A4-0478/98

Resolutie over de mededeling van de Commissie "Een actieplan tegen racisme" (COM(98)0183 - C4-0253/98)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(98)0183 - C4-0253/98),

- gezien het Gemeenschappelijk Optreden van de Raad van 15 juli 1996 ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat ((PB L 185 van 24.7.1996, blz. 5.)),

- onder verwijzing naar zijn talrijke resoluties betreffende bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en etnische zuivering,

- gelet op artikel F van het huidige EU-Verdrag, alsmede op de artikelen 6 en 29 van het EU-Verdrag in de door het Verdrag van Amsterdam gewijzigde versie, waarbij in het bijzonder artikel 29 de voorkoming en bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat als wezenlijk bestanddeel van de totstandkoming van een "ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid" aanmerkt,

- gelet op artikel 13 van het EG-Verdrag in de door het Verdrag van Amsterdam gewijzigde versie, dat de bevoegdheid van de Gemeenschap voor de bestrijding van talrijke vormen van discriminatie vastlegt en daarbij uitdrukkelijk ook de bestrijding van discriminatie op grond van ras, etnische afstamming of godsdienst noemt,

- gezien artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, zoals gewijzigd bij het Verdrag van Amsterdam, over maatregelen in geval een lidstaat fundamentele democratische en rechtsstatelijke beginselen ernstig en voortdurende schendt,

- gezien de "Kopenhagen-criteria" ten aanzien van de toetreding van landen uit Centraal- en Oost-Europa en Cyprus tot de Europese Unie, zoals vastgesteld door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993,

- gezien het Handvest van Europese politieke partijen voor een niet-racistische samenleving van de Adviescommissie racisme en vreemdelingenhaat (commissie-Kahn),

- gezien het verslag van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0478/98);

A. overwegende dat nauwkeurig omschreven en uitvoerbare maatregelen, waaronder wettelijke bepalingen tegen discriminatie, op Europees niveau ter bestrijding van discriminatie op grond van ras, etnische afstamming of religie zinvol en nodig zijn om racisme en vreemdelingenhaat in Europa effectief tegen te gaan,

B. overwegende dat de strijd tegen racisme vooral in de samenleving zelf dient te worden gevoerd, en dat ondersteuning van overheidswege de zelfstandigheid van maatschappelijke organisaties dient te respecteren en het nemen van eigen verantwoordelijkheid moet bevorderen, zodat ´verstatelijking´ van deze organisaties wordt voorkomen,

C. overwegende dat de actieve betrokkenheid van gediscrimineerde groepen zelf essentieel is in de strijd tegen racisme, zowel door het bestrijden van de racistische uitingen en handelingen zelf als door het bestrijden van bepaalde oorzaken voor negatieve beeldvorming, zoals sociaal-culturele marginalisatie, onderling racisme en (in sommige gevallen) hoge criminaliteitscijfers,

D. overwegende dat de keuze in het actieplan voor een partnerschapsbenadering een zeer goede is; dat hierbij echter ten onrechte religieuze en levensbeschouwelijke organisaties niet worden genoemd; dat het onproductief voor de strijd tegen racisme zou zijn om voorbij te gaan aan het uitgebreide netwerk en de diepe maatschappelijke worteling van deze organisaties,

E. overwegende dat het voor de effectiviteit en uitstraling van Europese netwerken van maatschappelijke organisaties in het algemeen noodzakelijk is dat deze een sterke worteling hebben in de samenleving, zodat het de voorkeur heeft dat wordt aangesloten bij initiatieven en netwerken die reeds vanuit de samenleving zelf zijn ontstaan,

F. zich bewust van de speciale taken en verantwoordelijkheden van de politieke partijen in een democratisch proces en ervan overtuigd dat het vrij gebruik van politieke rechten hand in hand kan en moet gaan met een strikte naleving van het beginsel van non-discriminatie en inherent is aan het democratisch proces zelf,

G. overwegende dat in de voorgestelde ´mainstreaming´-benadering van de Commissie de buitenlandse politiek van de Europese Unie buiten beschouwing blijft, terwijl deze politiek, dan wel het ontbreken daarvan, al meermalen tot voortduring en versterking van interraciale en inter-etnische spanningen heeft geleid (zoals de politiek van de Unie ten aanzien van de oorlogen in Bosnië en Kosovo),

H. overwegende dat de voorstellen van de groep Starting Line voor wettelijke maatregelen ter bestrijding van racisme en bevordering van gelijke rechten in de Europese Unie in beginsel brede steun vinden, zowel binnen als buiten het Parlement,

I. overwegende dat de in artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam genoemde discriminatiegronden (geslacht, ras, etnische afstamming, godsdienst, overtuiging, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid) kwalitatief sterk van elkaar verschillen en dat ook de maatschappelijke terreinen waarop discriminatie bestreden moet worden (arbeidsmarkt, onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid, huisvesting, dienstverlening) kwalitatief, en dus in de aard van de te treffen maatregelen, van elkaar verschillen,

J. overwegende dat het Gemeenschappelijk optreden ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat reeds voorziet in onderlinge aanpassing van de strafrechtelijke bepalingen van de lidstaten op de belangrijke gebieden (openlijk aanzetten tot racistische discriminatie, openlijke verdediging van misdaden tegen de menselijkheid, loochening van de holocaust, verspreiding van racistisch en tegen vreemdelingen gericht materiaal, deelname aan groeperingen die zich schuldig maken aan discriminatie, geweld, rassenhaat, etnische of religieuze haat),

K. overwegende dat sommige bestaande samenwerkingsprogramma's, zoals GROTIUS voor de justitiële samenwerking, OISIN voor de politiële samenwerking en ODYSSEUS voor het immigratiebeleid, een goede mogelijkheid bieden om projecten te ondersteunen die gericht zijn op een betere bewustwording van degenen die beroepshalve te maken hebben met de voorkoming van racisme en vreemdelingenhaat,

L. overwegende dat het wenselijk is nog te wachten met verdere wetgevende maatregelen op strafrechtelijk gebied totdat de resultaten van de evaluatie van dit Gemeenschappelijk optreden bekend zijn, teneinde de behoefte aan een verdere onderlinge aanpassing van de strafrechtelijke bepalingen in de lidstaten beter te kunnen beoordelen,

Algemeen

1. betreurt dat het actieplan tegen racisme weinig concrete voorstellen met bijbehorende doelstellingen, termijnen en financiering bevat;

2. beveelt de Commissie aan steun te verlenen aan politieke en opvoedkundige initiatieven die gericht zijn op de aanvaarding van etnische minderheidsgroepen, waaronder de Roma en de Sinti, door de samenlevingen van de lidstaten en op het wegnemen van alle belemmeringen voor de vervulling van godsdienstige verplichtingen die niet zelf de rechten van anderen aantasten;

3. verwelkomt de oprichting van het Europees netwerk ter bestrijding van racisme, dat wordt medegefinancierd door de Europese Unie en dat organisaties bij elkaar brengt die zich toeleggen op de bestrijding van racisme, de bevordering van gelijke rechten en de bevordering van het invoeren van wettelijke bepalingen en andere maatregelen tegen racisme op Europees en nationaal niveau;

Partnerschapsbenadering

4. stemt in met de door de Commissie gekozen partnerschapsbenadering, waardoor het actieplan alle betrokkenen - burgers, landelijke en plaatselijke autoriteiten, non-gouvernementele organisaties, sociale partners, media en sportorganisaties - zal verenigen in de strijd tegen racisme in de Europese Unie; wenst dat de Commissie haar eigen rol in deze partnerschappen invult op een wijze die de zelfstandigheid van maatschappelijke partners eerbiedigt; en acht het voor de effectiviteit van de strijd tegen racisme noodzakelijk dat ook religieuze en levensbeschouwelijke organisaties in deze partnerschapsbenadering worden betrokken;

5. roept de Commissie op vooral projecten van gediscrimineerde groepen zelf te ondersteunen die racistische uitingen bestrijden, de weerbaarheid vergroten en oorzaken voor negatieve beeldvorming tegengaan;

6. verzoekt de Commissie om ook in de toekomst in ondersteuning te blijven voorzien - met een lage drempel - voor kleine lokale NGO's, die vaak dynamische en vernieuwende initiatieven organiseren voor een multiculturele, verdraagzame samenleving en ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat;

7. dringt erop aan dat de Commissie de zelfstandigheid, de eigen creativiteit en het eigen mandaat van maatschappelijk organisaties en hun netwerken respecteert, zodat bureaucratische bemoeienis wordt voorkomen, en verzoekt de Commissie in het bijzonder oog te hebben voor de onderlinge verhouding van netwerken in de sector vrijwilligerswerk;

