Nr. C 307/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 19. 11. 84 
Advies inzake een mededeling van de Commissie aan de Raad - Technologische ontwikkeling 
en sociale veranderingen 
(84/C 307/03) 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
De Commissie heeft op 14 februari 1984 besloten, overeenkomstig het in artikel 198 van het 
EEG-Verdrag bepaalde, het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over 
bovengenoemde mededeling. 
Procedure 
De Afdeling voor sociale vraagstukken, die met de voorbereiding van de werkzaamheden 
dienaangaande was belast, heeft haar advies op 12 juli 1984 opgesteld. Rapporteur was de heer 
Nierhaus. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens de 219e zitting (vergadering van 26 september 
1984) volgend advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedgekeurd. 
I. ALGEMENE OPMERKINGEN 
1. Het Comité is ingenomen met het initiatief van de 
Commissie waarmee wordt beoogd „een communautaire 
strategie met betrekkingen tot de nieuwe technologieën 
voor te stellen die naast het reeds gevoerde industriebeleid 
en het beleid inzake O & O en innovatie een positief 
antwoord helpt te geven op de maatschappelijke uitda­
ging"-
Het Comité kan zich bepaald vinden in de volgende 
ideeën van de Commissie: 
— „Het voortbestaan van de Europese industrie en de 
noodzakelijke versterking van haar concurrentieposi­
tie (...) vereisen een aanpassing aan de nieuwe 
vormen van vraag en aan de nieuwe technologieën 
(• • •)", 
— „Hiervoor moet een positief antwoord gegeven wor­
den op de maatschappelijke uitdaging waarvoor wij 
staan". 
Het is ongetwijfeld juist dat van de door technologische 
innovatie geboden mogelijkheden voor nieuwe economi­
sche groei gebruik wordt gemaakt. Er kan evenwel niet 
mee worden volstaan, de aanpassing aan de huidige 
„conventionele" vraag te bevorderen. Het is ook zaak, 
tegelijkertijd door begeleidende maatregelen andere, 
nieuwe vraagbronnen te helpen aanboren en onderzoek, 
technologie en industrie doelgericht te stimuleren ten 
einde nieuwe groeimogelijkheden (b.v. milieutechnieken) 
tot ontwikkeling te brengen. 
Bij de tot dusverre door de Commissie ontplooide 
activiteiten bleven de evaluatie van de gevolgen van de 
techniek en de beheersing van de maatschappelijke 
gevolgen grotendeels buiten het gezichtsveld. Wel heeft de 
Gemeenschap de aanzet gegeven tot maatregelen in het 
kader van het sociaal, het arbeidsmarkt- en het onder­wijsbeleid, om innovatieprocessen te stabiliseren en op 
sociaal gebied te begeleiden. Met bedoelde maatregelen 
kan evenwel niet worden volstaan. Het Comité deelt 
daarom de opvatting van de Commissie dat het innovatie-
en groeipotentieel van nieuwe technologieën tot gelding 
en tot volle wasdom kan komen indien ook de maatschap­
pelijke gevolgen van de technologische veranderingen 
kunnen worden beheerst. Hiertoe dienen volgende maat­
regelen te worden genomen: 
— evaluatie van de gevolgen van de techniek om het 
economisch rendement, alsook de maatschappelijke 
en ecologische aanvaardbaarheid van nieuwe techno­
logieën te kunnen beoordelen; 
— maatregelen om de ontwikkeling en de toepassing van 
nieuwe technologieën in produktie, bestuur en dienst­
verlening op de mens toe te snijden, alsook om de 
gezondheid van de betrokken groepen werknemers te 
beschermen; 
— samenwerking van werkgevers, werknemers en hun 
belangenvertegenwoordigers bij het plannen van en 
het vorm geven aan de invoering van nieuwe technie­
ken in het bedrijf. 
2. Het Comité is het eens met de opvatting van de 
Commissie dat de communautaire strategie op het gebied 
van nieuwe technologieën de activiteiten van de Lid-Sta-
ten moet bevorderen en aanvullen. Hiertoe zijn evaluaties 
van de gevolgen van de techniek en beheersing van de 
maatschappelijke gevolgen van technologische verande­
ringen in zoverre een belangrijke voorwaarde dat deze 
maatregelen ertoe kunnen bijdragen dat de traditionele 
pluspunten van de Europese industrie in de concurren-
tiesfeer (hoog kwaliteitsniveau, hoge kennisintensiteit en 
hoge gemiddelde kwalificaties) weer tot gelding 
komen. 
