A4-0374/96

Resolutie over de invloed van het monetaire beleid op de reële economie, de inflatie, de rente, de groei en de werkgelegenheid in de derde fase van de EMU, en de economische functie van convergentiecriteria

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn resoluties van 27 oktober 1993 over de lering die uit het EMS en het programma 1992 kan worden getrokken met betrekking tot de invoering van de EMU ((PB C 315 van 22.11.1993, blz. 91.)), van 15 december 1993 ((PB C 020 van 24.01.1994, blz. 97.)) over de onafhankelijkheid van de nationale centrale banken met het oog op de tweede en derde fase van de EMU, van 25 oktober 1995 ((PB C 308 van 20.11.1995, blz. 54.)) over het Groenboek van de Commissie betreffende de wijze van invoering van één munteenheid en van 30 november 1995 ((PB C 339 van 18.12.1995, blz. 65.)) over de Economische en Monetaire Unie,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0374/96),

A. overwegende dat het in de derde fase van de EMU in te voeren gecentraliseerd monetair beleid zich voornamelijk dient te concentreren op:

a) de planning, de interne structuur, de besluitvormingsprocedures en de doelstellingen van de ECB,

b) de mogelijke rol van de ECB bij de beïnvloeding van de groei van het BBP op middellange termijn of van het gevaar voor een recessie,

c) de cooerdinatie tussen het door de ECB als enige monetaire autoriteit te voeren gecentraliseerd monetair beleid en het gedecentraliseerde economische beleid, waarvan conceptie en uitvoering berusten bij de regeringen van ten minste 15 lid-staten,

d) de cooerdinatie tussen het gecentraliseerd monetair beleid dat door één autoriteit wordt uitgevoerd en het wisselkoersbeleid gebaseerd op een wisselkoersovereenkomst met derde landen, de formulering van gemeenschappelijke standpunten door 15 regeringen, en de nog te regelen vertegenwoordiging van de EU in internationale organen,

B. overwegende dat de institutionele structuur van de EMU laat zien wat wél of niet langs monetaire weg kan worden bereikt, te weten een stabiliteitsgericht monetair beleid, gekoppeld aan een beleidsdoelstelling voor de middellange termijn - bijvoorbeeld de aan te houden geldhoeveelheid - waarbij aan een aantal vragen nog aandacht moet worden geschonken, nl.:

a) hoe de voordelen van een onafhankelijk monetair beleid kunnen worden gemaximaliseerd door het begrotingsbeleid van de lid-staten beter te cooerdineren;

b) hoe het beste een situatie kan worden bereikt waarin het beleid van de onafhankelijke monetaire autoriteit die als hoofddoelstelling prijsstabiliteit nastreeft en het beleid van gedecentraliseerde begrotingsautoriteiten die als hoofddoelstelling groei nastreven, elkaar wederzijds versterken;

c) wat de beleidsimplicaties zijn wanneer de onafhankelijke monetaire autoriteit het wisselkoersbeleid mede helpt bepalen,

C. overwegende dat het duidelijk in het belang van de Europese Unie is dat de euro de status van reservevaluta verwerft, en vaststellend dat het bereiken van de status van reservevaluta afhangt van het aandeel van de eurogroep- landen in het volume van de wereldhandel en van de stabiliteit van de euro, en overwegende dat daarom een optimaal evenwicht moet worden gevonden tussen de handelsbevorderende effecten en de stabilitietseffecten van de euro,

D. overwegende dat de beginselen van legitimiteit, transparantie en controleerbaarheid onontbeerlijke voorwaarden zijn voor een adequate institutionele opzet van de EMU, zodat de onafhankelijkheid van de centrale bank is gewaarborgd,

E. overwegende dat de politieke, juridische en economische onafhankelijkheid van de ECB wordt gegarandeerd door artikel 109 B van het EG-Verdrag en artikel 15 van de ECB-statuten, maar dat een en ander betekent dat:

a) conjunctuurpolitieke maatregelen bij verkiezingen niet meer als instrument kunnen worden ingezet;

b) de mogelijkheden van de nationale regeringen om nieuwe uitgaven te financieren zonder de belastingen te verhogen of te korten op andere uitgaven, beperkt zullen zijn;

c) de mogelijkheden van de nationale regeringen om de nationale schuldenlast door inflatoire praktijken te verlichten, niet gegeven zijn,

F. overwegende dat de onafhankelijkheid van de ECB alsmede die van de nationale centrale banken van de lid-staten door het EG-Verdrag (art. 107) gegarandeerd worden,

G. overwegende dat de cooerdinatie tussen unitair monetair beleid en gedecentraliseerd begrotingsbeleid moet worden geregeld via secundaire Gemeenschapswetgeving, dat de onafhankelijke positie van de ECB moet worden versterkt door een adequate controlestructuur, waardoor het publiek zich ervan verzekerd weet dat de ECB het algemeen belang dient, dat het administratief-financieel toezicht opnieuw moet worden bekeken en moet worden aangescherpt en dat de internationale aspecten van de EMU moeten worden gezien als een factor bij de totstandbrenging van een nieuwe monetaire wereldorde,

1. wijst met nadruk op de noodzaak de EMU overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie en binnen het beoogde tijdschema te realiseren teneinde te komen tot een adequaat pakket beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de reële economie teneinde het vertrouwen van de economische subjecten te vergroten en te komen tot werkgelegenheidsbevorderende investeringen en groei;

2. is van mening dat tijdens de voorbereiding van de derde fase van de EMU en alvorens een besluit wordt genomen inzake de monetaire instrumenten waarmee het unitair monetair beleid ten uitvoer moet worden gelegd, men zich opnieuw dient te beraden over de vraag wat wél of niet met monetair beleid kan worden bereikt, daarbij rekening houdend met:

a) de diepgaande structurele veranderingen die in de kapitaal- en financiële markten teweeg worden gebracht door deregulering, informatietechnologie en de toenemende economische interdependentie,

b) het systeem van "niet-bancaire financiering" waarbij kredietverstrekkers en -opnemers zonder financiële bemiddeling met elkaar in contact treden,

c) de noodzaak van een adequate institutionele opzet die garant staat voor een effectieve beleidscooerdinatie, versterking van de onafhankelijke positie van de ECB door democratische legitimering en een betere controle op de benoeming van de leden van het Economisch en Financieel Comité;

3. dringt erop aan de combinatie van enerzijds een gecentraliseerd monetair beleid en anderzijds gedecentraliseerde economische, werkgelegenheids- en fiscale beleidsmaatregelen te verbeteren teneinde bij te dragen tot groei en werkgelegenheid, en dringt derhalve aan op een verdere beleidscooerdinatie, die noodzakelijk is voor een optimale combinatie van beleidsmaatregelen; dringt in dit verband aan op geïntegreerde structuurmaatregelen, als voorgesteld in het Witboek-Delors, en deze uit te breiden;

4. is van mening dat van monetair beleid geen sprake kan zijn in een budgettair of institutioneel vacuuem en dat dit beleid niet kan worden gevrijwaard van externe invloeden en restricties, hetgeen betekent dat het monetaire, het budgettaire en het wisselkoersbeleid zorgvuldig op elkaar moeten worden afgestemd; derhalve kan worden geconcludeerd dat de financiële, institutionele en economische context van invloed is op de effectiviteit van het monetaire beleid; in een dergelijke context zullen het monetaire beleid en de kredietmarkt in hoge mate bepalend zijn voor de rentevoet en derhalve voor de kapitaalgroei, hetgeen ook van invloed kan zijn op de particuliere spaar- en investeringsquota en daardoor een verandering kan teweegbrengen in de inkomens- en vermogensverdeling alsook in de belastingdruk;

5. is van mening dat het ter voorkoming van het gevaar dat verbonden is aan de toepassing van een monetair beleid van de Unie zonder dat er sprake is van een werkelijk begrotingsbeleid op datzelfde niveau, noodzakelijk is de instrumenten te creëren voor de tenuitvoerlegging van een werkelijke overheidsuitgavenpolitiek van de Unie, hetgeen vooronderstelt dat de omvang van de begroting van de Unie geleidelijk wordt verhoogd, opdat zij een reeks van beleidsmaatregelen kan financieren waarvoor momenteel wel de formele bevoegdheid bestaat, maar die als gevolg van de ontoereikende omvang van de begroting niet daadwerkelijk kunnen worden ontwikkeld;

6. beklemtoont nogmaals dat de overgang naar de derde fase van de Monetaire Unie en de ontwikkeling van het gemeenschappelijk monetair beleid in elk geval vergezeld moet gaan van een steeds nauwere cooerdinatie van het economisch beleid van de lid-staten;

7. is ervan overtuigd dat de interdependentie van monetair en begrotingsbeleid noopt tot een versterkte toepassing van artikel 103 van het EG-Verdrag betreffende de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid, maar ook tot de invoering van een strikte regeling met betrekking tot de multilaterale toezichtprocedure; verzoekt de Commissie derhalve met een uitgewerkt voorstel te komen zoals bedoeld in artikel 103, lid 5;

8. onderstreept dat bij het bovengenoemde voorstel moet worden uitgegaan van de in de overwegingen B, C en G gevolgde argumentatie, en dat een en ander moet worden afgestemd op de verwezenlijking van de in artikel 2 van het EG- Verdrag vermelde kerndoelstellingen;

9. houdt vast aan zijn standpunt dat de ECB juist om redenen van democratie en economische vrijheid onafhankelijk moet zijn, maar dat de onafhankelijke positie van de ECB slechts kan worden gehandhaafd indien zij gebaseerd is op democratische, publieke steun en transparantie, m.a.w. indien zij ter verantwoording kan worden geroepen; is derhalve van mening dat onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht elementen zijn die in elkaars verlengde liggen en elkaar versterken;

10. acht de Verdragsbepalingen betreffende de onafhankelijkheid van de ECB sterk, maar die betreffende de verantwoordingsplicht mager; dringt erop aan dat de ECB op democratische wijze verantwoording aflegt door op gezette tijden verslag uit te brengen aan de commissie en de plenaire vergadering van het Europees Parlement, alsmede door toelichtingen op de inzake het monetair beleid genomen besluiten te geven, en wenst dat voortdurend adequate informatie wordt verstrekt;

11. stelt daarom voor dat een interinstitutioneel akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie wordt gesloten teneinde de procedure voor de benoeming van de directie van de ECB en van de leden van het Economisch en Financieel Comité transparant en democratisch controleerbaar te maken; het interinstitutioneel akkoord zou dienen ter verduidelijking van artikel 109A, lid 2, over de benoeming van de directie van de ECB, artikel 109B, lid 3, over het jaarverslag van de ECB en artikel 109C, leden 2 en 3, over de benoeming van de leden en de samenstelling van genoemd comité;

12. beklemtoont nogmaals dat het monetair beleid van de lid-staten gedurende het convergentieproces moet worden afgestemd op de noodzaak de inkrimpingseffecten in verband met de consolidering van de begroting te compenseren; dringt er met inachtneming hiervan op aan dat de Commissie en het EMI in hun respectieve verslagen als bedoeld in artikel 109 J, lid 1, effectief ingaan op de in die paragraaf vermelde indicatoren, met name voor wat betreft:

a) de ontwikkeling van de bruto-investeringen in vaste activa en andere investeringen,

b) de ontwikkeling van de loonkosten per eenheid produkt,

c) de ontwikkeling van de lopende rekeningen van de betalingsbalans,

d) de werkloosheidscijfers,

e) de bij de voltooiing van de interne markt gemaakte vorderingen;

13. heeft er vertrouwen in dat de totstandbrenging van de eenheidsmunt positieve gevolgen zal hebben, omdat een klimaat van prijsstabiliteit en lage rentetarieven zal heersen; hierdoor zullen betere voorwaarden worden gecreëerd voor overheids- en particuliere investeringen (zowel wat betreft de omvang ervan als met betrekking tot de oriëntatie van de investeringsbesluiten) en een en ander zal derhalve positieve gevolgen hebben voor groei en werkgelegenheid;

14. verzoekt de Commissie en het EMI aan het Parlement en de Raad verslag uit te brengen over de mate waarin de Verdragsbepalingen (artikel 105, leden 5 en 6, en artikel 25 van de ECB-statuten) betreffende het financieel- administratief toezicht op kredietinstellingen afdoende bescherming bieden tegen de inwerking van externe schokken die worden teweeggebracht door de internationale financiële markten, het feit dat er geen sprake is van een duidelijke scheiding tussen het traditionele bankbedrijf, de effectenhandel en het verzekeringswezen, en de wisselende aard van de risico's waarmee financiële bemiddelaars te maken hebben;

15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Monetair Instituut en de parlementen van de lid- staten.