i|M4 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 18.07.1996 
COM(96) 308 def 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
STRATEGIE VOOR ENERGIESAMENWERiONG 
TUSSEN EUROPA EN AZIË 

Inhoud 
SAMENVATTING 
INLEIDING 
I. ACHTERGROND 
1. DE ENERGIESECTOR IN AZIË, TOEKOMSTIGE UITDAGING EN HOGE INZET VOOR EUROPA 
1. I. Zeer uiteenlopende sociaal-economische omstandigheden 
1.2. Hoge groeicijfers 
1.3. Een nieuwe energiecrisis 
1.4. De noodzakelijke deelneming van de particuliere sector 
1.5. Grote gevolgen voor het milieu 
1.6. Hervormingen in de energiesector 
1.7. Voornaamste consequenties Voor Europa 
2. BESTAANDE REGELINGEN VOOR ENERGIESAMENWERKING 
2.1. De Europese Gemeenschap 
2.2. DeLid-Staten 
2.3. Andere donors en kredietinstellingen 
II. STRATEGIE 
3. EEN NIEUWE STRATEGIE VOOR ENERGIESAMENWERKING MET AZIË 
i 
i 
3.1. Drie doelstellingen j 
3.2. Een nieuw Gemeenschapskader 
3.3. Globale actie 
3.4. Specifieke aanpak 
4. SELECTIENORMEN VOOR GEMEENSCHAPSACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN 
ENERGIESAMENWERKING 
4.1. Wederzijds belang en partnerschap 
4.2. Subsidiariteit met betrekking tot de acties van de Lid-Staten 
4.3. Synergie met de maatregelen van andere internationale donors en kredietinstellingen 
4.4. Duurzaamheid 
5. PRIORITEITEN VOOR SAMENWERKING IN DE ENERGIESECTOR 
5.1. Prioriteitsgebieden 
5.2. Andere sectoren 
6. UITVOERING 
6.1. Dialoog tot stand brengen 
6.2. Gerichte actie 
6.2.1. Meer bewustheid kweken 
6.2.2 De institutionele kaders aanpassen 
6.2.3. Europese energiebedrijven ondersteunen 
6.3. Voldoende middelen toewijzen om op de uitdagingen te kunnen ingaan 
CONCLUSIE 
SAMENVATTING 
Gezien de demografische en economische groei in Azië is het goed mogelijk dat de vraag naar energie 
tussen heden en 2005 verdubbelt. Aan deze groei zijn voor Europa gevolgen verbonden op drie gebieden : 
de zekerheid van bevoorrading (Europa zal in 2005 voor 55% en in 2015 voor 75% van zijn behoeften van 
de buitenwereld afhankelijk zijn), op de Europese energie-industrie (Azië vertegenwoordigt reeds nu de 
helft van de wereldmarkt) en op het globale milieu (beschermende maatregelen in Europa zullen slechts 
weinig effect hebben tenzij Azië tegelijk in actie komt). 
In het kader van de betrekkingen tussen Europa en Azië verdient de energiesector daarom bijzondere 
aandacht en het is dus de moeite waard een strategie uit te stippelen voor samenwerking op dit gebied. Een 
nieuwe strategie is des te noodzakelijker omdat de samenwerkingsactiviteiten die thans door de 
Gemeenschap, de Lid-Staten en andere kapitaalverschaffers worden uitgevoerd nuttige, maar slechts 
gedeeltelijke oplossingen brengen voor de problemen waarvoor de sector in Azië staat. 
In het kader van de nieuwe Aziëstrategie enerzijds en de huidige overwegingen over een Europees 
energiebeleid anderzijds zijn er drie, oogmerken die m.b.t. energiesamenwerking tussen Europa en Azië in 
aanmerking moeten worden genomen : verbetering van de bevoorradingszekerheid in Azië en in Europa, 
deelneming in Azië's energiemarkten en bescherming van het globale milieu. 
Meer specifiek zal de Gemeenschap met haar samenwerking trachten een dialoog over energiebeleid op te 
zetten en helpen om de particuliere sector (aan wie een steeds belangrijkere bijdrage wordt gevraagd, gezien 
de grote bedragen waar het om gaat) in beweging te brengen, maar tegelijk het openbare belang voor de 
lange termijn veilig stellen door rekening te houden met de sociale en ecologische aspecten van de 
ontwikkeling op energiegebied. Deze acties zullen tegelijk het energieaanbod beïnvloeden door optimale 
ontwikkeling van de plaatselijke hulpbronnen, en tevens de vraag door beheer van de consumptie. 
De Gemeenschapsactiviteiten zullen worden uitgekozen op basis van criteria van wederzijds belang, 
subsidiariteit - ten opzichte van de activiteiten van de Lid-Staten -, synergie met andere internationale 
geldschieters en kredietinstellingen, en overwegingen inzake duurzaamheid en zichtbaarheid. 
Gezien deze aanpak zal voorrang worden gegeven aan de sectoren electriciteit, aardgas en steenkool, 
verantwoord energieverbruik en energievoorziening in plattelandsgebieden, in het bijzonder door ruimere 
benutting van alternatieve/vernieuwbare energiebronnen. 
Voor de uitvoering van deze strategie moet eerst met de Aziatische overheden een permanente dialoog over 
energiebeleid worden opgezet. Op basis van specifieke geografische factoren en de gekozen sectorale 
prioriteiten zal de Gemeenschap zich geleidelijk op verscheidene niveaus gaan manifesteren : voorlichting 
over Europese oplossingen, aanpassing van institutionele raamwerken en ook bijstand aan ondernemingen 
en energiebedrijven. Met het oog daarop is het noodzakelijk de reeds bestaande Gemeenschapsinstrumenten 
te consolideren en de aanwezige middelen op dit doel te concentreren. 
INLEIDING 
Op de vergadering van de Europese Raad te Essen op 8 tot 10 december 1994 bevestigde de Europese Unie 
haar voornemen de samenwerking en dialoog met landen en organisaties van Azië te versterken, gezien het 
toenemende economische en politieke gewicht van deze regio. De Raad wekte de Commissie op daartoe 
strekkende concrete initiatieven voor te stellen in het kader van de nieuwe Aziëstrategie. 
Daarnaast onderstreept de Commissie in haar Witboek van december 1995 "Een energiebeleid voor de 
Europese Unie" het belang van internationale betrekkingen op energiegebied en beveelt zij aan voor de 
energiesector in Azië een strategie te ontwikkelen. 
De hierbij voorgestelde strategie is uitgestippeld in het kader van het bestaande geografische bestek en het 
beleid voor dé sector. Het eerste deel van de mededeling beschrijft de voornaamste problemen waarmee de 
Aziatische energiesector wordt geconfronteerd en wat daarbij voor Europa op het spel staat, alsook de 
bestaande internationale samenwerkingsregelingen. De hoofdkenmerken van een nieuwe communautaire 
samenwerkingsstrategie, met drie elkaar aanvullende doelstellingen, en de prioriteitssectoren, selectiecriteria 
en richtsnoeren voor het toekomstige actieplan worden in het tweede deel uiteengezet. 
Deel I : ACHTERGROND 
1. DE ENERGIESECTOR IN AZIË. TOEKOMSTIGE UITDAGING EN HOGE INZET VOOR 
EUROPA 
1.1. Zeer uiteenlopende sociaal-economische omstandigheden 
Azië heeft thans een bevolking van ongeveer 3 miljard inwoners en bevindt zich in een proces van snelle 
verstedelijking. De landen waar het in dit stuk om gaat1, voor het merendeel ontwikkelingslanden, hadden in 
1994 een bruto nationaal produkt (BNP) van meer dan 1.500 miljoen dollar. Nochtans is in deze landen het 
gemiddelde jaarlijkse inkomen per inwoner begrepen tussen nog geen 150 ecu en meer dan 12.000 ecu, wat 
wijst op een breed scala van economische en sociale omstandigheden. Deze onevenwichtigheid vindt men 
ook terug in de energiesector : sommige landen zoals Bhutan en Nepal verbruiken per inwoner het 
equivalent van nog geen 20 kg olie per jaar, maar andere zoals China, Thailand, Maleisië en Singapore meer 
dan 600 kg olie-equivalent (te vergelijken met 4.000 kg in Europa en ongeveer 8.000 kg in de VS). Het 
percentage van gezinnen die op het elektriciteitsnet zijn aangesloten varieert van nog geen 15% in sommige 
landen tot bijna 100% in andere (Bijlage 1). Ook vandaag bedienen in Azië meer dan een miljard mensen 
zich uitsluitend van hout of plantaardig of dierlijk afval als energiebron voor koken en verwarming. 
