COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.04.1998 
COM(1998) 230 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
EN AAN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S 
betreffende de ontwikkeling van beleid op volksgezondheidsgebied in de 
Europese Gemeenschap 
Samenvatting en toelichting 
De Commissie heeft in haar mededeling van 24 november 1993 een actiekader voor de 
volksgezondheid opgezet. Hierin wordt beschreven, welke strategie moet worden 
gevolgd en welke maatregelen de Commissie moet voorstellen om artikel 129 van het 
EG Verdrag ten uitvoer te leggen. In de context van dit actiekader zijn acht 
volksgezondheidsprogramma's voorgesteld. Vijf daarvan worden inmiddels uitgevoerd 
en de andere worden thans in het raam van de medebeslissingsprocedure bestudeerd 
door het Europees Parlement en de Raad. Thans moet worden nagegaan, in hoeverre 
het bestaande actiekader blijft voldoen en in staat is te reageren op een aantal 
belangrijke ontwikkelingen, zoals bedreigingen voor de gezondheid die de kop 
opsteken en de toenemende druk op de stelsels voor de gezondheidszorg, alsmede de 
uitbreiding van de Gemeenschap en de nieuwe bepalingen ten aanzien van de 
volksgezondheid in het Verdrag van Amsterdam. Bovendien is een dergelijke evaluatie 
dringend noodzakelijk, omdat de meeste bestaande programma's in of rond het jaar 
2000 aflopen; in de naaste toekomst zullen nieuwe voorstellen moeten worden gedaan. 
In deze mededeling komt in de eerste plaats een aantal ontwikkelingen in de 
gezondheidstoestand en stelsels voor de gezondheidszorg in de Gemeenschap aan de 
orde, alsmede beginselen en vereisten voor acties op het gebied van de 
volksgezondheid op communautair niveau. De conclusie van deze overwegingen luidt 
dat, hoewel de beginselen en de basisfilosofie die aan de Mededeling over het 
actiekader op het gebied van de volksgezondheid ten grondslag liggen nog altijd van 
kracht zijn, de prioriteiten, de structuren en de methoden stuk voor stuk aan een 
fundamentele herziening en herformulering toe zijn. Tenslotte schetst deze Mededeling 
een mogelijk nieuw communautair volksgezondheidsbeleid, dat gebaseerd is op drie 
actie-elementen: 
• Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling van de volksgezondheid, 
• Snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid, 
• Aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van 
gezondheidsbevordering en ziektepreventie. 
Kwesties in verband met de uitbreiding en de integratie van gezondheidseisen in 
communautaire beleidsmaatregelen, vallen onder elk van de deze drie elementen. 
De Commissie wil nadat het Verdrag van Amsterdam is geratificeerd met nieuwe 
voorstellen komen. In de tussentijd bestaat de verwachting dat de ideeën die in deze 
Mededeling staan vermeld, een algemene discussie over het toekomstige communautair 
volksgezondheidsbeleid zullen losmaken. 
Inhoudsopgave 
1. INLEIDING - DOEL EN OMVANG 5 
2. DE TOESTAND VAN DE GEZONDHEID IN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAP 6 
3. DE UITDAGINGEN OP VOLKSGEZONDHEIDSGEBIED 
WAARMEE DE LIDSTATEN TE MAKEN HEBBEN 7 
3.1 Kostenvan de gezondheidszorg 7 
3.2 Demografische trends 8 
3.3 Technologische en andere door het aanbod veroorzaakte 
ontwikkelingen 8 
3.4 Veranderingen in stelsels voor de gezondheidszorg 8 
3.5 Verwachtingen en zorgen van de burgers 9 
3.6 Werkgelegenheid 9 
4. DE UITDAGING VAN DE UITBREIDING EN DE 
INTERNATIONALE DIMENSIE 10 
4.1 De uitbreiding 10 
4.2 De internationale dimensie 11 
5. DE ROL VAN DE GEMEENSCHAP OP HET GEBIED VAN DE 
VOLKSGEZONDHEID 11 
5.1 De bestaande rechtsgrond 12 
5.2 De rol van de Gemeenschap 13 
5.3 De ontwikkeling van communautaire activiteiten op 
volksgezondheidsgebied sinds Maastricht 13 
5.4 Ervaring met de uitvoering van het actiekader uit 1993 15 
5.5 Nieuwe ontwikkelingen op communautair niveau 16 
6. EEN TOEKOMSTIG COMMUNAUTAIR 
VOLKSGEZONDHEIDSBELEID 17 
6.1 Element 1: Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op 
het gebied van de volksgezondheid 18 
6.2 Element 2: Snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid 21 
6.3 Element 3: Het aanpakken van gezondheidsdeterminanten door 
middel van gezondheidsbevordering en preventie van ziekten 23 
6.4 De impact van communautaire beleidsmaatregelen op de 
gezondheid 25 
7. DE TOEKOMST 26 
8. CONCLUSIE 27 
1. INLEIDING - DOEL EN OMVANG 
1. Sinds november 1993 bestaat een uitgebreide communautaire strategie op 
volksgezondheidsgebied. Zij vloeit voort uit de ratificatie van het Verdrag van 
Maastricht, waarin de Gemeenschap een expliciete bevoegdheid op dit gebied is 
verleend. Om een aantal redenen moet deze strategie grondig worden herzien: 
• ten eerste, de ervaring die is opgedaan bij het uitvoeren van de bestaande 
volksgezondheidsstrategie en die enkele nadelen van de huidige benadering aan het 
licht heeft gebracht; 
• ten tweede, nieuwe ontwikkelingen in de gezondheidstoestand en de stelsels voor 
de gezondheidszorg, die in 1993 hadden kunnen worden voorzien; 
• ten derde, de duidelijke verzoeken die zowel Raad als het Europees Parlement en 
belangrijke spelers op gezondheidsgebied tot de Commissie hebben gericht om 
voorstellen in te dienen voor een nieuw volksgezondheidsbeleid dat in staat is op de 
nieuwe uitdagingen te reageren; 
• ten vierde, het toezegging van de Commissie zelf om het gezondheidsbeleid een 
hogere prioriteit te verlenen 
• ten vijfde, de nieuwe uitdagingen voor de gezondheid in verband met het 
uitbreidingsproces en 
• tenslotte de versterking van de volksgezondheidsbepalingen in het Verdrag van 
Amsterdam. 
2. De ontwikkeling van een nieuw beleid is bijzonder dringend geworden. Om in staat 
te zijn zo spoedig mogelijk na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam concrete 
voorstellen te doen voor nieuwe maatregelen, is het noodzakelijk thans de grenzen af 
te bakenen voor een debat over de algemene koers van het beleid. Bovendien lopen de 
meeste bestaande actieprogramma's in of rond het jaar 2000 af. Dit wil zeggen dat 
nieuwe voorstellen op tijd klaar moeten zijn, zodat er geen vacuüm ontstaat in het 
communautair beleid op dit belangrijke terrein. 
3. Om de discussie op gang te brengen, worden in deze mededeling de resultaten van 
de evaluatie uiteengezet en een nieuwe beleidsoriëntatie op volksgezondheidsgebied 
gepresenteerd, waarin de nadruk wordt gelegd op de verbetering van de gezondheid en 
de noodzaak tot concentratie op een beperkt aantal prioriteiten, terwijl het beleid 
tevens flexibel genoeg moet zijn om prompt te reageren op nieuwe bedreigingen en 
ontwikkelingen op gezondheidsgebied. 
DE TOESTAND VAN DE GEZONDHEID IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
De mensen in de Europese Unie leven thans langer en hebben gezondere 
levensgewoonten dan ooit tevoren. Een reeks indicatoren, die variëren van 
levensverwachting tot zuigelingensterfte en maternale sterfte, bevestigt deze trend. Dit 
mag niet tot zelfgenoegzaamheid leiden. Een op de vijf burgers sterft prematuur en 
vaak aan ziekten die voorkomen hadden kunnen worden. Er is sprake van een 
verontrustende ongelijkheid in gezondheidstoestand tussen sociale klassen. Een langere 
levensverwachting brengt haar eigen problemen mee, zoals een sterke toename van met 
de leeftijd samenhangende ziekten, zoals de ziekte van Alzheimer. 
4. Algemeen gesproken is de gezondheid van de communautaire bevolking nog nooit 
zo goed geweest. Jaar najaar leven de communautaire burgers langer. Sinds 1970 is de 
levensverwachting bij geboorte voor vrouwen in de Gemeenschap met vijf en een half 
jaar toegenomen en voor mannen met bijna vijfjaar. Een meisje dat in 1995 geboren is, 
mag verwachten dat zij ruim 80 jaar zal leven en een jongen bijna 74. Tussen 1970 en 
1992 is de communautaire zuigelingensterfte meer dan gehalveerd, tot minder dan 10 
per 1000 levendgeborenen en de verschillen tussen de lidstaten zijn kleiner geworden. 
In dezelfde periode is de maternale sterfte sterk gedaald tot 7 per 100.000 
levendgeborenen. 
5. De voornaamste dodelijke ziekten van de vorige eeuw, zoals pokken, cholera en 
mazelen, vormen niet meer de bedreiging van weleer. De ontwikkeling en het 
grootschalig gebruik van vaccins en antibiotica hebben tot dit succes bijgedragen en 
dat geldt eveneens voor de verbeterde hygiënische, milieu- en sociale omstandigheden. 
Het zou echter onjuist zijn uit deze resultaten af te leiden dat in de Gemeenschap geen 
ernstige gezondheidsproblemen meer zouden bestaan. 
