8. 8. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 211/9 
1191/69 en (EEG) nr. 1192/69) en evenmin aan de 
nationale concurrentieverhoudingen; dit voorstel 
kan dus niet leiden tot wijziging van de eisen met 
betrekking tot het financieel evenwicht van de 
spoorwegen en de criteria voor de verplichtingen 
van openbare dienst. 
3.2.4. Er zij op gewezen dat het algemene vraag­
stuk van de toerekening van de kosten van het 
gebruik van de infrastructuur thans in communau­
tair verband niet fundamenteel is geregeld. Er kan 
geen sprake van zijn dat dit vraagstuk naar aanlei­
ding van onderhavig voorstel weer aan de orde 
wordt gesteld. 
3.2.5. Artikel 3 van onderhavig voorstel voor een 
besluit loopt volledig parallel met artikel 7 van 
Beschikking 82/529/EEG van de Raad van 19 juli 
1982, waarbij de spoorwegondernemingen van de 
Lid-Staten een zelfstandige bedrijfsvoering op het 
gebied van het internationaal goederenvervoer is 
toegestaan. 
3.2.6. Over het geheel genomen stemt het Comité 
in met de in artikel 3 omschreven beleidslijnen, waarmee beoogd wordt het vereiste besef bij de 
spoorwegondernemingen voor hun verantwoorde­
lijkheid te vergroten. Het Comité wijst er evenwel 
op dat de tenuitvoerlegging van deze beleidslijnen 
in de praktijk niet los mag worden gezien van de 
algemene context, waarop in dit advies de nadruk 
wordt gelegd. 
3.3. De artikelen 4, 6 en 7 geven geen aanleiding 
tot opmerkingen. 
3.4. Wat artikel 5 betreft, heeft men er volgens het 
Comité goed aan gedaan, de spoorwegondernemin­
gen te verzoeken om zich uit te spreken over oprich­
ting van een gemeenschappelijk bureau voor com­
merciële activiteiten. 
Het Comité neemt er nu reeds nota van dat de 
spoorwegondernemingen weliswaar ten volle bereid 
zijn deze zaak te bestuderen, doch dat zij reeds op 
grote schaal op de volgende punten samenwerken: 
subgroep reizigersvervoer op de tien spoorwegnet­
ten, Europese conferentie voor dienstregelingen, 
internationaal, bilateraal of plurilateraal marketing-
onderzoek, enz. 
Gedaan te Brussel, 1 juni 1983. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francs CEYRAC 
Advies inzake een onderzoekprogramma (1983-1987) — Prognose en evaluatie op het 
gebied van wetenschap en technologie (F AST) 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publika­
tieblad van de Europese Gemeenschappen nr. C 89 van 31 maart 1983, blz. 9. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 17 januari 1983 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité over­
eenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Euro­
pese Economische Gemeenschap over bovengenoemd programma te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 1 en 2 juni 1983 te Brussel gehouden 208e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, met name artikel 198, 
Gezien het schrijven van 17 januari 1983, waarin de 
Raad van de Europese Gemeenschappen het Eco­nomisch en Sociaal Comité om advies heeft 
gevraagd betreffende het onderzoekprogramma 
(1983-1987) — Prognose en evaluatie op het 
gebied van wetenschap et technologie (FAST) ('), 
(') PBnr. C 89 van 31. 3. 1983, blz. 9. 
Nr. C 211/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 83 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 25 januari 
1983 de Afdeling voor energie en nucleaire vraag­
stukken met het opstellen van een advies ter zake te 
belasten, 
Gezien het advies dat voornoemde Afdeling tijdens 
haar 80e vergadering op 6 mei 1983 heeft opgesteld, 
Gezien het mondelinge verslag van de heer Bordes-
Pages, rapporteur, 
Gezien de beoordeling van het communautaire pro­
gramma inzake prognose en evaluatie op het gebied 
van wetenschap en technologie (FAST) (1978 — 
1983), rapport nr. 6, 
Gezien het advies van het Raadgevend Comité 
inzake programmabeheer (RCPB) van het pro­
gramma FAST (1978 -1983), 
Gezien het uittreksel van de notulen van de verga­
dering van het CREST te Kopenhagen op 30 okto­
ber 1982: „Informatie en gedachtenwisseling over 
de resultaten en de aanbevelingen van het pro­
gramma FAST", 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 208e zitting 
van 1 en 2 juni 1983 (vergadering van 1 juni 1983), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het Economisch en Sociaal Comité stelt vast 
dat het FAST-programma de eerste poging op Euro­
pees niveau is om een prognose en een evaluatie op 
te stellen op gebied van onderzoek en ontwikkeling 
op lange termijn. Het Comité is zich zeer goed 
bewust van het belang van een dergelijke aanpak, 
die tot doel heeft via gezamelijk optreden de beheer­
sing van economische en technologische verande­
ringen te vergemakkelijken, en beschouwt deze aan­
pak bovendien als een element met behulp waarvan 
de sociologische en culturele veranderingen kunnen 
worden opgevangen, die immers een grote invloed 
uitoefenen op de industriële en economische veran­
deringen. Uit ervaring is echter bekend dat de socio­
logische effecten obstakels zijn waarmee degelijk 
rekening moet worden gehouden. 
1.2. Het Comité heeft principieel grote belangstel­
ling voor de economische en sociale aspecten van 
de vraagstukken die het behandelt. Wat het FAST-
programma betreft — dat van zo groot belang is, in 
het bijzonder voor de toekomst van onze samenle­
ving — ligt het in de bedoeling van het Comité, de 
praktische resultaten aan de algemene theorieën en 
beschouwingen te relateren. 1.3. Het Comité is van mening dat er pas een oor­
deel uitgesproken kan worden over het ontwerp-pro-
gramma FAST II (1983—1987) wanneer er een 
gedegen evaluatie van de werkzaamheden van het 
eerste FAST I-programma (1978-1983) is opge­
steld. 
Tussen de inhoud van de FAST-documenten en de 
activiteiten van het Economisch en Sociaal Comité 
bestaat een nauw verband: elk FAST-rapport vormt 
een reële benadering van complexe vraagstukken 
met maatschappelijke effecten. Hoewel de legitieme 
ambities van FAST I noodzakelijkerwijze beperkt 
werden door de factor tijd, door de beschikbare 
middelen en door de abstracte of concrete reik­
wijdte van de bestudeerde onderwerpen, is de kwali­
teit van de FAST I-documenten van dien aard dat 
het FAST I-team ertoe aangemoedigd dient te wor­
den zijn werkzaamheden voort te zetten. 
1.4. Het Comité hecht zijn goedkeuring aan het 
ontwerp-programma FAST 1983-1987. Het lijkt de 
voor dit soort actie noodzakelijke flexibiliteit te 
bezitten. Het voorstel omvat ook de garantie dat een 
democratische controle wordt uitgeoefend, en wel 
door het RCPB. 
Bij deze algemene goedkeuring van het ontwerp­
programma FAST II (1983-1987) wijst het Comité 
de Raad op volgende algemene en bijzondere pun­
ten: 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. De nuttige ervaring van het eerste FAST I-pro­
gramma (1978-1983) 
2.1.1. Het Comité stelt vast dat het „experimen­
tele" karakter van het eerste FAST-programma tot 
twee met elkaar in tegenspraak zijnde vereisten 
heeft geleid: 
— toekenning van een vrij bescheiden budget (4,4 
miljoen Ecu, plus 1,2 miljoen Ecu uit bijdragen 
van de Lid-Staten) en weinig personeel (10 per­
sonen, waarvan 6 onderzoekers); 
— onderzoek van een zeer uitgebreid gebied, dat in 
drie hoofdthema's werd verdeeld: werk en werk­
gelegenheid, de „informatiemaatschappij"; de 
„bio-maatschappij". 
Het Comité is van mening dat het FAST-team de 
moeilijkheden te boven gekomen is die het gevolg 
waren van deze twee tegenstrijdige vereisten waar­
door enkele zwakke punten zijn ontstaan. 
Bovendien werkte dit team gedurende een man­
daatsperiode van 4 jaar als een klein prognose-insti­
tuut samen met ongeveer 60 onderzoekteams in de 
Lid-Staten; er zijn 36 onderzoeken gedaan op het 
gebied van de drie genoemde onderwerpen. 
8. 8. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. G 211/11 
Op die manier, namelijk door een communautair 
instrument te vormen voor prognose en evaluatie, is 
de oorspronkelijke doelstelling bereikbaar gewor­
den: vastlegging van de doelstellingen en prioritei­
ten van O & O in de Gemeenschap voor de lange 
termijn. 
2.1.2. De werkzaamheden van het eerste FAST-
programma hebben geleid tot een continu en open 
overleg over de belangrijkste ontwikkelingsthema's 
in onze maatschappij. 
2.1.3. Er dient te worden opgemerkt dat de aanbe­
velingen die het resultaat zijn van de genoemde 36 
onderzoekingen uitmunten door concreetheid en 
duidelijke afbakening. Voorbeelden daarvan zijn: 
— oprichting van een Europees Instituut voor 
samengestelde materialen, 
— noodzaak van een beroepsopleiding op het 
gebied van onderhoud en reparatie, 
— definitie van wetenschappelijke grondslagen 
voor het opstellen van Europese normen en 
standaarden, 
— vastlegging van administratieve maatregelen ten 
behoeve van de mobiliteit van onderzoekers, 
— aanbevelingen voor de opleiding van bedrijfs­
leiders op het gebied van onderzoek, ontwikke­
ling en overdracht van technologie, 
— noodzaak van planning op lange termijn van 
het Europees vervoer. 
2.2. De gevarieerde clientèle van FAST 
2.2.1. Het FAST-team is op verschillende niveaus 
om raad gevraagd en beschikt, daardoor over een 
zeer gevarieerde clientèle: 
— de Commissie zelf, 
— de Lid-Staten, 
— de wetenschapswereld, 
— de sociale partners, hoewel deze tot nog toe 
slechts individueel van de FAST-resultaten 
gebruik hebben gemaakt. 
2.3. Kwaliteitsgarantie van het onderzoek 
2.3.1. Het Comité constateert met voldoening dat 
de Raad in 1978 een degelijke regeling heeft opge­
steld: op de grondslag van de resultaten, de werk­
zaamheden en het overleg hebben het Raadgevend 
Comité (RCPB) en de groep deskundigen ervoor 
gezorgd dat er een follow-up op het FAST-pro-
gramma en een kwalitatief hoogstaande evaluatie­
methode zijn gekomen. 2.3.2. Het Comité hecht bijzonder veel gewicht aan 
het waardeoordeel van het RCPB enerzijds en van 
de groep deskundigen anderzijds, dat tijdens de ver­
gadering van het CREST op 16 december 1982 te 
Kopenhagen naar voren werd gebracht. 
2.3.3. In dit oordeel wordt in het algemeen gewe­
zen op het belang en het nut van de FAST-werk-
zaamheden in de periode 1978-1983, ongeacht de 
soms wat onduidelijke en te veelomvattende inhoud 
van het programma. 
2.4. De fundamentele doelstelling van het FAST-
programma 1983-1987 
2.4.1. Het Comité is van mening dat de fundamen­
tele doelstelling van het voorgestelde FAST-pro-
gramma 1983-1987 ook in de toekomst de horizon­
tale analyse van de veranderingen in de technologie 
op lange termijn blijft. 
Deze doelstelling omvat zowel een uitbreiding van 
bepaalde zeer belangrijke, reeds in het verleden 
bestudeerde onderwerpen als nieuwe werkzaamhe­
den, waarbij aan de volgende aspecten een grotere 
betekenis wordt toegekend: 
— ontwikkeling van de samen werkingsnetwerken 
in de Gemeenschap, 
— nauwere werkrelaties tussen de betrokken dien­
sten van de Commissie, 
— deelneming van vertegenwoordigers van indu­
strie en arbeidswereld aan de werkzaamheden. 
2.5. Samenwerking tussen het FAST-team en de 
Europese Stichting tot verbetering van de 
levens- en arbeidsomstandigheden te Dublin, 
alsmede het Europees Centrum voor de ontwik­
keling van de beroepsopleiding (CEDEFOP) 
2.5.1. Het Comité acht het van zeer groot belang 
dat er nauwere betrekkingen komen tussen de werk­
zaamheden van FAST en de Stichting te Dublin als­
mede de werkzaamheden van het CEDEFOP te Ber­
lijn op het gebied van het verband tussen nieuwe 
technologieën, veranderingen in de technologie, 
arbeidsvoorwaarden, werkgelegenheid, beroepsop­
leiding en, in het algemene kader van dit onder­
werp, de maatschappelijke acceptatie. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Het Comité spreekt zijn goedkeuring uit over 
de vier gekozen onderzoekgebieden en onderstreept 
het belangervan: 
Nr. C 211 /12 Publikatieblad van de 
a) Europa en de nieuwe „groei", 
b) nieuwe strategische industriële systemen, 
c) de tijdsbesteding en het produktieve deel ervan, 
d) verandering op het gebied van dienstverlening 
en technologie. 
3.2. Het Comité ziet de grote omvang van de vier 
in het programma voorgestelde gebieden als een fac­
tor die kan bijdragen tot een gezonde concurrentie 
tussen zoveel mogelijk naar een contract sollicite­
rende onderzoekteams, en die het mogelijk maakt 
de beste projecten uit te kiezen; het Comité is het 
erover eens dat al te precieze programma's, als het 
ware „op maat gemaakt" voor een van tevoren uit­
gekozen team, vermeden dienen te worden. 
3.3. Het Comité constateert dat het ontwerp-pro-
gramma FAST 1983-1987 de garantie omvat dat een 
democratische controle wordt uitgeoefend door het 
RCPB. Het RCPB zou niet alleen moeten bestaan 
uit wetenschapsmensen, maar ook uit deskundigen 
op financieel gebied en vertegenwoordigers van de 
sociale partners; dezen te benoemen behoort echter 
tot de taak van de Lid-Staten. Het Comité schaart 
zich achter de wens van de Raad om de onafhanke­
lijkheid van FAST als communautair instrument te 
bewaren; het contact met de teams die zich in de 
Lid-Staten met prognoseonderzoek bezig houden 
dient evenwel te worden aangemoedigd. 
3.4. Het multidimensioneel karakter van FAST is 
voor het Comité aanleiding de wens naar voren te 
brengen dat het FAST-programma 1983-1987 en 
andere programma's, zoals b. v. ESPRIT, die even­
eens opgenomen zijn in het kaderprogramma 1984-
1987, op elkaar aansluiten. 
Het Comité beveelt in het bijzonder de voortzetting 
aan van de goede coördinatie met de prognosewerk-
zaamheden in de verschillende sectoren van de 
Gemeenschap. Bovendien dringt het erop aan dat 
de op coördinatie gerichte betrekkingen met de 
teams in de Lid-Staten die zich met prognoseonder­
zoek bezighouden, onderhouden worden. 
3.5. Het Comité neemt ervan kennis dat de finan­
ciële middelen, hoewel nog steeds vrij bescheiden, 
in omvang toenemen en voor de jaren 1983-1987 in 
het totaal 10,5 miljoen Ecu bedragen, hetgeen neer­
komt op gemiddeld ongeveer 2,1 miljoen Ecu per 
jaar (waarde van 1982), waaraan door bijdragen van 
Gedaan te Brussel, 1 juni 1983. iese Gemeenschappen 8. 8. 83 
derden in de Lid-Staten (ondernemingen, instellin­
gen, enz.) 2,5 miljoen Ecu worden toegevoegd. 
3.6. Ook neemt het ervan kennis dat de perso­
neelssterkte 19 personen zal gaan bedragen; deze 
zullen verdeeld worden volgens de onderstaande 
tabel, waarbij een vergelijking is gemaakt tussen 
FAST I (1978-1983) en FAST II (1983-1987): 
„Netwerk"-activiteiten 
(coördinatie + werkzaamheden) 
Onderzoekwerkzaamheden 
(follow-up contracten + „fellows") 
„In house" activiteiten 
(analyse — synthese) 
Logistieke steun 
Totaal FASTI 
1 
4 
1 
4 
10 FAST II 
5 
4 
2 
8 
19 
3.7. Het Comité staat in dezen achter de Commis­
sie, en legt er de nadruk op dat de uitbreiding van 
de „netwerk"-activiteiten en van de logistieke steun 
het mogelijk zal maken de tijdens de tenuitvoerleg­
ging van FAST I aan het licht gekomen problemen 
op te lossen. 
3.8. Het Comité is van mening dat in artikel 4 van 
het voorstel voor een besluit van de Raad bij de 
instellingen waaraan een evaluerend verslag van de 
resultaten van het programma wordt toegezonden 
ook het Economisch en Sociaal Comité dient te 
worden genoemd. 
4. Slotopmerkingen 
4.1. Het Comité keurt het ontwerp-programma 
FAST 1983-1987 goed; hierbij ziet het de noodzaak 
van een duidelijk omlijnde procedure om een realis­
tische en doeltreffende follow-up op de FAST-resul-
taten de bewerkstellingen, zodat het verrichte werk 
vrucht afwerpt. 
Deze follow-up zou de volgende punten moeten 
omvatten: interpretatie van de resultaten, zorgvul­
dige formulering van de aanbevelingen aan de Lid-
Staten en praktijkgerichte stimulering van O & O in 
de landen van de Gemeenschap. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francois CEYRAC