VERSLAG VAN DE COMMISSIE over de haalbaarheid van een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Republiek Kroatië

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

over de haalbaarheid van een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Republiek Kroatië

TABLE OF CONTENTS

1. Algemene context

2. Bilaterale betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en Kroatië sinds 1991 en vooruitzichten op een nauwere relatie

3. Recente economische en politieke ontwikkelingen in Kroatië

3.1. Het democratisch proces en de institutionele hervorming

3.2. Stabilisatie en hervorming van de economie

4. Parameters van een stabilisatie- en associatieovereenkomst

4.1. Politieke dialoog

4.2. Regionale samenwerking

4.3. Handel in goederen

4.3.1. Industrieproducten

4.3.2. Landbouw en visserij

4.4. Diensten, vestiging

4.5. Lopende betalingen en kapitaalverkeer

4.6. Harmonisatie van wetgeving

4.6.1. Technische normen en certificering

4.6.2. Mededinging en staatssteun

4.6.3. Overheidsopdrachten

4.6.4. Intellectuele, industriële en commerciële eigendom

4.6.5. Telecommunicatie en de informatiemaatschappij

4.6.6. Consumentenbescherming

4.6.7. Arbeidsrecht en gelijke kansen voor mannen en vrouwen

4.7. Justitie en binnenlandse zaken

4.8. Economische en financiële samenwerking

4.8.1. Statistiek

4.8.2. Industrie en MKB

4.8.3. Douane en belastingen

4.8.4. Onderwijs en opleiding

4.8.5. Cultuur en audio-visuele sector

4.8.6. Vervoer

4.8.7. Energie

4.8.8. Landbouw

4.8.9. Onderzoek en technologische ontwikkeling

4.8.10. Milieu

5. Conclusies

Bijlage

1. Algemene context

In de mededeling van de Commissie van 26.5.1999 [1] is een nieuw kader vastgesteld voor nauwere betrekkingen tussen de EU en de landen van Zuidoost-Europa, die stapsgewijs en rekening houdend met de specifieke situatie van ieder land moeten worden ontwikkeld. Hierbij is voorzien in een breed partnerschap, met name via een nieuw type overeenkomst, de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO).

[1] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het stabilisatie- en associatieproces in de landen van Zuidoost-Europa: Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Federale Republiek Joegoslavië, voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië. COM (99) 235 def. van 26.05.1999

De mate waarin een specifiek land aan de gestelde politieke en economische voorwaarden voldoet, bepaalt of er al dan niet onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst worden geopend. Het besluit tot het openen van onderhandelingen kan bovendien pas worden genomen na een rapportage van de Commissie over de haalbaarheid van een dergelijke stap.

De politieke ontwikkelingen in de Republiek Kroatië na de parlements- en presidents verkiezingen begin 2000 vormden een nieuwe start in de bilaterale betrekkingen. In haar mededeling van 2.2.2000 [2] heeft de Commissie zich al lovend uitgesproken over de eerste ontwikkelingen in de Kroatische politiek en heeft zij de nieuwe Kroatische regering ertoe aangezet verdere stappen te ondernemen om de betrekkingen te kunnen uitbreiden, waarvoor met name een haalbaarheidsverslag moet worden opgesteld.

[2] Mededeling van de Commissie aan de Raad over haar operationele conclusie ten aanzien van het stabilisatie- en associatieproces van de EU voor de landen van Zuidoost-Europa: Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Federale Republiek Joegoslavië, voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië. COM (2000) 49 def. van 2.2.2000

De nieuwe Kroatische leiders hebben zich krachtig uitgesproken vóór democratische en economische hervormingen. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad Algemene Zaken van 14 en 15 februari 2000 de Commissie verzocht een verslag op te stellen om na te gaan of onderhandelingen met de Republiek Kroatië tot een stabilisatie- en associatieovereenkomst kunnen leiden.

In dit haalbaarheidsverslag worden de recente politieke en economische ontwikkelingen in Kroatië toegelicht en een stand van zaken opgemaakt op alle mogelijke samenwerkingsgebieden met het oog op de opening van onderhandelingen voor een stabilisatie- en associatieovereenkomst.

2. Bilaterale betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en Kroatië sinds 1991 en vooruitzichten op een nauwere relatie

Kroatië heeft sinds zijn erkenning door de Gemeenschap in januari 1992 communautaire steun ontvangen. Van 1991 tot 1995 was deze beperkt tot humanitaire hulp en bijstand bij het democratiseringsproces. Na de opzegging door de Raad van Ministers in november 1991 van de Samenwerkingsovereenkomst van 1980 en de Vervoerovereenkomst van 1991 met de voormalige Socialistische Federale Republiek Joegoslavië is besloten op bilaterale basis contractuele betrekkingen met Kroatië aan te knopen, op voorwaarde dat het land zich aan een "democratische gedragscode" hield. Door de politieke situatie zijn deze betrekkingen echter niet van de grond gekomen. Anderzijds zijn er wel autonome handelspreferenties afgesproken, die jaarlijks hernieuwd zijn en de handelsbetrekkingen hebben bestendigd.

De regelmatige dialoog tussen het Kroatische en het Europees Parlement is sinds 1992 gemakkelijker geworden dankzij jaarlijkse interparlementaire vergaderingen, waarvan er tot dusver acht hebben plaatsgevonden.

In maart 1995 heeft de Gemeenschap besloten het PHARE-bijstandsprogramma uit te breiden tot Kroatië en onderhandelingen te openen voor een handels- en samenwerkingsovereenkomst en een vervoerovereenkomst. Zowel de bijstand als de onderhandelingen zijn op 7 augustus 1995 echter opgeschort vanwege de militaire operaties in de voormalige VN-sectoren West, Noord en Zuid, die een schaduw wierpen op Kroatiës staat van dienst inzake democratie en eerbiediging van de rechtsstaat. Sinds 1996 verleent de Gemeenschap Kroatië beperkte bijstand ter ondersteuning van de terugkeer van vluchtelingen en ontheemden.

Tussen 1996 en 1999 zijn de betrekkingen met Kroatië ontwikkeld in het kader van de "Regionale Aanpak" van Zuidoost-Europa [3], die de Raad in 1997 in zijn conclusies over de conditionaliteitsbeginselen heeft verfijnd. In haar periodieke verslagen over de naleving van deze beginselen is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de vooruitgang in Kroatië niet toereikend was om een intensivering van de bilaterale betrekkingen te rechtvaardigen. De EU was niet tevreden over de prestaties van Kroatië op het gebied van democratisering en eerbiediging van de democratie en de rechtsstaat. Met name op de volgende gebieden is de situatie uitermate problematisch: de volledige eerbiediging van de mensenrechten (inclusief de rechten van minderheden), de naleving van de verplichtingen uit hoofde van de akkoorden van Dayton en Erdut (met name met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake terugkeer en de volledige samenwerking met het Internationale Oorlogstribunaal voor misdaden in het voormalige Joegoslavië), een aanzienlijke verbetering van de regionale samenwerking en de volledige democratisering van de media. Kroatië bleeft in aanmerking komen voor het communautaire stelsel van autonome handelspreferenties, maar de toegang tot bijstand uit PHARE en de opening van onderhandelingen over contractuele betrekkingen bleven opgeschort.

[3] Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Federale Republiek Joegoslavië, voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië

In mei 1999 is het EU-beleid ten aanzien van de landen in Zuidoost-Europa verder uitgewerkt in het zogenaamde stabilisatie- en associatieproces. De politieke en economische basisvoorwaarden en de stapsgewijze aanpak werden gehandhaafd. Er is besloten om extra bijstand te verlenen voor het onderwijs door de openstelling van het Tempus-programma voor het hoger onderwijs en door samenwerking met de Europese Stichting voor opleiding. Voorts heeft in juli 1999 de eerste informele politieke dialoog op ministerniveau plaatsgevonden.

De organisatie en de uitslag van de parlements- en presidentsverkiezingen begin dit jaar betekenden een keerpunt in de politieke situatie in Kroatië. Een radicale hernieuwing van de betrekkingen tussen de EU en Kroatië is op gang gekomen. De EU juichte de eerste stappen van de nieuwe Kroatische leiders toe door de politieke dialoog te versterken en een Raadgevende Task Force EU/Kroatië (RTF) op te richten. De RTF is een gemeenschappelijk technisch orgaan dat is opgezet als een belangrijke bron van know-how en technische bijstand voor Kroatië op alle gebieden van gemeenschappelijk belang met het oog op de voorbereiding van de onderhandelingen over contractuele betrekkingen. De RTF is al tweemaal bijeengekomen, namelijk op 15 februari en 12 april 2000.

3. Recente economische en politieke ontwikkelingen in Kroatië

3.1. Het democratische proces en de institutionele hervorming

Het aantreden van nieuwe politieke leiders heeft het politieke toneel in Kroatië de afgelopen maanden ingrijpend gewijzigd. De verkiezingsuitslag weerspiegelde de sterke behoefte van de Kroatische bevolking naar democratische veranderingen.

De vorming van de nieuwe coalitieregering, waarin zes partijen zijn vertegenwoordigd die samen over een grote meerderheid beschikken, is vlot verlopen. Deze regering heeft snel duidelijk gemaakt dat zij niet alleen de Europese waarden van democratie en rechtsstaat deelt, maar ook dat de integratie in de Europees-Atlantische structuren haar topprioriteit is in de betrekkingen met het buitenland. Te dien einde zal zij ijveren voor een oplossing van de politieke vraagstukken die nog niet zijn afgehandeld, en voor de structurele hervormingen die Kroatië moet doorvoeren om aan de conditionaliteitseisen van de EU te voldoen.

In een uitdagend programma, dat op 9 februari aan het nieuwe parlement is voorgelegd, maakt de regering zich sterk moeilijke en gedurfde hervormingen door te voeren om alle politieke tekortkomingen weg te werken, met name met betrekking tot de volledige eerbiediging van de rechten van de mens - inclusief die van minderheden -, de democratisering van de media, de volledige naleving van de akkoorden van Dayton en Erdut - met een specifieke verwijzing naar de implementatie van het terugkeerproces -, volledige samenwerking met het Oorlogstribunaal, verbeterde betrekkingen met de buurlanden en in het bijzonder een radicale wijziging in de houding ten aanzien van Bosnië en Herzegovina. Het regeringsprogramma voorziet ook in belangrijke economische hervormingen.

Op al deze gebieden is een vruchtbare samenwerking op gang gekomen in het kader van de Raadgevende Task Force Eu/Kroatië. In de twee vergaderingen die tot dusver hebben plaatsgevonden, is overeenstemming bereikt over gezamenlijke aanbevelingen voor alle onopgeloste politieke tekortkomingen en de acties die moeten worden ondernomen om aan de diverse eisen te voldoen. Op basis hiervan heeft de Kroatische regering gedetailleerde actieprogramma's opgesteld teneinde een spoedige uitvoering ervan te verzekeren. Via zogenaamde interdepartementale programma's, die de regering op 2 maart en 5 mei heeft vastgesteld, is al begonnen met de implementatie van deze aanbevelingen en op belangrijke gebieden zijn er enkele aanzienlijke vorderingen geboekt.

Meer bepaald wat de vrije meningsuiting betreft, is herhaaldelijk kritiek geuit aan het adres van de Kroatische radio en televisie. De regering maakt zich sterk de nodige maatregelen te treffen om de Kroatische televisie om te vormen tot een publieke omroep. Er is al enige vooruitgang geboekt, aangezien er een nieuwe ontwerptekst voor een Wet Kroatische Televisie ter discussie staat, die weldra aan de Raad van Europa zal worden voorgelegd. Verwacht wordt dat het voorstel begin juni bij het parlement wordt ingediend. Er is ook een begin gemaakt met de herziening van de Wet Telecommunicatie, maar deze tekst zal pas zijn definitieve vorm krijgen, nadat het nieuwe wetgevingskader voor de Kroatische televisie is vastgesteld. Voorts is er een nieuwe directeur-generaal voor de Kroatische televisie benoemd en zijn andere hooggeplaatste medewerkers vervangen. De hervorming van het monopolistische distributiesysteem in de geschreven pers blijft een ingewikkeld praktisch en economisch probleem dat moeilijker op te lossen zal zijn. Ten slotte zijn de werkzaamheden voltooid die tot doel hebben de ambtshalve vervolging van journalisten die de eer of de waardigheid van hooggeplaatste ambtenaren aantasten, uit het strafrecht te schrappen.

Wat de bescherming van minderheden betreft, heeft het parlement op 11 mei wijzigingen goedgekeurd in de grondwet voor de bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en voor de bescherming van de rechten van etnische en nationale gemeenschappen en minderheden. Er is overeengekomen dat deze wijzigingen slechts gelden totdat een nieuw allesomvattend constitutioneel kader wordt vastgesteld - naar verwachting over zes maanden -, dat moet worden voorbereid door een werkgroep die nauw contact zal onderhouden met de Raad van Europa en de Venice Commission for Democracy through Law. Voorts heeft het parlement op 11 mei een wet op het officiële gebruik van minderheidstalen en een wet op het onderwijs in minderheidstalen goedgekeurd.

Een andere kwestie die grote zorgen baart, betreft de volledige naleving van de verplichtingen uit hoofde van de akkoorden van Dayton en Erdut. Centraal staan nog steeds de volledige samenwerking met het Oorlogstribunaal, de volledige implementatie van het terugkeerproces en de verbeterde regionale samenwerking.

Wat de samenwerking met het Oorlogstribunaal betreft - een politiek gevoelig punt voor Kroatië -, kunnen belangrijke vorderingen worden gerapporteerd. De nieuwe regering maakt zich sterk voor een hernieuwde samenwerking met het Tribunaal in Den Haag. Zij heeft de Raad voor Samenwerking met het Tribunaal, die onder leiding van de eerste minister staat, ingrijpend herschikt en ze is een vruchtbare dialoog met de procureur-generaal van het Tribunaal aangegaan. Dit heeft op 14 april geleid tot de goedkeuring van een belangrijke verklaring over de samenwerking met het Oorlogstribunaal, waarin Kroatië de jurisdictie van het Tribunaal met betrekking tot de militaire operaties "Storm" en "Flash" van 1995 erkent en de intensivering van alle onderzoeken naar oorlogsmisdaden accepteert.

Wat het terugkeerproces betreft, maakt de nieuwe regering zich sterk alle noodzakelijke maatregelen te treffen voor een correcte implementatie, waarvan het succes uiteraard evenzeer zal afhangen van de economische toekomst van de door de oorlog getroffen terugkeergebieden. Begin maart is een speciale commissie opgericht voor de implementatie van het terugkeerprogramma, waarin het hoogste administratieve en politieke niveau sterk is vertegenwoordigd en waarbij ook de internationale gemeenschap is betrokken. De regering heeft in samenwerking met UNHCR een programma voorgesteld om de terugkeer van meer dan 16 000 vluchtelingen in de nabije toekomst vlotter te laten verlopen. Ondanks enig intern verzet en een aantal initiële problemen is de herziening van het wetgevingskader met succes van start gegaan. De wijzigingen in de Wet Wederopbouw, die schrapping van de discriminerende bepalingen beogen, zijn in de eerste lezing door het parlement op 27 april aangenomen en de wet zal naar alle verwachting binnenkort worden goedgekeurd. Op 6 mei heeft de regering een voorstel aangenomen voor de herziening van de discriminerende bepalingen in de Wet Gebieden met Bijzonder Staatsbelang en de parlementaire procedure is lopende. De regering is ook vastbesloten erop toe te zien dat de wetgeving ten uitvoer wordt gelegd en het proces daadwerkelijk vooruitgaat. Daartoe zal zij niet aarzelen om specifieke maatregelen te nemen die een correcte implementatie zullen vergemakkelijken op het lokale niveau, waar de kern van de problemen en het verzet lijkt te liggen.

3.2. Stabilisatie en hervorming van de economie

Na de stabiliserende maatregelen van einde 1993 bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei van het BBP in Kroatië in de periode 1974-1997 meer dan 6% en bleven de prijzen opmerkelijk stabiel. In de loop van 1997 begon de economische situatie te verslechteren. Doordat de stijging van de lonen niet volledig door een productiviteitsverbetering werd gecompenseerd liep de uitvoer met 7,4% terug in vergelijking met het voorgaande jaar, terwijl de invoer nog steeds 14,5% bedroeg. Dit deed het tekort op de lopende rekening stijgen van 5,8% van het BBP in 1996 tot 11,6% in 1997 en veroorzaakte een sterke toename van de buitenlandse schuld, namelijk van 23% van het BBP in 1996 tot 32% einde 1997.

Solvabiliteitsproblemen in de banksector, achterstallige belastingschulden, een strak monetair beleid, verhogingen van de belastingen en de gereguleerde prijzen in combatie met de gevolgen van de Kosovo-crisis hebben bijgedragen tot de recessie die in het laatste kwartaal van 1998 begon en in de eerste drie kwartalen van 1999 aanhield. Terzelfder tijd had de economie steeds sterker te lijden onder toenemende structurele problemen. De recessie was einde 1999 kennelijk voorbij aangezien de economie in het laatste kwartaal van dat jaar een positief beeld te zien gaf. Niettemin is het reële BBP over het gehele jaar 1999 met naar schatting 1% ingekrompen. De verwachting is dat de economie zich dit jaar verder zal herstellen, dankzij de toename van de uitvoer en de groei van de consumptieve bestedingen en de investeringen.

De stabiliteit van de prijzen kon in 1999 grotendeels worden gehandhaafd. In de periode van juni 1998 tot februari 1999 leidde speculatie tegen de Kroatische valuta, de Kuna (HRK), tot een waardevermindering van deze munteenheid met 10% ten opzichte van de euro. De waardevermindering van de valuta en de stijging van de prijzen van aardolieproducten en telecommunicatiediensten deden einde 1999 de inflatoire druk een weinig toenemen.

Kroatië is tot dusver erin geslaagd zijn begrotingstekort binnen redelijke grenzen te houden. Dit verhult evenwel de onderliggende gestage toename van de geconsolideerde algemene overheidsuitgaven tot een niveau dat in 1998 52% van het BBP bedroeg (het hoogste van alle landen van Midden- en Oost-Europa). De eerste resultaten van de begroting die in juni 1999 werd herzien, wijzen op een begrotingstekort van 1,7% van het BBP, dat zonder de inkomsten uit privatiseringen evenwel 6% zou bedragen. Wanneer in de toekomst de inkomsten uit privatiseringen wegvallen, zal de overheid met een toenemende rentelast, aanzienlijke achterstallige betalingen en extrabudgettaire door de Staat gegarandeerde schulden geconfronteerd worden.

De belastingsituatie moet ingrijpend gecorrigeerd worden om een aanzienlijke en duurzame vermindering van het begrotingstekort mogelijk te maken en opdat de overheidsschuld op middellange termijn beheersbaar blijft. De begroting voor het jaar 2000, die op 23 maart werd goedgekeurd, is een stap in de goede richting omdat zij in een beperkte nominale vermindering van de uitgaven en een ingrijpende herstructurering voorziet. Op middellange termijn is begrotingsconsolidatie niet mogelijk zonder een aanzienlijke salarisverlaging voor overheidsambtenaren en een ingrijpende hervorming van de extrabudgettaire fondsen, in het bijzonder de pensioenfondsen en de ziektekostenverzekeringen. Een strakker fiscaal beleid zou een versoepeling van het monetair beleid mogelijk maken, waardoor de groei vermoedelijk zou worden gestimuleerd.

Kroatië heeft een goede industriële basis, bekwame en goed opgeleide arbeidskrachten en goede ontwikkelingsmogelijkheden op gebieden zoals het toerisme. De concurrentiepositie van de Kroatische ondernemingen op de Europese markt zou aanzienlijk worden versterkt door een coherente en ambitieuze agenda van structurele hervormingen. Onder de huidige omstandigheden zijn talrijke Kroatische ondernemingen immers niet opgewassen tegen de concurrentiedruk in een open economie.

De herstructurering en privatisering van het bedrijfsleven, waarmee Kroatië in 1991 een aanvang had gemaakt, is grotendeels voltooid. In bepaalde sectoren, zoals de elektriciteitsvoorziening, de olie-industrie, het vervoer en vooral de spoorwegen is een aantal grote ondernemingen nog niet geprivatiseerd. Het privatiseringsproces heeft na de crisis in Kosovo een nieuwe stimulans gekregen. In oktober 1999 werd 35% van de Kroatische telecommaatschappij (HT) voor 850 miljoen US$ aan Deutsche Telekom verkocht. In de loop van dit jaar wordt nogmaals een aandeel van 21% openbaar verkocht. Voorts heeft de vorige regering strategische investeerders een meerderheidsparticipatie in drie banken aangeboden. De desbetreffende transacties werden in april voltooid. Het is van wezenlijk belang dat de privatisering wordt voortgezet en dat het bestuur van de ondernemingen wordt verbeterd. Dit liet in het verleden te wensen over omdat het privatiseringsbeleid insiders bevoordeelde boven strategische investeerders. De basisbeginselen en toekomstplannen op dit gebied dienen in een privatiseringsstrategie van de overheid te worden neergelegd.

Kroatië heeft vorderingen gemaakt met de totstandbrenging van een moderne financiële sector door de sanering van het bankwezen, de oprichting van geld- en kapitaalmarkten en de invoering van marktgerichte rechtsregels. De financiële crisis die in 1997 is begonnen, heeft de stabiliteit en geloofwaardigheid van het bankwezen evenwel ernstig aangetast. Sedertdien hebben de autoriteiten een aantal maatregelen genomen om het toezicht op de banken te versterken en het vertrouwen van de consument te herstellen. De in 1998 ingestelde depositogarantieregeling zal zware eisen stellen aan de begroting, waaruit de verliezen gefinancierd moeten worden, en verdere faillissementen zouden een ernstige bedreiging kunnen vormen voor het begrotingsevenwicht. Hoewel de vier belangrijkste banken een groot gedeelte van de markt in handen hebben, is er nog steeds een groot aantal zeer kleine en regionale banken zodat verdere consolidatie noodzakelijk is.

Een belangrijk punt op de hervormingsagenda van de nieuwe regering tenslotte is het terugdringen van de openbare sector zelf. Kroatië heeft nog steeds een zeer omvangrijk overheidsapparaat en de staat blijft een zeer belangrijke rol spelen in de economie. De nieuwe regering is voornemens een einde te maken aan rechtstreekse interventies van de staat in de economie en het redden van noodlijdende ondernemingen. Deze positieve politieke boodschap moet worden bevestigd door coherente en globale maatregelen. De verbetering van het rechtsstelsel, in het bijzonder wat de tenuitvoerlegging van de faillissementsprocedures betreft, zou een eerste positief teken zijn van de politieke wil van de autoriteiten om Kroatië tot een moderne markteconomie om te vormen.

De nieuwe regering heeft een situatie geërfd die wordt gekenmerkt door ernstige structurele problemen en een verregaande isolatie van het economisch systeem. Het is onontbeerlijk dat de autoriteiten een globale en geloofwaardige hervormingsagenda opstellen die de steun heeft van het IMF en de Wereldbank. Dit is noodzakelijk om het vertrouwen van de internationale gemeenschap te herstellen dat de voorbije jaren is afgebrokkeld. Bovendien heeft Kroatië behoefte aan duurzame economische groei en nieuwe werkgelegenheid ten einde goedkope kredieten te kunnen verkrijgen op de internationale kapitaalmarkten en buitenlandse directe investeringen aan te trekken, in het bijzonder ecologisch verantwoorde investeringen.

4. Parameters van een stabilisatie- en associatieovereenkomst

Gezien de gemaakte vorderingen en nog noodzakelijke hervormingen met betrekking tot de voorgenoemde politieke en economische aspecten zal het succes van een toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Republiek Kroatië worden bepaald door het vermogen van dit land zijn verplichtingen krachten deze nieuwe op overeenkomst berustende betrekkingen na te komen.

4.1. Politieke dialoog

Ondanks het ontbreken van formele structuren voor een bilaterale politieke dialoog tussen de EU en Kroatië werd in juli 1999 een aanvang gemaakt met een informele politieke dialoog. Sedert de parlementaire verkiezingen en de presidentsverkiezingen werden de officiële contacten aanzienlijk geïntensiveerd met name in de vorm van ministeriële bezoeken. De EU en Kroatië hebben hun respectieve standpunten ten aanzien van regionale en internationale vraagstukken kennelijk op korte termijn nader tot elkaar gebracht. Belangrijk hierbij is vooral dat Kroatië erkent en aanvaardt dat het een belangrijke rol heeft te vervullen in het stabilisatieproces van deze regio.

Het formaliseren en versterken van de politieke dialoog tussen de EU en Kroatië in het kader van de toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst en de totstandbrenging van aanvullende regionale structuren voor de politieke dialoog zullen hiervan een centrale component zijn.

4.2. Regionale samenwerking

Verbetering en consolidatie van de regionale samenwerking zijn belangrijke voorwaarden voor de stabiliteit in het gebied. Kroatië streeft naar normalisatie van de politieke betrekkingen met de landen van de westelijke Balkan, onderhoudt goede betrekkingen met alle andere landen van Midden- en Oost-Europa en voert een actief beleid ter versterking van zijn handelsbetrekkingen met deze landen. De nieuwe politieke leiders lijken te hebben aanvaard dat hun land natuurlijke banden heeft met zijn zuidelijke buurlanden en hun streven is gericht op samenwerking met het oog op de stabilisatie op lange termijn van het hele gebied. Het feit dat de President en de Minister van Buitenlandse Zaken reeds in een vroeg stadium officiële bezoeken hebben gebracht aan Slovenië, Bosnië-Herzegovina en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië tonen aan dat Kroatië voornemens is zich bijzondere inspanningen te getroosten om de betrekkingen met deze landen te verbeteren en door middel van onderhandelingen oplossingen te vinden voor de bilaterale problemen.

Deze ingrijpende verbetering van de betrekkingen met Bosnië-Herzegovina is een van de hoekstenen van het nieuwe buitenlands beleid van Kroatië. De nieuwe regering heeft het vaste voornemen te kennen gegeven normale betrekkingen aan te knopen met Bosnië-Herzegovina en heeft haar volledige steun toegezegd aan de territoriale integriteit en de onafhankelijkheid van dit land ten einde, zodoende, bij te dragen tot het versterken van de centrale instellingen overeenkomstig de verplichtingen van Dayton. Rekening houdend met de van oudsher sterke banden tussen Kroatië en de Bosnische Kroaten heeft de nieuwe regering een aanvang gemaakt met het uitwerken van een transparant beleid ten aanzien van Bosnië-Herzegovina op politiek, economisch, financieel en cultureel gebied en dit beleid wordt ondersteund door de recent goedgekeurde begroting. Vooral de samenwerking met Republica Srpska is sterk verbeterd, met name wat de terugkeer van de vluchtelingen betreft (zie gezamenlijke verklaring van minister Picula en parlementslid Dodik betreffende de wederzijdse terugkeer). Voorts zullen naar verwachting vorderingen worden gemaakt met de voltooiing of de ratificatie van een aantal bilaterale overeenkomsten, met inbegrip van de overeenkomsten inzake het dubbel staatsburgerschap en de staatsgrenzen. De overeenkomst tussen Kroatië en de federatie van Bosnië en Herzegovina inzake financiële bijstand aan de federatie van Bosnië en Herzegovina en het federaal ministerie van defensie werd op 6 mei goedgekeurd.

Hoewel in de bilaterale betrekkingen tussen Kroatië en Slovenië eveneens vorderingen worden gemaakt, moet op dit gebied nog een aantal problemen worden opgelost in verband met, bijvoorbeeld, de grenskwesties, het eigendomsrecht van de kerncentrale van Krsko en schulden van de Ljublianska Banka. De genoemde landen zijn overeengekomen een tijdschema voor het oplossen van deze problemen vast te stellen.

In de bilaterale betrekkingen met de FRY hebben zich om voor de hand liggende redenen geen noemenswaardige ontwikkelingen voorgedaan, hoewel Kroatië goede betrekkingen onderhoudt met Montenegro.

In het kader van het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa, waaraan Kroatië zijn actieve medewerking verleent, van het werden eveneens positieve stappen ondernomen ter bevordering Adriatisch-Ionisch initiatief.

Deze ontwikkelingen vormen een goede basis voor regionale samenwerking in het kader van de toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst.

4.3. Handel in goederen

De handelsbetrekkingen tussen Kroatië en de EG zijn gebaseerd op de autonome handelspreferenties (Verordening (EG) nr. 6/2000 van de Raad van 17 december 1999 [4]). Textielproducten van oorsprong uit Kroatië zijn bij invoer in de Gemeenschap zonder hoeveelheidsbeperking vrijgesteld van douanerechten en heffingen van gelijke werking. De textielproducten van Bijlage III B bij Verordening (EG) nr. 517/94 [5], gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 7/2000 [6], zijn evenwel aan kwantitatieve beperkingen onderworpen.

[4] Verordening (EG) nr. 6/2000 van de Raad van 17 december 1999 betreffende de invoer in de Gemeenschap van producten uit Bosnië-Herzegovina en Kroatië en de invoer van wijn uit de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en uit de Republiek Slovenië (Publicatieblad L 002 van 05/01/2000 blz. 1)

[5] Verordening (EG) nr. 517/94 van de Raad van 7 maart 1994 betreffende een gemeenschappelijke regeling voor de invoer van textielproducten uit bepaalde derde landen, die niet vallen onder bilaterale overeenkomsten, protocollen of andere regelingen, noch onder een andere, bijzondere, communautaire regeling (Publicatieblad L 067 van 10/03/1994 blz. 1)

[6] Verordening (EG) nr. 7/2000 van de Raad van 21 december 1999 tot wijziging van Verordening (EG) 517/94 van de Raad betreffende een gemeenschappelijke regeling voor de invoer van textielproducten uit bepaalde derde landen, die niet vallen onder bilaterale overeenkomsten, protocollen of andere regelingen, noch onder een andere, bijzondere, communautaire regeling (Publicatieblad 002 van 05/01/2000 blz. 51)

De uitvoer van de EU naar Kroatië vertegenwoordigde in de jaren 1998 en 1999 een bedrag van respectievelijk 4,4 miljard ecu en 4 miljard EUR. De uitvoer van Kroatië naar de EU in deze periode wordt op respectievelijk 1,8 miljard ecu en 1,9 miljard EUR geraamd. De uitvoer van Kroatië is veel groter dan die van de andere landen van de westelijke Balkan maar aanmerkelijk kleiner dan die van de andere buurlanden, waaronder Bulgarije, Roemenië en vooral Slovenië. In procenten uitgedrukt bedraagt de uitvoer uit de EU naar Kroatië in deze periode ongeveer 0,6% van de totale uitvoer van de EU naar de rest van de wereld, terwijl de uitvoer uit Kroatië naar de EU 0,25% van de totale invoer in de EU uit de rest van de wereld vertegenwoordigt. In beide jaren had de EU een groot handelsoverschot met Kroatië van respectievelijk 2,59 miljard ecu en 2,07 miljard EUR.

De EU vertegenwoordigt 48,8% van de uitvoer van dit land en 56,6% van zijn invoer (1999). Gezien de recente politieke ontwikkelingen en de tot nog toe geboekte vooruitgang zou een asymmetrische verdere openstelling van de markten van de EU en Kroatië ten gunste van dit land overwogen moeten worden met het doel aan het einde van de overgangsperiode een vrijhandelszone tot stand te brengen (in de onderhandelingsrichtsnoeren voor een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië wordt wat dit betreft een overgangstermijn van 10 jaar voorgesteld). De structurele hervormingen die thans in Kroatië plaatsvinden zullen de concurrentiepositie van dit land versterken tegen de tijd dat de voorgenomen vrijhandelszone daadwerkelijk in werking treedt. Deze regeling dient overeenkomstig artikel XXIV van de GATT al het bilaterale handelsverkeer en alle sectoren, met inbegrip van de industrie- en landbouwproducten, te omvatten. Bovendien moet de pan-Europese diagonale cumulatie van de oorsprong geleidelijk tot Kroatië worden uitgebreid, zodat het handelsverkeer met dit land verder kan toenemen.

Toetreding tot de WTO op korte termijn blijft een belangrijke politieke doelstelling en wordt beschouwd als een integraal onderdeel van de economische hervormingen die Kroatië onderneemt om zijn economie open te stellen en te moderniseren. De EG verleent zijn volledige steun aan de voltooiing van de onderhandelingen en hoopt dat Kroatië op korte termijn lid wordt van de WTO.

Sedert de aanvraag voor het lidmaatschap van de WTO zes een half jaar geleden werden onderhandelingen gevoerd in alle sectoren met uitzondering van de audiovisuele sector. Bij deze onderhandelingen heeft Kroatië zich ertoe verbonden bij de toetreding alle WTO-overeenkomsten toe te passen en zijn invoerrechten te verlagen tot het niveau van de meeste OESO-landen. Door de toetreding tot de WTO hoopt Kroatië bovendien zijn markt voor diensten te liberaliseren.

Kroatië verleent bovendien actief steun aan de verbetering van de regionale samenwerking door middel van onder meer de sluiting van vrijhandelsovereenkomsten. Kroatië heeft vrijhandelsovereenkomsten gesloten met de Federatieve Republiek Joegoslavië en Slovenië, terwijl de onderhandelingen met Hongarije zich in een gevorderd stadium bevinden. Voorts hoopt Kroatië op korte termijn onderhandelingen te openen met de andere landen van de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst, evenals met de Baltische Staten, Israël, Turkije en de EVA-landen.

Gezien het bovenstaande zou Kroatië klaar moeten zijn voor onderhandelingen over de handelsbepalingen van de toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst, op voorwaarde dat de verdere liberalisatie van zijn handelsregeling het land in staat stelt aan zijn toekomstige verplichtingen te voldoen.

4.3.1. Industrieproducten

Het handelsverkeer van Kroatië bestaat grotendeels uit industrieproducten die onder de autonome handelspreferenties van de EG vallen. Hierdoor hebben Kroatische industrieproducten grotendeels vrije toegang tot de markt van de EU. De belangrijkste exportproducten zijn chemicaliën, textielproducten en producten van de scheepsbouw. De belangrijkste importproducten zijn onder meer machines en elektrische apparatuur, mechanische apparaten en chemicaliën (zie desbetreffende bijlage).

4.3.2. Landbouw en visserij

Landbouw draagt voor 9% bij aan het BBP van Kroatië en biedt werk aan ongeveer 13% van de bevolking. De sector is nog tamelijk beschermd, met weinig concurrentiekracht en hoge prijzen. De invoer uit de EU vertegenwoordigt minder dan 50% van de totale landbouwinvoer, terwijl de uitvoer naar de EU goed is voor ongeveer 10% van de totale landbouwuitvoer. De handelsbalans voor landbouwproducten is grotendeels positief voor de EU.

Momenteel wordt de handel met de EG geregeld door Verordening (EG) van de Raad nr. 6/2000, die voorziet in unilaterale concessies voor landbouwproducten, voornamelijk in sectoren als wijn, tabak, fruit en groente van oorsprong uit Kroatië. De meeste van deze preferenties betreffen toegang zonder invoerrechten met of zonder kwantitatieve beperkingen. De huidige handelsregeling kent geen visserijconcessies.

Gelet op de omvang van de handel in landbouwproducten, de bijzondere gevoeligheid van de markten, het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Gemeenschap en de rol van de landbouw in de economie van het land, zou de handel verder moeten worden geliberaliseerd met het oog op een stabilisatie- en associatie-overeenkomst. De mogelijke instelling van een toekomstige vrijhandelszone zou vanaf het eerste begin een geleidelijke liberalisering van de handel in landbouwproducten inhouden. Deze zou gebaseerd moeten zijn op een realistische inschatting van het productie- en handelspotentieel en van de uitbreidingscapaciteit, met een aanvankelijke asymmetrie ten gunste van Kroatië, zoals opgenomen in de conclusies van de Europese Raad van Lissabon inzake de westelijke Balkan. Op langere termijn zou Kroatië aanzienlijke stappen moeten ondernemen naar verdere liberalisering. Opgemerkt moet echter worden dat binnen het kader van de onderhandelingen over toetreding tot de WTO, Kroatië reeds heeft toegezegd de douanebescherming met ongeveer 30% terug te brengen, bepaalde tarieven aanzienlijk te verlagen en geen exportsubsidies toe te passen. Een overeenkomst inzake wijn en sterke drank zou de vorm krijgen van een aanvullend Protocol bij de Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst, aangezien deze onderhandelingen gebonden zijn aan een specifiek mandaat dat door de Raad op 29 april 1996 werd verstrekt.

4.4. Diensten, vestiging

Kroatië heeft onlangs in het kader van de WTO-toetredingsonderhandelingen, en met het oog op harmonisatie met de EG-wetgeving, de dienstensector geliberaliseerd. Er zijn echter nog steeds belangrijke inspanningen nodig op het gebied van intensivering van de privatisering en institutionele versterking. De financiële sector werkt aan een privatisering van de belangrijkste banken en verzekeringsmaatschappijen.

Kroatië heeft regelgevingseisen voor buitenlandse investeringen afgeschaft. De toegang voor buitenlandse bedrijven tot de Kroatische markt is geliberaliseerd door aan buitenlandse investeerders de nationale behandeling toe te kennen. Volgens het Kroatische vennootschapsrecht zijn er geen verschillen op het gebied van de regelgeving tussen binnenlandse en buitenlandse investeerders bij het uitoefenen van hun zakelijke activiteiten. De nieuwe bankwet (1998) maakt vestiging van buitenlandse banken mogelijk op grond van wederkerigheid, hoewel filialen van buitenlandse bedrijven nog niet zijn toegestaan. Er zijn echter nog enkele praktische problemen in verband met de juiste tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving.

Op het gebied van vennootschapswetgeving en wetgeving inzake financiële controle is de harmonisatie met het EG-acquis reeds begonnen; een aantal instellingen op dit gebied is reeds operationeel. Er is een begin gemaakt met de harmonisatie van de wetgeving op het gebied van financiële controle met de internationale accountancy-normen (IAS) en de desbetreffende EG-richtlijnen. Er moet echter nog aanzienlijke vooruitgang worden geboekt. Op bepaalde terreinen, zoals gegevensbescherming, bestaat er nog geen juridisch kader.

Kroatië dient aangemoedigd te worden om de financiële markt en de privatisering van het bankwezen verder te ontwikkelen. Het financiële stelsel moet gesaneerd worden, en een er is een grotere administratieve capaciteit nodig voor een effectief toezicht op de financiële sector (bank-, verzekerings- en investeringsdiensten).

Deze ontwikkelingen hebben de weg gebaand voor het begin van samenwerking in deze belangrijke sectoren in het kader van een toekomstige SAO. Er worden geen belangrijke problemen verwacht bij de onderhandelingen, en als Kroatië doorgaat met de harmonisering van de wetgeving en de praktijk, zal het in staat zijn te voldoen aan de toekomstige verplichtingen.

4.5. Lopende betalingen en kapitaalverkeer

Kroatië heeft de lopende betalingen reeds geliberaliseerd overeenkomstig artikel VIII van de IMF-overeenkomst, en zou met betrekking tot een toekomstige SAO geen problemen hebben bij het toezeggen van een opheffen van beperkingen op lopende betalingen.

Kroatië hanteert nog steeds vele beperkingen betreffende kapitaalverkeer. Wat betreft inkomende kapitaalbewegingen is de deviezencontrole op het gebied van directe investeringen al afgeschaft (met inbegrip van de repatriëring van winsten en geïnvesteerd kapitaal) en met enkele uitzonderingen geldt dit ook voor beleggingen in effecten. Er blijven echter nog steeds beperkingen van kracht op de verwerving van onroerend goed door buitenlanders en buitenlandse bedrijven. Ook zijn er beperkingen die verband houden met zowel de vestiging van bedrijven als de activiteiten van reeds in Kroatië gevestigde bedrijven. Zo zijn er problemen bij het verkrijgen van een vergunning voor het verwerven van onroerend goed dat nodig is voor de bedrijfsvoering en bij het aantrekken van belangrijk personeel uit het buitenland. Het opnemen in een toekomstige SAO van een verplichting om deze beperkingen af te schaffen zal Kroatië helpen bij het opzetten van een voor de handel geschikt juridisch en institutioneel kader.

4.6. Harmonisatie van wetgeving

Sinds 1999 werkt Kroatië aan de harmonisatie van wetgeving met die van de Europese Gemeenschap. In september 1999 heeft de Kroatische regering een "actieplan voor Europese integratie" aangenomen, een eerste poging om een algemeen beeld te geven van de situatie met betrekking tot de Kroatische wetgeving, met name in verband met de eisen voor EU-integratie. Bovendien heeft Kroatië sinds 1998 een Bureau voor Europese Integratie, wat in de nieuwe regering een ministerie is geworden.

4.6.1. Technische normen en certificering

Met de vaststelling van een juridische grondslag voor het opstellen van technische regelgeving, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures heeft Kroatië reeds een aanvang gemaakt met het aanpassen van technische normen en certificering. Het staatsbureau voor standaardisering en metrologie is een geaffilieerd lid van het CEN, CENELEC en ETSI. Het juridisch kader is echter niet volledig verenigbaar met het Europese stelsel. Het harmonisatieproces is kennelijk nog maar net begonnen en moet worden versneld. Dit proces lijdt ook onder onvoldoende betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de certificering. De EG heeft op dit terrein geen samenwerking of technische bijstand aangeboden.

Kroatië moet een strategie voor verdere harmonisering opstellen, gericht op het juridisch kader, grotere institutionele capaciteit en de status en betrokkenheid van het bedrijfsleven; deze strategie moet de verantwoordelijkheden in verband met de kwestie van de "essentiële eisen" omschrijven, en dient te zorgen voor functionele onafhankelijkheid tussen regelgeving, standaardisering, accreditering en certificering. Aanzienlijke inspanningen zijn nog steeds vereist met het oog op de SAO, die bepalingen dient te bevatten voor samenwerking op dit terrein, met inbegrip van de tenuitvoerlegging van de TBT-overeenkomst en de deelname aan internationale normalisatie-organisaties.

4.6.2. Mededinging en staatssteun

Kroatië heeft een wet inzake de bescherming van de marktconcurrentie aangenomen, die is geïnspireerd door de Europese wetgeving. Inmiddels is een aanvang gemaakt met verdere harmonisering van het juridisch kader. Ook is een onafhankelijke mededingingsautoriteit opgezet, het Bureau voor vrijwaring van de concurrentie, dat direct verantwoording verschuldigd is aan het Kroatische parlement. Het Bureau is belast met de controle op overeenkomsten tussen ondernemingen, en op misbruik van monopolies of machtsposities, en oefent controle uit op fusies. Verdere inspanningen zullen nodig zijn voor de verbetering van de handhaving van de wetgeving en de volledige toepassing door alle deelnemers aan het economisch verkeer.

Er is geen wet- of regelgeving op het gebied van staatssteunbeleid, en nog steeds worden gevallen van krachtig ingrijpen door het Ministerie van economie bij de wederopbouw en herstructurering van bepaalde bedrijven gemeld. In de huidige naoorlogse periode is de Kroatische regering echter bereid het stelsel van staatssteun te hervormen en het geleidelijk aan te passen aan het Europese acquis. In de loop van het jaar worden de eerste resultaten verwacht op het gebied van de tenuitvoerlegging van een systeem van horizontale maatregelen die van toepassing zijn op alle sectoren en bedrijven.

Aan deze sector is tot nu toe geen bijstand verleend. De toekomstige SAO dient te voorzien in samenwerking in deze sectoren. Hiertoe moet Kroatië zich blijven inspannen voor de tenuitvoerlegging van het mededingingsbeleid, en aanzienlijke vooruitgang boeken op het gebied van de staatssteun.

4.6.3. Overheidsopdrachten

De basisregels en -procedures voor de aanschaf van goederen, diensten en werken zijn bij wet geregeld. Deze wetgeving is van toepassing op alle overheidsinstellingen, met inbegrip van lokale autoriteiten en organen die gebruik maken van begrotingsgaranties en openbare middelen. De desbetreffende wet legt slechts gedeeltelijk de EG-wetgeving op dit terrein ten uitvoer, en verdere harmonisatie is dan ook nodig. De bestaande clausules voor nationale preferentie zullen uiteindelijk moeten worden afgeschaft. Het departement voor aanbestedingen en informatisering van het ministerie van financiën houdt toezicht op de aanbestedingsprocedures. Kroatië heeft de status van waarnemer bij de WTO-overeenkomst voor overheidsopdrachten (GPA). Kroatië zal verder moeten harmoniseren om te voldoen aan de verplichtingen van een toekomstige SAO.

4.6.4. Intellectuele, industriële en commerciële eigendom

Op dit terrein heeft Kroatië in 1999 een heel pakket wetgevingsmaatregelen aangenomen, die verenigbaar zouden zijn met de WTO/TRIPS-bepalingen en in meer of mindere mate met de desbetreffende EG-richtlijnen en het Europese octrooiverdrag. In 2000 zal het in 1991 opgerichte Bureau Intellectuele Eigendom een vergelijkend onderzoek uitvoeren waarin de aanpassingen zullen worden omschreven die nodig zijn voor een volledige verenigbaarheid met het acquis.

Kroatië heeft op dit gebied grote inspanningen geleverd en moet aangemoedigd worden dit te blijven doen, zodat het een niveau van bescherming van intellectuele- en industriële-eigendomsrechten kan garanderen dat overeenkomt met het EG-niveau, ook wat betreft effectieve middelen voor de handhaving van dergelijke rechten. Kroatië moet ook worden aangemoedigd deel te nemen aan internationale verdragen op het gebied van internationale-eigendomsrechten waarbij het nog geen partij is.

4.6.5. Telecommunicatie en de informatiemaatschappij

Wat betreft de infrastructuur voor elektronische telecommunicatie is het vaste telefoonnetwerk in Kroatië bijna volledige gedigitaliseerd en heeft de penetratie een niveau bereikt van 34 lijnen per 100 inwoners, een hoog percentage vergeleken met andere landen in de regio. Er moeten meer worden geïnvesteerd in de mobiele- en internetdiensten, zodat de penetratie toeneemt. Met de telecommunicatiewet van juni 1999 werden de eerste belangrijke maatregelen ingevoerd die moeten leiden tot verenigbaarheid met het acquis. In het kader van de democratisering van de media wordt nu gewerkt aan verdere wijzigingen van deze wet. De volledige liberalisering van de sector is gepland voor 1 januari 2003. De toekomstige SAO dient de voortzetting van dit harmonisatieproces te ondersteunen.

Kroatië heeft een achterstand bij het gebruik van de diensten van de informatiemaatschappij, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de penetratie van PC's. Kroatië moet dan ook specifieke doelstellingen vaststellen om op dit terrein voortgang te boeken, waarbij rekening gehouden moet worden met de beschikbare middelen

Er worden geen belangrijke problemen verwacht in de toekomstige onderhandelingen over een SAO en de verplichtingen die daarin zijn opgenomen.

4.6.6. Consumentenbescherming

Het huidige juridische kader voor consumentenbescherming is nogal gefragmenteerd. De consumentenrechten op diverse terreinen zijn slechts indirect opgenomen in verschillende wetten en de juridische bepalingen voldoen niet aan de EG-normen. Er wordt gewerkt aan een wet consumentenbescherming die gericht is op de harmonisatie met het EG-acquis en die in de loop van 2000 in werking zou moeten treden.

De samenwerking op dit gebied via de toekomstige SAO zal van belang zijn voor de ondersteuning van de Kroatische inspanningen om de normen op het gebied van consumentenbescherming aan te passen aan die van de Gemeenschap. Een effectieve consumentenbescherming is noodzakelijk voor een goed functionerende markteconomie, en deze bescherming is afhankelijk van de ontwikkeling van administratieve infrastructuren voor markttoezicht en wetshandhaving. Tot dusver kent Kroatië geen specifiek orgaan dat moet zorgen voor consumentenbescherming.

Kroatië zal worden aangemoedigd de nodige inspanningen te doen om snel een actief beleid voor consumentenbescherming op te zetten, de wetgeving te harmoniseren met die van de EG en effectieve wetsbescherming te garanderen voor consumenten, teneinde de veiligheid en de kwaliteit van consumentengoederen en de economische situatie van de consument te verbeteren.

4.6.7. Arbeidsrecht en gelijke kansen voor mannen en vrouwen

De Kroatische regering heeft zich er toe verbonden de voorwaarden voor het opstellen van een nationaal werkgelegenheidsplan te scheppen. De werkloosheid heeft een recordniveau van 21,6% bereikt en is ongelijk over het land verdeeld: het laagste percentage van 9% geldt voor Zagreb, en het hoogste van 37% voor de provincie Vukovar-Sirmium (Oost-Kroatië). Er zijn diverse indicatoren die wijzen dat er in de nabije toekomst geen daling zal zijn. Onderhandelingen over wijzigingen op de arbeidswet zijn van start gegaan.

Volgens informatie van de Kroatische grondwet worden gelijke rechten voor mannen en vrouwen erkend, en Kroatië neemt deel aan enkele internationale juridische basisinstrumenten voor de afschaffing van discriminatie tegen vrouwen. Verder is er met het oog op de tenuitvoerlegging van het platform voor actie dat door de wereld-vrouwenconferentie van 1995 werd opgesteld een uitgebreid "nationaal beleid voor de bevordering van de status van vrouwen" opgesteld. Met het oog op het systematische toezicht en de bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen heeft de Kroatische regering in 1996 een "regeringscommissie voor kwesties op het gebied van gelijke kansen" opgericht, onder voorzitterschap van de vice-premier. Er wordt gewerkt aan een actief beleid ter bevordering van de deelname van vrouwen aan het openbare en politieke leven. De civiele maatschappij wordt er volledig bij betrokken.

Kroatië zal naar verwachting niet op grote problemen stuiten bij de onderhandelingen over in een toekomstige SAO op te nemen bepalingen op het gebied van arbeidsomstandigheden, sociale zekerheid en gelijke kansen.

4.7. Justitie en binnenlandse zaken

De eerste bilaterale contacten met de Kroatische ministeries van justitie en binnenlandse zaken zijn onlangs gelegd met het oog op de aanpak van kwesties als het justitie- en politieapparaat, asiel, buitengrenzen, migratie, georganiseerde misdaad, corruptie en drugs. Op het gebied van het gerechtelijk apparaat kent Kroatië ernstige algemene problemen in verband met de kwalificatie en de opleiding van rechters, een gebrek aan deskundigheid en personeelsbij het opstellen van wetgeving, en een gebrek aan gekwalificeerd politiepersoneel. Kroatië heeft nog geen specifieke asielwet vastgesteld en grensgeschillen komen nog steeds voor. Bovendien is het confisqueren van de opbrengsten van de georganiseerde misdaad niet mogelijk, bestaat er geen alomvattende juridische definitie van corruptie en zijn er geen juridische bepalingen inzake precursoren vastgesteld. Kroatië is een doorgangsland voor illegale migranten.

Kroatië heeft een begin gemaakt met de aanpak van veel van deze kwesties. De samenwerking met de EG op deze terreinen is juist van start gegaan met een eerste project betreffende het gerechtelijk apparaat; deze samenwerking zal worden geïntensiveerd. De SAO zal een nuttig juridisch kader bieden voor intensieve samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, hoewel Kroatië nog steeds grote inspanningen moet leveren om te voldoen aan de verplichtingen van een toekomstige SAO.

4.8. Economische en financiële samenwerking

Sinds 1991 heeft de EG in totaal EUR 349M bijgedragen aan Kroatië. In de eerste periode (1991-1995) ontving Kroatië alleen humanitaire hulp en steun bij de democratisering. De totale hoeveelheid humanitaire hulp tot maart 2000, toen ECHO zich uiteindelijk terugtrok uit Kroatië, bedroeg EUR293,80M. Van de steun voor democratisering ging ongeveer 3M Euro naar nationale Kroatische projecten, terwijl het land ook deelnam aan enkele regionale projecten. Daarnaast werd nog eens 3,5M Euro gegeven ter ondersteuning van de onafhankelijke media.

Sinds 1996 heeft Kroatië EUR47M aan bijstand ontvangen in het kader van het Obnova-programma voor de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië. Deze bijstand is voornamelijk gericht op de wederopbouw en de duurzame terugkeer van vluchtelingen en ontheemden. In 1998 en 1999 ging bijzondere steun naar ontmijningsactiviteiten (1,5 MEUR). Bovendien zou Kroatië in het jaar 2000-2001 profiteren van het Tempus-programma. Het programma voor 2000 blijft de terugkeer steunen, maar zal ook technische bijstand bieden aan het MKB.

De Commissie heeft onlangs een voorstel goedgekeurd om de activiteiten van de Europese Investeringsbank in Kroatië te hervatten. Het voorstel wordt momenteel door de Raad bestudeerd.

De vaststelling van een nieuwe rechtsgrond voor bijstand aan de landen van Zuidoost-Europa zal leiden tot vervanging van de eerdere financiële instrumenten, hetgeen inhoudt dat de opschorting van Phare voor Kroatië niet langer hoeft te worden opgeheven. Kroatië zal door een nieuw bijstandsprogramma begunstigd worden dat de Commissie op 10 mei 2000 heeft vastgesteld en aan de Raad heeft voorgelegd. In dit nieuwe programma krijgt de bijstand aan Kroatië een duidelijk ander accent, ter ondersteuning van de brede samenwerking in het kader van de toekomstige SAO.

4.8.1. Statistiek

Het statistische systeem wordt verdere aangepast aan het Europese statistische systeem (ESS); het Centraal Bureau voor Statistiek van Kroatië heeft als waarnemer deelgenomen aan enkele besprekingen over de verbetering van de statistische methodologie, hoewel deze sinds 1995 buiten een gestructureerd samenwerkingskader plaats hebben gevonden. Het Bureau kan statistisch onderzoek uitvoeren en de resultaten verwerken in overeenstemming met enkele van de EG-eisen. Het Bureau zal in staat zijn EG-normen toe te passen als de desbetreffende kennis wordt overgebracht.

In 1997 werd ook de statistiekwet aangenomen. Deze wet bevat reeds enkele basisregels voor gegevensbescherming en vertrouwelijkheid, die aangescherpt moeten worden. De nationale boekhouding wordt opgesteld aan de hand van het Europese Systeem van Rekeningen (ESA 95), maar behoeft nog wel verbetering.

De prioritaire gebieden in Kroatië zijn de statistische infrastructuur: het opzetten van statistische registers (bedrijvenregister, burgerlijk register, boerderijenregister en kadaster), en de overname van de Europese classificatie en nomenclatuur (GN). De index van consumentenprijzen moet worden geharmoniseerd volgens EG-normen. Bij een plan voor de toekomstige afschaffing van het betalingsbureau (ZOP) moet rekening worden gehouden met de overdracht van statistische bevoegdheden. De laatste bevolkingstelling dateert van 1991. De EU en de VN bevelen aan volgend jaar een nieuwe telling te houden, aangezien in de tussentijd belangrijke etnische veranderingen hebben plaatsgevonden, evenals een instroom van een onbekend aantal vluchtelingen en intern ontheemden.

Samenwerking op dit gebied moet worden versterkt in het kader van een toekomstige SAO.

4.8.2. Industrie en MKB

Ondanks de inspanningen van de Kroatische autoriteiten blijft de ontwikkeling van de particuliere sector een grote uitdaging. De Kroatische regering heeft in 1999 maatregelen en activiteiten op lange termijn vastgesteld met als doel het bevorderen van activiteiten van de particuliere sector, met name kleine bedrijven die van groot belang zijn voor de economische herstructurering en werkgelegenheid.

Wat het MKB betreft zijn enkele positieve resultaten behaald, maar er is nog een aantal hindernissen voor de bedrijven en hun verdere ontwikkeling, met name een algemeen liquiditeitsprobleem, problemen met financiële instellingen, inadequate institutionele steun voor ondernemingen, en een gebrek aan managementvaardigheden. Kroatië moet verdere vooruitgang boeken bij de tenuitvoerlegging van het beleid voor de ontwikkeling van de particuliere sector. De Kroatische regering stelt een nieuwe strategie op die het bedrijfsleven een krachtige impuls moet geven door bevordering van het ondernemerschap, financiële ondersteuning, technische bijstand en opleiding, steun voor economische infrastructuur en technische ontwikkeling, en aanpassing van de wetgeving aan de specifieke behoeften van de bedrijven.

Met betrekking tot de industrie is een van de belangrijkste prioriteiten voor de Kroatische regering de wederopbouw van de scheepsbouwsector, en de privatisering van de scheepswerven. Technologische achterstand en hoge vaste kosten hebben negatieve financiële gevolgen gehad. Gezien het belang van deze sector voor de Kroatische economie is de regering van plan de industrie concurrerender te maken door maatregelen als herstructurering, modernisering en privatisering, stabiele financiële middelen en subsidies.

De bilaterale samenwerking op deze gebieden is nogal beperkt gebleven. Een intensievere samenwerking in deze sectoren die van bijzonder belang zijn voor de Kroatische economie zal cruciaal zijn en moet binnen een toekomstige SAO worden ondergebracht.

4.8.3. Douane en belastingen

Kroatië heeft een eerste belangrijke stap gezet op weg naar harmonisatie met de douanewetgeving van de EG door het aannemen van een nieuw douanewetboek dan in januari 2000 in werking is getreden. De regering werkt nu aan het voltooien van een nieuwe wet op het douanetarief. De EG en Kroatië hebben op douanegebied samengewerkt in het kader van de OVSE-missie in de Kroatische Donau-regio van Oost-Slavonië, Baranja en West-Sirmium in 1998 en in 1999.

Op het gebied van belastingen kan enige aanpassing aan de EG-eisen worden gemeld, met als belangrijkste punt de invoering van de BTW op 1 januari 1998. In het algemene kader van de structurele economische hervormingen bereidt de Kroatische regering een aanzienlijke fiscale hervorming voor, onder begeleiding van het IMF.

Kroatië is in staat intensieve samenwerking op deze terreinen aan te gaan. Deze samenwerking moet via een toekomstige SAO worden aangeboden.

4.8.4. Onderwijs en opleiding

Kroatië besteedt momenteel 4,2% van zijn BBP aan onderwijs en opleiding. De structuur van het onderwijsstelsel heeft zijn wortels in zowel het Oostenrijks-Hongaarse rijk als het socialistische systeem van de voormalige Federale Republiek Joegoslavië. Het schoolstelsel blijft gecentraliseerd en zeer academisch maar met een zeer hoog academisch niveau.

Sedert de Wet voor het hoger onderwijs van 1996, waarin de organisatie is vastgelegd van de instellingen voor het hoger onderwijs, zijn universitaire studies gescheiden van kortere beroepsopleidingen aan de recent opgerichte technische hogescholen en de instellingen voor hoger beroepsonderwijs. De scholen voor beroepsonderwijs zijn zeer gespecialiseerd. De Nationale Raad voor het Hoger Onderwijs, een onafhankelijke instantie die rechtstreeks door het parlement wordt benoemd, is verantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit van het onderwijs.

Er is duidelijk behoefte aan een gedeeltelijke decentralisering van het onderwijssysteem, aan de ontwikkeling van een breder, marktgericht leerplan voor VET-scholen en aan pedagogisch onderricht voor docenten en schoolbestuur.

Wat het universiteitsbestuur en de leerplanontwikkeling betreft verdient het aanbeveling de bestuurlijke capaciteit op het gebied van administratie, financiën en internationale betrekkingen verder te ontwikkelen en zouden de Kroatische instellingen voor hoger onderwijs nauwer moeten samenwerken met het bedrijfsleven op het gebied van technologieoverdracht en de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen. Omdat het onderwijsniveau in de natuur-en technische wetenschappen vrij hoog is, richt men zich bij de hervorming vooral op leerplanontwikkeling en docentenopleiding, met name in de sociale en politieke wetenschappen en de geesteswetenschappen.

Naar aanleiding van de Raad Algemene Zaken van 21-22 juni 1999 waarbij de Commissie werd gevraagd de nodige maatregelen te nemen om Tempus en de activiteiten van de Europese stichting voor opleiding (ETF) open te stellen voor Kroatië, werd samenwerking op dit gebied hervat. De Europese stichting voor opleiding heeft in het kader van werkgroep II van het Stabiliteitspact een aantal activiteiten uitgevoerd ter ondersteuning van het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding.

Voorts mag Kroatië momenteel opnieuw deelnemen aan het TEMPUS-programma voor het hoger onderwijs in 2000. Prioriteiten hierbij zijn de hervorming van universiteitsbestuur en financieel beheer, de versterking van de bureaus voor internationale betrekkingen, de bevordering van technologieoverdracht, institutionele opbouw voor de hervorming van het overheidsbestuur en de ontwikkeling van de burgermaatschappij alsmede leerplanontwikkeling in de sociale en politieke wetenschappen, Europees recht, Europese studies en de docentenopleiding.

Eind 2000 zal binnen het Ministerie van Wetenschap en Technologie formeel een nationaal TEMPUS-bureau worden opgericht ter voorbereiding van de komende selectieronde. Verwacht wordt dat de Kroatische instellingen voor hoger onderwijs, gezien hun regionaal belang, een positieve bijdrage zullen leveren, met name aan de meerlandensamenwerking in het kader van TEMPUS.

Kroatië neemt tevens actief deel aan de Task Force Stabiliteitspact onderwijs en jeugd (Graz-proces) die werd opgericht in het kader van werkgroep I.

In de toekomstige stabilisatie- en asociatieovereenkomst zou de samenwerking op dit gebied kunnen worden verbeterd. Belangrijke problemen worden hierbij niet verwacht.

4.8.5. Cultuur en audio-visuele sector

Tijdens de onderhandelingen voor het toetredingsproces tot de WTO werd samenwerking gestart met Kroatië in de audio-visuele sector. De hieruit voortvloeiende verplichtingen voor Kroatië zullen geen belemmering vormen om de communautaire normen goed te keuren en uit te voeren.

4.8.6. Vervoer

Kroatië is een belangrijk doorvoerland voor weg-, spoor- en gecombineerd communautair vervoer hetgeen gevolgen heeft voor de werking van de interne markt. In februari 1995 werden onderhandelingsrichtsnoeren goedgekeurd voor een transportovereenkomst met de EG maar de besprekingen werden onderbroken naar aanleiding van de opschorting van de politieke betrekkingen en de samenwerking in het algemeen. Sedertdien werd ook de samenwerking in deze sector opgeschort.

Er moet worden gestreefd naar een volledige liberalisering van het transitoverkeer door Kroatië en de Gemeenschap als geheel en tegelijkertijd naar een niet-discriminerende behandeling van Kroatische vrachtwagens bij het ecopuntensysteem dat van toepassing is op communautaire vrachtwagens bij doorvoer in Oostenrijk. Bijzondere aandacht dient tevens te worden besteed aan de volledige tenuitvoerlegging van infrastructuurprojecten die verband houden met transitoverkeer en die worden beschouwd als projecten van gemeenschappelijk belang. Bovendien moet een belangrijk deel van het acquis met betrekking tot de kosten van het wegvervoer en de technische en sociale wetgeving deel uitmaken van de prioriteiten bij de harmonisatie van de wetgeving. Bij de binnenvaart en het luchtverkeer moeten passende voorwaarden voor vestiging en dienstverlening worden gewaarborgd . Tenslotte dient de toepassing van het beginsel van beperkte toegang, op commerciële basis, tot de internationale markt voor de zeescheepvaart eveneens te worden opgenomen.

Een toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst zou bepalingen moeten omvatten om verregaande samenwerking op dit gebied aan te gaan. Met de juiste hulp zou Kroatië aan zijn toekomstige verplichtingen in deze sector kunnen voldoen.

4.8.7. Energie

Kroatië heeft tot dusverre nog niet deelgenomen aan communautaire activiteiten die er op gericht zijn de regionale samenwerking op energiegebied in Zuid-Oost Europa te bevorderen. Gezien het belang van Kroatië voor de regionale electriciteits- en gasnetwerken konden bij deze activiteiten dan ook geen optimale resultaten worden geboekt.

Het land zou op dit gebied een leidinggevende rol kunnen spelen, met name met betrekking tot de ontwikkeling van regionale interconnecties (zowel met betrekking tot fysieke infrastructuur als met betrekking tot de markten) in de sectoren olie, gas en energie. Door specifieke bepalingen op te nemen in een SAO zou deze rol kunnen worden uitgebreid.

Tevens dient steun te worden verleend aan Kroatië om zijn energiesector te herstructureren (momenteel een sector van verticaal geïntegreerde monopolies in handen van de staat) om Kroatië te helpen bij de aanpassing aan gemeenschappelijke Europese praktijken in de energiesector.

4.8.8. Landbouw

Landbouw neemt een belangrijke plaats in Kroatië in. De landbouwsector wordt hoofdzakelijk gekenmerkt door gezinsbedrijven zodat het grondbezit zeer verbrokkeld is en 70% van de landbouwbedrijven minder dan 3 hectaren omvatten. De voormalige "agrokombinats" die gemeenschappelijk bezit waren, bevinden zich nu in de verschillende stadia van herstructurering, privatisering of restitutie. De overgang naar een markteconomie, gekoppeld aan uitgebreide oorlogsschade hebben belangrijke gevolgen gehad voor deze sector. Vertraging bij de noodzakelijke hervormingen en onvoldoende financiële steun hebben verder bijgedragen tot de vrij negatieve ontwikkelingen. Belangrijke structurele hervormingen zijn dan ook nog steeds dringend nodig in de Kroatische landbouwsector. De regering heeft zich er toe verbonden de noodzakelijke wijzigingen aan te brengen aan het juridisch kader te zorgen voor de aanpassing aan de Europese normen om internationaal te kunnen concurreren en de concurrentiedruk het hoofd te kunnen bieden.

In deze sector is nog geen sprake van specifieke bilaterale samenwerking en een toekomstige SAO zou dan ook de aanzet moeten geven tot intensieve samenwerking moeten starten, waarvoor nog belangrijke hervormingen nodig zullen zijn.

4.8.9. Onderzoek en technologische ontwikkeling

Kroatië is actief op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO) dat waarschijnlijk een prioritaire plaats zal behouden in het overheidsbeleid. In 2000 is in de begroting 72 miljoen euro (540,5 miljoen Kroatische Kuna) uitgetrokken voor OTO , d.w.z. 1,12% van de totale staatsbegroting. Ongeveer 20% hiervan is bestemd voor post-doctorale studenten aan OTO-programma's. Onderzoek binnen de universiteiten en de wetenschappelijke of industriële instellingen wordt meestal tenminste gedeeltelijk gefinancierd door de overheid. De overheid zet zich in voor de bevordering van innovatie en technologieoverdracht; zo heeft zij onder meer initiatieven gesponsord ter ondersteuning van verschillende technologie en innovatiecentra in Split, Rijeka en Zagreb waarbij ook overheidsbedrijven, plaatselijke autoriteiten en universiteiten zijn betrokken. Kroatië beschikt over een goed functionerende infrastructuur voor onderzoek die zowel vaardigheden als ervaring omvat met name op het gebied van informatiesystemen, biotechnologie, farmaceutische producten, voedselverwerking en energietechnologie. Een optimale benutting van het bestaande institutionele en juridische kader ten behoeve van de economie werd grotendeels belemmerd door een gebrek aan investeringen. Er zijn nu echter goede vooruitzichten voor een belangrijke opleving.

De verantwoordelijkheid voor OTO is in handen van het Ministerie van Wetenschap en Technologie (MST). Twee raadgevende instanties zijn verantwoordelijk voor de evaluatie van programma's en instellingen: de nationale wetenschapsraad evalueert wetenschappelijke projecten die door de regering via het MST worden gefinancierd; de nationale raad voor hoger onderwijs evalueert leerplannen en de kwaliteit van de instellingen voor hoger onderwijs. De twee nationale raden werken tevens, hoofdzakelijk in het parlementair comité voor wetenschap, samen aan de voorbereiding van wetgeving en voorschriften met betrekking tot OTO.

De regelmatige samenwerking met de EU werd in 1995 grotendeels stopgezet. Kroatië neemt echter wel deel aan vier lopende Eureka-projecten. Kroatië is voorts lid van Cost en neemt deel aan 26 acties.

Samenwerking op dit gebied zou in het kader van de toekomstige SAO kunnen worden voortgezet. Gezien de huidige situatie zouden zich geen belangrijke obstakels moeten voordoen.

4.8.10. Milieu

Samenwerking op milieugebied werd onderbroken door de opschorting van de technische samenwerking in 1995. Dit had negatieve gevolgen voor de kennis over de toestand van het milieu en het institutionele kader voor milieubescherming. Er zullen maatregelen moeten worden genomen om een globaal overzicht te krijgen van de situatie dat als uitgangspunt kan dienen voor harmonisatie.

Kroatië dient in aanmerking te komen voor bijstand in het kader van het LIFE-instrument voor derde landen dat specifiek gericht is op de opbouw van de milieucapaciteit. Milieuacties zouden tevens gefinancierd kunnen worden met behulp van nationale bijstandsprogramma's.

Kroatië houdt zich actief bezig met de ontwikkeling van het Regionaal Plan voor milieuherstel dat door de Commissie in het kader van het Stabiliteitspact voor Zuid-Oost Europa wordt gesteund en met behulp van dit mechanisme zou samenwerking verder ontwikkeld kunnen worden. Tevens kan deelneming van Kroatië aan de activiteiten van het Europees milieuagentschap worden overwogen.

Gezien de prominente plaats die milieuvraagstukken in Kroatië innemen zou middels een toekomstige SAO kunnen worden gestreefd naar volledige samenwerking en bijstand op dit gebied.

5. Conclusies

In het licht van deze overwegingen formuleert de Commissie de volgende conclusies:

De nieuwe regering zet zich in voor de volledige democratisering en stabilisering van het land op lange termijn en is serieus begonnen met het zoeken naar oplossingen voor de eerdere politieke tekortkomingen. Deze ontwikkelingen bevorderen de naleving van de EU-conditionaliteit voor verbeterde betrekkingen in het kader van het stabilisatie- en associatieproces. Op politiek gevoelige gebieden zoals de terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, volledige samenwerking met het internationaal tribunaal voor misdrijven in voormalig Joegoslavië (ICTY), verbeterde regionale samenwerking en democratisering van de media is aanzienlijke vooruitgang geboekt. Om dit belangrijke hervormingsproces voort te zetten zal politieke stabiliteit nodig zijn.

In de economische sector zijn reeds positieve stappen gezet hoewel de Kroatische economie nog met problemen blijft kampen. De regering wil de structurele problemen aanpakken en hoopt een algemeen economisch hervormingsprogramma zo spoedig mogelijk goed te keuren.

Wat de technische vraagstukken betreft is Kroatië begonnen met de geleidelijke aanpassing aan de Europese normen en beschikt het over de capaciteit om uiteindelijk te voldoen aan de verplichtingen van een toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst. Er zulen echter belangrijke inspanningen nodig zijn op het gebied van een verdere aanpassing aan het EG-acquis. Deze inspanningen dienen zich aanvankelijk vooral te worden gericht op volledige tenuitvoerlegging van de noodzakelijke hervormingen in de aan de handel verwante sectoren van de interne markt.

Op basis van dit verslag en met name rekening houdend met de belangrijke vooruitgang die werd geboekt onder het nieuwe Kroatische leiderschap is de Commissie van oordeel dat is voldaan aan de voorwaarden voor het openen van de onderhandelingen met het oog op een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Republiek Kroatië. De Commissie beveelt de Raad derhalve aan toestemming te verlenen tot opening van de onderhandelingen en zal binnenkort een voorstel voor onderhandelingsrichtsnoeren voor een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Republiek Kroatië indienen.

BIJLAGE

Basisgege-vens

Officiële benaming // Republiek Kroatië (Republiek Hrvatska); Hoofdstad: Zagreb

Gebied // Totaal: 56.538 km Land: 56.410 km Water: 128 km

Drie regio's: Mediterraan, Bergen en "Pannonia".

Buurlanden

(grens in km) // Bosnië-Herzegovina (932 km), Hongarije (329 km), FRJ (266 km), Slovenië (501 km)

Bevolking // 4. 671. 584 (juli 1998 - laatste volkstelling 1991) Raming groei 0,13%

Leeftijdstructuur: 0-14 yaar: 17% (mannen 411.022; vrouwen: 389.354)

15-64 jaar: 68% (mannen: 1.591.716; vrouwen: 1.592.485)

65 jaar en ouder: 15% (mannen 262.471; vrouwen: 424.536)

Bevolkingsdicht-heid // 79.4 per km2

Ethnisch profiel // Kroatisch 78%, Servisch 12,2%, Islamiet 1%; Hongaars 0,5%, Italiaans 0,4%, Tsjechisch 0,3%, Albanees 0,3% (laatste volkstelling 1991)

Religies // Katholiek 76,5%, Orthodox 11,1%, Slavisch Islamiet 1,2%, Protestant 0,4%, Andere 10,8%

Talen // Kroatisch

Levensverwach-ting // Mannen: 68,59 jaar Vrouwen: 75,95 jaar (volkstelling 1991)

Munteenheid // Kroatische Kuna: 1 EUR = 7.7 HRK

Inflatie // 4,2% (1999)

BBP/huidige prijzen // (miljoen EUR [7]) 1998 19.391,85; 1999 18.932,34

[7] gemiddelde wisselkoers Nationale Bank Kroatië

BBP per hoofd // (EUR1) 1998 4.151,02; 1999 4.052,66

Reëel groeipercen-tage BBP // 1998 2,5 % 1999 -0,3%

Gemiddeld maandsalaris // 3.179 kuna (februari 2000)

Werkloosheid // 21,7 % (maart 2000)

Begroting // (miljoen EUR) 1998 5.962.5; 1999 6.448,7

Interne overheidsschuld // (miljoen HRK) 1998 13. 697,5; 1999 13. 943,98

(miljoen EUR) 1998 1.919,3; 1999 1.839,67

Externe overheidsschuld // (miljoen EUR) 1998 2.958,4; 1999 3.675,29

Totale externe schuld // (miljoen EUR) 1998 8.547,2; 1999 9.161,9

Balans lopende rekening // (miljoen EUR) 1998 - 1.381,6 1999 - 1.378

Handel met EU // Invoer: 1997 59.5%; 1998 58.9%; XI99 57.3%

Uitvoer: 1997 49.7%; 1998 47.0%; XI99 48.9%

Voornaamste handelspartners (1999) // Uitvoer: Italië, Duitsland, Bosnië-Herzegovina, Slovenië, Oostenrijk

Invoer: Duitsland, Italië, Slovenië

Handelsbalans // ( miljard EUR) - 3.696 (1998); - 3.500 (1999, 6.5% van totale handel)

EU 15 HANDEL MET KROATIË

Tabel 1 : Algemene ontwikkelingen 1992-1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Table 2 : De voornaamste uitvoer van EU 15 in 1999 en de overeenkomstige waarden in 1998

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3 : De voornaamste invoer van EU 15 in 1999 en de overeenkomstige waarden in 1998* [8]

[8] In 1998 stonden producten van de chemische industriën op de 7e plaats en minerale producten op de 10e.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1991 - 1999 EU-bijstand aan KroatiË

>RUIMTE VOOR DE TABEL>