Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de herziening van het Uniemechanisme voor civiele bescherming

(2018/C 361/07)

Rapporteur: Adam BANASZAK (PL/ECR), vicevoorzitter van de provincieraad van Kujavië-Pommeren Referentiedocumenten: Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Besluit nr. 1313/2013/EU betreffende een Uniemechanisme voor civiele bescherming COM(2017) 772 final/2 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio’s — Versterking van het EU- rampenbeheer: „rescEU” solidariteit met verantwoordelijkheid COM(2017) 773 final

I. AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Artikel 1, lid 1

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel Besluit nr. 1313/2013/EU wordt als volgt gewijzigd: Besluit nr. 1313/2013/EU wordt als volgt gewijzigd: 1) Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd: 1) Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd: a) Aan lid 1 wordt het volgende punt e) toegevoegd: a) Aan lid 1 wordt het volgende punt e) toegevoegd: „e) het vergroten van de beschikbaarheid en het gebruik van wetenschappelijke kennis over rampen.” „e) het vergroten van de beschikbaarheid en het gebruik van wetenschappelijke kennis over rampen.” b) Lid 2, onder a), wordt vervangen door: b) Lid 2, onder a), wordt vervangen door: „a) vooruitgang in de implementatie van het rampenpreventiekader, die wordt afgemeten aan het aantal lidstaten dat een samenvatting van zijn risicobeoordelingen, een evaluatie van zijn risicobeheersingsvermogen, en een samenvatting van zijn rampenrisicobeheersplanning als bedoeld in artikel 6 ter beschikking van de Commissie heeft gesteld;” „a) vooruitgang in de implementatie van het rampenpreventiekader, die wordt afgemeten aan het aantal lidstaten dat een samenvatting van zijn risicobeoordelingen, een evaluatie van zijn risicobeheersingsvermogen, en een samenvatting van zijn rampenrisicobeheersplanning als bedoeld in artikel 6 ter beschikking van de Commissie heeft gesteld;” c) na lid 2 wordt het volgende lid 3 toegevoegd: „3. In het Uniemechanisme wordt een centrale plaats toegekend aan de versterking van de weerbaarheid tegen rampen, waaronder het risico op overstromingen, aardbevingen en ongecontroleerde branden, via opleidingsmogelijkheden voor lokale responseenheden, inclusief groepen vrijwilligers.”

Artikel 1, lid 3

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel In artikel 5, lid 1, wordt punt a) vervangen door: In artikel 5, lid 1, a) het bepaalde onder a) wordt vervangen door: „a) verbeteren van de kennisbasis betreffende rampenrisico’s en vergemakkelijken van de uitwisseling van kennis, de resultaten van wetenschappelijk onderzoek, informatie en beste praktijken, met name onder lidstaten die met dezelfde risico’s worden geconfronteerd.” „a) verbeteren van de kennisbasis betreffende rampenrisico’s en vergemakkelijken van de uitwisseling van kennis, de resultaten van wetenschappelijk onderzoek, informatie en beste praktijken, met name onder lidstaten en lokale en regionale overheden die met dezelfde risico’s worden geconfronteerd.” b) In lid 1, wordt na punt f) een nieuw punt toegevoegd: „g) uiterlijk op 31 december 2018 richtsnoeren en interventiecriteria opstellen voor de seismische herindeling van woningen en infrastructuur.” c) in lid 1 wordt punt h) als volgt gewijzigd: „h) bevorderen van het gebruik van verschillende financiële middelen van de Unie die duurzame rampenpreventie kunnen ondersteunen, en ervoor zorgen dat informatie over de benutting van deze financieringsmogelijkheden vlot toegankelijk is, zowel online als op papier in de bureaus van de Commissie in de lidstaten;”

Motivering

In veel gevallen beschikken de lokale en regionale overheden over meer kennis op het gebied van het risico op rampen dan de nationale overheid.

Er is behoefte aan een modern en homogeen kader van technische normen dat, samen met Eurocode, voorziet in een classificatie van de kwetsbaarheid voor aardbevingen en prioriteitscriteria. In de toepassingsrichtsnoeren gaat de versterking van de aardbevingsbestendigheid van bestaande gebouwen hand in hand met energie-efficiëntie.

Artikel 1, lid 4

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel 4) Artikel 6 wordt als volgt gewijzigd: 4) Artikel 6 wordt als volgt gewijzigd: a) De punten a) en b) worden vervangen door: a) De punten a), b) en d) worden vervangen door: „a) uiterlijk op 22 december 2018 en vervolgens om de drie jaar opstellen van risicobeoordelingen op nationaal of passend subnationaal niveau en deze aan de Commissie ter beschikking stellen ; „a) opstellen van risicobeoordelingen op nationaal of passend subnationaal niveau in overleg met de bevoegde lokale en regionale overheden, die zijn afgestemd op het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering. De gegevens uit de risicobeoordelingen die cruciaal zijn voor de goede werking van het mechanisme moeten uiterlijk op 22 december 2018 en vervolgens om de drie jaar ter beschikking worden gesteld aan de Commissie; b) ontwikkelen en verfijnen van hun risicobeheersplanning op nationaal of passend subnationaal niveau, gebaseerd op de risicobeoordelingen als bedoeld onder a), en rekening houdend met de beoordeling van hun risicobeheervermogen als bedoeld onder c), en het overzicht van de risico’s als bedoeld in artikel 5, lid 1, onder c).” b) ontwikkelen en verfijnen van hun risicobeheersplanning op nationaal of passend subnationaal niveau, gebaseerd op de risicobeoordelingen als bedoeld onder a), en rekening houdend met de beoordeling van hun risicobeheervermogen als bedoeld onder c), en het overzicht van de risico’s als bedoeld in artikel 5, lid 1, onder c). d) op vrijwillige basis deelnemen aan collegiale toetsingen van de beoordeling van het risicobeheersingsvermogen en organiseren van stresstests met betrekking tot de aanpak van crisissituaties.” b) de volgende tweede en derde alinea worden toegevoegd: b) de volgende tweede en derde alinea worden toegevoegd: „Een samenvatting van de relevante elementen van de risicobeheersplanning dient uiterlijk op 31 januari 2019, en vervolgens om de drie jaar, bij de Commissie te worden ingediend, met inbegrip van informatie over de uitgekozen preventie- en paraatheidsmaatregelen. Daarnaast kan de Commissie van de lidstaten vragen specifieke preventie- en paraatheidsplannen mede te delen die zowel de inspanningen op de korte als op de lange termijn moeten bestrijken. De Unie onderzoekt terdege de vooruitgang die door de lidstaten wordt geboekt inzake rampenpreventie en rampenparaatheid als onderdeel van elke toekomstige toepasselijke ex-antevoorwaarde in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen. „Een samenvatting van de relevante elementen van de risicobeheersplanning dient uiterlijk op 31 januari 2019, en vervolgens om de drie jaar, bij de Commissie te worden ingediend, met inbegrip van informatie over de uitgekozen preventie- en paraatheidsmaatregelen. Daarnaast kan de Commissie de lidstaten vragen preventie- en paraatheidsplannen voor te leggen, met inachtneming van de bepalingen van artikel 346, lid 1, onder a) VWEU inzake de openbaarmaking van informatie die samenhangt met de wezenlijke belangen van hun veiligheid, en biedt zij hun een leidraad voor de voorbereiding van deze plannen, die zowel de inspanningen op de korte als op de lange termijn moeten bestrijken. De Unie onderzoekt terdege de vooruitgang die door de lidstaten wordt geboekt inzake rampenpreventie en rampenparaatheid als onderdeel van elke toekomstige toepasselijke ex-antevoorwaarde in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen. De Commissie kan tevens een specifiek overlegmechanisme opzetten om passende preventie- en paraatheidsplanning en -coördinatie tussen de lidstaten die vaak door rampen worden getroffen, te bevorderen.” De Commissie kan tevens een specifiek overlegmechanisme opzetten om passende preventie- en paraatheidsplanning en -coördinatie tussen de lidstaten — ook op regionaal en lokaal niveau — die vaak door rampen worden getroffen, te bevorderen.”

