Speciaal verslag Het EU-toezicht op 
ratingbureaus — een 
                                             solide opzet, maar nog niet 
volledig doeltreffendNL 2015  nr. 22
EUROPESE
REKENKAME R

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxemburg  
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2015
Print ISBN 978-92-872-3632-6 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/16965 QJ-AB-15-022-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-3622-7 ISSN 1977-575X doi:10.2865/884484 QJ-AB-15-022-NL-N
EPUB ISBN 978-92-872-3641-8 ISSN 1977-575X doi:10.2865/68420 QJ-AB-15-022-NL-E
© Europese Unie, 2015
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed in Luxembourg
Het EU-toezicht op 
ratingbureaus — een 
solide opzet, maar nog niet 
volledig doeltreffend
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2015  nr. 22
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheids- en nalevingsgerichte controles van speci -
fieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze controletaken zorgt de ERK dat 
deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s voor de doelmatigheid of de naleving, de omvang 
van de betrokken inkomsten of uitgaven, verwachte ontwikkelingen en politieke en publieke belangstelling.
Deze doelmatigheidscontrole werd verricht door controlekamer IV — die onder leiding staat van ERK-lid Milan Martin Cvikl — 
die gespecialiseerd is in de controle van ontvangsten, onderzoek en intern beleid, financieel en economisch bestuur en instel -
lingen en organen van de Europese Unie. De controle werd geleid door ERK-lid Baudilio Tomé Muguruza, ondersteund door 
zijn kabinetschef Daniel Costa de Magalhães en Ignacio García de Parada, attaché; Zacharias Kolias, directeur; Daniela Hristova, 
teamleider; Irene Madsen, teamleider; Christian Detry, Adrian Savin, Matthias Blaas, controleurs.
Van links naar rechts:  D. Costa de Magalhães, C. Detry, I. Madsen, M. Blaas, B. Tomé Muguruza,  
Z. Kolias, D. Hristova, A. Savin.
03
 Inhoud
Paragraaf
 Afkortingen
I – XI Samenvatting
1 – 14 Inleiding
2 – 8 Hervorming van de regelgeving
9 – 13 De belangrijkste kenmerken van de verordening inzake ratingbureaus
14 De rol van ESMA
15 – 19 Aanpak van de controle
20 – 40 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
20 – 21 Inleiding
22 – 34 ESMA heeft de registratieprocedure ingekort, maar de beoordeling van bepaalde criteria blijft een 
uitdaging
22 – 24 ESMA beschikt over solide registratieprocedures voor ratingbureaus
25 – 29 ESMA heeft het registratieproces verkort, maar vanwege wettelijke vereisten is het nog steeds omslachtig
30 De gedetailleerdheid van de door de ratingbureaus verstrekte gegevens over methodologieën varieerde
31 – 34 ESMA hanteerde geen gestructureerde aanpak voor het monitoren van gebiedsafbakenende activiteiten
35 – 40 De huidige aanpak van het Eurosysteem garandeert niet dat alle bij ESMA geregistreerde 
ratingbureaus op gelijke voet staan
41 – 55 Deel II — Planning en risicobeheer
41 – 55 Het risicogerichte planningsproces biedt geen volledige zekerheid dat ESMA haar middelen 
optimaal benut
42 – 50 Uitvoerige risico-identificatie, maar moeilijk traceerbaar
51 – 54 Risicovolle terreinen werden niet altijd voldoende afgedekt
55 Met de beschikbare middelen is het voor ESMA lastig aan alle veeleisende wettelijke verplichtingen te 
voldoen
04 Inhoud
56 – 89 Deel III — Toezicht
56 – 59 Doorlopend toezicht en onderzoek van ESMA
60 – 75 Het toezichtproces is ontworpen en uitgevoerd, maar moet nog rijpen
61 – 62 ESMA heeft een goede basis gelegd voor een doeltreffend toezicht op de ratingbureaus
63 – 68 Interne richtsnoeren en toezichtinstrumenten kunnen verder worden ontwikkeld om de werkzaamheden in 
het kader van het doorlopend toezicht te ondersteunen
69 – 72 ESMA beheert een enorme hoeveelheid toezichtinformatie, maar beschikt niet over een specifiek IT-
instrument voor de registratie en verwerking van deze gegevens
73 – 75 Het is moeilijk een beschrijving te krijgen van de uitgevoerde toezichtcontroles
76 – 89 Echte vooruitgang, maar nog niet alle geanalyseerde thematische gebieden zijn voldoende afgedekt
78 – 86 Er wordt toezicht gehouden op de methodologieën, maar niet alle gebieden zijn afgedekt en de vereisten 
zijn niet altijd duidelijk
87 – 89 ESMA heeft bepaalde typen van belangenconflicten nog niet onderzocht
90 – 108 Deel IV — Openbaarmaking van informatie
90 – 108 Het toezicht van ESMA op de algemene openbaarmaking van informatie door de ratingbureaus
92 – 94 ESMA heeft de algemene openbaarmaking van informatie door de afzonderlijke ratingbureaus regelmatig 
gecontroleerd, maar een gedetailleerde beoordeling van de algemene openbaarmaking van  
informatie door alle ratingbureaus werd pas eind 2014 voor het eerst uitgevoerd
95 – 99 De transparantie van de markt werd belemmerd door beperkingen en verschillen in de praktijken voor 
openbaarmaking van de ratingbureaus
100 – 104 Cerep maakt niet voldoende informatie openbaar over de ratingprestaties van ratingbureaus
105 – 108 Op de website van ESMA wordt onvoldoende informatie ontsloten voor de gebruikers van ratings
109 – 120 Conclusies en aanbevelingen
110 – 111 Registratie
112 Risicobeheer en planning
113 – 114 Doorlopend toezicht en onderzoek
115 Methodologieën
116 Belangenconflicten
117 – 118 Algemene openbaarmaking van informatie
119 Openbaarmaking van informatie door Cerep
05 Inhoud
120 Openbaarmaking van informatie op de website van ESMA
 Bijlage I — De bestuursstructuur van ESMA
 Bijlage II — Aanpak van de controle
 Bijlage III  — Belangrijkste bevindingen en aanbevelingen uit de onderzoeken van ESMA
 Bijlage IV — Vergelijking van de websites van de toezichthouders in de EU en de VS
 Antwoorden van ESMA, de ECB en de Commissie
06
 Afkortingen
ABS : Effect op onderpand van activa (asset backed security)
CEER : Comité van Europese effectenregelgevers
Cerep : Centrale databank
CRA : Ratingbureau (credit rating agency)
CRAR : Verordening inzake ratingbureaus (Credit Rating Agency Regulation)
ECAF : Kredietbeoordelingskader van het Eurosysteem
ECB : Europese Centrale Bank
EKBI : Externe kredietbeoordelingsinstelling
ESMA : Europese Autoriteit voor effecten en markten (European Securities and Markets Authority)
Iosco : Internationale Organisatie van Effectentoezichthouders (International Organisation of Securities Commissions)
NBA : Nationale bevoegde autoriteit
NRSRO : Nationaal erkend statistisch ratingbureau (Nationally Recognized Statistical Rating Organization)
RMBS : Door woninghypotheken gedekt effect (residential mortgage-backed securities)
SEC : Beurscomité (Securities and Exchange Commission — Verenigde Staten)
Socrat : Instrument voor toezicht op de ratingbureaus (Supervision of Credit Rating Agencies Tool)
07
 Samenvatting
I
De wereldwijde financiële crisis van 2008 heeft de 
aandacht gevestigd op de rol van ratingbureaus en de 
invloed van hun ratings op de financiële markten. De 
activiteiten van de ratingbureaus, die in die tijd in Europa 
nauwelijks waren gereguleerd, kwamen op de wet -
gevingsagenda van de EU.
II
De Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) 
werd opgericht op 1 januari 2011. Een van haar belang -
rijkste taken is het reguleren van in de EU geregistreerde 
ratingbureaus. Daartoe heeft ESMA de exclusieve 
bevoegdheid gekregen voor de registratie van de 
ratingbureaus, teneinde toe te zien op hun prestaties 
en toezichtbesluiten te nemen. Momenteel houdt ESMA 
toezicht op 23 in de EU geregistreerde ratingbureaus.
III
Is ESMA erin geslaagd zichzelf te ontwikkelen tot de 
ratingbureauwaakhond van de EU? Onze algemene 
conclusie luidt dat ESMA in korte tijd een goede basis 
heeft gelegd voor de uitvoering van het toezicht op 
de ratingbureaus in de EU. Er is echter nog ruimte voor 
verbetering.
IV
ESMA heeft de registratie van ratingbureaus overgeno -
men van de nationale bevoegde autoriteiten en is erin 
geslaagd de gemiddelde duur van het registratieproces 
te verkorten. Het proces blijft echter complex vanwege 
het huidige regelgevingskader. Hoewel ratingmetho -
dologieën door zorgvuldigheid, systematiek en conti -
nuïteit moeten worden gekenmerkt en moeten kunnen 
worden gevalideerd, lag de nadruk in de gecontroleerde 
documentatie van ESMA met betrekking tot het regis -
tratieproces voornamelijk op de zorgvuldigheid ervan. 
Omdat de definitie van methodologische criteria in de 
verordening inzake ratingbureaus bovendien onduidelijk 
is, wordt ESMA geconfronteerd met extra uitdagingen bij 
de interpretatie daarvan en bij het met de ratingbureaus 
geven van een gemeenschappelijke invulling daaraan.V
De huidige regels van het Eurosysteem garanderen niet 
dat alle door ESMA geregistreerde ratingbureaus op 
gelijke voet staan. Het Eurosysteem aanvaardt slechts 
de ratings van vier van de bij ESMA als externe krediet -
beoordelingsinstellingen geregistreerde ratingbureaus 
die onder het kredietbeoordelingskader van het Euro -
systeem vallen, waardoor een marktstructuur met twee 
niveaus ontstaat en kleine ratingbureaus in een ongun -
stige positie worden gebracht.
VI
ESMA beschikt over een solide procedure voor risico -
identificatie. Door het ontbreken van een documenta -
tiespoor was het echter lastig om na te gaan waarom 
bepaalde risico’s werden geherprioriteerd. Eveneens 
ontbreekt een gedocumenteerde onderbouwing van het 
feit dat ESMA slechts beperkt onderzoek uitvoerde op 
sommige risicovolle gebieden.
VII
Hoewel ESMA goede grondslagen heeft vastgesteld voor 
haar aanpak van het toezicht, zijn haar regels en richt -
snoeren nog niet compleet. Aangezien de instrumenten 
voor documentatie en intern toezicht nog in de kinder -
schoenen staan, was het niet altijd mogelijk om na te 
gaan welke lopende toezichthoudende werkzaamheden 
zijn uitgevoerd, of welke analyse daarvan is gemaakt en 
welke conclusies daaruit zijn getrokken. De documenta -
tie van bepaalde tussenliggende stappen van de onder -
zoeken was bovendien onvolledig.
VIII
Wij onderzochten het toezicht van ESMA op twee gebie -
den: beoordeling van methodologieën en mogelijke 
belangenconflicten. ESMA heeft gedurende haar door -
lopende toezichthoudende werkzaamheden en onder -
zoeken een aantal daarmee verband houdende aspecten 
beoordeeld op basis van de criteria in de regelgeving. 
De reikwijdte van de toezichthoudende activiteiten van 
ESMA is echter nog niet alomvattend en er blijven gebie -
den bestaan die in de toekomst verder kunnen worden 
onderzocht.
Samenvatting 08
IX
Openbare informatieverstrekking is van bijzonder 
belang, omdat potentiële beleggers daardoor in staat 
worden gesteld een eigen analyse te maken alvorens 
te besluiten al dan niet op ratings te vertrouwen. ESMA 
heeft de algemene openbaarmaking van informatie door 
ratingbureaus gecontroleerd als onderdeel van haar 
doorlopende toezichthoudende werkzaamheden. Eind 
2014 is begonnen met een gedetailleerde beoordeling 
van alle ratingbureaus.
X
De online centrale databank (Cerep) van ESMA kent geen 
equivalent in andere regulerende rechtsgebieden. Via 
deze databank verschaft ESMA geharmoniseerde en 
gemakkelijk toegankelijke informatie over de ratingpres -
taties van alle registreerde en gecertificeerde ratingbu -
reaus. Wij zijn echter bezorgd over de geschiktheid van 
de geopenbaarde samenvattende statistieken en de door 
ESMA verrichte controles met betrekking tot de gege -
vens die worden doorgegeven aan de Cerep.
Onze aanbevelingen
XI
ESMA moet:
a) haar beoordeling van alle regelgevingsvereisten 
met betrekking tot de kredietbeoordelingsmetho -
dologieën tijdens het registratieproces toereikend 
documenteren ;
b) de traceerbaarheid van het risico-identificatie -
proces verbeteren , een logboek bijhouden  met 
de veranderingen in het risiconiveau en de priori -
tering van risico’s samen met de redenen daarvoor 
documenteren .
 ESMA moet ook follow-up  geven aan alle risicovolle 
gebieden die baat zouden hebben bij verdere toe -
zichthoudende werkzaamheden.
c) haar toezichthandleiding en het toezichthandboek 
doorlopend  actualiseren  om opgedane kennis en 
ervaring daarin op te nemen.
 ESMA moet interne richtsnoeren vaststellen  voor de 
doeltreffende documentatie van haar onderzoeken, 
om aan te tonen  en te waarborgen  dat alle conclu -
sies zijn onderbouwd met een adequate analyse van 
de gegevens. De invoering van een specifiek IT-instrument voor 
toezicht zou de uitwisseling van kennis verbeteren, 
verduidelijken wie verantwoordelijk is voor welke 
taken, de evaluatie van de uitgevoerde werkzaam -
heden vergemakkelijken, en de communicatie bin -
nen de toezichthoudende teams verbeteren;
d) alle belangrijke aspecten onderzoeken  van het ont -
werp en de uitvoering van de methodologieën van 
ratingbureaus die nog niet zijn bekeken;
e) op gestructureerde wijze de systemen onderzoe -
ken  die door de ratingbureaus zijn opgezet voor 
de omgang met belangenconflicten, en met name 
belangen conflicten in verband met de handelsacti -
viteiten en financiële transacties van ratinganalisten. 
Daarnaast moet ESMA de juistheid testen  van de 
gegevens over belangenconflicten die zij heeft ont -
vangen van de ratingbureaus;
f) overwegen  aanvullende richtsnoeren te ontwikke -
len met betrekking tot openbaarmakingsvereisten 
om de algemene praktijken voor openbaarmaking 
van informatie van de ratingbureaus te verbeteren;
g) op basis van beste praktijken voor de openbaar -
making van ratingprestaties  toezicht houden op de 
inhoud van de openbaar gemaakte informatie uit 
Cerep en deze verbeteren , en
h) alle toepasselijke wetgeving en relevante documen -
ten publiceren  en de website gebruiksvriendelijker 
maken .
09
 Inleiding
01 
Ratingbureaus brengen oordelen uit die 
bijdragen tot een vermindering van de 
asymmetrie van de informatie tussen 
kredietnemers, kredietverstrekkers en 
andere marktdeelnemers. Ratings zijn 
een belangrijk instrument in de aande -
len- en obligatiemarkten, aangezien zij 
informatie bevatten voor beleggers en 
marktdeelnemers, waarbij zij in sommi -
ge gevallen zelfs het eigen zorgvuldige 
onderzoek van beleggers vervangen.
Hervorming van de 
regelgeving
02 
Zelfs hoewel de regelgevers in veel geval -
len op de ratings van ratingbureaus heb -
ben vertrouwd, opereerden deze bureaus 
jarenlang vrijwel ongereglementeerd. De 
aanpak bestond hoofdzakelijk uit zelfre -
gulering op basis van algemeen aanvaar -
de beste praktijken die waren ontwikkeld 
door de Internationale Organisatie van 
Effectentoezichthouders (Iosco), die werd 
erkend als het mondiale ijkpunt voor de 
effectensector.
03 
In 2006 concludeerde de Commissie in 
haar mededeling inzake ratingbureaus 
dat de belangrijkste punten van zorg 
met betrekking tot ratingbureaus af -
doende konden worden aangepakt door 
„lichte” regelgeving in combinatie met 
zelfregulering door de ratingbureaus op 
basis van de Iosco-normen1. De rating -
bureaus werden slechts gereguleerd 
op een beperkt aantal terreinen, zoals 
handel met voorkennis en marktmani -
pulatie, werkzaamheden van krediet -
instellingen en de kapitaaltoereikend -
heid van kredietinstellingen. Het Comité van Europese effectenregel gevers 
(CEER)2 had opdracht gekregen om 
toezicht te houden op de naleving van 
de Iosco-normen door de ratingbureaus, 
terwijl van de Commissie werd verwacht 
dat zij voortdurend toezicht zou houden 
op de ontwikkelingen op dit terrein. De 
financiële crisis van 2008 is echter de 
aanzet geweest voor een aanzienlijke 
discussie over de activiteiten van rating -
bureaus, die ertoe heeft geleid dat de 
Commissie in november 2008 met een 
voorstel kwam voor de regulering van 
ratingbureaus.
04 
De verordening inzake ratingbureaus 
werd vastgesteld in september 20093 en 
vereiste dat ratingbureaus:
— zich bij een nationale toezichthou -
der registreerden indien zij actief 
waren in de EU;
— de modellen, methodologieën en 
belangrijke aannames openbaar 
maakten die ten grondslag lagen 
aan hun ratings, en
— zich op basis van het „home-host -
model”4 onderworpen aan toezicht 
door nationale regelgevende instan -
ties voor de effectenmarkt.
05 
In het rapport-de Larosière5 werd de EU 
aangespoord om de regulering van en 
het toezicht op ratingbureaus te verster -
ken. In dit rapport werd aanbevolen om 
de registratie van en het toezicht op de 
ratingbureaus van de nationale bevoeg -
de autoriteiten over te dragen aan een 
centrale Europese instantie.1 Mededeling van de Commissie 
over kredietbeoordelaars 
(PB C 59 van 11.3.2006, blz. 2).
2 De voorloper van ESMA, 
opgericht in 2001.
3 Verordening (EG) 
nr. 1060/2009 van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 16 september 2009 
inzake ratingbureaus, hierna 
de verordening inzake 
ratingbureaus (PB L 302 van 
17.11.2009, blz. 1).
4 Het model bestaat uit een 
raad van toezichthouders met 
alle nationale toezichthouders 
van de landen waarin het 
ratingbureau werkzaam is. Dit 
model werd ook gebruikt voor 
toezicht op het bankwezen in 
de EU.
5 In november 2008 heeft de 
Commissie een groep op 
hoog niveau onder 
voorzitterschap van Jacques 
de Larosière gemachtigd om 
aanbevelingen op te stellen 
over de wijze waarop de 
Europese toezichtregelingen 
kunnen worden versterkt met 
het oog op een betere 
bescherming van de burgers 
en het herstel van het 
vertrouwen in het financiële 
systeem. In februari 2009 
heeft de groep-de Larosière 
haar eindverslag 
gepubliceerd.
10 Inleiding
06 
ESMA werd op 1 januari 20116 opgericht 
als onderdeel van het Europees systeem 
voor financieel toezicht (ESFT). Het ESFT 
bestaat uit ESMA, de Europese Bankau -
toriteit (EBA)7 en de Europese Autoriteit 
voor verzekeringen en bedrijfspensioe -
nen (Eiopa), die samen met de nationale 
toezichthoudende autoriteiten, het 
Europees Comité voor systeemrisico’s 
(ESRB) en het Gemengd Comité van de 
Europese toezichthoudende autoriteiten 
de huidige Europese toezichtstructuur 
vormen. De belangrijkste doelstelling 
van ESMA is met name de bescherming 
van het algemeen belang door waarbor -
ging van de integriteit, transparantie, 
doelmatigheid en ordelijke werking van 
de effectenmarkten.
07 
In juli 2011 kreeg ESMA exclusieve 
bevoegdheden met betrekking tot het 
toezicht op in de EU geregistreerde 
ratingbureaus8.
08 
In mei 2013 werd laatstelijk een derde 
wetgevingsronde goedgekeurd, met 
als doel het overdreven vertrouwen van 
beleggers in ratings te verminderen en 
de kwaliteit van de ratings van staats -
schulden voor de lidstaten van de EU te 
verbeteren9.De belangrijkste 
kenmerken van de 
verordening inzake 
ratingbureaus
09 
Het voornaamste doel van de verorde -
ning inzake ratingbureaus is de bescher -
ming van beleggers en het waarborgen 
van de stabiliteit van de financiële mark -
ten in de EU. Zij is van toepassing op alle 
in de EU gevestigde ratingbureaus die 
ratings afgeven die openbaar worden 
gemaakt of op basis van abonnement 
worden verspreid10.
10 
De verordening bevat een aanzienlijke 
hoeveelheid gedetailleerde voorschrif -
ten met betrekking tot de wijze waarop 
de ratingbureaus om dienen te gaan met 
belangenconflicten.
11 
De verordening regelt de voorbereiden -
de procedures en methodologieën voor 
het opstellen van ratings. Ratingbureaus 
moeten methodologieën hanteren „die 
worden gekenmerkt door zorgvuldig -
heid, systematiek en continuïteit en die 
op basis van historische ervaring kunnen 
worden gevalideerd, onder meer door 
back-testing”.11 De verordening inzake 
ratingbureaus bemoeit zich echter niet 
met de inhoud van ratings.12
12 
De verordening inzake ratingbureaus is 
erop gericht de transparantie te ver -
groten door te vereisen dat de rating -
bureaus hun ratingmethodologieën en 
cruciale veronderstellingen openbaar 
maken. Het doel van deze transparantie 
is om de marktdeelnemers in staat te 
stellen nauwkeuriger te beoordelen of 
de ratings naar behoren rekening hou -
den met risico’s.6 Verordening (EU) nr. 1095/2010 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 24 november 
2010 tot oprichting van een 
Europese toezichthoudende 
autoriteit (Europese Autoriteit 
voor effecten en markten), tot 
wijziging van Besluit 
nr. 716/2009/EG en tot 
intrekking van 
Besluit 2009/77/EG van de 
Commissie (PB L 331 van 
15.12.2010, blz. 84).
7 In juli 2014 publiceerde de 
Rekenkamer Speciaal verslag 
nr. 5/2014 „Het Europees 
bankentoezicht krijgt vorm: de 
EBA in een veranderende 
omgeving” ( http://eca.europa.
eu), het eerste speciaal verslag 
van de ERK met betrekking tot 
de hervormingen van het 
regelgevings- en 
toezichtkader voor de 
financiële sector in de EU.
8 Deze wijziging van de 
verordening inzake 
ratingbureaus wordt ook 
aangeduid als CRA II.
9 Deze wijziging van de 
verordening inzake 
ratingbureaus wordt ook wel 
aangeduid als CRA III.
10 Artikel 2, lid 1, van de 
verordening inzake 
ratingbureaus.
11 Artikel 8, lid 3, van de 
verordening inzake 
ratingbureaus.
12 De verordening bepaalt het 
volgende: „Bij de vervulling 
van hun taken krachtens deze 
verordening bemoeien ESMA, 
noch de Commissie, noch 
enige overheid van de 
lidstaten zich met de inhoud 
van ratings of 
metho  do logieën.”
11 Inleiding
13 
De verordening inzake ratingbureaus 
geeft ESMA ook nieuwe bevoegd heden 
en verantwoordelijkheden:
— ratingbureaus zijn verplicht zich 
bij ESMA te registreren wanneer 
zij Europese financiële producten 
beoordelen;
— ratingbureaus staan onder voort -
durend toezicht van ESMA, en
— ratingbureaus zijn bij niet-naleving 
van de verordening onderworpen 
aan door ESMA opgelegde sancties.De rol van ESMA
14 
Tabel 1  bevat een overzicht van de 
voornaamste activiteiten van ESMA in 
verband met de registratie van en het 
toezicht op ratingbureaus.Tabel 1Overzicht van de taken van ESMA
Registratie en gebiedsafbakenende 
activiteiten1ToezichtkaderOpenbaarmaking van 
informatieRisicobeoordeling en 
planningToezicht
• Alle in de EU gevestigde rating­
bureaus moeten een registratie­
aanvraag indienen bij ESMA.
• In niet ­EU­landen gevestigde rating ­
bureaus, waarvan de ratings in de EU 
worden gebruikt, moeten door ESMA 
worden gecertificeerd.
• De registratie bestaat uit een proces 
in twee fasen:  
i) volledigheid, en  
ii) naleving.
• ESMA moet ontwerpregel  geving 
ontwikkelen voor technische 
normen met betrekking tot het 
registratieproces.
• ESMA moet controleren dat er geen 
niet ­geregistreerde of ongecertifi ­
ceerde ratingbureaus ratings afgeven 
in de EU.• ESMA verricht markton ­
derzoek en onderzoek om 
trends en risico’s in de sector 
van de ratingbureaus te 
kunnen signaleren.
• ESMA verricht een risicobe ­
oordeling op basis van het 
marktonderzoek en via het 
toezicht op ratingbureaus 
opgedane kennis.
• Ontwikkeling van risico­
scorekaarten voor elk rating ­
bureau en een algemeen 
risicodashboard.
• Ontwikkeling van het 
werkprogramma.• ESMA is verantwoordelijk voor 
het doorlopende toezicht op 
ratingbureaus.
• ESMA houdt toezicht op de 
periodieke verslaglegging door 
de ratingbureaus.
• Toezicht op door de rating ­
bureaus bekendgemaakte 
kennisgevingen van wijzigingen 
in de voorwaarden voor de 
initiële registratie.
• ESMA kan een afzonderlijk, 
thematisch of ad ­hoconderzoek 
verrichten wanneer er een risico 
of een geval van niet ­naleving is 
geconstateerd.
• Follow­ up van eerdere 
onderzoeken en thematische 
evaluaties.• ESMA moet ervoor zorgen dat 
ratingbureaus hun rating ­
methodologieën en daarmee 
samenhangende belangrijke 
veronderstellingen openbaar 
maken.
• ESMA beheert de Cerep (een 
openbare databank voor 
ratingprestaties).
• ESMA beheert de (interne) 
Socrat ­databank, waaraan de 
ratingbureaus op maandelijkse 
basis alle ratings doorgeven.
1 De identificatie van entiteiten die zonder registratie als ratingbureau actief zijn in de EU beschouwt ESMA als een gebiedsafbakenende 
activiteit.
Bron:  ERK, op basis van de bepalingen van de verordening inzake ratingbureaus en door ESMA verstrekte informatie.
12
 Aanpak van de controle
15 
Bij de controle werd onderzocht of het 
registratieproces van ESMA en haar 
toezicht op de ratingbureaus doeltref -
fend waren. Wij hebben in het bijzonder 
geanalyseerd:
— of de registratie van alle mogelijke 
ratingbureaus efficiënt en correct 
was uitgevoerd;
— of ESMA voor haar toezichthouden -
de activiteiten een goede planning 
en risicobeoordeling heeft ontwik -
keld en uitgevoerd;
— of bij de tenuitvoerlegging van het 
toezichtkader de problemen zijn 
aangepakt die zijn ontdekt in het be -
drijfsmodel van de ratingbureaus13, 
met inbegrip van de problemen met 
betrekking tot de onafhankelijkheid 
van de bestuurslichamen van ra -
tingbureaus en het voorkomen van 
belangenconflicten, en
— of ESMA en de ratingbureaus vol -
doende informatie aan hun belang -
hebbenden verstrekken en informa -
tie die ook van toegevoegde waarde 
is.
16 
De controlecriteria zijn afkomstig uit de 
volgende bronnen:
i) wettelijke voorschriften en doel -
stellingen in de verordening inzake 
ratingbureaus, alsmede de aanvul -
lende gedelegeerde verordeningen 
(technische normen);
ii) de toezichthandleiding en het toe -
zichthandboek van ESMA;
iii) het handboek van ESMA voor de 
registratie van ratingbureaus;
iv) relevante richtsnoeren en beginse -
len van de Iosco;
v) documenten van de SEC, de over -
eenkomstige toezichthouder in de Verenigde Staten, met het oog op 
een vergelijking van de praktijken in 
beide jurisdicties.
17 
Wij hebben onze controle-informatie 
verzameld met behulp van een dos -
sieronderzoek van een steekproef van 
registratie- en toezichtdossiers. Wij 
hebben ook gesprekken gevoerd met 
belangrijke personeelsleden van ESMA 
voor het toezicht- en risicobeheer. Op 
basis van het verkregen bewijsmateriaal 
hebben wij een analyse gemaakt van 
het registratieproces, de risicobeoorde -
ling en de planning van middelen, de 
organisatie van de toezichthoudende 
werkzaamheden en de toereikendheid 
van de openbaarmaking van informatie 
door de ratingbureaus.
18 
Behalve dat er werkzaamheden bij ESMA 
zelf zijn uitgevoerd, zijn drie ratingbu -
reaus bezocht om ter plaatse informatie 
te verzamelen en is bij tien nationale 
bevoegde autoriteiten14 navraag gedaan 
naar hun toezichthoudende aanpak en 
methodologie.
19 
Ten slotte hebben externe deskundigen 
een beoordeling gemaakt van de vereis -
ten voor openbaarmaking van informa -
tie met betrekking tot de methodologie -
en, modellen en belangrijke aan ratings 
ten grondslag liggende aannamen van 
vijf ratingbureaus, alsmede een evaluatie 
van de door ESMA in de Cerep-databank 
gepubliceerde prestatie-indicatoren. 
Een meer gedetailleerde beschrijving 
van de controleaanpak is opgenomen in 
bijlage II .13 Bijvoorbeeld potentiële 
belangenconflicten en een 
gebrek aan transparantie.
14 De nationale bevoegde 
autoriteiten zijn nationale 
agentschappen die, op grond 
van hun respectieve nationale 
wetgeving, verantwoordelijk 
zijn voor het toezicht op en de 
regulering van (een deel van) 
de financiële sector.
13
 Deel I — Registratie en 
gebiedsafbakenende 
activiteiten
Inleiding
20 
Om bedrijfsactiviteiten te mogen 
ontplooien moeten in de EU gevestig -
de ratingbureaus geregistreerd zijn bij 
ESMA. Vóór de oprichting van ESMA 
waren de nationale bevoegde autoritei -
ten verantwoordelijk voor het registra -
tieproces. Figuur 1  bevat een lijst van de 
23 geregistreerde ratingbureaus15 (stand 
per juni 2015).21 
Naast het beheer van het registratie -
proces moet ESMA ervoor zorgen dat 
ondernemingen die niet als ratingbu -
reau zijn geregistreerd geen ratings 
afgeven.Figuur 1In de EU geregistreerde ratingbureaus
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie. Euler Hermes Rating GmbH
 BCRA-Credit Rating Agency AD
 Feri EuroRating Services AG
 Creditreform Rating AG
 Scope Ratings GmbH
 ICAP Group SA
 GBB-Rating Gesellschaft für 
  Bonitätsbeurteilung GmbH
 ASSEKURATA
 ARC Ratings, S.A.  AM Best Europe-Rating Services Ltd. 
 DBRS Ratings Limited
 Fitch Group.
 Moody’s Group
 Standard & Poor’s Group
 CRIF S.p.A.
 Capital Intelligence (Cyprus) Ltd
 European Rating Agency, a.s.
 Cerved Rating Agency S.p.A.  Asexor
 The Economist Intelligence Unit Ltd
 Dagong Europe
 Spread Research
 EuroRatin Sp. Z o.o
 Moody’s Investor Services EMEA Ltd.
… alle staan onder het toezicht van de ESMA.geregistreerd bij de ESMA,
van 2012-2015geregistreerd bij nationale bevoegde autoriteiten, van 2010-2012Ratingbureaus in de Europese Unie …15 Moody’s is tweemaal 
opgenomen in de tabel 
omdat, nadat verschillende 
ratingbureaus van de 
Moody’s-groep aanvankelijk 
op het niveau van de 
nationale bevoegde 
autoriteiten waren 
geregistreerd, de ESMA in 
2014 Moody’s Investor 
Services EMEA Ltd 
registreerde.
14 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
ESMA heeft de 
registratieprocedure 
ingekort, maar de 
beoordeling van bepaalde 
criteria blijft een 
uitdaging
ESMA beschikt over solide 
registratieprocedures voor 
ratingbureaus
22 
Wanneer een in de EU gevestigde onder -
neming de ratingmarkt betreedt, moet 
zij bij ESMA een registratieaanvraag in -
dienen. Het registratieproces bestaat uit 
twee fasen: i) een volledigheidsfase; en 
ii) een nalevingsfase (zie figuur 2  voor 
een overzicht van deze twee fasen). Figuur 2Het registratieproces voor ratingbureaus
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.+45d* x +1d +20d +5d
+20d
d: werkdag
* Als er sprake is van bekrachtiging, uitbesteding, of een verzoek tot exceptie kan dit worden verlengd tot 60/uni00A0werkdagen.Het rating-
bureau stuurt aanvullende informatieNalevingsfase Volledigheidsfase
ESMA onderzoekt de naleving van de toepassing van de verordening inzake ratingbureaus
Kennisgeving van het besluit aan: het 
ratingbureau
 de Europese 
Commissie
 de Europese 
toezichthoud-ende autoriteit
 de leden van 
het technische comité
Publicatie op de website van ESMA.De raad van toezichthouders van ESMA besluit al dan niet tot goedkeuring van de aanvraagHet ratingbu-reau kan worden gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren.Als de aanvraag compleet is, stuurt ESMA een brief aan het ratingbu-reau en start zij de nalevings-
fase.Als de aanvraag 
niet compleet is, stuurt ESMA een brief waarin om aanvullende informatie wordt verzochtESMA bevestigt de ontvangst van de aanvraag per e-mailHet ratingbu-reau stuurt de registratieaan-vraag naar ESMA
15 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
23 
ESMA heeft een apart handboek 
uitgebracht waarin de registratiefase 
wordt beschreven. Hierin worden de 
procedures beschreven die moeten 
worden gevolgd vanaf het eerste con -
tact tussen het ratingbureau en ESMA 
tot het einde van het registratieproces. 
ESMA heeft ook vooraf vastgestelde 
ontwerp-e-mails en modellen voor 
voorlopige aanvragen, kennisgevingen 
van volledigheid, informatieverzoeken, 
definitieve beslissingen van de raad van 
toezichthouders, honoraria, enzovoorts; 
deze maken het proces doelmatiger.
24 
Het proces van het analyseren van 
informatie en het verzoeken om aanvul -
lende informatie van het ratingbureau 
kan zo vaak worden herhaald als ESMA 
nodig acht. Zodra het dossier volledig is, 
kan ESMA gedurende de nalevings  fase 
verzoeken om verdere verduidelijking 
en/of bezoeken ter plaatse afleggen bij 
het ratingbureau.ESMA heeft het 
registratieproces verkort, 
maar vanwege wettelijke 
vereisten is het nog steeds 
omslachtig
25 
Hoewel de verordening een aanpak in 
twee fasen vereist (zie figuur 2 ), is ESMA 
erin geslaagd om de gemiddelde duur 
van de registratieprocedure aanzienlijk 
te verminderen, van 373 tot 227 kalen -
derdagen. Tabel 2  geeft een overzicht 
van de aanvragen die tot december 2014 
zijn behandeld door nationale bevoegde 
autoriteiten en ESMA.Tabel 2Het gemiddeld aantal kalenderdagen dat nodig is voor de beoordeling van een 
registratieaanvraag en het gemiddeld aantal aanvullende informatieverzoeken
ALLE AANVRAGEN AANVAARDE AANVRAGEN AFGEWEZEN AANVRAGEN
Gemiddeld aantal 
dagen voor de 
beoordeling van 
een aanvraagGemiddeld aantal 
aanvullende infor -
matieverzoekenGemiddeld aantal 
dagen voor de 
beoordeling van 
een aanvraagGemiddeld aantal 
aanvullende infor -
matieverzoekenGemiddeld aantal 
dagen voor de 
beoordeling van 
een aanvraagGemiddeld aantal 
aanvullende infor -
matieverzoeken
Nationale 
bevoegde 
autoriteiten373 1,8 375 1,8 342 1,0
(19 aanvragen) (18 aanvaarde aanvragen) (1 afgewezen aanvraag)
ESMA227 2,1 209 2,0 254 2,3
(10 aanvragen) (6 aanvaarde aanvragen) (4 afgewezen aanvragen)
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.
16 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
26 
ESMA kan tijdens de volledigheidsfase 
om aanvullende informatie verzoeken 
indien zij de door het ratingbureau in -
gestuurde documenten ontoereikend 
acht. Steeds wanneer het ratingbureau 
aanvullende informatie stuurt, heeft 
ESMA tot 20 werkdagen om deze docu -
menten te beoordelen en het rating -
bureau te informeren over de volledig -
heid of onvolledigheid van de aanvraag. 
De splitsing van het registratieproces in twee fasen maakt het proces vrij 
omslachtig en tijdrovend, aangezien de 
volledigheidsbeoordeling een evalua -
tie omvat van de inhoud van de door 
het ratingbureau gestuurde documen -
ten. ESMA moet dan ook dubbel werk 
verrichten, omdat zij tijdens de volledig -
heidsfase een korte beoordeling van de 
naleving moet maken. Figuur 3  toont 
de procedure die gewoonlijk tijdens de 
volledigheidsfase wordt gevolgd.Figuur 3Gemiddelde duur van de volledigheidsfase in werkdagen
Bron: ERK, op basis van door ESMA verstrekte informatie.Begin van de volledigheidsfase
ESMA start de nalevingsfaseHet ratingbureau stuurt nieuwe documentatie
ESMA beoordeelt de volledigheid van de aanvraag
Tweede verzoek om informatieESMA beoordeelt de volledigheid van de aanvraag
Eerste verzoek om informatie
Het ratingbureau stuurt nieuwe documentatie
ESMA beoordeelt de volledigheid van de aanvraag20
werkdagen
20
werkdagen
20
werkdagenTot 20 
werkdagen
Tot 20 
werkdagen
Tot 45 
werkdagen
17 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
27 
Het ESMA-handboek voor de registra -
tie van ratingbureaus schrijft voor dat 
elke aanvraag van een ratingbureau 
moet worden behandeld op basis van 
het twee-paar-ogenprincipe16. Het was 
echter niet mogelijk om op basis van 
de documentatie vast te stellen of dit 
beginsel werd toegepast bij alle onder -
zochte registratiedossiers.
28 
ESMA documenteert haar beoordeling 
van methodologieën niet voldoende tij -
dens het registratieproces. Ratingmetho -
dologieën moeten worden gekenmerkt 
door zorgvuldigheid, systematiek en 
continuïteit en op basis van historische 
ervaring kunnen worden gevalideerd 
(onder meer door back-testing). Elk van 
deze vereisten wordt nader toegelicht 
in de aanvullende gedelegeerde ver -
ordening inzake methodologieën (zie 
voor een overzicht figuur 4 ). Anderzijds 
bepaalt de verordening inzake rating -
bureaus dat het ESMA niet is toegestaan 
om zich met de inhoud van ratings of 
methodologie te bemoeien.
29 
ESMA moet tijdens het registratieproces 
beoordelen of de door een ratingbureau 
gebruikte methodologieën aan de bo -
venstaande eisen voldoen. Wij hebben 
opgemerkt dat de verificatie van ESMA 
of de ratingmethodologieën zorgvuldig 
waren, voornamelijk wordt ondersteund 
door de informatie in de onderzochte 
registratiedossiers (zie de groene marke -
ring in figuur 4 ).16 Het vereiste dat een zakelijke 
transactie door ten minste 
twee personen moet worden 
goedgekeurd. Bijvoorbeeld: 
de scheiding van verschillende 
functies, kruiscontroles, 
dubbele controle van activa, 
dubbele handtekeningen, enz.
18 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten Figuur 4Ratingmethodologieën volgens de verordening inzake ratingbureaus
Bron:  ERK, op basis van de bepalingen van de verordening inzake ratingbureaus. Onderzoek naar de gevoeligheid van 
de ratingmethodologie voor veranderin-
gen in aannamen.
 Beoordeling van historische ratings die door 
middel van de methodologie zijn geproduceerd.
 Gebruik van betrouwbare gegevensinvoer, met inbegrip 
van een passende grootte van de gegevensmonsters.
 Rekening houden met de voornaamste geografische 
gebieden of beoordeelde entiteiten voor elke ratingcate-
gorie.
 Vaststelling en correctie van systemische onregel-
matigheden in ratings die door back-testing aan het licht worden gebracht.
 regelmatige toetsingen van ratings en prestaties. Testen binnen en buiten het monster. Informatie uit het verleden inzake validering of 
back-testing.Artikel 7: 
VALIDERING
InclusiefBACK-TESTING Het gebruik ervan voortzetten tenzij er 
een objectieve reden bestaat om de methodologie te wijzigen of niet langer te hanteren.
 De mogelijkheid bieden bevindingen van lopende 
monitoring of toetsing onmiddellijk erin te integreren, met name wanneer wijzigingen in structurele macro-economische of financiële marktomstandigheden van invloed zouden kunnen zijn op ratings die met deze methodologie zijn bepaald. 
 Een vergelijking maken tussen verschillende 
activacategorieën. Systematische toepassing van methodologieën, 
analytische modellen, belangrijke aannamen en criteria voor ratings bij het formuleren van alle ratings voor een bepaalde activacategorie of een bepaald marktsegment.
 de mogelijkheid bieden de bevindingen van 
geschiktheidstoetsingen onmiddellijkte integreren
Artikel 6: 
CONTINUITEITArtikel 5: SYSTEMATIEKArtikel 4: 
ZORGVUL-
DIGHEID
Gedelegeerde 
verordening 
inzake
methodologieënRatingmethodologieën moeten worden gekenmerkt door zorgvuldigheid, systematiek en continuïteit en 
op basis van historische ervaring kunnen worden gevalideerd (onder meer door back-testing).
 Duidelijke en deugdelijke controles en processen  Relevante aansturende factoren. Gemodelleerde relatie tussen beoordeelde entiteiten en 
factoren
 Betrouwbare, relevante en kwaliteitsgerichte analytische 
modellen en belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen en criteria.
 Uitleg over kwalitatieve factoren: reikwijdte van het oordeel, 
daarmee verband houdende toegewezen wegingen
 Uitleg over kwantitatieve factoren: belangrijke variabelen, 
gegevensbronnen, belangrijke aannamen, modellerings- en kwantitatieve technieken, daarmee verband houdende wegingen.
 Onmiddekklijke integratie van bevindingen of 
uitkomsten van interne toetsingsfuncties.
19 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
De gedetailleerdheid van 
de door de ratingbureaus 
verstrekte gegevens over 
methodologieën varieerde
30 
ESMA heeft geen gedetailleerde lijst 
uitgewerkt van de documentatie die 
tijdens de registratieprocedure is vereist 
voor de beoordeling van ratingmetho -
dologieën, noch heeft zij de minimaal 
aanvaardbare mate van gedetailleerd -
heid vastgesteld. De mate van detail 
van de documentatie over de methodo -
logieën uit de onderzochte registratie -
dossiers bleek aanzienlijk te verschillen. 
Voor één onderzocht registratiebestand 
is er bijvoorbeeld geen informatie over 
modellering of kwantitatieve technie -
ken, zoals genoemd in de gedelegeerde 
verordening inzake methodologieën, 
noch een verklaring betreffende het 
belang van elke gebruikte kwalitatieve 
of kwantitatieve factor, met inbegrip 
van een beschrijving en rechtvaardiging 
van gerelateerde wegingen die aan deze 
factoren worden toegekend.ESMA hanteerde geen 
gestructureerde aanpak 
voor het monitoren van 
gebiedsafbakenende 
activiteiten
31 
Bedrijven die alleen particuliere ratings, 
kredietscores of door centrale banken 
opgestelde ratings uitbrengen, vallen 
buiten het toepassingsgebied van de 
verordening inzake ratingbureaus. 
Tekstvak 1  illustreert het verschil tussen 
een rating en een kredietscore.
32 
Veel bedrijven leveren kredietscores, 
exporteren kredietbeoordelingen, of 
treden op als beleggingsadviseurs in 
het algemeen. Ondernemingen die 
financiële diensten aanbieden, worden 
geregistreerd bij en staan onder toezicht 
van hun respectieve nationale bevoegde 
autoriteiten.
Rating en kredietscore
Een „ rating ” is een oordeel over de kredietwaardigheid van een entiteit, een schuldinstrument of financiële ver -
plichting, obligaties, preferente aandelen of andere financiële instrumenten, dan wel van een uitgevende instel -
ling van een schuldinstrument of financiële verplichting, van obligaties, preferente aandelen of andere financiële 
instrumenten, dat wordt afgeven met gebruikmaking van een vast en welomschreven rangordesysteem van 
ratingcategorieën.
Een „ kredietscore ” is een maatstaf van kredietwaardigheid die wordt verkregen door het samenvatten en het tot 
uitdrukking brengen van enkel op een voorafgaand vastgesteld statistisch systeem of model gebaseerde gegevens, 
zonder enige aanvullende inhoudelijke ratingspecifieke analytische input van een ratinganalist.Tekstvak 1
20 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
33 
ESMA kent een technisch comité voor 
ratingbureaus17 dat om de maand of 
twee maanden vergadert. De gebieds -
afbakenende activiteiten zijn een vast 
agendapunt tijdens zijn vergaderingen. 
Het comité vormt een belangrijk net -
werk voor ESMA, door middel waarvan 
zij vaststelt welke entiteiten als rating -
bureaus moeten worden geregistreerd. 
Sommige van de geïdentificeerde enti -
teiten voerden inderdaad activiteiten uit 
die binnen het toepassingsgebied van 
de verordening inzake ratingbureaus 
vielen en waren dus als ratingbureau 
geregistreerd. Hoewel het afgeven van 
ratings zonder registratie een inbreuk 
vormt op de verordening inzake rating -
bureaus, waarvoor ESMA bevoegd is 
om een boete op te leggen, heeft ESMA 
nog nooit gebruikgemaakt van deze 
bevoegdheid.
34 
Het door ESMA uitgeoefende toezicht op 
de gebiedsafbakenende activiteiten was 
niet gestructureerd en werd voorna -
melijk van geval tot geval uitgevoerd. 
ESMA heeft in maart 2015 een specifieke 
strategie en een werkprogramma18 voor 
de gebiedsafbakenende activiteiten 
vastgesteld.De huidige aanpak van 
het Eurosysteem 
garandeert niet dat alle 
bij ESMA geregistreerde 
ratingbureaus op gelijke 
voet staan
35 
Ratingbureaus zijn private onderne -
mingen die een belangrijke rol spelen 
in de financiële markten. Verschillende 
factoren bemoeilijken de toegang tot de 
ratingmarkt. Een gedurende lange tijd 
opgebouwde reputatie is een concur -
rentievoordeel. Beleggers verkiezen 
gewoonlijk ratings van bekende rating -
bureaus, omdat er middelen nodig zijn 
om de methodologie achter de ratings 
te begrijpen. Evenzo vragen de uitge -
vende instellingen doorgaans alleen 
om ratings van ratingbureaus die door 
beleggers het meest worden gebruikt en 
vertrouwd.
36 
Een voordeel van het toezicht op de 
ratingmarkt is dat het gebruikers van 
ratings enige garantie biedt wat betreft 
de kwaliteit van de werkzaamheden 
van de ratingbureaus. Feitelijk vormde 
het ontbreken van concurrentie op de 
ratingmarkt een punt van zorg19 en het 
streven om een werkelijk gelijk speel -
veld te creëren voor alle actoren op de 
ratingmarkt was een van de belangrijk -
ste beweegredenen voor de oprichting 
van ESMA.17 Het technisch comité bestaat 
uit vertegenwoordigers van 
nationale bevoegde 
autoriteiten en is opgericht 
om ESMA te assisteren bij de 
voorbereiding van 
beleidsbesluiten met 
betrekking tot het toezicht op 
ratingbureaus. Het comité 
verleent technisch advies door 
een bijdrage te leveren aan 
het opstellen van technische 
normen, richtsnoeren en 
aanbevelingen.
18 ESMA zal bijvoorbeeld op 
regelmatige basis aan 
geregistreerde ratingbureaus 
en andere belanghebbenden 
vragen of zij beschikken over 
informatie over mogelijke 
ratingaanbieders in de EU en 
halfjaarlijkse 
internetscreening-
zoekopdrachten uitvoeren.
19 De EU heeft maatregelen 
genomen om de concurrentie 
op de markt voor ratings in 
Europa te vergroten. De 
verordening inzake 
ratingbureaus schenkt in 
verschillende paragrafen 
aandacht aan de toegenomen 
concurrentie. Het Europees 
Parlement heeft de Commissie 
herhaaldelijk verzocht de 
mogelijkheid te onderzoeken 
van de oprichting van een 
Europees netwerk van 
ratingbureaus. Op 5 mei 2014 
keurde de Commissie een 
verslag aan het Europees 
Parlement en de Raad goed 
over de haalbaarheid van een 
netwerk van kleinere 
ratingbureaus in de EU 
(COM(2014) 248 final).
21 Deel I — Registratie en gebiedsafbakenende activiteiten
37 
Het Eurosysteem20 is een belangrijke 
speler op de financiële markten. Het ver -
schaft liquiditeit aan het financiële stel -
sel via de uitvoering van zijn monetair -
beleidsoperaties. Aan in aanmerking 
komende wederpartijen21 verstrekt 
het Eurosysteem alleen krediet tegen 
zekerheden22, die aan hoge krediet -
standaarden moeten voldoen. Om deze 
kredietbeoordeling23 te maken, houdt 
het Eurosysteem rekening met informa -
tie uit verschillende bronnen:
 ο ratings die worden afgegeven door 
externe kredietbeoordelingsinstel -
lingen (EKBI’s)24;
 ο de interne kredietbeoordelings -
systemen van nationale centrale 
banken;
 ο interne op ratings gebaseerde 
systemen;
 ο ratinginstrumenten van derden.
38 
Het Eurosysteem aanvaardt momenteel 
slechts ratings van vier EKBI’s. Om ervoor 
te zorgen dat het Eurosysteem ratings 
aanvaart, moet een ratingbureau wor -
den geregistreerd of gecertificeerd door 
ESMA en daarnaast aan bepaalde ope -
rationele criteria voldoen en rele  vante 
dekking bieden. Daarnaast aanvaardt 
het Eurosysteem momenteel twee 
kleinere ratingbureaus als aanbieder van 
ratinginstrumenten. Deze instrumenten 
zijn echter van beperkte waarde voor 
deze ratingbureaus vergeleken met de 
acceptatie als EKBI.39 
Uit onze interviews met kredietbeoor -
delende marktdeelnemers is gebleken 
dat kleinere Europese ratingbureaus een 
registratie als EKBI bij het Eurosysteem 
beschouwen als zeer belangrijk voor 
de toekomstige ontwikkeling van hun 
bedrijfsactiviteiten, met name in ver -
band met de toegang tot de ratingmarkt 
voor gestructureerde financiering25, 
die veruit het belangrijkste marktseg -
ment is voor inkomsten en winsten van 
ratingbureaus. De benadering van het 
Eurosysteem houdt in feite echter de 
tweeledige structuur van de markt in 
stand, waarin de kleine ratingbureaus 
niet op gelijke voet kunnen concurreren 
met grote ratingbureaus. Met name het 
criterium van de „relevante dekking” 
vormt een wezenlijke belemmering voor 
markttoegang26.
40 
De huidige aanpak waarbij het Eurosys -
teem ratingbureaus „erkent”, is meer dan 
slechts een administratieve procedure 
voor de aanvaarding van „leveranciers” 
van ratings en lijkt op het toezicht op 
ratingbureaus, een taak die door de 
EU-wetgever uitsluitend is toevertrouwd 
aan ESMA. Vergeleken met de aanpak 
van het Eurosysteem aanvaardt de Ame -
rikaanse Federal Reserve in de meeste 
gevallen ratings van alle tien de rating -
bureaus die zijn geregistreerd door de 
SEC.20 Het Eurosysteem is de 
monetaire autoriteit van de 
eurozone. Het bestaat uit de 
Europese Centrale Bank en de 
nationale centrale banken van 
de lidstaten. Het hoofddoel 
van het Eurosysteem is het 
handhaven van prijsstabiliteit. 
Het beoogt tevens om de 
financiële stabiliteit te 
waarborgen en de financiële 
integratie in Europa te 
bevorderen.
21 Deze in aanmerking komende 
wederpartijen moeten 
voldoen aan bepaalde criteria, 
die vastgelegd zijn in de 
artikelen 55-57 van 
Richtsnoer/ECB/2014/60.
22 In pand gegeven activa die als 
zekerheid aan het 
Eurosysteem zijn gegeven in 
krediettransacties van de 
centrale banken moeten aan 
bepaalde criteria voldoen.
23 Het kredietbeoordelingskader 
van het Eurosysteem voorziet 
in procedures, regels en 
technieken om voor hoge 
kwaliteitseisen voor alle 
beleenbare activa te zorgen.
24 Externe kredietbeoordelings -
instellingen zijn ratingbureaus 
die voor regelgevingsdoelein -
den ratings afgeven en 
bijbehorende kansen op 
wanbetaling.
25 Gestructureerde financiële 
instrumenten maken gebruik 
van complexe juridische en 
bedrijfsentiteiten om risico’s 
over te dragen. Zij kunnen 
bijvoorbeeld voortvloeien uit 
een securitisatietransactie, 
waarbij een pool van activa 
wordt gebruikt om een nieuw 
financieel instrument met 
specifieke kenmerken te 
creëren.
26 Om aan een dergelijk 
criterium te kunnen voldoen, 
is het nodig dat er vraag is 
naar ratings uit een brede 
reeks van uitgevende 
instellingen, met name die in 
het marktsegment 
gestructureerde financiering. 
Het is echter onwaarschijnlijk 
dat deze uitgevende 
instellingen om een dergelijke 
dienst vragen als het 
ratingbureau nog niet is 
aanvaard door het 
Eurosysteem.
22
 Deel II — Planning en 
risicobeheer
Het risicogerichte 
planningsproces biedt 
geen volledige zekerheid 
dat ESMA haar middelen 
optimaal benut
41 
Onder toezicht staande entiteiten kun -
nen niet aldoor worden onderzocht en 
daarom is het van groot belang om een 
rationeel systeem te hebben om te be -
slissen welke problemen moeten worden 
aangepakt, en wanneer. ESMA maakt 
daartoe gebruik van een risicogeoriën -
teerd planningsproces voor toezichthou -
dende activiteiten om ervoor te zorgen 
dat de beperkte middelen worden 
ingezet op de meest doeltreffende wijze. 
Het proces kan in drie fasen worden 
opgedeeld (zie figuur 5 ):
i) Met behulp van een risicoanalyse 
moet worden vastgesteld op welke 
gebieden er mogelijk sprake is van 
niet-naleving.ii) Door middel van prioritering van 
risico’s moeten de gebieden met een 
hoog risico worden geïdentificeerd 
waarop de toezichthoudende activi -
teiten moeten worden gericht.
iii) Een werkprogramma van toezicht -
houdende activiteiten moet de 
toewijzing van middelen regelen op 
basis van de prioriteiten voor het 
komende jaar.Figuur 5Het jaarlijkse risicobeoordelingsproces van ESMA
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.
 Selectie van toezichtactiviteiten
 Toewijzing van personeelsleden Scorekaarten
Jaarlijks
werkprogrammaRisicoverslag voor de 
raad van
toezichthoudersAd-hocanalysenRisicodashboardsVaststelling van risico’s Planning Prioritering van risico’s
23 Deel II — Planning en risicobeheer
Uitvoerige risico-
identificatie, maar moeilijk 
traceerbaar
ESMA hanteert een 
alomvattende benadering voor 
het identificeren van risico’s…
42 
ESMA organiseert haar eigen risico -
beoordeling aan de hand van een 
matrix van 13 risicogebieden, die zijn gegroepeerd in vier risicocategorieën 
(zie figuur 6 ). De risicogebieden heb -
ben betrekking op algemene thema’s, 
die meer gedetailleerde onderwerpen 
omvatten. Het risicogebied „beheer 
van belangenconflicten” omvat bijvoor -
beeld meer dan negen gedetailleerde 
onderwerpen, zoals de invloed van 
aandeelhouders of leden van de raad 
van bestuur en de toereikendheid van 
de openbaarmaking van informatie.Figuur 6Van risicocategorieën tot risicogebieden en -onderwerpen
Bron:  ERK, op basis van door ESMA verstrekte informatie.RISICOCATEGORIEËN /uniF6AE4/uniF6AF
Risico's inzake de kwaliteit 
van het risicobeheerRisico’s inzake het 
ratingprocesIntern risicokader methodo-
logische risico’s Risico’s inzake de beheers-
kwaliteit
Elk risicogebied bestaat nog uit een aantal onderwerpen
 Internecontrolefuncties 
 Onafhankelijke niet-uitvoerende directeuren  Scheiding van commerciële en analytische personeelsleden Invloed van aandeelhouders  Invloed van leden van de raad  Invloed van nevendiensten  Toereikendheid van de openbaarmaking  Toereikendheid van het beleid voor de aanpak van belangenconflicten  Interne discussies over vastgestelde belangenconflicten  en andere onderwerpenStructurele en procedurele risico’s
Uitbestedingsrisico ’sHuman resources risico ’sRisico's inzake informatietech-nologiePortfoliorisico’s
Concentratie risicoStrategische risico’s
Controle- en nalevingsrisico’sOPERATIONELE RISICO’S OMGEVINGSRISICO’SRISICO ’S VAN HET
BUSINESS- MODELBESTUURSRISICO’S
Risico’s inzake het beheer 
van belangen-conﬂicten Risicogebieden (13)
24 Deel II — Planning en risicobeheer
43 
De jaarlijkse risicobeoordeling is de 
belangrijkste methode om risico’s in 
kaart te brengen. Zij bouwt voort op de 
tijdens het jaar verworven kennis over 
de ratingbureaus en de analyse van 
documenten die de ratingbureaus in de 
loop van het jaar indienen. Op basis van 
deze informatie werken de risicoanalis -
ten, samen met het toezichthoudende 
personeel, een scorekaart uit voor elk 
onder toezicht staand ratingbureau. Op 
deze scorekaarten worden alle bekende 
risico’s samengevoegd en van een score 
voorzien om hun belang inzichtelijk te 
maken.
44 
De scorekaarten worden opgenomen in 
een jaarlijks „risicodashboard” waarin 
het risiconiveau per risicogebied wordt 
aangegeven voor elk onder toezicht 
staand ratingbureau. Voor de belangrijk -
ste ratingbureaus en voor alle kleinere 
ratingbureaus worden afzonderlijke 
specifieke dashboards gecreëerd om 
rekening te houden met de verschillen 
in marktimpact. Deze risicodashboards 
worden gebruikt voor de identificatie 
van systematische risico’s op de markt 
voor ratingbureaus.
45 
Naast de jaarlijkse risicobeoordeling 
maakt ESMA gebruik van ad-hoc -
risicoanalyses. Deze analyses kunnen het 
gevolg zijn van relevante nieuwe infor -
matie op de markt voor rating bureaus, 
de analyse van ratinggegevens of 
gegevens over de kredietmarkt. Het doel 
ervan is tijdig specifieke aandachtsge -
bieden te identificeren voor individuele 
ratingbureaus of groepen van ratingbu -
reaus die zich bezighouden met het -
zelfde ratingproduct, of marktontwik -
kelingen die aanleiding zouden kunnen 
geven tot een nieuwe prioriteitstelling 
van toezichthoudende activiteiten.46 
ESMA maakt geleidelijk aan meer 
gebruik van ad-hocrisicoanalyses. 
Onlangs zijn er meer van deze analyses 
gemaakt als gevolg van de bevindingen 
van ESMA. Alle analyses hebben ESMA 
geholpen bij de identificatie van zeer 
risicovolle gebieden en de gebieden 
waar het team van toezichthouders zijn 
kennis van specifieke onderwerpen 
moet vergroten.
… maar de documentatie is 
in verschillende opzichten 
ontoereikend
47 
Op het gebied van risicobeheer moet 
de beschikbare kennis naar behoren en 
op begrijpelijke wijze worden gedocu -
menteerd. Daarnaast moeten de gede -
tailleerde punten van zorg en bevindin -
gen, alsmede de rechtvaardiging voor 
het wijzigen van de risiconiveaus goed 
worden gedocumenteerd. Om te zorgen 
voor doeltreffend toezicht, moet het 
kader het leidinggevend personeel de 
mogelijkheid bieden om de ontwikke -
ling van risico’s en de wijze waarop deze 
werden aangepakt te evalueren27.
48 
De scorekaarten bevatten een geaggre -
geerde beoordeling van elk risicogebied. 
Hoewel de uitkomst van de geaggre -
geerde beoordeling wordt geregistreerd, 
bestaat er geen documentatie met 
betrekking tot de beoordelingen van 
de gedetailleerde onderwerpen binnen 
elk risicogebied. Dit kan leiden tot een 
verlies aan kennis en kan het moei  lijker 
maken om na te gaan hoe subrisico’s zijn 
vertaald in het hogere risico.27 Internationale norm 
IEC 31010: 2009, afdeling 5.5.
25 Deel II — Planning en risicobeheer
49 
De richtsnoeren inzake risicobeoorde -
ling bepalen welke documenten moeten 
worden geraadpleegd bij de opstelling 
van scorekaarten. De onderliggende 
werkzaamheden zijn echter niet correct 
gedocumenteerd en er is geen bewijs dat 
ze door iemand worden gecontroleerd.
50 
Indien op een scorekaart een risico -
niveau verandert, wordt de reden van 
deze wijziging niet geregistreerd door 
ESMA. Besluiten over dergelijke wijzi -
gingen worden mondeling genomen 
tijdens informele bijeenkomsten tussen 
het toezichthoudende personeel en het 
team van risicoanalisten.
Risicovolle terreinen werden 
niet altijd voldoende afgedekt
51 
Op basis van de scorekaarten, de risico -
dashboards en de informatie uit de 
ad-hoc  risicoanalyses stelt ESMA een 
risicoverslag op voor de raad van toezicht -
houders. In dit verslag worden de gebie -
den met een hoog risico geïdentificeerd; 
dit zijn fundamentele kwesties die als be -
langrijke prioriteit tijdens de toezichthou -
dende werkzaamheden moeten worden 
behandeld. Het jaarlijkse werkprogramma 
bevat de gebieden waarop ESMA zich bij 
haar toezichtactiviteiten zal richten.
52 
De risicogebaseerde aanpak van ESMA 
werd na één jaar toezicht ingevoerd. In 
het begin werd deze echter niet altijd 
consistent toegepast. Sommige risico -
volle gebieden die op de risicoscore -
kaarten en in de risicoverslagen voor 
de raad van bestuur werden genoemd, 
zouden baat hebben gehad bij verdere 
toezichtactiviteiten.
53 
Een beperkte afdekking van bepaal -
de hoge risico’s zou gerechtvaardigd zijn indien de voor toezicht gebruikte 
middelen van ESMA zouden zijn ingezet 
voor andere risicovolle gebieden of in 
gevallen waarin onmiddellijke actie een 
onredelijk intensief gebruik van midde -
len met zich zou hebben gebracht. In be -
paalde onderzoeken werden echter ook 
gebieden met een lager risico opgeno -
men, terwijl risico’s met een hoger risico 
baat zouden hebben gehad bij verdere 
beoordelingen.
54 
Ten gevolge van een asymmetrie tussen 
de risicogebieden en de wijze waarop 
onderzoeken worden uitgevoerd, heeft 
men zich voorts bij de onderzoeken niet 
volledig gericht op de in het jaarlijkse 
risicobeoordelingsproces als prioriteit 
aangemerkte risico’s. De scorekaarten, 
dashboards en risicoverslagen rang -
schikken de risico’s aan de hand van 
onderwerpen, zoals strategische risico’s 
of uitbestedingsrisico’s. De onderwerpen 
van de onderzoeken zijn echter voorna -
melijk opgebouwd rond activaklassen, 
zoals overheidsschuld of bankschuld. 
De doelstellingen van de onderzoeken 
komen derhalve niet volledig overeen 
met de geïdentificeerde risico’s.
Met de beschikbare 
middelen is het voor ESMA 
lastig aan alle veeleisende 
wettelijke verplichtingen te 
voldoen
55 
Eind 2014 bestond de eenheid voor 
ratingbureaus uit 26 personeelsleden, 
van wie er 15 verantwoordelijk waren 
voor toezicht en 3 waren toegewezen 
aan risicoanalyse. De overige perso -
neelsleden kregen voornamelijk beleids -
werkzaamheden toegewezen. Vanwege 
het beperkte aantal personeelsleden 
en de toenemende hoeveelheid regel -
gevingsvereisten was het voor ESMA 
heel moeilijk om de controles inzake de 
naleving van de verordening voldoende 
af te dekken28.28 Bijvoorbeeld op terreinen 
zoals IT, interne 
beheersingsmaatregelen, 
methodologieën en 
belangenconflicten.
26
 Deel III — Toezicht
58 
De activiteiten in het kader van het 
doorlopend toezicht door ESMA om -
vatten de analyse van de informatie 
die periodiek wordt ontvangen van de 
gecontroleerde entiteiten, de analyse 
van de informatie uit externe bronnen 
(autoriteiten, concurrenten, klach -
ten, pers, enz.), follow-up van vragen 
afkomstig van ratingbureaus, en com -
municatie met het management van de 
ratingbureaus gedurende de hele toe -
zichtcyclus. Tabel 3  geeft een overzicht 
van de toezichthoudende taken van 
ESMA in het kader van het doorlopend 
toezichtproces.Doorlopend toezicht en 
onderzoek van ESMA
56 
Na hun registratie zijn alle ratingbureaus 
onderworpen aan voortdurend toezicht. 
Dit voortdurende toezicht heeft tot doel 
snel vast te stellen welke onder toezicht 
staande entiteiten mogelijk niet voldoen 
aan de toepasselijke vereisten.57 
ESMA hanteert bij haar toezicht een 
risicogeoriënteerde aanpak. De inten -
siteit en de mate van het toezicht en de 
soorten toezichthoudende activiteiten 
zijn afhankelijk van de risico’s die de 
verschillende marktdeelnemers verte -
genwoordigen (zie figuur 7 ). Wanneer 
er tijdens het op stukken gebaseerde 
voortdurende toezicht potentiële pro -
blemen worden vastgesteld, worden 
deze geanalyseerd en indien nodig 
worden verdere onderzoeksactiviteiten 
ontplooid.Figuur 7Toezichthoudende activiteiten
Bron:  ERK, op basis van de bepalingen van de verordening inzake ratingbureaus.Verdere 
onderzoeks-
maatregelenRisicoanalyse 
Inspectie ter plaatseAlgemeen onderzoekVerzoek om informatie
Voortdurend toezicht 
op stukken
27 Deel III — Toezicht
59 
Naast het doorlopende toezicht selec -
teert ESMA op regelmatige basis terrei -
nen waarop ratingbureaus nalevings -
risico’s lopen voor verder onderzoek 
(hoofdzakelijk algemene onderzoeken), 
waarbij zij zich op de eigen risicobeoor -
deling baseert. Algemene onderzoeken 
omvatten gewoonlijk inspecties ter 
plaatse. Een overzicht van ter plaatse 
verrichte ESMA-onderzoeken is op -
genomen in bijlage III . Deze kunnen 
grofweg worden onderverdeeld in twee 
categorieën:
— thematische onderzoeken waarbij 
specifieke aandacht wordt besteed 
aan bepaalde problemen die vaak 
voorkomen bij verscheidene grote 
ratingbureaus, en
— individuele onderzoeken in bepaal -
de ratingbureaus met aandacht voor 
specifieke kwesties.Tabel 3De taken van ESMA op het gebied van voortdurend toezicht
Analyse van informatieEvaluatie van de periodieke informatie van de ratingbureaus (driemaandelijks, halfjaarlijks)
Evaluatie van de periodieke openbaarmaking van informatie door de ratingbureaus
Evaluatie van kennisgevingen van de ratingbureaus overeenkomstig de verordening inzake ratingbureaus (bijvoorbeeld 
kennisgeving van wijzigingen van betekenis in de voorwaarden voor de initiële registratie)
Regelmatig toezicht op openbaar gemaakte informatie op de websites van ratingbureaus
Verslagen/waarschuwingen die zijn ontvangen van het team voor risicoanalyse van ESMA
Regelmatig overlegPeriodieke telefoongesprekken met ratingbureaus (georganiseerd na ontvangst van de halfjaarlijkse informatie)
Reeks verbindende telefoongesprekken met ratingbureaus (periodieke gesprekken en vergaderingen met belangrijke per ­
soneelsleden van de ratingbureaus: de hoofden van de afdelingen compliance, interne toetsingsfunctie, interne audit en 
risicobeheer, de Chief Executive Officer en onafhankelijke niet ­uitvoerende bestuurders. De frequentie van de verbindende 
telefoongesprekken hangt van de omvang van het ratingbureau.
Andere taken„Deep dives” (follow­ up van potentiële risicogebieden die zijn vastgesteld tijdens de analyse van informatie en regelma­
tige verbindende activiteiten)
Behandeling van klachten van derden.
Follow­ up van corrigerende actieplannen naar aanleiding van onderzoeken
Interactie met de ratingbureaus waarbij op ad ­hocbasis antwoord wordt geven op vragen van ratingbureaus
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.
28 Deel III — Toezicht
Het toezichtproces is 
ontworpen en uitgevoerd, 
maar moet nog rijpen
60 
Doeltreffend toezicht vereist:
i) Een alomvattend beleid inzake 
toezicht dat in grote lijnen het 
toezichtproces bepaalt, waarbij 
een combinatie van methoden van 
toezichthoudende activiteiten wordt 
gebruikt, zowel op afstand als ter 
plaatse.
ii) Alomvattende interne richtsnoeren 
en methodologieën ter onder -
steuning van medewerkers bij hun 
dagelijkse werkzaamheden.
iii) De verzameling en analyse van 
informatie.
iv) Doeltreffend toezicht op de werk -
zaamheden van de ratingbureaus 
en de corrigerende maatregelen 
die zij in reactie op de bevindingen 
hebben genomen.ESMA heeft een goede basis 
gelegd voor een doeltreffend 
toezicht op de ratingbureaus
61 
Volgens de beste praktijken moeten 
toezichthouders over een methodologie 
beschikken ter bepaling en beoordeling 
van de aard, de gevolgen en de reikwijd -
te van de risico’s waaraan de onder 
toezicht staande entiteiten zijn bloot -
gesteld, met inbegrip van de kernactivi -
teiten van het bedrijf, het risicoprofiel en 
de interne controleomgeving. Op basis 
van de resultaten van deze evaluatie 
wordt prioriteit gegeven aan werkzaam -
heden op afstand of ter plaatse29.
62 
ESMA heeft haar algemene beginselen 
vastgelegd in haar toezichthandleiding 
en toezichthandboek. Voor de toezicht -
houdende teams van ESMA dienen deze 
documenten als nuttige referentie-in -
strumenten en praktische richtsnoe -
ren betreffende de wijze waarop er in 
het kader van de verordening inzake 
ratingbureaus doeltreffend en doelma -
tig toezicht kan worden gehouden. De 
toezichthandleiding van ESMA geeft 
een gedetailleerde beschrijving van 
onderzoek als vorm van toezicht. Ze gaat 
nader in op de verschillende fasen en 
bevat een lijst van de informatie die een 
projectplan minimaal moet bevatten, 
alsmede alle andere nodige stappen 
die ter plaatse en tijdens de verslag -
leggingsfase moeten worden genomen 
(zie figuur 8 ).29 De door de Bank voor 
Internationale Betalingen 
uitgebrachte „Core Principles 
for Effective Banking 
Supervision” (kernbeginselen 
voor een effectief 
bankentoezicht) zouden naar 
analogie kunnen worden 
toegepast op het toezicht op 
ratingbureaus.
29 Deel III — Toezicht
Interne richtsnoeren en 
toezichtinstrumenten 
kunnen verder worden 
ontwikkeld om de 
werkzaamheden in het kader 
van het doorlopend toezicht 
te ondersteunen
63 
De frequentie en de reikwijdte van de 
onderzoeken moeten duidelijk worden 
aangegeven in interne richtsnoeren. 
Daarnaast moeten onderzoeksbeleid 
en -procedures worden ontwikkeld om 
ervoor te zorgen dat onderzoeken op 
een grondige en consistente wijze en 
met duidelijke doelstellingen worden 
verricht.
64 
De toezichthandleiding en het toezicht -
handboek geven alleen een globale be -
schrijving van het doorlopend toezicht -
proces en bevatten geen omschrijving 
van de precieze soorten toezichthou -
dende taken die ESMA moet uitvoeren, 
noch bevatten zij informatie met betrek -
king tot de frequentie van deze taken.65 
ESMA stelt jaarlijks plannen op voor het 
toezicht in de komende periode. ESMA 
stelde echter niet voor elk ratingbureau 
individuele toezichtplannen op met 
informatie over de toezichthouden -
de taken die jaarlijks moeten worden 
uitgevoerd. Bovendien hebben wij geen 
tijdschema’s aangetroffen die vooraf 
voldoende waren vastgelegd en waarin 
de minimale frequentie werd bepaald 
van de regelmatige controles die voor 
elk ratingbureau worden uitgevoerd.
66 
In de verordening inzake ratingbureaus 
is een duidelijke reeks regels vastgelegd 
waarop ESMA toezicht moet houden, 
maar ESMA gebruikt controlelijsten niet 
systematisch als toezichtinstrument. 
Bovendien maken tal van nationale 
bevoegde autoriteiten bij hun toezicht -
houdende werkzaamheden gebruik van 
vragenlijsten en checklists.Figuur 8Belangrijkste stappen in een onderzoek
Bron:  ERK, op basis van de toezichthandleiding en het toezichthandboek van ESMA.Eindbrief (plannen voor
corrigerende maatregelen) Projectplan Sancties en follow-up Eerste brief Fase ter plaatse Verzoeken om informatie Antwoord van het ratingbureau
Tijdslijn
30 Deel III — Toezicht
67 
Verder documenteren de verschillende 
toezichthoudende teams hun werkzaam -
heden niet in een gestandaardiseerd 
formaat en is het moeilijk om na te 
gaan welke lopende toezichthoudende 
werkzaamheden zijn uitgevoerd, welke 
analyse daarvan is gemaakt en welke 
conclusies daaruit zijn getrokken.
68 
ESMA heeft ook een map „criteria” 
aangemaakt. Deze heeft tot doel de 
„consistentie te waarborgen” door de 
beoordelaars de mogelijkheid te bieden 
om „in het verleden door ESMA geno -
men besluiten te raadplegen” tijdens het 
registratieproces en later tijdens de acti -
viteiten in het kader van het doorlopend 
toezicht. De map „criteria” bevat onder 
meer e-mails van de juridische dienst, 
eerdere besluiten van ESMA en interne 
correspondentie over problemen die 
gedurende de registratie en het toezicht 
zijn gerezen. Dit is een goed initiatief; de 
structuur van de map „criteria” garan -
deert echter niet dat die wordt gebruikt 
als alomvattend richtsnoer voor leiding -
gevenden in hun dagelijks werk.
ESMA beheert een 
enorme hoeveelheid 
toezichtinformatie, maar 
beschikt niet over een 
specifiek IT-instrument voor 
de registratie en verwerking 
van deze gegevens
69 
ESMA werkt met twee 
informatiestromen:
— ad-hocinformatie (wijzigingen van 
betekenis in de initiële voorwaar -
den voor registratie, klachten van 
derden, vragen van ratingbureaus, 
enzovoorts), en— periodieke informatie die elk 
kwartaal en halfjaarlijks aan ESMA 
wordt verstrekt (informatie over de 
opbrengsten en kosten van rating -
bureaus, belangrijke personele wij -
zigingen bij ratingbureaus, notulen 
van bestuursvergaderingen, interne 
auditverslagen, verslagen van de in -
terne toetsingsfunctie, enzovoorts).
70 
ESMA heeft een dossier aangemaakt om 
de analyse te registreren van de infor -
matie die periodiek wordt ontvangen 
van alle ratingbureaus waarop toezicht 
wordt uitgeoefend (zie  tekstvak 2 ).
71 
Het dossier is een goed initiatief om de 
enorme hoeveelheid ontvangen infor -
matie bij te houden, maar het is onhand -
zaam en onoverzichtelijk. Bovendien 
heeft het dossier geen „eigenaar” en kan 
ieder lid van het toezichthoudend team 
de inhoud ervan bewerken, wijzigen of 
wissen zonder te registreren welke wijzi -
gingen zijn aangebracht en door wie.
72 
Omdat ESMA niet over een specifiek 
IT-instrument beschikt dat als register 
voor ontvangen informatie en voor het 
documenteren en analyseren van de toe -
zichtactiviteiten fungeert, heeft ESMA 
een structuur opgezet die voornamelijk 
lijkt te worden gebruikt als instrument 
voor de opslag van de gegevens van de 
ratingbureaus. Wij hebben echter niet 
in alle gevallen bewijs gevonden dat de 
ontvangen informatie tot in detail was 
geanalyseerd. De nationale bevoegde 
autoriteiten hebben verklaard dat zij alle 
over een IT-toezichtsysteem beschikken 
waarmee zij hun toezichthoudende 
werkzaamheden documenteren en het 
behoud van kennis binnen de organisa -
tie vergemakkelijken.
31 Deel III — Toezicht
Het is moeilijk een 
beschrijving te krijgen 
van de uitgevoerde 
toezichtcontroles
73 
De documentatie van ESMA van de 
onderzoeken biedt niet voldoende 
bewijs voor alle uitgevoerde tussen -
liggende stappen. Het is daarom moeilijk 
voor ESMA om toezicht te houden en 
om aan te tonen dat alle taken naar 
behoren en in overeenstemming met 
de doelstellingen van het onderzoek 
werden uitgevoerd. Met name werd in 
de werkdocumenten niet aangetoond 
hoe al het benodigde bewijsmateriaal 
was beoordeeld.
74 
Na een onderzoek stuurt ESMA brieven 
aan de ratingbureaus met de voorlopi -
ge en/of definitieve bevindingen. In de 
toezichthandleiding wordt aangeraden 
om in de brieven te verwijzen naar de 
relevante wetgeving. Door de specifieke 
rechtsgrondslag van iedere bevinding 
aan te geven, zou ESMA de ratingbu -
reaus in staat stellen de nalevingsrisico’s 
waarop in de brieven wordt gewezen beter te begrijpen. ESMA deelde haar 
bevindingen echter gewoonlijk mee zon -
der juridische verwijzingen naar specifie -
ke artikelen van de verordeningen.
75 
ESMA geeft follow-up aan de tenuitvoer -
legging van de corrigerende actieplan -
nen door de ratingbureaus. Voor elk 
onderzoek en elk ratingbureau wordt 
dit gedocumenteerd in een follow-up -
tabel. ESMA hanteert geen geharmoni -
seerde aanpak voor het documenteren 
van de opmerkingen en analyses van 
personeels  leden in deze tabellen (bij -
voorbeeld de vaststelling van het speci -
fieke bewijsmateriaal waaruit blijkt dat 
een ratingbureau een gevraagde maat -
regel naar behoren heeft uitgevoerd).Voorbeelden van gemonitorde gegevens
 οconferencecalls en vergaderingen met de ratingbureaus;
 οkennisgevingen;
 οnieuws over wijzigingen in methodologieën, ratingschalen en bedrijfsstructuur van het personeel en de web -
sites van ratingbureaus;
 οinkomsten, kosten, personeelsverloop en andere personele gegevens van ratingbureaus;
 οnalevingsverslagen, interne-auditverslagen, gecontroleerde jaarrekeningen, notulen van bestuursvergaderin -
gen, en
 οtransparantieverslagen van ratingbureaus.
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.Tekstvak 2
32 Deel III — Toezicht
Echte vooruitgang, maar 
nog niet alle 
geanalyseerde 
thematische gebieden 
zijn voldoende afgedekt
76 
De risicogeoriënteerde benadering van 
het toezicht betekent dat er slechts 
enkele risico’s kunnen worden afgedekt 
door het toezicht van ESMA. De toezicht -
houdende controles zullen dus van 
onderwerp tot onderwerp verschillen. 
Ter voltooiing van onze beoordeling van 
het toezichtproces van ESMA hebben 
we twee thematische gebieden geselec -
teerd voor een gedetailleerde evaluatie:
i) methodologieën, modellen en be -
langrijke aan ratings ten grondslag 
liggende aannamen van rating -
bureaus, en
ii) belangenconflicten op de markt 
voor ratingbureaus.
77 
De keuze werd ingegeven door het 
belang van deze onderwerpen voor de 
werking van de markt voor ratingbu -
reaus. Voor de ratingbureaus vormen 
de methodologieën de ruggengraat 
van de toekenning van ratings en van 
de ratingoutlooks. Vóór de crisis op de 
markt voor risicovolle hypotheeklenin -
gen („subprimecrisis”) werden belangen -
conflicten aangemerkt als een van de 
voornaamste zwakke punten van de 
ratingmarkt. De analyse heeft ons ook in 
staat gesteld om de balans op te maken 
van de werkzaamheden van ESMA ge -
durende de afgelopen vier jaar sinds de 
oprichting van de autoriteit.Er wordt toezicht gehouden 
op de methodologieën, 
maar niet alle gebieden zijn 
afgedekt en de vereisten zijn 
niet altijd duidelijk
78 
Een ratingbureau moet in zijn aanvraag 
tot registratie specificeren welke soorten 
ratings het zal afgeven30. De aanvrager 
moet ook de nodige documentatie ver -
strekken met betrekking tot zijn metho -
dologieën en modellen. Op basis hiervan 
beoordeelt ESMA of de methodologieën 
en modellen van het ratingbureau op 
het moment van registratie in overeen -
stemming zijn met de verordening inza -
ke ratingbureaus en de ondersteunende 
gedelegeerde verordening.
79 
Ratingbureaus zijn verplicht om metho -
dologieën te hanteren die worden 
gekenmerkt door zorgvuldigheid, sys -
tematiek en continuïteit en die op basis 
van historische ervaring kunnen worden 
gevalideerd, onder meer door back-tes -
ting. ESMA heeft de verplichting om de 
naleving van deze regelgevingsvereisten 
door elk ratingbureau op regelmatige 
basis te controleren.30 Bijlage II, punt 8, van de 
gedelegeerde verordening 
inzake registratie.
33 Deel III — Toezicht
Regelgevingsvereisten 
met betrekking tot de 
methodologieën zijn niet altijd 
gedefinieerd
80 
De verordening inzake ratingbureaus be -
vat geen definities of criteria inzake wet -
telijke vereisten voor methodologieën. 
In een gedelegeerde verordening van de 
Commissie31 zijn technische regulerings-
normen vastgelegd voor de beoordeling 
door ESMA van de regelgevingsvereisten 
inzake methodologieën. In de gepu -
bliceerde verslagen waarin conclusies 
worden getrokken ten aanzien van het 
verrichte onderzoek op het gebied van 
methodologieën gaf ESMA voorbeel -
den van methodologische inhoud om 
de sector richtsnoeren te verstrekken 
met betrekking tot haar verwachtingen 
op dit gebied. Desondanks zouden 
de in deze normen gebruikte termen 
gebaat zijn met verdere verduidelijking 
om het gemeenschappelijke begrip 
van ESMA en de ratingbureaus van de 
regelgevingsvereisten op het gebied van 
methodologieën te verbeteren.
Het toezicht van ESMA op 
methodologieën bestreek 
niet alle aspecten van de 
methodologieën van de 
ratingbureaus
81 
ESMA verifieert tijdens haar voortduren -
de toezicht en diepgaande onderzoeken 
of de ratingbureaus de regelgevings -
vereisten met betrekking tot de metho -
dologieën ten uitvoer leggen.82 
Het doorlopend toezicht van ESMA is 
zodanig opgezet dat de beoordeling van 
de naleving door de ratingbureaus van 
de regelgevingsvereisten op het gebied 
van methodologieën gericht is op de 
vraag of de ratingbureaus met passende 
interne controles werken, zoals:
— een onafhankelijke interne functie 
die belast is met de periodieke toet -
sing van methodologieën, model -
len en belangrijke aan ratings ten 
grondslag liggende aannamen;
— onafhankelijke leden in de raad 
van bestuur of de raad van toezicht 
van een ratingbureau die verant -
woordelijk zijn voor het toezicht op 
de doeltreffendheid van de inter -
nebeheersingssystemen van hun 
ratingbureau, met inbegrip van de 
doelmatigheid van de interne toet -
singsfunctie; en
— documentatie met betrekking tot 
de periodieke evaluaties van de me -
thodologieën en de onderliggende 
procedures daarbij.
83 
Daarom moet de beoordeling door 
ESMA van de methodologische vereis -
ten worden aangevuld door grondig 
onderzoek. In verband met de middelen 
van ESMA en het grote aantal methodo -
logieën waarop toezicht moet worden 
gehouden32, maakt ESMA voor de selec -
tie van de thema’s van de onderzoeken 
met betrekking tot de methodologische 
vereisten gebruik van risicobeoordelin -
gen. In tabel 4  is een overzicht te vinden 
van de beoordeling door ESMA van de 
naleving van technische reguleringsnor -
men met betrekking tot methodologie -
en die tijdens thematische onderzoeken 
worden uitgevoerd. De tabel is geba -
seerd op documentatie van ESMA.31 Gedelegeerde Verordening 
(EU) nr. 447/2012 van de 
Commissie van 21 maart 2012 
ter aanvulling van 
Verordening (EG) 
nr. 1060/2009 van het 
Europees Parlement en de 
Raad inzake ratingbureaus 
door vaststelling van 
technische reguleringsnormen 
voor de beoordeling van de 
conformiteit van 
ratingmethodologieën 
(PB L 140 van 30.5.2012, 
blz. 14).
32 Voor de drie grootste 
ratingbureaus telt de ESMA 
meer dan 
800 methodologieën voor de 
verschillende activaklassen en 
marktsegmenten.
34 Deel III — Toezicht
84 
Enkele belangrijke regelgevingsvereisten 
met betrekking tot methodologieën zijn 
dus nog niet onderzocht in door ESMA 
ingestelde thematische onderzoeken; zo
— is ESMA in 2014 begonnen met een 
diepgaande analyse van de praktij -
ken van de sector ter validering van 
methodologieën, en
— verifieerde ESMA de regelgevings -
vereisten met betrekking tot de 
continuïteit van de ratings in alle 
activaklassen niet.ESMA beschikte niet over 
een formele procedure voor 
onderzoek naar een wijziging 
in de methodologie van een 
ratingbureau, of naar gevallen 
waarin een ratingbureau een 
nieuw soort rating afgeeft
85 
Wanneer een ratingbureau, na te zijn ge -
registreerd, een wijziging van betekenis 
aanbrengt in een methodologie of zijn 
activiteiten uitbreidt door nieuwe soor -
ten ratings af te geven, moet het ESMA 
daarvan in kennis stellen. De verorde -
ning inzake ratingbureaus geeft evenwel 
geen definitie van het begrip „wijziging 
van betekenis”. In 2010 heeft het CEER 
een richtsnoer33 uitgebracht waarin 
werd bepaald wat als materiële wijzi -
ging wordt beschouwd. In 2014 heeft 
ESMA haar definitie van een wijziging 
van betekenis gegeven in haar „vragen 
en antwoorden” over de uitvoering van 
de verordening inzake ratingbureaus. 
In maart 2015 heeft ESMA deze definitie 
van een materiële wijziging34 geactuali -
seerd en de wijzigingen gespecificeerd 
in de bij de eerste registratie gelden -
de voorwaarden met betrekking tot 33 De CEER-richtsnoeren voor 
het registratieproces, de 
werking van de colleges, het 
bemiddelingsprotocol, de in 
bijlage II vermelde informatie, 
informatie voor de 
certificatieaanvraag en voor 
de beoordeling van de 
systeemrelevantie van 
ratingbureaus, blz. 16, 
ref. CESR/10-347.
34 Richtsnoer van 19 maart 2015 
betreffende de informatie die 
periodiek door ratingbureaus 
aan de ESMA moet worden 
verstrekt.Tabel 4Overzicht van beoordelingen door ESMA op het gebied van methodologische 
vereisten in het kader van de thematische onderzoeken
RegelgevingsvereistenOnderzoek naar 
het ratingproces 
(2012)1Onderzoek naar 
ratings van 
banken (2013)Onderzoek naar 
overheidsratings 
(2013)Onderzoek naar kleine 
en middelgrote rating -
bureaus (2014)Onderzoek naar 
ratings van gestruc -
tureerde financierin -
gen (2014)
Zorgvuldig N.v.t. Gedeeltelijk Neen Gedeeltelijk Gedeeltelijk
Systematisch en continu N.v.t. Gedeeltelijk Neen Neen Ja
Continu in alle 
activacategorieënN.v.t. Neen Neen Neen Neen
Kunnen op basis van his -
torische ervaring worden 
gevalideerdN.v.t. Gedeeltelijk Neen Gedeeltelijk Gedeeltelijk
1 Dit onderzoek werd afgerond voordat de technische reguleringsnormen waren vastgesteld.
Bron:  ERK, op basis van door ESMA verstrekte informatie.
35 Deel III — Toezicht
„ratingmethodologieën, modellen of 
belangrijke aan ratings ten grondslag 
liggende aannamen”.
86 
Hoewel ESMA heeft verduidelijkt wan -
neer de ratingbureaus een kennisgeving 
moesten zenden over een wijziging van 
betekenis, beschikte zij in de gecontro -
leerde periode niet over een formele 
procedure voor de verwerking van deze 
kennisgevingen van nieuwe methodo -
logieën of wijzigingen van betekenis in 
bestaande methodologieën. In juni 2015 
heeft ESMA een procedure vastgesteld 
waarin wordt beschreven welke stappen 
moeten worden genomen wanneer zij 
van een ratingbureau een kennisgeving 
inzake een methodologie ontvangt.
ESMA heeft bepaalde typen 
van belangenconflicten nog 
niet onderzocht
87 
De OESO definieert een belangencon -
flict als een situatie waarin „een per -
soon of een (particuliere of overheids-) 
onderneming zich in een positie bevindt 
waarin hij/zij op enigerlei wijze gebruik 
kan maken van zijn/haar beroeps- of 
officiële hoedanigheid voor persoonlijke 
of zakelijke voordeel”.
88 
Op de ratingmarkt houden belangen -
conflicten voornamelijk verband met 
mogelijke invloeden van de betrokken 
partijen op de rating. De Financial Crisis 
Inquiry Commission35 (de Amerikaanse 
onderzoekscommissie voor de financiële 
crisis) en de International Organization 
of Securities Commissions36 (internati -
onale organisatie van effectentoezicht -
houders) hebben dit beide aangemerkt 
als een van de belangrijkste zwakke 
punten in de ratingsector vóór de 
subprimecrisis.89 
In dit verband beoordeelde ESMA de 
maatregelen die door ratingbureaus 
waren getroffen ter voorkoming van 
belangenconflicten, onder andere de 
toereikendheid, de doeltreffendheid 
en de onafhankelijkheid van een aantal 
internecontrolefuncties. Er zijn echter 
gebieden die in de toekomst verder zou -
den kunnen worden onderzocht:
i) ESMA heeft onvoldoende onder -
zocht of de rating kan zijn beïn -
vloed door de nevendiensten van 
ratingbureaus. ESMA voerde slechts 
beperkte toezichtmaatregelen uit op 
dit gebied37.
ii) Er is beperkt bewijs gevonden dat 
ESMA onderzoek heeft gedaan 
naar mogelijke belangencon -
flicten tussen ratingbureaus en 
advies  ondernemingen in dezelfde 
holdingmaatschappij.
iii) ESMA heeft niet op gestructureer -
de wijze onderzoek gedaan naar 
belangenconflicten met betrek -
king tot de handelsactiviteiten en 
financiële transacties van rating -
analisten. Personeelsleden van 
ratingbureaus die betrokken zijn bij 
een rating beschikken over ver -
trouwelijke informatie voorafgaand 
aan de publicatie van de rating. De 
ratingbureaus moeten daarom over 
procedures beschikken om toezicht 
te houden op de handelsactivitei -
ten en aangehouden effecten van 
de ratinganalisten, om het risico op 
handel met voorkennis te voorko -
men. ESMA ontvangt informatie over 
de resultaten van dit toezicht, maar 
ESMA testte de bij de ratingbureaus 
bestaande procedures ter verificatie 
van de juistheid van de ontvangen 
informatie niet.35 De Financial Crisis Inquiry 
Commission heeft onderzoek 
gedaan naar de oorzaken van 
de financiële crisis op grond 
van de Fraud Enforcement and 
Recovery Act 
(fraudehandhavings- en 
herstelwet) in de VS. Het 
verslag werd gepubliceerd in 
januari 2011.
36 Technisch Comité van de 
Iosco, verslag over de 
subprimecrisis, mei 2008.
37 Zo constateerde de ESMA dat 
de publicatie van 
onderzoeksdocumenten door 
ratingbureaus de 
onafhankelijkheid van de 
ratinganalisten kan beperken. 
Wanneer een ratingcomité 
kort na de publicatie van een 
onderzoeksrapport een rating 
moet goedkeuren, is het voor 
het comité moeilijk om een 
besluit te nemen dat niet in 
overeenstemming is met de 
conclusies van het onderzoek.
36
 Deel IV — Openbaarmaking 
van informatie
Het toezicht van ESMA op 
de algemene 
openbaarmaking van 
informatie door de 
ratingbureaus
90 
Een van de doelstellingen van de 
CRA III-verordening is de vergroting van 
de transparantie van ratingbureaus en 
de ratingmarkt, met name ten aanzien 
van het prijsbeleid van ratingbureaus, 
de vergoedingen die zij ontvangen en 
de wijze waarop zij hun ratingproces 
uitvoeren en conclusies trekken. Trans -
parantie is verzekerd door volledige en 
gemakkelijk toegankelijke openbaar -
making van informatie.
91 
De verordening inzake ratingbureaus 
vereist dat ratingbureaus op twee ma -
nieren informatie verstrekken: algemene 
en periodieke openbaarmaking van 
informatie. De algemene openbaar -
making van informatie heeft betrekking 
op informatie die de ratingbureaus 
openbaar moeten maken, met name via 
hun website. De periodieke openbaar -
making van informatie heeft betrekking 
op de reguliere toezichtinformatie die 
de ratingbureaus aan ESMA moeten 
verstrekken. Een andere belangrijke 
informatiebron is de eigen informatie -
verstrekking aan belanghebbenden van 
ESMA inzake haar toezichthoudende 
werkzaamheden.ESMA heeft de algemene 
openbaarmaking van 
informatie door de 
afzonderlijke ratingbureaus 
regelmatig gecontroleerd, 
maar een gedetailleerde 
beoordeling van de 
algemene openbaarmaking 
van informatie door alle 
ratingbureaus werd pas 
eind 2014 voor het eerst 
uitgevoerd
92 
Volgens de verordening inzake rating -
bureaus moeten ratingbureaus verschil -
lende soorten algemene informatie 
openbaar maken (zie figuur 9 ).
93 
De algemene informatieverstrekking aan 
het publiek is een belangrijk instrument 
voor de communicatie tussen de rating -
bureaus en de gebruikers van de ratings. 
Gebruikers moeten in staat worden 
gesteld om hun eigen analyse te maken 
en om passend zorgvuldig onderzoek 
te doen wanneer zij beoordelen of zij al 
dan niet op een bepaalde rating kunnen 
vertrouwen. Zij moeten in staat zijn om 
de risico’s te beoordelen waaraan een 
ratingbureau is blootgesteld, bijvoor -
beeld het risico van belangenconflicten, 
het risico van kwalitatief slechte input in 
ratings, risico’s die voortvloeien uit de 
methodologieën, enzovoorts.
94 
Tijdens haar voortdurende toezichthou -
dende werkzaamheden en als onderdeel 
van haar onderzoeken heeft ESMA de 
algemene openbaarmaking van infor -
matie van ratingbureaus geëvalueerd. 
Pas in december 2014 werd echter voor 
het eerst een gedetailleerde analyse 
gemaakt van de algemene praktijken 
van de ratingbureaus voor de openbaar -
making van informatie.
37 Deel IV — Openbaarmaking van informatie
De transparantie van de 
markt werd belemmerd 
door beperkingen en 
verschillen in de praktijken 
voor openbaarmaking 
van informatie van de 
ratingbureaus
95 
Wij constateerden tekortkomingen in de 
praktijken voor de algemene openbaar -
making van informatie.
96 
Ratingbureaus moeten specifieke infor -
matie openbaar maken voor het publiek 
(zie figuur 9 ) Zij doen dit voornamelijk 
via websites. Wij hebben geconstateerd 
dat gebruikers verplicht een account 
moeten aanmaken, waarbij persoons -
gegevens moeten worden gebruikt 
om toegang te krijgen tot een aantal 
van deze websites. Het privacybeleid van deze ratingbureaus vermeldt dat 
verzamelde persoonsgegevens van 
gebruikers kunnen worden verstrekt aan 
derden, waardoor potentiële gebruikers 
er wellicht van afzien om een account 
aan te maken.
97 
De verordening inzake ratingbureaus 
verplicht de ratingbureaus er niet toe 
informatie die door eigendomsrech -
ten is beschermd te openbaren. In de 
praktijk betekent dit dat bepaalde delen 
van een methodologie niet hoeven te 
worden geopenbaard. Hierdoor ontstaat 
een tegenstrijdigheid, aangezien een 
ratingbureau ervoor kan kiezen om niet 
zijn volledige methodologie te open -
baren indien bepaalde informatie door 
eigendomsrechten is beschermd en het 
vermogen van gebruikers beïnvloedt 
om hun eigen zorgvuldige onderzoek te 
verrichten.Figuur 9Vereisten voor algemene openbaarmaking van informatie
Bron:  ERK, op basis van de bepalingen van de verordening inzake ratingbureaus.Aanpassingen van systemenMiddelen en 
procedures
Methodologieën en beschrijvingen van 
modellen en belangrijke aan ratings ten 
grondslag liggende aannamenHet algemene karakter 
van de
beloningsregelingenBeleid inzake de 
publicatie van ratings en 
voorspellingenNevendiensten
Gedragscodes en 
jaarlijks
transparantieverslag
Algemene 
openbaarmaking 
van informatie 
door het
ratingbureau
38 Deel IV — Openbaarmaking van informatie
98 
De ratingbureaus moeten de „metho -
dologieën, modellen en belangrijke 
aan ratings ten grondslag liggende 
aan namen die zij bij hun ratingactivi -
teiten gebruiken” openbaar maken. We 
hebben een evaluatie gemaakt van de 
algemene informatieverstrekking door 
ratingbureaus op het gebied van de 
methodologie, waarbij wij ons hebben 
gericht op vier soorten ratings: zake -
lijke financiële instellingen (banken), 
overheden, gestructureerde financiële 
producten (hoofdmethodologie, ABS-fi -
nanciering voor consumenten en door 
woning  hypotheken gedekte effecten) en 
gedekte obligaties.
99 
Ratingbureaus hielden zich over het 
algemeen aan de verordening door 
middel van de bekendmaking van me -
thodologieën. Er zaten grote verschillen 
in de vorm waarin de ratingbureaus de 
informatie verstrekten, wat de vergelijk -
baarheid beperkt. Dit had deels kunnen 
worden vermeden indien de rating -
bureaus hun methodologieën hadden 
kunnen indienen met behulp van een 
gestandaardiseerd verslagleggings -
formaat. Het gemak waarmee documen -
tatie kan worden gevonden varieerde 
tussen de ratingbureaus en tussen de 
soorten ratings. Voor veel subcatego -
rieën binnen de categorie van gestruc -
tureerde financieringen hebben de 
ratingbureaus slechts een overzicht van 
het ratingproces verstrekt en ontbrak 
belangrijke informatie over de methodo -
logie. Het was derhalve niet mogelijk de 
rating te reproduceren.Cerep maakt niet voldoende 
informatie openbaar over 
de ratingprestaties van 
ratingbureaus
Halfjaarlijkse rapportage van 
gegevens
100  
De online centrale databank (Cerep) van 
ESMA kent geen equivalent in andere 
regulerende rechtsgebieden. Via deze 
databank verschaft ESMA geharmoni -
seerde en gemakkelijk toegankelijke 
informatie over de ratingprestaties van 
alle registreerde en gecertificeerde 
ratingbureaus. In Cerep stellen rating -
bureaus informatie over hun ratings 
in het verleden ter beschikking. ESMA 
publiceert een halfjaarlijks overzicht van 
statistieken over de ratingprestaties van 
ratingbureaus, waarbij zij zich baseert 
op gegevens van de ratingbureaus. Voor 
een bepaalde tijdshorizon en activaklas -
se omvat dit: statistieken over rating -
activiteiten, wanbetalingsgraden en 
overgangsmatrices . De Cerep bevat 
nuttige samenvattende statistieken 
voor investeerders en onderzoekers, op 
basis van zoekopdrachten met meerdere 
filters die zij aan hun behoeften kunnen 
aanpassen. Cerep:
— maakt geen andere statistieken 
openbaar die nuttig zijn voor de 
gebruikers, zoals de gemiddelde 
wanbetalingsgraden en de gemid -
delde overgangsmatrixen, of
— bevat geen filteropties die de ge -
bruikers in staat stellen de samen -
vattende statistieken te downloaden 
die het resultaat zijn van verscheide -
ne zoekopdrachten die in één keer 
worden ingesteld.
39 Deel IV — Openbaarmaking van informatie
101  
De verordening inzake ratingbureaus be -
paalt dat ESMA de door de ratingbureaus 
verstrekte informatie in Cerep beschik -
baar moet stellen voor het publiek38. 
Hoewel de kwalitatieve informatie door 
de ratingbureaus bekend wordt gemaakt 
in Cerep, geldt dit niet voor de onder -
liggende door de ratingbureaus gerap -
porteerde gegevens. Voor de gebruikers 
van Cerep zou het meerdere voordelen 
hebben als deze gegevens publiek 
toegankelijk zouden zijn. Zo kunnen zij 
beter inzicht krijgen in het voorspellen -
de vermogen van de samenvattende 
statistieken.
102  
De verordening inzake ratingbureaus 
schrijft niet voor dat ratingbureaus 
uitgevende instellingen/financiële 
instrumenten monitoren nadat de 
desbetreffende ratings zijn ingetrok -
ken. Samenvattende Cerep-statistieken 
houden als zodanig geen rekening 
met gevallen van wanbetaling die zich 
voordoen na intrekking van een rating. 
Om tegemoet te komen aan een derge -
lijk gebrek aan informatie, maakt Cerep 
statistieken openbaar aan de hand van 
de soorten redenen voor intrekking39. 
Sommige statistieken van ratingactivitei -
ten bevatten echter een groot aandeel 
aan onverklaarde intrekkingen van 
ratings. Dit ondermijnt de geloofwaar -
digheid van het voorspellend vermogen 
van de desbetreffende samenvattende 
statistieken.103  
ESMA zelf verricht bepaalde automati -
sche controles van de nieuwe gegevens 
die worden doorgegeven aan Cerep 
om de integriteit ervan te controleren 
voordat zij worden gepubliceerd. ESMA 
verricht echter geen controles van de 
volledigheid (zoals aansluitingen met 
andere openbare databanken, op de 
interne databanken van ratingbureaus, 
enz.) vóór de bekendmaking ervan. Deze 
controles zouden nuttig zijn omdat:
— er gevallen zijn geconstateerd waar -
in sprake was van fouten en herzie -
ningen in de Cerep;
— zij niet onder openbare controle 
vallen. Uit de Cerep kan niet wor -
den opgemaakt of er sprake is van 
correcties van fouten of andere 
herzieningen in de door de rating -
bureaus aan de Cerep gerapporteer -
de historische gegevens.
Gerapporteerde kwalitatieve 
gegevens
104  
De structuur van de informatie in de ver -
slaglegging van de ratingbureaus is niet 
vergelijkbaar en stelt de gebruikers niet 
in staat om te zien welke wijzigingen in 
methodologieën hebben plaatsgevon -
den en wanneer deze van invloed zijn 
geweest op ratings en hun prestaties. Dit 
is van belang, omdat de samenvattende 
Cerep-statistieken betrekking kunnen 
hebben op ratings uit het verleden die 
zijn afgegeven aan de hand van andere 
methodologieën dan die welke momen -
teel in de Cerep zijn aangegeven.38 Artikel 11, lid 2, van de 
verordening inzake 
ratingbureaus.
39 Bijvoorbeeld onjuiste of 
onvoldoende informatie, 
looptijd van de schuld -
verplichting, faillissement, 
reorganisatie van de 
beoordeelde entiteit, andere 
redenen (onverklaard), 
enzovoorts.
40 Deel IV — Openbaarmaking van informatie
Op de website van ESMA 
wordt onvoldoende 
informatie ontsloten voor de 
gebruikers van ratings
105  
ESMA moet op regelmatige basis infor -
matie met betrekking tot haar activi -
teitenterreinen publiceren en ervoor 
zorgen dat de informatie gemakkelijk 
toegankelijk is. Wij hebben de informa -
tie vergeleken die beschikbaar is op de 
websites van ESMA en het SEC-Bureau 
voor kredietrating, dat toezicht houdt op 
in de VS geregistreerde ratingbureaus 
(NRSRO’s).
106  
ESMA publiceert op haar website bij -
voorbeeld niet alle relevante wetgeving 
(zes gedelegeerde verordeningen zijn 
niet beschikbaar), terwijl het bureau 
voor kredietbeoordelingen van de SEC 
een specifieke rubriek heeft met links 
naar alle verordeningen betreffende 
de NRSRO’s (zie bijlage IV  voor nadere 
bijzonderheden).107  
De documentatie van ESMA met be -
trekking tot ratingbureaus kan op twee 
manieren worden geraadpleegd: een 
eenvoudige lijst van ongeveer tweehon -
derd documenten zonder zoekmogelijk -
heden, of een lijst met twee filters die de 
toegankelijkheid slechts marginaal ver -
beteren. De website van het SEC werkt 
daarentegen met specifieke afdelingen 
voor elk soort informatie, waardoor deze 
gebruiksvriendelijker is.
108  
Uit de analyse van de website van ESMA 
blijkt dat een deel van de toepasselijke 
wetgeving niet beschikbaar is op de 
website. Daarnaast zijn enkele nuttige 
documenten, zoals het registratiemodel 
en richtsnoeren voor klokkenluiders, niet 
beschikbaar (zie bijlage IV ).
41
 Conclusies en 
aanbevelingen
109  
Onze algemene conclusie luidt dat 
ESMA in korte tijd een goede basis heeft 
gelegd voor doeltreffend toezicht op de 
ratingbureaus in de EU. Er is desalniet -
temin nog ruimte voor verbetering.
Registratie
110  
ESMA beschikt over solide registratie -
procedures. Toch blijven deze om -
slachtig als gevolg van de door de 
verordening vereiste splitsing in een 
volledigheids- en een nalevingsfase. 
Methodologieën van ratingbureaus 
moeten worden gekenmerkt door zorg -
vuldigheid, systematiek en continuïteit 
en moeten kunnen worden gevalideerd. 
De gecontroleerde bewijsstukken waren 
echter voornamelijk gericht op de on -
dersteuning van de zorgvuldigheid van 
de methodologieën (paragrafen 20-30).
Aanbeveling 1
ESMA moet gedurende het registratie -
proces haar beoordeling van alle 
wettelijke voorschriften met betrekking 
tot de ratingmethodologieën adequaat 
documenteren.111 
De huidige regels van het Eurosysteem 
garanderen niet dat alle door ESMA 
geregistreerde ratingbureaus op gelijke 
voet staan. Het Eurosysteem aanvaardt 
momenteel ratings die zijn afgegeven 
door vier bij ESMA als EKBI’s geregis -
treerde ratingbureaus die onder het 
ECAF vallen. Naast de verplichte regis -
tratie bij of certificering door ESMA 
moeten ratingbureaus aan aanvullende 
operationele criteria voldoen om ervoor 
te zorgen dat hun ratings door het Euro -
systeem worden aanvaard. Door deze 
aanpak ontstaat een marktstructuur 
met twee niveaus waarin kleine rating -
bureaus niet op gelijke voet kunnen 
concurreren met grotere ratingbureaus 
(paragrafen 35-40).
Risicobeheer en planning
112  
ESMA beschikt over een solide proce -
dure voor risico-identificatie. Door het 
ontbreken van een documentatiespoor 
is het echter lastig om na te gaan wat 
de beweegredenen zijn om bepaalde 
risico’s te herprioriteren. ESMA heeft niet 
alle risicogebieden toereikend en op 
consistente wijze onderzocht. Wij heb -
ben geconstateerd dat de voor toezicht 
beschikbare middelen niet voldoende 
gelijke tred hielden met de toenemende 
reguleringsvereisten (paragrafen 41-55).
42 Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 2
ESMA moet de traceerbaarheid van het 
risico-identificatieproces verbeteren. 
ESMA moet een logboek bijhouden met 
de veranderingen in het risiconiveau en 
de prioritering van risico’s samen met de 
oorzaken daarvan documenteren.
ESMA moet follow-up geven aan alle 
risicovolle gebieden die baat zouden 
hebben bij verdere toezichthoudende 
werkzaamheden.
Doorlopend toezicht en 
onderzoek
113  
ESMA heeft goede grondslagen vastge -
steld voor haar aanpak van het toezicht. 
In de toezichtrichtsnoeren van ESMA 
wordt echter niet gedefinieerd welke 
soorten taken moeten worden uitge -
voerd in het kader van het doorlopend 
toezicht, noch bevatten zij informatie 
met betrekking tot de frequentie van 
deze taken. ESMA stelt jaarlijks plannen 
op voor het toezicht in de komende 
periode. Gedetailleerde planningen van 
de lopende toezichtstaken per rating -
bureau waren niet beschikbaar. ESMA 
heeft geen adequate interne normen 
voor het documenteren van de toezicht -
activiteiten, en het is moeilijk om bij te 
houden welke lopende toezichthouden -
de werkzaamheden zijn uitgevoerd, of 
welke analyse daarvan is gemaakt en 
welke conclusies daaruit zijn getrokken 
(paragrafen 56-77).
114  
Evenzo is de documentatie van be -
paalde tussenliggende stappen van 
de onderzoeken onvolledig. Uit de 
documentatie van ESMA van de gecon -
troleerde onderzoeken blijkt niet hoe 
al het nodige bewijs werd beoordeeld 
(paragrafen 56-77).Aanbeveling 3
De toezichthandleiding en het toezicht -
handboek van ESMA moeten voort -
durend worden geactualiseerd om de 
opgedane kennis en ervaring daarin op 
te nemen.
ESMA moet interne richtsnoeren vast -
stellen voor de doeltreffende documen -
tatie van haar onderzoeken, om aan 
te tonen en ervoor te zorgen dat alle 
conclusies zijn onderbouwd door een 
adequate analyse van de bewijsstukken.
De invoering van een specifiek IT-instru -
ment voor toezicht zou de uitwisseling 
van kennis verbeteren, verduidelijken 
wie verantwoordelijk is voor welke 
taken, de evaluatie van de uitgevoerde 
werkzaamheden vergemakkelijken, en 
de communicatie binnen de toezicht -
houdende teams verbeteren.
Methodologieën
115  
ESMA onderzocht de methodologieën 
van ratingbureaus op basis van de wet -
telijke criteria door middel van voort -
durend toezicht en onderzoeken. ESMA 
beschikt echter niet over een procedure 
voor de toetsing van nieuwe methodo -
logieën of wijzigingen van betekenis in 
de methodologieën waarvan zij door de 
ratingbureaus in kennis wordt gesteld. 
ESMA staat voor uitdagingen bij het 
interpreteren van de methodologische 
criteria en het met de ratingsbureaus 
geven van een gemeenschappelijk invul -
ling aan de naleving daarvan. Bepaalde 
criteria moeten nog grondig worden 
onderzocht (paragrafen 78-86).
43 Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 4
ESMA moet alle belangrijke aspecten 
onderzoeken van het ontwerp en de 
uitvoering van de methodologieën van 
ratingbureaus die nog niet zijn bekeken.
Belangenconflicten
116  
ESMA heeft bepaalde potentiële 
belangenconflicten niet voldoende 
onderzocht. Hoewel ESMA van de rating -
bureaus veel informatie ontvangt met 
betrekking tot de handelsactiviteiten en 
aangehouden effecten van hun perso -
neelsleden, heeft zij deze informatie 
niet op gestructureerde wijze onder -
zocht. Ook werd deze kwestie tijdens 
de thematische en individuele beoor -
delingen slechts sporadisch besproken 
(paragrafen 87-89).
Aanbeveling 5
ESMA moet op gestructureerde wijze 
de systemen onderzoeken die door de 
ratingbureaus zijn opgezet voor de om -
gang met belangenconflicten, en met 
name die in verband met de handels -
activiteiten en financiële transacties van 
ratinganalisten.
Daarnaast moet ESMA de juistheid 
toetsen van de gegevens over belangen -
conflicten die zij heeft ontvangen van de 
ratingbureaus.Algemene 
openbaarmaking van 
informatie
117  
ESMA heeft de algemene openbaar -
making van informatie door de ratingbu -
reaus regelmatig gecontroleerd tijdens 
haar doorlopend toezicht en onderzoek, 
maar eind 2014 is pas begonnen met een 
eerste gedetailleerde beoordeling van 
alle ratingbureaus (paragrafen 90-94).
118  
Wij hebben geconstateerd dat de 
algemene openbaarmaking van infor -
matie door de ratingbureaus niet altijd 
aan de hoogste normen voldoet en dat 
de openbaarmaking, in het bijzonder 
wanneer het gaat om methodologieën 
en de beschrijving van modellen en 
belangrijke aan ratings ten grondslag 
liggende veronderstellingen, potentiële 
gebruikers van ratings niet altijd in staat 
stelt om zelf zorgvuldig onderzoek te 
verrichten (paragrafen 95-99).
Aanbeveling 6
ESMA moet werken aan de verdere 
harmonisering van de praktijken voor 
openbaarmaking van informatie bij alle 
ratingbureaus. ESMA moet overwegen 
aanvullende richtsnoeren te ontwikkelen 
met betrekking tot openbaarmakings -
voorschriften in overeenstemming met 
artikel 16 van Verordening 1095/2010 om 
de algemene praktijken voor openbaar -
making van informatie van de rating -
bureaus te verbeteren.
44 Conclusies en aanbevelingen
Openbaarmaking van 
informatie door Cerep
119  
De openbaarmaking van ESMA in de 
online centrale databank (Cerep) betreft 
geharmoniseerde en gemakkelijk toe -
gankelijke informatie over de ratingpres -
taties van alle geregistreerde en gecer -
tificeerde ratingbureaus en kent geen 
equivalent in andere regulerende rechts -
gebieden. Wij zetten echter vraagtekens 
bij de toereikendheid van de openbaar -
making en het ontbreken van door ESMA 
uitgevoerde adequate controles van de 
gegevens die worden doorgegeven aan 
Cerep (paragrafen 100-104).
Aanbeveling 7
ESMA moet op basis van beste praktijken 
voor de openbaarmaking van ratingpres -
taties toezicht houden op de inhoud van 
de openbaar gemaakte informatie uit 
Cerep en deze verbeteren.Openbaarmaking van 
informatie op de website 
van ESMA
120  
Op ESMA-website ontbreekt bepaalde 
nuttige informatie voor ratingbureaus, 
potentiële nieuwe marktdeelnemers en 
gebruikers van ratings. De website is 
niet goed gestructureerd en de beschik -
bare informatie is moeilijk te vinden 
(paragrafen 105-108).
Aanbeveling 8
ESMA moet alle toepasselijke wetgeving 
en relevante documenten publiceren en 
de website gebruiksvriendelijker maken.
Dit verslag werd door kamer IV onder voorzitterschap van de heer Milan Martin 
CVIKL, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
24 november 2015.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

45
 Bijlagen
De bestuursstructuur van ESMA
De bestuursstructuur van het door ESMA gehouden toezicht is opgebouwd uit vier niveaus. De tabel hieronder geeft 
een overzicht van de verantwoordelijkheden op elk niveau.
De raad van toezichthouders De raad van bestuur Uitvoerend directeur Hoofd van administratieve 
eenheid/ divisie
Samenstelling:
de hoofden van de 28 nationale au ­
toriteiten van de EU + de voorzitter 
van ESMA + Eiopa + EBA + ESBR + 
EC + EER (IJsland, Liechtenstein en 
Noorwegen)
Hij heeft de uiteindelijke verant ­
woordelijkheid voor de besluitvor ­
ming bij ESMA.
Verantwoordelijkheden:
– Goedkeuring van het jaarlijkse 
plan voor toezicht waarin alle 
geplande onderzoeken alsmede 
de verwachte activiteiten in het 
kader van het doorlopend toe ­
zicht zijn beschreven. Daartoe 
ontvangen zij een risicoverslag 
dat is opgesteld door het toe ­
zichthoudend team van ESMA. 
In geanonimiseerde vorm bevat 
het risicoverslag specifieke 
risico’s voor de afzonderlijke 
ratingbureaus.
– Goedkeuring van het jaar ­
verslag van ESMA, waarin de 
toezichthoudende activiteiten 
van ESMA worden beschreven 
op basis van het jaarlijkse 
activiteitenverslag van het 
toezichthoudend team.
– Goedkeuring van andere open ­
bare verslagen (de informatie 
aan de raad van toezichthou ­
ders bevat meer gedetailleerde 
bevindingen dan welke bekend 
worden gemaakt in het open ­
bare verslag).Samenstelling:
zes leden die zijn geselecteerd uit 
en door de leden van de raad van 
toezichthouders + de voorzitter van 
ESMA.
Verantwoordelijkheden:
– Het toezicht op het meerjarige 
werkprogramma van ESMA, 
de begroting en de personele 
middelen.
– Controle van de uitvoering van 
het werkplan voor toezicht.
– De bespreking van de 
driemaandelijkse gegevens 
over de toezichthoudende 
werkzaamheden welke zijn 
verstrekt door de uitvoerend 
directeur: registraties, lopende 
onderzoeken, bevindingen en 
corrigerende maatregelen.Verantwoordelijkheden:
– Het toezicht op de toezichthou ­
dende werkzaamheden van 
ESMA.
– De tenuitvoerlegging van het 
jaarlijkse werkprogramma voor 
toezicht.
– Het waarborgen van de wer ­
king van de toezichthoudende 
afdelingen/eenheden.
– De ondertekening van de 
schriftelijke toestemming 
of besluiten in verband met 
onderzoeken of inspecties.
– De ondertekening van besluiten 
houdende een verzoek om 
informatie.
– Goedkeuring van plannen voor 
corrigerende maatregelen.
– Verslaglegging over de toe ­
zichthoudende activiteiten van 
ESMA aan de raad van bestuur 
en de raad van toezichthouders.Verantwoordelijkheden:
– Het doen van een voorstel voor 
een jaarlijks werkplan voor 
toezicht en, na goedkeuring, de 
uitvoering daarvan.
– De ondertekening van eenvou ­
dige informatieverzoeken.
– Het opstellen van plannen voor 
corrigerende maatregelen, be ­
sluiten en openbare verslagen 
die voor ondertekening of door ­
geleiding worden ingediend bij 
de uitvoerend directeur.
– Ervoor zorgen dat toezicht­
besluiten voldoende ter dis ­
cussie worden gesteld door het 
bespreken van de bevindingen.
– Het doen van een voorstel voor 
corrigerende maatregelen met 
het betrokken toezichthouden ­
de team.
– Het opzetten van communica ­
tiekanalen die de toezichthou ­
ders in staat stellen om in elk 
stadium van het toezichtproces 
uitdrukking te geven aan hun 
standpunten en/of zorgen.
– Ervoor zorgen dat onder 
toezicht staande ratingbureaus 
voor het eindverslag in de ge ­
legenheid worden gesteld om 
opmerkingen te maken over de 
bevindingen en de corrigerende 
maatregelen.
Bron:  ERK op basis van door ESMA verstrekte informatie.Bijlage I
46 Bijlagen
Aanpak van de controle
Naast de door de Rekenkamer uitgevoerde werkzaamheden zijn twee deskundigen gecontracteerd voor de analyse 
van specifieke onderwerpen op het gebied van de controle. Voorts hebben wij een selectie van nationale bevoegde 
autoriteiten om informatie gevraagd, waardoor wij in staat waren om de toezichtpraktijken te vergelijken.
Sommige verklaringen in het verslag zijn gebaseerd op de bijdragen van deze deskundigenverslagen en op de resul -
taten van de bij de nationale bevoegde autoriteiten ingediende informatieverzoeken.
Rapporten van deskundigen
Sommige aspecten van het gecontroleerde onderwerp zijn van complexe en specialistische aard, wat de Rekenkamer 
ertoe heeft gebracht twee deskundigen in te huren. De bijdragen van deskundigen hebben betrekking op:
 ο de analyse van de vereisten voor openbaarmaking van de door ratingbureaus gebruikte methodologieën, modellen en 
belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen;
 ο de analytische kwantitatieve werkzaamheden met betrekking tot de prestaties van de ratings op basis van de beschikbare 
ratinggegevens in de centrale databank van ESMA (Cerep).
Analyse van de vereisten voor openbaarmaking van de methodologieën, modellen en 
belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen van ratingbureaus
De deskundigen hebben de volgende taken uitgevoerd:
 ο een analyse van de openbaarmakingsvereisten met betrekking tot de methodologieën, modellen en belangrijke aan 
ratings ten grondslag liggende aannamen van ratingbureaus, alsmede een kritische beoordeling om na te gaan of de 
regels en richtsnoeren van ESMA voldoende en duidelijke richtlijnen voor informatieverstrekking bieden;
 ο een vergelijking van de EU-voorschriften voor openbaarmaking van de door ratingbureaus gebruikte methodologieën, 
modellen en belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen met de overeenkomstige SEC-regels (reglement 
van de Amerikaanse Securities and Exchange Commission — de Amerikaanse beurscommissie);
 ο voor een steekproef van vijf ratingbureaus (die werden geselecteerd door de Europese Rekenkamer) en op basis van 
de openbaar beschikbare informatie:
 • hebben ze een analyse gemaakt van de gepubliceerde informatie over de methodologieën, modellen en 
belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen, om een vergelijking te kunnen maken met 
de openbaarmakingsvereisten van de verordening inzake ratingbureaus en om te beoordelen of deze 
verordening wordt nageleefd, met name in het geval van staatsobligaties en gestructureerde financiële 
instrumenten;
 • hebben ze kritisch beoordeeld of de aan de beleggers verstrekte informatie voldoende gedetailleerd was 
voor de beoordeling van de methoden, modellen en belangrijke aan ratings ten grondslag liggende aan -
namen, d.w.z. kan een belegger de berekeningen voor een rating opnieuw uitvoeren aan de hand van de 
openbaar gemaakte informatie over de methodologieën, modellen en belangrijke aan ratings ten grond -
slag liggende aannamen van het ratingbureau en hetzelfde resultaat bereiken?;Bijlage II
47 Bijlagen
 • hebben ze beoordeeld of de openbaar gemaakte informatie de belegger de mogelijkheid heeft geboden 
om de methodologieën, modellen en belangrijke aannamen van ratingbureaus te vergelijken voor een 
specifieke rating (een steekproef van ratings werd door de Europese Rekenkamer geselecteerd), en
 • hebben ze goede praktijken voor openbaarmaking vastgesteld die tussen de ratingbureaus kunnen wor -
den gedeeld.
Kwantitatieve prestatiemeting van de ratings van ratingbureaus
Op basis van prestatiemaatregelen die openbaar zijn gemaakt door Cerep hebben de deskundigen het volgende 
beoordeeld:
 ο de relevantie, samenhang (bijvoorbeeld de volledigheid en de kwaliteit van de gegevens) en vergelijkbaarheid van de 
prestatie-indicatoren voor ratings die door ESMA zijn gepubliceerd in de Cerep;
 ο gebreken of problemen met deze openbaarmakingen, en aanbevolen verbeteringen/alternatieven die nuttig kunnen 
zijn voor het informatieonderzoek van beleggers en/of academisch onderzoek;
 ο verschillende aspecten van de vergelijkbaarheid van de kwantitatieve maatregelen van de prestaties van ratings, zoals de 
vergelijkbaarheid in de tijd, voor verschillende ratingbureaus, activacategorieën en geografische regio’s van de afgegeven 
ratings, teneinde het onderscheidend en voorspellend vermogen van de geopenbaarde maatregelen te onderzoeken;
 ο in Cerep openbaar gemaakte kwantitatieve informatie, waarbij deze is vergeleken met andere openbaarmakingen/
databanken welke ter beschikking staan van beleggers/academici.
Onderzoek bij een selectie van nationale bevoegde autoriteiten
Het auditteam ondervroeg tien nationale bevoegde autoriteiten over hun toezichthoudende praktijken. De vragen 
hadden betrekking op hun algemene aanpak van het toezicht op financiële instellingen en op hun taken in de regis -
tratie van ratingbureaus.
De belangrijkste vragen van de enquête zijn hieronder weergegeven:
 ο Vermeld de aard en de frequentie van de toezichthoudende activiteiten die uw instelling verricht.
 ο Hoe worden de activiteiten in het kader van het doorlopend toezicht in uw instelling vastgesteld?
 ο Beschikt uw instelling over een specifiek IT-systeem voor toezicht dat wordt gebruikt voor het documenteren van de 
toezichthoudende werkzaamheden en voor behoud van kennis?
 ο Hoe wordt de analyse van de periodieke openbaarmaking van informatie in uw instelling gedocumenteerd?
 ο Heeft uw instelling instructies en richtsnoeren ontwikkeld voor de onder toezicht staande entiteiten, en zo ja, hoe wor -
den deze aan hen meegedeeld?Bijlage II
48 Bijlagen
 ο Heeft uw instelling controles ter plaatse verricht bij de ratingbureaus tijdens het registratieproces?
 ο Hoe is uw instelling nagegaan of de methodologieën van de ratingbureaus in overeenstemming waren met de vereisten 
in de verordening inzake ratingbureaus?
 ο Hoe stelt u, als financiële toezichthouder, vast of een rating van een ratingbureau een particuliere of een publieke rating 
is? Hoe zorgt u ervoor dat particuliere ratings niet voor regelgevingsdoeleinden worden gebruikt?
Samenvatting van de controleaanpak
Controleonderwerpen Controlecriteria Controle-informatie
i) Is de registratie van alle mogelijke 
ratingbureaus op correcte en zo doel ­
matig mogelijke wijze uitgevoerd?i) Wettelijke voorschriften en doelstel ­
lingen in de verordening inzake rating ­
bureaus en aanvullende gedelegeerde 
verordeningen (technische normen);
ii) ESMA ­handboek voor de registratie van 
ratingbureaus.i) Analyse van het registratieproces;
ii) Analyse van een selectie van registratiedossiers;
iii) Gesprekken met belangrijke personeelsleden;
iv) Informatiebezoeken bij een selectie van ratingbureaus;
v) Raadpleging van de nationale bevoegde autoriteit via 
een onderzoek naar hun praktijken;
vi) Vergelijking met de praktijken bij de SEC (VS).
ii) Heeft ESMA een goede planning 
en een risicobeoordeling voor haar 
toezichthoudende activiteiten 
ontwikkeld en uitgevoerd?i) de interne toezichthandleiding en het 
toezichthandboek van ESMA.i) Analyse van de door ESMA uitgevoerde 
risicobeoordeling;
ii) Analyse van de interne planningdocumenten van 
ESMA;
iii) Gesprekken met belangrijke personeelsleden;
v) Raadpleging van de nationale bevoegde autoriteit via 
een onderzoek naar hun praktijken.
iii) Heeft de tenuitvoerlegging van het 
toezichtkader de problemen aan ­
gepakt die zijn ontdekt in de sector 
van de ratingbureaus, met inbegrip 
van de problemen met betrekking 
tot de onafhankelijkheid van de 
ratingcomités en het voorkomen van 
belangenconflicten?i) Wettelijke voorschriften en doelstel ­
lingen in de verordening inzake rating ­
bureaus en aanvullende gedelegeerde 
verordeningen (technische normen);
ii) De interne toezichthandleiding en het 
toezichthandboek van ESMA;
iii) Relevante Iosco ­richtsnoeren en 
­beginselen.i) Analyse van dossiers met betrekking tot het voort­
durende toezicht;
ii) Analyse van de toezichtsdossiers en interne docu ­
menten, met name de thematische en individuele 
beoordelingen;
iii) Gesprekken met belangrijke personeelsleden;
iv) Informatiebezoeken bij een selectie van ratingbureaus;
v) Raadpleging van de nationale bevoegde autoriteit via 
een onderzoek naar hun praktijken;
vi) Vergelijking met de praktijken bij de SEC (VS).
iv) Hebben ESMA en de ratingbureaus 
voldoende informatie gepubliceerd 
over haar toezichthoudende activi ­
teiten die van toegevoegde waarde is 
voor de belanghebbenden, met name 
het Europees Parlement?i) Wettelijke voorschriften en doelstel ­
lingen in de verordening inzake rating ­
bureaus en aanvullende gedelegeerde 
verordeningen (technische normen);
ii) De interne toezichthandleiding en het 
toezichthandboek van ESMA.i) Kwantitatieve analyse van de ratinginformatie in de 
Cerep ­databank;
ii) Analyse van de Socrat ­databank;
iii) Externe deskundigen hebben een beoordeling gemaakt 
van de vereisten voor openbaarmaking met betrekking 
tot de methodologieën, modellen en belangrijke aan 
ratings ten grondslag liggende veronderstellingen;
iv) Evaluatie door externe deskundige van de prestatie ­in­
dicatoren voor ratings in de Cerep ­databank;
v) Raadpleging van de nationale bevoegde autoriteit via 
een onderzoek naar hun praktijken.
Bron: ERK.Bijlage II
49 Bijlagen
Belangrijkste bevindingen en aanbevelingen uit de onderzoeken van ESMA
2012 2013
Thematisch onderzoek:
Het ratingproces voor 
ratings van overheden, 
banken en gedekte obli -
gaties bij S&P , Moody’s 
en FitchIndividueel onderzoek:
Corporate governance 
en interne beheersings -
maatregelen bij een 
ratingbureauThematisch onderzoek:
Het proces voor de evaluatie, 
tenuitvoerlegging en open -
baarmaking maken van ban -
caire ratingmethodologieën 
bij S&P , Moody’s en FitchIndividueel onderzoek:
Controles in een 
ratingbureau inzake 
de bekendmaking van 
ratingsThematisch onderzoek:
Het proces voor over -
heidsratings bij S&P , 
Moody’s en Fitch
– De interne processen 
van ratingbureaus 
worden niet afdoende 
geregistreerd.
– Een groot per ­
soneelsverloop 
en onvoldoende 
personeel in specifieke 
bedrijfsactiviteiten.
– Internecontrolefunc ­
ties moeten worden 
verbeterd.
– De rol en de taken 
van de onafhankelijke 
leden van de raad moe ­
ten worden verbeterd.
– Methodologiepapers 
waren onderverdeeld 
in meerdere docu ­
menten en waren niet 
gemakkelijk te vinden 
op de websites van de 
ratingbureaus.
– IT­systemen moeten 
naar behoren 
worden toegepast en 
gecontroleerd.– De onafhankelijk ­
heid van bepaalde 
bestuurders was niet 
gegarandeerd.
– De raad van bestuur 
dient voortdurend 
de internebeheer ­
singssystemen te 
beoordelen en de 
communicatie met 
controlefuncties te 
verhogen.
– Er moet in termen 
van adequaatheid 
toezicht worden ge ­
houden op middelen 
voor de interne­
controlefuncties.
– Verhelder de 
bevoegdheden en de 
werkprocedures van 
de interne ­toetsings ­
functie.
– Maak duidelijk welke 
stukken aan rating ­
comités moeten 
worden verstuurd.– Niet alle elementen die van 
invloed waren op de ratings 
waren opgenomen in de 
methodologie.
– Onvoldoende informatie ­
verstrekking, bepaalde 
nieuwe instrumenten, 
criteria en de oude 
methodologieën zijn niet 
geopenbaard.
– De kwalitatieve en kwanti ­
tatieve factoren, modellen 
en historische gegevens 
zijn niet naar behoren 
geregistreerd.
– De jaarlijkse evaluatie van 
methodologieën was niet 
voldoende.
– Ratings zijn niet gemoni ­
tord na verandering van 
de methodologie van een 
rating.
– Sommige informatie die 
werd gebruikt ter onder ­
steuning van ratings was 
verouderd.– De openbaring 
van wijzigingen 
in ratings moet 
transparant zijn en 
tijdig.
– De IT ­architectuur 
en het controle­
mechanisme moe ­
ten de continuïteit 
en regelmatigheid 
van openbaar ­
makingen van 
ratings voldoende 
ondersteunen.
– Het verspreidings ­
proces van ratings 
moet worden 
gemonitord.
– De verantwoor ­
delijkheden in 
het proces van 
de publicatie van 
een rating moeten 
duidelijk worden 
toegewezen en 
gedocumenteerd.– De raad van bestuur 
en de toetsingsfunctie 
waren betrokken bij 
ratingactiviteiten.
– Er was onvoldoen ­
de controle op 
belangen  conflicten 
bij overheidsanalisten 
die betrokken zijn bij 
onderzoeksactiviteiten.
– Beoordeelde entiteiten 
hadden niet altijd 
de mogelijkheid om 
beroep in te stellen 
voorafgaand aan de 
publicatie van de 
rating.
– Onbevoegde derden 
hadden toegang 
tot informatie 
over aankomende 
ratingactiviteiten.
– Er zijn tekortkomin ­
gen vastgesteld in 
de machtigings ­ en 
toegangscontroles voor 
IT­systemen.
– Aanzienlijke vertra ­
gingen tussen het 
ratingbesluit en de 
publicatie daarvan.
– Nieuw en junior 
personeel had aan ­
zienlijke analytische 
verantwoordelijkheden.
Bron: ERK, op basis van door ESMA verstrekte informatie.Bijlage III
50 Bijlagen
2014
Thematisch onderzoek:
Ratings van gestructureerde financieringen bij 
Fitch, Moody’s, S&P’s en DBRSTwee thematische onderzoeken: corporate 
governance en controlefuncties bij 14 en 
4 kleine en middelgrote ratingbureaus
– Gebrek aan controle van de kwaliteit 
van gebruikte informatie afkomstig van 
gegevensverstrekkers.
– Onvolledige toepassing van de volledige metho ­
dologie tijdens het ratingtoezichtproces.
– Ontoereikende openbaarmaking van de verschil ­
lende analytische kaders die waren gebruikt.
– Vertragingen bij de afronding van de jaarlijkse 
evaluaties van ratings.
– De interne ­toetsingsfunctie, met inbegrip van de 
evaluatie van de methodologieën, modellen en 
belangrijke aan ratings ten grondslag liggende 
aannamen, zou moeten worden versterkt om de 
onafhankelijkheid te waarborgen.– De leden van de raad hebben beperkte 
kennis van wettelijke verplichtingen, houden 
onvoldoende vergaderingen en er is sprake van 
beperkte interactie met de controlefunctie.
– De toezichtactiviteiten van de onafhankelijke 
bestuurders van de raad van toezicht moeten 
worden versterkt.
– Administratieve en toezichthoudende raden 
moeten in overeenstemming zijn met de veror ­
dening inzake ratingbureaus.
– De compliancefunctie en de internetoet ­
singsfunctie moeten onafhankelijk zijn. 
Ratinganalisten, aandeelhouders of personeels ­
leden voor zakelijke ontwikkeling hadden niet 
betrokken moeten zijn bij de goedkeuring van 
methodologieën.
– De compliancefunctie moet over adequate mid ­
delen beschikken en haar taken en verantwoor ­
delijkheden moeten duidelijk worden toegekend.
– De interne procedures voor de validatie en 
back ­testing van methodologieën moeten 
duidelijker en uitvoeriger zijn.
– In het geval van sommige ratingbureaus was 
de kennisgeving van de ratingactie aan de 
beoordeelde entiteit niet in overeenstemming 
met de verordening, en namen de risico's toe dat 
vertrouwelijke informatie wordt gelekt, en dat 
de uitgevende instelling de beslissing van het 
ratingbureau beïnvloedt.
Bron:  ERK, op basis van door ESMA verstrekte informatie.Bijlage III
51 Bijlagen
Vergelijking van de websites van de toezichthouders in de EU en de VS
ESMA (gedeelte over ratingbureaus) SEC-website (gedeelte van het Bureau 
voor kredietrating (OCR))
1.  Beschikbaarheid en toegankelijkheid van de 
relevante verordeningen:
  Volgens de aanbeveling van de Code van goede 
praktijken inzake transparantie van monetair en 
financieel beleid van het IMF moet „de tekst van 
verordeningen en andere algemeen toepasbare 
richtlijnen en richtsnoeren van de financiële 
agentschappen1 gemakkelijk toegankelijk zijn 
voor het publiek”.– Alleen de verordening inzake ratingbureaus 
(EU­verordening nr. 1060/2009) en één van de 
drie wijzigingen zijn beschikbaar.
– De zes gedelegeerde verordeningen tot 
aanvulling van de verordening inzake rating­
bureaus zijn niet beschikbaar.
– De verordeningen zijn niet gemakkelijk te 
vinden, omdat er geen specifieke afdeling voor 
is. Men heeft twee mogelijkheden:
• Omlaag scrollen door de 180 documenten 
in de onderafdeling over ratingbureaus, 
zonder de mogelijkheid een filter te 
kiezen.
• Het gedeelte over ratingbureaus verlaten 
en naar het algemene tabblad „Docu ­
menten” gaan, waar twee filters kunnen 
worden gebruikt (en een daarvan is niet 
op alfabetische volgorde gerangschikt).– Er is een specifieke sectie „securities 
laws” op de OCR ­webpagina waar 
rechtstreekse links te vinden zijn naar 
alle wetgeving met betrekking tot de 
NRSRO's.
2.  Beschikbaarheid en toegankelijkheid van 
verslagen van ratingbureaus:
  „Financiële agentschappen moeten periodieke 
publieke verslagen uitbrengen over de wijze 
waarop hun algemene beleidsdoelstellingen 
worden nagestreefd”2 en „financiële agentschap ­
pen moeten een periodiek een algemeen verslag 
uitbrengen over de belangrijkste ontwikke ­
ling( ­en) in de sector van het financiële stelsel 
waarvoor zij zijn aangewezen om verantwoorde ­
lijkheid dragen”3.– Er zijn twee soorten verslagen:
• Het ESMA ­toezicht op ratingbureaus, 
jaarverslag.
• Ad ­hocverslagen
– Er is geen specifieke sectie voor deze verslagen. 
Men heeft dezelfde twee mogelijkheden:
• Omlaagscrollen door het gedeelte met 
documenten inzake ratingbureaus
• Het gedeelte over ratingbureaus verlaten 
en naar het tabblad „Documenten” gaan 
en daar de filters gebruiken.– De OCR ­website heeft een speciale 
sectie voor „openbare verslagen” die 
worden ingedeeld naar type verslag:
• Personeelsverslagen en studies
• Richtsnoeren voor personeel
• Jaarverslagen voor het Congres
• Jaarlijkse onderzoeksverslagen
3.  Openbaarmaking van de geregistreerde 
ratingbureaus:
  In de EU vereist de verordening inzake rating­
bureaus dat „ESMA op haar website een lijst 
publiceert van alle ratingbureaus die overeen ­
komstig deze verordening zijn geregistreerd”4.– Er is een specifieke sectie met een „lijst van ge ­
registreerde en gecertificeerde ratingbureaus” 
waar gebruikers de naam, het land van vesti ­
ging, de status (geregistreerd, gecertificeerd) 
en de daadwerkelijke datum van registratie 
van de ratingbureaus kunnen vinden.– Er is een specifieke sectie „Division 
Resources” waar de gebruikers de ge ­
registreerde NRSRO's en de registratie­
datum kunnen zien.
1  De term financiële agentschappen heeft betrekking op de institutionele regelingen voor de regulering en het toezicht op de financiële en 
betalingssystemen, met inbegrip van markten en instellingen, met het oog op het bevorderen van de financiële stabiliteit, de doelmatigheid 
van de markt, de bescherming van activa van klanten en consumentenbescherming — bijlage: Definities van bepaalde termen, code van 
goede praktijken inzake transparantie van monetair en financieel beleid: Verklaring van beginselen, Internationaal Monetair Fonds, 1999.
2  Beginsel 6.3 van de Code van goede praktijken inzake transparantie van monetair en financieel beleid van het IMF: Verklaring van beginse -
len, Internationaal Monetair Fonds, 1999.
3  Beginsel 7.1 van de Code van goede praktijken inzake transparantie van monetair en financieel beleid van het IMF: Verklaring van beginselen, 
Internationaal Monetair Fonds, 1999.
4 Artikel 18, lid 3.Bijlage IV
52 Bijlagen
ESMA (gedeelte over ratingbureaus) SEC-website (gedeelte van het Bureau 
voor kredietrating (OCR))
4.  Openbaarmaking van de soorten door elk 
ratingbureau afgegeven ratings:
  In de EU bepaalt de verordening inzake rating ­
bureaus dat het doel is „de bevordering van de 
integriteit, transparantie […] van ratingactivitei ­
ten […], bij te dragen aan een soepele werking 
van de interne markt, en tegelijkertijd een hoog 
niveau van bescherming van de consument en de 
belegger”5. De openbaarmaking van de verschil ­
lende typen ratings draagt bij tot de versterkte 
transparantie van ratings.– Informatie over welke soorten ratings 
ratingbureaus momenteel afgeven, is niet 
onmiddellijk beschikbaar.
– ESMA publiceert echter jaarlijks een verslag 
met als titel „market share calculations for the 
purpose of the Article 8d of the CRA Regula ­
tion” (De berekening van het marktaandeel 
voor de toepassing van artikel  8 quinquies van 
de verordening inzake ratingbureaus), waarin 
gebruikers deze informatie kunnen vinden. 
Indien er sprake is van ongevraagde ratings of 
als er in het lopende jaar geen inkomsten zijn 
voor het ratingbureau voor dat soort ratings, 
worden zij niet vermeld in het verslag.– De sectie voor geregistreerde NRSRO's 
bevat „de registratiebeschikking” 
voor elke NRSRO waarin het type 
rating wordt gespecificeerd dat het 
ratingbureau afgeeft op het moment 
van registratie, alsmede eventuele 
latere schrappingen.
5.  Openbaarmaking van het formulier of een 
model voor registratie:
  Rechtstreekse toegang tot het modelformulier 
voor de inschrijving kan nieuwe ratingbureaus 
een beter begrip geven van het registratieproces 
en hen aan moedigen een aanvraag in te dienen.– Het modelregistratieformulier is niet toegan ­
kelijk voor het publiek op de website.
– Het teamratingbureaus stuurt het model nadat 
de aanvrager contact heeft opgenomen met 
ESMA.– Het registratieformulier voor NRSRO's 
is beschikbaar voor het publiek op 
de website en is gemakkelijk te 
vinden onder de sectie „Examination 
Resources”.
6.  De toegankelijkheid van de gereguleerde 
openbaarmakingen van ratingbureaus:
  Ratingbureaus moeten verschillende soorten 
informatie openbaar maken voor het publiek. 
Zo vereist in de EU de verordening inzake 
ratingbureaus dat ratingbureaus een trans­
parantiejaarverslag publiceren met informatie 
over de juridische en eigendomsstructuur, de 
interne beheersing, statistieken over de toewij ­
zing van personeel, enzovoorts. Om een nuttig 
hulpmiddel te zijn en om de gebruikers van 
ratings te helpen niet blindelings op ratings te 
vertrouwen maar […] een eigen analyse te ma ­
ken en voldoende zorgvuldigheid te betrachten”, 
dienen de beleggers zich rekenschap te geven 
van deze openbaarmakingen van informatie.– De website van ESMA bevat geen verwijzing 
naar de gereguleerde openbaarmakingen op 
websites van ratingbureaus.– NRSRO's moeten bepaalde delen 
van het registratieformulier en het 
jaarlijkse certificeringsformulier 
openbaar maken. De sectie „Forms 
NRSRO” op de OCR ­website bevat 
links naar de websites van individuele 
rating  bureaus waar deze formulieren 
te vinden zijn.
7 . Richtsnoeren voor klokkenluiders:
  Specifieke informatie en richtsnoeren voor 
klokkenluiders verlaagt de drempel om de toe ­
zichthouder te informeren over mogelijke fouten 
en/of inbreuken op de regelgeving.– Er zijn geen specifieke richtsnoeren beschik ­
baar. Het gedeelte over ratingbureaus bevat 
een e ­mailadres voor informatieverzoeken: 
CRA ­info@esma.europa.eu,  dit adres kan ook 
worden gebruikt om een klacht in te dienen.– Er is een link naar de website van het 
Bureau voor klokkenluiders, die veel 
informatie bevat.
5 Overweging 1.
Bron:  ERK.Bijlage IV
53
Het soort onderzoek (afzonderlijk of thematisch) is 
onder meer afhankelijk van de complexiteit van het 
vastgestelde risico en de mate waarin de kenmerken 
ervan typerend zijn. Voorts richt het onderzoek zich 
weliswaar op de vastgestelde risicovolle gebieden, 
maar kan de onderlinge afhankelijkheid van risico -
gebieden ertoe leiden dat er ook risicogebieden wor -
den meegenomen die in het onderzoek als een lager 
risico zijn aangemerkt.
Naast de jaarlijkse strategische analyse worden risico’s 
voortdurend gevolgd en beoordeeld door ESMA. Als 
er buiten de strategische analyse om nieuwe risico’s 
worden waargenomen tijdens onze marktbewaking 
en ons voortdurend toezicht (analyse van periodieke 
gegevens, analyse van klachten, meldingen over 
wijzigingen in de aanvankelijke registratievoorwaar -
den, periodieke interviews e.d.),worden deze opnieuw 
geprioriteerd. Zo wordt gewaarborgd dat middelen 
worden ingezet voor risico’s die de meeste schade 
kunnen toebrengen aan beleggers en, algemener 
gesteld, de financiële stabiliteit het meest kunnen 
ondermijnen.
ESMA erkent dat de prioriteitstelling van risico’s het 
hele jaar door moet worden ondersteund met een 
uitgebreidere documentaire traceerbaarheid.
VII
In de toezichtshandleiding en het toezichtshandboek 
van ESMA wordt haar toezichtskader uiteengezet en 
worden de toezichtsprocedures beschreven, met de 
gemeenschappelijke stappen en beginselen die bin -
nen deze procedures moeten worden gevolgd.
In deze documenten zijn de minimale toezichtstaken 
vastgelegd die kunnen worden gepland en in de loop 
van het jaar moeten worden uitgevoerd. De precieze 
taken en de frequentie waarmee deze moeten worden 
uitgevoerd, kunnen echter niet op voorhand worden 
vastgesteld. Een aantal toezichtsactiviteiten is immers 
onvoorspelbaar doordat deze worden ingegeven door 
het veranderende risicoprofiel van ieder ratingbureau.Samenvatting
VI
ESMA heeft bewust gekozen voor de rol van risico -
georiënteerde toezichthouder. Het uitgangspunt 
daarbij is dat niet alle risico’s kunnen worden wegge -
nomen, maar dat activiteiten van toezicht moeten zijn 
gericht op het vaststellen en aanpakken van de risico’s 
die de meeste schade kunnen toebrengen aan beleg -
gers en, algemener gesteld, de financiële stabiliteit 
het meest kunnen ondermijnen.
Deze risicogeoriënteerde benadering van ESMA is 
na het eerste jaar van toezicht ingevoerd, en stelt de 
Autoriteit in staat middelen in te zetten op de belang -
rijkste gebieden.
Sindsdien zijn alle voor ratingbureaus vastgestelde 
risicovolle gebieden aan bod gekomen in onderzoek 
of door voortdurend toezicht.
Het risicogeoriënteerde kader van ESMA omvat drie 
onderlinge afhankelijke fasen:
i) vaststelling en beoordeling van risico’s;
ii) prioriteitstelling van risico’s, en
iii) definitie van toezichtsactiviteiten voor het aanpak -
ken van de geprioriteerde risico’s.
Dit kader stoelt op 13 risico-indicatoren. ESMA voert 
jaarlijks een strategische analyse uit op basis waarvan 
het jaarlijks toezichtsprogramma wordt uitgestippeld. 
Hierin worden de prioriteiten en werkzaamheden voor 
het komende jaar uiteengezet. Sinds 2012 is er 39 keer 
een risico-indicator vastgesteld als een hoog risico 
voor invloedrijke ratingbureaus.
Voor vier van deze risico’s is voortdurend toezicht 
ingesteld. Op de overige 35 risicogebieden is inge -
speeld met een afzonderlijk of thematisch onderzoek 
in het jaar volgend op de vaststelling.Antwoord van ESMA
Antwoord van ESMA 54
VIII
ESMA volgt een risicogeoriënteerde benadering die 
tot doel heeft de toezichtswerkzaamheden te priorite -
ren naar gelang van de vastgestelde risico’s. Hiermee 
kon een efficiënte en effectieve inzet van middelen 
worden gewaarborgd.
Belangenconflicten en methodologieën maken deel 
uit van de risico-indicatoren die binnen het risicokader 
van ESMA worden beoordeeld.
ESMA voert in het kader van haar doorlopende 
toezicht een doorlopende beoordeling uit van het 
methodologische risico wanneer zij regelmatig uit -
eenlopende gegevens met betrekking tot methodo -
logieën ontvangt en analyseert. Wanneer deze 
risico-indicatoren zijn aangemerkt als een hoog risico 
voor ratingbureaus, heeft ESMA deze systematisch 
aangepakt, bijvoorbeeld door thematisch onderzoek 
naar methodologieën bij banken waarbij zij is nage -
gaan in hoeverre de voorschriften voor het toepas -
sen van zorgvuldige, systematische, doorlopende 
en aan validering onderhevige methodologieën zijn 
nageleefd.
Daarnaast heeft ESMA ook in het kader van andere 
onderzoeken bekeken in hoeverre methodologieën 
overeenstemden met de voorschriften van rating -
bureaus, hoewel het methodologische risico niet het 
grootste aandachtspunt vormde en de diepte van de 
analyse varieerde naar gelang van het doel van het 
onderzoek. In 2015 heeft ESMA ook een onderzoek 
uitgevoerd naar de validering van methodologieën. 
Voor nadere informatie kunt u het antwoord van ESMA 
op de paragrafen 81-84 nalezen.
Voor wat betreft belangenconflicten is de opzet van 
de verordening inzake ratingbureaus er geheel en al 
op gericht om deze aan te pakken. De meeste bepa -
lingen in deze verordening houden verband met de 
plicht van ratingbureaus om de onafhankelijkheid van 
hun ratingwerkzaamheden te waarborgen (voorko -
men, vaststellen, beheren en bekendmaken van con -
flicten). Sinds het begin van haar toezichtswerkzaam -
heden heeft ESMA haar aandacht voornamelijk gericht 
op de beoordeling van de maatregelen die rating -
bureaus hebben ingevoerd om belangenconflicten te 
voorkomen. De meeste interacties met de ratingbu -
reaus en bevindingen van de onderzoeken van ESMA 
hebben dan ook betrekking op de bepalingen van Toezicht is van nature een dynamisch proces. ESMA 
moet het accent bij haar toezichtswerkzaamheden op 
basis van het risicokader mogelijk steeds verleggen 
in verband met de veranderende aard van de sector 
en de vastgestelde risico’s. Om die reden worden de 
toezichtshandleiding en het toezichtshandboek van 
ESMA nu altijd aangevuld met jaarlijkse strategieën en 
werkprogramma’s voor de meest risicovolle rating -
bureaus, waarin is vastgelegd wanneer welke stappen 
moeten zijn ondernomen; vaste periodieke vergade -
ringen die op jaarbasis worden vastgelegd en mee -
gedeeld aan de ratingbureaus, en projectplannen voor 
ieder onderzoek.
Naar het oordeel van ESMA vormen al deze docu -
menten een volledige reeks regels en richtlijnen die 
de nodige flexibiliteit bieden waarmee de aanpak 
voor toezicht van ESMA kan worden bijgesteld en 
toezichtsinstrumenten zo effectief mogelijk kunnen 
worden ingezet.
ESMA erkent dat de wijze waarop de analyse van 
de periodieke gegevens van ratingbureaus wordt 
bijgehouden, voor verbetering vatbaar is. In dit 
verband werkt de eenheid ratingbureaus aan een 
nieuw instrument, waarmee gegevens voortdurend 
kunnen worden gevolgd en risico’s doorlopend kun -
nen worden beoordeeld. Met dit instrument kunnen 
opmerkingen en analyses van toezichthouders aan de 
hand van gestructureerde modellen worden opge -
slagen in speciale documenten. Zo kunnen zowel de 
uitgevoerde analyses als de vastgestelde risico’s beter 
worden bijgehouden.
ESMA merkt echter op dat de wijze waarop dergelijke 
informatie de afgelopen jaren is bijgehouden, vol -
deed aan de wettelijke voorschriften en aansloot op 
de interne behoeften van de organisatie. Zo worden 
niet alle tussenliggende analysestappen tijdens de 
onderzoeken intern gedocumenteerd door ESMA, 
maar worden alle bevindingen en de ondersteunende 
bewijzen wél uitvoerig vastgelegd in de brieven aan 
de ratingbureaus.
ESMA erkent dan ook dat haar documentatie- en 
bewakingsinstrumenten voor verbetering vatbaar zijn, 
maar is van oordeel dat zij tot dusver effectief heeft 
kunnen handelen en in staat is geweest de relevante 
gegevens ter ondersteuning van haar besluitvor -
mingsproces adequaat bij te houden.
Antwoord van ESMA 55
Nadat de gegevens deze eerste controles hebben 
ondergaan en in de database zijn opgeslagen, worden 
voortdurend specifieke controles uitgevoerd waar -
mee de consistentie en de kwaliteit van de gegevens 
verder worden gewaarborgd. Het feit dat er geen sys -
tematische overeenstemming plaatsvindt met andere 
databases, is een direct gevolg van de beperking dat 
Cerep-gegevens geen gemeenschappelijke identifi -
catiecodes hebben. Dit probleem zal worden opgelost 
bij de implementatie van het Europese ratingplatform 
(ERP), aangezien de melding van mondiale identifica -
tiecodes (zoals codes voor rechtspersoonidentificatie, 
BIC-codes en ISIN-codes) verplicht is op grond van de 
desbetreffende technische reguleringsnorm. 
Voorts zij erop gewezen dat ESMA op ad-hocbasis en 
voor zover mogelijk de geldigheid van de gegevens 
wel controleert aan de hand van andere databases.
XI a)
ESMA neemt deze aanbeveling over.
ESMA erkent dat de documentatie van haar beoorde -
ling voor verbetering vatbaar is, zodat deze in haar 
werkdocumenten volledig kan worden aangetoond en 
een auditspoor van haar analyse toegankelijk is.
XI b)
ESMA neemt deze aanbeveling over.
XI c)
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA zal haar toezichtshandleiding en toezichtshand -
boek zo nodig aanpassen en opgedane kennis en 
ervaring opnemen.
ESMA blijft ervan overtuigd dat alle conclusies en 
bevindingen die in het kader van de onderzoe -
ken aan de ratingbureaus worden gemeld en de 
ondersteunende bewijsstukken grondig worden 
gedocumenteerd.de verordening inzake ratingbureaus die gaan over 
onafhankelijkheid en het voorkomen van belangen -
conflicten. Dit komt ook duidelijk naar voren in haar 
openbare jaarverslagen en werkprogramma’s, waarin 
de grootste toezichtsrisico’s worden uiteengezet 
waarnaar haar aandacht de komende jaren zal uitgaan 
en informatie wordt gegeven over de voornaamste 
problemen die zij in vorige onderzoeken heeft vast -
gesteld. Voorts wordt in de twee openbare kennisge -
vingen die ESMA respectievelijk in juni 2014 en juni 
2015 heeft gepubliceerd, verwezen naar overtredin -
gen van bepalingen in de verordening met betrekking 
tot maatregelen waarmee onafhankelijkheid wordt 
gewaarborgd en potentiële belangenconflicten wor -
den voorkomen. Voor nadere informatie kunt u het 
antwoord van ESMA op de paragrafen 87-89 nalezen.
In het licht van het bovenstaande toont ESMA zich ver -
heugd dat zij de noodzakelijke middelen heeft ingezet 
die inspelen op de risico’s die zij heeft vastgesteld in 
verband met methodologieën en belangenconflicten. 
ESMA zal deze gebieden blijven volgen en gepaste 
maatregelen treffen op terreinen waar zich signifi -
cante risico’s voordoen.
X
ESMA is op grond van de verordening inzake rating -
bureaus voor de Cerep belast met de taak om van 
ieder ratingbureau historische prestatiegegevens te 
verzamelen en deze op een centrale website beschik -
baar te stellen voor gebruikers.
Hoewel de Cerep geen uitputtende lijst van alle moge -
lijke statistieken bevat, kunnen gebruikers met meer -
dere zoekopdrachten diverse aanvullende statistieken 
opvragen die in de regel in de sector worden gebruikt. 
Er is voor deze benadering gekozen omdat de bruik -
baarheid van statistieken zeer subjectief van aard is en 
in grote mate afhangt van het uiteindelijke doel van 
de gebruiker, dat sterk uiteen kan lopen.
Er zij op gewezen dat alleen gegevens die uitgebreide 
valideringscontroles in het gegevensverzamelings -
programma (50 controles op niveau 1 en 50 controles 
op niveau 2) en systematische controles op volledig -
heid hebben ondergaan, in de database worden opge -
slagen en uiteindelijk beschikbaar komen in de Cerep. 
Hiermee wordt niet alleen de gegevenskwaliteit 
gewaarborgd, maar ook standaardisering en vergelijk -
baarheid van de verzonden gegevens, en consistentie 
op langere termijn.
Antwoord van ESMA 56
XI g)
ESMA neemt deze aanbeveling over.
ESMA zal haar lopende dialoog met belanghebbenden 
voortzetten om vast te stellen op welke wijze met 
Cerep beter kan worden voorzien in de behoeften van 
gebruikers.
XI h)
ESMA neemt deze aanbeveling over.
De website van ESMA wordt momenteel in een nieuw 
jasje gestoken. De suggesties in deze aanbeveling 
zullen in de nieuwe versie worden meegenomen.
Deel I — Registratie- en perimeteractiviteiten
27
ESMA wijst volgens het twee-paar-ogenprincipe per 
registratieaanvraag altijd minstens twee beoordelaars 
aan. Bovendien wordt iedere beslissing over onvolle -
digheid, volledigheid en overeenstemming (registratie 
of afwijzing) aan een kritische beschouwing onder -
worpen via een goedkeuringsprocedure waarbij de 
coördinator voor registratieaanvragen, de teamleider, 
het hoofd van de eenheid Ratingbureaus en haar uit -
voerend directeur betrokken zijn.
Bewijsstukken waaruit blijkt dat een registratiedos -
sier door minstens twee beoordelaars is behandeld, 
zijn terug te vinden in de interne correspondentie 
van ESMA en alle formele correspondentie met de 
aanvragers.
Bewijsstukken van de goedkeuringsprocedure van 
ESMA zijn terug te vinden in haar interne correspon -
dentie. Voorts worden de beslissingen over onvol -
ledigheid en volledigheid ondertekend door haar 
uitvoerend directeur en worden de beslissingen over 
registratie en afwijzing formeel goedgekeurd door 
haar raad van toezichthouders en ondertekend door 
haar voorzitter.
Niettemin erkent ESMA dat de documentatie van haar 
interne praktijken voor verbetering vatbaar is.ESMA erkent dat de wijze waarop de analyse van de 
periodieke gegevens van ratingbureaus wordt bijge -
houden, voor verbetering vatbaar is en werkt op dit 
moment aan verbetering van de wijze waarop zowel 
de uitgevoerde analyses als de vastgestelde risico’s 
worden bijgehouden. Het aantal geregistreerde 
ratingbureaus blijft echter beperkt. ESMA vindt dan 
ook niet dat er in dit stadium een speciaal IT-instru -
ment moet worden ingevoerd.
XI d)
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA blijft het methodologische risico als onderdeel 
van het doorlopende toezicht regelmatig beoordelen, 
en neemt in lijn met haar risicogeoriënteerde benade -
ring specifieke toezichtsmaatregelen wanneer risico’s 
worden vastgesteld.
XI e)
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA blijft de risico’s in verband met potentiële 
belangenconflicten als onderdeel van het doorlo -
pende toezicht regelmatig beoordelen, waaronder 
de maatregelen en controles die de ratingbureaus 
hebben ingevoerd om de tradingactiviteiten en finan -
ciële transacties van ratinganalisten te volgen, en treft 
in overeenstemming met haar risicogeoriënteerde 
benadering specifieke toezichtsmaatregelen wanneer 
er risico’s worden vastgesteld.
XI f)
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA zal vastgestelde zwakke punten van specifieke 
ratingbureaus middels haar toezichtsmandaat aan -
pakken. Indien nodig en in overeenstemming met de 
verordening zal aanvullende sturing voor bekend -
makingsvoorschriften worden overwogen voor alle 
ratingbureaus.
Antwoord van ESMA 57
Onder verwijzing naar de documentatie van haar 
analyse heeft ESMA de bepalingen van de verordening 
inzake ratingbureaus toegepast. In artikel 18 van de 
verordening inzake ratingbureaus is vastgelegd dat 
ESMA een besluit tot weigering van registratie van het 
ratingbureau volledig met redenen dient te omkleden. 
In dat verband heeft ESMA haar beoordeling uitvoerig 
gedocumenteerd in de afwijzingsbesluiten die door 
de raad van toezichthouders zijn goedgekeurd.
ESMA erkent echter dat de documentatie van haar 
beoordeling voor verbetering vatbaar is, zodat deze 
beoordeling in haar werkdocumenten volledig kan 
worden aangetoond en een auditspoor van haar ana -
lyse toegankelijk is, ook al is dit niet in de verordening 
inzake ratingbureaus bepaald.
30
Overeenkomstig de bepalingen van de verordening 
inzake ratingbureaus zal ESMA geen registratievoor -
schriften opleggen die niet in de verordening zijn 
voorzien. Om die reden kan ESMA niet vragen om 
een vooraf gedefinieerde reeks gegevens en geen 
minimale mate van gedetailleerdheid afdwingen. Er 
zij echter op gewezen dat ESMA in het kader van de 
registratieprocedure om aanvullende informatie heeft 
verzocht wanneer deze in haar ogen noodzakelijk was 
voor de overeenstemmingsbeoordeling.
Voor wat betreft de verschillen in de mate van 
gedetailleerdheid in de documentatie over methodo -
logieën benadrukt ESMA dat de bestudeerde regis -
tratiedossiers betrekking hadden op verschillende 
ratingbureaus in uiteenlopende sectoren. De metho -
dologieën variëren inhoudelijk per ratingbureau en, 
binnen hetzelfde ratingbureau, per activacategorie. 
In de verordening inzake ratingbureaus is niet vastge -
legd dat deze bureaus hun methodologieën binnen 
een vastomlijnd kader moeten invullen.Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 28 en 29
Sinds ESMA het toezicht op ratingbureaus in juli 2011 
heeft overgenomen en tot september 2015, heeft zij 
17 registratieaanvragen in behandeling genomen. Vier 
indieners hebben hun aanvraag ingetrokken, zes aanvra -
gen werden afgewezen en zeven ratingbureaus werden 
geregistreerd.
Tijdens de overeenstemmingsfase beoordeelt ESMA alle 
relevante bepalingen krachtens de verordening inzake 
ratingbureaus, waaronder toepassing van zorgvuldige, 
systematische, doorlopende en aan validering onder -
worpen methodologieën. De Gedelegeerde Verorde -
ning (EU) nr. 447/2012 van de Commissie (de technische 
reguleringsnorm inzake methodologieën) verschaft het 
kader waarbinnen deze voorschriften door ESMA worden 
beoordeeld.
Ieder voorschrift wordt afzonderlijk beoordeeld. ESMA 
kijkt daarbij niet alleen naar de specifieke te beoordelen 
methodologie, maar ook naar alle andere documenten 
die door de aanvrager zijn ingediend, zoals het beleid en 
de procedures die bij de ratingprocedure worden gevolgd 
en de resultaten van de methodologievalidering door de 
aanvrager. Wanneer ESMA van oordeel is dat er aanvul -
lende informatie nodig is voor haar analyse, wordt in de 
overeenstemmingsfase om dergelijke informatie verzocht.
Naar het oordeel van ESMA heeft zij op basis van de 
documentatie die zij tijdens de registratieprocedures 
heeft ontvangen, alle voorschriften uit de verordening 
inzake ratingbureaus en de technische regulerings_norm 
volledig kunnen beoordelen.
In dit verband heeft ESMA haar aandacht niet enkel 
gericht op beoordeling van de nauwgezetheid van de 
methodologieën tijdens de registratieprocedure, maar alle 
relevante bepalingen beoordeeld.
Zo heeft de Autoriteit een aantal registratieaanvragen 
afgewezen omdat deze niet voldeden aan de volgende 
voorschriften: nauwgezetheid (3 gevallen); systematise -
ring (2 gevallen); validering (4 gevallen).
Uit deze cijfers blijkt dat registratieaanvragen voorna -
melijk werden afgewezen omdat zij niet voldeden aan 
de artikelen uit de technische reguleringsnorm inzake 
methodologieën, wat erop neerkomt dat zij niet voldeden 
aan de bepaling dat methodologieën dienen te worden 
gevalideerd.
Antwoord van ESMA 58
Een aantal opgespoorde entiteiten bleek inderdaad 
werkzaamheden te verrichten die binnen de werkings -
sfeer van de verordening inzake ratingbureaus vallen, en 
werden dientengevolge als ratingbureau geregistreerd. 
Al deze entiteiten werden vastgesteld voordat ESMA op 
30 juli 2013 haar richtlijnen betreffende de werkingssfeer 
van de verordening inzake ratingbureaus had gepubli -
ceerd. Daarin heeft zij publiekelijk verduidelijkt dat het 
uitbrengen van ratings zonder registratie een overtre -
ding vormt van de verordening inzake ratingbureaus, 
waarvoor ESMA een boete kan opleggen. ESMA heeft tot 
dusver geen gebruik gemaakt van deze bevoegdheid, 
omdat er na de publicatie van de richtlijnen geen enkel 
bedrijf ratingactiviteiten heeft verricht, voor zover zij 
heeft kunnen vaststellen.
Gezamenlijk antwoord op de paragrafen 
35 tot en met 40
ESMA merkt op dat zij enkel verantwoordelijk is voor de 
registratie van en het toezicht op ratingbureaus in de EU, 
en dat het functioneren van het Eurosysteem buiten haar 
mandaat ligt.
De uitkomst van de registratieprocedure van ESMA heeft 
geen invloed op de regels voor de aanvaarding van 
ratings in het Eurosysteem.
Deel II — Planning en risicobeheer
48
Het ESMA-kader is zodanig opgezet dat voor iedere 
risicocategorie de belangrijkste problemen worden 
vermeld. Het grootste punt van zorg ligt vervolgens ten 
grondslag aan de algemene beoordeling van een spe -
cifiek risicogebied. Bovendien worden alle vastgestelde 
risico’s gedocumenteerd.
49
De vraag of alle noodzakelijke documenten werden 
geanalyseerd, en wat daarvan de resultaten waren, komt 
systematisch aan de orde tijdens bilaterale discussies 
tussen medewerkers die zich toeleggen op het risico 
en personeel dat zich bezighoudt met toezicht. ESMA 
erkent echter dat formele documentatie van deze inter -
actie ontbreekt.Voor wat betreft het mogelijke ontbreken van bepaalde 
informatie uit de technische reguleringsnorm in de 
methodologieën (modellering of kwantitatieve technie -
ken, verklaring van de weging van iedere kwalitatieve 
of kwantitatieve factor e.d.) zijn in de technische regule -
ringsnorm geen wettelijke voorschriften voor bekend -
making vastgelegd, maar regels op basis waarvan ESMA 
moet beoordelen of methodologieën voor kredietbeoor -
deling in overeenstemming zijn met de voorschriften in 
artikel 8, lid 3, van de verordening inzake ratingbureaus. 
Daartoe heeft ESMA, naast de openbaar beschikbare 
informatie, alle interne documentatie van het ratingbu -
reau ontvangen op basis waarvan zij kon beoordelen of 
de methodologie voldeed aan de voorschriften uit de 
technische reguleringsnorm.
Tot slot heeft ESMA in verband met het specifieke regis -
tratiedossier de informatie over modellering en kwantita -
tieve technieken ontvangen in de fase voorafgaand aan 
de registratie, maar was deze inderdaad niet opgenomen 
in het behandelde registratiedossier.
Gezamenlijk antwoord op de paragrafen 
31 tot en met 34
ESMA heeft sinds haar oprichting gebiedsafbakenende 
activiteiten verricht en tegelijk met de meldingen van 
nationale bevoegde autoriteiten regelmatig onafhanke -
lijke analyses uitgevoerd.
ESMA heeft contact gehad met diverse potentiële rating -
instanties en heeft het merendeel van deze entiteiten 
rechtstreeks geïdentificeerd. Zo kon zij tijdig vaststellen 
welke bedrijven als ratingbureaus moesten worden 
geregistreerd.
Volgens ESMA zijn beide activiteiten (haar eigen beoor -
delingen de bijdrage van nationale bevoegde autoritei -
ten) even belangrijk.
Antwoord van ESMA 59
Het soort onderzoek (afzonderlijk of thematisch) is 
onder meer afhankelijk van de complexiteit van het 
vastgestelde risico en de mate waarin de kenmerken 
ervan typerend zijn. Voorts richt het onderzoek zich 
weliswaar op de vastgestelde risicovolle gebieden, 
maar kan de onderlinge afhankelijkheid van risicoge -
bieden ertoe leiden dat er ook risicogebieden worden 
meegenomen die in het onderzoek als een lager risico 
zijn aangemerkt.
Zo heeft ESMA een onderzoek uitgevoerd naar 
gestructureerde financiële ratings op basis van een 
hoog risico dat is vastgesteld in de categorie van het 
portefeuillerisico. Voor een uitvoerig inzicht in deze 
activacategorie en de desbetreffende praktijken van 
de ratingbureaus moest ESMA echter alle aspecten 
van de ratingprocedure onder de loep nemen. Hier -
onder vielen uiteraard ook aspecten die betrekking 
hadden op andere risico-indicatoren (zoals de toewij -
zing van middelen aan de ratingbewaking, de infor -
matie die tijdens de ratingprocedure wordt gebruikt 
en de toepassing en evaluatie van de desbetreffende 
methodologieën).
Naast de jaarlijkse strategische analyse worden risico’s 
voortdurend gevolgd en beoordeeld door ESMA. 
Als er buiten de strategische analyse nieuwe risico’s 
worden waargenomen tijdens onze marktbewaking 
en ons voortdurend toezicht (analyse van periodieke 
gegevens, analyse van klachten, meldingen over 
wijzigingen in de aanvankelijke registratievoorwaar -
den, periodieke interviews e.d.), worden deze opnieuw 
geprioriteerd. Zo wordt gewaarborgd dat middelen 
worden ingezet voor risico’s die de meeste schade 
kunnen toebrengen aan beleggers en, algemener 
gesteld, algemeen de financiële stabiliteit het meest 
kunnen ondermijnen.
54
ESMA heeft voorgaande onderzoeken opgezet 
rondom ratings van specifieke activaklassen, maar dit 
betekent niet dat in het onderzoek niet is gekeken 
naar de bedrijfsrisicoaspecten die zijn vastgesteld in 
het kader van de risicobeoordeling. Specifieke activa -
klassen (die bij de beoordeling van het omgevingsri -
sico en het portefeuillerisico als belangrijk naar voren 
komen) worden juist gebruikt om een consistente en 
zinnige steekproef te creëren waarmee de voornaam -
ste risico’s voor de desbetreffende ratingbureaus in 
het onderzoek kunnen worden beoordeeld. Daarnaast 50
De input voor de fundamentele strategische analyse 
die ten minste één keer per jaar plaatsvindt, wordt 
gedocumenteerd in de scorekaarten. Een wijziging 
in de risicobeoordeling die optreedt na de vergade -
ringen van het risicoteam en het toezichtsteam over 
de consistentiecontrole wordt niet gedocumenteerd, 
omdat deze bijeenkomsten plaatsvinden in de afron -
dingsfase van de compilatie van het risicodashboard.
ESMA erkent dat de prioriteitstelling van risico’s het 
hele jaar door moet worden ondersteund met een 
uitgebreidere documentaire traceerbaarheid. Daartoe 
werkt ESMA thans aan een nieuwe database waarmee 
wijzigingen in de risicobeoordeling voortdurend kun -
nen worden bijgehouden.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 52 en 53
ESMA heeft haar risicogeoriënteerde benadering na 
het eerste jaar van toezicht ingevoerd. Sindsdien zijn 
alle gebieden met een hoog risico die voor invloed -
rijke ratingbureaus zijn vastgesteld aan bod gekomen 
in onderzoek of door voortdurend toezicht.
Het risicogeoriënteerde kader van ESMA omvat drie 
onderling afhankelijke fasen: i) vaststelling en beoor -
deling van risico’s, ii) prioriteitstelling van risico’s, en 
iii) definitie van toezichtsactiviteiten voor het aanpak -
ken van de geprioriteerde risico’s. Dit kader stoelt op 
13 risico-indicatoren. ESMA voert ten minste één keer 
per jaar een strategische analyse uit op basis waarvan 
het jaarlijks toezichtsprogramma wordt uitgestippeld. 
Hierin worden de prioriteiten en werkzaamheden voor 
het komende jaar uiteengezet. 
Sinds 2012 is er 39 keer een risico-indicator vast -
gesteld als een hoog risico voor de 4 invloedrijke 
ratingbureaus.
Voor vier van deze risico’s is voortdurend toezicht 
ingesteld. Op de overige 35 risicogebieden is inge -
speeld met een afzonderlijk of thematisch onderzoek 
in het jaar volgend op de vaststelling.
Antwoord van ESMA 60
ESMA denkt dat de effectiviteit van haar toezicht zou 
worden ondermijnd als er nog verder wordt gegaan 
en toezichtstaken en termijnen tot in detail worden 
verankerd in haar handleidingen en handboeken.
65
ESMA merkt op dat zij onlangs afzonderlijke toezichts -
plannen heeft opgesteld voor de ratingbureaus met 
de grootste risico’s.
Niettemin heeft zij, ook vóór de invoering van afzon -
derlijke toezichtsplannen, de tijdstippen van perio -
dieke toezichtscontroles altijd op jaarbasis vastgelegd. 
Zo werd de frequentie van vergaderingen in het kader 
van de afsprakencyclus op jaarbasis vastgesteld en 
aan het desbetreffende ratingbureau meegedeeld. 
Ook de analyse van de periodieke informatie die door 
de ratingbureaus werd doorgegeven, werd gepland 
overeenkomstig het tijdstip van indiening en de 
desbetreffende analyse werd in een speciaal dossier 
vastgelegd.
Wel is het zo dat bepaalde interacties met de rating -
bureaus alleen plaatsvinden als ESMA behoefte heeft 
aan verduidelijking of als er iets specifieks gebeurt 
(bijvoorbeeld meldingen van de ratingbureaus, indie -
ning van klachten, discussies naar aanleiding van de 
analyse van de periodieke informatie), zodat deze niet 
van tevoren kunnen worden gepland.
ESMA vindt dat haar toezichtsbenadering voldoende 
flexibel moet blijven zodat de frequentie en mate van 
interactie met de ratingbureaus kan worden afge -
stemd op gebeurtenissen of waargenomen risico’s.
66
ESMA is van oordeel dat zij het instrument moet kie -
zen dat zij het meest effectief acht voor de verwezen -
lijking van haar toezichtsdoelstellingen.
In het verleden heeft ESMA in voorkomende gevallen 
checklists en vragenlijsten gebruikt voor haar con -
troles. Zij is echter van oordeel dat checklists alleen 
effectief zijn voor bepaalde toezichtsactiviteiten.kunnen wij een specifiek risico voor een bepaalde 
activa klasse gedetailleerd beoordelen, maar bestaat 
het plan met corrigerende maatregelen erin om de 
relevante problemen die in alle activaklassen zijn 
waargenomen op te lossen, en niet alleen het pro -
bleem dat centraal staat in het onderzoek.
55
ESMA heeft bewust gekozen voor de rol van risico -
georiënteerde toezichthouder. Het uitgangspunt 
daarbij is dat niet alle risico’s kunnen worden wegge -
nomen, maar dat activiteiten van toezicht moeten zijn 
gericht op het vaststellen en aanpakken van de risico’s 
die de meeste schade kunnen toebrengen aan beleg -
gers en de financiële stabiliteit het meest kunnen 
ondermijnen.
Deel III — Toezicht
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 63 en 64
ESMA merkt op dat in haar toezichtshandleiding en 
toezichtshandboek haar toezichtskader wordt uiteen -
gezet, de toezichtsprocedures worden beschreven en 
de gemeenschappelijke stappen en beginselen wor -
den uitgestippeld die binnen deze procedures moeten 
worden gevolgd. In deze documenten zijn de mini -
male toezichtstaken vastgelegd die vooraf kunnen 
worden gepland en in de loop van het jaar moeten 
worden uitgevoerd.
ESMA is van oordeel dat de precieze taken en de 
frequentie waarmee deze moeten worden uitgevoerd, 
niet in deze documenten kunnen worden vastgesteld. 
Een aantal toezichtsactiviteiten is immers onvoorspel -
baar doordat deze worden ingegeven door het risico -
profiel van ieder ratingbureau. Om die reden worden 
de toezichtshandleiding en het toezichtshandboek 
van ESMA nu altijd aangevuld met jaarlijkse strate -
gieën en werkprogramma’s voor de ratingbureaus 
met de grootste risico’s, waarin is vastgelegd wanneer 
welke stappen moeten zijn ondernomen; vergade -
ringen op gezette tijden, die op jaarbasis worden 
vastgelegd en meegedeeld aan de ratingbureaus; en 
projectplannen voor ieder onderzoek.
Antwoord van ESMA 61
Hoewel niet alle activiteiten volledig zijn gedocumen -
teerd, bevatten de werkdocumenten van ESMA wel 
bewijs van de uitgevoerde analyse. Zij wijst er in dit 
verband op dat zij over beperkte middelen beschikt, 
en aan documentatie slechts de tijd kan worden 
besteed die hiervoor beschikbaar is.
ESMA heeft zich gebogen over de vraag of een speci -
aal IT-systeem voordelen zou kunnen bieden en heeft 
die voordelen afgezet tegen de kosten voor imple -
mentatie en onderhoud. Aangezien het aantal gere -
gistreerde ratingbureaus beperkt blijft, is het volgens 
ESMA niet noodzakelijk om in dit stadium een speciaal 
IT-instrument in het leven te roepen. Een vergelijking 
met de nationale bevoegde autoriteiten gaat mank, 
gezien het aantal geregistreerde ratingbureaus en de 
omvang van het toezichtsteam van ESMA ten opzichte 
van de respectieve cijfers voor de meeste nationale 
bevoegde autoriteiten.
73
ESMA draagt zorg voor systematische analyse en 
follow-up van alle informatie waarom in het kader van 
haar onderzoeken wordt verzocht. Uit haar werkdocu -
menten blijkt dat alle relevante informatie systema -
tisch wordt verzameld, zowel tijdens de onderzoeken 
als in de plannen met corrigerende maatregelen.
ESMA documenteert niet alle tussenliggende stappen 
van haar analyse. Dit is een bewuste keuze, aange -
zien de middelen van de Autoriteit beperkt zijn en 
deze zo effectief mogelijk moeten worden ingezet. 
Wel worden de resultaten van de onderzoeken en de 
ondersteunende bewijzen uitvoerig gedocumenteerd 
in de brieven aan de ratingbureaus. Zo zorgt zij voor 
voldoende dossieropbouw om aan te tonen en te 
waarborgen dat de conclusies van de onderzoeken 
worden geschraagd door een diepgaande analyse van 
het verzamelde bewijsmateriaal.
74
De brieven van ESMA aan de ratingbureaus worden 
opgesteld volgens het toezichtshandboek, op grond 
waarvan geen verwijzing hoeft te worden opgenomen 
naar de paragrafen, artikelen en leden van de verorde -
ning inzake ratingbureaus waarop iedere bevinding is 
gebaseerd.ESMA werkt voortdurend aan verbetering van haar 
toezichtspraktijken, en kijkt daarbij tevens naar de 
praktijken van andere toezichthouders. Wanneer 
de toezichtsinstrumenten van ESMA echter worden 
vergeleken met die van de nationale bevoegde auto -
riteiten, moet voor ogen worden gehouden dat er 
verschillen zijn in het mandaat, de toezichtsdoelstel -
lingen, de aard van de sector en het aantal entiteiten 
waarop toezicht wordt gehouden.
67
ESMA erkent dat de wijze waarop de analyse van de 
periodieke gegevens van ratingbureaus wordt bijge -
houden, voor verbetering vatbaar is. In dit verband 
werkt ESMA aan een nieuw instrument, waarmee 
gegevens voortdurend kunnen worden gevolgd en 
risico’s doorlopend kunnen worden beoordeeld. Met 
dit instrument kunnen opmerkingen en analyses van 
toezichthouders aan de hand van gestructureerde 
modellen worden opgeslagen in speciale documen -
ten. Zo kunnen zowel de uitgevoerde analyses als de 
vastgestelde risico’s beter worden bijgehouden.
68
ESMA is van oordeel dat de map „criteria” tot dusver 
van nut is gebleken bij het waarborgen van de consis -
tentie van haar besluiten. Weliswaar is zij het ermee 
eens dat de documentatie voor verbetering vatbaar is, 
maar zij houdt pas sinds eind 2011 toezicht op rating -
bureaus en kreeg pas na een voldoende aantal beslui -
ten de indruk dat een meer gestructureerde database 
moest worden opgezet. Na vier jaar van toezichtsacti -
viteiten heeft de informatie in deze map voldoende 
kritieke massa gevormd. ESMA heeft daarom onlangs 
een wikitool ingevoerd waarmee deze informatie 
effectief kan worden gebruikt.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 69 tot en met 72
ESMA erkent dat de wijze waarop de analyse van de 
periodieke gegevens van ratingbureaus wordt bijge -
houden, voor verbetering vatbaar is. Zoals hierboven 
gesteld werkt zij momenteel aan een nieuw instru -
ment, waarmee gegevens voortdurend kunnen wor -
den gevolgd en risico’s doorlopend kunnen worden 
beoordeeld.
Antwoord van ESMA 62
Wanneer de methodologische risico-indicator is aan -
gemerkt als een hoog risico voor ratingbureaus, heeft 
ESMA deze systematisch aangepakt, bijvoorbeeld 
door thematisch onderzoek naar methodologieën bij 
banken.
Daarnaast heeft ESMA ook in het kader van andere 
onderzoeken bekeken in hoeverre methodologieën 
overeenstemden met de voorschriften van rating -
bureaus, hoewel het methodologische risico niet het 
grootste aandachtspunt vormde en de diepte van de 
analyse varieerde naar gelang van het doel van het 
onderzoek.
In dit verband merkt ESMA op dat in tabel 4 (overzicht 
van door ESMA ingestelde onderzoeken) niet alle 
activiteiten van ESMA met betrekking tot methodo -
logieën aan de orde komen.
In algemene zin zij erop gewezen dat ESMA in alle 
onderzoeken uit de tabel de activiteit van de functie 
voor interne controle uitgebreid heeft onderzocht, 
wat essentieel is om te waarborgen dat ratingbureaus 
methodologieën toepassen die zorgvuldig, systema -
tisch, continu en onderworpen aan validering zijn. In 
dit verband heeft ESMA om informatie verzocht en 
deze beoordeeld, interviews gehouden en aanbevelin -
gen gedaan over de activiteit van die functie. Boven -
dien is ESMA in al deze onderzoeken nagegaan of het 
ratingbureau een unieke ratingschaal heeft gebruikt 
zodat ratings in verschillende activacategorieën 
konden worden vergeleken, en of bij de functie voor 
interne controle dezelfde procedures zijn toegepast 
voor alle onderzochte activacategorieën (in de tabel 
omschreven als „Continu in alle activacategorieën”).
Hoewel het onderzoek naar ratings van banken 
was gericht op methodologieën, waren de andere 
onderzoeken uit het verleden niet toegespitst op het 
afdekken van methodologische risico’s. Niettemin 
heeft ESMA bekeken hoe de methodologieën worden 
ontwikkeld, goedgekeurd, gecontroleerd en/of toege -
past voor de verschillende activacategorieën, en mid -
dels diverse ratingactiviteiten voor de geselecteerde 
steekproeven in deze onderzoeken. Naar aanleiding 
van deze onderzoeken heeft ESMA de ratingbureaus 
tevens specifieke aanbevelingen op methodologisch 
gebied gedaan.ESMA is van oordeel dat de desbetreffende tekort -
komingen en hiaten duidelijk worden uiteengezet in 
haar brieven en plannen met corrigerende maatre -
gelen, en ziet geen toegevoegde waarde in uitdruk -
kelijke vermelding van het toepasselijke artikel van 
de verordening inzake ratingbureaus voor iedere 
bevinding.
75
De follow-uptabellen zijn interne werkdocumenten 
van ESMA; zij worden voor alle onderzoeken in een 
standaardindeling opgesteld en het ondersteunende 
bewijsmateriaal wordt systematisch opgeslagen in 
speciale mappen. De standaardisering geldt echter 
alleen voor de gebruikte indeling; de analyses en 
opmerkingen in de tabellen variëren inhoudelijk, naar 
gelang van het geanalyseerde thema.
80
ESMA erkent dat in de verordening inzake rating -
bureaus diverse termen voorkomen die niet zijn 
gedefinieerd. Zij kan binnen de grenzen van de ver -
ordening inzake ratingbureaus echter alleen speci -
fieke richtsnoeren ontwikkelen. Dit is in het verleden 
gebeurd om transparantie en helderheid te verschaf -
fen over haar visie op toezicht, bijvoorbeeld middels 
richtsnoeren en aanbevelingen, vragen en antwoor -
den en openbare verslagen.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 81 tot en met 84
Om te waarborgen dat ratingbureaus voldoen aan de 
wettelijke verplichting om zorgvuldige, systematische, 
continue en aan validering en back-testing onderhe -
vige methodologieën toe te passen, volgt ESMA een 
risicogeoriënteerde benadering waarmee middelen 
kunnen worden ingezet op de belangrijkste gebieden. 
Methodologieën maken deel uit van de risico-indica -
toren die binnen het risicokader van ESMA worden 
beoordeeld.
ESMA voert in het kader van haar doorlopende 
toezicht een doorlopende beoordeling uit van het 
methodologische risico wanneer zij regelmatig uiteen -
lopende gegevens met betrekking tot methodologie 
ontvangt en analyseert. Hierdoor ontstaat een breed 
inzicht in de ontwikkelingen van het methodologie -
kader van ieder ratingbureau. 
Antwoord van ESMA 63
Dit komt ook duidelijk naar voren uit de openbare 
jaarverslagen en de werkprogramma’s van ESMA, 
waarin de grootste toezichtsrisico’s worden uiteen -
gezet waarnaar haar aandacht de komende jaren zal 
uitgaan en informatie wordt gegeven over de voor -
naamste problemen die zij in vorige onderzoeken 
heeft vastgesteld. Voorts wordt in de twee openbare 
kennisgevingen die ESMA respectievelijk in juni 
2014 en juni 2015 heeft gepubliceerd, verwezen naar 
overtredingen van bepalingen in de verordening 
inzake ratingbureaus met betrekking tot maatregelen 
waarmee onafhankelijkheid wordt gewaarborgd en 
potentiële belangenconflicten worden voorkomen.
Zoals reeds uiteengezet heeft ESMA een risico -
georiënteerde benadering ten uitvoer gelegd waar -
mee wordt beoogd risico’s vast te stellen en toe -
zichtsactiviteiten dienovereenkomstig te prioriteren. 
Belangenconflicten maken deel uit van de risico-indi -
catoren die binnen het risicokader van ESMA worden 
beoordeeld. Wanneer deze indicatoren zijn aange -
merkt als een hoog risico voor ratingbureaus, heeft 
ESMA deze systematisch aangepakt middels haar 
toezichtswerkzaamheden.
De potentiële conflicten die zich voordoen bij de 
verlening van bijkomende diensten, diensten van 
zusterondernemingen en effectenbewaring door 
analisten vormen één aspect van potentiële belan -
genconflicten waarvoor een ratingbureau zich gesteld 
ziet. Voorts is het niet-naleven van de voorschriften 
betreffende deze potentiële conflicten niet als een 
hoog risico aangemerkt door ESMA. Om die reden 
heeft de Autoriteit op deze specifieke gebieden geen 
speciale toezichtsmaatregelen getroffen. Niettemin 
werden deze gebieden middels voortdurend toezicht 
in de gaten gehouden en geanalyseerd in het kader 
van een aantal onderzoeken in het verleden. Meer 
bepaald:
— In het kader van het doorlopende toezicht is er 
meermalen interactie geweest tussen ESMA en de 
ratingbureaus over de verlening van andere dien -
sten dan ratings en de desbetreffende potentiële 
belangen conflicten. Deze gebieden zijn ook ge -
analyseerd in het kader van twee onderzoeken die 
ESMA in het verleden heeft uitgevoerd.Gezien het bovenstaande is ESMA van oordeel dat 
tabel 4 geen toereikende afspiegeling vormt van het 
toezicht op methodologieën dat in het kader van 
thematische onderzoeken is uitgevoerd.
In deze context vindt ESMA dat haar toezicht op 
methodologieën tot dusver adequaat en effectief 
is geweest. Zij blijft het methodologische risico als 
onderdeel van het doorlopende toezicht regelmatig 
beoordelen, en treft in overeenstemming met haar 
risicogeoriënteerde benadering specifieke toezichts -
maatregelen wanneer er risico’s worden vastgesteld.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 85 en 86
ESMA erkent weliswaar dat zij tot voor kort niet 
beschikte over een formele procedure voor de ver -
werking van de kennisgevingen van wijzigingen van 
betekenis in bestaande methodologieën, maar zij 
beschikte wel over een procedure met een gedetail -
leerde beschrijving van de vastleggings- en bewa -
kingsactiviteiten die de eenheid Ratingbureaus moet 
verrichten met betrekking tot de kennisgevingen van 
wijzigingen van betekenis in de voorwaarden voor 
initiële registratie, waaronder de afgifte van een nieuw 
type of nieuwe categorie ratings.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 87 tot en met 89
ESMA wenst te benadrukken dat de opzet van de 
verordening inzake ratingbureaus er geheel en al op 
is gericht om belangenconflicten aan te pakken. Van 
meet af aan heeft ESMA haar aandacht dan ook voor 
een groot deel gericht op de beoordeling van de 
maatregelen die ratingbureaus hebben getroffen om 
belangenconflicten te voorkomen.
Bijlage I van de verordening inzake ratingbureaus 
heeft als titel: „Onafhankelijkheid en vermijding van 
belangenconflicten”. ESMA heeft voor alle afdelingen 
in deze bijlage analyses verricht. De verificaties zijn 
eerst uitgevoerd tijdens het registratieproces, en ver -
volgens doorlopend middels de periodieke gegevens 
die door ratingbureaus zijn doorgegeven en tijdens 
thematische en afzonderlijke ad-hocbijeenkomsten. 
De meeste interacties met de ratingbureaus en bevin -
dingen van de onderzoeken van ESMA hebben dan 
ook betrekking op de bepalingen van de verordening 
inzake ratingbureaus die gaan over onafhankelijkheid 
en het voorkomen van belangenconflicten.
Antwoord van ESMA 64
In 2014 heeft ESMA geanalyseerd welke mate van har -
monisatie er tussen de ratingbureaus bestaat voor wat 
betreft de naleving van bepaalde openbaarmakings -
voorschriften in de verordening inzake ratingbureaus. 
Hiermee moest consistentie tussen alle ratingbureaus 
worden gewaarborgd.
ESMA beoordeelt regelmatig meerdere ratingbureaus 
om te onderzoeken in hoeverre de tenuitvoerleg -
ging van bepaalde voorschriften in de verordening 
is geharmoniseerd, zoals de toezichtsactiviteiten van 
ESMA inzake de naleving door ratingbureaus die over -
heidsratings uitbrengen, van de nieuwe voorschriften 
voor openbaarmaking na de verordeningswijzigingen 
van 2013 (zie het jaarverslag en het werkprogramma 
van ESMA van 16 februari 2015).
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 95 tot en met 99
Er zij op gewezen dat de inhoud van deze paragrafen 
geen betrekking heeft op het toezicht van ESMA. De 
rol van ESMA bestaat erin te waarborgen dat ratingbu -
reaus de verordening inzake ratingbureaus naleven. 
Zij kan niet buiten de bepalingen van de verordening 
treden.
Met name de beoordeling van de vraag of de gebrui -
kers van ratings op grond van de huidige voorschrif -
ten voor openbaarmaking in de verordening inzake 
ratingbureaus specifieke taken kunnen verrichten, 
namelijk het zelf betrachten van zorgvuldigheid, valt 
niet onder het takenpakket van ESMA. Bijvoorbeeld:
Aangezien in de verordening inzake ratingbureaus 
niet is vastgelegd dat ratingbureaus hun methodo -
logieën volgens een vaste indeling moeten opstellen, 
kan ESMA kan geen gestandaardiseerde openbaar -
making opleggen.
ESMA wijst er tevens op dat een ratingbureau, met 
name in de categorie van gestructureerde financierin -
gen, methodologieën kan publiceren die algemene 
beginselen voor diverse activacategorieën bevatten 
(mastermethodologieën). Deze sectoroverschrijdende 
methodologieën bevatten slechts algemene begin -
selen en moeten worden bezien in samenhang met 
de desbetreffende methodologie voor de specifieke 
activacategorie. Bij de beoordeling van de naleving 
van de openbaarmakingsvoorschriften in de veror -
dening inzake ratingbureaus controleert ESMA alle 
relevante methodologieën die van toepassing zijn op 
een bepaalde activacategorie.— Voor wat betreft de maatregelen en controles die 
door ratingbureaus zijn ingesteld om openbaar -
making van vertrouwelijke gegevens aan derden 
of aan zusterondernemingen te voorkomen, is de 
ratingbureaus reeds als onderdeel van het registra -
tieproces verzocht stringente maatregelen te treffen 
om een strikte scheiding te waarborgen tussen de 
bedrijfsactiviteiten van de ratingbureaus en andere 
activiteiten van zusterondernemingen. In het kader 
van het doorlopende toezicht neemt ESMA de toe -
passing van de desbetreffende controles en even -
tuele hiaten in de maatregelen ter waarborging van 
vertrouwelijkheid regelmatig onder de loep. Voorts 
zijn in diverse ESMA-onderzoeken de maatregelen 
geanalyseerd die moeten waarborgen dat vertrou -
welijke gegevens niet worden gedeeld met derden.
— Voor wat betreft de maatregelen van de rating -
bureaus ter voorkoming van belangenconflicten bij 
de tradingactiviteiten en financiële transacties van 
analisten heeft ESMA het beleid en de procedures 
in kwestie tijdens het registratieproces bestudeerd 
en in voorkomend geval gekeken naar wijzigingen 
die daarna zijn ontvangen tijdens het doorlopende 
toezicht. ESMA ontvangt regelmatig de resultaten 
van de door de ratingbureaus uitgevoerde controles 
op dit gebied en zorgt indien nodig voor follow-up. 
In dit verband vertrouwt ESMA op het systeem voor 
interne controle van de entiteiten waarop toezicht 
wordt gehouden en treedt zij op wanneer dergelijke 
controles haars inziens niet adequaat functioneren 
of wanneer er op het desbetreffende gebied speci -
fieke risico’s zijn vastgesteld.
Deel IV — Openbaarmaking van informatie
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 92 tot en met 94
De verordening inzake ratingbureaus omvat niet 
alleen bepalingen over algemene openbaarmaking 
van informatie, maar ook andere belangrijke voor -
schriften daaromtrent, met name de regels inzake de 
presentatie van ratings en ratingvooruitzichten, die in 
het kader van voortdurend toezicht en onderzoeken 
van ESMA periodiek worden gecontroleerd en van 
fundamenteel belang zijn voor de eigen analyse door 
gebruikers van ratings.
Antwoord van ESMA 65
In artikel 11, lid 2, van de verordening is vastgelegd 
dat een ratingbureau informatie over zijn historische 
prestatiegegevens, met inbegrip van de frequentie 
van ratingwijzigingen, en over in het verleden afgege -
ven ratings en de wijzigingen daarvan, ter beschikking 
stelt in een centrale databank die door ESMA is opge -
zet. Een ratingbureau verstrekt informatie aan deze 
databank op een door ESMA voorgeschreven gestan -
daardiseerd formulier. ESMA stelt deze informatie 
beschikbaar aan het publiek en publiceert beknopte 
informatie over de belangrijkste op jaarbasis waarge -
nomen ontwikkelingen.
In dat verband publiceert ESMA informatie over de 
ratings die in het verleden zijn afgegeven en over 
wijzigingen daarin in de vorm van gestandaardiseerde 
activiteitentabellen. Deze informatie omvat onder 
meer het aantal nieuwe ratings dat is afgegeven, het 
aantal intrekkingen (uitgesplitst naar de reden van 
intrekking), het aantal hogere (upgrades) en lagere 
(downgrades) ratings, het aantal wanbetalingen, 
de verhouding tussen upgrades en downgrades en 
het gemiddelde aantal gradaties voor upgrades en 
downgrades.
Daarnaast publiceert ESMA historische prestatiege -
gevens, waaronder transitiematrixen. Voor een toerei -
kende mate van standaardisering en vergelijkbaarheid 
van de gepubliceerde statistieken heeft de technische 
werkgroep die bij de implementatie van de Cerep is 
ingesteld, besloten om ruwe gegevens te verzamelen 
en de statistieken centraal te berekenen in plaats van 
de voorberekende statistieken te verzamelen. Krach -
tens de verordening inzake ratingbureaus heeft ESMA 
echter geen mandaat om de onderliggende gegevens 
te publiceren. Dit is ook bevestigd in diverse adviezen 
die ESMA in aanloop naar de Cerep-implementatie 
heeft ontvangen. Zij is het er weliswaar mee eens 
dat beleggers baat kunnen hebben bij een dergelijke 
publicatie, maar ons inziens viel dit niet binnen het 
toepassingsgebied van de verordening inzake rating -
bureaus en ESMA zou aanzienlijke juridische risico’s 
hebben gelopen in verband met auteursrechtelijke 
bepalingen en misbruik van informatie.
Het feit dat met de wijzigingen van 2013 in de veror -
dening inzake ratingbureaus het Europese ratingplat -
form is ingevoerd waarbij is vastgelegd dat ESMA de 
afzonderlijke ratings moet publiceren die bij haar zijn 
ingediend, spreekt in dit opzicht boekdelen.100
Cerep bevat alle gestandaardiseerde statistieken over 
prestaties in het verleden die van toepassing zijn op 
alle soorten ratings en ratingbureaus. De database 
biedt gebruikers volledige flexibiliteit: zij kunnen rap -
porten ophalen over alle gegevenscombinaties, naar 
gelang van de gegevens waarnaar zij op zoek zijn. 
Volgens het juridische mandaat hoeven ratingbureaus 
„historische ratings” niet beschikbaar te stellen, maar 
zijn zij wel verplicht om verslag te leggen over „histo -
rische prestatiegegevens”. Hieruit vloeit rechtstreeks 
voort dat ESMA geen mandaat heeft om gegevens 
over afzonderlijke ratings via Cerep te publiceren.
Hoewel de Cerep geen uitputtende lijst van alle 
mogelijke statistieken bevat, kunnen gebruikers met 
meerdere zoekopdrachten aanvullende statistieken 
opvragen, waaronder de gegevens die in het verslag 
van de Rekenkamer worden voorgesteld. Er is voor 
deze benadering gekozen omdat de bruikbaarheid 
van statistieken zeer subjectief van aard is en in 
grote mate afhangt van het uiteindelijke doel van de 
gebruiker.
ESMA erkent dat het nuttig zou zijn om meer moge -
lijkheden te creëren voor gegevensextractie uit de 
Cerep. De haalbaarheid van flexibelere download -
functies en filteropties moet door ESMA echter wor -
den afgewogen tegen de beperkingen van haar juridi -
sche mandaat, de mogelijkheid om deze statistieken 
binnen de huidige gegevensstructuur van de Cerep te 
berekenen en diversiteit van gegevens met behoud 
van de flexibele zoekmogelijkheden, de synergieën 
met de nieuwe openbaarmakingsvoorschriften voor 
publicatie op het Europese ratingplatform (ERP) en 
beperkingen van de budgettaire en andere middelen.
101
ESMA is op grond van de verordening inzake rating -
bureaus belast met de taak om van ieder ratingbureau 
historische prestatiegegevens te verzamelen en deze 
op een centrale website beschikbaar te stellen voor 
gebruikers.
Antwoord van ESMA 66
Voorts zij erop gewezen dat ESMA de geldigheid van 
de gegevens incidenteel en voor zover mogelijk wel 
controleert aan de hand van andere databases.
In de Cerep wordt het voor ratingbureaus technisch 
mogelijk om eerder gerapporteerde gegevens bij 
te werken. Zowel de oude als de nieuwe gegevens 
worden in de database opgeslagen. ESMA erkent de 
waarde van informatie in verband met correcties en 
herzieningen en overweegt alternatieven voor de 
openbaarmaking van dergelijke informatie op het ERP .
104
De kwalitatieve gegevens die in de Cerep beschik -
baar worden gesteld, omvatten de ratingschalen, 
definities van wanbetaling en een overzicht van 
methodologieën van ratingbureaus. Dit is bedoeld als 
uitvoerig overzicht van de methodologieën, inclusief 
wijzigingen. Het is nooit de bedoeling geweest dat de 
Cerep een uitputtende database zou worden met alle 
informatie over de methodologieën van de rating -
bureaus. Voor volledige informatie moeten gebrui -
kers de websites van de afzonderlijke ratingbureaus 
raadplegen. Voorts wordt ratingbureaus weliswaar 
verzocht dezelfde informatie te verstrekken, maar 
inhoudelijke harmonisering is niet zinvol omdat daar -
mee de doelstelling van afspiegeling van de speci -
fieke definities en ratingschalen van de ratingbureaus 
wordt ondermijnd.
Op dit moment worden via de Cerep alleen kwa -
litatieve gegevens bekendgemaakt die het meest 
up-to-date zijn. ESMA zal bij de ontwikkeling van het 
Europese ratingplatform de mogelijkheid overwegen 
om historische wijzigingen in de kwalitatieve gege -
vens bekend te maken.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 105 tot en met 108
De website van ESMA wordt momenteel in een nieuw 
jasje gestoken. In haar toekomstige vorm moet 
ESMA-website waarborgen dat deze informatiebron 
voorziet in de behoeften van belanghebbenden, niet 
alleen voor wat betreft de informatie zelf, maar ook de 
wijze waarop deze wordt gepresenteerd. Er staat een 
algemene update van de inhoud op stapel. De lijst van 
beschikbare externe documenten zal worden bijge -
werkt en de gebruiksvriendelijkheid wordt verhoogd.102
Hoewel ESMA niet is verzocht de gebeurtenissen na 
intrekking van een rating bij te houden, heeft zij in 
2014 toezichtsactiviteiten ondernomen om inzicht 
te krijgen in de redenen voor intrekkingen. Dit heeft 
ertoe geleid dat de verslagleggingsnormen voor de 
„redenen voor intrekking” in het ontwerp van de 
technische reguleringsnorm voor het ERP zijn gewij -
zigd. De keuze van redenen is daarmee uitgebreid, 
waaronder de verplichting om de reden op te geven 
wanneer de intrekking niet in een van de genoemde 
categorieën kan worden ondergebracht.
Wanneer op grond van de nieuwe voorschriften 
verslaglegging wordt gedaan van de gegevens (voor 
ratings die na 1 juli 2015 zijn ingetrokken), zal ESMA 
bijhouden welke redenen zijn opgegeven en het 
ratingbureau indien nodig om opheldering verzoeken 
en/of extra categorieën voor redenen van intrekking 
creëren.
103
Er zij op gewezen dat alleen gegevens die uitgebreide 
valideringscontroles in het gegevensverzamelings -
programma (50 controles op niveau 1 en 50 controles 
op niveau 2) en systematische controles op volledig -
heid hebben ondergaan, in de database worden opge -
slagen en uiteindelijk beschikbaar komen in de Cerep. 
Hiermee wordt niet alleen de gegevenskwaliteit 
gewaarborgd, maar ook standaardisering en vergelijk -
baarheid van de verzonden gegevens, en consistentie 
op langere termijn.
Nadat de gegevens deze eerste controles hebben 
ondergaan en in de database zijn opgeslagen, worden 
voortdurend ad-hoccontroles uitgevoerd waarmee de 
consistentie en de kwaliteit van de gegevens verder 
worden gewaarborgd. Het feit dat er geen systema -
tische overeenstemming plaatsvindt met andere 
databases, is een direct gevolg van de beperking dat 
Cerep-gegevens geen gemeenschappelijke identifi -
catiecodes hebben. Dit probleem zal worden opge -
lost bij de implementatie van het ERP , aangezien de 
melding van mondiale identificatiecodes (zoals codes 
voor rechtspersoonidentificatie, BIC-codes en ISIN-co -
des) verplicht is op grond van de desbetreffende 
technische reguleringsnorm.
Antwoord van ESMA 67
Aanbeveling 3
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA zal haar toezichtshandleiding en toezichtshand -
boek in voorkomend geval aanpassen en opgedane 
kennis en ervaring opnemen.
ESMA blijft ervan overtuigd dat alle conclusies en 
bevindingen die in het kader van de onderzoe -
ken aan de ratingbureaus worden gemeld en de 
ondersteunende bewijsstukken grondig worden 
gedocumenteerd.
ESMA erkent dat de wijze waarop de analyse van de 
periodieke gegevens van ratingbureaus wordt bijge -
houden, voor verbetering vatbaar is en werkt op dit 
moment aan verbetering van de wijze waarop zowel 
de uitgevoerde analyses als de vastgestelde risico’s 
worden bijgehouden. Het aantal geregistreerde 
ratingbureaus blijft echter beperkt. ESMA vindt dan 
ook niet dat er in dit stadium een speciaal IT-instru -
ment moet worden ingevoerd.
115
Zie het antwoord van ESMA op punt VIII van de 
samenvatting en op de paragrafen 78-86.
Aanbeveling 4
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA blijft het methodologische risico als onderdeel 
van het doorlopende toezicht regelmatig beoordelen, 
en voert in lijn met haar risicogeoriënteerde benade -
ring specifieke toezichtstappen uit wanneer er risico’s 
worden vastgesteld.
116
Zie het antwoord van ESMA op punt VIII van de 
samenvatting en op de paragrafen 87-89.ESMA werkt continu aan verbetering van het niveau 
en de kwaliteit van informatie die zij beschikbaar stelt. 
De Autoriteit publiceert regelmatig informatie over 
haar werkterreinen en de gegevens die tot dusver op 
haar website zijn gepubliceerd, voldeden aan haar 
wettelijke verplichtingen.
Conclusies en aanbevelingen
110
Zie het antwoord van ESMA op de paragrafen 20-30.
111
Zie het antwoord van ESMA op de paragrafen 35-40.
Aanbeveling 1
ESMA neemt deze aanbeveling over.
ESMA erkent dat de documentatie van haar beoorde -
ling voor verbetering vatbaar is, zodat deze beoor -
deling in haar werkdocumenten volledig kan worden 
aangetoond en een auditspoor van haar analyse 
toegankelijk is.
112
Zie het antwoord van ESMA op punt VI van de samen -
vatting en op de paragrafen 41-55.
Aanbeveling 2
ESMA neemt deze aanbeveling over.
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 113 en 114
Zie het antwoord van ESMA op punt VII van de samen -
vatting en op de paragrafen 56-77.
Antwoord van ESMA 68
119
Zie het antwoord van ESMA op punt X van de samen -
vatting en op de paragrafen 100-104.
Aanbeveling 7
ESMA neemt deze aanbeveling over.
ESMA zal haar lopende dialoog met belanghebbenden 
voortzetten om vast te stellen op welke wijze met de 
Cerep beter kan worden voorzien in de behoeften van 
gebruikers.
120
Zie het antwoord van ESMA op de paragrafen 105-108.
Aanbeveling 8
ESMA neemt deze aanbeveling over.
Haar website wordt momenteel in een nieuw jasje 
gestoken. De suggesties in deze aanbeveling zullen in 
de nieuwe versie worden meegenomen.Aanbeveling 5
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA blijft de risico’s in verband met potentiële 
belangenconflicten als onderdeel van het door -
lopende toezicht regelmatig beoordelen, waaronder 
de maatregelen en controles die de ratingbureaus 
hebben ingevoerd om de tradingactiviteiten en finan -
ciële transacties van ratinganalisten te volgen, en treft 
in overeenstemming met haar risicogeoriënteerde 
benadering specifieke toezichtsmaatregelen wanneer 
er risico’s worden vastgesteld.
117
Zie het antwoord van ESMA op de paragrafen 92-94.
118
Zie het antwoord van ESMA op de paragrafen 95-99.
Aanbeveling 6
ESMA neemt deze aanbeveling gedeeltelijk over.
ESMA zal vastgestelde zwakke punten van specifieke 
ratingbureaus met haar toezichtsmandaat aanpak -
ken. Indien nodig en in overeenstemming met de 
verordening zal voor alle ratingbureaus aanvullende 
sturing voor bekendmakingsvoorschriften worden 
overwogen.
69
 Onder de als ratinginstrumenten aanvaarde systemen 
zijn tevens enkele kleine Europese ratingbureaus die 
bij ESMA zijn geregistreerd.
— Ten derde, hier dient opgemerkt te worden dat het 
ECAF openstaat voor additionele ratingbureaus als zij 
om aanvaarding door het ECAF verzoeken en voldoen 
aan de minimumvereisten voor aanvaarding van 
krediet  beoordelingssystemen door het ECAF. De cri -
teria voor aanvaarding door het ECAF zijn erop gericht 
te waarborgen dat een nieuw systeem geschikt is voor 
het specifieke doeleinde van de monetairbeleids -
transacties van het Eurosysteem. Dit beschermt het 
Eurosysteem tegen financiële risico’s en creëert een 
gelijk speelveld voor de verschillende systemen die 
het Eurosysteem voorzien van kredietbeoordelingsin -
formatie. In deze context treedt het Eurosysteem op 
als gebruiker van kredietratings, niet als regelgever of 
toezichthouder.
 De aanvaardingsprocessen omvatten controles van 
kwaliteit en of de dekking voldoende is voor een 
efficiënte tenuitvoerlegging van het ECAF, en houden 
rekening met de respectieve regelgevingssituatie. Zo 
omvatten de criteria voor het aanvaarden van krediet -
beoordelingsbureaus als EKBI’s bijvoorbeeld:3
a) dat EKBI’s door ESMA geregistreerd of gecertificeerd 
moeten zijn overeenkomstig Verordening (EG) Nr. 
1060/2009, en
b) dat EKBI’s moeten voldoen aan operationele criteria 
en relevante dekking moeten bieden om de efficiën -
te tenuitvoerlegging van het ECAF te waarborgen.
 In het bijzonder is het gebruik van de kredietkwaliteits -
beoordeling van een EKBI afhankelijk van de beschik -
baarheid van informatie over deze beoordelingen 
voor het Eurosysteem. Daarnaast wordt om informatie 
verzocht voor de vergelijking van, en de koppeling (het 
zogeheten „mapping”) van de kredietbeoordelingen 
aan, de kredietkwaliteitsstappen van het Eurosysteem, 
en voor het bewaken van hun prestaties. De door het 
Eurosysteem uitgevoerde „due diligence” ten aanzien 
van EKBI’s bouwt aldus voort op het door ESMA uitge -
voerde toezichtswerk, maar gaat in enkele opzichten 
verder. In een context van beperkte interne middelen 
dient het Eurosysteem er tevens voor te zorgen dat het 
gebruik van deze ratingbureaus bij de tenuitvoerleg -
ging van haar monetairbeleidskader efficiënt is.
3 Zie Artikel 120 van Richtsnoer ECB/2014/60.Samenvatting
V
De ECB heeft van de Europese Rekenkamer para -
graaf V van de Samenvatting ontvangen, en paragra -
fen 35-40 en 111 van het verslag, en wil daarbij de 
volgende toelichtingen geven:
— Ten eerste, het Eurosysteem heeft een statutaire 
verplichting te waarborgen dat de krediettransacties 
die het uitvoert door voldoende onderpand worden 
gedekt.1 Voor dit doeleinde is het kredietbeoorde -
lingskader van het Eurosysteem (Eurosystem Credit 
Assessment Framework ofwel ECAF) een belangrijk 
instrument voor het terugdringen van financiële 
risico’s voor het Eurosysteem, en de definiëring 
ervan maakt deel uit van de operationele onafhan -
kelijkheid van het Eurosysteem bij de uitvoering van 
monetairbeleidstransacties. De procedures, regels 
en technieken zoals die in het ECAF zijn vastgelegd 
zijn van essentieel belang om te waarborgen dat 
voldaan wordt aan het door het Eurosysteem gehan -
teerde vereiste van hoge kredietwaardigheid voor 
alle activa die in aanmerking komen voor gebruik 
als onderpand bij de monetairbeleidstransacties 
van het Eurosysteem. De juridische bepalingen die 
ten grondslag liggen aan het ECAF worden gespe -
cificeerd in het Richtsnoer van de ECB betreffende 
de tenuitvoerlegging van het monetairbeleidskader 
van het Eurosysteem (herschikking) (ECB/2014/60).2
— Ten tweede, voor de beoordeling van onderpand is 
het Eurosysteem niet uitsluitend afhankelijk van vier 
ratingbureaus die zijn geregistreerd bij de Europese 
Autoriteit voor effecten en markten (European Secu -
rities and Markets Authority ofwel ESMA). Zoals door 
de Rekenkamer opgemerkt in paragraaf 37, houdt het 
Eurosysteem wel degelijk rekening met informatie uit 
kredietbeoordelingssystemen bij andere bronnen: 
externe kredietbeoordelingsinstellingen (EKBI’s), 
ratinginstrumenten, de interne kredietbeoordelings -
systemen van nationale centrale banken en interne op 
ratings gebaseerde systemen bij banken. 
1 Zie Artikel 18, lid 1, van de Statuten van het Europees Stelsel van 
Centrale Banken en van de Europese Centrale Bank.
2 Te vinden onder https://www.ecb.europa.eu/ecb/legal/pdf/oj_
jol_2015_091_r_0002_nl_txt.pdf . Aanvullende informatie over 
het ECAF kan worden gevonden in de recente publicatie van de 
ECB „The financial risk management of the Eurosystem monetary 
policy operations”, en op de website van de ECB onder http://
www.ecb.europa.eu/mopo/assets/risk/ecaf/html/index.en.html .Antwoord van de ECB
Antwoord van de ECB 70
 Momenteel lijkt een beperkt aantal van vaak drie 
ratingbureaus te worden gebruikt ten behoeve van 
de kapitaalvereisten van banken in de respectieve 
lidstaat van de Europese Unie.6 Alleen wanneer de 
desbetreffende technische uitvoeringsnormen van 
de Verordening Kapitaalvereisten (Capital Requi -
rements Regulation ofwel CRR)7 zijn goedgekeurd8 
kunnen alle door ESMA geregistreerde of gecertifi -
ceerde ratingbureaus worden gebruikt ten behoeve 
van kapitaalvereisten krachtens de „gestandaardi -
seerde benadering”. Een vergelijkbare benadering 
zal worden gehanteerd voor verzekeringsonderne -
mingen krachtens de Solvabiliteit II-Richtlijn.9 De ECB 
zal de effecten van deze regelgevingsveranderingen 
op de markt voor ratingbureaus in overweging 
nemen, met name in termen van de kwantiteiten en 
kwaliteiten van kredietratings.
Deel I — Registratie en gebieds -afbakenende activiteiten
Bevindingen
38
Op grond van een reeks aanvaardingscriteria, 
aanvaardt het Eurosysteem verschillende rating -
instru  menten,10 waaronder enkele kleine Europese 
rating bureaus. Het bedrijfsmodel van de aanvaarde 
ratinginstrumenten is primair gericht op de beoorde -
ling van niet-financiële ondernemingen, waarvoor zij 
door het Eurosysteem zijn aanvaard.
40
Het Eurosysteem aanvaardt ratingbureaus die zijn 
geregistreerd of gecertificeerd door ESMA als EKBI’s of 
ratinginstrumenten indien de ratingbureaus bijdragen 
aan de efficiënte tenuitvoerlegging van het ECAF voor 
monetairbeleidstransacties (zie hierboven). Het Euro -
systeem treedt in deze context niet op als regelgever 
of toezichthouder.11
9 Zie Richtlijn 2009/138/EG van het Europees Parlement en van 
de Raad van 25 november 2009 betreffende de toegang tot en 
uitoefening van het verzekerings- en het herverzekeringsbedrijf 
(Solvabiliteit II).
10 Zie Artikel 124 van Richtsnoer ECB/2014/60 en https://www.ecb.
europa.eu/pub/pdf/other/acceptancecriteriaratingtools201505.
en.pdf . Daarnaast dient te worden opgemerkt dat het ECAF 
en de „due diligence” ten aanzien van door rating -
bureaus verschafte informatie, de afgelopen jaren 
zijn versterkt. Dit is in overeenstemming met het 
krachtige streven van de ECB de beginselen van de 
Raad voor Financiële Stabiliteit (Financial Stability 
Board) ter vermindering van de afhankelijkheid van 
externe ratings, ten uitvoer te leggen.4
— Ten vierde, vele factoren beïnvloeden de markt -
toegang voor ratingbureaus; hiervan is aanvaarding 
door het ECAF slechts één kleine factor. Ook de 
Rekenkamer erkent dit als zij verwijst naar „verschil -
lende factoren” die de toegang tot de ratingmarkt 
bemoeilijken (paragraaf 35) en naar de initiatieven 
van het Europees Parlement om de mogelijkheid 
van het opzetten van een Europees netwerk van 
ratingbureaus (European Rating Agencies Network) 
(paragraaf 36) te onderzoeken. Het verslag van de 
EU-Commissie over de haalbaarheid van een derge -
lijk netwerk kwam tot de slotsom dat er sprake was 
van een groot aantal belemmeringen en van, onder 
de huidige voorwaarden, een gebrek aan steun van 
sectorvertegenwoordigers voor enige vorm van een 
netwerk van kleinere ratingbureaus.5
 Bijvoorbeeld het gebruik van kredietratings door 
banken ten behoeve van kapitaalvereisten valt niet 
onder het bereik van de audit van de Rekenkamer. 
4 Zie, bijvoorbeeld, Financial Stability Board, Principles 
for Reducing Reliance on CRA Ratings, oktober 2010, 
beschikbaar onder http://www.financialstabilityboard.org/
publications/r_101027.pdf .
5 Zie het verslag van de Commissie gericht aan het Europees 
Parlement en de Raad over de haalbaarheid van een netwerk 
van kleinere ratingbureaus in de EU (SDW(2014) 146 final), 
beschikbaar onder http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/
rep/1/2014/EN/1-2014-248-EN-F1-1.Pdf
6 Zie de lijst van aanvaarde ratingbureaus in de verschillende 
lidstaten, beschikbaar onder www.eba.europa.eu/
documents/10180/585167/ecai_recognition.xls
7 Zie Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees 
Parlement en van de Raad van 26 juni 2013 betreffende 
prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en 
beleggingsondernemingen.
8 Zie de concept-technische uitvoeringsnormen inzake de 
mapping van kredietbeoordelingen van ratingbureaus 
krachtens Artikel 136, lid 1 en lid 3, van Verordening (EU) 
Nr. 575/2013 (Verordening Kapitaalvereisten - CRR). Voor 
securitisatiedoeleinden, zie het Consultation Paper on ITS on 
Mapping of ECAIs Credit Assessments (EBA/CP/2015/08). Zie ook 
de concept-technische uitvoeringsnormen inzake de koppeling 
van kredietbeoordelingen van EKBI’s aan een objectieve schaal 
van kredietkwaliteitsstappen krachtens Artikel 109, onder a), 
van Richtlijn 2009/138/EG (Solvabiliteit II).
Antwoord van de ECB 71
Bovendien komt de verklaring dat „de Amerikaanse 
Federal Reserve ratings [aanvaardt] van alle tien de 
ratingbureaus die zijn geregistreerd door de SEC”, niet 
overeen met de bij de ECB voorhanden informatie. In 
dit opzicht wordt opgemerkt dat het Federal Reserve 
System niet openbaar maakt welke ratingbureaus het 
gebruikt om de aanvaardbaarheid en behandeling 
van onderpand te bepalen. Eén uitzondering was het 
gebruik van kredietratings voor de Term Asset-Backed 
Securities Loan Facility (TALF), waarvoor de Federal 
Reserve zijn vereisten openbaar maakte, waaron -
der een ratingmethodologie voor ABS, voldoende 
ervaring (aangetoond door het verstrekken van een 
minimumaantal relevante openbare ratings) en regis -
tratie bij de Securities and Exchange Commission als 
een Nationally Recognized Statistical Rating Organi -
zation.12 Ongeacht de verschillen tussen de Verenigde 
Staten en het eurogebied in de kaders voor mone -
tairbeleidstenuitvoerlegging en de regelgevings- en 
marktsituatie van ratingbureaus, omvatten deze 
vereisten enkele kenmerken die vergelijkbaar zijn met 
die van het Eurosysteem.
Conclusie
Gezien de hierboven gegeven toelichtingen, zou de 
ECB het nuttig gevonden hebben als de audit in de 
gelegenheid was geweest zich ook te richten op de 
diverse factoren die van invloed zijn op de markt voor 
kleine ratingbureaus, waarvan het ECAF slechts één 
enkel aspect is.
Conclusies en aanbevelingen
111
Zie het commentaar van de ECB bij paragraaf V van de 
Samenvatting.
11 Artikel 119, lid 4, van Richtsnoer ECB/2014/60 vermeldt expliciet: 
„Het Eurosysteem maakt deze gegevens inzake de aanvaarde 
kredietbeoordelingssystemen bekend in samenhang met 
zijn Eurosysteemkrediettransacties en aanvaardt geen 
aansprakelijkheid voor zijn evaluatie van de aanvaarde 
kredietbeoordelingssystemen”.
12 Zie § 201.3 (e) (1) van Regulation A of the Federal Reserve 
Board of Governors, beschikbaar onder https://www.
frbdiscountwindow.org/en/Pages/General-Information/
Regulation-A-Federal-Reserve-Board-Governors.aspx .
72
99
Het is belangrijk erop te wijzen dat, overeenkomstig 
artikel 23 van Verordening (EG) nr. 1060/2009, open -
bare autoriteiten zich niet bemoeien met de inhoud 
van ratings of methodologieën. In voorkomend 
geval kan overeenkomstig artikel 16 van Verordening 
1095/2010 de verstrekking van aanvullende richt -
snoeren door de Europese Autoriteit voor effecten 
en markten aan ratingbureaus worden overwogen 
om de wijze waarop de ratingmethodologieën 
worden toegelicht te verbeteren en vergelijking van 
de methoden van de verschillende ratingbureaus te 
vergemakkelijken.
Conclusies en aanbevelingen
118
Verordening 1060/2009 inzake ratingbureaus heeft 
de transparantie van ratingbureaus die actief zijn 
op de Europese markt verbeterd en een effectief 
toezicht door de Europese Autoriteit voor effecten 
en markten (ESMA) ingesteld. De ratings en rating -
methodologieën zijn als gevolg van die regelgeving 
een stuk doorzichtiger geworden en in combinatie 
met de publicatie van gegevens over de historische 
prestaties van ratingbureaus in een centrale databank 
die door ESMA wordt beheerd, zijn de gebruikers nu 
veel beter in staat om zelf due-diligence-onderzoe -
ken uit te voeren. Voorts willen de nieuwe regels ook 
bewerkstel  ligen dat beleggers zich minder exclusief 
en blindelings op externe ratings baseren.Deel IV — Openbaarmaking van informatie
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 95 en 96
Als reactie op de financiële crisis is bij Verordening 
1060/2009 inzake ratingbureaus de transparantie 
van de wijze waarop ratingbureaus op de Europese 
markt opereren aanzienlijk verbeterd. Met name zijn 
de kredietwaardigheidsratings, de ratingmethodolo -
gieën en de historische prestaties van geregistreerde 
en toegelaten ratingbureaus doorzichtiger gemaakt. 
Verschillen in de wijze waarop ratingbureaus informa -
tie openbaar maken niet te na gesproken, houden de 
ratingbureaus zich in het algemeen aan de informatie -
verplichtingen van Verordening 1060/2009. In voor -
komend geval kan overeenkomstig artikel 16 van Ver -
ordening 1095/2010 de verstrekking van aanvullende 
richtsnoeren voor de openbaarmakingsvereisten door 
de Europese Autoriteit voor effecten en markten aan 
ratingbureaus worden overwogen om de wijze waarop 
ratingbureaus in de praktijk met de algemene open -
baarmaking omgaan te verbeteren.
97
Verordening 1060/2009 inzake ratingbureaus streeft 
naar een evenwicht tussen enerzijds de openbaarma -
king van informatie over ratingmethodologieën en 
anderzijds de bescherming van eigendomsrechtelijk 
beschermde informatie van ratingbureaus.
Opdat gebruikers de nodige zorgvuldigheid aan 
de dag kunnen leggen („due diligence”), vereist de 
verordening niet alleen het publiceren van informatie 
over de ratingmethodologieën, maar ook dat de Euro -
pese Autoriteit voor effecten en markten informatie 
publiceert over de historische prestatiegegevens van 
ratingbureaus. Dit maakt het voor investeerders ook 
gemakkelijker om hun eigen due-diligence-onderzoek 
uit te voeren.Antwoord van de 
Commissie
Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
EUROPESE
REKENKAME R
De financiële crisis van 2008 heeft de aandacht 
gevestigd op de ratingbureaus en hun invloed op de 
financiële markten. Destijds bestond er in Europa zeer 
weinig regelgeving op het gebied van de ratingbureaus. 
In 2011 werd de Europese Autoriteit voor effecten en 
markten (ESMA) opgericht voor de registratie van, het 
toezicht op en de controle van de ratingbureaus. In dit 
verslag wordt onderzocht of ESMA erin geslaagd is 
zichzelf te ontwikkelen tot de EU-waakhond over 
ratingbureaus. Wij concluderen dat de regels en 
richtlijnen van ESMA nog niet compleet zijn, hoewel zij 
een goede basis heeft gelegd, en dat er aanzienlijke 
risico’s blijven bestaan die in de toekomst moeten 
worden aangepakt.