NL Publicatieblad van de Europese Unie C 267/39

Advies van het Comité van de Regio's over een geïntegreerd maritiem beleid voor beter bestuur in het Middellandse Zeegebied

(2010/C 267/09)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S WIJST OP HET VOLGENDE:

Inleiding

1. Het Comité van de Regio's deelt de mening dat het Middellandse Zeegebied zowel met unieke problemen als kansen wordt geconfronteerd, met name op het vlak van bestuur.

2. Helaas is het Middellandse Zeegebied nog steeds een gebied met zeer uiteenlopende sociaaleconomische omstandigheden.

3. Bovendien is de Middellandse Zee een gesloten en kwetsbaar milieu met veel, en vaak gevaarlijke, maritieme bedrijvigheid.

4. Het is in het belang van zowel huidige als toekomstige generaties dat een duurzaam gebruik van de beschikbare mariene hulpbronnen wordt bevorderd.

5. Langdurige menselijke interventie en overexploitatie van de natuurlijke hulpbronnen in de Middellandse Zee trekken helaas een zware wissel op de staat van het mariene milieu.

6. Toename van economische maritieme bedrijvigheid en een betere bescherming van het milieu kunnen inderdaad hand in hand gaan, maar dan moet wel gebruik worden gemaakt van een degelijk bestuursmechanisme om een goed evenwicht te bereiken tussen de economische aspecten enerzijds en de sociale en milieudimensie anderzijds.

7. De Commissie streeft ernaar de economische opbrengsten uit zee te vergroten en de impact daarvan op het ecosysteem in de Middellandse Zee te verminderen.

8. Het Comité is het ermee eens dat een geïntegreerd maritiem beleid, dat in de eerste plaats op de lidstaten is gericht, pas succesvol kan zijn - zeker in een gebied als het Middellandse Zeegebied, waar slechts een derde van de landen lid is van de EU - als voor een beter onderling begrip en nauwere samenwerking met niet tot de EU behorende mediterrane partners wordt gezorgd.

9. Het Comité neemt met voldoening kennis van de op 5 mei 2010 in Ancona door de ministers van Buitenlandse Zaken van de acht bij het Adriatisch-Ionisch initiatief aangesloten landen (Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Griekenland, Italië, Montenegro, Servië en Slovenië) aangenomen Verklaring ten gunste van de EU-strategie voor het Adriatisch-Ionische gebied. Een van de doelstellingen daarvan is, vooral door het aanmoedigen van gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategieën waarin ook een rol is weggelegd voor lokale actoren en meer in het bijzonder lokale en regionale overheden, bevorderen dat ontwikkelingsbeleid een zaak wordt waarvoor de EU-lidstaten en de landen van het Adriatisch-Ionisch initiatief de verantwoordelijkheid delen.

10. Feit is dat het mariene milieu en het beleid ten aanzien daarvan een belangrijke impact hebben op de lokale en regionale gemeenschappen en vice versa.

Belangrijkste uitdagingen

11. Het Comité ziet in dat het hier om een complexe materie gaat en is zich bewust van de druk die wordt uitgeoefend op de beleidsmakers die verantwoordelijk zijn voor het Middellandse Zeegebied, een regio die zowel voor Europa als wereldwijd van groot economisch belang is.

12. Het huidige niveau van economische bedrijvigheid, met name op terreinen als zeevervoer en overslag van goederen, visserij en toerisme, trekt diepe sporen in het mediterrane ecosysteem en tast het milieu aan.

13. Gezien de combinatie van verontreiniging afkomstig van het vasteland en van schepen, afval, druk op de biodiversiteit, overbevissing en aantasting van de kust in het Middellandse Zeegebied moet zo snel mogelijk worden ingegrepen.

14. Het Comité is zich ervan bewust dat het unieke culturele en natuurlijke erfgoed dat in de Middellandse Zee aanwezig is, steeds meer wordt bedreigd.

15. De gebieden rond de Middellandse Zee bevinden zich in de gevarenzone waar het gaat om de mogelijke gevolgen van klimaatverandering.

16. De Commissie constateert terecht dat illegale immigratie over zee een groot probleem is in de regio en dat samenwerking met de mediterrane partners geboden is teneinde dit fenomeen tegen te gaan en het verlies van mensenlevens te voorkomen.

Naar beter maritiem bestuur

17. Het is zorgwekkend dat in de meeste mediterrane landen de sectorale beleidsgebieden elk in een afzonderlijke dienst zijn ondergebracht, waardoor de cumulatieve impact van maritieme activiteiten moeilijk in kaart te brengen is.

18. Aangezien een groot deel van de totale mariene ruimte uit volle zee bestaat, is het voor de kuststaten moeilijk om activiteiten die hun territoriale wateren en kusten rechtstreeks beïnvloeden, te plannen, te organiseren en te reguleren.

19. Het feit dat beleidslijnen en activiteiten worden ontwikkeld zonder rekening te houden met onderlinge raakpunten en zonder adequate afstemming, noch tussen alle activiteitsterreinen die een impact hebben op de zee, noch tussen alle lokale, nationale, regionale en internationale betrokken partijen, maakt het nóg moeilijker om een beter bestuur in het Middellandse Zeegebied te realiseren.

20. Verder is het ook zo dat de participatie van belanghebbende partijen, transparante besluitvorming en toepassing van onderling afgesproken regels essentieel zijn om goed bestuur te verwezenlijken.

21. Er moet in het Middellandse Zeegebied een milieucultuur tot stand worden gebracht, als eerste stap op weg naar bewustwording en betrokkenheid bij het streven naar mariene duurzaamheid op alle niveaus.

22. Zoals eerder gezegd hebben de lokale en regionale overheden de beste kaarten in handen om te bepalen hoe het maritieme beleid lokaal en in de regionale wateren moet worden uitgevoerd, en kunnen zij op die manier een belangrijke rol spelen bij de totstandbrenging van een geïntegreerd maritiem beleid voor het Middellandse Zeegebied.

23. Overigens zijn de lokale en regionale overheden al actief betrokken bij de ontwikkeling en succesvolle implementatie van regionale initiatieven ter verwezenlijking van dit doel (1).

De rol van de mediterrane kuststaten

24. Het is een goede zaak dat de lidstaten aan de Middellandse Zee worden aangemoedigd tot het voortzetten van hun eigen inspanningen voor de ontwikkeling van een geïntegreerd maritiem beleid.

25. Positief is ook dat er een systeem voor uitwisseling van informatie en goede praktijkvoorbeelden wordt opgezet.

26. Bovendien stelt de Commissie voor dat de nationale contactpunten op hoog niveau de vooruitgang op het gebied van geïntegreerde maritieme beleidsvorming in het Middellandse Zeegebied geregeld bespreken.

27. Het Comité stelt met voldoening vast dat de Commissie de lidstaten ertoe wil aanzetten goede praktijken met betrekking tot kwesties van geïntegreerd maritiem beheer uit te wisselen, met name via de op het Middellandse Zeegebied gerichte programma’s voor Europese territoriale samenwerking.

28. Omdat de Middellandse Zee niet volledig door land wordt omsloten en maritieme activiteiten grensoverschrijdende gevolgen hebben, dringt een hogere mate van samenwerking met niet tot de EU behorende mediterrane partnerlanden zich inderdaad op.

29. Het Comité is blij met het voorstel van de Commissie om door middel van een werkgroep voor geïntegreerd maritiem beleid de uitwisseling van goede praktijken te stimuleren tussen mediterrane EU-landen en niet-EU-landen die geïnteresseerd zijn in een geïntegreerde aanpak van maritieme aangelegenheden.

30. Het verdient aanmoediging dat ook de mediterrane landen die niet tot de EU behoren, betrokken worden bij de uitwisseling van informatie en de ontwikkeling van steunregelingen, zodat zij afstappen van hun verkokerde en sectorale visie en maritieme kwesties voortaan op een holistische en geïntegreerde wijze aanpakken.

31. Het verstrekken van technische bijstand en het opzetten van specifieke samenwerkingsprogramma's in het kader van bestaande beleidsinitiatieven (zoals het Europees nabuurschapsbeleid en het partnerschapsinstrument) is een stap in de goede richting.

32. De betrokkenheid van wetenschappelijke, niet-gouvernementele en beroepsorganisaties zal dit proces ten goede komen.

33. De Commissie zou moeten erkennen dat de lokale en regionale overheden hieraan een belangrijke bijdrage kunnen leveren en dat zij derhalve alle kansen en de nodige instrumenten moeten krijgen om actief betrokken te worden bij alle programma's en initiatieven op dit vlak.

Bestuur van de mariene ruimte

34. Het is verontrustend dat een groot deel van de mediterrane wateren zich buiten het rechtsgebied of de soevereiniteit van enige kuststaat bevindt, en dat de kuststaten dus slechts beperkte bevoegdheid hebben om in dergelijke zones de wet voor te schrijven en te handhaven.

35. Feit is dat de afbakening van territoriale wateren tussen naast en tegenover elkaar liggende mediterrane landen een ingewikkelde en politiek gevoelige kwestie is, die het ontstaan van een echt geïntegreerd maritiem beleid in het Middellandse Zeegebied bemoeilijkt.

36. Het Zeerechtverdrag van de Verenigde Naties (UNCLOS) van 1982 kan als uitgangspunt dienen voor het aanpakken van dergelijke grensgeschillen en de EU zou de mediterrane landen die niet tot de EU behoren en die het verdrag nog niet hebben geratificeerd, moeten aansporen om dit alsnog te doen.

37. Het Comité steunt de Commissie in haar pogingen om na te gaan welke belangrijke hindernissen een rem zetten op de ratificatie, tenuitvoerlegging en naleving van besluiten in het kader van bestaande overeenkomsten en welke mogelijkheden in dit verband bestaan om de multilaterale samenwerking en bijstand te verbeteren.

38. Het Comité deelt de mening dat de werkzaamheden van organisaties die zich bezighouden met maritieme aangelegenheden in het Middellandse Zeegebied transparanter moeten zijn en dat de bepalingen die door deze organisaties worden aanbevolen of zijn vastgesteld, systematisch moeten worden gecontroleerd en uitgevoerd.

39. De Commissie heeft ook gelijk wanneer zij opmerkt dat de rol en de verantwoordelijkheden van de kuststaten duidelijker moeten worden, vooral wat het beheer van de maritieme zones met het oog op duurzame ontwikkeling betreft.

40. Een speciale studie naar de kosten en baten van de instelling van maritieme zones is inderdaad op zijn plaats.

41. De Commissie zou echter een meer uitgesproken standpunt moeten innemen en moeten erkennen dat een beter bestuur van de maritieme ruimte op subregionaal niveau moet worden aangemoedigd en verder moet worden versterkt.

Meer inspraak voor de belanghebbende partijen

42. Het Comité deelt de mening dat inspraak van de belanghebbende partijen een kernprioriteit in de tenuitvoerlegging van het geïntegreerde maritieme beleid in het Middellandse Zeegebied moet blijven.

43. De Commissie wil fora van belanghebbenden ertoe stimuleren geregeld aangelegenheden te bespreken die rechtstreeks verband houden met de Middellandse Zee.

44. Het Comité steunt de aanbeveling van de Commissie om na te gaan hoe belanghebbenden uit alle kuststaten in het Middellandse Zeegebied beter bij het proces kunnen worden betrokken.

Horizontale instrumenten voor een geïntegreerd maritiem bestuur

45. Het maritieme bestuur kan inderdaad alleen worden verbeterd indien het wordt uitgerust met doeltreffende instrumenten die tot doel hebben economische groei te creëren en zowel de bescherming van het milieu als een betere toekomst voor de kustbevolking te waarborgen.

Maritieme ruimtelijke ordening en mariene strategieën

46. Het Comité is ingenomen met de optimistische constatering van de Commissie dat de maritieme bedrijvigheid in de Middellandse Zee ondanks de wereldwijde economische crisis verder zal groeien.

47. Maar als deze groei van de maritieme bedrijvigheid niet aan duidelijke regels wordt gebonden, die ook adequaat worden gehandhaafd, dan zou dit kunnen leiden tot een verslechtering van de toch al kwetsbare sociale en milieuomstandigheden in het Middellandse Zeegebied.

48. Maritieme ruimtelijke ordening in het Middellandse Zeegebied kan inderdaad dienst doen als doeltreffend bestuursinstrument om op ecosystemen gebaseerd beheer toe te passen, onderling gerelateerde gevolgen van maritieme activiteiten aan te pakken, eventueel conflicterend ruimtegebruik op te lossen en mariene habitats in stand te houden, mits er geen inbreuk wordt gedaan op de bestaande nationale systemen voor ruimtelijke ordening.

49. Het Comité is het ermee eens dat de gemeenschappelijke principes die zijn vastgelegd in de „Routekaart naar maritieme ruimtelijke ordening”, worden toegepast op de specifieke situatie in het Middellandse Zeegebied.

50. Het nakomen van de afspraken om tegen 2020 een goede milieusituatie in mariene wateren te bereiken via de ontwikkeling van integratiegerichte „mariene strategieën”, die moeten uitmonden in de toepassing van een op ecosystemen gebaseerde aanpak op menselijke activiteiten met een mariene impact, moet een prioriteit blijven. Vanuit die optiek is het belangrijk dat niet alleen aandacht wordt besteed aan de vervuiling van de zee door zeehavens en kustplaatsen, maar ook aan de kwaliteit van het water van de in de Middellandse Zee uitmondende rivieren en de noodzaak om een gedegen zuivering van het afvalwater van de aan zulke rivieren en kustplaatsen gelegen steden en dorpen te waarborgen.

51. De lokale en regionale overheden kunnen hierbij een belangrijke rol spelen en het Comité is dan ook blij dat de Commissie heeft voorgesteld om een project op te zetten om de toepassing van maritieme ruimtelijke ordening op subregionaal niveau te controleren, en concrete grensoverschrijdende praktijken te stimuleren.

52. Het Comité staat achter het ontwikkelen van een gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie om de lidstaten te helpen hun in het kader van de kaderrichtlijn mariene strategie vastgestelde verplichtingen na te komen, maar vraagt zich af of het doel om tegen het eind van dit jaar een omvattende beoordeling van de mariene wateren en het gebruik daarvan op te stellen, wel realistisch is.

Geïntegreerd beheer in kustgebieden en op eilanden

53. Het is een goede zaak dat klimaatverandering tot aandachtspunt nummer één is uitgeroepen.

54. Ook de aandacht voor havenontwikkeling, kusttoerisme en bescherming van het maritieme erfgoed en het mariene milieu, onder meer in de NATURA 2000-gebieden, is toe te juichen.

55. In het geïntegreerd beheer van de kustgebieden moet ook rekening worden gehouden met de aquacultuur, die onderdeel is van de cultuur en het productiesysteem van de kustgebieden van de Middellandse Zee.

56. Op dit vlak is in het hele Middellandse Zeegebied, met zijn inherente culturele rijkdom, inderdaad een enorm potentieel voor verdere ontwikkeling voorhanden.

57. Het Comité stelt tevreden vast dat eilanden en eilandregio's, en dan vooral de problemen in verband met hun bereikbaarheid, bijzondere aandacht krijgen.

58. Het Comité staat achter het pleidooi voor een geïntegreerde aanpak van het beheer van de mediterrane kustgebieden.

59. Horizontale bestuursinstrumenten kunnen de mediterrane kustgebieden inderdaad helpen de sociale, ecologische en economische duurzaamheid op een beter geïntegreerde manier aan te pakken.

60. Het Comité spreekt nogmaals zijn steun uit voor het initiatief van de Commissie om voor het hele mediterrane gebied geldende rechtsinstrumenten in te voeren teneinde het geïntegreerde beheer van kustgebieden in het Middellandse Zeegebied te helpen verwezenlijken (2).

61. De uitwisseling van goede praktijken is een belangrijk instrument om verbetering tot stand te brengen en het Comité is dan ook voorstander van het initiatief van de Commissie om te zorgen voor een op internettechnologie gebaseerde inventaris van instrumenten voor geïntegreerd beheer van kustgebieden, goede praktijken en casestudy's.

62. Het Comité staat achter de initiatieven voor de ontwikkeling van de kennisbasis inzake geïntegreerd beheer van kustgebieden in het mediterrane gebied en de bijzondere nadruk op internationale samenwerking.

63. Het is positief dat er maatregelen worden genomen om het grensvlak tussen land en zee te versterken, met name door de ruimtelijke ordening op het land en op zee met elkaar te verbinden.

64. Toch zou het Comité graag zien dat de Europese Commissie doortastender optreedt en nieuwe en doeltreffender instrumenten voorstelt om de beoogde doelstellingen effectief te verwezenlijken, rekening houdend met de mogelijke toegevoegde waarde die de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden hierbij kan hebben.

65. Het Comité staat achter de oprichting van maritieme actiegroepen die verantwoordelijk zouden zijn voor verschillende deelgebieden die op dit moment los van elkaar worden beheerd; op die manier kunnen de structuurfondsen (EFRO, ESF) en andere fondsen (EVF) waaruit maritieme maatregelen worden gefinancierd, elkaar beter aanvullen en kan het synergie-effect worden versterkt.

Bevordering van op kennis gebaseerde maatregelen

66. Voor de ontwikkeling van duurzame maritieme economieën en doeltreffend kustbeheer zijn inderdaad beleidslijnen nodig die gebaseerd zijn op de beste beschikbare wetenschappelijke kennis.

67. De Commissie wordt verzocht om initiatieven voor een duurzaam beheer van havengebieden te bevorderen.

68. Net als de Commissie vindt ook het Comité dat meer moeite moet worden gedaan om de basisgegevens te verzamelen en te verspreiden die nodig zijn om de milieusituatie van de Middellandse Zee en de potentiële opbrengst van natuurlijke rijkdommen te kunnen beoordelen.

69. Gelukkig is de Commissie voornemens te hameren op het belang van wetenschappelijk advies en gegevensverzameling met betrekking tot het gemeenschappelijk visserijbeleid en de goedkeuring en uitvoering van milieuwetgeving in het Middellandse Zeegebied.

70. Het Comité is zich ervan bewust dat een versterkte infrastructuur voor marien onderzoek, geïntegreerde O&TO-inspanningen via maritieme clusters en technologieplatforms en synergieën tussen lidstaten en regio’s noodzakelijk zijn voor het vinden van coherente oplossingen om het economisch potentieel van de Middellandse Zee volledig te kunnen benutten in het kader van een op ecosystemen gebaseerde aanpak, en is derhalve van mening dat de ontwikkeling van multidisciplinaire waarnemingen van het mariene ecosysteem, met inbegrip van de zeebodem, een stap in de goede richting is.

71. Er wordt belangrijk werk verricht met de ontwikkeling van een Europees marien observatie- en datanetwerk (EMODNET) dat de kennisinfrastructuur beoogt te verbeteren en obstakels die de ontdekking, de toegankelijkheid en het gebruik van gegevens belemmeren, uit de weg dient te ruimen.

72. Het is toe te juichen dat de Commissie van plan is een geïntegreerd marien EUROPEAN RESEARCH AREA NETWORK op te zetten ter versterking van de coördinatie van marien onderzoek tussen de lidstaten, in onder meer het Middellandse Zeegebied.

73. Het zou inderdaad nuttig zijn een belangrijk horizontaal onderzoeksinitiatief uit te werken om te komen tot geïntegreerde, interdisciplinaire kennis over de Middellandse Zee.

74. Positief is ook dat er wordt gewerkt aan een Europese zeeatlas om de bewustmaking te stimuleren en een gedeelde maritieme identiteit in mariene gebieden, ook in de Middellandse Zee, tot stand te brengen.

75. Gezien de bijzondere geopolitieke situatie in het Middellandse Zeegebied is het succes van elk initiatief of elke maatregel grotendeels afhankelijk van de volledige deelname van alle Middellandse Zeelanden en van het bestaan van adequate gemeenschappelijke programma's en maatregelen op het gebied van capaciteitsopbouw.

76. In verband hiermee is het Comité voorstander van het initiatief om een voor de lange termijn bestemd strategisch kader voor wetenschappelijk onderzoek in het hele Middellandse Zeegebied op te stellen om samenwerking op het gebied van marien onderzoek naar gezamenlijke problemen die vooraf door de partijen zijn vastgesteld, binnen een gestructureerde agenda mogelijk te maken.

Geïntegreerd toezicht ter verbetering van de veiligheid en de beveiliging van de maritieme ruimte

77. Het Comité vindt ook dat een geslaagd beheer van mariene activiteiten, en met name een succesvolle aanpak van veiligheid, de bescherming van het menselijk leven en de instandhouding van het mariene ecosysteem, niet mogelijk is zonder toezicht op de bedrijvigheid op zee.

78. Ook de controle op visserijactiviteiten en overslag, zowel in de kustwateren als in de internationale wateren van de Middellandse Zee, moet deel uitmaken van de maritieme bewaking.

79. Strikte toepassing van de EU-wetgeving inzake maritieme veiligheid is essentieel.

80. Er moet meer worden gedaan aan de capaciteitsopbouw van maritieme diensten en havenautoriteiten in de mediterrane partnerlanden die niet tot de EU behoren, zodat zij voor veiligheid en beveiliging van de maritieme ruimte in het Middellandse Zeegebied kunnen zorgen.

81. Het Comité deelt de mening dat de tijd rijp is om de resultaten van het SAFEMED-project te gebruiken om de leemten die tussen de mediterrane lidstaten en de mediterrane partnerlanden bestaan op het gebied van structuur en regelgeving, op te vullen. Ook steunt het het voorstel van de Commissie om het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (EMSA) technische samenwerking te laten beginnen met onze mediterrane partners.

82. Wat het toezicht op scheepsbewegingen betreft, raadt het Comité de Commissie aan om het toepassingsgebied van de regionale mediterrane server van het automatische identificatiesysteem (AIS) uit te breiden door ook niet-EU-lidstaten aan te moedigen om er deel van te gaan uitmaken.

83. Frontex levert een nuttige bijdrage aan het verbeteren van de patrouillering in het Middellandse Zeegebied, met name in verband met de enorme druk van illegale migratie waarmee de EU-lidstaten hebben te kampen.

84. Feit is dat de mediterrane partnerlanden via dialoog en financiële steun ook kunnen worden aangemoedigd tot directe betrokkenheid bij de activiteiten die door Frontex in het mediterrane gebied worden gecoördineerd.

85. Helaas is Frontex nog steeds slecht toegerust om zijn taken goed te kunnen uitvoeren. Daarom steunt het Comité de inspanningen van de Commissie om ervoor te zorgen dat dit agentschap van de nodige instrumenten en middelen wordt voorzien om zijn opdracht te kunnen volbrengen.

86. Het is echter jammer dat door de onlangs goedgekeurde nieuwe richtsnoeren voor EU-grenspatrouilles een situatie is ontstaan waarbij landen die niet in staat zijn om de extra last van illegale migratie te dragen, wellicht worden ontmoedigd om als gastland actief deel te nemen aan Frontex-missies. Daardoor wordt de kans op succes van deze missies aanzienlijk kleiner.

87. Het Comité pleit voor meer directe maatregelen, zowel binnen als buiten de EU, om degenen die illegale migratie mogelijk maken door criminele activiteiten voor de rechter te brengen.

88. Tevens wordt de Commissie verzocht om zich tot het uiterste in te spannen om ervoor te zorgen dat de mensenrechten en fundamentele vrijheden van migranten altijd en overal, zowel binnen als buiten de EU, in acht worden genomen.

89. Het Comité steunt elk initiatief ter ondersteuning van de positieve actie op het gebied van handhaving van de regelgeving inzake verdovende middelen.

90. Het is jammer dat in de mededeling niet wordt verwezen naar het toenemende risico van terrorisme, waaronder piraterij op zee, dat helaas steeds vaker opduikt in gebieden die niet zo ver van het Middellandse Zeegebied vandaan liggen.

91. Het Comité steunt alle pogingen tot integratie van het maritiem toezicht in de Middellandse Zee door de bevordering van informatie-uitwisseling en de intensivering van samenwerking tussen de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor controle en toezicht op zee.

92. Het Comité is echter van mening dat de integratie van de mediterrane partnerlanden in het maritieme toezicht niet een kwestie is die verder in overweging moet worden genomen, maar die veeleer boven aan de agenda van de Commissie moet staan.

93. Tevens zij erop gewezen dat een geslaagd beheer van mariene activiteiten en een succesvolle aanpak van veiligheids- en beveiligingsproblemen niet kunnen worden verwezenlijkt zonder de actieve betrokkenheid van de lokale en regionale overheden.

Conclusie

94. Het Comité vindt ook dat de problemen in de Middellandse Zee gecoördineerde en geïntegreerde antwoorden vergen die hun wortels hebben in een verbeterd maritiem bestuur, en steunt het initiatief van de Commissie om nationale acties te coördineren en te vergemakkelijken via een maritiem beleid voor het Middellandse Zeegebied.

95. In de mededeling worden het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel in het algemeen gerespecteerd, maar wordt helaas niet altijd de nodige aandacht besteed aan de lokale en regionale dimensie, vooral niet in verband met de voorgestelde programma's en initiatieven; daarom zou het een goede zaak zijn als de Commissie maatregelen zou nemen om ervoor te zorgen dat de lokale en regionale overheden rechtstreeks hun bijdrage kunnen leveren aan deze programma's en initiatieven en een gezamenlijk antwoord kunnen formuleren op de cruciale uitdagingen waar het Middellandse Zeegebied voor staat. De Commissie moet zich bewust zijn van de verschillen tussen de lidstaten wat de lokale bestuursstructuur betreft, en van het feit dat de lidstaten vanwege hun verschillende bevoegdheden over verschillende mogelijkheden beschikken om de gewenste betrokkenheid aan de dag te leggen.

96. Het Comité deelt de mening dat een geïntegreerde aanpak van maritieme aangelegenheden de instrumenten en doelstellingen die zijn vastgesteld voor de ontwikkeling in specifieke gebieden van maritiem belang, niet in gevaar mag brengen.

97. Een succesvol geïntegreerd maritiem beleid in het Middellandse Zeegebied kan de efficiency en resultaten van de diverse activiteiten in de regio helpen optimaliseren.

98. Helaas wordt nergens in de mededeling aangegeven hoe de beoogde acties precies zullen worden gefinancierd.

99. Het Comité staat dus achter de doelstellingen en maatregelen die in de mededeling uiteengezet worden, maar verzoekt de Commissie aandacht te besteden aan de opmerkingen in dit advies en de nodige actie te ondernemen om de mededeling te verbeteren.

Aanbevelingen

100. Het Comité is voorstander van een intensievere en meer constructieve dialoog tussen alle berokken partijen in de regio, ook op lokaal en regionaal niveau, om het wederzijds vertrouwen en begrip te versterken.

101. Er dienen efficiënte mechanismen in het leven te worden geroepen om alle mediterrane landen aan te moedigen en in staat te stellen om in gelijke mate bij te dragen aan het effectieve bestuur van dit unieke gebied, met bijzondere aandacht voor de bescherming van het mariene milieu en de biodiversiteit.

102. Het zou een goede zaak zijn als de Commissie maatregelen zou overwegen ter coördinatie van specifieke directe actie voor en door de EU-lidstaten en hun mediterrane partners met het oog op de bestrijding van de grensoverschrijdende georganiseerde misdaad in het Middellandse Zeegebied, vooral op het gebied van mensenhandel en drugs- en wapenhandel.

103. Het is wenselijk meer aandacht te besteden aan de rol die de lokale en regionale instanties kunnen spelen, zowel in de EU als in de mediterrane landen die niet tot de EU behoren, en in het verlengde hiervan ook meer aandacht te schenken aan de werkzaamheden van de Vergadering van Euromediterrane Lokale en Regionale Overheden (ARLEM), deze beter te coördineren en te ondersteunen.

104. Het Comité van de Regio's, en de lokale en regionale bestuursniveaus die het vertegenwoordigt, moeten absoluut alle kansen krijgen om actief deel te nemen aan de werkzaamheden van de groep van nationale contactpunten op hoog niveau, die de vooruitgang op het gebied van geïntegreerde maritieme beleidsvorming geregeld zou moeten bespreken.

105. Het Comité van de Regio's, en de lokale en regionale bestuursniveaus die het vertegenwoordigt, moeten eveneens alle kansen krijgen om actief deel te nemen aan de beraadslagingen van de werkgroep voor geïntegreerd maritiem beleid in het Middellandse Zeegebied.

106. Het is raadzaam uitvoerig onderzoek te doen naar de producten en materialen die momenteel over de Middellandse Zee worden vervoerd om de reële, daarmee samenhangende risico's in kaart te brengen.

107. Er dienen meer gezamenlijke initiatieven van de openbare en de particuliere sector te worden ontplooid, die actief worden ondersteund door Europese financiële instrumenten, teneinde de Middellandse Zee schoner te maken en het verlies van biodiversiteit een halt toe te roepen en onderzoek aan te moedigen om doeltreffender en minder gevaarlijke manieren te vinden om de industrie van grondstoffen te voorzien.

108. Het Comité verzoekt de Commissie haar steun te verlenen aan een diepgravende studie naar de fenomenen die samenhangen met klimaatverandering en de verontreiniging van de kusten, en die ernstige economische gevolgen hebben voor de kustvisserij. Daarnaast wijst het erop dat de Commissie zich moet aansluiten bij de inspanningen van de lidstaten om de druk op de visserijsector en zijn werknemers zo snel mogelijk te verlichten.

109. Op korte en middellange termijn moeten adequate beleidsinstrumenten en -mechanismen worden ontwikkeld en gehanteerd om verdere integratie van het maritiem beleid tot stand te brengen, zodat maatregelen op dit gebied meer op één lijn worden gebracht en vereenvoudigd.

110. Er moeten maatregelen worden genomen om alle mediterrane landen aan te sporen de verdragen en protocollen over de bescherming van het mariene milieu, biodiversiteit, scheepvaart en visserijactiviteiten in het Middellandse Zeegebied te ratificeren en volledig te implementeren. Dit kan ook worden bereikt door een in goed overleg tot stand gekomen gemeenschappelijk beheer van de visbestanden en een harmonisatie van de verplichtingen die zijn verbonden aan de diverse vangstsystemen in alle mediterrane landen.

111. Het Comité vindt verder ook dat de nodige aandacht moet worden besteed aan zijn herhaalde verzoeken om één vereenvoudigd financieel stelsel op te zetten (het Europees fonds voor kustgebieden en eilanden) voor alle maritieme aangelegenheden.

112. Tot slot is het aanbevelingswaardig dat de Commissie haar voorstel om een project op te zetten om de toepassing van maritieme ruimtelijke ordening op subregionaal niveau te controleren, en concrete grensoverschrijdende praktijken te stimuleren, op redelijk korte termijn in detail uitwerkt. Met het oog hierop pleit het Comité voor een nieuwe vorm van multilevel governance waarbij sociale en milieuaspecten en bestaande regionale overeenkomsten in aanmerking worden genomen.

Brussel, 10 juni 2010 De voorzitster van het Comité van de Regio's Mercedes BRESSO

(1) COM (2009) 540 final.

(2) Zoals het van 21 januari 2008 daterende Protocol inzake het geïntegreerde beheer van het Middellandse Zeegebied