over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 1185/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 betreffende statistieken over pesticiden

1.Inleiding

1.1.Achtergrond

Bij Verordening (EG) nr. 1185/2009 (hierna de “verordening” genoemd) is een gemeenschappelijk kader vastgesteld voor Europese statistieken over pesticiden. Het omvat statistieken over het op de markt brengen van pesticiden (“statistieken over de verkoop van pesticiden”) en statistieken over het gebruik van pesticiden in de landbouw. Op grond van artikel 7 van de verordening moet de Commissie om de vijf jaar aan het Europees Parlement en de Raad verslag uitbrengen over de uitvoering ervan. In dit verslag wordt in het bijzonder de kwaliteit van de toegezonden gegevens beoordeeld, alsook de methoden voor het verzamelen van gegevens en de last voor het bedrijfsleven, landbouwbedrijven en nationale overheden. Ook wordt onderzocht in hoeverre deze statistieken nuttig zijn voor de uitvoering van de strategie voor een duurzaam gebruik van pesticiden, met name met betrekking tot de in artikel 1 van de verordening genoemde doelstellingen. Het verslag bevat voorstellen om de kwaliteit van de gegevens en methoden voor het verzamelen van gegevens verder te verbeteren met het oog op een betere dekking en betere vergelijkbaarheid van de gegevens, en een vermindering van de last voor het bedrijfsleven, landbouwbedrijven en nationale overheden.

Europese statistieken over pesticiden dienen met name de doeleinden van de artikelen 4 en 15 van Richtlijn 2009/128/EG. Bovendien sluit de verordening sterk aan bij Verordening (EG) nr. 1107/2009 en met name bij artikel 67, waarin bepaalde verplichtingen inzake verslaglegging en het bijhouden van registers met betrekking tot het op de markt brengen en het gebruik van pesticiden zijn vastgelegd.

Dit is het tweede verslag over de uitvoering van de verordening en heeft betrekking op de referentiejaren 2015‑2019 voor zowel de verkoop van pesticiden als het gebruik van pesticiden in de landbouw. Het eerste verslag, dat in 2017 werd vastgesteld, bestreek de referentiejaren 2011‑2014 voor de verkoop van pesticiden en de referentieperiode 2010‑2014 voor het gebruik van pesticiden in de landbouw.

1.2.Ontwikkelingen op EU‑niveau sinds het laatste verslag

In mei 2019 werd Richtlijn (EU) 2019/782 van de Commissie tot vaststelling van geharmoniseerde risico-indicatoren aangenomen om de trends met betrekking tot de risico’s van pesticidengebruik in te schatten. In deze richtlijn worden geharmoniseerde risico-indicatoren vastgesteld als bedoeld in artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2009/128/EG. Geharmoniseerde risico-indicator nr. 1 (HRI 1), die het gebruik en het risico van pesticiden meet, wordt door Eurostat berekend aan de hand van de in het kader van de verordening verzamelde statistieken over de verkoop van pesticiden en de in de richtlijn van de Commissie vastgestelde groepen en gevarencoëfficiënten.

In mei 2020 heeft de Commissie de “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem aangenomen. Deze strategie is erop gericht de transitie naar een duurzaam voedselsysteem te versnellen. Zij heeft onder meer tot doel tegen 2030 het totale gebruik van chemische pesticiden en de daarmee samenhangende risico’s evenals het gebruik van gevaarlijkere pesticiden met 50 % te verminderen. In het actieplan van de strategie heeft de Commissie voorgesteld de verordening te herzien om leemten in de informatie weg te werken en empirisch onderbouwde beleidsvorming te bevorderen.

In februari 2020 heeft de Rekenkamer een verslag over het duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bekendgemaakt, waarin werd beoordeeld of de maatregelen van de Commissie en de lidstaten hadden geleid tot een vermindering van de risico’s in verband met het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en of de desbetreffende wetgeving doeltreffende stimulansen bood om de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. Het verslag bevatte een aantal aanbevelingen aan de Commissie met betrekking tot statistieken over pesticiden:

·de toegang tot statistieken over gewasbeschermingsmiddelen verbeteren;

·de beperkingen voor de aggregatievereisten voor de statistieken over gewasbeschermingsmiddelen (artikel 3, lid 4, van de verordening) schrappen om de bekendmaking van nuttiger statistieken mogelijk te maken (bijvoorbeeld gewasbeschermingsmiddelen met een laag risico en werkzame stoffen met specifieke eigenschappen);

·de vereisten voor EU-statistieken over het gebruik in de landbouw van gewasbeschermingsmiddelen in de EU (bijlage II bij de verordening) verduidelijken, verbeteren en harmoniseren om deze beschikbaarder, vergelijkbaarder en nuttiger te maken (tijdpad: 2023).

Het rechtsinstrument dat is gekozen om de nodige verbeteringen aan te brengen, is het voorstel voor een verordening betreffende statistieken over de landbouwinput en ‑output, dat op 2 februari 2021 door de Commissie is goedgekeurd. Dit voorstel heeft betrekking op landbouwstatistieken over gewassen, dieren en landbouwprijzen, voedingsstoffen en biologische productie, alsook op de verkoop en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw. De verordening wordt ingetrokken zodra dit voorstel van kracht is.

2.Toepassingsgebied en inhoud

Op grond van artikel 2, punt a), van de verordening worden “pesticiden” gedefinieerd als “gewasbeschermingsmiddelen zoals omschreven in artikel 2, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1107/2009” of als “biociden zoals omschreven in artikel 2, lid 1, van Richtlijn 98/8/EG”. Zij worden onderverdeeld in de volgende categorieën:

·fungiciden en bactericiden;

·herbiciden, loofdoders en mosbestrijders;

·insecticiden en acariciden;

·mollusciciden (slakkenbestrijdingsmiddelen);