Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening namens de Europese Gemeenschap van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kroatië, anderzijds

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

In de mededeling van de Commissie van 26.5.1999 over het stabilisatie- en associatieproces in Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië [1] is een nieuw kader vastgesteld voor nauwere betrekkingen tussen de EU en deze landen, die stapsgewijs en rekening houdend met de specifieke situatie van ieder land moeten worden ontwikkeld. Hierbij is voorzien in een breed partnerschap, met name via een nieuw type overeenkomst, de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO).

[1] COM(1999) 235 van 26.05.1999.

De mate waarin een specifiek land aan de gestelde politieke en economische voorwaarden voldoet, bepaalt of er al dan niet onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst worden geopend. De politieke ontwikkelingen in Kroatië na de parlements- en presidentsverkiezingen in de eerste maanden van 2000 markeerden een nieuw begin voor de bilaterale betrekkingen en resulteerden in een positief rapport van de Commissie, gepubliceerd op 24 mei 2000 [2], over de haalbaarheid van een stabilisatie- en associatieovereenkomst met het land. Het rapport onderstreepte de bemoedigende stappen van de nieuwe Kroatische regering in de richting van het voldoen aan de voorwaarden van de EU en oordeelde dat Kroatië uiteindelijk in staat zal zijn de verplichtingen van een stabilisatie- en associatieovereenkomst na te komen. Het rapport concludeerde derhalve dat aan de voorwaarden voor het openen van onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst met Kroatië was voldaan.

[2] COM(1999) 311 van 24.05.2000.

Op 19 juli 2000 hechtte de Commissie daarom haar goedkeuring aan een aanbeveling voor het openen van onderhandelingen. De Raad machtigde de Commissie in zijn conclusies van 20 november 2000 om met Kroatië te onderhandelen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst op basis van de overeengekomen richtsnoeren.

De onderhandelingen werden door de Commissie geopend op 24 november 2000 in de marge van de top van Zagreb. Na drie formele onderhandelingsronden en een aantal technische bijeenkomsten werd het onderhandelingsproces op 11 mei in Zagreb afgerond. De Commissie voerde de onderhandelingen in nauw overleg met het door de Raad ingestelde speciale comité CoWeB. De stabilisatie- en associatieovereenkomst werd op 14 mei 2001 geparafeerd door Commissielid Chris Patten en de hoofdonderhandelaar van Kroatië, Neven Mimica.

De stabilisatie- en associatieovereenkomst met Kroatië is de tweede overeenkomst van dit type: de eerste is ondertekend met de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. Bij het resultaat van de onderhandelingen met Kroatië is het reeds bestaande kader volledig in aanmerking genomen. Enkele onderdelen van de overeenkomst zijn aan de specifieke situatie van Kroatië aangepast.

De stabilisatie- en associatieovereenkomst is de eerste alomvattende overeenkomst die tussen de Europese Gemeenschappen en Kroatië tot stand komt. De onderhandelingen over een samenwerkingsovereenkomst en een vervoersovereenkomst gingen in 1995 van start, maar zijn nooit afgerond door het bevriezen van de politieke betrekkingen tussen de EU en Kroatië. De bilaterale betrekkingen hebben nu de volgende vorm:

- de handelsregeling wordt geregeld bij de autonome handelspreferenties die de Gemeenschap aan Kroatië eenzijdig heeft toegekend bij Verordening (EG) nr. 2007/2000 van de Raad van 18 september 2000, zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2563/2000 van de Raad van 20 november 2000;

- een textielovereenkomst, geparafeerd op 8 november 2000 en ondertekend op 17 mei 2001, is sinds 1 januari 2000 van kracht;

- een raadgevende task force EU-Kroatië, die in februari 2000 is ingesteld, dient als forum voor bilaterale technische besprekingen zolang er geen ander officieel orgaan bestaat.

Door de totstandbrenging van contractuele betrekkingen met Kroatië in de vorm van een SAO wordt voorzien in brede samenwerking en wordt de integratie van Kroatië in de Europese structuren versneld. De overeenkomst omvat met name de volgende componenten:

- totstandbrenging van een geformaliseerd kader voor politieke dialoog met Kroatië op bilateraal en regionaal niveau;

- intensievere regionale samenwerking;

- stimulering van de economische en handelsbetrekkingen met het vooruitzicht op totstandkoming van een vrijhandelsgebied voor goederen en diensten na een overgangsperiode van zes jaar na de inwerkingtreding van de overeenkomst;

- regeling van het verkeer van werknemers, vrijheid van vestiging, verlening van diensten, lopende betalingen en kapitaalverkeer;

- verbintenis van Kroatië om zijn wetgeving geleidelijk te harmoniseren met die van de Europese Gemeenschap, met name voor belangrijke onderdelen van de interne markt;

- totstandbrenging van veelomvattende betrekkingen, op alle gebieden die van belang zijn voor de Gemeenschap, waaronder samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken;

- volledige liberalisering van het transitoverkeer over de weg door geheel Kroatië en de gehele Gemeenschap en ontwikkeling van de bijbehorende infrastructuur, een en andere in het kader van een specifiek protocol inzake het vervoer over land, waarbij in aanmerking wordt genomen dat er geen vervoersovereenkomst bestaat;

- formalisering van de financiële en technische bijstand van de Gemeenschap aan Kroatië ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van bepaalde aspecten van de overeenkomst;

- totstandbrenging van een specifiek institutioneel kader in de vorm van instelling van een Associatie- en Stabilisatieraad die op de tenuitvoerlegging van de overeenkomst toeziet, een Stabilisatie- en Associatiecomité en een parlementair Associatie- em Stabilisatiecomité.

Na de inwerkingtreding van de stabilisatie- en associatieovereenkomst blijven de gunstiger handelsconcessies die zijn toegekend bij Verordening (EG) nr. 2007/2000 van de Raad van 18 september 2000 (gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2563/2000) van 20 november van toepassing.

Nu het onderhandelingsproces is afgerond, stelt de Commissie de Raad voor zijn goedkeuring te hechten aan de resultaten van de onderhandelingen en de procedures voor de ondertekening en de sluiting van de overeenkomst in te leiden. Hiertoe dient de Commissie twee voorstellen in, die de juridische instrumenten vormen voor de ondertekening en de sluiting van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kroatië, anderzijds:

i) een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening van de overeenkomst;

ii) een voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de overeenkomst.

De procedures voor ondertekening en sluiting zijn voor de drie Europese gemeenschappen (Europese Gemeenschap, Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en Europese Gemeenschap voor Atoomenergie) verschillend:

a) ten aanzien van de ondertekening bepaalt artikel 300, lid 2, eerste alinea, eerste zin, van het EG-verdrag dat voor de ondertekening van overeenkomsten namens de Europese Gemeenschap een afzonderlijk besluit van de Raad vereist is. Dergelijke besluiten zijn volgens het EGKS- en het Euratomverdrag niet vereist;

b) ten aanzien van de sluiting van de overeenkomst geldt het volgende:

- de Raad sluit de overeenkomst namens de Europese Gemeenschap krachtens artikel 310 van het EG-verdrag, na instemming van het Europees Parlement;

- de Raad keurt de overeenkomst goed namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie krachtens artikel 101, tweede alinea, van het Euratomverdrag, en de overeenkomst wordt vervolgens gesloten door de Commissie;

- de Commissie sluit de overeenkomst namens de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal krachtens artikel 95 van het EGKS-verdrag, met de eenparige instemming van de Raad en na raadpleging van het Raadgevend Comité.

Gezien het bovenstaande stelt de Commissie voor:

- dat de Raad een besluit neemt over de ondertekening van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en Kroatië namens de Europese Gemeenschap;

- dat de Raad de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en Kroatië sluit namens de Europese Gemeenschap en instemt met de sluiting door de EGKS en Euratom.

Voor de overeenkomst in werking kan treden, moet zij door alle lidstaten van de Europese Unie worden bekrachtigd.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening namens de Europese Gemeenschap van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kroatië, anderzijds

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 310 in samenhang met artikel 300, lid 2, eerste alinea, eerste zin,

Gezien het voorstel van de Commissie [3],

[3] PB C ...

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie is door de Raad op 20 november 2000 gemachtigd onderhandelingen te openen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kroatië, anderzijds.

(2) Deze onderhandelingen zijn afgerond, en de overeenkomst is op 14 mei 2001 geparafeerd.

(3) De in deze overeenkomst vervatte handelsbepalingen zijn van uitzonderlijke aard en verbonden met het in het kader van het stabilisatie- en associatieproces gevoerde beleid, en scheppen voor de Europese Unie geen precedenten ten aanzien van de handelspolitiek van de Gemeenschap in de betrekkingen met derde landen, andere dan die van de westelijke Balkan.

(4) De overeenkomst dient te worden ondertekend namens de Europese Gemeenschap, onder voorbehoud van mogelijke sluiting op een later tijdstip,

BESLUIT:

Enig artikel

De voorzitter van de Raad wordt gemachtigd de personen aan te wijzen die bevoegd zijn namens de Europese Gemeenschap over te gaan tot ondertekening van de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kroatië, anderzijds, zulks onder voorbehoud van mogelijke sluiting op een later tijdstip.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter