Het tegenover elkaar opnemen van de gegevensvariabelen (soortgroep, kleur van het fruit, oogstmoment, leeftijd, dichtheid) in kruistabellen heeft twee gevolgen. Ten eerste moeten de lidstaten zeer hoge steekproefpercentages toepassen. Onder de landen zonder boomgaardkadaster lag het gemiddelde steekproefpercentage zeer hoog (54 %). Vijf van deze landen moesten daarom een telling organiseren om gegevens over boomgaarden te verzamelen. Ten tweede zorgt de gedetailleerde uitsplitsing van de gegevens voor kostbare en tijdrovende gegevensverzamelingen. De gemiddelde kosten van het verzamelen van boomgaardgegevens (per referentiejaar) zijn ongeveer 220 000 EUR per land, variërend van 2 500 EUR tot 900 000 EUR. De arbeidsinput binnen statistische autoriteiten verschilt van 0,1 voltijdsequivalent (VTE) tot 6,2 VTE. Ook ligt er een zware last op de respondenten, vanwege de grote omvang van de steekproeven en de lange vragenlijsten, waarvoor veel oppervlaktemetingen nodig zijn.

De toepassing van Verordening (EU) nr. 1337/2011 is tot op zekere hoogte problematisch, zoals blijkt uit de ervaringen met het verzamelen van boomgaardgegevens in 2012 en 2017 en van wijngaardgegevens in 2015, de feedback van verschillende vergaderingen van deskundigengroepen en de kwaliteitsverslagen die door de lidstaten zijn aangeleverd. Bovendien zijn de behoeften van de gebruikers in de afgelopen tien jaar veranderd.

In dit verslag worden de belangrijkste bevindingen uit de evaluatie van de werking van de verordening samengevat. Er wordt verwezen naar de Europese strategie voor landbouwstatistieken in 2020, die het Comité voor het Europees statistisch systeem tijdens zijn 27e vergadering op 19 november 2015 heeft goedgekeurd. Ook wordt een nieuw rechtskader voor structurele statistieken van meerjarige teelten gepresenteerd, tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1337/2011, de verordening waarvan de werking het onderwerp vormt van dit verslag.

In artikel 13 van de verordening is het volgende vastgelegd: "Uiterlijk 31 december 2018 en elke vijf jaar daarna evalueert de Commissie de werking van deze verordening. Bij deze evaluatie beoordeelt de Commissie of het noodzakelijk is alle in artikel 4 genoemde gegevens te produceren. Indien de Commissie tot het oordeel komt dat sommige gegevens niet langer vereist zijn, is zij bevoegd om overeenkomstig artikel 11, gedelegeerde handelingen vast te stellen tot schrapping van bepaalde gegevens uit de bijlagen I en II.".

Tot dusver zijn er drie gegevensverzamelingen georganiseerd: twee over boomgaarden (2012 en 2017) en één over wijngaarden (2015).

Verordening (EU) nr. 1337/2011 (hierna "de verordening" genoemd) betreffende Europese statistieken van meerjarige teelten is op 1 januari 2012 in werking getreden. Hiermee werden twee rechtshandelingen ingetrokken: Verordening (EEG) nr. 357/79 van de Raad van 5 februari 1979 betreffende "de statistische enquêtes naar de wijnbouwoppervlakten" en Richtlijn 2001/109/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 2001 "betreffende door de lidstaten uit te voeren statistische enquêtes voor de vaststelling van het productiepotentieel van bepaalde soorten fruitbomen". Verordening (EU) nr. 1337/2011 heeft betrekking op twee verzamelingen van structurele gegevens over meerjarige teelten:

De gebruikers van de gegevens profiteren helaas niet optimaal van de grote investering die op nationaal niveau wordt gedaan in het verzamelen van uiterst gedetailleerde informatie, aangezien een deel van de verzamelde gegevens niet kan worden vrijgegeven vanwege statistische vertrouwelijkheid.

De verspreiding van soortgroepen in de EU wordt niet goed weergegeven in de soortgroepen die in bijlage I bij de verordening worden beschreven, met name wat appels en peren betreft. Voor tafelappels wordt 34 % van de oppervlakte met bomen ingedeeld in de groep "Overige" en voor peren 18 %. In de noordelijke en oostelijke delen van Europa is het probleem nog groter: in sommige landen behoren vrijwel alle boomgaarden tot de categorie "Overige".

Het is lastig om vrijwillige gegevens te verzamelen over appel-, peren- en perzikbomen die voor industriële verwerking zijn geplant, omdat het jaarlijkse besluit van boeren om de vruchten voor consumptie dan wel voor industriële verwerking te verkopen in veel gevallen sterker afhangt van het weer, de marktomstandigheden en de kwaliteitsaspecten dan van het soort fruitboom.

2.1.2. Het verzamelen van wijngaardgegevens

In artikel 3, lid 4, van de verordening wordt bepaald dat de gegevens over wijnstokken anders dan tafeldruiven (bijlage II bij de verordening) "worden verschaft met gebruikmaking van de beschikbare gegevens uit het wijnbouwkadaster dat wordt bijgehouden overeenkomstig artikel 185 bis van Verordening (EG) nr. 1234/2007 voor alle bedrijven in dit kadaster, zoals omschreven in artikel 3, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 436/2009". De verplichte connectie tussen het wijnbouwkadaster en het verzamelen van wijngaardgegevens op grond van de verordening levert in verschillende lidstaten problemen op, omdat het kadaster niet altijd is bijgewerkt en niet alle variabelen uit de verordening erin zijn opgenomen. Ook de verplichting om het kadaster als enige gegevensbron te gebruiken is problematisch vanuit het oogpunt van de Praktijkcode voor Europese statistieken. In artikel 6, lid 2, staat namelijk dat de keuze voor statistische bronnen gebaseerd moet zijn op statistische overwegingen, en op grond van artikel 12, lid 1, moeten de brongegevens regelmatig worden beoordeeld en gevalideerd.

2.2. Behoeften van de gebruikers

Op basis van het overleg met de beleidsvormende DG's is bevestigd dat de Commissie nauwgezet op de hoogte moet worden gehouden van het potentieel van aanplantingen om bepaalde soorten meerjarige teelten te produceren binnen de EU. Om te zorgen dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid naar behoren wordt beheerd, heeft de Commissie regelmatige gegevens over meerjarige teelten nodig. Uit de screening van de gegevens is echter gebleken dat er substantiële maatregelen kunnen worden uitgevoerd om de last te verminderen, met name wat het verzamelen van boomgaardgegevens betreft.



De volgende variabelen zijn niet langer nodig als onderdeel van de structurele statistische gegevens die met het oog op de beleidsmonitoring worden aangeleverd:

•soortgroepen voor appels en peren;

•kleur van de vrucht voor perziken, nectarines en tafeldruiven; en

•het oogstmoment voor perziken, nectarines, abrikozen, sinaasappels en kleine citrusvruchten.

Daarnaast is het niet meer nodig om de variabelen die voor leeftijd en dichtheid worden gebruikt, in een kruistabel op te nemen, hoewel deze gegevens wel afzonderlijk kunnen worden verzameld. Wat de regelmatigheid betreft, kan het verzamelen van de gegevens om de 67 jaar plaatsvinden, aangezien de structuur van boomgaarden en wijngaarden relatief stabiel is. Op grond van de verordening moesten de lidstaten waar de wijnstokken op minimaal 500 ha werden verbouwd, de gegevensverzameling uitvoeren. Voor de boomgaarden lag deze drempelwaarde op 1 000 ha op nationaal niveau voor alle afzonderlijke soorten fruitbomen. Om de drempelwaarde op één lijn te brengen met de andere maatregelen en kadasters in de wijnsector, moet deze ook voor wijngaarden op 1 000 ha liggen.

Voor het beleid zijn gegevens nodig waarin de regionale gebieden beter worden weergegeven. Op grond van de verordening zijn de gegevens over fruitbomen verzameld op NUTS 1-niveau en de gegevens over wijngaarden voor de productie van wijn op NUTS 2-niveau. Omdat deze gegevens belangrijk zijn voor het analyseren van het regionale potentieel van boomgaarden en wijngaarden, zowel in het kader van marktbeheer als in het geval van een crisis, zijn alle structurele gegevens over boomgaarden en wijngaarden op NUTS 2-niveau nodig.

3. DE EUROPESE STRATEGIE VOOR LANDBOUWSTATISTIEKEN IN 2020 EN DE NIEUWE GENERATIE LANDBOUWSTATISTIEKEN: GEVOLGEN VOOR VERORDENING (EU) Nr. 1337/2011

Sinds 2014 heeft Eurostat intensief gewerkt aan de "Strategie voor de landbouwstatistieken voor 2020 en daarna" met de gegevens van de gebruikers (voornamelijk andere afdelingen van de Commissie en EU-organisaties) en de nationale statistische instanties. De strategie voor landbouwstatistieken is bedoeld om:

·op efficiënte wijze statistieken te produceren die aan de behoeften van de gebruikers voldoen;

·de lasten voor de respondenten en de statistische systemen niet significant te vergroten en meer statistieken beschikbaar te maken;

·de consistentie tussen de subdomeinen van de landbouwstatistieken te vergroten;