Nr. C 75/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 3. 4. 86 
Advies inzake de regionale ontwikkelingssteun van de Lid-Staten 
(86/C 75/04) 
Het Economisch en Sociaal Comité, dat al eerder een informatief rapport inzake „De regionale 
ontwikkelingssteun van de Lid-Staten" heeft uitgebracht, heeft op 25 september 1985 eenparig 
besloten de Afdeling voor regionale ontwikkeling een initiatiefadvies over deze problematiek 
te laten opstellen. 
De Afdeling voor regionale ontwikkeling heeft haar advies op 13 december 1985 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Broicher, co-rapporteur de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 233e zitting (vergadering van 29 januari 
1986) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: 
1. Opmerkingen vooraf 
1.1. Bij de herziening van de EFRO-verordening is 
alle aandacht naar de geografische concentratie van 
de regionale steunmaatregelen van de Gemeenschap 
gegaan, met het gevolg dat de coördinatie van de 
steunverlening van de Lid-Staten op communautair ni­
veau naar de achtergrond is gedrongen. 
1.2. Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van de 
EFRO-verordening (*) dienen de doelstellingen en 
prioriteiten van het regionaal beleid van de Gemeen­
schap en van de Lid-Staten op elkaar te worden afge­
stemd en moet daarbij rekening worden gehouden met 
de gevolgen van het economisch en sectorieel beleid 
voor de regio's. Een essentieel aspect van deze coördina­
tie is de controle die de Gemeenschap krachtens de 
artikelen 92, 93 en 94 van het EEG-Verdrag op de 
steunverlening van de Lid-Staten dient uit te oefenen. 
1.3. De desbetreffende mededeling (2) van de Com­
missie van 1979 dient aan de nieuwe situatie te worden 
aangepast. Zo moeten de maximumpercentages van de 
overheidssteun op de omvang van de regionale ver­
schillen binnen de Lid-Staten en binnen de Gemeen­
schap worden afgestemd. 
2. Doel van de steunverlening in het kader van het 
regionaal beleid 
2.1. Regionale beleidsvormen in het algemeen en re­
gionale steunmaatregelen in het bijzonder vinden hun 
oorsprong in het feit dat regio's die ofwel perifeer 
gelegen zijn, ofwel een geringe bevolkingsdichtheid heb­
ben, ofwel een slechte economische structuur vertonen, 
ofwel een gebrekkige infrastructuur bezitten, de concur­
rentie van de andere regio's niet aankunnen. Al deze 
oorzaken kunnen in verschillende mate en zowel afzon­
derlijk als in verschillende combinaties voorkomen. In 
de sterkst benadeelde en bijgevolg uitermate sterk ach­
terop geraakte regio's treft men meestal alle genoemde 
factoren aan. In probleemgebieden met een oude in­
dustriële structuur zijn de problemen vooral te wijten 
aan de eenzijdige economische infrastructuur (b.v. 
steenkool, ijzer en staal, scheepsbouw, textiel), waar-
(') Verordening (EEG) nr. 1787/84 van de Raad van 19 juni 1984 
inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling 
(PBnr. L 169, blz. 2). 
(2) PB nr. C 31 van 3. 2. 1979. door deze gebieden met grote werkgelegenheids­
problemen te kampen krijgen en dringend geherstruc­
tureerd moeten worden. Steunmaatregelen die bedoeld 
zijn om de oorzaken van dergelijke concur-
rentiedistorsies weg te werken en die op de specifieke 
behoeften van de achtergebleven regio's zijn toege­
sneden,- veroorzaken geen nieuwe concur-
rentiedistorsies, maar helpen de bestaande uit de weg 
te ruimen. 
2.2. Krachtens de preambule van het EEG-Verdrag 
dienen ook de regionale steunmaatregelen tot de conver­
gentie binnen de Gemeenschap bij te dragen, en wel 
door de ontwikkelingsverschillen tussen de regio's en de 
ontwikkelingsachterstand van de minder begunstigde 
regio's te verkleinen. Ontwikkelingsverschillen en -ach­
terstanden kunnen aan de hand van gegevens betreffen­
de de algemene levensstandaard, dan wel door middel 
van een onderzoek naar de oorzaken ervan vastgesteld 
worden. Hieruit kan worden afgeleid dat het regionaal 
beleid in de eerste plaats bedoeld is om de werkgele­
genheidssituatie, de infrastructuur en het inkomenspeil 
in de achtergebleven regio's te verbeteren. 
2.3. Vanuit dit oogpunt gezien moeten regionale 
steunmaatregelen op de oorzaken van de ontwikkelings­
achterstand zijn afgestemd en een specifiek regionaal 
karakter hebben. Zij moeten m.a.w. zo geconcipieerd 
zijn dat zij: 
— de oorzaken van regionale concurrentiedistorsies uit 
de weg ruimen, 
— de uit dergelijke concurrentiedistorsies voort­
vloeiende extra produktiekosten verminderen, zodat 
de produkten van de regio's in kwestie meer concur­
rerend worden, 
— en op die manier de regionale ontwikkeling in de 
betrokken gebieden ten goede komen. 
2.4. Daar de steunregelingen van de Lid-Staten 
onderling verschillen, is het noodzakelijk dat de steun 
die de Lid-Staten aan hun achtergebleven regio's kunnen 
— en moeten — verlenen, in overeenstemming is met 
deze grondbeginselen en op communautair niveau ge­
coördineerd wordt. Deze coördinatie mag evenwel geen 
afbreuk doen aan het gewettigde streven van elke Lid-
Staat om d.m.v. regionale steun regionale ontwik­
kelingsverschillen te verkleinen. Verder dient de Ge­
meenschap erop toe te zien dat de steun van de Lid-
Staten geen tegen de belangen van de Gemeenschap 
indruisend effect op de communautaire handel heeft. 
3. 4. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 75/13 
3. Regionale steun tegen de achtergrond van het me­
dedingingsbeleid van de Gemeenschap 
3.1. In artikel 92, lid 3, sub a), van het EEG-Verdrag 
wordt bepaald dat „steunmaatregelen ter bevordering 
van de economische ontwikkeling van streken waarin 
de levensstandaard abnormaal laag is, of waar ernstig 
gebrek aan werkgelegenheid heerst" als „verenigbaar 
met de gemeenschappelijke markt" te beschouwen zijn. 
Volgens artikel 92, lid 3, sub c), geldt dit ook voor 
„steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde 
vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde 
regionale economieën te vergemakkelijken", mits 
evenwel „de voorwaarden waaronder het handelsver­
keer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veran­
derd dat het gemeenschappelijk belang wordt ge­
schaad". 
3.2 Er wordt dus onderscheid gemaakt tussen regio's 
waar de ontwikkelingsachterstand zo groot is dat steun­
verlening vrijwel geen bedreiging vormt voor het in­
tracommunautaire handelsverkeer (artikel 92, lid 3, sub 
a)) en gebieden waar steunverlening wel gevaar voor 
verstoring van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten 
kan opleveren (artikel 92, lid 3, sub c)). Met de Commis­
sie zou moeten worden afgesproken dat artikel 92, lid 3, 
sub a) niet alleen van toepassing is op regio's waarvan 
het ontwikkelingsniveau ver beneden het commu­
nautaire gemiddelde ligt, maar ook — met de nodige 
garanties — op gebieden die ernstig benadeeld blijken 
ten opzichte van het nationale gemiddelde of in vergelij­
king met het ontwikkelingsniveau van de meerderheid 
van de regio's van de Lid-Staat in kwestie. 
3.3. De Gemeenschap zou zich moeten toeleggen op 
het ontwikkelen van een systeem van indicatoren waar­
mee de omvang van de regionale ontwikkelingsver­
schillen — zowel in communautair als in nationaal 
verband — kan worden gemeten. Met een dergelijk 
systeem zou zij voor elke Lid-Staat kunnen vastleggen 
tot welk ontwikkelingsniveau steunverlening als „ver­
enigbaar met de gemeenschappelijke markt" — als be­
doeld in artikel,92, lid 3, sub a) — kan worden be­
schouwd. Meer ontwikkelde regio's zouden dan onder 
onder artikel 92, lid 3, sub c) vallen. Om het ontstaan 
van concurrentiedistorsies te voorkomen, zouden een 
aantal beperkingen of een correctiemechanisme moeten 
worden ingevoerd, zoals b.v. beperking van de duur van 
de steunmaatregel, differentiatie van het steunniveau en 
vaststelling van „plafonds". Bij dit alles dient te worden 
uitgegaan van het gemiddelde ontwikkelingspeil op 
communautair niveau. Een en ander dient evenwel ook 
vanuit de in paragraaf 2.4 vermelde oogpunten te wor­
den bekeken. Alleen zo wordt nl. het recht van de Lid-
Staten gewaarborgd om hun achteropgeraakte regio's 
tot ontwikkeling te brengen en hun verantwoordelijk­
heid in dezen tegenover hun burgers na te komen. 
4. Regionale en andere vormen van steunverlening 
4.1. Bij het evalueren van de regionale steunverlening 
van de Lid-Staten — en van de Gemeenschap — dient men te bedenken dat de regio's ook nog via andere 
kanalen financieel of anderszins worden geholpen en 
dat de niet-financiële steun vooral naar de reeds sterk 
ontwikkelde regio's gaat. 
4.2. De specifiek regionale steun zal des te minder 
effect sorteren naarmate de steunverlening op andere 
beleidsterreinen wordt opgevoerd. Laatstgenoemde vor­
men van steun komen vooral, en in sommige gevallen 
zelfs uitsluitend, de reeds meer ontwikkelde regio's ten 
goede, zodat regionale steun alleen nog kan dienen als 
compensatie voor de extra concurrentienadelen die de 
steunmaatregelen in andere sectoren voor sommige re­
gio's met zich meebrengen. Daardoor stijgt het algeme­
ne steunniveau en ontstaat er een subsidieslag tussen 
de stimuleringsgebieden en de andere regio's. Daarom 
zou men er beter aan doen de niet-regionale steun in 
toenemende mate te verminderen — zodat het algemene 
steunniveau afneemt — of te trachten ook dergelijke 
steunmaatregelen in te passen in het regionaal beleid 
en in grotere mate aan de minder ontwikkelde regio's 
ten goede te laten komen. 
4.3. Dit geldt in de eerste plaats voor steun­
maatregelen ter bevordering van de invoering van ge­
avanceerde technologieën, zoals elektronische appara­
tuur, apparatuur voor dataverwerking en moderne te­
lecommunicatiesystemen. Al wordt de noodzaak van 
deze steun erkend, dit neemt niet weg dat de bedrijven 
die hiervan blijken te profiteren in reeds relatief goed 
ontwikkelde regio's met een goede urbanisatiegraad 
gevestigd zijn. Er worden enorme bedragen uitge­
trokken om O & O-activiteiten te stimuleren en de 
toepassing van de verkregen resultaten op industriële 
schaal mogelijk te maken. Hierdoor wordt het effect 
van de steun aan achtergebleven regio's volkomen te­
nietgedaan. Er zou moeten worden nagegaan op welke 
terreinen — b.v. dataverwerking, datatransmissie en 
kantoorautomatisering — deze steun zoveel mogelijk 
voor onderontwikkelde regio's dient te worden gere­
serveerd. 
Van prioritair belang is in ieder geval de uitbouw van 
de infrastructuur op het gebied van de telecommunica­
tie, wil men voorkomen dat de perifere regio's van 
de Gemeenschap in de eerstvolgende jaren nog verder 
achterop raken. 
5. Het regionaal beleid van de Lid-Staten en dat van 
de Gemeenschap 
5.1. De betekenis van het regionaal beleid voor de 
Europese éénwording en de totstandkoming van een 
politieke unie wordt in het Verdrag onderschat. Hoewel 
in de preambule duidelijk naar een communautair re­
gionaal beleid wordt verwezen, heeft deze beleidssector 
niet de aandacht gekregen die hij verdient. 
5.2. Uit het „Tweede periodiek verslag over de situa­
tie en de sociaal-economische ontwikkeling van de re­
gio's van de Gemeenschap" blijkt dat de regionale 
verschillen qua produktie-omvang, produktiviteit, inko­
mensniveau en werkgelegenheid de laatste tien jaar niet 
Nr. C 75/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 3. 4. 86 
zijn afgenomen, maar integendeel zelfs nog enigszins 
zijn toegenomen en bijgevolg net als in het verleden 
onaanvaardbaar groot zijn. 
5.3. Met de toetreding van Griekenland en vooral 
van Spanje en Portugal, is de kloof nog groter gewor­
den. In de Gemeenschap van Twaalf leven tweemaal 
zoveel mensen in de „minst ontwikkelde" gebieden, 
zodat de regionale problemen van de Gemeenschap nog 
acuter zijn geworden. Meer dan ooit is het voor de 
Gemeenschap en de Lid-Staten dan ook van belang een 
regionaal beleid te voeren en de beschikbare middelen 
efficiënt te gebruiken. 
5.4. Het regionaal beleid van de Gemeenschap dient 
bijgevolg hoofdzakelijk tot doel te hebben : 
— speciale steun te verlenen om regio's met een — 
volgens communautaire maatstaven — sterke ont­
wikkelingsachterstand in staat te stellen hun achter­
stand sneller in te lopen; 
— ervoor te zorgen dat de regio's geen nadelige gevol­
gen ondervinden van steunmaatregelen e.d. op an­
dere communautaire beleidsterreinen; 
— een ruggesteun te verschaffen aan het regionaal 
beleid van de Lid-Staten, ten einde deze in staat te 
stellen de oorzaken van de bestaande ontwikkelings­
verschillen op doeltreffende wijze weg te werken; 
dit vereist een systeem van criteria om de achter­
stand van elke regio te bepalen, en een gedi­
versifieerd instrumentarium om elke regio de steun 
te verlenen die hij nodig heeft. 
5.4.1. De eerste doelstelling impliceert dat het Eu­
ropees Fonds voor regionale ontwikkeling bij voorrang 
steun moet verlenen aan regio's die volgens commu­
nautaire maatstaven een ontwikkelingsachterstand heb­
ben opgelopen. De EFRO-steun mag door de Lid-Staten 
evenwel niet langer worden gebruikt als compensatie 
voor de uitgaven die zij in het kader van hun eigen 
regionaal beleid hebben verricht, maar moet de Com­
missie in staat stellen contracten op te stellen op basis 
van in samenwerking met de bevoegde overheidsin­
stanties zorgvuldig uitgewerkte ontwikkelingsprogram­
ma's. Alleen op die manier kan worden gegarandeerd 
dat ook de plaatselijke instanties bij de ontwikkeling 
van de regio's worden betrokken en dat de commu­
nautaire steun niet ter vervanging, maar ter aanvulling 
van de nationale steun wordt gebruikt. Verder dienen 
concrete initiatieven te worden genomen om de burger 
bewust te maken van het bestaan en de aanwezigheid 
van de Gemeenschap. 
5.4.2. In de tweede plaats moet men trachten te 
voorkomen dat de van de regionale steun verwachte 
stimulans voor de ontwikkeling van economisch 
zwakke regio's niet door andere, niet-regionale 
steunmaatregelen teniet wordt gedaan. Daarbij dient 
men er tevens rekening mee te houden dat de Lid-Staten 
wel eens van regionale steun naar — gemakkelijker 
te verlenen — sectoriële steunvormen „uitwijken", om­
dat alleen regionale steun nauwkeurig wordt getoetst aan de in de Verdragen neergelegde concurrentieregels, 
terwijl andere vormen van steun als politieke prioritei­
ten geaccepteerd worden. Daardoor worden de regiona­
le verschillen echter nog groter. Voorts dient men er op 
communautair niveau echter ook voor te zorgen dat het 
met regionale steun gerealiseerde financiële evenwicht 
tussen de regio's niet weer in gevaar wordt gebracht 
door het beleid op andere gebieden. Dit geldt met name 
voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Via een 
hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid 
dient het daaruit voortvloeiende „valse" financiële 
evenwicht te worden bijgesteld. Anders zou ook het 
regionaal Fonds van de Gemeenschap vaak noodge­
dwongen alleen maar een compensatie kunnen bieden 
voor het geld dat andere regio's uit het EOGFL ontvan­
gen. Het beschikt echter niet over voldoende financiële 
middelen om een efficiënte bijdrage te kunnen leveren 
tot het opheffen van de regionale verschillen. De zgn. 
„geïntegreerde maatregelen" zijn beslist een stap in de 
goede richting, maar deze efficiëntere aanpak kan het 
gebrek aan EFRO-middelen — vooral nu ook Spanje 
en Portugal lid van de Gemeenschap zijn geworden — 
niet compenseren. 
5.4.3. Ten derde zou men moeten kunnen beschikken 
over een doeltreffend systeem van criteria voor het 
analyseren en beoordelen van de regionale ontwik­
kelingsverschillen en van de diverse nationale maatrege­
len. De Commissie heeft met haar samengesteld index­
cijfer een eerste aanzet daartoe gegeven. De in­
spanningen op dit terrein moeten evenwel nog worden 
opgevoerd, ten einde tot een volledig en coherent sys­
teem te komen. 
Overeenkomstig het principe dat regionale 
steunmaatregelen moeten worden afgestemd op de ernst 
van de problemen in de betrokken gebieden, dient de 
Gemeenschap bij het vaststellen van gedifferentieerde 
maximumgrenzen (zie § 3.3) zoveel mogelijk met „net­
to-subsidie-equivalenten" te werken. Verder dient zij er 
ook rekening mee te houden dat de Lid-Staten belang 
hebben bij een vermindering van de interne regionale 
verschillen. De concrete uitwerking van het steunbeleid 
dient zoveel mogelijk aan de Lid-Staten zelf te worden 
overgelaten, zodat de meest geschikte maatregelen of 
combinaties van maatregelen kunnen worden gekozen. 
6. Verdere aanbevelingen 
6.1. Het Directoraat-generaal „Concurrentie" zou 
moeten worden aanbevolen, de artikelen 92 en 93 van 
het EEG-Verdrag soepeler te interpreteren. Die flexibili­
teit mag echter geen afbreuk doen aan het streven om 
de produkten van de meest achterop geraakte gebieden 
concurrerend te maken; veeleer moet zij de Lid-Staten 
de mogelijkheid bieden om hun steunprogramma's af 
te stemmen op de specifieke behoeften van de regio's. 
6.2. Om sneller tot concrete resultaten te komen, 
zouden de steunmaatregelen moeten worden gebundeld; 
dit geldt ook voor Lid-Staten waarvan het gehele of 
vrijwel het gehele grondgebied als stimuleringsgebied 
wordt beschouwd. 
3. 4. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 75/15 
6.3. Men zou de Lid-Staten moeten aanbevelen 
naar een meer evenwichtige verhouding tussen discre-
tionaire en automatische steunverleningsprocedures 
te streven. 
Van geval tot geval zou moeten worden bekeken welke 
van deze beide procedures moet worden toegepast. Au­
tomatische steunverlening verdient evenwel de voor­
keur, omdat de bedrijven dan van tevoren kunnen bere­
kenen hoeveel steun zij kunnen verwachten. 6.4. Een alomvattende analyse en evaluatie van de 
regionale steunverlening dient te worden afgerond met 
de uitwerking van een systeem voor het controleren van 
de bereikte resultaten. De Lid-Staten en de Gemeen­
schap zijn wel al ver gevorderd met het ontwikkelen 
van een systeem voor het evalueren van de omvang van 
regionale ontwikkelingsachterstanden, maar staan op 
het ogenblik nog vrijwel nergens waar het gaat om de 
controle van de resultaten van regionale steunmaat­
regelen. Hier is ook voor de Europese Gemeenschap 
een belangrijke taak weggelegd. 
Gedaan te Brussel, 29 januari 1986. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies inzake het voorstel voor een éénentwintigste richtlijn van de Raad betreffende de 
harmonisatie van de wetgevingen der Lid-Staten inzake omzetbelasting — uitstel van de 
toepassing van het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde in 
de Helleense Republiek 
(86/C 75/05) 
De Raad heeft op 24 januari 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 
99 en 100 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft besloten, de heer Dassoulas aan te wijzen als 
algemeen rapporteur en hem te belasten met de voorbereiding van de werkzaamheden met 
betrekking tot bovengenoemd onderwerp. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 233e zitting (vergadering van 29 januari 
1986) het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór, geen stemmen tegen, bij 7 
onthoudingen is goedgekeurd: 
Het Economisch en Sociaal Comité gaat akkoord met 
het voorstel van de Commissie om het uitstel van de 
invoering van het gemeenschappelijke BTW-stelsel in 
Griekenland met één jaar te verlengen. 
Reeds naar aanleiding van het vorige voorstel om de 
invoering van de BTW uit te stellen, heeft het Econo­
misch en Sociaal Comité in zijn advies van 15 december 
1983 verklaard, in te zien dat de invoering van de 
BTW in Griekenland per 1 januari 1984 om technische 
redenen onmogelijk was. Wel verklaarde het Comité 
destijds, te hopen dat Griekenland niet opnieuw een 
verzoek om uitstel zou indienen. 
Enerzijds lijken de door de Griekse Regering aangevoer­
de redenen gegrond en bovendien zal dit nieuwe uitstel niet van invloed zijn op de grootte van de Griekse 
bijdrage in 1986 in de begroting van de Gemeenschap­
pen, welke bijdrage volgens de BTW-maatstaf zal wor­
den berekend. Anderzijds wijst het Comité de Raad 
erop dat het, zolang een Lid-Staat niet het gemeenschap­
pelijke BTW-stelsel heeft ingevoerd, des te moeilijker 
zal zijn om de binnenmarkt te voltooien. Daarom dringt 
het Comité er met klem op aan dat het gemeenschappe­
lijk BTW-stelsel in Griekenland zo spoedig mogelijk, 
doch uiterlijk per 1 januari 1987 wordt ingevoerd. Het 
verzoekt de EG-Commissie evenwel, Griekenland alle 
mogelijke assistentie te verlenen bij de invoering van 
een BTW-systeem dat vergelijkbaar is met de systemen 
die in de andere Lid-Staten van de EG van kracht zijn. 
Gedaan te Brussel, 29 januari 1986. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR