Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2020/C 340/10)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) uiterlijk drie maanden na deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag

ENIG DOCUMENT

“ESCAVÈCHE DE CHIMAY”

EU-nr.: PGI-BE-02359 — 31.3.2017

BOB ( ) BGA (X)

1. Naam/namen

“Escavèche de Chimay”

2. Lidstaat of derde land

België

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.7 — Verse vis en schaal-, schelp- en weekdieren en producten op basis van verse vis en schaal-, schelp- en weekdieren

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

“Escavèche de Chimay” is een koud gerecht van gebakken vis in een gegeleerde azijnsaus met uien.

De azijn is afkomstig van de fermentatie van ethylalcohol van agrarische oorsprong of van wijn; het azijnzuurgehalte ligt tussen 6 en 8 gewichtsprocent. Er kan een mengsel van verschillende azijnen worden gebruikt.

De uien zijn rauw of gegaard (gefruit, gestoofd of geblancheerd). Ze zijn in de saus opgenomen of worden bij de assemblage toegevoegd.

Eventueel kunnen ook kruiden, aromatica en specerijen in de saus worden opgenomen: knoflook, bieslook, citroen, kruidnagel, koriander, sjalot, dragon, venkel, jeneverbes, laurierblad, nootmuskaat, foelie, oregano, peterselie, piment d’Espelette, peper, rozemarijn, salie, zout, tijm en tomaat. Deze ingrediënten kunnen de saus kleuren en kunnen ook te ruiken en te proeven zijn.

Alle toegestane ingrediënten zijn opgenomen in een positieve lijst.

“Escavèche de Chimay” heeft de volgende kenmerken:

— de vis maakt 40 tot 50 gewichtsprocent van het eindproduct uit. De grootte van de stukken vis is afhankelijk van de soort en van het verkoopformaat. In het algemeen worden er drie formaten onderscheiden, afhankelijk van het gewicht van de stukken vis: stukken van 80 à 90 g voor de consumentenverkoop, stukken van 120 à 130 g voor de verkoop aan cateraars en restaurants, en degustatiehapjes van ongeveer 5 à 6 g;

— de saus maakt 50 tot 60 gewichtsprocent van het eindproduct uit. De saus bestaat voor 20 tot 30 gewichtsprocent uit azijn;

— de pH is 4,9 of lager. Hij wordt (in de saus en de vis) gemeten nadat het product is afgekoeld, ten minste 96 uur na de verpakking;

— het product is twaalf weken houdbaar (maximale houdbaarheid vastgesteld op grond van de voedselveiligheidswetgeving, maar mogelijk veel langer).

Wat geur en smaak betreft, laat “Escavèche de Chimay” zich als volgt omschrijven:

— uiterlijk: — saus: glad, glanzend, homogeen. Naargelang van de bereidingswijze en de gebruikte ingrediënten, kan de saus verschillende kleuren hebben (wit, bruin of rood); — vis: de vis bestaat uit hele stukken;

— geur: de azijn overheerst, eventueel gepaard met citroen. De geur van vis is aanwezig, maar soms zwak. Ook de geur van kruiden of van ui is waarneembaar. In zijn algemeenheid heeft het product een frisse geur;

— textuur: — saus: romig en zeer geleiachtig. Er zijn altijd stukjes ui aanwezig, in wisselende hoeveelheid. De saus kan eveneens stukjes citroen bevatten. Het mondgevoel is smeuïg, zonder melige, vettige of korrelige textuur (goede binding van de saus); — vis: stevig. De vis is niet droog en smelt in de mond;

— smaak: — saus: de smaak is in de eerste plaats zurig met een duidelijk azijn- of citroenaroma. De smaak van vis is altijd aanwezig, maar in wisselende sterkte, net als de smaak van ui. Elke meelsmaak ontbreekt; — vis: de smaak kan zoutig zijn. Het aroma en de zuurte van de azijn zijn zwak tot zeer zwak. Er kan een peper- of uismaak aanwezig zijn.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

De grondstof is de vis.

De volgende zoetwatervissen zijn toegestaan:

— paling (Anguilla anguilla),

— barbeel (Barbus barbus),

— snoek (Esox lucius),

— blankvoorn (Rutilus rutilus),

— bronforel (Salvelinus fontinalis),

— baars (Perca fluviatilis),

— ruisvoorn of rietvoorn (Scardinius erythrophthalmus),

— snoekbaars (Sander lucioperca),

— forel en Pacifische zalm (Salmo trutta sp. en Oncorhynchus sp.).

De volgende zeevissen zijn toegestaan:

— paling (Anguilla anguilla),

— congeraal of zeepaling (Conger conger),

— Engelse poon (Chelidonichthys cuculus),

— zeeduivel (Lophius piscatorius),

— zonnevis (Zeus faber),

— soorten behorende tot de geslachten Mustelus, Scyliorhinus en Squalus.

De zeevissen zijn afkomstig van duurzame visserij die voldoet aan de volgende drie beginselen:

— een verstandig beheer van de visbestanden;

— zo min mogelijk impact op flora en fauna;

— een efficiënt beheer van hulpbronnen om de bevolking te verzekeren van bestaansmiddelen.

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De volgende onderdelen van het productieproces vinden in het afgebakende geografisch gebied plaats:

— de bereiding van de saus;

— het bakken van de vis;

— de afkoeling van de vis (facultatief);

— de assemblage, bestaande uit de volgende stappen: — de stukken vis worden in de verkoopverpakking gedaan; — er worden uien toegevoegd, als deze niet bij de bereiding van de saus daarin zijn opgenomen; — de saus wordt toegevoegd.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Het verpakken vindt plaats in het afgebakende gebied, omdat het onlosmakelijk verbonden is met de productie. Assemblage en verpakking gebeuren namelijk tegelijkertijd en verplicht in de pot waarin het product wordt verkocht. Na eventuele afkoeling van de vis wordt de warme saus op zodanige wijze toegevoegd dat deze de stukken vis (en ui, indien deze niet al bij de bereiding van de saus daarin zijn opgenomen) volledig omgeeft, zonder dat er lucht wordt ingesloten. Deze stap draagt bij aan de microbiologische stabiliteit van het product. Onmiddellijk na de assemblage wordt de pot gesloten om vervolgens onverwijld in een koele ruimte te worden geplaatst, bij een temperatuur van ten hoogste 7 °C. De verschillende elementen vormen een evenwicht en het geheel stolt in de pot, zodat een latere herverpakking van het product niet mogelijk is.

Potten zijn de enige toegestane verpakking voor “Escavèche de Chimay”.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Het Europese logo van de beschermde geografische aanduiding (BGA) kan worden verkleind tot 10 mm, als de verantwoordelijke voor de etikettering hier uitdrukkelijk om verzoekt bij de onafhankelijke certificeringsinstantie. Deze afwijking moet schriftelijk worden aangevraagd en wordt toegekend met goedkeuring van de bevoegde autoriteit, als deze van oordeel is dat het formaat van het op het product aan te brengen etiket het verzoek rechtvaardigt.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het geografisch gebied van “Escavèche de Chimay” omvat de volgende gemeentelijke entiteiten:

— provincie Namen: Cerfontaine, Philippeville, Doische, Couvin, Viroinval;

— provincie Henegouwen: Sivry-Rance, Froidchapelle, Momignies, Chimay.

5. Verband met het geografische gebied

Het verband tussen “Escavèche de Chimay” en de geografische oorsprong ervan is gelegen in de specifieke eigenschappen van het product en de faam ervan.

Specificiteit van het geografisch gebied

Het geografisch gebied dat verbonden is aan de benaming “Escavèche de Chimay”, bestrijkt het zuiden van de streek Tussen-Samber-en-Maas. Het is een bosrijk gebied, dat wordt doorsneden door tal van kleine waterlopen. Deze twee natuurlijke eigenschappen waren gunstig voor de ontwikkeling van de metaalindustrie in de regio. Sinds de 15e eeuw vestigden zich er dan ook meerdere smederijen en hoogovens. Deze bedrijven vonden er de brandstof (houtskool) en energie (waterkracht) die ze nodig hadden voor hun fabrieken. Om optimaal gebruik te maken van deze hulpbronnen, hebben de eigenaren van de smederijen en hoogovens in het gebied een waterkrachtnetwerk aangelegd met waterbekkens, waarvan sommige heuse meren of meertjes vormen, die rijk zijn aan vis.

Vlak bij dit gebied, in de regio Charleroi, op enige tientallen kilometers van de regio Chimay, en met name in Bouffioulx, Châtelet en Pont-de-Loup, is dankzij de bodemeigenschappen sinds de 16e eeuw de pottenbakkersindustrie opgekomen. Deze staat onder meer bekend om de vervaardiging van aardewerken potten die voornamelijk worden gebruikt voor het verpakken van vloeistoffen en het bereiden, opslaan en bewaren van voedingsmiddelen.

De inwoners van Tussen-Samber-en-Maas in de regio Chimay hebben een heel eigen techniek ontwikkeld om vis te conserveren in potten. Zij bakken de vis en bereiden een saus met zetmeel en azijn, waaraan uien, kruiden, aromatica en soms citroen worden toegevoegd. Vervolgens wordt bij de assemblage de vis in een pot gedaan en met de warme saus overgoten. Omdat de saus nog vloeibaar is, bedekt zij alle stukken vis volledig en verdringt zij de lucht uit de pot. Zo kunnen zich geen schimmels ontwikkelen. Daarna wordt de pot onmiddellijk hermetisch afgesloten en laat men de bereiding afkoelen, zodat de saus geleert.

Tegenwoordig vindt men nog producenten van “Escavèche de Chimay” nabij de voormalige smederijen van Macquenoise, Virelles en Nismes.

