NL    NL NL 
NL 1   NL  EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 6.8.2010 
SEC(2010) 983 definitief 
Antwoord van de Commissie op het speciale verslag 
"Zullen het ontwerp en het beheer van de mobiliteitsregeling van het Leonardo da 
Vinci-programma waarschijnlijk leiden tot doeltreffende resultaten ?"
NL 2   NL Antwoord van de Commissie op het speciale verslag 
"Zullen het ontwerp en het beheer van de mobiliteitsregeling van het Leonardo da 
Vinci-programma waarschijnlijk leiden tot doeltreffende resultaten ?" 
NL 3   NL SAMENVATTING 
I-III. De Commissie verheugt zich over de ei ndconclusie van het verslag van de Rekenkamer 
dat het ontwerp en het beheer van de mobiliteitsregeling van het Leonardo da Vinci-programma tot doeltreffende resu ltaten zouden kunnen leiden.  
Uit het programma blijkt alleszins een toenemende vraag waaraan momenteel slechts 
gedeeltelijk kan worden voldaan (minder dan 50% van de aanvragen kan met de beschikbare 
begrotingsmiddelen worden ingewilligd) . In 2009 werden meer dan 80 000 personen 
gefinancierd (67% personen in  initiële opleiding, 20% persone n op de arbeidsmarkt, 13% 
leraren/opleiders). Verreweg de meeste deel nemers (bijna 90%) gaven in hun eindverslag te 
kennen dat zij met het buitenlands ve rblijf bijzonder ingenomen waren.  
De positieve impact voor de deelnemers aan het voorafgaande programma kreeg bevestiging 
in de impactstudie die in 2007 uitkwam. De mo biliteitservaringen hebben de bekwaamheden 
en competenties van jongeren verbeterd en hun positie op de arbeidsmarkt, evenals hun persoonlijke ontwikkeling, positief beïnvloed. Een studie naar de impact van de Leonardo-
mobiliteit van leerkrachten en opleiders in het beroepsonderwijs (VETPRO) is vrijwel gereed; 
de eerste resultaten geven bevestiging van de positieve gevolgen, niet alleen voor de 
persoonlijke ontwikkeling van de deelnemers , maar evenzeer voor de scholen voor 
beroepsopleiding en verdere opleidingen, de aanbieders van verdere opleiding en 
opleidingssystemen.  
Het verheugt de Commissie eveneens dat de  Rekenkamer erkent dat een passend systeem 
voor het beheer van de projectc yclus is opgezet en de operatione le kanten van het programma 
over het algemeen goed beheerd zijn. De Commissi e benadrukt het feit dat een groot deel van 
de aanbevelingen op het gebied van het beheer geldig zijn voor het gehele programma Een 
leven lang leren (LLP), aangezien het progra mma Leonardo een integraal deel van het LLP 
uitmaakt. 
IV. De Commissie benadrukt dat de audit voornamelijk de jaren 2007-2008 omvatte, de eerste 
twee jaren van een nieuw geïntegreerd pr ogramma. Bovendien omvat de cyclus van 
programmering en verslaggeving met de nati onale agentschappen twee jaar vanaf de 
voorbereiding van het ontwerp-w erkprogramma van het nationale agentschap tot aan de 
voltooiing van de jaarlijkse verslagbeoorde ling door de Commissie. Daardoor komt het dat 
later, met name in 2010, aangebrachte verbeter ingen door de Rekenkamer niet allemaal in 
aanmerking zijn genomen. 
Bovendien mag erop worden gewezen dat de resultaten van in 2007-2008 medegefinancierde 
maatregelen veelal niet terst ond na de maatregelen zichtbaar zijn, aangezien het doorgaans 
verschillende jaren vergt om de gevolgen van mo biliteit en opleiding zichtbaar te maken.  
IV. Eerste streepje Voor het ontwerp van het huidige Leonar do da Vinci-programma is de Commissie 
overgegaan tot een proces van raadpleging me t de nationale agentschappen, de nationale 
instanties en andere belanghe bbenden om met de opgedane ervaringen re kening te kunnen 
houden. De Commissie heeft niet alleen de bevindingen en suggesties van verplichte 
evaluaties meegenomen, maar eveneens andere , externe, studies als bron voor ideeën 
gebruikt, ook al om meer inzicht te verkrijgen.  
NL 4   NL IV. Zesde streepje 
Het is de Commissie bekend dat de kwaliteit  van secundaire controles van de nationale 
agentschappen door de nationale instanties u iteenloopt, zoals de Rekenkamer dit in haar 
betrouwbaarheidsverklaring voor het financiële jaar 2008 ook had aangeduid. Na deze eerdere 
opmerking van de Rekenkamer heeft de Commi ssie maatregelen getroffen en voor nationale 
instanties gedetailleerde rich tsnoeren ontwikkeld teneinde zowel methodologische steun 
alsook een praktisch instrumentarium voor secundair e controles door de nationale instanties te 
bieden. Deze richtsnoeren werden in decembe r 2009 aan de lidstaten aangeboden; zij waren 
ook het voornaamste onderwerp van een seminar voor  nationale in stanties dat in maart 2010 
werd gehouden om de aangetroffen zwakke punten te verhelpen. 
IV. Zevende streepje De Commissie accepteert dat de werkzaamheden inzake de prestatie-indicatoren nog moeten 
worden voortgezet.  
Zij benadrukt evenwel dat de werkzaamheden met het programmacomité over het tot stand 
brengen van indicatoren al in 2007 waren be gonnen. Voorts heeft de Commissie er alle 
vertrouwen in, gebaseerd op de impactstudies  en evaluaties uit het eerdere programma 
Leonardo en de beschikbare kwantitatieve gegeve ns alsmede de kwalitatieve feedback van de 
deelnemers aan het lopende programma, dat he t mobiliteitsprogramma van Leonardo da Vinci 
daadwerkelijk resultaten oplevert.  
V. De Commissie accepteert de aanbevelingen van de Rekenkamer en heeft deze reeds 
volledig of gedeeltelijk doorgevoerd, met inbegr ip van de kwalitatieve feedback naar de 
nationale instanties over de jaar lijkse verslagen van het nationa le agentschap, de integratie 
van de jaarlijkse activiteitenverslagen in de  monitoringbezoeken, de afstemming van de 
structuur van het jaarlijkse activiteitenverslag op de werkprogramma's, het opnemen van 
resultaatgerichte indicatoren in  de werkprogramma's van de na tionale agentschappen en het 
afronden van LLPLink. 
De Commissie wenst duidelijk te maken dat: 
– zij het ondersteunende IT-systeem voor het beheer van het programma reeds in 2009 
grondig had verbeterd en haar rapportagef aciliteiten in 2010 n og verder verfijnt; 
– zij reeds kwalitatieve feedback over de jaarlijkse werkprogramma's van de nationale 
agentschappen levert, maar om redenen van effectivite it haar feedback he eft beperkt tot de 
gevallen die tot herziening nopen, om dat ze niet voldoen aan de verwachte 
kwaliteitsnormen; 
– zij het eens is met de opvatting van de Reke nkamer dat steun bij het vinden van partners 
belangrijk is en zij andere mogelijkheden on derzoekt, aangezien de tot dan gebruikte 
gegevensbank om partners te vinden niet de verhoopte kwaliteits diensten leverde; 
– zij reeds gedetailleerde rich tsnoeren voor het evalueren va n projectapplicaties heeft 
ontwikkeld. De Commissie ziet de supervisie van de kwaliteitsevaluatie van applicaties als 
deel van de taak van de secundaire controle s van de nationale agentschappen door de 
nationale instanties ; desondanks beziet zij of zij deze procedures van meer nabij kan 
monitoren, daarbij de koste n-batenverhouding naar behoren  in aanmerking nemend; 
NL 5   NL – zij prestatie-indicatoren in de opzet voor de werkprogramma 's van 2011 van de nationale 
agentschappen heeft opgenomen. Deze indicatoren werden door de directeuren van de nationale agentschappen in hun vergadering van 20 mei 2010 verwerlkomd, en zullen derhalve worden toegepast met ingang van de plannings- en vers lagperiode van 2011; 
– de werkzaamheden inzake de prestatie-indicat oren inderdaad voltooid dienen te worden, 
maar onderstreept dat de werkzaamheden met het programmacomité over de totstandbrenging van indicatoren reeds in 2007 waren begonnen. Het voorstel van de 
Commissie werd door het comité in zijn ve rgadering van 17 juni 2010 goedgekeurd. Op 
deze grondslag zullen de relevante gegevens me t de thans tot stand gebrachte indicatoren 
worden vergeleken. De eerste uitkomsten hiervan worden tegen half 2011 verwacht. 
Bovendien heeft de Commissie er, gebaseerd op de impactstudies en evaluaties uit het 
eerdere programma Leonardo en de beschikbare kwantitatieve data alsook de kwalitatieve 
feedback van de deelnemers aan het lopende  programma, alle vert rouwen in dat het 
mobiliteitsprogramma van Leonardo da Vinci daadwerkelijk resultaten oplevert.  
REIKWIJDTE EN BENADE RING VAN DE AUDIT 
13. De Commissie wijst op het feit dat 2007 en 2008 de eerste twee jaren van het programma 
Een leven lang leren waren, waarin voor het eers t de programma's Leonardo da Vinci en het 
voormalige Socrates in een e nkel programma waren geïntegr eerd. Als gevolg daarvan waren 
er nieuwe gemeenschappelijke procedures nodig. Daarenboven bestrijkt de cyclus van 
programmering en verslaggeving met de nati onale agentschappen twee jaar vanaf de 
voorbereiding van de werkprogramma 's door de nationale instanti es tot aan de voltooiing van 
de evaluaties van de jaarversla gen. Om die reden zijn later, met name in 2010, gemaakte 
verbeteringen door de Rekenkamer niet allemaal in aanmerking genomen. 
OPMERKINGEN 
16. De Commissie benadrukt het feit dat re sultaten van werkzaamheden die in 2007-2008 
steun hadden gekregen, veelal niet onmiddellijk na de maatregelen zich tbaar zijn, aangezien 
de gevolgen van mobiliteit en opleiding doo rgaans verschillende jaren nodig hebben om 
zichtbaar te worden.  
18. De Commissie verheugt zich over de consta tering van de Rekenkamer dat bij het opzetten 
van het nieuwe programma Leonardo met behul p van gestructureerde actieplannen rekening 
werd gehouden met de resultate n halverwege en de eindeva luaties van het voorafgaande 
programma. 
De Commissie heeft vanaf 2007 met het comité  programmabeheer uitgebreid een reeks 
programma-impactindicatoren doorgenomen zoals deze op het LLP als geheel van toepassing 
zijn. Het comité heeft zich van een sta ndpunt onthouden in twee voorstellen die door de 
Commissie te berde waren gebracht en om na dere analyse van de kosten-batenverhouding 
verzocht. Het nieuwe voorstel werd door het comité in zijn vergad ering van 17 juni 2010 
goedgekeurd. Op deze grondslag zullen de rele vante gegevens aan de thans tot stand 
gebrachte indicatoren worden getoetst; de eerste resultaten hiervan worden tegen halverwege 2011 verwacht.  
19-20. De Commissie blijft erbij dat het niet aan haar is om te controleren of de op nationaal 
niveau gestelde aanbevelingen door  de nationale instanties zijn  gevolgd. Zij zou de nationale 
instanties evenwel kunnen verzoe ken op nationaal niveau zo'n  opvolging te organiseren.  
NL 6   NL De Commissie benadrukt dat de nationale eindversla gen die door de nationale instanties tijdig 
waren gepresenteerd, aan de externe contract or voor analyse waren voorgelegd en dat de 
resultaten door de Commissie waren gevalid eerd. In het door de Commissie opgestelde 
uiteindelijke actieplan zijn hor izontale kwesties mee opgenomen. 
22. De Commissie vindt dat externe studies die geen formele evaluaties van het programma 
vormen geen aanleiding geven tot het opstellen van actieplannen.  
De inhoud van externe studies zoals de Studie inzake belemme ringen voor transnationale 
mobiliteit "MoVE-iT" en de Im pactanalyse van Leonardo da Vinci-mobiliteit voor jonge 
stagiairs en werknemers, zoals door de  Rekenkamer genoemd, wordt gebruikt als 
achtergrondinformatie en als een bron van ideeën voor verdere ontwikkeling of aanpassing van het programma en zijn regels. Tevens bi eden zij een meer gedetailleerd inzicht in 
bepaalde aspecten van de m aatregelen van het programma. 
Vak 1 
Eerste streepje 
De Commissie ziet inderdaad nog mogelijkheid to t verbetering bij de tenuitvoerlegging van 
het programma in de gastlanden en in de voor bereiding van de deelnemers zoals dit in de 
aanbeveling van de genoemde impactstudie is  aangeduid. De studie komt echter ook tot de 
gevolgtrekking dat de grondbeginselen en mech anismen van het programma geen wijziging 
behoeven of moeten krijgen. De  studie concludeert dat: "h et mobiliteitsprogramma van 
Leonardo da Vinci kan worden omschreven  als bijzonder efficiënt, effectief en 
kosteneffectief."  
27. De Commissie verheugt zich erover dat he t beheer van de projectcyclus voor het 
programma door de Rekenkamer breed wordt gewaardeerd. 
Het ondersteunende IT-systeem is, zoals de Re kenkamer aangeeft, voor verbetering vatbaar. 
De Commissie stelt vast dat een volledig ni euw IT-systeem, dat een breed geheel aan 
subprogramma's en maatregelen omvat, voor afgaande aan het nieuwe LLP - waarvan 
Leonardo da Vinci slechts een deel uitmaakt - tot stand moest worden gebracht. De kwaliteit 
van de verslaggeving over de tenuitvoerlegging is intussen verbeterd en is thans goed te 
noemen. Bovendien werden voor de aanbest edingsoproep van 2010 acht elektronische 
aanmeldingsformulieren aangeboden, zijn twee formulieren voor verslaggeving in productie 
en zullen in 2010 nog eens drie in productie moeten worden gebracht. De overgrote meerderheid van aanvragen voor Leonardo da  Vinci wordt in 2010 dus elektronisch 
behandeld, waarmee de efficiëntie wordt verh oogd en de mogelijkheid voor vergissingen bij 
handmatige inbreng wordt verminderd. 
28. De Commissie herhaalt dat belangrijke ontwi kkelingen met betrekking tot IT-systemen in 
2009 hebben plaatsgevonden en in 2010 zijn voortgezet. De Reke nkamer heeft niet met alle 
verbeteringen die na afloop van de audit va n de Kamer hadden plaatsgevonden, met name in 
2010, rekening kunnen houden. 
29. Sedert het begin van het LLP is de Commi ssie kwantitatieve gegevens en kwalitatieve 
feedback van de deelnemers aan Leonardo da  Vinci-mobiliteit blijven verzamelen via 
NL 7   NL Rap4Leo1, hetgeen tot een gestadige reeks betrou wbare gegevens voor het programma heeft 
geleid.  
Ook benadrukt de Commissie dat de LLPLink sede rt eind 2008 is benut voor de productie van 
uniforme en gestandaardiseerde financiële rapportage- en beh eersstatistieken. De combinatie 
van statistische gegevens van Rap4Leo en LLPL ink draagt zorg voor de kwaliteit en de 
samenhang van gegevens voor de Leonardo da Vinci-mobiliteit.  
Vanaf 2007 is de Commissie uitgebreid in bespreking geweest met het comité 
programmabeheer over een reeks programma-imp actindicatoren die voor het LLP als geheel 
van toepassing zijn. Het comité heeft zich me t betrekking tot twee door de Commissie naar 
voren gebrachte voorstellen van een standpun t onthouden en om nadere analyse van de 
kosten-batenverhouding (kosteneffe ctiviteit) verzocht. Het ni euwe voorstel werd door het 
comité in zijn vergadering van 17 juni  2010 goedgekeurd. Op deze grondslag zullen de 
relevante gegevens worden getoetst aan de than s vastgestelde indicator en; de eerste resultaten 
hiervan worden tegen halfweg 2011 verwacht.  
31. De Commissie verheugt zich over de cons tatering van de Rekenkamer dat de regelingen 
voor het goedkeuren van de jaar lijkse werkprogramma's van de nationale instanties adequaat 
zijn.  
Om redenen van kosteneffectiviteit heeft de Commissie haar feedba ck aan de nationale 
agentschappen over het ontwerp van hun jaarlijk se werkprogramma beperkt tot de gevallen 
die tot herziening nopen, met de bedoeling to t de verhoopte kwalitatieve normen te komen. 
De Commissie benadrukt evenwel dat zij de  nationale instanties en de nationale 
agentschappen reeds gedetailleerde kwalitatieve feedback verstrekt over programmabeheer en de tenuitvoerlegging daarvan bij haar evaluatiec onclusies van het jaarlijkse verslag van het 
nationale agentschap, waarin zij ook wijst op de  verwachte door te voe ren verbeteringen, daar 
waar zulks noodzakelijk is. Teve ns controleert de Commissie of er voor een voortdurende 
verbetering bij de tenuitvoerlegging van het programma correcties in het volgende 
werkprogramma van het nationale  agentschap worden opgenomen. 
32. De Commissie is tevreden over het standp unt van de Rekenkamer dat de deelnemende 
landen en de Commissie voor voldoende publicite it en promotie van het programma zorgen. 
33-35. De Commissie beseft  dat enkele aanvragers het moeil ijk hebben bij het zoeken naar 
gastpartners in andere landen en neemt nota van de suggestie om dit proces te faciliteren. De 
eerdere gegevensbank voor het zoeken van een  partner die voor het programma Leonardo da 
Vinci II bestond, was afgesloten omdat er geen  voldoende kwaliteit aan gegevensinbreng in 
het systeem mee kon worden gewaarborgd. Andere oplossingen dienen als passende 
alternatieven nog te worden onderzocht. Een v eelbelovende mogelijkheid is het netwerk en 
platform van EuroApprenticeship, opgericht doo r competente lichamen, waaronder de kamers 
van ambachten of koophandel en aanbieders van beroepsonderwijs en verdere opleiding, dat 
in 2010 na een oproep tot het indienen van voorstellen was begonnen en wellicht meer 
geschikt is voor het vinden  van kwalitatief goede gastondern emingen. Het lijkt de Commissie 
dat dergelijke alternatieven voor de volgende programmageneratie kunnen worden 
onderzocht. 
                                                
 
1 Rap4Leo is een IT-instrument waarmee onder meer  kwantitatieve gegevens over en meningen van 
deelnemers aan de mobiliteitsmaatregelen van Leonardo da Vinci kunnen worden verzameld.  
NL 8   NL 36. Het doet de Commissie genoegen vast te st ellen dat de procedures voor het beoordelen 
van aanvragen en het selecteren van projecten  in de deelnemende landen doorzichtig, goed 
georganiseerd en overeenkomstig de inst ructies van de Comm issie zijn bevonden. 
Zij benadrukt dat de procedureregels in de rich tsnoeren voor nationale agentschappen zó zijn 
opgesteld dat zij inzake de kwaliteit van de  geselecteerde subsidie-objecten afdoende 
zekerheid bieden. 
37. Zoals dit is vastgesteld bij de in 2009 bijgewerkte richtsnoe ren van de Commissie, dient 
een kwaliteitsborgingscontrole betreffende de evaluaties van subsidieaanvragen onderdeel van 
de secundaire controles van de nationale agents chappen door de nationale instanties te zijn. 
De procedure voor de toekenning van subsidies - waarvan de evaluatie van subsidieaanvragen 
een belangrijk onderdeel uitmaakt – maakt deel uit van de "prior itaire controles" ten aanzien 
waarvan de nationale instanties zich in hun jaarlijkse betrouwbaarhe idsverklaring moeten 
uitspreken. 
41. Voor 2011 is voor de werkprogramma's van he t nationale agentschap een herziene opzet 
ontworpen, met doelen en prestatie-indicatoren  waarmee een zinvolle vergelijking van 
resultaten ten opzichte van de geplande pr estaties nog gemakkelijker zal worden. De 
directeuren van de nationale agentschappe n hebben in hun vergadering van 20 mei 2010 hun 
tevredenheid over deze nieuwe benadering uitg esproken; zij zal daarom met ingang van 2011 
voor planning en verslaggeving worden doorgevoerd. 
43. Ten behoeve van meer samenhang in de aanpa k van de nationale agentschappen bij de 
jaarlijkse activiteitenverslaggeving heeft de Commissie een enkel online-rapportformulier 
geproduceerd, dat alle nati onale agentschappen kunnen ge bruiken. Bovendien bood de 
Commissie in 2009, uitgaande van de ervaringen va n eerdere jaren, gedetailleerde instructies 
voor het invullen van de jaarverslagen. 
Vak 2 
De Commissie wil erop wijzen dat de zwakke  punten die de Rekenka mer heeft aangetroffen 
in de manier waarop nationale agentschappen de resultaten voor de te nuitvoerlegging van de 
werkprogramma's van 2004 hebben gepresente erd, verwijzen naar drie van de zes 
onderzochte nationale agentschappen en dat deze tekortkomingen niet in elk van de drie genoemde agentschappen stelselmatig voorkwamen.  
44. Vanaf de jaarlijkse activiteitenrapporten va n 2008 heeft de Commissie reeds uitgebreide 
evaluatieconclusies naar de nati onale instanties en de nationale  agentschappen gestuurd. Deze 
evaluatieconclusies bieden gedetailleerde f eedback over de kwaliteit van de doorvoering en 
het beheer van het programma in het betrokken land, en beogen de prestaties van de nationale 
agentschappen te verbeteren. Zo wordt tu ssen het werkprogramma van het nationale 
agentschap en het jaarlijkse activiteitenversla g een rechtstreekse rela tie tot stand gebracht. 
46. Zoals de Rekenkamer opmerkt, wordt van nati onale agentschappen inderdaad verlangd dat 
zij een zekere monitoring uitvoeren om pr ogrammabegunstigden te ondersteunen, naast 
controles bij begunstigden waarbij er vooral gelet wordt op het correcte gebruik van de 
geldmiddelen van de Unie. Tegen de achtergrond  van de beperkte middelen van de nationale 
agentschappen en gelet op de scherpe controle vereisten, heeft de Commissie het niet passend 
geacht voor nationale agentschappen ten behoe ve van monitoringbezoeken bij begunstigden 
minimumvereisten te stellen. Zo kunnen na tionale agentschappen de monitoring van 
begunstigden op de meest effectieve en geschikt e wijze opzetten, binnen de nationale context 
NL 9   NL en beperkingen, bijvoorbeeld door monitoringb ezoeken aan afzonderlijke begunstigden te 
vervangen door monitoringbijeenkomsten waar in groepen begunstigden tezamen worden 
gebracht.  
47. Het concept "kwaliteits- en impactmon itoringbezoeken" werd in 2008 voor het eerst 
ingevoerd. Het is sedertdien geleidelijk verb eterd om over de gevol gen van het programma 
aan de hand van voorbeelden van reële projec ten meer zekerheid te verkrijgen. Vanaf 
augustus 2008 is de nationale agentschappen periodiek feedback toegezonden. De bezoeken 
zullen meer regionaal gericht zijn bij de tweed e ronde van de Leonardo da Vinci-kwaliteits- 
en impactmonitoring die in 2010 zijn aanvang neemt.  
48. De doelstellingen van het programma Le onardo worden nader uiteengezet in de 
rechtsgrondslag van het programma Een leve n lang leren, dat is goedgekeurd door het 
Europees Parlement en de Raad. De Commiss ie werkt aan de ontwikkeling van geschikte 
indicatoren voor deze doelstellingen, ten beho eve van het LLP als geheel. Dit is een 
uitzonderlijk ingewikkelde materi e, doordat in de rechtsgronds lag 58 doelstellingen zijn 
gegeven. De Commissie kan aanvaarden dat het algehele systeem voor de verslaggeving 
inzake de resultaten, effecten en  impact op basis van prestatie- indicatoren nog dient te worden 
afgerond. In zijn vergadering van 17 juni 2010 heeft het Comité LLP de door de Commissie 
voorgestane aanpak goedgekeurd.  
De Commissie benadrukt desalniettemin dat bewijs materiaal uit de externe studies inzake de 
gevolgen van Leonardo-mobiliteit voor jonge stagiairs en afgestudeerden2 en de gevolgen van 
VETPRO-mobiliteit voor indivi duele personen en systemen3 duidelijk maakt dat Leonardo-
mobiliteit in grote mate tegemoetkomt aan de doelstellingen van het programma. 
Eveneens wijst zij erop dat een groot geheel aa n kwantitatieve gegevens in de Rap4Leo- en 
LLPLink-gegevensbanken aanwezig is. Bovendien bevat Rap4Leo kwalitatieve feedback van 
de deelnemers met een uitzonderlijk hoge ma te van tevredenheid over hun ervaringen met 
Leonardo. 
49. Ter verbetering van de kwaliteit en same nhang van de jaarlijkse  verslaggeving door de 
nationale agentschappen heeft de Commi ssie de agentschappen in 2009 voorzien van 
uitgebreide richtsnoeren terzake. 
50. Aangaande de ontwikkeling van impactindicat oren voor het programma Een leven lang 
leren heeft het Comité LLP op zijn vergad ering van 17 juni 2010 de door de Commissie 
voorgestane herziene aanpak goedgekeurd.   
51-52. De Commissie is inzake Leonardo da Vi nci-mobiliteit vanaf het begin van het LLP 
kwantitatieve gegevens en kwalitatieve feedback van de deelnemers blijven vergaren via Rap4Leo, wat tot een ononderbroken reeks betr ouwbare gegevens voor het programma heeft 
geleid. 
De Commissie benadrukt daarbij nog dat LLP Link sedert eind 2008 werd benut voor de 
opstelling van eenvormige en gestandaar diseerde financië le verslagen en 
managementstatistieken. De combinatie van de statistische gegevens van Rap4Leo en 
                                                
 
2 http://ec.europa.eu/edu cation/pdf/doc218_en.pdf 
3 Binnenkort te publiceren eindverslag.  
NL 10   NL LLPLink staat borg voor de kwaliteit en de same nhang van de gegevens voor de Leonardo da 
Vinci-mobiliteit.  
Vanaf 2007 heeft de Commissie met het comité  programmabeheer u itgebreid een reeks 
programma-impactindicatoren doorgenomen die voor  het LLP als geheel  van toepassing is. 
Het comité heeft zich inzake twee door de Co mmissie naar voren gebrachte voorstellen van 
een standpunt onthouden en naar een nadere  analyse inzake de kosten-batenverhouding 
gevraagd. Het comité heeft in zijn vergader ing van 17 juni 2010 het nieuwe voorstel 
goedgekeurd. Aan de hand hiervan zullen de releva nte gegevens worden getoetst aan de thans 
vastgestelde indicatoren. De eerste resultat en van deze exercitie worden tegen midden 2011 
verwacht. 
56. De Commissie weet dat heel wat nationale agentschappen in hun beheer van primaire 
controles zwakke punten kennen. Hierop wordt form eel gewezen bij de nationale instanties en 
de nationale agentschappen in de opmerkinge n en aanbevelingen die na de analyse van de 
jaarverslagen van elk nationaal agentschap en volgende op monitoring- en auditbezoeken ter 
plekke worden uitgevaardigd. Aangezien prim aire controles een belangrijk onderdeel voor 
een degelijke waarborging bij het gebruik van geldmiddelen van de Unie vormen, ziet de 
Commissie zeer nauwkeurig op zwakke punten te rzake toe en let zij erop dat op nationaal 
niveau passende verbeteringsmaatregelen worden genomen. 
56. Eerste streepje  Het is de Commissie bekend dat in een door de Rekenkamer in de context van deze audit 
bezocht nationaal agentschap de termijn van 45 dagen voor de evaluatie en goedkeuring van 
eindverslagen niet is nageleef d. Na haar bezoek aan het betreffende land in 2008 voor 
controle van de systemen heeft de Commis sie al een opmerking en aanbeveling terzake 
uitgebracht. 
56. Tweede streepje  Het door de Rekenkamer aangetroffen voorbeel d van eindbetalingen aan begunstigden die 
plaats hebben gevonden zonder de vereiste feedback  van alle mobiliteitsdeelnemers is beperkt 
tot slechts één nationaal agentschap. 
58. Reeds vanaf 2008 heeft de Commissie de nati onale instanties richtsnoeren verstrekt over 
de verlangde secundaire controles.  Gebaseerd op de ervaringen ui t de eerste twee jaar van het 
programma en de eigen supervisie-audits van de  Commissie, alsook die in de follow-up na de 
aanbeveling van de Rekenkamer in de context van de betrouwbaarheid sverklaring 2008, heeft 
de Commissie deze richtsnoeren in 2009 met sp ecifieke procedures voor  secundaire controles 
aangevuld.  
CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN 
59. De Commissie kan zich ze ker vinden in de gevolgtrekki ng van de Rekenkamer dat het 
systeem dat zij voor de projectcyclus voor het programma Een leven lang leren heeft opgezet, 
een passend systeem is 
De Commissie hield niet alleen rekening met de bevindingen en suggesties van de verplichte 
evaluaties, doch evenzeer met die van extern e studies. Het voornaamste doel van externe 
studies en rapporten is de Comm issie te voorzien van achtergr ondinformatie en analyses. De 
status daarvan is daarom duidelijk verschillend  van de evaluaties die op juridische gronden 
NL 11   NL verplicht zijn. De Commissie is  derhalve niet gehouden de st udies op dezelfde formele wijze 
als de verplichte evaluaties op te volgen. 
Ofschoon het IT-systeem van de Commissie,  LLPLink, ten tijde van de Rekenkamer-audit 
nog onvolledig was, aangezien de ontwikkeli ng ervan pas in 2008 was begonnen, is het 
systeem momenteel stabiel en goed functionerend, en is de kwaliteit van de gegevens sterk 
verbeterd door de invoering van elektronisc he formulieren. Terzelfder tijd heeft het 
parallelgebruik van een specifiek instrument voor de Leonardo-mobiliteit ervoor gezorgd dat 
er geen verlies van gegevens is opgetreden en  is de Commissie alle noodzakelijke gegevens 
over de maatregel blijven verzamelen zonder dat er sedert het voo rgaande programma nog 
lacunes zijn voorgekomen. 
60. De Commissie begroet de waardering van de Rekenkamer voor operationele onderdelen 
zoals het jaarlijkse werkprogramma van de nationale agentschappen, de informatie, de 
publiciteit en de promotie van het programma. 
De Commissie is gestopt met haar eerdere ge gevensbank voor het vinden van partners, als 
gevolg van problemen met de kwaliteitsborging. Hoewel thans alternatieve oplossingen voor 
methoden om partners te zoeken worden gean alyseerd, heeft de Commissie benadrukt dat het 
ontbreken van een gegevensbank voor het zoeken van een partner de succesvolle 
tenuitvoerlegging van het programma niet verh indert, aangezien de vraag duidelijk de 
begrotingsmiddelen overtreft die voor ste un aan de Leonardo-mobiliteitsprojecten 
beschikbaar zijn. 
Zoals gesteld in de bijgewerkt e richtsnoeren van de Commissie die in 2009 zijn uitgegeven, 
zou een kwaliteitsborgingscontrole van de eval uaties van subsidieaanvragen deel van de 
secundaire controles van de nationale agentsch appen door de nationale instanties moeten 
uitmaken. 
Aanbeveling 1  
a) De Commissie kan meegaan  met Aanbeveling 1, onder a), die reeds ten uitvoer wordt 
gelegd: de Commissie heeft de nationale agentschappen sedert de jaarlijkse rapportage van 
2008 kwalitatieve feedback gegeven. Bovendien heeft zij, zoals de Rekenkamer heeft erkend, 
eveneens feedback verstrekt ove r de jaarlijkse werkprogramma 's voor die gevallen waarin 
herziening nodig was om de gewenste kwaliteitsnormen te halen.  
b) De Commissie is het gedeeltelijk een s met Aanbeveling 1, onder b). Zij is vanwege 
kwaliteitsborgingsproblemen gestopt met de eerdere gegevensbank voor het vinden van partners. Alternatieve oplossingen voor mechanis men om partners te zoeken worden thans 
geanalyseerd, maar de Commi ssie benadrukt dat het ontbreken van een gegevensbank voor 
het zoeken van partners niet afdoet aan de succesvolle tenuitvoerlegging van het programma, aangezien de vraag duidelijk de begrotingsmiddelen overstijgt die voor het steunen van projecten voor Leonardo-mobiliteit beschikbaar zijn. 
c) De Commissie is van mening dat de nationa le agentschappen geen formele rol moeten 
hebben bij het facilitere n van plaatsen voor deelnemers uit andere landen, aangezien dit een 
duidelijke verschuiving van vera ntwoordelijkheden met zich meebrengt en implicaties heeft 
voor de juridische betrekkingen tussen organisa ties uit andere landen. Dit zal deze niet van 
een uitwisseling op informele grondslag van geschikte tussenpersonen weerhouden. 
NL 12   NL d) De Commissie gaat mee met Aanbevelin g 1, onder d). Zij werkt aan een verdere 
ontwikkeling van het evaluatiehandboek voor ev aluatoren in samenhang met de nieuwe 
onlineaanvragen en het herziene evaluatieformulier. 
e) De Commissie merkt met betrekking tot Aa nbeveling 1, onder e), op  dat zij momenteel 
haar aanpak van de kwaliteitscontrole- en im pactmonitoringbezoeken he rziet door een kleine 
steekproef van kwaliteitsbeoordelingen van aanvragen door nationale agentschappen te integreren. De Commissie zal daaropvolgend de toegevoegde waarde van zulke controles en 
de impact daarvan op de hulpmiddelen analys eren, gezien vanuit de kosten-batenverhouding 
van de controles. 
f) De Commissie is het eens  met Aanbeveling 1, onder f).  
61. De Commissie begroet de evaluatie van de Rekenkamer van de bij de Commissie en op de 
nationale niveaus bestaande controlesystemen. Deze systemen zijn gericht op het bieden van 
waarborgen voor het gebruik van EU -geldmiddelen, op jaarbasis.  
De Commissie wordt periodie k via de jaarverslagen van de nationale agentschappen 
geïnformeerd over de programmaresultaten met betrekking tot het prog rammabeheer en de 
uitvoering ervan, en kr ijgt ook informatie via haar bezoeken voor kwaliteits- en 
impactmonitoring. 
De Commissie benadrukt dat zij met behulp van Rap4Leo kwantitatieve gegevens en 
kwalitatieve feedback van de deelnemers aan de Leonardo da Vinci-mobiliteit is blijven vergaren, hetgeen al vanaf de aanvang van het programma heeft geleid tot een gestadige reeks 
betrouwbare gegevens over deze aspecten . In afwachting van een besluit van het 
programmacomité over de impac tindicatoren is het nog niet duidelijk in welke mate de 
gegevens op de behoeften van deze indicatoren zullen inspelen.  
De Commissie wijst erop dat impact toch all een maar over langere tijd kan worden gemeten. 
De lidstaten moeten over het eerste de el van het programma rapporteren in hun 
interimevaluatie die in 2010 moet plaatsvinde n. Deze inbreng zal tijdig genoeg zijn om de 
prestatie van Leonardo te versterken zowel in het lopende programma al s bij de voorbereiding 
van de nieuwe programmageneratie.  
Bovendien benadrukt de Commissie dat LLP Link sedert eind 2008 is  gebruikt voor de 
productie van eenvormige en gestandaardiseerde financiële verslagen en  beheersstatistieken. 
De combinatie van de statistische gegevens  van Rap4Leo en LLPLink staat borg voor de 
kwaliteit en de samenhang van de gegevens voor de Leonardo da Vinci-mobiliteit.  
De Commissie heeft met ingang van 2007 uitgeb reid een reeks programma-impactindicatoren 
met het beheerscomité doorlopen, die op het LLP als geheel van toepa ssing zijn. Het comité 
heeft zich ten aanzien van twee door de Comm issie voorgestane voorstellen van een standpunt 
onthouden en heeft om een nadere analyse inza ke de kosten-batenverhouding verzocht. Het 
nieuwe voorstel werd door het comité in z ijn vergadering van 17 juni 2010 goedgekeurd. Op 
deze grondslag zullen de relevante gegevens aan  de thans tot stand gebrachte indicatoren 
worden getoetst; de eerste uitkomst en hiervan worden medio 2011 verwacht. 
De Commissie meent op grond van de bovenstaa nde elementen en de impactstudies dat zij 
over voldoende betrouwbare gegevens betre ffende de effectiviteit van het programma 
beschikt. 
NL 13   NL Aanbeveling 2  
a) De Commissie gaat mee met Aanbeveli ng 2, onder a), en benadrukt dat de 
evaluatieconclusies van de jaar lijkse activiteit enrapportage van de nationale agentschappen 
correct in de monitoringbezo eken van de nationale agen tschappen zijn geïntegreerd. 
b) De Commissie gaat mee met Aanbeveling 2, onder b), en zal de  structuur van het jaarlijkse 
activiteitenverslag harmoniseren met die va n de werkprogramma's van de nationale 
agentschappen, na een herziening van de structuur van het voor 2011 beoogde 
werkprogramma. 
c) De Commissie gaat mee met Aanbeveling 2, onder c). Het herziene voorstel van de 
Commissie werd door het LLP-comité in zijn  vergadering van 17 juni 2010 goedgekeurd. Op 
deze grondslag zullen de relevante gegevens worden geharmoniseerd met de thans opgestelde indicatoren. De eerste uitkomsten hi ervan worden halfweg 2011 verwacht.  
d) De Commissie gaat mee met Aanbeveling 2, onder d), en zal trachten om tijdig een 
systeem voor het meten van de impact van het opvolgprogramma op te zetten. 
De Commissie benadrukt dat de impact niet vanaf het begin kan worden gemeten, doch 
slechts na een zekere periode van programma-im plementatie. Dit geschiedt gewoonlijk aan de 
hand van studies en evaluaties. Het feit da t de huidige rechtsgrondslag van het LLP 
58 doelstellingen bevat, was een bijzonder complicerende factor en  heeft de taak om passende 
indicatoren te definiëren er niet makkelijker op gemaakt. 
62. De Commissie begroet de eindconclusie van het verslag van de Rekenkamer, namelijk dat 
het ontwerp en het beheer van de mobiliteit sregeling van het Leonardo da Vinci-programma 
geschikt zijn om daadwerkelijke resultaten te behalen. 
Zij is reeds met de werkzaamheden begonnen en heeft vooruitgang geboekt met betrekking tot 
verschillende punten die door de Rekenkamer zijn aangestipt, zoals de kwalitatieve feedback met betrekking tot de jaarlijkse werkprogra mmering, de evaluatie van toepassingen en de 
verbetering van het IT-instrumentarium. 
De Commissie kan het ermee eens zijn dat de werkzaamheden betreffende de prestatie-
indicatoren nog verfijning behoeven. 
Zij wijst er evenwel op dat de werkzaamhede n met het programmacomité over het opzetten 
van indicatoren reeds in 2007 waren aangevang en. Daarenboven heeft de Commissie er, op 
basis van de impactstudies en evaluaties va n het eerdere programma Leonardo, en van de 
beschikbare kwantitatieve gegeve ns en de kwalitatieve feedback  van de deelnemers aan het 
lopende programma, alle vertrouwen in dat het mobiliteitsprogramma van Leonardo da Vinci 
daadwerkelijk resultaten oplevert.