INHOUDSOPGAVE

INLEIDING 2

Het programma 2

Soorten acties die voor steun in aanmerking komen 3

Uitvoering van het FRC-programma 4

De tussentijdse evaluatie 6

Relevantie van het FRC-programma 7

Doeltreffendheid van het FRC-programma 9

Efficiëntie van het FRC-programma 11

Duurzaamheid van het FRC-programma 11

Aanbevelingen 12

Sterkere focus op EU-beleidsprioriteiten 12

Concentratie op projecten met een sterke Europese dimensie 12

Spreiding van de deelname aan het FRC-programma 13

Doeltreffender beheer van het FRC-programma 13

Betere verspreiding en benutting van de resultaten 14

Conclusies 14

INLEIDING

Dit document bevat de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen van de tussentijdse evaluatie van het programma "Grondrechten en burgerschap 2007-2013", alsmede de conclusies die de Commissie hieraan heeft verbonden.

Het programma

Het specifieke programma "Grondrechten en burgerschap" (hierna "het FRC-programma" genoemd) werd vastgesteld bij Besluit 2007/252/EG van de Raad van 19 april 2007 voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma "Grondrechten en justitie".

Algemene doelstellingen

1. De algemene doelstellingen van het programma zijn:

a) bevordering van de totstandbrenging van een Europese samenleving die is gegrondvest op eerbiediging van de grondrechten welke zijn erkend in artikel 6, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, met inbegrip van de rechten die uit het burgerschap van de Unie voortvloeien;

b) versterking van het maatschappelijke middenveld en aanmoediging van een open, transparante en regelmatige dialoog met het maatschappelijk middenveld over de grondrechten;

c) bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme en bevordering van een beter interreligieus en intercultureel begrip en een grotere verdraagzaamheid in de gehele Europese Unie;

d) de contacten, de uitwisseling van informatie en het netwerken tussen justitiële, gerechtelijke en bestuurlijke autoriteiten en beoefenaars van juridische beroepen verbeteren, onder meer door steun te verlenen voor de justitiële opleiding, met het oog op meer wederzijds begrip tussen deze autoriteiten en beroepsbeoefenaars.

2. De algemene doelstellingen van het programma zijn complementair met de doelstellingen van het bij Verordening (EG) nr. 168/2007 opgerichte Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten.

3. De algemene doelstellingen van het programma dragen bij tot de ontwikkeling en de uitvoering van communautaire beleidsmaatregelen die de grondrechten ten volle eerbiedigen.

Specifieke doelstellingen

4. Dit programma heeft de volgende specifieke doelstellingen:

a) de grondrechten bevorderen welke zijn erkend in artikel 6, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en alle burgers informeren over hun rechten, met inbegrip van de uit het burgerschap van de Unie voortvloeiende rechten, om de burgers van de Unie aan te moedigen actief deel te nemen aan het democratische leven van de Unie;

b) bestudering, indien noodzakelijk, van de inachtneming van specifieke grondrechten in de Europese Unie en haar lidstaten wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen, en inwinning van advies over specifieke vragen met betrekking tot de grondrechten binnen dit toepassingsgebied;

c) ondersteuning van niet-gouvernementele organisaties en andere actoren van het maatschappelijk middenveld om deze beter in staat te stellen de grondrechten, de rechtsstaat en de democratie actief te bevorderen;

d) instelling van geschikte structuren ter bevordering van een interreligieuze en multiculturele dialoog op het niveau van de Europese Unie.

Soorten acties die voor steun in aanmerking komen

Met het oog op de verwezenlijking van de algemene en specifieke doelstellingen ondersteunt het programma de volgende vier soorten acties:

a) specifieke acties van de Commissie, zoals studies en onderzoek, opiniepeilingen en onderzoeken, de vaststelling van indicatoren en gemeenschappelijke methodologieën, verzameling, ontwikkeling en verspreiding van gegevens en statistieken, seminars, conferenties en deskundigenbijeenkomsten, de organisatie van op het publiek gerichte campagnes en evenementen; ontwikkeling en onderhoud van websites, het opstellen en verspreiden van voorlichtingsmateriaal, ondersteuning en beheer van netwerken van nationale deskundigen, analyse, toezicht en evaluatie;

b) specifieke transnationale projecten van communautair belang die door een overheidsinstantie of een andere instantie van een lidstaat, dan wel door een internationale of niet-gouvernementele organisatie worden ingediend, en waarbij hetzij ten minste twee lidstaten, hetzij ten minste één lidstaat en één andere staat, te weten een toetredende staat of een kandidaat-lidstaat, zijn betrokken, volgens de in de jaarlijkse werkprogramma's uiteengezette voorwaarden;

c) de activiteiten van niet-gouvernementele organisaties of andere entiteiten die overeenkomstig de algemene doelstellingen van het programma een doel van algemeen Europees belang nastreven, volgens de in de jaarlijkse werkprogramma's uiteengezette voorwaarden;

d) exploitatiesubsidies voor de medefinanciering van uitgaven in verband met het permanente werkprogramma van de Conferentie van de Europese Constitutionele Hoven en van de Vereniging van de Raden van State en van de Hoge Administratieve Rechtscolleges van de Europese Unie, die gegevensbanken bijhoudt met een pan-Europese verzameling van nationale uitspraken die verband houden met de uitvoering van het communautair recht, voor zover met de uitgaven een doelstelling van algemeen Europees belang wordt nagestreefd middels een uitwisseling van ideeën en ervaringen over de rechtspraak, de organisatie en de werkwijze van de leden bij de uitoefening van hun justitiële en/of adviserende taken met betrekking tot het recht van de Unie.

Uitvoering van het FRC-programma

Het FRC-programma bestrijkt alle 27 EU-lidstaten. Hoewel het programma in principe openstaat voor deelname door derde landen, zoals de toetredende staten, de kandidaat-lidstaten en de bij het stabilisatie- en associatieproces betrokken landen van de Westelijke Balkan, heeft geen van deze landen deze gelegenheid benut.

Het FRC-programma wordt volledig op centraal niveau beheerd door de Europese Commissie en beschikt over een budget van 95,2 miljoen euro voor de periode 2007-2013. Dit bedrag is verdeeld in de volgende jaarlijkse tranches (in miljoen euro).

TOTAALBEDRAG VOOR DE PERIODE 2007-2013: 95,2 MILJOEN EURO 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 10,60 12,00 14,20 13,80 13,80 15,30 15,50 |

Jaarlijks gaat gemiddeld 70% van het budget naar subsidies voor acties, 9% naar exploitatiesubsidies en 21% naar de initiatieven van de Commissie.

BEGROTING VOOR DE PERIODE 2007-2010

[pic]

Sinds 2007 heeft de Commissie drie oproepen tot het indienen van voorstellen bekendgemaakt voor subsidies voor acties, en vier voor exploitatiesubsidies. Daarnaast heeft zij 61 eigen initiatieven gefinancierd door middel van openbare aanbestedingsprocedures.

SUBSIDIES VOOR ACTIES

De door de Commissie bekendgemaakte oproepen leidden tot een groot aantal voorstellen. Voor subsidies voor acties ontving en evalueerde de Commissie in totaal 415 voorstellen die werden ingediend door partnerschappen van gemiddeld 4,5 organisaties uit ten minste twee EU-lidstaten. Van dit totaal heeft de Commissie 93 multilaterale projecten gefinancierd, met een gemiddelde subsidie van 341 000 euro per project en een gemiddelde duur van 21 maanden.

EXPLOITATIESUBSIDIES

Krachtens artikel 4, onder c), van het besluit tot instelling van het programma heeft de Commissie overeenkomstig de algemene doelstellingen van het programma het jaarlijks werkprogramma gefinancierd van acht ngo's en andere entiteiten die een doelstelling van algemeen Europees belang nastreven. Het gaat met name om:

European Network of Ombudspersons for Children

Fair Trials International

Jesuit Refugee Service (Europa)

Association of European Administrative Judges

In de rechtsgrondslag van het programma worden twee verenigingen genoemd die in aanmerking komen voor exploitatiesteun om uitgaven te financieren die met hun permanente werkprogramma samenhangen:

1. Vereniging van de Raden van State en van de Hoge Administratieve Rechtscolleges van de Europese Unie

Deze vereniging draagt zorg voor de uitwisseling van ideeën en ervaringen over kwesties betreffende de jurisprudentie, en betreffende de organisatie en het functioneren van de leden van de vereniging bij de uitoefening van hun rechterlijke en consultatieve taken, met name betreffende het recht van de Unie. De vereniging heeft een gegevensbank opgezet met hoofdzakelijk beslissingen, adviezen en studies van haar leden die van belang zijn voor het doel van de vereniging, verslagen en conclusies die tijdens de colloquia van de vereniging zijn opgesteld, alsmede andere nuttige informatie.

2. Conferentie van de Europese Constitutionele Hoven

Tot dusver (2011) heeft de Conferentie geen aanvraag ingediend voor de in de rechtsgrondslag van het programma bedoelde exploitatiesubsidie.

ACTIES VAN DE COMMISSIE

Tussen 2007 en 2010 heeft de Commissie het initiatief genomen voor 61 eigen acties die uit het programma zijn gefinancierd door middel van openbare aanbestedingsprocedures. Anders dan bij subsidies wordt de actie in deze gevallen volledig gefinancierd door het programma en behoort het product of het resultaat toe aan de Commissie.

De gefinancierde acties zijn heel divers en omvatten onder meer:

- voorlichtingscampagnes over gegevensbescherming, kinderrechten, racisme en vreemdelingenhaat,

- het opzetten en onderhouden van websites: kinderrechten, consulaire bescherming,

- studies (12) en onderzoek, zoals:

- een studie naar een gemeenschappelijk kiesstelsel voor het Europees Parlement, meervoudige verkiesbaarstelling, erkenning van ontzeggingen,

- een vergelijkende studie naar de wetgeving en de praktijken van de lidstaten op het gebied van diplomatieke en consulaire bescherming,

- een studie naar de wijze waarop lidstaten in wetgeving en praktijk omgaan met misdaden uit een totalitair verleden, en welke methoden en instrumenten de betrokken lidstaten hiervoor gebruiken,

- een studie naar de praktische obstakels die koppels van hetzelfde geslacht ondervinden wanneer zij zich in de EU verplaatsen,

- een studie naar nationale wetgeving ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat,

- 3 Eurobarometers (voor de verwerking verantwoordelijken en burgers, bewustzijn van het EU-burgerschap, herinnering aan de misdaden van totalitaire regimes),

- conferenties, seminars, evenementen, enz.

De tussentijdse evaluatie

De tussentijdse evaluatie werd door de Commissie met steun van een externe contractant uitgevoerd[1]. De contractant hield een uitgebreide enquête onder de rechtstreekse begunstigden van subsidie voor acties en exploitatiesubsidies en voerde vraaggesprekken met interne en externe partijen die bij het programma zijn betrokken.

De evaluatie moest leiden tot:

a) een overzicht van de resultaten die de eerste drie jaar van de programmaperiode zijn behaald;

b) een beoordeling van kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de uitvoering in termen van relevantie, doeltreffendheid en doelmatigheid ;

c) aanbevelingen en richtsnoeren over de wijze waarop de uitvoering de tweede helft van het programma zou kunnen worden verbeterd.

De evaluatie is in de tweede helft van 2010 uitgevoerd op basis van gegevens over de periode 2007-2010[2]. Het resultaat omvat een bijzonder gedetailleerde beschrijving van de prestaties van het programma en uitgebreide statistische gegevens over de begunstigden.

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN VAN DE EVALUATIE

Relevantie van het FRC-programma

Het FRC-programma is uiterst relevant voor de behoeften die het moest vervullen. Het FRC-programma heeft bijgedragen tot de ontwikkeling en verbetering van EU-acties op het gebied van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en heeft met name voorzien in de behoefte aan bescherming van de grondrechten en bevordering van het EU-burgerschap.

De doelstellingen van het programma sluiten aan bij de behoeften, problemen, en knelpunten met het oog waarop zij werden geformuleerd en gelden ook buiten de Commissie als coherent, zoals blijkt uit de enquête onder de begunstigden. Bovendien kan met de jaarlijkse prioritering in het werkprogramma worden ingespeeld op de veranderende behoeften en beleidslijnen van de Commissie. Zo is met succes de bestrijding van homofobie toegevoegd aan de lijst met prioriteiten. Het FRC-programma bestrijkt tal van beleidsterreinen die ook gedeeltelijk onder andere EU-programma's vallen. De impact van de activiteiten is dan ook niet optimaal gericht op specifieke terreinen.

Hierdoor dingen steeds meer aanvragers mee naar de weinige middelen die beschikbaar zijn voor subsidies voor acties. Het aantal aanvragen is in drie jaar meer dan verdrievoudigd, van 66 in 2007 tot 215 in 2009-2010. De belangstelling voor exploitatiesubsidies is daarentegen beperkt: in de vier jaar waarin oproepen tot het indienen van voorstellen zijn bekendgemaakt, zijn slechts 20 aanvragen ontvangen.

[pic]

De uitgevoerde acties (gefinancierde projecten en specifieke activiteiten van de Commissie) stroken geheel met de programmadoelstellingen en de in het kader van de projecten uitgevoerde activiteiten hangen nauw samen met de in de jaarlijkse werkprogramma's opgenomen prioriteiten en de bredere programmadoelstellingen.

De in het kader van verschillende acties gefinancierde activiteiten (rechtstreekse subsidies of initiatieven van de Commissie) staan enigszins los van elkaar. Dit komt ten dele door een organisatorische scheiding binnen het DG. De initiatieven van de Commissie worden namelijk door drie afzonderlijke beleidseenheden aangestuurd en uitgevoerd, terwijl exploitatiesubsidies en subsidies voor acties door een operationele/financiële eenheid worden beheerd. Ook verschilt de vraag naar subsidies voor acties wat de prioritaire terreinen betreft van de initiatieven van de Commissie. Terwijl de initiatieven evenwichtig verdeeld zijn over grondrechten, gegevensbescherming en burgerschap, heeft van de subsidieaanvragen bijna 82% betrekking op het gebied van de grondrechten (racisme, kinderrechten en homofobie) en maar 12% op burgerschap en 5% op gegevensbescherming.

[pic]

Hoewel de gefinancierde projecten goed aansluiten bij de prioriteiten, is de wijze waarop de resultaten en output van de uitgevoerde activiteiten worden gebruikt ter ondersteuning van de beleidsontwikkeling voor verbetering vatbaar. Er zijn geen formele mechanismen die ervoor zorgen dat de resultaten van exploitatiesubsidies en subsidies voor acties worden doorgegeven aan de beleidseenheden of aan andere partijen die betrokken zijn bij de beleidsvorming, en de verspreiding van de resultaten verloopt nogal ad hoc en informeel.

Uit verschillende factoren blijkt de toegevoegde Europese waarde van de in het kader van het FRC-programma gefinancierde acties. Het belang van EU-financiering geldt namelijk als vitaal voor de uitvoering van de activiteiten en de Europese dimensie van projecten draagt over het algemeen bij tot de verspreiding van de resultaten. De betrokkenheid van partners uit verschillende lidstaten leidt bovendien tot meer innovatie, uitwisseling van goede praktijken en een krachtiger impact. De werkwijzen en resultaten van veel projecten kunnen – licht aangepast – worden gebruikt in andere landen.

Doeltreffendheid van het FRC-programma

Een tussentijdse evaluatie komt wat te vroeg om verstrekkende conclusies te trekken over de vraag of de programmadoelstellingen worden verwezenlijkt. Door de structuur en de uiteenlopende prioriteiten, beleidsthema's, doelgroepen en belanghebbenden van het programma is het lastig om nuttige en toepasbare indicatoren vast te stellen en bijna een illusie om verhelderende gegevens te verzamelen.

Uit de evaluatie blijkt echter dat zowel het gefinancierde soort projecten als de initiatieven van de Commissie alle onder de doelstellingen en prioriteiten van het programma vallen. De beperkt beschikbare middelen zorgen er echter voor dat de programmadoelstellingen moeilijker kunnen worden bereikt, met name op Europese schaal. Met een bovengrens van 1 000 000 euro per project met een looptijd van twee jaar en gemiddeld vier partners bedraagt de maximale subsidie per jaar per partner iets meer dan 125 000 euro. Dit is doorgaans niet genoeg om projecten hun bredere partnerschappen te laten overstijgen en tot een echte Europese dimensie en toegevoegde waarde te komen.

Over het geheel genomen signaleerden de begunstigden geen grote knelpunten voor de voortgang bij de tenuitvoerlegging van de activiteiten. Het maximale financieringspercentage van 80% werd toereikend geacht en de algemene opzet (zoals duur en partnerschapsvereisten) werd geschikt bevonden voor subsidies voor acties. In het geval van exploitatiesubsidies stelde een aantal begunstigden voor om de jaarlijkse termijn van de huidige financieringsopzet te verruimen teneinde de impact te vergroten.

De selectiecriteria voor financieringsprojecten blijken de samenwerking tussen deelnemende landen doeltreffend te bevorderen. De focus op evenwichtige partnerschappen en gelijke taakverdeling en projectdeelname – niet in de laatste plaats dankzij een evenwichtige verdeling van financieringsmiddelen – heeft bovendien geleid tot gezond participatief projectmanagement en een vruchtbare bodem voor het vaststellen en uitwisselen van goede praktijken.

Toch is het duidelijk dat de projecten evenzeer hebben geleid tot de verdieping van de samenwerking tussen bestaande partners als tot de totstandkoming van nieuwe partnerschappen. Ook moeten de onevenredig grote deelname van bepaalde landen (de Italiaanse aanvragen vertegenwoordigden meer dan een derde van het in het kader van de oproep voor subsidie voor acties ontvangen totaal) en het feit dat uit een aantal landen geen enkele aanvraag wordt ontvangen, als een tekortkoming gelden die wellicht moet worden verholpen.

[pic]

Efficiëntie van het FRC-programma

Het percentage van de middelen van de Commissie dat wordt toegewezen aan subsidies voor acties nadert de in het Financieel Reglement vastgestelde grenzen. Voor exploitatiesubsidies is dit percentage veel lager, niet in de laatste plaats door de financieringslimiet van 300 000 euro per organisatie. Een aanzienlijk deel van de begunstigden bestaat echter uit ngo's, waarvoor het steeds lastiger wordt om cofinanciering uit andere bronnen te verkrijgen, doordat er als gevolg van de financiële crisis voor dit soort activiteiten en organisaties minder nationale middelen beschikbaar zijn.

De algemene beheerscapaciteiten van de Commissie werden door de geënquêteerde begunstigden als toereikend beoordeeld, ook wat betreft begeleiding en verslaglegging. Doordat het programma snel aan populariteit en succes heeft gewonnen (het aantal aanvragen is tussen 2007 en 2010 meer dan verdrievoudigd), komt de Commissie inmiddels personele middelen tekort en raken belangrijke aspecten in het gedrang, zoals het toezicht op projecten gedurende hun volledige levenscyclus. Hierdoor is geen optimaal gebruik gemaakt van de mogelijkheden voor verticale stroomlijning van de door het FRC-programma gefinancierde activiteiten en voor de verspreiding en gebruik van resultaten met het oog op verbetering van het beleid.

De selectieprocedures zijn veel doeltreffender geworden. Nu voorstellen niet langer op papier worden ingediend, maar via de online-applicatie Priamos, zijn de eerste fasen van de procedure aanzienlijk vereenvoudigd. Het feit dat het indienen van een voorstel gepaard gaat met een hele papierwinkel en de evaluatieprocedure vervolgens lang duurt, is voor de begunstigden een grote belemmering. Wat betreft het beperken van het tijdsverloop tussen de indiening van de voorstellen en de uiteindelijke toekenning van subsidies werd ook de verplichting om een comitologiecomité te raadplegen over het resultaat van de selecties als een intern knelpunt genoemd.

De complexe financiële voorwaarden voor de laatste generatie van subsidies voor meerdere begunstigden en de uitgebreide verplichtingen inzake financiële verslaglegging zijn aangemerkt als belemmeringen voor doeltreffende projectuitvoering door de begunstigden. Een aantal belanghebbende partijen beschouwde zowel de vereisten inzake cofinanciering door de begunstigden als de vereiste partnerschappen en Europese dimensie als een drempel. Overeenkomstig de aard van de gefinancierde activiteiten is meer dan de helft van de exploitatiesubsidies en subsidies voor acties in het kader van het FRC-programma toegewezen voor de financiering van personele middelen, conferenties en seminars, publicaties en verspreiding en andere rechtstreekse kosten. Deze kosten hangen rechtsreeks samen met de uitvoering van activiteiten voor de doelgroepen. 88% van de totale middelen voor subsidies voor acties en 86% van de middelen voor exploitatiekosten zijn uitgetrokken voor deze uitgavencategorieën. Bij subsidies voor acties gaan in de regel meer middelen naar verspreiding, conferenties en seminars, terwijl bij exploitatiesubsidies de personeelskosten verhoudingsgewijs hoger zijn.

Duurzaamheid van het FRC-programma

De ontvangers van exploitatiesubsidies en subsidies voor acties zijn voor het uitvoeren van activiteiten en het bereiken van concrete resultaten afhankelijk van de financiering door de Commissie. Om de doelstellingen volledig te kunnen verwezenlijken is – met name op de langere termijn – verdere financiering onontbeerlijk. Een aantal organisaties is erin geslaagd verschillende succesvolle aanvragen achtereen in te dienen, maar voor de overgrote meerderheid van de organisaties loopt het anders.

Veel begunstigden spannen zich in om aanvullende financiering voor hun activiteiten te verkrijgen, maar slechts enkele zijn hierin geslaagd. De cofinanciering wordt dan ook hoofdzakelijk uit eigen middelen opgebracht.

Er zijn echter aanwijzingen dat een deel van de voltooide activiteiten ook zonder aanvullende financiële injecties waarschijnlijk duurzame effecten zullen hebben doordat zij verder reiken dan het project. Een aantal resultaten, zoals handboeken, 'tool kits' en goede praktijken, blijkt namelijk ook na het einde van het project nog te worden gebruikt. Ook de bestendigheid en stabiliteit van de in het kader van de subsidies ontwikkelde partnerschappen wijzen op het duurzame karakter van de programmaresultaten. Deze partnerschappen zijn dikwijls hechter geworden en hebben soms zelfs hun beslag gekregen in de vorm van informele of formele netwerken. Waarschijnlijk blijven de betrokken partijen samen activiteiten uitvoeren.

De activiteiten zullen waarschijnlijk worden voortgezet in een nieuwe vorm, waarbij het ambitieniveau niet noodzakelijkerwijs even hoog ligt. Naarmate de behoeften van de doelgroepen zich ontwikkelen, moeten de huidige activiteiten wellicht plaatsmaken voor andere benaderingen.

Aanbevelingen

Naar aanleiding van de punten die zijn gesignaleerd bij de evaluatie van het programma wil de Commissie de volgende maatregelen treffen om de impact van het programma te vergroten en de uitvoering te verbeteren.

Sterkere focus op EU-beleidsprioriteiten

Hoewel alle belanghebbende partijen die zijn geraadpleegd de relevantie van het programma beklemtoonden, is de impact deels door de diffuse financieringsprioriteiten beperkt. Een inperking van het ruime bereik kan het belang van het programma wellicht beter doen uitkomen en zijn impact vergroten. Zo zouden de jaarlijkse prioriteiten gestroomlijnd en in aantal beperkt kunnen worden.

Ook dient, met name met het oog op de volgende generatie programma's, te worden overwogen om de projectfinanciering te concentreren op het beleidsterrein Grondrechten, en met name op gegevensbescherming en EU-burgerschap. Mits een dergelijke focus vergezeld gaat van passende steun voor de ontwikkeling van initiatieven van de Commissie, zou deze aanpak de impact van de beleidsontwikkeling vergroten en overlappingen met de bestaande programma's van andere DG's (die voor dit soort rechtstreekse financiering over aanzienlijk ruimere budgetten beschikken) voorkomen.

Concentratie op projecten met een sterke Europese dimensie

Gedurende de eerste jaren van financiering uit het FRC-programma zijn multilaterale partnerschappen en het aantrekken van een groot aantal actoren (en soms ook lidstaten) behoorlijk succesvol bevorderd. Het nadeel van deze aanpak is echter dat veel begunstigden slechts beperkte middelen ontvangen, hetgeen ten koste gaat van de potentiële impact van de gefinancierde activiteiten.

Wil het programma doeltreffender worden, dat moeten de middelen (die momenteel beperkt zijn) met name worden besteed aan projecten met een sterkere Europese dimensie. Ruimere financiering van grootschalige projecten zou de zichtbaarheid van het programma vergroten en waarborgen dat de impact van projecten niet beperkt blijft tot het plaatselijke en regionale niveau. Het zou leiden tot duurzamere projecten met een bredere en beter uitgewerkte opzet en een grote Europese toegevoegde waarde.

Daartoe zal de Commissie ook nader onderzoeken of de exploitatiesubsidies voldoende bijdragen tot de verwezenlijking van de programmadoelstellingen om met dit type financiering door te gaan, gelet op het nog altijd geringe aantal aanvragen en de beperkte zichtbaarheid die exploitatiesubsidie het programma bezorgt.

Spreiding van de deelname aan het FRC-programma

De begunstigden van het FRC-programma komen nog steeds voornamelijk uit een beperkt aantal lidstaten, terwijl de twaalf nieuwste lidstaten, wat betreft zowel directe als indirecte begunstigden, zijn ondervertegenwoordigd.

Om hier verandering in te brengen zal de Commissie gerichte voorlichtingscampagnes houden voor organisaties in de betrokken lidstaten en de desbetreffende nationale en regionale autoriteiten verzoeken hierbij als aanjager op te treden, zodat deze campagnes niet worden gehinderd door de beperkte financiën die voor dit soort acties beschikbaar zijn.

Doeltreffender beheer van het FRC-programma

Nu het succes van het programma toeneemt en het aantal subsidieaanvragen en gesubsidieerde projecten stijgt, zijn er extra inspanningen nodig om de procedures te stroomlijnen die de levenscyclus van projecten regelen.

De aanvraagprocedure verloopt sinds kort via het elektronische systeem Priamos. Dit bespaart zowel de aanvragers als de Commissie veel werk en houdt in dat de voorstellen in eerste instantie niet langer op papier hoeven te worden ingediend. Het systeem heeft nog tal van andere voordelen die nog niet worden benut. De Commissie zal nadere stappen nemen om de gebruiksvriendelijkheid, doeltreffendheid en snelheid van het systeem nog te verbeteren. Het is de bedoeling dat Priamos een geïntegreerd instrument wordt waarmee zowel de aanvragers/begunstigden als de Commissie projecten gedurende hun hele levenscyclus kunnen beheren.

Daarnaast moet er iets worden gedaan aan de ingebouwde vertraging die wordt veroorzaakt door de verplichte raadpleging van het FRC-programmacomité over de resultaten van selecties. Ook moet worden nagegaan of de administratieve belasting van deze procedure wel gerechtvaardigd is, aangezien de betrokken subsidiebedragen bijzonder klein zijn.

Om de doeltreffendheid van het programma verder te verbeteren, zal de Commissie trachten haar faciliteiten voor het ondersteunen en controleren van de begunstigden voor de hele duur van de acties te versterken. Dit zal de uitvoering van de activiteiten bevorderen en ervoor zorgen dat de beleidsprioriteiten en goede praktijken beter worden begrepen en gestroomlijnd.

Betere verspreiding en benutting van de resultaten

De evaluatie heeft uitgewezen dat het de prestaties en outputs van de projecten ten goede zou komen als zij gerichter zouden worden verspreid en zouden worden benut voor beleidsontwikkeling.

Hiertoe zal de Commissie bij de selectie en het beheer van projecten output- en resultaatgerichter te werk gaan. In combinatie met gerichte prioritering zal deze aanpak de samenhang versterken tussen de rechtstreeks door de Commissie en de via projecten uitgevoerde beleidsinitiatieven. Dit zal de kruisbestuiving tussen beide financieringsmechanismen van het programma stimuleren.

Naast deze resultaatgerichte aanpak zijn er aanvullende maatregelen mogelijk om de resultaten van het programma voor het voetlicht te brengen. Te denken valt aan meer uitgebreide en dynamische online-verspreiding en aan acties om de toegevoegde waarde van het programma te illustreren door aandacht te schenken aan specifieke succesvolle projecten.

Conclusies

De tussentijdse evaluatie bevestigt het belang van het programma "Grondrechten en burgerschap" voor het bevorderen van de eerbiediging van de grondrechten, het stimuleren van de dialoog, en het bestrijden van racisme en vreemdelingenhaat.

De relevantie en toegevoegde waarde van het programma blijken duidelijk uit de groeiende belangstelling voor de financieringsmogelijkheden, maar ook uit de toenemende zichtbaarheid van de projecten en het feit dat sinds kort ook gerenommeerde internationale organisaties tot de rechtstreekse begunstigden behoren. Het feit dat in de laatste selectierondes de vraag naar financiering vijf maal groter was dan de beschikbare middelen is een duidelijke aanwijzing voor het groeipotentieel van het programma.

Hoewel de evaluatie ook een aantal problemen bij de uitvoering van het FRC-programma aan het licht bracht, alsmede punten die voor verbetering vatbaar zijn, staan de intrinsieke kwaliteit van het programma, de relevantie voor de huidige Europese beleidsprioriteiten en de behoeften van de betrokken doelgroepen en belanghebbende partijen, alsook de toegevoegde waarde buiten kijf.

Ter verbetering van de impact en de doeltreffendheid zal de Commissie het programma dan ook beter focussen, de samenhang tussen resultaatgerichte projecten en beleidsontwikkelingen versterken, het programma bredere ingang doen vinden in de EU-12, de beheersprocedures vereenvoudigen en erop aandringen dat er bekendheid wordt gegeven aan de geleverde prestaties.

[1] EPEC onder leiding van GHK Consulting www.ghkint.com

[2] Subsidies voor acties: 18 projecten gestart in 2008 (voltooid), 26 projecten in 2009 (halverwege)

Exploitatiesubsidies: 3 in 2008, 7 in 2009 en 5 in 2010

Initiatieven van de Commissie in 2007-2009: 47 en 12 gepland voor 2010.