COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussel, 29.11.2002
COM(2002) 660 definitief
VOORTGANGSVERSLAG
NAAR AANLEIDING VAN DE MEDEDELING VAN DE COMMISSIE
OVER DE GEVOLGEN VAN DE UITBREIDING VOOR DE AAN KANDIDAAT-
LIDSTATEN GRENZENDE REGIO’S
COMMUNAUTAIRE ACTIE TEN BEHOEVE VAN DE GRENSREGIO’S
2INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding .................................................................................................................... ... 3
2. Stand van uitvoering: nieuwe maatregelen .................................................................. 52.1. Trans-Europese  netwerken........................................................................................... 5
2.2. Proefproject inzake de gevolgen van de uitbreiding voor aan de kandidaat-lidstaten
grenzende regio’s ......................................................................................................... 6
2.3. Netwerkmaatregelen in het kader van INTERREG................................................... 11
2.4. Speciale INTERREG-steun ten bedrage van EUR 30 miljoen voor de
grensregio's in 2002 ................................................................................................... 12
2.5. Samen met de Europese Investeringsbank (EIB) opgezet speciaal programma ter
ondersteuning van projecten betreffende gemeentelijke infrastructuur in de aan de
EU grenzende regio's van de kandidaat-lidstaten ...................................................... 13
3. Stand van uitvoering: een betere coördi natie van bestaande be leidsmaatregelen...... 15
3.1. Betere coördinatie tussen Phare-CBC en INTERREG .............................................. 153.2. Beleidsinitiatieven in  de landbouwsector................................................................... 18
4. Conclusie.................................................................................................................... 18
31. INLEIDING
Op 25 juli 2001 heeft de Europese Commissie een  actieplan voor de aan  kandidaat-lidstaten
grenzende regio’s goedgekeurd [COM(2001) 437] . Het ging om 23 regio’s in Oostenrijk,
Finland, Duitsland, Grie kenland en Italië1. Uit de in dit verband verrichte analyse was gebleken
dat de meeste grensregio’s aanzienlijke st eun uit de Structuurfondsen ontvangen via de
doelstellingen 1 en 2 en de communautaire  initiatieven INTERREG, EQUAL, LEADER+ en
URBAN. In de periode 2000-2006 is in tot aal € 16 miljard beschikbaar voor de aan de
kandidaat-lidstaten grenzende gebieden van de doelstellingen 1 en 2. Duidelijk werd echter ookdat er nog steeds bepaalde specifieke problem en bestaan, met name op het gebied van de
infrastructuur en de economische herstructurering.
Daarom is in de mededeling van de Commissie van 25 juli 2001 een aantal aanvullende acties
voorgesteld om het economische conc urrentievermogen van de grensregio’s te versterken. Deze
acties omvatten niet alleen nieuwe maatregelen  maar ook een betere coördina tie van bestaande
beleidsmaatregelen .
De door de Commissie voorgestelde nieuwe maatregelen  hadden tot doel specifieke aanvullende
financiële steun aan de grensregio’s toe te kennen op het gebied van de vervoers- en
milieu-infrastructuur, het midden- en kleinbedrijf (MKB), netwerkactiviteiten en de uitwisselingvan jongeren. Het actieplan voor zag meer in het bijzonder in  de volgende maatregelen:
– EUR 150 miljoen zou worden bestemd voor steunverlening voor TEN-
vervoersprojecten aan de grenzen met de kandidaat-lidstaten in de periode 2003-2006,
waarvan EUR 50 miljoen bestaande middelen zijn die nog niet zijn vastgelegd. Tegelijkstelde de Commissie voor het maximumn iveau van de communautaire steun voor
specifieke grensoverschrijdende TEN-vervoersprojecten (met inbegrip van debovenbedoelde projecten) te verhogen van 10 % tot 20 %;
– ontwikkeling van een faciliteit voor gemeentelijke infrastruct uur in samenwerking met
de EIB ter ondersteuning van kleinschalige gemeentelijke infrastruct uurprojecten in aan
de EU grenzende regio’s van de kandidaat- lidstaten op basis van extra toewijzingen in
het kader van het progra mma PHARE ten bedrage van EUR 35 miljoen in 2002 en
EUR 15 miljoen in 2003;
– EUR 15 miljoen aan extra steun voor acties ter versterking van het
concurrentievermogen van de regio’s en de economische sectoren die in bijzondere
mate met de gevolgen van de  uitbreiding te maken zulle n krijgen, en vooral van het
midden- en kleinbedrijf. Deze special e acties worden gefinancierd uit
                                                
1 Twee van deze regio’s liggen in Finland: Uusimaa en Etelä-Suomi; acht in Duitsland: Niederbayern,
Oberpfalz, Oberfranken, Brandenburg, Berlin, Mecklenburg-Vorpommern, Chemnitz en Dresden; zes in
Oostenrijk: Burgenland, Niederösterreich, Wien, Kärnten, Steiermark en Oberösterreich; twee in Italië:Veneto en Friuli-Venezia Giulia; en vijf in Griekenland: Anatoliki Makedonia – Thraki, KentrikiMakedonia, Voreio Aigaio, Notio Aigaio en Kriti.
4begrotingspost B5-2003 “Proefproject inzake de gevolgen van de uitbreiding voor aan
de kandidaat-lidstaten grenzende regio’s”, welke begrotingspost op initiatief van hetEuropees Parlement is ingesteld voor de periode 2001-2002 (het betreft EUR 10 miljoen
voor 2001 en EUR 5 miljoen voor 2002);
– communautaire steun ten bedrage van EUR 20  miljoen voor acties om samenwerking in
de grensregio’s in het kader van het INTERREG-programma voor netwerken,
voorlichtingsactiviteiten, steun voor projectontwikkeling, enz. te bevorderen en te
vergemakkelijken;
– toewijzing van een extra EUR 10 miljoen aan communautaire steun in de
periode 2003-2006 voor gerichte “people-to -people”-uitwisselingen van jongeren,
vrijwilligerswerk en opleidings- en voorlichtings activiteiten in grensregio’s in het kader
van het programma JEUGD.
De totale financiering in he t kader van het door de Commissi e voorgestelde actieplan voor de
ontwikkeling van de grensregio’s kwam op EUR 245 miljoen , waarvan EUR 50 miljoen
specifiek was gereserveerd voor de gren sregio’s in de kandidaat-lidstaten.
In het najaar van 2001 heeft de begrotingsauto riteit dan ingestemd met de toewijzing van een
extra EUR 60 miljoen aan de grensregio’s in  de begrotingen 2002 en 2003, wat de totale
financiering voor de grensregio’s aan beide kanten van de grens op EUR 305 miljoen bracht. De
extra EUR 60 miljoen die de begrotingsautoriteit beschikbaar heeft gesteld, bestaat uit devolgende bedragen:
– speciale steun ten belope van EUR 30 miljoen voor de grensregio’s in het kader van
INTERREG in 2002 (beschikbaar gestel d via het flexibiliteitsinstrument);
– een extra toewijzing van EUR 15 miljoen voor het bovengenoemd e “Proefproject
inzake de gevolgen van de uitbreiding voor  aan de kandidaat-lidstaten grenzende
regio’s” in 2002;
– een extra toewijzing van EUR 15 miljoen voor “Voorbereidende acties in verband met
de gevolgen van de uitbreiding in de grensgebieden van de  Europese Unie”
(begrotingspost B5-3003) in de begroting 2003.
Behalve in deze maatregelen waarbij extra fi nanciële middele n beschikbaar werden gesteld,
voorzag het actieplan van de Commissie ook in een betere coördinatie van de bestaande
beleidsmaatregelen  met het oog op een doelmatiger harmonisatie van de verschillende Europese
beleidsvormen om rekening te  houden met de bijzondere behoe ften van de grensregio’s.
Met name wilde de Commissie een betere coördinatie tussen het PHARE-programma voor
grensoverschrijdende samenwerking (PHARE-CBC) en het initiatief INTERREG. Daartoe steldede Commissie voor:
– de verordening betreffende het PHAR E-programma voor grensoverschrijdende
samenwerking tegen ei nd 2002 te wijzigen;
5– te onderzoeken welke mogelijkhe den er zijn voor een minder strikte toepassing van het
zogenoemde “territorialiteitsbeginsel”, op grond waarvan alleen voor die projecten
waarvan de fysieke locatie zich op het grondge bied van de EU bevi ndt, financiële steun
via INTERREG kan worden verleend.
Bovendien heeft de Commissie de lidstaten aanbevolen om bepaalde beleidsinitiatieven in de
landbouwsector te nemen. De Commissie h eeft in dit verband voorgesteld om:
– bestaande programma’s voor  plattelandsontwikkeling te  heroriënteren om het
concurrentievermogen en de di versificatie van de bedrijvigheid in de grensregio’s te
verbeteren;
– het LEADER+-programma te gebruiken voor de ontwikkelin g van grensoverschrijdende
samenwerking tussen de pla ttelandsgemeenschappen aan beide kanten van de grens.
De uitvoering van het actieplan wordt gevol gd door een speciaal voor dit doel opgerichte
werkgroep Grensregio's van de Commissi e. Dit werkdocument bevat het eerste
voortgangsverslag van deze werkgroep. Het be schrijft de stand van uitvoering van de
bovengenoemde maatregelen.
2. STAND VAN UITVOERING : NIEUWE MAATREGELEN
2.1. Trans-Europese netwerken
Op 2 oktober 2001 heeft de Commissie een voorst el voor een verordening van het Europees
Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2236/95 van de Raad totvaststelling van de algemene regels voor het verlenen va n financiële bijstand van de
Gemeenschap op het gebied van trans-Europe se netwerken [COM(2001)545 def.] aangenomen.
In overeenstemming met haar actieplan voor de grensregio’s betoogde de Commissie dat
grensoverschrijdende projecten met kandidaat- lidstaten moeilijk uit te  voeren kunnen blijken in
verband met financiële beperk ingen. Daarom oordeelde de Commissie dat de maximumsteun
voor projecten op het gebied van de trans-Europe se vervoersnetwerken die tot de categorie van
natuurlijke barrières kruisende grensoverschrijd ende spoorprojecten behor en of tot doel hebben
duidelijk geconstateerde knelpunten aan de grenze n met de kandidaat-lidstaten weg te werken,
van 10 % tot 20 % dient te worden verhoogd om een hefboomeffect teweeg te brengen en met
name particuliere  investeerders aan te trekken.
De Commissie concludeerde ook dat, te r aanvulling van de ISPA-steun aan de
kandidaat-lidstaten, in de periode 2003-2 006 extra financiële st eun ten bedrage van
EUR 100 miljoen via het TEN-begrotingsartikel dient te worden toegewezen aan de lidstaten omte worden besteed aan de dringendste ve rbeteringen van de grensoverschrijdende
vervoersinfrastructuur met de  kandidaat-lidstaten. Daarom moet het financiële kader
dienovereenkomstig worden verhoogd binnen de grenzen van de financ iële vooruitzichten voor
de periode 2000-2006. Van de huidige be grotingsmiddelen voor  trans-Europese
vervoersnetwerken zal EUR 50 miljoen specifiek voor dergelijke projecten worden bestemd. Dit
6zou kunnen gebeuren in het kader van de herzie ning van het indicatie ve meerjarenprogramma
dat de lidstaten en de Commissi e voor de financiering van TEN-projecten zijn overeengekomen.
De Raad en het Europees Parlement zijn me t hun onderzoek van het voo rstel van de Commissie
begonnen. De eerste lezing door het EP heeft plaatsgevonden op 2 juli 2002 en daarbij heeft het
EP door zijn stemming bevestigd het voorstel van de Commissie te steunen. De
ontwerp-verordening is nog niet  aangenomen en het is onwaarschijnlijk dat de procedure voor de
aanneming ervan vóór eind 2002 zal zijn voltooid.
2.2. Proefproject inzake de gevolge n van de uitbreiding voor aan de
kandidaat-lidstaten grenzende regio’s
Samenwerking met de ARGE in 2001 van start gegaan
In 2001 heeft de Commissie aan de ARGE2 een subsidie van EUR 10 miljoen toegekend ter
ondersteuning van een grootschalig proefproject ten behoeve van het midde n- en kleinbedrijf in
de grensregio’s van de EU (“Growing together  with Europe”). Het ARGE is een netwerk van
28 kamers van koophandel uit verschillende lidstaten die zijn gevestigd in aan de
kandidaat-lidstaten grenzende EU-regio’s, en  daardoor vertegenwoordigt de ARGE het
merendeel van de in het actie plan van de Commissie genoemde grensregio’s. Het midden- en
kleinbedrijf uit een grensregio dat niet via een kamer van koophandel van het ARGE-netwerk is
vertegenwoordigd (b.v. in Finland), kan ook profite ren van de activiteiten di e in het kader van dit
proefproject worden ontplooid, en zal door het ARGE actief worden geïnformeerd en bij een en
ander worden betrokken.
Het proefproject heeft tot doel het concurrentie vermogen van het midden-  en kleinbedrijf met
name via drie hoofdcomponenten te versterken : 1) voorlichting, 2) ontwikkeling en uitvoering
van een strategie, en 3) grensoverschrijdende samenwerking. Het project is op 3 januari 2002 van
start gegaan. In de periode tot mei 2002 is  voor elke regio een volledig werkprogramma
opgesteld en is de laatste hand gelegd aan voor lichtingsmateriaal ten be hoeve van het midden- en
kleinbedrijf. Er is een speciale  website ontwikkeld, die sinds 1 juli 2002 ter beschikking van het
midden- en kleinbedrijf staat. De activiteiten in he t kader van alle drie de  componenten zijn van
start gegaan en zullen worden uitge voerd over een periode van 40 maanden.
Bij het project wordt aandacht besteed aan de bezorgdheid van het midde n- en kleinbedrijf in
arbeidsintensieve sectoren die waarschijnlijk te maken zullen krijgen met scherpere concurrentievan bedrijven in de kandidaat-lidstaten. Via het project wordt ook steun verleend aan
middelgrote bedrijven in kap itaalintensieve, innovatieve sect oren die waarschijnlijk zullen
profiteren van het opens tellen van nieuwe groe imarkten. De beschikbare  financiële middelen
zullen zonder vaste verdeelsleutel worden toeg ewezen naar gelang van de behoeften en
prioriteiten van elke regio. In  het concept wordt ervan uitgegaan dat 144.000 middelgrote en
kleine bedrijven worden bereikt, waarvan te lkens 25 % in Oostenrijk, de nieuwe Duitse
deelstaten en Beieren, 15 % in Italië en telkens 5 % in de Griekse en de Finse grensregio’s. De
                                                
2Arbeitsgemeinschaft der Wirtschaftskammern entlang der Grenzen zu den mittel- und osteuropäischen
Beitrittsstaaten.
7cijfers per land zijn indicatief en gebaseerd op de omvang van de bevolking en het aantal
middelgrote en kleine bedrijven.
Het project onderscheidt zich door een combin atie van een centraal projectbeheer en een
gedecentraliseerde projectuitvoering. Enerzijds verschaffen uit de ARGE-leden geselecteerde
regionale coördinatoren kennis over de specifiek e punten van zorg van “hun” grensregio. Deze
coördinatoren kunnen ook hun know- how beschikbaar stellen di e zij hebben verkregen bij
activiteiten die door de door hen vertegenwoordi gde kamer(s) zijn georganiseerd en bijzonder
succesvol zijn gebleken. De regionale coördina toren zijn ook verantwoor delijk voor de planning
en de uitvoering van de maatregelen in de door hen vertegenwoordigde regio’s. Anderzijds
garandeert het door de ARGE gevoerde centrale projectbeheer een coherente en evenwichtige
uitvoering van de maatregelen.
Bij de planning en de uitvoering van de ac tiviteiten vindt coördinatie  plaats met de Euro-
Infocentra (EIC's), b.v. voor voorlichtingsactiviteiten over het uitbreidingspr oces of het opzetten
van samenwerkingsnetwerken in de kandidaat-lidstaten.
Voortzetting van de st eun aan de ARGE in 2002
Bij de begrotingsprocedure 2002 is de EU R 5 miljoen die de Commissie oorspronkelijk voor
2002 had voorgesteld, op verzoek van het Europees Parlement verhoogd tot EUR 20 miljoen. Bij
de programmering van de ac ties voor 2002 heeft de Commissi e rekening gehouden met het
verzoek van het EP om een accent op steunverlen ing aan het midden- en kleinbedrijf te blijven
leggen.
In verband daarmee heeft de Commissie besloten om een extra subsidie van EUR 3 miljoen toe
te kennen aan de ARGE. De extra financië le middelen zullen worden gebruikt om de
voorlichtings- en opleidingsmaatregelen ten beho eve van ondernemers uit te breiden en om via
de speciale website die in het kader van het proefproject is ontwikkeld, meer producten en
diensten aan het midden- en kleinbedrijf in de grensregio's aan te bieden dan oorspronkelijk debedoeling was. Met name zullen de extra financiële middelen de realisering mogelijk maken vannieuwe webproducten voor het mi dden- en kleinbedrijf zoals u itwisselingen tussen bedrijven en
uitwisselingen in het kader van stages en bero epsopleiding, alsmede de realisering van een
expert- en informatiedatabank die het midde n- en kleinbedrijf on-linetoegang biedt tot
plaatselijke deskundigen en tot pr ofielen van landen/regio's. Wa t opleiding betreft, zullen
financiële middelen worden ge bruikt voor de ontwikkeling va n een leerprogramma om het
midden- en kleinbedrijf te helpen  bij de uitvoering van strate gieën en ondernemingsplannen die
in het kader van het pr oject zijn ontwikkeld.
De Commissie heeft besloten deze subsidie toe te kennen omdat het midde n- en kleinbedrijf in
de grensregio's rechtstreeks wordt bereikt via he t project en omdat bij het project wordt gewerkt
met een bijzonder innovatieve aanpak die word t gekenmerkt door verschillende factoren,
waaronder synergieën door het netwerk van de 28 als partner optredende kamers van
koophandel, een evenwichtige aanwezigheid in de gr ensregio's en de resultaatgerichtheid van de
activiteiten die te danken is aan ee n gecentraliseerd projectbeheer en aan de voordelen van de via
een gedecentraliseerde uitvoering beschikbare know -how inzake de sectoren waarin het midden-
en kleinbedrijf werkzaam is, en inzake de  problemen waarmee het te kampen heeft.
8…en het begin van samenwerking met EIC's
De Commissie heeft niet alleen extra steun toegekend aan de ARGE, maar heeft daarnaast op
20 juli 2002 drie oproepen tot het indienen van voorstellen gepubliceerd3 voor een totaalbedrag
van EUR 15 miljoen. Bij één van deze oproepen tot het indienen van voorstellen gaat het omverbetering van het concurrentieve rmogen van het midden- en kleinbedrijf in de EU-grensregio's
door het ontwikkelen van handels- en  industriële relaties met middelgrote en kleine bedrijven in
grensregio's van de kandidaat-lidstaten of in niet  aan de grens gelegen regio's van de huidige EU.
De Commissie zal de organisatie en uitvoering van regionale pa rtnerschapsevenementen voor het
midden- en kleinbedr ijf ondersteunen om
– samenwerking tussen middelgro te en kleine bedrijven te  bevorderen teneinde hen te
helpen contacten, netwerken en samenwerkingsverbanden to t stand te brengen met als
doel in de toekomst zake lijke relaties aan te knopen;
– transnationale en grensoverschrijdende activiteiten van middelgrote en kleine bedrijven
te stimuleren die tot doe l hebben uit het uitbreid ingsproces voortkomende
gemeenschappelijke zakelijke belangen en marktkansen op te sporen;
– eigenaren en bedrijfsleiders van middelgrote  en kleine bedrijven de mogelijkheid te
bieden verschaffers van technische en fi nanciële diensten en van marketinghulp te
ontmoeten.
Op deze oproep tot het indienen van voorst ellen kunnen alleen EIC's reageren. Voor de
betrokken activiteiten is in tot aal EUR 7,5 miljoen beschikbaar.
….met lokale en region ale vakbondsorganisaties
De tweede oproep tot het indienen van voorste llen heeft tot doel het concurrentievermogen te
versterken van de regio's en de economische s ectoren die in bijzondere  mate te maken zullen
hebben met de gevolgen va n de uitbreiding, zulks door aandacht te besteden aan de behoeften
van de werknemers in de grensregio's. De activiteiten zullen worden toegespitst op:
– informatie over en kennis van de sociaal-e conomische gevolgen die de uitbreiding zal
hebben voor de groepen en organisaties die er speciaal  de invloed van zullen
ondervinden;
– het verbeteren van de opleiding en de vaardi gheden van de werknemers in de regio's en
de economische sectoren die in het bijzonde r de invloed van de uitbreiding zullen
ondervinden;
– op het maatschappelijke leven van de werknemers gerichte grensoverschrijdende
activiteiten die tot doel hebben het interculturele begrip te vergroten.
                                                
3PB C 174 van 20.7.2002, blz. 13-17.
9Deze oproep tot het indienen van voorstellen is uitsluitend ge richt tot lokale of regionale
vakbondsorganisaties. Voor de be trokken activiteiten is in tot aal EUR 6 miljoen beschikbaar.
…en met lokale en regional e overheden en gemeenten
De derde oproep tot het indienen  van voorstellen heeft het verste rken tot doel van het vermogen
van de lokale en regionale overheden in de  grensregio's van de EU om strategieën en
actieplannen uit te werken me t het oog op hun voorbereiding op de bestuurlijke gevolgen van de
uitbreiding. Daartoe zullen subsidies worden toegekend voor grensoverschrijdende initiatievendie erop zijn gericht
– de samenwerking tussen lokale en re gionale overheden en  de bundeling van hun
ervaring te verbeteren;
– de grensoverschrijdende dialoog te intensiveren en te versterken en institutionele
relaties tussen overheidsdiensten tot stand te  brengen om de integratie van regio's,
gemeenschappen en burgers te vergemakkelijken;
– institutionele en bestuurlijk e capaciteit op te bouwen, incl usief de ontwikkeling van
kaders voor acties en beheer, de beoorde ling van behoeften, maatregelen betreffende
personele middelen en dienstverlening;
– lokale en regionale overheidsactoren te voor zien van de nodige vaardigheden en know-
how om de bestuurlijke en technische aspecten van de uitbreiding te kunnen
ontwikkelen, realiseren en beheren.
Op deze oproep tot het indienen van voorstelle n kunnen alleen lokale of regionale overheden,
gemeenten en samenwerkingsverbanden van gemeen ten reageren. Voor de  betrokken activiteiten
is in totaal EUR 1,5 miljoen beschikbaar.
Alle drie de oproepen to t het indienen van voorstellen zijn beperkt gebleven tot welomschreven
organisaties die als hoofdtaak hebben de doelgroepen op de  betrokken actieterreinen te
ondersteunen en die ruim zijn vertegenwoordigd in de grensregio's en de andere regio's van de
lidstaten van de EU. Een breed scala van organi saties is uitgenodigd om partnerschappen op te
zetten met de aanvragers.
In alle bij de Commissie ingediende proj ectvoorstellen moet ook worden aangetoond dat er
sprake is van complementariteit met lokale of regionale activiteiten ten behoeve van degrensregio's die worden medegefinancierd in  het kader van door de Europese Gemeenschap
ondersteunde programma's of initiatieven (zoals INTERREG) . Waarschijnlijk zullen de
voorlopige resultaten van de gunning worden meegedeeld in december 2002.
10Aanvullende maatregelen ten behoeve van jongeren
… in het raam van het proefproject in 2002
Tenslotte zal EUR 2 miljoen worden gebruikt voor  de financiering van maatregelen ten behoeve
van jongeren in de grensregio's overeenkomstig de regels, criteri a en procedures die momenteel
gelden voor het programma JEUGD. De financiële midde len zullen echter worden besteed in het
kader van het proefproject (begrotingspos t B5-3003). De begrotingsmiddelen voor het
programma JEUGD in 2002 (B3-1010) zullen dus niet worden gebruikt voor de voor de
grensregio's geplande activiteiten.
Het Comité voor het progr amma JEUGD heeft deze financiële  middelen in juni 2002 verdeeld op
basis van de bevolking van de be trokken regio's. Aan elk land is een deel van de in totaal voor
grensoverschrijdende samenwerking bestemde  middelen toegewezen op basis van het aandeel
van de bevolking van zijn betrokke n regio's in de totale bevolki ng van alle betrokken regio's in
alle 13 landen. Deze mi ddelen zullen overeenkom stig de in het kader van het programma
JEUGD bestaande regels voor gedecentraliseerde activiteiten worden toegekend bij de vijf voor
2002 geplande selectierondes, wat de kosteneffectiviteit en  de zichtbaarheid van de
grensoverschrijdende "people-to-people"-sam enwerking sterk zal vergroten. De nationale
agentschappen voor JEUGD moeten in het kade r van hun voor april 2003 geplande regelmatige
verslaglegging een afzonderlijk financieel en statistisch verslag indienen waarin hun
grensoverschrijdende activiteiten in 2002 duidelijk worden vermeld.
De Commissie heeft de nationale  agentschappen van alle betr okken landen verzocht plannen
voor grensoverschrijdende samenwerking in te dienen met het oog op de ontwikkeling en
uitvoering van projecten en partnerschappen die mobiliteit, initiatief, intercultureel leren ensolidariteit bij jongeren en andere burgers  in de grensregio's zullen bevorderen.
Op basis van deze werkplannen zullen de nationale agentschappe n subsidies verlenen voor een
aantal projecten voor grensovers chrijdende samenwerking die allemaal op soortgelijke wijze
door intercultureel leren, actie ve deelneming door jongeren en  transnationale mobiliteit en
samenwerking worden gekenmerkt als de volge nde tot voorbeeld strekk ende uitwisseling van
jongeren:
Het Finse nationale agentschap voor JEUGD heef t een subsidie toegekend voor een multilaterale
uitwisseling van jongeren onder de naam "COS MO" waarbij jongeren uit grensoverschrijdende
regio's in Finland, Estland en Duitsland zijn betrokken. Het project heeft tot doel sociale
uitsluiting te voorkomen en de kennis van Europa  onder jongeren te vergroten. De jongeren
zullen het een en ander leren over de cultuur en gebruiken in ande re landen en zullen ook
informatie krijgen over studeren en werken in het buitenland. Gedurende de uitwisseling zullen
jongeren workshops over thema's van Europe es belang houden en interculturele avonden
organiseren waarop zij de a nderen kennis met hun land zullen laten maken door middel van
muziek, spijs en drank en spelletjes. Het interculturele en informele leergebeuren zal wordenaangevuld met "olympische spelen" en een "sta dsavontuur". Jonge deel nemers zijn actief
betrokken bij de voorbereiding en organisatie van de uitwisseling en bij de uitvoering van het
activiteitenprogramma.
11De nationale agentschappen voor JEUGD zu llen ook belangrijke voor lichtingsactiviteiten
ontplooien om jongeren en alle actoren op dit te rrein (jeugdwerkers, jongerenorganisaties, enz.)
warm te maken voor grensoverschrijdende same nwerking, waarbij het zal gaan om seminars
voor het leggen van contacten, studi ebezoeken, opleidingsseminars, enz.
Het uiteindelijke aantal gesubsidieerde activiteiten op het gebied van de uitwisseling van
jongeren, vrijwilligerswerk, ondersteuningsmaa tregelen (samenwerking, opleiding en
informatieverstrekking) en voor lichting zal niet bekend zijn  vóór 30 april 2003, wanneer de
nationale agentschappen voor JEUGD hun financiële en statis tische tussenverslagen over 2002
indienen.
… in het raam van het progra mma JEUGD tijdens de periode 2003-2006
De extra toewijzing van EUR 10 miljoen aan co mmunautaire steun voor  het programma JEUGD
in de periode 2003-2006 zal worden beheerd volge ns dezelfde gedecentraliseerde procedures.
Het Comité voor het progr amma JEUGD zal in november 2002 be slissen over de verdeling van
de aan de begrotingspost voor het prog ramma JEUGD voor 2003 (B3-1010) toegevoegde
EUR 3 miljoen.
2.3. Netwerkmaatregelen in het kader van INTERREG
De Commissie heeft in haar actieplan voor de grensregio's voorgesteld om EUR 20 miljoen van
de in het kader van punt 53 van de INTERREG III-richtsnoe ren beschikbare middelen te
bestemmen voor acties om  samenwerking in de grensregio's te bevorderen en te
vergemakkelijken. De Commissie heeft vervolgens besloten om dit bedrag toe te wijzen aan deprogramma's in het kader va n onderdeel C van INTERREG III en het programma INTERACT
(d.w.z. het ondersteuningsprogra mma in het kader van INTERRE G), aangezien die programma's
zijn ontworpen voor de financiering van het s oort acties dat in de me dedeling van de Commissie
wordt bedoeld.
Bij deze aanpak wordt ook geprofiteerd van de pa rtnerschappen en beheersstructuren die reeds
zijn opgezet voor de uitvoering van de INTERREG III C-programma's en het INTERACT-programma, zodat de voor de be trokken regio's bestemde fina nciële middele n sneller kunnen
worden gebruikt. De opstelling van een nieuw specifiek programma zou daarentegen met eentraag en moeizaam proces van tenuitvoerlegging gepaard zijn gegaan en minder doeltreffend zijngeweest.
Op basis van de bevolking van de betrokken grensregio's heeft de Commissie besloten om
EUR 12,3 miljoen toe te wijzen aan het INTERRE G III C-programma voor de oostelijke zone,
EUR 2,2 miljoen aan dat voor de noordelijke zone en EUR 0,5 miljoen aan dat voor de zuidelijke
zone. Bovendien zal de Commissie EUR 5 miljoen toewijzen aan het INTERACT-programma.
De extra financiële middelen zijn toegevoegd in  de vorm van een extra pr ioriteit in elk betrokken
programma. In het geval van de INTERREG III C-programma's hebben de in het kader van die
speciale prioriteit geplande verrichtingen betrekking op netwerke n en afzonderlijke
samenwerkingsprojecten die erop zijn gericht same nwerking in de grensregio's te bevorderen en
te vergemakkelijken met het oog op versterking van het economische conc urrentievermogen van
12die regio's. In het geval van INTERACT hebbe n de geplande verrichtingen betrekking op
voorlichtingsacties, seminars, studies en de uitwisseling van ervari ngen inzake horizontale
aspecten van de INTERREG-programma's en in zake de complementariteit van die programma's
met de instrumenten voor extern beleid.
De leidende partners moeten zijn gevestigd in  regio's die aan de kandidaat-lidstaten grenzen.
Samenwerking met in de  kandidaat-lidstaten gevestigde partners wordt aangemoedigd. Voor de
betrokken INTERREG III C-progra mma's geldt dat bij een afz onderlijk samenwerkingsproject
ten minste drie partners uit te n minste twee landen moeten zijn betrokken, en bij een netwerk ten
minste vijf partners uit ten minste drie landen.
Voor de extra financiële mi ddelen die beschikbaar worden gesteld voor INTERREG III C-
programma's, zullen voor de bijdra ge uit het EFRO de percentages worden toegepast die zijn
vastgesteld bij artikel 29, lid 3, van de alge mene verordening inzake de Structuurfondsen
(Verordening (EG) nr. 1260/1999). Voor de extra middelen voor INTERACT zal hetzelfde
bijdragepercentage worden toegepast al s voor soortgelijke INTERACT-maatregelen.
De procedure voor de wijzigin g van de betrokken INTERREG III  C-programma's is in mei 2002
voltooid. De wijziging van het INTERACT- programma zal naar verwachting worden
goedgekeurd aan het begin van het najaar 2002.
2.4. Speciale INTERREG-steun te n bedrage van EUR 30 milj oen voor de grensregio's
in 2002
Op 21 november 2001 zijn het Europees Parlem ent, de Commissie en de Raad in een
vergadering van het bemiddelings comité over de begrotingspr ocedure 2002 overeengekomen om
in rubriek 2 van de begrotin g (Structuurfondsen) een extra bedrag van EUR 30 miljoen voor de
aan de kandidaat-lidstaten grenzende regio's op te nemen voor de financiering van specifieke
acties ter ondersteuning van die regio's. Het Europees Parlement heeft op 13 december 2001 de
begroting 2002 goedgekeurd en bevestigd dat op een speciale begrotingspost (B2-1411) die isgekoppeld aan het initiatief INTERREG III, EUR 30 miljoen aan vastleggingskredieten wordt
uitgetrokken voor de grensregio's.
In overeenstemming met de aanpak die is ge kozen voor de besteding van de EUR 20 miljoen
voor netwerkactiviteiten in het kader van INTERREG III C en INTERACT, heeft de Commissie
besloten die EUR 30 miljoen aan reeds bestaande programma's toe te wijzen om zo ruimte tescheppen voor meer grensoverschr ijdende samenwerking. Gezien het krappe tijdsc hema voor het
vastleggen van die extra toewijzing, bleek een dergelijke oplossing ook in dit geval de
eenvoudigste en meest pragmatische aanpak.
De Commissie heeft besloten om de extra financiële middelen toe te wijzen aan:
– de 13 INTERREG A-programma's voor de ge bieden die aan de kandidaat-lidstaten
grenzen en dus rechtstreeks met de  uitbreiding te maken hebben, en
– het INTERREG B-programma voor het Oostzeegebied.
13De betrokken 13 INTERREG A-programma's van Griekenland/Cyprus in het zuiden tot
Finland/Estland in het noorden de kken alle grenzen met de ka ndidaat-lidstaten behalve de
maritieme grens met Letland en Litouwen. Hoewel deze twee landen geen landgrens met eenlidstaat hebben, zal hun toetreding een soortgelijk  effect op de concur rentiepositie van sommige
regio's van de Unie hebben als de toetreding va n de andere kandidaat- lidstaten. Met de opneming
van het INTERREG B-programma voor het Oostzeegebied in het pakket wordt ook
tegemoetgekomen aan de bezorgdheid van het Europees Parlement over de aan een maritiemegrens gelegen regio's.
De extra middelen zijn over de betrokken 14 programma's verdeeld volgens een objectieve
sleutel op basis van de bestaande EFRO-toewijzingen aan die programma's (zie de bijlage).
Gezien de betrekkelijk geringe toewijzing pe r programma, is de EUR 30 miljoen bestemd voor
één gemeenschappelijke prioriteit, namelijk "speciale steun voor de aan de kandidaat-lidstatengrenzende regio's", die is toegevoegd aan de 14 programma's. Voorrang zal worden gegeven aan
projecten op de volgende gebieden: versterk ing van vervoerssystemen, ondersteuning van
middelgrote en kleine bedrijven die in bijzondere  mate te maken hebben  met de gevolgen van de
uitbreiding, en ondersteuning van acties voor opleiding en inte rculturele samenwerking, met
inbegrip van acties die de integratie van verschillende taal- en culturele groepen bevorderen.Speciale aandacht zal worden besteed aan project en in de sectoren vervoer en midden- en
kleinbedrijf die rechtstreeks bijdragen tot milieuverbetering.
De normale regels voor de INTERREG III A- en  B-programma's zijn van toepassing. Ter wille
van een goed en doelmatig beheer zijn de 14 betrokken INTERREG-programma's op
26 juli 2002 gewijzigd bij een enkele beschikking van de Commissie. Alle vastleggingen zijn in
september 2002 goedgekeurd. De lidstaten was gevr aagd de gewijzigde financiële tabellen voor
de 14 programma's van tevoren in te dienen. De respectieve stuurgroepen  zullen tot taak hebben
die financiële middelen voor concrete projecten te bestemmen volgens criteria in de
programmacomplementen, die daarto e nog moeten worden aangepast.
2.5. Samen met de Europese Investeringsbank (EIB) opgezet speciaal programma ter
ondersteuning van projecten betreffende gemeentelijke infrastructuur in de aan deEU grenzende regio's van  de kandidaat-lidstaten
Het speciale EIB-programma is ontwikkeld omdat is gebleken dat er een gebrek aan adequate
kleinschalige infrastructuur is in de aan de EU grenzende regio's van de kandidaat-lidstaten. Het
algemene doel van dat programma is bij te dragen tot de sociaal-economische ontwikkeling van
die grensregio's en tot hun integratie met hun buu rregio's in de huidige lidstaten van de EU.
Daartoe zullen, met het oog op uitbreiding van de kleinschalige gemeentelijke infrastructuur, via
het programma meer fi nanciële middelen ter beschikking  van de gemeenten en hun openbare
nutsbedrijven worden gesteld door middel van ee n combinatie van lening en uit EIB-middelen en
Phare-steun die niet hoeft te worden terugbetaal d. Bij de investeringen za l naar behoren rekening
moeten worden gehouden met de bestaande na tionale, regionale, plaatselijke of andere
programmeringsdocumenten.
14In 2002 zal EUR 35 miljoen uit de Phare-begr oting 2002 aan de betrokken faciliteit worden
toegewezen op basis van een financieringsvoors tel dat door het Comité va n beheer voor Phare op
27 September werd goedgekeurd.
De EIB is voornemens om met de  tenuitvoerlegging van de fac iliteit 2002 te beginnen in Polen,
dat een lange grens gemeen heeft met de Europese Unie. In een latere fase zullen in het kadervan dit programma verdere grensregio's van andere kandidaat-lidstaten (namelijk grensregio'svan Bulgarije, Tsjechië, Estla nd, Hongarije, Polen, Slovenië en Slowakije) in aanmerking
worden genomen. In overeenstemming met het ac tieplan van de Commissie voor de grensregio's
is het de bedoeling de fi nanciering van het speciale EIB-programma voort te zetten met een extra
bedrag uit de Phare-begroting 2003 dat tot EUR 15 miljoen kan belopen.
Bij de tenuitvoerlegging van dit programma wordt gewerkt met het concept van een faciliteit
voor gemeentelijke infrastructuur. De EIB zal uit haar eigen midde len gelden besc hikbaar stellen
om aan geselecteerde plaatselijke deelnemende banken een met een Phare-subsidie tecombineren globale lening te verstrekken. Over  het geheel genomen moet de verhouding tussen
de EIB-middelen en de Phare-to ewijzing ten minste 5/1 bedrage n. In 2002 zal de EIB ten minste
EUR 175 miljoen verstrekken in de vorm va n leningen en zal de  Commissie maximaal
EUR 35 miljoen beschikbaar stellen.
De Commissie laat de tenuitvoerlegging van dit programma over aan de EIB en zal daartoe begin
2003 met de EIB een bijdrageregeling sluiten die zal voorzien in projectactiviteiten tot 2009.
Wat de praktische tenuitvoerlegging van het programma betreft, zal de EIB allereerst in de
grensregio's op zoek gaan naar partners: zij zal plaatselijke financiële instellingen selecteren diede nodige capaciteit, kracht en  belangstelling hebben om hun ac tiviteiten uit te breiden tot de
financiering van kleine infrastr uctuurinvesteringen van gemeenten in een specifieke grensregio.
De EIB zal leningen verstrekken aan die inst ellingen, die op hun beurt geld zullen lenen aan
gemeenten of openbare nutsbedrijven. De Phar e-bijdrage zal worden gebruikt om aan de
deelnemende plaatselijke banken een prestatie- en dienstverleningsvergoeding te betalenteneinde hen te motiveren tot deelneming aan he t programma en om extra kosten te dekken die
moeten worden gemaakt, namelijk voor het pr omoten van de faciliteit bij de gemeenten, voor
dienstverlening aan de gemeenten bij de voorbe reiding van de leningsaanvragen of voor de
analyse en structurering van de leningen aan ge meenten. Een tweede deel van de Phare-bijdrage
zal worden gebruikt om de gemeenten of gemeentelijke nutsbedrijven gedeeltelijk tecompenseren voor de met hun investeringen gemoei de kosten en voor de kosten die zij maken bij
de selectie en evaluatie  van die investeringen.
De EIB mag een overeenkomst over een de EIB-le ning en de Phare-subsidie (het "project")
omvattend financieel pakket met een geselecteerde plaatselijke financiële instelling pasondertekenen nadat zij dit project ter goedkeur ing aan de Commissie heeft voorgelegd. In het
projectvoorstel informeert de EIB de Commissie ove r het totale leningsbed rag dat in het kader
van de faciliteit aan de betrokken plaatselijke fina nciële instelling wordt toegekend, en over de
desbetreffende Phare-bijdrage. Na die goedke uring zal de EIB een overeenkomst ondertekenen
met de plaatselijke financiële instelling, die dan de deelnemende bank in het kader van ditprogramma wordt.
15De deelnemende bank zal de faciliteit bij de gemeenten promoten en ernaar streven
leningsaanvragen te ontvangen voor infr astructuurinvesteringen die voldoen aan de
subsidiabiliteitscriteria. Op basi s van een grondige analyse van de aanvragen zal de deelnemende
bank een leningsovereenkomst met een gemeente  of een voor gemeentelijke dienstverlening
zorgend nutsbedrijf (een "subproject") ondert ekenen. Deze leningsovereenkomst zal mede
betrekking hebben op de toewijzing van een deel va n de Phare-bijdrage aan de gemeente of het
gemeentelijke nutsbedrijf. In het algemeen zijn die investeringen subsidiabel waarvan de kostenniet meer dan EUR 5 miljoen bedragen.
Alle investeringsprojecten moeten worden  uitgevoerd overeenkomstig de relevante
communautaire milieuregelgeving. De  som van de totale waarde van het "subproject", de totale
waarde van de aan de initiatiefnemer toegekende Phare-bijdrage (rechtstreekseinvesteringssteun) en welke andere middele n van de Europese Ge meenschap dan ook die de
initiatiefnemer voor de fi nanciering van de investering gebr uikt, mag niet hoger zijn dan 90 %
van de investeringskosten. Op operationeel niv eau zal de tenuitvoerlegging van dit programma
worden gevolgd via door de EIB in te dienen voortgangsverslagen en via een stuurcomité datbestaat uit vertegenwoordigers  van de Commissie en de EIB.
3. S
TAND VAN UITVOERING : EEN BETERE COÖRDINATIE VAN BESTAANDE
BELEIDSMAATREGELEN
Met betrekking tot de specifieke problemen va n de grensregio's heeft de Commissie in het
actieplan haar voornemen uitgesproken om de  coördinatie tussen he t Phare-programma voor
grensoverschrijdende samenwerking (Phare -CBC) en INTERREG verder te harmoniseren.
Daartoe heeft de Commissie de volgende maatregelen aangekondigd:
3.1. Betere coördinatie tussen Phare-CBC en INTERREG
Wijziging van de verordeni ng betreffende Phare-CBC
In de veronderstellling dat de  uitbreiding zal plaatsvinden op 1 januari 2004, zal de Phare-
programmering 2003 de laatste zijn voor de toet redende landen. Gezien  het korte tijdsbestek
waar het bij dit scenario om gaat, is de Co mmissie voornemens om de verordening betreffende
Phare-CBC slechts in geringe mate aan te passen.
De ervaring die sinds 1999 is opgedaan  met de opstelling van gezamenlijke
programmeringsdocumenten en het opzetten van gezamenlijke comités, wijst uit dat er nogmogelijkheden zijn voor een verdere gelijktre kking van Phare-CBC met INTERREG, namelijk
wat de subsidiabiliteit va n de acties betreft. Afgaande op de  innovaties die reeds zijn ingevoerd
in het kader van de "Phare 2000 Review", lijkt een dergelijke ge lijktrekking de moeite waard.
De enige wijziging die voor dit doel nodig is, betreft artikel 5 van de verordening van de
Commissie inzake Phare-CBC, waar de huidige  verschillen tussen de onder a) tot en met i)
bedoelde acties en de onder j) to t en met n) bedoelde acties zulle n verdwijnen door het schrappen
van de laatste zin van lid 1. Als gevolg daarvan za l elke actie subsidiabel zijn in het kader van
zowel de mainstream-financiering  van Phare-CBC als het fonds voor kleinschalige projecten van
16Phare-CBC (artikel 5, lid 2). Door aldus de subsidiabele acties bij Phare-CBC op één lijn te
brengen zal worden gezorgd voor meer coherentie met de INTERREG-aanpak.
Deze wijziging werd goedgekeurd door de  Commissie op 6 september 2002, wat het mogelijk
zal maken om de gewijz igde verordening betreffende Phar e-CBC toe te passen voor de Phare-
programmering 2003.
Herziening van de PHARE-richtsnoeren
De Commissie heeft ook gewerkt aan een herzie ning van de Phare-richtsnoeren 2000-2006. In
dit verband is onder meer aandacht besteed aan as pecten van transnationale en interregionale
samenwerking.
Met betrekking tot de deelneming door ka ndidaat-lidstaten aan (transnationale)
INTERREG II B-programma's zoals CADSES of aan (interregionale) INTERREG II C-programma's, wordt in de Phare-richtsnoeren he rhaald dat de kandidaat-lidstaten hun Phare-
middelen voor het nationa le programma voor dit doel kunnen blijven gebruiken en desgewenst
zelfs een groter deel van die middelen daarvoor kunnen bestemmen.
In het Oostzeegebied, waar met een transnationale aanpak wordt gewerkt, zal verder
medefinanciering in het kader van Phare-CBC worden verstrekt voor programma's van het type
INTERREG III B.
De herziene richtsnoeren werden goedgekeurd op 6 september 2002, samen met de wijziging van
de verordening betreffende Phare-CBC.
Toepassing van het territorialiteitsbeginsel
De Commissie heeft in haar actieplan voor de grensregio's ook aangekondigd dat zij een
onderzoek zou instellen naar de moge lijkheden om de toepassing van het
"territorialiteitsbeginsel" minder strikt te maken. Op grond van dit beginsel kunnen alleen die
projecten of delen van projecten waarvan de fy sieke locatie zich op het grondgebied van de EU
bevindt, in het kader van INTERREG worden gefinancierd.
Na een zorgvuldig onderzoek van deze kwestie is  de Commissie tot de conclusie gekomen dat de
huidige regelgeving het gebruik van steun uit de  Structuurfondsen buiten het grondgebied van de
Europese Unie duidelijk uitsluit. Daarom moet het territorialiteitsbeginsel verder wordentoegepast voor investeringsprojecten (b.v. af valwaterzuiveringsinstallaties, bruggen,
technologiecentra, enz.). Een minde r strikte interpretatie van dit beginsel is echter mogelijk in de
volgende gevallen:
Uitzonderingen voor technische hulpIn punt 2.1, tweede streepje, van regel nr. 11 in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 1685/2000
van de Commissie van 28 juli 2000 to t vaststelling van uitvoering sbepalingen van Verordening
(EG) nr. 1260/1999 is bepaald dat uitgaven voor d eelnemers uit derde landen aan vergaderingen
van toezichtcomités en subcomités kunnen worden ge financierd uit de desbetreffende begroting
17voor technische hulp, als de voorzitter van het betrokken co mité hun aanwezigheid noodzakelijk
acht voor de doeltreffende tenuit voerlegging van het programma.
De stuurgroepen van INTERREG-programma's  kunnen worden beschouwd als subcomités.
Indien bij een INTERREG-programma derde la nden, en met name kandi daat-lidstaten, zijn
betrokken, kan de aanwezigheid van de vertegenwoor digers van die landen in het algemeen als
noodzakelijk voor de doeltreffende  tenuitvoerlegging van het programma worden beschouwd,
gelet op het (in de meeste gevallen reeds vastgestelde) reglement van orde van de
toezichtcomités en stuurgroepen, waarin is bepaald dat die van buiten de Unie afkomstigevertegenwoordigers lid zijn en dat besluiten unaniem moeten worden genomen. Daarom is het
niet nodig dit in elke uitnodiging opnieuw te vermelden.
Uitzonderingen voor projecten die niet subsidiabe l zijn in het kader v an de technische hulp
Wat de vergoeding betreft va n met een project verband houdend e reis- en verblijfkosten die
worden gemaakt door vertegenwoordigers uit derde landen, is de Commissie ten aanzien van
onder onderdeel A vallende niet-investeringsproject en van initiatiefnemers die aan de EU-kant
van de grens voor bijstand in aanmerking kome n, van mening dat bepaalde uitgaven van
deelnemers uit kandidaat-lidstaten (reis- en verblijfkosten, bijdragen voor deelneming aanvergaderingen, seminars en taalcursussen, enz.) voor vergoeding uit het EFRO in aanmerkingkomen. Wat onder onderdeel A of B vallende proj ecten betreft, kunnen - om de samenwerking
zoveel mogelijk te vergemakkelijken - reis- en verblijfkosten van partners of deelnemers uit
derde landen  subsidiabele kosten voor een verrichting z ijn indien de vergadering of het seminar
plaatsvindt in de EU en deel uitm aakt van een goedgekeurde verrichting.
De reis- en verblijfkosten die partners en deelnemers uit lidstaten van de EU  maken voor
delen van een verrichting die plaat svinden in een derde land en va n vitaal belang zijn voor het
welslagen van het project als geheel, komen  eveneens voor EFRO-bijstand in aanmerking.
Verdere mogelijkheden voor een flexibeler interpretatie van het territorialiteitsbeginselIn overeenstemming met de EG-regelgeving inza ke overheidsopdrachten kan dienstverlening of
outillage die voor de uitvoering van een INTE RREG-project in de EU wordt gebruikt, ook
afkomstig zijn uit het "partnerland" of uit ande re derde landen die volgens algemene nationale,
EU- of internationale voorschr iften betreffende overheidsopdr achten gelden als betrokken.
Overeenkomstig de hierboven beschreven aanpak wat de subsidiabiliteit voor het EFRO betreft
van bepaalde uitgaven van deelnemers uit kandidaat-lidstaten in het kader van niet-
investeringsprojecten, kunnen sommige van de uitg aven van deelnemers uit lidstaten van de EU
voor delen van een project die plaatsvinden in een  kandidaat-lidstaat en van vitaal belang zijn
voor het welslagen van het project als geh eel, eveneens voor bijstand uit het EFRO in
aanmerking worden genomen (reis- en ve rblijfkosten, bijdragen voor deelneming aan
vergaderingen, seminars, stages of taalcursussen, enz.).
18Subsidiabiliteit van gebieden die grenzen aan grensregio's
Wegens de unieke geografische ligging van Wenen in de onmiddellijke nabijheid van de aan
Tsjechië, Slowakije en Hongarije grenzende gebieden, heeft de Commissie ingestemd met deopneming van Wenen in de INTERREG III A-prog ramma's met deze lande n. Daarvoor pleitte de
bijzondere rol die Wenen speelt in de economisch e betrekkingen en de bestuurlijke coördinatie
met de grensregio's van de kandidaat-lidstat en. De bijzonderheden werden besproken met de
Oostenrijkse autoriteiten en vastgelegd in een wijziging van de INTERREG-richtsnoeren
4 na
raadpleging van de buurlanden en met inac htneming van de specifieke behoeften van de
aangrenzende Oostenrijkse deelstaten.
3.2. Beleidsinitiatieven in de landbouwsector
Ten aanzien van de heroriëntering van best aande programma's voor plattelandsontwikkeling om
het concurrentievermogen en de dive rsificatie van de bedrijvigheid in grensregio's te verbeteren,
is het nog te vroeg om conc lusies te trekken omdat de (voor eind 2003 geplande) evaluatie
halverwege de looptijd van die programma's nog niet beschikbaar is. Gememoreerd dient echterte worden dat een aantal grensregio's aanzienlijke doelstelling 1-steun ontvangt, waarbij hetonder meer gaat om maatregelen voor plattelandsontwikkeling en ook om hogere
medefinancieringspercentages dan in andere regio's.
Met de tenuitvoerlegging van het onderdeel "tra nsnationale samenwerking " van LEADER +, dat
plaatselijke groepen in staat stelt om projecten op te zetten samen met soortgelijkesamenwerkingsverbanden in andere  landen (met inbegrip van de ka ndidaat-lidstaten), is nog niet
overal begonnen. De selectie va n de LEADER-groepen is nog niet voltooid en de programma's
verkeren nog niet in hun uitvoeringsfase. Bove ndien is samenwerking met kandidaat-lidstaten
een nieuw kenmerk van LEADER en moeten de  LEADER-groepen, die voorrang geven aan
plaatselijke projecten, hun potentiële partners opsporen en de toegevoegde waarde van
transnationale projec ten voor de ontwikkeling van hun werk gebied meten. Sommige plaatselijke
groepen hebben echter reeds eerste contacten gelegd.
4. C
ONCLUSIE
De uitbreiding is van bijzonder belang voor de gr ensregio's in de lidstaten van de EU. Door de
uitbreiding zullen deze regio's kansen krijgen voor verbetering op het gebied van integratie,
economische bedrijvigheid en groei. Sommige specifieke problemen met betrekking totinfrastructuur en economische herstructureri ng moeten echter nog worden aangepakt.
Het actieplan van de Commissie van juli 2001, ge combineerd met de instrumenten van het
structuurbeleid en de instrumenten van de geïnte nsiveerde pretoetredingsstrategie, garandeert dat
de grensregio's voldoende st eun zullen ontvangen via een breed scala van maatregelen.
                                                
4Zie PB C 239 van 25.8.2001, blz. 4.
19Dit verslag laat zien dat de Commissie aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de
tenuitvoerlegging van de comm unautaire actie voor de grensregio's. De uitvoering van de
projecten verkeert echter nog in een vroege fase en in dit opzicht is de Commissie in belangrijkemate afhankelijk van de inspanningen van de regionale en plaatselijke partners om een succes temaken van de projecten waarvoor fina nciële middelen z ijn vastgelegd.
Het is de bedoeling om in 2003 een extra toewijz ing van EUR 15 miljoen be schikbaar te stellen
voor "voorbereidende acties in ve rband met de gevolgen van de u itbreiding in de grensgebieden
van de Europese Unie" (begrotingspost B5-3003 ). Gedacht wordt aan de volgende activiteiten:
– voortzetting van de steunmaat regelen voor het midden- en  kleinbedrijf, vooral in de
bedrijfssectoren die het meest met de gevolgen van de uitbreiding te maken zullen krijgen,inclusief de bevordering van samenwerking tussen bedrijven en van de overdracht van
technische know-how;
– versterking van de acties ten be hoeve van werknemers, zoals a dvisering en begeleiding van
werknemers met betre kking tot de aan beide zijden va n de grens geldende sociale en
arbeidswetgeving en verstrekking van andere in formatie over de regels die bij de toetreding
zullen gelden op het gebied van het vrije verkeer van personen;
– voortzetting van de maatregelen om de plaatse lijke en regionale overheden op een grotere
mobiliteit en migratie voor te be reiden en om uitvoering te helpen geven aan gerichte
maatschappelijke, culturele en onderwijsinitiatieven ten behoeve van hun burgers.
Bovendien zal de Commissie de sociale en economische gevolgen van de uitbreiding in de
grensregio's blijven volgen om deze communautaire actie verder te verbeteren.
20Bijlage: Verdeling van de in 2002 voor de grensregio's beschikbare INTERRE G-steun van EUR 30 miljoen (nieuwe
begrotingspost B2-1411)
13 INTERREG A-PROGRAMMA'S + INTERREG B-PROGRAMMA VOOR HET OOSTZEEGEBIED
Deelnemende landen Naam van het
programma voor de
betrokken regio'sTotale
uitgavenEFRO-
toewijzing
(basis voor de
verdeelsleutel)%
aandeelVerdeling van
de
EUR 30 miljoen
over de
programma'sTotale EFRO-
toewijzing
inclusief extra
bedrag
Finland/Estland Zuidelijke kustlijn  31,40  14,10 1,5% 0,451  14,55
Duitsland/Polen Mecklenburg-Polen  110,98  83,09 8,9% 2,657  85,74
Duitsland/Polen Brandenburg-Lubuskie  130,79  96,21 10,3% 3,077  99,29
Duitsland/Polen Saksen-Polen  61,11  42,68 4,5% 1,365  44,05
Duitsland/Tsjechië Saksen-Tsjechië  244,25  170,72 18,2% 5,459  176,18
Duitsland/Tsjechië Beieren-Tsjechië  127,64  63,82 6,8% 2,041  65,86
21Oostenrijk/Tsjechië Oostenrijk-Tsjechië  51,80  25,90 2,8% 0,828  26,73
Oostenrijk/Slowakije Oostenrijk-Slowakije  52,50  26,25 2,8% 0,839  27,09
Oostenrijk/Hongarije Oostenrijk-Hongarije  61,65  30,82 3,3% 0,986  31,81
Oostenrijk/Slovenië Oostenrijk-Slovenië  54,52  27,26 2,9% 0,872  28,13
Italië/Slovenië Italië-Slovenië  93,29  43,20 4,6% 1,381  44,58
Griekenland/Bulgarije Griekenland-Bulgarije  259,28  170,00 18,1% 5,436  175,44
Griekenland/Cyprus Griekenland-Cyprus  80,21  47,00 5,0% 1,503  48,50
Finland/Zweden/
Denemarken/Duitsland/
Estland/Litouwen/
Letland/PolenOostzeegebied  186,51  97,11 10,4% 3,105  100,22
Totaal 1 545,93  938,17 100,0% 30,000  968,17
+3,2%
22

23

24