COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 03.04.1996 
COM(96) 143 def. 
WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en 
-markten binnen de Europese Gemeenschap 

Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en 
-markten binnen de Europese Gemeenschap 
(Werkdocument van de Commissie) 
INHOUD 
VERSLAG 
BIJLAGEN: 
A Algemene economische samenhang 
B De aardolievoorziening 
BI Wereldenergiereserves 
B 2 De wereldwijde aardolievoorziening 
B.3 De aardolievoorziening van de Europese Unie 
C Vraag en aanbod van olieprodukten 
Cl De wereldsituatie 
C 2 De communautaire vraag naar olieprodukten 
C.3 De communautaire voorziening van olieprodukten 
D Het milieu 
DJ Politieke en economische context 
D.2 Huidige en voorgestelde maatregelen 
D.3 Implicaties voor de rentabiliteit van de 'downstream'-activiteiten, en voor 
de besluitvorming 
D.4 Milieuvooruitzichten 
E Olieraffinage 
E. 1 Aantallen, capaciteit en benutting van raffinaderijen 
E.2 Marges en winstgevendheid van de raffinage 
E.3 Vooruitzichten voor de raffinage 
F De handel in olieprodukten 
F 1 Definitie van de deelsector van de handel 
F.2 Statistische gegevens met betrekking tot de handel 
F.3 Aandeel in de detailmarkt en winstgevendheid 
F 4 Kwesties op het gebied van de harmonisatie 
G Verklarende woordenlijst 
Index van tabellen en grafieken 
Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievo,.lening, -raffinage en 
-markten binnen de Europese Gemeenschap 
(Werkdocument van de Commissie) 
1NHQÜD 
VERSLAG 
Achtergrond van dit verslag 
De aardolie-industrie 
Winstgevendheid van de raffinage 
De afzet 
Milieukwesties 
Voorzieningszekerheid 
De interne markt 
Conclusies 
VERSLAG 
Achtergrond van dit verslag 
1 De Europese Commissie heeft sinds het eind van de jaren 70, naar aanleiding van de 
olieprijsschokken, regelmatig verslagen voor de Raad opgesteld over de situatie met 
betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en -markten binnen de Europese 
Unie . Hierin kwamen ontwikkelingen aan de orde als de problemen van 
overcapaciteit, veranderingen in de vraagopbouw en strengere milieu-eisen. Het laatste 
verslag werd in 1992 na de Golfcrisis opgesteld, in de vorm van een Mededeling aan 
de Raad [COM (92)152], 
2. De Raad stelde op 30 november 1992 als reactie op het document een aantal 
conclusies vast die van invloed waren op het werk van de Commissie. Het strategisch 
belang van een concurrerende raffinage-industrie voor de stabiliteit van de 
produktenmarkten en de voorzieningszekerheid voor de Gemeenschap werd erkend. 
Het belang van het milieu werd benadrukt en er werd een aanbeveling gegeven om 
nauw met de industrie te overleggen over mogelijke milieumaatregelen en de kosten 
daarvan voor producenten en consumenten. Sindsdien is het Auto-Olie-programma 
van start gegaan, dat een nieuwe vorm van diepgaande samenwerking tussen de 
Commissie en de industrie vertegenwoordigt. De eerste van dit initiatief afkomstige 
voorstellen op het gebied van brandstofspecificaties (benzine en diesel) en 
emissienormen voor motorvoertuigen worden thans besproken. 
3. De herziening van de huidige beperkingen op het gebruik van stookolie voor de 
elektriciteitsopwekking (Richtlijn 75/405/EEG), die uitmondde in het voorstel in het 
witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie"' [COM (95)682] om de Richtlijn 
in te trekken, was een andere aanbeveling van de Raad Nadruk werd gelegd op de 
dialoog tussen produktielanden en verbruikslanden; de Commissie is op dit gebied 
actief gebleven en was medesponsor van de in september 1995 te Puerto La Cruz, 
Venezuela, gehouden Internationale Energieconferentie, waar ministers van 
producenten- en consumentenlanden bijeen kwamen om energiekwesties van 
wederzijds belang te bespreken. De Raad bevestigde opnieuw de noodzaak dat de 
Commissie deze regelmatige herzieningen bleef uitvoeren en maakte melding van het 
belang daarvan voor de Gemeenschap bij de discussies over energiebeleid. 
4. Het voorliggende verslag is gebaseerd op de opdracht in Conclusie van de Raad 
10369/92 van 30 november 1992, waarin de Commissie 'wordt aangespoord 
regelmatig de situatie op de oliemarkten en in de raffinagesector in de Gemeenschap 
te analyseren' en wordt gevraagd om 'in diepgaand overleg te treden met de olie­
industrie voorafgaande aan de invoering van milieubeschèrmingsmaatregelen, met 
name met het oog op de gevolgen van deze maatregelen voor de kosten voor 
producenten en consumenten'. Het verslag is opgesteld met inachtneming van de 
ontwikkelingen die sinds 1992 in de sector hebben plaatsgevonden, en het recente 
witboek over energiebeleid, dat een benadering ontwikkelt op basis van drie 
steunpilaren van het energiebeleid van de Gemeenschap, t.w. concurrentievermogen, 
milieu en voorzieningszekerheid, die alle voor deze sector van belang zijn. 
5. De doelstelling van het verslag is daarom de vaststelling en het onderzoek van de 
kernkwesties betreffende de sector van de aardolievoorziening,-raffinage en -handel, 
t.w. het goed functioneren van de raffinage-industrie, het milieu, de 
voorzieningszekerheid en de interne markt, en zonodig het verstrekken van 
commentaar over de draagwijdte daarvan voor de Gemeenschap. 
6. Het verslag is het resultaat van een uitgebreide analyse van de sector die volgde op 
langdurig overleg met afzonderlijke aardoliemaatschappijen en industriebonden, en 
inbreng van nationale overheden. De voornaamste punten en conclusies van die 
analyse worden hier gepresenteerd en hebben betrekking op de belangrijkste kwesties 
en conclusies, waarbij in een aantal bijlagen dieper op de kwesties wordt ingegaan 
binnen de totale algemene economische context. 
De aardolie-industrie 
7. Olie vormt verreweg het grootste bestanddeel van het bruto energieverbruik binnen de 
Gemeenschap. Het verbruik in kwantitatief opzicht zal naar verwachting in de 
volgende 25 jaar stijgen, ondanks een marginale teruggang in zijn procentueel aandeel 
van 42% naar 36 à 38%. Deze cijfers zijn afkomstig van de 2020-studie die als deel 
van het witboek over energiebeleid werd opgesteld; discussies over de wijze waarop 
deze waarden in overeenstemming kunnen worden gebracht met de internationale 
verplichtingen van de Gemeenschap ten aanzien van de emissies van broeikasgassen 
zullen plaatsvinden binnen meer specifiek aan deze kwestie gewijde fora. De 
Gemeenschap is 's werelds grootste netto-importeur van ruwe aardolie. De totale 
invoer en uitvoer van olieprodukten houden elkaar ongeveer in evenwicht, en vallen 
onder het communautaire open-handelsbeleid. 
8. De oliesector speelt een belangrijke rol in de communautaire economie. Derhalve is 
het goed functioneren van zijn diverse segmenten (met name de raffinage en de 
handel) voor de Gemeenschap op energiegebied in economisch en sociaal opzicht van 
strategisch belang geweest, en zal dit ook blijven. De sector maakt thans een periode 
van verandering door, met de mogelijkheid van nieuwe overeenkomsten en 
samenwerkingsverbanden wanneer ondernemingen zich aanpassen aan de nieuwe 
handelsomstandigheden in de Gemeenschap en de nieuwe marktkansen, met name in 
Azië. 
9. Het verslag is voornamelijk gericht op de 'downstream'-activiteiten (raffinage en 
handel) in de Gemeenschap. Deze twee zijn opgevat als volstrekt afzonderlijke 
activiteiten, ofschoon de aanwezigheid van raffinaderijen in de buurt van bepaalde 
markten, die een afspiegeling vormt van het belang van de distributiekbsten, ook 
meespeelt. Aardoliemaatschappijen zijn dikwijls verticaal geïntegreerd, vanaf de 
exploratie en winning ('upstream'-activiteiten) tot en met de raffinage en verkoop 
('downstream'-activiteiten); zij houden zich in een aantal gevallen ook bezig met 
activiteiten op het gebied van de chemie. De financiële resultaten van de gehele keten 
wordt vaak beschouwd als een maat voor de gezondheid of winstgevendheid van de 
industrie, en een aantal recente bekendmakingen van de geconsolideerde winst is 
gunstig geweest. Het is echter belangrijk dat elke activiteit afzonderlijk wordt 
bekeken, omdat het mogelijk is aan slechts één deel van de keten deel te nemen, 
bijvoorbeeld exploratie-ondernemingen, raffinage-ondernemingen en 
handelsondernemingen. Deze treden binnen bepaalde sectoren in concurrentie met 
elkaar; om deze reden dient iedere afzonderlijke activiteit afzonderlijk bekeken te 
worden. 
10. De raffinagesector heeft de Gemeenschap constant leveringen van olieprodukten, zoals 
brandstoffen voor het vervoer en voor verwarming, tegen concurrerende prijzen 
kunnen garanderen en heeft tegelijkertijd zijn milieugedrag verbeterd. Het verslag 
brengt echter een aantal ontwikkelingen aan het licht die een negatieve invloed 
kunnen hebben op het vermogen van de industrie om deze taak, waarvoor 
doorlopende investeringen nodig zijn, te blijven vervullen, vanwege het gegeven dat 
buiten de Gemeenschap in toenemende mate investeringsmogelijkheden aanwezig zijn 
die aantrekkelijker kunnen blijken dan die binnen de Gemeenschap. 
Winstgevendheid van de raffinage 
11. De raffinagesector heeft al enige tijd onder een geringe winstgevendheid te lijden. De 
marges op de meest eenvoudige raffinageprocessen, t.w. de eerste verwerking door 
distillatie, zijn op het ogenblik vrijwel nihil, terwijl de marges op de 
opwerkingsprocessen, die de tussenprodukten verbeteren, zoals katalytisch reformeren 
en kraken, te laag blijven. Afzonderlijke raffinaderijen zijn wellicht in staat om de 
bedrijfskosten te dekken, maar voor duurzame industriële ontwikkeling is het niet 
voldoende slechts de contante kosten terug te verdienen. 
12. De drie voornaamste aspecten van het probleem worden hieronder geschetst. Aan de 
raffinage- en de vraagzijde spelen twee factoren, t.w. het overschot aan 
raffinagecapaciteit en de produktenbalans (met name de onderlinge verhouding van de 
vraag naar benzine en naar diesel). Aan de aanvoerkant is in de structuur van de 
aardolievoorziening aan communautaire raffinaderijen een verschuiving naar lichtere 
aardoliën opgetreden. Deze zorgen voor hun eigen specifieke problemen, en hebben 
mede de prijsverschillen tussen produkten beïnvloed, zoals in het navolgende wordt 
uiteengezet. Het regelgevingskader waarbinnen de industrie werkzaam is heeft 
eveneens een cruciale invloed gehad (milieuwetgeving, fiscale heffingen op 
olieprodukten). 
13. Het overschot aan raffinagecapaciteit neemt twee vormen aan; één daarvan is een 
overschot aan distillatiecapaciteit voor aardolie in verhouding tot de hoeveelheid 
verwerkte aardolie. De tweede is een overschot aan conversiecapaciteit die de 
laagwaardige stookolie die bij de distillatie van aardolie wordt geproduceerd omzet in 
lichtere hoogwaardige produkten zoals benzine. 
14. In dit opzicht is het van belang te vermelden dat de schijnbare tegenstelling tussen de 
hoge gerapporteerde benuttingsgraad en een overschot aan capaciteit verklaard kan 
worden uit de slechte kwaliteit van de gegevens over de benutting. De procentuele 
benuttingsgraad wordt berekend op basis van de aanvankelijke nominale capaciteit van 
een raffinaderij, terwijl de exploitant dikwijls in staat is deze in de loop van de tijd te 
vergroten door verbetering van procesapparatuur als gevolg van de technologische 
vooruitgang. Gegevens over deze "opvoercapaciteit" zijn om concurrentieredenen niet 
noodzakelijk openbaar verkrijgbaar, .en in feite bestaat er een groter 
capaciteitsoverschot dan uit de gegevens blijkt. 
15. Het overschot aan distillatiecapaciteit voor aardolie bestaat reeds lange tijd, en 
alhoewel de industrie zich in de laatste 15 jaar krachtig heeft ingespannen om deze te 
verminderen, blijft er een overschot aanwezig, al wordt dat kleiner, De bovenvermelde 
toename door "opvoercapaciteit", die ook wordt gerealiseerd in conversie-installaties, 
is niet bevorderlijk voor het verhelpen van deze situatie. 
16. Het overschot aan conversiecapaciteit is tot stand gekomen door de overinvestering 
van de laatste jaren, die voornamelijk om twee redenen heeft plaatsgevonden. In de 
eerste plaats trad een verandering op in de samenstelling van de vraag naar 
aardolieprodukten. Er werd een andere verhouding tussen benzine en diesel voorspeld 
dan feitelijk optrad: de groei in de vraag naar diesel werd onderschat en de groei in 
de vraag naar benzine werd overschat (in feite daalde de vraag naar benzine). 
17. Ten tweede werd voor de aardolievoorziening voorspeld dat de voor de betrokken 
periode beschikbare aardoliesoorten gemiddeld zwaarder zouden worden terwijl deze 
in werkelijkheid lichter werden. Dit was op zijn beurt weer het gevolg van het lichter 
worden van het "mandje" van aardoliën die door Saoedi-Arabië op de markt werden 
gebracht, met het doel de olie-inkomsten van dat land zoveel mogelijk op te voeren 
en van veel beter dan verwachte produktiecijfers van aardolie uit de Noordzee, die in 
het algemeen licht is. Dit werd mogelijk gemaakt door kostenverminderingen en 
technologische vooruitgang in de 'upstream'-sector. Over het geheel genomen was 
daarom eerder minder dan meer conversiecapaciteit nodig omdat de raffinage van 
lichtere aardolie meer lichte produkten oplevert. 
18. Tenslotte kwam daar nog het belangrijke effect van de regelgeving bij. Er is een 
toename van de kosten van milieubeschermingsmaatregelen opgetreden die in de 
huidige marktsituatie niet onmiddellijk kan worden verrekend in de prijs van 
aardolieprodukten. Hoge schoonmaakkosten en de onvoorspelbaarheid van de hoogte 
van de accijnstarieven hebben ook hun invloed op investeringen in de raffinage 
uitgeoefend. 
19. De combinatie van deze drie elementen heeft verscheidene gevolgen. Op de korte 
termijn is er een discrepantie opgetreden tussen de raffinagecapaciteit en de vraag 
naar aardolieprodukten, die heeft geleid tot kleinere prijsverschillen tussen lichte en 
zware produkten, wat op zijn beurt weer tot een lagere rendement van de 
investeringen heeft geleid. Raffinaderij-eigenaren zijn gezien de hoge kosten van 
schoonmaak en afvloeiing van personeel niet gauw bereid om tot sluiting van 
raffinaderijen over te gaan. In plaats daarvan neigen zij tot een afwachtende houding, 
zolang de activiteiten een positief kassaldo opleveren, of trachten zij de raffinaderijen 
te verkopen, zelfs voor zeer lage prijzen, in plaats van deze te sluiten.. 
20. De toenemende betrokkenheid van de produktielanden bij de "downstream"-
activiteiten, die wordt verwelkomd als een blijk van binding met de markt van de 
Gemeenschap, levert een groep potentiële kopers op die uitgaan van verschillende 
strategische premissen en die hun intrede in de sector willen doen, met name wanneer 
raffinaderijen op gunstige voorwaarden verkrijgbaar zijn. Er zullen allicht nog meer 
sluitingen plaatsvinden, maar zelfs wanneer er raffinaderijen gesloten worden is er 
geen zekerheid dat de marges zullen verbeteren, aangezien de capaciteit doeltreffend 
kan worden vervangen door invoer. 
De afzet 
21. De situatie van de verkoopsector is binnen de Gemeenschap verschillend, maar is over 
het geheel genomen aanzienlijk beter dan die van de raffinage. Structurele verschillen 
op grond van het verleden spelen een belangrijke rol; ook hebben de verschillende 
niveaus van verticale integratie van de deelnemers in hun respectieve afzetgebieden 
een belangrijke invloed. Binnen de Gemeenschap bestaat.een algemene tendens naar 
verkleining van het aantal verkooppunten met per verkooppunt een overeenkomstige 
stijging van de gemiddelde omzet. Binnen de afzonderlijke Lid-Staten is echter het 
tempo van deze herstructurering onder invloed van een aantal factoren verschillend. 
22. De opmars van de grote supermarkten ten koste van de traditionele exploitanten in 
een aantal Lid-Staten is ook belangrijk geweest. Op dit ogenblik lijkt dit in het 
voordeel van de consumenten te zijn vanwege de aanzienlijk lagere verkoopprijzen; 
voor de traditionele exploitanten en met name de raffinaderijen is dit oorzaak van een 
aanzienlijk lagere winst in de meest betrokken afzetgebieden. Op zijn beurt tast dit het 
vermogen van de exploitanten aan om investeringen te blijven doen voor de 
verbetering van verkooppunten in die afzetgebieden en dit kan leiden tot nog meer 
sluitingen van verkooppunten. Ten tweede is een aantal exploitanten bezig met de ruil 
van verkooppunten teneinde hun aanwezigheid in bepaalde gebieden te versterken. Dit 
leidt vaak tot een vermindering van de kosten per eenheid, die met de consument kan 
worden gedeeld mits er voldoende concurrentie aanwezig blijft. Deze ontwikkelingen 
beïnvloeden de algehele structuur van de markt en dientengevolge is de rol van de 
traditionele exploitant aan het veranderen. Gezien de grootte van de verandering en 
het belang van de sector dienen deze ontwikkelingen in de gaten te worden gehouden. 
Milieukwesties 
23. Binnen de Gemeenschap bestaat grote bezorgdheid over het milieu en met name over 
de luchtkwaliteit. De burgers verlangen verbeteringen en in feite zijn er in dit opzicht 
specifieke verplichtingen aangegaan in het Raamverdrag inzake klimaatsverandering. 
Milieuwetgeving, met name met betrekking tot de 'downstream'-sector, is ingewikkeld. 
Milieumaatregelen hebben betrekking op de wijze van bedrijfsvoering in het 
raffinageproces zelf, de produktspecificaties en de apparatuur ter beperking van 
emissies in de distributieketen. De verbetering van bijvoorbeeld de 
brandstofspecificaties is echter geen op zichzelf staande activiteit en vereist nauwe 
samenwerking met andere industriële sectoren. Dit is het geval geweest met het Auto-
Olie-programma waarbij wordt gezocht naar het juiste evenwicht tussen de meest 
rendabele maatregelen. 
24. Het Auto-Olie-programma is een van de Commissie, de raffinage-industrie 
(EUROPIA) en de auto-industrie (ACEA) afkomstig initiatief betreffende de 
luchtkwaliteit, emissies, brandstoffen en motortechnologie. De doelstelling werd 
omschreven als het ten behoeve van beleidsmakers verzorgen van een objectieve 
beoordeling ten aanzien van het meest rendabele pakket maatregelen, met inbegrip 
van voertuigtechnologie, brandstofkwaliteit en plaatselijke maatregelen, die nodig zijn 
om de emissies van het wegvervoer terug te dringen naar een niveau dat in 
overeenstemming is met het bereiken van de nieuwe luchtkwaliteitsnormen die binnen 
de Gemeenschap in ontwikkeling zijn. 
25. Specifieke maatregelen worden dikwijls stapsgewijs ingevoerd en op elk tijdstip is de 
industrie bezig met de inbedrijfstelling van nieuwe apparatuur die een antwoord is op 
eerdere wetgeving, met de planning over hoe de toekomstige, in bestaande wetgeving 
gespecificeerde, streefwaarden kunnen worden gehaald en met besprekingen over hoe 
nog meer verbeteringen kunnen worden bereikt. Deze maatregelen vergen van de 
industrie grote investeringen in de raffinaderijen en in de installaties voor opslag en 
distributie, en elke nieuwe beschermingsmaatregel, zoals de verdere verlaging van 
emissieniveaus, is in het algemeen verhoudingsgewijs duurder dan de voorgaande 
maatregelen, aangezien de technische eisen van nog weer grotere verbeteringen 
dienovereenkomstig toenemen. Een aantal ramingen van de mogelijke kosten is 
opgenomen in tabel D.5 in de bijlage. 
26. De gehele Gemeenschap heeft baat bij een verbeterde luchtkwaliteit en gezien de 
hoogte van de vereiste investeringen en het lange-termijnkarakter van de raffinage-
industrie bestaat er een duidelijke behoefte aan consistente en voorspelbare 
regelgeving op basis van een rentabiliteitsaanpak, om te waarborgen dat deze 
voordelen kunnen worden gerealiseerd. 
Voorzieningszekerheid 
27.* De voorzieningszekerheid blijft, zoals aangegeven in het witboek over energiebeleid, 
een belangrijke kwestie, ofschoon het risico van een ernstige bedreiging voor de 
communautaire zekerheid van de aardolievoorziening op de korte termijn gering wordt 
geacht. De omstandigheden zijn belangrijk veranderd ten opzichte van de crisis- en 
bijna-crisissituaties van zo'n twintig jaar geleden, toen de bronnen en markten voor 
aardolie en aardolieprodukten veel minder gediversifieerd, doorzichtig en doelmatig 
waren dan tegenwoordig. 
28. Desalniettemin, omdat de Gemeenschap sterk afhankelijk zal blijven van 
geïmporteerde aardolie, blijft de noodzaak tot waakzaamheid voor de korte en de 
lange termijn aanwezig. Meer dan driekwart van de bewezen wereldreserves aan 
aardolie bevindt zich in gebieden die in politiek en/of economisch opzicht potentieel 
onstabiel zijn, en dit benadrukt de voortdurende noodzaak van maatregelen, die 
zonodig moeten worden aangepast aan zich wijzigende marktomstandigheden, om 
mogelijke plotselinge ontwrichtingen van de olievoorziening op te vangen, die zeer 
schadelijk zouden zijn voor de economieën van de wereld en van de Gemeenschap. 
Wanneer in aanmerking genomen wordt dat een zekere voorziening van geraffineerde 
olieprodukten een onmisbaar element vormt voor het sociaal-economisch welzijn van 
onze bevolking, dan is het bestaan van een sterke en concurrerende raffinagesector in 
de Gemeenschap van strategisch belang. 
29. Teneinde de huidige stabiliteit te beschermen dient de ontwikkeling van goede 
betrekkingen tussen produktielanden en verbruikslanden te worden gecontinueerd, en 
dienen de dialoog en afstemming van belangen langs de weg van wederzijdse 
8 
investeringen en exploitatieovereenkomsten te worden voortgezet. Technologische 
verbeteringen die de exploitatie van nieuwe terreinen mogelijk maken zullen hieraan 
een bijdrage leveren en de spreiding van de voorziening verder verbeteren. Er 
beginnen zich thans investeringsmogelijkheden voor communautaire bedrijven voor te 
doen in de 'upstream'-sector van OPEC- en niet-OPEC-produktielanden, en de 
investeringen van produktielanden in de communautaire 'downstream'-sector blijven 
doorgaan. Deze stappen versterken het wederzijdse belang van beide partijen bij een 
succesvol functioneren van de oliesector in zijn geheel, en verdienen waardering zo 
lang zij op marktbeginselen zijn gebaseerd. 
De interne markt 
30. De interne markt in de oliesector is betrekkelijk goed ontwikkeld en doorzichtig in 
vergelijking met de overige energiesectoren. Veel ontwikkelingen in de raffinagesector 
vloeien voort uit het feit dat de interne Europese markt deel uitmaakt van de grotere 
wereldmarkt met wereldwijde concurrentie. Duidelijk is dat sinds 1 januari 1993 
tussen de Lid-Staten zeer weinig onderlinge aanpassing van de accijnstarieven tot 
stand is gekomen. Zoals is aangegeven in het witboek over energiebeleid is dit een 
gebied waarop vooruitgang moeilijk is vanwege het grote scala van belangen en 
standpunten, maar de inspanningen om concurrentievervalsing weg te nemen worden 
voortgezet. 
31. Op overeenkomstige wijze blijven op het terrein van technische normalisatie van 
produkten binnen de Gemeenschap nog steeds vele voorbeelden van verschillende 
normen voor in wezen overeenkomstige produkten, waardoor de voordelen van de 
interne markt niet ten volle kunnen worden verwezenlijkt. 
Conclusies 
32. Een gezonde aardoliesector vormt een basis voor sociale en economische vooruitgang 
in de Gemeenschap, draagt zorg voor de noodzakelijke voorzieningszekerheid tegen 
concurrerende prijzen en kan verbeteringen op het gebied van de milieubescherming 
financieel dragen. De zekerstelling van de olievoorziening tegen redelijke kosten voor 
de Gemeenschap hangt sterk af van het soepel functioneren en de stabiliteit van de 
internationale oliemarkt. Daarom is nodig dat doorgegaan wordt met de bevordering 
en ontwikkeling van een beleid van dialoog en samenwerking met de voornaamste 
communautaire aardolieleveranciers en concurrenten op de internationale markt, en 
met de handhaving en het uitdragen van het in het "Energy Charter Treaty" 
vastgelegde energiehandvest. 
33. Het is uiterst belangrijk dat een goed investeringsklimaat wordt ontwikkeld. Alhoewel 
de industrie in haar geheel thans een over het algemeen goed financieel resultaat laat 
zien, voornamelijk dankzij de verticale integratie en de spreiding van activiteiten, 
heeft in werkelijkheid de communautaire raffinagesector in de laatste paar jaren een 
tijd van zeer slechte winstgevendheid meegemaakt, wat wordt veroorzaakt door 
marktomstandigheden en door factoren in verband met de regelgeving. 
34. Deze situatie leidt op de korte termijn waarschijnlijk tot een proces van 
herstructurering, dat zal resulteren in de sluiting of de verkoop van raffinagecapaciteit, 
en dat in zekere mate al is begonnen. Het is echter niet mogelijk exact te voorspellen 
waar en wanneer, of zelfs m, .r hoeveel, capaciteit hiermee gemoeid zal zijn vanwege 
het grote aantal factoren dat hier binnen de Gemeenschap een rol bij speelt. Ten 
aanzien van de mate van de toekomstige rationalisatie in de sector benadrukt de 
Commissie dat, evenals in de jaren '80, de afzonderlijke raffinadeurs zelf 
verantwoordelijk moeten blijven voor het nemen van beslissingen over het sluiten van 
capaciteit. Deze beslissingen dienen uit kostenoogpunt zo doeltreffend mogelijk te zijn 
en in overeenstemming te zijn met de concurrentieregels van het Verdrag. De 
Commissie zal de situatie met aandacht blijven volgen en besprekingen met de 
industrie en de Lid-Staten voeren. 
35. Het communautaire belang op de lange termijn is gediend met een sterke, 
technologisch geavanceerde raffinage-industrie. Deze draagt bij tot de 
voorzieningszekerheid en het concurrentievermogen in het algemeen, en met name dat 
van de sector zelf en de petrochemische sector, inclusief de "bijbehorende diensten- en 
apparatuurindustrie, en natuurlijk ook tot de werkgelegenheid in de Gemeenschap. 
Ook moet onderkend worden dat er een groeiende concurrentie voor investeringen 
bestaat van gebieden buiten de Gemeenschap met nieuwe krachtige groeimarkten. 
36. Het milieubeleid en de noodzakelijke wetgeving voor het bewerkstelligen van de 
gewenste verbeteringen van de luchtkwaliteit zal grote gevolgen voor de sector blijven 
hebben, met name vanwege de omvang van de vereiste investeringen. Het belang 
daarvan zal invloed blijven uitoefenen op de activiteiten op het gebied van de 
raffinage en van de handel. Maatregelen dienen samenhangend te zijn binnen een 
consistent en voorspelbaar kader, dat gebaseerd is op een rigoureuze bewaking van 
het rendement. 
37. De Commissie onderkent dat, alhoewel de Lid-Staten in het algemeen hun 
accijnstarieven hebben verhoogd, ten aanzien van deze tarieven zeer weinig 
onderlinge aanpassing heeft plaatsgevonden. De Commissie heeft een brede 
raadplegingsprocedure opgestart, voordat zij zal gaan overwegen welke voorstellen 
voor de verbetering van het functioneren van de interne markt noodzakelijk zijn 
(ingeval dit nodig is). Daarnaast beveelt de Commissie nadere studie aan naar 
mogelijke verbeteringen op het gebied van de technische normalisatie van produkten. 
38. De Commissie zal de aardoliesituatie, de raffinage-industrie en de verkoopsector in de 
Gemeenschap regelmatig analyseren, en zal trachten tot een beter en nauwkeuriger 
begrip te komen van de situatie met betrekking tot de raffinagecapaciteit en de 
benuttingsgraad, gezien het belang van deze bedrijfsactiviteiten voor de formulering 
van energiebeleid en voor de geslaagde tenuitvoerlegging van de in het witboek over 
energiebeleid aangegeven aanbevelingen. 
10 
BIJLAGE A 
Algemene economische samenhang 
Het krachtige herstel van de communautaire economie in 1994 maakte plaats voor een 
uitgesproken afzwakking van de groei in 1995. De groei van de produktie, die gedurende 
perioden van 1994 een waarde van 4% bereikte, ligt voor geheel 1995 waarschijnlijk in de 
buurt van 2,5%. De vooruitzichten voor 1996 zijn thans minder gunstig dan voorheen 
aangenomen werd en het lijkt nü waarschijnlijk dat de groei lager dan 2% zal uitvallen. De 
belangrijkste krachten die de groei vooruitzichten voor de Europese economie bepalen zijn 
gunstig en wijzen op een hernieuwde opleving van de groei van de economische activiteit 
gedurende het jaar, en alhoewel het gemiddelde voor 1996 waarschijnlijk onder dat van 
1995 zal liggen, zou de onderliggende trend daarentegen positief zijn. 
De belangrijkste positieve krachten voor economische groei zijn: 
de wereldeconomie buiten de Gemeenschap is in een gezond tempo aan het groeien; 
de uitgangspunten van de communautaire economie in termen van lage inflatie, 
gematigde looneisen en gezonde winstgevendheid van investeringen zijn gunstig; en 
het monetaire beleid is minder strak geworden. 
Buiten de Gemeenschap is de economische activiteit sinds 1992 in een flink tempo 
gegroeid. Met de snelle integratie van de opkomende markten in Azië en Midden- en Oost-
Europa in de wereldeconomie en het merkbaar worden van de voordelen van de in de 
Uruguay-ronde van het GATT overeengekomen handelsliberalisatie heeft de wereldhandel 
een nieuwe dynamiek gekregen. De hoge groei van de exportmarkt lijkt vertraagd te zijn 
maar het vooruitzicht voor de buitenwereld blijft betrekkelijk gunstig. 
11 
BIJLAGE B 
De aardolievoorziening 
B.I Wereldenergiereserves 
Na de olieschokken van 1973 en 1980 zijn nu lange-termijnaanpassingen tot stand 
gebracht en hebben energieaanbod en -vraag een nieuw evenwicht bereikt. Als gevolg 
hiervan worden de wereldenergiereserves voor. de middellange termijn toereikend 
geacht en zullen zij voor deze periode naar verwachting geen fysieke beperking 
vormen. 
De bewezen energiereserves zijn goed voor ongeveer 43 jaar (grafiek BI). 
Ongetwijfeld is dit de laagste hulpbron/produktieverhouding (bewezen reserves ten 
opzichte van de huidige jaarlijkse produktie) van alle fossiele brandstoffen, ofschoon 
deze oliereserves qua energie-inhoud gelijkwaardig zijn met de gasreserves (ca. 
135 miljard ton olie-equivalent). Nieuwe ontdekkingen en hogere winningsom vang 
van bestaande velden zijn al vele jaren gelijk aan of groter dan het verbruik: de 
bewezen reserves zijn sinds het midden van de jaren '60 verdrievoudigd. In 
wereldpolitiek opzicht is het van buitengewoon belang dat 65% van deze reserves zich 
in het Midden-Oosten bevindt, nog eens 11% in Venezuela en Mexico, en 6% in de 
GOS-landen (grafiek B.2). 
De bewezen wereldreserves aan vaste brandstoffen (bij de huidige produktie-
hoeveelheid) zijn voldoende voor meer dan 200 jaar, en de bewezen gasreserves voor 
ongeveer 65 jaar. De laatste zijn in recente tijden evenveel toegenomen als de (sterk 
gestegen) vraag naar deze brandstof. 70% van de wereldgasreserves bevindt zich in 
het GOS of het Midden-Oosten, en een groot deel daarvan ligt voldoende dichtbij 
voor een economische levering aan West- of Midden-Europa. 
Er bestaat onzekerheid over het effect van een verschuiving in de vraag naar olie. De 
vraag naar olie zal snel toenemen, met name in China, India en andere zich snel 
ontwikkelende landen in het Verre Oosten. Ofschoon er dus op de middellange 
termijn waarschijnlijk geen tekort aan olie zal ontstaan, zou er groeiende concurrentie 
van de opkomende economieën kunnen komen, met name omdat zowel de VS. als 
Europa in toenemende mate van de invoer van energie afhankelijk zullen worden 
B.2 De wereldwijde aardolievoorziening 
Vanaf het midden van de jaren '80 had de OPEC wat van haar aandeel 
teruggewonnen, dat zij na de olieprijsschokken van de 70-er jaren aan de nieuwe niet-
OPEC-produktielanden had verloren. In de afgelopen jaren echter heeft de 
vooruitgang op het gebied van de technologie en kostenvermindering in de olie­
exploratie en -produktie, met name in het Noordzeegebied,, geleid tot een lager dan 
verwacht aandeel van de OPEC in de groeiende vraag naar olie (grafieken B.3 en 
B.4) 
12 
De prognose van de vraag naar olie laat een voortdurende stijging zien, die heel 
geleidelijk het evenwicht tussen aanbod en vraag in de wereld onder druk zal zetten. 
Dit zal de behoefte aan olie uit niet-OPEC-produktielanden doen toenemen, maar ook 
de leveringen van OPEC-landeh zullen zeker toenemen, met name van de landen in 
het Midden-Oosten en van Venezuela, die over grote reserves beschikken. Er is reeds 
een reserve-produktiecapaciteit van 2-3 miljoen vaten per dag beschikbaar, 
voornamelijk in de landen aan de Perzische Golf, zonder rekening te houden met een 
mogelijke produktie van Irak met een omvang van ca. 2 miljoen vaten per dag. 
Tussen 1985 en 1994 bedroeg de wereldprijs van aardolie (op basis van Brent-olie in 
huidige valutawaarde) ongeveer US$ 20 per vat, tegenover ongeveer US$ 40 per vat 
van 1975 tot 1985. De laatste drie jaar was de prijs eerder US$ 17 per vat (grafiek 
B.5). Het gezond verstand zegt dat de olieprijs naar verwachting in de komende tien 
tot vijftien jaar zal stijgen (voor inflatie gecorrigeerd), zij het zeer gematigd. Zelfs 
tegen de achtergrond van een onder druk staand evenwicht tussen vraag en aanbod 
wordt verwacht dat de prijzen van aardolie slechts een matige stijging zullen vertonen, 
en wel om de volgende redenen: 
(i) Lagere exploratie- en produktiekosten tengevolge van de technologische 
vooruitgang 
In veel van de grotere niet-OPEC gebieden zijn de olievelden al lange tijd in 
produktie, en hun reserves zijn aardig op weg naar uitputting. De winning van olie 
in de VS. (met uitzondering van Alaska) is grondiger en langer geweest dan 
vrijwel overal elders in de wereld. Zelfs in Alaska, waar de vondsten toch van 
recentere datum zijn, neemt de produktie af. De daling van de olieprijs in het 
midden van de jaren '80 droeg aan dit verschijnsel bij door een gedeelte van deze 
ni et-OPEC-produkti e oneconomisch te maken. Veel oudere niet-OPEC-vel den 
hebben echter een verjonging ondergaan, of zijn tenminste niet zover achteruit 
gegaan als verwacht werd. Het technische antwoord- van de olie-industrie op de 
uitdaging van economische oliewinning bij lagere olieprijzen heeft de 
verwachtingen overtroffen. 
Er heeft een belangrijke verlaging van de kosten van opsporing en winning van olie 
plaatsgevonden. Ofschoon ter verhoging van de produktiviteit het personeelsbestand 
werd ingekrompen, heeft de technologie de grootste bijdrage geleverd. 
Exploratietechnieken zijn doelmatiger geworden en een verbeterde boortechnologie 
heeft de produktiecapaciteit van. olievelden belangrijk vergroot. Kleine, voorheen 
oneconomische olievelden in de Noordzee kunnen thans worden geëxploiteerd met 
behulp van specialistische produktievaartuigen; horizontaal boren heeft zich in 
slechts enkele jaren tot een wijdverbreide techniek ontwikkeld en vormt een 
methode waarmee de produktiecapaciteit van olievelden belangrijk kan worden 
vergroot. Tegelijkertijd hebben veel overheden hun fiscale regime gewijzigd 
teneinde de exploratie en produktie te stimuleren. De schattingen van de 
kostenvermindering lopen uiteen, maar het is geen onmogelijke veronderstelling dat 
de opsporingskosten in de laatste tien jaar gehalveerd zijn. Wanneer de 
technologische ontwikkeling eenmaal heeft plaatsgevonden, kan deze niet meer 
ongedaan worden gemaakt. Ook zal de technologie niet stil blijven staan: zelfs als 
13 
de toekomstige vooruitgang niet opweegt tegen die van het jongste verleden, dan 
zullen verdere ontwikkelingen bijdragen tot een afzwakking van de toekomstige 
olieprijsstijgingen. 
(ii) Toenemende wereldreserves 
Toevoegingen aan de oliereserves hebben tenminste even snel plaatsgevonden als 
het verbruik. Toch moeten nog grote delen van de wereld worden geëxploiteerd of 
zijn zelfs nog niet geëxploreerd geweest. Mogelijke nieuwe pliegebieden omvatten 
het westen van de Shetland Eilanden, de Barentszee, het Nationale wildreservaat 
van Alaska, het zuiden van de Atlantische Oceaan en Zuidoost-Azië. Ofschoon olie 
natuurlijk geen onuitputtelijke hulpbron is, lijkt de reservebasis van olie nog voor 
lange tijd geen probleem te zullen vormen. Er moet echter wederom worden 
opgemerkt dat de traditionele OPEC-olieproducenten naar verwachting de 
belangrijkste eigenaars van de wereldreserve zullen blijven. 
(iii) De veranderende invloed van de OPEC 
De OPEC onderkent dat prijzen niet alleen bij voorkeur gematigd dienen te zijn, 
maar dat stabiele prijzen zijn belang op lange termijn zullen dienen. De 
geschiedenis heeft geleerd dat prijsschokken slechts de vraag smoren. Op grond van 
deze ervaring zal de OPEC in de toekomst waarschijnlijk een meer marktgerichte 
aanpak van prijsstelling en levering kiezen, zodat de prijzen zullen worden bepaald 
door factoren van vraag en aanbod. 
(iv) Herintegratie van de aardolie-industrie in de wereld 
De groeiende deelname van de produkti elanden aan de communautaire 
'downstream'-activiteiten is in de laatste jaren gevolgd door openstelling van hun 
'upstream'-sector voor bedrijven in de verbruikslanden. Dit proces van herintegratie 
zal waarschijnlijk worden voortgezet én zich over de wereld uitbreiden, en zal de 
stabilisering van de wereldoliemarkten ondersteunen. 
(v) Toenemende perfectionering van de oliemarkten 
De oliemarkten zijn bij hun activiteiten steeds geavanceerder geworden. Zij zijn 
veel doorzichtiger geworden dankzij de revolutie op het gebied van de informatie­
technologie, en de onderliggende tendensen die de markten bewegen worden thans 
veel beter begrepen. Dat wil niet zeggen dat de markt niet veranderlijk zal zijn -
uiteindelijk is dat de bestaansreden van markten. Maar het vooruitzicht van 
langdurige olieprijscrises die door ondoorzichtigheid van de bepalende factoren 
worden veroorzaakt is minder waarschijnlijk geworden. 
(vi) Overheidsmaatregelen om noodvoorziening te bevorderen 
Er zijn nu doeltreffende maatregelen op wereldniveau getroffen (met name door de 
IEA) en op regionale niveaus (zoals door de EU) om mogelijke onderbrekingen van 
de voorziening op te vangen. De Golfoorlog herinnerde de wereld er aan dat deze 
14 
maatregelen bestaan en kunnen werken. Zowel het IE A als de EU houden zich 
oezig met het aanpassen van deze maatregelen aan de zich wijzigende 
marktomstandigheden. 
(vii) Alternatieven voor aardolie 
Het is de moeite waard stil te staan bij mogelijke alternatieven voor olie. In twintig 
jaar is olie in de ontwikkelde wereld daadwerkelijk . uit de 
stoomopwekkingsystemen (met name voor de elektriciteitsopwekking) verdrongen, 
eerst door kolen, dan door nucleaire brandstof. Thans is de beurt aan aardgas. In de 
komende tien tot vijftien jaar zou de vraag in Europa naar gas met 40% kunnen 
toenemen, waarvan de helft voor rekening van de elektriciteitsopwekking zal 
komen. Ofschoon olie zijn bijna volledige monopoliepositie in de vervoersector zal 
behouden, zal het moeten strijden om een kleiner aandeel in een statische markt: 
niet direct een omgeving voor prijsverhogingen Op de lange termijn zullen 
hernieuwbare energiebronnen, zoals zonne-energie, windenergie, biomassa en 
geothermische energie, die weinig of geen verontreiniging veroorzaken, de 
belangrijkste duurzame, energievorm zijn, en de Commissie zal, zoals aangegeven 
in het witboek over energiebeleid, een strategie voor verdere ontwikkeling 
aanbieden in de vorm van een Mededeling. 
B.3 De aardolievoorziening van de Europese Unie 
B.3.1 Reserves 
Europa beschikt over aanzienlijke steenkool voorraden ofschoon deze in afnemende 
mate zullen worden geëxploiteerd. De olie- en gasreserves, die naar wereldmaatstaven 
bescheiden zijn, zullen naar verwachting een belangrijke energiebron voor eigen 
gebruik blijven. 
De totale bewezen oliereserves van West-Europa bedragen minder dan de helft van de 
gasreserves (2,3 miljard ton tegen 4,9 miljard ton olie-equivalent aan gas). Het 
grootste deel van deze reserves bevindt zich onder de Noordzee. De communautaire 
oliereserves bedragen 0,9 miljard ton, terwijl bijna "alle overige Europese reserves aan 
Noorwegen toebehoren. De Europese reserves zijn bij de huidige produktie voldoende 
voor net 8 jaar, ofschoon de reserves bijna net zo snel worden vervangen als zij 
opgebruikt worden, zodat met inachtneming van de waarschijnlijke reserves de 
werkelijke levensduur aanzienlijk langer zal zijn. 
B.3.2 Produktie 
De energieproduktie in de EG zal naar verwachting rond 2000 aan zijn top staan; de 
prognose is dat daarna alle primaire brandstoffen, met uitzondering van duurzame 
energiebronnen, in bescheiden mate zullen terugvallen. Het is onwaarschijnlijk dat 
tegen het jaar 2005 de energieproduktie. van de EÇ. onder die van 1992 zal zijn 
gedaald. 
15 
De communautaire olieproduktie uit de Noordzee bereikte zijn top in het midden van 
de jaren '80 en viel in de paar jaren daarna vrij snel terug. De produktie is echter 
sinds 1991 in feite weer aan het toenemen, omdat de technologische vooruitgang bij 
de exploratie en produktie, en gunstiger belastingregimes mogelijk maakten dat 
nieuwe kleine velden economisch in produktie konden worden gebracht en dat de 
opbrengsten van bestaande velden werden vergroot. Dientengevolge wordt een nieuwe 
teruggang niet eerder verwacht dan tegen het eind van de jaren '90. 
B.3.3 Afhankelijkheid van de invoer 
Europa heeft al vele jaren een tekort op de energiebalans, ondanks een reeds lang 
gevestigde en aanzienlijke binnenlandse steenkoolwinning, en, meer recent, de 
ontwikkeling van belangrijke olie- en gasreserves in Noordwest-Europa en een 
belangrijke kernenergiesector. Een stijgende vraag naar energie in de EG en een 
dalende binnenlandse produktie van primaire energie zal leiden tot een toenemende 
afhankelijkheid van invoer uit derde landen, met name het Midden-Oosten en het 
GOS 
De afhankelijkheid van de EG van ingevoerde energie (dwz. de energie-invoer als 
percentage van het bruto binnenlands energieverbruik) bedraagt thans ongeveer 48%. 
Ofschoon de afhankelijkheid tegen het jaar 2000 slechts weinig hoger zal zijn, kan 
deze oplopen tot 55% in het jaar 2005, waarna zij scherp zal stijgen. 
De belangrijkste verandering in invoerafhankelijkheid treedt op bij steenkool: door de 
daling van de binnenlandse produktie steeg de communautaire invoer van 29% van 
het verbruik in 1990 naar ongeveer 44% thans, en zal zij naar verwachting in het jaar 
2005 oplopen tot 50%. 
De afhankelijkheid van gas is ongeveer 40% en de voor de komende tien jaar 
voorspelde sterke groei van de vraag doet die waarde tegen het midden van het 
volgend decennium toenemen tot meer dan 55%. 
De afhankelijkheid van de EG van de invoer van olie is reeds hoog (zie grafiek B.6). 
In 1990 nam de invoer bijna 80% van het verbruik voor zijn rekening, ofschoon de 
huidige hoge communautaire produktie uit de Noordzee deze waarde in feite licht 
heeft verminderd. Noorwegen meegerekend zakt deze waarde tot 60%. Aangezien de 
geraamde lange-termijnterugval in de communautaire aardolieproduktie naar 
verwachting in 2005 maar pas begonnen zal zijn en de verwachte vraag naar 
aardolieprodukten een blijvend bescheiden groei te zien zal geven, kan verwacht 
worden dat de communautaire afhankelijkheid van invoer tegen 2005 zal stijgen tot 
83%. 
B.3.4 Kwaliteit van de aardolie 
Tot vrij kort geleden (ca. 1993) was de kwaliteit van het in Europese raffinaderijen 
verwerkte vat aardolie (dwz. het totale mengsel van aardoliën) geleidelijk aan steeds 
zwaarder aan het worden. De produktie van de binnenlands geproduceerde aardoliën, 
16 
die doorgaans van betrekkelijk hoge kwaliteit waren, was gedaald, terwijl de invoer 
van zwaardere aardoliën was toegenomen. Dit versterkte het effect op de raffinage 
van de toenemende vraag naar kwalitatief hoogwaardige olieprodukten voor het 
vervoer en leidde tot belangrijke investeringen in nieuwe installaties om zware 
oliefracties om te zetten in lichtere. Vanaf 1993 echter trad als gevolg van de hierna 
vermelde factoren een verandering op in de gemiddelde zwaarte van het "mandje" van 
aardoliën in. de EG. (In grafiek B.7 worden de ontwikkelingen in de gemiddelde 
zwaarte van aardoliën van vóór en nâ eind 1993 weergegeven). 
In de laatste twee jaar heeft de oliewinning uit de Noordzee een opleving ondergaan. 
Als gevolg daarvan is het totale niveau van de olie-invoer in Europa licht gedaald. De. 
netto-invoer van aardolie in de EG-12 in 1994 was 27 miljoen ton (6,5%) lager dan in 
1992. 
In de kwaliteit van de ingevoerde aardoliën is ook een wijziging opgetreden. 
Aardoliën uit de OPEC-landen zijn doorgaans van een zwaardere kwaliteit, maar niet 
alleen is hun aandeel in de wereldolievoorziening in de laatste jaren enigszins 
gedaald, maar bovendien is de algehele kwaliteit verbeterd. Dit is het gevolg van een 
bepaalde strategie van Saoedi-Arabië om de uitvoer van de waardevolle lichte 
oliesoorten zoveel mogelijk op te schroeven, in plaats van de middelzware en zware 
oliesoorten, om de aanzienlijke daling van de olie-inkomsten te compenseren die 
optrad na de belangrijke prijsdaling van 1986. Dit omvatte de ontwikkeling door 
Saoedi-Arabië van onlangs ontdekte olievelden die zeer lichte aardoliën bevatten. 
Tenslotte is het aanbod van condensaten en NGL's (Natural Gas Liquids) reeds een 
aantal jaren aan het toenemen. Gemengd met aardolie of direct geïmporteerd voor 
gebruik als raffinaderij grondstof hebben deze geleid tot een lichter worden van het 
"wereldolievat". 
De bovengenoemde onverwachte lichtere samenstelling van het "wereldolievat" is één 
van de voornaamste oorzaken van de huidige slechte winstgevendheid van de 
communautaire raffinaderijen. 
Het is moeilijk voorspelbaar welke richting de kwaliteit van de door de 
communautaire raffinaderijen verwerkte aardoliën zal opgaan. Op de zeer lange 
termijn zullen de uitgebreide reserves aan middelzware en zware aardoliën in het bezit 
van de landen van het Midden-Oosten uiteindelijk een groeiend aandeel van de 
communautaire behoefte dekken wanneer de binnenlandse reserves uitgeput zijn. Op 
korte termijn zou de samenstelling van de aardolievoorziening wel eens van hogere 
kwaliteit kunnen zijn dan voorheen was verwacht. 
B.3.5 Voorzieningszekerheid 
Op dit ogenblik bestaat er in het algemeen weinig reden tot bezorgdheid met 
betrekking de huidige en tot de toekomstige vooruitzichten voor de 
voorzieningszekerheid van aardolie. De omstandigheden zijn aanzienlijk gewijzigd ten 
opzichte van de crisis- en bijna-crisissituatie van zo'n 20 jaar geleden toen zowel de 
17 
voorziening van aardolie als die van olieprodukten veel minder gediversifieerd waren 
dan vandaag de dag het geval is (zie de tabellen B.l, 2, 3, 4, 5 en 6). 
Sterker nog, het is mogelijk dat gedurende een aantal jaren het aanbod van de vraag 
zal overtreffen. Desalniettemin dienen de aannamen met betrekking tot de stabiliteit 
van de aardolievoorziening voortdurend opnieuw te worden getoetst. Zoals reeds is 
aangegeven, ligt in feite meer dan driekwart van de wereldreserves aan aardolie in 
gebieden die in politiek en/of economisch opzicht potentieel onstabiel zijn. Deze 
zullen in de toekomst de belangrijkste voorzieningsbron voor de EG blijven. 
Het blijft daarom voor de EG noodzakelijk- er op toe te zien dat er goede 
betrekkingen tussen de produktielànden en de verbruikslanden worden bevorderd door 
middel van dialoog en het op één lijn brengen van belangen via investeringen en 
exploitatieovereenkomsten. Er dienen zich thans mogelijkheden aan voor investeringen 
in exploratie en produktie in de produktielànden, en de in de laatste jaren door 
ondernemingen in de produktielànden nagestreefde ontwikkelingen in de 
communautaire 'downstream'-sector blijven zich doorzetten. Deze patronen 
consolideren het wederzijdse belang van beide partijen bij een succesvol functioneren 
van de oliesector in zijn geheel. Voorbeelden van dit proces zijn: 
• de ontwikkeling van de samenwerking op energiegebied tussen de GCC-landen 
(Gulf Co-operation Countries) en de EU in de vorm van geleidelijke verticale 
integratie van de respectieve industrieën van de GCC en de EG, waarbij 
ondernemingen uit de GCC investeren in communautaire 'downstream'-activiteiten, 
en communautaire ondernemingen investeren in de exploratie en produktie in GCC-
landen; 
• de ondersteuning door de Commissie als medesponsor van de vierde Internationale 
Energieconferentie, die gehouden werd van 25-27 september 1995 te Puerto de la 
Cruz, Venezuela; 
• de deelname van de Commissie aan de Conferentie over de samenwerking tussen 
de landen van Europa en die rond de Middellandse Zee op 27 en 28 november 
1995 te Barcelona; 
• de oprichting van het Europese Energiestatuut, dat een kader zal bieden waarbinnen 
communautaire ondernemingen met vertrouwen kunnen investeren in de exploitatie 
van de olie- en gasvelden van het GOS en de landen van Midden- en Oost-Europa. 
Er dient nadere aandacht te worden besteed aan de wijze waarop deze dialoog kan 
worden gestimuleerd; dit verklaart waarom het, na de nieuwe door Frankrijk en 
Venezuela op de conferentie van juli 1991 te Parijs gegeven aanzet, voor de EG als 
de grootste olie-importeur ter wereld noodzakelijk is de politieke dialoog tussen de 
produktielànden en de verbruikslanden te ondersteunen en te bevorderen. 
Naast het streven naar bevordering van de voorzieningszekerheid door middel van de 
hiervoor beschreven politieke overeenkomsten blijft het voortdurend noodzakelijk te 
waarborgen dat er adequate regelingen gelden voor het opvangen van crisissituaties 
18 
door middel van de handhaving van voorraadverplichtingen en andere coördinerende 
activiteiten. In dit verband bestaat er in brede kring voldoening over het 
complementaire karakter van de IEA- en de EG-systemen en de voortdurende 
inspanningen van beide instelfingen om de noodzakelijke regelingen afgestemd te 
houden op de gewijzigde situatie van de oliemarkten en - dit geldt met name voor de 
EG - om de bestaande crisiswetgeving aan te passen aan het functioneren van de 
interne markt. 
Een andere kwestie die binnen de context van de voorzieningszekerheid naar voren 
komt is de algemene logistiek van de aardolievoorziening. De EG moet aandacht 
besteden aan de continuïteit van haar aardolievoorziening, en dient te letten op nieuwe 
mogelijkheden om deel te nemen aan dé voorzieningsovereenkomsten die voortkomen 
uit nieuwe bronnen van aardol ieproduktie en uit veranderende politieke 
omstandigheden. Voorbeelden hiervan omvatten het nieuwe pijpleidingnet dat ten 
behoeve van nieuwe GOS-produktie (met name uit de Kaspische Zee) in ontwikkeling 
of onderwerp van bespreking is, en de heropening van de ADRIA-pijpleiding in 
Kroatië, alsook de mogelijkheden die met betrekking tot de uitvoer van Russische 
aardolie worden overwogen in het kader van de in het Verdrag opgenomen 
ondersteuning van het transeuropese netwerk. 
19 
BIJLAGE C 
Vraag en aanbod van olieprodukten 
Cl De wereldsituatie 
Het wereldenergieverbruik is in de laatste dertig jaar meer dan verdubbeld, en bereikte 
in 1990 een waarde van 8,4 miljard ton olie-equivalent. Tussen 1974 (het jaar na de 
eerste belangrijke olieprijsschok) en 1992 bedroeg de jaarlijkse groei bijna 2%. De 
groei is onlangs gestokt vanwege de afname van het verbruik in de voormalige 
communistische landen, maar wanneer deze economieën zich herstellen zal de 
onderliggende trend zich voortzetten en zal de vraag naar energie naar verwachting 
weer groeien. Het IEA raamt dat het energieverbruik de komende 10 tot 15 jaar met 
2% of meer zou kunnen groeien. 
De splitsing in het verbruik van de EG-15 van 1369 miljoen ton olie-equivalent naar 
het soort primaire energiedrager geeft een overheersende positie van aardolie aan met 
574 miljoen ton per jaar, ofwel een aandeel van 43%, terwijl gas op flinke afstand op 
de tweede plaats komt met 277 miljoen ton olie-equivalent per jaar (20%). Alhoewel 
tegen 2005 het olieverbruik gestegen zal zijn tot 606 miljoen ton per jaar, daalt het 
aandeel van olie tot 39%, hoofdzakelijk ten gunste van gas en duurzame 
energievormen. (De grafieken Cl en C.2 geven respectievelijk de situatie voor ieder 
jaar aan). 
De verwachtingen van het IEA zijn dat de jaarlijkse totale groei van het 
aardolieverbruik van de OESO-landen tussen 1992-en 2010 zal uitkomen op 1% 
Buiten de OESO-landen zal het enige jaren duren voordat de groei van het 
energieverbruik in het GOS en de Midden- en Oosteuropese landen zich herstelt (maar 
naar verwachting tussen 1992 en 2010 nog altijd zal toenemen met zo'n 0,6% per 
jaar); de gemiddelde groei in de ontwikkelingslanden zal de hoge waarde van 4% per 
jaar bedragen. Kwantitatief gezien is de geraamde groei in de OESO-landen van 1% 
aanzienlijk meer dan de 4% van de ontwikkelingslanden. Met name zullen de 
ontwikkelingslanden rond de Stille Oceaan, aangevoerd door China en de "agressieve" 
economieën van Zuid-Korea, Taiwan en de ASEAN-landen, alsook Latijns-Amerika, 
bij deze groei voorop lopen. 
In de OESO-landen zal het aardolieverbruik in toenemende mate geconcentreerd 
blijven in de groeiende vervoersector, die de afnemende vraag in andere sectoren zal 
compenseren. In de ontwikkelingslanden zal de vraag in alle sectoren groeien 
vanwege de ontluikende behoefte aan energie in het algemeen en het ontbreken Van 
geschikte alternatieven voor olie in vele delen van de wereld. De groei zal het grootst 
zijn in de vervoersector. Ofschoon de vraag naar aardolie in de wereld zal blijven 
toenemen, zal deze overtroffen worden door de vraag naar andere belangrijke primaire 
energiedragers, met name naar gas. Alhoewel het procentuele aandeel terugloopt, zal 
aardolie de belangrijkste bron van energie voor de wereld blijven. 
20 
C.2 De communautaire vraag naar olieprodukten 
C.2.1 Statistische gegevens over de communautaire vraag naar olieprodukten 
In de laatste jaren is een afvlakking van de totale vraag opgetreden; voor de eerstvolgende 
tien jaar wordt een betrekkelijk bescheiden groei (ca. 0,5% per jaar) verwacht. In grafiek 
C.3 wordt de verwachte ontwikkeling van de olievraag van de EG-15 voor de jaren 1990-
2005 in beeld gebracht, uitgesplitst naar het soort olieprodukt, waarbij de ramingen vanaf 
1995 en volgende jaren zijn gebaseerd op het meest recente basisscenario van de 
Commissie. 
De samenstelling van de Westeuropese vraag naar aardolieprodukten is in de loop van de 
laatste twintig jaar gestaag lichter geworden, waarbij de meest uitgesproken groei optrad in 
de vraag naar middelzware distillaten, die op zijn beurt weer werd gevolgd door die naar 
benzines en andere produkten. (Grafiek C.4 geeft deze ontwikkelingen in percentages weer. 
Grafiek C.5 brengt nader in beeld hoe het lichter worden van de vraagsamenstelling sinds 
1990 overwegend is verschoven naar de middelzware distillaten, en laat ook zien hoe deze 
ontwikkeling zich naar verwachting voor de volgende tien jaar zal doorzetten, zij het na 
2000 in mindere mate.) 
De olievraag van de EG-12 in 1994 bedroeg 494 miljoen ton, waarbij ongeveer 35 miljoen 
ton bunkerbrandstof niet is meegerekend. Deze waarden vormen ongeveer 43% van het 
totale energieverbruik van de EG. Benzine (dwz. benzines voor de luchtvaart en voor 
voertuigen, plus lichte grondstof voor chemicaliën) maakte 27% van de totale 
communautaire olievraag uit, middelzware distillaten (kerosine voor straalmotoren en 
verwarming, en gas- en dieselolie, met inbegrip van bunkerbrandstoffen voor de 
zeescheepvaart) 44%, stookolie (brandstof voor de industrie en elektriciteitscentrales, plus 
bunkerbrandstof voor de zeescheepvaart) 18%, en andere produkten (raffinaderijgas, LPG, 
oplosmiddelen, petroleumcokes, smeeroliën, bitumen en was) 11%. 
Opgemerkt dient te worden dat het aandeel, van de lichte produkten gestaag is gestegen, 
aangezien de abrupte prijsstijgingen van de jaren '70 leidden tot een teruggang in de vraag 
naar zware stookolie onder invloed van de concurrentie door andere energiebronnen, terwijl 
daarentegen de vraag naar benzine, kerosine en diesel voor vervoersdoeleinden is gestegen. 
Een (onverwachte) ontwikkeling van de laatste jaren is dat de vraag naar diesel gestaag is 
blijven toenemen ten koste van benzine. 
C.2.2 Vooruitzichten voor de communautaire vraag 
Ramingen van de Commissie voorspellen dat de totale vraag naar energie in de Europese 
Unie de eerstvolgende tien jaar langzaam maar gestaag zal toenemen met ongeveer 1% per 
jaar. 
Op grond van de "gaskoorts" die voornamelijk in de elektriciteitsproduktiesector optreedt 
wordt verwacht dat aardgas de snelst groeiende brandstof zal zijn: de vraag zou kunnen 
21 
groeien met meer dan 3% per jaar. Ook nucleaire en duurzame energie zal toenemen, 
terwijl steenkool zal afnemen. Naar verwachting zal de stijging van het olieverbruik slechts 
gematigd zijn: ongeveer 0,5% per jaar. 
Ondanks de mogelijkheid dat Richtlijn 75/405/EEG, die het gebruik van stookolie ten 
behoeve van de elektriciteitsopwekking uitsluit, zal worden ingetrokken, wordt verwacht 
dat de vraag naar olie voor deze toepassing zal dalen. Er wordt echter enige groei verwacht 
in de eindverbruiksectoren voor specifieke doeleinden, meest brandstoffen voor het 
vervoer. Olie zal het grootste aandeel in de totale primaire energie van de EG blijven 
behouden. Naar verwachting zal in 2005 aardolie nog steeds ongeveer 40% van de totale 
verbruikte energie voor zijn rekening nemen. 
De groei van de vraag naar olie zal voornamelijk plaatsvinden in het gebruik voor het 
vervoer en voor niet-energiedoeleinden, waar olie niet vervangen kan worden. Regionaal 
gezien vindt de grootste groei in Zuid-Europa plaats, waar meer vooruitzichten voor 
toename in het olieverbruik bestaan ten gevolge van sterkere economische groei. De 
concurrentie met gas zal een belangrijke factor worden, met name waar zware stookolie 
voor de elektriciteitsopwekking wordt vervangen (in het bijzonder in Italië) en waar gas 
wordt ingevoerd als een nieuwe brandstof (Griekenland, Portugal, Spanje en delen van 
Scandinavië). 
Over het geheel genomen wordt verwacht dat de samenstelling van de olievraag lichter 
wordt. In overeenstemming met de wereldwijde tendens, ofschoon niet zo sterk als de 
tendens in de ontwikkelingslanden, wordt groei verwacht voor de middelzware distillaten. 
Het betreft hier kerosine voor luchtvaartdoeleinden en met name diesel voor het vervoer, 
die de voortdurende teruggang in gebruik van deze brandstoffen voor ruimteverwarming 
meer dan compenseren. 
De .vraag naar benzine kan licht toenemen, vooral in Zuid-Europa, maar de voortdurende 
verschuiving naar personenauto's met dieselmotoren zal naar verwachting de toename 
beperken, tenzij er wijzigingen in de belasting optreden die de accijnsheffingen op deze 
twee brandstoffen op basis van energie-inhoud in evenwicht brengen. Dit zou de tendens 
echter niet volledig ombuigen, omdat dieselmotoren nog het voordeel van een hoger 
bedrijfsrendement bieden. De huidige bezorgdheid over de uitstoot van deeltjes door 
dieselvoertuigen moet door technische maatregelen weggenomen kunnen worden. 
De vraag naar residuprodukten zal naar verwachting teruglopen, omdat stookolie steeds 
meer. te maken krijgt met milieuregelgeving en concurrentie van aardgas. Desalniettemin 
wordt een niet onbelangrijk deel van de residuprodukten gebruikt voor toepassingen waar 
de vervanging niet zo gemakkelijk ligt, zoals zware stookolie voor scheepsbunkers, 
bitumen, smeeroliën en petroleumcokes. Deze gebruikstoepassingen zijn goed voor 40% 
van de residuprodukten in Europa en zullen waarschijnlijk met de economie meegroeien. 
C.3 De communautaire voorziening van olieprodukten 
In 1994 was de verdeling (naar gewicht) van de voorziening van olieprodukten van de EG-
12 als volgt: aan de totale vraag naar olieprodukten van 494 miljoen ton van de EG-12 en 
22 
de uitvoer naar landen buiten de EG-12 (met inbegrip van bunkerolie) van 110 miljoen ton 
werd voldaan door 517 miljoen ton aan netto-raffinaderij produktie, 76 miljoen ton werd 
ingevoerd van buiten de EG-12, en voorraden van de EG-12 en andere veranderingen 
bedroegen 11 miljoen ton. 
De eigen raffinage-industrie van de EG voorziet in het overgrote deel (86%) van de totale 
produktenleverantie. De totale netto-invoer van olieprodukten is ongeveer nihil (grafiek 
C 6), waarbij de in de laatste jaren sterk toegenomen belangrijke netto-uitvoer van benzine 
(1,5 miljoen ton per jaar) voornamelijk in evenwicht wordt gehouden door de netto-invoer 
van stookolie en nafta (grafieken 7, 8 en 9). De bronnen van produkteninvoer zijn zeer 
gediversifieerd (tabel B.2). 
23 
BIJLAGE D 
Het milieu 
D. 1 Politieke en economische context 
De bescherming van het milieu is een EG-doelstelling van grote politieke en 
economische betekenis. In hoofdstuk XVI van het EG-Verdrag is het beleid inzake het 
milieu uiteengezet dat door de Commissie moet worden bevorderd. 
Binnen de Gemeenschap bestaat grote bezorgdheid over het milieu en met name.over 
de luchtkwaliteit. De burgers verlangen verbeteringen en in feite zijn er in dit opzicht 
specifieke verplichtingen aangegaan in het Raamverdrag inzake klimaatsverandering. 
De gehele Gemeenschap in algemene zin zal baat hebben bij een verbeterde 
luchtkwaliteit. Met name voor de energiesector zullen milieumaatregelen 
vérstrekkende gevolgen hebben, en deze dienen voor de olie-industrie als één van de 
hoofdzaken te worden beschouwd, met gevolgen voor zowel de raffinagesector als de 
verkoopsector. 
D 2 Huidige en voorgestelde maatregelen 
De effecten van zowel de huidige als de voorgestelde maatregelen hebben betrekking 
op bedrij fspraktij ken in het raffinageproces zelf, op nieuwe strakkere 
produktspecificaties en op emissiebeperkende apparatuur in het distributiesysteem 
De geldende EG-Richtlijnen met betrekking tot verontreinigende stoffen in diverse 
olieprodukten hebben aanleiding gegeven tot nauwere specificaties ten aanzien van de 
niveaus van zwavel, benzeen en lood, zoals weergegeven in de tabellen Dl, 2 en 3. 
Daarnaast bestaat er thans een door de Raad in 1994 vastgestelde Richtlijn inzake de 
beheersing van de emissies van vluchtige organische verbindingen als gevolg van de 
opslag van benzine en de distributie daarvan van de laadstations naar de, pompstations 
(de zgn. "eerste-fase"-Richtlijn: 94/63/EG). Deze Richtlijn vormt een eerste stap in de 
richting van de tenuitvoerlegging van een strategie om een totale vermindering van 
emissies van vluchtige organische verbindingen binnen de EG te bewerkstelligen. Zij 
is van toepassing op de activiteiten, installaties, voertuigen en schepen die betrokken 
zijn bij de opslag, het overladen en het vervoer van benzine van het éne laadstation 
naar het andere of van een laadstation naar een pompstation. 
Het Auto-Olie-programma en de mogelijke maatregelen die daaruit voortvloeien zijn 
in grote trekken weergegeven in de hiernavolgende paragraaf D.4.2. 
24 
D 3 Implicaties voor de rentabiliteit van de 'downstream'-activiteiten, en voor de 
besluitvorming 
De huidige maatregelen en voorstellen brengen reeds grote uitgaven voor de industrie 
met zich mee, die bezorgd is dat deze niet in de prijzen van olieprodukten kunnen 
worden verrekend. De investeringen, met inbegrip van de tot op heden verrichte 
uitgaven, die de bestaande en mogelijke EG-maatregelen voor de 'downstream'-
activiteiten van de aardoliesector met zich meebrengen, zijn aanzienlijk. Tabel D.5 
geeft door de industrie en andere bronnen opgestelde ramingen weer met betrekking 
tot de te verwachten orde van grootte van de uitgaven. 
De reeds als gevolg van de maatregelen-geïnstalleerde capaciteit voor de ontzwaveling 
van middelzware distillaten is aanzienlijk, namelijk 155 miljoen ton per jaar in de 
periode tot 1994 (tabel D.6 geeft een uitsplitsing naar land), terwijl de totale vraag 
naar middelzware distillaten 225 miljoen ton bedraagt. 
Een verdere mogelijke economische implicatie is dat de verplichte schoonmaakkosten, 
die opgelegd worden aan eigenaren die hun raffinaderij sluiten, invloed hebben op 
beslissingen over raffinaderij sluitingen omdat door de schoonmaak de sluitingskosten 
aanmerkelijk hoger worden. In overeenstemming met het beginsel "de vervuiler 
betaalt" wordt van exploitanten die hun raffinaderij, depot, verkooppunten of andere 
installaties sluiten verlangd dat zij de vestigingsplaats schoonmaken, waarbij voldaan 
moet worden aan gespecificeerde aanvaardbare normen. De kosten daarvan kunnen 
aanzienlijk oplopen: voor een middelgrote raffinaderij zullen deze normaal tussen de 
60 en de 80 miljoen ecu bedragen, en voor een verkooppunt liggen deze in de 
ordegrootte van 200.000 ecu. 
D.4 Milieuvooruitzichten 
D.4.1 Mogelijke toekomstige maatregelen 
Het is duidelijk een complexe zaak om alle mogelijke in de raffinagesector toepasbare 
technische en ni et-technische milieumaatregelen economisch te beoordelen • op 
rentabiliteit en gevolgen voor de concurrentieverhoudingen, alsmede op geografische 
factoren. 
Er is echter in de laatste paar jaar een nieuwe aanpak van de formulering en keuze 
van milieumaatregelen met betrekking tot de aardoliesector tot stand gekomen. Deze 
zijn thans gericht op het bereiken van de nieuwe streefwaarden voor de luchtkwaliteit 
voor de periode 1999-2005 ten aanzien van de emissies van de verontreinigende 
stoffen NOx, S02, deeltjes, lood, ozon, benzeen, koolwaterstoffen, cadmium, 
arsenicum, nikkel en kwik. 
De diensten van de Commissie overwegen thans op welke wijze en met welke 
middelen in een tweede ronde de toegestane emissies van vluchtige koolwaterstoffen 
verder kunnen worden verminderd, hetzij via technische aanpassingen bij de 
25 
pompstations (de zgn. "tweede-fase"-maatregelen waar een aantal Lid-Staten reeds toe 
heeft besloten) of door middel van het installeren van een groot koolstoffilter in 
auto's. 
D.4.2 Het Europese Auto-Olie-programma 
Verdere milieumaatregelen liggen in het verschiet. Een belangrijk initiatief van de 
Commissie, in samenwerking met de communautaire olie-industrie (EUROPIA) en de 
autoindustrie (ACEA), ging van start in juli 1993 en had de verbetering van de 
luchtkwaliteit als doelstelling. Dit initiatief maakt deel uit van de nieuwe strategie van 
de Commissie ten aanzien van voertuigemissies, die gebaseerd is op een veelzijdige 
en samenhangende aanpak van maatregelen die de verontreiniging terugdringen en in 
het jaar 2000 dienen te zijn verwezenlijkt. Het initiatief wordt het Europese Auto-
Olie-programma (EAOP) genoemd, en de strategie is volledig in overeenstemming 
met het vijfde Milieuactieprogramma van de Commissie, waarin bijzondere nadruk 
wordt gelegd op rentabiliteitsanalyses. 
Het EAOP is gericht op de aanwijzing van de vereiste nieuwe maatregelen voor het 
bereiken van de streefwaarden voor luchtkwaliteit; de ontwikkeling van deze 
maatregelen wordt gebaseerd op een rationele aanpak zodat de emissievermindering 
op de meest rendabele wijze tot stand wordt gebracht. Deze door het EAOP 
aangewezen maatregelen zullen de basis leggen voor de volgende stap in de nieuwe 
Europese wetgeving inzake emissies en brandstofkwaliteiten. 
Binnen het Europese Auto-Olie-programma zijn ook verbeterde keurings- en 
onderhoudsprogramma's vastgesteld en een aantal ni et-technische maatregelen (b.v 
rekeningrijden, beperking van het verkeer in bepaalde gebieden, en sloopprogramma's) 
als belangrijke elementen van het nationaal beleid om aan de toekomstige 
doelstellingen voor de luchtkwaliteit te voldoen. De aard van de meeste niet-
technische maatregelen leent zich echter niet voor regelgeving op EU-niveau, maar 
veeleer op nationaal of plaatselijk niveau. 
Tot op heden zijn vier delen van het EAOP afgerond, namelijk: 
(i) het Europees programma inzake emissies, brandstoffen en motortechnologie 
(EPEFE), 
(ii) de studie over de luchtkwaliteit in zeven Europese steden, 
(iii) het bewaken van de kwaliteit van de op de markt verkrijgbare brandstof, en 
(iv) de kosten/baten-analyses van de technische en ni et-technische maatregelen 
die zijn voorgesteld voor het nakomen van de vereiste luchtkwaliteitsnormen 
Het belangrijkste doel van het EPEFE-onderzoekstestprogramma bestond uit de 
vaststelling van het verband tussen motortechnologie, brandstofkwaliteit en emissies 
De resultaten van het programma hebben dienst gedaan bij de beoordeling van de 
26 
emissievermindering die door middel van wijzigingen van de brandstofkwaliteit te 
bereiken valt. 
Naar verwachting zal dit uitstekende voorbeeld van gezamenlijke inspanning van de 
Commissie en de olie- en automobielindustrieën op korte termijn leiden tot de 
vaststelling van reeksen specificaties voor de eigenschappen van motorbrandstoffen 
die in het jaar 2000 van kracht zullen worden en de emissieniveaus van de bij 
brandstofgebruik en -fabricage voortgebrachte verontreinigende stoffen belangrijk 
zullen verlagen. Deze nieuwe reeksen specificaties zullen niet alleen aan de 
milieueisen voldoen, maar ook beantwoorden aan de noodzaak de kosten van de 
daaruit voortvloeiende maatregelen tot beheersbare niveaus te beperken, en aan andere 
sociale en economische behoeften van de EG-landen. 
D.4.3 Voorstellen vanuit de industrie betreffende een kosten/baten-benadering voor 
maatregelen van de Commissie 
De olie-industrie stelt voor de in het EAOP gevolgde aanpak met kosten/baten-
afwegingen te gebruiken als uitgangspunt voor een veel grondiger en veelomvattende 
wereldwijde aanpak (energie-effectbeoordeling genoemd) ten aanzien van voorstellen 
van de Commissie die mogelijk directe of indirecte nadelige gevolgen hebben voor de 
energiesector. De voorgestelde aanpak zou alle effecten op energie en verwante 
activiteiten in aanmerking nemen in de kosten/batenafwegingen van voorgestelde 
communautaire maatregelen, waaronder met name die met betrekking tot het milieu 
Deze beoordelingen zouden een uitgebreide en objectieve kosten/baten-analyse in 
kwalitatief en kwantitatief opzicht moeten omvatten ten aanzien van de effecten die 
door de Commissie voorgestelde maatregelen zouden hebben op de doelstellingen van 
het communautaire energiebeleid. Deze benadering verdient nader onderzoek door de 
diensten van de Commissie. 
27 
BIJLAGE E 
Olieraffinage 
E. 1 Aantallen, capaciteit en benutting van raffinaderijen 
Eli Definities van soorten capaciteit 
Twee van de voornaamste elementen van het raffinageproces dienen te worden 
gedefinieerd om een goede, discussie en begrip van de economische aspecten van de 
deelsector van de raffinage mogelijk te maken. 
Het eerste is het proces van distillatie van aardolie, het deel van het raffinageproces 
dat betrekking heeft op de eerste verwerking van de aardolie, m.a.w. het primaire 
distillatieproces. De daarvoor aangewende installatie staat bekend als de CDU (Crude 
Distillation Unit - distillatie-eenheid voor aardolie). In het algemeen wordt met de 
term "raffinage-capaciteit", "CDU"-capaciteit of "straight-run"-capaciteit deze 
capaciteit bedoeld. 
Het tweede omvat veredelingsprocessen, waardoor de kwaliteit en de waarde van de 
tussenprodukten van de raffinage wordt verhoogd. Hieronder vallen processen die 
distillaten verbeteren (bijvoorbeeld katalytisch reformeren), en conversieprocessen 
(bijvoorbeeld katalytisch kraken). Conversieprocessen zetten de in het eerste 
distillatieproces uit aardolie geproduceerde stookolie of andere tussenprodukten van 
het raffinageproces met stookoliewaarde om * in middelzware en lichte 
distillatieprodukten, waardoor raffinaderijen in staat zijn hun produktie nauwkeuriger 
op de vraag af te stemmen. Conversie wordt vaak uitgedrukt in termen van de 
equivalente katalytische-kraakcapaciteit die nodig is om een gelijke hoeveelheid 
distillaat te produceren. Het katalytisch kraken is een van de meest voorkomende 
voorbeelden van een conversie. Andere voorbeelden zijn het hydrogenerend kraken, 
residukraken, combinatiekraken, viscositeitsverlaging en alkylatie. 
Binnen dit document wordt de in deze definities omschreven terminologie gebruikt. 
E. 1.2 Aantallen raffinaderijen 
Eind 1994 waren er 93 raffinaderijen in de EG-12, na een lange periode van 
sluitingen vanaf 1980, toen er nog 141 waren. Het totale aantal raffinaderijen met 
inbegrip van hun primaire distillatiecapaciteit en bijzonderheden over de complexiteit 
van de raffinaderij aan het begin en het einde van die periode, alsmede voor 1988, 
wordt gegeven in tabel E. 1. 
Alhoewel het totale aantal raffinaderijen gedurende die periode is afgenomen, kan 
worden afgelezen dat het aantal complexe raffinaderijen in feite is toegenomen (van 
28 
55 naar 66), terwijl de aantallen semi-complexe raffinaderijen en eenvoudige 
raffinaderijen (respectievelijk van 24 tot 13, en van 62 tot 14) zijn gedaald, wat een 
belangrijke toename van de complexiteit van de totale communautaire 
raffinagecapaciteit betekent. 
Na de sluitingen zijn er nog slechts drie raffinaderijen met een capaciteit van minder 
dan 1 miljoen ton per jaar over. Daarnaast ligt een aantal raffinaderijen op ongunstige 
lokaties en deze zijn bijgevolg, evenals de raffinaderijen met geringe capaciteit, in de 
huidige marginale omstandigheden bijzonder slecht winstgevend. 
El.3 Trends 
De totale distillatiecapaciteit van aardolie van de EG-15 bedroeg volgens de opgave 
van de Lid-Staten voor 1994 637 miljoen ton per jaar, waarvan 560 miljoen ton per 
jaar werd benut. Dit kwam neer op een benuttingsgraad van 87% en volgde de min of 
meer gestage toename van de benutting die vanaf 1985 werd waargenomen toen de 
benuttingsgraad slechts 63% bedroeg. Deze toename was een gevolg van het 
programma tot vermindering van de distillatiecapaciteit van aardolie, dat veel 
raffinaderij-eigenaren gedurende die periode ten uitvoer legden en dat. ten dele tot 
stand kwam door de eerdergenoemde sluiting van gehele raffinaderijen. Tabel E.2 
geeft de situatie op 1.1.1995 voor iedere Lid-Staat weer ten aanzien van de 
capaciteiten van de installaties zowel voor het distillatieproces als voor het 
conversieproces, terwijl de distillatiecapaciteit voor aardolie, verwerkte hoeveelheden 
en benutting voor de periode 1985-1995 zijn uitgezet in grafiek El. 
In de cijfers van de distillatiecapaciteit voor aardolie, op basis waarvan de 
benuttingsgraad is uitgerekend, is echter geen adequate toeslag voor de zgn. 
"opvoercapaciteit" opgenomen die in de laatste jaren heeft plaatsgevonden en die de 
kleine maar doorlopende uitbreidingen van de bestaande nominale capaciteit (de 
gerapporteerde waarde) beschrijft. Evenmin is een correctie toegepast voor capaciteit 
die uit dienst is genomen maar op betrekkelijk korte termijn beschikbaar is. De 
waarden van de benuttingsgraad zijn derhalve te hoog opgegeven, en liggen dus nog 
verder af van volledige benutting dan de cijfers aangeven. 
De capaciteit van de conversie-installaties voor de EG-15 bedroeg in 1995 199 
miljoen ton per jaar (uitgedrukt in equivalente katalytische-kraakcapaciteit), een 
stijging van 50 miljoen ton per jaar ofwel van 35% ten opzichte van 1985 (zie tabel 
E.3 en grafiek E.2). Deze waarde bedraagt 31% van de totale CDU-capaciteit. Deze 
sterke groei van de conversiecapaciteit is een afspiegeling van de toenmalige 
verwachtingen van de industrie ten aanzien van de groei van de toekomstige vraag 
naar benzine en ten aanzien van het toenemend aandeel van zware aardolie in de 
aardolievoorziening. Deze verwachtingen waren gerechtvaardigd tot aan het begin van 
de jaren '90, toen de groei van de vraag naar benzine afzwakte en de samenstelling 
van het aardoliepakket lichter begon te worden (zie grafieken B.7, C.3, C.4 en C 5, 
weergegeven in eerdere bijlagen). De algemene mening in de industrie is dat de 
aanwezige conversiecapaciteit toch werd benut, omdat de lage marges toch nog 
voldoende waren om de contante variabele kosten te dekken. 
29 
E.2 Marges en winstgevendheid van de raffinage 
E.2.1 Definities van marges 
De winstmarges van raffinaderijen worden voor de doeleinden van dit document 
omschreven als "bruto-marges". Zij vormen het verschil tussen de opbrengsten van de 
verkoop van olieprodukten en de kosten van de als grondstof gebruikte aardolie, 
gedeeld door de hoeveelheid verwerkte aardolie. 
E.2.2 Waargenomen marges 
In grafiek E.3 zijn de winstmarges voor raffinage, uitgedrukt in US$ per vat 
verwerkte aardolie, uitgezet die in de periode 1988-1994 in Noordwest-Europa (NWE) 
en in het Middellandse zeegebied (Med) zijn verdiend. Voor NWE zijn de grafieken 
weergegeven voor 'straight-run'-raffinaderijen (dwz. de 'straight run'-marge, globaal 
omschreven als wat door de raffinaderijen wordt verdiend die alleen installaties in 
bedrijf hebben voor de distillatie van aardolie plus katalytisch reformeren) en voor de 
'upgrading'-raffinaderijen (d.w.z. de 'veredelings'- marge, omschreven als wat wordt 
verdiend door de raffinaderijen die installaties in bedrijf hebben voor de distillatie van 
aardolie plus katalytisch kraken, ontzwaveling van gasolie en katalytisch reformeren) 
Voor de. Middellandse-Zeelanden zijn alleen grafieken opgesteld \oov 'upgrading'-
raffinaderijen. 
Een eerste beschouwing laat zien dat alhoewel er de laatste tijd weinig verschil was 
tussen de typische veredelingsmarges in NWE en het Med, over de periode 1992-1994 
de Med-marges maximaal US$0,6 per vat hoger waren. Verder kan ook worden 
waargenomen dat zowel de 'straight-run'-marges als de veredel ingsmarges sinds hun 
top in 1991 zijn gedaald en in 1995 waarden bereikten van respectievelijk US$0 per 
vat en US$1,8 per vat. 
Naar schatting zullen de veredel ingsmarges blijvend belangrijk hogere waarden 
moeten bereiken voordat raffinaderij-eigenaren voldoende rendement behalen op de 
door hen in de laatste jaren gedane investeringen voor veredelingsprocessen. Grafiek 
E.3 laat zien dat de veredel ingsmarges slechts één keer (in begin 1991 tijdens de 
Golfcrisis) dergelijke waarden bereikten, en dan nog slechts gedurende enkele 
maanden. 
E.2.3 Verklaring van trends 
De raffinage als deelsector van de communautaire 'downstream'-olie-industrie kent nu 
al enige tijd marges die als chronisch zwak beschouwd dienen te worden. 
Tegelijkertijd heeft zich een overschot aan produktiecapaciteit voor autobenzine 
ontwikkeld en staat de voorziening van dieselbrandstof onder druk. 
Deze situatie is ontstaan als gevolg van: 
30 
(i) het optreden van de economische recessie die tot uiting komt in de 
afzwakking van de totale communautaire vraag naar olieprodukten, met name 
naar benzine, 
(ii) een doorlopend communautair overschot aan distillatiecapaciteit van aardolie 
ten opzichte van de vraag naar olieprodukten, 
(iii) een onvoorziene toename van de beschikbaarheid van lichte aardolie uit de 
Noordzee en Saoedi-Arabië, die het mogelijk maakte meer lichte produkten 
te maken zonder alle beschikbare conversie-installaties van raffinaderijen te 
• hoeven benutten (die oorspronkelijk door de industrie waren geïnstalleerd in 
de verwachting van een groei in de voorziening van zware aardolie, 
waardoor een tekort aan lichte produkten zou zijn ontstaan). (Grafiek E.4 laat 
het effect zien van deze ontwikkeling op de prijsverschillen voor aardolie en 
voor produkten). 
(iv) de verandering bij het wegvervoer van de vraag naar autobenzine in die naar 
diesel, die gedeeltelijk is veroorzaakt door de fiscale ongelijkheid in veel 
Lid-Staten tussen diesel en benzine, waardoor de vraag naar diesel ten koste 
van die naar benzine is gestimuleerd, en 
(v) een toenemend aantal milieubeperkingen, met name de invoering van 
loodvrije benzine, die investeringen in extra raffinaderij-installaties ter 
verhoging van de kwaliteit noodzakelijk maakten en waardoor een niet-
geplande toevoeging aan de produktiecapaciteit. voor lichte produkten tot 
stand kwam. 
Ondanks de in de jaren '80 gestimuleerde grote vermindering van de 
distillatiecapaciteit van aardolie, blijft de overcapaciteit bestaan en lijkt deze voorlopig 
niet te verdwijnen zonder dat nog meer installaties worden gesloten. De verdere 
vermindering van distillatiecapaciteit van aardolie en van conversiecapaciteit lijkt 
daarom één mogelijke bijdrage aan de oplossing van dit probleem. 
Een aantal raffinaderij-eigenaren heeft gereageerd door nog meer distillatiecapaciteit 
voor aardolie te sluiten, of in een aantal gevallen door complete raffinaderijen te 
verkopen aan kopers wier economisch gedrag wordt bepaald door de strategische 
doelstelling nieuwe markten te betreden. Over het geheel genomen is er echter 
onvoldoende vermindering in de distillatiecapaciteit van aardolie opgetreden om de 
voorziening van olieprodukten krapper te maken en zo de 'straight-run'-marges op 
aanvaardbaar niveau te brengen. 
Daar komt nog bij dat er geen conversiecapaciteit is gesloten, en als gevolg daarvan is 
de beschikbaarheid van lichte distillaten niet verkrapt, wat nodig zou zijn voor een 
vergroting van de veredel ingsmarges. 
Er heeft recent slechts één volledige raffinaderij sluiting plaatsgevonden (met een 
capaciteit van ongeveer 5 miljoen ton olie-equivalent), voornamelijk omdat 
raffinaderij-eigenaren niet graag dergelijke strategisch belangrijke beslissingen willen 
31 
nemen vanwege het onomkeerbare karakter daarvan en de hoge lasten op milieugebied 
en sociaal gebied die sluiting met zich mee brengt. 
De noodzakelijke vermindering van de distillatiecapaciteit van aardolie heeft nog niet 
plaatsgevonden vanwege de onzekerheid over ôf en wanneer de vraag weer zal 
aantrekken, de voortgezette trend van kostenvermindering die de raffinaderij-eigenaren 
in staat stellen hun lopende uitgaven te dekken, en de tegenzin van de raffinaderij­
eigenaren om de strategische en operationele gevolgen, alsook de aanzienlijke kosten 
van raffinaderij sluitingen onder ogen te zien. 
Het gevolg van deze situatie in de distillatie en de conversie van aardolie is dat de 
raffinaderijen, waarvan de meeste tenminste een gedeeltelijke conversiecapaciteit 
hebben, vastzitten aan contante marges die enerzijds positief (zij het klein) zijn en 
anderzijds niet voldoende rendement op de investering in conversie-installaties 
opleveren. 
Gezien alle voornoemde factoren ziet de industrie zich gesteld voor een 
ongebruikelijke graad van onzekerheid over de vooruitzichten van de sector en neemt 
daarom een afwachtende houding aan ten aanzien van beslissingen over capaciteit. 
Tabel E.5 geeft bijzonderheden over de netto-expansie en -reductie van de capaciteit 
die in begin 1995 reeds waren opgegeven. Tabel E.6 geeft bijzonderheden over de 
buitenlandse raffinagecapaciteit van de OPEC-landen aan het eind van 1995. 
E.2.4 Invloed van de internationale handel op de winstgevendheid van raffinaderijen 
De totale handelsbalans van olieprodukten van de EG is de laatste paar jaar sterk 
verbeterd (zie grafieken C.6, 7, 8 en 9, opgenomen in eerdere bijlagen). Er blijft 
echter enige bezorgdheid bestaan over het feit dat een in de EG bereikte vermindering 
van raffinagecapaciteit teniet zou kunnen worden gedaan door een toename van de 
invoer, waardoor een verbetering van de marges zou worden verhinderd. 
In dit verband dient opgemerkt te worden dat de bepalingen van het APS (Algemeen 
Preferentiestelsel), die in de jongste jaren de invoer van olieprodukten uit een aantal 
landen bevoordeelden, binnenkort strenger zullen worden, in overeenstemming met de 
oorspronkelijke bedoeling van het APS-systeem dat immers investeringen in de 
minder ontwikkelde landen zou moeten stimuleren. 
De invoer van olieprodukten zou een belangrijke factor kunnen worden • omdat de 
zelfvoorziening van olieprodukten van de landen van het Verre Oosten toeneemt, wat 
als gevolg zou kunnen hebben dat de uitvoer van raffinaderijen in het Midden-Oosten 
wordt omgebogen naar de EU, of omdat de uitvoer van olieprodukten door het GOS 
toeneemt. Met betrekking tot dit laatste blijft, gezien het onzekere tempo en richting 
van de plaatselijke ontwikkelingen, de waarschijnlijke ontwikkeling van de interactie 
op het punt van 'downstream'-activiteiten tussen de EG-landen enerzijds en de GOS-
landen en de Midden- en Oosteuropese landen anderzijds onzeker. Voor de korte en 
middellange termijn heerst de algemene mening dat er waarschijnlijk geen 
veranderingen zullen optreden die voor lange tijd de economische aspecten van de 
32 
'downstream'-activiteiten zullen beïnvloeden. Voor de lange termijn wordt 
waarschijnlijk geacht dat de GOS-landen en de Midden- en Oosteuropese landen in 
raffinaderij-installaties zullen investeren teneinde hun produktie meer in 
overeenstemming te brengen met de binnenlandse vraag, waarbij hun 
aardolieproduktie als aardolie (en niet als aardolieprodukt) kan worden uitgevoerd. Dit 
alternatief is winstgevender dan hun huidige handelwijze van het op de internationale 
markt brengen van produktoverschotten. 
In de Verenigde Staten hebben de maatregelen ter invoering van een benzinesoort van 
een nieuwe samenstelling met de bedoeling om schadelijke emissies te beperken 
gevolgen gehad voor communautaire raffinaderij-eigenaren in die zin dat een aantal 
onder hen, als gevolg van de gedwongen logistieke veranderingen in de voorziening 
voor de Amerikaanse importeurs, tenminste tijdelijk de Uitvoer van autobenzine naar 
de VS heeft moeten verminderen. Sommige landen en bedrijven beweren dat de 
nieuwe in 1995 ingevoerde regelgeving de VS-raffinaderijen heeft bevoordeeld. De 
situatie is zich echter nog aan het ontwikkelen en het is maar de vraag of de invloed 
op de winstgevendheid van de communautaire raffinage op de lange duur van belang 
zal blijken. 
E 3 Vooruitzichten voor de raffinage 
Er bestaat algemene overeenstemming over dat de vooruitzichten voor de sector 
worden gekenmerkt door een ongebruikelijke mate van onzekerheid, met als gevolg 
dat de verbondenheid van de industrie met de sector in zijn geheel slechts moeizaam 
concreet wordt ingevuld. Dit komt tot uiting in de afwachtende houding van de 
meeste industriële partijen ten aanzien van strategische beslissingen. 
In meer specifieke zin wordt door exploitanten algemeen aangenomen dat er nog een 
aantal raffinaderijen moeten worden gesloten voordat verwacht mag worden dat de 
marges zich op de korte en middellange termijn weer herstellen tot aanvaardbare 
niveaus, ofschoon het mogelijk blijft dat het thans waargenomen capaciteitsoverschot 
slechts van tijdelijke aard is. 
Er wordt echter ook van uitgegaan dat verdere sluitingen vanwege de hoge 
sluitingskosten wel eens moeilijk bewerkstelligd zullen kunnen worden. 
Een andere factor waarvan aangenomen wordt dat deze beslissingen over 
raffinaderij sluitingen in de weg staat is de kwestie van de eerdergenoemde 
schoonmaakkosten die in het algemeen daaraan verbonden zijn. Aangenomen wordt 
dat eigenaren in plaats van verliesgevende raffinaderijen te sluiten eerder geneigd zijn 
om deze "rustig aan" in bedrijf te houden door investeringen tot een minimum terug 
te brengen en zoveel en zodanig te produceren dat het het verschil tussen opbrengsten 
en uitgaven positief blijft. Deze handelwijze draagt slechts bij tot de situatie van 
algemene overschotten. Onder deze omstandigheden is het mogelijk dat een aantal 
raffinaderij-eigenaren bereid is om, als alternatief voor het dragen van de 
schoonmaakkosten en om strategische of andere redenen, aan kopers te verkopen voor 
wie een dergelijke transactie op grond van hun strategische bedoelingen en/of 
33 
economische omstandigheden aantrekkelijk is. Daarnaast zouden de nieuwe eigenaren 
slechts een vergoeding voor een gering geïnvesteerd kapitaal hoeven te ontvangen 
zodat zij in een winstgevende bedrijfsvoering mogelijk wordt bij marges die slechts 
de exploitatiekosten dekken, waardoor de marges binnen de sector in zijn geheel 
onmiddellijk verder onder druk komen te staan. 
Op grond van het vorenstaande houden de raffinaderij-eigenaars hun investeringen in 
de koelkast (met uitzondering van de noodzakelijke of om statutaire redenen vereiste 
onderhoudszorg), gezien het ontbreken van enig uitzicht op verbetering op de korte of 
zelfs maar de middellange termijn. Vanwege de verplichte investeringen zijn de 
raffinaderij-eigenaren bezorgd dat zij onvoldoende inkomsten zullen verkrijgen. Dit 
alles draagt bij tot de afwachtende sfeer in de industrie. 
Tegenover deze achtergrond wordt ook nog de concurrentie ondervonden van andere 
delen van de wereld met betrekking tot het aantrekken van industriële investeringen. 
Elders kan wellicht een beter rendement op investeringen worden behaald. 
Internationale oliemaatschappijen kunnen hun schaarse kapitaal richten op niet-
communautaire gebieden, waar de raffinage-industrie naar hun zeggen wel eens meer 
concurrerend en doelmatig zou kunnen worden dan die van de EU, met alle gevolgen 
vandien voor de gehele communautaire economie. 
34 
BIJLAGE F 
De handel in olieprodukten 
F ! Definitie van de deelsector van de handel 
De deelsector van de handel omvat het vervoer vanaf de raffinaderijen per schip, over 
de weg, over het spoor of via pijpleidingen naar afnemers. De levering aan afnemers 
geschiedt soms rechtstreeks, maar gewoonlijk vindt dit plaats via opslagdepots die als 
tussenschakel fungeren voor de plaatselijke distributie. In het geval van autobenzine 
en dieselbrandstof verkrijgen de meeste afnemers hun produktl everanti es via 
verkoopnetwerken van pompstations, die in veel gevallen eigendom of een franchise 
zijn van de ondernemingen die de raffinaderijen bezitten.De concurrentiedruk is zo 
groot dat de exploitanten trachten een betere dienstverlening te geven dan hun 
concurrenten. 
F.2 Statistische gegevens met betrekking tot de handel 
Sinds 1985 is het aantal pompstations binnen de EG gestaag teruggelopen. Het totale 
aantal pompstations in de EG-15 bedraagt thans 122.900, wat neerkomt op een 
vermindering van 23% ten opzichte van de 158.700 die in 1985 in bedrijf waren. 
(Tabel F.l geeft bijzonderheden over de ontwikkeling van de aantallen verkooppunten 
in elke Lid-Staat voor de periode, terwijl grafiek F.l de ontwikkeling binnen de 
gehele EG in kaart brengt.) 
Deze vermindering van het aantal verkooppunten kwam tot stand omdat exploitanten 
streefden naar een vergroting van de per station verkochte brandstofhoeveelheden om 
zo de kosten per eenheid te verlagen. (Grafiek F.2 geeft de ontwikkeling aan van de 
per pompstation verkochte hoeveelheid voor de EG-12). Een factor bij de 
ontwikkeling van de verkoopsector is in een aantal landen de recente snelle 
uitbreiding van de verkoop via grote supermarkten, die grotendeels ten koste is 
gegaan van de omzet van de traditionele oliemaatschappijen. 
F.3 Aandeel in de detailmarkt en winstgevendheid 
Er is in de laatste tien jaar een uitgesproken ontwikkeling in de marktaandelen 
geweest, waarbij de traditionele geïntegreerde grote oliemaatschappijen en 
onafhankelijke exploitanten beide terrein verloren aan de grote supermarkten en aan 
de zogenaamde nationale oliemaatschappijen en exploitanten die in handen zijn van 
belangen van de produktielànden. 
De grote supermarkten hebben de grootste vooruitgang geboekt in Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk, wat zij weten te bewerkstelligen door een beleid van 
voortdurende zware prijsconcurrentie. Op deze wijze ondergaat de 
concurrentestructuur van de autobrandstoffenmarkt een belangrijke verandering. 
35 
In antwoord op deze ontwikkeling is er de laatste tijd een toenemende tendens tot 
marktrationalisatie bij de verkoop van motorbrandstoff i door geïntegreerde 
ondernemingen, die door een beleid van zorgvuldig gekozen ruil en verkoop van 
pompstations hun verkoop in bepaalde geografische gebieden hebben geconcentreerd. 
Alhoewel de handel in aardolieprodukten zich in het algemeen in een gezondere staat 
bevindt dan de raffinage, bestaat er geen twijfel over dat in een aantal gebieden de 
grote opmars van de grote supermarkten op het gebied van de bedrijfsactiviteit die 
voorheen als het domein van de traditionele oliemaatschappijen werd beschouwd de 
economische aspecten van de afzetsector beïnvloedt. 
F 4 Kwesties op het gebied van de harmonisatie 
De in veel Lid-Staten aanwezige fiscale onevenwichtigheid tussen de accijnzen op 
diesel en benzine heeft de vraag naar diesel doen toenemen ten koste van die naar 
benzine, en heeft bijgevolg de wanverhouding tussen de vraag en de produktie van de 
communautaire raffinaderijen versterkt (tabel E.4). 
Bovendien hebben de fiscale ongelijkheden tussen de Lid-Staten voor dezelfde 
produkten de afschaffing van belastinggrenzen in de weg gestaan, zorgen deze voor 
vervalsing van kosten, markt en concurrentie, en zijn zij oorzaak geweest van 
fraudeproblemen. Gezien het verzoek daartoe van vertegenwoordigers van zowel de 
industrie als van de nationale overheden bij de besprekingen over fiscale kwesties op 
13-15 november 1995 te Lissabon, is de harmonisatie van belastingaccijnzen thans 
aangemerkt als een noodzakelijk element voor het bereiken van de doelstellingen van 
het Verdrag inzake de interne markt. * 
Ten aanzien van produktnormen bestaat thans binnen de EG in haar geheel een 
wildgroei van produktspecificaties voor brandstoffen voor het vervoer die zijn oorzaak 
vindt in de dikwijls betrekkelijk kleine verschillen die in de diverse Lid-Staten 
worden aangetroffen in de specificaties voor in wezen gelijke produkten. Een aantal 
exploitanten betoogt dat de normalisatie vàn dergelijke produktspecificaties binnen de 
EG een aanmerkelijke vereenvoudiging van hun logistieke activiteiten mogelijk zou 
maken en zo een kostenvermindering zou stimuleren die tenminste gedeeltelijk aan de 
consument zou kunnen worden doorgegeven. Anderen daarentegen zien dergelijke 
variaties in de specificaties als het kader voor de normale concurrentie op kwaliteit. 
36 
BIJLAGE G 
Verklarende woordenlijst 
De onderstaande omschrijving van termen kan nuttig zijn, met name voor hen die niet over 
specialistische kennis van de olie-industrie beschikken. Voor eenvoudige naslag is deze 
lijst opgesteld in alfabetische volgorde. 
'aardolie': minerale olie in de natuurlijke staat waarin deze ondergronds of onder de 
zeebodem wordt aangetroffen 
'aardoliekwaliteit': aardoliën hebben een aantal verschillende kwaliteitseigenschappen die 
voor het raffinageproces van belang zijn, met als belangrijkste en meest bekende het 
zwavelgehalte en het soortelijk gewicht In lekentaai uitgedrukt geeft het soortelijk gewicht 
aan hoe licht of zwaar de aardolie is: hoe lichter de aardolie, hoe groter het aandeel van de 
lichtere, en daarom waardevollere, produkten dat uit de olie kan worden gedistilleerd 
zonder gebruik te moeten maken van dure conversieprocessen (zie: Conversiecapaciteit/-
installatie) Dienovereenkomstig brengen lichtere aardoliën doorgaans hogere prijzen op. 
Een ander punt van belang is dat de lichtere aardoliën meestal een lager zwavelgehalte 
bezitten en dus niet in dezelfde mate een ontzwavelingsbehandeling hoeven te ondergaan 
die de raffinagekosten verhoogt; gezien de steeds strakkere zwavel specificaties wordt dit 
aspect steeds belangrijker. Bij een laag zwavelgehalte is de marktwaarde van lichte 
aardolie nog hoger. 
'ACEA': Association des Constructeurs Européens d'Automobiles. 
'ASEAN': Association of South-East Asian Nations. 
'conversiecapaciteitZ-installatie': een subcategorie van yeredelingscapaciteit/-installatie (zie 
hierna). 
De conversie-installatie zet stookolie of andere tussenprodukten van het raffinageproces 
met stookoliewaarde om in middelzware en lichte distillaatprodukten, zodat raffinaderijen 
in staat zijn de produktie nauwer aan de vraag aan te passen. 
'downstream'-sector: de 'downstream'-sector van de aardolie-industrie omvat: 
(i) de voorzieningen voor transport en opslag die betrekking hebben op de aanvoer van 
aardoliën en gedeeltelijk geraffineerde oliën naar de raffinaderijen, 
(ii) het raffinageproces zelf, en 
(iii) de voorzieningen voor transport, opslag, distributie en verkoop die betrekking hebben 
op de overdracht van gerede aardolieprodukten van de raffinaderijen naar de 
afnemers. 
37 
De onder (i) begrepen activiteiten worden vaak eenvoudig aangeduid met 'aanvoer', die van 
(ii) met 'raffinage', en die van (iii) met 'handel'. In dit verslag is deze vereenvoudigde 
terminologie aangehouden tenzij anders is aangegeven. 
De onder (i) ondernomen aanvoer-activiteiten omvatten de verplaatsing van de aardoliën 
via schepen en/of pijpleidingen en/of opslagtanks naar raffinaderijen. 
De onder (ii) vermelde raffinage-activiteiten omvatten de raffinage van zowel aardoliën als 
gedeeltelijk geraffineerde oliën (voor verdere verwerking overgebracht van de ene 
raffinaderij naar de andere) in een complexe reeks chemische processen en 
mengbewerkingen. Deze produceren uiteindelijk een breed scala van gerede 
aardolieprodukten die door de afnemers voor diverse toepassingen te gebruiken zijn, zoals 
brandstoffen voor het vervoer* of voor verwarming, grondstoffen voor de chemische 
industrie, materialen voor de wegenbouw, smeermiddelen en andere. 
De 'handelsactiviteiten* die onder (iii) beschreven staan hebben betrekking op het transport 
van de raffinaderijen naar de afnemers per schip, over de weg, per spoor of via pijpleiding. 
De aflevering naar afnemers is soms rechtstreeks, maar geschiedt meestal via 
tussenopslagdepots die worden gebruikt als basis voor de meer plaatselijke distributie. In 
het geval van autobenzine en dieselbrandstof verkrijgen de meeste klanten hun 
produktleveranties via verkoopnetwerken van pompstations die in veel gevallen eigendom 
of een franchise zijn van de onderneming die eigenaar van de raffinaderijen is. 
'ecu': European Currency Unit 
'EG': de Europese Gemeenschap; binnen dit verslag omvat zij alle 15 Lid-Staten, tenzij 
anders aangegeven is. 
'EUROPIA': European Petroleum Industry Association. 
'GOS': het Gemenebest van Onafhankelijke Staten - de landen van de voormalige Sovjet­
unie. 
'Midden- en Oosteuropese landen': de voormalige Sovjet-satellietlanden van Midden- en 
Oost-Europa, met inbegrip van de Baltische landen. 
'NGLs'. natural gas liquids. 
'opvoercapaciteif: de langzame maar gestage uitbreiding van de werkelijke capaciteit ten 
opzichte van de nominale capaciteit van de installatie; deze is gewoonlijk het gevolg van 
de voortdurende door de exploitanten aangebrachte verbeteringen aan de installatie, 
bijvoorbeeld door de verwijdering van knelpunten bij de stroom van procesvloeistoffen, 
enz. 
'raffinage': de chemische en fysische processen die optreden bij de scheiding van de in 
aardolie aangetroffen koolwaterstofverbindingen, in combinatie met de conversie van een 
aantal daarvan in andere koolwaterstofverbindingen zodat deze met elkaar kunnen worden 
gemengd tot een reeks bruikbare eindprodukten. 
38 
'residu1: de stookolie en andere zware tussenprodukten die in de eerste distillatiefase van 
het raffinageproces worden geproduceerd. 
'stookolie': de zwaardere olieprodukten die in het eerste distillatieproces worden 
geproduceerd uit aardolie. Deze worden gebruikt voor de produktie van zware 
eindprodukten voor verbranding in elektriciteitscentrales, scheepsketels, enz. 
'straight-run'-produkten: de produkten die worden verkregen bij het primaire 
distillatieproces. 
'vat': een 'vat' is een in de olie-industrie gebruikte maat voor het volume. 1 kubieke meter 
is gelijk aan 6,29 vaten. Een metrieke ton aardolie bevat ongeveer 7,33 vaten. 
'veredelingscapaciteit/-installatie ("upgrading")': een term die wordt gebruikt voor de 
beschrijving van processen die de kwaliteit en waarde van de tussenprodukten van het 
raffinageproces verbeteren. 
39 
Index van tabellen en grafieken 
Tabellen 
Grafieken 
Tabellen 
Grafieken 
Tabel 
Grafieken BI Ontwikkeling van de aardoliehandel 
B.2 Ontwikkeling van de handel in aardolieprodukten 
B.3 Ontwikkeling van de handel in benzine 
B.4 Ontwikkeling van de handel in nafta 
B.5 Ontwikkeling van de handel in gasol ie/diesel olie 
B.6 Ontwikkeling van de handel in residustookolie 
BI Bewezen wereldreserves van olie 
B.2 Verdeling van wereldreserves 
B.3 Wereldolievoorziening 
B.4 Aandeel van OPEC in de wereldproduktie 
B.5 Aardolieprijzen 
B.6 Afhankelijkheid van. de olie-invoer 
B.7 Gemiddelde API-waarden 
Cl Bruto-energieverbruik EU-15 1995 
C.2 Bruto-energieverbruik EU-15 2005 
C.3 Vraag naar olieprodukten EU-15 
C.4 Inhoud van het olievraag-vat 
C.5 Verandering in de vraag naar olieprodukten EU-15 
C.6 Totale handel in olieprodukten EU-12 
C.7 Netto-uitvoer van benzine EU-12 
C.8 Netto-uitvoer van gasol ie EU-12 
C.9 Netto-uitvoer van stookolie EU 12 
D. 1 Maximum zwavelgehalte - gasolie 
D.2 Maximum loodgehalte - benzine 
D.3 Maximum loodgehalte - ongelode benzine 
D.4 Niet gebruikt 
D.5 Kosten van milieu-investeringen 
D.6 Ontzwavelingscapaciteit 
El Ontwikkeling van de raffinaderij structuur 
E.2 Raffinagecapaciteit EU-15 
E.3 Conversiecapaciteit EU-15 
E.4 Belastingen en accijnzen EU-15 
E.5 Verdere netto-uitbreiding of netto-vermindering van capaciteit EU-15 
E.6 Buitenlandse raffinage van de OPEC 
E. 1 Benutting van distillatiecapaciteit EU-15 
E.2 Raffinage-opwerkingscapaciteit EU-15 
E.3 Raffinagemarges 
E.4 Prijsverschillen Brent/Dubai & gelode benzine/stookolie 
F.l Aantal benzinestations EU-15 
F.l Handel in olieprodukten EU-15 
F.2 Gemiddelde omzet per pompstation EU-12 
40 
EU - 12 - Evolution of crude oil * trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 
Mta 1990 
Mta % 1994 
Mta % 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1 +2 + 3 + 4) 
1. ÖECD countries 
of which : 
. Norway 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Iran 
Iraq 
Kuwait 
Libya 
Nigeria 
Saudi Arabia 
Venezuela 
Ex - USSR 
4. Other countries 
of which : 
• Egypt 
Mexico 377.0 
312.6 
25.4 
23.2 
206.0 
18.3 
25.6 
24.8 
9.9 
37.7 
38.8 
28.4 
10.3 
27.5 
53.7 
11.7 
18.3 100.0 
66 
6 
8 
8 
3 
12 
12 
9 
3 
9 
17 
4 
6 467.5 
428.4 
46.6 
43.8 
253.5 
19.0 
54.0 
21.3 
10.9 
51.1 
26.1 
51.9 
8.0 
61.2 
67.1 
11.1 
1 7.0 100.0 
11 
10 
59 
4 
13 
5 
3 
12 
6 
12 
2 
14 
16 
3 
4 502.0 
455.2 
82.5 
80.1 
253.9 
18;2f1 
45^8 
13.6 
49.6 
32.5 
82.8 
7.5 
66.7 
52.1 
8.2 
10.2 100 
18 
18 
56 
4 
10 
3 
11 
7 
18 
2 
15 
11 
2 
2 
TOTAL EXPORTS 87.4 67.8 96.1 
NET IMPORTS/(EXPORTS) 289.6 399.7 405.9 
* Refinery Feedstocks and NGL included. 
** For 1985, EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.l 1 
EU-12 - Evolution of all petroleum products trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 
Mta % 1990 
Mta 1994 
Mta 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1 +2 + 3 + 4 + 5 +6) 
1. OECD countries 
of which : 
Norway 
Sweden 
. United States 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Kuwait 
Libya 
Saudi Arabia 
Venezuela 
3. Ex - USSR 
4. Romania 
5. Other Eastern Europe 
countries 
6. Other countries 
of which : 
• Egypt 
TOTAL EXPORTS 
of which : 
. United States 166.4 
91.7 
17.3 
2.7 
4.5 
6.9 
28.6 
8.6 
6.7 
2.7 
3.0 
4.5 
22.5 
4.0 
6.0 
13.3 
0.5 
123.4 
9.8 100 
19 
3 
5 
8 
31 
9 
7 
3 
3 
5 
25 
4 
7 
14 
1 179.5 
89.2 
24.6 
6.3 
5.5 
8.1 
28.4 
7.7 
5.3 
5.2 
6.6 
2.6 
17.8 
2.4 
5.2 
10.8 
0.5 
157.5 
12.6 100 
27 
7 
6 
9 
32 
9 
6 
6 
7 
3 
20, 
3 
6 
12 
1 165.4 
76.0 
20.4 
6.6 
5.4 
6.5 
22.2 
8.4 
0.1 
4.0 
4.4i 
3.2 
10.4 
0.9 
1.2 
20.9 
2.1 
165.6 
12.1 100 
27 
9 
7 
9 
29 
11 
1 
5 
6 
4 
14 
1 
2 
27 
3 
NET IMPORTS/(EXPORTS) 43.0 22.0 (0.2) 
* For 1985, EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.2 .2-
EU-12 - Evolution of total gasoline trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 * 
Mta % 1990 1994 
Mta Mta 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1 +2 + 3 + 4 + 5+6) 
1. 
2. OECD countries 
of which : 
Norway 
Sweden 
. United States 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Kuwait 
Libya 
Saudi Arabia 
Venezuela 
Ex - USSR 
Romania 
Other Eastern Europe 
countries 
Other countries 
of which : 
• Egypt 
TOTAL EXPORTS 
of which : 
. United States 17.2 
414 
1.5 
0.1 
0.5 
0.1 
0.4 
0.1 
0.1 
0.2 
0.0 
1.0 
0.7 
0.8 100 
34 
2 
11 
2 
9 
2 
2 
5 
0 
23 
16 
18 
23.9 
5.9 28.4 
7.9 
2.7 
1.2 
0.5 
0.4 
1.7 
0.6 
0.2 
0.2 
0.6 
0.0 
0.8 
0.4 
0.5 
1.8 
35.3 
5.1 100 
34 
15 
6 
5 
22 
8 
3 
3 
8 
0 
10 
5 
6 
23 22.5I 
5.1 
2.3| 
0.9! 
0.9| 
0.0| 
0.3J 
O.2! 
'0.0' 
0.1 
0.1 
0.0! 
2.4 
O.Oi 
37.5i 
i 
6.8' 100 
45 
18 
18 
0 
6 
4 
0 
2 
2 
0 
47 
0 
NET IMPORTS/(EXPORTS) (6.7) (6.9) (15.0)i 
* For 1985, EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.3 3 
EU-12 - Evolution of naphtha trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 
Mta 1990 
Mta 1994 
Mta 70 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1+2 + 3 + 4 + 5+6) 
1. OECD countries 
of which : 
Norway 
Sweden 
. United States 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Kuwait 
Libya 
Saudi Arabia 
Venezuela 
3. Ex - USSR 
4. Romania 
5. Other Eastern Europe 
countries 
6. Other countries 
of which : 
• Egypt 21.9 
16.5 
2.7 
0.5 
0.2 
0.2 
6.5 
2.9 
1.4 
1.1 
0.5 
0.0 
4.8 
0.8 
1.7 
0.3 100 
16 
3 
1 
1 
40 
18 
8 
7 
3 
0 
29 
10 
2 24.3 
16.5 
3.1 
0.5 
0.2 
0.6 
7.2 
2.2 
2.1 
1.3 
1.3 
0.2 
2.9 
0.3 
0.0 
3.0 
0.3 100 
19 
3 
1 
4 
43 
13 
13 
8 
8 
1 
1^ 
2 
0 
18 
2 22.8 
13.9 
1.6 
0.4 
0.3 
0.1 
7.5 
4.1 
0.5 
1.0 
1.8 
0.0 
0.3 
0.0 
0.0 
4.5 
0.9 100 
12 
3 
2 
1 
54 
29 
4 
7 
13 
0 
2 
0 
0 
32 
6 
TOTAL EXPORTS 
of which : 
. United States 12.0 
1.0 14.7 
0.7 13.4 
0.5 
NET IMPORTS/(EXPORTS) 9.9 9.6 9.4 
* For 1985. EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.4 H 
EU-12 - Evolution of gas/diesel oil trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 
Mta 1990 1994 
Mta Mta % 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1 +2 + 3 + 4 + 5+6) 
1. OECD countries 
of which : 
Norway 
Sweden 
. United States 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Kuwait 
Libya 
Saudi Arabia 
Venezuela 
Ex - USSR 
4. Romania 
5. Other Eastern Europe 
countries 
6. Other countries 
of which : 
• Egypt 59.4 
34.1 
5.1 
1.3 
2.1 
0.9 
9.6 
3.4 
2.8 
0.7 
0.6 
1.2 
11.3 
5.5 
2.6 
0.0 100 
15 
4 
6 
3 
28 
10 
8 
2 
2 
4 
33 
16 
8 
0 55.6 
30.7 
6.5 
2.4 
2.4 
0.8 
7.8 
2.6 
2.1 
1.6 
1.1 
0.4 
9.5 
1.5 
2.6 
2.8 100 
21 
8 
8 
3 
26 
8 
7 
5 
4 
2 
31 
5 
8 47.7I 
20.2] 
6.5] 
2.5! 
2.4| 
0.8] 
2.8! 
1.) 
0.21 
0.7] 
0.7! 
o.oj 
6.0! 
0.4] 
0.41, 
4.1 100 
32 
12 
12 
4 
14 
5 
1 
3 
3 
0 
30 
2 
2 
20 
TOTAL EXPORTS 
of which : 
. United States 33.7 
0.3 40.5 
1.8 48.7. 
1 
1 
1.5' 
NET IMPORTS/(EXPORTS) 25.7 15.1 (1.0)i 
* For 1985, EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.5 5 
EU - 12 - Evolution of residual fuel oil trade 1985 - 1990 - 1994 
1985 
Mta 1990 1994 
Mta Mta 
TOTAL IMPORTS 
EXTRA - EU imports 
(1+2 + 3 + 4 + 5+6) 
1. OECD countries 
of which : 
Norway 
Sweden 
. United States 
OPEC countries 
of which : 
Algeria 
Kuwait 
Libya 
Saudi Arabia 
Venezuela 
Ex - USSR 
Romania 
5. Other Eastern Europe 
countries 
6. Other countries 
of which : 
• Egypt 45.3 
25.4 
3.2 
0.2 
1.4 
1.4 
9.1 
0.6 
2.3 
0.5 
1.1 
3.3 
5.1 
2.4 
5.6 
0.1 100 
13 
1 
6 
6 
36 
2 
9 
2 
4 
13 
20 
22 
0 40.2 
21.2 
4.5 
0.9 
2.1 
0.3 
7.6 
0.6 
0.9 
1.8 
1.8 
1.9 
4.1 
0.1 
1.7 
3.2 
0.2 100 
21 
4 
10 
1 
36 
3 
4 
8 
8 
9 
19 
1 
8 
15 
1 42.1 
21.5] 
4.0] 
1.3! 
1.5] 
0.7' 
7.5] 
yxh 
1.5] 
0.8! 
3,o! 
3.7! 
0.3] 
0.5| 
5.5! 
1.1 100 
19 
6 
7 
3 
35 
5 
7 
4 
14 
17 
1 
2 
26 
5 
TOTAL EXPORTS 
of which : 
. United States 33.3 
1.6 38.5 
3.6 37.8i 
1 
1 
2.8' 
NET IMPORTS/(EXPORTS) 12.0 1.7 4.3i 
* For 1985, EU-12 does not include ex-GDR. 
Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B.6 ^ 
WORLD PROVEN CONVENTIONAL OIL RESERVES 
AT CURRENT MARKET PRICES 
4> U U 
« 
e 1100 
1000 H 
900 A 
800 H 
700 A 
600 H 
500 H 
400 A 
300 H 
200 A 
100 H 
ON ON 
Source: BP Statistical Review @& Proven Reserves R/P Ratio 
CHART B.l 
V 
DISTRIBUTION OF WORLD OIL RESERVES 
END 1994 
Middle East 
66% 
Total Reserves = 137 Bn. tonnes 
Source: BP Statistical Review Asia & Australasia 
4% 
Africa 
6% 
North America 
3% 
Latin America 
13% 
OECD Europe 
2% 
Former Soviet Union 
6% 
CHART B.2 
°^ 
WORLD OIL SUPPLY 
5 
^Q 70 
60 + 
50 + 
40 + 
Id 4-
10 f 
0 Non-OPEC Supply 
H 1 ! !-
1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982 .1984 1986 1988 1990 1992 1994 
CHART B.3 
-O 
OPEC SHARE OF WORLD OIL PRODUCTION 
Source: BP StHtistkiil Review CHART B.4 
CRUDE OIL PRICES 
1970 to 1994 
Nominal $/bbl 1994 $/bbl CHART B.5 
OIL IMPORT DEPENDENCY 
EUROPEAN UNION 15 
Source: European Commission Estimates I^EU H EU plus Norway] 
CHART B.6 
AVERAGE API VALUES OF CRUDE OIL SUPPLIES 
IN THE EU 1985— 1995 
38 
37 
36 
35 
34 
33 
32 11111111111 • ;M1 M M 111 ill 11 Ml IIMM 11 I I Ml 1 I Ml i I i II M II M I M I I I I) 1 I I 1 li 
JAN JAN JAN JAN.. JAN JAN JAN JAN JAN JAN JAN 
I 85 I 86 I 87 I 88 I 89 I 90. I 91 I 92 I 93 I 94 I 95 
Source : Crude Oil Register 
CHART B.7 
m 
GROSS ENERGY CONSUMPTION 1995 
EUROPEAN UNION 15 
RENEWABLES 
5% f4 Mtoc 
NUCLEAR 
15% 
205 Mtoe 
277 Mtoe 
TOTAL = 1369 Mtoc 574 Mtoe 
SOLIDS 
17% 239 Mtoe 
•£ CHART C.l 
GROSS ENERGY CONSUMPTION 2005 
EUROPEAN UNION 15 
RENEWABLES 
7o/o 102 Mtóe 
NUCLEAR 
14% 
212 Mtoe 
TOTAL 1521 Mtoe 606 Mtoe 
SOLIDS 
16% 237 Mtoe CHART C.2 
o 
o 
rr o o 
o o 
o o 
o o 
o o o 
Os 
Os 
QO os ©s 
Os 
os 
s© os os ü 
H O* 
< 
CC 
•o •o 
3 
O 
H 
—( ** 
Os Os 
Os 
Os 
Os 
Os c o 
E 
E o U 
3 O 
co 
»>« 
/fc 
Demand Barrel Shape - W. Europe 
J M Others DFuel oil M Middle distillates H Gasolines CHART C.4 
12000 INCREMENTAL OIL PRODUCT DEMAND 
European Union 15 
10000 4 
8000 
6000 4 
4000 A 
2000 4 
•2000 
95/92 
Source: Commission Estimates •MM 
2000/95 Excludes LPG and Refinery Gases 
2005/00 
Gasolines H Middle distillates D Fuel oil d Others CHART C.5 
°o 
200 
£ 100 Total Products Trade 
European Union 12 
1980 1982 1984 
Source: IEA 1986 1987 1988 1989 
Imports ED Exports 1990 1991 1992 1993 1994 
CHART C.6 
-^ 
Net Exports Mt Gasoline Net Exports 
European Union 12 Consumption Mt 
1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 
Source: IEA |%MNet Exports -*— Consumption CHART C.7 
& 
Net Exports Mt Gas Oil Net Exports 
European Union 12 Consumption Mt 
* r 200 
1980 1982 1984 
Source: IEA 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 
H Net Exports —*— Consumption | CHART C.8 
K> 
Net Exports Mt Fuel Oil Net Exports 
European Union 12 Consumption Mt 
1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 
Source: IEA r -, 1991 1992 1993 1994 210 
\WM\ Net Exports —*— Consumption! CHART C.9 
5o 
Maximum Sulphur Contents for Gas Oil TABLE D.l 
Directive Product % Sulphur Content 
[by weight] 
93/12/EEC Automotive </= 0.2% by 01.10.1994 
of 23.03.1993 Gas Oil </= 0.05% by 01.10.1994 
93/12/EEC Non- </= 0.2% by 01.10.1994 
of 23.03.1993 Automotive 
___^ 1 Gas Oil 1 
Maximum Lead Contents for Petrol TABLE D.2 
Directive Product Lead Content [gms/litre] 
85/210/EEC Unleaded </= 0.013 g/1 by 01.04.1990 
of 20.03.1985 Petrol 
85/210/EEC Leaded </= 0.15 g/1 by 01.01.1986 
of 20.03.1985 1 Petrol | 
Maximum Benzene Content of Petrol TABLE D.3 
Directive Product Benzene Content 
[by volume] 
85/210/EEC Petrol </= 5% from 01.10.1989 
of 20.03.1985 1 I 
^ 
TABLE D.5 
ENVIRONMENTAL INVESTMENT COSTS 
Measure Investment Cost 
(ECUbn) 
Some Recent Measures: 
Reduction of sulphur level in gasoline to 0.05 % 2.5 
Reduction of sulphur level in diesel to 0.05 % 3-5 
Reduction of hydrocarbons (VOC) emissions by Stage-I 0.8 
(Costs for changing from top to bottom loading excluded) 
Total Some Recent Measures: 6.3 - 8.3 
Potential Measures: 
Reduction of benzene level in gasoline to 1 % 6-7 
Reduction of gasoline volatility (RVP) by 10 kPa 1.5 
Reduction of sulphur level in gasoline to 200 ppm 1 
Reduction of sulphur level in gasoline from 200 to 50 ppm 4 
Reduction of sulphur level in diesel to 200 ppm 6 
Increase of diesel cetane number to 52 1.5-2 
Increase of diesel cetane number from 52 to 58 15 
Reduction of diesel FBP (T95: 340 °C) 3 
*8-10 38-39.5 
Reduction of sulphur level in inland heavy fuel oil to 1 % 7-12 
Reduction of sulphur level in bunker fuel to 1.5 % for 30 % of 1.5-2.5 
demand 
Application of strict BAT to refinery emissions over existing 8-10 
measures 
Reduction of hydrocarbons (VOC) emissions by Stage n 1-1.5 
Reduction of sulphur level in heating gas oil to 0.1% 1.5-2 
Total Potential Measures: 27 - 29 57.0 - 67.5 
Grand Total All Measures: 63.3 - 75.8 
Source: Industry Figures and ^Commission updates based on 
latest available Auto Oil Programme Results 
Xi 
EU-15 DESULPHURISATION CAPACITY 
OF MIDDLE DISTILLATES 
(million metric tons/year) 
1.1.1995 
BE 12.4 
DK 2.4 
DE 27.8 
EL 3.8 
ES 16.4 
FR 24.0 
IR 0.3 
IT 27.1 
NL 15.2 
PO .- 2.6 
UK 23,4 
SF 3.7 
SV 6.3 
OS 4.2 . 
EU 169.6 
Sources : EC Regulation 1056/72 & 
National Administrations 
TABLE D.6 
EU-12 REFINERY STRUCTURE EVOLUTION 1980-1988-1995 
Number & Capacity of Refineries by Type 
(Situation at 1st January) 
1980 1988 1995 
Refinery No Primary No Primary No Primary 
Type Distil. Distil. Distil. 
Capacity Capacity Capacity 
mta % mta % mta % 
Simple 62 249 27 16 43 7 14 37 6 
Semi-
complex 24 148 16 20 89 15 13 52 9 
Complex 55 523 57 58 460 78 66 506 85 
Total 141 920 100 94 592 100 ' 93 595 100 
of which: 
Refineries 
>1 mta 129 915 90 590 90 593 
Refinery type definition : 
'Simpie'refinery : primary distillation plus, where 
appropriate, reforming and hydrodesulphurization 
'Semi-complex'refinery : 'simpie'plus visbreaking and/or 
other thermal cracking 
'Complex'refinery : 'simple' or 'semi-complex'plus catalytic 
cracking,hydrocracking and/or coking 
Source : Commission - DGXVII-B2 
TABLE E.l 
2G 
REFINING CAPACITY IN THE E.U. AT 1.1.1995 
ATMOS, 
DIST. (capacity in service in million tons per annum) 
REFOR. HYDRO. 
CRACK. CAT. THERM. VIS-
CRACK. CRACK. BREAK. COKING 
BE 
DK 
DE 
EL 
ES 
FR 
IR 
IT 
NL 
PO 
UK 
SF 
SV 
OS 34.5 
9.2 
113.1 
18.2 
60.0 
90.4* 
2.8 
102.3 
59.6 
14.4 
90.7 
11.0 
21.0 
10.0 4.7 
1.4 
17.6 
2.1 
8.0 
11.0 
0.6 
12.0 
7.3 
2.2 
16.4 
2.1 
3.2 
1.4 8.6 
1.3 
0.7 
0.8 
7.1 
5.1 
0.5 
2.5 
1.1 5.9 
15.4 
3.0 
8.4 
18.2 
14.7 
7.5 
1.7 
23.7 
2.7 
1.5 
1.3 1.9 
3.9 
6.2 
3.1 
2.2 
1.4 
0.3 
EU 637.2 90.0 27.7 104.0 19.0 
* of which 5.9 mta in reserve, immediately useable 
Sources : National Administrations & EC Regulation 1056/72 4.2 
2.2 
10.9 
2.6 
8.4 
8.1 
15.9 
4.1 
1.4 
3.1 
1.9. 
2.3 
1.Ö 
66.1 5.0 
1.5 
2.6 
2.1 
3.3 
14.5 
TABLE E.2 
EU-15 - CONVERSION CAPACITY 
(million metric tons/year) 
CAT. CRACKING 
VISE REA KING 
HYDROCRACKING 
THERM. CRACK. ) 
COKING ) 
FLEXICOKING ) 
TOTAL CAPACITY 
CATC RACK. EQUIV* 
AS % CDU CAPACITY 1985 
88.0 
52.0 
11.0 
27.8 
178.8 
146 
21 1990 
88.2 
63.8 
23.2 
28.0 
203.2 
171 
28 1995 
104.0 
66.1 
27.7 
33.5 
231.3 
199 
31 
* Ratios used are : Visbreaker 0.33 ---.Hydrocracker '1.3 -
Thermal Cracker 0.65 - Coker 1.7 
Sources : National Administrations & EC Regulation 1056/72 
TABLE E.3 
TAXES AND DUTIES AT FEBRUARY 1996 - ECUS 
1 VAT(%) 
Premium gasoline 
Unleaded gasoline 
Automotive dieseloil 
Heating gasoil 
LPG (Vehicles) ' 
LPG (Heating) 
Heavy fueloil HTS 
Heavy fueloil BTS O) 
3 
cr 
o> 
<u 
CO 
21.0 
21.0 
21.0 
21.0 
21.0 
21.0 
21.0 
21.0 ro 
E c ro Û 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 c ro xz 
o 
"5 
Û 
15.0 
15.0 
15.0 
15.0 
15.0 
15.0 
15.0 
15.0 ro 
18.0 
18.0 
18.0 
18.0 
18.0 
18.0 
18.0 
18.0 ro c ro 
Q. V) 
16.0 
16.0 
16.0 
16.0 
16.0 
16.0 
16.0 
16.0 0) o c ro 
IX 
20.6 
20.6 
20.6 
20.6 
20.6 
20.6 
20.6 
20.6 •o c ro 
2J 
21.0 
21.0 
21.0 
12.5 
21.0 
12.5 
12.5 
12.5 75 
19.0 
19.0 
19.0 
19.0 
19.0 
10.0 
10.0 
10.0 3 O 
E «J X 
3 
15.0 
12.0 
15.0 
12.0 
6.0 
6.0 
12.0 
12.0 c 
.2 
w 
"S 
z 
17.5 
17.5 
17.5 
17.5 
17.5 
17.5 
17.5 
17.5 JC 
o '53 k. k. 
£ 
to 
O 
20.0 
20.0 
20.0 
20.0 
20.0 
20.0 ro 
3 
•c 
O 
0. 
17.0 
17.0 
5.0 
17.0 
17.0 
5.0 
5.0 E o 
3 
CO 
. 22.0 
22.0 
22.0 
22.0 
22.0 
22.0 > 
(A 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 
25.0 D 
17.5 
17.5 
17.5 
8.0 
17.5 
8.0 
17,5 
17.5 
2.EXCISETAX(1000L 08.0196 
Premium gasoline 
Unleaded gasoline 
Automotive dieseloil 
Heating gasoil 
LPG (Vehicles) (1) 
LPG (Heating) (T) 
Heavy fueloil HTS (T) 
Heavy fueloil BTS (T) 546.0 
485.3 
302.0 
14.2 
0.0 
18.1 
19.4 
6.5 0.0 
448.5 
300.4 
241.4 
208.5 
315.5 
284.5 
284.5 573.0 
519.9 
328.9 
42.4 
169.8 
26.5 
15.9 
15.9 410.6 
358.9 
248.9 
135.8 
58.2 
12.9 
42.0 
42.0 408.7 
375.3 
272.5 
79.5 
31.5 
7.4 
13.-6 
13.6 616.9 
576.2 
354.4 
78.0 
682 
0.0 
24.3 
18.0 380.6 
349.3 
302.5 
50.2 
69.4 
22.9 
17.8 
17.8 537.3 
494.2 
361.3 
361 3 
157.3 
1737 
43.5 
21.8 415.9 
361.7 
263 3 
54 
568 
0.0 
14.2 
6.5 608.7 
542.0 
327.1 
81.6 
29.1 
0.0 
31.5 
31.5 430.2 
300.7 
79.0 
104.8 
0.0 
37.7 495.1 
457.8 
326.1 
89.0 
0.0 
28.1 
12.8 548.0 
291.2 
36.5 
0.0 
0.0 
36.9 479.1 
291.4 
189.3 
162.4 
131.3 
213.3 463.3 
406.2 
406.2 
27.6 
333.6 
0.0 
21.6 
21.6 
DANMARK: 
Fuel oil lourd - Depuis le 1er Janvier 1993, le montant de la taxe récupérable par le secteur industriel s'élève à 1820 CD par tonne. 
Heavy fuel oil - As from 1 January 1993 the tax récupérable by the industrial sector amounts to 1820 CD per ton. 
Premium gasoline - Cancelled as from 1/1/96 
(l)ROYAUME-UNI: par/by tonne N 
Exchange rates as at 08.01.1996 
1 ECU = 13.2595 OS. 38 7384 BEF, 1.88485 DM, 7.29054 DKR, 158 542 PTA, 5.7135 FMK, 6.46731 FF, .844401 UKL, 309.318 DRA, 
.818238 IRL. 2068.64 LIT, 38.7384 LUF, 2.11041 HFL, 195.925 ESC, 8.6825 SKR 
TABLE E.4 
EU-15 DISTILLATION CAPACITY UTILIZATION* 
EVOLUTION 1985-1994 
MIO TONS 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 
Dist.Capacity(mio t) 
~*~~ Utilization rate(%) ill Crude Intake(mio t) 
crude onl}', mid year capacity 
CHART E.l 
EU-15 REFINING UPGRADING CAPACITY 
IN CAT. CRACKING EQUIVALENT 
1985 
1990 
1995 28 
31 21 146 
171 
199 
35 30 25 20 15 10 5 0 40 80 120 160 200 240 
% "•' MIO/TONS YEAR. ' 
% OF CDU CAPACITY HP m CAT. CRACKING EQUIV 
Sources : Nat. Admin. & EC Reg.1056/72 
oi CHART E.2 
REFINING MARGINS 1988-1995 
NW EUROPE & MEDITERRANEAN ZONES 
10 
9 
8 
7 
6 
5 
4 
3 
2 
1 
0 
-1 
-2 $/bbl (Quarterly Average) 
"— IEA-NWE-BRENT 
-*- WMC-NWE-ARAB L -+— IEA-NWE-HYDROSKIM 
^~ WMC-MED-ARAB L 
2 3 4 12 3 4 12 34 
88 I 89 I 90 12 3 4 12 3 4 
91 I 92 12 3 4 1 
93 I 2 3 4 1 
94 I 2 3 4 
95 I 
WMC : Wood Mackenzie 
co CHART E.3 
14 BRENT/DUBAI &: LEADED GASOLINE/FUEL OIL 
PRICE DIFFERENTIALS 
ft/barrel 
' * 
*~ Brent/Dubai Differ. ~*~ Gasoline/FO l%s Dif. 
JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT 
I 92 I 93 I .94 I 95 
u> Source : IEA Monthly Oil Market Report 
Oo CHART E.4 
FUTURE NET EXPANSION OR NET REDUCTION 
IN THE REFINING CAPACITY OF THE EU-15 
ATMOS. DIST. 
REFORMING 
HYDROCRACK. 
GAT. CRACK. 
THERM. CRACK 
VISBREAKING 
COKING 
DESULPHURIS. 
OF MID. DIST. (thousand metric tons/year) 
After or date 
1995 1996 1997 not defined 
- 2400 
+ 100 
+ 580 
+ 273 2300 + 4400 
- 280 + 700 
- 300 
+ 6672 +17029 + 1805 + 1600 
+ 1800 + 4700 
+ 100 
+ 1000 
+ 1040 
SOURCE : EC REGULATION 1056/72 -
QUESTIONNAIRES OF BEGINNING 1995 
TABLE E.5 
31 
OPEC FOREIGN REFINING 
Net Share in thousand barrels/day as of end 1995 
Asia/ Western USA Total 
Pacific Europe (3 reg.) 
Iran 32 - - 32 
Kuwait - 210 - 210 
Libya - , 234 - 234 
Saudi Arabia 152 50 300 502 
U.A.E - 142 - 142 
Venezuela - 230 750 980 
Total OPEC 184 866 1 050 2 100 
Total of the region 14 803 14 151 15 354 44 308 
OPEC share 1.2% 6.1% 6.8% 4.7% 
in the region 
Source : DGXVII on the basis of OPEC 
official data & press articles 
TABLE E.6 
i\ U iVl JU 1_JIV Ui' 1 Jbl AVUL XVJLJ 1 1~\1JU KJ U 1 luJù 1 O 11 N 1 11 JU JU U J. U 
(in thousand of units at year end) 
BE 
DK 
DE 
EL 
ES 
FR 
IR 
IT 
NL 
PO 
UK 
SF 
SV 
OS 
EU 1985 
7.3 
3.6 
19.8 
6.8 
5.2 
34.6 
3.4 
36.4 
8.1 
1.9 
21.1 
2.0 
4.4 
4.1 
158.7 1987 
6.7 
3.4 
20.0 
6.3 
5.2 
31.1 
3.3 
34.7 
7.6 
1.8 
20.2 
2.0 
4.3 
4. 1 
151.5 1989 
6.5 
3.2 
19.9 
6.4 
5.3 
27.7 
3.2 
33.9 
6.9 
.1.8 
19.8 
1.9 
4.2 
4.0 
144.7 1991 
6.0 
2.9 
18.9 
6.4 
5.7 
22.6 
2.7 
30.4 
6.0 
1.8 
19.3 
2.0 
4.0 
3.9 
•132.6 1992 
5.7 
2.9 
18.8 
6.5 
5.8 
21.2 
2.8 
30.1 
5.6 
2.0 
18.5 
1.9 
3.8 
3.8 
129.4 1993 
5.5 
2.8 
18.5 
6.6 
6.3 
19.8 
2.8' 
29.9 
5.1 
2.1 
18.0 
1.9 
3.8 
3.7 
126.8 1994 
5.4 
2.7 
18.3 
6.8 
6.6 
19.1 
2.7 
28.8 
4.1 
2.3 
17.0 
1.9 
3.6 
3.6 
122.9 
Source : National Statistics 
TABLE F.l 
MARKETING OF OIL PRODUCTS IN THE EU-15 
NUMBER OF PETROL RETAIL OUTLETS 85-94 
180 
160 
140 
120 
100 
80 
60 
40 
20 
0 Thousand of units at year end 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 
158.7 157.3 151.5 147.7 144.7 138.6 132.6 129.4 126.8 122.9 
Source : National Statistics 
CHART F.l 
EU-12 EVOLUTION 1986-1994 OF AVERAGE 
THROUGHPUT PER SERVICE STATION 
MILLIONS OF LITRES PER ANNUM 
1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 
Source : Wood Mackenzie 
CHART F.2 



ISSN 0254-1513 
COM(96) 143 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 
Catalogusnummer : CB-CO-96-172-NL-C 
ISBN 92-78-02660-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg