MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid op de communautaire spoorwegen en tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen en van Richtlijn 2001/14/EG van de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering

2002/0022 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid op de communautaire spoorwegen en tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen en van Richtlijn 2001/14/EG van de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering

1- ACHTERGROND

Datum van indiening van het voorstel bij het EP en de Raad: (documenten COM(2002) 21 def. - 2002/0022 (COD) COM(2002) 22 def. - 2002/0023 (COD) COM(2002) 23 def. - 2002/0024 (COD) COM(2002) 25 def. - 2002/0025 (COD)): // 25.1.2002

Datum van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité: // 19.9.2002

Datum van het advies van het Europees Parlement in eerste lezing: // 14.1.2003

Datum van indiening van het gewijzigde voorstel: // Geen

Datum van vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt: // 25.6.2003

2- DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Het gaat om vier samenhangende wetsvoorstellen:

- Een voorstel tot wijziging van Richtlijn 91/440 om de toegangsrechten tot de infrastructuur voor goederenvervoerdiensten per spoor binnen een lidstaat uit te breiden en de openstelling van de markt te bespoedigen.

- Een voorstel voor een richtlijn inzake veiligheid op het spoor dat betrekking heeft op de omschrijving van de essentiële elementen van de veiligheidssystemen voor de infrastructuurbeheerder en voor de spoorwegondernemingen. Beoogd wordt een gemeenschappelijke benadering van de veiligheid te ontwikkelen en een gemeenschappelijk stelsel tot stand te brengen wat de afgifte, inhoud en geldigheid van veiligheidscertificaten betreft. Ten slotte dient, zoals in de andere sectoren, het beginsel van onafhankelijkheid van het technische onderzoek naar ongevallen te worden ingevoerd.

- Een voorstel voor een verordening tot oprichting van een Europees spoorweg bureau voor technische ondersteuning van de werkzaamheden inzake interoperabiliteit en veiligheid. De activiteiten omvatten enerzijds de ontwikkeling van gemeenschappelijke veiligheidsnormen en de ontwikkeling en het beheer van een controlesysteem voor de prestaties op veiligheidsgebied en anderzijds het beheer op lange termijn van het systeem voor de vaststelling, registratie en controle van de technische specificaties voor interoperabiliteit.

- Een wijziging van de interoperabiliteitsrichtlijnen 96/48/EG en 2001/16/EG. Behalve de aanpassingen die als gevolg van de vorige voorstellen in de interoperabiliteitsrichtlijnen moeten worden aangebracht, dient voornamelijk te worden gezorgd voor de samenhang van de toepassingsgebieden tussen het net waarop de toegang wordt opengesteld en het net waarop de interoperabiliteits voorschriften moeten worden toegepast.

3- COMMENTAAR OP HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1 Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 91/440/EEG van de Raad betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap

Behandeling van het advies van het Europees Parlement

In de eerste plaats wenste het Parlement (amendementen 1, 7, 8 en 9), om reden van juridische duidelijkheid, de bepalingen betreffende het trans-Europese netwerk voor goederenvervoer per spoor te behouden tot de datum waarop de markt op het gehele net wordt opengesteld. Deze oplossing is ook door de Raad gekozen (artikel 1, lid 2) en de Commissie zegt daaraan zijn steun toe.

Voor de datum van volledige openstelling van het goederenvervoer per spoor voor concurrentie volgde de Raad (artikel 1, lid 2), net zoals het Parlement (amendementen 5 en 11), het voorstel van de Commissie, waarbij evenwel de voorkeur werd gegeven aan precieze data in plaats van een verwijzing naar de datum van omzetting. De Raad kiest 1 januari 2006 voor de openstelling van internationale goederenvervoerdiensten voor concurrentie op het gehele net, wat overeenkomt met de oplossing van het Parlement, en de datum van 1 januari 2008 voor de openstelling van binnenlandse goederenvervoerdiensten voor concurrentie, een verschil van twee jaar tegenover de oplossing van het Parlement. De Commissie aanvaardt de meer geleidelijke aanpak van de Raad bij wijze van compromis, ook al blijft het tijdschema van het Parlement dichter bij haar oorspronkelijke voorstel.

De Raad heeft echter de amendementen 2 en 4 betreffende de openstelling van het reizigersvervoer per spoor voor concurrentie niet overgenomen. In dit stadium had de Commissie evenmin deze amendementen voor openstelling van de markt voor het reizigersvervoer per spoor overgenomen, en wel om de volgende redenen.

De Commissie wijst er allereerst op dat haar gewijzigde voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van openbare-diensteisen en de gunning van openbare-dienstcontracten op het gebied van het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren [1] volledig van toepassing is op de spoorwegsector en voorziet in de invoering van gereguleerde concurrentie door toekenning van openbare-dienstcontracten of exclusieve rechten.

[1] COM(2002) 107 def., PB C 151 E van 25 juni 2002, blz. 146.

Voor de overige diensten, die niet onder openbare-dienstcontracten of exclusieve rechten vallen, onderzoekt de Commissie momenteel hoe deze voor concurrentie kunnen worden opengesteld, teneinde in 2003 daartoe strekkende voorstellen in te dienen. Openstelling op basis van vrije toegang zonder meer levert talrijke problemen op met betrekking tot de bescherming van de reizigers, bijvoorbeeld voor de integratie van de reserveringsdiensten of voor de financiering van de openbare diensten. In deze context moet een evenwichtige en goed geflankeerde oplossing worden gevonden en de voorgestelde oplossingen zullen aan een grondige effectstudie moeten worden onderworpen. Er dient tevens rekening te worden gehouden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie die binnenkort wel eens nieuwe en belangrijke elementen zou kunnen aandragen.

De Commissie verwelkomt niettemin de amendementen van het Europees Parlement betreffende de opening van de sector reizigersvervoer voor de concurrentie als een sterk politiek signaal dat een essentiële steun zal vormen bij het opstellen van de toekomstige voorstellen.

Ten slotte moet worden opgemerkt dat op grond van de huidige regelgeving [2] internationale groepen van spoorwegondernemingen toegangs- en doorgangsrechten kunnen verkrijgen om internationale reizigersdiensten te exploiteren. Deze bepaling, waarvan bij gebrek aan voldoende omkadering nog maar weinig gebruik is gemaakt, kan wellicht opnieuw belangstelling wekken na de omzetting sinds 15 maart 2003 van de richtlijnen 2001/12/EG [3], 2001/13/EG [4] en 2001/14/EG [5] die voortaan een duidelijk, transparant en niet-discriminerend kader voor de toewijzing van capaciteit vormen en voorzien in de oprichting van een controleorgaan in elke lidstaat.

[2] Richtlijn 91/440/EEG - PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25.

[3] PB L 75 van 15.3.2001, blz. 1.

[4] PB L 75 van 15.3.2001, blz. 26.

[5] PB L 75 van 15.3.2001, blz. 29.

De amendementen 3 en 10 van het Parlement betreffende de «toegelaten kandidaten», waarbij andere entiteiten dan spoorwegondernemingen capaciteit op de infrastructuur kunnen reserveren, zijn door de Raad niet overgenomen. De Commissie handhaaft haar gunstig advies over deze amendementen, omdat zij van mening is dat het om een belangrijke bepaling gaat die het mogelijk maakt de positie van de klanten van de spoorwegsector te versterken en bij te dragen tot het daadwerkelijk openstellen van de goederenmarkt.

Door de Raad ingevoerde nieuwe bepalingen

De Raad heeft een bepaling ingevoerd waarbij de Commissie uiterlijk 1 januari 2007 een verslag over de tenuitvoerlegging en de effecten van de openstelling van de spoorwegmarkt moet indienen (artikel 1, lid 2, onder d)). De Commissie verwelkomt deze toevoeging die niets verandert aan het door de Raad geplande tijdschema voor de openstelling van de markt.

4- CONCLUSIE

De Commissie steunt de teksten van het gemeenschappelijk standpunt.

Met betrekking tot het spoorwegbureau wenst de Commissie toch de aandacht te vestigen op de komende vaststelling van standaardbepalingen betreffende alle agentschappen naar aanleiding van de inwerkingtreding van het nieuwe Financieel Reglement.

5- VERKLARINGEN VAN DE COMMISSIE

De volgende verklaringen van de Commissie zijn opgenomen in de notulen van de Raad «vervoer» van 28 maart 2003:

- «De Commissie is voornemens voor eind 2003 bij het Europees Parlement en de Raad een voorstel betreffende de invoering van een Europees rijbewijs voor treinbestuurders in te dienen. De Commissie zegt bovendien haar steun en aanmoediging toe aan de werkzaamheden die plaatsvinden in het kader van de Europese sociale dialoog door de sociale partners, overeenkomstig artikel 139 van het Verdrag, met betrekking tot de harmonisatie van de rij- en rusttijden voor treinbestuurders en ander treinpersoneel.

- De Commissie verklaart dat de definitieve begroting voor het Europese spoorwegbureau afhankelijk is van een duidelijke afspraak over de bevoegdheden van dit bureau tussen de Raad en het Europees Parlement. De benodigde middelen, waarvan een eerste raming is gemaakt in het financieel memorandum bij de voorgestelde verordening, moeten worden vertaald in de jaarlijkse krediet aanvragen die de Commissie indient bij de Raad en het Parlement in hun hoedanigheid van begrotingsautoriteit. Een precieze raming van deze behoeften voor 2004-2006 kan pas na voltooiing van de medebeslissingsprocedure worden gemaakt.

- De regelingen die zijn vastgelegd in artikel 8, leden 4 en 5, van de richtlijn inzake veiligheid vormen geen stelsel van voorafgaande goedkeuring.»