In de beperking van de communautaire strategie tot 
begeleidende en aanvullende maatregelen ter bevordering 
van het innovatiepotentieel en inzake beheersing van de 
19. 11. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 307/5 
maatschappelijke gevolgen van technologische verande­
ringen komt bovendien tot uiting dat dit proces niet 
slechts door de instellingen van de Lid-Staten, maar ten 
dele ook autonoom door de sociale partners in de 
Lid-Staten wordt beïnvloed. 
II. BEOORDELING VAN DE VOORSTELLEN 
VAN DE COMMISSIE 
1. Maatschappelijke gevolgen van technologische veran­
deringen 
1.1. Door de toepassing van nieuwe technologieën in 
produkten en procédés worden kwalitatief en kwantita­
tief veranderingen in de werkgelegenheid aangebracht. 
Hoewel de schattingen ten aanzien van de gevolgen van 
nieuwe technologieën voor de werkgelegenheid uiteenlo­
pen, is men het erover eens dat afhankelijk van het 
conjunctuurverloop en de mate van invoering van nieuwe 
technologieën in de industrie thans meer werk verdwijnt 
dan ontstaat. Daarbij moet worden beseft dat nog meer 
werkgelegenheid zou verdwijnen indien de concurrentie­
positie onvoldoende door overgang op nieuwe technieken 
wordt verbeterd en de aansluiting met de technologische 
ontwikkeling in de wereld wordt gemist. 
1.2. De verandering in de structuur van de arbeids­
markt zal in de komende jaren door de verdere inschake­
ling van nieuwe technologieën een stroomversnelling te 
zien geven. Daarbij moet vooral worden verwacht dat de 
nieuwe informatie- en communicatietechnologieën al­
thans in deze fase niet slechts de werkgelegenheidsprofie-
len van de tertiaire sector aanzienlijk zullen veranderen, 
maar ook dat de traditionele werkgelegenheid in talrijke 
takken van de tertiaire sector sterk zal teruglopen. De 
tertiaire sector zal zijn traditionele functie, nl. compen­
satie van verloren gegane werkgelegenheid in de indus­
trie, in de toekomst niet meer in dezelfde mate als tot 
dusverre waar kunnen maken. Daarom is het zaak meer 
werkgelegenheid in de nieuwe quartaire sector te schep­
pen. 
1.3. De technologische veranderingen gaan voor bijna 
alle groepen werknemers gepaard met grote veranderin­
gen qua functie-inhoud en kwalificatie-eisen. Terwijl de 
kwalificatie-eisen voor technisch/wetenschappelijk en 
ander deskundig personeel meestal hoger en in de regel 
anders zijn, worden werknemers op het onderste en ten 
dele ook op het middelste kwalificatieniveau door dis­
kwalificatie en een groter risico van verlies van werkkring 
bedreigd. De gevolgen zijn vooral ernstig voor groepen 
werknemers die, zoals talrijke vrouwen en migrerende 
werknemers, qua scholing en werksituatie toch altijd al in 
het nadeel waren. 
1.4. Nieuwe technieken in produktie en bestuur heb­
ben dikwijls gevolgen voor de werkomstandigheden en de 
gezondheid van de werknemers. Wel moet worden 
vastgesteld dat met behulp van nieuwe technologieën de 
lichamelijke belasting van het werk kan worden vermin­
derd, maar daarvoor komt psychisch-nerveuze stress in de plaats (b.v. als gevolg van het toenemende werktempo, 
door monotonie of overspanning, toenemende con­
trole). 
1.5. Aangezien de nieuwe technologieën met name in 
grote firma's, en in mindere mate ook in het MKB, een 
grotere flexibiliteit mogelijk maken, is in beginsel decen­
tralisering van planning en besluitvorming van onder­
nemingen, van de activiteiten van de ondernemingen en 
van de arbeidsplaatsen mogelijk. Toepassing van deze 
technologieën kan echter ook met centralisering van de 
technische kennis, van de planning en van de beslissings­
macht in de onderneming gepaard gaan. Aldus kunnen 
dikwijls nieuwe vormen van afhankelijkheid tussen van 
een concern afhankelijke ondernemingen dan wel toele­
veringsbedrijven en de moedermaatschappijen of domi­
nerende ondernemingen tot stand komen. 
1.6. Evenzo is het met nieuwe technologieën beter dan 
met conventionele produktie- en kantoortechnieken 
mogelijk, nieuwe, vooral flexibeler vormen van arbeids­
organisatie en -vormgeving tot stand te brengen met 
hogere eisen ten aanzien van kwalificatie en betere 
arbeidsomstandigheden. Of deze positieve effecten ook 
realiteit worden, is evenwel afhankelijk van de wijze 
waarop de nieuwe technologieën in produktieproces en 
bestuur worden ingezet. 
1.7. De toenemende produktiviteit en flexibiliteit als 
gevolg van de nieuwe technologieën bieden in beginsel 
mogelijkheden voor nieuwe vormen van arbeidstijdrege­
ling aan. De effecten van de toepassing van nieuwe 
technologieën op de arbeidstijd moeten evenwel uiteen­
lopend worden beoordeeld: 
— nieuwe technologieën kunnen in produktie en admi­
nistratie vanuit de economische invalshoek van bezet­
tingsgraad van kapitaalintensieve installaties en com­
putercapaciteit een aanzienlijke uitbreiding van het 
ploegen werk tot gevolg hebben; 
— de door nieuwe technologie mogelijk gemaakte flexi­
bele arbeidsorganisatie en vormgeving van het pro­
duktieproces biedt ook ruimte voor flexibeler werk­
tijden. Of dit neerkomt op verbetering van de arbeids­
voorwaarden, is een kwestie die aan de hand van 
objectieve criteria en subjectieve verwachtingen van 
de betrokken werknemers moet worden nagetrok­
ken; 
— gezien de aan nieuwe technologieën inherente pro­
duktiviteit en flexibiliteit is verkorting en reorganisa­
tie van de werktijd doorgaans haalbaar. Over de wijze 
waarop deze mogelijke verkorting of structuurveran­
dering van de werktijd moet worden gerealiseerd, 
dient door de sociale partners te worden onderhan­
deld. 
1.8. Door toepassing van nieuwe technologieën in de 
industrie kunnen veranderingen optreden in de uitoefe­
ning van de rechten van de werknemers en hun belangen­
behartigers op voorlichting, raadpleging en medebeslis­
sing. In het bijzonder kunnen centralisering of decentra­
lisering van ondernemingsplanning en -besluitvorming, 
toepassing van computersystemen voor meerdere bedrij-
Nr. C 307/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 19. 11. 84 
ven en het toenemende controlepotentieel van nieuwe 
technologieën ertoe bijdragen dat de traditionele machts­
verhoudingen tussen de sociale partners in gevaar komen. 
Op het stuk van voorlichting, raadpleging en samenwer­
king dient het overleg tussen sociale partners daarom qua 
intensiteit en vorm op de betekenis van de technologische 
veranderingen en de omvang van de ondernemingen te 
worden afgestemd. 
2. Beheersing van de uitdagingen van de technologische 
veranderingen 
2.1. Het Comité stemt in met de maatregelen ter 
verbetering van scholing en nascholing van technici en 
gekwalificeerd vakpersoneel, die de Commissie in aanvul­
ling op de reeds vastgestelde opleidingsmaatregelen en 
-initiatieven voorstelt. 
Het Comité heeft al vaker advies uitgebracht inzake de 
uitdagingen die de technologische veranderingen stellen 
aan scholing en beroepsonderwijs, en herinnert nog eens 
aan de hierin opgenomen eisen, met name met betrekking 
tot: 
— de aandacht voor kansarme groepen (vrouwen, 
gehandicapten en oudere werknemers) in het kader 
van het streven naar invoering van „alternerende 
beroepsopleiding" ('); 
— het verstrekken van polyvalent onderwijs dat de 
flexibiliteit ten goede komt; aanpassing van de scho­
lingsbehoefte aan de technologische veranderingen 
door scholings- en nascholingsprogramma's ten 
behoeve van werknemers en leidinggevend personeel; 
wettelijke en contractuele regeling voor na- en her-
scholingssteun ten behoeve van hen die met techno­
logische veranderingen te maken hebben in samen­
hang met de industriële toepassing van informatie­
technologieën (2); 
— op korte termijn ter beschikking komende aanpas­
singshulp voor scholing en herscholing in het bedrijf 
of door een aantal bedrijven in samenhang met 
de industriële toepassing van informatietechnolo­
gieën (3); 
— permanente nascholing voor hen die door werkloos­
heid worden getroffen, en overdracht van kennis over 
de zich in de tussentijd voltrekkende veranderingen in 
het arbeidsproces ten behoeve van een grotere mobi­
liteit van de betrokkenen (4); 
— stimulering van jongeren in wetenschappelijke activi­
teiten (5). 
