de Raad van Europa, met 
name op het gebied van de kieswet en het onde rwijs en goedkeuring van de nodige wetgeving 
voor de benoeming van één ombudsma n in Bosnië en Herzegovina.  
Met betrekking tot bestuur en overheidsadmini stratie moet worden voorzien in voldoende 
personeel en geschikte gebouwen vo or alle ministeries en instellingen op st aatsniveau. Bosnië 
en Herzegovina moet een breed actieplan  ontwikkelen voor de hervorming van de 
overheidsadministratie en zo rgen voor de implementatie daarvan. Verder moet de 
hulpcoördinatiecapaciteit van het directoraat voor Europese inte gratie worden verbeterd. Ook 
is essentieel dat de coördinatie tussen staat en entiteiten verder wordt verbeterd. 
Verdere inspanningen zijn nodig  voor de efficiënte aanpak van de misdaad, met name de 
georganiseerde misdaad. Het Ministerie van Vei ligheid moet worden versterkt, zowel wat de 
personeelsbezetting betreft, als de financieri ng. De wetten inzake de oprichting van de 
Commissie Gegevensbescherming en het Bur eau voor de Informatiemaatschappij moeten 
worden goedgekeurd. De specifieke actiegeri chte maatregelen ter bestrijding van de 
georganiseerde criminaliteit moeten volledig worden geïmplementeerd. 
Er moet op korte termijn een degelijke en br ede strategie voor de handelspolitiek worden 
goedgekeurd en geïmplementeerd. Bosnië en Herzegovina moet ervoor zorgen dat alle 
contractuele verbinteni ssen op handelsgebied worden nagekomen en de 
vrijhandelsovereenkomsten volledig worden  geïmplementeerd. De internationale 
handelsverbintenissen van Bosnië en Herze govina, waaronder de aanbiedingen die in het 
kader van de lopende onderhandelingen over to etreding tot de WTO zijn gedaan, moeten 
volledig in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de toekomstige SAO tussen Bosnië en Herzegovina en de EU en de daar in vervatte verplichtingen van Bosnië en 
Herzegovina, en moeten daarom volledig rekening houden met de  internationale 
handelsverplichtingen van de EG. Het is esse ntieel dat er wordt gezorgd voor adequaat 
toezicht op en beheer van vrije zones, overeenko mstig de EU-normen. Verder moet de afgifte 
van en controle op oorsprongscertificaten worden verbeterd, en moet Bosnië en Herzegovina 
de regels voor de douanewaar de volledig toepassen, overee nkomstig de internationale 
normen.  
Aanvullende maatregelen zijn nodig om in Bosn ië en Herzegovina één economische ruimte 
tot stand te brengen. Bosnië en Herzegovina moet dubbele li centies, vergunningen en andere 
barrières voor de tots tandkoming van één economische ruimte sneller afschaffen, onder meer 
door op staatsniveau de nodige instellinge n op te richten. De wetgeving inzake 
overheidsopdrachten moet geleidelijk op één lijn worden gebracht met de normen van de EU en consequent worden geïmplementeerd, onder meer door de instelling van de organen die 
daartoe bij wet zijn voorzien. Verdere in spanningen zijn nodig om de wetten inzake 
normalisatie, metrologie en intellectuele eige ndom te implementeren, en ook moet worden 
 
NL 7   NL gezorgd voor het adequate functioneren van één handelsregister. Meer inspanningen zijn 
nodig voor de voltooiing van de implementati e van de statistiekwet en de verdere 
ontwikkeling en harmonisatie va n de productie van statistieken. 
Indien de Commissie vaststelt dat Bosnië en He rzegovina zijn verbinte nissen niet nakomt en 
de vraagstukken waarop de Commi ssie in deze mededeling wijst, niet op bevredigende wijze 
aanpakt, kan zij de Raad voorstellen de onderhandelingen over een stabilisatie- en 
associatieovereenkomst tijdelijk stop te zetten.  
Teneinde de inspanningen van Bosnië en He rzegovina vóór de formele opening van de 
onderhandelingen en tijdens de onderhandelinge n te ondersteunen, zal de Commissie de 
besprekingen met de autoriteiten verder in tensiveren, met name door al naar gelang de 
behoefte sectorale groepen op te zetten. De Co mmissie zal dit proces tevens steunen door 
middel van haar programma voor financiële bijstand.