Achtergrond

De Commissie heeft op 27 februari 2019 haar tweede verslag over het verscherpt toezicht op Griekenland goedgekeurd. Naast de opneming van Griekenland in het Europees Semester biedt verscherpt toezicht een uitgebreid kader voor monitoring van de economische ontwikkelingen en het nastreven van beleidsmaatregelen die nodig zijn om te zorgen voor een duurzaam economisch herstel. Het biedt de Commissie ook het kader om de toezegging van Griekenland aan de Eurogroep van 22 juni 2018 te beoordelen om de in het kader van het Europees Stabiliteitsmechanisme vastgestelde hervormingen voort te zetten en af te ronden en om de doelstellingen van de in het kader van dat programma en de voorlopers daarvan vastgestelde hervormingen te vrijwaren, overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Verordening 472/2013. Daartoe behoort de uitvoering van de aan de verklaring van de Eurogroep van 22 juni 2018 gehechte specifieke hervormingstoezeggingen inzake i) budgettair en budgettair-structureel beleid, ii) sociale zekerheid, iii) financiële stabiliteit, iv) arbeids- en productmarkten, v) privatisering en vi) modernisering van het openbaar bestuur .

In het verslag over het verscherpt toezicht van 27 februari 2019 werd geconcludeerd dat Griekenland aanzienlijke vooruitgang had geboekt bij de uitvoering van zijn specifieke hervormingstoezeggingen die tegen eind 2018 moesten worden nagekomen. Meer bepaald was de conclusie dat de volgende specifieke toezeggingen voor eind 2018 als nagekomen konden worden beschouwd: i) de goedkeuring van een begroting voor 2019 waarbij de doelstelling van een primair overschot van 3,5 % van het bbp moest worden gehaald; ii) de niet-accumulatie van netto-betalingsachterstanden, hoewel nog aanvullende inspanningen nodig zijn om de betalingsachterstanden weg te werken en de opbouw van nieuwe betalingsachterstanden te voorkomen; iii) de opening van een kritieke massa aan centra voor eerstelijnszorg (TOMY's); iv) de voltooiing van belangrijke stappen om gecentraliseerde aanbestedingen voor gezondheidszorg te waarborgen; v) het versoepelen van de kapitaalcontroles in overeenstemming met de overeengekomen routekaart; vi) de vaststelling en goedkeuring van de afstotingsstrategie van het Grieks Fonds voor Financiële Stabiliteit (HFSF), waarbij de mogelijke deelname van de autoriteiten aan de laatste fase van de afstoting nog wordt overwogen; vii) de aanneming van machtigingswetgeving inzake vergunningverlening voor investeringen; viii) de herziening van het minimumloon, formeel in overeenstemming met de aangenomen procedure, hoewel de omvang van de verhoging risico's inhoudt voor de werkgelegenheid en het concurrentievermogen; ix) de voltooiing van fase I van het e-justitieproject; (x) de uitvoering van het strategisch plan van de Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP); xi) de herstructurering van de vastgoeddochteronderneming ETAD en de aanvang van de uitvoering van het coördinatiemechanisme voor staatsbedrijven die onder HCAP vallen met het oog op de vertragingen bij de overdracht van het Olympisch Centrum (OAKA); xii) de actualisering van het plan voor de ontwikkeling van activa van het privatiseringsagentschap (TAIPED), de voltooiing van cruciale privatiseringsaanbestedingen, met inbegrip van het aardgastransmissienetwerk (DESFA) en de verlenging van de concessie voor de internationale luchthaven van Athene, en de voltooiing van essentiële stappen in verband met het Hellinikon-project; xiii) de autoriteiten zijn met de Commissie modaliteiten overeengekomen om een onafhankelijke beoordeling uit te voeren van de aanstellingsprocedure voor administratief secretarissen en directeuren-generaal tegen half 2019, en hebben belangrijke wetgeving aangenomen om de planning van aanwervingen in de overheidssector te verbeteren en de meerjarige aanwervingsplannen te koppelen aan de budgettaire middellangetermijnstrategie.

In het verslag over het verscherpt toezicht van 27 februari 2019 is echter ook geconcludeerd dat een aantal specifieke hervormingstoezeggingen die tegen eind 2018 moesten worden uitgevoerd, nog open stonden en moesten worden voltooid. De op dat moment openstaande kwesties hadden betrekking op maatregelen op het gebied van belastingdienst, financiële stabiliteit, energie, privatisering en openbaar bestuur. Met betrekking tot een aantal toezeggingen moesten technische stappen worden voltooid (herstructurering van het gasbedrijf DEPA; Egnatia-autosnelweg; benoemingen bij HFSF), terwijl er over andere nog inhoudelijke discussies gaande waren (belastingdienst en openbaar bestuur); afstoting van de bruinkoolcentrales; de financiële sector, met inbegrip van de hoofdwoningbescherming).

In het verslag over het verscherpt toezicht van 27 februari 2019 werd er ook op gewezen dat ontwikkelingen op sommige gebieden aanleiding gaven tot bezorgdheid over de koers en de uitvoering van de hervormingen op middellange termijn. Deze punten van zorg verdienen de volledige aandacht van de autoriteiten en hebben betrekking op a) het ambitieniveau bij het aanpakken van de resterende structurele begrotingsuitdagingen en het vermijden van nieuwe begrotingsrisico's die kunnen ontstaan naar aanleiding van rechterlijke beslissingen, aanwervingen in de overheidssector en mogelijke wijzigingen in de afbetalingssystemen voor belasting- en socialezekerheidsschulden; b) het tempo van de geboekte vooruitgang en het prioriteitsniveau dat wordt toegekend aan de maatregelen die nodig zijn om de soliditeit en veerkracht van de banksector te herstellen, met name wat de kwaliteit van de activa betreft; en c) de toezegging het loonconcurrentievermogen op middellange termijn zeker te stellen en een klimaat te creëren dat daadwerkelijk ondernemingsvriendelijk en investeringsvriendelijk is.

In deze actualisering worden de ontwikkelingen sinds de goedkeuring van het verslag over het verscherpt toezicht op 27 februari 2019 beoordeeld bij de implementatie van de specifieke hervormingstoezeggingen die tegen eind 2018 moesten zijn waargemaakt. Griekenland heeft met name i) primaire en secundaire wetgeving aangenomen om de Onafhankelijke Belastingdienst te versterken; ii) relevante actualiseringen verstrekt over maatregelen ter ondersteuning van de afwikkeling van niet-renderende leningen en de stabiliteit van de banksector (e-veilingen, staatsgaranties, actieplan voor insolventie van huishoudens); iii) primaire wetgeving aangenomen en toegezegd binnenkort secundaire wetgeving te zullen aannemen inzake een nieuwe regeling voor hoofdwoningbescherming; iv) de nodige stappen ondernomen om de vacatures bij HFSF op te vullen; v) de aanbesteding voor de afstoting van een deel van de bruinkoolproductiecapaciteit van de Openbare Elektriciteitsmaatschappij opnieuw uitgeschreven; vi) de wetgeving voor de herstructurering van DEPA goedgekeurd, vii) verdere maatregelen genomen om de belemmeringen voor de Egnatia-transactie weg te nemen; en viii) een reeks maatregelen goedgekeurd om de hervorming van het openbaar bestuur vooruit te helpen.

Griekenland heeft de noodzakelijke maatregelen genomen om alle specifieke hervormingstoezeggingen die voor eind 2018 waren gedaan te realiseren.

De Eurogroep is op 22 juni 2018 overeengekomen dat het pakket schuldverlichtingsmaatregelen voor Griekenland stimulansen moet omvatten om ervoor te zorgen dat de in het kader van het programma overeengekomen hervormingsmaatregelen degelijk en ononderbroken worden uitgevoerd. Daartoe zijn bepaalde overeengekomen beleidsafhankelijke schuldmaatregelen tot half 2022 op halfjaarlijkse basis ten behoeve van Griekenland toegepast, mits uit positieve verslagen in het kader van het verscherpt toezicht blijkt dat de toezeggingen inzake voortzetting en afronding van de hervormingen worden nagekomen. Deze schuldmaatregelen omvatten: i) de terugstorting van bedragen die gelijk zijn aan de opbrengsten van de Griekse overheidsobligaties die door de centrale banken worden aangehouden in het kader van het Securities Markets Programme (SMP) en de Agreement on Net Financial Assets (ANFA), en ii) een verlaging tot nul van de renteopslag voor bepaalde leningen van de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit. De inhoud van het verslag over het verscherpt toezicht van 27 februari 2019 en deze latere actualisering zouden door de Eurogroep kunnen worden gebruikt om een akkoord te bereiken over het toepassen van een eerste tranche van beleidsafhankelijke schuldmaatregelen.

Een update over de vorderingen bij de uitvoering van de specifieke hervormingstoezeggingen.

Belastingdienst

Hoewel de specifieke toezegging om eind 2018 op een personeelsbestand van 12.000 vaste medewerkers bij de Onafhankelijke Belastingdienst (IAPR) uit te komen nog niet is gehaald (eind 2018 bedroeg het personeelsbestand 11.487), hebben de autoriteiten nu een volledige reeks aanvullende maatregelen genomen. Deze zullen de naleving van de personeelstoezegging ondersteunen, de bredere hervorming van de belastinginning versterken en de algemene operationele capaciteit en efficiëntie van IAPR op een aantal punten verbeteren. Tegen de tijd dat het verslag over het verscherpt toezicht op 27 februari 2019 werd uitgebracht, hadden de autoriteiten al een aantal van deze maatregelen genomen (goedkeuring van het actieplan voor de hervorming ("blauwdruk") voor 2019-2021; akkoord met het Secretariaat-Generaal voor Informatiediensten over jaarlĳkse IT-kredieten). Sinds de goedkeuring van het verslag over het verscherpt toezicht op 27 februari 2019 hebben de autoriteiten de resterende overeengekomen aanvullende maatregelen ter versterking van IAPR voltooid:

·De invoering van op IAPR afgestemde functiegroepen, salarisschalen en functiewaarderingen wordt onontbeerlijk geacht voor het verbeteren van de vooruitzichten van IAPR om hooggekwalificeerde medewerkers aan te trekken en ervoor te zorgen dat zij zich kunnen ontwikkelen en vooruitgaan. Begin maart 2019 is een wetswijziging van de machtigingswetgeving inzake IAPR goedgekeurd. Dankzij die wetswijziging kan vervolgens secundaire wetgeving worden aangenomen voor de invoering van een nieuw stelsel van functiegroepen, die rechtstreeks aan de functiebeschrijvingen zijn gekoppeld. Deze hervorming houdt nauw verband met de hervorming van het openbaar bestuur, en met name de aanstelling van senior managers in overheidssectoren.

·Er zijn wetgevingswijzigingen inzake bescherming tegen aansprakelijkheid en het bevorderen van mobiliteit overeengekomen en begin maart 2019 goedgekeurd.

·Een interministerieel besluit over de aankoop van brandstofmarkers is begin maart aangenomen en zal een belangrijk instrument bieden tegen smokkel.

Het kader voor de afwikkeling van niet-renderende leningen

In het verslag over het verscherpt toezicht was geconcludeerd dat de tekortkomingen in de wettelijke kaders die relevant zijn voor de afwikkeling van niet-renderende leningen moesten worden aangepakt. Sinds de goedkeuring van het verslag over het verscherpt toezicht op 27 februari 2019 hebben de autoriteiten op verschillende gebieden verdere maatregelen genomen. Deze maatregelen worden geacht te volstaan om te voldoen aan de specifieke toezegging om de afwikkeling van niet-renderende leningen te ondersteunen: er zal echter nauwlettende monitoring en follow-up vereist zijn in de toekomst, en de Europese instellingen zullen verslag uitbrengen in het kader van verscherpt toezicht. Meer bepaald:

·Hebben de autoriteiten een wetswijziging goedgekeurd en een geactualiseerd actieplan voor de verwerking van door de staat gegarandeerde leningen ingediend. De effectiviteit ervan in de praktijk met het oog op een volledige vereffening van de hangende opgevraagde garanties zal in de komende maanden worden beoordeeld.

·Wat e-veilingen betreft zijn verdere stappen geschetst om de kwestie van gerechtelijk bevolen veilingsuitstel aan te pakken die het gevolg is van de indiening van verzoekschriften door debiteuren voor een herziening van de minimumlaatprijs in het kader van de komende evaluatie van de implementatie van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering. Van de autoriteiten wordt verwacht dat zij in het kader van de derde cyclus van verscherpt toezicht voorstellen indienen en zo nodig goedkeuren voor de uitvoering van maatregelen ter afschrikking van proceduremisbruik door strategische wanbetalers door middel van last-minute verzoeken om uitstel in het kader van de implementatie van het nieuwe stelsel voor de bescherming van hoofdwoningen en van de bestaande wet op de insolventie van huishoudens (Katseli-wet). De autoriteiten zullen ook de redenen voor mislukte veilingen nader analyseren en deze, zo nodig ook met wetgevende middelen, aanpakken.

·De autoriteiten hebben gegevens verstrekt over lopende zaken in de context van het kader voor insolventie van huishoudens, alsook een streeftraject voor het wegwerken van de achterstand tot 2021, zoals beoogd in het actieplan, op basis van de veronderstelling dat de infrastructuur verbeterd zou worden. Verwacht wordt dat de autoriteiten half 2019 een herzien actieplan zullen indienen, waarbij ook rekening zal worden gehouden met de gevolgen van de nieuwe regeling voor de bescherming van de hoofdwoning.