6. In de eerste plaats is de omvang van de premature sterfte, d.w.z. overlijden voor de 
65e verjaardag, is nog altijd hoog en neemt een vijfde van alle overlijdensgevallen voor 
zijn rekening. Er sterven per jaar meer dan 600.000 mensen tussen 35 en 64 jaar, met 
name aan ziekten die met de levensstijl verband houden: vier op de tien sterven aan 
kanker, drie op de tien aan hart- en vaatziekten en bijna een op de tien als gevolg van 
een ongeval of zelfmoord. Gedragspatronen die men in de kindsheid en de adolescentie 
ontwikkelt, zoals roken, weinig beweging, verkeerde voeding e.d. zijn tijdens de 
volwassenheid belangrijke risicofactoren voor deze ziekten. Bovendien zeggen naar 
schatting 22 miljoen personen van 16 jaar en ouder dat zij in hun dagelijkse bezigheden 
ernstig belemmerd worden door een 'chronisch lichamelijk of geestelijke 
gezondheidsprobleem'. 
7. In de tweede plaats ontstaan nieuwe gezondheidsrisico's, bijvoorbeeld als gevolg 
van ziekten als de nieuwe variant van de ziekte van Creutzfeldt-Jacob (CJD), de aviaire 
influenza ("vogelgriep") en de hemorrhagische koorts Ebola, de verspreiding van door 
het voedsel overgedragen infecties, het weer de kop op steken van oude 
infectieziekten, met name tuberculose en het groeiende probleem van de resistentie 
tegen antibiotica. Aids blijft een probleem. Door de toename van het reizen en de 
mobiliteit van de bevolking zullen deze problemen nog verergerd worden. 
8. In de derde plaats bestaan er grote variaties en ongelijkheden in de 
gezondheidstoestand van de bevolking van de lidstaten en van de verschillende 
bevolkingsgroepen in elk land. Een opvallend verschil in verband met leeftijd en gender 
is dat binnen de leeftijdsgroep van 15 tot 34 jaar, het sterftecijfer als gevolg van 
verkeersongevallen voor mannen drie maal zo hoog is als dat voor vrouwen. Mogelijk 
de belangrijkste ongelijkheid op gezondheidsgebied houdt verband met de sociaal-
economische positie. Mensen uit de laagste sociaal-economische klassen hebben hun 
hele leven te maken met significant verhoogde gezondheidsrisico's. Het resultaat is dat 
de mortaliteit en de morbiditeit voor mensen uit de laagste sociaal-economische 
klassen significant hoger zijn. In het VK kan een kind dat vandaag geboren wordt uit 
ouders in een van de hoogste sociaal-economische klassen, verwachten vijfjaar langer 
te leven dan een baby in een lagere klasse. 
9. In de vierde plaats is het gevolg van de langer wordende levensverwachting in de 
Gemeenschap, dat het aantal personen dat aan ouderdomsziekten en -aandoeningen, in 
het bijzonder kanker, hart- en vaatziekten, lichamelijke handicaps en geestesziekten 
lijdt, zoals de ziekte van Alzheimer en andere neurodegeneratieve stoornissen, groter 
wordt. Naar schatting zullen tegen het jaar 2000 in de Gemeenschap 8 miljoen mensen 
aan de ziekte van Alzheimer lijden. De stijging van het aantal personen dat aan 
dergelijke ziekten lijdt, zal aanzienlijke gevolgen hebben voor de sociale- en 
gezondheidszorg. 
3. DE UITDAGINGEN OP VOLKSGEZONDHEIDSGEBIED WAARMEE DE LIDSTATEN 
TE MAKEN HEBBEN 
De stelsels voor de gezondheidszorg in de lidstaten staan van verschillende kanten 
onder druk. Stijgende kosten als gevolg van demografische factoren, nieuwe 
technologieën en grotere verwachtingen van het publiek duwen in de ene richting, 
stelselhervormingen, een grotere efficiëntie en een toegenomen concurrentie in de 
andere. De lidstaten moeten deze strijdige belangen met elkaar verzoenen, zonder het 
belang van de gezondheid voor het welzijn van de mensen en het economisch belang 
van de stelsels voor de gezondheidszorg uit het oog te verliezen. 
3.1 Kosten van de gezondheidszorg 
10. De laatste dertig jaar zijn de uitgaven voor de gezondheidszorg in de 
Gemeenschap, uitgedrukt in een percentage van het BBP, ongeveer verdubbeld en zij 
variëren nu in verschillende lidstaten tussen 5% en 10%. Dit is aanzienlijk minder dan 
bijvoorbeeld in de Verenigde Staten (meer dan 14%). Als reactie hierop hebben 
lidstaten tal van structurele hervormingen en kostenbesparende maatregelen 
doorgevoerd om de efficiëntie en de doeltreffendheid van hun stelsels voor de 
gezondheidszorg te verbeteren. De noodzaak om de stijgende uitgaven voor de 
gezondheidszorg te beperken en het rendement in die sector te optimaliseren, is nog 
versterkt door de algemene bezuinigingen op de overheidsuitgaven. Verscheidene 
factoren, die zowel op het aanbod van als op de vraag naar gezondheidszorg van 
invloed waren, hebben bijgedragen tot de stijging van de uitgaven op 
gezondheidsgebied. De voornaamste daarvan worden hieronder besproken. 
3.2 Demografische trends 
11. Omdat de geboortecijfers dalen en levensverwachting langer wordt, vergrijst de 
communautaire bevolking. In 2020 zullen er 40% meer mensen van 75 jaar en ouder 
zijn dan in 1990. Hierdoor zal allicht de vraag naar gezondheidszorg toenemen en 
tevens veranderingen in de organisatie en structuur ervan noodzakelijk worden. 
12. Wanneer het aantal mensen van boven de tachtig en de negentig stijgt, neemt de 
druk op de gezondheidszorg en met name de sociale zorg toe. Naar schatting zullen 
alleen al als gevolg van demografische veranderingen1 de komende 20 jaar de uitgaven 
voor de gezondheidszorg met minstens 1 a 3% van het BBP stijgen. Het probleem zal 
nog ernstiger worden doordat de gezinnen kleiner worden en het aantal kleine en 
eenoudergezinnen toeneemt, waardoor allicht de bijdrage die traditioneel door 
familieleden aan de bejaardenzorg wordt geleverd, zal afnemen. De gezondheids- en 
sociale diensten zullen op deze veranderingen moeten reageren. De vraag, hoe de 
stijgende kosten moeten worden gefinancierd wordt nog moeilijker te beantwoorden, 
omdat de totale afhankelijkheid (de verhouding tussen de personen die afhankelijk zijn 
en de personen die werken) waarschijnlijk groter zal worden dan thans het geval is. 
3.3 Technologische en andere door het aanbod veroorzaakte 
ontwikkelingen 
13. De factoren voor het beheersen van het aanbod zijn minstens even belangrijk bij het 
bepalen van de totale kosten van de gezondheidszorg als de factoren die met de vraag 
verband houden. De afgelopen tientallen jaren zijn in een ongekend tempo nieuwe 
medische ontwikkelingen geïntroduceerd en de impact daarvan is een belangrijke 
oorzaak van de stijgende kosten. Innoverende medicijnen kosten bijvoorbeeld meestal 
veel meer dan reeds bestaande geneesmiddelen. Toch is van veel van de huidige 
therapieën niet gebleken dat zij bevorderlijk zijn voor de gezondheid en rendabel. Dit 
betekent dat meer nadruk moet komen te liggen op de evaluatie van medische 
ingrepen. Automatisering en networking, daaronder begrepen de toepassing van 
gezondheidszorg-telematica, kunnen de gezondheidkosten helpen drukken, met name 
voor wat het beheer van de gezondheidszorg betreft. 
3.4 Veranderingen in stelsels voor de gezondheidszorg 
14. De lidstaten hebben een aantal problemen, die verband houden met de financiering, 
de organisatie en het beheer van hun stelsels voor de gezondheidszorg, gemeen. Men 
wil de algehele standaard steeds verder verhogen en tezelfdertijd de kosten van de 
gezondheidszorg in de hand houden en waar voor zijn geld krijgen. Daarnaast 
ondervinden de stelsels voor de gezondheidszorg, net als andere onderdelen van de 
economie, invloed van de globalisering van de industrie en de druk van de 
concurrentie, alsmede van de ontwikkeling van de interne markt van de Gemeenschap. 
Alle verschillende initiatieven op het gebied van managed care en de toename van de 
D. Franco, T. Munzi, Ageing and fiscal policies in the EU, European Economy 1997:4 
evidence-based medicine, kwaliteitszorg en evaluatie van de gezondheidstechnologie, 
zijn een reactie op deze ontwikkelingen. 
3.5 Verwachtingen en zorgen van de burgers 
15. De stelsels voor de gezondheidszorg moeten voorzien in de huidige en toekomstige 
nationale en lokale behoeften en reageren op de verlangens, prioriteiten en zorgen van 
de bevolking. In deze context is de toenemende aandacht die in de lidstaten besteed 
wordt aan de publieke opinie, een bemoedigende trend. De burgers krijgen niet alleen 
gelegenheid om hun mening te geven over de ontwikkeling van de dienstverlening, 
maar zij worden ook in toenemende mate betrokken bij het stellen van prioriteiten. 
16. Hoewel de regeringen en gezondheidsautoriteiten met de gewettigde wensen van 
het grote publiek rekening moeten houden, kan de toenemende betrokkenheid van het 
publiek de druk op de diensten en begrotingen nog verder opvoeren, omdat de mensen 
niet graag rantsoenering van de dienstverlening of bezuinigingen daarop accepteren. 
Een recente Eurobarometer-enquête heeft laten zien dat slechts 5% van de bevolking 
van de Gemeenschap bereid was de overheidsuitgaven voor de gezondheidszorg te 
verlagen. In tegendeel, 50% wilde hogere uitgaven.2 Over het algemeen is de 
tevredenheid van het grote publiek met de stelsels voor de gezondheidszorg over het 
algemeen gekoppeld aan de hoogte van de uitgaven. 
17. Nog een significante ontwikkeling waarmee het beleid rekening moet houden, is de 
impact van de moderne voedselbereiding en landbouwpraktijken. De invoering van 
nieuwe technieken, zoals genetisch gemanipuleerde levensmiddelen en de bestraling 
van levensmiddelen, problemen in verband met "natuurlijk" voedsel en de toenemende 
verkrijgbaarheid van "fast food", zijn er de oorzaak van dat het grote publiek zich 
zorgen maakt en eist dat het beleid reageert. 
3.6 Werkgelegenheid 
18. De relatie tussen de werkgelegenheid en de gezondheid gaat verder dan de impact 
van de werkloosheid op de gezondheidstoestand. De gezondheidssector is een 
belangrijke werkgever en verbruiker van goederen en een vooraanstaand speler op het 
gebied van onderzoek en ontwikkeling. Hij levert een essentiële bijdrage tot de sociaal-
economische ontwikkeling. Volgens de enquête naar de arbeidskrachten voor 1996, 
had meer dan 10% van de werkenden een baan in de gezondheidssector. In de 
negentiger jaren is de gezondheidssector een van de snelst groeiende sectoren, per jaar 
gemiddeld iets minder dan 3%. Een ander punt is dat de werkloosheid de totale voor 
de gezondheidszorg beschikbare middelen verkleint. Dat komt, omdat in veel landen 
een aanzienlijk deel van de financiering van de stelsels voor gezondheids- en sociale 
bescherming gekoppeld is aan inkomensafhankelijke bijdragen. Het is derhalve van 
belang om bij het overwegen van hervormingen van de stelsels voor de 
gezondheidszorg en kostenbesparende maatregelen, rekening te houden met de 
mogelijke effecten op gezondheids- en veiligheidskwesties en op de economie in het 
algemeen. 
Eurobarometer 44.3 , enquête gehouden aan het begin van 1996. 
DE UITDAGING VAN DE UITBREIDING EN DE INTERNATIONALE DIMENSIE 
De gezondheidstoestand in de landen van Midden- en Oost-Europa steekt schril af 
tegen de situatie in de bestaande Europese Unie. Over het algemeen is in die landen de 
levensverwachting korter en de gezondheidstoestand slechter. Zij beschikken over 
minder financiële middelen om in deze situatie verbetering te brengen. De uitbreiding 
zal, in het bijzonder door het vrije verkeer van personen, eveneens gevolgen hebben 
voor de stelsels voor de gezondheidszorg in de huidige lidstaten. Het zal noodzakelijk 
blijken de kandidaat-lidstaten te helpen zich aan het communautair beleid op dit gebied 
aan te passen. Ook samenwerking inzake gezondheidskwesties met internationale 
organisaties zoals de WGO, is noodzakelijk om de bedreigingen voor de gezondheid 
op wereldniveau aan te pakken. 
4.1 De u itbreiding 
19. Bij de ontwikkeling van een volksgezondheidsbeleid moet rekening worden 
gehouden met de uitbreiding van de Gemeenschap in de richting van Midden- en Oost-
Europa. De gezondheidsproblemen van deze landen verschillen aanzienlijk van die van 
de huidige lidstaten en zijn vaak hardnekkiger. De voornaamste indicatoren voor de 
gezondheidstoestand zijn slecht vergeleken met dan die van de lidstaten. Bovendien 
hebben zij te maken met potentieel ernstige problemen met besmettelijke ziekten, 
hetgeen normaal is voor landen met lage inkomens met minder ontwikkelde stelsels 
voor gezondheidszorg. Daarnaast kunnen de kandidaat-lidstaten, met uitzondering van 
Cyprus, minder geld besteden aan de gezondheidszorg. De stelsels voor de 
gezondheidszorg van deze staten dienen ingrijpend te worden hervormd om hun totale 
doeltreffendheid te vergroten en er is tevens een aanzienlijk aantal specifieke 
veranderingen nodig om ze in overeenstemming te brengen met de desbetreffende 
communautaire wetgeving. Het toekomstig beleid moet de problemen en prioriteiten 
van de kandidaat-lidstaten aanpakken en manieren vinden om communautaire steun te 
verlenen. 
20. Nog een probleem vormen de mogelijke consequenties die de uitbreiding zal 
hebben voor de gezondheidstoestand in de huidige lidstaten en voor hun stelsels voor 
de gezondheidszorg. Het vrije verkeer van producten, met name van bepaalde 
geneesmiddelen, bloedproducten en medische apparaten, veroorzaakt problemen op 
het gebied van de veiligheid, de kwaliteitscontrole en de prijzen. 
21. Met behulp van mechanismen als het PHARE-programma en structurele 
instrumenten, verleent de Commissie reeds steun aan de kandidaat-lidstaten, om ervoor 
te zorgen dat zij de met de gezondheid samenhangende wetgeving van de Europese 
Gemeenschap (het acquis) ten uitvoer kunnen leggen. Daarnaast worden voor de 
kandidaat-lidstaten de programma's van de Gemeenschap op volksgezondheidsgebied, 
die hun zullen helpen bij het proces van aanpassing aan het communautair beleid op dit 
terrein, opengesteld. Er is informatie nodig over de trends in de gezondheid en de 
gezondheidsdeterminanten in de kandidaat-lidstaten en over de mogelijke gevolgen van 
de toetreding voor hun stelsels voor de gezondheidszorg en voor die van de lidstaten. 
10 
4.2 De internationale dimensie 
22. Een volksgezondheidsbeleid en maatregelen op dat gebied moeten reageren op 
veranderingen in de internationale dimensie. Gezondheidskwesties spelen een 
belangrijke rol in de relaties van de Gemeenschap met derde landen, haar 
ontwikkelingssamenwerking en haar activiteiten op het gebied van de humanitaire 
hulpverlening. Gezondheidsproblemen in derde landen kunnen gevolgen hebben voor 
de gezondheid van de bevolking van de Gemeenschap. Het is dus noodzakelijk de 
initiatieven te versterken die streven naar een wereldwijde epidemiologische 
surveillance en mechanismen om snel te reageren op bedreigingen voor de gezondheid 
en naar hulp voor ontwikkelingslanden om hun gezondheidsstelsels te verbeteren. 
Momenteel loopt een aantal met de gezondheid verwante activiteiten, bijvoorbeeld in 
de context van de overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, de 
Euro-mediterrane samenwerking en binnen het kader van de G7. Bovendien overweegt 
de Task force EU-Verenigde Staten te gaan samenwerken op het stuk van de 
wereldwijde surveillance van en reactie op besmettelijke ziekten. De resultaten hiervan 
zullen hun weerslag vinden in het volksgezondheidsbeleid van de Gemeenschap. 
23. Bovendien zijn op veel terreinen die hier onder de loep worden genomen, 
internationale organisaties, met name de Wereldgezondheidsorganisatie, de 
Wereldbank, het Fonds van de Verenigde Naties voor Bevolkingsactiviteiten (UNFPA), 
de Raad van Europa en de Organisatie voor Economische Samenwerking en 
Ontwikkeling (OESO), elk binnen het eigen mandaat, actief. Op verschillende 
belangrijke gebieden wordt met de WGO samengewerkt, bijvoorbeeld wat betreft 
systemen voor gezondheidsmonitoring en besmettelijke ziekten. Momenteel is de WGO 
bezig de doelstellingen te herzien van haar publicaties International Health Regidations 
en Health For All, deze herziening zou tegen het jaar 2000 voltooid moeten zijn. Ze 
zullen waarschijnlijk van invloed zijn op de gezondheidsagenda van de lidstaten en er 
zal in het communautaire beleid rekening mee worden gehouden. De Wereldbank speelt 
een belangrijke rol bij het ondersteunen van de ontwikkeling van diensten voor de 
gezondheidszorg in Midden- en Oost-Europa. Bij de uitvoering van het 
actieprogramma van de Internationale Conferentie over Bevolking en Ontwikkeling 
(Cairo 1994) neemt de samenwerking met het UNFPA ook toe. De OESO heeft 
documentatie gepubliceerd en een database met betrekking tot de gezondheidszorg en 
de kosten daarvan opgericht. De Raad van Europa is actief op verscheidene terreinen 
die met de volksgezondheid verband houden, zoals geneesmiddelen, drugs en bio-
ethische kwesties. 
DE ROL VAN DE GEMEENSCHAP OP HET GEBIED VAN DE VOLKSGEZONDHEID 
De rol van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid is mettertijd groter 
geworden en in het bijzonder met de ratificatie van het Verdrag van Maastricht. In dit 
verdrag is de Gemeenschap een bijzondere taak opgelegd inzake de bevordering van de 
gezondheidsbescherming en de preventie van ziekten. In reactie hierop zijn acht 
verschillende gezondheidsprogramma's en een reeks andere activiteiten ontwikkeld. 
Deze activiteiten variëren van programma's betreffende kanker, aids en de bestrijding 
van de drugsverslaving, tot verslagen over de gezondheidstoestand in de Europese 
Unie en aanbevelingen inzake de veiligheid van bloed. Daarnaast zijn tal van andere 
11 
communautaire beleidsmaatregelen van invloed op de gezondheid. De ontwikkelingen 
van de laatste twee jaar, zoals de verschijning van nieuwe besmettelijke ziekten, hebben 
bijgedragen tot een nieuw, groter bewustzijn voor het belang van gezondheidsbeleid op 
communautair niveau. 
5.1 De bestaande rechtsgrond 
24. De Europese Gemeenschap houdt zich al veertig jaar bezig met gezondheidskwesties. 
Zowel het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal als 
het Euratom-Verdrag verwijst naar de gezondheid en bevat verscheidene bepalingen, 
bijvoorbeeld in verband met de beperking van het vrije verkeer van goederen om 
gezondheidsredenen en inzake de gezondheid en veiligheid van werknemers. De Europese 
Akte heeft nog meer gebieden van met de gezondheid samenhangend werk geïntroduceerd, 
zoals een grootschalig onderzoeksprogramma en de ontwikkeling van wetgeving op het 
terrein van de gezondheid en veiligheid op het werk. Pas sinds het Verdrag van Maastricht, 
met zijn nieuwe bepalingen op het terrein van de volksgezondheid, is de Gemeenschap in de 
gelegenheid een cohererente strategie ten aanzien van de volksgezondheid te ontwikkelen. 
Krachtens artikel 3 o) heeft de Gemeenschap een nieuwe doelstelling, te weten het leveren 
van 'een bijdrage tot het verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de 
gezondheid', die voor alle communautaire beleidsmaatregelen geldt. Vervolgens verschaft 
artikel 129 van het Verdrag een kader voor activiteiten van de Gemeenschap op het gebied 
van de volksgezondheid die gericht zijn op de verwezenlijking van deze doelstelling. 
25. De voornaamste bepalingen van het artikel zijn: 
• 
• de Gemeenschap draagt bij tot de verwezenlijking van een hoog niveau van 
bescherming van de gezondheid door samenwerking tussen de lidstaten te 
bevorderen en, zo nodig, steun te verlenen aan hun activiteiten. 
het optreden van de Gemeenschap terzake van de gezondheidsbescherming is 
gericht op de preventie van ziekten, 
de communautaire activiteiten op volksgezondheidsgebied dienen zich met name te 
concentreren op de grote bedreigingen voor de gezondheid, drugverslaving 
daaronder begrepen, 
op deze gebieden moet de Gemeenschap samenwerken met andere organisaties die 
aldaar werkzaam zijn. 
26. Dit artikel biedt de mogelijkheid stimuleringsmaatregelen en van aanbevelingen goed te 
keuren, maar sluit een eventuele harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen van de lidstaten ui Tenslotte wordt in het artikel bepaald, dat de eisen ten 
aanzien van de gezondheidsbescherming een bestanddeel van het communautair beleid op 
andere gebieden vormen. 
27. Verscheidene andere artikelen dan artikel 129 houden verband met de gezondheid 
(bijvoorbeeld artikel 39 en 43 - landbouwbeleid, artikel 75 lid c) - veiligheid van het 
vervoer, artikel 100 en 100 A - harmonisatie van wetgeving in verband met de interne 
12 
markt, artikel 129 A - consumentenbescherming, artikel 130 F onderzoek, artikel 130 
R - milieu enz.). Het Hof van Justitie heeft bevestigd3 dat de doelstelling voor de 
Gemeenschap krachtens artikel 3 o), namelijk het leveren van een bijdrage tot het 
verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid, geldt voor alle 
gebieden van het communautair beleid die van invloed zijn op de gezondheid. 
28. Even nadat het Verdrag van Maastricht van kracht was geworden, heeft de 
Commissie een mededeling ingediend betreffende een actiekader op het gebied van de 
volksgezondheid. Hierin werden de uitdagingen op gezondheidsgebied, de 
gezondheidstoestand en de trends in de lidstaten beschreven. In de Mededeling werd 
de nadruk gelegd op het aanpakken van de gezondheidsdeterminanten en de 
ziekteoorzaken en schetste criteria voor het bepalen van de prioriteiten voor het 
communautaire optreden. De filosofie van deze mededeling en de aangevoerde 
argumenten gelden ook vandaag nog. 
5.2 De rol van de Gemeenschap 
29. In de Mededeling uit 1993 worden enkele criteria genoemd die ervoor moeten 
zorgen dat de communautaire acties op gezondheidsgebied volledig in 
overeenstemming zijn met de beginselen van subsidiariteit, proportionaliteit en 
doorzichtigheid en dat de verrichte werkzaamheden waarde toevoegen aan de 
activiteiten van de lidstaten. Het is van essentieel belang dat bij de vaststelling en 
implementatie van de activiteiten steeds aan deze eisen voldaan wordt. 
5.3 De ontwikkeling van communautaire activiteiten op 
volksgezondheidsgebied sinds Maastricht 
Actieprogramma 's 
30. Op basis van de analyse in de Mededeling uit 1993, heeft de Commissie de 
uitvoering van acht actieprogramma's op het gebied van de volksgezondheid 
voorgesteld. Hiervan zijn er vijf goedgekeurd. De actieprogramma's betreffende aids 
en andere overdraagbare ziekten, kanker, drugsverslaving en gezondheidsbevordering4 
lopen sinds 1996; het vijfde programma, betreffende gezondheidsmonitoring, is in juni 
1997 goedgekeurd5. Het programma inzake drugsverslaving is gekoppeld aan andere 
beleids- en wetgevende maatregelen, waaronder de oprichting van het Europees 
waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving. Een gecoördineerde benadering 
van de bestrijding van de vraag naar en het aanbod van drugs is overeengekomen met 
de lidstaten en neergelegd in een Europees actieplan voor drugsbestrijding6. Voor de 
overige drie programma's: met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, 
3 Zie zaak C-180/96R, het Verenigd Koninkrijk tegen de Commissie, Jur. 1996,1-3903 
4 PB L 95 van 16.4.96, blz. 16, PB L 95 van 16.4.96, blz. 9, PB L 19 van 22.1.97, blz. 25 en PB L 
95 van 16.4.96, blz. 1 
5 PB L193 van 22.7.97, blz. 1 
6 COM (94) 234 def. van 23.6.1994 
13 
preventie van letsel en zeldzame ziekten7, heeft de Commissie in de loop van 1997 
voorstellen ter goedkeuring voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad. Deze 
voorstellen worden thans besproken. 
31. Deze programma's ondersteunen veel projecten die onder meer betrekking hebben 
op de volgende gebieden: de uitwisseling van informatie en personeel, opleiding, 
proefprojecten, voorlichtingscampagnes, netwerken van organisaties en deskundigen. 
Daarnaast wordt gewerkt aan het ontwikkelen van richtsnoeren en praktische 
aanbevelingen op verscheidene gebieden, waaronder preventief kankeronderzoek, 
osteoporose, gezonde voeding en alcoholgebruik van de jeugd. De programma's 
hebben tot doel te zorgen voor communautaire toegevoegde waarde als gevolg van 
activiteiten die door de individuele lidstaten niet naar behoren kunnen worden verricht, 
of die aansluiten op hun activiteiten of wanneer de gezamenlijke implementatie ervan 
voordelen biedt. 
Initiatieven op andere gebieden 
32. Naast deze actieprogramma's is nog op andere terreinen die met het kader van 
1993 verband houden, werk verricht. In de eerste plaats heeft de Commissie de 
oprichting voorgesteld van een netwerk van de Europese Gemeenschap voor de 
bestrijding van en de surveillance voor besmettelijke ziekten8. In de tweede plaats zijn 
nieuwe initiatieven op het gebied van het roken genomen, zoals een mededeling 
betreffende de huidige en de voorgestelde rol van de Gemeenschap bij de bestrijding 
van het tabaksgebruik9 en de goedkeuring van een gemeenschappelijk standpunt van de 
Raad betreffende tabaksreclame. In de derde plaats is een strategie overeengekomen 
inzake bloedveiligheid en zelfvoorziening, daaronder begrepen een voorstel van de 
Commissie voor een aanbeveling van de Raad betreffende de geschiktheid van bloed­
en plasmadonors en de screening van donorbloed10. In de vierde plaats is een 
uitgebreide evaluatie verricht inzake niet-ioniserende straling en voorstellen van de 
Commissie voor aanbevelingen van de Raad zijn in voorbereiding. In de vijfde plaats 
wordt regelmatig een aantal verslagen geproduceerd, met name over de 
gezondheidstoestand in de Gemeenschap11 en over TSE; waaronder informatie over 
gemelde gevallen van CJD in de Gemeenschap. Jaarlijkse verslagen worden geschreven 
over gezondheidseisen in andere beleidsvormen12. Een groot aantal beleidsmaatregelen 
van de Gemeenschap heeft invloed op de gezondheid en heeft zelfs een met de 
gezondheid verband houdende doelstelling in het Verdrag. Deze verslagen geven een 
7 COM (97) 266 def. van 4.6.97, COM(97)178 def. van 14.5.97, COM(97) 225 def. van 26.5.97 
8 COM (96) 78 def. van 7.3.96 
9 COM (96) 609 def. van 18.12.96 
10 COM (97) 605 def. van 17.11.97 
11 COM (95) 357 def. van 19.7.95 en COM (97) 224 def. van 22.5.97. 
12 COM (95) 196 def. van 29.5.95, COM (96) 407 def. van 4.9.96 en COM (98) 34 def. van 
27.1.98. 
