TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De uitbraak van de COVID‑19-pandemie heeft de economische vooruitzichten voor de komende jaren in de Unie en in de hele wereld gewijzigd. De impact van de COVID‑19-crisis op de korte termijn in de afzonderlijke lidstaten zal afhangen van de duur en de strengheid van de lockdown-maatregelen, de samenstelling van de output en de economische beleidsmaatregelen die zijn genomen om de onmiddellijke impact van de crisis op te vangen; de effecten van de crisis op middellange en lange termijn zullen afhangen van de veerkracht van hun economieën. Gezien de verschillen in de economische impact op de korte termijn en de beschikbare beleidsruimte, bestaat er een reëel risico dat de COVID‑19-crisis de verschillen in de Unie zal vergroten indien geen doortastende beleidsactie wordt ondernomen.

Nu de inperkingsmaatregelen geleidelijk worden opgeheven, moet het herstel strategisch worden gepland om de economie nieuw leven in te blazen en de groei weer duurzaam te maken. Hiertoe is ondersteuning van openbare en particuliere investeringen nodig, maar ook versterking van de inspanningen van de lidstaten om de onderliggende sociale en economische zwakke punten van hun economieën aan te pakken, hun veerkracht te vergroten en de terugkeer naar duurzame groei te vergemakkelijken. In dit verband is het van cruciaal belang de hervormingsinspanningen van de lidstaten te blijven begeleiden door hun aanzienlijke technische ondersteuning te bieden ter versterking van hun administratieve capaciteit om de hervormingen voor te bereiden en uit te voeren die de veerkracht en het herstel ondersteunen.

In deze verordening wordt voorgesteld een autonoom instrument voor technische ondersteuning in te stellen dat beschikbaar is voor alle lidstaten, als opvolger van het steunprogramma voor structurele hervormingen (Structural Reform Support Programme, afgekort SRSP). Via het instrument voor technische ondersteuning zal de Commissie in de praktijk op maat gemaakte expertise kunnen blijven bieden, om ervoor te zorgen dat de lidstaten over de nodige institutionele en administratieve capaciteit beschikken om groeibevorderende hervormingen te ontwikkelen en uit te voeren en in staat zijn om de veerkracht van Europese economieën te versterken door middel van efficiënte en goed functionerende administratieve structuren. Daartoe zal zij, net als in het kader van het steunprogramma voor structurele hervormingen, ernaar streven de nationale autoriteiten van de verzoekende lidstaten gedurende het hele hervormingsproces of bepaalde fasen daarvan te begeleiden. Om praktische redenen, en opdat de medewetgevers zo spoedig mogelijk een akkoord bereiken, wordt de meest recente tekst van het instrument voor technische ondersteuning in het voorstel van de Commissie tot vaststelling van een steunprogramma voor hervormingen (Reform Support Programme, RSP) zoals de afgelopen maanden door de medewetgevers besproken als basis genomen voor dit voorstel voor een verordening. Het voorstel voor het steunprogramma voor hervormingen wordt ingetrokken. Op 31 mei 2018 heeft de Commissie het steunprogramma voor hervormingen voorgesteld in het kader van de voorstellen voor sectorale programma’s van het meerjarig financieel kader (MFK) voor 2021‑2027. Dat voorstel omvatte een instrument voor technische ondersteuning dat tot doel had de inspanningen van de lidstaten ter verbetering van de uitvoering van structurele hervormingen in het kader van het Europees Semester te ondersteunen. De tekst van dat voorstel is in de Raad onder het Finse en het Kroatische voorzitterschap besproken, en in de Raad is over dat instrument een beginselakkoord bereikt. Daarnaast heeft het Europees Parlement gewerkt aan het voorstel van de Commissie voor het steunprogramma voor hervormingen en op 20 april 2020 zijn ontwerpverslag ingediend. Parallel met dit voorstel heeft de Commissie, om te kunnen reageren op de nieuwe uitdagingen van de COVID‑19-crisis, ook een verordening voorgesteld voor een faciliteit voor herstel en veerkracht die grootschalige financiële steun zal bieden voor overheidsinvesteringen en hervormingen die de economieën van de lidstaten veerkrachtiger en toekomstbestendiger maken. Het instrument voor technische ondersteuning kan de lidstaten ondersteunen bij de voorbereiding en uitvoering van herstel- en veerkrachtsplannen in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

Dankzij het instrument voor technische ondersteuning kan de Commissie de autoriteiten van de lidstaten ondersteunen bij hun inspanningen om hervormingen te ontwerpen volgens hun eigen prioriteiten, hun capaciteit te versterken om hervormingsbeleid en -strategieën te ontwikkelen en uit te voeren, en te profiteren van de goede praktijken en voorbeelden van anderen. Technische ondersteuning zal met name in de nasleep van de crisis nodig zijn. Dit voorstel vormt derhalve een passende aanvulling op de maatregelenpakketten die door de Commissie worden voorgesteld om de economische gevolgen van de COVID‑19-pandemie aan te pakken, namelijk de faciliteit voor herstel en veerkracht, de REACT EU in het kader van de structuurfondsen en het Cohesiefonds, de gewijzigde voorstellen voor het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) en InvestEU, en de reeks maatregelen die zijn ontwikkeld in reactie op de huidige pandemie van COVID‑19, zoals het “investeringsinitiatief coronavirusrespons” .

Het instrument voor technische ondersteuning bouwt voort op het succes van het SRSP, waar de begunstigde lidstaten voortdurend positief over waren en waar tijdens de vorige selectieronden meer vraag naar was dan dat er middelen beschikbaar waren (voor de ronde voor 2019 konden er van de 508 ingediende verzoeken met een totale waarde van 194 miljoen EUR 263 worden geselecteerd, voor een bedrag van 79,3 miljoen EUR; voor de ronde voor 2020 konden van de 609 ingediende verzoeken (250 miljoen EUR) 228 worden geselecteerd (84,7 miljoen EUR). Het instrument voor technische ondersteuning is opgezet als een voortzetting van het bestaande SRSP en is consistent, coherent en complementair met de bestaande hulpbronnen voor capaciteitsopbouw en technische bijstand via andere financieringsprogramma’s van de Unie. De technische bijstand die beschikbaar is in het kader van het cohesiebeleid heeft tot doel belanghebbenden te helpen bij de uitvoering van door de Unie gefinancierde programma’s en projecten, in de vorm van financiële steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Cohesiefonds voor voorbereiding, beheer, evaluatie, toezicht, audit en controle. De technische bijstand die in dat verband beschikbaar is, is dus gericht op het opbouwen van capaciteit om de middelen van de Unie te beheren en op het bevorderen van de uitvoering van projecten die door de fondsen van de Unie worden medegefinancierd, wat de absorptie van deze middelen vergemakkelijkt. De hub voor technische bijstand in het kader van InvestEU is voornamelijk gericht op de voorbereiding van grote (particuliere) investeringsprojecten en niet op structurele hervormingen. Het instrument voor technische ondersteuning daarentegen is bedoeld om steun te verlenen voor administratieve capaciteit en structurele hervormingen op lange termijn, waarmee de bestaande bijstand van de verschillende sectorale programma’s van de Unie en de acties die in het kader van de fondsen van de Unie zijn uitgevoerd, op passende wijze wordt aangevuld en in waarde toeneemt.

Bovendien is dit instrument in overeenstemming met de beleidsrichtsnoeren die in het kader van het Europees Semester zijn verstrekt, door technische ondersteuning te bieden ter bevordering van de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen aan de lidstaten in die context.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

Het voorstel is in overeenstemming met de andere beleidslijnen van de Unie en voorziet in complementariteit en synergieën daarmee.

Het voorstel tot instelling van een faciliteit voor herstel en veerkracht heeft tot doel financiële steun te bieden voor overheidsinvesteringen en hervormingen, met name op het gebied van groene en digitale transities, die economieën veerkrachtiger en toekomstbestendiger maken.

Het instrument voor technische ondersteuning vormt een aanvulling op het voorstel tot instelling van een faciliteit voor herstel en veerkracht, aangezien het ondersteuning biedt voor de versterking van de administratieve capaciteit van de lidstaten en in deze context voor de voorbereiding en uitvoering van de herstel- en veerkrachtsplannen waarin de hervormingen en investeringen worden uiteengezet die in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht zullen worden gefinancierd, en meer in het algemeen ook voor de nationale hervormingsacties met betrekking tot groene en digitale transities.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag