MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de invoering van een communautair en monitoring- en informatiesysteem voor het zeeverkeer

2000/0325 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de invoering van een communautair en monitoring- en informatiesysteem voor het zeeverkeer

1. voorgeschiedenis

Indiening van het voorstel bij het Europees Parlement en de Raad: 8 december 2000 (document COM(2000)802 def. - 2000/0325 (COD))

Advies van het Economisch en Sociaal Comité: 30-31 mei 2001

Advies van het Comité van de Régio's: 13 juni 2001

Advies van het Europees Parlement in eerste lezing: 14 juni 2001

Indiening van het gewijzigd voorstel ingediend: 12.10.2001 (COM(2001)592 def. COD 2000/0325)

Aanname van het gemeenschappelijk standpunt: 19 December 2001

2. doel van het voorstel van de commissie

Ter aanvulling van het eerste ERIKA-pakket van voorstellen ter verhoging van de veiligheid van het vervoer van olie over zee komt de Commissie nu met een tweede ERIKA-pakket van drie voorstellen met een als doel een blijvende verbetering te bewerkstelligen van de bescherming van mensenlevens op zee en het mariene milieu in Europa.

Het eerste voorstel van het ERIKA-II-pakket behelst de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor het zeeverkeer, dat moet bijdragen tot verhoging van de veiligheid op zee, voorkoming van verontreiniging door schepen en bevordering van de zoek- en reddingsoperaties in geval van een ongeval.

De kernpunten van het voorstel zijn:

- schepen verplichten om zich te houden aan routerings-, meldings- en verkeersbeheersystemen en ze aan boord te hebben; verplichting voor de lidstaten om ook walinstallaties daarmee uit te rusten;

- schepen verplichten bepaalde apparatuur aan boord te hebben: automatische identificatiesystemen (AIS) en reisgegevensrecorders (VDR's of "black-boxes" voor onderzoek van ongevallen);

- uniformering van procedures voor het doorsturen aan de bevoegde nationale instantie van informatie over gevaarlijke of verontreinigende goederen aan boord van schepen, met behulp van telematica;

- betere identificatie en monitoring van schepen die gevaar kunnen opleveren voor de veiligheid of het milieu;

- uitbreiding van de verplichting voor schepen om incidenten en verontreiniging op zee te signaleren en samen te werken met de walautoriteiten;

- verbod om uit te varen bij uitzonderlijk slecht weer of ernstig gevaar voor verontreiniging;

- de lidstaten verplichten om plannen op te stellen voor de opvang van schepen in toevluchtsoorden aan hun kusten;

- verplichting tot samenwerking bij de toekomstige ontwikkeling van het communautaire zeeverkeersnet.

3. COMMENTAAR OP HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1. Algemene opmerkingen

De Raad heeft eenstemmig het oorspronkelijke voorstel van de Commissie op een groot aantal punten gewijzigd. In veel gevallen gebeurde dit alleen ter verduidelijking van de tekst. De doelstellingen van het oorspronkelijke Commissievoorstel zijn grotendeels overeind gebleven of zelfs uitgebreid. In het gemeenschappelijk standpunt wordt ook ruimschoots rekening gehouden met de standpunten van het Europees Parlement in eerste lezing.

3.2. Behandeling van de amendementen van het Parlement

Op de plenaire vergadering van 14 juni 2001 heeft het Europees Parlement het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europese Parlement en de Raad betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor het zeeverkeer goedgekeurd. Het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hebben het richtlijnvoorstel ook gesteund.

a) Amendementen van het Parlement die in het gewijzigd voorstel en het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

De Commissie en de Raad hebben in respectievelijk het gewijzigd voorstel en het gemeenschappelijk standpunt de volgende amendementen overgenomen:

* De uitbreiding van de eis voor schepen die een haven aandoen of onder de vlag van een lidstaat varen om deel te nemen aan een verkeersbegeleidingsdienst waarvan het bevoegdheidsgebied zich uitstrekt tot buiten de territoriale wateren van die staat (artikel 8 [1]).

[1] De nummering is gebaseerd op de tekst van het gemeenschappelijk voorstel, die afwijkt van de corresponderende bepalingen in het oorspronkelijk voorstel van de Commissie.

* Walinstallaties en uitrusting die de door een richtlijn voorgeschreven informatie behandelen moeten in staat zijn deze informatie door te geven aan andere stations in de verschillende lidstaten (artikel 9).

* De bepaling dat de aanwezigheid van reisgegevensrecorders (black-boxes) verplicht is moet worden aangevuld met het beginsel dat bij het onderzoek naar een ongeval de door deze apparaten geregistreerde gegevens moeten worden gebruikt en bekendgemaakt (artikel 10, lid 2).

* De implementatie van de richtlijn moet grondig worden geëvalueerd (artikel 26) om de doeltreffendheid van het ingevoerde systeem te beoordelen en eventuele verbeteringen van de richtlijn voor te stellen.

b) Amendementen van het Parlement die slechts gedeeltelijk in het gewijzigd voorstel en het gemeenschappelijk standpunt zijn overgenomen

* De bepaling inzake vaarverbod bij uitzonderlijk slecht weer (artikel 18) is slechts gedeeltelijk overgenomen. De Raad heeft evenals het Parlement een tweefazen aanpak geïntroduceerd, d.w.z. een algemene aanbeveling in geval van gevaar voor de veiligheid en het milieu, en, wanneer de kans op een ongeval of verontreiniging groter is, de mogelijkheid om passende maatregelen te nemen die ook een uitvaarverbod kunnen omvatten. Op bepaalde onderdelen is het amendement van het Parlement door de Raad afgewezen, met name de verplichting om de nodige middelen en infrastructuur verschaffen voor hulp aan schepen in nood en de mogelijkheid van een verbod op riskante manoeuvres, zoals het bunkeren van schepen.

* De Raad heeft ingestemd met uitbreiding van het begrip toevluchtsoord, dat nu ook andere veilige gebieden omvat (artikel 20). De Raad heeft echter het idee om havens recht te geven op compensatie in verband met de opvang van schepen in nood afgewezen, evenals de verplichting verzekerd te zijn voor schepen die een beroep doen op toevluchtsoorden.

De Commissie heeft in haar gewijzigd voorstel de in (a) en (b), genoemde amendementen van het Europees Parlement opgenomen, rekening houdende met de door de Raad in zijn gemeenschappelijke oriëntatie van 28 juni 2001.

3.3. Nieuwe door de Raad geïntroduceerde bepalingen en het standpunt terzake van de Commissie

Hieronder volgen de belangrijkste wijzigingen die de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt heeft aangebracht en waarmee de Commissie kan instemmen. In verband met de door de Raad aangebrachte veranderingen, met name de invoeging van nieuwe artikelen, is de nummering van de bepalingen van de richtlijn veranderd:

* De titel en het doel (artikel 1) zijn verbeterd. Met name het dubbelzinnige woord "controle" is in artikel 1 vervangen door een gedetailleerder omschrijving van de doelstellingen van de richtlijn.

* Het toepassingsgebied (artikel 2) is enigszins gewijzigd: traditionele schepen (d.w.z. historische schepen en replica's daarvan) worden uitgesloten van de toepassing van de richtlijn, maar pleziervaartuigen worden alleen uitgesloten, indien ze minder dan 45 meter lang zijn.

* De melding voorafgaande aan het binnenlopen van een communautaire haven (artikel 4) moet minstens 24 uur van tevoren gebeuren, in plaats van 48 uur zoals in het voorstel van de Commissie. Dit om rekening te houden met wat gebruikelijk is in de verschillende havens van de Gemeenschap.

* De bepalingen inzake het gebruik van meldingssystemen voor schepen, routeringsystemen voor schepen en verkeersbegeleidingssystemen (artikelen 5, 7 en 8) zijn met het oog op de duidelijkheid ondergebracht in afzonderlijke artikelen. De formulering is ook aangepast aan de formulering van de corresponderende bepalingen in het SOLAS-Verdrag van de IMO.

* Artikel 6 betreffende het gebruik van automatische identificatiesystemen is aangescherpt met de verplichting om dit systeem te allen tijde operationeel te houden.

* Ten aanzien van de installatie van reisgegevensrecorders (VDR's) op schepen die EU-havens aandoen (artikel 10), heeft de Raad het in bijlage II vastgelegde tijdschema gewijzigd: de inbouw van VDR's op bestaande vrachtschepen (d.w.z. gebouwd vóór 1 juli 2002) wordt uiterlijk op de door de IMO vastgestelde datum of bij ontstentenis van een besluit van de IMO, uiterlijk op 1 januari 2007 of 2008, afhankelijk van de tonnage van het schip, verplicht gesteld. De Commissie kan met deze wijziging akkoord gaan, die bedoeld is als compromis tussen in het oorspronkelijke voorstel opgenomen beginsel dat alle schepen verplicht waren zo'n apparaat aan boord te hebben en de noodzaak het risico te vermijden dat dit zou doen aan de aanname van zo'n voorschrift binnen de IMO.

* De Raad heeft een nieuw artikel 11 ingevoerd inzake onderzoek naar ongevallen, dat de lidstaten verplicht zich aan de desbetreffende IMO-bepalingen te houden en bij dat onderzoek samen te werken.

* Met betrekking tot de regelingen, procedures en berichten voor de elektronische transmissie van gegevens over gevaarlijke of verontreinigende goederen (artikel 13 en bijlage III) zullen de lidstaten en de Commissie nauw samenwerken op basis van een door de Commissie te ontwikkelen "Interface Control Document", dat de te gebruiken formats en procedures beschrijft. Bovendien worden in dit informatiesysteem ook uit andere richtlijnen voortvloeiende verplichtingen inzake melding en gegevensuitwisseling opgenomen (b.v. Richtlijn 2000/59/EG betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen).

* De formulering van lid 3 van artikel 16, betreffende maatregelen die moeten volgen nadat van een schip is vastgesteld dat het gevaar oplevert voor de scheepvaart, is door de Raad duidelijker gemaakt.

* De verplichting om incidenten en ongevallen op zee te signaleren (artikel 17) is uitgebreid en omvat ook, indien van toepassing, het onder verantwoordelijkheid van een lidstaat vallende opsporings- en reddingsgebied.

* In artikel 25, heeft de Raad de gedetailleerde bepalingen inzake sancties van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie vervangen door de standaardbepaling die verplicht tot invoering van een systeem van doeltreffende evenredige en afschrikkende sancties. Hoewel de Commissie gelooft dat het oorspronkelijke voorstel de verdienste had dat hierin de mogelijke inbreuken op de richtlijn duidelijk werden aangegeven, is de tekst van de Raad niettemin aanvaardbaar, aangezien geen afbreuk wordt gedaan aan de juridische verplichting van de lidstaat om iedere inbreuk op de richtlijn te bestraffen.

3.4. Problemen met betrekking tot de comitéprocedures

De Raad heeft de bepalingen inzake het regelgevend comité in het voorstel van de Commissie enigszins gewijzigd in die zin dat een wijziging door het comité niet hoeft te leiden tot een uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn. De Commissie aanvaardt de wijziging, die een standaardbepaling is in een aantal richtlijnen op het gebied van maritieme veiligheid.

4. ConclusiE

De Commissie acht de tekst van het gemeenschappelijk standpunt, eenstemmig door de Raad goedgekeurd, acceptabel, aangezien er rekening wordt gehouden met de belangrijkste principes van het oorspronkelijk voorstel. Er wordt een redelijke mate van flexibiliteit ingevoerd, met als tegenwicht, verscherping van enkele bepalingen in het licht van de door het Parlement in eerste lezing aangenomen amendementen.