ZESDE VERSLAG OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN HET PAKKET TELECOMMUNICATIEREGELGEVING

(door de Commissie ingediend)

INLEIDING EN SAMENVATTING

1. In dit verslag wordt de stand van zaken onderzocht inzake de tenuitvoerlegging van het regelgevingskader van de EU na een jaar van snelle politieke, regelgevings- en marktontwikkelingen in de Europese Unie sinds de goedkeuring van de laatste tenuitvoerleggingsmededeling. Binnen dit perspectief wordt in het verslag het werk voortgezet dat werd verricht in eerdere mededelingen en:

-worden, gestaafd door gedetailleerde bijlagen, de belangrijkste ontwikkelingen op de markt kort beschreven;

-wordt, eveneens op basis van gedetailleerde bijlagen, de tenuitvoerlegging geanalyseerd van de essentiële regelgevingsbeginselen die het huidige regelgevingskader omvat; en

-worden conclusies getrokken die ertoe moeten bijdragen om gedurende de overgang op het nieuwe regelgevingskader de eEurope-doelstellingen te bereiken die in Lissabon en Feira zijn bepaald.

2. De nationale regelgevende instanties (NRI's) hebben gedurende het laatste jaar steeds krachtiger hun autoriteit aangewend op de markt om deze voor concurrentie open te stellen door de toegang te verzekeren tot de faciliteiten van de gevestigde exploitanten. Zij hebben ook de grondslag gelegd voor scherpere concurrentie wat betreft de lokale toegang, waar acht lidstaten al een regeling hebben vastgesteld voor een ontbundeld aansluitnet en waar 62 exploitanten in acht lidstaten al een vergunning hebben voor een draadloos breedband- of smalbandaansluitnet. Er is ook hard gewerkt aan internettoegang tegen een forfaitair tarief, inclusief interconnectie voor call origination tegen een forfaitair tarief, teneinde nieuwe toegangcarriers in de mogelijkheid te stellen pakketten tegen een forfaitair tarief aan te bieden en te concurreren met de gevestigde exploitanten. De nationale overheidsdiensten en regelgevende instanties hebben ook toezicht gehouden op de snelle groei van het aanbod van mobiele diensten, inclusief de eerste fasen van de roll-out van systemen van de derde generatie (3G), waar tot dusver 24 vergunningen werden verleend en nog eens 11 goedgekeurd.

3. De belangrijkste boodschap van de markt luidt dan ook dat de groei aanhoudt (ten opzichte van 1999 gemiddeld 9%) (totale marktwaarde in 2000 naar schatting EUR191 miljard).

-Op de markt voor mobiele telefonie is de penetratie het laatste jaar gestegen van 36% tot 55%; er zijn nu 194 miljoen abonnees op mobiele diensten in de EU; 54 exploitanten hebben een vergunning voor het aanbieden van digitale mobiele diensten (in 1999 52).

-Op de markt voor vaste telefonie bieden momenteel in totaal 461 exploitanten openbare spraaktelefonie voor interlokale gesprekken (een stijging van 89% ten opzichte van 1999), 468 exploitanten internationale gesprekken (een stijging van ongeveer 67%) en 388 exploitanten lokale gesprekken (een stijging van 74%) aan. Van carrierpreselectie wordt door ca. 180 nieuwe exploitanten voor het aanbieden van interlokale en internationale gesprekken, en door 69 nieuwe exploitanten voor het aanbieden van lokale gesprekken gebruikgemaakt; aan 861 exploitanten zijn toegangscodes toegekend voor het aanbieden van spraaktelefonie via carrierselectie.

4. De tarieven blijven naar beneden gaan: in de EU zijn de gemiddelde maandelijkse uitgaven voor nationale gesprekken (lokale en interlokale gesprekken) die door de gevestigde exploitanten worden aangeboden ten opzichte van 1999 met 10,5% gedaald voor zakelijke gebruikers, en met 4,6% voor particuliere gebruikers; de prijzen van de nieuwe exploitanten lagen in de meeste lidstaten beneden deze tarieven. De gemiddelde prijs van internationale gesprekken daalde in dezelfde periode met 15,1% voor zakelijke gebruikers en 13,5% voor particuliere gebruikers. De prijzen van de nieuwkomers lagen veelal heel wat lager.

De prijs van de huurlijnen die gewoonlijk gebruikt worden voor nationaal internetverkeer (2 Mbit/s) daalde in de periode 1997 tot 2000 met ongeveer 30%, de prijzen voor aansluitlijnen (2 kilometer 2 Mbit/s) liepen ongeveer 20% terug. De interconnectietarieven zijn sinds de liberalisering sterk gedaald voor double transit (20,2%), met 6,5% gedaald voor single transit, maar zijn stabiel gebleven op lokaal niveau.

5. Wat de regelgeving betreft is de voornaamste conclusie dat de huidige niveaus van tenuitvoerlegging van het regelgevingskader een solide basis vormen voor de verdere roll-out van de Europese sector van de elektronische communicatiediensten en de bredere doelstellingen van eEurope. Sterke en over de nodige bevoegdheden beschikkende NRI's blijven een centrale rol spelen bij de overgang op het herziene regelgevingskader. Hiertoe moeten zij ondersteund worden met de nodige personele en financiële middelen, niet het minst omdat in het algemeen de marktmacht van de gevestigde exploitanten nog steeds de enige en belangrijkste hinderpaal is voor marktpenetratie door de nieuwkomers; de nieuwe spelers zijn sterk voorstander van voortzetting van de sectorspecifieke regulering teneinde de lat gelijk te leggen. De Europese internetpenetratieniveaus (gemiddeld bijna 30%) beginnen te stijgen door scherpere concurrentie op de breedbandtoegang, de invoering van 3G en lagere prijzen van de huurlijnen.

Een aantal kwesties moet echter nog worden aangepakt:

-de vergunningsprocedures zijn soms nog omslachtig;

-in een klein aantal landen is er bezorgdheid over het tijdschema voor het verlenen van vergunningen voor 3G;

-in sommige lidstaten moet de tariefherbalancering nog worden voltooid; met name moet door een groot aantal NRI's worden voortgewerkt aan het toezicht op de kostentoerekeningssystemen om uitholling van de prijzen door kruissubsidiëring van de eindgebruikerstarieven te elimineren;

-niet in alle lidstaten is een volledig assortiment carrierpreselectiediensten beschikbaar;

-bij de onderhandelingen over de fysieke eisen betreffende de installatie van de apparatuur van nieuwkomers bij lokale schakelpunten voor het aanbieden van lokale toegangsdiensten kan beslissend regelgevend ingrijpen vereist zijn;

-er blijven moeilijkheden bestaan om een snelle en billijke interconnectie te verkrijgen; de tarieven voor call termination bij de netten voor mobiele telefonie zijn soms nog steeds niet concurrerend, en hier moet iets aan worden gedaan;

-het tijdig leveren van huurlijnen is een belangrijker probleem geworden dan de prijsniveaus;

-de gevestigde exploitant blijft in sommige lidstaten het voordeel genieten van de voorzet bij de roll-out van ADSL;

-de aangewezen exploitanten hebben weinig moeilijkheden om hun universeledienstverplichting te vervullen; er blijft bezorgdheid bestaan over het gebrek aan toezicht op nationaal niveau op consumentenkwesties.

De Commissie blijft gedurende de overgang op het nieuwe regelgevingskader verslag uitbrengen over de tenuitvoerlegging.

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING EN SAMENVATTING

DOELSTELLINGEN EN METHODOLOGIE

MARKTOVERZICHT

BEOORDELING VAN DE REGELGEVING

CONCLUSIES

BIJLAGEN

Regelgevingskwesties: aanvullende gegevens

Overzicht van de tenuitvoerlegging in de lidstaten

Gegevens betreffende de telecommarkt

Beoordeling door de Commissie van de tenuitvoerlegging van de GATS door sommige derde landen

Lijst van exploitanten, verenigingen en organisaties die betrokken waren bij de verzameling van informatie voor het zesde verslag

Glossarium van termen en acroniemen

DOELSTELLINGEN EN METHODOLOGIE

In maart 2000 heeft de Europese Raad een nieuwe doelstelling voor de Unie voor het volgende decennium vastgesteld: zij moet de meest concurrerende en dynamische op kennis gebaseerde economie in de wereld worden [1]. Een van de eerste vereisten is een volledig geïntegreerde en geliberaliseerde telecommunicatiemarkt [2]. Dit kan worden verwezenlijkt [3] door de snelle aanneming van het nieuwe regelgevingskader dat door de Commissie wordt voorgesteld betreffende elektronische communicatienetten en -diensten [4], en de onmiddellijke invoering van maatregelen om te zorgen voor scherpere concurrentie op de lokale netten teneinde hogesnelheidsinternettoegang te bevorderen [5].

[1] Lissabon, 23, 24.3.2000, conclusies van het voorzitterschap.

[2] eEurope-initiatief, Europese Commissie, december 1999.

[3] Actieplan van de Commissie, bekrachtigd door de Europese Raad van Feira, juni 2000.

[4] Voorstellen voor richtlijnen: kader (COM(2000)393 def.), toegang (COM(2000)384 def.), vergunningen (COM(2000)386 def.), universele dienst (COM(2000)392 def.) en gegevensbescherming (COM(2000)385 def.) samen met een richtlijn van de Commissie houdende consolidering van de reeks liberaliseringsmaatregelen die vanaf 1990 geleidelijk zijn aangenomen en die in 1996 tot de richtlijn inzake volledige concurrentie hebben geleid.

[5] Voorstel voor een Verordening, COM(2000)394 def.

In deze context heeft de Commissie beklemtoond dat Europa op zijn sterke punten moet bouwen en tegelijk snel zijn zwakke punten moet wegwerken. Een van deze sterke punten is duidelijk het regelgevingskader tot liberalisering van de telecommunicatiediensten, dat ook de voorwaarden vaststelt voor de totstandbrenging van een Europese binnenmarkt voor de sector. Zoals eerder gerapporteerd [6], is het kader substantieel ingevoerd in de lidstaten; een aantal zwakke punten moet echter nog worden aangepakt.

[6] Vijfde verslag betreffende de tenuitvoerlegging, COM(1999)537 def.

Het regelgevingskader

Teneinde de markten open te stellen voor effectieve concurrentie vereist het regelgevingskader van de EU dat de lidstaten een uitgebreid geheel van beginselen in de nationale wetgeving opnemen en met name asymmetrische rechten en verplichtingen aan de marktspelers toekennen, waarbij de spelers met aanmerkelijke marktmacht zwaardere verplichtingen opgelegd krijgen. Het EU-kader is veel uitgebreider, maar omvat in zijn geheel het kader in het referentiedocument dat als bijlage bij de GATS-overeenkomst is opgenomen.

Parallel aan de rapporteringsronde waarvan deze mededeling een onderdeel is, blijft de Commissie inbreukprocedures inleiden daar waar zij van oordeel is dat de lidstaten inbreuk maken op hun verdragsverplichtingen door de beginselen die zijn opgenomen in de richtlijnen welke het regelgevingskader vormen niet om te zetten, te notificeren of toe te passen. Momenteel lopen er 16 procedures krachtens de liberalisatierichtlijnen (artikel 86) en 51 krachtens de harmonisatierichtlijnen (artikel 95). Het feit dat de Commissie de tenuitvoerlegging van het EU-kader in detail onderzoekt betekent dat de volledige tenuitvoerlegging van de breder opgezette GATS-beginselen is verzekerd.

Informatieverzameling

Teneinde informatie te verzamelen voor het verslag hielden de Commissiediensten tussen einde mei en september 2000 vergaderingen met representatieve groeperingen van exploitanten, pan-Europese exploitanten en verenigingen, consumenten- en gebruikersgroepen, gevestigde exploitanten en vertegenwoordigers van de nationale regelgevende instanties en relevante ministeries uit alle 15 lidstaten. Aan de vergadering namen ook vertegenwoordigers van een aantal niet-Europese exploitanten deel.

De situatie die wordt beschreven in het verslag is deze op 16 oktober 2000. De lidstaten kregen tot eind oktober 2000 de gelegenheid om de nauwkeurigheid van de gebruikte informatie te controleren.

Tenzij anders vermeld werden de marktgegevens rechtstreeks bij de NRI's ingewonnen op basis van een uitgebreide respons die de situatie weergeeft op 1 augustus 2000.

Beoordelingsmethode

Teneinde haar beoordeling van de effectieve toepassing van het huidige regelgevingskader van de EU in de lidstaten te actualiseren heeft de Commissie de belangrijkste regelgevingsrubrieken in vorige verslagen (nationale regelgevende instanties, vergunningen, interconnectie, universele dienst, tarieven, kostentoerekening, nummering, doorgangsrechten en concurrentie wat betreft de lokale toegang) overgenomen en commentaar toegevoegd betreffende:

*mobiele telefoniediensten, inclusief diensten van de derde generatie en roaming, om rekening te houden met de noodzaak om toezicht te houden op de roll-out van mobiele telefoniediensten van de derde generatie en te rapporteren over roamingkwesties;

*huurlijnen, in het licht van hun belang voor de invoering van internetdiensten;

*gegevensbescherming, gegeven de uiterste termijn van oktober 2000 voor omzetting van de huidige gegevensbeschermingsrichtlijn; en

*internet, vooral die aspecten waarop het bestaande regelgevingskader betrekking heeft.

De Commissiebeoordeling van de tenuitvoerlegging van het regelgevingskader is, zoals het geval was in het vijfde verslag, gebaseerd op de situatie die beschreven wordt in de landenhoofdstukken welke opgenomen zijn in bijlage 2 alsmede de door de NRI's verstrekte marktgegevens (bijlage 1).

MARKTOVERZICHT

De markt voor telecommunicatiediensten heeft dit jaar opnieuw zijn aanspraak een belangrijke groeifactor te zijn in de EU waargemaakt; tegelijkertijd blijft hij aan de gebruikers en consumenten een steeds bredere keuze van exploitanten en diensten aanbieden, waarvan de prijzen in het algemeen gestaag dalen.

De nationale markten voor telecommunicatiediensten zullen in 2000 naar raming EUR191 miljard waard zijn; de waarde van de nationale markten groeit gemiddeld 9%, een stijging van het groeipercentage van twee procentpunten ten opzichte van 1999. De data- en huurlijndiensten groeiden met 8%, terwijl de spraaktelefonie met ongeveer 4% toenam.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De mobiele telefoniediensten blijven de snelst groeiende sector, met een gemiddelde groei in termen van waarde van ongeveer 20% en een penetratiegraad die steeg van 36% in augustus 1999 tot 55% in augustus 2000.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Het marktaandeel van de leidende aanbieders van mobiele telefoniediensten (gewoonlijk de dochtermaatschappij van de gevestigde exploitant op de markt voor vaste telefonie) is de laatste drie jaar gedaald van 68% tot 50%.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Er zijn momenteel 122 exploitanten (waarvan 68 aanbieders van mobiele telefoniediensten) met een nationale vergunning voor het aanbieden van digitale mobiele telefoniediensten. In één lidstaat zijn er 51 concurrerende exploitanten die digitale mobiele telefoniediensten aanbieden, in één lidstaat 13, in één lidstaat 11, in één lidstaat 7 en in 11 lidstaten 3 à 5. Er zijn al 35 nationale vergunningen voor mobiele telefoniediensten van de derde generatie (3G) verleend of goedgekeurd.

Een kwart van de bevolking van de EU heeft gebruikgemaakt van het internet gedurende de eerste helft van 2000. De penetratiegraad (gebruiksgraad) varieert sterk tussen de lidstaten, maar ligt tussen minder dan 10% in één lidstaat en meer dan 50% in twee lidstaten. De overblijvende lidstaten vertonen een gemiddelde penetratiegraad van ongeveer 25%. Het gemiddelde internetgebruik in Europa ligt nog steeds heel wat lager dan in de Verenigde Staten. Wat het aanbod van internetdiensten betreft zijn er gemiddeld ten minste tien internetaanbieders (ISP's) per miljoen inwoners in de lidstaten, maar is een belangrijk deel van de markt in handen van de ISP-dochtermaatschappijen van de gevestigde telecomexploitanten, die goed zijn voor een geschat gemiddelde van 40% van de internetabonnementen.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Het aantal exploitanten dat interlokale gesprekken aanbiedt bedraagt nu in totaal 461, tegenover 244 in 1999; 468 bieden er internationale gesprekken aan, tegenover 281 in 1999; en 388 bieden er lokale gesprekken aan, tegenover 223 in 1999. In totaal zo'n 1215 exploitanten zijn nu gemachtigd om openbare spraaktelefonie aan te bieden, een stijging van 35% ten opzichte van 1999 die volgt op een stijging van 42% in 1999 ten opzichte van 1998.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De cijfers voor eind 1999 bevestigen de algemene benedenwaartse trend van het marktaandeel van de gevestigde exploitanten op de markt voor spraaktelefonie. Het tempo waarin nieuwkomers marktaandeel overnemen varieert per marktsegment, en ligt hoger voor internationale en nationale interlokale gesprekken dan voor lokale gesprekken.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Men dient in gedachten te houden dat de meeste lokale gesprekken die door nieuwe exploitanten worden aangeboden verlopen via de lokale infrastructuur van de gevestigde exploitant, en dat de gevestigde exploitanten een ruim aandeel van de markt voor lokale toegang behouden. 69 exploitanten gebruiken immers carrierpreselectie voor het aanbieden van lokale gesprekken en 180 voor interlokale en internationale gesprekken, terwijl 129 exploitanten carrierselectie gebruiken voor het aanbieden van lokale gesprekken en 311 voor interlokale en internationale gesprekken. In totaal zijn 861 toegangscodes toegewezen aan nieuwe spelers voor het aanbieden van dergelijke gesprekken.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De mate van concurrentie op de markt voor spraaktelefonie kan echter worden afgemeten aan het feit dat in de EU gemiddeld ongeveer 82% van de bevolking kan kiezen uit meer dan vijf exploitanten voor interlokale en internationale gesprekken (95% heeft de keuze uit ten minste twee exploitanten) terwijl ongeveer 29% kan kiezen uit meer dan vijf exploitanten voor lokale gesprekken (45% heeft de keuze uit ten minste twee exploitanten).

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Tenslotte is, niet het minst als een gevolg van de tariefherbalancering, waardoor de maandabonnementen in de EU in de periode 1997-2000 gemiddeld met 12%, en de lokale gesprekken met 7,5% wat een gesprek van 10 minuten en 15% wat een gesprek van 3 minuten betreft zijn toegenomen, de gemiddelde [7] prijs [8] in de EU van interlokale en internationale gesprekken van 10 minuten in dezelfde periode gestaag gedaald (met 40% voor interlokale en internationale gesprekken (dichtstbijgelegen EU-landen) en met 49% voor gesprekken naar de VS). Men dient in gedachten te houden dat deze prijzen gelden voor de diensten van de gevestigde exploitanten; veel nieuwe exploitanten bieden diensten aan tegen beduidend lagere tarieven.

[7] De gemiddelden voor de tarieven/prijzen zijn gewogen EU-gemiddelden. Voor alle andere gegevens worden gewone EU-gemiddelden gebruikt.

[8] PSTN- en huurlijnprijzen zijn uitgedrukt in euro-PPP van augustus 2000 (zie bijlagen); alle andere prijzen/waarden zijn uitgedrukt in euro van augustus 2000.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De gemiddelde maandelijkse rekening voor particuliere gebruikers van de diensten van de gevestigde exploitanten is nu lager dan de rekening van de gevestigde exploitant in Japan en van Verizon in de USA; het EU-gemiddelde ligt boven de rekening die betaald wordt door klanten van Pacific Bell in de USA, hetgeen op zijn beurt hoger is dan de goedkoopste gevestigde exploitant in de EU.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De interconnectietarieven voor call termination op vaste netten zijn in 1999 in het algemeen met ongeveer 9% gedaald: met 20,2% voor double transit, 6,5% voor single transit en stabiel gebleven voor interconnectie op lokaal niveau. De gemiddelde interconnectie tarieven in de EU liggen onder de huidige best practice niveaus voor single transit en licht erboven voor lokale interconnectie en double transit (respectievelijk 7,7% en 9,1%). De afwijkingen van de best pratice niveaus zijn in 2000 hoger dan in 1999 omdat de gepubliceerde best practice niveaus [9] naar beneden zijn herzien.

[9] Best practice voor 2000: Aanbeveling van de Commissie van 20.3.2000, PB L 83 van 4.4.2000, blz.30.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Terwijl de huurlijnprijzen sinds 1997 sterk zijn gedaald variëren de jaarlijkse huurprijzen voor zowel nationale als internationale lijnen opmerkelijk per lidstaat, in het bijzonder wat betreft nationale 2 Mbit/s-lijnen, waarvoor de prijzen liggen tussen één derde van het EU-gemiddelde en tweemaal het EU-gemiddelde. Verder liggen de huurprijzen voor internationaal 2 Mbit/s-halfcircuits naar het dichtstbijgelegen EU-land gemiddeld driemaal zo hoog als nationale lijnen van 200 kilometer.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Nationale huurlijnen zijn echter in de EU veel goedkoper dan ik Japan; korte 64 kbit/s- en 2 Mbit/s-lijnen zijn in de EU in het algemeen duurder dan in de VS, terwijl interlokale lijnen gemiddeld goedkoper zijn.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

BEOORDELING VAN DE REGELGEVING

Nationale regelgevende instanties

In het vijfde verslag werd het cruciale belang benadrukt van de rol die door de nationale regelgevende instanties (NRI's) gespeeld wordt bij de tenuitvoerlegging van het regelgevingskader. In de huidige overgangsfase op het toekomstige EU-kader is het duidelijk dat de NRI's de zwaarste last dragen van de praktische tenuitvoerleggingsronde, de massa detailproblemen die nog moeten worden geregeld nadat de EU-wetgeving in grote lijnen in nationale wetgeving is omgezet en het openstellen van de markt is gestart. Dit is vooral het geval met, maar niet beperkt tot, de lidstaten die een voortrekkersrol hebben gespeeld bij de liberalisering, waar het laatste jaar problemen zijn gerezen in verband met bijvoorbeeld de tarifering van de toegang tot de mobiele telefonienetten en call origination voor internettoegang tegen een forfaitair tarief. Verder hadden alle NRI's te worstelen met complexe problemen (in sommige gevallen twistpunten) zoals de roll-out van het draadloze aansluitnet, de kostprijsberekening van nummerportabiliteit en carrierpreselectie, en het verlenen van vergunningen voor mobiele telefonienetten van de derde generatie. Bovendien worden de meeste regelgevende instanties geconfronteerd met een toenemend aantal consumentenklachten (één regelgevende instantie, OFTEL, kreeg er vorig jaar 78.000 te behandelen), en verzoeken voor geschillenbeslechting tussen marktspelers; dit is normaal bij een groeiende markt, maar betekent in de praktijk dat dienovereenkomstig middelen moeten worden ingezet. Tenslotte worden de NRI's geconfronteerd met de noodzaak om hun structuren aan te passen als reactie op de convergentie van telecommunicatie en radio- en televisie-uitzendingen, maar tegelijk hun onafhankelijkheid te behouden zoals krachtens de richtlijnen vereist.

Onafhankelijkheid van de marktspelers

Scheiding van regelgevingsfuncties en functies in verband met staatseigenaarschap // In het vijfde verslag werd de effectieve scheiding van regelgevende functies en functies in verband met de financiële deelneming van de staat in de gevestigde exploitanten aangewezen als een bron van zorg in een klein aantal lidstaten.

// In één geval is de minister die verantwoordelijk is voor de aandelendeelname van de staat in de gevestigde exploitant nog steeds ook het hoofd van de regelgevingsinstantie (België). In één lidstaat waar nieuwkomers hun bezorgdheid hebben geuit dat hetzelfde ministerie verantwoordelijk is voor zowel de aandelendeelname van de staat als voor de regelgevende functies in verband met in het bijzonder het verlenen van vergunningen en het goedkeuren van tarieven (Frankrijk), zijn op basis van bepaalde wettelijke en grondwettelijke regelingen bevoegdheden aan de minister van Telecommunicatie gedelegeerd, om deze in staat te stellen zijn regelgevende taken onafhankelijk van de minister die verantwoordelijk is voor de aandelendeelname van de staat uit te oefenen.

// In één geval, waar het ministerie bevoegd blijft om de benoeming voor te stellen van leden van het bestuur van de NRI en, samen met de minister van Financiën, die leden van het bestuur van de gevestigde exploitant die de aandelendeelname van de staat van 11,11% vertegenwoordigen (Portugal), zal met de aangekondigde verkoop van het overblijvende aandelenbezit van de staat de bezorgdheid waarschijnlijk verdwijnen. In een ander geval is eerdere bezorgdheid betreffende de benoeming van een lid van het personeel van het ministerie dat verantwoordelijk is voor de regelgeving in het bestuur van de gevestigde exploitant (Luxemburg) gesust door een reorganisatie van het bestuur.

// De Commissie merkt in verband met de onafhankelijkheid van de regelgevende instanties op dat gebrek aan duidelijkheid wat betreft de scheiding van de regelgevende functies van de exploitatieactiviteiten van de gevestigde exploitant, zelfs in gevallen waar de onafhankelijkheid door de ingevoerde mechanismen gewaarborgd is, als een sterke marktbelemmering blijkt te werken.

Bevoegdheden in verband met vergunningen, interconnectie, huurlijnen, universele dienst, tariefbeginselen, kostentoerekening, nummering, frequenties, doorgangsrechten // In het vijfde verslag werd aangegeven dat sommige NRI's onvoldoende bevoegdheden hadden, in het bijzonder met betrekking tot interconnectie, en dat er in sommige gevallen tegenzin bestond om gebruik te maken van bestaande bevoegdheden. De marktspelers zijn het erover eens dat exploitanten met een toegewijde regelgevende instantie op hun thuismarkt recht hebben op een soortgelijk niveau van regelgevende activiteit op andere EU-markten. De exploitanten hebben ook het recht van de regelgevende instanties te verwachten dat deze een actieve rol spelen in geval van nalatigheid van de markt bij moeilijke aangelegenheden zoals collocatie voor het aanbieden van het aansluitnet.

// De nodige bevoegdheden blijken nog steeds niet voorhanden te zijn in vier landen, in het bijzonder in verband met het recht van de NRI om tussenbeide te komen in interconnectiegeschillen (België, Frankrijk, Duitsland, Luxemburg). De bevoegdheden van de NRI in drie lidstaten werden uitgebreid (Griekenland, Oostenrijk) of staan op het punt te worden uitgebreid (Ierland). De NRI's in twee landen zouden met tegenzin hun volledige bevoegdheden in verband met interconnectie hebben uitgeoefend (Spanje, Zweden).

// De proactiviteit van de NRI werd in twijfel getrokken door sommige nieuwkomers in Griekenland wat betreft vergunningen; in Nederland; in Oostenrijk wat betreft nummering; in Zweden en het Verenigd Koninkrijk. Nieuwkomers waren bezorgd over de tijd die de NRI's in sommige landen nodig hadden om tot een beslissing te komen (België, Italië, Zweden); een gebrek aan transparantie van het besluitvormings proces werd bekritiseerd door nieuwkomers in België, Frankrijk wat de tarieven betreft, en Italië. Nieuwkomers in vier landen uiten hun bezorgdheid over de termijn waarbinnen de NRI interconnectie geschillen oplost, die soms de in de richtlijn bepaalde termijn overschrijdt (Spanje, Oostenrijk, Zweden, Verenigd Koninkrijk). Nieuwkomers waren voorstander van meer proactiviteit bij het oplossen van geschillen in één land (Portugal) en uiten hun bezorgdheid over het feit dat de procedures om geschillen te beslechten in een ander land niet altijd duidelijk waren of in de praktijk niet altijd werden gevolgd (Nederland).

// Wat de middelen betreft waarover de NRI's dienen te beschikken om hun taken uit te voeren werden in drie lidstaten maatregelen genomen om de personeelsproblemen waarvan sprake was in het vijfde verslag te verlichten (België, Zweden, Verenigd Koninkrijk). Een tekort aan budgettaire middelen en personeel blijft niettemin een probleem van een groot aantal NRI's (België, Griekenland, Italië). In bijlage 3 is een tabel opgenomen met het financierings- en personeelsniveau van de NRI's, alsmede een overzicht van hun activiteiten.

Duidelijkheid bij de toewijzing van regelgevende taken // In één lidstaat blijft, ondanks een recente reorganisatie van de respectieve bevoegdheden die toegewezen zijn aan het ministerie dat gedeeltelijk verantwoordelijk is voor de regelgeving, de onafhankelijke regelgevende instantie, het ministerie dat bevoegd is om tarieven goed te keuren en de concurrentieautoriteit (Spanje), bezorgdheid bestaan ten aanzien van de duidelijkheid van de bevoegdheidsverdeling wat de marktspelers betreft. In een andere lidstaat blijft een duidelijke bevoegdheidsoverlapping tussen de NRI en de concurrentieautoriteit onzekerheid en bijkomende uitgaven veroorzaken als gevolg van de noodzaak die de marktspelers voelen om in sommige omstandigheden bij de twee instanties een aanvraag voor schadeloosstelling in te dienen (Finland). In één lidstaat (Italië) blijft enige onduidelijkheid bestaan ten aanzien van de taken die van het ministerie naar de onafhankelijke regelgevende instantie zijn overgeheveld.

Beroepen tegen beslissingen van de NRI bij een instantie die onafhankelijk is van de betrokken partijen // In alle lidstaten staat beroep open tegen beslissingen van de NRI. Bij de beroepsmechanismen dient rekening gehouden te worden met het feit dat de gevestigde exploitanten natuurlijk zullen trachten de roll-out van de markt te vertragen door tegen beslissingen van de NRI in beroep te gaan. Meestal duurt het tamelijk lang voordat een rechtbank tot een uitspraak komt; in een aantal lidstaten worden echter beslissingen van de NRI niet automatisch opgeschort als gevolg van een beroep (Denemarken, Duitsland, Griekenland, Ierland, Italië, Nederland, Oostenrijk). Veelal zijn de rechtbanken bevoegd om in beroep enkel betreffende procedurele aspecten van de zaak uitspraak te doen; op grond van recente wetgeving zijn in één land de bevoegdheden van de rechtbanken uitgebreid om beslissingen van de NRI op materiële gronden te vernietigen (Verenigd Koninkrijk).

Vergunningen

In het laatste verslag werd gewezen op de grote verschillen tussen de nationale vergunningsregelingen, en werd de aandacht gevestigd op de strenge voorwaarden, lange procedures en hoge tarieven in sommige lidstaten. Sindsdien is met de eerste invoering van het draadloze aansluitnet en de voorbereidingen voor de roll-out van mobiele telefonienetten van de derde generatie de aandacht gevestigd op de belangrijke verschillen tussen de vergunningsregelingen in de EU. Ondanks het feit dat het aantal exploitanten met een vergunning in de EU sinds 1999 met 66% is gestegen (spraaktelefonie en netdiensten), blijven er problemen bestaan als gevolg van de complexiteit en de duur van procedures op een moment dat de markt eenvoudige en snelle vergunningsprocedures vraagt om de roll-out van nieuwe diensten en uitbreidingen van de dekking van bestaande exploitanten mogelijk te maken. Er blijkt immers een verband te bestaan tussen het aantal gemachtigde exploitanten in een lidstaat en de moeilijkheid of de kosten om een vergunning of machtiging te verkrijgen. Er zijn dus minder exploitanten in verhouding tot de omvang van de bevolking in landen waarvan de vergunningsregelingen als complexer of duurder worden gezien. Anderzijds blijkt de druk op de lidstaten om hun vergunningsregelingen te hervormen te zijn afgenomen aangezien de exploitanten die al op de markt actief zijn tevreden zijn dat nieuwkomers op de markt met dezelfde problemen worden geconfronteerd als waar zijzelf in een eerdere fase mee te maken hadden.

Individuele vergunningen alleen voor openbare spraaktelefonie of openbare netten, of voor gebruik van schaarse middelen, of om universele dienstvoorwaarden, concurrentie beschermingsmaatregelen of essentiële eisen of eisen van openbaar belang op te leggen

Open, niet-discrimineren de en transparante procedures // In de meeste lidstaten worden de richtlijnen in zoverre naar de letter nageleefd dat individuele vergunningen slechts vereist zijn voor het aanbieden van spraaktelefonie of netten of wanneer het om de toewijzing van schaarse middelen gaat. Er worden geen grote problemen gesignaleerd in verband met de transparantie van de regelingen. In één land is men met de onlangs voltooide vereenvoudiging van regels gebruik beginnen maken van algemene machtigingen en verklaringen voor data- en satellietcommunicatie (Italië). In drie lidstaten houden de door de exploitanten ervaren problemen verband met de gedetailleerdheid en de aard van de gevraagde informatie, hetzij vóór of na het verlenen van een vergunning (België, Luxemburg), of in geval van toekenning van een regionale vergunning (Duitsland).

// Exploitanten in verscheidene landen klagen vooral over de moeite en tijd die het kost om een bestaande regionale vergunning tot een andere regio te laten uitbreiden (België, Duitsland, Frankrijk). Dit is kostbaar op zich, maar is mogelijk ook niet evenredig in zoverre de NRI al in het bezit is van uitgebreide informatie over de aanvrager betreffende de activiteit waarvoor een vergunning wordt aangevraagd.

Voorwaarden beperkt tot de voorwaarden opgenomen in de vergunningsrichtlijn

Aanvragers die de gestelde voorwaarden vervullen moeten recht hebben om een vergunning te ontvangen

Aantal vergunningen mag enkel worden beperkt om efficiënt gebruik van schaarse middelen te verzekeren // In één land (België) is de situatie verbeterd na de afschaffing van vergunningsvoorwaarden die vroeger werden opgelegd en verder gingen dan de voorwaarden die in de vergunningsrichtlijn zijn opgenomen, namelijk het leveren van een bijdrage aan onderzoek en ontwikkeling. Frankrijk is nu het enige land dat een onderzoeks- en ontwikkelingsverplichting oplegt.

Een bijzonder probleem in drie lidstaten (Griekenland, Spanje, Italië) is de vertraging bij het omzetten van krachtens vroegere vergunningsregelingen afgegeven vergunningen, waarvoor andere voorwaarden gelden dan de vergunningsvoorwaarden die aan nieuwkomers werden opgelegd, en die mogelijk niet in overeenstemming zijn met de EU-wetgeving. Dit schept onzekerheid, niet alleen voor de betrokken exploitanten, maar ook voor de concurrenten, vanwege de verwarde rechtssituatie ten aanzien van de verschillende rechten en voorwaarden in de respectieve vergunningen.

// Griekenland dient nog de regels inzake vergunningsvoorwaarden voor spraaktelefonie in te voeren om zijn regeling voor de liberalisering op 1 januari 2001 in overeenstemming te brengen met de EU-wetgeving.

Een termijn van 6 weken voor de afgifte van vergunningen, verlengd tot 4 maanden voor zover gerechtvaardigd en met nog eens 4 maanden bij vergelijkbare aanvragen // Naast het feit dat de gedetailleerdheid en de aard van de vereiste informatie voor nieuwe en kleinere exploitanten procedurele verplichtingen met zich meebrengen, leidt dit soms ook tot vertragingen bij het goedkeuren van een vergunning. In dit verband blijken er problemen te zijn met de duur van de procedures en de naleving van de termijnen op grond van de nieuwe regelgeving in Griekenland, en zijn er onlangs in het UK vertragingen gesignaleerd in verband met de tenuitvoerlegging van nieuwe wetgeving. Voor het overige blijken er weinig ontwikkelingen in de lidstaten te zijn geweest met betrekking tot de gemiddelde termijn voor de afgifte van vergunningen.

Tarieven mogen alleen dienen ter dekking van de administratieve kosten in verband met het verlenen van de vergunning; de kosten mogen gerelateerd zijn aan het feit dat een optimaal gebruik van de schaarse middelen dient te worden verzekerd // De exploitanten in een aantal lidstaten hebben hun ontevredenheid geuit over de hoogte van de vergunningstarieven, maar sinds het vijfde verslag zijn er weinig ontwikkelingen geweest behalve dan in Frankrijk, waar de jaarvergunningstarieven sterk zijn verlaagd. Hoewel er pogingen zijn geweest om de in Duitsland toegepaste tarieven te matigen, blijven de hoge eenmalige tarieven waarvan vorig jaar melding werd gemaakt van toepassing.

// In bijlage 3 is een tabel opgenomen met een overzicht van de tariefniveaus in de lidstaten voor het aanbieden van diensten voor vaste spraaktelefonie.

Interconnectie

In het vijfde verslag werd het cruciale belang beklemtoond van de voorwaarden betreffende het aanbieden van interconnectie voor het ontstaan van een concurrerende Europese telecommunicatiemarkt, en werd gewezen op een aantal problemen die door nieuwkomers op de markt werden ervaren. Er zijn het voorbije jaar een aantal verbeteringen op dit gebied geweest doordat de NRI's maatregelen hebben genomen om inzonderheid te zorgen voor de tijdige publicatie van referentie-interconnectieaanbiedingen (RIA's) in overeenstemming met de marktbehoeften. Als gevolg daarvan is een groot aantal interconnectieovereenkomsten met de gevestigde exploitanten in werking getreden (momenteel in totaal 1.362 vast/vast en vast/mobiel verkeer). Niettemin blijven nieuwkomers in veel lidstaten moeilijkheden ondervinden om een snelle en billijke interconnectie te verkrijgen, die gaan van hoge tarieven en trage onderhandelingsprocessen tot de tegenzin van de NRI's om bij geschillen krachtig, tijdig en effectief op te treden of tussenbeide te komen. In een aantal lidstaten hebben de hoge interconnectietarieven (met name voor lokale gesprekken) in combinatie met de toepassing van lage eindgebruikerstarieven door de gevestigde exploitant tot gevolg dat de marges van de nieuwkomers worden uitgehold en daardoor de concurrentie wordt belemmerd. In dit verband houdt ontoereikend toezicht door de NRI op de kosten toerekenings systemen voor interconnectie in dat de kostenoriëntatie van de tarieven van exploitanten met aanmerkelijke marktmacht (AMM) veelal niet kan worden gecontroleerd. De referentie-interconnectieaanbiedingen worden in sommige gevallen nog steeds te laat gepubliceerd of goedgekeurd. In sommige gevallen omvatten zij ook niet alle door de markt gevraagde diensten, hoewel dezelfde diensten aan de eigen bedrijfsonderdelen van de gevestigde exploitant worden aangeboden. Tenslotte worden de aan de NRI's toegewezen bevoegdheden om toezicht te houden op de interconnectiemarkt in een aantal lidstaten niet in hun volste omvang uitgeoefend.

Verplichtingen van AMM-exploitanten om aan redelijke verzoeken te voldoen, en verplichtingen tot niet-discriminatie, transparantie // In het algemeen klagen de exploitanten over het feit dat de gevestigde exploitanten niet bereid zijn om te onderhandelen, of over hetgeen zij beschouwen als vertragingsmanoeuvres door de gevestigde exploitant, zelfs in lidstaten waar een hoog aantal overeenkomsten is gesloten.

// In één lidstaat (Luxemburg) kunnen de onderhandelingen over een interconnectieovereenkomst met de gevestigde exploitant tot negen maanden duren wanneer het om diensten gaat die niet onder de RIA vallen; de voorgeschreven termijn is vier maanden. In Duitsland, waar er geen termijn voor het onderhandelen over een overeenkomst is gesteld (en waar dit in de praktijk gemiddeld twee maanden duurt), stellen nieuwkomers dat onderhandelingen over diensten die niet onder het RIA vallen langer duren. Verder stellen de nieuwkomers dat zij in Duitsland gedwongen worden hun toevlucht te nemen tot geschillen beslechting om interconnectie te verkrijgen. In één lidstaat (Portugal) weigerden nieuwkomers overeenkomsten met de gevestigde exploitant te ondertekenen totdat de NRI tussenbeide kwam om voorwaarden en termijnen op te leggen. In een andere lidstaat (Zweden) blijkt er een beperkt aantal interconnectieovereenkomsten te zijn als gevolg van het feit dat de NRI in het verleden met tegenzin tussenbeide kwam. Het feit dat de NRI in België niet over voldoende bevoegdheden beschikt, blijkt ook bij te dragen tot het feit dat er een beperkt aantal interconnectieovereenkomsten is.

// In twee lidstaten (Italië, Nederland) zijn nieuwkomers bezorgd omdat zij het niveau van hun interconnectie niet kunnen kiezen; de gevestigde exploitant eist dat zij, met name wat IP-netten betreft, op het lokale niveau interconnecteren. Wat Italië betreft overweegt de NRI om een nieuwe interconnectiestructuur op te leggen die onafhankelijk is van het net van de gevestigde exploitant. In Luxemburg onderzoekt de NRI momenteel de verzoeken van nieuwkomers om op het niveau van de lokale schakelpunten te interconnecteren.

// In twee lidstaten (Spanje, Portugal) is een groot aantal interconnectie punten voor nationaal verkeer vereist, waardoor nieuwkomers genoodzaakt worden een parallel net naast het net van de gevestigde exploitant aan te leggen. In een andere lidstaat (Duitsland) schrijft de gevestigde exploitant tot 23 extra interconnectiepunten voor wanneer een bepaalde verkeerscapaciteit naar een gegeven interconnectie punt wordt overschreden, en nieuwkomers zijn van mening dat de autoriteiten niet hebben aangetoond dat de integriteit van het net wordt bedreigd en dat deze regel derhalve nodig is.

// In één lidstaat (Luxemburg) hebben nieuwkomers pas onlangs de bestaande interconnectieovereenkomsten kunnen uitvoeren nadat de gevestigde exploitant zijn eerdere weigering om collocatie voor interconnectie toe te staan had ingetrokken. In een andere lidstaat (Griekenland) biedt de gevestigde exploitant nog steeds geen medegebruik van de faciliteiten voor mobieletelefonie-exploitanten aan ondanks het feit dat de discussies daarover twee jaar geleden door de NRI zijn gestart.

// De termijn voor interconnectielevering in Duitsland (drie maanden) blijkt ondanks een regelgevende tussenkomst niet te worden gerespecteerd en stelt een ernstig probleem voor nieuwkomers.

NRI's bevoegd om op eigen initiatief tussenbeide te komen // De nieuwkomers zijn enigszins bezorgd over het feit dat zij geconstateerd hebben dat de NRI's in sommige gevallen niet bij machte zijn tussenbeide te komen om de bovengenoemde vertragings manoeuvres tegen te gaan.

// Het wettelijke kader in één lidstaat (Luxemburg) stelt de NRI niet in staat bindende beslissingen te nemen om geschillen op te lossen, met als gevolg dat een aantal geschillen (inclusief geschillen over medegebruik van faciliteiten, collocatie, lokale interconnectie, interconnectie voor tariefnummers en interconnectie van halfcircuit huurlijnen) niet binnen de door de richtlijn vereiste zes maanden werden opgelost. In België is intussen het wettelijke kader ingesteld houdende oprichting van een Interconnectiekamer binnen de NRI voor geschillenbeslechting, maar nieuwkomers zijn bezorgd dat de rechtszekerheid in het gedrang is gebracht door het feit dat de gevestigde exploitant beroep heeft ingesteld tegen het kader.

// De NRI in dat land blijkt geen gebruik te hebben gemaakt van de bevoegdheden waarin de richtlijn voorziet om op eigen initiatief tussenbeide te komen om slepende geschillen op te lossen betreffende de standaard interconnectieovereenkomst. In Oostenrijk zijn de bevoegdheden van de NRI's om de wijziging te vragen van het RIA door een wijziging van de wetgeving versterkt. In één lidstaat (Duitsland) hebben de exploitanten hun bezorgdheid geuit dat de NRI niet bevoegd is om op eigen initiatief beslissingen te nemen inzake interconnectie en dat deze daardoor geen maatregelen kan nemen om geschillen te voorkomen.

Kostenoriëntatie van toepassing op tarieven van AMM-exploitanten van vaste/spraaktelefonie // In het algemeen vallen België, Denemarken, Ierland (voor vast-naar-vast-gesprekken), Italië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk binnen het nieuwe best practice prijsbereik voor interconnectie wat alle gesprekken betreft (in Denemarken vallen de tarieven voor double transit gesprekken nu onder het best practice bereik van de Commissie. Wat lokale gesprekken betreft liggen tien lidstaten op of vallen zij binnen de best practice limieten voor 2000 van de Commissie, twaalf lidstaten wat single transit gesprekken betreft en acht wat double transit betreft. Hoewel de meeste tarieven in Oostenrijk nog steeds hoger zijn dan de Europese benchmark, zijn zij met gemiddeld 30% gedaald. In Portugal zijn de interconnectieprijzen voor 2000 met 37% gedaald. In Finland wordt er niet gedifferentieerd tussen het tarief voor lokaal verkeer en single transit en in Luxemburg is er slechts één interconnectietarief. In Frankrijk, waar de interconnectietarieven in de RIA's van 1999 en 2000 fors zijn verlaagd, zijn de gedifferentieerde interconnectietarieven die vroeger tussen net- en dienstaanbieders werden toegepast, nu afgeschaft.

// De maandelijkse huurprijzen voor gehuurde interconnectielijnen (korteafstandslijnen) van 2 en 5 km die door de gevestigde exploitanten worden aangeboden verschillen sterk tussen de lidstaten en wijken sterk af van het aanbevolen prijsplafond van de Commissie voor 2 Mbit/s-lijnen van 2 kilometer in België, Spanje, Luxemburg en Nederland, terwijl voor 2 Mbit/s-lijnen van 5 kilometer de afwijking sterk is in deze landen alsmede in Denemarken, Ierland en Oostenrijk. Bij de 34 Mbit/s-lijnen van 5 kilometer wijken de prijzen sterk af van het aanbevolen plafond in België, Spanje, Oostenrijk, Portugal en het Verenigd Koninkrijk.

Kostenoriëntatie van toepassing op tarieven van mobiele exploitanten met AMM op mobiele interconnectiemarkt // De verplichting van kostenoriëntatie voor mobiele exploitanten met AMM op de nationale markt voor interconnectie ingevolge de richtlijn moet tot gevolg hebben dat de tarieven voor calls terminating op een mobiel net naar beneden gaan. Nieuwe exploitanten van vaste netten stellen dat sommige NRI's maar traag de mobiele exploitanten met AMM op de nationale markt voor interconnectie hebben aangewezen. Met een EU-gemiddelde van EUR0,21 zijn de interconnectietarieven voor termination op mobiele netten het hoogst in Duitsland (EUR0,34) en Griekenland (EUR0,27) en het laagst in Oostenrijk (EUR0,14). In een aantal gevallen heeft het feit dat één of meer exploitanten op de nationale markt voor interconnectie als exploitant met AMM en derhalve als exploitant met kostenoriëntatieverplichtingen is aangemeld, de tarieven voor call-termination van concurrerende exploitanten die niet als zodanig zijn aangemeld niet laten dalen.

// Acht lidstaten hebben één of meer mobiele exploitanten aangewezen als exploitant met aanmerkelijke marktmacht op de nationale markt voor interconnectie (België, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Oostenrijk, Finland, Zweden). In Nederland werd de noodzakelijke beslissing meer dan een jaar geleden aangekondigd maar tot dusver niet genomen.

// In sommige lidstaten (Frankrijk, Ierland) hebben nieuwkomers echter melding gemaakt van het feit dat de autoriteiten hebben nagelaten de verplichtingen te handhaven die rusten op de exploitanten met AMM, met name de kostenoriëntatieverplichting die van toepassing is op de aangemelde mobiele exploitanten voor de nationale markt voor interconnectie.

AMM-exploitanten met verplichtingen inzake kostenoriëntatie onderworpen aan eisen inzake kosten toerekening, inclusief gescheiden boekhoudingen // Gegeven het feit dat ook in verband met het aanbieden van huurlijnen en spraaktelefonie door de AMM-exploitanten eisen inzake kosten toerekening worden opgelegd, wordt dit onderwerp horizontaal behandeld onder "kostentoerekening".

AMM-exploitanten voor vaste telefonie dienen referentie-interconnectie-aanbod te publiceren // Laattijdige publicatie van het RIA vanwege langdurige onderhandelingen of tekortkomingen in de voorstellen wordt een probleem geacht in België, Griekenland en Nederland. In België en Frankrijk zijn maatregelen genomen om de klachten van de nieuwkomers in dit verband te verhelpen. In Griekenland is het RIA van 1998 nog steeds van toepassing aangezien nog overeenstemming moet worden bereikt betreffende geactualiseerde interconnectietarieven voor mobiel-naar-vast verkeer. Bovendien omvat het RIA niet alle diensten die in een aantal landen (België, Griekenland, Frankrijk, Luxemburg, Portugal) door nieuwkomers worden gevraagd. In twee lidstaten (Italië, Oostenrijk), waar eerder tekortkomingen werden gesignaleerd, werd het RIA van 2000 gewijzigd om het aantal opgenomen diensten uit te breiden.

Concurrentie op het lokale toegangsnet

Er zijn op dit gebied belangrijke ontwikkelingen sinds het vijfde verslag. Na haar aanbeveling en mededeling betreffende de ontbundeling van het aansluitnet kwam de Commissie op 12 juli 2000 met een voorstel voor een verordening om wetskracht te geven aan de doelstelling van het eEurope-actieplan van volledige ontbundelde toegang tot het koperen aansluitnet tegen 31 december 2000. Er wordt ook voorzien in shared access tot het aansluitnet, waardoor nieuwe exploitanten de gelegenheid krijgen om hogesnelheidstoegang aan te bieden via het aansluitnet dat door de gevestigde exploitanten wordt gebruikt om diensten voor spraaktelefonie aan te bieden.

Volledige ontbundeling van het aansluitnet

Volledige ontbundeling van het aansluitnet (LLU) is momenteel, in meer of mindere mate, operationeel in zes lidstaten (Denemarken, Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland, Zweden). Voor de meeste landen waar de faciliteit wordt aangeboden zijn geen volledige gegevens beschikbaar betreffende het aantal lijnen waarvoor LLU wordt aangeboden. Hoewel duidelijk is dat het aantal ontbundelde aansluitnetten momenteel beperkt is, zal dit gezien de ontwikkelingen in de meeste lidstaten waarschijnlijk sterk toenemen de komende maanden. In Italië, waar de beslissing om te ontbundelen zowel op het koper- als het glasvezelnet betrekking heeft, zijn in september tests uitgevoerd waarbij elf nieuwkomers betrokken waren, nadat in maart wetgeving was vastgesteld en de gevestigde exploitant in mei zijn aanbod had ingediend, waarop de NRI in november zou moeten antwoorden; de faciliteit zou voor het einde van het jaar beschikbaar worden. Er zijn ook tests begonnen in het Verenigd Koninkrijk na wijziging van de vergunning van de gevestigde exploitant op 8 augustus 2000 in die zin dat dient te worden ontbundeld en collocatie aangeboden; de gevestigde exploitant heeft een referentie-ontbundelings aanbod gepubliceerd en is begonnen met het aannemen van orders. De NRI heeft tariferingsbeginselen vastgesteld en een ontwerp-besluit wordt in november verwacht; de levering zou in januari 2001 beginnen. Er worden eveneens tests uitgevoerd in Frankrijk, waar de introductiedatum voor volledige ontbundeling 1 januari 2001 is, maar er zijn nog geen prijzen vastgesteld. België en Spanje hebben aangekondigd dat met volledige LLU gestart wordt op 1 januari 2001; in Spanje is deze datum wettelijk verplicht gesteld, terwijl in België de ontwerp-wetgeving de procedure doorloopt. Vanwege nog te regelen technische kwesties zou volledige LLU in Portugal pas in juni 2001 beschikbaar zijn. In Ierland en Griekenland is overleg aan de gang. Luxemburg heeft zich ertoe verbonden de nodige voorwaarden vast te stellen in het referentieaanbod van 2001 van de gevestigde exploitanten.

In landen waar volledige ontbundeling van het aansluitnet reeds wordt aangeboden of op het punt staat te worden aangeboden doen de collocatievoorwaarden, met name de termijnen waarbinnen de gevestigde exploitant moet reageren, in sommige gevallen problemen rijzen voor nieuwkomers. Nieuwkomers beschouwen de tarifering en levering van collocatie waarschijnlijk als het meest netelige probleem waarmee zij in verband met LLU worden geconfronteerd. De Commissie stelt in haar aanbeveling dat dit een gebied is waar nauw toezicht door de NRI's van cruciaal belang is voor de effectieve openstelling voor concurrentie van het aansluitnet.

Shared access (medegebruik van de aansluitlijn)

Shared access, waardoor de gevestigde exploitant traditionele telefoniediensten blijft leveren terwijl nieuwkomers breedbandspectrum huren waardoor zij met gebruikmaking van hun eigen apparatuur DSL-diensten kunnen aanbieden, wordt nog in geen enkele van de lidstaten aangeboden. In Denemarken is het recht op shared access bevestigd maar nog niet operationeel. In een aantal lidstaten zijn besprekingen begonnen tussen de gevestigde exploitant en nieuwkomers. In haar mededeling betreffende ontbundelde toegang tot het aansluitnet van 26 april 2000 heeft de Commissie aangegeven dat, ongeacht regelgevingseisen, een weigering door een gevestigde exploitant om shared access aan te bieden kan neerkomen op een misbruik van machtspositie in strijd met de concurrentieregels.

High-speed bit-stream access

Bit-stream access, waardoor nieuwkomers op basis van de ONP- en concurrentiebeginselen DSL-diensten kunnen aanbieden met gebruikmaking van de DSL-apparatuur van de gevestigde exploitant, wordt in acht landen aangeboden (Denemarken, Duitsland, Spanje, Italië, Oostenrijk, Finland, Zweden, Verenigd Koninkrijk). In Frankrijk is de indiening van het groothandelsaanbod vertraagd wegens een geschil over de voorwaarden, terwijl het recht van de gevestigde exploitant om met zijn eigen eindgebruikersaanbod voort te gaan onderzocht wordt door de concurrentieautoriteit. In België is de gevestigde exploitant in het tweede kwartaal van 1999 begonnen met het aanbieden van een ADSL-consumentenproduct, maar is hij pas vanaf 1 januari 2001 verplicht dit aan nieuwkomers aan te bieden. In Spanje heeft de Spaanse regelgevende instantie in maart 1999 verplichtingen aan de gevestigde exploitant opgelegd om enkel aan nieuwkomers ADSL aan te bieden. Aangezien de dochter maatschappijen van de gevestigde exploitant beter voorbereid waren, dienden pas zes maanden later bepalingen te worden ingevoerd. Op grond van technische problemen die voor alle betrokken exploitanten rijzen, werd de dienst pas vanaf 15 september 2000 beschikbaar. In Duitsland zijn de ADSL-groothandelsprijzen dezelfde als de eindgebruikersprijzen voor grote gebruikers. Dit is ook het geval in Nederland. In Denemarken is de gevestigde exploitant in 1999 begonnen met het aanbieden van een eindgebruikersdienst. De nieuwe wetgeving in juni 2000 bevestigde de verplichting van de gevestigde exploitant om bit-stream access op groothandelsbasis aan te bieden en een aantal exploitanten heeft een aanbod voor een dergelijke toegang ontvangen, maar tot dusver is nog geen overeenkomst gesloten. In Finland werden ADSL-diensten voor eindgebruikers voor het eerst in 1999 door de gevestigde netexploitanten aangeboden. Bit-stream access wordt in Finland door geen specifieke wetgeving verplicht gesteld, maar de Commissie neemt aan dat mogelijk enkele groothandelsovereenkomsten voor dit type toegang op commerciële basis zijn gesloten. In Zweden is er evenmin een specifieke wettelijke verplichting, en zijn er geen overeenkomsten gesloten, hoewel de gevestigde exploitant ADSL aanbiedt, hetgeen erop wijst dat de gevestigde exploitant het voordeel van de voorzet heeft, zoals het geval is in Finland, Nederland, België, Denemarken en Duitsland. In het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Italië werden de groothandels- en eindgebruikersproducten van de gevestigde exploitanten tegelijkertijd ingevoerd. Een tabel met bijzonderheden over de roll-out van ADSL is opgenomen in bijlage 3. Wanneer geen groothandelsaanbod wordt gedaan of wanneer de gevestigde exploitanten die zelf reeds DSL-diensten voor eindgebruikers aanbieden met vertraging een aanbod doen, is dit duidelijk een concurrentienadeel voor nieuwkomers.

In bijlage 3 zijn tabellen opgenomen waarin een overzicht wordt gegeven van de beschikbaarheid van en voorwaarden voor LLU, shared access en bit-stream access.

Het draadloze aansluitnet

Het draadloze aansluitnet (WLL) vormt nog geen uitvoerbare alternatieve vorm van lokale toegang in zoverre de dienst in de meeste lidstaten nog niet operationeel is, hoewel het potentieel groot is en in de komende maanden gerealiseerd zou gaan worden. Vijf lidstaten (Duitsland, Spanje, Ierland, Portugal, Finland) hebben in 1999 vergunningen verleend voor een draadloos breedbandaansluitnet; sedertdien hebben Frankrijk, waar in september vergunningen werden toegekend, en Luxemburg, waar aan vijf exploitanten frequenties zijn toegewezen, zich bij hen vervoegd. In Zweden werden vergunningen toegekend, maar vervolgens om procedurele redenen ingetrokken; alle vergunninghouders moeten een nieuwe aanvraag indienen, maar het aantal beschikbare vergunningen zou in overeenstemming zijn met het aantal aanvragers. In het Verenigd Koninkrijk zullen vergunningen via een veiling worden verleend die zou moeten starten eind oktober 2000. In Nederland is de vergunningsprocedure vertraagd en niet langer gepland voor 2000. In België is de inwerkingtreding van de nodige wetgeving uitgesteld en de vergunningsprocedure opgeschort tot het einde van het jaar. Denemarken en Griekenland zouden in december 2000 vergunningen toekennen. Na enige vertraging zou de vergunningsprocedure in Oostenrijk niet vóór januari 2001 opnieuw opgenomen worden. In Italië wordt een beslissing betreffende het aanbieden van WLL-diensten voor het einde van het jaar genomen.

Lokale kabel-TV-infrastructuur

Momenteel worden in zeven lidstaten (België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk) door exploitanten spraaktelefoniediensten aangeboden met gebruikmaking van de kabel-TV-infrastructuur. Dergelijke diensten zouden zeer binnenkort van start gaan in Ierland. Het aantal exploitanten ligt tussen 1 (Oostenrijk) en 27 (Spanje); het aantal abonnees ligt tussen enkele duizend tot circa 200.000 in Nederland en 5 miljoen in het Verenigd Koninkrijk.

Universele dienst, inclusief consumentenkwesties

Net als vorig jaar blijken er weinig moeilijkheden te zijn met het aanbieden van een uitstekende universele dienst in de EU. De beschikbaarheid op de markt van een volledig assortiment spraak- en datadiensten tegen concurrerende prijzen, inclusief tarieven voor vaste en mobiele telefonie voor kleingebruik, mobiele SMS-diensten en gratis internettoegang of een beperkte internetverbinding, heeft alle bezwaren uit de weg geruimd die bij het begin van de liberalisering betreffende de beschikbaarheid van een algemene dienst voor de gehele bevolking mogelijk zijn geuit. Naarmate de markten zich ontwikkelen en het aantal exploitanten groeit wordt enige belangstelling geuit voor de mogelijkheid om de universeledienstverplichtingen over verschillende exploitanten te verdelen, door de exploitanten in staat te stellen voor het aanbieden van een bepaalde dienst te opteren.

Verplichting voor lidstaten om aanbod van minimumpakket diensten tegen betaalbare prijzen te verzekeren // De enige moeilijkheden die zijn gemeld in verband met het aanbieden van de universele dienst liggen in de productie en terbeschikkingstelling van een gids voor de universele dienst, die een stimulerend effect heeft op de kwaliteit van de inlichtingendiensten. In Frankrijk en Zweden hebben moeilijkheden tussen de gevestigde exploitant en andere exploitanten ertoe geleid dat er geen universele gids beschikbaar is, wat zorgwekkend is aangezien het aantal abonnees dat gebruik maakt van alternatieve aanbieders toeneemt en de ontbundeling eraan komt. In Duitsland staan de exploitanten erg kritisch tegenover de hoge kosten die door de gevestigde exploitant aan de concurrenten worden aangerekend voor de toegang tot zijn database van abonnees, hoewel de concurrentieautoriteit in een bepaald geval het aangerekende tarief geaccepteerd heeft. In Italië anderzijds biedt de gevestigde exploitant als gevolg van fusievoorwaarden kosteloze toegang aan.

Nettokosten mogen over marktspelers worden verdeeld wanneer zij een oneerlijke belasting van de aangewezen aanbieder betekenen.

Nationale financierings-programma's moeten objectief, transparant, evenredig en niet-discriminerend zijn. // Sinds het vijfde verslag heeft Italië besloten het financierings mechanisme in werking te brengen dat een financiële bijdrage vereist door nieuwkomers in de kosten die door Telecom Italia worden gemaakt bij het aanbieden van de universele dienst. Dit betekent dat er nu twee lidstaten zijn waar een financieringsmechanisme voor de universele dienst functioneert. In Frankrijk is de hoogte van de bijdragen het laatste jaar gedaald nu de tariefherbalancerings component niet meer in de berekening van de kosten van de universele dienst van France Télécom wordt meegenomen.

// In beide landen blijken de nettokosten van de universele dienst vergeleken met de totale omzet op de telecommarkt veeleer te verwaarlozen laag. Wanneer deze echter met de winsten van de nieuwkomers worden vergeleken, kunnen zij niet langer als zodanig worden beschouwd.

// Terwijl de kostenverschillen tussen Frankrijk en Italië gedeeltelijk te verklaren zijn uit de verschillen in netkenmerken, geografische situatie en bevolkingsdichtheid, hanteert elk land verschillende regels en berekeningsmethoden. Zo worden in Frankrijk de immateriële winsten die uit het aanbieden van de universele dienst voortvloeien niet van het eindresultaat afgetrokken. In de tabellen in bijlage 3 is een vergelijking opgenomen van het resultaat van de berekening voor Frankrijk en Italië. Niet alleen verschillen de berekeningsmethoden, maar ook de regels betreffende het verdelen van de lasten over verschillende exploitanten. In Italië zijn exploitanten waarvan de potentiële bijdrage in de financiering op minder dan 1% van de totale financiering wordt geschat vrijgesteld om een situatie te vermijden waarbij bijdragen een toegangsbelemmering vormen, terwijl in Frankrijk de bijdragen eenvoudigweg evenredig zijn met de verkeersvolumes. Zo blijken, afgezien van de duidelijke verschillen op de nationale markten, verschillende methoden voor de berekening en financiering van de kosten van de universele dienst de exploitanten met substantieel verschillende markttoegangsvoorwaarden te kunnen confronteren.

// Zeven andere lidstaten houden vast aan de mogelijkheid een financieel mechanisme in werking te brengen indien de kosten van het aanbieden van de universele dienst geacht worden een oneerlijke last te worden; Griekenland zou binnenkort soortgelijke wetgeving invoeren. Sinds vorig jaar analyseren vier van deze landen (Griekenland, Spanje, Ierland en Portugal) nu actief of de kosten die gepaard gaan met de universele dienst de inwerkingstelling van een financierings mechanisme rechtvaardigen. België heeft nieuwe wetgeving ingevoerd betreffende de methodologie voor het berekenen van dergelijke kosten.

Gebruikers- en consumentenkwesties

Er blijkt nog steeds weinig van een systematische inspanning op nationaal niveau om toezicht te houden op de bescherming van de consumenten en de bevordering van de belangen van de gebruikers wat de telecomdiensten betreft. Terwijl de institutionele regelingen verschillen per land, blijkt er ontgoochelend weinig coördinatie te zijn tussen de NRI's en andere agentschappen die verantwoordelijk zijn voor de consumentenbescherming. Dit maakt het moeilijk om bepaalde trends of problemen op EU-niveau te onderscheiden, zelfs in verband met de diensten en dienstkwaliteitsindicatoren waarvan het gebruik krachtens het EG-kader verplicht is. In zoverre de beschikbare gegevens te vergelijken zijn, blijken er nog steeds grote verschillen te zijn tussen de lidstaten wat betreft de kwaliteit van essentiële elementen van de dienst voor vaste telefonie, zoals de termijn voor het leveren van een initiële aansluiting, het verhelpen van storingen of het beantwoorden van oproepen aan exploitanten of inlichtingendiensten.

Bijlage 3 bevat tabellen waarin de dienstkwaliteits indicatoren betreffende de lidstaten zijn opgenomen.

Geschillenbeslechting/consumentenbescherming

In negen lidstaten (België, Denemarken, Duitsland, Spanje, Italië, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Verenigd Koninkrijk) is, soms in samenwerking met de NRI, een bureau of agentschap werkzaam voor de behandeling van consumentenklachten in verband met telecommunicatie. De andere lidstaten doen vaak een beroep op algemene consumentenbeschermingsinstanties wanneer het om telecommunicatie diensten; dit gebeurt, zoals in Zweden, soms in nauwe samenwerking met de NRI. In sommige gevallen is het onwaarschijnlijk dat de horizontale bureaus zelf voldoende middelen hebben om opgewassen te zijn tegen de snelheid en de complexiteit van de ontwikkelingen in de telecomdiensten in verband met contractvoorwaarden, aanbod of tarifering.

Facturering

Een van de basisinstrumenten om de vertrouwensrelatie te verbeteren met de consument is gespecificeerde facturering. Het huidige EU-kader vereist een basisniveau van rekeningspecificatie zonder extra kosten voor de gebruiker, en vereist dat de rekeningen voldoende gedetailleerd zijn om controle van de gemaakte kosten mogelijk te maken. Rekeningspecificatie dient geleidelijk te worden ingevoerd, eerst als een verplichting voor de gevestigde exploitanten en vervolgens voor alle exploitanten vóór 31 december 2001.

In de meeste lidstaten (11 van de 15) omvat de standaardrekening geen specificatie op gespreksbasis. In principe worden de kosten (en soms de duur) van het totale aantal gesprekken vermeld gevoerd in elk van de volgende categorieën: lokale gesprekken, interlokale gesprekken, internationale gesprekken, gesprekken naar mobiele netten en data/internetverbindingen. In Spanje, Frankrijk, Portugal en het Verenigd Koninkrijk wordt de standaardrekening gespecificeerd: voor elk gesprek worden vermeld het volledige/gedeeltelijke nummer van de opgeroepen partij, de datum van het gesprek, het tijdstip van begin of einde van het gesprek, de duur van het gesprek en de prijs per gesprek.

In Duitsland, Italië, Finland en Zweden kan echter gratis een gespecificeerde rekening aan de gevestigde exploitant worden gevraagd. Tegen een kleine vergoeding kan ook in de zeven andere lidstaten (België, Denemarken, Griekenland, Ierland, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk) een gespecificeerde rekening aan de gevestigde exploitant worden gevraagd.

In bijlage 3 is een tabel opgenomen met een overzicht van de factureringssystemen in de lidstaten.

Tarieven

Er zijn weinig veranderingen gemeld ten aanzien van de transparantie van de tarieven voor vaste en mobiele telefonie sinds het vijfde verslag. Zowel de consumentenorganisaties als de telecomexploitanten zijn er zich van bewust dat de ontwikkeling van diensten tegen forfaitaire tarieven een belangrijke issue wordt het komende jaar, zowel wat telefonie als wat internetdiensten betreft, maar er is grote onzekerheid over de vraag hoe hierop toezicht dient te worden gehouden en de consument kan worden beschermd. Steeds meer worden de gesprekken getarifeerd op basis van de feitelijke duur, en dit blijkt voor de consumenten het eerlijkste en meest transparante systeem. Toch zijn er grote moeilijkheden met de transparantie van de gespreksopbouwkosten, waarvoor verschillende tarieven van toepassing zijn, inclusief verschillende tarieven afhankelijk van de afstand waarover een internationaal gesprek wordt gevoerd (België). Hoewel deze situatie voortduurt, blijven consumenten die geen toegang krijgen tot transparante informatie betreffende gespreksopbouwtarieven vergelijkbare informatie over de kosten van individuele gesprekken vragen.

Mobiele diensten, inclusief diensten van de derde generatie en roaming

Marktontwikkeling; mobiele netten van de tweede generatie

De telecommunicatiemarkt voor mobiele telefonie is het voorbije jaar zeer sterk blijven groeien; de penetratiegraad van de mobiele telefonie (in termen van abonnees/bevolking) is in de EU gemiddeld met 63% gegroeid. Het groeitempo was bijzonder uitgesproken in Duitsland en Griekenland, waar het aantal abonnees het afgelopen jaar meer dan verdubbeld is. Dit wijst op een trend naar gelijkmatige spreiding van de penetratiegraad voor mobiele telefonie in de EU, waarbij die landen met een lagere penetratiegraad een hoger groeiniveau vertonen. De penetratiegraad voor mobiele telefonie ligt nu tussen 70% in Finland en 39% in België; het EU-gemiddelde is 55%.

Er zijn momenteel drie of vier toegelaten netten van de tweede generatie in alle lidstaten behalve Nederland, dat vijf vergunninghouders heeft, en Luxemburg (dat er twee heeft). In het afgelopen jaar kregen nieuwe exploitanten van netten van de tweede generatie (GSM of DCS) in Ierland, Italië, Oostenrijk en Finland een vergunning of startten deze hun activiteiten, waardoor er in de EU nu in totaal 84 zijn. In Denemarken, Spanje, Ierland en Zweden zijn er plannen voor de verdere afgifte van 2G-vergunningen de komende maanden.

De hoge prijzen die worden aangerekend voor internationale roamingdiensten blijven een zorg in de Europese Unie. De Commissie onderzoekt momenteel deze kwestie in de context van een sectoronderzoek dat gestart is ingevolge artikel 12 van EEG-Verordening nr. 17 van 1962. Uit de resultaten tot dusver blijkt dat de nationale groothandelsroamingprijzen gedurende de periode 1997-2000 sterk verschilden tussen de lidstaten en waarschijnlijk sterker dan op grond van kostenverschillen te rechtvaardigen was. Bovendien zijn de groothandelsroamingprijzen fors gestegen. Aangezien de eindgebruikersprijzen worden berekend door een winstmarge aan het groothandelstarief toe te voegen, zijn de eindgebruikersprijzen in tegenstelling met de binnenlandse eindgebruikersprijzen voor mobiele telefonie eveneens gestegen. De exploitanten met de laagste tarieven in 1997 hebben hun tarieven geleidelijk opgetrokken gedurende de periode 1997-2000 terwijl exploitanten met relatief hoge tarieven deze hebben verlaagd. De groothandelstarieven zijn gedurende de verslagperiode duidelijk op een hoger algemeen niveau geconvergeerd.

In een aantal lidstaten (met name Denemarken (l), Duitsland (9), Luxemburg (2), Finland (6), Zweden (3) en het Verenigd Koninkrijk (47)) is een aantal aanbieders van diensten (te weten exploitanten die gemachtigd zijn om mobiele diensten aan te bieden onder hun eigen merknaam en die zorgen voor hun eigen marketing, facturering, enz. maar gebruik maken van het mobiele net van een derde partij) actief, en dit type activiteit zal in de komende maanden waarschijnlijk groeien.

Marktontwikkelingen voor netwerkdiensten aan omroeporganisaties

In een meerderheid van de lidstaten wordt geen onderscheid gemaakt tussen het verlenen van vergunningen voor televisie omroeporganisaties en de vergunningverlening voor het opereren van aardse netwerken die daadwerkelijk de signalen zenden in de betreffende frequentiebanden. Het laatste is soms meegenomen in nationale wetgeving betreffende de omroepen. In de meeste lidstaten zijn de bedrijven die zich bezighouden met de netwerken juridisch gescheiden van de bedrijven die voorzien in de inhoud van de programma's.

Desalniettemin is het niet altijd economisch haalbaar om omroepnetwerken te dupliceren, zelfs in die landen waar strenge voorwaarden zijn opgelegd voor het medegebruik van antennes, zoals in Nederland. In een land met een lage bevolkingsdichtheid, zoals Finland, kan een omroepnetwerk een natuurlijk monopolie zijn en kunnen er twijfels ontstaan over de voorwaarden voor toegang. Alleen in Duitsland is de regelgeving voor omroepnetwerken hetzelfde als die voor andere communicatienetwerken (met bijvoorbeeld de verplichting om een referentie interconnectie aanbieding voor te stellen die vooraf wordt goedgekeurd door de NRI). In Spanje heeft het ministerie maximumtarieven vastgesteld, terwijl in Ierland de regering in 1990 heeft ingegrepen om de tarieven te herzien die RTE voornemens was toe te passen op het uitzenden van programma's van onafhankelijke omroeporganisaties. In Portugal maken de toegangstarieven onderdeel uit van de 'prijs overeenkomst' die is goedgekeurd door de NRI en de mededingingsautoriteit.

Nationale frequentieplannen

Er zijn geen belangrijke problemen gesignaleerd in verband met het beheer van de nationale frequentieplannen in het algemeen. In Luxemburg werd echter nog geen frequentie toewijzingsplan opgesteld en er zijn een aantal problemen vastgesteld betreffende de transparantie van de frequentieplannen in Griekenland en Italië. In Italië worden binnenkort wijzigingen van het nationale frequentieplan verwacht als reactie op de druk die de exploitanten uitoefenen om de frequenties voor diensten van de tweede generatie te herschikken teneinde het hoofd te bieden aan de toenemende vraag. In Ierland is een herziening van het nationale frequentieplan aan de gang.

De analoge systemen dienen te verdwijnen // De buitengebruikstelling van de analoge systemen die werken in de frequentiebanden die gereserveerd zijn voor GSM gaat voort: drie landen (Frankrijk, Nederland, Portugal) hebben het afgelopen jaar het proces voltooid en nog eens twee landen (Finland, Zweden) zouden dit doen tegen eind 2000. Van de andere lidstaten die het proces nog dienen te voltooien (Denemarken, Duitsland, Spanje, Ierland, Italië, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk) hebben Oostenrijk, Italië en Spanje daarvoor in de langste termijn voorzien en zal het proces daar in respectievelijk 2004, 2005 en 2007 worden voltooid. In de resterende landen (België, Griekenland, Luxemburg) waren de analoge diensten ofwel reeds buiten gebruik gesteld of werden daarvoor geen frequenties in de betreffende banden gebruikt.

3G-vergunnings regelingen tegen 1.1.2000 om diensten mogelijk te maken tegen 1.1.2002 // Het vergunningsproces voor mobiele netten van de derde generatie is nu overal in de Gemeenschap goed op gang gekomen. Op 16 oktober 2000 waren vergunningen van de derde generatie verleend in vijf lidstaten (Duitsland, Spanje, Nederland, Finland, Verenigd Koninkrijk), en in vijf andere lidstaten (België, Italië, Oostenrijk, Portugal, Zweden) zou dit tegen eind 2000 afgerond zijn. Daarvan bevonden de vergunningsprocedure in Italië, Oostenrijk en Zweden zich in een vergevorderd stadium.

// In de UMTS-beslissing worden de lidstaten opgeroepen om uiterlijk op 1 januari 2000 machtigingssystemen voor netten van de derde generatie in te voeren teneinde tegen 1 januari 2002 de gecoördineerde en geleidelijke invoering van diensten van de derde generatie op hun grondgebied te verzekeren. De vraag of toegelaten exploitanten van de derde generatie tegen 1 januari 2002 klaar zullen zijn om hun activiteiten te beginnen zoals in de UMTS-beslissing is gepland, is vooral aan de orde in die landen waar geen vergunningen vóór 2001 zouden worden verleend (Denemarken, Griekenland, Frankrijk, Ierland, Luxemburg).

// De vergunningsprocedures die door de lidstaten zijn gekozen voor het verlenen van de vergunningen van de derde generatie nemen voor de helft de vorm aan van een vergelijkend selectieproces ("schoonheidswedstrijd") en een concurrerend biedproces (veiling), waarbij sommige lidstaten geopteerd hebben voor een hybride tweefasesysteem dat elementen van de twee bevat. Door zeven landen (België, Denemarken, Duitsland, Italië, Nederland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk) is gekozen voor vergunningsprocedures die een veilingmechanisme omvatten, terwijl de resterende landen geopteerd hebben voor een "schoonheidswedstrijd" (Spanje, Ierland, Luxemburg, Frankrijk, Portugal, Finland, Zweden) met uitzondering van Griekenland, dat de kwestie nog overweegt.

// Het huidige regelgevingskader van de EU, met name de richtlijnen betreffende vergunningen en mobiele diensten, laat het aan de lidstaten over om te bepalen welke procedures zij gebruiken om het beperkte frequentiespectrum dat beschikbaar is voor netten van de derde generatie toe te wijzen, mits deze in overeenstemming zijn met de beginselen die in de richtlijnen zijn opgenomen, met name de beginselen van objectiviteit, niet-discriminatie, proportionaliteit en transparantie. Verder zijn de lidstaten gerechtigd om lasten op te leggen voor het gebruik van schaarse middelen, mits deze noodzakelijk zijn om het optimale gebruik van deze middelen te verzekeren, niet discriminerend zijn en rekening wordt gehouden met de noodzaak om de ontwikkeling van innovatieve diensten en concurrentie te bevorderen. Mits aan deze eisen wordt voldaan kan het gebruik van een "schoonheidswedstrijd" of een veilingprocedure verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht.

// Het niveau van de vergunningstarieven dat bereikt werd op de veilingen die tot nog toe hebben plaatsgehad, met name die in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, alsmede het verschil tussen de verschillende gebruikte methoden, heeft aanleiding gegeven tot veel discussie in de EU, en sommige exploitanten hebben erover geklaagd dat de manier waarop in bepaalde lidstaten vergunningen zijn verleend niet in overeenstemming was met het Gemeenschapsrecht.

// In de meeste lidstaten overschrijdt het aantal afgegeven netvergunningen van de derde generatie met ten minste één eenheid het aantal momenteel toegelaten netten van de tweede generatie, hetgeen de vestiging van ten minste één nieuwkomer op de betrokken nationale markt mogelijk maakt. Dit was niet het geval in Nederland, waar er al vijf vergunningshouders van de tweede generatie waren. Het aantal vergunningen van de derde generatie moet nog worden vastgesteld in Denemarken en Griekenland.

3G-roaming dient te worden gestimuleerd [10] // De meeste lidstaten plannen om in de mogelijkheid te voorzien van verplichte nationale roaming tussen netten van de derde generatie en van de tweede generatie teneinde de totstandbrenging te vergemakkelijken van concurrerende netten door exploitanten van de derde generatie die geen eigenaar zijn van een net van de tweede generatie op hetzelfde grondgebied. Duitsland en Nederland hebben daarin niet wettelijk voorzien, maar laten dit aan de markt over. In Griekenland, Ierland en Luxemburg is de kwestie nog in overweging.

[10] In overeenstemming met de concurrentiewetgeving.

// De meeste van deze nationale roamingverplichtingen worden in de tijd beperkt, gerelateerd aan de vermoedelijke termijn voor de roll-out van de netten van de derde generatie. Deze zijn in principe alleen van toepassing op nationale roaming tussen netten van de derde en van de tweede generatie veeleer dan ook tussen netten van de tweede generatie. In Denemarken en Italië bestaat echter regelgeving die nationale roaming tussen netten van de tweede generatie in sommige gevallen verplicht stelt, terwijl in Zweden een nieuwkomer met een gecombineerde vergunning voor netten van de tweede en van de derde generatie ook nationale roamingrechten zou hebben.

Tarieven

De gebruikers dienen minder uit te geven aan diensten voor vaste spraaktelefonie, ongeacht de duur en het tijdstip van het gesprek. Van augustus 1999 tot augustus 2000 zijn de gemiddelde maandelijkse uitgaven aan nationale gesprekken (lokale en interlokale gesprekken) die door de gevestigde exploitanten worden aangeboden met 4,6% gedaald voor particuliere gebruikers en met 10,5% voor zakelijke gebruikers. Dit geeft aan dat de zakelijke gebruikers in termen van prijzen meer van de liberalisering hebben geprofiteerd dan de particuliere gebruikers, omdat nieuwkomers meestal op de meest lucratieve markten mikken en daardoor de prijzen doen dalen in deze segmenten.

Beperkingen op tariefherbalancering dienen te worden opgeheven // Uit de gegevens blijkt dat in alle lidstaten tot op zekere hoogte tariefbalancering heeft plaatsgehad, d.w.z. dat de kosten van internationale en interlokale gesprekken gedaald is en de kosten van lokale gesprekken en huurlijnen zijn gestegen. De prijs van interlokale gesprekken van zowel 3 minuten als van 10 minuten is tussen 1997 en 2000 met ongeveer 39% gedaald. In dezelfde periode is de gemiddelde prijs van internationale gesprekken met 32% gedaald voor particuliere gebruikers en met 34% voor zakelijke gebruikers. De daling van de gemiddelde prijs van internationale gesprekken vertoont een soortgelijke trend wat beide categorieën van gebruikers betreft. De gemiddelde prijs van lokale gesprekken steeg tussen 1997 en 2000 met 15% voor een gesprek van 3 minuten en met 7,5% voor een gesprek van 10 minuten. De sterke stijging van de gemiddelde prijs van gesprekken van 3 minuten is toe te schrijven aan wijzigingen van de tariferingsystemen (zie verderop) en het herbalanceringsproces. De trend naar kostengeoriënteerde tarieven heeft geleid tot kleinere variaties in de eindgebruikerstarieven tussen de landen.

// De prijzen zijn in het algemeen lager in landen die hun markt vroeger voor concurrentie hebben opengesteld of die meer exploitanten per inwoner tellen.

Tarieven van AMM-exploitanten moeten kosten georiënteerd en ontbundeld zijn // Ongeveer twee derde van de lidstaten zijn van oordeel dat de tarieven nog niet volledig zijn geherbalanceerd (zie tabel, bijlage1) hoewel sommige hebben aangegeven dat zij dicht in de buurt waren. Toch zijn er ten aanzien van sommige lidstaten nog twijfels of het proces van geleidelijke aanpassing van de tarieven aan de kosten is afgerond. Net zo beweren verscheidene gevestigde exploitanten dat er nog steeds een toegangstekort is en/of dat de huurlijntarieven de kosten niet dekken (België, Spanje, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Luxemburg). Er is tot dusverre geen programma geïmplementeerd om het toegangstekort goed te maken.

// In andere lidstaten (vooral die lidstaten die hun diensten al vóór 1 januari 1998 hadden geliberaliseerd) lijkt dit geen grote twistappel te zijn, ongeacht het feit of de tarieven momenteel in overeenstemming zijn met het beginsel van kostenoriëntatie. Griekenland heeft meer tijd gekregen om volledige concurrentie tot stand te brengen, en moet pas eind 2000 de tariefbalancering voltooien. De Commissie heeft in haar mededeling betreffende de ontbundeling van het aansluitnet aangegeven dat de kansen dat de marges worden uitgehold groter zijn wanneer de tarieven van de gevestigde exploitanten nog niet volledig zijn geherbalanceerd op basis van kostenrecuperatie.

// In sommige lidstaten hebben nieuwkomers hun bezorgdheid geuit over de marge tussen de eindgebruikerstarieven en de interconnectie vergoedingen en mogelijke prijsuithollingseffecten (Frankrijk, België, Nederland - voor de laatste twee als gevolg van de manier waarop de tariefgebieden zijn bepaald) of over de kortingen die door de gevestigde exploitanten worden aangeboden (Spanje, Italië, Oostenrijk) of over gebundelde aanbiedingen van spraaktelefonie en geavanceerde diensten en gecombineerde kortingen voor interlokale gesprekken met lijnhuur (Duitsland). In het Verenigd Koninkrijk zijn prijsuithollingseffecten genoemd in verband met de tariefplafond korf.

Tariefbeperkingen in verband met UDV toegestaan // In bijna alle lidstaten worden de eindgebruikerstarieven voor diensten voor openbare spraaktelefonie nog steeds gereguleerd. In Finland worden de tarieven vrij door de exploitanten vastgesteld, maar dienen AMM-exploitanten te zorgen voor kostenoriëntatie van de lokale gesprekken. In Luxemburg worden de tarieven vrij door de exploitanten vastgesteld zonder enig toezicht door de NRI. Negen lidstaten (België, Denemarken, Duitsland, Spanje, Ierland, Italië, Nederland, Zweden, Verenigd Koninkrijk) hebben een tariefplafond mechanisme opgezet om de betaalbaarheid van de telefoniediensten te verzekeren, de efficiëntie van de exploitanten te bevorderen en om in sommige gevallen te zorgen voor verdere stijgingen van de toegangs inkomsten. In andere lidstaten (Griekenland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Oostenrijk, Portugal) keuren de autoriteiten de eindgebruikerstarieven van de gevestigde exploitant ex ante goed; in sommige gevallen wordt een dergelijk mechanisme toegepast in combinatie met een tariefplafond. Naarmate de concurrentie verscherpt claimen de gevestigde exploitanten steeds meer een deregulering van de eindgebruikerstarieven en/of een opheffing van de tariefplafonds (Denemarken, Frankrijk, Italië, Duitsland, Nederland, Zweden). Deze kwestie wordt momenteel overwogen in sommige lidstaten (Duitsland, Zweden, Verenigd Koninkrijk). De gevestigde exploitanten reageren op de toenemende concurrentiedruk vaak door voor bepaalde groepen klanten voor hun diensten prijzen aan te rekenen die afwijken van het gemiddelde (d.w.z. door speciale kortingen aan te bieden) of door van het gemiddelde af te wijken wat betreft de prijzen van diensten waarvoor zij vanuit concurrentieoogpunt het kwetsbaarst zijn.

// De meeste lidstaten vereisen dat aangemelde exploitanten op de markt voor vaste openbare spraaktelefonie tariefwijzigingen vooraf publiek aankondigen. De termijn waarbinnen dit moet gebeuren wordt vrij door de NRI's vastgesteld, en varieert sterk in de EU. In Frankrijk is bezorgdheid geuit over de transparantie van de procedures voor het goedkeuren van de tarieven.

In bijlage 3 is een tabel opgenomen waarin een overzicht wordt gegeven van de regelgeving in de lidstaten betreffende de eindgebruikerstarieven voor diensten voor vaste openbare spraaktelefonie, inclusief het herbalanceringsniveau.

Kostentoerekening

In het vijfde verslag werd kostentoerekening aangewezen als een van de meest kritieke gebieden van de tenuitvoerlegging. Krachtens het Gemeenschapsrecht zijn de NRI's verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat de kostentoerekeningssystemen van de betrokken exploitanten aangepast zijn aan de doelstellingen van de EU-richtlijnen. Het Gemeenschapsrecht laat deze verantwoordelijkheid expliciet aan de NRI's over en vereist dat de naleving wordt gecontroleerd door een onafhankelijke instantie die gespecialiseerd is op het gebied, zoals een onafhankelijk accountant. De rol van de Commissie is om ervoor te zorgen dat op het nationaal niveau de passende mechanismen om de naleving te controleren en toezicht te houden op de effectieve implementatie van dergelijke mechanismen zijn ingesteld.

Tariefbeginselen moeten worden gehandhaafd via toerekeningssystemen die geschikt zijn voor het calculeren van de diensten in kwestie

Gescheiden boekhoudingen om te zorgen voor transparantie van het aanbod van interconnectie door AMM-exploitanten // Er is vooruitgang te melden zowel wat betreft de controle van de rekeningen van de desbetreffende exploitanten als wat betreft de bepaling van specifieke implementatiemaatregelen op nationaal niveau. De verschuiving van de systemen die momenteel door de meeste gevestigde exploitanten worden gebruikt, welke ontwikkeld werden in een monopolistische omgeving, naar modellen die bedoeld zijn voor een concurrerende markt zou echter traag en moeilijk verlopen, hoewel sommige lidstaten in januari 2001 zouden starten met de implementatie van nieuwe kostentoerekeningssystemen op basis van actuele kosten. Ondanks deze positieve ontwikkelingen blijft in alle behalve één lidstaat (Verenigd Koninkrijk) bezorgdheid bestaan ten aanzien van de implementatie van effectieve en operationele kosten toerekeningssystemen die geschikt zijn voor de controle van de beginselen van kostenoriëntatie en transparantie en van passende boekhoudscheiding teneinde alle elementen van de kosten en inkomsten vast te stellen.

// In sommige landen blijft de kwestie erg kritiek, mogelijk als gevolg van het niet behoorlijke omzetten van de desbetreffende bepalingen in nationale wetgeving. In vier landen (Griekenland, Luxemburg, Oostenrijk, Finland) heeft op geen enkel van de twee door het communautaire recht aangewezen gebieden, te weten spraaktelefonie en interconnectie, controle op de naleving plaatsgevonden (zie tabel in bijlage 1). In Finland zijn de autoriteiten van mening dat op de markten voor internationale en interlokale spraaktelefonie effectieve concurrentie bestaat en de verplichting inzake kostenoriëntatie op deze gebieden, net als de noodzaak van systematische controle op de naleving van de kostentoerekenings systemen, dan ook kan worden versoepeld [11]. In alle andere lidstaten zijn rekeningcontroles uitgevoerd. In vier lidstaten echter (België, Denemarken, Frankrijk, Italië) blijkt geen verklaring betreffende de naleving te zijn gepubliceerd (en is er duidelijk ook geen verklaring gepubliceerd in de vier bovengenoemde landen waar geen controle op de naleving heeft plaatsgevonden).

[11] Ingevolge de artikelen 17, lid 6, inzake tariefbeginselen en 18, lid 1, inzake kostentoerekening van Richtlijn 98/10/EG.

// Wat de huurlijnen betreft is men in bijna alle lidstaten bezorgd over de vraag of de desbetreffende organisaties een kostentoerekenings systeem hebben ingesteld voor de tenuitvoerlegging van de beginselen van kostenoriëntatie en transparantie en of de NRI's voldoende gedetailleerde informatie beschikbaar houden betreffende het kosten toerekeningssysteem dat door de aangemelde exploitanten wordt toegepast. In één geval (Finland) hebben de autoriteiten beslist de eis van kostenoriëntatie en kostentoerekening niet toe te passen wat betreft huurlijnen, aangezien zij de markt als concurrerend beschouwen [12].

[12] Ingevolge artikel 10, lid 4 van Richtlijn 92/44/EEG als gewijzigd.

// In verscheidene lidstaten hebben nieuwkomers hun bezorgdheid geuit over de transparantie van de kostentoerekenings systemen en het niet-publiceren van de elementen die nodig zijn om de marktspelers in staat te stellen na te gaan of de lasten eerlijk en naar behoren zijn gecalculeerd. Het regelgevende kader voorziet in toegang tot een beschrijving van de kostentoerekenings systemen waaruit onder meer de regels die worden gebruikt voor de toewijzing van de kosten en de belangrijkste categorieën waaronder de kosten worden ingedeeld naar voren komen. In dit verband verlenen enkele lidstaten geen toegang tot de desbetreffende kostentoerekenings informatie op verzoek van derde partijen (Frankrijk, Italië, Luxemburg, Finland). In verscheidene andere gevallen is de toegang tot de informatie beperkt om redenen van vertrouwelijkheid of wordt deze verstrekt tot een bepaald aggregatieniveau en/of in algemene verslagen.

// In het regelgevingskader is geen bepaald kostentoerekenings systeem voorgeschreven. De Commissie heeft de NRI's aanbevolen [13] om termijnen vast te stellen voor de tenuitvoerlegging door de gevestigde exploitanten van een nieuw kostentoerekeningssysteem gebaseerd op actuele kosten en calculatie op basis van de activiteiten. Vier lidstaten hebben een dergelijk systeem toegepast (Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk) en verscheidene andere hebben een specifieke termijn vastgesteld om de boekhoudsystemen te actualiseren (België, Denemarken, Griekenland, Spanje, Ierland, Italië). In vijf lidstaten is nog geen dergelijke termijn vastgesteld (Frankrijk, Luxemburg, Portugal, Finland, Zweden).

[13] Aanbeveling van de Commissie van 8.1.1998, PB L 73 van 12.3.1998, blz. 42.

// Bovendien heeft de Commissie, in verband met de tarifering van interconnectie, het gebruik van het LRAIC-model aanbevolen [14]. Een dergelijke methodologie wordt momenteel in slechts twee lidstaten toegepast (Duitsland, Verenigd Koninkrijk). Er is echter een gematigde trend om een dergelijke aanpak te blijven volgen.

[14] Aanbeveling van de Commissie van 8.1.1998 en aanbeveling van de Commissie van 8.4.1998, PB L 141 van 13.5.1998, blz. 6. Overweging nr. 10 van Richtlijn 97/33/EG geeft aan dat "een tarifering voor interconnectie gebaseerd op een prijsniveau dat nauw aansluit bij de incrementele kosten op lange termijn voor het verschaffen van toegang tot de interconnectie een passend instrument vormt om de snelle ontwikkeling van een open en door concurrentie gekenmerkte markt aan te moedigen".

// Sommige lidstaten hebben actief aan hun systemen gewerkt, en de NRI's hebben specifieke regels en richtsnoeren ontwikkeld betreffende de te gebruiken kostentoerekeningssystemen; er kan in dit verband dan ook vooruitgang worden gemeld. In sommige gevallen hebben de NRI's specifieke richtsnoeren opgesteld betreffende de kostentoerekeningsmethodologie voor exploitanten van mobiele telefonie die als exploitant met aanmerkelijke marktmacht zijn aangewezen.

Huurlijnen

De Commissie heeft consequent het belang benadrukt, niet het minst voor het aanbieden van goedkopere internetdiensten, van de snelle beschikbaarheid van huurlijnen tegen kostengeoriënteerde prijzen. In dit verband heeft de Commissie een aanbeveling [15] betreffende de tarifering van aansluitnetten uitgebracht en heeft ze een sectoronderzoek geopend ingevolge artikel 12 van Verordening (EEG) van de Raad nr. 17 van 1962.

[15] Aanbeveling van de Commissie van 24.11.1999, C(1999)3863.

Wat de standaardtarieven (zonder korting) betreft zijn de niveaus sterk gedaald sinds augustus 1997, d.w.z. na de liberalisering van de infrastructuur. Desondanks zijn de prijsverlagingen die hebben plaatsgehad beperkter in segmenten waar weinig of geen alternatieven bestaan voor de infrastructuur van de gevestigde exploitanten, met name voor korteafstandslijnen van 2 km. De situatie ziet er voor deze periode grosso modo als volgt uit:

-nationale 64 kbit/s-huurlijnen: een daling van ongeveer 20-25% voor circuits van 50 km en 200 km; een daling van ongeveer 15% voor circuits van 2 km

-nationale 2 Mbit/s-huurlijnen: een daling van ongeveer 30% voor circuits van 50 km en 200 km; een daling van ongeveer 20% voor circuits van 2 km

-internationale 64 kbit/s-huurlijnen: een daling van 25-27% voor circuits naar de dichtst bijgelegen en verst verwijderde EU-landen; een daling van 33% voor circuits naar de VS

-internationale 2 Mbit/s-huurlijnen: een daling van 25% voor circuits naar de dichtstbijgelegen, en een daling van bijna 35% voor circuits naar de verst verwijderde EU-landen; een daling van meer dan 30% voor circuits naar de VS. Deze wijzigingen brengen de gemiddelde prijs voor circuits naar de verst verwijderde EU-landen in overeenstemming met die naar de VS.

De jaarlijkse huurprijzen voor zowel nationale als internationale lijnen variëren opmerkelijk per lidstaat, vooral bij binnenlandse 2 Mbit/s-lijnen, waarvoor de waarden liggen tussen een derde van de gemiddelde waarde in de EU en tweemaal de gemiddelde waarde in de EU. Naar de mening van de Commissie is het onwaarschijnlijk dat dergelijke variaties de werkelijke verschillen in de onderliggende kosten van het aanbieden van deze lijnen reflecteren.

De verhouding tussen de jaarlijkse huurprijs voor internationale en nationale huurlijnen blijft hoog in de meeste lidstaten. De onderliggende kosten voor nationale interlokale lijnen en internationale lijnen naar het dichtstbijgelegen EU-land mogen naar het oordeel van de Commissie niet sterk verschillen. De jaarlijkse huurprijzen voor internationale 2 Mbit/s-halfcircuits naar het dichtstbijgelegen EU-land zijn gemiddeld drie keer zo duur als nationale lijnen van 200 km. De nationale huurlijnen in de EU zijn niettemin veel goedkoper dan in Japan (NTT). Wat de vergelijking met de VS betreft zijn korte 64 kbit/s- en 2 Mbit/s-lijnen in het algemeen duurder in de EU dan in de VS, terwijl interlokale lijnen gemiddeld goedkoper blijken.

Alle bovenstaande gegevens zijn gebaseerd op standaardprijzen; op de werkelijke prijzen die aan de gebruikers wordt aangerekend wordt een grote verscheidenheid van kortingen toegepast, die wat nationale lijnen betreft tot verlagingen tot 35% van de gepubliceerde prijzen kunnen leiden. Bovendien worden vaak ad hoc-prijzen toegepast.

Wat hogesnelheidslijnen betreft neemt het aantal gevestigde exploitanten dat prijzen voor dergelijke diensten publiceert toe, vooral wat betreft nationale 34 Mbit/s-lijnen, die nu in twee derde van de lidstaten worden aangeboden. De beschikbaarheid van openbare prijsinformatie is beperkter wat betreft nationale 155 Mbit/s-huurlijnen en internationale 34 Mbit/s-lijnen (de gevestigde exploitanten in ongeveer zeven à negen lidstaten) en uiterst beperkt (de gevestigde exploitanten in slechts twee of drie lidstaten) wat betreft internationale 155 Mbit/s-lijnen. Het afgelopen jaar zijn de prijzen voor nationale 34 Mbit/s-huurlijnen, afhankelijk van de afstand, tussen 10% en 15% gedaald.

Hoewel de genoemde prijstrends aanleiding geven tot optimisme is, ondanks het vertragen van het algemene tempo van de prijsverlagingen het afgelopen jaar, bezorgdheid ontstaan ten aanzien van de moeilijkheid in een aantal landen om met name 2 Mbit/s- en 64 kbit/s-aansluitlijnen binnen een redelijke termijn geleverd te krijgen. Volgens nieuwkomers variëren de redenen daarvoor van asymmetrische overeenkomsten die door de gevestigde exploitanten worden opgelegd tot het feit dat de regelgevende instanties onvoldoende bevoegdheden hebben om sancties op te leggen. In veel gevallen blijkt er geen discriminatie te bestaan tussen de eigen bedrijfsonderdelen van de gevestigde exploitant en nieuwkomers, maar feit is dat nieuwe zaken meestal veeleer door de nieuwkomer dan door de gevestigde exploitant worden misgelopen. Eén nieuwkomer raamde zijn verliezen in termen van gederfde directe inkomsten op EUR1 miljoen in twee lidstaten en EUR8-9 miljoen in Europa. Het effect in termen van het mislopen van nabestellingen wordt vele keren groter geacht.

De problemen voor nieuwkomers in een aantal landen houden verder verband met het feit dat door de gevestigde exploitanten onvoldoende service level agreements (SLA's) worden aangeboden, of dat dergelijke overeenkomsten waar zij bestaan door de regelgevende instanties onvoldoende worden gehandhaafd. Verder worden nieuwkomers in ten minste één lidstaat (Nederland) geconfronteerd met de moeilijkheid dat indien zij zelf talmen om een levering aan te nemen zij achteraan op de wachtlijst moeten gaan staan.

Nummering

Nieuwe exploitanten beschouwen carrierselectie, carrierpreselectie en nummerportabiliteit duidelijk als onmisbaar voor de volledige liberalisering van de markt. Vooral carrierpreselectie (CPS) maakt het de nieuwkomers gemakkelijk om de eindgebruikers van spraaktelefoniediensten te bereiken. In dit verband is het essentieel dat de nationale wetgeving de nieuwkomers toestaat het volledige scala van CPS-diensten aan te bieden, in het bijzonder voor lokale, interlokale en internationale gesprekken en voor gesprekken naar mobiele abonnees. Het mag niet aan de gevestigde exploitant worden overgelaten om te beslissen of een bepaalde dienst al dan niet financieel aantrekkelijk is voor nieuwkomers, die een compleet pakket van diensten aan hun klanten moeten kunnen aanbieden.

Het belang van deze diensten kan worden afgeleid uit het feit dat meer dan de helft van de vijf lidstaten die uitstel hadden verkregen voor de volledige liberalisering van de telecommunicatiemarkt en die op grond daarvan de mogelijkheid hadden de invoering van CPS en nummerportabiliteit uit te stellen, er de voorkeur aan hebben gegeven deze diensten nog voor het verstrijken van de vastgestelde termijnen in te voeren (Spanje, Ierland en Portugal).

Invoering carrierselectie per 1.1.1998 // In alle landen behalve Griekenland [16] is carrierselectie op individuele gespreksbasis beschikbaar voor interlokale en internationale gesprekken. Carrierselectie voor oproepen naar mobiele netwerken is ingevoerd in alle lidstaten behalve Finland en carrierselectie voor lokale gesprekken in zeven lidstaten (Denemarken, Ierland, Italië, Nederland, Oostenrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk). Van de zeven lidstaten waarin nog geen carrierselectie voor lokale gesprekken is ingevoerd, overwegen België en Spanje dit in november 2000 te doen en Portugal op 1 januari 2001.

[16] Griekenland moet de liberalisering op 1 januari 2001 hebben voltooid.

Invoering carrierpreselectie voor alle gesprekken per 1.1.2000 // Carrierpreselectie (CPS) voor interlokale en internationale gesprekken is in bijna alle lidstaten beschikbaar. CPS voor oproepen naar mobiele netwerken is beschikbaar in tien lidstaten (Denemarken, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Zweden). In België zal deze voorziening volgens plan eind 2000 worden geïntroduceerd. CPS voor lokale gesprekken is in drie lidstaten beschikbaar (Denemarken, Ierland en Italië) en in drie andere lidstaten (Nederland, Oostenrijk en Zweden) als ook het netnummer wordt gedraaid. Van de landen die deze dienst nog niet hebben ingevoerd overwegen België en Spanje deze in november 2000 te introduceren.

// Automatische kiezers worden gebruikt in Portugal (voor nationale gesprekken) en het Verenigd Koninkrijk.

// De door de NRI's vastgestelde levertijden voor consumenten lopen sterk uiteen. Terwijl in zeven lidstaten geen maximumtermijn is vastgesteld, is deze in Frankrijk door de NRI op 72 uur gesteld.

Kostenoriëntering voor CPS-interconnectie; eindgebruikerstarieven mogen niet ontmoedigend werken // De NRI's moeten toezicht houden op de interconnectietarieven bij CPS, zoals op alle overige interconnectietarieven. Deze tarieven komen aan de orde in het hoofdstuk "kostentoerekening".

Invoering nummerportabiliteit in het vaste net per 1.1.2000 // Nummerportabiliteit voor geografische nummers bestaat inmiddels in alle lidstaten behalve Griekenland, Ierland en Portugal, die uitstel