[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 8.10.2009

COM(2009) 518 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’S

VIERDE VERSLAG OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN VERORDENING (EG) NR. 2320/2002 TOT VASTSTELLING VAN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELS OP HET GEBIED VAN DE BEVEILIGING VAN DE BURGERLUCHTVAART[1]

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’S

VIERDE VERSLAG OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN VERORDENING (EG) NR. 2320/2002 TOT VASTSTELLING VAN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELS OP HET GEBIED VAN DE BEVEILIGING VAN DE BURGERLUCHTVAART[2]

Dit verslag heeft betrekking op de periode van 1 januari tot en met 31 december 2008.

1. INLEIDING

2008 was een belangrijk jaar in de totstandbrenging van een effectieve regeling voor luchtvaartbeveiliging in de Europese Gemeenschap. Na vijf jaar ervaring met de toepassing en inspectie van de regeling die in 2002, na de terroristische aanslagen van 9 september, werd vastgesteld, was het nu tijd om lessen te trekken uit het verleden en de regeling ten gronde opnieuw te bekijken. In 2008 werd ook de internationale samenwerking versterkt en vonden verdere technologische ontwikkelingen plaats.

De beoordeling heeft veel positieve aspecten aan het licht gebracht. De belangrijkste eisen van de wetgeving worden goed begrepen en in het algemeen ook goed toegepast op de Europese luchthavens. Het niveau van de naleving bleef verbeteren – zij het traag – en diverse lidstaten hebben meer middelen vrijgemaakt voor toezicht op de naleving. Het was echter ook duidelijk dat sommige bepalingen moesten worden bijgesteld om te zorgen voor een gemeenschappelijke interpretatie, om terugkerende problemen op te lossen en om rekening te houden met andere ontwikkelingen. Ook de inspectieregelingen zelf moesten fijner worden afgesteld.

Ook het antwoord van de Gemeenschap op nieuwe dreigingen werd onder de loep genomen naar aanleiding van de aanzienlijke verstoring ten gevolge van de bedreiging met vloeibare explosieven in 2006. Dit heeft geleid tot intensievere samenwerking met fabrikanten en internationale partners bij de ontwikkeling van procedures voor beveiligingsonderzoeken. Het heeft ook een extra impuls gegeven aan de inspanningen om met derde landen overeenstemming te bereiken over herkenningsprocedures. De EU heeft zich steeds bereid en bekwaam getoond om een effectieve bijdrage te leveren tot het vergemakkelijken van de passagiersbewegingen en het vinden van mondiale oplossingen.

Van fundamenteel belang voor het hele proces was ten slotte ook het feit dat de behoefte aan grotere transparantie werd erkend. De beperking van de toegang tot een groot gedeelte van de uitvoeringswetgeving, waardoor het publiek geen kennis kon nemen van de feiten die nodig zijn om een geïnformeerde beslissing te nemen, werd als buitensporig beoordeeld. De oorspronkelijke bepalingen werden daarom onmiddellijk herschikt en de toezegging werd gedaan om in de toekomst een passend niveau van toegang te garanderen.

In het algemeen werden in 2008 aanzienlijke stappen gezet op weg naar een volwassen systeem van luchtvaartbeveiliging. De lidstaten, de luchtvaartsector en de fabrikanten hebben intensief samengewerkt om beveiligingsoplossingen te zoeken en het ongemak voor de passagiers tot een minimum te beperken. Aan het einde van de periode van twaalf maanden bestond er echter bij niemand twijfel over dat nog veel werk moest worden verricht.

DEEL EEN

DE INSPECTIES

1. Algemeen

Krachtens Verordening 2320/2002 moet de Commissie inspecties uitvoeren om na te gaan in welke mate de lidstaten de wettelijke bepalingen inzake beveiliging van de luchtvaart naleven. Zwitserland is eveneens opgenomen in het programma, terwijl Noorwegen en IJsland door de toezichthoudende autoriteit van de EVA worden geïnspecteerd op basis van identieke bepalingen.

Er bestaan drie soorten inspecties:

- inspecties door nationale bevoegde autoriteiten;

- inspecties van luchthavens; en

- follow-upinspecties, teneinde de activiteiten voor het corrigeren van tekortkomingen te beoordelen.

Deze worden uitgevoerd door het team van elf luchtvaartbeveiligingsinspecteurs van de Commissie, die samenwerken met door de lidstaten aangestelde nationale inspecteurs. Bijlage 1 bevat een tabel met een overzicht van alle inspecties die de Commissie tot dusver heeft uitgevoerd, waarbij de in 2008 uitgevoerde inspecties afzonderlijk zijn aangegeven.

2. Inspecties door nationale bevoegde autoriteiten

Elke lidstaat moet een autoriteit aanwijzen die bevoegd is voor de coördinatie van en het toezicht op zijn nationale programma voor de beveiliging van de burgerluchtvaart. De Commissie heeft negen bevoegde autoriteiten geïnspecteerd in 2008. Deze inspecties omvatten een beoordeling van het nationale programma voor de beveiliging van de burgerluchtvaart, het nationale programma voor de controle van de kwaliteit van de beveiliging van de burgerluchtvaart en de tenuitvoerlegging daarvan, het nationale opleidingsprogramma en de beveiligingsprogramma’s van luchthavens en de luchtvaartmaatschappijen.

Zeven van de negen autoriteiten waren al eerder door de Commissie geïnspecteerd. Uit de inspecties van 2008 bleek dat in vijf lidstaten strenge normen werden toegepast, en in 2 lidstaten aanvaardbare normen; de twee overige lidstaten voldeden echter niet aan de normen. Op een paar weglatingen en verouderde verwijzingen na waren de wettelijke vereisten meestal goed overgenomen in de nationale programma’s voor de beveiliging van de burgerluchtvaart. Bepalingen waarbij kleine luchthavens krachtens de verordening vrijstelling kunnen vragen, werden regelmatig weggelaten uit nationale programma’s voor de beveiliging van de burgerluchtvaart, alsook sommige vereisten inzake luchtvracht. Bepalingen inzake de frequentie van de toezichtsactiviteiten en inzake beveiligingsaudits in de zin van de EU-definitie van deze term ontbraken vaak in de nationale kwaliteitscontroleprogramma’s. Een aantal nationale opleidingsprogramma's bevatten geen passende bepalingen voor algemene bewustmakingsopleidingen en vervolgopleidingen.

De meeste tekortkomingen hadden evenwel betrekking op het vermogen om fouten snel te ontdekken en te corrigeren. Vaak vastgestelde tekortkomingen, zelfs in sommige van de best presterende lidstaten, waren een gebrek aan beveiligingsaudits, te weinig tests en slechte follow-up. In zeldzame gevallen stelden de inspecteurs ook veel ergere tekortkomingen vast, zoals luchthavens die gedurende lange tijd niet waren geïnspecteerd, korte en weinig frequente inspecties of ernstige vertraging bij het uitvoeren van maatregelen voor het corrigeren van tekortkomingen.

Bijna alle luchthavenbeveiligingsprogramma’s waren up-to-date en werden gecontroleerd door de lidstaten. Het toezicht op de beveiligingsprogramma’s van luchtvaartmaatschappijen schijnt minder rigoureus te gebeuren, met name wat buiten de EU geregistreerde maatschappijen betreft. Uit controles is gebleken dat deze maatschappijen vaak niet alle eisen in hun beveiligingsprogramma hebben opgenomen, ook al is dat programma door de bevoegde autoriteiten gevalideerd.

3. Initiële inspecties van luchthavens

In de loop van 2008 zijn tien luchthavens voor het eerst geïnspecteerd; de bevindingen stemden grotendeels overeen met die van eerdere inspecties. Op vier gebieden, die meestal als de meest cruciale voor de instandhouding van de beveiliging van de burgerluchtvaart worden beschouwd (luchthavenbeveiliging, beveiliging van luchtvaartuigen, passagiers, handbagage en ruimbagage), wezen de resultaten op een lichte verbetering, ook al is dit niet volledig empirisch onderbouwd (elk jaar wordt een andere reeks luchthavens geselecteerd; er kan dus geen directe vergelijking worden gemaakt). Over een langere periode is jaar na jaar een verbetering vastgesteld op deze gebieden: het nalevingspercentage is gestegen van 50% in 2004 tot 78% in 2008.

De tien luchthavens die in de loop van 2008 zijn geïnspecteerd, scoorden het zwakst op toegangscontrole en beveiligingsonderzoeken van het personeel. In het algemeen leefden luchtvaartmaatschappijen de beveiligingsnormen minder goed na dan luchthavens, hoewel een grotere algemene verbetering werd vastgesteld tussen 2007 en 2008. De gebieden waarop het meeste extra inspanningen noodzakelijk zijn, zijn doorzoeking en controle van luchtvaartuigen en bescherming van luchtvaartuigen.

De bepalingen inzake passagiers en handbagage werden meestal goed nageleefd, hoewel op sommige geïnspecteerde luchthavens ernstige tekortkomingen ten gevolge van menselijke factoren werden vastgesteld. Op het gebied van beveiligingsonderzoek van ruimbagage was de naleving extreem goed: tegen een groot aantal bepalingen werd geen enkele inbreuk vastgesteld.

4. Follow-upinspecties

In het kader van de normen inzake toezicht op de tenuitvoerlegging en rechtzetting van tekortkomingen - en bijna altijd met betrekking tot luchthavens waar een aantal ernstige tekortkomingen zijn vastgesteld - zal de Commissie een follow-upinspectie uitvoeren. In 2008 zijn acht follow-upinspecties uitgevoerd in EU-luchthavens.

Uit de bevindingen is gebleken dat op het ogenblik van de follow-upinspectie een groter aantal tekortkomingen waren rechtgezet dan de vorige jaren het geval was. Ongeveer 13% van de vastgestelde ernstige tekortkomingen waren echter niet adequaat verholpen tegen de tijd dat de inspecteurs van de Commissie terugkeerden. Tekortkomingen die door structurele wijzigingen konden worden rechtgezet, waren meestal zeer efficiënt aangepakt, maar de tekortkomingen ten gevolge van menselijke factoren bleken bijzonder hardnekkig.

5. Openstaande dossiers, “artikel 15”-gevallen en juridische procedures

Naar aanleiding van elke inspectie wordt een dossier opgesteld, dat pas wordt gesloten wanneer de Commissie van oordeel is dat passende corrigerende maatregelen zijn genomen. Normaal wordt het dossier gesloten op basis van voortgangsverslagen en garanties van de bevoegde autoriteit, tenzij een follow-upinspectie nodig wordt geacht. 2008 was een bijzonder succesvol jaar wat het sluiten van dossiers betreft: 36 zaken werden op bevredigende wijze gesloten. In totaal stonden aan het eind van het jaar 15 dossiers m.b.t. inspecties van bevoegde autoriteiten en 16 m.b.t. luchthaveninspecties nog steeds open.

Artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1486/2003[3] wordt toegepast wanneer het gebrek aan naleving ernstig genoeg wordt geacht om een aanzienlijke uitwerking op het algehele niveau van beveiliging van de burgerluchtvaart in de Gemeenschap te hebben. In dat geval worden alle andere bevoegde autoriteiten gewaarschuwd. Eén zaak waarbij artikel 15 werd toegepast, die in oktober 2007 was geopend, bleef open tot juli 2008, maar er hebben zich geen nieuwe gevallen voorgedaan.

In de loop van 2008 heeft de Commissie twee in 2007 opgestarte inbreukprocedures gesloten en vier andere ingeleid, meestal wegens onvoldoende toezicht en een gebrek aan nationale inspecteurs. Eén van deze inbreukprocedures werd binnen enkele maanden weer gesloten, maar de drie andere waren aan het eind van het jaar nog steeds hangende.

6. Eigen evaluaties van de lidstaten

Krachtens artikel 6 van Verordening (EG) nr. 1217/2003[4] moeten de lidstaten jaarlijks tegen eind februari bij de Commissie een rapport indienen over de resultaten van hun nationaal toezicht op de naleving in de periode januari-december van het voorgaande jaar. Uit sommige nationale rapporten van 2008 bleek dat het aantal mandagen op het terrein laag was, dat niet alle vereisten waren gecontroleerd en dat er onvoldoende beveiligingsaudits of follow-upactiviteiten hadden plaatsgevonden. Zoals in de voorgaande jaren was de naleving volgens deze nationale rapporten beter dan volgens de inspecties van de Commissie, maar de vastgestelde tekortkomingen volgden hetzelfde patroon. Voor het eerst werden alle rapporten ingediend volgens het model van de Commissie.

DEEL TWEE

WETGEVING

1. Algemeen

Sinds de vaststelling van Verordening (EG) nr. 2320/2002 heeft de Commissie voortdurend met de lidstaten en het bedrijfsleven samengewerkt om de juridische bepalingen inzake beveiliging van de luchtvaart te ontwikkelen en, indien nodig, te herzien. 2008 was een jaar van bijzonder intense activiteit wat betreft het toevoegen van bijzonderheden of het aanbrengen van wijzigingen aan bestaande bepalingen, waarbij de teksten ook in passende wetgevingsvorm werden herschikt, en dit alles tegen de achtergrond van een fundamentele herziening van het volledige wetgevingspakket, voortbouwende op de ervaring van de voorbije vijf jaar.

2. Goedgekeurde en voorgestelde wetgeving

In 2008 vonden onder meer de volgende ontwikkelingen op het gebied van de wetgeving plaats:

- de vaststelling van Verordening (EG) nr. 23/2008[5] met betrekking tot het gebruik van Threat Image Projection;

- de vaststelling van Verordening (EG) nr. 358/2008[6], waarbij de beperkingen op de omvang van handbagage worden opgeheven;

- de vaststelling van Verordening (EG) nr. 820/2008[7] en Besluit 4333/2008[8], houdende vervanging en intrekking van Verordening (EG) nr. 622/2003[9];

- de vaststelling van Verordening (EG) nr. 300/2008[10], de nieuwe kaderverordening ter vervanging van Verordening (EG) nr. 2320/2002, wanneer deze in april 2010 wordt ingetrokken;

- de wijziging van Verordening (EG) nr. 820/2008 om belastingvrije vloeistoffen die in zes luchthavens in Kroatië worden gekocht, vrij te stellen van verdere beveiligingsonderzoeken;

- de afronding van het werk aan nieuwe teksten ter vervanging van Verordening (EG) nr. 1217/2003 (nationale kwaliteitscontroleprogramma's) en Verordening (EG) nr. 1486/2003 (door de Commissie uitgevoerde inspecties van lidstaten);

- de afronding van het werk aan de nieuwe wetgeving van de ‘tweede laag’, die zich tussen Verordening (EG) nr. 300/2008 en de verwachte nieuwe uitvoeringswetgeving[11] situeert; en

- bovenal de intensieve voorbereiding van de nieuwe gedetailleerde uitvoeringsverordening ter vervanging van Verordening (EG) nr. 820/2008 en van het besluit ter vervanging van Besluit (EG) nr. 4333/2008 vanaf april 2010.

De teksten werden opgesteld tijdens acht vergaderingen van het regelgevend comité voor de beveiliging van de luchtvaart, waarin alle lidstaten plus Noorwegen, IJsland en Zwitserland zijn vertegenwoordigd, tijdens acht vergaderingen van de adviesgroep van belanghebbenden inzake luchtvaartbeveiliging, waarin bedrijfsorganisaties uit de sectoren luchthavens, luchtvaartmaatschappijen, goederenluchtvaart en piloten zijn vertegenwoordigd, en tijdens een aantal specifieke vergaderingen van werkgroepen waarbij zowel de lidstaten als het bedrijfsleven waren betrokken. Er vonden ook afzonderlijke, gerichte vergaderingen plaats over de kwestie van vloeibare explosieven.

3. Detaillering en wijziging

Wat de specifieke verwezenlijkingen betreft, was het toevoegen van nieuwe bijzonderheden aan bestaande bepalingen een relatief klein onderdeel van het wetgevingsprogramma in 2008. Alleen Verordening (EG) nr. 23/2008 inzake Threat Image Projection (TIP) werd in het begin van het jaar gepubliceerd; de bijbehorende werkzaamheden waren in 2007 voltooid. (TIP is een systeem dat elektronische beelden van gevaarlijke voorwerpen projecteert in bagage, om te helpen bij het opleiden van personeel en het behouden van de concentratie).

In de periode waarop dit verslag betrekking heeft, werd de wetgeving inzake beveiliging van de luchtvaart twee keer aangepast, een keer om een geplande bepaling te schrappen en een tweede keer om een nieuwe vrijstelling te verlenen. De schrapping, in Verordening (EG) nr. 358/2008, had betrekking op de geplande beperking van de omvang van handbagage naar aanleiding van de bedreiging met vloeibare explosieven in augustus 2006, die vervolgens als nodeloos restrictief werd beoordeeld, terwijl de nieuwe vrijstelling betrekking had op belastingvrije goederen die in zes Kroatische luchthavens worden gekocht; deze goederen werden opgenomen in de lijst in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 820/2008, waardoor ze in transferpunten in de EU kunnen worden aanvaard.

4. Wijziging van het rechtsinstrument

Naar aanleiding van een rechtszaak over de toegang tot informatie[12] heeft de Commissie de elementen van de wetgeving inzake beveiliging van de luchtvaart die eerst niet openbaar waren gemaakt, opnieuw beoordeeld.

De Commissie besloot een nieuwe verordening te publiceren die in het Publicatieblad werd bekendgemaakt, waardoor het publiek gemakkelijker toegang kreeg tot de informatie, en met name tot bijzonderheden over verboden artikelen.

5. Nieuw kader en uitvoeringspakket

Verreweg de meeste tijd en inspanningen van de lidstaten, het bedrijfsleven en de Commissie met betrekking tot wetgevende ontwikkelingen, hadden hierop betrekking. De nieuwe kaderverordening, Verordening (EG) nr. 300/2008, waarbij Verordening (EG) nr. 2320/2002 in april 2010 wordt ingetrokken, is gepubliceerd in maart 2008. Het werk aan het tweede en derde niveau van de uitvoeringsregels en aan de nieuwe inspectieteksten was aan het eind van het jaar ver gevorderd.

Op het tweede niveau[13] wordt het kader uitgewerkt door, onder meer, een opsomming te geven van technieken voor beveiligingsonderzoeken die kunnen worden toegepast op passagiers, bagage of goederen, categorieën van verboden voorwerpen en criteria voor regelingen met derde landen. Op basis van de positieve resultaten van tests (zie deel 3) had de Commissie oorspronkelijk voorgesteld om in het kader bepalingen op te nemen die het gebruik van lichaamsscanners mogelijk maken, onder nog vast te stellen voorwaarden. Het Europees Parlement was evenwel van mening dat eerst een aantal vragen over mensenrechten, gezondheid en gegevensbescherming moesten worden beantwoord alvorens dit kon worden toegestaan. De Commissie heeft de ontwerpwetgeving dienovereenkomstig gewijzigd om, in afwachting van verder onderzoek, deze mogelijkheid te schrappen.

Op het derde niveau worden de uitvoeringseisen vastgesteld en wordt de kwestie van te lastige bepalingen op sommige gebieden van de huidige wetgeving en beveiligingshiaten op andere gebieden aangepakt. Onder meer de volgende punten werden besproken: mogelijke wijzigingen van eisen inzake doorzoeking en controle van luchtvaartuigen, het opheffen van de eis dat alle luchtvaartmaatschappijen beveiligingsprogramma’s ter goedkeuring moeten indienen bij de lidstaten, het opstellen van een geactualiseerde lijst van verboden voorwerpen waarover internationaal overeenstemming is bereikt, het ontwikkelen van meer gedetailleerde regels voor catering- en schoonmaakbenodigdheden en het opstellen van beleid voor de rekrutering en opleiding van personeel.

DEEL DRIE

TESTS, STUDIES, PROEFPROJECTEN

1. Tests

De lidstaten mogen op elk ogenblik nieuwe apparatuur en methoden testen voor zover deze in overeenstemming met bestaande wetgevingseisen worden gebruikt. Als in het kader van tests deze eisen worden vervangen door nieuwe technische methoden of processen, moet eerst om goedkeuring van de Commissie worden gevraagd en moet de test tot maximaal dertig maanden worden beperkt.

In de loop van 2008 zijn een beperkt aantal tests uitgevoerd met millimetergolf- en terugverstrooiingslichaamscanners voor het screenen van personeel en passagiers, en met honden voor het onderzoeken van ruimbagage en vracht. Er zijn ook studies uitgevoerd naar de doeltreffendheid van het screenen van laptops in handbagage; momenteel moeten laptops uit de handbagage worden genomen.

Op basis van de resultaten van de tests met honden zijn de Commissie en de lidstaten overeengekomen dat wetgeving moet worden opgesteld waarin de voorwaarden voor het gebruik van honden zijn uiteengezet. De resultaten van de tests met laptops waren niet overtuigend, en deze tests zijn voorlopig dan ook stopgezet.

2. Studies

In deze periode werden in opdracht van de Commissie twee studies uitgevoerd, respectievelijk naar het gebruik van honden voor het onderzoeken van passagiers en goederen en naar de invloed van menselijke factoren op de onderzoeksprestaties. Zoals aanbevolen in deze studies zijn aan het hoofdstuk Opleiding van de nieuwe ontwerpwetgeving een aantal bepalingen toegevoegd, die in de werkgroepen aan bod zijn gekomen tijdens de bespreking van toekomstige bepalingen inzake het gebruik van honden.

3. Proefprojecten

Bovendien heeft de Commissie haar proefproject met betrekking tot een goederengegevensbank, die tot doel heeft de veilige bewegingen van luchtvracht te ondersteunen, afgerond. De Commissie beschouwde het project als succesvol en heeft het initiatief genomen om een verplichte gegevensbank op te zetten, te hosten en te beheren.

DEEL VIER

OVERLEG MET INTERNATIONALE INSTANTIES EN DERDE LANDEN

1. Algemeen

De Commissie neemt regelmatig deel aan besprekingen over de beveiliging van de luchtvaart met internationale instanties en derde landen, op bilaterale en multilaterale basis. Dit schept mogelijkheden om goede praktijken te delen, deskundigheid samen te brengen en universele oplossingen voor beveiligingsproblemen te vinden.

2. Internationale instanties

De Commissie neemt regelmatig deel aan vergaderingen van het AvSec-panel van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), waar zij papers presenteert en in nauwe samenwerking met andere leden strategieën ontwikkelt, waarbij momenteel sterk de nadruk wordt gelegd op het probleem van vloeistoffen. De Commissie heeft ook samengewerkt met bepaalde derde landen, hoofdzakelijk de VS, Canada en Australië, om een gezamenlijk standpunt in te nemen of gezamenlijke papers te presenteren aan de ICAO. De Gemeenschap heeft op bilaterale basis overeenstemming bereikt met de ICAO over een Memorandum van samenwerking inzake inspecties, teneinde de ICAO-inspecties in Europa, die al onder de nationale inspectieprogramma’s en het inspectieprogramma van de Commissie vallen, te beperken.

Ook in de Europese Burgerluchtvaartconferentie (ECAC) verloopt de samenwerking goed; de Commissie neemt deel aan vergaderingen van de technische werkgroep en de opleidingswerkgroep van de ECAC. De conclusies van deze groepen zijn, na verdere bespreking in het regelgevend comité, opgenomen in de ontwerp-uitvoeringswetgeving en het stappenplan inzake vloeistoffen.

3. Derde landen

De andere bilaterale inspanningen met derde landen vallen uiteen in twee grote categorieën: werkzaamheden betreffende toekomstige overeenkomsten inzake eenmalige beveiligingscontroles en voorbereidingen voor vrijstellingen van de vloeistofbeperkingen. De besprekingen over eenmalige beveiligingscontroles zijn het verst gevorderd met de VS, dat beveiligingsnormen toepast die even hoog zijn als die van de EU. In 2008 hebben de EU en de VS een groep voor samenwerking op vervoersgebied opgericht om aanverwante kwesties te bespreken en een gedetailleerde vergelijking op te stellen tussen de maatregelen die aan beide zijden van de Atlantische oceaan zijn opgesteld. Er zijn weinig grote verschillen en de lidstaten hebben aangegeven veel belang te hechten aan het bereiken van een overeenkomst. Er is al een protocol van kracht dat wederzijdse luchthaveninspecties mogelijk maakt. Twaalf nationale inspecteurs uit EU-lidstaten zijn door de Transport Security Administration (TSA) opgeleid om op te treden als waarnemers bij hun inspecties, en TSA-inspecteurs hebben onder dezelfde voorwaarden deelgenomen aan inspecties van de Commissie.

De Commissie heeft ook verdere vooruitgang geboekt op het vlak van overeenkomsten inzake belastingvrije vloeistoffen en heeft, zoals eerder vermeld, aanbevolen vrijstelling te verlenen voor belastingvrije goederen die in Kroatische luchthavens zijn gekocht. Ook met sommige andere derde landen is enige vooruitgang geboekt, maar deze voldeden niet tijdig aan alle vereisten om vóór eind 2008 een inspectiebezoek te kunnen plannen.

DEEL VIJF

FINANCIERING VAN DE LUCHTVAARTBEVEILIGING

De kwestie van de financiering van de luchtvaartbeveiliging is regelmatig ter sprake gekomen tijdens de besprekingen van beveiligingsmaatregelen in de luchtvaart. De lidstaten zijn in het algemeen van mening dat de luchtvaartsector deze kosten moet dragen en eventueel mag doorberekenen aan de passagiers, terwijl de sector en sommige leden van het Europees Parlement voorstander zijn van een grotere bijdrage van de lidstaten. In het kader van de vaststelling van de nieuwe Kaderverordening (EG) nr. 300/2008 heeft de Commissie een verslag[14] over dit thema opgesteld. Het doel hiervan is na te gaan welke beginselen de basis voor een toekomstig wetgevingsinitiatief kunnen vormen.

DEEL ZES

TOEKOMSTIGE WERKZAAMHEDEN

Het werkprogramma van de Commissie voor 2009 bevat de volgende elementen:

- de nieuwe uitvoeringswetgeving voltooien;

- betere manieren vinden om het hoofd te bieden aan bedreigingen met vloeibare explosieven;

- verder werken aan overeenkomsten inzake eenmalige beveiligingscontroles met derde landen;

- het inspectieprogramma voortzetten (en als waarnemer betrokken worden bij sommige inspecties in de VS);

- de lidstaten helpen bij het verbeteren en harmoniseren van hun nationale programma's voor kwaliteitscontrole;

- de resultaten van studies analyseren; en

- nagaan hoe luchtvaartbeveiliging het beste kan worden gefinancierd.

CONCLUSIE

Hoewel er in 2008 veel ontwikkelingen op wetgevingsgebied plaatsvonden, waren er weinig wijzingen in de wetgeving zelf. Dit gaf de lidstaten de gelegenheid om de in de voorbije jaren geboekte vooruitgang te consolideren, met name wat nieuwere bepalingen betreft, zoals die met betrekking tot vracht. Tezelfdertijd stelde de samenhang van de inspectieresultaten de Commissie in staat om zwakke punten te identificeren en de oorzaken daarvan te analyseren. Zij kon dan de nodige nieuwe wetgeving voorstellen of nagaan op welke gebieden in de toekomst studies moesten worden verricht of onderzoek moest worden gedaan. Rechtszaken hebben ertoe geleid dat veel meer aandacht werd besteed aan transparantie, communicatie met het publiek en het bieden van gelegenheid tot debat. Gelukkig werd de agenda niet verstoord door nieuwe pogingen tot terroristische aanslagen tegen Europese luchthavens of de ontdekking van nieuwe terroristische technieken die een bedreiging kunnen vormen voor de burgerluchtvaart.

De aanpak van de potentiële bedreiging van vloeibare explosieven heeft de internationale samenwerking en de banden met fabrikanten versterkt. Dit moet de weg vrijmaken voor een naadloze luchtvaartbeveiliging voor reizigers tussen continenten en tegelijk de wetgevers bewust maken van toekomstige technologische mogelijkheden.

In het algemeen was 2008 een jaar van veel hard werk en veel vooruitgang. Het was het jaar waarin de basis werd gelegd voor de luchtvaartbeveiliging in de komende tien jaar.

BIJLAGEInspecties van de Commissie op 31.12.2008, per lidstaat

Lidstaat | Aantal inspecties 1/2008 - 12/2008 (inclusief follow-upinspecties) | Totaal aantal inspecties 2004-2008 (inclusief follow-upinspecties) |

Oostenrijk | 0 | 6 |

België | 2 | 6 |

Bulgarije | 1 | 2 |

Cyprus | 0 | 4 |

Tsjechië | 1 | 4 |

Denemarken | 1 | 6 |

Estland | 0 | 3 |

Finland | 2 | 6 |

Frankrijk | 1 | 8 |

Duitsland | 2 | 10 |

Griekenland | 1 | 9 |

Hongarije | 1 | 3 |

Ierland | 0 | 5 |

Italië | 2 | 9 |

Letland | 0 | 3 |

Litouwen | 0 | 3 |

Luxemburg | 0 | 4 |

Malta | 0 | 2 |

Nederland | 2 | 6 |

Polen | 1 | 6 |

Portugal | 2 | 5 |

Roemenië | 1 | 2 |

Slowakije | 0 | 3 |

Slovenië | 1 | 7 |

Spanje | 1 | 4 |

Zweden | 1 | 6 |

Verenigd Koninkrijk | 3 | 10 |

Zwitserland[15] | 1 | 2 |

TOTAAL | 27 | 144 |

Inspecties van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 31.12.2008

EVA-land dat lid is van de EER | Aantal inspecties 1/2008 - 12/2008 (inclusief follow-upinspecties) | Totaal aantal inspecties 2004-2008 (inclusief follow-upinspecties) |

IJsland | 1 | 5 |

Noorwegen | 4 | 23 |

TOTAAL | 5 | 28 |

[1] PB L 355 van 30.12.2002, blz. 1.

[2] Verordening (EG) nr. 1486/2003 van de Commissie van 22 augustus 2003 tot vaststelling van procedures voor de inspecties van de Commissie op het gebied van de beveiliging van de burgerluchtvaart, PB L 213 van 23.8.2003, blz. 3.

[3] Verordening (EG) nr. 1217/2003 van de Commissie van Verordening (EG) nr. 1217/2003 van de Commissie van 4 juli 2003 tot vaststelling van gemeenschappelĳke specificaties voor nationale programma's voor de kwaliteitscontrole van de beveiliging van de burgerluchtvaart, PB L 169 van 8.7.2003, blz. 44.

[4] Verordening (EG) nr. 23/2008 van de Commissie van 11 januari 2008 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 622/2003 tot vaststelling van maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelĳke basisnormen op het gebied van de beveiliging van de luchtvaart, PB L 9 van 12.1.2008, blz. 12.

[5] Verordening (EG) nr. 358/2008 van de Commissie van 22 april 2008 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 622/2003 tot vaststelling van maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelĳke basisnormen op het gebied van de beveiliging van de luchtvaart, PB L 111 van 23.4.2008, blz. 5.

[6] Verordening (EG) nr. 820/2008 van de Commissie van 8 augustus 2008 houdende vaststelling van maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke basisnormen inzake luchtvaartbeveiliging, PB L 221 van 19.8.2008, blz. 8.

[7] Niet bekendgemaakt in het PB.

[8] Verordening (EG) nr. 622/2003 van de Commissie van 4 april 2003 tot vaststelling van maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelĳke basisnormen op het gebied van de beveiliging van de luchtvaart, PB L 89 van 5.4.2003, blz. 9.

[9] Verordening (EG) nr. 300/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2008, PB L 97 van 9.4.2008, blz. 72.

[10] Nu Verordening (EG) nr. 272/2009 van de Commissie van 2 april 2009 ter aanvulling van de in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 300/2008 van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde gemeenschappelijke basisnormen voor de beveiliging van de burgerluchtvaart, PB L 91 van 3.4.2009, blz. 7.

[11] Zaak C-345/06 voor het Europees Hof van Justitie, de zogenaamde Heinrich-zaak.

[12] Zie voetnoot 10.

[13] COM(2009) 30 definitief van 2.2.2009.

[14] De Commissie is bevoegd om in Zwitserland inspecties uit te voeren uit hoofde van een bilaterale overeenkomst tussen de EU en Zwitserland.