ARCHIVES HISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(78)499
Vol.1978/0183

Disclaimer
Conformément aurèglement (CEE,Euratom) n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernant l'ouverture aupublicdesarchiveshistoriques delaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement (CE,Euratom) n°1700/2003 du22septembre 2003
(JOL243du27.9.2003, p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation (EEC,Euratom) No354/83of1February 1983
concerning theopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropean Economic
Community andtheEuropean AtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983, p.1),as
amended byRegulation (EC,Euratom) No1700/2003 of22September 2003(OJL243,
27.9.2003, p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary, classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformity withArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung (EWG,Euratom) Nr.354/83desRatesvom1.
Februar 1983überdieFreigabe derhistorischen Archive derEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom) Nr.1700/2003 vom22.September 2003
(ABI.L243vom27.9.2003, S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenannten Verordnung freigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(78)499 def .
Brussel ,5oktober 1978 .
ONDERWIJS ACTIE PROGRAMMA OPCOMMUNAUTAIR NIVEAU
GELIJKE KANSEN INONDERWIJS EN
OPLEIDING VOOR MEISJES
(secundair onderwijs )
(Mededeling van deCommissie aandeRaad )
/■V :■ ■ " '/XA■'A 'A
1"
v' 'S
CCM(78 )<+99def

SAKrêJVATTTNq '■■.... ,1
■r'.' .' <'•-V .*'" .v - I
Doormiddelvan*eenResolutie 'dieóp9.2.1976werdaangenomen ,,hebbendeRaad
endoministers vanOnderwijs eeneersteactieprogramma ophetgebiedvanhet*,
onderwijs goedgèkeurd .Hetscheppenvangelijkekansenop'volledige 'toegangtot
allevortnenvanonder,/ijsw^rdgezienal3eenessentieel -doelinhetondcrwijs-
beleidvanalleLid-Sbaten (puntIV20).Erwerdverderbeslotendateen
uitwioaolinfj vangezichtspunten enervaringen ovei*begrippen 'en-richtingen op
communautair niveau 1zouwordengeorganiseerd omspecifieke terreinen teontdokken
waarvoorgezamenlijke .actieondernomen zoukunnenworden(puntI\T2l).
Hethuidigedocumentbetreftdesituatie varimeisjesinhet,secundair onderwijs .
Datvoordeeerstekeér-deaandacht gevestigd wordtóphetonderwerp vangelijke
kansenvoormeisjes moetgezienwordenineenwijdere samenhang -van'communautaire
actieomgelijke'behandeling tussenmannelijke envrouwelijke arbeiders te-
,2) "1 ...«!_*•__ * «■4 <1'VI<1scheppen ,zoalsreedsiserkenddoordeLid-Staten .
DeCommunicatie omvatdeanalysediedoordeCommissie isgemaakt opbasisvan -
eenrapport'vaneen_deskundige ,datisopgesteld insamenwerking met,'
verbindingsambtenaren die _dooi<elkOnderwijsministerie zijnaangewezen .De'•;
Communicatie vat.omvang,'typeenaardsamenvandeongelijkheden diezichi'nhet
secundair onderwijs ,voordoen enbepaaltdeterreinen waaropgemeenschappelijké
actiesensamenwerking kunnehwordenondernomen,' inhetlichtvande.
vergadering vandeRaadendeOnderwijsministers op27november 1973.
1)Resolutie van9.2.1976P.B.C.33van9.2.197.6
2)Richtlijn -óvergelijke'behandeling ten'Aanzienvan.de'toegang'tothet"
arbeidsproces ,deberoepsopleiding ..*....P.B.NoiL.39.van14.2.1976
-v'envooraldoVerklaring 2avandeRaadóverdezerichtlijn .. _
3)HetrapportvanDr.EileenBYRNE.zal' binnenkort verschijnen ,.-'.;,

Onderwijs Actieprogramma opcommunautair niveau
v " >Gelijkekansenïrlopvoeding
enopleiding voormeisjes
_ (secundair onderwijs )
%
'* . '
ISamenvatting
y i
-IIDecontextvooreenbeleidsontwikkeling
IIIGebieden vangemeenschappelijk belang
r
IVAanbevelingen

GELIJKE KANSEN INZAKE ONDERWIJS .ENOPLEIDING VOORMEISJES INDE
..> »LEEFTIJDSKLASSE VAN10TOT18JAAR : -
« .■!■«·■.Ρ■■■" ■«■■I■"■«ι■■-I.·■ »«.·*<·ι« ιμ■ .1■
.INLEIDING • .' <'.v'
1."Hetscheppen vangelijkekansenopvolledige toegangtot,alle
vormenvan'onderwijs iseenhoofddoel van"hetonderwijsbelèid
.,inalleLid-Staten enis,insamenhang met„deanderevormen :
* -• * ' x
:--vaneconomisch ensociaalbeleidbelangrijk-om.tekómentot
■gelijkekansenmdesamenleving .'Dezebeginselverklaring
•-staat±npuntIV.2Qvanderesolutie -vande:Raadenvande
.Ministers vanOnderwijs,,inhetkadervandeRaadbijeen,van,
9februari 1976("O*Deresolutie bepaaltbovendien dat:y
•."•••••'opcommunautair nivegu'gezichtspunten ;enervaringen ~
,zullenwordenuitgewisseld metbetrekking totdeopvattingen e:
;•detendensen ,ten.eindedespecifieke terreinen tebepalen .=.,
waaropgemeenschappelijke acties'kunnenworden .ondernomen "„.
(puntIV,2l).Debehoefte' aanspecifieke actiesomgelijke
kansenoponderwijsgebied tewaarborgen voormeisjeswerddui­
delijk,gesteldinpuntIIIVT»subc)vanderesolutie van'
•13december 1976betreffende -demaatregelen diemoetenworden
getroffentér.verbetering yahdevoorbereiding vanjongeren op
■~hetarbeidsproces entefvergemakkelijking Vandeovergang von
•■schoolnaarberoepsleven (2)0V. V
2,Het.thema -vangelijkekansenöponderwijsgebied voormpioj'CO'
;moet,woirdeiigezieninhetruimerèVerbandvand<ecommunautoiro
■/actieonjtekomentotgelijkebehandeling vanmannelijke cn*»
.Vrouwelijke .werlalemers »Derichtlijnen vandeGemeenschap •■
inzakegelijke „beloning -(3).endnzakegelijkebehandeling ten
aanzienvandetoegangtothetarbeidsproces ,,deberoepoop-.
leidingen'depromotiekansen entenaanzienvandearbcidnvoer
■[waarden (4),samen'met deWfcwerp-ric'htlijn inzake-dogcliJko
behandeling ophetgebiedvandesoöialezekerheid (5)»'zijn
gerichtopdeopheffing va*&discriminerende wettelijka hepn-v
-. ' . '1-s' *lmgenengebruiken » , '
1)PBnr.C38van19.2.1976 "'.: ■ '-
2)PBnr.C308von30,12.1976
3Pflnr.L"45van-19.2,1975
4)jt'Bnr.L39-von14.2.1976
5)PBnr.C34van11,.2.197?

H8"fc31G0XVÉilgcnisiiö "fcïiörnsiYc&icis jtcriGid.**gö^ionxni/GgGns"tollin{j
totdiscriminatie -tussen'mannenenvrouwen ophetgebiedvande'*
•werkgelegenheid werdaangesneden ineenmemorandum vandeCommissie
van12februari .1975.'3hdelaatstejarenis"bijzondere aandacht
besteedacndeopheffing vanongelijkheden ophetgebiedvande
beroepsopleiding voorvrouwen' »DoorhetEuropeesSociaalFondswerd
een-positieve actieondernomen ,aanvankelijk inhetkadervanzijn
modelprojecten enstudiesenmeerrecentelijk doorhetinstellen van,
eenspecifieke categorie vanbijstand voorberoepsopleidings -
programma^voorvrouwen (1)•OokhetEuropeesCentrumvoordeOnt­
wikkeling van.deBeroepsopleiding inBerlijnwijdtzijnaandacht aan
desituatie vanvrouwelijke werknemers »
3.Actieophetgebiedvandewerkgelegenheid endeberoepsopleiding
kanevenwelslechtsgedeeltelijk deongelijkheden compenseren die
«
.vaninvloedzijnopdecarrieremogelijkheden vsnvrouwentijdens hun
'opleidingsjaren ,voordatzi\jhunintrededoeninhetberoepsleven .
Delid-Stat enhebbeningezien datvooruitgang opdewegnaardege­
lijkebehandeling inzakeberoepsopleiding nauwverbonden ismethet
vraagstuk van.degelijkekansenvoormeisjes 'enjongensophet
gebiedvanonderwijs enberoepsopleiding (2).
4.Hetvoornaamste -doetvandezemededeling isomvang,typeenaardsamentevatten
vandeongelijkheden diezichvoordoenbijhetonderwijs éndeopleiding vafi
meisjesinhetsecundaire onderwijs,d.w.z.ongeveer indeleeftijdsklasse van
.10tot18jaar'.Hettrachtspecifieke terreinen tebepalenwaaropbinnende
» " v
Gemeenschap gemeenschappelijke actieskunnenwordenondernomen .Indjtverband
isvolledig rekeoing gehouden methetwerkophetgebiedvandegelijkheid inzake
onderwijs voormeisjesvaninternationale organisaties zoalsdeRaadvanEuropa,
deOESO,deIA0,deUNESCOendeNoordse Raad. .
<1)P(3nr.I337van17.2.1977
(2).Verklaring vandeRaad,punt2,suba),.waarinverwezen wordtnaarderichtlijn
van9.2.1976 (zievoelnoot4,blz.1)
(3)Dezesam'cnv.itting isgetrokker )-uiteenrapportovergelijkheid inzakeonderwijs
enopleiding voormeisjes,opgesteld doorDr.EileenByrne,eendoordeCommissie
benoemde deskundige inoverlegmetverbindingsambtenaren diedoorelkministerie
vanonderwijs zijnaangewezen .

5,'Desecundaira onderwijs verschaft onseengeschil'tobser–
'•'vatiegebied ,-omdatdeléerlingon -inditstad'urnvan.hu;*.'"leiding x'
•conkeuzodienentemakentussenverschil ]cnde •schooltypen ,of
■verschillende cursussen ofprogramma'sindeschool j'sommi^tTvan,
deze-keuzenstaaninrechtstreeks verband metlaterekansen _inzake"
beroepsopleiding enwerkgelegenheid .Naggnjog allelandenvoeren ,
eenofanderevormvan'specifieke voorb'erei lingophet-beroeps­
leven,inclusief beroepskeuzevoorlichting »-".invóór'leerlingen *in''
deleeftijdsklasse variomstreeks' 1.3tot18jaar.Hetdebatinzake
co'cducatie ismeerrelevant voor -het--secundair -onderwijs ,aange-<•
zienernaar'verhouding meerniet-gemongde ^secundaire dat.niet-
gemengdebasisscholen -;bestaan »Hetisookop-secundair niveaudat :
devolledige doorbraak -vaftdepuberteit .-veermeisjesvoeger .'
■danvoorjongens-öe'invloed -Vanvrouwelijke en'mann'elijlce 'vol­
wassen "modellen "opdegedragingen vandejongeren verscherpt ,. -
6.Hotfeitdatvooralaandacht 'besteed 'wordtaanhetsecundaire '^
**
niveau'vanhetonderwijs doet'geenafbreukaanhetbelangvande
vormende invloed vankleuter-enjbasisonderwi je.Desectorkleuter­
■i• *
onderwijs wordtreedsdoorhet -Onderwijscomité -onderdaloep
:genomenopbasis ,vanderesolutie van ,februari 1^76,.terwijlde.
sectorbasisonderwijs ineenlater'stadiumafzonderlijk kanworden
'bestudeerd . - ■■ '> , ',,
7*2oookdoetdenadrukdiegslgd 4/vordt-op-derólvanhetonder-•
wijssysteem zelfbijhetscheppen vangelijkekansenvoormeisjes -.
.envrouwen ,geenafbreukaanhet .beïang -vanfactorenbuitenhet
/onderwijssysteem .Deinvloedvanhoegezin,vandeplaatselijke
sociaal-economische omgeving ,-van ..verscheidene culturele enreli–.
gieuze .tradities ,vanhetgedragvandeleeftijdsgroep inVan
conditionering doordemassamedia 'en.<ié."vrij:oijdsindustrie '
behorentotde.factoren waarvanerkendwordtdat'zijeendiep­
gaande -invloeduitoefenen ophetgedragendoaspiraties van
jongeren .Deondcrwijs's-ectorkandesamenlevii.g nietveranderen ,
,-maarevenminverschaft ,desamc:levingeenalibivooronvolkomen­
";hedenbinnenheipnderwijssysteeji .. ;•
8.Daaromligthotthansindebedoeling die.hinderpalen voorhet,
scheppen vangelijkekanseninhetsecundair onderwijs vcprbeide -
'geslachten te;bestuderen ,welke.rechtstreeks verbandhoudenmet.pf
deeluitmaken vanhet^onderwijssysteem ,aargezi.en ditdehinderpalen
7,1„nd:.okunnenworden .gcyijzigd,opgeheven ofbeïnvloed doorde
ondorwi ;)sautbritcitcn ,'-.. * •-♦

II.DECONTS aTVGOH EEÎ -TBEIFIDSCNTV /IKIŒLIWG
9. .Daonderwi jsautorit eiterikrijgen steeds meer temaken net „
deproblemen vanonvoldoende prestaties door meisjes ,in
ruime kring wordt erkend datindemoderne samenleving en
inzonderheid inde21eeeuw ,waarvoor dekinderen thans wor­
den opgevoed,.' hetonderwijs zowel aanmannen alsvrouwen het
recht moet geven eenkeuze te .doen :dekeuze tussen full-v
time ofpart-time werk ,dekeuze omdekostwinner tezijn of
'deouder diehoofdzakelijk huishoudelijke taken verricht ,
dekeuze omvan rol teverwisselen indeverschillende
stadia van-huwelijk enloopbaan .Dehuidige economische
situatie vermindert niet' deverantwoordelijkheid der sctiolen
omalle leerlingen ,enniet alleen jongens ,opteleiden
voor economische arbeid voor een deel ofzelfs het grootste "
deel van hun leven .Omgekeerd moeten alle jongeren ,jongens
zowel alsmeisjes ,erop worden voorbereid omdeverantwoor­
delijkheid voor hethuishouden endeopvoeding van jonge
kinderen tedelen .Bovendien wordt erkend dat aan ieder kind
onderwijs moet worden verstrekt inovereenstemming met zijn
.ofhaar werkelijke ,niet veronderstelde ,persoonlijke aanleg
enindividuele behoeften ,inplaats van opbasis van een of
.ander vooropgezet begrip zoals geslacht ,'kleur ofoorsprong .~
10.Hetalgemene beeld dathet secundaire onderwijs laat zien
wordt evenwel gekenmerkt door hetwijdverspreide -verschijn­
selvan onvoldoende prestaties door meisjes .Dit kan gedeel­
telijk worden verklaard door dealgemene deelnemingspercen -
tages vanmeisjes indeeerste endetweede cyclus van het
secundair onderwijs ,dievanland totland aanzienli jkver-
üchillen .Belangrijker zijn echter deverschillen naar
geslacht indedeelneming aandeverschillende niveaus en
^ typen vanscholen encursussen .Deze verschillen zijn­
-zoals voorspelbaar –meer geprononceerd tijdens detweede
dantijdens deeerste cyclus . \ *
11.Voor wathetsecundi .eberoeps –entechnisch onderwijs
betreft (1),zijn <\Laigeniene deelnemingspercentages van
meisjes inhoofdzaak voél lager dandievanjongens .
•«o/«••

Demeeste beroeps -entechnische opleidingen diedoor meisjes ,worden ge­
volgd ,zijnin vele "landen afgestemd optraditioneel vrouwelijke
arbeidssect oren ,waarbij het gaat ombekwaamheden met een
'beperkte waarde voor watbetreft hetoverstappen opandere ,
activiteiterï .Bovendien .opteren meisjes ,als huridekeuze
wordt gelaten ,.vaak voor kortere Cursussen metlagere kwali –
.ficaties dan diewelke jongente over het algemeen verwerven .
Inlanden waar devraag naar Opleidingen hetaanbod overtreft ,
zijn ermeer meisjes dan jongens diegeen plaats indeoplei­
ding kunnen vinden .
2.Niettemin blijken tenaanzien *van "academisch "ofalgeneen
onderwijs deaanvankelijke problemen inzake toegang of
•.-.'werkelijke deelneming niet hetmeest kenner kend tezijn .In
demeeste ,hoewél niet alle .landen zijn ,dedeelnemingspercen -
6 '
tages vanmeisjes aantraditionele pre-universitaire' acade­
mische cursussen gelijk aan' ofhoger dandievan jongens .Ket -
beschikbare bewijsmateriaal suggereert evenwel datmeisjes de
neiging 'vertonen ,omindetweede cyclus voor kortere cursussen
.tekiezen ,dan welomdeschool teverlaten' zonder lange cur­
sussen ,indetweede cyclus tehebben voltooid .Ditstaat recht-'
streeks inverband met het lagere aantal inschrijvingen van
meisjes voor héthoger 'onderwijs ,datalle landen nog tezien
geven .Eenandere reden totbezorgdheid isde'uitgesproken -
gesl^chtsbepaaldheid van „destudies diemeisjes kiezen wanneer
zijhóger onderwijs aanvangen ,hetgeen duidelijk beïnvloed wordt
door hetpatroon endeconditionering varv hetmiddelbaar onder –
wijs . ■ . ;. • ' , >
3.Dchierboven samengevatte verschillen naar geslacht kunnen .
worden gezien inhetruimere verband van devele andere fac- -
toren diedeonderwijsprestaties beïnvloeden ,zoals sociale
'klasse ,taalkundige achtergrond ,etnische oorsprong ,hetwonen
inplattelandsgebieden ,enz .Hoewel het ,geslacht eenminder
doorslaggevende factor kanzijn danbijvoorbeeld desociale
klasse ,doet hetcumulatieve effect vanverscheidene factoren
vanongelijkheid speciale behoeften ontstaan ,waarvoor urgente
actie isvereist »

TERREINEN -VAN GEMEENS CHAPPEI IJKBELANG - '
H.Erzijn binnen deonderwijsstelsels verscheidene factoren
ofhindernissen teonderkennen die de "verwezenlijking van
.eengrotere gelijkheid rechtstreeks ofindirect indev;eg
staan .Deze hindernissen kunnen zich voordoen binnen de
structuur endeorganisatie van hetsecundair onderwijs ,
binnen hetleerplan of,.minder aanwijsbaar ,binnen het
-maatschappelijke enpsychologische leefmilieu ,van de
scholen ,waar deleerkrachten eenrol van betekenis -
kunnen spelen .Deze verschillende actiegebieden worden
hierna achtereenvolgens behandeld .
•Structuur enorganisatie
15»Deorganisatie vanniet-gemengde scholen kan een struc -v
-turele belemmering vormen doordat meisjesscholen wel eens
beperktere leerplannei ^ofvoorzieningen bieden ,inhet ■
bijzonder' tenaanzien van destudiegebieden waar het
mannelijk element van oudsher heeft overheerst ,zoals
wiskunde ,natuurwetenschappen ,ambachtelijke vaardigheden
entechnologie .Deze vorm van ,discriminatie komt het
duidelijkst totuitdrukking indiegevallen .waarin
cursussen enscholen voor beroeps -entechnisch onderwijs
endito opleiding nog steed3 uitsluitend voor één sekse
worden ontworpen engereserveerd ., •
16.Uet deinvoering van .co-educatie kunnen bepaaidé hinder­
nissen opdewegnaar gelijke kansen iïjhet -onderwijs
Y/orden weggenomen ,,doordat alle onderv /ijsvoorziening enen
leerkrachten voor alle vakken gelijkelijk terbeschikking
v/orden gesteld endoordat ,'ereengrondslag 'wordt gelegd
voor eenverbeterde maatschappelijke opvoeding met behuljj
van -eenlerarenkorps vanbeiderlei kunne .Eenoverhaaste
beleidskeuze tengr.^sta vande-invoering vanco-educatie
kanechter zijn dool voorbijstreven endestereotiepe
opvatting over deman/vrouw-ver houding inv/erkel-ijkhoid
,nogversterken ,indien denoodzakelijke middelen en
deskundigheid r.iet törbeschikking worden gesteld .

17.Deinvoering van co-educatie is^vanzelfsprekend moeilijker in
.diolanden waar het toezicht opniet--gemengdé scholen niet ge­
heel enalbijdeStaat ligt .Indiegevallen iseenre^ucering
vanbepaalde hindernissen mogelijk door teeisen dat ereen
«
.minimaal elementair leerplan metbijbehorende voorzieningen' ter
beschikking wordt gesteld endatleerkrachten van deandere ,
Icuruie niet worden uitgesloten .Hier aa:.iksnworden toegevoegd
daterinniet-gemengde scholen veel positieve ^resultaten zijn
bereikt ophetgebied van hetafzwakken van destereotiepe
opvatting over deman/vrouw-verhouding .
13.I-Ioewel ereenversnelde -tendens blijkt /tebestaan ,totinvoering
vanuniversele co-educatie indeGemeenschap ,bestaat ergeen "
duidelijke opvatting over eenbeleid dathieraan algemene uit–
-'voering moet geven ..Inelkgeval blijven deinvoering enhet
*beheer vangemengde scholen indehele Gemeenschap eenactuele
*politieke kwestie dioverdere onderzoekingen récht - -
•vaardigt ,uitgaande van devergelijkingen tussen ervaringen die
metverschillende typen nieï-gemengde engemengde scholen zijn' ;
"opgedaan . ^ .
19.Binnen dostructuur van hetsecundair onderwijs kunnen verdere
hindernissen worden aangetroffen -waarvan zowel voor jongens als
voor meisjes eenernstige ontmoedigende werking uitgaat .
Systemen waarin adolescenten hele schooljaren moeten overdoen
endaardoor gedurende hun schooltijd geen contact met hun
.' ■leeftijdsgroep kunnen houden ,zetten vele jonge mensen ertoe
aandeschool voortijdig teverlaten .Evenzo kan.de strakke
scheiding vanverschillende leergangen ofprogramma 's,waardoor
hetoverstappen vanhét eneonderwijs naar hetandere in''de
praktijk örunogelijk kanblijken ,deonvrede met "hetleven op ,
..school versterken' bijdegenen dieslecht gemotiveerd zijn .Dit'
isbijzonder emstig indieonderwijsstelsels waar reeds inde
eerste cyclus van hetsecundair onderwijs eenaanvang kan '
♦ " '
worden gemaakt metspecialisatie .Menbegint dozoproblemen
thojis intezien enverscheidene rpcente hervormingen -inhet
.'secundair onderwijs in'deGemeenschap worden door eengrotere
soepelheid gekonpierkt • •■ "••' '* •-

20„Erkunnen speciale programma 's,diedebestaande structuren door–
kruisen ,, .worden gebruikt oindegelijkheid tebevorderen en -in
-hetbijzonder omdemeest benadeelde meisjes tehelpen .In
eenaantal landen begint hetbegrip "positieve discriminatie "
toepassing tevinden tenaanzien ,van deberoepsopleiding ,waar­
bijmei:erop uitisspeciale programma 'svoor meisjes tehan­
teren opgebieden waar hetmannelijk element vanoudsher heeft
overheerst ,zulks totdat ernieuwe tendensen kunnen worden vast­
gesteld jdebedoeling hiervan is,demeisjes in.de gelegenheid
testellen dejongens vanhunleeftijd intehalen *Ookzou
■kunnen worden gedacht aansoortgelijke initiatieven indeeerste
cyclus vanhotsecundair enderwijs enophet -gebied van de
onderwijs –'enberoepskeuzevoorlichting 9 . ,
Leerplan
21.Ongeacht destructuur van descholen met secundair onderwijs ,is .
deorganisatie vaphetleerplan dikwijls eenhindernis ,voor de
gelijkheid vankansen .Enerzijds wordt delatere keuze inzake .
vervolgonderwijs ,beroepsopleiding enwerkkring beperkt wanneer
ereensysteem vanvroegtijdige specialisatie bestaat ,waardoor
.-meisjes elementaire vakken alswiskunde ofnatuurwetenschappen
kunnen opgeven ten gevolge van eenopen keuzesysteem »Anderzijds
wordt degelijkheid vankansen inhetvervolgonderwijs enopde
.arbeidsmarkt ernstig belemmerd door deorganisatie van parallelle
lecrplankeuzeh tussen technische vaardigheden enhuishoudelijke
rvaardigheden# Huishoudelijke vaardigheden ,diedoor deminder
academisch begaafde meisjes zodikwijls alsrichting worden
gpkozen ,hebben .dikwijls zeer weinig belang voor een'werkkring . .
Omgekeerd worden veel jongens door .demogelijkheid omeenkeuzevak
.inhuishoudonderwi jstövermijden ,erimpliciet toe aangerao e« •
digd hunlatere verantwoordeli jkheden .inhuis engezin niet te
..willen erkennen .- ' • •„
22.Uitstel _vanspecialisatie enopstelling vaneenverplicht en ,
evenwichtig centraal leerplan totaan de -schoolplichtige leef–'
tijd ,waaraan keuzevakken k'Jinen worden toegevoegd ,kaneenaan­
zienlijke bijdrage leveren cmmeisjes (enjongens )eenbetere
grondslag te -bieden voer eenlatere keuze vantertiair' onderwii3 of
' 'v
\ • • * '
'•••/•«»

-9-
'K . ' , -«
voor eenopleiding niet het oog op'een werkkring' »Dehuidige ten­
densen inzake leerplanhervorming ,waarbij eentechnologisch ele­
ment inhet basisleerplan eentoenemende nadruk ,krijgt ,_ ;kunnen
eennuttige bijdrage' vormen ondoopvatting dattechnisch onder – ..
wijs uitsluitend voor jongens bestemd is,terug tedringen , -
Onderricht inpersoonlijke verhoudingen ,maatschappelijke rollen
endetweeledigheid of'onderlinge verwisselbaarheid 'van verant –
woordelijkheden ,vanvolwassenen inhethuwelijk ,binnenshuis en
;daarbuiten ,kan deelementaire huishoudelijke vaardigheden opi
nuttige wijze vervangen enalsonderdeel vanhet .verplichte leer­
plan voor zowel jongens alsmeisjes worden ingevoerd .
23*Het wijdverbreide sesisme endestereotiepe opvatting over de
man/vrouv>-verhouding dieterug tevinden zijn indevonderwi js–.
middelen enin'het lesmateriaal ,zijn misschien demeest aanwijs­
bare hindernissen inhetleerplan orngelijke kansen oponderwijs
mogelijk tornalcen ;tevens gaat hiervan eennegatieve maatschap­
pelijke invloed -uit doordat demotivering endeaspiraties van
meisjes worden gefnuikt •Sommige Lid-Stater ,zijn stappen gaan
ondernemen omhet lesmateriaal indit licht teherzien enhebben
in'sommige gevallen richtsnoeren gegeven voor devervaardiging /
vö.nnieuw lesmateriaal »Dit iswaardevol werk ,ook inlanden
"waar decentrale overheid geen toezicht uitoefent ophetzij de
inhoud vanhetleerplan ,hetzij hetonderwijsmateriaal .
•VHetlerarenkorps ~
24»Vele van demaatschappelijke enpsychologische ,factoren diedoor­
werken indeschoolprestaties endeloopbaanaspiraties van
meisjes ,.liggen buiten deinvloedssfeer van deonderwij sautori –
teiten .Binnen het schoolmilieu liggen erevenwel "ruime mogelijk­
heden omdiegedragspatronen diehunoorsprong vinden indomaat­
- •schappelijke conditionering inzake de .rolvanman envrouw ,tegen
tegaan ,inplaat svandeze versterken .Deleerkrachten hebben
•bijhundagelijkse contacten met'meisjes enjongens bijuitstek
dogelegenheid omeenander beeld tegeven vanwatvanbuitenaf
wordt gezien alsbijvoorbeeld derolvan devrouw inhethuis- '
houden on"mannenwerk "en"vrouwenwerk "•.Leer la-acht en,inhetbij-
Ν * . - .
.zöndcr degenen diemetpersoonlijke raadgeving enberoepskeuze -
voorlichting temaken hebben ,kunnen meer bewust worden genaakt -

-10-
\
'van bepaalde psychologische enontwikkelingsfactoren' zoals de ....
-vroegere lichamelijke ontwikkeling vanmeisjes ,deinvloed
van deouders ,hot'gebrek aan'ambitie vanmeisjes ,hunwens om
jongens tijaens.de adolescentie niet deloef aftesteken ,enz .
Zowel bijscholingsprogramma' sals degewone opleidingen van
leerkrachten kunnen "opgrotere schaal worden benut omleerkracht en
endegenen diezich bezighouden metberoepskeuzevoorlichting ,de
nodige bagage teverschaffen omsommige van donadelige gevolgen
van'ingebakken patronen vandeman/vrouw-verhouding inhet
leerplan teondervangen . . , ",
25.Een evenwichtiger verdeling vanmannen ,envrouwen inhotleraren­
korps voor watbetreft desectbr tewerkstelling (kleuterschool ,
primair ,secundair ),destudiegebieden (menswetenschappen ,
natuurwetenschappen ,.ambachtelijke vaardigheden )eninhet bij­
zonder 'deplaats indohiürarchie ,zou eennog verdergaande
invloed kunnen hebben opdekijk diekinderon tijdens hun
/
schooljaren krijgen opdeleefmodellon vanvolwassenen .Ins
sommige landen iserde'laatste tien jaar sprake van een feite­
lijke teruggang inhet aantal vrouwen dat leidinggevende
functies bekleedt ,dikwijls alsgevolg van reorganisatie en
deinvoering -ironisch .-genoeg --van co-educatie .Evenzo iser
-sprake van eentendens omderollen vanmannelijke envrouwelijke
leerkrachten tepolariseren indeadministratieve werkzaamheden
die zijinnieuwe schoolgemeenschappen hebben teverrichten .Een
nieuwe taakverdeling voor onderwijskrachten iseenbelangrijke
factor geworden indeplanning vanhet onderwijsbeleid van vele -
landen ,aangezien hotlerarenkorps inkrimpt tengevolge van do
/daling van'hetgeboortecijfer »Hierdoor nuontstaat eengelegen­
heid ompositieve 'programma *sinzake personeelsontwikkeling in
tevoeren 'teneinde eenbetere verdeling' vanhetaantal mannen
envrouwen inhetlerarencorps 'tebereiken . <
Gegevens entoegepast onderzoek '
~ . I
26.Erzijn nogtéweinig onderzoekgegevens 'beschikbaar over devraag ,
welke positie meisjes -inr:tonderwijsstelsel innemen ,wathun
relatieve prestaties zijnen.'hoe hun'motivatie enontwikkeling
afwijken "vandievan .jongens 4Hetisdringend nodig datereen
gecoördineerd enplanmatig programma voor onderzoek wordt op­
gesteld endatallo ondorwi jsstatistisken worden onderverdeeld

naar geslacht -althans mhetkomende decennium -ten einde
eendoeltreffender begeleiding mogelijk temaken (enertoe "bi
tedragen dathetdebat ,over deongelijkheid' tussen' dege­
slachten minder inmythen blijït gehuld .Voor' overzichten be­
treffende deprestaties vanleerlingen ,deorganisatie van
- i 7 1 '• • ' ^ 1
leerplannen ,ofhet schoolbestuur en-beheer -zouden vannu
afc.2ii steeds doonderlinge verschillen naar geslacht kunnen
'worden nagegaan . -, V , '
A/VNBEVELING VOOR ACTIES ' '
•• •. . • ■ '•'/ •' V
27.'Eengroter gelijkheid vankansen voor meisjes inhet onder­
wijs i3eendoelstelling oplange termijn waartoe deon&erwij
autoriteiten eenbelangrijke bijdrage kunnen leveren door
eenaanpassing van :,onderwijsstructuren ,leerplan enpersoneel
beleid .Ditzijn gevoelige gebieden voor actie ,gezien de .,
wisselwerking van juridische ,'administratieve enattitude -,
factoren .Vooralsnog iserindeGemeenschap opvallend weinig
onderzoek naar ofpraktische ervaring met specifieke maa /tro-
gelen ter oplossing van bovengenoemde problemen .-Een samen­
werkingsverband ophetgebied vanonderzoek enontwikkeling
-zouderhalve eennuttige bijdrage kunnen leveren tothet be->
reiken van deze doelstelling indeLid-Staten . .
28%Daarom wordt voorgesteld dateenbehoeve vandeRaad endeMinisters van
Onderwies ,hetkader vandeRaad bijeen ,,dient ereenprogramma te* v
'worden opgesteld waarin deaandacht wdrdt gericht opdevolgende
aangelegenheden ,die alskwesties vangemeenschappelijk belang zijn ...
onderkend : ^ . •. ' :■1 x :-
a)hotbeheer endetenuitvoerlegging vandoco-educatie ;r
-b)hetuitwerken vancompenserende programma 'sdie .specifiek
gericht zijn opmeisjes indeeerste ,cyclus ;vanhot
'\secundair onderwijs onbijdeberoepskeuzevoorlichting ;,
c)hotuitv/erken vanbasioloerplonnen on'deinvoering van '
'■nieuwe ,verplichte vakken zoals technologie énhuishoud -
lcunde î .

d)hetcreëren vaneennieuw beleid inzake personeelsontwikkeling , ,
dat ertoe strekt eenevenwichtiger verdeling tehereiken tussen
mannelijke envrouwelijke leerkrachten ,in "hetbijzonder inhet
kader vanhet beleid inzake dsaanwerving endebevordering van ,
leerkrachten ; * ' . •
e)hetontwerpen vanopleidingsmodulen omteb.ereiken datleer­
krachten envoorlichtingspersoneel zich intoenemende mate
bewust worden van demaatschappelijke enpsychologische
''factoren dieeenrolspelen ; . ,
f)deverbetering vangegevens enonderzoek betreffende degelijk­
heid vankansen voor meisjes inhet onderwijs endeuitwisseling
van informatie over ditonderwerp tussen deLid~3taten .

AOTTïïsGelijkekanseninhetonderwijs endeopleiding vanmeisjes(secundair
>onderwijs ) ■.>,., - '
Beknoptefinanciële notavoordebegrotingsautoriteit aangaande voorstellen ,voor
nieuweacties./ * •''.
1.ppnrotinTsli.in -
392-Uitgavenvooraotie3oponderwijsgebied ;
2;Detailsvandnbegrotin.Tsli jn'■ ■
Punt3920–punt21.3(gelijkekansen) ,■,'
3..Rocntn -grondslag
DeResolutie vandeRaadenvandeMinisters vanOnderwijs ,inhetkadervande
Raadhijeen,van9februari 1976'houdende eenactieprogramma oponderwijsgebied
(P.3.33van19.2.1976)j enmetnameparagraaf ÏV20-21vandeResolutie ,dieluidt:
20.Hetscheppen vangelijkekansenopvolledigê toego.ngtotallevormenvan
•onderwijs iseenhoofddoel vanhetonderwijsbeleid in-alleLid-Staten enisin
samenhang metdeóJiderevormenvaneconomisch ènsociaalbeleidbelangrijk omte
komentot'gelijkekansenindesamenleving .. ,
21.ïfaaatdeactiesvandeLid-Staten zullenopcommunautair niveaugezichtspunten en
ervaringen ,wordenuitgewisseld metbetrekking totdeopvattingen en:detendensen ,
teneindedespecifieke terreinen tebepalenwaaropgemeenschappelijke acties
.*kunnenwordenondernomen .Inhetaanvangsstadium zalvooraloverde"volgende
.puntenvangedachten' wordengewisseld •:' ,'
a)...... .. ','A -
b)organisatie vanhetverplicht secundair onderwijs opzodanigewijzedatalle
.kinderenhiervolledige ontplooiingskansen vinden;hettreffenvandenodige
maatregelen orahendaarbijtohelpen,metinachtneming vanhun,persoonlijke
aspiraties encapaciteiten ,alsookvanhunkansenopberoepsgebied ..

-2-
%
'0 yn.ndc<1^■.iGo
•4.1.Alcernonodoeìstellinrr
Hetbevorderen vangelijkekanoenopvolledige toegangtotalle,vormenvan
onderwijs enhetvergemakkeli jken'vandeorganinatie vanhet,verplicht aecunda^r
onderwijs opzodanigewijzedat'.allekinderenenvooralmeisjeahiervolledige
ontplooiingskansen vinden.
4.2.Specifiekedoelstelling
a)Hetbijdragentoteenuitwisseling vangezichtspunten' enervaringen vande
begrippen enstrekkingen -opditgebied.
b)Hetvoorbereiden ,op'basisvaneennauwkeuriger uiteengezet politiek
mandaat,vanvoorstellen voorgemeenschappelijke acties.
5*F:hanc.iölc"T'vol.gpnvandoaction.(inERE)
5.0Gevolgenvoordeuitgaven
Geenenkelebuitenhetgeenreeds'i3voorzieninhethoofdstuk betreffende het
voorstel vandebegroting voor1SI79»
..< ■ ■ »
5.1.Gevolgenvoordeontvangsten
Nietvantoepassing . - '
0.Financierin ^
6.0.-6.2.'•.
Mogelijke financieririg viacredieten opgevoerd onderhetdesbetreffende voorstel
vandebegroting voor.1979(maximaal 50*000ERE)»
4
6.3.Credietenteropvoering optoekomstigebegrotingen
Geenenkeleopbasisvandehuidigemededeling .
7.A.-'.rrTilIr-pHnr-r^'/ensmetbetrakk^nr :tothetvoordetom:it-voer1e.^r-jnry.qnder.ctie
b^rorli'finomoneel , ■ ,,
liietvantoepaasing ,aangezien heteenvoorbereidende actiebetreftvoordeloop
vanhetjaar1979» ■