De volledige bijdrage van het SDG-multistakeholderplatform aan de discussienota "Naar een duurzaam Europa in 2030" is beschikbaar op https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/sdg_multi-stakeholder_platform_input_to_reflection_paper_sustainable_europe2.pdf

Omdat dringend tot actie moet worden overgegaan, vragen wij de Commissie nadrukkelijk snel en tijdig gevolg te geven aan onze aanbevelingen zodat Europa ten volle en snel de voordelen van duurzame ontwikkeling voor onze samenlevingen kan omarmen. De uitvoering van onze voorschriften impliceert dat een inclusieve en participatieve aanpak vereist is en wij verlenen hiertoe onze volledige steun. Ons uiteindelijke doel is ervoor te zorgen dat duurzame ontwikkeling een permanent onderdeel wordt van de Europese beleidsvorming.

5) Het cohesiebeleid is een belangrijk investeringsinstrument van de EU ter ondersteuning van de uitvoering van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen. Het moet de aanpassing van de doelstellingen aan de plaatselijke situatie versterken door directe steun te verlenen aan subnationale overheden, door de stedelijke agenda voor de EU te ondersteunen, sociale doelstellingen verder aan te moedigen en investeringen in een groenere en duurzamere infrastructuur, ook in landelijke gebieden, effectiever te bevorderen.

2) De EU moet investeren in onderzoek en innovatie, mensen en menselijke talenten, inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en sociale inclusie. De Europese pijler van sociale rechten moet volledig worden uitgevoerd. De sociale en solidaire economie moet worden bevorderd, investeringen in gezondheid en welzijn moeten worden uitgebreid en duurzaamheid moet een interdisciplinaire wetenschap worden. Er moet kwaliteitsvol onderwijs worden gewaarborgd, steun aan kinderen en jongeren moet prioriteit krijgen en er moet een regelgevend kader worden ingevoerd om te zorgen voor veilige routes voor asielzoekers en migranten. Tegelijk moeten het integratie- en het inclusiebeleid worden verstevigd.

Wij doen ook sectorspecifieke aanbevelingen. Duurzaamheid moet op coherente wijze in alle beleidsmaatregelen en -initiatieven van de EU worden geïntegreerd. In dit document hebben wij vijf beleidsterreinen van de EU vastgesteld die een essentiële rol spelen bij de verwezenlijking van de SDG’s:

Wij hebben ook een aantal specifieke aanbevelingen over de wijze waarop het bestaande instrumentarium van de EU kan worden versterkt. De agenda voor betere regelgeving zou krachtiger kunnen worden door de volledige integratie van de doelstellingen en de beginselen van duurzame ontwikkeling in de beleidsvorming. De beleidsmakers van de EU moeten beter gebruikmaken van de richtsnoeren voor effectbeoordeling en deze verder verbeteren met het oog op de integratie van duurzame ontwikkeling. Er moet een coördinatiecyclus betreffende een duurzaam Europa worden opgezet, met actieplannen voor duurzame ontwikkeling van de EU en verslagen en aanbevelingen van de lidstaten en van de Europese Commissie over duurzame ontwikkeling. Het proces van het Europees Semester moet worden aangestuurd door de strategie voor een duurzaam Europa 2030 en moet een duurzaamheidscontrole omvatten. De Europese overheidsfinanciën, met inbegrip van het meerjarig financieel kader, moeten volledig duurzaam worden en de bepaling van de ecologische, sociale en bestuurlijke risico’s moet in financiële regelgeving worden verankerd. Er moeten op het niveau van de lidstaten duurzame budgettaire hervormingen worden doorgevoerd, de ontwijking van vennootschapsbelasting en fiscale dumping moeten worden aangepakt en de actieagenda van Addis Abeba moet volledig worden uitgevoerd. Om toekomstige beleidsmakers te informeren, moet de EU verder werken aan de ontwikkeling van een geïntegreerd en participatief kader voor monitoring, verantwoordingsplicht en evaluatie, met een uitgebreide reeks indicatoren voor de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen van de EU en een kwalitatieve analyse.

Wij doen ook een aantal horizontale aanbevelingen. Wij adviseren de EU haar bestuurlijk systeem opnieuw uit te vinden om een coherente aanpak van duurzame ontwikkeling te waarborgen. De Commissievoorzitter, bijgestaan door een speciaal projectteam, moet verantwoordelijk zijn voor de Agenda 2030 en moet zorgen voor doeltreffende coördinatie en verslag uitbrengen over de uitvoering ervan tijdens de jaarlijkse toespraak over de Staat van de Europese Unie. De regio’s, steden, burgers, gemeenschappen, bedrijven en het maatschappelijk middenveld in al zijn verscheidenheid zullen ook actie moeten ondernemen om de SDG’s en de Overeenkomst van Parijs uit te voeren. De EU moet pleiten voor een territoriale aanpak voor de verwezenlijking van de SDG’s en een wederzijdse dialoog toelaten in het kader waarvan Europese en nationale strategieën regionale en lokale autoriteiten alsook het maatschappelijk middenveld en beroepsorganisaties samenbrengen in een op multilevel en multi-stakeholdergovernance gebaseerde aanpak. Wij zijn ook bereid om de merites van dit platform na te gaan, zowel wat zijn samenstelling als zijn opdracht betreft, en te bespreken hoe het in de toekomst het best kan bijdragen aan ons voorstel voor een inclusieve, participatieve en transparante strategie voor een duurzaam Europa 2030. Ten slotte moeten bijkomende inspanningen worden geleverd om te zorgen voor beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling, wat betekent dat alle onderdelen van het EU-beleid moeten bijdragen aan duurzame ontwikkeling binnen of buiten Europa.

Bij de uitvoering van de Agenda 2030 moeten de Europese Commissie en alle andere belanghebbenden essentiële beginselen eerbiedigen, voldoen aan de bestaande verplichtingen in het kader van internationale overeenkomsten, zich inzetten voor een hervorming van ons sociaal en economisch model, voorrang geven aan dringende acties gericht op de armsten en meest kansarmen in de samenleving ("niemand blijft achter") en deze versneld uitvoeren, de planetaire grenzen erkennen, de mensenrechten en de rechtsstaat eerbiedigen en zorgen voor beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling.

Gedreven door sterke gemeenschappelijke waarden hebben wij, als vertegenwoordigers van de openbare sector, het maatschappelijk middenveld en de privésector, er met zorg naar gestreefd om weloverwogen aanbevelingen te doen over de wijze waarop de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen kunnen worden omgezet in praktische oplossingen voor het welzijn van onze huidige en toekomstige generaties in de EU en daarbuiten. Onze aanbevelingen hebben als doel de discussienota van de Commissie "Naar een duurzaam Europa in 2030" te inspireren en richting te geven.

Het multistakeholderplatform met het oog op de verwezenlijking van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen in de Europese Unie - het "SDG multistakeholderplatform van de EU" - werd in mei 2017 opgericht om steun en advies te geven aan de Europese Commissie en aan alle belanghebbenden die zijn betrokken bij de uitvoering van de SDG’s op EU-niveau.

Wij zijn ervan overtuigd dat het vertrouwen en de betrokkenheid van de bevolking en de leiders in een permanente transformatie van Europa zijn vruchten zal afwerpen. Hiervoor is een open en eerlijke cultuur van dialoog en partnerschap op alle niveaus vereist, waarbij elke partner medeontwerper kan worden van een Europa dat zich om elkeen bekommert en dat ieders belangen dient, en erop kan vertrouwen dat de anderen dit ook zullen doen. Hiertoe is ook een allesomvattende strategie voor een duurzaam Europa vereist, die fungeert als leidraad voor alle Europese beleidsterreinen en programma’s en onze individuele en collectieve kwaliteiten zal versterken om duurzame veiligheid, welvaart en waardigheid voor iedereen te bewerkstelligen.

In ons verslag worden verschillende perspectieven naar voren geschoven en worden enkele moeilijke afwegingen gemaakt tussen de ecologische, economische, sociale en bestuurlijke aspecten van duurzame ontwikkeling, waarvan wij voor sommige tot een akkoord zijn kunnen komen, terwijl andere verder moeten worden verduidelijkt en via consensus moeten worden opgelost.

Door middel van sterke gemeenschappelijke waarden, structurele beleidsverbeteringen en voorstellen betreffende innovatieve maatregelen funderen wij onze aanbevelingen op de ervaring en inspanningen van duizenden mannen en vrouwen in de openbare sector, het maatschappelijk middenveld en de privésector. Zij hebben de gemeenschappelijke ambitie om de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling om te zetten in praktische oplossingen voor het welzijn van de burgers en de bescherming van ons milieu voor de huidige en toekomstige generaties.

Het is belangrijk op te merken dat van geen van de leden van het platform verwacht wordt dat zij hun goedkeuring hechten aan elke aanbeveling of elk standpunt dat is uiteengezet in dit verslag en dat elkeen het recht heeft om een ander standpunt in te nemen over de onderwerpen die erin worden behandeld.

Via dit nieuwe platform en met ons verslag willen wij een krachtig signaal geven aan de leiders, actoren en mensen binnen en buiten de Europese Unie: het is meer dan ooit tijd om een visionaire en ambitieuze strategie voor een duurzaam Europa in 2030 te ontwikkelen en uit te voeren.

Op het niveau van de ondernemingen: Unilever, een transnationaal consumptiegoederenbedrijf, heeft sterk gepleit voor de SDG’s sinds de goedkeuring van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties en de CEO van dit bedrijf zetelt in de groep van pleitbezorgers van de mondiale doelstellingen van de secretaris-generaal van de VN. Unilever is medeoprichter van de Business & Sustainable Development Commission in 2016, die heeft geleid tot de presentatie in 2017 van het spraakmakend verslag "Better Business Better World" over de businesscase voor actie op het gebied van de SDG’s.

Op het niveau van de lidstaten: "The Finland We Want by 2050 — Society’s Commitment to Sustainable Development" is een innovatieve manier om de gehele samenleving te betrekken bij de verwezenlijking van de SDG’s. Om de acht doelstellingen in verband met deze visie voor 2050 te bereiken, worden operationele toezeggingen opgezet met administratieve sectoren en andere maatschappelijke actoren, zoals ondernemingen, gemeenten, organisaties, onderwijsinstellingen en lokale actoren. De toezeggingen moeten nieuw en meetbaar zijn.

Op EU-niveau: In het Europees plan voor externe investeringen en het daarbij behorende Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling wordt de EU-begroting naar voor geschoven als een waarborg om investeringen in Afrika en de nabuurschapsregio vrij te maken en te stimuleren. De nadruk wordt er gelegd op kwetsbare landen die worden getroffen door conflicten en geweld, niet aan zee grenzende landen en de minst ontwikkelde landen die dergelijke ondersteuning het hardst nodig hebben. Deze strategie is erop gericht particuliere investeringen vrij te maken en aanvullende investeringen van 44 miljard EUR te mobiliseren tegen 2020.

De EU op internationaal niveau: de EU bouwt samen met andere partners van de G20 en internationale organisaties aan het Compact with Africa (pact met Afrika) van de G20, dat erop is gericht investeringen in de deelnemende Afrikaanse landen te stimuleren. De EU zal ook steun verlenen aan trilaterale samenwerking, die bestaat uit partnerschappen die zijn opgezet tussen twee of meer ontwikkelingslanden op initiatief van het Zuiden en die worden ondersteund door een ontwikkeld land of een multilaterale organisatie, en die een belangrijk instrument is om ontwikkelingslanden en andere belanghebbenden te bereiken.

De uitdagingen waarmee Europa en de wereld worden geconfronteerd, zullen complexer zijn, met elkaar samenhangen en meer mondiaal zijn dan ooit tevoren. Mondiale partnerschappen inzake armoedebestrijding en alle andere SDG’s zullen onontbeerlijk zijn. Op internationaal niveau zal de EU zich dan ook blijven inzetten voor het behoud en de versterking van de op multilaterale regels gebaseerde internationale orde, met een centrale rol voor de Verenigde Naties. Dit is een noodzakelijke voorwaarde om te zorgen voor de uitvoeringsmiddelen. De EU zal haar op waarden gebaseerde handelsbeleid blijven gebruiken om duurzame ontwikkeling met inbegrip van maatschappelijk verantwoord ondernemen/verantwoord ondernemerschap te bevorderen en zal de Wereldhandelsorganisatie krachtig blijven ondersteunen. Om bijvoorbeeld betere resultaten te boeken door het werk zo efficiënt mogelijk te verdelen, zullen de EU en haar lidstaten gebruikmaken van gezamenlijke programmering en gezamenlijke uitvoering om op doeltreffende wijze de partnerschappen voor ontwikkelingssamenwerking uit te voeren. Dit betekent dat zij samen moeten bepalen welke donor in welke sector moet optreden. De instellingen en de lidstaten van de EU zullen bovendien hun inspanning blijven opvoeren voor de uitvoering van de actieagenda van Addis Abeba, die het algemeen kader vormt voor de financiering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en waarin de rol van wetenschap, technologie en innovatie wordt onderstreept. Horizon Europa, het volgende onderzoeks- en innovatieprogramma van de EU (2021-2027), benadrukt de centrale rol van internationale wetenschappelijke samenwerking voor de verwezenlijking van de SDG’s. De EU is goed geplaatst wat de meeste verbintenissen inzake ontwikkelingsfinanciering in 2030 betreft. Binnen de EU zullen de partnerschappen voor duurzame ontwikkeling ook worden bevorderd.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen zes EU-lidstaten een score van meer dan 70 op 100 voor SDG 17. Drie EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·De verschuiving van de belastingdruk van arbeid naar het milieu kan de werkgelegenheid bevorderen, ongelijkheden verminderen en de druk op het milieu te beperken. Het aandeel van milieubelastingen in de totale belastinginkomsten in de EU is nagenoeg ongewijzigd gebleven (6,8 % in 2002 en 6,1 % in 2017).

·Het is cruciaal om ontwikkelingslanden te ondersteunen bij het stimuleren van hun binnenlandse middelen. De EU-aanpak voor begrotingssteun aan partnerlanden is aangepast om de SDG’s beter te bevorderen, de resultaatgerichtheid van het beleid van de landen te versterken en capaciteitsopbouw te verstrekken door een adequatere ondersteuning van beter bestuur en beter beheer van de overheidsfinanciën, met inbegrip van anticorruptiemaatregelen.

·Het aandeel van de invoer uit de minst ontwikkelde landen steeg tussen 2002 en 2017. Toch zijn in totaal bijna 50 minst ontwikkelde landen nog steeds slechts goed voor 2,0 % van alle invoer in de EU in 2017. De afgelopen jaren versterkte de EU haar rol als de belangrijkste exportmarkt voor de minst ontwikkelde landen: haar aandeel van uitvoer van de minst ontwikkelde landen in de wereldwijde uitvoer van goederen steeg van 20,5 % in 2012 tot bijna 25 % in 2016, gevolgd door China (21 %) en de Verenigde Staten (8,2 %).

·De handelsbetrekkingen met ontwikkelingslanden zijn intensiever geworden. De uitvoer kan binnenlandse werkgelegenheid creëren en ontwikkelingslanden in de gelegenheid stellen buitenlandse valuta te verkrijgen, die kunnen worden gebruikt voor de invoer van andere noodzakelijke goederen. Van 2002 tot 2017 is de EU-invoer uit ontwikkelingslanden meer dan verdubbeld.

·De EU is ’s werelds grootste verstrekker van officiële ontwikkelingshulp: zij verstrekte 75,7 miljard EUR in 2017. Daarnaast was de verhouding van de totale officiële ontwikkelingshulp/bruto nationaal inkomen (bni) voor de EU met 0,5 % in 2017 aanzienlijk hoger dan voor de meeste andere OESO-donoren zoals Canada, Japan of de Verenigde Staten. Zweden, Denemarken, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk hebben het streefdoel bereikt om 0,7 % van hun bni aan officiële ontwikkelingshulp te besteden (2017).

De SDG’s vormen een transversale dimensie bij de uitvoering van de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, waarin een visie voor een geïntegreerde inzet van de EU in de wereld wordt uiteengezet. De Europese consensus inzake ontwikkeling biedt het kader voor een gemeenschappelijke aanpak van het ontwikkelingsbeleid van de EU en de lidstaten op basis van de SDG’s. Steunend op het beginsel van samenhang in het ontwikkelingsbeleid wil de EU tot een zo groot mogelijke coherentie komen en synergieën creëren tussen haar verschillende beleidsterreinen om partnerlanden te ondersteunen bij het bereiken van de SDG’s. De EU is momenteel 's werelds grootste donor van officiële ontwikkelingshulp. De afgelopen tien jaar is er een verschuiving geweest van het evenwicht in de rolverdeling, van de donor-ontvangerverhouding naar een meer gelijkwaardig partnerschap. Het uitbreidingsbeleid van de EU en het herziene Europese nabuurschapsbeleid is toegespitst op politieke en economische basiselementen, waaronder de rechtsstaat, mensenrechten, democratie en duurzame economische groei en ontwikkeling, volledig in overeenstemming met de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties. De humanitaire inzet van de EU impliceert een nauwe samenwerking met een groot aantal internationale humanitaire en ontwikkelingsorganisaties van de VN en van het maatschappelijk middenveld in een streven naar menselijke waardigheid. Het op waarden gebaseerde handels- en investeringsbeleid van de EU, zoals uiteengezet in de strategie "handel voor iedereen", omvat de verscheidene SDG’s en integreert de uitvoering van duurzame ontwikkeling in al haar dimensies. De EU blijft een vastberaden pleitbezorger van een universeel, op regels gebaseerd, open, niet-discriminerend en eerlijk multilateraal handelsstelsel, geschraagd door de Wereldhandelsorganisatie (WTO), en werkt actief aan het behoud en de versterking van de WTO in al haar functies. De EU werkt ook nauw samen met andere internationale organisaties, zoals het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten (OHCHR), de Internationale arbeidsorganisatie (IAO) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) ter bevordering van de mensenrechten, maatschappelijk verantwoord ondernemen/verantwoord ondernemerschap en sociale en milieudoelstellingen in haar handelsbeleid. Binnen de G20 bevordert de EU actief de uitvoering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties en de SDG’s. De EU versterkt haar eigen fiscale en economische governance via het Europees Semester voor beleidscoördinatie en draagt aldus bij aan de mondiale macro-economische stabiliteit. Via haar agenda voor betere regelgeving draagt de Commissie bij aan een betere samenhang van het beleid.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: In Slowakije bevordert de regering de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en niet-gouvernementele organisaties in de totstandbrenging, uitvoering en controle van overheidsbeleid op verschillende terreinen. In het kader van het milieubeleid is een "groene tripartiete" opgezet om de suggesties en opmerkingen van niet-gouvernementele actoren in het proces van beleidsvorming en uitvoering van het beleid in goede banen te leiden.

Op het niveau van de ondernemingen: in 2011 behoorde de Deense containerrederij Maersk Line tot de oprichters van het maritieme anticorruptienetwerk. Dit sectoroverschrijdende partnerschap bestaande uit ondernemingen, eigenaren van vaartuigen, eigenaren van vracht en dienstverleners werkt samen met de voornaamste belanghebbenden, zoals regeringen en internationale organisaties, om de oorzaken van corruptie in de maritieme industrie op te sporen en te beperken.

Op het niveau van de lidstaten: de Franse wet over de waakzaamheidsplicht van 2017 maakt bedrijven verantwoordelijk om maatregelen uit te voeren waarmee zij ervoor zorgen dat hun dochterondernemingen, leveranciers en onderaannemers overal ter wereld goede praktijken op sociaal, ethisch en milieuvlak naleven. Deze wet heeft als doel bedrijven bewust te maken van hun rol om tragedies te voorkomen in Frankrijk en in het buitenland en ervoor te zorgen dat slachtoffers vergoed worden als ze schade lijden door een schending van de nieuwe verplichting van de bedrijven om waakzaamheidsplannen uit te voeren. De wet is van toepassing op bedrijven met meer dan 5 000 werknemers die in Frankrijk zijn gevestigd en op bedrijven met meer dan 10 000 werknemers die in het buitenland zijn gevestigd.

Op EU-niveau: in 2017 werd het Europees Openbaar Ministerie opgericht als een onafhankelijk Europees openbaar ministerie dat bevoegd is strafbare feiten die de financiële belangen van de EU schaden, te onderzoeken en te vervolgen. Na een opbouwfase van drie jaar zal het Europees Openbaar Ministerie naar verwachting zijn functies opnemen voor het einde van 2020. Dit zal een duidelijke verbetering betekenen voor de bestrijding van fraude, corruptie en andere misdrijven tegen de EU-begroting.

De EU op internationaal niveau: de EU-regels betreffende conflictmineralen van 2017 leggen verplichtingen vast inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor EU-importeurs van tin, tantaal, wolfraam en goud, om ervoor te zorgen dat zij op verantwoorde wijze worden betrokken, zonder dat zij direct of indirect gewapende conflicten financieren of leiden tot schendingen van de mensenrechten in conflict- en hoogrisicogebieden.

De vrede in de EU blijft voortduren. Door middel van haar uitbreidings- en nabuurschapsbeleid draagt de EU verder bij tot vrede en stabiliteit. Bij de kandidaat-lidstaten bevordert zij actief de rechtsstaat, de hervorming van justitie, de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad, veiligheid, grondrechten en democratische instellingen en helpt hen ook bij de verwezenlijking hiervan. De buitenlandse betrekkingen en het ontwikkelingsbeleid van de EU dragen ook bij aan vrede elders in de wereld. De EU blijft voorts de rechtsstaat binnen haar eigen lidstaten bevorderen en handhaven. Er moet meer worden gedaan om de doeltreffendheid, kwaliteit en onafhankelijkheid van de nationale rechtsstelsels in bepaalde lidstaten te verhogen. Op internationaal niveau is er in een aantal landen een trend in de richting van autoritaire systemen van bestuur. De bevordering van de democratie, mensenrechten en de rechtsstaat zal derhalve een topprioriteit blijven voor de EU, zowel intern als in het kader van haar externe betrekkingen. De EU zal blijven werken aan de verbetering van de toegang tot de rechter, de bestrijding van fraude en misdaad en het aanpakken van evoluerende bedreigingen van de veiligheid door een verdere versterking van de samenwerking en uitwisseling van informatie tussen politiële en wetshandhavingsautoriteiten van de EU-lidstaten en zal internationale samenwerking op dit gebied bevorderen.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 19 EU-lidstaten een score van meer dan 70 op 100 voor SDG 16. Negen EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·In 2018 beoordeelde 56 % van de inwoners van de EU de onafhankelijkheid van de rechtbanken en de rechters in hun land als "zeer goed" of "vrij goed", wat een toename van vier procentpunten is in vergelijking met 2016.

·In de periode 2007-2016 zijn de algemene overheidsuitgaven van de EU voor rechtspleging met meer dan 11 % gestegen tot iets meer dan 50 miljard EUR in 2016. Deze groei was iets lager dan die van het bbp.

·Het EU-scorebord voor justitie van 2018 laat zien dat ten opzichte van 2010 de doeltreffendheid van de rechtsstelsels in bijna alle lidstaten, met zeer weinig uitzonderingen, is verbeterd of stabiel is gebleven. De civiele en handelsrechtelijke procedures blijven in verscheidene lidstaten echter nog zeer lang.

·Het beeld dat mensen hebben van misdaad, geweld of vandalisme is verbeterd: in 2016 vond 13,0 % van de Europese bevolking dat zij gevolgen ondervonden van deze problematiek, 2,9 procentpunt minder dan in 2007.

De EU is een van de meest succesvolle projecten voor vrede in de wereld. Onder aansturing van de Europese verdragen, voor het eerst ondertekend in 1957, kan de UE terugkijken op 60 jaar vrede, democratie en solidariteit. In 2012 kreeg de EU de Nobelprijs voor de vrede voor het bevorderen van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa. De bevordering en de eerbiediging van de rechtsstaat en de fundamentele waarden van de EU zijn een topprioriteit voor de EU, zowel intern als in haar externe betrekkingen. Doeltreffende rechtsstelsels spelen in dit verband een cruciale rol. Zij zorgen ervoor dat de burgers hun rechten ten volle kunnen uitoefenen en dat bedrijven kunnen profiteren van rechtszekerheid en een gunstig investeringsklimaat in de eengemaakte markt. De EU moedigt de lidstaten aan de onafhankelijkheid, kwaliteit en efficiëntie van hun rechtsstelsels te verhogen, onder meer door doeltreffende monitoring via het Europees Semester en het EU-scorebord voor justitie. Meer in het algemeen zorgt de Commissie voor de naleving van de beginselen van de rechtsstaat en de andere fundamentele waarden van de EU met alle middelen en instrumenten die haar ter beschikking staan. Een van de uitdagingen voor de Europese samenlevingen is corruptie, want deze doet afbreuk aan het vertrouwen in de democratische instellingen en het gezag van de politieke leiders. De Commissie is politiek bevoegd om toezicht te houden op de corruptiebestrijding en om een alomvattend anticorruptiebeleid voor de EU uit te voeren. Wat de externe situatie betreft, draagt de EU bij aan de internationale vrede en helpt zij de partnerlanden bij het aanpakken van delicate situaties, het oprichten van verantwoordingsplichtige en transparante instellingen, het stimuleren van participerende besluitvorming en het waarborgen van inclusieve en geloofwaardige verkiezingsprocessen aan de hand van haar buitenlands en veiligheidsbeleid. Mensenrechten, gendergelijkheid, inclusie en non-discriminatie staan centraal in de Europese consensus inzake ontwikkeling. Door middel van haar uitbreidings- en nabuurschapsbeleid draagt zij verder bij aan vrede en stabiliteit. In het bijzonder werkt de EU actief aan de bevordering van de rechtsstaat, de hervorming van justitie, de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad, veiligheid, grondrechten en democratische instellingen in de kandidaat-lidstaten en helpt zij hen bij de verwezenlijking hiervan.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: de Griekse ornithologische vereniging, WWF Griekenland, de Bulgaarse vereniging voor vogelbescherming en de Royal Society for the Protection of Birds hebben hun krachten gebundeld om de achteruitgang van de aasgierenpopulatie in de Balkan tot staan te brengen. Zij hebben hun grensoverschrijdende aanpak uitgebreid tot andere landen die langs de vliegroute van deze soort zijn gesitueerd.

Op het niveau van de ondernemingen: 59 Oostenrijkse landbouwers, SPAR en het WWF zijn een sterke alliantie aangegaan in het project "gezonde bodem voor gezond voedsel". Door de verkoop van de geproduceerde groenten te waarborgen en betaling aan de landbouwers van een premie van 30 EUR per ton in de bodem opgeslagen CO2 stimuleert SPAR duurzame bodembeheerpraktijken. Er worden bodemmonsters gebruikt om toe te zien op de doeltreffendheid van het project.

Op regionaal/lokaal niveau: in Duitsland verhoogde Baden-Württemberg in tien jaar de financiering voor natuurbehoud van 30 miljoen EUR tot 90 miljoen EUR. De aanwijzing van nationale parken en het herstel van ecosystemen bieden voordelen voor landbouwers en de economie, met inbegrip van start-ups die inpakpapier vervaardigen met grondstoffen die afkomstig zijn uit biodiverse graslanden, en voor de sector van het natuurtoerisme.

Op EU-niveau: in 2017 heeft de EU een actieplan voor de natuur, de mensen en de economie vastgesteld. Het plan beoogt een versnelling van de uitvoering van het EU-recht en de vooruitgang in de richting van de EU 2020-doelstelling om het verlies van biodiversiteit en ecosysteemdiensten tot staan te brengen en om te buigen en om beter rekening te houden met sociaal-economische doelstellingen. Dit actieplan werd aangevuld met een initiatief om de daling van het aantal bestuivers in de EU aan te pakken en een bijdrage te leveren aan de wereldwijde inspanningen voor hun instandhouding.

Uit huidige mondiale en Europese beoordelingen blijkt dat het verlies aan biodiversiteit, landdegradatie en achteruitgang van de ecosystemen aanhoudende trends zijn, wat negatieve gevolgen heeft voor de ecosysteemdiensten (voedsel, water, grondstoffen, energie enz.) en waardoor de economische output en het welzijn van Europa in gevaar komen. De inspanningen voor de uitvoering van de natuurwetgeving van de EU moeten aanzienlijk worden verhoogd om ervoor te zorgen dat de EU tegen 2030 de staat van instandhouding van soorten en habitats van EU-belang, die worden beschermd in het kader van de regelgeving met betrekking tot de vogels en de habitats, aanzienlijk heeft verbeterd. De snelheid van het herstel van de biodiversiteit van de bossen moet ook worden opgevoerd. De EU zal een sleutelrol moeten spelen op de 15e Conferentie van de partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit in Beijing, China, van eind 2020, waar naar verwachting het nieuwe mondiale biodiversiteitskader voor de periode na 2020 zal worden vastgesteld om wereldwijd biodiversiteitsverlies af te wenden.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 19 EU-lidstaten een score van meer dan 70 op 100 voor SDG 15. 14 EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·In het verslag over de toestand van de natuur 2015 (Europees Milieuagentschap) wordt gewezen op de slechte toestand van de bodem in Europa. De inspanningen om bodemerosie door water aan te pakken en te verkleinen, hebben enkele positieve resultaten opgeleverd: als ook rekening wordt gehouden met de mogelijke gevolgen van de maatregelen die worden genomen uit hoofde van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op bodemerosie, namen de gebieden in de EU waarvan wordt vermoed dat zij door ernstige bodemerosie door water worden bedreigd, tussen 2000 en 2012 met 14 % af. Ondanks de inspanningen om bodemafdekking te beperken, is de omzetting van land in kunstmatige oppervlakken in de EU in de loop der jaren versneld en was de toename van 2012 tot 2015 ongeveer 6 % hoger dan van 2009 tor 2012. Bovendien is 45 % van de landbouwoppervlakte in de EU arm aan organische stoffen (wat de vruchtbaarheid van de bodem en de biodiversiteit beïnvloedt).

·In 2015 was 41,9 % van het totale landoppervlak van de EU bebost. Het aandeel van de bossen in het totale landoppervlak van de EU is licht gestegen, met 2,6 %, tussen 2009 en 2015.

·Uit het verslag over de toestand van de natuur in de EU blijkt, met betrekking tot de staat van instandhouding van soorten en habitats van Europees belang, dat vele soorten en habitats zich niet in een gunstige staat van instandhouding bevinden. In de hele EU was de staat van instandhouding van slechts 23 % van de beoordeelde soorten en 16 % van de beoordeelde habitats in 2012 "gunstig", terwijl slechts 52 % van de vogelsoorten zich in een veilige staat van instandhouding bevonden. Meer algemeen is uit de tussentijdse evaluatie van de biodiversiteitsstrategie voor 2020 gebleken dat het verlies van biodiversiteit en de achteruitgang van ecosysteemdiensten in de EU zich heeft voortgezet.

·Er is een toename van het aantal gebieden dat wordt beschermd in het kader van het Natura 2000-netwerk en van de voor deze gebieden genomen instandhoudingsmaatregelen (over bijna 70 % hiervan is ondertussen verslag uitgebracht) (2018). In 2017 heeft de EU meer dan 790 000 km2 aan habitats op het land, die 18,2 % van het landoppervlak van de EU vertegenwoordigen, beschermd. Slovenië (37,9 %), Kroatië (36,6 %) en Bulgarije (34,5 %) behoren tot de lidstaten met het hoogste percentage aan beschermde gebieden.

Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de versterking van de beleidskaders en de kennisbasis dankzij de EU-natuurwetgeving en de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020. Na eeuwen van ontbossing en aantasting zijn de Europese bossen in zoverre hersteld dat zij vandaag meer dan 40 % van het grondgebied van de EU beslaan, maar hun staat van instandhouding moet worden verbeterd. De natuurlijke hulpbronnen vormen de ecologische grenzen van onze sociaal-economische stelsels ("planetaire grenzen"). Recente verslagen van het Intergouvernementeel platform voor wetenschap en beleid inzake biodiversiteit en ecosysteemdiensten tonen duidelijk de aanhoudende en verwoestende effecten van zowel landdegradatie als verlies aan biodiversiteit op de menselijke samenlevingen. Ondanks de geboekte vooruitgang blijft de druk op het Europese en het mondiale natuurlijke kapitaal ten gevolge van onze productie- en consumptiepatronen hoog en zal deze wellicht blijven toenemen. De overschrijding van de planetaire grenzen dreigt de stijging van de levensstandaard te ondermijnen of zelfs om te buigen in een daling. Op internationaal niveau werkt de EU hieraan door middel van haar externe beleidsagenda. Zij steunt actief multilaterale milieuovereenkomsten, moedigt beleidswijzigingen aan in partnerlanden, bevordert maatschappelijk verantwoord ondernemen/verantwoord ondernemerschap en integreert het milieubeleid in alle acties.

Op regionaal/lokaal niveau en op het niveau van de onderneming: het project "Clean Archipelago" is een publiek-privaat multistakeholderpartnerschap dat wordt beheerd door de regio Toscane in Italië in samenwerking met het Italiaans ministerie van Milieu, Unicoop Firenze en andere verenigingen. Het ging in april 2018 van start, in samenwerking met tien vaartuigen van een coöperatieve vereniging van vissers. Het project streeft ernaar om de zee van zwerfvuil te ontdoen. Dit partnerschap heeft als doel financiële prikkels te bieden aan vissers om opgeviste plastics te verzamelen en deze naar de verzamelpunten in de havens te brengen. De opgeviste plastics zullen dan worden gerecycleerd.

Op het niveau van de lidstaten: Frankrijk heeft onlangs nieuwe beschermde mariene gebieden aangewezen. Het grootste mariene Natura 2000-gebied, genaamd "Mers Celtiques — Talus du golfe de Gascogne", dat zich uitstrekt over 62 320 km², zal met name bescherming bieden aan rifhabitats en mobiele mariene soorten, de bruinvis en de tuimelaar.

Samenwerking tussen de lidstaten: de EU, haar lidstaten en haar partners werken aan een reeks concrete maatregelen om tegen 2020 een gezond en productief marien milieu te verwezenlijken voor de Oostzee, de noordoostelijke Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee op basis van monitoring en beoordeling. Daarnaast bevordert de EU aanvullende ambitieuze regionale initiatieven op het gebied van specifieke uitdagingen, zoals de verbintenis van 2017 om de NOx-emissies door schepen die actief zijn in de Oostzee met 80 % te verminderen om het probleem van eutrofiëring in de regio te bestrijden.

De EU op internationaal niveau: de "All Atlantic Ocean Research Alliance" (alliantie voor onderzoek in de volledige Atlantische Oceaan), die in 2017 van start ging, is een samenwerkingsverband van de EU, Brazilië en Zuid-Afrika dat erop is gericht de wetenschappelijke kennis te verdiepen van de mariene ecosystemen en onderlinge relaties met oceanen, klimaatverandering en voedsel.

De EU zal de internationale oceaangovernance actief blijven vormgeven op alle relevante internationale fora en op bilateraal niveau met belangrijke mondiale partners, aangezien ongeveer 60 % van de oceanen buiten de jurisdictie van de nationale staten vallen. Er zijn bijkomende inspanningen nodig op het vlak van sector- en grensoverschrijdende samenwerking, met name op regionaal niveau, om bestaande en opkomende uitdagingen aan te pakken. Het tempo zal toenemen met de uitrol van het Decennium van Oceaanwetenschappen 2021-2030 van de VN, waarin de EU actief betrokken is. De EU zal blijven ijveren voor de oprichting van beschermde gebieden en een doeltreffend en wetenschappelijk beheer ervan. Er zijn bijkomende inspanningen nodig om te komen tot een duurzame visserij, in het bijzonder in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Verontreiniging van de zee door onder meer kunststof en nutriënten uit de landbouw en geluidshinder zullen een probleem blijven. Wellicht komt na verloop van tijd minder nieuw kunststofafval in de oceanen terecht, maar het afval dat zich reeds in de oceaan bevindt, zal negatieve gevolgen blijven veroorzaken. Er is een versterkt optreden vereist om lozingen van scheepsafval en andere vormen van verontreiniging, met name verontreiniging door nutriënten en geluidshinder, te verminderen. De blauwe economie in Europa zal blijven bloeien. Geschat wordt dat tegen 2030 de mondiale blauwe economie zou kunnen verdubbelen. Dit zou 10,8 miljoen banen en een omzet van meer dan 1 biljoen EUR betekenen voor Europa. Alle wateren van de EU zullen tegen 2021 onder op het ecosysteem gebaseerde maritieme ruimtelijke plannen vallen.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen vier EU-lidstaten een score van meer dan 60 op 100 voor SDG 14. Vijf EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20. Alles samen genomen is dit de laagste SDG-score voor de EU-lidstaten, met grote verschillen tussen de lidstaten.

·In de EU is de omvang van de blauwe economie 2,5 maal zo groot als de gezamenlijke omvang van de luchtvaart- en defensie-industrie. Zij genereert een omzet van 566 miljard EUR per jaar (7,2 % meer dan in 2009) en biedt werk aan 3,5 miljoen personen (5 % meer dan in 2014), een stijging van respectievelijk 7,2 % en 2 % ten opzichte van 2009. In verscheidene EU-lidstaten is de blauwe economie sneller gegroeid dan de nationale economie. Het VK, Spanje, Italië, Frankrijk en Griekenland hebben de grootste Europese blauwe economieën.

·De duurzaamheid van de visserij in de noordoostelijke Atlantische Oceaan, waarvan 75 % van de vangst van de EU afkomstig is, is verbeterd. Het aantal commercieel belangrijke visbestanden die worden bevist op duurzame niveaus is gestegen van 34 % in 2007 tot 60 % in 2015. De visserij in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee heeft niet dezelfde vooruitgang geboekt op weg naar duurzaamheid. In de Middellandse Zee is meer dan 80 % van de bestanden overbevist.

·Volgens de laatst beschikbare beoordeling is de staat van instandhouding van de grote meerderheid van de afzonderlijke mariene habitats en soorten ongunstig. Sinds 1988 is er een voortdurende en alarmerende toename van de zuurtegraad van de oceanen. Sinds 2008 zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt bij de vaststelling, monitoring en beoordeling van de goede milieutoestand van het mariene milieu, een voorwaarde voor het meten van de vorderingen bij de verwezenlijking van schone en gezonde oceanen en zeeën.

·Tussen 2012 en eind 2016 is de oppervlakte van beschermde mariene gebieden in Europa bijna verdubbeld (van 6 naar 10,8 % van de zeeoppervlakte van de EU) en zij blijft vooral dankzij het mariene Natura 2000-netwerk van de EU toenemen. In 2016 hebben drie Europese regio’s (de Oostzee, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee) de 10 % Aichi-doelstelling inzake biologische diversiteit overschreden en het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan kwam erg dicht bij het streefcijfer (9,9 %).

23 van de 28 EU-lidstaten hebben een kust. De kust van de EU is zeven maal zo lang als die van de Verenigde Staten en vier keer zo lang als die van Rusland. Als ook de ultraperifere regio's worden meegerekend, heeft de EU het grootste zeeterritorium ter wereld. De EU en haar buurlanden delen vier belangrijke mariene regio’s: de Oostzee, de Middellandse Zee, de Zwarte Zee en de noordoostelijke Atlantische Oceaan, waarvoor verstoring van de habitats, overbevissing, vervuiling en verzuring enkele van de belangrijkste factoren zijn die hun milieutoestand beïnvloeden. Volgens de metingen is de kwaliteit van de zwemwateren langs de Europese kusten zeer goed, maar biologische en chemische verontreinigende stoffen van menselijke activiteiten en zwerfvuil op zee blijven een ernstige bedreiging voor de mariene ecosystemen van Europa: begin 2018 bevond slechts 40 tot 58 % van de kustwateren van de EU zich in een goede chemische toestand. Het milieubeleid van de EU, met inbegrip van zijn vlaggenschip de kaderrichtlijn mariene strategie, en het geïntegreerd maritiem beleid van de EU bieden een kader voor een holistische benadering van deze problemen. Er worden nieuwe EU-regels voorgesteld die gericht zijn op de 10 kunststof producten voor eenmalig gebruik die het vaakst op de Europese stranden worden gevonden en op verloren en achtergelaten vistuig, samen goed voor 70 % van alle zwerfvuil op zee. De nieuwe regels zullen Europa vooraan plaatsen met betrekking tot deze problematiek met wereldwijde gevolgen. De EU steunt het behoud van kust- en mariene gebieden in de hele wereld. Bij de EU- agenda voor internationale oceaangovernance voor de toekomst van onze oceanen is een overkoepelend kader vastgesteld voor het versterken van de internationale oceaangovernance om ervoor te zorgen dat de oceanen veilig, beveiligd en schoon zijn en op wettige en duurzame wijze worden gebruikt. Bovendien bevatten de handels- en investeringsovereenkomsten van de EU specifieke bepalingen over duurzaam beheer en behoud van natuurlijke hulpbronnen, zoals mariene biodiversiteit en visserij. Het aardobservatieprogramma Copernicus van de EU biedt ook producten voor de monitoring van de oceanen met het oog op de verbetering van de waterkwaliteit.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: het Europees Solidariteitskorps is een initiatief van de EU in het kader waarvan tegen 2020 meer dan 40 miljoen EUR kan worden besteed aan het creëren van mogelijkheden voor op de gemeenschap gericht vrijwilligerswerk voor jongeren op het gebied van milieu en klimaatactie. Een voorbeeld hiervan is het project "Vänö Vänner" in Finland, dat jonge Italianen in staat heeft gesteld bij te dragen aan duurzaamheid en milieuvriendelijke oplossingen met betrekking tot culturele landschapsvorming in de Archipel van Turku en aldus bij te dragen aan een positieve klimaatactie.

Op het niveau van de ondernemingen: Hydrogen Breakthrough Ironmaking Technology (HYBRIT) is een initiatief dat in 2016 werd gelanceerd door drie grote Zweedse ondernemingen. Dit project beoogt een zo goed als broeikasgasemissievrij productieproces van ijzer op te zetten, waarbij de zuurstof uit het ijzererts wordt verwijderd door middel van waterstofgas in plaats van cokes (steenkool).

Op regionaal/lokaal niveau: een geothermische centrale in Prelog, Kroatië, zal gebruik kunnen maken van de volledige energie-inhoud van geothermische pekel: de warmte van het thermisch water en de energie in gassen in de watervoerende laag, zoals in het water opgelost methaan, maken deze energie bijna 100 % broeikasgasemissievrij. Dit project kan als blauwdruk dienen voor een duurzamere exploitatie van de geothermische hulpbronnen en kan in Europa en wereldwijd herhaald worden.

Op het niveau van de lidstaten: Frankrijk heeft gemeenten met meer dan 20 000 inwoners (die goed zijn voor 90 % van de Franse bevolking) verplicht lokale klimaatplannen aan te nemen, die hoofdstukken moeten bevatten met betrekking tot de beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering. In 2018 heeft ongeveer 75 % van de Franse gemeenten lokale beperkingsplannen en ongeveer 55 % lokale aanpassingsplannen ontwikkeld. Deze aantallen zijn 2 tot 5 maal hoger dan in landen waar dergelijke nationale regelgeving niet bestaat.

De EU blijft vastbesloten om het voortouw te nemen in de strijd tegen de klimaatverandering en zal tegen 2030 haar doelstelling bereiken om haar broeikasgasemissies met ten minste 40 % te verminderen ten opzichte van het niveau van 1990. De Commissie heeft in het najaar van 2018 een voorstel voor een Europese strategische visie voor de lange termijn in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs voorgesteld, dat verscheidene manieren bevat waarop de broeikasgasemissies in de EU tegen 2050 tot nul kunnen worden herleid. De Commissie heeft hierbij een omvattende visie voorgesteld om de Europese economie moderner, concurrerender en veerkrachtiger en ook sociaal rechtvaardiger te maken voor alle Europeanen, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten. De EU zal haar toonaangevende rol op het gebied van klimaatactie moeten blijven spelen en al de grootste vervuilende landen ter wereld tot een toenemende mondiale ambitie voor na 2030 moeten blijven aanzetten. In dit verband zal een verdere versterking van een ambitieuze mondiale respons op de gevolgen van de klimaatverandering prioritair blijven. Rampenrisicovermindering en aanpassing aan en beperking van de klimaatverandering zullen ook hoog op de agenda blijven staan. De EU zal blijven samenwerken op internationale fora, zoals de Internationale burgerluchtvaartorganisatie en de Internationale maritieme organisatie.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 22 EU-lidstaten een score van meer dan 80 op 100 voor SDG 13. Vijf EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·De EU en haar lidstaten zijn de grootste verstrekkers van klimaatfinanciering ter wereld: in 2017 hebben de EU, de Europese Investeringsbank en de lidstaten 20,4 miljard EUR verstrekt om ontwikkelingslanden te helpen bij de aanpak van en de aanpassing aan de klimaatverandering, wat meer dan het dubbele is van het bedrag van 2013. Dit komt neer op ongeveer de helft van het wereldwijde totaal.

·Tussen 2013 en 2018 is het aantal lidstaten met een nationale strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering gestegen van 15 tot 25 en in de overige lidstaten wordt hieraan gewerkt. In 2018 had naar schatting 26 % van alle steden in de EU en 40 % van de steden met meer dan 150 000 inwoners lokale aanpassingsplannen.

·De EU heeft een algemeen streefdoel van 20 % klimaatgerelateerde uitgaven in de huidige Europese meerjarenbegroting voor de periode 2014-2020 en heeft voorgesteld dit streefdoel te verhogen tot minstens 25 % in de periode 2021-2027.

·De EU beoogt haar energie-efficiëntiestreefcijfer van 2020 van 20 % te bereiken. Tussen 2005 en 2016 is het primaire energieverbruik van de EU met 9,9 % en het eindenergieverbruik met 7,1 % gedaald. In de periode 1980-2016 waren de met het weer en het klimaat samenhangende verliezen voor de lidstaten goed voor in totaal 410 miljard EUR (prijzen van 2016).

·De broeikasgasintensiteit van het energieverbruik - d.i. de hoeveelheid emissies per eenheid verbruikte energie - is tussen 2000 en 2016 met 12,1 % gedaald.

·De EU blijft erin slagen haar economische groei los te koppelen van de broeikasgasemissies: in de periode 1990-2017 is het gezamenlijke bruto binnenlands product van de EU met 58 % gestegen, terwijl de broeikasgasemissies in totaal met 22 % zijn gedaald in vergelijking met het niveau van 1990. Op het niveau van de lidstaten bestaan er sinds 1990 grote verschillen in de tendensen in de broeikasgasemissies, waarbij sommige lidstaten de emissies met bijna 60 % verminderd hebben, terwijl een paar lidstaten de emissies verhoogd hebben.

Klimaatverandering is een van de grootste wereldwijde uitdagingen van onze generatie. Om de klimaatverandering te bestrijden, moeten wereldwijd maatregelen worden genomen om de broeikasgasemissies te verminderen. De EU heeft het voortouw genomen bij de internationale inspanningen voor een wereldwijde klimaatovereenkomst. De internationale gemeenschap, en met name de EU, heeft zich ertoe verbonden de stijging van de wereldwijde temperatuur te beperken tot ruim onder 2 °C ten opzichte van het pre-industriële tijdperk, waarbij ernaar wordt gestreefd de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 °C. Deze doelstellingen, die berusten op wetenschappelijk onderzoek in het kader van de Intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), zijn vastgelegd in de Overeenkomst van Parijs. De EU heeft zich ertoe verbonden haar broeikasgasemissies tegen 2020 met 20 % te verminderen en tegen 2030 met ten minste 40 % (ten opzichte van 1990). De EU is goed op weg om haar emissiereductiestreefcijfer voor 2020 te halen en beschikt over de nodige wetgeving om haar streefcijfer voor 2030 te bereiken, waaronder een ambitieuze wetgeving op het gebied van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Sedert 2013 worden in het kader van de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering acties ondersteund om de EU klimaatbestendiger te maken. Maar de EU moet verder gaan om de Overeenkomst van Parijs na te komen en haar afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, die nog steeds sterk worden gesubsidieerd, aanzienlijk te verminderen. In november 2018 heeft de Commissie haar strategische visie op langere termijn voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie tegen 2050 gepresenteerd. Zij beklemtoont hierin dat alle sectoren en beleidsmaatregelen moeten bijdragen aan de verwezenlijking van deze transitie. Op internationaal niveau worden de klimaatdoelstellingen actief opgenomen in het buitenlands en veiligheidsbeleid, het ontwikkelingsbeleid en het uitbreidings- en het nabuurschapsbeleid van de EU. De bestrijding van de klimaatverandering is ook opgenomen in de hoofdstukken inzake handel en duurzame ontwikkeling van de nieuwe generatie handels- en investeringsovereenkomsten van de EU en maakt ook een integrerend deel uit van de standpunten van de EU op de G20, een belangrijk forum van de grote wereldeconomieën.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: samen met haar leden verstrekte de Europese federatie van voedselbanken in 2017 aan 44 700 eerstelijnsliefdadigheidsorganisaties 4,1 miljoen maaltijden per dag voor 8,1 miljoen mensen. Dit geschiedt in nauwe samenwerking met exploitanten van levensmiddelenbedrijven, met de bedoeling levensmiddelen te benutten die anders verloren zouden gaan en deze ter beschikking te stellen van degenen die ze nodig hebben.

Op het niveau van de ondernemingen: Umicore heeft zichzelf in 20 jaar van een Belgisch non-ferromijnbouwbedrijf omgevormd tot een wereldwijde groep die zich bezighoudt met materiaaltechnologie en recycling, met 10 000 werknemers en een omzet van 10,4 miljard EUR en investeringen in België, Bulgarije, Nederland en Frankrijk. De onderneming past een model van circulaire economie toe bij het terugwinnen van waardevolle metalen en kritieke grondstoffen uit afval van elektrische en elektronische apparatuur.

Op regionaal/lokaal niveau: met behulp van EU-middelen heeft Ljubljana een geïntegreerd afvalsysteem ontwikkeld dat 37 gemeenten dekt en een regionaal centrum voor afvalbeheer omvat. Sinds de toetreding tot de EU heeft de Sloveense hoofdstad gescheiden inzameling en recycling versterkt en de hoeveelheid afval dat op stortplaatsen terechtkomt met 59 % verminderd. Er is ook geïnvesteerd in preventie en hergebruik. Ljubljana produceert nu per hoofd van de bevolking 41 % minder afval dan het Europese gemiddelde en heeft besloten af te zien van de aanvankelijk geplande bouw van twee nieuwe verbrandingsinstallaties.

Op het niveau van de lidstaten: bij een recent wetgevend voorstel in Zweden worden een verlaging van de btw op reparaties en belastingverminderingen voor de arbeidskosten van reparaties vastgesteld. Deze maatregel zal leiden tot een vermindering van de kosten die de consumenten moeten betalen voor repareren van apparaten en hen aanmoedigen deze te laten repareren in plaats van nieuwe te kopen.

Op EU-niveau: in 2018 zijn nieuwe EU-voorschriften inzake afval vastgesteld met als doelstelling dat alle lidstaten tegen 2030 60 % van het stedelijk afval en 70 % van het verpakkingsafval hergebruiken of recyclen en tegen 2035 stortafval verminderen tot minder dan 10 %. Voor het eerst verplichten nieuwe voorschriften inzake afval de lidstaten om specifieke programma’s voor de preventie van voedselverspilling vast te stellen en de niveaus van voedselverspilling te verminderen, te monitoren en er verslag over uit te brengen.

De EU op internationaal niveau: op internationaal niveau is een van de initiatieven van de EU het vlaggenschipinitiatief "SWITCH To Green", dat regeringen en belanghebbenden uit de EU en partnerlanden samenbrengt en is gericht op de vaststelling van duurzame consumptie- en productiepraktijken door de private sector.

Europa zal haar aandacht moeten blijven richten op duurzame productie en consumptie in het licht van de druk op grondstofvoorraden en haar relatief beperkte hoeveelheid eigen grondstoffen. Er zal in het bijzonder aandacht moeten worden besteed aan metaalertsen en kritieke grondstoffen, die een hoge waarde hebben en waarvoor Europa bijzonder afhankelijk is van invoer. Er zal ook nadruk moeten worden gelegd op zware en energie-intensieve materialen zoals cement, aluminium, staal en kunststof in het licht van hun potentieel voor het verminderen van de broeikasgasemissies. Ook moet aandacht worden besteed aan sectoren waarin het gebruik van hulpbronnen een bijzonder groot effect heeft op het milieu (bijv. wat waterverbruik, vervuiling, luchtkwaliteit en nutriënten betreft), zoals voedselsystemen en textiel. Dankzij de herziene afvalwetgeving en het EU-actieplan inzake voedselverspilling zal de EU jaarlijks de productie van voedselafval verminderen om bij te dragen aan de verwezenlijking van de wereldwijde doelstelling om de voedselverspilling tegen 2030 te halveren. De afvalwetgeving zal de recyclingpercentages opdrijven tot het wettelijk bindende niveau van 60 % tegen 2030, met hogere percentages voor veel verpakkingsmaterialen. Er zal aandacht moeten worden besteed aan het verhogen van de kwaliteit van recycling en niet alleen de kwantiteit, aan de vermindering van het gebruik van hulpbronnen en de productie van afval door middel van beter productontwerp, en aan systematische benaderingen die zijn opgevat om producten en materialen in gebruik te houden en die aldus zorgen voor een meerwaarde in de economie. De hoeveelheid gerecycleerd materiaal dat nieuwe producten - en met name kunststof producten - bevatten, zal moeten verhogen.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen elf EU-lidstaten een score van meer dan 60 op 100 voor SDG 12. Alles samen genomen is dit de op een na laagste SDG-score voor de EU-lidstaten.

·Tussen 2004 en 2016 is de hoeveelheid geproduceerd afval, met uitzondering van groot mineraal afval, in de EU met 6,5 % gedaald. Tussen 2004 en 2014 is het recyclingpercentage in de EU licht gestegen van 53 tot 55 % en is het benuttingspercentage van circulair materiaal, het aandeel van materialen die afkomstig zijn van ingezameld afval, van 8,3 tot 11,7 % verhoogd.

·De mate van ontkoppeling van economische groei en het verbruik van natuurlijke hulpbronnen wordt gemeten aan de hand van de productiviteit van hulpbronnen en energie van de EU. Sinds 2001 heeft de EU de productiviteit van haar hulpbronnen met 36,4 % verhoogd (2017) en de energieproductiviteit met 29,2 % (2016), wat betekent dat meer output (in termen van bbp) per eenheid van de gebruikte materialen of energie werd geproduceerd.

Duurzame consumptie en productie zijn erop gericht om de ecologische voetafdruk van Europa te verminderen door de manier te veranderen waarop wij goederen produceren, verdelen en consumeren en gebruiken van hulpbronnen. De EU heeft de afgelopen jaren vorderingen gemaakt bij de verwezenlijking van een hulpbronefficiënte, groene en concurrerende koolstofarme economie, maar duurzame consumptie en productie blijven de belangrijkste uitdaging voor de verwezenlijking van de SDG’s in de EU en vereisen aanhoudende inspanningen op alle niveaus. De aanpak van de EU bestaat erin efficiënt hulpbronnengebruik aan te moedigen en de ecologische gevolgen terug te dringen door de transitie naar een circulaire economie waarin de waarde van producten, materialen en hulpbronnen zo lang mogelijk in de economie worden behouden en de productie van afvalstoffen en vervuiling zo beperkt mogelijk blijft. De 54 acties van het EU-actieplan voor de circulaire economie van 2015 bestrijken alle stadia van de product- en de materiaalcyclus (productie, consumptie, afvalbeheer, markt voor secundaire grondstoffen, innovatie en investeringen, monitoring) en 5 prioritaire gebieden (kunststoffen, levensmiddelenafval, kritieke grondstoffen, bouw en sloop, biomassa en producten van biologische oorsprong). Tegen 2018 waren al meer dan 85 % van de acties verwezenlijkt en zijn de overige van start gegaan. In 2017 werd het Europees Stakeholderplatform voor de circulaire economie opgezet om bedrijven, overheidsdiensten en andere belanghebbenden aan te moedigen kennis te delen en goede praktijken onder de aandacht te brengen en in 2016 werd het EU-platform inzake voedselverlies en -verspilling opgericht. In het kader van de stedelijke agenda voor de EU is een specifiek partnerschap opgezet om zich over deze kwestie te buigen. Het partnerschap stelt verscheidene maatregelen voor om de circulaire economie in de steden te integreren. Bovendien ondersteunt de Europese strategie voor de bio-economie, die in 2018 is vernieuwd, de modernisering en versterking van de industriële basis van de EU door middel van de totstandbrenging van nieuwe waardeketens en groenere, meer kosteneffectieve industriële processen. Wat de externe situatie betreft, stimuleert de EU een verantwoord beheer van toeleveringsketens en eerlijke en ethische handel als onderdeel van haar op waarden gebaseerde handelsagenda; met de acties in het kader van het ontwikkelings-, het uitbreidings- en het nabuurschapsbeleid van de EU wordt het belang van duurzame consumptie en productie benadrukt.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: Het Urban Laboratory, een Estse niet-gouvernementele organisatie, houdt zich bezig met de ontwikkeling van duurzame en inclusieve steden. Urban Laboratory adviseert de lokale autoriteiten, waarbij het moderne trends invoert in Estland en de kennis van de bevolking over de leefomgeving verbetert.

Op het niveau van de ondernemingen: LIPOR, een intergemeentelijk afvalbeheersbedrijf van Grande Porto in Portugal, is verantwoordelijk voor het beheer, de terugwinning en de behandeling van stedelijk afval dat is geproduceerd in aangesloten gemeenten. LIPOR heeft geïnvesteerd in de creatie van een avonturenpark op een oude stortplaats na herstel van het milieu en het landschap. Het heeft een speelse ruimte gecreëerd voor recreatie en opleiding.

Op regionaal/lokaal niveau: "Global Nachhaltige Kommune" (duurzame gemeenten in de wereld) is een project in de Duitse regio Noordrijn-Westfalen dat 15 lokale overheden, variërend van kleine en middelgrote tot grote steden en het platteland, helpt door middel van een systematische ondersteuning bij de uitwerking van een duurzaamheidsstrategie die gericht is op hun individuele lokale uitdagingen, op basis van het algemeen kader van de SDG’s. Die aanpak is ook gevolgd in andere Duitse regio’s.

Op het niveau van de lidstaten: in Ierland neemt de huisvestingsdruk toe, onder meer vanwege de instorting van de woningbouw. In 2016 heeft de Ierse regering haar actieplan inzake huisvesting en dakloosheid "Wederopbouw van Ierland" gelanceerd, dat tot doel heeft het woningaanbod te versnellen met betrekking tot alle soorten huisvesting. Het actieplan berust op vijf grote "pijlers" om specifieke uitdagingen aan te pakken: maatregelen tegen dakloosheid, sociale huisvesting versnellen, meer huizen bouwen, de huursector verbeteren en gebruikmaken van bestaande woningen.

Op EU-niveau: de stedelijke agenda voor de EU is in mei 2016 van start gegaan met het Pact van Amsterdam . Hierin wordt een nieuwe multilevel werkmethode gevolgd voor de bevordering van de samenwerking tussen de lidstaten, de steden, de Commissie en andere belanghebbenden om de groei, leefbaarheid en innovatie in de steden van Europa te stimuleren en sociale uitdagingen te identificeren en aan te pakken. Door de nadruk te leggen op concrete prioriteiten binnen specifieke partnerschappen beoogt de stedelijke agenda voor de EU de levenskwaliteit in stedelijke gebieden te verbeteren.

Het aandeel van de stedelijke bevolking in Europa zal naar verwachting stijgen tot iets meer dan 80 % in 2050. De EU en haar lidstaten werken op alle niveaus van bestuur samen met het maatschappelijk middenveld, bedrijven en onderzoekers om de steeds evoluerende stad voor de samenleving van morgen te creëren. Europese steden zullen attractiepolen blijven voor de burgers, die toenemende mogelijkheden bieden op het vlak van werkgelegenheid, levenskwaliteit en sociale diensten. Om te zorgen voor een goed samenleven, werken Europese steden in overleg met belanghebbenden op alle niveaus samen op gebieden als huisvesting, energie, mobiliteit, water, klimaatactie, uitroeiing van armoede, ongelijkheid, circulaire economie, veerkracht en veiligheid. De Europese steden zullen slimme steden worden, waar de traditionele netwerken en diensten doeltreffender zullen worden dankzij het gebruik van digitale en communicatietechnologieën ten voordele van hun burgers en bedrijven.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 23 EU-lidstaten een score van meer dan 80 op 100 voor SDG 11. Tien EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·De kunstmatige bodembedekking per hoofd van de bevolking is met 6 % gestegen sinds 2009. Aangezien Europa een van de meest verstedelijkte continenten ter wereld is, zijn er verdere inspanningen nodig om een einde te maken aan de achteruitgang van de bodem.

·Mensen die in steden wonen, hadden een betere toegang tot het openbaar vervoer; slechts 9,7 % van hen gaf aan grote of zeer grote moeilijkheden te ondervinden, vergeleken met 37,4 % van de bewoners van het platteland.

·De kwaliteit van de huisvesting in de EU is in de afgelopen zes jaar verbeterd. Het aandeel van EU-inwoners dat te kampen heeft met fundamentele tekortkomingen in hun huisvestingsomstandigheden daalde met 4,8 procentpunten tussen 2007 en 2017, toen het 13,1 % bedroeg.

·Het recyclingpercentage van stedelijk afval is tussen 2007 en 2016 in totaal met 11,0 procentpunten verhoogd.

Het zijn in het bijzonder de steden in Europa die worden geconfronteerd met de actuele uitdagingen op economisch, sociaal en milieugebied. Meer dan 70 % van de EU-burgers woont in stedelijk gebied en ongeveer 85 % van het bbp van de EU wordt in steden gegenereerd. De steden en gemeenschappen zijn van essentieel belang voor het welzijn en de levenskwaliteit van de Europeanen omdat zij fungeren als knooppunten voor economische en sociale ontwikkeling en innovatie. Zij trekken veel mensen door het brede scala van mogelijkheden die zij bieden op het vlak van onderwijs, werkgelegenheid, amusement en cultuur. De steden in de EU worden echter ook geconfronteerd met uitdagingen als migratiedruk en sociale uitsluiting, verkeersdrukte, een tekort aan adequate woningen, de aftakeling van de infrastructuur en een stijgende luchtverontreiniging, om maar een paar voorbeelden te noemen. Steden zijn ook bijzonder kwetsbaar voor de effecten van klimaatverandering en natuurrampen. De Commissie, lidstaten en Europese steden spannen zich samen in om de stedelijke dimensie van Europees en nationaal beleid te versterken. Overeenkomstig de Nieuwe Stedenagenda van de VN verstevigt de EU de weerbaarheid van stedelijke gebieden door preventie van rampen en klimaatgerelateerde risico’s en speelt zij op een meer gecoördineerde manier in op de diverse stedelijke uitdagingen. Op internationaal vlak zijn het Europese ontwikkelingsbeleid, het buitenlands en veiligheidsbeleid en het uitbreidings- en het nabuurschapsbeleid gericht op de verbetering van de levensomstandigheden in de steden. In de Europese consensus inzake ontwikkeling wordt de noodzaak benadrukt van aandacht voor steden en lokale overheden als belangrijke actoren voor de verwezenlijking van de SDG’s.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: het Zweedse project "Brood in Bergslagen" bood cursussen traditioneel brood bakken aan als middel om nieuwe migranten te integreren en hen een beroepsopleiding te verstrekken. In dit project werd de fysieke activiteit als uitgangspunt voor een dialoog gebruikt en begeleidden opgeleide vrijwilligers discussies tussen de deelnemers.

Op het niveau van de ondernemingen: La Bolsa Social is het eerste "crowdimpacting" equityplatform in Spanje voor beleggers en bedrijven die een positief sociaal effect wensen te creëren. De onderneming brengt investeerders die een dergelijk sociaal effect wensen te creëren samen met ondernemingen om de SDG’s te promoten. La Bolsa Social heeft 10 ondernemingen met een maatschappelijke en milieu-impact met 1,8 miljoen EUR ondersteund. Vijf daarvan waren specifiek gericht op het verlenen van toegang tot informatie, het sociale leven en de openbare ruimte aan mensen met een handicap.

Op regionaal/lokaal niveau: uit een proefproject "Housing First voor gezinnen" van de gemeente Brno in Tsjechië blijkt dat deze gemeente met de partners een voortrekker is in de aanpak van dakloosheid. In het kader van dit project wordt een gemeentelijke woning ter beschikking gesteld en een intensief dossierbeheer voor "Housing first" aangeboden aan 50 Roma- en niet-Romagezinnen, alsook opvangplaatsen of andere vormen van aanpak van dakloosheid. Op basis van het proefproject werd een actieplan ter bestrijding van dakloosheid van gezinnen in Brno voor 2018-2025 vastgesteld.

Op het niveau van de lidstaten: het belasting- en uitkeringsstelsel van Cyprus is doeltreffender geworden bij de aanpak van inkomensongelijkheid. De herverdelingseffecten ervan zijn bijna verdubbeld sedert de crisis (gedurende 2009-2016). Cyprus heeft bijvoorbeeld in 2014 een regeling voor een gegarandeerd minimuminkomen ingevoerd, die ook helpt om arbeid te stimuleren. Deze regeling lijkt een belangrijk positief effect te hebben op het verminderen van de armoede en ongelijkheid en heeft bijgedragen aan een versterking van het sociale vangnet.

Op EU-niveau: Veel van de 20 beginselen van de Europese pijler van sociale rechten betreffen het waarborgen van gelijke kansen voor iedereen, rechtvaardigheid en inclusie op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Deze pijler gaat vergezeld van een sociaal scorebord voor de monitoring van trends en prestaties in de hele EU. Het Europees Semester is een belangrijk uitvoeringsmechanisme van de pijler en het werd verder versterkt om de nadruk te leggen op sociale rechtvaardigheid, ongelijkheden en inclusievere groei. Het cohesiebeleid van de EU bevordert sociale inclusie, de bestrijding van armoede en discriminatie.

De EU op internationaal niveau: in de Europese consensus inzake ontwikkeling bevordert de EU het beginsel dat niemand achterblijft en verbindt zij zich ertoe maatregelen te nemen om de ongelijkheid van resultaten te verminderen en gelijke kansen voor iedereen te bevorderen. Het handels- en investeringsbeleid van de EU is gericht op het maximaliseren van het potentieel van handelspreferenties, handelsovereenkomsten en investeringsovereenkomsten met het oog op het creëren van banen, het bereiken van een hoog niveau van arbeidsbescherming en het aantrekken van investeringen in partnerlanden, en met name ontwikkelingslanden, en draagt zo bij aan het terugdringen van de ongelijkheid.

De EU en haar lidstaten zullen werk maken van inclusieve en duurzame groei in de EU, een noodzakelijke voorwaarde om ongelijkheid te verminderen. Zij zullen zorgen voor een combinatie van efficiënte, doeltreffende, adequate sociale bescherming en ondersteunende diensten, een goede opleiding die gelijke kansen biedt voor iedereen en een goed functionerende arbeidsmarkt die berust op een doeltreffend arbeidsmarktbeleid. Dit zal niet alleen leiden tot een vermindering van ongelijkheden tussen de EU-lidstaten, maar ook tot een aanzienlijke vermindering van ongelijkheid binnen de lidstaten. De technologische vooruitgang, met name de toepassing van kunstmatige intelligentie, moet goed worden beheerd, teneinde te voorkomen dat er een digitale kloof ontstaat. Wat migratietrends betreft, is het duidelijk dat bij de aanpak van een enorme migratiedruk geen enkel EU-land alleen mag komen te staan. De EU zal doorgaan met het verminderen van de prikkels voor irreguliere migratie, het redden van levens en de beveiliging van de buitengrenzen, de uitvoering van een krachtig gemeenschappelijk asielbeleid en beleid inzake legale migratie en zal tegelijkertijd de daadwerkelijke integratie van legale migranten en vluchtelingen in de arbeidsmarkten en samenlevingen van de EU ondersteunen. Het externe optreden van de EU zal ongelijkheid buiten Europa blijven bestrijden.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 13 EU-lidstaten een score van meer dan 80 op 100 voor SDG 10. Elf EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·Ontwikkelingshulp: de EU blijft een wereldwijd toonaangevende donor, die meer dan 50 % van alle ontwikkelingshulp verstrekt en zo ook bijdraagt aan een vermindering van de ongelijkheden in de wereld. De totale EU-financiering voor ontwikkelingslanden, die geldstromen uit de openbare en particuliere sector omvat, is meer dan verdubbeld sinds 2001, wat neerkomt op een gemiddelde jaarlijkse groei van 6,4 %.

·Kansenongelijkheid: een belangrijk kenmerk van kansenongelijkheid is de invloed van de sociaal-economische positie van de ouders op het opleidingsniveau van hun kinderen. Volgens de test van het programma voor internationale studentenbeoordeling (de PISA-test) van 2015 presteerde 33,8 % van de leerlingen uit de meest kansarme sociaal-economische milieus in de EU zwak in wetenschappen in vergelijking met slechts 7,6 % van de leerlingen uit de meest bevoorrechte milieus. Er waren grote verschillen tussen de lidstaten.

·Inkomensongelijkheid: in 2017 ontvingen de rijkste 20 % van de huishoudens in alle lidstaten gemiddeld een inkomensaandeel dat 5,1 maal zo hoog was als dat van de armste 20 %, wat nog steeds hoger is dan vóór de crisis (4,9 in 2009). Deze ratio is echter gedaald ten opzichte van 2016 (5,2), wat wijst op een verbetering van bepaalde vooruitzichten op een vermindering van de inkomensongelijkheden in de EU-lidstaten. Er zijn ook tendenzen tot stabilisatie van de inkomensongelijkheid binnen de EU-lidstaten waar te nemen wanneer men kijkt naar het inkomensaandeel van de onderste 40 % van de bevolking. Dit was 21,2 % in 2008 en 2012, daalde licht tot 20,9 % in 2016 en steeg weer tot 21,2 % in 2017.

·Beschikbaar inkomen: de economische verschillen tussen de EU-landen zijn in de loop der tijd afgenomen. Het reëel aangepast bruto beschikbaar inkomen van huishoudens per hoofd van de bevolking is in een grote meerderheid van de lidstaten gestegen. In 2017 lag dit gemiddeld 4,4 % boven het niveau van vóór de crisis in 2008. Er is enige inkomenconvergentie tussen de EU-lidstaten doordat het beschikbare inkomen in de lidstaten met de lagere inkomensniveaus, zoals Roemenië, Bulgarije en Polen, sneller is gegroeid dan het EU-gemiddelde.

Net zoals armoede is ongelijkheid een multidimensionaal concept. Dit concept omvat de ongelijkheden in zowel resultaten als kansen, zoals inkomensongelijkheid, ongelijke toegang tot sociale bescherming, alsmede de overdracht van ongelijkheid van generatie op generatie. Kansenongelijkheid is een belangrijke oorzaak van inkomensongelijkheid. Binnen de EU zijn de inkomens naar elkaar toegegroeid en de levensstandaard is in de meeste lidstaten hersteld van de crisis. Nu de Europese economieën weer aan kracht winnen, is de bezorgdheid over de inclusiviteit van de economische groei echter gegroeid. De inkomensongelijkheid binnen de EU als geheel is de laatste jaren gestabiliseerd, hoewel het niveau ervan een uitdaging blijft. Gemarginaliseerde en kwetsbare groepen, zoals mensen met een handicap, migranten en etnische minderheden (waaronder de Roma), daklozen of geïsoleerde ouderen en kinderen, hebben te maken met specifieke vormen van ongelijkheid. De sociaal-economische inclusie van deze groepen blijft ontoereikend. Ongelijkheid kan een belemmering vormen voor economische groei en macro-economische stabiliteit en kan de sociale cohesie ondermijnen. Wereldwijd vormt de hoge mate van ongelijkheid in de partnerlanden van de EU een hardnekkige bedreiging voor de vooruitgang bij de verwezenlijking van de meeste SDG’s. Wereldwijde ongelijkheid kan ook leiden tot een grotere migratie naar de EU. In reactie op recente uitdagingen op het gebied van migratie heeft de Commissie zich ingezet om onmiddellijk te reageren en te bouwen aan een duurzaam, crisisbestendig systeem voor de toekomst. Een duurzaam beheer van de migratiestromen is essentieel. Het externe optreden van de EU, met inbegrip van het buitenlands en veiligheidsbeleid, het ontwikkelingsbeleid, het uitbreidings- en het nabuurschapsbeleid en het handels- en investeringsbeleid van de EU, dragen alle bij tot het aanpakken van de oorzaken van ongelijkheid buiten Europa. De Europese consensus inzake ontwikkeling bevordert bijvoorbeeld het beginsel dat niemand achterblijft en verbindt zich ertoe maatregelen te nemen om de ongelijkheid te verminderen en gelijke kansen voor iedereen te promoten.

Op het niveau van de ondernemingen: Het Europees Fonds voor strategische investeringen heeft een Estse onderneming geholpen met de productie van een zogenaamde "ultracapacitor", een energieopslagvoorziening die meer dan 100 maal krachtiger is dan een gewone batterij en die een miljoen keer opnieuw kan worden opgeladen. De onderneming heeft 15 miljoen EUR bijeengebracht voor een fabriek in Duitsland die miljoenen van deze nieuwe ultracapacitors per jaar kan vervaardigen.

Op het niveau van de lidstaten: Zweden is koploper op het gebied van innovatie in de EU met hoge particuliere en openbare investeringen in onderzoek en ontwikkeling, een hoog aantal octrooiaanvragen, innovatieve kmo’s en een groot aandeel van de werkgelegenheid in kennisintensieve activiteiten. Bovendien groeiden investeringen in de verwerkende industrie sneller dan het EU-gemiddelde en de energie-efficiëntie van de industriële productie is zeer hoog.

Op EU-niveau: De trans-Europese netwerken komen tegemoet aan de behoefte aan veerkrachtige, naadloos op elkaar aansluitende en innovatieve infrastructuur in de vervoers-, energie- en digitale sectoren. Zij zijn gericht op het leveren van connectiviteit voor alle regio’s van de EU en dragen zo bij tot "de inclusie" van de burgers over heel Europa. Infrastructuur wordt gebouwd en aangepast om ervoor te zorgen dat zij bestand is tegen risico’s die verband houden met klimaatverandering, waarbij inclusie en innovatie worden bevorderd en banen worden gecreëerd.

Europa neemt het voortouw bij de transitie naar een meer duurzame en inclusieve industrie. De economische, maatschappelijke en ecologische transformaties en technologische doorbraken op gebieden als robotica, het internet der dingen, kunstmatige intelligentie en energiesystemen zullen versnellen. De automatisering, mogelijk gemaakt door de informatietechnologieën, zal de traditionele productieprocédés en de aard van het werk veranderen. De industrie is in toenemende mate geïntegreerd in wereldwijde waardeketens met sterke dienstencomponenten. Opkomende bedrijfsmodellen zullen disruptief werken op de traditionele markten. Innovatie zelf en waardecreatie veranderen ingrijpend, gedreven door een nieuwe generatie consumenten die waardecocreatie, duurzaam ondernemerschap, connectiviteit en realtime prestatiemetingen verwachten. Gegevens worden de nieuwe concurrentiefactor. De vraag naar grondstoffen zal blijven toenemen. Nu de druk op natuurlijke hulpbronnen en klimaatverandering een steeds tastbaarder realiteit worden, zal de vraag naar duurzame producten, circulaire consumptie en een lage of geen uitstoot exponentieel toenemen en zijn milieu-innovaties nodig. Europa zal meer investeren in onderzoek en innovatie en veerkrachtige infrastructuur, onder andere via Horizon Europa, het volgende EU-kaderprogramma voor onderzoek en innovatie.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen tien EU-lidstaten een score van meer dan 73 op 100 voor SDG 9, met aanmerkelijke verschillen tussen de lidstaten. Tien EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·Maatschappelijk verantwoord ondernemen: 77 % van de bedrijven in de EU nemen maatschappelijk verantwoord ondernemen op in hun rapportage. Vele andere ondernemingen zijn toonaangevend op het vlak van de integratie van activiteiten van verantwoord ondernemerschap in de SDG’s.

·Het aantal octrooiaanvragen in de EU was vóór de economische crisis aanzienlijk toegenomen en stagneert sindsdien.

·O&O-investeringen: Europa is goed voor 20 % van de mondiale O&O-investeringen, brengt een derde van alle hoogwaardige wetenschappelijke publicaties uit en bekleedt een wereldwijd toonaangevende positie in industriële sectoren zoals farmaceutische producten, chemicaliën, machinebouw en mode. De twee sectoren met de hoogste uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling zijn de bedrijfswereld (65 %) en de sector van het hoger onderwijs (23 %), terwijl de overheidssector een aandeel had van 11 % in 2016.

·De broeikasgasemissies afkomstig van de industriële processen en het gebruik van producten zijn in de periode 2000-2016 met meer dan 17 % gedaald. Deze verbetering wordt overigens bevestigd door de vermindering van het energieverbruik in de industrie met 17 % tijdens de periode 2000-2016.

·De industrie is goed voor twee derde van de uitvoer van de EU, biedt werk aan 36 miljoen mensen — één op de vijf banen in Europa — en draagt bij aan een hoge levensstandaard voor de Europese burgers.

Hoogwaardige infrastructuur voor de vervoers-, energie- en digitale sectoren is essentieel voor een goed verbonden en geïntegreerde EU, waarin burgers en bedrijven ten volle gebruik kunnen maken van het vrije verkeer en de eengemaakte markt, en van goede sociale infrastructuren. Daarom komen onder meer de trans-Europese netwerken in de vervoers-, energie- en digitale sectoren op geïntegreerde wijze tegemoet aan de behoefte aan veerkrachtige, duurzame, naadloos op elkaar aansluitende en innovatieve infrastructuren. Investeringen in ruimte-infrastructuur vormen ook een strategische uitdaging. De Europese industrie is sterk en heeft in veel sectoren haar leiderspositie op de wereldmarkten behouden. De EU bevordert de transitie naar een slimme, innovatieve en duurzame industrie die voordelen oplevert voor alle burgers. Hoewel de productie in de EU groeit, zijn de totale broeikasgasemissies gedaald, wat wijst op een ontkoppeling van emissies van groei. De Europese beleidslijnen zijn erop gericht de industrie in staat te stellen de zakelijke activiteiten op verantwoorde en duurzame wijze uit te voeren, banen te creëren, het concurrentievermogen van Europa te stimuleren, investeringen en innovatie in schone en digitale technologieën te stimuleren en de regio’s en werknemers in Europa die het zwaarst worden getroffen door industriële veranderingen, te beschermen. De nadruk die de EU legt op investeringen in onderzoek en innovatie en digitale transformatie helpt ons om mondiaal te concurreren door het creëren van meer banen en kansen voor het bedrijfsleven. De EU is de meest open ruimte voor onderzoek en innovatie ter wereld, maar verbeteringen zijn nodig op het vlak van opschaling en verspreiding, omdat innovaties zich niet altijd vertalen in nieuwe markten en groeikansen. De investeringen van het bedrijfsleven in onderzoek en innovatie moeten worden opgevoerd, aangezien zij momenteel slechts 1,3 % van het bbp bedragen en achterblijven bij China (1,6 %), de VS (2 %) of Japan (2,6 %). Digitale transformatie is een belangrijke motor van de transitie naar een koolstofarme, circulaire economie en samenleving. Op internationaal niveau ondersteunt de Europese consensus inzake ontwikkeling het ontwerp, de constructie en de werking van hoogwaardige, veerkrachtige en klimaatvriendelijke infrastructuur ter bevordering van een billijke en betaalbare toegang voor iedereen, groei, handel en investeringen. De handel en het uitbreidings- en het nabuurschapsbeleid van de EU dragen ook bij op dit gebied.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: In 2014 is een Portugese coalitie van nationale overkoepelende organisaties van het maatschappelijk middenveld opgericht om een gemeenschappelijk standpunt over de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties op te stellen. De coalitie organiseerde nationale raadplegingen, online vragenlijsten en lokale workshops om te debatteren over de verwachtingen over de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, waaronder die met betrekking tot SDG 8.

Op het niveau van de ondernemingen: De Europese Investeringsbank verstrekt een lening van 7,5 miljoen EUR (ondersteund door het Europees Fonds voor strategische investeringen) aan Greenfiber International SA om een project met betrekking tot recyclage en circulaire economie in Roemenië te financieren. Het project zal leiden tot de creatie van 280 voltijdse banen en zal de hoeveelheid afval die wordt verzameld en verwerkt met meer dan 50 000 ton per jaar verhogen.

Op regionaal/lokaal niveau: De stad Gent in België doet regelmatig een beroep op het Europees Sociaal Fonds ter ondersteuning van de integratie van vluchtelingen en Roma in de arbeidsmarkt. Haar project "Arbeidsteam Intra-Europese Migratie" (2015-2017) bood bijvoorbeeld op maat gesneden begeleiding aan aan Roma. De belangrijkste doelstelling was om ten minste 190 intra-Europese migranten (IEM), meestal Roma, te helpen bij het betreden van de arbeidsmarkt. Het project wordt voortgezet in de periode 2018-2019 met steun van het Europees Sociaal Fonds.

Op het niveau van de lidstaten: In 2017 heeft de Tsjechische Republiek meer flexibiliteit ingevoerd bij de planning van en rechten op werktijden en verloven; versterking van het proces van collectieve loononderhandelingen; veranderingen in het verbintenissenrecht; wijzigingen in de regeling voor collectief ontslag; wijzigingen in de bepalingen in verband met telewerken en versterking van instrumenten als thuiswerk, die een betere combinatie van werk en privéleven mogelijk maken.

Op EU-niveau: Het investeringsplan voor Europa, het zogenaamde "plan Juncker", was een groot succes voor het stimuleren van het investeringsklimaat. In juli 2018 heeft het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) zijn initiële doelstelling van 315 miljard EUR aan investeringen bereikt. In december 2018 waren sinds de start van het plan in 2015 al 371 miljard EUR aan bijkomende investeringen in de hele EU gemobiliseerd. Het heeft reeds voor meer dan 750 000 banen gezorgd. Dit cijfer zal nog oplopen tot 1,4 miljoen banen tegen 2020. Meer dan 850 000 kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) krijgen een verbeterde toegang tot financiering. Ten minste 40 % van de financiering door het Europees Fonds voor strategische investeringen in het venster infrastructuur en innovatie dient ter ondersteuning van projectonderdelen die bijdragen aan klimaatactie in overeenstemming met de Klimaatovereenkomst van Parijs.

De EU zal moeten zorgen voor een hoge totale netto arbeidsparticipatie door het creëren van hoogwaardige banen die de overschakeling naar duurzaamheid dienen, vooral voor vrouwen, jongeren, ouderen, mensen met een handicap, migranten en gemarginaliseerde gemeenschappen. Dit zou de toereikendheid en duurzaamheid van het Europese socialezekerheidsmodel garanderen in een context van vergrijzing van de bevolking en een trage groei van de productiviteit. De investeringen in de Europese economie zullen weliswaar blijven toenemen, maar blijvende steun is nodig om impasses te vermijden. De daling van de bevolking en de tanende economische macht van de EU zullen haar positie in de economische wereldorde beïnvloeden. De digitalisering en demografie zullen gevolgen hebben voor zowel de toekomstige groei als de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Er moet dan ook een sterkere nadruk worden gelegd op de comparatieve voordelen van de EU op het vlak van kwaliteitsvol onderwijs alsook op verdere investeringen in onderzoek en innovatie, die sociale inclusie en de duurzaamheid van het milieu moeten bevorderen. De transitie naar een circulaire economie zal doorgaan, alsmede maatregelen voor het uitroeien van dwangarbeid en mensenhandel.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 17 EU-lidstaten een score van meer dan 80 op 100 voor SDG 8. Negen EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·Wat de werkende armen betreft, liep 9,6 % van de werknemers ook risico op armoede in 2017. Dit aandeel is de afgelopen vier jaar gestabiliseerd, maar het is hoger dan in 2008 (8,5 %).

·De arbeidsmarktparticipatie blijft bestendig toenemen, tot een participatiegraad van 73,4 % in 2017. De stijging is voornamelijk te danken aan de arbeidsmarktparticipatie van oudere werknemers en vrouwen. De totale werkgelegenheid heeft een recordhoogte van 239 miljoen werknemers bereikt en het aantal voltijdse banen neemt toe en is gestegen met 2,3 miljoen, terwijl het aantal deeltijdwerkers stabiel is gebleven. In 2015 was de werkgelegenheid in de sector milieugoederen en -diensten alleen al met 47,3 % toegenomen sinds 2000. De langdurige werkloosheid blijft afnemen, maar vertegenwoordigt nog steeds bijna de helft van de totale werkloosheid. De jeugdwerkloosheid, die in 2013 piekte met 23,8 %, is in 2017 tot 16,8 % gedaald. In 2017 werkte 7,7 % van de Europese werknemers onvrijwillig met een tijdelijk contract, wat neerkomt op 57,7 % van alle tijdelijke werknemers, en dit aandeel is de afgelopen tien jaar licht gestegen. Het aandeel van onvrijwillig deeltijdwerk in de EU als percentage van de totale deeltijdarbeid, die vooral vrouwen treft, is gestegen van 25,6 % in 2008 tot een piek van 29,6 % in 2014, waarna het in 2017 tot 26,4 % is gedaald.

·Het totale aandeel van de investeringen in het bbp in de EU bedroeg 20,8 % in 2017, na een scherpe daling tijdens de economische en financiële crisis. Sinds 2013 is het met gemiddeld 1,0 % per jaar gegroeid. Het investeringsplan voor Europa zal naar verwachting leiden tot het creëren van 1,4 miljoen banen en een verhoging van het bbp van de EU met 1,3 % tegen 2020.

·De Europeanen hebben gemiddeld een hogere levensstandaard dan twee decennia geleden. In de periode 2002-2017 is het reële bbp per hoofd van de bevolking met gemiddeld 1,1 % per jaar toegenomen. Onlangs is de Europese economie op zijn snelste tempo gegroeid sinds het begin van de crisis in 2008: in 2017 is het reële bbp met 2,2 % gestegen.

Europa's herstel van de economische crisis leidde tot een gestage toename van de werkgelegenheid. De investeringen zijn bijna tot het niveau van vóór de crisis hersteld en de overheidsfinanciën verbeteren, hoewel het herstel neerwaartse risico’s loopt. De groei komt evenwel niet alle burgers en lidstaten op dezelfde wijze ten goede en met name de werkloosheid is nog steeds hoog in een aantal landen. Investerings- en productiviteitstrends geven aan dat er meer kan worden gedaan om het herstel te versterken en de transitie naar een duurzamere economische groei in het kader van mondiale uitdagingen op de lange termijn met betrekking tot demografische ontwikkelingen en digitalisering te verstevigen. Naast de aanhoudende inspanningen om te komen tot duurzame overheidsfinanciën op lange termijn, blijft de EU investeringen stimuleren, met name in het onderwijs, vaardigheden en O&O, en structurele hervormingen stimuleren teneinde de efficiëntie van het ondernemingsklimaat en de product- en arbeidsmarkten te verhogen. Het investeringsplan voor Europa is van cruciaal belang voor het aantrekken van particuliere investeringen in strategische sectoren van de Europese economie. Structurele hervormingen ter verbetering van de arbeidsmarkten en sociale beleidsmaatregelen moeten de beroepsbevolking helpen bij het verwerven van de vaardigheden die nodig zijn voor de transitie naar een groene economie en moeten een betere toegang en gelijke kansen op de arbeidsmarkt, eerlijke arbeidsomstandigheden en duurzame, adequate socialebeschermingsstelsels bevorderen. Zij moeten ook bijdragen tot een verhoging van de arbeidsproductiviteit en zo tot loonstijgingen. De betrokkenheid van de sociale partners bij het ontwerpen en uitvoeren van hervormingen kan leiden tot een sterkere betrokkenheid, een grotere impact en betere resultaten. Op internationaal niveau streeft de EU naar inclusieve en duurzame groei, het creëren van waardige banen en de bevordering van arbeids- en mensenrechten. Voorbeelden van externe maatregelen op dit gebied zijn de Europese consensus inzake ontwikkeling, het EU-plan voor externe investeringen, het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 2015-2019, en het EU-optreden via het nabuurschaps- en het uitbreidingsbeleid van de EU. Het handelsbeleid van de EU bevordert de naleving van de fundamentele internationale arbeidsnormen en mensenrechten. De bevordering van verantwoorde bedrijfspraktijken die zijn gebaseerd op internationale richtsnoeren is verankerd in diverse beleidsterreinen van de EU, met inbegrip van de handel.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: hernieuwbare-energiegemeenschappen zijn entiteiten via dewelke de burgers en/of de plaatselijke autoriteiten eigenaar zijn van of deelnemen aan de productie en/of het gebruik van hernieuwbare energie. Met meer dan 2 500 initiatieven in de hele EU hebben zij een sleutelrol gespeeld in het op gang brengen van de energietransitie in Europa. De lokale verankering en het eigenaarschap van dergelijke initiatieven verhoogt de sociale aanvaarding van projecten met betrekking tot hernieuwbare energie, en met name windenergie. Ook de kosten worden erdoor verlaagd, door de terbeschikkingstelling van de meest geschikte gebieden.

Op het niveau van de ondernemingen: het energiebedrijf Fortum Jelgava, dat zich in 2008 in Jelgava, Letland, heeft gevestigd, heeft het warmtenet van deze stad geherstructureerd door de gasgestookte warmtecentrale te vervangen door een cogeneratiecentrale die op biomassa werkt en houtsnippers gebruikt. Het stadsverwarmingssysteem van de stad is bijna volledig overgegaan van fossiele brandstoffen op de plaatselijk aanwezige hernieuwbare grondstof hout.

Op regionaal/lokaal niveau: Boedapest is lid van het Burgemeestersconvenant, een door de EU gefinancierd initiatief waarin regio’s en steden die zich inzetten voor de uitvoering van de klimaat- en energiedoelstellingen van de EU worden samengebracht. Sinds 2011 hebben één van haar meest beroemde thermale baden - het Széchenyibad -, de nabijgelegen dierentuin en het lokale stadsverwarmingsbedrijf een partnerschap gesloten dat koolstofemissies bespaart en de energierekening doet verlagen. De warmte van het bronwater van het Széchenyibad wordt gerecycleerd voor de zoo van Boedapest om warme lucht te verstrekken voor ongeveer 350 diersoorten en bijna 500 planten verdeeld over ongeveer 26 gebouwen.

Op het niveau van de lidstaten: in 2013 ondertekenden meer dan 40 organisaties in Nederland (lokale en nationale overheden, bedrijven, vakbonden en milieuorganisaties) het Energieakkoord voor duurzame groei, met als doel het aandeel van hernieuwbare energie van 5,8 % in 2015 te verhogen naar 16 % in 2023. In dit akkoord worden doelstellingen vastgesteld voor een transitie naar emissieloze voertuigen: tegen 2035 moeten alle nieuwe personenwagens, en in 2050 alle personenwagens op de wegen, emissieloos worden.

Op EU-niveau: de oprichting van een Europese energie-unie is een topprioriteit geworden voor de Commissie. Er zijn initiatieven voor de verwezenlijking van de energie-unie vastgesteld. Het pakket "schone energie voor alle Europeanen" van 2016 zal met name leiden tot een meer concurrerend, moderner en schoner energiestelsel, opgebouwd rond de drie belangrijkste doelstellingen: energie-efficiëntie vooropstellen, mondiaal leiderschap op het gebied van hernieuwbare energie bereiken en de consument een eerlijke deal bieden.

De EU op internationaal niveau: In mei 2017 heeft de EU de strategie "Afrika van energie voorzien" voorgesteld om het partnerschap Afrika-EU een nieuwe impuls te geven. De EU heeft zich ertoe verbonden om openbare en particuliere investeringen in duurzame energie in Afrika aan te sporen, met name in het kader van het plan voor externe investeringen, en om strategische allianties en samenwerking te verdiepen.

De EU zal vooruitgang blijven boeken op het gebied van betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen op basis van het ambitieuze regelgevingskader dat op EU-niveau is overeengekomen. Tegen 2030 vertalen de belangrijkste EU-doelstellingen zich in een vermindering van broeikasgasemissies met ten minste 40 %. Tegen dan komt ten minste 32 % energie in de EU uit hernieuwbare bronnen en is er een toename van de energie-efficiëntie met ten minste 32,5 %. Zo wordt de basis gelegd voor een ingrijpende maatschappelijke transformatie die leidt tot een toekomst met schone en duurzame energie. De ontwikkeling van de energie-infrastructuur zal ondersteund blijven worden via de Connecting Europe Facility. In het kader van het nieuwe kaderprogramma Horizon Europa is een intensief programma voor onderzoek en innovatie voorgesteld met een budget van 15 miljard EUR voor energie, mobiliteit en het klimaat. Alles samen genomen zou voor het meerjarig financieel kader 2021-2027 de voorgestelde doelstelling inzake klimaatmainstreaming van 25 % betekenen dat een op de vier euro's wordt besteed aan klimaatgerelateerde kwesties, ook met betrekking tot de energiesector. Er is een blijvende inzet vereist om te zorgen voor de verwezenlijking van de energie-unie, met inbegrip van een actieve dialoog met het maatschappelijk middenveld en belanghebbenden, want hun bijdrage en inzet is van cruciaal belang voor het succes van de energietransitie.

Volgens het mondiale "2018 SDG Index and Dashboards report" (Bertelsmann Stiftung en Sustainable Development Solutions Network) behalen 26 EU-lidstaten een score van meer dan 80 op 100 voor SDG 7. Zeven EU-lidstaten staan in de wereldwijde top 20.

·De EU heeft vooruitgang geboekt wat het verbeteren van de toegang tot betaalbare energie betreft. De afgelopen jaren is het onvermogen om de woning voldoende warm te houden, verminderd. In 2017 heeft 8,1 % van de bevolking van de EU een gebrek aan toegang tot betaalbare energie aangegeven, wat 2,8 procentpunten lager is dan in 2007.

·De EU is nog steeds afhankelijk van invoer uit derde landen om te voldoen aan haar energiebehoeften. Met 53,6 % bleef de afhankelijkheid van de EU van import nagenoeg constant tussen 2006 en 2016, terwijl de energieproductie in dezelfde periode met 14 % daalde. In diezelfde periode is een consistente verlaging van het primaire energieverbruik van ongeveer 10 % waargenomen.

·De EU ligt op schema om haar streefcijfer van 20 % van het eindenergieverbruik uit hernieuwbare energiebronnen tegen 2020 te bereiken. Het gebruik van hernieuwbare energie in de EU is de afgelopen tien jaar gestaag toegenomen, van 9,0 tot 17 % van het bruto-eindenergieverbruik tussen 2005 en 2016. De voornaamste factoren voor deze stijging waren een voorspelbaar EU-regelgevingskader, efficiëntere technologieën, dalende kosten voor technologieën op het gebied van hernieuwbare energie en meer marktgerichte ondersteuning.

·Trends in Europa wijzen op een "ontkoppeling" van de economische groei en het energieverbruik en de bijbehorende broeikasgasemissies. Tussen 1990 en 2017 zijn de broeikasgasemissies met 22 % afgenomen, terwijl het bbp met 58 % is gestegen. Zowel de energieproductiviteit als de broeikasgasintensiteit van het energieverbruik zijn sinds 2000 bijna voortdurend verbeterd in de EU.

Met de EU-energie- en klimaatdoelstellingen voor 2020 is de EU goed op weg om te zorgen voor betrouwbare, betaalbare en schone energie voor alle Europeanen. Er is reeds goede vooruitgang geboekt wat een toenemend gebruik van hernieuwbare energie betreft en een verbetering van de energie-efficiëntie en de EU werkt hard verder aan de transitie naar schone energie. De transitie van de EU van een op fossiele brandstoffen gebaseerde naar een koolstofarme economie met een digitaal en consumentgericht energiesysteem wordt de nieuwe realiteit op het terrein. De ontkoppeling van broeikasgasemissies en het bruto binnenlands product is voortgezet, voornamelijk dankzij innovatie. De economische groei en het energieverbruik zijn ook ontkoppeld. De wereldwijde veranderingen op het gebied van de energieproductie en -vraag hebben grote geopolitieke gevolgen en een aanzienlijke impact op het concurrentievermogen van de industrie. Dit stelt Europa voor grote uitdagingen, maar biedt ook unieke kansen. In dit verband wil de EU haar rol als wereldleider op het gebied van de omschakeling naar schone energie versterken en hierbij de energiezekerheid voor al haar burgers waarborgen. Met de energie-unie streeft de EU naar het bieden van veilige, betaalbare, duurzame en schone energie voor burgers en bedrijven in de EU. Wat de externe situatie betreft, is de Europese consensus over ontwikkeling erop gericht de toegang te verbeteren tot energiediensten die betaalbaar, modern, betrouwbaar en duurzaam zijn, meer gebruik te maken van hernieuwbare energie en energie-efficiëntiemaatregelen en bij te dragen aan de strijd tegen de klimaatverandering. De EU speelt een voortrekkersrol bij het stimuleren van particuliere investeringen in de sector van de duurzame energie door middel van haar blendinginstrumenten, het EU-plan voor externe investeringen en het elektrificatiefinancieringsinitiatief. Ook het nabuurschapsbeleid en het uitbreidingsbeleid dragen bij op dit gebied.

Op het niveau van het maatschappelijk middenveld: Malta stimuleert de deelname van plaatselijke gemeenschappen aan het verbeteren van het beheer van drinkwater en sanitaire voorzieningen. De cyclus van stroomgebiedplanning garandeert een hoge deelname van gemeenschappen en belanghebbenden, aangezien voor de besluiten over bepaalde maatregelen een afweging van de belangen van verschillende groepen vereist is.

Op het niveau van de ondernemingen: installaties voor de behandeling van afvalwater in heel Europa beginnen energie en andere in afval aanwezige grondstoffen te gebruiken om hun energieverbruik te verminderen en treden zelfs op als energieproducent. Een uitstekend voorbeeld hiervan is een installatie in de stad Marselisborg, Denemarken, voor de behandeling van het afvalwater van Aarhus, die door te investeren in efficiëntere technologie meer dan 150 % van de energie produceert die zij voor haar werking nodig heeft.

Op regionaal/lokaal niveau: in Polen, in de regio Neder-Silezië, wordt het bekken voor bescherming tegen overstromingen van Racibórz Dolny gebouwd. Het uitgebreide programma ter bescherming tegen overstromingen heeft tot doel bescherming te bieden tegen overstromingen van de Oder door een herstel van de natuurlijke overstromingsretentiecapaciteit van de Odervallei en de natuurlijke uiterwaarden van de rivier.

Op het niveau van de lidstaten: in Cyprus is gerecycleerd water een groeiende en stabiele bron die wordt gebruikt voor onder andere irrigatie en bescherm