8888 l^ublikatiebladvan de Europese gemeenschappen ^r.^208B^ 
Advies over de economisch situatie in de gemeenschap — medio 1988 
(88^208B11) 
PletEconomisch en Sociaal Comité heeftop 15 december 1987 besloten, overeenkomstig 
artikel 20 (vierde alinea) van het Reglement van Cörde een advies op te stellen over de 
economische situatie in de gemeenschap mediol988. 
POe Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei 
ding vandedesbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar adviesop 16 mei 1988 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer lörago. 
Plet Economisch en Sociaal Comiteheeft tijdens zam2BÓ6ezatting (vergadering van2rum 
1988)het volgende advies uitgebracht,dat met ^eergrotemeerderheidvan stemmen (twee 
stemmen tegen en geen onthoudmgen)is goedgekeurd. 
^oord vooraf 
In het onderhavige initiatiefadvies worden enkele 
prioritaire maatregelen van de economische politiek 
behandeld waarmee voor een dvnamischere ontwikken 
hng van de Europese volkshuishouding kan worden 
geborgd en de economische samenwerking in de wereld 
kan worden bevorderd. Voor de analvse van de sociale 
ontwikkeling wordt naar het bijgevoegde advies dien 
aangaande verwegen.Het C^omiteheeft altijd de com^ 
plementanteit tussen het economisch en het sociaal 
beleid onderstreept^enerzi^ds kan een voldoende fle^i 
bel sociaal beleid ter ondersteuning van de economie 
worden aangewend en ander^ds kan de economie een 
waarborgen voor behouden verbetering vandeso 
ciale omstandigheden. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. In een internationaal klimaat dat door grote 
instabiliteit wordt gekenmerkt, dienen de Eó^hdstaten 
er volgens het Comité in hun economische politiek van 
1988 bi^ voorrang naar te streven, de van vorig ^aar 
stammende onzekerheden uit de conjuncturele raam 
voorwaarden van de Europese economie te elimineren. 
POaartoe dienen de nationale regeringen en de (Gemeen 
schapsinstellmgenhuneconomischbeleidtecoordine 
ren, en samenhangende en op wederzijdse steun beD 
rustende maatregelen uit te werken ten einden 
— debescheideneconomischegroei van het moment 
optevoerenomzohetwerkloosheidsci^fer,dateen 
economische indicator voor het sociale marginale 
seringsproces is geworden, te kunnen terugdringen, 
— eenbi^drageteleverentotde totstandkoming van 
meer stabiliteit in de relaties tussen de belangrijkste 
monetaire zones en financiële markten, 
— significante correcties aan te brengen in de mter 
nationale onevenwichtigheden zodat de gevolgen 
hiervan met name voor de meest kwetsbare regio^s 
in de wereld beperkt kunnen worden. 1.2. Herstel van de groei in Europa en sterker conver 
gerende macroeconomische resultaten kunnen de saD 
menwerkingsstrategie voor groei en werkgelegenheid 
nieuw leven inblazen en tegelijkertijd de internationale 
samenwerking van een steviger draagvlak voorzien. 
Vooralsnog heeft de samenwerkingsstrategie niet de 
verwachte resultaten opgeleverd omdat de regeringen 
van defwaalf zich daarvoor onvoldoende hebben mgeD 
zet. POit leidt tot een gevoel van teleurstelling bi^ de 
sociale partners, hetgeen een beheerste, harmonische 
tenuitvoerlegging van deze strategie kan verstoren. 
Volgens het comité kunnen de svnergieeffecten van 
convergentie, coördinatie en harmonisatie gezamenlijk 
toteen evenwichtige ontwikkeling vandesociaaleco 
nomische samenhang in de (Gemeenschap bedragen en 
tegelijkertijd bevorderen dat de binnenmarkt in 1992 
een feit is en dat de mogelijkheden en de impulswerking 
hiervan volledig worden benut. 
1^. Thans blijkt dat groei, ontwikkeling, stabiliteit 
en correctie van onevenwichtigheden onderling sa 
menhangende doelstellingen zim die niet langer afzon 
derli^k kunnen worden verwezenl^kt.Prmoet dan ook 
beslist voor worden gezorgd dat alle intermediaire doel 
stellingen en alleeconomische beleidsmaatregelen zo 
danig op elkaar aansluiten dat de doeltreffendheid er 
van niet tot Europa beperkt bhrft, maar dat hiervan 
ook positieve impulsen uitgaan op de internationale 
samenwerking. Poe Uruguavronde zal al uitwnzen of 
deze aanpak ook in de praktik wordt gebracht. 
l.^t. Het (Gomite onderstreept bovendien dat de in de 
loop van 1987door de financiële en monetaire markten 
gegeven signalen nog altnd een belangrij stuk onzeker 
heid inhouden met negatieve verwachtingen t.a.v. de 
reelesfeer inde economie. (Gezamenl^kemaatregelen 
ter beïnvloeding van de wisselkoersen en gezamenlijke 
verklaringen van de kant van de grote industrielanden 
zimvoorts onvoldoende om, zoals in het verledenwel 
het geval was, het vertrouwen van de economische 
subjecten en het vertrouwen op de financiële markten 
te bewaren, en om tot een doeltreffende coördinatie 
te komen waarmee het gevaar van een recessie op 
middellange termun kan worden afgewend. 
f..5. Len eindedebelangr^ksteeconomische groot 
heden te kunnen richten op een krachtigeregroei en 
Nr. C 208/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
een beter evenwicht tussen de economische zones in de 
wereld, dienen door samenwerking zowel in Europees 
als in internationaal verband derhalve dringend be­
leidsbeslissingen te worden genomen waarmee een crisis 
kan worden voorkomen en waarmee de coördinatie 
van de monetaire variabelen in overeenstemming kan 
worden gebracht met de coördinatie van de reële varia­
belen. 
2. Economische prognoses van de Commissie voor 
1988 
2.1. Begin 1988 is de Commissie er evenals andere 
internationale instellingen [Internationaal Monetair 
Fonds (IMF), Organisatie voor Economische Samen­
werking en Ontwikkeling (OESO)] als gevolg van de 
grote onrust op de financiële markten en de beurskrach 
van uitgegaan dat de groei sterk zou worden afgeremd. 
Inmiddels is gebleken dat de effecten van deze gebeur­
tenissen minder negatief zijn dan was verwacht, en zijn 
de prognoses in bovenwaartse richting bijgesteld. 
2.2. De prognoses van de Commissie berusten op de 
technische hypothese dat de wisselkoersen zich zullen 
handhaven op het peil van het eerste kwartaal van 1988 
(1 USD = 1,67 DM en 1 USD = 127 Yen). Bovendien 
wordt uitgegaan van voortzetting van de economische 
groei in de wereld. De wereldhandel zou in 1988 en 
1989 met 5 a 6 % moeten toenemen. Of dit percentage 
zal worden gehaald, is van belang voor de groeivooruit-
zichten van de Gemeenschap. 
2.3. Na een toeneming van het bruto binnenlands 
produkt (BBP) met iets meer dan 2,5% in 1987 wordt 
voor 1988 een soortgelijk cijfer verwacht. Evenals in de 
afgelopen twee jaar zal de groei blijven steunen op 
een dynamische ontwikkeling van de interne vraag, 
waarvan de toeneming in 1988 en 1989 evenwel licht 
zal teruglopen. 
De aan het saldo buitenland toe te schrijven rem op de 
groei zal licht verslappen. 
2.4. De meest dynamische componenten van de inter­
ne vraag blijven evenals in 1987 de particuliere con­
sumptie en de investeringen in kapitaalgoederen. 
2.5. Genoemde economische groei zal de werkgele­
genheid zowel in 1988 als in 1989 met 0,8 % uitbreiden. 
Het werkloosheidscijfer zal licht, d.w.z. met ca. 0,2%, 
teruglopen ten opzichte van 1987, maar altijd nog meer 
dan 11% van de beroepsbevolking bedragen: in 1989 
zullen nog ruim 15 miljoen mensen werkloos zijn. De 
inflatiecijfers zullen in benedenwaartse richting dichter 
bij elkaar in de buurt komen (ca. 3%). Het overschot 
op de lopende rekening van de betalingsbalans van de 
EG (1 % van het BBP in 1987) zal naar verwachting 
inkrimpen (+ 0,25% van het BBP in 1989). 2.6. Uit deze prognoses blijkt dat de werkloosheid, 
ook al zou de groei in 1988 geen vertraging te zien 
geven, bij de huidige groeicijfers niet noemenswaardig 
zal worden teruggedrongen. Het is zelfs de vraag of de 
huidige trends zich zullen voortzetten, daar in de landen 
waar de groei krachtiger is geweest en die goed hebben 
bijgedragen tot het intracommunautaire handelsverkeer 
en tot de stimulering van de economie, de externe 
manoeuvreerruimte zich begint te versmallen (Spanje, 
Portugal, Verenigd Koninkrijk en Italië). 
3. Draagvlak voor een beleid ter stimulering van de 
Europese economie 
3.1. Wil men de Europese economie met succes 
stimuleren, dan moet volgens het Comité worden over­
gegaan tot bundeling van de krachten die te vinden zijn 
op de twee uiteenlopende beleidssporen die centraal 
staan in het huidige Gemeenschapsbeleid en volgens 
de langere-termijnverwachtingen en overeenkomstig de 
macro-economische prognoses voor dit jaar positieve 
resultaten zullen opleveren. 
3.2. De eerste pijler wordt gevormd door het „Al­
gemeen compromis" dat tijdens de Europese Raad te 
Brussel op 11 en 12 februari jl. is gesloten. De algemene 
opzet van dit compromis — structuurfondsen, be­
grotingsdiscipline, eigen middelen en maatregelen om 
de landbouwuitgaven aan banden te leggen — strookt 
met de in het plan-Delors („Voor het succes van de 
Europese Akte") gepresenteerde politieke en institutio­
nele voorwaarden, alsook met de door het Comité in 
zijn adviezen over dit plan ingenomen standpunten. 
3.3. De Gemeenschap van de Twaalf heeft thans 
voldoende aan geloofwaardigheid gewonnen om de be­
sluitvorming op weg naar de voltooiing van de binnen­
markt in een stroomversnelling te brengen. Alle lid­
staten dienen op coherente wijze te blijven vasthouden 
aan hun hervonden elan, ten einde het voor de algemene 
integratie noodzakelijke proces van uniformering, har­
monisatie en liberalisering tot een goed einde te 
brengen. 
3.4. De prognoses t.a.v. de door de interne markt 
teweeggebrachte trends krijgen een steeds tastbaardere 
betekenis bij het naderen van 1992 als termijn voor de 
voltooiing van de interne markt. Aan de hand hiervan 
moet worden onderzocht of de ter ondersteuning van de 
groei genomen macro-economische beleidsmaatregelen 
en het voor 1992 gestelde doel wel compatibel zijn. 
3.5. De tweede pijler is een in 1988 nog positief 
economisch klimaat, zoals door de prognoses van de 
Commissie wordt bevestigd. Met dit gegeven mag ech­
ter in geen geval genoegen worden genomen, daar de 
huidige werkloosheidscijfers niet zullen dalen. 
3.6. Het Comité is ervan op de hoogte dat in op­
dracht van de Commissie studies zijn verricht om de 
voordelen van de binnenmarkt te evalueren (rapport-
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/35 
Cecchini) en het effect van het regionaal beleid te beoor­
delen (Universiteit van Cambridge). Het Comité be­
treurt dat het via de media van deze studies kennis heeft 
moeten nemen en dat de leden bedoelde teksten niet 
rechtstreeks hebben ontvangen. Het behoudt zich daar­
om voor, zich hierover in een later stadium uit te 
spreken. 
4. Voorwaarden en voorstellen voor een dynamischere 
groei 
4.1. Volgens het Comité kunnen van een verschui­
ving in de „dosering" van de economische beleidsmaat­
regelen van de lid-staten en van een door grotere over­
tuigingskracht en besluitvaardigheid gekenmerkt ge­
drag van enkele landen de nodige impulsen uitgaan die 
voor een autonoom groeidynamisme in Europa kunnen 
zorgen. 
4.2. Een dergelijk beleid, mits coherent ten uitvoer 
gelegd, zal het cumulatieve karakter van de groeibelem-
meringen doorbreken en kan, dank zij een doeltreffende 
allocatie, voor een multipliereffect zorgen, waardoor 
een interactie ontstaat tussen het macro-economische 
beleid en de op Gemeenschaps- en op nationaal niveau 
gevoerde structuurpolitiek. Het Comité meent daarom 
dat op korte termijn prioritaire maatregelen moeten 
worden genomen ten einde: 
— de interne vraag te ondersteunen door een dynami­
sche ontwikkeling van de investeringen en een 
adequate ontwikkeling van de particuliere con­
sumptie mogelijk te maken, waarbij de koopkracht 
van de loontrekkers ten minste gegarandeerd moet 
zijn en de koopkracht van de minst bedeelde bevol­
kingsgroepen (werklozen, gepensioneerden) moet 
worden verbeterd, 
— gunstigere algemene en specifieke voorwaarden te 
bieden voor uitbreidingsinvesteringen en voor inno­
verende sectoren, waarbij de reële rente omlaag zou 
moeten om voort te gaan met het streven naar 
stabiliteit op middellange termijn, en de inflatie niet 
opnieuw aan te wakkeren, 
— de uitbouw van het Europees Monetair Stelsel 
(EMS) af te ronden en de rol van de Ecu uit te 
breiden, zodat het systeem beter kan worden be­
heerd en de Ecu op grotere schaal ingang vindt. 
A. Stimulering van de effectieve vraag 
4.3. Met de instrumenten ter stimulering van het 
interne economische dynamisme moet een groei van de 
effectieve vraag mogelijk worden die in overeenstem­
ming is met het reële vermogen van elk van de volkshuis­
houdingen afzonderlijk. Dit betekent dat: 
— de landen met een geringe inflatie, een arbeidsover-
schot en een wisselkoers met een deflatieeffect, de 
interne vraag krachtiger moeten stimuleren. Bedoel­
de landen blijven vooralsnog een restrictief be­
lastingbeleid volgen. Vooral de Bondsrepubliek 
Duitsland zou een grotere bereidheid aan de dag moeten leggen om een vermindering van het han­
delsoverschot te accepteren en de binnenlandse 
vraag ten koste van de exportvraag te stimuleren, 
— de landen met omvangrijke begrotingstekorten 
waarvan de bewegingsvrijheid door externe facto­
ren zeer beperkt is, een omvang van de interne vraag 
moeten handhaven die nog te rijmen valt met de 
noodzakelijke veranderingen in de uitgavenstruc-
tuur en de terugdringing van de financiële compo­
nent in het tekort. Deze landen kunnen derhalve 
geen autonoom expansiebeleid volgen. Wat de nieu­
we lid-staten betreft, vraagt het Comité zich voorts 
af of het wel opportuun is, de in de Toetredings­
verdragen overeengekomen exportplafonds te hand­
haven. 
4.4. In de tweede plaats dient in de op stimulering 
van het aanbod gerichte belastingstelsels meer ruimte 
te worden gecreëerd voor particuliere en openbare in­
vesteringen. Er zou een beter gebruik van het be­
lastinginstrumentarium gemaakt moeten worden om 
investeringen te bevorderen die de werkgelegenheid 
kwantitatief en kwalitatief ten goede kunnen komen, 
waarbij onder meer de voor deze investeringen beno­
digde besparingen gestimuleerd worden. 
Er dient bovendien een consequent beleid inzake over­
heidssteun voor investeringen te worden gevoerd. Daar­
bij moet bovendien voorrang worden gegeven aan inno­
verende sectoren, het milieubeleid, infrastructuurwerk -
zaamheden, alsook aan maatregelen waardoor de lid­
staten minder afhankelijk worden van belemmerende 
externe factoren. 
De Gemeenschap heeft eveneens dringend behoefte aan 
een beter vervoersstelsel waarbij moet worden gedacht 
aan combinatie van vervoerswijzen (weg — spoorweg 
— binnenwateren — havens). Ook zou in een sneller 
tempo, zowel door de openbare als door de particuliere 
sector, gewerkt moeten worden aan de uitbouw van 
voorzieningen voor de exploitatie, het op de markt 
brengen en het distribueren van goederen en diensten. 
4.5. Met een dynamischere beïnvloeding van de eco­
nomische cyclus zou ervoor gezorgd moeten worden dat 
de verbeterde kapitaalvorming en investeringsactiviteit 
later tot uiting komen in nieuwe ondernemingskansen, 
arbeidsplaatsen waarvoor een hoog opleidingsniveau 
vereist is, en in nieuwe mogelijkheden voor wetenschap­
pelijk en technologisch onderzoek. 
B. Micro-economische maatregelen 
4.6. Maatregelen ter stimulering van de macro-eco­
nomische ontwikkeling moeten vergezeld gaan van 
maatregelen ter stimulering van het bedrijfsleven in zijn 
diverse verschijningsvormen. In dat verband mogen de 
lid-staten er niet aan voorbijgaan dat de structuur van 
de produktiekosten en de doeltreffendheid van de 
dienstverlening, naast de overige factoren die de investe­
ringsactiviteit determineren (vraag, winst en relatieve 
prijzen), het ondernemersgedrag beïnvloeden. 
Daarom dienen overbodige regels en bureaucratische 
belemmeringen die de efficiency van de produktiefacto-
ren beperken, te worden voorkomen. 
Nr. C 208/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
4.7. Bovendien moeten het midden- en kleinbedrijf 
(MKB), de ambachtelijke en handelsbedrijven, alsook 
de bedrijven in de sector vreemdelingenverkeer, die nog 
in staat zijn om arbeidskrachten te absorberen, in het 
kader van een genuanceerd vraag- en aanbodbeleid 
worden ondersteund bij wege van selectieve maatrege­
len : toegang tot krediet, dienstverlening in verband met 
exportactiviteiten en verwerving van technologie en 
know-how. 
Bij het stimuleren van marktgerichte activiteiten moet 
ook aandacht worden besteed aan activiteiten die op 
indirecte wijze of op termijn produktiviteit opleveren 
in de vorm van maatschappelijk nut, maar waar nog 
ruimte is voor meer werkgelegenheid. 
4.8. De werkgelegenheidsgroei dient voorts in een 
stroomversnelling te worden gebracht door het voeren 
van een adequaat beleid op het vlak van het arbeidsaan­
bod ten einde de ontmoeting van vraag en aanbod 
te vergemakkelijken. De werkgelegenheid moet ook 
gunstig worden beïnvloed door met inachtneming van 
de produktiviteit maatregelen tot reorganisatie en tot 
verkorting van de werktijd te nemen. Het Comité heeft 
zich hierover reeds uitgesproken en daarbij zijn belang­
stelling voor deze materie en de overwegingen van de 
Commissie onderstreept. 
4.9. Volgens het Comité kan een doeltreffendere al­
locatie, gepaard gaande aan een billijkere herverdeling 
van voordelen en inkomens, een solide basis vormen 
voor de volledige vrijmaking van het kapitaalverkeer 
en in het verlengde hiervan de harmonisatie van de 
belastingstelsels. 
C. Financiële integratie en uitbouw van het Europees 
Monetair Stelsel 
4.10. De aandacht dient in het bijzonder uit te gaan 
naar het verband tussen de omvang van de financiële 
activiteiten van de afzonderlijke lid-staten en hun natio­
naal produkt. Besluiten met betrekking tot beheer en 
structuur van de vermogensbestanddelen zijn van steeds 
grotere invloed op het gedrag van consument, investeer­
der en producent. 
Hieruit volgt dat het in omvang toenemende en zich 
in een liberalisatieproces bevindende kapitaalverkeer 
geflankeerd moet worden door een betere coördinatie 
van de rente- en wisselkoerspolitiek. 
4.11. Door een betere convergentie van de volkshuis­
houdingen der lid-staten in de reële sfeer komt het 
integratieproces bovendien in een stroomversnelling te­
recht, waardoor het Europees Monetair Stelsel — mede 
versterkt door de rol van de Ecu — kan gaan zorgen 
voor de overgang naar een adequate monetaire autono­
mie van de Gemeenschap. 
De voltooiing van de interne markt en de economisch-
commerciële integratie dienen daarom vergezeld te gaan 
van maatregelen die verder gaan dan de huidige inter­
gouvernementele samenwerking op monetair gebied. 4.12. De te Bazel en Nyborg genomen besluiten heb­
ben ertoe bijgedragen dat de financieringsmechanismen 
voor intramarginale interventies zijn uitgebouwd, dat 
de maximale duur van de financiering op zeer korte 
termijn is verlengd, dat het plafond voor de automati­
sche vernieuwing is verdubbeld en dat de Ecu in het 
kader van de financiering op zeer korte termijn volledig 
wordt geaccepteerd. 
4.13. Deze besluiten volstaan volgens het Comité 
echter niet om een discussie over een mogelijke Europe­
se centrale bank te beginnen, maar betekenen wel een 
stap vooruit op weg naar vervulling van de voorwaar­
den voor andere institutionele regelingen. Op korte 
termijn is het zaak dat 
— het Engelse pond tot het wisselkoersmechanisme 
toetreedt, 
— de bandbreedte voor de lire wordt versmald, 
— België en Luxemburg t.a.v. de notering van hun 
valuta een einde maken aan hun dubbele wis­
selkoersen, 
— de nieuwe lid-staten, met inachtneming van het 
Toetredingsverdrag, ook lid worden van het EMS. 
De opportuniteit van deze maatregelen moet aan de 
hand van de ontwikkelingen worden bekeken; daarbij 
moet terdege rekening worden gehouden met de libera­
lisering van het kapitaalverkeer en de totstandbrenging 
van een Europese financiële ruimte. 
4.14. Hoewel de coördinatie van de monetaire po­
litiek door de centrale banken, zij het dat hun desbetref­
fende autonomie per land uiteenloopt, door het Comité 
bevredigend wordt geacht, meent het toch dat er in de 
toekomst een groter dynamisme zou kunnen ontstaan 
indien de groei in het land met de dominerende valuta 
krachtiger zou zijn. Het ontbreken hiervan betekent 
momenteel een rem op de economische ontwikkeling, 
zonder dat hierbij voordelen ontstaan in de vorm van 
aanzienlijke voortgang op weg naar de economische en 
monetaire unie. 
Blijft een verandering in deze zin uit, dan kan het EMS 
op langere termijn een verdere daling van de groei en 
van de werkgelegenheid in de landen met de snelst 
stijgende kosten en prijzen tot gevolg hebben. 
4.15. Voorts dienen de financieringsmechanismen en 
de rol van het Europees Fonds voor monetaire samen­
werking (EFMS) te worden herzien en te worden uitge­
bouwd ten einde tot een clearing-systeem tussen de lid­
staten te komen in het geval van het toe- of wegstromen 
van kapitaal; tevens dient een doeltreffend gemeen­
schappelijk beleid te worden gevoerd t.a.v. de reserves, 
terwijl het EFMS op de valutamarkten eigen inter-
ventiebevoegdheden dient te krijgen. 
In dit verband zou ook de totstandbrenging van een 
Europees monetair fonds een stap kunnen zijn naar de 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/37 
latere oprichting van een Europese centrale bank naar 
het model van de Federal Reserve Board. 
4.16. Met de vooruitgang op deze gebieden hangt de 
mogelijkheid samen om de officiële Ecu op grotere 
schaal als rekeneenheid in het internationale handels­
verkeer te gebruiken. 
Voorts zou uitbreiding van in Ecu luidend overheidspa-
pier in de Gemeenschap kunnen bevorderen dat de 
noodzakelijke koppeling tussen het openbare en het 
particuliere circuit sneller een feit wordt. 
De „particuliere" Ecu ondervindt als nadeel dat vraag 
naar en aanbod van officiële Ecu's niet zijn afgestemd 
op de behoeften van het bedrijfsleven; de gebruiksmoge­
lijkheden van de Ecu worden nog altijd beperkt doordat 
nog geen institutionele maatregelen daartoe zijn geno­
men. De voltooiing van de binnenmarkt en de vaststel­
ling van een statuut voor de Europese vennootschap 
zijn wellicht het juiste moment om over te gaan tot 
introductie van de Ecu in de jaarrekeningen van bedrij­
ven, om te gaan experimenteren met een Europese 
markt voor in Ecu luidende effecten en om de Ecu te 
gaan gebruiken als factureringsvaluta bij internationale 
transacties, bij dienstverlening op Europese schaal en 
bij internationale inschrijvingsprocedures. 
5. Correctie van de internationale onevenwichtigheden 
5.1. Ten einde de reële oorzaken van de internatio­
nale onevenwichtigheden aan te pakken, dienen de be­
langrijkste handelspartners gecoördineerde maatregelen 
te nemen. De huidige tekenen van economische instabi­
liteit, alsook de verwachte trends wijzen uit dat het 
nemen van dergelijke maatregelen niet langer mag wor­
den uitgesteld. 
Binnen de EG zullen de instellingen en de regeringen 
van de twaalf lid-staten tot uitbouw van de in­
strumenten voor samenwerking met de landen van de 
Europese Vrijhandelsassociatie (EVA)- en de COM-
ECON-landen moeten overgaan. 
De EVA-landen zijn een belangrijke handelspartner van 
de Gemeenschap, en zijn tevens het nauwst betrokken 
bij de voltooiing van de binnenmarkt en bij de economi­
sche, monetaire en financiële aspecten daarvan. Zij 
zouden momenteel de monetaire samenwerking in 
Westeuropees verband kunnen intensiveren door naar 
een sterkere band tussen hun valuta's en de Ecu toe te 
werken. 
Het proces van verandering in de COMECON-landen 
kan alleen maar leiden tot steeds ruimere handels­
betrekkingen en economische samenwerking met de 
EG, zowel in bilateraal als in multilateraal verband, 
zodra de onderhandelingen over de gemeenschappelijke 
Verklaring zijn afgerond. 
5.2. De dreigende vertraging in de groei van de we­
reldhandel en de broosheid van het huidige evenwicht 
op de financiële en de wisselmarkten maken het noodza­
kelijk dat in wereldverband gezamenlijke maatregelen 
van structurele aard worden genomen. Hoewel het moeilijk zal zijn om over structurele vraagstukken een 
consensus te bereiken, is een dergelijke aanpak ef­
fectiever dan stabilisatiemaatregelen op korte termijn. 
5.3. Het Comité acht het daarom van essentieel be­
lang dat het proces van geleidelijke en beheerste aanpas­
sing tussen de dollar-, de yen- en de markzone duidelijk 
tot uiting komt in aanpassingen van de handelsstromen 
en de reële wisselkoersen (die op hun beurt het handels­
volume beïnvloeden). 
5.4. Het Europa van de Twaalf, de Verenigde Staten, 
Japan en de nieuwe Aziatische industrielanden zullen 
gezamenlijk de economische overgangsfase moeten 
doorlopen van aanpassingen op basis van concurrentie-
overwegingen naar door structuuroverwegingen gemo­
tiveerde aanpassingen. Dit zal moeten gebeuren in een 
niet-protectionistisch handelsklimaat waar vrije inter­
nationale handel mogelijk is, zonder dat daarbij de niet-
olieproducerende ontwikkelingslanden met een grote 
schuldenlast buiten spel komen te staan. 
5.5. Hiertoe dienen de interne politieke belangen, 
naar gelang van de macht, betekenis en economische 
mogelijkheden van elk van de landen, in overeenstem­
ming te worden gebracht met de gezamenlijke verant­
woordelijkheid. Derhalve zullen de volgende aanvul­
lende maatregelen moeten worden genomen: 
— het Europa van de Twaalf zal voorrang moeten 
geven aan de werkloosheidsproblematiek en de eco­
nomische groei moeten bevorderen door de interne 
vraag te stimuleren in de landen waar de situatie 
het gunstigst is, en het aanbod te ondersteunen in 
de landen die het meest met moeilijkheden aan de 
produktiezijde en met de inflatoire druk te kampen 
hebben, 
— de Verenigde Staten zullen de primaire verantwoor­
delijkheid op zich moeten nemen om hun reële han­
delstekort geleidelijk weg te werken en de lopende 
rekening van hun betalingsbalans in evenwicht te 
brengen. Interne vraag, rentevoet, en het fiscale en 
monetaire beleid in dit land moeten tot een niet-
inflatoire groei bijdragen, 
— Japan zal zijn handelsoverschot aanzienlijk moeten 
verminderen door de groei van de interne vraag te 
stimuleren, een bevredigend sociaal beleid op te 
zetten en door het aangevangen, maar nog onvol­
doende op evenwichtsherstel gerichte aanpassings­
proces te consolideren, 
— de Aziatische nieuw geïndustrialiseerde landen 
(NIC's), met name die met de grootste invoerbeper­
kingen, zullen verdergaande handelsliberalisering 
moeten bevorderen en tegelijkertijd een beleid moe­
ten voeren gericht op opvoering van de interne vraag 
en appreciatie van hun valuta's. 
5.6. Alleen door veel snellere aanpassing tussen over­
schot- en tekort-zones kan het recessiegevaar in de 
Nr. C 208/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
komende twee jaar worden afgewend en kan het Eu­
ropese eenwordingsproces worden voortgezet zonder 
dat de Gemeenschap hierbij wordt gehinderd door ver­
geldingsmaatregelen op handelsgebied of door protec-
tionische lik-op-stuk-maatregelen. 
6. Instrumenten voor multilaterale coördinatie 
6.1. Het Comité vreest dat de EG-volkshuishouding 
de nadelige gevolgen van een niet-gecoördineerde aan­
passing zal ondervinden, waardoor het tekort op de 
externe rekening in 1989 sterk zal zijn opgelopen. 
Het is dan ook zaak dat de Gemeenschap bij haar 
handelspartners aandringt op invoering van multila­
terale coördinatieprocedures; het ontbreken hiervan 
maakt het thans moeilijk om de reële economische 
variabelen te coördineren. 
6.2. Invoering van „objectieve indicatoren" ten einde 
multilateraal toezicht op de wereldeconomie mogelijk 
te maken, wordt steeds dringender. Tijdens de aanpas­
singsfase zou het bestaan van een aantal vergelijkende 
referentiecriteria ertoe bijdragen dat de diverse econo­
mische beleidsmaatregelen door een zekere mate van 
compatibiliteit worden gekenmerkt. Volgens de tijdens 
de Topconferentie te Tokyo (mei 1986) aangegeven 
koers zouden deze indicatoren vooral betrekking moe­
ten hebben op de economische politiek, de tussentijdse 
doelstellingen en de resultaten van de volkshuis­
houdingen. 
63. Het Comité merkt voorts op dat de tekort­
schietende economische beleidscoördinatie de centrale 
banken er in 1987 toe heeft gedwongen, hun inter­
ventiemaatregelen op de wissel- en de financiële mark­
ten te intensiveren. Het risico van dergelijke maatrege­
len is dat de centrale banken (de geldschieters in laatste 
instantie) voor het gehele financiële bestel met zijn vele 
uiteenlopende instrumenten en subjecten garant moeten 
staan. 
Gedaan te Brussel, 2 juni 1988. 6.4. De industrielanden zouden hun politieke soe­
vereiniteit moeten aanwenden om een nieuw internatio­
naal geldbestel tot stand te brengen. Zij zouden niet 
moeten streven naar herstel van dat deel van hun econo­
mische soevereiniteit dat thans aan de economisch-
financiële interdependentie ondergeschikt is gemaakt. 
6.5. Het Comité dringt erop aan dat er voor de 
monetaire betrekkingen, die gekenmerkt worden door 
omvangrijke kapitaalstromen tussen de grote reserveva­
luta's, regels komen die weliswaar geen kopie van het 
EMS mogen zijn, maar wel het van het inter­
ventiemechanisme voor de wisselkoerspariteiten ver­
wachte effect kunnen opleveren. 
6.6. In verband met de relatie tussen de schuldenlast 
van de ontwikkelingslanden en de gevolgen van het 
proces van aanpassing dringt het Comité er tot slot bij 
de lid-staten op aan, er samen met de desbetreffende 
internationale organisaties voor te zorgen dat de ont­
wikkelingslanden weer toegang krijgen tot kredietfaci­
liteiten. Iedere extra financiering ten behoeve van de 
debiteurlanden betekent namelijk dat de crediteur-
landen hun overschotten in mindere mate behoeven 
terug te brengen. 
Kwijtschelding van schulden voor althans de allerarm­
ste landen zou in het kader van de organisaties voor 
internationale samenwerking en ontwikkelingssamen­
werking door de crediteurlanden moeten worden over­
wogen. 
7. De binnen het Comité vertegenwoordigde sociaal-
economische belangengroeperingen doen derhalve een 
beroep op de staatshoofden en regeringsleiders om tij­
dens de komende Europese Raad van Hannover de 
politieke en institutionele bereidheid aan de dag te 
leggen om een op tenuitvoerlegging van de samenwer­
kingsstrategie voor groei en werkgelegenheid gerichte 
economische politiek te gaan voeren die wat haar doel­
stellingen betreft effectiever is en die gekenmerkt wordt 
door een evenwichtiger instrumentarium en intensievere 
coördinatie tussen de landen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT