P6_TA(2006)0255

Beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften (2004-2005)

Resolutie van het Europees Parlement over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in het parlementaire jaar maart 2004 — december 2005 (2005/2135(INI))

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften,

- gezien het Interinstitutioneel Akkoord van april 1989 over de versterking van het petitierecht [1],

- gelet op de artikelen 21 en 194 van het EG-Verdrag,

- gelet op de artikelen 45 en 192, lid 6 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften (A6-0178/2006),

A. overwegende dat het petitierecht een grondrecht is dat onlosmakelijk is verbonden met het Europese burgerschap,

B. overwegende dat het petitierecht sinds 1992 verankerd is in het Verdrag betreffende de Europese Unie en daarnaast bekrachtigd wordt in artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en in artikel 191 van het Reglement van het Europees Parlement,

C. overwegende dat het Parlement, de Raad en de Commissie het petitierecht formeel hebben bekrachtigd en een garantie hebben gegeven voor de interinstitutionele follow-up van verzoekschriften,

D. overwegende dat de uitoefening van dit recht met name voor de Europese burgers van groot belang is, maar ook voor de Europese instellingen, omdat het hen toegang geeft tot rechtstreekse informatie over de zorgen en problemen waarmee gewone burgers geconfronteerd worden in verband met de toepassing van EU-wetgeving,

E. overwegende dat het Parlement de verzoekschriften ziet als een middel om beter politiek toezicht en controle uit te oefenen op de werkzaamheden van de EU en op de wijze waarop de Europese, nationale, regionale en lokale autoriteiten het EU-beleid omzetten en ten uitvoer leggen,

F. overwegende dat na de uitbreiding van de EU in mei 2004 de burgers van tien nieuwe lidstaten het recht hebben gekregen om bij het Parlement verzoekschriften in hun nationale talen in te dienen en dat een aanzienlijke logistieke inspanning is vereist om deze burgers in de gelegenheid te stellen van dit recht te genieten,

G. overwegende dat er steeds voor moet worden gezorgd dat de burgers van de EU voldoende op de hoogte zijn van hun legitieme recht om verzoekschriften bij het Parlement in te dienen over hun bezorgdheden op gebieden waar de Europese Unie actief is,

H. overwegende dat bijna eenderde van alle door het Parlement ontvangen verzoekschriften niet-ontvankelijk wordt verklaard, hetgeen ten dele te wijten is aan de ontoereikende voorlichting over de onderscheiden bevoegdheden van het Parlement, de Europese Ombudsman, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de diverse openstaande rechtsmiddelen op nationaal niveau,

I. overwegende dat het Parlement de behandelingsprocedure voor de verzoekschriften heeft verbeterd om er doelmatiger en transparanter op te kunnen ingaan, maar dat er meer zou kunnen worden gedaan voor een betere aansluiting van de administratieve structuren op de taken van de verzoekschriftenprocedure, zodat met name een evenwichtige en billijke behandeling van de rekwestranten alsmede de geheimhouding van de procedure op verzoek van de rekwestranten beter kunnen worden gewaarborgd,

J. overwegende dat samenwerking tussen het Parlement, de Ombudsman en de Commissie nog steeds onontbeerlijk is voor een goede afhandeling van de problemen die de burgers in hun verzoekschriften en klachten aandragen en dat ook een zekere stroomlijning van de procedures tussen de drie genoemde instellingen de doelmatigheid zou kunnen vergroten, zoals het combineren van onderzoeken in de verzoekschriftenprocedure waar, over hetzelfde onderwerp, zowel een klacht als een verzoekschrift worden ingediend,

K. overwegende dat het Parlement op grond van artikel 230 van het EG-Verdrag onder dezelfde voorwaarden als de Raad en de Commissie het recht heeft beroepen in te stellen voor het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, en dus beschikt over zowel de juridische als de politieke instrumenten om adequater te kunnen reageren op de legitieme zorgen van de burger,

L. overwegende dat het Parlement nochtans altijd heeft gepleit voor loyale samenwerking, vooral met de Commissie als hoedster van de verdragen, als een doeltreffend middel om de problemen te verhelpen die de burger aan het Parlement voorlegt,

M. M overwegende dat op grond van het Kaderakkoord over de betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie van 26 mei 2005 [2], "de Commissie geen wetgevingsvoorstel of belangrijk initiatief of besluit openbaar maakt alvorens het Parlement hiervan schriftelijk in kennis te hebben gesteld",

N. overwegende dat de lidstaten en de Raad een bijzondere verplichting jegens de Europese burgers hebben om te waarborgen dat de Europese wetgeving wordt nageleefd en correct wordt toegepast door de nationale, regionale en lokale overheden, met inbegrip van de onder hun gezag staande organen,

O. overwegende dat het vermelding verdient dat, hoewel de behandeling van een ontvankelijk verzoekschrift uiteraard niet in ieder geval de betrokken EU-burger tevreden stelt, toch een redelijke proportie van de verzoekschriften wel uitmondt in een oplossing voor een bepaald probleem of een bepaalde bezorgdheid onder de aandacht brengt waarmee het Parlement later zijn voordeel kan doen bij onderhandelingen over nieuwe communautaire wetgeving,

1. bekrachtigt de essentiële taak van zijn Commissie verzoekschriften bij het herstellen van de band met de burgers van de EU en bij het versterken van de democratische legitimiteit en de verantwoording voor de Europese besluitvorming jegens de Europese publieke opinie;

2. herinnert eraan dat verzoekschriften ook de Europese instellingen attent maken op de verwachtingen van individuele burgers met betrekking tot het EU-beleid en de mate waarin die verwachtingen worden vervuld;

3. is van mening dat de Commissie verzoekschriften de burgers een belangrijk kanaal biedt om commentaar te leveren op de activiteiten en het beleid van Europa, en hierdoor bijdraagt aan de versterking van de democratische controle op de Gemeenschapswetgeving en de tenuitvoerlegging daarvan op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau;

4. benadrukt dat de verzoekschriftenprocedure het Parlement een mogelijkheid biedt om onduidelijkheden in de politieke doelstellingen van de EU, lacunes in de communautaire wetgeving of een onjuiste toepassing daarvan door de lidstaten te evalueren en waar nodig maatregelen te nemen om deze op te lossen;

5. stelt nogmaals dat de verzoekschriftenprocedure in principe bedoeld is als een recht voor EU-burgers die over geen andere mogelijkheid beschikken om het Europees Parlement een actie te doen ondernemen en dat ook EP-leden als burger dit recht hebben, doch herinnert de leden eraan dat zij andere middelen binnen het Parlement tot hun beschikking hebben;

6. onderstreept de belangrijke rol van de Europese Commissie bij het verschaffen van voorlopige analyses van verzoekschriften, die de Commissie verzoekschriften helpt bij het vinden van geschikte oplossingen voor de zorgen en problemen die de burgers in hun dagelijks leven tegenkomen;

7. benadrukt dat meer samenwerking tussen het Parlement, de Ombudsman en de Commissie voor beide partijen voordelig is in het belang van hun gemeenschappelijke doelstellingen van verbetering van het Europese bestuur en ontwikkeling van betere en meer burgergeoriënteerde wetgeving; benadrukt voorts dat er gemeenschappelijke gedragsregels voor alle communautaire instellingen moeten worden vastgesteld, vergelijkbaar met de door de Europese Ombudsman opgestelde en door het Europees Parlement gesteunde Code van Goed Administratief Gedrag;

8. geeft uiting aan zijn bezorgdheid en verbazing dat in dit verband het 22e jaarlijkse verslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht (2004) (COM(2005)0570) geen erkenning geeft aan de belangrijke rol die de verzoekschriftenprocedure speelt bij het opsporen van inbreuken, nu in de hoofdtekst van dat verslag in het geheel geen gewag wordt gemaakt van verzoekschriften, maar enkel in een tabel in bijlage 1;

9. is van mening dat de Commissie haar besluiten over het instellen van een inbreukprocedure moet aankondigen voordat een aanmaningsbrief wordt verzonden, met name wanneer over het betrokken geval verzoekschriften aan het Parlement zijn gericht;

10. beveelt aan dat, wanneer burgers over eenzelfde onderwerp zowel een verzoekschrift aan het Parlement als een klacht aan de Commissie indienen, een goede afstemming van de beide procedures moet plaatsvinden bij de behandeling van de aangedragen problemen, aangezien het petitierecht een basisrecht is dat door het Verdrag wordt beschermd, en ook omdat de besprekingen in het Parlement transparanter kunnen plaatsvinden, hetgeen onontbeerlijk is voor meer openheid en een betere publieke verantwoording;

11. uit zijn toenemende bezorgdheid over de onredelijke en zelfs buitensporige termijnen — van dikwijls verscheidene jaren — die de Commissie zich gunt om inbreukprocedures te behandelen en af te ronden nadat ze eindelijk werden opgestart, en uit zijn ontevredenheid over de frequentie waarmee lidstaten uitspraken van het Hof van Justitie in de wind slaan; is van mening dat hierdoor de geloofwaardige totstandbrenging en coherente tenuitvoerlegging van het EG-recht worden ondergraven en de doelstellingen van de EU in diskrediet worden gebracht;

12. vestigt voorts de aandacht op het belang van een snelle uitvoering door de lidstaten van de uitspraken van het Hof van Justitie in inbreukprocedures, en is verheugd over het krachtiger beleid dat de Commissie in december 2005 heeft vastgesteld om lidstaten voor het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen te dagen, zodat forfaitaire bedragen en boetes kunnen worden opgelegd; is voorts van mening dat dit beleid met daadkracht moet worden uitgevoerd om het gezag van de EU te waarborgen en om te voldoen aan de legitieme verwachtingen van de Europese burgers;

13. is van mening dat deze onaanvaardbare situatie door de bevoegde commissies van het Parlement nader moet worden bestudeerd om tot aanbevelingen te komen voor een duidelijkere betrokkenheid van het Parlement bij de inbreukprocedures en tot een effectiever rechtsmiddel voor de burgers;

14. onderstreept het belang van op nationaal niveau gestuurde voorlichtingscampagnes om de burgers beter te informeren over de inhoud van wetgeving, beleid en doelstellingen van de EG, wat ook zou kunnen helpen het aantal ongegronde verzoekschriften en klachten terug te brengen en tegelijkertijd het Parlement en de Commissie beter in staat zou stellen om samen met de lidstaten de correcte tenuitvoerlegging van de wetgeving en het beleid van de EU te waarborgen;

15. herinnert aan de sleutelrol die de lidstaten spelen bij de juiste tenuitvoerlegging van de EG-wetgeving en bij het nader bij de burger brengen van de EU, en benadrukt de behoefte aan een betere coördinatie van de deelname van de vertegenwoordigers van de lidstaten en hun parlementen aan de vergaderingen van de Commissie verzoekschriften;

16. wenst dat er bij gelegenheid informatieve bezoeken met heldere streefdoelen en doelstellingen worden afgelegd aan de lidstaten van de EU, op grond van artikel 192 van zijn Reglement, om de door rekwestranten aangedragen problemen te onderzoeken, en blijft pleiten voor het afleggen van dergelijke bezoeken waar de situatie dit vereist, omdat ze een duidelijker beeld opleveren van de vaak complexe problematiek in het veld, en helpen bij het vergroten van de bekendheid met bepaalde zaken bij de bevoegde instanties, hetgeen tevens de druk verhoogt om in het belang van de burger naar doeltreffende en pragmatische oplossingen te zoeken;

17. pleit ervoor de verslagen van dergelijke bezoeken ter informatie toe te zenden aan het Bureau van het Parlement, en waar nodig ook aan andere commissies die bij de aangedragen zaken belang hebben;

18. benadrukt dat het vaak nodig is de Raad nauwer te betrekken bij de activiteiten van de commissie en pleit voor participatie van de Raad in de bijeenkomsten van de commissie op het geschikte niveau, zoals ook gesteld in het op 16 december 2003 door de Raad, het Parlement en de Commissie aangenomen Interinstitutioneel Akkoord over "Beter wetgeven" [3];

19. stelt opnieuw voor dat de Raad een hooggeplaatste ambtenaar aanwijst voor de coördinatie in verband met de verzoekschriften, omdat vele verzoekschriften raken aan politiek gevoelige aangelegenheden in verband met de omzetting door de lidstaten van de EG-wetgeving en de doelstellingen van de EU;

20. merkt op dat het aantal door het Parlement ontvangen verzoekschriften in het eerste jaar na de uitbreiding van de EU tot 25 lidstaten in tegenstelling tot de verwachtingen verhoudingsgewijs constant is gebleven, maar dat het echter onvermijdelijk is dat de burgers van de nieuwe lidstaten vaker gebruik zullen maken van hun petitierecht naarmate ze beter bekend worden met de verzoekschriftenprocedure;

21. pleit voor het nemen van maatregelen door het Parlement, zowel op EU-niveau als op nationaal niveau, om de burgers van de EU beter bekend te maken met hun recht om op grond van artikel 194 van het Verdrag verzoekschriften bij het Parlement in te dienen over zaken die binnen de werkterreinen van de EU vallen en waardoor zij rechtstreeks geraakt worden, en daarbij ook te benadrukken dat klachten aan de Ombudsman op grond van artikel 195 van het Verdrag slechts mogen gaan over mogelijk wanbeheer binnen de instellingen of organen van de EU;

22. onderkent en verwelkomt de genomen maatregelen ter versterking van het secretariaat van de commissie in verband met de behoefte aan taalkundige, juridische en politieke deskundigheid, en benadrukt dat dit proces moet worden voortgezet, zodat de antwoordtijden korter kunnen worden, de onderzoeken nog effectiever en de werkzaamheden van de commissie voor alle burgers van de EU gelijkelijk toegankelijk zijn; betreurt evenwel het permanente gebrek aan personeel bij het commissiesecretariaat met het oog op de toenemende aantallen verzoekschriften uit de nieuwe lidstaten;

23. verzoekt de Conferentie van voorzitters te gelegener tijd in overweging te nemen om het ledental vande Commissie verzoekschriften fors op te voeren tot 50 gewone leden om te zorgen dat de Europese burgers een nog beter inzicht kunnen krijgen in de behandeling van hun zaak door de commissie, zodat het Parlement beter kan ingaan op de verwachtingen van de rekwestranten;

24. verwelkomt de invoering in juli 2005 van een nieuw softwaresysteem voor verzoekschriften, dat als database en tegelijkertijd als beheersinstrument fungeert en informatie geeft over de verzoekschriftenstroom; wijst er voorts op dat de software "e-Petition" toegankelijk is voor de leden van de commissie, hun assistenten en het personeel van de fracties en wenst een verdere versterking van de transparantie en efficiëntie van de werkzaamheden van de commissie;

25. merkt op dat het Parlement op grond van artikel 230 van het Verdrag schendingen van het Verdrag of van voorschriften in verband met de tenuitvoerlegging van het Verdrag aan het Hof van Justitie kan voorleggen;

26. beklemtoont het legitieme recht van het Parlement om van zijn bevoegdheid gebruik te maken wanneer dit noodzakelijk is om een halt toe te roepen aan een ernstige inbreuk op het Gemeenschapsrecht die tijdens een verzoekschriftprocedure aan het licht komt;

27. brengt in herinnering dat het Europees Parlement reeds vanaf 1998 oproept tot een herziening van het Interinstitutioneel Akkoord van 1989; herhaalt zijn dringende oproepen aan de Raad en de Commissie om deze herziening te realiseren om een effectiever rechtsmiddel te creëren en een transparant en samenhangend kader af te bakenen voor de — essentiële — samenwerking tussen de instellingen op dit gebied;

28. roept de bevoegde commissie op, in nauwe samenwerking met de Commissie verzoekschriften, het huidige reglement voor de verzoekschriftenprocedure te herzien teneinde dit meer in overeenstemming te brengen met de huidige beste praktijken en teneinde specifieke elementen rond de gegevensbescherming en geheimhouding te verbeteren zonder daarbij de essentiële transparantie van de verzoekschriftenprocedure als geheel te doorkruisen;

29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten en hun verzoekschriftencommissies en ombudsmannen of gelijksoortige bevoegde organen.

[1] PB C 120 van 12.4.1989, blz. 90.

[2] PB C 117 E van 18.5.2006, blz. 123.

[3] PB C 321 van 31.12.2003, blz. 1.

--------------------------------------------------