Samenvatting

Deze mededeling geeft een samenvatting van de beoordeling door de Commissie van de ontwerpbegrotingsplannen 2021 die de eurozonelidstaten hebben ingediend, overeenkomstig Verordening (EU) nr. 473/2013.

In haar beoordeling houdt de Commissie rekening met de huidige gezondheidscrisis, de hoge mate van onzekerheid en de ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak. De beoordeling is gebaseerd op de aanbeveling inzake het begrotingsbeleid die de Raad op 20 juli 2020 heeft aangenomen en houdt rekening met de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. Zoals aangegeven in de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 moeten de lidstaten in 2021 gerichte en tijdelijke begrotingssteun blijven verstrekken om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het herstel te ondersteunen. Wanneer de economische omstandigheden het toelaten, moet het begrotingsbeleid erop gericht zijn prudente begrotingssituaties op middellange termijn tot stand te brengen en de houdbaarheid van de schuld te waarborgen, en tegelijk de investeringen te verhogen. Deze mededeling geeft een samenvatting van de beoordeling van de individuele ontwerpbegrotingsplannen en van de algehele begrotingssituatie in de eurozone, met inbegrip van de geaggregeerde begrotingskoers.

De ontwerpbegrotingsplannen 2021, met inbegrip van de beoordeling van de begrotingskoers voor de eurozone als geheel, kunnen als volgt worden samengevat:

1.De eurozone zit nog steeds in de greep van de COVID-19-pandemie. Verwacht wordt dat het reële bbp in 2020 met bijna 8 % zal dalen. Ondanks een voorspelde terugkeer naar groei in 2021 zal het herstel naar verwachting onvolledig zijn en zullen er grote verschillen zijn tussen de lidstaten. Verwacht wordt dat de economie onder haar potentieel zal blijven functioneren. De onzekerheid en risico’s blijven uitzonderlijk groot.

2.De omvangrijke tijdelijke maatregelen die in 2020 moesten worden genomen om het effect van de pandemie in de eurozone op te vangen, wegen op de geaggregeerde begrotingssituatie, die in 2021 licht zal verbeteren. De ontwerpbegrotingsplannen wijzen op een geaggregeerd nominaal tekort van bijna 6 % van het bbp en een schuldquote van ongeveer 100 % in 2021, hetgeen grotendeels in overeenstemming is met de najaarsprognoses 2020 van de Commissie. De recente opflakkering van het virus in Europa houdt neerwaartse risico’s in die de begrotingsresultaten in 2021 zouden kunnen verslechteren ten opzichte van de ramingen in de ontwerpbegrotingsplannen.

3.De lidstaten hebben in reactie op de pandemie aanzienlijke begrotingsmaatregelen genomen (4,2 % van het bbp in 2020 en 2,4 % van het bbp in 2021). De meeste noodmaatregelen waren gericht op het aanpakken van de volksgezondheidssituatie en het vergoeden van werkenden en bedrijven voor inkomensverliezen als gevolg van lockdownmaatregelen en verstoringen van de toeleveringsketen (3,4 % van het bbp in 2020 en 0,9 % van het bbp in 2021). Andere maatregelen zoals verlagingen van de indirecte belastingen of extra openbare werken waren meer in het algemeen gericht op ondersteuning van het economisch herstel (0,8 % van het bbp in 2020 en 1,5 % van het bbp in 2021). De lidstaten verstrekten ook ruime liquiditeitssteun aan huishoudens en bedrijven in de vorm van garanties of opschorting van belastingen en socialezekerheidsbijdragen. In sommige gevallen beperkte de budgettaire ruimte de omvang van de budgettaire respons. Lidstaten met een sterkere begrotingspositie verleenden over het algemeen meer rechtstreekse begrotingssteun, terwijl lidstaten met een zwakkere begrotingspositie meer gebruikmaakten van liquiditeitssteun. Dergelijke maatregelen hebben geen onmiddellijk effect op het nominale tekort, maar vormen voorwaardelijke verplichtingen.

4.De begrotingskoers van de eurozone in zowel 2020 als 2021 lijkt ondersteunend wanneer deze wordt aangepast voor de afbouw van tijdelijke noodmaatregelen zoals gepland in de ontwerpbegrotingsplannen (+ 1,1 % van het bbp in 2020 en + 1,4 % van het bbp in 2021). In het licht van de recente opflakkering van de pandemie in Europa echter wordt het minder waarschijnlijk dat de noodmaatregelen in 2021 zullen worden ingetrokken. Van de lidstaten wordt verwacht dat zij verdere noodhulp verlenen om de economie een reddingsboei te bieden, bovenop de huidige begrotingsplannen die reeds in de prognoses van de Commissie zijn opgenomen.

5.De financiering uit de faciliteit voor herstel en veerkracht zal naar verwachting een aanzienlijke extra budgettaire stimulans bieden vergeleken met wat is opgenomen in de huidige plannen en prognoses van de lidstaten. Aangezien de plannen voor herstel en veerkracht naar verwachting in 2021 zullen worden ingediend en goedgekeurd, gaat de najaarsprognose 2020 van de Commissie in de begrotingsprognoses voor 2021 uit van een voorfinanciering van 10 % van de subsidies van de faciliteit voor herstel en veerkracht. Deze voorfinanciering wordt behandeld als een financiële transactie zonder gevolgen voor het begrotingssaldo maar met een vermindering van de overheidsschuld tot gevolg. Verwacht wordt dat de faciliteit voor herstel en veerkracht macrorelevante gevolgen zal hebben voor de economische bedrijvigheid en de overheidsfinanciën in heel wat lidstaten en in de eurozone als geheel.

6.De afzonderlijke begrotingskoersen, in 2020 erg accomoderend, lijken in 2021 in bijna alle lidstaten ondersteunend te blijven als rekening wordt gehouden met correcties voor de geleidelijke stopzetting van tijdelijke noodmaatregelen. Hoewel noodmaatregelen goed zijn voor meer dan een derde van de totale maatregelen die voor 2021 in de ontwerpbegrotingsplannen zijn opgenomen, is het merendeel van de maatregelen bedoeld om het economisch herstel te ondersteunen. Via subsidies in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht gefinancierde uitgaven zullen naar verwachting een extra budgettaire stimulans bieden zonder dat dit gevolgen heeft voor het tekort- en schuldniveau van de lidstaten.

7.Lidstaten moeten voorkomen dat de begrotingssteun abrupt wordt ingetrokken. De combinatie van grote outputverliezen en neerwaartse risico’s vraagt om voortgezette ondersteuning van het begrotingsbeleid in 2021.

8.Steunmaatregelen moeten doelgericht en tijdelijk zijn. De lidstaten plannen momenteel een combinatie van tijdelijke en permanente maatregelen in 2021. Permanente maatregelen die niet door inkomstenstijgingen of compenserende uitgavenverminderingen zullen worden gefinancierd, kunnen de budgettaire houdbaarheid op middellange termijn aantasten.

9.Geloofwaardige begrotingsstrategieën voor de middellange termijn zijn van bijzonder belang om de budgettaire houdbaarheid te waarborgen, met name in het geval van lidstaten met een hoge schuldenlast. De tenuitvoerlegging van goed ontworpen begrotingsmaatregelen en hervormingspakketten, zeker ook via de plannen voor herstel en veerkracht, is belangrijk om de uitdagingen aan te pakken die zijn vastgesteld in de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen.

Daarom zijn de adviezen van de Commissie over de ontwerpbegrotingsplannen 2021 gebaseerd op een kwalitatieve beoordeling van de begrotingsmaatregelen. De adviezen worden samengevat als volgt:

1.De Commissie is van oordeel dat de ontwerpbegrotingsplannen over het geheel genomen in overeenstemming zijn met de aanbeveling inzake het begrotingsbeleid die de Raad op 20 juli 2020 heeft aangenomen. De meeste maatregelen in de ontwerpbegrotingsplannen ondersteunen de economische activiteit tegen een achtergrond van aanzienlijke onzekerheid.

2.Voor België, Cyprus, Duitsland, Estland, Finland, Griekenland, Ierland, Letland, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Slovenië en Spanje zijn de maatregelen (grotendeels) tijdelijk. Sommige maatregelen in de ontwerpbegrotingsplannen van Frankrijk, Italië, Litouwen en Slowakije lijken niet tijdelijk te zijn of met compenserende maatregelen gepaard te gaan. Litouwen heeft zijn ontwerpbegrotingsplan ingediend op basis van een scenario bij ongewijzigd beleid en wordt verzocht een geactualiseerd ontwerpbegrotingsplan in te dienen.

3.Gezien de omvang van hun overheidsschuld en de grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid op de middellange termijn vóór de uitbraak van de COVID-19-pandemie is het voor België, Frankrijk, Griekenland, Italië, Portugal en Spanje van belang dat zij er bij het nemen van ondersteunende begrotingsmaatregelen voor zorgen dat de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn wordt gewaarborgd.