Advies van het economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de statistiek van het vervoer per spoor"

(2001/C 221/08)

Op 21 maart 2001 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 285 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 mei 2001 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Donnelly.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 382e zitting van 30 en 31 mei 2001 (vergadering van 30 mei 2001) het volgende advies uitgebracht, dat met 112 stemmen vóór, bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Dit voorstel is door de Commissie ingediend om de effecten van communautaire maatregelen op het gebied van het spoorvervoer te kunnen beoordelen en tevens een grondslag te hebben bij de voorbereiding van nieuwe maatregelen. Zij acht het van belang over communautaire statistische gegevens te beschikken waarmee de ontwikkelingen in de spoorwegsector kunnen worden gevolgd.

1.2. Met name wordt hierbij gedacht aan het op systematische wijze in kaart brengen van geharmoniseerde gegevens over de veiligheid van het vervoer per spoor. Tot dusver ontbreken deze gegevens in de statistische informatie die over het vervoer per spoor beschikbaar zijn. Met deze verordening wordt daar verandering in gebracht.

1.3. Overigens worden statistische gegevens over het vervoer per spoor al sinds 1980 verzameld ingevolge Richtlijn 80/1177/EEG maar deze richtlijn heeft de volgende manco's:

- ze geldt alleen voor het goederenvervoer;

- ze betreft alleen een lijst van spoorwegmaatschappijen waarover statistieken moeten worden opgesteld, terwijl onder meer als gevolg van de scheiding die in de spoorwegsector tussen infrastructuurbeheerders en spoorwegexploitanten is aangebracht, deze lijst niet meer actueel is;

- de kwaliteit van de geleverde statistieken is beneden peil;

- ze bevat geen bepaling op grond waarvan de richtlijn door middel van een comitéprocedure kan worden aangepast.

Op grond van deze manco's en het gegeven dat een verdere regionale uitsplitsing van statistische gegevens wenselijk wordt geacht, teneinde de toekomstige goederen- en reizigersstromen in de gehele EU van regio tot regio in kaart te brengen, is het voorstel gedaan om Richtlijn 80/1177/EEG te vervangen door de voorgestelde ontwerpverordening.

1.4. Naast de statistieken die de lidstaten ingevolge Richtlijn 80/1177/EEG(1) verzamelen dienen zij op grond van Verordening (EEG) nr. 1108/70(2) jaarlijks informatie te verstrekken over het gebruik van en de uitgaven aan infrastructuur. Op vrijwillige basis worden tot slot ook andere statistieken over het vervoer per spoor verzameld. Het Comité vraagt speciale aandacht voor het waarborgen van de privacy bij het verzamelen van de statistische gegevens.

1.5. Met betrekking tot de vormgeving is gekozen voor een verordening in plaats van een richtlijn, omdat het de bedoeling is dat de nieuwe wetgeving rechtstreekse werking zal hebben zonder dat het in de nationale wetgeving hoeft te worden omgezet. Uiteraard blijft het een mogelijkheid voor de nationale autoriteiten om bij de opstelling van de vereiste statistieken methoden toe te passen waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende omstandigheden in de lidstaten. Daarnaast is voor het wegvervoer ook een statistiekverordening opgesteld die met ingang van 1 januari 1999 in werking is getreden [Verordening (EG) nr. 1172/98(3)].

1.6. Het Comité is van opvatting dat vergelijkbaarheid van de verzamelde statistische gegevens van alle vervoertakken noodzakelijk is. Het wijst erop dat dit des te noodzakelijker is omdat van alle vervoertakken statistische gegevens verzameld (gaan) worden.

2. Algemene opmerkingen

2.1. De verordening voorziet in een nieuwe reeks communautaire statistieken over het reizigersvervoer per spoor. Voor het goederenvervoer worden in het kader van de Richtlijn 80/1177/EEG reeds gegevens verzameld. De Commissie stelt voor, gezien de "methodologische beperkingen bij de verzameling van gegevens over het reizigersvervoer per spoor", een beperkte hoeveelheid statistieken te verzamelen en in de toekomst aanvullende statistieken te introduceren.

Het komt het Comité wat merkwaardig voor dat, afhankelijk van de mate en juistheid van vrijwillig ingediende gegevens, Eurostat een methode gaat ontwikkelen om vervolgens later aanvullende statistische gegevens in de verordening op te laten nemen.

2.2. De Commissie stelt dat de soort gegevens met betrekking tot verkeersstromen op het spoorwegnet vergelijkbaar zijn met de gegevens die momenteel worden verzameld over het wegvervoer in het kader van de door UNECE gecoördineerde tellingen die om de vijf jaar op de E-wegen worden uitgevoerd. Zij stelt verder dat de methodologie die gehanteerd wordt bij het verzamelen van spoorweggegevens zal verschillen van die van andere vervoertakken. Dit lijkt het Comité geen probleem te zijn.

2.3. Uit de bijlagen van de ontwerpverordening blijkt dat de lidstaten zowel jaarlijks als per kwartaal statistische gegevens over reizigers-en goederenvervoer, prestaties en indicatoren moeten verzamelen en insturen. Dit lijkt erg arbeidsintensief en gaat derhalve gepaard met hogere kosten. De Commissie heeft in haar voorstel niet de mogelijkheid opgenomen de lidstaten gedurende een aantal jaar een financiële bijdrage te geven als tegemoetkoming in de te verwachten extra kosten. Het Comité is van mening dat dit wel het geval zou moeten zijn, temeer daar bij de eerder genoemde Verordening (EG) nr. 1172/98 wel een financiële bijdrage van de Gemeenschap gedurende de eerste drie jaar is opgenomen.

2.4. Het Comité merkt op dat het Commissievoorstel - terecht - nog niet ingaat op de gegevensverzameling die de toetredende landen zullen moeten opzetten. Het Comité vraagt toch speciale aandacht omdat in een vroegtijdig stadium de toetredende landen in kennis gesteld worden van toekomstige verplichtingen.

2.5. De Commissie stelt dat de in paragraaf 1.3 genoemde manco's de hoofdreden waren tot de ontwerpverordening, maar dat de te verzamelen statistische informatie ook voor betrokken partijen in de lidstaten van belang is, doordat:

- er informatie beschikbaar komt over de markt voor het vervoer per spoor,

- met deze informatie spoorwegexploitanten aan benchmarking kunnen doen, en

- de informatie zou kunnen worden gebruikt om aan financiering voor grote projecten te komen, doordat banken objectieve informatie krijgen over de financiële haalbaarheid van deze projecten.

2.6. Het Comité vraagt bijzondere aandacht voor de rol die de technologische ontwikkeling bij het verzamelen van gegevens kan spelen. Zo zou het Galileo-project via het satelietsysteem een deel van het probleem van het verzamelen van statistische gegevens kunnen ondervangen.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. Het Comité kan akkoord gaan met de in artikel 2 van de ontwerpverordening genoemde uitzonderingen van het toepassingsgebied, omdat ze van ondergeschikt belang worden gevonden voor de communautaire spoorwegmarkt.

3.2..De Commissie stelt voor dat de keuze voor een gedetailleerde dan wel vereenvoudigde procedure zal worden gemaakt via de procedure zoals vastgesteld in het Besluit van de Raad van Ministers van 28 juni 1999 (1999/468/EG). Deze keuze zal dan wel dwingend zijn voor de lidstaten. Het Comité kan zich verenigen met deze zienswijze omdat de nodige flexibiliteit gewaarborgd wordt.

3.3. De Commissie heeft met betrekking tot de classificatie van de goederen voor de gebruikelijke NSTR-indeling gekozen, terwijl voor de gevaarlijke goederen de in spoorwegkringen gebruikelijke classificatie in het reglement betreffende het internationaal spoorwegvervoer van gevaarlijke goederen, RID, is genomen. Het Comité kan zich hierin vinden.

3.4. Het Comité heeft ernstige twijfels of de periode van drie jaar, waarna door de Commissie een evaluatie wordt opgesteld wel een geschikte termijn is. De ervaring met statistieken geeft voldoende grond voor deze twijfel. Naar de mening van het Comité zou een langere evaluatieperiode, bijvoorbeeld vijf jaar, meer voor de hand liggen, te meer daar de Commissie voorstelt na drie jaar reeds een verslag bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen waarbij zowel een kwaliteitsoordeel als een kosten/baten analyse van deze statistieken zal worden gegeven.

4. Samenvatting en conclusies

4.1. In zijn algemeenheid kan het Comité instemmen met het voornemen van de Commissie om voor zowel het reizigersvervoer als het goederenvervoer per spoor een adequate statistische basis te creëren. In het bijzonder is het Comité ingenomen met het voornemen van de Commissie in de te verzamelen statistische data ook gegevens betreffende de veiligheid op te nemen.

4.2. De voorliggende ontwerpverordening gaat ervan uit dat de extra kosten die gemoeid zijn met het verzamelen van de gegevens geheel voor rekening van de lidstaten komen.Gezien de ervaring met een soortgelijke Verordening voor het verzamelen van statistieken voor het wegvervoer (Verordening (EG) nr. 1172/98) waarbij wel financiële middelen door de Gemeenschap ter beschikking van de lidstaten worden gesteld, doet het onderhavige voorstel merkwaardig aan.

4.3. Het Comité geeft de Commissie in overweging de termijn waarop een evaluatie van de Verordening wordt voorzien uit te breiden naar vijf jaar in plaats van de voorgestelde drie jaar. Zij acht het niet realistisch na zo'n korte periode reeds een gedegen oordeel te kunnen vellen over de effectiviteit en kwaliteit van de verzamelde statistische gegevens en een beargumenteerd verslag in te kunnen dienen bij het Europees Parlement en de Raad.

4.4. Het Comité beveelt aan alle technologische mogelijkheden te benutten bij het verzamelen van statistische gegevens. In het bijzonder denkt het aan de mogelijkheden satellietcommunicatie biedt. Daarnaast acht het het van groot belang dat de nieuw toetredende landen en Zwitserland op de hoogte gesteld worden van toekomstige verplichtingen. Dit om in de toekomst de vergelijkbaarheid van statistische gegevens groter te maken.

Brussel, 30 mei 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB L 350 van 23.12.1980, blz 23-40, Advies PB C 300 van 18.11.1980, blz. 3.

(2) PB L 130 van 15.6.1970, blz. 4-14, Advies PB C 48 van 16.4.1969, blz. 1.

(3) PB L 163 van 6.6.1998, blz. 1-12, Advies PB C 95 van 30.3.1998, blz. 33.