COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
m Brussel, 21.02.1996 
COM(96) 59 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
Het waterbeleid van de Europese Gemeenschap 

Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Parlement 
Het waterbeleid van de Europese Gemeenschap 
Inhoud 
bladzijde 
1. Inleiding 1 
2. Water en waterbeleid 1 
3. De doelstellingen van een duurzaam waterbeleid 2 
4. De uitdagingen 2 
4.1 Verontreiniging 2 
4.1.1. Verontreiniging door puntbronnen 3 
4.1.2. Verontreiniging door diffuse bronnen 3 
4.1.3. Incidentele verontreiniging 3 
4.1.4. Verzuring 4 
4.1.5. Eutrofiëring 4 
4.2 Watertekorten 4 
4.3 Andere schadelijke effecten onder invloed van de mens 5 
5. De beginselen van het waterbeleid van de Europese Gemeenschap 5 
5.1 Een hoog beschermingsniveau 5 
5.2 Het voorzorgsbeginsel 5 
5.3 Preventief optreden 6 
5.4 Bestrijding van aantasting aan de bron 6 
5.5 De vervuiler betaalt 6 
5.6 Integratie 6 
5.7 Het gebruik van de beschikbare wetenschappelijke en technische 
gegevens 7 
5.8 De verscheidenheid van de milieusituatie in de regio's van de 
Gemeenschap 7 
5.9 Kosten/baten 7 
5.10 De economische en sociale ontwikkeling van de Gemeenschap en de 
evenwichtige ontwikkeling van haar regio 's 8 
5.11 Internationale samenwerking 8 
5.12 Subsidiariteit 8 
6. Bestaande EG-wetgeving 9 
7. Specifieke aspecten van het waterbeheer 9 
7, 1. Twee benaderingen: grenswaarden voor de emissie en 
kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu 9 
7.2. De aanwijzing van "zones" 11 
7.3 Kwantitatieve aspecten 12 
7.4. Controleverplichtingen 12 
A 9. 
7.5. Rapportageverplichtingen 13 
7.6. Doorzichtigheid, inspraak van de bevolking en verantwoordingsplicht 13 
7.7. Een geïntegreerd beheer van waterreserves 13 
7.8. Het beheer van stroomgebieden 14 
8. Discussie 15 
9. Schets van een kaderrichtlijn inzake waterreserves 17 
10. De procedurele gevolgen 18 
Bestaande EG-wetgeving en verwant communautair beleid 20 
1. Wetgeving van de Europese Gemeenschap op het gebied van water 20 
1.1. De richtlijn oppervlaktewater 20 
1.2. De richtlijn zwemwater 20 
1.3. De richtlijn gevaarlijke stoffen 21 
1.4. De beschikking uitwisseling van informatie 22 
1.5. De richtlijn viswater 22 
1.6. De richtlijn schelpdierwater 23 
1.7. De richtlijn grondwater 23 
1.8. De richtlijn drinkwater 24 
1.9. De richtlijn behandeling stedelijk afvalwater 24 
1.10. De richtlijn nitraten 25 
1.11. De voorgestelde richtlijn ecologische waterkwaliteit 25 
2. Nauw verwante wetgeving van de Europese Gemeenschap 26 
2.1. De richtlijn zuiveringsslib 26 
2.2. De richtlijn verslagen 26 
2.3. De voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van 
verontreiniging 27 
2.4. De richtlijn gewasbeschermingsmiddelen en de voorgestelde richtlijn 
biociden 27 
2.5. De richtlijnen detergentia 28 
2.6. De richtlijn zware ongevallen (Seveso-richtlijn) 28 
2.7. De richtlijn habitats en de vogelrichtlijn 29 
2.8. De richtlijn milieu-effectrapportage 29 
2.9. Wetgeving op het gebied van de indeling, de etikettering en de 
risicobeoordeling van chemische stoffen 29 
3. Het overig beleid van de Europese Gemeenschap met gevolgen voor aspecten 
van het waterbeheer 30 
/i. 
1. Inleiding 
In juni 1995 hebben de Raad en de Commissie Milieu het Europees Parlement opgeroepen tot 
een fundamentele herziening van het communautair waterbeleid. 
In deze mededeling ligt de nadruk op de aanpak van de Commissie bij de bescherming van 
water. Zij moet echter niet los van de context worden gezien, maar met name als een nadere 
uitwerking van de punten in het vijfde milieu-actieprogramma van de Commissie1 die 
betrekking hebben op de bescherming van water. 
Deze nadruk op de milieu-aspecten van het waterbeleid komt ook tot uiting in de belangrijkste 
conclusie van de mededeling: de noodzaak van een kaderrichtlijn inzake waterreserves. Er zijn 
echter vele andere onderwerpen die in het kader van een bespreking van "waterbeleid" aan de 
orde zouden kunnen komen en die in deze strategieschets hooguit oppervlakkig ter sprake 
komen. Daarbij gaat het bij voorbeeld om algemenere vraagstukken in verband met de 
raakvlakken tussen waterbeheer en ruimtelijke ordening, vraagstukken in verband met het 
gebruik van geld van de Gemeenschap voor de bescherming van water en voor de 
waterinfrastructuur en het onderzoek op al deze gebieden in zijn algemeenheid. Dit zijn 
belangrijke onderwerpen en opmerkingen daarover zijn welkom, maar ze komen in deze 
mededeling slechts zijdelings aan de orde. 
2. Water en waterbeleid 
Water wordt van oudsher verdeeld in een groot aantal categorieën. Er wordt onderscheid 
gemaakt tussen zoet water, zeewater en brak water, tussen grondwater en oppervlaktewater, 
tussen rivieren, meren, estuaria, kustwateren en open zee enz. Er wordt ook onderscheid 
gemaakt tussen verschillende categorieën water die voor specifieke economische doeleinden 
worden gebruikt of een specifieke waarde hebben. Water trekt zich echter niets van een 
dergelijk onderscheid aan en gaat zonder enige beperking van categorie naar categorie. Dit is 
een feit dat bij elke poging om de waterreserves te beheren moet worden ingezien en 
verdisconteerd. 
Hoewel het nuttig is water voor administratieve doeleinden in categorieën te verdelen, is het 
belangrijk te beseffen dat water in welke vorm dan ook een aantal verschillende functies 
vervult en vaak tegelijkertijd. Water is voor de mens een elementair vereiste om te drinken, 
om voeding te bereiden en om te wassen. Het is ook een economische factor die bijdraagt tot 
menselijke behoeften in ruimere zin in het kader van visserij, landbouw (b.v. irrigatie), 
industrie (b.v. bij bewerking en koeling), vervoer en recreatie. Het is een essentieel onderdeel 
van elk ecosysteem en elk landschap en fungeert in verschillende vormen als milieu op zich. 
Het kan ook een bedreiging inhouden in de vorm van overstromingen of, bij LZU tekort, 
droogte. 
COM(92)23 def. van 27.3.1992. 
1 C 
3. De doelstellingen van een duurzaam waterbeleid 
Een duurzaam waterbeleid moet een aantal doelstellingen verwezenlijken, en wel op een 
effectieve en efficiënte wijze: 
1. Het moet zorgen voor een stabiele drinkwatervoorziening. Het drinkwater moet veilig 
zijn en het moet in voldoende hoeveelheden en met een voldoende betrouwbaarheid 
beschikbaar zijn. 
2. De waterreserves moeten kwalitatief en kwantitatief voldoende zijn om niet alleen in 
de behoefte aan drinkwater te voorzien, maar ook voor andere economische 
toepassingen te worden gebruikt. Ze moeten geschikt zijn voor de onttrekking door 
industrie en landbouw en bruikbaar zijn voor visserij, vervoer en elektriciteitsopwekking 
en tevens voorzien in de behoefte aan recreatie. In sommige gevallen wordt het water 
aan deze gebruikers via de drinkwaterleiding geleverd en moet dit water derhalve aan 
de drinkwaternormen voldoen. 
3. De kwaliteit en kwantiteit van de waterreserves en de fysieke structuur van het 
aquatisch milieu moeten vrijwel zonder uitzondering voldoende zijn om de goede 
ecologische toestand en functie van het aquatisch milieu te beschermen en op peil te 
houden en om aan de behoeften van wetlands en terrestrische ecosystemen en habitats 
aan water te voldoen. Er moet ook worden gezorgd voor de bescherming van water 
met uitzonderlijke eigenschappen of van uitzonderlijk belang. 
4. Water moet zodanig worden beheerd dat schade door overstromingen wordt voorkomen 
of beperkt en de effecten van droogte tot een minimum worden beperkt. 
Het spreekt vanzelf dat deze vier doelstellingen van het waterbeleid niet altijd met elkaar 
verenigbaar zullen zijn en dat waterbeleid derhalve duurzaam is wanneer daarin een redelijk 
evenwicht tussen deze doelstellingen wordt gevonden. Met name de derde doelstelling, de 
bescherming van het milieu, is bijzonder kwetsbaar en heeft speciale aandacht nodig. 
4. De uitdagingen 
Om bovengenoemde doelstellingen te verwezenlijken moet een aantal hindernissen worden 
genomen: 
4.1. Verontreiniging 
Verontreiniging wordt (in het gemeenschappelijk standpunt over het voorstel voor een richtlijn 
inzake geïntegreerde preventie en beperking van verontreiniging2) gedefinieerd als "de directe 
of indirecte inbreng door menselijke activiteiten van stoffen, trillingen, warmte of geluid in 
lucht, water of bodem, die de gezondheid van de mens of de milieukwaliteit kan aantasten, 
schade kan toebrengen aan materiële goederen, dan wel de belevingswaarde van het milieu of 
ander rechtmatig milieugebruik kan aantasten of in de weg kan staan". Verontreiniging wordt 
Nog niet in het PB gepubliceerd. 
meestal gekarakteriseerd als verontreiniging door "puntbronnen" of "diffuse bronnen"; deze 
twee categorieën en drie specifieke vormen van verontreiniging worden hieronder besproken. 
Gevaarlijke stoffen en preparaten worden ingedeeld op basis van een evaluatie van de risico's 
voor onder andere het aquatisch milieu. Een steeds verdere daling van de emissie van 
dergelijke stoffen, zal bijdragen tot de bescherming van het milieu in het algemeen en het 
aquatisch milieu in het bijzonder. In sommige gevallen is de beste manier om de emissie van 
bepaalde bijzonder gevaarlijke stoffen terug te dringen een beperking van of een verbod op het 
gebruik van deze stoffen. 
4.1.1. Verontreiniging door puntbronnen 
Bij de verontreiniging door puntbronnen gaat het meestal om verontreinigende stoffen 
die vanuit specifieke punten, die meestal kunnen worden aangewezen, in het aquatisch 
milieu worden geloosd. Hierbij kan het gaan om lozingen van industrieel, 
huishoudelijk of stedelijk afvalwater, afvoerwater uit steden en afhankelijk van de 
gehanteerde definities lekkages uit opslagtanks, industriële installaties, boerderijen en 
stortplaatsen. Welke problemen daardoor worden veroorzaakt, is afhankelijk van de 
aard van de verontreinigende stof: het water kan ongeschikt of minder geschikt worden 
om als bron voor drinkwater te worden gebruikt, het kan ongeschikt worden voor 
bepaalde produktieprocessen of potentiële gevaren opleveren voor de gezondheid van 
de gebruiker van het water of van de consument van produkten die aan het water 
worden blootgesteld of er kan via toxische effecten op planten en/of dieren of door 
verstoring van het evenwicht schade worden toegebracht aan het ecosysteem. Deze 
verontreiniging kan gedurende vele jaren in wateren accumuleren of kan afhankelijk van 
de aard van de verontreiniging en het regeneratievermogen van de betrokken wateren 
fluctueren. 
4.1.2. Verontreiniging door diffuse bronnen 
In het algemeen gaat het bij de verontreiniging door diffuse bronnen om de inbreng van 
verontreinigende stoffen in het aquatisch milieu uit een aantal wijd verspreide punten 
die vaak moeilijk aan te wijzen ofte beheersen zijn. Voorbeelden zijn verontreiniging 
door de landbouw en verontreiniging in de vorm van neerslag uit de lucht (hoewel in 
het laatste geval de oorspronkelijke bron diffuus kan zijn, zoals uitlaatgassen van het 
verkeer, of een puntbron zoals een elektriciteitscentrale). Ook de verontreiniging die 
wordt veroorzaakt door het verbruik van produkten door de industrie of door het grote 
publiek valt onder diffuse bronnen. Het onderscheid tussen puntbronnen en diffuse 
bronnen kan soms zeer subtiel zijn en het is mogelijk dat verschillende instanties het 
niet altijd eens zijn over de indeling van een bepaalde bron van verontreiniging. De 
problemen die samenhangen met diffuse verontreiniging zijn in grote lij uu* dezelfde 
als die voor de verontreiniging door puntbronnen, maar het grote verschil is de keuze 
van de instrumenten om de bron van de verontreiniging aan te pakken. 
4.1.3. Incidentele verontreiniging 
Bij incidentele verontreiniging gaat het meestal om verontreinigende stoffen die door 
een ongeval of door onvoorziene omstandigheden in onopzettelijk grote hoeveelheden 
vanuit een puntbron in het milieu terecht komen. De effecten op het milieu en op het 
potentiële gebruik van het verontreinigde water zijn meestal vrijwel dezelfde als die bij 
de verontreiniging door puntbronnen, maar kunnen een dramatische omvang en 
catastrofale gevolgen hebben. 
4.1.4. Verzuring 
Verzuring is een specifieke vorm van diffuse verontreiniging ten gevolge van de 
emissie van verontreinigende stoffen als S02, NOx en ammoniak in de lucht. Het 
gevolg hiervan is zure neerslag die soms duizenden kilometers verderop valt en leidt 
tot rivieren en vooral meren met een sterk verlaagde pH. Dit betekent een ernstige 
verstoring van het natuurlijk ecosysteem en kan in extreme gevallen de dood van het 
desbetreffende meer veroorzaken. Verzuring kan via de bodem ook het grondwater 
aantasten. De bronnen van verzuring kunnen slechts in beperkte mate via een beleid 
voor waterbeheer worden aangepakt en om dit probleem op te lossen moeten er 
maatregelen worden genomen om een halt toe te roepen aan de luchtverontreiniging. 
Veel van deze punten zullen aan de orde komen in de strategie van de Commissie voor 
verzuring. 
4.1.5. Eutrofiëring 
Eutrofiëring wordt veroorzaakt door de verontreiniging van water met nutriënten. De 
hoge concentratie van nutriënten kan leiden tot een overmatige algengroei ten koste van 
de natuurlijke flora en fauna. De zuurstofbehoefte die ontstaat door de biomassa van 
de algen of een gevolg is van de afbraak daarvan, kan het natuurlijk evenwicht van het 
ecosysteem verstoren. In extreme gevallen kan dit leiden tot de dood van grote 
hoeveelheden waterorganismen. In sommige gevallen kan eutrofiëring ook een bijdrage 
leveren tot toxische algenbloei. De nutriënten kunnen afkomstig zijn van een grote 
verscheidenheid van puntbronnen en diffuse bronnen, zoals de landbouw, stedelijk 
afvalwater en depositie vanuit de lucht. 
4.2. Watertekorten 
Het waterniveau in rivieren, meren en grondwaterlagen vertoont van nature een zekere 
fluctuatie. Sommige rivieren en meren, vooral in het zuidelijke deel van de Gemeenschap, 
vallen van nature in bepaalde perioden van het jaar droog. Wanneer echter voor drinkwater, 
toerisme, irrigatie in de landbouw of industriële toepassingen grote hoeveelheden water worden 
onttrokken, kan het debiet daardoor drastisch in omvang afnemen of de droge periode langer 
zijn dan normaal. Sommige van deze toepassingen zijn sterk seizoengebonden, zoals het 
toerisme in de zomer. Door deze activiteiten kan de grondwaterspiegel zodanig dalen dat er 
acute watertekorten voor alle toepassingen ontstaan en aquatische habitats worden beschadigd 
of vernietigd. Een dergelijke daling van de grondwaterspiegel kan ook leiden tot beschadiging 
van de watervoerende lagen en de infiltratie van zout water in watervoerende lagen aan de kust, 
zodat deze ongeschikt worden als bron voor drinkwater of irrigatie. Deze effecten kunnen zich 
voordoen wanneer voortdurend grote hoeveelheden water worden onttrokken of wanneer de 
vraag naar water toeneemt door nieuwe of gestegen economische activiteit. Een kunstmatige 
daling van de stroomsnelheid van een rivier kan ook significante gevolgen hebben voor de 
waarde van deze rivier als habitat, doordat een ander type planten- en dierenwereld ontstaat dat 
bij een lagere stroomsnelheid kan overleven of in extreme gevallen de rivierbedding droogvalt 
en het aquatisch milieu volledig wordt vernietigd. Zowel bij grondwater als bij 
oppervlaktewater heeft een laag waterpeil ook gevolgen voor het niet-aquatische milieu waarbij 
de effecten kunnen variëren van droogvallende wetlands tot bodemerosie en woestijnvorming. 
Hierbij moet worden bedacht dat klimaatverandering kan leiden tot grote wijzigingen in het 
neerslagpatroon en dat de in bovenstaande alinea besproken problemen daardoor nog 
aanzienlijk kunnen verergeren. 
4.3. Andere schadelijke effecten onder invloed van de mens 
De mens heeft de fysieke kenmerken van rivieren, meren en kustlijnen vaak veranderd, en wel 
om uiteenlopende redenen zoals de bescherming tegen overstromingen, het gebruik van 
waterwegen voor vervoer, de aanleg van havens, bruggen en wegen, baggeren, landwinning 
enz. Daarnaast zijn er uiteraard oppervlaktewateren die volledig kunstmatig zijn, zoals 
waterbekkens, stuwmeren, kanalen, afvoerkanalen enz. Bovendien zijn er bepaalde 
economische activiteiten die zich in het water afspelen en derhalve ook gevolgen voor het 
aquatisch milieu kunnen hebben, zoals visserij, aquacultuur, scheepvaart en offshore-
activiteiten. In sommige gevallen is de mens in actie gekomen om mede daardoor een of meer 
van de in hoofdstuk 3 genoemde doelstellingen van het waterbeleid te verwezenlijken (dit geldt 
b.v. voor de aanleg van spaarbekkens om een betrouwbare drinkwatervoorziening te 
waarborgen), maar deze acties hebben zelf ook weer milieu-effecten, met name voor de habitats 
die in de betrokken wateren mogelijk zijn. 
5. De beginselen van het waterbeleid van de Europese Gemeenschap 
Het beleid van de Gemeenschap, met name het milieubeleid, is gericht op de totstandkoming 
van duurzame ontwikkeling. De beginselen die aan dit beleid ten grondslag liggen, zijn 
geformuleerd in artikel 130R van het Verdrag en worden hier voor de duidelijkheid nog eens 
herhaald, waarbij voor elk beginsel een korte officieuze uitleg wordt gegeven en wordt 
uiteengezet hoe dit van toepassing is op het waterbeleid. 
5.1. Een Jioog beschermingsniveau 
In de context van het waterbeleid houdt dit beginsel in dat er hoge eisen moeten worden 
gesteld aan het beschermingsniveau voor de gezondheid van de mens, de waterreserves en de 
natuurlijke ecosystemen, waarbij de doelstellingen op een hoog niveau liggen en niet op het 
minimaal aanvaardbare niveau. 
5.2. Het voorzorgsbeginsel 
Veel van de kennis die wij nodig hebben voor een goed inzicht in watersystemen en in het 
bijzonder in de effecten van verontreiniging op de gezondheid van de mens en het milieu, is 
onvolledig. Het voorzorgsbeginsel houdt dan ook in dat beleid altijd gebaseerd moet zijn op 
erkende wetenschappelijke inzichten, maar dat het zekere voor het onzekere moet worden 
genomen wanneer er twijfels zijn of niet voldoende informatie beschikbaar is. 
5.3. Preventief optreden 
Dit beginsel is gebaseerd op het besef dat wij moreel verplicht zijn schade aan het milieu te 
voorkomen. Het houdt eveneens verband met de problemen en kosten die verbonden zijn aan 
het terugdraaien of herstellen van schade aan het milieu. Wanneer een kwetsbaar aquatisch 
ecosysteem eenmaal vernietigd is, kan het bij voorbeeld in sommige gevallen onmogelijk zijn 
dit weer te herstellen. Wanneer een watervoerende laag eenmaal met residuen van 
bestrijdingsmiddelen verontreinigd is, kan het in bepaalde gevallen tientallen jaren duren 
voordat deze verontreiniging weer verdwenen is en de laag weer als drinkwaterbron kan 
worden gebruikt, tenzij er dure zuiveringsinstallaties worden gebouwd. 
5.4. Bestrijding van aantasting aan de bron 
Dit beginsel is een logisch voortvloeisel van het beginsel "preventief optreden", maar is van 
toepassing wanneer aantasting van het milieu eenmaal is gesignaleerd. Waar mogelijk moeten 
maatregelen worden genomen om de aantasting stop te zetten in plaats van te zoeken naar 
technische oplossingen voor de consequenties van de aantasting. 
5.5. De vervuiler betaalt 
Dit beginsel houdt in dat de kosten van maatregelen om verontreiniging te voorkomen moeten 
worden gedragen door de potentiële vervuiler. Het helpt dan ook concurrentievervalsing te 
voorkomen door ervoor te zorgen dat milieukosten worden doorberekend. Het houdt tevens 
in dat de vervuiler, wanneer deze schade veroorzaakt, aansprakelijk is voor de kosten daarvan 
en vormt derhalve een stimulans voor een effectieve beperking van de verontreiniging aan de 
bron. Er is dus een duidelijk verband tussen dit beginsel dat de vervuiler betaalt en de 
beginselen dat er preventief moet worden opgetreden en dat aantasting aan de bron moet 
worden bestreden. 
5.6. Integratie 
Waterbeleid is een onderwerp dat illustratief is voor de noodzaak van een coherente en 
effectieve coördinatie van alle relevante communautaire beleidsterreinen. Integratie is echter 
niet een taak die alleen de Gemeenschap aangaat. Het belangrijkste aspect van integratie is 
wellicht dat de uitvoering van het waterbeleid op lokaal of nationaal niveau op een coherente 
en volledig geïntegreerde wijze gebeurt en dat er structuren worden opgezet om te waarborgen 
dat dit gebeurt. Het is met name van essentieel belang dat bij activiteiten als ruimtelijke 
ordening en rivierbeheer alle uiteenlopende eisen van verschillende beleidsterreinen en 
beleidsdoelstellingen worden geïntegreerd en rekening houdend met de plaatselijke situatie op 
een logische en consequente manier met elkaar in overeenstemming worden gebracht. 
Aangezien verontreiniging door de landbouw en onttrekking van water voor irrigatie op dit 
moment grote problemen zijn die moeten worden aangepakt voor de verwezenlijking van de 
doelstellingen van een waterbeleid, is vooral de integratie van aspecten van het waterbeleid in 
het landbouwbeleid van essentieel belang. 
5.7. Het gebruik van de beschikbare wetenschappelijke en technische gegevens 
In de context van het voorzorgsbeginsel is al gewezen op het belang van dit aspect. Bij de 
formulering van beleidsbeslissingen op dit gebied moet een uiterste poging worden gedaan om 
de beschikbare kennis over de toestand van het milieu en de effecten van menselijke 
activiteiten daarop zo goed mogelijk te gebruiken. Daarnaast moet ook zo exact mogelijke 
informatie worden gebruikt over de beste beschikbare technieken en over de verschillende 
processen die een rol spelen bij de preventie en de aanpak van milieuproblemen. 
5.8. De verscheidenheid van de milieusituatie in de regio's van de Gemeenschap 
Wanneer dit voor de bescherming van de gezondheid van de mens nodig is of wanneer het gaat 
om bijzonder gevaarlijke of persistente verontreinigende stoffen, is het duidelijk dat er in de 
hele Gemeenschap dezelfde normen moeten worden gehanteerd. Het waterbeleid van de 
Gemeenschap moet echter zo flexibel zijn dat wordt voorkomen dat uitsluitend met het oog op 
"harmonisatie" irrelevante of onnodig strenge eisen worden opgelegd. Deze flexibiliteit moet 
er ook voor zorgen dat wanneer een probleem (zoals eutrofiëring, verzuring of gevoeligheid 
voor droogte) specifiek is voor bepaalde regio's, adequate maatregelen voor deze specifieke 
gebieden kunnen worden genomen. De milieusituatie in de Gemeenschap vertoont een zeer 
brede spreiding en in het communautair beleid moet daarmee rekening worden gehouden. 
5.9. Kosten/baten 
Bij de vaststelling van de specifieke doelstellingen van het milieubeleid moet krachtens het 
Verdrag rekening worden gehouden met zowel de kosten als de baten van optreden of niets 
doen. Dit houdt in dat de voorgestelde maatregelen evenredig moeten zijn met de effecten die 
zij op het milieu hebben. 
Daarnaast speelt ook de kosten/baten-verhouding van de verschillende beleidskeuzen die voor 
de verwezenlijking van deze doelstellingen mogelijk zijn, een belangrijke rol. Wanneer 
individuele - personen, particuliere bedrijven en/of de overheid worden verplicht tot 
investeringen om aan de eisen van het milieubeleid te voldoen, moeten deze verplichtingen 
worden afgestemd op de doelstellingen van het waterbeleid en moet daarbij worden gelet op 
de kosten/baten-verhouding van de maatregelen. Baten op lange termijn en milieu-effecten op 
lange termijn wanneer niet wordt opgetreden, alsmede het voorzorgsbeginsel moeten daarbij 
volledig worden verdisconteerd. Dit is gebeurd bij recente wetgeving, zoals de richtlijn 
behandeling stedelijk afvalwater3 en de richtlijn nitraten4. Bovendien wordt deze aanpak 
gevolgd bij het gebruik van kaderrichtlijnen die de mogelijkheid bieden voor lokale oplossingen 
voor lokale problemen en vaak voor een gunstiger kosten/baten-verhouding. 
Om tot een strategie met een gunstige kosten/baten-verhouding te komen moet vanuit een 
economisch perspectief een evaluatie worden gemaakt van de voor- en nadelen 
(emissiebeperking of kwaliteitsverbetering per kosteneenheid) van de drie basiscategorieën 
beleidsinstrumenten: 
voorschriften en normen (de klassieke EG-aanpak); 
3 PB L 135 van 21.5.1991, blz. 40. 
4 PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1. 
nieuwe technologie (voor bovengenoemde instrumenten); 
doorberekening van externe verontreinigingskosten via heffingen en op het 
marktmechanisme gebaseerde stimuleringsmaatregelen. 
Deze categorieën beleidsinstrumenten sluiten elkaar niet uit en kunnen afhankelijk van hun 
relatieve kosten/baten-verhouding als aanvullende of alternatieve maatregelen worden gebruikt 
om waterverontreiniging en waterschaarste aan te pakken. 
5.10. De economische en sociale ontwikkeling van de Gemeenschap en de evenwichtige 
ontwikkeling van haar regio 's 
Dit beginsel, dat nauw samenhangt met het integratiebeginsel, bevestigt dat het waterbeleid niet 
geïsoleerd moet worden beschouwd, maar als een onderdeel van het streven naar een 
evenwichtige en duurzame economie in ruimere zin. 
Met nadruk moet worden gesteld dat de economische en sociale aspecten van regionale 
ontwikkeling van essentieel belang zijn voor het waterbeleid, aangezien water een cruciale rol 
speelt bij het creëren van gunstige voorwaarden voor een duurzame ontwikkeling. Om de 
kwaliteit van de zoetwaterreserves duurzaam te verhogen en op lange termijn aan de vraag naar 
water te kunnen voldoen is echter een geïntegreerd en op de toekomst gericht beheer van 
stroomgebieden, oppervlaktewateren en grondwater nodig. 
Het is onmogelijk in deze mededeling alle aspecten die samenhangen met de relaties tussen 
waterbeleid en de noodzaak van economische en sociale ontwikkeling in ruimere zin volledig 
aan bod te laten komen. Deze onderwerpen vallen weliswaar in eerste instantie buiten het 
bestek van dit document, maar zij zijn wel belangrijk en de Commissie stelt eventuele 
opmerkingen daarover op prijs. 
5.11. Internationale samenwerking 
In het Verdrag wordt gesteld dat internationale samenwerking bij het milieubeleid nodig is, 
zowel bij het optreden van de Gemeenschap als bij de samenwerking met derde landen. Dit 
geldt met name voor het waterbeleid, aangezien coördinatie van vitaal belang is voor een 
efficiënt beheer van rivieren met een grensoverschrijdend stroomgebied en voor een 
doeltreffende bescherming van het zeewater. 
5.12. Subsidiariteit 
Het subsidiariteitsbeginsel komt ter sprake in artikel 3B van het Verdrag. Dit beginsel houdt 
in dat de Gemeenschap niet moet optreden wanneer maatregelen effectiever op het niveau van 
de Lid-Staten kunnen worden uitgevoerd. Hierbij gaat het niet alleen om de vraag of de 
Gemeenschap zich met bepaalde onderwerpen moet bezighouden, maar moet ook worden 
bezien in hoeverre de Gemeenschap, wanneer een optreden van haar kant noodzakelijk is, de 
details bij de uitvoering aan de Lid-Staten moet overlaten. 
Op het gebied van het waterbeleid kan de Gemeenschap bij voorbeeld in actie komen omdat 
sterk uiteenlopende normen bij de uitvoering van beleid kunnen leiden tot verstoring van de 
markt. Daarnaast kan optreden nodig zijn omdat milieugegevens over de gehele Gemeenschap 
vergelijkbaar moeten zijn, zodat er behoefte is aan doorzichtigheid, en bovenal om praktische 
8 
redenen om te zorgen voor de coördinatie van maatregelen in verband met internationale 
wateren en grensoverschrijdende verontreiniging. 
6. Bestaande EG-wetgeving 
De EG-wetgeving voor water is in alle gevallen gebaseerd op de in het Verdrag geformuleerde 
beginselen. In de bijlage van deze mededeling wordt een kort overzicht gegeven van de 
doelstellingen en hoofdlijnen van elk bestaand en voorgesteld communautair besluit dat 
belangrijke gevolgen heeft voor het waterbeleid, en worden deze besluiten kort besproken. De 
opmerkingen in de bijlage moeten derhalve in samenhang met de hoofdtekst van deze 
mededeling worden gelezen. Wanneer in de bijlage naar de "kaderrichtlijn" wordt verwezen, 
wordt hiermee het in hoofdstuk 9 geschetste voorstel bedoeld. 
Het wettelijk kader voor het beleid inzake waterbeheer in de Lid-Staten van de Gemeenschap 
is een combinatie van maatregelen die op basis van communautaire wetgeving zijn genomen 
en nationale maatregelen. De eerste communautaire maatregelen dateren van het begin van de 
jaren zeventig. Aanvankelijk werden deze maatregelen krachtens de artikelen 100 en 235 van 
het Verdrag vastgesteld, maar de laatste jaren vormt artikel 130S de rechtsgrondslag. Alle 
bestaande EG-wetgeving voor water dateert van de periode vóór het Verdrag betreffende de 
Europese Unie en is met algemene stemmen vastgesteld krachtens de artikelen 100 en 235 of 
de vorige versie van artikel 13OS. 
Er dient te worden opgemerkt dat in artikel 13OS sinds het Verdrag betreffende de Europese 
Unie drie verschillende procedures zijn opgenomen. De keuze van de te volgen procedure 
wordt bepaald door de aard van de voorgestelde maatregel. Voor de meeste besluiten over 
water wordt de procedure van lid 1 gevolgd, waarvoor samenwerking met het Parlement en een 
gekwalificeerde meerderheid in de Raad nodig is. De procedure van lid 2 geldt onder andere 
voor "kwantitatief waterbeheer" en vereist raadpleging van het Parlement en eenparigheid van 
stemmen in de Raad. De procedure van lid 3 wordt gevolgd voor algemene actieprogramma's 
en vereist gezamenlijke beslissingen van de Raad en het Parlement en een gekwalificeerde 
meerderheid in de Raad. 
7. Specifieke aspecten van het waterbeheer 
In dit hoofdstuk komen enkele algemenere aspecten aan de orde die naar voren komen uit de 
opmerkingen in de bijlage en de toepassing van de in hoofdstuk 5 geformuleerde beginselen. 
7.1. Twee benaderingen: grenswaarden voor de emissie en kwaliteitsdoelstellingen voor het 
milieu 
Bestrijding van de verontreiniging door puntbronnen is een van de onderdelen v.aarop het 
waterbeheer het verst gevorderd is, gewoonweg omdat de verontreiniging door puntbronnen 
een van de gemakkelijkst te signaleren problemen is en maatregelen op dat gebied de minste 
problemen opleveren. De details verschillen van land tot land, maar het uitgangspunt is dat 
voor bedrijven of activiteiten waarvan bekend is dat ze waterverontreiniging veroorzaken, in 
een of andere vorm een vergunning nodig is en dat beperking van de verontreiniging een 
voorwaarde is om die vergunning te krijgen. Dit gebeurt meestal in de vorm van 
emissieregulering, waarbij grenswaarden worden vastgesteld voor de hoeveelheid 
verontreinigende stoffen die in het water mag worden geloosd! 
De problemen ontstaan wanneer men tracht vast te stellen in welke mate emissieregulering 
nodig is. Dit heeft in de loop der tijd geleid tot langdurige discussies, waarbij de standpunten 
tussen twee uitersten liggen: enerzijds de aanpak met "kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu" 
en anderzijds de aanpak met "grenswaarden voor de emissie". In het eerste geval wordt een 
raming gemaakt van de concentratie van een verontreinigende stof die voor een bepaald water 
toelaatbaar of aanvaardbaar is, en worden de emissienormen zodanig vastgesteld dat deze 
drempelwaarde niet wordt overschreden. In het tweede geval wordt een raming gemaakt van 
de maximale emissiebeperking die met de huidige technologie en tegen bepaalde kosten 
redelijkerwijs kan worden verwacht, en worden de emissiegrenswaarden dienovereenkomstig 
vastgesteld. De benadering met emissiegrenswaarden wordt vaak gekoppeld aan het gebruik 
van "beste beschikbare technieken" (BBT) hoewel er grote verschillen kunnen zijn in de 
interpretatie van begrippen "beste" en "beschikbare". 
In de praktijk levert geen van deze twee extremen een ideale situatie op. 
Kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu alleen zijn vaak niet voldoende om ernstige problemen 
aan te pakken en kunnen worden misbruikt als "vervuilingsvergunning" tot een bepaald niveau. 
Een stringente aanpak met grenswaarden voor de emissie op basis van BBT kan dan beheer 
in sommige situaties tot onnodige investeringen leiden zonder dat dit significante voordelen 
voor het milieu oplevert. 
In de communautaire wetgeving van de laatste tijd wordt de aanpak met grenswaarden voor 
de emissie als uitgangspunt genomen. Dit is in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel 
en houdt in dat het de taak van de industrie is de emissie zo ver als redelijkerwijs mogelijk is 
terug te dringen. Er zijn echter gevallen waarin dergelijke maatregelen niet voldoende zijn om 
het milieu te beschermen en in dat geval zal het nodig zijn de emissie verder te beperken dan 
met de BBT, zoals hierboven is beschreven, mogelijk is. Anderzijds zullen er ook gevallen 
zijn waarin de voordelen van het gebruik van algemeen gehanteerde BBT-normen voor het 
milieu niet tegen de kosten opwegen. 
De aanpak van de Gemeenschap kan worden geïllustreerd aan de hand van de richtlijn 
behandeling stedelijk afvalwater en de voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en 
beperking van verontreiniging. In het eerste geval wordt op basis van technische overwegingen 
een hoog behandelingsniveau voor stedelijk afvalwater ingevoerd, maar wanneer de installatie 
in een "kwetsbaar" gebied loost zijn er nog strengere maatregelen nodig en wanneer deze in 
een "minder kwetsbaar" gebied loost is een eenvoudiger en goedkoper oplossing toegestaan. 
In het gemeenschappelijk standpunt over de voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en 
beperking van verontreiniging wordt gesteld dat de bevoegde instanties emissiegrenswaarden 
voor de betrokken bedrijven moeten vaststellen die gebaseerd zijn op de beste beschikbare 
technieken. Wanneer dit echter niet voldoende is om aan kwaliteitsnormen voor het milieu te 
voldoen, moeten verdergaande maatregelen worden genomen. Andersom kan, wanneer de 
lokale situatie minder strenge maatregelen mogelijk maakt zonder afbreuk te doen aan een hoog 
beschermingsniveau voor het milieu, bij de vaststelling van de emissiegrenswaarden rekening 
worden gehouden met de geografische locatie en de plaatselijke milieusituatie. 
De verschillende onderdelen van deze aanpak zijn niet altijd in één enkele richtlijn 
gecombineerd. Zo worden in de richtlijn zwemwater en de voorgestelde richtlijn ecologische 
waterkwaliteit geen grenswaarden voor de emissie vastgesteld, maar wordt daarin voornamelijk 
aangegeven in welke gevallen aanvullende maatregelen nodig zijn om aan gespecificeerde 
kwaliteitscriteria te voldoen. 
10 
Wanneer er kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu zijn geformuleerd, heeft dit als praktisch 
voordeel dat kan worden beoordeeld in hoeverre de grenswaarden voor de emissie effect 
hebben gehad en of deze al dan niet moeten worden aangescherpt. Andersom speelt beperking 
van de emissie (meestal op basis van de BBT) een sleutelrol in elke strategie om ervoor te 
zorgen dat de kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu worden gehaald. De twee benaderingen 
zijn derhalve niet strijdig met elkaar, maar vullen elkaar juist aan. 
De aanpak met kwaliteitsdoelstellingen voor het milieu speelt dus een zekere rol bij de 
beperking van de verontreiniging in het communautair waterbeleid, maar hetzelfde geldt voor 
grenswaarden voor de emissie op basis van een evaluatie van wat technologisch mogelijk is. 
Er dient te worden benadrukt dat kwaliteitsdoelstellingen op verschillende manieren kunnen 
worden geformuleerd. In het verleden zijn in de EG-wetgeving (b.v. de richtlijn viswater) 
meestal gemeenschappelijke parameterwaarden op communautair niveau vastgesteld, die 
vervolgens door alle Lid-Staten werden ingevoerd. Daarnaast is het ook mogelijk 
gemeenschappelijke criteria te bepalen die worden gebruikt voor de vaststelling van parameters 
en parameterwaarden op nationaal en lokaal niveau. In deze gemeenschappelijke criteria zou 
overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag een hoog beschermingsniveau worden vereist, 
maar ze zouden flexibel genoeg zijn om rekening te houden met de sterk uiteenlopende 
toestand van het milieu in de verschillende delen van de Gemeenschap. Deze aanpak is in het 
voorstel voor de richtlijn ecologische waterkwaliteit gevolgd en de Commissie zou er de 
voorkeur aan geven deze aanpak ook te volgen voor de in hoofdstuk 9 van deze mededeling 
beschreven kaderrichtlijn inzake waterreserves. De Lid-Staten zouden dan uiteraard aan de op 
communautair niveau vastgelegde criteria moeten voldoen en deze aanpak betekent dan ook 
niet dat de normen in enig opzicht zouden worden verlaagd. 
Bovenstaande argumenten gelden uiteraard mutatis mutandis ook voor andere aspecten van het 
waterbeleid, zoals de onttrekking van water of activiteiten die fysieke milieu-effecten hebben. 
7.2. De aanwijzing van "zones" 
Het bij punt 5.7 vermelde beginsel dat in het communautair beleid rekening moet worden 
gehouden met de milieusituatie in de verschillende regio's van de Gemeenschap, is in 
tegenspraak met een uniforme regeling die in alle omstandigheden en op alle plaatsen wordt 
toegepast. In het geval van water en met name in het geval van het beheer van waterreserves 
kan het zinnig zijn waterreserves aan te wijzen waarvan de kwaliteit of de kwantiteit specifieke 
bescherming verdient, bij voorbeeld omdat deze als bron voor drinkwater of irrigatie worden 
gebruikt of omdat ze bijzonder gevoelig zijn voor bepaalde vormen van aantasting. Het is ook 
bekend dat aan bepaalde habitats bijzonder veel waarde wordt gehecht omdat ze zeldzaam zijn, 
vanwege hun schoonheid of vanwege een ander kenmerk dat bescherming verdient. In deze 
gebieden kan een strengere regeling worden gehanteerd. 
Er is wellicht minder overeenstemming over gebieden die om welke reden dan ook "minder 
kwetsbaar" zijn, maar dergelijke regelingen zijn in de communautaire wetgeving opgenomen 
(zie b.v. punt 7.1 over de richtlijn behandeling stedelijk afvalwater) en deze kunnen in zoverre 
nuttig zijn dat zij een lagere prioriteit geven aan bepaalde gebieden, hetgeen inhoudt dat een 
hogere prioriteit wordt gegeven aan gebieden waar ingrijpen dringender nodig is. Deze aanpak 
moet echter voorzichtig worden gehanteerd, aangezien misbruik daarbij niet uitgesloten is. Het 
11 
idee dat het beschermingsniveau van gebied tot gebied kan verschillen, kan formeel worden 
ingevoerd door de indeling in zones. 
7.3. Kwantitatieve aspecten 
Een geïntegreerd waterbeheer is niet volledig wanneer geen rekening wordt gehouden met 
kwantitatieve aspecten. De kwaliteit van water is onlosmakelijk verbonden met de hoeveelheid 
water. Ongeacht of het water wordt onttrokken voor de bereiding van drinkwater of voor 
andere toepassingen, de kwaliteit van het beschikbare water is even belangrijk als de vraag 
hoeveel water er beschikbaar is. Wateronttrekking heeft ook gevolgen voor de kwaliteit van 
het resterende water, doordat de verdunningscapaciteit van het water wordt verlaagd. Vooral 
bij een lage watertoevoer is een hoog beschermingsniveau voor het beschikbare water dan ook 
van het grootste belang. 
Een kunstmatig laag waterpeil heeft uiteraard ook directere gevolgen voor het natuurlijk milieu. 
Nog los van de voor de hand liggende economische nadelen kan een laag peil van het 
oppervlaktewater en het grondwater ernstig afbreuk doen aan de kwaliteit van het milieu. 
Ook het feit dat veel van de problemen in verband met de kwantitatieve aspecten 
grensoverschrijdend van aard zijn, wijst op de noodzaak van een optreden van de Gemeenschap 
op dit gebied. Objectief bezien is er niet veel verschil tussen activiteiten in een Lid-Staat die 
leiden tot de vervuiling van water stroomafwaarts in een andere Lid-Staat en activiteiten die 
leiden tot een zeer lage waterstand op die plaats. 
7.4. Controleverplichtingen 
Waterbeheer is niet mogelijk zonder betrouwbare gegevens op grond waarvan beslissingen 
kunnen worden genomen. In de meeste gevallen bevat de communautaire waterwetgeving 
verplichtingen om de kwaliteit van het desbetreffende water te meten en/of toezicht te houden 
op de desbetreffende activiteiten. Deze eisen worden door de Lid-Staten opgenomen in hun 
nationale of regionale meetnetten. 
Aangezien elke controleverplichting in de communautaire wetgeving geldt voor het specifieke 
onderwerp waarop deze wetgeving betrekking heeft, is het wellicht onvermijdelijk dat de 
indruk ontstaat dat de verschillende controleverplichtingen onverenigbaar met elkaar zijn. Voor 
het grootste gedeelte lijkt dit echter maar zo en het komt eigenlijk maar zelden voor dat 
verplichtingen elkaar overlappen of met elkaar in tegenspraak zijn. Er zou een inventarisatie 
van de verplichtingen kunnen worden gemaakt zodat deze kunnen worden gestroomlijnd, maar 
in de dagelijkse praktijk lijken er op dit gebied voor de Lid-Staten eigenlijk niet zoveel 
problemen te ontstaan. Als men echter akkoord gaat met het in hoofdstuk 9 beschreven idee 
van een kaderrichtlijn voor water in ruimere zin, zijn er argumenten aan te voeren om ook de 
verschillende controleverplichtingen als één geheel daarin onder te brengen. 
Een ander argument om een dergelijke aanpak te steunen is de behoefte aan vergelijkbare 
gegevens voor heel Europa. Het Europees Milieuagentschap zoekt naar manieren waarop de 
vergelijkbaarheid kan worden verbeterd en de Commissie zal intensief met het agentschap 
samenwerken wanneer de controleverplichtingen in de kaderrichtlijn aan de orde komen. 
12 
Er zijn ook mogelijkheden om meer informatie over de hoeveelheden water in de meetgegevens 
op te nemen, met name over de hoeveelheden water die worden onttrokken en voor 
verschillende doeleinden worden gebruikt. 
Voor de gegevens over kwalitatieve en kwantitatieve wateraspecten moet een indeling op basis 
van stroomgebieden worden aangehouden (zie ook punt 7.8.). 
7.5. Rapportageverplichtingen 
De Lid-Staten zijn verplicht bij de Commissie verslag uit te brengen over de uitvoering van 
de communautaire wetgeving en over de resultaten van bepaalde controles die krachtens deze 
wetgeving worden uitgevoerd. Dit is een instrument om te waarborgen dat de wetgeving wordt 
nageleefd, maar het verschaft ook een overzicht van de toestand van het aquatisch milieu in 
de Gemeenschap. Het is de bedoeling dat deze informatie bij de beleidsvorming wordt gebruikt 
en kan helpen bij een nuttige uitwisseling van informatie en ervaring tussen de instanties in de 
verschillende Lid-Staten. 
Hoewel dit niet voor alle verslagen over de EG-wetgeving inzake water geldt, vallen de meeste 
daarvan onder de richtlijn verslagen5 en er bestaat derhalve al een instrument om de rapportage 
waar nodig te stroomlijnen. 
7.6. Doorzichtigheid, inspraak van de bevolking en verantwoordingsplicht 
Er zijn geen gegronde redenen om informatie over de toestand van het milieu geheim te 
houden of om de toegang tot deze informatie te bemoeilijken of onbetaalbaar te maken. De 
bevolking moet het recht hebben kennis te nemen van de resultaten van milieumetingen en deze 
op een begrijpelijke manier aangeboden te krijgen. Zij moet het recht hebben tijdig op de 
hoogte te worden gesteld van het beleid dat voor de bescherming van het milieu wordt 
gevoerd, en met kennis van zaken een bijdrage te kunnen leveren tot het besluitvormingsproces. 
Dit recht op toegang geldt eveneens voor de bij regelgeving betrokken bedrijven en voor de 
groeperingen die de belangen van het milieu of de consument verdedigen. 
Er moet voor worden gezorgd dat de Lid-Staten binnen een breed opgezet gemeenschappelijk 
wetgevingskader over een aanzienlijke mate van flexibiliteit beschikken. Inspraak van de 
bevolking en verantwoordingsplicht helpen ervoor te zorgen dat deze flexibiliteit niet tot lagere 
normen hoeft te leiden. Bovendien heeft een programma met maatregelen die met de steun van 
de betrokken partijen worden ingevoerd om problemen aan te pakken die zij begrijpen en 
inzien, meer kans van slagen dan een programma dat zonder uitleg of motivering wordt 
opgelegd. 
7.7. Een geïntegreerd beheer van waterreserves 
Het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake de ecologische waterkwaliteit6 bevat 
een bepaling dat de Lid-Staten verplicht zijn geïntegreerde programma's op te stellen met alle 
maatregelen die voor de uitvoering van de richtlijn vereist zijn en de maatregelen die krachtens 
PB L 377 van 31.12.1991, blz. 48. 
PB C 222 van 10.8.1994, blz. 6. 
13 
andere communautaire en nationale waterwetgeving vereist zijn. Het is de bedoeling op die 
manier een overzicht te krijgen van de maatregelen die nodig zijn om alle verschillende 
beleidsdoelstellingen voor een bepaald water te verwezenlijken. Deze aanpak maakt het 
mogelijk de verschillende maatregelen die, soms door verschillende instanties, worden genomen 
om hetzelfde water te verbeteren, tot op zekere hoogte te rationaliseren en te coördineren. 
De geïntegreerde aanpak helpt ook duidelijk maken dat de maatregelen die worden genomen 
om de kwaliteit van het oppervlaktewater om milieuredenen te verbeteren, er mede voor zorgen 
dat de rivieren en meren beter in staat zijn zichzelf te reinigen en derhalve zorgen voor de 
bescherming van water als een economisch goed. 
Het concept geïntegreerde programma's uit het voorstel ecologische waterkwaliteit kan worden 
uitgebreid tot het begrip geïntegreerd beheer in ruimere zin, dat inhoudt dat ook andere 
onderdelen van het waterbeleid, zoals controles en de formulering van doelstellingen, sterker 
zijn geïntegreerd. 
7.8. Het beheer van stroomgebieden 
Rivieren en meren storen zich niet aan politieke of administratieve grenzen (hoewel ze wel 
vaak als zodanig worden gebruikt). De enige logische eenheid voor het beheer van een rivier 
of de coördinatie daarvan is het stroomgebied, dat wil zeggen het landoppervlak waarvan al 
het bovengrondse afvoerwater via stromen, rivieren en meren uiteindelijk in één riviermonding 
of delta terechtkomt en daar in zee stroomt. Er zijn verschillende andere namen voor 
stroomgebied, zoals rivierbekken of afwateringsgebied, maar in alle gevallen gaat het in grote 
lijnen om hetzelfde beginsel. Veel Lid-Staten organiseren hun waterbeheer tot op zekere hoogte 
al in administratieve eenheden die overeenkomen met een of meer stroomgebieden. Voor veel 
van de grotere grensoverschrijdende Europese rivieren zijn al internationale verdragen gesloten, 
die het mogelijk maken dat het waterbeleid van de instanties in de verschillende betrokken 
landen tot op zekere hoogte wordt gecoördineerd. 
Het beheer van een stroomgebied kan gebeuren door één instantie die verantwoordelijk is voor 
een of meer stroomgebieden, of kan worden georganiseerd door een instantie die toezicht houdt 
op de activiteiten van de verschillende bestuursorganen in het stroomgebied en deze 
coördineert. -
Grondwaterlagen vormen niet altijd zulke gemakkelijk te herkennen eenheden en er is geen 
voor de hand liggende "natuurlijke" bestuurseenheid voor het beheer van deze waterreserves. 
Bovendien valt het stroomgebied voor grondwater niet altijd samen met dat voor een rivier. 
Het is echter van groot belang het beheer van grondwater en oppervlaktewater te integreren en 
voor de meeste praktische doeleinden zou het dan ook logisch zijn deze samen met de 
kustwateren in de buurt van de riviermondingen rechtstreeks te laten beheren of te laten 
coördineren door een instantie voor het hele stroomgebied. 
Dit lijkt een wenselijke doelstelling, die een zo efficiënt mogelijk gebruik van middelen en een 
zo effectief mogelijke planning van maatregelen voor waterbeheer mogelijk zou maken. 
14 
8. Discussie 
In deze mededeling zijn de doelstellingen van het waterbeleid aan de orde gekomen en is 
bekeken met welke uitdagingen de beleidsmakers worden geconfronteerd. Er is een overzicht 
gegeven van de in het Verdrag vastgelegde beginselen voor de milieuwetgeving en er is nader 
ingegaan op enkele problemen die zich voordoen bij het streven deze beginselen in de 
watersector in de praktijk te brengen. In de bijlage wordt een overzicht gegeven van de 
belangrijkste wetteksten en voorstellen daarvoor op dit gebied en wordt in een toelichting voor 
elke tekst aangegeven wat daarmee in de toekomst zou kunnen gebeuren. 
Welke conclusies kunnen uit het voorgaande worden getrokken? 
In de eerste plaats is het duidelijk dat de communautaire waterwetgeving een positief effect 
heeft gehad - en nog steeds heeft - op de aard van de maatregelen die voor de bescherming van 
het milieu worden genomen en het beschermingsniveau waartoe deze maatregelen hebben 
geleid. In de door het Europees Milieuagentschap uitgevoerde evaluatie van Dobris7 werd 
geconcludeerd dat er nog veel moet gebeuren om het aquatisch milieu in Europa te 
beschermen, maar werd ook gewezen op recente verbeteringen op veel gebieden waar de 
communautaire wetgeving haar sporen heeft nagelaten. Op andere gebieden, zoals de excessieve 
onttrekking van water of de verontreiniging van grondwater en oppervlaktewater door 
nutriënten en bestrijdingsmiddelenresiduen, blijven de tendensen zorgen baren en is de 
relevante EG-wetgeving te recent om tot verbeteringen te hebben geleid. Er dient echter te 
worden opgemerkt dat het beleid weliswaar kan worden verbeterd en op bepaalde punten te 
kort heeft geschoten, maar dat de EG-wetgeving alles bij elkaar toch een positief effect op de 
waterkwaliteit in de Gemeenschap heeft gehad. Toch is verbetering uiteraard mogelijk. 
Het waterbeleid in de Gemeenschap is een gebied met heterogene bevoegdheden. De in 
hoofdstuk 3 vermelde vier doelstellingen van het waterbeleid moeten dan ook worden 
verwezenlijkt via een combinatie van maatregelen die op het niveau van de Lid-Staten en op 
communautair niveau worden genomen. De communautaire wetgeving kan alleen bijdragen tot 
de verwezenlijking van deze doelstellingen en dit gebeurt wanneer ze in nationale wetgeving 
wordt omgezet en met andere nationale maatregelen wordt aangevuld. Dit verklaart ook 
gedeeltelijk waarom de communautaire wetgeving soms versnipperd en fragmentarisch lijkt; 
de Gemeenschap komt alleen in actie wanneer zij beter in staat is om dit te doen dan de 
Lid-Staten, zodat de communautaire wetgeving niet alle doelstellingen of alle problemen 
volledig bestrijkt. 
Sommige delen van de waterwetgeving kunnen het best als losstaande maatregelen blijven 
bestaan, maar de Commissie is tot de conclusie gekomen dat veel van de wetgeving op het 
gebied van kwaliteitsdoelstellingen kan worden gecombineerd tot een kaderrichtlijn inzake 
waterreserves. Dit zou meer samenhang in de wetgeving brengen en duidelijk maL^n hoe de 
"lappendeken" in elkaar zit. Dit idee wordt in hoofdstuk 9 nader uitgewerkt. 
Een tweede conclusie is dat op sommige gebieden een effectievere regulering door de 
Gemeenschap nodig is. Daarbij gaat het met name om de derde van de vier doelstellingen, de 
bescherming van de natuurlijke ecologische toestand en functie van het aquatisch milieu, en 
7 Europe's Environment; The Dobris Assessment, ISBN 92-826-5409-5. 
• ' • 15 
om aspecten in verband met het beheer van de hoeveelheid water. Het huidige voorstel voor 
een riclitlijn inzake de ecologische waterkwaliteit zou aan de eerste behoefte voldoen, maar 
moet in de kaderrichtlijn worden opgenomen. Ook kwantitatieve aspecten zouden voor zowel 
grondwater als oppervlaktewater aan de orde moeten komen, waarbij ook aandacht wordt 
besteed aan de kwantitatieve relaties tussen deze twee, en ook deze zouden in de kaderrichtlijn 
moeten worden opgenomen. 
In de derde plaats is bij de analyse van de bestaande communautaire wetgeving gebleken dat 
een gedeelte daarvan verouderd is en dat de doelstellingen daarvan even goed of beter op een 
andere manier kunnen worden verwezenlijkt, bij voorbeeld via een kaderrichtlijn. Het zou dan 
mogelijk zijn enkele bestaande richtlijnen in te trekken, maar de Commissie zal geen 
voorstellen voor dergelijke maatregelen indienen tenzij het duidelijk is dat deze geen nadelige 
gevolgen hebben voor de bescherming van het milieu. 
Als duidelijkste punt komt wellicht naar voren dat er bij de praktische uitvoering van de 
waterwetgeving een sterkere integratie nodig is, met name op de volgende gebieden: 
aspecten in verband met de kwaliteit van water en de hoeveelheid water; 
het beheer van oppervlaktewateren en het beheer van grondwater; 
watergebruik en milieubescherming; 
het terugdringen van de verontreiniging via emissieregulering en via 
kwaliteitsdoelstellingen; 
last but not least: het waterbeleid en andere beleidsterreinen. 
De Commissie is van mening dat de integratie kan worden verbeterd door de vaststelling van 
een kaderrichtlijn inzake waterreserves, waarvoor geïntegreerde waterbeheersplannen nodig 
zouden zijn (zie punt 7.7). In deze plannen zou een evaluatie van de algehele situatie in het 
desbetreffende water moeten worden opgenomen, waarin aandacht wordt besteed aan de 
milieukwaliteit, de mogelijkheid om als waterreserve te fungeren en de milieudruk die erop 
wordt uitgeoefend. Ook de specifieke doelstellingen van het waterbeleid voor het 
desbetreffende water zouden daarin moeten worden opgenomen, alsmede een programma met 
maatregelen om deze doelstellingen binnen een gespecificeerd tijdschema te verwezenlijken. 
Geïntegreerde waterbeheersplannen zouden nog effectiever zijn als ze voor het stroomgebied 
van een hele rivier zouden worden opgesteld, vooral wanneer het gaat om internationale 
rivieren. 
Uit de analyse van de bestaande wetgeving blijkt dat het mogelijk is bepaalde maatregelen die 
krachtens de verschillende onderdelen van de wetgeving inzake waterkwaliteit verplicht zijn, 
te combineren. Dit geldt met name voor de controleverplichtingen. Het zou ook een goede zaak 
zijn als de verschillende definities in de wetgeving op één plaats zouden worden 
samengebracht, bij voorbeeld in de kaderrichtlijn. 
De doorzichtigheid en de verantwoordingsplicht ten opzichte van de bevolking die voor het 
communautair waterbeleid vereist zijn, moeten in de kaderrichtlijn worden ingebouwd. 
16 
9. Schets van een kaderrichtlijn inzake waterreserves 
Uitgaande van bovenstaande conclusies overweegt de Commissie een voorstel voor een 
kaderrichtlijn inzake waterreserves in te dienen. Zij zou graag van de Raad, het Parlement en 
alle betrokken partijen horen wat zij daarvan denken. 
Voor de volgende richtlijnen zou dit voorstel geen grote gevolgen hebben, ook al zal de 
Commissie bekijken in hoeverre sommige definities, controleverplichtingen en andere relevante 
onderdelen naar de kaderrichtlijn kunnen worden overgebracht: 
De richtlijn zwemwater 
De richtlijn gevaarlijke stoffen8 (en de daarop volgende richtlijnen) 
De richtlijn drinkwater9 
De beschikking uitwisseling van informatie10 
De richtlijn behandeling stedelijk afvalwater 
De richtlijn nitraten 
De richtlijn verslagen 
De voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van 
verontreiniging. 
De volgende richtlijnen zouden worden ingetrokken en door de kaderrichtlijn worden 
vervangen: 
De richtlijn oppervlaktewater11 (en de verwante Richtlijn 79/869/EEG12) 
De richtlijn viswater13 
De richtlijn schelpdierwater14 
De richtlijn grondwater15 
De voorgestelde richtlijn ecologische waterkwaliteit. 
De kaderrichtlijn zou met inachtneming van de evenredigheid tussen kosten en baten en een 
hoog beschermingsniveau voor het water in de Gemeenschap worden gebaseerd op de in deze 
mededeling geformuleerde doelstellingen en beginselen. Er zouden gemeenschappelijke 
definities in worden opgenomen die in het volledige communautaire waterbeleid kunnen 
worden gebruikt. Daarvoor is nodig: 
de integratie van het beheer van de waterreserves met de bescherming van de 
natuurlijke ecologische toestand en functie van het aquatisch milieu; 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 PB L 129 van 18.5.1976, blz. 23. 
PB L 299 van 30.8.1980, blz. 11. 
PB L 334 van 24.12.1977, blz. 29. 
PB L 194 van 25.7.1975, blz. 26. 
PB L 271 van 29.10.1979, blz. 44. 
PB L 222 van 14.8.1978, blz. 1. 
PB L 281 van 10.11.1979, blz. 47. 
PB L 20 van 26.1.1980, blz. 43. 
17 
de integratie van het beheer van de kwaliteit van het water met het beheer van 
de hoeveelheid water (met inbegrip van bepalingen voor de eventuele 
invoering van een vergunningsregeling voor de onttrekking van water); 
de integratie van het beheer van oppervlaktewateren (met inbegrip van 
kustwateren) met het beheer van grondwater; 
de integratie van maatregelen, zoals emissieregulering, met 
milieudoelstellingen. 
Een dergelijke kaderrichtlijn vereist een geïntegreerde waterbeheersplanning op basis van 
stroomgebieden. Dit houdt in: 
bewaking van de waterkwaliteit en de hoeveelheid water; 
een evaluatie van de behoefte aan water van de maatschappij en van de 
effecten van menselijke activiteiten op de betrokken wateren; 
de formulering van doelstellingen (met inbegrip van eventuele doelstellingen 
die voortvloeien uit andere niet in de kaderrichtlijn opgenomen delen van de 
EG-wetgeving en eventuele doelstellingen die voortvloeien uit nationaal of 
lokaal beleid); 
de opstelling en uitvoering van een programma met maatregelen om deze 
doelstellingen te verwezenlijken (met inbegrip van eventuele maatregelen die 
voortvloeien uit andere niet in de kaderrichtlijn opgenomen delen van de 
EG-wetgeving en nationale en lokale maatregelen); 
doorzichtigheid en raadpleging van de bevolking bij het 
besluitvormingsproces; 
toezicht op en rapportage over de uitvoering van de richtlijn. 
Binnen een stroomgebied kan de aard van de doelstellingen en maatregelen van plaats tot plaats 
verschillen, met name wanneer het om grote stroomgebieden gaat. 
In de kaderrichtlijn zouden richtsnoeren voor bovenstaande activiteiten worden aangegeven om 
ervoor te zorgen dat de inspanningen en de resultaten vergelijkbaar zijn, maar geen 
gedetailleerde beschrijving van de uitvoering; deze zou grotendeels aan de Lid-Staten worden 
overgelaten. 
De kaderrichtlijn zou ook zorgen voor de oprichting van een comité dat verantwoordelijk is 
voor het beheer en de aanpassing van de richtlijn. Het comité zou moeten zorgen voor de 
coördinatie bij de uitvoering van deze richtlijn en andere communautaire wetgeving op het 
gebied van water. 
10. De procedurele gevolgen 
Er zijn momenteel vier voorstellen van de Commissie bij de Raad en het Parlement in 
behandeling (de voorstellen geïntegreerde preventie en beperking van verontreiniging en 
ecologische waterkwaliteit en de voorstellen tot wijziging van de richtlijn drinkwater16 en de 
PB C 131 van 30.5.1995, blz. 5. 
18 
richtlijn zwemwater17). Daarnaast heeft de Commissie toegezegd dat zij een actieprogramma 
voor grondwater zal indienen. 
De Commissie is van oordeel dat de voorstellen in deze mededeling vrijwel geen gevolgen 
hebben voor de voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en beperking van verontreiniging 
en de twee voorgestelde wijzigingen, zodat de behandeling van deze voorstellen door de Raad 
en het Parlement kan worden voortgezet. 
Ook aan het actieprogramma voor grondwater zal verder worden gewerkt. 
Het voorstel ecologische waterkwaliteit zou in de nieuwe kaderrichtlijn worden opgenomen. 
Daarbij zouden alle hoofdpunten van dit voorstel in het nieuwe kader worden overgenomen en 
zouden er geen wezenlijke wijzigingen worden aangebracht in de aanpak van ecologische 
kwaliteit die momenteel wordt besproken. 
De Commissie verzoekt de Raad en het Parlement opmerkingen over deze denkbeelden bij haar 
in te dienen. Ook opmerkingen van andere betrokken partijen worden op prijs gesteld. U wordt 
verzocht deze te zenden aan: 
De heer D.G. Lawrence 
Hoofd Eenheid Dl 
Directoraat-generaal XI 
Triomflaan 174 
B-1160 Brussel 
België 
PB C 112 van 22.4.1994, blz. 3. 
19 
Bijlage: 
Bestaande EG-wetgeving en verwant communautair beleid 
1. Wetgeving van de Europese Gemeenschap op het gebied van water 
Dit hoofdstuk bevat een overzicht van de EG-wetgeving die rechtstreeks en uitsluitend gericht 
is op aspecten van het waterbeheer. De wetgeving is in chronologische volgorde opgenomen. 
1.1. De richtlijn oppervlaktewater (75/440/EEG)n 
Doel: Bijdragen tot de beschikbaarheid van schoon drinkwater door de bescherming van 
rivieren, meren en spaarbekkens die als drinkwaterbron worden gebruikt. 
Hoofdlijnen: Krachtens deze richtlijn zijn de Lid-Staten verplicht deze wateren te 
inventariseren, in te delen en te bewaken en actieplannen op te stellen om ervoor te zorgen dat 
aan een reeks parameters voor de waterkwaliteit wordt voldaan. In een aparte richtlijn 
(79/869/EEG19) worden de te gebruiken bemonsterings- en analysemethoden vastgesteld. 
Opmerkingen: Dit is een oude richtlijn die nog dateert van voor de drinkwaterrichtlijn. Sinds 
de vaststelling van de drinkwaterrichtlijn zijn de parameters en indelingen achterhaald en levert 
deze richtlijn geen of vrijwel geen bijdrage meer tot de veiligheid van het drinkwater. Het zou 
zinniger zijn als deze richtlijn, waarvan nooit is aangetoond dat deze een nuttige rol heeft 
gespeeld bij de bescherming van toekomstige drinkwaterbronnen, wordt vervangen door een 
algemene verplichting in de kaderrichtlijn om de kwaliteit van het oppervlaktewater en het 
grondwater te beschermen. 
20 1.2. De richtlijn zwemwater (76/160/EEG) 
Doel: De gezondheid van zwemmers beschermen en de kwaliteit van het zwemwater op peil 
houden. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moeten de Lid-Staten een overzicht maken van het 
zwemwater in zee en in het binnenland, toezicht houden op dit zwemwater en "alle nodige 
maatregelen" nemen om ervoor te zorgen dat aan een reeks parameters voor de waterkwaliteit 
wordt voldaan. De Commissie brengt elk jaar verslag uit over de uitvoering van de richtlijn 
en de kwaliteit van het zwemwater in de Gemeenschap. Als meest recente is het verslag over 
het jaar 1994 gepubliceerd21. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, leidt de richtlijn niet 
tot de toekenning van een "blauwe wimpel" aan stranden waar aan de parameters wordt 
voldaan; deze toekenning gebeurt door de Stichting voor milieueducatie in Europa. In 1994 
18 
19 
20 
21 PB L \9à van 25.7.1975, blz. 26. 
PB L 271 van 29.10.1979, blz. 44. 
PB L31 van 5.2.1976, blz. 1. 
Quality of bathing water: ISBN 92-827-4046-3. 
20 
heeft de Commissie een voorstel ingediend om de richtlijn aan te passen22; dit voorstel is 
momenteel in behandeling bij de Raad en het Parlement. 
Opmerkingen: Deze richtlijn staat bij de inwoners van Europa zeer goed bekend en niemand 
twijfelt aan de waarde daarvan bij de bescherming van de gezondheid van zwemmers en 
baders. Toen de richtlijn werd vastgesteld, was er nog vrijwel geen andere wetgeving voor de 
bescherming van water tegen stedelijk afvalwater en de richtlijn had dan ook indirect tot gevolg 
dat de Lid-Staten de ernstigste gevallen van verontreiniging door stedelijk afvalwater moesten 
aanpakken. Nu is er de richtlijn behandeling stedelijk afvalwater met een aantal normen voor 
de afvoer daarvan, maar deze zijn gericht op andere milieu-aspecten en vallen niet samen met 
de normen voor milieukwaliteit in de zwemwaterrichtlijn. Deze richtlijn, inclusief de in 1994 
voorgestelde wijzigingen, zal als aparte wetgeving blijven bestaan maar de maatregelen van de 
Lid-Staten om het zwemwater te verbeteren zullen worden gecoördineerd met de maatregelen 
van het geïntegreerde programma krachtens de kaderrichtlijn. 
1.3. De richtlijn gevaarlijke stoffen (76/464/EEG)23 
Doel: De verontreiniging van oppervlaktewater met gevaarlijke stoffen reguleren. 
Hoofdlijnen: De richtlijn geldt voor al het oppervlaktewater en verplicht de Lid-Staten ertoe 
de emissie van een aantal (in een bijlage van de richtlijn vermelde) stoffen te reguleren, 
voornamelijk door vergunningen af te geven voor industriële installaties en de behandeling van 
stedelijk afvalwater te verbeteren. De voorwaarden voor vergunningen voor de gevaarlijkste 
stoffen (de stoffen van lijst I) zijn op communautair niveau vastgesteld in een aantal 
"dochterrichtlijnen" (82/176/EEG24, 83/513/EEG25, 84/156/EEG26, 84/491/EEG27 en 
86/280/EEG28). In de richtlijn zijn twee methoden opgenomen om deze voorwaarden te 
formuleren: de Lid-Staten kunnen "grenswaarden" voor de emissie op basis van de beste 
beschikbare technieken hanteren of kunnen hun vergunningen baseren op de grenswaarden die 
nodig zijn om in het water waarop wordt geloosd, aan gespecificeerde "kwaliteitsdoelstellingen" 
te voldoen. Stoffen van lijst II vallen onder de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten, die 
programmais moeten indienen om deze verontreiniging terug te dringen. De Commissie heeft 
in 1993 verslag uitgebracht over de uitvoering van deze richtlijn29. 
Opmerkingen: De richtlijn heeft een bijdrage geleverd tot de verbetering van de kwaliteit van 
het oppervlaktewater in de Gemeenschap, maar is nu enigszins verouderd. De procedure om 
te komen tot dochterrichtlijnen voor de stoffen van lijst I bleek moeizaam en traag te zijn, 
terwijl de meeste Lid-Staten vrijwel niets hebben gedaan met de verplichting om programma's 
in te dienen om de verontreiniging door stoffen van lijst II terug te dringen. Ook is er kritiek 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 PB C 112 van 22.4.1994, blz. 3. 
PB L 129 van 18.5.1976, blz. 23. 
PB L 81 van 27.3.1982, blz. 29. 
PB L 291 van 24.10.1983, blz. 1. 
PB L 74 van 17.3.1984, blz. 49. 
PB L 274 van 17.10.1984, blz. 11. 
PB L 181 van 4.7.1986, blz. 16. 
Administratieve structuren en uitvoering van de communautaire richtlijnen inzake gevaarlijke 
stoffen die in het aquatisch milieu worden geloosd. Nog niet gepubliceerd. 
21 
op de richtlijn geweest omdat daarin geen aandacht werd besteed aan de steeds langer 
wordende lijst met potentieel problematische stoffen en aan cumulatieve toxische effecten. Een 
groot deel van deze kritiek wordt gepareerd met het voorstel voor de richtlijn geïntegreerde 
preventie en beperking van verontreiniging (IPPC), maar de regulering zal tot op zekere hoogte 
nodig blijven voor de bedrijven die niet onder de IPPC-richtlijn vallen. De richtlijn zal in het 
licht van de IPPC-richtlijn, wanneer deze is vastgesteld, en in samenhang met de opstelling van 
de nieuwe kaderrichtlijn worden herzien. 
1.4. De beschikking uitwisseling van informatie (77/795/EEG) 30 
Doel: Helpen bij het geven van een overzicht van de kwaliteit en de kwantiteit van rivierwater 
in de Gemeenschap, zodat op grond van deze informatie het beleid kan worden geformuleerd. 
Hoofdlijnen: Met deze beschikking werd een netwerk van 124 meetpunten (in 12 Lid-Staten) 
opgezet waar 19 verschillende parameters worden gemeten. De Lid-Staten wisselen de 
informatie uit en de Commissie publiceert een samenvattend verslag31. 
Opmerkingen: Deze beschikking vormde een prijzenswaardige poging om een overzicht te 
krijgen van de toestand van het aquatisch milieu in de Gemeenschap, maar men kan wel stellen 
dat deze taak nu is overgenomen door het Europees Milieuagentschap en door de verschillende 
controleverplichtingen in latere richtlijnen. Voortzetting van de tijdreeksen met gegevens die 
sinds de inwerkingtreding van de beschikking zijn opgebouwd, kan tot op zekere hoogte nuttig 
zijn, maar de Commissie is van oordeel dat het ook in dat geval zinniger zou zijn de 
verschillende controleverplichtingen in de kaderrichtlijn op te nemen. 
32 1.5. De richtlijn viswater (78/659/EEG) 
Doel: Bescherming van het zoet water waarin vissen kunnen leven of zouden moeten kunnen 
leven, waarbij het met name gaat om de soorten die door beroepsvissers of sportvissers worden 
gevangen. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moeten de Lid-Staten viswater aanwijzen, normen voor de 
waterkwaliteit vaststellen, het water controleren en programma's opstellen om de 
verontreiniging terug te dringen om ervoor te zorgen dat aan de kwaliteitsnormen wordt 
voldaan. De Commissie heeft in 1995 verslag uitgebracht over de uitvoering van deze 
richtlijn33. 
Opmerkingen: Deze richtlijn geeft de Lid-Staten de vrije hand bij de aanwijzing van viswater, 
hetgeen betekent dat de uitvoering van Lid-Staat tot Lid-Staat sterk verschilt. Het is op zich 
te verdedigen dat er geen eisen op communautair niveau worden vastgesteld, maar in sommige 
Lid-Staten heeft de richtlijn een nuttige rol gespeeld bij het afdwingen van verbeteringen in 
bepaalde wateren en deze positieve effecten moeten naar het oordeel van de Commissie niet 
over het hoofd worden gezien. In het voorstel van de Commissie voor de richtlijn ecologische 
30 
3) 
32 
33 PB L 334 van 24.12.1977, blz. 29. 
Quality of surface freshwater, ISBN 92-826-9396-1. 
PB L 222 van 14.8.1978, blz. 1. 
Quality of fresh water for fish and of shellfish water, ISBN 92-826-9111-X. 
22 
waterkwaliteit wordt gesteld dat er algemene verplichtingen moeten komen voor de 
bescherming van het oppervlaktewater als habitat. Dit houdt uiteraard ook in dat er 
vispopulaties in deze wateren moeten kunnen leven en het was de bedoeling de positieve 
punten van de richtlijn viswater in deze eisen op te nemen. Het is de bedoeling de hoofdlijnen 
van het voorstel ecologische waterkwaliteit in de kaderrichtlijn op te nemen, zodat de richtlijn 
viswater kan worden ingetrokken zonder de milieunormen te verlagen. 
1.6. De richtlijn schelpdierwater (79/923/EEG)34 
Doel: Bescherming van kustwateren en brakke wateren ter ondersteuning van 
schelpdierpopulaties en preventie van verontreiniging van de geoogste schelpdieren. 
Hoofdlijnen: De vorm van deze richtlijn is analoog aan die van de richtlijn viswater, maar er 
zijn ook enkele specifieke beperkingen op bepaalde lozingen in schelpdierwater. In het verslag 
over de richtlijn viswater is ook een verslag over de uitvoering van deze richtlijn opgenomen. 
Opmerkingen: Over de richtlijn schelpdierwater kunnen dezelfde of vrijwel dezelfde 
opmerkingen worden gemaakt als over de richtlijn viswater. Daarnaast is er nu ook een richtlijn 
tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften voor de produktie en het in de handel brengen 
van levende tweekleppige weekdieren (91/492/EEG)35. De richtlijn schelpdierwater kan 
derhalve worden ingetrokken zonder de milieunormen te verlagen. 
1.7. De richtlijn grondwater (80/68/EEG)36 
Doel: Regulering van de verontreiniging van het grondwater met gevaarlijke stoffen. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moeten de Lid-Staten de lozing van bepaalde (in een bijlage 
van de richtlijn vermelde) stoffen in het grondwater direct en indirect reguleren, in de eerste 
plaats via een vergunningsregeling voor directe lozingen. Zij moeten nagaan of aan de 
voorwaarden van de vergunning wordt voldaan en wat de effecten op het grondwater zijn. 
Opmerkingen: De opzet van deze richtlijn is analoog aan die van de richtlijn gevaarlijke 
stoffen, zodat er vergelijkbare regels zouden worden ingevoerd voor de bescherming van het 
grondwater. In de loop der jaren is echter duidelijk geworden dat de problemen waarmee het 
grondwater op lange termijn wordt geconfronteerd, vooral samenhangen met diffuse 
verontreiniging en de onttrekking van onverantwoorde hoeveelheden water en dat deze aspecten 
geen van beide adequaat in de richtlijn worden geregeld. De Commissie werkt momenteel aan 
een actieprogramma voor grondwater, waarin de hele scala van problemen in verband met 
grondwater aan de orde komt en wordt geschetst welke maatregelen op lokaal, nationaal en 
communautair niveau nodig zijn. Op communautair niveau zal een volledige herziening van 
de richtlijn grondwater worden voorgesteld. Om voor een betere integratie van de bescherming 
van het grondwater en die van het oppervlaktewater te zorgen zou de herziene richtlijn 
grondwater echter worden opgenomen in de nieuwe kaderrichtlijn die voor alle wateren in de 
Gemeenschap geldt, zodat de oorspronkelijke richtlijn moet worden ingetrokken. 
34 
35 
36 PB L 281 van 10.11.1979, blz. 47. 
PB L 268 van 24.9.1991, blz. 1. 
PB L 20 van 26.1.1980, blz. 43. 
23 
37 1.8. De richtlijn drinkwater (80/778/EEG) 
Doel: Bescherming van de gezondheid van de mens door de invoering van strenge normen voor 
de kwaliteit van water dat voor consumptie voor de mens is bestemd. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moeten de Lid-Staten strenge kwaliteitsnormen voor meer 
dan 60 parameters invoeren, de kwaliteit van het drinkwater bewaken en de nodige maatregelen 
nemen om ervoor te zorgen dat aan de voorgeschreven normen wordt voldaan. In 1995 heeft 
de Commissie een voorstel ingediend om de richtlijn aan te passen38, dat momenteel bij de 
Raad en het Parlement in behandeling is. 
Opmerkingen: Deze richtlijn heeft ingrijpende gevolgen gehad en men is het er algemeen over 
eens dat daarmee de aanzet is gegeven voor de algehele verbetering van de kwaliteit van het 
drinkwater die het afgelopen decennium in de Gemeenschap is geconstateerd. De richtlijn heeft 
regeringen en waterleidingbedrijven een stabiele en voorspelbare basis voor hun 
investeringsprogramma's gegeven en ervoor gezorgd dat de consument er nu van uit kan gaan 
dat het water dat hij krijgt voldoet aan expliciete kwaliteitsnormen die voor de hele 
Gemeenschap gelden. De richtlijn bevat produktnormen en verschilt in die zin vrij sterk van 
andere delen van de waterwetgeving. De richtlijn moet niet in de kaderrichtlijn worden 
opgenomen, maar als zodanig blijven bestaan en de behandeling van het voorstel van de 
Commissie om de richtlijn te herzien moet worden voortgezet. 
1.9. De richtlijn behandeling stedelijk afvalwater (91/271VEEG) 39 
Doel: Vermindering van de verontreiniging van oppervlaktewateren door nutriënten (met name 
nitraten en fosfaten) uit stedelijk afvalwater; dit is een van de belangrijkste bronnen van de 
verontreiniging door nutriënten, die tot eutrofiëring leidt. Met de richtlijn wordt ook getracht 
te komen tot een daling van de concentratie van nitraten in water dat voor de bereiding van 
drinkwater wordt onttrokken. 
Hoofdlijnen: In de richtlijn worden voorwaarden gesteld voor het opvangen, de behandeling 
en de lozing van stedelijk afvalwater en afvalwater van bepaalde industrietakken. Zij bevat een 
tijdschema voor de aanleg van opvangsystemen en zuiveringsinstallaties voor afvalwater en 
eisen inzake de mate waarin het water in deze installaties moet worden gezuiverd. Het 
tijdschema en de eisen zijn afhankelijk van de grootte van de agglomeratie en de kwetsbaarheid 
van het water waarin wordt geloosd, die aan de hand van metingen moet worden vastgesteld. 
Opmerkingen: Er wordt nog volop gewerkt aan de uitvoering van deze richtlijn en het is nog 
te vroeg om te bepalen of de normen afdoende zijn om het probleem aan te pakken. De 
richtlijn is een goed voorbeeld van een gecombineerd gebruik van kwaliteitsdoelstellingen voor 
het milieu en grenswaarden voor de emissie. Deze aanpak waarborgt een hoog 
beschermingsniveau voor het milieu met een zo efficiënt mogelijk gebruik van de beperkte 
financiële middelen. De Commissie kan eventueeel wijzigingen voorstellen om de samenhang 
met de controleverplichtingen en de vereiste maatregelen in de kaderrichtlijn te waarborgen. 
37 PB L 229 van 30.8.1980, blz. 11. 
38 PB C 131 van 30.5.1995, blz. 5. 
39 PB L 135 van 21.5.1991, blz. 40. 
24 
1.10. De richtlijn nitraten (91/676/EEG)40 
Doel: Als aanvulling op de richtlijn behandeling stedelijk afvalwater paal en perk stellen aan 
de verontreiniging door nitraten uit de landbouw, een andere belangrijke bron van de 
verontreiniging door nitraten. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn zijn de Lid-Staten in zijn algemeenheid verplicht 
gedragscodes voor goede landbouwpraktijk te ontwikkelen en het gebruik daarvan te 
bevorderen om op die manier de mate waarin nitraten vanuit de landbouw in het 
oppervlaktewater en het grondwater terechtkomen, te beperken. De richtlijn bevat controle-
verplichtingen en m gebieden waarvan wordt geconstateerd dat ze kwetsbaar zijn voor de 
verontreiniging door nitraten, moeten actieprogramma's worden opgesteld met wettelijk 
verplichte beperkingen op landbouwmethoden en beperkingen ten aanzien van het uitrijden van 
organische mest. 
Opmerkingen: Net als bij de richtlijn behandeling stedelijk afvalwater is de uitvoering van deze 
richtlijn nog in volle gang. Er dient echter op te worden gewezen dat de Lid-Staten in het 
algemeen niet op tijd aan hun verplichtingen voldoen. Ook net als de richtlijn behandeling 
stedelijk afvalwater bevat de richtlijn nitraten een gecombineerde aanpak van het waterbeheer, 
waarbij strengere maatregelen worden vereist wanneer deze nodig zijn. De Commissie kan 
eventueel wijzigingen voorstellen om de samenhang met de controleverplichtingen en de 
vereiste maatregelen van de kaderrichtlijn te waarborgen. 
1.11. De voorgestelde richtlijn ecologische waterkwaliteit (COM(93)680 def)41 
Doel: Instandhouding en verbetering van de mogelijkheden die oppervlaktewateren als habitat 
bieden, zodal de kwaliteit van deze wateren in het algemeen wordt verbeterd en hun mogelijke 
waarde als bron voor drinkwater en andere doeleinden en ook hun recreatieve waarde wordt 
verhoogd. 
Hoofdlijnen: Het voorstel houdt in dat de Lid-Staten de ecologische toestand van hun 
oppervlaktewateren moeten bewaken, bronnen van verontreiniging of nadelige beïnvloeding 
door de mens moeten signaleren, operationele taakstellingen moeten ontwikkelen om tot goede 
ecologische kwaliteit te komen en geïntegreerde programma's moeten uitvoeren om deze 
taakstellingen te verwezenlijken. Het voorstel bevat ook eisen inzake de inspraak van de 
bevolking over de inhoud van de geïntegreerde programma's. Het is momenteel bij de Raad 
en het Parlement in behandeling. 
Opmerkingen: De Commissie is van mening dat de opzet van het voorstel ecologische 
waterkwaliteit in grote lijnen ook geschikt zou zijn voor de kaderrichtlijn inzake waterreserves. 
Dit zou inhouden dat het voorstel ingrijpend zou moeten worden gewijzigd, en de Commissie 
is dan ook van plan een voorstel voor een nieuwe kaderrichtlijn in te dienen en tegelijkertijd 
het huidige voorstel in te trekken. In het nieuwe voorstel zou het concept ecologische 
waterkwaliteit zodanig worden uitgebreid dat dit kader de verschillende toepassingen van water, 
40 PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1. 
41 PB C 222 van 10.8.1994, blz. 6. 
25 
zowel grondwater als oppervlaktewater en zowel kwalitatieve als kwantitatieve aspecten 
bestrijkt. 
2. Nauw verwante wetgeving van de Europese Gemeenschap 
In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de wetteksten die een minder directe invloed 
op aspecten van het waterbeheer hebben of die een ruimer gebied bestrijken dan alleen deze 
aspecten. 
2.1. De richtlijn zuiveringsslib (86/278/EEG)42 
Doel: Regulering van het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw om schadelijke effecten 
op de bodem, gewassen, dieren en mensen te voorkomen. 
Hoofdlijnen: In de richtlijn worden grenswaarden vastgesteld voor de concentraties van zware 
metalen in slib dat op bouwland wordt opgebracht en de maximale hoeveelheden van deze 
metalen die per jaar, rekening houdend met de grenswaarden voor de concentraties van zware 
metalen in grond, in de bodem mogen worden gebracht. Tevens worden voorwaarden voor het 
opbrengen van slib vermeld, zoals de vereiste behandeling, de perioden waarin dit mag 
gebeuren en de voorzorgsmaatregelen die moeten worden genomen. 
Opmerkingen: De richtlijn is in eerste instantie gericht op bodembescherming, maar zorgt er 
indirect ook voor dat de verontreiniging van grondwater wordt voorkomen. De Commissie gaat 
ervan uit dat het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw de komende jaren waarschijnlijk 
zal toenemen, bij voorbeeld vanwege de uitvoering van de richtlijn behandeling stedelijk 
afvalwater (91/271 /EEG), de vaststelling van de richtlijn over het storten van afval (naar 
verwachting'in september 1996) en de afvalstrategie (steeds minder mogelijkheden voor het 
storten van afval en een verbod op de verbranding van slib met terugwinning van energie). Zij 
overweegt dan ook de richtlijn te herzien. 
43 2.2. De richtlijn verslagen (91/692/EEG) 
Doel: Vereenvoudiging en coördinatie van de verplichtingen van de Lid-Staten krachtens vele 
milieurichtlijnen om regelmatig bij de Commissie verslag uit te brengen over de uitvoering van 
deze richtlijnen. 
Hoofdlijnen: Met deze richtlijn wordt voor een aantal richtlijnen een rapportagecyclus van drie 
jaar ingevoerd, waarbij in elke cyclus beurtelings wetgeving op het gebied van water, lucht en 
afval aan de orde komt. Het verslag over water bestrijkt de richtlijn oppervlaktewater, de 
richtlijn gevaarlijke stoffen (met de dochterrichtlijnen), de richtlijn viswater, de richtlijn 
schelpdierwater, de richtlijn grondwater en de richtlijn drinkwater. 
Opmerkingen: Met de richtlijn verslagen wordt de noodzaak erkend om een gedeelte van de 
maatregelen in de verschillende delen van de milieuwetgeving te coördineren door de meeste 
rapportageverplichtingen in één enkele wettekst te bundelen. In de sector water zullen veel van 
42 PB L 181 van 8.7.1986, blz. 6. 
43 PBL377 van 31.12.1991, blz. 48. 
26 
de richtlijnen waarvoor de verslagen via deze richtlijn worden ingediend, worden ingetrokken 
of in de kaderrichtlijn worden opgenomen. De rapportageverplichtingen in de kaderrichtlijn 
zullen echter worden opgenomen in de driejaarlijkse cyclus van de richtlijn verslagen. De 
Commissie is dan ook niet van plan significante wijzigingen in de richtlijn verslagen voor te 
stellen. 
2.3. De voorgestelde richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging 
(COM(93)423 defi)44 
Doel: Verontreiniging van water, lucht en bodem door grote bedrijven voorkomen of tot een 
minimum beperken. 
Hoofdlijnen: Het voorstel houdt in dat de bevoegde instanties in de Lid-Staten geïntegreerde 
vergunningen voor industriële activiteiten moeten afgeven, waarin op basis van de "beste 
beschikbare technieken" en rekening houdend met de plaatselijke milieusituatie en technische 
overwegingen beperkingen worden opgelegd aan de emissie van verontreinigende stoffen in 
water, lucht en bodem. Minimaal moet aan alle bestaande emissiegrenswaarden en 
kwaliteitsdoelstellingen van de Gemeenschap worden voldaan. Het voorstel is momenteel bij 
de Raad en het Parlement in behandeling en de Raad heeft op 27 november 1995 een 
gemeenschappelijk standpunt over het voorstel vastgesteld45. 
Opmerkingen: Met dit voorstel wordt getracht de bestrijding van de verontreiniging door de 
meest vervuilende bedrijven te integreren om ervoor te zorgen dat de emissie in lucht, water 
en bodem op een coherente manier wordt aangepakt. Het is een logisch en zinnig voorstel, 
maar het leidt tot wetgeving die verder gaat dan de bescherming van water alleen. Het heeft 
dan ook geen zin te trachten dit voorstel in een kader voor waterwetgeving te integreren, maar 
er moet wel voor worden gezorgd dat de voorstellen verenigbaar zijn met elkaar en waar nodig 
of nuttig naar elkaar verwijzen. 
2.4. De richtlijn gewasbeschermingsmiddelen (91/414/EEG)46 en de voorgestelde richtlijn 
biociden (COM(93)35141 en COM(95)3874S - COD 465) 
Doel: Het in de handel brengen van gewasbeschermingsmiddelen reguleren om er onder andere 
voor te zorgen dat het gebruik daarvan niet leidt tot de verontreiniging van grondwater of 
oppervlaktewater. De voorgestelde richtlijn biociden heeft dezelfde doelstellingen, maar dan 
voor biociden. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moet voor alle gewasbeschermingsmiddelen een vergunning 
worden afgegeven om er onder andere voor te zorgen dat ze voldoen aan bepaalde basiscriteria 
die zijn vastgelegd in de richtlijn en de daaraan gekoppelde richtlijn "uniforme beginselen"49. 
44 
45 
46 
47 
48 
49 PB C 311 van 17.11.1993, blz. 6 en PB C 165 van 1.7.1995, blz. 9. 
Nog niet gepubliceerd in het PB. 
PB L 230 van 19.8.1991, blz. 1. 
PB C 239 van 5.9.1993, blz. 1. 
PB C 261 van 6.10.1995, blz. 5. 
PB L 227 van 1.9.1994, blz. 3. 
27 
De richtlijn bevat ook eisen inzake de etikettering en verpakking van dergelijke produkten. De 
eisen in het voorstel voor de richtlijn biociden zijn analoog. 
Opmerkingen: Deze richtlijnen hebben betrekking op stoffen die van groot belang zijn en 
directe gevolgen hebben voor het beheer van de waterkwaliteit. Daarnaast komen ook andere 
aspecten aan de orde en ze komen derhalve niet in aanmerking om in kaderwetgeving voor 
water te worden opgenomen, maar er moet wel voor worden gezorgd dat ze verenigbaar zijn 
met elkaar. 
2.5. De richtlijnen detergentia (73/404/EEG)50 en 73/405/EEG51) 
Doel: Beperking van de verontreiniging van rivieren met schuimende persistente detergentia. 
Hoofdlijnen: In deze richtlijnen worden normen vastgesteld voor de eigenschappen van 
detergentia die in de Gemeenschap worden verkocht. Deze moeten voor minimaal 90% 
biologisch afbreekbaar zijn. De Commissie werkt momenteel aan een herziening van de 
richtlijnen om de beoordelingsmethoden aan te passen en te verbeteren. 
Opmerkingen: Deze twee vrij oude wetteksten hebben betrekking op een specifiek onderwerp, 
waarvoor produktnormen duidelijk de beste benadering vormen. 
2.6. De richtlijn zware ongevallen (Seveso-richtlijn) (82/501/EEG) 52 
Doel: Het aantal zware ongevallen en de effecten ervan op mens en milieu tot een minimum 
beperken. 
Hoofdlijnen: In deze richtlijn worden eisen gesteld aan installaties en vestigingen waar een 
zwaar ongeval significante schade aan mens of milieu kan berokkenen. Deze eisen houden in 
dat de gevaren moeten worden gesignaleerd, de bijbehorende risico's moeten worden beperkt 
en maatregelen moeten worden genomen om de gevolgen van een ernstig ongeval tot een 
minimum te beperken. 
Opmerkingen: Dit is een algemene richtlijn voor ernstige ongevallen met bepalingen voor 
algemene maatregelen met het oog op de bescherming van mens en milieu. Deze maatregelen 
zijn hetzelfde voor ernstige ongevallen met waterverontreiniging als voor andere soorten 
ernstige ongevallen. Integratie in het kader van de waterwetgeving als zodanig komt niet in 
aanmerking, maar er moet wel in het algemeen worden gezorgd voor de nodige samenhang 
tussen deze beleidsterreinen. 
2.7. De richtlijn habitats (92/43/EEG)53 en de vogelrichtlijn (79/409/EEG)54 
Doel: Zorgen voor de instandhouding van de biodiversiteit binnen de Gemeenschap. 
50 
51 
52 
53 
54 PB L 347 van 17.12.1973, blz. 51. 
PB L 347 van 17.12.1973, blz. 53. 
PB L 230 van 5.8.1982, blz. 1. 
PB L 206 van 22.7.1992, blz. 7. 
PB L 103 van 25.4.1979, blz. 1. 
28 
Hoofdlijnen: Krachtens deze richtlijnen moeten er beschermde gebieden worden geselecteerd, 
die adequaat moeten worden beheerd. Dit houdt in dat verontreiniging moet worden voorkomen 
en dat indien van toepassing de waterstand en de waterkwaliteit op peil moeten worden 
gehouden. 
Opmerkingen: In de krachtens de kaderrichtlijn vereiste geïntegreerde waterbeheersplannen 
zouden de krachtens deze richtlijnen en soortgelijke nationale wetgeving aangewezen gebieden 
moeten worden erkend. 
2.8. De richtlijn milieu-effectrapportage (85/337/EEG) 55 
Doel: Waarborgen dat de effecten van nieuwe ontwikkelingsprojecten op het milieu worden 
geëvalueerd alvorens de vergunning wordt afgegeven. 
Hoofdlijnen: Krachtens de richtlijn moeten de effecten van bepaalde projecten waarvan het 
waarschijnlijk wordt geacht dat ze significante effecten op het milieu hebben, op een brede 
scala van milieufactoren (zoals de mens, de flora, de fauna en het water) worden geëvalueerd. 
De verantwoordelijke instanties moeten al deze informatie en daarnaast het oordeel van de 
bevolking en van betrokken instanties in overweging nemen voordat zij toestemming geven 
voor de uitvoering van de projecten. 
Opmerkingen: De Commissie heeft een voorstel voor een herziening van deze richtlijn 
ingediend (COM(93)575 def.56), waarin het toepassingsgebied van de bijlagen wordt uitgebreid. 
De Raad heeft op 18 december57 een gemeenschappelijk standpunt over dit voorstel vastgesteld. 
Daarnaast overweegt de Commissie een voorstel in te dienen om de beginselen van de richtlijn 
milieu-effectrapportage uit te breiden tot bepaalde voor het milieu significante plannen en 
programma's. 
2.9. Wetgeving op het gebied van de indeling, de etikettering en de risicobeoordeling van 
chemische stoffen 
Doel: Beoordeling van de risico's en regulering van het in de handel brengen van industriële 
chemische stoffen die tot verontreiniging zouden kunnen leiden. 
Hoofdlijnen: De wetgeving omvat verschillende richtlijnen en verordeningen waarin de 
belangrijkste eisen voor de indeling en etikettering van gevaarlijke stoffen zijn vastgelegd 
(Richtlijn 67/548/EEG58, Verordening (EEG) nr. 793/9359, Richtlijn 78/63 l/EEG60 en Richtlijn 
88/379/EEG61). Daarnaast zijn er twee wetteksten inzake de beoordeling van de risico's voor 
nieuwe en bestaande chemische stoffen (Richtlijn 93/67/EEG62 en Verordening (EG) 
55 
56 
57 
58 
59 
60 
61 
62 PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40. 
PB C 130 van 12.5.1994, blz. 8. 
Nog niet gepubliceerd. 
PB L 196 van 16.8.1967, blz. 1. 
PBL84 van 5.4.1993, blz. 1. 
PB L 206 van 29.7.1978, blz. 13. 
PB L 187 van 16.7.1988, blz. 14. 
PB L 227 van 8.9.1993, blz. 9. 
29 
nr. 1488/9463). Op grond van de informatie en de onderzoekresultaten die worden verkregen 
bij de beoordeling in het kader van deze wetgeving, worden er vaak maatregelen genomen in 
het kader van andere wetgeving op het gebied van verontreiniging, waaronder de 
verontreiniging van water en aquatische ecosystemen. 
Opmerkingen: De in deze mededeling besproken problemen hebben geen gevolgen voor de 
wetgeving in deze sector. 
3. Het overig beleid van de Europese Gemeenschap met gevolgen voor aspecten van 
het waterbeheer 
Het is duidelijk dat er naast bovengenoemde wetgeving nog een breed spectrum van beleid op 
Europees, nationaal en regionaal niveau is dat belangrijke gevolgen kan hebben voor de wijze 
van waterbeheer. Binnen het milieubeleid zijn er raakvlakken met de wetgeving op het gebied 
van luchtkwaliteit en afval en daarnaast met "horizontale" maatregelen voor b.v. geïntegreerde 
initiatieven of nieuwe soorten maatregelen. Ook andere beleidsgebieden zoals het 
industriebeleid, het regionaal beleid, vervoer, energie en ruimtelijke ordening zijn belangrijk. 
Twee beleidsterreinen die in dit opzicht een sleutelrol spelen, zijn het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid en het gemeenschappelijk visserijbeleid. Krachtens artikel 13OR van het 
Verdrag moet het milieubeleid volledig in al het overige beleid van de Gemeenschap worden 
geïntegreerd; aan de inburgering van dit beginsel, die op sommige terreinen verder is gevorderd 
dan op andere, moet voortdurend worden gewerkt. 
Eén van de hoofdpunten van een geïntegreerd waterbeheer is dat de effecten en behoefte aan 
water van al deze activiteiten aan bod komen. Een dergelijke evaluatie zal als een fundamentele 
verplichting in de kaderrichtlijn worden opgenomen. 
Daarnaast heeft de Commissie in de context van haar onderzoekbeleid een task-force voor 
water en met water samenhangende milieu-aspecten ingesteld. 
63 PB L 161 van 29.6.1994, blz. 3. 
30 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 59 def. 
DOCUMENTEN 
NL 14 
Catalogusnummer : CB-CO-96-082-NL-C 
ISBN 92-78-00891-5 
Bureau voor officiële publikatîes der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxembuig