87.87 Puhlikatiehlad van de Europese gemeenschappen l^r.C18uB7 
Advies inzake de mededehng van de Commissie betref^^ 
werknemers in de onderneming 
^87BC180B^ 
De Commissie heeft op 12 februari 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 
198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het 
Economisch en sociaal Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde document. 
De Afdeling voor socialeaangelegenheden,gezinsvraagstukken,onderwijsencultuur,die 
met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies 
op8april 1987 goedgekeurd, rapporteur was de heer l^ierhaus. 
^et Economisch en ^ociaalComité heeft tijdens ^ijn2^e^itting^vergaderingvanl^ mei 
1987^ het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurde 
1 Cópmerkingen vooraf 
l.L COverde concrete aanpak van de permanente 
scholing van de werknemers kan nauwelijks iets worden 
gezegd dat voor de gehele Gemeenschap geldt. Dat het 
Commissiedocument vrijwel uitsluitend uit algemene 
beschouwingen en vaststellingen bestaat, laat zich dan 
ook niet alleen verklaren door het ontbreken van con 
crete voorstellen in de mededeling, maar ongetwijfeld 
ook door het feit dat de algemene content zo sterk van 
Lidstaat tot Lidstaat verschilt. COok zijn sommige van 
de door de Commissie voorgestelde maatregelen ^ó 
algemeen dat het niet duidelijk is op welke manier zij 
ertoe moeten bijdragen een uniform kader te scheppen 
voor de stimulering van de permanente scholing van de 
werknemers in de bedrijven. 
Omvang en inhoud van de bedrijfsopleidingen hangen 
voornamelijk afvan de volgende factoren^ 
— activiteiten,programma^senwettelijke voorschrift 
ten in iedere Lidstaat, 
— de specifieke omstandigheden in debetrokken re^ 
gio^s^belangrijk centrum, probleemgebied^, 
— de specifieke situatie in de diverse bedrijfstakken, 
— de specifieke behoeften aan geschoold personeel in 
de diverse sectoren, 
— de omvang en de financiële mogelijkhedenvan de 
bedrijven, 
— de inspanningen van bedrijfsD,beroeps en werkneD 
mersorganisaties, die via allerlei vormen van samen 
werking ook op bedrijfsoverkoepelend niveau voorD 
zieningen voor de permanente scholing van de werk^ 
nemers bieden. 
1.2. niettemin vestigtde Commissie er terecht de 
aandacht op dat permanente scholing steeds belangrij 
ker wordt. Dit is een onvermijdelijk gevolg van het feit 
datde technische veranderingenelkaarineensteeds 
sneller tempo opvolgen en dat de bedrijven hoge eisen 
moeten stellen aan de vakbekwaamheid van hun per 
soneelom het hoofdtekunnenbieden aan de steeds 
fellere internationale concurrentie. C^ok demografische 
factoren stijging van de gemiddelde leeftijd van de 
beroepsbevolking^ worden als verklaring voor de toeD 
nemende betekenis van de beroepsopleiding voor vol 
wassenen aangevoerd. 1.^. Uit het Commissiedocument blijkt niet alleen 
dat de permanente scholing van werknemers in iedere 
Lidstaat anders is opgezet, maar ook dat er geen 
duidelijkheid is op het vlak van de terminologie^ dit is 
ten dele te wijten aan de verschillen tussen de onderwijs 
svstemen vandediverseLid^tatenenbemoeilijktde 
communicatie op het niveau van de Cemeenschap.l^et 
Comité geeft daarom eerst een definitie van de be 
grippen die in dit advies worden gebruikt, ^ulks mede 
om bij te dragen tot de nagestreefde harmonisatie van 
de onderwijsterminologie van de Lidstaten. 
1.^.1. Beroepsopleiding^ de scholingsactiviteiten die 
na het algemeen vormend onderwijs een eerste praktij 
sche voorbereiding op een bepaald beroep verschaffen. 
Beroepsopleiding kan in onderwijsinstellingen ^univer^ 
siteiten en andere particuliere of overheidsinstellingen^, 
maar óók in bedrijven ^zowel particuliere als overD 
heidsbedrijven^ worden genoten en wordt doorgaans 
afgesloten met een diploma waaruit de vakbekwaams 
heid van de betrokkene blijkt. 
1.^.2. Voortgezette beroepsopleiding ^ofberoepsop 
leiding voor volwassenen^ een georganiseerde vorm 
van onderwijs voor volwassenen, die voortbouwt op de 
genoten schooL en vakopleiding en op de opgedane 
beroepservaring en die qua opzet en doelstellingen geD 
richt is op het verbeteren van de vakbekwaamheid van 
de betrokkene. 
1.Ó.Ó5 Voortdurende ^of permanenten scholing in de 
onderneming^een vorm van voortgezette beroepsopleP 
ding waarbij een particulier of overheidsbedrijf opleid 
dingscursussen organiseert — en doorgaans ook fP 
nanciert — om de vakbekwaamheid van zijn personeel 
te verbeteren. Er moet een onderscheid worden gemaakt 
tussen enerzijds opleidingscursussen die tot doel hebben 
de betrokkenen in korte tijd de voor een bepaald proD 
cédé vereiste vaardigheden bij te brengen, en anderzijds 
opleidingscursussen die buiten het bedrijf of op be 
drijfsoverkoepelend niveau door de overheid, door een 
nutsorganisatie of doorverscheidene bedrijven tezamen 
wordengeorganiseerden tendeleookdoorde deel 
nemers ^elf worden gefinancierd. 
1.^. Afstandsonderwijs ^of schriftelijk onderwijst 
een onderwijsmethode waarbij volgens een vast leerplan 
een bepaalde leerstof en bepaalde vaardigheden worden 
bijgebracht aan personen die zich nietopdezelfdeplaats 
bevinden alsdegenen diehetonderricht verstrekkend 
deze vorm van onderwijs vertoont de volgende kenD 
merkend 
^r.ClD^ Publicatieblad van de Furopese Gemeenschappen DAB.D^ 
— degene die hetonderricht geeft endegene die het 
ontvangt bevinden zich gedurende de volledige duur 
van de cursus of althans gedurende het grootste deel 
hiervan niet op dezelfde plaatse 
— omdieruimtelijkeafstand teoverbruggen wordt 
gebruik gemaakt van diverse communicatiemedia^ 
— het verstrekte onderwijs is sterk doelgerichte 
— de deelnemers worden bijgestaan en begeleid door 
correctoren^ lerarend studiebegeleiders^ en derge-
lijken 
— er wordt nagegaan of dedeelnemers vooruitgang 
boeken. 
Bovendien zijn ook presentieperioden r^bij voorbeeld 
werkgroepen^ responsiecolleges onder leiding van een 
mentor enz.^ nuttig en tot op zekere hoogte zelfs nood^ 
zakelijk geblekenomdebetrokkenenookde nodige 
sociale en andere vaardigheden die anders niet aange­
leerd kunnen wordend bij te brengen. 
L^. Alle betrokkenen — werkgevers^ werknemers^ 
beroepsorganisaties enoverheidsinstanties — zijn het 
erover eens dat de mogelijkheden ophet vlak van de 
permanente scholing van werknemers nog verder moe 
ten worden uitgebreid.^at de vorm^ inhoudt omvang 
en bevoegdheden betreft^variëren de standpunten ech 
ter naar gelang van de specifieke doelstellingen van de 
betrokkenen, hierbij zijn er zowel overeenkomsten als 
verschillen. 
— Voor de werknemers is permanente scholing in de 
eerste plaats een middel om hun betrekking veilig 
te stellend om een bevordering te kunnen krijgen of^ 
heelinhet algemeenook^ omgemakkelijker een 
baantevinden^verder moet permanente scholing 
de werknemers in staat stellen de technologische 
ontwikkelingen op de voet te volgen. 
— Poe werkgevers achten permanente scholing echter 
noodzakelijk om de produktiefactor arbeid te kun-
nen verbeterend hetgeen juist door de opkomst van 
nieuwe technologieën steeds belangrijker wordt. 
— Voor de overheid en de samenleving in haar geheel 
is permanente scholing een middel om van de werk-
nemers mondiger geëmancipeerde burgers te maken 
die op alle niveaus met kennis van zaken aan het 
sociaal-economische besluitvormingsproces kunnen 
deelnemen. 
Voor de permanente scholing en de communautaire 
actie ter bevordering van deze vorm van beroepsoplei­
ding heeft dit de volgende twee consequenties^ 
a^ Permanente scholing in de onderneming is zeker 
zeer belangrijke maar men kan er niet van verwach­
ten dat zij in alle scholingsbehoeften van de werk 
nemers voorziet, ^etgaat hier in de eerste plaats 
omeenniet-materiëlebedrijfsinvestering^vandaar 
het specifieke karakter van deze vorm van beroeps­
opleiding, gepermanente scholing van de werk 
nemers in de onderneming is een onderdeel van een 
svsteem dat zowel opleidingscentraen initiatieven 
van de overheid ^bij voorbeeld vastlegging van 
uniforme algemene voorschriften voor de inschake­
ling vande werknemersbij de organisatie vande 
scholingsactiviteiten^ als opleidingscentra van werk 
gevers- en werknemersorganisaties^ van andere 
nutsorganisaties en van particuliere instanties 
^voortgezette scholing buiten het bedrijft omvat. 
b^ COok bij het organiseren van de permanente scholing 
van de werknemers in de onderneming moet zoveel mogelijk met de belangen van alle betrokkenen re 
kening worden gehouden, bemerkt de commissie 
terechtopdateeninnoverendoverheidsbeleidop 
het vlak van de permanente scholing méér vereist 
dan alleen een dialoog tussen overheid en werk­
gevers. COok de werknemers en hun vertegenwoordi 
gers moeten bij deze dialoog betrokken worden, 
fóoor de bedrijven georganiseerde scholings 
activiteiten hebben inderdaad geen enkel nut als de 
werknemers er niets voor voelen eraan deel te ne­
men. L^e Commissie noemt de voorwaarden waar 
aan voldaanmoet worden ^hetgeenoverigensge-
deeltelijk al het geval is^ hoewel de situatie van regio 
totregioen van bedrijfstak tot bedrijfstak verschilt^ 
— erkenning van de werknemers als partners via 
svstematische voorlichting en raadpleging in het 
kader van de sociale dialoog^ 
— de mogelijkheid deel te nemen aan scho­
lingsactiviteiten die niet uitsluitend op speci-
fieke^tijdelijkebedrijfsbehoeften op korte ter­
mijn zijn gerichte 
— invoering van financierings-en^of subsidiërings­
regelingen of van fiscale regelingen^ 
— erkenning van de verworven kwalificaties. 
1BÖ. fóeze voorwaarden moeten volgens het comité 
evenwel eerst vervuld wordend waarbij ook gebruik 
moet worden gemaakt vandemogelijkhedendiehet 
communautair beleid biedt. Fen en ander zou ten dele 
echter niet alleenvoorde permanente scholing inde 
onderneming^ maar voor de diverse mogelijkheden van 
^voortgezette^ beroepsopleiding in de Lid-^taten in het 
algemeen moeten gelden, r^et Comité onderstreept niet­
temin principieel hoe belangrijk dit alles voor demo 
tivatie van de werknemers is. 
1.^. Verder is het Comité van oordeel dat de werk 
nemers en de vakbonden niet louter voor de vorm 
over zaken op het gebied van permanente scholing 
geraadpleegd mogen wordend maar ook bij de planning 
en depraktischeorganisatie van scholingsactiviteiten 
om advies moeten worden verzochte ten slotte wijst 
het erop dat bij het promotiebeleid binnen het bedrijf 
rekening moet worden gehouden met de nieuwe vaar 
digheden die de betrokkenen zich eigen hebben ge­
maakt. 
^. A^cn^neopn^kin^cn 
^BL L^e geplande communautaire actie heeft tot doel 
enerzijds de uitbouw van de permanente scholing van 
de werknemers in de onderneming te stimuleren en 
anderzijds een steunregeling in te voeren die het moge 
lijk moet maken om door middel van een nieuwe aan­
pak de daarmee samenhangende problemen uit de we 
reld te helpen, ^et Comité kan zich met deze algemene 
doelstelling en met de door de Commissie voorgestelde 
actiegebieden verenigend 
— steunverlening bij het opzetten van gemtegreerde 
scholingsactiviteiten^ 
— creëren van diverse vormen van samenwerking tus­
sen de ondernemingen en het scholingspersoneel om 
nieuwe leer-en onderrichtmethoden te ontwikkelend 
— steunverlening ten behoeve van de ontwikkeling van 
individuele scholingssvstemen^ 
D.B.D^ Puhlikatieblad van de Europese gemeenschappen l^r.Ci^^ 
^. Volgens het comité is het heel in het bijzonder 
noodzakelijk dat inderdaad — zoals de commissie 
voorstelt — wordt gezorgd voor specifieke onderD 
steuning van de uitwisseling van ervaring tussen de 
sociale partners over de gevolgen van het toenemende 
gebruik van de nieuwe technologieën, l^aast het stimuD 
leren van de technologische ontwikkelingms het vinden 
van een compromis tussenuiteenlopende belangen — 
om zo te bevorderen dat de nieuwe technologieën door 
iedereen aanvaard worden — een even grote uitdaging 
voor alle betrokkenen^ van dat compromis zal dan 
ook uiteindelijk de dvnamiek van de technologische 
ontwikkeling en de sociale aanvaardbaarheid ervan afD 
hangen. 
^ Idet C^omitéstaatdaarom volledigachter het 
voorstel vande commissie omde sociale partnerste 
helpen bij maatregelen die erop gericht zijn de werk 
nemers teovertuigen van de voordelen welke permanent 
tescholingzowel voor henzelf ^betere vooruitzichten 
voor hun verdere loopbaan^ als voor de ondernemingen 
^verbetering van hun technologische concurrentieposi^ 
tie^ hebben. 
^ Bijzondere opmerkingen 
^.L stimulering van het afstandsonderwijs is volgens 
het comité een bijzonder interessante taak. r^et comité 
staat dan ook volledig achter het voorstel van de C^om 
missie om steun te verlenen voor ontwikkeling van 
nieuwe leer en onderrichtmethoden in deze onderwijst 
tak. hierbij moeten naast de technische en commerciële 
vakkennis ook — en vooral — de voor het functioneren 
ineenbedrijf noodzakelijke sociale vaardigheden alle 
aandacht krijgen, föit materiaal kan door organisaties 
buiten hetbedrijf of opbedrijfsoverkoepelend niveau 
ontwikkeld worden en bij stageperiodes in het bedrijf 
zelf gebruikt worden. 
^. Idet comité is het in beginsel met de commissie 
eens dat bij deuitbouwvande permanente scholing 
van werknemers méér gebruik kan worden gemaakt 
van de nieuwe informatie en telecommunicatietech 
nieken en de nieuwe audiovisuele middelen.^el moet 
de gemeenschap eerst een bevredigende oplossing vinD 
den voor de problematiek omtrent de normen. Een 
ernstige belemmering op Europees niveau vormen ech 
ter de taalbarrières^wanneer bij voorbeeld vlade beD 
staande telecommunicatiesystemen gebruik moet worD 
den gemaakt van gemeenschappelijke databanken. Aien 
zou echter indeeersteplaats steunkunnen verlenen 
voor de ontwikkeling van audiovisuele middelen die in 
verschillende Europese talen op de markt kunnen worD 
den gebracht. Belangrijk in dit verband is dat het tot 
een samenwerking — zo mogelijk over de grenzen heen 
— tussen het bedrijfslevens de universiteiten en de door 
werkgevers^ en werknemersorganisaties opgezette inD 
stellingen voor permanente scholing komt. 
^.05 Een veelbelovend initiatief is volgens het comité 
de voorgestelde samenwerking tussen bedrijven en op^ 
leidingscentra bij de ontwikkeling van praktijkgerichte 
leermiddelen^ waar het gaat om het gebruik van nieuwe 
technologieën in de bedrijven. Vorm en inhoud van 
opleidingscursussen in bedrijven kunnen alleen dan echt 
doeltreffend zijn als deze cursussen door bekwaam opD 
leidingspersoneelworden gegeven.filmen het grote 
publiek — en met name de werknemers — werkelijk in positieve zin voor de nieuwe technologieën interesserend 
dan moeten de diverse maatschappelijke kringen reeds 
in de fase waarin de invoering van dergelijke technolo­
gieën wordtgepland bij een en anderworden betrokken. 
ó.^. Daarom vindt het Comité het goed dat de C^om-
missie de sociale partners wil helpen de voordelen van 
permanente scholing in het licht te stellen.Van bijzon­
der belang zijn in ditverband studiebijeenkomsten waar 
uitvoerige informatie wordt verstrekt over de mogelijk­
heden op het gebied van permanente scholing in de 
diverse regio^s.^at de permanente scholing in de be­
drijven zelf betreft zouden modelprogramma^smoeten 
wordenuitgewerkt^ die dan via de werkgeversorgani­
saties ter beschikking van de bedrijven kunnen worden 
gesteld. 
Ó5BÓ. Voor zover in de voorgenomen steunpro­
gramma^ in een financiëlebijdrage van deC^emeen^ 
schap is voorziend zou deze steun bij voorrang moeten 
dienen voor projecten ten behoeve van die categorieën 
van werknemers welke bij de tot dusverre georganiseerd 
de scholingsactiviteiten niet voldoende aan bod zijn 
gekomen. Ditzijn in deeersteplaats de werknemers met 
het laagste opleidingsniveau^voor wie in vele gevallen 
daarom ook speciale — individuele — opleidings 
cursussen zouden moeten worden georganiseerd. 
ó.^. COver het algemeen genomen lijkt het het Comité 
niet wenselijk de steunverlening te beperken tot maatre­
gelen op het vlak van depermanente scholing in de 
onderneming. C^ok opleidingsinstellingen buiten de 
ondernemingen en op bedrijfsoverkoepelend niveau 
spelen in sommige Lid-^taten een belangrijke rol^doorD 
dat zij de permanente scholing in de onderneming zelf 
aanvullen en verruimen, ^iede omdat men de geografi­
sche en beroepsmobiliteit van de werknemers wil ver­
groten vormen dergelijke instellingen een onmisbaar 
onderdeel van het netwerk van voorzieningen voor de 
voortgezette beroepsopleiding. Opleidingscursussen 
van langere duur die voor een werknemer noodzakelijk 
zijn als hij promotie wil maken of zijn betrekking 
wilbehouden — met name als nieuwe technologieën 
worden ingevoerd — worden door de betrokkenen vaak 
buiten de werktijd tijdens het weekend of^s avonds^ 
gevolgd. Dergelijke cursussen verhogen het scho­
lingsniveauvan de werknemers en interesseren als zo­
danig evenzeer de diverse sectoren van het bedrijfsleven 
als de betrokkenen zelf. Daarom dienen ze ook in 
de voorgenomen steunprogramma^sin aanmerking te 
worden genomen. 
^Bê Volgens het Comité moet vooral de permanente 
scholing in kleine en middelgrote ondernemingen wor­
den gestimuleerd. In de sector van het midden- en 
kleinbedrijf ^KB^ zijn de problemen opditvlak name­
lijk relatief veel groter danbij grote ondernemingen^ 
die soms zelf over een goed geëquipeerde dienst voor 
de organisatie van opleidingscursussen beschikken.Via 
gemeenschappelijke initiatieven van kleine en mid­
delgrote ondernemingen enerzijds en externe of op 
bedrijfsoverkoepelend niveau opgezette opleidings­
instellingen anderzijds zou men hier kunnentrachten 
een oplossing te vinden voor de scholingsproblemen die 
de bedrijven in kwestie om financiële en organisatori­
sche redenen niet zelf kunnen oplossen. 
Nr. C 180/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 7. 87 
3.8. Daar de betrokken partijen nog steeds onvol­
doende over wettelijke voorschriften en over de omvang 
en de diverse vormen en systemen van permanente 
scholing in de Lid-Staten worden geïnformeerd — 
waardoor de discussie over maatregelen om de situatie voor alle werknemers in de Gemeenschap enigszins 
gelijk te trekken wordt bemoeilijkt — stelt het Comité 
voor dat het Cedefop zijn onderzoekactiviteiten op het 
vlak van de permanente scholing van de werknemers 
in de onderneming opvoert. 
Gedaan te Brussel, 14 mei 1987. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT