Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende speciale voorschriften voor voertuigen bestemd voor het vervoer van passagiers, met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en tot wijziging van Richtlijn 70/156/EEG van de Raad"

(98/C 129/02)

De Raad heeft op 13 november 1997 besloten, overeenkomstig artikel 100 A van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 februari 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bagliano.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 352e Zitting (vergadering van 25 februari 1998) het volgende advies uitgebracht dat met 81 stemmen vóór, bij 4 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het onderhavige richtlijnvoorstel heeft betrekking op de speciale voorschriften voor de typegoedkeuring van "bussen en toerbussen" (M2 en M3) (). Het vormt een aanvulling op kaderrichtlijn 70/156/EEG inzake de typegoedkeuring van motorvoertuigen in de Gemeenschap, doordat bussen en toerbussen aan het toepassingsgebied worden toegevoegd.

Zoals bekend maakt de communautaire typegoedkeuring het mogelijk om een voertuig dat in één bepaalde lid-staat is goedgekeurd, in alle lid-staten te verkopen en in het verkeer te brengen. Momenteel is de typegoedkeuring alleen van kracht voor personenauto's (M1), ten behoeve waarvan immers alle nodige bijzondere richtlijnen zijn vastgesteld (maar liefst 45).

Voor bussen en toerbussen ontbreekt echter nog een richtlijn betreffende de eigenschappen van de technische constructie en de uitrusting.

Het richtlijnvoorstel waar dit advies over gaat (eigenschappen van de technische constructie en de uitrusting) is gebaseerd op de voorschriften van de UN-ECE-Reglementen R36, R52 en R66 (), die in een aantal EU-lid-staten en in een groot aantal derde landen in en buiten Europa worden toegepast. Daarnaast gaat het voorstel uit van het ontwerpreglement betreffende dubbeldeksvoertuigen voor het vervoer van passagiers waaraan momenteel in UN-ECE-verband wordt gewerkt.

1.2. Het Commissievoorstel heeft ten doel minimumvoorschriften vast te stellen ten behoeve van de veiligheid van de passagiers, en het vervoer van passagiers met een beperkt bewegingsvermogen te bevorderen.

De voorschriften hebben betrekking op de volgende punten:

- onderverdeling in "klassen";

- definitie van een voertuig met een "lage vloer";

- verdeling van de massa van personen en bagage over de assen;

- ruimte die minimaal beschikbaar is voor staande passagiers, en het maximum aantal passagiers dat mag worden vervoerd;

- stabiliteit van het voertuig;

- bescherming tegen brandgevaar;

- uitgangen (bedrijfsdeuren en nooddeuren, ramen en noodluiken): aantal, plaats, toegankelijkheid en technische specificaties;

- instap;

- zitplaatsen en ruimte voor zittende passagiers;

- stangen en handgrepen;

- sterkte van de bovenbouw;

- vervoer van passagiers met een beperkt bewegingsvermogen en instaphulpmiddelen voor rolstoelgebruikers;

- dubbeldekkers.

2. Opmerkingen

2.1. "Klassen" voertuigen

2.1.1. Nota bene

De op de UN-ECE-Reglementen gebaseerde indeling in "klassen" heeft ten doel verschillende voorschriften te geven m.b.t. de uitrusting van het voertuig, naar gelang met het voertuig overwegend staande dan wel zittende passagiers worden vervoerd (klasse I en II), of uitsluitend zittende passagiers (klasse III). Hetzelfde geldt voor kleinere voertuigen met een maximumcapaciteit van 22 passagiers (klasse A heeft ook staanplaatsen, en klasse B uitsluitend zitplaatsen).

In Bijlage I worden de volgende definities gegeven:

- voertuigen van klasse I en A zijn voornamelijk bestemd voor het vervoer van staande passagiers, waarbij vaak wordt in- en uitgestapt;

- voertuigen van klasse II zijn voornamelijk bestemd voor het vervoer van zittende passagiers, en worden gebruikt op langere ritten waarbij de haltes verder uit elkaar liggen;

- voertuigen van klasse III en B zijn niet bestemd voor het vervoer van staande passagiers.

2.1.2. In alle "technische bijlagen" van de richtlijn wordt deze indeling in klassen gehanteerd, afhankelijk van het gebruik van het voertuig, maar steeds met een gelijkwaardig veiligheidsniveau. Het "hoofddoel" van de richtlijn bestaat erin "de veiligheid van de passagiers te waarborgen", zoals in de overwegingen van het voorstel staat.

Een van de veiligheidsdoelstellingen is bijvoorbeeld het aantal staande passagiers tijdens langere afstanden zo klein mogelijk te houden. Een ander belangrijk veiligheidscriterium is de evacuatietijd van het voertuig, ten behoeve waarvan zittende en staande passagiers afhankelijk van de klasse over een verschillende minimumruimte moeten kunnen beschikken.

2.1.3. Het Comité stemt in met deze opzet, waarbij een redelijk evenwicht wordt bewaard tussen de kosten en de doelstellingen, zonder afbreuk te doen aan het "gelijkwaardig veiligheidsniveau"; dit is tevens in overeenstemming met de UN-ECE-Reglementen, die voortdurend worden bijgesteld.

2.2. Bescherming tegen brandgevaar

De voorschriften in dit richtlijnvoorstel (Bijlage I, 7.5) vormen een aanvulling op de "ad hoc"-Richtlijn 95/28/EG inzake de verbrandingseigenschappen, zodat zij eigenlijk vanwege hun analoge strekking in deze laatste richtlijn zouden moeten worden opgenomen. Ditzelfde is overigens al gebeurd voor het verplichte gebruik van veiligheidsgordels in voertuigen van klasse II en III en voor de sterkte van het meubilair.

2.3. Treden

In Bijlage I, paragraaf 7.7.7.1 van het richtlijnvoorstel wordt een maximumhoogte voor de eerste trede vanaf de grond voorgeschreven van 320 mm voor voertuigen van klasse I, II en A.

Met betrekking tot voertuigen van alle klassen die op hellende wegen worden gebruikt (ook in de stad), en met name voertuigen van klasse II die zijn bedoeld om lange trajecten te rijden (bij vrij hoge en constante snelheid) wordt echter opgemerkt dat de afstand van de treeplank tot de grond niet onder een bepaald minimum kan komen.

Derhalve dient de maximumhoogte van de eerste trede vanaf de grond overeen te stemmen met de voorschriften uit de UN-ECE-Reglementen R36 en R52, die voor klasse I en A een hoogte van 360 mm voorschrijven, en voor klasse II, III en B een hoogte van 400 mm.

2.4. Sterkte van de bovenbouw (Bijlage IV)

In het richtlijnvoorstel wordt voor de passagiersafdeling een "overlevingsruimte" (restruimte) voorgeschreven, voor het geval het voertuig over de kop slaat en op het dak belandt.

Het Comité dringt erop aan dat de "restruimte" tot de bestuurdersruimte wordt uitgebreid en dat zo spoedig mogelijk een ad hoc-richtlijn aan het probleem van de algemene veiligheid van de bestuurder wordt gewijd.

2.5. Volgens het Comité moet in de richtlijn niet alleen concreet worden ingegaan op operationele aspecten, zoals het aantal bedrijfsdeuren, maar ook op de noodzaak van adequate nooduitgangen.

2.6. Vervoer van passagiers met een beperkt bewegingsvermogen (Bijlage I, 7.12) en instaphulpmiddelen voor rolstoelgebruikers (Bijlage VII)

In het richtlijnvoorstel wordt uitvoerig en uitputtend ingegaan op de problemen i.v.m. het vervoer van passagiers met een beperkt bewegingsvermogen, met inbegrip van rolstoelgebruikers.

Het Comité kan dit alleen maar toejuichen en is verheugd dat de Commissie nog meer oplossingen wil zoeken om de toegankelijkheid van personen met een beperkt bewegingsvermogen steeds verder te verbeteren. Het Comité dringt er in dit verband op aan dat ook de door de Commissie aangegane verplichting, namelijk om het probleem van de toegankelijkheid in nauwe samenwerking met gehandicaptenorganisaties te bestuderen, in de richtlijn wordt opgenomen.

Wel acht het Comité het wenselijk dat het probleem met gevoel voor realiteit wordt aangepakt, vooral met de bedoeling om binnen een redelijke termijn wezenlijke resultaten te boeken. De lid-staten zouden, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, de taak op zich kunnen nemen om afhankelijk van de nationale en lokale situatie een minimumquota vast te stellen voor het aantal autobussen dat met instaphulpmiddelen voor passagiers met een beperkt bewegingsvermogen moet zijn uitgerust.

Het Comité neemt er nota van dat de Commissie zich in haar "overwegingen" voorneemt om op een later tijdstip "geschikte technische oplossingen" te bestuderen voor voertuigen die niet tot klasse I behoren, op basis van een verslag dat zij zelf zal opstellen.

2.7. Artikel 3 - "Basis"-typegoedkeuring en typegoedkeuring met "ontheffing"

In het richtlijnvoorstel worden twee soorten typegoedkeuring genoemd: een basis-typegoedkeuring en een typegoedkeuring met bepaalde ontheffingen (art. 3), die als "bis" aan een aantal paragrafen van de Bijlagen I en VII zijn toegevoegd. Deze laatste typegoedkeuring - die bovendien op fundamentele punten afwijkt van de basis-typegoedkeuring - is bedoeld om voertuigen met bijzondere kenmerken, die alleen in sommige lid-staten aanwezig zijn, toch een communautaire typegoedkeuring te kunnen verlenen. De andere lid-staten kunnen deze echter weigeren. Het Comité ziet het belang in van twee verschillende niveaus van typegoedkeuring en stemt in met het tijdelijke karakter ervan, zoals blijkt uit artikel 3, lid 3, waarin wordt gepreciseerd dat in 2003 eventueel tot een herziening kan worden overgegaan.

2.8. Artikel 4, lid 1

2.8.1. Artikel 4, lid 1 heeft betrekking op voertuigen van klasse I "die zijn ontworpen om als lijnbussen voor stads- en voor streekvervoer te worden geëxploiteerd", en die in overeenstemming moeten zijn met:

a) de technische voorschriften van bijlage I, deel B of C;

b) de voorschriften voor ten minste één van de in bijlage VII vermelde hulpmiddelen (instaphulpmiddelen voor passagiers met een beperkt bewegingsvermogen).

2.8.1.1. Terwijl de sub a) genoemde technische voorschriften terecht van toepassing moeten worden op voertuigen van klasse I die voor stadsvervoer zijn bestemd, lijkt het strijdig met het onderscheid in klassen, voertuigen van klasse I ook voor streekvervoer te bestemmen. De veiligheidsvoorschriften voor voertuigen van klasse I zijn immers niet geschikt voor voertuigen die bestemd zijn voor vervoer over lange afstanden (zie paragraaf 2.1.1).

Om redenen van veiligheid is het onaanvaardbaar dat voertuigen van klasse I (met meer staande passagiers, en minder ruimte voor de zittende passagier) in het streekvervoer worden ingezet, zodat het eerste lid van artikel 4 dient te worden gewijzigd, door in ieder geval de woorden "en voor streekvervoer" te schrappen.

2.8.1.2. Wat het voorschrift sub b) betreft, d.w.z. de verplichting om alle voertuigen van klasse I uit te rusten met instaphulpmiddelen voor passagiers met een beperkt bewegingsvermogen, wordt terugverwezen naar de opmerkingen in paragraaf 2.5 van dit advies.

Evenzo dienen de voorschriften in paragraaf 7.12 en 7.13 van Bijlage I te worden overgeheveld naar Bijlage VII - inzake instaphulpmiddelen die de toegang tot voertuigen vergemakkelijken - zodat zij niet langer voor alle voertuigen verplicht zijn.

2.9. Artikel 7 - Comité voor de aanpassing aan de technische vooruitgang

Het Comité heeft zich al eerder positief uitgesproken over de instandhouding van de beslissingsbevoegdheid van het comité voor de aanpassing aan de technische vooruitgang, volgens de procedure van artikel 12 en 13 van de kaderrichtlijn 70/156/EEG.

Hoewel het Comité zich bewust is van de noodzaak, de procedure voor de aanpassing van de richtlijnen aan de technische vooruitgang te versnellen, kan het toch niet instemmen met de formulering van artikel 7, volgens welke de rol van bovengenoemd comité slechts van raadgevende aard is.

3. Conclusies

Het Comité staat achter de doelstellingen van de richtlijn, zowel m.b.t. de verbetering van de veiligheid van de passagiers als m.b.t. de betere toegankelijkheid voor personen met een beperkt bewegingsvermogen. Het doet daarbij wel enkele aanbevelingen:

- in overeenstemming met de opzet van de Bijlagen, die is gebaseerd op een onderscheid in klassen, dient rekening te worden gehouden met de kritische opmerkingen in paragraaf 2.2 t/m 2.9;

- ten behoeve van de flexibiliteit en duidelijkheid - zie de "overwegingen" van de Commissie - en conform het subsidiariteitsbeginsel, dient met name rekening te worden gehouden met de opbouwende kritiek in paragraaf 2.6.

Brussel, 25 februari 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() M2: voertuigen bestemd voor het vervoer van personen, met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en met een maximummassa van ten hoogste vijf ton.

M 3: voertuigen bestemd voor het vervoer van passagiers met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en een maximummassa van meer dan vijf ton.

() Reg. 36: grote autobussen (meer dan 22 passagiers) Reg. 52: minibusjes (maximaal 22 passagiers) Reg. 66: sterkte van de constructie.