18. 2. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 41/29 
Comité erop dat het zich herhaaldelijk heeft uitgespro­
ken voor meer convergentie op het gebied van de econo­
mische ontwikkeling en voor meer coördinatie op het 
stuk van het economisch beleid. Een en ander is thans 
volgens het Comité dringender dan ooit. Het Comité 
doet een beroep op de Bondsregering om opnieuw een 
eerste stap te zetten en in de Europese Raad uiteen te 
zetten, welke beslissingen op het gebied van het fi-
Gedaan te Brussel, 20 november 1990. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité kan met het Commissievoorstel ak­
koord gaan, omdat hierin de bescherming van de ge­
zondheid en de veiligheid van vrouwen tijdens de zwan­
gerschap en kort daarna terecht gekoppeld wordt aan 
het behoud van de arbeidsplaats en van het recht op 
inkomen. Bovendien kunnen de hier voorgestelde maat­
regelen ervoor zorgen dat gezinsuitbreiding minder pro­
blematisch wordt en op deze wijze bijdragen tot een 
herstel van het demografisch evenwicht dat in de meeste 
lid-staten niet meer aanwezig is. Men denken hierbij 
ook aan de vergrijzing van de bevolking. nancieel beleid worden genomen om de door de Duitse 
eenwording ontstane lasten te financieren, en tegelij­
kertijd uit te leggen, welke macro-economische gevol­
gen dit voor de andere lid-staten zal hebben. Hierdoor 
zou zeker vrees kunnen worden weggenomen, en er zou 
wezenlijk toe kunnen worden bijgedragen, de samen­
werking tussen de lid-staten van de Europese Gemeen­
schap ook op economische gebied verder te verdiepen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Frangois STAEDELIN 
1.2. Het onderhavige voorstel strookt met de rechten 
en maatregelen die zijn neergelegd in het Sociaal Hand­
vest en het daarbij gaande Sociaal Actieprogramma. 
Tevens is het in overeenstemming met de standpunten 
die het Comité heeft ingenomen in zijn adviezen over: 
— de sociale grondrechten in -de Europese Gemeen­
schap (2), waarin het recht van moeders en kinderen 
en van het gezin op wettelijke en economische be­
scherming wordt benadrukt, 
— de bewijslast (3), waarin gesteld wordt dat discrimi­
natie op grond van geslacht moet worden ontmoe­
digd door adequate aanwervingsprocedures en mo­
derne technieken op het gebied van personeels­
beheer, Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de bescherming op het werk 
van de zwangere en de kortelings bevallen vrouw (*) 
(91/C 41/08) 
De Raad heeft op 22 oktober 1990 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 118 A 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die 
met de voorbereiding van de werkzaamheden ter zake was belast, heeft haar advies op 
15 november 1990 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Rangoni-Machiavelli. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 281e zitting (vergadering van 
20 november 1990) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen, bij 
5 onthoudingen, is goedgekeurd. 
(J) PB nr. C 281 van 9. 11. 1990, blz. 3. (2) PB nr. C 126 van 23. 5. 1989, paragraaf III Al. 
(•') PB nr. C 337 van 31. 12. 1988, paragraaf 1.3d). 
Nr. C 41/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 2. 91 
— ouderverlof (!), waarin het Comité ervan uitgaat dat 
een dergelijke verlof met behoud van de arbeids­
plaats uit het oogpunt van de kostenbeheersing een 
doeltreffend middel is om niet alleen de terugkeer 
in het arbeidsproces te vergemakkelijken, maar ook 
de investering in opleidingen rendabel te maken, 
aangezien momenteel grote aantallen vrouwen na 
de geboorte van een kind niet door (kunnen) blijven 
werken, 
— veiligheid en gezondheid op de werkplek, waarin 
het Comité er met klem op wijst dat preventieve 
gezondheids- en veiligheidsmaatregelen op de werk­
plek voor alle werknemers noodzakelijk zijn. 
1.3. De door de Commissie voorgestelde veiligheids-
en gezondheidsmaatregelen met betrekking tot zwan­
gerschapsverlof, rechten in verband met het werk, bepa­
lingen inzake ontslag, nachtarbeid en bescherming tegen 
bepaalde agentia en procédés vormen een sa­
menhangend geheel. Zwangerschapsverlof b.v. is me­
disch gezien zonder meer noodzakelijk. Deze noodzaak 
mag niet afhankelijk worden gemaakt van of ver­
dwijnen door een mogelijk ontslag om redenen die 
verband houden met de zwangerschap. Ook mag het 
feit dat bij voorbeeld het werken op beeldscherm voor 
zwangere vrouwen gezondheidsrisico's kan opleveren, 
niet verhinderen dat voor dit werk opgeleide arbeids­
krachten tijdelijk onder andere arbeidsomstandigheden 
en/of tegen een ander loon in dienst worden gehouden. 
Met betrekking tot de rechten van de werknemer gelden 
dezelfde veiligheids- en gezondheidsoverwegingen voor 
vrouwen die onlangs bevallen zijn en tijdelijk behoefte 
kunnen hebben aan soepelere werktijden en een alterna­
tief voor nachtarbeid. 
1.4. Dergelijke sociale grondrechten zijn wezenlijk 
voor de gezondheid en de veiligheid van de betrokken 
vrouwen en moeten daarom op Gemeenschapsniveau 
vastgelegd worden, met name in verband met 1992 
en het verdwijnen van de nationale grenzen voor de 
arbeidsmarkt, het bedrijfsleven en de arbeidsmobiliteit. 
De voorgestelde maatregelen bevatten de minimum­
eisen waaraan in de Gemeenschap voldaan moet wor­
den op dit complexe vlak van de arbeidsomstandighe­
den. Zij komen overeen met de bepalingen van de 
Europese Akte en zijn verenigbaar met de doelstelling, 
„sociale samenhang" en een echt „Europa van de bur­
gers" tot stand te brengen. In het voorstel worden 
terecht veel speelruimte en ruime bevoegdheden gelaten 
aan de nationale regeringen en de bevoegde instanties 
in de Gemeenschap, alsmede aan de sociale partners. 
Om de gezondheidsbescherming van vrouwen gedu­
rende en kort na de zwangerschap te verbeteren en 
benadeling van vrouwen op de arbeidsmarkt te voorko­
men, moet ervoor gezorgd worden dat preventieve 
maatregelen en gezondheidsbescherming in verband 
met het krijgen van kinderen zowel voor mannen als 
voor vrouwen gelden. Het Comité verzoekt de Commis­
sie daarom de Kaderrichtlijn 89/391/EEG dienovereen­
komstig te wijzigen. 
(') PB nr. C 206 van 6. 8. 1984, paragraaf 2.3. 1.5. Het Comité stelt met voldoening vast dat de 
Commissie bij het opstellen van haar voorstel getracht 
heeft een algemeen aanvaardbare basis te leggen door 
gebruik te maken van en te verwijzen naar relevante 
internationale rechtsinstrumenten, met name de con­
venties van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). 
1.6. Het Comité stelt het op prijs dat de Commissie 
ook aandacht besteedt aan de mogelijke gevolgen van 
haar voorstel voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). 
Het is bijzonder belangrijk dat de door de lid-staten te 
nemen maatregelen bedoelde ondernemingen niet voor 
buitensporige kosten plaatsen. Ook voor andere secto­
ren (b.v. de landbouw en de vrije beroepen) zou deze 
problematiek kunnen worden bekeken. De richtlijn 
dient tevens van toepassing te zijn op vrouwen die 
deeltijdwerk verrichten en vrouwen met tijdelijke be­
trekkingen. 
1.7. Het Comité heeft er vertrouwen in dat het voor­
stel zal bijdragen tot de invoering en bevordering van 
soepelere, meer sociaal-verantwoorde en daardoor ac­
ceptabelere vormen van modern personeelsbeheer. 
Hierdoor zal het overal in de Gemeenschap voor 
vrouwelijke werknemers eenvoudiger worden tot de 
sterk veranderde arbeidsmarkt toe te treden en door te 
blijven werken. In de afgelopen decennia is het aantal 
werkende moeders in de Gemeenschap namelijk sterk 
gestegen en er zijn talrijke voorbeelden waaruit blijkt 
dat goede zwangerschapsregelingen werknemers er niet 
van afhouden, vrouwen in dienst te nemen. Dergelijke 
goede arbeidsmarktpraktijken kunnen ertoe bijdragen 
dat vrouwen inderdaad vrij kunnen beslissen of zij hun 
rechten en verantwoordelijkheden als moeder willen 
koppelen aan hun recht op werk onder veilige en gezon­
de arbeidsvoorwaarden. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Overeenkomstig bovenstaande algemene op­
merkingen gaat het Comité akkoord met de keuze van 
artikel 118 A als juridische basis van het voorstel, 
omdat de richtlijn hoofdzakelijk betrekking heeft op de 
veiligheid en de gezondheid van werknemers. 
2.2. Artikel 3 
Bijzonder belangrijk acht het Comité de in artikel 3, 
lid 1 genoemde evaluaties van de gevolgen voor 
zwangere vrouwen van blootstelling aan chemische, 
fysische of biologische agentia alsmede van houdingen, 
verplaatsingen en geestelijke en lichamelijke vermoeid­
heid in verband met hun werk. De huidige formulering 
van artikel 3, lid 1, kan echter tot uiteenlopende normen 
in de verschillende lid-staten leiden en dient dus op­
nieuw bekeken te worden. Doeltreffende preventieve 
maatregelen kunnen alleen worden genomen indien zo­
wel werkgevers als werknemers bewust worden ge­
maakt van het bestaan van dergelijke risico's in verband 
met het werk. 
18. 2. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 41/31 
Lid 3 van artikel 3 waarborgt dat tijdens de zwanger­
schap en de periode waarin borstvoeding gegeven wordt 
een alternatief voor nachtarbeid wordt geboden; het 
Comité acht dit artikel van bijzonder groot belang en 
steunt daarom de erin vervatte bepalingen. 
„De lid-staten moeten in ieder geval maatregelen 
nemen om te waarborgen dat vrouwen op geen 
enkele wijze verplicht worden nachtarbeid te ver­
richten 
a) gedurende de zwangerschap en 
b) gedurende een bepaalde periode na de geboorte 
van een kind, meestal echter gedurende de pe­
riode waarin borstvoeding gegeven wordt." 
2.3. Artikel5 
Het voorstel een zwangerschapsverlof van ten minste 
veertien ononderbroken weken in te voeren, lijkt een 
redelijke basisvoorwaarde, aangezien het zwanger­
schapsverlof in de meeste lid-staten al zo lang en soms 
zelfs langer is. In sommige lid-staten is een minimum­
periode vastgelegd gedurende welke een werkneemster 
moet hebben gewerkt alvorens in het genot te kunnen 
komen van de rechten verbonden aan zwangerschap en 
moederschap; aan deze regelingen mag geen afbreuk 
worden gedaan. Het Comité gaat akkoord met het 
voorstel betreffende behoud van loon of/en betaling 
van een equivalente toelage. In de richtlijn zou echter duidelijker moeten gesteld worden dat het hier, zoals 
in de memorie van toelichting al staat, om minimum­
voorwaarden gaat die de lid-staten niet beletten, des­
gewenst voor de werkneemster gunstigere regelingen in 
te voeren. Voorts zou het voorstel moeten worden 
gekoppeld aan of aangevuld met richtsnoeren en maat­
regelen ter bevordering van betere kinderopvangvoor­
zieningen, zodat werkende moeders na de zwanger­
schapdoor kunnen gaan met werken en niet gedwongen 
zijn thuis te blijven. Het Comité wijst er voorts nog op 
dat bij de indeling van het zwangerschapsverlof moet 
worden uitgegaan van de gevaren en belastingen die het 
werk volgens de bevoegde instanties met zich mee­
brengt. Ziekteperioden overeenkomstig artikel 5, lid 1, 
dienen nader omschreven te worden. 
2.4. Artikelen 6 en 7 
Artikel 6, lid 2, zou als volgt moeten luiden: 
„De lid-staten nemen adequate maatregelen voor 
een verbod van ontslag van de in artikel 2 bedoelde 
vrouwen..." 
Er moeten dringend richtlijnen worden voorgesteld over 
omkering van de bewijslast en ouderverlof, omdat deze 
ter ondersteuning van de bestaande minimale maatrege­
len inzake ontslag en de specifieke situatie van de be­
trokken vrouwen kunnen dienen. 
Gedaan te Brussel, 20 november 1990. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Francois STAEDELIN 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Het volgende wijzigingsvoorstel, waarop ten minste één kwart van de stemmen is uitgebracht, is tijdens de 
behandeling van het advies verworpen. 
Bladzijde 4, paragraaf 2.1 
Een als volgt luidende zin aan deze tekst toe te voegen: 
„Deze rechtsgrondslag is echter wellicht niet de juiste waar het gaat om specifieke voorschriften ten aanzien 
van aangelegenheden betreffende het arbeidsrecht en de beloning voor arbeid." 
Motivering 
In artikel 118 A wordt specifiek — en uitsluitend — genoemd „verbetering van met name het arbeidsmilieu 
(...), ten einde de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te beschermen". Hierin is geen sprake van 
arbeidsrechten en beloning van werknemers. 
Uitslag van de stemming 
Stemmen vóór: 47, stemmen tegen: 85, onthoudingen: 4.