COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 14.05.1997 
COM(97) 178 def. 
97/0132 (COD) 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
betreffende een programma voor optreden van 
de Gemeenschap inzake de voorkoming van letsel 
binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
houdende vaststelling van een programma voor 
optreden van de Gemeenschap van 1999 tot 2003 
inzake de voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid 
(door de Commissie ingediend) 

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
betreffende een programma voor optreden van 
de Gemeenschap inzake de voorkoming van letsel 
binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid 
Inhoudsopgave 
1 Inleiding 4 
2 Voorkoming van ongevallen en letsel 5 
3 Overzicht van de in de Lid-Staten en door internationale organisaties genomen 
maatregelen 8 
4 Overzicht van de huidige activiteiten van de Europese Gemeenschap 10 
5 Noodzaak van aanvullende acties inzake volksgezondheid op communautair niveau 14 
6 Voorgestelde acties voor een vijfjarenprogramma 17 
7 Raadpleging, evaluatie en rapportering 22 
INLEIDING 
Met artikel 3, onder o), en artikel 129 van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap heeft de Gemeenschap voor het eerst een expliciete 
juridische grondslag gekregen om maatregelen op het gebied van de 
volksgezondheid te nemen. De Gemeenschap heeft tot taak een hoog niveau van 
bescherming van de volksgezondheid te helpen garanderen en acties te 
ondernemen om ziekten te voorkomen, in het bijzonder door de samenwerking 
tussen de Lid-Staten te bevorderen en indien nodig hun activiteiten te 
ondersteunen, en door de coördinatie van hun beleid en programma's te 
bevorderen. In haar mededeling van 24 november 1993 betreffende het actiekader 
op het gebied van de volksgezondheid1 omschreef de Commissie de taak van de 
Gemeenschap als volgt: de inspanningen van de Lid-Staten op het terrein van de 
volksgezondheid te versterken, te helpen bij de formulering en tenuitvoerlegging 
van doelstellingen en strategieën, bij te dragen tot een hoog niveau van 
gezondheidsbescherming in de gehele Gemeenschap, waarbij de beste resultaten 
die op een bepaald gebied al ergens in de Gemeenschap behaald zijn, als doel 
worden gesteld. 
Overeenkomstig de klemtoon die artikel 129 legt op de "grote bedreigingen van de 
gezondheid", is een van de expliciet prioritaire gebieden de preventie van 
opzettelijke en onopzettelijke letsels en ongevallen. In 1991 waren letsels in de 
12 Lid-Staten van de EG verantwoordelijk voor 190 000 doden (meer dan alle 
andere categorieën behalve hart- en vaatziekten, ziekten van het ademhalingsstelsel 
en kanker). In de EG blijft letsel voor alle leeftijden tussen 1 en 34 jaar de 
belangrijkste doodsoorzaak. Deze concentratie van het sterftecijfer in de laagste 
leeftijdscategorieën maakt letsel tot een onevenredige oorzaak van het verlies aan 
mogelijke levensjaren. Bij ouderen wordt letsel weliswaar ingehaald door andere 
doodsoorzaken, maar het sterftepercentage wegens letsel is bij ouderen boven de 
75 jaar nog steeds hoger dan in alle andere leeftijdsgroepen. Handicaps en ziekten 
zijn eveneens aanzienlijk: in Engeland heeft naar schatting 1 op de 10 kinderen 
gezondheidszorg nodig na letsel door een ongeval; daarbij komen nog eens 
500 000 65-plussers alleen al wegens ongevallen thuis en tijdens de vrije­
tijdsbesteding. Elk jaar worden in de Gemeenschap naar schatting 700 000 mensen 
in het ziekenhuis opgenomen na een poging tot zelfmoord. In Frankrijk is naar 
schatting 2,9% van de bevolking (meer dan 1,5 miljoen mensen) gehandicapt als 
gevolg van een ongeval. 
Ook de economische gevolgen van letsel zijn aanzienlijk. In Denemarken is naar 
schatting 11% van alle ziekenhuisdagen het gevolg van ongevallen; in Nederland 
worden de medische kosten van ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding 
op meer dan 450 miljoen ecu per jaar geschat. De kosten voor het slachtoffer en 
het gezin zijn veel omvangrijker dan de directe medische uitgaven. De 
schadevergoedingen door verzekeringsmaatschappijen kunnen een aanwijzing 
geven: in Frankrijk bedraagt de gemiddelde schadevergoeding na een 
verkeersongeval waarbij een kind is betrokken, meer dan 15 000 ecu. 
COM(93)559 def. van 24 11.1993. 
4 Bemoedigender zijn echter de aanwijzingen dat preventiemaatregelen bijzonder 
rendabel kunnen zijn. Er zijn goed onderbouwde aanwijzingen dat de 
aanvankelijke investeringen in niet meer dan drie jaar kunnen worden 
terugverdiend, met name van deelnemers aan het "Safe Communities"-programma 
van de WHO in een aantal landen waaronder Zweden, die melding maken van 
verminderingen in de ongevallenpercentages van 25% of meer tijdens deze 
periode. Onder activiteiten ter bevordering van de gezondheid worden zelden zo 
sterke aanwijzingen inzake kosteneffectiviteit aangetroffen. 
5 Om deze en onderstaande redenen stelt de Commissie een communautair 
actieprogramma voor inzake preventie van letsels binnen het actiekader op het 
gebied van de volksgezondheid. 
2 VOORKOMING VAN ONGEVALLEN EN LETSEL 
6 Om een overzicht van letsel en de voorkoming ervan te krijgen is het raadzaam te 
beginnen bij alle externe oorzaken van letsel en vergiftiging, zoals die bijvoorbeeld 
in de International Classification of Diseases (ICD) van de WHO zijn omschreven. 
Deze omschrijving omvat ongevallen, het opzettelijk toevoegen van letsel aan 
zichzelf, geweldpleging, "wettelijke interventie", oorlog, complicaties bij 
gezondheidszorg alsmede de gevolgen van al deze gebeurtenissen. Een selectie van 
de gebieden voor communautair optreden op dit grote gebied komt in de 
hoofdstukken V en VI aan bod. 
7 Het hoofddoel van elk preventieprogramma is in te gaan tegen de fatalistische 
opvatting dat "ongevallen nu eenmaal gebeuren" en derhalve niet kunnen worden 
voorkomen. Deze opvatting moet worden vervangen door het besef dat 
ongevallen en letsels niet hoeven plaats te vinden en dat derhalve grote 
inspanningen moeten worden gedaan om na te gaan welke de gevaren en de 
oorzaken daarvan zijn, zodat zij kunnen worden vermeden, voorkomen of dat er 
ten minste zo goed mogelijke voorzorgsmaatregelen tegen kunnen worden 
genomen. 
8 Ongevallen en letsels kunnen voor preventiedoeleinden onder drie belangrijke 
gezichtspunten worden beschouwd: waar zij gebeuren, wie zij overkomen, en hoe 
zij gebeuren. Het aspect "waar" en "wanneer" leidt tot het klassieke onderscheid 
tussen arbeidsongevallen, pendelongevallen, verkeersongevallen (vooral op de 
wegen) en ongevallen thuis of op plaatsen waar sport of vrijetijdsbesteding wordt 
bedreven. In deze onderverdeling past het merendeel van de huidige 
communautaire acties op dit gebied. 
9 De groepen die het slachtoffer van ongevallen of letsels zijn - of ze veroorzaken, 
zijn belangrijk omdat zij de doelgroepen voor preventie-acties vormen. Voor de 
meeste mensen staan kleuters en kinderen hoog op de lijst van prioriteiten, omdat 
zij het kwetsbaarst zijn en in termen van levensjaren en levenskwaliteit het meest te 
verliezen hebben. Voor hen zijn ongevallen en letsels de grootste bedreiging. 
10 Een andere kwetsbare groep zijn bejaarden; het aantal zeer oude mensen stijgt 
voortdurend. Verder kunnen kleinere doelgroepen worden onderscheiden, zoals 
jongeren die met opzet gevaarlijke activiteiten ondernemen; sportlieden; vrouwen 
en kinderen (vaak in slechte sociaal-economische omstandigheden) die aan geweld 
thuis zijn blootgesteld; en speciale groepen waaronder een hoog 
zelfmoordpercentage bestaat, zoals landbouwers, politiemensen en artsen. 
11 De aard of onmiddellijke oorzaak van het ongeval of letsel is uiteraard erg 
belangrijk met het oog op preventie, aangezien deze kan wijzen op gebreken of 
gevaar van produkten, apparatuur, stoffen, dienstverlening of omgevingen die 
kunnen worden hersteld, verminderd of waarvoor kan worden gewaarschuwd. 
12 In de ongevallenpreventie wordt vaak een belangrijk onderscheid gemaakt tussen 
"actieve preventie", die erop gericht is het gedrag van degenen die risico lopen te 
veranderen, en "passieve preventie", waarbij de omgeving wordt aangepast zodat 
de mensen van de gevarenbronnen worden gescheiden en/of de oorzaak van het 
risico wordt uitgeschakeld. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat passieve preventie 
doorgaans efficiënter en rendabeler is. Illustraties van beide gevallen vinden we bij 
kinderen en verkeer. In een zo door motorvoertuigen beheerst wereld zijn 
vaardigheden inzake verkeersveiligheid uiteraard van essentieel belang (actieve 
preventie). Onderzoek wijst echter uit dat, hoewel kinderen onder de 8 of 9 jaar 
veiligheidsboodschappen goed kunnen begrijpen, zij niet in staat zijn zich te 
herinneren dat deze altijd moeten worden toegepast. De veiligheid van kinderen 
kan alleen worden gewaarborgd door hen uit de buurt van bewegende voertuigen 
te houden (passieve preventie). 
Mogelijke gebieden voor voorkoming van letsel 
Bevolkingsgroepen 
13 De identificatie van specifieke bevolkingsgroepen waarop preventieve acties 
dienen te worden gericht, is niet alleen een zaak van wie het meest kwetsbaar voor 
ongevallen en letsels is; er wordt ook gesuggereerd welke de meest geschikte 
actievorm is en op welke manier deze dient te worden uitgevoerd. De omgeving 
waarin specifieke groepen kunnen worden bereikt, kan van groot belang zijn voor 
de doeltreffendheid van de actie. 
14 Kinderen lopen meer risico wegens hun betrekkelijke onvermogen om risico's in te 
schatten en hun grotere kwetsbaarheid. Het ongevallenrisico hangt nauw samen 
met sociale ontbering, bijvoorbeeld via krappe en onaangepaste leefiuimte, 
goedkope, slecht ontworpen produkten, gebrek aan toezicht en zelfs moedwillig 
letsel, toegevoegd door gestresste ouders. 
15 Frustratie, verveling of gewoon de pure energie van jonge adolescenten leiden tot 
het met opzet nemen van risico's, met soms tragische gevolgen. Het is moeiüjk een 
evenwicht te vinden tussen preventie, vertrouwd maken met risico's, aangepaste 
voorbereiding en opleiding voor gevaarlijke ondernemingen enerzijds en 
overdreven bescherming anderzijds; dit evenwicht hangt ook af van het opbouwen 
en onderhouden van relaties met de betrokken jongeren. 
16 Bejaarden lopen de meeste kans op ongevallen wanneer hun mobiliteit of zintuigen 
verslechteren, of wanneer de partners of de omgeving waarop zij zijn gaan 
rekenen, wegvallen. Preventie in verband met vaardigheden om hiermee om te 
gaan en met het verstandig gebruik van passende gereedschappen of apparatuur 
kan letsel voorkomen en de levenskwaliteit aanzienlijk verhogen. De bevordering 
van zelfvertrouwen en -achting door veilig gebruik van uitrusting, deelname aan 
sociale activiteiten en veilige verplaatsingen binnen- en buitenshuis kan uiterst 
belangrijk zijn. 
17 Of maatregelen ter preventie van ongevallen en letsels voor beroepssporters 
noodzakelijk zijn, wordt waarschijnlijk het best beoordeeld door hun 
beroepsorganisaties. Amateursporters, vooral indien zij op hun eentje trainen en 
niet zijn aangesloten bij sportorganisaties via welke ze toegang zouden hebben tot 
alle nodige informatie en advies, lopen een groter risico omdat zij zich zonder 
passende bescherming en opleiding aan gevaarlijke omstandigheden kunnen 
blootstellen. Ook wie op eigen gelegenheid naar afgelegen delen van de wereld 
reist, kan in moeilijkheden komen. Het verstrekken van informatie en advies aan 
dergelijke mensen is bijzonder moeilijk. Op soortgelijke wijze kan de eenzame 
doe-het-zelver die gereedschappen en materialen gebruikt waarmee hij niet 
vertrouwd is, of de tuinier die gereedschappen en materialen met krachtbronnen 
gebruikt, gevaar lopen, maar is hij moeilijk te bereiken. 
18 Andere speciale bevolkingsgroepen die preventieve actie behoeven, zijn geestelijk 
en fysiek gehandicapten en sociaal kansarmen, druggebruikers en alcoholisten en 
in sommige gevallen etnische minderheden die niet vertrouwd zijn met de 
voorzorgsmaatregelen die in het moderne stadsleven in de Westerse maatschappij 
vereist zijn, van het gebruik van gas of elektrische apparaten tot de gevaren van 
vergiftiging door op de verkeerde temperatuur bewaard voedsel of door bijtende 
stoffen voor huishoudelijk gebruik. 
Met het gedrag samenhangende ongevallen en letsel 
19 Deze omvatten zowel opzettelijke als onopzettelijke ongevallen en letsels, maar 
tussen deze twee hoeft geen al te exact onderscheid te worden gemaakt. Dat is een 
van de grootste voordelen van een programma dat beide categorieën betreft. 
Opzettelijke onvoorzichtigheid of blootstelling aan ernstige risico's kan zeer 
moeilijk van zelfmoord, para-zelfmoord (het zichzelf toebrengen van ernstig letsel) 
of, bij het toebrengen van schade aan andere personen, van doodslag en 
geweldpleging te onderscheiden zijn. Wanneer een handeling duidelijk opzettelijk 
of onopzettelijk is, kunnen type en aanpak van preventieve maatregelen 
gemakkelijk worden onderscheiden; in het schemergebied waar zij elkaar 
overlappen, is het moeilijker een aanpak uit te werken. De overdracht van 
vaardigheden, informatie, deskundigheid en zelfvertrouwen aan personen die over 
al hun fysieke en mentale vermogens beschikken, mag dan wel vrij 
ongecompliceerd zijn, in de overige gevallen hebben de adviseurs en consulenten 
daarvoor een speciale opleiding nodig. 
20 De preventie van zelfmoord en para-zelfmoord levert specifieke problemen op en 
vergt speciale dienstverlening die op het moment zelf beschikbaar moet zijn. De 
beschikbaarheid van communicatiekanalen, met name telefonische hulpdiensten, is 
in dit verband bijzonder effectief gebleken. Sociale afzondering is vaak een 
oorzaak van zelfmoord, en telefonische hulp is voor de sociaal geïsoleerde een 
aanvaardbare vorm om hulp te krijgen zonder de bedreiging van een gesprek onder 
vier ogen. Wanneer de onmiddellijke bedreiging is opgeheven, kunnen op 
middellange termijn echter ook andere vormen van advies en steun nodig zijn. 
Met de omgeving samenhangende ongevallen en letsels 
21 Omgevingen kunnen een sterke invloed uitoefenen op de oorzaken van ongevallen 
en letsel, of deze nu binnenshuis, in de tuin, op straat, op school of in de wereld 
daarbuiten plaatsvinden. Het is nooit mogelijk alle omgevingsgevaren te 
verwijderen of er bescherming tegen te bieden; wel kan worden achterhaald welke 
omgevingsfactoren het vaakst meespelen en kan voor veilige huizen, scholen en 
gemeenschappen worden gezorgd. Brand- en veiligheidsinspecties zijn 
gemeengoed aan het worden, maar algemenere veiligheidsonderzoeken zijn 
mogelijk en zorgvuldig overwogen preventieplannen zouden doeltreffender 
kunnen blijken dan ad hoc paniekreacties op gruwelverhalen. 
22 Verkeersongevallen zijn de belangrijkste oorzaak van letsels in Europa; jaarlijks 
maken zij in de EG 48 000 dodelijke slachtoffers. Zij worden aangepakt met een 
breed scala van preventiemaatregelen, waarvan enkele in de hoofdstukken 3 en 4 
worden vermeld. Opgemerkt zij dat de veiligheid van het vervoer krachtens 
artikel 75 van het EG-Verdrag een specifieke bevoegdheid van de Gemeenschap 
is, en dat de verbetering van de veiligheid in de vervoersector een van de 
hoofddoelstellingen van het Gemeenschappelijk vervoerbeleid is. 
23 Arbeidsongevallen en -letsels zijn een ander gebied waarop reeds veel 
preventiewerk is verricht. Dit heeft de afgelopen decennia op sommige gebieden 
indrukwekkende verminderingen van de ongevallenpercentages opgeleverd. 
Preventieactiviteiten op Europees niveau maken deel uit van het sociaal beleid van 
de Gemeenschap. 
Met produkten samenhangende ongevallen en letsels 
24 Op dit gebied worden de meeste gegevens verzameld via het bestaande 
communautaire systeem voor de snelle uitwisseling van gegevens over gevaarlijke 
produkten of het Europees systeem van toezicht op ongevallen thuis en in de vrije 
tijd (European Home and Leisure Accident Surveillance System, EHLASS)2. 
Wijzigingen aan produkten, etikettering, waarschuwingstekens, verstrekking van 
informatie en normalisatie krijgen aandacht in het communautaire beleid inzake het 
verkeer van goederen en diensten. Zij hebben goede resultaten inzake algemene 
produktveiligheid opgeleverd. 
3 OVERZICHT VAN DE IN DE LID-STATEN EN DOOR INTERNATIONALE 
ORGANISATIES GENOMEN MAATREGELEN 
Door de regeringen van de Lid-Staten genomen maatregelen 
25 De doden, gewonden, het lijden en de kosten als gevolg van ongevallen en letsels 
hebben alle Lid-Staten ertoe aangezet programma's op te stellen om deze te 
verminderen. Sommige staan onder leiding van ministeries of groepen ministeries 
die samenwerken met niet-gouvernementele organisaties. Andere worden door 
regeringsinstanties beheerd. De programma's voor preventie van ongevallen thuis 
en tijdens de vrijetijdsbesteding worden vaker door ministeries en organisaties 
voor consumentenzaken geleid dan door die voor volksgezondheid. Verkeers- en 
PB nr. L 319 van 21.12.1993, verlengd in PB nr. L 331 van 21.12.1994. 
8 
arbeidsongevallen hebben hun eigen scala aan organisaties, die samenwerken met 
de ministeries van vervoer en werkgelegenheid. Veel van het belangrijkste 
ongevallenpreventiewerk wordt op regionaal en plaatselijk bestuursniveau verricht. 
Vrijwilligers- en niet-gouvernementele organisaties 
26 Vrijwilligers- en niet-gouvernementele organisaties spelen een zeer belangrijke rol 
in de preventie van ongevallen en letsels; zij richten zich vaak via plaatselijke 
vestigingen tot het grote publiek en betrekken vaktechnische en academische 
deskundigen van nationale en plaatselijke organisaties bij hun programma's. Een 
van de meest waardevolle bijdragen aan de preventie van letsels komt vaak van de 
beoefenaren van de gezondheidszorg, bijvoorbeeld via advies aan patiënten en aan 
het grote publiek. Inzake zelfmoordpreventie hebben vrijwilligersorganisaties een 
cruciale rol gespeeld als pioniers in het bereiken van risicopersonen; nu beginnen 
zij ook internationaal samen te werken. Anti-gif- en brandwondencentra leveren in 
veel gevallen een bijzondere bijdrage aan de voorlichting van het publiek over 
risico's. 
Internationale organisaties 
27 Ook internationale organisaties spelen een belangrijke rol in de preventie van 
ongevallen en letsels, en in de Europese Gemeenschap opgezette acties zijn het 
doeltreffendst indien zij samenwerken met de activiteiten van dergelijke 
organisaties in Europa, teneinde dubbel werk te vermijden en eikaars inspanningen 
te versterken. Het programma voor ongevallenpreventie van de 
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt vanuit haar hoofdkwartier in Genève 
geleid en was verantwoordelijk voor de samen met de in 1993 op de 
Wereldgezondheidsdag (7 april) georganiseerde acties over het thema "Voorkom 
ongevallen en nalatigheid". Diverse WHO-projecten zijn uit dit programma 
voortgekomen: het "helm-initiatief (fietsers), het "safe communities project" 
(project veilige gemeenschappen), systemen voor monitoring van en gegevens 
over letsels, alsmede evaluatie van de invloed van letsels op de gezondheid. De 
WHO organiseert Wereldconferenties over veiligheidsbevordering en 
letselbeheersing. Zij beschikt tevens over een netwerk van met elkaar 
samenwerkende centra die zich met dit onderwerp bezighouden. 
28 Niet-gouvernementele organisaties zijn in Europa actief op gebieden als 
produktveiligheidsnormen, kinderveiligheid, brandbeveiliging, preventie van 
sportblessures, ongevallenonderzoek en de opstelling en het doen naleven van 
regelgeving inzake de veiligheid van de consument. Verder zijn zij betrokken bij 
snelle reacties op ongevallen en letsels voordat de slachtoffers het ziekenhuis 
bereiken. Dergelijke acties kunnen voorkomen dat de gevolgen van de letsels zo 
ernstig en permanent worden als zij zonder ingrijpen waren geweest. Ook de 
bijdrage van de vakorganisaties op Europees niveau is belangrijk. 
4 OVERZICHT VAN DE HUIDIGE ACTIVITEITEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
Gezondheid en veiligheid op het werk 
29 In juli 1995 keurde de Commissie een mededeling inzake een actieprogramma van 
de Gemeenschap op het gebied van de veiligheid, hygiëne en 
gezondheidsbescherming op het werk (1996-2000) goed3. De belangrijkste 
bepalingen ervan hebben betrekking op meer steun voor verbeteringen van de 
veiligheid in het midden- en kleinbedrijf (MKB) en niet-wetgevende maatregelen 
zoals richtsnoeren, voorlichting en opleiding. Binnen het ESAW-project 
(European Statistics on Accidents at Work, Europese statistieken over 
arbeidsongevallen), dat statistieken levert over beroepsziekten in industrieën met 
een hoog risico, wordt voortgewerkt aan de opname van meer variabelen teneinde 
een beter inzicht te krijgen in de oorzaken van arbeidsongevallen. Daarnaast is een 
proefproject gestart betreffende vergelijkbare gegevens over arbeidsongevallen in 
Europa (EODS: European Occupational Disease Statistics). Ook de 
werkzaamheden van de Commissie ter voortzetting van de opstelling van 
geharmoniseerde grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling gaan verder4, en 
in september 1995 werd een voorstel tot wijziging van Richtlijn 90/394/EEG over 
carcinogene agentia gepubliceerd waarin grenswaarden worden vastgesteld en het 
oorspronkelijke toepassingsgebied wordt uitgebreid5. 
Vervoer 
30 Inzake het wegvervoer hebben de huidige activiteiten betrekking op technische 
controle, snelheidsbegrenzers in vrachtwagens en bussen, de invoering van nieuwe 
normen voor theoretische, praktische en medische proeven voor het behalen van 
een rijbewijs, en de ontwikkeling van nieuwe apparatuur voor het doen naleven 
van de rijtijdenregelgeving voor beroepschauffeurs. De voorgestelde niet-
wetgevende maatregelen omvatten voorlichtingscampagnes over rijden onder 
invloed, jonge bestuurders, enz. In het kader van het in 1993 goedgekeurde 
programma CARE6 is een gegevensbank over verkeersongevallen opgezet, aan de 
hand waarvan gedetailleerde gegevens over de oorzaken van ongevallen in de hele 
Gemeenschap kunnen worden geanalyseerd. Andere recente acties inzake de 
veiligheid van het vervoer omvatten een verordening over veiligheidsbeleid voor 
roll-on roll-off passagiersschepen7 en richtlijnen over het vervoer van gevaarlijke 
goederen8. 
3 COM(95)282 dcf. van 12.7.1995. 
4 waaronder de goedkeuring van een besluit van de Commissie tot oprichting van een 
Wetenschappelijk Comité inzake grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan chemische 
agentia: PB nr. L 188 van 9.8.1995. 
5 PB nr.C 317 van 28.11.1995. 
6 Besluit 93/704/EG van de Raad, PB nr. L 329 van 30.12.1993. 
7 PB nr.L 320 van 30.12.1995. 
8 PB nr. L 145 van 19.6.96, PB nr. L 235 van 17.9.1996. 
10 
Toezicht op ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding 
31 Bij Beschikking 86/138/EEG9 van de Raad werd een demonstratieproject 
goedgekeurd met het oog op de instelling van een communautair 
informatiesysteem over ongevallen waarbij gebruiks- en verbruiksprodukten 
betrokken zijn (EHLASS). De oorspronkelijke doelstelling was na te gaan op 
welke gebieden preventieve maatregelen nodig waren. In het kader van het project 
werden gegevens verzameld afkomstig van eerste-hulpafdelingen van bepaalde 
ziekenhuizen of van gezinsenquêtes. Met het systeem is het mogelijk na te gaan 
welke produkten bij ongevallen betrokken waren, of als gevolg van deze 
ongevallen ziekenhuisopname nodig was en wat de gemiddelde verblijfsduur in het 
ziekenhuis, het soort opgelopen letsel en de leeftijd van het slachtoffer waren. 
Deze informatie is gebruikt in preventiecampagnes (voorlichting en 
bewustmaking), onderhandelingen met de industrie met het oog op 
produktwijzigingen en de invoering van normen dan wel wetegeving. Het 
EHLASS-project is nu tot eind 1997 verlengd10. 
Productveiligheid 
32 Op 29 juni 1992 keurde de Raad Richtlijn 92/59/EEG inzake algemene 
produktveiligheid goed11. Dit is een algemene wetgevingsmaatregel die vereist dat 
uitsluitend veilige produkten op de markt worden gebracht, dat informatie over 
mogelijke risico' s wordt verstrekt en dat mechanismen worden opgesteld voor het 
melden van gevaarlijke produkten en zo nodig het van de markt halen ervan. De 
veiligheid van een produkt wordt geregeld door bepalingen van de Gemeenschap 
of van de Lid-Staten dan wel door vrijwillige gedragscodes, afhankelijk van wat er 
voor het desbetreffende produkt bestaat. De Lid-Staten zijn verantwoordelijk voor 
het invoeren van wetgeving betreffende controles inzake produktveiligheid, het 
nemen van steekproeven, tijdelijke verboden, enz. Zij dienen de Commissie (via 
RAPEX, het systeem voor snelle uitwisseling van gegevens), in kennis te stellen 
van een verkoopbeperking, vooral wanneer op grond van ernstige risico's 
dringende beperkingen nodig zijn gebleken. De Commissie kan dan, onder 
vermelding van de redenen, alle Lid-Staten vragen tijdelijke maatregelen te nemen. 
Om de Commissie bij te staan wordt een Raadgevend Comité voor spoedgevallen 
inzake produktveiligheid opgericht. 
Bouwmaterialen: brand 
33 De activiteiten van de Gemeenschap inzake brandpreventie hebben voornamelijk 
betrekking op bepalingen betreffende de vuurbestendigheid van in de bouwsector 
gebruikte materialen of onderdelen. Met een richtlijn van 21 december 198812 
heeft de Gemeenschap normen ter zake opgesteld. 
9 PB nr.L 109 van 26.4.1986. 
10 PB nr.L 331 van 21.12.1994. 
11 PB nr.L 228 van 11.8.1992. 
12 Richtlijn 89/106/EEG van 21.12.1988, PB nr. L 40 van 11.2.1989. 
11 
Productnormen 
34 Sinds 1989 worden de werkzaamheden van de Europese normalisatie-organen 
CEN, CENELEC en ETSI bijgestaan door het SECO, het Europees secretariaat 
voor de coördinatie van de consumentenvertegenwoordiging bij normalisatie. 
Sinds in 1985 de nieuwe aanpak voor de opheffing van technische 
handelsbelemmeringen in de Gemeenschap werd ingevoerd, bevat de wetgeving 
nog alleen algemene veiligheidsvereisten. Van de producenten wordt verwacht dat 
zij zich aan de essentiële veiligheidsvoorschriften houden indien hun produkten 
worden vervaardigd overeenkomstig door de normalisatie-organisaties opgestelde 
erkende Europese normen. In 1994 is overeenstemming bereikt over een nieuwe 
gezamenlijke structuur voor de coördinatie van de consumenten-
vertegenwoordiging uit 17 Lid-Staten van de EG en de EVA in het 
normalisatieproces. Deze draagt de naam ANEC. 
Veiligheid van levensmiddelen en landbouw 
35 De Gemeenschap wijdt sinds jaar en dag veel aandacht aan de bescherming van de 
consument tegen voedselvergiftiging, bijvoorbeeld op het gebied van hygiëne bij 
de produktie en distributie ervan, de beperking van onveilige invoer en de 
regelgeving betreffende de maximale waarden aan residuen van pesticiden. De 
acties voor 1995 omvatten drie richtlijnen tot harmonisatie van maximumgehalten 
aan residuen van negen actieve bestanddelen van bestrijdingsmiddelen en tot 
wijziging van de bestaande gehalten voor twintige andere13, een richtlijn tot 
wijziging van Richtlijn 64/43 3/EEG inzake de produktie en het op de markt 
brengen van vers vlees14 en een voorstel voor een richtlijn inzake maatregelen voor 
de bescherming tegen bepaalde zoönosen, waaronder hondsdolheid15. 
Omgevingsblootstelling aan risico's van vergiftiging en andere letsels 
36 Op soortgelijke wijze betreft een van de belangrijkste zwaartepunten van het 
communautaire milieubeleid de bescherming van de gezondheid van de mens, zoals 
vereist krachtens artikel 130 R van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap. Het merendeel van de mogelijke bedreigingen voor de gezondheid 
valt onder "externe oorzaken van letsel en vergiftiging" waarmee deel II van deze 
mededeling begon. Zo werden in 1995 voorstellen van de Commissie overwogen 
over de luchtkwaliteit16, maatregelen tegen luchtverontreiniging door emissies van 
motorvoertuigen en andere machines17, geïntegreerde preventie en bestrijding van 
verontreiniging18; wijzigingen in de ontwerp-richtlijn over biociden19, wijziging 
van de richtlijn betreffende de bescherming van personen tegen de gevaren van 
13 Richtlijnen van de Raad 95/38/EG, PB nr. L 197 van 22.8.1995; 95/39/EG, PB nr. L 197 van 
22.8.1995, and 95/61/EG, PB nr. L 292 van 7.12.1995. 
14 PB nr.L 243 van 11.10.1995. 
15 COM (95) 491 dcf. van 23.10.1995. 
16 COM (94) 109 dcf. van 4.7.1994. 
17 COM (94) 558 def. van 16.12.1994; COM (94) 559 def. van 16.12.1994 en COM (95) 350 def. 
van 6.9.1995. 
18 COM (95) 88 def. van 15.5.1995. 
19 COM(95) 387 def. van 20.7.1995. 
12 
ioniserende straling in verband met blootstelling om medische redenen20. In 1996 
werd de richtlijn tot vaststelling van de basisnormen voor de bescherming van de 
gezondheid der bevolking en der werkers tegen de aan ioniserende straling 
verbonden gevaren21 herzien en werd de richtlijn, inzake de indeling, de 
verpakking en het kenmerken van gevaarlijke stoffen gewijzigd en aangepast aan 
de vooruitgang van de techniek22. 
De Raad 
37 In resoluties uit 198623 en 199024 roepen de Raad en de vertegenwoordigers van 
de Lid-Staten, in het kader van de Raad bijeen, de Commissie op om specifieke 
maatregelen te nemen om bij te dragen tot een verbetering van de toxicologie, 
preventie en behandeling van acute vergiftiging, hetgeen sindsdien in 
samenwerking met de anti-gifcentra in de Lid-Staten is nagestreefd. In zijn 
Resolutie van 1991 met betrekking tot fundamentele keuzen in 
gezondheidsbeleid25 erkent de Raad de noodzaak van een nauwere samenwerking 
tussen de Lid-Staten en vermeldt hij als enkele van de onderwerpen die voor 
gemeenschappelijk onderzoek in aanmerking komen de opstelling van 
vergelijkende gegevens, de ontwikkeling van strategieën ter ondersteuning van het 
formuleren van prioriteiten en de ondersteuning van wetenschappelijke en publieke 
debatten. In mei 1993 bevestigde de Raad nog eens de noodzaak van nauwe 
samenwerking en stelde hij een aantal belangrijke richtsnoeren voor 
communautaire actie vast, zoals "jaren toe te voegen aan het leven" en "leven toe 
te voegen aan de jaren", meerjarenprogrammering en de selectie van actiegebieden 
op grond van de mogelijkheid om er preventieve actie te ondernemen26. Deze 
thema's werden verder uitgewerkt in de resolutie van de Raad van juni 199427 als 
reactie op de Mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het 
gebied van de volksgezondheid1. 
Het Europees Parlement 
38 Het Europees Parlement is sinds enige tijd een sterk voorstander van een grotere 
bijdrage van de Gemeenschap tot acties tegen ongevallen en letsels; dat blijkt ook 
uit een aantal resoluties28. Het belangrijkste is de Resolutie van oktober 1993 over 
het volksgezondheidsbeleid na Maastricht29, waarin het Parlement een beroep op 
20 84/466/EURATOM, PB nr. L 265 van 5.10.1984. Het gewijzigd voorstel is te vinden in 
COM (95) 560. 
21 80/836/EURATOM, 89/618/EURATOM. 96/29/EURATOM, PB nr. L 159 van 29.5.1996. 
22 Richüijn 96/56/EG, PB nr. L 236 van 18.9 96 en Richtlijn 96/54/EG. PB nr. L 248 van 
30.9.1996. 
23 PB nr.C 174 van 23.7.1986. 
24 PB nr. C 329 van 31.12.1990. 
25 PB nr.C 304 van 23.11.1991. 
26 Resolutie van 27 mei 1993, PB nr. C 174 van 25.6.1993. 
27 PB nr.C 165 van 17.6.1994. 
28 zoals de resoluties over gevaarlijke stoffen (meer dan 12 sinds 1982); gezondheid en veiligheid 
op het werk (meer dan 30 sinds 1981); ongevallen en rampen (meer dan 8 sinds 1984); 
toxicologie (1985); vervuiling (meer dan 14 sinds 1980) en ongevallen en gevaren met 
betrekking tot consumptiegoederen (3 sinds 1980). 
29 PB nr.C 329 van 6.12.1993. 
13 
de Commissie doet om activiteiten te organiseren en ten uitvoer te leggen op het 
gebied van ongevallenpreventie in het kader van de volksgezondheid. 
Het Economisch en Sociaal Comité 
39 De afgelopen jaren zijn adviezen verstrekt over aangelegenheden als acute 
vergiftigingen bij de mens30 en het communautaire informatiesysteem over 
ongevallen waarbij gebruiks- en verbruiksprodukten betrokken zijn31. In zijn 
veelomvattende advies van 6 juli 199432 over de Mededeling van de Commissie 
betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid heeft het Comité 
aangedrongen op een brede aanpak van het volksgezondheidsbeleid. 
5 NOODZAAK VAN AANVULLENDE ACTIES INZAKE VOLKSGEZONDHEID OP 
COMMUNAUTAIR NIVEAU 
40 Een onderzoek naar de zojuist omschreven activiteit wijst op lacunes die de 
noodzaak aantonen van nieuwe volksgezondheidsacties betreffende ongevallen en 
letsels, als aanvulling op de bestaande communautaire activiteiten. Dit hoofdstuk 
beschrijft eerst de algemene principes die voor volksgezondheidsacties op 
Gemeenschapsniveau gelden, en vervolgens het redeneringsproces dat leidt tot de 
selectie van een klein aantal sleutelgebieden waarop momenteel nieuwe acties 
nodig zijn. Hoofdstuk VI geeft dan details over de momenteel voorgestelde 
acties. 
Algemene aanpak van communautaire volksgezondheidsactiviteiten 
41 Overeenkomstig de in artikel 129 van het Verdrag en in de Mededeling van de 
Commissie over het actiekader op het gebied van de volksgezondheid vastgestelde 
principes moeten communautaire maatregelen zich met name concentreren op 
aanmoediging van de samenwerking tussen de Lid-Staten, daarbij steun verlenen 
aan hun acties en in nauwe samenwerking met hen de nuttige coördinatie van hun 
beleidsmaatregelen en programma's stimuleren en de samenwerking met derde 
landen en internationale organisaties bevorderen. 
42 De communautaire actie moet tevens het in artikel 3 B van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap omschreven subsidiariteitsbeginsel in 
acht nemen. Derhalve treedt de Gemeenschap bij kwesties die niet onder haar 
uitsluitende bevoegdheid vallen alleen op wanneer de voorgestelde actie vanwege 
haar omvang of gevolgen beter op communautair niveau kan worden uitgevoerd. 
Ongeacht of een aangelegenheid al dan niet onder haar uitsluitende bevoegdheid 
valt, moet de Gemeenschapsactie in verhouding staan tot de te bereiken 
doelstellingen. De activiteiten dienen te worden geselecteerd op basis van een 
voorafgaande evaluatie, een communautaire meerwaarde op te leveren en 
tegelijkertijd een maximale kosten/effectiviteitsverhouding te vertonen. 
43 De in de Mededeling van de Commissie over het actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid vermelde criteria kunnen bij de selectie door de Gemeenschap, in 
30 PB nr.C 124 van 21.5.1990. 
31 PB nr.C 62 van 12.3.1990. 
32 PB nr.C 388 van 31.12.1994. 
14 
het kader van dit programma, van de onderwerpen voor interventie en van de te 
gebruiken middelen als volgt worden toegepast: 
a) het onderwerp dient een aanzienlijke oorzaak van sterfte of morbiditeit te 
zijn, of een oorzaak van sterte of morbiditeit met een verontrustend 
stijgingspercentage; 
b) de voorgestelde maatregelen mogen geen reeds lopende werkzaamheden 
herhalen, en waar bestaand werk relevant is, moeten de maatregelen 
daarmee worden gecoördineerd; 
c) er moeten redenen zijn om aan te nemen dat de voorgestelde maatregelen 
een goed kosten/effectiviteitsverhouding vertonen; 
d) de voorgestelde maatregelen dienen een communautaire meerwaarde op te 
leveren door aan een van de volgende omschrijvingen te beantwoorden: 
activiteiten in een orde van grootte die de Lid-Staten zelf niet of 
slechts moeilijk ten uitvoer kunnen leggen; 
activiteiten waarvan de gezamenlijke tenuitvoerlegging duidelijke 
voordelen biedt, zelfs rekening houdend met de daarmee gepaard 
gaande extra kosten; 
een activiteit die, gezien de complementaire aard van het op 
nationaal niveau verrichte werk, het mogelijk maakt in de hele 
Gemeenschap aanzienlijke resultaten te behalen; 
een activiteit die, indien de noodzaak ervan wordt ingezien, leidt tot 
het opzetten van normen en standaarden voor de beste praktijken; 
activiteiten die bijdragen tot de versterking van de solidariteit en 
sociale samenhang in de Gemeenschap, en die de algehele 
harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap bevorderen. 
Selectie van onderwerpen voor actie 
44 Met het oog op de beperkte hulpmiddelen waarover de Gemeenschap beschikt, 
moeten omvangrijke gebieden, ofschoon zij mogelijk beloftevol zijn, worden 
uitgesloten. Bovenstaande criteria vormen een rationele basis daarvoor. Met 
betrekking tot het eerste criterium is het gerechtvaardigd zich toe te spitsen op 
kinderen, jonge volwassenen en bejaarden, aangezien de letsels in deze groepen 
het meest voorkomen. Verder is het passend om letsels als gevolg van criminaliteit 
uit te sluiten, aangezien het daarbij om betrekkelijk lage cijfers gaat in verhouding 
tot letsels door ongevallen en zelfmoord. Hetzelfde geldt voor medische 
ongevallen, natuurrampen, vervuilingsincidenten en internationale conflicten. Met 
betrekking tot het tweede criterium, het vermijden van dubbel werk, dienen de in 
het kader van een volksgezondheidsprogramma ondernomen acties onder de 
huidige omstandigheden de volgende reeds behandelde gebieden te vermijden: 
ongevallen waarbij de passagiers van een voertuig zijn betrokken, 
arbeidsongevallen, door gebrekkige produkten veroorzaakte ongevallen, alsmede 
de vormen van chronische en acute onopzettelijke vergiftiging die onder het 
15 
bestaande scala van acties inzake toxicologie, veiligheid van voedsel, milieu, enz. 
vallen; 
45 Overlapping met het communautair actieprogramma inzake gezondheids­
bevordering, -opvoeding en -opleiding33 moet worden vermeden. Terwijl dit 
programma zich bezighoudt met horizontale kwesties zoals strategieën voor 
gezondheidsbevordering, middelen om kansarme groepen te bereiken, voeding, 
gezondheidsopvoeding en beroepsopleiding in gezondheidsbevordering, zal het 
programma voor preventie van letsels zich sterk toespitsen op activiteiten die 
gericht zijn op een rechtstreekse preventie van letsel. Een soortgelijke nauwe 
coördinatie zal overlapping vermijden tussen acties in dit programma die gericht 
zijn op scholen en die welke reeds in het kader van het communautair programma 
voor gezondheid en veiligheid op het werk bestaan34. 
46 Het derde criterium, een goede kosten/batenverhouding van de gebruikte 
middelen, pleit tegen het rechtstreeks opzetten door de Gemeenschap van 
publieksvoorlichtings- en educatiecampagnes. Deze zouden waarschijnlijk niet de 
meest rendabele manier vormen om de zeer beperkte begroting die voor acties op 
communautair niveau beschikbaar is, te besteden. Ook met dit criterium moet bij 
de selectie van de activiteiten voortdurend rekening worden gehouden. 
47 Het criterium van communautaire toegevoegde waarde heeft een bijzonder sterk 
selectief effect op de preventie van letsel: het is erg gemakkelijk om lange lijsten 
op te stellen van preventie-activiteiten waarvan bekend is dan wel verwacht wordt 
dat zij doeltreffend zijn, maar bij nader onderzoek zijn deze nagenoeg alle het 
meest geschikt voor tenuitvoerlegging op nationaal of subnationaal niveau. 
48 Twee gebieden lenen zich voor communautaire actie. Het eerste is de uitwisseling 
en de gezamenlijke ontwikkeling van deskundigheid, met name bij de selectie van 
interventies en de epidemiologie van letsels. In de Lid-Staten is een enorme 
hoeveelheid ervaring en kunde inzake de preventie van letsels aanwezig, maar deze 
is ongeüjk verdeeld en de beroepsbeoefenaren zijn zich soms grotendeels 
onbewust van de ervaring van anderen. Maatregelen om de beste praktijken over 
een veel breder gebied uit te wisselen zouden zeker voldoen aan het criterium van 
punt 43 d), namelijk het behalen van resultaten op grond van de complementaire 
aard van het op nationaal niveau verrichte werk. In sommige gevallen bestaat het 
resultaat wellicht voornamelijk uit een informatiestroom vanuit Lid-Staten die al 
langer ervaring met sterk geïndustrialiseerde samenlevingen en hun problemen 
hebben opgedaan naar de Lid-Staten die de nadelige effecten van hun snelle 
economische ontwikkeling in de jaren 70 en '80 ondervinden. Zo lijken de 
zelfmoordpercentages in veel zuidelijke Lid-Staten nu gestaag toe te nemen, en 
willen de instanties voor volksgezondheid in die landen leren uit de ervaringen van 
Lid-Staten waar activiteiten ter preventie van zelfmoord reeds ingeburgerd zijn. 
33 Besluit nr. 645/96/EG, PB nr.L 95 van 16.4.1996. 
34 De belangrijkste tekst inzake veiligheid en gezondheid op het werk is momenteel 
Richtlijn 89/391/EEG van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter 
bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het 
werk, die op dit gebied vaak de "kaderrichtlijn" wordt genoemd: PB nr. L 183 van 29.6.1989. 
16 
49 Andere vormen van deskundigheid zijn waarschijnlijk op minder voorspelbare 
manier versnipperd: het gaat om het nut dat kan worden behaald door na te gaan 
waar de deskundigheid zich bevindt en deze beschikbaar te maken. De ervaring 
leert ook dat de deskundigheidscentra die in een bepaald geval informatie 
verstrekken, ook baat hebben bij het proces van bezinning over hun eigen 
activiteiten en over welke de beste of best overdraagbare kenmerken daarvan 
kunnen zijn. 
50 Het tweede gebied dat geschikt is voor communautaire actie, is de verbetering van 
de gegevenskwaliteit. Gegevens zijn van vitaal belang voor preventie aangezien zij 
epidemiologisch onderzoek mogelijk maken naar de vraag welke situaties, 
produkten, gedragingen, opeenvolgingen van gebeurtenissen en zelfs plaatsen 
gevaarlijk zijn. Hierdoor kunnen de schaarse preventiemiddelen op de juiste 
wegkruisingen, speeltuigen, sportactiviteiten enz. worden toegespitst. Op 
Europees niveau zouden vergelijkbaarheid van de nationale registratiesystemen en 
harmonisatie van de methoden, indien daarover overeenstemming kan worden 
bereikt, de gegevens tot een veel krachtiger hulpmiddel maken. De Commissie 
heeft reeds een communautair actieprogramma voor gezondheidsmonitoring 
voorgesteld35 dat dergelijke acties omvat. De werkzaamheden betreffende 
gegevens in het kader van het programma voor de preventie van letsels zullen 
zorgvuldig met de activiteiten van dat programma worden gecoördineerd. 
6 VOORGESTELDE ACTIES VOOR EEN VIJFJARENPROGRAMMA 
Thema's en doelstellingen 
51 De Commissie is van mening dat het door dit selectieproces aangeduide 
actiegebied een waardevol terrein is waarop de specifieke bijdrage van de 
volksgezondheid een belangrijke rol kan spelen bij de preventie van letsels. De 
algemene doelstelling van een dergelijk programma dient erin te bestaan een 
bijdrage te leveren aan volksgezondheidsactiviteiten die de incidentie van letsels 
verminderen. Het programma dient zich toe te spitsen op vijf tijdens het 
voorafgaande eliminatieproces geselecteerde thema's: 
a) ongevallen thuis, tijdens de vrijetijdsbesteding en op school van kinderen 
b) ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding van jonge volwassenen 
c) ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding van bejaarden 
d) zelfmoord 
e) vermogen om ongevallen te voorkomen 
In de categorie vrijetijdsbesteding dient passende aandacht te worden besteed aan 
sportletsels. 
52 Op elk van de eerste vier gebieden moet het doel van de communautaire actie zijn 
bij te dragen tot een doeltreffender verspreiding en toepassing van door 
deskundigen algemeen als waardevol beschouwde technieken voor de preventie 
35 COM (95) 449 def. van 16.10.1995 en COM(96) 581 def. van 11.11.1996. 
17 
van letsels. De gedetailleerde onderwerpen die op elk van de gebieden zouden 
kunnen worden behandeld, worden in punt 70-75 hieronder voorgesteld. 
53 Naast de activiteiten op deze gebieden is een bescheiden investering op 
communautair niveau in het meer algemene vermogen tot preventie van letsels van 
de sector gezondheidszorg gerechtvaardigd (e). Verwezenlijkingen op deze 
specifieke gebieden kunnen worden versterkt door het uitwisselen van 
deskundigheid inzake volksgezondheid bij de algemene organisatie en uitvoering 
van activiteiten ter preventie van letsels. Dit zal de volksgezondheidsinstanties 
helpen gegevens te verzamelen, te interpreteren en te gebruiken, de beste 
werkgebieden te identificeren, steun te verzamelen, bondgenootschappen op te 
bouwen, de beste interventies te selecteren, toezicht te houden op 
gezondheidseffecten, programma's te evalueren en de nodige wijzigingen aan te 
brengen. De gedetailleerde onderwerpen die zouden kunnen worden behandeld, 
worden in punt 75 hieronder beschreven. Het doel is de 
volksgezondheidsinstanties beter in staat te stellen om doeltreffende activiteiten 
inzake preventie van letsels op te zetten. 
Middelen 
54 De voor deze uitwisseling van deskundigheid op communautair niveau geschikte 
middelen zullen voor alle vijf gebieden sterk op elkaar gelijken: het opzetten van 
netwerken, het verspreiden van informatie over campagnes, het ondersteunen van 
enquêtes en technisch onderzoek, het verbeteren van de gegevenskwaliteit en het 
helpen van de Lid-Staten bij de coördinatie van beleid en programma's. Zij worden 
hieronder besproken. 
Het opzetten van netten 
55 De uitwisseling van informatie tussen de regering en niet-gouvernementele 
organisaties is een van de vormen van Europese samenwerking die deze groepen 
het vaakst nastreven, en er wordt reeds belangstelling voor geuit in netwerken van 
groepen die op het gebied van zelfmoordpreventie en preventie van ongevallen 
met kinderen actief zijn. Er zijn wellicht mogelijkheden voor het cultiveren van 
banden met geassocieerde derde landen die belangstelling hebben voor specifieke 
aspecten van deze onderwerpen. Een deel van deze activiteit kan betrekking 
hebben op de ontwikkeling van nieuwe benaderingen of vernieuwende methoden 
om vaak voorkomende problemen op te lossen. Uitwisseling van materiaal, 
richtsnoeren en handboeken kan veel tijd en moeite besparen bij de ontwikkeling 
van preventieve acties voor plaatselijke doelgroepen. Belangstellende organisaties 
kunnen worden bijgestaan bij het gebruik van telematica zoals Internet om over de 
nationale grenzen heen informatie uit te wisselen. 
56 De vaak multidisciplinaire opleiding van groepen personeelsleden door 
beroepsorganisaties zal bijzonder nuttig zijn voor het verspreiden van 
boodschappen en methoden ter preventie van zorgvuldig omlijnde aspecten van 
ongevallen en letsels. Zo zou de opleiding van personeel voor telefonische hulp en 
het uitbouwen van adviesgroepen en organisaties die in de plaatselijke 
gemeenschap kunnen werken, een nuttige bijdrage tot de bestrijding van zelfmoord 
kunnen leveren. Een ander voorbeeld is de opleiding van personeelsleden die met 
kinderen en gezinnen in contact staan met het oog op de identificatie van risico's 
en het voorstellen van maatregelen om deze te vermijden. Organisaties van de 
18 
professionele sportgeneeskunde en andere beroepsgroepen kunnen worden 
aangemoedigd om opleidingen voor aanvoerders en trainers van sportclubs en 
vrijetijdscentra te verstrekken. 
57 De communautaire actie zal Europese organisaties of consortia van instellingen uit 
de Lid-Staten aanmoedigen en bijstaan bij het ondernemen van diverse soorten 
acties met het oog op de oprichting van netwerken. 
Verspreiding van informatie over campagnes 
58 Hoewel de Gemeenschap zelf binnen het programma geen campagnes zal 
organiseren, zal zij ernaar streven diegenen die dat wel doen, bij te staan door het 
bevorderen van samenwerking en uitwisseling van deskundigheid, personeel en 
materiaal tussen organisaties uit de Lid-Staten die deze activiteiten organiseren. 
Om dit proces te vergemakkelijken zal de Gemeenschap ernaar streven een 
gegevensbank op te zetten met informatie over de gevoerde campagnes, zo 
mogelijk met evaluaties van de waarde en de effecten ervan en de mogelijkheden 
tot veralgemening. Het is wellicht mogelijk een wedstrijd te organiseren om de 
beste preventiecampagnes te vinden. 
59 Met betrekking tot sommige onderwerpen is het wellicht nuttig dat de 
Gemeenschap de organisatie van parallelle campagnes in een aantal Lid-Staten 
bevordert en bijstand verleent voor de opstelling van basismateriaal en 
publiciteitsdragers die met enkele wijzigingen door alle deelnemers kunnen worden 
gebruikt. 
60 Het programma zal tevens trachten een lijst op te stellen met een aantal 
"modelcampagnes" inzake de preventie van ongevallen, ter illustratie van de 
processen waarbij feiten worden verzameld, de methoden en het materiaal vooraf 
worden uitgetest en passende monitoring- en evaluatiemechanismen worden 
toegepast. 
Verbetering van de gegevens over ongevallen 
61 Gegevens over ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding worden sinds 
1986 door het EHLASS-systeem verzameld. Wegens de omvang van het systeem 
is de gegevensverzameling onvoldoende om als statistisch bewijsmateriaal te 
worden gebruikt. Verbetering van de gegevens over ongevallen zou een 
aanzienlijke hulp zijn bij het plannen van interventies met een gunstige kosten­
effectiviteitsverhouding. De navolging van afgesproken codeerafspraken, een 
betere registratie van de plaats van voorkomen alsmede gedragsaspecten en 
opeenvolgingen van gebeurtenissen, nauwkeurige overlijdensakten, classificatie-
schalen voor de ernst van het geval en minimumgegevenssets zouden vruchten 
afwerpen. Harmonisatie van gegevensdefinities en minimumgegevenssets dient te 
worden voortgezet om vergelijkingen tussen de landen mogelijk te maken. De 
dekking van bestaande systemen voor gegevensverzameling moet worden 
onderzocht en zo nodig moeten maatregelen worden genomen om deze dekking te 
verbeteren; verder moet, in combinatie met EHLASS, de mogelijke waarde voor 
de EG van de in de International Collaborative Effort on Injury Statistics 
(gezamenlijke internationale inspanning betreffende statistieken over letsel) 
verrichte werkzaamheden zo goed mogelijk worden benut. 
19 
62 Speciale enquêtes en analyses vormen een hulpmiddel dat vaak wordt gebruikt om 
betere preventie-activiteiten te plannen. Krachtens het voorgestelde 
communautaire programma betreffende gezondheidsmonitoring kan de 
Gemeenschap vragen of modules toevoegen aan bestaande enquêtes die haar hele 
grondgebied bestrijken. In nauwe coördinatie met het programma voor 
gezondheidsmonitoring zou het programma voor de preventie van letsels op zijn 
eigen specifieke gebied hetzelfde kunnen doen. De in het programma voor de 
preventie van letsel opgedane kennis en gelegde contacten zullen helpen nagaan op 
welk gebied dergelijk werk nodig is, en er zou een gegevensbank kunnen worden 
opgezet van bestaande onderzoeken om diegenen die een activiteit plannen, te 
helpen nagaan welk werk reeds is verricht. Dit zou veel nutteloze inspanningen, 
bijvoorbeeld door het uitvinden van dezelfde methoden op verschillende plaatsen, 
kunnen voorkomen. 
Technisch onderzoek 
63 Beleidsmakers en verantwoordelijken voor preventiemaatregelen hebben behoefte 
aan technische dienstverlening om informatie te verstrekken over hun acties en 
besluiten en om een onderzoek in te stellen naar de waarschijnlijkheid van 
ongevallen, de waarschijnlijke kosten als gevolg ervan, de oorzaken van deze 
ongevallen en de technische verbeteringen die kunnen worden aangebracht. De 
Gemeenschap zal ernaar streven de samenwerking te bevorderen tussen 
instellingen met gespecialiseerde kennis en faciliteiten die in staat zijn dergelijke 
activiteiten te ondernemen; voorts kan zij een inventaris van instellingen en hun 
projecten opstellen zodat elke Lid-Staat analytische of testprogramma's niet 
opnieuw hoeft te ontwikkelen, maar in de plaats daarvan een beroep kan doen op 
reeds beschikbare informatie en faciliteiten. Ook zal de Gemeenschap conferenties 
en uitwisselingen tussen dergelijke instellingen en programma's bevorderen. 
64 Technische instellingen van dit type zijn in sommige gevallen ook in staat om als 
onpartijdig en welingelicht organisme preventieprojecten en -campagnes te 
evalueren. De Gemeenschap zal dergelijke ontwikkelingen ondersteunen. 
Raadpleging en samenwerking 
65 Artikel 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap bepaalt 
dat de Gemeenschap de samenwerking tussen de Lid-Staten dient te bevorderen en 
hun beleid en programma's dient te coördineren, ten einde een hoog niveau van 
bescherming van de volksgezondheid te verzekeren en grote bedreigingen van de 
gezondheid te voorkomen. De Commissie wordt gemachtigd alle dienstige 
initiatieven te nemen om dit proces te bevorderen. 
66 Raadplegingen kunnen nodig zijn in verband met bijna elk aspect van het 
onderwerp, maar de belangrijkste gebieden zijn de ontwikkeling van openbaar 
beleid en strategieën op verschillende overheidsniveaus (internationaal, nationaal, 
regionaal en plaatselijk) en de vergelijking van maatregelen voor de 
tenuitvoerlegging van dat beleid, of dat nu via wettelijke of bestuursrechtelijke 
maatregelen dan wel door het afspreken van vrijwillige normen en codes gebeurt. 
67 Gebieden waarop een dergelijke beleidssamenwerking van bijzonder belang zal 
zijn, betreffen de selectie van prioriteiten voor actie, enquêtes naar de houding van 
het publiek ten opzichte van ongevallen, het nemen van risico's en zelfmoord, op 
20 
specifieke doelgroepen zoals bijvoorbeeld jonge kinderen gerichte preventie-acties, 
en maatregelen om met de omgeving samenhangende risico's te verminderen. 
68 Een door de Commissie georganiseerde, gesponsorde of bijgestane actie kan de 
vorm aannemen van formele of informele vergaderingen op verschillende 
overheidsniveaus, van conferenties en seminars, raadgevende organen en 
werkgroepen. Bij de raadpleging kunnen onafhankelijke deskundigen en de 
vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties worden betrokken. De 
groepen zullen een nauwkeurig mandaat van beperkte duur krijgen. Het in punt 76 
beschreven Comité van het programma zal het forum zijn waarop een algemeen 
overzicht van deze activiteiten kan worden gekregen. 
Toevoegen van volksgezondheidswaarde aan andere communautaire 
programma's 
69 Het vijfde specifieke actiegebied, het versterken van de volksgezondheidsinbreng 
in de preventie van letsels, zou ook baat hebben bij activiteiten waardoor 
volksgezondheidsinstanties meer gebruik kunnen maken van andere 
communautaire beleidslijnen voor de preventie van letsel. Verschillende 
overkoepelende organisaties helpen hun leden reeds door het bewustzijn van 
communautaire programma's en de voorwaarden voor deelname eraan te 
vergroten door consortia over de nationale grenzen heen te helpen oprichten en 
door groepen met speciale behoeften te helpen om de nuttigste gesprekspartners in 
de instellingen van de Gemeenschap te vinden. Het programma zou steun kunnen 
verlenen aan soortgelijke activiteiten die meer op de preventie van letsels zijn 
toegespitst en die onder een bij letsel betrokken publiek worden ontplooid. 
Gedetailleerde inhoud van de geselecteerde thema's 
70 In de punten 51 - 53 is beschreven hoe vijf thema's voor actie kunnen worden 
geselecteerd, en de punten 54 - 69 geven aan met welke middelen de 
communautaire doelstellingen op deze gebieden kunnen worden nagestreefd. Rest 
nog deze inhoud iets gedetailleerder te illustreren. 
Ongevallen thuis, tijdens de vrijetijdsbesteding en op school van kinderen 
71 Op dit gebied kunnen onder andere de volgende beste praktijken worden 
verspreid: programma's voor veiligheidscontroles thuis met het oog op peuters, 
ouderondersteuning en -educatie, verstrekking van veiligheidsglas of 
veiligheidsfilm voor glas, regels voor kindveilige verpakkingen, 
rookalarmapparaten en andere veiligheidshulpmiddelen voor thuis, begeleiding 
voor sport en vrije tijd, zwemlessen, vaardigheden voor het dagelijks leven in 
bijvoorbeeld de keuken, veiligheid van speelplaatsen, specialistische 
werkzaamheden van schoolgezondheidsdiensten, veiligheidsopvoeding in het 
leerplan, opleiding van kinderopvangpersoneel en opzetten van zelfhulp- en 
vrijwilligersgroepen. 
Ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding van jonge volwassenen 
72 Gebieden die bijzonder geschikt zijn voor werk in verband met dit thema zijn 
onder andere begeleiding bij sport en vrijetijdsbesteding, het bijsluiten van meer 
algemene veiligheidsinformatie in de verpakking van sportartikelen, bewustzijn van 
21 
de effecten van alcohol en drugs op risicogedrag, bewustzijn bij sporttakken met 
een hoog risico, bijvoorbeeld van het gevaar van ruggegraatletsel bij duiken in 
onbekend water, eerste hulp en reanimatie, identificatie van belangrijke partners 
zoals fietsenwinkels, platenwinkels en jeugdgroepen, versterken van het bewustzijn 
van gevaar in de keuken en bij doe-het-zelfwerk, opzetten van zelfhulp- en 
vrijwilligersgroepen. Door sportorganismen met beroepssporters opgedane 
deskundigheid kan ook van nut zijn om ongevallen van amateurs te voorkomen. 
Ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding van bejaarden 
73 Op dit gebied dient te worden gezorgd voor de verspreiding van de beste 
praktijken op gebieden als programma's voor veiligheidscontroles thuis, passende 
oefeningen inzake mobiliteit en flexibiliteit, het verstrekken van advies in passende 
contexten zoals contacten met gezondheidszorg, onderhoud van veilige en effen 
trottoirs, veiligheidsbeleid in verpleeghuizen, controle van verwarmingsregelingen, 
herziening van medicatie (vooral sedativa, kalmerende en bloeddruk-verlagende 
middelen) teneinde onnodig gebruik te vermijden, aangepaste verlichting -
inclusief straatverlichting, en het opzetten van zelfhulp- en vrijwilligersgroepen. 
Een speciaal aandachtspunt is de preventie van vallen, hetgeen in de oudste 
leeftijdsgroepen tot ernstige handicaps en permanente gevolgen kan leiden. 
Zelfmoord 
74 De bij zelfmoordpreventie betrokkenen zouden het programma kunnen gebruiken 
voor het uitwisselen van informatie op gebieden zoals doeltreffende hulp voor 
mensen die een zelfmoordpoging hebben ondernomen (in deze groep is het risico 
van een volgende poging het hoogst), organisatie van de dienstverleningskwaliteit 
voor mensen die een zelfmoordpoging hebben ondernomen om het risico van 
nieuwe pogingen zo klein mogelijk te maken, een bredere opvatting van depressie 
en steun aan mensen met ernstige somatische aandoeningen, evaluatie van 
verschillende aanpakken van advies en telefonische hulpverlening, en het opzetten 
van zelfhulp- en vrijwillgersgroepen (inclusief die voor alcoholisten en 
geesteszieken). 
Versterking van de capaciteiten van de volksgezondheidssector 
75 Naast de in punt 69 beschreven acties voor het toevoegen van waarde aan andere 
communautaire activiteiten kan informatie worden uitgewisseld over thema's als de 
epidemiologie van letsels, mobilisatie van de gemeenschap (bijvoorbeeld 
voortbouwend op het "safe communities"-programma van de WHO, in coördinatie 
met de organisatoren ervan), het opzetten van allianties van bureaus, efficiëntie en 
kosten/effectiviteitsverhouding van acties voor de preventie van letsel en van 
hulpmiddelen voor de evaluatie. 
7 RAADPLEGING, BEOORDELING EN VERSLAGGEVING 
Raadpleging 
76 Bij de opstelling van een vijfjarenprogramma op dit gebied zal de Commissie 
steunen op een nauwe samenwerking met de Lid-Staten, vooral voor de 
coördinatie van beleid en programma's, maar ook voor alle andere onderdelen van 
het programma. Bij de tenuitvoerlegging van het programma is de Commissie 
22 
voornemens een beroep te doen op een Raadgevend Comité van 
vertegenwoordigers van de Lid-Staten. Verder zullen passende banden worden 
onderhouden met de WHO, andere internationale organisaties en derde landen 
naargelang dat voor het programma vereist is, rekening houdend met andere 
communautaire bepalingen ter zake. 
Beoordelingsverslagen 
77 Het programma zal in twee verslagen worden beoordeeld: 
een beoordelingsverslag tijdens het derde jaar van het programma, aan de 
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het 
Comité van de Regio's. Dit verslag moet ervoor zorgen dat de 
communautaire instellingen en, via hen, de betrokkenen volledig op de 
hoogte worden gehouden van de vorderingen van de in de context van dit 
actieplan ondernomen acties. 
Na afloop van het programma zal de Commissie bij de bovengenoemde 
instellingen een eindverslag indienen over de tenuitvoerlegging van het 
programma, met daarin een beoordeling van de ondernomen acties. 
Algemene voorlichtingsactiviteiten 
78 Naast de voorlichtingsactiviteiten die deel uitmaken van het programma zal de 
Commissie ervoor zorgen dat het publiek en alle betrokken partijen toegang 
krijgen tot verslagen over de uitgevoerde acties, studies en beoordelingen. 
23 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
houdende vaststelling van een programma voor 
optreden van de Gemeenschap van 1999 tot 2003 
inzake de voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid 
24 
TOELICHTING 
1 In haar mededeling COM(93) 559 def. van 24 november 1993 betreffende het 
actiekader op het gebied van de volksgezondheid heeft de Commissie de principes 
en de strategie uiteengezet die in acht moeten worden genomen bij het verrichten 
van communautaire activiteiten gericht op de verwezenlijking van de doelstellingen 
inzake volksgezondheid die in de artikelen 3, onder o), en 129 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap zijn vastgesteld. De Gemeenschap heeft 
volgens deze mededeling tot taak de inspanningen van de Lid-Staten op het terrein 
van de volksgezondheid te versterken, bij de formulering en tenuitvoerlegging van 
doelstellingen en strategieën te helpen en de beste resultaten die op een bepaald 
gebied al ergens in de Gemeenschap zijn behaald, als doel vast te stellen. 
2 De Commissie dient op grond van artikel 129 voorstellen in voor goedkeuring 
door het Europees Parlement en door de Raad van simuleringsmaatregelen die 
bedoeld zijn om een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te 
helpen garanderen. In bovengenoemde mededeling van de Commissie worden 
criteria genoemd die voor het vaststellen van prioritaire gebieden voor 
communautaire actieprogramma's moeten worden aangelegd. Aan de hand van 
deze criteria is vastgesteld dat de preventie van letsel een prioriteitsgebied is voor 
communautaire actie. Het onderhavige voorstel van de Commissie, dat is 
gebaseerd op artikel 129 en al is aangekondigd in het jaarlijkse werkprogramma 
van de Commissie, valt onder het principe van de gedeelde verantwoordelijkheid 
van de Gemeenschap en de Lid-Staten en beoogt de volksgezondheid te 
verbeteren door bij te dragen aan acties die de incidentie van letsels verminderen. 
3 "Letsel" is een ruim begrip dat in principe, volgens internationaal aanvaarde 
definities, alle soorten aantastingen van de gezondheid omvat, die (in tegenstelling 
tot ziekten) het gevolg zijn van uitwendige oorzaken, bijvoorbeeld schokken, 
verbranding, vergiftiging, beten en steken alsmede verplettering, en zonder 
onderscheid betreffende de oorzaak van de uitwendige gebeurtenis: het opzettelijk 
toebrengen van schade aan zichzelf dan wel het opzettelijk (al dan niet wettelijk, 
dan wel per ongeluk) toebrengen van schade door iemand anders. Dit voorstel van 
de Commissie is toegespitst op een klein aantal kernpunten op dit ruime gebied, 
geselecteerd op basis van de criteria dat zij een belangrijke oorzaak van 
vermijdbaar letsel en dood zijn, nog niet door een andere actie op communautair 
niveau worden behandeld, mogelijkheden voor lonend optreden bieden en 
communautaire toegevoegde waarde opleveren door op nationaal en subnationaal 
niveau verrichte werkzaamheden samen te brengen en aan te vullen. 
4 De geselecteerde doelgebieden zijn: ongevallen thuis en tijdens de 
vrijetijdsbesteding van kinderen, jonge volwassenen en bejaarden, en ongevallen 
van kinderen op school, alsmede het thema zelfmoord en minder ernstige gevallen 
van opzettelijk aan zichzelf toegevoegd letsel (soms para-zelfmoord genoemd). 
Deze selectie van gebieden is ruimschoots gerechtvaardigd door bovengenoemde 
criteria en behandelt alle categorieën van letsel die de belangrijkste oorzaken van 
dood, handicap en schade aan de gezondheid zijn, met uitzondering van 
beroepsziekten en arbeids- alsmede verkeersongevallen, die reeds door andere 
communautaire activiteiten worden bestreken. Zo blijkt uit gegevens die door het 
Ierse Hospital In-Patient Enquiry System verzamelde gegevens dat de hier 
25 
geselecteerde categorieën verantwoordelijk zijn voor drievierde van alle letsels die 
in 1993 in Ierland tot opname in een ziekenhuis leidden. 
De voorgestelde stimuleringsmaatregelen zijn tweeërlei. De eerste is steun voor de 
uitwisseling - en de gezamenlijke ontwikkeling - van deskundigheid, met name bij 
de selectie van interventies en de epidemiologie van letsel. In de Lid-Staten is een 
enorme hoeveelheid ervaring en kunde inzake de voorkoming letsel aanwezig, 
maar deze is ongelijk verdeeld en de beroepsbeoefenaren zijn zich soms 
grotendeels onbewust van de ervaring van anderen. Maatregelen om bestaande 
beste praktijken uit te wisselen zullen helpen ruimere verspreiding te geven aan de 
beste resultaten die reeds ergens in de Gemeenschap zijn bereikt. Wanneer het 
percentage letsels in een bepaalde Lid-Staat hoger ligt dan het laagste nationale 
percentage in een andere Lid-Staat van de Gemeenschap, kan het verschil 
redelijkerwijs vermijdbaar worden genoemd; dit voorstel zou hulp kunnen bieden 
bij de overdracht van de nodige deskundigheid om dergelijke vermijdbare letsels te 
helpen terugdringen. 
De tweede soort stimuleringsmaatregel die wordt voorgesteld, is het aanmoedigen 
van verbeteringen in de kwaliteit van de gegevens. Gegevens zijn van vitaal belang 
voor preventie omdat zij epidemiologisch onderzoek mogelijk maken naar de 
vraag welke situaties, produkten, gedragingen en plaatsen gevaarlijk zijn. Hoewel 
de epidemiologie van veel ziekten in de Gemeenschap steeds vastere vormen 
aanneemt, is er een ernstig gebrek aan de gegevens die nodig zijn om een echte 
epidemiologie van letsels te ondersteunen; als gevolg daarvan is het 
dienovereenkomstig moeilijk de schaarse hulpmiddelen op de meest produktieve 
preventie-activiteiten te richten. Op communautair niveau zouden betere gegevens 
een krachtig hulpmiddel zijn in de handen van preventieplanners, die ze zouden 
kunnen gebruiken om bijvoorbeeld na te gaan of hun nationale of regionale 
belasting inzake sport- of fietsletsels aanmerkelijk groter is dan in de buurlanden 
en zo ja in welke zin, zodat aandachtspunten kunnen worden voorgesteld. 
Communautaire actie in het kader van dit voorstel zou kunnen bestaan uit 
aanmoediging en steun voor het opzetten van netwerken, de verspreiding van 
informatie over preventiecampagnes, alsmede werkzaamheden ter verbetering van 
de gegevens, inclusief enquêtes en technisch onderzoek. Er zouden zich ook 
passende gelegenheden kunnen voordoen om de Lid-Staten te helpen hun beleid 
en programma's te coördineren op de in artikel 129 van het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap bedoelde manier. 
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat maatregelen ter preventie van letsel zowel 
doeltreffend als rendabel kunnen zijn, vooral de zogenoemde "passieve" 
preventiemaatregelen die een veiliger omgeving scheppen, in tegenstelling tot het 
opleiden van mensen om veiliger te leven in omgevingen die potentieel gevaarlijk 
blijven. Niet alle interventies leveren echter evenveel resultaat op, en de waarde 
van het voorstel van de Commissie is dat het bekendheid zal geven aan die 
maatregelen waarvan is gebleken dat zij het beste werken, en dat het de beginselen 
die aan de basis ervan liggen meedeelt aan wie in andere Lid-Staten soortgelijke 
maatregelen wil nemen. 
Het Europees Parlement besteedt reeds lang aandacht aan acties op communautair 
niveau voor de preventie van letsel, en het huidige voorstel komt met name 
tegemoet aan zijn resolutie over het volksgezondheidsbeleid na Maastricht, die een 
26 
specifieke oproep tot activiteiten op het gebied van ongevallenpreventie bevatte. 
Acties ter preventie van letsels beantwoorden ook aan de door de Raad geuite 
prioriteiten op volksgezondheidsgebied, zoals de noodzaak om actiegebieden te 
selecteren op grond van de mogelijkheid om preventieve actie te ondernemen. 
10 Dit programma kan alleen worden uitgevoerd op basis van een besluit van het 
Europees Parlement en de Raad krachtens artikel 129. Het valt niet onder de 
uitsluitende bevoegdheid van de Gemeenschap en beoogt noch vereist de 
harmonisatie van nationale bepalingen op het betrokken gebied. 
11 De in het kader van het voorgestelde programma uit te voeren acties leveren op 
verschillende manieren toegevoegde waarde op: 
1) zij zullen het mogelijk maken activiteiten die reeds in betrekkelijke isolatie 
op nationaal niveau zijn ondernomen, samen te brengen zodat zij elkaar 
kunnen aanvullen met aanzienlijke resultaten voor de hele Gemeenschap, 
zoals de ruime verspreiding van goede praktijken die voordien tot een 
regio waren beperkt, door de rationeler en efficiëntere arbeidsverdeling op 
technisch gebied en door de opstelling van vergelijkbare gegevens over de 
gehele Gemeenschap; 
2) zij zullen bijdragen tot het versterken van de solidariteit en de samenhang 
in de Gemeenschap en tot de algemene harmonische ontwikkeling van de 
Gemeenschap, door regio's waar letsels het meest voorkomen te helpen de 
ervaring te benutten van regio's waar reeds meer aandacht aan de preventie 
van letsels is gewijd, en 
3) zij zullen, wanneer dat nodig wordt geacht, leiden tot de opstelling van 
normen en standaarden voor beste praktijken. 
12 De in het kader van het programma uitgevoerde acties zullen in twee verslagen 
worden geëvalueerd: 
een evaluatieverslag tijdens het derde jaar van het programma 
een eindverslag over de tenuitvoerlegging van het programma. 
Deze verslagen zullen informatie bevatten over de communautaire financiering voor de 
verschillende actiegebieden evenals de resultaten van evaluaties. Zij zullen aan de 
Raad en het Europees Parlement alsmede aan het Economisch en Sociaal Comité 
en het Comité van de Regio's worden voorgelegd. 
27 
Voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
houdende vaststelling van een programma voor 
optreden van de Gemeenschap van 1999 tot 2003 
inzake de voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 129, lid 4, eerste streepje, 
Gezien het voorstel van de Commissie36, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité37, 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's38, 
Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag39, 
1. Overwegende dat letsel in de gehele Europese Gemeenschap als een van de in 
artikel 129 bedoelde grote bedreigingen van de gezondheid moet worden 
beschouwd, en een oorzaak van aanzienlijke bezorgdheid bij de bevolking is; 
2. Overwegende dat, volgens artikel 3, onder o), van het Verdrag het optreden van 
de Gemeenschap een bijdrage omvat tot het verwezenlijken van een hoog niveau 
van bescherming van de gezondheid; 
3. Overwegende dat artikel 129 de Gemeenschap uitdrukkelijk bevoegdheid op dit 
gebied verleent de samenwerking tussen de Lid-Staten te bevorderen en, indien 
nodig, hun activiteiten te ondersteunen, de coördinatie van hun beleid en hun 
programma's alsmede de samenwerking met derde landen en met inzake 
volksgezondheid bevoegde internationale organisaties te bevorderen; dat het 
optreden van de Gemeenschap gericht dient te zijn op de preventie van ziekten en 
de bevordering van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs; 
36 PB nr. 
PBnr. 37 
38 PB nr. 
39 PB nr. 
28 
4. Overwegende dat de Raad en de ministers van volksgezondheid, in het kader van 
de Raad bijeen, in hun resolutie van 27 mei 1993 betreffende toekomstige actie op 
het gebied van de volksgezondheid40 de noodzaak heeft beklemtoond van 
communautaire actie teneinde leven toe te voegen aan de jaren en jaren toe te 
voegen aan het leven, en van selectie van actiegebieden op grond van de 
mogelijkheid om een preventieve actie te ondernemen; 
5. Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 19 november 1993 
over het volksgezondheidsbeleid na Maastricht41 een beroep op de Commissie 
heeft gedaan om activiteiten op het gebied van de ongevallenpreventie te 
organiseren en ten uitvoer te leggen; 
6. Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 24 november 1993 inzake 
het actiekader op het gebied van de volksgezondheid42 opzettelijke en 
onopzettelijke letsels en ongevallen als een prioritair actiegebied binnen de 
volksgezondheid heeft aangemerkt; 
7. Overwegende dat het Europees Parlement en de Raad in hun Besluit 3092/94/EG 
van 7 december 199443 een communautair informatiesysteem over ongevallen thuis 
en tijdens de vrijetijdsbesteding hebben ingesteld, waarmee het onderhavige besluit 
nauw moet worden gecoördineerd; 
8. Overwegende dat overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het 
evenredigheidsbeginsel, zoals neergelegd in artikel 3B van het Verdrag, op het 
gebied van de voorkoming van letsel slechts door de Gemeenschap mag worden 
opgetreden indien en voor zover dit optreden wegens zijn omvang of gevolgen 
beter op communautair niveau kan worden verricht; dat dit programma 
communautaire toegevoegde waarde zal opleveren, doordat activiteiten die reeds 
in betrekkelijke afzondering op nationaal niveau zijn ondernomen, worden 
samengebracht zodat zij elkaar kunnen aanvullen met belangrijke resultaten voor 
de hele Gemeenschap, doordat zij bijdragen tot de versterking van de solidariteit 
en de samenhang in de Gemeenschap en doordat zij, wanneer dat nodig wordt 
geacht, tot de opstelling van normen en standaarden voor de best mogelijke 
praktijk zullen leiden; 
9. Overwegende dat de samenwerking met inzake volksgezondheid bevoegde 
internationale organisaties en met derde landen dient te worden bevorderd; 
10. Overwegende dat het programma, door steun te verlenen voor het verwerven van 
betere kennis en beter begrip van alsmede door een ruimere verspreiding van 
informatie over de voorkoming van letsel, door te zorgen voor een verbeterde 
vergelijkbaarheid van de informatie op dit gebied en door de ontwikkeling van 
acties ter aanvulling op bestaande programma's en acties van de Gemeenschap, 
waarbij onnodig dubbel werk wordt voorkomen, zal bijdragen tot de 
verwezenlijking van de in artikel 129 omschreven doelstellingen van de 
Gemeenschap; 
40 PB nr. C 174 van 25.6.1993, blz. 1. 
41 PB nr. C 329 van 6.12.1993, blz. 375. 
42 COM(93) 559 def. van 24.11.1993. 
43 PB nr.L 331 van 21.12.1994, blz. 1. 
29 
11. Overwegende dat om de waarde en de uitwerking van het programma te vergroten 
een voortdurende beoordeling van de ondernomen acties dient te worden verricht, 
met bijzondere aandacht voor hun doeltreffendheid en de verwezenlijking van de 
gestelde doeleinden en, indien nodig, met het oog op de nodige aanpassingen; 
12. Overwegende dat dit besluit voor de gehele duur van het programma een 
financieel kader vastlegt dat het belangrijkste referentiepunt is in de zin van punt 1 
van de Verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 
6 maart 199544 aan de begrotingsautoriteit tijdens de jaarlijkse 
begrotingsprocedure; 
13. Overwegende dat de financiële vooruitzichten van de Gemeenschap geldig zijn tot 
1999 en dat zij voor de periode daarna zullen moeten worden herzien; 
14. Overwegende dat dit programma een looptijd van vijfjaar dient te hebben teneinde 
de uit te voeren acties voldoende tijd te laten om de gestelde doelstellingen te 
verwezenlijken, 
BESLUITEN: 
Artikel 1 
Vaststelling van het programma 
1 Binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid wordt voor de 
periode van 1 januari 1999 tot en met 31 december 2003 een programma voor 
optreden van de Gemeenschap inzake de voorkoming van letsel, hierna 
"programma" genoemd, vastgesteld. 
2 Dit programma heeft tot doel bij te dragen tot activiteiten inzake de 
volksgezondheid die het ontstaan en de gevolgen van letsel beogen te 
verminderen, door de doeltreffender verspreiding en toepassing van 
preventietechnieken te bevorderen waarvan de waarde door deskundigen algemeen 
wordt erkend en door het algemene vermogen van de volksgezondheidsinstanties 
te helpen versterken om doeltreffende activiteiten ter voorkoming van letsel op te 
zetten. 
3 De krachtens dit programma ten uitvoer te leggen acties en hun specifieke 
doelstellingen worden in de bijlage uiteengezet. 
Artikel 2 
Tenuitvoerlegging 
1 De Commissie draagt, in nauwe samenwerking met de Lid-Staten, zorg voor de 
tenuitvoerlegging van de in de bijlage beschreven acties. 
44 PB nr. C 102 van 4.4.1996, blz. 4. 
30 
2 De Commissie werkt samen met instellingen en organisaties die werkzaam zijn op 
het gebied van de voorkoming van letsel. 
Artikel 3 
Begroting 
1 Het financiële kader voor de tenuitvoerlegging van het programma voor het jaar 
1999 bedraagt 1,3 miljoen ecu, overeenkomstig de huidige financiële 
vooruitzichten. Het financiële kader voor de laatste vier jaren van het programma 
(2000-2003) wordt nader vastgesteld, zodra de toekomstige financiële 
vooruitzichten bekend zijn. 
2 De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegewezen 
overeenkomstig de financiële vooruitzichten. 
Artikel 4 
Samenhang en complementariteit 
De Commissie draagt zorg voor de samenhang en de complementariteit tussen de 
krachtens dit programma uit te voeren acties van de Gemeenschap en de acties die 
krachtens andere toepasselijke communautaire programma's worden uitgevoerd. 
Artikel 5 
Comité 
1 De Commissie wordt bijgestaan door een Raadgevend Comité, hierna "Comité" 
genoemd, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten 
door de vertegenwoordiger van de Commissie. 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp voor van 
de te nemenmaatregelen. 
Het Comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang 
van de urgentie van de materie advies uit over het ontwerp zo nodig door middel 
van een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht 
te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité 
uitgebrachte advies. Zij brengt het Comité op de hoogte van de wijze waarop zij 
rekening heeft gehouden met het advies. 
2. Het Comité wordt in het bijzonder geraadpleegd over: 
a) de criteria en procedures voor de selectie en financiering van de projecten 
krachtens dit programma; 
b) de beoordelingsprocedure. 
31 
De vertegenwoordiger van de Commissie houdt het Comité regelmatig op de 
hoogte van voorstellen van de Commissie of van initiatieven van de Gemeenschap 
alsmede van de uitvoering van programma's op andere beleidsgebieden die 
rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van de doelstellingen van dit 
programma. 
Artikel 6 
Internationale samenwerking 
Bij de uitvoering van dit programma wordt samenwerking met derde landen en 
met op het gebied van de volksgezondheid bevoegde internationale organisaties 
bevorderd. 
Aan dit programma kan worden deelgenomen door de geassocieerde landen van 
Midden- en Oost-Europa, overeenkomstig de voorwaarden van de de 
associatieovereenkomsten of de aanvullende protocollen daarbij betreffende de 
deelneming aan communautaire programma's. Aan dit programma kan op basis 
van aanvullende kredieten worden deelgenomen door Cyprus en Malta, volgens 
dezelfde regels als op de EVA-landen van toepassing zijn en overeenkomstig de 
met deze landen overeen te komen procedures. 
Artikel 7 
Controle en beoordeling 
Bij de tenuitvoerlegging van dit besluit neemt de Commissie de nodige 
maatregelen om de controle en voortdurende beoordeling van het programma te 
verzekeren, rekening houdend met de in artikel 1 en in de bijlage bedoelde 
algemene en specifieke doelstellingen. 
Tijdens het derde jaar van het programma dient de Commissie bij het Europees 
Parlement en de Raad een beoordelingsverslag in. 
Na afloop van het programma legt de Commissie een eindverslag aan het Europees 
Parlement en de Raad voor. 
In deze verslagen neemt de Commissie gegevens op over de communautaire 
financiering op de verschillende actiegebieden en over de complementariteit van 
deze actie met de andere in artikel 4 bedoelde acties, alsmede de resultaten van de 
beoordelingen. Zij doet deze verslagen ook aan het Economisch en Sociaal Comité 
en aan het Comité van de Regio's toekomen. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor het Europees Parlement Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
32 
BIJLAGE 
SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN EN ACTIES 
I ONGEVALLEN VAN KINDEREN, JONGE VOLWASSENEN EN BEJAARDEN45 
Doelstelling: Bijdragen tot volksgezondheidsactiviteiten met het oog op de vermindering 
van de incidentie van letsels door ongevallen thuis, tijdens de 
vrijetijdsbesteding en op school, zulks door het bevorderen van een 
doeltreffender verspreiding en toepassing van preventietechnieken waarvan 
de waarde door een ruime kring van deskundigen wordt erkend. 
II ZELFMOORD 
Doelstelling: Bijdragen tot volksgezondheidsactiviteiten met het oog op de vermindering 
van de incidentie van letsels door het opzettelijk toebrengen van schade 
aan zichzelf zulks door het bevorderen van een doeltreffender verspreiding 
en toepassing van preventietechnieken waarvan de waarde door 
deskundigen amgemeen wordt erkend. 
Hl VERMOGEN OM LETSELS TE VOORKOMEN 
Doelstelling: Bijdragen tot het versterken van het vermogen van de 
volksgezondheidsinstanties om doeltreffende activiteiten voor de preventie 
van letsels op te zetten. 
Ter ondersteuning van elk van deze doelstellingen te ondernemen acties: 
(De acties kunnen op meer dan een doelstelling betrekking hebben: zo kan een project 
over veiligheid in de sport betrekking hebben op kinderen, jongere volwassenen en 
bejaarden.) 
1 Netwerken', aanmoedigen en verlenen van bijstand bij het opzetten van netwerken, 
met name gewijd aan de ontwikkeling van nieuwe aanpakken of vernieuwende 
methoden om veel voorkomende problemen het hoofd te bieden, uitwisseling van 
materiaal, richtsnoeren en handboeken, organisatie van opleidingsactiviteiten. 
2 Campagnes: ondersteunen van de verspreiding van informatie; dit omvat het 
opzetten van een gegevensbank over de gevoerde campagnes, met indien mogelijk 
beoordelingen van hun waarde, effecten en overdraagbaarheid, alsmede organisatie 
van wedstrijden om de beste campagnes ter preventie van letsels te identificeren; 
indien passend, bevordering van de organisatie van parallelle campagnes in een 
aantal Lid-Staten; hulp bij de ontwikkeling van basismateriaal en publiciteit. 
45 De communautaire maatregelen op het gebied van de "civiele bescherming" vallen nit onder de 
maatregelen in het kader van dit programma (met name betreffende het voorstel voor een 
beschikking van de Raad tot invoering van een communautaire actieprogramma voor civiele 
bescherming COM(95) 155 def). 
33 
3 Gegevens over letsels, in samenwerking met EHLASS: bevordering van afspraken 
over codering, gegevensomschrijvingen, betere registratie van de plaats waar het 
ongeval is voorgekomen, alsmede over gedragsaspecten en opeenvolgingen van 
gebeurtenissen, meer nauwkeurigheid in de overlijdensakten, gebruik van relevante 
schalen voor de ernst van de situatie, alsmede minimumgegevenssets; verlenen van 
steun voor de toepassing van relevante resultaten van de International 
Collaborative Effort on Injury Statistics; onderzoek naar de dekking van bestaande 
systemen voor gegevensverzameling en zo nodig uitwerken van maatregelen om 
deze dekking te verbeteren; opname van aanvullende vragen of modules in 
bestaande enquêtes die de hele Gemeenschap bestrijken; hulp om na te gaan welke 
enquêtes nodig zijn; bevorderen van de oprichting van een gegevensbank van 
enquêtes waarvan het bestaan bekend is. 
4 Technisch onderzoek naar risicofactoren voor letsels, bevorderen van 
samenwerking tussen instellingen met gespecialiseerde kennis en faciliteiten die in 
staat zijn dergelijke activiteiten te ondernemen; ondersteunen van de ontwikkeling 
van een inventaris van instellingen en hun projecten, alsmede evaluatie van 
preventieprojecten en -campagnes. 
5 Raadpleging en samenwerking: steun voor formele en informele vergaderingen op 
verschillende overheidsniveaus, conferenties en seminars, werk- en adviesgroepen. 
Daarnaast zullen de volgende acties doelstelling m ondersteunen: 
6 Activiteiten om volksgezondheidsinstanties te helpen meer gebruik te maken van 
andere communautaire beleidslijnen inzake de preventie van letsels: verbeteren 
van het bewustzijn van de communautaire programma's en de voorwaarden voor 
deelname eraan, verlenen van hulp voor het opzetten van consortia over de 
nationale grenzen heen en bijstaan van groepen met speciale belangen om de 
nuttigste gesprekspartners in de communautaire instellingen te vinden. 
34 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1 TITEL VAN DE MAATREGEL 
Voorstel voor een Besluit van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling 
van een programma voor optreden van de Gemeenschap van 1999 tot 2003 inzake de 
voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid 
2 BETROKKEN BEGROTINGSLIJN 
B3-... 
3 RECHTSGRONDSLAG 
Artikel 3, sub o), en artikel 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap. 
4 OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1 Algemene doelstelling 
Om bij te dragen tot verwezenlijking van de doelstellingen die zijn vastgelegd in het 
Verdrag: 
krachtens artikel 3, sub o), dient de Gemeenschap bij te dragen tot het 
verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid; 
krachtens artikel 129 moet de Gemeenschap ertoe bijdragen een hoog niveau van 
bescherming van de volksgezondheid te verzekeren door de samenwerking tussen 
de Lid-Staten te bevorderen en, indien nodig, hun activiteiten te ondersteunen, de 
coördinatie van hun beleidsmaatregelen en programma's alsmede de samenwerking 
met derde landen en de inzake volksgezondheid bevoegde internationale 
organisaties te bevorderen. Het optreden van de Gemeenschap is gericht op de 
preventie van ziekte, met name grote bedreigingen van de gezondheid, door het 
onderzoek naar de oorzaken en overdracht ervan en het bevorderen van 
gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs. 
Dit programma heeft tot doel bij te dragen tot volksgezondheidsactiviteiten die de 
incidentie van letsels beogen te verminderen, door de doeltreffender verspreiding en 
toepassing te bevorderen van preventietechnieken waarvan de waarde door deskundigen 
algemeen wordt aanvaard en door het algemene vermogen van de 
volksgezondheidsinstanties om doeltreffende activiteiten voor de preventie van letsels op 
te zetten te helpen versterken. 
De methode om deze doelstelling te verwezenlijken bestaat in het ondernemen van acties 
die: 
aanmoediging en bijstand verlenen voor het opzetten van netwerken van wie actief 
is op het gebied van de preventie van letsels; 
35 
informatie verspreiden over campagnes voor de preventie van letsels; 
door middel van enquêtes en op andere manieren de over ongevallen beschikbare 
gegevens verbeteren; 
beter technisch onderzoek naar risicofactoren i.v.m. letsels bevorderen door een 
grotere samenwerking tussen centra van deskundigen; 
indien passend, bijdragen tot raadpleging en samenwerking tussen de Lid-Staten; 
de volksgezondheidsinstanties helpen beter gebruik te maken van andere 
communautaire beleidslijnen als hulp bij de preventie van letsels. 
4.2 Duur van de maatregelen en regelingen voor verlenging of uitbreiding 
5 jaar: 1 januari 1999 t/m 31 december 2003 
verslag over de tenuitvoerlegging moet in het derde jaar aan de Raad en het 
Europees Parlement worden voorgelegd; 
verslag aan de Raad en het Europees Parlement na afloop van het programma 
tezamen met de resultaten van evaluaties. 
5 INDELING VAN DE UITGAVEN OF INKOMSTEN 
Niet-verplichte uitgaven 
Gesplitste kredieten 
6 AARD VAN DE UITGAVEN OF INKOMSTEN 
Subsidie voor gezamenhjke financiering met andere bronnen in de overheids- of 
particuliere sector (niet meer dan een bepaald percentage van de totale kosten van de 
voorgestelde projecten). 
De hoogte van de toe te kennen subsidie hangt af van de reikwijdte van de te financieren 
maatregel en van de mate waarin het actieprogramma zich weerspiegelt in de verschillende 
geplande activiteiten. Een dergelijke subsidie bedraagt hoogstens 70% van de totale 
begroting voor de voorgestelde projecten, behalve in het geval van netwerken en 
werkzaamheden die zijn opgedragen en die van direct nut zijn voor de Commissie; in die 
gevallen kan de subsidie 100% bedragen. 
7 FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1 Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (definitie van de 
eenheidskosten) 
De wijze van berekening is het resultaat van de ervaring met eerdere activiteiten in 
verband met volksgezondheidskwesties. Een en ander omvat de diverse soorten 
communautaire acties die in tabel 4 van Mededeling (93) 559 def. van de Commissie van 
24 november 1993 zijn opgesomd; dit is een bundeling van 10 jaar know-how inzake 
financiering van samenwerkingsinspanningen met de Lid-Staten en NGO's voor de 
verzameling, analyse en verspreiding van informatie, het opzetten van netwerken, 
36 
onderzoek naar de kwaliteit van campagnes zoals Europese weken, het opzetten van 
overleg- en samenwerkingsmechanismen en -procedures teneinde gemeenschappelijke 
doelstellingen te bepalen en het beleid te coördineren alsmede op communautair niveau 
strategieën te formuleren en te ontwikkelen. De specifieke kostenramingen gaan uit van de 
veronderstelling dat voor de helft van de in het kader Van dit programma te verrichten 
activiteiten een financiering van 100% nodig is, terwijl voor de andere helft een 
financiering van 50% nodig is en dat de te verrichten activiteiten betrekking zullen hebben 
op de meeste of alle Lid-Staten. Voor de tenuitvoerlegging van deze activiteiten wordt 
voor het jaar 1999 een bedrag van 1,3 miljoen ecu noodzakelijk geacht. Het nieuwe 
begrotingskader voor de laatste vier jaren zal in het jaar 2000 worden vastgesteld, 
rekening houdend met de toekomstige financiële perspectieven van de Gemeenschap. Tot 
de jaarlijkse toewijzingen zal worden besloten overeenkomstig de normale 
begrotingsprocedures. 
7.1.1 Vermindering van het aantal ongevallen 
- Netwerken 
Voor de werking van drie netwerken per jaar wordt voor 1999 gerekend met gemiddelde 
kosten van 200 000 ecu per jaar. 
- Verspreiding van informatie 
Aangezien dit een nieuwe actie is, zijn de kosten geraamd op basis van de ervaringen met 
bestaande programma's op volksgezondheidsgebied (kanker, AIDS en overdraagbare 
ziekten, drugs, gezondheidsbevordering) en de kosten daarvan (100 000 ecu per jaar). 
7.1.2 Zelfmoord 
- Netwerken 
Voor de werking van een netwerk per jaar wordt voor 1999 gerekend met gemiddelde 
kosten van 200 000 ecu per jaar. 
- Verspreiding van informatie 
Aangezien dit een nieuwe actie is, zijn de kosten geraamd op basis van de ervaringen met 
bestaande programma's op volksgezondheidsgebied (kanker, AIDS en overdraagbare 
ziekten, drugs, gezondheidsbevordering) en de kosten daarvan (100 000 ecu per jaar). 
- Verbetering van gegevens over zelfmoord 
Aangezien dit een nieuwe actie is, zijn de kosten (200 000 ecu) geraamd op basis van de 
ervaringen van EUROSTAT en het EHLASS-systeem (ongevallen thuis en tijdens de 
vrijetijdsbesteding). 
7.1.3 Preventief vermogen 
Steun voor ten minste twee landelijke evenementen per jaar à 50 000 (met speciale 
betekenis voor 1999) bij de start van het programma. 
37 
7.2 Gedetailleerde kostenverdeling (in miljoen ecu) 
fi DOELSTELLING ACTIEGEBIED JAREN 
1999 2000 2001 2002 2003 Totaal 
Bijdragen tot een 
vermindering van 
ongevallen van 
kinderen, jonge 
volwassenen en 
bejaarden Aanmoediging en bijstand voor het opzetten van netwerken; 
verspreiden van informatie over campagnes, verbeteren van de 
gegevens over ongevallen; technisch onderzoek naar 
risicofactoren i.v.m. letsels; raadpleging en samenwerking; Indicatieve programmering 
0,7 0,7 
Bijdragen tot een 
vermindering van de 
incidentie van 
zelfmoord 
Bijdragen tot de 
versterking van het 
vermogen om letsels 
te voorkomen Aanmoediging en bijstand voor het opzetten van netwerken; 
verspreiden van informatie over campagnes, verbeteren van de 
gegevens over ongevallen; technisch onderzoek naar 
risicofactoren i.v.m. letsels; raadpleging en samenwerking; 0,4 0.4 
Aanmoediging en bijstand voor het opzetten van netwerken; 
verspreiden van informatie over campagnes, verbeteren van de 
gegevens over ongevallen; technisch onderzoek naar 
risicofactoren i.v.m. letsels; raadpleging en samenwerking; 0,1 0,1 
activiteiten om de volksgezondheidsinstanties te helpen meer 
gebruik te maken van andere communautaire beleidslijnen als 
hulp bij de preventie van letsels. 
__ 0,1 
1,3 p.m p.m p.m p.m 0,1 
Ü 
38 
7.3 Indicatief schema van de toewijzingen (in miljoen ecu) 
! Vastleggingskredieten 
1 Betalingskredieten 
1999 
2000 
2001 
2002 
2003 
1 Volgende jaren 
Totaal 1999 
1,3 
0,78 
0,52 
-
-
-
-
1,3 2000 
-
-
-
-
-
-
-
-2001 
-
-
-
-
-
-
-
-2002 
-
-
-
-
-
-
-
-2003 
-
-
-
-
-
-
-
-Totaal 
1,3 
0,78 
0,52 
-
-
-
-
1,3 
8. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN: 
MAATREGELEN RESULTATEN VAN GETROFFEN 
Op de aanvraagformulieren voor subsidie zal gevraagd worden naar de identiteit en de 
aard van de potentiële begunstigden, zodat vooraf hun betrouwbaarheid kan worden 
beoordeeld. 
Fraudebestrijdingsmaatregelen (controles, tussentijdse verslagen, eindverslag) worden 
opgenomen in de overeenkomsten of contracten tussen de Commissie en de begunstigden. 
Voordat de tussentijdse betalingen en de slotbetaling worden verricht, zal de Commissie 
de verslagen controleren en zich ervan overtuigen dat het werk naar behoren is 
uitgevoerd. 
Daarnaast zal de Commissie steekproeven nemen om na te gaan hoe de financiële 
middelen zijn gebruikt. Andere begrotingslijnen op volksgezondheidsgebied voor de 
begrotingsjaren 1991 t/m 1995 zijn reeds gecontroleerd en de doeltreffendheid van deze 
controles is gebleken. 
9. ELEMENTEN VOOR EEN KOSTEN-EFFECTIVITEITSANALYSE 
9.1 Specifieke en kwantificeerbare doelstellingen 
Dit programma heeft tot doel bij te dragen tot een hoog niveau van 
gezondheidsbescherming tegen letsels, door de doeltreffender verspreiding en toepassing 
te bevorderen van preventietechnieken waarvan de waarde door deskundigen algemeen 
wordt aanvaard en door bij te dragen tot het algemene vermogen van de 
volksgezondheidsinstanties om doeltreffende activiteiten voor de preventie van letsels op 
te zetten. 
39 
De indicatoren die aanduiden of doelstellingen op dit gebied al dan niet zijn bereikt, 
omvatten de volgende soorten maatregelen. Deze zullen verder worden bijgesteld in 
samenwerking met het nieuwe programma inzake gezondheidsmonitoring, dat onder 
andere tot taak heeft indicatoren te ontwikkelen voor communautaire beleidslijnen inzake 
volksgezondheid. De methode om deze doelstelling te verwezenlijken bestaat in het 
ondernemen van acties die: 
aanmoediging en bijstand verlenen voor het opzetten van netwerken van degenen 
die actief zijn op het gebied van de preventie van letsels; 
de activiteit van de netwerken meten (leden, uitgeven van bijvoorbeeld 
informatiebladen, organiseren van conferenties, WWW discussiegroepen, enz); 
informatie verspreiden over campagnes voor de preventie van letsels (bijvoorbeeld 
onderzoek naar het aantal en de kwaliteit van door het programma ondersteunde 
publicaties); 
door middel van enquêtes en op andere manieren de over ongevallen beschikbare 
gegevens verbeteren (bijvoorbeeld welke nieuwe maatregelen worden getroffen en 
in welke landen dat gebeurt); 
beter technisch onderzoek naar risicofactoren i.v.m. letsels bevorderen door een 
grotere samenwerking tussen centra van deskundigen (aantal en kwaliteit van 
dergelijke door het programma ondersteunde verslagen); 
indien passend, bijdragen tot raadpleging en samenwerking tussen de Lid-Staten 
(beschrijving van gevallen van een dergelijke consultatie); 
de volksgezondheidsinstanties helpen beter gebruik te maken van andere 
communautaire beleidslijnen als hulp bij de preventie van letsels (cijfers en 
omschrijving). 
Doelgroep 
1 Bevoegde gezondheidsautoriteiten van de Lid-Staten op nationaal, regionaal en 
plaatselijk niveau en inzake de volksgezondheid bevoegde internationale 
organisaties. 
2 Gezondheidswerkers, gezondheidsepidemiologische diensten, gezondheids- en 
medische verenigingen, specialisten in de preventie van verschillende soorten 
letsels, academische instellingen, enz. 
3 Niet-gouvernementele organisaties en andere lichamen met belangen op het gebied 
van gezondheid en de preventie van letsels, en het grote publiek. 
9.2 Redenen voor de maatregel 
Bij het nemen van initiatieven krachtens artikel 129 moet de Gemeenschap zich 
bezighouden met het voorkomen van ziekten en met de gezondheidsbescherming. In de 
Mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid (COM(93) 559 def. van 24 november 1993) zijn criteria opgenomen 
voor het vaststellen van prioritaire gebieden voor communautaire programma's. Aan de 
hand van deze criteria is in de "kader"mededeling van 1993 nagegaan welke de 
40 
verschillende mogelijkheden zijn om ziekten, in het bijzonder grote gevaren voor de 
gezondheid, en de oorzaken daarvan via verschillende soorten communautaire acties aan 
te pakken, en zijn op basis van in de mededeling opgesomde criteria acht prioritaire 
gebieden vastgesteld. Een van die gebieden is de preventie van letsels. 
Dit voorstel is toegespitst op een klein aantal kernpunten op dit ruime gebied, 
geselecteerd op basis van de evaluatie ex ante dat zij een belangrijke oorzaak van 
vermijdbaar letsel en dood zijn, nog niet door een andere actie op communautair niveau 
worden behandeld, mogelijkheden voor rendabele interventie bieden en communautaire 
toegevoegde waarde opleveren door op nationaal en sub-nationaal niveau verrichte 
werkzaamheden samen te brengen en aan te vullen. Dit zou aanzienlijk efficiënter zijn dan 
dergelijke kwesties over te laten aan intergouvernementele samenwerking zonder bijdrage 
van de Gemeenschap: op dit gebied biedt de door artikel 129 voor de Gemeenschap en de 
Commissie bedoelde input een duidelijk gemeenschappelijk regelgevingskader waardoor 
onbestemde en tijdverslindende onderhandelingen kunnen worden vermeden en uitgaande 
van een steviger grondslag snellere vooruitgang kan worden geboekt. 
De geselecteerde doelgebieden zijn ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding van 
kinderen, jonge volwassenen en bejaarden, ongevallen van kinderen op school, alsmede 
het thema zelfmoord en minder ernstige gevallen van opzettelijk aan zichzelf toegevoegd 
letsel (soms para-zelfmoord genoemd). Deze selectie van gebieden is ruimschoots 
gerechtvaardigd door evaluatie ex ante, gebruikmakend van bovengenoemde criteria en 
behandelt alle categorieën letsels die de belangrijkste oorzaken van dood, handicap en 
schade aan de gezondheid zijn, met uitzondering van beroepsziekten en arbeids- alsmede 
verkeersongevallen, die reeds door andere communautaire activiteiten worden bestreken. 
Voor de uitvoeringsmethoden en de toewijzing van geldmiddelen geldt het onderstaande: 
specifieke toepassing van het subsidiariteitsbeginsel bij het vaststellen van te 
ondernemen en mede te financieren acties; 
identificatie en selectie van projecten voor medefinanciering van acties op het 
gebied van de preventie van letsels; 
het begrip toegevoegde waarde voor de Gemeenschap, dat met name zal worden 
verwezenlijkt via het coördineren van nationale maatregelen, het verspreiden van 
informatie en ervaringen, het stellen van prioriteiten, de eventuele oprichting van 
netwerken, het selecteren van Europese projecten en het motiveren en inschakelen 
van alle betrokkenen. 
Voor de tenuitvoerlegging van het programma zullen twee methoden worden toegepast. 
De ene is projecten te ondersteunen die in de Lid-Staten en op communautair niveau 
worden uitgevoerd. De selectie van prioritaire projecten is grotendeels gebaseerd op 
algemene doelstellingen voor de middellange termijn, terwijl de tenuitvoerlegging van de 
maatregelen zelf afhankelijk is van de kwaliteit en doeltreffendheid van de projecten die in 
de loop van het jaar aan de bevoegde dienst worden voorgelegd. De tweede methode 
bestaat in het verrichten van specifieke activiteiten die noodzakelijk zijn voor de 
verwezenlijking van het programma en die volledig door het programma worden 
gefinancierd. 
41 
De selectiecriteria voor projecten zijn: 
compatibiliteit met de doelstellingen en conformiteit met minstens een van de 
vastgestelde doelstellingen; 
onderzoek naar de "toegevoegde waarde voor de Gemeenschap" van de projecten 
(transnationale deelname, ontwikkeling van een model dat in andere Lid-Staten 
toepasbaar is, informatie die in andere Lid-Staten bruikbaar is enz); 
vermoedelijke doeltreffendheid en waarde; 
duidelijkheid en motivatie van de eisen; 
relevantie van de gekozen methodologie; 
organisatorische deskundigheid en ervaring; 
geschiktheid van de begroting voor de doelstellingen; 
ondersteuning voor de projecten van de kant van nationale partners; 
objectieve beoordeling; 
advies van het desbetreffend raadgevend comité. 
De voor het eerste jaar van dit programma voorgestelde begroting van 1,3 miljoen ecu 
jaar stemt overeen met die welke terzelfdertijd voor de programma's betreffende zeldzame 
en met vervuiling samenhangende ziekten is voorgesteld. Dit weerspiegelt de gelijke 
prioriteit die in de Mededeling van de Commissie van 1993 aan elk van deze gebieden is 
toegekend, een evaluatie die ook nu nog zijn geldigheid behoudt. Het voorgestelde bedrag 
is het absolute minimum dat noodzakelijk is om het programma te starten. 
9.3 Monitoring en beoordeling van de maatregel 
9.3.1 Monitoring van de maatregel 
De monitoring op communautair niveau is een taak van de Commissie, die aan de hand 
van nationale verslagen alsmede evaluaties van de acties in het kader van het programma 
en van afzonderlijke projecten, bij de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en 
Sociaal Comité en het Comité van de Regio's halverwege de looptijd van het programma 
een tussentijds verslag en na afloop van het programma een eindverslag zal indienen. 
9.3.2 Beoordeling 
De beoordeling geschiedt door middel van: 
een evaluatie van de voornaamste maatregelen en gesubsidieerde projecten, zo 
nodig met medewerking van onafhankelijke deskundigen; 
een evaluatieverslag tijdens het derde jaar; 
een algemeen verslag over de kwaliteit en de doeltreffendheid van de projecten die 
in het kader van het actieprogramma zijn uitgevoerd, dat na afloop van het 
42 
programma door de Commissie aan de overige communautaire instellingen moet 
worden voorgelegd. 
Prestatie-indicatoren die voor deze evaluatie zijn geselecteerd: 
Evaluatie van de projecten door ambtenaren van de Commissie en/of met hen 
samenwerkende personen; 
analyse van de tussentijdse verslagen over geplande en gefinancierde maatregelen, 
waarbij eventueel een accentverschuiving mogelijk is; 
impactstudies door derden; 
relevantie van de door de organisatoren gebezigde methodologie; 
geschiktheid van de begroting voor de doelstellingen; 
vaardigheden en ervaring van de organisaties; 
verspreiding van de resultaten; 
Evaluatieprocedures en -frequentie; 
opstelling van tussentijdse en eindverslagen over de verschillende op dit gebied 
ondernomen acties; 
ontwikkeling van een "standaard"-beoordelingsformulier voor de maatregel dat 
door de begunstigden met hun eindverslag moet worden meegezonden en controle 
van deze stukken door ambtenaren ten kantore van de Commissie of in het veld. 
10 ADMINISTRATIEVE UITGAVEN (DEEL A VAN DE BEGROTING) 
De eigenlijke mobilisatie van de noodzakelijke administratieve hulpmiddelen gebeurt 
onder voorbehoud van het jaarlijkse besluit van de Commissie over de toekenning van de 
middelen, met name gelet op door de begrotingsautoriteit verstrekte aanvullende 
personeels- en financiële middelen. 
43 
10.1 Gevolgen voor het aantal medewerkers 
Soort 
medewerkers 
Ambtenaren 
of tijdelijk 
functio­
narissen A 
B 
C 
Andere herkomst 
Totaal personeel dat de actie 
uitvoert 
vast 
personeel 
1 
l 
1 
3 tijdelijk 
personeel 
0 
0 
0 
0 herkomst medewerker 
binnen DG 
of dienst 
1 
1 
1 
3 extra personeel 
0 
0 
0 
0 duur 
10.2 Financiële gevolgen voor extra personeel 
Geen extra personeel gepland 
10.3 Verhoging van overige lopende losten als gevolg van de maatregel 
Begrotingslijn Bedragen Wijze van berekening 
Vergaderingen 104,250 ecu 2 vergaderingen raadgevend comité/jaar 
A2510 
1 vertegenwoordiger/Lid-Staat= 
2 vergaderingen/jaar x 15 vertegenwoordigers x 
695 ecu/vertegenwoordiger x 5 jaar = 104,250 ecu 
De middelen die nodig zijn voor het dekken van de onderstaande kosten voor de periode 
van vijf jaar, zullen worden verkregen door herschikking van bestaande financiële 
middelen en het gebruik van aanvullende middelen is niet noodzakelijk. 
a) Personeelsuitgaven (titel Al, A2 en A5) 
3 x 100 000 ecu x 5 jaar = 1 500 000 ecu 
b) Operationele uitgaven 
Uitgaven voor vergaderingen (A-250) 
2 vergaderingen/jaar x 15 deskundigen x 825 ecu/deskundige x 5 jaar = 
123 750 ecu 
44 
Reiskosten (A-130) 
24 dienstreizen/jaar Brussel - Luxemburg x 200 ecu/dienstreis x 5 jaar : 
24 000 ecu 
60 dienstreizen/jaar naar Lid-Staten x 1 000 ecu/dienstreis x 5 jaar = 300 000 ecu 
c) Totaal: 1 947 750 ecu 
45 

ISSN 0254-1513 
COM(97)178def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 05 15 01 
Catalogusnummer : CB-CO-97-189-NL-C 
ISBN 92-78-19435-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
MC