GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 27/94 door de Raad vastgesteld op 11 juli 1994 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. . . ./94 van de Raad tot instelling van een bijzondere regeling voor bijstand ten behoeve van traditionele ACS-leveranciers van bananen (94/C 232/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 W,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag (3),

Overwegende dat in Protocol nr. 5, betreffende bananen, bij de vierde ACS-EEG-Overeenkomst is bepaald dat geen enkele ACS-Staat bij uitvoer van bananen naar de markten van de Gemeenschap, ten aanzien van de toegang tot en de voordelen op zijn traditionele markten, in een minder gunstige situatie zal worden gebracht dan vroeger het geval was of thans het geval is;

Overwegende dat de nationale marktordeningen de traditionele ACS-leveranciers van bananen tot nu toe de mogelijkheid hebben geboden om hun produktie op hun traditionele markten af te zetten, en hen in staat hebben gesteld uit die markten adequate opbrengsten te verkrijgen;

Overwegende dat de bij Verordening (EEG) nr. 404/93 (4) ingestelde gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen het raamwerk biedt om, overeenkomstig de bovengenoemde verbintenis van de Gemeenschap, op de markt van de Gemeenschap de door de traditionele ACS-leveranciers genoten voordelen te blijven bieden;

Overwegende dat het echter niet is uitgesloten dat de invoering van een nieuwe marktordening en de noodzaak om zich daaraan aan te passen, tot gevolg heeft dat de ACS-leveranciers zich niet langer kunnen handhaven;

Overwegende dat de aanpassing aan de nieuwe marktsituatie bijzondere inspanningen zal vergen om van de geboden mogelijkheden profijt te kunnen trekken;

Overwegende dat zowel de structuur en de aard van de nieuwe markt als de afzetinspanning die nodig is om zich op deze markt te handhaven, nieuwe elementen zijn waarvan een aantal noch door de traditionele ACS-leveranciers noch door de handelaren die hun produkten afzetten, redelijkerwijs kon worden voorzien;

Overwegende dat derhalve technische en financiële bijstand, naast die waarin de vierde ACS-EEG-Overeenkomst voorziet, dient te worden verleend om programma's uit te voeren waarmee wordt beoogd de producenten bij hun aanpassing aan de nieuwe marktsituatie bij te staan en met name de kwaliteit van hun produkten, de afzet en de concurrentiepositie te verbeteren;

Overwegende dat de nieuwe marktsituatie kan leiden tot tijdelijke verstoringen van de markt, met name van de deelmarkten van de Gemeenschap waarop vanouds ACS-produkten worden afgezet;

Overwegende dat deze marktverstoringen voor de ontvangsten van de ACS-Staten uit de markt, en dus ook voor de verdere levensvatbaarheid van die produktie, ernstige gevolgen kunnen hebben;

Overwegende dat derhalve financiële bijstand dient te worden verleend ten einde het de ACS-Staten mogelijk te maken op de markt te bijven totdat deze zich stabiliseert en hun afzet op deze markt weer rendabel wordt;

Overwegende dat de inkomstensteun een aanvulling dient te zijn op de overdrachten van het systeem voor de stabilisatie van de exportopbrengsten (Stabex) die op grond van dezelfde omstandigheden worden toegekend;

Overwegende dat het derhalve dienstig is de berekening van de inkomstensteun op die van de Stabex-overdrachten af te stemmen;

Overwegende dat de inkomstensteun elk jaar wordt toegekend voor het voorgaande jaar en dat de onderhavige verordening derhalve moet worden toegepast met ingang van 1 juli 1993, op welke datum Verordening (EEG) nr. 404/93 van toepassing werd,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Hierbij wordt een bijzondere regeling voor bijstand ten behoeve van traditionele ACS-leveranciers van bananen ingesteld. De bijstand kan bestaan uit technische en financiële bijstand en/of uit inkomstensteun.

Artikel 2

Voor de doeleinden van deze verordening wordt verstaan onder:

- "traditionele ACS-leveranciers", de ACS-Staten die in de bijlage zijn vermeld;

- "bananen", bananen vers of gedroogd, van GN-code 0803, met uitzondering van "plantains".

TITEL I Technische en financiële bijstand

Artikel 3

1. Aan traditionele ACS-leveranciers wordt technische en financiële bijstand verleend om hen te helpen zich na de instelling van een gemeenschappelijke marktordening voor bananen aan de nieuwe marktsituatie aan te passen.

2. De technische en financiële bijstand wordt verleend om bij te dragen tot de uitvoering van programma's in de bananensector waarmee een of meer van de volgende doelstellingen worden nagestreefd:

- kwaliteitsverbetering;

- aanpassing van produktie-, distributie- en afzetvereisten aan de in artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 404/93 bedoelde kwaliteitsnormen;

- oprichting van telersverenigingen die verbetering van de afzet en van de concurrentiepositie van hun produkten tot doel hebben;

- ontwikkeling van een produktie- en/of afzetstrategie om in de context van de gemeenschappelijke marktordening voor bananen aan de eisen van de markt in de Gemeenschap te kunnen voldoen;

- verlening van bijstand voor opleiding, marktonderzoek, ontwikkeling van ecologisch verantwoorde produktiemethoden, verbetering van de distributie-infrastructuur, verbetering van de commerciële en financiële dienstverlening ten behoeve van de bananentelers en/of verbetering van de concurrentiepositie.

3. Voor programma's met gelijkaardige doelstellingen die thans binnen het raam van de ACS-EEG-Overeenkomst of door de overheid van de Lid-Staten die bij deze Overeenkomst partij zijn, worden gefinancierd, kan bijstand worden verleend in de gevallen waarin zulks tot een snellere afwikkeling van het programma mocht leiden.

Artikel 4

De Commissie besluit na raadpleging van de betrokken traditionele ACS-leverancier of een programma voor bijstand in aanmerking komt en in welke mate bijstand wordt verleend. Zij houdt er daarbij ook rekening mee of het voorgenomen programma in de algemene ontwikkelingsdoelstellingen van de betrokken ACS-Staat past en welke weerslag het voor de regionale samenwerking met andere bananenproducenten, met name die in de Gemeenschap, zal hebben.

TITEL II Steun voor de inkomsten

Artikel 5

1. Binnen de in artikel 15, punt 1, van Verordening (EEG) nr. 404/93 aangegeven grenzen komen traditionele ACS-leveranciers voor inkomstensteun in aanmerking.

2. De inkomstensteun wordt betaald wanneer de daling van de inkomsten uit de uitvoer naar de Gemeenschap, van bananen die aan de gemeenschappelijke normen voldoen, rechtstreeks verband houdt met de na de instelling van de gemeenschappelijke marktordening voor bananen heersende marktvoorwaarden.

Artikel 6

1. De inkomstensteun wordt voor elke traditionele ACS-leverancier afzonderlijk berekend op basis van de in het jaar waarin de steun wordt toegepast, naar de Gemeenschap uitgevoerde hoeveelheden en het verschil tussen de referentie- en de werkelijke prijs.

2. Als referentieprijs geldt de gemiddelde prijs per in de betrokken ACS-Staat geproduceerde ton bananen die in de zes kalenderjaren vóór de inwerkingtreding van deze verordening naar de Gemeenschap is uitgevoerd, waarbij het jaar met het hoogste en dat met het laagste cijfer buiten beschouwing worden gelaten.

Als werkelijke prijs geldt de gemiddelde prijs per in de betrokken ACS-Staat geproduceerde ton bananen die in het jaar waarin de steun wordt toegepast, naar de Gemeenschap is uitgevoerd.

3. Voor de berekening van de inkomstensteun wordt gebruik gemaakt van de door het Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeenschappen berekende en gepubliceerde cijfers over de invoer in de Gemeenschap.

4. Jaarlijks stelt de Commissie vóór 1 juli na raadpleging van de betrokken ACS-Staat de inkomstensteun voor het voorbije jaar vast.

5. Bij wijze van uitzondering, en met name in het eerste jaar van toepassing van deze verordening, mogen voorschotten worden betaald indien de inkomsten uit de produktie ten opzichte van het vorige jaar of in de loop van een jaar aanzienlijk zijn gedaald.

De Commissie bepaalt na raadpleging van de betrokken ACS-Staat of de noodzaak voor dergelijke voorschotten aanwezig is en voorts het niveau ervan.

TITEL III Algemene bepalingen

Artikel 7

1. De bedragen van uit hoofde van Titel I aangegane financiële verplichtingen komen boven de middelen die krachtens de bepalingen van de vierde ACS-EEG-Overeenkomst voor de ACS-Staten beschikbaar zijn.

2. De bedragen van de financiële verplichtingen uit hoofde van Titel II vormen een aanvulling op de middelen die beschikbaar zijn binnen het raam van het bij de artikelen 186 en volgende van de Overeenkomst voorziene stelsel tot waarborging van de stabilisatie van de exportopbrengsten. Uit hoofde van Titel II kan derhalve slechts aanspraak op inkomstensteun worden gemaakt in zoverre de overdrachten overeenkomstig de artikelen 186 en volgende van de Overeenkomst voor dezelfde hoeveelheden de weerslag van de prijsdalingen op de inkomsten van de traditionele ACS-leveranciers niet volledig compenseren.

3. De betaalde inkomstensteun wordt ten voordele van de door het inkomensverlies getroffen producenten gebruikt om de economische levensvatbaarheid van de produktie te vergoten, overeenkomstig het in elk afzonderlijk geval door de betrokken traditionele ACS-leverancier en de Commissie in overleg vast te stellen raam van wederzijdse verplichtingen.

4. a) Wanneer de toepassing van Titel II een transfergrondslag doet ontstaan, zendt de betrokken ACS-Staat in de maand volgend op de ontvangst van de in artikel 6, lid 4, bedoelde kennisgeving, een uitgebreide analyse van de sector aan de Commissie, waarin een overzicht wordt gegeven van het inkomensverlies, de oorzaken van dit verlies, het door de autoriteiten gevolgde beleid en de projecten, programma's of activiteiten waaraan de middelen in overeenstemming met de in lid 3 uiteengezette doelstelling zullen worden toegewezen.

b) De projecten, programma's of activiteiten waaraan de begunstigde ACS-Staten de overgedragen middelen toewijzen worden door de Commissie en de betrokken ACS-Staat gezamenlijk gecontroleerd.

c) De middelen worden gebruikt voor maatregelen die de economische levensvatbaarheid van de produktie rechtstreeks ondersteunen of voor aanpassingsmaatregelen die, in het kader van een samenhangend beleid ter hervorming van de bananensector, de herstructurering van de produktie- en exportactiviteiten beogen.

Artikel 8

1. De in artikel 1 omschreven steun wordt toegekend mits de betrokken ACS-Staat een representatieve organisatie aanwijst die gemachtigd is om in het raam van deze verordening namens hem op te treden en betalingen te ontvangen.

2 De representatieve organisaties dienen aan de volgende eisen te voldoen:

a) uitsluitend of hoofdzakelijk uit bananenproducenten van één of meer traditionele ACS-leveranciers bestaan;

b) ten minste twee van de volgende doelstellingen nastreven:

- verbetering van de kwaliteit van de produkten;

- verbetering van distributie en afzet;

- verbetering van de producenteninkomsten;

- verruiming van de rol van de producenten bij de inrichting van de bananenmarkt.

3. Aan de Commissie wordt medegedeeld welke representatieve organisatie overeenkomstig lid 2 is aangewezen.

Artikel 9

De Commissie stelt, indien nodig, volgens de procedure van artikel 10 ter uitvoering van deze verordening nadere bepalingen vast.

Artikel 10

De Commissie wordt bijgestaan door een raadgevend comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie, advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.

Artikel 11

Deze verordening treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Zij is van toepassing vanaf 1 juli 1993. Zij vervalt op 28 februari 1996.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Gedaan te ...

Voor de Raad

De Voorzitter

(1) PB nr. C 344 van 29. 12. 1992, blz. 9.

(2) PB nr. C 108 van 19. 4. 1993, blz. 39.

(3) Advies van het Europees Parlement van 12 maart 1993 (PB nr. C 115 van 26. 4. 1993, blz. 266), gemeenschappelijke standpunt van de Raad van ... (nog niet verschenen in het Publikatieblad) en besluit van het Europees Parlement van ... (nog niet verschenen in het Publikatieblad).

(4) PB nr. L 47 van 25. 2. 1993, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 3518/93 van de Commissie (PB nr. L 320 van 22. 12. 1993, blz. 15).

BIJLAGE

IN ARTIKEL 2, EERSTE STREEPJE, BEDOELDE LIJST

Traditionele ACS-leveranciers van bananen

Belize

Kameroen

Kaapverdië

Ivoorkust

Dominica

Grenada

Jamaïca

Santa-Lucia

Sint-Vincent en de Grenadinen

Somalië

Suriname

Madagascar

MOTIVERING VAN DE RAAD

1. De voltooiing van de interne markt op 1 januari 1993 vereiste de invoering van gemeenschappelijke regels voor de bananenmarkt die voordien beheerd werd in toepassing van voorschriften die per invoerende Lid-Staat verschilden.

2. In augustus 1992 heeft de Commissie bij de Raad een voorstel ingediend voor een verordening houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector bananen (GMO "Bananen"). Dit voorstel, dat de Raad op 26 februari 1993 met een aantal wijzigingen heeft aangenomen, is met ingang van 1 juli 1993 van toepassing (Verordening (EEG) nr. 404/93) (1).

Deze marktordening voorziet met name in bepalingen voor gemeenschappelijke handels- en kwaliteitsnormen (Titel I), telersverenigingen en overlegmechanismen (Titel II), een steunregeling (Titel II) en een regeling voor het handelsverkeer met derde landen (Titel IV).

Een van de doelstellingen van de verordening is om, zonder te tornen aan de communautaire preferentie en de internationale verplichtingen van de Gemeenschap, het mogelijk te maken op de markt van de Gemeenschap tegen voor zowel de telers als consumenten redelijke prijzen bananen af te zetten uit de Gemeenschap en uit de ACS-Staten, die traditionele leveranciers zijn van de Gemeenschap, waarbij invoer uit de andere aan de Gemeenschap leverende derde landen niet mag worden geschaad, terwijl de producenten een behoorlijk inkomen wordt verschaft. Hiertoe voorziet de verordening jaarlijks in de opening van een tariefcontingent van 2 miljoen ton voor de invoer van bananen uit derde landen en "niet-traditionele" ACS-bananen, waarop 100 ecu/ton wordt geheven respectievelijk een nulrecht wordt toegepast. De traditionele invoer van de ACS-Staten wordt vastgesteld op 857 700 ton vrij van recht. Wanneer bovengenoemd tariefcontingent overschreden wordt, zijn hogere rechten van toepassing om onder aanvaardbare voorwaarden de afzet van de communautaire produktie en de traditionele hoeveelheden uit de ACS-Staten mogelijk te maken.

3. Bij de indiening van haar voorstel voor bovengenoemde verordening had de Commissie aanvullende voorstellen aangekondigd ten behoeve van de traditionele ACS-leveranciers en de bananen producerende landen van Latijns-Amerika.

Zij zond de Raad

- in december 1992 een voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een bijzondere regeling voor bijstand ten behoeve van traditionele ACS-leveranciers van bananen (verordening "ACS-bananen") en

- in februari 1993 een voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een programma voor diversificatie en ontwikkeling ten behoeve van enige Latijns-Amerikaanse bananen producerende landen.

Terwijl de besprekingen door de Raad van het tweede van de genoemde voorstellen nog niet zijn afgerond, heeft de Raad op 20 juni 1994 zijn gemeenschappelijke standpunt ten aanzien van de verordening "ACS-bananen" vastgesteld.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 25 februari 1993 advies uitgebracht over het Commissievoorstel; het Europees Parlement heeft het op 12 maart 1993 goedgekeurd.

De ACS-Staten, die over het Commissievoorstel zijn geraadpleegd, hebben op een snelle aanneming aangedrongen.

4. a) In het kader van de GMO voor bananen zelf wordt de regeling vastgesteld om te waarborgen dat de traditionele ACS-leveranciers hun voordelen op de communautaire markt behouden, overeenkomstig de verbintenis die de Gemeenschap is aangegaan in de vierde ACS-EEG-Overeenkomst. In het aan deze Overeenkomst gehechte Protocol 5 is bepaald dat, "bij uitvoer van bananen naar de markten van de Gemeenschap geen enkele ACS-Staat ten aanzien van de toegang tot en de voordelen op zijn traditionele markten minder gunstig behandeld wordt dan vroeger of thans".

b) Aangezien het echter mogelijk blijft dat de invoering van de GMO voor bananen en de aanpassing daaraan de levensvatbaarheid van de ACS-produkties in gevaar brengen, kan de Gemeenschap op grond van de verordening "ACS-bananen" de traditionele ACS-leveranciers in een overgangsperiode helpen zich aan te passen aan de nieuwe eisen van de bananenmarkt en het hoofd te bieden aan tijdelijke verstoringen die op de markt kunnen optreden. De meeste ACS-exporteurs van bananen gaan onder verscheidene nadelen gebukt: geïsoleerde ligging op een eiland, geringe bedrijfsomvang, ver verwijderde afzetmarkten. De ACS-Staten zijn ook afhankelijk van de bananenafzet als deviezenbron en als belangrijkste tak van hun economie. In een aantal gevallen zijn zij er zelfs bijna volledig van afhankelijk. Een vermindering van het aandeel van deze landen op de markt van de Gemeenschap of een daling van hun inkomsten uit deze afzet zou onmiddellijk negatieve gevolgen kunnen hebben voor hun ontwikkelingsmogelijkheden.

c) Ondanks de voordelen die de GMO voor bananen de ACS-Staten biedt, vormen de structuur en de aard van de communautaire markt evenvals de afzetactiviteiten die nodig zijn om de ruimte die door de GMO gebonden wordt te benutten, nieuwe elementen waarvan niet voorspeld kon worden dat sommige het gevolg zouden zijn van de invoering van de GMO.

De verordening "ACS-bananen" voorziet dan ook in een financiële bijstand in aanvulling op die waarin de vierde ACS-EEG-Overeenkomst voorziet, aan ACS-Staten die een programma voorleggen dat bestemd is om hun producenten te helpen zich aan te passen aan de nieuwe eisen van de markt. Speciale aandacht wordt besteed aan programma's voor verbetering van de kwaliteit van de produkten, de afzetmethoden en de concurrentiepositie.

d) Ook al is de GMO voor bananen voorts opgezet om ervoor te zorgen dat de traditionele ACS-leveranciers hun produkten op de markt van de Gemeenschap ongeveer even rendabel kunnen afzetten als voor de inwerkingtreding van de GMO, toch bijft het gevaar bestaan dat de totstandbrenging van de interne markt voor de ACS-leveranciers resulteert in een abrupt inkomensverlies dat de overlevingskansen van de kleine bedrijven aantast of de economie van de betrokken ACS-Staten minder mogelijkheden laat om zich aan de gewijzigde situatie aan te passen.

Om te voorkomen dat een verstoring van de afzet van ACS-bananen blijvende gevolgen heeft, zou uit hoofde van de nieuwe verordening aan ACS-producenten steun kunnen worden verleend als compensatie voor eventuele inkomensdervingen die rechtstreeks zijn toe te schrijven aan de situatie op de markt van de Gemeenschap na de invoering van de gemeenschappelijke marktordening.

De inkomenssteun wordt verleend als aanvulling op eventuele overdrachten waarvoor de ACS-Staten in aanmerking komen in het kader van het Stabex-system van de vierde Overeenkomst. Die extra steun wordt echter alleen verleend voor zover die Stabex-overdrachten de gevolgen van de prijsdalingen voor het inkomen van de producenten niet volledig compenseren.

5. In vergelijking met het oorspronkelijke verordeningsvoorstel van de Commissie bevat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad twee fundamentele wijzigingen die door de Commissie zijn overgenomen.

De eerste wijziging betreft de rechtsgrond: de verordening is voortaan gebaseerd op artikel 130 W van het EG-Verdrag in plaats van op het door de Commissie voorgestelde artikel 113 van het EEG-Verdrag.

De tweede wijziging behelst enkele preciseringen van de wijze waarop de steun voor de inkomsten wordt verleend (artikel 7).

Tenslotte is de datum van inwerkingtreding in artikel 11 van de verordening aangepast, omdat de datum 1 januari 1993 die de Commissie had voorgesteld, achterhaald was. Aldus zijn vastgesteld

- als datum van inwerkingtreding van de verordening: de datum van de bekendmaking ervan in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen,

- als datum van toepassing van de verordening: 1 juli 1993, namelijk de datum waarop de GMO voor bananen van toepassing is geworden.

(1) PB nr. L 47 van 25. 2. 1993.