4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Advies over de totstandbrenging van een Europese financiële ruimte 
(88/C 175/01) 
De Commissie heeft op 22 december 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van 
artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over de totstandbrenging van een 
Europese financiële ruimte. 
De Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden van het Comité was belast, heeft haar advies op 
12 april 1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Delhomenie. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 255e zitting (vergadering van 27 april 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met vrijwel algemene stemmen (één onthouding) 
is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het stemt het Comité tot grote voldoening dat 
de Commissie haar mededeling van 24 november 1987, 
getiteld „Totstandbrenging van een Europese financiële 
ruimte", voor advies aan hem heeft voorgelegd. Het 
Comité is hierover vooral verheugd omdat een Europese 
financiële ruimte één van de essentiële voorwaarden is 
voor de totstandbrenging van de grote binnenmarkt. 
1.2. De vrijmaking van het kapitaalverkeer, waarvan 
het principe in het Verdrag van Rome verankerd ligt 
(art. 67 e.v.), maar ten aanzien waarvan uitvoerings­
besluiten aanvankelijk nog zijn uitgebleven, heeft al 
tot diverse richtlijnen aanleiding gegeven. De jongste 
richtlijn (86/566/EEG) dateert van 17 november 1986 
en strekt tot wijziging van de richtlijn van 11 mei 1960, 
waarbij de lid-staten zich ertoe hebben verbonden, de 
bij de inwerkingtreding van de richtlijn vereiste mach­
tigingsprocedures niet te bemoeilijken, de machtigings-
en controleformaliteiten met betrekking tot het sluiten 
en uitvoeren van transacties en transfers zoveel mogelijk 
te vereenvoudigen, en over dit laatste in voorkomend 
geval met elkaar overleg te plegen. 
1.3. Thans stelt de Commissie twee nieuwe richtlij­
nen en een verordening voor. 
1.3.1. In het eerste richtlijnvoorstel, dat gebaseerd is 
op artikel 67 van het Verdrag, wordt bepaald dat de 
lid-staten alle nog bestaande beperkingen betreffende 
het kapitaalverkeer moeten opheffen; tevens wordt hier­
in aangegeven aan welke voorwaarden voldaan moet zijn voordat de lid-staten tot invoering van een monetai­
re reglementering mogen overgaan, welke vrijwarings-
maatregelen bij monetaire onrust mogen worden geno­
men en welke termijnen voor de inwerkingtreding van 
deze richtlijn zullen gelden. 
1.3.2. Voor de Commissie is liberalisatie van de ka­
pitaalmarkten een noodzakelijke, maar nog niet vol­
doende voorwaarde voor de totstandbrenging van de 
binnenmarkt. Volgens haar moeten hiertoe ook regels 
voor toezicht worden ingevoerd ten einde eventuele 
risico's en onevenwichtigheden te voorkomen, en moe­
ten de belastingen worden geharmoniseerd, alhoewel 
dit niet per se van tevoren al moet gebeuren. Voorts 
heeft een en ander volgens de Commissie tot gevolg 
dat de valutadiscipline gehandhaafd of zelfs opgevoerd 
moet worden, hetgeen betekent dat alle valuta's aan het 
EMS zouden moeten deelnemen. Tevens veronderstelt 
dit dat op het stuk van het monetair beleid intensiever 
wordt samengewerkt en dat naar een convergerende 
economische politiek van de lid-staten wordt toege­
werkt. Tot slot wijst de Commissie erop dat daadwerke­
lijke vrijheid van dienstverlening in zowel het bank- als 
het verzekeringswezen beslist geboden is. 
1.3.3. Het tweede richtlijnvoorstel betreft een wij­
ziging op richtlijn 72/156/EEG voor het « reguleren van 
de internationale kapitaalbewegingen en het neutralise­
ren van de ongewenste effecten daarvan op de interne 
liquiditeit». 
1.3.4. Luidens dit voorstel wordt de mogelijkheid 
geboden om in overleg met de andere lid-staten in 
het geval van ernstige monetaire druk van buitenaf 
Nr. C 175/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
maatregelen te nemen tot beperking van het vrije ka­
pitaalverkeer. De Commissie motiveert deze wijziging 
met het argument dat de situatie sedert 1972 is veran­
derd : indertijd was er namelijk sprake van omvangrijke 
kapitaalinvoer in de EG, terwijl de huidige situatie door 
een vrij kapitaalverkeer gekenmerkt wordt. 
1.3.5. Met het voorstel voor een verordening wordt 
beoogd, één mechanisme in te voeren ter ondersteuning 
van de betalingsbalansen van de lid-staten op mid­
dellange termijn. De Commissie streeft hiermee een 
driedelig doel na: 
— invoering van één enkel instrument voor financiële 
steunverlening door combinatie van de mechanis­
men voor financiële bijstand op middellange termijn 
en de communautaire leningen, 
— invoering van de mogelijkheid om tijdelijk steun te 
verlenen aan landen met een onevenwichtige beta­
lingsbalans, 
— totstandbrenging van een instrument ter begeleiding 
van de vrijmaking van het kapitaalverkeer door de 
lid-staten. 
1.4. Volledigheidshalve zij opgemerkt dat de Com­
missie graag zou zien dat deze drie voorstellen als 
pakket worden behandeld. De Commissie heeft zich tot 
doel gesteld, de vrijmaking van het kapitaalverkeer per 
1 januari 1989 af te ronden; wel zal voor een aantal lid­
staten een overgangsperiode gelden. 
1.5. De studiegroep van de Afdeling voor economi­
sche, financiële en monetaire vraagstukken heeft over 
diverse aspecten van onderhavige materie de adviezen 
ingewonnen van de voorzitter van het Comité van presi­
denten van de centrale banken en van vertegenwoordi­
gers van de circulatiebanken van lid-staten waar de 
liberalisering het verst is gevorderd, namelijk de Duitse 
Bondsrepubliek, het Verenigd Koninkrijk en de landen 
van de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie. 
Uit hun bijdragen is gebleken dat zij achter het libera-
liseringsstreven staan, hoewel kritische kanttekeningen 
zijn geplaatst bij de in te voeren regels voor toezicht 
en de vrijwaringsclausules. Wat de voorstellen van de 
Commissie betreft, hebben zij hun instemming betuigd 
met de noodzaak om de economische politiek van de 
lid-staten sterker te laten convergeren, het Europees 
monetair systeem (EMS) te versterken en op grote 
schaal van de Ecu gebruik te maken. Ten aanzien van 
de oprichting van een Europese centrale bank, een 
doestelling op langere termijn, zijn de vertegenwoordi­
gers van de centrale banken voornemens, de door di­
verse lid-staten voorgelegde plannen uitvoerig te be­
studeren. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité steunt het voornemen van de Com­
missie om de rechtsinstrumenten te creëren waarmee 
het kapitaalverkeer volledig kan worden vrijgemaakt. 
Vrij kapitaalverkeer is, naast het vrije verkeer van per­
sonen en goederen, immers een onontbeerlijk compo­nent van de tot stand te brengen binnenmarkt en nood­
zakelijk om het concurrentievermogen van de Europese 
economie op te voeren. 
In verband met de korte termijnen die zijn gesteld en 
de door de Commissie zelfs geplaatste vraagtekens is 
enige voorzichtigheid zeker op haar plaats, maar dit 
mag geen beletsel zijn voor de vrijmaking van het 
kapitaalverkeer. 
2.2. De Commissie wil met haar drie voorstellen 
naar een volledige vrijmaking, zonder voorwaarden 
vooraf, van het kapitaalverkeer toewerken. Het Comité, 
dat het hiermee zoals gezegd eens is, meent echter 
dat het liberalisatieproces vergezeld moet gaan van 
maatregelen om de reglementering t.a.v. financiële 
dienstverlening en effectenmarkten, de voorschriften 
betreffende solvabiliteit en stabiliteit van financiële in­
stellingen, alsook de belastingstelsels te harmoniseren. 
Tevens is het van mening dat liberalisatie niet mogelijk 
is zonder de wisselkoersen te stabiliseren. Er is in die 
zin, getuige de te Bazel en Nyborg genomen besluiten, 
reeds enige vooruitgang geboekt. 
2.2.1. Vrijmaking van het kapitaalverkeer veronder­
stelt echter dat nog een stap verder wordt gezet. In­
stabiele wisselkoersen vormen namelijk een aanzienlijk 
risico voor de volkshuishoudingen van de diverse lid­
staten — er moeten dan immers ingrijpende aanpas­
singen worden doorgevoerd — en voor de met name 
kleine en middelgrote bedrijven, die i.v.m. de onzeker­
heid omtrent de kosten en het concurrentierisico van 
nationale alsook van internationale investeringen zullen 
afzien. 
2.2.2. Het voeren van een gecoördineerd beleid op 
Gemeenschapsniveau wordt dus steeds moeilijker om­
dat valuta's met een zwevende wisselkoers en valuta's 
die door een vaste pariteit met elkaar verbonden zijn, 
naast elkaar bestaan. Het EMS is gebaseerd op pa­
rallellisme : stabiele wisselkoersen (inflatietempo, beta­
lingsbalans, begroting en produktiviteit) en een conver­
gerende economische en monetaire politiek moeten 
hand in hand gaan en elkaar versterken. 
2.2.3. Perfectionering en versterking van het EMS 
zijn dus geboden. Het is immers een volkomen natuurlij­
ke zaak dat landen met een vergelijkbare ontwikkeling 
zich aan dezelfde wisselkoersdiscipline houden. Volgens 
het Comité dient de vrijmaking van het kapitaalverkeer 
gepaard te gaan met de daadwerkelijke deelneming van 
de valuta's van de twaalf EG-landen aan het EMS, 
waarbij de voorgeschreven fluctuatiemarge in acht moet 
worden genomen. Uiteraard kan pas na afloop van de 
in artikel 6 van het eerste richtlijnvoorstel voor bepaal­
de lid-staten genoemde overgangsperiode (1990 voor 
Ierland en Spanje en 1992 voor Griekenland en Por­
tugal) worden beoordeeld of vrijmaking van het ka-
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/3 
pitaalverkeer met gelijktijdige deelneming van alle va­
luta's aan het EMS haalbaar is. 
Voorts dienen er, zoals in artikel 3 van dit richtlijnvoor­
stel staat aangegeven, procedures te komen om 
eventueel noodzakelijke aanpassingsmaatregelen te 
kunnen nemen. 
2.2.4. Vrijmaking van het kapitaalverkeer vereist te­
vens dat zo spoedig mogelijk, dank zij grotere coördina­
tie, meer samenhang in de economische politiek van de 
lid-staten wordt gebracht. Volledige autonomie op het 
stuk van de economische politiek zou volkomen haaks 
staan op de nagestreefde uniforme wisselkoers­
discipline. Ook zou dan kunnen worden voorkomen 
dat één land, omdat het het «meest verantwoord» 
geachte beleid zou voeren, als het ware de economische 
en monetaire beleidsdoeleinden voor de 12 lid-staten 
zou moeten bepalen. De na het akkoord van Nyborg 
in onderling overleg genomen rentemaatregelen vormen 
een eerste stap op weg naar deze noodzakelijke coördi­
natie. 
2.2.5. Voorts is het zaak dat de rol van de Ecu wordt 
versterkt. Europa heeft behoefte aan een referentie­
instrument, een reservevaluta, een gemeenschappelijk 
betaalmiddel. Voordat hiervan echter sprake kan zijn, 
dient de rol van de Ecu op de volgende twee gebieden 
te worden versterkt: 
— de Ecu moet uitgroeien tot een facturerings- en 
handelsvaluta die de stabiliteit in het internationale 
handelsverkeer moet bevorderen, 
— de Ecu kan waarschijnlijk beter dan andere valuta's 
als interventievaluta op de externe valutamarkten 
fungeren, zonder daarbij de spanningen binnen het 
EMS op te voeren. 
2.2.6. Tot slot rijst dan de vraag of er een Europese 
instelling moet komen om dit beleid in zijn totaliteit 
ten uitvoer te leggen. De rol van deze instelling, haar 
banden met Europese en nationale autoriteiten en met 
de centrale banken van de lid-staten zouden nader 
moeten worden uitgewerkt. Dit en vele andere factoren 
maken echter dat de oprichting van een Europese cen­
trale bank iets voor de langere termijn is. Toch moeten 
op kortere termijn wellicht maatregelen in deze zin 
worden overwogen, o.m. herziening van de wijze waar­
op Ecu's worden gecreëerd en de oprichting van een 
Europees Monetair Fonds. 
2.3. Het Comité is overigens ook geraadpleegd over 
het voorstel voor een tweede bankrichtlijn inzake coör­
dinatie en het vrij verrichten van diensten, welke richt­
lijn nauw samenhangt met de voorstellen die in onder­
havig advies worden behandeld. Het Comité beschouwt 
bovengenoemde tweede richtlijn ook als een belangrijke 
etappe op weg naar een Europese financiële ruimte. 
3. Bijzondere opmerkingen 
Hoewel het Comité in grote lijnen instemt met de 
Commissievoorstellen, wenst het, overigens net als de Commissie, een aantal aspecten nader te bestuderen en 
enkele suggesties te formuleren. 
3.1. Coördiantie met andere instellingen 
Het zou raadzaam zijn, bij het richtlijnvoorstel een 
volledige nomenclatuur van de geliberaliseerde kapi­
taaltransacties te voegen. Hierdoor kan iedere categorie 
nauwkeurig worden afgebakend en kunnen de voorge­
stelde overgangsregelingen en vrijwaringsmaatregelen 
op hun juiste waarde worden beoordeeld. Tevens kan 
zo de noodzakelijke coördinatie tot stand komen met 
andere instellingen, hoofdzakelijk de Organisatie voor 
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), 
waar ook over deze inventaris wordt gediscussieerd. 
3.2. Toezicht 
3.2.1. Een algemene analyse van deze mededeling 
wijst uit dat de Commissie ook oog heeft voor de 
noodzaak om de vrijmaking van het kapitaalverkeer 
vergezeld te doen gaan van maatregelen voor toezicht, 
hoewel de zo mogelijk gelijktijdig te verwezenlijken 
coördinatie van de regelgeving op dit gebied vooral de 
tweede richtlijn tot coördinatie van de bepalingen voor 
toezicht in de kredietsector geldt, en met name de lijst 
van bankactiviteiten waarvoor in de toekomst vrijheid 
voor het verlenen van transnationale financiële diensten 
door kredietinstellingen moet gelden. 
3.3. Belastingen 
3.3.1. Tijdens dit liberalisatieproces — een absoluut 
noodzakelijke voorwaarde voor de totstandbrenging 
van de binnenmarkt — moet worden voorkomen dat 
voor bepaalde financiële activiteiten naar landen met 
een soepelere belastingwetgeving of naar bepaalde „be­
lastingparadijzen" buiten de Gemeenschap wordt uitge­
weken. 
3.3.2. De Commissie heeft zich rekenschap van deze 
problematiek gegeven. Wanneer spaarmiddelen in de 
Gemeenschap naar derde landen wegvloeien, heeft dat 
bovendien negatieve gevolgen voor de kosten van de 
beleidsfinanciering van de Gemeenschap, aangezien zij 
in dat geval op externe markten tegen hoge tarieven 
zou moeten lenen. 
3.3.3. De Commissie heeft twee oplossingen achter 
de hand om deze verlegging van kapitaalstromen binnen 
de Gemeenschap tegen te gaan. De eerste mogelijkheid 
is dat inkomens uit financiële beleggingen bij de bron 
worden belast tegen een in alle lid-staten uniform, for­
faitair tarief. Bij de tweede mogelijkheid, die een grotere 
dwang inhoudt, zijn de kredietinstellingen verplicht hun 
belastingautoriteiten gegevens te verstrekken over de 
rente-inkomsten van EG-onderdanen; dit veronderstelt 
dat het bankgeheim in de diverse lid-staten wordt opge­
heven. 
3.3.4. Volgens het Comité mag de belastingharmoni­
satie niet uitgroeien tot een lappendeken, maar moet, 
ook voor inkomsten uit besparingen, een globale aan­
pak worden gevolgd. Daarbij moet terdege rekening 
Nr. C 175/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
worden gehouden met de economische, budgettaire en 
sociale factoren die aan de belastingwetgeving en de 
herverdelingsfunctie ervan ten grondslag liggen. 
3.3.5. In afwachting van de volledige harmonisatie 
van de belastingstelsels is de invoering van een algemene 
heffing bij de bron tegen een uniform tarief op alle 
inkomsten uit financiële beleggingen van zowel ingeze­
tenen als niet-ingezetenen volgens het Comité op het 
eerste gezicht de beste oplossing om aan bepaalde be­
zwaren van de kant van het land met een striktere 
belasitngwetgeving op dit gebied tegen de vrijmaking 
van het kapitaalverkeer tegemoet te komen. 
3.3.6. De Commissie verdient tot slot steun in haar 
opvatting dat een einde moet komen aan discrimineren­
de bepalingen in de belastingstelsels op grond waarvan 
particulieren worden aangespoord om in nationale ef­
fecten te beleggen, of waarbij beperkende voorwaarden 
aan de beleggingsactiviteiten van bepaalde pensioen­
fondsen worden verbonden. Dezelfde opmerking is van 
toepassing op de in enkele lid-staten geldende belasting­
faciliteiten en discriminerende bepalingen t.a.v. de di­
verse soorten beleggingsfondsen. Wel wil het Comité 
de Commissie erop wijzen dat deze bepalingen door­
gaans ten goede komen aan personen met een laag of 
modaal inkomen, zodat samen met de betrokken lid­
staten overlegd moet worden over maatregelen die de 
liberalisatie van het kapitaalverkeer niet in de weg 
staan, maar de betrokken inkomensgroepen een be­
hoorlijke beloning voor hun spaarzin garanderen. 
3.3.7. Het is hoe dan ook zaak dat op het stuk van de 
belastingstelsels naar een zekere mate van convergentie 
wordt gestreefd met de landen van de Europese Vrijhan­
delsassociatie (EVA) en de OESO. 
3.4. Vrijwaringsclausules 
3.4.1. De Commissie stelt een vrijwaringsclausule 
voor op basis waarvan de lid-staten op korte termijn 
weer controle op het kortlopende kapitaalverkeer mo­
gen invoeren indien kapitaalbewegingen een ernstig ge­
vaar voor het monetaire en het wisselkoersbeleid van 
een lid-staat vormen. Wèl moeten daarvoor communau­
taire procedures worden gevolgd, terwijl de duur van de 
maatregel nooit meer den zes maanden mag bedragen. 
3.4.2. Gebruikmaking van deze vrijwaringsclausule 
zou strikt beperkt moeten blijven tot situaties waarin 
aan speculatieve kapitaalbewegingen het hoofd moet 
worden geboden, terwijl de geldigheidsduur van de 
maatregel zo kort mogelijk dient te zijn. 
3.4.3. Het Comité beseft heel goed dat er tussen de 
lid-staten tegenwoordig aanzienlijke verschillen zijn, die 
nauw samenhangen met structurele gegevens als de rol 
van de sociale partners, het opleidingsniveau van de werknemers, de produktiviteit, de rol van de centrale 
banken, en zelfs het klimaat en de geografische ligging. 
Gelijktrekking van de situaties dient hoofdzakelijk te 
gebeuren in het kader van andere beleidsmaatregelen 
en andere reeds bestaande of door de Gemeen­
schapsinstanties in te voeren procedures. 
3.5. Bescherming van beleggers en consumenten 
3.5.1. Volledige vrijmaking van het kapitaalverkeer 
biedt het gros van de kleine beleggers in alle lid-staten 
voor het eerst de mogelijkheid om hun besparingen in 
andere lid-staten, met name in lid-staten met een 
sterkere valuta, te beleggen. Hoe aantrekkelijk deze 
vrijheid ook is, zij mag bij de kleine beleggers niet de 
mening doen postvatten dat nauwelijks risico aan deze 
beleggingen verbonden is en dat in alle landen dezelfde 
bepalingen m.b.t. de bescherming van beleggers gelden. 
3.5.2. Door de vrijmaking van het kapitaalverkeer 
en de tot stand te brengen vrijheid van financiële dienst­
verlening zal het aanbod van financiële diensten zeker 
toenemen; zulks behoeft niet bezwaarlijk te zijn voor 
de gebruiker, aangezien deze overeenkomstig het inter­
nationale privaatrecht alleen maar gedaagd kan worden 
voor de rechter die bevoegd is op grond van zijn woon­
plaats, en aangezien die rechter alleen die wetsvoor­
schriften behoeft toe te passen die gelden in het land 
waarvan de betrokkene ingezetene is. 
3.5.3. Bij de totstandbrenging van een Europese fi­
nanciële ruimte mag men niet van deze regels afwijken, 
noch de draagwijdte ervan beperken. De bijzondere 
rechtsregels van iedere lid-staat moeten van kracht 
blijven en worden toegepast door de rechterlijke macht 
van elk van de lid-staten of door anderen in het kader 
van het Verdrag van Brussel betreffende de rechtsmacht, 
of op grond van het internationale privaatrecht dat de 
contractant bescherming kan bieden. 
3.5.4. Voorts zou het wenselijk zijn dat de Commis­
sie op termijn naar harmonisatie van de be­
schermingsvoorschriften toewerkt, waardoor het risico 
aanzienlijk zou verminderen en het er voor de gebruiker 
bij geschillen gemakkelijker op zou worden. In dat 
verband zou het zeer wenselijk zijn dat tripartiet overleg 
plaatsvindt met de dienstverleners en de consu­
mentenvertegenwoordigers. 
3.6. Sociaal-economische gevolgen 
3.6.1. In de algemene opmerkingen is reeds gezegd 
dat vrijmaking van het kapitaalverkeer veronderstelt 
dat de economische politiek van de diverse lid-staten 
nauw wordt gecoördineerd, maar ook dat de economi­
sche met de monetaire politiek wordt gecoördineerd. 
Economische coördinatie en vrijmaking van het ka­
pitaalverkeer moeten gericht zijn op arbeidsscheppende 
economische groei, door met name het doen van inves-
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/5 
teringen door ondernemingen te vergemakkelijken, 
waarbij zoveel mogelijk voorkomen moet worden dat 
beleggingsinstrumenten van lokatie veranderen. Tevens 
vereist dit dat internationale politieke initiatieven, zo­
wel op monetair als op fiscaal gebied, worden ont­
plooid. 
3.6.2. Zal de werkgelegenheid positief worden beïn­
vloed door de voorgestelde maatregelen die tot vermin­
dering van de financiële lasten kunnen leiden ? Dit zal 
niet automatisch het geval zijn; de ervaring wijst uit dat 
dit afhankelijk is van de gedane keuzes: is er uitsluitend 
met financiële, of ook met sociaal-economische as­
pecten rekening gehouden ? Het is dan ook zaak dat de 
sociale partners worden voorgelicht en dat met hen 
overleg wordt gepleegd zodat ook zij invloed kunnen 
uitoefenen op de te kiezen oplossingen. 
3.6.3. Dank zij de liberalisering van het kapitaal­
verkeer moeten de sectoren die nog niet op voet van 
gelijkheid staan met de grote ondernemingen, gemak­
kelijker toegang kunnen krijgen tot kapitaal. Hierbij 
valt zeer in het bijzonder te denken aan kleine en 
middelgrote bedrijven, ook uit de industrie, ambachte­
lijke bedrijven en coöperatieve ondernemingen, waar­
van de grote betekenis voor het scheppen van werkgele­
genheid genoegzaam bekend is. In dat verband is het 
vooral van belang dat de betrokken bedrijven beter 
worden voorgelicht; hierbij kan worden gedacht aan de 
„Euro-loketten", hoewel ook andere, op instigatie van 
de beroepsorganisaties tot stand te brengen mogelijkhe­
den denkbaar zijn. Voorts zou het goed zijn, naar 
harmonisatie van de statuten van coöperatieve ver­
enigingen en ondernemingen uit de non-profitsector te 
streven. 
Gedaan te Brussel, 27 april 1988. Over de economische steunverlening dient hoe dan ook 
onderhandeld te worden ten einde de situatie van de 
betrokken landen fundamenteel te verbeteren. 
3.7. Opmerkingen over de herziening van de Richtlijn 
van 1972 en over de ontwerp-ver ordening 
3.7.1. Ten aanzien van het voorstel tot wijziging 
van de Richtlijn van 1972 kan alleen maar worden 
ingestemd met de in de toelichting op het voorstel van 
de Commissie gemaakte opmerking dat „de lid-staten 
moeten beschikken over een reeks beschermende in­
strumenten ten einde (...) plotselinge korte kapitaal­
bewegingen (...) tegen te gaan". De Commissie komt-
hiermee tegemoet aan enkele problemen die zijn gerezen 
naar aanleiding van de betrekkingen met derde landen, 
en dit verklaart ook waarom zij dit voorstel tot herzie­
ning op hetzelfde tijdstip als het richtlijnvoorstel inzake 
vrijmaking van het kapitaalverkeer heeft willen pu­
bliceren. 
3.7.2. Ten aanzien van het voorstel voor een veror­
dening tot instelling van een geïntegreerd steunmecha­
nisme stelt het Comité vast dat het hier om een aanvul­
ling op de vorige systemen gaat: het is namelijk de 
bedoeling dat voorzien wordt in behoeften die bij de 
vrijmaking van het kapitaalverkeer kunnen ontstaan. 
3.7.2.1. Het feit dat slechts één land in het vorige 
systeem gebruik heeft gemaakt van een van de 
steunmechanismen, kan diverse vragen doen rijzen. Is 
het nodig om een nieuw mechanisme in te voeren als 
later blijkt dat er om dezelfde redenen nauwelijks ge­
bruik van wordt gemaakt? In ieder geval dienen er 
garanties te komen t.a.v. de wijze waarop het besluit 
tot steunverlening tot stand komt. Met name over beta-
lingsbalanssteun dient te worden onderhandeld ten ein­
de fundamenteel verbetering te brengen in de situatie 
van de betrokken landen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT