P6_TA(2005)0277

EFRO, ESF en Cohesiefonds ***

Resolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds (COM(2004)0492 — 2004/0163(AVC))

(Instemmingsprocedure)

Het Europees Parlement,

- gezien het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(2004)0492 — 2004/0163(AVC)),

- gelet op artikel 161 van het EG-Verdrag,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 april 2004 over het derde verslag over de economische en sociale cohesie [1],

- gelet op artikel 75, lid 3 van zijn Reglement,

- gezien het interimverslag van de Commissie regionale ontwikkeling en de adviezen van de Begrotingscommissie, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A6-0177/2005),

1. is van mening dat het voorstel voor een verordening algemeen in overeenstemming is met zijn resolutie van 22 april 2004 en geeft derhalve geen verdere directe goedkeuring aan de voorstellen van de Commissie, maar roept desalniettemin de Commissie en de Raad, onder uitdrukkelijke verwijzing naar de discussie binnen de Raad, ertoe op de volgende specifieke aanbevelingen in aanmerking te nemen;

2. betreurt het dat de Europese Raad niet tot overeenstemming is gekomen over de financiële vooruitzichten en uit zijn bezorgdheid over de mogelijke negatieve gevolgen voor het cohesiebeleid; denkt dat het gevaar bestaat dat de onzekerheid rond de financiering van het structuurbeleid het vertrouwen van de burgers in het Europese project nog meer zal ondermijnen;

3. dringt er bij de Europese Raad op aan zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk eind 2005 een besluit te nemen om te zorgen dat de Europese regio's en lidstaten voldoende tijd hebben om de nieuwe operationele programma's voor te bereiden;

4. vraagt dat tijdens de nieuwe periode bij iedere verwijzing naar economische en sociale cohesie tevens naar het concept van territoriale cohesie wordt verwezen en dat aan de ontwikkeling van dit nieuwe concept bijzondere aandacht wordt besteed;

5. is gekant tegen grotere wijzingen aan de algemene architectuur van het voorstel van de Commissie en inzonderheid tegen pogingen om het regionale beleid van de Unie ten dele of geheel te renationaliseren (Titel 1);

6. wenst dat de middelen die worden uitgetrokken voor de regio's die de gevolgen van het statistische effect ondervinden 85 % bedragen van de middelen die volledige convergentieregio's ontvangen aan het begin van de programmaperiode, hetwelk percentage in 2013 zal verlaagd worden tot 60 %;

7. verwerpt elke poging om minder belang toe te kennen aan een sterke doelstelling "regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid" en stemt ermee in dat deze doelstelling toegespitst wordt op toegankelijkheid, onderzoek en ontwikkeling, onderwijs en opleiding, werkgelegenheid en sociale integratie en de informatiemaatschappij; vraagt dat deze prioriteiten nauw gecoördineerd worden met andere communautaire programma's en beleidslijnen en met name de Lissabonstrategie;

8. vraagt dat de subsidieerbaarheid van de "natuurlijk effect"-regio's wordt verruimd zodat ze ook van toepassing is voor maatregelen in het kader van de convergentiedoelstelling, zonder een overeenkomstige toename van de communautaire kredieten die voor deze regio's zijn bestemd (artikel 6, lid 2);

9. onderstreept het belang van een drieledige structuur in de nieuwe doelstelling "Europese territoriale samenwerking", die transnationale, grensoverschrijdende en interregionale samenwerking omvat; vraagt dan ook dat interregionale samenwerking als een onafhankelijk element van deze doelstelling wordt opgenomen, net zoals het huidige INTERREG IIIc-programma;

10. meent dat het totaal budget voor de doelstelling "Europese territoriale samenwerking" behouden moet blijven, benadrukt het belang van deze doelstelling en pleit wat betreft de toewijzing van middelen voor een flinke verschuiving in de prioriteiten ten gunste van grensoverschrijdende samenwerking (artikel 18, onder a));

11. is gekant tegen het vastleggen van een arbitraire limiet van 150 km voor het definiëren van maritieme regio's die in aanmerking komen voor grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma's en dringt er bovendien op aan dat speciale maatregelen worden getroffen om te verzekeren dat de regio's aan de rand van het EU-grondgebied kunnen deelnemen aan deze programma's; is in elk geval van oordeel dat van dit afstandscriterium moet worden afgeweken wanneer de NUTS III-gebieden in kwestie aan dezelfde zee grenzen;

12. is gekant tegen een afzwakking van het partnerschapsbeginsel, zoals voorzien in het oorspronkelijke voorstel, met name in termen van strategische planning en monitoring van de programma's; pleit er vooral voor vast te houden aan de lijst van geschikte instanties (artikel 10, lid 1, letter c));

13. roept de lidstaten op tot het versterken van de band met regionale, lokale, en stedelijke partners om hun specifieke kennis optimaal te benutten zowel bij de voorbereiding als uitvoering van de programma's; pleit in dat kader ook voor een maximale decentralisering van bevoegdheden om overmatige administratieve belasting te voorkomen (artikel 10);

14. pleit voor een uitbreiding van het principe van gelijke behandeling van mannen en vrouwen opdat non-discriminatie van personen vanwege hun geslacht, ras of etnische afkomst, religie of geloof, handicap, leeftijd of seksuele oriëntatie wordt gewaarborgd, en pleit er inzonderheid voor dat toegankelijkheid voor gehandicapten een voorwaarde vormt om te kunnen profiteren van de Fondsen en dat hierop tijdens de opeenvolgende fasen van de uitvoering van de Fondsen wordt toegezien (artikel 14);

15. vraagt dat de evaluaties van de werking van de Fondsen ook aanwijzingen bevatten over de vooruitgang wat betreft bevordering van gendergelijkheid en sociale integratie, en over de strijd tegen alle vormen van discriminatie;

16. verzoekt de lidstaten en de Commissie te bevestigen dat de bescherming en de verbetering van het milieu tijdens de verschillende fasen van de tenuitvoerlegging van de Fondsen worden bevorderd;

17. pleit ervoor alle pogingen om het voorgestelde financiële kader aan te passen, ook wat betreft de totale middelen en de opdeling van de middelen tussen de verschillende doelstellingen en de delen daarvan, met kracht van de hand te wijzen en is, onafhankelijk daarvan, van mening dat er bij het voorstel van de Commissie voor de verdeling van de geldelijke middelen over de diverse doelstellingen sprake is van een eerlijk belangenevenwicht (artikelen 15-22);

18. vindt dat, gezien de dringende behoefte aan structurele financiering voor een groot aantal EU-regio's in de nieuwe programmaperiode, alle middelen die voor het cohesiebeleid zijn toegekend, voor dit doel moeten worden besteed; dringt derhalve aan op de mogelijkheid om de middelen die niet besteed zijn wegens de N+2 regels binnen rubriek 1b opnieuw te gebruiken voor de regio's die in staat zijn deze te absorberen op basis van de beginselen van doeltreffendheid en eerlijkheid;

19. vraagt dat een politieke oplossing wordt gevonden met het oog op het verlenen van speciale compensatie voor de regio's of lidstaten die aanzienlijke financiële verliezen lijden ten gevolge van de dispariteiten die veroorzaakt worden door de uitvoering van het Commissievoorstel inzake de toekenning van financiële middelen;

20. is van mening dat het voorstel van de Commissie om 336,1 miljard EUR, uitgedrukt in prijzen van 2004, toe te wijzen aan de drie prioriteiten van het hervormde cohesiebeleid het minimum is dat nodig is om de hervorming te laten slagen en is van mening dat, wanneer de volgende Financiële Vooruitzichten goedgekeurd zijn, de Commissie de in het voorstel voor een verordening aangeduide kredieten zal bevestigen;

21. wijst erop dat de Fondsen onderworpen zijn aan het Financieel Reglement en benadrukt dat de Commissie en de lidstaten de regels van transparantie en goed financieel beheer moeten toepassen;

22. pleit ervoor vast te houden aan duidelijke en omvattende communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie, die in overeenstemming met artikel 161 van het EG-Verdrag dienen te worden vastgesteld; pleit er bovendien voor een tussentijdse herziening volgens dezelfde procedure uit te voeren, tenzij het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa in werking is getreden, in welk geval artikel III-223 moet worden aangewend teneinde volwaardige medebeslissing van het Europees Parlement op wetgevend gebied mogelijk te maken (artikelen 23-24);

23. verzoekt om opneming van de beschikkingen betreffende het transeuropese vervoersnet ("TEN-T") (Beschikking nr. 884/2004/EG [2] en Beschikking nr. 1692/96/EG [3]), in artikel 23, lid 3;

24. pleit ervoor dat in het voorstel voor een verordening een nauwer verband met de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling wordt gelegd (artikel 23); pleit er in dit verband voor dat de lidstaten binnen het nationale strategische referentiekader aantonen hoe zij voornemens zijn de behoeften van het milieu te financieren, met name wat betreft de ondersteuning van het Natura-2000-netwerk, de tenuitvoerlegging van de Kaderrichtlijn Water en het bereiken van de Kyoto-streefdoelen, uit Gemeenschapsmiddelen of eigen middelen (artikel 25);

25. herhaalt zijn vraag om een evenwichtige en billijke financiële behandeling voor gebieden die ernstige en permanente natuurlijke, klimatologische of demografische handicaps vertonen, zoals eilanden, berg- en grensgebieden en dun bevolkte regio's, met name de zeer dun bevolkte gebieden in het noorden van de Unie (overweging 12); pleit tevens voor de invoeging van een verwijzing naar deze gebieden onder de thematische en territoriale prioriteiten die in het strategische gedeelte van het nationale strategische referentiekader worden gespecificeerd (artikel 25);

26. vraagt dat de nieuwe lidstaten Malta en Cyprus op basis van hun insulair karakter, perifere ligging en het beginsel van gelijke behandeling adequate financiële steun krijgen zodat zij de specifieke problemen kunnen oplossen waarmee zij als eilanden aan de rand van de Unie geconfronteerd zijn;

27. is vurig voorstander van de speciale actie van 1100 miljoen EUR voor de ultraperifere gebieden die door de Commissie is voorgesteld, alsook van de mogelijkheid om exploitatiesteun te financieren, zoals bepaald in artikel 11 van het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (COM(2004)0495); vraagt dat volledige praktische uitvoering wordt gegeven aan het bepaalde in artikel 299, lid 2 van het EG-Verdrag, namelijk dat de ultraperifere regio's als een bijzonder geval moeten worden behandeld voor wat betreft hun toegang tot de structuurfondsen, met inbegrip van de regio's waarvan het BNP al boven 75% van het communautair gemiddelde is gestegen;

28. pleit ervoor vast te houden aan een nationaal strategisch referentiekader dat in nauwe samenwerking met de in artikel 10 bedoelde partners wordt opgesteld en dat onderhevig moet blijven aan een besluit van de Commissie na bespreking binnen het kader van het partnerschap (artikel 26);

29. pleit voor invoeging van de mogelijkheid het nationaal strategisch referentiekader te herzien (artikel 26);

30. pleit voor een vereenvoudiging van het strategisch toezicht in de zin van een verslaggeving door de lidstaten en de Commissie om de twee jaar (artikelen 27 en 28); pleit in dit verband voor een debat om de twee jaar binnen een strategisch forum met betrokkenheid van het Parlement, de Commissie, het Comité van de Regio's en de lidstaten (artikel 29);

31. pleit ervoor in de context van de aanpak om programma's uit een enkel Fonds te financieren, het maximale percentage van mogelijke aanvullende financiering uit het ESF of het EFRO voor maatregelen die binnen het toepassingsgebied van het andere Fonds vallen, van 5% tot 10% te verhogen (artikel 33); stelt echter voor dat de Commissie in bepaalde situaties kan toelaten dat dezelfde beheersautoriteit op meer dan één maatregel toeziet, maar dat de limiet van 10% dan nog steeds moet gelden;

32. pleit ervoor, teneinde de urbane dimensie en met name duurzame stadsontwikkeling te benadrukken, in het geval van door de structuurfondsen gefinancierde operationele programma's in het kader van de convergentiedoelstelling en de doelstelling "regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid", aan de vereiste vast te houden dat informatie dient te worden verstrekt over de aanpak van de stedelijke problematiek, inclusief een lijst van geselecteerde stedelijke gebieden en de procedures voor subdelegatie; pleit ervoor dat zulke procedures in de context van regionaal en lokaal partnerschap worden geplaatst; vindt dat het niveau van financiering ten minste gelijk moet zijn aan het niveau waarvoor stedelijke gebieden in het kader van de huidige verordening in aanmerking komen (artikel 36);

33. pleit ervoor dat de drie Fondsen ook de prioriteiten van kleine en zeer kleine bedrijven en met name ambachtelijke bedrijven in het oog houden, gezien het belang van die bedrijven voor cohesie en regionale ontwikkeling en hun bijdrage aan groei en werkgelegenheid, en ondersteuning geven aan de tenuitvoerlegging van de beginselen en actielijnen van het Europees handvest voor kleine ondernemingen zoals vastgesteld door de Europese Raad van Feira in 2000;

34. meent dat de lidstaten de regelingen voor de strategische milieueffectbeoordeling van nationale beleidsreferentiekaders en operationele programma's moeten specificeren, en ervoor zorgen dat er tijdig milieueffectrapportages van de grote infrastructuurprojecten worden uitgevoerd; vraagt voorts aan de Commissie dat zij ervoor zorgt dat grote infrastructuurprojecten niet in strijd zijn met de bescherming en verbetering van het milieu (artikelen 38 t/m 40); verlangt dat betalingen aan projecten die in strijd met de milieuwetgeving van de EU worden uitgevoerd, worden opgeschort;

35. pleit voor een coherente benadering en handhaving van de procedures van de structuurfondsen wanneer de huidige nabuurschapsprogramma's worden omgezet in programma's in het kader van de nieuwe samenwerkingsinstrumenten voor de buitengrenzen van de Unie (ENPI en IPA);

36. pleit voor het handhaven van het voorstel voor een communautaire kwaliteits- en prestatiereserve als mechanisme om vorderingen te belonen, met inbegrip van het Cohesiefonds; pleit evenwel voor de toepassing van rechtvaardige, objectieve, transparante en gezamenlijk goedgekeurde criteria, om te verzekeren dat het mechanisme zijn doel daadwerkelijk bereikt (artikel 48);

37. pleit voor een expliciete vereiste en een erkenning van het beginsel en de praktijk van toegankelijkheid voor gehandicapte personen in de strategische richtsnoeren en in het door de strategische richtsnoeren vereiste evaluatieproces;

38. pleit ervoor dat de lidstaten die dit wensen een nationale reserve vastleggen en doet daarbij de aanbeveling dat aan de middelen voor de implementatie ervan meer flexibiliteit wordt verleend (artikel 49);

39. is gekeerd tegen druk om de voorgestelde cofinancieringsverhoudingen te wijzigen (artikel 51), maar pleit voor een verdubbeling tot 10 procentpunten voor zones met meer dan een van de in het voorstel omschreven geografische of natuurlijke handicaps; pleit tevens voor een verhoging met 10 procentpunten voor stedelijke gebieden (artikel 52);

40. is vurig voorstander van alle stimulansen die worden gegeven voor de mobilisatie van privékapitaal en de bevordering van publiek-private partnerschappen in de nieuwe programmaperiode (artikelen 50(d) en 54); vindt dat het voorstel van deze verordening om het communautaire cofinancieringspercentage te berekenen als percentage van enkel de gedeclareerde overheidsuitgaven een aanzienlijke vereenvoudiging inhoudt en een betere garantie biedt voor de toepassing van het additionaliteitsbeginsel, ongeacht het feit of de overheidsuitgaven van het cofinancieringspercentage van de lidstaat ten dele door privékapitaal zou kunnen worden vervangen binnen het programma; pleit tegelijk voor het behoud van de flexibiliteit die wordt geboden doordat het cofinancieringspercentage wordt berekend voor elke prioriteit en niet voor elke maatregel (artikelen 51 en 76); benadrukt evenwel dat de berekening van het cofinancieringspercentage geen hinderpaal mag vormen voor de deelname van NGO's en andere non-profit-organisaties in de activiteiten van de structuurfondsen;

41. vestigt bijzondere aandacht op het feit dat alle vormen van EU-beleid moeten bijdragen aan de doelstelling op het gebied van economische en sociale cohesie en dat het internationale handelsbeleid ook onder deze doelstelling valt en niet als een uitzondering mag worden beschouwd; verlangt dat het handelsbeleid zo wordt opgezet dat schokeffecten voor regio's worden voorkomen en wijst met name op het feit dat de verplaatsing van bedrijven of delen van de productie een ernstige bedreiging voor de regionale ontwikkeling vormen;

42. vindt dat het voorstel van de Commissie om financiële correcties op te leggen aan ondernemingen die hun activiteiten verplaatsen, een onontbeerlijke maatregel is, indien men de consolidatie van de economische, sociale en territoriale cohesie van de betrokken regio's niet in gevaar wil brengen; stelt voor toezichtsystemen in het leven te roepen voor het berekenen van de economische en sociale kosten van een verplaatsing, zodat passende sancties kunnen worden opgelegd; pleit tegelijk voor de goedkeuring van de nodige wettelijke maatregelen om te verzekeren dat ondernemingen die communautaire financiering ontvangen, niet tot verplaatsing overgaan gedurende een lange en vooraf vastgelegde periode;

43. pleit voor een bepaling die een verbod legt op de cofinanciering van operaties die resulteren in het verlies van een groot aantal jobs of de sluiting van bedrijven op hun bestaande vestigingsplaats;

44. pleit voor de invoeging van een verwijzing naar de noodzaak van een hoog niveau van vaardigheden en kwalificaties inzake projectbeheer om zeker te kunnen stellen dat de projecten op tijd en binnen de begroting worden opgeleverd (artikel 57);

45. pleit ervoor dat het proportionaliteitsbeginsel effectief wordt toegepast op de programmering (artikelen 31 tot 37), evaluatie (artikel 45) en beheer, toezicht en controles (artikelen 57 tot 73), afhankelijk van de omvang van de programma's; is bovendien van mening dat in het belang van alle lidstaten op deze terreinen het beginsel van vereenvoudiging op alle programma's moet worden toegepast;

46. merkt op dat de Commissie en de lidstaten een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de structuurfondsen hebben; roept de lidstaten op om ieder jaar verklaringen af te leggen dat het geld van de Europese belastingbetaler op regelmatige, wettige en transparante wijze wordt uitgegeven; pleit ervoor dat deze verklaringen door de minister van financiën van elke lidstaat worden ondertekend; wenst dat de Commissie duidelijk definieert wat zij verstaat onder "onregelmatigheid" in verband met de verslaggeving door de lidstaten;

47. pleit voor de handhaving van de geest van de voorgestelde grenzen met betrekking tot proportionele controleregelingen (33 % medefinanciering en een maximumbedrag van 250 miljoen EUR) waaronder door de Commissie geen systematische controles worden ondernomen; pleit er desalniettemin voor rekening te houden met de specifieke eigenschappen van de verschillende Fondsen (artikel 73);

48. is gekeerd tegen elke vorm van wijziging wat betreft de voorgestelde bedragen die als voorfinanciering worden uitgekeerd (artikel 81);

49. is gekeerd tegen verdere afzwakking van de N+2-regel voor de structuurfondsen, afgezien van de flexibiliteit die reeds voor grote projecten is voorgesteld, aangezien de voordelen van deze regel zijn gebleken door haar effectiviteit bij het verbeteren van de efficiënte uitvoering van Fondsen tijdens de huidige programmaperiode (artikel 93); pleit evenwel voor meer flexibiliteit voor het Cohesiefonds;

50. pleit voor het invoeren van een grotere flexibiliteit teneinde de termijn van twee maanden, waarbinnen de lidstaten financiële correcties door de Commissie kunnen aanvechten, te verlengen; pleit ervoor deze termijn te variëren in overeenstemming met het gewicht van het probleem in kwestie (artikel 100);

51. verzoekt de Commissie om tezamen met de cohesielanden een oplossing te vinden voor de kwestie van de subsidieerbaarheid van niet-terugvorderbare BTW, waarbij ervoor wordt gezorgd dat gemeenten rechtstreeks toegang hebben tot de Fondsen;

52. is gekeerd tegen iedere poging, niet-investeringsgerelateerde uitgaven zoals huisvestingskosten in te voeren als bestedingen die in aanmerking worden genomen bij het berekenen van de communautaire medefinanciering; vindt evenwel dat uitgaven die verband houden met de vernieuwing van sociale woningen met het oog op energiebesparing en milieubescherming moeten worden opgenomen in de bestedingen die in aanmerking worden genomen;

53. is gekeerd tegen iedere reductie ten aanzien van de plafonds voor overheidssteun aan convergentieregio's, met inbegrip van de regio's die de gevolgen ondervinden van het statistische effect; vraagt derhalve dat alle regio's die onder de convergentiedoelstelling vallen, ook een gelijke behandeling krijgen op het gebied van steunregels en onder artikel 87, lid 3, sub a) van het EG-Verdrag vallen; pleit bovendien voor een geleidelijke overgang in steunplafonds voor de "natuurlijk effect"-regio's; beklemtoont de noodzaak van de handhaving van territoriale differentiatie, inzonderheid met betrekking tot natuurlijke of geografische handicaps, wat betreft de toepassing van overheidssteun op regio's die buiten de convergentiedoelstelling vallen;

54. verzoekt zijn Voorzitter om verder overleg met de Raad uit hoofde van artikel 75, lid 3, van zijn Reglement;

55. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.

[1] PB C 104 E van 30.4.2004, blz. 1000.

[2] PB L 167 van 30.4.2004, blz. 1.

[3] PB L 228 van 9.9.1996, blz. 1.

--------------------------------------------------