Gewijzigd voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende bescherming tegen aan communautaire luchtvaartmaatschappijen schade toebrengende subsidiëring en oneerlijke tariefpraktijken bij de levering van luchtdiensten vanuit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap (door de Commissie ingediend krachtens artikel 250, lid 2, van het Verdrag)

TOELICHTING

1. VOORGESCHIEDENIS VAN HET VOORSTEL

Op 12 maart 2002 heeft de Commissie een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende bescherming tegen subsidiëring en oneerlijke tariefpraktijken bij de levering van luchtdiensten vanuit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap ingediend (COM (2002) 110 def. - 2002/0067 (COD)) voor goedkeuring volgens de medebeslissingsprocedure van artikel 251 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

Op 18 september 2002 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité zijn advies uitgebracht [1].

[1] PB C 61 van 14.3.2003, blz.29.

Op 14 januari 2003 heeft het Europees Parlement in eerste lezing een reeks amendementen aangenomen. Bij die gelegenheid heeft de Commissie zich over elk amendement uitgesproken, waarbij zij heeft aangegeven welke amendementen zij in hun geheel of gedeeltelijk kon accepteren en welke amendementen niet in het voorstel konden worden verwerkt. Van de 60 door het Europees Parlement aangenomen amendementen heeft de Commissie er 38 in hun geheel (een aantal behoudens herformulering of in principe) en 8 gedeeltelijk aanvaard.

2. DOEL VAN HET VOORSTEL

De luchtvaartsector wordt geconfronteerd met een kritieke uitdaging, namelijk de noodzaak te concurreren met luchtvaartmaatschappijen uit derde landen die subsidies ontvangen, terwijl voor de communautaire luchtvaart stringente regels inzake staatssteun gelden.

De recente crisis in sommige delen van de luchtvaartsector was aanleiding voor de overheden van een aantal derde landen om hun luchtvaartmaatschappijen zodanig te gaan subsidiëren dat concurrentievervalsing dreigt. Luchtvaartmaatschappijen uit de Gemeenschap hebben informatie verstrekt over de door deze maatschappijen gehanteerde lage ticketprijzen, waarop zij niet kunnen reageren.

Bovendien is subsidiëring niet het enige type overheidsbemoeienis dat tot verstoring van de internationale levering van luchtdiensten kan leiden. Ook onder overheidscontrole staande luchtvaartmaatschappijen uit derde landen kunnen dankzij hun status oneerlijk lage prijzen toepassen; het hoeft dus niet altijd om openlijke subsidiëring te gaan. In feite is het zo dat alle subsidies die door buitenlandse overheden worden verleend aan luchtvaartmaatschappijen die zijzelf controleren uiterst moeilijk op te sporen zijn.

Sommige derde landen hebben instrumenten ontwikkeld om aan dit soort situaties het hoofd te bieden. Ook de Gemeenschap heeft in de zeevaartsector voorzien in corrigerende maatregelen tegen oneerlijke tariefpraktijken. Voor de luchtvaartsector is op communautair niveau een dergelijke mogelijkheid echter niet voorhanden. Het enige thans beschikbare middel zijn bilaterale overeenkomsten die vaak, zowel qua toepassingsgebied als oplossingen, het potentieel ontberen om snel een allesomvattende bescherming te bieden tegen subsidiëring en oneerlijke tariefpraktijken. Het is namelijk zo dat, ook al had een lidstaat maatregelen kunnen treffen in het kader van door hem gesloten bilaterale overeenkomsten, daardoor de discrepanties in de behandeling van de verschillende communautaire luchtvaartmaatschappijen alleen maar groter zouden zijn geworden.

Het voorgestelde instrument beoogt dit probleem aan te pakken. Het zal de Gemeenschap in staat stellen actie te ondernemen tegen oneerlijke concurrentie door luchtvaartmaatschappijen uit derde landen op routes naar en van de Gemeenschap die het gevolg is van door derde landen verleende handelverstorende subsidies. Ook voorziet het in maatregelen tegen oneerlijke tariefpraktijken van luchtvaartmaatschappijen onder overheidscontrole.

3. IN HUN GEHEEL/GEDEELTELIJK AANVAARDE AMENDEMENTEN

3.1. Ongewijzigd, behoudens herformulering of in principe aanvaarde amendementen

De Commissie heeft de helft van de door het Europees Parlement aangenomen amendementen aanvaard behoudens eventuele herformulering, aangezien deze amendementen de tekst van de Commissie versterken of verhelderen. De amendementen die in de door het Europees Parlement voorgestelde vorm of na kleine redactionele ingrepen zijn aanvaard zijn de amendementen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 20, 24, 28, 29, 30, 31, 34, 37, 41, 44, 45, 46, 47, 48, 50, 53, 56, 57 en 59.

Dienovereenkomstig zijn de titel en de overwegingen 1, 2, 3, 4, 10, 11, 12, 13 en 15 gewijzigd, zijn nieuwe overwegingen 2bis, 3bis, 11bis, 11ter en 19bis aan het voorstel toegevoegd en zijn artikel 2, lid 1, onder a), artikel 3, lid 1, artikel 3, lid 1bis, artikel 3, lid 2, artikel 3, lid 3, artikel 4, lid 2, artikel 4, lid 4, artikel 5, lid 1, artikel 5, lid 1bis), artikel 5, lid 2, artikel 5, lid 3, artikel 5, lid 5, artikel 7, lid 1, artikel 9, lid 2, artikel 9, lid 3, artikel 9, lid 4, artikel 10, lid 1, en artikel 11, lid 1, gewijzigd respectievelijk opgenomen in het gewijzigde voorstel.

De Commissie heeft in principe de amendementen 12, 21, 27, 49, 54 en 65 geaccepteerd. In dit verband dienen de volgende wijzigingen nader te worden vermeld :

- Amendement 12 (overweging 9) : het zijn niet zozeer de subsidies op zich, als wel de lage tarieven die schadelijk zijn;

- Amendement 21 (nieuwe overweging 16bis) : naast een kleine redactionele ingreep in de voorgestelde tekst stelt de Commissie voor een nieuwe overweging 16bis op te nemen om de juridische samenhang te garanderen met Verordening 95/93 van de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van "slots" op communautaire luchthaven;

- Amendementen 27 (nieuw artikel 1, lid 1, littera a)) en 54 (nieuw artikel 9 bis) : de Commissie stelt voor de inhoud van deze twee amendementen te combineren tot een nieuw artikel 6 bis waarin wordt aangegeven welke gevolgen corrigerende maatregelen, zowel van voorlopige als van definitieve aard, kunnen hebben; er wordt op passende wijze verwezen naar Verordening 95/93 van de Raad om de algehele samenhang van het Gemeenschapsrecht te waarborgen;

- Amendement 49 (artikel 6, lid 1) : het zou moeilijk te begrijpen zijn geweest waarom voor het afronden van het onderzoek een kortere termijn beschikbaar zou zijn dan voor het opleggen van overgangsmaatregelen; daarom stelt de Commissie de bepaling voor dat het onderzoek normaal gesproken binnen negen maanden wordt beëindigd;

- Amendement 65 (artikel 15) : de Commissie is het volledig eens met de in dit amendement vervatte politieke boodschap dat de tijd dringt. De voorgestelde datum (1 april 2003) is echter niet meer realistisch aangezien deze intussen al verstreken is.

3.2. Gedeeltelijk aanvaarde amendementen

Dit zijn de amendementen 10, 11, 25, 26, 33, 40, 43 en 64.

Amendement 10:

De Commissie kan niet instemmen met de laatste voorwaarde ("en dat schade is toegebracht ..."), aangezien deze overweging verwijst naar het vaststellen van het al dan niet bestaan van een subsidie, wat op zich niets te maken heeft met de schade die aan communautaire luchtvaartmaatschappijen is toegebracht.

Amendement 11

De Commissie kan instemmen met het eerste deel dat het verschil tussen normaal concurrerend prijsbeleid en oneerlijke tariefpraktijken betreft, maar het tweede deel waarin melding wordt gemaakt van promotieactiviteiten en andere speciale aanbiedingen is niet aanvaardbaar, aangezien alle luchtvaartmaatschappijen uit een derde land die een oneerlijk concurrentiebeleid voeren, zouden bepleiten dat de gebezigde praktijken betrekking hebben op normale promotieactiviteiten van commerciële aard. Bovendien is een dergelijk onderscheid een concept dat in het handelsverkeer wordt afgewezen.

Amendementen 25, 26, 33 en 43

Volgens de Commissie tast het invoegen van de woorden "zeer aanzienlijke" vóór "schade" de rechtszekerheid aan en kan de door het Parlement nagestreefde doelstellingen te kort doen. Het begrip schade is reeds gedefinieerd in artikel 4, lid 1, onder a), van het voorstel. Bovendien wordt het begrip "schade" veelvuldig in andere communautaire instrumenten ter bescherming van de handel gebruikt, waar het een nauwkeurig omschreven betekenis heeft.

Amendement 40

Door de woorden "of de hoogte van de ontvangen steun" toe te voegen verbindt het amendement het begrip schade met de ontvangen steun, hetgeen niet passend is. Dit zou kunnen ingaan tegen de idee dat corrigerende maatregelen niet de hoogte van de ontvangen steun, noch die van de schade mogen overschrijden.

Amendement 64

De Commissie zou kunnen instemmen met het beginsel dat zij binnen twee jaar na de inwerkingtreding van deze verordening een evaluatie van de uitvoering ervan en de daaruit voortvloeiende gevolgen voorlegt. Het is echter niet dienstig in de tekst van een verordening naar de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie te verwijzen. Bovendien geeft de voorgestelde formulering de indruk van een zeer onduidelijke situatie ten aanzien van de bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van externe betrekkingen in de internationale burgerluchtvaartsector.

4. VERWORPEN AMENDEMENTEN

Dit zijn de amendementen 8, 9, 19, 22, 23, 32, 35, 39, 55, 58, 60, 61, 62 en 63. Zij zijn om de volgende redenen verworpen:

Amendement 8:

Er dient geen koppeling te worden gemaakt tussen dit voorstel en het tot stand komen van een ruimere bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van externe betrekkingen in de internationale burgerluchtvaart. Zelfs al zouden de lidstaten weigeren de Gemeenschap ruime bevoegdheden op dat gebied verlenen, dan nog dienen de luchtvaartmaatschappijen binnen de Gemeenschap beschermd te worden tegen oneerlijke praktijken van luchtvervoerders uit derde landen.

Amendementen 9 en 38:

Het invoegen van de woorden "zeer aanzienlijke" vóór "schade" tast de rechtszekerheid aan en kan de door het Parlement nagestreefde doelstellingen te kort doen. Het begrip schade is reeds gedefinieerd in artikel 4, lid 1, onder a), van het voorstel. Bovendien wordt het begrip "schade" veelvuldig in andere communautaire instrumenten ter bescherming van de handel gebruikt, waar het een nauwkeurig omschreven betekenis heeft.

Amendement 19:

Het voorgestelde amendement, namelijk de vervanging van "of" door "en" net voor de woorden "...de schade te verwaarlozen is" in overweging 14, zou leiden tot strijdigheid met artikel 9, lid 2, en niet samengaan met de voorgestelde amendementen 20, 51 en 52. In feite biedt het voorstel voor een verordening een dubbel veiligheidsmechanisme: corrigerende maatregelen mogen noch de hoogte van de ontvangen steun, noch die van de schade overschrijden. De amendementen 20, 51 en 52 verwijzen naar en/of versterken dat mechanisme, maar het vervangen van "of" door "en" klopt niet met de doelstelling.

Amendementen 22 en 55:

Als algemeen beginsel wordt erkend dat het passend is dat de aan non-communautaire luchtvaartmaatschappijen te veel opgelegde rechten worden terugbetaald. Deze verordening en de daarop ingediende amendementen maken de weg vrij voor andere vormen van corrigerende maatregelen dan de "gebruikelijke" puur financiële terugbetalingen die gewoonlijk bij instrumenten ter bescherming van de handel worden opgelegd. Bovendien is het onduidelijk hoe de voorgestelde terugbetalingsprocedures op die andere corrigerende maatregelen toegepast kunnen worden.

In elk geval dienen de terugbetalingsprocedures te voorzien in terugbetaling van rechten die hoger zijn dan de hoogte van het bedrag van de aan een niet-communautaire luchtvaartmaatschappij toegekende steunmaatregel of subsidie, maar niet in terugbetaling van rechten die hoger zijn dan het bedrag van de schade die door communautaire luchtvaartmaatschappijen is geleden (zie de bepalingen inzake het handelsverkeer).

Amendementen 23, 60, 61 en 62:

Van de vrijwaringsprocedure wordt gebruik gemaakt in kwesties die als dringende aangelegenheden moeten worden behandeld. Naar goed gebruik wordt hiernaar dus verwezen samen met andere procedures voor besluiten en handelingen die niet zo dringend zijn. Dit geldt niet voor de voorgestelde amendementen 23, 60, 61 en 62.

Bovendien is het niet onwaarschijnlijk dat er over dit soort dossiers onenigheid bij de lidstaten zou bestaan en dat de Raad er daardoor mogelijk niet in slaagt een besluit te nemen over Commissiebesluiten die hem door één enkele lidstaat worden voorgelegd.

In dat opzicht ondermijnt het ingediende amendement waarschijnlijk de geloofwaardigheid en doeltreffendheid van het voorstel voor een verordening en ontneemt het de Commissie in feite een van haar belangrijkste institutionele bevoegdheden, te weten het optreden als hoedster van de communautaire belangen.

Amendement 32

Dit amendement valt niet binnen de definitie van subsidie als vastgesteld in het handelsverkeer, waar geen melding wordt gemaakt van de vereiste dat subsidies "discriminerend" zijn of "de handel verstoren". Het is niet duidelijk hoe dit moet worden vastgesteld. Bovendien tast de invoeging van de woorden "zeer aanzienlijke" vóór "schade" de rechtszekerheid aan en kan om die reden de door het Parlement nagestreefde doelstellingen te kort doen. Daarnaast wordt het woord "schade" veelvuldig in andere communautaire instrumenten ter bescherming van het handelsverkeer gebruikt, waar het een nauwkeurig omschreven betekenis heeft.

Amendement 35

De invoeging van de woorden "die wordt beheerd" zoals voorgesteld, houdt in dat tarieven die door commerciële luchtvaartmaatschappijen in het kader van afspraken over code-sharing worden gehanteerd, niet in aanmerking mogen worden genomen.

Dit kan in sommige situaties averechts blijken te werken.

Amendement 39

Luchtvaartalliantieovereeenkomsten bestaan in allerlei soorten en maten. Sommige zijn zeer ruim, andere brengen een zeer nauwe samenwerking met zich mee. Of aangesloten luchtvaartmaatschappijen al dan niet bescherming behoeven, hangt af van de mate van integratie/toezicht binnen de alliantieovereenkomst; dit kan alleen per geval bekeken worden.

Het is daarom van het grootste belang dat de noodzaak van uitsluiting van bij een alliantie aangesloten communautaire luchtvaartmaatschappijen per geval beoordeeld kan worden. Zonder die beoordelingsvrijheid zou het instrument in veel gevallen niet bruikbaar kunnen zijn, gezien het grote aantal betrekkingen die er in deze sector in de vorm van alliantieovereenkomsten bestaan.

Amendement 58

De precieze achtergrond en werkingssfeer van het voorgestelde amendement zijn de Commissie niet helemaal duidelijk, aangezien de in artikel 12, lid 2, vastgelegde procedure uitdrukkelijk bepaalt dat de Commissie een voorstel indient en de Raad de gepaste informatie geeft.

Amendement 63

Dit zou een duidelijke afwijking van het belangrijke beginsel binnen het handelsverkeer zijn, waarbij van meet af aan ervan wordt uitgegaan dat maatregelen tegen oneerlijke handelspraktijken in het belang van de Gemeenschap zijn als aan de belangrijkste voorwaarden wordt voldaan. Slechts als er dwingende argumenten tegen deze veronderstelling zijn, worden geen maatregelen genomen.

2002/0067(COD)

Gewijzigd voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende bescherming tegen aan communautaire luchtvaartmaatschappijen schade toebrengende subsidiëring en oneerlijke tariefpraktijken bij de levering van luchtdiensten vanuit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 80, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie [2],

[2] PB C [...], [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité [3],

[3] PB C

Gezien het advies van het Comité van de Regio's [4],

[4] PB C

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag;

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De concurrentiepositie van communautaire luchtvaartmaatschappijen bij de levering van luchtdiensten naar , via of vanuit de Gemeenschap zou een nadelige invloed kunnen ondervinden van oneerlijke en discriminerende praktijken van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen die soortgelijke diensten leveren.

(2) Dergelijke oneerlijke praktijken kunnen het gevolg zijn van subsidie(s) of andere vormen van steun verleend door de overheid, een regionale instantie of een andere publiekrechtelijke organisatie van een land dat geen lid is van de Gemeenschap of door bepaalde tariefpraktijken van (een) onder overheidscontrole staande luchtvaartmaatschappij(en) uit (een) derde land(en) .

(2bis) Vastgesteld moet worden welke corrigerende maatregelen tegen dergelijke oneerlijke praktijken moeten worden genomen.

(3) Binnen de Gemeenschap gelden strenge regels inzake de verlening van overheidssteun aan luchtvaartmaatschappijen, en om te voorkomen dat communautaire luchtvaartmaatschappijen concurrentienadeel ondervinden en schade lijden, dient te worden voorzien in een instrument dat bescherming biedt tegen luchtvaartmaatschappijen uit derde landen die worden gesubsidieerd of andere door de overheid verleende voordelen genieten.

(3bis) Het zou de voorkeur verdienen om luchtdiensten te integreren in het GATS-proces van de WTO, zodat concurrentie en subsidiëring in deze sector eerlijk en mondiaal kunnen worden geregeld.

(4) De Gemeenschap moet intussen corrigerende maatregelen kunnen nemen tegen oneerlijke praktijken die het gevolg zijn van subsidies die worden verleend door de overheid van een derde land.

(5) De Gemeenschap moet ook kunnen optreden tegen oneerlijke tariefpraktijken wanneer het een luchtvaartmaatschappij betreft die onder de controle van de overheid van een derde land staat.

(6) Bepaald dient te worden wanneer wordt geacht dat er sprake is van subsidiëring en volgens welke beginselen daartegen compenserende maatregelen kunnen worden genomen (in het bijzonder indien de subsidie aan specifieke ondernemingen of sectoren is toegekend of zij afhankelijk is van dienstverlening aan derde landen).

(7) Om het bestaan van een subsidie te kunnen vaststellen is het noodzakelijk aan te tonen dat een overheid een financiële bijdrage heeft verstrekt in de vorm van een kredietoverschrijving of dat de overheid schulden kwijtscheldt of niet int en aldus afstand doet van inkomsten die haar normaal toekomen , en dat de begunstigde onderneming daarmee een voordeel heeft.

(8) Bepaald dient te worden wanneer wordt geacht dat er sprake is van oneerlijke tariefpraktijken.

(8bis) Er moet duidelijk worden gemaakt dat oneerlijke tariefpraktijken alleen geacht kunnen worden te bestaan in gevallen waarin de oneerlijke tariefpraktijken duidelijk te onderscheiden zijn van een normaal concurrerend prijsbeleid.

(9) Het is wenselijk duidelijke nadere richtsnoeren vast te stellen ten aanzien van de factoren die van belang kunnen zijn voor de vaststelling of de door luchtvaartmaatschappijen uit derde landen geleverde gesubsidieerde of oneerlijk geprijsde luchtdiensten materiële schade hebben veroorzaakt dan wel deze dreigen te veroorzaken; om aan te tonen dat de tariefpraktijken van die luchtdiensten schade toebrengen aan de communautaire bedrijfstak, dient aandacht te worden geschonken aan de gevolgen van andere factoren, omdat gekeken zal worden naar alle relevante en bekende factoren en economische indicatoren die van invloed zijn op de situatie in de betrokken sector, en met name de in de Gemeenschap heersende marktomstandigheden.

(10) Het is van essentieel belang de begrippen "communautaire luchtvaartmaatschappij", "communautaire bedrijfstak", "soortgelijke luchtdienst" en "overheidscontrole" te omschrijven.

(11) Het is noodzakelijk te specificeren wie een klacht mag indienen en welke informatie een dergelijke klacht dient te bevatten .

(11bis) Bepaald moet worden dat een klacht wordt verworpen wanneer er onvoldoende bewijs van schade is om een procedure te starten en dat de procedure moet worden beperkt tot luchtvaartmaatschappijen van derde landen waarvan de diensten aanzienlijke gevolgen voor de communautaire markt.

(11ter) Het is wenselijk de procedure vast te stellen die moet worden gevolgd bij het onderzoek naar oneerlijke tariefpraktijken van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen. Deze procedure moet aan een termijn worden gebonden.

(12) Het is noodzakelijk te bepalen op welke wijze aan de belanghebbende partijen moet worden medegedeeld welke informatie de autoriteiten verlangen; voorts moeten de belanghebbende partijen volop de gelegenheid krijgen alle relevant bewijsmateriaal over te leggen en hun belangen te verdedigen; ook dienen de tijdens het onderzoek in acht te nemen regels en procedures te worden vastgesteld, met name de regels op grond waarvan de belanghebbende partijen zich binnen een bepaalde termijn kenbaar moeten maken, hun standpunt naar voren brengen en inlichtingen verstrekken indien hun standpunt en inlichtingen tijdens het onderzoek in aanmerking dienen te worden genomen; belanghebbenden moeten toegang krijgen tot alle informatie met betrekking tot het onderzoek die relevant is voor de behartiging van hun zaak; het is noodzakelijk te bepalen dat wanneer belanghebbenden onvoldoende medewerking verlenen, andere informatie kan worden gebruikt om tot vaststellingen te komen en dat dergelijke informatie voor de betrokken belanghebbenden minder gunstig kan zijn dan het geval zou zijn geweest wanneer zij wel medewerking hadden verleend.

(13) Het is noodzakelijk te bepalen onder welke voorwaarden voorlopige maatregelen kunnen worden opgelegd; dergelijke maatregelen kunnen door de Commissie in ieder geval normaal gesproken uiterlijk zes maanden na de start van de procedure en slechts voor een periode van zes maanden worden opgelegd.

(14) Een onderzoek of procedure dient te worden beëindigd wanneer de noodzaak ontbreekt maatregelen te nemen, bij voorbeeld indien het subsidiebedrag, de mate waarin oneerlijke tariefpraktijken zijn toegepast of de schade te verwaarlozen is; een procedure wordt alleen met duidelijke opgaaf van redenen beëindigd; het in het kader van een maatregel toegepaste recht moet lager zijn dan het bedrag van de tot compenserende maatregelen aanleiding gevende subsidie of het met de mate van oneerlijke tariefstelling overeenkomende bedrag indien een lager recht toereikend zou zijn om de schade weg te nemen.

(15) Bepaald dient te worden dat in het kader van maatregelen toegepaste rechten niet hoger mogen zijn dan de waarde van de verleende subsidies of niet-commerciële voordelen, al naar gelang het geval, of dan de waarde van de berokkende schade, indien deze lager is.

(16) Bepaald dient te worden dat maatregelen slechts zolang van kracht blijven als nodig is om op te treden tegen de subsidies of oneerlijke tariefpraktijken die schade veroorzaken.

(16bis) De voorkeur zou moeten worden gegeven aan rechten wanneer er corrigerende maatregelen moeten worden opgelegd; waar dergelijke rechten niet op hun plaats blijken, kunnen andere corrigerende maatregelen worden overwogen.

(16ter) Deze verordening laat Verordening (EEG) nr. 95/93 van de Raad van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van "slots" op communautaire luchthavens onverlet.

(17) Het is noodzakelijk procedures vast te stellen voor de aanvaarding van verbintenissen die de gevolgen van de subsidies of oneerlijke tariefpraktijken of van de schade compenseren of wegnemen, waardoor de instelling van voorlopige of van definitieve rechten overbodig wordt; het is tevens dienstig te bepalen welke consequenties aan de schending of aan de opzegging van verbintenissen zijn verbonden.

(18) De mogelijkheid dient te worden gecreëerd om, wanneer voldoende wordt aangetoond dat de omstandigheden veranderd zijn, bestaande maatregelen te herzien.

(19) Overeenkomstig artikel 2 van Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden moeten maatregelen ter uitvoering van deze verordening worden vastgesteld volgens de in artikel 3 van dat besluit vermelde raadplegingsprocedure.

(19bis) Er moet voor worden gezorgd dat alle krachtens deze verordening genomen maatregelen volledig in overeenstemming zijn met het communautaire belang, met name wat betreft de belangen van de bedrijfstak en de gebruikers en consumenten van luchtvervoersdiensten,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel -1

Doelstelling

In deze verordening wordt de procedure vastgelegd die moet worden gevolgd om te reageren op oneerlijke tariefpraktijken van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen die concurreren met communautaire luchtvaartmaatschappijen op specifieke routes naar of van de Gemeenschap, voor zover deze tariefpraktijken schade toebrengen aan communautaire luchtvaartmaatschappijen op deze routes en aan de belangen van de Gemeenschap.

Artikel 1

Beginselen

Een corrigerende maatregel kan worden ingesteld om:

(1) elke subsidie te neutraliseren die direct of indirect wordt toegekend aan een luchtvaartmaatschappij uit een derde land, of

(2) om de oneerlijke tariefpraktijken te neutraliseren die worden toegepast door onder overheidscontrole staande luchtvaartmaatschappijen uit derde landen bij de levering van luchtdiensten op bepaalde routes naar en van de Gemeenschap die schade veroorzaken voor de communautaire bedrijfstak.

Artikel 2

Subsidiëring

1. Van subsidie wordt geacht sprake te zijn indien:

(a) de overheid van een derde land een financiële bijdrage levert waarbij

(i) de praktijk van een overheid of een publiekrechtelijk lichaam rechtstreekse overdracht van middelen, zoals schenkingen, leningen, kapitaalinbreng, mogelijke rechtstreekse overdracht van middelen aan de onderneming, zoals schenkingen, leningen, kapitaalinbreng of de overneming van passiva van de onderneming, zoals leninggaranties, inhoudt;

(ii) de overheid of een ander publiekrechtelijk lichaam afstand doet van inkomsten die haar normaal toekomen of deze niet int, zoals fiscale stimulansen, zoals belastingkredieten);

(iii) de overheid of een ander publiekrechtelijk lichaam goederen levert of diensten biedt, niet bestaande uit algemene infrastructuur, of goederen of diensten van de onderneming aankoopt;

(iv) de overheid of een ander publiekrechtelijk lichaam betalingen via een financieringsmechanisme verricht of aan een particulier lichaam een of meer van de hierboven genoemde soorten functies toevertrouwt of dat lichaam daarmee belast, welke functies de overheid of een publiekrechtelijk lichaam normaal zelf zou vervullen en de praktijk in werkelijkheid niet afwijkt van praktijken die overheidsinstanties of andere publiekrechtelijk lichamen kunnen volgen; en

(b) daarbij een voordeel wordt toegekend.

2. Ten aanzien van subsidies kunnen alleen corrigerende maatregelen worden genomen indien die subsidies rechtens of in feite beperkt zijn tot een onderneming of sector of een groep ondernemingen of sectoren die binnen het ressort van de subsidieverlenende autoriteit zijn gevestigd, waarbij dit ook geldt voor subsidies die afhankelijk zijn van uitvoerprestaties.

Artikel 3

Oneerlijke tariefpraktijken

1. Van oneerlijke tariefpraktijken wordt geacht sprake te zijn wanneer onder overheidscontrole staande luchtvaartmaatschappijen uit derde landen die een niet-commercieel voordeel genieten voor een bepaalde luchtdienst van of naar de Gemeenschap voortdurend luchttarieven in rekening brengen die voldoende onder het normale tarief liggen om aanhoudende schade voor concurrerende communautaire luchtvaartmaatschappijen te veroorzaken.

1bis. Dergelijke praktijken moeten duidelijk worden onderscheiden van het normale beleid inzake concurrerende prijzen. Om vast te stellen of dit het geval is, moet rekening worden gehouden met de volgende elementen:

- de werkelijke prijs waartegen de tickets voor verkoop worden aangeboden;

- het aantal stoelen dat tegen een beweerde oneerlijke prijs wordt aangeboden in verhouding tot het totale aantal in het vliegtuig beschikbare stoelen;

- de beperkingen en voorwaarden met betrekking tot tickets die tegen een beweerde oneerlijke prijs worden verkocht en

- het dienstverleningsniveau dat wordt aangeboden door alle luchtvaartmaatschappijen die een soortgelijke luchtdienst leveren.

2. Onder "normaal tarief" wordt verstaan:

a) het vergelijkbare tarief dat gedurende ten minste zes maanden in het normale luchtvervoer daadwerkelijk is toegepast voor soortgelijke diensten in het kader van dezelfde of een vergelijkbare luchtdienst door een gevestigde en representatieve luchtvaartmaatschappij die niet onder overheidscontrole staat, of, wanneer dit tarief niet kan worden bepaald,

b) een aangenomen tarief dat wordt bepaald op basis van de kosten van een vergelijkbare luchtvaartmaatschappij vermeerderd met een redelijke winstmarge. Deze kosten worden berekend op basis van alle kosten die normaliter worden gemaakt bij het leveren van de luchtdienst, zowel vaste als variabele kosten, vermeerderd met een redelijk bedrag voor overheadkosten.

3. Een luchtvaartmaatschappij uit een derde land wordt geacht onder "overheidscontrole" te staan indien de overheid of een overheidsinstantie op het grondgebied van een derde land rechtstreeks of indirect meer dan 50% van het vermogen of van de specifieke rechten op het merendeel van de passiva van die maatschappij bezit, in de positie is haar tarieven en inkomstenposten vast te stellen, of gemachtigd is de meerderheid van de directie daarvan te benoemen dan wel anderszins wettelijk bevoegd is voor de bedrijfsvoering of -controle.

Artikel 4

Schadevaststelling

1. Voor de doeleinden van deze verordening wordt verstaan onder:

(a) "schade": materiële schade of het risico van materiële schade voor de communautaire bedrijfstak;

(b) "communautaire bedrijfstak": alle communautaire luchtvaartmaatschappijen die soortgelijke luchtdiensten leveren of die onder hen waarvan het gezamenlijke aandeel een belangrijk gedeelte van het communautaire aanbod van dergelijke diensten uitmaakt;

(c) "communautaire luchtvaartmaatschappij": een luchtvaartmaatschappij met een geldige exploitatievergunning die door een lidstaat is verleend overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2407/92 van de Raad van 23 juli 1992 betreffende de verlening van exploitatievergunningen aan de luchtvaartmaatschappijen [5];

[5] PB L 240 , 24.8.1992, blz. 1.

(d) "soortgelijke luchtdienst": luchtdiensten die op dezelfde route of routes worden geleverd als de betrokken luchtdiensten of luchtdiensten die worden geleverd op een route of routes die grote gelijkenis vertonen met de route of routes waarop de betrokken luchtdienst wordt geleverd.

2. De schadevaststelling dient op positief bewijsmateriaal te berusten in aansluiting op een voorafgaand objectief onderzoek van zowel:

(a) het tariefniveau van de betrokken luchtdiensten en het effect van die luchtdiensten op de door communautaire luchtvaartmaatschappijen gehanteerde tarieven, en

(b) het uit die gesubsidieerde luchtdiensten voortvloeiende effect op de communautaire bedrijfstak, zoals dit onder meer tot uiting komt in de ontwikkeling van een aantal objectief kwantificeerbare economische indicatoren zoals aantal vluchten, capaciteitsgebruik en bezettingsniveaus, reserveringen door passagiers, verworven marktaandeel, geografische spreiding van de activiteiten, op deze trajecten en in totaal geboekte winst, kapitaalrendement, investeringen en werkgelegenheidsniveau. Als referentieperiode voor een dergelijke ontwikkeling wordt ten minste één vliegseizoen in aanmerking genomen.

Deze indicatoren moeten samen in aanmerking worden genomen en geen enkele indicator mag de doorslag geven.

3. Aan de hand van alle overgelegde bewijsmateriaal als bedoeld in lid 2 moet worden aangetoond dat de betrokken luchtdiensten schade in de zin van deze verordening veroorzaken.

4. Behalve de betrokken luchtdiensten moeten andere factoren die de communautaire bedrijfstak schade toebrengen, eveneens worden onderzocht om te voorkomen dat de door die factoren veroorzaakte schade aan de betrokken luchtdiensten wordt toegeschreven.

5. Dreiging van materiële schade wordt slechts vastgesteld en corrigerende maatregelen worden alleen opgelegd indien alle in overweging genomen factoren tot de conclusie leiden dat op korte termijn schade zal ontstaan, tenzij corrigerende maatregelen worden genomen.

Artikel 5

Inleiding van de procedure

1. Een onderzoek krachtens deze verordening wordt geopend naar aanleiding van een schriftelijke klacht die namens de communautaire bedrijfstak door een natuurlijke of rechtspersoon, zoals een de communautaire bedrijfstak vertegenwoordigende vereniging, of op eigen initiatief door de Commissie zelf wordt ingediend, indien er voldoende bewijsmateriaal voorhanden is betreffende het bestaan van tot compenserende maatregelen aanleiding subsidies (en, zo mogelijk, de hoogte ervan) of oneerlijke tariefpraktijken in de zin van deze verordening, de schade en het oorzakelijke verband tussen de beweerde gesubsidieerde luchtdiensten en de beweerde schade.

1bis. Bij de Commissie ingediende klachten moeten voldoende bewijzen bevatten voor oneerlijke tariefpraktijken en de hieruit voortvloeiende schade. Ook indien geen klacht is ingediend, stelt een lidstaat die over voldoende bewijzen beschikt voor de toekenning van subsidies en hieruit voortvloeiende schade voor de communautaire sector, de Commissie onmiddellijk in kennis van deze bewijzen.

2. Indien blijkt dat er voldoende bewijsmateriaal is om inleiding van een procedure te rechtvaardigen, gaat de Commissie overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2, binnen 45 dagen nadat de klacht is ingediend daartoe over en maakt zij dit bekend in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen. Wanneer het ingediende bewijsmateriaal ontoereikend is, stelt de Commissie overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2, de klager daarvan binnen 45 dagen na de datum waarop de klacht bij de Commissie werd ingediend in kennis. De klacht wordt verworpen indien er onvoldoende bewijs is voor schade of dreiging van schade om een procedure in de betreffende zaak te rechtvaardigen.

3. In het bericht van inleiding van de procedure wordt de opening van een onderzoek aangekondigd en worden de reikwijdte van het onderzoek, de luchtdiensten op de betrokken routes, alsmede de landen waarvan de overheid de beweerde subsidies heeft verleend of de controle heeft over de luchtvaartmaatschappijen die de beweerde oneerlijke tariefpraktijken toepassen, bekendgemaakt; tevens worden in dit bericht de termijnen bekendgemaakt waarbinnen belanghebbenden zich kenbaar kunnen maken, schriftelijk hun standpunt naar voren kunnen brengen en inlichtingen kunnen verstrekken indien hun standpunt tijdens het onderzoek in aanmerking dient te worden genomen. Ook wordt daarin de termijn bekendgemaakt waarbinnen belanghebbenden kunnen verzoeken door de Commissie overeenkomstig artikel 6, lid 2 te worden gehoord.

4. De Commissie stelt de luchtvaartmaatschappijen die de betrokken luchtdiensten leveren, de betrokken overheid en de klagers ervan in kennis dat de procedure werd ingeleid.

5. De Commissie kan te allen tijde voorafgaand aan de inleiding van de procedure en ook daarna de betrokken niet-communautaire overheid uitnodigen voor overleg ten einde duidelijkheid te verkrijgen over de in lid 2 bedoelde elementen om te trachten een wederzijds aanvaardbare oplossing te vinden.

Artikel 6

Het onderzoek

1. Na de inleiding van de procedure maakt de Commissie een aanvang met het onderzoek, dat zowel betrekking heeft op de subsidiëring of oneerlijke tariefpraktijken bij door luchtvaartmaatschappijen uit derde landen op bepaalde routes geleverde luchtdiensten, als op de schade. Dit onderzoek moet onverwijld worden verricht en normaal gesproken binnen negen maanden worden beëindigd, behalve onder de volgende omstandigheden waarin het kan worden verlengd:

- de onderhandelingen met de betrokken buitenlandse overheden zijn zodanig voortgeschreden dat een bevredigende oplossing voor de klacht op handen lijkt of

- er is extra tijd nodig om te komen tot een oplossing die in het belang is van de Gemeenschap.

2. De belanghebbenden die zich binnen de in het bericht van inleiding van de procedure vermelde termijnen kenbaar hebben gemaakt, kunnen worden gehoord indien zij bijtijds een daartoe strekkend schriftelijk verzoek indienen waarin zij aantonen dat zij belanghebbenden zijn voor wie de resultaten van de procedure consequenties kunnen hebben en dat er bijzondere redenen zijn om hen te horen.

3. Indien belanghebbenden binnen de gestelde termijnen geen toegang geven tot de nodige informatie of deze anderszins niet verstrekken of het onderzoek aanmerkelijk belemmeren, kunnen aan de hand van de beschikbare gegevens voorlopige of definitieve conclusies, in zowel positieve als negatieve zin, worden getrokken. Blijkt dat een belanghebbende onjuiste of misleidende informatie heeft verstrekt, dan wordt deze buiten beschouwing gelaten en kan van de beschikbare gegevens gebruik worden gemaakt.

Artikel 6 bis

Corrigerende maatregelen

Onverlet eventuele krachtens Verordening 95/93 te treffen passende maatregelen, nemen corrigerende maatregelen, zowel van voorlopige als van definitieve aard, bij voorkeur de vorm aan van aan de luchtvaartmaatschappij van het derde land in kwestie opgelegde rechten.

Artikel 7

Voorlopige maatregelen

1. Normaal gesproken uiterlijk zes maanden na het begin van de procedure kunnen voorlopige maatregelen worden opgelegd, indien er een voorlopige, positieve vaststelling is geschied dat de betrokken luchtvaartmaatschappijen subsidies ontvangen of oneerlijke tariefpraktijken toepassen en daaruit schade voortvloeit voor de communautaire bedrijfstak en dat het belang van de Gemeenschap vergt dat maatregelen worden genomen om verdere schade te voorkomen.

2. Voorlopige maatregelen kunnen worden getroffen volgens de procedure van artikel 12, lid 2.

3. Voorlopige maatregelen worden voor ten hoogste zes maanden opgelegd.

Artikel 8

Beëindiging zonder maatregelen

1. Wanneer de klacht wordt ingetrokken, kan de procedure door de Commissie worden beëindigd, tenzij die beëindiging niet het belang van de Gemeenschap dient.

2. Wanneer blijkt dat beschermende maatregelen onnodig zijn wordt de procedure beëindigd volgens de procedure van artikel 12, lid 2. Het besluit om een procedure te beëindigen moet naar behoren worden gemotiveerd.

Artikel 9

Opleggen van definitieve maatregelen

1. Wanneer uit de definitief vastgestelde feiten het bestaan blijkt van subsidies of oneerlijke tariefpraktijken en blijkt dat deze schade veroorzaken en dat het in het belang van de Gemeenschap is maatregelen in de zin van artikel 13 te nemen, wordt een definitieve maatregel opgelegd volgens de procedure van artikel 12, lid 2.

2. Het recht dat wordt toegepast in het kader van de ter compensatie van subsidies opgelegde maatregelen mag niet hoger zijn dan de aan de luchtvaartmaatschappijen uit derde landen verleende subsidies die de begunstigden tot voordeel strekken en is lager dan het totale bedrag van de subsidies, indien een lager bedrag toereikend zou zijn om de schade voor de communautaire bedrijfstak weg te nemen.

3. Het recht dat wordt toegepast in het kader van de maatregelen die worden opgelegd ter compensatie van oneerlijke tariefpraktijken waarbij een niet-commercieel voordeel wordt genoten mag niet hoger zijn dan het verschil tussen de door de betrokken luchtvaartmaatschappijen uit derde landen gehanteerde tarieven en het overeenkomstig artikel 3 bepaalde normale tarief en is lager dan dat verschil, indien een lager recht toereikend zou zijn om de schade voor de communautaire bedrijfstak weg te nemen.Het recht dat in het kader van de maatregelen wordt toegepast mag in geen geval hoger zijn dan de waarde van de aan de luchtvaartmaatschappij uit een derde land verleende niet-commerciële voordelen.

4 Een corrigerende maatregel wordt op niet-discriminerende basis opgelegd, in de vorm van een per geval te bepalen redelijk en evenredig recht, voor luchtdiensten die worden geleverd door alle luchtvaartmaatschappijen uit derde landen waarvan gebleken is dat zij subsidies genieten of oneerlijke tariefpraktijken toepassen op de desbetreffende routes, behalve luchtdiensten die worden geleverd door luchtvaartmaatschappijen uit derde landen waarvan verbintenissen krachtens deze verordening zijn aanvaard.

5. Een maatregel blijft slechts zolang en in zoverre van kracht als nodig is om op te treden tegen de subsidies of oneerlijke tariefpraktijken die schade veroorzaken.

Artikel 10

Verbintenissen

1. Een onderzoek kan zonder het opleggen van voorlopige of van definitieve maatregelen worden beëindigd na ontvangst van bevredigende verbintenissen of het bereiken van akkoorden met de gesubsidieerde ondernemingen en/of de betrokken derde landen, die resulteren in bevredigende verbintenissen op vrijwillige basis, op grond waarvan:

(a) de overheid die subsidie of het niet-commerciële voordeel verleent ermee instemt de subsidie of het niet-commerciële voordeel in te trekken of te beperken of andere maatregelen te nemen met betrekking tot de schadelijke gevolgen ervan; of

(b) een luchtvaartmaatschappij uit een derde land zich ertoe verbindt zijn prijzen te herzien of te stoppen met het leveren van luchtdiensten op de betrokken route, mits daarmee de schadelijke gevolgen van de subsidie of het niet-commerciële voordeel worden weggenomen.

2. Verbintenissen worden aanvaard volgens de procedure van artikel 12, lid 2.

3. Wanneer een verbintenis door een partij wordt geschonden of wordt opgezegd, wordt op basis van de bij het onderzoek dat tot de verbintenis heeft geleid, vastgestelde feiten overeenkomstig artikel 9 een definitieve maatregel opgelegd, op voorwaarde dat dit onderzoek met een definitieve vaststelling van subsidiëring werd afgesloten en de betrokken luchtvaartmaatschappij uit een derde land of de overheid die de subsidie verleent, behalve in geval van opzegging van de verbintenis door die luchtvaartmaatschappij uit een derde land of die overheid, de gelegenheid is geboden om opmerkingen te maken.

Artikel 11

Nieuwe onderzoeken

1. De noodzaak tot handhaving van maatregelen in hun oorspronkelijke vorm dient aan een nieuw onderzoek te worden onderworpen, hetzij op initiatief van de Commissie, hetzij op verzoek van een lidstaat, hetzij, op voorwaarde dat sedert het opleggen van de definitieve maatregel een redelijke termijn van ten minste één jaar is verstreken, op naar behoren gemotiveerd verzoek van een luchtvaartmaatschappij uit een derde land ten aanzien waarvan maatregelen gelden, dan wel van communautaire luchtvaartmaatschappijen.

2. Een nieuw onderzoek wordt door de Commissie ingesteld volgens de procedure van artikel 12, lid 2. De desbetreffende bepalingen van de artikelen 5 en 6 zijn van toepassing op nieuwe onderzoeken als bedoeld in lid 1. Wanneer nieuwe onderzoeken daartoe aanleiding geven worden maatregelen naar gelang het geval ingetrokken, gewijzigd of gehandhaafd volgens de procedure van artikel 12, lid 2.

Artikel 12

Comité

1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 11 van Verordening 2408/92 ingestelde comité.

2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is de raadplegingsprocedure van artikel 3 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 7 en artikel 8 van dat besluit.

Artikel 13

Belang van de Gemeenschap

De vaststelling of in het belang van de Gemeenschap moet worden opgetreden, wordt gebaseerd op een beoordeling van alle onderscheiden belangen als geheel genomen. Bij dit onderzoek wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de noodzaak de handelverstorende gevolgen van schadeveroorzakende subsidiëring of oneerlijke tariefpraktijken weg te nemen en een daadwerkelijke mededinging te herstellen. Maatregelen mogen niet worden toegepast indien de autoriteiten tot de duidelijke gevolgtrekking kunnen komen dat toepassing van deze maatregelen niet in het belang van de Gemeenschap is.

Artikel 14

Algemene bepalingen

1. Voorlopige of definitieve corrigerende maatregelen worden bij verordening opgelegd en door de lidstaten gehandhaafd in de vorm en ter inning van het bedrag als in die verordening vermeld en met inachtneming van de andere daarin vermelde criteria. Indien andere maatregelen dan rechten worden opgelegd wordt in de verordening nauwkeurig de vorm van de maatregelen omschreven overeenkomstig de bepalingen van de onderhavige verordening.

2. Verordeningen betreffende het opleggen van voorlopige of van definitieve corrigerende maatregelen en verordeningen of besluiten tot aanvaarding van verbintenissen of tot opschorting of beëindiging van onderzoeken of procedures worden in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt.

3. Deze verordening vormt geen beletsel voor de toepassing van eventuele bijzondere regels die zijn opgenomen in tussen de Gemeenschap en derde landen gesloten overeenkomsten.

Artikel 14 bis

Evaluatie

Binnen twee jaar na de inwerkingtreding van deze verordening legt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een evaluatie voor van de toepassing ervan en de daaruit voortvloeiende gevolgen voor de communautaire luchtvervoerssector, met inbegrip van dienstverleners, gebruikers en consumenten.

Artikel 15

Inwerkingtreding

Deze verordening treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, [...]

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitter De Voorzitter