MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

Begrotingssituatie in ROEMENIË

1.INLEIDING

Op basis van een aanbeveling van de Commissie van 4 maart 2020 heeft de Raad op 3 april 2020 een aanbeveling vastgesteld op grond van artikel 126, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (“VWEU”). De Raad heeft Roemenië aanbevolen een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort (“de aanbeveling”) tegen 2022. Die aanbeveling is aangenomen op basis van een voorzien tekort van 3,8 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019. Een dergelijk tekort ligt ruim boven de referentiewaarde van 3 % van het bbp zoals vastgesteld in artikel 1 van Protocol nr. 12 betreffende de buitensporigtekortprocedure. Ook was de overschrijding van die referentiewaarde in 2019 niet uitzonderlijk. Volgens later gepubliceerde, door Eurostat gevalideerde gegevens bedroeg het tekort in 2019 4,4 % van het bbp.

Op het moment dat de Raad die aanbeveling goedkeurde, werd Europa al zwaar getroffen door de COVID‑19-pandemie. In de aanbeveling wordt echter opgemerkt dat de situatie van het buitensporige tekort het gevolg was van beleidsbeslissingen die Roemenië vóór de COVID-19-uitbraak had genomen. Deze besluiten omvatten met name aanzienlijke pensioenverhogingen die naar verwachting zullen leiden tot een zeer grote en aanhoudende verslechtering van het begrotingssaldo.

Volgens de aanbeveling, die opnieuw werd aangehaald in de tot Roemenië gerichte landspecifieke aanbeveling nr. 1 van 2020, moet Roemenië tegen 2022 een doelstelling voor een nominaal overheidstekort van 2,8 % van het bbp bereiken. Die doelstelling was grotendeels in overeenstemming met de begrotingsstrategie van Roemenië voor 2020-2022, die op 18 december 2019 door het parlement is goedgekeurd en afgekondigd. De aanbeveling was gebaseerd op de op 13 februari 2020 gepubliceerde winterprognose 2020 van de Commissie, die met begrotingsvariabelen werd verlengd tot 2022. In die prognose waren de gevolgen van de COVID‑19-uitbraak niet opgenomen.

Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling gepubliceerd over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. In die mededeling stelde de Commissie dat aan de voorwaarden voor het activeren van de algemene ontsnappingsclausule was voldaan. Dit standpunt werd op 23 maart 2020 door de ministers van Financiën van de EU bekrachtigd. De clausule, zoals uiteengezet in de artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1 en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5 en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van een ernstige economische neergang in de EU of de eurozone als geheel, door de lidstaten toe te staan begrotingsmaatregelen te nemen om een dergelijke situatie adequaat aan te pakken, binnen de preventieve en corrigerende procedures van het stabiliteits- en groeipact.

Op 20 mei 2020 heeft de Commissie een mededeling over het Europees Semester aangenomen: landspecifieke aanbevelingen. In die mededeling heeft de Commissie in het kader van de activering van de algemene ontsnappingsclausule een geactualiseerde versie van het begrotingstoezicht in het kader van het stabiliteits- en groeipact verstrekt. De Commissie heeft gewezen op de ernst van de uit de COVID‑19-uitbraak voortvloeiende economische neergang, die aanleiding heeft gegeven tot uitzonderlijke onzekerheid, waardoor het bijzonder moeilijk was om een geloofwaardig pad voor het begrotingsbeleid uit te stippelen. De Commissie was van mening dat er op dat moment geen besluit moest worden genomen over het al dan niet instellen van een buitensporigtekortprocedure (BTP) op grond van artikel 126 VWEU.

Op 15 september 2020 heeft Roemenië zijn verslag ingediend over de maatregelen die naar aanleiding van de aanbeveling zijn genomen. In dat verslag wordt gewezen op een aanzienlijke verslechtering van de overheidsfinanciën in 2020, voornamelijk als gevolg van de COVID‑19-pandemie (zie de afdelingen 3 en 4).

In een brief van uitvoerend vicevoorzitter Dombrovskis en lid van de Commissie Gentiloni aan de Roemeense minister van Overheidsfinanciën Cîtu heeft de Commissie op 19 september 2020 gewezen op de grote onzekerheid die momenteel heerst, met betrekking tot zowel de ontwikkeling van de pandemie als de sociaal-economische gevolgen ervan. Daarom concludeerde zij dat de algemene ontsnappingsclausule actief moet blijven in 2021, zoals ook is aangegeven in de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021. In het voorjaar van 2021 zal de Commissie, rekening houdend met de geactualiseerde macro-economische prognoses, de situatie opnieuw beoordelen.

De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet op. De activering ervan heeft echter gevolgen voor het corrigerende deel van het pact. Artikel 5, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1477/97 luidt:

“In geval van een ernstige economische neergang in het eurogebied of de Unie als geheel kan de Raad ook besluiten om op basis van een aanbeveling van de Commissie een herziene aanbeveling krachtens artikel 126, lid 7, VWEU vast te stellen, op voorwaarde dat de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn daardoor niet in gevaar komt.”

De voortgezette activering van de algemene ontsnappingsclausule stelt de Commissie derhalve in staat een herziene aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, voor te stellen, mits de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt, zelfs wanneer de lidstaat geen effectief gevolg geeft aan een aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7.

In het licht van de aanhoudende uitzonderlijke onzekerheid die is ontstaan door de COVID-19-pandemie en de buitengewone macro-economische en budgettaire gevolgen ervan, is de Commissie van oordeel dat in dit stadium geen besluit kan worden genomen over verdere stappen in de BTP ten aanzien van Roemenië.

Door deze uitzonderlijke onzekerheid, onder meer om een geloofwaardig pad voor het begrotingsbeleid uit te stippelen, is het voor de Commissie niet mogelijk om in dit stadium een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7, voor te leggen.

De Commissie zal de begrotingssituatie van Roemenië in het voorjaar van 2021 opnieuw beoordelen op basis van de begrotingsresultaten 2020, de begroting 2021 en de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie. Indien nodig zal de Commissie nieuwe stappen in het kader van de buitensporigtekortprocedure voorstellen, rekening houdend met de voortgezette toepassing van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact in 2021.

Gezond economisch bestuur, zoals doeltreffende maatregelen in het kader van een BTP, en een algemeen gezond macro-economisch beleid zijn een noodzakelijke voorwaarde om een klimaat te scheppen dat bevorderlijk is voor productieve overheidsinvesteringen en een doeltreffend gebruik van de EU-fondsen, ook in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht. Op basis van de voorstellen van de Commissie (die zich momenteel in het wetgevingsproces bevinden) is gezond economisch bestuur noodzakelijk voor een naadloze verstrekking van EU-middelen. Er wordt ook aan herinnerd dat Roemenië met zijn plan voor herstel en veerkracht op basis van de beoordelingscriteria in de ontwerpverordening voor de faciliteit voor herstel en veerkracht ertoe moet bijdragen de relevante uitdagingen die in de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen zijn vastgesteld, doeltreffend aan te pakken.