• * 
ir ir COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 25.09.1997 
COM(97)401def 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
over de kernindustrie in de Europese Unie 
(een indicatief programma op het gebied van kernenergie 
zoals bedoeld in artikel 40 van het Euratom-Verdrag) 

INHOUDSOPGAVE 
I. INLEIDING 4 
1. Het indicatief programma op het gebied van kernenergie voor de Gemeenschap (PINO 4 
2. Het witboek: een energiebeleid voor de Europese Unie 6 
3. De rol van kernenergie in de Gemeenschap en wereldwijd 7 
II. DE ROL VAN KERNENERGIE IN HET KADER VAN EEN ENERGIEBELEID VOOR DE 
GEMEENSCHAP 8 
1- Het mondiale concurrentievermogen 8 
a) Produktiekosten voor elektriciteit uit kernenergie 8 
b) Het concurrentievermogen van kernenergie ten opzichte van andere energiebronnen 10 
c) Uitvoer // 
d) Duurzame investeringen op lange termijn :. 12 
e) Hoogwaardige interne werkgelegenheid 12 
f) Innovatie en technologische ontwikkeling 13 
2. Betrouwbaarheid van de energievoorziening 13 
a) Tendensen op het gebied van energie in de Europese Gemeenschap 13 
b) De stijging van de vraag naar energie inde wereld 14 
c) De specifieke kenmerken van splijtstof 15 
d) Non-proliferatie en nucleaire veiligheid 15 
3. Bescherming van de bevolking en het milieu 17 
a) Basisnormen voor stralingsbescherming en de bescherming van de volksgezondheid 17 
b) Beperking van de uitstoot van CÜ2 en andere schadelijke stoffen IS 
c) Milieu-effectrapportage en rampenplannen IS 
d) Beheer van radioactief afval 19 
e) Technologische aspecten van nucleaire veiligheid 20 
III. VEILIGHEIDSPROBLEMEN IN DE LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA EN HET 
GOS 21 
IV. DE ROL VAN DE COMMISSIE EN ARTIKEL 40 VAN HET EURATOM-VERDRAG 22 
/ Maatregelen om investeringen op het gebied van kernenergie te \xrycimikkel(ikcn 22 
2. Ontwikkelingen op nucleair gebied 22 
V. DE EUROPESE KERNINDUSTRIE: BELANGRIJKSTE KENMERKEN EN UITDAGINGEN23 
/. Activiteiten en mogelijkheden voor de nucleaire industrie 24 
2. Leveringsvoorwaarden voor splijtstoffen 24 
3. Technologische uitdagingen in verband met de veiligheid van kernenergie.. 25 
4. Verbruikte splijtstof, nucleair afval en ontmanteling 26 
5. Vervoer van radioactief materiaal 27 
6. Gebruik van plutonium 2S 
7. Toekomstige technologie, onderzoek en ontwikkeling op hel gebied van de kernenergie 2S 
VI. CONCLUSIE 31 
BIJLAGEN 33 
I. INLEIDING 
1. Het indicatief programma op het gebied van kernenergie voor de 
Gemeenschap (PINC) 
Titel II van het Euratom-Verdrag bevat "Bepalingen ter bevordering van de 
vooruitgang op het gebied van de kernenergie". In hoofdstuk IV van deze 
titel over "Investeringen" luidt artikel 40 als volgt: 
"Teneinde het initiatief van personen en ondernemingen aan te wakkeren 
en een gecoördineerde ontwikkeling van hun investeringen op het gebied 
van de kernenergie te vergemakkelijken, publiceert de Commissie op 
gezette tijden programma's van indicatieve aard, die met name 
betrekking hebben op doeleinden van de productie van kernenergie en op 
de voor hun verwezenlijking nodige investeringen van welke aard ook. 
Alvorens deze programma 's te publiceren wint de Commissie het advies 
in van het Economisch en Sociaal Comité. " 
Sinds de sluiting van het Verdrag heeft de Commissie drie indicatieve 
programma's en één bijgewerkte versie gepubliceerd in respectievelijk 1966, 
1972 en 1984 en 19901. 
In 1990 was de Commissie van oordeel dat de richtsnoeren in het PINC 
van 19842 in grote lijnen nog steeds geldig waren, zowel voor de 
communautaire doelstellingen inzake elektriciteitsopwekking met 
kernenergie als ten aanzien van de gevolgen voor alle betrokken partijen: de 
overheid, de elektriciteitsproducenten en de kernindustrie. 
De Commissie was tevens van oordeel dat alle onderling samenhangende 
aspecten van kernenergie aan de orde kwamen in het algehele energiebeleid. 
De Raad heeft in 1986 bij de vaststelling van de energiedoelstellingen 
voor 19953 onder andere rekening gehouden met het PINC van 1984. 
Naar het oordeel van de Commissie is het tijd om de belangrijkste aspecten 
van kernenergie overeenkomstig artikel 40 van het Euratom-Verdrag weer 
eens onder de loep te nemen, waarbij echter duidelijk rekening moet worden 
"De sector ontwerp en bouw van kerncentrales met het oog op de verwezenlijking van de 
Europese geïntegreerde markt. Bijgewerkte versie van het indicatief programma op het gebied 
van de kernenergie zoals in 1984 door de Commissie goedgekeurd" (COM(89)347 def. van 
7.2.1990). 
"Indicatief programma op het gebied van de kernenergie zoals bedoeld in artikel 40 van het 
Kuralom-Verdrag" (C()M(85)401 del', van 23.7.198.5; advies van het ficonomisch en Sociaal 
Comité van 30 mei 19X5: l«SC 472/85). 
Resolutie van de Raad van 16 september 1986 betreffende nieuwe doelstellingen inzake het 
energiebeleid van de Gemeenschap voor 1995 en de convergentie van het beleid van de lidstaten 
(PB C 241 van 25.9.1986, blz. 1). 
gehouden met de restricties van dit artikel en het Euratom-Verdrag als 
geheel. 
Sinds de vaststelling van het meest recente PINC in 1984 is de 
energiesituatie in de Gemeenschap veranderd en verschuift de organisatie 
van de energiemarkt langzaam maar zeker in de richting van liberalisering. 
We weten meer over de milieuaspecten van energieverbruik en we hebben 
meer inzicht in de ernst van klimaatverandering en de noodzaak van een 
wereldwijde beperking van de uitstoot van broeikasgassen. Ook het feit dat 
men zich in de Midden- en Oost-Europese landen en het GOS meer bewust 
is van de cruciale aspecten van kerncentrales voor de nucleaire veiligheid, 
en de significante politieke veranderingen in deze landen die tot een 
intensivering van het ontwapeningsbeleid leiden, zijn belangrijke factoren. 
Al deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de evolutie van kernenergie 
in de toekomst. 
De Commissie wil met het PINC van 1997 een overzicht geven van de 
situatie in de Europese Unie op het gebied van kernenergie en aangeven 
hoeveel belang zij hecht aan het vraagstuk kernenergie. Het PINC van 1997 
is aangekondigd in het Witboek van de Commissie over "Een energiebeleid 
voor de Europese Unie"4 van december 1995 en de inhoud moet worden 
gezien binnen het kader van een gemeenschappelijke energiestrategie, zoals 
deze in dit Witboek naar voren wordt gebracht. 
Zoals in het Witboek duidelijk is benadrukt, is de Gemeenschap op weg 
naar een geïntegreerde en geliberaliseerde energiemarkt met meer 
concurrentie. De in dit indicatieve programma voor kernenergie 
geformuleerde aanpak is dan ook meer op de markt gericht dan die in de 
eerdere programma's. Daarnaast ligt de nadruk op de grote uitdagingen 
waarmee de industrie wordt geconfronteerd en wordt er aandacht besteed 
aan de belangrijkste bedenkingen die in de publieke opinie naar voren 
worden gebracht. 
Het is duidelijk dat kernenergie in de Unie, waar de lidstaten een 
uiteenlopende energiestructuur hebben en voor kernenergie elk hun eigen 
aanpak volgen, een zeer controversieel onderwerp is waarover veel 
verschillende standpunten worden ingenomen. De Commissie vindt het 
echter belangrijk haar standpunten aan de nieuwe situatie aan te passen en te 
streven naar een zo groot mogelijke doorzichtigheid op dit gebied5. 
COM(95)682 van 13.12.1995. 
Het ontwerp PINC, dat op 25.9.1996 door de Commissie is aangenomen, is overeenkomstig 
artikel 40 van het Euratom-Verdrag voor advies toegezonden aan het Economisch en Sociaal 
Comité. Dit advies is aangenomen op 24 april 1997 (document ECOSOC ENERG/238). 
Hel is ter informatie toegezonden aan de Raad en het Europees Parlement. 
Tevens heeft de Commissie een ruimere voorlichtingscampagne opgezet waarin het standpunt 
wordt gevraagd van verschillende Europese verenigingen die zich met kernenergie bezighouden. 
Deze standpunten zijn gebundeld in een compenium dat kan worden aangevraagd bij het 
directoraat-generaal Energie van de Commissie. 
2. Het Witboek: een energiebeleid voor de Europese Unie 
In haar Witboek over "Een energiebeleid voor de Europese Unie" noemt de 
Commissie drie doelstellingen die relevant zijn voor het energiebeleid: het 
algehele concurrentievermogen, de betrouwbaarheid van de energie­
voorziening en de bescherming van het milieu. 
Over deze doelstellingen stelt de Commissie: 
"Daarnaast moet de Gemeenschap er rekening mee houden dat haar 
energieafhankelijkheid volgens de prognoses zal toenemen - een 
ontwikkeling die door toekomstige milieumaatregelen wellicht nog zal 
worden versterkt - en dat de voortschrijdende integratie van de 
Gemeenschap een grotere solidariteit onder de lidstaten met betrekking 
tot de keuze van energiebronnen impliceert. " 
Binnen dit ruimere kader ten aanzien van de algemene aspecten van het 
energiebeleid moeten de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van 
kernenergie in de Gemeenschap aan de orde komen, waarbij de strekking 
van de desbetreffende bepalingen van het Euratom-Verdrag intact moet 
blijven. Een beleid dat een kader vormt voor de ontwikkeling van 
kernenergie, moet trachten een bijdrage te leveren tot de verwezenlijking 
van de drie in het Witboek genoemde doelstellingen van het energiebeleid. 
De toekomst van kernenergie in de Gemeenschap is in hoge mate 
afhankelijk van de aanvaardbaarheid van deze energievorm voor 
maatschappij en politiek. In het Witboek wordt de situatie als volgt 
geanalyseerd: 
"De toekomst van kernenergie wordt echter in belangrijke mate bepaald 
door de maatschappelijke en politieke aanvaardbaarheid, die 
voornamelijk verband houdt met bezorgdheid omtrent de veiligheid van 
kernenergie, het transport en de verwijdering van kernafval en de non-
proliferatieproblematiek. Het belang van kernenergie voor de 
elektriciteitsproductie wordt geaccentueerd door de diversificatievereiste, 
het externe concurrentievermogen van de nucleaire industrie en de 
integratie van de elektriciteitsmarkt in verschillende lidstaten. 
De situatie is momenteel zo dat een aantal lidstaten sterk van 
kernenergie afhankelijk is, dat een tweede groep een energiebeleid 
zonder kernenergie voert en dat een derde groep heeft besloten de 
afhankelijkheid van nucleaire energiebronnen te verminderen of de 
bestaande kerncentrales zelfs volledig te sluiten. 
Het Euratom-Verdrag kent de Europese instellingen bepaalde 
bevoegdheden toe op grond waarvan kernenergie kan worden ontwikkeld 
in overeenstemming met de op nationaal vlak vastgestelde regels en 
beleidsmaatregelen. Politieke afwegingen bepalen altijd voor een stuk de 
keuze uit verschillende energietechnologieën of brandstoffen, doch 
kernenergie zou tot de keuzemogelijkheden moeten blijven behoren. " 
Met de in het Witboek geformuleerde argumenten is de context voor dit 
nieuwe indicatieve programma voor kernenergie bepaald. Het is bedoeld als 
een bijdrage tot een nieuwe evaluatie van de verschillende facetten van 
kernenergie in de Europese Unie zoals die er nu uitzien en zich in de 
toekomst wellicht zullen ontwikkelen. In de conclusie van dit document 
wordt een voorstel gedaan voor enkele basisbeginselen op communautair 
niveau. 
Aangezien de ontwikkeling van kernenergie een belangrijke industriële 
dimensie heeft, op het niveau van zowel de elektriciteitsopwekking als de 
volledige splijtstofcyclus, is het voor de kernindustrie een belangrijke 
opgave het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee zij de komende 
jaren zal worden geconfronteerd. Deze uitdagingen worden in dit document 
beschreven. 
3. De rol van kernenergie in de Gemeenschap en wereldwijd 
De Europese Unie heeft tegenwoordig een volwassen kernindustrie die de 
volledige splijtstofcyclus omvat en zijn eigen basistechnologie heeft. 
De meer dan 140 kernreactoren die in België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, 
Nederland, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk in bedrijf zijn, 
maken de Unie tot de grootste producent van elektriciteit uit kernenergie in 
de wereld. 
Kerncentrales zorgen voor ongeveer een derde van de elektriciteit die in de 
Europese Gemeenschap wordt geproduceerd. De kernindustrie in West-
Europa heeft een praktische ervaring opgebouwd die tenminste vergelijkbaar 
is met en misschien zelfs groter is dan die van de Verenigde Staten, Japan 
en andere grote industrielanden. 
Grote landen in Azië (Japan, China, India, Zuid-Korea), Midden- en Oost-
Europa en het GOS hebben besloten onder andere een beroep te doen op 
kernenergie om in hun behoefte aan energie te kunnen voorzien. Andere 
Aziatische landen zoals Indonesië, Thailand, Pakistan en Turkije hebben 
aangegeven dat ook zij kernenergie in hun energieplannen willen opnemen. 
In de VS is echter sinds 1974 geen vergunning meer afgegeven om een 
nieuwe kerncentrale te bouwen, hoewel daar een aanzienlijk aantal centrales 
in bedrijf is en nog steeds onderzoek wordt gedaan. In Latijns-Amerika 
staan landen als Argentinië en Brazilië positief tegenover elektriciteit uit 
kernenergie, terwijl andere landen ervoor hebben gekozen kernenergie links 
te laten liggen. 
II. DE ROL VAN KERNENERGIE IN HET KADER VAN EEN 
ENERGIEBELEID VOOR DE GEMEENSCHAP 
Beslissingen over kernenergie op communautair niveau moeten worden 
genomen in de context van besluiten inzake het algehele energiebeleid. In het 
kader van het Euratom-Verdrag heeft de Gemeenschap onder andere tot taak 
richtsnoeren voor een gemeenschappelijk energiebeleid te formuleren. In het 
Witboek van de Commissie over het energiebeleid worden de doelstellingen van 
het energiebeleid in de context van het Verdrag betreffende de Europese Unie 
besproken. Beleidsbeslissingen over kernenergie moeten rekening houdend met 
de gesignaleerde uitdagingen voor de industrie worden genomen binnen het 
kader dat zowel in het PINC als het Witboek wordt geschetst. Daarbij moet 
duidelijk rekening worden gehouden met het feit dat de houding van de publieke 
opinie ten opzichte van kernenergie van land tot land verschilt. Het spreekt ook 
vanzelf dat de veiligheid van kernenergie absolute prioriteit moet krijgen. 
Zoals in het Witboek wordt gesteld, moet elk onderdeel van het energiebeleid 
van de Gemeenschap minimaal bijdragen tot de verwezenlijking van drie 
fundamentele doelstellingen: 
- het algehele economische concurrentievermogen; 
- de betrouwbaarheid van de energievoorziening; 
- de bescherming van het milieu. 
Kernenergie moet worden beoordeeld aan de hand van deze doelstellingen en op 
grond van de bijdrage die zij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van 
het energiebeleid kan leveren. 
l. Het mondiale concurrentievermogen 
a) Productiekosten voor elektriciteit uit kernenergie 
Volgens een in 1993 gepubliceerde gezamenlijke studie van de OESO en 
het IEA6 kunnen de totale kosten van elektriciteitsopwekking met 
kernenergie uitgaande van een discontovoet van 5 % worden gesplitst in 
aanloopinvesteringen (45-55%), bedrijfs- en onderhoudskosten (20-25%) 
en splijtstofkosten (20-25%). Bij een discontovoet van 10% belopen de 
aanloopinvesteringen 58-70%, de bedrijfs- en onderhoudskosten 15-20% 
en de splijtstofkosten 12-20%. 
"Projected costs of generating electricity - update 1992" 
De resultaten van dit soort OESO-studies zijn gebaseerd op vragenlijsten die worden beantwoord 
door lidstaten die kerncentrales hebben. 
Voor moderne watergekoelde reactoren (het type dat in het Westen het 
meest wordt gebruikt) worden de totale kosten van 
elektriciteitsopwekking geraamd op 22-30 ecu/1000 kWh bij een 
discontovoet van 5% en 33-41 ecu/1000 kWh bij een discontovoet van 
10% (in prijzen van 1997)7. 
De kosten liggen hoger voor oudere watergekoelde reactoren, andere 
reactortypes (zoals gasgekoelde reactoren) of lichtwaterreactoren die niet 
profiteren van de lagere kosten ten gevolge van standaardisatie of 
massaproductie. Voor zo'n centrale kunnen de investeringskosten wel 
twee keer zo hoog zijn als voor een kerncentrale die in serie wordt 
gebouwd. 
Onder de investeringskosten vallen de feitelijke bouwkosten, de overige 
technische kosten, onvoorziene kosten en de kosten op lange termijn van 
de ontmanteling en de opberging van het ontmantelingsafval. 
In alle lidstaten waar kernenergie wordt gebruikt, verplichten de 
instanties de elektriciteitsbedrijven ertoe een financiële reserve te 
creëren voor ontmanteling en afvalverwerking. Elke lidstaat bepaalt zelf 
hoe groot deze reserve moet zijn. 
Ontmantelingskosten 
De ontmantelingskosten zijn afhankelijk van de kenmerken van de 
kerncentrale. Ook al zijn de ramingen niet volledig betrouwbaar, toch 
wijst alles er nu op dat de ontmantelingskosten een betrekkelijk laag 
percentage van de totale investeringskosten vormen. Volgens de huidige 
ramingen bedragen de ontmantelingskosten voor een watergekoelde 
reactor van 1000 M We bij constante prijzen 10-15% van de totale 
investeringskosten, maar dit percentage kan bij andere reactortypes 
hoger liggen. Het percentage ligt lager na discontering (1,4-3,7% bij een 
discontovoet van 5% en 0,2-2,1% bij een discontovoet van 10%). 
Splijtstofkosten 
De splijtstofkosten zijn afhankelijk van het reactortype en de voor de 
splijtstofcyclus gekozen optie. Voor een cyclus met opwerking worden 
de totale splijtstofkosten geraamd op 4,6 ecu/1000 kWh (in prijzen van 
1991) en voor een cyclus waarin splijtstof slechts een keer wordt 
gebruikt, op 4,1 ecu/1000 kWh. 
Afval, vervoer en verwerking 
Volgens een recentere studie (nog niet gepubliceerd) die eind 1996 in het kader van UNIPEDE 
is uitgevoerd, zouden de totale kosten van de elektriciteitsopwekking in een lichtwaterreactor die 
in 2005 wordt opgeleverd, voor discontovoeten van respectievelijk 5% en 10%, respectievelijk 
30,6 en 44,9 ecu/1.000 kWh (in prijzen van 1995) bedragen. Deze cijfers liggen in de buurt van 
de hoogste waarden uit de studie van 1992. 
Volgens een verslag van de OESO uit 19948 bedragen bij een cyclus met 
opwerking de kosten van opwerking, verglazing en afvalverwerking 
27% en de vervoerskosten 1,5-2% van de splijtstofkosten. Bij een cyclus 
zonder opwerking bedragen de kosten van vervoer en opslag van 
bestraalde splijtstof ongeveer 10% en de kosten van conditionering en 
verwerking van de bestraalde splijtstof ongeveer 5% van de 
splijtstofkosten. 
Opslagkosten 
In een eerder verslag uit 1990 worden voor de opslag van laagactieve 
bestraalde splijtstof kosten van 400 tot 1300 ecu/m3 genoemd en voor de 
opslag van hoogactieve bestraalde splijtstof gedisconteerde 
investeringskosten van ongeveer 100.000 ecu/m3. 
Het is duidelijk dat deze kostenramingen afhankelijk zijn van de 
veronderstellingen waarop ze zijn gebaseerd en tot op zekere hoogte 
onzeker zijn, vooral wanneer het gaat om de verwerking en opslag van 
afval. Zoals echter in de genoemde kostenramingen van de OESO wordt 
gesteld, zal zelfs een significante verandering in de kosten voor het 
vervoer en de opslag van afval slechts geringe gevolgen hebben voor de 
totale kosten van elektriciteit uit kernenergie, aangezien de 
splijtstofkosten slechts 20-25 % van deze totale kosten vormen. 
b) Het concurrentievermogen van kernenergie ten opzichte van andere 
energiebronnen 
Bij het concurrentievermogen van de industrie gaat het om de 
productiekosten van de opgewekte elektriciteit (per kWh). Deze kosten 
vormen de belangrijkste factor bij de bepaling van de prijs die voor de 
levering van elektriciteit uit kernenergie aan de consument wordt 
berekend, waarbij met name de zware industrie een belangrijke afnemer 
is. 
In de reeds genoemde gezamenlijke studie van de OESO en het IEA uit 
1993 worden op basis van door de lidstaten verstrekte gegevens de 
kostenramingen van de verschillende energiebronnen voor 
elektriciteitsopwekking vergeleken volgens de methode met gemiddelde 
gedisconteerde kosten. Hieruit blijkt dat op basis van gemiddelde 
gedisconteerde kosten met een discontovoet van 5 % per jaar kernenergie 
in dertien van de vijftien landen (de uitzonderingen zijn het VK en 
Nederland) het goedkoopst is. Bij een discontovoet van 10% blijft het 
gebruik van kernenergie in vijf landen voordelig en hebben vijf andere 
landen de keus tussen kernenergie en aardgas. Bij deze conclusies is er 
The Economics of the Nuclear Fuel Cycle NEA / OECD - 1994. 
9 
EUR 12871: "Evaluation of storage and disposal costs for conditioned radioactive waste in 
several European countries". 
10 
impliciet van uitgegaan dat de prijs van de brandstoffen stabiel blijft, 
hetgeen met het oog op de toename van de vraag naar aardgas geenszins 
zeker is. In deze berekeningen is ook rekening gehouden met de kosten 
van ontmanteling en afvalverwerking. Het is de bedoeling dat in 1997 
een bijgewerkte versie van deze studie verschijnt. 
In een andere studie van de OESO, gepubliceerd in 1992, worden de 
algehele economische effecten van het gebruik van kernenergie 
onderzocht. Uit de economische analyse die is uitgevoerd voor de landen 
die voor kernenergie hebben gekozen, blijkt duidelijk dat de besparing 
op ingevoerde energie positieve gevolgen heeft voor de 
betalingsbalans.Uiteraard wordt de economische aantrekkingskracht van 
elektriciteit uit kernenergie door een brede scala van factoren bepaald en 
het wekt dan ook geen verbazing dat verschillende studies tot 
uiteenlopende resultaten leiden. 
Door de ontwikkelingen op weg naar de liberalisering van de interne 
markt voor elektriciteit in de Gemeenschap zal kernenergie in dezelfde 
context en onder dezelfde voorwaarden als alle andere energiebronnen 
moeten gaan concurreren. Wanneer de interne markt volledig is 
ingevoerd en de staatssteun- en concurrentievoorschriften strikt worden 
toegepast, hebben alle energiebronnen gelijke kansen, waarbij de nadruk 
ligt op doorzichtigheid van de kosten. 
Wat de grondstofkosten betreft: hoe de prijzen van uraan of de 
wisselkoersen zich ook in de toekomst zullen ontwikkelen, ze zullen 
waarschijnlijk vrij weinig gevolgen hebben voor de concurrentiekracht 
van de kernindustrie aangezien de kosten voor de aankoop van de 
grondstof op dit moment aanzienlijk lager zijn dan 10% van de kosten 
van de elektriciteitsopwekking. De rest van de opwekkingskosten komt 
grotendeels voor rekening van technologie en industriële producten uit 
de Europese Unie. De Unie beschikt over alle nodige deskundigheid op 
het gebied van nucleaire technologie en over de middelen om deze 
technologie nog verder te verbeteren. 
Er dient te worden opgemerkt dat de kernindustrie zeer kapitaalintensief 
is, zodat - bijvoorbeeld - de hoogte van de rentevoet van cruciaal belang 
is voor de economische aantrekkingskracht van deze sector. Tevens 
dient te worden opgemerkt dat de kosten van en de tarieven voor 
elektriciteit uit kernenergie waarschijnlijk in het licht van de 
verschuiving naar een geliberaliseerde markt voor elektriciteit en in 
bepaalde gevallen privatisering (bijvoorbeeld in het VK) opnieuw zullen 
worden bezien. 
c) Uitvoer 
Industriëlen en fabrikanten die betrokken zijn bij de splijtstofcyclus of de 
bouw van kerncentrales, leveren een belangrijke bijdrage tot de 
11 
inkomsten die de uitvoer voor de Europese Unie genereert. Daarnaast 
zijn er steeds meer uitvoermogelijkheden voor het Europese 
bedrijfsleven op de grote wereldwijde markten voor de verwerking van 
kernafval en ontmanteling. 
Uitvoermarkten zijn van vitaal belang om de technologie en de kennis in 
het Europese bedrijfsleven, met name bij de bedrijven die actief zijn in 
de splijtstofcyclus of bij de fabricage van apparatuur, op peil te houden. 
De Commissie heeft overeenkomsten met derde landen gesloten om de 
handel in nucleaire goederen en diensten te vergemakkelijken en zal 
daarmee doorgaan. 
Er dient te worden opgemerkt dat voor alle nucleaire uitvoertransacties 
uit de Unie de IAEA-regels en de Euratom-regeling voor 
veiligheidscontrole gelden. 
d) Duurzame investeringen op lange termijn 
Investeringen worden in de nucleaire sector op lange termijn gedaan en 
vereisen een lange aanloopperiode en een stabiel en positief regelgevend 
en economisch klimaat. Er is vijf tot tien jaar nodig voor het ontwerp en 
de bouw van een kerncentrale, die vervolgens gedurende 40 of meer jaar 
in bedrijf is en wordt onderhouden. De exploitant moet er zeker van zijn 
dat gedurende deze hele periode splijtstof en splijtstofdiensten 
beschikbaar zijn en dat het mogelijk zal zijn de afgewerkte splijtstof en 
het kernafval op een bevredigende wijze te verwerken. 
Bij de tenuitvoerlegging van de interne markt voor elektriciteit kunnen 
de lidstaten terdege rekening houden met de behoeften van de nucleaire 
sector aan planning op lange termijn en dienovereenkomstig de 
voorwaarden creëren voor dergelijke hoge investeringen op lange 
termijn. 
e) Hoogwaardige interne werkgelegenheid 
Meer dan 90% van de kosten van kernenergie komt voor rekening van 
diensten die door bedrijven binnen de Europese Unie worden geleverd. 
Er wordt derhalve direct of indirect veel gebruik gemaakt van interne 
arbeidskrachten. Dit werkgelegenheidsniveau wordt gecreëerd of in 
stand gehouden door investeringen in de verschillende industrietakken 
die een bijdrage leveren tot de productie van kernenergie, en door de 
exploitatie van de centrales wanneer ze eenmaal zijn gebouwd. 
Volgens de ramingen van de kernindustrie heeft zij in Europa meer dan 
400.000 personeelsleden in dienst voor werkzaamheden, grotendeels 
hoog gekwalificeerd, die rechtstreeks verband houden met 
elektriciteitsopwekking en de splijtstofcyclus, waarmee zij een 
12 
belangrijke bijdrage levert tot de ontwikkeling van de Europese Unie in 
economisch, sociaal, industrieel en wetenschappelijk opzicht. 
f) Innovatie en technologische ontwikkeling 
Vanaf het begin is in het Euratom-Verdrag ingezien dat de ontwikkeling 
van kernenergie niet mogelijk zou zijn zonder belangrijke doorbraken bij 
onderzoek en ontwikkeling. Op het gebied van innovatie en de invoering 
van nieuwe technologie heeft de kernindustrie altijd een goede staat van 
dienst gehad. Het nucleair onderzoek moet onverminderd worden 
voortgezet, naast het onderzoek naar duurzame energiebronnen en het 
streven naar een verbetering van de energie-efficiëntie. Met de steun van 
de kaderprogramma's van de Gemeenschap voor onderzoek en 
ontwikkeling en nationale programma's zal een bijdrage worden 
geleverd tot een verdere verbetering van de veiligheid, een krachtiger 
industrie en het creëren van nieuwe exportmarkten. 
2. Betrouwbaarheid van de energievoorziening 
a) Tendensen op het gebied van energie in de Europese Gemeenschap 
Zoals in het Witboek al is aangegeven, zijn tendensen voor de vraag 
naar en het aanbod van energie in de toekomst moeilijk te voorspellen. 
Er is een onderzoek gedaan naar verschillende scenario's op basis van 
de bestudering van een scala van verschillende mogelijkheden voor de 
sociaal-economische ontwikkeling in de periode tot 2020 . 
Uit dit onderzoek komen enkele hoofdlijnen naar voren die gevolgen 
kunnen hebben voor het beleid: 
- de afhankelijkheid van Europa van ingevoerde energie zal significant 
toenemen; 
- olie zal met aardgas moeten concurreren om de belangrijkste plaats 
in de brandstofmix; 
- de Europese consument zal steeds afhankelijker worden van energie 
die door een "net" wordt geleverd; 
- het is nog lang niet zeker hoe de brandstofmix er in de toekomst 
uiteindelijk uit zal zien. De samenstelling zal voor een groot deel 
worden bepaald door het belang dat wordt gehecht aan de 
bezorgdheid omtrent klimaatverandering, de effecten van technologie 
en de liberalisering van de markten en het feit dat een economisch 
10 Zie: "European Energy to 2020: A scenario approach" (SEC(95)2283 van 20.12.1995). 
13 
verantwoord gebruik voor sommige duurzame energiebronnen 
binnen handbereik komt. 
Uitgaande van deze hoofdlijnen kan kernenergie in de toekomst een rol 
blijven spelen in de energievoorziening van de Europese Gemeenschap. 
Dit zou vooral een goede zaak zijn als de op dit moment bevredigende 
diversificatie van de energievoorziening de komende jaren achteruit 
gaat, zoals door sommige deskundigen wordt verwacht. 
We moeten dan ook blijven streven naar energiebesparing, diversificatie 
van de bronnen en een hoge mate van onafhankelijkheid. Ondanks hun 
sterk uiteenlopende nationale beleid moeten de lidstaten van de 
Gemeenschap gezamenlijk optreden om de beperkingen in de 
energievoorziening minder knellend te maken. Kernenergie kan een 
bijdrage tot de verwezenlijking van deze doelstelling leveren. 
b) De stijging van de vraag naar energie in de wereld 
Aangezien de markten voor energie internationaal zijn, moet de situatie 
ook wereldwijd worden bezien. 
Nu de vraag naar energie in Europa vrijwel stagneert en in de 
voormalige Sovjet-Unie daalt, wordt gemakkelijk vergeten dat de vraag 
naar energie in Azië zeer snel stijgt. Ook in de landen van de derde 
wereld zullen bevolkingsgroei en ontwikkeling in de toekomst zorgen 
voor een stijging van het verbruik van fossiele brandstoffen. Volgens de 
scenario's in het reeds genoemde onderzoek van de Commissie zou de 
vraag naar energie wereldwijd vanaf nu tot het jaar 2020 met zo'n 50% 
kunnen toenemen. Door gecoördineerd te werken aan een verbetering 
van de energie-efficiëntie, de bevordering van energiebesparing en de 
ontwikkeling van duurzame energiebronnen zal de mondiale vraag naar 
fossiele brandstoffen in de toekomst minder snel stijgen. 
Wanneer het erop aankomt in deze vraag te voorzien, zijn de mondiale 
reserves aan fossiele brandstoffen verre van onuitputtelijk. Uitgaande 
van het huidige verbruik gaan volgens de meest recente ramingen van de 
Wereldenergieraad de reserves voor olie (voor 75% in handen van de 
OPEC) nog iets meer dan 40 jaar mee, voor aardgas nog ongeveer 
65 jaar, voor steenkool nog meer dan 200 jaar en voor uraan zonder 
opwerking van splijtstof 25-30 jaar (met opwerking gaan de 
uraanreserves vele malen langer mee). De reserves aan fossiele 
brandstoffen zijn echter in het verleden vaak onderschat omdat er te 
weinig rekening werd gehouden met verbeteringen in de 
winningstechnieken. De afgelopen twintig jaar zijn de zekere reserves 
aan fossiele brandstoffen ondanks het hoge en stijgende verbruik vrijwel 
stabiel gebleven en in sommige gevallen zelfs toegenomen en er is de 
laatste jaren geen reden geweest om naar nieuwe grote uraanreserves te 
zoeken. Tevens moet worden opgemerkt dat de uraanreserves sterk 
14 
gespreid zijn over een aantal landen. Het is zeker niet uitgesloten dat de 
olieprijzen, die sinds 1973 niet meer zo laag zijn geweest, op 
middellange termijn zullen stijgen. De prijzen van uraan op de 
internationale markt zijn door het aanbod uit de landen van het GOS 
gedaald, maar deze tendens vertoont een kentering. Als er voor 
recycling van splijtstof (plutonium) wordt gekozen, zal er echter minder 
uraan nodig zijn. 
Rekening houdend met al deze factoren beschouwen sommige landen die 
potentieel tot de grootste energieverbruikers van de wereld behoren, het 
gebruik van kernenergie als een manier om de problemen aan te pakken 
waarmee hun energievoorziening wordt geconfronteerd. Anderzijds 
heeft een aantal landen vanwege de daaraan verbonden twijfels ervoor 
gekozen geen kerncentrales te bouwen en op een andere manier voor 
diversificatie te zorgen. 
c) De specifieke kenmerken van splijtstof 
Splijtstof heeft in vergelijking met andere brandstoffen enkele specifieke 
kenmerken. Uraan wordt vrijwel uitsluitend voor de opwekking van 
energie gewonnen. Nog belangrijker is dat uraan en het bijproduct 
plutonium, wanneer de bij het gebruik ontstane afvalproducten 
verwijderd zijn, kunnen worden gerecycleerd en opnieuw voor de 
opwekking van energie kunnen worden gebruikt. 
Aangezien bij het gebruik van splijtstof slechts een fractie van de 
potentiële energie-inhoud van uraan wordt verbruikt, is het op lange 
termijn zinvol de splijtstof te recycleren en dit zelfs herhaaldelijk te 
doen, mits er technologische oplossingen worden gevonden om recycling 
veilig en rendabel te maken. 
Ook nucleair materiaal dat afkomstig is van de ontmanteling van 
wapens, kan worden gerecycleerd tot splijtstof om energie op te wekken. 
Aan plutonium in al zijn vormen zijn echter problemen inzake de 
veiligheid voor het milieu en non-proliferatie verbonden en het is nog de 
vraag of recycling op een economisch rendabele manier kan gebeuren11. 
d) Non-proliferatie en nucleaire veiligheid 
Het is duidelijk dat er een verband bestaat tussen de handel in splijtstof 
en een betrouwbaarder energievoorziening en de staat van dienst van een 
land of groep landen inzake non-proliferatie. Non-proliferatie is van het 
Tijdens de recente top van de G7/P8 in Denver hebben de ministers van Buitenlandse Zaken 
geconstateerd dat deskundigen van de P8 hebben geconcludeerd dat de snelste en technisch beste 
manier erin bestaat het plutonium als MOX-splijtstof in kernreactoren te gebruiken en dat 
plutonium daarnaast, vermengd met hoogactief afval, in de vorm van glas of keramiek kan 
worden geïmmobiliseerd. De deskundigen zijn tevens tot de conclusie gekomen dat, ongeacht de 
keuzes voor het beheer op langere termijn, tijdelijke opslag nodig zal zijn. 
15 
grootste belang vanwege de mogelijkheid om hoogverrijkt uraan en alle 
kwaliteiten plutonium te gebruiken als splijtstof voor kernwapens12. De 
Europese Unie heeft een significante bijdrage geleverd tot de 
ontwikkeling van regelingen voor non-proliferatie. 
Euratom is de regionale organisatie met de langste ervaring op het 
gebied van veiligheidscontrole en non-proliferatie. Haar activiteiten 
hangen nauw samen met letter en geest van het NPV, met name ten 
aanzien van de onderlinge samenhang tussen een regionale en mondiale 
regeling voor veiligheidscontrole en het verband tussen regionale en 
mondiale samenwerking voor het vreedzaam gebruik van kernenergie. 
Euratom geeft een goed voorbeeld van een regionale geïntegreerde 
regeling voor veiligheidscontrole: zij vindt haar grondslagen in het recht 
van de Europese Gemeenschap en functioneert efficiënt en effectief. 
In 1992 hebben de Commissie en de IAEA (Internationale organisatie 
voor atoomenergie) een nieuwe samenwerkingsovereenkomst gesloten 
voor een optimaal gebruik van de middelen en om de veiligheidscontrole 
te intensiveren, die bekend staat als de "New partnership approach". 
Deze heeft als doelstelling een intensievere samenwerking tussen de 
twee organisaties, waarbij wordt uitgegaan van de volgende beginselen: 
- Euratom wordt erkend als een regionaal systeem met een specifiek 
karakter en een eigen rol; 
- wederzijdse hulp bij onderzoek en technologische ontwikkeling 
wordt essentieel geacht; 
- de logistieke ondersteuning zal worden opgevoerd; 
- er zal worden gewerkt aan gezamenlijke opleidingen en de 
gezamenlijke aankoop van apparatuur; 
- de regelingen voor inspectie zullen worden geoptimaliseerd, zodat de 
IAEA op de middelen voor inspectie kan besparen; 
- elke organisatie behoudt het recht onafhankelijke conclusies te 
trekken. 
De ervaring die tot op heden bij de invoering van deze nieuwe aanpak is 
opgedaan, wordt positief beoordeeld. 
De Europese Unie is er een groot voorstander van dat het Non-
proliferatieverdrag (NPV) voor onbepaalde tijd en onvoorwaardelijk 
Om uraan te verrijken tot een verrijkingsgraad die nodig is voor kernwapens, is isotopenscheiding 
vereist, terwijl om plutonium te verkrijgen chemische scheiding volstaat, hetgeen betekent dat deze 
stof gemakkelijker voor militaire doeleinden kan worden misbruikt. 
16 
wordt verlengd. Het' resultaat van de in 1995 gehouden conferentie voor 
de herziening en uitbreiding van het NPV wordt dan ook als een succes 
beschouwd. 
In deze context moet worden opgemerkt dat nadat de G7 en Rusland 
tijdens de nucleaire topconferentie in Moskou op 19 en 20 april 1996 
nog eens hun voornemen hadden bevestigd om een Verdrag inzake een 
algeheel verbod op kernproeven (CTBT) te sluiten, dit verdrag in 
september 1996 is ondertekend. 
Tevens moet worden opgemerkt dat sinds 1992 alle uitvoer van nucleair 
materiaal uit de Europese Unie naar derde landen die geen kernwapens 
bezitten, volledig onder de veiligheidscontrole van de IAEA valt. 
De Europese Unie speelt dan ook niet alleen een hoofdrol bij de handel 
in nucleair materiaal en apparatuur, maar ook op het gebied van 
belangrijke zaken als non-proliferatie en nucleaire veiligheid. 
3. Bescherming van de bevolking en het milieu 
In grote lijnen is er de eerste 20 jaar van het bestaan van Euratom een 
consensus geweest over het nut van kernenergie. Deze consensus werd 
minder na het ongeval in Three Mile Island en is gedeeltelijk verbroken na 
het ongeval in Tsjernobyl, hoewel deze reactor qua ontwerp en veiligheid 
niet te vergelijken valt met de kerncentrales in de Europese Unie. Men is 
het er nu internationaal over eens dat het gebruik van kernenergie 
onlosmakelijk verbonden is met waarborgen voor de veiligheid daarvan. In 
landen die kernenergie gebruiken moet veiligheid op de eerste plaats komen. 
a) Basisnormen voor stralingsbescherming en de bescherming van de 
volksgezondheid 
Krachtens artikel 2, punt b), van het Euratom-Verdrag moet de 
Gemeenschap onder de in dit verdrag bepaalde voorwaarden uniforme 
veiligheidsnormen vaststellen voor de bescherming van de gezondheid 
van de bevolking en de werknemers en erop toezien dat deze worden 
toegepast. 
Krachtens artikel 31 van het Euratom-Verdrag zijn basisnormen 
vastgesteld die het fundamentele beginsel vormen voor 
stralingsbescherming en waarin de maximaal toelaatbare stralingsdoses 
voor werknemers en de bevolking in het algemeen worden vastgesteld. 
Deze normen zijn in 1996 bijgewerkt en vormen het fundamentele kader 
voor stralingsbescherming in de hele Europese Unie . 
13 Richtlijn 96/29/Euratom van de Raad van 13 mei 1996 tot vaststelling van de basisnormen voor 
de bescherming van de gezondheid der bevolking en der werkers tegen de aan ioniserende 
straling verbonden gevaren (PB nr. L 159 van 29.6.1996). 
17 
Daarnaast wordt in artikel 129 van het EG-Verdrag bepaald dat de 
Gemeenschap bijdraagt tot de waarborging van de bescherming van de 
volksgezondheid op een hoog niveau en dat de eisen inzake 
gezondheidsbescherming een integrerend deel van het 
Gemeenschapsbeleid op andere gebieden vormen. 
b) Beperking van de uitstoot van C02 en andere schadelijke stoffen 
De stijging van de C02-concentratie in de atmosfeer is een ernstige 
bedreiging en er zal minder gebruik moeten worden gemaakt van 
steenkool en andere fossiele brandstoffen. Europa gebruikt energie 
weliswaar efficiënter dan de VS, China en Rusland, maar toch kan de 
uitstoot van onder meer C02 hier worden beperkt door bijvoorbeeld 
energiebesparing en het gebruik van duurzame energiebronnen te 
stimuleren. Het gebruik van kernenergie heeft als voordeel dat de 
uitstoot van C02 en andere broeikasgassen wordt teruggedrongen. Er 
dient te worden opgemerkt dat de C02-uitstoot voor heel Europa ieder 
jaar zo'n 700 miljoen ton hoger zou zijn als de elektriciteit die nu met 
kernenergie wordt opgewekt in plaats daarvan met een combinatie van 
fossiele brandstoffen zou worden geproduceerd14. 
Daarnaast draagt elektriciteit uit kernenergie bij tot een minder hoge 
uitstoot van andere schadelijke stoffen in de lucht zoals deeltjes, 
zwaveldioxide, stikstofoxiden en methaan. 
c) Milieueffectrapportage en rampenplannen 
In het Euratom-Verdrag zijn ook specifieke bepalingen opgenomen 
(artikelen 35 tot en met 37) voor de evaluatie van de radiologische 
effecten van radioactief materiaal dat in de biosfeer terechtkomt. 
Nucleaire installaties zijn zodanig ontworpen en gebouwd dat vrijwel 
alle schadelijke bijproducten die daar ontstaan, zelfs bij ongevallen niet 
naar buiten komen. Het grote publiek heeft echter een andere kijk op het 
inherente risico dat ten gevolge van het gebruik van kernenergie onder 
normale bedrijfsomstandigheden of bij een ongeval radioactiviteit 
vrijkomt. 
Industriële kerninstallaties in de Europese Unie worden streng 
beoordeeld op hun milieueffecten. Ze moeten niet alleen voldoen aan de 
specifieke bepalingen van het Euratom-Verdrag en de daarvan afgeleide 
wetgeving, maar vallen ook onder de richtlijn van de Raad inzake 
14 Zie: "European Energy to 2020: A scenario approach" (SEC(95)2283 van 20.12.1995). 
Volgens het advies van het Economisch en Sociaal Comité zou het verlies van de meeste 
nucleaire opwekkingscapaciteit de pogingen van de EU om haar C02-emissie te beperken 
tenietdoen. 
18 
milieueffectrapportage15 en het verdrag van Espoo inzake 
milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband. 
Zoals krachtens de basisnormen van de Gemeenschap verplicht is, zijn 
in alle lidstaten rampenplannen opgesteld om ervoor te zorgen dat de 
overheid op een adequate manier het hoofd kan bieden aan de mogelijke 
radiologische gevolgen wanneer er een nucleair ongeval gebeurt. Voor 
deze programma's is op grond van een beschikking van de Raad uit 
198716 een communautaire regeling voor de snelle uitwisseling van 
informatie ingevoerd. Bij de uitvoering van de programma's zal worden 
geprofiteerd van de gemeenschappelijke aanpak via het RODOS-
systeem, dat wordt ontwikkeld als beslissingsondersteunend systeem 
voor externe maatregelen bij kernrampen en met name via het 
onderzoekprogramma voor stralingsbescherming in bepaalde lidstaten en 
elders wordt ingevoerd. 
Bij een nucleair ongeval met gevolgen buiten de installatie is het 
belangrijk dat de bevolking afdoende wordt voorgelicht over de te 
volgen gedragslijn. In een richtlijn van de Raad uit 198917 wordt bepaald 
hoe de bevolking moet worden voorgelicht over maatregelen ter 
bescherming van de gezondheid en de stappen die bij een radiologische 
noodsituatie moeten worden genomen. 
d) Beheer van radioactief afval 
Het beheer van radioactief afval is een belangrijke factor voor veiligheid 
en milieubescherming. Industriële technieken voor het beheer en de 
verwerking van kernafval worden ingevoerd en voortdurend verbeterd. 
Desalniettemin moet er systematisch verder worden gewerkt aan 
onderzoek om de hoeveelheid te beheren afval nog verder te beperken en 
de bij het afvalbeheer gebruikte technologie te optimaliseren. 
In 1994 heeft de Commissie in een mededeling een "Communautaire 
18 
strategie voor het beheer van radioactieve afvalstoffen" geformuleerd . 
Deze strategie, die in eerste instantie op veiligheid en milieubescherming 
is gericht, beoogt waar mogelijk een geharmoniseerde aanpak voor de 
beginselen van het beheer van radioactief afval op communautair niveau 
om te zorgen voor een gelijkwaardig veiligheidsniveau in de hele 
15 
16 
17 
18 Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van 
bepaalde openbare en particuliere projecten (PB nr. L 175 van 5.7.1985), zoals gewijzigd bij 
Richtlijn 97/11/EG van 3 maart 1997 (PB nr. L 73 van 14.3.1997). 
Beschikking 87/600/Euratom van de Raad van 14 december 1987 inzake communautaire 
regelingen voor snelle uitwisseling van informatie in geval van stralingsgevaar (PB nr. L 371 
van 30.12.1987). 
Richtlijn 89/618/Euratom van de Raad van 27 november 1989 betreffende de informatie van de 
bevolking over de bij stralingsgevaar toepasselijke maatregelen ter bescherming van de 
gezondheid en over de alsdan te volgen gedragslijn (PB nr. L 357 van 7.12.1989). 
COM(94)66 def. van 2.3.1994. 
19 
Gemeenschap. De strategie behelst een uitgebreid programma op 
middellange en lange termijn, waarbij echter de nadruk ligt op de 
aspecten waarvoor een gemeenschappelijke aanpak van radioactief afval 
op communautair niveau positieve gevolgen zou kunnen hebben. Het 
betreft hier bijvoorbeeld de definitie en classificatie van radioactief 
afval, minimalisering, vervoer, behandeling en verwijdering van afval, 
voorlichting van het publiek en de financiering van het beheer van 
radioactief afval. In een resolutie van december 199419 heeft de Raad 
zijn steun uitgesproken voor de door de Commissie voorgestelde 
strategie. 
De Gemeenschap en de betrokken gespecialiseerde internationale 
bureaus, de Internationale organisatie voor atoomenergie (IAEA) en het 
Agentschap voor kernenergie (NEA) van de OESO, zijn het eens over 
de op dit gebied gevolgde aanpak. Deze consensus zou aan kracht 
winnen door de sluiting van een internationaal verdrag over het beheer 
van radioactief afval. Binnen het kader van de IAEA wordt er al gewerkt 
aan een ontwerptekst hiervoor. Dit proces wordt door de Commissie 
onvoorwaardelijk gesteund. 
e) Technologische aspecten van nucleaire veiligheid 
In 1975 heeft de Raad een eerste resolutie aangenomen over "de 
technologische vraagstukken in verband met de veiligheid van 
kerninstallaties" . Deze resolutie blijft belangrijk voor de bevordering 
van de samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid. 
Vraagstukken in verband met nucleaire technologie die rechtstreeks 
verband houden met de veiligheid van kerninstallaties, vallen niet onder 
de bindende bepalingen van het Euratom-Verdrag. Met de resolutie is de 
grondslag gelegd voor samenwerking op vrijwillige basis tussen de 
lidstaten van de Gemeenschap en de Commissie bij de technologische en 
industriële vraagstukken die significant zijn voor de veiligheid van 
kerninstallaties. In de resolutie wordt opgeroepen tot een "geleidelijke 
harmonisatie in etappes van de veiligheidseisen en -criteria teneinde de 
bevolkingen en het milieu een gelijkwaardig en voldoende niveau van 
bescherming te bieden tegen de stralingsrisico's ten gevolge van het 
gebruik van kernenergie en tegelijk de ontwikkeling van het 
handelsverkeer te bevorderen". 
Vlak voor de streefdatum voor de voltooiing van de interne markt van 
de Unie (1993) heeft de Raad de grondslag voor de samenwerking tussen 
de lidstaten en de Commissie bij de technologische vraagstukken in 
verband met de nucleaire veiligheid geconsolideerd door op 18 juni 1992 
een nieuwe resolutie aan te nemen21. In deze resolutie worden 
Resolutie van de Raad van 19.12.1994 over het beheer van radioactieve afvalstoffen (PB nr. 
C 379 van 31.12.1994). 
20 
Resolutie van de Raad van 22 juli 1975 (PB nr. C 185 van 14.8.1975). 
21 Resolutie van de Raad van 18 juni 1992 (PB nr. C 172 van 8.7.1992). 
20 
richtsnoeren gegeven voor manieren waarop kan worden gezocht naar 
consensus binnen de hele Unie over essentiële veiligheidseisen. Een 
consensus over dergelijke eisen zal een positieve invloed hebben op elk 
streven naar harmonisatie voor materialen en fabricagecodes en 
-normen, van belang voor de mechanische sterkte van onderdelen van 
installaties. In de resolutie van 1992 wordt ook opgeroepen tot 
samenhang tussen de harmonisatie van veiligheidscriteria en -eisen 
binnen de Europese Unie en het programma van de Unie voor 
samenwerking met derde landen. 
III. VEILIGHEIDSPROBLEMEN IN DE LANDEN VAN MIDDEN- EN 
OOST-EUROPA EN HET GOS 
Het ongeval in Tsjernobyl in 1986 heeft belangrijke tekortkomingen aan het 
licht gebracht in het ontwerp, de bouw en de bedrijfsvoering van reactoren en 
meer in het algemeen de veiligheidscultuur in deze landen. De ernst van de 
situatie werd door de autoriteiten een aantal jaren onderschat. Pas in het begin 
van de jaren negentig, nadat de politieke veranderingen hadden plaatsgevonden, 
werd duidelijk dat dringend actie moest worden ondernomen om de oudste 
reactoren te verbeteren en om de betrokken landen in staat te stellen deze zo 
nodig zelfs te sluiten. 
Zo verbonden de G-7-landen zich op hun economische top in 1992 in München 
tot een actieprogramma dat door de G-24 werd aangenomen als uitgangspunt 
voor alle technische bijstandsactiviteiten op het gebied van de nucleaire 
veiligheid. De Europese Unie zegde toe gebruik te zullen maken van de 
technische bijstand in het kader van het PHARE-programma voor Midden- en 
Oost-Europa met inbegrip van de Baltische Staten en het TACIS-Programma 
voor het GOS. 
De bijstand werd vooral op de volgende gebieden geconcentreerd: 
- steun aan veiligheidsinstanties 
- steun met betrekking tot ontwerp en bedrijfsvoering 
- reserveonderdelen 
- afvalverwerking en splijtstofcyclus 
- systemen voor vroegtijdige waarschuwing 
- Tsjernobyl 
Er wordt in de eerste plaats gewerkt aan het opstellen en uitvoeren van 
kortetermijnmaatregelen om de meest dringende tekortkomingen op te lossen, 
met name wat de onveiligste reactoren betreft, en om onze veiligheidscultuur 
over te dragen. Er worden ook maatregelen op langere termijn opgesteld en 
uitgevoerd die ten doel hebben de reeds bestaande of in aanbouw zijnde 
reactoren en andere nucleaire installaties op een internationaal aanvaardbaar 
veiligheidsniveau te brengen. 
21 
Momenteel kunnen Euratom-leningen een mogelijkheid bieden om de nodige 
investeringen te financieren. 
Een voorwaarde voor de uitvoering van deze programma's is dat alle landen 
van Midden- en Oost-Europa en het GOS snel actie ondernemen om een 
systeem voor wettelijke aansprakelijkheid op het gebied van de kernenergie als 
bedoeld in de Verdragen van Parijs en Wenen in te voeren, zodat de Europese 
nucleaire industrie deze landen steun kan verlenen binnen een bevredigend 
juridisch kader. 
De beginselen van het Europese Energiehandvest zullen ten uitvoer worden 
gelegd door middel van het "Verdrag inzake het Energiehandvest" een 
verbindend instrument dat van toepassing is op alle vormen van energie. Dit 
was beschikbaar voor ondertekening van december 1994 tot half juni 1995. Op 
de sluitingsdatum voor ondertekening hadden 50 landen en de Europese 
Gemeenschappen het verdrag ondertekend. Tot de ondertekenaars behoorden 
alle Europese landen en een aantal OESO-landen met uitzondering van de VS en 
Canada. Er wordt nog gewerkt aan een verklaring inzake het vreedzaam 
gebruik van kernenergie. 
IV. DE ROL VAN DE COMMISSIE EN ARTIKEL 40 VAN HET 
EURATOM-VERDRAG 
1. Maatregelen om investeringen op het gebied van kernenergie te 
vergemakkelijken 
Volgens artikel 40 van het Euratom-Verdrag bestaat de rol van de 
Commissie er in het algemeen in "het initiatief van personen en 
ondernemingen aan te wakkeren en een gecoördineerde ontwikkeling van 
hun investeringen op het gebied van de kernenergie te vergemakkelijken". 
Hoewel de besluiten door de lidstaten worden genomen, kan de Commissie 
hun strategische keuzes vergemakkelijken en zodoende de Europese Unie in 
staat stellen optimaal te profiteren van het veilig gebruik van kernenergie. 
Voorbeelden van initiatieven van de Commissie zijn het bevorderen en 
stimuleren van een snelle harmonisatie van eisen, regels, criteria en 
praktijken op het gebied van het ontwerp, de bedrijfsvoering, het onderhoud 
en de certificatie van installaties. 
2. Ontwikkelingen op nucleair gebied 
Veertig jaar na de ondertekening van het Euratom-Verdrag is de 
tenuitvoerlegging ervan zo ver gevorderd dat de Commissie kan stellen dat 
kernenergie in een aantal hoogontwikkelde landen een industriële, 
economische en maatschappelijke realiteit is en dat de nucleaire industrie in 
West-Europa volwassen is geworden. 
22 
In 1995 bedroeg het geïnstalleerd kernenergie vermogen in de 
Europese Gemeenschap 120 GWe. Volgens de huidige plannen van de 
lidstaten zal dit cijfer nog enigszins stijgen tot 125 GWe in het jaar 2000. 
Hoewel er voor de periode daarna nog geen precieze plannen bestaan, 
voorspellen de door de Commissie opgestelde scenario's22 op grond van een 
aantal veronderstellingen op lange termijn dat in het jaar 2010 het 
geïnstalleerd vermogen tussen 118 en 138 GWe zal liggen. De 
veronderstellingen betreffen onder meer de toekomstige energieprijs, de 
intensiteit van de energie-efficiëntie, politieke keuzes van de 
regeringen, enz. Onder deze omstandigheden is de Commissie van mening 
dat het niet haalbaar is streefcijfers voor de productie of investeringen van 
de nucleaire industrie na het jaar 2000 vast te stellen, temeer daar het 
huidige streven van de Unie erop gericht is de marktkrachten hun rol te 
laten spelen. 
Als in de toekomst het huidige kader onder economische of politieke druk 
wordt gewijzigd, is het mogelijk dat weer een op langere termijn gerichte 
benadering moet worden gevolgd. Als er bijvoorbeeld nieuwe politieke 
bereidheid ontstaat om de emissies van broeikasgassen tegen te gaan of de 
onafhankelijkheid van de EU op energiegebied te vergroten, dan kan het 
gevolg dat zijn dat moet worden overwogen streefcijfers voor de opwekking 
van elektriciteit met kernenergie vast te stellen die op langere termijn 
gericht zijn. 
Het is in ieder geval nodig de samenwerking tussen de Lid-Staten op 
nucleair gebied te verbeteren en na te gaan met welke grote uitdagingen de 
nucleaire industrie in de toekomst te maken krijgt. 
Daarom stelt de Commissie voor in het overige deel van dit document in te 
gaan op de belangrijkste kenmerken van en uitdagingen voor de 
kernenergiesector in de komende jaren en een aantal beginselen voor te 
stellen die op communautair niveau moeten worden gevolgd bij het 
vreedzaam gebruik van kernenergie. 
V. DE EUROPESE KERNINDUSTRIE: BELANGRIJKSTE KENMERKEN 
EN UITDAGINGEN 
De komende jaren zal de wereld op energiegebied te maken krijgen met steeds 
moeilijker milieuproblemen. Kernenergie is een van de mogelijkheden om op 
economisch verantwoorde wijze grote hoeveelheden elektriciteit op te wekken 
zonder de fossiele brandstofvoorraden uit te putten. 
22 European Energy to 2020 : A scenario approach. Réf. SEC(95)2283 van 20.12.1995. 
23 
1. Activiteiten en mogelijkheden voor de nucleaire industrie 
Momenteel is in de Europese Gemeenschap het potentieel voor de bouw van 
nieuwe kerncentrales tamelijk beperkt. Er zijn evenwel 
investeringsprogramma's voor de vervanging of modernisering en upgrading 
van werkende centrales. Ook zijn er onderzoekprogramma's opgezet voor 
de ontwikkeling van een nieuwe generatie reactoren. Deze programma's 
zullen de nucleaire industrie in principe in staat stellen haar technologische 
basis verder uit te bouwen en haar potentieel voor onderzoek en 
ontwikkeling te vergroten en, waar mogelijk, haar concurrentievermogen en 
knowhow te verbeteren. 
Voor een aantal van onze concurrenten ligt de situatie anders. Met name in 
Japan zijn er perspectieven voor nieuwe ontwikkelingen en om hiervan 
gebruik te maken hebben Japanse bedrijven krachtige banden aangeknoopt 
met Noord-Amerikaanse industriële ondernemingen. Als gevolg van-de 
snelle economische ontwikkeling in het Verre Oosten is hier sprake van een 
groeimarkt. De Europese industrie moet paraat zijn om elke mogelijkheid 
aan te grijpen om in deze landen te opereren. De deskundigheid van 
bedrijven uit de Europese Unie op het gebied van de splijtstofkringloop 
wordt reeds geëxploiteerd op de groeimarkten in het Verre Oosten. Tevens 
bestaat er, met name in de VS, een groot potentieel op de enorme markten 
voor afvalbeheer en ontmanteling. 
De Europese Unie heeft zich in het kader van haar samenwerking met derde 
landen ertoe verbonden ervoor te zorgen dat bij het gebruik van kernenergie 
absolute prioriteit wordt gegeven aan de veiligheid (het "veiligheid 
eerst "-principe). Met name heeft zij zich ertoe verbonden samen te werken 
om een veiligheidscultuur te bevorderen in alle landen die over 
kernreactoren beschikken, meer internationale transparantie van nucleaire 
activiteiten te bewerkstelligen en de hervorming van de energiesector in 
landen in een overgangsfase voort te zetten op basis van effectieve 
strategieën die gericht zijn op openstelling naar de wereld en de aanvaarding 
van de daaraan verbonden economische en milieubeginselen. 
Tevens moet de industrie klaar staan om binnen dit kader samen te werken 
met de landen van Midden- en Oost-Europa en het GOS, op voorwaarde dat 
er voldoende financiering is en er een regeling inzake wettelijke 
aansprakelijkheid is in overeenstemming met de internationale regels. De 
deelname van de Europese industrie zou een garantie kunnen zijn dat 
internationaal aanvaarde veiligheidsnormen worden nageleefd. Tevens 
dienen alle kernenergielanden deel te nemen aan de bestaande verdragen 
inzake wettelijke aansprakelijkheid op het gebied van de kernenergie 
(Verdrag van Parijs/Wenen) om volledige juridische zekerheid te bieden aan 
zowel de nucleaire industrie als aan de Europese burgers. 
2. Leveringsvoorwaarden voor splijtstoffen 
24 
Op korte en middellange termijn is er geen voorzienbaar risico dat de 
levering van uraan of verrijkingsdiensten abrupt wordt onderbroken. De 
aanzienlijke groei van het marktaandeel dat het GOS op de markt voor 
natuurlijk uraan heeft verworven door middel van abnormaal lage prijzen 
(onder de economische productiekosten) heeft geleid tot ernstige 
bezorgdheid in de Europese splijtstofindustrie en aanzienlijke verlaging van 
de uraanproductie in de Gemeenschap en de traditionele leveranciers van de 
Gemeenschap met een markteconomie. Bovendien kan nucleair materiaal 
afkomstig van ontmantelde wapens de problemen in verband met de 
instabiliteit van de markt voor natuurlijk uraan en de overcapaciteit voor 
verrijking nog vergroten. Het beleid van de Commissie en het 
Voorzieningsagentschap van Euratom is gericht op diversificatie van de 
leveringsbronnen. Dit wordt op flexibele wijze bereikt door gebruik te 
maken van het recht van het Voorzieningsagentschap om contracten te 
sluiten waarbij een te sterke afhankelijkheid van één enkele leveringsbron 
wordt vermeden. Tevens onderzoekt de Commissie of er oplossingen 
kunnen worden gevonden door met de belangrijkste betrokken landen samen 
te werken. 
De recente voortekenen van stabiliserende uraanprijzen kunnen betekenen 
dat de mijnindustrie weer een begin zal maken met de investeringen die 
nodig zijn om tegen het eind van de eeuw de wereldbehoefte aan uraan te 
dekken. Er zijn al aanwijzigingen dat de productie is toegenomen in 
Australië, de VS en Namibië en op een hoog niveau is gehandhaafd in 
Canada. Deze tendens moet evenwel nog worden bevestigd. 
De Unie steunt samenwerkingsprogramma's voor de veilige opslag van 
splijtstoffen afkomstig van de ontmanteling van kernwapens en het 
vreedzaam gebruik en veilig vervoer ervan. 
3. Technologische uitdagingen in verband met de veiligheid van kernenergie 
De resoluties van de Raad betreffende technologische vraagstukken in 
verband met de veiligheid van kerninstallaties (1975, 1992) die in 
paragraaf II.3 (e) ter sprake zijn geweest, worden uitgevoerd door middel 
van de volgende drie elkaar aanvullende acties: 
i) inspanningen om een consensus te bereiken tussen de exploitanten van 
nucleaire installaties, ontwerpers, fabrikanten, regelgevers en instituten 
die technische ondersteuning leveren, over technische vraagstukken die 
centraal staan in de veiligheid van de bedrijfsvoering en het ontwerp; 
ii) een gecoördineerde actie van de lidstaten en de Commissie voor de 
evaluatie van de veiligheid van belangrijke Europese projecten voor 
nucleaire installaties; 
25 
iii) bewerkstelligen van gelijkwaardigheid wat de veiligheid betreft voor 
technische codes die van belang zijn voor de mechanische integriteit van 
onderdelen van nucleaire installaties. 
Deze acties moeten er gezamenlijk toe bijdragen dat er een consensus wordt 
bereikt over essentiële veiligheidseisen zodat wordt voorkomen dat er 
technische belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen en diensten 
ontstaan. Tevens kunnen deze acties bijdragen aan de harmonisatie van 
technische codes doordat in een vroeg stadium rekening wordt gehouden 
met veiligheidseisen. De permanente adviesgroepen van de Commissie 
inzake reactorveiligheid, regelgeving en mechanische codes en normen 
vormen een forum voor voortdurende communicatie en samenwerking 
tussen de betrokkenen. 
Een andere doelstelling van de Resolutie van 1992 is het brengen van 
samenhang in de toepassing van de beste praktijk op het gebied van de 
nucleaire veiligheid in de Europese Gemeenschap en de overdracht van 
knowhow naar de landen van Midden- en Oost-Europa en het GOS via de 
communautaire programma's voor technische samenwerking en bijstand. 
Deze programma's zijn gebaseerd op de overdracht van knowhow, de 
overdracht van de veiligheidscultuur en vervolgens de overdracht van 
uitrusting. In de periode 1991-1995 heeft de Europese Unie 555 miljoen ecu 
toegewezen aan projecten in de LMOE en het GOS. Het ligt in de bedoeling 
om in de periode 1996-1999 vergelijkbare gemiddelde jaarlijkse bedragen 
aan deze sector toe te wijzen. Om de overdracht van de beste praktijken op 
veiligheidsgebied van de Europese Gemeenschap te bewerkstelligen worden 
contacten gestimuleerd tussen partners in Oost- en West-Europa: 
exploitanten, ontwerpers, fabrikanten, organisaties die technische steun 
verlenen, regelgevers. Gemeenschappelijke groepen deskundigen kunnen 
fungeren als platform voor de communicatie en samenwerking op het gebied 
van de nucleaire veiligheid. 
In een ruimer verband is een belangrijke aanzet gegeven tot de wereldwijde 
aanpak van de veiligheidsproblemen met het internationale verdrag inzake 
nucleaire veiligheid dat is opgesteld in het kader van de IAEA. De partijen 
bij dit verdrag verbinden zich ertoe fundamentele beginselen na te leven die 
zijn vastgesteld aan de hand van een consensus tussen internationale 
deskundigen, waarbij de mogelijkheid bestaat om de naleving te verifiëren. 
Daarom moeten zoveel mogelijk staten worden aangemoedigd dit verdrag te 
bekrachtigen en toe te passen. 
4. Verbruikte splijtstof, nucleair afval en ontmanteling 
Er bestaan industriële procédés voor de behandeling van nucleair afval, de 
ontmanteling van nucleaire installaties aan het einde van hun levensduur en 
de opwerking van verbruikte splijtstof. 
26 
23 
24 Er zijn verschillende methodes voor het beheer van verbruikte splijtstof. Zo 
kan afval worden opgeborgen met de mogelijkheid om het weer terug te 
halen. Een andere mogelijkheid is de opwerking van verbruikte 
splijtstofstaven, waarbij 96% aan recycleerbaar materiaal (plutonium en 
uraan) chemisch wordt verwijderd, gevolgd door verglazing van de 
resterende 4% spiijtingsafval dat vervolgens wordt opgeborgen. Deze 
oplossingen worden in verschillende landen onderzocht. Een andere 
mogelijkheid is het begraven van onbehandelde verbruikte splijtstof in die 
permanente opbergfaciliteiten. 
De eerste en de laatste benadering houden in dat alle in de verbruikte 
splijtstof aanwezige elementen, ook plutonium en licht verrijkt uraan, als 
afval worden beschouwd. In de tweede benadering wordt het volume van 
het hoogactief afval dat definitief wordt opgeborgen, verkleind, doordat het 
herbruikbare plutonium en uraan worden gerecycleerd. 
De methodes voor opslag en opberging worden voortdurend verbeterd in 
programma's voor onderzoek en demonstratie die dan ook systematisch 
dienen te worden voortgezet. 
Er is in de Gemeenschap al enige ervaring opgedaan met de ontmanteling 
van een aantal installaties, bijvoorbeeld de kernreactoren Gundremmingen-A 
en Greifswald in Duitsland, Chinon-A en Saint-Laurent-A in Frankrijk, 
Windscale AGR en Berkeley in het Verenigd Koninkrijk en Vandellos I in 
Spanje en de opwerkingsfaciliteiten AT-1 in Frankrijk en Eurochemic in 
België. De meeste verouderde kerncentrales zijn evenwel gemoderniseerd en 
aangepast, zodat de levensduur van de investering is verlengd, en zijn nog 
niet ontmanteld. Bij het ontwerp van nieuwe kerncentrales in de Europese 
Unie en de VS wordt ernaar gestreefd de kosten van de toekomstige 
ontmanteling te beperken. 
5. Vervoer van radioactief materiaal 
In verband met het vervoer van radioactief materiaal wordt in alle lidstaten 
een veiligheidsbeleid gehanteerd. Overeenkomstig een richtlijn van de Raad 
uit 1992 betreffende het vervoer van radioactief afval23 zijn er regelmatig 
verslagen van de Commissie gepubliceerd. 
Onlangs heeft de Commissie een extra verslag aangenomen waarin de 
voorschriften worden beschreven die zijn aangenomen en worden uitgevoerd 
om een goede stralingsbescherming van mens en milieu te garanderen . 
Hierin wordt het vervoer behandeld van radioactieve stoffen die afkomstig 
Richtlijn 92/3/EURATOM van de Raad van 3 februari 1992 betreffende toezicht en controle op 
overbrenging van radioactieve afvalstoffen tussen de lidstaten en naar en vanuit de 
Gemeenschap. 
Mededeling aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de veiligheid van het vervoer 
van radioactieve stoffen in de Europese Unie (COM (96) 11 van 20 maart 1996). 
27 
25 zijn van alle mogelijke activiteiten, de geneeskunde, die het grootste aantal 
zendingen op haar rekening heeft. 
In het verslag wordt geconcludeerd dat "in de wereld jaarlijks miljoenen 
colli met radioactieve stoffen in veilige omstandigheden worden vervoerd" 
en dat "deze uitstekende resultaten te danken zijn aan het bestaan van 
strenge en in alle landen gelijke voorschriften die sedert meerdere decennia 
nauwgezet worden toegepast, en waarvan de adequaatheid en 
toepassingsvoorwaarden door groepen deskundigen regelmatig worden 
geëvalueerd en bij de tijd gebracht" deze uitstekende resultaten mogen 
evenwel geen aanleiding zijn tot zelfgenoegzaamheid. 
6. Gebruik van plutonium 
In Frankrijk, België, Duitsland en Zwitserland is en wordt plutonium 
afkomstig van de opwerking van bestraalde splijtstof met succes 
gerecycleerd in lichtwaterreactoren. De exploitanten van de centrales zijn 
tevreden over de resultaten25. 
Snelle reactoren zijn theoretisch geschikt voor de versplijting van 
plutonium, ook van plutonium afkomstig van de ontmanteling van 
kernwapens. Hoewel zij nog niet op deze toepassingsmogelijkheid zijn 
getest, vindt onderzoek in die richting plaats. Snelle reactoren kunnen ook 
worden gebruikt om de hoeveelheden radioactief materiaal bestaande uit 
zware elementen, de actiniden, te verminderen. 
De nucleaire industrie ziet zich geplaatst voor de taak ervoor te zorgen dat 
de recycling van plutonium op veilige en economisch verantwoorde wijze 
plaats vindt. 
Momenteel is de aankoopprijs van MOX-splijtstof hoger dan die van 
laagverrijkt uraan als gevolg van de kosten van de opwerking en 
behandeling van plutonium en de verwerking ervan tot MOX-splijtstof. Er is 
echter nog een groot aantal andere overwegingen die de keuze van de 
splijtstof in deze sector bepalen. Het feit dat bij het vreedzaam gebruik van 
kernenergie plutonium in de splijtstofkringloop voorkomt, heeft wereldwijd 
belangrijke gevolgen voor het non-proliferatiebeleid. 
7. Toekomstige technologie, onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de 
kernenergie 
Hoewel in de Verenigde Staten ongeveer 110 grote kernreactoren in bedrijf zijn, wordt de 
verbruikte splijtstof niet opgewerkt op grond van een besluit van de regering Carter in de 
jaren zeventig om geen gebruik te maken van de plutonium splijtstofkringloop. Japan is echter 
wel van plan om in de nabije toekomst plutonium te recycleren als splijtstof voor zijn 
kerncentrales. 
28 
26 Het Europees Parlement, de Raad en de Commissie hebben er een aantal 
malen op gewezen dat onderzoek van belang is om alle nieuwe uitdagingen 
aan te kunnen gaan en gehoor te geven aan de bezorgdheid van het publiek. 
In het kaderprogramma voor O&O van Euratom (1994-1998)26 wordt 
benadrukt dat de kernenergieoptie moet worden geconsolideerd door aan te 
tonen dat wij in staat zijn kernenergie op alle toepassingsgebieden te 
beheersen. Om aan te tonen dat wij volledig in staat zijn veilig gebruik van 
kernenergie te maken, worden de volgende hoofdlijnen gevolgd: 
- ontwikkeling van een dynamische aanpak op het gebied van de nucleaire 
veiligheid; 
- gezamenlijk gebruik van de grote Europese testfaciliteiten; 
- verwerven van algemeen inzicht in de cruciale verschijnselen in verband 
met de splijtstofkringloop; 
- ontwikkeling van middelen om ernstige reactorongevallen te voorkomen 
en in te perken; 
- opzetten van de wetenschappelijke en technische basis voor de veiligheid 
op lange termijn van de opberging van radioactief afval; 
i 
- verdere ontwikkeling van technieken voor nucleaire veiligheidscontrole; 
- integratie van stralingsbescherming in een algemeen systeem voor de 
bescherming van mens en milieu. 
In het kader van werkzaamheden van derden of eigen werkzaamheden van 
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek wordt onder meer gewerkt 
aan nieuwe systemen voor controle en bewaking, aspecten van ernstige 
ongevallen, nieuwe veiligheidskenmerken voor nieuwe reactortypes, 
veroudering van installaties, veiligheid van de splijtstofkringloop en 
afvalbeheer en nucleaire veiligheidscontrole. 
Voor de nabije toekomst wordt een nieuwe generatie reactoren ontwikkeld, 
waarbij als duidelijke doelstelling geldt dat de meest recente ontwikkelingen 
op het gebied van de veiligheid moeten worden geïntegreerd. De Europese 
drukwaterreactor (EPR - European Pressurized Water Reactor) is een 
voorbeeld van een dergelijke door de Europese industrie ontwikkelde 
reactor. Het doel is een kernreactor met een hoog vermogen te ontwerpen 
die op economisch verantwoorde wijze kan voldoen aan de eisen van de 
veiligheidsinstanties. De EPR bevindt zich in de fase van het gedetailleerd 
Besluit 94/268/Euratom van de Raad van 26 april 1994 betreffende een kaderprogramma voor 
communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs voor de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie (1994-1998) (PB nr. L 115 van 6.5.1994). 
29 
ontwerp. Naar verwachting zal binnen twee of drie jaar een prototype 
worden gebouwd. 
De ontwikkeling van snelle reactoren (FNR - fast neutron reactor) verloopt 
traag. Dit is het gevolg van een aantal problemen die zich voordoen in de 
weinige reactoren van dat type die in Japan en Rusland worden getest. Als 
de huidige technische problemen zijn opgelost kunnen FNR* s uiteindelijk 
wellicht op grote schaal elektriciteit produceren in Europa. Zoals eerder in 
dit document is opgemerkt, kan het gebruik van deze reactoren dan 
voordelen opleveren voor de verwerking en opberging van afval. 
De Commissie heeft op 9 april 1997 een "Voorstel voor een besluit van de 
Raad betreffende het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 
voor Atoomenergie (Euratom) voor activiteiten op het gebied van onderzoek 
en onderwijs (1998-2002)" goedgekeurd. 
Het is de bedoeling dat deze activiteiten worden toegespitst op de veiligheid 
en het concurrentievermogen van kernenergie in het kader van enerzijds de 
bestaande situatie in Europa en anderzijds de algehele mogelijkheden in de 
toekomst op mondiaal niveau. De voorgestelde OTO-activiteiten liggen dan 
ook op drie gebieden die elk een verschillende tijdschaal hebben: 
- een kernactiviteit op het gebied van beheerste kernfusie waarbij wordt 
gewerkt aan de ontwikkeling van deze energiebron voor potentieel 
gebruik op lange termijn; 
- algemeen inzetbare technologie om de veiligheid, het 
concurrentievermogen en maatschappelijke aanvaardbaarheid van 
kernsplijting als energiebron en de andere industriële en medische 
toepassingen van ioniserende straling op korte en middellange termijn te 
verbeteren; 
- eigen onderzoek van het GCO op het gebied van de nucleaire 
veiligheidscontrole en het beheer van splijtstof met doelstellingen op 
middellange en lange termijn. 
Kernfusie biedt grote mogelijkheden voor de energievoorziening op lange 
termijn met aantrekkelijke kenmerken qua operationele veiligheid, 
verenigbaarheid met het milieu en beschikbaarheid van brandstof; vanwege 
deze vooruitzichten op lange termijn en het belang van het onderwerp is het 
terecht dat OTO op dit gebied in Europa op communautair gebied 
plaatsvindt. Er is op dit moment een groot wetenschappelijk en 
technologisch project waar alle OTO-activiteiten in de Europese Unie en 
Zwitserland in het kader van Euratom worden geïntegreerd. Door de 
gestage vooruitgang in de afgelopen jaren, met name bij de JET (Joint 
European Torus), is het Europees onderzoek mondiaal grensverleggend. 
30 
Gezien de wetenschappelijke uitdaging die ftisietechnologie inhoudt en de 
benodigde mankracht en financiële middelen heeft de EU ervoor gekozen de 
eerste fusiereactor in nauwe samenwerking met de belangrijkste mondiale 
partners (de VS, Japan en Rusland) in het kader van de ITER-overeenkomst 
(International Thermonuclear Experimental Reactor) op te zetten. 
VI. CONCLUSIE 
Het management van kernenergie, waartoe ook de problematiek van verbruikte 
splijtstof, afvalbeheer en ontmanteling behoort, alsmede de andere uitdagingen 
die voor de toekomst zijn geïdentificeerd, is de belangrijkste doelstelling van de 
regelgevende instanties, de nucleaire industrie en andere betrokken organisaties. 
Het gebruik van kernenergie heeft gunstige effecten op de continuïteit van de 
energievoorziening, invoer van brandstof, hoogtechnologische knowhow, 
gekwalificeerde banen en verlaging van de uitstoot van C02. Anderzijds zijn er 
problemen in verband met de bezorgdheid over de veiligheid, vervoer, 
afvalbeheer, ontmanteling en non-proliferatie. Deze gebieden, waarbij uitvoerig 
moet worden stilgestaan, moeten altijd de nodige aandacht blijven krijgen. Ook 
verdere technologische ontwikkeling en meer internationale samenwerking zijn 
van belang. 
Bijna 40 jaar na de ondertekening van het Euratom-Verdrag beschikt de 
Europese Gemeenschap over een volwassen nucleaire industrie die de gehele 
splijtstofkringloop omvat met haar eigen technologisch potentieel. Sommige 
lidstaten hebben besloten geen kernenergie te produceren en sommige andere 
hebben besloten de ontmanteling van hun kerncentrales te plannen. Het is 
evenwel mogelijk dat de Europese Unie en sommige lidstaten in het kader van 
een strategie voor de toekomstige energievoorziening de rol van kernenergie 
samen met die van andere alternatieven opnieuw in overweging nemen. 
In de toekomst zullen discussies over de rol van kernenergie worden beïnvloed 
door de vraag of de omstandigheden bevestigen dat de Gemeenschap om in haar 
toekomstige energiebehoefte te voorzien in toenemende mate afhankelijk wordt 
van de invoer van fossiele brandstoffen. 
Het gebruik van kernenergie voor de opwekking van elektriciteit draagt bij tot 
de beperking van het verbruik van fossiele brandstoffen; de daaruit 
voortvloeiende geringere vraag op de internationale oliemarkt heeft bijgedragen 
tot de matiging van de prijzen van olie en andere energiebronnen. 
De Commissie is van mening dat er een aantal gemeenschappelijke beginselen 
moet worden gevolgd om een kader te creëren waarbinnen kernenergie kan 
blijven bijdragen tot de energievoorziening. In de onderstaande suggesties is 
uitgegaan van het vereiste evenwicht tussen de verantwoordelijkheden van de 
lidstaten en die van de Gemeenschap. Zij zijn gebaseerd op het 
31 
Euratom-Verdrag en het op het Verdrag betreffende de Europese Unie die beide 
een passend kader bieden waarbinnen de Gemeenschap kan optreden. 
De voorgestelde beginselen zijn: 
- het recht om te besluiten al dan niet het vreedzaam gebruik van kernenergie 
tot ontwikkeling te brengen berust bij de individuele lidstaten; 
- de keuze die elke lidstaat in dit verband maakt, moet worden gerespecteerd; 
- lidstaten die hebben gekozen voor het gebruik van kernenergie moeten 
tegelijkertijd zorgen voor een hoog niveau van nucleaire veiligheid, naleving 
van de non-proliferatievereisten overeenkomstig de toepasselijke 
internationale overeenkomsten en voor een hoog niveau van bescherming 
van de volksgezondheid; 
- hoewel de individuele lidstaten verantwoordelijk zijn voor het vaststellen 
van veiligheidsnormen en het verlenen van vergunningen voor nucleaire 
installaties, en de nationale exploitanten verantwoordelijk zijn voor de 
veilige exploitatie ervan, delen zij de collectieve verantwoordelijkheid ten 
opzichte van alle Europese burgers voor het waarborgen van de nucleaire 
veiligheid. 
Als dergelijke beginselen het uitgangspunt kunnen vormen voor een 
gemeenschappelijke aanpak van deze vraagstukken, kan het uitwisselen van 
ervaring en het opzetten van meer samenwerking voordeel opleveren. 
Als de lidstaten dergelijke beginselen in de praktijk brengen, kunnen deze 
beginselen ook het kader vormen waarbinnen de nucleaire industrie in de 
Europese Unie een wezenlijke rol blijft spelen en een waardevolle bijdrage 
levert aan de energievoorziening en het economische welzijn van de Unie. 
Een hoog niveau van nucleaire veiligheid in de Gemeenschap alleen volstaat 
niet. De nucleaire veiligheid in de landen van Midden- en Oost-Europa en de 
nieuwe onafhankelijke staten moet eveneens worden verbeterd. Om dit te 
bereiken zijn de gecombineerde inspanningen van de lidstaten, de Europese 
Gemeenschap, de partnerlanden en de ruimere internationale gemeenschap van 
essentieel belang. 
32 
BULAGEN 
TABELLEN: 
1. Kernenergieprogramma's in de Europese Unie 
1.1 Kerncentrales - Geïnstalleerde en geplande vermogens -
Situatie per 1.1.1996 
1.2 Productie van natuurlijk uraan , 
1.3 Omzettingscapaciteit 
1.4 Verrijkingscapaciteit » 
1.5 Fabricage uraansplijtstof , : 
1.6 Fabricage MOX-splijtstof 
1.7 Opwerking 
1.8 Capaciteit voor tijdelijke opslag van verbruikte splijtstof buiten het 
reactorterrein 
1.9 Verglazingscapaciteit voor hoogactief afval in bedrijf 
1.10 Tijdelijke opslag 
1.11 Definitieve opberging 
2. Aandeel van kernenergie in de elektriciteitsproductie 
3. Kosten van de elektriciteitsproductie 
4. Kosten van de splijtstofkringloop gemiddeld over de levensduur 
AFKORTINGEN 
33 
1 - KERNENERGIEPROGRAMMA'S IN PE EUROPESE UNIE 27 
l.l - Kerncentrales - Geïnstalleerde en geplande Yermogens - Situatie per 
LUW 
België 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Nederland 
Spanje 
Zweden 
VK 
EUR 15 Aangesloten op het net 
Aantal 
eenheden 
7 
4 
56 
20 
2 
9 
12 
35 
145 GWe 
5,6 
2,3 
58,5 
22,3 
0,5 
7,0 
10,0 
12,9 
119,5 In aanbouw 
Aantal 
eenheden 
-
-
4 
-
-
-
-
-
4 GWe 
-
-
5,8 
-
_ 
-
-
-
5,8 
1.2 - Productie van natuurlijk uraan (t U/jaar) 28 
België 
Frankrijk 
Duitsland 
Portugal 
Spanje 199629 
33 
930 
40 
15 
255 2000 
45 
500 
0 
50 
810 2010 
45 I 
0 
0 
50 
850 
27 
28 
29 Bron - Nucleair Energy Data 1996, NEA/OESO. 
Metrische ton uraan per jaar. 
Bron: Voorzieningsagentschap van Euratom. 
34 
1.3 - Omzettingscapaciteit (t U/jaar) 30 
Frankrijk 
(UF6) 
Comurhex / Pierrelatte 
VK 
(UF6) 
BNFL / Springfields 1995 
14.000 
6.000 2000 
15.500 
6.000 2010 
15.500 
6.000 
1.4 - VerrUkingscapaciteit (103 SWU/jaar) 31 
Frankrijk 
Eurodif 
Duitsland 
Urenco 
Nederland 
Urenco 
VK 
Urenco 1995 
10.800 
3.450 2000 
10.800 
4.000 2010 
10.800 
4.500 
Metric tonnes of uranium per year. 
Separative work units (eenheid scheidingsarbeid) per jaar. 
35 
1.5 - Fabricage uraan splijtstof (t HM/jaar) 32 
België 
FBFC / Dessel 
LWR 
Frankrijk 
FBFC / Romans & Pierrelatte 
LWR 
Duitsland 
Siemens / Lingen 
LWR 
Spanje 
ENUSA / Juzbado 
LWR 
Zweden 
ABB Atom / Vasteras 
LWR 
VK 
BNFL / Springfields 
LWR 
VK 
BNFL / Springfields 
| GCR 1995 
400 
1.150 
400 
220 
400 
330 
1.590 2000 
400 
1.150 
400 
250 
600 
200 
1.550 2010 
400 
1.150 
400 
250 
600 
200 
260 
32 Tonnes of heavy metal (ton zware metalen) per jaar. 
36 
1.6 - Fabricage MOX-splytstof (t HM/jaar) 33 
België 
Dessel 
Frankrijk 
Cadarache 
Frankrijk 
Melox, Marcoule 
VK 
Sellafield 1995 
35 
15 
120 
8 2000 
35 
15 
120 
12035 2010 
7034 
15 
120 
120 
1.7 - Opwerking (t HM/jaar)4 
Frankrijk 
Marcoule (Gas Grafiet) 
Frankrijk 
La Hague (LWR) 
VK 
Sellafield (Magnox) 
vr 
THORP / Sellafield 
(LWR + AGR) 1995 
400 
1.600 
1.500 
200 2000 
0 
1.600 
1.500 
900 2010 
0 
1.600 
1.500 
900 
Tonnes of heavy metal (ton zware metalen) per jaar. 
Vergunningsprocedure voor nieuwe capaciteit loopt. 
Start: 1997/98. 
Vergunning voor 1.200 t HM/jaar. 
37 
1.8 - Capaciteit voor tijdelijke opslag van verbruikte splijtstof buiten het 
reactorterrein (tHM) 
In bedrijf In aanbouw 1 
~¥S Modulair 
Doel & Tihange 
Duitsland 3 
Ahaus & Gorleben 
Frankrijk 
La Hague, Cadarache & 150 
Marcoule 
Italië *35 
Saluggia 
Finland , 
PKA - Olkiluoto 
Zweden 5 
CLAB - Oskarshamn 
Verenigd Koninkrijk ^Q 
Sellafield & Dounreay | 
1.9 - Verglazingscapaciteit voor hoogactief afval in bedrijf (glascontainers/jaar) 
België 450 
Dessel 
Frankrijk 1.400 
Marcoule & La Hague 
Verenigd Koninkrijk 400 
Sellafield (in 2000 vergroot tot 600) 
38 
1.10 - Tijdelijke opslag 
België 
Duitsland 
Frankrijk 
Nederland 
Finland 
Verenigd 
Koninkrijk Hoogactief en middelactief 
Operationeel 
Dessel 
Gorleben & Mitterteich 
Petten & Borssele 
Olkiluoto 
Drigg & Sellafield Verglaasd hoogactief 
Operationeel 
Dessel 
Ahaus 
La Hague & 
Marcoule 
Sellafield In aanbouw 
Dessel 
Gorleben 
Borssele 
Sellafield 
1.11 - Definitieve opberging 
België 
Duitsland 
Spanje 
Frankrijk 
Italië 
Finland 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk Hoog actief en middelactief 
Operationeel 
Morsleben 
El Cabril 
La Manche & 
Soulaines 
Olkiluoto 
Forsmark 
Ringhals 
Oskarshamn 
Studsvik 
Drigg & 
Dounreay In aanbouw 
Konrad 
Loviisa Hoogactief en verbruikte splijtstof 
Operationeel 
Mol (1 lab) 
Asse (1 lab) 
Pasquasia (1 lab) 
Stripa 
(1 lab) In aanbouw 
Gorleben(l 
bergplaats) 
Aspö 
(1 lab) 
Sellafield 
(1 lab) 
39 
2- AANDEEL VAN KERNENERGIE IN DE ELEKTRICITEITSPRODUCTIE 
(%) 
België 
Duitsland 
Spanje 
Frankrijk 
Nederland 
Finland 
Zweden 
Verenigd 
Koninkrijk 
EUR-15 
VS 
Japan 
Korea (Rep.) 
Zwitserland 199037 
60,8 
27,8 
35,9 
75,5 
4,9 
35,3 
46,7 
20,7 
33,6 
19,1 
25,9 
49,1 
42,6 199538 
55,5 
29,4 
33,5 
76,1 
4,9 
29,9 
46,9 
25,4 
34,8 
22,5 
33,0 
36,2 
38,9 200035 
58,7 
26,0 
34,2 
76,0 
4,8 
25,2 
47,6 
23,4 
33,1 
18,6 
31,7 
37,5 
38,1 
37 
38 European Energy to 2020 - A Scenario Approach. 
SEC(95) 2283 of 20.12.1995 - for 2000 : conventional wisdom scenario. 
Energie - Bron EUROSTAT - (OESO voor derde landen). 
40 
39 3 - KOSTEN VAN DE ELEKTRICITEITSPRODUCTIE^ (Ecu/1 OOOkWh) 
Investering Exploitatie en 
onderhoud Brandstof TOTAAL 
disconto 5 % per jaar 
Kernenergie 
Steenkool 
Gas 11-22 
7-15 
4,5- 9 3,7-12 
3,7-11 
1,8-5,2 4- 8 
13-26 
19-42 22-40 I 
26-74 
26-56 
disconto 10 % per jaar 
Kernenergie 
Steenkool 
Gas 19-74 
15-26 
7-17 4-12 
7-11 
2,2 - 5,2 4,5- 7 
13-26 
19-38 33-60 
33-60 
30-60 
Hypothese: 
inbedrijfstelling 1000 MWe PWR in het jaar 2000 
prijzen 1991 
39 Projected Costs of Generating Electricity - Update 1992. 
NEA/OESO, IEA - 1993. 
Gegevens van UNIPEDE die eind 1996 beschikbaar kwamen bevestigen de grootteorde van deze 
cijfers. 
41 
4 - KOSTEN VAN PE SPUJTSTOFKRINGLOOP GEMIDDELD OVER PE 
LEVENSDUUR (Ecu/1000 kWh)40 
aBBU—B—,^=c^^M=g3-gsacpca=a=g==a=gaa!np!I|,i|| m l^==^=-—r^———=:— | | | M nu in i iggga:ga IIII. i n 111 BSSBB——ag^B»e 
Met opwerking Met directe opberging 
Uraan 1,22 1,22 
Omzetting 0,16 0,16 
Verrijking 1,38 1,38 
Splijtstoffabricage 0,74 0,74 
Subtotaal front-end 3,50 3,50 
Vervoer verbruikte splijtstof 0,08 
Opwerking en verglazing 1,23 5 
Opberging van afval 0,015 I 
Vervoer/Opslag verbruikte splijtstof 0,38 I 
Inkapseling/Opberging verbruikte 0,18 I 
splijtstof I 
Subtotaal voor back-end 133 0,56 I 
Kredieten (U + Pu) -0,19 
Totale kosten 4,64 4^06 1 
Hypotheses : 
Ingebruikstelling van 1000 MWe PWR in het jaar 2000 
disconto 5 % per jaar 
prijzen 1991 
40 The Economics of the Nuclear Fuel Cycle 
NE A/OESO - 1994. 
42 
AFKORTINGEN 
ABB 
AFR 
AGR 
BNFL 
EPR 
FBFC 
FNR 
GCR 
GOS 
HLW 
IAEA 
IEA 
ILW 
ITER 
LLW 
LMOE 
LWR 
MOX 
NEA 
NPT 
OESO 
OPEC 
PINC 
PWR 
SWU 
THORP 
UNIPEDE Asea Brown Boveri 
Away From Reactor 
Advanced Gas Cooled Reactor 
British Nuclear Fuels pic 
European Pressurized Water Reactor 
Franco Belge de Fabrication de Combustible 
Fast Neutron Reactor 
Gas Cooled Reactor 
Gemenebest van Onafhankelijke Staten 
High Level Waste 
International Atomic Energy Agency 
International Energy Agency 
Intermediate Level Waste 
International Thermonuclear Experimental Reactor 
Low Level Waste 
Landen van Midden- en Oost-Europa 
Light Water Reactor 
Mixed Oxide Fuel 
Nuclear Energy Agency 
Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons 
Organisatie voor Economische Samenwerking en 
Ontwikkeling 
Organisation of Petroleum Exporting Countries 
Programme Indicatif Nucléaire de la Communauté 
Pressurized Water Reactor 
Separative Work Units 
Thermal Oxide Reprocessing Plant 
Union of Producers and Distributors of Electricity 
43 

ISSN 0254-1513 
COM(97) 401 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 15 
Catalogusnummer : CB-CO-97-403-NL-C 
ISBN 92-78-23494-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
^