Advies van het Economisch en Sociaal Comité over een "Programma voor de bescherming van kinderen op internet"

(2002/C 48/06)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 28 februari 2001 besloten, overeenkomstig artikel 23, lid 3, van zijn reglement van orde, een advies op te stellen over "Een programma voor de bescherming van kinderen op internet".

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 november 2001 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Davison.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 386e zitting van 28 en 29 november 2001 (vergadering van 28 november) het volgende advies uitgebracht, dat met 112 stemmen vóór bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Economisch en Sociaal Comité heeft tal van adviezen uitgebracht waarin wordt gewezen op de noodzaak kinderen te beschermen op het internet. Sinds de publicatie van het eerste advies over dit onderwerp in 1997 (Rapporteur: mevrouw Barrow) heeft het gebruik van internet in vele Europese landen een enorme vlucht genomen; de gebruikers ervan worden thans op ongeveer 100 miljoen geschat(1). Tegelijk met de duidelijke voordelen van het net vergroot aldus ook de kans om in contact te komen met schadelijke inhoud ervan. Van internet wordt niet alleen illegaal gebruik gemaakt om kinderpornografie te verspreiden; ook wordt Europa, zoals de VS, thans geconfronteerd met pogingen tot en reële gevallen van ontvoering van kinderen door pedofielen die hun slachtoffers eerst via het internet benaderen.

1.2. Het Comité verzoekt dan ook alle betrokkenen, met name regeringen, de internetindustrie, onderwijsautoriteiten, leveranciers van inhoud, ouderverenigingen en consumentengroepen die met ouders samenwerken, de nodige inspanningen te leveren om kinderen op het internet doeltreffend te beschermen en hen een waaier van goede sites aan te bieden. Het ESC-initiatief inzake bescherming van kinderen op internet is bedoeld als aanvulling en ondersteuning van het EU-actieplan voor het internet en moet dergelijke acties bij de sociaal-economische belangengroepen die het Comité vertegenwoordigt, onder de aandacht brengen.

1.3. Internet biedt kinderen vele voordelen; zij gebruiken het om te communiceren, zich te ontspannen, te leren en zich te informeren. Naarmate het gebruik ervan in Europa toeneemt, doemen hier echter geleidelijk aan ook dezelfde problemen op waarmee de VS reeds eerder werden geconfronteerd. Pedofielen zijn er dankzij de anonimiteit van het internet in geslaagd om zich als kinderen voor te doen en persoonlijke ontmoetingen te organiseren, die in verschillende gevallen op verkrachting zijn uitgedraaid. Babbelboxen zijn vaak het medium dat pedofielen gebruiken om contact te zoeken. Recente vervolgingen van leden van kinderpornonetwerken in Europa, met Zweden aan kop, hebben nieuwe mogelijkheden tot misbruiken op het internet aan het licht gebracht. De politie rapporteert dat van duizenden kinderen misbruik wordt gemaakt via foto's en video's die op internet worden vertoond. Los van deze criminele activiteit, blijkt voorts uit onderzoek bij kinderen dat zelfs met maar even te surfen op het net, gemakkelijk toegang kan worden verkregen tot schadelijke inhoud(2).

1.4. Pornografie: naar schatting 30 % van de internetbezoeken en 50 à 60000 websites houden verband met pornografie. Leveranciers van soft porno zijn vaak niet geïnteresseerd in kinderen, die immers niet kunnen betalen en dus geen goede klanten zijn; hoe dan ook is het zeer gemakkelijk om toegang te krijgen tot deze sites.

1.4.1. Voor het bekijken van sommige pornografische sites worden zeer hoge bedragen aangerekend, terwijl de bewuste sites hiervoor alleen waarschuwen op een manier waarvoor kinderen vermoedelijk weinig aandacht hebben. In sommige landen schrijven telefoonmaatschappijen abonnees aan om hen voor forse rekeningen te waarschuwen. Maar zelfs dan kan de rekening reeds makkelijk meer dan 200 EUR bedragen.

