VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD Verslag betreffende Bulgarije, met het oog op de vaststelling van de Verordening tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van deze plicht zijn vrijgesteld

Op 1 december 2000 heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken een politiek akkoord bereikt over het voorstel van de Commissie voor een Verordening tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van deze plicht zijn vrijgesteld. Volgens dat akkoord, dat het voorstel van de Commissie bekrachtigt, staat Bulgarije op de positieve lijst en vallen Bulgaarse onderdanen onder de vrijstelling van de visumplicht vanaf de datum van de inwerkingtreding van de verordening.

De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken heeft, bij het bereiken van dit akkoord, tevens de volgende verklaring aangenomen:

"Voordat deze verordening wordt aangenomen, verzoekt de Raad de Commissie hem uiterlijk na twee maanden een verslag voor te leggen over de maatregelen die Bulgarije heeft genomen ter bestrijding van illegale immigratie en illegaal verblijf van personen van oorsprong uit dat land in de lidstaten en voor de repatriëring van deze personen, alsmede over de verbintenissen die Bulgarije op dat gebied jegens de Gemeenschap en de lidstaten is aangegaan en de naleving daarvan. Daartoe verzoekt de Raad de Commissie contact op te nemen met de Bulgaarse autoriteiten".

Ter uitvoering van die verklaring hebben de Commissarissen Vitorino en Verheugen op 18 december 2000 een brief geschreven aan de Bulgaarse Minister van Buitenlandse Zaken Mihailova, waarbij hem een lijst van onderwerpen werd medegedeeld die van belang zijn voor het opstellen van het verslag van de Commissie. Op 8 januari 2001 kwamen de schriftelijke opmerkingen van Bulgarije binnen. Die opmerkingen vormen, samen met aanvullende inlichtingen en verduidelijkingen die werden verkregen tijdens een bezoek van ambtenaren van de Commissie aan Sofia op 15-16 januari 2001, de basis voor dit verslag.

1. Illegale immigratie

1.1 Wettelijk kader en administratieve praktijk

Beveiliging van documenten voor Bulgaarse onderdanen

De wet inzake Bulgaarse identiteitsbewijzen heeft met ingang van 1 april 1999 nieuwe types gewone paspoorten, diplomatieke paspoorten en paspoorten voor zeelieden ingevoerd. In deze drie types paspoorten is een aantal beveiligingselementen verwerkt, die namaak moeten voorkomen (b.v. de persoonsgegevens, de digitale kleurenfoto en de digitale handtekening van de houder worden via een laserprocédé afgedrukt in de "visuele-controlezone" van de gepersonaliseerde bladzijde; de gepersonaliseerde bladzijde wordt gelamineerd met een dunne doorzichtige folie, waarin optisch variabele elementen verwerkt zijn).

Volgens de wet is de uiterste termijn voor vervanging van het paspoort 31 december 2000. Vanaf die datum zullen Bulgaarse onderdanen nog slechts buitenlandse reizen mogen maken indien zij in het bezit zijn van een paspoort van het nieuwe type. Tijdens het werkbezoek van de Commissie in januari hebben de Bulgaarse autoriteiten bevestigd dat dit ook in de praktijk is gebracht. Zij bevestigden tevens dat per 20 december 2000 in totaal 1 526 701 nieuwe paspoorten waren afgegeven. De Bulgaarse autoriteiten ramen het totale aantal nieuwe paspoorten dat zal worden afgegeven op 3 150 000. De Bulgaarse autoriteiten bevestigden dat het aantal aanvragen voor nieuwe paspoorten reeds is gedaald van een piek van meer dan 150 000 in augustus tot 66 000 in december, hetgeen erop wijst dat degenen die een nieuw paspoort nodig hebben, dat ook hebben kunnen verkrijgen en dat andere er een zullen kunnen verkrijgen wanneer zij reisplannen hebben.

Bulgaarse diplomatieke en consulaire missies kunnen alleen tijdelijke paspoorten afgeven aan Bulgaarse onderdanen in het buitenland, die niet in het bezit zijn van een geldig paspoort (b.v. die nog niet beschikken over een nieuw paspoort of wier paspoort verstreken is). Aanvragen voor nieuwe paspoorten worden via het Ministerie van Buitenlandse Zaken doorgezonden naar de nationale politiedienst in Sofia.

Bij verlies of diefstal van een paspoort moet de houder een schriftelijke verklaring afleggen bij het dichtstbijzijnde politiekantoor (of bij de dichtstbijzijnde diplomatieke of consulaire missie).

De nieuwe paspoorten worden afgegeven door de nationale politiedienst (de afdeling identiteitsbewijzen in Sofia of regionale kantoren). Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft strenge regels en procedures uitgewerkt voor de behandeling van blanco paspoorten en van de formulieren die in het kader van de afgifte van nieuwe paspoorten worden gebruikt. Een speciaal ontworpen informatiesysteem maakt het mogelijk de stroom van documenten en materialen te volgen vanaf de productie (levering) tot de afgifte van het eindproduct (nieuw document).

Paspoorten waarvoor een schriftelijke verklaring van verlies of diefstal is afgelegd, worden via het informatiesysteem voor de afgifte van Bulgaarse identiteitsbewijzen ongeldig verklaard. De gegevens betreffende ongeldig verklaarde paspoorten kunnen aan elke grenspost on-line worden opgevraagd. Het systeem slaat tevens gegevens op over eerdere verliezen, zodat het mogelijk is na te gaan of er sprake is van "geregelde" verliezen en aldus verdachte incidenten op het spoor te komen.

Beveiliging van documenten voor niet-Bulgaren

Reisdocumenten voor vluchtelingen en stalelozen bevatten dezelfde beveiligingselementen als paspoorten voor Bulgaarse onderdanen.

Identiteitsbewijzen voor buitenlanders (tijdelijke vreemdelingenkaart, kaart voor vreemdeling die langdurig in de Republiek Bulgarije verblijft, kaart voor vreemdeling met vast verblijf in de Republiek Bulgarije) en voor vluchtelingen (tijdelijke vluchtelingenkaart, vluchtelingenkaart) worden afgegeven in de vorm van plastic kaarten die een aantal beveiligingselementen bevatten (handtekening van de houder, digitale keurenfoto en digitale handtekening worden via een laserprocédé afgedrukt; op de voorkant van de kaart zijn vignetten met optisch variabele elementen aangebracht).

Voorschriften en voorwaarden voor het overschrijden van de grenzen

Vreemdelingenwet: een vreemdeling kan Bulgarije slechts op wettige wijze binnenkomen via welbepaalde grensposten (artikel 17) en op voorwaarde dat hij in het bezit is van een geldig reisdocument en, indien nodig, van een visum (artikel 8). Het afgeven van een visum aan de grens is niet meer mogelijk.

Vreemdelingenwet: krachtens artikel 10, lid 1, wordt de afgifte van een visum en het betreden van het grondgebied geweigerd aan elke vreemdeling van wie bekend is dat hij betrokken is bij mensenhandel en het illegaal in of uit het land smokkelen van personen.

Sancties bij illegale grensoverschrijding

Strafwetboek: krachtens artikel 279 wordt een ieder die de rijksgrens overschrijdt of het land binnenkomt zonder vergunning van de bevoegde autoriteiten, of met een vergunning maar niet via de grensposten, gestraft met een vrijheidsstraf van ten hoogste vijf jaar en een boete van ten hoogste 30 000 Lev. (Koers van de BGN Lev (nieuw) van 1 tot 31 januari 2001: 1,955830 BGN = 1 euro).

Sancties met betrekking tot valse of vervalste documenten

Strafwetboek: artikel 308 bestraft de vervaardiging en het gebruik van valse of vervalste documenten met een vrijheidsstraf van ten hoogste vijf jaar.

Vreemdelingenwet: krachtens artikel 80, lid 1, punt 2, juncto artikel 10, lid 1, punt 7, kan de Minister van Binnenlandse Zaken een vreemdeling die tracht de Republiek Bulgarije binnen te komen of via zijn grondgebied door te reizen met gebruik van valse of vervalste documenten, bij bevelschrift het recht van verblijf in het land ontzeggen.

Sancties bij illegale emigratie naar de lidstaten

Wet inzake Bulgaarse identiteitsbewijzen: krachtens artikel 76 in zijn thans geldende vorm wordt een verbod om gedurende één jaar het grondgebied te verlaten opgelegd aan Bulgaarse onderdanen die de immigratiewet van een ander land hebben overtreden of die uit een ander land zijn verwijderd.

Sancties bij vergemakkelijking van illegale immigratie/emigratie

Strafwetboek: krachtens artikel 280 wordt een ieder die een ander over de rijksgrens brengt zonder vergunning van de bevoegde autoriteiten, of met een vergunning maar niet via de grensposten, gestraft met een vrijheidsstraf van ten hoogste zes jaar en een boete van ten hoogste een miljoen Lev.

Vreemdelingenwet: artikel 51 regelt de administratieve en strafrechtelijke aansprakelijkheid van het personeel van vervoersmaatschappijen; touroperators kunnen financiële sancties oplopen. Niet-naleving van de verplichtingen die de vreemdelingenwet hen oplegt, kan aanleiding geven tot bestraffing van het personeel met een geldboete van ten hoogste 5 000 Lev, terwijl aan de rechtspersoon een financiële sanctie van ten hoogste 6 000 Lev wordt opgelegd.

1.2. Visumbeleid

Landen waarvoor een visumplicht geldt

Bulgarije is ermee bezig zijn visumbeleid af te stemmen op het EG-acquis. In 1999 voerde Bulgarije een visumplicht in voor onderdanen van Cuba en Bosnië-Herzegovina, en in 2000 voor de onderdanen van Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Kazachstan, Kirgizstan, Moldavië, Tadzjikistan en Turkmenistan. Op grond van een in december 2000 genomen besluit heeft Bulgarije tevens procedures gestart om de visumplicht in te voeren voor de onderdanen van Georgië, Rusland, Oekraïne en Tunesië. Bulgarije handhaaft voorshands de vrijstelling van visumplicht ten aanzien van de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.

Afgifteprocedures

Visa worden afgegeven door de Bulgaarse diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen. Sedert 31 december 2000 is het Ministerie van Buitenlandse Zaken rechtstreeks verbonden met 60 Bulgaarse vertegenwoordigingen. Aan verbindingen met de resterende 20 wordt gewerkt. Via deze on-lineverbinding wordt elke visumaanvraag doorgegeven aan het centrum voor visa, dat na raadpleging van de database van het Ministerie van Binnenlandse Zaken het visum verleent of weigert. Dit centrum voor visa is tevens verbonden met elke grenspost. Tijdens het werkbezoek van de Commissie in januari werd ook het centrum voor visa bezocht en werd een demonstratie van zijn werkzaamheden gegeven.

1.3 Grenscontrole

Personeel

De nationale grenspolitiedienst telde op 18 oktober 2000 in totaal 8 751 personeelsleden, waarvan 4 707 beroepsofficieren en 4 044 dienstplichtigen. De vervanging van de dienstplichtigen door beroepsagenten, die thans aan de gang is, zal in maart 2002 voltooid zijn.

Het centrum voor specialisatie en beroepsopleiding van het personeel van de nationale grenspolitie werd in oktober 2000 geopend in Pazardjik in het kader van een PHARE-jumelageproject met Duitsland, ten einde een adequate structuur te creëren voor een doeltreffende en gespecialiseerde opleiding van grenspolitie.

Een aantal corruptiezaken binnen de nationale grenspolitiedienst werden in 1999 en 2000 aan het licht gebracht. De betrokken personeelsleden kregen tuchtstraffen (12 gevallen in 1999 en 13 gevallen tot 20 december 2000). Met het oog op een betere preventie van corruptie werd binnen de grenspolitiedienst een comité opgericht, dat ermee belast is signalen van corruptie te onderkennen, informatie over corruptiezaken door te geven en andere passende preventiemaatregelen te nemen. Elke maand worden alle personeelsleden op de hoogte gebracht van de gevallen van corruptie.

Materieel

Momenteel wordt de groene grens gecontroleerd door middel van acht Bulgaarse infrarode mobiele systemen MUSON en SNOG; de grenspatrouilles zijn uitgerust met 236 draagbare nachtkijkers. De toegang tot de omgeving van de groene grens wordt gecontroleerd door een alarmsysteem dat een perimeter van 350 km bestrijkt (de grens met Turkije wordt over haar gehele lengte bestreken).

Dank zij het geautomatiseerde informatiesysteem voor grenscontrole, dat 222 computer-werkstations in de grensposten omvat, kunnen alle personen die de grens overschrijden worden geregistreerd. Sinds oktober 2000 is een geautomatiseerd identificatiesysteem voor vingerafdrukken in gebruik genomen. De computer-werkstations zijn geïnstalleerd in de belangrijkste grensposten.

In tien grensposten (Varna, Burgas, Malko Turnovo, Kulata, Vidin, Ruse, Kapitan Andreevo, de luchthaven van Sofia, Gyueshevo en Kalotina) worden DOCUBOX-apparaten voor secundaire controle gebruikt.

In het kader van Phare 1999 en Phare 2000 heeft de Commissie 16,5 miljoen euro geïnvesteerd voor de aankoop van communicatieapparatuur en voertuigen, die worden ingezet aan de blauwe grens bij de Zwarte Zee en aan de groene grens met Turkije.

Grenscontroles

Voordat een vreemdeling het land binnenkomt, wordt het informatiesysteem van het Ministerie van Binnenlandse Zaken geraadpleegd om na te gaan of er voor de betrokkene geen inreisbeperkingen gelden.

De geldigheid van de visa kan on-line worden geverifieerd bij het centrum voor visa van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Alle paspoorten (Bulgaarse onderdanen en vreemdelingen) worden bij het binnenkomen en het verlaten van het Bulgaarse grondgebied afgestempeld.

Samenwerking met buurlanden aan de grenzen

De samenwerking van Bulgarije met de buurlanden is gebaseerd op bestaande bilaterale overeenkomsten met Griekenland, Roemenië, Turkije, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.

2. Repatriëring naar Bulgarije van personen die elders illegaal verblijven

2.1. Bestaande overnameovereenkomsten

Met ingang van december 2000 zijn overnameovereenkomsten in werking getreden met tien lidstaten (Oostenrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Italië, Portugal, Spanje en Zweden) en met zes andere landen (Tsjechische Republiek, Hongarije, Noorwegen, Polen, Slowaakse Republiek en Slovenië).

De overnameovereenkomst met de Beneluxlanden, die in 1998 werd ondertekend, werd goedgekeurd bij besluit van de Bulgaarse ministerraad van 5 februari 1999. De inwerkingtreding ervan hangt af van de ratificatie door de Beneluxlanden.

De overnameovereenkomst met Roemenië, die werd ondertekend op 23 juni 2000, werd in november 2000 door Bulgarije geratificeerd. De inwerkingtreding ervan hangt af van de ratificatie door Roemenië.

2.2. Verdere initiatieven van Bulgarije

Ontwerpen voor overnameovereenkomsten zijn overgelegd en onderhandelingen zijn aan de gang met Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Letland, Estland, Oekraïne, Kroatië, de Russische Federatie, Georgië, Tunesië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.

3. Bijkomende maatregelen die zijn genomen of worden overwogen door de Bulgaarse autoriteiten

3.1. Technisch materieel aan de grenzen

De Bulgaarse autoriteiten zullen hun materieel aan de grenzen blijven moderniseren en uitbreiden. Met name wordt de aankoop gepland van drie VSC's, moderne gecomputeriseerde systemen voor de secundaire controle van documenten.

3.2. Grenssamenwerking met Griekenland

Een samenwerkingsprogramma dat werd ondertekend door vertegenwoordigers van de autoriteiten van beide landen die belast zijn met de bewaking en de controle aan de grenzen, wordt momenteel ten uitvoer gelegd. Bulgarije zal een gedetailleerd actieplan voorstellen, dat door middel van rechtstreeks contact tussen de migratie-autoriteiten van beide landen ten uitvoer moet worden gelegd. Daarenboven onderzoekt Bulgarije momenteel de mogelijkheid om een liaison officer te detacheren naar Griekenland.

3.3. Wetgevingsinitiatieven

Wijziging van de vreemdelingenwet: krachtens artikel 20 is het personeel van luchtvaartmaatschappijen, toerisme- en reisorganisaties die diensten verlenen op het gebied van het vervoer van vreemdelingen naar Bulgarije verplicht de geldigheid van de reisdocumenten van hun klanten te controleren. Niet-nakoming van deze verplichting is strafbaar overeenkomstig artikel 51 van de vreemdelingenwet. De Bulgaarse autoriteiten overwegen thans een wijziging van artikel 51, met het oog op de uitbreiding van deze verplichting tot ondernemingen die vervoerdiensten aanbieden uit Bulgarije .

Wijziging van de wet inzake Bulgaarse identiteitsbewijzen: een ontwerp tot wijziging van artikel 76 voorziet in een verlenging tot twee jaar van het verbod om het land te verlaten, dat aan Bulgaarse onderdanen kan worden opgelegd.

3.4. Strenge toepassing van de bestaande wettelijke voorschriften

De Bulgaarse politieautoriteiten zullen zich blijven inspannen om te zorgen dat alle wettelijke verplichtingen die aan touroperators zijn opgelegd, worden nagekomen. Met het oog daarop zullen zij tegemoetkomen aan de behoeften van deze laatsten aan informatie, door middel van een intensivering van hun contacten met de lidstaten in het kader van de politiesamenwerking.

3.5. Informatie voor de burgers over de precieze betekenis van de vrijstelling van visum

De Bulgaarse autoriteiten zijn zich bewust van de noodzaak hun onderdanen nauwkeurig te informeren over de op til zijnde regeling inzake vrijstelling van visum. Kort na het besluit van 1 december 2000 werd door de autoriteiten uitgelegd wat visumvrij reizen naar de EU betekent en vooral wat het NIET betekent. Om ongegronde verwachtingen te voorkomen overwegen zij evenwel nog een extra informatiecampagne vóór de inwerkingtreding van de nieuwe visumregeling.

3.6. Informatie voor de touroperators

Met het oog op de uitwisseling van informatie werd besloten geregelde werkcontacten te onderhouden tussen het directoraat internationale samenwerking van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, de Bulgaarse vereniging van touroperators en de consulaire diensten van de lidstaten. Bij deze contacten zullen in het bijzonder de gevolgen van de nieuwe visumregeling worden bekeken.

Conclusie

Uit de door de Bulgaarse autoriteiten aan de diensten van de Commissie verstrekte gegevens en uit het bezoek van de Commissie blijkt duidelijk dat Bulgarije over de vereiste rechtsinstrumenten beschikt om illegale immigratie naar, via of uit zijn grondgebied te bestrijden.

Voor de daadwerkelijke toepassing van de wettelijke bepalingen is het van wezenlijk belang over adequate personele en materiële middelen te beschikken. Bulgarije heeft aanzienlijke inspanningen geleverd om hierin te voorzien en is voornemens in de toekomst aan verdere verbetering te blijven werken. De snelle invoering van nieuwe paspoorten met een hoog beveiligingsniveau en de nieuwe computersystemen voor het afgeven van paspoorten en visa zijn voorbeelden van de inspanningen die Bulgarije heeft geleverd, evenals de ontwikkeling van de grenspolitiedienst sedert de oprichting ervan in 1997. Zoals andere kandidaatlanden zal Bulgarije voorrang moeten geven aan de opleiding van het personeel en aan doeltreffende maatregelen op het gebied van interne controle en audit.

Wat de repatriëring van illegale immigranten betreft, heeft Bulgarije overnameovereenkomsten met alle lidstaten, in het kader waarvan de verordening zal worden toegepast. Met uitzondering van die met de Beneluxlanden, die door Bulgarije is geratificeerd maar waarvan de ratificatie door de Beneluxlanden nog moet geschieden, zijn zij alle in werking getreden. Het is belangrijk dat deze onverkort en correct worden toegepast.

Concluderend kan worden gesteld dat Bulgarije de voorbije jaren aanzienlijke inspanningen heeft geleverd en zich ertoe heeft verbonden die voort te zetten, zowel in het kader van de visaregeling als in de ruimere context van de voorbereiding op zijn toekomstige lidmaatschap van de EU.