GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 20/95 door de Raad vastgesteld op 10 juli 1995 met het oog op de aanneming van Richtlijn 95/. . ./EG van het Europees Parlement en de Raad van . . . betreffende de rechtsbescherming van databanken (95/C 288/02)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, lid 2, en de artikelen 66 en 100 A,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (3),

1. Overwegende dat databanken thans niet in alle Lid-Staten door de geldende wetgeving voldoende worden beschermd; dat, waar deze bescherming bestaat, zij uiteenlopende kenmerken vertoont;

2. Overwegende dat die verschillen in de door de wetgeving der Lid-Staten geboden rechtsbescherming een rechtstreekse en negatieve invloed hebben op de werking van de interne markt voor databanken en inzonderheid op de vrijheid van natuurlijke en rechtspersonen om juridisch op gelijke voet in de gehele Gemeenschap goederen en diensten aan te bieden in verband met on-line-databanken; dat het gevaar bestaat dat die verschillen nog zullen toenemen wanneer de Lid-Staten nieuwe wettelijke bepalingen in hun wetgeving opnemen met betrekking tot dit onderwerp, dat in toenemende mate een internationale dimensie krijgt;

3. Overwegende dat de bestaande verschillen die de werking van de interne markt verstoren, dienen te worden opgeheven en dat het ontstaan van nieuwe verschillen moet worden voorkomen, terwijl verschillen die de werking van de interne markt en de ontwikkeling van een markt voor informatie binnen de Gemeenschap niet ongunstig beïnvloeden, ongemoeid kunnen blijven;

4. Overwegende dat de auteursrechtelijke bescherming van databanken in de Lid-Staten thans door de wetgeving of in de rechtsspraak op verschillende wijze wordt geboden, en dat dergelijke niet-geharmoniseerde intellectuele-eigendomsrechten tot gevolg kunnen hebben dat het vrije verkeer van goederen en diensten binnen de Gemeenschap wordt belemmerd zolang de wetgeving van de Lid-Staten blijft verschillen wat betreft de omvang en de voorwaarden van de bescherming;

5. Overwegende dat het auteursrecht een geschikte vorm is van exclusieve rechten voor de makers van databanken;

6. Overwegende evenwel dat er, zolang er in de Lid-Staten geen geharmoniseerde regelgeving of rechtspraak inzake oneerlijke mededinging bestaat, naast de auteursrechtelijke bescherming andere maatregelen nodig zijn om te verhinderen dat de inhoud van een databank zonder toestemming opgevraagd en/of hergebruikt wordt;

7. Overwegende dat de totstandbrenging van databanken aanzienlijke menselijke technische en financiële inspanningen kan vergen, terwijl zij kunen worden gekopieerd of geraadpleegd voor een fractie van de kosten die moeten worden besteed om deze produkten zelfstandig te ontwikkelen;

8. Overwegende dat het onder toestemming opvragen en/of hergebruiken van de inhoud van een databank een handeling is die bijzonder ernstige economische en technische gevolgen kan hebben;

9. Overwegende dat de databanken een essentiële rol spelen bij de ontwikkeling van een informatiemarkt in de Gemeenschap; dat zij kunnen worden gebruikt in een groot aantal sectoren;

10. Overwegende dat de hoeveelheid informatie die jaarlijks in alle sectoren van handel en industrie wordt voortgebracht en verwerkt, zowel in als buiten de Gemeenschap exponentieel groeit en er in verband hiermee in alle Lid-Staten geïnvesteerd moet worden in geavanceerde informatiebeheersystemen;

11. Overwegende dat er thans zowel tussen de Lid-Staten onderling als tussen de Gemeenschap en de belangrijkste databankproducerende derde landen een ernstige wanverhouding bestaat wat betreft het niveau van de investeringen;

12. Overwegende dat dergelijke investeringen in moderne systemen voor de opslag en verwerking van informatie niet zullen plaatsvinden in de Gemeenschap zolang er geen regeling is voor een stabiele en eenvormige bescherming van de rechten van fabrikanten van databanken;

13. Overwegende dat deze richtlijn de bescherming verzekert van verzamelwerken, ook wel compilaties genoemd, waarin werken, gegevens of andere elementen onder meer door elektronische, elektromagnetische of opto-elektronische verwerking of met analoge methode geordend, opgeslagen en nageslagen worden;

14. Overwegende dat de bij deze richtlijn toegekende bescherming uitgebreid moet worden tot niet-elektronische databanken;

15. Overwegende dat het enige criterium om te bepalen of een databank in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming moet zijn dat zij door de keuze of de rangschikking van haar inhoud een eigen intellectuele schepping van de auteur vormt; dat deze bescherming betrekking heeft op de structuur van de databank;

16. Overwegende dat bij de vaststelling of een databank in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming geen andere criteria mogen worden gehanteerd dan oorspronkelijkheid in de zin van intellectuele schepping van de auteur; dat met name geen kwalitatieve of esthetische criteria mogen worden toegepast;

17. Overwegende dat onder de term databank moet worden verstaan iedere verzameling van literaire, artistieke, muzikale of andersoortige werken, of van enig ander materiaal, zoals tekst, geluid, beeld, cijfers, feiten, gegevens; dat het moet gaan om verzamelingen van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk toegankelijk; dat dit betekent dat de vastlegging van een audiovisueel, cinematografisch, literair of muzikaal werk als zodanig niet binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn valt;

18. Overwegende dat deze richtlijn geen afbreuk doet aan de vrijheid van de makers om te bepalen of en hoe zij toestaan dat hun werken in een databank worden opgenomen, met name of hun toestemming al dan niet exclusief is; dat de bescherming van databanken door het recht sui generis de bestaande rechten op de inhoud ervan onverlet laat en dat, met name wanneer een auteur of een houder van een naburig recht toestaat dat ingevolge een niet-exclusieve licentieovereenkomst bepaalde van zijn werken of van zijn prestaties in een databank worden opgenomen, een derde deze werken of prestaties met de vereiste toestemming van de auteur of de houder van het naburige recht kan gebruiken zonder dat de fabrikant van de databank hem diens recht sui generis kan tegenwerpen, op voorwaarde dat het geen opvraging of hergebruik uit de databank betreft;

19. Overwegende dat de compilatie van verscheidene vastleggingen van muziekuitvoeringen op een CD normaliter niet binnen het toepassingsgebied van de richtlijn valt, niet alleen omdat zij als compilatie niet aan de voorwaarden voldoet om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen, maar ook omdat er geen investeringen mee gemoeid zijn die belangrijk genoeg zijn om aanspraak te geven op het recht sui generis;

20. Overwegende dat de bij deze richtlijn toegekende bescherming ook kan gelden voor de voor de werking en de raadpleging van sommige databanken noodzakelijke onderdelen, zoals de thesaurus en de indexeringssystemen;

21. Overwegende dat de in deze richtlijn vastgelegde bescherming betrekking heeft op databanken waarin werken, gegevens of andere elementen systematisch of methodisch geordend zijn; dat dit materiaal niet op een materieel geordende wijze hoeft te zijn opgeslagen;

22. Overwegende dat elektronische databanken in de zin van deze richtlijn ook dragers als CD-ROM en CD-I omvatten;

23. Overwegende dat onder de term databank niet de bij de totstandbrenging of de werking van de databank gebruikte computerprogramma's mogen worden begrepen, die beschermd worden door Richtlijn 91/250/EEG van de Raad van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's (4);

24. Overwegende dat ter zake van auteursrecht en naburige rechten de verhuur en uitlening van databanken uitsluitend geregeld zijn bij Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november 1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op de gebied van intellectuele eigendom (5);

25. Overwegende dat de duur van het auteursrecht al geregeld is bij Richtlijn 93/98/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende de harmonisatie van de beschermingsduur van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten (6);

26. Overwegende dat door respectievelijk auteursrecht en naburige rechten beschermde werken en prestaties die in een databank zijn opgenomen het voorwerp blijven van deze exclusieve rechten en niet zonder toestemming van de rechthebbende of diens rechtopvolgers in de databank mogen worden opgenomen of daaruit mogen worden opgevraagd;

27. Overwegende dat het auteursrecht en de naburige rechten op respectievelijk de werken en prestaties die aldus in een databank zijn opgenomen, onverlet worden gelaten door het bestaan van een afzonderlijk recht op de keuze of rangschikking van die werken en prestatie in de databank;

28. Overwegende dat het morele recht van de natuurlijke persoon die de databank tot stand heeft gebracht, berust bij de maker en wordt uitgeoefend in overeenstemming met het recht van de Lid-Staten en de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst; dat het morele recht buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn valt;

29. Overwegende dat het de Lid-Staten vrijstaat de regeling vast te stellen die van toepassing is op de maker in dienstbetrekking; dat derhalve niets in deze richtlijn de Lid-Staten belet in hun wetgeving te bepalen dat, indien een databank door een werknemer in het kader van zijn dienstbetrekking of in opdracht van de werkgever werd gemaakt, de werkgever bij uitsluiting bevoegd is alle vermogensrechten met betrekking tot die databank uit te oefenen, tenzij bij overeenkomst anders werd bepaald;

30. Overwegende dat de exclusieve rechten van de maker ook het recht moeten omvatten om te bepalen op welke wijze en door wie zijn werk wordt geëxploiteerd, en met name om toezicht uit te oefenen op de beschikbaarheid van zijn werk voor onbevoegden;

31. Overwegende dat de auteursrechtelijke bescherming van databanken zich ook uitstrekt tot het op andere wijze dan door verspreiding van kopieën ter beschikking stellen van databanken;

32. Overwegende dat de Lid-Staten ervoor moeten zorgen, wat betreft de handelingen waarvoor toestemming nodig is, hun nationaal recht althans wat de inhoud betreft aan deze richtlijn aan te passen;

33. Overwegende dat on-line-databanken onder het begrip dienstverrichting vallen en er in dat geval geen sprake is van uitputting van het recht van verspreiding; dat dit ook geldt voor door de gebruiker van deze dienst met toestemming van de rechthebbende gemaakte materiële kopieën van zo'n databank; dat een CD-ROM of CD-I een materiële drager, dus een handelsprodukt is, waar de intellectuele eigendom op vastgelegd is, en elke on-line-verrichting daarentegen een handeling is waarvoor, voor zover het auteursrecht zulks bepaalt, toestemming nodig is;

34. Overwegende echter dat wanneer de rechthebbende erin heeft toegestemd een kopie van de databank aan een gebruiker ter beschikking te stellen, hetzij via een on-line-dienst, hetzij via een andere vorm van verspreiding, die rechtmatige gebruiker zich toegang moet kunnen verschaffen tot de databank en deze moet kunnen gebruiken in overeenstemming met de doeleinden en de gebruikswijzen die zijn vastgesteld in de overeenkomst met de rechthebbende, zelfs indien voor die toegang en dat gebruik handelingen moeten worden verricht die normaliter aan beperkingen onderworpen zijn;

35. Overwegende dat het in deze richtlijn beoogde auteursrecht alleen van toepassing is op de keuze of de rangschikking van het in een databank vervatte materiaal, en dat daarom een lijst worden vastgesteld van uitzonderingen op de handelingen waarvoor toestemming nodig is; dat in bepaalde gevallen de Lid-Staten de vrijheid moet worden gelaten deze uitzonderingen vast te stellen; dat zij van deze vrijheid evenwel alleen gebruik kunnen maken in overeenstemming met de Berner Conventie en voor zover de uitzonderingen de structuur van de databank betreffen; dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen uitzonderingen ter zake van privégebruik en de reproduktie voor particuliere doeleinden, die betrekking heeft op nationale wetgeving van sommige Lid-Staten inzake heffingen op blanco dragers of opneemapparaten;

36. Overwegende dat de term "wetenschappelijk onderzoek'' in de zin van deze richtlijn zowel op de natuurwetenschappen als op de menswetenschappen betrekking heeft;

37. Overwegende dat deze richtlijn artikel 10, lid 1, van de Berner Conventie onverlet laat;

38. Overwegende dat de fabrikanten van databanken als gevolg van het toenemend gebruik van digitale technologie het gevaar lopen dat de inhoud van hun databank zonder hun toestemming met elektronische middelen rechtstreeks wordt gekopieerd en bewerkt om een databank met identieke inhoud samen te stellen, zonder dat daarbij een auteursrecht op de rangschikking van de inhoud van hun databank wordt geschonden;

39. Overwegende dat de onderhavige richtlijn niet alleen de bescherming beoogt van het auteursrecht op de originele keuze of rangschikking van de inhoud van databanken, maar ook van de fabrikanten van databanken tegen onrechtmatige toeëigening van de resultaten van de financiële en professionele investeringen om de inhoud te verkrijgen en te verzamelen, door de gehele databank of substantiële delen ervan te beschermen tegen bepaalde handelingen die door de gebruiker of een concurrent worden verricht;

40. Overwegende dat dit recht sui generis ten doel heeft om, voor de beperkte duur van het recht, een investering in de verkrijging, controle of presentatie van de inhoud van een databank te beschermen; dat deze investering een kwestie kan zijn van geld en/of tijd, moeite en energie;

41. Overwegende dat het recht sui generis ten doel heeft de fabrikant van een databank de mogelijkheid te geven te verhinderen dat de inhoud van die databank in zijn geheel of voor een substantieel deel zonder zijn toestemming opgevraagd en/of hergebruikt wordt; dat de fabrikant van een databank degene is die het initiatief neemt tot en het risico draagt van de investeringen; dat dit met name toeleveranciers uitsluit van de definitie van fabrikant;

42. Overwegende dat het bijzondere recht om opvraging en/of hergebruik zonder toestemming te verhinderen, handelingen betreft waarmee de gebruiker zijn legitime rechten te buiten gaat en die aldus afbreuk doen aan de investering; dat het recht om opvraging en/of hergebruik van de inhoud of een substantieel deel ervan te verbieden, niet alleen gericht is tegen de fabricage van een parasiterend concurrerend produkt, maar ook tegen de gebruiker die door zijn handelingen in kwantitatief of kwalitatief opzicht aanzienlijke schade berokkent aan de investeringen;

43. Overwegende dat door on-line-transmissie het recht om hergebruik te verbieden niet wordt uitgeput ten aanzien van de databank, noch ten aanzien van een materiële kopie van de databank of een deel ervan, die door de ontvanger met instemming van de rechthebbende is gemaakt;

44. Overwegende dat, wanneer de inhoud van een databank niet in beeld kan worden gebracht zonder die inhoud of een substantieel deel ervan permanent of tijdelijk op een andere drager over te brengen, hiervoor de toestemming van de rechthebbende vereist is;

45. Overwegende dat het recht om opvraging en/of hergebruik zonder toestemming te verbieden geen uitbreiding vormt van de auteursrechtelijke bescherming tot blote feiten of gegevens;

46. Overwegende dat het bestaan van een recht om de opvraging en/of het hergebruik te verbieden van het geheel of een substantieel deel van werken, gegevens of elementen uit een databank geen aanleiding mag zijn om een nieuw recht in het leven te roepen met betrekking tot die werken, gegevens of elementen zelf;

47. Overwegende dat, teneinde de mededinging tussen de leveranciers van produkten en diensten op de informatiemarkt te bevorderen, het recht sui generis niet zodanig mag worden uitgeoefend dat misbruik van machtspositie daardoor in de hand wordt gewerkt, met name niet waar het betreft de schepping en verspreiding van nieuwe produkten en diensten met een toegevoegde intellectuele, documentaire, technische, economische of commericiële waarde; dat deze richtlijn derhalve de toepassing van het communautaire en nationale mededingingsrecht onverlet laat;

48. Overwegende dat de doelstelling van deze richtlijn, namelijk de verwezenlijking van een passend en eenvormig beschermingsniveau van databanken als middel om de vergoeding van fabrikanten van databanken te waarborgen, verschilt van de doelstellingen van Richtlijn 95/. . ./EG van het Europees Parlement en de Raad van . . . betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (7), te weten de waarborg van het vrije verkeer van persoonsgebonden gegevens op basis van geharmoniseerde voorschriften ter bescherming van de grondrechten en inzonderheid het recht op eerbiediging van het privéleven zoals dat is erkend in artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden; dat de bepalingen van deze richtlijn de wetgeving inzake gegevensbescherming onverlet laten;

49. Overwegende dat, niettegenstaande het recht om opvraging en/of hergebruik van een databank of een substantieel deel ervan te verbieden, bepaald moet worden dat de fabrikant van een databank of zijn rechtsopvolger de rechtmatige gebruiker niet kan verhinderen niet-substantiële delen op te vragen en/of te hergebruiken; dat die gebruiker echter geen ongerechtvaardigde schade mag berokkenen aan de rechtmatige belangen van de houder van het recht sui generis, noch aan die van de houder van een auteursrecht of een naburig recht op in die databank opgenomen werken of prestaties;

50. Overwegende dat het wenselijk is de Lid-Staten de mogelijkheid te geven te voorzien in uitzonderingen op het recht om opvraging en/of hergebruik van een substantieel deel van de inhoud van een databank te verhinderen wanneer het gaat om opvraging voor particuliere doeleinden, ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek en wanneer het gaat om opvraging en/of hergebruik voor de openbare veiligheid of het goede verloop van een administratieve of gerechtelijke procedure; dat het van belang is dat deze handelingen de exclusieve exploitatierechten van de fabrikant op de databank onverlet laten en zonder commercieel oogmerk worden verricht;

51. Overwegende dat wanneer de Lid-Staten gebruik maken van de mogelijkheid om de rechtmatige gebruiker van een databank te machtigen een substantieel deel van de inhoud ervan op te vragen ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek, zij deze machtiging kunnen beperken tot bepaalde categorieën instellingen voor onderwijs of wetenschappelijk onderzoek;

52. Overwegende dat de Lid-Staten, waar een specifieke nationale wetgeving reeds voorziet in een recht dat verwant is met het bij deze richtlijn vastgestelde recht sui generis, de traditioneel bij die wetgeving toegestane uitzonderingen op dat recht kunnen handhaven;

53. Overwegende dat op de fabrikant van de databank de bewijslast rust ten aanzien van de datum waarop de fabricage werd voltooid;

54. Overwegende dat op de fabrikant van de databank de bewijslast rust dat aan alle criteria is voldaan om te kunnen concluderen dat een aanzienlijke wijziging van de inhoud van een databank als een nieuwe belangrijke investering beschouwd moet worden;

55. Overwegende dat ook een grondige controle van de inhoud van de databank kan gelden als een nieuwe belangrijke investering die een nieuwe beschermingstermijn doet ingaan;

56. Overwegende dat het recht om opvraging en/of hergebruik zonder toestemming te verhinderen niet van toepassing is op databanken waarvan de fabrikant onderdaan is van of zijn gewone verblijfplaats heeft in een derde land, en evenmin op databanken die zijn gemaakt door rechtspersonen die niet in een Lid-Staat gevestigd zijn in de zin van het Verdrag, tenzij dat derde land een vergelijkbare bescherming biedt voor databanken die zijn gemaakt door personen die onderdaan van een Lid-Staat zijn of hun gewone verblijfplaats op het grondgebied van de Gemeenschap hebben;

57. Overwegende dat de Lid-Staten, naast de in hun wetgeving bestaande middelen tot handhaving in verband met schending van het auteursrecht of andere rechten, moeten voorzien in passende sancties wanneer de inhoud van een databank zonder toestemming opgevraagd en/of hergebruikt wordt;

58. Overwegende dat, naast de bij deze richtlijn verleende bescherming van de structuur van de databank door het auteursrecht en van de inhoud ervan door het recht sui generis om opvraging en/of hergebruik zonder toestemming te verhinderen, de overige wettelijke bepalingen van de Lid-Staten betreffende de levering van goederen en diensten in de sector databanken van toepassing blijven;

59. Overwegende dat de toepassing op uit audiovisuele werken samengestelde databanken, van de in een Lid-Staat eventueel wettelijk erkende regels inzake de uitzending van audiovisuele programma's, door deze richtlijn onverlet wordt gelaten;

60. Overwegende dat sommige Lid-Staten momenteel een auteursrechtelijke regeling hebben voor de bescherming van databanken die niet voldoen aan de criteria voor auteursrechtelijke bescherming op grond van deze richtlijn; dat zelfs al komen die databanken in aanmerking voor bescherming door het in de richtlijn neergelegde recht om te verhinderen dat de inhoud ervan zonder toestemming opgevraagd en/of hergebruikt wordt, de duur van die rechtsbescherming aanzienlijk korter is dan die van de thans geldende nationale bescherming; dat harmonisatie van de criteria die gehanteerd worden om uit te maken of een databank auteursrechtelijke bescherming zal genieten, niet tot gevolg kan hebben dat de huidige beschermingsduur voor de houders van de bedoelde rechten wordt verkort; dat daartoe in een uitzondering moet worden voorzien; dat de gevolgen van de uitzondering beperkt moeten blijven tot het grondgebied van de betrokken Lid-Staten,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I TOEPASSINGSGEBIED

Artikel 1

Toepassingsgebied

1. Deze richtlijn betreft de rechtsbescherming van databanken in ongeacht welke vorm.

2. In deze richtlijn wordt verstaan onder "databank'', een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend, en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk.

3. De bescherming van deze richtlijn geldt niet voor computerprogramma's gebruikt bij de totstandbrenging of de werking van met elektronische middelen toegankelijke databanken.

Artikel 2

Beperkingen van het toepassingsgebied

Deze richtlijn geldt onverminderd de communautaire voorschriften betreffende:

a) de rechtsbescherming van computerprogramma's;

b) het verhuur- en het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van de intellectuele eigendom;

c) de beschermingsduur van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten.

HOOFDSTUK II AUTEURSRECHT

Artikel 3

Voorwerp van bescherming

1. Volgens deze richtlijn worden databanken die door de keuze of de rangschikking van de stof een eigen intellectuele schepping van de maker vormen, als zodanig door het auteursrecht beschermd. Er worden geen andere criteria toegepast om te bepalen of ze voor die bescherming in aanmerking komen.

2. De auteursrechtelijke bescherming van databanken in deze richtlijn betreft niet de inhoud van die databanken en doet geen afbreuk aan de rechten die op die inhoud blijven bestaan.

Artikel 4

Auteurschap

1. De maker van een databank is de natuurlijke persoon of de groep van natuurlijke personen die de databank heeft gemaakt, of, indien de wetgeving van de Lid-Staat zulks toestaat, de rechtspersoon die door de wetgeving als rechthebbende wordt aangemerkt.

2. Indien collectieve werken door de wetgeving van een Lid-Staat worden erkend, is de auteursrechthebbende tevens houder van het vermogensrecht.

3. Indien een databank door natuurlijke personen gezamenlijk is gemaakt, zijn die personen gezamenlijk houder van de exclusieve rechten.

Artikel 5

Handelingen waarvoor toestemming nodig is

De maker van een databank heeft met betrekking tot de voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komende uitdrukkingswijze het exclusieve recht om te verrichten of toe te staan:

a) de permanente of tijdelijke reproduktie, geheel of gedeeltelijk, met ieder middel en in iedere vorm;

b) de vertaling, bewerking, schikking en iedere andere verandering;

c) iedere vorm van openbare verspreiding van de databank of van kopieën daarvan. De eerste verkoop in de Gemeenschap van een kopie van de databank door de rechthebbende of met diens toestemming leidt tot uitputting van het recht om controle uit te oefenen op de doorverkoop van die kopie in de Gemeenschap;

d) elke mededeling, voorstelling of demonstratie voor het publiek;

e) elke reproduktie, verspreiding, mededeling, voorstelling of demonstratie voor het publiek, van de resultaten van de onder b) vermelde handelingen.

Artikel 6

Uitzonderingen op de handelingen waarvoor toestemming nodig is

1. De rechtmatige gebruiker van een databank of kopieën daarvan kan zonder toestemming van de maker van de databank alle in artikel 5 bedoelde handelingen verrichten die noodzakelijk zijn om toegang te krijgen tot en normaal gebruik te maken van de inhoud van de databank. Voor zover de rechtmatige gebruiker toestemming heeft om slechts een deel van de databank te gebruiken, geldt dit lid slechts voor dat deel.

2. In de volgende gevallen kunnen de Lid-Staten de in artikel 5 bedoelde rechten beperken:

a) wanneer het een reproduktie voor particuliere doeleinden van een niet-elektronische databank betreft;

b) wanneer het een gebruik betreft alleen ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek, en voor zover door het niet-commerciële doel gerechtvaardigd;

c) wanneer het een gebruik betreft voor de openbare veiligheid of het goede verloop van een administratieve of gerechtelijke procedure;

d) onverminderd het bepaalde onder a), b) en c), wanneer het gaat om andere, door de betrokken Lid-Staat traditioneel toegestane uitzonderingen op het auteursrecht.

3. In overeenstemming met de bepalingen van de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst mag dit artikel niet zodanig uitgelegd worden dat de toepassing ervan ongerechtvaardigd nadeel voor de rechtmatige belangen van de rechthebbende oplevert of het normale gebruik van de databank schaadt.

HOOFDSTUK III RECHT SUI GENERIS

Artikel 7

Voorwerp van de bescherming

1. De Lid-Staten voorzien in een recht voor de fabrikant van een databank, waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud getuigt van een in kwalitatief of kwantitatief opzicht aanzienlijke investering, om de opvraging en of het hergebruik van het geheel of een in kwalitatief of kwantitatief opzicht substantieel deel van die inhoud te verbieden.

2. In dit hoofdstuk wordt:

a) onder "opvraging'' verstaan, het permanent of tijdelijk overbrengen van de inhoud van een databank of een substantieel deel ervan op een andere drager, ongeacht op welke wijze en in welke vorm;

b) onder "hergebruik'' verstaan, elke vorm van het aan het publiek ter beschikking stellen van de inhoud van een databank of een substantieel deel ervan, door verspreiding van kopieën, verhuur, on-line-transmissie of in een andere vorm. De eerste verkoop in de Gemeenschap van een kopie van een databank door de rechthebbende of met diens toestemming leidt tot uitputting van het recht om controle uit te oefenen op de doorverkoop van die kopie in de Gemeenschap;

c) openbare uitlening niet als opvraging of hergebruik beschouwd.

3. Dit recht kan overgedragen, afgestaan of contractueel in licentie worden gegeven.

4. Het in lid 1 bedoelde recht geldt ongeacht de mogelijkheid dat die databank door het auteursrecht dan wel door andere rechten beschermd wordt. Het geldt bovendien ongeacht de mogelijkheid dat de inhoud van die databank door het auteursrecht dan wel door andere rechten beschermd wordt. De bescherming van databanken door het in lid 1 bedoelde recht laat de bestaande rechten op de inhoud ervan onverlet.

5. Het herhaald en systematisch opvragen en/of hergebruiken van niet-substantiële delen van de inhoud van de databank, in strijd met een normale exploitatie van die databank of waardoor ongerechtvaardigde schade wordt berokkend aan de rechtmatige belangen van de fabrikant van de databank, zijn niet toegestaan.

Artikel 8

Rechten en verplichtingen van de rechtmatige gebruiker

1. De fabrikant van een databank die op enigerlei wijze aan het publiek ter beschikking is gesteld, mag de rechtmatige gebruiker van die databank niet verhinderen in kwalitatief of kwantitatief opzicht niet-substantiële delen van de inhoud ervan voor welk doel dan ook op te vragen en/of te hergebruiken. Voor zover de rechtmatige gebruiker toestemming heeft om slechts een deel van de databank op te vragen en/of te hergebruiken, geldt dit lid slechts voor dat deel.

2. De rechtmatige gebruiker van een databank die op enigerlei wijze aan het publiek ter beschikking is gesteld, mag geen handelingen verrichten die in strijd zijn met een normale exploitatie van de databank of waardoor ongerechtvaardigde schade wordt berokkend aan de rechtmatige belangen van de fabrikant van de databank.

3. De rechtmatige gebruiker van een databank die op enigerlei wijze aan het publiek ter beschikking is gesteld, mag de houder van een auteursrecht of een naburig recht op in die databank vervatte werken of prestaties geen nadeel berokkenen.

Artikel 9

Uitzonderingen op het recht sui generis

De Lid-Staten kunnen bepalen dat de rechtmatige gebruiker van een niet-elektronische databank die op enigerlei wijze aan het publiek ter beschikking is gesteld, in de navolgende gevallen zonder toestemming van de fabrikant een substantieel deel van de inhoud ervan kan opvragen en/of hergebruiken:

a) opvraging voor particuliere doeleinden van de inhoud van een niet-elektronische databank;

b) opvraging ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek, met bronvermelding en voor zover door het niet-commerciële doel gerechtvaardigd;

c) opvraging en/of hergebruik voor de openbare veiligheid of het goede verloop van een administratieve of gerechtelijke procedure.

Artikel 10

Duur van de bescherming

1. Het in artikel 7 vastgelegde recht gaat in op het tijdstip waarop de fabricage van de databank is voltooid. Het verstrijkt 15 jaar na 1 januari van het jaar volgende op de datum van de voltooiing.

2. Ten aanzien van een databank die vóór het verstrijken van de in lid 1 gestelde termijn op enigerlei wijze ter beschikking van het publiek is gesteld, verstrijkt de beschermingstermijn 15 jaar na 1 januari van het jaar volgende op de datum waarop de databank voor het eerst ter beschikking van het publiek werd gesteld.

3. Elke in kwalitatief of kwantitatief opzicht aanzienlijke wijziging van de inhoud van een databank, met name elke belangrijke wijziging ingevolge opeenvolgende toevoegingen, weglatingen of wijzigingen, die getuigt van een in kwalitatief of kwantitatief opzicht nieuwe belangrijke investering, doet voor de door die investering ontstane databank een nieuwe beschermingstermijn ingaan.

Artikel 11

Beschermingsgerechtigden uit hoofde van het recht sui generis

1. Het in artikel 7 bedoelde recht geldt voor databanken waarvan de fabrikant of zijn rechtsopvolger onderdaan van een Lid-Staat is of zijn gewone verblijfsplaats op het grondgebied van de Gemeenschap heeft.

2. Lid 1 is eveneens van toepassing op de vennootschappen en ondernemingen die overeenkomstig de wetgeving van een Lid-Staat opgericht zijn en die hun statutaire zetel, hoofdbestuur of hoofdvestiging binnen de Gemeenschap hebben; indien een dergelijke vennootschap of onderneming echter alleen haar statutaire zetel op het grondgebied van de Gemeenschap heeft, moeten haar werkzaamheden een daadwerkelijke en duurzame band hebben met de economie van een Lid-Staat.

3. De Raad sluit op voorstel van de Commissie overeenkomsten waarbij het in artikel 7 bedoelde recht wordt uitgebreid tot databanken uit derde landen die niet onder de leden 1 en 2 vallen. De duur van de op deze wijze aan databanken verleende bescherming kan niet langer zijn dan de beschermingsduur van artikel 10.

HOOFDSTUK IV GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

Artikel 12

Sancties

De Lid-Staten voorzien in passende sancties in verband met schendingen van de in deze richtlijn vastgelegde rechten.

Artikel 13

Verdere toepassing van andere wettelijke bepalingen

De bepalingen van deze richtlijn doen geen afbreuk aan de wetgeving betreffende het auteursrecht, naburige rechten of andere rechten of verplichtingen ten aanzien van in een databank opgenomen gegevens, werken of andere elementen, octrooien, merken, tekeningen en modellen, de bescherming van nationaal erfgoed, het kartelrecht en het recht inzake oneerlijke mededinging, bedrijfsgeheimen, veiligheid, vertrouwelijkheid, bescherming van persoonsgegevens en van de persoonlijke levenssfeer, de toegang tot publieke documenten en het overeenkomstenrecht.

Artikel 14

Toepassing in de tijd

1. De bescherming van deze richtlijn ten aanzien van het auteursrecht geldt ook voor databanken van vóór de in artikel 16, lid 1, bedoelde datum, die op dat tijdstip voldoen aan de in deze richtlijn gestelde voorwaarden voor de bescherming van databanken door het auteursrecht.

2. In afwijking van lid 1 heeft deze richtlijn, wanneer een databank die op het tijdstip van bekendmaking van deze richtlijn in een Lid-Staat door een auteursrechtelijke regeling beschermd wordt, niet voldoet aan de in artikel 3, lid 1, bedoelde criteria om in aanmerking te komen voor bescherming door het auteursrecht, niet tot gevolg dat in de Lid-Staat de uit deze regeling voortvloeiende beschermingsduur wordt verkort.

3. De bescherming uit hoofde van deze richtlijn ten aanzien van het in artikel 7 bedoelde recht geldt ook voor databanken die voltooid zijn in de 15 jaar voorafgaand aan de in artikel 16, lid 1, bedoelde datum en die op dat tijdstip voldoen aan de in artikel 7 gestelde voorwaarden.

4. De in de leden 1 en 3 bedoelde bescherming doet geen afbreuk aan handelingen die zijn verricht en rechten die zijn verkregen vóór de in die leden bedoelde datum.

5. Voor databanken die in de 15 jaar voorafgaand aan de in artikel 16, lid 1, bedoelde datum voltooid zijn, verstrijkt de duur van de bescherming die door het in artikel 7 bedoelde recht wordt verleend, 15 jaar na 1 januari van het jaar volgende op die datum.

Artikel 15

Dwingend karakter van sommige bepalingen

Elk met artikel 6, lid 1, en artikel 8 strijdig contractueel beding is nietig.

Artikel 16

Slotbepalingen

1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om vóór 1 januari 1998 aan deze richtlijn te voldoen.

Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. Deze verwijzingsregels worden door de Lid-Staten vastgesteld.

2. De Lid-Staten stellen de Commissie in kennis van de bepalingen van nationaal recht, die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

3. Uiterlijk aan het einde van het derde jaar na de in lid 1 bedoelde datum en vervolgens na elke drie jaar doet de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité een verslag toekomen over de toepassing van deze richtlijn, waarin zij, met name op basis van door de Lid-Staten te verschaffen specifieke informatie, onder meer de toepassing van het recht sui generis, met inbegrip van de artikelen 8 en 9, nagaat en meer bepaald onderzoekt of de toepassing van dit recht heeft geleid tot misbruik van machtspositie of andere aantastingen van de vrije mededinging die passende maatregelen, met name de invoering van een stelsel van niet-vrijwillige licenties, wettigen. Zij dient eventueel voorstellen in voor de aanpassing van deze richtlijn aan de ontwikkelingen in de sector databanken.

Artikel 17

Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.

Gedaan te . . .

Voor het Europees Parlement

De Voorzitter

Voor de Raad

De Voorzitter

(1) PB nr. C 156 van 23. 6. 1992, blz. 4, en PB nr. C 308 van 15. 11. 1993, blz. 1.

(2) PB nr. C 19 van 25. 1. 1993, blz. 3.

(3) Advies van het Europees Parlement van 23 juni 1993 (PB nr. C 194 van 19. 7. 1993, blz. 144), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 10 juli 1995 en besluit van het Europees Parlement van . . . (nog niet verschenen in het Publikatieblad).

(4) PB nr. L 122 van 17. 5. 1991, blz. 42. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 93/98/EEG (PB nr. L 290 van 24. 11. 1993, blz. 9).

(5) PB nr. L 346 van 27. 11. 1992, blz. 61.

(6) PB nr. L 290 van 24. 11. 1993, blz. 9.

(7) PB nr. . . ..

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. De Commissie heeft op 15 april 1992 een op de artikelen 57, lid 2, 66 en 100 A van het Verdrag gebaseerd voorstel ingediend betreffende de rechtsbescherming van databanken (1).

2. Het Europees Parlement heeft op 23 juni 1993 in eerste lezing advies uitgebracht (2). Naar aanleiding van dat advies heeft de Commissie op 4 oktober 1993 een gewijzigd richtlijnvoorstel ingediend (3).

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 24 november 1992 advies uitgebracht (4).

3. De Raad heeft op 10 juli 1995 zijn gemeenschappelijk standpunt overeenkomstig artikel 189 B van het Verdrag vastgesteld.

II. DOELSTELLING

4. Het voorstel van de Commissie strekt ertoe geharmoniseerde bepalingen in te voeren voor de rechtsbescherming van databanken. Het voorstel sluit aan bij het groenboek over het auteursrecht en de uitdaging der technologie (5); in hoofdstuk 6 van dat groenboek worden namelijk harmonisatiemaatregelen op het gebied van de rechtsbescherming van databanken voorgesteld. Als harmonisatiekader is gekozen voor de auteursrechtelijke bepalingen van de Lid-Staten zoals die op databanken worden toegepast, overeenkomstig de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst, waarbij alle Lid-Staten partij zijn. Naast de auteursrechtelijke bescherming voorziet het voorstel in bescherming van databanken door middel van een specifiek recht (sui generis).

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Algemeen

5. Wat de structuur van de richtlijn betreft, is de Raad akkoord gegaan met de in het gewijzigde Commissievoorstel vervatte suggestie om alle artikelen die op de auteursrechtelijke bescherming betrekking hebben in één hoofdstuk II onder te brengen, en alle artikelen die op het recht sui generis betrekking hebben in één hoofdstuk III. De Raad vindt dat de tekst hierdoor begrijpelijker wordt.

6. De Raad heeft de volgende vier, zijns inziens overbodige, artikelen van het gewijzigde voorstel van de Commissie geschrapt:

a) Artikel 4 van het gewijzigde voorstel: dit op voorstel van het Europees Parlement toegevoegde artikel (amendement nr. 12 van het Europees Parlement) was uitsluitend declaratief van aard en moest volgens de Commissie "niet worden beschouwd als een bepaling die nieuwe verplichtingen voor de Lid-Staten met zich brengt of die handelingen vereist welke erop gericht zijn te voldoen aan internationale verdragen betreffende het auteursrecht''.

b) Artikel 5 van het gewijzigde voorstel (artikel 4 van het oorspronkelijke voorstel): de Raad achtte dit artikel, dat geen betrekking heeft op de rechtsbescherming van databanken, in deze richtlijn irrelevant en overbodig.

c) Artikel 8 van het gewijzigde voorstel (artikel 7 van het oorspronkelijke voorstel): de Raad heeft de voorkeur gegeven aan schrapping van dit zijns inziens overbodige artikel dat niet tot harmonisatie van de wetgevingen van de Lid-Staten leidt.

d) Artikel 9 van het gewijzigde voorstel: als gevolg van de aanneming van Richtlijn 93/98/EEG heeft lid 1 van dit artikel een uitsluitend declaratief karakter gekregen, zodat het door de Raad als overbodig is geschrapt. Aangezien de andere leden van dit artikel nauw verband hielden met lid 1, zijn ze eveneens geschrapt.

De overwegingen

7. De Raad heeft een aantal overwegingen toegevoegd, geschrapt of gewijzigd, met name om rekening te houden met de in bepaalde artikelen van het dispositief aangebrachte wijzigingen.

Artikelen van het voorstel

8. Artikel 1

Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie gold evenals het gewijzigde voorstel uitsluitend voor elektronische databanken. In zijn gemeenschappelijk standpunt breidt de Raad de werkingssfeer van de richtlijn uit tot alle databanken, ongeacht de vorm (lid 1), en wel om de volgende redenen:

a) Deze oplossing is eenvoudiger omdat hierdoor wordt voorkomen dat er een duidelijke scheidslijn moet worden getrokken tussen elektronische en niet-elektronische databanken.

b) Wanneer een databank zowel een elektronische als een niet-elektronische verspreidingsvorm kent, is het niet gewenst dat die databank voor de ene vorm niet dezelfde bescherming geniet als voor de andere.

c) Noch in de overeenkomstige bepaling van de GATT-Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIPs-Overeenkomst), noch tijdens de lopende besprekingen in het kader van de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (WIPO) over een eventueel protocol bij de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst, wordt onderscheid gemaakt tussen elektronische en niet-elektronische databanken.

De Raad heeft de definitie van "databank'' (lid 2) met het oog op deze uitbreiding van de werkingssfeer aangepast. Hij is akkoord gegaan met het amendement van het Europees Parlement waarin werd voorgesteld om naast "werken'' en "andere elementen'' ook "gegevens'' te vermelden. Een amendement van het Europees Parlement dat de Raad evenwel niet heeft aanvaard, en wel om dezelfde reden als de Commissie, betrof de definiëring van databank als een verzameling van "een aanzienlijke hoeveelheid'' gegevens, werken en ander materiaal. Die definitie zou interpretatieproblemen hebben opgeleverd en zou noch met de definitie van de TRIPs-Overeenkomst, noch met de lopende besprekingen in het kader van de WIPO over een eventueel protocol bij de Berner Conventie hebben gestrookt.

De Raad heeft het wenselijk geacht in een afzonderlijk lid (lid 3) te preciseren dat de bescherming van deze richtlijn niet geldt voor computerprogramma's die bij de totstandbrenging of de werking van databanken worden gebruikt.

Evenals de Commissie heeft de Raad de door het Europese Parlement voorgestelde definitie van "maker van een databank'' (amendement nr. 4) niet overgenomen. De Raad vond het beter om deze definitie in verband met databanken niet op te nemen omdat er op internationaal niveau geen definitie van "maker'' van andere werken van letterkunde en kunst bestaat.

De Raad heeft de door het Europees Parlement voorgestelde en door de Commissie in haar gewijzigde voorstel in een enigszins aangepaste versie overgenomen definitie van "rechthebbende van een databank'' (amendement nr. 5) niet overgenomen. De Raad wilde liever niet afwijken van de term "maker van een databank'' voor de auteursrechtelijke bescherming en "fabrikant van een databank'' voor de bescherming door het recht sui generis.

9. Artikel 2

De Raad heft het wenselijk geacht om voor alle zekerheid een nieuw artikel in te voegen waarin wordt gepreciseerd dat de richtlijn geldt onverminderd de Richtlijnen 91/250/EEG, 92/100/EEG en 93/98/EEG.

10. Artikel 3 (artikel 2 van het gewijzigde voorstel)

De Raad heeft de leden 1 en 3 van het voorstel van de Commissie samengevoegd tot één lid (lid 1).

Lid 2 van het voorstel van de Commissie was, gezien de uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn tot niet-elektronische databanken, overbodig geworden.

De Raad heeft de tekst van lid 2 (lid 4 van van het voorstel van de Commissie) vereenvoudigd.

11. Artikel 4 (artikel 3 van het gewijzigde voorstel)

De Raad wilde de Lid-Staten liever zelf laten bepalen wie de vermogensrechten uitoefent wanneer een databank door een werknemer in het kader van zijn dienstbetrekking tot stand is gebracht. Hij heeft lid 4 derhalve geschrapt en overweging nr. 29 toegevoegd.

12. Artikel 5 (artikel 6 van het gewijzigde voorstel)

De Raad heeft een aantal redactionele wijzigingen in dit artikel aangebracht, met name gezien de wijzigingen in artikel 1. Hij heeft alle verwijzingen naar huur geschrapt gelet op artikel 2, onder b).

13. Artikel 6 (artikel 7 van het gewijzigde voorstel)

De Raad heeft de leden 1 en 2 van het voorstel van de Commissie tot één lid samengevoegd (lid 1). Hij was van oordeel dat deze bepaling voorziet in een minimumrecht voor de rechtmatige gebruiker van een databank, waarvan afwijking bij contractueel beding niet mogelijk moet zijn (zie artikel 15).

De Raad heeft lid 3 van het voorstel van de Commissie geschrapt omdat dat met name in het licht van artikel 3, lid 2, overbodig was.

De Raad heeft een nieuw lid 2 toegevoegd, waardoor de Lid-Staten de mogelijkheid krijgen om bepaalde uitzonderingen toe te staan op de in artikel 5 bedoelde handelingen waarvoor toestemming nodig is. Wat de reproduktie voor particuliere doeleinden betreft, was de Raad van mening dat er geen uitzonderingen mogen worden toegestaan voor elektronische databanken, met name omdat die zo gemakkeljik gereproduceerd kunnen worden; dergelijke uitzonderingen zijn echter wèl toelaatbaar wanneer het niet-elektronische databanken betreft.

Om te voorkomen dat het evenwicht tussen de rechten van de maker van de databank en de rechten van de rechtmatige gebruiker ervan onnodig wordt verstoord door de in lid 1 en lid 2 van dit artikel bedoelde uitzonderingen, heeft de Raad een nieuw lid 3 toegevoegd dat gebaseerd is op artikel 6, lid 3, van Richtlijn 91/250/EEG.

14. Artikel 7 (artikel 10 van het gewijzigde voorstel)

De Raad heeft het zinvol geacht het recht sui generis en het voorwerp van de bescherming door dat recht nader te preciseren.

Hij was van oordeel dat lid 1 en de eerste zin van lid 2 van artikel 10 van het gewijzigde voorstel elkaar overlapten. Lid 1 van artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt is op de volgende twee punten aanzienlijk gewijzigd ten opzichte van die bepalingen:

a) De Raad vond dat het voorwerp van het recht sui generis moet zijn dat fabrikanten van databanken beschermd worden tegen toeëigening van de resultaten van de investeringen die zij hebben gedaan om de inhoud van de databank te verkrijgen en te verzamelen; hij heeft dit recht derhalve beperkt tot de gevallen waarin de verkrijging, de controle of de presentatie van die inhoud getuigen van een in kwalitatief of kwantitatief opzicht aanzienlijke investering.

b) Volgens het gewijzigd voorstel van de Commissie gold het recht sui generis voor de gehele inhoud van de databank, of voor een al dan niet wezenlijk gedeelte daarvan, terwijl de leden 5, 6 en 8 van artikel 11 uitzonderingen voor de niet-wezenlijke onderdelen bevatten. De Raad heeft er in zijn gemeenschappelijk standpunt de voorkeur aan gegeven de reikwijdte van de bescherming van het recht sui generis te beperken tot de hele inhoud van de databank of een in kwalitatief of kwantitatief opzicht substantieel deel daarvan. Volgens de Raad hoeft opvraging en/of hergebruik van niet-substantiële gedeelten van die inhoud namelijk niet nadelig te zijn voor de investering van de fabrikant; hij heeft derhalve de uitzonderingen voor niet-substantiële gedeelten geschrapt. Om echter te voorkomen dat het ontbreken van bescherming van niet-substantiële gedeelten tot misbruik leidt doordat die gedeelten herhaaldelijk en stelselmatig worden opgevraagd en/of hergebruikt is in lid 5 van dit artikel van het gemeenschappelijk standpunt een vrijwaringsclausule opgenomen.

Voor alle duidelijkheid heeft de Raad de termen "opvraging'' en "hergebruik'' in lid 2 gedefinieerd.

Aangezien het bij het recht sui generis om een nieuw recht gaat, heeft de Raad het wenselijk geacht te preciseren dat dit recht kan worden overgedragen, afgestaan of contractueel in licentie kan worden gegeven (lid 3).

De eerste zin van lid 4 van het gemeenschappelijk standpunt correspondeert met de tweede zin van lid 2 van artikel 10 van het gewijzigde voorstel. De Raad was het echter niet eens met de strekking van de derde zin van dat lid in het gewijzigde voorstel: hij acht het geenszins gerechtvaardigd om de inhoud van een databank van toepassing van het recht sui generis uit te sluiten indien het reeds door auteursrecht beschermde werken of reeds door andere rechten beschermde voorwerpen betreft; er kunnen namelijk vreemde situaties ontstaan wanneer de inhoud van een databank bij voorbeeld deels uit auteursrechtelijk beschermde werken bestaat en deels uit andere elementen die door geen enkel ander recht worden beschermd. De Raad heeft derhalve bepaald dat het recht sui generis geldt ongeacht de vraag of de inhoud van die databank door het auteursrecht dan wel door andere rechten kan worden beschermd, maar hij heeft ook gepreciseerd dat de door het recht sui generis verleende bescherming de bestaande rechten (auteursrecht of een ander recht) op werken of andere elementen die deel uitmaken van de inhoud van de databank, onverlet laat (tweede en derde zin van lid 4).

15. Niet-vrijwillige licenties

Het Commissievoorstel voorzag in de mogelijkheid om, in afwijking van het recht sui generis, in bepaalde omstandigheden niet-vrijwillige licenties te verkrijgen. Deze mogelijkheid fungeerde als tegenwicht tegen een sterk recht sui generis dat niet alleen gold voor de hele inhoud van de databank of een substantieel gedeelte ervan, maar ook voor niet-substantiële gedeelten ervan. Nu de draagwijdte van dat recht is beperkt tot de hele inhoud van de databank of een substantieel gedeelte ervan en er in artikel 9 van het gemeenschappelijk standpunt uitzonderingen op dat recht zijn opgenomen, is de Raad tot de conclusie gekomen dat de mogelijkheid om dergelijke licenties te verkrijgen, niet langer onontbeerlijk is voor het evenwicht tussen de rechten van de fabrikant en die van de gebruikers van een databank, zodat hij de bepalingen die in die mogelijkheid voorzagen, heeft geschrapt. Hij heeft het zinvol geacht er evenwel aan te herinneren dat het recht sui generis niet zodanig mag worden uitgeoefend dat misbruik van een machtspositie in de hand wordt gewerkt, en tevens dat het mededingingsrecht van toepassing blijft (overweging nr. 47). Verder heeft de Raad in de herzieningsclausule van de richtlijn (artikel 16, lid 3) een specifieke verwijzing naar deze problematiek opgenomen.

16. Artikel 8

Aangezien het recht sui generis een nieuw recht is, heeft de Raad het zinvol geacht in zijn gemeenschappelijk standpunt een artikel op te nemen over de rechten en verplichtingen van de rechtmatige gebruiker van een databank in het kader van dat recht (artikel 8). Zo wordt in lid 1 gepreciseerd dat de rechthebbende de rechtmatige gebruiker van de databank niet mag verhinderen niet-substantiële delen van de inhoud ervan op te vragen en/of te hergebruiken. Wat de verplichtingen voor de rechtmatige gebruiker betreft, wordt in dit artikel bepaald dat deze geen ongerechtvaardigde schade mag berokkenen aan de rechtmatige belangen van de houder van het recht sui generis (lid 2) of aan de houder van een auteursrecht of een naburig recht op in die databank vervatte werken of prestaties (lid 3). De Raad is overigens van mening dat het niet mogelijk mag zijn bij contractueel beding van dit artikel af te wijken (zie artikel 15).

17. Artikel 9

Doordat de Raad de reikwijdte van het recht sui generis heeft gewijzigd en de bepalingen waarbij in niet-vrijwillige licenties werd voorzien, heeft geschrapt, zijn de in artikel 11 van het gewijzigde voorstel bedoelde uitzonderingen niet langer relevant.

De Raad heeft voorzien in nieuwe uitzonderingen (artikel 9 van zijn gemeenschappelijk standpunt), analoog aan de uitzonderingen op het auteursrecht in artikel 6, lid 2; de Raad hecht er namelijk belang aan dat de uitzonderingen op de beide rechten zoveel mogelijk parallel lopen. Artikel 9 bevat echter geen uitzondering die correspondeert met artikel 6, lid 2, onder d), omdat geen van de Lid-Staten een wetgeving kent met alle kenmerken van het in dit richtlijnvoorstel vervatte recht sui generis. Aangezien de wetgeving van enkele Lid-Staten echter reeds voorziet in een recht dat verwant is met het recht sui generis, mogen die Lid-Staten de traditioneel bij die wetgeving toegestane uitzonderingen op dat recht handhaven (overweging nr. 52).

18. Artikel 10 (artikel 12 van het gewijzigde voorstel)

De Raad is akkoord gegaan met het door de Commissie in haar gewijzigde voorstel overgenomen voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 24) om de bescherming door het recht sui generis 15 jaar te laten duren (lid 1).

Ter wille van de duidelijkheid heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven om in twee afzonderlijke leden te vermelden dat de bescherming door dat recht ingaat op het tijdstip waarop de fabricage van de databank is voltooid (lid 1), en dat, wanneer een databank ter beschikking van het publiek is gesteld, de beschermingstermijn vanaf de datum van terbeschikkingstelling wordt berekend (lid 2).

De Raad is inhoudelijk akkoord gegaan met de amendering van het Europees Parlement die behelst dat iedere aanzienlijke wijziging van de inhoud van een databank een nieuwe termijn van bescherming door het recht sui generis doet ingaan (amendement nr. 24, onder b), en amendement nr. 26). Gezien het verband dat in artikel 7 wordt gelegd tussen het recht sui generis en de aanzienlijke investering door de fabrikant van de databank, heeft de Raad gepreciseerd dat deze nieuwe termijn ook het gevolg moet zijn van een nieuwe belangrijke investering (lid 3).

De Raad heeft lid 3 van artikel 12 van het gewijzigde voorstel geschrapt omdat hij het in het licht van artikel 10, lid 3, van zijn gemeenschappelijk standpunt overbodig achtte.

19. Artikel 11 (artikel 13 van het gewijzigde voorstel)

Artikel 11 van het gemeenschappelijk standpunt is, op enkele redactionele wijzigingen na, gelijk aan artikel 13 van het gewijzigde voorstel.

De Raad is echter niet akkoord gegaan met het nieuwe lid betreffende staatsverdragen, dat door het Europees Parlement was voorgesteld (amendement nr. 28, lid 2 bis (nieuw)). De Raad was evenals de Commissie van mening dat hierdoor verwarring had kunnen ontstaan omdat het recht sui generis dat met dit richtlijnvoorstel wordt geschapen, niet verbonden is aan enig bestaand internationaal verdrag.

20. Artikel 12 (artikel 14 van het gewijzigde voorstel)

Artikel 12 van het gemeenschappelijk standpunt komt overeen met artikel 14 van het gewijzigde voorstel.

21. Artikel 13 (artikel 15, lid 1, van het gewijzigde voorstel)

Artikel 13 van het gemeenschappelijk standpunt komt overeen met artikel 15, lid 1, van het gewijzigde voorstel. Naast enkele redactionele aanpassingen heeft de Raad de niet-limitatieve opsomming in dit artikel aangevuld met de bescherming van nationaal erfgoed, het overeenkomstenrecht, veiligheid en de toegang tot publieke documenten.

22. Artikel 14 (artikel 15, lid 2, van het gewijzigde voorstel)

De Commissie was inhoudelijk akkoord gegaan met de amendementen nrs. 29 en 30 van het Europees Parlement die beoogden om de bescherming te laten gelden voor alle databanken, zowel die welke op de datum van inwerkingtreding van de richtlijn reeds bestaan als die welke daarna tot stand worden gebracht (artikel 15, lid 2, van het gewijzigde voorstel); de Raad heeft deze amendementen eveneens aanvaard in artikel 14 van zijn gemeenschappelijk standpunt.

Ter wille van de duidelijkheid heeft de Raad in dit verband onderscheid gemaakt tussen het auteursrecht (lid 1) en het recht sui generis (lid 3). In beide leden heeft hij de verwijzing naar de datum van bekendmaking van de richtlijn vervangen door een verwijzing naar de uiterste omzettingsdatum, zulks om te voorkomen dat er omzettingsmaatregelen met terugwerkende kracht moeten worden toegepast.

Het Europees Parlement had voorgesteld te preciseren dat de door de richtlijn verleende bescherming van op het tijdstip van de inwerkingtreding van de richtlijn bestaande databanken geen afbreuk mag doen aan vóór die datum gesloten contracten en verworven rechten (amendement nr. 30). De Raad heeft gepreciseerd dat dit voor zowel de auteursrechterlijke bescherming als voor de bescherming door het recht sui generis geldt (lid 4 van het gemeenschappelijk standpunt).

Lid 2 van dit artikel van het gemeenschappelijk standpunt is door de Raad toegevoegd bij wijze van oplossing voor het probleem van databanken die momenteel beschermd worden door een nationale auteursrechtregeling, maar die wel eens niet langer door een auteursrechtregeling beschermd kunnen worden wanneer deze richtlijn eenmaal in werking is getreden, en wel omdat de criteria om voor bescherming uit hoofde van die nationale regelingen in aanmerking te komen, minder streng zijn dan de criteria van de richtlijn wat de auteursrechtelijke bescherming betreft. Dergelijke situaties kunnen zich voordoen in drie Lid-Staten, waar de vigerende nationale auteursrechtregelingen voorzien in een beschermingstermijn van 50 jaar post mortem auctoris, die bij de omzetting van Richtlijn 93/98/EEG wordt gewijzigd in 70 jaar post mortem auctoris. Het merendeel van de betrokken databanken komt waarschijnlijk wel in aanmerking voor de bescherming door het recht sui generis, maar die bescherming duurt maar 15 jaar. De Raad heeft dit probleem opgelost door de betrokken Lid-Staten bij wijze van uitzondering toe te staan de databanken in kwestie te blijven beschermen uit hoofde van de vigerende regeling, totdat de op het tijdstip van bekendmaking van deze richtlijn geldende beschermingstermijn verstrijkt.

Aangezien de bescherming door het recht sui generis 15 jaar duurt, heeft de Raad het zinvol geacht om te preciseren dat de bescherming van reeds bestaande databanken door dit recht alleen geldt als die databanken in de 15 jaar voorafgaande aan de omzetting van de richtlijn voltooid zijn (lid 3 van het gemeenschappelijk standpunt).

Om alle onzekerheid weg te nemen over de vraag of de uit hoofde van het recht sui generis geldende beschermingstermijn van 15 jaar voor op de omzettingsdatum reeds bestaande databanken ingaat op de omzettingsdatum dan wel op de datum waarop die databanken voltooid zijn, heeft de Raad gepreciseerd dat hiervoor de omzettingsdatum geldt (lid 5 van het gemeenschappelijk standpunt). Hiervoor is gekozen omdat het recht sui generis een nieuw recht is en het dus uitgesloten is dat een databank vóór de omzetting van de richtlijn in aanmerking is gekomen voor bescherming door een identiek recht.

23. Artikel 15

In de punten 13 en 16 is reeds vermeld dat de Raad de bepalingen van artikel 6, lid 1, en artikel 8 zo fundamenteel acht dat het niet mogelijk mag zijn er bij contractueel beding van af te wijken.

24. Artikel 16

In haar gewijzigd voorstel was de Commissie ingegaan op het voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 31) om 1 januari 1995 te kiezen als uiterste datum voor omzetting van de richtlijn (eerste alinea van lid 1). Aangezien die datum reeds is verstreken, heeft de Raad in plaats daarvan gekozen voor 1 januari 1998, zodat de Lid-Staten een omzettingstermijn van bijna twee jaar hebben vanaf de datum waarop de richtlijn definitief wordt aangenomen.

De Raad is akkoord gegaan met het voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 32), dat door de Commissie in haar gewijzigde voorstel was overgenomen (artikel 16, lid 3), om in de richtlijn een herzieningsclausule op te nemen. Gezien de snelle ontwikkelingen op dit gebied, heeft hij bepaald dat de Commissie haar eerste verslag eerder uit moet brengen, namelijk uiterlijk drie jaar na de omzettingsdatum van de richtlijn. Aangezien het bij het recht sui generis om een novum gaat, heeft de Raad verder gepreciseerd dat de Commissie onder meer een onderzoek instelt naar de toepassing van het recht sui generis en dat zij zich daarbij met name baseert op door de Lid-Staten te verschaffen specifieke informatie.

(1) PB nr. C 156 van 23. 6. 1992, blz. 4.

(2) PB nr. C 194 van 19. 7. 1993, blz. 144.

(3) PB nr. C 308 van 15. 11. 1993, blz. 1.

(4) PB nr. C 19 van 25. 1. 1993, blz. 3.

(5) COM(88) 172 def.