31. 12.83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 358/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Advies inzake 
I. een voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een 
meerjarenprogramma van de EEG voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van 
fundamenteel technologisch onderzoek 
II. een voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een 
meerjarenprogramma van de EEG voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van 
de toepassing van nieuwe technologieën 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publika­
tieblad van de Europese Gemeenschappen nr. C 230 van 27 augustus 1983, blz. 3. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 11 juli 1983 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemde voorstellen te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 26 en 27 oktober 1983 te Brussel gehouden 211e zit­
ting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel 
198, 
Gezien de op 11 juli 1983 gedateerde adviesaan­
vrage van de Raad van de Europese Gemeenschap­
pen inzake het voorstel voor een besluit van de 
Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma 
van de EEG voor onderzoek en ontwikkeling op het 
gebied van fundamenteel technologisch onderzoek 
en het voorstel voor een besluit van de Raad tot 
vaststelling van een meerjarenprogramma van de 
EEG voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied 
van de toepassing van nieuwe technologieën, 
Gezien het op 5 juli 1983 door zijn Bureau genomen 
besluit, de Afdeling voor industrie, handel, ambacht 
en dienstverlening met het opstellen van een advies 
over dit onderwerp te belasten, Gezien het advies dat op 5 oktober 1983 door deze 
Afdeling werd opgesteld, 
Gezien het mondelinge verslag van de rapporteur, 
de heer Nierhaus, 
Gezien zijn beraadslagingen tijdens de op 26 en 27 
oktober 1983 gehouden 211e zitting (vergadering 
van 26 oktober), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen werd goedgekeurd. 
1. Inleiding 
De voorstellen van de Commissie betreffende een 
meerjarenprogramma van de EEG op het gebied van 
Nr. C 358/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.12.83 
fundamenteel technologisch onderzoek en de toe­
passing van nieuwe technologieën zijn subpro­
gramma's van het actieprogramma voor onderzoek 
op het gebied van industriële technologieën. Doel, 
inhoud en betekenis van de voorstellen moeten daar­
om tegen de achtergrond van en in samenhang met 
dit actieprogramma worden gezien, dat beantwoordt 
aan een van de belangrijkste doelstellingen van het 
kaderprogramma van de Gemeenschap voor O & O, 
namelijk verbetering van het concurrentievermogen 
van de industrie ('). De voorgestelde stimulerings­
middelen vormen, gezien de betekenis van de 
onderhavige problematiek, volgens het Comité daar­
om een minimum. 
2. Actieprogramma voor onderzoek 
Het Comité is het beslist met de Commissie eens dat 
naast industrieën die technologisch geavanceerde 
produkten voortbrengen (High-Tech-industrie), ook 
andere takken van industrie binnen afzienbare tijd 
van groot belang zullen zijn bij het oplossen van de 
economische en sociale problemen in de Gemeen­
schap. Het concurrentievermogen van deze indus­
trieën dient te worden versterkt (2). Niettemin dient 
het onderzoekprogramma, zoals de Commissie ver­
klaart, niet alleen te worden vastgesteld aan de hand 
van praktische industriële overwegingen, „maar ook 
aan de hand van algemene beschouwingen van 
sociale en economische aard (ook die welke bijdra­
gen tot arbeidsomstandigheden, gezondheid en vei­
ligheid)". 
Uitgaande van de grondgedachte dat de industrie in 
de eerste plaats zelf primair verantwoordelijk is voor 
haar praktijkgerichte onderzoek- en ontwikkelings­
werk, dienen de juridische kadervoorwaarden voor 
de samenwerking tussen de Commissie en de deel­
nemers, alsook tussen de deelnemers onderling, en 
voor de exploitatie van de bevindingen duidelijk te 
worden vastgelegd. De in dit verband reeds door de 
Commissie aangevangen werkzaamheden dienen 
prioritair te worden voortgezet. Het Comité wijst er 
in dit verband op dat de idee van de Europese 
Samenwerking nieuw leven dient te worden ingebla­
zen en dat dit concept verder dient te worden uitge­
werkt. 
In dit verband moet ook het probleem van bescher­
ming van de onderzoekresultaten tegen voortijdige 
exploitatie door derden binnen en buiten de 
Gemeenschap worden bestudeerd. 
Op deze problematiek wordt ook ingegaan in het 
advies inzake de Mededeling van de Commissie 
(') Zie advies van het Comité van 1 juni 1983, PB nr. 
C211 van 8. 8. 1983. 
(2) Het Comité heeft dit aspect al beklemtoond in het op 
1 juni 1983 uitgebrachte advies over het voorstel voor 
een kaderprogramma voor wetenschappelijke en tech­
nische werkzaamheden (1984-1987), PB nr. C 211 van 
8.8. 1983, blz. 32. over bevordering van de toepassing van de resulta­
ten van door de Gemeenschap gesteund O & O (3), 
waaraan thans door het Comité wordt gewerkt. 
Voor het door de Gemeenschap stimuleren van 
onderzoek geldt als beginsel dat bedoeld onderzoek 
zich tussen twee uitersten beweegt; het mag name­
lijk: 
— geen zuiver theoretisch onderzoek zijn zonder al 
zichtbare toepassingsmogelijkheden; dan zou 
het immers niet om het bevorderen van door het 
bedrijfsleven uitgevoerde O & O-activiteiten, 
maar om het bevorderen van de wetenschap 
gaan; 
— evenmin door te marktrijpe toepassingen recht­
streeks in de concurrentie tussen ondernemin­
gen ingrijpen. 
Hierop dient bij elk project steeds weer acht te wor­
den geslagen, omdat afbakening vaak een moeilijke 
zaak en van doel en inhoud van het project afhan­
kelijk is. De Commissie legt bij de selectie van de 
projecten de volgende, door het Comité onderschre­
ven criteria aan: 
— het moet gaan om op langere termijn gericht 
technologisch onderzoek vóór het marktsta-
dium, dat wegens het grote risico niet door de 
ondernemingen kan worden gefinancierd; 
— de onderzoekprojecten moeten meerdere 
bedrijfstakken en regio's omspannen, zodat de 
samenwerking in de Gemeenschap vrucht kan 
gaan afwerpen; 
— er moeten maatregelen tot inschakeling van het 
midden- en kleinbedrijf (mkb) worden geno­
men, vooral wanneer de projecten bij de speci­
fieke kenmerken van het mkb aansluiten; 
— de middelen moeten worden geconcentreerd op 
geselecteerde projecten met een groot multipli-
catoreffect, zodat de maatregelen ook effect sor­
teren ; 
— de betrokken bedrijven moeten duidelijk blijk 
geven van hun belangstelling als indicator van 
de betekenis van de projecten. 
Voorts is het Comité zeer ingenomen met het feit 
dat de Commissie universitair en industrieel onder­
zoek over de landsgrenzen heen wil bundelen. Daar­
bij dient erop te worden gelet dat de te stimuleren 
projecten op zinvolle wijze met de programma's van 
de nationale overheden worden gecoördineerd. 
3. Fundamenteel technologisch onderzoek 
Fundamenteel technologisch onderzoek leent zich 
bijzonder goed voor maatregelen van de Gemeen-
(3) Doe. COM(83) 18def. 
31. 12. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 358/3 
schap, met name omdat Europa een achterstand 
heeft opgelopen en de vereiste deskundigheid in de 
Gemeenschap verspreid is. 
Het voorgestelde programma voor fundamenteel 
technologisch onderzoek omvat een brede scala van 
voor de industrie belangrijke technologische onder­
zoekthema's, die — elk op zich — stellig van recht­
streekse betekenis voor een verdere ontwikkeling 
van produkten en procédés in de industrie van de 
Gemeenschap zijn. Volgens het Comité dient echter 
zeer duidelijk een aantal prioriteiten te worden vast­
gesteld, omdat anders het gevaar bestaat dat de mid­
delen te zeer worden versnipperd. Aangezien betrek­
kelijk weinig middelen ter beschikking staan, is 
zulks bijzonder belangrijk. Daartoe dienen de 
beroepsorganisaties en de vakbonden met hun des­
kundigen in een zo vroeg mogelijk stadium bij de 
besluitvorming ten aanzien van de prioriteiten te 
worden betrokken. Aldus wordt ook de informatie­
stroom naar het mkb toe verbeterd. Voor zover 
belangstellende bedrijven en onderzoekorganisaties 
met voorstellen komen die bijzonder de moeite 
waard zijn, zouden eventueel sommige van de 
onderzoekprojecten tijdelijk voorrang moeten krij­
gen of zou aanvankelijk wat minder nadruk moeten 
worden gelegd op de bevordering van andere, min­
der prioritair geachte onderzoekobjecten. In elk 
geval is een zekere flexibiliteit bij de toewijzing van 
de middelen nodig, zodat deze ook op nieuwe pro­
bleemgebieden kunnen worden geconcentreerd. De 
bestemming van de middelen voor de bevordering 
van de verschillende projecten moet zo zijn dat er 
genoeg financiële stuwkracht is om op technolo­
gisch gebied een belangrijke stap vooruit te kunnen 
zetten. 
Bij de ontwikkeling van nieuwe technieken moeten 
niet alleen de industriële toepassingsmogelijkheden, 
alsmede de voorwaarden hiervoor, maar ook de 
gevolgen voor de gezondheid van de betrokken 
werknemers en het milieu worden onderzocht. Dit 
geldt in het bijzonder voor de ontwikkeling van 
nieuwe materialen. Inachtneming van deze kader­
voorwaarden is, afgezien van maatschappelijke 
overwegingen, mede van belang om bij voorbeeld 
onjuiste investeringen te vermijden. Dat het pro­
gramma voor fundamenteel technologisch onder­
zoek op het terrein van het milieuprogramma komt, 
is daarom niet alleen maar mogelijk, maar voor een 
economisch verantwoorde toepassing van de onder-
Gedaan te Brussel, 26 oktober 1983. zoekresultaten in het kader van de milieubepalingen 
ook wenselijk. Dat geldt in het bijzonder voor de 
programma's voor onderzoek naar en de ontwikke­
ling van katalysatoren. 
Het Comité wijst ook op het probleem van de tijde­
lijke aanstelling van onderzoekpersoneel door de 
Commissie. De ervaring leert dat de kwaliteit van de 
onderzoekbevindingen van de kwalificatie van de 
onderzoekers afhankelijk is. Ook al kan slechts een 
tijdelijk dienstverband worden aangeboden, toch 
dient personeel met hoge kwalificaties en de nodige 
ervaring te worden aangetrokken. 
4. Toepassing van nieuwe technologieën (kleding­
industrie) 
Het Comité is bijzonder ingenomen met het voorstel 
van de Commissie om nieuwe technologieën toe te 
passen, omdat hiermee een tweeledig doel gediend 
wordt. Enerzijds kan ervaring worden opgedaan met 
de industriële toepassing van nieuwe technieken uit 
andere sectoren. Het gebeurt namelijk nog niet vaak 
in Europa dat technologieën uit verschillende tak­
ken van industrie ten behoeve van één enkele sector 
worden gebundeld; in het bijzonder geldt dit voor 
de transnationale samenwerking in de Gemeen­
schap. Anderzijds zou de kledingsector, een grote en 
belangrijke bedrijfstak die een groot aantal mensen 
direct of indirect werk bezorgt, wel eens dringend 
technologische impulsen nodig kunnen hebben om 
de concurrentieachterstand op de landen in het 
Verre-Oosten te kunnen inlopen of om van „loon-
veredeling" te kunnen afzien. 
Aangezien er in de kledingindustrie tot dusver nog 
nauwelijks met geavanceerde technieken is gewerkt, 
biedt deze bedrijfstak zeer goede mogelijkheden om 
op technologisch gebied een serieuze sprong voor­
waarts te maken. Wel zal het in beslissende mate 
van de medewerking van kleine en middelgrote 
bedrijven afhangen of het programma met succes 
kan worden bekroond. In uitzonderlijke gevallen 
zou men — gezien de doorgaans geringe kapitaal-
omvang van dergelijke bedrijven in de kledingin­
dustrie — moeten nagaan of het mogelijk en ook 
zinvol is, de subsidiegrens boven de 50 % op te trek­
ken. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois CEYRAC