Naast deze maatregelen beveelt het Comité het volgende 
aan: 
— onderzoek op het gebied van opleiding en beroepsop­
leiding gericht op het vinden van sleutelkwalificaties 
(') PB nr. C 205 van 11. 8. 1980. 
(2) PBnr. C 77 van 21.3. 1983. 
H PBnr. C 77 van 21. 3. 1983. 
(«) PB nr. C 286 van 24. 10. 1983. 
H PB nr. C 341 van 19. 12. 1983. op vak- en sociaal gebied om op de technologische 
veranderingen te kunnen inspelen, aangezien pas op 
basis van dergelijke op het probleem afgestemde 
kwalificatiecomponenten de voorgestelde modelpro­
jecten en maatregelen uit het oogpunt van onderwijs­
beleid gewicht krijgen; 
— doelgerichte modelprojecten voor preventieve verho­
ging van het kwalificatieniveau van kansarme groe­
pen werknemers om hun ook in een door nieuwe 
technologieën gewijzigde arbeidsmarkt mogelijkhe­
den te bieden om te blijven werken; 
— aan de hand van de door technische veranderingen 
veroorzaakte totale kosten nagaan of ondernemingen 
solidair kunnen deelnemen aan de financiering van 
scholingsmaatregelen voor werknemers die als gevolg 
van technische veranderingen worden ontslagen; 
— stimuleren van de totstandkoming van een pool van 
arbeidskrachten (bestaande uit werklozen van ver­
schillende kwalificatieniveaus), waarin kwalificaties 
voor nieuwe, en in het bijzonder maatschappelijke 
nuttige produkten (technieken voor milieubescher­
ming, alternatieve energie, rationeel energiegebruik, 
enz.) worden ontwikkeld, beproefd en doorgege­
ven; 
— stimulering van nascholing op het niveau van hoger en 
beroepsonderwijs tot maatregelen om de nieuwe 
technologieën voor de mens geschikt te maken en om 
vernieuwende kwalificaties te ontwikkelen en te ver­
breiden. 
2.2. Het Comité stemt in met de voorstellen van de 
Commissie inzake vormgeving van de werktijd, alsook 
van de arbeids- en leefomstandigheden. Ten aanzien van 
de kern van deze voorstellen heeft het Comité in vroegere 
adviezen reeds uitspraken gedaan: 
— het Comité is ervan overtuigd dat de invoering van 
nieuwe technologieën en de voor de omschakeling op 
nieuwe procédés vereiste beroepsopleiding en her­
scholing kunnen worden bevorderd door een andere 
indeling en een verkorting van de werktijd, indien de 
werknemers en hun vertegenwoordigers hierover 
worden voorgelicht en hierbij worden betrokken; 
tevens kan aldus duurzamer invloed op het arbeids­
marktbeleid worden uitgeoefend, omdat een conflict 
tussen verkorting en reorganisatie van de effectieve 
werktijd en de noodzaak van behoud van het concur­
rentievermogen van de ondernemingen dan minder 
waarschijnlijk is (6); 
— in talrijke adviezen werd betoogd dat in een vroeg 
stadium als aanvulling op de ontwikkeling en bevor­
dering van nieuwe technologieën maatregelen dienen 
te worden genomen om de gevolgen voor werkgele­
genheid, samenleving en milieu te kunnen evalue­
ren; 
— in het verleden werd al voorgesteld, door een preven­
tief beleid inzake gezondheid en arbeidsbescherming 
(6) PB nr. C 23 van 30. 1. 1984. 
19. 11. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 307/7 
tot de humanisering van arbeidsomstandigheden en 
werkomgeving bij te dragen (1) en flankerende onder­
zoeken in te stellen naar de psychosociale en psycho­
somatische invloed van de nieuwe informatietechno­
logieën op hen die hiermee omgaan (2). 
Naast deze maatregelen adviseert het Comité het vol­
gende: 
— bij het overleg over de verbetering van de arbeidsom­
standigheden moet er in sterkere mate rekening mee 
worden gehouden dat de psychische belasting bij het 
werk vooral moet worden verminderd door een 
integrale functie-inhoud, een op de mens afgestemde 
conceptie van werk en techniek en een vergroting van 
de verantwoordelijkheid van de betrokken werkne­
mers; 
— bij maatregelen ter verbetering van de kwaliteit van 
werk en leven moet in sterkere mate worden gelet op 
de gevaren die van een toenemend controlepotentieel 
van nieuwe technologieën uitgaan op de persoonlijke 
levenssfeer van werknemers en burgers. Op grond van 
dergelijke inzichten moeten aanbevelingen worden 
uitgewerkt om aan te geven hoe de daarmee verbon­
den problemen via bepalingen inzake bescherming 
van gegevens en privacy tegemoet kunnen worden 
getreden. 
Bovendien beveelt het Comité aan, als uitgangspunt voor 
verdere beraadslagingen een documentatie over de vor­
deringen met betrekking tot verkorting en reorganisatie 
van de werktijd in de Lid-Staten samen te stellen en 
onderzoek op gang te brengen naar de maatschappelijke 
en de werkgelegenheidsgevolgen - ook naar het oordeel 
van de betrokkenen - van nieuwe organisatievormen 
van arbeid en arbeidstijd. 
Aangezien van oudsher kansarme groepen werknemers 
dikwijls door technische veranderingen worden getrof­
fen, zou volgens het Comité de Lid-Staten moeten worden 
aanbevolen, geëigende maatregelen ter bescherming van 
deze groepen bij rationalisering als mogelijkheid in 
overweging te nemen. 
2.3. Het Comité onderstreept het standpunt van de 
Commissie dat ter wille van een economisch efficiënte en 
maatschappelijk aanvaardbare toepassing van nieuwe 
technologieën „de werknemers en hun vertegenwoordi­
gers betrokken worden bij de beslissingen als gevolg van 
deze invoering, voor zover die hen raken" (§ 19). 
Het Comité stemt in met het voornemen van de Commis­
sie om: 
— het onderzoek en de verspreiding van informatie over 
ervaringen met en de praktijk van de inspraak van 
de werknemers bij de invoering van nieuwe tech­
nologieën in de ondernemingen uit te breiden; 
— initiatieven te bevorderen die ten doel hebben kennis 
en inzicht inzake technologische innovatie bij de 
sociale partners te vergroten; hieraan heeft het Per­
manent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken ove­
rigens op 10 mei 1984 zijn fiat gegeven; — de sociale partners te assisteren bij de uitwerking van 
maatregelen om de betrokken groepen werknemers 
sociale bescherming te bieden en om de technologi­
sche veranderingen in maatschappelijk aanvaardbare 
banen te leiden, waarbij rekening dient te worden 
gehouden met de in de Lid-Staten heersende verhou­
dingen en vigerende overeenkomsten. 
In dit verband herinnert het Comité aan het betoog dat in 
zijn advies inzake „De Europese maatschappij ten aanzien 
van de nieuwe informatietechnieken: een communautair 
antwoord" is opgenomen (3). 
Volgens het Comité moet bij deze voornemens worden 
beseft dat in het bijzonder de toepassing van nieuwe 
technologieën een vroegtijdige en uitgebreide voorlich­
ting en raadpleging van de werknemers en hun belangen­
vertegenwoordigers vereist. De werkgevers zouden in hun 
plichten tegenover de werknemers tekortschieten indien 
zij niet het nodige zouden doen om de werknemers bij de 
invoering van nieuwe technologieën en de humanisering 
van het arbeidsproces te betrekken. Een efficiënte 
bescherming van werknemers tegen mogelijke negatieve 
gevolgen van de toepassing van nieuwe technologieën en 
een maatschappelijk aanvaardbare voltrekking van dit 
proces zijn slechts mogelijk indien bij voorbaat invloed op 
de planning en de totstandkoming van technologische 
systemen wordt uitgeoefend en in de ca.o.'s tijdig 
maatregelen worden opgenomen over de wijze waarop de 
gevolgen voor samenleving en arbeidsmarkt moeten 
worden opgevangen. Daarbij dient ook te worden gelet 
op problemen die in verband met de door de nieuwe 
technologieën mogelijk gemaakte vormen van arbeid 
(b.v. thuiswerk aan de computer) rijzen. 
3. Technische veranderingen en veranderingen in de 
leefomstandigheden 
3.1. De mededelingen van de Commissie aan de Raad 
zijn geconcentreerd op voorstellen om de maatschappe­
lijke gevolgen van de technologische veranderingen in het 
arbeidsproces te beheersen. Hoe noodzakelijk de voorge­
stelde maatregelen en activiteiten ook mogen zijn, men 
mag niet uit het oog verliezen dat de nieuwe technologieën 
het leven ook in andere belangrijke opzichten ingrijpend 
beïnvloeden. 
3.2. Het Comité beveelt daarom aan: 
— ook de gevolgen van nieuwe technologieën voor de 
landbouw te onderzoeken om uitgaande van een 
algemene evaluatie van deze gevolgen maatregelen te 
kunnen uitwerken die de structuurveranderingen in 
deze sector moeten begeleiden; daarbij moet vooral 
worden gedacht aan: 
a) de maatschappelijke gevolgen van de toepassing 
van biotechnische inzichten in het agrarisch klein­
bedrijf in de landen van de Gemeenschap, met 
name in afgelegen regio's; 
b) de gevolgen van biotechniek in de landbouw 
(veeteelt, nieuwe technieken in graanteelt en 
H PB nr. C 205 van 11. 8. 1980. 
(*) PB nr. C 77 van 21. 3. 1983. (3) PB nr. C 353 van 31. 12. 1980. 
Nr. C 307/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 19. 11. 84 
bosbouw) en de gevolgen van componenten op 
het uitgebreide gebied van de levensmiddelenpro-
duktie en de betekenis hiervan voor de con­
sumptie; 
ook de veranderingen die de nieuwe technologieën en 
met name de nieuwe media in de maatschappelijke 
communicatiestructuren en -processen teweeg bren­
gen, te onderzoeken om voor- en nadelen voor 
samenleving en cultuur in een vroeg stadium te 
kunnen onderkennen; 
tot slot de gedachten te laten gaan over problemen en 
mogelijkheden van grootschaliger invoering van nieu­
we technieken 
voor de belangen van de consumenten, en vooral 
ook 
voor de vermindering van de moeilijkheden van 
talrijke groepen gehandicapten 
III. TOT BESLUIT 
1. Het Comité wijst er nogmaals op dat de maatschap­
pelijke beheersing van de technologische veranderingen 
nauw aan de in het voorgaande genoemde hoofdlijnen van het sociaal beleid van de Gemeenschap dient te 
worden gekoppeld. 
2. Het Comité onderstreept daarbij in navolging van 
het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken 
de noodzaak van adequaat gebruik van de financierings­
instrumenten van de Gemeenschap om een zodanige 
bijdrage tot een communautaire innovatiestrategie te 
leveren dat aan de maatschappelijke gevolgen van de 
technologische veranderingen het hoofd kan worden 
geboden. 
3. Naast de maatregelen die worden genomen om het 
huidige en op zeer korte termijn te verwachten effect van 
de door de ontwikkeling van wetenschap en nieuwe 
technologieën teweeggebrachte veranderingen enigszins 
op te vangen, dringt het Comité er met klem bij de Raad 
op aan, een groep op hoog niveau in te stellen die wordt 
belast met de evaluatie van en het verstrekken van 
adviezen over de lange-termijngevolgen voor de structuur 
van de samenleving in de Gemeenschap. Het Economisch 
en Sociaal Comité kan als vertegenwoordiger van de 
sociaal-economische groeperingen in de Gemeenschap 
een belangrijke, onmisbare bijdrage leveren om aan 
maatregelen en een toekomstbeleid op dit terrein gestalte 
te geven, met name via een door hem te organiseren 
openbare conferentie over „Europa en de nieuwe techno­
logieën" en door voortzetting van zijn werkzaamheden 
met betrekking tot deze problematiek. 
Gedaan te Brussel, 26 september 1984. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francois CEYRAC 
Advies inzake een voorstel voor een derde richtlijn van de Raad inzake de bepalingen op het 
gebied van de zomertijd 
(84/C 307/04) 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen nr. C 179 van 7 juli 1984, blz. 11. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
De Raad heeft op 6 juli 1984 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 van hel: 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen betreffende bovengenoemd voorstel. 
Procedure 
De Afdeling voor vervoer- en communicatiewezen, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar op het rapport van de heer Binnenbruck 
gebaseerde advies volgens de urgentieprocedure (art. 47 van het R.v.O.) goedgekeurd.