COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 31.05.1995 
COM(95) 86 def. 
95/0074 (COD) 
VERSLAG OVER DE TOEPASSING VAN RICHTLIJN 89/552/EEG 
en 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot wijziging van Richtlijn 89/552/EEG van de Raad 
betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in 
de Lid-Staten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten. 
(door de Commissie ingediend) 

Inhoud 
DEEL A : INLEIDING 
1 Institutionele en politieke context 5 
2 De richtlijn en het Groenboek "programma-industrie" 6 
3 Het overlegproces 7 
4 De richtlijn en de informatiemaatschappij 7 
5 De voltooiing van het proces van voorbereiding van de herziening 8 
DEEL B : VERSLAG OVER DE TOEPASSING VAN RICHTLIJN 89/552/EEG 
1 Inhoud van het verslag 10 
De bepalingen van de richtlijn van 1989 11 
- het op televisie-uitzendingen toepasselijke recht 11 
- de bevordering van de produktie en de verspreiding van 
Europese programma's 11 
- de uitzending van films op de televisie 11 
- televisiereclame en sponsoring 12 
- de bescherming van minderjarigen 12 
- het recht op weerwoord 12 
2 Economische overwegingen 13 
- kwantitatieve ontwikkeling van de diensten 13 
- ontwikkeling van de markt voor televisiereclame 14 
- over het geheel genomen positieve balans voor de Europese 
produkties 14 
3 Toepassing van de richtlijn 15 
3.1 Algemene problemen 15 
3.1.1 Vaststellen welk recht van toepassing is : een probleem 15 
De vestiging : beslissend criterium 16 
3.1.2 Een fundamentele vaagheid 17 
3.2 Specifieke problemen 18 
3.2.1 Artikel 2, lid 2 - Vrijheid van ontvangst 18 
3.2.2 Hoofdstuk III - Bevordering van de verspreiding en produktie van 
televisieprogramma's 19 
- Monitoring van de artikelen 4 en 5 19 
- Europese produkties 21 
- Films 21 
3.2.3 Hoofdstuk IV - Televisiereclame en sponsoring 21 
- Vermelding van de naam en/of het logo van de sponsor of van 
gesponsorde uitzendingen 22 
- De uitzending van reclameboodschappen binnen een bepaalde 
periode van een "uur" 22 
- De "geprogrammeerde duur" van audiovisuele produkties voor 
de invoeging van reclameboodschappen 22 
- De situatie m.b.t. en de berekening van de maximaal toegestane 
zendtijd voor telepromotie 22 
- De situatie inzake telewinkelen 23 
3.2.4 Hoofdstuk V - Bescherming van minderjarigen 23 
3.2.5 Hoofdstuk VI - Recht op weerwoord 24 
DEEL C : TOELICHTING EN ANLAYSE VAN DE GEWIJZIGDE BEPALINGEN 
1 Aard en doel van het voorstel voor een wijziging 25 
2 Analyse van de gewijzigde bepalingen 27 
2.1 Hoofdstuk I - Definities 27 
Artikel 1, sub b) en e) 27 
2.2 Hoofdstuk II - Algemene bepalingen 27 
Artikel 2 27 
2.2.1. "De vestiging" criterium voor de vaststelling van "de bevoegdheid" 27 
I De achtergrond 28 
II De formulering 28 
III De context 28 
IV Doelstellingen en praktische overwegingen 29 
2.2.2 Verduidelijking van het begrip "vestiging" voor de sector van de 
audiovisuele diensten 30 
2.2.3 Artikel 2 bis 31 
2.2.4 Artikel 3 33 
2.3 Bevordering van de verspreiding en de produktie van programma's 34 
2.3.1 De bevordering van Europese produkties 34 
Artikel 4 36 
Artikel 5 36 
2.3.2 Gedetailleerd onderzoek van de voorgestelde wijzigingen 38 
a) Een specifieke regeling voor de netten die voornamelijk fictie 
en documentaires uitzenden 38 
b) Een stelsel van geleidelijkheid voor de nieuwe netten 39 
2.3.3 Artikel 6 39 
2.3.4 Artikel 7 39 
2.3.5 Artikel 8 41 
2.4 Hoofdstuk IV - Televisiereclame, sponsoring en telewinkelen 41 
2.4.1 Artikel 11 41 
2.4.2 Artikelen 12 tot en met 16 42 
2.4.3 Artikel 17 42 
2.4.4 Artikel 18 42 
2.4.5 Artikel 18bis 43 
2.4.6 Artikel 18ter 43 
2.4.7 Artikel 19 44 
2.4.8 Artikel 20 44 
2.4.9 Artikel 21 44 
2.5 Hoofdstuk V - Bescherming van minderjarigen en van de 
openbare zeden 44 
2.5.1 Artikel 22 44 
2.5.2 Artikel 22bis en ter 44 
2.6 Hoofdstuk VII - Slotbepalingen 45 
2.6.1 Artikel 25 45 
2.6.2 Artikel 26 45 
3 De internationale aspecten 45 
3.1 Europese overeenkomst inzake grensoverschrijdende televisie 45 
3.2 De "Europa-overeenkomsten" 46 
3.3 Naar een wereldovereenkomst inzake televisie-omroep 46 
VERSLAG OVER DE UITVOERING EN TOELICHTING 
DEEL A : INLEIDING 
1 Institutionele en politieke context 
Richtlijn 89/552/EEG(1) "Televisie zonder grenzen" werd aangenomen op 3 oktober 1989 
na besprekingen bij de gemeenschapsinstellingen die verscheidene jaren duurden0. Uit 
de intensiteit van deze debatten bleek welke centrale plaats de televisie reeds in onze 
samenleving innam en welke economische, industriële, culturele, maatschappelijke en 
technologische belangen ermee waren gemoeid. 
De belangstelling van de communautaire Instellingen voor die sector is sinds de 
goedkeuring van de richtlijn niet afgenomen, integendeel. Het volstaat te wijzen op de 
conclusies van de Europese Raad van Straatsburg in december 1989, op de Mededeling 
over het audiovisueel beleid die in februari 1990(3) in aansluiting op de Assise ï van 
Parijs werd aangenomen, op de goedkeuring van het MEDIA-programma4) in 
december 1990, op het Groenboek over pluralisme en concentratie van de media dat in 
december 1992(5) door de Commissie werd aangenomen, op de goedkeuring van het 
actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten(6) in 1993 alsmede op de 
aandacht die tijdens de GATT-besprekingen, die op 15 december 1993 werden 
afgesloten, aan de audiovisuele sector werd geschonken. 
In 1994 werd opnieuw overlegd en werd een analyse gemaakt van de tendensen in een 
sector waarvan een van de voornaamste kenmerken het vermogen is om snel te 
evolueren, in het bijzonder onder invloed van de technologische ontwikkelingen. 
In maart publiceerde de Commissie, in het kader van het door de richtlijn ingevoerde 
"monitoring"-systeem(7), haar eerste verslag over de toepassing van de artikelen 4 en 5 
daarvan. Zij bracht echter door de publikatie van het Groenboek "Strategische opties 
voor de versterking van de programma-industrie in de context van het audiovisuele 
beleid van de Europese Unie"(X) vooral een breed verkennend onderzoek op gan^ over 
de toekomst van de programma-industrie. Dit Groenboek is in ruime mate gebaseerd op 
de talrijke bijdragen die door de beroepskringen tijdens voorafgaande besprek ngen 
werden geleverd, alsmede op het verslag van de overleggroep audiovisueel beleid die 
(1) PB nr. L 298 van 17.10.1989, hierna "de richtlijn" genoemd. 
(2) De Commissie diende haar voorstel in op 30.4.1986 (zie COM(86)146 def., gepubliceerd als Supplement 
5/86 bij het Bulletin van de Europese Gemeenschappen). 
(3) COM(90)78 def. 
(4) Besluit van de Raad van 21.12.1990 betreffende de tenuitvoerlegging van een actieprogramma ter 
bevordering van de ontwikkeling van de audiovisuele industrie in Europa (MEDIA) (1991-1995) -
PB nr. L 380 van 31.12.1990. 
(5) Pluralisme en concentratie van de media in de interne markt - evaluatie van de noodzaak tot ;die -
COM(92)480. 
(6) Besluit van de Raad van 22.7.1993 tot vaststelling van een actieplan voor de invoering van gcavanc cerde 
televisiediensten in Europa - 93/424/EEG - PB nr. L 196/93, blz. 48. 
(7) Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betre fTcnde de toepassing \ an de 
artikelen 4 en 5 van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen", COM(94)dcf. - 3.3.1994 
(8) COM(94)96 def. 
door de Commissie in het leven werd geroepen en die is samengesteld uit zes 
prominente personen uit de sector^. Over het Groenboek is tijdens de informele Raad 
van Athene van 20 en 21 april 1994 door de betrokken ministers uit de Lid-Siaten 
uitgebreid van gedachten gewisseld. De conclusies die door het voorzitterschap uit de 
besprekingen werden getrokken, bevestigen in ruime mate de analyses van het 
Groenboek en wijzen erop dat een aanpassing van de communautaire voorschriften 
noodzakelijk is, waarbij als uitgangspunt moet worden genomen hetgeen op grond van 
de richtlijn is bereikt. 
Het Europees Parlement is in 1994 van zijn kant grote belangstelling blijven tonen voor 
de audiovisuele sector en heeft met name in mei de verslagen Barzanti(l<) en 
Hoppenstedt(11) aangenomen. Het Europees Parlement wenste op wetgevend gebied meer 
in het bijzonder te wijzen op het belang dat het aan de Richtlijn hecht door aan het 
voorstel voor een richtlijn inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van 
televisiesignalen(12) een amendement(13} in de vorm van een overweging toe te voogen, 
waarin wordt gewezen op de noodzaak de rol van de richtlijn "Televisie zonder grerzen" 
bij de ontwikkeling van de audiovisuele capaciteit in Europa te herbevestigen. 
De richtlijn en het Groenboek "programma-industrie" 
In het hoofdstuk van het Groenboek over de spelregels wordt in het bij zender 
onderzocht op welke wijze de communautaire voorschriften beter tot de bevordering van 
de programma-industrie kunnen bijdragen. Dit is vooral van belang in het licht van 
artikel 128, lid 4, van het Verdrag betreffende de Unie, dat voor de Unie de verplichting 
inhoudt om bij haar optreden uit hoofde van andere bepalingen van het Verdrag, hetgeen 
het geval is voor deze richtlijn, rekening te houden met de culturele aspecten. Hoewel 
deze richtlijn maatregelen omvat die ten doel hebben de produktie en de distributie van 
televisieprogramma's te bevorderen en de aandacht vaak op dat aspect is toegespitst, mag 
niet uit het oog worden verloren dat het hoofddoel ervan de verwezenlijking is van de 
interne markt voor diensten. De totstandbrenging van een gemeenschappelijke markt 
voor omroepdiensten werd in het Witboek van de Commissie over de voltooiing van de 
interne markt, dat in 1986 werd gepubliceerd(l4), dan ook als een belangrijke en 
dringende taak beschouwd. 
De richtlijn coördineert de voorschriften van de Lid-Staten op een aantal gebieden 
waarop de verschillen op nationaal niveau juridisch een belemmering konden vormen 
voor het vrije verkeer van televisie-uitzendingen. Aangezien gemeenschappelijke regels 
zijn goedgekeurd op de gebieden waar dat nodig was, volstaat het sinds de goedkeuring 
van de richtlijn dat een in een Lid-Staat gevestigde omroep de in die Lid-Staat 
toepasselijke wetgeving naleeft om vrij naar alle Lid-Staten van de Unie te mogen 
(9) Verslag van de overleggroep over het audiovisueel beleid in de Europese Unie. 
(10) Verslag over de problemen in de audiovisuele sector na de richtlijn "Televisie zonder gren/en" : 
Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 4 en 5 van Richtlijn 89/552/EEG 
- PE 208 575. 
(11) Verslag over de Mededeling van de Commissie betreffende de evaluatie van het MEDlA-progmmma 
COM(93)462 def. - PE 209 002. 
(12) COM(93) 556 def. PB nr. C 341 van 18.12.93, blz. 18. 
(13) PE 180 706, aangenomen op 20.4.1994. 
(,4) Zie COM(85)310. 
uitzenden en daar vrij te mogen worden ontvangen. De aldus gecoördineerde gebieden 
hebben niet alleen te maken met het aspect van de bevordering van de verspreiding en 
produktie van programma's, maar betreffen ook het toepasselijke recht, televisiereclame 
en sponsoring, de bescherming van minderjarigen en het recht op weerwoord In het 
verslag over de toepassing van de richtlijn in deel B van dit document wordt derhalve 
getracht de tenuitvoerlegging ervan te toetsen aan de doelstellingen, en aan de 
aangewende rechtsmiddelen, en niet uitsluitend aan het aspect van de bevordering van 
programma's, dat in het Groenboek over de programma-industrie werd onderzocht. 
3. Het overlegproces 
Over de aspecten van de richtlijn betreffende de bevordering van de verspreiding en 
produktie van programma's werd op grond van de vragen die in het Groenboek zijn 
gesteld, uitgebreid overleg gepleegd met alle betrokken kringen. Tegelijkertijd werden 
door de diensten van de Commissie met die kringen specifieke besprekingen gevoerd 
over de onder de andere gecoördineerde gebieden vallende punten. Voorts verzochten 
de diensten van de Commissie de Lid-Staten, bijeen in het kader van de groep ad hoc(l5), 
hen schriftelijk op de hoogte te brengen van eventueel door hen ondervonden praktische 
moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn. 
Tot slot werd het algemene overlegproces met de beroepskringen tijdens de Europese 
Conferentie inzake de audiovisuele sector, die plaatsvond van 30 juni tot en met 
2 juli 1994, uitgebreid tot alle in het kader van de richtlijn gecoördineerde gebieden. 
Een van de vier werkgroepen tijdens de conferentie was immers gewijd aan de 
"spelregels". Deze werkgroep, waarin alle betrokken beroepsorganisaties v/aren 
vertegenwoordigd, onderzocht de richtlijn uitvoerig en toetste de relevantie van de 
bepalingen ervan aan de ontwikkeling van de sector. Het oordeel van de werkgroep was 
over het algemeen positief, hoewel werd vastgesteld dat een aantal bepalingen moeten 
worden geactualiseerd of verduidelijkt. 
Op grond van de resultaten van het overlegproces, alsmede van de analyses die door 
haar zelf (met name in haar Groenboek) van de ontwikkeling van de sector werden 
gemaakt en waarop hier derhalve niet hoeft te worden teruggekomen, werd door de 
Commissie een gedeeltelijke herziening van de richtlijn voorgesteld, die in deel ( van 
dit document is opgenomen. Zij had reeds haar principieel voornemen om een 
herziening voor te stellen kenbaar gemaakt door in juli 1994 het actieplan "Europa op 
weg naar de informatiemaatschappij"(,6) goed te keuren. 
4. De richtlijn en de informatiemaatschappij 
Het eerste hoofdstuk van genoemd actieplan is immers gewijd aan het regelgevend en 
wettelijk kader van de informatiemaatschappij. Punt 10 "Audiovisueel" van dit 
hoofdstuk heeft meer bepaald betrekking op de inhoud van audiovisuele diensten Het 
doel is bij te dragen tot het vrije verkeer van dergelijke diensten binnen de Unie door 
(15) Uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten samengestelde groep, die door de Commissie in het leven werd 
geroepen in het kader van de tenuitvoerlegging van de richtlijn (ook de vertegenwoordigers van de staten 
van de Europese Vrijhandelsassociatie, alsmede het Secretariaat-generaal van de Raad van Europa, nemen 
in het kader van de Europese economische ruimte deel aan de werkzaamheden van de groep). 
(16) COM(94)347 def. van 19.7.1994. 
ruimte te laten om de groeimogelijkheden in deze sector die de nieuwe technologieën 
bieden te benutten en rekening te houden met het specifieke karakter, met name de 
culturele en maatschappelijke invloed, van audiovisuele programma's, ongeacht de wijze 
waarop zij worden uitgezonden07*. 
Het is derhalve niet nodig hier terug te komen op het belang dat een strategie van de 
inhoud heeft voor het bevorderen van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. 
Er zij enkel op gewezen dat dit punt van het actieplan een beginsel bevestigt dat tijdens 
het overlegproces duidelijk naar voren is gekomen, namelijk dat bij de maatregelen die 
betrekking hebben op de inhoud van de audiovisuele diensten rekening moet worden 
gehouden met hun culturele en maatschappelijke invloed, ongeacht de wijze waarop zij 
worden uitgezonden. Het doel van dergelijke diensten is immers beelden en geluid te 
leveren aan de consument, voor wie de manier waarop deze beelden hem bereiken van 
ondergeschikt belang is in vergelijking met de inhoud ervan. 
De richtlijn draagt bij tot de totstandbrenging van een juridische context die gunstig is 
voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, door de televisie-uitzendingen met 
het oog op het vrije verkeer ervan, met inachtneming van bepaalde regels mee te laten 
profiteren van het kader van de interne markt. 
Tijdens de gezamenlijke zitting Industrie/Telecommunicatie van 28 september 1994 
sprak de Raad zijn tevredenheid uit over de snelheid waarmee het actieplan door de 
Commissie werd ingediend. In de conclusies die bij die gelegenheid werden 
aangenomen, merkt de Raad verscheidene maatregelen aan als bijzonder spoedeisend, 
onder meer de verbetering van het mededingingsvermogen van de Europese audiovi suele 
industrie, inclusief de ontwikkeling van een programma-industrie waarbij naar behoren 
rekening wordt gehouden met het bijzondere culturele karakter en de invloed van deze 
programma's op de samenleving(18). De Commissie stelt derhalve voor over te gaan tot 
een gedeeltelijke herziening van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" in die zin. 
Voorts heeft de Commissie een aanvang gemaakt met werkzaamheden in het kader van 
de regelgeving voor de diensten van de informatiemaatschapij : binnenkort zal zij een 
groenboek indienen over het auteursrecht in de informatiemaatschapij, een groenboek 
over de rechtsbescherming van geëncrypteerde signalen, een groenboek over de 
commerciële communicatie in de interne markt, een mededeling over een 
organisatorische regeling voor transparantie van de interne markt met het oog op de 
transparantie van nationale ontwerp-regelingen ter zake en de samenhang daarvan met 
de beginselen van de interne markt, en heeft zij een nieuw overleg opgezet ovor de 
inhoud van een eventueel communautair initiatief inzake eigendom van de media. 
Tevens zal de problematiek van de aanmoediging van de ontwikkeling van nieuwe 
audiovisuele diensten, de bevordering van de culturele identiteiten en van de taalkundige 
diversiteit en de gevolgen voor de bescherming van het algemeen belang worden 
behandeld in een groenboek over de ontwikkeling van de nieuwe audiovisuele diensten. 
5. De voltooiing van het proces van voorbereiding van de herziening 
Eind 1994 is op politiek niveau bevestigd dat er belangstelling bestaat voor een 
herziening van de richtlijn. De in het kader van de Europese Raad in Essen vergaderde 
Staatshoofden en Regeringsleiders hebben de Commissie verzocht voorstellen in te 
dienen vóór de eerstvolgende vergadering, die in juni 1995 te Cannes zal plaatsvinden. 
(17) COM(94)347 def., blz. 8, punt 1.10. 
(18) Conclusies van de Raad 9561/94 (Presse 197) van 28.9.1994. 
8 
De belangstelling voor dit thema bleek begin 1995 nog onverflauwd te bestaan. De met 
audiovisuele aangelegenheden belaste ministers, die op 13 februari een informele 
Raadsvergadering te Bordeaux hielden, hebben de richtlijn besproken. In de conclusies 
van het Voorzitterschap wordt er nota van genomen dat de ministers het noodzakelijk 
achten dat er bij de voorgenomen wijziging van de richtlijn rekening wordt gehouden 
met de opgedane ervaring, met de noodzaak om de Europese programma-industrie te 
bevorderen en om het pluralisme en de verscheidenheid onder de exploitanten te 
vergroten, en met de ontwikkeling van de informatietechnieken en de opkomst van 
nieuwe diensten. Daarbij hebben zij de Commissie verzocht het voorstel tot herziening 
in te dienen, onder andere om de exploitanten duidelijke en welomlijnde regels te geven 
ten aanzien van met name de verantwoordelijkheid van de staten ten opzichte van de 
omroeporganisaties, de ontwikkeling van de Europese programma-industrie, de 
eerbiediging van het pluralisme en de bescherming van de burgers in de context van de 
nieuwe diensten; dit voorstel zou de Raad tijdig genoeg moeten worden voorgelegd om 
hem in staat te stellen reeds op 3 april tot een eerste debat over te gaan. 
Tevens heeft het Parlement in zijn op 15 maart j.l. goedgekeurde resolutie over het 
werkprogramma van de Commissie voor 1995(19) de wens uitgesproken dat de 
Commissie haar voorstel tot herziening van de richtlijn zo spoedig mogelijk goedkeurt 
"met behoud en verbetering van de maatregelen inzake de toepassing van quota voor de 
verbreiding van Europese audiovisuele produkties". 
Daarom heeft de Commissie, rekening houdend met alle in interinstitutioneel verband 
verrichte werkzaamheden en de continuïteit daarvan, en na nieuwe besprekingen te 
hebben gevoerd met de vakwereld, op 22 maart het onderhavige voorstel tot herziening 
van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" goedgekeurd. 
Opgemerkt zij dat de huidige richtlijn daarom niet vervalt : zij blijft van toepassing tot 
een nieuwe tekst is goedgekeurd. De Commissie zal ingevolge artikel 155 van het 
Verdrag nauwlettend toezien op de naleving van deze bepalingen en alle nodige 
maatregelen nemen met het oog op de feitelijke en doeltreffende toepassing ervan. 
(19) PE 188.641. 
DEEL B : VERSLAG OVER DE TOEPASSING VAN RICHTLIJN 89/552/EEG 
1. Inhoud van het verslag 
Artikel 26 bepaalt dat de Commissie bij de communautaire Instellingen een verslag 
indient over de wijze waarop de richtlijn ten uitvoer wordt gelegd en zo nodig binnen 
vijfjaar na de datum van vaststelling van de richtlijn voorstellen doet om de richtlijn 
aan te passen aan de ontwikkelingen op omroepgebied. 
In dit verslag heeft de Commissie in het bijzonder onderzocht welke problemen de 
Lid-Staten, gelet op de algemene doelstellingen van de richtlijn, hebben ondervonden 
bij de tenuitvoerlegging ervan. Volgens de toelichting bij haar oorspronkelijk voorstel 
is het hoofddoel van de richtlijn een gemeenschappelijk juridisch kader tot stand te 
brengen waardoor de ontwikkeling van een Europese markt voor omroepdiensten en 
aanverwante activiteiten, zoals televisiereclame en de produktie van audiovisuele 
programma's, wordt bevorderd, terwijl tegelijkertijd de diversiteit en de specificiteit van 
de audiovisuele systemen van de Lid-Staten wordt gerespecteerd en aangemoedigd. De 
Commissie wenst het belang te onderstrepen van de vaste dubbele, economische en 
culturele, component van deze doelstelling, die het resultaat is van de bijzondere aard 
en identiteit van deze sector van activiteit. Dat is meer in het bijzonder tot uitdrukking 
gekomen in een gemeenschappelijke politieke wil om de nationale wetgevingen op 
bepaalde gebieden te coördineren ten einde : 
- het verlenen van audiovisuele diensten en de circulatie daarvan binnen de Unie te 
bevorderen, 
- een moderne Europese communicatie-infrastructuur te ontwikkelen waardoor de 
economische positie van de Unie in de wereld wordt versterkt en aldus haar 
concurrentievermogen wordt gewaarborgd, 
- de ontwikkeling van de markt voor televisiereclame en voor audiovisuele 
programma's in een tot de communautaire grenzen uitgebreide economische en 
geografische context te bevorderen, 
- de produktie en distributie van Europese produkties te doen toenemen ten einde de 
nationale cultuurindustrieën te stimuleren en beter uitdrukking te geven aan de 
culturele identiteit van iedere Lid-Staat, 
- nieuwe kansen te bieden voor het creatief talent van mensen met een culturele 
opleiding en personen die in de culturele sector werkzaam zijn, 
- de ontwikkeling van omroepdiensten als een strategische sector van de 
communautaire telecommunicatie-industrie aan te moedigen. 
Bij het opstellen van deze tekst heeft de Commissie in zeer ruime mate rekening 
gehouden met de op- en aanmerkingen die op haar verzoek door de Lid-Staten werden 
geformuleerd in verband met de moeilijkheden van praktische aard die zij bij de 
toepassing van de richtlijn hebben ondervonden. Dit proces van geregelde uitwisselingen 
had plaats in de periode van september 1993 tot juni 1994 in het kader van de 
bijeenkomsten die door de Commissie werden georganiseerd met de nationale 
deskundigen die de Lid-Staten in de groep ad hoc(20) vertegenwoordigen. 
(20) Zie Deel A, punt 3 hiervoor. 
10 
De bepalingen van de richtlijn van 1989 
De richtlijn stelt het juridisch referentiekader vast voor het vrije verkeer van televisie­
omroepdiensten in de Unie. Daartoe voorziet zij in de harmonisatie op communautair 
niveau van de nationale wetgevingen op de volgende gebieden : 
- het op televisie-uitzendingen toepasselijke recht 
Bij de door de richtlijn ingevoerde regeling dat het recht van één enkele Lid-Staat van 
toepassing is, staan twee grondbeginselen centraal : 
• iedere omroeporganisatie is onderworpen aan de wetgeving van een enkele Lid-Staat, 
die instaat voor de controle (artikel 2, lid 1); 
• de Lid-Staten waarborgen de vrijheid van ontvangst en belemmeren niet de doorgifte 
op hun grondgebied van uitzendingen die onder de bevoegdheid van een andere 
Lid-Staat vallen (artikel 2, lid 2). In een enkel geval is een voorlopige schorsing 
toegestaan, namelijk in geval van herhaalde inbreuk op artikel 22 (zie hiervoor) In 
dat geval dient een bijzondere overlegprocedure tussen de Commissie, het land van 
uitzending en het land van ontvangst op gang te worden gebracht. 
- de bevordering van de produktie en de verspreiding van Europese programma's 
Ten einde de Europese programma-industrie ertoe aan te moedigen zich aan de aldus tot 
stand gebrachte nieuwe audiovisuele ruimte aan te passen, is vastgesteld dat de televisie-
omroeporganisaties : 
• het grootste gedeelte van hun niet aan informatie, sport, spel, reclame of teletekst 
gewijde zendtijd reserveren voor Europese produkties (artikel 4); 
• 10 % van hun zendtijd, of bij wijze van alternatief, 10 % van hun programmabudget 
reserveren voor Europese produkties die door van de televisie-omroeporganisaties 
onafhankelijke producenten zijn vervaardigd, waarbij een passend gedeelte moet 
worden gereserveerd voor recente produkties (artikel 5). 
Het begrip "Europese produkties" wordt gedefinieerd in artikel 6. 
Deze voorschriften zijn niet van toepassing op plaatselijke televisie-uitzendingen die 
geen deel uitmaken van een nationaal net (artikel 9). 
- de uitzending van films op de televisie 
De richtlijn voorziet in een mechanisme dat gericht is op de totstandbrenging van een 
chronologie van de media : televisie-omroeporganisaties mogen geen films uitzenden 
binnen een termijn van twee jaar (of van één jaar in geval van coproduktie met een 
televisie-omroep) na de aanvang van de exploitatie daarvan in de bioscoop. Deze termijn 
kan met toestemming van de houders van de rechten worden gewijzigd (artikel 7). 
11 
- televisiereclame en sponsoring 
In de bepalingen van de richtlijn betreffende reclame 
• is vastgesteld dat televisiereclame gemakkelijk herkenbaar moet zijn (artikel 10); 
• is de invoeging van reclame geregeld (artikelen 11 en 18); 
• zijn voorschriften van morele aard en betreffende de bescherming van minderjarigen 
(artikelen 12 en 16) alsmede betreffende tabaksprodukten (artikel 13), 
geneesmiddelen (artikel 14) en alcoholhoudende dranken (artikel 15) opgenomen. 
Het doel van de richtlijn wat sponsoring aangaat, is te garanderen dat deze herkenbaar 
is en geen invloed heeft op de inhoud van de programma's (artikel 17). 
- de bescherming van minderjarigen (artikel 22) 
Het gaat om een algemene bepaling die ook betrekking heeft op de inhoud van de 
programma's : 
• algemeen verbod van programma's die de ontwikkeling van minderjarigen ernstig 
zouden kunnen aantasten; 
• beperking, wat de uitzending van programma's betreft die minderjarigen schade 
kunnen toebrengen, door de keuze van het tijdstip van uitzending of door technische 
maatregelen. 
Deze omvat tevens een algemeen verbod op de uitzending van programma's die 
aansporingen tot haat op grond van ras, geslacht, godsdienst of nationaliteit bevatten. 
- het recht op weerwoord (artikel 23) 
Deze bepaling voorziet voor personen wier wettige belangen zijn aangetast dooi een 
onjuiste bewering tijdens een televisie-uitzending, in de mogelijkheid zich tot de rechter 
te wenden; daartoe moeten door de Lid-Staten passende burgerrechtelijke, 
administratiefrechtelijke of strafrechtelijke maatregelen worden genomen. 
Daarnaast vullen andere algemene bepalingen de richtlijn aan : 
- de Lid-Staten mogen : 
• voor de onder hun bevoegdheid vallende televisie-omroeporganisaties strengere 
voorschriften vaststellen (artikel 3); 
• omwille van de verwezenlijking van de doelstellingen inzake taalbeleid meer 
gedetailleerde of strengere voorschriften voor het gedeelte Europese produkties 
vaststellen (artikel 8); 
• andere voorwaarden vaststellen voor de invoeging van reclame wat de uitzendingen 
betreft die uitsluitend bestemd zijn voor het nationale grondgebied en die niet elders 
kunnen worden ontvangen (artikel 20). 
- de Lid-Staten moeten : 
• toezien op de naleving van de richtlijn (artikel 3); 
• erop toezien dat passende maatregelen worden genomen indien er televisie-
, uitzendingen plaatsvinden die in strijd zijn met de voorschriften inzake 
televisiereclame en sponsoring (artikel 21). 
12 
Als uiterste datum waarop de Lid-Staten zich aan de richtlijn dienden te conformeren 
was vastgesteld twee jaar na de goedkeuring ervan, dwz. 3 oktober 1991. Hoewel de 
meeste landen zich aan deze termijn hebben gehouden, werd in feite pas in juli 1994 
mededeling gedaan van de laatste nationale maatregelen ter uitvoering van de richtlijn. 
Overeenkomstig haar bevoegdheid controle uit te oefenen op de toepassing van het 
Gemeenschapsrecht heeft de Commissie de na onderzoek van de maatregelen vereiste 
inbreukprocedures ingeleid. In verband met twee van deze maatregelen werd besloten 
klacht bij het Hof van Justitie van de Unie in te dienen wegens een gebrek aan 
overeenstemming tussen de nationale wet en de richtlijn. 
Opgemerkt zij dat deze richtlijn is aangevuld door een andere, in 1993 goedgekeurde 
richtlijn betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de 
satellietomroep en de doorgifte via de kabel, waarin als uiterste datum voor de omzeiting 
ervan in nationaal recht 1 januari 1995 is vastgesteld(21). Samen hebben deze beide 
richtlijnen ten doel een juridisch kader tot stand te brengen, dat gunstig is voor de 
ontwikkeling van de omroepsector. 
Economische overwegingen 
Een eerste vaststelling die kan worden gedaan is dat de onderlinge aanpassing van de 
nationale wetgevingen op de hiervoor genoemde gebieden in elk geval heeft geleid tot 
een kader dat gunstig is voor het vrije verkeer van televisiediensten tussen de Lid-Sraten 
van de Unie. De door de communautaire Instellingen gewenste harmonisatie heeft de 
nationale omroepsystemen, die juridisch tot voor kort hoofdzakelijk op nationale leest 
waren geschoeid, de mogelijkheid gegeven aan te sluiten bij de voortdurende 
ontwikkeling van de audiovisuele sector op wereldniveau, die de voorbije tien jaar in 
hoofdzaak werd gekenmerkt door de explosieve groei van de communicatietechnologie. 
De totstandbrenging van een gemeenschappelijk juridisch kader heeft, hoe beperkt dit 
ook is, de beroepskringen ertoe gebracht zich te organiseren om gebruik te maken en te 
profiteren van een verruimde geografische en economische markt. Het volstaat de 
gegevens hierna te onderzoeken om zich daarvan te overtuigen. 
- kwantitatieve ontwikkeling van de diensten 
Het aantal nationale of grensoverschrijdende televisienetten is de voorbije jaren in de 
Unie blijven toenemen : 77 in 1988, 85 in 1989, 92 in 1990, 97 in 1991, 111 in 1992 
en 129 in 1993(22). Deze toename is grotendeels het gevolg van het ontstaan van een 
steeds groter aantal, vaak thematische, via satellieten uitzendende netten, ongeacht of 
deze worden gefinancierd uit reclame of abonnementsgelden. 
(21) Richtlijn 93/83/EEG tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige 
rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel (PB nr. L 248 van 6.10 1993). 
De Commissie merkt op dat haar oorspronkelijk voorstel van 1986 bepalingen betreffende het auteu rsrecht 
en de naburige rechten omvatte, maar dat de Raad hiervoor een specifieke richtlijn wenselijk achtte. 
(22) Bron: Marché mondial du cinéma et de l'audiovisuel, Studie van het Institut de l'audiovisuel et des 
télécommunications en Europe ( IDATE), december 1993, deel 2, biz. 39. 
13 
- ontwikkeling van de markt voor televisiereclame 
De toename van het aantal nationale of grensoverschrijdende televisienetten heeft geleid 
tot een zeer aanzienlijke stijging van de investeringen in televisiereclame. Tussen 1989 
en 1992 zijn de inkomsten uit televisiereclame met 50 % toegenomen(23). 
De Commissie stelde tevens vast dat de uitgaven voor televisiereclame van de 100 
voornaamste paneuropese merken tussen 1990 en 1991 met 21 %, en tussen 19(H en 
1992 met 28 % zijn toegenomen(24). 
- over het geheel genomen positieve balans voor de Europese produkties 
Ingevolge het door artikel 4, lid 3, van de richtlijn ingevoerde "monitoring"-systeem, is 
in maart 1994 door de Commissie een Mededeling die specifiek betrekking heeft op de 
toepassing van de artikelen 4 en 5 aangenomen en aan de Raad en het Europees 
Parlement toegezonden(25). Uit de statistische gegevens die de Commissie van de 
Lid-Staten heeft ontvangen, blijkt dat de grote meerderheid van de omroepen zich in de 
periode 1991-1992 heeft gehouden aan de in de artikelen 4 en 5 voor Europese 
produkties en onafhankelijke produkties vastgestelde gedeelten. Waar deze norm nk-i van 
meetaf aan werd bereikt, stelde de Commissie een algemene tendens in de richting van 
een toeneming van deze gedeelten vast. 
Meer concreet wijst de Commissie op de volgende resultaten : 
- wat de uitzending van Europese produkties betreft (er zijn statistieken verstrekt voor 
alle netten die in de nationale verslagen zijn vermeld; 66,6 % daarvan hield zich aan 
de voorgeschreven norm) : 
. Portugal, Ierland, Denemarken en Nederland : alle netten hebben de norm inzake 
de zendtijd gereserveerd voor Europese produkties gehaald of zelfs overschreden; 
. Verenigd Koninkrijk, Frankrijk : alle via de ether uitzendende netten hebben meer 
dan 50 % van hun zendtijd gereserveerd voor Europese produkties; 
. Italië, Spanje, België, Griekenland, Duitsland, Luxemburg, Frankrijk (één 
kabelkanaal) en het Verenigd Koninkrijk (bepaalde netten die via de satelliet 
uitzenden) : een aantal netten hebben de voorgeschreven norm niet gehaald. 
Opmerking verdient dat de algemene kanalen die via de ether uitzenden in de meeste 
gevallen aandelen bereiken die duidelijk boven de vereiste 51 % liggen en zelden 
beneden de 40 %. 
- Wat de onafhankelijke produkties betreft (er zijn niet voor alle netten die m de 
nationale verslagen zijn vermeld statistieken verstrekt; van de netten waarvoor deze 
wel werden verstrekt, bereikte 68,4 % de voorgeschreven norm). 
(23) European Advertising 2 Media Forecast - Maart 1994. 
(24) AFEP-6.9.1994. 
(25) Zie COM(94)57 def. van 3.3.1994. 
14 
. Frankrijk (het enige land dat voor de optie "gedeelte van het programmabudget") 
heeft gekozen, Duitsland, Denemarken en Nederland : alle netten hebben het 
voorgeschreven gedeelte van 10 % bereikt; 
. Spanje, Ierland en Portugal : hebben voor al hun netten statistieken verstrekt. 
Slechts één (Portugees) net bereikte de 10 %. De cijfers voor de andere netten 
schommelen tussen 5 en 9 %; 
. Luxemburg, België, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland en Italië : hebben niet 
voor alle netten statistieken verstrekt. Daar waar deze voorhanden zijn wordt een 
resultaat bereikt dat voor een meerderheid van de netten hoger ligt dan 10 % 
- Wat de recente produkties betreft (er zijn niet voor alle in de nationale verslagen 
vermelde netten statistieken verstrekt) : 
. Italië, Portugal, Duitsland, Denemarken, Frankrijk, Ierland : geen statistieken, 
. Spanje, Nederland : statistieken voor alle netten (tussen 1 en 3 % in Spanje en 
tussen 9 en 29 % in Nederland); 
. Verenigd Koninkrijk, Luxemburg : statistieken voor de meeste van hun netten 
(tussen 1 en 15 % in Luxemburg en tussen 1 en 100 % in het Verenigd Koninkrijk); 
. België : statistieken voor twee netten (67,7 % voor het ene net en 3,4 % voor het 
andere). 
De Commissie beschouwt deze resultaten alles samen genomen als bemoedigend ook 
al hebben de verschillende criteria die door de Lid-Staten werden gehanteerd alsmede 
de verscheidenheid in de presentatie van de nationale verslagen een reeks problemen van 
methodologische, technische en juridische aard aan het licht gebracht, die de taak van 
de Commissie, die moet zorgen voor de "monitoring" van de toepassing van het 
ingestelde systeem, heeft bemoeilijkt (zie punt 3.2.2). 
3. Toepassing van de richtlijn 
3.1 Algemene problemen 
3.1.1 Vaststellen welk recht van toepassing is : een probleem 
Bij de toepassing van het systeem van het vrije verkeer dat door de richtlijn wordt 
georganiseerd, heeft zich een moeilijkheid van juridische aard voorgedaan wat de 
vaststelling betreft van de plaats waarmee bepaalde televisienetten een juridische band 
hebben. Hoewel dit probleem zich tot nu toe in weinig concrete gevallen heeft 
voorgedaan, is de Commissie van oordeel dat het door de toename van het aantal 
televisiediensten via de satelliet steeds ernstiger proporties zal aannemen De 
moeilijkheid heeft te maken met de vaststelling van het criterium dat beslissend is om 
te bepalen onder de bevoegdheid van welke Lid-Staat een televisie-omroeporganisatie 
juridisch valt.Overeenkomstig artikel 2, lid 1, is immers een dubbele juridische band 
tussen een omroeporganisatie en een nationaal recht mogelijk : 
- de omroeporganisatie valt onder de bevoegdheid van een bepaalde Lid-Staat; 
- of zij valt niet onder de bevoegdheid van een van de Lid-Staten, maar maakt gebruik 
van een frequentie of capaciteit van een satelliet of een in deze Lid-Staat gelegen 
verbinding naar een satelliet toe. 
15 
Het aanleggen van verschillende criteria om vast te stellen welke Lid-Staat bevoegd is, 
kan leiden tot de toename van het aantal gevallen waarin een bevoegdheidsvacuüm 
(negatief conflict) of een cumulatie van nationale bevoegdheden (positief conflict) 
bestaat. Een omroep die televisiediensten verleent in de Unie kan zich vandaag derhalve 
in de situatie bevinden dat hij van geen enkel nationaal recht óf van verscheidene 
nationale rechtsstelsels afhankelijk is Citeren wij als voorbeeld van een negatief con (liet 
de hierna besproken zaak Red Hot Television*26* en als voorbeeld van een positief 
conflict de zaak RTL-TVi, die in twee nationale verslagen is vermeld, namelijk die 
welke door België en Luxemburg zijn ingediend in het kader van de toepassing van de 
artikelen 4 en 5(27). 
In geval van een negatief conflict zoals in dat met betrekking tot Red Hot Television is 
het moeilijk maatregelen te nemen tegen een net dat aan elke rechtscontrole ontsnapt 
omdat het, in casu, uitzond vanuit Nederland of Denemarken en kon worden beschouwd 
als gevestigd in het Verenigd Koninkrijk(28). 
De gevallen van positief conflict van hun kant kunnen de werking van de richtlijn in het 
gedrang brengen doordat verscheidene wetten (die onderling onverenigbare bepalingen 
kunnen bevatten) op een enkele omroep van toepassing zijn. 
De vestiging : beslissend criterium 
Uit deze concrete voorbeelden blijkt dat hèt nodig is dat gemeenschappelijke critei ia in 
acht worden genomen om te bepalen welk nationaal recht in alle gevallen van toepassing 
is. Voor de Commissie en de meeste Lid-Staten vormt de plaats van vestiging van de 
omroeporganisaties de meest doorslaggevende band. Deze keuze berust zowel op de 
"achtergrond" van de richtlijn, de formulering en de doelstelling ervan als op een 
algemene tendens van het Gemeenschapsrecht en van de vaste rechtspraak van het Hof 
van Justitie(29). 
In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie werd als doorslaggevend criterium 
duidelijk de plaats van vestiging vastgesteld(30). De verwijzing naar de bevoegdheid, 
veeleer dan naar de vestiging, werd door de wetgever ingevoerd om het bijzondere 
probleem op te lossen dat zich voordeed in Duitsland, vanwaaruit de radio-
(26) Bij het Hof van Justitie van de EG is een prejudicieel beroep ingesteld in verband met Iwee vragen m.b.t. 
de zaak "Red Hot Television" die geen betrekking hebben op de juridische band, maar op hel begrip 
"doorgifte" en de definitie van de schade die bepaalde programma's kunnen toebrengen (zaak C-327/93 -
zie de punten 3.2.1 en 3.2.5). Deze zaak geldt als een voorbeeld. Genoemd net is beginnen uit te /enden 
in juli 1992 en maakte daarbij gebruik van een satellietverbinding in Nederland. Vanaf dcccmbci 1992 
maakte het gebruik van een satellietverbinding in Denemarken, terwijl bepaalde relevante onderdcK n van 
de omroepactiviteit op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk werden uitgeoefend. De Britse 
autoriteiten besloten op te treden tegen de voortzetting van deze uitzendingen op hun grondgebied. Daarbij 
rees de vraag onder welke Lid-Staat dit net juridisch viel. Het viel immers niet onder de bevoegdheid van 
Denemarken en evenmin onder die van Nederland of van het Verenigd Koninkrijk, omdat de beide 
eerstgenoemde nationale wetgevingen bepalen dat de juridische band die hun rechtsbevoegdheid doet 
ontstaan de vestiging is, terwijl de Britse wetgeving bepaalt dat dit de plaats is waar de verbinding naar 
een satelliet toe tot stand komt. 
(27) Zie de reeds genoemde Mededeling van maart 1994, blz. 13. 
(28) Zie 1P(93)251 van 2.4.1993. 
(29) Zie de artikelen 58, 59, 60 en 66 van het Verdrag betreffende de Unie, het Algemeen programma voor 
de opheffing van de beperkingen van de vrijheid van vestiging (PB nr. 36/62 van 15.1.1962, blz. 36), het 
arrest Factortame (zaak 221/29 van 25/7/1991, Jurispr. 1991, I - 3958). 
(30) In dit voorstel wordt gesteld dat op alle uitzendingen die bestemd zijn om binnen de Gemeenschap te 
worden ontvangen het recht van het land van uitzending van toepassing is, d.w.z. van de Lid-Staa* waar 
de oorspronkelijke organisatie is gevestigd, ongeacht of het programma bestemd is om te worden 
ontvangen door het publiek van die Lid-Staat of van andere Lid-Staten (zie punt 43 van de toelichtingen). 
16 
omroeporganisaties (waarop het oorspronkelijke voorstel toen betrekking had) van de 
geallieerde strijdkrachten hun programma's uitzonden en in Duitsland gevestigd waren, 
maar niet onder de bevoegdheid van de Bondsrepubliek vielen. Uit de tekst zoals die 
door de Raad werd aangenomen en waarin in artikel 2, lid 1, eerste streepje, alleen 
wordt verwezen naar de omroeporganisaties, terwijl de wetgever in het tweede streepje 
uitdrukkelijk criteria van zuiver technische aard vermeldt, blijkt dat de oorspronkelijke 
bedoeling van de wetgever om de bevoegdheid van de Lid-Staat vast te stellen naar 
gelang van de plaats van vestiging van de omroeporganisatie werd gehandhaafd Dat 
geldt ook voor de doelstelling van de richtlijn, aangezien het beginsel dat slechts één 
recht van toepassing is alleen kan worden gerealiseerd als het berust op een doeltreffend 
criterium, waardoor de vestiging op de eerste plaats komt vóór de andere. Technisch 
gezien kan een omroep de satellietverbinding voor eenzelfde programma zeer goed via 
verschillende satellieten, naar gelang van de doelgroep, dan wel vanuit verschillende 
Lid-Staten tegelijkertijd tot stand brengen(31). 
Hoewel de Commissie overtuigd blijft van de doeltreffendheid van de uitsluitende 
toepassing van het criterium van de vestiging, is zij ook bereid nog nauwkeuriger criteria 
vast te stellen waardoor het mogelijk is het begrip vestiging duidelijker te definiëren in 
de specifieke context van de economische televisie-omroepactiviteit, ten einde de 
organisaties die in de Unie werkzaam zijn een hoog niveau van stabiliteit en 
rechtszekerheid te garanderen en aldus de ontwikkeling van grensoverschrijdende 
televisie te bevorderen. 
3.1.2. Een fundamentele vaagheid 
De tekst van de richtlijn, die wegens de dubbele - economische en culturele - aard van 
de televisieomroepsector het resultaat is van een moeilijk politiek compromis, is in 1989 
na uitvoerige besprekingen binnen de communautaire Instellingen aangenomen. Om die 
redenen is de Raad van Ministers het eens geworden over een richtlijn die een aantal 
bepalingen bevat waarvan de vaagheid tot vrij algemene problemen bij de toepassing 
heeft geleid. Dat geldt in het bijzonder voor de artikelen 4 en 5 betreffende de 
gedeelten van de zendtijd die moeten worden gereserveerd voor Europese en 
onafhankelijke produkties. De vrijheid die door de bewoordingen "voor zover mogelijk", 
"geleidelijk" en "aan de hand van passende criteria" weloverwogen is gelaten voor de 
toepassing van deze maatregelen, heeft het de Lid-Staten mogelijk gemaakt zeer 
uiteenlopende mechanismen in te voeren, waarin verplichtingen op zeer uiteenlopende 
niveaus zijn vastgelegd. Dat heeft geleid tot onzekerheden m.b.t. de toepassing van het 
in de richtlijn vastgelegde beginsel van de vrijheid van ontvangst en van doorgifie. 
Deze situatie kan worden toegelicht aan de hand van een concreet voorbeeld : over de 
uitzendingen vanuit het Verenigd Koninkrijk van de televisienetten die bekend staan 
onder de naam TNT/Cartoon zijn klachten ingediend door Europese beroepsorganisatie 
en een Frans thematisch televisienet(32). De twee netten, die houder zijn van een 
vergunning die is afgegeven door de Britse autoriteiten, vallen immers onder de 
bijzondere regeling die door het Britse recht is ingevoerd voor satelliet-televisienetten, 
namelijk die van de "niet-nationale satellietdienst". In deze regeling zijn de bepalingen 
inzake de gedeelten van de zendtijd die moeten worden gereserveerd voor Europese 
(31) 
(32) Omroeporganisaties kunnen voor simultane uitzending ("simulcast") kiezen, d.w.z. voor het uitzenden van 
eenzelfde programma gebruik maken van verschillende transmissienormen ten einde verschillende 
geografische markten (Pal of Secam) of verschillende soorten markten te bereiken (bij voorbeeld door 
gebruik te maken van de normen D2-MAC of PAL PLUS voor de 16:9-brcedbeeldmarkt). 
Er zijn ook andere klachten ontvangen met betrekking tot de beweerde nict-tocpassing van de artikelen 4 
en 5, waarvan de laatste, die door Italic" werd ingediend, momenteel wordl onderzocht. 
17 
produkties en voor onafhankelijke produkties aanzienlijk minder streng dan die welke 
zijn vastgelegd voor terrestische netten of voor satellietnetten die onder het stelsel van 
de "nationale satellietdienst" vallen. 
Door de bewoordingen "voor zover mogelijk" in de artikelen 4 en 5 krijgen deze netten, 
op grond van de vrijheid van ontvangst en doorgifte waarin artikel 2, lid 2 voorziet, 
derhalve een vergunning in goede en behoorlijke vorm om grensoverschrijdend 
uitzendingen te verzorgen die wegens de beweerde niet-toepasselijkheid van dergelijke 
verplichtingen op netten waarvan de programmering weloverwogen is beperkt tot 
programma's uit derde landen, uiteindelijk slechts zeer weinig of helemaal geen 
Europese en onafhankelijke programma's omvatten (hoewel de uitgezonden programma's 
wel degelijk behoren tot de in de artikelen 4 en 5 bedoelde genres). Een dergelijke 
situatie moet onvermijdelijk, zoals voor de betrokken netten is vastgesteld, tot geschillen 
leiden omdat zij ernstige problemen van discriminatie en oneerlijke concurrentie tussen 
de beroepskringen, omroeporganisaties en producenten, van verschillende Lid-Staten doet 
ontstaan. 
Zo is de zaak TNT/Cartoon voor een Belgisch rechter aanleiding geweest op 29.11 1994 
een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie voor te leggen betreffende de uitlegging 
van artikelen 2, 4 en 5 van de richtlijn. 
De Commissie is zich bewust van het feit dat de huidige formulering van de artikelen 4 
en 5 de Lid-Staten de mogelijkheid geeft min of meer soepele stimuleringsregelingen 
in te voeren. Zij stelt evenwel met nadruk dat de omzetting van de bepalingen van een 
richtlijn in nationaal recht er niet mag toe leiden dat de doelstellingen die aan de 
goedkeuring van de richtlijn ten grondslag hebben gelegen, worden omzeild. Het is 
verontrustend vast te stellen dat bepaalde Lid-Staten niet voor voldoende juridische 
instrumenten of andere controlemiddelen en sancties hebben gezorgd om te garanderen 
dat bij de toepassing van de betrokken artikelen werkelijk rekening wordt gehouden met 
de doelstellingen, in dit geval hoofdzakelijk de bevordering van de produktie en het 
intracommunautair in omloop brengen van Europese en onafhankelijke audiovisuele 
programma's. 
De Commissie heeft reeds op 4 januari 1990 in een antwoord op een parlementaire 
vraag gewezen op het feit dat de richtlijn in al haar onderdelen juridisch bindend is voor 
de Lid-Staten, en eraan toegevoegd dat, hoewel de ruime bewoordingen van de 
artikelen 4 en 5 de interpretatie van de tekst bemoeilijken, die niets afdoet aan het 
juridische karakter van de verplichting, welke moet worden beschouwd als een 
gedragscode(33). 
3.2. Specifieke problemen 
32.1. Artikel 2. lid 2 - Vrijheid van ontvangst 
De reeds genoemde zaak Red Hot Television (zie punt 3.1) heeft een belangrijke vraag 
doen rijzen met betrekking tot het in artikel 2, lid 2, gebruikte begrip "doorgifte". In dit 
artikel is immers formeel vastgesteld dat een Lid-Staat in geval van inbreuk op 
artikel 22 (bescherming van minderjarigen), met inachtneming van de bijzondere 
procedure die met dat doel is ingesteld, de "doorgifte" van de betrokken uitzendi ngen 
voorlopig mag schorsen. Daarbij is de vraag gerezen of dat betekent dat deze 
voorlopige schorsing uitsluitend op kabeltelevisie van toepassing is. 
(33) SV nr. 758/89 van de heer Kenneth Collins (PB nr. C 97 van 17.4.1990). 
18 
De Commissie is van mening dat het begrip doorgifte in de ruimste zin dient te worden 
geïnterpreteerd. Een beperking tot de kabeltelevisie zou immers impliceren dat de 
bijzondere procedure van de voorlopige schorsing niet van toepassing is op via satelliet 
uitzendende televisienetten die inbreuk maken op artikel 22. Concreet zou dit betekenen 
dat in een Lid-Staat waar de systemen voor satelliettransmissie en voor kabeltransmissie 
naast elkaar bestaan voor eenzelfde net een voorlopige schorsing voor de kabel zou 
kunnen gelden, terwijl dit net verder zou kunnen worden ontvangen via een antenne voor 
directe ontvangst. Dat zou eveneens betekenen dat de situatie in een Lid-Staat waar 
kabeltelevisie de overhand heeft anders zou zijn dan in een Lid-Staat waar rechtstreekse 
ontvangst het belangrijkst is, aangezien de eerste Lid-Staat ten volle gebruik zou kunnen 
maken van de schorsingsprocedure, terwijl de tweede dat niet zou kunnen. 
Een dergelijke interpretatie zou de betrokken bepaling haar nuttig effect ontnemen omdat 
zij zou leiden tot feitelijke discriminaties die in strijd zijn met de algemene 
doelstellingen van de richtlijn. De Commissie wijst er nogmaals op dal de 
gecombineerde procedure van artikel 2, lid 2, en artikel 22 ten doel heeft de Lid-Staten 
die dat nodig achten de mogelijkheid te geven uitzendingen op hun grondgebied door 
netten die inbreuk maken op artikel 22, te beperken. 
Tot slot is nog een laatste toelichting betreffende deze procedure vereist, die meer in het 
bijzonder betrekking heeft op lid 2, sub b). Het is immers niet nodig dat de 
ontvangende Lid-Staat een volledige periode van twaalf maanden wacht alvorens de 
procedure op gang wordt gebracht. Het volstaat dat in de periode van twaalf maanden 
die aan het op gang brengen van de procedure voorafgaat twee keer inbreuk is gemaakt 
op artikel 22. 
3.2.2. Hoofdstuk III - Bevordering van de verspreiding en produktie van televisieprogramma's 
- Monitoring van de artikelen 4 en 5 
Zoals reeds hiervoor is vermeld (zie punt 2.3), stelt de Commissie in een Mededeling 
die specifiek betrekking heeft op de toepassing van de artikelen 4 en 5 vast dat de 
balans over het geheel genomen positief is. Deze eerste monitoring heeft evenwel een 
reeks problemen aan het licht gebracht, die elke evaluatie, op grond van de gegevens die 
in de nationale verslagen zijn verstrekt, van de invloed van deze maatregelen op de 
economische markten bemoeilijken. 
Deze problemen zijn het gevolg zowel van de vage formulering van de artikelen 4 en 
5 (zie punt 3.1.2) als van moeilijkheden van methodologische, technische en juridische 
aard die te maken hebben met de monitoring zelf, zoals de verschillende presentatie van 
de nationale verslagen, de uiteenlopende referentiecriteria die door de Lid-Staten werden 
gekozen, de definitie van bepaalde begrippen (bij voorbeeld dat van "onafhankelijke 
producent") en het ontbreken van statistische gegevens voor bepaalde nieuwe netten en 
in het algemeen betreffende de gedeelten onafhankelijke, in het bijzonder recente 
onafhankelijke produkties. De Commissie stelt in verband met deze laatste bovendien 
vast dat de voornaamste moeilijkheid die door de Lid-Staten bij de uitvoering werd 
ondervonden, te maken heeft met de vaststelling van het "passende gedeelte" dat voor 
recente onafhankelijke produkties moet worden gereserveerd. 
In verband met het begrip "onafhankelijke producent" hebben de diensten van de 
Commissie een economische studie verricht en hebben zij de vertegenwoordigers van 
de Lid-Staten in de ad hoe-groep geraadpleegd; naar aanleiding daarvan stellen zij voor 
dat de producent als afhankelijk van de televisie-omroeporganisaties moet worden 
beschouwd 
19 
- indien niet meer dan 25 % van het kapitaal van de produktiemaatschappij in handen 
van een televisie-omroeporganisatie is (50 % wanneer het om verschillende 
televisie-omroeporganisaties gaat); 
- indien de producent over een periode van drie jaar niet meer dan 90 % van zijn 
produktie aan dezelfde televisie-omroeporganisatie levert, tenzij hij binnen deze 
referentieperiode slechts een programma of een reeks heeft vervaardigd; 
met dien verstande dat deze criteria ook in omgekeerde zin van toepassing zijn 
(voorbeeld wanneer een producent een belangrijk aandeel heeft in een 
televisie-omroeporganisatie). 
Op die manier kunnen de Lid-Staten het begrip "onafhankelijke producent" individueel 
omschrijven op een gemeenschappelijke basis met het oog op de tenuitvoerlegging van 
artikel 5 van de richtlijn (voor meer bijzonderheden zij verwezen naar hoofdstuk 5 van 
het reeds genoemde verslag. 
Aangezien het om een eerste verslag gaat, heeft de Commissie in haar algemene 
beoordeling van de controle de problemen in aanmerking genomen die de Lid-Staten 
hebben ondervonden met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de vereiste 
controlemechanismen, in het bijzonder wat de gegevensverzameling aangaat. Het feit dat 
een grote meerderheid van de landen niet, zoals uitdrukkelijk in artikel 4, lid 3, is 
voorgeschreven, in hun verslagen hebben medegedeeld welke maatregelen zijn genomen 
of worden overwogen ten aanzien van de onder hun bevoegdheid vallende 
omroeporganisaties die niet de vastgestelde gedeelten hebben bereikt, achtte zij evenwel 
onbevredigend. Daarom heeft zij in mei 1994 aan alle betrokken Lid-Staten een brief 
gezonden waarin zij deze om nauwkeurige gegevens ter zake verzoekt, de Commissie 
behoudt zich het recht voor om te beoordelen of deze nationale maatregelen tegemoet 
komen aan de in de artikelen 4 en 5 neergelegde verplichtingen. 
Tot besluit van dit punt is de Commissie van oordeel dat de resultaten van de eerste 
periode van toepassing van de artikelen 4 en 5 bemoedigend zijn, hoofdzakelijk dooi een 
vrij algemene stijgende tendens. 
Artikel 4, lid 4, voorziet uitdrukkelijk in de mogelijkheid om voorstellen te doen tot 
wijzing van de artikelen 4 en 5. In dit verband onderstreepte de Commissie bij de 
aanneming van haar eerste monitoringverslag dat daarmee de mogelijkheid is gegeven 
om het krachtens de artikelen 4 en 5 ingestelde systeem te verfijnen of zelfs te 
versterken, waarbij zij tegelijkertijd aantekende dat hierbij harmoniserend te werk moet 
worden gegaan om te bereiken dat het uitoefenen van onafhankelijke activiteiten in de 
context van de nieuwe communautaire audiovisuele markt die door de richtlijn in het 
leven wordt geroepen, wordt vergemakkelijkt. 
De Commissie achtte het in maart 1994 echter vooralsnog niet wenselijk om voorstellen 
tot herziening voor te leggen, aangezien zij vóór het einde van het jaar een verslag 
diende voor te leggen over de toepassing van de richtlijn in haar geheel. Zij vond het 
daarom beter om eerst op de totale evaluatie te wachten alvorens wijzigingen voor te 
stellen, die dan in een algemeen voorstel konden worden verwerkt. 
Door aldus te werk te gaan was het haar bovendien mogelijk om rekening te houden met 
de resultaten van de discussies over het Groenboek inzake het audiovisueel beleid. 
20 
- Europese produkties 
Afgezien van een aantal verzoeken om informatie over de stand van zaken met 
betrekking tot de procedures voor de ratificatie van akkoorden met bepaalde derde 
landen, hebben de Lid-Staten bij de tenuitvoerlegging van artikel 6 geen enkele speciale 
moeilijkheid gesignaleerd met betrekking tot de definitie van het begrip Europese 
produkties. De Commissie is zich er echter van bewust dat exploitanten uit derde landen 
die wensen te investeren in de produktie in de Europese Unie soms moeilijkheden 
ondervinden ingevolge de verschillen die blijken te bestaan tussen de maatregelen die 
op nationaal niveau zijn goedgekeurd. 
- Films 
Het in artikel 7 neergelegde beginsel dat, tenzij andersluidende overeenkomsten met de 
houders van de rechten zijn gesloten, tussen de aanvang van de exploitatie in de 
bioscoop en de uitzending over de televisie van een film een bepaalde termijn moet 
worden gerespecteerd, heeft slechts in een gering aantal Lid-Staten tot een enkele 
moeilijkheid bij de toepassing ervan geleid. Dit probleem heeft te maken met de plaats 
waar deze termijn aanvangt, die is vastgesteld op de aanvang van de bioscoopexploitatie 
in een van de Lid-Staten van de Unie. 
Voor de Commissie kan het aanvangstijdstip voor deze termijn niet worden vervangen 
door de aanvang van de bioscoopexploitatie in het eigen land, zoals door sommigen 
wordt gewenst. Een dergelijke wijziging zou ieder harmoniserend effect op dit gebied 
immers te niet doen, aangezien zij een kettingreactie van discriminaties tussen de 
omroepen van verschillende Lid-Staten ten gevolge zou hebben waardoor de exploitatie 
van de films zelf onmogelijk zou worden. Daarenboven zouden deze problemen met de 
ontwikkeling van de satelliettelevisiediensten steeds ernstiger worden. 
Hoewel hij sectorièle overeenkomsten laat prevaleren, heeft de wetgever gekozen voor 
een zekere mate van harmonisatie, ten einde te voorkomen dat nationale regels worden 
ingevoerd, die zo verschillend zijn dat zij een belemmering vormen voor 
grensoverschrijdende televisie-uitzendingen. Een voorstel om het tijdstip waarop een film 
in het eigen land wordt uitgebracht op te nemen als aanvangstijdstip voor de 
uitzendtermijn zou de bepaling ieder nuttig effect ontnemen, aangezien harmonisatie 
slechts mogelijk is als daarvoor één enkele plaats geldt. De Commissie wijst er 
bovendien op dat zij er ook nu van overtuigd blijft dat in dit verband de voorrang moet 
worden gegeven aan sectorièle overeenkomsten. 
3.2.3 Hoofdstuk IV - Televisiereclame en sponsoring 
De maatregelen inzake televisiereclame en sponsoring hebben tot weinig speciale 
problemen aanleiding gegeven wat de inhoud betreft en zijn over het geheel genomen 
door alle Lid-Staten correct toegepast. De Commissie werd niettemin verscheidene keren 
verzocht haar interpretatie van de bepalingen van de tekst te verduidelijken. Zij wijst er 
in dit verband echter op dat de Lid-Staten in bepaalde gevallen over een zekere 
speelruimte beschikken, waardoor het hen mogelijk is een maatregel aan de eigen 
situatie aan te passen voor zover deze verenigbaar is met het gemeenschapsrecht Zo 
heeft het Hof van Justitie op 9 februari 1995 in een prejudiciële uitspraak erkend dat een 
nationale maatregel waarbij de uitzending van reclameboodschappen ten behoeve van 
de distributiesector door op het grondgebied van de betrokken Lid-Staat gevestigde 
televisie-omroepinstellingen geen schending van de richtlijn vormde (zaak 
Leclerc, C-412/93). 
21 
De verzoeken om uitlegging hadden betrekking op : 
- vermelding van de naam en/of het logo van de sponsor of van gesponsorde 
uitzendingen (artikel 17. lid 1. sub b)) 
De Commissie is van mening dat de bepaling dat gesponsorde programma's duidelijk als 
zodanig moeten worden gekenmerkt aan het begin en/of aan het eind van de 
programma's niet uitsluit dat de naam en/of het logo van de sponsor tijdens de 
uitzending worden vermeld, mits alle andere bepalingen strikt in acht worden genomen 
en rekening houdend met het feit dat de Lid-Staten de mogelijkheid hebben strengere 
of gedetailleerder regels vast te stellen ten aanzien van de onder hun bevoegdheid 
vallende omroeporganisaties; 
- de uitzending van reclameboodschappen binnen een bepaalde periode van een 'uur" 
(artikel 18. lid 2) 
Het probleem dat was gerezen had betrekking op de vaststelling van het uur : gaat het 
om een klokuur of om een willekeurige tijdspanne van 60 minuten, die op welk ogenblik 
dan ook kan beginnen. De Commissie alsmede de meeste Lid-Staten en de exploitanten 
hebben ter vereenvoudiging van de controle gekozen voor de eerste mogelijkheid 
- De "geprogrammeerde duur" van audiovisuele produkties voor de invoeging van 
reclameboodschappen (artikel 11. leden 4 en 5) 
Het probleem was of in dit tijdvak al dan niet de duur van de reclame, inclusief die voor 
het programma zelf, en van de sponsoring moet worden meegerekend. Dat heeft 
aanleiding gegeven tot controverses, in het bijzonder in Duitsland, waar het Hof van 
Beroep van Koblenz zich in maart 1994 diende uit te spreken in de zaak "bruto-netto". 
De Commissie is van oordeel dat het beginsel van de "brutotijd" (dat wil zeggen 
inclusief de duur van de reclameboodschappen) de voor de doeleinden van de richtlijn 
noodzakelijke minimumbepaling vormt. Er dient echter nogmaals aan te worden 
herinnerd dat de Lid-Staten de mogelijkheid hebben strengere of gedetailleerder regels 
voor te schrijven ten aanzien van de onder hun bevoegdheid vallende 
omroeporgani saties. 
- De situatie met betrekking tot en de berekening van de maximaal toegestane zendtijd 
voor telepromotie(34) 
In dit verband wenst de Commissie te verduidelijken dat telepromotie volgens haar moet 
worden beschouwd als een in beginsel wettige vorm van reclame, die derhalve 
onderworpen is aan alle bepalingen van de richtlijn inzake reclame(35). Voor 
telepromotie gelden echter twee kwantitatieve voorwaarden, die niet alternatief zijn maar 
beide te zamen gelden. Zowel het maximum van 20 % (artikel 18, lid 1) als het 
absolute maximum van een uur per dag (artikel 18, lid 3) zijn namelijk van toepassing. 
De limiet betreffende de concentratie van de reclame binnen een uur die vervat is in 
artikel 18, lid 2, is echter niet van toepassing aangezien deze limiet alleen voor 
reclameboodschappen geldt. Hier houdt de keuzemogelijkheid van de Lid-Staat in dat 
de dagelijks aan reclame bestede zendtijd kan worden verhoogd van 15 tot 20 % 
(34) Het gaat om televisiereclame voor produkten of diensten door middel van spelletjes of voorbereide 
presentaties. 
(35) Zie IP (93)396 van 24.5.1993. 
22 
- De situatie inzake telewinkelen 
De Commissie werd verzocht te verduidelijken dat, volgens de huidige tekst, een 
televisiedienst die rechtstreekse aanbiedingen aan het publiek omvat voor de verkoop of 
de verhuring van een goed of een dienst wel degelijk onder de richtlijn valt (zie 
artikel 1, sub a, betreffende de definitie van "televisie-omroepen"). Een dergelijke dienst 
binnen een programmaschema van een zender is derhalve onderworpen aan de 
beperkingen opgelegd door artikel 18, hetgeen erop neerkomt dat het tijdvak van één uur 
per dag in geen geval mag worden overschreden. Hieraan dient evenwel te worden 
toegevoegd dat een dienst waarbij de uurregeling niet wordt gerespecteerd in een 
Lid-Staat toegestaan blijft voor zover deze niet rechtstreeks of onrechtstreeks in éen of 
meer andere Lid-Staten kan worden ontvangen (zie artikel 20). 
Deze beperking voor het telewinkelen geeft aanleiding tot problemen bij de toepassing 
van de regeling. De niet-naleving van deze beperking door bepaalde via satellieten 
uitzendende televisienetten, die in een Lid-Staat toegestaan zijn en derhalve vrij kunnen 
worden ontvangen in de andere Lid-Staten, ligt aan de oorsprong van verscheidene 
klachten die in 1994 bij de Commissie zijn ingediend. De Commissie meent derhalve 
erop te moeten wijzen dat de ontwikkeling van deze activiteit, die wordt bevorderd door 
het toenemende aantal uitzendmogelijkheden, van wezenlijk belang is aangezien de 
consumenten dergelijke diensten waarderen. Zij vindt derhalve dat het beginsel van deze 
beperking, en de inhoud ervan, moet worden herzien gelet op de algemene structuur van 
de omroepsector, ten einde te voorkomen dat het aantal geschillen toeneemt en ten einde 
de ontwikkeling van een nieuw soort diensten, dat op zich wettelijk is, te bevorderen. 
3.2.4 Hoofdstuk V - Bescherming van minderjarigen 
Een tweede vraag, die is gesteld in de context van de zaak Red Hot Television (zie de 
punten 3.1.1 en 3.2.1) betreft het feit of programma's die de ontwikkeling van 
minderjarigen "ernstig zouden kunnen aantasten" als wettelijk kunnen worden 
beschouwd op dezelfde wijze als programma's die hen "schade kunnen toebrengen". 
Laatstgenoemde programma's mogen immers worden uitgezonden mits minderjarigen in 
het mogelijke zendgebied door de keuze van het tijdstip van uitzending of door 
technische maatregelen kunnen worden beschermd. Het was echter duidelijk de 
bedoeling van de wetgever een algemeen verbod op te leggen voor programma's die de 
ontwikkeling van minderjarigen "ernstig zouden kunnen aantasten". 
Het feit echter dat een nationale rechterlijke instantie het nodig acht deze vraag aan het 
Hof te stellen, wijst erop dat een duidelijker formulering nodig is. De Commissie is 
derhalve van oordeel dat artikel 22 formeel in die zin moet worden verduidelijkt, '.odat 
enerzijds een ontvangende Lid-Staat gemakkelijker de procedure tot voorlopige schorsing 
die is toegestaan in geval van herhaalde inbreuken door een niet onder zijn bevoegdheid 
vallend net kan instellen (artikel 2, lid 2, juncto artikel 22) en anderzijds wordt 
bijgedragen tot een betere toepassing van de maatregelen ter bescherming van de jeugd. 
Opgemerkt zij dat deze verduidelijking tegemoet komt aan de bezorgdheid waaraan door 
het Europees Parlement, uitdrukking werd gegeven in zijn verslag over pornografie 
(rapporteur de heer J.T. Nordmann)(36), dat in december 1993 werd aangenomen. 
(36) PE 204.592. 
23 
3.2.5 Hoofdstuk VI - Recht op weerwoord 
In verband met de toepassing van dit recht is geen enkele bijzondere moeilijkheid 
gemeld. 
Deze eerste praktische toepassing heeft het nut van deze richtlijn in de rechtsorde van 
de Gemeenschap aangetoond. In een voortdurend wisselende en evoluerende 
internationale context vormt zij ongetwijfeld de noodzakelijke grondslag voor de groei 
van de Europese audiovisuele industrie en voor de verbetering van de 
arbeidsvoorwaarden van degenen die er werkzaam zijn. Deze groei is immers van 
kapitaal belang, prioritair en dringend geworden, zoals de Europese Raad (Essen - 9 en 
10 december 1994) heeft erkend, toen hij de betekenis van nieuwe diensten en vormen 
van informatie en de rol van de audiovisuele sector in zijn culturele dimensie, als 
wezenlijke factor voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, onderstreepte. 
24 
DEEL C : TOELICHTING EN ANALYSE VAN DE 
GEWIJZIGDE BEPALINGEN 
1. Aard en doel van het voorstel voor een wijziging 
In artikel 26 van de richtlijn is bepaald dat de Commissie, behalve het Verslag over de 
toepassing van de richtlijn, indien nodig bijkomende voorstellen indient om de richtlijn 
aan te passen aan de ontwikkelingen op omroepgebied. Daarom heeft de Commissie het 
in deel D bij dit document opgenomen voorstel voor een herziening opgesteld, waarbij 
rekening is gehouden met drie soorten factoren : 
- de conclusies van haar Verslag over de toepassing van de richtlijn en de 
opmerkingen van de Lid-Staten over de praktische problemen waarmee zij werden 
geconfronteerd; 
- de conclusies die zij heeft getrokken uit het uitgebreide overleg dat in de loop van 
1994 en begin 1995 zowel met vakmensen als met de Lid-Staten heeft 
plaatsgevonden; 
- de analyse van de ontwikkeling van de audiovisuele sector, met name in het kader 
van het Groenboek en van de werkzaamheden in verband met de 
informatiemaatschappij. 
Bij de formulering van haar voorstel heeft de Commissie getracht een zeker evenwicht 
tot stand te brengen, door rekening te houden met vaak onverzoenbare, zelfs 
tegenstrijdige belangen, maar vooral door de rechtszekerheid te verhogen van een 
communautair instrument dat over het algemeen positief wordt beoordeeld en dal- van 
essentieel belang is voor de ontwikkeling van de sector. Over het nut van de richtlijn 
bestaat reeds overeenstemming, zodat een fundamentele herziening van de tekst niet 
nodig en ook niet wenselijk is. Zonder afbreuk te doen aan de algemene opzet van de 
richtlijn zijn echter een aantal belangrijke wijzigingen en enkele verbeteringen van 
secundair belang noodzakelijk gebleken ten einde de richtlijn bij te werken en beier te 
doen functioneren, met als doel over een instrument te beschikken waarmee een stabiel 
juridisch kader kan worden verschaft ter bevordering van de ontwikkeling van de 
audiovisuele sector in de Unie tot het einde van deze eeuw. 
Daarentegen blijft, wat het gebied van toepassing betreft, de definitie van 
televisie-omroep zoals vervat in artikel 1, sub a) van de richtlijn van 1989 ongewijzigd. 
Deze dekt niet alleen de zogeheten "conventionele" televisiediensten maar ook diensten 
zoals "pay-per-view"(betalen-per-programma) en "near-video-on-demand" 
(bijna-video-op-aanvraag)(37). Alle diensten van het type "punt-tot-meerpuntverbinding", 
dat wil zeggen die welke tegelijkertijd naar meer dan één ontvangstpunt (televisietoestel) 
worden uitgezonden, vallen dus reeds duidelijk onder de bepalingen en binnen het kader 
van de richtlijn. 
Het is in dit stadium niet wenselijk geacht de werkingssfeer van de richtlijn uit te 
breiden tot de nieuwe "point-to-point"-diensten, gezien de bijzondere aard van de 
daarmee verbonden vraagstukken. De Commissie is er zich echter van bewust dat het 
dringend noodzakelijk is zich bezig te houden met het juridische kader dat voor de 
nieuwe audiovisuele diensten in het leven moet worden geroepen wil hun ontwikkeling 
in Europa gewaarborgd worden, met name in verband met de bescherming van het 
algemeen belang. In verband hiermee heeft de Commissie een benadering uitgestippeld 
(37) Voor zover onder "near-video-on-demand" (NVOD) de multiplexdiensten worden begrepen waarbij per 
programma wordt betaald. 
25 
ten aanzien van het rechtskader voor de diensten van de informatiemaatschappij die 
inhoudt dat iedere regelgeving betreffende de nieuwe diensten geworteld zal moeten zijn 
in het juridische kader van de interne markt en dat er in de praktijk in het bijzonder voor 
zal moeten worden gezorgd dat de risicio's van hernieuwde versnippering van de ruimte 
zonder grenzen, van overreglementering op gemeenschapsniveau en van voor de 
ontwikkeling van deze diensten nadelige incoherentie in de voorschriften worden 
vermeden. De Commissie is van mening dat het voorbarig en gevaarlijk zou zijn om in 
dit stadium reeds een toekomstige regeling op communautair niveau vast te leggen 
betreffende de nieuwe diensten omdat de problemen waartoe deze aanleiding zouden 
kunnen geven en die een optreden op gemeenschapsniveau zouden kunnen 
rechtvaardigen niet voldoende bekend zijn. In dit verband heeft de Commissie er de 
voorkeur aan gegeven een begin te maken met analyses en overleg betreffende bepaalde 
aspecten van de regelgeving zoals het auteursrecht (groenboek in voorbereiding), de 
rechtsbescherming van geèncrypteerde signalen (groenboek in voorbereiding), de 
commerciële communicatie (groenboek in voorbereiding), het eigendom van de media 
(overleg gaande) en de transparantie van toekomstige nationale ontwerp-regelingen en 
de samenhang daarvan met de beginselen van de interne markt (mededeling in 
voorbereiding). Tevens zal de problematiek van de aanmoediging van de ontwikkeling 
van nieuwe audiovisuele diensten, de bevordering van de culturele identiteiten en van 
de taalkundige diversiteit en de gevolgen voor de bescherming van het algemeen belang 
worden behandeld in een groenboek over de ontwikkeling van de nieuwe audiovisuele 
diensten. 
De Commissie is er, gezien deze werkzaamheden, in dit stadium derhalve van overtuigd 
dat een beperkte herziening van de richtlijn noodzakelijk is. Hieraan liggen drie soorten 
overwegingen ten grondslag : 
- enerzijds is het, met het oog op de rechtszekerheid en de doeltreffendheid, 
noodzakelijk gebleken een aantal bestaande voorschriften te verduidelijken met 
name moeten nauwkeurige criteria worden vastgesteld betreffende de bevoegdheid 
van een Lid-Staat ten aanzien van de omroeporganisaties en moeten de voorschriften 
inzake de bescherming van minderjarigen worden verduidelijkt; 
- anderzijds moeten bepaalde voorschriften worden gewijzigd ten einde rekeniig te 
houden met de nieuwe economische en technologische situatie in de audiovisuele 
sector : met name moeten er minimumvoorschriften worden vastgesteld die een 
grensoverschrijdende ontwikkeling van het telewinkelen mogelijk maken en moeten 
de mogelijkheden voor de omroeporganisaties om reclameboodschappen in hun 
programma's op te nemen, worden uitgebreid. 
- ten slotte is uit de verslagen van de Lid-Staten overeenkomstig de artikelen 4 en 5 
van de richtlijn, welke bij de conclusies van het overleg over het Groenboek zijn 
gevoegd, gebleken dat het noodzakelijk is de voorschriften in verband met de 
bevordering van de verspreiding en de produktie van Europese programma's in 
bepaalde opzichten te wijzigen. 
Met dit voorstel voor een beperkte herziening heeft de Commissie de positieve 
elementen van de richtlijn willen uitbreiden, met name wat betreft de fundamentele 
doelstelling van het vrij verkeer van diensten, maar heeft zij tevens het evenwicht willen 
bewaren dat door de richtlijn tot stand is gekomen : het evenwicht tussen de 
bescherming van het algemeen belang en de ontwikkeling van de audiovisuele diensten 
en het evenwicht tussen de ontwikkeling van deze diensten en de versterking van de 
Europese programma-industrie. 
26 
2. Analyse van de gewijzigde bepalingen 
(N.B. : de nummering van de artikelen is die van het voorstel voor een herziening van 
de richtlijn) 
2.1. Hoofdstuk I - Definities (voor deze richtlijn) 
Artikel 1. sub b) en e) 
Uit de voorgestelde definitie van telewinkelen blijkt het essentiële kenmerk dat 
telewinkelen onderscheidt van televisiereclame; het gaat hier namelijk om 
televisieprogramma's of -spots waarin goederen of diensten rechtstreeks en tegen 
betaling aan het publiek worden aangeboden. De nieuwe bepalingen beogen de 
transnationale ontwikkeling van televisiediensten voor telewinkelen in Europa mogelijk 
te maken. 
22. Hoofdstuk II - Algemene bepalingen 
Artikel 2 
De voorgestelde wijzigingen zijn om de in punt 3.1.1 van het verslag betreffende de 
tenuitvoerlegging uiteengezette redenen noodzakelijk gebleken. Zij beantwoorden aan 
een algemeen verzoek dat de Lid-Staten binnen de ad hoe-groep te kennen htbben 
gegeven. De toeneming van het aantal audiovisuele diensten maakt het steeds meer 
noodzakelijk om duidelijk en met zekerheid te kunnen vaststellen welke televisie-
omroeporganisates onder de bevoegdheid van welke Lid-Staten vallen. Dit probleem 
heeft in het bijzonder betrekking op netten die via satelliet uitzenden. Hierbij zij erop 
gewezen dat de Commissie ter zake een technische en juridische analyse verricht 
22.1. "De vestiging" criterium voor de vaststelling van "de bevoegdheid" 
De richtlijn werd vastgesteld ten einde een juridisch kader tot stand te brengen voor het 
vrije verkeer van televisie-uitzendingen in de Gemeenschap. De gelijktijdige toepassing 
van de wetgeving van verschillende Lid-Staten op een bepaalde uitzending zou een 
belemmering voor dat vrije verkeer vormen. 
Zo is in artikel 2, lid 1 van de richtlijn bepaald dat op een televisie-uitzending de 
wettelijke voorschriften van toepassing zijn van de Lid-Staat onder wiens bevoegdheid 
de televisie-omroeporganisatie valt, ten einde te verzekeren dat slechts het recht van één 
Lid-Staat toepasselijk is. 
Voor het geval een televisie-omroeporganisatie op het grondgebied van de Europese 
Gemeenschap opereert doch onder de bevoegdheid van geen enkele Lid-Staat valt is in 
de huidige richtlijn in subsidiaire criteria voorzien ten einde vast te stellen welk 
nationaal recht van toepassing is op de desbetreffende uitzending. Deze criteria worden 
opgesomd in artikel 2, lid 1, tweede streepje : 
- gebruik maken van een door een Lid-Staat verleende frequentie; 
- gebruik maken van een door een Lid-Staat verleende capaciteit van een satelliet ; 
- of gebruik maken van een in een Lid-Staat gelegen verbinding naar een satelliei toe. 
27 
De Commissie is van mening dat de Lid-Staat waar de televisie-omroeporganisatie is 
gevestigd, het doorslaggevende criterium vormt voor de vaststelling van de bevoegdheid. 
Dit blijkt duidelijk uit de formulering van de richtlijn, uit de context, uit de achtergrond 
en vooral uit de doelstellingen. 
I. De achtergrond 
In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie van 6 juni 1986 werd de plaats van 
vestiging duidelijk als doorslaggevend criterium voor de "bevoegdheid" vastgesteld. In 
punt 43 van de toelichting werd een expliciete definitie gegeven van het begrip 
"bevoegdheid"; die werd namelijk toegekend aan "de Lid-Staat waar de televisie-
omroeporganisatie is gevestigd". 
Voorts wordt daarin gesteld dat op alle uitzendingen die bestemd zijn om binnen de 
Gemeenschap te worden ontvangen het recht van het land van uitzending van toepassing 
is, dit wil zeggen van de Lid-Staat waar de oorspronkelijke organisatie is gevestigd. 
Het begrip "bevoegdheid" werd aan deze formulering toegevoegd ten einde een 
probleem op te lossen dat zich in Duitsland voordeed, waar de radio-omroeporganisatie 
van de geallieerde strijdkrachten in Berlijn (het oorspronkelijke voorstel had eveneens 
betrekking op radio-omroeporganisaties) uitzonden vanuit en gevestigd waren in 
Duitsland, maar niet onder de bevoegdheid van de Bondsrepubliek vielen. 
De oorspronkelijke bedoeling van de wetgever om de bevoegdheid van de Lid-Staat vast 
te stellen naar gelang van de plaats van vestiging van de omroeporganisatie werd 
gehandhaafd. 
II. De formulering 
Het standpunt van de Commissie is tevens gebaseerd op de formulering van artikel 2, 
lid 1, eerste streepje. De verwijzing naar de "televisie-omroeporganisaties" betekent dat 
voor de vaststelling van de verantwoordelijke Lid-Staat moet worden uitgegaan van 
criteria die verband houden met de organisatie die verantwoordelijk is voor de 
uitzending en niet met de diensten die deze organisatie uitzendt. 
III. De context 
De televisieomroep is een "dienst" in de zin van de artikelen 59 en 60 van het 
Verdrag(38). Daarom wordt met de richtlijn beoogd het vrij verrichten van 
omroepdiensten binnen de Gemeenschap te verzekeren. In de zin van de artikelen 59 en 
60 geldt deze vrijheid voor "de onderdanen der Lid-Staten die in een ander land van de 
Gemeenschap zijn gevestigd dan dat waarin degene is gevestigd te wiens behoeve de 
dienst wordt verricht". 
In artikel 58, lid 1 van het Verdrag worden de statutaire zetel, het hoofdbestuur of de 
hoofdvestiging als criterium genoemd voor vennootschappen waarop de bepalingen 
inzake het recht van vestiging van toepassing zijn. Krachtens artikel 66 is artikel 5<s ook 
van toepassing voor de vennootschappen met betrekking tot het vrij verrichten van 
diensten. Daaruit vloeit voort dat het vrij verrichten van diensten in de zin van de 
artikelen 59 en 60 van toepassing is op vennootschappen die hun statutaire zetel hun 
(38) HvJ, Zaak 155/73, 30.4.1974, Jurispr. 1974, blz. 409. 
28 
hoofdbestuur of hun hoofdvestiging in een andere Lid-Staat hebben dan die van degene 
ten behoeve van wie de dienst wordt gericht. 
Het begrip"bevoegdheid" in de zin van artikel 2, lid 1, van de richtlijn mag niet zodanig 
worden geïnterpreteerd dat het fundamenteel van artikel 58 van het Verdrag zou 
afwijken. Indien de communautaire wetgever voor de televisie-omroepdiensten andere 
normen had willen laten gelden op het gebied van het vrij verrichten van diensten, had 
hij specifieke en nauwkeurige voorschriften vastgesteld. 
De jurisprudentie van het Hof van Justitie bevestigt dit standpunt en geeft nog nadere 
toelichtingen. In de zaak "Factortame"(39) stelt het Hof dat het begrip "vestiging" in de 
zin van de artikelen 52 en volgende van het Verdrag de effectieve uitoefening van een 
economische activiteit inhoudt door middel van een min of meer permanente installatie 
in een Lid-Staat voor onbepaalde duur. Het Hof heeft bovendien onderstreept dat het 
begrip vestiging samenvalt met de plaats waar een economische activiteit wordt 
uitgeoefend en van waaruit de werkzaamheden worden geleid en gecontroleerd. In dat 
verband onderstreept advocaat-generaal Mischo het belang van het feit dat in artikel 58 
het criterium van de statutaire zetel, het hoofdbestuur of de hoofdvestiging wordt 
genoemd voor de vaststelling van de vennootschappen waarop het hoofdstuk betreffende 
het recht van vestiging van toepassing is. 
Dat het loutere feit dat een organisatie haar statutaire zetel in een Lid-Staat heeft op zich 
niet voldoende is om de vestiging in de zin van het Verdrag vast te stellen, maar dat de 
activiteiten bovendien een werkelijke en ononderbroken band met de economie van die 
Lid-Staat moeten hebben, wordt nog in andere documenten van de Gemeenschap 
onderstreept, bij voorbeeld in het algemeen programma voor de opheffing van de 
beperkingen van het vrij verrichten van diensten, vastgesteld door de Raad in 1962, 
PB nr. 2 v an 15 januari 1962, blz. 32. 
De Commissie heeft deze beginselen willen toepassen op de specifieke sector van de 
omroepdiensten en heeft in haar richtsnoeren voor de follow up van de toepassing van 
de richtlijn van 15 februari 1993 (waarover in het kader van de ad hoc groep van 
gedachten is gewisseld met de Lid-Staten) aanbevolen dat de relevante criteria voor de 
vaststelling van de plaats van vestiging veeleer betrekking hebben op de echte 
economische activiteit, zoals de produktie van programma's, het opstellen van 
programma-overzichten, het uitoefenen van controle op de uitzendingen voor iedere 
programmadienst, dan op telecommunicatieverrichtingen van puur technische aard. 
IV. Doelstellingen en praktische overwegingen 
Afgezien van bovengenoemde juridische argumenten is de Commissie ervan overtuigd 
dat de plaats van vestiging verreweg het best bruikbare criterium is om de bevoegdheid 
te bepalen in het licht van de doelstellingen van de richtlijn. 
Het bepaalde in artikel 2, lid 1, heeft ten doel ervoor te zorgen dat voor iedere 
uitzending binnen de Gemeenschap het recht van slechts één land van: toepassing is, 
namelijk dat van de Lid-Staat van oorsprong. Daarvoor is het noodzakelijk dat een of 
meer criteria worden toegepast waarmee een zo groot mogelijke mate van stabiliteit kan 
worden gegarandeerd. 
(39) HvJ, Zaak 221/89, 25.7.1991, Jurispr. 1991, blz. 3962. 
29 
Het bepalen van de bevoegdheid naargelang van de de plaats van vestiging van de 
televisie-omroeporganisatie vormt het meest geschikte en het meest doeltreffende 
criterium om te bepalen welke staat verantwoordelijk is voor de televisie­
omroeporganisaties. Aangezien aldus de nadruk op de organisatie wordt gelegd, wordt 
het risico kleiner dat problemen zouden ontstaan bij het bepalen van de 
verantwoordelijkheid betreffende een bepaalde programmadienst. 
Het criterium van de verbinding naar een satelliet is geen garantie voor stabiliteit. Door 
de technologische vooruitgang zijn de verbindingen naar de satellieten namelijk 
bijzonder mobiel geworden en worden zij op verschillende manieren gebruikt. Het wordt 
bij voorbeeld steeds meer gebruikelijk dat voor verschillende zendtijdblokken van 
eenzelfde programmadienst satellietverbindingen vanuit verschillende Lid-Staten worden 
gebruikt. Televisie-omroeporganisaties kunnen het signaal voor een bepaalde 
programmadienst op een bepaald tijdstip van de dag via een bepaalde satellietverbinding 
doorzenden en op een ander tijdstip van de dag van een andere verbinding gebruik 
maken, bij voorbeeld 's ochtends en 's avonds. 
Ook komt het voor dat een omroeporganisatie voor eenzelfde programma van 
verschillende satellietverbindingen gebruik maakt naargelang van het doelpubliek, bij 
voorbeeld door voor simultane uitzending te kiezen ("simulcast"), d.w.z. door bij het 
uitzenden van eenzelfde programma gebruik te maken van verschillende 
transmissienormen ten einde verschillende geografische markten (PAM of SECAM) of 
verschillende soorten markten te bereiken (voorbeeld door gebruik te maken van PAL-
PLUS of D2-MAC voor de breedbeeldmarkt). In dergelijke gevallen kan het aangewezen 
zijn de verbinding voor dezelfde programma's gelijktijdig vanuit verschillende plaatsen 
tot stand te brengen. 
De toepassing van het criterium van de satellietverbinding kan tot juridische onzekerheid 
leiden : een televisie-omroeporganisatie zou zich kunnen onttrekken aan de toepassing 
van de wetgeving van een Lid-Staat door zijn satellietverbinding naar het grondgebied 
van een andere Lid-Staat te verplaatsen. Met de zaak "Red Hot Television" is het gevaar 
van een juridisch vacuüm duidelijk aangetoond. 
Door het steeds toenemende aantal problemen waartoe de toepassing van het criterium 
van de satellietverbinding aanleiding geeft is het niet aangewezen dit criterium in 
aanmerking te nemen voor het bepalen van de bevoegdheid. 
Deze problemen zullen nog groter worden met de intrede van technieken voor digitale 
transmissie, waarmee de technische beperkingen die traditioneel aan de 
uitzendactiviteiten zijn verbonden, in ruime mate zullen wegvallen. 
2.2.2 Verduidelijking van het begrip "vestiging" voor de sector van de audiovisuele diensten 
Gelet op wat voorafgaat blijft de Commissie ervan overtuigd dat de vestiging het meest 
doeltreffende criterium vormt voor het bepalen van de bevoegdheid van een staat 
Niettemin is zij, in het licht van de opgedane ervaring, van mening dat in het dispositief 
van artikel 2 moet worden verwezen naar de cumulatieve criteria die het Hof van Justitie 
heeft vastgelegd, namelijk het daadwerkelijk uitoefenen van een economische activiteit 
en het beschikken over een duurzame vestiging in de betrokken Lid-Staat. 
30 
Bovendien wordt voorgesteld een overweging toe te voegen waarin een reeks relevante 
elementen worden omschreven aan de hand waarvan de inhoud van het begrip vestiging 
in het kader van de toepassing van de richtlijn duidelijk kan worden bepaald, zodat de 
nagestreefde stabiliteit en de rechtszekerheid voor de betrokkenen beter kunnen worden 
gegarandeerd. Daarbij moet tevens rekening worden gehouden met de juridische context 
van het Gemeenschapsrecht wat de vestiging betreft en met de specifieke aard van de 
uitzendactiviteit. 
Daartoe worden de volgende voorwaarden voorgesteld : 
- de plaats waar de televisie-omroeporganisatie haar maatschappelijke zetel heeft 
(d.w.z. de plaats waar de vennootschap in overeenstemming met de wetgeving van 
een Lid-Staat is opgericht voor zover deze haar statutaire zetel, haar hoofdbestuur 
en haar hoofdvestiging binnen dezelfde Lid-Staat heeft), 
- de plaats waar gewoonlijk de besluiten worden genomen omtrent het opstellen van 
de programmaroosters, 
- de plaats waar zich de centrale regelkamer bevindt (waar het programma dat naar het 
publiek zal worden uitgezonden definitief wordt samengesteld). 
Dit zijn de belangrijkste voorwaarden; de tweede en derde zijn specifiek voor de 
uitzendactiviteiten. Op zich zijn deze voorwaarden evenwel niet voldoende om een 
"daadwerkelijke en ononderbroken band" met de economie van de betrokken Lid-Staat 
te garanderen. Daarom moet nog worden vermeld dat een aanzienlijk deel van het 
personeel van de omroeporganisatie in dezelfde Lid-Staat werkzaam moet zijn. 
Onder "aanzienlijk deel" wordt verstaan een groot gedeelte van het personeel van uit 
kwantitatief oogpunt (bij voorbeeld de technici), maar tevens en vooral vanuit kwalitatief 
oogpunt (degenen van wie de werkzaamheden direct zijn verbonden met de produktie 
en/of de distributie van de programma's). 
Ingeval echter de Lid-Staten, na toepassing van deze criteria, nog geen overeenstemming 
bereiken, zullen de nationale rechtbanken en in laatste instantie het Hof van Justitie 
uitspraak moeten doen. 
Indien ten slotte een televisie-omroeporganisatie die niet geacht wordt in een Lid-Staat 
te zijn gevestigd in de zin van lid 2, gebruik maakt van een door een Lid-Staat 
toegekende frequentie of satellietcapaciteit of van een in deze Lid-Staat gelegen 
satellietverbinding, is overeenkomstig lid 3 het recht van deze Lid-Staat van toepassing. 
Een dergelijke bepaling komt reeds voor in de huidige richtlijn en heeft ten doel te 
verzekeren dat uitzendingen die binnen de Unie worden verspreid en die een - in dit 
geval technische - band hebben met een van de Lid-Staten, aan de bepalingen van deze 
richtlijn voldoen. 
2.2.3 Artikel 2 bis 
Dit artikel komt overeen met artikel 2, lid 2, van de huidige richtlijn, dat de kern van 
de richtlijn en de motivering vormt van het feit dat de richtlijn gebaseerd is op de 
artikelen 57, lid 2 en 66 van het Verdrag (cf de achtste overweging van de richtlijn van 
1989 waarin wordt verwezen naar de vrijheid van meningsuiting zoals is neergelegd in 
artikel 10, lid 1, van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens 
en de fundamentele vrijheden, dat door alle Lid-Staten is geratificeerd). De voorgestelde 
wijzigingen geven nauwkeurig de technische aspecten aan van de uitzonderlijke 
procedure waardoor een Lid-Staat wordt gemachtigd op te treden tegen uitzendingen die 
een inbreuk vormen op de artikelen 22 en 22 bis; deze wijzigingen zijn ingegeven door 
31 
de lessen die uit het geval "Red Hot Television" konden worden getrokken (cf. Verslag 
over de toepassing 3.2.1). 
Tevens wordt voorgesteld om nog een overweging toe te voegen, waarin ernaar wordt 
verwezen dat overeenkomstig de vaste rechtspraak van het Hof een Lid-Staat het recht 
behoudt maatregelen te nemen tegen een televisie-omroeporganisatie die onder de 
bevoegdheid van een andere Lid-Staat valt, wanneer het om een geval van manifeste en 
opzettelijke omzeiling van de wet gaat. Het betreft hier de zogenaamde "Van 
Binsbergen"-rechtspraak(40) waarnaar reeds werd verwezen in een verklaring van de 
Commissie bij de notulen van de Raad van 3 oktober 1989. 
Onlangs werd deze rechtspraak aangevuld met het arrest van het Hof van 5 oktober 1994 
in de zaak C-23/93 TV10 SA/ Commissariaat voor de Media(41). Het gaat hier om een 
prejudiciële uitspraak over de interpretatie van de bepalingen van het EG-Ve-drag 
betreffende het verrichten van diensten. Hoewel in het arrest niet naar de richtlijn wordt 
verwezen - die op het ogenblik van de feiten nog niet was goedgekeurd (het besluit van 
het Commissariaat voor de Media werd op 28 september 1989 genomen), is he! van 
belang uit dit arrest conclusies te trekken voor de gebieden waarop de richtlijn van 
toepassing is. 
Het Hof heeft namelijk bevestigd dat : 
- het begrip "verrichten van diensten" als bedoeld in de artikelen 59 en 60 van hei EG-
Verdrag wel degelijk van toepassing is op de uitzending door toedoen van in een 
Lid-Staat gevestigde exploitanten van kabelnetten, van televisieprogramma's 
aangeboden door een in een andere Lid-Staat gevestigde televisie-omroeporganisatie; 
- een Lid-Staat beperkingen kan opleggen aan de uitzendingen van een televisie­
omroeporganisatie die in een andere Lid-Staat gevestigd is, maar waarvan de 
activiteiten geheel of gedeeltelijk zijn gericht op het grondgebied van eerstgenoemde 
Lid-Staat, indien de vestiging heeft plaatsgevonden met de bedoeling zich aan de 
voorschriften te onttrekken die op de omroeporganisatie van toepassing zouden zijn 
indien zij op het grondgebied van eerstgenoemde Lid-Staat zou zijn gevestigd 
De Commissie trekt daaruit de volgende conclusies : 
Het Hof bevestigt dat uitzending en de doorgifte via de kabel wel degelijk diensten zijn 
in de zin van de artikelen 59 en 60 van het Verdrag. Het ontduiken van de nationale 
regels betekent niet dat deze bepalingen in voorkomend geval niet meer van toepassing 
zijn. 
(40) HvJ, Zaak 33/74, 3.12.1974, Jurispr. blz. 1299. 
(41) Nog niet gepubliceerd. 
32 
Vervolgens wordt met deze beslissing het criterium van de plaats van vestiging 
bekrachtigd als het criterium voor de bepaling van het recht dat bij uitsluiting op een 
uitzenddienst van toepassing is, tenzij deze vestiging heeft plaatsgevonden met de 
duidelijke bedoeling om zich te onttrekken aan de voorschriften van een Staat voor 
wiens grondgebied de desbetreffende uitzendingen geheel of gedeeltelijk zijn besiemd 
(in punt 21 van de beslissing van het Hof is sprake van installatie met de bedoeling 
dergelijke diensten te verrichten). In dergelijke bijzondere omstandigheden kan de Staat 
waar de uitzendingen worden ontvangen de televisie-omroeporganisatie die onder de 
bevoegdheid van een andere Staat valt gelijkstellen met de nationale televisie­
omroeporganisatie. Het is aan te bevelen een overweging in die zin aan de richtlijn toe 
te voegen. 
Ten slotte moet er echter op worden gewezen dat deze rechtspraak zoals ze door hei Hof 
is geformuleerd geen betrekking heeft op : 
- de televisie-omroeporganisaties die reeds een bepaalde tijd in een Lid-Staat zijn 
gevestigd en het bereik van hun uitzendingen vanuit die Lid-Staat wensen uit te 
breiden (hierbij zij opgemerkt dat TV 10 een nieuwe organisatie was die heeft 
besloten zich in een andere Lid-Staat te vestigen dan Nederland waarvoor zijn 
uitzendingen in hoofdzaak waren bestemd en die eigenlijk nooit heeft uitgezonden); 
- televisie-omroeporganisaties waarvan de uitzendingen hetzij in hoofdzaak bestemd 
zijn voor het grondgebied van de Lid-Staat onder wiens bevoegdheid zij vallen hetzij 
bestemd zijn voor het grondgebied van verschillende Lid-Staten; 
- televisie-omroeporganisaties waarvan de uitzendingen geheel of voornamelijk gericht 
zijn op één enkele Lid-Staat, wanneer deze organisaties zich niet in een andere Lid-
Staat hebben gevestigd ten einde zich te onttrekken aan de regels die op hen van 
toepassing zouden zijn geweest indien zij op het grondgebied van de eerste Lid-Staat 
gevestigd waren geweest. 
Er kan namelijk terecht van worden uitgegaan dat het Hof zijn beslissing zo 
gedetailleerd heeft geformuleerd omdat het heeft willen voorkomen dat de relevante 
bepalingen van het EG-Verdrag en van het Europees Verdrag tot bescherming van de 
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van hun betekenis worden ont*laan. 
Voorts kan er geen sprake zijn van ontduiking in de zin van deze jurisprudentie wanneer 
de ontdoken nationale regeling zelf onverenigbaar is met het gemeenschapsrecht Ten 
slotte zij erop gewezen dat de feiten zoals die door de verwijzende instantie zijn 
vastgesteld betrekking hebben op een gebied dat niet door de richtlijn wordt 
gecoördineerd, in dit geval de nationale maatregelen van Nederland die erop gericht zijn 
een pluralistische en niet-commercièle inhoud van de programma's te waarborgen 
Daaruit concludeert de Commissie dat het niet nodig is een fundamentele wijziging van 
artikel 2, lid 2 van de richtlijn voor te stellen. 
2.2.4. Artikel 3 
Om de samenhang van de tekst in juridisch opzicht te verbeteren en gezien het arrest 
Leclerc (zaak C-412/93 van 9.2.1995, reeds in het verslag over de uitvoering geciteerd) 
heeft de Commissie er de voorkeur aan gegeven de in de artikelen 8 (doelstellingen 
inzake taalbeleid) en 19 (afwijkingen op het gebied van reclame) vervatte 
uitzonderingen, welke nog door andere kunnen worden gevolgd, onder te brengen in een 
algemene derogatie 
33 
Voorts is bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn gebleken dat sommige van de 
bepalingen ervan hetzij als gevolg van een onjuiste omzetting, hetzij wegens 
uiteenlopende interpretaties, hetzij doordat de omgezette regels door de 
omroeporganisaties niet in acht werden genomen, niet overeenkomstig het beoogde doel 
zijn toegepast. 
Daarom werd, onder meer door een aantal Lid-Staten, verzocht om aan de staat van 
ontvangst een controlerecht toe te kennen. 
Dit verzoek is echter strijdig met het beginsel van het vrije verkeer van diensten en met 
artikel 2, dat bepaalt dat op een televisie-omroeporganisatie het recht van slechts één 
land van toepassing kan zijn, en kon dus niet worden ingewilligd. De Commissie had 
echter begrip voor de bezorgdheid van bepaalde vakkringen en Lid-Staten en heeft het 
nodig geacht in lid 2 gedetailleerder bepalingen op te nemen betreffende de nationale 
controle op de naleving van de voorschriften van de richtlijn door de televisie­
omroeporganisaties. De in lid 2 van genoemd artikel voorgestelde regeling beoogt dan 
ook sancties vast te stellen die voldoende zwaar zijn om aan te sporen tot naleving door 
de omroeporganisaties van de ter uitvoering van de bepalingen van de richtlijn genomen 
nationale maatregelen. Er zij aan herinnerd dat de niet-naleving door een Lid-Staat van 
zijn verplichting toezicht uit te oefenen een schending van artikel 3, lid 2 vormt, en dus 
een inbreuk op de richtlijn. 
Behalve door de controle op de conformiteit van de nationale voorschriften met de 
bepalingen van de richtlijn, die op communautair niveau moet plaatsvinden, kan de 
rechtszekerheid voor de televisie-omroeporganisaties nog worden verhoogd door de 
mogelijkheid te bieden snel conservatoire maatregelen op te leggen in geval van inbreuk 
op de nationale voorschriften door een andere televisie-omroeporganisatie, ongeacht de 
Lid-Staat onder wiens bevoegdheid deze bevalt. 
De Commissie is overigens van mening dat er een overweging moet worden toegevoegd 
waarin erop wordt gewezen dat er in de Lid-Staten specifieke voorzieningen bestaan die 
het voor iedere betrokken partij mogelijk maken haar rechten te doen gelden in geval 
van inbreuk op de bepalingen van de richtlijn. 
23. Bevordering van de verspreiding en de produktie van programma's 
2.3.1. De bevordering van Europese produkties (artikelen 4 en 5) 
Reeds vóór het voorstel van 1986 kenden verschillende Lid-Staten regelingen ter 
stimulering van nationale en Europese produkties. Het was dus nodig om bepalingen 
van deze aard op te nemen in de door de richtlijn gecoördineerde materies. In haar 
oorspronkelijke voorstel (juli 1986) had de Commissie voorgesteld dat het minimale 
percentage voor de uitzending van Europese produkties aanvankelijk zou worden 
vastgesteld op 30 %, en drie jaar later op 60 % De uiteindelijk door de Raad in 1989 
goedgekeurde tekst heeft, ondanks verzet van het Europees Parlement op dit punt, als 
regel vastgesteld dat "voor zover mogelijk" "het grootste gedeelte" van de zendtijd voor 
Europese produkties moet worden gereserveerd, terwijl een verdere bepaling, die inhoudt 
dat wanneer dit grootste gedeelte niet kan worden bereikt, dit althans niet geringei mag 
zijn dan het gedeelte dat in 1988 gemiddeld in de betrokken Lid-Staat werd vastgesteld, 
een "terugval" verhindert. Tevens is er een systeem van toezicht ("monitoring") in het 
leven geroepen, waarbij de Commissie om de twee jaar verslag moet uitbrengen over 
de door elk van de onder de bevoegdheid van de Lid-Staten vallende televisiekanalen 
bereikte percentages. 
34 
Het eerste van deze verslagen is op 3 maart 1994(42) goedgekeurd In de conclusies 
daarvan gaf de Commissie het volgende commentaar op het eerste jaar van toezicht : 
"De artikelen 4 en 5 zijn van toepassing op alle kanalen die onder het gezag vallen van 
de Lid-Staten, met uitzondering van de kanalen die plaatselijke televisie-uitzendingen 
verzorgen die geen deel uitmaken van een nationaal net. De Commissie is er zich van 
bewust dat de formulering van deze artikelen, en inzonderheid het gebruik van 
uitdrukkingen als "voor zover mogelijk" en "geleidelijk" problemen deed rijzen in 
verband met interpretatie, zowel voor de nationale autoriteiten als voor degenen die 
instaan voor de praktische uitvoering. Het gebruik van deze termen wijst op een zekere 
soepelheid, die noodzakelijk is voor een systeem dat zowel van toepassing is voor de 
algemene kanalen die via de ether uitzenden als, bij voorbeeld, voor de thematische 
kanalen die uitzendingen verzorgen via de satelliet. 
Het ideaal zou ongetwijfeld zijn om in de richtlijn regels op ie nemen die fijner zijn en 
meer zijn toegespitst op de verscheidenheid van de verschillende categorieën kanalen. 
Desalniettemin is de Commissie van oordeel dat de uitkomsten van deze eeiste 
"monitoring" een beter licht werpen op de draagwijdte van deze artikelen. Het is immers 
een feit dat de meeste kanalen die in de verslagen worden genoemd, en inzonderheid die 
welke al enige tijd bestaan, in staat zijn een percentage van in meerderheid Europese 
produkties aan te bieden, zonder dat zij hiervan economisch een negatieve weerslag 
ondervinden, en tegelijkertijd hun kijkcijfers op een bevredigend niveau weten te 
handhaven. 
Zo is de Commissie van oordeel dat krachtens artikel 4 alle onder de bevoegdheid van 
de Lid-Staten vallende kanalen, in beginsel, overwegend Europese produkties moeien 
uitzenden indien dit soort produkties voor het betreffende soort kanaal in voldoende 
hoeveelheden bestaat of indien de producenten die Europese produkties vervaardigen 
in staat zijn om er toereikende hoeveelheden van te produceren. Doel van de maatregel 
is immers welbeschouwd om de ontwikkeling van deze industrie te stimuleren en de 
tv-kijkers in de gelegenheid te stellen van deze produkten kennis te nemen. 
Daarenboven is met de richtlijn een juridisch kader vastgesteld dal van toepassing is 
op alle omroeporganisaties; het beginsel van eerlijke concurrentie houdt in dat dit kader 
rechtvaardig en zo eenvormig mogelijk wordt toegepast. Uit de verslagen blijkt dal 
niets rechtvaardigt (vanuit een oogpunt van economische levensvatbaarheid) dat de in 
de artikelen 4 en 5 vervatte regels op kanalen die tot een zelfde categorie behoien, 
ongeacht de markt die wordt geviseerd, duidelijk verschillend worden toegepast, alleen 
maar omdat de betreffende omroeporganisatie onder de bevoegdheid van een andere 
Lid-Staat valt. De term "geleidelijk" biedt de mogelijkheid om rekening te houden met 
de specifieke situatie waarin de nieuwe omroeporganisaties zich bevinden, maar niei om 
hen te ontslaan van de verplichting om op termijn het vereiste percentage Europese 
produkties die moeten worden uitgezonden te bereiken. In dit verband valt te verwijzen 
naar de in artikel 4, lid 2, ingebouwde limiet die door elk van de Lid-Staten in acht 
moet worden genomen voor het geval het voorgeschreven percentage niet wordt bereikt. 
Artikel 5 legt verplichtingen op die voor de omroeporganisaties relatief minder duur 
uitvallen. De Commissie is bijgevolg van oordeel dat dit artikel niet een even giote 
soepelheid mogelijk maakt als artikel 4 en dat het door de Lid-Staten stringenter moet 
worden toegepast. " 
(42) COM(94)57 reeds geciteerd. 
35 
De in de artikelen 4 en 5 voorgestelde wijzigingen liggen in dezelfde lijn. Er wordt 
daarbij rekening gehouden met de talrijke malen dat de Commissie op politiek niveau 
en met de vakwereld overleg heeft gepleegd en met de resultaten van het door het 
Groenboek van april 1994 op gang gebrachte proces van raadpleging. Het voorgestelde 
systeem heeft de volgende hoofdlijnen : 
Artikel 4 
* De verplichting om Europese produkties uit te zenden blijft ongewijzigd ten opzichte 
van die van 1989 voor de zenders met een totaalprogramma, te weten het grootste 
gedeelte van hun niet aan informatie, sport, spel of reclame gewijde zendtijd De 
"grondslag" blijft dus gelijk, en omvat zoals in 1989 de uitzendingen die vanuit de 
studio plaatsvinden. Uit het eerste reeds geciteerde monitoringverslag is gebleken 
dat de genoemde zenders deze verplichting zonder moeite kunnen nakomen. 
* Daarentegen moet het systeem worden aangepast aan de behoeften van de specifieke 
netten, die steeds talrijker worden. Daarom is bepaald dat deze zullen kunnen kiezen 
voor een investeringsverplichting, namelijk 25 % van hun programmabudget (dat in 
de tekst wordt gedefinieerd). 
* De zogeheten "niet-terugval "-bepaling (artikel 4, lid 2 van de richtlijn van 1989) 
wordt ingetrokken. 
* De zenders beschikken over een termijn van drie jaar te rekenen vanaf de 
begindatum van hun uitzendingen om de beoogde gedeelten te bereiken. 
* Zenders die in een niet-Europese taal uitzenden en zich richten op specifieke 
culturele gemeenschappen vallen niet onder de verplichtingen van de artikelen 4 en 
5. 
* Het systeem van toezicht ("monitoring") blijft in grote lijnen ongewijzigd. Het laat 
echter ruimte voor de mogelijkheid dat de gedeelten niet worden bereikt. In dat 
geval moeten de Lid-Staten de Commissie daarvan in kennis stellen en de oorzaken 
vermelden alsmede de voorgenomen maatregelen om hierin te voorzien. 
* Deze bepalingen moeten daadwerkelijk worden toegepast gedurende een termijn van 
tien jaar te rekenen vanaf de datum van inwerkingtreding van de nieuwe richtlijn. 
Het is de bedoeling dat deze communautaire maatregelen na tien jaar niet langer van 
toepassing zijn, hetgeen echter niet wil zeggen dat eventuele nationale maatregelen 
op dit gebied het vrije verkeer van televisie-uitzendingen mogen belemmeren. Deze 
beperking in de tijd doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van de Commissie om 
naargelang van de ontwikkelingen passende maatregelen voor te stellen. 
Artikel 5 
* Dezelfde bepalingen als in 19&9, behalve dat het gedeelte recente produkties, in 
plaats van "passend" te zijn nu ten minste 50 % moet bedragen. De bedoeling van 
deze wijziging is enerzijds meer duidelijkheid te scheppen bij de toepassing van de 
maatregel, en anderzijds de duidelijke wens om de vervaardiging en verspreiding van 
nieuwe onafhankelijke produkties te begunstigen. 
36 
In de beide gevallen zijn de zinsneden "Voor zover mogelijk", respectievelijk "Telkens 
wanneer dat mogelijk is", die een bron van onzekerheid en dus van conflicten in 
juridisch opzicht vormden(43) en onverenigbaar zijn met het beginsel dat de bepalingen 
van artikel 4 op den duur moeten worden opgeheven, geschrapt. Dit zal tot een hoger 
niveau van rechtszekerheid leiden en de eerlijke mededinging tussen zenders van een 
zelfde type die in verschillende Lid-Staten zijn gevestigd waarborgen. Toch leidt het 
schrappen van deze zinsnede niet tot een geringere flexibiliteit. Dit wordt gewaarborgd 
door : 
- handhaving van de grondslag van 1989, met inbegrip van de studioprodukties 
- intrekking van de "niet-terugval "-bepaling; 
- de mogelijkheid dat de specifieke netten kunnen kiezen voor 
investeringsverplichtingen; 
- verplichtingen op een realistisch niveau (hetzij het grootste gedeelte van de zendtijd, 
hetzij 25 % van het programmabudget), die in overeenstemming zijn met de 
gangbare gebruiken op de markt; 
- de geleidelijke invoering in drie jaar en de algemene vrijstelling voor zenders die in 
een niet-Europese taal uitzenden. 
Er zal des te meer reden zijn om het stelsel op termijn op te heffen naarmate de 
nagestreefde doelstellingen konden worden bereikt. Er zij in dit verband aan herinnerd 
dat het feit dat de uitzending van een meerderheid aan Europese produkties en een 
minimum van uitzending van of financiële deelneming in onafhankelijke produkties voor 
de televisiezenders worden voorgeschreven verband houdt met de wens zowel om 
degenen die in de audiovisuele sector werkzaam zijn te helpen profijt te trekken uit de 
interne markt door gebruik te maken van het vrije verkeer van televisiediensten als om 
de kennis van de Europese culturen in de Unie te bevorderen via maatregelen tot 
aanmoediging van de vervaardiging en verspreiding van hun produkties. Met deze 
doelstelling heeft de vakwereld in ruime mate ingestemd, met name op de confei entie 
van juli 1994; men beklaagt zich namelijk over een toepassing "à la carte" van alleen 
die op het niveau van de Unie bestaande juridische maatregelen die specifiek beogen bij 
te dragen tot een herleving van de Europese industrie van audiovisuele programma's. 
Bovendien strookt deze benadering met het Groenboek van 1994, dat heeft benadrukt -
en dit is in het latere overleg bevestigd - dat de tien komende jaren beslissend zullen 
zijn voor de Europese programma-industrie. Ofwel zal deze concurrerend zijn geworden 
op de wereldmarkten en in een omgeving met een veelheid van diensten, ofwel zal zij 
naar de achtergrond zijn verdrongen en hoofdzakelijk op nationaal niveau produceren. 
In het monitoringverslag is vastgesteld dat het bepaalde in artikel 5 vrij algemeen wordt 
nageleefd en dat het in beginsel uitvoerbaar is. Op het belang van deze bepaling die 
een structureel oogmerk heeft is door de vakwereld gewezen, met name met het oog op 
de inachtneming van het pluralisme in verband met concentraties van ondernemingen. 
Daarom is de bepaling dat er verplicht maar in een vaste proportie gebruik moet worden 
gemaakt van programma's die van de televisie-omroeporganisaties onafhankelijke 
bronnen afkomstig zijn vanaf de eerste uitzending van een keten van toepassing en zal 
deze niet na tien jaar worden ingetrokken. 
(43) Voor de Commissie zou een teleologische interpretatie van deze bepaling, gezien het oogmerk v an de 
maatregel dat bestaat in de bevordering van de distributie en vervaardiging van Europese produkties, 
impliceren dat zou worden vastgesteld dat het grootste gedeelte de regel is en dat de uitzonderingen per 
geval moeten worden gemotiveerd aan de hand van objectieve criteria. 
37 
2.3.2. Gedetailleerd onderzoek van de voorgestelde wijzigingen 
Bepaalde aspecten van de aldus voorgestelde wijzigingen vragen om een gedetailleerder 
commentaar van de Commissie. 
a) Een specifieke regeling voor de netten die voornamelijk fictie en documentaires 
uitzenden 
De Lid-Staten moeten voor alleen die televisiekanalen waarvan de programma's voor ten 
minste 80 % uit films, fictie, documentaires of tekenfilms bestaan de mogelijkheid open 
laten om, in plaats van te voldoen aan de verplichting zendtijd te reserveren, voor 
Europese produkties 25 % van hun programmabudget opzij te zetten. De voorgestelde 
maatregel bevat uitdrukkelijk de formulering "programmabudget" welke reeds voorkwam 
in artikel 5 van de richtlijn zoals deze in 1989 werd goedgekeurd, maar geeft hiervan 
een nauwkeurige omschrijving : het gaat om de boekhoudkundige waarde van de 
aankoop en vooraankoop van de uitzendrechten, de produktie en de coproduktie van het 
programma-aanbod van het referentiejaar, dat wil zeggen het lopende begrotingsjaar. 
De Commissie is van mening dat het programmabudget de beste basis vormt voor de 
berekening van het niveau van de investeringsverplichting. Het maakt het namelijk 
tegelijkertijd mogelijk het doel goed te omlijnen, namelijk de netten die 
voorraadprogramma's(44) uitzenden aan te moedigen om in Europese produkties te 
investeren en te vermijden dat in de berekeningsgrondslag de eventuele ni et-toepasselijke 
economische activiteiten van de televisie-omroeporganisaties worden opgenomen (met 
name die welke "bundels" van specifieke netten omvatten, waarvan sommige in feite 
noch aan de verplichting tot uitzending van Europese produkties, noch aan de 
verplichting tot investering behoeven te voldoen, zoals de loutere informatienetten of 
sportnetten). 
Hierbij dient onmiddellijk te worden aangetekend dat het uiteindelijke doel van de 
maatregel niet is naar een hypothetische "gelijkwaardigheid" te streven tussen uit/end­
en investeringsverplichtingen. Een dergelijk streven zou ijdel zijn, al was het alleen 
maar omdat het begrip "gemiddelde kosten per uur" van de programma's niet 
overeenstemt met de economische realiteit in de audiovisuele sector. 
Het criterium voor de identificatie van de specifieke netten die kunnen kiezen voor 
investering - ten minste 80 % van het aan voorraadprodukties gewijde programma­
aanbod - is vastgesteld na onderzoek van de gegevens betreffende de verdeling van het 
programmaschema van een aantal netten van dit type waarop in Europa wordt 
uitgezonden. Het maakt het mogelijk om de netten met een uitgesproken specifiek 
karakter duidelijk te identificeren, zonder daarbij echter uit te sluiten dat deze netten een 
beperkt deel van hun programma-aanbod (20 %) kunnen wijden aan andere categorieën 
programma's. 
Het vastgestelde percentage van 25 voor de investeringsverplichting is gebaseeid op 
gegevens die zijn verkregen uit een studie waarvoor de Commissie opdracht had 
gegeven. Het was de bedoeling een gedeelte vast te stellen dat tegelijkertijd redelijk 
(44) Voorraadprodukties zijn, in tegenstelling tot vluchtige programma's met een korte levensduur en be^rkte 
rentabiliteit, zoals televisiespelen en podiumkunst, produkties waarvan de omvang van de aanlegkosten 
een rentabiliteit op lange termijn vereist (herhaalde uitzending) via verschillende dragers (bioscoop, video, 
videospelletjes, enz.) en verspreid over zoveel mogelijk geografische markten, gezien het duurzame 
karakter van de inhoud ervan. 
38 
was, om de ontwikkeling van de betrokken televisiediensten niet te belemmeren, en 
voldoende doeltreffend, om bij te dragen tot het verwachte helboomeftect voor de 
Europese programma-industrie. 
b) Een stelsel van geleidelijkheid voor de nieuwe netten 
De tweede belangrijke wijziging welke wordt voorgesteld beoogt het begrip 
geleidelijkheid nauwkeurig te omschrijven. De nieuwe televisienetten zullen ovei drie 
jaar tijd beschikken om zich aan de vastgestelde gedeelten te houden. Deze moeten 
trapsgewijs worden bereikt, dat wil zeggen dat er regelmatig een inspanning moet 
worden gedaan. De termijn van drie jaar is door de exploitanten en in de nationale 
verslagen van bepaalde Lid-Staten in het kader van de eerste "monitoring" genoemd, als 
noodzakelijk om het financiële evenwicht in de meerderheid van de gevallen te bereiken. 
Deze termijn is overigens in overeenstemming met het feit dat de maatregelen ter 
bevordering van de Europese produktie slechts gedurende een periode van tien jaar van 
toepassing zijn. 
2.3.3. Artikel 6 
Met de wijziging van lid 1, sub a), die van formele aard is, wordt een bijwerking van 
de tekst beoogd. 
De wijziging van lid 3 heeft betrekking op de derde landen in Europa waarmee de Unie 
Europese overeenkomsten betreffende de audiovisuele sector heeft gesloten en heeft ten 
doel de rechtszekerheid te verschaffen welke noodzakelijk is voor de toepassing van de 
artikelen 5 en 6, en tegelijk partnerschappen tussen bedrijven in de Unie en bedrijven 
in deze landen in de audiovisuele sector aan te moedigen. Hiermee wordt concrete vorm 
gegeven aan de algemene benaderingswijze inzake de samenwerking met deze landen, 
die door de Commissie wordt nagestreefd zowel wat de voorschriften als wat de 
financiële steun betreft. 
Het nieuwe lid 4 is ingegeven door de wens om een actief beleid te voeren inzake 
investeringen van buiten Europa in de Europese programmaproduktie, met name door 
overeenkomsten inzake coproduktie aan te moedigen met niet-Europese derde kinden 
waarmee bilaterale overeenkomsten op dit gebied bestaan. Een en ander komt tegemoet 
aan de behoefte waarop producenten al herhaaldelijk hebben gewezen om rendabele 
afzetgebieden voor Europese programma's te openen zonder de eigen culturele identiteit 
te moeten prijsgeven. Daarom stelt de Commissie een partnerschap voor mei een 
Europese meerderheidsinbreng, zodat de Europese identiteit van het programma bewaard 
blijft. Met een dergelijk beleid moet de aanwezigheid van Europese programma's op de 
markten van deze landen worden verhoogd en kan de synergie met de andere industrieën 
op de wereldmarkt tot stand worden gebracht welke nodig is voor het scheppen van 
werkgelegenheid. 
2.3.4. Artikel 7 
Met het nieuwe artikel 7 worden geen wijzigingen aangebracht in de grondbeginselen 
van het bestaande systeem, namelijk dat de Lid-Staten erop toezien dat termijnen worden 
opgelegd voor de uitzending van films over de televisie enerzijds en dat tusse n de 
houders van de rechten en de omroeporganisaties overeenkomsten betreffende deze 
termijnen kunnen worden gesloten. De Commissie onderstreept dat deze bepaling erop 
gericht is binnen het kader van het vrij verkeer van televisie-uitzendingen een zo goed 
mogelijk evenwicht te verzekeren tussen de uitzending over de televisie van een film en 
de aanvang van de exploitatie daarvan in bioscoopzalen. Hierbij wordt de voorkeur 
39 
gegeven aan het sluiten van overeenkomsten; de bovengenoemde bepaling vormt een 
vrijwaringsclausule voor het geval de partijen niet tot overeenstemming komen. 
Zoals reeds in het verslag betreffende de tenuitvoerlegging is onderstreept, is de 
Commissie van mening dat in de overeenkomsten tussen de houders van de rechten en 
de televisie-omroeporganisaties een chronologische volgorde moet worden vastgelegd 
voor de uitzending van de films over de televisie. Het behoud van het beginsel van de 
contractuele vrijheid op dit gebied stemt overeen met de wens die de grote meerderheid 
van de producenten te kennen heeft gegeven, namelijk om een scheppende activiteit die 
chronisch in een crisissituatie verkeert rendabel te maken. De producent, die over het 
algemeen de houder van alle exploitatierechten is, moet de vrijheid behouden om te 
kunnen onderhandelen over het op de markt brengen van zijn film of films volgens zijn 
eigen visie en zijn eigen economische belangen. Deze economische belangen verschillen 
naargelang van de film en naargelang van de markt : zij zijn afhankelijk van zeer 
uiteenlopende situaties die gebaseerd zijn op diverse culturele tradities. 
Van de andere kant is het noodzakelijk gebleken dat bij het opstellen van de chronciogie 
rekening wordt gehouden met de nieuwe exploitatiemethoden, namelijk de pay-per-\ iew-
diensten, met het oog op de belangrijke plaats die zij in de toekomst op de markt zullen 
innemen en op het feit dat het niet mogelijk is daarvoor de termijn van 2 jaar toe te 
passen waarin in de richtlijn van 1989 was voorzien. Ten einde de mededinging tussen 
de verschillende televisiemedia op peil te houden heeft de Commissie het nuttig 
geoordeeld de volgende chronologische volgorde vast te stellen, te rekenen vanif de 
aanvang van de exploitatie van een film in de bioscoop : 
1) de televisiediensten die het pay-per-viewsysteem toepassen 
2) de televisiediensten met abonnementssysteem 
3) de andere televisiediensten. 
Bij de vaststelling van de termijnen heeft de Commissie niet uit bet oog verloren <Jat de 
televisie-omroeporganisaties vandaag de grootste investeerders in de filmproduktie 
vertegenwoordigen en heeft zij rekening gehouden met de gangbare praktijken en de 
bestaande overeenkomsten, waarin over het algemeen een termijn van zes maanden is 
vastgesteld voor het uitbrengen van films op video (ten einde de producent een zo hoog 
mogelijk rendement te verzekeren). Om de toepassing van het systeem te 
vereenvoudigen werd voor iedere categorie één enkele termijn vastgesteld De 
voorgestelde termijnen stemmen overeen met de werkelijkheid en zijn het best geschikt 
om een chronologie tot stand te brengen waarmee een gezonde mededinging tussen de 
verschillende televisiemedia wordt verzekerd, hetgeen een actief investeringsbeleid in 
de filmindustrie ten goede komt. 
De Commissie wenst voort nader in te gaan op de redenen waarom de aanvang v tn de 
bioscoopexploitatie in enige Lid-Staat van de Unie als aanvangstijdstip voor de te mijn 
voor uitzending over de televisie blijft gelden. Deze vloeien zowel vooir uit 
overwegingen van juridische aard als uit de wens een bredere strategie voor gelijktijdige 
commerciële exploitatie van de films aan te moedigen. Aangezien de richtlijn betrekking 
heeft op de coördinatie van nationale bepalingen, heeft de communautaire wetgever voor 
één enkel uitgangspunt gekozen ten einde de televisiemakers rechtszekerhe d te 
verschaffen en geen aanleiding te geven tot discriminaties tussen omroeporganisaties in 
verschillende Lid-Staten. Deze keuze werd ook gemaakt voor de richtlijn "kabelsatel liet", 
40 
die voorziet in de verkoop van satellietrechten van een programma in één enkele plaats, 
de Lid-Staat van uitzending(45). 
De Commissie onderstreept bovendien dat dit beginsel in de lijn ligt van een 
exploitatiemethode die binnen de Unie steeds meer gebruikelijk wordt aangezien de dure 
films gelijktijdig in verschillende landen in de bioscopen worden uitgebracht. Deze 
strategie, die het voor steeds meer Europeanen mogelijk maakt om gelijktijdig kennis 
te nemen van nieuwe films, leidt tot een uitbreiding van de wederzijdse kennis van de 
Europese volkeren. Door deze strategie aan te moedigen wordt volgens de Commissie 
indirect een bijdrage geleverd aan de herstructurering van de filmsector : producenten 
en distributeurs worden ertoe aangezet vooraf een strategie te ontwikkelen die aan hun 
produkt is aangepast. Verschillende promotiebudgetten moeten worden vastgesteld 
naargelang van het nationale dan wel het Europese potentieel van een film en naargelang 
van de daarmee gepaard gaande economische risico's. 
2.3.5. Artikel 8 
Aangezien de betrokken materie is ondergebracht in het nieuwe artikel 3, vervalt 
artikel 8. 
24. Hoofdstuk IV - Televisiereclame, sponsoring en telewinkelen 
2.4.1. Artikel 11 
Dit artikel beoogt te regelen op welke wijze de uitzendingen kunnen worden 
onderbroken door reclame en nu ook door telewinkelen. 
Bij de voorgestelde wijziging wordt rekening gehouden met het feit dat het scenario van 
voor de televisie vervaardigde films van meet af aan zodanig kan worden ingericht dat 
er op natuurlijke wijze pauzes worden ingelast waardoor er reclamespots kunnen worden 
opgenomen zonder de integriteit van het werk aan te tasten. Bij bioscoopfilms 
daarentegen wordt er op andere wijze te werk gegaan bij het opstellen van het scenario; 
zij worden voor andere exploitatievormen geconcipieerd - de bioscoop, en vervolgens 
de videocassette - waarbij er in beginsel geen sprake is van onderbrekingen voor 
reclame. 
Tevens wordt daarin rekening gehouden met de specifieke economische levenscyclus van 
televisiefilms die dichter ligt bij die van andere voor de televisie geproduceerde 
programma's (zoals fictieseries) waarvan het voornaamste kenmerk is dat hun 
rentabiliteit hoofdzakelijk op de uitzending via de televisie berust. 
De Commissie wijst er tevens op dat de uitdrukking "per volledig tijdvak van 
vijfenveertig minuten" in lid 3 zodanig dient te worden uitgelegd dat het de 
omroeporganisaties wordt toegestaan een speelfilm eenmaal per tijdvak te onderbreken, 
zonder dat daarbij de 45e minuut behoeft te worden afgewacht, hoewel uiteraard wel de 
andere in dit artikel vervatte bepalingen moeten worden nageleefd (tijdvak van 
20 minuten bijvoorbeeld, met dien verstande dat deze bepaling als zodanig een beginsel 
vertegenwoordigt en geen regel die op de seconde nauwkeurig moet worden toegepast). 
Gezien ten slotte het feit dat bioscoopfilms per definitie langer duren dan vijfenveertig 
(45) In richtlijn 93/83/EEG (PB nr. L 248 van 6.10.1993) is het volgende bepaald : "de mededeling aan het 
publiek per satelliet vindt slechts plaats in de Lid-Staat waar de programmadragende signalen onder 
controle en verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie worden ingevoerd in een ononderbroken 
mededelingenketen die naar de satelliet en terug naar de aarde loopt" (artikel 1 2b). 
41 
minuten wordt voorgesteld de zinsnede "mits de geprogrammeerde duur ervan langer dan 
45 minuten bedraagt" te laten vervallen. 
2.4.2. Artikelen 12 tot en met 16 
De bepalingen van de artikelen 12 tot en met 16, die de bescherming van de 
televisiekijker ten doel hebben, worden uitgebreid tot het telewinkelen, welke activiteit, 
die zowel programma's als spots inzake telewinkelen omvat, wordt gedefinieerd sub e) 
van artikel 1 in de nieuwe versie (zie verslag over de uitvoering, deel B, punt 3.2.4). 
2.4.3. Artikel 17 
Dat sponsoring door bedrijven wier voornaamste bezigheid bestaat in de produktie of 
de verkoop van geneesmiddelen die alleen op doktersvoorschrift verkrijgbaar zijn, niet 
is toegelaten, vormt een niet-gerechtvaardigde discriminatie tegenover andere 
ondernemingen die zich objectief gezien in dezelfde situatie bevinden, doch waarvan de 
produktie van dergelijke geneesmiddelen niet meer dan 49 % van hun totale produktie 
bedraagt. Derhalve wordt voorgesteld om voor eerstgenoemde ondernemingen het 
verbod om programma's te sponsoren op te heffen. Deze wijziging doet niets af aan de 
bescherming van de consument die met deze bepaling wordt beoogd, aangezien de 
algemene voorschriften inzake sponsoring uitdrukkelijk verbieden reclame te maken voor 
de door de sponsor aangeboden produkten of diensten. Bovendien worden de 
desbetreffende ondernemingen, in tegenstelling tot de producenten van tabaksarti kelen 
waarvan de naam vaak wordt geassocieerd met het produkt dat zij verkopen, door het 
publiek over het algemeen niet automatisch geassocieerd met een bepaald geneesmiddel. 
2.4.4. Artikel 18 
De televisiereclame is voortdurend in ontwikkeling. Er komen nieuwe vormen van 
reclame op. Toch is de klassieke reclame-"spot" nog steeds de meest verbreide en vaak 
de rendabelste vorm van reclame. Deze wordt gekenmerkt door zijn korte duur (in het 
algemeen enkele seconden tot maximaal anderhalve minuut) en door het feit dat hij 
tussen programma's of programma-onderdelen wordt ingelast. 
De bepaling inzake andere "vormen van reclame" dan televisiespots beoogt voor de 
nodige soepelheid te zorgen om rekening te kunnen houden met de opkomst van nieuwe 
reclamevormen, zoals telepromotie en "Dauerwerbesendungen", die langer duren en in 
het algemeen in het programma zelf worden opgenomen. De Lid-Staten zullen het 
globale maximum voor reclame desgewenst kunnen verhogen tot 20 % om rekeni ng te 
houden met andere reclamevormen dan de klassieke spots, met dien verstande dat de 
omroeporganisatie vrij blijft de gedeelten vast te stellen die zij binnen dit maximum aan 
de verschillende vormen van reclame toewijst voor zover de absolute limiet van 15 % 
voor reclamespots in acht wordt genomen. 
In verband met de ontwikkeling van het telewinkelen betreft de zendtijdbepe king 
bedoeld in lid 1 nog maar één vorm van telewinkelen, namelijk die in de vorm van 
lelewinkelspots. Telewinkelspots worden zoals reclamespots gekenmerkt door hun 
betrekkelijk korte duur. Zij verschillen echter van reclamespots doordat zij uit 
rechtstreekse aanbiedingen voor verkoop of verhuur bestaan en niet uit 
prorhotieboodschappen. Telewinkelspots onderscheiden zich ook van de in lid 1 van 
artikel 18ter bedoelde zendtijden voor telewinkelen, die als zodanig programma's vormen 
welke "en bloc" worden uitgezonden en geen spots zijn die tussen programma's of 
programma-onderdelen worden ingelast. Telewinkelspots moeten worden meegerekend 
in het globale maximum van 15 of 20 % van de dagelijkse zendtijd. 
42 
Lid 2 beoogt een buitensporige concentratie van reclame binnen een gegeven periode, 
in casu een uur, te voorkomen. Met begrip uur, dat in de richtlijn van 1989 niet nader 
was gepreciseerd, heeft aanleiding gegeven tot uiteenlopende toepassingen naargelang 
het werd opgevat als willekeurig tijdvak van 60 opeenvolgende minuten of als klokuur. 
Het tijdvak van 60 minuten vormt het beste criterium om de concentratie van reclame 
binnen een gegeven periode te beperken. De complexe berekeningen die de 
omroeporganisaties en de overheid moeten uitvoeren om de naleving van deze bepaling 
te verzekeren en de kosten die daarmee gepaard gaan pleiten echter voor het criterium 
van het klokuur, dat eenvoudiger te hanteren is. Bijgevolg wordt voorgesteld de tekst 
in deze zin te wijzigen.Aangezien echter de reclamespot de vorm van reclame blijft die 
voor de omroeporganisatie het beste rendement oplevert, met name in de uren met de 
grootste kijkdichtheid, lijkt het onnodig deze beperking uit te breiden tot de andere 
reclamevormen die meer tijd in beslag nemen of tot de telewinkelspots (er wordt 
overigens aan herinnerd dat deze onder artikel 18bis vallen - zie volgende paragraaf). 
Op grond van deze economische overwegingen betreffende de reclamemarkt zal de 
omroeporganisatie namelijk afzien van een al te grote concentratie van reclame in andere 
vormen dan de reclamespot, vooral in de "prime time" wanneer er een duidelijker 
behoefte is het evenwicht ten gunste van de kijker te handhaven. 
24.5. Artikel 18bis 
Gezien de snelle ontwikkeling van het telewinkelen op nationaal niveau in de meeste 
Lid-Staten en ook buiten de Gemeenschap kon er geen sprake van zijn deze activiteit 
buiten het wettelijke kader van de richtlijn te doen vallen. 
Omdat de visuele voorstelling van een produkt van grote invloed is op het koopgedrag, 
moet in de richtlijn een nauwkeurige omschrijving worden opgenomen van de 
maatregelen ter bescherming van zowel de televisiekijker als de consument, ten einde 
deze een normatief karakter te geven en misbruiken te vermijden. 
De algemene in lid 1 vervatte beginselen betreffende de inhoud van uitzendingen inzake 
telewinkelen vormen minimumnormen om ervoor te zorgen dat de programma's inzake 
telewinkelen door de kijker gemakkelijk kunnen worden onderscheiden van reclame of 
van andere programma's zoals spelprogramma's. 
Ten einde voorts de reeds bestaande beschermende regeling aan te vullen wordt in lid 2 
uitdrukkelijk verwezen naar de bepalingen van de richtlijn betreffende de bescherming 
van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten, ten aanzien waarvan de Raad 
op 30 maart 1995 een gemeenschappelijk standpunt heeft ingenomen(46). 
2.4.6. Artikel 18ter 
De dagelijkse tijdspanne, die in de richtlijn van 1989 op één uur is vastgesteld, kan niet 
van toepassing zijn op alle vormen van telewinkelen. 
Het onderhavige voorstel beoogt derhalve het telewinkelen te bevorderen door deze 
tijdslimiet op te heffen voor netten die zich uitsluitend met telewinkelen bezighouden. 
Een afzetgebied voor het telewinkelen op het niveau van de Gemeenschap beantwoordt 
aan een algemeen verzoek van de beroepskringen en van de Lid-Staten. 
(46) COM(93)396 def. - Syn 411. 
43 
Met dit artikel krijgen de omroeporganisaties die niet uitsluitend aan telewinkelen 
gewijde ketens exploiteren tevens de gelegenheid om, ten einde de tijden met een 
geringe kijkdichtheid rendabel te maken, programmaonderdelen in te voegen die aan 
telewinkelen zijn gewijd, en zulks gedurende ten hoogste drie uur per periode van 
24 uur. 
2.4.7 Artikel 19 
De bijzondere bepalingen van dit artikel zijn ondergebracht in het algemenere kader van 
het nieuwe artikel 3, lid 1. Artikel 19 als zodanig vervalt. 
2.4.8 Artikel 20 
Met deze bepaling wordt de mogelijkheid voor de Lid-Staten om andere maatregelen 
vast te stellen voor uitzendingen die uitsluitend bestemd zijn voor het nationale 
grondgebied en die niet rechtstreeks of onrechtstreeks in één of meer andere Lid-Staten 
kunnen worden ontvangen, uitgebreid tot het gebied van het telewinkelen. 
2.4.9. Artikel 21 
Met het oog op de juridische samenhang van de tekst is de inhoud van deze bepaling 
ondergebracht in artikel 3, dat een aantal maatregelen behelst die een betere algemene 
uitvoering van de verplichtingen van de richtlijn beogen. Artikel 21 als zodanig vervalt. 
2.5. Hoofdstuk V - Bescherming van minderjarigen en van de openbare zeden 
2.5.1. Artikel 22 
De bescherming van de minderjarigen is een gebied waarop de Lid-Staten 
overeenkomstig de procedure van artikel 2bis (vroeger artikel 2, lid 2) kunnen ingi ijpen 
om grensoverschrijdende uitzending te verhinderen. Deze bepaling werd licht gewi jzigd 
ten einde een duidelijk onderscheid te kunnen maken tussen de programma's waa voor 
een algemeen verbod geldt (namelijk de programma's die de minderjarigen en stige 
schade kunnen toebrengen) en de programma's die toegelaten zijn indien alle 
voorwaarden van technische aard (versleuteling bijvoorbeeld) of betreffende het tijdstip 
van uitzending (uitzending op een laat uur) zijn gewaarborgd. 
2.5.2. Artikel 22bis en ter 
Het oude artikel 22 werd in twee delen gesplitst om de bepaling betreffende de openbare 
orde duidelijker naar voren te doen komen. Deze bepaling heeft namelijk een meer 
algemene strekking dan de bescherming van de minderjarigen en beoogt tevens de 
bescherming van volwassenen tegen programma's die hun lichamelijke, zedelijke of 
geestelijke ontwikkeling zouden kunnen schaden. De Lid-Staten blijven uiteraard ook 
over de mogelijkheid beschikken om op te treden overeenkomstig artikel 3 in geval van 
herhaalde inbreuk op deze bepaling. 
Gezien de bezorgdheid van het Europees Parlement en sommige Lid-Staten betref! ende 
de toeneming van het aantal televisieprogramma's waarin met name buitensporig geweld 
te zien is, wordt er in het nieuwe artikel 22ter op gewezen dat er aan dit onderwerp de 
nodige aandacht dient te worden geschonken bij de opstelling van het in artikel 26 
bedoelde verslag over de uitvoering. 
44 
2.6. Hoofdstuk VII - Slotbepalingen 
2.6.1. Artikel 25 
De voorgestelde wijzigingen zijn slechts aanpassingen van of aanvullingen op wettelijke 
of bestuursrechtelijke bepalingen die reeds in nationale rechtsorde bestaan; daarom is 
slechts in een termijn van één jaar voorzien voor de omzetting van de richtlijn in het 
nationale recht. Het is overigens aangewezen om het tijdsverloop tussen de vaststelling 
van de gewijzigde richtlijn en de tenuitvoerlegging ervan zo kort mogelijk te houden; 
in die periode blijft de huidige richtlijn in de nationale rechtsorde van toepassing. 
2.6.2. Artikel 26 
De bepalingen van de gewijzigde richtlijn worden drie jaar na de vaststelling ervan aan 
een nieuw onderzoek onderworpen, en vervolgens om de twee jaar, ten einde de 
inmiddels opgedane ervaring te evalueren en indien nodig nieuwe voorstellen te doen 
gelet op de nieuwe ontwikkelingen in de sector. 
3. De internationale aspecten 
31. Europese overeenkomst inzake grensoverschrijdende televisie 
Bepaalde Lid-Staten hebben de Europese overeenkomst inzake grensoverschrijdende 
televisie van de Raad van Europa geratificeerd, welke op 1 mei 1993 in werking is 
getreden. 
Opdat de televisieomroeporganisaties en de regulerende instanties hun werkzaamheden 
zo goed mogelijk zouden kunnen organiseren, is het uiteraard wenselijk dat de richtlijn 
en de overeenkomst zoveel mogelijk met elkaar in overeenstemming zijn, gelet op de 
respectieve bevoegdheden van de Europese Unie en van de Raad van Europa. Deze 
overeenstemming kan gemakkelijk tot stand worden gebracht omdat de beide 
instrumenten in hoofdzaak dezelfde gebieden bestrijken. 
Sommige bepalingen van de geldende teksten wijken aanzienlijk van elkaar af, hoewel 
al deze verschillen niet noodzakelijk tot onverenigbaarheid leiden. Zo gaan de 
artikelen 4 en 5 van de richtlijn betreffende de bevordering van de produktie en de 
verspeiding van programma's verder dan artikel 10 van de overeenkomst betreffende de 
culturele doelstellingen; er is hier evenwel geen sprake van onverenigbaarheid, voor 
zover de Lid-Staten van de Unie die partij zijn bij de overeenkomst bereid zijn 
uitzendingen te ontvangen van landen die geen Lid-Staat zijn van de Unie maar wel 
partij zijn bij de overeenkomst en die niet noodzakelijk de voorschriften van de 
artikelen 4 en 5 naleven. 
Zo doen zich ook verschillen van institutionele aard voor. In artikel 21 van de 
overeenkomst is voorzien in de oprichting van een permanent comité dat aanbevelingen 
kan doen betreffende de toepassing en de interpretatie van de overeenkomt en 
wijzigingen kan voorstellen. In de richtlijn is een dergelijke bepaling niet opgenomen, 
omdat het krachtens het Verdrag aan de Commissie toekomt om onder controle van het 
Hof van Justitie erop toe te zien dat het Gemeenschapsrecht wordt toegepast. 
Niettemin zijn er andere meer fundamentele afwijkingen tussen de tekst van de richtlijn 
en die van de overeenkomst. Het betreft met name artikel 16 van de overeenkomst 
betreffende de gerichte reclame, waarvan geen equivalent in de richtlijn is opgenomen 
45 
(omdat zulks in beginsel onverenigbaar is met artikel 59 van het Verdrag), en artikel 5, 
lid 2 van de overeenkomst betreffende de criteria inzake de juridische band(47). 
Uiteraard zullen sommigen van de wijzigingen in de richtlijn die door de Commissie bij 
toepassing van artikel 26 worden voorgesteld, de verschillen tussen de twee teksten nog 
doen toenemen. De wijzigingen in verband met het telewinkelen zijn daarvan een 
frappant voorbeeld. Hierbij wenst de Commissie evenwel de volgende opmerkingen te 
maken : 
- artikel 26 van de richtlijn voorziet uitdrukkelijk in de mogelijkheid om de richtlijn 
aan te passen ten einde rekening te houden met de ontwikkelingen op het gebied van 
de televisie-omroep. Op een dergelijk gebied is het noodzakelijk dat de wetgeving 
kan worden aangepast aan de technologische ontwikkelingen en de marktevolutie; 
- artikel 27, lid 1 van de overeenkomst bepaalt dat de partijen die lid zijn van de 
Gemeenschap in hun onderlinge betrekkingen de voorschriften van de Gemeenschap 
toepassen; deze partijen passen dus de regels van de overeenkomst slechts toe 
wanneer voor de desbetreffende materie geen communautair voorschrift bestaai Het 
is dus perfect mogelijk om de richtlijn aan te passen zonder dat zulks problemen van 
juridische aard met zich brengt voor de drie Lid-Staten van de Unie ds e de 
overeenkomst hebben geratificeerd. 
Voorts zij erop gewezen dat de artikelen 21 en 23 van de overeenkomst voorzien i ï een 
vrij soepel amenderingssysteem dat het mogelijk maakt de overeenkomst aan te passen 
indien de partijen zulks wensen. De Commissie is van mening dat het op termijn, zodra 
de beide instrumenten volledig in overeenstemming zijn gebracht, dienstig zal zijn de 
toetreding van de Gemeenschap tot de overeenkomst te overwegen; deze mogelijkheid 
wordt in artikel 29, lid 1 van de overeenkomst geboden. Inmiddels nemen 
vertegenwoordigers van de Commissie deel aan de werkzaamheden van het Permanent 
Comité en nemen vertegenwoordigers van de Raad van Europa deel aan de 
werkzaamheden van de ad hoe-groep. Op die manier wordt geregeld informatie 
uitgewisseld betreffende de tenuitvoerlegging van de beide instrumenten. 
3.2 De "Europa-overeenkomsten" 
De associatie-overeenkomsten tussen de Unie en een aantal landen uit Midden- en Oost-
Europa, de zogenaamde "Europese overeenkomsten" voorzien in de mogelijkheid dat de 
betrokken landen die niet tot de Unie behoren deelnemen aan het audiovisuele beleid 
van de Unie, ook wat de wetgeving betreft, aangezien in die overeenkoi sisten 
uitdrukkelijk sprake is van de harmonisering van de wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen van toepassing op de televisie-omroep. De overeenkomsten die met 
Hongarije, Polen, Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Roemenië en Slowakije zijn 
afgesloten zijn thans van kracht. Onderhandelingen zijn met name gaande met Slovenië 
en de drie Baltische staten. 
De Commissie zal te zamen met de betrokken landen onderzoeken op welke wijze alle 
desbetreffende bepalingen ten uitvoer kunnen worden gelegd. 
3.3 Naar een wereldovereenkomst inzake televisie-omroep 
Door de technologische vooruitgang en de ontwikkeling van de televisie-omroep per 
satelliet wordt het probleem van de zogenaamde "extraterritoriale" netten voortdurend 
(47) Zie deel B punt 3.1.1 en deel C punt 3.1.1. 
46 
groter. Het betreft televisie-omroeporganisaties die naar het grondgebied van de Unie 
uitzenden zonder dat zij krachtens artikel 2 van de richtlijn onder de bevoegdheid van 
een van de Lid-Staten vallen (d w.z. dat zij niet in een van de Lid-Staten zijn gevestigd 
en ook geen gebruik maken van een satellietverbinding in een Lid-Staat). De Lid-Staten 
kunnen ten aanzien van dergelijke uitzendingen de maatregelen nemen die zij passend 
achten, met inachtneming evenwel van de internationale verbintenissen die zij hebben 
aangegaan of die de Unie heeft aangegaan. Ter wille van de duidelijkheid lijkt het 
dienstig een nieuwe overweging in die zin toe te voegen. 
Om een ontwikkeling van de internationale omroepactiviteiten mogelijk te maken met 
inachtneming van gemeenschappelijke regels ter bescherming van de openbare orde en 
het algemeen belang, is het dienstig na te gaan welke mogelijkheden een internationale 
overeenkomst (d.w.z. intercontinentaal) ter zake zou bieden. 
Een dergelijke overeenkomst zou gebieden kunnen bestrijken als de rechtsbevoegdheid, 
de procedure die door het land van ontvangst moet worden gevolgd ingevai van 
eenzijdig optreden, bepalingen inzake openbare orde en bescherming van minderjarigen, 
en eventueel een aantal aspecten in verband met reclame. Indien een voldoende aantal 
partijen tot een dergelijk instrument toetreedt, kunnen gemeenschappelijke 
minimumnormen worden vastgesteld en kan worden voorkomen dat "omroepparadi jzen" 
ontstaan waar de door de betrokken landen noodzakelijk geachte voorschriften kunnen 
worden omzeild. In een eerste fase wenst de Commissie zich, in overleg met de 
Lid-Staten, te verdiepen over bepaalde aspecten betreffende de inhoud van een eventueel 
initiatief in die richting en een institutioneel kader daarvoor en wenst zij informele 
contacten tot stand te brengen met derde landen die daarvoor belangstelling mochten 
hebben. 
47 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot wijziging van Richtlijn 89/552/EEG van de Raad 
betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de 
Lid-Staten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten. 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, 
lid 2, en op artikel 66, 
Gezien het voorstel van de Commissie(l) 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(2), 
Volgens de procedure van artikel 189B van het Verdrag(3), 
Overwegende dat Richtlijn 89/552/EEG van de Raad(4) het wettelijk raamwerk voor de 
omroepactiviteiten in de interne markt vormt; 
Overwegende dat in artikel 26 van Richtlijn 89/552/EEG is bepaald dat de Commissie uiterlijk 
aan het einde van het vijfde jaar na de datum van vaststelling van genoemde richtlijn bij, 
respectievelijk, het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een 
verslag indient over de wijze waarop deze richtlijn ten uitvoer wordt gelegd, en zo nodig 
voorstellen doet om die richtlijn aan de ontwikkelingen op televisie-omroepgebied aan te 
passen; 
Overwegende dat bij de uitvoering van Richtlijn 89/552/EEG en uit het verslag over de 
tenuitvoerlegging ervan is gebleken dat het wenselijk is bepaalde definities of verplichtingen 
van de Lid-Staten uit hoofde van die richtlijn te verduidelijken of nader te omschrijven; 
Overwegende dat in de Mededeling van de Commissie van 19 juli 1994, "Europa op weg naar 
de informatiemaatschappij: een actieplan" erop is gewezen dat het ten aanzien van de inhoud 
van de audiovisuele diensten van belang is over een kader van voorschriften te kunnen 
beschikken dat bijdraagt tot het waarborgen van het vrije verkeer van deze diensten binnen de 
Gemeenschap en' dat beantwoordt aan de groeimogelijkheden welke door de nieuwe 
technologieën in deze sector worden geboden, maar waarbij tegelijkertijd rekening wordt 
gehouden met de, met name culturele en sociologische, eigenheid van de audiovisuele 
programma's, ongeacht de wijze van uitzending ervan; 
(1) PB nr. C. 
(2) PB nr. C. 
(3) PB nr. C. 
(4) PB nr. L 298 van 17.10.1989, blz. 23. 
48 
gehouden met de, met name culturele en sociologische, eigenheid van de audiovisuele 
programma's, ongeacht de wijze van uitzending ervan; 
Overwegende dat de Raad tijdens zijn 1787ste zitting van 28 september 1994 dit actieplan 
positief heeft ontvangen en op de noodzaak heeft gewezen om het concurrentievermogen van 
de Europese audiovisuele industrie te verbeteren; 
Overwegende dat de Staatshoofden en regeringsleiders, op 9 en 10 december 1994 in het kader 
van de Europese Raad te Essen bijeen, de Commissie hebben verzocht vóór hun volgende 
bijeenkomst een voorstel tot herziening van Richtlijn 89/552/EEG in te dienen; 
Overwegende dat bij de tenuitvoerlegging van Richtlijn 89/552/EEG de noodzaak is gebleken 
het begrip "rechtsbevoegdheid", toegepast op de specifieke sector van de audiovisuele industrie, 
te verduidelijken, en dat het, rekening houdend met de rechtspraak van het Hof van Justitie van 
de Europese Gemeenschappen, wenselijk is duidelijk te maken dat het vestigingscriterium het 
voornaamste criterium vormt dat bepalend is voor de bevoegdheid van een Lid-Staat; 
Overwegende dat het begrip "vestiging" overeenkomstig de door het Hof van Justitie in zijn 
arrest van 25 juli 1991 in zaak C-221/89 (Factortame)(5) vastgestelde criteria de daadwerkelijke 
uitoefening van een economische activiteit door middel van een duurzame vestiging voor 
onbepaalde tijd behelst; 
Overwegende dat de vestiging van een televisie-omroeporganisatie voor de doeleinden van 
Richtlijn 89/552/EEG aan de hand van een aantal concrete criteria kan worden vastgesteld, 
zoals de plaats van het hoofdkantoor van de dienstverlener, de plaats waar gewoonlijk de 
beslissingen ten aanzien van het programmeringsbeleid worden genomen en de plaats waar de 
centrale regelkamer zich bevindt (dit wil zeggen de plaats waar het voor uitzending naar het 
publiek bestemde programma definitief wordt samengesteld), voor zover een aanzienlijk deel 
van het voor de uitoefening van de televisie-omroepactiviteit benodigde personeelsbestand zich 
in dezelfde Lid-Staat bevindt; 
Overwegende dat, overeenkomstig vaste rechtspraak van het Hof van Justitie(6) een Lid Staat 
het recht behoudt om maatregelen te nemen ten aanzien van een televisie-omroeporganisatie 
die zich in een andere Lid-Staat vestigt, maar waarvan de activiteiten volledig of hoofdzakelijk 
op het grondgebied van de eerstgenoemde Lid-Staat zijn afgestemd, wanneer deze vestiging is 
geschied om de wetgeving te ontduiken die op deze organisatie van toepassing zou zijn indien 
zij op het grondgebied van de eerstgenoemde Lid-Staat gevestigd zou zijn geweest; 
Overwegende dat iedere belanghebbende partij in de Gemeenschap haar rechten geldend moet 
kunnen maken voor de bevoegde rechterlijke instanties van de Lid-Staat waaronder de televisie-
omroeporganisatie die de uit de toepassing van deze richtlijn voortvloeiende nationale 
bepalingen niet naleeft, ressorteert; 
Overwegende dat de Lid-Staten de mogelijkheid hebben ten aanzien van uitzendingen vanuit 
derde landen die niet aan de in artikel 2 van Richtlijn 89/552/EEG vervatte voorwaarden 
beantwoorden, de door hen passend geachte maatregelen te nemen, mits zij daarbij echter het 
Gemeenschapsrecht en de internationale verplichtingen van de Gemeenschap eerbiedigen; 
(5) 
(6) Jurispr. 1991, blz. 1-3905, r.o. 20. 
o.a. in zaak $33/74 (van Binsbergen), Jurispr. 1974, blz. 1299 en in zaak C-23/93 (TV10 S.A.), 
Jurispr. 1994, blz. 1-4795. 
49 
Overwegende dat Richtlijn 89/552/EEG, ten einde de hindernissen op te heffen die het gevolg 
zijn van de verschillen tussen de nationale wetgevingen op het gebied van de bevordering van 
Europese produkties, bepalingen tot harmonisering van deze regelingen bevat, en dat in het 
algemeen deze bepalingen tot liberalisering van het handelsverkeer regels moeten behelzen 
waardoor de mededingingsvoorwaarden worden geharmoniseerd; 
Overwegende dat bovendien uit hoofde van artikel 128, lid 4, van het Verdrag op de 
Gemeenschap de plicht rust bij haar optreden uit hoofde van andere bepalingen van het 
Verdrag, met de culturele aspecten rekening te houden; 
Overwegende dat in het Groenboek "Strategische opties voor de versterking van de programma­
industrie in de context van het audiovisuele beleid van de Europese Unie", dat de Commissie 
op 7 april 1994 heeft goedgekeurd, met name op de noodzaak wordt gewezen ter bevordering 
van Europese produkties krachtiger maatregelen te nemen met het oog op de ontwikkeling van 
de sector; 
Overwegende dat het, naast bovengenoemde overwegingen, noodzakelijk is te zorgen voor 
passende omstandigheden ter verbetering van het concurrentievermogen van de 
programma-industrie; dat uit de Mededeling betreffende de toepassing van de artikelen 4 en 5 
van Richtlijn 89/552/EEG, welke de Commissie op 3 maart 1994 overeenkomstig artikel 4, 
lid 3, heeft goedgekeurd, is gebleken dat de maatregelen ter bevordering van Europese 
produkties tot deze verbetering kunnen bijdragen, zij het dat zij naar gelang van de 
ontwikkeling op het gebied van de televisie-omroep moeten worden aangepast ; 
Overwegende dat door middel van de daadwerkelijke toepassing van het bepaalde in artikel 4 
van Richtlijn 89/552/EEG, zoals gewijzigd bij de onderhavige richtlijn, gedurende tien jaar, 
mede rekening houdend met het effect van de financiële instrumenten waarover de 
Gemeenschap en de Lid-Staten beschikken, de versterking van de Europese programma­
industrie als doelstelling zou moeten kunnen worden verwezenlijkt; 
Overwegende dat dient te worden gezorgd voor de daadwerkelijke toepassing van dergelijke 
maatregelen in de gehele Gemeenschap ten einde een gezonde en billijke mededingingssimatie 
tussen de ondernemers in een zelfde sector te waarborgen; dat daarenboven de toepassing van 
deze maatregelen het wederzijdse vertrouwen tussen de Lid-Staten kan versterken; 
Overwegende dat na afloop van de periode Van tien jaar eventuele nationale maatregelen op dit 
gebied geen afbreuk mogen doen aan het beginsel van het vrije verkeer van diensten doordat 
zij de ontvangst of de doorgifte van televisieuitzendingen uit andere Lid-Staten belemmeren; 
Overwegende dat de aan Europese produkties gewijde aandelen moeten worden bereikt met 
inachtneming van de economische realiteit; dat om dit doel te bereiken bijgevolg in een stelsel 
van geleidelijkheid moet worden voorzien; 
Overwegende dat rekening dient te worden gehouden met de specifieke aard van uitzendingen 
die uitsluitend in een andere taal dan in de talen van de Lid-Staten geschieden; 
Overwegende dat het vraagstuk van specifieke termijnen voor elk type van televisie-exploitatie 
van cinematografisch werk in de eerste plaats een zaak van contractsvrijheid is; d<<t het 
evenwel, bij gebrek aan een overeenkomst tussen de belanghebbende partijen of de betrokken 
vakkringen, wenselijk is in een tijdpad te voorzien dat op de behoeften van de onderscheiden 
fasen van de exploitatie van dergelijke produkties is afgestemd; 
Overwegende dat het van belang is de ontwikkeling mogelijk te maken van het tele-winkelen, 
dat een belangrijke economische activiteit voor het gehele bedrijfsleven en een reële 
50 
afzetmogelijkheid voor de goederen en diensten in de Gemeenschap betekent, door het stelsel 
van zendtijden aan te passen; dat het, om in alle opzichten voor de bescherming van de 
belangen van de consumenten te kunnen zorgen, van essentieel belang is dat het tele-winkelen 
ten aanzien van vorm en inhoud van de uitzendingen aan een aantal minimum-normen wordt 
onderworpen; 
Overwegende dat duidelijker regels moeten worden vastgesteld voor de bescherming van de 
lichamelijke, geestelijke en morele ontwikkeling van minderjarigen; dat, door een duidelijk 
onderscheid aan te brengen tussen programma's waarvoor een absoluut verbod geldt en die 
welke, mits passende technische middelen worden gehanteerd, kunnen worden toegestaan, aan 
het streven van de Lid-Staten en de Gemeenschap om het algemeen belang te dienen, tegemoet 
moet kunnen worden gekomen; 
Overwegende dat het begrip "dienstverrichting", zoals bedoeld in de artikelen 59 en 60 van het 
Verdrag, volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie(7) van toepassing is op de 
uitzending, met inbegrip van die via exploitanten van kabelnetwerken, van 
televisieprogramma's; dat overeenkomstig artikel 3B van het Verdrag niet verder dient te 
worden gegaan dan nodig om de doelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van de 
televisie-omroep te bereiken, en dat voorts nogmaals dient te worden gewezen op het beginsel 
dat de Lid-Staten ten aanzien van de onder hun bevoegdheid vallende televisie­
omroeporganisaties strengere of gedetailleerder regels kunnen vaststellen; 
Overwegende dat in artikel B van het Verdrag betreffende de Europese Unie is bepaald dat de 
Unie zich onder meer de volledige handhaving van het "acquis communautaire" (de 
verworvenheden van de Gemeenschap) ten doel stelt, 
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
ARTIKEL 1 
Richtlijn 89/552/EEG wordt als volgt gewijzigd: 
1) Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd: 
a) punt b) komt te luiden. 
"b) "televisiereclame", elke vorm van een door een overheids- of een particuliere 
onderneming in het raam van de uitoefening van een commerciële, industriële 
of ambachtelijke activiteit of van een vrij beroep tegen vergoeding of 
soortgelijke betaling via het medium televisie uitgezonden boodschap met het 
oog op de bevordering van de levering, tegen betaling, van goederen of diensten 
met inbegrip van onroerende goederen, rechten en verplichtingen. Hieronder is 
tele-winkelen niet begrepen;" 
b) het volgende punt e) wordt toegevoegd: 
"e) "tele-winkelen", televisieprogramma's en -spots die rechtstreekse aanbiedingen 
aan het publiek omvatten met het oog op verkoop, koop of verhuur van 
produkten of verstrekking van diensten tegen vergoeding;" 
(7) o.a. in zaak 155/73 (Sacchi), Jurisp. 1974, blz. 409 en in zaak 52/79 (Debauve), Jurispr. 1980, blz. 833. 
51 
2) Artikel 2 komt te luiden: 
"Artikel 2 
1. Elke Lid-Staat ziet erop toe dat alle televisie-uitzendingen van televisie 
omroeporganisaties die onder zijn bevoegdheid vallen, de regels van het recht dat op 
voor het publiek in die Lid-Staat bestemde uitzendingen van toepassing is, in acht 
nemen; 
2. Onder de bevoegdheid van een Lid-Staat vallen de televisie-omroeporganisaties die op 
het grondgebied van die Lid-Staat zijn gevestigd, waar zij over een duurzame vestiging 
beschikken en daadwerkelijk een economische activiteit uitoefenen. 
3. Onder de bevoegdheid van een Lid-Staat vallen eveneens buiten het grondgebied van 
de Gemeenschap gevestigde televisie-omroeporganisaties die aan één van de volgende 
voorwaarden voldoen: 
a) zij maken gebruik van een door deze Lid-Staat toegekende frequentie, 
b) zij maken gebruik, hoewel geen door een Lid-Staat toegekende frequentie benuitend, 
van een door deze Lid-Staat toegekende satellietcapaciteit, 
c) zij maken gebruik, hoewel noch een frequentie, noch een door een Lid-Staat 
toegekende satellietcapaciteit benuttend, van een zich in die Lid-Staat bevindende 
opstraalverbinding. 
4. Deze richtlijn is niet van toepassing op televisie-uitzendingen die uitsluitend voor 
ontvangst in andere Staten dan de Lid-Staten zijn bestemd en die niet direct of indirect 
door het publiek in een of meer Lid-Staten worden ontvangen." 
3) Een artikel 2 bis wordt ingevoegd: 
"Artikel 2bis 
De Lid-Staten waarborgen de vrijheid van ontvangst en belemmeren niet de heniitzending 
op hun grondgebied, van televisie-uitzendingen uit andere Lid-Staten om redenen die 
binnen de door deze richtlijn gecoördineerde gebieden vallen. De Lid-Staten mogen tijdelijk 
de geëigende maatregelen nemen om aan de ontvangst beperkingen op te leggen en/of de 
heruitzending van televisie-uitzendingen op te schorten indien : 
a) een televisie-uitzending uit een andere Lid-Staat een duidelijke, belangrijke en ernstige 
inbreuk op artikel 22 en/of op artikel 22bis vormt; 
b) de televisie-omroeporganisatie in de twaalf voorafgaande maanden reeds ten minste twee 
maal inbreuk op dezelfde bepaling(en) heeft gemaakt ; 
c) de betrokken Lid-Staat de televisie-omroeporganisatie en de Commissie schriltelijk 
kennis heeft gegeven van de beweerde inbreuken en van zijn voornemen maatregelen 
te nemen om aan de ontvangst beperkingen op te leggen en/of de heruitzending op te 
schorten indien een dergelijke inbreuk nogmaals zou worden gemaakt; 
52 
d) overleg met de uitzendende Staat en de Commissie niet binnen vijftien dagen, te rekenen 
vanaf de onder c) bedoelde kennisgeving, tot een minnelijke schikking heeft geleid, en 
de beweerde inbreuk voortduurt. 
De Commissie spreekt zich binnen een termijn van twee maanden, te rekenen vanaf de 
kennisgeving van de door de Lid-Staat genomen maatregel, bij beschikking uit ten aanzien 
van de verenigbaarheid van die maatregel met het Gemeenschapsrecht. In geval van een 
negatieve beschikking dient de Lid-Staat onverwijld aan de betrokken maatregel een einde 
te maken. 
De in de eerste alinea bedoelde bepaling vormt in de Lid-Staat, onder de bevoegdheid 
waarvan de betrokken televisie-omroeporganisatie valt, geen beletsel om ongeacht welke 
procedure, maatregel of sanctie op de betrokken inbreuken toe te passen." 
4) Artikel 3 komt als volgt te luiden. 
"Artikel 3 
1. Het staat de Lid-Staten vrij, voor de onder hun bevoegdheid vallende televisie­
omroeporganisaties strengere of gedetailleerder voorschriften vast te stellen op de 
gebieden die onder de onderhavige richtlijn vallen. Deze voorschriften moeten het 
Gemeenschapsrecht eerbiedigen en kunnen met name betrekking hebben op : 
het bereiken van taalpolitieke doelstellingen; 
de inachtneming van het algemeen belang in verband met de functie van de 
televisie inzake voorlichting, vorming, cultuur en amusement, alsmede in 
verband met het behoud van pluralisme in de voorlichting en de media. 
2. De Lid-Staten zien met passende middelen in het kader van hun wetgeving toe op de 
naleving van de bepalingen van de onderhavige richtlijn door de televisie-
omroeporganisaties die onder hun bevoegdheid vallen. 
Iedere Lid-Staat stelt de sancties vast welke op de onder zijn bevoegdheid vallende 
televisie-omroeporganisatie moeten worden toegepast in geval van niet-naleving van de 
ter uitvoering van deze richtlijn getroffen bepalingen. Deze sancties moeten toereikend 
zijn om de naleving van deze bepalingen te waarborgen. 
3. De Lid-Staten voorzien eveneens in het kader van hun wetgeving wat de ondei hun 
bevoegdheid vallende televisie-omroeporganisaties betreft, in de mogelijkheid voorlopige 
maatregelen te treffen om aan inbreuken op de in de onderhavige richtlijn vei vatte 
bepalingen een einde te maken, zo nodig door de zendvergunning te schorsen." 
5) Artikel 4 komt te luiden: 
"Artikel 4 
1. De Lid-Staten zien met passende middelen erop toe dat de televisie-omroeporganisatie 
het grootste gedeelte van hun zendtijd, met uitzondering van de aan nieuwsberichten, 
sportevenementen, spelen, reclame of tel e-tekstdiensten of tele-winkelen gewijde 
zendtijd, voor Europese produkties in de zin van artikel 6 reserveren. 
2. In het geval van kanalen waarvan de niet aan reclame of tele-winkelen gewijde zendtijd 
voor ten minste 80 % aan cinematografische werken of fictie, aan documentaires of 
tekenfilms gewijd is, geven de Lid-Staten de televisie-omroeporganisaties de 
53 
mogelijkheid om, in plaats van aan de in lid 1 bedoelde verplichting te voldoen, 25 % 
van het programmabudget voor Europese produkties in de zin van artikel 6 te reserveren. 
In deze richtlijn wordt onder "programmabudget" verstaan, de boekhoudkundige kosten 
van aankoop en aankoop vooraf van de rechten voor televisieuitzending, van produktie 
en coproduktie van alle door het betrokken kanaal in de loop van het referentiejaar 
uitgezonden programma's. 
3. De in de leden 1 en 2 bedoelde aandelen worden geleidelijk trapsgewijze bereikt binnen 
een termijn van drie jaar, te rekenen vanaf de datum waarop het betrokken kanaal met 
zijn uitzendingen is begonnen. 
4. De bepalingen van het onderhavige artikel en van artikel 5 zijn niet van toepassing op 
de kanalen die uitsluitend uitzenden in een andere taal dan in de talen van de Lid-Staten. 
5. Vanaf de datum van de vaststelling van deze richtlijn leggen de Lid-Staten om de twee 
jaar aan de Commissie een verslag voor over de toepassing van het onderhavige artikel 
en van artikel 5. 
Dit verslag bevat met name een statistisch overzicht van de mate waarin de in het 
onderhavige artikel en in artikel 5 genoemde aandelen voor elk van de kanalen die onder 
de bevoegdheid van de betrokken Lid-Staat vallen, is bereikt. De Lid-Staten delen de 
Commissie de redenen mede waarom deze gedeelten niet zijn bereikt, alsmede de 
maatregelen die zij in elk afzonderlijk geval nemen om ervoor te zorgen dat de televisie­
omroeporganisatie die metterdaad bereikt. 
De Commissie brengt deze verslagen, eventueel vergezeld van een advies, ter kennis van 
de andere Lid-Staten en van het Europees Parlement. Zij ziet toe op de toepassing van 
het onderhavige artikel en van artikel 5, overeenkomstig de bepalingen van het Vet drag. 
In haar advies kan de Commissie met name rekening houden met de in vergelijking met 
voorgaande jaren geboekte vooruitgang, het aandeel van de voor het eerst uitgezonden 
produkties in het programma-aanbod, bijzondere omstandigheden waarin nieuwe 
televisie-omroeporganisaties zich bevinden en de specifieke situatie van landen met een 
geringe audiovisuele produktiecapaciteit of met een beperkt taalgebied." 
6) Artikel 5 komt te luiden: 
"Artikel 5 
De Lid-Staten zien met passende middelen erop toe dat de televisie-omroeporganisaties 
ten minste 10 % van hun zendtijd met uitzondering van de aan nieuwsberichten, 
sportevenementen, spelen, reclame, tele-winkelen of tele-tekst gewijde zendtijd of, bij 
wijze van alternatief, naar keuze van de Lid-Staat, ten minste 10 % van hun 
programmabudget reserveren voor Europese produkties die door van televisie-
omroeporganisaties onafhankelijke producenten zijn vervaardigd. 
Dit aandeel moet worden bereikt door ten minste 50 % te reserveren voor recente 
produkties, dat wil zeggen produkties die binnen vijfjaar nadat zij zijn vervaardigd, 
worden uitgezonden." 
7) Artikel 6 wordt als volgt gewijzigd: 
a) lid 1, onder a), komt te luiden: 
"a) produkties die afkomstig zijn uit Lid-Staten;" 
54 
b) lid 3 komt te luiden: 
"3. De in lid 1, onder c), bedoelde produkties zijn die welke uitsluitend of in 
coproduktie met in een of meer Lid-Staten gevestigde producenten worden 
vervaardigd door producenten die gevestigd zijn in een of meer derde Europese 
Staten waarmee de Gemeenschap op de audiovisuele sector betrekking hebbende 
overeenkomsten heeft gesloten, indien die produkties voornamelijk met 
medewerking van in een of meer Europese Staten woonachtige auteurs of 
medewerkers worden vervaardigd." 
c) Een lid 3bis wordt ingevoegd: 
"3bis. Produkties die geen Europese produkties in de zin van lid 1 zijn, maar die 
worden vervaardigd in het kader van tussen de Lid-Staten en derde landen 
gesloten bilaterale coproduktie-verdragen worden als Europese produkties 
beschouwd voor zover het aandeel van de coproducenten uit de Gemeenschap 
in de totale produktiekosten het grootst is en over dat aandeel niet door een 
of meer buiten de Lid-Staten gevestigde producenten zeggenschap wordt 
uitgeoefend." 
d) In lid 4 worden de woorden "en van lid 3bis" toegevoegd na de woorden "produkties 
die geen Europese produkties zijn in de zin van lid 1"; 
8) Artikel 7 komt als volgt te luiden: 
"Artikel 7 
De houders van rechten en de televisie-omroeporganisaties komen de termijnen overeen 
voor de uitzending van cinematografische werken. Bij gebreke van een dergelijke 
overeenkomst zenden de televisie-omroeporganisaties in het geheel geen 
cinematografische werken uit alvorens de volgende termijnen zijn verstreken nadat met 
de exploitatie daarvan in de bioscoopzalen in een van de Lid-Staten is begonnen: 
a) zes maanden voor diensten waarbij per vertoning wordt betaald ("pay-per-view"'); 
b) twaalf maanden voor andere vormen van betaaltelevisie dan de onder a) bedoelde; 
c) achttien maanden voor andere diensten dan de onder a) en b) genoemde. 
De Lid-Staten zien toe op de naleving van deze bepalingen door de televisie­
omroeporganisaties die onder hun bevoegdheid vallen." 
9) Artikel 8 vervalt. 
10) De titel van hoofdstuk IV komt als volgt te luiden: 
"Televisiereclame, sponsoring en tele-winkelen" 
11) Artikel 11, lid 3, komt te luiden: 
"3. De uitzending van cinematografische werken van lange duur mag één keer per 
volledig tijdvak van vijfenveertig minuten worden onderbroken. Indien de 
geprogrammeerde duur ervan ten minste twintig minuten meer vergt dan twee of 
55 
meer volledige tijdvakken van vijfenveertig minuten mag nog één maal worden 
onderbroken". 
12) In artikel 12 komt het inleidende zinsdeel te luiden: 
"Televisiereclame en tele-winkelen mogen niet:" 
13) De artikelen 13 en 14 komen te luiden: 
"Artikel 13 
Televisiereclame en tele-winkelen voor sigaretten en tabaksprodukten zijn in ongeacht 
welke vorm verboden. 
Artikel 14 
Televisiereclame en tele-winkelen voor geneesmiddelen en medische behandelingen die 
in de Lid-Staat onder de bevoegdheid waarvan de televisie-omroeporganisatie valt, alleen 
op doktersvoorschrift verkrijgbaar zijn, zijn verboden." 
14) Artikel 15 wordt als volgt gewijzigd: 
a) Het inleidend zinsdeel komt te luiden: 
"Televisiereclame en tele-winkelen voor alcoholhoudende dranken moeten aan de 
volgende criteria voldoen:" 
b) In de punten a), b), c), e) en f) wordt in plaats van de woorden "zij mag" gelezen de 
woorden "zij mogen". 
15) Artikel 16 wordt als volgt gewijzigd: 
a) Het inleidend zinsdeel komt te luiden: 
"Televisiereclame en tele-winkelen mogen minderjarigen geen morele of fysieke 
schade berokkenen en moeten daarom voldoen aan de volgende criteria voor hun 
bescherming:" 
b) In de punten a) tot en met d) wordt in plaats van de woorden "zij mag" gelezen de 
woorden "zij mogen". 
16) Artikel 17, lid 2, komt te luiden: 
"2. Televisieprogramma's mogen niet worden gesponsord door natuurlijke of 
rechtspersonen wier voornaamste bezigheid bestaat in de produktie of verkoop van 
produkten of de levering van diensten waarvoor reclame overeenkomstig artikel 13 
verboden is." 
56 
17) Artikel 18 komt te luiden: 
"Artikel 18 
1. De zendtijd voor reclame mag niet meer dan 15% van de dagelijkse zendtijd 
uitmaken. Dit percentage kan tot 20 worden verhoogd indien hij andere vormen van 
reclame dan reclameboodschappen en/of spots voor tele-winkelen omvat die m of 
tussen de programma's van een niet uitsluitend aan tele-winkelen gewijde dienst 
worden ingevoegd, op voorwaarde dat de reclameboodschappen niet meer dan 15 % 
beslaan. 
2. De zendtijd voor reclameboodschappen binnen een gegeven tijdvak van een klokuur 
mag niet meer dan 20 % bedragen." 
18) De artikelen 18bis en 18ter worden ingevoegd: 
"Artikel 18bis 
1. De programma's en de spots voor tele-winkelen moeten gemakkelijk als zodanig 
herkenbaar zijn en, in het geval waarin zij worden ingevoegd in een dienst die niet 
uitsluitend aan deze activiteit is gewijd, moeten zij duidelijk van de andere 
uitzendingen van deze dienst, met inbegrip van de reclame-uitzendingen, door optische 
en/of akoestische middelen worden onderscheiden. 
2. De programma's en de spots inzake tele-winkelen moeten voldoen aan de bepalingen 
van Richtlijn <van de Raad betreffende de bescherming van de consument bij op 
afstand gesloten overeenkomsten>(8), inzonderheid wat de informatie over de inhoud 
van de overeenkomsten betreft. 
Artikel 18ter 
1. De vensters die aan programma's tele-winkelen gewijd zijn en die in een niet 
uitsluitend aan deze activiteit gewijde dienst worden ingevoegd, mogen per periode 
van 24 uur niet meer dan drie uur bestrijken. 
2. Voor uitsluitend aan programma's tele-winkelen gewijde diensten gelden geen 
beperkingen naar tijd." 
19) Artikel 19 vervalt. 
20) Artikel 20 komt te luiden: 
"Artikel 20 
Onverminderd artikel 3 mogen de Lid-Staten, onder eerbiediging van het 
Gemeenschapsrecht, andere voorwaarden vaststellen dan die welke zijn neergelegd in 
artikel 11, leden 2 tot en met 5, en de artikelen 18 en 18ter voor wat betreft de 
uitzendingen die uitsluitend bestemd zijn voor het nationale grondgebied en die niet 
rechtstreeks of onrechtstreeks in een of meer andere Lid-Staten kunnen worden 
ontvangen." 
(8) PB nr. L ... van ..., blz 
57 
21) Artikel 21 vervalt. 
22) De titel van hoofdstuk V komt te luiden: 
"Bescherming van minderjarigen en van de openbare zedelijkheid" 
23) Artikel 22 komt te luiden: 
"Artikel 22 
1. De Lid-Staten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat in de 
uitzendingen, waaronder begrepen de "trailers", van de onder hun bevoegdheid 
vallende televisie-omroeporganisaties geen programma's voorkomen die de 
lichamelijke, geestelijke of zedelijke ontwikkeling van minderjarigen ernstig zouden 
kunnen aantasten, met name programma's waarin pornografische scènes of beelden van 
nodeloos geweld voorkomen. 
2. De in lid 1 bedoelde maatregelen gelden eveneens voor andere programma's die schade 
kunnen toebrengen aan de lichamelijke, geestelijke of zedelijke ontwikkeling van 
minderjarigen, tenzij door de keuze van het tijdstip van de uitzending of door 
technische maatregelen wordt gewaarborgd dat minderjarigen in het zendgebied de 
uitzendingen normalerwijze niet kunnen zien of beluisteren." 
24) De artikelen 22 bis en 22 ter worden ingevoegd: 
"Artikel 22bis 
De Lid-Staten zien erop toe dat uitzendingen geen enkele aansporing tot haat op grond 
van ras, geslacht, godsdienst of nationaliteit bevatten. 
Artikel 22 ter 
De Commissie besteedt in het in artikel 26 bedoelde verslag bijzondere aandacht aan de 
toepassing van de bepalingen van dit hoofdstuk." 
25) Artikel 25 vervalt. 
26) Artikel 26 komt te luiden: 
"Artikel 26 
Uiterlijk aan het einde van het derdejaar na de datum van vaststelling van de overhavige 
richtlijn, en vervolgens om de twee jaar, dient de Commissie bij het Europees Parlement, 
de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een verslag in over de wijze waarop deze 
richtlijn ten uitvoer wordt gelegd en doet zij zo nodig voorstellen om de richtlijn aan te 
passen aan de ontwikkelingen op het gebied van de televisie-omroep." 
ARTIKEL 2 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden 
om uiterlijk een jaar na de datum van de inwerkingtreding ervan aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
58 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de 
onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking 
van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht 
mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
ARTIKEL 3 
Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van de bekendmaking 
ervan in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
De bepalingen van artikel 1, punt 5, zijn daadwerkelijk toepasselijk voor een tijdvak van tien 
jaar, te rekenen vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. 
ARTIKEL 4 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor het Europees Parlement Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
59 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 86 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 
Catalogusnummer : CB-CO-95-119-NL-C 
ISBN 92-77-87043-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg