30.3.2004 NL C 80/111 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over:
— de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over de werkzaamheden vanhet Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat, vergezeld van
voorstellen voor een herschikking van Verordening (EG) nr. 1035/97 van de Raad”, en
— het „Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het Europees Waarnemingscen-
trum voor racisme en vreemdelingenhaat (herschikking)”
(COM(2003) 483 def. — 2003/0185 (CNS))
(2004/C 80/27)
De Raad heeft op 15 september 2003 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité,
overeenkomstig de bepalingen van artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de EuropeseGemeenschap, te raadplegen over de voornoemde mededeling.
De afdeling „Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap”, die belast was met de voorbereiding van de
desbetreffende werkzaamheden, heeft haar advies goedgekeurd op 25 november 2003. Rapporteur wasde heer Sharma.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 404e zitting van 10 en 11 december 2003
(vergadering van 10 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 119 stemmen vóór bij
1 onthouding, is goedgekeurd.
1. Inhoud van het Commissiedocument
1.1. Onderhavig document van de Commissie bestaat uit
twee delen: een mededeling waarin het centrum aan een
analyse wordt onderworpen en een voorstel voor een herschik-
king van de verordening die tot de oprichting van dit centrumheeft geleid.
1.1.1. De Commissie geeft in de mededeling haar standpunt
over de tot dusverre door het Waarnemingscentrum gemaakte
vorderingen. Daarbij is rekening gehouden met de resultatenvan de externe evaluatie die het Centre for Strategy and
Evaluation Services in haar opdracht heeft uitgevoerd, en met
de reacties van de verschillende belanghebbenden daarop.
1.1.2. Om te beginnen wordt stilgestaan bij de voornaamste
doelstelling van het Waarnemingscentrum, nl. „de levering vanobjectieve, betrouwbare en vergelijkbare gegevens aangaande
verschijnselen van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitis-
me op Europees niveau aan de Gemeenschap en haar lidstaten... ” en bij de middelen die daarvoor worden ingezet. Vervolgens
wordt een oordeel gegeven over de overige activiteiten van het
Waarnemingscentrum, zoals de organisatie van rondetafelcon-ferenties, het verrichten van onderzoek en de verspreiding van
informatie en jaarverslagen.
1.1.3. De Commissie vervolgt met een analyse van het
budget waarover het Waarnemingscentrum beschikt en de
bruikbaarheid van zijn doelstellingen, met name in het licht
van de politieke verschuivingen en veranderingen in wetgevingdie zich sinds zijn oprichting hebben voorgedaan. Verderwordt in dit deel van de mededeling ook nog gekeken naar
de voorstellen om de geografische werkingssfeer van het
Waarnemingscentrum te veranderen en de stemmen dieopgaan om zijn naam en/of zijn taakomschrijving te wijzigen.1.1.4. Ook wordt nagegaan hoe efficiënt de organisatie van
het Waarnemingscentrum is. Daarbij wordt vooral aandachtgeschonken aan:
— de beheersstructuur (raad van bestuur, dagelijks bestuur
en directeur);
— het organisatieschema;
— de opstelling van en het toezicht op werkprogramma’s;
— financiën en administratie;
— aanwerving van personeel voor het Waarnemingscen-
trum en de wijze waarop dat personeel wordt ingezet;
— betrekkingen van het Waarnemingscentrum met de Com-
missie en met de andere Europese instellingen.
1.1.5. Na een samenvatting van de belangrijkste bevindin-
gen van de externe evaluatie, concludeert de Commissie dat
het algemene beeld van de prestaties van het Waarnemingscen-
trum positief én negatief is. Het centrum heeft aanzienlijkevooruitgang geboekt, maar het is duidelijk dat er op het stuk
van de tot dusverre bereikte resultaten nog verbeteringen in
kwaliteit en waarde mogelijk en nodig zijn, met name wat deobjectiviteit en vergelijkbaarheid van de gegevens betreft. Om
een zo groot mogelijk effect op het beleid en de praktijken van
de Unie en de lidstaten te sorteren, zou het Waarnemingscen-trum in zijn werkprogramma’s rekening moeten houden met
de prioriteiten van de Gemeenschap, zonder dat dit afbreuk
mag doen aan zijn onafhankelijkheid.
1.2. Het voorstel voor een herschikking van Verordening
(EG) nr. 1035/97 die tot de oprichting van het Waarnemings-
centrum heeft geleid en de regels bevat voor de werkingdaarvan, is het logische vervolg op de in de mededelinggemaakte opmerkingen.
C 80/112 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
2. Algemene opmerkingen
2.1. Het Comité heeft op 7 oktober 2003 een hoorzitting
gehouden over „De rol en de functie van het Europees
Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat”.
Die hoorzitting werd bijgewoond door verscheidene vertegen-woordigers van nationale en Europese maatschappelijke or-
ganisaties die hun standpunt betreffende de mededeling van de
Commissie kenbaar maakten. Deze standpunten zijn eeninspiratiebron geweest voor het advies van het Comité.
2.2. Het Comité is het eens met veel opmerkingen in de
mededeling van de Commissie, en meer bepaald met hetvolgende:
— De afwijzing van de aanbeveling uit de onafhankelijke
evaluatie om de raad van bestuur van het Waarnemings-
centrum te laten samenstellen uit vertegenwoordigers
van de regeringen van de lidstaten. Dit voorstel wordtverworpen omdat een dergelijke samenstelling waar-
schijnlijk zal beschouwd worden als een onaanvaardbare
inbreuk op de onafhankelijkheid van het Waarnemings-centrum.
— De hernieuwde verklaring van de Commissie dat het
Waarnemingscentrum volledig onafhankelijk moet blij-
ven van de lidstaten.
— De uitbreiding van rol en taken van het Waarnemingscen-
trum in het licht van de evolutie die de bevoegdhedenvan de Europese Gemeenschap op dat gebied sinds de
goedkeuring van Verordening (EG) nr. 1035/97 heeft
ondergaan (Artikel 13, Verdrag van Amsterdam en debevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van
immigratie, vluchtelingen en asiel), alsook van het aantal
terreinen waarop het Waarnemingscentrum werkzaam is.
— De koppeling van de doelstellingen van het Waar-
nemingscentrum aan de ontwikkeling van de Unie als eenruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
— De koppeling van de doelstellingen van het Waar-
nemingscentrum aan de prioriteiten van de EU, zodat
informatie kan worden gegeven over de beleidsontwik-kelingen op Europees en nationaal niveau.
— De formele uitbreiding van de werkingssfeer van het
Waarnemingscentrum, zodat daaronder nu ook andere
vormen van onverdraagzaamheid, zoals onverdraag-
zaamheid voor religies, vallen.
— De verruiming van de werkingssfeer van het Waar-
nemingscentrum, zodat het ook met kandidaat-lidstaten
kan samenwerken.
— De grotere flexibiliteit op het vlak van samenwerking
tussen het Waarnemingscentrum en andere internationaleorganisaties, zoals de Raad van Europa.— De grotere nadruk op het toetsen van de prestaties van
het Waarnemingscentrum aan zijn doelstellingen en
werkprogramma.
— De aanpassingen van de verordening om de besluitvor-
ming van de raad van bestuur en het dagelijks bestuurefficiënter te maken.
— De bepaling dat bestuursleden ook moeten beschikken
over vaardigheden op het vlak van organisatie-manage-ment, planning en budget-controle.
3. Bijzondere opmerkingen
3.1. De doelstelling
3.1.1. Na herschikking van de verordening zou de doelstel-
ling van het Waarnemingscentrum als volgt luiden:
„Het voornaamste doel van het Waarnemingscentrum bestaat
in de levering, in het bijzonder op de in artikel 4 (3) bedoelde
gebieden, van objectieve, betrouwbare en vergelijkbare gege-
vens aangaande verschijnselen van racisme en vreemdelingen-haat, antisemitisme en aanverwante onverdraagzaamheid op
Europees niveau, aan de bevoegde instellingen en autoriteiten
van de Gemeenschap en haar lidstaten, om hen te helpenwanneer zij op hun respectieve bevoegdheidsgebieden maatre-gelen nemen of acties ontwerpen. Daarbij dient het centrum
bij te dragen tot de ontwikkeling van de Unie als een ruimte
van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.”
3.1.2. Het Comité is het met de Commissie eens dat het
Waarnemingscentrum zich moet blijven toespitsen op racisme
en vreemdelingenhaat en dat de werkingssfeer van het Waar-
nemingscentrum niet moet worden uitgebreid tot anderevormen van discriminatie op basis van gender, seksueleoriëntatie, leeftijd en dergelijke. Ook deelt het Comité de
mening van de Commissie dat de verschijnselen van racisme
en vreemdelingenhaat ruim geïnterpreteerd moeten wordenen aanverwante vormen van onverdraagzaamheid moeten
omvatten.
3.1.3. Tegelijkertijd verwelkomt het Comité de uitbreiding
van de rol, taken en werkterreinen van het Waarnemingscen-trum overeenkomstig de evolutie die de bevoegdheden van deEuropese Gemeenschap op dat gebied hebben ondergaan,
zoals de opname van artikel 13 in het Verdrag van Amsterdam
en de bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied vanimmigratie, vluchtelingen en asiel.
3.1.4. Overeenkomstig artikel 3 is het Waarnemingscen-
trum bovendien belast met de volgende taken: het „c) verza-
melt, registreert en analyseert informatie en gegevens”, en „g)
stelt conclusies en adviezen ten behoeve van de Gemeenschapen de lidstaten op”.
30.3.2004 NL C 80/113 Publicatieblad van de Europese Unie
3.1.5. In artikel 2 „Doel” wordt in vergelijking met de tot
nu toe geldende verordening de doelgroep voor het leveren
van informatie beperkt tot „bevoegde instellingen en autoritei-
ten” van de Gemeenschap en haar lidstaten. Daardoor wordenhet maatschappelijk middenveld, de sociale partners en deniet-gouvernementele organisaties op Europees niveau en in
de lidstaten niet meer gerekend tot de doelgroep voor informa-
tie. Het Comité is ervan overtuigd dat ook in de toekomst hetmaatschappelijk middenveld een belangrijke rol zal vervullen
bij de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat, antisemitis-
me en aanverwante onverdraagzaamheid. Het Comité steltdaarom de volgende wijziging van artikel 2 voor: Het voor-
naamste doel van het Waarnemingscentrum bestaat in de
levering, in het bijzonder op de in artikel 4 (3) bedoeldegebieden, van objectieve, betrouwbare en vergelijkbare gege-
vens aangaande verschijnselen van racisme en vreemdelingen-
haat, antisemitisme en aanverwante onverdraagzaamheid opEuropees niveau, aan de bevoegde instellingen en autoriteiten
van de Gemeenschap en haar lidstaten, evenals aan het
maatschappelijk middenveld en de sociale partners, ...
3.1.6. Het Comité is van mening dat het Waarnemingscen-
trum een pro-actieve rol moet vervullen door aanbevelingen
voor beleid te doen aan EU-instellingen en lidstaten, en zouwillen dat hiervan melding wordt gemaakt in omschrijving
van zijn doelstelling. Volgens het Comité zou het betreffende
deel van de doelstelling bij herschikking gewijzigd moetenworden door de tekst „om hen te helpen wanneer zij op hun
respectieve bevoegdheidsgebieden maatregelen nemen of acties
ontwerpen” te vervangen door „om hen te helpen door hetdoen van aanbevelingen voor beleid die zij ter harte kunnennemen bij het nemen van maatregelen of het ontwerpen van
acties op hun respectieve bevoegdheidsgebieden”.
3.2. Betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de activi-
teiten van het Waarnemingscentrum
3.2.1. Momenteel wordt het maatschappelijk middenveld
voornamelijk bij het centrum betrokken via de nationalerondetafelconferenties die in iedere lidstaat worden georgani-
seerd. De Commissie stelt voor dat het centrum niet langer
meehelpt bij de organisatie van die conferenties, maar dan zoueen einde komen aan de enige actieve samenwerking vanhet Waarnemingscentrum met maatschappelijke organisaties.
Nochtans wordt het Waarnemingscentrum er in artikel 3 van
de nieuwe verordening mee belast samen te werken metmaatschappelijke organisaties en groeperingen, inclusief niet-
gouvernementele organisaties, de sociale partners, onderzoek-
centra en andere personen of instanties die zich met verschijn-selen van racisme en vreemdelingenhaat bezighouden, met
name door de dialoog op Europees niveau te bevorderen en
door zo nodig aan discussies of bijeenkomsten op nationaalniveau deel te nemen.
3.2.2. Tijdens de hoorzitting met maatschappelijke organi-
saties die zich bezig houden met de bestrijding van racisme en
vreemdelingenhaat, is duidelijk geworden dat de rondetafel-
conferenties niet in alle lidstaten resultaten opleveren. HetComité stemt daarom in met het oordeel van de Commissieover de ronde-tafelconferenties en met haar voorstel om het
Waarnemingscentrum meer vrijheid te laten om uit te maken
hoe en met welke middelen het wil samenwerken met
maatschappelijke organisaties.
3.2.3. Niettemin heeft het Comité ook oor voor het argu-
ment van vertegenwoordigers van maatschappelijke organi-
saties tijdens de hoorzitting, nl. dat ronde-tafelconferenties totnu toe de enige manier zijn waarop de nationale maatschappe-
lijke organisaties betrokken worden bij de activiteiten van het
Waarnemingscentrum. Net zoals de Commissie wil het Comiténiet al te prescriptief zijn. Om toch tegemoet te komen aan de
bekommernissen van de maatschappelijke organisaties, stelt
het voor dat het Waarnemingscentrum met de betreffendemaatschappelijke organisaties en lidstaten overlegt wat demeest geschikte formele en informele structuren voor een
permanente raadpleging zijn. Rondetafelconferenties kunnen
daarvan deel uitmaken.
3.3. Regelingen voor beheer en bestuur
3.3.1. De huidige regeling voor de aanstelling van het
merendeel van de bestuursraadsleden is als volgt:
„De lidstaten stellen één onafhankelijke persoon aan met
passende ervaring op het gebied van mensenrechten en vananalyse van racistische, xenofobe en antisemitische verschijn-
selen.
De Commissie stelt voor dat alleen personen die verantwoorde-
lijk zijn voor het beheer van het orgaan of de organen terbevordering van gelijke behandeling van alle personen zonder
discriminatie op grond van ras of etnische afstamming over-
eenkomstig artikel 13 van Richtlijn 2000/43/EG van de Raad,of van een soortgelijk onafhankelijk openbaar orgaan, inaanmerking komen voor deze aanstellingen.”
3.3.2. De vertegenwoordiging van de Commissie wordt
bovendien uitgebreid van één naar twee leden. Het Comité ziet
het belang van dit voorstel in.
3.3.3. Het Comité is voorstander van een Waarnemingscen-
trum waarin alle betrokken partijen zijn verenigd. Dit moet
volgens het Comité weerspiegeld worden in de samenstelling
van de raad van bestuur. Daarom vindt het Comité dat de raadvan bestuur van het Waarnemingscentrum moet bestaan uit
één vertegenwoordiger van elke lidstaat en van relevante
internationale partnerorganisaties en Europese instellingen,met inbegrip van het EESC (
1), evenals vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties en sociale partners.
(1) Cfr. advies van het EESC over het voorstel voor een Verordening
(EG) van de Raad houdende oprichting van een Europees Waar-nemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat (COM(96)
615 def.), PB C 158 van 26.5.1997.
C 80/114 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
3.3.4. Het Comité deelt de bezorgdheid van verschillende
vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties over de
noodzaak om de onafhankelijkheid van het centrum in stand
te houden en te versterken, niet alleen tegenover de EU-instellingen, maar ook tegenover de lidstaten, die al welgeprobeerd hebben om meer invloed op het bestuur van het
Waarnemingscentrum te krijgen als de activiteiten daarvan
hen stoorden. Daarom is het belangrijk te waarborgen dat inde raad van bestuur van het Waarnemingscentrum personen
zetelen die onafhankelijk van de lidstaten zijn. Het Comité stelt
voor de tweede alinea van het eerste lid van artikel 8 teschrappen, waarin wordt bepaald dat de vertegenwoordigers
van de lidstaten verantwoordelijken moeten zijn van organen
voor de bevordering van gelijke kansen, zoals bepaald inartikel 13 van Richtlijn 2000/43/EG van de Raad, of van een
soortgelijke onafhankelijk openbaar orgaan.
3.3.5. Aangezien het nodig is de onafhankelijkheid van
het Waarnemingscentrum te vrijwaren, acht het Comité hetraadzaam dat de huidige informele regelingen waarbij lidstaten
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCHcontactpersonen hebben aangesteld om met het Waarnemings-
centrum samen te werken, overeind blijven, maar dan wel
informeel, d.w.z. zonder dat hiervoor een bepaling wordt
opgenomen in de Verordening betreffende het Waarnemings-centrum.
3.3.6. Het Comité is het eens met de Commissie dat voor
een effectief en efficiënt bestuur van het Waarnemingscentrum
een dagelijks bestuur nodig is dat bestaat uit een beperkt aantalpersonen die niet alleen ervaring hebben op het terrein vannon-discriminatie en gelijke behandeling, maar ook over ruime
kennis en ervaring op het vlak van management beschikken.
Dit moet niet noodzakelijkerwijs bereikt worden op de manierdie de Commissie voorstelt, namelijk door van tevoren te
bepalen uit welke gespecialiseerde organisaties of gelijkwaar-
dige overheidsinstanties de vertegenwoordigers van de lid-staten mogen worden geselecteerd. Het kan evengoed bereikt
worden door duidelijke profielen op te stellen voor de leden
van het dagelijks bestuur, die vervolgens aangesteld wordenvia transparante en open procedures.