1.Tijdige uitrol van 5G: een strategische kans voor Europa

Vierentwintig jaar na de succesvolle invoering van de mobiele 2G-netwerken (voor gsm) in Europa staat een andere revolutie voor de deur in de vorm van een nieuwe generatie netwerktechnologieën, bekend onder de naam 5G, die mogelijkheden bieden voor nieuwe digitale economische modellen en bedrijfsmodellen. 5G is nog niet volledig gestandaardiseerd, maar de voornaamste specificaties en technologische bouwstenen ervan worden reeds ontwikkeld en getest. 5G wordt beschouwd als een belangrijk keerpunt dat de industrie zal transformeren door middel van draadloze breedbanddiensten aan gigabitsnelheid, dat nieuwe soorten toepassingen mogelijk zal maken om toestellen en voorwerpen met elkaar in verbinding te stellen (het internet van de dingen) en dat dankzij softwarevirtualisatie voor versatiliteit zal zorgen waardoor innovatieve sectoroverschrijdende bedrijfsmodellen mogelijk worden (bv. de transportsector, de zorgsector, de verwerkende sector, de logistieke sector, de energiesector, de media- en entertainmentsector). Hoewel deze veranderingen reeds begonnen zijn door middel van bestaande netwerken, zal in de komende jaren 5G nodig zijn om het volledige potentieel van deze transformaties te benutten.

De strategie van de Commissie voor de digitale eengemaakte markt en de mededeling Connectiviteit voor een competitieve digitale eengemaakte markt: Naar een Europese gigabitmaatschappij benadrukken dat netwerken met zeer hoge capaciteit, zoals 5G, voor Europa een belangrijke troef zijn om te kunnen concurreren op de mondiale markten. In 2025 zouden de inkomsten uit 5G wereldwijd moeten oplopen tot het equivalent van 225 miljard EUR. Uit een andere bron blijkt dat de voordelen van de invoering van 5G in vier belangrijke industriële sectoren zou kunnen oplopen tot 114 miljard EUR per jaar.

De Commissie heeft in 2013 een publiek-privaat partnerschap (5G-PPP) gelanceerd met 700 miljoen euro aan publieke financiering, dat tot doel heeft ervoor te zorgen dat 5G-technologie tegen 2020 beschikbaar is in Europa. Onderzoeksinspanningen zullen op zich echter niet volstaan om Europa een leiderspositie op het vlak van 5G te geven. Een bredere aanpak is nodig om van 5G en de daaruit voortvloeiende diensten een realiteit te maken, in het bijzonder om een Europese "thuismarkt" voor 5G te creëren.

Het voorgestelde Europese wetboek voor elektronische communicatie zal de uitrol en de marktintroductie van 5G-netwerken ondersteunen, met name wat betreft toewijzing van radiospectrum, investeringsstimulansen en gunstige randvoorwaarden, terwijl de onlangs goedgekeurde regels inzake open internet rechtszekerheid bieden voor de introductie van 5G-toepassingen. Deze mededeling vormt een aanvulling op dit nieuwe regelgevingskader en stimuleert het door middel van gerichte maatregelen. Deze maatregelen vloeien voort uit verschillende raadplegingen, events met belanghebbenden, een gerichte enquête, meerdere studies, raadplegingen van de industrie en de eerste resultaten van het 5G-PPP. In deze mededeling wordt een actieplan voorgesteld om in Europa tijdig en gecoördineerd 5G-netwerken uit te rollen door middel van een partnerschap tussen de Commissie, de lidstaten en de industrie.

2.Waarom is een gecoördineerde aanpak nodig?

Aangezien wereldwijd grote onderzoeksinspanningen worden geleverd, is het van essentieel belang te voorkomen dat in verschillende regio’s onderling onverenigbare 5G-normen in gebruik worden genomen. Wil Europa mee vorm geven aan een mondiale consensus over de te kiezen technologieën, spectrumbanden en voornaamste 5G-toepassingen, dan zullen effectieve, grensoverschrijdende coördinatie en planning op EU-niveau nodig zijn. De lancering van commerciële 5G-diensten zal ook vragen om aanzienlijke investeringen, de beschikbaarheid van voldoende spectrumruimte en nauwe samenwerking tussen telecomspelers en belangrijke verwerkende industrieën. Netwerkoperatoren zullen niet in nieuwe infrastructuur investeren zonder duidelijk vooruitzicht op een sterke vraag en op regelgevende voorwaarden, die ervoor zorgen dat de investering loont. Tegelijkertijd zullen industriële sectoren die geïnteresseerd zijn in 5G met het oog op hun digitaliseringsproces, ook willen wachten tot de 5G-infrastructuur getest en gereed is.

Indien in deze context de nationale benaderingen m.b.t. de uitrol van 5G-netwerken onvoldoende zouden worden gecoördineerd, zou dit leiden tot een aanzienlijk risico op versnippering met betrekking tot de beschikbaarheid van spectrum, de continuïteit van de dienstverlening over de grenzen heen (bv. voor verbonden voertuigen) en de toepassing van normen. Als gevolg daarvan zou het bereiken van kritieke massa voor op 5G gebaseerde innovatie op de digitale eengemaakte markt vertraging oplopen. Dit is met name gebleken uit de aanvankelijke vertraging bij de uitrol van 4G in Europa: in 2015 had meer dan 75 % van de Amerikaanse bevolking en slechts 28 % van de Europese bevolking toegang tot 4G/LTE. Hoewel de kloof steeds kleiner wordt, zijn er nog steeds grote verschillen tussen de lidstaten. Daarom stelt de Commissie dit actieplan voor, dat voor de gepaste coördinatie moet zorgen. Het doel is investeringen in 5G-netwerken een duw in de rug te geven en nieuwe innovatieve ecosystemen te creëren, zodat de Europese concurrentiepositie versterkt wordt en de samenleving er de concrete vruchten van kan plukken.

Dit zijn de voornaamste elementen van het plan:

-De stappenplannen en prioriteiten moeten op elkaar worden afgestemd om 5G in alle lidstaten gecoördineerd uit te rollen; hierbij wordt toegewerkt naar een eerste introductie van netwerken in 2018 en een grootschalige commerciële invoering uiterlijk tegen eind 2020.

-In de aanloop naar de Wereldradiocommunicatieconferentie in 2019 (WRC-19) moeten voorlopige spectrumbanden beschikbaar worden gesteld voor 5G en zo snel mogelijk worden aangevuld met extra banden, en moet er worden toegewerkt naar een aanbevolen aanpak voor het verlenen van vergunningen voor de specifieke 5G-spectrumbanden boven 6 GHz.

-De snelle uitrol in grote stedelijke gebieden en langs belangrijke transportroutes moet worden bevorderd.

-Tests met meerdere pan-Europese belanghebbenden moeten worden bevorderd, zodat deze als katalysator kunnen dienen voor de omzetting van technologische innovatie in volwaardige bedrijfsoplossingen.

-De uitvoering van een door de industrie aangestuurd durfkapitaalfonds ter ondersteuning van op 5G gebaseerde innovatie moet worden vergemakkelijkt.

-De leidende spelers moeten worden samengebracht om mondiale normen te bevorderen.

3.Europa in de 5G-kopgroep houden: belangrijkste actiegebieden

3.1.Een gemeenschappelijk Europees tijdschema voor de introductie van 5G

Een ambitieus tijdschema voor de introductie van 5G is van essentieel belang om van Europa een koploper te maken en om snel voordeel te halen uit de nieuwe marktkansen die 5G biedt, niet alleen in de telecomsector maar in de economie en maatschappij in hun geheel. De digitalisering van de Europese industrie moet vandaag beginnen met de beschikbare middelen (met name 4G/LTE, wifi of satelliet) en zal worden gestimuleerd door de geleidelijke invoering van 5G vanaf 2018. De Commissie zal de lidstaten, in het kader van hun nationale breedbandplannen en het "Future Internet Forum" (FIF) en in samenwerking met de industrie via de 5G-PPP, bijstaan om gemeenschappelijke doelen vast te leggen en concrete stappen te bepalen voor het testen en invoeren van 5G.