1.5. Gokken: er zijn slechts weinig regels voor gokken op het internet. Sommige landen, waaronder Frankrijk, laten evenwel gokken voor geld op het internet niet toe. Op vele sites geldt er geen minimumleeftijd en kan men gokken voor de aardigheid of voor geld. Als een surfer een goksite bezoekt, verschijnen er op het scherm webvertenties ("banners") voor andere sites. Uit onderzoek in Griekenland blijkt dat kinderen de kredietkaarten van hun ouders gebruiken om te kunnen gokken; onderzoek in Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk toont aan dat kansspelen een belangrijk gespreksthema is bij jongeren zelf(3).

1.6. Geweld: de conclusie van twee, in de VS opgestelde gezaghebbende rapporten waarin 1000 over een tijdspanne van meer dan 30 jaar verrichte studies worden bekeken, luidt dat kinderen negatief worden beïnvloed door geweld in de media, en er agressief, ongevoelig of angstig door worden. Het merendeel van die studies komt tot dezelfde conclusie, nl. dat geweld in de media leidt tot reëel geweld(4), racisme en vreemdelingenhaat(5).

1.6.1. Kinderen kunnen via het internet ook toegang krijgen tot gewelddadige computerspelen en video's zonder dat hun ouders hiervan op de hoogte zijn. Zo zijn er op een webstek foto's van echte slachtoffers van moord en zelfmoord te zien. Volgens Finse rechtbanken is dit volkomen legaal. Op een website van blanke racisten is er een speciale kinderpagina en op een webstek van voetbalhooligans kunnen afspraken worden gemaakt voor vechtpartijen.

1.7. Ook reclame voor tabaks- en alcoholgebruik door kinderen op het internet vormt een probleem.

2. Vorige adviezen terzake van het Comité

2.1. Het Comité pleit voor een zo ruim mogelijke toegang tot het internet en voor opleiding in het gebruik ervan. In zijn advies over "e-Europe: een informatiemaatschappij voor iedereen" van 24 januari 2001(6) drong het Comité erop aan ervoor te zorgen dat "geen enkele Europese burger, van welk opleidingsniveau ook, en geen enkele onderneming, van welke omvang ook, kan beweren dat de kans niet werd geboden om met de informatiemaatschappij kennis te maken". Het pleitte voor modernisering van scholen door het nieuwe medium er te integreren en voor hulp voor regio's met een achterstand op dit gebied.

2.2. Bij reglementering van het internet moet volgens het ESC de nodige gevoeligheid en zin voor evenwicht aan de dag worden gelegd, moet discriminatie worden uitgesloten en mag niet worden geraakt aan de principes van privacy en vrije meningsuiting. Niettemin zijn er regels nodig, met name om minderjarigen, vrouwen en etnische minderheden te beschermen, alsmede om de praktische reden dat sommige consumenten volgens bepaalde studies er weinig voor voelen internet te gebruiken uit vrees voor schadelijke of illegale inhoud. In zijn advies over "de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid met betrekking tot audiovisuele en informatiediensten" van 1998(7), uitte het Comité zijn bezorgdheid over het feit dat "het gebrek aan bescherming van minderjarigen tegen illegale en schadelijke inhoud" het gebruik van internet afremt(8).

2.3. In zijn advies van 1997 over het "Groenboek over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten"(9) stelde het Comité het volgende voor: "Op Europees niveau zou er een of ander zelfregulerend orgaan moeten komen dat onder het gezag van een internationaal orgaan moet komen te staan. Dit onafhankelijke zelfregulerend orgaan zou verantwoordelijk moeten zijn voor het behandelen van klachten over illegale en/of schadelijke inhoud, het opsporen van overtreders, het indienen van verzoeken om verboden inhoud te verwijderen en, als de overtreders weigeren mee te werken, zélf actie moeten ondernemen tegen deze overtreders".

2.4. In 1998 pleitte het ESC voor:

- het gebruik van labelingsystemen en filtersoftware;

- educatieve initiatieven en bewustmakingscampagnes;

- een Europees (of zelfs internationaal erkend) kader van gedragscodes, richtsnoeren en voor de gewone burger bestemde maatregelen als "hotlines" en de aanstelling van functionarissen voor jongerenbescherming.

2.5. Aansluitend bij deze adviezen heeft de EU een actieplan voor een veiliger internet goedgekeurd, waarin deze voorstellen zijn meegenomen. Niettemin is het Comité in zijn recente advies over "Beginselen en richtsnoeren voor het audiovisuele beleid van de Gemeenschap in het digitale tijdperk"(10) van mening dat aangezien het in het digitale tijdperk steeds moeilijker is om minderjarigen te beschermen, er voor strengere normen en maatregelen moet worden gekozen:

- in televisietoestellen en computers kunnen speciale voorzieningen worden ingebouwd om kinderen zoveel mogelijk te beschermen; desgewenst zou deze bescherming per toestel verminderd of verwijderd kunnen worden;

- via brochures en muismatjes op verkooppunten en via internet zou informatie moeten worden gegeven over de waardigheid van kinderen/mensen en over beschermingssystemen en leeftijdsclassificatie;

- verplichte leeftijdsclassificatie van programmering/inhoud;

- gebruik van domeinnamen om het filmkeuringssysteem uit te breiden tot internet;

- een positieve en proactieve programmering, bijv. het aantrekkelijke en kwalitatief goede programma-aanbod van het Duitse Kinderkanal.

2.6. In het ESC-advies over bestrijding van computercriminaliteit(11) wordt gepleit tegen anonimiteit op het internet en wordt aangedrongen op een internationaal orgaan voor het beheer ervan, waarbinnen de nationale overheden veel invloed zouden hebben.

3. Het EU-actieplan voor een veiliger internet(12)

3.1. Op 25 januari 1999 heeft de Commissie, deels in aansluiting op de voorstellen van het ESC, een communautair meerjarenactieplan goedgekeurd ter bevordering van een veiliger gebruik van internet door het bestrijden van illegale en schadelijke inhoud op mondiale netwerken.

3.2. Het actieplan voor een veiliger internet bevat vier actielijnen:

- Totstandbrenging van een veiligere omgeving

- het opzetten van een Europees netwerk van meldpunten ("hotlines") waar gebruikers elk vermoedelijk geval van kinderpornografie kunnen signaleren(13);

- het aanmoedigen van zelfregulering en gedragscodes.

- Ontwikkeling van beoordelings- en filtreermechanismen

- het aantonen van de voordelen van filtreren en beoordelen zoals dit b.v. door ICRA (Internet Content Rating Association) gebeurt;

- het vergemakkelijken van een internationale overeenkomst over beoordelingssystemen.

- Aanmoediging van bewustmakingscampagnes

- het voorbereiden van bewustmakingscampagnes;

- het aanmoedigen van zeer breed opgezette bewustmakingsacties.

- Ondersteunende acties

- het bepalen van de wettelijke gevolgen;

- het coördineren van soortgelijke internationale initiatieven;

- het evalueren van de invloed van de communautaire maatregelen.

3.3. Deze ruime benadering steunt op de resultaten van een belangrijk onderzoek dat door de Bertelsmann Foundation met de medewerking van academici is verricht.

Het internet-actieplan heeft vruchten afgeworpen. Zo is men dankzij de meldpunten op het spoor gekomen van een pedofiel netwerk. Internetsurfers worden aangemoedigd kinderpornografie te melden via hotlines of soortgelijke systemen, die thans in alle lidstaten behalve Griekenland en Portugal beschikbaar zijn.

3.4. Maatregelen ter bewustmaking van ouders en kinderen die via het actieplan voor een veiliger internet worden gefinancierd, zoals de bijgevoegde gedragscode voor ouders en kinderen, zorgen ervoor dat kinderen ervoor worden gewaarschuwd geen "vreemden van het internet" te ontmoeten, en op het ICRA-model gebaseerde filtreer- en beoordelingssystemen staan gratis ter beschikking van gebruikers.

3.5. Het plan heeft de totstandbrenging van een aantal filtreersystemen aangemoedigd. ICRA rekent erop dat uitgevers van webpagina's hun site zelf labelen aan de hand van criteria als seks, naaktscènes, mogelijkheid tot gokken, enz. De criteria kunnen worden gebaseerd op de werkzaamheden die door het Platform voor de selectie van internetinhoud (PIC - Platform for Internet Content Selection) werden verricht.

3.6. Gebruikers beslissen zelf welke soort sites zij willen mijden wanneer zij het systeem op hun eigen computer opstarten. Een zoek- of ander computerprogramma leest dan de labels en verhindert de toegang tot de ongewenste sites tenzij een wachtwoord wordt ingetypt. De leveranciers van besturingssystemen en bladerprogramma's voor het internet moeten ertoe worden aangespoord om snel intelligentere filtersoftware, die rekening houdt met de context, te ontwikkelen en deze in hun programma's op te nemen, zodat de toegang tot bepaalde wetenschappelijke sites of tot encyclopedieën waarin bijvoorbeeld biologische onderwerpen of seksuele voorlichting aan de orde komen, niet meer ten onrechte wordt geblokkeerd.

3.7. Er kunnen ook andere systemen worden gebruikt. De gebruiker kan software of een internetdienstverleningspakket (ISP-pakket) aanschaffen dat websites heeft gecategoriseerd en gebruik maakt van trefwoorden of specifieke beelden (triggers) om actief de inhoud van een website te analyseren. Met nog andere software kunnen activiteiten op het net, met inbegrip van conversaties in babbelboxen, worden geregistreerd, kunnen mailinglijsten van kinderen worden gecontroleerd en kan worden verhinderd dat bepaalde informatie, b.v. nummers van kredietkaarten, wordt doorgegeven.

3.8. Het ICRA-systeem biedt het voordeel dat het dankzij het actieplan voor internet gratis aan de consumenten wordt aangeboden en reeds in de belangrijkste zoekprogramma's is geïnstalleerd.

3.9. Feitelijk kan geen enkel van deze programma's verhinderen dat inhoud op het internet wordt geplaatst. De bewuste programma's stellen de individuele eindgebruiker alleen de middelen ter beschikking om te kiezen wat op zijn/haar scherm of dat van zijn/haar kinderen al dan niet mag verschijnen.

4. ESC-voorstellen voor een programma ter bescherming van kinderen op het internet

4.1. In het vrijwel algemeen aanvaarde VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind(14) wordt gewezen op de noodzaak "de ontwikkeling aan te moedigen van passende richtlijnen voor de bescherming van het kind tegen informatie en materiaal die schadelijk zijn voor zijn of haar welzijn".

4.2. Illegale activiteiten

4.2.1. Het duurt te lang voordat leveranciers van kinderpornografie voor de rechter worden gebracht. De politie slaagt er slechts in een miniem deel van de duizenden kinderen die via foto's op het net worden misbruikt, op te sporen. De politie heeft voldoende personeel nodig, dat een passende opleiding op het gebied van bestrijding van computercriminaliteit krijgt en er is behoefte aan doeltreffende internationale samenwerking. Zowel Europol als Interpol moeten worden versterkt. In alle lidstaten moet resoluut werk worden gemaakt van hotlines; gelet op de cruciale rol ervan moeten de nodige middelen worden uitgetrokken om ze voldoende bekendheid te geven. De speciale politie moet over de modernste, op het onderzoek toegesneden hardware en software beschikken om de strijd met gelijke middelen te kunnen beslechten.

4.2.2. Na de aanslagen tegen de VS moet het onderscheid tussen privacy (b.v. het recht om het gebruik van persoonlijke financiële gegevens te beperken) en het recht om gegevens op te sporen opnieuw worden bekeken, zodat politiediensten (mits toelating) makkelijker toegang kunnen krijgen tot verdachte internetinhoud. Leveranciers van inhoud moeten reële adressen registreren, en het gebruik van systemen waarbij de identificatie van de internetbezoeker wordt geblokkeerd, moet worden tegengegaan.

4.2.3. Bestaande wetgeving moet worden verduidelijkt of aangepast zodat deze ook toepasbaar is op misdaden waarbij kinderen worden misleid en naar een ontmoeting worden gelokt. In deze context verheugt het Comité zich over de oprichting van het Europees forum ter bestrijding van computercriminaliteit en stelt het voor dat een soortgelijk forum of een soortgelijke task force in het leven wordt geroepen om de belangrijkste pijnpunten met betrekking tot kinderen en internet (met inbegrip van schadelijke inhoud) te onderzoeken en aan te geven hoe deze kunnen worden aangepakt op een wijze die aansluit bij de werkzaamheden rond computercriminaliteit.

4.2.4. Internet mag geen terrein zijn waar wetteloosheid heerst; delictomschrijvingen en sancties moeten nauwkeurig vastliggen en moeten zowel op Europees als - voor zover mogelijk - op internationaal vlak door iedereen worden onderschreven. Dit onvervangbare middel voor communicatie tussen personen en culturen, voor onderwijs en opleiding, voor vrijetijdsbesteding, voor handel, moet in stand worden gehouden als forum voor vrije meningsuiting, voor vrije handel en industrie, waarbij de principes van briefgeheim en privacy in acht worden genomen. Elke maatregel die tot gevolg heeft dat de fundamentele vrijheden worden ingeperkt moet absoluut in verhouding staan tot en worden gerechtvaardigd door de bescherming van de hogere belangen van de samenleving, zoals de vervolging en aanhouding van natuurlijke of rechtspersonen die zich schuldig hebben gemaakt aan overtredingen of misdrijven.

4.3. Bewustmaking

4.3.1. Het probleem wordt reeds ten dele opgelost als ouders beter op de hoogte zijn van de websites waartoe hun kinderen toegang hebben en zij in dat verband verstandige regels afspreken. Ouders zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor hun kinderen. Het is evenwel erg ongebruikelijk dat kinderen van een onderwerp zoveel meer afweten dan hun ouders (en zelfs hun leraars) en dat de concrete gevolgen van die kennis zo vérstrekkend zijn. De taak ouders en leraars op dit gebied bij te scholen moet dan ook zeer ernstig worden genomen. Leveranciers van inhoud moeten zich er ook van bewust zijn dat kinderen doorgaans alleen zijn wanneer zij het internet gebruiken en zij moeten dan ook de verantwoordelijkheid op zich nemen voor hetgeen zij publiceren.

4.3.2. Bewustmaking is een heel belangrijk onderdeel van het actieplan voor internet. Een en ander zou door de EU ook in haar programma's met betrekking tot levenslang leren, b.v. eEurope en elearning, moeten worden geïntegreerd. Het zou een goede zaak zijn als de lidstaten onderling hun beste praktijkervaringen uitwisselden. Zo heeft Portugal een proefprogramma opgezet waarbij minibussen, voorzien van computers, scholen bezoeken en ouders zo de gelegenheid geven door hun kinderen in het gebruik van internet te worden ingewijd.

4.3.3. Ondernemingen, vakverenigingen, verenigingen van leerkrachten, consumenten en gezinsorganisaties kunnen alle bijdragen tot de vorming van kinderen en ouders op dit gebied. Het Comité moedigt ouders en andere personen die voor kinderen zorgen aan regels, zoals de thans bijgevoegde, op het scherm van hun computers te laten verschijnen. Internetdienstverleners (ISP's) zouden dergelijke regels een duidelijke plaats moeten geven op hun thuispagina's, op muismatjes, enz. Gezien de gevallen van "stalking" van kinderen door pedofielen op het internet, is het van groot belang dat kinderen leren geen afspraken te maken met personen met wie ze voor het eerst via het internet in contact zijn gekomen, tenzij ook hun ouders bij de ontmoeting welkom zijn en deze ontmoeting op een openbare plaats gebeurt.

4.4. Schadelijke inhoud

4.4.1. Aangezien zelfs een kind van slechts zes jaar oud thans zeer gemakkelijk op b.v. pornografie kan stuiten, is het uitermate belangrijk schadelijke inhoud te definiëren en er bescherming tegen te bieden(15).

4.4.2. Inhoud die aanzet tot geweld, seksisme of racisme is bijzonder gevaarlijk. Op sommige racistische websites worden bijvoorbeeld zelfs speciale kinderpagina's aangeboden; er blijkt on line advies te worden gegeven over hoe een bom te maken of zelfmoord te plegen. Het Comité stelt dan ook voor het begrip "illegale inhoud" een ruimere interpretatie te geven. Zo heeft Frankrijk racistische sites verboden. In zijn advies over computercriminaliteit heeft het Comité aangedrongen op onderlinge afstemming van wetten en straffen ter bestrijding van religieuze sekten, racistisch gedachtegoed, seksisme en, meer algemeen, de verspreiding van pornografie en geweld.

4.4.3. Het is een hele uitdaging deze wetten ook te doen gelden voor sites die aan de andere kant van de wereld zijn opgezet, met name anonieme sites. Tegen het Franse verbod is in de VS bij de rechter klacht ingediend. Er moet een conventie of internationale overeenkomst komen waarbij wordt bepaald dat de wetgeving van het land waaronder de gebruiker valt, van toepassing is. Het Comité juicht in dit verband de werkzaamheden van de Raad van Europa toe.

4.4.4. Wat schadelijke, maar niet illegale inhoud betreft, bepleit het Comité een beleid van "kennisgeving en verwijdering", samen met een doeltreffender gebruik van label- en filtreermechanismen. Een normalisatie-instelling zou klachten over sites moeten behandelen en als zij oordeelt dat de klachten gegrond zijn, leveranciers van internetdiensten en zoekprogramma's moeten vragen de toegang tot die sites te blokkeren, zoals klachten over aanstootgevende reclame thans in sommige lidstaten worden behandeld.

4.4.5. Het Comité betreurt dat slechts een klein percentage van de internetinhoud gelabeld is. Inspanningen van vrijwilligers zijn ontoereikend en het is nu zaak dat regeringen maatregelen treffen om beoordelingssystemen goedschiks of kwaadschiks snel ingang te doen vinden.

4.4.6. De EU zou zich voortdurend openlijk moeten inspannen om alle leveranciers van inhoud ertoe te brengen labels aan te brengen waarmee ten minste wordt aangegeven of de ICRA-normen worden gerespecteerd. Zij die dit weigeren, moeten worden geboycot daar zij bij inschakeling van filters door de mazen van het net glippen. Computers die binnen de EU op de markt worden gebracht, moeten met vooraf geïnstalleerde programma's ter bescherming van kinderen zijn uitgerust en moeten standaard een hoog veiligheidsniveau bieden dat door de gebruiker kan worden gereduceerd of verwijderd. Op de verkooppunten moeten makkelijk te begrijpen handleidingen worden aangeboden waarin de basisprincipes van webbeveiliging, filteren en labelen worden uiteengezet. Gebruikers van oudere computers moeten op een goedkope en makkelijke manier hun systemen kunnen aanpassen. Internetprogramma's moeten gebruikers automatisch verzoeken hun sites als al dan niet betrouwbaar te classificeren.

4.4.7. Zonder de nieuwe gewoonten van het moderne gezinsleven te miskennen, moeten ouders volgens het Comité toch zoveel mogelijk toezicht uitoefenen op het surfgedrag van hun kinderen. Zij moeten met name worden geholpen en vertrouwd gemaakt met de technische mogelijkheden om hun kinderen tegen zowel schadelijke inhoud als "stalken" te beschermen. Dit kan o.m. gebeuren via afgeschermde sites/"walled gardens" (positieve lijsten van websites die kinderen kunnen bezoeken), negatieve lijsten die de toegang tot de meest verwerpelijke sites moeten verhinderen, en beoordelingssystemen via welke ouders hun eigen voorkeur kunnen laten meespelen. Uit onderzoek blijkt dat de huidige systemen hun beperkingen hebben; er dienen dan ook meer inspanningen te worden geleverd om deze systemen doeltreffend en gebruiksvriendelijk te maken.

4.4.8. Het zou ook een goede zaak zijn als aan internetproviders en -editors de verantwoordelijkheid zou worden gegeven voor het bijstaan van ouders en het beschermen van kinderen van wie de ouders die bescherming niet kunnen geven. Met uitzondering van de weinige ISP's die in het bijzonder op volwassen leden gericht zijn, zouden internetdienstverleners reclame moeten maken voor kindvriendelijke zoekprogramma's en speciaal voor kinderen opgezette oriëntatiepagina's. Dergelijke goede praktijken verdienen navolging. In dit digitale tijdperk dient de traditie van een "publieke omroep" in Europa behouden te worden.

4.5. Dure internetlijnen

Gewelddadige spelletjes en video's mogen alleen ter beschikking worden gesteld wanneer kan worden aangetoond dat de bestelling door een volwassene is gebeurd; voorts moet worden voorkomen dat bestanden tegen hoge prijzen (via "premium lines") worden binnengehaald ("downloaden") tenzij het verzoek daartoe is bevestigd via de handtekening van een volwassene. Er moet gebruik worden gemaakt van de ervaring die is opgedaan in de VS waar voor internetaankopen bevestiging door een volwassene noodzakelijk is. De telefoonmaatschappijen zouden, net als in Frankrijk, hun abonnees zo snel mogelijk schriftelijk of telefonisch moeten waarschuwen zodra hun telefoonkosten buitengewone proporties aannemen.

4.6. Babbelboxen

4.6.1. ISP's die kinderen tot hun netwerken toegang geven, alsmede tot babbelboxen op het internet of tot andere babbelkanalen, moeten ook voorzien in een mogelijkheid, speciaal voor kinderen, tot "moderated chat" (waarbij een "tussenpersoon" toezicht houdt). In de buurt van of in babbelboxen moeten er duidelijke aanwijzingen worden gegeven over veilig babbelen op het internet en er moeten systemen worden opgezet die verdacht gedrag ten opzichte van kinderen scannen, signaleren en zo snel mogelijk aanpakken. "Tussenpersonen" moeten in dit verband over een machtiging beschikken, zoals dit ook geldt voor andere volwassenen die toezicht houden op kinderen.

4.6.2. De huidige ISP-procedures moeten worden herzien zodat conversaties in babbelboxen, indien mogelijk, kunnen worden geregistreerd en opgeslagen, zoals dit reeds gebeurt met dure telefoondiensten, gekoppeld aan de identificatiegegevens van de gebruiker. De kosten kunnen worden gereduceerd door gebruik te maken van programma's voor datacompressie die het vermogen/de opslagruimte vergroten.

4.7. Reclame

De Europese Unie moet ervoor zorgen dat bij reclame op het internet geen misbruik wordt gemaakt van de impulsiviteit en het gebrek aan ervaring van kinderen. Voorts dient ook streng de hand te worden gehouden aan de beperkingen op reclame voor tabak en alcohol op het net.

5. Conclusies

5.1. Het Comité wijst op de voordelen van het internet voor kinderen en de noodzaak de publieke-omroepcultuur ook in de nieuwe media ingang te doen vinden om aldus een breed scala van goede inhouden aan kinderen te kunnen aanbieden. Tegelijk dient er een nieuwe inspanning te worden geleverd om de verspreiding van schadelijke inhoud kordaat aan te pakken.

5.2. Het ESC uit zijn bezorgdheid over het feit dat politiediensten er nog steeds niet in slagen het merendeel van de kinderen die voor pornografische doeleinden op het net worden misbruikt, op te sporen. Het verheugt zich over het voornemen van de Commissie om samenwerking op dit gebied te versterken. Hierbij zij met name gedacht aan Europol en Interpol.

5.3. Het Comité steunt het actieplan voor het internet en pleit ervoor om in dit verband meer middelen uit te trekken. Het plan moet evenwel kracht worden bijgezet via wetgeving en, in sommige gevallen, nieuwe instellingen, alsmede door een kordaat optreden van regeringen, ISP's en sociaal-economische belangengroepen. Het Comité acht het onaanvaardbaar dat in de context van de nieuwe media van de normale reglementering zou worden afgestapt.

Brussel, 28 november 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) NUA Internet Surveys (http://www.nua/ie).

(2) Zo gaf één op vijf kinderen in juli 1999 toe dat ze op shockerende informatie waren gestoten maar het aan niemand vertelden uit schrik geen toegang tot internet meer te krijgen.

(3) Onderzoek in het kader van het EU-actieplan voor internet, verricht door de diensten voor Europees onderzoek van consumentenaangelegenheden, E.KAT.O, Griekenland en LAK, Oostenrijk (zie bijlage 3).

(4) American Academy of Pediatrics, American Psychiatric Association, American Psychological Association, American Medical Association en American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, Gemeenschappelijke verklaring over de invloed van fictief geweld op kinderen, topbijeenkomst van het Congres over volksgezondheid, 26 juli 2000, en "Kinderen, geweld en de media", een rapport voor ouders en beleidsmakers, senaatscommissie voor het rechtswezen, voorzitter: senator Orrin G. Hatch, Utah; rapport voorbereid door de commissieleden van de meerderheid, 14 september 1999.

(5) PB C 311 van 7.11.2001.

(6) PB C 123 van 25.4.2001, blz. 36.

(7) PB C 214 van 10.7.1998, blz. 25.

(8) Uit een Britse studie blijkt dat 70 % van de ouders huiveren bij de gedachte dat hun kinderen op ongewenste inhouden op het internet zouden kunnen stuiten, NOP juli 2000.

(9) PB C 287 van 22.9.1997, blz. 11.

(10) PB C 116 van 20.4.2001, blz. 30.

(11) PB C 311 van 7.11.2001.

(12) http://europa.eu.int/ISPO/iap/index.html.

(13) Meldpunten zijn: melding@stopline.at in Oostenrijk, gpj@gpj.be in België, redbarnet@redbarnet.dk in Denemarken, contact@afa-france.com in Frankrijk, hotline@jugendschutz.net of hotline@fsm.de in Duitsland, report@hotline.ie in Ierland, crimino@unige.it in Italië, meldpunt@meldpunt.org in Nederland, acpi@eresmas.net in Spanje, rb-hotline@telia.com of minor@press.rb.se in Zweden en report@iwf.org.uk in het Verenigd Koninkrijk. Portugal heeft een website met het volgende adres: www.pgr.pt/english/index.htm.

(14) "De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind te worden beschermd tegen economische exploitatie en tegen het verrichten van werk dat naar alle waarschijnlijkheid gevaarlijk is of de opvoeding van het kind zal hinderen, of schadelijk zal zijn voor de gezondheid of de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke ontwikkeling van het kind". VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind, art. 32, lid I.

(15) http://europa.eu.int/ISPO/iap/index.html.