A4-0251/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie "Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties" (COM(96)0067 - C4-0148/96)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(96)0067 - C4-0148/96),

- gezien de nieuwe bepalingen van het Ontwerpverdrag van Amsterdam: artikelen 2, 3, 6a, 118, 119 en 5 (van de nieuwe titel over werkgelegenheid) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

- onder verwijzing naar zijn advies van 17 november 1995 inzake het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het vierde communautaire actieprogramma op middellange termijn inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen (1996-2000) ((PB C 323 van 4.12.1995, blz. 167.)),

- gezien de slotverklaring van Peking en het actieplatform, die zijn aangenomen op de Vierde Wereldvrouwenconferentie: Gelijke rechten, ontwikkeling en vrede, Peking, 15 september 1995,

- gezien de verordening van de Raad (EG) nr. 2081/93 tot wijziging van verordening van de Raad (EEG) nr. 2052/88 over de taken van de structuurfondsen ((PB L 193 van 31.7.1993, blz. 5.)),

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie regionaal beleid en de Commissie institutionele zaken (A4-0251/97),

A. overwegende dat de Commissie het concept "mainstreaming" en het daarop gebaseerde beleid voor het eerst geïntroduceerd heeft in het derde actieprogramma inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen in 1990,

B. overwegende dat dit beleid verder uitgebouwd is tot een strategie met concrete middelen in het vierde actieprogramma, hetgeen een positievere benadering van het beleid vormde en niet louter een voorstel voor maatregelen ter oplossing van een probleem,

C. overwegende dat de Commissie haar beleid inzake "mainstreaming" presenteerde als haar belangrijkste bijdrage aan de Vierde Wereldvrouwenconferentie van de Verenigde Naties in Peking in 1995,

D. overwegende dat artikel 119 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap tot de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam de enige concrete verwijzing vormt naar gelijke behandeling van mannen en vrouwen met directe implicaties,

E. overwegende dat door de aanneming van zes richtlijnen en andere overeenkomsten die recentelijk in het kader van het Sociale protocol zijn gesloten het aantal Europese beleidsterreinen waarin gelijke kansen en anti- discriminatie een belangrijk element vormen, zijn toegenomen,

F. overwegende dat voor elke communautaire actie inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen duidelijke rechtsgrondslagen vereist zijn,

1. is verheugd over de mededeling van de Commissie over "mainstreaming" en beschouwt deze als een enorme stap voorwaarts omdat erkend wordt dat vrouwen, die meer dan de helft van de Europese bevolking vormen, tot nu toe niet, behalve misschien op papier maar zeker niet in de realiteit, hun volledige aandeel hebben verworden in de zegeningen van de maatschappij;

2. neemt kennis van de volgende wijzigingen in het Ontwerpverdrag van Amsterdam:

- aanvulling van artikel 2 van het EG-Verdrag met gelijkheid van mannen en vrouwen als een van de taken van de Gemeenschap,

- aanvulling van artikel 3 van het EG-Verdrag met een nieuwe alinea waarin wordt bepaald dat de Gemeenschap op alle in dit artikel genoemde terreinen van haar optreden de afschaffing van ongelijkheden en de bevordering van gelijkheid van mannen en vrouwen nastreeft,

- opneming van een nieuw artikel 6A in het EG-Verdrag op grond waarvan maatregelen kunnen worden genomen om elke vorm van discriminatie te verbieden, o.a. discriminatie op grond van geslacht,

- opneming van een nieuwe titel over werkgelegenheid waarvan artikel 5 een nieuwe rechtsgrondslag biedt voor het nemen van stimuleringsmaatregelen,

- opneming van het sociale protocol, met name: artikel 118, lid 1, 5e streepje (de gelijkheid van mannen en vrouwen wat hun kansen op de arbeidsmarkt en de behandeling op het werk betreft); artikel 119 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke werknemers;

3. stelt vast dat de integratie van gelijke kansen in alle communautaire beleidsvormen en acties moet worden voortgezet als een beginsel dat voortaan een onderdeel vormt van het Ontwerpverdrag van Amsterdam;

4. is verheugd over het voorstel om in het Verdrag van Amsterdam een nieuwe clausule inzake non-discriminatie in artikel 6A van het EG-Verdrag op te nemen, maar betreurt dat voor de beoogde procedure eenparigheid van stemmen in de Raad en eenvoudige raadpleging van het Europees Parlement vereist zijn;

5. onderstreept dat de nieuwe bepalingen van het Verdrag van Amsterdam op het gebied van het sociaal en werkgelegenheidsbeleid voorzien in de medebeslissingsprocedure voor de toepassing van het beginsel van gelijke kansen (art. 118 en 119) en voor het vaststellen van stimuleringsmaatregelen op het gebied van de werkgelegenheid (art. 5 van de nieuwe titel over werkgelegenheid);

6. is van mening dat op grond van het concept doorzichtigheid en verbetering van de communautaire wetgevingskwaliteit ten behoeve van de burger een duidelijke definitie moet worden vastgesteld van het beginsel "mainstreaming" (een uitsluitend in het Engels gebruikte term) dat zou kunnen betekenen: "acties voor gelijkheid";

7. wenst dat een interinstitutionele werkgroep wordt opgericht opdat bij alle communautaire acties rekening wordt gehouden met de nagestreefde gelijkheid van vrouwen en mannen;

8. is het eens met de zienswijze van de Commissie dat om "mainstreaming" te verwezenlijken afgerekend moet worden met eeuwenoude ideeën en vooroordelen over de bijdrage van de vrouw aan de samenleving, in het bijzonder wat betreft hun professionele activiteiten;

9. beseft dat het concept "mainstreaming" slechts bekend is onder een kleine groep mensen die in hun werk al te maken hebben met gelijke kansen van mannen en vrouwen;

10. is zich derhalve ervan bewust dat "mainstreaming" een bewustmakings- en voorlichtingsproces inhoudt dat hoogst noodzakelijk is, en waarvoor een actieve, en misschien zelfs strijdlustige en permanente discussie nodig is met de beleidsvormers op alle beleidsterreinen om gelijke kansen en gelijke rechten te verwezenlijken;

11. meent echter dat de Commissie en de lidstaten zich op twee fronten moeten richten en zowel mainstreaming van gelijke kansen voor mannen en vrouwen moeten bevorderen als positieve acties voor vrouwen moeten uitvoeren op terreinen waarop zij nog benadeeld worden;

12. wijst de bevoegde autoriteiten op plaatselijk, regionaal en nationaal niveau erop dat inspanningen in Europees verband weliswaar belangrijk zijn als katalysator en als voorbeeld, maar beperkt blijven tot gebieden waarop de EG uit hoofde van de Verdragen en de afgeleide wetgeving bevoegdheid heeft en verzoekt derhalve de lidstaten bij hun plaatselijke, regionale en nationale beleid een beleid van "mainstreaming" ten uitvoer te leggen;

13. benadrukt dat het streven naar gelijke kansen noodzakelijkerwijs moet beginnen in het privé- en het arbeidsleven van de burgers en waarschuwt tegen de zienswijze volgens welke vrouwen beschouwd worden als degenen die genoegen willen nemen met de restjes, of dat nu gaat over de arbeidsmarkt als deze getroffen wordt door een crisis of om taken in het gezin en de organisatie van het gezinsleven, of als een reserve waaruit geput kan worden indien noodzakelijk of als er ruimte beschikbaar is;

14. verzoekt de Commissie criteria en instrumenten vast te stellen voor de evaluatie van de bevordering van gelijke behandeling van de geslachten;

15. wijst op het economisch belang van het vergroten van de arbeidsparticipatie, met name ook van vrouwen, ter compensatie van de verwachte vergrijzing van de bevolking van de Europese Unie; merkt op dat dit niet tot gevolg mag hebben dat de dubbele belasting voor vrouwen nog toeneemt;

16. wijst erop dat overwegingen met betrekking tot culturele waarden en tradities, rigide maatschappelijke structuren, of de roep om een groter concurrentievermogen geen belemmering mogen vormen voor een gedegen uitvoering van mainstreaming;

17. onderstreept dat het belangrijkste gebied waarop gelijke rechten voor vrouwen gerealiseerd moeten worden dat van de uitoefening van een beroep of bezigheid is die hen in staat stelt een financiële onafhankelijkheid te verwerven, aangezien uit ervaring zonneklaar is gebleken dat afhankelijkheid al te gauw resulteert in verdere benadeling van de meer kwetsbare groepen van de samenleving;

18. betreurt in dat opzicht dat de meewerkende echtgenoten nog steeds niet in alle lidstaten over een volwaardig statuut beschikken; dringt erop aan dat de lidstaten hier spoedig werk van maken en dat zij in afwachting van de totstandkoming van een dergelijk volwaardig statuut in samenwerking met organisaties van vrouwen, van beoefenaars van vrije beroepen en van zelfstandige ondernemers en KMO's campagnes organiseren om de betrokken vrouwen en hun echtgenoten te informeren over hun juridisch statuut en over alle mogelijke vrijwillige regelingen op basis van het vennootschappenrecht, het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht die hun juridische situatie kunnen verbeteren;

19. is er derhalve van overtuigd dat er veel meer investeringen, met inbegrip van financiële investeringen, nodig zijn voor de uitbreiding van ondersteunende structuren (zoals b.v. opvang van afhankelijke gezinsleden, communicatiemiddelen en vervoer, onderwijs- en leerfaciliteiten in het algemeen) om vrouwen in de gelegenheid te stellen op arbeidsgebied een actievere rol te spelen en weer deel te nemen aan de arbeidsmarkt wanneer zij ervoor gekozen hebben of zich ertoe verplicht zagen hun loopbaan te onderbreken;

20. is van mening dat het voor het opheffen van de tweedeling van de arbeidsmarkt even belangrijk is dat mannen worden aangespoord te gaan werken in door vrouwen gedomineerde sectoren als de zorgsector en het onderwijs, als dat vrouwen worden gestimuleerd de technische en natuurwetenschappelijke sectoren te betreden;

21. vestigt er de aandacht op dat het kunnen combineren van gezins- en beroepsleven door de samenleving geboden diensten veronderstelt, zoals regelingen voor kinderopvang en ouderenzorg, schoolmaaltijden en groepsvervoer;

22. vestigt er de aandacht op dat het combineren van gezins- en beroepsleven een daadwerkelijke verdeling van taken betekent; dat, naast het stimuleren van de arbeidsmarktdeelname van vrouwen, zeker zoveel aandacht moet uitgaan naar het verrichten van zorgtaken door mannen; dat de verantwoordelijkheid voor zorg en opvang niet uitsluitend voor rekening van vrouwen en de overheid komt, maar dat beleid inzake opvang en zorg ook de individuele verantwoordelijkheid van mannen in overweging neemt;

23. dringt erop aan dat belangrijke inspanningen noodzakelijk zijn op het gebied van onderwijs en opleiding voor een betere kwalificatie en een gemakkelijker toegang tot de arbeid voor vrouwen; is nog steeds bezorgd over het ontbreken van voldoende leer- en herscholingsfaciliteiten die speciaal op de behoeften van vrouwen gericht zijn om hun herintegratie in de arbeidsmarkt te vergemakkelijken na een onderbreking van de loopbaan die vrouwen meer dan mannen vanwege gezinsomstandigheden moeten accepteren; stelt voor dat de Commissie prioriteit geeft aan de toegang van vrouwen tot herintegratiemaatregelen bij besluiten over financiële ondersteuning in het kader van de structuurfondsen en over criteria voor financiële steun;

24. verzoekt de Commissie nauwkeurige aandacht en prioriteit te geven - hetgeen door middel van de specifieke indicatoren van het "mainstreaming"- beleid kan worden beoordeeld - aan de programmering van het Sociaal Fonds en er bij de lidstaten op aan te dringen "mainstreaming" onder hun prioriteiten op te nemen;

25. is van mening dat activiteiten op het gebied van het structuurbeleid, alsook de toekenningscriteria van alle programma's, gericht moeten zijn op de specifieke belangen van vrouwen, op het bereiken van de kwantitatieve en kwalitatieve doelen die zich richten op de inspanningen voor de verruiming van de beroepskeuzes voor vrouwen en op de opheffing van de huidige op sekse gebaseerde tweedeling op de arbeidsmarkt, alsmede dat onderzoeken en studies moeten worden verricht inzake de evaluatie van de resultaten die voortvloeien uit de toepassing van het gelijke- kansenbeleid ("mainstreaming");

26. verzoekt de Commissie om het goede voorbeeld te stellen door de deelname van vrouwen aan het structuurbeleid te vergroten en door lidstaten aan te bevelen de vertegenwoordiging van vrouwen zowel op nationaal als op regionaal niveau bij het voorbereiden, vaststellen en evalueren van projecten in het kader van de structuurfondsen te vergroten;

27. erkent dat de statistieken voor individuele projecten in het kader van de structuurfondsen voor "mainstreaming" meer op het niveau van de lidstaten dan op het niveau van de Commissie worden bijgehouden en vraagt daarom dat een betere evaluatie van het gelijke-kansenbeleid zou worden ingebouwd in alle nationale monitoringverslagen;

28. verzoekt de Commissie om voor beslissers op nationaal niveau op het gebied van de structuurfondsen scholing te organiseren inzake gelijke kansen teneinde het mainstreamingsprincipe bij de uitvoering van de fondsen te kunnen verwezenlijken;

29. verzoekt de Commissie te onderzoeken waarom vrouwen niet voldoende betrokken zijn bij het beheer en de uitvoering van het communautair structuurbeleid, en om op korte termijn meetmethodes te ontwikkelen waarmee per sekse gegevens kunnen worden verzameld en waarmee de gevolgen op het gebied van gelijke kansen van de verschillende projecten kunnen worden beoordeeld;

30. dringt er bij de Commissie op aan dat zij naar een oplossing zoekt voor het probleem van de discriminatie van vrouwen in wetenschappelijke en technische disciplines, intellectueel werk van hoog niveau en vernieuwende beroepen - vooral wanneer structuurmiddelen worden aangewend die moeten dienen voor experimentele acties, vernieuwende ontwikkelingsprogramma's en opleiding.

31. herhaalt dat de positie en situatie van de vrouw in de samenleving meer in aanmerking moet worden genomen bij voorstellen voor beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de interne markt, en vooral maatregelen ter ondersteuning van de EMU; wijst er nogmaals op dat vrouwen een kwetsbaardere groep vormen dan mannen bij beleid dat wordt gevolgd om te voldoen aan de convergentiecriteria voor de EMU, aangezien vrouwen geconfronteerd worden met een zowel horizontaal als verticaal gesegregeerde arbeidsmarkt;

32. verzoekt de Commissie te onderzoeken hoe met fiscale middelen en door het gericht aanwenden van sociale zekerheid bevorderd kan worden dat zorgtaken een deel van de formele economie worden;

33. is van mening dat het vraagstuk van gelijke beloning actief bevorderd moet blijven worden, in het bijzonder door het ontwikkelen van genderonafhankelijke arbeidsevaluatiemethoden, en spoort de Commissie ertoe aan binderder bepalingen ter zake vast te stellen, mochten de reeds gedane aanbevelingen geen effect sorteren;

34. dringt er bij de Commissie op aan vaart te zetten achter de maatregelen, waarmee gezinsleden van burgers van de Unie, voor zover dit nog niet wettelijk is geregeld, na een verblijf van redelijke duur, een persoonlijk verblijfsrecht wordt verleend;

35. wijst er bovendien op dat vrouwen op de arbeidsmarkt meer dan mannen getroffen worden door maatregelen ter vermindering van het begrotingstekort en het streven naar een groter concurrentievermogen; om deze negatieve effecten op te vangen moet er niet gezocht worden naar sociale beleidsmaatregelen, maar meer gestreefd worden naar een adequate integratie van vrouwen in de arbeidsmarkt, met als doel de concretisering van gelijke kansen en gelijke rechten;

36. constateert met voldoening dat de Commissie erkent dat gelijke rechten en gelijke kansen doelstellingen zijn die over de gehele linie en binnen de haar gegeven bevoegdheden moeten worden nagestreefd; verzoekt de Commissie de lidstaten op hun verplichtingen op dit gebied te wijzen aangezien duidelijk is dat het leeuwendeel van deze taak in de lidstaten moet worden uitgevoerd;

37. verwacht dat de Commissie uiterlijk vóór het volgende jaarverslag over gelijke kansen een lijst van indicatoren en criteria opstelt om doelstellingen en resultaten inzake gelijke kansen te formuleren, uit te voeren en te evalueren en onderstreept dat voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van acties voor gelijkheid statistische gegevens over alle niveaus van toepassing ervan zijn vereist;

38. meent dat naar geslacht uitgesplitste statistieken en gegevens een essentieel instrument zijn om de verschillende gevolgen van beleidsmaatregelen voor vrouwen en mannen aan te tonen; hoopt dat de Commissie hieraan speciale aandacht zal schenken bij de vastlegging van het volgende meerjarenprogramma inzake statistische informatie;

39. verzoekt de Commissie behoorlijke coördinatiestructuren te creëren binnen haar diensten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van mainstreaming; stelt voor dat er in elke desbetreffende unit binnen de directoraten-generaal een ambtenaar wordt aangewezen die moet nagaan of de mainstreamingcriteria vervuld worden en voorstellen voor verbetering kan doen; wijst de Commissie erop dat het Parlement in de begrotingsprocedure 1997 bij een groot aantal relevante begrotingslijnen een opmerking inzake mainstreaming heeft geplaatst;

40. acht het van belang dat mannen en vrouwen evenwichtig zijn vertegenwoordigd in de voorbereidende werkgroepen en comités van deskundigen van de Raad en de Commissie;

41. dringt er bij de Commissie op aan een voorstel uit te werken voor specifieke scholing van besluitvormers en ambtenaren van de Gemeenschap op het gebied van gelijke kansen;

42. dringt er bij de Commissie op aan de belemmeringen die er voor mannen en vrouwen nog bestaan om naar een baan bij de Commissie te solliciteren, zoals bijvoorbeeld de leeftijdsgrenzen, die in het bijzonder bij vrouwen die met het oog op de zorg voor hun kinderen gedurende bepaalde tijd geen beroepsbezigheid hebben uitgeoefend tot heimelijke discriminatie leiden, weg te nemen;

43. verwacht van de Commissie dat zij bij alle toekomstige wetgevingsvoorstellen een mainstreamingcriterium of gender perspectief invoert, om de lidstaten ertoe te dwingen een standpunt in te nemen inzake het gelijkekansenbeleid;

44. herinnert de Commissie eraan dat de opneming van de gelijke kansen een belangrijk punt moet zijn in de ontwikkelingssamenwerkingsakkoorden; meent dat voor de versterking van het partnerschap het onontbeerlijk is dat meer vrouwen uit de ontwikkelingslanden deelnemen aan de voorbereiding, uitwerking en begeleiding van de uit te voeren acties;

45. verzoekt de Commissie richtsnoeren uit te werken voor het nagaan van wetgevingsvoorstellen op hun geslachtsgebonden gevolgen, overeenkomstig de effectrapportage die nu al bestaat voor het bedrijfsleven en het milieu;

46. wijst de Commissie erop dat mainstreaming een belangrijk element moet zijn bij de uitbreidingsonderhandelingen die binnenkort worden geopend met landen van Midden- en Oost-Europa; wijst erop dat gedurende de afgelopen jaren van structurele veranderingen en sociale beroering het gelijkekansenbeleid in deze landen weliswaar op papier bestaat maar nauwelijks uitgevoerd is;

47. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten.