Advies over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot invoering van een communautair actieprogramma voor civiele bescherming ()

(95/C 301/02)

De Raad heeft op 8 juni 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 235 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemde voorstel.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juli 1995 opgesteld. Rapporteur was de heer Pellarini.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 328e Zitting (vergadering van 13 september 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De communautaire samenwerking op het gebied van burgerbescherming is al langer een feit. In 1985 is met een eerste ministeriële ontmoeting de grondslag voor deze samenwerking gelegd, die, zoals de Commissie in haar voorstel vermeldt, vervolgens door een aantal resoluties van de Raad geconsolideerd is.

1.2. Het ESC heeft dit dossier altijd met belangstelling gevolgd en elke keer als het zich kon uitspreken over aspecten die specifiek betrekking hadden op maatregelen voor civiele bescherming, initiatieven aangemoedigd, met name waar het risico's van natuurrampen, rampen met industriële installaties en andere zware ongelukken betrof.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het ESC spreekt zijn waardering uit voor dit op een goed moment komende en concrete voorstel voor een beschikking van de Raad tot invoering van een communautair actieprogramma voor civiele bescherming.

2.1.1. Het ESC hoopt wel dat met het voorgestelde actieprogramma niet alleen beoogd wordt de inspanningen van de lid-staten te steunen, te begeleiden en aan te vullen, maar dat naar een Europese meerwaarde wordt gestreefd op een gebied dat nauw met de opbouw van het Europa van de burgers samenhangt.

2.2. Zowel door de resolutie van de Raad van 31 oktober 1994 als door al gelanceerde initiatieven is het actieterrein vormgegeven. Het ESC kan zich volledig vinden in het huidige voorstel, maar wil wel de aandacht vestigen op enkele aspecten die zijns inziens essentieel zijn :

- de rechtsgrondslag;

- preventie;

- informatie en zelfbescherming;

- rampen met installaties.

2.2.1.

De rechtsgrondslag

2.2.1.1. In het Verdrag is niet in een uitdrukkelijke bevoegdheid voor optreden op het gebied van civiele bescherming voorzien en verwijzing naar artikel 3t) lijkt, gezien de huidige gevoeligheid van de publieke opinie en de politieke ambities van de Europese Unie ten aanzien van deze problematiek, niet toereikend als rechtsgrondslag.

2.2.1.2. Het ESC constateert dat het onderhavige voorstel artikel 235 als rechtsgrondslag heeft, omdat een specifieke bevoegdheid ontbreekt. Gezien de aan de slotakte van het Verdrag van Maastricht gehechte verklaring (nr. 1) betreffende civiele bescherming, energie en toerisme, waarin een verslag van de Commissie wordt aangekondigd, en in afwachting van dat verslag, is het ESC van oordeel dat bij de komende herziening van het Verdrag een titel betreffende civiele bescherming opgenomen dient te worden (als apart hoofdstuk of als onderdeel van een ander hoofdstuk). Op dit gebied dient immers een Europese meerwaarde te worden nagestreefd. Aangezien deze problematiek horizontaal van aard is, is opneming van een apart hoofdstuk - zoals ook voor het terrein van de volksgezondheid en consumentenbescherming is gebeurd - alleszins gerechtvaardigd.

2.2.2.

Preventie

2.2.2.1. Het ESC heeft in zijn adviezen altijd op het aspect van de preventie gehamerd, en constateert dus tot zijn grote voldoening dat dit punt in de meest recente resolutie van de Raad () extra aandacht heeft gekregen. Het ESC is er inderdaad van overtuigd dat er op preventief vlak de meeste resultaten in termen van Europese meerwaarde geboekt kunnen worden, met name d.m.v. voorlichting aan het publiek, opleiding en cooerdinatie van het onderzoek op dit terrein, evenals intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking tussen lokale en regionale overheden.

2.2.2.2. In dit verband vindt het ESC dat in de eerste plaats voor de nodige meetapparatuur gezorgd moet worden waarmee - in een zo vroeg mogelijk stadium - gewaarschuwd kan worden voor rampen. Hierbij is het zaak samen te werken met al bestaande of in opbouw zijnde netwerken voor milieutoezicht, en deze verder te versterken en te cooerdineren.

2.2.2.3. Het ESC verzoekt de Commissie derhalve dit aspect verder uit te diepen en met passende voorstellen te komen voor in Europees verband gecooerdineerde maatregelen.

2.2.3.

Voorlichting en zelfbescherming

2.2.3.1. Voorlichting aan de bevolking in het algemeen acht het ESC essentieel, omdat geïnformeerde personen door hun gedrag schade bij een ramp of een ongeluk kunnen beperken () : het voornemen het beleid mede te richten op verbetering van voorlichting, onderwijs en bewustmaking van de burgers, om te bereiken dat deze zichzelf beter gaan beschermen, wordt door het ESC derhalve met instemming begroet.

2.2.3.2. In dit verband zouden niet-gouvernementele organisaties, die in sommige lid-staten al zeer actief zijn op het gebied van de civiele bescherming, een spilfunctie kunnen vervullen. Het zou een goede zaak zijn als hun kennis zowel door het in artikel 4 voorziene raadgevend comité, als in het kader van voorlichtingscampagnes en van uitwisseling van ervaringen benut zou worden.

2.2.4.

Rampen met installaties

2.2.4.1. Hoewel natuurrampen zich moeilijk laten voorspellen, zijn voor de hulpverlening in geval van overstromingen, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, enz. al wel de nodige ervaring en logistieke voorzieningen voorhanden. Daarnaast doen zich echter in toenemende mate rampen voor ten gevolge van menselijk falen bij de toepassing van technologie, of van niet in te schatten defecten van installaties, om nog maar niet te spreken van het gebruik van technologie voor criminele doeleinden (denk aan terroristische aanslagen met gifgassen).

2.2.4.2. In dit verband dient opgemerkt te worden dat hulpbrigades bij de eerste-hulpverlening vaak in benarde situaties verzeild raakten, omdat ze niet voldoende geïnformeerd waren of niet goed wisten welke gevaren en risico's hen te wachten stonden.

2.2.4.3. Het ESC beseft dat het risico van rampen met installaties kan afnemen bij een striktere naleving van de veiligheidsnormen; toch dringt het aan op verbetering van de civiele bescherming d.m.v. een duidelijkere voorlichting over de mogelijke risico's, specifieke training voor bepaalde soorten risico's en het opstellen van rampenplannen zodat in dit soort noodsituaties onmiddellijk en doeltreffend kan worden opgetreden.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Artikel 3, eerste lid

3.1.1. Gezien het betoog in paragraaf 2.1.1 stelt het ESC voor, het eerste lid van artikel 3 als volgt aan te vullen :

"en tevens, terwille van een homogenisering van dit beleid tussen de lid-staten, de uitwisseling van standpunten en informatie over de verschillende initiatieven voor civiele bescherming in de lid-staten te bevorderen, in samenwerking met de op dit terrein werkzame organisaties en instanties in de lid-staten."

3.2. Artikel 3, derde lid

3.2.1. Teneinde de ervaringen van de op dit terrein al werkzame organisaties en instanties te benutten, zou aan het derde lid van artikel 3 de volgende zin toegevoegd moeten worden :

"evenals met de belanghebbende organisaties en instanties."

3.3. Artikel 4

3.3.1. Het ESC hoopt dat het raadgevend comité dat de Commissie moet bijstaan, de grootst mogelijke doorzichtigheid voorstaat en zijn voordeel zal doen met de ervaring van op dit gebied actieve niet-gouvernementele organisaties en instanties.

3.4. Het ESC verzoekt de Commissie tot slot, in het kader van dit programma na te denken over een vastomlijnde definitie van het begrip "ramp".

4. Conclusie

4.1. Het ESC bevestigt zijn positieve oordeel over dit voorstel voor een actieprogramma voor civiele bescherming en dringt er tot besluit bij de Commissie op aan, de aandacht voor dit vraagstuk niet te laten verslappen en de samenwerking en de cooerdinatie in dezen te blijven intensiveren.

Brussel, 13 september 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 142 van 8. 6. 1995, blz. 19.

() PB nr. C 313 van 10. 11. 1994, blz. 1.

() Zie in dit verband paragraaf 3.10 van het advies, PB nr. C 295 van 22. 10. 1994, blz. 83 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken.