EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 13.4.2011 
SEC(2011) 483 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
  
Begeleidend document bij  
Voorstel voor een  
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot het aangaan van nauwere samenwerking op het gebied van de instelling van 
eenheidsoctrooibescherming en het  
Voorstel voor een  
VERORDENING VAN DE RAAD 
tot het aangaan van nauwere samenwerking op het gebied van de instelling van 
eenheidsoctrooibescherming met betrekking tot de toepasselijke vertaalregelingen 
{COM(2011) 215 definitief} 
{SEC(2011) 482 definitief} 
 
 
NL 1   NL 1. INLEIDING  
Octrooien zijn een belangrijke voorwaarde  voor economische groei via innovatie. 
Investeringen in onderzoek (O&O) vertegenwoordigen 1,9 % van het bbp in de EU1 en een 
goed werkend octrooisysteem is essentieel voor het vertalen  van die investeringen naar 
economische groei. 
Momenteel is octrooibescherming in Eu ropa evenwel gefragmenteerd. In de 
Europa 2020-strategie2 en de Single Market Act3 wordt de totstandbrenging van een op kennis 
en innovatie gebaseerde economie als een prio riteit aangemerkt. Met de beide initiatieven 
wordt beoogd een beter kader voor innovatie door  ondernemingen tot stand te brengen door 
het instellen van eenheidsoctrooibesc herming in de EU-lidstaten (LS). 
Hoewel algemeen wordt erkend dat Europese o ndernemingen een concurrentienadeel lijden 
omdat zij niet over eenheidsoctrooi bescherming beschikken, kon de Raad 
Concurrentievermogen in december 2010 slechts bevestigen4 dat er onoverkomelijke 
moeilijkheden waren die het onmogelijk maakten om dergelijke bescherming binnen een redelijke termijn in de gehele EU tot stand te  brengen. Deze verklaring  werd gevolgd door een 
verzoek van twaalf LS om nauwere samenwerki ng tot stand te brenge n op het gebied van 
eenheidsoctrooibescherming. De Commissie die nde daarop bij de Raad een voorstel in
5 
houdende machtiging om nauwere samenwerking aan te gaan, waarop dertien andere LS 
verzochten om zich bij het samenwerkings verband te mogen aansluiten. Het Europees 
Parlement stemde met de totstandbrenging va n nauwere samenwerki ng in op 15 februari6 en 
de Raad Concurrentievermogen nam he t machtigingsbesluit aan op 10 maart7 . Bijgevolg 
moet het effectbeoordelingsverslag (EB) de  in het machtigingsbe sluit van de Raad 
vastgestelde voorwaarden in acht nemen. Tot sl ot gaat dit EB niet in op het eengemaakt 
stelsel voor octrooiges chillenbeslechting, dat een  evenwijdige werkstroom volgt en aan een 
ander rechtsinstrument onderworpen zal worden. De raad voor de kwaliteit van effectbeoordeling gaf op 25 februa ri 2011 een positief advies af. 
2. C
ONTEXT – DE BESTAANDE OCTROOISYSTEMEN IN EUROPA  
In de EU kan octrooibescherming worden verkre gen hetzij via de nati onale octrooibureaus 
van de LS die nationale octrooien verlenen, hetzij via het Europees Octrooibureau (EOB). 
Indien de aanvrager ervoor kiest om een "Europe es octrooi" aan te vragen, wordt de aanvraag 
behandeld door het EOB overeenkomstig de proce dures die zijn vastgesteld in het Europees 
Octrooiverdrag (EOV)8. In het EOV zijn gecentraliseerde procedures vastgesteld voor het 
zoeken, onderzoeken en verlenen van octrooien in het Engels, Frans en Duits. Een octrooi dat 
                                                 
1 Eurostat, gegevens van 2008. 
2 COM(2010) 2020. 
3 COM(2010) 608 definitief/2. 
4 Persbericht 17668/10. 
5 COM(2010) 790. 
6 P7_TA(2011) 0054. 
7 Besluit 2011/167/EU van de Raad van 10 maart 2011 houdende machtiging om nauwere samenwerking 
aan te gaan op het gebied van de instelling van eenheidsoctrooibescherming, (PB L 76 van 22.3.2011, 
blz. 53). 
8 http://www.epo.org/patents/law/lega l-texts/html/epc/1973/e/ma1.html . 
 
NL 2   NL is verleend en gepubliceerd, word t echter niet automatisch van kracht. Het moet eerst worden 
geldig verklaard in de staten  waarin de octrooiaanvrager be scherming zoekt, dat wil zeggen 
dat het Europese octrooi moet worden "omgezet" in nationale octrooien. 
3. OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM  
De procedure voor het zoeken, onderzoeken en ve rlenen van Europese octrooien functioneert 
goed en wordt algemeen aanvaard door aanvrag ers uit Europa en derde landen. Deze 
gestandaardiseerde procedure wordt echter aangevuld met verp lichte procedures na de 
verlening, die complex en uiteenlopend van aar d zijn en resulteren in onnodige kosten voor 
bedrijven. Deze EB onderzoekt de problemen en mogelijke oplossingen met betrekking tot 
octrooibescherming in de fase na  de verlening van het octrooi. 
3.1. Probleem 1: Hoge vertaal- en publicatiekosten van octrooien 
Na de verlening van Europese octrooien zijn  de nationale geldigve rklaringsvereisten van 
toepassing, die onder andere vertaling, publicatietaksen en diverse formele 
indieningsvereisten omvatten. I ndien de octrooihouder verzuimt om een of meerdere van deze 
vereisten na te leven, wordt het Europese octrooi geacht ab initio  ongeldig te zijn  in die staat. 
De kosten worden vermeerderd door de taksen  die door octrooigemachtigden in rekening 
worden gebracht. 
Hoewel de Overeenkomst van Londen9 de kosten van geldigverklari ngsvereisten in enkele LS 
heeft verminderd, bedraagt de to tale kostprijs voor een geldi gverklaring in dr ie lidstaten 
(Denemarken, Frankrijk, het Verenigd Koni nkrijk) 680 EUR; de kosten bedragen 
12 500 EUR als het octrooi in 13 LS wordt geld ig verklaard en meer dan 32 000 EUR indien 
het in de hele EU wordt geldig verklaard. De werkelijke kosten voor geldigverklaring 
bedragen naar schatting ongeveer 19 3 miljoen EUR per jaar in de EU. 
3.2. Probleem 2: Verschillen in de instandho uding van octrooien tussen de lidstaten 
De octrooihouder moet ieder jaar vernieuwingsta ksen betalen in ieder land waar het octrooi 
geldig is verklaard. Indien hij/zij de taksen niet betaalt, vervalt het octrooi en wordt het 
onderdeel van het publieke domein. Er bestaan gr ote verschillen in de vernieuwingstaksen 
tussen de LS. Daarnaast wordt de instandhouding van octrooien in verschillende LS onnodig bemoeilijkt door talrijke aanvullende bepalingen va n nationaal recht. De betalingstermijnen 
voor de taksen verschillen, betaling per bankove rschrijving is nog steeds niet overal mogelijk, 
enkele landen stellen de benoeming van een octrooigemachtigde verplicht en communicatie 
met nationale octrooibureaus is va ak alleen mogelijk in de loka le taal. Geschat wordt dat de 
totale kosten van de te chnische ondersteuning voor betaling over een periode van tien jaar 61 
tot 81,2 miljoen EUR kunnen bedragen. 
3.3. Probleem 3: Administratieve complexiteit  van de registratie van overdrachten, 
licenties en andere rechten 
Octrooien kunnen transacties in de technolog iemarkten vergemakkelijken: zij kunnen worden 
gekocht en verkocht als eigendomstitels of, wa t frequenter voorkomt, het onderwerp zijn van 
                                                
 
9 Overeenkomst over de toepassing van artikel 65 EOV (Overeenkomst van Londen), aangenomen in 
oktober 2000, (PB EOB van 2001, blz. 550) . 
 
NL 3   NL licentieovereenkomsten. Overdrachten en rechte n worden geregistreerd in de nationale 
octrooiregisters van de landen waar het octrooi geldig is verklaard. Een dergelijke registratie 
vereist in meer dan de helft van de LS de benoeming van een professionele 
vertegenwoordiger. Het registrere n van de overdracht van een octrooi dat in vijf landen geldig 
is, kan 2 000 tot 2 500 EUR kosten naast de vers chillende procedurekoste n die in de LS in 
rekening worden gebracht. Ook zi jn er verschillen in de vereis ten met betrekking tot de typen 
documenten die aan het octroo iregister moeten worden aangeboden, certificaten enz. 
3.4. Gevolg: Octrooibescherming in de gehele EU is duur 
Volledige octrooibescherming in Europa is bijgevolg zo duur en complex dat deze voor vele 
uitvinders en ondernemingen niet haalbaar is . Mkb-ondernemingen in het bijzonder geven de 
voorkeur aan een informele bescherming van hun innovaties (dat wi l zeggen geheimhouding). 
Echter, zelfs indien Europese octrooien worden aangevraagd en verleend, worden ze 
doorgaans slechts in een aantal door de octrooih ouder geselecteerde land en geldig verklaard. 
Momenteel wordt een Europees octrooi in gemiddeld slechts 5 LS geldig verklaard10. Het 
aantal geldigverklaringen is in de  afgelopen 15 jaar zelfs afgenomen11. Daarnaast zorgen de 
administratieve last en complexiteit van de in standhouding van octrooien en de registratie van 
rechten en licenties voor onnodige kosten voor u itvinders en bedrijven, met inbegrip van hen 
die octrooi-informatie zoeken. 
De fragmentatie van octrooibescherming bemoeilijkt tevens de handhaving van 
octrooirechten. Indien goederen de EU binnenkomen via een LS w aar een octrooi niet geldig 
is, kan de octrooihouder niet op het EU-douanewetboek vertrouwen voor het tegenhouden van 
goederen waarvan wordt vermoed dat zij inbreuk maken op een octrooi12. 
De in het bovenstaande beschreven situatie he eft aanzienlijke ongewenste effecten gehad op 
de werking van de interne markt. Niet alleen  wordt mede hierdoor de fragmentatie van de 
markt in stand gehouden, maar de situatie heef t ook een negatief effect op innovatie, groei en 
het concurrentievermogen van Europese bedrijven. 
4. SUBSIDIARITEIT  
Artikel 118 VWEU voorziet in  de invoering van Europese titels om een eenvormige 
bescherming van de intellectuele-eigendomsrech ten in de gehele EU  te bewerkstelligen 
alsmede in de invoering van de bijbehorende taalregelingen. De in het bovenstaande beschreven problemen kunnen alleen op EU-niv eau worden aangepakt met een oplossing die 
de vertaal- en administratieve vereisten drastis ch vermindert in vergelijking met de huidige 
regeling.  Optreden door de EU is noodzakelij k, aangezien de lidstaten zonder een 
EU-rechtsinstrument niet voldoe nde in staat zouden zijn rechtsgevolgen aan octrooien te 
verbinden die in verscheidene lidstaten eenvormig zijn. Evenredigheid is bij de analyse van de 
opties in aanmerking genomen. 
                                                
 
10 Study on the Cost of Patenting, Roland Berger Market Research, augustus 2004. 
11 Economic Cost-Benefit Analysis of the Community Patent, Van Pottelsberghe, Danguy, 2009. 
12 Verordening (EG) nr. 1383/2003 van de Raad (PB L 196 van 2.8.2003, blz. 7–14). 
 
NL 4   NL 5. DOELSTELLINGEN  
Op grond van de probleemdefinitie zijn de algemene doelstellinge n van dit voorstel het 
verbeteren van de werking van de interne markt en het bevorderen van groei en innovatie. Deze doelstellingen zouden bereikt kunnen worden door de toegang van mkb-ondernemingen tot octrooibescherming te verbeteren, de reikwi jdte van de geldigverklaringen van octrooien 
te vergroten en kennis te verspr eiden (specifieke doelstellingen). 
Bovenstaande doelstellingen kunn en alleen worden bereikt door de totale kosten van 
octrooibescherming in Europa te verminde ren, in het bijzonder door de vertaal- en 
publicatiekosten te verminderen, de inst andhouding van octrooien (vernieuwing) te 
vereenvoudigen en de registratie van overdrach ten, licentieovereenkomsten  en andere rechten 
te vereenvoudigen. 
6. B
ELEIDSOPTIES EN ANALYSE  
De beleidsopties werden beoordeeld aan de ha nd van de volgende criteria: doeltreffendheid, 
kostenvermindering, vereenvoudiging en politieke  haalbaarheid. Echter, de LS die de 
Commissie verzochten om overlegging van een  voorstel voor nauwere samenwerking op het 
gebied van eenheidsoctrooibesc herming, gaven ook de reikwijdte  en de doelstellingen van 
dergelijke samenwerking aan. Die voorwaarden moesten in aanmerking worden genomen bij 
het onderzoeken van de opties. 
6.1. Optie 1 (basisscenario) – de Co mmissie neemt geen maatregelen 
Binnen dit scenario zou het huidige octrooisys teem in Europa ongewijz igd blijven. De enige 
mogelijke verbetering zou zijn dat meer LS toetreden tot de Overeenkomst van Londen. 
Toetreding is echter niet alleen  facultatief, maar ook langdurig en complex. Dit scenario is 
niet doeltreffend, aangezien het geen oplossing biedt voor de tekortkomingen van het huidige 
Europese octrooisysteem. Het zou niet le iden tot kostenverlaging of vereenvoudiging, 
aangezien de problemen met geldigverklaring, verlenging en registratie zouden voortbestaan. 
Tot slot komt deze optie ook niet overeen met het politieke engagement van de Commissie en 
de Raad om de problemen binnen het huidige octrooisysteem op te lossen. 
6.2. Optie 2 – de Commissie blijft samen met de andere instellingen werken aan een 
EU-octrooi voor 27 lidstaten 
Bij deze optie zou de Commissie, samen met de  Raad en het Europees Parlement, verder 
werken aan een EU-octrooi dat in alle LS ge ldig is, dit wil zeggen dat de Commissie de 
discussies op basis van haar voorste llen voor het Gemeenschapsoctrooi13
 en voor de 
vertaalregelingen zou voortzetten14. Bij deze optie zouden de doel stellingen van het initiatief 
volledig worden bereikt.  De kosten zouden aanzienlijk worden verlaagd, aangezien 
vertaalkosten in de gehele EU 680 EUR zouden bedragen zonder aanvullende 
geldigverklaringskosten. De totale bespar ingen zouden kunnen oplopen tot 159 miljoen EUR 
per jaar. Het wegvallen van de  kosten voor technische onderst euning voor de betaling van 
vernieuwingstaksen zou over een periode van tien jaar kunnen leiden tot een verwachte 
besparing van 49 tot 65,2 miljoen EUR. Aangezien de betaling en de instandhouding van de 
                                                 
13 COM(2000) 412. 
14 COM(2010) 350. 
 
NL 5   NL vernieuwing evenals de registratie van de octr ooien en de daarmee ve rbonden rechten centraal 
zouden worden beheerd, zou met deze optie een aanzienlijke vereenvoudiging worden bereikt. Deze optie is echter politiek niet haalbaar, aan gezien de Raad bij meerdere gelegenheden 
heeft gepoogd en er niet in is geslaagd om unanieme overeenstemming over de noodzakelijke 
vertaalregelingen te bereiken. 
6.3. Optie 3 - de Commissie dient voorstellen in voor verordeningen tot het aangaan 
van nauwere samenwerking 
Bij deze optie zou de Commissie de voorste llen indienen die nodig zijn om nauwere 
samenwerking op het gebied van eenheidsoct rooibescherming tot stand te brengen. 
Eenheidsoctrooibescherming zou in dat geval van toepassing zijn in de  25 LS die binnen dit 
kader wensen samen te werken. Zij vertegen woordigen 79 % van het grondgebied van de EU 
en meer dan 92 % van de aanvragen wo rdt vanuit deze landen ingediend. De 
eenheidsoctrooibescherming zou f acultatief zijn voor de gebruikers en zou naast de huidige 
Europese en nationale octrooisystemen be staan. De kosten en de complexiteit van 
octrooibescherming zouden aanzienlijk worden verminderd. Alle octrooihouders zouden in gelijke mate profiteren van de voordelen van deze optie, ongeacht of ze ingezetenen zijn van 
landen binnen of buiten de nauwere samenwerking. 
Hoewel deze optie niet de vo lledige voordelen van optie 2 ople vert, zou het een doeltreffende 
optie zijn met positieve gevolgen voor de gebruikers van het oc trooisysteem in Europa. De 
betaling en het beheer van de vernieuwing van de octrooien ev enals de registratie van de 
octrooien en daarmee verband houdende rechten zoud en centraal worden beheerd door het 
EOB met betrekking tot het grondgebied van de deelnemende LS. Over een periode van tien 
jaar zouden de kostenbespari ngen op taksen voor technisc he ondersteuning voor betalingen 
kunnen oplopen tot 5 760-7 680 EUR per octroo i, indien 25 LS aan de nauwere 
samenwerking zouden deelnemen. In de landen die hier niet aan deelnemen, zouden de 
octrooien nog steeds op individuele basis moeten worden beheerd. 
6.3.1.  Suboptie 3.1 - de Commissie stelt vertaalregelingen op het gebied van 
eenheidsoctrooibescherming voor die o vereenstemmen met haar voorstel van 
30 juni 2010 
Bij deze suboptie zou de Commissie vertaalrege lingen voorstellen die toepasselijk zijn op het 
gebied van eenheidsoctrooibesc herming en die identiek zijn  aan haar voorstel voor de 
vertaalregelingen voor het EU-octrooi. De oc trooihouder zou in dat geval bij het EOB een 
vertaling van de conclusies in de twee andere officiële talen van het EOB indienen. Er zouden 
geen aanvullende vertalingen vereist zijn (behal ve in geval van een geschil). De gemiddelde 
kosten van octrooien voor het gebied van na uwere samenwerking zouden 680 EUR bedragen. 
De kosten van bescherming voor de gehele EU zouden 15% van de kosten op dit moment 
kunnen bedragen (met 25 deelnemende LS). De totale besparingen zouden kunnen oplopen tot 58,5 miljoen EUR per jaar. Deze suboptie zou kos teneffectief zijn en resulteren in de 
gewenste vereenvoudiging, maar kreeg niet voldoe nde steun in de Raad. De LS die om de 
invoering van nauwere samenwerking verzoeken, w illen in de uitvoering sbepalingen enkele 
van de door het Belgische voorzitterschap voorg estelde elementen met betrekking tot de 
vertaalregelingen opnemen. Het voorstel voor het ontwerpbesluit van de Raad houdende 
machtiging om nauwere samenwerking aan te gaan, bevat reeds ee n aantal inhoudelijke 
elementen in dit verband. Derhalve is  deze optie politiek niet haalbaar. 
 
NL 6   NL 6.3.2.  Suboptie 3.2 – de Commissie stelt ver taalregelingen op het gebied van 
eenheidsoctrooibescherming voor die op haar voorstel van 30 juni 2010 zijn 
gebaseerd en elementen uit een door de  Raad besproken compromisvoorstel 
bevatten 
Bij deze suboptie zouden bovenstaande vertaa lregelingen worden aangevuld met bepaalde 
elementen van een compromis dat in 2010 door he t Belgische voorzitterschap is voorgesteld, 
zoals de LS wensen die de Commissie verzoeken om een voorstel voor nauwere 
samenwerking in te dienen. De in het EOV opgenomen taalvereisten zouden het hoofdkader 
van vereisten vormen. Daarnaast zouden aanvu llende vertaalvereisten gelden voor een 
overgangsperiode, die zou resulteren in aa nvullende kosten voor octr ooihouders. Derhalve 
zouden de totale vertaalkoste n tijdens een overgangsperiode kunnen variëren van ongeveer 
980 EUR tot 2 380 EUR per octrooi op het gebied  van eenheidsoctrooibescherming. Wanneer 
machinevertalingen van hoge kwa liteit beschikbaar worden gest eld, zouden de vertaalkosten 
tot 680 EUR worden verminderd. De kosten van bescherming voor de gehele EU zouden 20% 
van de kosten op dit moment kunnen bedragen  (met 25 deelnemende LS). De totale 
besparingen zouden kunnen oplopen tot 50 miljoen  EUR per jaar. Deze suboptie kan naar 
verwachting rekenen op omvangrijke politieke steun.  
7. VERGELIJKING VAN DE OPTIES EN HUN EFFECTEN  
Bij een vergelijking van de opties heeft optie 2 de hoogs te score wat de criteria 
doeltreffendheid, kostenvermindering en vereen voudiging betreft. Optie 3 heeft echter ook 
grote voordelen en resulteer t in belangrijke besparingen en vereenvoudiging voor de 
gebruikers uit Eur opa en derde landen. 
De instelling van een EU-octrooi  (optie 2) zou het meest positi eve effect hebben op de interne 
markt, de gebruikers van octr ooi-informatie en consumenten, aangezien de gehele interne 
markt, wat octrooibescherming be treft, erdoor zou worden geïn tegreerd. Bij optie 3 zou het 
integratieniveau echter ook stij gen, niet alleen tussen de deelnemende LS maar ook tussen 
deelnemende en niet deelnemende landen. Door het aangaan van nauwere samenwerking 
zullen de totale kosten en complexiteit van het verkrijgen van octrooibescherming in de gehele EU aanzienlijk worden verminderd, waardoor naar verwachting meer uitvinders 
octrooibescherming zullen aanvragen, ook in de LS die niet aan de nauwere samenwerking 
deelnemen. 
Verbeterde integratie zal een positief eff ect hebben op de toegang van consumenten tot 
goederen en diensten. Een beter geïnte greerde markt zal zorgen voor betere 
grensoverschrijdende handel en zal de bestrijding van namaa kgoederen vergemakkelijken. De 
gecentraliseerde registratie en publicatie van octrooien door het EOB zou de verspreiding van 
kennis vergemakkelijken en zou een positief effect op innovatie hebben. 
Eenvoudigere en goedkopere toegang tot octrooien in  Europa zal waarsch ijnlijk resu lteren in 
een toename van het aantal innovatieve mkb- ondernemingen. Mkb-ondernemingen spelen een 
belangrijke rol wat betreft het creëren van banen; zij verteg enwoordigen twee derde van het 
aantal banen in de particuliere sector
15. De toename van het aantal nieuwe bedrijven zal 
derhalve naar verwachting een positie f effect hebben op banencreatie. 
                                                 
15 http://ec.europa.eu/enterprise/policies/ sme/facts-figures-analysis/index_en.htm . 
 
NL 7   NL Hoewel het duidelijk is dat een EU-octrooi in economisch opzicht het meest doeltreffend zou 
zijn, hebben tien jaar onderhandelingen aangetoond dat deze optie politiek niet haalbaar is. De 
analyse van optie 3 toont niettemin aan dat de  voordelen ervan zeer be langrijk zijn. Hoewel 
de onder suboptie 3.1 voorgestelde  vertaalregeling de meest kos teneffectieve zou zijn, zal 
suboptie 3.2. naar verwachting de meeste ste un krijgen onder de LS die aan de nauwere 
samenwerking deelnemen. Om deze redenen is optie 3 met suboptie 3.2 de te verkiezen optie. 
8. MONITORING EN EVALUATIE  
Vijf jaar na de start van de  toepassing zal de Commissie de  toepassing van de wetgeving 
evalueren, met bijzondere aandacht voor de ove rgangsvertaalregelingen. De Commissie zal 
ook de relevante indexcijfers met betrekking tot de voorwaarden voor innovatie, het aantal 
octrooien en hun kosten op jaarbasis controleren.