C 80/24 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over:
— de „Verordening van de Commissie betreffende procedures van de Commissie op grond van
de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag en de ontwerpmededelingen van de Commissie” (1),
en
— de „Ontwerpmededeling van de Commissie betreffende de samenwerking binnen het
netwerk van mededingingsautoriteiten” (2)
(2004/C 80/08)
De Commissie besloot op 26 september 2003, overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag, het
Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde verordening en de
voornoemde ontwerpmededeling.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft vervolgens de gespecialiseerde afdeling „Interne markt,
productie en consumptie” met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast.
Gegeven de urgentie van de werkzaamheden heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité tijdens
zijn 404e zitting van 10 en 11 december 2003 (vergadering van 11 december) de heer Metzler alsalgemeen rapporteur aangewezen en het volgende advies uitgebracht, dat met 45 stemmen voor, bij
4 onthoudingen werd goedgekeurd.
1. Inleiding
1.1. Ingevolge artikel 33 van Verordening (EG) nr. 1/2003
van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering
van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het
EG-Verdrag (hierna: Verordening (EG) nr. 1/2003) is deCommissie bevoegd om uitvoeringsvoorschriften bij dezeverordening uit te vaardigen. De in dit advies besproken
ontwerpverordening (EG) van de Commissie betreffende proce-
dures van de Commissie op grond van de artikelen 81 en 82van het Verdrag (hierna: de Procedureverordening) en de
mededelingen van de Commissie strekken tot verduidelijking
van de toepassing van de nieuwe Verordening (EG) nr. 1/2003.
1.2. Het Comité baseert zich in dit advies op twee uitgangs-
punten die cruciaal zijn voor de beoordeling van dit pakket.Het is de bedoeling dat de mededingingsregels van de lidstaten
door deze actualisering van de regelingen betreffende de
handelingsvrijheid van de autoriteiten zich uniform kunnenontwikkelen en er op de lange termijn een mededingingscul-
tuur zonder regionale verschillen ontstaat. Verder is het Comité
van opvatting dat daarbij de grondrechten van de betrokkenondernemingen niet door de voorgestelde procedures mogen
worden aangetast: procedurele vereenvoudiging mag dus geen
afbreuk doen aan hun rechtsbescherming.
1.3. In het navolgende wordt een korte samenvatting
gegeven van de Procedureverordening en de zes mededelingen.
(1) PB C 243 van 10.10.2003, blz. 3.
(2) PB C 243 van 10.10.2003, blz. 10.2. De Procedureverordening
2.1. Essentie
2.1.1. De Procedureverordening bevat voorschriften voor
het inleiden van procedures door de Commissie ter uitvoering
van de artikelen 81 en 82, alsook nadere regels voor onderzoe-ken van de Commissie en de behandeling van klachten,waarvoor zij een nieuw formulier C wil invoeren. Verder bevat
het voorstel regelingen voor het recht om formeel gehoord
te worden, inzage in de stukken en de behandeling vanvertrouwelijke informatie.
2.2. Opmerkingen
2.2.1. Het Comité acht het een goede zaak dat de Commis-
sie zichzelf ten behoeve van de bescherming van betrokkenenstrengere regels bij de onderzoeksverhoren wil opleggen: het
is de bedoeling dat de ondervraagden over het doel van het
verhoor en elke registratie daarvan worden ingelicht en dat zij,en indien er sprake is van een onderzoek ook ondernemingen,
de mogelijkheid krijgen om geregistreerde verklaringen te
corrigeren.
2.2.2. Artikel 3 (Bevoegdheid tot het opnemen van verkla-
ringen) dient echter te worden aangevuld met bepalingenaangaande de verplichting van de Commissie om getuigen
vooraf op het vrijwillige karakter van hun uitspraken te wijzen,
alsmede op hun zwijgrecht en het recht op bijstand door eenraadsman. Bovendien zouden ondervraagde personen op de
hoogte moeten worden gesteld van de sancties waaraan
zij zich eventueel door hun verklaring blootstellen. Voormondelinge vragen tijdens inspecties (artikel 4) dient hetzelfdete gelden. Deze aanvullingen liggen in lijn met de beginselen
van „fair trial”. Voorts moeten strijdigheden worden voorko-
men tussen artikel 4 van de Procedureverordening en ar-tikel 23, lid 1, onder 3, 2e gedachtestreepje, van Verordening
30.3.2004 NL C 80/25 Publicatieblad van de Europese Unie
(EG) nr. 1/2003, krachtens hetwelk vertegenwoordigers van
een onderneming uitspraken van een personeelslid kunnen
corrigeren. In artikel 4, lid 2, moet dan ook duidelijk worden
voorgeschreven dat niet alleen de verklaring van niet-gemach-tigde personeelsleden (en ondernemingsvertegenwoordigers),maar ook die van gemachtigde personeelsleden en onderne-
mingsvertegenwoordigers kunnen worden gecorrigeerd. Daar-
naast moeten ondernemingsvertegenwoordigers en perso-neelsleden een originair recht krijgen, hun verklaringen achter-
af bij te stellen.
2.2.3. De Commissie stelt voor dat ondernemingen slechts
binnen een bepaalde termijn na de mededeling van punten van
bezwaar een beroep kunnen doen op hun recht om gehoord
te worden. Na het verstrijken van die termijn zou zij deingediende opmerkingen naast zich neer mogen leggen. Het
Comité beschouwt dit als een te zware en onnodige aantasting
van de verdedigingsmogelijkheden en bovendien strijdt dit metde huidige praktijk. Verder kan op die manier geen rekening
worden gehouden met feiten die pas na het verstrijken van de
termijn bekend worden, hetgeen onredelijk is. Daarnaast magde gang naar de rechter niet door het voorstel worden
geblokkeerd.
2.2.4. Krachtens artikel 15, lid 1, wordt pas „toegang tot
het dossier” verleend na toezending van de mededeling van
punten van bezwaar. De ervaring heeft evenwel geleerd dat het
dienstig is dat, voor zover het onderzoek daardoor niet wordtgehinderd, reeds voor toezending van de punten inzage wordt
verleend. De procedure kan op die manier namelijk worden
verkort.
2.2.5. Tenslotte zou de Commissie moeten overwegen om
in artikel 18 (Termijnen) de mogelijkheid op te nemen om op
gemotiveerd verzoek van betrokkene(n) termijnen te verlengen.
3. Mededeling betreffende de samenwerking binnen het
netwerk van mededingingsautoriteiten
3.1. Essentie
3.1.1. Verordening (EG) nr. 1/2003 bevat een systeem van
parallelle bevoegdheden: een schending van de concurrentie-bepalingen kan zowel door de nationale mededingingsautori-teiten (NMA’s) als de Commissie worden behandeld. Het is
daarbij de bedoeling dat de zaak in handen komt van „één
enkele geschikte” autoriteit. Dat is de autoriteit op wiensgrondgebied de schendingen gevolgen heeft en die de inbreuk
daadwerkelijk volledig kan beëindigen en voldoende feiten-
materiaal kan verzamelen om de inbreuk te bewijzen. Daarbijkan het om meerdere NMA’s gaan. Worden in één zaak drie
NMA’s actief (of zijn er drie bevoegd), dan is de Commissie de
„bij uitstek geschikte” autoriteit. Bovendien kan de Commissieeen zaak naar zich toetrekken wanneer deze van belang is voor
de ontwikkeling van het EG-mededingingsbeleid, wanneer zij
daadwerkelijke handhaving wil waarborgen of wanneer dezaak nauw verband houdt met andere communautaire voor-schriften. De autoriteiten moeten ten behoeve van de toe-
wijzing van een zaak elkaar voor of terstond na de eerste
onderzoekshandeling op de hoogte stellen. Voorts kan eenNMA krachtens artikel 13 van de verordening een onderzoekschorsen of afsluiten wanneer een andere NMA de zaak reeds
in behandeling heeft, maar dit is evenwel geen verplichting.
3.1.2. Het netwerk biedt vooral ook het voordeel dat
gemakkelijker informatie kan worden uitgewisseld. Iedere
NMA moet de andere autoriteiten inlichtingen mogen verstrek-ken die nuttig zijn voor de toepassing van de EG-mededingings-
voorschriften. De zakengeheimen van ondernemingen moeten
echter worden gerespecteerd en de inlichtingen mogen uitslui-tend voor een welomschreven doel worden gebruikt. Tenslottemoeten de verdedigingsrechten van natuurlijke personen wor-
den gerespecteerd wanneer informatie in landen terechtkomt
waar natuurlijke personen wegens een inbreuk op de mededin-gingsvoorschriften met strafrechtelijke sancties kunnen wor-
den geconfronteerd. Voorts kan iedere NMA een andere
autoriteit om ondersteuning bij het verzamelen van het voorde vervolging benodigde bewijsmateriaal verzoeken. Dit geldt
ook voor de samenwerking tussen de Commissie en de NMA’s.
3.1.3. Een verzoek om toepassing van de clementieregeling
dient bij iedere eventueel voor de desbetreffende zaak bevoegdeautoriteit afzonderlijk, en zo mogelijk gelijktijdig, te worden
ingediend. Wordt een andere NMA van een dergelijk verzoek
op de hoogte wordt gesteld, dan mag deze de bijgevoegdeinformatie niet gebruiken om zelf snel een procedure in te
leiden. Voorts mag bewijsmateriaal dat verzoeker bij zijn
aanvraag heeft gevoegd uitsluitend met zijn toestemmingworden doorgegeven, tenzij ook de onderneming in kwestiehetzelfde verzoek tot de ontvangende NMA heeft gericht of
deze laatste zich ertoe heeft verbonden, de informatie niet te
gebruiken om de aanvrager (of de in het verzoek genoemdepersonen) een straf op te leggen.
3.2. Opmerkingen
3.2.1. Het Comité acht nauwe samenwerking tussen de
Commissie en de NMA’s een goede zaak: de samenhang tussen
de in de respectieve lidstaten genomen besluiten is daarbijnamelijk gebaat en ook kan er op die manier een uniforme
Europese mededingingscultuur ontstaan. Het zou echter graag
zien dat het one-stop-shop-beginsel nader wordt uitgewerktom te voorkomen dat ondernemingen met parallelle kartelpro-cedures en bijgevolg met het risico van een cumulatie van
nationale sancties worden geconfronteerd. Het is nog maar de
vraag of het vrijblijvende karakter van de mededeling, diewellicht uitsluitend dient om de bevoegdheden van autoriteiten
toe te lichten, de ondernemingen voldoende bescherming
biedt. Het Comité beveelt daarom aan, gedetailleerde criteria opte stellen ten behoeve van een duidelijke toewijzingsregeling.
3.2.2. Met de regel dat een bij de ene NMA door een
onderneming ingediend verzoek om toepassing van de clemen-tieregeling niet wordt beschouwd als ook bij de andere NMA’s
ingediend te zijn, wordt onvoldoende tegemoetgekomen aan
de behoefte van het bedrijfsleven aan rechtszekerheid. Uitefficiëntieoverwegingen verdient het de voorkeur dat kan
worden volstaan met een bij één lid van het netwerk ingediend
verzoek. Juist in de wedloop van ondernemingen om de eerste„Whistleblower” te zijn, kan een later in een andere lidstaatingediend verzoek tot onredelijke gevolgen voor de eerste
aanvrager leiden. Het verdient dan ook aanbeveling om aan
andere NMA’s gerichte verzoeken in een voetnoot bij debekendmaking te vermelden.
C 80/26 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
4. Mededeling betreffende de samenwerking tussen de
Commissie en de rechterlijke instanties van de EU-
lidstaten bij de toepassing van de artikelen 81 en 82
van het EG-Verdrag
4.1. Essentie
4.1.1. Niet alleen de Commissie en de NMA’s zijn bevoegd
voor de toepassing van de artikelen 81 en 82. Ook de nationale
rechterlijke instanties zijn daartoe bevoegd en zelfs verplicht,met name in zaken betreffende contractuele vorderingen,
vorderingen tot schadevergoeding of executie. Het systeem
van het EG-Verdrag kent niet als algemene regel dat de uitlegvan de Commissie van de artikelen 81 en 82 voorrang heeft
boven die van de nationale rechter. Beide hebben een originaire
interpretatiebevoegdheid en hun uitleg kan uitsluitend doorhet Hof van Justitie worden getoetst. Voor het uit dezeparallelle bevoegdheden voortvloeiende risico van uiteenlopen-
de beslissingen is in artikel 16, lid 1, van Verordening (EG)
nr. 1/2003 een oplossing gevonden: de nationale rechter kangeen uitspraak ter zake van de toepassing van de artikelen 81
en 82 doen die strijdt met een door de Commissie in dezelfde
zaak gegeven beschikking of een beschikking die zij overweegtte geven in een door haar opgestarte procedure.
4.1.2. Artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1/2003 bevat
een gedetailleerde regeling voor de samenwerking tussen de
nationale rechterlijke instanties en de Commissie teneinde denationale rechter de mogelijkheid te geven, artikel 16, lid 1,
toe te passen, om divergenties tussen Commissiebeschikkingen
en uitspraken van de nationale rechter te vermijden in zakenwaarin de Commissie (nog) geen procedure heeft geopend, enom te kunnen profiteren van de veelal grotere detailkennis
van de Commissie. De mededeling bevat een inleidende
samenvatting van de uit de jurisprudentie van het Hof vanJustitie en artikel 16, lid 1, van de verordening voortvloeiende
verplichtingen van de nationale rechterlijke instanties bij de
toepassing van de artikelen 81 en 82. Daarna wordt de opartikel 15 gebaseerde samenwerking tussen de nationale
rechter en de Commissie behandeld. In punt 42 van de
mededeling wordt uitdrukkelijk opgemerkt dat deze de natio-nale rechterlijke instanties niet bindt. Voorts is de samenwer-
king onderworpen aan nationaal procesrecht, waarbij wel de
door het Hof van Justitie ontwikkelde algemene rechtsbegin-selen voor ogen dienen te worden gehouden.
4.2. Opmerkingen
4.2.1. Het Comité schaart zich achter de met Verordening
(EG) nr. 1/2003 nagestreefde versterking van de mogelijkheden
voor particulieren om zich met een beroep op de concurrentie-voorschriften tot de nationale rechter te wenden. Decentrale
tenuitvoerlegging van het mededingingsrecht in individuele
zaken strookt met het markteconomische concept waarop deinterne markt is gebaseerd en is daarom onontbeerlijk voor debestuursrechtelijke handhaving door Commissie en NMA’s.
Ook stemt de bijkomende transparantie die de Commissie
de nationale rechter met onderhavige mededeling biedt tottevredenheid. Het Comité hoopt dat ook de toekomstigeconcrete samenwerking in individuele zaken (genoemd ar-
tikel 15) zal bijdragen tot versterking van de daadwerkelijke
rechtsbescherming van particulieren (zowel ondernemingen
als consumenten) op nationaal niveau. Met name de rechterlij-ke instanties van de toetredingslanden, die nog weinig ervaringmet het Gemeenschapsrecht hebben opgedaan, kan de Com-
missie waardevolle ondersteuning bieden.
5. Mededeling over informeel advies betreffende nieu-
we vragen met betrekking tot de artikelen 81 en 82
van het EG-verdrag die in individuele gevallen rijzen
(adviesbrieven)
5.1. Essentie
5.1.1. Bij Verordening (EG) nr. 1/2003 werd het aanmel-
dingssysteem afgeschaft om de Commissie meer tijd te gevenvoor de behandeling van zware inbreuken. In beginsel moeten
de ondernemingen nu zelf de rechtmatigheid van hun overeen-
komsten of gedragingen beoordelen. Ter zake van nieuwe ofnog onopgeloste kwesties kunnen zij zich echter tot de
Commissie wenden met een verzoek om informeel advies,
waaraan zij evenwel geen rechten kunnen ontlenen. Zijontvangen dan een „adviesbrief”. De Commissie wijst erop dat
zij een dergelijk advies uitsluitend verstrekt wanneer dat met
haar prioritaire taken verenigbaar is. Zij zal in het licht van devolgende drie criteria „nagaan ... of het verzoek in behandeling
kan worden genomen”: nieuwheid van de gestelde vraag,
doelmatigheid van een eventuele adviesbrief en de geschetstefeiten. Hypothetische vragen of vragen over zaken die reeds bijeen nationale rechterlijke instantie of een NMA aanhangig zijn,
worden niet in behandeling genomen.
5.1.2. Adviesbrieven binden de nationale rechterlijke in-
stanties en NMA’s niet. Ook de Commissie zelf is nietgebonden, maar is bereid met een eerdere brief „rekening te
houden” wanneer zij een klacht ontvangt die op dezelfde zaak
als de brief betrekking heeft.
5.2. Opmerkingen
5.2.1. Het systeem van de wettelijke uitzondering bevrijdt
de ondernemingen van onnodige bureaucratische romp-slomp. Met deze overstap wordt echter ook de rechtszekerheid
van het bedrijfsleven verminderd. Dat kan evenwel worden
gecompenseerd door in de mededeling op te nemen datondernemingen in bepaalde ingewikkelde zaken het recht
hebben om de Commissie om een gemotiveerd standpunt te
verzoeken, in plaats van slechts aangewezen te zijn opinformeel advies, dat de Commissie ook nog eens niet hoeft te
geven. Het is beter dat de Commissie bij nieuwe feitelijke en
rechtsvragen iedere keer de betrokken ondernemingen eenhaarzelf bindend standpunt doet toekomen. Anders valt eigen-lijk niet in te zien wat de waarde van een adviesbrief is.
Uitsluitend informele inlichtingen bieden, gegeven de zware
straffen, die inmiddels ook nog eens zijn verhoogd, onvoldoen-de rechtsbescherming.
30.3.2004 NL C 80/27 Publicatieblad van de Europese Unie
6. Mededeling betreffende de behandeling van klachten
door de Commissie op grond van de artikelen 81 en
82 van het Verdrag
6.1. Essentie
6.1.1. De Commissie wijst er in de eerste plaats op dat
ondernemingen de keuze hebben om zich tot de nationale
rechter te wenden of een klacht bij haar in te dienen. Voor
klachten geldt het systeem van parallelle bevoegdheden vanCommissie en de NMA’s. De Commissie mag ontvangen
klachten, onder verwijzing naar het „communautair belang”,
naar prioriteit rangschikken en dienovereenkomstig afhan-delen. Voorts moet de klacht op formulier C worden ingediend
en kijkt de Commissie of de indiener een „rechtmatig belang”
heeft.
6.1.2. Of een klacht van „communautair belang” is, beoor-
deelt de Commissie aan de hand van de volgende criteria: de
mogelijkheid voor klager om zich tot de nationale rechter te
wenden, de ernst van de beweerde inbreuken, het effect ervanop de mededingingsverhoudingen binnen de Gemeenschap,
bewijsmoeilijkheden en de omvang van een eventueel onder-
zoek. Ook kijkt zij of het aangeklaagde ondernemingsgedraginmiddels is beëindigd of dat de beschuldigde onderneming
bereid is, haar gedrag te wijzigen.
6.2. Opmerkingen
6.2.1. Juist in het stelsel van de wettelijke uitzondering
kunnen de Commissie en de NMA’s inbreuken op de kartel-
bepalingen niet altijd even duidelijk waarnemen. Daaromhebben klachten een belangrijke aanvullende signaal- en
ophelderingsfunctie en mogen bijgevolg de ontvankelijkheids-
vereisten niet te zwaar zijn. Gegeven de ruime discretionairebevoegdheid waarover de Commissie beschikt, staat het voor
de indiener vooraf niet vast of zij zijn klacht daadwerkelijk in
behandeling zal nemen. Dit kan een potentiële klager, voorwie het formulier C ook nog eens bijkomende bureaucratische
lasten betekent, ervan weerhouden om zich tot de Commissie
te wenden. De criteria aan de hand waarvan de Commissiebesluit om een klacht al dan niet in behandeling te nemen,
dienen dan ook duidelijk te worden geformuleerd en eveneens
dient ondubbelzinnig te worden aangegeven wat de kwalifica-tie „communautair belang” inhoudt. Deze is namelijk bepalendvoor de feitelijke ontvankelijkheid van de klacht bij de
Commissie.
7. Richtsnoeren betreffende het begrip „beïnvloeding
van de handel” in de artikelen 81 en 82 van het
Verdrag
7.1. Essentie
7.1.1. De richtsnoeren bevatten een uitgebreide samenvat-
ting van de beginselen die de rechters in de Gemeenschap inhun uitspraken over de artikelen 81 en 82 hebben ontwikkeld
bij de interpretatie van het begrip „beïnvloeding van de handel
tussen de lidstaten”. Verder wordt ingegaan op de recentelijk
door de Commissie geformuleerde „merkbaar-effect”-regel, dieertoe strekt om aan te geven welke afspraken de handel tussende lidstaten in beginsel niet merkbaar te beïnvloeden.
7.1.2. Na de algemene beginselen te hebben beschreven en
uitleg over de afzonderlijke elementen van het beïnvloedings-
criterium te hebben gegeven, gaat de Commissie in op demerkbaar-effect-regel: overeenkomsten worden in beginselgeacht de tussenstaatse handel niet te beïnvloeden wanneer
(a) het gezamelijk aandeel van partijen op de relevante markt
niet meer dan 5 % bedraagt en (b) de totale, binnen deGemeenschap behaalde jaaromzet van de betrokken onderne-
mingen de drempel van 40 miljoen EUR niet overschrijdt.
Vervolgens komt de toepassing van genoemde beginselenen regel op de gebruikelijkste soorten overeenkomsten en
misbruikpraktijken aan de orde: overeenkomsten betreffende
import en export, kartels, horizontale samenwerkingsovereen-komsten, verticale overeenkomsten, alsook meerdere lidstaten
bestrijkende misbruiken van machtsposities. Daarbij wordt een
onderscheid gemaakt tussen overeenkomsten en gedragingendie betrekking hebben op meerdere lidstaten enerzijds enafspraken en praktijken die slechts (een deel van) één lidstaat
raken anderzijds.
7.2. Opmerkingen
7.2.1. Het Comité is ingenomen met de uitgebreide uitleg
over de toepassing van het beïnvloedingscriterium en metname met de behandeling van de verschillende soorten over-
eenkomsten en praktijken, omdat de daarvoor spelende vragen
per categorie fors uiteenlopen. Het vraagt zich echter af ofontwikkeling van de de merkbaar-effect-regel in een medede-
ling het bedrijfsleven de nagestreefde rechtszekerheid kan
bieden. Gegeven het feit dat de rechters in de Gemeenschaphet beïnvloedingscriterium van oudsher ruim uitleggen, zou
het namelijk beter zijn geweest om de regel in de vorm van
een verordening uit te vaardigen.
7.2.2. Verder twijfelt het Comité aan het nut van het
kennelijke streven om middels invoering van de regel de rol
van het EG-recht ten gunste van die van het nationale
mededingingsrecht terug te dringen. Inmiddels hebben nage-noeg alle lidstaten eigen mededingingsvoorschriften en daar-
mee wordt het voor de Commissie en de rechters wel erg
moeilijk om in gevallen van schending van het beïnvloedings-criterium voor een uniforme interpretatie te zorgen. Gevolg isdat juist grensoverschrijdende overeenkomsten van mkb’s het
risico lopen om aan uiteenlopende regelingen te worden
onderworpen, die eventueel ook nog eens beperkter dan hetEG-recht worden uitgelegd.
C 80/28 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
8. Richtsnoeren betreffende de toepassing van ar-
tikel 81, lid 3, van het Verdrag
8.1. Essentie
8.1.1. De op Verordening (EG) nr. 1/2003 gebaseerde
overstap van het systeem van vrijstellingen naar het stelselvan de wettelijke uitzondering impliceert niet alleen dat
ondernemingen zelf moeten nagaan of aan de voorwaarden
van artikel 81, lid 1, is voldaan, maar ook moeten onderzoekenof de uitzondering van lid 3 van dat artikel van toepassing is.
Om dat onderzoek te vergemakkelijken heeft de Commissie
nu richtsnoeren betreffende lid 3 bekendgemaakt. Deze vor-men een aanvulling op de bestaande richtsnoeren inzake de
toepassing van artikel 81 op horizontale samenwerkingsover-
eenkomsten (PB 2001 C 3/2) en de richtsnoeren voor verticalebeperkingen (PB 2000 C 291/1).
8.1.2. De Commissie gaat in de eerste plaats in op het
algemene kader van artikel 81 en met name op de toepassing
van lid 1 ervan, want lid 3 kan uitsluitend tegen deze
achtergrond duidelijk worden toegelicht. Zij behandelt derhal-ve de vier toepassingsvoorwaarden van dit lid, waarbij zij
zich eigenlijk beperkt tot een samenvatting van de huidige
beslissingspraktijk van haarzelf en de rechter. Wel worden dein die besluiten ontwikkelde voorwaarden, kennelijk ten
behoeve van concrete economische verificatie, deels nauwkeu-
rig uitgewerkt.
Brussel, 11 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCH8.2. Opmerkingen
8.2.1. Het Comité kan zich vinden in het Commissiestreven
om de toepassingscriteria voor lid 3 duidelijk te formuleren.Het valt echter te betwijfelen of alle vroegerevrijstellingsbeschikkingen voldoen als basis voor de nu opge-stelde gedetailleerde kwantitatieve eisen. Dat is niet te wijtenaan de kwaliteit van vroegere Commissiebeschikkingen maar,zoals in de richtsnoeren wordt erkend, aan fundamentelemethodische problemen in verband met de meetbaarheidvan efficiëntiestijgingen. Zelfs in grote bedrijven met uiterstgedetailleerde boekhoudings- en kostenberekeningssystemenworden investeringsbesluiten niet uitsluitend op grond vangedetailleerde berekeningen genomen maar juist ook op basisvan strategische overwegingen. Het is namelijk niet altijdmogelijk om middels modelberekeningen alle relevantebedrijfseconomische factoren en hun interactie met de markt-parameters in kaart te brengen.
8.2.2. Weliswaar trekt het Comité het economisch gekleur-
de uitgangspunt van de Commissie niet in twijfel, maar tochroept het haar ertoe op om bij de toepassing van lid 3 ook oogte hebben voor het „gezond zakelijk inzicht” van de (werkelijkeof hypothetische) ondernemers op de respectieve relevantemarkten. Vrijstellingen moeten niet uitsluitend pas wordenverleend wanneer er nagenoeg absoluut zeker sprake is vannettowinst voor de consument, maar ook reeds wanneer de
Commissie met voldoende zekerheid kan vaststellen dat de
afspraken van de samenwerkingspartners er niet toe strekken
om de mededinging uit te schakelen, maar juist dienen omhun eigen concurrentiekracht te verhogen. Uitsluitend op die
manier kan worden vermeden dat het kartelverbod van lid 1
in de weg staat aan de wenselijke, innovatieve mededinging.