Specificiteit van het product

“Escavèche de Chimay” is een koud gerecht van gebakken vis in een gegeleerde azijnsaus met uien.

“Escavèche de Chimay” wordt verpakt in potten.

“Escavèche de Chimay” is bijzonder lang houdbaar voor een product op basis van vis dat geen hittebehandeling heeft ondergaan. Sterilisering, pasteurisering en soortgelijke conserveringsmethoden zijn zelfs verboden.

De vervaardiging van “Escavèche de Chimay” verschilt van andere producten die sinds de 19e eeuw in Zuid-Frankrijk worden bereid en waarbij het gebruik van olie wordt voorgeschreven voor het conserveren van sardines. “Escavèche de Chimay” behoort dus tot een andere traditie, namelijk die van de conservering van vis in azijn, dankzij een zure saus met een smeuïge, geleiachtige textuur, waarmee het product zich onderscheidt van de Franse escabèche.

Causaal verband

Invloed van de specificiteit van het geografische gebied op de kenmerken van het product

“Escavèche de Chimay” is verbonden met de streek door de specifieke eigenschappen van het landschap van Chimay en omgeving. Sinds de 15e eeuw heeft de vestiging van smederijen en hoogovens in de regio Chimay een aanzienlijke impact gehad op het landschap. Er zijn tal van kunstmatige meren en meertjes aangelegd om in de behoeften van die metaalindustrie te voorzien, en deze zijn nog altijd zichtbaar. Deze industrie heeft een neergang gekend vanaf het einde van de 18e eeuw en is in het midden van de 19e eeuw helemaal verdwenen. Sindsdien zijn deze meertjes visvijvers geworden, want ze zaten boordevol vis. Daardoor zaten de eigenaren bij het uitbaggeren ervan met een hoeveelheid vis die onmogelijk meteen opgegeten kon worden. De inwoners van de streek hebben dus een manier gevonden om de vis te conserveren. Na de Tweede Wereldoorlog is men ook zeevissen tot “Escavèche de Chimay” gaan verwerken.

Potten zijn de enige toegestane verpakking voor “Escavèche de Chimay”. Dit gebruik vindt zijn oorsprong in de aanwezigheid van pottenbakkerijen in de regio Charleroi. Deze pottenbakkerijen staan bekend om de vervaardiging van aardewerken potten en daarin wordt “Escavèche de Chimay” van oudsher verpakt en geconserveerd. Zo is er een nieuw gebruiksvoorwerp van wisselende vorm ontstaan: de escavèchepot. Aan deze productie is een expositie gewijd in het museum La Grange aux Potiers in Bouffioulx. Tegenwoordig worden ook potten van glas of plastic gebruikt.

Dankzij de specifieke eigenschappen van de gegeleerde azijnsaus en de functionaliteit van de pot kan de gebakken vis meerdere weken worden geconserveerd, zonder dat een hittebehandeling nodig is. Hoe meer weken er verstrijken, hoe zachter de smaak van het gerecht. Deze methode om vis te conserveren is eigen aan de regio Chimay.

Faam van de benaming die deze aan het gebied van oorsprong verbindt

“Escavèche de Chimay” wordt als een traditioneel gerecht van deze streek beschouwd. Het heeft sinds het begin van de 20e eeuw naam en faam verworven. Sindsdien is dit gerecht een heuse commerciële troef voor de toeristische sector van de streek. Zo kondigt de reisgids Chimay, centre de tourisme (1933) aan dat men in de omgeving goede restaurants vindt die een “escavèche” serveren die bij alle fijnproevers in de smaak valt. Ook tal van hotel-restaurants in Chimay en omgeving maken reclame voor “Escavèche de Chimay” middels ansichtkaarten en reclamemateriaal dat in heel België wordt verspreid. Het betreft bijvoorbeeld het Hôtel de l’Univers in Chimay (1939), het hotel Mon Rêve de Robechies (ca. 1920, 1933 en 2013) en het Restaurant du Lac, later Chez Edgard et Madeleine (ca. 1900, 1933 en 2013). Deze twee laatsten hebben het gerecht tot op de dag van vandaag voor hun gasten op de kaart staan.

Wat betreft het bevestigde en regelmatige gebruik van de benaming “Escavèche de Chimay”, verschijnen de eerste expliciete vermeldingen in de tweede helft van de 20e eeuw. De naam wordt vermeld in een nummer van het tijdschrift Vie féminine uit 1958, in het boek À la wallonne… mijotons (1978) van R. Dedouaire, in de Guide gourmand (1985) van É. Gérard, J.‐M. Paquot en R. Jasselette, en in het boek La cuisine traditionnelle belge (2010) van M. Declercq.

Vandaag de dag komen de bureaus voor toerisme en de in 1986 opgerichte gastronomische vereniging “Jurade princière de Chimay” op voor “Escavèche de Chimay”.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 6, lid 1, tweede alinea, van de onderhavige verordening)

https://agriculture.wallonie.be/aop-igp-stg

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.