6. 5. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 120/17 
Advies over het discussiestuk van de Commissie getiteld: „Het verrichten van betalingen 
op de interne markt" 
(91/C 120/06) 
De Commissie van de Europese Gemeenschappen heeft op 10 januari 1991 besloten, het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het discussiestuk getiteld: „Het 
verrichten van betalingen op de interne markt". 
De Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 12 maart 1991 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Meyer-Horn. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 285e zitting (vergadering van 20 maart 
1991) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Economisch en Sociaal Comité is ingeno­
men mer dir door de Commissie van de Europese Ge­
meenschappen ingediende discussiestuk over het beta­
lingsverkeer op de interne markt [doe. COM(90) 447 
def., d.d. 24 oktober 1990]. 
1.2. Het Comité heeft er waardering voor dat de 
Commissie een analyse heeft willen maken van een zo 
uitgestrekte sector als het betalingsverkeer, dat voor de 
verwezenlijking van de Europese interne markt van 
doorslaggevende betekenis is. Het Comité is het met 
de Commissie eens dat de Europese betalingssystemen 
dringend verder moeten worden ontwikkeld „ten voor­
dele van alle burgers van de Gemeenschap" (paragraaf 
84), wil men dat er op het gebied van het betalings­
verkeer ook van een soort interne markt kan worden 
gesproken. Daarbij moet rekening worden gehouden 
met de gerechtvaardigde verlangens van de gebruikers 
van de betalingssystemen, in het bijzonder Ae consu­
menten. De verlangens van de gebruikers betreffen niet 
alleen de afwikkelingsduur en de kosten van het grens­
overschrijdende betalingsverkeer, maar vooral ook de 
rechtszekerheid. 
1.3. Een efficiënt, betrouwbaar en aan hoge eisen 
beantwoordend betalingsverkeer levert tevens een be­
slissende bijdrage tot de succesvolle voltooiing van de 
Economische en Monetaire Unie, die voor een hechte 
Europese markt moet zorgen. Alle betrokkenen — par­
ticuliere klanten, ondernemingen, openbare diensten en 
niet alleen de exploitanten van betalingssystemen — 
moeten er ieder voor zich toe bijdragen dat het beta­
lingsverkeer verbeterd wordt. 
1.4. Als gevolg van de uiteenlopende sociale, econo­
mische en historische ontwikkelingen in de lid-staten 
hebben de diverse betalingsvormen zich eveneens op 
verschillende wijze en in uiteenlopende mate ontwik­
keld. Ook het aandeel van de verschillende betalings­
instrumenten — contant geld, cheques, overschrij­
vingen (en dus ook doorlopende betalingsopdrachten, 
automatische afschrijvingen, telebanking met behulp 
van PIN-codekaarten) — loopt van land tot land uiteen. 
Dat verklaart ook waarom de kosten, de afwikkelings­duur en de ontwikkeling van technologie voor het beta­
lingsverkeer per land verschillend zijn. 
1.4.1. In de Gemeenschap zijn er legio wegen en 
manieren om betalingen te verrichten; deze grote ver­
scheidenheid vormt, ook al wegens de verscheidenheid 
van talen, culturen en — voorlopig nog — valuta's, een 
formidabele uitdaging. Ook wanneer bij de verdere 
ontwikkeling van betalingssystemen het elektronisch 
overschrijven op de voorgrond treedt, moet de gebrui­
ker uit de verschillende betalingsinstrumenten kunnen 
blijven kiezen. In landen waar deze keuze nog niet 
bestaat, zou die mogelijkheid moeten worden inge­
voerd. 
1.4.2. De betalingsinstrumenten zijn toegesneden op 
de verschillende behoeften van de gebruikers, afhanke­
lijk van de eisen die de gebruikers stellen aan de afwik­
kelingsduur of de veiligheid van incidentele of regelma­
tig terugkerende betalingen. Voor iedere specifieke be­
hoefte zijn er juist in het internationale betalingsverkeer 
navenant dure en snelle betalingsinstrumenten voorhan­
den. Zelfs in het geval van uitgestrekte, doch één geheel 
vormende markten, zoals in de Verenigde Staten (één 
geldeenheid en één taal), is de laatste tijd gebleken dat 
betalingsdiensten die qua betrouwbaarheid en snelheid 
aan hoge eisen beantwoorden, aanzienlijke kosten met 
zich meebrengen, die door de gebruikers moeten wor­
den gedragen. 
1.5. Ondanks het feit dat er in een aantal lid-staten 
nog altijd tal van voorschriften van overheidswege be­
staan, heeft de markt er in Europa voor gezorgd dat 
voor de verschillende behoeften op het gebied van het 
betalingsverkeer een grote verscheidenheid van oplos­
singen is ontwikkeld die zich in een steeds maar 
groeiend succes mogen verheugen. 
1.5.1. Ook in de toekomst dient op het dynamisme 
van de markt te worden vertrouwd; de markt heeft al 
voor oplossingen gezorgd waarmee heel wat tekort­
komingen konden worden gecorrigeerd die sa­
menhangen met de gebrekkige vooruitgang op het ge­
bied van de monetaire samenwerking tussen de lid­
staten en het naast elkaar bestaan van gedeeltelijk niet 
vrij verhandelbare valuta's. Voorbeelden van dergelijke 
oplossingen zijn de Eurochequeovereenkomst en de mo-
Nr. C 120/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 6. 5. 91 
gelijkheid in diverse landen om met Eurocard- en VISA-
betaalkaarten geld uit geldautomaten te halen (zie para­
graaf 2.2.2). 
1.5.2. De verdere uitbouw en verbetering van de 
dienstverlening op het gebied van het betalingsverkeer 
in Europa zal sterk vergemakkelijkt worden indien door 
de regeringen en de autoriteiten aan de voor de verwe­
zenlijking van de Economische en Monetaire Unie ver­
eiste voorwaarden kan worden voldaan. Hierbij moet 
vooral worden gedacht aan de volledige liberalisering 
van het geld- en kapitaalverkeer (waarvoor sedert 
1 juli 1990 nog altijd een aantal uitzonderingsregelingen 
gelden), aan beperking of afschaffing van in het kader 
van de deviezenvoorschriften nog altijd bestaande mel­
dingsformaliteiten voor kredietinstellingen, alsook aan 
deelneming door alle EG-valuta's aan het wisselkoers­
mechanisme van het Europees Monetair Stelsel (EMS) 
en beperking van de koersschommelingen tot een band­
breedte van 2,25 %. Hier ligt een taak voor de regerin­
gen van de lid-staten, aangezien een en ander niet aan 
de marktkrachten kan worden overgelaten. 
1.6. Voor de Gemeenschap is op grond van haar 
doelstellingen (interne markt en vrij kapitaalverkeer, 
alsook onderlinge aanpassing van de bepalingen inzake 
het toezicht op het kredietwezen) een leidende rol weg­
gelegd bij het verbeteren van het grensoverschrijdende 
betalingsverkeer. Daarbij dient echter van meet af aan 
rekening te worden gehouden met de behoeften die er 
— ook over de grenzen van de Gemeenschap heen — 
bestaan in verband met het verrichten van betalingen 
naar en van de overige landen van Europa. Bij een 
verdere uitbouw van het betalingsverkeer zouden in het 
bijzonder de landen van de Europese Vrijhandels­
associatie (EVA) moeten worden betrokken, om te be­
reiken dat de burgers overal kunnen profiteren van een 
vergelijkbaar dienstenpakket zoals op een markt van 
Europese omvang mogelijk is. Dit zou het streven naar 
een gemeenschappelijke Europese economische ruimte 
(EER) ten goede komen; door bij de uitbouw van het 
grensoverschrijdende betalingsverkeer ook de EVA-lan-
den te betrekken, wordt de kans dat de huidige onder­
handelingen over de EER met succes worden afgerond, 
groter. 
1.7. Bovendien zouden grensoverschrijdende beta­
lingsdiensten — de naam zegt het al — moeten worden 
ingebed in een internationaal kader dat verder gaat dan 
de grenzen van de Gemeenschap. 
1.7.1. Een belangrijk deel van het betalingsverkeer 
gaat van de Gemeenschap naar niet-Europese industrie­
landen en handelspartners, vooral naar de Verenigde 
Staten en naar Japan. De nagestreefde uitbouw van het 
grensoverschrijdende betalingsverkeer binnen de Ge­
meenschap moet daarom ook verenigbaar zijn met een 
aantal vereisten van structurele aard zodat een brug 
kan worden gelegd naar de internationale, wereldwijde 
betalingssystemen. 
1.7.2. Het bestaan van elkaar overlappende structu­
ren — gemeenschappelijke Europese betalingssystemen 
enerzijds en wereldwijde betalingssystemen anderzijds — zou er immers niet toe bijdragen dat de „kosten 
van een niet-verenigd Europa" op dit gebied worden 
verminderd. Dit is echter juist één van de doelstellingen 
die de Commissie in haar discussiestuk over het beta­
lingsverkeer op de interne markt formuleert. Aan de 
andere kant dienen de kosten van betalingsdiensten 
door de gebruikers ervan te worden gedragen. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. In het discussiestuk van de Commissie wordt de 
aandacht gevestigd op het belangrijke aandeel van 
kleine grensoverschrijdende betalingen in het betalings­
verkeer. In het belang van de consument zou vooral 
deze categorie verder moeten ontwikkeld. Daarnaast 
worden ook — zij het veel minder frequent — beta­
lingen verricht waarbij grote bedragen in het geding 
zijn; hiervoor is door de „Society for Worldwide Inter-
bank Financial Telecommunication" (SWIFT) een 
elektronisch betalingssysteem ontwikkeld waarvan 
vooral door het bedrijfsleven gebruik wordt gemaakt. 
Beide betalingssectoren moeten evenwel beantwoorden 
aan een aantal gemeenschappelijke eisen en voorwaar­
den, vooral wat de betrouwbaarheid betreft. Bij de 
verdere ontwikkeling van beide sectoren moet naar 
betalingssystemen worden toegewerkt die onderling 
verenigbaar zijn, maar daarbij behoeft niet absoluut 
hetzelfde patroon te worden gevolgd. 
2.1.1. Verbetering van de betalingssystemen in Eu­
ropa, en in het bijzonder in de Gemeenschap, mag er 
niet in bestaan dat uitsluitend één betalingssysteem 
verder wordt ontwikkeld; er dient juist naar de ontwik­
keling van een grote verscheidenheid van betalings­
instrumenten te worden gestreefd, zodat de gebruiker 
steeds die mogelijkheid kan kiezen die het best op zijn 
eigen behoeften is afgestemd. 
2.1.2. Volgens het discussiestuk van de Commissie 
(punt A, paragrafen 15 tot en met 18 en punt C, pa­
ragrafen 51 tot en met 55) kan het grensoverschrijdende 
betalingsverkeer worden verbeterd door de met de 
elektronische afwikkeling belaste verrekeningscentra 
aan elkaar te koppelen. Onderlinge koppeling van deze 
„Automated Clearing Houses" (ACH's) is een veelbelo­
vende aanzet, waarbij het er evenwel op aankomt dat 
de technieken en programmering van de ACH's — daar 
waar deze uiteenlopen — op elkaar worden afgestemd. 
Conform de in paragraaf 2.1.1 gemaakte opmerking 
mag dit evenwel niet uitsluiten dat ook andere oplos­
singen worden ontwikkeld. 
2.2. Bij de verdere ontwikkeling van de verschillende 
instrumenten voor het betalingsverkeer dient een com­
binatie van instrumenten uit de bus te komen die aan 
de behoeften en verwachtingen van de markt alsook 
aan die van de betrokkenen zelf beantwoordt. De ge­
dachte dat er één, geheel Europa omvattend betalings­
systeem zou moeten komen, strookt niet met de huidige 
markttrend noch met de algemene idee van een te­
rugtredende overheid, en zou tot een vervlakking en 
verschraling van het dienstenaanbod op het gebied van 
het betalingsverkeer leiden. Dit dienstenassortiment is 
6. 5. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 120/19 
door de verschillende — met elkaar concurrerende — 
categorieën banken, ja zelfs door individuele banken, 
ten behoeve van hun cliënten en de markt ontwikkeld. 
2.2.1. Zou er nog maar één uniforme mogelijkheid 
in het betalingsverkeer zijn, dan zou daarmee ook een 
einde komen aan de concurrentievoordelen en -nadelen 
van afzonderlijke kredietinstellingen en bankgroepen; 
deze voor- en nadelen hangen samen met hun organi­
satie- en cliëntenstructuur (dichtheid van het net van 
bijkantoren, aantallen buitenlandse correspondenten en 
buitenlandse „steunpunten", commercieel accent op 
dienstverlening aan een groot aantal cliënten dan wel 
op dienstverlening aan multinationals of aan kleine en 
middelgrote bedrijven, aantallen geëxploiteerde geld­
automaten en uitgegeven krediet- en betaalkaarten, 
enz.). Marktvoordelen kunnen ook het resultaat zijn 
van samenwerking tussen grote Europese bankgroepen; 
hierbij valt onder meer te denken aan de bijzondere 
Europese initiatieven op het gebied van het betalings­
verkeer zoals die door de EG-Spaarbankenvereniging 
zijn ontwikkeld in het kader van EUFISERV (wederzijd­
se openstelling van 18 000 geldautomaten in elf landen 
ten behoeve van 37 miljoen kaarthouders, voorberei­
ding van een geheel Europa omspannend overboekings­
systeem gebaseerd op eigen clearing-instanties en een 
eigen systeem van elektronische gegevens verweking). 
De marktvoorsprong waarover cliënten van het ene of 
het andere systeem of van een bepaalde bank zouden 
beschikken, zou bij één uniform betalingssysteem 
vrijwel geheel verloren gaan. Eén enkel, tot op zekere 
hoogte monolithisch betalingssysteem zou in Europees 
verband volkomen afgestemd moeten zijn op alle moge­
lijke betalingsbehoeften, kleine en grote bedragen, inci­
dentele en regelmatige betalingen; een dergelijk systeem 
zou dan ook te log zijn voor de vele kleine betalingen 
die door de consumenten worden verricht. Een dergelijk 
uniform betalingssysteem zonder alternatief zou men 
kunnen vergelijken met een reisbureau dat enkel 
vliegreizen met voor- en natransport verzorgt, zonder 
zich te bekommeren om spoor- en wegverbindingen. 
Men dient dus goed te beseffen dat invoering van één 
enkel betalingssysteem minder ruimte voor concurrentie 
zou laten, en het is nog maar de vraag of zulks ver­
enigbaar is met de voorgenomen totstandbrenging van 
een interne markt die door krachtige concurrentie 
wordt gekenmerkt. De suggestie om tot één uniforme 
dienstverlening voor het betalingsverkeer te komen, 
dient voorts te worden getoetst op zijn verenigbaarheid 
met de in het EEG-Verdrag neergelegde mededingings­
regels. 
2.2.2. Zo veel concurrentie als mogelijk en zo veel 
samenwerking tussen met elkaar concurrerende banken 
als nodig is: dat zou het devies voor iedere denkbare 
structuur, voor ieder initiatief ter verbetering van de 
financiële dienstverlening en met name het betalings­
verkeer binnen de Gemeenschap moeten zijn; dit komt 
er volgens het Comité op neer dat naar de juiste mix 
van concurrentie enerzijds en samenwerking anderzijds 
moet worden toegewerkt. Er kan geen enkel systeem 
van Europese omvang voor het betalingsverkeer komen 
als er geen afspraken voor samenwerking tussen de 
deelnemende banken zijn. Het Eurochequesysteem is er een goed voorbeeld van, hoe met elkaar concurrerende 
banken hun cliënten overal in Europa een service bieden 
waarvoor zij nauw hebben moeten samenwerken op 
het gebied van de beschikbaarstelling van loketten, het 
verstrekken van cheques en chequekaarten, alsook op 
het gebied van de verrekeningssystemen, en waarbij zij 
gemeenschappelijke voorschriften moeten naleven. Het 
op de consument afgestemde Eurochequesysteem (door 
8 000 banken zijn 37 miljoen Eurochequekaarten uitge­
geven) bood voor het eerst de mogelijkheid om overal in 
Europa gebruik te maken van alle door de deelnemende 
banken uitgegeven cheques, dank zij de hieraan verbon­
den garantie dat de cheques ook worden gehonoreerd 
— mits de voor de diverse geldenheden vastgestelde 
maximumbedragen niet worden overschreden — en 
dank zij de uniforme verrekeningsprocedure. Het door 
de aangesloten banken geëxploiteerde gemeenschappe­
lijke „clearing"-stelsel brengt voor elk van de aangeslo­
ten banken kosten met zich mee, maar in het Eu­
rocheque systeem worden de cliënt uniforme kosten in 
rekening gebracht (thans 1,6% van het chequebedrag). 
De last (in de vorm van afwikkelingskosten en -arbeid) 
die hiermee op de aangesloten banken wordt gelegd, 
loopt echter uiteen; met name in de Zuideuropese va­
kantielanden is die last aanzienlijk (hetgeen vooral de 
cliënten van Noordeuropese banken ten goede komt). 
De EG-Commissie heeft in 1984 in haar ontheffings­
beschikking voor de Eurochequeovereenkomst (op 
grond van artikel 85, lid 3, van het EEG-Verdrag) een 
scheidslijn getrokken: het feit dat tussen de aangesloten 
banken onderling tarieven worden overeengekomen, 
beschouwt de Commissie niet als een ontoelaatbare 
concurrentiebeperking, omdat een en ander inherent is 
aan het systeem en het systeem de gebruiker ten goede 
komt. Aan de andere kant moet iedere bank in haar 
relatie met de cliënten ook concurrentieoverwegingen 
een rol kunnen laten spelen. Dit houdt in dat het aan 
iedere bank wordt overgelaten of en in hoeverre zij deze 
uniforme kosten, die zij moet afdragen aan de bank die 
de eurocheque heeft uitbetaald, aan haar cliënten in 
rekening wil brengen. 
2.2.3. Bij een eventuele uitbreiding van het Eu­
rochequesysteem moet er rekening mee worden gehou­
den dat voor eurocheques een gemeenschappelijke ver­
rekeningsprocedure moet gelden en dat de uitbetaling 
van deze cheques gegarandeerd moet zijn. Het gega-
randerde maximumbedrag (thans 7 000 Belgische frank, 
1 500 Deense kroon, 1 400 Franse frank, 400 Duitse 
mark, 30 000 Griekse drachme, 140 Ierse pond, 300 000 
Italiaanse lire, 7 000 Luxemburgse frank, 300 Ne­
derlandse gulden, 30 000 Portugese escudo, 25 000 
Spaanse peseta, 100 Britse pond) is afgestemd op het 
gebruik van eurocheques door gezinnen, dus op risico's 
die wegens de grote frequentie van de transacties en de 
omvang van de clientèle door de banken gedragen en 
berekend kunnen worden. Indien het bedrijfsleven ook 
gebruik zou maken van eurocheques, dan zou het in 
verband met de zich snel wijzigende — en van geval 
tot geval verschillende — kredietrisico's ondenkbaar 
zijn dat een uniform — en zo mogelijk veel hoger — 
maximumbedrag wordt vastgesteld. 
Nr. C 120/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 6.5.91 
Aan de andere kant zou onderzocht kunnen worden of 
het in de toekomst niet mogelijk is, via het snel en 
betrouwbaar werkende Eurochequeverrekeningssys-
teem ook eurocheques af te wikkelen waarvan het be­
drag het huidige maximum overtreft. Afwikkeling van 
dergelijke — dan weliswaar niet meer gegarandeerde 
— eurocheques via het Eurochequeclearingstelsel zou 
vooral het midden- en kleinbedrijf voordelen kunnen 
brengen. Uitbreiding van het Eurochequesysteem mag 
echter niet nadelig uitvallen voor de gezinnen, die tot 
nu toe gebruik van het systeem hebben gemaakt, en 
mag er niet toe leiden dat hun meerkosten in rekening 
worden gebracht. 
Wordt in de toekomst tot een ruimere toegang tot 
het Eurochequeclearingstelsel besloten, dan dienen de 
belangen van de consument dus zorgvuldig in het oog 
te worden gehouden. Hetzelfde geldt voor suggesties 
(die ook in een door de Kamer van Koophandel en 
Industrie van Parijs verrichte studie naar voren zijn 
gebracht) om de inning van — tevoren gestandaar­
diseerde — niet-eurocheques te vereenvoudigen. 
2.2.4. Het Comité is ingenomen met de suggesties 
van de European Currency Unit-Banking Association 
— in samenwerking met de SWIFT en de Bank voor 
Internationale Betalingen — om het ecu-clearingstelsel 
uit te breiden, vooral met het oog op de afwikkeling 
van in ecu luidende cheques en de verwachte toename 
van het betalingsverkeer in ecu [doe. COM(90) 447 def., 
bijlage 9, paragrafen 15 en 17]. 
2.3. Voor aanbieders en gebruikers van betalings­
diensten zal een evenwichtige verhouding tussen con­
currentie en samenwerking rechtstreeks gevolgen heb­
ben voor het door beide groepen nagestreefde doel, nl. 
een uit kostenoogpunt verantwoorde prijsvorming voor 
een dienstenpakket dat een snel en betrouwbaar beta­
lingsverkeer garandeert. 
2.3.1. Harmoniseert men alle betalingswijzen tot één 
enkel systeem voor geheel Europa, dan kan dit uiteinde­
lijk in één enkele standaardprocedure voor de afwikke­
ling van alle commerciële transacties uitmonden. Het 
zal echter duidelijk zijn dat aan het betalen van een 
abonnement voor een buitenlands tijdschrift en aan het 
betalen van een vakantie in een buitenlands hotel niet 
dezelfde eisen t.a.v. snelheid, betrouwbaarheid en ze­
kerheid, alsook kostenefficiency worden gesteld. 
2.3.2. Op basis van de verschillende eisen die aan 
snelheid, betrouwbaarheid en zekerheid worden ge­
steld, kan een adequate kostentarifering voor betalings­
diensten worden uitgewerkt die met de in het discus­
siestuk van de Commissie geformuleerde verwachtingen 
zou stroken. 
2.3.3. Bij het beantwoorden van de vraag of de 
kostentarifering verantwoord is, kan men zich slechts 
tot op zekere hoogte baseren op vergelijkingen met 
het betalingsverkeer zoals dat tot nog toe binnen de 
afzonderlijke landen wordt afgewikkeld. In de meeste 
gevallen bleek een schijnbaar gezonde kostentarifering alleen maar mogelijk dank zij een „gemengde" bereke­
ning, waarbij de naar verhouding hogere kosten van het 
betalingsverkeer gecompenseerd worden door hogere 
inkomsten uit andere activiteiten. Een voorbeeld van 
een dergelijke gemengde berekening waarin ook niet-
financiële diensten zijn meegenomen, waren in sommige 
EG-landen de postbanken, postspaarbanken en post­
kantoren in de tijd dat de verschillende postdiensten 
nog niet in afzonderlijke bedrijven waren onderge­
bracht. Ook de van land tot land uiteenlopende ren­
tevergoeding voor banktegoeden, met inbegrip van de 
voor het bankwezen soms zeer kostbare rentevergoe­
ding voor direct opeisbare tegoeden (in Italië b.v. 8 %), 
is een scenario dat zich niet zonder meer laat toepassen 
op de interne markt, die in het Witboek al getypeerd 
werd als een ruimte waarin van gezonde concurrentie 
tussen de verschillende marktdeelnemers sprake is. 
2.3.4. De jongste ervaringen in de Verenigde Staten 
— een land dat alleen al door het feit dat het maar 
één taal en één munt kent, als een geconsolideerde en 
geïntegreerde markt te boek staat — wijzen uit dat de 
efficiency van betalingsdiensten rechtstreeks samen­
hangt met een adequate en zelfs vrij aanzienlijke tarife­
ring van de kosten, die bovendien door de gebruikers 
worden gedragen. 
2.3.5. In Europa worden grensoverschrijdende beta­
lingen in vele gevallen nog altijd bemoeilijkt door beper­
kingen en hindernissen van administratieve aard, waar­
voor de banken het benodigde personeel moeten inzet­
ten. Alleen al door deze formaliteiten en de om statisti­
sche redenen ingevoerde meldingsplicht bij de centrale 
banken zijn grensoverschrijdende betalingen binnen de 
Gemeenschap dan ook altijd duurder geweest dan zui­
ver interne betalingen. De volledige liberalisering van 
het geld- en kapitaalverkeer waartoe de lid-staten zich 
hebben verbonden, zal de dienstverlening in het grens­
overschrijdende betalingsverkeer zeker ten goede 
komen. 
2.4. Aangezien het betalingsverkeer tot op zekere 
hoogte het raderwerk van de economie is, zou in de 
door de Commissie in haar discussiestuk bepleite uit-
voerbaarheidsstudies in eerste instantie moeten worden 
nagegaan, wat de rechtstreekse effecten van elk voorstel 
afzonderlijk zijn. 
2.4.1. Uit een grondiger onderzoek zou vervolgens 
eenduidig moeten komen vast te staan wat de recht­
streekse consequenties zijn met betrekking tot de te 
investeren middelen, het in te zetten menselijk po­
tentieel, de kostenefficiency, de financiering alsook de 
gevolgen voor de werkgelegenheid en de te voeren eco­
nomische en monetaire politiek. 
2.4.2. Veranderingen in het betalingsverkeer zouden 
ook gevolgen hebben voor andere, met het betalings­
verkeer samenhangende en tot het terrein van de nor­
male financiële transacties behorende terreinen. Dit 
geldt vooral voor het systeem van correspondenten, die 
bij vrijwel alle soorten transacties worden ingeschakeld 
— zowel bij binnenlandse en buitenlandse betalingen 
als bij binnenlandse en buitenlandse krediettransacties 
D,éö^l Pubhkatiebiad van de Europese gemeenschappen ^r.CP12uB21 
— en die mist een wezenlijk kenmerk zim van het 
bankwezen Idoc. OO^vi^) 4^7 detE puntA^ para 
graat 1^. 
2.êó. IB^aar het oordeel van het Comité zou gestimuD 
leerd moeten worden dat gebruikers en aanbieders van 
betahngsdienstenmet initiatieven komenvoorde ver 
dere ontwikkeling van de dienstverlening ten behoeve 
van het betalingsverkeer opeen markt van Europese 
omvang. 
2BÓ.L Idet bank en kredietwezen zou de vele markt^ 
initiatieven moeten bevorderen die erop zim gerichte de 
kwaliteit vandebetalmgsdiensten in een klimaat van 
gezonde concurrenne te verbeteren. Doel van de samenD 
werking zou moeten zim^ de stabiliteit het aanziend de 
zekerheid en de betrouwbaarheid van de betahngsD 
svstemen te verbeteren^en zich daarbij tebaserenop 
het technologische ontwikkelingspeil dat het bank 
wezen kan bieden. 
2BÓ.2. De centrale banken en de met het toezicht op 
het bankwezen belaste autoriteiten kunnend mede tegen 
de achtergrond van de bevoegdheden die laatstgenoemd 
de instanties in het kader van de EOtoezichtregels 
hebben gekregen^ een belangrnkerolspelenbu.de ver 
dere ontwikkeling van betalingssystemen. De bi^ het 
begin van de tweede tase van de Economische en ^io 
netaire Urne op te richten Europese centrale bank kan 
bi^ de verdere ontwikkeling van svstemen voor het 
betalingsverkeer ook verantwoordelijkheid op zich 
nemen. 
2.^. Vorderingen in de richting van ethcientere bèta 
Imgsdiensten zouden echter met tot gevolg mogen heb^ 
ben dater een Europa met tweesnelhedenontstaat^ 
daarmee zou men namelijk riskeren dat het eigenlijke 
doel en de draagwijdte beperkt worden die eenmarkt 
van Europese omvang op het gebied van het betalmgs 
verkeer ^uist zou moeten opleveren. Bi^ de verbetering 
van de svstemen voor het betalingsverkeer zou zodanig 
te werk moeten worden gegaan dat alle betrokkenen ei 
mprmcipe aan kunnen deelnemen en dat allen daarvan 
prohrt kunnen trekken. In eerste instantie zal deze mo 
gelijkheid waarschiml^k slechts door een groep^voor 
lopers^ worden benutd^^^ gouden vervolgens latere 
deelnemers kunnen helpen bu het inlopen van hun 
achterstand. 
2.7 Vorderingen op weg naar een ethcientere dienst 
verlenmgophetgebied van het betalingsverkeer zim 
mogel^kmverschillende richtingen. 
2.7.L De vereiste verbetering van de Europese teD 
lecommumcatiemtrastructuur moet bevorderd en 
voortgezet worden. Op die wrrzezoude weg worden 
geeftend voorhetontstaan vanbredereen veeltoege^ 
pastebetalmgswi^zen^zoals die indemededeling van 
de Commissie aan de Raad mzake Europese netwerken 
^doc. CO^vi^O) ^êódetd tersprakekomen. In dat 
verband moet er rekening mee wordengehoudendat 
de verbreding van het dienstenassortiment voor het 
betalingsverkeer tot een aanzienlijke toeneming van de 
gegevenstransmissie zal leiden. 2.7.2. Op het gebied van de standaardisatie zou er 
tegelijkertijd naar moeten worden gestreefde de noodzak 
kelnkevoorwaardentescheppenvoor een intensiever 
gebruik van de mogelijkheden van elektronische gege^ 
vensuitwisseling (EDI). Een bijzonder belangrijke factor 
in dit verband is de ontwikkeling van een uniform 
internationaal coderingssysteem met kengetallen res 
pectievel^kbankcodenummers voor alle kredietmstel 
Imgen. 
2.7.^. De wi^ze waaropgrensoverschr^dendebeta 
Imgen worden afgewikkelde moetdoorzichtiger wor 
den. Door daarbij alle schakels in de afwikkeling van 
het betalingsverkeer te betrekkend zou ervoor gezorgd 
moeten worden dat de verschillende aanbevelingen van 
de commissie worden toegepast. Pfet gaat hierbij om 
de volgende aanbevelingen^ 
^Aanbevelmg^^^BEEC^ van 1^ februari l^Oinza 
ke de transparantie van de kosten van overboe 
kingen^ 
^ Aanbeveling ^^^OBEEO van 17 november 1^^ in 
zake de rechtszekerheid bi^ het gebruik van betaal 
kaarten. 
De drie Europese organisaties van het bankwezens 
— de Eederatie van het Bankwezen in de Europese 
Economische gemeenschap^ 
— deEEC^^paarbankenverenigmg^en 
— de Vereniging vancooperatievebankenmdeC^e 
meenschap^ 
hebben de aanbeveling van de EC^Commissie met el 
kaar en met de consumentenorganisaties en de dommis 
siebesproken. Ditheefttoteengedragscode voorde 
Europese banksector geleid (1^ november 1^0) op het 
gebied vanbetalmgssvstemenwaarbi^ van kaarten ge 
bruik wordt gemaakt. Aiet deze gedragscode wordt het 
volgende beoogde 
— bescherming van de consument op dit gebiedt 
— concurrentie tussen de aanbieders van dienstend en 
— keuze uit kaarten met verschillende kenmerken ten 
behoeve van de consument. 
Alle banken die zich aan deze gedragscode onderwer 
pen^ zouden hun cliënten hiervan op adequate wirze 
(d.m.v. een Europees embleem) op dehoogte kunnen 
stellen. 
2.7mA In het grensoverschrijdende betalingsverkeer 
zim kosten en termimen met de enige factoren die voor 
de gebruiker van belang zim^vanbetekems is ookde 
rechtszekerheid^ waarbij m het bijzonder de aan 
sprakeLukheidskwestie dient te worden geregeld. De 
consument moet de nodige rechtszekerheid hebbend 
vooral in geval van diefstal, verlies en misbruik van 
krediet enbetaalkaarten^alsookbn foutieve verwer 
kmgofnietuitvoenngvan betalingsopdrachten. Voor 
de schade die de dient in een dergelijk geval eventueel 
zou li^den^b.v.bi^nie^ naleving van betalmgstermimen^ 
zouden m het grensoverschrijdende betalingsverkeer 
vergelijkbare rechtsregels moeten gelden. 
Nr. C 120/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 6. 5. 91 
Op nationaal niveau zijn in acht landen door de organi­
saties van het bankwezen op indicatie van de EG-
Commissie klachtenbureaus en/of scheidsrechterlijke 
instanties — ook voor geschillen op het gebied van het 
betalingsverkeer — ingesteld. Een voorbeeld Van een 
land met dergelijke instanties is België, dat een door de 
Vereniging der banken aangewezen ombudsman alsook 
een door de Spaarbankenvereniging ingestelde Re-
gelings- en Overlegcommissie (ROC) kent. Deze in­
stanties geven adviezen en bieden de cliënten van het 
bankwezen een snelle, goedkope en onbureaucratische 
procedure om tot een beslissing of een schikking te 
komen, een en ander sluit overigens niet uit dat de 
rechter wordt ingeschakeld. De Commissie zou niet 
moeten wachten totdat een betalingssysteem in de Ge­
meenschap operationeel is, maar nu al moeten bevorde­
ren dat in alle lid-staten klachtenbureaus en advies­
centra worden opgericht. Deze instanties zouden ook 
voor het grensoverschrijdende betalingsverkeer bevoegd 
moeten zijn. Tot slot zou de Commissie moeten overwe­
gen om op EG-niveau ook een soort klachtenbureau, 
scheidsrechterlijke instantie of ombudsman voor het 
grensoverschrijdende betalingsverkeer in zijn geheel in 
te voeren. 
2.7.5. Er zou ook naar gestreefd moeten worden dat 
de gebruikers systematisch over de bijzonderheden en 
kosten van de verschillende wijzen van betaling voorge­
licht worden, zodat zij de in ieder afzonderlijk geval 
gunstigste en het best op hun behoeften toegesneden 
wijze van betaling kunnen kiezen. Een dergelijke vorm 
van klantenvoorlichting over de meest doelmatige ma­
nier van betalen vergt evenwel een adequate inzet van 
alle betrokkenen, zowel in de particuliere als in de 
openbare sfeer, van het bankwezen ten behoeve van 
hun cliënten, van de regeringen en de centrale banken, 
en niet in de laatste plaats ook van de ver­
bruikersorganisaties en hun adviesbureaus. De banken 
zouden een positieve bijdrage leveren indien zij voor­
lichtingsbrochures ter beschikking van hun cliënten 
zouden stellen met gedetailleerde gegevens over de 
kosten, de afwikkelingsduur, enz. van de verschillende 
manieren waarop grensoverschrijdende betalingen kun­
nen worden verricht. 
2.7.6. Met het oog op de in paragraaf 2.7.5 aanbevo­
len klantenvoorlichting zou het door de EG-Commissie 
op te richten adviesorgaan ook aandacht moeten be­
steden aan de gegronde wens van de gebruikers dat 
duidelijkheid wordt verschaft omtrent de kosten en 
overige condities van de diverse betalingswijzen. De 
gebruiker kan namelijk niet uit de voeten met informa­
tie over termijnen die alleen onder „uitzonderlijke om-
Gedaan te Brussel, 24 maart 1991. standigheden" worden overschreden, of over kosten die 
„in redelijke mate tevoren bekend zijn" [doe. COM(90) 
447, punt 8]. Het zou een beslissende stap in de richting 
van meer transparantie zijn als de banken hun cliënten 
een „prijslijst" — uitgesplitst naar betalingswijze, be­
drag, land van ontvangst en dergelijke — alsook een 
indicatie van de gemiddelde afwikkelingsduur van over­
schrijvingen zouden geven. In het grensoverschrijdende 
betalingsverkeer worden bij cheques of overschrijvingen 
zowel de opdrachtgever als de ontvanger kosten in 
rekening gebracht; in de regel is het nu al zo dat deze 
kosten door de banken op afrekeningen of 
bankafschriften worden gespecifieerd. 
2.8. Het Comité stemt ermee in dat overeenkomstig 
het voorstel van de Commissie een adviserende coördi­
natiegroep wordt ingesteld. In verband met de zuiver 
adviserende functie van deze coördinatiegroep doen 
zich op het vlak van de „comitologie" geen problemen 
voor. Een dergelijk forum zou een nuttig kader kunnen 
zijn om meningen en ervaringen uit te wisselen, achter­
grondinformatie te verzamelen en steun te zoeken bij 
allen die met de ontwikkeling van de dienstverlening 
op het gebied van het betalingsverkeer te maken hebben. 
Daarbij zouden vooral ook de consumentenorganisaties 
hun ideeën en wensen naar voren moeten kunnen 
brengen. Het zou goed zijn indien de diensten van 
de EG-Commissie in dat verband statistieken zouden 
kunnen leveren over de diverse sectoren van het grens­
overschrijdende betalingsverkeer. 
2.8.1. Het is wellicht doelmatig om binnen deze ad­
viserende coördinatiegroep twee werkgroepen in te 
stellen: 
— in de eerste werkgroep zouden vertegenwoordigers 
van de consumenten, wellicht ook van de groothan­
del en de buitenlandse handel, toerisme en horeca 
onder meer samen met deskundigen uit het bank­
wezen aan tafel kunnen gaan zitten, 
— in de tweede werkgroep zouden exploitanten van 
betalingssystemen de technische mogelijkheden — 
mede met het oog op de noodzakelijke normalisatie 
— kunnen onderzoeken. 
2.8.2. Het eigenlijke ontwikkelingsproces zou daar­
na moeten worden overgelaten aan een beperktere 
kring, die dank zij haar beroepsmatige ervaring en 
positie over de kennis en invloed beschikt die nodig 
zijn om, in het bijzonder tegen de achtergrond van de 
financiële integriteit van het systeem als geheel, een 
doeltreffende afwikkeling van het betalingsverkeer te 
garanderen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois STAEDELIN