Afkortingen

CFCU : Central Finance and Contracts Unit (Centrale financierings- en contracteringseenheid)

DIS : Decentralised Implementation System (Gedecentraliseerd uitvoeringssysteem)

EADP : Eastern Anatolia Development Programme (Ontwikkelingsprogramma voor Oost-Anatolië)

EU : Europese Unie

EUSG : European Union Secretariat General (Secretariaat-generaal voor EU-aangelegenheden)

IPA : Instrument for Pre-Accession Assistance (Instrument voor pretoetredingssteun)

JMC : Joint Monitoring Committee (Gezamenlijk Toezichtcomité)

MIPD : Multi-Annual Indicative Planning Document (Indicatief meerjarenplan)

PST : Pretoetredingssteun aan Turkije

RACER : Relevant, Accepted, Credible, Easy and Robust (relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk)

SMART : Specific, Measurable, Achievable, Relevant and Timely (specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en van een termijn voorzien)

TP : toetredingspartnerschap

Samenvatting

I. Sinds 2002 is met pretoetredingssteun aan Turkije de tenuitvoerlegging gefinancierd van projecten die erop gericht zijn, Turkije te steunen bij zijn inspanningen om aan de voorwaarden voor toetreding tot de Europese Unie te voldoen (zie de paragrafen 1-7).

II. De controle was gericht op de volgende drie vragen (zie paragraaf 8).

a) Waarborgde de Europese Commissie dat de EU-steun werd gericht op projecten die het meest bijdragen tot de verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap van de EU?

b) Waarborgde de Europese Commissie dat het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem leidde tot de tijdige en succesvolle verwezenlijking van projectresultaten en -doelstellingen?

c) Waarborgde de Europese Commissie dat er een doeltreffend systeem van prestatietoezicht en -evaluatie bestond?

III. De Rekenkamer controleerde een steekproef van voltooide projecten, het systeem voor het programmeren van nieuwe projecten, en de werking van het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem (zie de paragrafen 9 en 10).

IV. De eerste periode van pretoetredingssteun (PST 2000-2006) had te lijden onder veel van de tekortkomingen die de voormalige pretoetredingsprogramma's gemeen hadden: buitensporige vertragingen, uitvoeringsproblemen, en ontoereikend toezicht en evaluatie (zie de paragrafen 36-42 en 53-61).

V. Niettemin leverden de gecontroleerde projecten de beoogde output op en naar het oordeel van de Rekenkamer blijven de resultaten ervan in de toekomst waarschijnlijk bestaan (zie de paragrafen 48-52).

VI. De Commissie heeft maatregelen ingevoerd die erop gericht zijn veel van de tekortkomingen van het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem te verhelpen, met name sinds de invoering van het nieuwe instrument voor pretoetredingssteun (IPA 2007-2013). Hoewel het selectieproces hierdoor al verbeterd is, kan de impact van deze veranderingen pas volledig worden beoordeeld wanneer de IPA-projecten de komende jaren zijn uitgevoerd (zie de paragrafen 19, 30-34 en 43-47).

VII. De Rekenkamer stelde echter vast dat de strategiedocumenten van de Raad en de Commissie de EU-steun onvoldoende richtten op een reeks haalbare doelstellingen binnen het pretoetredingsproces. Bovendien waren de strategische en de projectdoelstellingen niet voldoende specifiek om een beoordeling van de uitkomsten van projecten mogelijk te maken. De Commissie beschikte niet over de informatie om de doeltreffendheid van de pretoetredingssteun aan te tonen (zie de paragrafen 11-19 en 53-63).

VIII. Op basis van deze bevindingen beveelt de Rekenkamer de Commissie aan, de resterende tekortkomingen in de algemene planning en het prestatiebeheer te verhelpen (zie de paragrafen 65-71).

Foto 1: Een van de gecontroleerde projecten droeg bij tot de algemene doelstelling van verbetering van de Turkse maritieme veiligheid en van de voorkoming van zeeverontreiniging overeenkomstig de EU-vereisten.

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Commissie.

Inleiding

1. Turkije is momenteel — samen met Kroatië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië — een van de drie kandidaat-lidstaten van de EU. Voor elke kandidaat-lidstaat heeft de EU een toetredingspartnerschap. Het toetredingspartnerschap voor Turkije werd in 2001 vastgesteld en bijgewerkt in 2003, 2006 en 2008. Dit is een besluit van de Raad dat de prioriteiten van het toetredingspartnerschap van de EU bevat, waaraan Turkije moet werken om vooruitgang te boeken bij de toetredingsonderhandelingen.

2. Om de kandidaat-lidstaten te helpen om de uitdagingen van de Europese integratie aan te gaan en de noodzakelijke hervormingen door te voeren om te voldoen aan de criteria voor EU-lidmaatschap, biedt de EU financiële steun. Ieder jaar wordt een nationaal programma opgesteld met een opsomming van de uit te voeren projecten.

3. Voor Turkije werden de nationale programma's 2002-2006 gefinancierd uit hoofde van de regeling Pretoetredingssteun aan Turkije (PST) (zie tabel 1). Deze is sinds 2007 vervangen door het instrument voor pretoetredingssteun (IPA [1]).

Tabel 1

In het kader van PST door de EU gefinancierde projecten en jaarlijkse budgetten

Nationaal programma | Aantal projecten | Toegewezen budget (miljoen euro) |

2002 | 18 | 126 |

2003 | 26 | 145 |

2004 | 38 | 237 |

2005 | 38 | 278 |

2006 | 44 | 463 |

4. Het IPA voor Turkije voor de periode 2007-2013 bedroeg 4873 miljoen euro. Het bestaat uit vijf afdelingen, waarvan de grootste afdeling I is: Omschakeling en institutionele opbouw, met een toewijzing van 1665 miljoen euro [2]. Dit is een hoofdafdeling van de EU-steun om te voldoen aan de politieke en economische criteria (zoals vastgesteld tijdens de bijeenkomst van de Raad in Kopenhagen in juni 1993) [3] en het acquis [4] ten uitvoer te leggen — noodzakelijke voorwaarden voor de toetreding tot de EU.

5. Terwijl de Commissie de algemene verantwoordelijkheid voor het beheer van de pretoetredingssteun behoudt, worden de PST en het IPA door de Turkse autoriteiten beheerd onder een gedecentraliseerd uitvoeringssysteem (DIS). De hoofdbegunstigde van elk project (doorgaans een ministerie of andere overheidsinstantie) is verantwoordelijk voor het voorstellen van projectideeën, het bepalen van de vereisten en vervolgens voor het beheer van de projectactiviteiten. Er werden nieuwe Turkse instellingen opgezet: het secretariaat-generaal voor EU-aangelegenheden (EUSG), hoofdzakelijk verantwoordelijk voor projectidentificatie en -toezicht, en de centrale financierings- en contracteringseenheid (CFCU), die de contracten sluit met betrekking tot alle door de EU gefinancierde projecten.

6. De Commissie droeg de verantwoordelijkheid voor de goedkeuring (accreditering) van de DIS-instellingen en het projectbeheersysteem voordat zij operationeel konden worden. De Commissie keurt ook het jaarlijks nationaal programma (met de voor EU-financiering geselecteerde afzonderlijke projecten) goed, en de medewerkers van de Commissie in Ankara keuren vooraf de aanbesteding en de contractsluiting goed.

7. Het Gezamenlijk Toezichtcomité (JMC) voor Turkije houdt toezicht op het functioneren van het DIS. Het staat onder gedeeld voorzitterschap van de Commissie en de Turkse autoriteiten en bestaat uit hoge vertegenwoordigers van alle betrokken instanties.

Reikwijdte en aanpak van de controle

8. Het doel van de controle was, te beoordelen hoe goed de Commissie de pretoetredingssteun voor Turkije beheerde in het licht van de volgende vragen.

a) Waarborgde de Europese Commissie dat de EU-steun werd gericht op projecten die het meest bijdragen tot de verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap van de EU?

b) Waarborgde de Europese Commissie dat het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem leidde tot de tijdige en succesvolle verwezenlijking van projectresultaten en -doelstellingen?

c) Waarborgde de Europese Commissie dat er een doeltreffend systeem van prestatietoezicht en -evaluatie bestond?

9. De Rekenkamer controleerde een steekproef van 11 van de 82 PST-projecten uit de nationale programma's 2002-2004, aangezien recentere projecten destijds nog niet waren afgerond. De projecten werden onderzocht om te beoordelen in hoeverre zij resultaten hadden opgeleverd en hun doelstellingen bereikt. Dit onderzoek toonde ook aan wat voor soort zwakke punten de systemen voor programmering, tenuitvoerlegging en toezicht kenden. De steekproef bestreek een reeks projecten die qua aard, omvang en geografische locatie uiteenliepen. Het eenvoudigste project in de steekproef betrof één enkele overeenkomst, terwijl het grootste project 312 subsidies kreeg. De waarde van de EU-financiering binnen de projecten uit de steekproef varieerde van 1,5 tot 45 miljoen euro (zie bijlage I).

10. Bij de controle werden ook de strategische planning en de selectieprocedures voor nieuwe projecten voor het eerste programmeringsjaar (2007) van afdeling I van het IPA tot december 2008 onderzocht. Deze afdeling werd gekozen omdat het de grootste van de vijf afdelingen was (52 % van het totale budget voor 2007 voor Turkije) en het best vergelijkbaar met de PST.

Kaart van Turkije, met de locaties waar de controle ter plaatse plaatsvond

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer.

Opmerkingen

Strategische planning

11. Aan de prioriteiten van het toetredingspartnerschap wordt niet alleen gewerkt met behulp van EU-steun, maar ook met nationale middelen en steun van andere donoren, en met nationaal beleid en wetgeving.

12. De Rekenkamer onderzocht de strategische documenten en het programmeringssysteem voor het nationale programma 2007 om te beoordelen of de Commissie een systematische aanpak had om de financiële steun van de EU daar in te zetten waar deze het meest zou bijdragen tot de verwezenlijking van de prioriteiten.

De strategiedocumenten van de raad en de Commissie richtten de EU-steun onvoldoende op een reeks haalbare doelstellingen

13. Het Financieel Reglement [5] schrijft voor dat er voor alle door de EU-begroting bestreken beleidsmaatregelen SMART-doelstellingen (specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en van een datum voorzien) moeten worden opgesteld. Zij moeten worden beschreven in de jaarlijkse activiteitenoverzichten [6] als onderdeel van het proces van activiteitengeoriënteerd begroten en beheren. De Commissie nam dergelijke doelstellingen echter niet op in de activiteitenoverzichten voor pretoetredingsuitgaven in Turkije.

14. Het toetredingspartnerschap 2006 kende 236 prioriteiten voor Turkije om aan de vereisten van het acquis te voldoen en de Kopenhagen-criteria te vervullen. Er was niet aangegeven wat het relatieve belang van de opgesomde prioriteiten was; er werd alleen onderscheid gemaakt naar het tijdschema ervoor. Het toetredingspartnerschap 2006 gaf aan dat prioriteiten voor de korte termijn binnen een à twee jaar verwezenlijkt moesten zijn en prioriteiten voor de middellange termijn binnen drie à vier jaar.

15. De prioriteiten van het toetredingspartnerschap werden niet consistent in specifieke, meetbare termen uitgedrukt. De verwezenlijking van alle prioriteiten binnen de in het besluit van de Raad gestelde termijnen bleek onrealistisch.

16. In 2007 beoordeelde de Commissie in hoeverre Turkije de prioriteiten van het toetredingspartnerschap had verwezenlijkt. Hieruit bleek dat Turkije al zo'n 60 prioriteiten had verwezenlijkt, 30 % van de prioriteiten die volgens de in het toetredingspartnerschap vastgestelde termijnen verwezenlijkt hadden moeten zijn. De analyse van de Rekenkamer bevestigde dit. Van de prioriteiten voor de korte termijn uit 2006 kwam 67 % ook voor in het toetredingspartnerschap 2008, hetgeen aangeeft dat zij niet binnen de geplande termijn waren voltooid (tabel 2).

17. Het toetredingspartnerschap 2001 stelde bijv. de bestrijding van georganiseerde misdaad, drugs, mensenhandel, fraude, corruptie en het witwassen van geld als binnen twee jaar te verwezenlijken prioriteit. Deze prioriteit is bij ieder volgend toetredingspartnerschap herhaald. De termijn van twee jaar was duidelijk niet haalbaar voor een prioriteit van een dergelijke omvang.

18. Turkije wordt geacht in reactie op ieder toetredingspartnerschap een plan met de voorgenomen maatregelen [7] te ontwikkelen. Deze plannen geven niet aan voor welke activiteiten financiële steun van de EU nodig zou zijn.

Tabel 2

Vergelijking van de kortetermijnprioriteiten van het TP 2006 en het TP 2008

Het TP 2006 telde 155 kortetermijnprioriteiten en het TP 2008 139. |

Van de kortetermijnprioriteiten van het TP 2006 werden er: 80 (52 %) nauwelijks of niet gewijzigd herhaald in het TP 2008.24 (15 %) in het TP 2008 herhaald, maar in preciezere of krachtiger bewoordingen.51 (33 %) niet in het TP 2008 opgenomen. |

35 van de kortetermijnprioriteiten van het TP 2008 waren nieuw of waren voormalige prioriteiten voor de middellange termijn. |

19. In 2007 voerde de Commissie een indicatief meerjarenplan (MIPD) in. Dit is een breed strategiedocument dat is bedoeld om de hoofdprioriteiten vast te stellen waaraan de volgende drie jaar met de IPA-middelen gewerkt moest worden. Het MIPD is hiervoor een essentieel instrument, waarmee de EU-financiering gerichter zou kunnen worden ingezet. De mate van aggregatie beperkte echter de mogelijke specificiteit ervan. Op sommige gebieden bevatte het document nauwelijks meer dan een herhaling van de relevante prioriteiten van het toetredingspartnerschap, en in een geval vatte het zeven prioriteiten samen onder een noemer: verbeteren van de wettelijke en gerechtelijke bescherming van godsdienstvrijheid. Het MIPD formuleerde de doelstellingen voor EU-financiering qua specificiteit, meetbaarheid of haalbaarheid dus niet scherper dan het toetredingspartnerschap.

Projectselectie

20. De Turkse autoriteiten en de Commissie beoordelen gezamenlijk welke projecten worden geselecteerd; deze worden na de vaststelling van het bijbehorende nationaal programma door de Commissie opgenomen in een door beide partijen ondertekende financieringsovereenkomst.

21. De Rekenkamer onderzocht of het proces van projectselectie waarborgt dat de gefinancierde projecten:

a) rechtstreeks gericht zijn op prioriteiten van het toetredingspartnerschap;

b) specifieke doelstellingen hadden en voorzagen in prestatietoezicht;

c) goed waren gepland en qua uitvoering haalbaar waren.

De projectselectie in het kader van PST was niet strikt genoeg

PST-projectselectie werd onvoldoende geleid door de prioriteiten van het toetredingspartnerschap

22. Een doeltreffend proces is nodig om te waarborgen dat het met het DIS ingevoerde "van onderaf" vaststellen van projecten ertoe leidt dat er projecten worden ontwikkeld en goedgekeurd ter verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap.

23. Uit de controle van de Rekenkamer van de projecten van de nationale programma's 2002-2004 bleek dat zo'n proces destijds ontbrak, en voor één van de elf projecten was er geen bijbehorende prioriteit van het toetredingspartnerschap [8]. Hoewel dit duidelijk een waardevol project was (zie paragraaf 51 en tekstvak 5), werd de behoefte eraan nergens in het toetredingspartnerschap genoemd, terwijl er meer dan 100 prioriteiten waren waarvoor geen projecten werden geselecteerd. De doelstellingen en reikwijdte van vier andere gecontroleerde projecten [9] hadden niet direct betrekking op de prioriteiten van het toetredingspartnerschap.

De doelstellingen en indicatoren van PST-projecten waren onvoldoende voor prestatietoezicht

24. Voor ieder in een nationaal programma opgenomen project is een volledige projectbeschrijving, een zgn. projectfiche, vereist. Hierin moeten de doelstellingen en verwachte resultaten van het project en objectief controleerbare indicatoren, alsmede mijlpalen voor de uitvoering worden aangegeven.

25. De Rekenkamer controleerde projectfiches om te beoordelen of de doelstellingen en verwachte resultaten van het project SMART (specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en van een termijn voorzien) waren en of de indicatoren voor het toezicht op de prestaties van het project RACER (relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk) waren.

26. Hoewel de projectfiches de basis legden voor een prestatiebeoordelingssysteem, constateerde de Rekenkamer dat slechts twee van de elf projecten (Consumentenbescherming en Reclassering uit het nationale plan 2004) SMART-doelstellingen en RACER-prestatie-indicatoren hadden. Het projectfiche Reclassering gaf bijv. zeven indicatoren om de impact van een alternatieve straf in plaats van een gevangenisstraf te meten.

27. Het ontbreken van referentiepunten — de uitgangssituatie waartegen verbetering af te meten is — maakte het bijna onmogelijk te beoordelen in hoeverre doelstellingen van projecten waren verwezenlijkt. Tekstvak 1 laat zien dat de doelstellingen van de onderdelen van het Ontwikkelingsprogramma voor Oost-Anatolië meetbaar hadden kunnen zijn. Het projectfiche gaf echter geen indicatoren of referentiepunten aan de hand waarvan prestaties aangetoond konden worden, en het stelde ook geen doelen.

Tekstvak 1

Het Ontwikkelingsprogramma voor Oost-Anatolië (EADP)

Het EADP ter waarde van 45 miljoen euro kende vier onderdelen met de volgende doelstellingen.

Landbouw: de landbouwcapaciteit, inkomensniveaus en levenskwaliteit van de plattelandsbevolking en -organisaties in het programmagebied verbeteren. (Er waren geen indicatoren of referentiegegevens over de landbouwcapaciteit, inkomens, enz. gegeven).

MKB: de activiteiten van het midden- en kleinbedrijf stimuleren door op zowel centraal als lokaal niveau capaciteit op te bouwen op het gebied van de toepassing van nieuwe methoden voor innovatieve regionale ontwikkeling op lange termijn. (Er waren geen indicatoren of referentiegegevens over de activiteiten van het MKB gegeven).

Toerisme: de regio promoten als nationale en internationale toeristische bestemming en de natuurlijke en historische plaatsen in stand helpen houden. (Er waren geen indicatoren of referentiegegevens over de aantallen nationale/internationale toeristen gegeven).

Maatschappelijke ontwikkeling: het evenwicht herstellen ten gunste van de toegang van vrouwen tot alfabetisering en inkomengenererende activiteiten. (Er waren geen indicatoren of referentiegegevens over de participatiegraad van vrouwen gegeven).

Er was onvoldoende oog voor de haalbaarheid van PST-projecten

28. Zodra de projectdoelstellingen zijn vastgesteld, moeten de uitrusting, faciliteiten, te ondernemen acties en activiteiten binnen het project worden bepaald. Bij slechts twee van de elf gecontroleerde projecten werden de specifieke projectbehoeften volledig vastgesteld: Maritieme veiligheid uit het nationale programma 2002 en Belastingautoriteit uit het nationale programma 2004. De specificaties voor de negen andere projecten schoten in uiteenlopende mate tekort.

29. In het project Fytosanitair acquis [10] was er bijv. onvoldoende aandacht besteed aan de door de Turkse autoriteiten te verschaffen faciliteiten. Pas nadat het project van start was gegaan, werd geconstateerd dat er geheel nieuwe gebouwen en ingrijpende veranderingen in de werkwijze nodig zouden zijn. Werk op deze schaal kon niet binnen de voor het project vastgestelde begroting en termijn worden ondernomen. Hierdoor leverde het project niet de beoogde laboratoriumaccreditatie op, hoewel de door de EU gefinancierde uitrusting en opleiding volgens planning werden verschaft.

Het proces voor de selectie van projecten verbeterde met de invoering van het IPA

30. De Rekenkamer constateerde bij haar controle van het proces van projectselectie voor het nationaal programma 2007 dat de Commissie systematische en gedocumenteerde controles van elk projectvoorstel had ingevoerd voordat er werd overwogen het in het programma op te nemen.

31. Zo werd in een vroeg stadium gecontroleerd of het project overeenkwam met een in het MIPD en het toetredingspartnerschap gestelde prioriteit. Projectvoorstellen waarbij niet kon worden vastgesteld dat dit het geval was, werden afgewezen.

32. De Commissie erkende ook dat het nodig was om de indicatoren te verbeteren om de verwezenlijking van projectdoelstellingen beter te meten, en zij voerde controles op de kwaliteit ervan in. De begunstigden kregen advies over het opstellen van duidelijke doelstellingen en indicatoren om deze te meten.

33. Bovendien verplichtte de Commissie de Turkse autoriteiten om behoefteramingen of haalbaarheidsstudies voor elk project op te stellen, en zij voerde controles in om te waarborgen dat dit gebeurde. De Commissie beval een economische beoordeling (gewoonlijk in de vorm van een kosten-batenanalyse) van investeringsprojecten aan. Zij eiste ook marktonderzoek voor de leveringsonderdelen van de voorgestelde projecten om de werkelijke noodzaak van materiaal en het passende budget hiervoor te beoordelen. De Commissie gaf de Turkse autoriteiten advies over de wijze waarop zij dergelijke onderzoeken moesten voorbereiden.

34. Uit de analyse van de Rekenkamer bleek dat de nieuwe maatregelen gevolgd waren voor het nationaal programma 2007, maar dat de toepassing ervan nog verbeterd kon worden. Er werd niet beoordeeld hoe doeltreffend en doelmatig projectvoorstellen waarschijnlijk een prioriteit zouden verwezenlijken. Een dergelijke beoordeling zou een zinvolle vergelijking mogelijk maken tussen alternatieven en de selectie van projecten die waarschijnlijk de grootste impact hebben.

35. De nieuwe maatregelen zouden de Commissie in staat moeten stellen projecten op dusdanige wijze te selecteren dat de problemen die werden geconstateerd bij de controle van de projecten van de nationale programma's 2002-2004, verminderen. De impact van de verbeteringen kan echter pas volledig worden beoordeeld wanneer de projecten van het nationaal programma 2007 geheel zijn uitgevoerd (2012).

Gedecentraliseerd uitvoeringssysteem (DIS)

36. Het DIS verschaft de Turkse autoriteiten het juridische en administratieve kader om de door de EU gefinancierde projecten onder toezicht van de Commissie te beheren. Dit vergt adequate en naar behoren uitgeruste administratieve instanties - bijv. het EUSG en de CFCU (zie paragraaf 5) - en voldoende capaciteit bij de begunstigden om projecten uit te voeren.

37. De Rekenkamer beoordeelde of de projecten met het DIS succesvol beheerd werden door:

a) de tijdige uitvoering van de gecontroleerde projecten uit de nationale programma's 2002-2004;

b) de verwezenlijking van de beoogde output en het potentieel aan duurzame uitkomsten.

Het DIS zorgde niet voor een tijdige uitvoering van de gecontroleerde projecten, maar er zijn inmiddels corrigerende maatregelen genomen

38. In 2003 beoordeelde de Commissie de capaciteit van de DIS-structuur en het bijbehorende personeel als toereikend en gaf zij op grond hiervan toestemming om de PST via het DIS uit het voeren. In de praktijk was er voor het DIS echter onvoldoende gekwalificeerd en goed opgeleid personeel om de omvang van de in de nationale programma's 2002-2004 goedgekeurde begroting en projecten te verwerken (zie tekstvak 2). Desondanks stelde de Commissie elk jaar nationale programma's met steeds hogere financiële bedragen en een steeds groter aantal projecten vast (zie tabel 1).

Tekstvak 2

Voorbeelden van vertragingen veroorzaakt door onvoldoende personeel en ervaring in het DIS

Het project wegvervoer uit het nationaal programma 2004

De technische specificaties werden eind 2004 opgesteld, maar vanwege personeelstekort kostte het de CFCU zeven maanden om commentaar te leveren. In totaal kostte het meer dan anderhalf jaar om de aanbestedingsdocumenten af te ronden en goed te keuren.

Het project fytosanitair acquis uit het nationaal programma 2002

De voorbereiding van het contract voor technische bijstand voor het project nam in totaal een jaar in beslag, met tien ontwerp-teksten vanwege de onervarenheid van de begunstigde in het opstellen van dergelijke contracten. Dit vertraagde de technische bijstand met zo'n elf maanden.

39. In reactie op de achterstand gaf de CFCU voorrang aan het aanbesteden van en het sluiten van contracten voor de oudere projecten om de termijn voor contractsluiting niet te laten verstrijken en zo de financiële toewijzing van de EU te verliezen. Het gevolg was dat bij de projecten voor het desbetreffende jaar niet de geplande voortgang werd geboekt, waardoor systematische vertragingen ontstonden [11]. Bijgevolg moest de periode voor de tenuitvoerlegging van elk nationaal PST-programma 2002-2005 met een jaar worden verlengd. Ook moest een gedeelte van het nationaal programma 2006 worden verlengd.

40. De Rekenkamer stelde vast dat het DIS niet zorgde voor tijdige uitvoering van zeven van de elf gecontroleerde projecten uit de nationale programma's 2002-2004, en dat het dit slechts gedeeltelijk deed voor vier andere projecten.

41. De eerste stap in de uitvoering van een project is de aanbesteding, die kan beginnen zodra de Commissie het nationale programma heeft goedgekeurd. Zeven van de gecontroleerde projecten waren in dat stadium niet gereed voor aanbesteding: het begunstigde ministerie had het projectbestek en andere documentatie niet voldoende voorbereid om de voor het vinden van geschikte contractanten benodigde aankondiging van aanbesteding te publiceren. Zo verstreken er bij zowel het project Modernisering van de douane als het project Culturele rechten 17 maanden tussen de goedkeuring van het project in het nationale programma 2004 en de aanbesteding.

Tekstvak 3

Het project Modernisering van de douane uit het nationaal programma 2004

Het nationaal programma 2004 werd in januari 2005 goedgekeurd. Het aanbestedingsbericht voor voertuigen en materieel (inclusief röntgenapparaten) werd pas op 31 augustus 2006 gepubliceerd en de overeenkomst werd gesloten op de laatste dag dat het nog mogelijk was, d.w.z. 30 november 2006. Twee van de aanbestedingskavels moesten worden geannuleerd omdat de offertes niet voldeden aan het bestek. Aangezien er geen tijd was om een nieuwe aanbestedingsprocedure uit te schrijven, liepen de vertragingen uit op de annulering van ongeveer 3,7 miljoen euro (21 % van het totale budget voor materieel van 18 miljoen euro). De Commissie moest toestaan dat de periode voor de tenuitvoerlegging met een jaar werd verlengd (tot 30 november 2008) om te zorgen dat het resterende deel van het project kon worden voltooid.

42. De fase van contractsluiting omvat de beoordeling van de ontvangen offertes, de selectie van de contractant en de ondertekening van het contract. Dit is hoofdzakelijk de verantwoordelijkheid van de CFCU. Geen van de leveringscontracten uit de gecontroleerde steekproef werd volgens schema ondertekend. Vertragingen bij de aanbesteding of de contractsluiting veroorzaken een overeenkomstige vermindering van de resterende tijd om de projectactiviteiten uit te voeren, hetgeen aanzienlijke gevolgen had voor een aantal van de projecten (zie tekstvak 3).

Foto 2: Voor het project Modernisering van de douane financierde de EU scanners in havens en bij grensposten om voertuigen te onderzoeken op illegale handel in mensen, drugs en wapens.

+++++ TIFF +++++

Bron: Turkse douaneautoriteit.

Foto 3: Verdachte inhoud ontdekt met de door de EU gefinancierde scanners.

+++++ TIFF +++++

Bron: Turkse douaneautoriteit.

43. Gezien de problemen die het gevolg waren van de lage personeelssterkte bij de CFCU keurde de Commissie de nationale programma's 2005 en 2006 goed op voorwaarde dat het personeelsbestand van de CFCU zou worden verhoogd naar 80 leden voor het nationale programma 2005 en naar 100 leden voor het nationale programma 2006.

44. Ter beperking van de risico's in verband met contractsluiting op de valreep voerde de Commissie tussentijdse termijnen in. Dit begon bij het nationale programma 2005, maar was effectiever voor het nationale programma 2006, hoewel in die context het aantal te verwerken contracten lager was (zie tabel 3).

45. Er werden ook nieuwe controles ingevoerd in de projectselectieprocedure voor het nationaal programma 2007 (zie paragraaf 30) die erop gericht waren vertragingen minder vaak te laten voorkomen. Er werd een beoordeling gemaakt van de opnamecapaciteit van de begunstigde en in het laatste stadium van de projectselectieprocedure werd de "rijpheid van het project" gecontroleerd om te verzekeren dat het project onmiddellijk uitgevoerd kon worden.

Tabel 3

Gegevens over contractsluiting

Programma | Uiterste termijn voor de contractsluiting | Totaal aantal contracten | Contracten gesloten in de laatste maand |

NP 2002 | 30.11.2004 | 351 | 287 | 82 % |

NP 2003 | 30.11.2005 | 501 | 454 | 91 % |

NP 2004 | 30.11.2006 | 752 | 688 | 91 % |

NP 2005 | 30.11.2007 | 604 | 470 | 78 % |

NP 2006 | 30.11.2008 | 378 | 85 | 22 % |

46. De Commissie voerde ook nieuwe procedures in om het hoofd van de CFCU de verantwoordelijkheid te geven om te waarborgen dat de begunstigde ministeries over de noodzakelijke capaciteit, waaronder personeel, beschikken om hun projecten uit te voeren. Met ingang van het nationaal programma 2007 verleent het hoofd van de CFCU "mini-accreditaties" na zelfevaluaties door de begunstigde ministeries.

47. Aangezien dit proces ten tijde van de controle nog liep, kan de impact van deze maatregel nog niet worden beoordeeld. De Commissie heeft echter al geconstateerd dat de begunstigden geen heldere richtsnoeren kregen en dat de CFCU geen bevredigende procedure had om de zelfevaluaties te toetsen.

De beoogde output van de gecontroleerde projecten werd uiteindelijk geleverd en de resultaten worden als waarschijnlijk duurzaam beoordeeld

48. Bij projecten worden middelen (input) gebruikt om output te produceren en doelstellingen te bereiken (beoogde resultaten en uitkomsten). Deze begrippen worden gedefinieerd in tekstvak 4.

Tekstvak 4

Definitie van projectoutput en -doelstellingen

Output —

Datgene wat rechtstreeks wordt geproduceerd of bereikt met de aan een project toegewezen middelen.

Voorbeelden: levering van laboratoriumapparatuur (Fytosanitair Acquis); het geven van opleidingen (EADP).

Resultaten —

De onmiddellijke veranderingen als gevolg van de tenuitvoerlegging van een project.

Voorbeelden: het gebruik van laboratoriumapparatuur om planten te testen op ziekten; vrouwen die nieuwe vaardigheden hebben geleerd door deelname aan een opleiding.

Impact —

De langetermijngevolgen die kunnen worden waargenomen na de afronding van het project.

Voorbeelden: plantenziekten komen minder vaak voor; inkomengenererende activiteiten zijn toegankelijker voor vrouwen.

Uitkomsten — Resultaten en impact.

Doelstelling — Uiteenzetting van de beoogde uitkomsten die bereikt moeten worden.

49. Zoals beschreven in de paragrafen 24 tot en met 27 ontbrak het aan SMART-projectdoelstellingen en indicatoren, zodat de Commissie niet in staat was aan te tonen in hoeverre het was gelukt met het projectbeheer doelstellingen te verwezenlijken. De beoordeling van de Rekenkamer was dus beperkt tot een onderzoek of er bewijs was dat de projecten de beoogde output hadden verwezenlijkt. De beoordeling was gebaseerd op een onderzoek van de toezichtverslagen, vraaggesprekken met alle 11 hoofdbegunstigde ministeries en 19 bezoeken ter plaatse door de controleurs van de Rekenkamer om bewijs te verkrijgen over de geleverde output.

50. De Rekenkamer constateerde geen ernstige tekortkomingen in de levering van projectoutput: deze werd bij drie [12] van de 11 projecten voor de gecontroleerde contracten volledig, en bij de overige acht grotendeels geleverd (zie tabel 4). De weinige geconstateerde problemen waren het gevolg van tekortkomingen in de fase van projectontwerp en -selectie (zie de paragrafen 20 tot en met 29) en van de vertragingen bij de aanbesteding en contractsluiting.

Tabel 4

Output en duurzaamheid

Criteria:

J = geheel vervuld; / = grotendeels vervuld; N = niet vervuld.

| Projecten |

Maritieme veiligheid | Fytosanitair acquis | Forensische capaciteit van de politie | Culturele rechten | Consumentenbescherming | Biociden en water | Modernisering van de douane | Belastingautoriteit | Wegvervoer | Reclassering | EADP |

Output geleverd en droeg bij tot doelstellingen | J | / | / | / | / | / | J | / | / | J | / |

Project waarschijnlijk duurzaam | J | N | J | / | / | / | / | J | / | J | / |

51. Een project is duurzaam wanneer het resultaten blijft leveren en nog impact heeft nadat de EU-financiering is gestopt. Binnen de beperkingen van haar werk vanwege de rijpheid van de gecontroleerde projecten oordeelde de Rekenkamer dat de resultaten van tien van de 11 gecontroleerde projecten waarschijnlijk duurzaam zijn (zie tabel 4). De enige uitzondering was het project Fytosanitair acquis uit het nationaal programma 2002. Hoewel de beoogde output grotendeels werd gehaald, liep de duurzaamheid ervan gevaar aangezien het niet tot accreditatie was gekomen (zie paragraaf 29), er een personeelstekort was bij de laboratoria en de leverancier van de laboratoriumapparatuur niet overeenkomstig het contract voor het onderhoud zorgde.

52. Voorts is het waarschijnlijker dat een project duurzaam is als er een hoge mate van "ownership" bij de begunstigde bestaat, zoals wordt geïllustreerd in tekstvak 5. Een gevoel van "ownership" ontstaat als de begunstigden zich actief betrokken voelen bij het initiatief, bijv. wanneer zij het zelf hebben voorgesteld, input hebben geleverd bij de planning en het ontwerp, de tenuitvoerlegging hebben beheerd en geloven dat de voortzetting ervan voordelen voor hen oplevert. De kans dat aan deze voorwaarden wordt voldaan, wordt groter door het DIS-systeem in Turkije met de identificatie van projecten van onderaf en het beheer van de tenuitvoerlegging van het project door de begunstigde. Hoewel "ownership" slechts een van de factoren is die de duurzaamheid beïnvloeden, constateerde de Rekenkamer dat de voor duurzaamheid geschikte omstandigheden — "ownership" van het project gekoppeld aan de levering van de geplande output — aanwezig waren.

Tekstvak 5

Het project Reclassering uit het nationaal programma 2004

De technische bijstand — veruit het belangrijkste element van het project — werd efficiënt en tijdig ten uitvoer gelegd. Er waren echter vertragingen in de levering van kantoorbenodigdheden: het aanbestedingsbericht werd 17 maanden later dan gepland in het projectfiche gepubliceerd. De gevolgen van de vertraging werden tot een minimum beperkt nu het ministerie van Justitie alternatieve benodigdheden uit Turkse nationale fondsen verschafte, zodat de reclasseringsbureaus operationeel konden worden.

Toezicht op en evaluatie van de prestaties

53. Toezicht op en evaluatie van de prestaties is nodig om informatie voor de besluitvorming te verschaffen en goed financieel beheer te kunnen aantonen. De Rekenkamer onderzocht of de Commissie een degelijke grondslag had voor een onderzoek van de tenuitvoerlegging van de projecten en een beoordeling betreffende het bereiken van projectdoelstellingen en de impact van door de EU gefinancierde projecten uit een oogpunt van de verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap.

Problemen bij de tenuitvoerlegging werden niet altijd gerapporteerd

54. Met het DIS werd in het oog gehouden of de projecten op koers lagen via regelmatige bijeenkomsten en toezichtverslagen.

55. De bijeenkomsten werden voorgezeten door de begunstigde van elk project om de voortgang te bewaken en problemen die zich voordeden tijdens de tenuitvoerlegging van het project op te lossen. De Commissie, de CFCU en het EUSG moesten alle aanwezig zijn bij de bijeenkomsten om actuele informatie te ontvangen en te geven. Er werden niet altijd notulen van de bijeenkomsten opgesteld, maar de Rekenkamer onderzocht een kleine steekproef van de beschikbare notulen voor de gecontroleerde projecten. Deze bevestigden dat de dagelijkse uitvoeringsproblemen werden onderkend en dat er werd besloten tot vervolgmaatregelen, maar dat sommige belangrijke kwesties niet werden gedocumenteerd. Hoewel het EUSG verantwoordelijk is voor het onderzoeken van de voortgang bij de uitvoering en indien nodig voor het aanbevelen van corrigerende maatregelen aan het JMC, stelde de Rekenkamer vast dat het EUSG bij geen van de bijeenkomsten in de steekproef aanwezig was.

56. In het DIS werden twee soorten projecttoezichtverslagen uitgebracht. Het ene was het maandelijkse verslag van de CFCU over aanbesteding, contractsluiting en betaling. Deze gingen naar de EG-delegatie voor een operationele controle en naar de financiële eenheid van de Commissie voor een financiële controle. Het tweede was het halfjaarlijkse verslag van de begunstigde over de uitvoering van de projectactiviteiten, dat naar het EUSG ging. De Rekenkamer stelde echter vast dat een aantal aanzienlijke vertragingen en problemen bij de tenuitvoerlegging van de projecten niet werd vermeld in deze verslagen (zie tabel 5).

57. De verslagen boden de gelegenheid om de voortgang af te zetten tegen de mijlpalen die in ieder projectfiche voor de verschillende stadia van de projectuitvoering waren vastgesteld. Dit gebeurde echter alleen op de begin- en einddatum van het project; in het verslag werd niet vermeld wanneer iedere tussentijdse mijlpaal was bereikt. Derhalve bestond er aan het eind van een project geen volledig overzicht van de mate waarin het volgens plan was uitgevoerd.

Tabel 5

Tekortkomingen die niet in de projecttoezichtverslagen van de begunstigde waren vermeld en de daaraan gegeven follow-up

Biociden en water | Tekortkomingen met betrekking tot de geleverde laboratoriumvoorzieningen waren niet vermeld in het toezichtverslag van de begunstigde, maar werden wel beschreven in het kwartaalverslag van de EU-adviseur. De begunstigde nam corrigerende maatregelen (gefinancierd met Turkse middelen) en het project werd met succes afgerond. |

Fytosanitair acquis | De controleurs brachten aan het licht dat er ongeschikte laboratoriumuitrusting en inadequate laboratoriumvoorzieningen waren geleverd (zie de paragrafen 29 en 51, tekstvak 2 en tabel 4). De begunstigde nam corrigerende maatregelen om de voorgestelde laboratoriumvoorzieningen op één locatie op te knappen na een controle ter plaatse door de Commissie. |

Modernisering van de douane | Vertragingen bij de installatie van de röntgenscanner waren niet vermeld in het verslag van de begunstigde, aangezien de begunstigde niet van plan was geweest een extra installatie te bouwen om de scanner op te zetten — hetgeen hij vervolgens deed met eigen middelen. |

58. Ieder jaar stelde een door de Commissie ingehuurd extern bedrijf "tussentijdse evaluatieverslagen" op voor het JMC. Deze gaven een samenvatting van alle actieve projecten, d.w.z. projecten die op de uiterste datum voor het verslag in uitvoering waren. Het doel ervan was de uitvoering van ieder project te beoordelen op relevantie, doelmatigheid en waarschijnlijke doeltreffendheid, impact en duurzaamheid. Dit geschiedde hoofdzakelijk op basis van het DIS-toezichtverslag en vraaggesprekken. Er werd ook een algemeen verslag opgesteld, waarin aanbevelingen werden gedaan voor verbeteringen van de werking van de DIS-systemen en -programmering. Deze aanbevelingen leidden tot verscheidene JMC-besluiten.

59. Aangezien de tussentijdse evaluatieverslagen jaarlijks werden uitgebracht en geen beoordeling van de voltooide projecten bevatten, was de informatie niet tijdig of volledig genoeg voor prestatiebeheer. Omdat er ook tekortkomingen waren vastgesteld in de DIS-projecttoezichtverslagen en omdat de beschikbare gegevens niet werden samengevoegd, was er geen bruikbare toezichtinformatie met betrekking tot de stadia en de mate waarin vertragingen voorkwamen. Het ontbrak dus aan volledige, betrouwbare en tijdige beheersinformatie om de jaarlijkse werklast van de CFCU te plannen, om knelpunten en achterstanden tot een minimum te beperken, en om een snelle interventie mogelijk te maken wanneer mijlpalen niet werden bereikt.

De algemene gegevens om de projectresultaten te beoordelen waren onvoldoende

60. Naast de in de paragrafen 24 tot en met 27 vastgestelde tekortkomingen in de formulering van de projectdoelstellingen en indicatoren werden de in de projectfiches omschreven prestatie-indicatoren bij 10 van de 11 gecontroleerde projecten niet gebruikt in de toezichtverslagen. Hiertoe behoorden ook de twee projecten die wel goed ontwikkelde indicatoren hadden (zie paragraaf 26). Derhalve ontbrak het de Commissie aan informatie over de vraag hoe succesvol de projecten waren met het verwezenlijken van hun doelstellingen.

61. In veel gevallen worden de resultaten en impact van projecten pas enige tijd na de saldobetaling voor het project verwezenlijkt, hoewel dit van wezenlijk belang is voor het beoordelen van de doelmatigheid van de uitgaven. Aangezien er geen eindverslag over projecten was, beschikte de Commissie niet over een systeem voor het verzamelen van gegevens voor de in het projectfiche opgenomen indicatoren bij de afronding van het project. Er was niet voorzien in toezicht op en rapportage over de duurzaamheid van het project en de verwezenlijking van de projectdoelstellingen na de datum van de saldobetaling.

62. Gedurende de zes jaar van EU-pretoetredingssteun aan Turkije bestond er geen systeem voor evaluatie achteraf van afzonderlijke projecten of van de doeltreffendheid van het programma als geheel wat betreft het voldoen aan de prioriteiten van het toetredingspartnerschap en de voortgang van Turkije op weg naar toetreding tot de EU.

63. Verder betekent het feit dat de meeste strategische doelstellingen voor de financiële pretoetredingssteun niet specifiek, meetbaar of binnen de gestelde termijn haalbaar waren, dat er onvoldoende grond was om de doelmatigheid van de uitgaven, met inbegrip van de kosteneffectiviteit, te bewaken.

Conclusies en aanbevelingen

64. De Rekenkamer constateerde tekortkomingen in het beheer door de Commissie van de pretoetredingssteun aan Turkije in de PST-periode. Inmiddels heeft de Commissie maatregelen genomen om de procedures voor het IPA te verbeteren, maar de doeltreffendheid van de veranderingen kan pas in de toekomst worden beoordeeld. Er zijn nog verbeteringen nodig bij het vaststellen van de prioriteiten en het beoordelen van de doeltreffendheid van de financiering.

Waarborgde de Europese Commissie dat de EU-steun werd gericht op projecten die het meest bijdragen tot de verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap van de EU?

65. Er was geen mechanisme om te verzekeren dat de voorgestelde en geselecteerde projecten díe projecten waren waarmee de financiële middelen van de EU het best benut werden ter verwezenlijking van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap.

66. Het toetredingspartnerschap stelt vele prioriteiten die moeten worden verwezenlijkt om Turkije voor te bereiden op het EU-lidmaatschap. De EU-steun is bedoeld als aanvulling op de eigen inspanningen van Turkije om deze prioriteiten te verwezenlijken. De hiërarchie van de doelstellingen was op geen enkel niveau duidelijk bepaald, in het toetredingspartnerschap, noch in de jaarlijkse nationale programma's en de goedgekeurde projecten, noch voor de afzonderlijke projectonderdelen en -activiteiten. Het ontbrak aan specifieke criteria en een degelijk kader om te bepalen op welke prioriteiten de EU-steun gericht zou moeten worden. Voor die steun werden geen specifieke, meetbare en haalbare doelstellingen vastgesteld en de termijnen waren niet realistisch.

67. Derhalve was er geen degelijke basis voor prestatietoezicht.

68. Hoewel de procedures voor de selectie van projecten met het IPA aanzienlijk waren verbeterd, werden voorstellen nog steeds niet beoordeeld op de vraag hoe doeltreffend en doelmatig zij waarschijnlijk een strategische doelstelling zouden verwezenlijken, hetgeen een zinvolle vergelijking tussen alternatieven of de selectie van projecten die waarschijnlijk de grootste impact hebben, mogelijk zou maken.

Aanbeveling inzake de strategische doelstellingen

De Commissie moet de programmering verbeteren met een degelijke methodologie om te bepalen voor welke strategische doelstellingen financiële steun van de EU het noodzakelijkst is. De methodologie moet waarborgen dat de logica van EU-interventie voor het verwezenlijken van iedere strategische doelstelling duidelijk wordt aangetoond.

Aanbeveling inzake activiteitenoverzichten

De Commissie moet specifieke doelstellingen bepalen voor het programma inzake financiële pretoetredingssteun en deze doelstellingen opnemen in het activiteitenoverzicht dat het voorontwerp van begroting vergezelt.

Aanbeveling inzake de projectvoorstellen

De Commissie moet de Turkse autoriteiten stimuleren om zodanige projectvoorstellen te ontwikkelen dat de strategische doelstellingen voor EU-financiering binnen realistische termijnen kunnen worden verwezenlijkt.

Waarborgde de Europese Commissie dat het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem leidde tot de tijdige en succesvolle verwezenlijking van projectresultaten en -doelstellingen?

69. Hoewel goedgekeurd door de Commissie, waren de DIS-instellingen voor de nationale programma's 2002-2004 onderbemand en konden ze de gecontroleerde projecten of de programma's als geheel niet tijdig uitvoeren. Ondanks uitvoeringsproblemen en vertragingen, zorgde het DIS er niettemin voor dat de gecontroleerde projecten de geplande output grotendeels haalden en dat de resultaten waarschijnlijk duurzaam waren.

70. De Commissie heeft maatregelen ingevoerd die erop gericht zijn veel van de tekortkomingen van het DIS te verhelpen. De impact van deze verbeteringen kan pas volledig worden beoordeeld wanneer de IPA-projecten de komende jaren uitgevoerd zijn.

Aanbeveling inzake het projectontwerp

De Commissie moet de initiatieven ter verbetering van het ontwerp en de uitvoering van projecten door de DIS-instellingen voortzetten. Maatregelen zoals verplichte behoefteramingen en een betere planning van de contractsluiting moeten behoorlijk worden toegepast.

Waarborgde de Europese Commissie dat er een doeltreffend systeem van prestatietoezicht en -evaluatie bestond?

71. De Commissie beschikte niet over de informatie om de doeltreffendheid van de pretoetredingssteun aan te tonen. De Rekenkamer constateerde dat de projectfiches de basis vormden van een prestatietoezichtsysteem door de projectdoelstellingen en de verwachte resultaten met objectief verifieerbare indicatoren vast te stellen. De vastgestelde doelstellingen waren echter vaak niet specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en van een termijn voorzien en de indicatoren waren ontoereikend om toezicht te houden op de verwezenlijking van de doelstellingen.

Aanbevelingen inzake de prestaties van de projecten

De Commissie moet ervoor zorgen dat afzonderlijke projectvoorstellen specifieke, meetbare, haalbare, relevante en van een termijn voorziene doelstellingen hebben, zodat hun bijdrage aan het realiseren van de strategische doelstellingen kan worden aangetoond.

De Commissie moet het mechanisme voor het rapporteren over de uitvoering van de projecten en het realiseren van de activiteiten en de output ervan verbeteren, en moet verzekeren dat er toezicht wordt gehouden op de prestaties van projecten aan de hand van de in het projectfiche opgenomen indicatoren om de verwezenlijking van de projectdoelstellingen aan te tonen.

De Commissie moet ervoor zorgen dat aan het eind van ieder project en vervolgens met passende tussenpozen wordt gerapporteerd over de projectuitkomsten (resultaten en impact) om prestatie-informatie te leveren ten behoeve van verdere planning.

Aanbeveling inzake de evaluatie van het programma

De Commissie moet een evaluatie van het gehele programma inzake pretoetredingssteun aan Turkije starten.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 22 oktober 2009.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Rechtsgrondslag van het IPA: Verordening (EG) nr. 1085/2006 van de Raad van 17 juli 2006 tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA), (PB L 210 van 31.7.2006, blz. 82).

[2] De andere afdelingen zijn de afdeling grensoverschrijdende samenwerking, die van toepassing is op grensregio's tussen begunstigden van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten en tussen deze en EU-lidstaten (IPA-II), en de afdelingen regionale ontwikkeling, ontwikkeling van het menselijk potentieel en plattelandsontwikkeling (IPA III, IV en V).

[3] De politieke criteria van Kopenhagen vereisen stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen. De economische criteria vergen het bestaan van een functionerende markteconomie en het vermogen om aan concurrentiedruk en marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden. Zie voor meer informatie over de toetredingsonderhandelingen: http://europa.eu/scadplus/glossary/accession_criteria_copenhague_nl.htm.

[4] Het acquis communautaire — hierna: acquis — is het geheel van EU-recht en beslaat ongeveer 100000 bladzijden aan primaire en secundaire wetgeving. De Turkse administratieve en gerechtelijke instanties moeten worden opgeleid om de nieuwe EU-wetgeving uit te voeren en te handhaven.

[5] Artikel 33 van het Financieel Reglement (en artikel 24 van de uitvoeringsvoorschriften) vereist activiteitenoverzichten met gegevens over de verwezenlijking van alle eerder vastgestelde specifieke, meetbare, haalbare, relevante en van een datum voorziene doelstellingen.

[6] Het recentste activiteitenoverzicht voor DG Uitbreiding is te vinden op blz. 667 van het document SEC(2008) 514: voorontwerp van algemene begroting van de Europese Commissie voor het begrotingsjaar 2009 — werkdocument deel I.

[7] Het nationaal programma voor de overname van het acquis.

[8] Het betrokken project hield in dat een reclasseringsdienst werd opgericht als onderdeel van de hervorming van het Turkse gevangeniswezen om een reeks diensten te verlenen aan de gerechtelijke autoriteiten en het gevangeniswezen. In dit nieuwe systeem werd er een alternatief voor gevangenisstraf ingevoerd waardoor de daders de mogelijkheid kregen om hun straffen in de gemeenschap te ondergaan.

[9] Forensische capaciteit van de politie, Culturele rechten, Wegvervoer, en het Ontwikkelingsprogramma voor Oost-Anatolië.

[10] Het project Fytosanitair acquis was gericht op aansluiting op de fytosanitaire wetgeving en praktijken van de EU.

[11] In voorgaande verslagen van de Rekenkamer werden soortgelijke problemen bij pretoetredingssteun geconstateerd:

- Speciaal verslag nr. 12/2008 over het pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid (ISPA), 2000-2006;

- Speciaal verslag nr. 4/2006 over Phare-investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië;

- Speciaal verslag nr. 5/2004 over de Phare-steun ter voorbereiding van de kandidaat-lidstaten op het beheer van de structuurfondsen;

- Speciaal verslag nr. 6/2003 over twinning als voornaamste instrument ter ondersteuning van de institutionele versterking in de kandidaat-lidstaten.

[12] Maritieme veiligheid (NP 2002), Modernisering van de douane (NP 2004) en Reclassering (NP 2004).

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

LIJST VAN GECONTROLEERDE PROJECTEN

Projectnaam | Begroot door EU (miljoen euro) | Contracten gesloten voor (miljoen euro) | Betaald door EU (miljoen euro) |

Maritieme veiligheid | 2 | 2 | 2 |

Fytosanitair acquis | 4 | 3 | 3 |

Forensische capaciteit van de politie | 5 | 4 | 4 |

Culturele rechten | 3 | 2 | 1 |

Consumentenbescherming | 3 | 1 | 1 |

Biociden en water | 5 | 4 | 4 |

Modernisering van de douane | 17 | 12 | 11 |

Belastingautoriteit | 5 | 5 | 5 |

Wegvervoer | 5 | 4 | 3 |

Reclassering | 2 | 1 | 1 |

Ontwikkelingsprogramma voor Oost-Anatolië (EADP) | 45 | 43 | 43 |

Totale kosten voor de EU | 95 | 82 | 78 |

| | | |

Totale kosten voor Turkije | 11 | 8 | 7 |

EU + nationale bijdragen | 106 | 90 | 85 |

--------------------------------------------------