Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Memorandum aan de Raad en het Europees Parlement over (de economische, culturele, regionale, sociale en milieu-aspecten van) de sectoren tafelolijven en olijfolie, de huidige gemeenschappelijke marktordening, de noodzaak van een hervorming en de mogelijke opties"

(97/C 287/13)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 20 maart 1997 besloten, overeenkomstig artikel 23, derde alinea, van het Reglement van Orde, een advies op te stellen over het "Memorandum aan de Raad en het Europees Parlement over (de economische, culturele, regionale, sociale en milieu-aspecten van) de sectoren tafelolijven en olijfolie, de huidige gemeenschappelijke marktordening, de noodzaak van een hervorming en de mogelijke opties".

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 mei 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Quevedo Rojo.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 346e Zitting, gehouden op 28 en 29 mei 1997 (vergadering van 29 mei) het volgende advies uitgebracht, dat met 52 stemmen vóór en 5 stemmen tegen, bij 4 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De GMO voor olijfolie is in 1966 ingesteld bij Verordening nr. 136/66/EEG.

1.2. Deze GMO heeft 31 jaar lang naar behoren gefunctioneerd. Samengevat kan men stellen dat de regeling vooral nuttig is gebleken voor de modernisering van de olijfgaarden en van de verwerkende sector. Op die manier konden uitgestrekte landbouwgebieden in productie blijven, wat de werkgelegenheid vanzelfsprekend gunstig heeft beïnvloed, en tevens heeft bijgedragen tot de instandhouding van een landbouwmethode waarvan de afschaffing aanzienlijke kosten op sociaal en milieugebied zou hebben meegebracht. Het behoeft dan ook geen betoog dat een GMO die gedurende zoveel tijd van kracht is gebleven en waartoe in de loop van de tijd landen zijn toegetreden die de eerste en derde plaats innamen op de wereldranglijst van olijfolieproducenten, een aantal hoogst waardevolle elementen bevat die de vooropgestelde doeleinden dichter bij brengen. Wel moet worden erkend dat de huidige GMO op enkele essentiële punten aanpassing behoeft.

2. Doelstellingen van de GMO

In het memorandum worden de volgende doelstellingen opgesomd:

a) ondersteuning van de sector en de regionale economieën;

b) marktevenwicht en naleving van de internationale handelsovereenkomsten;

c) gezond beheer van de sector;

d) budgettaire neutraliteit;

e) een eenvoudige, doorzichtige en in alle lid-staten gemakkelijk te controleren regeling;

f) rekening houden met verschillen in productiewijze en productiviteit;

g) aandacht voor milieu-aspecten;

h) bevordering van de kwaliteit.

Hieronder worden, voor elk van de doelstellingen, de mogelijke gevolgen van het behoud van de huidige GMO en van de invoering van één van de voorgestelde alternatieven - te weten verbetering van de bestaande regeling dan wel vervanging ervan door de steun-per-boom-regeling - nader bekeken.

2.1. Ondersteuning van de sector en de regionale economieën

2.1.1. Dit is ongetwijfeld de hoofddoelstelling van welke GMO dan ook. De olijfgaarden waren en zijn nog steeds een sleutelelement in het economische en sociale leven van de producerende regio's. Het feit dat het overgrote deel van de olijfgaarden gelegen is in streken die tot de meest achtergebleven gebieden van de Unie behoren, hun betekenis voor de werkgelegenheid in tal van regio's (de olijventeelt kan tot 90 % van de werkgelegenheid in de agrarische sector vertegenwoordigen), het hoge aantal landbouwondernemingen dat aangewezen is op de olijventeelt, de industriële verwerking van de olijven, dit alles en nog veel meer maakt van de olijfgaard de spil van het economische en sociale leven van deze gebieden.

2.1.2. De huidige GMO heeft een economische heropleving van deze regio's tot stand gebracht. Doordat de inkomens van de olijventelers omhoog gingen, ontstond een meerwaarde die opnieuw in de sector werd geïnvesteerd, met als resultaat de modernisering van de olijfgaarden en de olijvenfabrieken, en de instandhouding van een landbouwmethode waarvan de afschaffing desastreuze gevolgen zou hebben gehad op sociaal-economisch en milieu-gebied. De GMO mag dan ook worden beschouwd als de drijvende kracht achter de ontwikkeling van het platteland in de betrokken gebieden.

2.1.3. De olijventeelt is een duurzame bron van werkgelegenheid die door de huidige GMO in stand wordt gehouden. Talloze bedrijven verschaffen een inkomen aan werknemers en kleine producenten in gebieden waar geen ander werk te vinden is. Een hervorming van de bestaande GMO zou de werkgelegenheid kunnen doen afnemen, met het gevolg dat de bevolking zou wegtrekken en het territoriale evenwicht zou worden verstoord.

2.1.4. Een wijziging van de GMO is ondenkbaar zonder cijfermateriaal over de gevolgen voor de werkgelegenheid. Dergelijke gegevens zijn in het Commissiedocument niet te vinden. In tal van gebieden in de Unie waar olijven worden verbouwd, vertegenwoordigen de olijventeelt en de olijfolieproductie meer dan 80 % van de agrarische werkgelegenheid en vormt deze sector de ruggegraat van de economie. Het gaat voornamelijk om gebieden van doelstelling 1, waar de werkloosheid erg hoog is. Het spreekt voor zich dat het afremmen van de productie gepaard zou gaan met een verlies van arbeidsplaatsen, iets waarover de Commissie in haar memorandum geen cijfers verstrekt.

2.1.5. Samengevat kan worden gesteld dat de huidige GMO de doelstelling van ondersteuning van de sector en de regionale economieën dichterbij heeft gebracht door te zorgen voor:

- een beter inkomen voor de olijventelers;

- de modernisering van de olijventeelt en de olijfolieproductie;

- het ontstaan van een nieuw en dynamischer bedrijfsleven;

- het vasthouden van de bevolking in de plattelandsgebieden, dankzij directe en indirecte vormen van nieuwe werkgelegenheid;

- de instandhouding van een landbouwmethode waarvan de afschaffing schadelijke gevolgen zou hebben voor het milieu.

Verrassend genoeg worden deze positieve aspecten in het Commissiedocument niet duidelijk belicht. Het is niet ondenkbaar dat het loskoppelen van steun en productie een ommekeer zou teweegbrengen in de huidige dynamiek en tot passiviteit zou leiden, een ontwikkeling die zich ook heeft voorgedaan in de sectoren granen, oliehoudende zaden en eiwitrijke gewassen in het Middellandse Zeegebied. Hoe het ook zij, het Commissiedocument verschaft geen cijfermateriaal over de gevolgen van de hervorming van de huidige GMO voor het economische leven, de regionale werkgelegenheid en milieubescherming. De fundamentele positieve effecten die hierboven worden geschetst houden nochtans verband met het feit dat de huidige GMO al zolang van kracht is.

2.2. Het marktevenwicht

2.2.1. Nergens in het Commissiedocument wordt aangetoond dat er overschotten zullen ontstaan. Olijfolie vertegenwoordigt circa 3,6 % van de wereldwijde productie én consumptie van plantaardige oliën. De situatie op de wereldmarkt voor olijfolie is jarenlang stabiel gebleven. Sterker nog, uitgaande van de ontwikkeling van de consumptie op wereldniveau, ziet het ernaar uit dat de exportmogelijkheden en de stijging van de consumptie binnen de Europese Unie de verwachtingen ruimschoots zullen overtreffen. Zoals in het memorandum van de Commissie zelf erkend wordt, hebben de link tussen het verbruik van olijfolie en het voorkomen van hart- en vaatziekten er, samen met intelligent opgezette promotiecampagnes van de IOOC, voor gezorgd dat de uitvoer naar de VS de laatste 10 jaar gestegen is van 40 000 tot 126 000 ton. Ook de door de GATT opgelegde kwantitatieve en kwalitatieve vermindering van de restituties hoeft geen ernstige gevolgen te hebben als de export naar derde landen blijft toenemen. Wil men optimaal gebruik maken van deze mogelijkheden op de markten van de EU en van derde landen, dan is het in ieder geval wenselijk het restitutiestelsel en het uitvoerbeleid aan te passen.

2.2.2. Een van de voornaamste streefdoelen van de Internationale Olijfolieraad IOOC is het aanleggen van buffervoorraden, om de gevolgen van het cyclische karakter van de productie, waarvoor de wetenschap nog bij lange na geen oplossing heeft gevonden, op te vangen en de verschillen tussen de oogsten te overbruggen. Het staat als een paal boven water dat de interventie hierbij een cruciale rol heeft gespeeld. Hoewel zowel de interventieregeling als de steun-per-boom-regeling het inkomen van de olijventelers op peil kunnen houden, is het uitsluitend dank zij de interventieregeling - gekoppeld aan opslagregelingen - dat men er tot nog toe in geslaagd is de bevoorrading van de markt op peil te houden in de jaren met een tekort, en de producenten een minimuminkomen te bieden in de jaren met een overschot. Bovendien gaat slechts een te verwaarlozen deel van de communautaire begroting naar de interventieregeling.

2.2.3. De huidige GMO heeft o.m. ten doel de afzet te vergemakkelijken van de olijfolie die met behulp van de consumptiesteun wordt bereid. Deze steun is echter zo gering geworden dat hij geen enkele invloed meer heeft op de prijs. De geleverde inspanning sorteert daardoor geen effect meer. Deze regeling moet bijgevolg worden vervangen door nieuwe financiële maatregelen. Daartoe dient het voor de huidige steunregeling beschikbare geld te worden gebruikt, maar dit moet dan wel hoofdzakelijk dienen ter bevordering van de afzet van de olijfolie.

2.2.4. In verband met de doelstelling van marktevenwicht en naleving van de internationale overeenkomsten kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

- de beschikbare gegevens leveren geen overtuigend bewijs van de structurele olijfolieoverschotten die de Commissie voorspelt;

- dank zij het behoud van de interventieregeling en de opslagregelingen wordt de marktbevoorrading veilig gesteld en beschikken de producenten over een verzekerd inkomen, ondanks het feit dat men het cyclische karakter van de productie nog lang niet beheerst;

- de kosten van de interventieregeling vertegenwoordigen tot dusver slechts een gering gedeelte van de budgettaire middelen die voor de GMO worden vrijgemaakt.

2.3. Gezond beheer van de sector

2.3.1. De Europese Unie is de grootste producent van olijfolie. Daarnaast is zij ook de eerste afnemer, terwijl de vraag nog zou kunnen stijgen, aangezien het verbruik van olijfolie in tal van Europese landen zonder "olijfolietraditie" nog gering is, maar zeker kan toenemen. De Commissie mag in geen van haar voorstellen de betrekkingen met de Middellandse-Zeelanden uit het oog verliezen. Het is zaak deze bevoorrechte situatie van het Middellandse-Zeegebied in stand te houden en uit te bouwen, omdat er reële mogelijkheden voor een grotere afzet in andere landen zijn.

2.3.2. Een van de positieve gevolgen van de huidige GMO is dat zich in de lid-staten met de grootste productie een duurzame vorm van olijventeelt heeft ontwikkeld.

2.3.3. Wil de Unie haar leiderspositie behouden, dan zou zij zich via de GMO moeten toeleggen op de promotie van dit soort teeltmethoden, waarbij wetenschap en techniek een steeds grotere rol spelen. In dit verband dienen ook de nodige communautaire middelen te worden vrijgemaakt voor openbare aanbestedingen van onderzoek- en ontwikkelingsacties. De Unie moet daarbij de gebruikelijke garanties bieden.

2.3.4. Het voorbeeld van de amandelteelt, eveneens typisch voor het Middellandse-Zeegebied, toont aan wat er kan gebeuren indien niet de nodige aandacht wordt besteed aan de modernisering van de productiesectoren. Zo voerden Spanje en Italië, met hun traditionele teeltmethoden, in de jaren vijftig de wereldranglijst van amandelproducenten aan. Tot ook Californië zich ging toeleggen op de amandelteelt, en al in de jaren zeventig het leiderschap op de wereldmarkt overnam, een situatie waarin tot nog toe geen verandering is gekomen.

2.3.5. Kortom, een gezond beheer van de sector impliceert dat men inspeelt op de behoeften van het ogenblik, zonder evenwel een wissel te trekken op de toekomst.

2.4. Budgettaire neutraliteit

2.4.1. Budgettaire neutraliteit houdt in dat de GMO voor olijfolie niet zwaarder mag gaan wegen op de communautaire begroting. Niettemin dient erover te worden gewaakt dat de gegarandeerde maximumhoeveelheid (GMH) overeenstemt met het reële consumptiepeil.

2.5. Een eenvoudige, doorzichtige en in alle lid-staten gemakkelijk te controleren regeling

2.5.1. De Commissie vestigt in haar document de aandacht op het fraudeprobleem. Het Comité is van oordeel dat dergelijke praktijken zowel dank zij de invoering in enkele lid-staten van een olijventeeltkadaster als door de goede werking van de controle-instanties van beperkte omvang zijn. Wel is het Comité het eens met het voorstel om de controle te verscherpen en zo overlappingen met het EOGFL-garantie te voorkomen. In elk geval moet worden uitgezocht in welke landen de fraude de meest ernstige vormen aanneemt, en moet voor de verschillende steunmaatregelen worden aangegeven om welke bedragen het gaat.

2.5.2. De in het memorandum voorgestelde regeling biedt geen oplossing voor dit fraudeprobleem, zeker niet als zij nog vóórdat de kadasters gereed zijn, van kracht zou worden. Niettemin pleit de Commissie voor een steun-per-boom-regeling waarbij wordt uitgegaan van het huidige aantal boomgaarden in elk land, terwijl alleen Italië zijn kadaster klaar heeft (althans een versie die nog moet worden geactualiseerd). Dat de ramingen omstreden zijn hoeft in deze omstandigheden dan ook geen verwondering te wekken. Wie garandeert dat de gegevens (het aantal bomen en de potentiële productie) niet vervalst zijn, als er nog geen kadaster voorhanden is? Zou het niet logischer zijn met welke hervorming dan ook te wachten tot die kadasters gereed zijn?

2.5.3. Een waterdichte controle van de steun, waarbij de reële olijfolieproductie in de praktijk wordt gecontroleerd, is niet onmogelijk, op voorwaarde dat het beheer van de steun vereenvoudigd wordt. Een uitermate belangrijk bijkomend voordeel van een dergelijke regeling voor productiecontrole is dat zij de productie en de markt in goede banen leidt.

2.5.4. Het dubbele steunstelsel voor de producenten heeft de productie en de markt scheefgetrokken. Afschaffing ervan lijkt dan ook onvermijdelijk indien men een eind wil maken aan een situatie die blijkbaar tot een verstoring van de markt leidt. Deze tekortkoming is gedeeltelijk te wijten aan het feit dat moeilijk te berekenen valt hoeveel van de olijfolie bestemd is voor eigen gebruik.

2.6. Rekening houden met verschillen in productiewijze en productiviteit

2.6.1. De complexiteit en diversiteit van de olijventeelt komen in het memorandum van de Commissie onvoldoende uit de verf. Zo houdt de Commissie het bij drie types van olijventeelt, terwijl de variëteit in werkelijkheid veel groter is. Bovendien doet zij over één van die teelttypen uitspraken die niet stroken met de werkelijkheid. Zo kan het Comité zich niet vinden in het standpunt dat de moderne, duurzame olijfgaarden schadelijk zouden zijn voor het milieu.

2.7. Aandacht voor milieu-aspecten

2.7.1. De olijventeelt is een landbouwmethode waarvan de afschaffing ernstige gevolgen zou hebben voor het milieu. Om aan de vraag te voldoen zijn in de loop der jaren steeds meer olijfgaarden aangeplant op plaatsen waar de bodem minder geschikt is. Het afvloeiingswater heeft daar tot verregaande bodemerosie geleid, terwijl stopzetting van de teelt het milieu nog meer zou belasten (het verdwijnen van bepaalde technieken die het bodemverlies moeten tegengaan zou meer erosie in de hand werken, het risico op brand zou toenemen, enz.).

2.7.2. Tegenwoordig worden olijfbomen niet meer op de meest kwetsbare stukken grond aangeplant, zodat het risico op erosie over het algemeen is afgenomen.

2.7.3. De traditionele olijfgaarden vormen vandaag een behoorlijke bron van inkomsten voor het Zuiden van de Unie, en zijn bovendien van vitaal belang voor het milieu: in het winterseizoen vinden tal van vogels uit Midden- en Noord-Europa hier immers hun toevlucht.

2.8. Bevordering van de kwaliteit

2.8.1. Het feit dat de landbouwers betrokken werden bij de verwerking en verhandeling had opmerkelijk gunstige gevolgen voor de huidige GMO. Zo werd er vanaf de inwerkingtreding van de regeling méér zgn. extra olijfolie verkregen bij de eerste persing op de markt gebracht. Hiervan wordt evenwel met geen woord gerept door de Commissie, die zich bepaalt tot het uitoefenen van kritiek op het tweefasensysteem, dat de kwaliteit naar beneden zou halen. Zo wordt in het memorandum ten onrechte de gevolgtrekking gemaakt dat olijfolie uit afvallen van olijven zou worden verkocht als olijfolie. Bovendien wordt verzwegen dat een sterke smaakbederver als vruchtwaterflavour dankzij het tweefasensysteem nagenoeg niet meer voorkomt.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. Het memorandum van de Commissie biedt geen solide basis voor een herziening van de GMO voor olijfolie. De vele diverse facetten van de sector komen in de beschrijving van de Commissie (waarin zowel economische, culturele, regionale, sociale en milieu-aspecten aan de orde zouden komen) in het geheel niet uit de verf, noch wat de productie en de verwerking betreft, noch wat het allerbelangrijkste aspect betreft, namelijk de impact op het culturele, sociale en economische leven.

3.2. De door de Commissie voorgestelde maatregelen impliceren geen verbetering van de huidige GMO, en wel om de volgende redenen.

3.2.1. In politiek opzicht bevorderen zij niet de ontwikkeling van de traditionele olijfolieproducerende regio's van de Gemeenschap.

3.2.2. In economisch opzicht valt geen verbetering van de concurrentiepositie van de Europese olijfoliesector te verwachten. De steun-per-boom-regeling houdt immers in dat afstand wordt gedaan van de duurzame, toekomstgerichte aanpak, een conditio sine qua non wil Europa zijn leiderspositie behouden.

3.2.3. In milieu-opzicht zijn de vooruitzichten evenmin rooskleurig: de steun-per-boom-regeling zou ertoe leiden dat tal van olijfgaarden uit gebruik worden genomen, met alle risico's vandien voor het milieu.

3.2.4. Wat de sociale aspecten betreft, is duidelijk dat de productiesteun de huidige werkgelegenheid in stand houdt en plattelandsvlucht tegengaat. Met de invoering van de steun-per-boom-regeling zouden diverse productiemethoden verdwijnen, waaronder een aantal die zowel voor de kleine producent als voor de werknemers van vitaal belang zijn.

3.2.5. Wat de markt betreft, wordt in het document van de Commissie bevestigd dat er geen sprake is van structurele overschotten. Er moet echter wel in de mogelijkheid voorzien worden een buffervoorraad aan te leggen, ten einde buitensporige prijsschommelingen te voorkomen, daar deze een negatieve invloed op het verbruik hebben.

3.2.6. De promotiecampagnes ter bevordering van de afzet op de binnen- en buitenlandse markt moeten worden gefinancierd uit de GMO-begroting. Voorts wijst het Comité erop dat deze campagnes continu moeten plaatsvinden, en moeten worden afgestemd op de specifieke situatie in de verschillende landen.

3.2.7. Wat ontwikkeling aangaat, is duidelijk dat de huidige GMO de dynamiek, de investeringen en de innovatie op peil houdt, terwijl het lang niet zeker is of dat na een hervorming nog het geval zal zijn.

3.2.8. Wat het inkomen van de olijventelers betreft, is het Comité ervan overtuigd dat de interventieregeling behouden moet blijven, en dat een verlenging van de opslagperiode noodzakelijk is. Indien nodig, kan gebruik worden gemaakt van particuliere opslag. Om buitensporige prijsschommelingen tegen te gaan, die ook het verbruik negatief beïnvloeden, is het voorts wenselijk te voorzien in de mogelijkheid buffervoorraden aan te leggen.

3.2.9. Wil men de fraude bestrijden, dan dient de huidige regeling te worden aangevuld met efficiënte controlemechanismen.

3.2.10. Om de kwaliteit van de olijfolie te waarborgen, zou de Commissie bij de Raad een voorstel moeten indienen voor het vaststellen van normen betreffende de etikettering, zodat de consument informatie krijgt over de authenticiteit van het product, en geen verwarring kan ontstaan over versneden olie.

3.3. De aanbevelingen in bovenstaande opmerkingen zijn bedoeld om een in hoofdzaak Europees en uniek product, dat bovendien goed is voor de gezondheid, binnen het bereik van de consument te brengen, en deze alle informatie te bezorgen die nodig is om over de authenticiteit van het product te kunnen oordelen. Daarnaast is het zaak het inkomen van de olijfolieproducenten op peil te houden, het milieu te beschermen en de sociale ontwikkeling in de gebieden waar olijven worden geteelt, te bevorderen.

3.4. Alle producerende landen moeten uiterlijk eind 1999 een olijventeeltkadaster hebben opgezet.

4. Tafelolie

Ook zou de Commissie aandacht moeten besteden aan subsectoren als tafelolie, die een belangrijke sociaal-economische rol vervullen. Daarbij mag echter in geen geval worden geraakt aan de ordening voor olijfolie. De aandacht voor de specifieke aspecten van deze subsector mag niet ten koste gaan van andere sectoren. De Europese Unie is de grootste producent van olijfolie ter wereld, en voorstellen ten nadele van deze productie zijn dan ook uit den boze.

5. Conclusies

5.1. Het Comité staat er bijgevolg op dat pas tot hervorming wordt overgegaan nadat de nieuwe eisen van de olijventelers aan een uitputtend en grondig onderzoek zijn onderworpen. De huidige GMO, die al 31 jaar lang haar nut heeft bewezen, mag niet worden herzien zonder dat eerst wordt nagegaan wat daarvan de gevolgen zouden zijn.

5.2. Het Comité verzoekt de Commissie de in de voorgestelde opties beschreven voordelen of nadelen (productiesteun en steun-per-boom-regeling) verder uit te diepen, rekening houdend met de in dit advies gemaakte opmerkingen, met het doel eventueel een nieuw voorstel uit te werken waarbij zoveel mogelijk positieve aspecten worden gebundeld, inclusief de fraudebestrijding en de voorbereiding van de sector op een betere naleving van de GATT-verplichtingen als gevolg waarvan de landbouwsubsidies van de EU aan banden zijn gelegd. Alles wijst erop dat de volgende onderhandelingsronde in het kader van de WTO nog meer beperkingen voor het GLB - en dus ook de olijfoliesector - met zich zal brengen.

5.3. Het Comité hoopt dat het zal worden geraadpleegd over het concrete, nog door de Commissie te formuleren voorstel.

Brussel, 29 mei 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Het volgende wijzigingsvoorstel, waarvóór meer dan een kwart van de stemmen is uitgebracht, is tijdens de debatten verworpen:

Een als volgt luidende nieuwe paragraaf 5.2.1 in te voegen:

"Los van de uiteindelijk te kiezen optie zou de Commissie in haar voorstel twee nieuwe maatregelen in overweging moeten nemen:

a) Alle producenten (zowel grote als kleine) zouden ertoe verplicht moeten worden de instantie die de steun uitbetaalt een certificaat over te leggen dat bij levering van de olijven door de ontvangende partij moet worden afgegeven.

b) De mogelijkheid moet worden nagegaan de producentengroeperingen, coöperaties en hun unies een extra steunbedrag te verlenen omdat zij erkende uitvoerders van het GLB zijn en als zodanig kunnen worden gecontroleerd door fraudebestrijdingsinstanties van de EU en van de lid-staten.

Deze steun zou ook kunnen worden gegeven aan de particuliere verwerkingsbedrijven uit de sector, mits zij de uitkeringsinstanties van hun lid-staat tevoren een verklaring overhandigen waarbij zij de fraudebestrijdingsinstanties toestemming verlenen hun boekhouding even uitgebreid te controleren als die van eerstgenoemde organisaties."

Uitslag van de stemming

Vóór: 16, tegen: 30, onthoudingen: 5.