Advies over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 404/93 voor de sector bananen, Verordening (EEG) nr. 1035/72 voor de sector groenten en fruit, en Verordening (EEG) nr. 2658/87 inzake de tarief- en statistieknomenclatuur en het gemeenschappelijk douanetarief ()

(95/C 301/16)

De Raad heeft op 30 mei 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 43 en 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 september 1995 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Rodríguez de Azero.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 328e Zitting (vergadering van 13 september 1995) het volgende advies uitgebracht, dat met ruime meerderheid van stemmen (11 stemmen tegen en 4 onthoudingen) werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Op 1 juli 1993 is Verordening (EEG) nr. 404/93 van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen in werking getreden. De vaststelling van een gemeenschappelijke marktordening was noodzakelijk voor de totstandbrenging van de interne markt in deze sector, waarin verschillende nationale regelingen van kracht waren.

1.2. Nu de GMO voor bananen twee jaar bestaat, kan men constateren dat de bepalingen daarvan doeltreffend zijn gebleken om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken. Deze doelstellingen zijn :

- bescherming van de communautaire produktie;

- naleving van de overeenkomsten die de EG met de ACS-landen heeft gesloten in het kader van de Overeenkomst van Lomé en in het bijzonder het daaraan gehechte Protocol betreffende bananen;

- handhaving, en eventueel uitbreiding, van de aanvoer uit de Latijnsamerikaanse landen die de communautaire markt van oudsher van bananen voorzien;

- het garanderen van een redelijke, uniforme prijs voor de consumenten in de gehele EU, die tegelijkertijd moeten kunnen kiezen uit een gevarieerd aanbod van bananen van verschillende herkomst.

1.2.1. De inwerkingtreding van de nieuwe communautaire regeling voor de bananensector heeft er bovendien voor gezorgd dat alle handelaars naast elkaar op de markt konden voortbestaan, waarmee een herhaling is voorkomen van de situatie die in sommige lid-staten in 1992 optrad, toen vele bedrijven die bananen verhandelen grote verliezen leden als gevolg van een sterke prijsdaling die veroorzaakt werd door het overaanbod op sommige nationale afzetmarkten.

2. Het Commissievoorstel

2.1. Gezien de manier waarop de GMO voor bananen in de praktijk functioneert, moet er volgens de Commissie een aantal wijzigingen doorgevoerd worden waardoor het beheer van de in de GMO vervatte regelingen kan worden vereenvoudigd.

2.1.1. De Commissie stelt met name de volgende wijzigingen voor :

- de GMO voor bananen zou niet langer van toepassing mogen zijn op babybananen, omdat deze totaal verschillen van de bananen die het meest op de markt van de Gemeenschap worden afgezet. Babybananen zouden daarom net als andere tropische vruchten in de werkingssfeer van de Verordening houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit moeten worden opgenomen;

- wat de afzet van bananen uit derde landen betreft, moet een ander criterium worden vastgesteld om te bepalen welke functie handelaars moeten vervullen om in aanmerking te komen voor invoercertificaten voor bananen die onder het tariefcontingent vallen. De Commissie stelt voor om dìegenen als marktdeelnemer en als houder van de invoercertificaten te beschouwen die daadwerkelijk als importeur van bananen optreden;

- de periode waarvan bij de berekening van de referentiehoeveelheden voor de toewijzing van invoercertificaten wordt uitgegaan, moet van drie tot twee jaar worden teruggebracht;

- er moet een regeling worden getroffen om rekening te houden met uitzonderlijke omstandigheden die de produktie of invoer in de loop van een bepaald verkoopseizoen beïnvloeden;

- ACS-landen die tot dezelfde geografische zone behoren (Caribisch gebied en Afrika) moeten de mogelijkheid krijgen om traditionele of niet-traditionele hoeveelheden bananen over te dragen. Wanneer een land wegens overmacht zijn traditionele of niet-traditionele hoeveelheid niet kan uitvoeren, is overdracht van traditionele hoeveelheden ook toegestaan tussen twee landen die tot verschillende geografische zones behoren.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Comité spreekt zijn waardering uit voor de door de Commissie geleverde inspanningen om de GMO voor bananen efficiënt en correct te laten functioneren en de daarmee beoogde doelstellingen te verwezenlijken.

3.2. Naar het oordeel van het Comité zou de Commissie bij de invoer van bananen rekening moeten houden met de arbeidsomstandigheden waaronder deze worden geproduceerd; zij zou er bij de exporterende landen op moeten aandringen dat bananen geteeld worden onder aanvaardbare sociale omstandigheden en met inachtneming van de rechten van de werknemers. In dit verband zou het Comité graag zien dat terdege rekening wordt gehouden met het op 27 maart 1995 door het Franse voorzitterschap gepresenteerde Memorandum inzake de sociale dimensie van het internationale handelsverkeer.

3.3. Naar de mening van het Comité zouden de produktie-omstandigheden in de bananenexporterende landen aan bepaalde milieucriteria moeten voldoen om te voorkomen dat intensieve produktiemethoden worden gehanteerd en onbezonnen gebruik wordt gemaakt van pesticiden en meststoffen die schadelijk kunnen zijn voor het milieu. Het Comité vindt hoe dan ook dat produkten uit derde landen geen gevaar mogen opleveren voor de volksgezondheid en dat bij de teelt daarvan de gezondheids- en fytosanitaire voorschriften van de WTO/GATT-overeenkomst in acht moeten zijn genomen.

3.4. Het Comité acht het een goede zaak dat de Commissie een aantal aanpassingen heeft voorgesteld om de communautaire regeling voor bananen gemakkelijker te kunnen beheren en beter te laten aansluiten bij de doelstellingen die ermee beoogd worden.

3.5. Het Comité brengt de drie grondbeginselen van de GMO voor bananen in herinnering :

- om overaanbod op de markt te voorkomen, wordt een tariefcontingent vastgesteld;

- om de afzet van bananen uit de EU en uit de ACS-landen te stimuleren, wordt per categorie handelaars een verdeelsleutel vastgesteld voor invoercertificaten voor bananen die onder het tariefcontingent vallen (66,5% voor marktdeelnemers die bananen uit derde landen en/of niet-traditionele ACS-bananen hebben ingevoerd; 30% voor marktdeelnemers die bananen uit de EU in de handel hebben gebracht en/of traditionele ACS-bananen hebben ingevoerd; 3,5% voor nieuwe marktdeelnemers);

- er wordt een regeling voor compenserende steun getroffen om EU-producenten schadeloos te stellen voor eventuele inkomensverliezen als gevolg van een daling van de prijs die zij voor hun bananen krijgen.

3.6. Het Comité hoopt dat met het doorvoeren van de door de Commissie voorgestelde wijzigingen de efficiency van bovengenoemde regelingen niet in gevaar zal komen, zodat de doelstellingen van de GMO verwezenlijkt kunnen worden.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Het Comité is van oordeel dat de in de originele (Franse) versie gebezigde benaming "bananes figues" een grote hoeveelheid verschillende variëteiten van bananen omvat, waarvan sommige zeer veel gelijkenis vertonen met de soorten bananen die het meest worden afgezet. De vertalingen van "bananes figues" ("plátanos guineos" in het Spaans, "baby bananas" in het Engels, "babybananen" in het Nederlands, enz.) geven een algemene term en staan niet voor een bepaalde soort bananen. Indien wordt besloten om bepaalde bananensoorten van de werkingssfeer van de GMO uit te sluiten, moet er daarom wel voor gezorgd worden dat de invoerregeling voor bananen daardoor niet wordt ondergraven.

4.1.1. Dientengevolge vindt het Comité dat noch Verordening (EEG) nr. 404/93 noch bijgevolg de Verordeningen (EEG) nrs. 1035/72 en 2658/87 op dit punt gewijzigd moeten worden.

4.2. Wat marktdeelnemers (die bananen uit derde landen invoeren) betreft, acht het Comité het raadzaam om, zoals de Commissie voorstelt, de invoerfunctie aan te merken als de enige economische activiteit op grond waarvan aan deze marktdeelnemers invoercertificaten kunnen worden toegewezen voor bananen die onder het tariefcontingent vallen. Dit maakt het mogelijk het beheer van het tariefcontingent te vereenvoudigen en daarmee te voorkomen dat referentiehoeveelheden twee keer worden meegeteld bij de marktdeelnemers die verschillende economische activiteiten in de bananenafzetketen uitoefenen.

4.3. Wat marktdeelnemers van categorie B betreft, die EU-bananen en traditionele ACS-bananen verhandelen, vindt het Comité dat het huidige "drie functies-systeem" gehandhaafd zou moeten worden, omdat dit de verkoop van EU- en ACS-bananen aanzienlijk stimuleert. Het Comité wijst erop dat er bij de afzet van EU en ACS-bananen geen problemen zijn gerezen in verband met het twee keer meetellen van de referentiehoeveelheden.

4.4. Het Comité acht verkorting van de referentieperiode een goede zaak, omdat zo het beheer van het contingent meer kan worden toegesneden op de situatie waarin de markt en de marktdeelnemers momenteel verkeren. Het is van mening dat de referentieperiode zelfs nog verder kan worden verkort.

4.5. Het Comité stemt in met het voorstel om de nodige maatregelen te nemen ten einde de voorzieningscontinuïteit veilig te stellen in geval van uitzonderlijke omstandigheden die de produktie en invoer in een bepaald verkoopseizoen beïnvloeden.

4.6. Het Comité is van oordeel dat onder het in lid 1 van artikel 19 bis van het Commissievoorstel genoemde begrip "overmacht" ook de gevallen van oorlogen moeten worden begrepen die de produktiemogelijkheden van een bepaald land ernstig aantasten. De maatregelen zouden ertoe moeten dienen de door de producenten van de getroffen landen geleden ernstige schade te ondervangen.

4.7. Volgens het Comité kan de tijdelijke overdracht van traditionele en niet-traditionele hoeveelheden ACS-bananen voor gevallen waarin geen sprake is van overmacht óók plaatsvinden tussen twee ACS-landen die niet tot dezelfde geografische zone behoren.

5. Conclusies

5.1. Het Comité constateert dat de Commissie zich heeft ingespannen om de communautaire regeling voor bananen te vereenvoudigen en flexibeler te maken, maar vindt dat dit de doeltreffendheid van de drie basisverordeningen niet in gevaar mag brengen. Daarom hoopt het dat met zijn opmerkingen betreffende de op de GMO voor bananen voorgestelde wijzigingen terdege rekening zal worden gehouden.

Brussel, 13 september 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 136 van 3. 6. 1995, blz. 18.

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen t.a.v. het Afdelingsadvies zijn tijdens de behandeling van het ontwerp-advies door de Afdeling verworpen :

Paragraaf 4.1.1

Deze paragraaf te schrappen en te vervangen door het volgende :

"Indien wordt vastgehouden aan het voorstel om babybananen uit de werkingssfeer van Verordening (EEG) nr. 404/93 te verwijderen, dringt het Comité er bij de Commissie op aan duidelijke criteria vast te stellen op basis waarvan dergelijke, buiten de werkingssfeer van die Verordening vallende bananen vlot kunnen worden geïdentificeerd."

Motivering

De plantkundige indeling van de verschillende soorten bananen is een gecompliceerde aangelegenheid. Het is van groot belang ervoor te waken dat er over bananen verwarring ontstaat, bv. bij douane-autoriteiten.

Uitslag van de stemming

Stemmen vóór : 18, stemmen tegen : 43, onthoudingen : 11.

Paragraaf 4.7

Deze paragraaf schrappen.

Motivering

Verscheidene traditionele ACS-leveranciers hebben een te klein quotum toegewezen gekregen als gevolg van problemen in de periode waarvan bij de berekening van de referentiehoeveelheden werd uitgegaan. In het Caribisch gebied geldt dit met name voor Belize. Voorts wordt het Caribisch gebied dikwijls getroffen door tropische cyclonen, zoals die welke onlangs de produktie in Antigua geheel of gedeeltelijk heeft vernietigd.

De meest billijke manier om de problemen van dit gebied, waarin uitsluitend kleine bananenproducerende landen liggen, aan te pakken, bestaat erin de quota binnen het gebied te houden (behalve in geval van overmacht).

Uitslag van de stemming

Stemmen vóór : 21, stemmen tegen : 36, onthoudingen : 12.