14 
overzicht van de acties die in de context van deze beleidsmaatregelen worden 
ondernomen. Zo heeft de Commissie een tweede gewijzigd voorstel ingediend voor 
een vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling (1998-
2002). Een van de prioriteiten van dit voorstel is, het communautair onderzoeksbeleid 
te richten op specifieke thema's zoals, op gezondheidsgebied, de relatie tussen 
gezondheid, milieu en voeding, de bestrijding van virusziekten en de vergrijzende 
bevolking. Het Gemeenschappelijk Onderzoekscentrum van de Commissie levert 
eveneens een bijdrage tot de bestrijding van kanker. 
5.4 Ervaring met de uitvoering van het actiekader uit 1993 
33. Van meet af aan stond de Commissie voor ogen dat het actiekader van de 
volksgezondheid zou moeten worden geëvalueerd in het licht van de ervaring met en 
de trends in de gezondheid in de Gemeenschap. Deze evaluatie dient niet alleen te 
worden verricht om na te gaan hoe goed de actieprogramma's hebben gefunctioneerd, 
maar dient eveneens te onderzoeken in hoeverre zij de in het Verdrag genoemde 
doelstelling hebben helpen verwezenlijken. Andere punten die moeten worden 
geëvalueerd zijn de vraag of de prioriteiten, de structuur en het evenwicht van het 
actiekader doeltreffend zijn geweest en of zij geschikt zijn voor de toekomst. 
34. In 1993 besloot de Commissie besloten geen algemeen 
volksgezondheidsprogramma voor te stellen. Een van de redenen hiervoor was, dat als 
gevolg van de meningsverschillen tussen de lidstaten over de prioriteiten die moesten 
worden gesteld, ernstige vertragingen zouden kunnen ontstaan bij de tenuitvoerlegging 
van de nieuwe wettelijke bepalingen. De Commissie besloot om in plaats daarvan 
voorstellen te doen voor acht verschillende actieprogramma's. Hoewel door deze 
benadering verscheidene van de moeilijkheden die men van het algemene programma 
verwachtte zijn vermeden, hebben zich toch onverwachte problemen voorgedaan: 
• Het actiekader heeft een aanzienlijke administratieve belasting veroorzaakt wegens 
het feit dat elk programma zijn eigen 'gemengd' comité en over ingewikkelde regels 
en structuren heeft; 
• Het actiekader is niet erg flexibel, waardoor het moeilijk wordt te reageren op 
ontwikkelingen die niet onder de huidige programma's vallen of op veranderingen in 
de prioriteiten van de Gemeenschap of de lidstaten; 
• De per programma beschikbare begroting is betrekkelijk klein, waardoor twijfel 
ontstaat of de maximaal mogelijke communautaire toegevoegde waarde wel wordt 
bereikt; 
• Aangezien elk programma zijn eigen onafhankelijke strategie en werkprogramma 
ontwikkelt, verloopt in de praktijk de coördinatie tussen de programma's moeilijk 
en het gevaar bestaat dat dubbel werk wordt gedaan en dat de activiteiten elkaar 
overlappen. 
35. Nog een probleem in verband met de implementatie van de programma's is dat zij 
zich concentreren op projecten die door organisaties in het veld ter uitvoering worden 
voorgelegd. Dit heeft twee gevolgen: in de eerste plaats worden de financiële middelen 
verdeeld over een aanzienlijk aantal projecten, waarvan er sommige niet voor alle 
15 
lidstaten van belang zijn. De bereikte impact had groter kunnen zijn, als minder acties, 
maar grootschaliger en duurzaam van aard zouden zijn gesteund. In de tweede plaats is 
het moeilijk ervoor te zorgen dat de beleidsdoelen van de programma's en die van 
nationale strategieën worden bereikt, wanneer men te maken heeft met organisaties die 
projecten indienen voor zaken die zij willen doen. 
5.5 Nieuwe ontwikkelingen op communautair niveau 
36. Verscheidene ontwikkelingen in de beide afgelopen jaren hebben bijgedragen tot 
een nieuw bewustzijn voor het belang van het volksgezondheidsbeleid op 
communautair niveau en tot een heroverweging van de activiteiten van de 
Gemeenschap op gezondheidsgebied. In die periode is in de lidstaten de belangstelling 
gegroeid voor de ontwikkeling van gezamenlijke activiteiten op communautair niveau, 
om hen te helpen bij het aanvaarden van de hierboven geschetste 
gezondheidsuitdagingen waarmee zij te maken hebben. 
37. De BSE-crisis heeft laten zien dat behoefte bestaat aan een meer geïntegreerde 
benadering van met de gezondheid verband houdend beleid. Om haar vermogen om te 
reageren op de verschillende kwesties die door deze crisis aan de orde zijn gekomen te 
verbeteren, heeft de Commissie besloten tot een reorganisatie en versterking van haar 
diensten die zich met consumentenbeleid en gezondheidsbescherming bezighielden en 
tot invoering van een nieuw systeem van wetenschappelijk comités. Een belangrijk 
punt bij deze herstructurering was het verkrijgen van wetenschappelijk advies en de 
inspectietaak te scheiden van de wetgevende taak13. De nieuwe comités zullen, als 
onderdeel van hun mandaat, in staat zijn deskundig advies uit te brengen over kwesties 
die met de volksgezondheid te maken hebben. 
38. Het feit dat in het Verdrag van Amsterdam de rechtsgrond voor de activiteiten van 
de Gemeenschap op gezondheidsgebied is verbreed, is een bewijs voor de consensus 
inzake het belang van een communautair optreden op dit terrein die bezig is zich te 
vormen. Hoewel het nieuw Verdrag nog niet is geratificeerd, moet hier toch kort naar 
de bepalingen inzake de volksgezondheid van dat verdrag worden verwezen, aangezien 
hierdoor artikel 129 (in het nieuwe verdrag wordt dat artikel 152) grondig wordt 
gewijzigd. De Commissie is van plan zo veel mogelijk gebruik te maken van de 
mogelijkheden die het nieuwe Verdrag biedt. Wat de exacte impact ervan zal zijn, moet 
echter nog nauwkeurig worden bestudeerd. 
39. De voornaamste veranderingen zijn: 
• De bepalingen inzake de impact van andere vormen van beleid zijn naar het begin 
van het artikel verplaatst en zij benadrukken dat een hoog niveau van bescherming 
van de gezondheid moet worden gewaarborgd bij de afbakening en implementatie 
van alle communautaire beleidsvormen en activiteiten. 
13 Mededeling van de Commissie betreffende gezondheid van de consument en voedselveiligheid, 
COM(97)183 van 30.4.97 
16 
• Er zijn enkele wijzigingen aangebracht in het lid betreffende de doeleinden van het 
optreden van de Gemeenschap, dat acties omvat "gericht op verbetering van de 
volksgezondheid", alsmede acties die gericht zijn op de "preventie van ziekten en 
aandoeningen bij de mens" en het "wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke 
gezondheid". 
• Acties op het gebied van drugs moeten zich concentreren op de "vermindering van de 
schade aan de gezondheid door drugsgebruik". 
• Aan lid 4, dat betrekking heeft op de besluitvorming zijn twee punten toegevoegd: 
- In lid 4, onder a), wordt bepaald dat de Gemeenschap "maatregelen waarbij hoge 
kwaliteits- en veiligheidseisen worden gesteld aan organen en stoffen van 
menselijke oorsprong, bloed en bloedderivaten" kan goedkeuren. Men dient dit te 
lezen in combinatie met de tweede zin van lid 5, waarin wordt gezegd dat deze 
maatregelen "geen afbreuk doen aan de nationale voorschriften inzake donatie en 
geneeskundig gebruik van organen en bloed". Lid 4, onder a) benadrukt tevens dat 
de lidstaten desgewenst strengere beschermende maatregelen kunnen goedkeuren. 
- Lid 4 onder b) voegt aan de werkingssfeer van dit artikel (en dus de 
medebeslissingsprocedure) "maatregelen op veterinair en fytosanitair gebied" toe, 
"die rechtstreeks gericht zijn op de bescherming van de gezondheid". 
• In lid 4 onder c) blijft de bestaande formulering inzake stimuleringsmaatregelen 
gehandhaafd, d.w.z. "harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van 
de lidstaten" wordt expliciet uitgesloten. 
6. EEN TOEKOMSTIG COMMUNAUTAIR VOLKSGEZONDHEIDSBELEID 
De rol van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid moet zich ontwikkelen om 
opgewassen te zijn tegen nieuwe uitdagingen, veranderde omstandigheden en de grotere rol 
die in het ontwerp van het Verdrag van Amsterdam aan de volksgezondheid is toegedacht. Op 
grond van deze factoren en de ervaring met het bestaande kader, is de Commissie van oordeel 
dat het toekomstig beleid drie actie-elementen dient te omvatten: 
• Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied van de 
volksgezondheid 
• Snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid 
• Aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering 
en preventie van ziekten 
Deze drie elementen zouden de Gemeenschap in staat stellen doeltreffend te reageren op de 
uitdagingen van de uitbreiding en op de kwesties van gezondheidseisen in andere 
beleidsmaatregelen. 
40. Een aantal gebeurtenissen, zoals het uitbreken van bepaalde infectieziekten hebben de 
aandacht voor de volksgezondheid op communautair niveau vergroot, maar een nieuw 
volksgezondheidsbeleid kan niet worden gebaseerd op kortetermijnoverwegingen en unieke 
gebeurtenissen, hoe belangrijk die op zichzelf ook zijn. In plaats daarvan dient het beleid een 
17 
langetermijnperspectief te bieden, met een reeks duidelijke prioriteiten en passende middelen 
voor de tenuitvoerlegging. 
41. Voordat het nieuwe verdrag is geratificeerd, kunnen geen formele beleidsvoorstellen 
worden gedaan, maar in dit stadium is het wel opportuun te overwegen wat de 
hoofdonderdelen van een communautair volksgezondheidsbeleid kunnen zijn en hoe deze 
zouden kunnen voortbouwen op lopende acties van de Gemeenschap. De Commissie is zich 
daarbij bewust van de noodzaak van een uitgebreide discussie waaraan de andere Instellingen 
en andere belanghebbende partijen kunnen deelnemen en zij is van plan zo spoedig mogelijk 
nadat het Verdrag van Amsterdam van kracht is geworden, haar voorstellen in te dienen in het 
licht van de resultaten van deze discussie. 
42. Zoals hierboven benadrukt, blijven de beginselen en de filosofie van de Mededeling 
betreffende de volksgezondheid uit 1993 geldig. De in het voorafgaande geschetste 
ontwikkelingen verlangen echter een aanzienlijke heroverweging van de huidige aanpak. Een 
communautair beleid op het gebied van de volksgezondheid dient een aantal kenmerken te 
bezitten. Het dient zo goed mogelijk gebruik te maken van de beperkte middelen die op 
communautair niveau beschikbaar zijn. Het dient de nadruk te leggen op de verbetering en 
versterking van de gezondheid en zich te concentreren op een beperkt aantal prioriteiten. Het 
dient tegelijkertijd flexibel genoeg te zijn om prompt te reageren op nieuwe bedreigingen voor 
de gezondheid en nieuwe ontwikkelingen. Het is uiterst belangrijk dat het beleid rekening 
houdt met de bezorgdheid van de burgers van de Gemeenschap en geloofwaardig en 
overtuigend is, zodat de burgers beseffen dat op communautair niveau doeltreffende 
voorschriften bestaan om een hoog niveau van de bescherming van de gezondheid te bereiken. 
43. Op basis van bovenstaande analyse, is de Commissie van mening dat het toekomstig beleid 
drie hoofdelementen voor actie moet omvatten: 
• Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied van de volksgezondheid 
• Snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid 
• Aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheids-bevordering en 
preventie van ziekten 
Deze drie elementen zouden de Gemeenschap in staat stellen doeltreffend te reageren op de 
uitdagingen van de uitbreiding en op de kwesties van gezondheidseisen in andere 
beleidsmaatregelen. 
6.1 Element 1: Verbeteren van de informatie inzake de ontwikkeling op het gebied 
van de volksgezondheid 
AA. Om de Gemeenschap beter in staat te stellen doeltreffende, duurzame acties op 
volksgezondheidsgebied te ondernemen, zijn een deugdelijk systeem van informatie over de 
gezondheid en infrastructuur voor beleidsanalyse en -ontwikkeling, van essentieel belang. Het 
communautair actieprogramma voor gezondheidsmonitoring is een eerste stap in die richting, 
doordat het gemeenschappelijke met de gezondheid verwante indicatoren definieert, gegevens 
verzamelt en uitwisselt via elektronische communicatie die ontwikkeld is in het raam van de 
uitwisseling van gegevens tussen overheidsdiensten14 en het verbetert het vermogen 
14 Besluit van de Raad 95/468/EG; PB L269 van 11.11.95, blz.23 
18 
onderzoeken in te stellen en analyses te verrichten. Dit zal ook leiden tot een beter 
gevalideerde database en een verbeterd analytisch vermogen om alles te weten te komen over 
de ontwikkeling op het gebied van het volksgezondheidsbeleid op communautair niveau en op 
dat van de lidstaten. 
45. Op basis van de activiteiten en resultaten van dit programma, dient een gestructureerd, 
globaal communautair systeem voor het verzamelen, analyseren en verspreiden van informatie 
te worden ontwikkeld. Dit systeem zou ook worden gebruikt voor het verrichten van evaluaties 
en schattingen, voor het maken van vergelijkingen tussen lidstaten, met kandidaat- en andere 
landen en voor het ontwikkelen van toekomstscenario's en de mogelijk voorspellingen te doen. 
Dit actie-element zou de aandacht op nog twee punten moeten richten: in de eerste plaats op de 
trends in de gezondheidstoestand en de gezondheidsdeterminanten en in de tweede plaats op 
de stelsels voor de gezondheidszorg. 
19 
Gezondheidstoestand 
46. Hierbij zouden kunnen worden behandeld: 
• De trends en patronen van de demografie, van de morbiditeit en de sterfte, alsmede 
van belangrijke gezondheidsdeterminanten. De analyses kunnen betrekking hebben 
op verschillende omstandigheden, daaronder begrepen: lichamelijke en 
geestesziekte, specifieke bevolkingsgroepen, zoals kinderen en ouderen, trends in de 
kennis, de houding en het gedrag ten opzichte van de gezondheid, alsmede 
genderspecifieke kwesties. 
• De ongelijkheden op gezondheidsgebied: de verschillen tussen bevolkingsgroepen 
wat de gezondheidsdeterminanten betreft en de beoordeling van maatregelen om die 
verschillen kleiner te maken. De analyses zouden ook betrekking hebben op 
kwesties in verband met de toegang tot de gezondheidszorg, het gebruik ervan en 
de resultaten voor de gezondheid. 
• Andere mogelijke thema's: de interactie tussen de gezondheidstoestand en sociaal-
economische factoren, zoals sociale uitsluiting, migratie en werkgelegenheid, 
alsmede die tussen de gezondheidstoestand en het milieu. 
Stelsels voor de gezondheidszorg 
47. De volgende gebieden kunnen in aanmerking komen: 
• De impact van trends in de gezondheidstoestand en -determinanten op de 
gezondheidszorg en de maatregelen en kosten van de gezondheidszorg, zoals 
wijzigingen in de manier waarop geneesmiddelen worden voorgeschreven en de 
gevolgen van demografische trends, met name de vergrijzing van de bevolking. 
Ontwikkelingen in stelsels voor de gezondheidszorg, inclusief hervormingen, 
verdeling van de middelen en kostenbesparende maatregelen en de gevolgen 
daarvan, de impact op de gezondheidstoestand daaronder begrepen. 
Trends in de kosten en financiering van stelsels voor de gezondheidszorg, inclusief 
de rol van de ziekenfondsen en de particuliere verzekeringsmaatschappijen. 
De gezondheidssector als productiefactor in de maatschappij, diens rol als 
belangrijke werkgever daaronder begrepen. Er kan bijvoorbeeld onderzoek worden 
verricht naar de impact van marktmechanismen, de meting van de behoefte aan 
gezondheidszorg, de kostenberekening en -bewaking, de concurrentie tussen 
particuliere en overheidsvoorzieningen en de ontwikkelingen in de managedcare. 
Prioriteiten op gezondheidsgebied, daaronder begrepen mechanismen voor het 
stellen van prioriteiten alsmede de houding en de bezorgdheid van het grote publiek 
ten opzichte van de gezondheid en de doeltreffendheid van stelsels voor de 
gezondheidszorg. 
48. Binnen het informatie-element zou zowel wat de gezondheidstoestand als de 
stelsels voor de gezondheidszorg betreft, grote nadruk worden gelegd op de beste • 
• 
• 
20 
praktijken in de gezondheidszorg, d.w.z. de beste bestaande bewijzen voor de 
veiligheid, de doelmatigheid, de doeltreffendheid en het rendement van verschillende 
benaderingen van de gezondheidsbevordering, de preventie, de diagnose en de 
behandeling. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het rendement van programma's voor 
bevolkingsonderzoek, van programma's voor gezondheidsonderricht, van 
eerstehulpdiensten en van nieuwe geneesmiddelen. Er zou naar worden gestreefd de 
activiteiten in de lidstaten op het gebied van de evidence-based medicine, de 
kwaliteitszorg en -verbetering, de juistheid van maatregelen en de evaluatie van de 
gezondheidstechniek, te bevorderen en te coördineren. Er zou steun en een formele 
status worden gegeven aan de coördinatie van de activiteiten op deze terreinen, om de 
expertise van de centra in de lidstaten te poolen, gegevens de verzamelen en uit te 
wisselen, internationale studies te stimuleren en de verspreiding van de resultaten te 
verbeteren. 
49. Nog een grensoverschrijdend thema zou de impact zijn van de ontwikkelingen in de 
Gemeenschap en de communautaire beleidsvormen en maatregelen, waaronder de 
sociale bescherming van migrerende werknemers en mensen die binnen de 
Gemeenschap verhuizen, het gebruik van onderzoeksresultaten, de toepassing van 
technologie, het gebruik dat van de Structuurfondsen wordt gemaakt, de voltooiing 
van de interne markt en de invoering van één munt en de gevolgen van de toepassing 
van andere communautaire wetgeving op gebieden als de gezondheid en de veiligheid, 
geneesmiddelen en medische apparaten, het vrije verkeer van werkers in de 
gezondheidszorg en de concurrentie. Bovendien zou specifieke aandacht moeten 
worden besteed aan het verkrijgen van informatie en het verstrekken van voor het 
uitbreidingsproces relevante analyse en begeleiding. 
50. Als men wil dat een dergelijk communautair systeem en de componenten daarvan 
volledig doeltreffend zijn, dienen zij uiteindelijk te worden gebaseerd op passende 
netwerken, waarbij de lidstaten verplicht zouden moeten bijdragen wat betreft het 
verzamelen, verwerken en overdragen van gegevens en in verband met de 
inachtneming van de resultaten van de analyse en evaluaties. Bovendien zou het verslag 
over de follow-up van de eventueel goed te keuren aanbevelingen van essentieel belang 
zijn. 
51. Een dergelijk communautair systeem zou verscheidene belangrijke voordelen 
bieden: de verzamelde gegevens zouden vergelijkbaar, uitgebreid, up-to-date en van 
hoge kwaliteit zijn, de informatie zou gevalideerd zijn en de output van het systeem 
zou gekoppeld worden aan de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleid. Het zou 
dus anders zijn dan de verschillende thans bestaande informatie- en 
rapportagesystemen, zoals die van de WGO en de OESO. 
6.2 Element 2: Snel reageren op bedreigingen voor de gezondheid 
52. Het tweede actie-element dient de schepping te omvatten van een communautair 
systeem op het gebied van de bewaking, de alarmering en de snelle reactie. Er zijn 
recente voorbeelden van het uitbreken van ziekten, zoals pest, hemorragische koortsen 
en vogelgriep, waarbij dringend overleg en actie op communautair niveau noodzakelijk 
was. Hierdoor zou in dit actie-element moeten beschikken over een systeem om 
21 
toekomstige uitbraken aan te pakken. Daardoor zou de Gemeenschap snel en correct 
kunnen reageren op bedreigingen voor de gezondheid die zich elk ogenblik kunnen 
voordoen. Hiervoor zouden op communautair niveau coördinatiemechanismen 
aanwezig moeten zijn. De te ondernemen acties zouden omvatten: surveillance, snelle 
analyse en onderzoek van specifieke problemen of kwesties, waaronder zo nodig 
bezoeken ter plaatse. Het doel zou zijn in de eerste plaats het vaststellen van de 
gevaren en het evalueren van de mogelijke gevolgen voor het gezondheidsbeleid en in 
de tweede plaats het bepalen of en zo ja welke maatregelen nodig zijn om de risico's 
voor de gezondheid te beheersen en informatie te verstrekken aan de 
gezondheidsautoriteiten en, zo nodig, in ruimere zin. 
53. In 1996 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een Europees 
surveillancenetwerk voor besmettelijke ziekten15. Het zal een kader vormen dat de 
Gemeenschap en de lidstaten in staat zal stellen de surveillance en de bestrijding van 
uitbraken gecoördineerd aan te pakken. Willen de netwerken doeltreffend functioneren, 
dan moeten de lidstaten zich ervoor inzetten dat de desbetreffende organisaties en 
autoriteiten bij het opereren van het netwerk volledig samenwerken.. Het voorstel ligt 
momenteel ter bespreking bij de Raad en het Europees Parlement en gehoopt wordt 
dat het in de naaste toekomst zal worden aanvaard. Dit netwerk zou model kunnen 
staan voor verdere communautaire mechanismen. Daarnaast bevat het voorstel van de 
Commissie voor een programma betreffende zeldzame ziekten16, dat momenteel in 
behandeling is, acties inzake het behandelen van clusters van gevallen van zeldzame 
ziekten die in deze algemenere context zouden kunnen worden uitgevoerd. 
54. Dit actie-element zou naast besmettelijke en zeldzame ziekten, ook betrekking 
kunnen hebben op gezondheidseisen in kwesties rond de voedselveiligheid, 
fytosanitaire en veterinaire kwesties, zoönosen, bloed- en orgaanveiligheid, 
milieurisico's, gezondheidsrisico's als gevolg van chemische stoffen en vergiftiging en 
schadelijke gevolgen van geneesmiddelen en medische apparaten. Daarnaast zou 
misschien de mogelijkheid kunnen bestaan van een snelle reactie op bezorgdheid over 
gezondheidseffecten van nieuwe producten of procedures. Dit actie-element zou ook 
passende reacties mogelijk maken op problemen die zich in de kandidaat-lidstaten 
voordoen. 
55. Op een aantal van deze gebieden, zoals kwesties rond de voedselveiligheid en op 
veterinair gebied, bestaan al communautaire alarmsystemen en systemen voor snelle 
reacties. Eventuele verdere werkzaamheden die op de gebieden binnen dit actie­
element uitgevoerd zouden kunnen worden, moeten dus gekoppeld worden aan deze 
systemen en volledig in acht genomen worden. 
56. Bij deze werkzaamheden dient gebruik te worden gemaakt van het best mogelijke 
advies, waaronder dat van de deskundigen die voor de Gemeenschap werken in de 
structuur van de wetenschappelijke raadgevende comités, en van de expertise die 
aanwezig is in derde landen en internationale organisaties. De informatie en het advies 
15 Zie voetnoot 11 
16 COM(97)225 def. van 26.5.97 
22 
moeten op zeer korte termijn worden verstrekt. Het is van zeer groot belang dat deze 
activiteiten kunnen rekenen op de volledige steun en medewerking van de 
desbetreffende autoriteiten in de lidstaten. 
6.3 Element 3: Het aanpakken van gezondheidsdeterminanten door middel 
van gezondheidsbevordering en preventie van ziekten 
57. Terwijl in artikel 129 van het Verdrag van Maastricht de nadruk wordt gelegd op 
de preventie van ziekten en in het bijzonder van de grote bedreigingen voor de 
gezondheid, benadrukt het Verdrag van Amsterdam dat het optreden van de 
Gemeenschap moet worden gericht op de verbetering van de volksgezondheid en het 
wegnemen van bronnen van gevaar voor de volksgezondheid. In verband daarmee 
dient het beleid in het raam van dit element gericht te worden op acties, die de 
verbetering van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering 
en effectieve acties inzake de preventie van ziekten tot doel hebben. 
58. De gezondheidsbevordering streeft ernaar de mensen beter in staat te stellen de 
gezondheidsdeterminanten te beheersen en daardoor hun gezondheid te verbeteren. Zij 
omvat acties om de vaardigheden en vermogens van mensen te versterken en acties om 
de sociale, economische en milieuomstandigheden te veranderen, ten bate van de 
individuele en de volksgezondheid. De preventie van ziekten is even belangrijk. Zij 
omvat tal van activiteiten, zoals vaccinatie, veiligheidsmaatregelen en -regels, alsmede 
algemeen en gericht bevolkingsonderzoek. 
59. Overeenkomstig het belang dat in de bepalingen van artikel 129 aan de preventie 
gehecht wordt, houden zes van de acht voorgestelde actieprogramma's op het gebied 
van de volksgezondheid zich bezig met de preventie van ziekten en letsel. 
60. Het nieuwe beleid moet plaats inruimen voor de aanpak van 
gezondheidsdeterminanten, zowel via algemene activiteiten ter bevordering van de 
gezondheid als via specifieke acties ter preventie van ziekten en dient te worden 
gebaseerd op intersectoriële acties en de mogelijkheden voor instrumenten die door het 
Verdrag worden geboden, niet alleen op gezondheidsgebied, maar ook in andere 
sectoren. Over de exacte inhoud van dit actie-element, zoals de vraag welke 
determinanten behandeld moeten worden, welke ziektespecifieke acties moeten 
worden ondernomen en wat de prioriteiten voor de gezondheidsbevordering zijn, moet 
nog verder worden nagedacht. De belangrijkste vraag is, in hoeverre de bestaande 
acties in overeenstemming zijn met de trends in de gezondheid en de verandering in het 
ziektepatroon. 
61. Enkele van de vragen die aan de orde moeten komen, zijn: 
• hoe kan meer nadruk worden gelegd op het aanpakken van kwesties die als gevolg 
van de vergrijzende bevolking steeds belangrijker worden, zoals de ziekte van 
Alzheimer en andere geestesziekten? 
• hoe kan het werk in verband met voeding en obesiteit worden verbeterd? 
• moet meer nadruk worden gelegd op hart- en vaatziekten? 
23 
• 
• 
• hoe moet de nieuwe verdragsbepaling inzake de vermindering van de schade aan de 
gezondheid door drugsgebruik ten uitvoer worden gelegd? 
moet meer nadruk worden gelegd op de gezondheid van specifieke 
bevolkingsgroepen, zoals mensen die sociaal uitgesloten zijn, jongeren en kinderen, 
of vrouwen? 
hoe kunnen de burgers van de Gemeenschap verzekerd worden van toegang tot 
informatie en advies over hun gezondheid, wanneer zij voor hun werk, studie of 
genoegen verhuizen naar andere lidstaten en hoe moeten de partnerschappen met 
onderwijs- en opleidingsinstellingen worden versterkt en 
hoe moeten de strategieën worden aangepast om met de specifieke problemen van 
kandidaat-lidstaten rekening te houden? 
62. Afgezien van de gedetailleerde inhoud van dit actie-element, kunnen over de 
structuur en de doelstellingen ervan twee conclusies worden getrokken. In de eerste 
plaats schijnt het weinig zin te hebben de acties voor de gezondheidsbevordering en 
voor de preventie in een aantal afzonderlijke programma's onder te brengen. Door 
acties op coherente wijze samen te brengen en deze grondig te evalueren binnen een 
enkel kader, zou beter gebruik worden gemaakt van de middelen. In de tweede plaats 
zal het bestaande evenwicht tussen acties op het gebied van de preventie van ziekten en 
op dat van de gezondheidsbevordering en de daaraan toegewezen middelen, moeten 
worden gewijzigd. 
63. Ook moet een aantal vragen worden bestudeerd die naar voren komen naar 
aanleiding van de ervaring die met de uitvoering van het bestaande kader is opgedaan: 
• dienen de activiteiten hoofdzakelijk te worden gericht op het grote publiek, op 
specifieke doelgroepen, op gezondheidswerkers of op gespecialiseerde organisaties? 
• dient om projecten hoofdzakelijk te worden gevraagd via oproepen tot het indienen 
van voorstellen of door gebruik te maken van specifieke berichten van aanbesteding, 
in het bijzonder naar aanleiding van beleidsoverwegingen? 
• dient de nadruk komen te liggen op grootschalige activiteiten, waarbij alle lidstaten 
betrokken worden, of op kleine, regionaal of plaatselijk gebonden activiteiten? 
• dient meer nadruk te worden gelegd op duurzame langetermijnprojecten die 
waarschijnlijk in het opzetten van duurzame structuren zullen uitmonden? 
64. Eén conclusie dringt zich al op: er moet meer gewicht worden gehecht aan acties 
ter ondersteuning van de ontwikkeling en implementatie van beleid, waaronder die 
welke verband houden met het uitstippelen en uitproberen van strategieën en 
methodologieën voor acties. Voor dergelijk werk is de informatie nodig die verstrekt 
wordt door het communautair systeem voor informatie over de gezondheid. De 
onderzoeksresultaten ten aanzien bijvoorbeeld van de beste praktijk en de 
doeltreffendheid van maatregelen, de oorzaken van ziekten en de impact van 
determinanten op de gezondheid, moeten snel worden verspreid, zodat zij voor dit 
actie-element van nut kunnen zijn. Er is dus coördinatie nodig tussen de 
24 
onderzoeksprojecten op gezondheidsgebied en de bevordering en preventie. Tevens 
moet een analyse worden verricht van de impact van andere beleidsvormen op het 
gedrag en de houding ten opzichte van de gezondheid. 
6.4 De impact van communautaire beleidsmaatregelen op de gezondheid 
65. Naar aanleiding van de verplichting in het Verdrag dat eisen ter bescherming van 
de gezondheid in de overige beleidsmaatregelen van de Gemeenschap moeten worden 
opgenomen, heeft de Commissie een reeks procedures opgezet. Hiertoe behoren 
maatregelen, om ervoor te zorgen dat de diensten van de Commissie die met de 
volksgezondheid zijn belast, worden geraadpleegd over alle voorstellen die met de 
gezondheid verband houden, de oprichting van een interne werkgroep gezondheid, om 
een forum te bieden voor het bespreken tussen de directoraten-generaal van belangrijke 
met de gezondheid verband houdende kwesties en de opstelling van jaarlijkse verslagen 
over de integratie van de eisen voor de bescherming van de gezondheid in de 
communautaire beleidsmaatregelen. 
66. Het is echter niet eenvoudig gebleken de verplichting in het Verdrag te 
implementeren om op alle gebieden van het communautair beleid een 
'gezondheidsbewaking' in te stellen en evenmin om een passende methodologie te 
ontwikkelen en toe te passen. Het nieuwe artikel in het Verdrag onderstreept dat 
gezorgd moet worden voor een hoog niveau van bescherming van de menselijke 
gezondheid, zowel bij de bepaling als bij de uitvoering van elk beleid en elk optreden 
van de Gemeenschap. Dankzij de hierboven beschreven actie-elementen kunnen de 
eisen van het Verdrag doeltreffender worden uitgevoerd, aangezien de eisen op 
verschillende, elkaar aanvullende manieren worden uitgevoerd. 
• Communautaire beleidsmaatregelen en grootschalige meerjarenprogramma's, zoals 
het onderzoek, de Structuurfondsen, onderwijs, opleiding en jeugdzaken, het 
vervoersbeleid, het levensmiddelenbeleid, het landbouwbeleid, het mededingings- en 
het industriebeleid, die een significante langetermijninvloed kunnen hebben op 
gezondheidsdeterminanten, de gezondheidstoestand en de stelsels voor de 
gezondheidszorg, zouden de database kunnen gebruiken die ontwikkeld is in het 
kader van het informatiesysteem. Hierbij zou het beleid of de actie vooraf kunnen 
worden beoordeeld. Tijdens de tenuitvoerlegging zou een beleid of actie 
nauwkeurig kunnen worden bewaakt en later zou de impact ervan het voorwerp van 
een diepte- evaluatie en, zo nodig, van een onafhankelijke evaluatie moeten zijn 
• Specifieke maatregelen en acties in verband met plotseling opduikende 
gezondheidsrisico's zouden onder de mechanismen voor snelle reacties kunnen 
vallen. Er kan hierbij worden gedacht aan wettelijke maatregelen ten aanzien van 
volksgezondheidsaspecten van de voedselveiligheid, veterinaire en fytosanitaire 
maatregelen. 
• Bijzondere maatregelen en acties die van invloed zijn op de kennis, de houding en 
het gedrag, zoals ontwikkelingen in verband met tabak, alcohol, drugs, voeding en 
reclame, zouden in het raam van het actie-element dat betrekking heeft op de 
gezondheidsdeterminanten worden bestudeerd en beoordeeld. 
25 
67. Nader zal moeten worden overwogen welke instrumenten moeten worden 
geschapen om de verschillende vastgestelde activiteiten te verrichten. Het kan 
bijvoorbeeld noodzakelijk zijn reeksen criteria en specifieke methodologieën te 
ontwikkelen, zoals richtsnoeren en checklists voor evaluaties, voor het meten van de 
ontwikkelingen in elk met de gezondheid verband houdend beleid. Men zou dergelijke 
instrumenten ook kunnen gebruiken om de impact van de volksgezondheidsactiviteiten 
zelf te beoordelen. 
7. DE TOEKOMST 
68. De Commissie is van mening, dat er een discussie moet komen over zowel de 
ideeën voor het toekomstig beleid, zoals die in dit stuk worden gepresenteerd, als de 
manier om dit beleid in praktijk te brengen. De aard van de wettelijke mechanismen om 
te bewerkstelligen dat in het beleid de stimulerende en wetgevende maatregelen kunnen 
worden gecombineerd die door het nieuwe Verdrag worden mogelijk gemaakt, neemt 
daarbij een centrale plaats in. Er moeten bepalingen komen voor de overgang van de 
bestaande programma's en wetgeving naar een nieuw beleid. Door allerlei factoren 
wordt dit een bijzonder ingewikkelde kwestie: voor elk van de bestaande programma's 
op volksgezondheidsgebied is een afzonderlijk wettelijke besluit genomen en de 
programma's lopen op verschillende data af, de voor acties ten behoeve van de 
volksgezondheid beschikbare communautaire middelen zijn gekoppeld aan de 
bestaande actieprogramma's, acties in het kader van de bestaande voorgestelde 
programma's die in het nieuwe beleid worden voortgezet moeten worden 
gehergroepeerd en de financiële steun krijgen die is afgestemd is op hun relatief belang 
en het voorgestelde netwerk voor het toezicht op en de bestrijding van besmettelijke 
ziekten tenslotte krijgt een eigen rechtsgrond. 
69. Het nieuwe beleid kan op twee manieren worden verwezenlijkt. In de eerste plaats 
kan men een enkel 'kaderinstrument' goedkeuren, waarin de mogelijkheid wordt 
geboden later afzonderlijke maatregelen voor elk van de actie-elementen te 
aanvaarden. Deze manier biedt het voordeel, dat een enkel financieringskader wordt 
geschapen, maar het nadeel is dat er twee lagen van besluitvorming en administratieve 
structuren nodig zouden zijn. De andere manier is voor elk element een afzonderlijke 
wettelijk instrument te aanvaarden, zonder een allesomvattend instrument. Hiervoor 
zou over de aan elk element toe te wijzen middelen impliciete consensus noodzakelijk 
zijn. 
70. Welke manier ook gekozen wordt, er moet enige flexibiliteit bestaan bij het 
aanpakken van onvoorziene problemen in de actie-elementen en bij het toewijzen van 
de middelen. Nadat de netwerken en andere geplande structuren zijn ontwikkeld en 
volledig functioneren, dient er ook ruimte beschikbaar te zijn voor het invoeren van 
bindende bepalingen, zoals voor de verzameling van gegevens. Op de gebieden die 
krachtens artikel 152 en andere met de gezondheid verband houdende artikelen van het 
Verdrag van Amsterdam voor harmonisatie in aanmerking komen, zou de 
Gemeenschap, ongeacht de programmastructuur of het financieringsmechanisme, 
bindende instrumenten kunnen aanvaarden. 
71. Het/de werkprogramma('s), die/dat in de verschillende actie-elementen wordt(en) 
goedgekeurd kunnen zo nodig van jaar tot jaar veranderen. Dit soort benadering zou 
26 
het mogelijk maken, binnen bepaalde grenzen, de totale doelen, omvang en structuur 
van de communautaire programma's duidelijk te presenteren en tevens te zorgen voor 
een zekere flexibiliteit ten aanzien van hun inhoud. 
8. CONCLUSIE 
72. Deze Mededeling bevat geen officiële voorstellen voor een nieuw communautair 
beleid op volksgezondheidsgebied. In plaats daarvan is het de bedoeling dat zij een 
overzicht geeft van de kwesties die moeten worden aangepakt bij het bepalen van de 
toekomstige richting van het beleid. De Commissie is tot de conclusie gekomen, dat er 
een nieuw volksgezondheidsbeleid moet komen om verder te bouwen op wat al bereikt 
is en tegelijkertijd rekening houdt met de trends in de gezondheid en de veranderende 
situatie in de Gemeenschap. De Commissie is van plan om tezijnertijd, nadat het 
Verdrag van Amsterdam is geratificeerd, concrete voorstellen te doen. Zij hoopt dat in 
de tussentijd de in deze Mededeling gepresenteerde ideeën een brede discussie op gang 
zullen brengen over de wijze waarop het communautaire volksgezondheidsbeleid het 
volgende millennium moet ingaan. 
27 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 230 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 15 04 10 
Catalogusnummer : CB-CO-98-262-NL-C 
ISBN 92-78-35245-4 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
o$