Motivering

Risicobeoordelingen mogen niet van bovenaf, dus met voorbijgaan van de lokale en regionale autoriteiten, worden uitgevoerd. Subnationale autoriteiten beschikken soms over meer informatie met betrekking tot de risico’s in een bepaald gebied, en hun vertegenwoordigers moeten actief worden betrokken bij de voorbereiding van de risicobeoordelingen.

Artikel 1, lid 4 bis — aanvullen

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel — Artikel 8a wordt gewijzigd als volgt: „De Commissie voert de volgende acties uit in verband met de paraatheid: a) beheren van het ERCC in samenwerking met de bevoegde nationale, lokale en regionale organen;”

Motivering

Beheer van het ERCC in samenwerking met de bevoegde nationale en regionale organen is van cruciaal belang om het gebruik van parallelle structuren of onduidelijke operationele procedures op Europees niveau te voorkomen.

Artikel 1, lid 6

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel 7. De responscapaciteit die de lidstaten beschikbaar stellen voor de Europese pool voor civiele bescherming wordt beschikbaar gesteld voor responsoperaties in het kader van het Uniemechanisme naar aanleiding van een verzoek om bijstand via het ERCC , tenzij de lidstaten worden geconfronteerd met een uitzonderlijke situatie waardoor de taken in eigen land aanzienlijk in het gedrang zouden komen . 7. De responscapaciteit die de lidstaten beschikbaar stellen voor de Europese pool voor civiele bescherming wordt beschikbaar gesteld voor responsoperaties in het kader van het Uniemechanisme naar aanleiding van een verzoek om bijstand via het ERCC en zulks op besluit van de uitzendende lidstaat .

Motivering

Het is praktisch niet te voorzien welke situatie, vanuit het oogpunt van zowel de uitzendende als de verzoekende lidstaat, bijstand vereist. Daarom moeten de uitzendende en de verzoekende lidstaat per geval besluiten of responscapaciteit moet worden geleverd.

Artikel 1, lid 9

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel 9) In artikel 13 worden de titel en de eerste zin van de eerste alinea vervangen door: 9) In artikel 13 worden de titel en de eerste zin van de eerste alinea vervangen door: „Kennisnetwerk op het gebied van Europese civiele bescherming „Kennisnetwerk op het gebied van Europese civiele bescherming 1. De Commissie zet een netwerk op van relevante actoren en instellingen inzake civiele bescherming en rampenbeheer, die tezamen met de Commissie een kennisnetwerk op het gebied van Europese civiele bescherming vormen. 1. De Commissie zet een netwerk op van relevante actoren, instellingen en organisaties van de vrijwilligers- en gemeenschapssector inzake civiele bescherming en rampenbeheer, die tezamen met de Commissie een kennisnetwerk op het gebied van Europese civiele bescherming vormen. Het netwerk voert op het gebied van opleiding, oefeningen, geleerde lessen en kennisverspreiding de volgende taken uit, in nauwe coördinatie met de relevante kenniscentra, waar passend:” Het netwerk voert op het gebied van opleiding, oefeningen, geleerde lessen en kennisverspreiding de volgende taken uit, in nauwe coördinatie met de relevante kenniscentra, waar passend:”

Motivering

De vrijwilligers- en de gemeenschapssector kunnen een belangrijke rol spelen in het zorgen voor veerkracht na een ramp, maar hun bijdrage wordt vaak onderschat.

Artikel 1, lid 10

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel 10) artikel 15, lid 1, wordt vervangen door: 10) artikel 15, lid 1, wordt vervangen door: „1. Wanneer binnen de Unie een ramp plaatsvindt of dreigt plaats te vinden, kan de getroffen lidstaat via het ERCC om bijstand verzoeken. Dit verzoek dient zo concreet mogelijk te zijn. Een verzoek om bijstand komt te vervallen na een maximum van 90 dagen, tenzij nieuwe elementen bij het ERCC worden ingediend die de noodzaak van voortgezette of aanvullende steun rechtvaardigen.” „1. Wanneer binnen de Unie een ramp plaatsvindt of dreigt plaats te vinden, kan de getroffen lidstaat via het ERCC om bijstand verzoeken. Dit verzoek dient zo concreet mogelijk te zijn en ten minste informatie te bevatten over: a) het soort grote ramp; b) de geografische omvang ervan en de gebieden die potentieel worden bedreigd; c) de tijd en de financiële en materiële middelen die nodig zijn voor de aanpak van de gevolgen van de (dreigende) ramp. Een verzoek om bijstand komt te vervallen na een maximum van 90 dagen, tenzij nieuwe elementen bij het ERCC worden ingediend die de noodzaak van voortgezette of aanvullende steun rechtvaardigen.”

Motivering

Als de lidstaten duidelijkere informatie verstrekken in hun verzoeken om hulp n.a.v. grote rampen, kan via het mechanisme doeltreffender, gerichter en kostenefficiënter bijstand worden geboden en kunnen de geformuleerde doelstellingen sneller worden gerealiseerd, wat van groot belang is voor de respons.

Artikel 1, lid 11 bis — nieuw

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel — 11) Artikel 16, lid 3b, wordt vervangen door: „waar mogelijk in samenwerking met het getroffen land en zo nodig met de regionale en lokale contactpunten, onmiddellijk maken van aanbevelingen op basis van de behoeften ter plaatse en van de nodige vooraf ontwikkelde plannen, doen van een verzoek aan de lidstaten om specifieke capaciteiten in te zetten en faciliteren van de coördinatie van de gevraagde bijstand;”

Motivering

Direct contact met regionale en lokale contactpunten kan de tijd die nodig is om aanbevelingen te doen verkorten en ertoe leiden dat meer gedetailleerde informatie wordt verkregen. Dit geldt met name voor grootschalige rampen, waarbij het vermogen van de nationale autoriteiten om snel te reageren beperkt is.

Artikel 1, lid 14

Door de Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel 14) Artikel 21 wordt als volgt gewijzigd: 14) Artikel 21 wordt als volgt gewijzigd: a) Lid 1, onder j), wordt vervangen door: „j) vaststellen, beheren en in stand houden van rescEU overeenkomstig artikel 12;” a) Lid 1, onder j), wordt vervangen door: „j) vaststellen, beheren en in stand houden van rescEU overeenkomstig artikel 12;” […]. b) punten n) en o) worden toegevoegd: „n) ondersteunen van adviesverlening en workshops voor lokale en regionale overheden en andere relevante organisaties, met het oog op de integratie van beleid/programma’s en financiële instrumenten, waarvan de uitvoering kan bijdragen aan het beperken van de gevolgen van meteorologische verschijnselen en rampen of het voorkomen daarvan. o) ondersteunen van stresstests en een procedure voor de certificering van de responscapaciteit die de lidstaten ter beschikking stellen van de Europese pool voor civiele bescherming.” […]

Motivering

Rampenpreventie kost minder dan het herstellen van de schade. Het lijkt daarom logisch ook acties op te nemen die leiden tot investeringen die het risico op rampen rechtstreeks of onrechtstreeks verkleinen of helpen de gevolgen ervan te beperken.

II. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

1. is het ermee eens dat de recente grootschalige rampen duidelijk hebben gemaakt dat het Uniemechanisme voor civiele bescherming zijn grenzen kent. Het Comité beklemtoont dat het mechanisme inderdaad aan een hervorming toe is, maar dat op de eerste plaats moet worden gestreefd naar rampenbestendigheid. Door de klemtoon te leggen op rampenbestrijding, net nu het aantal rampen en de ernst ervan toenemen, gaan we voorbij aan de kern van het probleem. Op EU-niveau moeten de beginselen van rampenbestendigheid en betere wederopbouw worden opgenomen in alle EU-beleid en -fondsen. Het Comité herhaalt dat het beginsel van rampenbestendigheid de hoeksteen moet vormen van het investeringsbeleid van de EU, zodat gemeenschappen dankzij overheidsgeld in staat worden gesteld de negatieve gevolgen van rampen beter op te vangen en er geen mensenlevens op het spel worden gezet ( 1 )

2. Uit de Eurobarometer-enquête van mei 2017 blijkt dat er een breed draagvlak is voor EU-steun aan de coördinatie van rampenbestrijding in de lidstaten (via zijn rol op het vlak van civiele bescherming).

3. Met het voorstel en de mededeling van de Commissie is weer een stap gezet op weg naar verdere vereenvoudiging en stroomlijning van de wetgeving.

4. Het Comité kan zich vinden in de conclusie van de Commissie dat de klimaatverandering het risico op natuurrampen doet toenemen. Het verzoekt de EU-instellingen dan ook erop toe te zien dat de klimaatactie van de EU meer wordt toegespitst op rampenrisicovermindering en het werken aan een Europa dat beter bestand is tegen rampen via een vanuit de gemeenschap geleide, gebiedsgebonden en op multilevel governance gebaseerde aanpak.

5. Het Comité merkt op dat de Commissie in haar voorstel sterk de nadruk legt op rampenrespons, en dat er in een aanzienlijk aantal gevallen waarin het mechanisme wordt ingezet sprake is van cyclische rampen. Er moet dan ook bij de lidstaten op worden aangedrongen dat zij de nodige preventieve maatregelen nemen om te zorgen voor voldoende nationale responscapaciteit.

6. De voorstellen van de Commissie moeten worden afgestemd op het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering, om zo gezamenlijk optreden mogelijk te maken, de capaciteitsondersteuning te verbeteren en overlappingen te vermijden, met name wat betreft de uitwerking van nationale en lokale strategieën voor rampenrisicovermindering.

7. Verbetering van het Uniemechanisme voor civiele bescherming is niet los te denken van de maatregelen om de gevolgen van de klimaatverandering te ondervangen. Er is behoefte aan meer synergie tussen de netwerken voor de aanpassing aan de klimaatverandering en de netwerken die zich bezighouden met rampenbestendigheid. Daarnaast is er behoefte aan meer synergie tussen het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie en de „Making Cities Resilient”-campagne van het VN-Bureau voor rampenrisicovermindering.

Rol van de lokale en regionale overheden

8. Het Comité is het ermee eens dat in het licht van de huidige trends op het gebied van rampen (zowel weergerelateerde rampen als rampen die verband houden met interne veiligheid) meer aandacht moet worden besteed aan civiele bescherming, maar wijst erop dat daarbij moet worden gekozen voor een sterkere territoriale en vanuit de gemeenschap geleide aanpak. EU-maatregelen moeten gericht zijn op coördinatie en ondersteuning van het optreden van de lidstaten en hun lokale en regionale overheden. Actie vanuit de lokale gemeenschap is de snelste en meest effectieve manier om door rampen veroorzaakte schade te beperken.

9. De Commissie en de lidstaten moeten de lokale en regionale overheden betrekken bij de screening van de geplande investeringen in het kader van alle relevante programma’s, alsook bij de discussie over mogelijke veranderingen.

10. Bepalingen inzake risicobeoordeling en planning van risicobeheer, zoals vereist uit hoofde van de wetgeving inzake civiele bescherming of de hoogwaterrichtlijn van de EU, moeten worden opgesteld in samenwerking met de lokale en regionale overheden. In veel gevallen beschikken de lokale en regionale overheden over meer kennis op het gebied van risico’s dan de nationale overheid. Het Comité dringt aan op een gedragscode voor de betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij de opstelling van dergelijke plannen. Ook onderstreept het dat de lokale, regionale en nationale bestuursniveaus goede praktijken moeten uitwisselen.

11. Het Comité hamert nogmaals ( 2 ) op de noodzaak van een kader voor risicobeheerplannen dat kan fungeren als richtsnoer voor de lidstaten. Op die manier zou het ook gemakkelijker worden de inhoud van de plannen te vergelijken. Een EU-kader zou niet indruisen tegen het subsidiariteitsbeginsel. De lokale en regionale overheden moeten hun eigen beheerplannen kunnen opstellen, maar een EU-kader dat fungeert als leidraad zou nuttig zijn.

12. De nationale en regionale overheden van de landen die deelnemen aan het Uniemechanisme moeten mee verantwoordelijk zijn voor het beheer van het Europese Coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties (ERCC).

13. Zowel de lokale en regionale overheden als de vrijwilligers- en de gemeenschapssector moeten worden betrokken bij het nieuwe kennisnetwerk op het gebied van Europese civiele bescherming.

14. De Commissie zou samen met de nationale, regionale en lokale overheden een strategie voor rampenparaatheid moeten ontwikkelen; het betreft dan onder meer een programma voor opleiding en training alsook de oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het Uniemechanisme, het programma voor de uitwisseling van deskundigen en de ontwikkeling van risicoscenario’s.

15. De regionale en lokale actoren moeten terdege op de hoogte worden gebracht van het Uniemechanisme, zodat het risicobeheer niet alleen op grensoverschrijdend niveau maar ook in het kader van de samenwerking tussen de Europese, nationale, regionale en lokale overheden kan worden verbeterd.

16. Het Comité beklemtoont het belang van nationale en subnationale voorlichtingscampagnes over het Uniemechanisme en de lokale en regionale risico’s die in de desbetreffende documenten over risicobeoordeling op lokaal en regionaal niveau in kaart worden gebracht. Dergelijke voorlichtingscampagnes moeten zich ook richten op scholen.

17. Het Comité schaart zich achter de oproep om een nieuw Erasmusprogramma voor civiele bescherming op te zetten in overeenstemming met de regels en beginselen van Verordening (EU) nr. 1288/2013 tot oprichting van Erasmus+ ( 3 ) . Een dergelijk nieuw Erasmusprogramma moet op internationale leest geschoeid worden en openstaan voor nationale én regionale en lokale vertegenwoordigers.

Financieringsmogelijkheden

18. De Commissie, de Raad en het Parlement zouden meer inspanningen moeten doen om de samenhang met andere EU-instrumenten op het gebied van rampenrisicopreventie en -beheer te versterken. Daartoe moet niet alleen een verband worden gelegd tussen het Uniemechanisme en het beleid inzake cohesie, plattelandsontwikkeling, gezondheid en onderzoek, en worden gestreefd naar integratie van deze activiteiten in het milieubeleid, maar moet ook worden nagegaan hoe deze verbanden kunnen worden versterkt in het nieuwe meerjarig financieel kader en de regels voor het gebruik van de middelen.

19. De Commissie zal voor de periode na 2020 bekijken of het gebruik van risicobeoordelingen en risicobeheersplannen als ex-antevoorwaarde kan worden gesteld voor zowel de cohesiefondsen als het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling. Het Comité wijst erop dat ex-antevoorwaarden die alleen zijn gebaseerd op risico-evaluatie en risicobeheersplanning niet leiden tot rampenbestendigheid. Rampenbestendigheid moet worden opgenomen in de criteria voor het gebruik van de fondsen: elk project dat door de EU wordt gefinancierd moet gericht zijn op rampenbestendigheid.

20. Het Comité is ingenomen met de doelstelling om wetenschappelijke kennis breder te verspreiden en bij de uitwerking en uitvoering van preventiemaatregelen meer gebruik te maken van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Samenwerking met de privésector is belangrijk om te komen tot een opengegevensbeleid en te voorkomen dat commerciële belangen voorrang krijgen boven openbare veiligheid en welzijn.

21. Gemeenschappen moeten worden aangezet tot zelfredzaamheid, omdat het vaak lang wachten is op hulp van buiten. De EU moet daarom aandacht besteden aan technische bijstand en opleiding, zodat de zelfredzaamheid van gemeenschappen kan worden verbeterd en zij beter voorbereid zijn om snel te reageren en de gevolgen van een ramp binnen de perken te houden. Specifieke opleidingen en training voor mensen die verantwoordelijk zijn voor de civiele veiligheid, zoals kopstukken uit de gemeenschap en mensen uit de sociale en medische sector, de reddingsdiensten en de brandweer, kunnen helpen de gevolgen van een ramp en het aantal dodelijke slachtoffers tijdens en in de nasleep van een crisis te beperken ( 4 )

22. Voor de privésector is een belangrijke rol weggelegd bij het streven naar rampenbestendigheid; ook kan deze sector ertoe bijdragen dat de wederopbouw na een ramp zo snel en doeltreffend mogelijk verloopt. Particuliere verzekeringen bijvoorbeeld zijn onmisbaar om risicogedrag te ontmoedigen, ervoor te zorgen dat mensen zich bewust worden van risico’s en de wederopbouw te bespoedigen ( 5 )

Een speciale reserve van responsmiddelen: rescEU

23. Voorgesteld wordt om een afzonderlijke speciale reserve van responsmiddelen — rescEU — op te zetten ter aanvulling van de responscapaciteiten van de lidstaten en versterking van het collectieve rampenresponsvermogen. Volgens het voorstel van de Commissie zal „rescEU” uitgroeien tot een belangrijk responsinstrument, met name voor grensoverschrijdend optreden. Wel betreurt het Comité dat het voorstel van de Commissie niet vergezeld gaat van een effectbeoordeling, wat ertoe heeft geleid dat de Commissie geen alternatieve opties biedt. Om ervoor te zorgen dat het subsidiariteitsbeginsel wordt nageleefd, moeten de lidstaten de hoofdverantwoordelijkheid dragen in verband met het doel en de taak van „rescEU”; tegelijk moet de samenwerking tussen de getroffen lidstaten en de lokale en regionale overheden worden vergemakkelijkt. Om onmiddellijk en doeltreffend te kunnen reageren zijn goed opgeleide en goed uitgeruste lokale eenheden van cruciaal belang, evenals de rol van vrijwilligersgroepen op gemeenschapsniveau. De lidstaten moeten zorgen voor voldoende financiële middelen voor de responseenheden. Het Comité meent echter dat de focus met name op het streven naar rampenbestendigheid moet blijven liggen, om zo het risico op rampen te verkleinen en de schade te beperken.

24. Het feit dat het huidige systeem vereenvoudigd wordt en er één co-financieringspercentage (75 %) komt voor aanpassings-, reparatie-, transport- en operationele kosten van de middelen die deel uitmaken van de Europese pool voor civiele bescherming is positief, evenals het besluit om de financiële last voor de deelnemende landen te verlichten door de in aanmerking komende kosten uit te breiden en het medefinancieringspercentage op te trekken tot 75 %; wel beklemtoont het Comité dat de nieuwe reserve bedoeld is ter ondersteuning maar de lidstaten niet mag ontslaan van hun verplichting om hun eigen reddingspotentieel te ontwikkelen.

25. De voorgestelde samenstelling van rescEU omvat middelen die reeds in voldoende mate zijn toegewezen aan de vrijwillige pool; het moet daarom mogelijk blijven dat de Commissie de EU-reserve in overleg met de lidstaten opnieuw samenstelt, zodat de middelen volledig kunnen worden afgestemd op de vastgestelde capaciteitstekorten.

26. De deelname aan rescEU van overheidsinstellingen uit de lidstaten en van de particuliere sector moet vrijwillig zijn.

Subsidiariteit en evenredigheid

27. Ten aanzien van civiele bescherming is het de rol van de EU het optreden van haar lidstaten te ondersteunen, te coördineren en aan te vullen. De Commissie moet er op haar beurt op toezien dat de nieuwe reserve gericht is op het coördineren, ondersteunen en aanvullen van het optreden van de lidstaten; zij is niet bedoeld om de EU nieuwe middelen of bevoegdheden te geven. Door de klemtoon te leggen op het ondersteunen en verbeteren van de responscapaciteiten van de lokale gemeenschap zal het mogelijk worden doeltreffender te reageren op rampen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel.

Brussel, 16 mei 2018. De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) COR 02646/2014; CDR 5035/2016.

(2) CDR 740/2012.

(3) 2017/0309(COD) (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 50).

(4) CDR 02646/2014.

(5) CDR 05035/2016; CDR 02646/2014.