8. roept de politieke partijen in de lidstaten van de Unie en de Europese politieke fracties op het Handvest van Europese politieke partijen voor een niet-racistische samenleving te aanvaarden en na te leven;

9. verzoekt de Commissie om een rapport over het beheer van de budgetlijn voor racismebestrijding waarbij zij met name aandacht besteedt aan: de prioriteiten bij de toewijzing van subsidie-aanvragen, het besluitvormingsproces van de toewijzing en de criteria voor subsidiëring, herziening van de financiële ondergrens van 25.000 ecu en openstelling van financieringsmogelijkheden voor kandidaat-landen;

"Mainstreaming-benadering"

10. ondersteunt de zogenaamde ´mainstreaming´-benadering die de Commissie voorstelt, maar acht het van groot belang dat één Commissaris hoofdverantwoordelijkheid blijft dragen voor racisme-bestrijding als geheel en als aanjager van initiatieven optreedt;

11. verzoekt de Commissie alle bestaande communautaire wetgeving en programma's te evalueren als methode om de mainstreaming-aanpak ter bestrijding van racisme en discriminatie tot ontwikkeling te brengen; steunt derhalve de Commissie in haar voornemen om werk te maken van een horizontale aanpak, waarbij alle diensten gewezen worden op de impact van hun beleid op het racismeprobleem; wenst dat ook in het secretariaat van de Raad een dergelijke aanpak zal worden geïnitieerd;

12. dringt erop aan dat de Commissie in haar subsidievoorwaarden de financiering mogelijk maakt van samenwerkingsprojecten met maatschappelijke partners uit de kandidaatlanden van Centraal- en Oost-Europa en Cyprus; eist dat projecten ter bestrijding van discriminatie op grond van ras en etnische afkomst een hogere prioriteit krijgen bij de toedeling van Phare-gelden;

13. vraagt de Commissie aan de Raad en het Parlement een mededeling voor te leggen over het beleid dat zij voert om in het eigen personeelsbestand te zorgen voor een redelijke vertegenwoordiging van raciale en etnische minderheidsgroepen;

Versterking van de informatie- en voorlichtingsactiviteiten

14. onderstreept het belang van de sensibilisering voor de gevaren van racisme, die in iedere samenhangende strategie ter bestrijding van racisme centraal moet staan, en is in dit verband van mening dat de leerlingen van lagere en middelbare scholen en jongeren in het algemeen uitgenodigd moeten worden deel te nemen aan de belangrijkste acties van de Commissie, met name waar het gaat om televisie, om de Internet-site die op de server EUROPA is geïnstalleerd voor het Europees Jaar tegen Racisme en om de prijs voor innoverende projecten op het gebied van racismebestrijding;

Wetgeving

15. verwelkomt het voornemen van de Commissie nu reeds een breed opgezette discussie te beginnen over de toepassingsmogelijkheden van de non-discriminatieclausule van het nieuwe artikel 13 van het EG-Verdrag, zoals gewijzigd door het Verdrag van Amsterdam, evenals de aankondiging van de Commissie nog voor het eind van 1999 een voorstel voor wettelijke bepalingen ter bestrijding van rassendiscriminatie in te dienen dat rekening houdt met de fundamentele elementen van deze discussie;

16. verzoekt de Commissie de voorstellen van de groep Starting Line te gebruiken als bijdrage voor haar beraadslagingen over nieuwe wetgeving ter bestrijding van racisme en bevordering van gelijke rechten;

17. verzoekt de Commissie bij haar voorstellen voor wettelijke bepalingen zowel rekening te houden met de fundamentele verschillen in de gronden van discriminatie als met de bijzonderheden van de discriminatie op de verschillende maatschappelijke terreinen; verzoekt derhalve de Commissie bij deze voorstellen principieel de voorkeur te geven aan bijzondere regelingen die exact zijn toegesneden op specifieke vormen van discriminatie, in plaats van aan algemeen gehouden generieke bepalingen;

18. verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een richtlijn tegen rassendiscriminatie voor te stellen overeenkomstig artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam; verzoekt de Raad intussen een artikel dat discriminatie verbiedt op te nemen in alle nieuwe communautaire wetgeving op sociaal en werkgelegenheidsgebied, zoals door de Commissie en het Parlement reeds is voorgesteld in de richtlijnen betreffende ouderschapsverlof, deeltijdwerk en de verplaatsing van ondernemingen;

19. verzoekt de Commissie bij de uitwerking van bindende wettelijke voorschriften ook ervoor te zorgen dat deze door de betrokkenen in de praktijk daadwerkelijk gebruikt kunnen worden; daartoe behoort vooral hulp bij de gebruikmaking van juridische mogelijkheden (bijvoorbeeld door schepping van onafhankelijke publieke instanties die de betrokkenen juridische en financiële ondersteuning bij het claimen van hun rechten verlenen, en door de mogelijkheden te scheppen of te verruimen om langs civielrechtelijke weg aanspraak te maken op schadevergoeding);

20. is van mening dat de ervaring naar aanleiding van de communautaire wetgeving en de jurisprudentie inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen moet dienen als model voor de toekomstige wetgeving ter bestrijding van rassendiscriminatie, en dat deze derhalve verwijzingen dient te bevatten naar positieve actie, niet-rechtstreekse discriminatie en bewijslast in geval van discriminatie;

21. verzoekt de Raad de resultaten van de - vóór eind juni 1998 te verrichten - beoordeling van de mate waarin de lidstaten hun verplichtingen op grond van het bovengenoemd Gemeenschappelijk Optreden van 15 juli 1996 ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat zijn nagekomen, onverwijld aan het Parlement te doen toekomen;

Beleidsmaatregelen

22. verzoekt de lidstaten met klem in de werkgelegenheidsrichtsnoeren van 1999 het Commissievoorstel voor een specifiek richtsnoer goed te keuren dat verwijst naar de noodzaak van bijzondere aandacht voor etnische minderheden en een actief beleid ter bevordering van hun opneming in de arbeidsmarkt; verzoekt de lidstaten voorts in hun nationale actieprogramma's voor 1999 bijzondere aandacht te schenken aan maatregelen ter opheffing van verticale en horizontale scheiding;

23. is van mening dat maatregelen waarin het ESF participeert, zoals Urban, Youthstart, Adapt, Now, Leonardo, Socrates en Jeugd voor Europa, moeten bijdragen tot de strijd tegen racisme en tot ondersteuning van etnische minderheden;

24. verzoekt de Commissie in samenwerking met de sociale partners een gedragscode op te stellen inzake maatregelen ter bestrijding van rassendiscriminatie op het werk, opdat beleid kan worden vastgesteld en praktische maatregelen kunnen worden genomen ter verbetering van de opneming van etnische minderheden en migranten in de arbeidsmarkt;

25. verzoekt de Commissie in samenwerking met het Comité van de regio's, dat regionale en lokale bestuurlijke entiteiten vertegenwoordigt, aan het Europese Parlement en de Raad een gedragscode voor te stellen inzake de non-discriminatie op de woningmarkt, zodat een beleid kan worden vastgesteld ter verbetering van de gelijkberechtiging van migranten en etnische minderheden bij de waarborging van het recht op wonen;

Maatregelen op het gebied van buitenlandse zaken

26. wenst:

a) dat er bij de Raad, de Commissie en de lidstaten op wordt aangedrongen bij alle externe acties van de Europese Unie bijzondere prioriteit toe te kennen aan de bestrijding van etnische haat en racisme,

b) dat de Raad een gemeenschappelijk standpunt vaststelt waarin een gecoördineerde en coherente strategie van de Unie op de Wereldconferentie 2000 over racisme, die door de Verenigde Naties wordt georganiseerd, wordt gewaarborgd door krachtige ondersteuning van alle initiatieven die zijn gericht op het uitroeien van dit sociale, culturele en menselijke "gezwel",

c) dat de Commissie er bij de toetredingsonderhandelingen rekening mee houdt dat de behandeling van etnische minderheden in de kandidaatlanden de bijzondere aandacht van het Parlement heeft;

27. wenst dat de Raad en de Commissie bij derde landen aandringen op eerbiediging van het recht van hun voormalige onderdanen om in vrijheid te leven in het land van opvang en hierin zo goed mogelijk te integreren, zonder dat zij hierin worden gehinderd door inmenging van de zijde van de regeringen van hun land van herkomst;

28. wijst op het belang van communautaire programma's ter bevordering van de uitwisseling met derde landen op het gebied van onderwijs, cultuur en media, als middel om een bijdrage te leveren aan een betere wederzijdse kennis en om aldus racistische en xenofobe tendensen, met name onder jongeren, te bestrijden;

°

° °

29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten en de kandidaatlanden, aan de Raad van Europa en het Europees waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat.