Speciaal verslag Onderwijsdoelstellingen 
van de EU: programma’s zijn 
op elkaar afgestemd, maar 
er zijn tekortkomingen in 
de prestatiemetingNL 2016  nr. 16
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxemburg  
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-1
Inlichtingen: eca.europa.eu/nl/Pages/ContactForm.aspx
Website: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2016
Print ISBN 978-92-872-5151-0 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/066769 QJ-AB-16-016-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-5200-5 ISSN 1977-575X doi:10.2865/745390 QJ-AB-16-016-NL-N
EPUB ISBN 978-92-872-5177-0 ISSN 1977-575X doi:10.2865/306387 QJ-AB-16-016-NL-E
© Europese Unie, 2016
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Onderwijsdoelstellingen 
van de EU: programma’s zijn 
op elkaar afgestemd, maar 
er zijn tekortkomingen in 
de prestatiemeting
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2016  nr. 16
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheidscontroles en nalevingsgerichte contro -
les van specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze controletaken 
zorgt de ERK ervoor dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s voor de doelmatig -
heid of de naleving, de omvang van de betrokken inkomsten of uitgaven, de verwachte ontwikkelingen en de politieke 
en publieke belangstelling.
Deze doelmatigheidscontrole werd verricht door controlekamer II, die onder leiding staat van ERK-lid Henri Grethen en 
gespecialiseerd is in de uitgaventerreinen structuurbeleid, vervoer en energie. De controle werd geleid door Iliana Ivan -
ova, lid-rapporteur, ondersteund door Tony Murphy, kabinetschef en Mihail Stefanov, attaché; Alain Vansilliette, hoofd -
manager; Paolo Pesce, taakleider; Zsuzsanna Csák, Sandra Diering, Xavier Gilquin, Zuzana Gullova, Attila Horvay-Kovács, 
Jean-François Hynderick, Thierry Lavigne, Ana Popescu, controleurs.
Van links naar rechts:  Z. Gullova, M. Stefanov, T. Murphy, A. Vansilliette, I. Ivanova, A. Horvay-Kovács,  
P . Pesce, Z. Csák.

03
 Inhoud
Paragraaf
 Verklarende woordenlijst
I - IX Samenvatting
1 - 18 Inleiding
1 De rol van onderwijs
2 - 14 Onderwijs en de EU
15 - 18 Regelingen voor gedeeld beheer
19 - 21 Reikwijdte en aanpak van de controle
22 - 81 Opmerkingen
22 - 52 Beoordeling van de operationele programma’s 2007-2013
24 - 38 De EU-onderwijsdoelstellingen worden behandeld in de onderzochte operationele ESF-programma’s 
2007-2013
39 - 44 Onvoldoende koppeling tussen de financiële herprogrammering van operationele programma’s en de 
vastgelegde doelstellingen
45 - 52 De prestaties van de onderzochte projecten konden niet systematisch worden aangetoond
53 - 81 De beoordeling van de vaststelling van operationele programma’s voor de 
programmeringsperiode 2014-2020
55 - 61 De Commissie ondersteunde de lidstaten bij de vaststelling van de operationele programma’s voor 
2014-2020
62 - 68 De onderzochte operationele programma’s waren in overeenstemming met de EU-onderwijsdoelstellingen
69 - 73 De regelingen voor het monitoren van de prestaties verbeterden, zij het met enige beperkingen
74 - 81 Problemen bij het leggen van een verband tussen onderwijsmaatregelen en arbeidsperspectieven
82 - 93 Conclusies en aanbevelingen
04 Inhoud 
 Bijlage I  —  Ontwikkeling in de richting van de verwezenlijking van de Europa 
2020-doelstellingen op het gebied van onderwijs
 Bijlage II  —  Overzicht van programmering, uitvoering, monitoring en verslaglegging
 Bijlage III  —  Lijst van onderzochte operationele ESF-programma’s voor 2007-2013
 Bijlage IV  —  Lijst van onderzochte partnerschapsovereenkomsten en operationele 
programma’s voor 2014-2020
 Bijlage V  —  Methodologie van de controle ter beoordeling van de in de operationele 
programma’s beschreven doelstellingen
 Bijlage VI  —  Overzicht van de wijzigingen aangebracht in de onderzochte operationele ESF-
programma’s 2007-2013
 Antwoorden van de Commissie
05
 Verklarende woordenlijst
Beheersautoriteit : Een beheersautoriteit is een nationale, regionale of plaatselijke overheid (of een andere 
overheids- of particuliere instantie) die door een lidstaat is aangewezen om een operationeel programma te 
beheren. Tot haar taken behoren het selecteren van projecten die gefinancierd moeten worden, het monitoren 
van de uitvoering van projecten en het verslag uitbrengen aan de Commissie over de financiële aspecten en de 
behaalde resultaten.
Een leven lang leren : Ten behoeve van dit verslag verwijst „Een leven lang leren” naar het percentage van de 
bevolking tussen 25-64 jaar dat in de vier weken voorafgaand aan de enquête deelnam aan onderwijs en opleiding.
Europa 2020-strategie : De tienjarenstrategie voor groei en werkgelegenheid van de EU. Deze ging in 2010 van 
start en moest de voorwaarden scheppen voor slimme, duurzame en inclusieve groei.
Europees Sociaal Fonds (ESF) : Het Europees Sociaal Fonds is gericht op de versterking van de economische en 
sociale samenhang binnen de EU door het verbeteren van werkgelegenheids- en arbeidskansen (hoofdzakelijk door 
middel van opleidingsmaatregelen), het bevorderen van een hoog werkgelegenheidsniveau en het scheppen van 
meer en betere banen.
Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) : De ESIF zijn vijf afzonderlijke fondsen die regionale 
onevenwichtigheden in de Unie beogen te verkleinen en zijn voorzien van beleidskaders die zijn vastgesteld 
in de context van het zevenjarige meerjarig financieel kader. Zij omvatten het Europees Fonds voor regionale 
ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF), het Cohesiefonds (CF), het Europees Landbouwfonds voor 
plattelandsontwikkeling (Elfpo) en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV).
Ex-antevoorwaarden : Ex-antevoorwaarden zijn voorwaarden, op basis van vooraf in partnerschaps -
overeenkomsten vastgestelde criteria, die worden gezien als noodzakelijke voorwaarden voor de doeltreffende en 
doelmatige besteding van de steun van de Unie waarop deze overeenkomsten betrekking hebben. Bij de opstelling 
van operationele EFRO-, CF- en ESF-programma’s voor de programmeringsperiode 2014-2020 moeten de lidstaten 
beoordelen of er aan deze voorwaarden is voldaan. Is dat niet het geval, dan moeten er actieplannen worden 
opgesteld om ervoor te zorgen dat er uiterlijk op 31 december 2016 aan is voldaan.
Hoger secundair onderwijs : In het kader van dit verslag verwijst „hoger secundair onderwijs” naar het percentage 
22-jarigen dat met succes ten minste hoger middelbaar onderwijs heeft afgerond.
Impact : Sociaaleconomische gevolgen op langere termijn die na verloop van tijd, na afronding van een maatregel, 
kunnen worden waargenomen en die van invloed zijn op de directe begunstigden van de actie of andere indirecte 
begunstigden (bijv. daling van het werkloosheidsniveau, verbetering van de waterkwaliteit, enz.).
06 Verklarende woordenlijst 
Internationale standaardkwalificatie van het onderwijs (International Standard Classification of Education) 
(ISCED) : De internationale standaardkwalificatie van het onderwijs wordt gebruikt om de onderwijsniveaus en de 
onderwijsgebieden vast te stellen. De ISCED-kwalificatie werd oorspronkelijk halverwege de jaren zeventig door 
Unesco ontwikkeld en werd in 1997 voor het eerst herzien. Als gevolg van verdere veranderingen in onderwijs- en 
leersystemen aan het begin van de 21e eeuw werd de ISCED tussen 2009 en 2011 nogmaals herzien.
De huidige classificatie (ISCED 2011) omvat de volgende niveaus:
01 Educatieve ontwikkeling in de vroege kinderjaren
02 Kleuteronderwijs
1 Basisonderwijs
2 Lager secundair onderwijs
3 Hoger secundair onderwijs
4 Postsecundair niet-tertiair onderwijs
5 Tertiair onderwijs; korte cyclus
Tertiair 
onderwijs6 Bachelor of gelijkwaardig niveau
7 Master of gelijkwaardig niveau
8 Doctoraat of gelijkwaardig niveau
Jongeren met beperkte basisvaardigheden : „Jongeren met beperkte basisvaardigheden” verwijst naar 
het percentage 15-jarigen dat beperkte basisvaardigheden heeft op het gebied van lezen, wiskunde en 
wetenschappen.
Mijlpaal : Tussentijdse streefdoelen voor indicatoren waarvoor een streefwaarde is vastgesteld.
Onderwijs en opleiding 2010 (ET 2010) : Kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en 
opleiding dat in 2003 door de Raad is vastgesteld en berust op gemeenschappelijke doelstellingen. Het omvat een 
reeks indicatoren en referentieniveaus van de Europese gemiddelde prestaties.
Onderwijs en opleiding 2020 (ET 2020) : Bijgewerkt strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied 
van onderwijs en opleiding dat in 2009 door de Raad is vastgesteld. Het bouwt voort op de vooruitgang die in het 
kader van „Onderwijs en opleiding 2010” is geboekt en omvat gemeenschappelijke strategische doelstellingen voor 
de Europese Unie (EU) en haar lidstaten voor de periode tot 2020.
Onderwijs in de vroege kinderjaren : „Onderwijs in de vroege kinderjaren” heeft betrekking op kinderen tussen 
vier jaar en de leerplichtige leeftijd voor het basisonderwijs.
Operationeel programma (OP) : Een operationeel programma beschrijft wat de prioriteiten en specifieke 
doelstellingen van een lidstaat zijn en hoe de middelen (EU- en nationale openbare en particuliere cofinanciering) 
gedurende een bepaalde periode (meestal zeven jaar) gebruikt zullen worden om projecten te financieren. Deze 
projecten moeten bijdragen tot de verwezenlijking van een aantal doelstellingen die binnen de prioritaire as van 
het OP zijn gespecificeerd. OP’s zijn er voor elk van de fondsen op het gebied van cohesie (d.w.z. EFRO, CF en ESF). 
Een OP wordt opgesteld door de lidstaat en dient door de Commissie te zijn goedgekeurd voordat er betalingen 
uit de EU-begroting kunnen worden verricht. OP’s kunnen alleen worden gewijzigd tijdens de betreffende periode 
indien beide partijen daarmee akkoord gaan.
07 Verklarende woordenlijst 
Output : Iets wat geproduceerd of bereikt wordt met de aan een interventie toegewezen middelen (bijv. 
opleidingscursussen voor werklozen, het aantal afvalwaterbehandelingsinstallaties of het aantal kilometers 
aangelegde weg).
Partnerschapsovereenkomst : Overeenkomsten gesloten tussen de Europese Commissie en iedere 
lidstaat voor de programmeringsperiode 2014-2020. In de overeenkomsten worden de plannen van de 
nationale autoriteiten uiteengezet met betrekking tot de wijze waarop zij de financiering van de Europese 
structuur- en investeringsfondsen van plan zijn te gebruiken, en worden de strategische doelstellingen en 
investeringsprioriteiten van ieder land beschreven en gekoppeld aan de algemene doelstellingen van de Europa 
2020-strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Daarnaast worden in de overeenkomsten onder meer 
ex-ante voorwaarden en kaders voor prestatiebeheer nader omschreven. Zij worden opgesteld door de lidstaten in 
overleg met de Commissie en moeten door de Commissie worden goedgekeurd.
Percentage tertiair opgeleiden : Het „percentage tertiair opgeleiden” heeft betrekking op het percentage 
30-34-jarigen dat met succes het tertiair onderwijs heeft afgerond.
Programmeringsperiode : Het meerjarig kader waarbinnen de uitgaven van de structuurfondsen en het 
Cohesiefonds worden gepland en besteed.
Uitgangswaarde : Uitgangswaarden zijn bedoeld om een referentiewaarde vast te stellen aan de hand waarvan 
vervolgens streefwaarden worden bepaald en beoordeeld.
Uitkomst : Een verandering die voortvloeit uit een interventie en die in de regel betrekking heeft op de 
doelstellingen ervan (bijv. stagiairs die werk hebben gevonden, afname van verontreinigende stoffen in behandeld 
afvalwater, daling van de reistijd, enz.). Uitkomsten kunnen verwacht of onverwacht zijn, en positief of negatief.
Voortijdige schoolverlaters : „Voortijdige schoolverlaters” worden gedefinieerd als het percentage van de 
bevolking van 18-24 jaar dat slechts de onderbouw van de middelbare school heeft afgerond en geen onderwijs of 
opleiding meer volgt.
Wiskunde, wetenschappen en technologie : „Wiskunde, wetenschappen en technologie” verwijst naar de 
stijging van het aantal afgestudeerden in het tertiair onderwijs op het gebied van wiskunde, wetenschappen en 
technologie.
08
 Samenvatting
I
Investeren in onderwijs is van cruciaal belang om de arbeidsproductiviteit, de beroepsontwikkeling en uiteindelijk 
de economische groei in de Europese Unie (EU) te verbeteren. Andere voordelen van onderwijs kunnen zijn: verbe -
tering van het actief burgerschap, daling van de criminaliteit en verbetering van de gemiddelde gezondheidstoe -
stand. Bovendien bestaat er een rechtstreeks verband tussen het onderwijsniveau en zowel de inzetbaarheid als 
de kwaliteit van het gevonden werk. In de afgelopen jaren was de werkloosheid in de EU driemaal zo laag onder 
degenen die tertiair onderwijs hebben genoten als onder degenen met lager secundair onderwijs of minder.
II
Binnen de EU is het onderwijsbeleid volledig en uitsluitend de bevoegdheid van de lidstaten. EU-strategieën wor -
den vastgesteld in de vorm van conclusies van de Raad, die juridisch niet bindend zijn voor de EU-lidstaten. De Unie 
heeft echter de bevoegdheid om de acties van de lidstaten op onderwijsgebied te ondersteunen, te coördineren of 
aan te vullen.
III
Volgens ramingen van Eurostat is er tussen 2007 en 2011 weliswaar 3 200 miljard euro uitgegeven voor onderwijs in 
de EU-lidstaten, maar is het algehele uitgavenniveau op onderwijsgebied tussen 2009 en 2013 in de meeste lidsta -
ten licht gedaald.
IV
Hoewel de hoeveelheid EU-financiering die rechtstreeks aan onderwijs wordt toegekend, beperkt is vergeleken 
met de nationale investeringen op dit gebied, droeg het ESF in de programmeringsperiode 2007-2013 toch 33,7 mil -
jard  euro bij aan onderwijsmaatregelen. Voor de programmeringsperiode 2014-2020 zijn de geplande ESF-toewijzin -
gen aan onderwijs aanzienlijk lager (met een geraamde begroting van maximaal 27,1  miljard  euro).
V
De onderwijsdoelstellingen van de EU worden uiteengezet in de strategische kaders van Onderwijs en opleiding 
2010, Onderwijs en opleiding 2020 en Europa 2020. In het kader van onze controle werd beoordeeld of er vol -
doende rekening was gehouden met de doelstellingen in de operationele programma’s (OP’s) en de bijbehorende 
projecten voor 2007-2013 en in het ontwerp van de OP’s voor de programmeringsperiode 2014-2020.
VI
Tijdens de controle onderzochten wij 37 ESF-OP’s uit de programmeringsperiode 2007-2013, die ongeveer 28  mil -
jard euro, ofwel 83 %, vertegenwoordigden van de totale ESF-toewijzing voor onderwijs. Daarnaast bezochten wij 
autoriteiten in vijf lidstaten (Duitsland, Frankrijk, Italië, Portugal en Roemenië) en onderzochten wij een steekproef 
van projecten. Voor de programmeringsperiode 2014-2020 onderzochten wij vijf partnerschapsovereenkomsten en 
acht OP’s, goed voor ongeveer 7  miljard  euro van de ESF-toewijzing voor onderwijs.
09 Samenvatting 
VII
In het algemeen concludeerden wij dat er in de OP’s voor 2007-2013 voldoende rekening was gehouden met de 
EU-onderwijsdoelstellingen. Bij sommige OP’s waren bepaalde elementen van de interventielogica echter niet 
beschreven, en het kader voor monitoringinstrumenten vertoonde tekortkomingen. Daarnaast konden de presta -
ties van de gecontroleerde projecten niet systematisch worden aangetoond vanwege een gebrek aan gekwantifi -
ceerde doelstellingen en prestatie-indicatoren. Bij de meeste onderzochte OP’s waarvan de financiële toewijzing 
was gewijzigd, ontbrak een duidelijke uitleg van de gevolgen van de wijziging van de financiële toewijzingen voor 
de bijbehorende streefwaarden.
VIII
Met betrekking tot het ontwerp van de OP’s voor 2014-2020 constateerden wij dat er voldoende rekening is gehou -
den met de EU-onderwijsdoelstellingen dankzij verbeteringen in de beschrijving van de interventielogica. Er zijn 
echter nog enkele tekortkomingen in het kader die van invloed kunnen zijn op de monitoring van prestaties en 
de verslaglegging op OP- en projectniveau. Daarnaast wordt er nog steeds geen duidelijk verband gelegd tussen 
onderwijsmaatregelen en de impact ervan op de inzetbaarheid.
IX
We bevelen aan dat:
a) de Commissie gedurende de voorbereiding van de volgende programmeringsperiode zal overwegen om de 
resultaatindicator(en) betreffende uitkomsten te specificeren voor uitkomsten waarvoor de uitgangs- en streef -
waarden voor iedere investeringsprioriteit moeten worden vastgelegd.
b) Voor de programmeringsperiode 2014-2020 geldt:
i) Indien de lidstaten verzoeken om OP’s te wijzigen, moet de Commissie:
 ο hen aanmoedigen een duidelijk verband te leggen tussen de investeringsprioriteiten in de OP’s en naar 
behoren gekwantificeerde en meetbare resultaatindicatoren;
 ο ervoor zorgen dat de lidstaten de herprogrammering van financiële toewijzingen onderbouwen, 
waaronder zowel kwalitatieve als kwantitatieve informatie over de verwachte verandering in output- en 
resultaatindicatoren.
ii) De lidstaten moeten ervoor zorgen dat:
 ο er een duidelijk verband wordt gelegd tussen de geselecteerde projecten en de verwezenlijking van de 
in de OP’s opgenomen EU-onderwijsdoelstellingen;
 ο er passende resultaatindicatoren worden vastgesteld om de werkelijke effecten van het project op de 
eindbegunstigden op een systematische manier aan te tonen en de vooruitgang in de verwezenlijking 
van onderwijsdoelstellingen in de OP’s te monitoren.
iii) De Commissie en de lidstaten moeten de financiering van de OP’s zo nodig beter richten op maatregelen 
die het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid versterken, en waarborgen dat de uitkomsten naar 
behoren worden gemonitord.
10
 Inleiding
De rol van onderwijs
01 
Investeren in onderwijs is van cruciaal belang voor de verbetering van de ar -
beidsproductiviteit, de beroepsontwikkeling en uiteindelijk de economische 
groei in de Europese Unie (EU). Andere voordelen van onderwijs kunnen zijn: 
verbetering van het actief burgerschap, daling van de criminaliteit en verbetering 
van de gemiddelde gezondheidstoestand1. Er bestaat een rechtstreeks verband 
tussen iemands onderwijsniveau enerzijds en diens inzetbaarheid en de kwaliteit 
van de gevonden baan anderzijds. Het hangt samen met het hoofdelijk inkomen 
en nog nauwer met werkloosheidscijfers. Zoals blijkt uit figuur 1 , was de werk -
loosheid in de EU de afgelopen jaren driemaal zo laag onder degenen die tertiair 
onderwijs hebben genoten als onder degenen met lager middelbaar onderwijs 
of minder.1 Europees netwerk van 
economen en sociale 
wetenschappers inzake 
onderwijs (EENEE), „The 
economic case for education”, 
december 2014, en OESO, 
„Education at a Glance 
2015 — OECD Indicators”, 
2015.Figuur 1Werkloosheidspercentages in de EU uitgesplitst naar opleidingsniveau
Werkloosheidspercentage (15-64-jarigen)Tertiair onderwijsHoger secundair 
onderwijsGemiddeldeLager secundair onderwijs 
of minder
2014 2012 2010 2008 2006 2004 20020 %5 %10 %15 %20 %25 %
Bron : Eurostat.
11 Inleiding 
Onderwijs en de EU
02 
Een van de grondslagen van de EU is het bevorderen van kennis door EU-bur -
gers „ruime toegang tot onderwijs” te geven „door middel van de voortdurende 
vernieuwing daarvan”2. Binnen de EU is onderwijsbeleid volledig en uitsluitend 
de bevoegdheid van de lidstaten. EU-strategieën worden vastgesteld in de vorm 
van conclusies van de Raad, die juridisch niet bindend zijn voor de EU-lidstaten 
(„zachte wetgeving”). Deze conclusies zijn politieke verklaringen van de Raad 
die de basis leggen voor de samenwerking tussen twee of meer lidstaten op een 
welbepaald terrein.
03 
De Europese Unie beschikt over bevoegdheden om acties van de lidstaten op 
het gebied van onderwijs te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen3. 
Daarnaast wordt het volgende bepaald in het Verdrag: „De Unie draagt bij tot 
de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte door samenwerking tussen de 
lidstaten aan te moedigen en zo nodig door hun activiteiten te ondersteunen en 
aan te vullen, met volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de 
lidstaten voor de inhoud van het onderwijs en de opzet van het onderwijsstelsel 
en van hun culturele en taalkundige verscheidenheid”4.
04 
In 2000 stelden de staatshoofden de Lissabonstrategie vast5, die tot doel had de 
EU uiterlijk in 2010 te maken tot „de meest concurrerende en dynamische ken -
niseconomie van de wereld die in staat is tot duurzame economische groei met 
meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang”.
05 
Naar aanleiding van de Lissabonstrategie had de Raad toegezegd6 een kader 
voor Europese samenwerking te creëren op het gebied van onderwijs en op -
leiding op basis van gemeenschappelijke doelstellingen („Onderwijs en oplei -
ding 2010” — ET 2010 genoemd). Dit kader omvatte een reeks indicatoren en 
referentie niveaus van Europese gemiddelde prestaties op onderwijsgebied, die 
dienden te worden gebruikt als een van de instrumenten om de verwezenlijking 
van doelstellingen op het gebied van onderwijs- en opleidingssystemen in Euro -
pa te monitoren.2 Preambule van het Verdrag 
betreffende de werking van 
de Europese Unie (VWEU).
3 VWEU, artikel 6.
4 VWEU, artikel 165.
5 Europese Raad van 23 en 
24 maart 2000.
6 Conclusies van de Raad van 
5 mei 2003 inzake 
referentieniveaus van 
Europese gemiddelde 
prestaties in onderwijs en 
opleiding (benchmarks) 
(PB C 134 van 7.6.2003, blz. 3), 
naar aanleiding van 
COM(2002) 629 definitief van 
20 november 2002 „Europese 
benchmarks in onderwijs en 
opleiding: follow-up van de 
Europese Raad van Lissabon”.
12 Inleiding 
06 
In 2009 stelde de Raad een geactualiseerd strategisch kader voor Europese 
samenwerking in onderwijs en opleiding vast7, „Onderwijs en opleiding 2020” — 
ET 2020 genoemd, voortbouwend op de vooruitgang die in het kader van 
„ET 2010” was geboekt.
07 
In 2010 werd de Europa 2020-strategie8 voor banen en slimme, duurzame en 
inclusieve groei door de Raad vastgesteld. Daarin werden vijf meetbare EU-kern -
doelen voor 2020 beschreven, die werden vertaald naar nationale streefdoelen 
en trajecten. Deze streefdoelen omvatten doelstellingen op het gebied van 
onderwijs.
08 
De onderwijsdoelstellingen van de EU zijn betrekkelijk stabiel gebleven en 
nemen nog steeds een prominente plaats in op de EU-agenda. Op basis van de 
bovengenoemde strategische documenten zijn de EU-onderwijsdoelstellingen 
die ten behoeve van dit verslag in overweging worden genomen:
 ο terugdringing van het aantal voortijdige schoolverlaters;
 ο stijging van het percentage tertiair opgeleiden;
 ο toename van de deelname aan levenslang leren;
 ο terugdringing van het aantal jongeren met beperkte basisvaardigheden;
 ο toename van de deelname aan onderwijs in de vroege kinderjaren;
 ο toename van de deelname aan hoger onderwijs op de gebieden wiskunde, 
wetenschappen en technologie; en
 ο stijging van het percentage afgestudeerden met een hogere secundaire 
opleiding.
In tabel 1  zijn nadere bijzonderheden en de op Europees niveau vastgestelde streef -
doelen te vinden.
09 
Hoewel het moeilijk is een rechtstreeks verband te leggen met de EU-steun, is er 
de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de verwezenlijking van 
de Europa 2020-onderwijsdoelstellingen. Er moeten echter nog inspanningen 
worden geleverd om de vastgelegde streefdoelen te bereiken. Ondanks het feit 
dat het EU-gemiddelde in de buurt van de Europa 2020-doelstellingen ligt, lopen 
sommige lidstaten nog achter wat betreft de verwezenlijking van hun nationale 
streefdoelen.7 Conclusies van de Raad van 
12 mei 2009 betreffende een 
strategisch kader voor 
Europese samenwerking op 
het gebied van onderwijs en 
opleiding (ET 2020) (PB C 119 
van 28.5.2009, blz. 2).
8 Europese Raad van 17 juni 
2010, Conclusies naar 
aanleiding van COM(2010) 
2020 definitief van 3 maart 
2010 „EUROPA 2020 — Een 
strategie voor slimme, 
duurzame en inclusieve groei”.
13 Inleiding 
EU-doelstellingen op het gebied van onderwijs
Bestreken gebiedOnderwijs en opleiding 2010
Mei 2003Onderwijs en opleiding 2020
Mei 2009Europa  2020
Juni 2010
Doelstellingen die in 2010  op EU-niveau moeten 
zijn bereiktDoelstellingen die in 2020  op EU-niveau moeten zijn bereikt
Voortijdige 
schoolverlatersHet percentage voortijdige verlaters van 
onderwijs en opleiding moet minder dan 10 % 
bedragenHet percentage voortijdige verlaters van onderwijs en opleiding moet minder 
dan 10 % bedragen
Percentage tertiair 
opgeleiden
(ISCED 5-8)Niet genoemdHet percentage 30- tot 34-jarigen met een tertiaire opleiding moet minstens 
40 % bedragen
Een leven lang lerenTen minste 12,5 % van de volwassenen 
(25-64-jarigen) moet deelnemen aan een leven 
lang lerenTen minste 15 % van de volwassenen (25-64-ja -
rigen) moet deelnemen aan een leven lang leren
Geen nieuwe streefdoelen 
vastgelegdJongeren met beperk -
te basisvaardighedenHet percentage 15-jarigen dat slecht presteert op 
het gebied van leesvaardigheid moet met min -
stens 20 % zijn gedaald ten opzichte van 2000Het aandeel van 15-jarigen dat slecht presteert 
op het gebied van lezen, wiskunde en weten -
schappen moet minder dan 15 % bedragen
Onderwijs in de 
vroege kinderjaren  
(ISCED 0)Niet genoemdTen minste 95 % van de kinderen tussen vier 
jaar en de leerplichtige leeftijd voor het lager 
onderwijs moet deelnemen aan onderwijs in de 
vroege kinderjaren
Wiskunde, we -
tenschappen en 
technologieHet totaal aantal afgestudeerden in wiskunde, 
wetenschappen en technologie moet minstens 
15 % toenemen (van 2003 tot 2010); tegelijker -
tijd moeten de verschillen tussen de cijfers voor 
mannen en vrouwen afnemenGeen nieuwe streefdoelen vastgelegdPercentage afge -
studeerden met een 
hogere secundaire 
opleiding
(ISCED 3)Ten minste 85 % van de 22-jarigen moet het 
hoger secundair onderwijs hebben afgerondTabel 1
14 Inleiding 
10 
De figuren 2 en 3  geven voor de bezochte lidstaten9 de trend weer in de te -
rugdringing van het aantal voortijdige schoolverlaters en in de stijging van het 
percentage tertiair opgeleiden. In 2009 voerde Portugal een hervorming door 
waarbij de leerplicht werd verhoogd tot 18 jaar, de leeftijd waarop leerlingen 
normaliter een diploma van het hoger secundair onderwijs behalen. Deze her -
vorming heeft aanzienlijk bijgedragen tot de daling van het aantal voortijdige 
schoolverlaters. Figuur 2 Figuur 3Voortijdige schoolverlaters in de EU19 Duitsland, Frankrijk, Italië, 
Portugal en Roemenië.
0 % 5 %10 %15 %20 %25 %30 %35 %40 %45 %
EU-streefdoel: minder dan 10 %
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006EU (28 landen)
DuitslandFrankrijkItaliëPortugalRoemenië
EU-streefdoel: 
meer dan 40 %
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 200650 %
45 %
40 %
35 %
30 %
25 %
20 %
15 %
10 %
5 %
0 %EU (28 landen)
DuitslandFrankrijkItaliëPortugalRoemeniëPercentage afgestudeerden van het tertiair onderwijs in de EU1
1 Het EU-streefdoel is niet noodzakelijkerwijs gelijk aan de vastgelegde specifieke nationale streefdoelen.
Bron : Eurostat.
15 Inleiding 
11 
Ter informatie wordt in bijlage I  de vooruitgang weergegeven die alle 28 lidsta -
ten in de periode 2006-2015 hebben geboekt bij de verwezenlijking van deze 
Europa 2020-streefdoelen.
12 
Onderwijs is een van de grootste uitgavenposten op de nationale begrotingen 
van de lidstaten. Volgens een schatting van het directoraat-generaal Eurostat van 
de Commissie werd er tussen 2007 en 2011 in totaal 3 200 miljard euro aan onder -
wijs uitgegeven door de lidstaten.
13 
Ondanks diverse oproepen van de Commissie aan de lidstaten om investeringen 
op groeibevorderende beleidsterreinen, zoals onderwijs, te beschermen, was 
er tussen 2009 en 201310 in de meeste lidstaten sprake van een lichte daling van 
de onderwijsuitgaven als percentage van het bruto binnenlands product (zie 
tabel 2 ).
14 
Hoewel de EU-financiering die rechtstreeks aan onderwijs wordt toegewezen, 
beperkt is vergeleken met de nationale investeringen op dit gebied, droeg het 
ESF gedurende de programmeringsperiode 2007-2013 toch 33,7  miljard  euro bij 
aan maatregelen op het gebied van onderwijs. Voor de programmeringsperiode 
2014-2020 zijn de geplande ESF-toewijzingen aan onderwijs aanzienlijk lager 
(met een geraamde begroting van maximaal 27,1  miljard  euro).10 Europese Commissie, 
„Onderwijs- en 
opleidingenmonitor 2014”, 
blz. 14 en „Onderwijs- en 
opleidingenmonitor 2015”, 
blz. 25.
16 Inleiding 
28 lidstaten van de EU — onderwijsuitgaven als percentage van het bruto 
binnenlands product
2009 2010 2011 2012 2013
EU (28 landen) 5,5 5,3 5,1 5,0 5,0
België 6,2 6,1 6,3 6,3 6,4
Bulgarije 4,3 3,7 3,5 3,4 3,8
Tsjechische Republiek 4,8 5,1 5,1 5,0 5,2
Denemarken 8,0 7, 2 6,9 7,1 7, 0
Duitsland 4,4 4,4 4,3 4,3 4,3
Estland 7,1 6,6 6,3 6,3 6,0
Ierland 5,4 4,9 4,7 4,4 4,1
Griekenland 4,3 4,0 4,4 4,4 4,5
Spanje 5,1 4,5 4,4 4,1 4,0
Frankrijk 6,2 5,6 5,5 5,5 5,5
Kroatië — 5,0 5,0 5,0 5,3
Italië 4,6 4,4 4,1 4,1 4,1
Cyprus 7, 2 6,8 6,6 6,1 6,5
Letland 6,8 6,2 5,9 5,7 5,7
Litouwen 6,8 6,4 6,1 5,8 5,6
Luxemburg 5,3 5,2 5,1 5,4 5,6
Hongarije 5,3 5,6 5,1 4,7 4,7
Malta 5,4 5,6 5,7 5,8 5,9
Nederland 5,9 5,7 5,6 5,6 5,5
Oostenrijk 5,7 5,1 5,0 5,0 5,0
Polen 5,6 5,6 5,5 5,4 5,3
Portugal 6,8 7,7 7, 3 6,5 6,8
Roemenië 4,1 3,3 4,1 3,0 2,8
Slovenië 6,5 6,6 6,6 6,4 6,5
Slowakije 4,3 4,9 4,6 4,4 5,0
Finland 6,6 6,6 6,5 6,4 6,5
Zweden 7, 2 6,5 6,5 6,5 6,6
Verenigd Koninkrijk 6,9 6,6 6,0 5,8 5,5
Bron : Eurostat.Tabel 2
17 Inleiding 
Regelingen voor gedeeld beheer
15 
Het ESF wordt door de Commissie en de lidstaten uitgevoerd onder gedeeld 
beheer. De lidstaten stellen meerjarige OP’s op waarover ze onderhandelen met 
de Commissie en die in de vorm van besluiten van de Commissie worden vast -
gesteld. Een OP is een strategisch document waarin de problemen en behoeften 
van het desbetreffende geografische gebied worden geanalyseerd, de groepen 
die bijstand nodig hebben, worden omschreven, de prioriteiten van de inter -
ventie en het bijbehorende budget bepaald en de te bereiken doelstellingen 
vastgesteld.
16 
Om de OP’s te beheren en uit te voeren, wijzen de lidstaten beheersautoriteiten 
aan om ervoor te zorgen dat de uitvoering ervan doeltreffend, wettig en regel -
matig is, met name wat betreft de selectie van de te financieren projecten, het 
toezicht op de uitvoering ervan en de verslaglegging aan de Commissie over 
de financiële aspecten en behaalde resultaten. De beheersautoriteiten kunnen 
besluiten een deel van de uitvoeringswerkzaamheden te delegeren aan een of 
meer bemiddelende instanties. De projecten worden uitgevoerd door de be -
gunstigden. De begunstigden moeten monitoringinformatie over de voortgang 
van het project verstrekken aan de beheersautoriteiten; deze moeten de geag -
gregeerde informatie doorsturen naar de Commissie in de vorm van jaarlijkse 
uitvoeringsverslagen11.
17 
Voor de programmeringsperiode 2014-2020 zijn er wijzigingen doorgevoerd met 
betrekking tot de vaststelling van de OP’s12, met name wat betreft de partner -
schapsovereenkomsten en de ex-ante voorwaarden. Partnerschapsovereen -
komsten zijn contracten tussen de Commissie en de lidstaten en vervangen de 
nationale strategische referentiekaders die in de programmeringsperiode 2007-
2013 golden. De partnerschapsovereenkomsten omvatten een overkoepelend 
strategisch plan met voor elk van de lidstaten prioriteiten voor investeringen. 
Ze moeten waarborgen dat het gebruik van de Europese structuur- en inves -
teringsfondsen in de lidstaten aansluit op de Europa 2020-strategie en dat er 
regelingen worden getroffen om ervoor te zorgen dat de middelen doeltreffend 
worden gebruikt. Partnerschapovereenkomsten worden vervolgens uitgewerkt 
in verschillende OP’s. Ex-antevoorwaarden zijn voorwaarden die worden gezien 
als noodzakelijke vereisten voor een doeltreffend en doelmatig gebruik van EU-
steun. Wanneer niet wordt voldaan aan deze voorwaarden, moeten de lidstaten 
actieplannen opstellen om ervoor te zorgen dat er uiterlijk 31 december 2016 aan 
is voldaan.
18 
Bijlage II  bevat een vereenvoudigde weergave van de voornaamste aspecten van 
het programmerings-, uitvoerings- en verslagleggingsproces voor ESF-acties.11 De laatste schakel in de keten 
is een certificeringautoriteit, 
die tot taak heeft de 
Commissie te bevestigen dat 
de uitgaven die ter 
vergoeding worden 
gedeclareerd juist zijn, uit een 
betrouwbaar 
boekhoudsysteem komen en 
in overeenstemming zijn met 
de toepasselijke EU- en 
nationale regels. Een 
auditautoriteit controleert of 
de controlesystemen 
doeltreffend zijn en is 
verantwoordelijk voor de 
verklaring van afsluiting en 
het verslag aan de Commissie.
12 Verordening (EU) nr. 1303/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 17 december 
2013 houdende 
gemeenschappelijke 
bepalingen inzake het 
Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds, het 
Cohesiefonds, het Europees 
Landbouwfonds voor 
plattelandsontwikkeling en 
het Europees Fonds voor 
maritieme zaken en visserij en 
algemene bepalingen inzake 
het Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds, het 
Cohesiefonds en het Europees 
Fonds voor maritieme zaken 
en visserij, en tot intrekking 
van Verordening (EG) 
nr. 1083/2006 van de Raad 
(PB L 347 van 20.12.2013, 
blz. 320).
18
 Reikwijdte en aanpak 
van de controle
19 
Bij deze controle beoordeelden wij of er voldoende rekening was gehouden met 
de EU-onderwijsdoelstellingen in de OP’s en de bijbehorende projecten voor 
2007-2013 en in het ontwerp van de OP’s voor de programmeringsperiode 2014-
2020. Het was niet mogelijk om specifieke projecten voor de periode 2014-2020 
voor ons onderzoek te selecteren omdat het nog te vroeg in de programmerings -
periode was.
20 
Wij beoordeelden met name of:
a) de EU-onderwijsdoelstellingen adequaat werden behandeld in de onder -
zochte operationele ESF-OP’s en projecten voor 2007-2013;
b) de Commissie de lidstaten had ondersteund bij de opstelling van de OP’s 
voor 2014-2020 met het oog op de verbetering ervan ten opzichte van de 
voorgaande programmeringsperiode.
21 
De controle was gebaseerd op:
 ο interviews met ambtenaren van directoraten-generaal van de Commissie13;
 ο een analytisch onderzoek van relevante EU- en nationale documentatie;
 ο een onderzoek aan de hand van stukken van 37 ESF-OP’s uit de program -
meringsperiode 2007-2013 die betrekking hadden op vijftien lidstaten (zie 
bijlage III ), en van vijf partnerschapsovereenkomsten en acht OP’s (vastge -
steld tussen oktober 2014 en februari 2015) voor de programmeringsperiode 
2014-2020 die betrekking hadden op de volgende vijf lidstaten: Duitsland, 
Frankrijk, Italië, Portugal en Roemenië (zie bijlage IV ). In bijlage V  wordt de 
bij de analyse gehanteerde controlemethodologie beschreven;
 ο bezoeken aan de autoriteiten van de bovengenoemde lidstaten;
 ο bezoeken aan de begunstigden van vijftien projecten uit de programme -
ringsperiode 2007-2013.13 Directoraat-generaal 
Werkgelegenheid, Sociale 
Zaken en Inclusie en 
directoraat-generaal 
Onderwijs en Cultuur.
19
 Opmerkingen
14 Hoewel de doelstelling van 
het verbeteren van 
beroepsonderwijs 
en -opleiding niet een van de 
in het kader van ET 2010 
vastgestelde EU-onderwijs -
doelstellingen was, werd deze 
al genoemd in 10 van de 37 
onderzochte ESF-OP’s voor 
2007-2013 en werd zij daarom 
in de analyse opgenomen.Beoordeling van de operationele programma’s 
2007-2013
22 
De EU-onderwijsdoelstellingen zijn essentiële elementen die de EU helpen om de 
meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te worden. Elke 
lidstaat heeft zijn eigen specifieke behoeften en stemt zijn investeringsprioritei -
ten daarop af in de desbetreffende OP’s, die ter goedkeuring aan de Commissie 
worden voorgelegd.
23 
Wij beoordeelden of:
 ο de EU-onderwijsdoelstellingen adequaat werden behandeld in de ESF-OP’s 
voor 2007-201314;
 ο er tijdens de programmeringsperiode wijzigingen in de OP’s waren aange -
bracht na de vaststelling van de ET 2020-strategie en de Europa 2020-strate -
gie in 2009, respectievelijk 2010;
 ο kon worden aangetoond dat de projecten in de steekproef hadden bijgedra -
gen tot de verwezenlijking van de onderwijsdoelstellingen.
De EU-onderwijsdoelstellingen worden behandeld in de 
onderzochte operationele ESF-programma’s 2007-2013
24 
Wij zijn van oordeel dat indien de OP’s specifieke onderwijsdoelstellingen bevat -
ten, de bijbehorende interventielogica en instrumenten voor het monitoren van 
prestaties uiteengezet en dienen te worden beschreven.
25 
Wij voerden een analyse uit van 37 ESF-OP’s voor de programmeringsperiode 
2007-2013 om te beoordelen in welke mate deze criteria waren beschreven.
20 Opmerkingen 
26 
De oorspronkelijke begroting van de onderzochte OP’s bedroeg in totaal 
87,38  miljard  euro, waarvan 59,41  miljard  euro was toegewezen in het kader van 
het ESF. De ESF-toewijzing voor onderwijs bedraagt 28,4 miljard euro, ofwel 48 % 
van de totale ESF-steun. De onderzochte OP’s maken ongeveer 83 % uit van de 
totale ESF-toewijzing voor onderwijs voor de programmeringsperiode 2007-2013, 
die in totaal 33,7  miljard  euro bedroeg (zie paragraaf 14).
27 
Uit onze analyse van de onderzochte OP’s bleek dat ze in het algemeen onder -
wijsdoelstellingen bevatten15. Bij sommige OP’s waren bepaalde elementen van 
de interventielogica echter niet beschreven en/of waren er andere tekortkomin -
gen in het kader voor monitoringinstrumenten, die in de volgende secties nader 
worden beschreven. Een overzicht van de tekortkomingen is opgenomen in 
tabel 3 .15 In het OP van Vlaanderen 
werd geen enkele EU-
onderwijsdoelstelling 
specifiek genoemd, maar 
desondanks werden er 
ESF-middelen aan 
toegewezen in het kader van 
de prioriteitencodes voor 
onderwijs.
Beoordeling van de ESF-OP’s voor 2007-2013: EU-onderwijsdoelstellingen, 
interventielogica en monitoringinstrumenten
DoelstellingenOP’s die de 
EU-doelstellin -
gen bevatten 
(aantal en 
percentage on -
derzochte OP’s)Interventielogica Monitoringinstrumenten
Zonder enige 
beschrijving 
van de context
(%)Zonder enige 
behoefteana -
lyse
(%)Zonder enig 
voorbeeld van 
acties ter verwe -
zenlijking van de 
doelstelling
(%)Zonder enige 
kwantifice -
ring van de 
doelstelling
(%)Zonder enige indica -
tor om het resultaat 
van de doelstelling 
te meten
(%)
Voortijdige 
schoolverlaters28 (76 %) 4 29 Geen 11 14
Percentage tertiair 
opgeleiden20 (54 %) 5 20 10 40 25
Een leven lang leren 35 (95 %) 11 17 Geen Geen Geen
Jongeren met beperk -
te basisvaardigheden11 (30 %) 27 27 36 36 45
Onderwijs in de 
vroege kinderjaren4 (11 %) Geen Geen 25 50 50
Wiskunde, we -
tenschappen en 
technologie18 (49 %) 33 44 17 22 22
Percentage afge -
studeerden met een 
hogere secundaire 
opleiding25 (68 %) 4 28 8 20 12
Beroepsonderwijs 
en -opleiding10 (27 %) 10 10 10 Geen Geen
151 zaken112 22 13 22 21
1 Het totale aantal gevallen is de som van alle onderwijsdoelstellingen die in alle 37 onderzochte OP’s werden geïdentificeerd.Tabel 3
21 Opmerkingen 
Bij de gekozen doelstellingen werd niet altijd een duidelijke 
interventielogica beschreven
28 
OP’s zijn strategische documenten ter ondersteuning van de EU-interventie. Er 
kan niet worden verwacht dat de informatie daarin volledig is. Aangezien de 
Commissie de OP’s moet beoordelen en goedkeuren, verwachten we echter 
wel dat ze adequate informatie bevatten, of ten minste verwijzen naar andere 
nationale documenten, met betrekking tot de logica achter de EU-interventie: 
een beschrijving van de context en de vaststelling van de behoeften en van de 
acties die nodig zijn om te voorzien in de behoeften en om de aanvankelijke te -
kortkomingen te corrigeren. Dit is de basis voor een doeltreffende en doelmatige 
toewijzing van middelen.
29 
Telkens wanneer er een EU-onderwijsdoelstelling was opgenomen in een onder -
zocht OP , beoordeelden wij of er een duidelijke interventielogica was beschre -
ven. De logica dient een solide beschrijving van de context te bevatten, gevolgd 
door een gedetailleerde behoefteanalyse, waarin de passende vereiste acties 
worden vastgesteld. Hoewel de verordening die van toepassing was op de pro -
grammeringsperiode 2007-2013 de lidstaten er niet toe verplichtte om een over -
zicht te geven van hun voorgenomen acties, wordt dit wel als een goede praktijk 
beschouwd en werd dit in de programmeringsperiode 2014-2020 verplicht ge -
steld16. Daarom hebben we deze goede praktijk beschouwd als een criterium bij 
de beoordeling van de ESF-OP’s voor 2007-2013. In tabel 3  worden de gevallen 
samengevat waarin uit de beoordeling bleek dat de benodigde informatie noch 
in de OP’s, noch in de bijbehorende documenten te vinden was.
30 
De meeste onderzochte OP’s bevatten een beschrijving van de context met kwa -
litatieve en kwantitatieve gegevens of ten minste een minimum aan informatie. 
In 12 % van de gevallen bevatten de OP’s echter geen enkele informatie over de 
context, dat wil zeggen, de situatie vóór de uitvoering van het programma. Het 
gebrek aan enige beschrijving van de context betekent dat de behoeften alleen 
in grote lijnen kunnen worden beschreven en dit staat de ontwikkeling van een 
duidelijke strategie in de weg. Daarnaast constateerden wij verschillen in de 
kwaliteit van de informatie die binnen een lidstaat in de OP’s en bijbehorende 
documenten werd verstrekt (zie tekstvak 1 ).16 Artikel 96, lid 2, onder b), iii), 
van Verordening (EU) 
nr. 1303/2013.
Voorbeeld van verschillen in de informatie die binnen een lidstaat in de OP’s en 
bijbehorende documenten werd verstrekt
In Italië was in vier ESF-OP’s de doelstelling „Terugdringing van het aantal voortijdige schoolverlaters” opge -
nomen. Van deze vier verschaften drie OP’s kwalitatieve en kwantitatieve informatie over de situatie vóór de 
uitvoering van de programma’s, terwijl één OP in dit opzicht een ontoereikend informatieniveau bevatte.Tekstvak 1
22 Opmerkingen 
31 
Uit tabel 3  blijkt dat een behoefteanalyse in 22 % van de gevallen ontbrak. Uit 
onze analyse bleek ook dat er weliswaar in ongeveer een vijfde van de gevallen 
sprake was van een behoefteanalyse met kwalitatieve of kwantitatieve gegevens, 
maar dat in bijna de helft daarvan alleen werd verwezen naar de noodzaak om 
het EU-streefdoel te bereiken zonder een gedetailleerde onderliggende analyse.
32 
Ten slotte constateerden we dat in de meest onderzochte OP’s voorbeelden wer -
den gegeven van geplande acties om de doelstellingen te bereiken. In 13 % van 
de gevallen bevatten de OP’s echter geen enkel voorbeeld van acties die konden 
worden uitgevoerd om de desbetreffende doelstelling te verwezenlijken.
Ontoereikende instrumenten voor de monitoring van prestaties
Een gebrek aan uitkomstindicatoren en uitgangswaarden, mijlpalen en 
streefdoelen belemmert de doeltreffende monitoring en evaluatie van de 
algehele ESF-prestaties
33 
Wij hebben er in eerdere verslagen17 meermaals op gewezen dat de Commissie in 
een moeilijke positie verkeerde om de algehele ESF-prestaties adequaat te moni -
toren in de programmeringsperiode 2007-2013. Het regelgevingskader 2007-2013 
schreef de lidstaten voor om specifieke output- en resultaatindicatoren betref -
fende uitkomsten vast te stellen, alsmede kwantitatieve streefdoelen op het 
niveau van de prioritaire assen voor elk OP . Met betrekking tot de gemeenschap -
pelijke indicatoren waren zij echter alleen verplicht om verslag uit te brengen 
over indicatoren die verband hielden met deelnemers en/of deelnemingen18. 
In de periode 2007-2013 waren geen gemeenschappelijke resultaatindicatoren 
betreffende uitkomsten verplicht, wat tot problemen leidt bij het samenvoegen 
van de monitoringinformatie betreffende de resultaten. Tekortkomingen in de 
monitoring zijn ook van invloed op de capaciteit van de Commissie en lidstaten 
om evaluaties uit te voeren.17 Speciaal verslag nr. 3/2000 
over het Europees Sociaal 
Fonds en het Europees 
Oriëntatie- en Garantiefonds 
voor de Landbouw (afdeling 
Oriëntatie) — Maatregelen ter 
bevordering van de 
werkgelegenheid van 
jongeren (PB C 100 van 
7.4.200); Speciaal verslag 
nr. 12/2001 over bepaalde 
structuurmaatregelen ten 
behoeve van de 
werkgelegenheid: effect van 
de EFRO-steun op de 
werkgelegenheid en 
ESF-maatregelen ter 
bestrijding van langdurige 
werkloosheid (PB C 334 van 
28.11.2001); Speciaal verslag 
nr. 1/2006 over de bijdrage 
van het Europees Sociaal 
Fonds tot het terugdringen 
van vroegtijdig schoolverlaten 
(PB C 99 van 26.4.2006); 
Speciaal verslag nr. 17/2009 — 
Door het Europees Sociaal 
Fonds gecofinancierde 
beroepsopleidingsacties voor 
vrouwen, en Speciaal verslag 
nr. 25/2012 „Worden er 
instrumenten ingezet om toe 
te zien op de doeltreffendheid 
van uitgaven van het Europees 
Sociaal Fonds ten behoeve 
van oudere werknemers?” 
(http.//eca.europa.eu ).
18 Bijlage XXIII bij Verordening 
(EG) nr. 1828/2006 van de 
Commissie van 8 december 
2006 tot vaststelling van 
uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) 
nr. 1083/2006 van de Raad 
houdende algemene 
bepalingen inzake het 
Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds en het 
Cohesiefonds, en van 
Verordening (EG) 
nr. 1080/2006 van het 
Europees Parlement en de 
Raad betreffende het 
Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling (PB 
L 371 van 27.12.2006, blz. 1).
23 Opmerkingen 
34 
In haar Strategisch verslag 2013 stelt de Commissie dat de OP’s voor 2007-2013 
weliswaar waren voorzien van krachtige mechanismen voor het volgen van de 
absorptie van middelen, maar dat de mechanismen voor de vaststelling, moni -
toring en evaluatie van doelstellingen meer gebreken vertoonden19. Daarnaast 
werd er in het definitieve, door het externe Expert Evaluation Network opge -
stelde definitieve syntheseverslag inzake de belangrijkste ESF-resultaten in de 
programmeringsperiode 2007-2013 op gewezen dat hoewel er voor elke lidstaat 
uitgebreide gegevens beschikbaar zijn met betrekking tot de output, de situatie 
wat betreft de resultaten veel minder gunstig is. Verder werd gesteld dat het 
zelfs voor drie essentiële resultaten — instap in een baan, behaalde kwalificaties 
en niet in loondienst verrichte arbeid — niet mogelijk was om voor een aantal 
lidstaten op consistente wijze de absolute cijfers te verkrijgen. Geconcludeerd 
werd dat het zonder absolute cijfers niet mogelijk is om geaggregeerde cijfers 
voor alle lidstaten te genereren met betrekking tot de resultaten in verband met 
de door het ESF ondersteunde interventies20.
35 
In onze analyse van de onderzochte OP’s werden twee aspecten met betrekking 
tot monitoringinstrumenten in overweging genomen: of er sprake was van enige 
kwantificering van de doelstelling en of er indicatoren waren vastgelegd voor het 
meten van het resultaat van de doelstelling. Uit tabel 3  blijkt dat in 22 % van de 
gevallen de doelstelling op geen enkele wijze werd gekwantificeerd en dat 21 % 
geen indicator bevatte om het resultaat van de doelstelling te meten. Uit onze 
analyse bleek ook dat ongeveer de helft van de OP’s zowel output- als uitkomst -
indicatoren met uitgangswaarden en streefwaarden bevatte, terwijl in 31 % van 
de gevallen een van de twee soorten indicatoren ontbrak.
36 
Uitgangswaarden, mijlpalen en streefwaarden zijn van essentieel belang om de 
prestaties van de OP’s te beoordelen en te monitoren. Zij verschaffen het ma -
nagement de benodigde instrumenten om de mate waarin de doelstellingen 
zijn bereikt naar behoren te beoordelen en maken het mogelijk om corrigerende 
maatregelen te nemen, waaronder de herprogrammering van financiële midde -
len in het geval van ontoereikende prestaties. Het feit dat er geen doelstellingen 
zijn vastgelegd die meetbaar zijn, belemmert de evaluatie en verslaglegging van 
de ESF-prestaties.
Gegevens betreffende deelnemers aan ESF-maatregelen geven 
waarschijnlijk een geflatteerd beeld omdat de verslaglegging is gebaseerd 
op het aantal deelnamen
37 
Van de outputindicatoren is de indicator die betrekking heeft op het aantal deel -
nemers het vaakst beschikbaar. Deze outputindicator stelt de beheersautoritei -
ten in staat om het aantal deelnemers/deelnamen aan een maatregel te monito -
ren, maar verschaft geen informatie over de bereikte resultaten en/of de impact 
ervan op de situatie van de deelnemers.19 COM(2013) 210 final van 
18 april 2013, „Verslag van de 
Commissie aan het Europees 
Parlement, de Raad, het 
Europees Economisch en 
Sociaal Comité en het Comité 
van de Regio’s — 
Cohesiebeleid: strategisch 
verslag 2013 over de 
uitvoering van de 
programma’s 2007-2013”, 
blz. 12.
20 ESF Expert Evaluation 
Network — Final synthesis 
report: Main ESF 
achievements, 2007-2013, 
26 maart 2014, blz. 6.
24 Opmerkingen 
38 
Bovendien wordt bij deze indicator geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen 
individuele deelnemers en deelnamen. In het jaarlijks activiteitenverslag 2014 
van directoraat-generaal Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie wordt een 
gemiddelde van 11,2 miljoen deelnemers per jaar genoemd voor de programme -
ringsperiode 2007-2013. Er wordt echter ook bij vermeld dat deze cijfers wel eens 
te hoog konden zijn omdat de lidstaten het aantal deelnamen aan ESF-projecten 
rapporteren en één deelnemer kan deelnemen aan meerdere acties.21
Onvoldoende koppeling tussen de financiële 
herprogrammering van operationele programma’s en de 
vastgelegde doelstellingen
39 
De lidstaten moeten overwegen of de oorspronkelijk vastgestelde OP-doelstel -
lingen moeten worden herzien met het oog op een geactualiseerd strategisch 
EU-onderwijsbeleid. Indien daarvan sprake is, moeten de eerder vastgelegde 
streefdoelen en de vereiste financiële toewijzingen opnieuw worden beoordeeld.
40 
In de programmeringsperiode 2007-2013 stelde de Raad een geactualiseerd stra -
tegisch kader voor onderwijs vast (zie de paragrafen 6 en 7) en hoewel er geen 
verplichting bestond om de OP’s in dat verband te wijzigen, controleerden we of 
de 37 onderzochte OP’s dienovereenkomstig bijgewerkt moesten worden.
41 
Hoewel 35 van de 37 onderzochte OP’s tijdens de programmeringsperiode waren 
gewijzigd, werden in slechts 2 ervan de onderwijsdoelstellingen gewijzigd om 
ervoor te zorgen dat het OP aansloot op de Europa 2020-strategie (zie bijla -
ge VI ). Uit onze beoordeling bleek echter dat de onderwijsdoelstellingen in de 
onderzochte OP’s in het algemeen al waren afgestemd op de geactualiseerde 
EU-onderwijsdoelstellingen.
42 
Indicatoren met betrekking tot onderwijsdoelstellingen, of de bijbehorende 
streefwaarden (en in sommige gevallen de uitgangswaarden) waren in 27 OP’s 
gewijzigd; bij de meerderheid ervan was de financiële toewijzing voor onderwijs 
gewijzigd. Voor sommige OP’s was informatie beschikbaar over de herprogram -
mering, waaronder de vaststelling van nieuwe streefdoelen. Zo bevatte het 
Slowaakse OP22 een gedetailleerde analyse, met inbegrip van de formule voor het 
berekenen van streefwaarden voor indicatoren. Bij de meeste gewijzigde OP’s 
ontbrak echter een duidelijke uitleg van de gevolgen van de wijziging van de 
financiële toewijzingen voor de bijbehorende streefwaarden.21 Jaarlijks activiteitenverslag 
2014 — Directoraat-generaal 
Werkgelegenheid, Sociale 
Zaken en Inclusie, 
Ares(2015)1425867.
22 OP No 2007SK05UPO001 — 
Operačný program 
Vzdelávanie.
25 Opmerkingen 
43 
Bij twee OP’s in Italië werden de financiële toewijzingen voor onderwijs ver -
laagd met 9 miljoen euro en 30 miljoen euro (respectievelijk 8 % en 10 % van de 
oorspronkelijke begroting), zonder de indicatoren en de streefwaarden ervan 
te wijzigen en dit adequaat te verantwoorden23. Voor het tweede OP waarvan 
de oorspronkelijke begroting met 10 % was verlaagd (Campania), waren bijna 
alle oorspronkelijke streefdoelen al ruim gehaald ten tijde van de wijziging 
van het OP , terwijl slechts ongeveer de helft van de oorspronkelijke begro -
ting was uitgegeven. Dit illustreert dat er weinig aandacht werd gegeven aan 
prestatieaspecten.
44 
Als bij het wijzigen van de financiële toewijzingen de streefwaarden niet of niet 
consistent worden bijgewerkt waar dat nodig is, gaat dit ten koste van de gel -
digheid en bruikbaarheid van de indicatoren. Indien streefwaarden niet zorgvul -
dig worden vastgesteld, kan de doeltreffendheid van een programma moeilijk 
worden beoordeeld.
De prestaties van de onderzochte projecten konden niet 
systematisch worden aangetoond
45 
Van projecten die worden ondersteund in het kader van de ESF-OP’s wordt ver -
wacht dat ze resultaten opleveren die passen in de OP-strategie, die is ontwor -
pen om een van de EU-onderwijsdoelstellingen te verwezenlijken. De verant -
woordelijkheid voor het goed financieel beheer van gecofinancierde activiteiten 
berust bij de beheersautoriteit van elk OP24. De beheersautoriteiten zouden er 
eerst voor moeten zorgen dat de subsidieaanvragen relevante gekwantificeerde 
doelstellingen en indicatoren bevatten, en zouden de overeenstemming van de 
projecten met de OP-strategie alsmede de toereikendheid van de waarschijnlijke 
resultaten moeten beoordelen.
46 
Ten behoeve van de controle onderzochten we vijftien projecten, dat wil zeggen 
drie projecten in elk van de vijf bezochte lidstaten (zie paragraaf 21) die volgens 
de beheersautoriteiten positief hadden bijgedragen tot de verwezenlijking van 
ten minste één EU-onderwijsdoelstelling. Bij elk project onderzochten we in wel -
ke mate er kon worden aangetoond dat de behaalde resultaten een bijdrage had -
den geleverd aan de in de OP uiteengezette onderwijsdoelstellingen. In figuur 4  
staat verdere informatie over de locatie, reikwijdte en kosten van en deelname 
aan de onderzochte projecten.23 OP No 2007IT051PO001 — 
Programma operativo 
obiettivo convergenza fondo 
sociale europeo 2007-2013 
regione Campania and OP 
No 2007IT052PO004 — 
Programma operativo del 
fondo sociale europeo 
obiettivo competitività 
regionale e occupazione 
regione Lazio 2007-2013.
24 Artikel 60 van Verordening 
(EG) nr. 1083/2006 van de Raad 
van 11 juli 2006 houdende 
algemene bepalingen inzake 
het Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds en het 
Cohesiefonds en tot intrekking 
van Verordening (EG) 
nr. 1260/1999 (PB L 210 van 
31.7.2006, blz. 25).
26 Opmerkingen 
Overzicht van de onderzochte ESF-projectenFiguur 4
Stad: Palermo
Onderwijsdoelstelling: Opleiding voor volwassenen met gebrekkige basisvaardighedenTotale kosten: 0,1 miljoen euroAantal deelnemers: 39Stad: PalermoOnderwijsdoelstelling: Voorkomen van vroegtijdige schoolverlatingTotale kosten: 0,2 miljoen euroAantal deelnemers: 156Stad: Bagheria (PA)Onderwijsdoelstelling: Opleiding om de basisvaardigheden van leerlingen te verbeterenTotale kosten: 0,1 miljoen euroAantal deelnemers: 247Stad: BoekarestOnderwijsdoelstelling: Stageprogramma voor studenten in het hoger medisch veterinair onderwijsTotale kosten: 2,6 miljoen euroAantal deelnemers: 3 005  Stad: BoekarestOnderwijsdoelstelling: Niet-formele onderwijsprogramma’s om vaardigheden te vergroten in belangrijke Europese competenties op het gebied van actief burgerschapTotale kosten: 2,4 miljoen euroAantal deelnemers: 24 929Stad: DresdenOnderwijsdoelstelling: Voorkomen van vroegtijdige schoolverlating
Totale kosten: 3,4 miljoen euro
Aantal deelnemers: 673Stad: DresdenOnderwijsdoelstelling: Ontwikkeling en uitvoering van beroepsopleidingmodulesTotale kosten: 0,3 miljoen euroAantal deelnemers: 26
Stad: Norte regionOnderwijsdoelstelling: Beurzen voor studenten in het hoger onderwijsTotale kosten: 38,9 miljoen euroAantal deelnemers: 20 002Stad: LousadoOnderwijsdoelstelling: Opleiding voor arbeidskrachtenTotale kosten: 0,6 miljoen euroAantal deelnemers: 1 240  
Stad: Vila Nova de FamalicãoOnderwijsdoelstelling: Voorkomen van voortijdige schoolverlating door de ontwikkeling van persoonlijke en professionele vaardighedenTotale kosten: 1,7 miljoen euroAantal deelnemers: 315Stad: CreteilOnderwijsdoelstelling: Voorkomen van vroegtijdige schoolverlatingTotale kosten: 1,4 miljoen euroAantal deelnemers: 2 294Stad: ParijsOnderwijsdoelstelling: Opleiden van laaggekwaliﬁceerde arbeidskrachtenTotale kosten: 7,8 miljoen euroAantal deelnemers: 448Stad: Parijs
Onderwijsdoelstelling: Opleiding voor 
volwassenen met gebrekkige basisvaardigheden
Totale kosten: 1,3 miljoen euro
Aantal deelnemers: 1 014Stad: Lengenfeld
Onderwijsdoelstelling: Deelnemers 
in staat stellen om een oﬃciële 
kwaliﬁcatie te behalen op hun 
huidige werkterrein
Totale kosten: 0,3 miljoen euro
Aantal deelnemers: 32
Stad: Boekarest
Onderwijsdoelstelling: Voorkomen van vroegtijdige schoolverlatingTotale kosten: 4,0 miljoen euroAantal deelnemers: 20 861
27 Opmerkingen 
47 
Tabel 4  geeft voor iedere EU-onderwijsdoelstelling het aantal onderzochte 
projecten weer en de financiële bedragen die ermee gemoeid waren. Hoewel 
sommige projecten bijdroegen tot meer dan één EU-doelstelling op het gebied 
van onderwijs, zijn ze op basis van onze beoordeling voor rapportagedoeleinden 
ondergebracht bij de meest relevante doelstelling. Tabel 4EU-onderwijsdoelstelling waarop de onderzochte projecten betrekking hadden
Doelstellingen Aantal en locatie van de onderzochte projectenAantal 
deelnemersTotale toewijzing 
(miljoen euro)Totale ESF-
toe wijzing 
(miljoen euro)
Voortijdige schoolverlaters5 projecten  
(Duitsland, Frankrijk, Italië, Portugal en Roemenië)24 299 10,6 7,1
Een leven lang leren5 projecten  
(Duitsland, 2 in Frankrijk, Italië en Portugal)2 773 10,0 4,5
Jongeren met beperkte 
basisvaardigheden2 projecten  
(Italië en Roemenië)25 176 2,5 1,8
Percentage tertiair 
opgeleiden2 projecten  
(Portugal en Roemenië)23 007 41,5 35,3
Percentage afgestudeerden 
met een hogere secundaire 
opleiding1 project in Duitsland 26 0,3 0,2
Totaal 15 projecten 75 281 64,9 48,9
28 Opmerkingen 
Onvoldoende aandacht voor de verwezenlijking van 
projectdoelstellingen en onvoldoende gebruikmaking van 
relevante prestatie-indicatoren
48 
Bij de meeste onderzochte projecten waren alleen de financiële aspecten en 
outputs gemonitord, niet de bijdrage ervan aan de geselecteerde doelstellingen 
als zodanig. Indien de door de deelnemers verworven vaardigheden niet worden 
beoordeeld, kan dit leiden tot opleidingen die niet voorzien in de behoeften 
van de deelnemers en zal de gerichtheid van de leeractiviteiten niet verbete -
ren als dat nodig is (zie tekstvak 2 ). Bij bijna de helft van de projecten leverden 
de bestaande monitoringprocedures geen informatie op over de mate waarin 
de doelstellingen waren verwezenlijkt, aangezien de doelstellingen niet waren 
gekwantificeerd.
49 
In twee gevallen was er niet gevraagd om uitgebreide monitoringgegevens, hoe -
wel ze beschikbaar waren op het niveau van de begunstigde, en werden ze dus 
niet verstuurd naar de beheersautoriteit.
Ontoereikende monitoringprocedure
De doelstelling van een project in Palermo (Italië) was het versterken van een leven lang leren, dat wil zeggen, 
het ondersteunen van de toegang van volwassenen, met of zonder baan, tot onderwijstrajecten waarmee ze 
hiaten in hun vroegere schoolopleiding konden opvullen en/of kwalificaties konden behalen.
De selectiecriteria in de oproep tot het indienen van projecten bevatten een specifiek criterium met betrek -
king tot verbeterde, duidelijke methodologieën voor evaluaties tijdens en na afloop van de projecten, voor 
zowel outputs als uitkomsten. De enige monitoring die plaatsvond was een zelfevaluatie waarin de 39 deelne -
mers een oordeel gaven over hun kennis voor en na de opleiding.
Wij zijn van oordeel dat deze methode vergezeld had moeten gaan van andere monitoringprocedures, zoals 
een beoordeling door de opleidingsaanbieder, om de doeltreffendheid van het project beter te kunnen 
beoordelen.Tekstvak 2
29 Opmerkingen 
50 
Bijna alle projecten waren binnen de begroting en zonder vertraging uitgevoerd. 
Wanneer de begroting was overschreden, was dit toe te schrijven aan een aan -
zienlijke stijging van het aantal oorspronkelijk geplande deelnemers en was deze 
goedgekeurd door de desbetreffende beheersautoriteit.
51 
In het algemeen sloten de activiteiten die in het kader van de 15 onderzochte 
projecten waren uitgevoerd, aan op de bijbehorende EU-onderwijsdoelstellingen 
die in de OP’s waren beschreven. Omdat voor bijna de helft van de onderzochte 
projecten geen andere indicatoren waren vastgelegd dan het aantal deelnemers/
deelnamen, was het in beperkte mate mogelijk om vast te stellen in hoeverre 
het project daadwerkelijk had geleid tot een verandering in de situatie van de 
deelnemers.
52 
Tijdens de controle stelden we in het geval van één beheersautoriteit een goede 
praktijk vast waarbij betalingen gekoppeld waren aan de prestaties van het pro -
ject (zie tekstvak 3 ).
Voorbeeld van resultaatgericht beheer: koppelen van betalingen aan prestaties
In Roemenië bevatten de onderzochte projecten zowel output- als uitkomstindicatoren met streefwaarden.
De procedures die werden toegepast boden de beheersautoriteit/bemiddelende instantie de mogelijkheid 
om het bedrag van de subsidie proportioneel te verlagen, wanneer uit de monitoring bleek dat de streefwaar -
den van de output-/uitkomstindicatoren aan het eind van het project niet waren gehaald25.
25 Zie bijv. instructie nr. 71/2013 van de Roemeense beheersautoriteit, die van toepassing was op projecten voor 2007-2013 die op het moment van 
publicatie van de instructie nog niet waren afgerond.Tekstvak 3
30 Opmerkingen 
De beoordeling van de vaststelling van operationele 
programma’s voor de programmeringsperiode 
2014-2020
53 
Onze aanpak om te beoordelen of er EU-onderwijsdoelstellingen in de OP’s voor 
2014-2020 waren opgenomen, was dezelfde als die bij de OP’s voor 2007-2013. 
Daarnaast hielden wij bij de controle rekening met de veranderingen in de toe -
passelijke verordeningen26, bijvoorbeeld met betrekking tot de partnerschaps -
overeenkomsten en ex-ante voorwaarden.
54 
Wij beoordeelden of:
 ο de Commissie de lidstaten had ondersteund bij de vaststelling van de opera -
tionele programma’s voor 2014-2020;
 ο er adequaat werd ingegaan op de EU-onderwijsdoelstellingen in de OP’s voor 
2014-202027;
 ο het kader voor de monitoring van prestaties verbeterd is;
 ο er een verband is gelegd tussen EU-onderwijsdoelstellingen en 
werkgelegenheid.
De Commissie ondersteunde de lidstaten bij de vaststelling 
van de operationele programma’s voor 2014-2020
55 
De Commissie moet de lidstaten ondersteunen om ervoor te zorgen dat de door 
hen ter goedkeuring ingediende OP’s EU-beleidsdoelstellingen omvatten waar -
voor de lidstaten ESF-financiering wensen te ontvangen.
56 
Wij hebben de diensten van de Commissie geraadpleegd die betrokken waren 
bij het proces voor de vaststelling van de OP’s voor 2014-2020 en de bijbehoren -
de documentatie onderzocht, waaronder de partnerschapsovereenkomst van 
elk van de vijf bezochte lidstaten (zie paragraaf 21), en ons daarbij gericht op de 
onderwijsdoelstellingen.26 Voornamelijk Verordening 
(EU) nr. 1303/2013 en 
Verordening (EU) nr. 1304/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 17 december 
2013 betreffende het Europees 
Sociaal Fonds en tot intrekking 
van Verordening (EG) 
nr. 1081/2006 van de Raad (PB 
L 347 van 20.12.2013, blz. 470).
27 Het verbeteren van 
beroepsonderwijs 
en -opleiding was niet 
opgenomen in de Europa 
2020-doelstellingen en werd 
door geen enkele specifieke 
benchmark van ET 2020 
bestreken. Deze doelstelling is 
echter wel in onze 
beoordeling opgenomen 
omdat zij onder thematische 
doelstelling 10 is opgenomen 
in het wettelijk kader, waaraan 
thematische ex ante 
voorwaarde 10.4 werd 
toegevoegd, die het bestaan 
van een nationaal of regionaal 
strategisch beleidskader 
verplicht stelt ter verbetering 
van de kwaliteit en 
doelmatigheid van 
beroepsonderwijs en 
opleidingssystemen.
31 Opmerkingen 
57 
Het onderhandelings- en goedkeuringsproces van de partnerschapsovereenkom -
sten en OP’s voor de programmeringsperiode 2014-2020 ging in 2012 van start 
met de opstelling van standpuntnota’s door de Commissie. Deze standpuntnota’s 
bevatten de voorlopige analyse door de Commissie van de situatie in de ver -
schillende lidstaten en regio’s en vormden het kader voor de dialoog tussen de 
Commissie en de lidstaten over de opstelling van de partnerschapsovereenkom -
sten en OP’s. In de nota’s wordt ingegaan op de landenspecifieke uitdagingen 
en worden de voorlopige standpunten van de diensten van de Commissie over 
de belangrijkste financieringsprioriteiten uiteengezet. Het uitgangspunt van de 
overwegingen van de Commissie was haar beoordeling van de vooruitgang die 
de lidstaten hebben geboekt in de richting van de Europa 2020-streefdoelen, 
op basis van de door de Raad gedane landenspecifieke aanbevelingen en van 
landenspecifieke ontwikkelingsproblemen28.
58 
De Commissie verleende ondersteuning aan de lidstaten bij het opstellen van 
deze strategische documenten. De Commissie bracht met name richtsnoeren uit 
over verschillende aspecten van de nieuwe programmeringsperiode, zoals een 
model en richtsnoeren betreffende de inhoud van de partnerschapsovereen -
komst en OP’s. Daarnaast bracht zij documenten met richtsnoeren uit over de 
interventielogica en de wijze waarop voldaan kon worden aan de vier onderwijs -
gerelateerde ex-ante voorwaarden: „Voortijdige schoolverlating”, „Hoger onder -
wijs”, „Een leven lang leren” en „Beroepsonderwijs en -opleiding”.
59 
Ook ontwikkelde de Commissie beoordelingsprocedures voor de evaluatie van 
de ontwerppartnerschapsovereenkomsten en ontwerp-OP’s om ervoor te zorgen 
dat daarin naar behoren wordt ingegaan op de in het kader van ET 2020 en Euro -
pa 2020 vastgelegde EU-onderwijsdoelstellingen.
60 
In de uitgebreide beoordeling die de Commissie maakte van de partnerschaps -
overeenkomsten en OP’s in de steekproef werden verschillende tekortkomingen 
correct vastgesteld (zoals onduidelijke specifieke doelstellingen, ontbrekende 
of kwalitatief slechte indicatoren, gebrekkige gegevens met betrekking tot het 
prestatiekader en niet-naleving van de ex-ante voorwaarden). De opmerkingen 
werden aan de lidstaten verzonden, die de partnerschapsovereenkomsten en 
OP’s waar nodig herzagen en opnieuw indienden.28 Zie voor een analyse van de 
landenspecifieke 
aanbevelingen ook Speciaal 
verslag nr. 3/2015 „De 
EU-jongerengarantie: eerste 
stappen genomen, maar 
uitvoeringsrisico’s in het 
verschiet”, de paragrafen 73-
78 (http://eca.europa.eu ).
32 Opmerkingen 
61 
Bij onze beoordeling van het proces ter vaststelling van de OP’s voor 2014-2020 
stelden wij enkele tekortkomingen vast. Zo was in het OP voor Norte (Portugal) 
de ex-ante voorwaarde voor „Beroepsonderwijs en -opleiding” als niet van toe -
passing zijnd of niet vervuld beschouwd, ondanks het feit dat er financiële steun 
aan was toegekend.
De onderzochte operationele programma’s waren in 
overeenstemming met de EU-onderwijsdoelstellingen
62 
Als de OP’s specifieke onderwijsdoelstellingen bevatten, dienen de bijbehorende 
interventielogica en de instrumenten voor het monitoren van prestaties uiteen -
gezet en beschreven te worden.
63 
Wij voerden een analyse uit van acht OP’s die een toewijzing uit het ESF voor de 
programmeringsperiode 2014-2020 bevatten, om te beoordelen in welke mate 
deze criteria waren beschreven.
64 
De oorspronkelijke begroting van de onderzochte OP’s bedraagt in totaal 
23,33  miljard  euro, waarvan 13,76  miljard  euro afkomstig is uit het ESF. De 
ESF-toewijzing voor onderwijs bedraagt 7,14 miljard euro, ofwel 52 % van de to -
tale ESF-steun. In bijlage IV  is de begrotingsinformatie van de onderzochte OP’s 
weergegeven.
65 
Uit onze analyse van de onderzochte OP’s bleek dat ze in het algemeen onder -
wijsdoelstellingen bevatten. De beschrijving van de interventielogica was aan -
zienlijk verbeterd ten opzichte van de programmeringsperiode 2007-2013. Ook 
merkten wij verbeteringen op in het kader voor monitoringinstrumenten. Een 
overzicht van de resterende tekortkomingen is opgenomen in tabel 5 .
33 Opmerkingen 
Beoordeling van de OP’s voor 2014-2020: EU-onderwijsdoelstellingen, 
interventielogica en monitoringinstrumenten
DoelstellingenOP’s die de EU-doel -
stellingen bevatten 
(aantal en percenta -
ge onderzochte OP’s)Interventielogica Monitoringinstrumenten
Zonder enige 
beschrijving 
van de context  
(%)Zonder enige 
behoefteana -
lyse  
(%)Zonder enig voor -
beeld van acties ter 
verwezenlijking 
van de doelstelling  
(%)Zonder enige 
kwantificering 
van de doelstel -
ling  
(%)Zonder enige indica -
tor om het resultaat 
van de doelstelling 
te meten  
(%)
Voortijdige 
schoolverlaters7 (88 %) Geen Geen Geen Geen Geen
Percentage terti -
air opgeleiden5 (63 %) Geen Geen Geen Geen Geen
Een leven lang 
leren6 (75 %) Geen Geen Geen 17 Geen
Jongeren met 
beperkte basis -
vaardigheden3 (38 %) Geen 33 Geen 33 33
Onderwijs 
in de vroege 
kinderjaren2 (25 %) Geen Geen Geen 50 50
Beroepsonder -
wijs en -opleiding7 (88 %) 29 Geen Geen Geen Geen
30 zaken15 6 0 17 14
1 Het totale aantal gevallen is de som van alle onderwijsdoelstellingen die in alle acht onderzochte OP’s werden geïdentificeerd.Tabel 5
66 
Uit de beoordeling bleek dat de situatie vóór de uitvoering van het OP in het 
algemeen voldoende werd beschreven en dat de te vervullen behoeften op co -
herente wijze werden vastgesteld in de OP’s.
67 
In de OP’s werden ook indicatieve maatregelen gepresenteerd ter verwezen -
lijking van de doelstellingen en werden de richtsnoeren beschreven voor de 
selectie van activiteiten en, indien van toepassing, voor het vaststellen van 
de belangrijkste doelgroepen, de beoogde specifieke terreinen en de soorten 
begunstigden. Hoewel het vaststellingsproces van de onderzochte OP’s enige 
verbeteringen vertoont ten opzichte van de programmeringsperiode 2007-2013, 
bestaat de cruciale volgende fase, die in handen is van de lidstaten, uit het selec -
teren en uitvoeren van passende projecten ter ondersteuning van de verwezen -
lijking van de in de OP’s uiteengezette onderwijsdoelstellingen.
34 Opmerkingen 
68 
Wij troffen tekortkomingen aan in sommige OP’s, voornamelijk met betrekking 
tot de kwantificering van doelstellingen en het ontbreken van uitgangswaar -
den en streefwaarden voor indicatoren. Zoals blijkt uit tabel 5  hebben deze 
tekortkomingen betrekking op doelstellingen in het kader van „Een leven lang 
leren”, „Jongeren met beperkte basisvaardigheden” en „Onderwijs in de vroege 
kinderjaren”.
De regelingen voor het monitoren van de prestaties 
verbeterden, zij het met enige beperkingen
69 
Het monitoring- en rapportagekader moet de Commissie voldoende informatie 
bieden om de prestaties van uit het ESF gefinancierde maatregelen adequaat te 
monitoren en er verslag over uit te brengen.
70 
Om dit aspect te beoordelen, hebben wij het wettelijk kader 2014-2020 beoor -
deeld alsmede de bijbehorende richtsnoeren die de Commissie met betrekking 
tot de acht onderzochte OP’s heeft uitgebracht.
71 
Om de tekortkomingen die voor de programmeringsperiode 2007-2013 wer -
den vastgesteld, te verhelpen (zie de paragrafen 33-38), zijn in het wettelijk 
kader 2014-2020 gemeenschappelijke resultaatindicatoren opgenomen29. 
In artikel 5 van de ESF-verordening wordt het volgende bepaald: „Voor alle 
investeringspriori  teiten wordt over de output- en resultaatindicatoren gerappor -
teerd”. Deze rapportage zal plaatsvinden in het jaarlijkse uitvoeringsverslag en 
dient consistente en vergelijkbare informatie op te leveren over de verwezenlij -
king van de OP-doelstellingen.
72 
Volgens het richtsnoerdocument inzake de monitoring en evaluatie van het 
Europese cohesiebeleid30 mogen alleen indicatoren die de belangrijkste, van de 
specifieke doelstelling verwachte outputs weergeven, aan een streefdoel wor -
den gekoppeld. Verder wordt in het richtsnoerdocumenten gespecificeerd dat er 
uitgangswaarden moeten worden vastgelegd voor alle gemeenschappelijke en 
programmaspecifieke resultaatindicatoren waarvoor een gecumuleerde gekwan -
tificeerde streefwaarde voor 2023 is vastgesteld.29 Bijlage I bij Verordening (EU) 
nr. 1304/2013.
30 Programming Period 
2014-2020 — Monitoring and 
Evaluation of European 
Cohesion Policy — European 
Social Fund — Guidance 
Document — Juni 2015, 
blz. 15.
35 Opmerkingen 
73 
In haar richtsnoerdocument beschreef de Commissie echter niet de exacte vereis -
ten voor de resultaatindicator(en) betreffende uitkomsten, die voor iedere inves -
teringsprioriteit moeten worden gekozen om de consistentie tussen de OP’s te 
waarborgen. Met name wat betreft de doelstelling „Terugdringing van het aantal 
voortijdige schoolverlaters” zijn we van oordeel dat dit tot enkele gevallen heeft 
geleid waarin uitgangs- en streefwaarden voor bijkomende indicatoren nuttig 
zouden zijn geweest om de doeltreffendheid van de maatregel beter te kunnen 
beoordelen (zie tekstvak 4 ).Tekstvak 4Voorbeeld van een geval waarin streefdoelen voor bijkomende 
uitkomstindicatoren nuttig zouden zijn geweest
Voor de specifieke doelstelling „Terugdringen en voorkomen van voortijdige schoolverlating” is in het re -
gionaal OP 2014-2020 voor Italië (Sicilië) de volgende uitkomstindicator geselecteerd: „Deelnemers die zes 
maanden na deelname aan het programma een baan hebben, met inbegrip van zelfstandigen” (in combinatie 
met een uitgangswaarde en een streefwaarde).
Aangezien een groot aantal ontvangers leerlingen zijn die nog op school staan ingeschreven, is deze indicator 
op zichzelf echter ontoereikend om de doeltreffendheid van de maatregel te beoordelen.
Omdat deze maatregel ook beoogt deelnemers op school te houden, zijn we van oordeel dat het eveneens 
noodzakelijk was om een streefdoel voor een bijkomende indicator vast te stellen, zoals de gemeenschap -
pelijke resultaatindicator „deelnemers die na deelname onderwijs/opleiding volgen” of de in het nationale 
Italiaanse ESF-OP gebruikte indicator waarmee de situatie van de deelnemers een jaar na afloop van de inter -
ventie wordt gemeten.
Problemen bij het leggen van een verband tussen 
onderwijsmaatregelen en arbeidsperspectieven
74 
De monitoring- en rapportagesystemen voor de programmeringsperiode 2014-
2020 moeten informatie verschaffen over de impact van relevante onderwijs -
maatregelen op de inzetbaarheid van de deelnemers.
75 
Voor dit criterium onderzochten we de werkgelegenheidsrichtsnoeren van de 
Raad en andere relevante EU-documentatie.
36 Opmerkingen 
76 
Reeds in de werkgelegenheidsrichtsnoeren van de Raad die van toepassing wa -
ren op het moment dat de ESF-OP’s31 2007-2013 werden vastgesteld, werd het be -
lang benadrukt van het uitbreiden, verbeteren en aanpassen van de investering 
in menselijk kapitaal (te weten onderwijs) om de inzetbaarheid te bevorderen. 
Dit beginsel werd in de werkgelegenheidsrichtsnoeren van zowel 2010 als 201332 
bevestigd, in het bijzonder met betrekking tot beroepsonderwijs en -opleiding, 
een leven lang leren en het percentage tertiair afgestudeerden.
77 
In de Conclusies van de Raad van 12 mei 2009 betreffende een strategisch 
kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding 
(„ET 2020”), waarin het belang van onderwijs en opleiding voor een betere 
inzetbaarheid werd erkend, kreeg de Commissie de opdracht om een mogelijke 
Europese benchmark op dit gebied voor te stellen.
78 
In 2011 stelde de Commissie een nieuwe benchmark voor33 met betrekking tot de 
arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden34. De Raad keurde deze benchmark in 
mei 2012 goed om te benadrukken welke bijdrage het onderwijs- en opleidings -
beleid kan leveren aan het vergroten van de kans op een baan en van de inzet -
baarheid van afgestudeerden35.
79 
Volgens de benchmark moet de arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in 
2020 ten minste 82 % bedragen. Uit het daadwerkelijke percentage, dat beschik -
baar is bij directoraat-generaal Eurostat van de Commissie, blijkt dat de huidige 
cijfers ver onder het geplande streefdoel liggen. In 2014 bedroeg de arbeidsparti -
cipatie van pas afgestudeerden in de hele EU 76 %. Van de vijf bezochte lidstaten 
had alleen Duitsland het streefdoel al bereikt. Bij de andere is sinds 2006 sprake 
van een gestage daling (zie figuur 5 ).31 Beschikking van de Raad van 
12 juli 2005 betreffende de 
richtsnoeren voor het 
werkgelegenheidsbeleid van 
de lidstaten (PB L 205 van 
6.8.2005, blz. 21).
32 Besluit 2013/208/EU van de 
Raad van 22 april 2013 
betreffende de richtsnoeren 
voor het 
werkgelegenheidsbeleid van 
de lidstaten (PB L 118 van 
30.4.2013, blz. 21), waarin de 
bijlage met de 
werkgelegenheidsrichtsnoeren 
bij Besluit 2010/707/EU is 
gehandhaafd.
33 SEC(2011) 670 definitief of 
24 mei 2011 „Commission Staff 
Working Paper on the 
development of benchmarks 
on education and training for 
employability and on learning 
mobility”.
34 De indicator „arbeidsparticipatie 
van pas afgestudeerden” geeft 
de arbeidsparticipatie weer van 
personen tussen 20 en 34 jaar 
die aan de volgende voorwaar -
den voldoen: ten eerste moeten 
ze in loondienst zijn volgens de 
IAO-definitie, ten tweede 
moeten ze minimaal een 
diploma van het hoger 
secundair onderwijs hebben 
behaald (ISCED 3) als hoogste 
onderwijsniveau, ten derde 
moeten ze in de vier weken 
voorafgaande aan de enquête 
geen onderwijs of opleiding te 
hebben gevolgd, en ten vierde 
moeten ze hun hoogste 
schoolopleiding één, twee of 
drie jaar voor de enquête te 
hebben afgerond. De indicator 
is berekend op basis van 
gegevens afkomstig van de 
EU-arbeidskrachtenenquête.
35 Conclusie van de Raad van 
11 mei 2012 betreffende de 
inzetbaarheid van 
afgestudeerden (PB C 169 van 
15.6.2012, blz. 11).
37 Opmerkingen 
Arbeidsparticipatie van pas afgestudeerden in de bezochte lidstaten
36 Het percentage tertiair 
opgeleiden en een leven lang 
leren.Figuur 5
Streefdoel: 82 %
2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006100 %
90 %
80 %
70 %
60 %
50 %
40 %
30 %
20 %
10 %
0 %RoemeniëPortugalItaliëFrankrijkDuitsland
Bron : Eurostat.
80 
De gemeenschappelijke resultaatindicatoren die zijn ingevoerd in het kader van 
de ESF-verordening voor 2014-2020 bevatten zowel onmiddellijke indicatoren als 
indicatoren op langere termijn die de impact van de uitgevoerde maatregelen 
op de werkgelegenheid weergeven. Voor de drie onderwijsdoelstellingen die het 
nauwst verbonden zijn met werkgelegenheid — beroepsonderwijs en -oplei -
ding, een leven lang leren en het percentage tertiair opgeleiden — waren echter 
slechts bij een derde van de onderzochte OP’s voor 2014-2020 uitgangs- en 
streefwaarden vastgesteld.
81 
Zelfs als er uitgangswaarden en streefdoelen waren vastgesteld voor indicato -
ren die verband hielden met werkgelegenheid, is het Italiaanse OP voor Sicilië 
het enige geval waarin er bij twee van de drie onderwijsdoelstellingen die het 
nauwst verbonden zijn met werkgelegenheid36 een duidelijk verband werd ge -
legd tussen het aantal beoogde deelnemers en de verwachte werkgelegenheids -
uitkomsten van de geplande onderwijsinterventies.
38
 Conclusies en 
aanbevelingen
82 
Wij concludeerden dat er weliswaar voldoende rekening is gehouden met de 
EU-onderwijsdoelstellingen in de OP’s van 2007-2013, maar dat de prestaties 
van de gecontroleerde projecten niet systematisch konden worden aangetoond 
vanwege onvoldoende gebruikmaking van gekwantificeerde doelstellingen 
en prestatie-indicatoren. Wat betreft het ontwerp van de OP’s voor 2014-2020 
constateerden wij dat de Commissie ondersteuning verleende aan de lidsta -
ten bij het opstellen van hun partnerschapsovereenkomsten en OP’s, en deze 
vervolgens beoordeelde, waarbij ze verschillende tekortkomingen vaststelde. Wij 
concludeerden ook dat er voldoende rekening was gehouden met EU-onderwijs -
doelstellingen en dat de beschrijving van de interventielogica was verbeterd. Er 
bestaan echter nog enkele tekortkomingen in het kader die van invloed kunnen 
zijn op de monitoring van prestaties en de verslaglegging op OP- en projectni -
veau. Daarnaast wordt er nog steeds geen duidelijk verband gelegd tussen on -
derwijsmaatregelen en de impact ervan op de inzetbaarheid van de deelnemers.
In de onderzochte ESF-OP’s voor 2007-2013 werden de 
EU-onderwijsdoelstellingen behandeld, maar er waren 
tekortkomingen met betrekking tot OP-wijzigingen en 
monitoring
83 
Uit onze analyse van de onderzochte OP’s blijkt dat er in het algemeen rekening 
was gehouden met de EU-onderwijsdoelstellingen en dat deze in de OP’s waren 
opgenomen. In sommige OP’s ontbraken er echter elementen in de interventielo -
gica, zoals de beschrijving van de context of de behoefteanalyse (zie de para -
grafen 27-32). Daarnaast waren er tekortkomingen in het kader voor de monito -
ringinstrumenten, omdat de doelstellingen niet gekwantificeerd waren en de 
indicatoren om ze te meten, ontbraken (zie de paragrafen 33-38).
84 
In het algemeen hadden ET 2020 en Europa 2020, die tijdens de programmerings -
periode 2007-2013 werden vastgesteld, weinig impact op de onderzochte OP’s, 
omdat die al waren afgestemd op de geactualiseerde doelstellingen daarin. Bij de 
meeste van de onderzochte OP’s waarvan de financiële toewijzing was gewijzigd, 
ontbrak een duidelijke uitleg van de gevolgen van de wijziging van de financiële 
toewijzingen voor de bijbehorende streefwaarden (zie de paragrafen 39-44).
39 Conclusies en aanbevelingen 
De prestaties van de onderzochte projecten konden niet 
systematisch worden aangetoond
85 
We onderzochten een steekproef van 15 projecten die volgens de beheersauto -
riteiten positief hadden bijgedragen tot de verwezenlijking van ten minste één 
EU-onderwijsdoelstelling. Op basis daarvan zouden we hebben verwacht dat de 
impact van deze projecten op de deelnemers en op de algehele resultaten van 
de specifieke onderwijsdoelstellingen duidelijk zou zijn aangetoond.
86 
De prestaties van de gecontroleerde projecten konden niet systematisch worden 
aangetoond. Dat kwam voornamelijk doordat de bijdrage van de geselecteer -
de onderwijsdoelstellingen niet was gemonitord en doordat de doelstellingen 
bij bijna de helft van de gecontroleerde projecten niet waren gekwantificeerd. 
Daarnaast waren bij bijna de helft van de projecten geen andere indicatoren 
vastgesteld dan het aantal deelnemers/deelnamen, waardoor het moeilijk werd 
om conclusies te trekken met betrekking tot de werkelijke impact van de projec -
ten op de deelnemers (zie de paragrafen 48-52).
De OP’s voor 2014-2020 zijn consistent met de 
EU-onderwijsdoelstellingen
87 
De Commissie ondersteunde de lidstaten bij het opstellen van hun partnerschap -
sovereenkomsten en OP’s en beoordeelde de plannen vervolgens, waarbij ze 
verschillende tekortkomingen vaststelde. Bij onze beoordeling van het proces tot 
vaststelling van de OP’s voor 2014-2020 stelden wij enkele tekortkomingen vast 
(zie de paragrafen 55-61).
88 
Uit onze analyse van de onderzochte OP’s bleek dat deze in het algemeen doel -
stellingen op het gebied van onderwijs bevatten. De beschrijving van de inter -
ventielogica was aanzienlijk verbeterd ten opzichte van de programmeringsperi -
ode 2007-2013. Ook merkten we enkele verbeteringen op in het monitoringkader 
voor de programmeringsperiode 2014-2020 (zie de paragrafen 65-68).
40 Conclusies en aanbevelingen 
89 
Hoewel het vaststellingsproces van de onderzochte OP’s enige verbeteringen 
vertoont ten opzichte van de programmeringsperiode 2007-2013, bestaat de 
cruciale volgende fase, die in handen is van de lidstaten, uit het selecteren en 
uitvoeren van passende projecten ter ondersteuning van de verwezenlijking van 
de in de OP’s uiteengezette onderwijsdoelstellingen.
De regelingen voor de monitoring van prestaties 
verbeterden, maar sommige beperkingen bestaan nog altijd
90 
Om de tekortkomingen die voor de programmeringsperiode 2007-2013 werden 
vastgesteld te verhelpen, zijn in het wettelijk kader 2014-2020 gemeenschappe -
lijke resultaatindicatoren opgenomen. In haar richtsnoeren beschreef de Com -
missie echter niet de exacte vereisten voor de resultaatindicator(en) betreffende 
uitkomsten die voor iedere investeringsprioriteit moet(en) worden gekozen om 
de consistentie tussen de OP’s te waarborgen (zie de paragrafen 71-73).
91 
Onderwijs heeft een duidelijke impact op de participatie op de arbeidsmarkt en 
op het loon, en levert veel sociale voordelen op. Om de Europa 2020-strategie 
voor slimme, duurzame en inclusieve groei uit te voeren, moeten onderwijsinter -
venties duidelijk gericht zijn op werkgelegenheidsuitkomsten, vooral als ze zijn 
gericht op volwassenen.
92 
De gemeenschappelijke resultaatindicatoren die zijn ingevoerd in het kader van 
de ESF-verordening bevatten zowel onmiddellijke resultaatindicatoren als resul -
taatindicatoren op langere termijn die het effect van de uitgevoerde maatrege -
len op de werkgelegenheid meten. Voor de drie onderwijsdoelstellingen die het 
nauwst verbonden zijn met werkgelegenheid — beroepsonderwijs en -opleiding, 
een leven lang leren en het percentage tertiair opgeleiden — waren echter bij 
slechts een derde van de onderzochte OP’s voor 2014-2020 uitgangs- en streef -
waarden bepaald (zie de paragrafen 76-81).
41 Conclusies en aanbevelingen 
93 
We bevelen aan dat:
Aanbeveling 1
de Commissie overweegt om de resultaatindicator(en) betreffende uitkomsten te 
specificeren waarvoor de uitgangs- en streefwaarden voor iedere investeringspri -
oriteit moeten worden vastgelegd.
Streefdatum voor de uitvoering: gedurende de voorbereiding van de volgende 
programmeringsperiode.
Aanbeveling 2
Indien de lidstaten verzoeken om OP’s te wijzigen, moet de Commissie:
— hen aanmoedigen een duidelijk verband te leggen tussen de investerings -
prioriteiten in de OP’s en naar behoren gekwantificeerde en meetbare 
resultaatindicatoren;
— ervoor zorgen dat de lidstaten de herprogrammering van financiële toewij -
zingen onderbouwen, waaronder zowel kwalitatieve als kwantitatieve infor -
matie over de verwachte verandering in output- en resultaatindicatoren.
Streefdatum voor de uitvoering: onmiddellijk.
Aanbeveling 3
De lidstaten moeten ervoor zorgen dat:
— er een duidelijk verband wordt gelegd tussen de geselecteer -
de projecten en de verwezenlijking van de in de OP’s opgenomen 
EU-onderwijsdoelstellingen;
— er passende resultaatindicatoren worden vastgesteld om de werkelijke effec -
ten van het project op de eindbegunstigden op een systematische manier 
aan te tonen en de vooruitgang in de verwezenlijking van onderwijsdoelstel -
lingen in de OP’s te monitoren.
Streefdatum voor de uitvoering: onmiddellijk.
42 Conclusies en aanbevelingen 
Aanbeveling 4
De Commissie en de lidstaten moeten de financiering van de OP’s zo nodig beter 
richten op maatregelen die het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid 
versterken, en waarborgen dat de uitkomsten naar behoren worden gemonitord.
Streefdatum voor de uitvoering: onmiddellijk.
Dit verslag werd door kamer II, onder leiding van de heer Henri Grethen, lid van 
de Rekenkamer, vastgesteld te Luxemburg op haar vergadering van 11 mei 2016.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President
43
 Bijlagen
Ontwikkeling in de richting van de verwezenlijking van de Europa 2020-doelstellin -
gen op het gebied van onderwijs
I. Percentage voortijdige schoolverlaters van onderwijs en opleiding
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 DOEL
EU (28 landen) 15,3 14,9 14,7 14,2 13,9 13,4 12,7 11,9 11,2 10,9 10,0
België 12,6 12,1 12,0 11,1 11,9 12,3 12,0 11,0 9,8 10,0 9,5
Bulgarije 17, 3 14,9 14,8 14,7 13,9 11,8 12,5 12,5 12,9 13,1 11,0
Tsjechische Republiek 5,1 5,2 5,6 5,4 4,9 4,9 5,5 5,4 5,5 5,8 5,5
Denemarken 9,1 12,9 12,5 11,3 11,0 9,6 9,1 8,0 7, 8 7, 6 10,0
Duitsland 13,7 12,5 11,8 11,1 11,9 11,6 10,5 9,8 9,5 9,6 10,0
Estland 13,4 14,4 14,0 13,5 11,0 10,6 10,3 9,7 11,4 11,8 9,5
Ierland 12,2 11,8 11,4 11,7 11,5 10,8 9,7 8,4 6,9 6,9 8,0
Griekenland 15,1 14,3 14,4 14,2 13,5 12,9 11,3 10,1 9,0 8,3 9,7
Spanje 30,3 30,8 31,7 30,9 28,2 26,3 24,7 23,6 21,9 20,3 15,0
Frankrijk 12,7 12,8 11,8 12,4 12,7 12,3 11,8 9,7 9,0 9,2 9,5
Kroatië 4,7 4,5 4,4 5,2 5,2 5,0 5,1 4,5 2,7 3,0 4,0
Italië 20,4 19,5 19,6 19,1 18,6 17, 8 17, 3 16,8 15,0 14,6 16,0
Cyprus 14,9 12,5 13,7 11,7 12,7 11,3 11,4 9,1 6,8 5,4 10,0
Letland 15,6 15,6 15,5 14,3 12,9 11,6 10,6 9,8 8,5 9,5 13,4
Litouwen 8,8 7, 8 7, 5 8,7 7,9 7, 4 6,5 6,3 5,9 5,5 9,0
Luxemburg 14,0 12,5 13,4 7,7 7,1 6,2 8,1 6,1 6,1 8,6 10,0
Hongarije 12,5 11,4 11,7 11,5 10,8 11,4 11,8 11,9 11,4 11,6 10,0
Malta 32,2 30,2 27, 2 25,7 23,8 22,7 21,1 20,5 20,3 20,1 10,0
Nederland 12,6 11,7 11,4 10,9 10,0 9,2 8,9 9,3 8,7 8,3 8,0
Oostenrijk 10,0 10,8 10,2 8,8 8,3 8,5 7, 8 7, 5 7, 0 7, 3 9,5
Polen 5,4 5,0 5,0 5,3 5,4 5,6 5,7 5,6 5,4 5,3 4,5
Portugal 38,5 36,5 34,9 30,9 28,3 23,0 20,5 18,9 17, 4 14,4 10,0
Roemenië 17,9 17, 3 15,9 16,6 19,3 18,1 17, 8 17, 3 18,1 18,9 11,3
Slovenië 5,6 4,1 5,1 5,3 5,0 4,2 4,4 3,9 4,4 5,4 5,0
Slowakije 6,6 6,5 6,0 4,9 4,7 5,1 5,3 6,4 6,7 7,1 6,0
Finland 9,7 9,1 9,8 9,9 10,3 9,8 8,9 9,3 9,5 9,3 8,0
Zweden 8,6 8,0 7,9 7, 0 6,5 6,6 7, 5 7,1 6,7 6,6 10,0
Verenigd Koninkrijk 11,3 16,6 16,9 15,7 14,8 14,9 13,4 12,3 11,8 11,0 Niet vastgesteld
Bron : Eurostat.Bijlage I
44 Bijlagen 
II. Percentage 30- tot 34-jarigen met een tertiaire opleiding
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 DOEL
EU (28 landen) 29,0 30,1 31,1 32,3 33,8 34,8 36,0 37,1 37,9 38,5 40,0
België 41,4 41,5 42,9 42,0 44,4 42,6 43,9 42,7 43,8 43,1 47,0
Bulgarije 25,3 26,0 27,1 27,9 27,7 27, 3 26,9 29,4 30,9 32,0 36,0
Tsjechische Republiek 13,1 13,3 15,4 17, 5 20,4 23,7 25,6 26,7 28,2 29,5 32,0
Denemarken 43,0 38,1 39,2 40,7 41,2 41,2 43,0 43,4 44,9 46,7 40,0
Duitsland 25,8 26,5 27,7 29,4 29,8 30,6 31,8 32,9 31,4 31,8 42,0
Estland 32,5 33,5 34,4 36,3 40,2 40,2 39,5 42,5 43,2 45,2 40,0
Ierland 41,3 43,3 46,3 48,9 50,1 49,7 51,1 52,6 52,2 52,3 60,0
Griekenland 26,9 26,3 25,7 26,6 28,6 29,1 31,2 34,9 37, 2 39,4 32,0
Spanje 39,4 40,9 41,3 40,7 42,0 41,9 41,5 42,3 42,3 41,1 44,0
Frankrijk 39,7 41,4 41,0 43,0 43,2 43,1 43,3 44,0 43,7 44,9 50,0
Kroatië 16,7 16,8 18,5 21,3 24,5 23,9 23,1 25,6 32,2 31,7 35,0
Italië 17, 6 18,6 19,2 19,0 19,9 20,4 21,9 22,5 23,9 24,9 26,0
Cyprus 46,1 46,2 47,1 45,0 45,3 46,2 49,9 47, 8 52,5 54,2 46,0
Letland 19,3 25,7 26,3 30,5 32,6 35,9 37, 2 40,7 39,9 41,0 34,0
Litouwen 39,4 36,4 39,9 40,4 43,8 45,7 48,6 51,3 53,3 56,4 48,7
Luxemburg 35,5 35,3 39,8 46,6 46,1 48,2 49,6 52,5 52,7 50,5 66,0
Hongarije 19,4 20,6 22,8 24,0 26,1 28,2 29,8 32,3 34,1 34,9 30,3
Malta 20,7 20,8 21,0 21,9 22,1 23,4 24,9 26,0 26,5 27, 0 33,0
Nederland 35,8 36,4 40,2 40,5 41,4 41,2 42,2 43,2 44,8 46,4 40,0
Oostenrijk 21,1 20,9 21,9 23,4 23,4 23,6 26,1 27,1 40,0 39,1 38,0
Polen 24,7 27, 0 29,7 32,8 34,8 36,5 39,1 40,5 42,1 43,2 45,0
Portugal 18,3 19,5 21,6 21,3 24,0 26,7 27, 8 30,0 31,3 31,3 40,0
Roemenië 12,4 13,9 16,0 16,8 18,3 20,3 21,7 22,9 25,0 25,5 26,7
Slovenië 28,1 31,0 30,9 31,6 34,8 37,9 39,2 40,1 41,0 42,6 40,0
Slowakije 14,4 14,8 15,8 17, 6 22,1 23,2 23,7 26,9 26,9 27,9 40,0
Finland 46,2 47, 3 45,7 45,9 45,7 46,0 45,8 45,1 45,3 45,3 42,0
Zweden 39,5 41,0 42,0 43,9 45,3 46,8 47,9 48,3 49,9 50,0 40,0
Verenigd Koninkrijk 36,4 38,3 39,5 41,4 43,1 45,5 46,9 47, 4 47,7 47,7 Niet vastgesteld
Bron : Eurostat.Bijlage I
45 Bijlagen 
Overzicht van programmering, uitvoering, monitoring en verslaglegging
Analyse en goedkeuring van het 
operationele programma
Analyse en beoordeling van de 
jaarlijkse uitvoeringsverslagenOpstelling van jaarlijkse 
uitvoeringsverslagenVerstrekking van monitoringin-
formatie over projectenUitvoering van de projectenSelectie van de projecten of 
projectaanbiedersOpstelling van het operationele 
programmaAnalyse en goedkeuring van de 
partnerschapsovereenkomstOpstelling van de 
partnerschapsovereenkomstLidstaat Europese CommissieBijlage II
Bron : Europese Rekenkamer.
46 Bijlagen 
Lijst van onderzochte operationele ESF-programma’s 2007-2013
Lidstaat Operationele programma’sTotale toewijzing  
(miljoen euro)Totale bijdrage uit 
het ESF  
(miljoen euro)Oorspronkelijke 
toewijzing uit 
het ESF voor 
onderwijs1 
(miljoen euro)% van 
ESF-totaal
PT2007PT05UPO001  — Programa Operacional 
Temático Potencial Humano 2007-20138 736 6 117 5 056 83
2007PT051PO001  — Programa Operacional do 
Fundo Social Europeu Para a Região Autónoma dos 
Açores 2007-2013 Pro-Emprego224 190 104 55
2007PT052PO001  — Programa Operacional de 
Valorização do Potencial Humano e Coesão Social 
da Região Autónoma Da Madeira156 125 82 66
PL2007PL051PO001  — Program Operacyjny Kapitał 
Ludzki Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 
2007-201311 420 9 707 4 330 45
DE2007DE05UPO001  — Operationelles Programm 
des Bundes für den Europäischen Sozialfonds 
Förderperiode 2007-20136 031 3 488 914 26
2007DE051PO004  — Operationelles Programm 
des Freistaates Sachsen für den Europäischen Sozi -
alfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 20131 157 872 571 65
2007DE052PO008  — Operationelles Programm 
zur Umsetzung des ESF in NRW in der Förderphase 
2007-20131 368 684 432 63
2007DE051PO006  — Operationelles Programm 
für den Einsatz des Europäischen Sozialfonds im 
Freistaat Thüringen in den Jahren 2007 bis 2013836 629 299 48
2007DE051PO002  — Europäischer Sozialfonds 
(ESF) Operationelles Programm des Landes Meck -
lenburg-Vorpommern im Ziel Konvergenz
Förderperiode 2007 bis 2013557 417 275 66
2007DE051PO001  — Operationelles Programm 
des Landes Brandenburg für den Europäischen 
Sozialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 
2013 Ziel Konvergenz Brandenburg Nordost und 
Brandenburg Südwest826 620 260 42Bijlage III
47 Bijlagen Bijlage III
Lidstaat Operationele programma’sTotale toewijzing  
(miljoen euro)Totale bijdrage uit 
het ESF  
(miljoen euro)Oorspronkelijke 
toewijzing uit 
het ESF voor 
onderwijs1 
(miljoen euro)% van 
ESF-totaal
IT2007IT051PO007  — Programma Operativo 
Nazionale Competenze per lo sviluppo1 487 743 698 94
2007IT051PO003  — Programma Operativo Regi -
onale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007-20132 099 1 050 302 29
2007IT051PO005  — Regione Puglia
Programma Operativo Regionale 2007-2013 Fondo 
Sociale Europeo1 279 640 247 39
2007IT051PO001  — Programma Operativo 
Obiettivo Convergenza
Fondo Sociale Europeo 2007-2013
Regione Campania1 118 559 209 37
2007IT052PO006  — Programma Operativo 
Regionale della Lombardia Ob. 2 FSE 2007-2013798 338 163 48
2007IT052PO004  — Programma Operativo del 
Fondo Sociale Europeo Obiettivo Competitività 
Regionale e Occupazione Regione Lazio 2007-2013736 368 103 28
HU2007HU05UPO001  — Társadalmi Megújulás 
Operatív Program4 097 3 483 2 358 68
CZ2007CZ05UPO002  — Operační program 
Vzdělávání pro konkurenceschopnost2 151 1 829 1 617 88
2007CZ05UPO001  — Operační program Lidské 
zdroje a zaměstnanost 2007-20132 157 1 837 268 15
RO2007RO051PO001  — Programul Operaţional 
Sectorial Dezvoltarea Resurselor Umane
2007-20134 089 3 476 1 862 54
EL2007GR05UPO002  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Εκπαιδευση Και Δια Βιου Μαθηση2 215 1 440 1 418 99
2007GR05UPO001  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Αναπτυξη Ανθρωπινου Δυναμικου2 825 2 260 369 16
2007GR05UPO003  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Διοικητικη Μεταρρυθμιση675 505 173 34
48 Bijlagen 
Lidstaat Operationele programma’sTotale toewijzing  
(miljoen euro)Totale bijdrage uit 
het ESF  
(miljoen euro)Oorspronkelijke 
toewijzing uit 
het ESF voor 
onderwijs1 
(miljoen euro)% van 
ESF-totaal
ES2007ES051PO005  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo
2007-2013 Andalucía1 445 1 156 477 41
2007IT051PO003  — Programma Operativo Regi -
onale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007-20135 925 4 301 1 313 31
2007ES051PO004  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo de Galicia 2007-2013448 359 153 43
2007ES051PO003  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 Extremadura333 250 128 51
2007ES052PO008  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 Madrid514 257 102 40
2007ES051PO002  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 Castilla la Mancha225 180 45 25
VK2007UK05UPO001  — ESF England 2007-13 
Operational Programme6 049 3 090 1 047 34
2007UK051PO002  — West Wales and the Valleys 
Convergence Programme Operational Programme 
for the European Social Fund 2007-20131 500 834 431 52
FR2007FR052PO001  — Compétitivité Régionale 
et Emploi 2007-2013 Programme Opérationnel 
National Fonds Social Européen8 991 4 495 953 21
2007FR051PO004  — Ile de La Réunion
Programme Opérationnel FSE 2007-2013742 517 290 56
SK2007SK05UPO001  — Operačný program 
Vzdelávanie727 618 490 79
BG2007BG051PO001  — Оперативна програма 
“Развитие на човешките ресурси” 2007-2013 г.1 214 1 032 490 47
BE2007BE052PO005  — Operationeel Programma 
ESF Doelstelling 2 Vlaanderen 2007-20131 111 469 167 36
AT2007AT052PO001  — Operationelles Programm 
Beschäftigung Österreich 2007-20131 115 472 190 40
Totaal 87 377 59 406 28 385 48
1 In de programmeringsperiode 2007-2013 is van de EU-prioriteitencodes 62, 72, 73 en 74 vastgesteld dat ze overeenkomen met toewijzingen aan 
onderwijs.Bijlage III
49 Bijlagen 
Lijst van onderzochte partnerschapsovereenkomsten en operationele programma’s 
voor 2014-2020
Lidstaat Nummer partnerschapsovereenkomst
DE2014DE16M8PA001  — Partnerschaftsvereinbarung zwischen Deutschland und der europäischen Kommission für die Umsetzung der 
ESI-Fonds unter dem gemeinsamen strategischen Rahmen in der Förderperiode 2014 bis 2020
FR 2014FR16M8PA001  — Accord de partenariat 2014-2020 France
IT 2014IT16M8PA001  — Accordo di partenariato 2014-2020 Italia
PT 2014PT16M8PA001  — Portugal 2020 — acordo de parceria 2014-2020
RO 2014RO16M8PA001  — Acordul de parteneriat România
Lidstaat OP-nummerTotale toewijzing  
(miljoen euro)Totale bijdrage 
uit het ESF  
(miljoen euro)Oorspronkelijke 
toewijzing uit het 
ESF voor onderwijs1 
(miljoen euro)% van 
ESF-totaal
DE2014DE05SFOP002  — Operationelles Pro -
gramm ESF Bund Deutschland 2014-20204 830 2 689 883 33
2014DE05SFOP012  — Operationelles Pro -
gramm ESF Sachsen 2014-2020828 663 247 37
FR2014FR05M0OP001  — Programme Opération -
nel au titre de l’objectif “Investissement pour la 
croissance et l’emploi”968 280 213 76
IT2014IT05M2OP001  — Per la Scuola — Compe -
tenze e Ambienti per l’apprendimento3 019 1 615 1 056 65
2014IT05SFOP014  — POR Sicilia FSE 820 615 193 31
PT2014PT05SFOP001  — PO Capital Humano 3 642 3 096 3 030 98
2014PT16M2OP001  — Programa Operacional 
Regional do Norte 2014-20204 166 583 263 45
RO2014RO05M9OP001  — Program Operational 
Capital Uman5 059 4 221 1 257 30
Totaal 23 332 13 762 7 142 52
1 In de programmeringsperiode 2014-2020 is van de EU-prioriteitencodes 115, 116, 117 en 118 vastgesteld dat ze overeenkomen met toewijzingen 
aan onderwijs.Bijlage IV
50 Bijlagen 
Methodologie van de controle ter beoordeling van de in de operationele program -
ma’s beschreven doelstellingenBijlage V
Bron : Europese Rekenkamer.
Beoordeling Waarom deze relevant is  UitkomstJa
Nee
Werd de doelstelling geselecteerd 
in het OP?Geen 
verdere 
beoordeling
Zonder beschrijving van de context kunnen de behoeften 
niet, of slechts gedeeltelijk of in grote lijnen worden vastgesteld. Het analyseren van de uitgangssituatie is noodzakelijk om een duidelijke strategie te ontwikkelen.
Het is noodzakelijk om behoeften en het verband tussen deze 
behoeften en de acties die zijn ontworpen om ze aan te pakken vast te stellen, teneinde te zorgen voor een doeltreﬀende toewijzing van middelen om de EU-onderwijsdoelstellingen te verwezenlijken.
Het vaststellen van mogelijke projectcategorieën, 
begunstigden, doelgroepen en een tijdschema voor de acties helpt om deze doeltreﬀend uit te voeren.
Om te beoordelen of de doelstelling is bereikt, is het 
noodzakelijk om te kwantiﬁceren wat er met de interventie dient te worden gecorrigeerd in de oorspronkelijke situatie. De doelstellingen moeten speciﬁek, meetbaar, haalbaar, relevant en tijdgebonden (SMART) zijn. 
Indicatoren zijn nodig om de reikwijdte en resultaten van de 
uitgevoerde acties te monitoren. Indicatoren moeten relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk zijn (RACER).Was er een 
beschrijving van de 
context?
Is er een 
behoefteanalyse 
verricht?
Worden er indicatieve 
acties gepresenteerd?
Werd de doelstelling 
gekwantiﬁceerd?
Zijn er relevante 
indicatoren 
vastgesteld?Kwalitatieve evaluatie 
variërend van “Geen 
beschrijving” tot 
“Uitgebreide 
beschrijving”
Kwalitatieve evaluatie 
variërend van “Geen 
analyse” tot 
“Uitgebreide analyse”
Kwalitatieve evaluatie 
variërend van “Geen 
acties” tot “Uitgebreid 
actieplan”
Ja/neeJa/nee
51 Bijlagen 
Overzicht van de wijzigingen aangebracht in de onderzochte operationele ESF -
programma’s 2007-2013
Lidstaat OP-nummerWerd het OP ge -
wijzigd tijdens 
de programme -
ringsperiode?Werden de 
onderwijs -
doelstellingen 
gewijzigd?Werden de 
toewijzingen 
aan onderwijs1 
gewijzigd?Werden onder -
wijsgerelateerde 
indicatoren of 
de streefdoelen 
ervan gewijzigd?
PT2007PT05UPO001  — Programa Operacional 
Temático Potencial Humano 2007-2013Ja Neen Ja Ja
2007PT051PO001  — Programa Operacional do 
Fundo Social Europeu Para a Região Autónoma dos 
Açores 2007-2013 Pro-EmpregoJa Neen Neen Neen
2007PT052PO001  — Programa Operacional de 
Valorização do Potencial Humano e Coesão Social 
da Região Autónoma Da MadeiraJa Neen Neen2Neen
PL2007PL051PO001  — Program Operacyjny Kapitał 
Ludzki Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 
2007-2013Ja Ja Ja Ja
DE2007DE05UPO001  — Operationelles Programm 
des Bundes für den Europäischen Sozialfonds 
Förderperiode 2007-2013Ja Neen Ja Ja
2007DE051PO004  — Operationelles Programm 
des Freistaates Sachsen für den Europäischen Sozi -
alfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 2013Ja Neen Ja Ja
2007DE052PO008  — Operationelles Programm 
zur Umsetzung des ESF in NRW in der Förderphase 
2007-2013Ja Neen Neen Ja
2007DE051PO006  — Operationelles Programm 
für den Einsatz des Europäischen Sozialfonds im 
Freistaat Thüringen in den Jahren 2007 bis 2013Ja Neen Ja Ja
2007DE051PO002  — Europäischer Sozialfonds 
(ESF) Operationelles Programm des Landes Meck -
lenburg-Vorpommern im Ziel Konvergenz
Förderperiode 2007 bis 2013Neen Neen Neen Neen
2007DE051PO001  — Operationelles Programm 
des Landes Brandenburg für den Europäischen 
Sozialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 
2013 Ziel Konvergenz Brandenburg Nordost und 
Brandenburg SüdwestJa Neen Ja JaBijlage VI
52 Bijlagen 
Lidstaat OP-nummerWerd het OP ge -
wijzigd tijdens 
de programme -
ringsperiode?Werden de 
onderwijs -
doelstellingen 
gewijzigd?Werden de 
toewijzingen 
aan onderwijs1 
gewijzigd?Werden onder -
wijsgerelateerde 
indicatoren of 
de streefdoelen 
ervan gewijzigd?
IT2007IT051PO007  — Programma Operativo 
Nazionale Competenze per lo sviluppoNeen Neen Neen Ja
2007IT051PO003  — Programma Operativo Regi -
onale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007-2013Ja Neen Ja Ja
2007IT051PO005  — Regione Puglia
Programma Operativo Regionale 2007-2013 Fondo 
Sociale EuropeoJa Neen Ja Ja
2007IT051PO001  — Programma Operativo 
Obiettivo Convergenza Fondo Sociale Europeo 
2007-2013
Regione CampaniaJa Neen Ja Neen
2007IT052PO006  — Programma Operativo 
Regionale della Lombardia Ob. 2 FSE 2007-2013Ja Neen Neen Neen
2007IT052PO004  — Programma Operativo del 
Fondo Sociale Europeo Obiettivo Competitività 
Regionale e Occupazione Regione Lazio 2007-2013Ja Neen Ja Neen
HU2007HU05UPO001  — Társadalmi Megújulás 
Operatív ProgramJa Neen Ja Ja
CZ2007CZ05UPO002  — Operační program 
Vzdělávání pro konkurenceschopnostJa Neen Ja Ja
2007CZ05UPO001  — Operační program Lidské 
zdroje a zaměstnanost 2007-2013Ja Neen Ja Ja
RO2007RO051PO001  — Programul Operaţional 
Sectorial Dezvoltarea Resurselor Umane
2007-2013Neen Neen Neen Neen
EL2007GR05UPO002  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Εκπαιδευση Και Δια Βιου ΜαθησηJa Neen Ja Ja
2007GR05UPO001  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Αναπτυξη Ανθρωπινου ΔυναμικουJa Ja Ja Ja
2007GR05UPO003  — Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Διοικητικη ΜεταρρυθμισηJa Neen Ja JaBijlage VI
53 Bijlagen 
Lidstaat OP-nummerWerd het OP ge -
wijzigd tijdens 
de programme -
ringsperiode?Werden de 
onderwijs -
doelstellingen 
gewijzigd?Werden de 
toewijzingen 
aan onderwijs1 
gewijzigd?Werden onder -
wijsgerelateerde 
indicatoren of 
de streefdoelen 
ervan gewijzigd?
ES2007ES051PO005  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 AndalucíaJa Neen Ja Ja
2007IT051PO003  — Programma Operativo Regi -
onale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007-2013Ja Neen Ja Ja
2007ES051PO004  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo de Galicia 2007-2013Ja Neen Ja Ja
2007ES051PO003  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 ExtremaduraJa Neen Neen Neen
2007ES052PO008  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 MadridJa Neen Ja Ja
2007ES051PO002  — Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007-2013 Castilla la ManchaJa Neen Ja Ja
VK2007UK05UPO001  — ESF England 2007-13 
Operational ProgrammeJa Neen Neen Neen
2007UK051PO002  — West Wales and the Valleys 
Convergence Programme Operational Programme 
for the European Social Fund 2007-2013Ja Neen Ja Ja3
FR2007FR052PO001  — Compétitivité Régionale 
et Emploi 2007-2013 Programme Opérationnel 
National Fonds Social EuropéenJa Neen Ja Ja
2007FR051PO004  — Ile de La Réunion
Programme Opérationnel FSE 2007-2013Ja Neen Ja Ja
SK2007SK05UPO001  — Operačný program 
VzdelávanieJa Neen Ja Ja
BG2007BG051PO001  — Оперативна програма 
„Развитие на човешките ресурси” 2007-2013 г.Ja Neen Neen Ja4
BE2007BE052PO005  — Operationeel Programma 
ESF Doelstelling 2 Vlaanderen 2007-2013Ja Neen Neen Neen
AT2007AT052PO001  — Operationelles Programm 
Beschäftigung Österreich 2007-2013Ja Neen Ja Ja
1 In de programmeringsperiode 2007-2013 is van de EU-prioriteitencodes 62, 72, 73 en 74 vastgesteld dat ze overeenkomen met toewijzingen aan 
onderwijs.
2 De toewijzing aan prioriteitencode 74 werd met 100 000 verhoogd, wat ongeveer 0,12 % van de toewijzingen aan onderwijs vertegenwoordigt.
3 Streefwaarden van indicatoren op programmaniveau werden gewijzigd.
4 De streefwaarde van de contextindicator betreffende voortijdige schoolverlaters werd gewijzigd met het oog op de Europa 2020-doelstellingen.Bijlage VI
54 Antwoorden  
van de Commissie
Samenvatting
IV
Wat de afname van de aan onderwijs toegewezen middelen betreft, merkt de Commissie op dat nieuwe vereisten 
voor thematische concentraties zijn ingevoerd voor de programmeringsperiode 2014-2020 om ervoor te zorgen 
dat de steun in de eerste plaats gericht is op de behoeften en uitdagingen die zijn vastgesteld in verband met het 
verwezenlijken van de Europa 2020-doelstellingen (zie artikel 18 van Verordening (EU) nr. 1303/2013).
VII
De Commissie merkt op dat hoewel aggregatie op EU-niveau vanwege het gebrek aan een wettelijke vereiste om 
gemeenschappelijke resultaatindicatoren vast te stellen, een uitdaging was, de werkzaamheden van het ESF-
evaluatienetwerk van deskundigen om monitorings- en evaluatiebewijzen van de lidstaten samen te brengen, 
hebben geholpen een deel van de belemmeringen weg te nemen.
Bovendien werden in het kader van de evaluatie achteraf van de periode 2007-2013, en met name de gestarte the -
matische studies, specifieke resultaatindicatoren omgezet in gemeenschappelijke resultaatcategorieën (d.w.z. een 
baan vinden, een kwalificatie of een ander positief resultaat) en werd een schatting gemaakt van de succesratio’s op 
basis van de prioritaire assen waarvoor consistente output en resultaten beschikbaar waren. Dit omvatte de omzet -
ting van resultaatindicatoren van percentages naar absolute getallen waar dit mogelijk was.
De Commissie merkt op dat in het regelgevende kader voor de periode 2007-2013 geen verplichting was opgeno -
men om doelstellingen en output-/resultaatindicatoren vast te stellen op projectniveau.
De Commissie merkt daarnaast op dat een toename of afname van de financiële toewijzing niet automatisch impli -
ceert dat de streefwaarde moet worden gewijzigd. Zodra de uitvoering is begonnen en de economische context 
verandert, kunnen lidstaten tot de conclusie komen dat meer of minder of andere maatregelen moeten worden 
genomen om de oorspronkelijke doelstelling te verwezenlijken en hiervoor kunnen meer of minder financiële mid -
delen nodig zijn. Bovendien is het van belang eraan te herinneren dat veel van de wijzigingen in de operationele 
programma’s van de periode 2007-2013 plaatsvonden tijdens de economische crisis. Het is mogelijk dat sommige 
maatregelen om mensen weer aan het arbeidsproces te laten deelnemen toen intensievere investeringen vereisten 
om de vóór de economische crisis geplande resultaten te behalen.
VIII
De Commissie wijst op de aanzienlijke verbeteringen in het monitoring- en evaluatiesysteem van de programme -
ringsperiode 2014-2020, met name in verband met de verplichting om verslag te doen van gemeenschappelijke 
resultaatindicatoren en effectevaluaties uit te voeren op het niveau van de prioritaire assen. Zij herinnert bovendien 
aan de verbeteringen ten aanzien van de monitoring op operationeel niveau (zie de antwoorden van de Commissie 
op de paragrafen 68 en 90).
Wat de meting van de gevolgen voor de werkgelegenheid betreft, benadrukt de Commissie dat gemeenschap -
pelijke resultaatindicatoren voor de korte en langere termijn moeten worden verzameld en gemeld voor alle 
investeringsprioriteiten.
Antwoorden van de Commissie 55
IX a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en zal overwegen voor de programmeringsperiode na 2020 te specificeren 
welke resultaatindicator(en) voor welke uitgangswaarden en streefwaarden moeten worden vastgesteld voor elke 
investeringsprioriteit.
IX b) i) Eerste streepje
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en zal deze uitvoeren bij de behandeling van de verzoeken van de lidsta -
ten met betrekking tot OP-wijzigingen.
IX b) i) Tweede streepje
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling en voert deze reeds uit in overeenstemming met het toepasselijke 
rechtskader. Artikel 30 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 vereist dat een verzoek tot wijziging van programma’s 
dat door een lidstaat wordt ingediend naar behoren wordt gemotiveerd en dat in het bijzonder wordt aangegeven 
welke gevolgen de wijziging van de programma’s naar verwachting zal hebben voor de verwezenlijking van de 
strategie van de Unie voor slimme, duurzame en inclusieve groei en de in het programma vastgestelde specifieke 
doelstellingen, waarbij rekening wordt gehouden met deze verordening en de fondsspecifieke voorschriften, de in 
de artikelen 5, 7 en 8 bedoelde horizontale beginselen, alsook met de partnerschapsovereenkomst.
IX b) ii)
De Commissie merkt op dat deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.
IX b) iii)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling.
Wanneer werd vastgesteld dat het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid moest worden versterkt, d.w.z., 
wanneer een landspecifieke aanbeveling werd gedaan door de Raad, kwam dit tot uiting in de OP’s van het ESF op 
het moment van programmering. Uit hoofde van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie 
een lidstaat bovendien verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma’s te evalueren en 
wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante landspecifieke aanbevelin -
gen te ondersteunen. De Commissie heeft derhalve reeds de mogelijkheid om, indien relevant — d.w.z. wanneer in 
de nieuwe landspecifieke aanbevelingen wordt gewezen op een zwak verband tussen onderwijs en werkgelegen -
heid — te verzoeken om de toewijzing van financiering om het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid te 
versterken.
Bovendien maakt het huidige monitoringsysteem het mogelijk alle gemeenschappelijke output- en resultaatindi -
catoren te monitoren, aangezien de lidstaten verplicht zijn verslag te doen van alle gemeenschappelijke output- en 
resultaatindicatoren (artikel 5 van de ESF-verordening voor de periode 2014-2020). De eerste gegevens zullen voor 
31 mei 2016 in de eerste jaarlijkse uitvoeringsverslagen bij de Commissie worden ingediend. Daarom zal het gedu -
rende de gehele programmeringsperiode mogelijk zijn de resultaten op het gebied van de werkgelegenheid onder 
de thematische doelstelling onderwijs te monitoren, zelfs wanneer de lidstaten geen doelstellingen voor deze 
resultaatindicatoren hebben vastgesteld in hun OP’s. De Commissie zal erop toezien dat deze resultaten zichtbaar 
worden gemaakt door middel van een samenvatting van de jaarlijkse uitvoeringsverslagen.
Antwoorden van de Commissie 56
Inleiding
14
Wat de afname van de aan onderwijs toegewezen middelen betreft, merkt de Commissie op dat nieuwe vereisten 
voor thematische concentraties zijn ingevoerd voor de programmeringsperiode 2014-2020 om ervoor te zorgen 
dat de steun in de eerste plaats gericht is op de behoeften en uitdagingen die zijn vastgesteld in verband met het 
behalen van de Europa 2020-doelstellingen (zie artikel 18 van Verordening (EU) nr. 1303/2013).
26
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 14.
Gezamenlijk antwoord van de Commissie op de paragrafen 33 en 34
Hoewel aggregatie op EU-niveau vanwege het gebrek aan een wettelijke vereiste om gemeenschappelijke resul -
taatindicatoren vast te stellen, een uitdaging was, hebben de werkzaamheden van het ESF-evaluatienetwerk van 
deskundigen om monitoring- en evaluatiebewijzen van de lidstaten samen te brengen, geholpen een deel van de 
belemmeringen weg te nemen.
Bovendien werden in het kader van de evaluatie achteraf van de periode 2007-2013 en met name de gestarte the -
matische studies, specifieke resultaatindicatoren omgezet in gemeenschappelijke resultaatcategorieën (d.w.z. een 
baan vinden, een kwalificatie of een ander positief resultaat) en werd een schatting gemaakt van de succesratio’s op 
basis van de prioritaire assen waarvoor consistente output en resultaten beschikbaar waren. Dit omvatte de omzet -
ting van resultaatindicatoren van percentages naar absolute getallen waar dit mogelijk was.
42
De Commissie merkt op dat een toename of afname van de financiële toewijzing niet automatisch impliceert dat 
de streefwaarde moet worden gewijzigd. Zodra de uitvoering is begonnen en de economische context verandert, 
kunnen lidstaten tot de conclusie komen dat meer of minder of andere maatregelen moeten worden genomen om 
de oorspronkelijke doelstelling te verwezenlijken en hiervoor kunnen meer of minder financiële middelen nodig 
zijn. Bovendien is het van belang eraan te herinneren dat veel van de wijzigingen in de OP’s van de periode 2007-
2013 plaatsvonden tijdens de economische crisis. Het is mogelijk dat sommige maatregelen om mensen weer aan 
het arbeidsproces te laten deelnemen toen intensievere investeringen vereisten om de vóór de economische crisis 
geplande resultaten te behalen.
43
De Commissie merkt op dat de financiële toewijzing voor onderwijs voor twee OP’s, Campanië en Lazio, relatief 
gezien niet ingrijpend werd veranderd. Wat Campanië betreft, verzekerde de Commissie zich er op basis van gege -
vens over outputs en reeds behaalde resultaten op het moment van het verzoek tot wijziging van dat de doelstel -
lingen die in eerste instantie waren vastgesteld van toepassing bleven, ondanks de verlaging van de financiële 
toewijzing.
Bovendien wil de Commissie benadrukken dat zij de lidstaten aanmoedigt zo ambitieus mogelijk te zijn wat de 
geplande resultaten en de verhouding kosten/deelnemers betreft. Als de lidstaten van mening zijn dat zij dezelfde 
resultaten kunnen behalen voor minder geld, plaatst de Commissie hier geen vraagtekens bij. Een aanzienlijke 
verhoging van de financiële toewijzing zonder verandering van de doelstelling voor het aantal bereikte deelnemers 
zou daarentegen hebben geleid tot een verdere analyse van de Commissie tijdens de wijzigingsprocedure voor het 
O P.
Antwoorden van de Commissie 57
44
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 42.
48
De Commissie merkt op dat in het regelgevende kader voor de periode 2007-2013 geen verplichting was opgeno -
men om doelstellingen en output-/resultaatindicatoren vast te stellen op projectniveau.
Het ESF-evaluatienetwerk van deskundigen en de evaluatie achteraf hebben aangetoond dat de monitoring moet 
worden verbeterd, zodat uitgebreide, betrouwbare en vergelijkbare resultaatindicatoren beschikbaar zijn op pro -
jectniveau, met name na afronding van een maatregel, om een beoordeling mogelijk te maken van de prestaties en 
de duurzaamheid van de resultaten.
Deze les komt reeds tot uitdrukking in het kader voor de periode 2014-2020. Bij elke actie ter ondersteuning van 
deelnemers moeten gegevens worden verzameld over de individuele deelnemers op basis van gemeenschappelijke 
indicatoren voor deelnemers en relevante specifieke indicatoren en moeten per actie gegevens over de prestaties 
worden geregistreerd en opgeslagen in elektronische vorm, zodat deze, indien nodig, kunnen worden verzameld 
met het oog op toezicht, evaluatie, financieel beheer, controle en audit (artikel 24, lid 2 van Gedelegeerde Veror -
dening (EU) nr. 480/2014 van de Commissie). De doelstellingen moeten, indien relevant, worden gekoppeld aan de 
opgeslagen output- en resultaatindicatoren.
51
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 48.
61
De Commissie erkent dat een klein aantal inconsistenties bestaat in de tekst van de OP’s van de periode 2014-
2020 wat de criteria en acties met betrekking tot de ex-antevoorwaarden betreft. De Commissie en de lidsta -
ten werken aan het vinden van dergelijke inconsistenties en de aanpak hiervan overeenkomstig artikel 30 van 
Verordening (EU) nr. 1303/2013.
65
Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 68.
67
De selectiecriteria worden inderdaad opgesteld en toegepast door de beheersautoriteit. Deze criteria moeten 
ervoor zorgen dat de geselecteerde activiteiten bijdragen tot het behalen van de specifieke doelstellingen en 
resultaten van de desbetreffende prioriteit (artikel 125, lid 3, onder a), i), van Verordening (EU) nr. 1303/2013). 
Deze criteria moeten worden goedgekeurd door het toezichtcomité (artikel 110, lid 2, onder a), van Verorde -
ning (EU) nr. 1303/2013), waarin de Commissie een adviserende rol speelt.
De Commissie heeft de aandacht van de lidstaten gevestigd op het belang van de selectiecriteria voor het behalen 
van de specifieke doelstellingen (met name om resultaten te behalen ten aanzien van de relevante landspecifieke 
aanbevelingen) tijdens besprekingen in de technische werkgroep van het ESF.
Antwoorden van de Commissie 58
68
De Commissie merkt op dat wanneer een lidstaat er vanwege een gebrek aan betrouwbare uitgangswaarden niet 
in was geslaagd een gekwantificeerde doelstelling vast te stellen voor een resultaatindicator, de algemene ex-ante -
voorwaarde inzake statistische systemen en resultaatindicatoren als niet-vervuld werd beschouwd en een actieplan 
werd opgezet om deze tekortkoming te verhelpen.
73
De Commissie merkt op dat resultaatindicatoren in lijn met de interventielogica van het programma moeten wor -
den ontworpen, zodat zij de specifieke doelstellingen die worden nagestreefd weerspiegelen. De gekwantificeerde 
doelstellingen maken het mogelijk de voortgang op weg naar het behalen van de specifieke doelstelling te meten. 
De laatstgenoemden weerspiegelen de specifieke uitdagingen, en met name de landspecifieke aanbevelingen van 
de lidstaat in lijn met de thematische concentratie en verhoogde ESF-bijdrage aan de Europa 2020-strategie.
Vanwege de hieruit voortvloeiende diversiteit van de specifieke doelstellingen die een bijdrage kunnen leveren aan 
een bepaalde investeringsprioriteit is het moeilijk om van tevoren geschikte indicatoren te standaardiseren voor de 
vaststelling van doelstellingen.
Tegelijkertijd worden alle gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren, hoewel zij niet altijd zijn gekoppeld 
aan gekwantificeerde doelstellingen, gemonitord en gemeld voor alle investeringsprioriteiten, waardoor succes -
ratio’s kunnen worden berekend.
Tekstvak 4 — Voorbeeld van een geval waarin doelstellingen voor een aanvullende 
uitkomstindicator nuttig zouden zijn geweest
De Commissie merkt op dat:
— de beschrijving van de specifieke doelstelling ook de bevordering van de activering en inzetbaarheid van jon -
geren omvat;
— de indicator strookt met de ontvangers op wie de specifieke doelstelling gericht is, waaronder studenten en 
families, maar ook inactieve en werkloze jongeren, en overeenkomt met enkele geplande activiteiten (stages, 
begeleiding en school-werkervaringen);
— de nadruk op de gevolgen voor de werkgelegenheid van maatregelen ook strookt met het feit dat het OP 
ingrijpt in samenwerking met (en niet ter herhaling van) het ingrijpen van het nationale OP „Per la Scuola”, dat 
gericht is op de onderwijskant van voortijdig schoolverlaten.
80
Wat de meting van de gevolgen voor de werkgelegenheid betreft, zullen de gemeenschappelijke resultaatindi -
catoren voor de korte en langere termijn worden verzameld en gemeld voor alle investeringsprioriteiten. Zie het 
antwoord van de Commissie op paragraaf 73 wat de vaststelling van doelstellingen in de vorm van vooraf bepaalde 
resultaatindicatoren betreft.
Antwoorden van de Commissie 59
82
De Commissie merkt op dat in het regelgevende kader voor de periode 2007-2013 geen verplichting was opgeno -
men om doelstellingen en output-/resultaatindicatoren vast te stellen op projectniveau.
83
De Commissie merkt op dat een OP overeenkomstig artikel 37 van Verordening (EG) nr. 1083/2006 een analyse 
van de situatie moet omvatten van het subsidiabele gebied of de subsidiabele sector wat de sterke en de zwakke 
punten betreft, en de strategie die op basis daarvan is gekozen, evenals een motivering van de gekozen prioritei -
ten en gegevens over de prioritaire assen en de bijbehorende specifieke doelen. Wanneer een lidstaat echter een 
landspeci fieke aanbeveling heeft voor onderwijs, kan de analyse van de behoeften vrij beperkt zijn.
Monitoring en evaluatie van de prestaties op het niveau van het operationele programma was mogelijk. Hoewel 
aggregatie op EU-niveau vanwege het gebrek aan een wettelijke vereiste om gemeenschappelijke resultaatindica -
toren vast te stellen, een uitdaging was, hebben de werkzaamheden van het ESF-evaluatienetwerk van deskundi -
gen om monitoring- en evaluatiebewijzen van de lidstaten samen te brengen, geholpen een deel van de belemme -
ringen weg te nemen.
Bovendien werden in het kader van de evaluatie achteraf van de periode 2007-2013 en met name de gestarte the -
matische studies, specifieke resultaatindicatoren omgezet in gemeenschappelijke resultaatcategorieën (d.w.z. een 
baan vinden, een kwalificatie of een ander positief resultaat) en werd een schatting gemaakt van de succesratio’s op 
basis van de prioritaire assen waarvoor consistente output en resultaten beschikbaar waren. Dit omvatte de omzet -
ting van resultaatindicatoren van percentages naar absolute getallen waar dit mogelijk was.
84
De Commissie merkt op dat een toename of afname van de financiële toewijzing niet automatisch impliceert dat 
de streefwaarde moet worden gewijzigd. Zodra de uitvoering is begonnen en de economische context verandert, 
kunnen lidstaten tot de conclusie komen dat meer of andere en duurdere maatregelen moeten worden genomen 
om de oorspronkelijke doelstelling te verwezenlijken en hiervoor kunnen meer financiële middelen nodig zijn. 
Bovendien is het van belang eraan te herinneren dat veel van de wijzigingen in de OP’s van de periode 2007-2013 
plaatsvonden tijdens de economische crisis. Het is mogelijk dat sommige maatregelen om mensen weer aan het 
arbeidsproces te laten deelnemen toen intensievere investeringen vereisten om de vóór de economische crisis 
geplande resultaten te behalen.
86
De Commissie merkt op dat in het regelgevende kader voor de periode 2007-2013 geen verplichting was opgeno -
men om doelstellingen en output-/resultaatindicatoren vast te stellen op projectniveau.
87
De Commissie erkent dat een klein aantal inconsistenties bestaat in de tekst van de OP’s van de periode 2014-
2020 wat de criteria en acties met betrekking tot de ex-antevoorwaarden betreft. De Commissie en de lidsta -
ten werken aan het vinden van dergelijke inconsistenties en de aanpak hiervan overeenkomstig artikel 30 van 
Verordening (EU) nr. 1303/2013.
Antwoorden van de Commissie 60
89
De selectiecriteria worden inderdaad opgesteld en toegepast door de beheersautoriteit. Deze criteria moeten 
ervoor zorgen dat de geselecteerde activiteiten bijdragen tot het behalen van de specifieke doelstellingen en 
resultaten van de desbetreffende prioriteit (artikel 125, lid 3, onder a), i), van Verordening (EU) nr. 1303/2013). 
Deze criteria moeten worden goedgekeurd door het toezichtcomité (artikel 110, lid 2, onder a), van Verorde -
ning (EU) nr. 1303/2013), waarin de Commissie een adviserende rol speelt.
De Commissie heeft de aandacht van de lidstaten gevestigd op het belang van de selectiecriteria voor het behalen 
van de specifieke doelstellingen (met name om resultaten te behalen ten aanzien van de relevante landspecifieke 
aanbevelingen) tijdens besprekingen in de technische werkgroep van het ESF.
90
De Commissie merkt op dat resultaatindicatoren in lijn met de interventielogica van het programma moeten wor -
den ontworpen, zodat zij de specifieke doelstellingen die worden nagestreefd weerspiegelen. De gekwantificeerde 
doelstellingen maken het mogelijk de voortgang op weg naar het behalen van de specifieke doelstelling te meten. 
De laatstgenoemden weerspiegelen de specifieke uitdagingen, en met name de landspecifieke aanbevelingen van 
de lidstaat in lijn met de thematische concentratie en verhoogde ESF-bijdrage aan de Europa 2020-strategie.
Vanwege de hieruit voortvloeiende diversiteit van de specifieke doelstellingen die een bijdrage kunnen leveren aan 
een bepaalde investeringsprioriteit is het moeilijk om van tevoren geschikte indicatoren te standaardiseren voor de 
vaststelling van doelstellingen.
Tegelijkertijd worden alle gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren, hoewel zij niet altijd zijn gekoppeld 
aan gekwantificeerde doelstellingen, gemonitord en gemeld voor alle investeringsprioriteiten, waardoor succes -
ratio’s kunnen worden berekend.
Aanbeveling 1
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en zal overwegen voor de programmeringsperiode na 2020 te specificeren 
welke resultaatindicator(en) voor welke uitgangswaarden en streefwaarden moeten worden vastgesteld voor elke 
investeringsprioriteit.
Aanbeveling 2 — Eerste streepje
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en zal deze uitvoeren bij de behandeling van de verzoeken van de lidsta -
ten met betrekking tot OP-wijzigingen.
Aanbeveling 2 — Tweede streepje
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling en voert deze reeds uit in overeenstemming met het toepasselijke 
rechtskader. Artikel 30 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 vereist dat een verzoek tot wijziging van programma’s 
dat door een lidstaat wordt ingediend naar behoren wordt gemotiveerd en dat in het bijzonder wordt aangegeven 
welke gevolgen de wijziging van de programma’s naar verwachting zal hebben voor de verwezenlijking van de 
strategie van de Unie voor slimme, duurzame en inclusieve groei en de in het programma vastgestelde specifieke 
doelstellingen, waarbij rekening wordt gehouden met deze verordening en de fondsspecifieke voorschriften, de in 
de artikelen 5, 7 en 8 bedoelde horizontale beginselen, alsook met de partnerschapsovereenkomst.
Antwoorden van de Commissie 61
Aanbeveling 3
De Commissie merkt op dat deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.
Aanbeveling 4
De Commissie aanvaardt de aanbeveling.
Wanneer werd vastgesteld dat het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid moest worden versterkt, d.w.z., 
wanneer een landspecifieke aanbeveling werd gedaan door de Raad, kwam dit tot uiting in de OP’s van het ESF op 
het moment van programmering. Uit hoofde van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie 
een lidstaat bovendien verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma’s te evalueren en 
wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante landspecifieke aanbevelin -
gen te ondersteunen. De Commissie heeft derhalve reeds de mogelijkheid om, indien relevant — d.w.z. wanneer in 
de nieuwe landspecifieke aanbevelingen wordt gewezen op een zwak verband tussen onderwijs en werkgelegen -
heid — te verzoeken om de toewijzing van financiering om het verband tussen onderwijs en werkgelegenheid te 
versterken.
Bovendien maakt het huidige monitoringsysteem het mogelijk alle gemeenschappelijke output- en resultaatindi -
catoren te monitoren, aangezien de lidstaten verplicht zijn verslag te doen van alle gemeenschappelijke output- en 
resultaatindicatoren (artikel 5 van de ESF-verordening voor de periode 2014-2020). De eerste gegevens zullen voor 
31 mei 2016 in de eerste jaarlijkse uitvoeringsverslagen bij de Commissie worden ingediend. Daarom zal het gedu -
rende de gehele programmeringsperiode mogelijk zijn de resultaten op het gebied van de werkgelegenheid onder 
de thematische doelstelling onderwijs te monitoren, zelfs wanneer de lidstaten geen doelstellingen voor deze 
resultaatindicatoren hebben vastgesteld in hun OP’s. De Commissie zal erop toezien dat deze resultaten zichtbaar 
worden gemaakt door middel van een samenvatting van de jaarlijkse uitvoeringsverslagen.

Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gebeurtenis Datum
Vaststelling controleplan („APM”)/begin van de controle 12.11.2014
Ontwerpverslag officieel verzonden aan de Commissie (of andere gecontroleerde) 31.3 .2016
Vaststelling van het definitieve verslag na de contradictoire procedure 11.5 .2016
Officiële antwoorden in alle talen ontvangen van de Commissie (of andere 
gecontroleerde)17.6.2016
Investeren in onderwijs is van cruciaal belang om de 
arbeidsproductiviteit, de beroepsontwikkeling en de 
economische groei te verbeteren. Er bestaat een 
rechtstreeks verband tussen het bereikte onderwijsniveau 
en zowel de inzetbaarheid op de arbeidsmarkt als de 
kwaliteit van het gevonden werk. Tussen 2007 en 2013 is 
bijna 34 miljard euro uit het Europees Sociaal Fonds 
toegewezen aan maatregelen ter ondersteuning van het 
onderwijs en tussen 2014 en 2020 zal volgens de planning 
nog eens 27 miljard euro worden toegewezen. Wij 
beoordeelden of er voldoende rekening was gehouden 
met de EU-onderwijsdoelstellingen in de programma’s en 
de bijbehorende projecten vóór 2013 en in het ontwerp 
daarvan voor de toekomst. Over het algemeen hebben wij 
geconcludeerd dat daar voldoende rekening mee is 
gehouden. Wij hebben echter enkele tekortkomingen met 
betrekking tot de monitoring vastgesteld en de 
projectprestaties konden niet altijd worden aangetoond 
vanwege een gebrek aan gekwantificeerde doelstellingen 
en indicatoren.
EUROPESE
REKENKAME R