9. 6. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 150/13 
Advies inzake het voorstel voor een verordening van de Raad inzake het programma voor onderzoek 
en ontwikkeling op het gebied van wetenschap en techniek ten dienste van de ontwikkeling 
(1987—1990) (») 
(87/C 150/08) 
De Raad heeft op 17 november 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 maart 1987 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Campbell. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 245e zitting (vergadering van 14 april 1987) het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. Dit voorstel voor een verordening heeft betrekking 
op een vierjarenprogramma voor onderzoek en ontwikkeling 
(periode 1987—1990). Het programma zal beperkt blijven 
tot onderzoek op de gebieden „Tropische en subtropische 
landbouw" (75 % van het totale programma) en „Genees­
kunde, gezondheid en voeding in tropische en subtropische 
gebieden" (25% van het programma). 
1.2. Het eerste onderzoeksprogramma bestreek de pe­
riode 1983—1986, en er zijn in het kader daarvan in totaal 
circa 400 contracten afgesloten. Met het nieuwe programma 
wordt beoogd, enkele in het kader van het vorige programma 
begonnen waardevolle projecten voort te zetten, een aantal 
nieuwe, reeds voorgestelde projecten aan te vangen en de 
uitvoering van andere projecten mogelijk te maken die het 
gevolg zijn van de toetreding van Spanje en Portugal tot de 
Gemeenschap. 
1.3. Doel van de programma's is, ervoor te zorgen dat 
geneeskunde en landbouw in de ontwikkelingslanden op 
een hoger peil worden gebracht, onderzoekinstituten in de 
Gemeenschap de helpende hand toe te steken, en contacten te 
leggen tussen deze instituten, die over een in de loop van vele 
jaren opgebouwde ervaring en onderzoekinfrastructuur 
beschikken, en de instituten in ontwikkelingslanden, die hulp 
uit de Gemeenschap zouden moeten krijgen ten einde een 
belangrijk deel van dit onderzoek met hun eigen personeel en 
infrastructuur zelf te kunnen verrichten. 
1.4. Er zijn nog meer instituten en financieringsbronnen, 
onder meer in het kader van de Overeenkomst van Lomé. 
Vele van deze financieringsbronnen zijn primair op ontwik­
keling gericht. Met dit programma moet worden bereikt dat 
essentieel en relevant onderzoek wordt verricht dat op de 
ontwikkelingsbehoeften van de betrokken landen is afge­
stemd. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité staat volledig achter de algemene strek­
king van de voorstellen in de ontwerpverordening. De in het 
document vermelde lange lijst van onderwerpen is typerend 
(>) PBnr. C24 van 31. 12. 1987, blz. 9. voor de specifieke problemen waarmee landen in de tropen 
geconfronteerd worden. Besteding van gelden op deze wijze 
leidt niet alleen tot een intensiever gebruik van de bestaande 
onderzoekinfrastructuur in de Gemeenschap, maar is tevens 
een constructieve vorm van steunverlening waarvan, gecom­
bineerd met het geven van instructie, scholing en verspreiding 
van informatie, een zeer belangrijke impuls op de weten­
schappelijke en technische onafhankelijkheid van de ontwik­
kelingslanden kan uitgaan. 
2.2. Het Comité betreurt het echter dat, nu het eerste 
programma in 1986 is afgelopen, het licht nog niet op groen 
is gezet voor een vervolgprogramma. Het zal nog wel even 
duren voordat een beslissing wordt genomen over de nieuwe 
voorstellen en voordat deze ten uitvoer kunnen worden 
gelegd. Een dergelijke onderbreking getuigt van slechte 
planning, is slecht voor de „produktiviteit" en zal de 
motivatie van hen die, zowel in de Gemeenschap als in de 
ontwikkelingslanden, werkzaam zijn op dit onderzoekge­
bied, bepaald niet ten goede komen. 
Geen enkel uit verschillende projecten bestaand programma 
kan op deze wijze behoorlijk functioneren. Voorstellen voor 
nieuwe programma's moeten al een jaar voordat de oude 
programma's aflopen, worden ingediend, zodat de voorstel­
len op adequate wijze kunnen worden beoordeeld en op tijd 
een besluit kan worden genomen tot voortzetting, stopzet­
ting dan wel uitbreiding van de programma's. 
2.3. Hoewel het Comité over het geheel genomen met het 
voorgestelde programma instemt, wil het toch de volgende 
bijzondere opmerkingen formuleren. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. De in het eerste programma vastgelegde vijf doelstel­
lingen hadden een zeer algemeen karakter; zij waren mis­
schien wel praktisch bedoeld, maar voor de tenuitvoerleg­
ging van het programma boden zij onvoldoende houvast. De 
drie additionele doelstellingen in het voorgestelde tweede 
programma zijn echter specifieker, hetgeen de doeltreffend­
heid van de projecten en de kwaliteit van de banden tussen de 
Europese Gemeenschap en de ontwikkelingslanden waar­
schijnlijk ten goede zal komen. De technologieoverdracht 
aan de ontwikkelingslanden zal hierbij ongetwijfeld gebaat 
zijn. 
Nr. C 150/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 9. 6. 87 
3.2. De op het gebied van tropische geneeskunde en 
tropische landbouw voorgestelde lijsten met projecten be­
strijken een breed terrein, en het is maar de vraag of binnen 
het bestek van een programma van deze omvang al deze 
werkzaamheden wel verricht kunnen worden. Het Comité 
heeft er begrip voor dat de lijsten bedoeld zijn om kandi­
daat-contractanten die onderzoekvoorstellen indienen, een 
zo groot mogelijke keuze te laten, en een dergelijk beleid 
moet ook zeker worden voortgezet. Het gevaar is echter 
aanwezig dat de beschikbare gelden in een poging om 
iedereen tevreden te stellen, over een te groot aantal projecten 
worden versnipperd. Voorts is met de beoordeling van en het 
nemen van beslissingen over zoveel en zo veelsoortige 
voorstellen voor projecten zeer veel tijd en administratief 
werk gemoeid. 
3.3. Het Comité plaatst een vraagteken bij de zin en de 
relevantie van termen als „fundamenteel onderzoek", „basis­
onderzoek" en „toegepast onderzoek". Lange-termijnonder-
zoek dat uitsluitend op het vinden van wetmatigheden is 
gericht, is voor dit programma minder geschikt. Sommige 
projecten in dit programma zullen wellicht toch een element 
van basisonderzoek bevatten. De projecten moeten échter 
bovenal duidelijke en praktische doelstellingen dienen en op 
de behoeften en het potentieel van de ontwikkelingslanden 
zijn afgestemd. 
3.4. Het Comité dringt erop aan dat bij voorbeeld meer 
basisonderzoek in de ontwikkelingslanden en in de Gemeen­
schap wordt verricht betreffende de aard en de verspreiding 
van een zeer gevreesde dierziekte, namelijk de Afrikaanse 
varkenspest. Dit onderzoek zou ook zeer nuttig zijn voor de 
epidemiologie in het algemeen en voor het inzicht in bepaalde 
andere virussen in het bijzonder. 
3.5. Het Comité acht de voor de beoordeling van de 
projecten gehanteerde criteria adequaat, en het spreekt er zijn 
tevredenheid over uit dat uitvoerig overleg wordt gepleegd 
met andere autoriteiten, zoals de WHO en de FAO, en dat bij 
vele deskundigen en gespecialiseerde instituten technische 
adviezen worden ingewonnen. 
3.6. Het Comité vraagt zich af of binnen het eerste 
programma, gezien de zeer beperkte middelen die hiervoor 
ter beschikking stonden, niet te veel projecten zijn onder­
steund. De gemiddelde bijdrage van de Gemeenschap 
bedroeg per project circa 60 000 Ecu. Aan de kleinste 
projecten is dus slechts een miniem bedrag toegekend. Het 
zou volgens het Comité beter zijn, een geringer aantal 
projecten op intensievere wijze te ondersteunen. Dit zou 
tevens het voordeel bieden dat de Commissie de projecten 
beter kan evalueren. 
3.7. Het Comité beschouwt het als het belangrijkste doel 
van het programma dat er een Noord-Zuidstroom van 
technische know-how ontstaat, waarbij geleidelijk een steeds 
groter deel van de research in de ontwikkelingslanden zelf 
wordt uitgevoerd. Er moet echter altijd rekening worden 
gehouden met plaatselijke technieken en methoden op het 
gebied van landbouw en geneeskunde. Deze idee van een 
Noord-Zuidstroom van technische know-how komt in het 
voorstel van de Commissie onvoldoende uit de verf. Het 
Comité heeft echter begrepen dat het op langere termijn de 
bedoeling is om — binnen de grenzen van het menselijk en 
materieel potentieel — de werkzaamheden tot maximaal de 
helft door instituten in ontwikkelingslanden te laten verrich­ten. Het Comité stelt nu vast dat op dit punt momenteel 
vooruitgang wordt geboekt. Van belang is dat de resultaten 
van de onderzoekprojecten op zo groot mogelijke schaal en 
op de juiste wijze in de betrokken landen worden ver­
spreid. 
Binnen het raamwerk van bestaande afspraken, onder meer 
de derde Overeenkomst van Lomé, en in samenwerking met 
andere Europese landen, onder meer de EVA-landen, zou 
met dit programma moeten worden beoogd, een positieve 
bijdrage te leveren tot opvoering van de wetenschappelijke en 
technische onafhankelijkheid en capaciteit van de ontwikke­
lingslanden. Alle programma's moeten in nauw overleg met 
vertegenwoordigers van de ontwikkelingslanden worden 
uitgevoerd. 
3.8. Het aantal contracten dat tot dusverre in het kader 
van het eerste programma is geëvalueerd, is maar beperkt. 
Dit is begrijpelijk wanneer men bedenkt dat de eerste twee 
jaar van het vierjarenprogramma gebruikt zijn om voorstel­
len voor projecten aan te vragen en te beoordelen, en om 
contracten af te sluiten. Evaluatie van het eerste programma 
als geheel is daarom een subjectieve zaak. Het Comité spreekt 
de wens uit dat in het komende jaar een objectief evaluatie­
systeem wordt ontwikkeld op basis waarvan projecten in de 
toekomst kunnen worden beoordeeld. Het Comité zou graag 
zien dat de bevindingen van dergelijke evaluaties, met 
inbegrip van scheidsrechterlijke verslagen en lijsten van 
publikaties in internationale wetenschappelijke tijdschriften 
worden gepubliceerd. In ieder goed onderzoekprogramma 
komt het onvermijdelijk voor dat bij bepaalde projecten het 
gestelde doel niet wordt bereikt. De Commissie moet in die 
gevallen rigoureus zijn en het betrokken project op het juiste 
moment stopzetten, zodat geld voor waardevollere projecten 
kan worden vrijgemaakt. 
3.9. Het Comité onderstreept het wezenlijke belang van 
technologieoverdracht. Hieronder verstaat het de overdracht 
van kennis en deskundigheid, maar ook van apparatuur. Het 
eerstgenoemde kan bereikt worden door hoge opleidingsei­
sen te stellen, hetgeen één van de elementen van het nieuwe 
programma is. Moderne apparatuur is doorgaans complex 
en vaak computergestuurd. Overdracht van apparatuur 
moet hand in hand gaan met overdracht van know-how voor 
bediening, onderhoud en reparatie van de apparatuur, door 
deskundigen uit de Gemeenschap of bij voorkeur door goed 
opgeleid plaatselijk personeel. Overdracht van apparatuur 
zonder overdracht van kennis inzake onderhoud en reparatie 
is geldverspilling. 
3.10. In het nieuwe programma wordt voorgesteld, 
onderzoek- en voorlichtingsnetten tot stand te brengen. Dit 
voorstel is zeker de moeite waard, maar het Comité dringt 
erop aan dat hierbij omzichtig te werk wordt gegaan. Het 
onderhouden van bilaterale contacten is al moeilijk, maar het 
onderhouden van multilaterale contacten is duur en kan op 
een ramp uitlopen indien het systeem hiervoor niet goed 
uitgewerkt is en efficiënt functioneert. 
3.11. Overlapping van werkzaamheden kan in sommige 
gevallen als verspilling worden aangemerkt. In andere geval­
len kan overlapping echter nuttig zijn, namelijk wanneer 
hierdoor een alternatieve benadering van een probleem 
mogelijk wordt. Op deze onderzoekgebieden zijn tal van 
instituten werkzaam, en het is onwaarschijnlijk dat het 
budget van dit programma zal volstaan om grootschalige 
9. 6. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 150/15 
projecten te financieren. Het is reëler te veronderstellen dat 
de Gemeenschap één van de instanties is die een bijdrage 
levert. Het Comité legt de nadruk op de betekenis van 
intensief overleg met andere instituten. 
3.12. Het Comité stelt vast dat de overheadkosten van het 
voorgestelde programma, waarvoor in totaal een budget vaa 
80 miljoen Ecu over een periode van vier jaar is aangevraagd, 
ongeveer 6 % zullen bedragen, wat voor een programma van 
deze aard zeker niet overdreven is. Het Comité heeft 
begrepen dat door academische instellingen en andere instan­
ties, hoofdzakelijk in de Gemeenschap, veel onbetaalde steun 
wordt gegeven voor de beoordeling van de projecten. Dit is 
zeer lovenswaardig en het Comité hoopt dat dit in de 
toekomst ook zo zal blijven. 
3.13. De Commissie wil voor dit vierjarenprogramma 
(1987—1990) een bedrag van 80 miljoen Ecu — het dubbele 
Gedaan te Brussel, 14 april 1987. 
1. Het Economisch en Sociaal Comité, dat het denkbeeld 
van een in de Gemeenschap tot stand te brengen binnenmarkt 
onderschrijft, spreekt zijn voldoening uit over elk initiatief 
waarmee een echte bijdrage tot verwezenlijking daarvan 
wordt geleverd. Zonder deze uiterlijk in 1992 te verwezen­
lijken doelstelling uit het oog te verliezen, is het Comité ook 
voorstander van elke maatregel waardoor het grensover­
schrijdend goederenverkeer nu al wordt vergemakkelijkt. 
Overheveling van werkzaamheden van het „kantoor van 
uitgang" die toch al door het „kantoor van binnenkomst" uit 
hoofde van de eigen bevoegdheden nog eens worden verricht, 
is bijgevolg zeer zeker een zinvolle maatregel vooral ook met 
(») PB nr. C 282 van 8. 11. 1986, blz. 13. van het budget van het vorige programma — uittrekken. Het 
Comité meent dat er duidelijke redenen zijn die voor een 
verhoging van het budget pleiten, maar is niet in staat zich uit 
te spreken over de vraag of dit bedrag inderdaad exact 
benodigd is. Wel meent het dat een aanzienlijke stijging op 
haar plaats is om lopende succesvolle projecten voort te 
zetten, nieuwe projecten te beginnen en onder meer door 
scholing verbetering te brengen in de technologieoverdracht. 
Het verheugt het Comité dat de Commissie het programma in 
het derde jaar zal evalueren. De programma-uitgaven voor de 
latere jaren zullen afhankelijk zijn van deze evaluatie; 
hiervoor is evenwel een objectief beoordelingssysteem voor 
de projecten benodigd. 
3.14. Het Comité dringt er opnieuw op aan dat de 
Commissie vóór eind 1989 met een voorstel voor een derde 
programma komt, zodat de Raad dienaangaande op tijd een 
beslissing kan nemen. 
De Voorzitter 
van het Economische en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
het oog op de aanpassing aan de op een later tijdstip volledig 
op te heffen controles aan de grenzen. Volgens het Comité is 
dit echter geen reden om een globale regeling voor te stellen 
zoals de Commissie heeft gedaan. 
2. Krachtens dit voorstel voor een verordening zouden de 
douaneambtenaren van de „Lid-Staat van binnenkomst" op 
grote schaal wettelijke voorschriften van de „Lid-Staat van 
uitgang" moeten toepassen. Zelfs al zouden deze wettelijke 
voorschriften zijn vertaald, dan weten de ambtenaren van het 
„kantoor van binnenkomst" nog altijd niet hoe deze wette­
lijke voorschriften moeten worden geïnterpreteerd en toege­
past. Advies inzake het voorstel voor een verordening van de Raad inzake afschaffing van de formaliteiten 
bij uitgang in het grensoverschrijdend intracommunautair verkeer — versoepeling aan de grensover­
gangen (^ 
(87/C 150/09) 
De Raad heeft op 7 november 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 maart 1987 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Broicher. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 245e zitting (vergadering van 14 april 1987) het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: