Advies betreffende het geïntegreerde programma ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector (94/C 393/33)

De Commissie heeft op 20 juli 1994 besloten overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen over het geïntegreerde programma ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft aanvankelijk besloten de Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten met de voorbereiding van zijn advies te belasten, maar heeft vervolgens besloten de heer Lustenhouwer als algemeen rapporteur aan te wijzen.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 318e Zitting (vergadering van 15 september 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het MKB en de ambachtelijke sector staan hoog op de politieke agenda. Waar in 1983 nog een Europees Jaar voor het ambacht en het MKB voor nodig was, nl. het verkrijgen van politieke en publieke aandacht voor de rol die kleine ondernemingen spelen in onze Europese samenleving, is het thans een vanzelfsprekende zaak dat deze functie wordt gewaardeerd en erkend.

1.2. Europa en zijn burgers worden ook steeds meer ondernemers-minded. Uit het tweede jaarverslag van de Europese Waarnemingspost () blijkt bijvoorbeeld dat elk jaar zo'n 1,5 miljoen Europeanen besluiten om een eigen bedrijf te beginnen. De afgelopen 5 jaar is het aantal bedrijven in de Europese Unie dan ook met gemiddeld 9 % per jaar gestegen, terwijl in dezelfde periode de bevolking met slechts 2,5 % groeide. Overigens moet vermeld worden dat helaas de mislukkingsgraad van kleine ondernemingen nog steeds zorgwekkend hoog is als gevolg van diverse factoren zoals bijv. managementkwaliteiten en onderfinanciering.

1.3. Tegen deze achtergrond is het dan ook niet verwonderlijk dat de Europese Commissie in het verlengde van de benadering zoals die is neergelegd in het Witboek groei, Concurrentievermogen en Werkgelegenheid, heeft gekozen voor een geïntegreerde benadering van haar op het MKB gerichte activiteiten (die gebaseerd dient te zijn op artikel 130 van het Verdrag).

2. Het geïntegreerde programma

2.1. Het Economisch en Sociaal Comité acht het een goede zaak dat de Commissie, zo kort ook na het verschijnen van het Witboek, een poging heeft ondernomen tot het op geïntegreerde wijze benaderen van de problematiek waarmee het Europese MKB zich ziet geconfronteerd, en tot het op elkaar afstemmen van de diverse acties die de Unie reeds ten behoeve van het MKB had ontwikkeld. De vraag rijst alleen of de Commissie hierin ook werkelijk is geslaagd en of in de praktijk deze integratie ook tot stand gebracht kan worden.

2.2. Bij eerste kennisname van het geïntegreerde programma blijken drie zaken in het oog te springen :

- het programma onderscheidt zich van andere doordat geen extra budgetten zijn voorzien; de reden hiervoor is dat de lopende acties veelal van reeds goedgekeurde en vastgestelde eigen budgetten zijn voorzien zoals blijkt uit het schema van het eind van het inleidende hoofdstuk van het Commissiedocument;

- het programma refereert aan tal van projecten en acties die reeds waren voorzien in het lopende MKB-meerjarenactieprogramma ();

- de werkelijk nieuwe acties zijn beperkt in aantal.

2.2.1. Vanuit deze constatering is het voor het Comité dan ook moeilijk een invulling te geven aan dat wat deze inventarisatie van acties en projecten nu maakt tot een geïntegreerd geheel. Dit doet niets af aan de waardering van het Comité voor onderdelen van dit geheel, maar het is wel van mening dat de vlag de lading in dit geval niet volledig dekt.

2.3. Het Comité meent dan ook dat, wil het werkelijk komen tot een logisch kader in de zin van een nieuwe generatie van MKB-georiënteerd beleid, hiertoe de politieke wil binnen de Commissie aanwezig zal moeten zijn om tot deze geïntegreerde benadering te komen. Dit vraagt in alle onderdelen van het sociaal-economisch beleid van de Unie een geneigdheid tot het bestuderen van effecten van voorgenomen initiatieven op het MKB en het toekennen van politiek gewicht aan deze MKB-effecten.

2.4. Gelukkig, zo meent het Comité, zijn de eerste aanzetten hiertoe recent zichtbaar geworden. De acties van de Commissie op het terrein van b.v. financiering van het MKB en de recente Mededeling () en Aanbeveling () van de Commissie met betrekking tot het fiscale klimaat voor het MKB zijn hiervan uitstekende voorbeelden, waarvoor het Comité de Commissie dan ook graag de lof toekent die zij hiervoor verdient.

3. De nieuwe acties

3.

Administratieve vereenvoudiging voor het bedrijfsleven

Het Comité ondersteunt het streven van de Commissie om ook vanuit Europees perspectief een bijdrage te leveren aan de verlichting van administratieve lasten waarmee het bedrijfsleven de afgelopen jaren is opgezadeld. Het Comité meent dat de thans voorgestelde werkgroep van deskundigen op dit terrein zijn werkzaamheden in goed overleg met de organisaties van het MKB zal moeten verrichten opdat een realistische analyse van de meest knellende problemen wordt gemaakt. Het Comité gaat ervan uit dat bij de rapportage vanuit deze werkgroep naast de Raad en de Commissie zeker ook het Comité zal worden betrokken, opdat dit zijn oordeel over deze rapportage zal kunnen vellen. Voorts zal een zekere coördinatie onontbeerlijk zijn met de op voorstel van de Duitse minister voor economische zaken ingestelde dereguleringscommissie die zich zal richten op Europese regelgeving, die mede vanuit de optiek van onnodige administratieve belasting van het bedrijfsleven met voorstellen zal komen voor het intrekken of vereenvoudigen van bestaande Europese (secundaire) regelgeving.

3.2.

Coördinatie van de initiatieven voor steun aan het bedrijfsleven en de stimulering ervan

Uitgaande van de bestaande beperkte mogelijkheden om op communautair niveau tot een MKB-beleid te komen, is het voor de hand liggend en natuurlijk dat de meeste initiatieven voortkomen uit het handelen van nationale en lokale overheden. Een zekere uitwisseling van goede ervaringen (best practices) kan dan ook een instrument vormen waardoor een zekere inefficiëntie in beleidsontwikkeling wordt voorkomen. Het Comité waarschuwt evenwel voor overdreven verwachtingen ten aanzien van de resultaten van dergelijke uitwisselingen en pleit ervoor de te kiezen thema's compact en afgerond te formuleren opdat eindeloze discussies worden voorkomen. Voorts zou een dergelijke discussie aan gewicht winnen indien deze niet beperkt zou blijven tot de Commissie en de lid-staten, maar ook het Europees Parlement, het ESC en het Comité van de Regio's hierbij betrokken zouden worden. Een gedegen voorbereiding in de zin van analyse en evaluatie van de nationale ervaringen zal aan het bijeenroepen van dergelijke uitwisselingsbijeenkomsten zeker vooraf moeten gaan, wil een inhoudelijke discussie ook daadwerkelijk van de grond komen. Voorts zullen de MKB-organisaties bij deze besprekingen geconsulteerd moeten worden, aangezien het oordeel van overheidsvertegenwoordigers over wat nu best practices zijn, in een aantal situaties danig zou kunnen verschillen van de wijze waarop ondernemers hierover denken !

4. Verbetering van het ondernemingsklimaat

4.1. De onderwerpen die in dit hoofdstuk van het geïntegreerde programma aan de orde komen hebben een zeer divers karakter, maar tonen als gemeenschappelijk kenmerk hun beleidspolitieke relevantie. Het betreffen namelijk vrijwel in alle gevallen onderwerpen waarvoor daadwerkelijke oplossingen gevonden moeten worden door gecoördineerde acties zowel op Europees als ook op nationaal niveau. Zo ondersteunt het Comité de intensivering van de bedrijveneffectenanalyses en kijkt het met verwachting uit naar de ontwikkeling van een kosten batenanalyse van voorgenomen regelgeving op Europees niveau.

4.2. Ten aanzien van het vraagstuk van de overdracht van ondernemingen meent het Comité dat de door de Commissie zelf als wenselijk omschreven brede en intensieve discussie over haar Mededeling (), het grootscheepse karakter wel eens zou kunnen ontberen nu de Commissie deze eerst eind juli 1994 presenteert en vervolgens een reactietermijn van 31 september 1994 hanteert. Het moge duidelijk zijn dat over een dermate gecompliceerd onderwerp, met sterk verschillende situaties in de lid-staten op juridisch, fiscaal en financieringsvlak, binnen een dergelijke termijn niet diepgaand gereageerd kan worden. Dit klemt eens te meer daar de Commissie in haar Mededeling als bijlage opneemt de conclusies van een congres over dit onderwerp dat al in januari 1993 plaatsvond. Kennelijk verwacht de Commissie, die zelf anderhalf jaar nodig had om deze conclusies te bestuderen, dat de door haar geconsulteerde organisaties hiertoe slechts drie maanden behoeven ! Een dergelijk weinig serieuze benadering van betrokkenen zou toch bij een zo zwaarwegend thema niet mogen gebeuren.

4.3. Het Comité meent evenwel dat problemen rond bedrijfsoverdracht en -opvolging vooral liggen binnen de bevoegdheden van de nationale overheden. Deze zullen dan ook nu reeds al die maatregelen moeten nemen ter voorkoming van kapitaalvernietiging of beëindiging van het bedrijf bij gebreke van een opvolger. Het Europees bedrijfsleven zal de komende jaren voor een aanzienlijk deel van eigenaar veranderen doordat de generatie ondernemers uit de jaren '60 met het oog op hun leeftijd tot overdracht of beëindiging zal overgaan. Dit proces vereist zorg en begeleiding vanuit de overheid en adviserende intermediaire instellingen, opdat nieuwkomers in een dynamisch klimaat voor continuïteit in de economische ontwikkeling kunnen zorgen.

5. Betalingen tussen ondernemingen

5.1. Het Comité kijkt, tegen de achtergrond van zijn vorige stellingname over dit onderwerp (), met belangstelling uit naar de door de Commissie aangekondigde aanbeveling op dit terrein. De genoemde justitiële samenwerking ten aanzien van executoriale titels voor onbetwiste schulden zou, indien tot een praktische oplossing kan worden gekomen, een belangrijke bijdrage leveren in geval van transnationale transacties.

5.2. Tot slot van dit hoofdstuk spijt het het Comité te moeten uitspreken dat de onder paragraaf B.1.5 van het geïntegreerde programma genoemde activiteiten in het kader van buurtvoorzieningen volstrekt nietszeggend overkomen en hem derhalve geen enkele indicatie bieden tot het doen van uitspraken terzake, zelfs niet in aanmerking nemende hetgeen hierover in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Top van Corfu (24 + 25/6/1994) is opgenomen. Het Comité behoudt zich de mogelijkheid voor op dit thema terug te komen, nu de Commissie heeft aangegeven dat zij de Europese Raad van Essen aanvang december 1994 hierover een uitgewerkt document zal presenteren ().

6. Steunmaatregelen

6.1. Het Comité acht een van de sterke kanten van dit geïntegreerde programma dat nu eens duidelijk op een rij wordt gezet wat zoal voor het MKB wordt gedaan in de vorm van communautaire acties en projecten. Dit blijkt vooral uit dit deel van het programma dat over steunprogramma's gaat. Voor een aantal terreinen geldt dat het hier lopende projecten betreft waarover het Comité zich al in een eerder stadium heeft uitgesproken. Naar deze adviezen, zoals ten aanzien van communautaire initiatieven in het kader van de structuurfondsen, scholing en training, research en development, moge hier dan ook verwezen worden.

6.2. Wat echter blijft is de noodzaak van een gedegen evaluatie op termijn van deze activiteiten. Zijn er nu echt extra arbeidsplaatsen geschapen als gevolg van de toegekende rentesubsidies, heeft het communautaire MKB-initiatief nu echt in vooral doelstelling 1-regio's het ondernemerschap op een kwalitatief hoger niveau gebracht. Het Comité meent oprecht dat het kritisch volgen van deze resultaten zal moeten plaatsvinden opdat hieruit lessen voor de toekomst getrokken kunnen worden. Een dergelijke evaluatie zou onderdeel moeten uitmaken, in kwantitatieve zin, van jaarlijkse rapportages over de voortgang van dit geïntegreerd programma.

6.3. Ten slotte constateert het Comité met instemming de aandacht die de Commissie ook in dit kader besteedt aan het vraagstuk van de financiering van het MKB. Vooral een betere werking van de financiële markten op Europees niveau teneinde deelnemingen in het MKB te bevorderen, wordt door het Comité van harte onderschreven, zoals ook al blijkt uit een recent ()advies van het Comité terzake ().

7. Tot slot

7.1. Het Comité heeft in het verleden op tal van in dit programma vermelde onderdelen gereageerd en mag dan ook graag naar deze stellingnames hier verwijzen. Herhaling van de daarin neergelegde visies is in dit kader niet nodig aangezien zowel de Commissie als het Comité voor wat betreft de hoofdlijnen van het beleid dezelfde mening zijn toegedaan. Het Comité heeft dan ook geen moeite om dit programma te onderschrijven. Een echt enthousiasme kan het Comité echter niet aan de dag leggen. De reden hiervoor is vooral gelegen in het feit dat geen garantie wordt gegeven (of kan worden gegeven ?) voor een efficiënte coördinatie van alle facetten van het nu gepresenteerde programma. Het Comité constateert dat de activiteiten verspreid zijn over diverse D-G's en binnen de verantwoordelijkheid liggen van diverse leden van de Commissie. Op zich hoeft dit geen probleem te zijn. Maar voor de uitvoering van een geïntegreerde benadering van het MKB-beleid en een eenduidige visie op de belangenafweging ten faveure van een gunstig ondernemersklimaat zal de MKB-integratie, zoals ook hierboven reeds gesteld, een politieke opgave voor de gehele Gemeenschap moeten zijn.

7.2. Dit vraagt een politiek zware MKB-portefeuille binnen de Commissie en een politiek engagement van de Raad, waarvoor met dit programma de bouwstenen en de rechtvaardiging worden aangeleverd. Het Comité hoopt deze visie bij het aantreden van een nieuwe Commissie aanvang volgend jaar in haar werkprogramma en portefeuille-omschrijving uitdrukkelijk terug te vinden.

Brussel, 15 september 1994.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

S. TIEMANN

() De Europese Waarnemingspost voor het MKB, tweede jaarverslag, 1994, European Network for SME Research, EIM, Zoetermeer-NL.

() COM(92) 470 def.

() COM(94) 206 def., 25. 5. 1994.

() COM(94) 1305 def., 25. 5. 1994.

() Mededeling van de Commissie inzake de overdracht van ondernemingen. Acties ten behoeve van het MKB, PB nr. C 204 van 23. 7. 1994.

() PB nr. C 249 van 13. 9. 1993.

() Zie het advies van het ESC van 1. 6. 1994 over het Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, paragraaf 7. PB nr. C 295 van 22. 10. 1994.

() Advies van het ESC over de Mededeling van de Commissie over de knelpunten b+ financiering van kleine en middelgrote ondernemingen, COM(93) 528 def., vastgesteld op 6. 7. 1994.