Nr. C 347/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 22. 12. 87 
Advies inzake het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de financiering van grote 
infrastructuren van Europees belang (x) 
(87/C 347/07) 
De Raad heeft op 16 januari 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen inzake het bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 oktober 1987 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Hancock. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 249e zitting (vergadering van 22 oktober 
1987) het volgende advies uitgebracht, dat met grote meerderheid van stemmen (3 stemmen 
tegen, één onthouding) is goedgekeurd: 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Terecht stelt de Commissie dat het lanceren van 
grootschalige infrastructuurprojecten een noodzakelij­
ke voorwaarde is voor de integratie en de ontwikkeling 
van Europa, en dat hiervan een belangrijke impuls op 
de sociaal-economische samenhang in de Gemeenschap 
en op het eenwordingsproces op de binnenmarkt zal 
uitgaan. Met grootschalige infrastructuurprojecten 
worden projecten bedoeld als de Kanaaltunnel, het Eu­
ropese net voor hoge-snelheidstreinen, het schoon­
maken van de Rijn, een breedbandig telecommunica­
tienetwerk voor Europa en andere transnationale pro­
jecten van soortgelijke omvang. 
1.2. Daarom wordt ingestemd met het standpunt van 
de Commissie dat de Gemeenschap, wil zij een aantal 
doelstellingen van cruciale betekenis kunnen verwe­
zenlijken, een uitgebreider EG-programma voor grote 
infrastructuurprojecten ten uitvoer dient te leggen, om­
dat hierdoor: 
— de perifere regio's in de Gemeenschap alsook de aan 
de Gemeenschap grenzende landen beter toeganke­
lijk worden, 
— de bedrijven in de niet-centraal gelegen regio's van 
de Gemeenschap in een minder nadelige positie wor­
den gebracht: hun concurrentiepositie wordt beter 
doordat de vervoer- en energiekosten dalen en de 
communicatie en doorstroming van wetenschappe­
lijke en technische informatie worden verbeterd, 
— de in de afzonderlijke lid-staten niet altijd even 
efficiënt functionerende uiteenlopende communica­
tiesystemen tot elkaar worden gebracht, 
— de kwaliteit van het bestaan van de burgers in de 
Gemeenschap, zowel qua milieu als qua veiligheid, 
wordt verbeterd, 
— met name in de bouwnijverheid, die in alle lid­
staten met problemen te kampen heeft, en bij de 
ontwikkeling van nieuwe technologie meer werk-
gelegenheidskansen ontstaan, 
— het vermogen van het Europese bedrijfsleven tot 
samenwerking in consortiumverband bij groot­
schalige projecten wordt opgevoerd; dit zou zowel 
de efficiency moeten vergroten als de kosten moeten 
verlagen. 
(!) PB nr. C 20 van 27. 3. 1987, blz. 7. 1.3. Een adequaat programma van de Commissie 
zou ertoe bijdragen dat de Gemeenschap ook in de 
volgende eeuw een vooraanstaande economische mo­
gendheid blijft. Dit zal positieve gevolgen hebben, niet 
alleen voor de komende generaties, maar ook voor het 
behoud van de. stabiliteit in de wereld. 
1.4. Uit de steun die de Commissie heeft gekregen 
van de ronde tafel van Europese industriëlen, het per­
manent comité van de Europese Federatie voor de 
bouwnijverheid, de Europese Federatie van bouw- en 
houtarbeiders in haar „Actieprogramma voor de bouw­
nijverheid in de EG", het „Telesis"-rapport inzake „Be­
vordering en financiering van grootschalige infrastruc­
tuurprojecten in de Gemeenschap" en van de sociale 
partners tijdens een op 6 november 1986 op kasteel 
Hertoginnedal gehouden vergadering, blijkt wel dat er 
een grote mate van eensgezindheid is over de wenselijk­
heid van een dergelijk programma. De in december 
1986 door de ministers van vervoer van vijf lid-staten 
bereikte overeenstemming over de aanleg van een net 
voor hoge-snelheidstreinen bewijst voorts dat bepaalde 
onderdelen van het infrastructuurprogramma aan po­
litieke betekenis winnen. 
1.5. Hieronder volgen enkele belangrijke belem­
meringen die de totstandbrenging ervan echter in de 
weg staan: 
— Tussen het moment waarop een project wordt voor­
gesteld en het moment waarop met de uitvoering 
wordt begonnen, liggen 15 a 20 jaar, soms nog 
langer wanneer het om transnationale projecten 
gaat; een zo lange periode kan op zichzelf al genoeg 
zijn om een particuliere investeerder van zijn voor­
nemens te doen afzien; hoewel een reeks geschikte 
financiële instrumenten wordt ontwikkeld, met 
name op het gebied van de niet-gegarandeerde le­
ningen {non-recourse financing, een financierings-
vorm waarbij het project zelf de enige leningsgaran­
tie is), vormen de condities voor de verlening van 
concessies in verband met de duur van de projecten 
een kritiek punt bij de samenstelling van een ade­
quaat financieringspakket. 
— Ten aanzien van investeringen lopen de wijze van 
belastingheffing en de diverse andere regelingen in 
de fiscale sfeer per lid-staat uiteen. 
— Het coördineren van dergelijke grote projecten, 
waarbij diverse regeringen, geldverstrekkers, aanne­
mers en andere personen betrokken kunnen zijn, 
gaat bepaald niet zonder problemen; ook is er bij 
22.12.87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 347/19 
geldschieters, regeringen, aannemers en financiële 
instellingen weinig ervaring op het gebied van par­
ticuliere financiering van infrastructuurprojecten. 
— Pressie van betrokken groepen, politieke, milieu- en 
andere bewegingen, en eventuele koerswijzigingen 
in het toekomstige beleid. 
1.6. De evaluatiecriteria die bij de beoordeling van 
grootschalige projecten, waar ze ook gelokaliseerd zijn, 
zullen worden gehanteerd, mogen niet tot gevolg heb­
ben dat de in de Gemeenschap geregistreerde verschillen 
in ontwikkelingspeil nog groter worden. Een dergelijk 
resultaat zou onaanvaardbaar zijn, aangezien hierdoor 
het gehele programma tot verwezenlijking van een bete­
re integratie van de perifere regio's en tot vermindering 
van de economische verschillen binnen de Gemeenschap 
op de tocht zou komen te staan. 
1.7. De ervaring leert dat het lanceren van infrastruc­
tuurprojecten alleen nog niet tot ontwikkeling leidt. 
Een betere infrastructuur verschaft normaliter echter 
wel de basis welke onontbeerlijk is voor ieder ontwikke­
lingsbeleid. Het feit dat de infrastructuur niet overal van 
dezelfde kwaliteit is, is een belangrijke reden waarom 
industriële en dienstverlenende bedrijven de voorkeur 
geven aan centraal gelegen regio's in de Gemeenschap, 
waar al betere voorzieningen aanwezig zijn. 
1.8. De nationale, regionale en plaatselijke autori­
teiten hebben tot taak, infrastructuurprojecten te plan­
nen en/of goed te keuren. Met dit voorstel van de 
Commissie wordt beoogd, de uitvoering van projecten 
van Europees belang (in het bijzonder grensoverschrij­
dende projecten) te vergemakkelijken. De plannings- en 
goedkeuringsprocedures, met name op het stuk van de 
milieu-effectrapportage en de evalautie van de sociale 
gevolgen, blijven echter ongemoeid. Betere financie­
ringsregelingen zouden de coördinatie op EG-niveau 
van infrastructuurprojecten van transnationaal belang 
ten goede kunnen komen. 
1.9. Wat de nieuwe financiële instrumenten en de 
coördinatie ervan betreft, zijn, in verband met de vaag­
heid van het Commissiedocument, concreter aanbeve­
lingen onder de bijzondere opmerkingen geformuleerd. 
Het valt zeer te betreuren en het is zeer verontrustend 
dat in twee opzichten geen gebruik is gemaakt van de 
kwaliteiten van het Comité als adviesorgaan. In de 
eerste plaats zijn de in het Commissiedocument Finan­
ciële instrumentering (COM(86) 723 def.) uitgewerkte 
concreter voorstellen niet in onderhavig voorstel voor 
een besluit opgenomen en, in de tweede plaats, is het 
Comité niet over dat Commissiedocument geraad­
pleegd. 
1.10. Men dient zich bij het evalueren van dit soort 
projecten te laten leiden door het scala van financieel-
economische criteria dat door de Europese Investerings­
bank (EIB) en de Commissie ten aanzien van infrastruc­
tuurprojecten wordt gehanteerd. Tevens moet meer re­
kening worden gehouden met de indirecte voordelen 
die grootschalige projecten voor minder ontwikkelde 
regio's in de Gemeenschap opleveren. De EIB zou wel­licht een belangrijke rol kunnen spelen bij de financiële 
coördinatie van bepaalde transnationale projecten 
waarbij van overheidsfinanciering en/of belastingfaci­
liteiten sprake is, met name omdat de „AAA"-status 
van de EIB bij de investeerder vertrouwen zal wekken. 
Een dergelijke coördinatie zou een volledig particuliere 
financiering zonder belastingfaciliteiten echter niet in 
de weg mogen staan. Het logische gevolg hiervan zal 
zijn dat sommige infrastructuurprojecten geheel en an­
dere projecten gedeeltelijk uit particulier kapitaal wor­
den gefinancierd, en dat er een derde categorie projecten 
zal zijn waar de Gemeenschap en/of de lid-staten een 
dominante rol zullen spelen. 
1.11. Aangezien het sedert de ondertekening van het 
Verdrag van Rome nog niet eerder is voorgekomen dat 
zo vérgaande voorstellen voor gecoördineerde Europese 
ontwikkeling zijn ingediend, moet eerst de proef op de 
som worden genomen. Daarom is het aanbevelenswaar­
dig, aanvankelijk slechts een korte lijst van projecten 
goed te keuren, projecten die op grond van sociaal-
economische prioriteiten een zo groot mogelijk aantal 
regio's in de Gemeenschap betreffen. 
Wanneer het voorbereidings- en financieringsstadium 
bij voldoende projecten achter de rug is, dient het gehele 
programma opnieuw te worden beoordeeld en kunnen 
aan de hand van de opgedane ervaring langere-ter-
mijnplannen worden uitgestippeld. 
1.12. Het is te hopen dat het vage karakter van 
enkele artikelen in het ontwerp-besluit van de kant van 
de Commissie geen gebrek aan vertrouwen verraadt in 
de aanvaardbaarheid van haar voorstellen voor een 
meerderheid van de lid-staten, maar veeleer voortvloeit 
uit de wens om de discussie te stimuleren. Sommige lid­
staten zullen wellicht bezwaar maken tegen de mogelij­
ke overheveling van gelden van nationale programma's 
naar EG-programma's, maar het is te hopen dat deze 
lid-staten toch zullen instemmen met deze voorstellen, 
die op lange termijn voor een Gemeenschap met meer 
dynamisme kunnen zorgen. Dit mag geen onmogelijke 
opgave zijn, daar het aantal projecten waarvoor in de 
komende vijf jaar grote bedragen zullen moeten worden 
uitgetrokken, zeer beperkt zal zijn. Wil men, anders dan 
op vervoersgebied het geval is, werkelijk vooruitgang 
boeken op dit terrein, dan is het beslist zaak dat een 
grotere politieke bereidheid aan den dag wordt gelegd. 
Er zij op gewezen dat bij de Raad al herhaaldelijk op 
positieve maatregelen met betrekking tot het program­
ma inzake vervoersinfrastructuur is aangedrongen. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Financiering 
2.1.1. Een van de twee centrale problemen is de vraag 
wie de projecten moet financieren. In de 19e eeuw 
werden de meeste infrastructuurprojecten, met name 
kanalen en spoorweglijnen, uit particulier kapitaal gefi­
nancierd. In de 20e eeuw heeft de overheid om gezonde 
economische, politieke en sociale redenen zelf de fi­
nanciering van dergelijke projecten ter hand genomen. 
Met name moet hier worden gedacht aan de enorme 
Nr. C 347/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 22. 12. 87 
wederopbouwinspanningen die als gevolg van twee we­
reldoorlogen noodzakelijk waren. In het recenter verle­
den zijn uit particuliere gelden projecten voor 
olieproduktie-installaties, gaspijpleidingen, telecommu-
nicatiekabels, enz., gefinancierd; de marktonzekerheid 
bij deze projecten was naar verhouding echter gering 
omdat er op lange termijn steeds een eindgebruiker 
klaar stond. Het merendeel van de infrastructuurprojec­
ten wordt niettemin nog altijd door de nationale overhe­
den gefinancierd. Om een aantal redenen verdient het 
thans aanbeveling, zoveel mogelijk particuliere deel­
name te bevorderen aan de financiering van deze projec­
ten, zonder dat bij projecten van groot maatschappelijk 
belang voor bepaalde gebieden aan de essentiële rol van 
de overheid voorbij wordt gegaan. 
2.1.2. De financiële behoeften in verband met infra­
structuurprojecten van algemeen belang zijn zo groot 
dat zij gezien de huidige situatie van de overheidsbe­
grotingen niet alle kunnen worden bevredigd. Het is 
duidelijk dat alleen regeringen projecten kunnen fi­
nancieren waarvan de opbrengsten niet volstaan om de 
kosten te dekken. Projecten die wél rendabel zijn en 
waarvan de kosten door tolgelden kunnen worden te­
rugverdiend, kunnen uit particulier kapitaal worden 
gefinancierd. Een systeem van tolgelden heeft uiteraard 
bepaalde nadelen — hoewel deze beperkt kunnen wor­
den tot de periode waarin de kosten van het project 
moeten worden terugverdiend —, maar heeft het voor­
deel dat het totale voor investeringen van algemeen 
belang beschikbare bedrag, met alle hiermee sa­
menhangende positieve gevolgen, groter wordt. 
Sommige projecten kunnen uit particulier kapitaal wor­
den gefinancierd door eenvoudigweg een concessie te 
verlenen. Andere projecten zijn moeilijker te financie­
ren, omdat zij b.v. niet helemaal rendabel genoeg zijn, 
wellicht een iets te grote risicofactor bezitten of omdat 
het net iets te lang duurt voordat de kosten kunnen 
worden terugverdiend. In dergelijke gevallen lijkt het 
juist dat de nationale of de EG-overheid de helpende 
hand toesteekt, bijvoorbeeld in de vorm van belasting­
voordelen, om deze projecten toch van de grond te 
krijgen. Hulp van de overheid is namelijk volledig op 
haar plaats wanneer de betrokken projecten gevolgen 
hebben die het algemeen belang dienen. 
2.1.3. De bewering van de Commissie dat er genoeg 
particulier kapitaal voor deze doeleinden voorhanden 
is indien er een geschikt juridisch en fiscaal klimaat is 
en er voldoende aantrekkelijke financiële instrumenten 
worden ingezet, lijkt gegrond te zijn. Eind september 
1986 beschikten de spaarbanken in de EG over in totaal 
625 miljard Ecu aan inleggelden. In de twaalf maan­
den daarvóór was aan deze banken een bedrag van 
3,2 miljard Ecu toevertrouwd. Het handelsoverschot 
van Japan bedroeg in 1986 82,66 miljard dollar. In 
1984 werd in de Verenigde Staten voor een bedrag 
van 40 miljard dollar aan belastingvrije obligaties ten 
behoeve van infrastructuurprojecten uitgegeven. Mo­
menteel ziet het ernaar uit dat de Kanaaltunnel, een 
project dat naar schatting 52 miljard Franse frank zal 
gaan kosten, geheel uit particulier kapitaal, zonder 
overheidsgarantie, zal worden gefinancierd. Het voor­
beeld van het Kanaaltunnelproject kan echter niet zon­
der meer worden getransponeerd op andere grote infra-infrastructuurprojecten, aangezien de Kanaaltunnel een 
aantal unieke voordelen heeft, o.m. het feit dat het een 
prestigeproject is, het feit dat in de EG aan dit project 
voorrang wordt gegeven en de politieke en economische 
betekenis dat dit project voor de twee rechtstreeks 
betrokken landen inhoudt. Het probleem is dan ook 
niet dat er een tekort is aan particulier kapitaal, maar 
dat dit kapitaal voor investeringsdoeleinden moet wor­
den losgeweekt. 
2.1.4. De belangrijkste factoren die het mobiliseren 
van kapitaal voor infrastructuurprojecten in de weg 
staan, zijn de volgende: 
— Economische onzekerheid; risico's die per project 
verschillen, met name wanneer bestaande voorzie­
ningen worden vervangen en geen nieuwe potentiële 
markt wordt ontsloten; ook marktonzekerheid, met 
name het feit dat kostenramingen bij grote bouw­
projecten vaak worden overschreden, zodat het 
moeilijk is het financiële rendement exact te bere­
kenen. 
— Financiële problemen als gevolg van de lange tijd 
die verloopt voordat projecten zichzelf hebben te­
rugbetaald; gedurende de eerste jaren na de vol­
tooiing moeten grote exploitatietekorten worden 
opgevangen. Voorts is de looptijd van de projecten 
te lang voor normale financiering door banken. 
Zelfs wanneer wel door banken wordt gefinancierd, 
moet later, met alle onzekerheden van dien, worden 
geherfinancierd. 
Met betrekking tot infrastructuurprojecten van Eu­
ropees belang moet de aandacht op de volgende speci­
fieke belemmeringen worden gevestigd: 
a) versnippering van de Europese kapitaalmarkten en 
beperkingen waaraan het kapitaalverkeer nog altijd 
onderhevig is; deze laatste factor zou nog slechts 
een rol mogen spelen tot 1992, wanneer de financiële 
integratie in de Gemeenschap een feit moet zijn; 
b) internationale „strijd" om particulier kapitaal; wil 
het programma van de Commissie vrucht afwerpen, 
dan zullen door inschakeling van adequate financië­
le instrumenten gunstiger prikkels moeten worden 
geboden dan die welke elders voor andere doelein­
den al beschikbaar zijn; 
c) in sommige lid-staten ongelijke behandeling van in­
gezetenen en niet-ingezetenen wat de belasting­
inhouding aan de bron betreft, hetgeen effect kan 
hebben op beleggers uit derde landen; 
d) de reeds genoemde vrees van enkele lid-staten dat 
voor sommige projecten in dit programma gelden 
aan nationale prioriteiten moeten worden ont­
trokken. Daar het zo lang duurt voordat een project 
in het stadium is gekomen waarin grote geld­
bedragen op tafel moeten komen, wordt het 
standpunt herhaald dat dit in de praktijk geen pro­
blemen mag opleveren; 
e) het politieke risico dat een regeringswisseling in een 
lid-staat tot een situatie leidt waarin de regelgeving 
betreffende de uitvoering van een project wordt ge­
wijzigd. Indien de basis voor de te berekenen tol-
tarieven wordt veranderd, kan dat zeer ingrijpende 
gevolgen hebben voor het financiële rendement; 
22. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 347/21 
f) het ontbreken van een Europese rechtsvorm voor 
ondernemingen die over de nationale grenzen heen 
opereren; 
g) het feit dat bij investeringsbeslissingen van de over­
heid met de indirecte voordelen van nieuwe infra­
structuurprojecten rekening kan worden gehouden, 
zulks in tegenstelling tot de situatie bij particuliere 
financiering, waar geen rekening kan worden gehou­
den met voordelen die geen inkomsten opleveren. 
De Commissie dient te onderzoeken welke belemmerin­
gen de financiering van infrastructuurprojecten door 
particulieren mogelijk in de weg staan. 
2.1.5. Ondanks deze moeilijkheden is het Comité het 
ermee eens dat voor de EG-instellingen een belangrijke 
rol is weggelegd bij het overwinnen van voornoemde 
problemen rond het aantrekken van particulier ka­
pitaal, en in de eerste plaats 
2.1.5.1. kan dit gebeuren door potentiële projecten 
te identificeren en hiervan een eerste beoordeling te 
geven. Daartoe zou bij de Commissie een speciale Task 
Force in het leven moeten worden geroepen en zouden 
specifieke criteria moeten worden uitgewerkt voor de 
selectie van projecten die van „potentieel Europees be­
lang" zijn. 
Op deze wijze zal er eindelijk een logischer en meer 
omvattend programma uit de bus komen. Om voor een 
zo volledig mogelijke voorlichting en voor maximale 
transparantie te zorgen, zou de Commissie ieder jaar 
verslag moeten uitbrengen aan de Raad, het Parlement 
en het Economisch en Sociaal Comité over de in het 
kader van dit programma geboekte vooruitgang. 
Wanneer een project dit predikaat heeft gekregen, zou 
de Commissie onafhankelijke studies van de financiële 
levensvatbaarheid van het betrokken project moeten 
laten verrichten. Daarna zou in het Publikatieblad een 
„Uitnodiging tot inschrijving" moeten worden gepu­
bliceerd, zodat particuliere consortia de wens te kennen 
kunnen geven, aan het volgende stadium deel te nemen. 
2.1.5.2. De bouwfase en de eerste exploitatiefase zijn 
de kritieke stadia. Ieder project heeft nu eenmaal zijn 
eigen kenmerken en zijn eigen risicofactoren, zodat men 
zich voor het ene project meer in de schulden zal moeten 
steken dan voor het andere. Er is dan ook geen enkel 
financieringspakket te bedenken dat op alle situaties is 
afgestemd. Steun van de Gemeenschap in deze fase zal 
dan ook van essentieel belang zijn, maar over de vorm 
van deze steun zal per geval moeten worden beslist. 
2.1.5.3. Door garanties te verlenen voor EIB-leningen 
en door specifieke Gemeenschapsleningen uit te 
schrijven ter aanvulling van het financieringspakket, 
zou de Gemeenschap op verantwoorde wijze van haar 
financieel potentieel en van haar kredietwaardigheid 
gebruik maken. Het is echter zaak dat de Commissie 
zich in haar voorstellen betreffende het geven van ga­
ranties concreter uitlaat, met name over de vraag in 
welke situaties de Gemeenschap daadwerkelijk borg zal 
moeten staan en tot hoever deze plicht zich uitstrekt. 
2.1.5.4. In sommige gevallen zullen projecten tijdens 
de eerste exploitatiejaren onvoldoende rendement ople­
veren, maar kunnen ze toch noodzakelijk zijn voor de voltooiing van een Europees infrastructuurnetwerk. In 
deze ongunstige omstandigheden moeten de Commissie 
en/of de betrokken lid-staten ervoor zorgen dat het 
project zo goed mogelijk wordt uitgevoerd — zodat het 
de sociaal-economische situatie ten goede komt — en 
moeten de financieringsproblemen op een in maat­
schappelijk opzicht zo bevredigend mogelijke wijze 
worden opgelost. 
2.2. Aantrekken van particulier kapitaal 
Bij discussies over de financiering van lange-termijnin-
frastructuurprojecten met particulier kapitaal worden 
de problemen dikwijls overdreven. Elk project draagt 
risico's in zich, en de vraag is alleen wie die risico's het 
best kan dragen. In bijna elk project kan particulier 
kapitaal worden ingebracht, maar de vraag is hoe dit 
kapitaal bijeengebracht moet worden. Hiervoor zouden 
verantwoorde oplossingen moeten worden gevonden. 
2.2.1. Wil men op gecoördineerde wijze particulier 
kapitaal aantrekken, dan is het waarschijnlijk ondoel­
matig op de nationale markten te vertrouwen. Het zou 
logischer zijn indien de EIB op dezelfde wijze te werk 
zou gaan als bij de financiering van projecten in landen 
van Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan 
(ACS) of andere projecten buiten de EG. 
2.2.2. Bij noodzakelijke projecten met een bijzonder 
hoge risicofactor zou de EIB een rol kunnen spelen 
door gezamenlijke financiering (samen met particuliere 
kapitaalverstrekkers) te bevorderen. Hier is wellicht 
ook een taak weggelegd voor de EG-fondsen. Het is 
echter zeer de vraag of het Europees Fonds voor regio­
nale ontwikkeling (EFRO) wel het recht heeft om een 
bijdrage te leveren tot een project dat verder geheel uit 
particulier kapitaal wordt gefinancierd, zelfs wanneer 
aan alle criteria wordt voldaan. Er zou echter een 
manier moeten worden gevonden om de twee systemen 
met elkaar te combineren: het algemene systeem voor 
de bevordering van particuliere investeringen in infra­
structuurprojecten en het specifieke systeem voor steun 
aan de infrastructurele ontwikkeling in achtergebleven 
regio's (een regeling waarmee wordt beoogd de sa­
menhang in de Gemeenschap te vergroten). Hierdoor 
zullen deze regio's niet worden uitgesloten van, maar 
ten volle meedelen in het profijt dat de voorstellen van 
de Commissie kunnen brengen. 
2.2.3. De financiering zou via een combinatie van 
obligaties en aandelen moeten geschieden. Deze waar­
depapieren zouden ten minste in alle EG-landen te koop 
moeten zijn, in Ecu moeten luiden en volgens specifieke, 
voor alle lid-staten bindende voorwaarden geëmitteerd 
moeten worden. Het feit dat deze papieren in Ecu 
zouden luiden, zou het wisselkoersrisico voor de beleg­
ger verminderen en de kostencalculatie bij grensover­
schrijdende projecten vergemakkelijken. 
Aanbevolen wordt specifieke maatregelen te nemen om 
particulier kapitaal naar beleggingen in aandelen en 
obligaties te lokken. In dit verband is het Comité het 
eens met de Commissie dat deze waardepapieren in 
alle lid-staten een meestbegunstigingsstatus zou moeten 
worden verleend. 
Nr. C 347/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 22. 12. 87 
2.2.4. Ten aanzien van projecten met een zeer hoge 
risicograad zou het voorstel van de Commissie (par. 
3.2) om van Gemeenschapswege aanzienlijke financiële 
middelen te verstrekken, uiterst nuttig kunnen zijn; van 
deze mogelijkheid zou echter pas als laatste uitweg 
gebruik mogen worden gemaakt, nl. wanneer gebleken 
is dat geen particulier kapitaal tegen economisch verant­
woorde condities kan worden aangetrokken. Een 
tweede voorwaarde zou moeten zijn dat het betrokken 
project een essentieel bestanddeel van de EG-infrastruc-
tuur is. Wordt aan deze voorwaarden niet voldaan, dan 
zou(den) de betrokken lid-staat (of lid-staten) zelf voor 
deze aanvullende financiering moeten zorgen. Omdat 
bepaalde projecten slechts onderdeel van een groter 
project zullen zijn, moet ook worden onderzocht hoe de 
uiteindelijke uitvoering van deze projecten kan worden 
overgedragen aan hen die met de leiding van het over­
koepelende project belast zijn. 
2.2.5. De voorstellen met betrekking tot obligaties 
en aandelen zijn in algemene bewoordingen gesteld. De 
mogelijkheid moet worden onderzocht hoe voor een 
breder scala van financiële instrumenten kan worden 
gezorgd welke op de specifieke behoeften van verze­
keringsmaatschappijen, pensioenfondsen en andere in­
stitutionele beleggers zijn afgestemd. 
2.2.6. De lid-staten zullen door de toepassing van 
belastingfaciliteiten wellicht een deel van hun be­
lastingontvangsten derven. Berekeningen (zie het „Te-
lesis"-rapport) wijzen er echter op dat deze verliezen 
tot op grote hoogte worden gecompenseerd door het 
feit dat de werkloosheidsuitkeringen en andere sociale 
kosten zullen teruglopen. 
2.2.7. Het Comité is verontrust over de belemmering 
van het vrije verkeer die ontstaat als gevolg van het feit 
dat tolgelden worden geheven. Ook is het verontrust 
over de distorsies die worden veroorzaakt door som­
mige lid-staten — momenteel vijf — die een dergelijk 
systeem toepassen, terwijl de andere lid-staten zulks 
niet doen. 
Deze zaak kan niet los worden gezien van een meer 
algemeen onderzoek naar motorrijtuigenbelasting, ac­
cijnzen en andere belastingen en heffingen in verband 
met het gebruik van voertuigen. Het Comité stelt vast 
dat de Commissie binnenkort voorstellen dienaangaan­
de zal indienen, en het behoudt zich daarom voor, 
hierop in een later stadium uitvoeriger in te gaan. 
2.3. Verklaring van Europees belang 
2.3.1. Door het afgeven van een verklaring van Eu­
ropees belang geeft de Gemeenschap blijk van haar 
bereidheid om de door haar geselecteerde en voor de 
Europese ontwikkeling meest doeltreffende projecten te 
steunen. Het is dan ook van essentieel belang dat de 
vastgelegde criteria weliswaar als filter fungeren, maar 
de uitvoering van het programma in het algemeen niet 
bemoeilijken. De aandacht van Commissie en Raad 
moet worden gevestigd op adviezen die het Comité al 
eerder over dit onderwerp heeft opgesteld, met name 
het advies inzake de rol van de Gemeenschap bij de 
ontwikkeling van de vervoersinfrastructuur (PB nr. C 
138 van 9. 6. 1981, blz. 61-63). 
2.3.2. De in artikel 2.3 neergelegde criteria zijn te 
vaag. Er zou specifiek melding moeten worden gemaakt 
van belangrijke factoren als milieu-overwegingen, 
werkgelegenheid, veiligheid van werknemers en bevol­
king en regionaal beleid. 2.3.3. Wat de door de Commissie genoemde milieu­
projecten betreft, lijkt alleen het project aangaande het 
schoonmaken van de Rijn concreet genoeg om in het 
huidige stadium voor selectie in aanmerking te komen. 
De regering van Zwitserland moet dan nog wel bereid 
zijn hieraan deel te nemen. Overeenkomstig het advies 
van het Comité inzake het 4e milieuprogramma en het 
onderhavig programma zou bij dergelijke projecten het 
beginsel dat de vervuiler betaalt moeten gelden. 
2.3.4. Aangezien voor dit programma gemeenschaps­
gelden worden aangewend, wordt geadviseerd alleen 
die projecten toe te laten die voor een verklaring van 
Europees belang in aanmerking komen. 
2.3.5. De in artikel 5.1 van het voorstel neergelegde 
bepaling dat projecten rechtstreeks of via een lid-staat 
aan de Commissie moeten worden voorgelegd, is wel­
licht onlogisch. Indien projecten voor een verklaring 
van Europees belang in aanmerking lijken te komen, 
dan zouden zij rechtstreeks aan de Commissie moeten 
worden voorgelegd. Dit zou overigens niet mogen uit­
sluiten dat een lid-staat als volwaardige partner aan de 
uitvoering van een project deelneemt. 
2.3.6. Artikel 5 dient zodanig te worden gewijzigd 
dat het Economisch en Sociaal Comité hetzelfde recht 
op informatie krijgt als de Raad en het Europese Parle­
ment (lid 2 van art. 5). 
2.4. Europees infrastructuuragentschap 
2AA. Het Comité stelt vast dat de Commissie de 
vraag heeft gesteld of er voor de coördinatie van projec­
ten een dergelijk agentschap moet komen, zonder daar­
voor echter zelf goede oplossingen aan te dragen. Het 
is duidelijk dat de Commissie deze suggestie alsook 
diverse andere suggesties, gedaan heeft om de discussie, 
met name over de in de Verenigde Staten functionerende 
authorities van dit type, op gang te brengen. Een derge­
lijke aanpak wordt b.v. door de Tennessee Valley Auth-
ority toegepast. Hoewel niet alle projecten economisch 
rendabel zijn, levert het programma in zijn totaliteit 
een aanvaardbaar rendement op. 
Op deze wijze zou, ongeacht de details van de daarbij 
gevolgde methode, een geïntegreerde financiële coördi­
natie van de verschillende projecten, zowel in perifeer 
als in centraal gelegen regio's mogelijk worden. Door­
dat het financiële rendement van alle projecten wordt 
samengevoegd, behoeven projecten niet uitsluitend aan 
de hand van marktcriteria te worden geselecteerd. Dit 
laatste zou namelijk de legitieme verwachtingen door­
kruisen van die lid-staten waar het moeilijk is, projecten 
uitsluitend op basis van hun potentiële rendement tij­
dens de eerste exploitatiejaren te selecteren. Er is echter 
op gewezen dat er nog andere methoden zijn, o.m. 
initiële financiering en daarna verkoop of leasing, waar­
door noodzakelijke maar marginale projecten toch kun­
nen worden uitgevoerd. 
2.4.2. Hoewel de financiering in Gemeenschaps­
verband dient te worden gecoördineerd, zal een poging 
om bij de planning, de bouw en de exploitatie hetzelfde 
te doen, waarschijnlijk tot bureaucratie, vertragingen en 
uiteindelijk tot hogere kosten leiden. Om de specifieke 
22. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 347/23 
problemen die zich bij transnationale projecten voor­
doen te voorkomen, is het wellicht goed over een or­
ganisatie (waarin projecteigenaars of concessiehouders 
ook zitting zouden hebben) te beschikken die alle as­
pecten van ieder project — met uitzondering van het 
financieringsaspect — bestrijkt en die in staat is verslag 
uit te brengen aan de EIB, welke voor de financiering 
zorgt. Een dergelijke opzet zal waarschijnlijk eerder 
tot een slagvaardige besluitvorming en een adequate 
financiering ten aanzien van een reeks projecten van 
Europees belang leiden. 
2.4.3. Zelfstandige autoriteiten naar Amerikaans 
model zijn misschien niet de beste oplossing. Uit onder­
zoekingen blijkt namelijk dat er geen uniform Ameri­
kaans model bestaat. Verder moet erop worden gewe­
zen dat de uitgifte van belastingvrije obligaties te­
rugloopt. Voor de voorgestelde hoge-snelheidstreinver-
binding in Florida zullen geen belastingvrije obligaties 
worden uitgegeven; dit project zal geheel met particulier 
kapitaal worden gefinancierd, waarbij een reeks door 
de particuliere sector voorgestelde instrumenten zal 
worden gebruikt. Landschenkingen door de federale 
overheid alsook beperkte subsidiëring zijn mogelijk in­
dien zulks voor de economische haalbaarheid van het 
project noodzakelijk is. Een EG-organisatie voor de 
financiering van infrastructuur zou zo goedkoop moge­
lijk en efficiënt moeten zijn, en zich vooral moeten 
richten op sociaal-economische kosten/batenanalyses 
aan de hand van de beschikbare middelen. 
Gedaan te Brussel, 22 oktober 1987. 
1. Inleiding 
1.1. Een besteding van middelen op basis van het 
concurrentieprincipe bij het gebruik van de overheid 
van goederen en diensten houdt voor de belastingbetaler 
een aanmerkelijke besparing in. De ramingen van de 2.4.4. Voorts wordt de Commissie geadviseerd, in 
een vroeg stadium al een onderzoek te doen naar de 
juridische en technische aspecten die bij de tenuitvoer­
legging van de in dit advies vervatte voorstellen een rol 
spelen. Het Comité is niet tegen de oprichting van 
een Europees infrastructuuragentschap als zodanig, op 
voorwaarde dat het klein en flexibel is en zich niet gaat 
bezighouden met bouwwerkzaamheden en project­
beheer. Tevens zou moeten worden onderzocht of, daar 
waar zulks wenselijk is, ook niet-lid-staten als geas­
socieerde partners aan een dergelijk agentschap kunnen 
deelnemen. Het Comité heeft op ondubbelzinnige wijze 
zijn voorkeur uitgesproken voor een duidelijke 
scheiding van financiële en projectcoördinatie. 
2.5. Slotopmerkingen over het Commissiedocument 
2.5.1. Het zou logisch zijn wanneer het Comité met 
betrekking tot de in artikel 7.3 genoemde raadpleging 
dezelfde rechten als het Europees Parlement zou krijgen. 
2.5.2. In de Engelse versie, in hoofdstuk II, 1.3, wordt 
in de tweede alinea van „equity capital" gesproken. In 
de Franse versie wordt de term „fonds propres" ge­
bruikt. Beide termen zijn niet synoniem; dit punt dient 
te worden opgehelderd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
grootte van deze besparing lopen uiteen, doch in het 
onlangs verschenen Padua-Scioppa-verslag wordt ge­
raamd dat de grote EG-lid-staten tot zelfs 25 % kunnen 
besparen, hetgeen overeenkomt met 1 a 2% van het 
BNP van de Gemeenschappen of 2 a 4 maal zo veel is als 
de middelen die de lid-staten voor ontwikkelingshulp 
uittrekken. Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de coördinatie van de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de communautaire 
voorschriften in het kader van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten 
voor leveringen en voor de uitvoering van werken 
(87/C 347/08) 
De Raad heeft op 14 juli 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100, 
letter a, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het 
Economisch en Sociaal Comité advies te vragen met betrekking tot het bovengenoemd 
voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 30 september 1987 goed­
gekeurd. Rapporteur was de heer Kaaris. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 249e zitting (vergadering van 22 oktober 
1987) het volgende advies uitgebracht, dat met nagenoeg algemene stemmen (5 onthoudingen) 
is goedgekeurd: