NL    NL  
 EUROPESE  
COMMISSIE 
Brussel, 28.6.2013  
COM(2013) 475 final 
  
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Eerste voortgangsverslag over de tenuitvoe rlegging van het w erkdocument van de 
diensten van de Commissie ge titeld "Pollutant emission reduction from maritime 
transport and the Sustainable Waterborne Transp ort Toolbox" 
(Voor de EER relevante tekst) 
 
 
NL 2   NL VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Eerste voortgangsverslag over de tenuitvoe rlegging van het werkdocument van de 
diensten van de Commissie getiteld "Pollu tant emission reduction from maritime 
transport and the Sustainable Wa terborne Transport Toolbox" 
(Voor de EER relevante tekst) 
INHOUDSOPGAVE 
1. INLEIDING ................................................................................................................. 4 
1.1. Doel van het eerste voortgangsverslag en verslaggevingsperiode............................... 4 1.2. Samenvatting en structuur van het eerste voortgangsverslag ...................................... 4 2. KORTETERMIJNMAATREGELEN -- HUI DIGE STAND VAN ZAKEN EN 
VOLGENDE STAPPEN.............................................................................................. 5 
2.1. EU-financieringsinstrumenten  voor de vervoerssector................................................ 5 
2.2. Europese Investeringsbank (EIB) ................................................................................ 7 2.3. Nationale financiering.................................................................................................. 8 2.3.1. Staatssteunmaatregelen ................................................................................................ 8 2.3.2. Nationale en regionale steunregelingen voor duurzaam scheepsvervoer .................... 9 2.4. Internationale dialoog en technische samenwerking.................................................... 9 
3. MIDDELLANGE- EN LANGERETERMIJNMAATREGELEN – HET 
INSTRUMENTARIUM VOOR DUURZAAM VERVOER OVER WATER – STAND VAN ZAKEN EN VO LGENDE STAPPEN............................................... 10 
3.1. Coördinatie met de belanghe bbenden en de lidstaten................................................ 10 
3.1.1. Richtsnoeren voor de tenuitvoerl egging van Richtlijn 2012/33/EU.......................... 10 
3.2. Regelgevende maatregelen......................................................................................... 11 3.2.1. Kadervoorwaarden voor het gebruik van LNG als scheepsbrandstof........................ 11 
3.2.1.1. In de IMO verrichte werkzaamheden......................................................................... 11 3.2.1.2. In de ISO verrichte werkzaamheden.......................................................................... 11 3.2.1.3. Op EU-niveau verrichte werkzaamheden .................................................................. 12 3.2.2. Schoonmaaktechnologieën......................................................................................... 14 3.2.2.1. Goedkeuring van aan boord geïnstall eerde systemen voor het schoonmaken van 
uitlaatgassen ............................................................................................................... 14 
3.2.2.2. Vereisten voor door wassers geproduceerd afval....................................................... 15 3.2.3. Stroomvoorziening vanaf de wal ............................................................................... 16 3.3. Ontwikkeling van infrastructuur ................................................................................ 17 3.4. Onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie ............................................. 17 
 
NL 3   NL 4. CONCLUSIE ............................................................................................................. 18 
BIJLAGE 1...................................................................................................................... ......... 20 
BIJLAGE 2...................................................................................................................... ......... 24 
 
NL 4   NL 1. INLEIDING   
In september 2011 heeft de Commissie het werk document van de diensten van de Commissie 
getiteld "Pollutant emission reduction fr om maritime transport and the Sustainable 
Waterborne Transport Toolbox1" gepresenteerd. Dit document , kortweg aangeduid als het 
"Toolbox-document", begeleidde het voorstel to t wijziging van Richt lijn 1999/32/EG van 26 
april 1999, waarmee de omzetting van de normen va n de Internationale Maritieme Organisatie 
(IMO) van 2008 inzake het maximumzwavelgehalte in scheepsbrandstoffen werd beoogd. 
In het Toolbox-document werd een  aantal begeleidende maatrege len voor de korte termijn 
voorgesteld, in het kader van de  huidige financiële vooruitzich ten, om de nalevingskosten in 
verband met de nieuwe lage zwavelnormen te verminderen. Ook werd in het Toolbox-
document een reeks begeleidende maatregele n voor de middellange- en langere termijn 
voorgesteld om de milieuproblematiek waarme e de scheepvaartsector van de EU wordt 
geconfronteerd vanuit een breder perspectief en op een meer geïntegreerde wijze aan te 
pakken. 
1.1. Doel van het eerste voortgangsv erslag en verslaggevingsperiode  
Op 21 november 2012 hebben het Europees Parlem ent en de Raad Richtlijn 2012/33/EU tot 
wijziging van Richtlijn 1999/32/EG van de Raad wat het zwavelgehalte van 
scheepsbrandstoffen betreft2 goedgekeurd. De richtlijn streeft ernaar op brandstof gebaseerde 
methoden te vervangen door alternatieve, op  technologie gebaseerde nalevingsmethoden, 
zoals aan boord geïnstalleerde systemen voor het schoonmaken van uitlaatgassen, het gebruik 
van alternatieve brandstoffen zoals vloeibaar aardgas (LNG), en str oomvoorziening vanaf de 
wal. 
In artikel 1, lid 10, onder c), punt 2, van Richtlijn 2012/33/EU wordt de Commissie verzocht 
om in samenwerking met de lidstaten en de  belanghebbenden "passende maatregelen [te 
nemen], waaronder die welke worden aangegeven in het intern werkdocument van de Commissie van september 2011 teneinde de nale ving van de milieunormen van deze richtlijn 
te bevorderen en de eventuele negatieve effecten zo gering mogelijk te houden". 
Het eerste voortgangsverslag bestrijkt de pe riode september 2011-januari 2013, en in het 
verslag wordt de huidige stand van zaken met betrekking tot de tenuitv oerlegging van de in 
het Toolbox-document voorgestelde maatregelen beschreven en worden voorstellen gedaan 
voor een nauwere samenwerking tussen de Commi ssie, de lidstaten en  belanghebbenden uit 
de sector met het oog op het beheer van de tenuitvoerlegging van de maatregelen en als 
middel om, indien nodig, aanvullende  maatregelen te ontwikkelen. 
1.2. Samenvatting en structuur van het eerste voortgangsverslag 
Voor de toepassing van techno logieën om aan de eisen van de  richtlijn te voldoen, zijn 
kapitaalinvesteringen door de private sect or noodzakelijk, waar nodig ondersteund door de 
publieke sector. In hoofdstuk 2 wordt een ko rte beschrijving gegeven van de tot nu toe 
geboekte vooruitgang bij de tenuitvoerlegging va n de begeleidende maatregelen voor de korte 
termijn, die tot doel hebben ervoo r te zorgen dat de huidige fi nanciële instrumenten van de 
EU en nationale financieringsinstrumenten specifieke ondersteuning blijven bieden aan 
maritieme projecten ter bevordering van oplos singen die aan de nieuwe lage zwavelnorm 
voldoen. Ook worden de bereikte  resultaten en de belemmeri ngen voor de tenuitvoerlegging 
van de maatregelen beschreven en worden maatregelen voorgesteld om deze belemmeringen 
weg te nemen. 
                                                
 
1 SEC (2011)1052 definitief. 
2 PB L 327 van 27.11.2012, blz. 1. 
 
NL 5   NL De werkzaamheden in verband met de formul ering van begeleidende maatregelen voor de 
middellange en langere termijn zijn reeds van st art gegaan met een reeks acties om vast te 
stellen welke hiaten in de regelgeving he t veilige en beveiligde gebruik van schone 
scheepvaarttechnologieën, het gebruik van altern atieve brandstoffen, met name LNG voor de 
scheepvaart, en de ontwikkeling van de nodige normen en groene  infrastructuur in de weg 
staan. In hoofdstuk 3 wordt een korte samenvatt ing gegeven van de hui dige stand van zaken 
in dit proces en wordt beschr even hoe de Commissie, de li dstaten en belanghebbenden uit de 
sector gezamenlijk vooruitgang kunnen boeken bij de tenuitvoerlegging van het Toolbox-
document. In dit verband stelt de Commissie voor om een speciale groep van deskundigen op 
te richten – het Europees Forum voor duurzame scheepvaart (European Sustainable Shipping 
Forum – ESSF).  
In hoofdstuk 4 wordt de conclu sie gepresenteerd en worden  de volgende stappen kort 
samengevat.  
In bijlage 1 bij dit verslag wordt een stappe nplan voor de verdere te nuitvoerlegging van het 
Toolbox-document gegeven, en in bijlage 2 wordt een overzicht gegeven van de 
gecofinancierde TEN-V-projecten voor de ont wikkeling van snelwegen op zee en havens die 
de politieke prioriteit van een laag zwavelgehalte ondersteunen. 
2. KORTETERMIJNMAATREGELEN  - HUIDIGE  STAND  VAN  ZAKEN  EN 
VOLGENDE  STAPPEN 
2.1. EU-financieringsinstrumenten voor de vervoerssector  
In de jaren 2011 en 2012 hebben het TEN-V (tra ns-Europees vervoersnetwerk)-programma en 
het tweede Marco Polo-programma specifieke financiële steun verleend aan maritieme projecten die gericht waren op de bevordering va n oplossingen waarmee aan de nieuwe lage 
zwavelnorm kan worden voldaan en die de toep assing van aan boord geïnstalleerde systemen 
voor het schoonmaken van uitlaatgassen, het gebr uik van alternatieve brandstoffen zoals LNG 
en stroomvoorziening vanaf de wal vergemakkelijken. 
(a) TEN-V-programma 
Het TEN-V-programma heeft een aantal projecten gecofinancie rd die hebben bijgedragen tot 
de verwezenlijking van de doelstelling om het gebruik van brandstoffen met een laag zwavelgehalte te ondersteunen, waaronder haalb aarheidsstudies, ontwerpstudies, modelacties 
en werken die de ontwikkeling van groene infr astructuur, zoals LNG voor de scheepvaart, 
bunkerinfrastructuur op de wal, st roomvoorziening vanaf de wal en 
schoonmaaktechnologieën, gemakkelijker maken. De totale waarde van deze door TEN-V 
gecofinancierde projecten voor de ontwikkeling  van snelwegen op zee en havens bedraagt 
123,3 miljoen euro, waarvan in totaal 56,9 miljoen afkomstig is van de EU.  
De ontwikkeling van LNG-bunkeri nfrastructuur heeft zich ni et beperkt tot alleen het 
aangewezen Europees beheersgebied voor SO x-emissie (Sulphur Emission Control Area – 
SECA), maar strekt zich uit tot de Middell andse Zee en de Atlantische Oceaan. Dit is 
voornamelijk op vrijwillige basis gebeurd, op initiatief van de zu idelijke EU-lidstaten, en kan 
mogelijk bijdragen tot de uitrol van L NG-bunkerinstallaties in de hele EU.  
Steun voor een groenere scheepvaartsector en  de daaraan gerelateerde ontwikkeling van 
haveninfrastructuur, waaronder LNG-bunkerschep en, zal in de komende jaarlijkse en 
meerjarige oproepen tot het in dienen van voorstellen voor TEN -V-projecten een prioriteit 
blijven. Ook op andere maatregelen moet worden gefocust, zoals het valideren en testen van 
innovatieve schoonmaaktechnologieë n, steun voor alternatieve br andstoffen, waaronder LNG, 
en de mogelijkheid om specifieke aanpass ingen aan schepen aan te brengen om aan 
 
NL 6   NL milieunormen te voldoen. Voorts zal het bela ngrijk zijn om nieuwe maatregelen te 
combineren met een verbetering van de bestaan de en geplande verbindingen van snelwegen 
op zee. Waar van toepassing zullen in de TEN-V -projecten de staatssteunregels in acht 
worden genomen.  
(b) Marco Polo II-programma 
In 2011 is in het kader va n het Marco Polo-programma3 een specifieke poli tieke prioriteit 
vastgesteld om steun te verlenen aan op kustvaa rt gebaseerde projecte n waarin innovatieve, 
emissieverlagende technologieën en efficiënte operationele praktijken worden toegepast.  
De respons vanuit de sector op de oproep to t het indienen van voorstellen van 2011 was 
echter beperkt, voornamelijk als gevolg van he t moeilijke economische en financiële klimaat. 
Daarom werd geen enkel binnen de specifieke pr ioriteit passend kustvaartp roject geselecteerd. 
Daarnaast wordt in het kader van een begeleidende maatregel " Bijdrage aan het Europees 
programma voor ondersteuning van de kustvaart " nagedacht over proble men in verband met 
het concurrentievermogen en de milieuvriende lijkheid van de kustvaart, met inbegrip van 
waarschijnlijke verstoringen van de logistieke  keten of verschuivingen van vervoer over zee 
naar vervoer over land als gevolg van de invoe ring, in 2015, van strengere zwavelnormen in 
het Europees emissiebeheersgebied. Het Eur opees netwerk voor de korte vaart (European 
Shortsea Network – ESN), dat bestaat uit centra ter bevordering van de korte vaart (Shortsea 
Promotion Centres – SPC's) voert deze maatregel momenteel uit4. Als eerste stap zal het ESN 
voor eind 2013 een methode voor  het verzamelen van gegeve ns en het beoordelen van 
mogelijke effecten op de kustvaartsector in het emissiebeheersgebied ontwikkelen. 
In de oproep tot het indienen  van voorstellen in het kader van het Marco Polo-programma 
voor 2012 (met een begroting van 64,6 miljoen euro ) zijn de prioriteiten voor een schone en 
milieuvriendelijke kustvaart gehandhaafd. De eerste indicaties wijzen erop dat na de oproep van 2012 aanzienlijk meer kustvaartprojecten zijn  ingediend dan in 2011, en de resultaten van 
de projectevaluaties zullen in de ee rste helft van 2013 beschikbaar komen.  
Om de continuïteit van al deze initiatieven in het komende meerjarig fi nancieel kader voor de 
periode 2014-2020 te waarborgen, zal het belangrijk zijn er voor te zorgen dat de 
ondersteunende activiteiten voor de maatregelen ter bevorderi ng van een schone scheepvaart 
worden voortgezet door de follow-up van het Ma rco Polo-programma in  het herziene TEN-V-
programma
5 en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen6. De voorstellen van de 
Commissie voor TEN-V en de financieringsfaciliteit voor Eu ropese verbindingen worden 
momenteel besproken in het kader van de wetgevingsprocedure tussen het Europees 
Parlement en de Raad.  
Volgende stappen  
                                                 
3 C (2011) 7317 van 19.10.2011. 
4 Krachtens artikel 12 van Verordening (EG) nr. 1692/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 
24 oktober 2006 tot instelling van het tweede Marco Polo-programma voor de toekenning van 
communautaire financiële bijstand om de milieupresta ties van het vrachtvervoerssysteem te verbeteren 
(Marco Polo II), PB L 328 van 24.11.2006, blz. 1; het werkprogramma 2011 omvatte vier aanvullende begeleidende maatregelen. De " Bijdrage aan het Europees programma voor de ondersteuning van de 
kustvaart " wordt gerealiseerd door middel van een subsidie in de zin van artikel 168, lid 1, onder f), van 
de uitvoeringsregels van de financiële verordening die van toepassing is op de algemene begroting van 
de EU. De geschatte begroting is 350 000 euro. 
5 Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende EU-richtsnoeren 
voor de ontwikkeling van het trans-Europees  vervoersnet, COM(2011)0650 definitief.  
6 Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de 
Connecting Europe Facility, COM(2011)0665 definitief. 
 
NL 7   NL EC- Europese Commissie, LS - lidstaten, ESN – Europees  netwerk voor de korte vaart, SPC – Centrum ter 
bevordering van de korte vaart 
2.2. Europese Investeringsbank (EIB)  
De EIB is, in overeenstemming met de EU-w etgeving, financiering blijven verstrekken aan 
maritieme vervoersprojecten ter ondersteuning van de ontwikkeling van schone scheepstechnologieën en een grotere brandstofe fficiëntie. Zo kan met EIB-leningen tot de 
helft van de kosten van nieuwe schepen (met name als deze gebruikmaken van nieuwe technologieën) of van vlootbrede optimalisa tieprojecten, zoals in stallaties voor het 
schoonmaken van uitlaatgassen of aanpassingen van motoren om LNG te kunnen gebruiken, 
worden gedekt, mits de omvang van de lening te n minste 50 miljoen euro bedraagt. Tot op 
heden is er echter maar een beperkt aant al aanvragen voor EIB- financiering ingediend. 
Eén optie om iets te doen aan de lage respons  vanuit de scheepvaarts ector zou kunnen zijn om 
de sector bewuster te make n van de voorwaarden van EIB-le ningen voor de scheepvaart. 
Bovendien zou het verkennen van mogeli jke partnerschappen tussen meerdere 
belanghebbenden uit vers chillende sectoren
7, die partners zouden kunnen samenbrengen om 
samen te werken bij het ontwikkelen van, he t aantrekken van financiering voor en het 
uitvoeren van maritieme projec ten - die onder meer gericht zouden kunnen zijn op het testen, 
valideren en inzetten van schone scheepstec hnologieën- tot nieuwe  mogelijkheden kunnen 
                                                 
7 Bv. een alliantie tussen organisaties uit twee of m eer sectoren, zoals het bedrijfsleven, overheden, 
intergouvernementele organisaties die actief zijn in het maritieme domein.  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad 
1. Aanvragen van financi ering in het kader 
van de meerjarige en jaarlijkse 
oproepen tot het indienen van 
voorstellen voor het TEN-V voor 2012 LS/sector Gesloten op 
28/2/2013 
2. Benutten van de mogelijkheden die de 
oproep van het Marco Polo-programma 2013 biedt Sector 1
e semester van 
2013  
3. Analyseren van mogelijke aanpassingen 
van de criteria van het Marco Polo II-
programma om de 
marktomstandigheden beter te 
weerspiegelen en financiering van 
groene scheepvaartpro jecten mogelijk te 
maken  EC/LS Begin 2013 
4. Zorgen voor een beter gebruik van de 
EU-financieringsinstrumenten voor de 
vervoerssector en coördinatie met andere EU-instrumenten, zoals structuurfondsen, leni ngen van de EIB, 
enz. EC/LS/sector Begin 2013 
5. Zorgen voor continuïteit van de 
werkzaamheden van het ESN ten 
aanzien van mogelijke effecten (bv. een 
modale terugschakeling)  in de kustvaart 
binnen het emissiebeheersgebied.  EC/ 
ESN/SPC's  2013-2014 
 
NL 8   NL leiden. Het bundelen van een aantal verbeterings projecten om een kritische massa te bereiken 
(d.w.z. investeringen van in totaal meer dan 50 miljoen euro), zou een andere optie kunnen 
zijn die de sector nader zou kunnen onderzoeken.  Ook zou het gebruik van andere innovatieve 
financiële instrumenten van de EIB, zoals de leninggarantie voor TEN -V-projecten (LGTV) 
of de proeffase van het Europa 202 0-initiatief inzake projectobligaties8, om grote Europese 
maritieme infrastructuurprojecten te financieren, of de financieringsfaciliteit met risicodeling, om proef- en demonstratieactiviteiten te fi nancieren, in overweging kunnen worden genomen. 
Het recente Groenboek
9 over de langetermijnfinanciering van de Europese economie moet 
daarbij ook in aanmerking worden genomen. 
Volgende stappen  
EIB – Europese Investeringsbank, ESSF – Europees Forum voor duurzame scheepvaart   
2.3. Nationale financiering  
2.3.1. Staatssteunmaatregelen die onder de  richtsnoeren inzake staatssteun voor 
milieubescherming vallen 
De voorwaarden voor de aanvraag van staat ssteun voor de ondersteuning van vroege 
aanpassing aan de nieuwe milieunorm, zoals voorzien in de punten 3.1.1. en 3.1.2. van de 
communautaire richtsnoeren inzake  staatssteun voor milieubescherming10, zijn verder 
verduidelijkt. Dienovereenkomstig kunnen lid staten die steun willen verstrekken aan 
marktdeelnemers die nadeel ondervinden van de bij Richtlijn 2012/33/EU ingevoerde lage 
zwavelnorm staatssteun verlenen voor:  
                                                 
8 Verordening (EU) nr. 670/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2012 tot wijziging 
van Besluit nr. 1639/2006/EG tot vaststelling van een kaderprogramma voor concurrentievermogen en 
innovatie (2007-2013) en van Verordening (EG) nr. 680/2007 tot vaststelling van de algemene regels 
voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van de trans-Europese 
netwerken voor vervoer en energie. 
9 COM(2013) 150 final. 
10 PB C 82 van 1.4.2008, blz. 1.  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
6. Meer bewustzijn creëren van de 
kadervoorwaarden van EIB-leningen 
voor de scheepvaart   EIB/EC/sector  2013 -
2014 
7. Onderzoeken van mogelijkheden voor 
intersectorale partnerschappen die EIB-financiering voor ma ritieme projecten 
zouden kunnen aantrekken  EC/ESSF   2013-
2014 
8. Onderzoeken van het gebruik van de 
LGTV of de proeffase van het Europa 
2020-initiatief inzake  projectobligaties 
voor de financieri ng van maritieme 
vervoersinfrastructuurprojecten met 
langlopende terugbetalingstermijnen  EC/LS/sector/ 
 ESSF    2013-
2014 
9. Onderzoeken van de financiële bundeling 
van verbeteringsprojecten om algemene EIB-leningen aan te vragen  ESSF   2013-
2014 
 
NL 9   NL • de aanschaf van nieuwe schepen die vol doen aan de nieuwe zwavelgrenswaarden, 
op voorwaarde dat deze aanschaf plaatsvindt to t een jaar voordat de nieuwe norm in 
werking treedt, d.w.z. tot 31 december 2013. De maximale steunint ensiteit bedraagt 
respectievelijk 10 %, 15 % en 20 % voor  grote, middelgrote en kleine 
ondernemingen; 
• verbetering van bestaande schepen om aan  de nieuwe zwavelgrenswaarden te 
voldoen (zoals de installatie van wassers) voordat de nieuwe norm in werking treedt, 
d.w.z. tot 31 december 2014. De maximale st eunintensiteit bedraagt respectievelijk 
50 %, 60 % en 70 % voor grote, midde lgrote en kleine ondernemingen. 
Vanwege de huidige begrotingstekorten en bezuin igingsmaatregelen in de meeste lidstaten is 
de toepassing van deze mogelijkheid beperkt.  Tot dusver is Finland de enige lidstaat die 
dergelijke steun heeft verleend voor vroege aanpassing aan de recentelijk goedgekeurde 
zwavelrichtlijn. De Commissie heeft de Finse regeling op 7 december 201111 goedgekeurd en 
heeft op 23 januari 2013 haar goedkeuring ve rleend aan enkele wijzigingen van de 
oorspronkelijke regeling12. Daarnaast hebben de Finse autori teiten op basis van deze regeling 
individuele steun verleend voor een nieuwe, door LNG aangedreven veerpont tussen Turku en 
Stockholm13.  
2.3.2. Overige nationale en re gionale regelingen ter ond ersteuning van duurzame 
scheepvaart  
Behalve naar de maatregelen om de vroe ge aanpassing aan de nieuwe milieunorm te 
ondersteunen, moet ook worden gekeken naar sp ecifieke overheidssteun op nationaal en/of 
regionaal niveau, met inachtneming van de staatssteunregels, om duurzame scheepvaart 
mogelijk te maken. Deze zou de vorm kunnen aannemen van stimulansen voor groene 
schepen om nationale havens aan te doen, zoals groene havenrechten en -tarieven, 
belastingvrijstellingen of ande re nationale regelingen die vr oege investeerders in schone 
scheepstechnologieën en bevorderaar s van duurzame scheepvaart belonen. 
Volgende stappen  
                                                 
11 SA. 32118 - Finland – De regeling inzake algemene richtsnoeren voor investeringssteun aan schepen ter 
verbetering van de milieubescherming; PB C 22 van 27.1.2012, blz. 4. 
12 SA.35686 (2012/N) – Finland - "Wijzigingen van de regeling inzake algemene richtsnoeren voor 
investeringssteun aan sche pen ter verbetering van de milieubesc herming"); gepubli ceerd op 23 januari 
2013.  
13 SA.33382 – Finland – Staatssteun voor milieubescherming aan Viking Line Ltd., goedgekeurd op 
25.4.2012, PB C 160 van 6.6.2012, blz. 9. 
 
NL 10   NL 2.4. Internationale dialoog en technische samenwerking  
De Commissie heeft het Toolbox-document op de agenda gezet van bijeenkomsten in het 
kader van bilaterale en multilaterale dialogen over maritiem vervoer met belangrijke partners als de Verenigde Staten, China, Japan, Noorwegen en Brazilië. Het doel van deze 
uitwisselingen is ervoor zorgen dat belangr ijke partners worden geïnformeerd over EU-
voorstellen, evenals meer kennis vergaren over de inspanningen van deze landen op dit 
gebied, kansen voor gezamenlijke actie vaststelle n en zorgen voor wereldwijde compatibiliteit 
van technische en operationele maatregelen. C oördinatie met initiatieven binnen de IMO, de 
ISO en andere relevante instanties zal van essentieel belang zijn om de wereldwijde 
interoperabiliteit van mogelijk op EU- of intern ationaal niveau aan te  nemen technische en 
operationele normen te waarborgen. 
Volgende stappen
 
3. MIDDELLANGE-  EN LANGERETERMIJNMAATREGELEN  – STAND  VAN  
ZAKEN  EN VOLGENDE  STAPPEN 
In het Toolbox-document zijn begeleidende m aatregelen voor de middellange en langere 
termijn voorgesteld op basis van de volgende co mponenten: regelgevingsmaatregelen van de 
EU, schone scheepstechnologieën en alternatie ve brandstoffen, groene infrastructuur, 
mogelijke financieringskansen, onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten, innovatie, en internationale samenwerking.  
3.1. Coördinatie met de belanghebbenden en de lidstaten  
Gezien de veelheid aan mogelijke benade ringen en oplossingen en de door veel 
belanghebbenden in de sector en veel lidst aten vertolkte beho efte aan een meer  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
10. Onderzoeken van de mogelijke invoering 
van nationale financieringsregelingen ter 
ondersteuning van vroege naleving van 
de lage zwavelnorm door nationale 
scheepsexploitanten   LS   2013-
2014 
11. Mogelijke stimulansen vaststellen die op 
lokaal, nationaal en regionaal niveau kunnen worden toegepast, zoals groene havenrechten en -tarieven voor groene schepen (met inachtneming van de staatssteunregels)  LS, sector  2013-
2014 
 Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
12. Voortzetten van de maritieme 
internationale dialoog met belangrijke 
internationale partners over aan 
duurzaam zeevervoer gerelateerde 
onderwerpen, en de coördinatie daarvan 
met de IMO / ISO  EC, bijgestaan 
door het EMSA  Lopend 
 
NL 11   NL gestructureerde informatie-uitwisseling en coör dinatie van inspanningen teneinde vooruitgang 
te boeken in de tenuitvoerlegging van het T oolbox-document, zal de Commissie een speciale 
groep van deskundigen oprichten – het Europe es Forum voor duurzame scheepvaart (ESSF). 
Het ESSF zal vertegenwoordigers  van de lidstaten en privat e en openbare organisaties bij 
elkaar brengen om een structurele dialoog, de u itwisseling van goede praktijken en technische 
kennis mogelijk te maken, alsmede samenwerking en coördinatie tussen relevante publieke en private belanghebbenden in de maritieme sect oren en de betrokken diensten van de 
Commissie op gezamenlijk vastgestelde gebiede n. Het ESSF zal de mogelijkheid bieden om 
praktische aangelegenheden te bespreken die zich tijdens het uitvoeringsproces voordoen, met 
name in de overgangsfase vóór de inwerkingt reding van de nieuwe nor men. Op deze manier 
zal het ESSF ook een platform bieden voor discussies over de in hoofdstuk 2 hierboven beschreven kortetermijnmaatregelen. Voorts zal  het ESSF waar nodig na ar behoren rekening 
houden met specifieke regionale kenmerken. 
Voorzien wordt dat de structuur van het ESSF  uit de volgende elementen zal bestaan: een 
plenaire vergadering, een secretariaat, en ni et-permanente technische werkgroepen om de 
werkzaamheden van het ESSF op specifieke gebieden  verder te verdiepen. De Commissie zal 
als voorzitter van het ESSF optreden, en het E SSF zal het op een voorstel van de Commissie 
gebaseerde mandaat goedkeuren. Voorzien word t dat het ESSF zal worden opgericht bij een 
daartoe strekkend besluit van de Commissie. 
3.1.1. Richtsnoeren voor de tenuitvoe rlegging van Richtlijn 2012/33/EU 
Richtlijn 2012/33/EU is op 27 november 2012 bekendgemaakt in he t Publicatieblad van de 
Europese Unie. De lidstaten moeten de richtlij n uiterlijk op 18 juni 2014 in nationaal recht 
hebben omgezet. De richtlijn voorziet in een aa ntal uitvoeringshandelingen en gedelegeerde 
handelingen, waarmee onder andere beoogd wordt om  de lidstaten te helpen bij het uitvoeren, 
handhaven en volgen van de uitvoering van de richtlijn. Ook voorziet de richtlijn in een 
comité en een uit deskundigen uit de lidst aten samengestelde deskundigengroep die de 
Commissie zullen bijstaan bij de opstelling van deze handelingen.  
Om dit proces mogelijk te maken, wordt vo orzien dat in het kader van het ESSF een 
deskundigengroep wordt ingesteld om de te nuitvoerlegging van Richtlijn 2012/33/EU te 
bespreken.  
Volgende stappen
 
 Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
13. Oprichten van het Europees Forum voor 
duurzame scheepvaart (ESSF)  
 EC samen met alle 
betrokken 
belanghebbenden  1e helft van 
2013 
14. Organiseren van de eerste plenaire 
vergadering van het ESSF en in gang zetten van de werkzaamheden van de technische werkgroepen van het ESSF 
 EC, ESSF 2
e helft van 
2013 
15. Bespreken van de tenuitvoerlegging van 
Richtlijn 2012/33/EU EC, LS, ESSF, Sector 2e helft van 
2013 - 2015 
 
NL 12   NL 3.2. Regelgevende maatregelen  
3.2.1. Kadervoorwaarden voor het gebr uik van LNG als scheepsbrandstof 
De vervulling van het potentieel van LNG als scheepsbrandstof vereist dat al het mogelijke 
wordt gedaan om te garanderen dat alle noodzake lijke veiligheidsvoorschriften van kracht zijn 
en dat dit tijdig gebeurt, zodat de rechtsonzekerheid wordt weggenomen. Zowel op internationaal niveau als binnen de IMO, de ISO en de EU wordt hieraan gewerkt. 
3.2.1.1. In de IMO verrichte werkzaamheden Op dit moment werkt de subcommissie voor bul kvloeistoffen en -gassen van de IMO aan de 
internationale code voor het gebruik van gas al s brandstof (Internationa l Gas as Fuel Code – 
IGF-code), die voorrang zal hebben boven de tu ssentijdse richtsnoeren van het IMO voor gas 
als scheepsbrandstof (MSC. 285(86)). Belang rijke technische vraagstukken waar nog op 
gestudeerd wordt zijn de locatie van de LNG- tank, de waarborgen tegen schade bij botsingen 
of het aan de grond lopen van het schip, het ge bruik van draagbare tanks, of de voorschriften 
voor bunkeractiviteiten. Deze technische vraagstukke n zijn van essentieel belang, niet in de 
laatste plaats voor passagiers schepen. Ook aspecten met betrekking tot de opleiding van 
zeevarenden zullen tegen het licht moeten worden gehouden. De IGF-code zal naar 
verwachting in 2014 worden voltooid.  
3.2.1.2. In de ISO verrichte werkzaamheden  Binnen de ISO werkt de betr okken technische commissie (ISO TC 67 Working Group 10) 
momenteel aan de ontwikkeling van richtsnoeren voor systemen  en installaties voor de 
toevoer van LNG als brandstof voor schepen, met inbegrip van eisen ten aanzien van de 
veiligheid, componenten, systemen  en opleiding. Het eerste ontwe rp van de richtsnoeren zal 
in 2013 gereed zijn. Deze richtsnoeren zullen  de werkzaamheden van de ISO met betrekking 
tot LNG voor de scheepvaart aanvullen. 
3.2.1.3. Op EU-niveau verrichte werkzaamheden  
(a) Verplichte technische normen voor he t gebruik van infrastructuur voor 
alternatieve brandstoffen 
Op 24 januari 2013 heeft de Commissie het pakket "Schone energi e voor het vervoer" 
gepresenteerd, met inbegrip van een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en 
de Raad betreffende de uitrol van infr astructuur voor alternatieve brandstoffen
14. De 
voorgestelde richtlijn verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat alle zeehavens van het 
kernnetwerk van het TEN-V uiterlijk op 31 december 2020 zijn uitgerust met LNG-
tankpunten voor zeevaartuigen en binnenvaartschep en (artikel 6, lid 2). Ook vereist de 
voorgestelde richtlijn dat alle tankpunten uite rlijk op 31 december 2015 voldoen aan bepaalde 
technische specificaties (artikel 6, lid 4). 
LNG-tankpunten voor vaartuigen dienen te vol doen aan nog overeen te komen Europese 
normen op basis van de mondi ale ISO-norm ISO/TC67/WG10. 
(b) Procedures en voorschriften voor de di stributie en bunkering van LNG voor de 
scheepvaart  
Het ontbreken van gemeenschappelijke procedur es en geharmoniseerde voorschriften voor de 
distributie en bunkering van LNG aan schepe n op EU-niveau wordt momenteel aangepakt 
door de Commissie, in samenwerking met het Europees Agentschap voor maritieme 
veiligheid (EMSA). Deze werkzaamheden wo rden ondersteund door de resultaten van 
                                                 
14 COM(2013)018 final. 
 
NL 13   NL gezamenlijk door de Commissie en het EMSA georganiseerde bijeenkomsten van een ad-
hocdeskundigengroep op het gebied van LNG voor de scheepvaart in april, juni en december 
2012.  
De deskundigen concentreerden zich met na me op het inventariseren van de huidige 
voorschriften en normen ten aanzien van LNG en het id entificeren van potentiële 
belemmeringen voor het gebruik op grote schaal van LNG als sc heepsbrandstof in de EU.  
Voorts volgt de Commissie de  lopende ontwikkelingen op rege lgevingsgebied die zich op 
internationaal niveau afspelen (in de IMO, de  ISO, de Internationale Vereniging van havens 
(International Association of Ports and Harbours – IAPH) en de Verenigi ng van internationale 
gastanker- en terminalexploi tanten (Society of International Gas Tanker and Terminal 
Operators – SIGTTO)) met betrekking tot LNG- bunkering aan schepen en  coördineert zij, 
bijgestaan door het EMSA, haar werkzaamheden met deze organisaties. 
Bovendien heeft het EMSA externe deskundige n opdracht gegeven een analyse te maken van 
de hiaten in de normen en voorschriften voor de bunkering van schepen die gas als brandstof 
gebruiken.  
De Europese Commissie zal de discussies ove r en de werkzaamheden in verband met de 
vaststelling van EU-brede, op in ternationaal niveau compatib ele kadervoorwaarden voor de 
bunkering van LNG voortzetten. In  het werkdocument van de diensten van de Commissie 
getiteld "Actions towards a comprehensive EU framework on LNG for shipping", dat de 
mededeling over "Schone energie voor het vervoe r: een Europese strategie voor alternatieve 
brandstoffen"15 begeleidt, worden de tot dusver bere ikte resultaten beschreven, evenals de 
volgende stappen die tot eind 2014 moeten wo rden genomen om een alomvattende reeks 
voorschriften, normen en richtsnoeren te ontwikkelen.  
(c) Ondersteunende activiteiten  
Het Europees Parlement heeft ook voorbereid ende maatregelen voorgesteld (met een 
begroting van 1 miljoen euro) om de invoeri ng van toereikende kadervoorwaarden voor het 
gebruik van LNG in de scheepvaart te onderste unen, bijvoorbeeld in de vorm van gefocuste 
studies. Het toepassingsgebied va n de maatregelen moet nog de finitief worden vastgesteld, 
waarbij rekening zal worden gehouden met de resultaten van de in 2012 door de Commissie, 
het EMSA en relevante belanghebbenden ondernom en hiatenanalyse. Ook zal het Parlement 
mogelijk steun geven aan toekomstige aanvulle nde acties om de kadervoorwaarden voor het 
gebruik van LNG voor de schee pvaart op basis van de discussi es binnen het ESSF verder te 
ontwikkelen. 
Volgende stappen voor het gebrui k van LNG voor de scheepvaart  
Gezien de complexiteit van dit onderwerp moeten  het toepassingsgebied van en de deelname 
aan de raadpleging worden uitgebreid naar andere belanghebbenden in de toeleveringsketen 
voor LNG voor de scheepvaart om daar ook releva nte autoriteiten van de lidstaten bij te 
betrekken. Om die reden wordt voorzien dat in  het kader van het E SSF een werkgroep inzake 
LNG voor de scheepvaart wordt ingesteld. De we rkgroep zal zijn werkzaamheden onder meer 
baseren op de resulta ten van de ad-hocdeskundigengroep inzake LNG, de aanbevelingen van 
de EMSA-analyse van de hiaten in de wetgeving en de door het TEN-V-programma 
ondersteunde aanvullende haalbaarheidsstudies, d.w.z. het LNG-project voor de noordelijke 
EU enz. 
Deze werkgroep zal het ESSF advies verstrekken over technische en juri dische aspecten van 
de ontwikkeling van kadervoorwaarde n (normen, richtsnoeren en/of wet- en regelgeving) om 
                                                 
15 COM (2013)017 final van 24.1.2013. 
 
NL 14   NL het gebruik van LNG voor de sc heepvaart op EU-niveau te be vorderen, en kan de volgende 
acties ondernemen: 
3.2.2. Schoonmaaktechnologieën  
3.2.2.1. Goedkeuring van aan boord geïnstalleerde systemen voor het schoonmaken van 
uitlaatgassen 
In Richtlijn 2011/75/EU van de Commissie van 2 september 201116 tot wijziging van 
Richtlijn 96/98/EG van de Raad inzake uitrusting van zeeschepen17 zijn geharmoniseerde 
                                                 
16 PB L 239 van 15.9.2011, blz. 1.  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
16. Ontwikkelen van gemeenschappelijke, 
geharmoniseerde 
richtsnoeren/normen/voorschriften voor 
het gebruik van LNG voor de 
scheepvaart, die betrekking hebben op 
technische, operationele, veiligheids-, 
beveiligings- en opleidingsaspecten van:  
 
(a) overbrenging, opslag en distributie;  
(b) bunkering; en  
(c) gebruik aan 
boord van 
schepen  
  EC/EMSA/ESSF 
   2013-
2014 
17. Analyseren van enkele van de potentiële 
marktbelemmeringen voor de uitrol van LNG, d.w.z. organisatorische, operationele en kostengerelateerde belemmeringen en belemmeringen in verband met een gebrek aan informatie   EC/ EMSA/ ESSF  2013-
2014 
18. De vinger aan de pols houden van en de 
coördinatie waarborgen met de lopende 
regelgevingsontwikkelingen op 
internationaal niveau met betrekking tot 
het gebruik van LNG voor de 
scheepvaart, d.w.z. in de IMO, de ISO, de 
IAPH, de SIGTTO, enz.  EC/ EMSA/ ESSF  2013-
2014 
19. Richtsnoeren en ondersteuning geven 
voor de ontwikkeling en beoordeling van effectieve business cases (aanpak op basis van de toeleveringsketen voor LNG)  EC/ EMSA/ ESSF  2013-
2014 
20. Vergroten van het bewustzijn van het 
publiek van de voordelen van LNG voor 
de scheepvaart  EC/ EMSA/ ESSF  2013-
2014 
 
NL 15   NL eisen opgenomen voor de goedkeuring van aa n boord geïnstalleerde systemen voor het 
schoonmaken van uitlaatgassen (schoonmaaktec hnologieën) voor schepen die onder de vlag 
van een EU-lidstaat varen. Volgens deze nieu we bepalingen moeten aan boord van EU-
schepen geïnstalleerde wassers met ingang va n 5 oktober 2012 voldoen aan de in bijlage A.118 
bij de richtlijn neergelegde normen.  
3.2.2.2. Vereisten voor door wassers geproduceerd afval Bepaalde typen wassers genereren afval dat niet in zee mag worden geloosd, maar op 
passende wijze moet worden behandeld. Bijg evolg zullen de eisen ten aanzien van door 
wassers geproduceerd afval door de diensten van de Commissie worden beoordeeld tijdens 
het lopende herzieningsproces voor Richtlijn 20 00/59/EG van het Europees Parlement en de 
Raad van 27 november 2000 betreffende haven ontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en 
ladingresiduen. 
Volgende stappen voor de toepassing van schoonmaaktechnologieën
 
Gezien de technische, operationele en econom ische uitdagingen die gepaard gaan met de 
installatie, de exploitatie en het onder houd van systemen voor het schoonmaken van 
uitlaatgassen (wassers), wordt voorzien in de oprichting va n een ESSF-werkgroep inzake 
schoonmaaktechnologieën. De werkgroep zal  onder meer een analyse maken van  de 
geschiktheid van wassers voor installatie op a lle typen motoren en in scheppen van alle 
categorieën en groottes, de aanvangskosten, de  beschikbaarheid, de volgroeidheid van de 
producten, de terugbetalingstermijn, de verwijder ing van residuen (slib) en de opleiding van 
de bemanning. De werkgroep zal het ESSF advisere n over technische, economische en 
operationele aspecten van het gebruik van sc hoonmaaktechnologieën in de scheepvaart.  
                                                                                                                                                         
17 PB L 46 van 17.2.1997, blz. 25. 
18 Bijlage A.1 – Uitrusting waarvoor reeds gedetailleerde beproevingsnormen bestaan in internationale 
instrumenten. 
 
NL 16   NL 3.2.3. Stroomvoorziening vanaf de wal  
Normalisatieactiviteiten om de invoering van d eze technologie te stimu leren, die de lokale 
verontreiniging in havens sterk kan vermi nderen en in de toekomst zou kunnen worden 
gevoed door schone windenergie van offshore-windt urbineparken, zijn reeds aan de gang. In 
het voorstel voor een rich tlijn betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve 
brandstoffen19 worden de lidstaten verplicht ervoor te  zorgen dat havens stroomvoorzieningen 
voor vaartuigen hebben geïnstalleerd die koste nefficiënt zijn en milieuvoordelen met zich 
meebrengen. Bovendien moeten elektriciteitsvo orzieningen aan wal volgens de voorgestelde 
richtlijn uiterlijk op 31 december 2015 voldoen aan de desbetreffende EN-norm en de technische specificaties va n de recentelijk aangenomen mondiale norm IEC/ISO/IEEE 
80005-1.  
Verdere stimulansen worden voorgesteld in het kader van de huidige herziening van Richtlijn 
2003/96/EG van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de 
belasting van energieproducten en  elektriciteit. Het voorstel va n de Commissie voorziet in een 
verplichte tijdelijke belastingvr ijstelling voor de el ektriciteitsvoorzienin g vanaf de wal aan 
                                                
 
19 COM(2013)018 final.  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
21. Voorstellen om de residuen van systemen 
voor het schoonmaken van uitlaatgassen 
op te nemen in het toepassingsgebied van 
Richtlijn 2000/59/EG betreffende 
havenontvangstvoorzieningen  
  EC  2e 
kwarta
al van 
2013 
22. Beoordelen van de noodzaak van 
richtsnoeren en/of normen voor schoonmaaktechnologieën wat betreft de technische, operationele en veiligheidsaspecten ervan, met inbegrip van opleiding van de bemanning, en wat betreft de verontrein iging van mariene 
milieus   EC/ EMSA/ ESSF 
   2013-
2014 
23. Identificeren en analys eren van potentiële 
belemmeringen voor de aanvaarding van 
schoonmaaktechnologieën door de markt  EC/ESSF  2013-
2014 
24. Zorgen voor coördinatie met lopende 
regelgevingsinitiatieven op internationaal niveau, d.w.z. de werkzaamheden van de IMO in verband met de ontwikkeling van criteria voor het waswater van systemen voor het schoonmaken van uitlaatgassen  EC, bijgestaan 
door het EMSA  2013-
2014 
25. Informatie uitwissele n over lopende en 
geplande projecten en proeven met 
betrekking tot de installatie van 
schoonmaaktechnologieën aan boord van 
schepen   EC/ EMSA/ ESSF  2013-
2014 
 
NL 17   NL schepen die liggen afgemeerd in de haven. Zodr a de richtlijn is goedgekeurd, is deze 
stimulans gedurende een periode van acht jaar  van toepassing. De discussies over deze 
voorgestelde wetgeving lopen echter nog.  
Volgende stappen  
3.3. Ontwikkeling van infrastructuur  
Het voorstel voor een nieuwe TEN-V-veror dening bevat eisen ten aanzien van de 
infrastructuur die ten doel hebben om veilige, efficiënte, slimme, energie-efficiënte en duurzame vervoersdiensten te bevorderen. Daarb ij wordt adequate aand acht besteed aan de 
toepassing van nieuwe technologi eën en innovaties, waaronder me t name de verstrekking van 
alternatieve tankfaciliteit en, die verplicht gebruik moeten maken van schone 
scheepstechnologieën. TEN-V-onders teuning zal de overgang naar  een schonere scheepvaart 
op de belangrijkste verkeersassen  langs de EU-kusten en hun in terfaces met het achterland 
vergemakkelijken.  
3.4. Onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie  
Het zevende kaderprogramma (KP7) van de EU voor vervoer heeft een aantal 
onderzoeksprojecten ondersteund
20, waarbij vooral is gekeken naar de ontwikkeling van 
innovatieve maritieme concepten, zoals sch one scheepvaarttechnologieën, alternatieve 
brandstoffen en operationele strategieën voor he t groener maken van het maritieme vervoer. 
In deze acties wordt ook rekening gehouden met de pr ioriteiten van de ma ritieme strategische 
onderzoeksagenda die zijn geformuleer d door het door de sector opgerichte 
"WATERBORNE-technologieplatform", dat rele vante belanghebbenden op het gebied van 
onderzoek en ontwikkeling naar vervoe r over water bij elkaar brengt.21. Het 
WATERBORNE-technologieplatform is momenteel zijn strategi sche onderzoeksagenda aan 
het actualiseren om visies te ontwikkelen voor  het volgende werkprogramma, dat zal worden 
uitgevoerd in het kader van "Horizon 2020", het financieringsprogramma van de EU voor 
onderzoek en innovatie voor de periode 2014-2020. 
Om de milieu- en klimaatuitdagingen waar de  scheepvaartsector voor  staat het hoofd te 
kunnen bieden, zijn verdere investeringen in onderzoek en ontwikkeling nodig, in combinatie 
met een beter gecoördineerde en consistenter e aanpak door de maritieme gemeenschap van de 
EU. In het Witboek Vervoer uit 2011 "Stappenpla n voor een interne Eur opese vervoersruimte 
– werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem"22 zijn ambitieuze doelstellingen 
vastgesteld voor de vermindering van de CO 2-emissies door de scheepvaart. Uit de contacten 
                                                 
20 STREAMLINE (Strategic Research for Innovative Marine Propulsion Concepts), TEFLES 
(Technologies and Scenarios for Low Emissions Shipping), DEECON (Innovative After-treatment 
System for Marine Diesel Engine Emission Control) en HELIOS (High Pressure Electronically 
Controlled Gas Injection for Marine Two-stroke Dies el Engines) zijn voorbeelden van dergelijke door 
de EU gefinancierde projecten, waarover meer informatie is te vinden op de website van de 
Informatiedienst voor communautair onderzoek en ontwikkeling (Community Research and Development Information Service – CORDIS): http://cordis.europa.eu/projects/home_en.html 
21 http://www.water borne-tp.org/ 
22 COM(2011)0144 definitief.  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
26. Optimaal gebruikmaken van de 
stimulansen voor stroomvoorziening 
vanaf de wal door de lidstaten en de 
sector    LS/sector   31/12/ 
2020  
 
NL 18   NL met belanghebbenden blijkt dat de sector werk t aan innovatieve bena deringen die moeten 
leiden tot schepen met een nulemissie23. Over het algemeen leidt een grotere energie-
efficiëntie van vaartuigen tot een lager to taal brandstofverbruik en daarmee tot een 
rechtstreekse reductie van de emissies  van verontreinigende stoffen en CO 2. Deze innovatieve 
benaderingen vereisen de integratie van dive rse nieuwe technologieën en de uitvoering van 
uitgebreidere studies en validatieprojecten. 
Onderzoeks- en ontwikkelingsopties voor de tenuitvoerlegging van het Toolbox-document 
zijn te vinden in Horizon 2020, onder de m aatschappelijke uitdaging "Slim, groen en 
geïntegreerd vervoer". Om ervoor te zorgen  dat optimaal profijt wordt getrokken uit het 
Horizon 2020-programma, wordt voorzien in de  oprichting van een ESSF-werkgroep inzake 
onderzoek, innovatie en technologieën. De wer kgroep zal voor het ESSF voorwerk verrichten 
op het gebied van de gewenste richting van onderzo ek en ontwikkeling, te stellen eisen en te 
nemen besluiten ter ondersteuning van het Toolbox-document door middel van het Horizon 
2020-specifieke programma. Waar nodig zal re kening worden gehouden met specifieke 
regionale omstandigheden.  
Volgende stappen  
                                                 
23 Het recente LeaderSHIP-verslag van 20 februari 2013 gaat ook in op een mogelijke publiek-privaat 
partnerschap om schepen met nulemissies / nul technische ongevallen te ontwikkelen 
(http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/maritime/shipbuilding/leadership2015/).  
 
NL 19   NL 4. CONCLUSIE   
De Commissie zal nauw blijven samenwerken me t de lidstaten en belanghebbenden bij de 
tenuitvoerlegging van de in het werkdocumen t van de diensten van de Commissie van 
16 september 2011 vastgestelde maatregelen, evenals bij de ontwikkeling van aanvullende 
maatregelen die de naleving van de lage zwav elnorm zullen versterken en een duurzame en 
concurrerende EU-scheepvaart zullen bevorde ren. Hiertoe zullen de  in de voorgaande 
hoofdstukken beschreven en in bijlage 1 bij d it verslag samengevatte m aatregelen ten uitvoer 
worden gelegd. 
Om dit proces te bevorderen  en te coördineren zal de Commissie een breder forum voor 
belanghebbenden oprichten – het Europees Fo rum voor duurzame scheepvaart (ESSF). Het 
ESSF zal een platform bieden voor een stru cturele dialoog, de uitwisseling van goede 
praktijken en technische kennis, samenwerking, en coördinatie tussen relevante publieke en 
private belanghebbenden in de maritieme sect oren en de betrokken diensten van de 
Commissie op gezamenlijk vastgestelde gebied en. Het ESSF zal worden bijgestaan door 
technische werkgroepen, die zich in eerste instantie zullen concentreren op schoonmaaktechnologieën en het gebruik van LNG voor de scheepvaart, de coördinatie van 
onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten en inn ovatie (op basis van de  bredere richtsnoeren 
voor onderzoek en ontwikkeling van het WATERBORNE-technologieplatform), 
financieringsaspecten, en de uitwisseling van goede praktijken bij de  tenuitvoerlegging van 
Richtlijn 2012/33/EU.  
De Commissie zal medio 2015 verslag uitbrengen over de voortgang in de tenuitvoerlegging 
van deze maatregelen.   Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
27. Bijdragen tot de vaststelling van het 
werkprogramma voor de oproepen tot het 
indienen van voorstellen in het kader van 
Horizon 2020:  
(a) passende onderwerpen en soorten 
acties voorstellen;  
(b) geïnteresseerde organisaties 
informeren en ertoe aanzetten om 
optimaal gebruik te maken van de 
financiering uit Horizon 2020 voor de 
tenuitvoerlegging van het Toolbox-
document  
EC/WTP/ESSF/ Gedurende 
2013 en daarna 
28. Bijdragen tot de agenda  voor strategisch 
onderzoek en innovatie ten behoeve van het maritieme vervoer in het kader van Horizon 2020:  (a) de voortgang bewaken en onderzoeks- en ontwikkelingsvereisten voor het Toolbox-document actualiseren;  (b) helpen de EU-onderzoeks- en innovatieacties in overeenstemming te brengen met de beleidsuitvoering  
EC/WTP/ ESSF 
      
EC/WTP/ ESSF 
 Gedurende 
2013 en daarna  
 
NL 20   NL BIJLAGE 1 : Stappenplan voor de tenuitvoerleggi ng van het Toolbox-document voor 
duurzaam vervoer over water  
  Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
1 Aanvragen van financiering in het kader 
van de meerjarige en jaarlijkse oproepen 
tot het indienen van voorstellen voor het 
TEN-V voor 2012 LS/sector Gesloten op 
28/2/2013 
2 Benutten van de mogelijkheden die de 
oproep van het Marco Polo-programma 2013 biedt Sector 1
e semester van 
2013 
3 Analyseren van mogelijke aanpassingen 
van de criteria van het Marco Polo II-
programma om de 
marktomstandigheden beter te 
weerspiegelen en financiering van 
groene scheepvaartprojecten mogelijk te 
maken EC/LS Begin 2013 
4 Zorgen voor een beter gebruik van de 
EU-financieringsinstrumenten voor de vervoerssector en coördinatie met andere EU-instrumenten, zoals structuurfondsen, leni ngen van de EIB, 
enz. EC/LS/sector Begin 2013 
5 Zorgen voor continuïteit van de 
werkzaamheden van het ESN met 
betrekking tot de beoordeling van 
waarschijnlijke effecten (modale 
terugschakeling) op de kustvaartsector 
in het emissiebeheersgebied EC/ESN/SPC's 2013-2014 
6 Meer bewustzijn creëren van de 
kadervoorwaarden van EIB-leningen voor de scheepvaart EIB/EC 2013-2014 
7 Onderzoeken van mogelijkheden voor 
intersectorale partnerschappen die EIB-
financiering voor maritieme projecten 
zouden kunnen aantrekken EC/LS/sector/ 
ESSF 2013-2014 
8 Onderzoeken van het gebruik van de 
LGTV of de proeffase van het Europa 2020-initiatief inzake projectobligaties 
voor de financiering van maritieme vervoersinfrastructuurprojecten met EC/LS/sector/ 
ESSF 2013-2014 
 
NL 21   NL   Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
langlopende terugbetalingstermijnen 
9 Onderzoeken van de financiële 
bundeling van verbeteringsprojecten om 
algemene EIB-leningen aan te vragen 
 LS/Sector/ESSF 2013-2014 
10 Onderzoeken van de mogelijke 
invoering van nationale financieringsregelingen ter ondersteuning van vroege naleving van de lage zwavelnorm door nationale scheepsexploitanten LS 2013-2014 
11 Vaststellen van mogelijke stimulansen 
die op lokaal, regionaal en nationaal 
niveau kunnen worden toegepast, zoals 
groene havenrechten en -tarieven voor 
groene schepen (met inachtneming van 
de staatssteunregels) LS/sector 2013-2014 
12 Voortzetten van de maritieme 
internationale dialoog met belangrijke internationale part ners over, en de 
coördinatie met de IMO / ISO van, aan duurzaam zeevervoer gerelateerde onderwerpen EC, bijgestaan door het 
EMSA Terugkerend 
13 Oprichten van het Europees Forum voor 
duurzame scheepvaart (ESSF) EC samen met relevante 
belanghebbenden 1e helft van 
2013 
14 Organiseren van de  eerste plenaire 
vergadering van het ESSF en in gang zetten van de werkzaamheden van de technische werkgroepen van het ESSF EC/ESSF 2
e helft van 
2013 
15 Bespreken van de te nuitvoerlegging van 
Richtlijn 2012/33/EU EC/ LS/ ESSF/Sector 2e helft van 
2013 - 2015 
16 Ontwikkelen van ge meenschappelijke, 
geharmoniseerde richtsnoeren/normen/voorschriften voor het gebruik van LNG voor de scheepvaart, die betrekking hebben op technische, operationele, veiligheids-, beveiligings- en opleidingsaspecten van: 
(a) overbrenging, opslag en 
distributie;   EC/EMSA/ESSF 2013-2014 
 
NL 22   NL   Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
(b) bunkering; 
(c) gebruik aan boord van 
schepen  
17 Analyseren van enkele van de potentiële 
marktbelemmeringen voor de uitrol van 
LNG, d.w.z. organisatorische, 
operationele en kostengerelateerde 
belemmeringen en belemmeringen in 
verband met een gebrek aan informatie EC/ EMSA/ ESSF  2013-2014 
18 De vinger aan de pols houden van en de 
coördinatie waarborgen met de lopende regelgevingsontwikkelingen op internationaal niveau met betrekking tot het gebruik van LNG voor de scheepvaart, d.w.z. in de IMO, de ISO, de IAPH, de SIGTTO, enz. EC/ EMSA/ ESSF  2013-2014 
19 Richtsnoeren en ondersteuning geven 
voor de ontwikkeling en beoordeling 
van effectieve busine ss cases (aanpak op 
basis van de toeleveringsketen voor 
LNG) EC/ EMSA/ ESSF  2013-2014 
20 Vergroten van het bewustzijn van het 
publiek van de voordelen van LNG voor de scheepvaart EC/ EMSA/ ESSF  2013-2014 
21 Voorstellen om de residuen van 
systemen voor het schoonmaken van 
uitlaatgassen op te nemen in het 
toepassingsgebied van Richtlijn 
2000/59/EG betreffende 
havenontvangstvoorzieningen EC 2e kwartaal van 
2013 
22 Beoordelen van de noodzaak van 
richtsnoeren en/of normen voor schoonmaaktechnologieën wat betreft de technische, operationele en veiligheidsaspecten ervan, met inbegrip 
van opleiding van de bemanning, en wat betreft de verontreiniging van mariene milieus EC/EMSA/ESSF 2013-2014 
23 Identificeren en analyseren van 
potentiële belemmeringen voor de 
aanvaarding van EC/ESSF 2013-2014 
 
NL 23   NL   Actie  Verantwoordelijke 
actoren  Tijdpad
schoonmaaktechnologieën door de 
markt 
24 Zorgen voor coördinatie met lopende 
regelgevingsinitiatieven op internationaal ni veau, d.w.z. de 
werkzaamheden van de IMO in verband met de ontwikkeling van criteria voor het waswater van systemen voor het schoonmaken van uitlaatgassen EC/ESSF 2013-2014 
25 Informatie uitwisselen over lopende en 
geplande projecten en proeven met 
betrekking tot de installatie van 
schoonmaaktechnologieën aan boord 
van schepen EC/EMSA/ESSF 2013-2014 
26 Optimaal gebruikmaken van de 
stimulansen voor stroomvoorziening vanaf de wal door de lidstaten en de sector LS/sector 31/12/2020 
27 Bijdragen tot de vaststelling van het 
werkprogramma voor de oproepen tot 
het indienen van voorstellen in het kader 
van Horizon 2020: passende 
onderwerpen en soorten acties 
voorstellen; geïntere sseerde organisaties 
informeren en ertoe aanzetten om 
optimaal gebruik te maken van de 
financiering van Horizon 2020 voor de 
tenuitvoerlegging van het Toolbox-
document. EC/WTP/ESSF/ Vanaf 2013 
28 Bijdragen tot de agenda voor strategisch 
onderzoek en innovatie ten behoeve van het maritieme vervoer in het kader van Horizon 2020: de voortgang bewaken en onderzoeks- en ontwikkelingsvereisten voor het Toolbox-document actualiseren; helpen de EU-onderzoeks- en innovatieacties in overeenstemming te brengen met de beleidsuitvoering EC/WTP/ESSF/ Vanaf 2013 
 
NL 24   NL  
BIJLAGE 2: Door TEN-V ondersteunde projecten voor de ontwikkeling van snelwegen 
op zee en havens met ee n specifiek milieuaspect 
Gepubliceerd op: http://tentea.ec.europa.eu/en/ten-t_projects/te n-t_projects_by_transport_mode/water.htm  
Meer informatie over door TEN-V gefinancierde projecten is te vinden op de website van het Uitvoerend Agentschap voor het T
(http://tentea.ec.europa.eu/en/home/ ) 
Lopende portefeuille van projecten voor de ontwikkeling van snelwegen op zee:  
        
Projectcode Titel Type actie Geplande 
duur 
(jaren)  Oorspronke-
lijke einddatum Geschatte 
einddatum Oorspronkelijke 
totale kosten 
(€ M) TEN-V-
steun (€ 
M)  
2010-EU-21112-S LNG-infrastructuur van 
tankstations en gebruik op 
schepen Studies 3,2 31/3/2013 31/12/2013 26,8 9,6 
2009-EU-21010-P Oostzeeverbinding Gdynia-
Karlskrona  
(onderdeel van het project voor 
stroomvoorziening vanaf de wal 
in één haven en op twee 
schepen) Werken 4,8 31/10/2013 31/10/2013 85,5 17,1 
2011-EU-21002-P Stroomvoorziening aan wal – 
een geïntegreerd 
Noordzeenetwerk Werken 3,3 31/12/2014 31/12/2014 5,0 1,0 
2011-EU-21005-S LNG in Oostzeehavens Studies 3,0 31/12/2014 31/12/2014 4,8 2,4 
2011-EU-21007-S COSTA Studies 2,8 31/12/2013 31/12/2013 3,0 1,5 
2011-EU-21010-M Groene brug in de 
Scandinavische corridor 
(onderdeel van het project voor 
de installatie van wassers op 
twee schepen en 
stroomvoorziening vanaf de wal 
in twee havens) Gemengd 
(studies en 
werken) 4,0 31/12/2014 31/12/2014 84,6 19,8 
Totaal           111,4 51,4 
Portefeuille van lopende havenprojecten:  
        
Projectcode Titel Type actie Geplande 
duur 
(jaren)  Oorspronke-
lijke einddatum Geschatte 
einddatum Oorspronkelijke 
totale kosten 
(€ M) TEN-V-
steun (€ 
M)  
2011-ES-92138-S Blauwe corridors verbeteren 
door de toepassing van energie 
uit aardgas Studie 1,3 31/12/2013 31/12/2013 2,2 1,1 
2011-EU-92151-S Groene technologieën en eco-
efficiënte alternatieven voor 
hijskranen en activiteiten in 
containerhaventerminals 
(GREENCRANES) Studie 1,9 31/5/2014 31/5/2014 3,6 1,8 
2011-EU-92079-S Maak het verschil Studie 1,2 31/12/2014 31/12/2014 2,5 1,2 
2011-FR-92026-S Technische en ontwerpstudies 
met betrekking tot de uitvoering 
van een LNG-bunkerstation in de 
haven van Duinkerken Studie 2,4 31/12/2014 31/12/2014 2,3 1,1 
2011-SE-92148-P Fjalir-project Werken 1,2 31/12/2013 31/12/2013 1,3 0,3 
Totaal           11,9 5,5