[I SS IE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 276 def. - SYN 358 
Brussel, 11 september 1991 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende 
het auteursrecht en verwante rechten op het gebied van de 
satellietomroep en de doorgifte via de kabel 
(door de Commissie ingediend) 

- 2 -
INHOUD 
SAMENVATTING 
TOELICHTING 
EERSTE DEEL : ALGEMENE OPMERKINGEN 
A. InI e i d i ng 
B. Noodzaak van communautaire actie en doel van de voorgestelde richtlijn 
I. De rechtssituatie in de Lid-Staten en volgens het internationale recht 
SatelI ietornroep 
Doorgifte via de kabel 
II. Noodzaak van actie op communautair niveau 
SatelI ietomroep 
Doorgifte via de kabel 
Samenvatting 
C. Harmonisatieconcept 
D. Rechtsgrondslag 
TWEEDE DEEL : COMMENTAAR BIJ DE ARTIKELEN 
Hoofdstuk I 
Hoofdstuk 11 
Hoofdstuk I 11 
Hoofdstuk IV Définit ies 
SatelI ietornroep 
Doorgifte via de kabel 
Gemeenschappelijke bepalingen 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad 
- 3 -
SAMENVATTING 
De voorgestelde richtlijn moet een leemte bij de totstandbrenging van de 
Europese audiovisuele ruimte opvullen, want de richtlijn "televisie zonder 
grenzen", die op 3 oktober 1989 is vastgesteld, bevat geen hoofdstuk over 
auteursrechtelijke vraagstukken. 
In haar mededeling inzake het audiovisuele beleid (C0M(90)78 def. van 
21.2.1990) heeft de Commissie verklaard dat de eengemaakte Europese ruimte op 
audiovisueel gebied door middel van gemeenschappelijke auteursrechtelijke 
voorschriften moet worden gecompleteerd. De Commissie stelde : 
"Het door de richtlijn (televisie zonder grenzen) tot stand gebrachte 
Juridische kader moet nog worden aangevuld op het punt van auteursrechten. Nu 
uitzending zonder grenzen door de technologie een realiteit wordt en rechtens 
een vrijheid is geworden, moet de uitoefening van dit zendrecht vergezeld gaan 
van een doelmatige bescherming van de auteursrechten in alle Lid-Staten, zodat 
de houders van deze rechten ten volle kunnen profiteren van de Europese 
dimensie van de omroep.". 
In november 1990 heeft de Commissie een discussienota over "omroep en 
auteursrecht in de interne markt" gepubliceerd, die aan de betrokken 
beroepskringen is voorgelegd; op 5 februari 1990 is naar aanleiding daarvan een 
hoorzitting gehouden. In het onderhavige ontwerp-voorstel weerspiegelt zich het 
resultaat van dit proces van raadpleging. 
Het ontwerp-voorstel heeft betrekking op twee verschillende terreinen : 
satellietuitzendingen en doorgifte via de kabel. 
Satellietomroep 
Satellietuitzendingen zijn naar hun aard grensoverschrijdend. In de meeste 
gevallen is echter het nationale recht inzake auteursbescherming slechts in 
onvoldoende mate aan de nieuwe technologische realiteit aangepast. Het gebrek 
aan rechtszekerheid ten aanzien van de vraag waar, wanneer en hoe 
satellietuitzendingen uit auteursrechtelijk oogpunt relevant zijn, heeft tot 
dusver aan een bevredigende ontwikkeling op het gebied van de verspreiding van 
- 4 -
programma's per satelliet in de weg gestaan. Dit was niet alleen nadelig voor 
omroeporganisaties die hun programma's per satelliet wensten over te brengen, 
doch ook voor rechthebbenden zoals auteurs, uitvoerende kunstenaars en 
producenten van geluidsdragers, die hun rechten bij wege van 
satellietuitzendingen wilden exploiteren. 
Om dit gebrek aan rechtszekerheid weg te nemen, wordt in het ontwerp een 
oplossing voorgesteld die op "twee poten" staat. Om te beginnen wordt in het 
ontwerp op communautair niveau gedefinieerd welke handeling uit 
auteursrechtelijk oogpunt de rechtshandeling van het uitzenden per satelliet 
uitmaakt en derhalve aan de toestemming van de rechthebbenden is onderworpen. 
Ingevolge deze definitie moet de toestemming voor de verspreiding van 
beschermde werken per satelliet in het land van oorsprong van de 
omroeporganisatie worden verkregen, terwijl de vergoeding aan de hand van de 
omvang van het daadwerkelijke of potentiële publiek (dat zich zeer wel over 
verschillende landen kan uitstrekken) moet worden berekend. 
Daarbij moet evenwel worden voorkomen dat in een land van oorsprong een 
"auteursrechtelijk paradijs" ontstaat, waar de bescherming van scheppers van 
cultuur wordt uitgehold, ten einde het aldus voor ondernemingen die 
satellietuitzendingen verzorgen, aantrekkelijk te maken zich daar te vestigen. 
Daarom wordt ook voorgesteld in de gehele Gemeenschap een gemeenschappelijke 
beschermingsnorm voor auteurs, uitvoerende kunstenaars, producenten van 
geluidsdragers en omroeporganisaties in te voeren. 
Doorgifte via de kabel 
Op het gebied van de doorgifte via de kabel van buitenlandse televisie­
uitzendingen is het gebrek aan rechtszekerheid van een andere aard dan op het 
gebied van de satellietuitzendingen. 
De doorgifte via de kabel van televisie-uitzendingen maakt een handeling uit 
die aan het recht inzake auteursbescherming is onderworpen en waarvoor derhalve 
de voorafgaande toestemming van de rechthebbenden is vereist. In het geval van 
een simultane, ongewijzigde en integrale doorgifte kan de kabelmaatschappij 
echter niet op voorhand de rechten verwerven die zij later nodig heeft, omdat 
zij de inhoud van het uitgezonden programma niet kent noch weet wie Juist de 
rechthebbenden zijn. 
- 5 -
In de dichtst bekabelde Lid-Staten zoals België, Nederland en ten dele 
Duitsland is langs de contractuele praktijk om een uitweg uit dit dilemma 
gevonden. In deze landen wordt op gecentraliseerde wijze tussen de 
beheersmaatschappiJen die de verschillende rechthebbenden vertegenwoordigen, de 
kabelmaatschappijen en de omroeporganisaties over de toestemming voor de 
doorgifte via de kabel onderhandeld. 
Het "paraplumodel" van het ontwerp-voorstel berust op de ervaring die met deze 
contractuele praktijk is opgedaan, en strekt ertoe de resterende gebreken te 
verhelpen. Volgens het ontwerp zal uitsluitend in het kader van 
beheersmaatschappijen die de verschillende categorieën van rechten waarnemen, 
over de rechten op de doorgifte via de kabel moeten worden onderhandeld. 
Dergelijke gecentraliseerde onderhandelingen tussen kabelmaatschappijen, 
omroeporganisaties en overkoepelende verenigingen van rechthebbenden moeten 
door twee bijkomende maatregelen worden bevorderd. Enerzijds moet de 
mogelijkheid voor elk van de bij de onderhandelingen betrokken partijen om een 
beroep te doen op minnelijke, vrijblijvende bemiddeling voor een neutraal 
onderhandelingskader zorgen. Anderzijds moeten alle betrokkenen ertoe worden 
verplicht niet op onredelijke gronden te weigeren om te onderhandelen. Met 
beide maatregelen wordt beoogd te bereiken dat onderhandelingen over de 
doorgifte via de kabel worden aangevat. zonder dat evenwel de betrokkenen ertoe 
worden gedwongen een akkoord te sluiten. Dit laatste blijft volledig in de 
contractuele sfeer. 
TOELICHTING 
EERSTE DEEL : ALGEMENE OPMERKINGEN 
A. INLEIDING 
1. Reeds in 1984 heeft de Commissie voorstellen met het oog op de Juridische 
ordening van de grensoverschrijdende verspreiding van programma's in de 
gemeenschappelijke markt gedaan in haar Groenboek over het instellen van de 
gemeenschappelijke markt voor de omroep, met name via satelliet en kabel1. 
De doelstelling een eengemaakte omroepmarkt tot stand te brengen, heeft ook 
ingang gevonden in de catalogus van maatregelen, die de Commissie heeft 
opgenomen in haar Witboek betreffende de voltooiing van de interne markt 
tegen eind 19922. 
2. Op 3 oktober 1989 heeft de Raad Richtlijn 89/552/EEG over de "televisie 
zonder grenzen"3 vastgesteld. De definitieve tekst van deze richtlijn 
bevat, in tegenstelling tot het oorspronkelijke voorstel van de Commissie en 
het advies van het Parlement, geen hoofdstuk over het auteursrecht. In 
verband hiermee constateerde de Commissie in haar mededeling inzake het 
audiovisuele beleid van 28 februari 19904: 
1 COM(84) 300 def. van 14 juni 1984 
2 COM(85) 310 def. van 14 Juni 1985 
3 Richtlijn van de Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten inzake de uitoefening van 
televisie-omroepactiviteiten (89/552/EEG), PB L 298 van 17.10.1989, 
blz. 23. 
4 COM(90) 78 def. 
- 7 -
"Het door de richtlijn tot stand gebrachte juridische kader moet nog worden 
aangevuld op het punt van auteursrechten. Nu uitzending zonder grenzen door 
de technologie een realiteit wordt en rechtens een vrijheid is geworden, 
moet de uitoefening van dit zendrecht vergezeld gaan van een doelmatige 
bescherming van de auteursrechten in alle Lid-Staten, zodat de houders van 
deze rechten ten volle kunnen profiteren van de Europese dimensie van de 
omroep." 
3. Daarbij aansluitend heeft de Commissie deze opdracht opgenomen in haar 
harmonisatieprogramma5, in een discussiedocument6 haar overwegingen in 
verband met de uitwerking van een dergelijke doeltreffende bescherming van 
het auteursrecht in de toekomstige Europese audiovisuele ruimte aan de 
belanghebbende kringen voorgegelegd en ten dien einde op 5 februari 1991 een 
hoorzitting gehouden. 
4. Indien de Gemeenschap op dit gebied niets onderneemt, zal de Europese 
audiovisuele ruimte op kunstmatige wijze zichzelf ordenen, al naargelang van 
de juridische mogelijkheden en ten koste van de creativiteit. Ten einde dit 
te voorkomen, bevat de voorgestelde richtlijn een auteursrechtelijke 
kaderregeling voor de Gemeenschap, die tegemoetkomt aan de noodzaak een 
evenwicht tussen de verschillende belangen te bewaren en de exploitatie van 
auteursrechten en verwante rechten op Europees niveau te vergemakkelijken. 
Deze kaderregeling waarborgt dat in alle Lid- Staten de auteurs en houders 
van verwante rechten zo doeltreffend mogelijk worden beschermd en een 
passende vergoeding ontvangen. Tevens moet ze ervoor zorgen dat de 
investeringen ter bevordering van de creatieve arbeid en van de 
grensoverschrijdende verspreiding van programma's worden aangemoedigd en de 
aan dergelijke investeringen verbonden risico's, in zoverre ze te maken 
hebben met een gebrek aan rechtszekerheid of met divergenties tussen 
nationale regelingen, zoveel mogelijk worden beperkt. 
5Vgl. Vervolg op het Groenboek - Werkprogramma van de Commissie inzake het 
auteursrecht en verwante rechten, C0M(90) 584 def. van 17 Januari 1991 
6 Omroep en auteursrecht in de interne markt - Beginsel nota van de Commissie 
van de Europese Gemeenschappen betreffende auteursrechtelijke vraagstukken op 
het gebied van uitzendingen via kabel en satelliet, 111/F/5263/90 van 8 
november 1990 
- 8 -
5. Te dien einde wordt in de voorgestelde richtlijn niet getracht toch bepaalde 
ideeën te doen aanvaarden die reeds tijdens de discus ie rond het Groenboek 
"Televisie zonder grenzen"7 en bij de latere aanneming van de richtlijn8 
zijn verworpen. Doel van de richtlijn is veeleer ondersteunende en 
aanvullende voorschriften uit te werken met betrekking tot de verwerving van 
de rechten op de simultane, ongewijzigde en integrale doorgifte van 
programma's via de kabel, die de laatste tijd in ruime mate het voorwerp van 
collectief-contractuele regelingen is gaan vormen. Een toenemende 
grensoverschrijdende doorgifte via de kabel en een sterkere Europese 
audiovisuele ruimte moeten daarvan het resultaat zijn. 
6. De voorgestelde regeling bestrijkt nu vooral ook de primaire uitzending van 
programma's per satelliet, een onderwerp waarvan destijds in het Groenboek 
nog werd aangenomen dat het Gemeenschapsrecht er niet aan behoefde te pas te 
komen. Een regeling die zich tot de doorgifte via de kabel zou beperken, zou 
incompleet zijn, nu het aantal voor de verspreiding van programma's 
gebruikte satellieten snel toeneemt, satellieten met middelmatig 
zendvermogen ("medium power satellites") en omroepsatelIieten ("direct 
broadcasting satellites- DBS") beginnen op te komen en een verbeterde 
antennetechniek op steeds ruimere schaal een economisch verantwoorde 
individuele ontvangst van bevredigende kwaliteit mogelijk maakt. 
7. De communautaire regeling moet bovendien accorderen met het in geografisch 
opzicht bredere concept waaraan men in de Raad van Europa doende is vorm te 
geven, voortbouwend op de Europese Conventie voor grensoverschrijdende 
televisie van 5 mei 1989. 
7 T.a. P. 
8 T.a.P. 
- 9 -
De taak en het streven van de Gemeenschap staan evenwel ten dienste van een 
andere doelstelling, namelijk de verwezenlijking van de gemeenschappelijke 
markt. De voorgestelde richtlijn wil dit bereiken door de 
auteursbescherming te versterken en de grensoverschrijdende verspreiding 
van programma's te bevorderen, en aldus de beoogde audiovisuele ruimte te 
creëren. 
8. Het onderhavige voorstel voor een richtlijn bestaat hoofdzakelijk uit twee 
delen. Beide delen bevatten voorschriften met het oog op de Juridische 
ordening van de grensoverschrijdende verspreiding van radio- en 
televisieprogramma's in de gemeenschappelijke markt. Eerst wordt een reeks 
definities van de in dit voorstel voor een richtlijn gehanteerde begrippen 
gegeven (hoofdstuk I), waarna in hoofdstuk II de verspreiding van 
programma's per satelliet en vervolgens in hoofdstuk III de simultane en 
ongewijzigde doorgifte in kabelnetten van via de ether of per satelliet 
verspreide programma's worden behandeld. 
B. NOODZAAK VAN COMMUNAUTAIRE AKTIE EN DOEL VAN DE VOORGESTELDE RICHTLIJN 
I. DE RECHTSSITUATIE IN DE LID-STATEN EN VOLGENS HET INTERNATIONALE RECHT 
Satellietomroep 
9. Artikel 11 bis, lid 1, 1?, van de herziene Berner Conventie voor de 
bescherming van werken van letterkunde en kunst, aan welker versie van 
Brussel c.q. latere versies alle Lid-Staten zijn gebonden, kent in 
eerstgenoemde versie de auteur het uitsluitende recht toe om toestemming te 
verlenen voor de draadloze radio- uitzending (primaire uitzending) van zijn 
werk. Hieronder vallen in beginsel zowel de uitzending via de ether als de 
uitzending per satelliet. Volgens artikel 11 bis, lid 2, is het aan de 
landen van de Unie voorbehouden de voorwaarden voor de uitoefening van dit 
recht vast te stellen, met dien verstande evenwel dat zij geen afbreuk 
kunnen doen aan de persoonlijkheidsrechten van de auteur noch aan zijn 
recht op een billijke vergoeding. 
10. De toepassing van artikel 11 bis, lid 1, ten eerste, van de herziene Berner 
conventie op de verspreiding van beschermde werken per satelliet doet 
echter een hele reeks vragen rijzen. 
- 10 -
11. Aangezien van een uitzendingsrecht slechts sprake kan zijn voor zover de 
programmasignalen door het publiek kunnen worden ontvangen, wordt bij de 
verspreiding van programma's per satelliet tot nog toe onderscheid gemaakt 
naargelang het beschermde werk per telecommunicatiesatelI iet dan wel per 
omroepsatelI iet wordt uitgezonden. Terwijl een satelliet van laatstgenoemd 
type met een sterker zendvermogen werkt op frequenties die volgens het 
internationale telecommunicat Ierecht voor ontvangst door het publiek zijn 
bestemd en door het publiek rechtstreeks kunnen worden ontvangen, 
verspreidt een satelliet van eerstgenoemd type de programmasignalen met een 
veel zwakker zendvermogen op frequenties waarvan de ontvangst volgens het 
telecommunicatierecht niet aan het publiek was toegestaan9. Aanvankelijk 
werden in dit laatste geval de signalen enkel door de ontvangststations van 
de kabelnetten opgevangen, maar de verbeterde antennetechniek heeft nu ook 
de individuele ontvangst daarvan tegen een economisch verantwoorde 
kostprijs mogelijk gemaakt, en deze individuele ontvangst wordt in 
toenemende mate door de nationale telecommunicatieautoriteiten toegestaan. 
Daarnaast is er de recente opkomst van satellieten met middelmatig 
zendvermogen ("medium power satellites"), die weliswaar zoals voorheen op 
telecommunicatiefrequenties werken, maar waarvan de signalen eveneens in 
grote delen van het bedekkingsgebied probleemloos rechtstreeks kunnen 
worden ontvangen10. Tot op heden heeft men echter uit auteursrechtelijk 
oogpunt aan deze mogelijkheid om ook per telecommunicatiesatel I iet 
verspreide programmasignalen rechtstreeks te ontvangen geen aandacht 
besteed en is men in het recht inzake auteursbescherming aan het uit het 
telecommunicatierecht overgenomen onderscheid blijven vasthouden. Volgens 
dit onderscheid vormt slechts de uitzending van programmasignalen per 
omroepsatelI iet een auteursrechtelijk relevante openbare mededeling van het 
werk, maar geldt dit niet voor de uitzending per telecommunicatiesatelI iet ; 
auteursrechtelijk relevant is bij dit laatste type uitzending enkel de 
daaropvolgende doorgifte van de programmasignalen in het kabelnet. Zo 
bezien zou het bij deze doorgifte, anders dan bij de invoering van per 
omroepsatelI iet uitgezonden signalen, niet om een heruitzending per draad 
9 Zie in dit verband het Internationaal Telecommunicatieverdrag en artikel 1, 
37, van het uitvoeringsreglement voor telecommunicatiediensten 
10 Zie eveneens hoofdstuk 3 van het Groenboek over satellietcommunicatie, 
C0M(90) 490 def. 
- 11 -
gaan, maar zou ze vergelijkbaar zijn met een primaire uitzending per draad, 
waartegen de auteur is beschermd door artikel 11, lid 1, 1, van de versie 
van Brussel en artikel 11 ter, lid 1, 2, artikel 14, lid 1, 2, en artikel 
14 bis, lid 2, onder b), van de versie van Parijs van de herziene Berner 
Convent ie. 
12. Er is niet altijd een eenduidig antwoord gegeven op de vraag of de 
verspreiding van een beschermd werk per satelliet als één enkele 
auteursrechtelijk relevante handeling moet worden beschouwd, die het zenden 
van de programmasignalen van de aarde naar de satelliet en van de satelliet 
terug naar de aarde, alsook de eventuele omzetting van de signalen aan 
boord van de satelliet zelf omvat, dan wel of de verspreiding in 
verschillende handelingen uiteenvalt, die elk afzonderlijk aan een 
auteursrechtelijk toestemmingsvereiste zijn onderworpen. 
13. Tenslotte is nog steeds niet duidelijk welk recht inzake auteursbescherming 
relevant is ten aanzien van de verspreiding van programma's per 
omroepsatelI iet. Aangezien de auteur op grond van het 
territorialiteitsbeginsel in feite beschikt over een bundel van 
territoriaal begrensde auteursrechten voor alle landen waar hij bescherming 
geniet, moet de gebruiker van een beschermd werk een gebruiksrecht 
verkrijgen voor elk land waar hij een auteursrechtelijk relevante 
gebruikshandeling stelt. Bij een klassieke uitzending via de ether is de 
algemene opvatting dat deze relevante gebruikshandeling wordt gesteld in 
het land waar de uitzending vertrekt; daarbij wordt geen rekening gehouden 
met de - vaak niet onaanzienlijke - overloop van de signalen in buurlanden, 
die als uit auteursrechtelijk oogpunt te verwaarlozen wordt beschouwd. 
14. Evenzo zou ten aanzien van de verspreiding van programma's per 
omroepsatelI iet eveneens enkel het recht van het uitzendingsland relevant 
zijn, en niet ook het recht van de ontvangstlanden; dit valt aldus te 
rechtvaardigen dat alleen de handeling van het uitzenden auteursrechtelijk 
relevant is en dat de omroepsatel I iet slechts als een tot in de ruimte 
verlengde antenne is te beschouwen, terwijl in alle overige landen alleen 
maar een auteursrechtelijk vrije ontvangst plaatsvindt. 
- 12 -
15. Daartegenover staat een nieuwere opvatting, namelijk dat bij de 
verspreiding van programma's per omroepsatelI iet de auteursrechtelijk 
relevante gebruikshandeling niet slechts plaatsvindt in het 
uitzendingsland, maar tevens in alle landen waar de programmasignalen 
rechtstreeks kunnen worden ontvangen. Bijgevolg zou degene die een 
programma per omroepsatelI iet wil verspreiden, niet slechts de toestemming 
van de rechthebbenden in het uitzendingsland nodig hebben, maar tegelijk 
ook de toestemming van de rechthebbenden in alle ontvangstlanden. Daarbij 
wordt, wat de bescherming van de auteur betreft, voor het geval dat in het 
uitzendingsland bescherming ontbreekt of de bescherming daar ontoereikend 
is, soms voorgestaan dat de volgens het recht van elk ontvangstland hoogste 
bescherming heeft te gelden, maar soms ook alleen maar een subsidiaire 
toepassing van het recht van de ontvangstlanden als oplossing naar voren 
geschoven. 
16. Deze kwestie heeft lange tijd eerder in het theoretische vlak gelegen. Ze 
is echter in het middelpunt van de praktijk met betrekking tot de 
verwerving van de rechten komen te staan, nu de eerste omroepsatelIieten in 
gebruik zijn genomen, waar er al in de nabije toekomst vele andere bij 
zullen komen, en nu per "medium power satellite" verspreide programma's 
rechtstreeks kunnen worden ontvangen. 
17. Het nationale recht inzake auteursbescherming van de Lid-Staten kent in de 
regel de auteur, mét het uitzendingsrecht, de bevoegdheid toe zijn 
beschermd werk niet slechts via de ether maar ook per satelliet openbaar 
mee te delen. In Frankrijk11 en Spanje12 bevatten de wetten betreffende 
het auteursrecht uitdrukkelijke bepalingen inzake het zenden van beschermde 
werken naar een telecommunicatiesatelI iet, in die zin dat een zelfstandig 
"droit d'injection" wordt toegekend; in Groot- Brittannië tenslotte wordt 
sinds de wijziging van de wet betreffende het auteursrecht in 1988 ook de 
uitzending van programmasignalen per telecommunicatiesatelI iet, 
11 Artikel 27, lid 3, Juncto artikel 45, 3, van wet nr. 57-298 van 11.3.1957 
betreffende de letterkundige en artistieke eigendom, zoals gewijzigd bij wet 
nr. 85-660 van 3.7.1985 
12 Artikel 20, 2, onder c), Juncto artikel 36, 2 van wet nr. 22/1987 van 
11.11.1987 betreffende de intellectuele eigendom 
- 13 -
indien de signalen "op rechtmatige wijze door het publiek kunnen worden 
ontvangen", als een uitzendactiviteit aangemerkt13. In de overige Lid-
Staten blijft het er althans in beginsel bij dat slechts de uitzending per 
omroepsatelI iet ais een auteursrechtelijk relevante uitzendingshandeling 
wordt beschouwd, maar niet het zenden van de signalen naar een 
telecommunicatiesatelI iet. Ook op nationaal vlak bestaat er betwisting over 
of het ervoor moet worden gehouden dat ten aanzien van uitzendingen per 
omroepsatelI iet enkel het recht inzake auteursbescherming van het 
uitzendingsland, dan wel ook het recht inzake auteursbescherming van alle 
ontvangstlanden relevant is. 
18. Om historische redenen is de internationale bescherming van verwante 
rechten door het Verdrag van Rome inzake de bescherming van het uitvoerende 
kustenaars, van producenten van fonogrammen en van omroeporganisaties van 
1961 minder sterk tot ontwikkeling gekomen. Overigens zijn bij het Verdrag 
van Rome Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Ierland, 
Italië en Luxemburg partij, maar België, Griekenland, Nederland, Spanje en 
Portugal niet. 
19. Volgens artikel 7, onder a), van het Verdrag van Rome is de uitvoerende 
kunstenaar slechts beschermd tegen de live-uitzending van zijn uitvoering. 
Is zijn uitvoering daarentegen met zijn toestemming op een geluidsdrager, 
een beelddrager of een beeld- en geluidsdrager opgenomen, dan is voor de 
uitzending daarvan niet zijn toestemming vereist. Wordt echter voor de 
uitzending gebruik gemaakt van een commerciële geluidsdrager, dan hebben 
volgens artikel 12 de uitvoerende kunstenaar of de producent van de 
geluidsdrager, of beiden, tenminste recht op een billijke vergoeding. Niet 
alleen geeft het Verdrag van Rome aldus de verdragsluitende Staten een 
keuzemogelijkheid, zij kunnen dit recht op vergoeding ook geheel of 
gedeeltelijk uitsluiten door een voorbehoud te formuleren (artikel 16, lid 
1, onder a) ). 
13 Artikel 6, lid 1, onder a), en lid 2, van de Wet van 1988 betreffende het 
auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (".... capable of being 
lawfully received by members of the public ...") 
- 14 -
Zo sluiten Denemarken en Italië het recht op vergoeding in wezen alleen met 
betrekking tot uitzendingen zonder commercieel oogmerk uit14, terwijl 
Luxemburg ten aanzien van artikel 12 een algemeen voorbehoud heeft 
geformuleerd15. Tenslotte zijn volgens artikel 13, onder a) en b), 
omroeporganisaties door het heruitzendingsrecht beschermd tegen de 
simultane overname van gedeelten van hun uitzendingen in primaire 
uitzendingen per satelliet, en door het recht tot vastlegging van hun 
uitzendingen tegen een uitgestelde overname. 
20. Op nationaal vlak bestaan er evenwel grote verschillen wat de bescherming 
van verwante rechten betreft. Zo ontbreekt om te beginnen elke wetgeving 
ter zake in België, Griekenland en Nederland; wel liggen in België en 
Nederland thans wetsontwerpen daarover ter tafel. Soms ook heeft in deze 
Lid-Staten de rechtspraak tot op zekere hoogte bescherming verleend, zij 
het op een buiten het recht inzake auteursbescherming gelegen grondslag. 
Daar waar wetgeving inzake de bescherming van verwante rechten bestaat, 
kunnen uitvoerende kunstenaars overal de live-uitzending van hun 
uitvoeringen verbieden en komt hun dus in wezen hetzelfde recht toe als op 
grond van de door artikel 7, onder a), van het Verdrag van Rome geboden 
internationale bescherming16. Ook de in België en Nederland hangende 
wetsontwerpen willen de uitvoerende kunstenaar die bevoegdheid 
toekennen17. 
14 Vgl. Copyright 1965, 214 (Denemarken); Copyright 1975, 44 (Italië) 
15 Vgl. Copyright 1976, 24 
16 Artikel 45, lid 1, onder b), van wet nr. 158 betreffende het auteursrecht op 
werken van letterkunde en kunst (Denemarken); artikel 76, lid 1, van de wet 
betreffende het auteursrecht (Duitsland); artikel 18, lid 1, van wet nr. 85-
660 (Frankrijk); artikel 182, lid 1, onder b), van de wet van 1988 
betreffende het auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (Groot-
Br ittannië); artikel 5 van de wet betreffende de bescherming van uitvoerende 
kunstenaars (Ierland); artikel 80, lid 1, van wet nr. 633 betreffende de 
bescherming van het auteursrecht en andere met de uitoefening daarvan 
verband houdende rechten (Italië); artikel 3, 1, onder a), van de wet 
betreffende de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van 
geluidsdragers en omroeporganisaties (Luxemburg); artikel 178, onder a), van 
het Wetboek betreffende het auteursrecht en verwante rechten (Portugal); 
artikel 102, 1, van wet nr. 22/1987 (Spanje) 
17 Vgl. bij voorbeeld artikel 51, lid 1, van het wetsontwerp auteursrecht, 
Stukken Senaat, nr. 329-1 (1988) (België); artikel 2, 1, onder d), van het 
wetsontwerp naburige rechten, Tweede Kamer, 1988-1989, nr. 21 244 
(Neder land) 
- 15 -
De rechtspositie van uitvoerende kunstenaars en/of producenten van 
geluidsdragers ten aanzien van de uitzending van commerciële geluidsdragers 
verschilt echter naargelang van de Lid-Staat. Zo kennen op het ogenblik 
Luxemburg en Portugal uitvoerende kunstenaars noch producenten van 
geluidsdragers zelfstandige rechten toe met betrekking tot het gebruik van 
geluidsdragers voor uitzendingen. Groot-Brittannië en Ierland daarentegen 
ontzeggen slechts uitvoerende kunstenaars zelfstandige rechten met 
betrekking tot het gebruik van geluidsdragers voor uitzendingen, maar 
kennen producenten van geluidsdragers een eigen auteursrechtelijk 
verbodsrecht toe18. In Duitsland19, Denemarken20, Frankrijk21, 
Italië22 en Spanje23 hebben dan weer zowel uitvoerende kunstenaars als 
producenten van geluidsdragers aanspraak op een deel van een extra 
vergoeding voor de uitzending van geluidsdragers. Het Belgische en het 
Nederlandse wetsontwerp voorzien tot nog toe in een gelijkaardige 
regeling24. Er bestaan daarbij niet onbelangrijke verschillen wat de 
concrete vorm van de rechtsverhouding en de wijze van verdeling tussen de 
verschillende rechthebbenden betreft. Omroeporganisaties tenslotte zijn in 
alle Lid-Staten waar wetgeving inzake de bescherming van verwante rechten 
18 Artikel 16, lid 1, onder d), en artikel 20, onder b), van de wet van 1988 
betreffende het auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (Groot-
Br i ttanrtië) ; artikel 17, lid 1, en lid 4, onder b) en c), Juncto artikel 2, 
lid 3, van de wet van 1963 betreffende het auteursrecht (Ierland) 
19 Artikel 76, lid 2, en artikel 86 van de wet betreffende het auteursrecht 
20 Artikel 47 van wet nr. 158 betreffende het auteursrecht op werken van 
letterkunde en kunst 
21 Artikel 22, leden 2 t.e.m. 5, van wet nr. 85-660 
22 Artikel 73 en artikel 80, lid 2, van wet nr. 633 betreffende de bescherming 
van het auteursrecht en andere met de uitoefening daarvan verband houdende 
rechten 
23 Artikel 103 en artikel 109, 1, van wet nr. 22/1987 
24 Vgl. bij voorbeeld de artikelen 56 en 61 van het wetsontwerp auteursrecht, 
Stukken Senaat, nr. 329-1 (1988) (België); artikel 6 van het wetsontwerp 
naburige rechten, Tweede Kamer, 1988-1989, 21 244 (Nederland) 
- 16 -
bestaat of waar omroeporganisaties auteursrechtelijke bescherming genieten, 
beschermt zowel tegen zowel tegen de vastlegging als de heruitzending van 
hun uitzending2^. 
Poorflim Vla 40 Kfibej 
21. Volgens het internationale recht inzake auteursbescherming (artikel 11 bis, 
lid 1, 2, van de herziene Berner Conventie) vormt het in een kabelnet 
invoeren en aan de abonnees aanbieden van via de ether of per 
omroepsatelI iet uitgezonden programmasignalen, ongeacht of dit op een later 
tijdstip dan wel simultaan en in ongewijzigde vorm geschiedt, op zich een 
uitzendingshandeling. Worden de programmasignalen van de primaire 
uitzending in andere landen dan dat waar die uitzending plaatsvindt in een 
kabelnet doorgegeven, dan is ten aanzien van de doorgifte in elk van deze 
landen het ten aanzien van zijn nationale grondgebied gegeven 
doorgifterecht relevant. Vereist is slechts dat de invoering in het 
kabelnet door een andere onderneming wordt verricht dan die welke de 
primaire uitzending verzorgt. 
22. Soms wordt de opvatting verdedigd dat een bijkomend vereiste geldt, 
namelijk dat de doorgifte via de kabel in vergelijking met de primaire 
uitzending een "nieuw publiek" moet bereiken, zodat geen nieuwe toestemming 
van de auteur nodig zou zijn voor een doorgifte binnen het nationale 
verzorgingsgebied van de primair uitzendende omroeporganisatie, indien het 
een omroeporganisatie betreft die door omroepbijdragen wordt gefinancierd, 
noch zelfs voor een doorgifte binnen het gebied waarbinnen de primaire 
uitzending rechtstreeks kan worden ontvangen, indien deze wordt verzorgd 
door een omroeporganisatie die zich met inkomsten uit reclame bedruipt. Uit 
artikel 11 bis van de herziene Berner Conventie volgt dat de in lid 2 
gegeven mogelijkheden tot beperking evenzeer gelden voor het in lid 1, 2, 
25 Artikel 48, lid 1, van wet nr. 158 betreffende het auteursrecht op werken 
van letterkunde en kunst (Denemarken); artikel 87, lid 1, 1 en 2, van de wet 
betreffende het auteursrecht (Duitsland); artikel 27, lid 1, van wet nr. 85-
660 (Frankrijk); artikel 16, lid 1, onder a) en d), Juncto artikel 17, leden 
1 en 4, alsook artikel 20, onder c), van de wet van 1988 betreffende het 
auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (Groot- Brittannië); 
artikel 19, lid 1 en lid 5, onder a), b) en d), van de wet van 1963 
betreffende het auteursrecht (Ierland); artikel 79 van wet nr. 633 
betreffende de bescherming van het auteursrecht en andere met de uitoefening 
daarvan verband houdende rechten (Italië); artikel 10, onder a) en b), van 
de wet betreffende de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten 
van geluidsdragers en omroeporganisaties (Luxemburg); artikel 187, onder a) 
en b), van het wetboek betreffende het auteursrecht en verwante rechten 
(Portugal); artikel 116, 1, onder a) en b), van wet nr. 22/1987 (Spanje) 
- 17 -
vervatte heruitzendingsrecht als voor het in lid 1, 1, vervatte primaire 
uitzendingsrecht. Derhalve kan ook ten aanzien van eerstgenoemd recht 
detussenkomst van beheersmaatschappijen verplicht worden gesteld of een 
wettelijke I leent ie worden ingesteld. 
23. Ook volgens het nationale recht inzake auteursbescherming van de Lid-Staten 
is de doorgifte via de kabel per draad in beginsel aan de auteur 
voorbehouden26. In Denemarken geldt een beperking in die zin dat de 
doorgifte van via de ether of per omroepsatelI iet uitgezonden binnen- en 
buitenlandse programma's (niet echter de doorgifte van per 
telecommunicatiesatelI iet uitgezonden programma's) aan een wettelijke 
licentie is onderworpen27. In de Britse28 - en evenzo in de Ierse29 -
wet tenslotte is het uitgangspunt dat de doorgifte via de kabel van 
programma's die de kabelmaatschappijen op grond van het mediarecht 
verplicht zijn door te geven, en de doorgifte van programma's binnen het 
ontvangstgebied waarvoor ze zijn bestemd, tot de primaire uitzending worden 
gerekend, zodat daarvoor geen afzonderlijke toestemming van de 
rechthebbenden is vereist - tenzij dan van de aanbieders van 
satelIietprogramma's. 
24. Daarentegen speelt in het internationale recht het Verdrag van Rome geen 
rol bij de doorgifte via de kabel van primair uitgezonden 
programmasignalen. Dit verdrag biedt slechts bescherming tegen de draadloze 
heruitzending, niet echter tegen de heruitzending per draad (artikel 3, 
26 Vgl. artikel 15, lid 2, 2, en artikel 20 van de wet betreffende het 
auteursrecht (Duitsland); artikel 27 van wet nr. 57-298, zoals gewijzigd 
bij wet nr 85-660 (Frankrijk); artikel 16, lid 1, onder d), en artikel 20 
junctis de artikelen 7 en 178 van de wet van 1988 betreffende het 
auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (Groot-Brittannië) ; 
artikel 8, lid 6, onder e), artikel 9, lid 7, onder d), en artikel 18, 
lid 4, onder d), juncto artikel 2, lid 3, van de wet van 1963 betreffende 
het auteursrecht (Ierland); artikel 16 van wet nr. 633 betreffende de 
bescherming van het auteursrecht en andere met de uitoefening daarvan 
verband houdende rechten (Italië); artikel 23, I, 2, van de wet 29.3.1972 
betreffende het auteursrecht (Luxemburg); artikel 68, lid 2, onder e), 
juncto artikel 153, lid 3, van het wetboek betreffende het auteursrecht en 
verwante rechten (Portugal); artikel 17 juncto artikel 20, lid 2, onder e), 
van wet nr. 22/1987 (Spanje). 
27 Artikel 22, onder a), alsook artikel 45, lid 2 (gedwongen licentie met 
betrekking tot het heruitzendingsrecht van omroeporganisaties) van wet nr. 
158 betreffende het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst, alsook 
artikel 11, onder a), van wet nr. 157 betreffende het recht op fotografische 
bee I den 
28 Artikel 73 van de wet van 1988 betreffende het auteursrecht, tekeningen en 
modellen en octrooien 
29 Artikel 52, leden 3 en 4, van de wet van 1963 betreffende het auteursrecht 
- 18 -
onder f) en g)). Zelfs indien de doorgifte via de kabel als een "openbare 
weergave" in de zin van het Verdrag van Rome kon worden beschouwd, dan nog 
zou ten aanzien van de simultane en ongewijzigde doorgifte via de kabel -
de enige vorm van doorgifte waarop het onderhavige voorstel voor een 
richtlijn betrekking heeft - geen enkele door dit verdrag gegeven 
bevoegdheid relevant zijn-, immers, artikel 7, lid 1, onder a), beschermt de 
uitvoerende kunstenaar niet wanneer voor de openbare weergave een reeds 
uitgezonden uitvoering wordt gebruikt, de in artikel 12 vervatte 
vergoedingsplicht voor het gebruik van geluidsdragers geldt slechts voor 
zover de geluidsdrager "op rechtstreekse wijze" voor een uitzending wordt 
gebruikt, en omroeporganisaties zijn enkel tegen de draadloze heruitzending 
van hun uitzendingen beschermd (artikel 13, onder a), juncto artikel 3, 
onder g)). 
25. Omroeporganisaties genieten evenwel ook bescherming tegen de doorgifte per 
draad van hun uitzendingen op grond van artikel 1, 1, onder b), van de 
Europese Overeenkomst ter bescherming van televisie-uitzendingen van 1960, 
waarbij onder meer België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Groot-
Br ittannië en Spanje partij zijn. Groot-Brittannië heeft echter een 
voorbehoud, strekkende tot algemene uitsluiting van deze bescherming, 
geformuleerd. België heeft de bescherming slechts voor Belgische 
omroeporganisaties uitgesloten en ze terzelfder tijd voor buitenlandse 
omroeporganisaties tot 50% van de wekelijkse zendtijd beperkt. 
26. Dan weer nauwelijks van belang in dit verband is het Verdrag inzake de 
verspreiding van programmadragende signalen overgebracht door satellieten 
van 1974, waarbij van de Lid-Staten overigens, alleen Duitsland en Italië 
partij zijn. Dit verdrag beschermt slechts programmadragende signalen die 
niet voor het publiek zijn bestemd, tegen ongeoorloofd "aftappen" en 
verleent dus in wezen enkel bescherming tegen de overname zonder 
toestemming van signalen die per satelliet van een bepaald punt naar een 
ander punt worden gezonden. Uitzendingen per satelliet die voor 
rechtstreekse ontvangst door het publiek zijn bestemd, zijn daarentegen 
door artikel 3 uitdrukkelijk van de door het verdrag geboden bescherming 
uitgesloten. 
- 19 -
27. De nationale wetten van de Lid-Staten betreffende het auteursrecht c.q. 
verwante rechten verlenen hier echter niet zelden een bescherming die boven 
het door het internationale recht verzekerde minimumniveau uitgaat. Zo zijn 
in tal van Lid-Staten, waaronder Duitsland30, Frankrijk31, Groot-
Brittannië32 en s> anje33, met name omroeporganisaties niet slechts 
tegen de draadloze doorgifte maar in beginsel ook tegen de doorgifte per 
draad van hun uitzendingen beschermd. Met betrekking tot de verwante 
rechten van uitvoerende kunstenaars bestaan er grotere verschillen. In een 
reeks Lid-Staten, waaronder Duitsland34, Frankrijk35 en Spanje36, 
omvat hun recht ook het recht toestemming te verlenen voor de doorgifte van 
hun prestatie - waarbij ten dele een vermoeden bestaat dat deze toestemming 
ligt besloten in de toestemming tot uitzending van hun prestatie c.q. de 
toestemming tot vastlegging van hun prestatie op een beelddrager of een 
beeld- en geluidsdrager -, terwijl in andere landen, bij voorbeeld sinds 
kort in Groot-Brittannië37, uitdrukkelijk is bepaald dat de heruitzending 
vrij is. Wordt voor de primaire uitzending een commerciële geluidsdrager 
gebruikt, dan kent het recht van de Lid-Staten - boven de 
minimumbescherming van het Verdrag van Rome uit - de uitvoerende kunstenaar 
30 Artikel 87, lid 1, 1, juncto artikel 20 van de wet betreffende het 
auteursrecht 
31 Artikel 27, lid 1, van wet nr. 85-660 Juncto artikel 27 van wet nr. 57-298 
zoals gewijzigd bij wet nr. 85-660 
32 Artikel 16, lid 1, onder d), en artikel 20, onder c), van de wet van 1983 
betreffende het auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien 
33 Artikel 116, 1, onder a), van wet nr. 22/1987 
34 Vgl. artikel 76 van de wet betreffende het auteursrecht 
35 Artikel 18, lid 1, van wet nr. 85-660 
36 Artikel 101, 1, van wet nr. 22/1987 
37 Vgl. de artikelen 182 en 183 van de wet van 1988 betreffende het 
auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien 
- 20 -
en/of de producent van de geluidsdrager vaak ook met betrekking tot de 
doorgifte van deze primaire uitzending een recht op vergoeding toe38; in 
Groot-Brittannië en Ierland wordt zelfs een eigen verbodsrecht 
toegekend39. 
II. NOODZAAK VAN ACTIE OP COMMUNAUTAIR NIVEAU 
28. Op beide terreinen, zowel wat satellietuitzendingen als wat de doorgifte 
via de kabel betreft, heeft het recht inzake auteursbescherming niet in 
alle opzichten gelijke tred kunnen houden met de ontwikkeling van de 
technische mogelijkheden en de economische omstandigheden op het gebied van 
de grensoverschrijdende verspreiding van programma's. Zo is er bij de 
huidige stand van het internationale recht maar vooral het nationale recht 
van de Lid- Staten niet alleen ten dele sprake van een aanzienlijk gebrek 
aan rechtszekerheid, maar ook van leemten in de bescherming die nadelig 
zijn voor de beoogde bevordering van de creatieve arbeid. Bovendien lopen 
de rechthebbenden het gevaar dat zij door individuele houders van 
uitsluitende rechten in de exploitatie van hun in een programma opgenomen 
werken worden gehinderd. 
29. Uit auteursrechtelijk oogpunt moet onderscheid worden gemaakt tussen de 
primaire uitzending enerzijds en de simultane en integrale doorgifte van 
uitzendingen anderzijds. Bij een primaire uitzending, waartoe ook de 
verspreiding per satelliet van een oorspronkelijk programma moet worden 
gerekend, beslist de omroeporganisatie over de inhoud van het programma. 
Zij zal slechts die werken en beschermde prestaties in haar programma 
opnemen, waarvoor zij vooraf de gebruiksrechten heeft verworven. 
38 Vgl. bij voorbeeld artikel 76, lid 2, en artikel 86 juncto artikel 20 van de 
wet betreffende het auteursrecht (Duitsland); artikel 103 juncto artikel 20, 
2, onder d) en e), van wet nr. 22/1987 (Spanje) 
39 Artikel 16, lid 1, onder d), en artikel 20, onder b), van de wet van 1988 
betreffende het auteursrecht, tekeningen en modellen en octrooien (Groot-
Brittannië); artikel 17, lid 1 en lid 4, onder b) en c), Juncto artikel 2, 
lid 3, van de wet van 1963 betreffende het auteursrecht (Ierland) 
- 21 -
Bij de doorgifte via de kabel daarentegen kan de kabelmaatschappij een 
programma niet samenstellen volgens de portefeuille van rechten die zij 
vooraf heeft verworven. Haar keuzemogelijkheid is beperkt: zij kan ofwel de 
primaire uitzending in haar geheel doorgeven, ofwel ze niet doorgeven. 
SatelIietomroep 
30. Vooreerst lijkt het op het gebied van de verspreiding van programma's per 
satelliet noch uit het gezichtspunt van de rechthebbenden noch uit dat van 
de programma-aanbieders of de kijkers nog langer gerechtvaardigd een als 
uitzendactiviteit te kwalificeren handeling aan de werking van het recht 
inzake auteursbescherming te onttrekken, alleen maar omdat daarbij gebruik 
wordt gemaakt van een technisch middel dat oorspronkelijk volgens het 
telecommunicatierecht voor de individuele, niet-openbare communicatie was 
gereserveerd. Uit auteursrechtelijk oogpunt is veeleer alleen beslissend 
dat het gebruik van beschermde werken en prestaties een openbare mededeling 
vormt. 
31. Bijgevolg is het rechtens onzeker of bij de versprei-ding van een programma 
per satelliet enkel ten aanzien van het uitzendingsland dan wel tegelijk 
ook ten aanzien van alle ontvangstlanden de rechten moeten worden 
verworven. Dit geldt ook voor de overgrote meerderheid van de programma's 
die reeds op het ogenblik in de Gemeenschap per telecommunicatiesatelI iet 
worden verspreid. 
32. Gelet op het belang dat de rechthebbenden hebben bij de exploitatie van hun 
beschermde werken en andere beschermde objecten, kan dit gebrek aan 
rechtszekerheid alleen in die zin op een economisch zinvolle wijze worden 
opgeheven, dat enkel ten aanzien van het - in elk concreet geval nader te 
bepalen - uitzendingsland de uitzendingrechten moeten worden verworven. 
33. Zou namelijk een programma-aanbieder de rechten in alle ontvangstlanden 
moeten verwerven, dan zou eerst en vooral moeten worden uitgemaakt in welke 
landen de programmasignalen rechtstreeks kunnen worden ontvangen. Het 
bedekkingsgebied kan niet zo nauwkeurig worden bepaald dat precies kan 
worden vastgesteld welke de verschillende ontvangstlanden zijn. Zo is het 
mogelijk dat een uitzending per satelliet op het grondgebied van 
- 22 -
de Gemeenschap is gericht, maar bijvoorbeeld ook in landen in Oost-Europa 
en in delen van Scandinavië kan worden ontvangen - zij het met behulp van 
duurdere antennes. Weliswaar maakt de nieuwere satelliettechniek een steeds 
nauwkeuriger bepaling van het bedekkingsgebied mogelijk, maar dan nog 
blijven de randen flou. In een overgangszone zijn, om de signalen te kunnen 
opvangen, alleen maar voortdurend grotere en krachtigere antennes nodig. 
Onder die omstandigheden kan niet met voldoende zekerheid worden beoordeeld 
tot welk punt nog van een mogelijkheid tot rechtstreekse ontvangst door het 
publiek kan worden gesproken, en van welk punt af niet meer. Tenslotte zou 
het mislukken van de onderhandelingen met slechts één enkele rechthebbende 
in een van de Lid-Staten tot gevolg hebben dat het programma in het geheel 
niet per satelliet kan worden verspreid. Daarmee zou noch het belang dat de 
auteurs hebben bij de exploitatie van hun werken, noch het algemene belang 
zijn ged i end. 
34. De voorgestelde richtlijn sluit niet de mogelijkheid uit een programma­
aanbieder op basis van exclusiviteit en/of met een beperking naar 
taalversie toestemming tot verspreiding per satelliet van beschermde 
werken, inzonderheid films, te verlenen. Uit het oogpunt van het 
verbintenissenrecht zullen dergelijke beperkte toestemmingen in dezelfde 
mate kunnen worden verleend als waarin dit tot dusver het geval was. 
35. Wordt ervan uitgegaan dat enkel het recht van het uitzendingsland relevant 
is, dan is het evenwel absoluut noodzakelijk dat de auteursrechten en 
verwante rechten van uitvoerende kunstenaars, producenten van 
geluidsdragers en omroeporganisaties door middel van een minimale 
onderlinge aanpassing van de nationale voorschriften op passende wijze 
worden beschermd. Ontbreekt namelijk in een Lid-Staat bescherming tegen de 
uitzending per satelliet van beschermde werken, dan zouden die werken 
vanuit deze Lid- Staat in de gehele Gemeenschap per satelliet kunnen worden 
verspreid, zonder dat daartoe de toestemming van de rechthebbenden is 
vereist en zonder dat een vergoeding moet worden betaald; daardoor zou de 
bescherming die het nationale recht van andere Lid-Staten in dit verband 
biedt, worden uitgehold. In het geval dat het recht van het uitzendingsland 
weliswaar in beginsel bescherming verleent, maar de primaire uitzending per 
satelliet aan een wettelijke licentie onderwerpt, worden de rechthebbenden 
- 23 -
ten aanzien van het gehele bedekkingsgebied van hun recht om over de wijze 
van exploitatie van hun werken te beslissen beroofd en ontvangen zij 
slechts* de in het uitzendingsland door de bevoegde autoriteiten 
vastgestelde vergo. 1ing. Hetzelfde geldt voor de houders van verwante 
rechten; er bestaat hier echter op het ogenblik een veel groter verschil in 
beschermingsniveau tussen de Lid-Staten dan op het gebied van onder het 
auteursrecht vallende werken, omdat een reeks Lid-Staten nog steeds geen 
verwante rechten kent. 
36. Om deze reden wordt in het voorstel voor een richtlijn de instelling van 
een wettelijke licentie voor uitzendingen per satelliet uitgesloten. Indien 
op de datum waarop volgens het voorstel de richtlijn van kracht moet 
worden, de wetgeving van een Lid-Staat voorziet in de mogelijkheid om 
contracten tussen een erkende organisatie van rechthebbenden en een 
omroeporganisatie algemeen verbindend te verklaren, kan deze wettelijke 
mogelijkheid onder bepaalde voorwaarden behouden blijven. 
Op het gebied van de verwante rechten beperkt de voorgestelde richtlijn 
zich daarentegen uitdrukkelijk tot een onderlinge aanpassing met het oog op 
een minimale bescherming; het wordt aan de Lid-Staten overgelaten of zij 
verdergaande voorschriften ter bescherming van verwante rechten 
vaststellen. 
Doorgifte via de kabel 
37. Deze richtlijn regelt uitsluitend de doorgifte via de kabel van programma's 
uit een andere Lid-Staat. Met betrekking tot de doorgifte via de kabel van 
op het grondgebied van een Lid-Staat uitgezonden programma's in diezel fdo 
Lid-Staat bestaat er naar het oordeel van de Commissie voor het ogenblik 
geen behoefte aan maatregelen. De reden hiervoor is dat een dergelijke 
zuiver nationale aangelegenheid in de regel geen invloed heeft op de 
totstandbrenging van de eengemaakte Europese ruimte. 
38. Ingevolge de afhankelijkheid van de primaire uitzending kunnen, anders dan 
bij een dergelijke uitzending, de noodzakelijke rechten voor de simultane 
en ongewijzigde doorgifte via de kabel moeilijk op individuele basis worden 
verworven. Nu reeds geschiedt althans in België, Duitsland en Nederland de 
verwerving van deze rechten op basis van zogenoemde algemene contracten, 
waarbij naast de kabelmaatschappijen voor zover mogelijk ook alle groepen 
van rechthebbenden partij zijn. 
- 24 -
In Frankrijk hebben de beheersmaatschappiJen, de vertegenwoordigers van de 
houders van filmrechten en enkele omroeporganisaties telkens afzonderlijke 
contracten met individuele kabelmaatschappijen gesloten. In Denemarken is 
daarentegen geen sprake van een contractuele verwerving van de rechten op 
de doorgifte via de kabel, omdat het nationale recht daar in dit verband 
een wettelijke licentie heeft ingesteld. 
39. Dank zij deze praktijk met betrekking tot de verwerving van de rechten, 
waarbij gebruik wordt gemaakt van collectieve en - in de meeste gevallen -
algemene contracten, is voor vele van de problemen die zich aanvankelijk in 
verband met de verwerving van de rechten op de simultane en ongewijzigde 
doorgifte in kabelnetten van via de ether uitgezonden programma's 
voordeden, een oplossing gevonden. Toch blijven er in wezen nog twee 
problemen over die zowel de doorgifte van nationale programma's als de 
grensoverschrijdende doorgifte van programma's uit andere Lid-Staten in 
gevaar kunnen brengen. 
40. Bij de algemene contracten is de basisidee dat de contractspartijen houder 
van alle rechten moeten zijn, zodat geen omstandige bewijsvoering is 
vereist. Maar dan nog kunnen de kabelmaatschappijen er nooit zeker van zijn 
dat outsiders niet toch individueel hun verbodsrecht zullen doen gelden 
(het zogenoemde outsiderprobleem). De rechthebbenden die partij zijn bij 
het contract, verbinden zich er weliswaar toe de kabelmaatschappijen te 
vrijwaren tegen vorderingen van derden wier rechten tot de door hen 
waargenomen of vertegenwoordigde categorie van rechten behoren, maar een 
dergelijke vrijwaring geeft de kabelmaatschappijen geen volkomen zekerheid. 
De vrijwaringsclausule is aan een maximum gebonden, namelijk het bedrag 
waarop de outsider op grond van het contract bij de verdeling van de totale 
vergoeding aanspraak zou hebben kunnen maken, indien hij bij de sluiting 
van het contract vertegenwoordigd was geweest. Het valt te betwijfelen of 
dit in alle gevallen voldoende is om de schadevergoeding die een 
kabelmaatschappij moet betalen en de kosten die zij moet dragen wanneer het 
tot een rechtszaak komt, te dekken. Bovendien biedt de vrijwaring slechts 
bescherming tegen de gevolgen van eventuele vorderingen tot 
schadevergoeding, maar niet tegen vorderingen tot beëindiging van inbreuken 
noch tegen mogelijke strafrechterlijke sancties. Hierbij komt nog dat de 
kabelmaatschappij in het geheel niet is beschermd tegen vorderingen van 
rechthebbenden wier rechten behoren tot een categorie die bij de sluiting 
van het algemene contract door geen van de betrokken groepen van 
rechthebbenden werd vertegenwoordigd. 
- 25 -
41. Voorts bestaat het gevaar dat, wanneer opnieuw wordt onderhandeld, de 
betrokken partijen het niet tijdig eens kunnen worden over een aanpassing 
c.q. verlenging van het bestaande contract. Soms heeft dit te maken met 
meningsverschillen o. <r de hoogte en de samenstelling van de vergoeding, de 
laatste tijd soms ook met de wijze van opneming in het contract van de 
nieuwe per satelliet verspreide programma's. Zo heeft men tot nog toe in 
België en Nederland slechts overeenstemming kunnen bereiken over een 
voorlopige verlenging van de oorspronkelijke overeenkomst met een 
respectievelijk twee jaar. Met name stuiten de aanbieders van nieuwe via de 
ether verspreide programma's soms op moeilijkheden van de zijde van de tot 
dusver bij de multilaterale contracten betrokken partijen, wanneer zij tot 
die contracten willen toetreden. 
42. Het voorstel voor een richtlijn tracht hier op tweeërlei wijze iets aan te 
doen. Enerzijds zal degene die zijn recht om de grensoverschrijdende 
doorgifte via de kabel van een uitzending toe te staan of te verbieden wil 
uitoefenen, ertoe worden verplicht dit via een beheersmaatschappiJ te doen. 
Een uitzondering zal gelden voor die - eigen of overgedragen - rechten 
welke omroeporganisaties met betrekking tot hun uitzendingen uitoefenen. 
Anderzijds moeten de moeilijkheden die zich bij het sluiten van contracten 
over de verlening van de rechten op de grensoverschrijdende doorgifte via 
de kabel voordoen, door tussenkomst van onafhankelijke bemiddelaars en door 
middel van maatregelen die de betrokkenen moeten verhinderen misbruik van 
hun onderhandelingspositie te maken, zoveel mogelijk worden gemitigeerd, 
zonder dat daardoor het uitsluitende karakter van de rechten op de 
doorgifte via de kabel mag worden aangetast. Tenslotte wil het voorstel 
voor een richtlijn bereiken dat de noodzakelijke rechten voor de doorgifte 
via de kabel in elke Lid- Staat voor zover mogelijk worden overgedragen bij 
wege van een algemeen contract waarbij alle kabelmaatschappijen partij 
zouden moeten zijn. 
- 26 -
Samenvatting 
43. Samenvattend kan worden gesteld dat met de voorgestelde richtlijn wordt 
beoogd op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel de 
nadelige gevolgen van een ten aanzien van de grensoverschrijdende 
verspreiding van programma's soms ontoereikende bescherming te voorkomen en 
aldus, volledig in de lijn van de overige initiatieven op het stuk van de 
harmonisatie, de juridische en economische basis te leggen voor verdere 
creatieve arbeid op het bij uitstek beschermenswaardige terrein van de 
Europese cultuur. Zoals laatst nog in het voorstel voor een richtlijn 
betreffende het verhuurrecht, het uit leenrecht en bepaalde, met het 
auteursrecht verwante rechten40 is beklemtoond, is het niet slechts 
noodzakelijk de verscheidenheid van de Europese cultuur te beschermen, maar 
moet tot bewaring van haar eigenheid die bescherming van hoog niveau zijn. 
C. HARMONISATIECONCEPT 
44. Zoals ook bij de overige doelstellingen betreffende harmonisatie op het 
gebied van het recht inzake auteursbescherming het geval is, wordt met dit 
voorstel voor een richtlijn geen algehele harmonisatie van het auteursrecht 
en de verwante rechten beoogd, maar slechts een harmonisatie op die 
terreinen welke op het ogenblik van bijzonder belang zijn. In het 
onderhavige geval is dit de totstandbrenging van een Europese audiovisuele 
ruimte, zoals ze reeds ten dele, doch onder voorbehoud van met name 
auteursrechtelijke regelingen, door de richtlijn "televisie zonder grenzen" 
van 3 oktober 198941 is geconcretiseerd. Bijgevolg strekt het voorstel 
voor een richtlijn slechts tot harmonisatie, in zoverre de noodzaak van een 
initiatief op communautair niveau dit absoluut noodzakelijk maakt. 
40 C0M(90) 586 def. - SYN 319 van 24.1.1991 
41 Richtlijn van de Raad van 3 oktober 1989, PB L 298 van 17.10.1989 
- 27 -
45. Nationale auteursrechtelijke concepten van de Lid-Staten worden derhalve 
door dit voorstel voor een richtlijn zo veel mogelijk onverlet gelaten. 
Slechts daar waar het doel van de voorgestelde richtlijn zulks vereist, 
moeten de Lid-Staten ertoe worden verplicht geharmoniseerde regelingen vast 
te stellen. Overigens maakt een aantal van de hier voorgestelde regelingen 
betreffende met name de bescherming van prestaties in verschillende Lid-
Staten reeds deel uit van de nationale wetgeving inzake de bescherming van 
het auteursrecht en de verwante rechten. In wezen gaat het erom een einde 
te maken aan het bestaan in de Gemeenschap van gebieden waar geen 
bescherming geldt, en ervoor te zorgen dat in de toekomst geen dergelijke 
gebieden kunnen ontstaan. 
46. Zo moet op het terrein van de verspreiding van programma's per satelliet 
met name aan de Lid-Staten worden overgelaten op welke wijze zij het 
verplicht toe te kennen uitzendingsrecht in hun nationaal stelsel van 
exploitatierechten inpassen. Wat betreft de verplichting tot bescherming 
van objecten die het voorwerp van verwante rechten vormen, schrijft het 
onderhavige voorstel slechts een als onontbeerlijk te beschouwen minimale 
bescherming voor. Het blijft zaak van de Lid-Staten of zij verdergaande 
beschermende voorschriften vaststellen. Het voorstel laat ook de nationale 
regelingen betreffende de vergoeding voor geluidsdragers, met inbegrip van 
de verdeling van die vergoeding tussen producenten van geluidsdragers en 
uitvoerende kunstenaars, onverlet. Aldus verwijst de voorgestelde richtlijn 
in materieel opzicht grotendeels naar het Verdrag van Rome inzake de 
bescherming van uitvoerende kunstenaars, van producenten van fonogrammen en 
van omroeporganisaties als de tot dusver volledigste beschermingsnorm op 
internationaal niveau, die bovendien door een groot aantal Lid-Staten is 
aanvaard. De voorgestelde richtlijn overstijgt evenwel reeds ten dele het 
beschermingsniveau van het Verdrag van Rome, in het bijzonder waar ze de 
daarin vervatte mogelijkheden tot voorbehoud uitsluit. Voorts belet de 
omschrijving van de voor de doelstellingen van de voorgestelde richtlijn 
noodzakelijke minimumbescherming niet dat op het gebied van de verwante 
rechten uit andere oogpunten van harmonisatie eventueel in het algemeen 
voor de gehele Gemeenschap een hogere beschermingsnorm wordt gesteld. 
- 28 -
47. Bovendien wordt in het voorstel voor een richtlijn in grote mate rekening 
gehouden met in bepaalde Lid-Staten bestaande bijzondere regelingen, zoals 
de mogelijkheid tot algemeen-verbindendverklaring van eerder gesloten 
collectieve contracten op het gebied van de verspreiding van programma's 
per satelliet of wettelijke licenties op het gebied van de doorgifte via de 
kabel. Tenslotte laat het onderhavige voorstel voor een richtlijn de 
voorschriften van de Lid-Staten betreffende de activiteit van de 
beheersmaatschappiJen onverlet. 
48. Tenslotte grijpt het voorstel voor een richtlijn niet in in bestaande 
contracten betreffende de exploitatie van onder het auteursrecht vallende 
werken en andere beschermde objecten, in zoverre dit niet absoluut 
noodzakelijk is ter bereiking van het beoogde doel. Hetzelfde geldt voor de 
praktijk inzake de contractuele verwerving van de noodzakelijke rechten 
voor de doorgifte via de kabel, in zoverre die praktijk is ingeburgerd en 
op bevredigende wijze functioneert. Daarom zal de richtlijn ook niet in de 
weg staan aan wijzigingen in de toekomst die aansluiten bij de economische 
omstandigheden. 
49. Het onderhavige voorstel laat harmonisâtlevoorstelIen op andere terreinen 
van het recht inzake auteursbescherming onverlet. Dit geldt met name voor 
het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het verhuurrecht, 
het uit leenrecht en bepaalde, met het auteursrecht verwante rechten, alsook 
voor het voorstel voor een beschikking betreffende de toetreding van de 
Lid-Staten tot de Berner Conventie voor de bescherming van rechten van 
letterkunde en kunst, zoals herzien te Parijs op 24 juli 1971, en tot het 
Internationaal Verdrag van Rome van 26 oktober 1961 inzake de bescherming 
van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en 
omroeporgan i sat I es. 
50. Het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende de toetreding tot 
de Berner Conventie en het Verdrag van Rome moet voor een 
"gemeenschappelijke basis" voor de bescherming van auteursrechten en 
verwante rechten zorgen. Met het onderhavige voorstel wordt beoogd een 
gemeenschappelijke bescherming van uitzendingen per satelliet in te voeren, 
ten einde te voorkomen dat zones met een laag beschermingsniveau kunnen 
worden gecreëerd met het doel ondernemingen aan te trekken die 
satellietuitzendingen verzorgen. 
- 29 -
Het voorstel voor een richtlijn betreffende het verhuur- en uit leenrecht 
strekt ertoe in de gehele Gemeenschap op uniforme wijze een hoog 
beschermingsniveau voor verwante rechten tot stand te brengen. Elk der drie 
voorstellen moet in het kader van de algemene strategie van de Commissie op 
het gebied van het auteursrecht, zoals in het werkprogramma van de 
Commissie neergelegd, als een op zichzelf staand samenstel van regels 
worden gezien, waarin zich telkens een ander uitgangspunt voor een 
harmonisatie weerspiegelt. Dit heeft het gevolg dat zich in het stadium van 
het voorstel bepaalde overlappingen voordoen, die naargelang van de 
vorderingen bij de aanneming van de verschillende voorstellen op een later 
tijdstip zullen moeten worden weggewerkt. 
D. RECHTSGRONDSLAG 
51. Volgens artikel 2 van het EEG-Verdrag heeft de Gemeenschap tot taak de 
harmonische ontwikkeling van het economische beleid en nauwere betrekkingen 
tussen de Staten van de Gemeenschap te bevorderen. Het EEG-Verdrag bepaalt 
dat, om deze doelstellingen te bereiken, een gemeenschappelijke interne 
markt moet worden ingesteld en de wetgevingen van de Lid-Staten nader tot 
elkaar moeten worden gebracht. 
52. Wat de audiovisuele sector betreft, is met de richtlijn "televisie zonder 
grenzen"42 een eerste stap gezet op de weg naar de totstandbrenging van 
een Europese audiovisuele ruimte. 
53. In haar mededeling aan de Raad en het Parlement inzake het audiovisuele 
beleid43 heeft de Commissie gesteld dat het door de richtlijn 
totstandgebrachte juridische kader nog moet worden aangevuld op het punt 
van het auteursrecht. Wordt deze kwestie niet in communautair verband 
aangepakt, aldus de Commissie, dan zullen het bestaan van rechtsstelsels 
waarvan de werkingssfeer samenvalt met het nationale territorium, en het 
gebrek aan rechtszekerheid dat het gevolg is van de divergenties tussen de 
in de verschillende Lid-Staten gehanteerde beschermingssystemen, 
investeringen ter bevordering van creatieve arbeid ontmoedigen, de 
mogelijkheden tot exploitatie van de werken beperken en naargelang van het 
42 T.a.P. 
43 COM(90)78 def. van 28.2.1990 
- 30 -
recht dat wordt toegepast, sommige betrokkenen eenzijdig bevoordelen of 
benadelen. Voorts heeft de Commissie erop gewezen dat alle betrokkenen er 
een gemeenschappelijk belang bij hebben dat voor de auteursrechtelijke 
vraagstukken in de eengemaakte audiovisuele ruimte communautaire 
oplossingen worden gevonden. 
54. Met het onderhavige voorstel voor een richtlijn wordt beoogd het voor 
omroeporganisaties, uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsdragers 
en kabelmaatschappijen gemakkelijker te maken binnen een eengemaakte 
audiovisuele ruimte te functioneren. 
55. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie moet de uitzending van 
omroepprogramma's evenals de doorgifte van dergelijke uitzendingen als een 
dienstverrichting en niet als een goed worden beschouwd. Daarbij doet het 
niet ter zake of de uitzending via de ether (Sacchi)44, via de kabel 
(Debauve)45 of per satelliet plaatsvindt. Het technische middel is voor 
de definitie van dienstverrichting niet van belang. De exploitatie van 
rechten door auteurs of personen die aanspraak kunnen maken op bescherming 
van hun prestaties, vormt eveneens een dienstverrichting. 
56. De activiteit van een aanbieder van satellietprogramma's bestaat 
hoofdzakelijk in het uitzenden van radio- en televisieprogramma's per 
satelliet. De verwerving van de daartoe noodzakelijke uitzendingsrechten is 
in de verschillende Lid-Staten op zeer uiteenlopende wijze en ten dele 
zelfs in het geheel niet geregeld. Slechts weinig nationale wetten kennen 
de auteur uitdrukkelijk een recht op de uitzending per satelliet toe. In 
andere nationale wetten moet worden nagegaan of in het algemene 
uitzendingsrecht van de auteur ook een - eventueel daaruit los te maken -
recht op de uitzending per satelliet besloten ligt. Bovendien is in de 
meeste nationale rechtsstelsels onduidelijk welke auteursrechten ten 
aanzien van een uitzending per satelliet relevant zijn. De huidige 
rechtssituatie heeft tot gevolg dat de verwerving van de rechten op een 
programma dat per satelliet zal worden uitgezonden, te lijden heeft onder 
een groot gebrek aan rechtszekerheid, hetgeen het realiseren van 
satellietuitzendingen bemoeilijkt, zoniet onmogelijk maakt. 
44 Zaak 155/73, Jurispr. 1974, blz. 409 
45 Zaak 52/79, Jurispr. 1980, blz. 833 
- 31 -
57. Bovendien hindert het bestaande gebrek aan rechtszekerheid de 
rechthebbenden (auteurs, kunstenaars, producenten van geluidsdragers en ook 
omroeporganisaties zelf) in hun activiteit, omdat het hun daardoor lastig 
wordt gemaakt hun rechten door middel van uitzendingen per satelliet te 
gelde te maken. 
58. Het voorstel voor een richtlijn beoogt een coördinatie van de nationale 
auteursrechtelijke voorschriften op dit gebied, waardoor deze onzekerheden 
met betrekking tot de verwerving van de rechten voor de uitzending van 
satellietprogramma's moeten worden weggenomen. 
59. Voorts strekt het voorstel voor een richtlijn ertoe de voorschriften 
betreffende de verwante rechten van uitvoerende kunstenaars, 
omroeporganisaties en producenten van geluidsdragers te coördineren. 
Verwante rechten behoren evenals de overige auteursrechtelijke 
voorschriften betreffende het uitzendingsrecht tot het juridische kader van 
een eengemaakte Europese audiovisuele ruimte. 
60. Kunstenaars c.q. omroeporganisaties en producenten van geluidsdragers zijn 
niet in alle Lid-Staten tegen het gebruik van hun prestaties voor 
uitzendingen beschermd. Zou de coördinatie zich niet tot deze voorschriften 
uitstrekken, dan zouden ondernemingen die satellietuitzendingen verzorgen, 
zich in die Lid-Staat kunnen vestigen waar het beschermingsniveau ten 
aanzien van verwante rechten het laagst is. 
61. Gelet op de bestaande divergenties, zou het denkbaar zijn dat het Hof van 
Justitie door overeenkomstige toepassing van zijn Coditel-rechtspraak46 
tot de conclusie komt dat de voorwaarden voor een eengemaakte audiovisuele 
ruimte - nog - niet voorhanden zijn. 
62. Het tweede stel regels in het voorstel voor een richtlijn heeft betrekking 
op de doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel. De verwerving van de 
46 Zaak 62/79, Jurispr. 1980, blz. 881,903 
- 32 -
noodzakelijke rechten voor de doorgifte van uitzendingen via de kabel vormt 
een wezenlijk bestanddeel van de activiteit van kabelmaatschappijen, 
aangezien een kabelmaatschappij een programma slechts kan doorgeven, indien 
zij over de betrokken uitzendingsrechten beschikt. Ten einde het de 
kabelmaatschappijen mogelijk te maken alle doorgifterechten te verwerven, 
moet de tussenkomst van beheersmaatschappijen verplicht worden gesteld. 
Aldus kan de doorgifte van een volledig programmablok niet door de 
weigering van één enkele rechthebbende (wiens recht slechts op één 
onderdeel van het programma betrekking heeft) worden verhinderd. Daarmee 
wordt er enerzijds voor gezorgd dat de kabelmaatschappij het volledige 
programma kan doorgeven, en anderzijds dat het die rechthebbenden welke in 
een doorgifte in het kabelnet zijn geïnteresseerd, niet wordt belet hun 
rechten op deze wijze te doen renderen. 
63. Voorts wordt de - noodzakelijkerwijze contractuele - verwerving van de 
doorgifterechten hierdoor vergemakkelijkt dat, wanneer rechthebbenden en 
kabelmaatschappij het niet eens kunnen worden, een beroep kan worden gedaan 
op een bemiddelingsinstantie. Tenslotte moet een verbod om misbruik te 
maken van zijn onderhandelingspositie, de betrokkenen ertoe bewegen een 
grotere bereidheid tot negotiëren aan de dag te leggen. 
64. Het voorstel voor een richtlijn strekt er bijgevolg toe de werkzaamheden 
van ondernemingen die satellietuitzendingen verzorgen, van 
kabelmaatschappijen alsook van auteurs, uitvoerende kunstenaars en 
producenten van geluidsdragers te vergemakkelijken. Artikel 57, lid 2, van 
het EEG-Verdrag voorziet in dit verband in een coördinatie van de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten. 
65. De Commissie heeft bij het uitwerken van dit voorstel voor een richtlijn 
rekening gehouden met het bepaalde in artikel 8 c van het EEG-Verdrag en is 
daarbij tot de conclusie gekomen dat in het huidige stadium geen bijzondere 
bepalingen of afwijkingen passend of gerechtvaardigd zijn. 
- 33 -
TWEEPE PEEL ; COMMENTAAR BN PE ARTIKELEN 
HOOFDSTUK I : DEFINITIES 
ARTIKEL 1 
Définit les 
1. Doel van deze bepaling is de begrippen te definiëren die in de context van 
de volgende bepalingen worden gehanteerd. 
2. Gelet op de technische ontwikkelingen op het gebied van satellieten en 
ontvangstantennes, lijkt het noch uit het gezichtspunt van de 
rechthebbenden, noch uit dat van de programma-aanbieders of de kijkers nog 
langer gerechtvaardigd een als uitzendactiviteit te kwalificeren handeling 
aan de werking van het recht inzake auteursbescherming te onttrekken, alleen 
maar omdat daarbij gebruik wordt gemaakt van een technisch middel dat 
oorspronkelijk door het telecommunicatierecht voor de niet-openbare, 
individuele communicatie was gereserveerd. Daarom moet ten aanzien van de 
auteursrechten en verwante rechten de uitzending van programmasignalen via 
een telecommunicatiesatelI iet met die via een omroepsatelI iet worden 
gelijkgesteld, in zoverre ze daarmee vergelijkbaar is wat de rechtstreekse 
ontvangst betreft. Dit is het geval, wanneer de ontvangst van de 
programmadragende signalen geschiedt met behulp van ontvangstinstallaties 
die voor de individuele ontvangst van radio- en televisieprogramma's zijn 
bestemd. 
3. Voor de openbare mededeling per satelliet van beschermde werken en andere 
beschermde objecten is de voorafgaande toestemming van de rechthebbenden 
vereist. Het doel van de bepaling is vast te leggen onder welke 
omstandigheden de verspreiding van programma's per satelliet als een 
dergelijke openbare mededeling moet worden aangemerkt en wie voor die 
mededeling verantwoordelijk is. 
4. Van verantwoordelijkheid voor een openbare mededeling is er eerst sprake, 
wanneer een ongedeelde beslissing over twee elementen - inhoud e_n uitzending 
- 34 -
van de signalen - wordt getroffen, voor zover de keten van 
uitzendingsmiddelen ononderbroken is vanaf de plaats waar deze beslissing 
wordt getroffen, totdat de signalen door de satelliet naar het publiek toe 
worden uitgezonden. Hieruit volgt dat een beslissing over de inhoud van een 
progamma alleen (de beslissing over de produktie van een bepaalde film, de 
verwerving van de uitzendingsrechten, de opname van een voetbalwedstrijd) 
nog geen openbare mededeling vormt. Een op zichzelf staande beslissing tot 
uitzending (de beslissing van de ingenieur in het grondstation) leidt 
evenmin tot een dergelijke mededeling. Tenslotte is er ook dan nog geen 
sprake van een handeling die aanleiding geeft tot auteursrechtelijke 
verantwoordelijkheid, wanneer een omroeporganisatie maanden vooraf een 
programmaplanning en een zendschema opstelt. Deze beslissing betreffende de 
planning wordt eerst in een beslissing tot handelen omgezet op het ogenblik 
waarop het programma, eventueel na invoeging van reclameboodschappen en 
actuele programma-aanwijzingen, in zijn definitieve vorm voor uitzending 
wordt vrijgegeven. Slechts in dit laatste geval is de keten van 
uitzendingsmiddelen ononderbroken vanaf de plaats waar deze beslissing tot 
handelen wordt getroffen, totdat de signalen naar het publiek toe worden 
uitgezonden. 
5. De hierboven beschreven auteursrechtelijke verantwoordelijkheid is daar 
gegeven waar de handeling waarvoor toestemming is vereist, d.w.z. het 
treffen van de beslissing over inhoud en uitzending, plaatsvindt. Dit is ook 
het geval, wanneer de signalen eerst naar een grondstation in een andere 
Lid-Staat en vandaar naar de satelliet worden gezonden. Bepalend is slechts 
dat de keten van uitzendingsmiddelen niet wordt onderbroken tussen de plaats 
waar de beslissing over inhoud en uitzending wordt getroffen, en de 
uitzending. 
. Dit 6. Dit betekent evenwel niet dat geen rekening wordt gehouden met het feit dat 
de uitzending van de omroeporganisatie in verschillende Lid-Staten kan 
worden ontvangen. Ook al is de ontvangst als zodanig uit auteursrechtelijk 
oogpunt irrelevant, het lijdt geen twijfel dat de ontvangst op zich 
economische gevolgen kan hebben voor een andersoortig auteursrechtelijk 
gebruik van het ontvangen werk in het ontvangstland. Bijgevolg zal in de 
regel de omvang van de ontvangst een parameter kunnen zijn bij het bepalen 
- 35 -
van de te betalen vergoeding. Overigens zal normaliter ook de verhouding 
tussen de uitzending van een satellietprogramma enerzijds en andere vormen 
van gebruik en exploitatie anderzijds het voorwerp van een contractuele 
coördinatie vormen. 
7. Het voorstel voor een richtlijn laat in het midden hoe die gevallen moeten 
worden behandeld waarin de beslissing over inhoud en uitzending van de 
programmadragende signalen in een derde land wordt getroffen. De reden 
daarvoor is dat het Gemeenschapsrecht in een derde land, anders dan binnen 
de Gemeenschap, geen verbindende beschermingsnorm voor auteursrechten en 
verwante rechten kan vastleggen. Bijgevolg staat het de Lid-Staten vrij de 
auteursrechtelijke verantwoordelijkheid voor satellietuitzendingen uit 
derde landen aan andere, subsidiaire criteria vast te knopen. 
8. Voorts worden in het voorstel voor een richtlijn vragen in verband met de 
simultane, ongewijzigde doorgifte via de kabel van omroepuitzendingen uit 
andere Lid-Staten behandeld. 
9. De doorgifte via de kabel van een omroepprogramma uit een Lid-Staat in 
diezelfde Lid-Staat komt daarentegen in het voorstel voor een richtlijn 
niet aan de orde. Dit is voor het moment niet noodzakelijk met het oog op 
de totstandbrenging van een Europese audiovisuele ruimte. Met betrekking 
tot de vraag hoe de simultane, ongewijzigde doorgifte via de kabel van 
programma's van nationale omroeporganisaties binnen hun zogenoemd 
verzorgingsgebied uit auteursrechtelijk oogpunt wordt beoordeeld, blijkt er 
evenmin behoefte aan communautaire actie te bestaan. Hetzelfde geldt voor 
de scheiding tussen zend insta I lat les, die wel, en ontvangstinstallaties, 
die niet relevant zijn in auteursrechtelijke zin. 
10. In het voorstel voor een richtlijn wordt geen onderscheid gemaakt \ 
naargelang van de techniek die wordt gebruikt voor de transmissie van het 
programma dat wordt doorgegeven. Bijgevolg is de regeling die met 
betrekking tot de doorgifte via de kabel wordt voorgesteld, van toepassing 
op alle primaire uitzendingen die worden doorgegeven, ongeacht of de 
primaire uitzending per satelliet dan wel via de ether plaatsvindt. Er 
- 36 -
is evenwel geen sprake van een doorgifte via de kabel in de zin van dit 
voorstel voor een richtlijn, wanneer een programma uitsluitend door middel 
van een punt-naar-punt-verbinding naar een verdeelstation van een 
kabelmaatschappij wordt gevoerd om vervolgens via het kabelnet te worden 
verspreid, zonder dat tegelijkertijd een primaire uitzending van dat 
programma plaatsvindt. 
11. In het voorstel voor een richtlijn wordt de doorgifte van een programma 
door middel van een Multipoint Microwave Distribution System, dat in enkele 
Lid-Staten in de plaats van een kabel systeem wordt gebruikt in gebieden 
waar de aanleg van een kabelnet economisch niet verantwoord is, met de 
doorgifte via de kabel gelijkgesteld. 
HOOFDSTUK II : SATELLIETOMROEP 
ARTIKEL 2 
Uitzendingsrecht 
12. Artikel 2 van het voorstel bepaalt dat voor de uitzending per satelliet van 
door auteursrecht beschermde werken de voorafgaande toestemming van de 
rechthebbenden is vereist. 
13. Het ligt evenwel niet in de bedoeling een nieuw recht op de exploitatie 
door middel van satellieten in het leven te roepen. Alleen moet duidelijk 
worden gemaakt dat een mededeling per satelliet evengoed als een mededeling 
bij wege van uitzending via de ether een openbare mededeling kan vormen. 
Beide soorten mededeling vallen onder het uitzendingsrecht. 
14. Hierdoor wordt geenszins afbreuk gedaan aan de bestaande praktijk inzake de 
exploitatie van rechten in het kader van contractuele regelingen. Zo blijft 
het met name mogelijk de exploitatie langs contractuele weg tot bepaalde 
transmissietechnieken of tot bepaalde taalversies te beperken. 
- 37 -
ARTIKEL 3 
Verwerving van rechten 
15. Volgens de bepalingen van het voorstel voor een richtlijn zal ten aanzien 
van de uitzending per satelliet van een radio- of televisieprogramma 
slechts het recht van die Lid-Staat van toepassing zijn waar de 
verantwoordelijke en ongedeelde beslissing over inhoud en uitzending van de 
programmadragende signalen wordt getroffen. Het bestaan van een wettelijke 
licentie in die Lid-Staat zou tot gevolg hebben dat de rechthebbenden 
moeten dulden dat hun per satelliet verspreide werken in het gehele 
bedekkingsgebied zonder hun toestemming rechtstreeks kunnen worden 
ontvangen. 
16. Dit te verregaande gevolg moet hierdoor worden vermeden dat het recht om 
door auteursrecht beschermde werken per satelliet openbaar mee te delen, 
niet door wettelijke licenties kan worden beperkt. 
17. Enkele Scandinavische landen voorzien, zich baserend op een voorstel van de 
Noordse Raad, in de mogelijkheid om collectieve overeenkomsten die tussen 
een erkende vereniging van rechthebbenden en een omroeporganisatie zijn 
gesloten, uit te breiden tot rechthebbenden welke niet door die vereniging 
worden vertegenwoordigd. 
18. In zoverre in een Lid-Staat op 31 juli 1991 met betrekking tot de 
verspreiding van werken per satelliet een dergelijke mogelijkheid bestaat, 
kan deze tot 31 december 1997 worden gehandhaafd, mits een uitbreiding van 
collectieve overeenkomsten is uitgesloten voor cinematografische werken. 
Onder cinematografische werken moeten in dit verband werken in de zin van 
artikel 2, lid 1, en artikel 14bIs van de Berner Conventie voor de 
bescherming van werken van letterkunde en kunst worden verstaan. 
- 38 -
ARTIKEL 4 
Uitvoerende kunstenaars 
19. Ondernemingen die satellietprogramma's aanbieden, zouden van de huidige 
niveauverschillen tussen de Lid-Staten op het gebied van de bescherming van 
uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsdragers en 
omroeporganisaties kunnen profiteren om zich in die Lid-Staat te vestigen 
waar de genoemde categorieën van rechthebbenden het minst worden beschermd. 
Ten einde dit te voorkomen, wil het voorstel voor een richtlijn de 
bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsdragers en 
omroeporganisaties in de Gemeenschap harmoniseren, in zoverre dit ter 
bereiking van het doel van de richtlijn noodzakelijk is. 
20. Daartoe moet aan uitvoerende kunstenaars het recht worden toegekend de 
live-uitzending per satelliet van hun uitvoering toe te staan of te 
verbieden. Ten einde te vermijden dat dit recht door het gebruik van 
vastgelegde uitvoeringen wordt uitgehold, voert het voorstel voor een 
richtlijn tevens een opname- en verveeIvoudigingsrecht in. 
21. Bij het vervaardigen van een audiovisueel werk worden in de overeenkomst 
tussen de kunstenaar en de producent in de regel de rechten en de 
vergoeding van de kunstenaar volledig vastgelegd, terwijl de latere 
economische exploitatie van het werk, met inbegrip van de uitvoering van de 
kunstenaar, in handen van de producent ligt. Deze benadering heeft haar 
neerslag gevonden in de wetgeving van een hele reeks Lid-Staten. Volgens 
deze wettelijke regelingen geldt doorgaans een vermoeden van 
rechtsoverdracht : er wordt van uitgegaan dat een kunstenaar die een 
bijdrage aan de totstandbrenging van een audiovisueel werk heeft geleverd 
en daarover een overeenkomst met de producent heeft gesloten, op 
regelmatige wijze de exploitatierechten aan deze laatste heeft 
overgedragen. In enkele Lid-Staten is dit vermoeden weerlegbaar. Met het 
onderhavige voorstel voor een richtlijn wordt niet beoogd de 
rechtsoverdracht te regelen. Het blijft derhalve zaak van de Lid-Staten of 
de overdracht van de rechten van uitvoerende kunstenaars een punt blijft 
- 39 -
waarover de partijen moeten onderhandelen, dan wel of ter zake een 
wettelijk vermoeden van overdracht geldt. 
ARTIKEL 5 
Vergoeding voor het gebruik van geluidsdragers 
22. Bij de samenstelling van omroepprogramma's wordt in ruime mate gebruik 
gemaakt van geluidsdragers. Het Verdrag van Rome bepaalt derhalve dat de 
uitvoerende kunstenaars en/of de producenten van geluidsdragers alleen of 
gezamenlijk in de vorm van een aanspraak op vergoeding aan deze vorm van 
gebruik van geluidsdragers door omroeporganisaties deel hebben. Het lijkt 
passend dit beginsel op het niveau van de Gemeenschap over te nemen. 
Daarbij wordt het aan de Lid-Staten overgelaten of zij deze aanspraak op 
vergoeding aan beide categorieën van rechthebbenden, slechts aan één 
categorie van rechthebbenden dan wel aan één categorie met participatie van 
de andere categorie toekennen. De Lid-Staten blijven eveneens bevoegd de 
verdeling van de vergoeding te regelen. 
ARTIKEL 6 
Omroeporganisaties 
23. Ten einde omroeporganisaties ervoor te behoeden dat een andere onderneming 
die satellietprogramma's aanbiedt, gedeelten van hun uitzendingen overneemt 
zonder daartoe gerechtigd te zijn, bepaalt het voorstel voor een richtlijn 
dat aan omroeporganisaties het recht moet worden toegekend de simultane 
heruitzending van hun uitzendingen per satelliet, de opname van hun 
uitzendingen en de verveelvoudiging van opnamen van hun uitzendingen toe te 
staan of te verbieden. 
- 40 -
ARTIKEL 7 
Beperkingen van de rechten 
24. Het voorstel voor een richtlijn beoogt geen gedetailleerde harmonisatie van 
de regelingen inzake de begrenzing van de verwante rechten in de Lid-Staten 
en sluit aan bij de formulering van artikel 15 van het Verdrag van Rome. In 
de meeste Lid-Staten wordt de begrenzing van de verwante rechten geheel of 
ten dele door middel van een verwijzing naar de desbetreffende 
auteursrechtelijke voorschriften geregeld. Een gedetailleerde harmonisatie 
met betrekking tot deze begrenzing in het kader van de onderhavige 
richtlijn zou aan dit systeem van verwijzing afbreuk doen en zou tot gevolg 
kunnen hebben dat houders van verwante rechten voor een deel over verder 
reikende bevoegdheden beschikken dan auteurs. Dit zou dan weer in 
tegenspraak zijn met de in de meeste Lid-Staten heersende opvatting over de 
bescherming van auteurs en houders van verwante rechten. 
25. Een en ander doet niet af aan de mogelijkheid van een latere harmonisatie 
in communautair verband met betrekking tot deze begrenzing. 
ARTIKEL 8 
Mini mumbescherm i ng 
26. Doel van de artikelen 4 tot en met 7 van deze richtlijn is ervoor te zorgen 
dat uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsdragers en 
omroeporganisaties een minimumbescherming genieten. Niets belet evenwel de 
Lid-Staten om voor de genoemde categorieën van rechten of zelfs voor andere 
categorieën een verdergaande bescherming in te stellen. De Lid-Staten 
blijven echter bij een eventuele uitbreiding van de rechten boven de in de 
richtlijn vastgestelde minimumnorm in elk geval aan de definitie van 
- 41 -
openbare mededeling per satelliet gebonden. Artikel 8, lid 1, van het 
voorstel voor een richtlijn sluit verdere harmonisatiemaatregelen op het 
gebied van auteursrecht en verwante rechten niet uit. 
27. Deze richtlijn heeft L tsluitend betrekking op de toekenning van rechten 
aan onderdanen van de Lid-Staten van de Gemeenschap en aan ondernemingen in 
de zin van artikel 58 van het EEG-Verdrag, en wil op die wijze met het 
EEG-Verdrag strijdige discriminatie van rechthebbenden uit andere Lid-
Staten voorkomen. De toepassing van de bepalingen van deze richtlijn op 
onderdanen van derde landen wordt daarentegen beheerst door de 
desbetreffende internationale overeenkomsten tussen de Lid-Staten en derde 
landen. In zoverre in deze overeenkomsten is bepaald dat onderdanen van 
derde landen op gelijke wijze als eigen onderdanen moeten worden behandeld, 
kunnen de bepalingen van deze richtlijn op eerstgenoemden van toepassing 
zi jn. 
ARTIKEL 9 
OvergangsbepaI ing 
28. De onmiddellijke toepassing van hoofdstuk II van deze richtlijn op werken 
waarvan de exploitatie het voorwerp van bestaande overeenkomsten vormt, kan 
moeilijkheden veroorzaken. Dit is het geval, wanneer in de bestaande 
overeenkomsten de uitzendingsrechten over verschillende rechthebbenden in 
welbepaalde gebieden zijn verdeeld. Op grond van de situatie bij de 
sluiting van de overeenkomst zijn rechten verleend waarvan de exploitatie 
in het geheel geen invloed mag hebben op de exploitatie van de 
zusterrechten. In veruit de meeste gevallen zullen de moeilijkheden door 
een nieuwe interpretatie van of eventueel door nieuwe onderhandelingen over 
de overeenkomsten uit de weg kunnen worden geruimd. De toekenning van een 
termijn van respijt van drie jaar moet het mogelijk maken om in 
problematische gevallen langs contractuele weg tot een bevredigende 
oplossing te komen. 
- 42 -
HOOFDSTUK III : DOORGIFTE VIA DE KABEL 
ARTIKEL 10 
Handeling waarvoor toestemming is vereist 
29. De doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel vormt een 
auteursrechtelijk beschermde openbare mededeling van de in de 
omroepuitzend ing opgenomen werken en andere beschermde objecten. Bijgevolg 
is voor de doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel de toestemming van 
de betrokken rechthebbenden vereist. 
30. Dit zegt evenwel nog niets over de vraag wie de personen zijn met wier 
rechten bij een doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel rekening moet 
worden gehouden, noch over de vraag in hoeverre bepaalde handelingen niet 
aan auteursrecht zijn gebonden. Het wordt derhalve aan de Lid-Staten 
overgelaten te bepalen aan welke categorieën van rechthebbenden een recht 
wordt toegekend om de doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel toe te 
staan of te verbieden. Hetzelfde geldt bij voorbeeld ook voor de vraag welk 
standpunt in auteursrechtelijk opzicht wordt ingenomen ten aanzien van 
gemeenschappelijke antennes of het verzorgingsgebied van nationale 
omroeporgan i sat Ies. 
31. Voorts wordt met dit voorstel voor een richtlijn ook geen harmonisatie met 
betrekking tot de persoonlijkheidsrechten van auteurs in het kader van de 
doorgifte via de kabel beoogd. In dit verband blijven de bepalingen van de 
Lid-Staten van toepassing, op grond waarvan het in voorkomend geval 
mogelijk is de doorgifte via de kabel om met persoonlijkheidsrechten 
verband houdende redenen te onderbreken. 
32. Ook al moet in de toekomst de doorgifte van omroepuitzendingen via de kabel 
uitsluitend op contractuele grondslag geschieden, er moet rekening worden 
gehouden met de structuren die op dit gebied in de Lid-Staten tot 
ontwikkeling zijn gekomen en die op bevredigende wijze functioneren. 
Bijgevolg moet, indien een Lid-Staat op 31 juli 1991 de doorgifte van 
omroepuitzendingen door middel van een systeem van wettelijke licenties 
heeft geregeld, die mogelijkheid tot 1998 worden gehandhaafd. Dit geldt 
eveneens voor het geval waarin in de auteurswet uitdrukkelijk is 
- 43 -
bepaald dat bij wege van bestuursrechtelijk besluit een wettelijke licentie 
kan worden ingesteld. Dergelijke systemen behoeven evenwel niet na 1998 in 
stand te worden gehouden, omdat het dan ingevolge het door dit voorstel 
voor een richtlijn ingevoerde contractuele model niet langer nodig zal zijn 
nog gebruik te maken van wettelijke licenties. 
ARTIKEL 12 
Uitoefening van het recht op de doorgifte via de kabel 
33. Bij een doorgifte via de kabel neemt de kabelmaatschappij de primaire 
uitzending ongewijzigd over, zonder dat zij zelf enige zeggenschap heeft 
over de samenstelling van het doorgegeven programma. Dit heeft tot gevolg 
dat de kabelmaatschappij in de regel niet in staat is tijdig na te gaan wie 
houder van de rechten op de verschillende programmaonderdelen is. Ten einde 
te voorkomen dat partiële rechten op afzonderlijke programmaonderdelen de 
doorgifte in haar geheel verhinderen, wordt in de ontwerp-richtIIJn een 
centralisatie voorgesteld in die zin dat de rechten op de doorgifte via de 
kabel door een of meer beheersmaatschappijen moeten worden uitgeoefend. Het 
recht van elke rechthebbende om een doorgifte via de kabel toe te staan of 
te verbieden, zal nog slechts door tussenkomst van een of meer 
beheersmaatschappiJen geldend kunnen worden gemaakt. 
34. De verplichting om het recht op de doorgifte via de kabel uitsluitend via 
een beheersmaatschappiJ uit te oefenen, doet niet af aan het eigendomsrecht 
noch aan de overdraagbaarheid daarvan, aangezien de verplichte tussenkomst 
van beheersmaatschappijen uitsluitend betrekking heeft op het effectueren 
van het recht op de doorgifte via de kabel ten aanzien van 
kabeImaatschapp i Jen. 
35. Tenslotte blijft het de rechthebbenden als leden van de beheersmaatschappiJ 
ook vrijstaan er via deze laatste voor te zorgen dat het economische belang 
dat zij bij het in acht nemen van een zekere hiërarchie bij de exploitatie 
hebben, niet wordt aangetast. Zo zou bij voorbeeld de beheersmaatschappiJ 
kunnen worden geïnstrueerd om in de overeenkomsten betreffende de 
- 44 -
toestemming voor de doorgifte via de kabel een "vrijwaringsclausule" in te 
schrijven. Een dergelijke clausule zou bij voorbeeld kunnen bepalen dat de 
beheersmaatschappiJ zich tegen de doorgifte van een werk kan verzetten, 
wanneer dit de rechthebbende ernstige en onherstelbare schade zou 
berokkenen. 
36. Tenslotte betekent de verplichte tussenkomst van beheersmaatschappijen ook 
niet dat de rechthebbenden verplicht zijn lid te worden van een 
beheersmaatschappiJ. Een rechthebbende die geen beheersmaatschappiJ met de 
waarneming van zijn rechten heeft belast, heeft een aanspraak op vergoeding 
Jegens de beheersmaatschappiJ die rechten van dezelfde aard waarneemt. Dit 
betekent dat een rechthebbende die geen lid van de beheersmaatschappij is, 
ten aanzien van zijn vergoeding met de leden van de beheersmaatschappiJ 
moet worden gelijkgesteld. Voorts moet een rechthebbende die zelf geen lid 
is, zich met zijn aanspraak op een vergelijkbare vergoeding tot de 
nationale rechter kunnen wenden. 
ARTIKEL 12 
Uitoefening door omroeporganisaties van het recht 
op de doorgifte via de kabel 
37. Het aantal omroeporganisaties is bij de sluiting van een overeenkomst over 
de doorgifte via de kabel overzienbaar, en elke kabelmaatschappij weet welk 
programma zij in haar net invoert. Het lijkt derhalve niet noodzakelijk de 
verplichte tussenkomst van beheersmaatschappiJen tot de eigen rechten van 
omroeporganisaties en de daaraan overgedragen rechten uit te breiden. 
38. Wanneer een rechthebbende de rechten op de primaire uitzending e_n de 
rechten op de doorgifte via de kabel aan een omroeporganisatie heeft 
overgedragen, worden de rechten op de doorgifte via de kabel door de 
omroeporganisatie en niet door een beheersmaatschappiJ uitgeoefend. 
- 45 -
ARTIKEL 13 
Algemene overeenkomst 
39. Zowel kabelmaatschappijen als rechthebbenden kunnen er belang bij hebben de 
toestemming voor de doorgifte via de kabel van een of meer 
omroepuitzendingen door een of meer kabelmaatschappijen in één algemene 
overeenkomst te regelen. Bijgevolg moeten rechthebbenden en 
kabelmaatschappijen ertoe worden aangemoedigd de doorgifte via de kabel van 
een of meer omroepuitzendingen door een of meer kabelmaatschappijen in één 
algemene overeenkomst te regelen. Het is zaak van de betrokkenen of zij 
dergelijke algemene overeenkomsten sluiten, maar elke betrokkene die 
verlangt dat zo'n overeenkomst wordt gesloten, moet er zijnerzijds toe 
bereid zijn op collectieve wijze te onderhandelen. 
40. Hieruit volgt echter niet dat de wederpartij er door een collectief 
onderhandelingsaanbod toe kan worden gedwongen harerzijds op collectieve 
wijze te onderhandelen. Bijgevolg zijn ook "eenzijdig-collectleve" 
onderhandelingen denkbaar. Zo kan bij voorbeeld een kabelmaatschappij met 
alle rechthebbenden of een beheersmaatschappiJ met betrekking tot een 
bepaalde categorie van rechten met alle kabelmaatschappijen onderhandelen. 
ARTIKEL 14 
Bernidddelaars 
41. Wil de doorgifte via de kabel op ordelijke wijze verlopen, dan moeten de 
betrokkenen principieel tot onderhandelingen over de verwerving van de 
rechten bereid zijn. Om dit te waarborgen, moeten de betrokkenen in geval 
van onwil tot onderhandelen over de mogelijkheid beschikken een beroep te 
doen op bemiddelaars. Deze bemiddelaars moeten bijstand verlenen bij het 
voeren van onderhandelingen en moeten in voorkomend geval ook eigener 
beweging een ni et-verbindend, minnelijk voorstel kunnen doen om de partijen 
- 46 -
tot overeenstemming te brengen. Ten einde de wederzijdse belangen te 
vrijwaren, moeten onpartijdige bemiddelaars worden aangewezen. Het moet aan 
de Lid-Staten worden overgelaten deze procedure in bijzonderheden te 
regelen. 
ARTIKEL 15 
Voorkoming van misbruik van onderhandelingspositie 
42. Voorts moet er door de verschillende betrokken partijen te verbieden 
misbruik te maken van hun onderhandelingspositie, voor worden gezorgd dat 
zij een grotere bereidheid tot onderhandelen aan de dag leggen. In het 
algemeen moet ervan worden uitgegaan dat er sprake is van misbruik van 
onderhandelingspositie, wanneer tijdens lopende onderhandelingen een 
standpunt wordt ingenomen dat op generlei wijze door de concrete 
omstandigheden wordt gerechtvaardigd. Van een dergelijk misbruik is 
eveneens sprake, wanneer een der betrokken partijen gewoonweg weigert tot 
onderhandelingen over te gaan. Hetzelfde geldt, wanneer een naar objectieve 
maatstaven volstrekt irrealistisch aanbod voor een overeenkomst wordt 
gedaan. Het VERbod van misbruik van onderhandelingspositie is dus eigenlijk 
een GEbod om althans te goeder trouw tot onderhandelingen over te gaan. 
Hieruit volgt echter ook dat het alleen de bedoeling is het voeren van 
onderhandelingen te bevorderen, maar niet de betrokken partijen ertoe te 
dwingen tot overeenstemming te komen. Dit betekent bij voorbeeld dat het op 
zich ongeoorloofd is een ongerechtvaardigd hoge of lage vergoeding voor te 
stellen, maar dat daarmee nog niets is gezegd over de vraag wat een passend 
aanbod i s. 
43. Kan ondanks het uitblijven van overeenstemming geen misbruik worden 
vastgesteld, dan is het uiteindelijke resultaat dat in dat concrete geval 
geen doorgifte via de kabel kan plaatsvinden. 
44. Het wordt aan de Lid-Staten overgelaten te bepalen welke maatregelen zij 
treffen om misbruiken te voorkomen. Daarbij kan zowel aan een 
civielrechtelijk verbod van misbruik als aan administratieve controle 
worden gedacht. 
- 47 -
HOOFDSTUK IV : GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN 
ARTIKEL 16 
MededIng i ngsregeI s 
45. Dit voorstel voor een richtlijn doet niets toe of af aan de toepassing van 
de communautaire en nationale concurrent ievoorschriften. Met name strekken 
de maatregelen ter voorkoming van misbruik van onderhandelingspositie er 
alleen toe de bereidheid tot onderhandelen in een bepaalde situatie te 
bevorderen, onafhankelijk van de op het vlak van het mededingingsrecht 
geldende gedragsregels. 
ARTIKEL 17 
Collectieve waarneming van rechten 
46. De Lid-Staten blijven bevoegd de activiteit van beheersmaatschappiJen te 
regelen. Zij moeten daarbij evenwel de bepalingen van het EEG-Verdrag in 
acht nemen. Dit artikel sluit verdere harmonisatiemaatregelen op het gebied 
van de collectieve waarneming van rechten niet uit. 
- 48 -
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende 
het auteursrecht en verwante rechten op het gebied van de 
satellietomroep en de doorgifte via de kabel 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderlijk op artikel 57, lid 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
(1) Overwegende dat tot de in het Verdrag neergelegde doelstellingen van de 
Gemeenschap behoren het tot stand brengen van een steeds hechter verbond 
tussen de Europese volkeren en van nauwere betrekkingen tussen de Staten 
van de Gemeenschap, alsook het waarborgen van de economische en sociale 
vooruitgang van hun landen door gemeenschappelijk optreden dat erop is 
gericht de barrières die Europa verdelen, te verwijderen; 
(2) Overwegende dat te dien einde volgens het Verdrag een gemeenschappelijke 
markt en een ruimte zonder binnengrenzen moeten worden ingesteld; dat dit 
onderscheid met name onderstelt dat de hinderpalen voor het vrije verkeer 
van diensten worden verwijderd en onvervalste mededinging binnen de 
gemeenschappelijke markt wordt gewaarborgd; dat de Raad daartoe 
- 49 -
inzonderheid richtlijnen inzake de coördinatie van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten betreffende de toegang tot 
werkzaamheden, anders dan in loondienst, en de uitoefening daarvan kan 
vaststellen; 
(3) Overwegende dat grensoverschrijdende omroepuitzendingen binnen de 
Gemeenschap, met name via satelliet en kabel, een van de belangrijkste 
middelen vormen ter bevordering van bovengenoemde doelstellingen van de 
Gemeenschap, die tegelijkertijd van politieke, economische, sociale, 
culturele en juridische aard zijn; 
(4) Overwegende dat ter bereiking van bovengenoemde doelstellingen de Raad 
reeds Richtlijn (89/552/269) van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie 
van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten 
inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten*1) heeft 
vastgesteld en daarin regelingen ter bevordering van de verspreiding en 
produktie van programma's in Europa alsook op het gebied van reclame, 
sponsoring, bescherming van de Jeugd en het recht van weerwoord heeft 
getroffen. 
(5) Overwegende dat er op het ogenblik niettemin zowel bij de 
grensoverschrijdende verspreiding van programma's per satelliet als bij de 
doorgifte per kabel van programma's uit andere Lid-Staten nog een hele 
reeks onderling afwijkende auteursrechtelijke bepalingen bestaat en dat er 
daarbij nog in sommige opzichten van een gebrek aan rechtszekerheid wordt 
gesproken; dat de rechthebbenden daardoor het gevaar lopen dat hun werken 
worden geëxploiteerd zonder dat zij daarvoor een vergoeding ontvangen, of 
dat individuele houders van uitsluitende rechten in verschillende Lid­
staten de exploitatie van hun werken verhinderen; dat bovenal het gebrek 
aan rechtszekerheid een directe belemmering voor het vrije verkeer van 
programma's binnen de Gemeenschap vormt; 
(6) Overwegende dat tegenwoordig uit auteursrechtelijk oogpunt zo een ongelijke 
behandeling geldt met betrekking tot de verspreiding van programma's per 
omroepsatelI iet enerzijds en per telecommunicatiesatelI iet anderzijds; dat, 
nu bij beide typen van satelliet individuele ontvangst mogelijk en heden 
ten dage economisch verantwoord is, dit verschil in juridische regeling 
niet langer te rechtvaardigen valt; 
(1) PB nr. L 298 van 17.10.1989, blz. 23. 
- 50 -
(7) Overwegende dat voorts de vrije verspreiding van programma's hierdoor 
wordt belemmerd dat het op het ogenblik rechtens onzeker is of ten aanzien 
van de verspreiding via satellieten waarvan de signalen rechtstreeks 
kunnen worden ontvangen, enkel de rechten in het uitzendingsland dan wel 
op cumulatieve wijze tevens de rechten in alle ontvangstlanden relevant 
zijn; dat ingevolge de gelijkstelling uit auteursrechtelijk oogpunt van 
omroepsatelIieten en telecommunicatiesatelIieten dit gebrek aan 
rechtszekerheid thans voor nagenoeg alle in de Gemeenschap per satelliet 
verspreide programma's gevolgen heeft; 
(8) Overwegende dat bovendien de voor het vrije verkeer van omroepuitzendingen 
binnen de Gemeenschap noodzakelijke rechtszekerheid ontbreekt, wat de 
invoering in en de verspreiding via kabelnetten van programma's over de 
grenzen heen betreft. 
(9) Overwegende dat de ontwikkeling op het stuk van de contractuele verwerving 
van de rechten weliswaar nu reeds op duurzame wijze bijdraagt tot de 
totstandbrenging van de beoogde Europese audiovisuele ruimte; dat 
bijgevolg het voortbestaan van dergelijke contractuele regelingen moet 
worden gewaarborgd en alles in het werk moet worden gesteld om de 
uitvoering ervan in de praktijk zo vlot mogelijk te laten verlopen; 
(10) Overwegende dat op het ogenblik kabelmaatschappijen er met name niet zeker 
van kunnen zijn dat zij daadwerkelijk alle rechten op de programma's die 
het voorwerp van een dergelijke contractuele regeling vormen, hebben 
verworven; 
(11) Overwegende tenslotte dat niet op alle betrokkenen in alle Lid-Staten in 
gelijke mate de verplichting rust om niet op ongeoorloofde wijze te 
weigeren over de verwerving van de noodzakelijke rechten voor de doorgifte 
via de kabel te onderhandelen, of de onderhandelingen te doen mislukken; 
(12) Overwegende dat bovengenoemde kaderregeling voor de totstandbrenging van 
een eengemaakte audiovisuele ruimte, zoals neergelegd in Richtlijn 
89/552/EEG, bijgevolg dient te worden vervolledigd op het punt van het 
auteursrecht; 
- 51 -
(13) Overwegende dat zo een einde wordt gemaakt aan het verschil in behandeling 
tussen de Lid-Staten met betrekking tot de verspreiding van programma's 
per telecommunicatiesatelI iet en dat die behandeling in de gehele 
Gemeenschap op uniforme wijze hiervan afhankelijk wordt gesteld of er 
sprake is van een openbare mededeling van beschermde werken en andere 
beschermde objecten; dat aldus ook de aanbieders van grensoverschrijdende 
omroepprogramma's op gelijke wijze worden behandeld, onverschillig of zij 
voor de verspreiding van de programma's van een omroepsatel I iet dan wel 
van een telecommunicatiesatelI iet gebruik maken; 
(14) Overwegende dat het gebrek aan rechtszekerheid met betrekking tot de te 
verwerven rechten, waardoor de grensoverschrijdende verspreiding van 
programma's per satelliet wordt belemmerd, wordt weggenomen door de 
openbare mededeling per satelliet van beschermde werken binnen de 
Gemeenschap te definiëren, waardoor tegelijkertijd ook de plaats van de 
openbare mededeling wordt bepaald; dat een dergelijke definitie 
noodzakelijk is om te voorkomen dat op een uitzendingshandeling die een 
eenheid vormt, op cumulatieve wijze het recht van verschillende landen 
wordt toegepast; dat een openbare mededeling per satelliet uitsluitend dan 
en in die Lid-Staat plaatsvindt waar de betrokken omroeporganisatie één 
enkele beslissing over zowel de inhoud ais de uitzending van de 
programmadragende signalen treft; dat Voorwaarde daarbij is dat de keten 
van uitzendingsmiddelen tussen de plaats waar deze beslissing wordt 
getroffen, en het uitzenden van de signalen door de satelliet niet wordt 
onderbroken; 
(15) Overwegende dat bij de verwerving van de rechten de betrokkenen in het 
kader van de overeen te komen vergoeding rekening kunnen houden met het 
daadwerkelijke of potentiële aantal kijkers in het gele ontvangstgebied; 
(16) Overwegende dat voor bestaande overeenkomsten een bijzondere 
overgangsbepaling geldt, zodat deze overeenkomsten uiterlijk tot 1998 met 
het oog op de nieuwe regeling kunnen worden aangepast; 
(17) Overwegende dat programma's die vanuit derde landen op het grondgebied van 
de Gemeenschap worden verspreid, niet onder de toepassing van de regeling 
vallen; dat dergelijke programma's in het recht van de Lid-Staten anders 
kunnen worden behandeld dan programma's die vanuit een Lid-Staat worden 
verspreid, indien in het betrokken derde land niet of slechts in geringere 
mate de bescherming wordt verleend waarin deze richtlijn voorziet; 
- 52 -
(18) Overwegende dat de regeling tevens minimumvoorschriften bevat betreffende 
de bescherming van auteurs en houders van verwante rechten; dat moet 
worden gewaarborgd dat in alle Lid-Staten op bepaalde gebieden in de door 
deze richtlijn voorgeschreven omvang bescherming wordt verleend en dat die 
bescherming niet aan een wettelijke licentie wordt onderworpen-, dat enkel 
aldus kan worden voorkomen dat een mogelijk ongelijke bescherming tot 
distorsies van de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt leidt, 
waardoor programma-aanbieders en rechthebbenden in Lid-Staten met een hoog 
beschermingsniveau op ongerechtvaardigde wijze zouden kunnen worden 
benadeeld; 
(19) Overwegende dat de minimumbescherming op het gebied van de verwante 
rechten daarbij in wezen is afgestemd op de inhoud van het Internationaal 
Verdrag van Rome inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, 
producenten van fonogrammen en omroeporganisaties als de tot dusver 
volledigste beschermingsnorm op internationaal niveau, die bovendien door 
een groot aantal Lid-Staten is aanvaard; dat in overeenstemming met de 
doelstellingen van de richtlijn evenwel niet in gelijkaardige 
mogelijkheden tot voorbehoud als in het Verdrag van Rome is voorzien. 
(20) Overwegende dat de doorgifte via de kabel van programma's uit andere Lid-
Staten als een auteursrechtelijk relevante exploitatie van beschermde 
werken en prestaties moet worden beschouwd; dat bijgevolg een 
kabelmaatschappij voor elk onderdeel van een programma dat zij verspreidt, 
de toestemming van alle rechthebbenden moet verkrijgen; dat volgens de 
richtlijn deze toestemming op contractuele wijze moet worden verleend, 
onder voorbehoud van de uitzondering die voor reeds bestaande wettelijke 
Iicent ies geldt; 
(21) Overwegende dat in zoverre dit wegens de specificiteit van de doorgifte 
via de kabel noodzakelijk is, de richtlijn de tussenkomst van 
beheersmaatschappijen verplicht stelt, zodat het verbodsrecht uitsluitend 
op collectieve wijze kan worden uitgeoefend; dat de richtlijn daarmee 
- 53 -
wil voorkomen dat aan het soepel functioneren van contractuele regelingen 
afbreuk wordt gedaan door het verzet van outsiders die houder van rechten 
op afzonderlijke programmaonderdelen zijn; dat daarbij aan het 
verbodsrecht als zodanig niet wordt geraakt; dat alleen tot op zekere 
hoogte de wijze van uitoefening wordt geregeld; dat hieruit ook volgt dat 
net zoals voordien kabelrechten voor overdracht vatbaar zijn; dat de 
uitoefening van de persoonlijkheidsrechten van de auteur buiten het bereik 
van de in deze richtlijn vervatte regeling valt; 
(22) Overwegende dat bovendien met een aantal maatregelen de contractuele 
regelingen betreffende de toestemming voor de doorgifte via de kabel 
moeten worden bevorderd; dat om te beginnen zo de verwerving van alle 
noodzakelijke rechten voor de doorgifte via de kabel zoveel mogelijk bij 
wege van een algemene overeenkomst moet geschieden; dat voorts elke 
betrokkene te allen tijde een beroep moet kunnen doen op onpartijdige 
bemiddelaars, die bijstand verlenen bij het voeren van onderhandelingen en 
ni et-verbindende voorstellen kunnen doen om de partijen tot 
overeenstemming te brengen; dat tenslotte ervoor moet worden gezorgd dat 
de onderhandelingen niet op ongeoorloofde wijze worden gedwarsboomd of dat 
het individuele rechthebbenden niet op ongeoorloofde wijze wordt belet aan 
die onderhandelingen deel te nemen-, dat geen van deze maatregelen ter 
bevordering van de verwerving van de kabelrechten aan het contractuele 
karakter van die verwerving afdoet; 
(23) Overwegende dat met betrekking tot al die situaties waarvan de gevolgen, 
behalve voor een in economisch opzicht te verwaarlozen deel, slechts 
binnen de grenzen van één Lid-Staat merkbaar zijn, een communautaire 
regeling daarentegen niet noodzakelijk lijkt; 
(24) Overwegende dat deze richtlijn de minimumregels bevat die noodzakelijk 
zijn om de vrije, onbelemmerde verspreiding van programma's per satelliet 
over de grenzen heen en de simultane, ongewijzigde doorgifte via de kabel 
van omroepprogramma's uit andere Lid-Staten op in beginsel contractuele 
grondslag te verwezenlijken en te waarborgen; 
(25) Overwegende dat deze richtlijn niet in de weg staat aan toekomstige 
initiatieven met het oog op een harmonisatie op het gebied van het 
auteursrecht en verwante rechten alsook op het gebied van de collectieve 
waarneming van dergelijke rechten; 
- 54 -
(26) Overwegende dat het derhalve aan de Lid-Staten wordt overgelaten de 
kaderregeling die ter bereiking van de met deze richtlijn beoogde 
doelstellingen noodzakelijk is, met nationale wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen aan te vullen, voor zover deze niet tegen 
de met de richtlijn beoogde doelstellingen indruisen en met het 
Gemeenschapsrecht in overeenstemming zijn-, dat onder deze voorwaarden het 
de Lid-Staten met name vrij staat op het gebied van de verwante rechten 
beschermingsvoorschriften vast te stellen die verder reiken dan hetgeen in 
deze richtlijn is bepaald; 
(27) Overwegende dat deze richtlijn de toepassing van de mededingingsregels in 
de artikelen 85 en 86 van het Verdrag onverlet laat, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
HOOFDSTUK I : DEFINITIES 
Artikel 1 
In deze richtlijn wordt verstaan onder 
a) "satelliet": een satelliet die werkt op frequenties welke door het 
telecommunicatierecht hetzij voor ontvangst door het publiek zijn 
opengesteld (omroepsatelI iet), hetzij voor niet-openbare, individuele 
communicatie zijn voorbehouden (telecommunicatiesatelI iet). In het laatste 
geval is evenwel vereist dat de individuele ontvangst van de signalen onder 
vergelijkbare omstandigheden als bij een omroepsatelI iet plaatsvindt; 
b) "openbare mededeling per satelliet" binnen de Gemeenschap : de beslissing 
van een omroeporganisatie betreffende zowel de inhoud als de uitzending per 
satelliet van de programmadragende signalen. De openbare mededeling per 
satelliet vindt plaats in de Lid-Staat waar de omroeporganisatie de 
beslissing betreffende zowel de inhoud als de uitzending van de 
- 55 -
programmadragende signalen neemt. Indien de programmadragende signalen zijn 
gecodeerd, wordt onder openbare mededeling per satelliet de beslissing van 
een omroeporganisatie betreffende zowel de inhoud als de uitzending per 
satelliet van de programmadragende signalen verstaan, voor zover door de 
omroeporganisatie zelf, of met haar toestemming, decoders ter beschikking 
van het publiek zijn gesteld. Er is geen sprake van een openbare mededeling 
per satelliet, wanneer de keten van uitzendingsmiddelen tussen de plaats 
waar de beslissing over zowel de inhoud als de uitzending wordt getroffen, 
en het uitzenden van de betrokken signalen door de satelliet wordt 
onderbroken; 
c) "doorgifte via de kabel": de simultane, ongewijzigde en integrale doorgifte 
door middel van een kabel- of microgolvensysteem van een omroepuitzend ing 
uit een andere Lid-Staat aan het publiek; 
d) "omroepuitzend ing": de primaire uitzending, draadloos of per draad, via de 
ether of per satelliet, van radio- of televisieprogramma's die voor 
ontvangst door het publiek zijn bestemd; 
e) "beheersmaatschappiJ": een vereniging die door de leden met de waarneming 
van auteursrechten en/of verwante rechten is belast. 
HOOFDSTUK II : SATELLIETOMROEP 
Artikel 2 : Uitzendingsrecht 
Overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk kennen de Lid-Staten auteurs het 
recht toe de openbare mededeling per satelliet van door auteursrecht beschermde 
werken toe te staan of te verbieden. 
- 56 -
Artikel 3 : Verwerving van uitzendingsrechten 
1. De Lid-Staten waarborgen dat het in artikel 2 genoemde recht uitsluitend op 
contractuele wijze kan worden verworven. 
2. Indien in een Lid-Staat op 31 juli 1991 de mogelijkheid bestaat een door 
een beheersmaatschappiJ met een omroeporganisatie gesloten overeenkomst tot 
niet door deze beheersmaatschappij vertegenwoordigde rechthebbenden uit te 
breiden, blijft deze mogelijkheid tot 31 december 1997 behouden. 
3. Lid 2 is niet van toepassing op cinematografische werken, met inbegrip van 
werken die volgens een gelijkaardig procédé als cinematografische werken 
tot stand zijn gebracht. 
Artikel 4 : Uitvoerende kunstenaars 
De Lid-Staten kennen uitvoerende kunstenaars het recht toe om 
- de openbare mededeling per satelliet van hun uitvoering toe te staan of te 
verbieden, tenzij voor de uitzending van een reeds uitgezonden uitvoering of 
van de opname van een uitvoering gebruik wordt gemaakt; 
- de opname van hun ni et-vastgelegde uitvoering toe te staan of te verbieden, 
- de verveelvoudiging van een opname toe te staan of te verbieden. 
Artikel 5 : Vergoeding voor het gebruik van geluidsdragers 
De Lid-Staten bepalen dat, wanneer voor een openbare mededeling per satelliet 
op rechtstreekse wijze gebruik wordt gemaakt van een met commercieel oogmerk 
- 57 -
openbaar gemaakte geluidsdrager of van een verveelvoudiging van een dergelijke 
geluidsdrager, aan de uitvoerende kunstenaars, aan de producenten van de 
geluidsdrager of aan beiden gezamenlijk een eenmalige passende vergoeding wordt 
betaald. 
Artikel 6 : Omroeporganisaties 
De Lid-Staten bepalen dat omroeporganisaties de volgende handelingen kunnen 
toestaan of verbieden: 
- de simultane heruitzending van hun uitzendingen per satelliet; 
- de opname van hun uitzendingen-, 
- de verveelvoudiging van een opname van hun uitzending. 
Artikel 7 : Beperkingen van de rechten 
1. De Lid-Staten kunnen aan de in de artikelen 4, 5 en 6 bedoelde bescherming 
slechts beperkingen stellen met betrekking tot 
- het particuliere gebruik, 
- het gebruik van korte uittreksels in verband met de verslaggeving over 
actuele gebeurtenissen, 
- de kortstondige vastlegging door een omroeporganisatie met behulp van 
haar eigen middelen en voor haar eigen uitzendingen en 
-het uitsluitend voor onderwijs of wetenschappelijk onderzoek bestemde 
gebruik. 
- 58 -
Onverminderd het bepaalde in lid 1, kan elke Lid-Staat met betrekking tot 
de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsdragers 
en omroeporganisaties gelijkaardige beperkingen doen gelden als krachtens 
zijn wetgeving met betrekking tot de bescherming van het auteursrecht op 
werken van letterkunde en kunst gelden. Evenwel mogen slechts gedwongen 
licenties worden ingesteld, in zoverre ze verenigbaar zijn met de 
bepalingen van het Internationaal Verdrag van Rome inzake de bescherming 
van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en omroep­
organisaties. 
Artikel 8 : Minimumbescherming 
1. De Lid-Staten kunnen ten aanzien van auteurs en houders van verwante 
rechten, die onder hun jurisdictie vallen, beschermingsvoorschriften 
vaststellen welke verder reiken dan het bepaalde in de artikelen 2 tot en 
met 6. 
2. De Lid-Staten nemen bij de toepassing van lid 1 de in artikel 1, onder a) 
en b), vervatte definities in acht. 
Ar t i keI 9 : OvergangsbepaIi ng 
Op 1 Januari 1995 bestaande overeenkomsten betreffende de exploitatie van door 
auteursrecht beschermde werken en prestaties worden tot het verstrijken van de 
looptijd, maar uiterlijk tot 31 december 1997, door de toepassing van de 
artikelen 2 tot en met 8 onverlet gelaten. 
HOOFDSTUK III : DOORGIFTE VIA DE KABEL 
Artikel 10 : Handeling waarvoor toestemming is vereist 
1. De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de doorgifte via de kabel van 
omroepuitzendingen uit andere Lid-Staten op hun grondgebied met 
inachtneming van de toepasselijke auteursrechten en verwante rechten en op 
- 59 -
grond van contractuele regelingen tussen de auteursrechthebbenden, de 
houders van verwante rechten en de kabelmaatschappijen geschiedt. 
2. Onverminderd het bepaalde in lid 1, kunnen de Lid-Staten op 31 juli 1991 
bestaande wettelijke i'cent les of de uitdrukkelijk in een wet vastgelegde 
mogelijkheid tot instelling van een dergelijke wettelijke licentie tot 
31 december 1997 handhaven. 
Artikel 11 : Uitoefening van het recht op de doorgifte via de kabel 
1. De Lid-Staten waarborgen dat het recht om de doorgifte via de kabel van een 
omroepuitzend ing toe te staan of te verbieden, enkel door 
beheersmaatschappijen geldend kan worden gemaakt. 
2. Een rechthebbende die geen beheersmaatschappi J met de waarneming van zijn 
rechten heeft belast, heeft een aanspraak op vergoeding jegens die 
beheersmaatschappiJ welke rechten van dezelfde categorie waarneemt. De 
aanspraak is naar hoogte beperkt tot het bedrag dat de rechthebbende zou 
ontvangen, indien hij de beheersmaatschappiJ met de uitoefening van zijn 
rechten had belast. 
Artikel 12 : Uitoefening door omroeporganisaties van het recht op de doorgifte 
via de kabel 
Het bepaalde in artikel 11 is niet van toepassing op de rechten die een 
omroeporganisatie met betrekking tot haar uitzendingen geldend maakt. 
Artikel 13 : Algemene overeenkomst 
De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de partij die wenst dat een algemene 
overeenkomst wordt gesloten, er harerzijds toe is verplicht daartoe een 
collectief aanbod te doen. 
- 60 -
Artikel 14 : Bemiddelaars 
1. De Lid-Staten waarborgen dat, wanneer geen overeenkomst betreffende het 
verlenen van de toestemming voor de doorgifte via de kabel van een 
omroepuitzend ing tot stand komt, elk der betrokkenen een beroep kan doen op 
één of meer van de in de leden 2 en 3 genoemde bemiddelaars. 
2. De bemiddelaars hebben tot taak bijstand te verlenen bij het voeren van 
onderhandelingen. Zij kunnen eveneens ni et-verbindende aanbevelingen tot de 
betrokkenen richten. 
3. De Lid-Staten waarborgen dat de keuze van de bemiddelaars op zodanige wijze 
geschiedt dat hun onpartijdigheid niet in twijfel kan worden getrokken. 
Artikel 15 : Voorkoming van misbruik van onderhandelingspositie 
De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de betrokkenen niet op ongeoorloofde 
wijze de onderhandelingen over de toestemming voor de doorgifte via de kabel 
van omroepuitzendingen dwarsbomen. 
HOOFDSTUK IV : GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN 
Artikel 16 : Mededingingsregels 
Deze richtlijn laat de toepassing van de mededingingsregels van de Gemeenschap 
onver let. 
Artikel 17 : Collectieve waarneming van rechten 
Het wordt aan de Lid-Staten overgelaten de activiteit van beheersmaatschappijen 
te regelen. 
- 61 -
Artikel 18 : Slotbepalingen 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen 
in werking treden om uiterlijk op 1 januari 1995 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij steller, de Commissie hiervan onmiddellijk in kennis. 
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen 
naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de 
officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing 
worden vastgesteld door de Lid-Staten. 
2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van alle bepalingen van intern 
recht mee, die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
Artikel 19 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
De Voorzitter 
- 62 -
NOTE ON THE FINANCIAL IMPACT 
The present proposal does not have budgetary consequences 
for the Community. 
- 63 -
NOTE ON THE EFFECT ON COMPETITIVENESS AND EMPLOYMENT 
I. What is the main Justification for the measure? 
establishment of the Internal market; 
definition of common rules of the game for a European 
audovlsual area; 
strengthening of the position of European culture by the 
provision of remuneration to those involved in the 
production and dissemination of protected works; 
I I. Characteristics of the enterprises concerned 
The proposal affects firms of all descriptions. Film 
producers, phonogram producers, satellite broadcasters and 
cable operators vary from multinationals to medium size 
national companies. Authors and performers normally conduct 
business as private Individuals or as small companies. 
III. What obligations are Imposed directly on enterprises? 
Satellite broadcasting organizations and cable operators 
which broadcast or retransmit protected works will have to 
respect the rights of authors, of performers and of 
producers of film works and phonograms to allow the use of 
their works. The participants of negotiations concerning 
cable retransmission rights will have to accept the 
- 64 -
Intervention of one or more mediators and may not 
unreasonably refuse negotiations. 
IV. What obligations may be Imposed Indirectly on 
enterprises by local authorities? 
None . 
V. Are there any special measures for SMEs? 
No. 
VI. What foreseeable effects are there? 
(a) on the competitiveness of enterprises? 
Rightholders will benefit from the direct effect of 
receiving remuneration for the broadcasting by satellite or 
the retransmission of their works. The directive will 
enhance their competitiveness by establishing the country of 
origin principle for authorization of satellite 
broadcast Ing. 
Film right owners, In particular, which have acquired the 
relevant rights of use in one Member State will be given 
legal security to be able to exploit these rights by 
satellite broadcasting In competition with rightholders In 
other Member States. This will lead to a more competitive 
environment favourable to the strengthening of a single 
European audiovisual area. 
The competitiveness of broadcasters and cable-operators wl 
be increased by the enhanced legal security with regard to 
the applicable rules on copyright and neighbouring rights. 
- 65 -
(b) on employment 
The establishment of common rules of the game for all 
economic operators Implied in a satellite broadcast or a 
cable retransmission will promote the production and 
distribution of broadcast programmes and should therefore 
have a positive Impact on employment. 
VII. What consultations have there been on this proposal? 
A discussion paper on "Broadcasting and Copyright In the 
Internal Market" on copyright questions concerning cable and 
satellite broadcasts was published In November 1990. All 
Interested circles (authors, performers, broadcasters, 
phonogram producers, film producers, cable-operators) were 
invited to participate In a written consultation procedure 
In December 1990 and January 1991. A hearing on the 
discussion paper was held on 5 February 1991 in Brussels. 
Professionals agreed on the necessity for Community action 
in this field. 

_£6 
ISSN 0254-1513 
COM(91)276def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 08 
Catalogusnummer : CB-CO-91-384-NL-C 
ISBN 92-77-75619-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg