NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 9.03.2005 
COM(2005) 83 definitief 
2002/0047 (COD)   
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE  
AAN HET EUROPEES PARLEMENT 
 
overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag 
 
over het 
gemeenschappelijk standpunt door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming 
van de richtlijn van het Europees Pa rlement en de Raad betreffende de 
octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen 
 
NL 2   NL 2002/0047 (COD) 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE  
AAN HET EUROPEES PARLEMENT 
 
overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag 
 
over het 
gemeenschappelijk standpunt door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming 
van de richtlijn van het Europees Pa rlement en de Raad betreffende de 
octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen 
1. CHRONOLOGISCH  OVERZICHT  
Indiening voorstel bij het Eur opees Parlement en de Raad 
(document COM(2002)[92] definitief – [2002/[0047]COD)1: 20 februari 2002 
Datum van het advies van het Europees Economisch en Sociaal 
Comité2: 19 september 2002 
Advies van het Europees Parlement in eerste lezing3: 24 september 2003 
Vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt4: 7 maart 2005. 
2. DOEL  VAN  HET  VOORSTEL  VAN  DE COMMISSIE 
Met het voorstel voor een richtlijn betreffende  de octrooieerbaarhe id van in computers 
geïmplementeerde uitvindingen wordt beoogd de  bepalingen van de nationale octrooiwetten 
betreffende uitvindingen die voor de werk ing afhankelijk zijn van computers, te 
harmoniseren. De richtlijn zorgt er voor dat het Europese Hof van Justitie toezicht krijgt op de 
toepassing van de regels door de nationale rech tbanken en octrooibureaus die de geldigheid 
van octrooien en octrooiaanvragen op dit ge bied moeten toetsen. Omdat octrooien op dit 
gebied veelal door het Europees Octrooibureau worden verleend, kan de raad van bestuur van 
de Europese Octrooiorganisatie worden verzoc ht te overwegen het uitvoeringsreglement van 
het Europees Octrooiverdrag aan te passen. 
                                                 
1 PB C 151 van 25.6.2002, blz. 129; COM(2002) 92 definitief. 
2 PB C 61 van 14.3.2003, blz. 154. 
3 11503/03 CODEC 995 PI 70. 
4 Referentie invoegen. 
 
NL 3   NL 3. OPMERKINGEN  OVER  HET  GEMEENSCHAPPELIJK  STANDPUNT 
3.1 Algemene opmerkingen 
De Raad heeft met gekwalif iceerde meerderheid van stemmen een gemeenschappelijk 
standpunt vastgesteld waarin ongeveer 25 van de door het Parlement in eerste lezing 
aangenomen amendementen inhoudelijk zijn ov ergenomen. De Commissie heeft aangegeven 
het gemeenschappelijk standpunt te aanvaarden,  hoewel het in bepaalde opzichten van het 
oorspronkelijke voorstel van de Commissie afwijk t. Al met al is de Commissie van mening 
dat in het gemeenschappelijk standpunt een aanvaardbaar evenwicht is gevonden tussen de belangen van houders van rechten en die va n bedrijven en cons umenten (ook in de 
openbrongemeenschap). Dit evenwicht wordt nade r gewaarborgd door de nieuwe bepaling in 
artikel 7 dat de Commissie moet nagaan we lk effect in computers geïmplementeerde 
uitvindingen hebben, in het bijzonder op he t midden- en kleinbedrijf en op de 
openbrongemeenschap. 
De Commissie meent dat de in de toelichting bij het voorstel van de Commissie beschreven 
hoofddoelstellingen van de richtlijn, namelijk harm onisatie van het in de lidstaten geldende 
octrooirecht en opheffing van de rechtsonzekerhe id op dit gebied, overeind zijn gebleven. Het 
cruciale punt is dat er tot op heden geen enkel communautair r echtsinstrument is dat op het 
algemene octrooirecht betrekking heeft. Er is geen horizontaal instrument, noch een specifiek 
instrument voor in computers geïmplementeerde  uitvindingen. Met de goedkeuring van deze 
richtlijn zou dus het octroo irecht op dit terrein voor he t eerst expliciet onder het 
communautaire rechtsgebied komen te vallen. 
Wanneer geen richtlijn wordt goedgekeurd, k unnen de communautaire instellingen geen 
invloed uitoefenen op dit strate gische gebied van de Europese  economie, dat dan uitsluitend 
voorbehouden blijft aan de nationale octroo ibureaus en rechtbanke n en het Europees 
Octrooibureau in München. 
3.1.1 Conclusies betreffende computerprogramma’s 
Hoewel het voorstel van de Commissie conclu sies betreffende computerprogramma’s als 
zodanig of op een drager niet expliciet toesto nd, heeft de Commissie artikel 5, lid 2, van het 
gemeenschappelijk standpunt toch aanvaard omdat dit moet worden gezien in verband met de 
afdwingbaarheid  van (bestaande) octrooirechten en niet als verruiming van de 
octrooieerbaarheid . Deze uitlegging wordt versterkt doo r de expliciete verwijzing naar 
artikel 5, lid 1, waarop hieronder nog wordt ingegaan. Aangezien het verband tuss en artikel 5, 
lid 2, en de expliciete uitsluiting van computer programma’s als zodanig (in artikel 4, lid 1) 
niet ondubbelzinnig is, zou nadere verduidelijking van de tekst nodig kunnen zijn.  
Ook zonder bepalingen als die in artikel 5, lid 2, kunnen handelingen met betrekking tot 
computerprogramma’s als zodanig of op drager s aanleiding zijn om een procedure wegens 
medeplichtigheid aan een inbreuk te beginnen.  Het effect van artikel 5, lid 2, is dat het 
afdwingen van de wettelijke rechten wordt vergemakkelijkt doordat wordt gewaarborgd dat 
dergelijke handelingen zelf als inbreuk worden beschouwd, en niet slechts strafbaar zijn 
wegens medeplichtigheid aan een inbreuk. Dit is met name belangrijk bij inbreuken die de 
landsgrenzen overschrijden, aangezien de rech tbanken van de lidstaten niet bevoegd zijn 
inzake medeplichtigheid aan een inbreuk die buiten hun nationale grondgebied heeft 
plaatsgevonden. 
 
NL 4   NL Het laatste deel van artikel 5, lid 2, maakt in ieder geval duidelijk dat een conclusie 
betreffende een computerprogramma, hetzij op zichzelf hetzij op een  drager, slechts is 
toegestaan indien dat program ma een octrooieerbaar product of  een octrooieerbare werkwijze 
activeert dat/die in dezelfde octrooiaanvraag is  geclaimd (en onder het toepassingsgebied van 
artikel 5, lid 1, valt). Hiermee wordt gewaarbo rgd dat artikel 5, lid 2, geen bescherming kan 
bieden vergelijkbaar met de octrooieerbaarhe id van computerprogra mma’s als zodanig, een 
uitleg die nog eens wordt bevestigd door de explicietere formulering van het gemeenschappelijk standpunt, in het b ijzonder in artikel 4, leden 1 en 2. 
3.1.2. Compatibiliteit 
Bevordering van compatibiliteit is voor de Commissie een belangrijk middel om de innovatie 
en mededinging aan te moedige n. Dit strookt met de doelstelling van het voorstel van de 
Commissie om investeringen in nieuwe, inventie ve en industrieel toepasbare uitvindingen te 
stimuleren. De eis dat een ge octrooieerde uitvinding vold oende openbaar gemaakt moet 
worden, kan ertoe leiden dat informatie die nuttig is voor het compatibel maken van in computers geïmplementeerde uitvindinge n, gemakkelijker toegankelijk wordt. 
Gezien de waarde die de Commi ssie hecht aan de beleidsdoelstel ling om de compatibiliteit en 
innovatie te bevorderen, heeft zij in artikel 6 de bestaande uitz onderingen van he t auteursrecht 
in verband met compatibiliteit expliciet overgenomen. 
De Commissie is van mening dat ook het geme enschappelijk standpunt van de Raad met deze 
doelstellingen strookt. De voorwaarden voor octrooi eerbaarheid in de nieu we artikelen 3 en 4 
(juncto artikel 2) zijn gelijkwaardig aan die van het voorstel van de Commissie. Zoals de 
Commissie heeft aangegeven in een  verklaring, op te nemen in de  notulen van de vergadering 
van de Raad die het gemeenschappelijk standpun t vaststelt (zie onder), is zij van mening dat 
op grond van artikel 6, in combinatie met overweg ing 22, alle handelingen als bedoeld in de 
artikelen 5 en 6 van Richtlijn 91/250/EEG betreffende de rechtsbescherming van 
computerprogramma’s zijn toegestaan, inclus ief de handelingen die nodig zijn voor de 
compatibiliteit, zonder dat de rechthebbe nde hiervoor toestemming behoeft te geven. 
Het verheugt de Commissie bovendien dat in artikel 8, onder d) en  g), extra waarborgen 
inzake compatibiliteit zijn opgenomen, in de zi n dat de Commissie verslag moet uitbrengen 
over het effect van de nieuwe richtlijn op de situatie ten aan zien van de compatibiliteit. 
In het licht van de doelstelling van de Gemeen schap om compatibiliteit te bevorderen wil de 
Commissie de toenadering van de standpunten van de Raad en het Parlement bevorderen op 
basis van de amendementen die beide inst ellingen in eerste lezi ng hebben voorgesteld. 
Bovendien wordt er in overweging 21 op gew ezen dat een dominante leverancier die het 
gebruik van een geoctr ooieerde techniek weigert toe te staan voor de totstandbrenging van 
compatibiliteit, de mededingingsregels, en met name de artikelen 81 en 82 van het Verdrag, 
moet toepassen. De toepassing van deze artikelen  draagt bij tot het bereiken van de hierboven 
beschreven doelstellin gen, al zijn de mededingingsregels  alleen vanzelfsprekend niet 
toereikend om alle mogelijke problemen op dit terrein op te lossen. 
3.2 Reactie op de amendementen van  het Parlement in eerste lezing  
Volledig aanvaarde amendementen: 1, 2, 3, 34 (=115), 7, 8, 11, 12, 13, 15, 16, 71, 92, 23, 26, 
27. 
 
NL 5   NL Met kleine wijzigingen aanvaar de amendementen: 85, 9, 86, 17, 19, 25. 
De amendementen 88 en 89 zijn  in gewijzigde vorm aanvaard. 
Een gedeelte van amendement 107 (=69) wordt aanvaard (het beginsel  dat de technische 
bijdrage nieuw moet zijn) en de tekst van amendement 76 is gedee ltelijk gebruikt in 
overweging 17 om het met dit amendement beoogde vraagstuk te behandelen. 
3.3 Amendementen die bij de bespreking door  de Raad in de tekst zijn opgenomen 
Overweging 1 
De Raad heeft amendement 1 van het Parlement aanvaard. Overweging 5 De Raad heeft amendement 2 van het Parlement aanvaard. Overweging 8 De Raad heeft amendement 3 van het Parlemen t en de tweede helft van amendement 88 in 
deze nieuwe overweging opgenomen. Amendement 3 werd beschouwd als een duidelijker geformuleerd equivalent van het eerste deel van amendement 88. 
Overwegingen 12 en 13 De Raad heeft het eerste deel van overwegi ng 11 van het voorstel va n de Commissie naar 
overweging 12 van het voorstel van de Commissi e verplaatst. 
Overweging 13 van het voorstel va n de Commissie (geschrapt) 
De Raad heeft amendement 34 (=115) van het Parlement aanvaard. Overweging 14 De Raad heeft amendement 85 van het Parlement aanvaard. Overweging 15 De Raad heeft amendement 7 van het Parlement aanvaard. Overweging 16 De Raad heeft amendement 8 van het Parlement aanvaard. 
Overweging 17 
De Raad heeft amendement 9 van het Parlement aanvaard. 
 
NL 6   NL Overweging 18 
De Raad heeft amendement 86 van het Parlement aanvaard met een kleine wijziging, bedoeld 
om de tekst gelijk te trekken met die van de  artikelen en met de standaardterminologie voor 
octrooien (“alledaagse” is vervangen door “ voor de hand liggende of niet-technische”.) 
Overweging 20 De Raad heeft amendement 11 van het Parlement aanvaard.  Overweging 21 Deze overweging is door de Raad gewijzigd in verband met het compatibiliteitsvraagstuk, 
waarbij de tekst van amendement 76 van het Parlement als inspiratiebron heeft gediend. 
Overweging 22 De Raad heeft amendement 13 van het Parlement aanvaard. Artikel 2 De Raad heeft in artikel 2, onder a), de formulering “op het eerste gezicht nieuwe kenmerken” 
van het voorstel van de Commissie vervangen door “kenmerken”. Aan artikel 2, onder b), 
heeft de Raad een aspect van amendement 107 (= 69) toegevoegd, waardoor in de definitie van 
een technische bijdrage wordt gespecificeerd  dat deze nieuw moet zijn. Bovendien is een 
nieuwe zin toegevoegd, die afkomstig is va n artikel 4, lid 3, van het voorstel van de 
Commissie en waarin wordt gedefinieerd hoe de technische bijdrage wordt beoordeeld. 
Artikel 3 van het voorstel van de Commissie (geschrapt) De Raad heeft amendement 15 van het Parlement aanvaard. Artikel 3 De Raad heeft artikel 4, leden 1 en 2, van he t voorstel van de Commis sie geherformuleerd en 
gecomprimeerd in één alinea, overeenkomstig amendement 16 van het Parlement, en de inhoud van artikel 4, lid 3, van het voorstel van de Commissie overgeheveld naar artikel 2, 
onder b) (zoals hierboven reeds is vermeld). 
Artikel 4 
De Raad heeft een nieuw artikel 4 ingevoegd. In artikel 4, lid 1, wordt het beginsel herhaald 
dat een computerprogramma al s zodanig geen octrooieerb are uitvinding kan vormen. 
Artikel 4, lid 2, komt overeen met amendeme nt 17 van het Parlement met een kleine 
aanvulling om te verduidelijken dat de uitg esloten programma’s in geen enkele vorm 
octrooieerbaar zijn (bv. ook niet de br on- of objectcode van de programma’s). 
Artikel 5 De Raad heeft artikel 5, lid 2, toegevoegd om conclusies be treffende computerprogramma’s, 
op zichzelf of op een drager, slechts toe te staan indien het programma een product of 
 
NL 7   NL werkwijze activeert dat/die in dezelfde octr ooiaanvraag overeenkomstig artikel 5, lid 1, is 
geclaimd. 
Artikel 6 De Raad heeft artikel 6 overeenkomstig amendement 19 van het Parlement gewijzigd, waarbij 
tevens is aangegeven welke artikelen van Richtl ijn 91/250/EEG in dit ve rband van toepassing 
zijn. 
Artikel 7 De Raad heeft amendement 71 van het Parlement aanvaard. Artikel 8 De Raad heeft de amendementen 92, 23, 25 en 26 van het Parlement aanvaard en 
amendement 89 naar de geest aanvaard. Aan ar tikel 8, onder b), is een vermelding van de 
internationale verplichtingen van de Gemeensc hap toegevoegd, waarmee in de eerste plaats 
de TRIPS-Overeenkomst wordt bedoeld. In punt  f), dat overeenkomstig amendement 25 is 
toegevoegd, is de vermelding van het Gemeen schapsoctrooi geschrapt omdat dit buiten het 
toepassingsgebied van deze richtlijn valt. In he t nieuwe punt g) zijn de bedoelingen van 
amendement 89 weergegeven in een gewijzigde formulering, die volgens de Raad duidelijker 
is. 
Artikel 9 De Raad heeft amendement 27 van het Parlement aanvaard. Artikel 10 De Raad heeft een overgangsperiode van 24 maa nden in de tekst opgen omen (in het voorstel 
van de Commissie was geen overgangsperiode vastgesteld). Het Parl ement had een periode 
van 18 maanden voorgesteld. 
3.4 Standpunt van de Commissie over het gemeenschappelijk standpunt van de 
Raad 
In het algemeen steunt de Commissie het ge meenschappelijk standpunt van de Raad omdat 
het evenwicht van het oorspronke lijke voorstel erin behouden bl ijft en bepaalde aspecten 
waarover het Parlement zich bezorgd toonde, erdoor worden verduidelijkt. De meeste 
wijzigingen die de Raad heef t aangebracht, zijn gebaseerd op de amendementen van het 
Parlement waaraan de Commissie al steun had toegezegd. Hieronder wordt ingegaan op de 
overige verschillen tussen het gemeenschappel ijk standpunt en het oorspronkelijke voorstel 
van de Commissie. 
Overweging 13  van het voorstel van de  Commissie (geschrapt) 
De Commissie kan deze weglat ing aanvaarden omdat de inhoud grotendeels en in andere 
bewoordingen is overgenomen in overweging 16, die overeenkomstig amendement 8 van het 
Parlement is ingevoegd. 
 
NL 8   NL Overweging 21 
De Commissie steunt de nieu we formulering omdat hiermee nog eens bevestigd wordt dat de 
bestaande mededingingsregels een goede basis kunnen vormen voor het oplossen van 
mogelijke geschillen tussen concurrenten. De to epassing van de artikelen 81 en 82 draagt dan 
ook bij tot het bereiken van de doelstellingen die aan deze richtlijn ten grondslag liggen. De 
overweging bevat een nuttig voorbeeld van een mogelijk compatibiliteitsprobleem, dat zich 
voordoet indien een dominante leverancier het gebruik weig ert toe te staan van een 
geoctrooieerde techniek die uitsluitend nodi g is voor de conversie van de in twee 
verschillende computersystemen of netwerke n gebruikte conventies,  om communicatie en 
gegevensuitwisseling tussen die systemen of  netwerken onderling mogelijk te maken. 
Artikel 2 
De opname van de eis dat de technische b ijdrage nieuw moet zijn, is aanvaardbaar. 
Artikel 4 
In het nieuwe lid 1 van dit artikel wordt het bestaande recht weergege ven, waarmee, zoals de 
Commissie heeft aangegeven, de huidige juridische situatie wordt verduidelijkt en niet 
gewijzigd. Dit is bijgevol g een aanvaardbare aanvulling. 
De verduidelijking in lid 2 kan de Commissie eveneens aanvaarden. 
Artikel 5 
De toevoeging van lid 2 kan de Commissie, in he t licht van het hele pa kket, steunen omdat de 
voorwaarden waaronder bepaalde soorten conclusi es al dan niet toelaatbaar zijn erdoor 
worden verduidelijkt, en omdat deze bepaling  een evenwichtig geheel vormt met andere 
bepalingen. 
Artikel 6 
Het ligt voor de hand dat na uwkeurig naar de relevante bepalingen inzake compatibiliteit 
wordt verwezen, en de Commissie steunt deze verduidelijking dan ook. 
Artikel 10 
Hoewel de Commissie de voorke ur zou geven aan de snellere omzetting zoals voorgesteld 
door het Parlement, kan zij een omzettingsperiode van 24 maanden aanvaarden. 
4. CONCLUSIE 
De Commissie is van mening dat het met het oorspronkelijke voorstel beoogde evenwicht in 
het gemeenschappelijk standpunt van de R aad bewaard is gebleven, en kan het 
gemeenschappelijk standpunt daarom aanvaar den. In het bijzonder biedt de huidige 
formulering voldoende stimulansen voor innovatie  op dit terrein en b lijft de vrijheid om 
nieuwe producten in de handel te brengen behouden, terwijl anderzijds rechthebbenden in staat worden gesteld op effectieve maar proportio nele wijze hun rechten te doen gelden jegens 
inbreukplegers. De harmoniseri ng op Gemeenschapsniveau zorg t ervoor dat deze rechten in 
 
NL 9   NL de hele Europese Unie op consistente wijze kunnen worden afgedwongen, waarmee de 
doeltreffende werking van de interne markt wordt bevorderd. 
De Commissie roept het Parlement op to t een constructieve voortzetting van de 
interinstitutionele dialoog, zodat een rich tlijn kan worden goedgekeurd die aan de 
doelstellingen beantwoordt, en is bereid met he t Parlement en de Raad nader te spreken over 
belangrijke aspecten van de richtlijn, met na me in verband met de doelstelling van de 
Commissie om de compa tibiliteit te bevorderen. 
5. VERKLARING VAN DE COMMISSIE 
In de notulen van de vergadering van de Raad  die het gemeenschappelij k standpunt vaststelt, 
wordt de volgende verklaring opgenomen: 
“De Commissie is van mening dat op grond van artikel 6, in combinatie met overweging 22, 
alle handelingen als bedoeld in de artikelen 5 en 6 van Richtli jn 91/250/EEG betreffende de 
rechtsbescherming van computerprogramma’s z ijn toegestaan, inclusief de handelingen die 
nodig zijn voor de compatibilite it, zonder dat de rechthebbend e hiervoor toestemming behoeft 
te geven.”