Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over:

- het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Besluit nr. 163/2001/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 januari 2001 betreffende de uitvoering van een opleidingsprogramma voor vakmensen van de Europese audiovisuele programma-industrie (Media-Opleiding) (2001-2005)"

(COM(2003) 188 def. - 2003/0064 (COD))

- het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Besluit 2000/821/EG van de Raad van 20 december 2000 betreffende de tenuitvoerlegging van een programma ter bevordering van de ontwikkeling, de distributie en de promotie van Europese audiovisuele werken (Media Plus - Ontwikkeling, distributie en promotie)"

(COM(2003) 191 def. - 2003/0067 (COD))

(2004/C 10/04)

De Raad heeft op 5 mei 2003 besloten om overeenkomstig de artn. 150 (4) en 157 (3) van het EG-Verdrag, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemde voorstellen.

De gespecialiseerde afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 september 2003 goedgekeurd; rapporteur was de heer Braghin.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 402e zitting van 24 en 25 september 2003 (vergadering van 24 september) het volgende advies met 127 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 1 onthouding, goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het programma MEDIA-Opleiding heeft tot doel de professionele kwaliteiten van de vakmensen in de Europese audiovisuele programma-industrie, in hoofdzaak door middel van permanente beroepsopleiding, te ontwikkelen, door ze de nodige bekwaamheden bij te brengen teneinde de Europese en internationale dimensie van de markt en de toepassing van nieuwe technologieën ten volle te benutten.

1.2. Het MEDIA Plus-programma is gericht op een versterking van het concurrentievermogen van de Europese audiovisuele industrie door middel van een aantal steunmaatregelen op het gebied van de ontwikkeling van productieprojecten en -maatschappijen, en inzake de distributie en promotie van cinematografische werken en audiovisuele programma's.

1.3. Beide programma's lopen af op het moment dat er grote veranderingen in de structuur en het functioneren van de Europese Unie op til zijn: uitbreiding, intergouvernementele conferentie, verkiezing van een nieuw Europees Parlement en aanwijzing van een nieuwe Europese Commissie.

1.4. In afwachting van de goedkeuring van de nieuwe programma's is er een rechtsgrond nodig om de huidige programma's MEDIA-Opleiding en MEDIA Plus te kunnen verlengen. Zo kan ervoor worden gezorgd dat de continuïteit van de communautaire steun voor de sector wordt gegarandeerd en dat deze mechanismen ter ondersteuning van de doelstellingen van het EG-Verdrag niet ontregeld raken.

1.5. Wat de financiële middelen betreft, stelt de Commissie voor de totale begrotingen van de programma's MEDIA-Opleiding en MEDIA Plus te verhogen tot respectievelijk 57,40 miljoen euro en 435,60 miljoen euro.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Volgens het Europees Economisch en Sociaal Comité had de Commissie beter tijdig voorzorgsmaatregelen genomen en de nodige stappen gezet om op deze discussie te anticiperen en nieuwe meerjarenprogramma's te kunnen indienen voor de gebieden die door Media-Opleiding en Media Plus worden bestreken, in plaats van zich ertoe te beperken de looptijd ervan met een jaar te verlengen. Aldus had zij kunnen tegemoetkomen aan de uiteenlopende behoeften en de nieuwe context van de audiovisuele sector, had zij kunnen reageren op de opbouwende kritiek die er tijdens de uitvoering van de programma's gekomen is, en had zij de opzet en structuur van de programma's kunnen herzien, met name om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen van de uitbreiding.

2.2. Het EESC hoopt dat er bij het lopende tussentijdse evaluatieproces met name rekening zal worden gehouden met de door het EESC in eerdere adviezen, alsook in dit advies geformuleerde suggesties en voorstellen.

2.3. Het totale voor 2006 uitgetrokken budget is in wezen hetzelfde als de voorbije vijf jaar, en voor het programma MEDIA-Opleiding zelfs iets minder. Ook indien hieraan het bedrag wordt toegevoegd waarmee de impact van de uitbreiding kan worden opgevangen, blijven de middelen ontoereikend om aan de eisen van een groter aantal potentiële gebruikers tegemoet te komen en de mogelijkheden tot samenwerking uit te breiden.

2.3.1. Het EESC zou dan ook graag zien dat de thans voor de MEDIA-programma's uitgetrokken middelen bij de voorbereiding van de algemene EU-begroting voor de periode 2006-2012, met name voor opleiding, worden verhoogd en dat zij beter worden afgestemd op de nieuwe behoeften die voortvloeien uit de geringere ontwikkeling van de audiovisuele sector in de nieuwe lidstaten.

2.3.2. Naast de geplande ondersteuning van het programma moet er ook naar worden gestreefd de verschillende financieringsmogelijkheden, met inbegrip van particuliere financieringsregelingen en steunverlening door de EIB, te versterken en meer te concentreren op ondersteuning van het MKB en met name de talrijke kleine ondernemingen in de sector, naar het model van de actie "Groei en de audiovisuele sector" in het kader van i2i-Audiovisueel.

2.3.3. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan het uitwerken van fiscale stimuleringsregelingen en het opzetten van een risicokapitaalmarkt, die moeten zijn afgestemd op de specificiteit van de sector, die door de overgang naar digitale technologieën een periode van grote veranderingen doormaakt.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. De MEDIA Desks, die contactpunten voor begunstigden van het programma op nationaal niveau vormen, zijn cruciale instrumenten voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma. Bijzondere aandacht moet gaan naar de oprichting en doeltreffende werking van MEDIA Desks in de nieuwe lidstaten, zodat de gebruikers ook in deze landen de nodige informatie en adequate dienstverlening krijgen. De ontwikkeling ervan zou van positieve invloed kunnen zijn op het zoeken van partners voor coproducties en de distributie op Europees niveau.

3.2. Europese films kunnen in en buiten Europa ook worden gepromoot door het ondersteunen van Europese film-, documentaire- en animatiefilmfestivals. Het zou een goede zaak zijn als deze ondersteuning zou gepaard gaan met systematische voorlichting over de festivals zelf, om aldus de deelname van auteurs en kleine zelfstandige producenten te vergemakkelijken, en met het promoten van hun producties op Europees en internationaal niveau.

3.2.1. Festivals zijn immers een belangrijk instrument om de aandacht te vestigen op niet louter commerciële producties, die vaak op cultureel gebied erg waardevol zijn en van kennis van de geschiedenis en regionale tradities getuigen. Indien deze producties op adequate wijze worden gepromoot, kunnen zij een instrument worden ter opwaardering van de culturele specificiteit en de audiovisuele productie van regio's die tot dusver slechts buiten of aan de rand van internationale filmcircuits meedraaiden. Deze noodzaak wordt ongetwijfeld nog groter door de uitbreiding van de EU met nieuwe landen die op het gebied van cultuur en tradities van de huidige lidstaten verschillen.

3.3. Het EESC is ingenomen met het voornemen het bureau voor technische bijstand om te vormen tot een uitvoerend agentschap, wat tot meer flexibiliteit en transparantie in het beheer van de middelen moet leiden, en moedigt de Commissie aan de ter zake aangevatte studie voort te zetten.

4. Conclusies

4.1. Het EESC zou graag zien dat de lopende tussentijdse evaluatie wordt gevolgd door een breed opgezette discussie, en mogelijk ook een raadpleging van de betrokken partijen, om niet alleen het toekomstige MEDIA-programma zo goed mogelijk te kunnen voorbereiden, maar ook om nu al, indien nodig, de toekenning van de middelen opnieuw te bekijken.

4.2. Het probleem van de financiering van de audiovisuele sector in het licht van de uitbreiding van de Unie kan niet worden opgelost door de thans uitgetrokken middelen louter te projecteren op een uitgebreid Europa, dat ca. 70 miljoen burgers méér zal tellen en ook grotere verschillen op het gebied van ontwikkeling van de audiovisuele sector zal vertonen. Het Comité verzoekt de Commissie dan ook met deze aspecten rekening te houden bij de voorbereiding van haar voorstellen m.b.t. de toekomstige EU-begroting, zowel wat de totale financiering betreft, als de mate waarin zij aan de behoeften van de doelgroep tegemoet komt.

4.3. Het EESC herinnert aan en bevestigt de strategische overwegingen die het reeds naar voren heeft geschoven in zijn advies van 27 april 2000(1) over het voorstel betreffende de programma's MEDIA-Opleiding en MEDIA Plus, en hoopt dat er bij de evaluatie en het opstellen van het toekomstige MEDIA-programma terdege rekening mee zal worden gehouden dat het vooral noodzakelijk is:

- complementariteit en samenhang met de overige vormen van steunverlening van de Gemeenschap die onderdeel zijn van een gemeenschappelijke strategie te verzekeren, door met name de deelname van de audiovisuele programma-industrie aan programma's als b.v. Cultuur 2000 te bevorderen;

- de steunverlening te richten op de fasen van het audiovisuele proces waar steunverlening de grootste toegevoegde waarde oplevert (met name aan het begin en aan het einde van het productieproces), door met name de deelname van het MKB te bevorderen via soepeler regelingen en voorwaarden als "slate funding" (steun voor de ontwikkeling van pakketten van projecten);

- op de verschillende markten voorrang te geven aan producten met een langere commerciële levenscyclus, door maatregelen te nemen met betrekking tot de duur van overdracht van rechten op producties die met name onafhankelijke producenten benadelen;

- prioriteit te geven aan technologische ontwikkeling en innovatie, alsmede aan transnationale circulatie (met name naar de nieuwe lidstaten);

- een systeem op te zetten voor informatie over en het volgen van de nieuwe behoeften en ontwikkelingen op de audiovisuele markt;

- de toegang van het publiek tot het Europees audiovisueel patrimonium te verbeteren via de digitalisering ervan en via onderlinge verbindingen op Europees niveau, met name in het belang van scholing en opleiding;

- een passende en systematische evaluatie van de steunverlening te maken, teneinde de beschikbare financiële middelen optimaal aan te wenden en zo goed mogelijk aan de eisen van de audiovisuele programma-industrie tegemoet te komen;

- proefprojecten op te zetten, die ook op de inhoud zijn gericht (in tegenstelling tot de huidige situatie waarbij slechts zelden gebruik is gemaakt van proefprojecten, misschien omdat ze vooral op technologische aspecten waren gericht).

4.4. Wat opleiding betreft, vormen de al te stringente uitvoeringsbepalingen het grootste obstakel, naast de reeds eerder vermelde ontoereikende middelen. Zoals in het bovenvermelde advies reeds werd voorgesteld, moet ook opleiding op afstand met gebruikmaking van nieuwe technologieën worden aangemoedigd, en moet er tevens werk worden gemaakt van een betere coördinatie tussen technische beroepsopleidingen en universitaire centra die een basisopleiding verzorgen, waarbij versnippering van de steun dient te worden voorkomen.

Brussel, 24 september 2003.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

R. Briesch

(1) Advies van het Economisch en Sociaal Comité over: het "Voorstel voor een Besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van een opleidingsprogramma voor de vakmensen van de Europese audiovisuele-programma-industrie (MEDIA - Opleiding) (2001-2005)", en het "Voorstel voor een Besluit van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van een programma ter bevordering van de ontwikkeling, de distributie en de bevordering van Europese audiovisuele werken (MEDIA Plus - Ontwikkeling, distributie en bevordering) (2001-2005) 1999/0276 (CNS)" (rapporteur: de heer Hernández Bataller), PB C 168 van 16.6.2000.