MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD, DE EUROPESE CENTRALE BANK, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK

De laatste hand leggen aan de voorbereidingen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 1 november 2019

1.Inleiding

Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk kennisgegeven van zijn voornemen om zich terug te trekken uit de Europese Unie en daarbij de procedure van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) ingeroepen. Na een verzoek daartoe van het Verenigd Koninkrijk heeft de Europese Raad (art. 50) op 11 april 2019 besloten tot verdere verlenging van de in artikel 50, lid 3, VEU bedoelde termijn tot en met 31 oktober 2019. Tenzij het Verenigd Koninkrijk het terugtrekkingsakkoord uiterlijk op 31 oktober 2019 ratificeert of verzoekt om een derde verlenging en de Europese Raad (art. 50) unaniem daarmee instemt, wordt het Verenigd Koninkrijk op 1 november 2019 een derde land zonder een akkoord dat een ordelijke terugtrekking waarborgt.

De Commissie is vanaf het begin van de onderhandelingen de mening toegedaan dat een ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie op basis van het terugtrekkingsakkoord de beste uitkomst is. Zoals zij consequent heeft benadrukt, zal een terugtrekking zonder akkoord tot aanzienlijke ontregeling leiden, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in de EU27. De ernstigste verstoringen van een terugtrekking zonder akkoord kunnen door noodmaatregelen slechts worden afgezwakt.

Het is nog maar acht weken tot de termijn van 31 oktober 2019. Die korte tijdspanne en de politieke situatie in het Verenigd Koninkrijk hebben het risico vergroot dat het Verenigd Koninkrijk zich op die datum terugtrekt zonder akkoord. Overeenkomstig de benadering die de Europese Raad (art. 50) tijdens het gehele proces heeft voorgestaan, moeten alle actoren zich blijven voorbereiden op alle mogelijke uitkomsten. Zij dienen derhalve nu de nodige finale aanpassingen te doen aan hun plannen voor een terugtrekking zonder akkoord op 1 november 2019. Zij mogen er niet op vertrouwen dat het Verenigd Koninkrijk om een derde verlenging zal vragen en dat de Europese Raad (art. 50) daarmee zal instemmen vóór 31 oktober.





2.Rechten van de burgers

De Commissie heeft consequent gesteld dat het beschermen van de rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse onderdanen in de Europese Unie een prioriteit is. Zoals in de vijfde mededeling over de voorbereidingen voor de brexit van 12 juni 2019 is toegelicht, hebben de EU27-lidstaten nationale noodmaatregelen aangenomen opdat Britse onderdanen en hun familieleden van buiten de EU legaal kunnen verblijven in de periode onmiddellijk na een terugtrekking zonder akkoord. De Commissie heeft met de EU27-lidstaten samengewerkt om tot een coherente algemene aanpak te komen, maar erkent dat nationale flexibiliteit nodig is. Een geactualiseerd overzicht van alle nationale noodmaatregelen inzake verblijfsrechten is te vinden op de webpagina’s van de Commissie over de voorbereidingen voor de brexit.

Voor EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven, is informatie over hun verblijfsrechten in het Verenigd Koninkrijk beschikbaar op de website van de Britse overheid. In aanvulling op het werk van de diplomatieke vertegenwoordigingen van de lidstaten in het Verenigd Koninkrijk zullen de vertegenwoordigingen van de Commissie in het Verenigd Koninkrijk en de betrokken diensten in Brussel nauwlettend blijven volgen welke stappen het Verenigd Koninkrijk onderneemt inzake het verdere verblijf van burgers van de Unie in het Verenigd Koninkrijk. Zij zullen in dat verband informatie en deskundig advies verstrekken aan belanghebbende burgers.

Alhoewel de socialezekerheidsrechten van burgers ten aanzien van het Verenigd Koninkrijk vóór de terugtrekking beschermd zijn middels de desbetreffende noodverordening, treffen sommige lidstaten ook eenzijdige noodmaatregelen op nationaal niveau voor de periode na de terugtrekking. Die maatregelen vullen de bescherming van de op EU-niveau gewaarborgde socialezekerheidsrechten aan, bijvoorbeeld door het beginsel van samentelling van tijdvakken van werk, verzekering en verblijf in het Verenigd Koninkrijk na de terugtrekking toe te passen of door de socialezekerheidsrechten voor de betrokken burgers na de terugtrekking verder te beschermen. Een geactualiseerd overzicht van alle nationale noodmaatregelen inzake socialezekerheidsrechten is te vinden op de webpagina’s van de Commissie over de voorbereidingen voor de brexit.

3.De laatste voorbereidingen in welbepaalde sectoren

In haar vijf eerdere mededelingen over de voorbereiding op de brexit heeft de Commissie er telkens bij belanghebbenden op aangedrongen de nodige voorbereidingen te treffen. Zij blijft alle belanghebbenden bijstaan met informatie en advies. De lidstaten en particuliere entiteiten zoals verenigingen en kamers van koophandel moeten eveneens informatie blijven verstrekken om burgers en bedrijven te helpen de laatste hand te leggen aan hun voorbereidingen, onder andere via de diverse fora die specifiek hiervoor zijn opgericht.

Om bedrijven te helpen controleren in welke mate zij voorbereid zijn en welke actie zij nog moeten ondernemen om helemaal voorbereid te zijn op een terugtrekking zonder akkoord op 1 november 2019, biedt de Commissie op haar webpagina over de voorbereidingen voor de brexit een checklist aan. De Commissie heeft eveneens sectorspecifieke kennisgevingen aan belanghebbenden gepubliceerd over diverse onderwerpen. Soortgelijke hulpmiddelen worden ter beschikking gesteld door de lidstaten en brancheorganisaties. Marktdeelnemers wordt verzocht gebruik te maken van dergelijke instrumenten.

In dit deel wordt nader ingegaan op gebieden waar de komende maanden nog steeds bijzondere waakzaamheid geboden is.

3.1.Grensformaliteiten en handel

Alle sectoren die handeldrijven met het Verenigd Koninkrijk, zowel in goederen als in diensten, zullen de gevolgen van de terugtrekking ondervinden. Wat in het bijzonder de handel in goederen betreft, moeten marktdeelnemers zich voorbereiden op belangrijke gevolgen op het vlak van douaneformaliteiten, indirecte belastingen en, in voorkomend geval, sanitaire en fytosanitaire controles vanaf 1 november 2019 indien het Verenigd Koninkrijk zich terugtrekt uit de Unie zonder akkoord. Deze gevolgen omvatten onder andere het vervullen van douaneformaliteiten. Er zullen aangiften moeten worden gedaan en de douaneautoriteiten kunnen eisen dat zekerheid wordt gesteld voor potentiële of bestaande douaneschulden. Er kunnen verboden of beperkingen gelden voor bepaalde goederen die vanuit het Verenigd Koninkrijk de EU binnenkomen of de EU verlaten voor het Verenigd Koninkrijk, waardoor invoer- of uitvoervergunningen nodig kunnen zijn.

Vanaf 1 november 2019 zullen Britse goederen die de EU binnenkomen, onderworpen zijn aan douanerechten en EU-goederen aan douanerechten van het VK. De gemiddelde EU-tarieven bedragen ongeveer 2,7 % voor niet-landbouwproducten die in de Unie worden ingevoerd en 8,1 % voor landbouwproducten. Voor zuivelproducten bijvoorbeeld geldt een gemiddeld tarief van 44,8 %, voor vlees van 17,8 %, voor vis van 11,4 %, voor kleding van 11,5 % en voor auto’s van 10 %. Marktdeelnemers van de EU27 moeten hun toeleveringsketens doorlichten en ervoor zorgen dat in hun bedrijfsplannen rekening wordt gehouden met de heffing van deze douanerechten. De lidstaten zullen ook btw bij invoer heffen op goederen die vanuit het Verenigd Koninkrijk de EU binnenkomen.

Om de ontregeling van de grensoverschrijdende handel in goederen vanaf de eerste dag na de terugtrekking zoveel mogelijk te beperken, dienen handelaars, vervoerders en bevrachters overal in Europa die voornemens zijn goederen van en naar het Verenigd Koninkrijk over te brengen, klaar te zijn om alle vereiste formaliteiten te vervullen. Deze voorbereidingen moeten worden getroffen ongeacht de plaats van vestiging. Dit is niet alleen nodig voor betrokkenen die gevestigd zijn in aan het Verenigd Koninkrijk grenzende regio’s of die grote handelsvolumes met het Verenigd Koninkrijk hebben.