A4-0002/97

Resolutie over de ontwikkelingsproblemen en structurele maatregelen in Duitsland in de periode 1994-1999

Het Europees Parlement,

- gezien de beschikking van de Commissie betreffende de vaststelling van het communautaire bestek voor de structurele bijstandsverlening van de Gemeenschap van de onder doelstelling vallende regio's in Duitsland, namelijk Mecklenburg-Vorpommern,Brandenburg, Sachsen-Anhalt, Sachsen, Thüringen en Berlijn (Oost) (C4-0047/96) (( PB L 250 van 26.9.1994, blz. 18.)),

- gezien de beschikkingen van de Commissie houdende goedkeuring van het enig programmeringsdocument voor de structurele bijstandsverlening van de Gemeenschap van de in Duitsland onder doelstelling 2 vallende regio's (C4-0048/96, C4-0049/96 en C4-0673/96) (( PB L 384 van 31.12.1994, blz. 26, 30, 33, 37, 50, 54, 57, 60 en 64.)),

- gezien het enig programmeringsdocument voor de structurele bijstandsverlening van de in Duitsland onder doelstelling 5b vallende regio's (C4-0674/96),

- gezien zijn resoluties van 15 juli 1993 over het antwoord van de Gemeenschap op de herstructureringsproblemen in Oost-Duitsland, alsmede de economische en sociale crisis (( PB C 255 van 20.9.1993, blz. 195.)) en over het communautair bestek voor de vijf nieuwe deelstaten van de Bondsrepubliek Duitsland (( PB C 255 van 20.9.1993, blz. 193.)),

- gezien de mededelingen van de Commissie over structuurmaatregelen van de Gemeenschap en werkgelegenheid (COM(96)0109 - C4-0230/96) en over een Europese strategie ter stimulering van plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid (COM(95)0273 - C4-0289/95),

- gezien de resultaten van de openbare hoorzitting van 28 oktober 1996 over de ontwikkelingsproblemen in verband met de structurele maatregelen in het kader van de doelstellingen 1, 2 en 5b,

- gezien het verslag van de Commissie regionaal beleid en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0002/97),

A. overwegende dat aan het structurele en regionale beleid in het herenigde Duitsland op grond van de bijzondere situatie van het economische en sociale omschakelingsproces in de nieuwe Duitse deelstaten en de verslechterde economische kadervoorwaarden in de EU duidelijk hogere eisen moeten worden gesteld,

B. overwegende dat de verwezenlijking van de interne eenheid van Duitsland ook voor de verdere Europese integratie van groot belang is en dat dit proces moeilijker blijkt te verlopen dan verwacht,

C. overwegende dat de toenemende werkloosheid het grootste sociale probleem voor het herenigde Duitsland vormt (nieuwe Duitse deelstaten: 16%, oude Duitse deelstaten: 9,7%) en overwegende dat de reële werkloosheid vooral in de nieuwe deelstaten veel hoger is dan uit de statistieken blijkt, hetgeen ligt aan tijdelijke gesubsidieerde werkverschaffingsmaatregelen en herscholings-, kwalificatie- en bijscholingsmaatregelen,

D. overwegende dat de onder doelstelling 1 vallende nieuwe deelstaten in de periode 1994-1999 13,64 miljard ecu uit de Europese Structuurfondsen ontvangen, omdat zij tot de armste regio's van de EU behoren en geconfronteerd worden met een ongekende en volledige structurele omschakeling die alle economische en sociale sectoren betreft,

E. overwegende dat aan de Duitse doelstelling 2-gebieden in de periode 1994-1996 733 miljoen ecu en in de periode 1997-1999 854 miljoen ecu ter bestrijding van de specifieke problemen van regio's met een achteruitlopende industriële produktie uit de EU-fondsen ter beschikking worden gesteld,

F. overwegende dat de onder doelstelling 5b van de Europese structurele bijstandsverlening vallende plattelandsgebieden van Duitsland voor hun ontwikkeling en de structurele aanpassing in de periode 1994-1999 Europese structurele steun ten bedrage van 1,229 miljard ecu ontvangen,

G. gezien de resultaten van de beide hervormingen van de structuurfondsen van 1988 en 1993 en de daarin vervatte beginselen van milieubescherming en gelijke kansen, participatie van plaatselijke en regionale overheden en rechtstreekse deelname van de sociale partners,

H. overwegende dat enkele communautaire initiatieven dezelfde maatregelen financieren als de maatregelen ter stimulering van bepaalde gebieden en dat zij met name door de met de omzetting belaste ministeries van de deelstaten wegens de te grote administratieve rompslomp worden bekritiseerd,

I. overwegende dat het Duitse stimuleringsprogramma («Gemeinschaftsaufgabe zur Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur») (GA) als cofinancieringsinstrument het spectrum aan steunmogelijkheden van de Europese structuurfondsen, met name voor het milieu, O& O en het MKB sterk heeft ingeperkt, maar voor enkele nieuwe deelstaten de enige mogelijkheid was om de cofinanciering te verzekeren,

J. overwegende dat er een grote behoefte is aan het afstemmen van bepaalde maatregelen tussen de Duitse en Europese instanties, hetgeen mede een gevolg is van de federale staatsinrichting van de Bondsrepubliek,

K. overwegende dat voor pilootprojecten slechts 1% van de middelen van de structuurfondsen wordt uitgetrokken, hetgeen voor dergelijke projecten, waarvoor langdurige, dure en arbeidsintensieve aanvragen tot de Commissie moeten worden gericht, absoluut ontoereikend is,

1. spreekt uitdrukkelijk zijn erkenning en waardering uit over de gemeenschappelijke inspanningen van Duitsland en de EU ten behoeve van de economische opbouw van de Duitse gebieden van doelstelling 1 (nieuwe deelstaten) alsmede over de geslaagde bijdrage van de Europese structuurfondsen aan de verbetering van de situatie in de Duitse regio's van doelstelling 2 en 5b, en ziet hierin ook in de toekomst een absoluut noodzakelijke uiting van Europese solidariteit met de achtergestelde regio's van Duitsland;

2. beschouwt naast de bevordering van regio's met een ontwikkelingsachterstand en de vermindering van de dispariteiten in de Europese structuurfondsen het scheppen en het behoud van werkgelegenheid als een uiterst belangrijke taak en wijst op de grote betekenis van opleiding en verdere scholing in dit verband;

3. ziet in de intensievere stimulering van kleine en middelgrote ondernemingen een belangrijke mogelijkheid de situatie in de Duitse regio's van doelstelling 1, 2 en 5b te verbeteren en hier werkgelegenheid te scheppen; verzoekt daarbij sterker aandacht te besteden aan het gebrek aan eigen kapitaal van de kleine en middelgrote ondernemingen en beveelt aan de reeds bestaande mogelijkheden van de Structuurfondsen om aan het verstrekken van zogenaamd risicokapitaal deel te nemen, te benutten;

4. verzoekt een einde te maken aan het gebrek aan advies- en dienstverleningscapaciteit voor kleine en middelgrote ondernemingen ter verkrijging van toegang tot de beschikbare stimuleringsmogelijkheden en beveelt aan om meer middelen op het gebied van technische hulp voor deze maatregelen te gebruiken, te meer daar in de nieuwe deelstaten nog steeds duidelijke leemtes op het gebied van marketing en management bestaan, en om bij de toekomstige planning aandacht te besteden aan positieve ervaringen die in andere lidstaten zijn opgedaan;

5. acht de bij de goedkeuring van de communautaire bestekken en gecombineerde programmeringsdocumenten opgetreden vertragingen, met name bij doelstelling 2 en 5b, onaanvaardbaar en verzoekt derhalve de Europese Commissie de Bondsregering en de regeringen van de deelstaten hun samenwerking verder te verbeteren en in een op resultaat gerichte dialoog samen met de betrokken rekenkamers, oplossingen voor de volgende problemen te vinden die te maken hebben met het beheer en de afwikkeling van de fondsen:

- de onbevredigende coördinatie tussen de diverse fondsen die het gevolg zijn van uiteenlopende beheersvoorschriften en een gebrek aan samenwerking van de betrokken directoraten-generaal,

- het grote tijdverlies bij het gecompliceerde onderzoek naar de verenigbaarheid van maatregelen met de wettelijke voorschriften inzake subsidiëring, dat ertoe zou kunnen leiden dat de goedkeuring van operationele programma's en de toestemming voor subsidieverlening op verschillende tijdstippen worden verleend,

- de te gecompliceerde financieel-technische afwikkeling van de fondsen die de regio's soms tot tussentijdse financiering dwingen,

- een nog steeds bestaand gebrek aan doorzichtigheid in de Europese structurele stimuleringsmaatregelen;

6. spreekt zijn verontrusting uit over het afvloeiingstempo van de voor Duitsland bestemde middelen van de Structuurfondsen en verzoekt de verantwoordelijke ministeries van de deelstaten en de Commissie ervoor te zorgen dat de middelen uit de Europese Structuurfondsen volgens tijdschema worden besteed;

7. wijst erop dat zo snel mogelijk duidelijkere en beter in de praktijk passende evaluatiecriteria moeten worden ontwikkeld die tot een kwalitatieve verbetering van beoordeling vooraf, begeleiding en evaluatie achteraf kunnen bijdragen, hetgeen voor een controle op de resultaten van de interventies van de Structuurfondsen dringend noodzakelijk is, waarbij in acht genomen dient te worden dat ontwikkelingsprojecten moeten stroken met de beginselen van duurzame ontwikkeling;

8. stelt voor de toekomst een sterkere inhoudelijke concentratie van de in Duitsland uitgevoerde communautaire initiatieven voor en is van mening dat sommige communautaire initiatieven beter in de stimuleringsmaatregelen voor bepaalde gebieden van de EU moeten worden geïntegreerd;

9. wijst erop dat de begeleidingscomités een grote verantwoordelijkheid bij de omzetting van de communautaire bestekken hebben; herinnert deze aan hun mogelijkheden om onder de in de kaderverordening genoemde voorwaarden herzieningen in de communautaire bestekken aan te brengen en verzoekt hen in het belang van de regio's meer dan tot dusverre gebruik van deze mogelijkheden te maken;

10. onderstreept de grote betekenis van inschakeling van de economische en sociale partners bij de werkzaamheden van de begeleidingscomités als absoluut noodzakelijk element in de partnerschap;

11. wenst dat bij het opstellen en omzetten van de planningsdocumenten meer rekening wordt gehouden met de voorstellen van lokale en regionale overheden en wijst in dit verband op de positieve ervaringen van Nordrhein-Westfalen met de regionale conferenties;

12. wijst erop dat door een voorselectie van pilootprojecten in de regio's zowel de Commissie wordt ontlast als een adequate inspraak van de lidstaten wordt gewaarborgd;

13. verzoekt de Duitse instanties andermaal zich te houden aan hun publicatieplicht van deelnames van de Europese Structuurfondsen aan projecten en maatregelen overeenkomstig artikel 32 van verordening (EEG) nr. 2082/93 van 20 juli 1993 houdende wijziging van verordening (EEG) nr. 4253/88 tot vaststelling van toepassingsbepalingen van verordening (EEG) nr. 2052/88 met betrekking tot de coördinatie van de bijstandsverlening uit de onderscheiden structuurfondsen enerzijds en van die bijstandsverlening met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten (( PB L 193 van 31.7.1993, blz. 20.)) en in dit verband een actievere bijdrage te leveren die recht doet aan de omvang van de financiële hulp uit de EU-fondsen;

14. neemt met toenemende zorg kennis van de huidige slechte economische situatie in de nieuwe Duitse deelstaten die tot uiting komt in de duidelijk vertraagde economische groei en de permanent hoge werkloosheid en dringt er derhalve bij de Duitse regering op aan de mogelijkheden van structurele maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid te benutten en met name de belemmeringen voor plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid snel uit de weg te ruimen;

15. ziet de eerste resultaten van een regionaal beperkt economisch herstelproces, dat hoop doet ontstaan op een zichzelf versterkend economisch herstel, maar is van mening dat deze veelbelovende zones, die eens in de plaats van de voormalige industriële kerngebieden moeten treden, niet door een te snelle vermindering van de steun in gevaar mogen worden gebracht;

16. constateert tot zijn bezorgdheid dat in de nieuwe Duitse deelstaten ook zes jaar na de totstandkoming van de staatkundige eenheid de onduidelijkheid op eigendomsgebied de zo dringend noodzakelijke investeringen belemmert en verlangt dat de nog steeds te lange behandelingstermijnen bij restitutie-aanspraken worden verkort;

17. verwelkomt uitdrukkelijk de gedeeltelijke loskoppeling van de EFRO-stimulering van de Duitse maatregel «Gemeinschaftsaufgabe» als een belangrijke stap naar een meer flexibele stimulering in de nieuwe Duitse deelstaten, aangezien deze loskoppeling het gebruik van het bredere stimuleringsspectrum van het EFRO mogelijk maakt (bijvoorbeeld bij de financiering van waterzuiveringsinstallaties) en verzoekt de Bondsregering in samenwerking met de deelstaten de cofinancieringsinstrumenten te toetsen, eventueel te vervangen en daarbij zo flexibel te maken dat de doelstellingen en de beginselen van de structuurfondsen in hun volle omvang kunnen worden gebruikt;

18. spreekt de vrees uit dat reeds gerealiseerde investeringen uit het EOGFL afdeling Garantie door een wijziging achteraf van juridische kadervoorwaarden in de landbouw (vierde wijziging van de landbouwaanpassingswet) in gevaar zouden kunnen worden gebracht;

19. wijst de Commissie en de Raad er andermaal op dat het de tot drie jaar beperkte stimuleringsperiode bij gebieden van doelstelling 2 te kort acht om de problemen van regio's met een achteruitgaande industrie duurzaam te bestrijden;

20. wijst de Commissie erop dat zij bij haar periodieke en lopende toezicht op de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen met name moet letten op de volledige naleving van de beginselen van de Europese verordening betreffende de structuurfondsen - bijvoorbeeld milieubescherming, gelijke kansen, partnerschap - en zo nodig naar gelang van haar mogelijkheden en verantwoordelijkheden moet optreden om te waarborgen dat deze beginselen echt worden nageleefd;

21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Bondsregering en de regeringen van de Duitse deelstaten, alsmede de Duitse parlementen.