1.2. Hoge groeicijfers 
In het merendeel van deze Aziatische landen groeit het BNP in ongeveer het hoogste tempo ter wereld (bijna 
10% per jaar, of in sommige gevallen meer). De Aziatische regio ontwikkelt zich dus tot een prominente 
markt, met de helft van de wereldbevolking en meer dan een miljard consumenten die tegen het jaar 2(HX) 
aanzienlijke koopkracht zullen bezitten. 
In 1995 zal het totale jaarlijkse verbruik van primaire energie in Azië gelijk staan met iets meer dan 1,7 
miljard ton olie, dat is reeds 1,3 maal zoveel als het totale verbruik in de Europese Unie. Japan met zijn 
verbruik van 0,45 miljard ton olie equivalent is daarbij niet meegerekend. Evenwel, volgens de 
voorspellingen van de Wereldbank en de Aziatische Ontwikkelingsbank zou dit cijfer tussen 1990 en 2005 
kunnen verdubbelen, met een stagnatie in het gebruik van iolieprodukten, een groter aandeel voor steenkool 
en een snel toenemend gebruik van elektriciteit en aardgas. Volgens dit scenario zou Azië dus in 2005 28% 
van de mondiale energie consumeren, Europa 13%, Latijn^ Amerika 6% en de landen van het Middellandse 
Zeegebied en het Midden-Oosten 5% (bijlage 2). 
In de elektriciteitssector zou de groei nog sneller zijn (bijlage 5) : het geïnstalleerd vermogen zou 
verdriedubbelen van 250 GW in 1992 tot ongeveer 750 GW tegen 2005, een stijging van de omvang van het 
totale geïnstalleerd vermogen in de Europese Unie in 1993. Hiervoor is tijdens die periode bijna 400 miljard 
ecu aan investeringen vereist. 
Ook voor aardgas verwacht men een zeer snelle groei (meer dan 10% per jaar), met een aanzienlijke 
toename in de aangetoonde reserves en de uitvoering van grote nationale en regionale produktie-, vervoer­
en distributieprogramma's. 
De landen die thans van Gemeenschapssamen werking profiteren zijn : Afghanistan, Bangladesh, 
Bhoetan, Cambodja, China, India, Indonesië, Laos, Maleisië, Maldiven, .Nepal. Pakistan, 
Filippijnen, Singapore, Sri Lanka, Thailand en Vietnam. 
5 
1.3. Een nieuwe energiecrisis 
De explosie van de energievraag in Azië ten gevolge van deze zeer snelle economische groei stuit helaas op 
een vaak ontoereikende produktiecapaciteit. Deze problemen worden nog verergerd door substantiële 
energieverliezen in het produktie-, transmissie- of distributiestadium of bij de eindverbruiker. 
Deze kloof tussen het energieaanbod en de vraag veroorzaakt zeer ernstige economische en sociale storingen 
in veel landen in de regio, zowel in de steden als op het platteland. Het vrijwel voortdurend afschakelen van 
belasting in China, India, Indonesië en de Filippijnen had de afgelopen jaren bijzondere ongunstige 
gevolgen, waarbij men soms meer dan 1% van het BNP moçst inboeten. De stroom verliezen door technische 
en andere oorzaken bereiken in veel landen van de regio meer dan 20%; in Europa is dit nog geen 12%. 
Ook het sterk toegenomen personen- en goederenvervoer veroorzaakt een zeer sterke en waarschijnlijk 
blijvende stijging, van de behoefte aan olieprodukten, in het bijzonder door de toegenomen vraag naar 
particuliere voertuigen en de uitbreiding van het goederenvervoer over de weg. Bovendien zal deze vraag in 
de meeste Aziatische landen naar verwachting sneller groeien dan de economie als geheel. Vermindering 
van de afhankelijkheid van olie is in Azië tegenwoordig aan de orde van de dag : in India is de olierekening 
al jarenlang een grote invoerpost; Indonesië, ofschoon olieproducent en lid van de OPEC, is op weg een 
netto importland te worden en China, dat tot nu toe voldoende produceerde ( 145 miljoen ton per jaar) voor 
zijn eigen behoeften, zal misschien in de nabije toekomst ook moeten beginnen olie op de wereldmarkt te 
kopen. 
1.4. De noodzaak om de particuliere sector in te schakelen 
De (onvoldoende) uitbreiding van de energiesector in Azië tijdens het afgelopen decennium, hoofdzakelijk 
met behulp van openbare investeringen, heeft bijgedragen tot het oplopen van de buitenlandse 
overheidsschulden (in totaal ongeveer 300 miljard ecu), die voor de regeringen een bron van zorg zijn. 
Gezien de enorme hoeveelheid kapitaal die vereist is voor uitbreiding van de energiesector (naar schatting 
100 miljard dollar per jaar), en gezien de beperkte capaciteit van de multilaterale kredietinstellingen (de 
Wereldbank en de Aziatische Ontwikkelingsbank beschikken voor de energiesector samen over ongeveer 5 
miljard ecu per jaar) trachten vele regeringen in Azië particulier kapitaal aan te trekken uit nationale of 
internationale bronnen (bijlage 3). 
Deze situatie leidt momenteel tot radicale structurele wijzigingen, want de voornaamste belemmering voor 
deelneming van de particuliere sector is niet zozeer het gebrek aan financiële middelen - die zijn tot op 
zekere hoogte ter plaatse beschikbaar - maar veeleer de huidige juridische, institutionele en prijsstructuren 
waardoor investeringen in de energiesector niet aantrekkelijk genoeg zijn. 
1.5. Grote gevolgen voor het milieu 
Reeds nu brengt de ontwikkeling van de energiesector in Azië het milieu op nationaal, regionaal en globaal 
niveau ernstige schade toe (bijlage 4) : China en India bijvoorbeeld verbranden elk jaar anderhalf miljard 
ton sterk vervuilende steenkool (ongeveer 12 % van het mondiale energieverbruik) en volgens recente 
voorspellingen zuilen deze landen tegen het jaar 2010 met hun tweeën verantwoordelijk zijn voor een kwart 
van de CO2 uitstoot in de wereld. 
China en India hebben beide de VN kaderovereenkomst over klimaatverandering geratificeerd, die 
ondermeer beoogt de globale C02-uitstoot te reduceren. Het valt moeilijk te zien hoe de enorme uitbreiding 
van het steenkoolgebruik die in de voorzienbare toekomst in deze landen is gepland, te rijmen valt met hun 
standpunt in het kader van de overeenkomst. Zonder een sterke inspanning op dit gebied dreigt de verhoogde 
C02-uitstoot van Aziatische (en andere) ontwikkelingslanden de pogingen om de globale C02-uitstoot te 
verminderen, te verijdelen of ten minste zwaar op de tocht zetten. 
Daarnaast verhoogt grootschalige ontbossing (die slechts ten dele te wijten is aan het gebruik van hout of 
houtskool om in de energiebehoeften van de plattelands- en stadsbevolking te voorzien) in sommige 
gevallen nog de druk op het milieu. Hierdoor worden vooral de vrouwen en kinderen van de armste 
bevolkingsgroepen getroffen, die lange tochten moeten maken om in deze fundamentele behoeften te 
voorzien. De aanleg van grote dammen tenslotte veroorzaakt belangrijke ecologische en sociale problemen, 
die vaak slecht in de hand worden gehouden. 
1.-6. Hervormingen in de energiesector 
In de energiesector in Azië vinden momenteel radicale wijzigingen plaats, hoofdzakelijk op de volgende 
punten : 
* 
* 
* herbepaling van de rol van de Staat : in een groeiend aantal landen worden nieuwe vormen van 
partnerschap opgezet tussen de openbare en de particuliere sector. Hierdoor krijgen (gemengde of 
particuliere) energiebedrijven langzamerhand meer autonomie, met het oog op efficiëntere werking, 
diversificatie van de financieringsbronnen en uitbreiding van het dienstenpakket. Dergelijke strategieën 
moeten de regering in staat stellen haar beleid meer te richten op de lange-termijn koers en passende 
regelingen voor de energiesector, terwijl zij de produktie en distributie aan commerciële bedrijven 
overlaat. 
toepassing van nieuwe energietechnologieën met lagere investerings- en bedrijfskosten, die bovendien 
schoner en efficiënter zijn (bij voorbeeld centrales met gecombineerde kringloop en gasturbines met 
warmte/krachtkoppeling. 
het streven de afhankelijkheid van olie te verminderen door maatregelen op het gebied van 
energiebeheer en vervanging van primaire energiebronnen (gas en kolen). 
meer aandacht voor de sociale en ecologische gevolgen van energieprojecten, zoals verplaatsing van de 
bevolking, aantasting van de plaatselijke omgeving, gevolgen voor steden en dorpen, en ook de effecten 
op rurale ecosystemen. Desondanks zijn sommige grote projecten reeds aan de gang en gaan nog steeds 
door, ondanks het bewezen ongunstige effect op het milieu. 
* meer aandacht voor het ontwikkelen van levensvatbare, gedecentraliseerde oplossingen voor de 
stroomvoorziening op het land of rondom de steden. In veel landen woont nog 60% van de totale 
bevolking op het platteland, waar de voor produktiebedrijvigheid benodigde energie-infrastructuur vaak 
ontbreekt. 
1.7. Voornaamste gevolgen voor Europa 
Aan deze belangrijke veranderingen in Azië met betrekking tot de economie in het algemeen en de 
energiesector in het bijzonder zijn voor Europa gevolgen verbonden op de gebieden veiligheid, 
werkgelegenheid en het milieu : 
* De zeer snelle groei van de energiebehoeften in Azië zal sterk inwerken op de wereldmarkt, met name 
de markten voor olie, geraffineerde produkten en aardgas, en beslist ook de zekerheid van de 
energiebevoorrading in Europa in niet onaanzienlijke mate aantasten. Stijgende prijzen zouden de Lid-
Staten economische problemen kunnen bezorgen, te meer omdat Europa's afhankelijkheid van energie­
importen zal toenemen van de huidige 50% tot ongeveer 75% in 2015. 
* De Aziatische markt voor energie-uitrusting, die momenteel reeds de helft van de wereldmarkt in beslag 
neemt, groeit nog steeds. De Europese markt is zo goed als verzadigd, met een jaarlijkse groei van naar 
schatting I à 2% voor de komende 15 jaren. Voor de energiebedrijven en de Europese industriefirma's, 
die meer dan 2 miljoen mensen in dienst hebben en die qua personeelsbezetting en produktiefaciliteiten 
reeds nu met enige overcapaciteit zitten, is het van levensbelang via export en investeringen meer op de 
Aziatische markt door te dringen, willen zij hun wereldpositie behouden of uitbreiden en hun 
werkgelegenheid op peil houden of zo mogelijk nieuwe scheppen. De markten voor 
stroomopwekkingsapparatuur in andere regio's (met name Latijns Amerika, het Midden-Oosten, de 
Maghreb, Oost-Europa en Afrika) hebben niet zo'n groot potentieel als de markten in Azië. 
Tenslotte vormen de stijgende energiebehoeften in de zich snel ontwikkelende Aziatische landen die 
steenkool gebruiken een steeds grotere bedreiging voor het regionale en globale milieu. De 
overeenkomst die de Gemeenschap, haar Lid-Staten en andere landen op de VN-conferentie over milieu 
en ontwikkeling hebben bereikt, met name inzake klimaatverandering, zullen weinig praktisch resultaat 
opleveren, tenzij het nadelig effect van verhoogd steenkoolgebruik wordt erkend. 
2. BESTAANDE REGELINGEN VOOR ENERGIESAMENWERKING 
Talrijke landen2 doen aan samenwerking met de Aziatische energiesector, zowel in bi- als multilateraal 
verband. Hieronder volgt een korte samenvatting van de programma's van de Europese Gemeenschap en 
haar Lid-Staten, en tevens de richtsnoeren die zijn uitgestippeld door bepaalde donors en 
financieringsorganisaties : de Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank en het Globale Milieufonds. 
2.1. De Europese Gemeenschap 
Heden heeft de Gemeenschap geen instrument dat specifiek gericht is op energiesamenwerking met Azië. 
Wel heeft de Gemeenschap met talrijke Aziatische landen zogeheten samenwerkingsovereenkomsten van de 
derde generatie ondertekend die bepalingen bevatten over energiesamenwerking, en heeft zij een reeks 
instrumenten opgezet die gebruikt kunnen worden voor internationale samenwerkingsactiviteiten op 
energiegebied. Dit komt duidelijk uit in de overzichtstabel (bijlage 6). 
Met betrekking tot energiesamenwerking, kunnen wij de volgende programma's noemen : Verordening 
443/92 van de Raad over samenwerking met landen in Azië en Latijns Amerika, die het mogelijk maakt 
projecten te ondersteunen met technische bijstand, scholing en bevordering van technologie (in Azië zijn 
sinds 1987 16 van dergelijke projecten uitgevoerd in 14 landen voor in totaal 56 miljoen ecu), het 
SYNERGY-programma voor samenwerking op het gebied van energiebeleid, het SAVE-programma dat zich 
bezighoudt met de institutionele aspecten en voorschriften voor verantwoord energiegebruik en het 
ALTENER-programma dat het gebruik van hernieuwbare energiebronnen moet bevorderen, maar dat in 
Azië praktisch geen activiteiten heeft ontplooid. In het vierde kaderprogramma voor onderzoek en 
ontwikkeling beoogt het hoofdzakelijk in Europa werkende JOULE-THERMIE-programma 
wetenschappelijke en technologische samenwerkingsbanden met derde landen op te zetten, vooral op het 
gebied van vernieuwbare energiebronnen en energiebesparing. Het internationale samenwerkingsprogramma 
voor ontwikkelingslanden (INCO-DC), dat ook deel uitmaakt van het vierde kaderprogramma, omvat steun 
voor beleidsonderzoek met het oog op de bevordering van schone en efficiënte energiesystemen. 
De Europese Investeringsbank (EIB), die sinds 1993 gemachtigd is tot operaties in de Aziatische regio, heeft 
reeds leningen verstrekt voor de energiesector in India, Indonesië, Thailand, Pakistan en China, voor in 
totaal 300 miljoen ecu. Hierbij moet worden aangetekend dat deze leningen meer en meer gericht zijn op het 
Naast Europa zijn Japan, de Verenigde Staten, Canada en Australië sterk vertegenwoordigd. 
8 
financieren van de Europese particuliere sector. Deze aanpak houdt zich aan de voorschriften van 
subsidiariteit ten opzichte van andere multilaterale of bilaterale financieringsorganen en de commerciële 
banksector (in het bijzonder met betrekking tot garanties). 
2.2. De Lid-Staten 
De activiteiten van de Lid-Staten op het gebied van energiesamenwerking in Azië zijn hoofdzakelijk gericht 
op het promoten van stroomproduktie-installaties in het kader van grote investeringsprojecten. Bij deze 
projecten, die steeds meer internationale concurrentie aantrekken, wordt van de leveranciers vaak een 
rechtstreekse financiële participatie vereist en moet de uitrusting ter plaatse zijn vervaardigd. 
Men constateert dat de Lid-Staten over een ruime keuze aan instrumenten beschikken voor de 
voorfinanciering van technische studies, het garanderen van commerciële leningen en het opzetten van 
demonstraties om hun firma's op deze markten van een goede positie te verzekeren, en dat hun actie in de 
energiesector maar zelden uit giften bestaat. In hoofdzaak zijn er drie financieringsbronnen : 
* Openbare ontwikkelingshulp; het deel dat voor energie wordt uitgetrokken varieert van land tot land, 
maar ligt meestal onder 10%. De steun wordt hoofdzakelijk gericht op de meest achtergebleven landen 
en bevolkingsgroepen en ligt meestal op het gebied van vernieuwbare energiebronnen in 
plattelandsstreken of scholing en institutionele steun om de efficiëntie van de energiesector te verhogen. 
In veel landen ziet men een geleidelijke daling van dit soort steun. 
Eigen middelen van grote Europese elektriciteits- en gasbedrijven die in het kader van hun nieuwe 
bedrijfsstrategieën bereid zijn tot duurzame investeringen in Azië in samenwerking met plaatselijke 
partners, om zich op deze markten een positie te verwerven. De bedragen die deze bedrijven bereid zijn 
te investeren liggen doorgaans tussen 75 en 100 miljoen ecu per jaar. 
Leningen van het Europese banksysteem, dat reeds actief aanwezig is in Azië. Het opzetten van grote 
energieprojecten (van meer dan 500 miljoen ecu) wordt echter een hachelijke zaak nu de Aziatische 
regeringen steeds minder bereid zijn garanties te verlenen. 
2.3. Andere donors en financieringsorganisaties 
De Wereldbank 
De Wereldbank heeft de elektriciteitsvoorziening en de ecologische aspecten van de ontwikkeling van de 
energiesector duidelijk aangewezen als zijn prioriteiten in Azië en schat de vereiste jaarlijkse investeringen 
in die sector op circa 100 miljard dollar. De Wereldbank concentreert zich met vastleggingen van 1,5 à 2 
miljard dollar per jaar op het sectorbeleid en de bevordering van particuliere investeringen in de 
energiesector. Voor dit doel beschikt het over specifieke financiële structuren zoals de International Finance 
Corporation (IFC), die onlangs twee leningen van 250 miljoen US$ heeft verstrekt aan 
elektriciteitsbedrijven in India en de Filippijnen, de Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) en 
de Expanded Corfinancing Operation (ECO) (zie bijlage 7). De leningen in de sector gaan gepaard met een 
institutioneel onderdeel, reorganisatie in de energiesector en studies over het milieu-effect, maar in sommige 
Aziatische landen is de zeer liberale aanpak van de Wereldbank in conflict met de regeringsstandpunten. De 
door de AID beheerde giften en gesubsidieerde leningen maken slechts een klein deel van de 
energietoewijzing uit, en alleen de landen waar het BBP per inwoner onder een bepaalde drempel ligt 
kunnen ervoor in aanmerking komen. 
* De Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB) 
In 1994 heeft de ADB zijn beleid ten aanzien van maatregelen in de energiesector herzien. Dit is thans 
gericht op de volgende zes punten : 
—> structuurhervormingen in de elektriciteitssector, die in een aantal landen in een crisis verkeert, 
vooral met het oog op uitbreiding van de rol van de particuliere sector 
-> energiebezuiniging, zowel bij de produktie (reductie van verliezen) als bij de consumptie, door een 
aanpak die geïntegreerde planning van de middelen (IRP) combineert met beheer van de vraag 
(DSM). 
—» invoering van energieprijsstructurèn op basis van de kosten en marktfactoren 
—> ontwikkeling van de energievoorziening op het platteland, in het bijzonder brandhout, zonne- en 
windenergie 
—> regionale energiesamenwerking, in het bijzonder voor grote waterkrachtcentrales 
—» en tenslotte het milieu, met "richtsnoeren" voor de uitvoering van energieprojecten en bevordering 
van schone steenkoolcentrales en installaties met een gecombineerde cyclus. 
* Het globale milieufonds (GEF) 
Dit fonds, dat werkt met giften van industriële landen in het kader van een procedure naar het model van de 
IDA, is bestemd voor het financieren van de extra kosten die de ontwikkelingslanden maken voor de 
bescherming van het globale milieu op de gebieden van biodiversiteit, de internationale wateren, de 
ozonlaag en de reductie van broeikasgassen. Het onlangs gereorganiseerde GEF heeft een begroting van 
ongeveer 1,5 miljard ecu voor drie jaren. Het staat onder gezamenlijk beheer van de Wereldbank (voor 
investeringsprojecten), het UNDP (voor technische bijstandsprojecten) en het UNEP (voor 
onderzoeksprogramma's). Via zijn broeikaseffectafdeling kan het GEF projecten in de energiesector 
financieren die ondermeer gericht, zijn op reductie van het schadelijke milieueffect van bepaalde op 
steenkool werkende thermische elektriciteitscentrales of bevordering van het gebruik van gasturbines en 
alternatieve energiebronnen (zie bijlage 8). 
10 
Deel IL STRATEGIE 
3. EEN NIEUWE STRATEGIE VOOR ENERGIESAMENWERKING MET AZIË 
Wanneer men de situatie van de energiesector in het merendeel van de Aziatische landen en de bestaande 
regelingen voor samenwerking op dat gebied bekijkt, ziet men duidelijk dat de Europese Gemeenschap een 
veel grotere rol zou kunnen en moeten spelen. Daarom wordt voorgesteld een specifieke strategie uit te 
stippelen voor energiesamenwerking met Azië, en wel aan de hand van de volgende richtsnoeren : 
3.1. Drie doelstellingen 
De drie voornaamste doelstellingen van de Gemeenschapsstrategie voor energiesamenwerking zijn : 
H> In Azië en in Europa de bevoorradingszekerheid verbeteren 
—> Deelneming aan de Aziatische energiemarkten 
—> Bescherming van het globale milieu 
3.2. Het Gemeenschapskader 
Deze doelstellingen passen zonder meer in het kader van de meer algemene strategische doelstellingen die 
de Europese Gemeenschap reeds bezig is uit te stippelen. Ten aanzien van energie in de Aziatische regio 
wordt het kader bepaald door de volgende factoren : 
* De "nieuwe strategie t.o.v. Azië"3, die Europa's strategische belangen in de regio en de huidige behoeften 
van haar Aziatische partners in aanmerking neemt, in het bijzonder om de economische aanwezigheid van de 
Unie in Azië te versterken, bij te dragen tot stabiliteit aldaar en economische ontwikkeling in de minst 
welvarende landen en regio's van dat werelddeel te bevorderen. 
* Het Witboek "een energiebeleid voor de EU"4, waarin overduidelijk wordt aangetoond dat het voor 
Europa absoluut essentieel is met Azië samen te werken om zeker te zijn van zijn energiebevoorrading, bij te 
dragen aan de aanzienlijke energie-investeringen die in Azië worden verwacht, en tenslotte om het globale 
milieu te beschermen. 
* De door de Raad vastgestelde richtlijnen en prioriteiten, zoals Verordening nr. 443/92 over financiële 
en technische bijstand aan en economische samenwerking met de landen van Azië en Latijns Amerika, het 
vierde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling5 (men name het JOULE-THERMIE-programma) 
en tevens de voorgestelde verordening inzake een programma voor samenwerking met derde landen op het 
gebied van energiebeleid (SYNERGY-programma).6 
3.3. Globale actie 
Om deze lange-termijndoelstellingen te bereiken moet de Gemeenschap haar activiteiten richten op zowel de 
energievoorziening als de vraag naar energie : optimaal gebruik van plaatselijke energiebronnen, wat 
betekent dat men naar alternatieven voor geïmporteerde energiebronnen zoekt en tegelijk de werking van de 
COM (94) 314 
COM (95) 682 
Besluit nr. 110/94 EG van 26 april 1994 
COM (95) 197 
11 
bestaande produktie-installaties verbetert en het energieverbruik, zowel nu als in de toekomst aan banden 
legt om de druk op de natuurlijke hulpbronnen, het milieu en de financiële middelen te verlichten. 
3.4. Een specifieke aanpak 
Het verschil tussen de Europese Gemeenschap en veel andere donors en financieringsinstellingen is dat haar 
maatregelen hoofdzakelijk uit giften bestaan (afgezien van de onlangs door de EIB verstrekte leningen). 
Hierdoor is de Europese Gemeenschap in staat de Aziatische landen een uniek voordeel te bieden, want deze 
zijn vaak weinig geneigd leningen aan te gaan voor uitvoerbaarheidsstudies, onderzoek en ontwikkeling of 
technische bijstand. Bovendien kan de Gemeenschap haar samenwerkingsactiviteiten in een lange-
termijnperspectief plaatsen en opkomen voor ons aller belang wanneer het gaat om het globale milieu. 
Tevens kan de Gemeenschap bogen op neutraliteit en een rijk geschakeerde technische, institutionele en 
financiële ervaring, die afkomstig is uit de energiesectoren van alle Lid-Staten. Deze troeven worden door 
de Aziatische partners erkend. 
De Gemeenschap zou dus als "motor" moeten fungeren om de beste deskundigen in Europa aan te moedigen 
aan de verwachtingen van zijn partners te voldoen en daarmee de weg te banen voor de activiteiten van haar 
Lid-Staten en hun bedrijven in Azië. In dit verband zou de Europese Investeringsbank normaliter 
vervolgactiviteiten ondersteunen. 
Met dit doel voor ogen zal de aanpak van de Gemeenschapssamenwerking de volgende elementen 
omvatten : 
* het opzetten van een permanente dialoog over energiebeleid tussen de Gemeenschap en de Aziatische 
landen, in bilateraal verband of via de bevoegde internationale of regionale organisaties. Dit is 
noodzakelijk vanwege de globale consequenties van de keuzen die in de Aziatische energiesector 
worden gedaan, 
* de particuliere sector in Azië en Europa mobiliseren. Dit is absoluut noodzakelijk vanwege de 
enorme kapitaalbehoeften en vanwege de noodzaak een manier te vinden om de sector efficiënter te 
beheren. 
* aandacht voor sociale en ecologische aspecten, in het bijzonder de behoeften van arme stads- en 
plattelandsbewoners. Bij de samenwerking met Azië op energiegebied zal men moeten streven naar een 
evenwicht tussen ecologische, sociale en economische ontwikkelingsfactoren. 
4. SELECTIENORMEN VOOR GEMEENSCHAPSACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN 
ENEROIESAMENWERKINO 
De activiteiten zullen worden gekozen aan de hand van een, aantal criteria : 
4.1. Wederzijds belang en partnerschap 
Het aanwijzen van een gemeenschappelijk belang voor Azië en Europa, uitgedrukt in baten voor beide 
partners op korte, middellange of lange termijn, wordt het uitgangspunt waarmee elk nieuw project wordt 
gemotiveerd. Bovendien houdt het idee van partnerschap in dat beide partijen middelen beschikbaar stellen 
voor de uitvoering van het project. Zoals bij recente etfergiesamenwerkingsprojecten is gebleken is dit 
beginsel voorde Aziatische partners heel acceptabel. 
12 
4.2. Subsidiariteit met betrekking tot de activiteiten van de Lid-Staten 
De Gemeenschap dient bijzonder goed op letten dat haar werkzaamheden geen bilaterale acties van Lid-
Staten overlappen. Ten tweede zou de Gemeenschap zich speciaal moeten richten op projecten die, 
vergeleken met de bilaterale projecten van de Lid-Staten, uitblinken door hun uitgesproken Europese 
"toegevoegde waarde". 
In het bijzonder zal de voorkeur van de Gemeenschap uitgaan naar projecten die een beroep doen op de 
veelsoortige Europese ervaring, of die betrekking hebben op gevoelige kwesties waarbij de Aziatische 
partners een zekere neutraliteit verwachten ten aanzien van technologische, juridische of institutionele 
keuzen. Vanwege haar unieke ervaring is de Gemeenschap voor de Aziatische autoriteiten de aangewezen 
partner op het gebied van regionale integratie van de energievoorziening. 
4.3. Samenwerking met andere multilaterale organisaties 
Geregeld overleg met andere multilaterale instellingen (met name de EIB, IEA, UNDP, WB en AOB) zal 
zorgen voor samenhang en complementariteit tussen de verschillende activiteiten en het mogelijk maken de 
verschillende instrumenten zo goed mogelijk te benutten. 
4.4. Duurzaamheid 
Het Gemeenschapsoptreden moet worden gezien als gangmaker voor het opzetten van overleg of contacten 
tussen Aziatische en Europese actoren en zal daarom slechts een beperkte periode bestrijken. De projecten 
moeten zo worden opgezet en uitgevoerd dat de activiteiten na afloop van de Gemeenschapssteun worden 
overgenomen door de betrokken actoren (de Staat, overheidsorganen, energiebedrijven, financiële 
instellingen of industrieën). Wanneer het tot de oprichting van overheids- of semi-overheidsstructuren komt 
zal men daarom enige voorzichtigheid moeten betrachten. 
5. SAMENWERKINGSPRIORITEITEN IN DÉ ENERGIESECTOR 
5.1. Vijf prioriteitsgebieden 
Aan de hand van analyses van de situatie van de energiesector in een aantal Aziatische landen (zie 
hoofdstuk 1) en rekening houdend met de oogmerken en de specifieke aanpak van de Gemeenschap zijn vijf 
prioriteitssectoren aangewezen waarin zowel het energieaanbod als de vraag aan bod komen : 
* Modernisering van de elektriciteitssector 
Alleen al de elektriciteitssector neemt elk jaar bijna 80% van alle energie-investeringen in Azië (meer dan 
40 miljoen ecu per jaar) in beslag. Deze sector ondergaat thans grote technische, financiële en institutionele 
wijzigingen en biedt door de verscheidenheid van organisatorische structuren in de Lid-Staten enorme 
mogelijkheden voor Gemeenschapssamenwerking. 
Meer specifiek noemen wij de ontwikkeling van energiebeleid en aanpassing van het institutionele kader dat 
bepalend is voor de manier waarop nieuwe financieringsprogramma's worden uitgevoerd, bevordering van 
"schone en efficiënte" technologieën voor stroomwinning en -gebruik en ook modernisering van 
stroomdistributiebedrijven. 
13 
* Aardgas promoten 
Deze sector, die nog niet erg ontwikkeld is, zal aan belang winnen naarmate de Aziatische landen hun eigen 
energieproduktie willen uitbreiden om minder afhankelijk te zijn van de buitenwereld, en naarmate zij meer 
rekening gaan houden met de milieu-aspecten. In het bijzonder in China, India, Bangladesh, Indonesië en de 
Filippijnen verwacht met op dit gebied zeer belangrijke ontwikkelingen. Voor het merendeel van die landen 
is aardgas een prioriteitssector, die naar schatting van de Aziatische ontwikkelingsbank in de regio 
gemiddeld met ruim 10% per jaar zou kunnen groeien. 
* Invoering van "schone" steenkooltechnologieën ^~~ 
Steenkool, die in sommige landen als China en India op grote schaal wordt gebruikt, wordt ook in andere 
landen met grote reserves, zoals Indonesië, in exploitatie genomen. Reeds nu levert steenkool ongeveer 30% 
van alle in Azië verbruikte energie. De stroomwinning uit steenkool zal zeer snel blijven groeien (60% van 
het additionele geïnstalleerd vermogen in China), en daaraan zijn grote consequenties verbonden voor het 
plaatselijke en mondiale milieu. 
* Optimaal gebruik van energie (energie-efficiëntie) 
De Gemeenschap zal speciaal aandacht wijden aan de onderstaande vier subsectoren : 
-> Minder verliezen tijdens het produktieproces : bij de grote energiebedrijven kan nog heel wat bespaard 
worden. 
-» Verantwoord energiegebruik in de industrie, in veel Aziatische landen de grootste consument van 
commerciële energie. Ook al zal de snelle modernisering zeker leiden tot verbeteringen in de manier 
waarop de industrie met energie omspringt, toch is er nog veel ruimte voor bezuiniging en acties op dit 
gebied zullen het milieu in de betreffende regio's sterk ten goede komen. 
-» Verantwoord energieverbruik in het vervoer en het wegvervoer. In de meeste Aziatische landen gaat 
meer dan de helft van alle olieprodukten (60% of meer) naar deze sector, die zich snel uitbreidt en 
bijdraagt tot ernstige milieuproblemen zoals globale verwarming en vervuiling. Op lange termijn zal de 
oplossing van deze problemen afhangen van beleidsvormen die veel verder gaan dan de energiekwestié" 
en waarin het vervoerbeleid verweven is met het beheer van de grond, de vervoerinfrastructuur en de~ 
investeringen in het vervoer, met name het openbaar vervoer. 
-> Verantwoord energiegebruik in de residentiële tertiaire sector, inclusief het stedelijk vervoer en de 
dienstensector : met de verhoging van de levensstandaard neemt het energieverbruik in de stadsgebieden 
van Azië snel toe, in het bijzonder door de invoering van airconditioning. Er dient bijzondere aandacht 
te worden besteed aan kosteneffectieve oplossingen voor energiebesparende gebouwen. 
-» Ontwikkeling en rationeel gebruik van de communicatie-infrastructuur, teneinde tegemoet te komen aan 
de vraag op het gebied van het goederen- en personenvervoer, de energiedistributie te optimaliseren en 
een controle op milieuvervuiling in te stellen. 
* Energievoorziening in plattelandsgebieden, in het bijzonder door meer gebruik te maken van 
alternatieve energiebronnen en vernieuwbare energie 
Naar schatting één miljard mensen in Azië leven in gebieden op het platteland of rondom de steden waar 
behoorlijke energievoorzieningen ontbreken, zoals moderne brandstoffen en kachels (voor koken en 
verwarming), verlichting, kleine audiovisuele apparatuur en andere kleine machines. 
Gezien de omvang van het probleem kan financiële steun van de Gemeenschap voor de aanschaffing van 
uitrusting slechts een marginale rol spelen. Aan de andere kant kan de Gemeenschap de positieve ervaringen 
uitdragen die Europese instanties in het kader van vele bilaterale en multilaterale projecten hebben 
opgedaan. Vooral vernieuwbare energiebronnen (die financieel en economisch meestal niet levensvatbaar 
zijn, behalve onder zeer specifieke geografische, technologische en economische omstandigheden) hebben 
twee essentiële goede aspecten : zij belasten het milieu niet en zij vereisen veel medewerking van de 
gebruikers en daardoor ontstaat iets van "ontwikkelingsactiviteit" op het platteland. 
Wanneer dergelijke oplossingen economisch verantwoord zijn zal de Gemeenschap ze dan ook bevorderen 
door ze in haar talrijke plattelandsontwikkelingsprogramma's op te nemen. Deze technologieën zullen 
gemakkelijker ingang vinden indien ze worden gepropageerd door instanties voor plattelandsontwikkeling, 
gezondheidszorg of onderwijs en niet door organisaties voor energievoorziening of elektriciteitsbedrijven, 
want bij hen staat energievoorziening op het platteland vaak niet hoog op de prioriteitenlijst. 
Algemeen gezien verbruikt de landbouwsector in Azië maar weinig "commerciële" energie. Op veel 
gebieden is echter verbetering mogelijk, bijvoorbeeld het oppompen van water, vervoer, opslag en 
verwerking van produkten. Het gebruik van landbouwafval (of stedelijk afval) als energiebron voor agro-
industrieën biedt ook interessante mogelijkheden voor energiesamenwerking in Gemeenschapsverband, 
zoals een Euro-ASEAN-samenwerkingsprogramma thans bewijst. 
5.2. De ander sectoren 
Ook in ander sectoren kan actie worden overwogen, maar deze hebben waarschijnlijk voor de 
Gemeenschapsactie globaal gezien minder prioriteit, ook al betekent dit niet dat ze in meer beperkte 
geografische verbanden niet belangrijk kunnen zijn. 
* Kernenergie 
Verscheidene landen in Azië maken reeds gebruik van kernenergie voor het opwekken van elektriciteit. 
Sommige landen treffen voorbereidingen in deze richting, met steun van een aantal Westerse landen. Andere 
hebben dit streven kort geleden opgegeven. Evenals in de rest van de wereld is toepassing van kernenergie 
het onderwerp van een verhitte, ingewikkeld debat. Men verwacht echter dat de ontwikkeling van 
kernenergie in de Aziatische regio tijdens de komende decennia een grote vlucht zal nemen. Daarom zou één 
van de prioriteiten van de Europese Gemeenschap met betrekking tot de komende kernenergieprogramma's 
in de Aziatische landen zijn de in internationaal verband uitgevoerde activiteiten te ondersteunen en 
consolideren om een vredig en veilig gebruik van kernenergie te verzekeren. 
* Olie en olieprodukten 
Over het geheel genomen is de ontwikkeling van de oliereserves bij de betreffende Aziatische landen in 
goede handen. Zij ontvangen hiervoor reeds veel technische bijstand van internationale oliemaatschappijen. 
* Waterkracht 
Op dit gebied heeft de regio nog veel potentieel, en er zijn dan ook grote programma's gepland of in 
uitvoering. Deze gigantische projecten veroorzaken enorme ecologische problemen die momenteel door de 
betrokken donors systematisch en zorgvuldig worden onderzocht. De Gemeenschap zou haar eventue'e actie 
bij deze grote projecten kunnen richten op aspecten die bevorderlijk zijn voor regionale integratie in de 
energievoorziening. Op kleinere schaal zal de Gemeenschap de ontwikkeling vân kleine 
waterkrachtcentrales blijven aanmoedigen in het kader van haar projecten voor plattelandsontwikkeling. 
6. UITVOERING 
6.1. Een dialoog opzetten 
Deze nieuwe samenwerkingsstrategie op energiegebied moet passen in het meer algemene kader van 
samenwerking tussen de Gemeenschap en haar Aziatische partners. Daarom zal de Gemeenschap trachten, 
hetzij in bilateraal verband of via bevoegde internationale of regionale organisaties, een permanente dialoog 
15 
met de Aziatische instanties aan te knopen over aspecten van wederzijds belang in het energiebeleid, met 
name op het gebied van planning, optimaal gebruik van hulpbronnnen, nieuwe technologieën en 
financieringsregelingen. Via deze dialoog kunnen in de verschillende betrokken landen of regio's prioriteiten 
per sector en per soort Gemeenschapsmaatregel worden uitgestippeld. 
6.2. Doelgerichte actie 
Voor een duurzame ontwikkeling van de energiesector in Azië is het nodig dat de particuliere sector zich 
meer daarvoor gaat inzetten, zowel in plaatselijk als internationaal verband (in het bijzonder Europa). 
Hiervoor moet echter aan drie voorwaarden zijn voldaan : 
met moet op de hoogte zijn van met succes beproefde oplossingen, 
er moet een kader bestaan voor het bevorderen van contacten en investeringen; 
men moet investeerders en bedrijven aantrekken die gemotiveerd zijn en vol vertrouwen. 
Afhankelijk van de sectorale prioriteiten die in het kader van de dialoog zijn gekozen en op basis van 
specifieke geografische factoren zal de Gemeenschap tussenbeide komen op het niveau dat het best geschikt 
is om deze voorwaarden in vervulling te doen gaan. Wij stellen daarom drie niveaus van actie voor, die in 
stijgende mate een beroep doen op de beschikbare Gemeenschapsmiddelen, zoals men kan zien uit de 
hieronder vermelde activiteiten. 
6.2.1. Betere voorlichting 
In antwoord op verzoeken van talrijke bestuursleden van overheidsorganen en energiebedrijven in Azië 
zullen bewustmakingsacties worden opgezet om meer informatie te verschaffen over de technische of 
organisatorische oplossingen die in Europa worden toegepast. De Gemeenschap zou korte bezoeken of 
voorlichtingsseminars kunnen organiseren in Europa en/of Azië over allerlei onderwerpen, zoals 
beleidskader en wettelijke voorschriften, planningmethoden, institutionele structuren, energiebedrijven en 
schone technologieëen. Op het gebied van energiebeheer in het stedelijk vervoer bijvoorbeeld zou de 
Gemeenschap de aanzet kunnen geven tot uitwisseling van ervaringen met Europese steden die op dit punt 
succes hebben geboekt, in het bijzonder met energie-efficiënte systemen voor openbaar vervoer. Op het vlak 
van energiebeheer in de industrie zou de Gemeenschap de topfiguren onder de industriële verbruikers meer 
kennis van zaken en milieubewustheid kunnen bijbrengen. 
6.2.2. Aanpassing van het institutionele kader 
Investeringen van nationaal of internationaal kapitaal en economische transacties in de energiesector kunnen 
er niet komen zonder een behoorlijk energiebeleid, gekoppeld aan passende wetten en regelingen, een 
duidelijke definitie van de spelregels voor de betrekkingen tussen energiebedrijven en staten en de 
noodzakelijke garanties voor investeerders en commerciële partners. De invoering van de rationele 
toepassing van energieprogramma's vereist vaak organisatorische aanpassing van de prijsstructuur voor de 
verschillende soorten energie, nieuwe codes en normen voor de constructie van gebouwen en wijzigingen in 
de industriële normen. 
De Gemeenschap zal helpen met het uitstippelen van bedrijfsvormen of aanpassing van institutionele 
regelingen, al naar gelang de specificiteiten en nationale prioriteiten van de betrokken landen, door 
deskundigen beschikbaar te stellen en steun te verlenen voor personeelsscholing en de uitvoering van 
masterplans of strategische studies, vooral in regionaal verband (integratie van netten en uitwisseling van 
energie verhogen namelijk de totale efficiency van de nationale systemen : spreiding van de 
consumptiepieken en grotere reservemarges, enz. kunnen bijdragen tot stabielere markten en bescherming 
van het milieu. 
16 
De steun van de Gemeenschap kan met name bestaan uit studiebeurzen in Europa en langdurige missies van 
specialisten in Azië, over onderwerpen als programmacontracten tussen de staat en energiebedrijven, 
innoverende financiële programma's ("Build Operate Transfer, Build Operate Own, Third Party Financing"), 
of technische, economische of juridische aspecten van de integratie van elektriciteits- en gasnetten. 
Actie van de Gemeenschap is gewenst : de behoefte aan dergelijke ondersteunende activiteiten 
kwam duidelijk naar voren uit een enquête die werd gehouden onder 150 vertegenwoordigers van 
de Lid-Staten, afkomstig uit overheidsdiensten, banken en financiële instellingen, 
energiebedrijven en de industrie. De Europese investeerders worden namelijk ontmoedigd door de 
vaagheid van het institutionele en wetsbestel in veel Aziatische landen en menen dat een 
gecoördineerde Gemeenschapsactie, wellicht gekoppeld aan commerciële onderhandelingen, zou 
kunnen helpen om de wetten en regelingen te verduidelijken. 
Voor dit soort samenwerkingsacties zal de Gemeenschap overleg plegen met de andere multilaterale 
instellingen. Bij deze kwesties betreffende de aanpassing van het institutionele kader zal gestreeld worden 
naar synergie met andere multilaterale instellingen en in het bijzonder de Wereldbank. 
6.2.3. Steun voor Europese energiebedrijven 
Ook al worden de Aziatische actoren attent gemaakt op Europese oplossingen en komt er een institutioneel 
kader dat zich goed leent voor economische betrekkingen, in sommige sectoren zal dit wellicht niet genoeg 
zijn om deze spontaan op gang te brengen. Daarom zal de Gemeenschap zich misschien rechtstreeks met 
bedrijven moeten bemoeien; de manier waarop hangt af van de markt. 
-> Voor wat betreft traditionele activiteiten als levering van apparatuur of rechtstreekse deelneming aan 
grote projecten zijn de door de Lid-Staten gehanteerde instrumenten en de middelen waarover grote 
firma's beschikken over het geheel genomen adequaat gebleken. Door haar supranationale karakter en 
haar neutraliteit kan de Gemeenschap echter Europese firma's helpen zich een plaats te veroveren op 
deze uiterst concurrende markten, bijvoorbeeld door "koppelingen" tussen energiebedrijven in Europa 
en Azië aan te moedigen of kortdurende uitwisseling van kaderpersoneel te ondersteunen. Hierbij 
tekenen wij aan dat het succes van deze bedrijven of Europese investeerders zo belangrijk is omdat 
daarmee de markten voor uitrusting opengaan voor honderden grote en kleine Europese bedrijven die 
vaak als onderaannemers voor deze "reuzen" werken. 
-V Voor de nieuwere sectoren (vaak het domein van het MKB) zal de Gemeenschap bekendheid geven aan 
beproefde Europese technologieën, de resultaten daarvan propageren en zonodig de aanvankelijke 
referenties produceren om de natuurlijke schroom van de markt voor baanbrekende oplossingen te 
overwinnen. In het belang van zowel de Aziatische partners als de Europese bedrijven kan de 
Gemeenschap voor dergelijke firma's ook de toegang tot deze nieuwe markten kunnen vergemakkelijken 
en bespoedigen door de aanzet te geven of bij te dragen tot de oprichting van bedrijfsconsortia. Deze 
"niches" die in Azië nieuw zijn maar in Europa al ingeburgerd, zijn bijvoorbeeld Demand-Size 
Management (DSM) vooral in specifieke industriesectoren zoals cementfabrieken, textiel, chemische 
bedrijven, metaalbewerking, agro-industrie enz., independent power production (IPP), 
telecommunicatiesystemen, verantwoord energieverbruik, "schone" stroomwinningstechnologieën 
(kolengestookte elektriciteitscentrales met een wervelbed, rookzuiveringsinstallaties, op aardgas of 
biomassa werkende warmtekrachtinstallaties en systemen voor energieterugwinning. 
-> Er moet dus publiciteit worden gemaakt om de bedrijven aan te moedigen gebruik te maken van de 
bestaande instrumenten voor steunfinanciering, zoals de ECIP-faciliteiten of ook leningen van de 
Europese Investeringsbank. Afhankelijk van de werkelijke behoeften zou de Gemeenschap ook nieuwe 
steunregelingen voor het MKB kunnen invoeren. 
17 
6.3. Voldoende middelen toewijzen om de problemen aan te pakken 
De Aziatische landen hebben voor energie-investeringen jaarlijkse ongeveer 100 miljard dollar nodig in de 
vorm van leningen of participaties van de openbare sector, en ook van de nationale en internationale 
particuliere sector. 
Om in deze behoeften te voorzien - en de in het kader van de huidige begrotingen en instrumenten 
beschikbare Gemeenschapsmiddelen uit te breiden - zou de Gemeenschap in de komende vijf jaren het 
huidige bedrag voor subsidies in het kader van energiesamenwerking tussen Europa en Azië (thans 5 à 10 
miljoen ecu per jaar) aanzienlijk moeten verhogen. 
Deze Gemeenschapsgelden zouden uiteraard worden aangevuld met passende bijdragen van Aziatische en 
Europese partners. 
18 
CONCLUSIE 
De verwachte groei van de energiesector in Azië tijdens de komende jaren betekent voor de Europese 
Gemeenschap een enorme uitdaging, zowel in economisch, sociaal als ecologisch opzicht. 
Met haar "pluspunten", die door de Aziatische partners vaak als zodanig worden erkend, kan de 
Gemeenschap een grote bijdrage leveren tot het aanpakken van de energie- en milieuproblemen door 
de acties van haar Lid-Staten en de initiatieven van de internationale financieringsinstellingen aan te 
vullen. 
Tevens kan de Europese Gemeenschap aanmerkelijk bijdragen tot sterkere aanwezigheid van het 
Europese bedrijfsleven op snel groeiende energiemarkten, die van levensbelang zijn voor 
honderdduizenden arbeidsplaatsen in Europa, waar de markten bijna verzadigd zijn. 
De huidige Gemeenschapsacties zijn uiterst nuttig, maar sterk gespecialiseerd en moeten worden 
ingepast in een algemene strategie voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië. Om deze 
geloofwaardig en doeltreffend te maken moet zij met voldoende middelen, in het kader van bestaande 
instrumenten en begrotingen worden opgezet en uitgevoerd.. 
Gezien bovenstaande overwegingen worden de Raad en het Parlement opgewekt de in dit stuk 
beschreven aanpak goed te keuren, zodat deze als grondslag kan dienen voor energiesamenwerking 
tussen Europa en Azië. 
19 
ANNEX 1 : SOCIOECONOMIC DATA FOR ASIAN COUNTRIES 
COUNTRY Population Area GNP GNP Urbanisation 
(millions) (1000 km2) per capita ' in billion US$ rate 
1994 inUS$-1994 1994 in %-1992 Average 
annual 
growth 
rate 
in energy 
production Average 
annual 
growth 
rate 
in energy 
consumption 
1980-1992 Energy 
consumption 
per capita 
in kg of oil 
equivalent 
1993 Installed 
electric 
power 
capacity 
inMW 
1992 Household 
supplied 
with 
electricity 
% in 1984 Electricity 
losses as 
% of total 
generated 
in 1990 
6 BANGLADESH 
BHUTAN 
CAMBODIA 
CHINA 
INDIA 
INDONESIA 
LAOS 
MALAYSIA 
MYANMAR 
NEPAL 
PAKISTAN 
PHILIPPINES 
SINGAPORE 
SRI LANKA 
THAILAND 
VIETNAM 
TOTAL 118 
0.7 
10 
1.191 
914 
190 
5 
19 
46 
21 
126 
66 
3 
18 
59 
72 
2.858,7 144 
47 
181 
9.561 
3.288 
1.905 
237 
330 
677 
141 
796 
300 
1 
66 
513 
330 
18.517 230 
400 
200a 
530 
310 
880 
320 
3.520 
725 
200 
440 
960 
23.360 
640 
2.210 
190 
545 26,6 
0,3 
2,0b 
630,2 
278,7 
167,6 
1,5 
68,7 
37,8 c 
4,1 
55,6 
63,3 
65,8 
11,6 
129,9 
13,8 
1.557,20 18 
6 
20 
27 
26 
32 
20 
45 
25 
12 
33 
44 
100 
22 
23 
25 
27 14 
2 
5 
7 
4 
-1 
13 
-1 
15 
7 
.6 
8 
28 5 
7 
7 
10 
-1 
8 
7 
3 
7 
1 
10 59 
33 
52 
632 
243 
330 
39 
1.545 
39 
22 
226 
328 
5.563 
110 
673 
77 2.392 
59 
137.890 
74.000 
9.256 
23 
5.280 
808 
8.854 
6.174 
627 
15 
9.650 
2.771 54 
14 
64 
30 
31 
46 
98 
18 
43 30 
15 
19 
21 
17 
16 
36 
27 
24 
19 
3 
11 
Sources : The World Bank Atlas, 1996; World Development Report 1994 : Infrastructure for development, The World Bank. 
M992 
b1992 
c1992 
ANNEX 2 
Evolution of the worid's primary energy consumption 
12000 
10000 
8000 
o 6000 
4000 I 
2000 1 
1985 1990 1995 
Year 2000 2005 
Source : European Commission, DG XVII, (Energy) 
ANNEXE 
CM 
O ü 
c o 
(O c o Actual / projected C02 emissions for the period 1990 
2020 
10000 
8000 
6000 
4000 
2000 
0 
1990 Asia 
2020 
Year 
Source: World Energy Council, 1994 : "Energy for tomorrow's world'. 
ANNEX 4 : INSTRUMENTS OF INTERNATIONAL CO-OPERATION IN HIE ENERGY SECTOR 
PROGRAMME 
Fourth framework programme for 
research co-operation with third 
countries 
PHARE 
TACIS 
EURATOM 
ECSC 
EBRD 
Mediterranean Renewal Project 
Lomé Convention 
E1B 
Co-operation with Asia and Latin 
America 
EC IP 
JOULE-THERMIE 
Synergy 
SAVE 
ALIENER TYPE OF PROJECTS BEING 
FINANCED 
Technological research and development, 
including demonstrations 
Technical assistance and co-financing of 
investments 
Technical assistance 
Investments to improve the security and 
reliability of nuclear power stations 
Investments in the coal and steel sectors 
Investments in all sectors, including energy 
* Protocols for each country 
* Regional co-operation 
Investments, training and technical assistance 
for all sectors, including energy 
Investments in all sectors, including energy 
Investments in all sectors, including energy 
Investments in equipment, training and 
technical assistance for all sectors including 
enersiv 
Co-financing through joint ventures of all 
sectors, including energy 
Technological research and development 
including demonstration : non-nuclear energy 
Energy policy and strategy 
Rational use of energy : promotion, regulatory 
activities, information and exchanges 
Renewable energy sources : promotion, 
regulatory activities, information and 
exchanges GEOGRAPHICAL AREA 
COVERED 
All third countries 
CEEC 
CIS 
CEEC 
+ ex URSS 
CEEC 
CEEC + CIS 
Mediterranean 
7Ü countries in Africa. the 
Caribbean and the Pacific 
CEEC 
Asian and Lat. American countries 
Asia and Latin America 
All developing countries 
Community + third countries 
All third countries 
Community + third countries 
Community + third countries DERATION OF THE 
BUDGET 
1994-1998 
annual 
annual 
1994-1998 
since 1990 
unlimited 
199?-1996 
1992-1995 
1994-1996 
1993-1995 
1991 -1995 
annual 
1994-1998 
annual 
1991-1995 
1993-1997 PROGRAMME 
(in M EC US) 
540 in total 
1,000 in 1994 
includinu 58 eneruv 
510 in 1992. 
including 130 encr»v 
1.000 
200 
10,000 
2,940 
2.075 
12.000 
3.000 
750 
2.750 
40 1- banking funds 
1.002 **** 
8 in 1994 
35 **** 
50**** TYPE OF All) 
subsidies 
subsidies 
subsidies 
loans 
loans 
3 % participation in the capital 
of the EBRD 
donations and LIB loans (2.062) 
donations and LIB loans ( 1.800,i 
subsidies and LIB loans ( 1.200) 
loans 
loans 
subsidy 
interest-free loans 
subsidies which arc repayable 
in the event of success 
cost-sharings 
subsidies 
subsidies 
subsidies 
Note : unless otherwise indicated, the amounts shown relate to the entire duration of the programmes 
**** : Total amount including EC 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 308 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 12 
Catalogusnummer : CB-CO-96-317-NL-C 
ISBN 92-78-05867-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeensehappen 
L-2985 Luxemburg 
ZH