Brussel, 29.9.2004

COM(2004) 627 definitief

2004/0222 (CNS)

Voorstel voor een

VERORDENING VAN DE RAAD

tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA)

(ingediend door de Commissie)

TOELICHTING

1. INLEIDING

Dit voorstel moet gezien worden in de context van de herziening van het kader voor buitenlandse hulp met het oog op de komende financiële voorzichten voor 2007-2013. Hoewel ernaar wordt gestreefd de instrumenten voor buitenlandse hulp van de Gemeenschap (voorzover mogelijk) te harmoniseren, mag niet worden vergeten dat pretoetredingssteun binnen een zeer specifiek kader wordt verleend:

- of en in hoeverre steun wordt verleend uit hoofde van het pretoetredingsinstrument, wordt bepaald door de voortgang van het pretoetredingsproces (Europese partnerschappen, toetredingspartnerschappen, onderhandelingen per hoofdstuk, regelmatige verslagen, enzovoorts) en de specifieke vereisten daarvan, waarbij in het bijzonder een flexibele aanpak moet worden gevolgd opdat snel kan worden ingespeeld op nieuwe prioriteiten;

- aangezien toetreding voor de begunstigden op zijn minst een middellangetermijndoelstelling is, wordt bij de verlening van pretoetredingssteun eveneens uitgegaan van vooruitzichten op middellange termijn in plaats van op de lange termijn zoals het geval is bij traditionele ontwikkelingshulp;

- een van de voornaamste kenmerken van pretoetredingssteun is de overbruggingsfunctie, dat wil zeggen dat deze steun de begunstigde landen niet alleen moet bijstaan bij hun ontwikkeling, maar hen bovenal moet helpen zich voor te bereiden op de periode na de toetreding.

De ontwerp-verordening is een kaderverordening waarbij een enkel instrument voor pretoetredingssteun wordt ingevoerd. Dit instrument vervangt derhalve niet alleen de Phare-verordening, maar onder andere ook de SAPARD-, ISPA-, Phare CBC- en Coördinatie-verordeningen, alsmede de verordeningen betreffende Turkije en CARDS. De kaderverordening zal vergezeld gaan van gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften , waarin de werkingsgebieden zoals vastgelegd in de kaderverordening nader zullen worden omschreven.

De begunstigde landen worden ingedeeld in twee categorieën , afhankelijk van hun status van kandidaat-lidstaat of potentiële kandidaat-lidstaat . Potentiële kandidaat-lidstaten worden opgenomen in Bijlage I van de Verordening, kandidaat-lidstaten in Bijlage II.

Potentiële kandidaat-lidstaten blijven steun ontvangen volgens het systeem van de CARDS-verordening : steun voor institutionele opbouw en democratisering, economische en sociale ontwikkeling, regionale en grensoverschrijdende samenwerking en bepaalde maatregelen met het oog op de aanpassing aan het acquis communautaire , met name wanneer dit in het wederzijdse belang van de EU en het begunstigde land is.

Ook kandidaat-lidstaten ontvangen dergelijke steun, maar in aanvulling daarop krijgen zij steun om zich voor te bereiden op de tenuitvoerlegging van de Structuurfondsen en de fondsen voor plattelandsontwikkeling na de toetreding, evenals de volledige tenuitvoerlegging van het acquis communautaire .

Een land kan pas van Bijlage I overgaan naar Bijlage II na een besluit van de Raad waarbij het land de status van kandidaat-lidstaat wordt toegekend. In een dergelijk besluit, dat door de Raad moet worden aangenomen volgens een “vereenvoudigde” procedure overeenkomstig artikel 17 (zie aldaar) wordt toestemming verleend voor de overgang van Bijlage I naar Bijlage II.

Een belangrijk kenmerk van de verordening is dat deze voor als zodanig erkende kandidaat-lidstaten streeft naar een geleidelijke invoering van de regels en beginselen van het beheer van Structuurfondsen en fondsen voor plattelandsontwikkeling; daartoe wordt uit hoofde van drie afzonderlijke afdelingen hulp ter beschikking gesteld (Regionale ontwikkeling, Plattelandsontwikkeling en Ontwikkeling van het menselijk potentieel). Voor deze indeling is gekozen om zo dicht mogelijk te blijven bij de regels van de Structuurfondsen, met inbegrip van hun institutionele kader (comitologie) en tegelijkertijd de weg te bereiden voor een nationaal kader ter bevordering van economische en sociale cohesie, dat tevens is afgestemd op de toetreding tot de Europese Unie.

Over het systeem van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen voor de periode na 2007 wordt nog overleg gevoerd. Daarom worden de afdelingen betreffende de Structuurfondsen en de afdeling betreffende plattelandsontwikkeling van de verordening voornamelijk omschreven aan de hand van een dynamische verwijzing naar de verordeningen betreffende de Structuurfondsen en de plattelandsontwikkelingsfondsen . De Commissie krijgt de bevoegdheid de uitvoeringsvoorschriften voor deze afdelingen goed te keuren en het kader voor pretoetredingssteun per afdeling vast te stellen zodra de nieuwe regels voor de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen bekend zijn.

Kort gezegd is bij de opstelling van de verordening rekening gehouden met de belangrijke lessen die werden geleerd bij het huidige pretoetredingsproces. Deze hebben meer bepaald geleid tot:

- de stroomlijning van de pretoetredingssteun door een betere onderlinge afstemming van de verschillende afdelingen. Daartoe wordt voor alle steun een enkel kader in het leven geroepen. In dit enig kader is de Phare/ISPA/SAPARD-structuur overgenomen, aangevuld met de afdelingen van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen. Het kader is gericht op een harmonisatie van de uitvoeringsvoorschriften. Waar mogelijk zal rekening worden gehouden met de specifieke aspecten van de verordeningen inzake de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen en voorts zal een comitologieregeling worden vastgesteld om de verschillende afdelingen onderling zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen;

- het streven naar een betere voorbereiding van de tenuitvoerlegging van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen na de toetreding door nog meer nadruk te leggen op institutionele opbouw en het geleidelijk nabootsen van de regels van de Structuurfondsen in de aanloop naar de toetreding.

2. ARTIKELSGEWIJS COMMENTAAR

2.1. Rechtsgrondslag

De rechtsgrondslag voor het voorstel is artikel 181 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en niet artikel 179 van dit Verdrag, ofschoon een aantal van de begunstigde landen in de bijlagen door de internationale gemeenschap als ontwikkelingslanden worden beschouwd.

Het loutere feit dat enkele van de begunstigde landen als ontwikkelingslanden kunnen worden beschouwd, betekent echter niet dat het voorstel automatisch kan worden gebaseerd op artikel 179. Dat artikel wordt gebruikt voor de goedkeuring van maatregelen ter bevordering van het beleid van de Gemeenschap op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Dit is niet het voornaamste doel van het huidige voorstel, waarmee wordt beoogd de begunstigde landen voor te bereiden op toetreding. Artikel 181 A is het enige artikel in het Verdrag waarin wordt verwezen naar associatieovereenkomsten en de overeenkomsten met de staten die kandidaat zijn voor toetreding tot de Unie.

Derhalve moet dit artikel worden beschouwd als de juiste rechtsgrondslag voor een verordening die uitsluitend van toepassing is op landen waarmee reeds associatieovereenkomsten zijn gesloten of waarvoor dergelijke overeenkomsten in voorbereiding zijn, in het bijzonder omdat deze landen lidmaatschap van de EU in het vooruitzicht is gesteld, zoals het geval is voor de begunstigde landen in de bijlagen bij deze Verordening.

2.2. Titel 1: Doelstellingen en beginselen

2.2.1. Artikel 1: Begunstigden en algemene doelstelling

Artikel 1 beschrijft de algemene doelstelling, te weten toenadering tot de Europese Unie, met als potentiële uiteindelijke doelstelling toetreding. In bijlage I zijn de landen opgenomen die de status van potentiële kandidaat-lidstaat bezitten, in bijlage II de landen die officieel zijn erkend als kandidaat-lidstaat overeenkomstig artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De officiële toekenning van de status van kandidaat-lidstaat aan een land impliceert een wijziging van de verordening, waarbij het land van bijlage I overgaat naar bijlage II. Voor dit systeem is gekozen omdat zowel de Raad als het Parlement herhaaldelijk het vooruitzicht op potentieel lidmaatschap voor de landen van de westelijke Balkan hebben bevestigd. De betrokken landen moeten desalniettemin afhankelijk van hun status gescheiden worden behandeld opdat zij op hun individuele merites kunnen worden beoordeeld.

2.2.2. Artikel 2: Toepassingsgebied

Artikel 2 geeft een niet-uitputtende opsomming van de gebieden waarvoor steun kan worden verleend. Deze gebieden zijn zodanig omschreven dat de samenhang met eerdere steun van de Gemeenschap verzekerd wordt. Het gaat dan om steun uit hoofde van de CARDS-verordening of de verordening inzake Turkije. Met het oog op deze samenhang zijn in grote lijnen dezelfde doelstellingen gehanteerd als in deze twee verordeningen. De gebieden in lid 1, onder a) tot en met f), zijn identiek voor beide groepen begunstigde landen, met bijzondere nadruk op de situatie van landen die een periode van burgeroorlog of binnenlandse onrust hebben doorgemaakt (steun voor de democratie, de rechtsstaat, de hervorming van overheidsdiensten, economische hervormingen, de naleving van de mensenrechten en de rechten van minderheden, het maatschappelijk middenveld en verzoening in de breedst mogelijke zin van het woord). Onder g) – ook identiek voor beide groepen begunstigde landen – zijn verschillende vormen van regionale samenwerking in breder Europees verband opgenomen.

In lid 2 en lid 3 worden daarentegen verschillende doelstellingen geformuleerd: voor kandidaat-lidstaten is de pretoetredingssteun gericht op het bereiken van de volledige tenuitvoerlegging van het acquis communautaire (zie artikel 2, lid 3, onder a)), terwijl het mandaat voor landen die nog niet de status van kandidaat-lidstaat hebben, beperkter is en gericht op de algemene belangen van de Gemeenschap en het begunstigde land, zonder dat volwaardig lidmaatschap wordt beoogd (zie artikel 2, lid 2, onder a)). Artikel 2, lid 2, onder b), is, voor de landen die geen kandidaat-lidstaat zijn, gericht op de economische en sociale ontwikkeling in algemene zin, terwijl artikel 2, lid 3, onder b), voor kandidaat-lidstaten in het bijzonder gericht is op de ondersteuning van het traject dat moet leiden naar de volledige tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en cohesiebeleid van de Gemeenschap na de toetreding.

2.2.3. Artikel 3: afdelingen

Artikel 3 roept vijf afdelingen in het leven voor een onderverdeling van de verschillende terreinen waarop pretoetredingssteun kan worden verleend. Omschakeling en institutionele opbouw, Regionale en grensoverschrijdende samenwerking, Regionale ontwikkeling, Ontwikkeling van het menselijk potentieel en Plattelandsontwikkeling. In dit artikel wordt de Commissie voorts de bevoegdheid verleend om voor elke afdeling de benodigde uitvoeringsvoorschriften vast te stellen. Voor de goedkeuring van deze uitvoeringsvoorschriften geldt een comitologieprocedure (comité van beheer).

Aangezien de onderhavige verordening een kaderverordening is, moeten in de verordeningen/besluiten van de Commissie gedetailleerde voorschriften voor de tenuitvoerlegging van de steun worden vastgelegd. Waar dit omwille van doelmatig en doeltreffend beheer van gemeenschapsgeld nodig is, kunnen deze uitvoeringsvoorschriften per afdeling verschillen.

2.2.4. Artikel 4: Kader voor pretoetredingssteun en toewijzing van financiële middelen

De steun zal door de Commissie worden toegekend op basis van een indicatief meerjarenprogramma per afdeling en per land. De partnerschappen vormen het beleidsdocument dat als basis dient voor de vaststelling van de prioriteiten voor de programmering van de steun (toetredingspartnerschappen met de kandidaat-lidstaten, Europese partnerschappen met de potentiële kandidaat-lidstaten van bijlage I).

2.3. Titel II: Afdelingen

Titel II van de Verordening heeft betrekking op de afdelingen die worden ingesteld in artikel 3. Bij deze onderverdeling is lering getrokken uit het huidige toetredingsproces, waarbij is gebleken dat er een grote behoefte bestaat aan steun voor brede maatregelen om de institutionele opbouw te bevorderen, met inbegrip van de daarmee samenhangende investeringen, alsmede een onmiskenbare noodzaak de kandidaat-lidstaten krachtig te steunen bij hun voorbereiding op de tenuitvoerlegging van het structuur- en cohesiebeleid van de Gemeenschap. De kandidaat-lidstaten krijgen toegang tot alle vijf afdelingen, de potentiële kandidaat-lidstaten alleen tot de eerste twee afdelingen (steun voor Omschakeling en institutionele opbouw en Regionale en grensoverschrijdende samenwerking).

De achterliggende gedachte voor de drie afzonderlijke afdelingen voor respectievelijk regionale ontwikkeling, plattelandsontwikkeling en de ontwikkeling van het menselijk potentieel is dat kandidaat-lidstaten na hun toetreding bij het gemeenschappelijk landbouw- en cohesiebeleid van de Gemeenschap met exact dezelfde situatie te maken krijgen.

Uit het huidige toetredingsproces is gebleken dat het van het allergrootste belang is dat de betrokken landen in een vroeg stadium vertrouwd raken met dit complexe systeem om na de toetreding tot een goede tenuitvoerlegging en doelmatig beheer van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen te komen. De beheersing ervan vereist een intensief en langdurig leerproces. Aldus kunnen kandidaat-lidstaten "oefenen" met het gemeenschappelijk plattelands- en cohesiebeleid van de Gemeenschap doordat zij reeds voorafgaand aan de toetreding regels moeten toepassen die zo veel mogelijk lijken op die van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen.

2.3.1. Artikel 5:Oomschakeling en institutionele opbouw

De afdeling Omschakeling en institutionele opbouw kan worden beschouwd als de belangrijkste afdeling waaronder alle aspecten in verband met institutionele opbouw vallen, met inbegrip van de omschakelingssteun die beschikbaar wordt gesteld aan de landen van bijlage I. Hieronder vallen voorts ook alle samenwerkingsmaatregelen die niet bij de andere afdelingen horen. Volgens deze gedachtegang is het deze afdeling die via haar comité de pretoetredingssteun coördineert (zie artikel 11, lid 2). Door deze overkoepelende taak aan één afdeling toe te wijzen, wordt het mogelijk snel te reageren en in te spelen op veranderende behoeften en nieuwe prioriteiten.

In de praktijk zal de werking van de eerste afdeling als overkoepelende afdeling worden beperkt door het feit dat de activiteiten die onder “de voorbereiding op de tenuitvoerlegging en het beheer, alsmede beleidsontwikkeling met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het gemeenschappelijk cohesiebeleid" ressorteren, onder afdelingen III, IV en V (zie artikel 7, lid 1, artikel 8, lid 1 en artikel 9, lid 1) vallen.

Met betrekking tot de terreinen die normaal onder de afdelingen III, IV en V vallen, zal dus alleen een beroep worden gedaan op de eerste afdeling wanneer er in een bepaald land geen activiteiten plaatsvinden uit hoofde van de afdelingen III tot en met V.

Gelet op het voorgaande zal afdeling I in het geval van potentiële kandidaat-lidstaten betrekking hebben op alle gebieden zoals omschreven in artikel 2, lid 1, uitgezonderd onder g) (regionale en grensoverschrijdende samenwerking), waarbij het laatstgenoemde aspect valt onder afdeling II (omschreven in artikel 6). Het toepassingsgebied komt aldus overeen met dat van Phare, met inbegrip van het aspect economische en sociale cohesie van Phare, maar zonder Phare CBC.

Voor kandidaat-lidstaten heeft afdeling I normaliter betrekking op de gebieden van artikel 2, lid 2, onder a) tot en met f) en artikel 2, lid 3, onder a). Aldus kan gesteld worden dat deze overeenstemt met Phare, met een bijzondere nadruk op het post-conflictscenario, maar zonder economische en sociale cohesie en CBC.

Voor beide groepen landen vallen de maatregelen inzake institutionele opbouw en de daarmee samenhangende investeringen onder artikel 5.

Onder afdeling I valt ook de deelname van begunstigde landen aan communautaire programma's, die een belangrijk onderdeel van het acquis communautaire vormen. Deelname aan communautaire programma's voorafgaand aan toetreding kan voorts worden beschouwd als een maatregel betreffende institutionele opbouw sui generis, omdat dit leidt tot de instelling van administratieve structuren die de bevolking van het desbetreffende begunstigde land in staat stellen uiterlijk vanaf het moment van toetreding de volledige vruchten van deze programma's te plukken.

2.3.2. Artikel 6: Grensoverschrijdende en regionale samenwerking

Deze afdeling zal openstaan voor beide groepen begunstigde landen. Uit hoofde van deze afdeling kunnen grensoverschrijdende activiteiten tussen begunstigde landen onderling en tussen begunstigde landen en lidstaten worden gesteund. Ook kan steun worden gegeven voor de deelname door begunstigde landen aan transnationale en interregionale programma's waarbij zowel lidstaten als derde landen zijn betrokken en die worden beheerd door andere instrumenten (bijvoorbeeld het ENPI). In de landen van de Westelijke Balkan blijft deze afdeling de regionale samenwerking ondersteunen die voorheen werd gesteund uit hoofde van CARDS.

2.3.3. Artikel 7: Regionale ontwikkeling

Afdeling III is alleen toegankelijk voor kandidaat-lidstaten en moet zo veel mogelijk het EFRO en het Cohesiefonds nabootsen om de begunstigde landen zo veel mogelijk vertrouwd te maken met de gang van zaken van de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen bij de verlening van externe steun.

Ten eerste zal dit leiden tot meer efficiëntie omdat kandidaat-lidstaten bij de overgang van de pre- naar de post-toetredingsfase alleen met wijzigingen in procedures en criteria te maken krijgen die strikt noodzakelijk zijn om te voldoen aan het Financieel Reglement. Ten tweede vormt dit de best mogelijke voorbereiding op de tenuitvoerlegging van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds na de toetreding. Door de maatregelen uit hoofde van afdeling III te onderwerpen aan dezelfde comitologieregels (met inbegrip van de definitie van aan het comité voor te leggen maatregelen) als die welke gelden voor het EFRO en het Cohesiefonds (zie artikel 11, lid 1, onder b)), wordt het proces zo goed mogelijk nagebootst.

2.3.4. Artikel 8: Ontwikkeling van het menselijk potentieel

Afdeling IV, eveneens alleen toegankelijk voor kandidaat-lidstaten, heeft ten doel de begunstigde landen voor te bereiden op de programmering, de tenuitvoerlegging en het beheer van het Europees Sociaal Fonds, in het kader van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Hierbij moet rekening worden gehouden met de doelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van sociale uitsluiting, onderwijs en opleiding en de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Deze afdeling is gericht op de totstandbrenging van adequate structuren en systemen voor beleidsvorming en programmering, beheer en uitkering en de tenuitvoerlegging van activiteiten van het type ESF, in overeenstemming met de overeengekomen beleidsprioriteiten.

2.3.5. Artikel 9: Plattelandsontwikkeling

Net als bij de afdelingen III en IV is de administratieve doelstelling de begunstigde landen helpen zich voor te bereiden op door de EU gefinancierde plattelandsontwikkelingsfondsen na de toetreding door pretoetredingssteun ten uitvoer te leggen aan de hand van systemen die zo veel mogelijk lijken op de systemen die na de toetreding moeten worden gebruikt.

Om de operationele doelstelling van een bijdrage tot de duurzame aanpassing van de landbouwsector en de plattelandsgebieden te verwezenlijken, omvatten de subsidiabele acties (vast te stellen in de uitvoeringsvoorschriften) niet noodzakelijkerwijs alle acties waarvoor de lidstaten uit hoofde van de plattelandsontwikkelingsverordening in aanmerking kunnen komen. Voorts kunnen sommige op plattelandsontwikkeling gerichte maatregelen die in de lidstaten niet langer als relevant worden geacht, nog wel van belang zijn in landen met minder goed ontwikkelde landbouwsectoren en plattelandsgebieden en deze dienen derhalve voor steun uit hoofde van het IPA in aanmerking te komen.

2.4. Titel III: Beheer en tenuitvoerlegging

Deze titel legt de institutionele verhouding vast tussen de Raad als primaire wetgever op het gebied van artikel 181 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en de Commissie in haar uitvoerende functie zoals deze haar door Raad is opgedragen in artikel 202 (derde streepje) en artikel 211 (vierde streepje) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

2.4.1. Artikel 10: Beheer van de pretoetredingssteun

Overeenkomstig artikel 211 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap oefent de Commissie de bevoegdheden uit welke de Raad haar verleent ter uitvoering van de regels die hij stelt. In artikel 10, lid 1, is daarom bepaald dat de Commissie ten opzichte van de Raad verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van de steun volgens een comitologieprocedure die wordt ingesteld in artikel 11. Dit bevestigt tevens de verantwoordelijkheid van de Commissie voor de tenuitvoerlegging van de begroting zoals bepaald in artikel 48 van het Financieel Reglement.

Artikel 10, lid 2, bepaalt dat de steun ten uitvoer moet worden gelegd volgens de regels betreffende externe maatregelen van het Financieel Reglement. Deze bepaling biedt voldoende flexibiliteit voor de tenuitvoerlegging, omdat zodoende een groot aantal tenuitvoerleggingsmethodes ter beschikking komt voor de te verrichten taken. Zo kan de Commissie gebruik maken van direct gecentraliseerd beheer, indirect gecentraliseerd beheer (waaronder agentschappe, organen van de Gemeenschap en organen van de nationale overheidssector/organen met een openbare-dienstverleningstaak), verschillende stadia van gedecentraliseerd beheer en gezamenlijk beheer met internationale organisaties. Afhankelijk van het nagestreefde doel kan per afdeling gekozen worden voor verschillende tenuitvoerleggingsmethodes waar dit gerechtvaardigd is. Met het oog op de coördinatie van grensoverschrijdende samenwerkingsacties met de acties uit hoofde van het Europees nabuurschapsinstrument is de mogelijkheid voorzien om de tenuitvoerlegging te delegeren aan de lidstaten. Dergelijke steun zou dan ook ten uitvoer kunnen worden gelegd in gezamenlijk beheer.

Artikel 10, lid 3, stelt de Commissie in staat het beheer te voeren over financiële middelen die door andere donoren, bijvoorbeeld lidstaten of derde landen, beschikbaar worden gesteld. Deze middelen worden in de begroting overeenkomstig artikel 18 van het Financieel Reglement aangemerkt als bestemmingsontvangsten.

Artikel 10, lid 5, voorziet in de mogelijkheid van gesplitste kredieten. Deze methode is betemd voor programma's die nauw verbonden zijn met andere EU-programma's die ook met gesplitste kredieten werken.

Tegenover de verlening van de goedkeuring van de Raad aan de Commissie om de maatregel ten uitvoer te leggen, staat de invoering van een comitologiesysteem alsmede de verplichting voor de Commissie om jaarlijks verslag uit te brengen aan de Raad en het Parlement, zoals vervat in artikel 10, lid 6.

2.4.2. Artikel 11: comités

In artikel 11 wordt een comitologiesysteem ingesteld, waarbij gebruik wordt gemaakt van vijf reeds bestaande comités:

- voor de afdelingen I en II: een Comité voor Omschakelingssteun en institutionele opbouw (de opvolger van het Phare-comité);

- voor de afdelingen III en V: de Comités overeenkomstig artikel 47 van Verordening (EG) nr. 1260/1999 plus, voor afdeling V, het Comité overeenkomstig artikel 11 van Verordening (EG) nr. 1258/1999 van de Raad;

- voor afdeling IV: het ESF-comité overeenkomstig artikel 147 van het Verdrag.

De procedure voor de opvolger van het Phare-comité wordt in detail vastgelegd, aangezien dit comité zijn rechtsgrondslag verliest krachtens de slotbepalingen van artikel 19, lid 2, van de verordening.

De procedures voor de andere comités volgen de reeds bestaande procedures voor de Structuurfondsen en de regionale-ontwikkelingsfondsen, ofschoon enkele aanpassingen, bijvoorbeeld van het reglement van orde, in de uitvoeringsvoorschriften voor afzonderlijke afdelingen moeten worden opgenomen.

Voor de steun op het gebied van het landbouw- en cohesiebeleid zullen de kandidaat-lidstaten voorafgaand aan de toetreding dus te maken krijgen met dezelfde comités die dergelijke maatregelen na de toetreding zullen beoordelen. De betrokkenheid van deze comités zal ervoor zorgen dat de begunstigde landen ten volle de vruchten zullen kunnen plukken van dit leerproces. Tevens zorgt deze benadering ervoor dat de situatie met betrekking tot de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen in de aanloop naar de toetreding zo goed mogelijk wordt nagebootst.

Dit artikel bepaalt voorts dat het voor afdeling I bevoegde comité een overkoepelende functie heeft, en noemt de andere standaardbepalingen inzake het comitologiesysteem.

2.4.3. Artikel 12: typen steun

Artikel 12 geeft een niet-uitputtende opsomming van de typen steun en de instrumenten die daarvoor worden aangewend.

Artikel 12, lid 1, herhaalt artikel 231 van de uitvoeringsvoorschriften van het Financieel Reglement, waarin bepaalde acties worden genoemd die voor financiering in aanmerking kunnen komen.

Artikel 12, lid 2, bepaalt dat bepaalde succesvolle instrumenten die werden ontwikkeld om kandidaat-lidstaten te helpen bij de goedkeuring en de tenuitvoerlegging van het acquis communautaire , namelijk jumelages en TAIEX, ook voor de begunstigden van deze verordening zullen worden gebruikt.

Artikel 13 geeft een niet-uitputtende opsomming van ondersteunende activiteiten die kunnen worden gefinancierd uit de operationele begroting. In het bijzonder worden hier uitgaven vermeld die zouden kunnen worden gefinancierd uit de niet langer bestaande BA-lijn. Tevens worden in dit artikel alle ondersteunende activiteiten van de verordeningen betreffende de Structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen genoemd om een zo sterk mogelijke gelijkenis te bereiken wat acties en subsidiabiliteit betreft, in het bijzonder voor de afdelingen III tot en met V.

2.4.4. Artikel 14: tenuitvoerlegging van de steun

De basis voor deze bepaling wordt gevormd door het kader voor externe maatregelen zoals vastgelegd in Titel IV van Deel II van het Financieel Reglement, en met name de artikelen 163, 166 en 167, lid 2.

In artikel 14 is derhalve een algemeen kader vastgesteld voor de betrekkingen tussen de Commissie en het begunstigde land. Dit kader vormt de basis voor de tenuitvoerlegging van de communautaire steun. Nadere bepalingen hieromtrent dienen te worden vastgelegd in de uitvoeringsvoorschriften. Bij het tot stand komen van de betrekkingen moeten gestandaardiseerde kaderovereenkomsten worden gesloten waarin algemene voorschriften voor de tenuitvoerlegging worden opgenomen (bijvoorbeeld met betrekking tot uitvoerende organen, financiële stromen, antifraudemaatregelen, enzovoorts). De voorschiften moeten voorzover mogelijk voor alle afdelingen geharmoniseerd worden, maar niettemin de mogelijkheid open laten voor het sluiten van overeenkomsten met specifieke voorschriften voor afzonderlijke afdelingen, waar nodig, bijvoorbeeld om rekening te houden met de wisselende mate van decentralisatie waarin de verschillende afdelingen voorzien.

2.4.5. Artikel 15: bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap

De bepalingen van artikel 15 geven de Commissie een mandaat voor het sluiten van de benodigde bilaterale overeenkomsten ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. De gedetailleerde bepalingen ter zake zijn opgenomen in het Financieel Reglement en de uitvoeringsvoorschriften bij het Financieel Reglement. Deze bepalingen moeten echter wel worden vastgelegd in een speciale overeenkomst met de begunstigde landen, aangezien laatstgenoemde landen in tegenstelling tot de lidstaten niet gebonden zijn aan het loyaliteitsbeginsel van artikel 10 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap of het daarvan afgeleide acquis communautaire .

Teneinde te voldoen aan de criteria van goed financieel beheer moeten in dergelijke kaderovereenkomsten met name definities worden opgenomen van de begrippen fraude en onregelmatigheden, maatregelen op het gebied van financiële controle door de overeenkomstsluitende autoriteit, de Commissie en de Rekenkamer, de mogelijkheid voor OLAF om ter plaatse controles uit te voeren die gelijkwaardig zijn met de controles in de zin van Verordening (EG) nr. 2185/96, de verplichting van de overeenkomstsluitende autoriteit om preventieve maatregelen te nemen tegen corruptie, de procedure voor het melden bij de Commissie van gevallen waarin een vermoeden van fraude en onregelmatigheden bestaat, de procedure voor rekeningvereniging bij gedecentraliseerd beheer, de toepassing van administratieve en financiële sancties (waaronder uitsluiting van onbetrouwbare kandidaten en inschrijvers) en de afdwingbaarheid van besluiten van de Commissie op het gebied van invordering in het geval van gedecentraliseerd beheer.

2.4.6. Artikel 16: voorschriften voor deelname en oorsprong, subsidiabiliteit

Natuurlijke en rechtspersonen uit lidstaten, de Europese Economische Ruimte, de begunstigde landen van de IPA- en ENPI-verordeningen en internationale organisaties mogen deelnemen aan openbare aanbestedingen en contracten. Voor het vraagstuk van de oorsprong van leveringen gelden dezelfde regels. Op basis van wederkerigheid kan deelname worden opengesteld voor anderen. Voorts is de mogelijkheid van een afwijking voorzien in gevallen waarin dit gerechtvaardigd kan worden.

Artikel 16, lid 1 tot en met 6 is een exacte, zij het enigszins verkorte, weergave van de ontwerp-verordening betreffende de ontkoppeling van communautaire hulp. De beginselen zijn hier weergegeven omdat deze verordening nog niet in werking is getreden en deze mogelijk wordt ingetrokken ten gunste van een benadering waarbij de bepalingen ervan worden opgenomen in de toekomstige instrumenten voor buitenlandse hulp.

Natuurlijke personen (of groepen van natuurlijke personen zoals NGO's) worden specifiek genoemd als mogelijke begunstigden van subsidies wegens artikel 114 van het Financieel Reglement, hetgeen anders in ieder geval voor centraal beheerde programma's uitgesloten zou zijn. Aangezien programma's zoals het Programma voor kleine projecten (SPP) in het verleden zeer succesvolle instrumenten van de pretoetredingsstrategie zijn gebleken, is het wenselijk deze mogelijkheid te handhaven.

Afgezien van deze enige referentie wordt in de verordening niet verwezen naar specifieke potentiële begunstigden. Dit is in overeenstemming met de logica van het Financieel Reglement, dat bepaalt dat bij de communautaire bijstand moet worden uitgegaan van acties, niet van begunstigden. Dit betekent dat iedereen een begunstigde van communautaire bijstand kan zijn zolang hij of zij bijdraagt tot het verwezenlijken van de doelstelling die met de actie wordt nagestreefd.

2.4.7. Artikel 17: opschorting van de pretoetredingssteun

In artikel 17 is een clausula rebus sic stantibus vastgelegd met betrekking tot de toekenning van de communautaire bijstand, waarbij de Raad de bevoegdheid wordt verleend om, op voorstel van de Commissie, de aanpassingen door te voeren die hij noodzakelijk acht indien een begunstigd land handelt in strijd met de fundamentele beginselen van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, de rechten van minderheden, of wanneer onvoldoende vooruitgang wordt geboekt met de Europese partnerschappen of de toetredingspartnerschappen. Voor de landen van de Westelijke Balkan wordt tevens in lid 2 de bijzondere conditionaliteit herhaald die tot op heden was opgenomen in artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 2666/2000 (CARDS-verordening).

2.5. Titel IV: overgangs- en slotbepalingen

2.5.1. Artikel 18: status van begunstigd land

In artikel 18 is een vereenvoudigde procedure vastgesteld voor het wijzigen van de verordening met betrekking tot de status van een begunstigd land. In het geval van artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, waarin de Raad met eenparigheid van stemmen de status van kandidaat-lidstaat heeft toegekend aan een begunstigd land, kan hij de bijlagen bij deze verordening via een eenvoudig besluit bij gekwalificeerde meerderheid van stemmen wijzigen zonder dat een volledige wetgevingsprocedure moet worden gevolgd waarbij het noodzakelijk zou zijn deze verordening formeel te wijzigen bij een andere verordening.

2.5.2. Artikel 19: bepaling inzake kruiselingse toepassing van instrumenten

Artikel 19 staat, net als andere geografische instrumenten voor buitenlandse hulp, op basis van wederkerigheid deelname toe aan programma's met een andere rechtsgrondslag wanneer een regionale, grensoverschrijdende, transnationale of wereldwijde aanpak een toegevoegde waarde oplevert.

2.5.3. Artikel 20: overgangsbepalingen

Artikel 20 strekt tot de intrekking van de Phare-verordening, de CBC-verordening, de coördinatieverordening, de ISPA-verordening, de SAPARD-verordening, de Cyprus/Malta-verordening en de Turkije-verordening. De CARDS-verordening hoeft niet te worden ingetrokken, omdat deze afloopt op 31 december 2006. Er worden voorbereidingen getroffen om de overgang van het ene naar het andere instrument te vergemakkelijken (het meest relevant in het geval van CARDS en Turkije) en ervoor te zorgen dat de ingetrokken verordeningen als rechtsgrondslag kunnen blijven dienen voor lopende steun.

2.5.4. Artikel 20: inwerkingtreding

De verordening treedt in werking 20 dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad, maar zal pas met ingang van 1 januari 2007 van toepassing zijn. De reden voor dit uitstel is dat de in te trekken verordeningen nog van kracht moeten blijven tot aan het einde van de lopende financiële vooruitzichten. In de tussentijd kan de nieuwe verordening al dienen als rechtsgrondslag voor het opstellen en goedkeuren van uitvoeringsvoorschriften, wat zo spoedig mogelijk moet gebeuren.

2004/0222 (CNS)

Voorstel voor een

VERORDENING VAN DE RAAD

tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 181 A,

Gezien op het voorstel van de Commissie[1],

Gezien het advies van het Europees Parlement[2],

Overwegende hetgeen volgt:

Teneinde de doelmatigheid van de buitenlandse hulp van de Gemeenschap te verbeteren, wordt een nieuw kader voor de programmering en de uitkering van steun voorgenomen. Bij Verordening (EG) nr. xxx van het Europees Parlement en de Raad van xxx wordt een instrument voor ontwikkelingssamenwerking en economische samenwerking ingesteld. Bij Verordening (EG) nr. xxx van het Europees Parlement en de Raad van xxx wordt een Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument ingevoerd. Deze verordening is het derde algemene instrument voor de rechtstreekse ondersteuning van Europese buitenlands beleid.

Artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt dat elke Europese staat die de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en van de rechtsstaat in acht neemt, kan verzoeken lid te worden van de Unie.

Het verzoek van de Republiek Turkije om toetreding tot de Europese Unie is aanvaard door de Europese Raad van Helsinki van 1999 en sinds 2002 komt de Republiek Turkije in aanmerking voor pretoetredingssteun.

De Europese Raad heeft op zijn bijeenkomst te Santa Maria da Feira op 20 juni 2000[3] benadrukt dat de landen van de Westelijke Balkan potentiële kandidaten zijn voor toetreding tot de Europese Unie.

De Europese Raad heeft op zijn bijeenkomst te Thessaloniki op 19 en 20 juni 2003[4] verwezen naar zijn conclusies van Kopenhagen (december 2002) en Brussel (maart 2003) en herhaald dat hij zijn volledige en daadwerkelijke steun wil verlenen aan het Europese perspectief van de landen van de Westelijke Balkan, en te kennen gegeven dat deze landen integraal deel zullen gaan uitmaken van de Europese Unie zodra zij voldoen aan de vastgestelde criteria.

De Europese Raad van Thessaloniki van 2003 heeft voorts verklaard dat het stabilisatie- en associatieproces het algemene kader zal vormen voor de voorbereiding van de landen van de Westelijke Balkan op hun toetreding tot de Europese Unie.

Het Europees Parlement heeft in zijn resolutie betreffende de conclusies van de Europese Raad van Thessaloniki erkend dat elk van de landen van de Westelijke Balkan onderweg is naar toetreding, maar tegelijkertijd benadrukt dat elk land op zijn eigen merites moet worden beoordeeld[5].

Alle landen van de Westelijke Balkan kunnen derhalve worden beschouwd als potentiële kandidaat-lidstaten, maar het is wenselijk een duidelijk onderscheid te maken tussen kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten.

De Europese Raad van Brussel van 17 en 18 juni 2004[6] heeft voorts aanbevolen toetredingsonderhandelingen te openen met Kroatië.

In het belang van de samenhang en consequentie van de communautaire hulp dient de pretoetredingssteun aan kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten te worden verstrekt in een samenhangend kader, waarbij lering wordt getrokken uit eerdere pretoetredingsinstrumenten en uit Verordening (EG) nr. 2666/2000.

De steun aan kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten moet hen blijven helpen bij hun inspanningen om de democratische instellingen en de rechtsstaat te versterken, de overheidsdiensten te hervormen, de mensenrechten en de rechten van minderheden te eerbiedigen, de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te steunen en regionale samenwerking evenals verzoening en wederopbouw te bevorderen, en bij te dragen tot duurzame ontwikkeling en terugdringing van de armoede in deze landen. Derhalve moet deze erop gericht zijn een groot aantal uiteenlopende maatregelen op het gebied van institutionele opbouw te ondersteunen.

De steun aan kandidaat-landen moet verder gericht zijn op de goedkeuring en tenuitvoerlegging van het volledige acquis communautaire en in het bijzonder de kandidaat-lidstaten voorbereiden op de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouw- en cohesiebeleid van de Gemeenschap.

De steun aan potentiële kandidaat-lidstaten kan eveneens gericht zijn op bepaalde maatregelen met het oog op de aanpassing aan het acquis communautaire evenals op de ondersteuning van investeringsprojecten.

De steun moet worden verstrekt op basis van een uitgebreide meerjarenstrategie, waarbij rekening wordt gehouden met de prioriteiten van het stabilisatie- en associatieproces en de prioriteiten die zijn vastgesteld naar aanleiding van het pretoetredingsproces.

De afdelingen Omschakeling en institutionele opbouw en Regionale en grensoverschrijdende samenwerking moeten toegankelijk zijn voor alle begunstigde landen om hen te helpen bij het proces van omschakeling en toenadering tot de EU, alsmede om de regionale samenwerking tussen deze landen onderling te stimuleren.

De afdelingen Regionale ontwikkeling, Ontwikkeling van het menselijk potentieel en Plattelandsontwikkeling dienen alleen toegankelijk te zijn voor als zodanig erkende kandidaat-lidstaten om hen te helpen zich voor te bereiden op de periode na de toetreding, in het bijzonder met betrekking tot de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid en het beleid inzake plattelandsontwikkeling van de Gemeenschap.

De pretoetredingssteun moet worden beheerd overeenkomstig de regels voor buitenlandse hulp van Verordening (EG) nr. 1605∕2002, waarbij gebruik moet worden gemaakt van de structuren die hun waarde hebben bewezen in het pretoetredingsproces, zoals gedecentraliseerd beheer, jumelages en TAIEX. Ook vernieuwende benaderingen moeten mogelijk worden gemaakt, zoals tenuitvoerlegging door de lidstaten onder gedeeld beheer bij grensoverschrijdende programma's betreffende de buitengrenzen van de Europese Unie.

De benodigde maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de steun voor de afdeling Omschakeling en institutionele opbouw en de afdeling Regionale en grensoverschrijdende samenwerking zijn beheersmaatregelen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van programma’s met aanzienlijke gevolgen voor de begroting. Deze maatregelen moeten daarom worden goedgekeurd overeenkomstig Besluit 1999/468 van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden. Hiertoe moeten indicatieve meerjarenplannen worden voorgelegd aan een comité van beheer.

De maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de afdeling Regionale ontwikkeling, de afdeling Ontwikkeling van het menselijke potentieel en de afdeling Plattelandsontwikkeling sluiten nauw aan bij de praktijk van de Structuurfondsen en dienen derhalve te worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468 van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden, ten dele door raadgevende comités en ten dele door beheerscomités, teneinde voorzover mogelijk gebruik te maken van de besluitvormingsprocedures die van toepassing zijn voor de Structuurfondsen.

Wanneer de Commissie deze verordening via gedecentraliseerd beheer ten uitvoer legt, neemt zij alle mogelijke voorzorgsmaatregelen om de financiële belangen van de Europese Gemeenschap te beschermen, in het bijzonder door in dit verband de regels en normen van het acquis communautaire te hanteren. Wanneer de Commissie deze verordening via andere vormen van beheer ten uitvoer legt, dienen de financiële belangen van de Europese Gemeenschap te worden beschermd door de sluiting van tenuitvoerleggingovereenkomsten die in dit verband voldoende waarborgen bevatten.

Regels betreffende het in aanmerking komen voor deelname aan openbare aanbestedingen en de gunning van opdrachten, evenals regels betreffende de oorsprong van leveringen, moeten worden opgesteld overeenkomstig de recente ontwikkelingen binnen de Europese Unie betreffende de ontkoppeling van hulp, maar moeten voldoende ruimte voor flexibiliteit overlaten zodat kan worden ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen op dit gebied.

Wanneer de beginselen waarop de Europese Unie gegrondvest is, door een begunstigd land worden geschonden, of wanneer onvoldoende vooruitgang wordt geboekt met de criteria van Kopenhagen en de prioriteiten van het Europese partnerschap of het Toetredingspartnerschap, moet de Raad, op voorstel van de Commissie, de noodzakelijke maatregelen kunnen nemen.

De Raad moet deze verordening volgens een vereenvoudigde procedure kunnen wijzigen met betrekking tot de indeling van een begunstigd land in bijlage I of II.

Landen die uit hoofde van de twee andere instrumenten voor buitenlandse hulp in aanmerking komen, moeten op basis van wederkerigheid kunnen deelnemen aan de maatregelen uit hoofde van deze verordening wanneer dit een toegevoegde waarde biedt wegens de regionale, grensoverschrijdende, transnationale of mondiale aard van de desbetreffende maatregel.

Aangezien de maatregelen die met dit instrument worden beoogd, betrekking hebben op de geleidelijke aanpassing aan de normen en het beleid van de Europese Unie, inclusief, waar van toepassing, het acquis communautaire , met als uiteindelijk doel toetreding, kan het beoogde resultaat niet worden bereikt door deze maatregelen te nemen op het niveau van de lidstaten, maar is het wenselijk deze op het niveau van de Gemeenschap ten uitvoer te leggen, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel van artikel 5, lid 2, van het EG-Verdrag.

Aangezien de maatregelen die met dit instrument worden beoogd, beperkt blijven tot hetgeen noodzakelijk is om de begunstigde landen te helpen zich geleidelijk aan te passen aan de normen en het beleid van de EU, in het bijzonder met het oog op toetreding, zijn deze in overeenstemming met het proportionaliteitsbeginsel van artikel 5, lid 2, van het EG-Verdrag.

De instelling van een nieuw systeem voor pretoetredingssteun van de Gemeenschap maakt de intrekking noodzakelijk van Verordening (EEG) nr. 3906/89 van de Raad van 18 december 1989 betreffende economische hulp ten gunste van de Republiek Hongarije en de Volksrepubliek Polen[7], Verordening (EG) nr. 2760/98 van de Commissie van 18 december 1998 betreffende de tenuitvoerlegging van een programma voor grensoverschrijdende samenwerking in het kader van het Phare-programma[8], Verordening (EG) nr. 1266/1999 van de Raad van 21 juni 1999 betreffende de coördinatie van de bijstand aan de kandidaat-lidstaten in het kader van de pretoetredingsstrategie en houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 3906/89[9], Verordening (EG) nr. 1267/1999 van de Raad van 21 juni 1999 tot instelling van een pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid[10], Verordening (EG) nr. 1268/1999 van de Raad van 21 juni 1999 inzake steunverlening door de Gemeenschap voor pretoetredingsmaatregelen op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling in de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa gedurende de pretoetredingsperiode[11], Verordening (EG) nr. 555/2000 van de Raad van 13 maart 2000 betreffende de uitvoering van acties in het kader van de pretoetredingsstrategie voor de Republiek Cyprus en de Republiek Malta[12], Verordening (EG) nr. 2666/2000 van de Raad van 5 december 2000 betreffende de steun aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1628/96 en tot wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 3906/89 en (EEG) nr. 1360/90, alsmede van de Besluiten 97/256/EG en 1999/311/EG[13], en Verordening (EG) nr. 2500/2001 van de Raad van 17 december 2001 betreffende financiële pretoetredingssteun voor Turkije en tot wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 3906/89, (EG) nr. 1267/1999, (EG) nr. 1268/1999 en (EG) nr. 555/2000[14],

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Tit EL I: ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 1 Begunstigden en algemene doelstelling

De Gemeenschap verleent de landen die zijn opgenomen in de bijlagen pretoetredingssteun voor hun geleidelijke aanpassing aan de normen en het beleid van de Europese Unie, waar van toepassing met inbegrip van het acquis communautaire , met het oog op toetreding.

Artikel 2 Toepassingsgebied

(1) De pretoetredingssteun wordt, waar van toepassing, gebruikt ter ondersteuning van de volgende gebieden:

(a) versterking van democratische instellingen en de rechtsstaat;

(b) hervorming van overheidsdiensten, met inbegrip van de invoering van een systeem waarin het beheer van de steun kan worden gedelegeerd aan het begunstigde land in overeenstemming met de regels van Verordening (EG) nr. 1605/2002[15];

(c) economische hervormingen;

(d) bevordering en bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheiden alsook verbetering van de eerbiediging van de rechten van minderheden;

(e) ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld;

(f) verzoening, maatregelen om het vertrouwen te vergroten en wederopbouw;

(g) regionale en grensoverschrijdende samenwerking.

(2) In de landen van bijlage I is de pretoetredingssteun tevens bestemd voor de volgende gebieden:

(a) geleidelijke aanpassing aan het acquis communautaire ;

(b) sociale en economische ontwikkeling.

(3) In de landen van bijlage II is de pretoetredingssteun tevens bestemd voor de volgende gebieden:

(a) goedkeuring en tenuitvoerlegging van het acquis communautaire ;

(b) steun voor het ontwikkelen van beleid alsmede voor de voorbereiding op de tenuitvoerlegging en het beheer van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en cohesiebeleid van de Gemeenschap.

Artikel 3 Afdelingen

(1) Voor de programmering en de tenuitvoerlegging wordt de pretoetredingssteun onderverdeeld in de volgende afdelingen:

(a) omschakeling en institutionele opbouw;

(b) regionale en grensoverschrijdende samenwerking;

(c) regionale ontwikkeling;

(d) ontwikkeling van het menselijk potentieel;

(e) plattelandsontwikkeling.

(2) De Commissie ziet toe op de onderlinge afstemming en de samenhang van de steun die uit hoofde van de verschillende afdelingen wordt toegekend.

(3) Overeenkomstig de procedure van artikel 11, lid 1, onder a), van deze verordening stelt de Commissie de uitvoeringsvoorschriften voor deze verordening vast. Waar deze voorschriften de tenuitvoerlegging van de artikelen 7 tot en met 9 van deze verordening betreffen, worden eerst de comités voor de desbetreffende afdeling geraadpleegd, conform de procedure van artikel 3 van Besluit 1999/468/EG, in overeenstemming met artikel 7, lid 3.

Artikel 4 Kader voor pretoetredingssteun en toewijzing van middelen

(1) De Commissie stelt op basis van een strategische benadering en rekening houdend met de financiële vooruitzichten, de Europese partnerschappen en de toetredingspartnerschappen, een indicatief meerjarenprogramma op. In dit kader worden de middelen toegewezen per afdeling en per land en, waar van toepassing, per thema. Het kader wordt jaarlijks herzien aan de hand van een reeks objectieve criteria waaronder het absorptievermogen, een behoeftenbeoordeling, naleving van de conditionaliteit en de beheerscapaciteit. Waar van toepassing zal bij deze herziening tevens rekening worden gehouden met buitengewone steunmaatregelen of interimresponsprogramma’s die zijn goedgekeurd uit hoofde van de verordening tot invoering van het stabiliteitsinstrument. De middelen die worden toegewezen voor grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma's met lidstaten dienen ten minste gelijk te zijn aan de dienovereenkomstige financiering uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.

(2) De Commissie legt het indicatieve meerjarenprogramma jaarlijks voor aan de Raad en het Europees Parlement.

(3) Voor de landen van bijlage I wordt de pretoetredingssteun gebaseerd op de Europese partnerschappen. De steun wordt geprogrammeerd op basis van een enkel kader per land en per afdeling en moet betrekking hebben op de voor elke staat in de landenanalyse vastgestelde prioriteiten voor de voorbereiding op verdere integratie in de Europese Unie, gelet op de door de Europese Raad omschreven criteria, alsmede de vooruitgang die werd geboekt bij de tenuitvoerlegging van de stabilisatie- en associatieovereenkomsten, inclusief de regionale samenwerking.

(4) Voor de landen van bijlage II wordt de pretoetredingssteun gebaseerd op de toetredingspartnerschappen. De steun wordt geprogrammeerd op basis van een enkel kader per land en per afdeling en moet betrekking hebben op de voor elke staat in de landenanalyse vastgestelde prioriteiten voor toetreding, gelet op de politieke en economische criteria en de vooruitgang die werd geboekt bij de goedkeuring en de tenuitvoerlegging van het acquis communautaire .

Tit EL II: REGELS BETREFFENDE SPECIFIEKE AFDELINGEN

Artikel 5 Omschakeling en institutionele opbouw

(1) De afdeling Omschakeling en institutionele opbouw dient ter ondersteuning van de landen van de bijlagen I en II bij het verwezenlijken van de doelstellingen van artikel 2.

(2) Deze afdeling kan onder andere worden gebruikt voor de financiering van institutionele en capaciteitsopbouw en investeringen voorzover laatstgenoemde niet onder de artikelen 6 tot en met 9 van deze verordening vallen.

(3) Tevens mag de pretoetredingssteun uit hoofde van deze afdeling worden aangewend voor de ondersteuning van de landen van de bijlagen I en II bij activiteiten in verband met communautaire programma’s en agentschappen.

Artikel 6 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking

(1) De afdeling Regionale en grensoverschrijdende samenwerking dient ter ondersteuning van de landen van de bijlagen I en II bij regionale, grensoverschrijdende en, waar van toepassing, transnationale en interregionale samenwerking tussen deze landen onderling of tussen deze landen en EU-lidstaten.

(2) Deze samenwerking moet ten doel hebben de stabiliteit, veiligheid en welvaart te bevorderen in het wederzijdse belang van alle betrokken landen en hun harmonieuze, evenwichtige en duurzame groei te ondersteunen.

(3) De samenwerking wordt waar van toepassing gecoördineerd met andere communautaire instrumenten voor grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking. In het geval van grensoverschrijdende samenwerking met lidstaten dekt deze afdeling de regio's aan weerszijden van de respectieve grens of grenzen.

(4) Binnen de doelstellingen van dit artikel kan deze afdeling onder andere worden aangewend voor de financiering van institutionele en capaciteitsopbouw, alsmede investeringen.

Artikel 7 Regionale ontwikkeling

(1) De afdeling Regionale ontwikkeling dient ter ondersteuning van de landen van bijlage II bij de ontwikkeling van beleid en de voorbereiding van de tenuitvoerlegging en het beheer van het cohesiebeleid van de Gemeenschap, in het bijzonder de voorbereiding van deze landen op het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds.

(2) Deze afdeling kan in het bijzonder worden aangewend voor de financiering van het type maatregelen waarin de Verordeningen (EG) nr. 1783/1999[16] en (EG) nr. 1164/1994[17] voorzien.

Artikel 8 Ontwikkeling van het menselijk potentieel

(1) De afdeling Ontwikkeling van het menselijk potentieel dient ter ondersteuning van kandidaat-lidstaten van bijlage II bij de ontwikkeling van beleid en de voorbereiding van de tenuitvoerlegging en het beheer van het cohesiebeleid van de Gemeenschap, in het bijzonder de voorbereiding van deze landen op het Europees Sociaal Fonds.

(2) Deze afdeling kan in het bijzonder worden aangewend voor de financiering van het type maatregelen waarin Verordening (EG) nr. 1784/1999[18] voorziet.

Artikel 9 Plattelandsontwikkeling

(1) De afdeling Plattelandsontwikkeling dient ter ondersteuning van de kandidaat-lidstaten van bijlage II voor de ontwikkeling van beleid en de voorbereiding van de tenuitvoerlegging en het beheer van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Gemeenschap. Deze afdeling is in het bijzonder bedoeld om bij te dragen tot de duurzame aanpassing van de landbouwsector en de plattelandsgebieden alsmede tot de voorbereiding van de kandidaat-lidstaten op de tenuitvoerlegging van het acquis communautaire met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid en daarmee verwant beleid.

(2) Deze afdeling kan in het bijzonder worden aangewend voor de financiering van het type maatregelen waarin Verordening (EG) nr. 1257/1999[19] voorziet.

Tit EL III: BEHEER EN TENUITVOERLEGGING

Artikel 10 Beheer van de pretoetredingssteun, verslaglegging

(1) De Commissie is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van deze verordening. Zij handelt daarbij in overeenstemming met de procedure van artikel 11.

(2) Maatregelen uit hoofde van deze verordening worden ten uitvoer gelegd overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1605/2002[20]. De financiering van de Gemeenschap kan meer bepaald de vorm aannemen van financieringsovereenkomsten tussen de Commissie en het begunstigde land, leverings- of subsidiecontracten met nationale of internationale publiekrechtelijke organen of natuurlijke of rechtspersonen die belast zijn met de uitvoering van de maatregel, of arbeidsovereenkomsten. Voor grensoverschrijdende programma's met lidstaten overeenkomstig artikel 6 van deze verordening wordt de tenuitvoerlegging in beginsel gedelegeerd aan de lidstaten. Zij worden in dat geval ten uitvoer gelegd onder gedeeld beheer overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van Verordening (EG) nr. 1605/2002. In het geval van gedeeld beheer handelt de met het beheer belaste autoriteit in overeenstemming met de beginselen en voorschriften van Verordening (EG) nr. 1260/1999.

(3) Met het oog op de tenuitvoerlegging van maatregelen met andere donoren, kan de Commissie financiële middelen van deze donoren ontvangen en beheren als bestemmingsontvangsten, in overeenstemming met artikel 18 van Verordening (EG) nr. 1605/2002.

(4) De Commissie mag, in overeenstemming met artikel 54 van Verordening (EG) nr. 1605/2002, overheidstaken, en met name taken tot uitvoering van de begroting, toevertrouwen aan de in artikel 54, lid 2, van die verordening genoemde organen. De in artikel 54, lid 2, onder c), van die verordening genoemde organen mogen worden belast met overheidstaken als zij een goede internationale reputatie genieten, internationaal erkende beheers- en controlesystemen hanteren en gecontroleerd worden door de overheid.

(5) Vastleggingen voor acties waarvan de tenuitvoerlegging zich over meer dan een begrotingsjaar uitstrekt, mogen in jaartranches worden verdeeld.

(6) De Commissie brengt jaarlijks verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad over de tenuitvoerlegging van de communautaire pretoetredingssteun uit hoofde van dit instrument. In het verslag wordt informatie verstrekt over de acties die gedurende het jaar zijn gefinancierd en over de resultaten van het toezicht op de werkzaamheden. Tevens wordt een beoordeling gegeven van de resultaten die zijn behaald bij de tenuitvoerlegging van de pretoetredingssteun.

Artikel 11 Comités

(1) De Commissie wordt bijgestaan door de volgende Comités, die bestaan uit vertegenwoordigers van de lidstaten en worden voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie:

(a) Er wordt een Comité voor Omschakeling en institutionele opbouw ingesteld. Dit Comité brengt advies uit over de indicatieve meerjarenprogramma's op basis van de strategische benadering en de prioriteiten zoals vastgesteld in de Europese partnerschappen en de toetredingspartnerschappen die worden voorbereid overeenkomstig artikel 5 of 6. Bij verwijzing naar dit lid is de beheersprocedure van artikel 4 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, in overeenstemming met artikel 7, lid 3, van genoemd besluit. De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op zes weken. Het Comité stelt zijn reglement van orde vast.

(b) Het Comité dat is ingesteld overeenkomstig artikel 47, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 1260/1999[21] brengt advies uit over de steun die wordt verleend in het kader van artikel 7, overeenkomstig de regels van genoemde verordening, met name artikel 47, leden 2 en 3.

(c) Het Comité dat is ingesteld overeenkomstig artikel 147 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap brengt advies uit over de steun die wordt verleend in het kader van artikel 8 overeenkomstig de voorschriften van Verordening (EG) nr. 1260/1999[22], en met name artikel 49.

(d) De Comités die zijn ingesteld overeenkomstig artikel 147, lid 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 1260/1999[23] en artikel 11 van Verordening (EG) nr. 1258/1999[24] brengen advies uit over de steun die wordt verleend in het kader van artikel 9 in overeenstemming met de voorschriften van genoemde verordeningen, met name artikel 47, leden 2 en 3, van Verordening (EG) nr. 1260/1999 en de artikelen 12 tot en met 15 van Verordening (EG) nr. 1258/1999.

(2) Het Comité Institutionele opbouw is belast met de coördinatie zoals vereist in artikel 3, lid 2, van deze verordening.

(3) Een waarnemer van de Europese Investeringsbank neemt deel aan de werkzaamheden van de comités voor wat betreft kwesties die betrekking hebben op de Bank.

Artikel 12 Typen steun

(1) De pretoetredingssteun die uit hoofde van deze verordening wordt verleend kan onder andere worden gebruikt voor het financieren van investeringen, leveringscontracten, subsidies, inclusief rentesubsidies, bijzondere leningen, leninggaranties en financiële steun, begrotingssteun en andere specifieke vormen van begrotingshulp, alsmede van participaties in het kapitaal van internationale financiële instellingen of regionale ontwikkelingsbanken. Begrotingssteun is afhankelijk van de vraag of het partnerland de overheidsuitgaven op voldoende transparante, verantwoordelijke en doeltreffende wijze controleert en een goed uitgewerkt macro-economisch of sectoraal beleid heeft ingesteld, dat door de internationale financiële instellingen is goedgekeurd.

(2) De steun kan ook ten uitvoer worden gelegd door middel van administratieve samenwerkingsmaatregelen waarvoor deskundigen van de overheidssector uit de lidstaten worden gedetacheerd. Dergelijke projecten worden ten uitvoer gelegd volgens de uitvoeringsbepalingen die worden vastgesteld door de Commissie.

Artikel 13 Tenuitvoerlegging van de steun

De steun kan ook de kosten dekken van voorbereidende werkzaamheden, follow-up, audits en evaluaties die rechtstreeks noodzakelijk zijn voor het beheer van het programma en het verwezenlijken van de doelstellingen daarvan, bijvoorbeeld studies, bijeenkomsten, informatie en publiciteit, kosten van informaticanetwerken voor de uitwisseling van informatie, en alle andere kosten van technische en administratieve bijstand waarop de Commissie voor het beheer van het programma een beroep doet. Dit omvat ook de uitgaven voor administratieve steun door de delegaties van de Commissie in niet-lidstaten die zich bezighouden met het beheer van het programma.

Artikel 14 Tenuitvoerlegging van de steun

(1) De Commissie en de begunstigde landen sluiten kaderovereenkomsten voor de tenuitvoerlegging van de pretoetredingssteun.

(2) Voorzover nodig worden aanvullende overeenkomsten betreffende de tenuitvoerlegging van de steun gesloten tussen de Commissie en het begunstigde land of de tenuitvoerleggende autoriteiten.

Artikel 15 Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap

(1) Alle overeenkomsten die uit deze verordening voortvloeien, dienen bepalingen te bevatten ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, met name ten aanzien van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden, overeenkomstig de Verordeningen van de Raad (EG, Euratom) nr. 2988/1995, (EG) Euratom) nr. 2185/1996 en (EG, Euratom) nr. 1073/1999.

(2) Overeenkomsten dienen uitdrukkelijk te bepalen dat de Commissie en de Rekenkamer het recht wordt verleend om op basis van documenten of ter plaatse auditcontroles uit te voeren, bij alle contractanten en subcontractanten die middelen van de Gemeenschap hebben ontvangen. Voorts dienen zij de Commissie er uitdrukkelijk toe te machtigen controles en verificaties ter plaatse uit te voeren, overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 2185/1996.

(3) Alle overeenkomsten die voortvloeien uit de tenuitvoerlegging van de steun dienen het in lid 2 bedoelde recht van de Commissie en de Rekenkamer veilig te stellen, zowel tijdens als na de uitvoering van de overeenkomst.

Artikel 16 Regels voor deelname en oorsprong, subsidiabiliteit

(1) Aan de aanbesteding van leverings- of subsidiecontracten die worden gefinancierd uit hoofde van deze verordening mag worden deelgenomen door alle natuurlijke en rechtspersonen uit de lidstaten van de Europese Gemeenschap binnen het toepassingsgebied van de Verdragen.

(2) Aan de aanbesteding van leverings- of subsidiecontracten die worden gefinancierd uit hoofde van deze verordening mag worden deelgenomen door alle natuurlijke en rechtspersonen uit:

- de landen die voor steun uit hoofde van deze verordening in aanmerking komen;

- de landen die voor het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument in aanmerking komen;

- de lidstaten van de Europese Economische Ruimte;

- andere landen in gevallen waarin de Commissie heeft besloten dat wederkerige toegang tot buitenlandse hulp is gewaarborgd.

(3) Aan de aanbesteding van leverings- of subsidiecontracten die worden gefinancierd uit hoofde van deze verordening mag worden deelgenomen door alle internationale organisaties.

(4) Deskundigen die worden voorgesteld in het kader van de aanbesteding van contracten hoeven niet aan de bovengenoemde nationaliteitseisen te voldoen.

(5) Alle leveringen en materialen die worden aangekocht op grond van een contract uit hoofde van deze verordening moeten van oorsprong zijn uit de Gemeenschap of uit een land dat op grond van lid 2 voor subsidie in aanmerking komt.

(6) De Commissie kan in naar behoren gemotiveerde gevallen de deelname toestaan van natuurlijke of rechtspersonen uit andere landen, of het gebruik van leveringen en materialen van een andere oorsprong.

(7) Overeenkomstig artikel 114 van Verordening (EG) nr. 1605/2002 kunnen natuurlijke personen subsidie ontvangen.

Artikel 17 Opschorting van de steun

(1) De eerbieding van de beginselen van de democratie, de rechtsstaat, de rechten van de mensen, de rechten van minderheden en de fundamentele vrijheden is een element dat van doorslaggevend belang is voor de toepassing van deze verordening en de uitkering van steun uit hoofde van deze verordening. Communautaire steun aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Servië en Montenegro is voorts onderworpen aan de voorwaarden die zijn vastgesteld door de Raad in zijn conclusies van 29 april 1997, in het bijzonder met betrekking tot de toezegging van de begunstigden om democratische, economische en institutionele hervormingen door te voeren.

(2) Wanneer een begunstigd land in gebreke blijft bij de naleving van deze beginselen of van de verbintenissen van het desbetreffende partnerschap met de Europese Unie of wanneer de vooruitgang bij het vervullen van de criteria voor toetreding onvoldoende is, kan de Raad, bij eenparigheid van stemmen en op voorstel van de Commissie, de wenselijke stappen nemen met betrekking tot de steun die uit hoofde van deze verordening wordt verleend.

TITEL IV: OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN

Artikel 18 Status van begunstigd land

Indien een begunstigd land van bijlage 1 bij deze verordening bij besluit van de Raad overeenkomstig artikel 49, lid 1, eerste volzin, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de status van kandidaat-lidstaat krijgt, besluit de Raad, bij gekwalificeerde meerderheid en op voorstel van de Commissie, dit land over te brengen van bijlage I naar bijlage II.

Artikel 19 Bepaling inzake kruiselingse toepassing van instrumenten

De Commissie mag, omwille van een consequente werkwijze en de doelmatigheid van de communautaire pretoetredingssteun, andere landen, grondgebieden en regio's aanwijzen als begunstigde van acties uit hoofde van deze verordening, indien het desbetreffende project of het programma een regionaal, grensoverschrijdend, transnationaal of mondiaal karakter heeft.

Artikel 20 Overgangsbepalingen

(1) Met ingang van 1 januari 2007 worden de onderstaande verordeningen ingetrokken:

- Verordening (EEG) nr. 3906/1989;

- Verordening (EG) nr. 2760/1998;

- Verordening (EG) nr. 1266/1999;

- Verordening (EG) nr. 1267/1999;

- Verordening (EG) nr. 268/1999;

- Verordening (EG) nr. 555/2000;

- Verordening (EG) nr. 2500/2001.

(2) De ingetrokken verordeningen, evenals Verordening (EG) nr. 2666/2000, blijven van toepassing voor rechtshandelingen en vastleggingen voor de begrotingsjaren voorafgaande aan 2007.

(3) Indien blijkt dat specifieke maatregelen nodig zijn om de overgang te vergemakkelijken van het systeem zoals ingesteld bij de Verordeningen (EEG) nr. 3906/1989, (EG) nr. 2760/1998, (EG) nr. 1266/1999, (EG) nr. 1267/1999, (EG) nr. 1268/1999, (EG) nr. 555/2000, (EG) nr. 2666/2000 of (EG) nr. 2500/2001, naar het systeem van deze verordening, worden deze maatregelen vastgesteld door de Commissie volgens de procedures van artikel 11 van deze verordening.

Artikel 21 Inwerkingtreding

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie .

Zij is van toepassing met ingang van 1 januari 2007.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De Voorzitter

BIJLAGE I

Bijvoorbeeld:

- Albanië

- Bosnië-Herzegovina

- Servië en Montenegro

- Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

BIJLAGE II

Bijvoorbeeld:

- Kroatië

- Turkije

LEGISLATIVE FINANCIAL STATEMENT

+++++ TABLE +++++

1. BUDGET LINES + HEADINGS (AS IN PDB 2005)

05 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘AGRICULTURE’

05 01 04 03 The SAPARD pre-accession Instrument – Expenditure on administrative management

05 05 SPECIAL ACCESSION PROGRAMME FOR AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT (SAPARD)

05 05 01 01 The SAPARD pre-accession Instrument

05 05 01 02 The SAPARD pre-accession Instrument – Completion of the SAPARD pre-accession assistance relating to eight applicant countries

05 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

05 49 04 03 The SAPARD Pre-accession Instrument – Expenditure on administrative management

06 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘ENERGY AND TRANSPORT’

06 01 04 09 Intelligent energy – Europe programme (2003 to 2006): external strand – Coopener - Expenditure on administrative management

06 04 CONVENTIONAL AND RENEWABLE ENERGIES

06 04 02 Intelligent energy – Europe programme (2003 to 2006): external strand – Coopener (in part)

07 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘ENVIRONMENT’

07 01 04 05 LIFE (European Financial Instrument for the Environment – 2000 to 2006 – Operations outside Community territory – Expenditure on administrative management (in part)

07 02 GLOBAL ENVIRONMENTAL AFFAIRS

07 02 02 LIFE (European Financial Instrument for the Environment – 2000 to 2006 – Operations outside Community territory (in part)

13 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘REGIONAL POLICY’

13 01 04 02 Instrument for structural policies for pre-accession (ISPA) – Expenditure on administrative management

13 05 PRE-ACCESSION INTERVENTIONS RELATED TO THE STRUCTURAL POLICIES

13 05 01 01 Instrument for structural policies for pre-accession

13 05 01 02 Instrument for structural policies for pre-accession – Closure of pre- accession assistance relating to eight applicant countries

13 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

13 49 04 02 Instrument for structural policies for pre-accession – Expenditure on administrative management

14 03 INTERNATIONAL ASPECTS OF TAXATION AND CUSTOMS

14 03 02 Customs co-operation and international assistance (Customs 2007) (in part)

19 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘EXTERNAL RELATIONS’

19 01 04 08 Assistance for the countries of the western Balkans – Expenditure on administrative management

19 01 04 11 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

19 04 EUROPEAN INITIATIVE FOR DEMOCRACY AND HUMAN RIGHTS (EIDHR)

19 04 02 Support for the victims of human rights’ abuses (partially)

19 04 03 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms (partially)

19 04 04 Support for the activities of international criminal tribunals and the International Criminal Court (partially)

19 07 RELATIONS WITH THE WESTERN BALKANS

19 07 01 Assistance for the countries of the western Balkans

19 07 02 Assistance to Serbia and Montenegro

19 07 03 Aid for the reconstruction of Kosovo

19 07 04 Interim civilian administrations

19 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

19 49 04 07 Assistance for the countries of the western Balkans – Expenditure on administrative management

19 49 04 10 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

22 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE ON POLICY AREA ‘ENLARGEMENT’

22 01 04 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe – Expenditure on administrative management

22 01 04 02 Pre-accession strategy for Turkey – Expenditure on administrative management

22 01 04 03 Phasing-out of pre-accession assistance for new Member States – Expenditure on administrative management

22 01 04 05 Technical Assistance Information Exchange Office (TAIEX) actions in the framework of the pre-accession instruments – Expenditure on administrative management

22 02 PRE-ACCESSION ASSISTANCE INSTRUMENTS

22 02 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe

22 02 02 Cross-border co-operation for central and eastern Europe

22 02 03 Completion of the Phare pre-accession assistance

22 02 04 01 Pre-accession assistance for Turkey

22 02 04 02 Completion of the former co-operation with Turkey

22 02 05 Pre-accession assistance for Malta and Cyprus

22 02 06 Technical Assistance Information Exchange Office (TAIEX) actions in the framework of the pre-accession instruments

22 02 07 Impact of enlargement in EU border regions – Preparatory actions

22 02 08 Subsidy for organising traineeships for young diplomats from the applicant countries

22 02 09 Pilot project on demining activities in Cyprus

22 02 10 Pre-accession multi-country horizontal programmes

22 04 INFORMATION AND COMMUNICATION STRATEGY

22 04 01 Prince - Information and communication strategy

22 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

22 49 04 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe – Expenditure on administrative management

22 49 04 02 Pre-accession assistance for Turkey – Expenditure on administrative management

22 49 04 03 Pre-accession strategy for Malta and Cyprus – Expenditure on administrative management

In addition, under title 4 (Employment and social affairs), a new chapter will have to be created to host the Human Resources Development Component of the IPA, with a corresponding “support administrative expenditure” item in the article 04 01 04 XX.

2. OVERALL FIGURES

2.1. Total allocation for action (Part B): € million for commitment

€ 14 653 million euros

2.2. Period of application:

2007-2013

(start and expiry years)

2.3. Overall multi-annual estimate of expenditure: (current prices)

(a) Schedule of commitment appropriations/payment appropriations (financial intervention) (see point 6.1.1)

€ million

+++++ TABLE +++++

(b1) Technical and administrative assistance: of which staff (see point 6.1.2)

+++++ TABLE +++++

(b2) Technical and administrative assistance: of which support expenditure (see point 6.1.2)

+++++ TABLE +++++

+++++ TABLE +++++

(c) Overall financial impact of human resources and other administrative expenditure (see points 7.2 and 7.3)

+++++ TABLE +++++

+++++ TABLE +++++

* following years only applies to payment appropriations

2.4. Compatibility with financial programming and financial perspective

Proposal is compatible with the 2007-2013 financial programming of heading 4, as set out in the Communication from the Commission “Building our common Future: Policy challenges and Budgetary means of the Enlarged Union 2007-2013” – COM (2004) 101 of 10 February 2004.

2.5. Financial impact on revenue:

Proposal has no financial implications (involves technical aspects regarding implementation of a measure)

3. BUDGET CHARACTERISTICS

+++++ TABLE +++++

4. LEGAL BASIS

Article 181a of the Treaty

5. DESCRIPTION AND GROUNDS

5.1. Need for Community intervention

5.1.1. Objectives pursued

The Instrument is intended to facilitate the entry into the Union of those countries deemed to be candidates or potential candidates for membership. This covers Turkey and the countries of the Western Balkans.

The intention is that future candidate countries should be treated broadly the same as past candidate countries. As the countries of the Western Balkans become candidate countries, it is proposed that they will receive per capita per year about the level of assistance established in the financial perspective 2000-2006, under heading 7, for the 10 candidate countries in central and eastern Europe. For Turkey, taking into account the size and absorption capacity of the country, it is proposed that there will be a gradual increase in assistance over the period 2007-2013, towards this level. After the accession of 8 of the central and eastern European candidate countries in 2004, assistance to the remaining countries, Bulgaria and Romania, was increased by 20%, 30% and 40% over the years 2004-2006, in the run up to their planned accession in 2007. Such an enhanced level of funding is not proposed under IPA.

The Instrument will focus on two main priorities:

- helping countries to fulfil the political, economic and acquis-related criteria for membership (the Accession Criteria) and to build up administrative and judicial capacity

- helping countries prepare for EU Structural, Cohesion and Rural Development Funds (EU Funds) after accession (both by preparing the necessary structures and systems and by financing projects)

To do this, the Instrument will have five Components:

- Transition Assistance and Institution Building (both “soft”, in terms of know-how, and “hard”, in terms of physical investment) to help countries meet the Accession Criteria and improve their administrative and judicial capacity

- Regional and Cross-Border Co-operation

- Regional Development (to help prepare for Structural Funds ERDF programmes - and Cohesion Funds)

- Human Resources Development (to help prepare for Structural Funds ESF programmes)

- Rural Development (to help prepare for Agriculture and Rural Development).

There will be a clear differentiation within the Instrument between assistance to potential candidates (or “pre-candidates”), listed in Annex I of the Regulation, and to recognised candidate countries, listed in Annex II of the Regulation.

For pre-candidate countries, the assistance will consist of institution building, in particular to strengthen the Copenhagen political criteria, enhance administrative and judicial capacity and selectively promote some alignment with the acquis in areas of mutual advantage. This will be complemented by regional and cross-border co-operation, investment to promote economic and social development and other transition measures to foster stabilisation and reconciliation throughout the Western Balkans. The pre-candidate countries will, therefore, benefit only from the Transition and Institution Building Component and the Regional and Cross-border Co-operation Components of the Instrument. They will, therefore, receive a level of funding less than that proposed for candidate countries.

For the candidate countries, the full pre-accession package will apply. The institution building effort will, therefore, focus on full rather than selective alignment with the acquis, and these countries will also benefit from the other three components of the Instrument designed to help prepare candidate countries for EU Funds after accession.

The assistance to pre-candidate countries will also be designed to bring them step by step, within a coherent framework, closer to candidate country status, and ultimately membership.

Decisions on when pre-candidate countries will become candidate countries and when candidate countries will join the Union are for the European Council and this Regulation will respond to the implications of those decisions.

The objectives of this Instrument will also embrace the objectives for sustainable development outlined in COM (2004) 101final.

Specific objectives to target specific sectoral objectives for preparation for accession will be fixed for each Component.

The development and consolidation of democracy and the rule of law, and respect for human rights and fundamental freedoms constitute key objectives of the European Union’s external policies. Within the framework of the present Regulation and its geographical scope, the European Community will contribute to the implementation of operations advancing respect for human rights and fundamental freedoms, promoting and strengthening democratic processes, [including where appropriate through election observation and assistance,] and developing and consolidating the rule of law and good governance.

5.1.2 and 5.1.3 Ex post and ex ante evaluation

The Commission carried out in the second half of 2003 an extensive high-level review of the whole range of European Community external instruments, in the context of the preparation of its proposals for the new financial perspectives. The Commission established the “Peace Group” which was tasked with leading the identification of the future priorities for external relations and the instruments needed to serve those priorities. This Group functioned at both the level of the external relations Commissioners and the services. It met regularly between April and December 2003 and developed the principles, which were set out in the Communication “Building our Common Future, Policy Challenges and Budgetary Means of the Enlarged Union 2007-2013”[25]. The need to align objectives and instruments more closely to European Union values and interests was identified as being fundamentally important.

In particular, the “Peace Group” underlined that the European Union’s values, reflected by its democratic tradition, social model and integration experience, include human dignity, the rule of law, human rights, solidarity, equality between the sexes, adherence to the multilateral system of the United Nations and support, within the multilateral economic system, for regionalism as a force for development and stability. It emphasised that its interests drive the European Union to promote stable international growth founded on sustainable development. In this way it guarantees itself increasing outlets and quality jobs on competitive, open and regulated markets. Finally, the “Peace Group” recommended that the European Union promotes its values and interests by operating simultaneously as a continental power, and as a global economic and political player.

As far as external community instruments are concerned, the “Peace Group” recognised that the European Union's co-operation and assistance policy is the result of 50 years of successive sedimentation, which results in a multiplication of assistance instruments and a fragmentation of aid management both in terms of programming and implementation functions (even if recent policy and structural reforms have helped to improve coherence and consistency of the European Union's co-operation and assistance policy).

The “Peace Group” put forward that the European Union’s framework for external assistance should be rationalised and simplified by a reduction in the number of legal bases, the number of budget lines, and the number of programmes. More precisely, it recommended that:

- the complex structure of existing aid programs (EDF, ALA, MEDA, TACIS, CARDS, etc…) covering a wide range of interventions (peacekeeping and post-crisis operations; rehabilitation; economic reforms; projects; human rights programs; budgetary support) should be significantly streamlined;

- European Community and Member States policies and implementation should be harmonised.

Furthermore, the “Peace Group” underlined the following points:

- Large geographic programmes based on the principles of ownership and partnership with partner countries and regions and thematic programmes allowing for policy initiatives by the Community should be maintained;

- Strategy papers, subject to regular reviews, are the right tool to ensure overall policy coherence and to respect external policy objectives in the different areas as well as in the external aspects of internal policies;

- Resources should be allocated to partner countries according to expected and measured performances and strategy papers process, backed up by stronger analytical capabilities, should confront goals and achievements;

- Performance-based allocations do not mean increased conditionality in the traditional sense and the issue of political conditionality should be approached cautiously, on the basis of lessons drawn from experience;

- Though this is not necessarily a solution in each and every case, such concerns for results, namely the political and economic reforms in the partner countries, leads the Commission to suggest, where possible, moving further financial and technical assistance from projects towards sector programmes, budget support and macro-economic financial assistance which facilitate both the absorption by the partner country since its own budgetary procedures are used, and donors’ co-ordination as well as quick disbursement subject to compliance though.

The current proposal also takes account of the vast literature of work on development, the practice of other international and bi-lateral donors, as well as of the principles and objectives of the reform of the management of external assistance launched by the Commission in May 2000.

In addition, the inter service group which prepared this legislative proposal looked in detail at the lessons that could be learned from past pre-accession assistance, and this work is also reflected in the proposal.

5.2. Action envisaged and budget intervention arrangements

There will be two principal types of actions – one focusing on assistance to pre-candidate countries, to continue the work started under CARDS and to help prepare them for candidate country status and one focusing on candidate countries, to help prepare them for membership of the Union.

The detailed planning of these actions will fall within a Reinforced Pre-accession Strategic Approach. This will start with the system of European Partnerships and Annual Reports, introduced for pre-candidate countries, and of Accession Partnerships and Regular Reports, in place for candidate countries. From these a multi-annual framework, to be reviewed annually, with an allocation of funds by Component and by country will be prepared. These allocations will be made on the basis of certain criteria, whilst providing for flexibility to adapt to the specific pre-accession needs of the individual countries.

As set out in the thematic strategy, measures receiving Community support in pursuit of the present Regulation’s objectives in the field of promoting democratisation and the rule of law, and respect for human rights and fundamental freedoms shall include

- pertinent global, regional and country projects and programmes of local and EU non-governmental and civil society based organisations,

- co-operation with international organisations in the field of democratisation and human rights.

Until beneficiary countries are able to participate in the Community Programme ‘Erasmus’, under Article 5.3 of the Regulation, this Instrument will continue to provide access for those countries to the TEMPUS Plus programme.

5.3. Methods of implementation

Implementation (From Centralised to Decentralised Management)

- Experience has shown that it is vital, for the broad approach needed for pre-accession aid, to have available the whole range of implementation methods (from centralised to full decentralisation of financial management to the beneficiary countries, as well as joint management with international organisations) offered by the Financial Regulation. This approach will, therefore, be maintained in this Instrument. The Regulation also leaves open the possibility for programme implementation under indirect centralised management arrangements by national public sector bodies or bodies governed by private law with a public service mission, or by an executive agency.

- It is likely that different modalities will apply for different Components of this Instrument, with full decentralisation as the ultimate objective. Moreover the speed at which beneficiary countries are able to move down the road of decentralisation is also likely to vary from Component to Component. An appropriate mix of centralised and decentralised management structures will need to be put in place, taking into account the quality of the management and control systems of beneficiary countries, in line with the requirements of the Financial Regulation.

- It is, nonetheless, important that the highest level of decentralisation possible for the individual beneficiary country concerned should be pursued as soon as feasible, without delaying the flow of assistance. A start on the process of moving to partially decentralised management will, therefore, be made at the earliest possible point, starting with pre-candidate countries. For Components where the only realistic approach is to proceed to full decentralisation from the start of programme implementation, preparation for the implementation of a limited number of key measures could facilitate an early start of programme implementation.

- In addition, there is, at present, a large European Agency for Reconstruction in the Western Balkans. The Commission will reflect on how best to handle these ongoing tasks within the IPA, bearing in mind the political and technical complexities of the EU’s operations in the Western Balkans.

6. FINANCIAL IMPACT

6.1. Total financial impact on Part B - (over the entire programming period) (current prices)

6.1.1. Financial intervention

Commitments (in € million)

+++++ TABLE +++++

7.2. Overall financial impact of human resources (2004 prices)

+++++ TABLE +++++

The amounts are total expenditure for twelve months.

7.3. Other administrative expenditure deriving from the action (2004 prices)

+++++ TABLE +++++

The amounts are total expenditure for twelve months.

(2004 prices)

+++++ TABLE +++++

Human and adminstrative resource needs will be covered from within the allocation made to the DG managing the activities under the annual allocation procedure.

The allocation of posts will depend on the one hand on the internal organisation of the next Commission, and on the other hand on a possible reallocation of posts between the services, following the new financial perspectives.

8. FOLLOW-UP AND EVALUATION

8.1. Follow-up arrangements

Art. 27 (4) of the Financial Regulation obliges the Commission to undertake both ex ante and ex post evaluations, to be applied to all programmes and activities which entail significant spending. Evaluation results are to be disseminated to spending, legislative and budgetary authorities. Due to the fact that the obligation is already in place, the Regulation itself does not mention either monitoring or evaluation.

Provisions will be made within Framework Agreements to ensure the beneficiary countries make the necessary arrangements to enable independent monitoring and evaluation. In outline, the system is envisaged as follows:

- Project implementation will be monitored through the Joint Monitoring Committee (JMC). This includes the NAO, the NAC and the Commission services. The JMC will meet at least once a year to review all IPA-funded programmes in order to assess their progress towards meeting the objectives set out in the Financing Agreements and the Accession/European Partnership. The JMC may recommend a change of priorities and/or reallocation of IPA funds.

- The JMC will be assisted by Sectoral Monitoring Sub-Committees (SMSC) for each component and sector, which will include all relevant institutions and partners involved, including the Commission Services, in accordance with the specific monitoring arrangements that will be established for each component. The SMSC, inter alia, will, review in detail the progress made towards achieving the objectives set out in its relevant programme and will report to the JMC on all IPA financed actions in its component or sector.

- The Commission services shall ensure that an ex-post evaluation is carried out after completion of the programme.

8.2. Arrangements and schedule for the planned evaluation

In application of current rules and in view of the vast scope of the activities foreseen, an evaluation system covering the different levels of intervention and types of instruments has been set up.

Notably, the financial regulation, as well as the internal control standards, calls for regular evaluation of all (sizable) activities. This is translated into the evaluation of single operations (e.g. development projects), of programmes (e.g. national programmes) and policy sectors or themes (e.g. transport or gender issues). Evaluations of are also necessary and ongoing of wider legal obligations such as the 3 Cs (Coherence, Complementarity, Coordination).

As set out above, project implementation will be monitored through the Joint Monitoring Committee (JMC) in each beneficiary country, assisted by Sectoral Monitoring Sub-Committees (SMSC) for each component and sector. Each Component will have its own specific evaluation scheme. For Institution Building, there is an ongoing scheme of Interim Evaluation, and these interim evaluations, prepared by independent evaluators, are reviewed by the JMC. This Interim Evaluation scheme generates over 130 individual country, sectoral and thematic reports a year. Thematic reports covering such issues as nuclear issues, civil society, public administration, justice and home affairs, national aid coordination, twinning, SMEs, and statistics have been prepared.

These works will be complemented by relevant works on databases, meta-analyses, methodology and training.

9. ANTI-FRAUD MEASURES

The protection of the Community’s financial interests and the fight against fraud and irregularities form an integral part of this Regulation.

Administrative monitoring of contracts and payments will be the responsibility of the EC Delegations in beneficiary countries.

Each of the operations financed under this regulation will be supervised at all stages in the project cycle through the delegations. Supervision will take account of contractual obligations as well as of the principles of cost/benefit analysis and sound financial management.

For Cross Border co-operation programmes operating under shared management the Member State where the joint managing authority is located is responsible for ensuring sound financial management and the legality and regularity of the transactions.

Moreover, any agreement or contract concluded pursuant to this Regulation shall expressly provide for monitoring of spending authorised under the projects/programmes and the proper implementation of activities as well as financial control by the Commission, including the European Anti-Fraud Office (OLAF), and audits by the Court of Auditors, if necessary on the spot. They shall authorise the Commission (OLAF) to carry out on-the-spot checks and inspections in accordance with Council Regulation (Euratom, EC) No 2185/96 of 11 November 1996 concerning on-the-spot checks and inspections carried out by the Commission in order to protect the European Communities’ financial interests against fraud and irregularities.

Particular attention will be paid to the nature of expenditure (eligibility of expenditure), to respect for budgets (actual expenditure) and to verify supporting information and relevant documentation (evidence of expenditure).

In practise, this would mean that framework agreements would contain provisions making reference notably to the following:

- Definitions of the notions of irregularity, fraud, active and passive corruption and conflict of interest;

- Measures in the filed of financial control by the contracting authority, the Commission and the Court of Auditors;

- The possibility for OLAF to conduct on-the-spot checks equivalent to the ones foreseen by Regulation (EC) 2185/96

- The obligation of the contracting authority of the third country to take preventive measures in the field of corruption

- The procedure for the communication of cases of suspected fraud and irregularities to the Commission;

- The procedures for the clearance of accounts in the case of decentralised management

- The application of administrative and financial sanctions (including the exclusion of non-reliable candidates and tenderers)

- Enforceability of Commission decisions in the area of recovery in case of centralised management.

[1] PB C […] van […], blz. […].

[2] PB C […] van […], blz. […].

[3] Europese Raad van Santa Maria da Feira van 19 en 20 juni 2000. Conclusies van het Voorzitterschap nr. 66-67.

[4] Europese Raad van Thessaloniki van 19 en 20 juni 2003. Conclusies van het Voorzitterschap, 11638/03, nr. 40.

[5] Resolutie van het Europees Parlement over de Europese Raad van Thessaloniki van 19-20 juni 2003, notulen van 3 juli 2003, voorlopige publicatie, P5_TA (2003) 0320, nr. 34.

[6] Europese Raad van Brussel van 17 en 18 juni 2004. Conclusies van het Voorzitterschap, 10679/04, nr. 31.

[7] PB L 375 van 23.12.1989, blz. 11. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 769/2004 (PB L 123 van 27.4.2004, blz. 1).

[8] PB L 345 van 19.12.1998, blz. 49. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1822/2003 (PB L 267 van 17.10.2003, blz. 9).

[9] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 68.

[10] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 73. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 769/2004.

[11] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 87. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 769/2004.

[12] PB L 68 van 16.3.2000, blz. 3. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 769/2004.

[13] PB L 306 van 7.12.2000, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2415/2001 (PB L 327, 12.12.2001, blz. 3).

[14] PB L 342 van 27.12.2001, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 769/2004.

[15] PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

[16] PB L 213 van 13.8.1999, blz. 1.

[17] PB L 130 van 25.5.1994, blz. 1.

[18] PB L 213 van 13.8.1999, blz. 5.

[19] PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80.

[20] PB L 248 van 16.9. 2002, blz. 1.

[21] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 1.

[22] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 1.

[23] PB L 161 van 26.6.1999, blz. 1.

[24] PB L 160 van 26.6.1999, blz. 103.

[25] COM(2004) 101 du 10 février 2004.