ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Polen - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

TOELICHTING

Op 7 april 2004 heeft de Commissie haar voorjaarsprognoses 2004 gepubliceerd [1]. Volgens deze prognoses, waarin rekening werd gehouden met de door Polen in maart 2004 meegedeelde cijfers, steeg het tekort van de totale overheid in Polen van 3,6% van het BBP in 2002 [2] tot 4,1% van het BBP in 2003, waarmee de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP is overschreden.

[1] De voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie zijn beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] Volgens het convergentieprogramma, dat op 17 mei door de Poolse autoriteiten werd ingediend, is het tekort voor 2002 bijgesteld naar 4,0% van het BBP.

Op grond van dit bewijsmateriaal heeft de Commissie op 12 mei 2004 de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Polen ingeleid met de goedkeuring van het verslag als bedoeld in artikel 104, lid 3, van het Verdrag [3]. Op 17 mei 2004 ontving de Commissie het convergentieprogramma van Polen, waarin werd bevestigd dat het tekort in 2003 4,1% van het BBP beliep.

[3] De volledige tekst van dit verslag is beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

De toepassing van de buitensporigtekortprocedure (BTP) is geregeld bij artikel 104 van het Verdrag en bij Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad "over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten", die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [4]. De landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden zijn lidstaten met een derogatie. Deze dienen weliswaar buitensporige tekorten te vermijden, maar sancties uit hoofde van artikel 104, leden 9 en 11, van het Verdrag kunnen aan hen niet worden opgelegd.

[4] PB L 209 van 2.8.1997.

In het Commissieverslag op grond van artikel 104, lid 3, van het Verdrag werd geconcludeerd dat het feit dat het Poolse tekort in 2003 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP overschreed, niet werd veroorzaakt door een buiten de macht van de Poolse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en evenmin het gevolg was van een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact, aangezien de reële BBP-groei in 2003 3,7% bedroeg. Ten aanzien van de ontwikkelingen in 2004 werd in het verslag geconcludeerd dat het tekort van de totale overheid zal toenemen en opnieuw hoger dan 3% van het BBP zal uitkomen. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie voor 2004 een overheidstekort van 6,0% van het BBP verwacht, welk percentage hoger is dan de 5,7% van het BBP die door de Poolse autoriteiten in het convergentieprogramma werd voorspeld.

In het Commissieverslag, dat op de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie is gebaseerd, wordt ook geconcludeerd dat de schuldquote, die in 2003 op 45,4% van het BBP uitkwam, in 2004 onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% zal blijven. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie verwacht dat de schuldquote in 2004 49,1% van het BBP zal bedragen, wat overeenkomt met de 49% van het BBP die door de Poolse autoriteiten in het convergentieprogramma werd voorspeld. De cijfers voor het overheidstekort en de overheidsschuld zullen naar boven moeten worden bijgesteld indien de open pensioenfondsen van de overheidssector worden uitgesloten ten vervolge op het besluit van Eurostat inzake de classificatie van pensioenstelsels op basis van kapitaaldekking.

In artikel 104, lid 4, van het Verdrag wordt bepaald dat "het in artikel 114 bedoelde Comité (d.i. het Economisch en Financieel Comité) advies uitbrengt over het verslag van de Commissie". Het Comité bracht advies uit op 24 mei 2004 en sloot zich daarin aan bij de beoordeling van het Commissieverslag. Met name kwam het comité tot de conclusie dat de begrotingssituatie in Polen wees op het bestaan van een buitensporig tekort overeenkomstig het eerste van de twee in artikel 104, lid 2, van het Verdrag vastgelegde criteria voor het vaststellen van dergelijke tekorten. Andere relevante factoren werden in aanmerking genomen, met name de budgettaire situatie op middellange termijn en de investeringsquote van de overheid, doch dit veranderde de op de criteria zelf gebaseerde beoordeling niet. Het Comité achtte het tevens waarschijnlijk dat het overheidstekort ook in 2004 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde zou overschrijden en dat de brutoschuld van de totale overheid in 2004 onder de referentiewaarde van 60% van het BBP zou blijven.

Na onderzoek van alle relevante factoren die in haar verslag in aanmerking zijn genomen en gezien het advies van het Comité is de Commissie van mening dat er in Polen een buitensporig tekort bestaat. Dit advies, dat op 24 juni 2004 door de Commissie werd goedgekeurd, wordt hierbij aan de Raad uitgebracht overeenkomstig artikel 104, lid 5, van het Verdrag. De Commissie beveelt de Raad aan dienovereenkomstig te besluiten conform artikel 104, lid 6. Bovendien dient de Commissie overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag bij de Raad een aanbeveling in voor een tot Polen te richten aanbeveling van de Raad om te bereiken dat het buitensporige tekort wordt verholpen.

ADVIES VAN DE COMMISSIE betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Polen - Toepassing van artikel 104, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

ALGEMENE OVERWEGINGEN

Overeenkomstig artikel 104 van het Verdrag dienen de lidstaten buitensporige tekorten te vermijden. Dit geldt ook voor lidstaten met een derogatie, wat het geval is voor alle landen die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden. Beschikkingen betreffende het bestaan van een buitensporig tekort zijn geregeld bij de buitensporigtekortprocedure (BTP) die wordt omschreven in artikel 104 van het Verdrag en Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad, die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [5].

[5] PB L 209 van 2.8.1997.

Volgens artikel 104, lid 2, van het Verdrag moet de Commissie toezien op de ontwikkeling van de begrotingssituatie en de omvang van de overheidsschuld in de lidstaten, teneinde aanzienlijke tekortkomingen vast te stellen. Met name moet de Commissie nagaan of de hand wordt gehouden aan de begrotingsdiscipline op basis van twee criteria, namelijk de verhouding tussen het voorziene of feitelijke overheidstekort en het bruto binnenlands product (BBP) en de verhouding tussen de overheidsschuld en het BBP. De statistische gegevens over deze variabelen worden door de Commissie verstrekt op basis van door de lidstaten in te dienen gegevens.

Volgens artikel 104, lid 3, van het Verdrag moet de Commissie een verslag opstellen indien een lidstaat niet voldoet aan beide criteria of aan een van de criteria van artikel 104, lid 2, of indien zij, ook al is aan de criteria voldaan, van mening is dat er gevaar voor een buitensporig tekort in een lidstaat aanwezig is. In het verslag van de Commissie wordt er tevens rekening mee gehouden of het overheidstekort groter is dan de investeringsuitgaven van de overheid en worden alle andere relevante factoren in aanmerking genomen, met inbegrip van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat op middellange termijn, zoals voorgeschreven bij artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2004, waarin rekening werd gehouden met de door Polen in maart 2004 meegedeelde cijfers, heeft de Commissie op 12 mei 2004 een dergelijk verslag voor Polen goedgekeurd.

Vervolgens heeft het Economisch en Financieel Comité overeenkomstig artikel 104, lid 4, op 24 mei 2004 advies uitgebracht over het verslag van de Commissie.

Volgens artikel 104, lid 5, van het Verdrag moet de Commissie advies uitbrengen aan de Raad indien zij van oordeel is dat er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan. Om te concluderen of er een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan, dient naar de mening van de Commissie rekening te worden gehouden met: i) de bevindingen in haar eigen verslag en ii) het advies van het Economisch en Financieel Comité daarover. Op basis van deze elementen heeft de Commissie een aantal overwegingen voor Polen opgesteld.

OVERWEGINGEN INZAKE POLEN

1. Het overheidstekort in Polen bedroeg in 2003 4,1% van het BBP, ruim boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP. Het tekort bleef ongeveer op het niveau van het tekort van 2002 (4,0% van het BBP, in het convergentieprogramma van mei 2004 naar boven bijgesteld van het percentage van 3,6% van het BBP in de mededeling van de begrotingscijfers van maart 2004).

2. De overschrijding door het tekort van de referentiewaarde van 3% van het BBP in 2003 werd niet veroorzaakt door een buiten de macht van de Poolse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis en evenmin door een ernstige economische neergang in de zin van het stabiliteits- en groeipact. In 2003 bedroeg de reële BBP-groei volgens de jongste ramingen 3,8%.

3. Het feitelijk overheidstekort kwam in 2003 hoger uit dan werd verwacht in augustus 2002 toen het economische pretoetredingsprogramma werd goedgekeurd. Hoger dan voorspelde uitgaven waren het gevolg van bijkomende uitgaven voor diverse sociale uitkeringen (b.v. kinderbijslag en gezinsbijslagen) en de aflossing van de buitenlandse schuld. Ondanks de sterkere groei en diverse maatregelen ter verbetering van de belastingadministratie bleven de inkomsten in 2003 achter bij de oorspronkelijke ramingen. De opbrengst van de inkomstenbelasting werd op grond van optimistische loon- en werkgelegenheidsprognoses overschat. Ook de opbrengst van de indirecte belastingen was lager dan verwacht.

4. De openbare bruto-investeringen beliepen in 2003 3,5% van het BBP, tegenover een overheidstekort ten belope van 4,1% van het BBP.

5. Verwacht wordt dat het overheidstekort ook in 2004 boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde zal liggen. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie verwacht dat het overheidstekort in Polen in 2004 6,0% van het BBP zal bedragen, welk percentage hoger is dan de 5,7% van het BBP die door de Poolse autoriteiten in het convergentieprogramma werd voorspeld.

6. De bruto schuldquote in Polen, die in 2003 45,4% van het BBP bedroeg, zal in 2004 waarschijnlijk onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% blijven. Met name wordt in de voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie verwacht dat de bruto overheidsschuld in 2004 49,1% van het BBP zal bedragen, wat overeenkomt met de 49% van het BBP die door de Poolse autoriteiten in het convergentieprogramma werd voorspeld.

CONCLUSIE

Naar aanleiding van het toezicht op de begrotingssituatie in Polen en met name het onderzoek naar de naleving van de criteria van artikel 104, lid 2, heeft de Commissie een verslag opgesteld overeenkomstig artikel 104, lid 3, van het Verdrag. Na onderzoek van alle relevante factoren die in haar verslag in aanmerking zijn genomen en gezien het advies van het Comité is de Commissie van mening dat er in Polen een buitensporig tekort bestaat.