COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 29.06.1995 
COM(95) 303 def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
BEHANDELING IN DERDE LANDEN VAN KREDIETINSTELLINGEN, 
VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJEN EN EFFECTENINSTELLINGEN UIT DE 
GEMEENSCHAP 

INHOUD 
HOOFDSTUK I 
HOOFDSTUK II 
HOOFDSTUK III 
HOOFDSTUK IV Inleiding 
De Europese eengemaakte markt voor financiële diensten 
De Uruguay-ronde en de verlengde onderhandelingen over de 
financiële diensten 
De behandeling van effecteninstellingen, kredietinstellingen en 
verzekeringsmaatschappijen uit de EG in derde landen -
onderzoeksresultaten en conclusies 
BIJLAGE A 
BIJLAGE B 
BIJLAGE C Artikel 7 van de Richtlijn Beleggingsdiensten 
Ontwikkelingen op de eengemaakte markt voor financiële 
diensten 
Overzichtstabel 

HOOFDSTUK I - Inleiding 
1. Doel van dit verslag 
In de communautaire wetgeving wordt de Commissie opgedragen een verslag op te 
stellen en aan de Raad voor te leggen over de behandeling in derde landen van 
effecteninstellingen uit de Gemeenschap, i.e. de mogelijkheden voor vestiging, het 
verrichten van beleggingsdiensten en het verwerven van deelnemingen in 
effecteninstellingen uit derde landen1. Dit verslag moet uiterlijk zes maanden na de 
inwerkingtreding van de Richtlijn Beleggingsdiensten worden opgesteld. 
Volgens de overwegingen van de Richtlijn Beleggingsdiensten en de overeenkomstige 
bepalingen in andere richtlijnen op het gebied van de financiële dienstverlening maakt 
het verslag van de Commissie deel uit van een procedure "die erop gericht is te 
waarborgen dat beleggingsondernemingen uit de Gemeenschap in de betrokken derde 
landen een op wederkerigheid berustende behandeling verkrijgen". Dit moet een 
"soepele" procedure zijn, "aan de hand waarvan de wederkerigheid op een 
communautaire grondslag kan worden beoordeeld". Belangrijkste doel hiervan is "de 
liberalisatie van de globale financiële markten in derde landen te verbeteren" en te 
voorzien in "procedures voor onderhandelingen met derde landen en, in laatste 
instantie, in de mogelijkheid van maatregelen tot opschorting van nieuwe 
vergunningsaanvragen of beperking van het aantal nieuwe vergunningen". 
Het eerste desbetreffende verslag werd door de Commissie op 15 juli 1992 
goedgekeurd (SEC(92) 1343 def. en XV/4004/92) en had betrekking op de behandeling 
in derde landen van kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen uit de 
Gemeenschap. Beleggingsdiensten werden in dat verslag in zoverre aan de orde gesteld 
dat zij waren opgenomen op de lijst van activiteiten waarvoor ingevolge de Tweede 
Coördinatierichtlijn bankrecht de wederzijdse erkenning geldt (zie de bijlage over 
bankwerkzaamheden). 
In het verslag uit 1992 werd de werking van de bepalingen over de betrekkingen met 
derde landen in detail uiteengezet, met name de begrippen weigering van nationale 
behandeling en vergelijkbare daadwerkelijke toegang tot de markt, als vervat in 
artikel 9, leden 3 en 4, van de Tweede Coördinatierichtlijn bankrecht2. Gelijkluidende 
bepalingen zijn opgenomen in de verzekeringsrichtlijnen. Aangezien deze zelfde 
begrippen ook van toepassing zijn op de betrekkingen met derde landen op het gebied 
van beleggingsdiensten, wordt de daarop in het verslag uit 1992 gegeven toelichting 
niet in het voorliggende verslag herhaald. 
Artikel 7, lid 3, van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad van 10 mei 1993 betreffende het 
verrichten van diensten op het gebied van beleggingen in effecten (PB L 141 van 11.6.1993, 
blz. 27). 
Tweede richtlijn van de Raad van 15 december 1989 tot coördinatie van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de 
werkzaamheden van kredietinstellingen, alsmede tot wijziging van Richtlijn 77/780/EEG 
(PB L 386 van 30.12.1990, blz. 7). 
2. Onderwerp van dit verslag 
De Commissie heeft besloten dit verslag over de behandeling van effëcteninstellingen 
uit de Gemeenschap aan te grijpen om het verslag uit 1992 over kredietinstellingen en 
verzekeringsmaatschappijen te herzien. De herziene tekst is gebaseerd op de 
ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in de sector financiële dienstverlening in de 
24 landen waarop het verslag betrekking heeft3. 
Hoewel dit verslag selectief is ten aanzien van de landen waarop het betrekking heeft, 
moet het al dan niet opnemen van een bepaald land in het verslag niet worden opgevat 
als een indicatie omtrent de behandeling in een dergelijk land van kredietinstellingen, 
verzekeringsmaatschappijen en effecteninstellingen uit de Gemeenschap. Het 
belangrijkste criterium waardoor de Commissie zich heeft laten leiden, is het relatieve 
belang van de financiële sector van de landen voor instellingen uit de Europese 
Gemeenschap, een situatie waarin zich met de ontwikkeling en groei van de markten 
uiteraard veranderingen zullen voordoen. Ook moet rekening worden gehouden met de 
mate waarin, ondanks het bestaan van beperkingen, sprake is van aanwezigheid van 
instellingen uit de EG op de markt van een derde land. De Commissie behoudt zich het 
recht voor in het licht van nieuwe informatie vervolgverslagen op te stellen; hiertoe is 
zij krachtens de gemeenschapswetgeving overigens ook bevoegd. Langs deze weg kan 
de Commissie op doorzichtige wijze aan haar verplichtingen voldoen via de dialoog 
met de betrokken derde landen en waar nodig onderhandelingen, zodat daarin het 
streven van de Gemeenschap naar het voeren van een liberaal beleid van openstelling 
van de financiële sector voor concurrentie volledig tot uitdrukking komt. 
3. Ontwikkelingen sinds het verslag uit 1992 
Binnen de Europese Gemeenschap werd met de vaststelling van de Richtlijn 
Beleggingsdiensten op 10 mei 1993 het fundament voor de eengemaakte markt voor 
financiële diensten in de bank-, verzekerings- en beleggingssector voltooid. De 
Richtlijn Beleggingsdiensten treedt op 1 januari 1996 in werking. De wetgeving voor 
kredietinstellingen is op 1 januari 1993 in werking getreden, die voor het 
verzekeringsbedrijf op 1 juli 1994. Thans worden de inspanningen gericht op 
consolidatie en versterking van de eengemaakte markt (zie hiervoor hoofdstuk II). 
In multilateraal verband zijn de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten actief 
betrokken bij de nog voortdurende onderhandelingen over de financiële dienstverlening 
in het kader van de G ATS (Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten). De 
Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten hebben aangeboden op basis van het 
meestbegunstigingsbeginsel hun regime van open toegang en voorwaarden voor 
Argentinië, Australië, Brazilië, Canada, Chili, China, Egypte, de Filippijnen, Hong Kong, 
India, Indonesië, Japan, Korea, Maleisië, Mexico, Rusland, Singapore, Taiwan, Thailand, 
Turkije, Venezuela, de Verenigde Staten, Zuid-Afrika en Zwitserland. 
werkzaamheden op grond van nationale behandeling vast te leggen (zie hiervoor 
hoofdstuk III). 
In bilateraal verband zijn overeenkomsten met een aantal niet-Lid-Staten4, waarin 
bepalingen over onder meer de financiële diensten opgenomen zijn, in werking 
getreden. Hoewel over deze overeenkomsten strikt genomen niet krachtens de 
bepalingen betreffende derde landen in de gemeenschapsrichtlijnen over financiële 
diensten onderhandeld is, is de doelstelling van openstelling van de markten gelijk aan 
die in de richtlijnen. Derhalve wordt met de overeenkomsten beoogd nationale 
behandeling te verkrijgen ten aanzien van het recht van vestiging en het verrichten van 
werkzaamheden in het betrokken land. Deze doelstellingen zullen echter slechts 
geleidelijk volledig worden verwezenlijkt. 
4. Uitbreiding - EVA 
Sinds het verslag uit 1992 is de Europese Gemeenschap uitgebreid met Oostenrijk, 
Finland en Zweden. Hoewel voor de nieuwe Lid-Staten op een beperkt aantal gebieden 
een overgangsperiode bepaald is voor de implementatie van het gemeenschapsrecht, 
heeft geen van de bepalingen waarvoor een uitzondering gemaakt is, betrekking op de 
voorwaarden voor toegang van financiële instellingen uit derde landen tot Oostenrijk, 
Finland en Zweden. Deze drie landen hebben traditioneel een liberaal beleid op het 
gebied van de financiële dienstverlening gevoerd, hetgeen tot uitdrukking komt in de 
statistieken; daaruit blijkt een aanwezigheid van buitenlandse financiële ondernemingen 
die hoger is dan het gemiddelde van de Unie van de twaalf, en blijkt eveneens een 
hoger dan gemiddeld bedrag voor de activa die in bezit zijn van deze buitenlandse 
financiële ondernemingen in Oostenrijk, Finland en Zweden. 
De landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) die met de Europese 
Gemeenschap de op 1 januari 1994 in werking getreden Overeenkomst betreffende de 
Europese Economische Ruimte ondertekend hebben (IJsland, Liechtenstein en 
Noorwegen), passen de gemeenschapswetgeving voor financiële diensten toe, in een 
beperkt aantal gevallen onder voorbehoud van een korte overgangsperiode. IJsland en 
Liechtenstein mogen bij voorbeeld tot 1 januari 1996 beperkingen op directe 
investeringen handhaven. 
Bijlage A tekst van artikel 7 van de Richtlijn Beleggingsdiensten 
Alle zogenoemde Europa-overeenkomsten zijn in werking getreden; deze betreffen Polen, 
Hongarije, de Tsjechische Republiek, de Slowaakse Republiek, Bulgarije en Roemenië. 
HOOFDSTUK II - De Europese eengemaakte markt voor financiële diensten 
1. Inleiding 
De financiële dienstverlening is voor de economie van de EG van aanzienlijk belang. 
In 1992 kwam in deze sector naar schatting 5,1 %5 van het produkt van de EG tot 
stand (ongeveer 300 biljoen Ecu). Van 1980 tot 1989 steeg de werkgelegenheid in de 
sector met gemiddeld 3,2 % per jaar. In 1992 werd de werkgelegenheid in de 
financiële sector geschat op 3 %6 van de totale werkgelegenheid in de EG. In 1991 
bedroegen de buitenlandse directe investeringen7 vanuit de EG op het gebied van de 
financiële dienstverlening 32 % van de totale buitenlandse investeringen uit de EG. 
De totale activa van kredietinstellingen in de EG8 werden in 1993 geraamd op 
10.757 miljard Ecu9, hetgeen overeenkwam met 195 % van het BBP van de EG. De 
totale deposito's bij kredietinstellingen in de EG werden geraamd op 9.794 miljard Ecu 
(178 % van het BBP van de EG). Het totaal aan verzekeringspremies beliep in de EG 
in 1992 334 miljard Ecu10, gelijk aan 6,2 % van het BBP van de EG en 
overeenkomend met 963 Ecu aan premies per hoofd. In 1994 bedroeg de omzet in 
aandelen op de belangrijkste effectenbeurzen in de EG 2.183 miljard Ecu11 (37,8 % 
van het BBP van de EG). In datzelfde jaar bedroeg de marktkapitalisatie 
2.314 miljard Ecu12 (40,1 % van het BBP van de EG). Van 5.781 ondernemingen 
waren de aandelen aan de belangrijkste effectenbeurzen in de EG genoteerd. 
De Europese gemeenschappelijke markt voor financiële diensten is derhalve een 
essentieel en economisch cruciaal onderdeel van de interne markt zonder grenzen met 
348 miljoen inwoners. De eengemaakte markt voor financiële diensten is bedoeld om 
de belemmeringen voor het vrij verrichten van financiële diensten, hetzij in de vorm 
van beperkingen op het recht van vestiging, hetzij in de vorm van hinderpalen voor het 
verrichten van diensten over de grenzen van de 15 Lid-Staten van de Europese 
Gemeenschap heen, weg te nemen. 
9 
10 
11 
12 Raming op basis van de bruto toegevoegde waarde tegen marktprijzen, SEC-2 database van 
EUROSTAT. 
Raming op basis van de SEC-2 database van EUROSTAT. EU = 11. Geen gegevens over 
Griekenland. 
Bron : directe investeringen in de EG, EUROSTAT. 
EU = 12 landen. 
Bron : IMF-statistieken. 
Bron : SIGMA. 
Bron : statistieken van Europese effectenbeurzen. 
EU = 12 landen. 
2. Toegang tot de Europese Gemeenschap voor financiële instellingen uit derde 
landen 
De Europese Gemeenschap voert in haar betrekkingen met derde landen op het gebied 
van de financiële dienstverlening een liberaal beleid ten aanzien van de toegang tot de 
markten in de Gemeenschap en de voorwaarden waaronder in de Gemeenschap 
gevestigde financiële instellingen uit derde landen werkzaam mogen zijn. Dit beleid 
werd in het verslag uit 1992 uitgebreid beschreven en wordt hier slechts samengevat. 
De Gemeenschap onderkent het belang van open markten voor de ontwikkeling en 
liquiditeit van haar financiële markten; ook is zij van oordeel dat open concurrentie op 
de financiële markten in de EG zal leiden tot betere dienstverlening en dat vanwege de 
centrale rol die de financiële diensten spelen in de efficiënte allocatie van middelen, de 
hele economie daarvan zal profiteren. 
Het beleid van de Gemeenschap en van de Lid-Staten is in het algemeen gebaseerd op 
de volgende twee uitgangspunten. 
open toegang tot de markt, met name het recht van vestiging met verlening van 
nationale behandeling : financiële instellingen uit derde landen hebben toegang 
tot de Gemeenschap, zowel in de vorm van vestiging als via het 
grensoverschrijdend verrichten van diensten. De toegang van derde landen via 
het grensoverschrijdend verrichten van financiële diensten wordt in dit verslag 
niet behandeld. Wat het recht van vestiging betreft, mogen instellingen uit derde 
landen zich in alle Lid-Staten van de Gemeenschap vestigen in de vorm van 
dochterondernemingen en/of bijkantoren, of (met een zeer beperkt aantal 
uitzonderingen) een vertegenwoordigend kantoor (een "representative office" of 
"rep-office"). Het voorwaardelijke aanbod van verbintenissen van de 
Gemeenschap in het kader van de verlengde onderhandelingen van de Uruguay-
ronde over de diensten zou het huidige open beleid, waarin het recht op 
vestiging in willekeurig welke vorm verleend wordt aan financiële instellingen 
uit derde landen, vastleggen. 
het beginsel van nationale behandeling, dat in de Gemeenschap zonder 
uitzondering van toepassing is op de activiteiten van gedeeltelijke of volledige 
dochterondernemingen en dat met een beperkt aantal uitzonderingen geldt voor 
de eerste vestiging van dergelijke dochterondernemingen en de vestiging en 
behandeling van rechtstreekse bijkantoren. In sommige gevallen worden de 
uitzonderingen op volledige toepassing van nationale behandeling geleidelijk 
afgeschaft en hoe dan ook hebben deze uitzonderingen geen afschrikkingseffect 
gehad op de vestiging van een groot aantal financiële instellingen uit derde 
landen op de EG-markt. 
Het centrale concept van de eengemaakte markt voor financiële diensten is de 
enkelvoudige vergunning, ook wel aangeduid als het "Europese paspoort". In de 
Richtlijn Beleggingsdiensten is dit concept geregeld voor effecteninstellingen, zoals in 
de derde generatie verzekeringsrichtlijnen gebeurd is voor het verzekeringsbedrijf en in 
de Tweede Coördinatierichtlijn bankrecht voor kredietinstellingen. 
Het concept van de enkelvoudige vergunning maakt het voor elke in de Gemeenschap 
opgerichte bank, verzekeraar of ander bedrijf op het gebied van de financiële 
dienstverlening mogelijk, ongeacht de herkomst ervan, bijkantoren te vestigen in één of 
meer andere Lid-Staten of diensten te verlenen aan cliënten in andere Lid-Staten. 
3. Beleggingsdiensten 
Ingevolge de Richtlijn Beleggingsdiensten (RBD) is voor de uitoefening van 
werkzaamheden als beleggingsinstelling een vergunning noodzakelijk, die wordt 
afgegeven door de autoriteiten in de Lid-Staat van "herkomst" (de Lid-Staat waar de 
instelling opgericht is); de op de instelling toepasselijke regelgeving is in hoofdzaak die 
van deze Lid-Staat, ongeacht de vraag of de beleggingsinstelling in een andere 
Lid-Staat, de Lid-Staat van "ontvangst", een bijkantoor vestigt of aldaar zonder 
plaatselijke vestiging diensten verricht. 
Evenals in de andere richtlijnen op het gebied van de financiële diensten is in de RBD 
voor de hele Gemeenschap een minimum aan harmonisatie van de regelgeving bepaald, 
waarmee de basis wordt gelegd voor de wederzijdse erkenning van vergunningen door 
de Lid-Staten. 
De categorieën beleggingswerkzaamheden waarvoor een vergunning vereist is, zijn het 
ontvangen en doorgeven van orders, het uitvoeren van orders voor rekening van 
derden, het handelen voor eigen rekening, portefeuillebeheer en het overnemen van 
emissies, indien deze werkzaamheden betrekking hebben op effecten of van effecten 
afgeleide instrumenten, zoals financiële futures en opties. Goederen en goederenfutures 
vallen hier niet onder. Een beleggingsinstelling mag in alle Lid-Staten een aantal 
"nevendiensten" aanbieden, mits deze uitdrukkelijk in de vergunning vermeld zijn. 
Artikel 7 van de RBD betreft de betrekkingen met derde landen. In lid 4 ervan is 
bepaald dat indien de Commissie vaststelt, hetzij op grond van de in lid 3 bedoelde 
verslagen (het onderhavige verslag), hetzij op basis van andere informatie, dat een 
derde land effecteninstellingen uit de Gemeenschap geen daadwerkelijke toegang tot de 
markt verleent die vergelijkbaar is met die welke de Gemeenschap verleent aan 
effecteninstellingen uit dat derde land, de Commissie aan de Raad voorstellen kan doen 
om een passend onderhandelingsmandaat te verkrijgen, ten einde voor 
effecteninstellingen uit de Gemeenschap vergelijkbare concurrentiemogelijkheden te 
verkrijgen. De Raad besluit hierover met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. 
In artikel 7, lid 5, is bepaald dat indien de Commissie vaststelt, hetzij op grond van de 
in lid 3 bedoelde verslagen (het onderhavige verslag), hetzij op basis van andere 
informatie, dat in een derde land beleggingsinstellingen niet de nationale behandeling 
krijgen die dezelfde concurrentiemogelijkheden biedt als die welke aan binnenlandse 
effecteninstellingen worden geboden, en dat de voorwaarden voor daadwerkelijke 
toegang tot de markt niet zijn vervuld, de Commissie onderhandelingen kan openen om 
deze situatie te corrigeren. 
Op 1 januari 1996 treedt voorts de Richtlijn Kapitaaltoereikendheid (93/6/EEG)13 in 
werking, waarin de basis-vermogensvereisten voor effecteninstellingen zijn vastgelegd, 
alsmede de naar risico gewogen vermogensvereisten voor het marktrisico van de 
handelsportefeuille van effecteninstellingen en kredietinstellingen. 
Momenteel wordt gewerkt aan een uitbreiding van de werkingssfeer van de 
icbe-richtlijn uit 1985 en aan de invoering van een voor de hele Unie geldend minimum 
voor beleggerscompensatie ingeval van faillissement van een beleggingsinstelling. 
Zie bijlage B. 
4. Kredietinstellingen 
De Tweede Coördinatierichtlijn bankrecht, de Richtlijn Jaarrekening van banken en de 
Richtlijn Eigen vermogen, die van essentieel belang zijn voor de totstandbrenging van 
de eengemaakte markt voor kredietinstellingen, zijn naderhand aangevuld door 5 
andere belangrijke richtlijnen; al deze richtlijnen zijn, met nationale behandeling als 
uitgangspunt, van toepassing op kredietinstellingen ongeacht de herkomst daarvan. 
De Richtlijn inzake toezicht op kredietinstellingen op geconsolideerde basis (Richtlijn 
92/30/EEG)14 bepaalt dat geconsolideerd toezicht moet worden uitgeoefend op 
financiële holdings en gemengde holdings die hun hoofdkantoor in de Gemeenschap 
hebben. 
Richtlijn 92/121/EEG heeft betrekking op grote risico's van kredietinstellingen. 
Hierdoor worden beperkingen gesteld aan een eventuele excessieve concentratie van 
risico's op één enkele cliënt of groep cliënten15. 
Bij Richtlijn 94/19/EG inzake depositogarantiestelsels wordt elke Lid-Staat ertoe 
verplicht één of meer officieel erkende depositogarantiestelsels in te voeren, die 
deposito's tot 20.000 Ecu garanderen16. 
Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van 
beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB L 141 van 11.6.1193, blz. 1). 
Richtlijn 92/30/EEG van de Raad van 6 april 1992 inzake toezicht op kredietinstellingen op 
geconsolideerde basis (PB L 166 van 28.6.1991, blz. 52). 
Richtlijn 92/121/EEG van de Raad van 21 december 1992 betreffende het toezicht op en de 
beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (PB L 29 van 5.2.1993, blz. 1). 
Richtlijn 94/19/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 inzake de 
depositogarantiestelsels (PB L 135 van 31.5.1994, blz. 5). 
Richtlijn 93/6/EEG betreft de kapitaaltoereikendheid van effecteninstellingen en 
kredietinstellingen in relatie tot marktrisico's17. 
In Richtlijn 91/308/EEG wordt het witwassen van de opbrengsten van criminele 
activiteiten verboden en een reeks maatregelen vastgesteld ter voorkoming van het 
gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld18. 
Zie bijlage B. 
5. Het verzekeringsbedrijf 
De invoering van het beginsel van volledig toezicht in het land van herkomst en van de 
enkelvoudige vergunning werd afgerond met de twee richtlijnen die in 1992 werden 
vastgesteld en op 1 juli 1994 in werking getreden zijn (de derde richtlijn 
schadeverzekering en de derde richtlijn levensverzekering)19. 
Voorafgaande goedkeuring van premies en systematische aanmelding van 
polisvoorwaarden voor alk risico's van cliënten zijn afgeschaft. Een maatschappij kan 
zijn produkt dus verkopen zonder dat voor elke markt waarop zij zich begeeft, een 
aparte vergunning vereist is. Aangezien de verplichte verzekeringen een gevoelige 
kwestie zijn, is de systematische aanmelding van deze risicobranches echter wel 
gehandhaafd. 
Hoewel niet-systematische melding de algemene regel is, wordt niet uitgesloten dat de 
bevoegde autoriteiten bij een aantal maatschappijen of zelfs voor de hele markt 
tegelijkertijd informatie inwinnen, als zij daarvoor prudentiële redenen aanwezig 
achten. Uitgesloten is een wettelijke verplichting voor maatschappijen om, telkens 
wanneer zij een nieuw produkt op de markt brengen, de autoriteiten daarvan op de 
hoogte te stellen. 
Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 betreffende de kapitaaltoereikendheid van 
beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB L 141 van 11.6.1993, blz. 1). 
Richtlijn 91/308/EEG van de Raad van 10 juni 1991 tot voorkoming van het gebruik van het 
financiële stelsel voor het witwassen van geld (PB L 166 van 28.6.1991, blz. 77). 
Richtlijn 92/49/EEG van de Raad van 18 juni 1992 tot coördinatie van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van 
de levensverzekeringsbranche, en houdende wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG en 
88/357/EEG (PB L 228 van 11.8.1992, blz. 1) 
Richtlijn 92/96/EEG van de Raad van 10 november 1992 tot coördinatie van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe levensverzekeringsbedrijf en tot wijziging 
van de Richtlijnen 79/267/EEG en 90/619/EEG (PB L 360 van 9.12.1992, blz. 1). 
10 
HOOFDSTUK III - Multilaterale onderhandelingen 
In haar verslag uit 1992 concludeerde de Commissie "dat, ten einde de problemen te 
verhelpen die ontstaan voor kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen uit de 
Gemeenschap, het beleid dat het meest effectief is voor openstelling van de markten en 
het meeste voordeel biedt voor de sector financiële diensten in de Gemeenschap, 
bestaat uit het blijven benutten van de mogelijkheden die de onderhandelingen van de 
Uruguay-ronde over de financiële diensten bieden". 
Ten gevolge van het besluit de onderhandelingen over de financiële diensten gedurende 
zes maanden waarin de GATS reeds bestaat, voort te zetten, blijven er mogelijkheden 
bestaan om problemen in verband met toegang tot de markt en de voorwaarden voor 
werkzaamheden op een bepaalde markt aan te pakken. 
De verlengde GATS-onderhandelingen over de financiële diensten moeten volgens de 
planning op 30 juni 1995 worden afgerond en bevinden zich in een beslissend stadium. 
De Gemeenschap en haar Lid-Staten streven als voorheen naar een succesvolle 
afsluiting en hebben hun standpunt bevestigd in een bijdrage van 22 maart 1995 voor 
het Comité voor de handel in financiële diensten. 
Hierna volgt de tekst van de op 22 maart 1995 ingediende mededeling van de Europese 
Gemeenschappen en haar Lid-Staten aan het GATS-comité voor de handel in financiële 
diensten. 
Verbintenissen op het gebied van de financiële diensten 
Tijdens de vergadering van de Interim-werkgroep financiële diensten op 3 februari 
1995 heeft de Voorzitter de aanwezigen verzocht schriftelijk hun bijdragen tot de 
lopende onderhandelingen over verdergaande verbintenissen in te dienen. 
De Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten bevestigen hun bereidheid om hun 
Lijst van specifieke verbintenissen van 15 april 1994 (GATS/SC/31) integraal te 
handhaven. Zij blijven ernaar streven op basis van het meestbegunstigingsbeginsel een 
regime van open toegang en voorwaarden voor werkzaamheden op grond van nationale 
behandeling vast te leggen, mits van de andere handelspartners aanmerkelijk 
verdergaande concessies op meestbegunstigingsbasis verkregen worden. 
De lijst is verbindend voor de hele sector van de financiële diensten. Het is meer dan 
een standstill en vormt een aanbod voor een multilaterale garantie voor een zeer 
aanzienlijke mate van liberalisering. Voorts wensen de Europese Gemeenschappen en 
hun Lid-Staten de aandacht te vestigen op de volgende belangrijke aspecten van hun 
verbintenissen : 
de lijst, die tijdens de afsluiting van de Uruguay-ronde integraal gehandhaafd 
werd en sinds 1 januari 1995 volledig is toegepast, garandeert directe toegang 
tegen niet-discriminerende voorwaarden en in elke vorm van commerciële 
11 
aanwezigheid, dat wil zeggen als dochteronderneming, rechtstreeks bijkantoor 
of vertegenwoordigend kantoor; 
dochterondernemingen van buitenlandse banken, verzekeringsmaatschappijen en 
effecteninstellingen, ongeacht waar zij in de Europese Gemeenschap zijn 
opgericht, genieten volledig de voordelen van de eengemaakte markt voor 
financiële diensten van de Europese Gemeenschap, met name die van de 
"enkelvoudige vergunning" of het "Europese paspoort". Dit stelt hen in staat in 
alle landen van de Europese Gemeenschap grensoverschrijdend diensten te 
verrichten en bijkantoren te openen; 
in de verbintenissen is ook opgenomen dat in de Gemeenschap gevestigde 
ondernemingen en personen de vrijheid hebben buiten de Unie werkzaamheden 
en transacties op het gebied van alle financiële diensten te verrichten. 
Voorts bestaat de Europese Gemeenschap door de toetreding van Oostenrijk, Finland 
en Zweden thans uit 15 Lid-Staten, waardoor het voordeel van de interne markt en de 
enkelvoudige vergunning nog verder uitgebreid zijn. Daardoor zijn sinds de afsluiting 
van de onderhandelingen van de Uruguay-ronde de mogelijkheden van onze 
handelspartners op markt van de EG aanmerkelijk vergroot. 
In de wetgeving van de Gemeenschappen en hun Lid-Staten is een aantal maatregelen 
opgenomen, waardoor de toegang tot hun markten afhankelijk wordt gesteld van 
vergelijkbare mogelijkheden op de markten van derde landen (wederkerigheid). De 
Gemeenschappen en hun Lid-Staten hebben aangeboden af te zien van het gebruik van 
dergelijke maatregelen, mits de onderhandelingen tot een bevredigend resultaat leiden. 
Om deze reden hebben zij vooralsnog afgezien van een verzoek om een uitzondering 
op de meestbegunstingsclausule, die in geval van toepassing van dergelijke maatregelen 
op GATS-partijen nodig zou zijn. Een definitief besluit om deze benadering te blijven 
volgen, die op zichzelf een verregaande liberalisatie inhoudt, is afhankelijk van 
verdergaande verbintenissen en van de resultaten die per saldo aan het eind van de 
onderhandelingsperiode zullen zijn verkregen. Eén van de factoren waarmee bij het 
nemen van een dergelijk besluit rekening moet worden gehouden, is de mate waarin het 
mogelijk zal zijn gebleken de volgende zaken te bereiken : 
niet-discriminerende verbintenissen van andere partijen ten aanzien van de 
toegang tot de markt, met name het recht van vestiging in elke vorm van 
commerciële aanwezigheid, en ten aanzien van het verrichten van diensten door 
middel van andere leveringsmogelijkheden; 
nationale behandeling ten aanzien van de voorwaarden voor werkzaamheden. 
Er zijn enige bemoedigende tekenen van vooruitgang : er zijn aanwijzigingen omtrent 
hervormingen in de banksector en wijzigingen in de regelgeving voor het verzekerings-
en het effectenbedrijf. Enkele belangrijke bilaterale initiatieven zijn afgesloten. Deze 
moeten op meestbegunstigingsbasis worden bevestigd als onderdeel van een verbeterd 
pakket verbintenissen. 
12 
Zoals door de minisiers in hun besluit om de onderhandelingen voort te zetten bepaald 
is, behouden de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten zich het recht voor hun 
aanbod te wijzigen door verbintenissen te schrappen en uitzonderingen op de 
meestbegunstigingsverplichting erin op te nemen, indien het resultaat van de lopende 
onderhandelingen onbevredigend is. 
Er resteert slechts weinig tijd om de onderhandelingen af te sluiten. Tenzij substantiële 
stappen worden gezet die leiden tot meer liberalisering, welke voor het einde van de 
onderhandelingsperiode gemultilateraliseerd worden, zal het voor de EG en hun 
Lid-Staten uiterst moeilijk worden hun zeer open regime op basis van 
meestbegunstiging vast te leggen. 
13 
HOOFDSTUK IV - De behandeling van effecteninstellingen, kredietinstellingen 
en verzekeringsmaatschappijen uit de EG in derde landen -
onderzoeksresultaten en conclusies 
Overzicht 
Uit het onderzoek van de Commissie naar de behandeling van effecteninstellingen, 
kredietinstellingen en verzekeringsmaatschappijen uit de EG in de landen waarop dit 
verslag betrekking heeft, blijkt het bestaan van een groot aantal uiteenlopende 
regelingen. Sinds het verslag uit 1992 hebben in verscheidene landen belangrijke 
ontwikkelingen plaatsgevonden; enkele daarvan hebben verbetering gebracht in de 
toegang en voorwaarden voor werkzaamheden voor uit de EG afkomstige 
ondernemingen op het gebied van financiële diensten. In sommige gevallen worden nog 
steeds geleidelijk aan binnenlandse liberaliseringsprogramma's ten uitvoer gelegd. 
Evenals in 1992 merkt de Commissie op dat het moeilijk is in algemene termen een 
beoordeling te geven van de behandeling die derde landen verlenen aan ondernemingen 
uit de EG op het gebied van financiële diensten. Elk land moet afzonderlijk beschouwd 
worden. 
Het is wel zinvol enige algemene tendensen vast te stellen, om te beginnen ten aanzien 
van de markten van de belangrijkste geïndustrialiseerde landen20 en enige 
ontwikkelingslanden met gevestigde markten voor financiële diensten, waarop te zamen 
80 tot 85 % van de financiële diensten in de wereld worden aangeboden; op deze 
markten zijn de belangrijkste moeilijkheden waar dienstverleners uit de Gemeenschap 
mee kampen, niet het gevolg van het niet verkrijgen van "nationale behandeling die 
dezelfde concurrentiemogelijkheden biedt als die welke aan binnenlandse instellingen 
worden geboden". Met betrekking tot weinig of geen van deze markten kunnen 
voorbeelden worden gegeven van een economisch significante weigering om nationale 
behandeling te verlenen. Er is wel een aantal gevallen waarin sprake is van geen 
daadwerkelijke toegang tot de markt. Van "daadwerkelijke toegang tot de markt" 
bestaat geen definitieve interpretatie, zodat dit op empirische basis beoordeeld moet 
worden; uiteraard betekenen een embargo op toetreding van nieuwe partijen tot de 
markt, geografische beperkingen of sectorale opsplitsing dat aan de in de EG-
richtlijnen vastgelegde voorwaarde niet voldaan is. 
Ten tweede komen op een aantal markten van toenemend belang in de Derde Wereld 
meer belangrijke gevallen vôor van weigering van nationale behandeling, met 
betrekking tot zowel het recht van (eerste) vestiging als de uitoefening van de 
werkzaamheden van reeds gevestigde bedrijven. 
Ten derde is de afgelopen jaren het concept "geleidelijke nationale behandeling" en/of 
toegang tot de markt in zwang gekomen. Dit concept is gebaseerd op de 
veronderstelling dat de sector van de financiële diensten in sommige landen 
moeilijkheden kan ondervinden bij het aangaan van de concurrentie waartoe een 
20 De OESO, Singapore en Hong Kong. 
14 
plotselinge invoering van een beleid van volledige nationale behandeling zou leiden. 
Enige tijd voor aanpassing kan nodig zijn. Het concept is gehanteerd in verband met 
landen waarvan de economie fundamentele veranderingen of een overgangsproces 
doormaakt en waar de sector van de financiële diensten zich nog in een zeer vroege en 
soms kwetsbare ontwikkelingsfase bevindt. 
Om die reden is het concept door de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten 
aanvankelijk overgenomen in de Europa-overeenkomsten met de landen in Midden- en 
Oost-Europa en met belangrijke verschillen ook in de overeenkomsten die met Rusland 
en de andere republieken van de voormalige Sovjet-Unie gesloten zijn. De door de 
Verenigde Staten, Canada en Mexico gesloten N AFT A-overeenkomst 
(Noordamerikaanse vrijhandelszone) geeft nog een variant van het concept, omdat 
daarin Mexico is toegestaan een beleid te voeren van geleidelijke uitbreiding van de 
toegang tot de markt, met de mogelijkheid van beschermingsmaatregelen ingeval van 
onvoorziene tegenvallende economische of financiële omstandigheden. 
Het concept is onderwerp geweest van multilaterale besprekingen in het kader van de 
onderhandelingen over de financiële diensten. De Gemeenschap en haar Lid-Staten 
hebben laten blijken dat zij bereid zijn in gevallen waar dat terecht is, het concept te 
gebruiken als basis voor onderhandelingen. 
Bedrijven uit de EG zien zich geconfronteerd met een grote verscheidenheid aan 
problemen; deze problemen variëren ook per sector. Veel is reeds geschreven over de 
trend tot fusies in de sector van de financiële diensten (banken, verzekeraars, 
effecteninstellingen). Hoewel hier inderdaad sprake van kan zijn, bestaan er binnen het 
beleid van een aantal landen nog altijd aanmerkelijke verschillen. In India bij voorbeeld 
zijn verzekeringen een staatsmonopolie, maar wordt in de bank- en effectensector een 
liberaler beleid gevoerd. Maleisië staat bij verzekeringsmaatschappijen een deelneming 
van maximaal 30 % toe, terwijl voor een bancaire dochteronderneming een 100 %-
deelneming toegestaan is. 
Ook bestaan er voor buitenlandse marktpartijen verschillen ten aanzien van de 
rechtsvorm en de plafonds voor deelnemingen. In Canada zijn rechtstreekse bijkantoren 
niet toegestaan en wordt vastgehouden aan een beleid waarin oprichting van een aparte 
onderneming verplicht is (hoewel weer niet in de verzekeringssector). Korea weigert 
100 %-eigendom van een dochteronderneming, maar staat wel rechtstreekse 
bijkantoren toe. Andere landen in Zuidoost-Azië voeren een beleid waarbij nieuwe 
buitenlandse marktpartijen minderheidsdeelnemingen mogen verwerven. 
15 
ARGENTINIË 
Toegang van buitenlandse effecteninstellingen tot de Argentijnse effectenmarkt, zowel 
in de vorm van bijkantoren als dochterondernemingen, wordt op niet-discriminerende 
basis toegestaan. Er gelden geen beperkingen voor het door buitenlandse 
ondernemingen verwerven van deelnemingen in binnenlandse ondernemingen, noch 
voor de eigendom daarvan. Voor het beheer van pensioenfondsen moet een 
afzonderlijke onderneming opgericht worden. 
Buitenlandse kredietinstellingen mogen zich als dochteronderneming of bijkantoor 
vestigen. Werkzaamheden van bijkantoren van buitenlandse banken zijn beperkt tot het 
bedrag van hun plaatselijk aanwezige vermogen. Onder prudentieel toezicht mogen 
buitenlandse banken op niet-discriminerende basis nieuwe financiële produkten 
aanbieden en financieringen verzorgen. Wel bestaan er in Argentinië verschillen in 
behandeling tussen staatsbanken en particuliere kredietinstellingen : alle deposito's van 
overheden worden aangehouden bij staatsbanken, die ook het exclusieve recht hebben 
op het beheer van alle overheidsmiddelen. 
In de verzekeringssector bestaat een absoluut verbod op nieuwe vestigingen, dat voor 
zowel binnenlandse als buitenlandse bedrijven geldt. Buitenlandse ondernemingen 
mogen zich slechts door het verwerven van de aandelen van bestaande verzekeraars op 
de verzekeringsmarkt begeven. 
AUSTRALIE 
In Australië bestaat een algemene verplichte beoordeling van buitenlandse 
investeringen. 
Bij beleggingsdiensten wordt met betrekking tot het beurslidmaatschap een 
wederkerigheidstoets toegepast. De Commissie zijn geen gevallen bekend van ernstige 
belemmeringen of weigering van nationale behandeling. 
Over het algemeen geeft de Australische regelgeving voor buitenlandse 
kredietinstellingen een beeld van non-discriminatie. Bijkantoren van buitenlandse 
banken mogen echter geen deposito's van particuliere cliënten aanvaarden. Voorts is 
sprake van discriminatie bij de heffing van de Interest Withholding Tax (IWT) over de 
helft van de rente op interbancaire leningen van bijkantoren van buitenlandse banken. 
In bepaalde staten kunnen de mogelijkheden voor vestiging en werkzaamheden van 
buitenlandse verzekeringsmaatschappijen door monopolies beperkt worden. 
16 
BRAZILIË 
Door de Braziliaanse grondwet is de sector van de financiële dienstverlening gesloten 
voor nieuwe buitenlandse marktpartijen. Artikel 52 van de Braziliaanse grondwet van 
1988 verbiedt, tenzij het Congres wetgeving uitvaardigt, de vestiging van nieuwe 
bijkantoren en dochterondernemingen, alsook de uitbreiding van buitenlandse 
deelnemingen in Braziliaanse financiële instellingen. Ingevolge internationale 
overeenkomsten en op basis van overwegingen van wederkerigheid en nationaal belang 
kunnen deze verbodsbepalingen in theorie langs de weg van wetgeving worden 
opgeheven, maar de Braziliaanse autoriteiten hebben tot dusverre geen gebruik 
gemaakt van de mogelijkheid nieuwe buitenlandse vestigingen in hun land toe te staan. 
De nieuwe Braziliaanse regering heeft verklaard voornemens te zijn de markt voor 
financiële diensten te liberaliseren door aan het Congres een grondwetsherziening voor 
te leggen, waarmee het verbod op nieuwe marktpartijen zou worden opgeheven. Dit 
streven lijkt echter naar een lage plaats op de lijst van prioriteiten te zijn gezakt. 
Overigens wordt met betrekking tot werkzaamheden van financiële instellingen die 
reeds op de Braziliaanse markt gevestigd zijn, wel nationale behandeling verleend. 
CANADA 
Buitenlandse effecteninstellingen hebben toegang tot de Canadese markt, maar bepaalde 
provincies stellen oprichting naar federaal of provinciaal recht verplicht. Alle 
regelgeving voor particuliere werkzaamheden wordt echter provinciaal vastgesteld, 
hetgeen betekent dat er op het gebied van vermogensvereisten, werkzaamheden en 
beleggingen tien verschillende rechtskaders bestaan. 
In de bancaire sector zijn rechtstreekse bijkantoren van buitenlandse banken niet 
toegestaan. Een buitenlandse bank die in Canada werkzaam wil zijn, moet een 
zogenaamde "Schedule II"-dochteronderneming oprichten (instellingen met een 
vermogen van maximaal 750 miljoen CAD). 
Voor buitenlandse verzekeraars geldt wettelijk een toetsing van de economische 
noodzaak; het is moeilijk de feitelijke invloed hiervan te beoordelen. 
Met betrekking tot het verlenen van vergunningen voor vestiging met het oog op het 
verrichten van bank-, vermogensbeheer- en verzekeringswerkzaamheden gelden 
wederkerigheidsbepalingen. 
CHILI 
Effecten mogen via dochterondernemingen die volledig in buitenlandse handen mogen 
zijn, worden verhandeld door natuurlijke of rechtspersonen die als effectenmakelaar of 
-tussenpersoon werkzaam zijn. Alleen effectenmakelaars mogen op de effectenbeurs in 
17 
aandelen of derivaten handelen. De Chileense wet garandeert nationale behandeling 
voor de werkzaamheden van gevestigde buitenlandse effecteninstellingen. 
Chili kent voor alle takken van de financiële sector de toetsing van de economische 
noodzaak. 
Voor hankên is vestiging van dochterondernemingen en bijkantoren toegestaan. Voor 
het verwerven van meer dan 10 % van de aandelen van een plaatselijke bank is 
toestemming vereist; deze regel wordt op niet-discriminerende basis toegepast op zowel 
buitenlandse als Chileense banken. In de bankwet (artikel 30) is een algemene garantie 
van nationale behandeling van buitenlandse banken opgenomen. 
Voor het verzekeringsbedrijf is oprichting in Chili als vennootschap met beperkte 
aansprakelijkheid verplicht om verzekerings- en herverzekeringsdiensten te mogen 
verrichten. Rechtstreekse bijkantoren zijn niet toegestaan. Globaal bezien is nationale 
behandeling van buitenlandse verzekeringsmaatschappijen die reeds op de Chileense 
markt werkzaam zijn, gegarandeerd. 
CHINA 
Buitenlandse effecteninstellingen mogen vertegenwoordigende kantoren openen, maar 
mogen geen dochterondernemingen of bijkantoren vestigen. Vertegenwoordigende 
kantoren moeten zich beperken tot offshore-werkzaamheden en, indien zij lid zijn van 
de effectenbeurs, tot transacties in "B"-aandelen (aandelen die alleen buiten China 
verhandeld mogen worden). 
Buitenlandse banken mogen in dertien economische zones dochterondernemingen of 
bijkantoren oprichten. Buiten deze zones is alleen vestiging in de vorm van een 
vertegenwoordigend kantoor toegestaan. Zakenbanken mogen geen bijkantoren openen. 
Buitenlandse banken mogen geen transacties in de plaatselijke munteenheid verrichten, 
hetgeen een weigering van nationale behandeling van groot economisch belang is. 
Buitenlandse verzekeringsmaatschappijen mogen in China alleen vertegenwoordigende 
kantoren oprichten. Tijdens een proefperiode van twee jaar mogen in Sjanghai, waar 
transacties in de plaatselijke munteenheid toegestaan zijn, op experimentele basis 
bijkantoren en joint ventures van buitenlandse verzekeringsmaatschappijen gevestigd 
worden. 
In alle sectoren moet worden voldaan aan beperkende voorwaarden om enige vorm van 
commerciële aanwezigheid te mogen vestigen (bij voorbeeld een minimum voor de 
totale activa of reeds 30 jaar werkzaam zijn in het verzekeringsbedrijf) en worden op 
buitenlandse instellingen discriminerende maatregelen toegepast, met name ten aanzien 
van vermogensvereisten en garantiefondsen. 
EGYPTE 
18 
Buitenlandse effecteninstellingen moeten ter plaatse een onderneming oprichten om op 
de effectenmarkten actief te mogen zijn. Bijkantoren van buitenlandse banken hebben 
hiertoe toegang door oprichting van ad hoc maatschappijen. 
Toegang tot het bankbedrijf is mogelijk via rechtstreekse bijkantoren of in het kader 
van joint ventures waarin Egyptisch kapitaal een meerderheidsbelang heeft. Voor 
vestiging van nieuwe bijkantoren (van buitenlandse en binnenlandse instellingen) geldt 
de toetsing van de economische noodzaak. Bancaire dochterondernemingen die voor 
100 % in buitenlandse handen zijn, mogen in Egypte nog steeds niet worden gevestigd. 
Op het gebied van de verzekeringen is de toegang tot de markt sedert 1990 enigszins 
verbeterd. In bepaalde bijzondere "offshore"-zones mogen dochterondernemingen die 
volledig in buitenlandse handen zijn, opgericht worden. Pas in het jaar 2000 zal de hele 
verzekeringssector worden opengesteld voor joint ventures, en dan alleen die waarin 
het buitenland een minderheidsbelang heeft. In elk geval zal dan de economische 
noodzaak worden getoetst. 
FILIPPIJNEN 
Na de hervormingen van 1994 in de bank- en verzekeringssector is de toegang tot de 
Filippijnse markt voor financiële diensten verbeterd. Er is een weliswaar slechts gering 
aantal nieuwe vergunningen afgegeven voor de vestiging van bijkantoren van 
buitenlandse banken (voor het eerst sinds 1948) en van volledig in buitenlandse handen 
zijnde dochterondernemingen van verzekeringsmaatschappijen of bijkantoren daarvan. 
Het plafond voor buitenlandse deelnemingen in het bankwezen is aanmerkelijk 
verhoogd, van 30 % tot 60 % van de stemgerechtigde aandelen. Het plafond voor 
buitenlandse deelnemingen in plaatselijke verzekeringsmaatschappijen is afgeschaft. 
Voor nieuwe vestigingen geldt in alle financiële sectoren nog steeds de toetsing van de 
economische noodzaak. 
Ten aanzien van bijkantoren en uitbreiding van de werkzaamheden worden nog steeds 
beperkingen gesteld aan buitenlandse financiële instellingen. Bovendien zijn de 
vermogensvereisten hoger dan voor binnenlandse financiële instellingen. Voor 
bijkantoren van buitenlandse banken zijn deze vereisten afhankelijk van het aantal 
opgerichte sub-bijkantoren (maximaal 6), voor buitenlandse 
verzekeringsmaatschappijen van de omvang van de buitenlandse deelneming in het 
vermogen ervan. 
HONG KONG 
Buitenlandse effecteninstellingen mogen zich vestigen via dochterondernemingen, 
bijkantoren en overnames, mits de instelling in de vijf jaar daarvoor met een 
vertegenwoordigend kantoor in Hong Kong aanwezig was. 
19 
Buitenlandse banken mogen geen dochterondernemingen vestigen, maar mogen een 
controlerend belang verwerven in een plaatselijke bank. Vestiging van bijkantoren 
wordt op basis van wederkerigheid toegestaan; voorafgaande vestiging in de vorm van 
een vertegenwoordigend kantoor is verplicht. In de verzekeringssector bestaan 
dergelijke beperkingen niet. Met betrekking tot het verrichten van werkzaamheden 
wordt in alle drie sectoren nationale behandeling verleend. 
INDIA 
Met uitzondering van het verbod op buitenlandse effectenmakelaars die rechtstreeks op 
effectenbeurzen in India handelen, en de beperkingen op bijkantoren van zakenbanken 
heeft de Commissie geen aanwijzingen voor weigering van nationale behandeling in de 
sector van de beleggingsdiensten. 
Ondanks recente belangrijke veranderingen in de particuliere banksector mogen banken 
uit de EG geen dochterondernemingen oprichten en geldt voor bijkantoren de 
wederkerigheidsbepaling. In de sector van de zakenbanken zijn vestiging van een 
bijkantoor en het hebben van een meerderheidsbelang in een dochteronderneming 
toegestaan. Voor werkzaamheden geldt over het algemeen dat nationale behandeling 
verleend wordt. 
De verzekeringsmarkt is gesloten voor verzekeringsmaatschappijen uit de EG. 
INDONESIE 
Banken uit de EG hebben in Indonesië te maken met een aantal betrekkelijk belangrijke 
discriminerende beperkingen. Voor vestiging zijn alle banken, verzekeraars en 
effecteninstellingen verplicht joint ventures met plaatselijke instellingen aan te gaan. 
Hoewel na de hervorming van de bank- en verzekeringssector in 1992 thans 80 % (in 
het bank- en het effectenbedrijf zelfs 85 %) buitenlands eigendom van deze joint 
ventures toegestaan is, is er geen garantie dat deze hoge mate van buitenlandse 
participatie op lange termijn kan worden gehandhaafd. Het "Indonesianiserings"-beleid 
eist zelfs dat elke plaatselijke financiële instelling door een Indonesische instelling 
gecontroleerd wordt. Voor de bancaire sector bestaat geen tijdschema voor verplichte 
afstoting van deelnemingen; in ministeriële verordeningen is bepaald dat buitenlandse 
partners die een meerderheidsbelang hebben in een joint venture op 
verzekeringsgebied, binnen een termijn van twintig jaar hun meerderheidsbelang 
moeten overdragen aan hun Indonesische partners. 
Wat de voorwaarden voor werkzaamheden betreft, zij opgemerkt dat de 
vermogensvereisten voor buitenlandse instellingen hoger zijn dan die voor 
binnenlandse bedrijven. Voor uitbreiding van buitenlandse banken naar andere delen 
van het land gelden beperkingen. Voorts is in januari 1995 een discriminerende 
belasting van 20 % op premies die aan buitenlandse verzekeraars betaald worden, 
ingevoerd. 
20 
JAPAN 
Ten aanzien van zowel de vestiging als de werkzaamheden voert Japan jegens 
buitenlandse financiële instellingen in het algemeen een beleid van nationale 
behandeling. Niettemin hebben buitenlandse bedrijven om verschillende redenen te 
maken met ernstige problemen bij de toegang tot de Japanse markt. Stringente en 
conservatieve regelgeving, marktsegmentatie en het bestaan van sterke banden tussen 
ondernemingen, bestaande netwerken en patronen in het zakenleven zijn de 
belangrijkste oorzaken van het feit dat buitenlandse instellingen geen toegang krijgen 
tot de markt en daarop niet doordringen, met name in de verzekeringssector. Verwacht 
wordt dat in de loop van 1995 belangrijke hervormingen in deze sector zullen 
plaatsvinden. 
Japan heeft bevestigd het beleid van deregulering van de financiële sector van de 
afgelopen twee jaar voort te willen zetten. In de verzekeringssector wordt gewerkt aan 
een omvangrijke herziening van de Verzekeringswet. Men is voornemens een systeem 
van makelaars in te voeren, dat bedoeld is om de procedures voor produkten en 
goedkeuring te bespoedigen en te vereenvoudigen. Bepaalde valutatransacties, die eerst 
alleen door banken mochten worden verricht, mogen thans door effecteninstellingen, 
via dochterondernemingen, uitgevoerd worden. Buitenlandse banken mogen nu 
volledige dochterondernemingen en bijkantoren op het gebied van effecten hebben. 
Naar keuze kunnen zij zich houden aan het 50 %-plafond, in welk geval geen strikte 
scheiding van de werkzaamheden ("brandmuren") hoeft plaats te vinden, een 
mogelijkheid die binnenlandse instellingen niet hebben. Dit is al aangeduid als "beter 
dan nationale behandeling". De bepalingen betreffende de traditionele scheiding van 
markten zijn versoepeld. Daarmee heeft Japan voldaan aan verschillende verzoeken van 
de EG. 
De overname van emissies van ondernemingen (buitenlandse instellingen als 
syndicaatleider bij emissies van ondernemingen zijn onbekend), diensten voor beheer 
van beleggingen (distributieproblemen) en het beheer van pensioenfondsen (betere 
toegang voor beleggingsadviesbedrijven) zijn zaken die nog moeten worden aangepakt. 
Hiervoor zijn op het gebied van vermogens- en beleggingsbeheer en effecten van 
ondernemingen maatregelen voor meer deregulering en opening van markten 
noodzakelijk, ter aanvulling en voltooiing van het dereguleringsproces in Japan. De 
Amerikaans/Japanse maatregelen voor verzekerings- en financiële diensten zullen, 
indien ten uitvoer gelegd, een verdere stimulans vormen voor opening van markten en 
deregulering van een aantal financiële diensten. Afgewacht moet worden in hoeverre 
niet-Amerikaanse bedrijven in de praktijk zullen profiteren van deze bepalingen. 
KOREA 
In het effectenbedrijf is toestemming voor het oprichten van bijkantoren van 
buitenlandse effecteninstellingen afhankelijk van discretionair door de Koreaanse 
21 
autoriteiten toegepaste criteria. Dit beleid heeft geleid tot kwantitatieve beperkingen op 
het aantal buitenlandse effecteninstellingen dat op de Koreaanse markt actief mag zijn. 
Buitenlandse effecteninstellingen mogen slechts bijkantoren of joint ventures oprichten 
waarin de buitenlandse deelneming maximaal 50 % mag en minimaal 40 % moet 
bedragen. In de meeste gevallen wordt bij de voorwaarden voor werkzaamheden 
nationale behandeling verleend. Voor buitenlandse effecteninstellingen gelden over het 
algemeen dezelfde handelsbeperkingen als voor Koreaanse bedrijven; men mag bij 
voorbeeld niet handelen in niet-genoteerde aandelen, men mag alleen voor ingezetenen 
handelen in obligaties, omdat buitenlanders geen Koreaanse obligaties mogen kopen. 
Het beheer van beleggingen en beleggingsfondsen ondervindt hinder van ernstige 
beperkingen : plafonds voor buitenlandse deelnemingen (5 %), verbod op bemiddeling 
in buitenlandse effecten, beperkingen op de toegang van Koreaanse ingezetenen tot 
buitenlandse waardepapieren. 
De belangrijkste beperking op de werkzaamheden van buitenlandse effecteninstellingen 
wordt gevormd door de plafonds voor buitenlandse beleggingen in Koreaanse effecten. 
Toegang tot werkzaamheden op de effectenmarkten wordt beperkt door een plafond 
voor deelnemingen in Koreaanse bedrijven van 12 % voor buitenlandse deelnemingen 
als geheel en 3 % voor elke buitenlandse deelneming afzonderlijk. Buitenlands 
eigendom van Koreaanse obligaties is niet toegestaan. 
Toegang tot de bancaire sector is slechts mogelijk via bijkantoren of 
vertegenwoordigende kantoren die geen transacties mogen uitvoeren. Buitenlandse 
bijkantoren moeten beschikken over een vermogen van 3 miljard won. Buitenlandse 
banken die bijkantoren willen vestigen, moeten behoren tot de top 500 van de wereld 
(gemeten naar hun activa) en moeten ten minste één jaar werkzaam zijn geweest in de 
vorm van een vertegenwoordigend kantoor. Dochterondernemingen zijn niet 
toegestaan. Er geldt een grens van 10 % voor buitenlandse participaties in bestaande 
commerciële banken. Buitenlandse participaties in binnenlandse zakenbanken zijn 
toegestaan. 
De meeste problemen waarmee banken uit de EG in de Koreaanse financiële sector te 
maken hebben, vloeien voort uit de zeer strikte regelgeving. Enkele moeilijkheden zijn 
het gevolg van discriminerende behandeling op bepaalde gebieden. Er zijn problemen 
bij de werkzaamheden van buitenlandse banken in Korea gemeld, die met name bestaan 
bij financiering in de plaatselijke munteenheid, concurrentie op het gebied van de rente 
bij leningen aan binnenlandse ondernemingen en bij deposito's, alsmede de toegang tot 
netwerken van ATM's en clearinginstellingen. 
Voor de verlening van nieuwe vergunningen op het gebied van verzekeringen past 
Korea op zowel buitenlandse als binnenlandse verzekeraars criteria toe, die op de 
economische noodzaak gebaseerd zijn. De criteria voor vergunningen zijn stringent; 
buitenlandse maatschappijen moeten op hun thuismarkt tien jaar ervaring hebben, de 
totale omzet aan premies (wereldwijd) en de totale activa moeten meer dan de helft van 
het gemiddelde premie-inkomen respectievelijk de gemiddelde totale activa van 
Koreaanse levensverzekeringsmaatschappijen bedragen (hetgeen betekent dat een 
22 
maatschappij wereldwijd een premie-omzet van ongeveer 1,5 miljard USD per jaar 
moet hebben). 
Op de Koreaanse verzekeringsmarkt wordt zeer strikt toezicht uitgeoefend; de 
afgelopen twintig jaar is slechts aan een zeer klein aantal nieuwe maatschappijen 
vergunning verleend. Er gelden strikte regels voor tarieven en polisvoorwaarden, met 
name in de schadeverzekeringsbranche, waardoor de feitelijke concurrentie in de 
bedrijfstak beperkt wordt. 
MALEISIË 
Maleisië past een aantal belangrijke beperkingen toe op buitenlandse financiële 
instellingen. Sinds 1982 zijn geen nieuwe vergunningen voor commerciële banken 
verleend, behalve voor beperkte offshore-werkzaamheden vanuit Labuan. Vooralsnog 
worden geen nieuwe vergunningen verleend aan verzekeringsmaatschappijen en 
effectenhuizen. Wat vestiging door verwerving van deelnemingen betreft, geldt voor 
alle buitenlandse financiële instellingen dat zij slechts een minderheidsbelang mogen 
nemen. 
Voor de werkzaamheden en uitbreiding van buitenlandse bedrijven gelden nog steeds 
belangrijke beperkingen. Deze bestaan onder meer uit een verplichting om alle 
bijkantoren van buitenlandse banken en verzekeraars om te vormen tot 
dochterondernemingen. Bestaande bijkantoren van buitenlandse banken mogen, na te 
zijn omgevormd in een plaatselijke onderneming, volledige dochterondernemingen van 
buitenlandse banken zijn. Buitenlandse partners van nieuw opgerichte 
verzekeringsmaatschappijen daarentegen mogen een belang van maximaal 30 % in het 
totale vermogen van de plaatselijke onderneming hebben en moeten de rest afstoten. In 
de banksector is in december 1994 een tweelagig stelsel voor regelgeving en toezicht 
ingevoerd, dat plaatselijke vestigingen van buitenlandse banken in vergelijking met 
plaatselijke banken ernstig benadeeld door excessieve prudentiële en vermogenseisen, 
die niet proportioneel zijn aan de verrichte werkzaamheden (en het onderliggende 
risico daarvan). 
Hoewel financiële instellingen uit de EG momenteel betrekkelijk omvangrijke 
werkzaamheden in Maleisië hebben, zullen de recent opgelegde beperkingen daarop 
waarschijnlijk een negatieve invloed hebben, hetgeen in de verzekeringssector reeds is 
gebleken. 
MEXICO 
Sinds de inwerkingtreding van NAFTA op 1 januari 1994 is de toegankelijkheid van de 
Mexicaanse markt verbeterd. Buitenlandse financiële instellingen hebben thans via hun 
in de VS of Canada gevestigde dochteronderneming toegang tot Mexico. Vestiging van 
bijkantoren is nog altijd niet toegestaan. De markt zal van 1 januari 1994 tot 1 januari 
2000 in fasen worden opengesteld. In de bancaire sector zal het marktaandeel van 
23 
buitenlandse instellingen mogen oplopen van 8 tot 15 %, in de verzekeringssector van 
6 tot 12 % en in het effectenbedrijf van 10 tot 20 %. Verscheidene vanuit de EG 
opererende ondernemingen op het gebied van financiële diensten hebben reeds van de 
nieuwe regels gebruik gemaakt. 
In Mexico gevestigde buitenlandse ondernemingen op het gebied van financiële 
diensten genieten nationale behandeling. 
RUSLAND 
Op het gebied van de financiële dienstverlening is de Russische markt in beperkte mate 
opengesteld voor buitenlandse instellingen. In de sector van de financiële markten 
bestaat momenteel geen enkele bijzondere beperking voor buitenlandse vestigingen, 
behalve dat het onmogelijk is meer dan 10 % van een veiling van schatkistbiljetten te 
verwerven. Men is voornemens op korte termijn een aantal discriminerende 
maatregelen te treffen ter bescherming van de Russische markt. 
In de banksector is over het algemeen sprake van een status quo. Het presidentieel 
besluit van 10 juni 1994 verbiedt feitelijk de toetreding van nieuwe buitenlandse 
instellingen gedurende twee jaar door transacties met Russische cliënten onmogelijk te 
maken. In de Europese partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst is bepaald dat 
na afloop van dit moratorium in de vijf daaropvolgende jaren gestreefd zal worden naar 
nationale behandeling. Andere discriminerende technische bepalingen zijn een hoger 
minimaal eigen vermogen voor buitenlandse vestigingen en een algemeen plafond voor 
buitenlandse deelnemingen (12 % van het vermogen van het Russische bankwezen). 
ïn de verzekeringssector geldt voor buitenlandse deelnemingen in een Russische 
verzekeringsmaatschappij een grens van 49 % van het vermogen van de betrokken 
maatschappij (besluit van 27 november 1992). Assurantiemakelaars zijn in de regel vrij 
in hun werkzaamheden. Ook hier is de doelstelling binnen vijfjaar na de ondertekening 
van de overeenkomst tussen de EU en Rusland te komen tot nationale behandeling. 
24 
SINGAPORE 
Hier bestaan twee markten : een zeer grote offshore-markt voor financiële diensten 
(waarop sprake is van een zeer aanzienlijke buitenlandse aanwezigheid) en een 
binnenlandse markt; op beide markten is sprake van een omvangrijke buitenlandse 
aanwezigheid. Op de binnenlandse markt geldt echter sinds 1974 een moratorium voor 
het afgeven van volledige bankvergunningen, zowel voor plaatselijke als buitenlandse 
aanvragers; buitenlandse banken met vergunning mogen in Singapore geen bijkantoren 
vestigen. 
Op het gebied van de beleggingsdiensten genieten buitenlandse bedrijven voor een 
groot scala werkzaamheden (beleggingsfondsen, waardepapieren van de overheid, 
financiële futures, zakenbanken) ten aanzien van vestiging en het aanbieden van 
financiële produkten dezelfde rechten als binnenlandse bedrijven. Gedurende vele jaren 
konden echter alleen plaatselijke effectenmakelaars lid worden van de effectenbeurs 
van Singapore. Toegang tot de Singaporese effectenbeurs kan slechts worden verkregen 
door verwerving van een 49 %-belang in een lokale effectenmakelaar of door het 
verwerven van de bijzondere status van "internationaal lid", op grond waarvan handel 
voor rekening van niet-ingezetenen toegestaan is. 
Op het gebied van de verzekeringen worden momenteel geen nieuwe maatschappijen 
(buitenlands of binnenlands) geregistreerd. De Monetary Authority van Singapore is 
van mening dat de kleine binnenlandse markt geen nieuwe registraties toelaat; 
discriminerende beperkingen op werkzaamheden zijn niet bekend. 
TAIWAN 
Buitenlandse ondernemingen die actief zijn op de effectenmarkt van Taiwan, hebben 
nog steeds te maken met een discriminerende behandeling, waarin beperkingen worden 
gesteld aan commerciële activiteiten op verschillende gebieden. 
Sinds het verslag uit 1992 zijn de mogelijkheden voor toegang tot de hankmarkt in 
Taiwan aanmerkelijk verbeterd, hoewel deze toegang nog altijd beperkt is tot 
bijkantoren en vertegenwoordigende kantoren. Volledige dochterondernemingen zijn 
niet toegestaan. Voorts mag een buitenlandse institutionele belegger slechts maximaal 
5 % van het totale uitgegeven aandelenkapitaal van een beursgenoteerde onderneming 
bezitten. Enkele van de thans bestaande beperkingen op werkzaamheden, zoals 
beperkingen op het kapitaalverkeer, schrikken de komst van buitenlandse banken af. 
Op dit moment zijn op de verzekeringsmarkt in Taiwan geen maatschappijen uit de EG 
actief. Het is derhalve niet mogelijk opmerkingen te maken over de verleende 
behandeling. 
25 
THAILAND 
Op het gebied van effecten worden geen nieuwe vergunningen verleend; het verwerven 
van een minderheidsbelang in een bestaande effecteninstelling (49 %) of een 
financieringsmaatschappij (25 %) is voor nieuwkomers de enige mogelijkheid om 
toegang tot de markt te krijgen. Wat de voorwaarden voor werkzaamheden voor 
bestaande bedrijven betreft, zal Thailand de verplichte afzonderlijke vergunning voor 
effecteninstellingen die willen uitbreiden naar andere activiteiten op de 
vermogensmarkten dan die welke zij aanvankelijk bedreven, afschaffen; aanvullende 
vergunningen zullen dan automatisch op verzoek worden verleend. 
Ondanks de recente liberaliseringsplannen in de banksector stelt Thailand nog steeds 
belangrijke beperkingen aan de vestiging van financiële instellingen uit de EG. Op dit 
moment hebben nieuwe (binnenlandse of buitenlandse) instellingen geen toegang tot het 
commerciële bankwezen in Thailand, behalve in zeer beperkte mate wanneer zij 
toestemming krijgen een BIBF of PIBF offshore-bankvergunning om te zetten in een 
volledige onshore-bankvergunning. Voor buitenlandse participaties in Thaise banken 
geldt een plafond van 25 %. De voorwaarden voor werkzaamheden van banken uit de 
EG zouden verbeteren, indien het huidige verbod voor buitenlandse banken op het 
vestigen van netwerken van sub-bijkantoren daadwerkelijk zou worden opgeheven, 
zoals aangekondigd in het in maart 1995 bekendgemaakte algemene plan voor de sector 
van de financiële diensten. 
In de verzekeringssector worden geen nieuwe vergunningen afgegeven en geldt voor 
buitenlandse deelnemingen in plaatselijke verzekeringsmaatschappijen een plafond van 
25 %. Het Ministerie van Handel is echter voornemens een wijziging in de huidige 
verzekeringswetgeving door te voeren, waardoor het plafond voor buitenlandse 
deelnemingen wordt opgetrokken van 25 naar 49 % en waarbij buitenlandse 
verzekeringsmaatschappijen toestemming krijgen bijkantoren in Thailand te vestigen. 
TURKIJE 
Buitenlandse effecteninstellingen mogen geen rechtstreekse bijkantoren, noch 
vertegenwoordigende kantoren vestigen. Voor de oprichting van dochterondernemingen 
geldt de toetsing van de economische noodzaak. Eenmaal gevestigd mogen 
buitenlandse effecteninstellingen hun werkzaamheden uitoefenen op basis van nationale 
behandeling. 
Buitenlandse banken mogen een dochteronderneming of bijkantoor vestigen. Eenmaal 
gevestigd geldt voor hun werkzaamheden de nationale behandeling. 
Buitenlandse verzekeringsmaatschappijen mogen een dochteronderneming of bijkantoor 
vestigen. Behoudens enkele uitzonderingen, zoals de verplichte verzekering voor 
motorvoertuigen van de overheid, wordt aan buitenlandse verzekeringsmaatschappijen 
voor hun werkzaamheden de nationale behandeling verleend. 
26 
VENEZUELA 
De toegang tot de markt voor financiële diensten in Venezuela is de afgelopen jaren 
aanmerkelijk geliberaliseerd door de invoering van nieuwe wetgeving. Toegang voor 
buitenlandse banken en verzekeringsmaatschappijen is overigens wel gebaseerd op 
wederkerigheid. Buitenlandse financiële ondernemingen kunnen zich op de 
effectenmarkt begeven door het overnemen van binnenlandse banken of andere 
financiële instellingen, door oprichting van nieuwe zakenbanken, algemene banken en 
effecteninstellingen, alsmede door het rechtstreeks vestigen van bijkantoren. 
In zowel de bank- als de verzekeringssector is het mogelijk in Venezuela commercieel 
actief te worden in de vorm van een dochteronderneming of een bijkantoor; ook 
overname van binnenlandse banken en verzekeringsmaatschappijen is toegestaan. 
Voor de werkzaamheden van reeds gevestigde buitenlandse financiële instellingen geldt 
over het algemeen nationale behandeling. 
VERENIGDE STATEN 
In de sector van de financiële diensten hebben de Verenigde Staten buitenlandse 
investeringen altijd aangemoedigd en een beleid gevoerd dat gebaseerd is op toepassing 
van nationale behandeling op buitenlandse ondernemingen. Behoudens enkele meestal 
onbelangrijke uitzonderingen wordt door de federale overheid over het algemeen 
nationale behandeling verleend. Ook door de Staten wordt normaliter een beleid van 
nationale behandeling gevoerd; een aantal Staten handhaaft echter beperkingen, 
waaronder wederkerigheidsbepalingen, voor buitenlandse instellingen, met name voor 
banken en verzekeraars. In een aantal gevallen zijn sommige buitenlandse banken bij 
uitzondering vrijgesteld van bepaalde beperkingen die voor Amerikaanse banken 
gelden; dit geldt bij voorbeeld voor de mogelijkheid, geschapen door de International 
Banking Act van 1978, om dochterondernemingen op het gebied van effecten te 
hebben. 
De belangrijkste beperkingen waarmee financiële instellingen uit de Gemeenschap te 
maken hebben, vloeien voort uit niet-discriminerende regelgeving, die het aantal voor 
banken toegelaten werkzaamheden beperkt, die de combinatie van bank- en 
effectenwerkzaamheden binnen dezelfde bankinstelling verhindert, of die de 
mogelijkheden van banken voor uitbreiding over de grenzen van de Staten beperken. 
Hoewel deze beperkingen geleidelijk langs verschillende wegen zijn versoepeld, 
kunnen zij nog steeds verhinderen dat banken uit de Gemeenschap die in de 
Gemeenschap banden hebben met verzekeringsmaatschappijen, effecteninstellingen of 
industriële ondernemingen, in de VS respectievelijk bank- en verzekerings- of 
effectenwerkzaamheden ontplooien. Als een verzekeringsmaatschappij uit de EG in de 
VS werkzaam is en buiten de VS banden krijgt met een bank die ook in de VS actief is, 
zou de daaruit voorkomende bankinstelling verplicht worden haar bank- of haar 
27 
verzekeringsactiviteiten af te stoten. In de praktijk hebben zich een aantal gevallen 
voorgedaan, waarin Europese ondernemingen/banken door de Amerikaanse autoriteiten 
verplicht zijn het voortzetten van bepaalde bedrijfsactiviteiten te staken. 
De beperkingen op geografische uitbreiding van banken zijn in 1994 versoepeld. De 
invloed van de "Interstate Banking and Branching Act" is in aanzienlijke mate 
afhankelijk van de maatregelen die de federale banktoezichthouders nemen bij de 
interpretatie en tenuitvoerlegging van de bepaling van genoemde Act. Besluiten van de 
afzonderlijke Staten zullen gevolgen hebben voor deze bepalingen en zouden niet-
discriminerend moeten zijn. 
ZUID-AFRIKA 
De sector van de financiële diensten in Zuid-Afrika maakt een proces van ingrijpende 
veranderingen door. Liberalisering van de toegang tot de effectenmarkt is in 
voorbereiding. 
In de banksector is de toegang momenteel echter nog steeds beperkt, omdat het 
oprichten van een plaatselijke onderneming verplicht is. Vanaf eind 1995 zal op grond 
van nieuwe wetgeving het vestigen van rechtstreekse bijkantoren toegestaan zijn. 
In de verzekeringssector is vestiging in de vorm van oprichting van een plaatselijke 
open vennootschap verplicht en zijn rechtstreekse bijkantoren verboden. 
In alle takken van de financiële sector is nationale behandeling gegarandeerd. 
ZWITSERLAND 
Buitenlandse effecteninstellingen mogen zich vestigen als dochteronderneming of 
bijkantoor; voor hun werkzaamheden geldt de nationale behandeling. 
Wat betreft de vestiging, werkzaamheden en de financiering van bankwerkzaamheden 
stelt de Zwitserse overheid geen beperkingen aan buitenlandse banken. De 
bankwetgeving is gebaseerd op het beginsel van de wederkerigheid. 
In de verzekeringssector moeten buitenlandse maatschappijen een agentschap of 
bijkantoor openen. Maatschappijen die in hun eigen land zowel in het levens- als het 
schadeverzekeringsbedrijf actief zijn, mogen in Zwitserland alleen in het 
schadeverzekeringsbedrijf en niet in het levensverzekeringsbedrij f werkzaam zijn. 
Levensverzekeringsmaatschappijen mogen slechts een beperkt scala van vier branches 
verzekeringen aanbieden. Werkzaamheden anders dan op het gebied van verzekeringen 
zijn verboden. Het hoofdkantoor van een verzekeringsmaatschappij die een aanvraag 
indient om een agentschap of bijkantoor in Zwitserland te openen, moet de rechtsvorm 
van een naamloze vennootschap (Aktiengesellschaft, société anonyme) of een 
coöperatie (Genossenschaft, société coopérative) hebben. Meestal wordt minimaal drie 
28 
jaar ervaring in het eigen land verlangd. De moedermaatschappij moet beschikken over 
een bepaald minimaal aandelen vermogen. Tarieven, algemene polisvoorwaarden en 
documenten die in verband met bepaalde schade verzekeringsbranches gebruikt worden, 
moeten vooraf worden goedgekeurd. In het schadeverzekeringsbedrijf moeten de 
technische reserves voor de Zwitserse portefeuille gedekt worden door gebonden 
activa. In het levens verzekeringsbedrijf moeten bijkantoren en agentschappen een fonds 
in Zwitserland vormen, waarvan het bedrag wordt vastgesteld door de autoriteiten die 
voor de verzekeringsector bevoegd zijn; de middelen moeten in de vorm van liquide 
activa aanwezig zijn. 
29 
Maatregelen op grond van artikel 7, lid 4, of artikel 7, lid 5, van de Richtlijn 
Beleggingsdiensten (en de daarmee overeenkomende bepalingen in de Tweede 
Coördinatierichtlijn bankrecht en de verzekeringsrichtlijnen) 
De Commissie heeft bestudeerd welke maatregelen krachtens deze richtlijnen kunnen 
worden getroffen en is tot de volgende conclusies gekomen. 
Artikel 7, lid 4 
Zelfs in landen waarin effecteninstellingen, kredietinstellingen en 
verzekeringsmaatschappijen uit de Gemeenschap een aanzienlijk marktaandeel hebben 
verworven, in absolute cijfers of in vergelijking tot het door andere landen verworven 
marktaandeel, genieten instellingen uit de Gemeenschap niet noodzakelijkerwijs 
daadwerkelijke toegang tot de markt die vergelijkbaar is met de toegang die de 
Gemeenschap aan derde landen biedt. Zeer weinig landen bieden in de effecten-, bank­
en verzekeringssector qua toegang tot de markt en qua vorm van vestiging (bijkantoor, 
dochteronderneming, vertegenwoordigend kantoor of verwerving van deelneming) 
dezelfde flexibiliteit en mate van vrijheid voor uitbreiding in geografisch opzicht en 
voor een gelijk scala aan werkzaamheden en financiële produkten. 
In verschillende landen worden bij voorbeeld niet-discriminerende voorschriften 
toegepast, waardoor aan de werkzaamheden en concurrentievrijheid van financiële 
instellingen beperkingen gesteld worden. Het kan hierbij gaan om beperkingen op 
geografische uitbreiding, op de financiële werkzaamheden die mogen worden verricht 
en de scheiding van activiteiten, met name tussen bank-, verzekerings- en 
effectenbedrijf. Andere voorbeelden zijn gevallen waarin beperkingen gelden voor de 
categorieën financiële produkten die zijn toegestaan, of waarin de introductie van 
nieuwe produkten onderworpen is aan beperkingen of een langdurige 
goedkeuringsprocedure. 
De Commissie zou daarom aan de Raad voorstellen kunnen doen om een 
onderhandelingsmandaat te verkrijgen ten einde voor effecteninstellingen, 
kredietinstellingen en verzekeringsmaatschappijen uit de Gemeenschap daadwerkelijke 
toegang tot de markt te krijgen die vergelijkbaar is met die welke de Gemeenschap 
biedt aan dergelijke ondernemingen uit derde landen. De Commissie is evenwel tot de 
slotsom gekomen dat een dergelijk voorstel voor een mandaat op dit moment overbodig 
is. Zoals eerder opgemerkt zijn de Gemeenschap en de Lid-Staten betrokken bij 
multilaterale onderhandelingen, waarvan het doel althans ten dele is de 
concurrentiemogelijkheden voor financiële instellingen uit de Gemeenschap te 
verbeteren. De Commissie zal haar informele contacten met de autoriteiten van de 
betrokken landen op zowel politiek als ambtelijk niveau voortzetten om zich in het 
kader van de GATS nog meer in te spannen. De Commissie behoudt zich echter het 
recht voor "aan de Raad voorstellen te doen om een passend onderhandelingsmandaat 
te verkrijgen ten einde voor de 
beleggingsondernemingen/kredietinstellingen/verzekeringsmaatschappijen van de 
Gemeenschap vergelijkbare concurrentiemogelijkheden te verkrijgen". Over gebruik 
van dit recht zal van land tot land besloten worden, waarbij onder meer rekening wordt 
30 
gehouden met de uitkomst van de verlengde GATS-onderhandelingen over de 
financiële diensten, die op 30 juni 1995 moeten worden afgesloten. 
Artikel 7, lid 5 
Vergelijkbare overwegingen gelden voor maatregelen op grond van artikel 7, lid 5. 
In artikel 7, lid 5 (en vergelijkbare bepalingen in de Tweede Coördinatierichtlijn 
bankrecht en de verzekeringsrichtlijnen), is bepaald dat indien effecteninstellingen uit 
de Gemeenschap in een derde land geen nationale behandeling krijgen en niet voldaan 
is aan de voorwaarden voor daadwerkelijke toegang tot de markt, de Commissie 
onderhandelingen kan openen om in dergelijke situatie verbetering te brengen. 
Vrijwel alle landen21 die de Commissie bij het opstellen van dit verslag onderzocht 
heeft, nemen deel aan de thans lopende ronde van verlengde onderhandelingen over de 
financiële diensten, waarover in december 1993 als onderdeel van het pakket van de 
Uruguay-ronde overeenstemming is bereikt. 
De onderhandelingsdoelstellingen van de Gemeenschap omvatten zaken zoals betere 
garanties voor toegang tot de markt en nationale behandeling bij grensoverschrijdende 
dienstverlening, die niet zijn opgenomen in de bepalingen over derde landen in de 
richtlijnen op het gebied van financiële diensten. Betere garanties voor toegang tot de 
markt en nationale behandeling met betrekking tot vestiging en het uitoefenen van 
werkzaamheden in een ander land zijn wellicht echter het belangrijkste algemene 
onderhandelingsdoel. In dit verband moet de Gemeenschap ervan overtuigd zijn dat de 
uitkomst van de op 30 juni 1995 af te sluiten onderhandelingen een aanzienlijke stap 
voorwaarts is ten opzichte van de situatie per eind december 1993. Als niet aan deze 
voorwaarde voldaan is, mag niet worden aangenomen dat de Gemeenschap haar 
huidige onderhandelingsbod, waaronder het aanbod af te zien van de mogelijkheid het 
recht op vestiging in de Gemeenschap van bedrijven uit derde landen op het gebied van 
de financiële dienstverlening te beperken of op te schorten, zal handhaven. De 
mogelijkheid om te verzoeken om een uitzondering op het meestbegunstigingsbeginsel 
en een beroep te doen op de bevoegdheid tot beperkingen en opschorting blijft open. 
CONCLUSIE 
De Commissie concludeert daarom dat de Gemeenschap en de Lid-Staten hun beleid 
van openstelling van markten via de GATS-onderhandelingen over de financiële 
diensten moeten voortzetten. De Commissie zal in nauw overleg met de Lid-Staten de 
voortgang bij de onderhandelingen blijven volgen. Dit komt geheel en al overeen met 
de bepalingen over derde landen in de richtlijnen, die sterk de nadruk leggen op het via 
onderhandelingen bewerkstelligen van openstelling van markten. Bij de Raad zal een 
evaluatie van het eindresultaat worden ingediend. Deze evaluatie omvat tevens een 
21 Taiwan en China hebben niet deelgenomen aan de Uruguay-ronde. Beide landen hebben echter 
een aanvraag ingediend om lid te worden van de WTO, hetgeen automatisch impliceert dat zij 
ook partij worden bij de GATS. 
31 
onderzoek van de gevolgen van het onderhandelingsresultaat voor de toekomstige 
toepassing van de bepalingen over derde landen in de riehllijnen op hel gebied van 
financiële diensten. 
32 
BIJLAGE A : artikel 7 van de RBD 
1. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten stellen de Commissie in kennis van: 
a) elke vergunningsverlening voor een rechtstreekse of middelijke 
dochteronderneming van een of meer moederondernemingen die onder 
het recht van een derde land vallen; 
b) elke deelneming van een dergelijke moederonderneming in een 
beleggingsonderneming van de Gemeenschap waardoor deze 
onderneming haar dochteronderneming zou worden. 
In afwachting van de oprichting door de Raad, op voorstel van de Commissie, 
van een comité voor het effectenbedrijf stelt de Commissie in beide gevallen de 
Raad daarvan in kennis. 
Wanneer vergunning wordt verleend aan een rechtstreekse of middelijke 
dochteronderneming van een of meer moederondernemingen die onder het recht 
van een derde land vallen, wordt de structuur van de groep vermeld in de 
kennisgeving van de bevoegde autoriteiten aan de Commissie. 
2. De Lid-Staten stellen de Commissie in kennis van de algemene moeilijkheden 
die hun beleggingsondernemingen ondervinden bij vestiging of het verrichten 
van beleggingsdiensten in een derde land. 
3. De Commissie stelt, voor de eerste maal niet later dan zes maanden vóór het 
van toepassing worden van deze richtlijn en vervolgens periodiek, een verslag 
op waarin de in de leden 4 en 5 bedoelde behandeling van 
beleggingsondernemingen van de Gemeenschap in derde landen, met betrekking 
tot de vestiging en het verrichten van beleggingsdiensten en het verwerven van 
deelnemingen in beleggingsondernemingen van derde landen wordt onderzocht. 
De Commissie legt deze verslagen, in voorkomend geval vergezeld van 
passende voorstellen, voor aan de Raad. 
4. Indien de Commissie vaststelt, hetzij op grond van de in lid 3 bedoelde 
verslagen, hetzij op basis van andere informatie, dat een derde land de 
beleggingsondernemingen van de Gemeenschap geen daadwerkelijke toegang tot 
de markt verleent die vergelijkbaar is met die welke de Gemeenschap toekent 
aan beleggingsondernemingen van dat derde land, kan zij aan de Raad 
voorstellen doen om een passend onderhandelingsmandaat te verkrijgen ten 
einde voor de beleggingsondernemingen van de Gemeenschap vergelijkbare 
concurrentiemogelijkheden te verkrijgen. De Raad besluit met gekwalificeerde 
meerderheid van stemmen. 
33 
5. Indien de Commissie vaststelt, hetzij op grond van de in lid 3 bedoelde 
verslagen, hetzij op basis van andere informatie, dat in een derde land 
beleggingsondernemingen niet de nationale behandeling krijgen die dezelfde 
concurrentiemogelijkheden biedt als die welke aan binnenlandse 
beleggingsondernemingen worden geboden, en dat de voorwaarden voor 
daadwerkelijke toegang tot de markt niet zijn vervuld, kan zij onderhandelingen 
openen om dit euvel te verhelpen. 
In de in de eerste alinea bedoelde omstandigheden kan ook, naast het openen 
van onderhandelingen, te allen tijde, overeenkomstig de procedure die zal 
worden vastgesteld in de richtlijn waarbij de Raad het in lid 1 bedoelde comité 
zal oprichten, worden besloten dat de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten 
hun beslissingen inzake reeds ingediende of toekomstige vergunningsaanvragen 
en het verwerven van deelnemingen door rechtstreekse of middelijke 
moederondernemingen die onder het recht van het betrokken derde land vallen, 
moeten beperken of opschorten. De bedoelde maatregelen zijn ten hoogste drie 
maanden geldig. 
Vóór het verstrijken van deze termijn van drie maanden kan de Raad in het licht 
van het resultaat van de onderhandelingen, op voorstel van de Commissie, met 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluiten of de maatregelen van 
toepassing blijven. 
Een dergelijke beperking of opschorting geldt niet voor de oprichting van 
dochterondernemingen door beleggingsondernemingen die een vergunning 
hebben gekregen in de Gemeenschap, of door dochterondernemingen daarvan, 
noch voor het verwerven van deelnemingen door dergelijke 
beleggingsondernemingen of dochterondernemingen in een 
beleggingsonderneming van de Gemeenschap. 
6. Indien de Commissie een van de in de leden 4 en 5 bedoelde situaties 
constateert, stellen de Lid-Staten haar desgevraagd in kennis van: 
a) elke vergunningsaanvraag door een rechtstreekse of middelijke 
dochteronderneming waarvan een of meer moederondernemingen onder 
het recht van het betrokken derde land vallen; 
b) elk op grond van artikel 10 door een dergelijke moederonderneming aan 
hen voorgelegd voornemen tot verwerving van een deelneming in een 
beleggingsonderneming van de Gemeenschap, waardoor deze instelling 
haar dochteronderneming zou worden. 
Deze kennisgevingsverplichting vervalt zodra met het derde land als bedoeld in 
lid 4 of lid 5 een overeenkomst is gesloten of wanneer de in lid 5, tweede en 
derde alinea, bedoelde maatregelen niet meer van toepassing zijn. 
34 
De krachtens dit artikel getroffen maatregelen moeten in overeenstemming zijn 
met de verplichtingen die de Gemeenschap heeft uit hoofde van bilaterale of 
multilaterale overeenkomsten inzake de toegang tot en de uitoefening van de 
werkzaamheden van beleggingsondernemingen. 
35 
BIJLAGE B 
Ontwikkelingen op de eengemaakte markt voor financiële diensten 
BELEGGINGSDIENSTEN 
De fundamenten voor een Europese effectenmarkt werden gelegd door een aantal 
richtlijnen die voornamelijk in de jaren tachtig vastgesteld werden en waarin 
gemeenschappelijke voorschriften zijn opgenomen betreffende de financiële informatie 
die noodzakelijk is voor notering aan de effectenbeurs (Richtlijn 79/279/EEG) en de 
periodieke informatieverstrekking door aan de beurs genoteerde ondernemingen 
(Richtlijn 82/121/EEG). Ook zijn gemeenschappelijke regels vastgesteld voor het 
prospectus dat gepubliceerd moet worden voor toelating tot de officiële notering 
(Richtlijn 80/390/EEG) en de wederzijdse erkenning van het prospectus voor toelating 
tot de notering (Richtlijn 87/345/EEG), zodat gelijktijdige notering aan meerdere 
effectenbeurzen aanzienlijk vereenvoudigd wordt. Deze maatregelen zijn bedoeld om 
ondernemingen behulpzaam te zijn de Gemeenschap als een enkele markt te benaderen, 
wanneer na de uitgifte van aandelen en obligaties toelating tot de officiële notering 
moet worden verkregen. 
Ter aanvulling op deze voorstellen heeft de Commissie gezorgd voor de vaststelling 
van een richtlijn (89/298/EEG) waarin gemeenschappelijke eisen worden gesteld aan 
het prospectus dat moet worden gepubliceerd bij een openbare aanbieding van effecten. 
Meer doorzichtigheid van de effectenmarkten en vergroting van het vertrouwen van de 
belegger in de eerlijkheid van effectentransacties (met name wat betreft overnames en 
andere prijsgevoelige informatie) waren ook de doelstellingen van de richtlijn 
betreffende de gegevens die moeten worden gepubliceerd bij verwerving en bij 
overdracht van een belangrijke deelneming in een beursgenoteerde vennootschap 
(Richtlijn 88/267/EEG) en de richtlijn tot bestrijding van handel met voorkennis in de 
Gemeenschap (Richtlijn 89/592/EEG). 
De "icbe"-richtlijn (Richtlijn 85/61 l/EEG, zoals vervolgens gewijzigd) is in oktober 
1989 in werking getreden. Door deze richtlijn wordt het mogelijk de rechten van 
deelneming van instellingen voor collectieve belegging in effecten in de hele 
Gemeenschap op de markt te brengen, uiteraard op voorwaarde dat voldaan is aan de 
minimum-eisen die in de richtlijn zijn vastgesteld. 
Met ingang van 1 januari 1996, als de Richtlijn Beleggingsdiensten (richtlijn 
93/22/EEG) in werking treedt, zal een eengemaakte markt voor tussenpersonen op het 
gebied van beleggingen bestaan. Deze richtlijn stelt effectenmakelaars/handelaars en 
andere beleggingsinstellingen in staat, op basis van de vergunning uit hun Lid-Staat van 
herkomst en onder toezicht in die Lid-Staat van herkomst, in de hele Unie bijkantoren 
te vestigen en diensten te verrichten. 
36 
Te zelfder tijd treedt de Richtlijn Kapitaaltoereikendheid (Richtlijn 93/6/EEG) in 
werking, waarin de basis-vermogensvereisten voor effecteninstellingcn zijn vastgelegd, 
alsmede de naar risico gewogen vermogensvereisten voor het marktrisico dat 
effecteninstellingen en kredietinstellingen op hun handelsportefeuille lopen. 
Momenteel wordt gewerkt aan een uitbreiding van de werkingssfeer van de 
icbe-richtlijn uit 1985 en aan de invoering van een voor de hele Unie geldend minimum 
beleggerscompensatie ingeval van faillissement van een beleggingsinstelling. 
37 
Deel A 
DeelB 
DeelC 
38 
BANKWEZEN 
Met de Eerste Coördinatierichtlijn Bankrecht uit 1977 (Richtlijn 77/780/EEG) werden 
twee doelstellingen bereikt. Ten eerste werden de meeste belemmeringen voor de 
vrijheid van vestiging van banken en andere kredietinstellingen werden weggenomen. 
Ten tweede werden gemeenschappelijke normen vastgesteld voor het verlenen van 
bank vergunningen. 
Het is echter de Tweede Coördinatierichtlijn Bankrecht (Richtlijn 89/646/EEG) die de 
hoeksteen van de eengemaakte markt voor financiële diensten vormt. In deze richtlijn 
wordt een enkele bankvergunning ingevoerd die in de hele Gemeenschap geldig is en 
waardoor een bank of kredietinstelling die in een Lid-Staat gevestigd is, haar diensten 
in heel Europa mag aanbieden door het vestigen van bijkantoren in andere Lid-Staten 
en door het aanbieden van grensoverschrijdende bancaire diensten aan cliënten in 
andere Lid-Staten. Deze vergunning wordt door de toezichthoudende autoriteiten in alle 
andere Lid-Staten wederzijds erkend. 
Door de enkele bankvergunning zijn Lid-Staten niet alleen verplicht traditionele 
bancaire diensten te erkennen en toe te staan; zij moeten ook bepaalde bancaire 
diensten en werkzaamheden die in een aantal Lid-Staten in het verleden niet tot het 
bankbedrijf als zodanig werden gerekend (bij voorbeeld de effectenhandel), wederzijds 
erkennen. In de richtlijn is bepaald dat de autoriteiten van alle Lid-Staten de 
navolgende bankwerkzaamheden moeten toestaan en wederzijds erkennen. 
1. In ontvangst nemen van deposito's en andere terugbetaalbare gelden 
2. Verstrekken van leningen (met inbegrip van met name consumenten- en 
hypothecair krediet, factoring met of zonder verhaal, financiering van 
handelstransacties, met inbegrip van forfaitering) 
3. Leasing 
4. Betalingsverrichtingen 
5. Uitgifte en beheer van betaalmiddelen (credit cards, reischeques, 
kredietbrieven) 
6. Verlenen van garanties en stellen van borgtochten 
7. Transacties voor eigen rekening van de instelling of voor rekening van cliënten 
met betrekking tot : 
a) geldmarktinstrumenten (cheques, wissels, depositocertificaten, 
CD's, enz.) 
b) valuta's 
c) financiële futures en opties 
d) swaps en soortgelijke financieringsinstrumenten 
39 
e) effecten 
8. Deelneming aan effectenemissies en dienstverrichtingen in verband daarmee 
9. Advisering aan ondernemingen inzake kapitaal structuur, bedrij fsstrategie en 
daarmee samenhangende aangelegenheden, alsmede advisering en 
dienstverrichtingen op het gebied van fusie en overname van ondernemingen 
10. Bemiddeling op de interbankmarkten 
11. Vermogensbeheer en -advisering 
12. Bewaarneming en beheer van effecten 
13. Commerciële inlichtingen 
14. Verhuur van safes. 
Voor de voltooiing van de eengemaakte markt voor het bankbedrijf waren drie andere 
richtlijnen noodzakelijk, te weten de eerder vastgestelde Richtlijn betreffende de 
jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening (Richtlijn 86/635/EEG), de Richtlijn 
Eigen vermogen van kredietinstellingen (Richtlijn 89/299/EEG) en de Richtlijn 
Solvabiliteitsratio (Richtlijn 89/647/EEG). 
In de richtlijn jaarrekeningen zijn bijzondere regels opgenomen voor de toepassing van 
de algemene bepalingen betreffende de jaarrekeningen van naamloze vennootschappen 
(vierde en zevende richtlijn vennootschapsrecht) op banken. De richtlijn verplicht 
krediet- en financiële instellingen ertoe aan het einde van elk boekjaar geharmoniseerde 
verslagen over hun economische en financiële positie en resultaten publiceren in de 
vorm van een balans, winst- en verliesrekening, financieel verslag en bijbehorende 
toelichting. Ten einde te zorgen voor vergelijkbaarheid van de jaarrekeningen en 
daarmee van de aan crediteuren, debiteuren en aandeelhouders verstrekte gegevens, 
worden in de richtlijn de indeling en inhoud van de posten op de balans en de winst- en 
verliesrekening, de nomenclatuur, terminologie en waarderingsregels geharmoniseerd. 
In de in 1989 vastgestelde richtlijn betreffende het eigen vermogen is een 
minimumniveau van harmonisatie van de voorschriften in de Lid-Staten betreffende het 
eigen vermogen vastgelegd. In de richtlijn wordt uiteengezet welke bestanddelen tot het 
eigen vermogen gerekend moeten worden, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 
het kernvermogen en het aanvullende vermogen van mindere kwaliteit. Met 
inachtneming van een aantal in de richtlijn bepaalde voorwaarden bestaat het eigen 
vermogen uit het gestorte kapitaal, de herwaarderingsreserves, de fondsen voor 
algemene bankrisico's, waardecorrecties, aansprakelijkheidsverplichtingen van de leden 
van kredietinstellingen met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen, de 
cumulatief preferente aandelen en de achtergestelde leningen. Het aanvullende eigen 
vermogen mag niet meer bedragen dan het kernvermogen. In de richtlijn zijn voor 
bepaalde bestanddelen van het eigen vermogen criteria vastgesteld, waarbij de Lid-
40 
Staten de mogelijkheid hebben strengere criteria toe te passen als zij dat wenselijk 
achten. 
De richtlijn eigen vermogen is van cruciaal belang voor de richtlijn solvabiliteitsratio, 
waarin gemeenschappelijke definities en methoden voor de berekening van deze ratio 
worden vastgesteld, gebaseerd op minimum van 8 %. In beide richtlijnen is rekening 
gehouden met de werkzaamheden van het Comité voor het bankentoezicht van de Bank 
voor Internationale Betalingen in Bazel. 
Er zijn nog vijf andere belangrijke richtlijnen. De eerste is de Richtlijn inzake toezicht 
op kredietinstellingen (Richtlijn 92/30/EEG), die toezicht op geconsolideerde basis 
voorschrijft bij financiële en gemengde holdings met hoofdkantoor in de Gemeenschap. 
De tweede, Richtlijn 92/121/EEG, betreft het toezicht op en de beheersing van grote 
risico's van kredietinstellingen. Deze richtlijn stelt beperkingen aan excessieve 
concentraties van risico's op één cliënt of groep van cliënten. Ten derde is er Richtlijn 
94/19/EG inzake de depositogarantiestelsels, die elke Lid-Staat ertoe verplicht één of 
meer officieel erkende depositogarantiestelsels in te voeren uit hoofde waarvan 
deposito's tot 20.000 Ecu gegarandeerd worden. De vierde, Richtlijn 93/6/EEG, heeft 
betrekking op de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en 
kredietinstellingen in verband met het marktrisico. Tenslotte is er Richtlijn 
91/308/EEG, die het witwassen van de opbrengst van criminele activiteiten verbiedt en 
waarin een reeks maatregelen is bepaalde om te voorkomen dat het financiële stelsel 
wordt gebruikt voor witwastransacties. Deze richtlijn zorgt ervoor dat krediet- en 
financiële instellingen actief samenwerken met de overheid; om dit doel te bereiken is 
opheffing van voorschriften inzake het beroepsgeheim bepaald. 
VERZEKERINGSWEZEN 
In 1961 werd een ambitieus programma voor de verwezenlijking van de vrijheid van 
vestiging en het vrij verrichten van diensten op het gebied van verzekeringen 
goedgekeurd. 
In 1964 werd een richtlijn vastgesteld waardoor de belemmeringen voor de vestiging 
en het verrichten van diensten op het gebied van herverzekering werden weggenomen. 
In de destijds zes Lid-Staten werd nauwelijks toezicht uitgeoefend op het 
herverzekeringsbedrijf en de richtlijn deed weinig meer dan het bevestigen van de 
bestaande situatie in de Lid-Staten, zonder harmonisatie van de nationale regels. 
41 
De richtlijnen van de eerste generatie 
De volgende generatie richtlijnen (de zogenoemde richtlijnen van de eerste generatie), 
te weten de eerste richtlijn schadeverzekering (73/239/EEG) en de eerste richtlijn 
levensverzekering (79/267/EEG), had betrekking op de vrijheid van vestiging op het 
gebied van het directe verzekeringsbedrijf. 
Om deze vrijheid te verwezenlijken moesten de Lid-Staten overeenstemming bereiken 
over een aantal basisbeginselen, die in de richtlijnen werden vastgelegd. 
Een verzekeringsmaatschappij die met haar werkzaamheden wil beginnen, moet bij 
voorbeeld beschikken over een vooraf verleende vergunning van de nationale 
autoriteiten voor elke afzonderlijke branche. Deze vergunning wordt alleen verleend, 
als aan een aantal nauwkeurig in de richtlijn bepaalde voorwaarden voldaan is. 
Wat betreft de technische voorzieningen en activa zijn in deze richtlijnen geen 
gedetailleerde harmonisatieregels opgenomen. Harmonisatie vindt slechts plaats met 
betrekking tot het doel dat bereikt moet worden, dat wil zeggen dat de Lid-Staten 
slechts verplicht zijn ervoor te zorgen dat de onderneming voldoende technische 
voorzieningen aanhoudt, die worden gedekt door gelijkwaardige, congruente en in elk 
land van bedrijfsuitoefening gelokaliseerde activa staan. Op dit gebied - en hetzelfde 
geldt voor de algemene en bijzondere polisvoorwaarden - mochten de Lid-Staten hun 
nationale regels handhaven. In de richtlijnen betreffende de vestiging werd derhalve 
een stelsel van toezicht in het land van ontvangst gehandhaafd. 
Het gevolg van de richtlijnen betreffende de vestiging was voornamelijk het bevestigen 
van de bestaande situatie van twaalf afzonderlijke, gesegmenteerde markten, waarbij de 
landen hun prudentiële regelgeving mochten handhaven. 
De richtlijnen van de tweede generatie 
In de benadering van de zogenoemde richtlijnen van de tweede generatie, de richtlijn 
schadeverzekering uit 1988 (90/619/EEG) werden onderdelen van zowel toezicht in het 
land van herkomst als toezicht in het land van ontvangst gecombineerd. 
Naar aanleiding van een uitspraak van het Europese Hof van Justitie in 1986 wordt in 
beide richtlijnen een onderscheid gemaakt tussen verzekeringnemers die geen 
bijzondere bescherming nodig hebben bij overeenkomsten met een 
verzekeringsonderneming uit een andere Lid-Staat, en verzekeringnemers die dat wel 
nodig hebben. Op het gebied van de schadeverzekeringen bestaat de eerste categorie uit 
grote industriële, commerciële en professionele cliënten die voor zichzelf kunnen 
zorgen (grote risico's). Op het gebied van de levensverzekeringen gaat het om de 
verzekeringnemers die zelf het initiatief nemen tot contacten met een 
verzekeringsonderneming. Wat betreft deze twee categorieën verzekeringnemers 
kwamen de Lid-Staten overeen eikaars stelsels wederzijds te erkennen, zonder verdere 
42 
harmonisatie van met name de voorschriften betreffende de financiële controle. Wat 
betreft de andere verzekeringnemers echter bleven, overeenkomstig de uitspraak van 
het Hof, de bestaande voorschriften van het land van ontvangst van toepassing, in 
afwachting van nadere coördinatie op het gebied van de technische voorzieningen, de 
activa ter dekking van deze technische voorzieningen en de algemene en bijzondere 
polisvoorwaarden. Ten aanzien van bij voorbeeld de keuze van het recht dat op de 
overeenkomsten van toepassing is, en een afkoelingsperiode werd een beperkte mate 
van harmonisatie tot stand gebracht. 
De richtlijnen van de derde generatie 
Een werkelijk eengemaakte markt in de EG betekent een markt waarop 
verzekeringsondernemingen en -tussenpersonen vrij zijn hun werkzaamheden in de hele 
Gemeenschap te verrichten, door middel van vestiging of het vrij verrichten diensten 
over de nationale grenzen heen. Concurrentie moet gebaseerd zijn op prijzen, de aard 
van het produkt en dé aangeboden dienst. Het publiek moet vrij kunnen kiezen uit een 
breed scala concurrerende produkten en aanbieders. Voor verzekeringsondernemingen 
moeten dezelfde basisregels betreffende het toezicht gelden, waardoor gezorgd wordt 
voor een adequaat bedrijfseconomisch toezicht en daarmee voor bescherming van de 
consument. Ook moet toezicht worden uitgeoefend in het land waarin het hoofdkantoor 
gevestigd is, in welk land voorts de voor de gehele Gemeenschap geldende vergunning 
moet worden afgegeven. Dit impliceert volledig toezicht in het land van herkomst en 
één enkele vergunning. 
Deze uitgangspunten werden aangevuld met twee richtlijnen (de derde richtlijn 
schadeverzekering en de derde richtlijn levensverzekering), die in 1992 vastgesteld zijn 
en op 1 juli 1994 in werking zijn getreden. Hierdoor krijgt een 
verzekeringsmaatschappij waaraan in één EG-land vergunning is verleend, op basis van 
deze ene vergunning (in plaats van vijftien afzonderlijke vergunningen) toegang tot alle 
vijftien markten in de vorm van vestiging en het vrij verrichten van diensten. Het 
financiële toezicht is met ingang van 1994 de uitsluitende verantwoordelijkheid van de 
Lid-Staat waarin het hoofdkantoor gevestigd is. Wat betreft het toezicht op de 
produkten mogen de Lid-Staten hun bepalingen van het verbintenissenrecht handhaven, 
maar deze zijn onderworpen aan de algemene beginselen van het communautaire recht 
zoals dat door het Hof van Justitie in Luxemburg ontwikkeld is in de bovengenoemde 
medeverzekeringszaken. Deze beginselen zullen functioneren als filter om nationale 
voorschriften die de concurrentie voor verschillende soorten produkten onnodig 
beperken, tegen te gaan. 
In bovengenoemde richtlijnen zijn bepalingen opgenomen over de 
verantwoordelijkheden van de Lid-Staat van herkomst en de Lid-Staat van ontvangst en 
de wijze waarop deze moeten samenwerken. Dit betreft zowel de procedure voor het 
verlenen van een vergunning aan een nieuwe onderneming als het bedrijfseconomische 
toezicht op de ondernemingen die reeds werkzaam zijn. De toegenomen 
verantwoordelijkheden van de Lid-Staat van herkomst vinden hierin hun weerslag, 
maar de Lid-Staat van ontvangst heeft de mogelijkheid procedures in gang te zetten of 
43 
in dringende gevallen direct in te grijpen, als een onderneming inbreuk maakt op de in 
de Lid-Staat geldende rechtsregels. 
In de richtlijnen wordt niet langer gestreefd naar volledige harmonisatie van de stelsels 
en regels voor het bedrijfseconomische toezicht van de Lid-Staten, maar veeleer naar 
een minimumniveau van harmonisatie, dat zowel noodzakelijk als voldoende is om de 
vereiste voorwaarden vast te leggen die wederzijdse erkenning mogelijk maken van 
hetgeen elke Lid-Staat ter bescherming van de consument doet. Wat betreft bepaalde 
aspecten van het toezicht mag de Lid-Staat stringentere voorschriften vaststellen voor 
ondernemingen die hun hoofdkantoor op het grondgebied van de betreffende Lid-Staat 
hebben, dat wil zeggen ondernemingen die binnen hun rechtsgebied vallen. 
Deze wederzijdse erkenning wordt in essentie mogelijk gemaakt door een 
gemeenschappelijk geheel van regels betreffende de berekening van de technische 
voorzieningen en de activa ter dekking van deze technische voorzieningen, en door het 
mogelijk te maken dat de Lid-Staten hun nationale verbintenissenrecht handhaven, met 
inachtneming van de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Een ander essentieel 
element in de benadering van de EG is de versterkte samenwerking tussen de 
toezichthoudende autoriteiten. 
De voorafgaande goedkeuring en stelselmatige aanmelding van de polisvoorwaarden 
voor alk risico's van particulieren zijn afgeschaft. Een onderneming kan haar produkt 
dus verkopen zonder te hoeven beschikken over een vergunning voor elke markt 
waarop de onderneming zich begeeft. Gezien het feit dat verplichte verzekeringen een 
gevoelig terrein zijn, is de stelselmatige aanmelding van dit soort risico's evenwel 
gehandhaafd. 
Hoewel niet-stelselmatige aanmelding de algemene regel is, wordt niet uitgesloten dat 
de bevoegde autoriteiten informatie vragen aan een aantal ondernemingen of zelfs 
tegelijkertijd aan alle marktpartijen, als zij dat om redenen van bedrijfseconomisch 
toezicht noodzakelijk achten. Uitgesloten wordt wel dat ondernemingen wettelijk 
verplicht zijn elke keer dat zij een nieuw produkt op de markt brengen, de autoriteiten 
daarvan op de hoogte te stellen. 
44 
BIJLAGE C 
OVERZICHTSTABEL 
Conclusies van het verslag over de behandeling in derde landen, 1995 
Land 
Argentinië 
Australië Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
dochteronderne-
ming.bijkantoor 
geen nieuwe 
ondernemingen 
toegestaan 
problemen bij 
toegang tot ASX 
(wederkerigheid), 
geen andere 
problemen 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
beperkingen 
mogelijk door 
staatsmonopolies Werkzaamheden 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
buitenlandse 
banken wordt 
directe toegang 
tot clearingstelsel 
voor cheques 
geweigerd; geen 
toegang tot 
discontofaciliteit 
van centrale 
bank. IWT 
geheven over de 
helft van de rente 
op interbancaire 
leningen van 
buitenlandse 
banken; aanne­
men deposito's 
van particuliere 
cliënten niet 
toegestaan 
nationale 
behandeling Deelnemingen 
geen beperkingen 
op deelnemingen 
geen beperkingen 
op deelnemingen 
verwerving van 
aandelen in 
bestaande 
ondernemingen 
toegestaan 
voor buitenlandse 
deelnemingen van 
15 % of meer ter 
waarde van meer 
dan 5 miljoen is 
goedkeuring 
verplicht 
45 
Land 
Brazilië 
Canada Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
toegang sinds 
1988 verboden; 
uitzondering voor 
reeds vóór 1988 
gevestigde 
ondernemingen 
toegang sinds 
1988 verboden; 
uitzondering voor 
reeds vóór 1988 
gevestigde 
ondernemingen 
geen rechtstreekse 
bijkantoren 
toegestaan 
dochteronderne­
ming,bijkantoor; 
wederkerigheids-
verplichting 
rechtstreekse bij­
kantoren uit bui­
tenland verboden; 
buitenlandse 
banken moeten 
een "Schedule II" 
dochter vestigen; 
wederkerigheids-
verplichting 
dochteronderne­
ming, bijkantoor, 
met toetsing van 
economische 
noodzaak; 
wederkerigheids-
verplichting Werkzaamheden 
ondernemingen 
waarvoor een 
uitzondering 
gemaakt is : 
beperkingen op 
uitbreiding 
ondernemingen 
waarvoor een 
uitzondering 
gemaakt is : 
beperkingen op 
uitbreiding 
nationale 
behandeling voor 
gevestigde 
bedrijven 
transacties 
particulieren 
worden door de 
provincies 
gereglementeerd 
concurrentie­
nadeel, omdat 
buitenlandse 
banken als 
dochteronderne­
ming werkzaam 
moeten zijn 
bepaalde 
maatregelen zijn 
van invloed op 
werkzaamheden, 
bij voorbeeld 
vermogenseisen 
voor moederon­
dernemingen Deelnemingen 
verhoging van 
buitenlandse 
deelneming 
verboden; 
institutionele 
beleggers mogen 
49 % van de 
aandelen van een 
onderneming 
bezitten 
verhoging van 
buitenlandse 
deelneming 
verboden; 
institutionele 
beleggers mogen 
49 % van de 
aandelen van een 
onderneming 
bezitten 
buitenlandse 
deelneming 
maximaal 50 % 
van het vermogen 
46 
Land 
Chili 
Volksrepubliek 
China Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
om lid te worden 
van de 
effectenbeurs moet 
een "corrcdor de 
bolsa" opgericht 
worden; toetsing 
van economische 
noodzaak 
dochteronderne-
ming.bijkantoor; 
toetsing van 
economische 
noodzaak 
geen rechtstreekse 
bijkantoren; 
toetsing van 
economische 
noodzaak 
alleen vestiging 
vertegenwoordi­
gend kantoor 
toegestaan 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
in bepaalde 
gebieden 
vestiging verte­
genwoordigend 
kantoor toege­
staan; bijkantoren 
en joint ventures 
toegestaan in 
Sjanghai, op 
experimentele 
basis Werkzaamheden 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling voor 
gevestigde 
ondernemingen 
beperkt tot 
offshore-
werkzaamheden 
en transacties in 
"B"-aandelen 
transacties in 
lokale 
munteenheid 
verboden 
beperkingen op 
beleggingen Deelnemingen 
voor deelneming 
van 10 % of meer 
in een bestaande 
bank is 
toestemming 
vereist 
47 
Land 
Egypte 
Filippijnen 
Hong Kong Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
banken 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
met toestemming 
van CM A 
bijkantoor, joint 
venture; toetsing 
economische 
noodzaak 
dochteronderne­
mingen in offshore 
zones 
dochteronderne­
ming, vertegen­
woordigend 
kantoor 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
nationale 
behandeling 
bijkantoor, mits 
voorafgaand een 
vertegenwoordi­
gend kantoor 
gevestigd is 
nationale 
behandeling Werkzaamheden 
nader aangeduide 
werkzaamheden 
mogen worden 
verricht 
sinds oktober 
1993 verbod op 
nieuwe 
werkzaamheden 
over het 
algemeen natio­
nale behandeling 
nationale 
behandeling 
verzekering over-
heidseigendom en 
aanbieden verze­
kering tegen 
contractbreuk 
voor openbare 
bedrijven zijn niet 
toegestaan; 
bijzondere depo­
sitovoorschriften; 
afwijkende ver­
mogensvereisten 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling Deelnemingen 
maximaal 49 %-
belang in joint 
ventures 
maxima : 40 % 
voor buitenlandse 
deelneming; 30 % 
van totale middelen 
bank-wezen; 60 % 
van de 
stemgerechtig-de 
aandelen 
verwerving 
controlerend 
belang toegestaan 
48 
Land 
India 
Indonesië 
Japan Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
bijkantoren voor 
zakenbanken 
bijkantoor, op 
voorwaarde van 
wederkerigheid 
gesloten 
alleen via joint 
ventures 
alleen via joint 
ventures 
alleen via joint 
ventures 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling Werkzaamheden 
portefeuille met 
beleggingen in 
ondernemingen 
verboden 
nationale 
behandeling 
hoge vermogens­
vereisten 
hoge vermogens­
vereisten 
hoge vermogens­
vereisten; verze­
kering overheids-
eigendom niet 
toegestaan; over 
aan buitenlandse 
maatschappijen 
betaalde premies 
wordt een belas­
ting van 20 % 
van het geraamde 
netto prcmic-
inkomen geheven 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling Deelnemingen 
maximaal 51 % 
49 
Land 
Korea 
Maleisië 
Mexico Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
toestemming Min. 
van Fin. vereist; 
bijkantoor, joint 
venture 
bijkantoor, bank 
moet behoren tot 
de top 500 van de 
wereld 
toetsing econo­
mische noodzaak 
geen nieuwe 
vergunningen voor 
effectenmakelaars 
momenteel geen 
nieuwe 
vergunningen 
momenteel geen 
nieuwe 
vergunningen 
alleen via doch­
teronderneming in 
Canada of de VS 
alleen via doch­
teronderneming in 
Canada of de VS Werkzaamheden 
nationale 
behandeling 
beperkingen op 
toegang tot over­
heidsmiddelen, 
eigendom van 
onroerend goed, 
financiering in 
lokale munteen­
heid, toegang tot 
netwerken van 
ATM's en clear-
inginstellingen 
stringent toezicht 
op tarieven en 
polissen 
excessieve pru-
dentiële en ver­
mogensvereisten; 
controle op kre­
dietverlening; 
geen toegang tot 
ATM-netwerk 
herverzekering 
alleen toegestaan 
bij onvoldoende 
capaciteit of er­
varing in Maleisië 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling Deelnemingen 
buitenlandse deel­
neming maximaal 
50 % 
buitenlandse 
deelneming 
maximaal 10 % 
deelneming in joint 
ventures, maximaal 
30 % bij aangaan 
van de 
overeenkomst 
buitenlandse 
deelneming 
maximaal 30 %, 
toestemming 
vereist 
buitenlandse 
deelneming 
maximaal 30 %, 
toestemming 
vereist 
50 
Land 
Rusland 
Singapore 
Taiwan Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
geen toegang 
gedurende twee 
jaar 
joint venture 
geen nieuwe 
registraties 
momenteel geen 
nieuwe 
vergunningen 
er worden geen 
nieuwe 
verzekeraars 
geregistreerd 
toegang beperkt 
door 
discriminerende 
behandeling 
bijkantoor, 
vertegenwoordi­
gend kantoor 
geen verzekeraars 
uit EG werkzaam Werkzaamheden 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
beperkingen voor 
buitenlandse 
institutionele 
beleggers; indivi­
duele beleggin­
gen in portefeuil­
les verboden 
belangrijke be­
perkingen op 
werkzaamheden 
die buitenlandse 
banken mogen 
verrichten; be­
perkingen op het 
kapitaalverkeer; 
plafonds voor 
kredietverlening Deelnemingen 
maximaal 49 % 
buitenlandse deel­
neming in lid van 
de effectenbeurs 
van Singapore 
maximaal 40 % 
buitenlandse deel­
neming 
individuele deel­
neming maximaal 
5 %; totale 
deelneming groep 
maximaal 15 % 
51 
Land 
Thailand 
Turkije 
Venezuela 
Verenigde Staten Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
aparte vergunnin­
gen vereist voor 
elke activiteit 
afzonderlijk 
momenteel geen 
nieuwe 
vergunningen 
momenteel geen 
nieuwe 
vergunningen 
dochteronderne­
ming, toetsing van 
economische 
noodzaak 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
dochteronderne­
ming, bijkantoor 
dochteronderne­
ming; bijkantoor 
dochteronderne­
ming; bijkantoor 
dochteronderne­
ming; bijkantoor 
nationale 
behandeling 
nationale behan­
deling; scheiding 
van sectoren 
nationale behan­
deling; scheiding 
1 van sectoren Werkzaam heden 
beperkingen op 
werkzaamheden 
als effecten­
makelaar 
stringente ratio's 
voor 
kredietverlening/v 
ermogen 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
in principe 
nationale 
behandeling Deelnemingen 
buitenlandse deel­
neming maximaal 
49 % 
buitenlandse deel­
neming maximaal 
25 % 
52 
Land 
Zuid-Afrika 
Zwitserland Sector 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen 
effecten 
bankwezen 
verzekeringen Vestiging 
gesloten 
dochteronderne­
ming, bijkantoor, 
vertegenwoordi­
gend kantoor 
als plaatselijk 
opgerichte open 
vennootschap 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
bijkantoor, 
agentschap Werkzaamheden 
nationale 
behandeling 
nationale 
behandeling 
alleen schade­
verzekering, 
indien moeder­
onderneming 
actief is in zowel 
levens- als scha­
deverzekering Deelnemingen 
53 
ISSN 0254-1513 
COM(95) 303 def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 11 
Catalogusnummer : CB-CO-95-336-NL-C 
ISBN 92-77-91088-7 
Bureau voor officiële publikatties der Europese Gemecaschappen 
i 
L-2985 Luxemburg 
^