Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij Duitsland wordt gemachtigd een maatregel toe te passen in afwijking van artikel 21 van Richtlijn 77/388/EEG betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Volgens artikel 27 van de Zesde Richtlijn van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting - Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag [1] kan de Raad, op voorstel van de Commissie, met eenparigheid van stemmen elke lidstaat machtigen bijzondere, van de bepalingen van die richtlijn afwijkende maatregelen te treffen teneinde de belastingheffing te vereenvoudigen of bepaalde vormen van belastingfraude of - ontwijking te voorkomen.

[1] PB L 145 van 13.6.1977, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2003/92/EG (PB L 260 van 11.10.2003, blz. 8).

2. Bij twee brieven aan de Commissie, waarvan het Secretariaat-Generaal van de Commissie op 01.09.2003 en op 12.11.2003 de ontvangst heeft geregistreerd, heeft de Duitse regering verzocht drie maatregelen te mogen toepassen in afwijking van artikel 21, lid 1, onder a), van Richtlijn 77/388/EEG.

3. Overeenkomstig artikel 27, lid 3, van de Zesde Richtlijn heeft de Commissie de andere lidstaten bij schrijven van 09.12.2003 en bij schrijven van 24.01.2004 van het verzoek van de Duitse regering in kennis gesteld.

4. Artikel 21, lid 1, van Richtlijn 77/388/EEG, zoals geformuleerd in artikel 28 octies van deze richtlijn, bepaalt dat de belasting over de toegevoegde waarde (BTW) in het binnenlandse verkeer verschuldigd is door de belastingplichtige die een belastbare levering van goederen of een belastbare dienst verricht.

5. De door Duitsland gevraagde derogatie strekt ertoe dat de ontvanger in drie welomschreven gevallen kan worden aangemerkt als de persoon die tot voldoening van de belasting over de toegevoegde waarde is gehouden: ten eerste wanneer bouwwerkzaamheden worden verricht, tenzij de ontvanger van de dienst uitsluitend huurder is van niet meer dan twee woningen, ten tweede wanneer in gebouwen en gedeelten van een gebouw schoonmaakwerkzaamheden worden verricht, en ten derde in het geval van de levering van onroerende goederen indien de leverancier heeft gekozen voor belastingheffing overeenkomstig artikel 13, C, van de Zesde Richtlijn. De gevraagde maatregelen moeten worden aangemerkt als maatregelen om in de vorengenoemde sectoren bepaalde vormen van belastingfraude of -ontwijking te voorkomen.

6. De Duitse Rekenkamer heeft vastgesteld dat aanzienlijke BTW-inkomsten wegvloeien in de bouwsector en in de sector van de schoonmaak in gebouwen. De inkomsten vloeiden weg in gevallen waarin de BTW openlijk op factuur in rekening werd gebracht, doch niet aan de schatkist werd doorgestort, terwijl de ontvanger zijn recht op aftrek uitoefende. Het recht op aftrek kon niet aan de ontvanger worden geweigerd, terwijl de leverancier niet aansprakelijk kon worden gesteld omdat hij insolvent was of verdwenen was. In veel van deze gevallen waren de leveranciers schijnondernemingen die gebruik maakten van verdwijnmanoeuvers om het de belastingdiensten onmogelijk te maken de BTW te innen. Om deze redenen faalden de fiscale en niet-fiscale maatregelen die waren genomen om het administratieve toezicht op deze ondernemingen te versterken. De Duitse belastingdiensten staan voor het dilemma dat zij de ondernemingen die de regeling niet naleven, niet kunnen identificeren of pas kunnen identificeren nadat het te laat is om de weggevloeide BTW te innen. Deze gevallen zijn dermate in aantal toegenomen dat wettelijke maatregelen moeten worden getroffen. De voorgenomen aansprakelijkheid van de ontvanger voor de BTW is slechts van toepassing op ondernemingen die hun recht op aftrek kunnen uitoefenen en is niet van toepassing op particulieren. De maatregel is beperkt tot twee specifieke sectoren waarin de BTW-inkomsten die wegvloeien, een onaanvaardbare omvang hebben bereikt. Een soortgelijke derogatie werd reeds toegekend aan Oostenrijk [2].

[2] Beschikking 2002/880/EG van de Raad van 5 november 2002 (PB L 306 van 8.11.2002, blz. 24).

7. Voorts heeft de Duitse Rekenkamer een bijzonder verslag opgesteld over de leveringen van onroerende goederen: blijkens dit verslag zijn dergelijke leveringen bijzonder gevoelig voor fraude en BTW-ontduiking indien de leverancier voor belastingheffing heeft gekozen. De leveringen van onroerende goederen zijn eigenlijk vrijgesteld uit hoofde van artikel 13, B, sub g) en h), van de Zesde Richtlijn, en zijn slechts belastbaar indien de leverancier voor belastingheffing heeft gekozen (artikel 13, C, van de Zesde Richtlijn). Er konden twee scenario's worden beschreven die gebruikt worden om BTW-inkomsten te doen wegvloeien. In het eerste geval is de leverancier zo goed als insolvent en wordt hij daarom door zijn voornaamste schuldeiser, doorgaans een bank, ertoe aangezet zijn onroerende goederen te verkopen en zijn recht uit te oefenen om voor deze verkoop voor belastingheffing te kiezen. Vervolgens worden de verkoopprijs en de BTW aan de schuldeiser overgemaakt, met als gevolg dat de schuldeiser meer geld ontvangt van zijn schuldenaar dan hij zou hebben ontvangen indien de verkoop van BTW was vrijgesteld. De ontvanger kan zijn recht op aftrek uitoefenen en de leverancier stort de BTW niet door aan de schatkist. De belastingdiensten kunnen de BTW niet innen bij de leverancier omdat er ondertussen een insolventieprocedure tegen hem is ingeleid. In het tweede geval verwerft een nieuw opgerichte onderneming onroerende goederen. De BTW op deze levering wordt op factuur in rekening gebracht. Vervolgens oefent de verwerver voor deze BTW zijn recht op aftrek uit. Daarna wordt de volledige handeling geannuleerd op basis van contractuele verplichtingen in de overeenkomst tussen de leverancier en de verwerver. Ingevolge de annulatie moet de leverancier geen BTW aan de schatkist doorstorten (artikel 11, C, lid 1, van de Zesde Richtlijn). De BTW waarvoor de verwerver zijn recht op aftrek had uitgeoefend, is weggevloeid omdat er ondertussen een insolventieprocedure tegen de nieuw opgerichte onderneming is ingeleid. Onroerende goederen hebben een grote waarde: dientengevolge zijn de belastbare grondslag en de BTW-inkomsten die wegvloeien - zelfs op één enkele handeling - bijzonder hoog. Op basis van het aantal gevallen dat aan het licht is gekomen, raamt de Duitse Rekenkamer de inkomsten die zijn weggevloeid op miljoenen euro's. De afschaffing van het recht om in verband met onroerende goederen voor belastingheffing te kiezen, is geen oplossing. De waarde van onroerende goederen omvat gewoonlijk verborgen BTW en het behoud van deze mogelijkheid is dus noodzakelijk om de neutraliteit van het BTW-stelsel te handhaven. Tegen deze achtergrond lijkt de voorgenomen aansprakelijkheid van de ontvanger voor de BTW wel degelijk de meest passende oplossing gelet op de specifieke omstandigheden en de bijzonder hoge risico's. In beide vorenbeschreven probleemscenario's wordt voorkomen dat BTW-inkomsten wegvloeien, omdat de belastingdiensten geen BTW betalen aan één van de betrokken economische subjecten. De oplossing voorkomt een dubbele belastingaansprakelijkheid van leverancier en ontvanger, die voor de ontvanger een groter economisch risico inhoudt en voor de belastingdiensten tot zware invorderingsprocedures leidt, omdat zij zich alleen tot de ontvanger zouden kunnen richten wanneer inning bij de leverancier onmogelijk is gebleken. Voorts wordt voorkomen dat een derde persoon, zoals een notaris, fiscaal aansprakelijk wordt gesteld, wat tot hogere kosten voor leverancier en ontvanger zou leiden. Aangezien de derogatie in de praktijk slechts van toepassing zal zijn op leveringen tussen belastingplichtigen, blijft zij beperkt tot welomschreven gevallen: in feite wordt van het recht om voor belastingheffing te kiezen slechts gebruik gemaakt wanneer de ontvanger zijn recht op aftrek kan uitoefenen.

8. Gelet op het voorgaande is de Commissie van mening dat het verzoek van de Duitse regering om derogatie kan worden gehonoreerd.

Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij Duitsland wordt gemachtigd een maatregel toe te passen in afwijking van artikel 21 van Richtlijn 77/388/EEG betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op de Zesde Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting - Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag [3], en met name op artikel 27, lid 1,

[3] PB L 145 van 13.6.1977, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2003/92/EG (PB L 260 van 11.10.2003, blz. 8).

Gezien het voorstel van de Commissie [4],

[4] PB C van , blz.

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Bij twee brieven aan de Commissie, waarvan het Secretariaat-Generaal van de Commissie op 01.09.2003 en op 12.11.2003 de ontvangst heeft geregistreerd, heeft de Duitse regering verzocht drie maatregelen te mogen toepassen in afwijking van artikel 21, lid 1, onder a), van Richtlijn 77/388/EEG.

(2) Er werd vastgesteld dat aanzienlijke BTW-inkomsten wegvloeiden in de bouwsector en in de sector van de schoonmaak in gebouwen, in gevallen waarin de BTW openlijk op factuur in rekening werd gebracht, doch niet aan de schatkist werd doorgestort, terwijl de ontvanger zijn recht op aftrek uitoefende. De ondernemingen die de regeling niet naleefden, konden niet worden geïdentificeerd of pas worden geïdentificeerd nadat het te laat was om de weggevloeide BTW-inkomsten te innen. Deze gevallen zijn dermate in aantal toegenomen dat wettelijke maatregelen moeten worden getroffen. De voorgenomen aansprakelijkheid van de ontvanger voor de BTW is slechts van toepassing op ondernemingen die hun recht op aftrek kunnen uitoefenen en is niet van toepassing op particulieren. Zij is beperkt tot twee welomschreven sectoren, waarin het verlies aan BTW-inkomsten een onaanvaardbare omvang heeft bereikt. Een soortgelijke derogatie werd reeds toegekend aan Oostenrijk [5].

[5] Beschikking 2002/880/EG van de Raad van 5 november 2002 (PB L 306 van 8.11.2002, blz. 24).

(3) Er werd eveneens vastgesteld dat BTW-inkomsten wegvloeien voor de leveringen van onroerende goederen overeenkomstig artikel 13, B, sub g) en h), die bijzonder gevoelig blijken te zijn voor fraude en BTW-ontduiking indien de leverancier voor belastingheffing heeft gekozen. Onroerende goederen hebben een grote waarde: dientengevolge zijn de belastbare grondslag en de BTW-inkomsten die wegvloeien - zelfs op één enkele handeling - bijzonder hoog. Het behoud van het recht om voor de levering van onroerende goederen voor belastingheffing te kiezen, is noodzakelijk om de neutraliteit van het BTW-stelsel te handhaven. Gelet op de specifieke omstandigheden van de leveringen van onroerende goederen lijkt de voorgenomen aansprakelijkheid van de ontvanger voor de BTW de meest passende oplossing om de bijzonder hoge risico's het hoofd te bieden. Aldus wordt een dubbele belastingaansprakelijkheid van leverancier en ontvanger voorkomen, die voor de ontvanger een groter economisch risico inhoudt en voor de belastingdiensten tot zware invorderingsprocedures leidt, en voorts wordt voorkomen dat een derde persoon, zoals een notaris, fiscaal aansprakelijk wordt gesteld, wat tot hogere economische lasten voor leveranciers en ontvangers leidt. Aangezien de derogatie in de praktijk slechts van toepassing zal zijn op leveringen tussen belastingplichtigen, blijft zij beperkt tot welomschreven gevallen.

(4) De derogatiemaatregel heeft geen invloed op het bedrag van de belasting over de toegevoegde waarde dat verschuldigd is in het stadium van het eindverbruik, noch op de eigen middelen van de Europese Gemeenschappen afkomstig uit de belasting over de toegevoegde waarde,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

In afwijking van artikel 21, lid 1, onder a), van Richtlijn 77/388/EEG, zoals geformuleerd in artikel 28 octies, wordt Duitsland gemachtigd met ingang van 1 januari 2004 de in artikel 2 van deze beschikking bedoelde ontvangers van leveringen van diensten aan te wijzen als de personen die tot voldoening van de BTW zijn gehouden.

Artikel 2

In de volgende gevallen kan de ontvanger van de levering worden aangewezen als de persoon die tot voldoening van de BTW is gehouden:

1. bij de levering van bouwwerkzaamheden en/of schoonmaakwerkzaamheden in een gebouw aan een belastingplichtige, tenzij de ontvanger van de levering uitsluitend huurder is van niet meer dan twee woningen;

2. bij de levering van onroerende goederen overeenkomstig artikel 13, B, sub g) en h), aan een belastingplichtige, voorzover de leverancier gebruik heeft gemaakt van zijn recht om voor de levering voor belastingheffing te kiezen.

Artikel 3

Deze beschikking vervalt op 31 december 2008.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De Voorzitter