EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 19.10.2011 
SEC(2011) 1234 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Samenvatting van de effectbeoordeling 
bij 
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
 
betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-i nfrastructuur en houdende 
intrekking van Besc hikking nr. 1364/2006/EG 
 
{COM(2011) 658 definitief} 
{SEC(2011) 1233 definitief}  
 
 11) Omschrijving van het probleem 
In de mededeling van de Comm issie betreffende prioriteiten voor energie-infrastructuur-
projecten voor 2020 en verder1 werd opnieuw de noodzaak bevestigd van een herziening van 
het beleid en van het financieringskader voor TEN -E, werden prioritaire corridors en gebieden 
geïdentificeerd die tegen 2020 ten uitvoer moet en worden gelegd en werd een nieuwe 
methode voorgesteld om projecten van gemeensc happelijk belang (PGB's) te selecteren met 
het oog op de uitvoering van d eze prioriteiten. In de ondersteunende effectbeoordeling werd 
de klemtoon gelegd op de schaalvergroting van investeringsvolumes en tijdsduur bij 
investeringen ten belope van ongeveer 140 miljard euro voor elektriciteitsnetwerken van 
Europees belang, ongeveer 70 miljard euro voor gasnetwerken en 2,5 miljard euro voor infrastructuur voor CO
2-transport in de periode tot 2020. Ook werden de belemmeringen bij 
de vergunningverlening aangestipt. 
De probleemanalyse is verder verfijnd in  de aanvullende effectbeoordeling die het 
wetgevingsvoorstel inzake energi e-infrastructuur begeleidt. 
Problemen met vergunningverleningsprocedur es en tegenstand van het publiek 
Deze problemen behoren tot de voornaamste knel punten die de tijdige uitvoering van energie-
infrastructuurprojecten, met name de aanle g van hoogspanningslijnen, in de weg staan. De 
administratieve procedures zijn complex en inefficiënt , in het bijzonder wa t de organisatie 
van procedures en de bevoegdheid van de betrokken partijen betref t, en blijven versnipperd en 
het ontbreekt aan duidelijke termijnen en voorafgaande planning en coördinatie met 
betrekking tot de tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving van de EU2. De tegenstand van 
de betrokken bevolking houdt verband met vragen in verband met de toegevoegde waarde 
van een project, de reële of veronderstelde effecten op het milieu en het landschap, de 
gezondheids- en veiligheidsrisico's en de laatt ijdige en ontoereikende inspraak van het publiek 
en de belanghebbenden. 
Problemen met betrekking tot het regelgevingskader  
Het bestaande regelgevingskader is niet toegerus t voor de verwezenlijking van de vastgestelde 
Europese infrastructuurprioriteiten. De tarieven  en investeringsstimul ansen worden nog steeds 
op nationaal niveau vastgesteld, toegespitst op kostenefficiëntie op korte termijn en zonder 
rekening te houden met de re levante langetermijn-investeri ngsuitdaging van Europa 2020. 
Cruciale beslissingen inzake gr ensoverschrijdende projecten worden uitsluitend genomen op 
basis van nationale prioriteiten. Dit is met name een probleem wanneer de kosten en baten 
asymmetrisch zijn verdeeld tu ssen de lidstaten wat tot gevolg heeft dat de vergunning-
verlening voor grensoverschrijd ende investeringen een tijdrove nd en ingewikkeld proces is. 
Problemen met betrekking tot de financiering 
De schaalvergroting van de inve steringsvolumes voor en de urge ntie van uitvoering van de 
infrastructuurprioriteiten in de periode tot 2020 plaatsen de netwerkbeheerders voor een zeer 
grote financiële uitdaging. De financiële cr isis maakt het voor ondernemingen moeilijker om 
vreemd vermogen tegen gunstige voorwaarden aan  te trekken, terwijl de landenrisico's 
toenemen en de kredietwaardigheidsbeoordeling en omlaag gaan. De huidige regulering en 
eigendomsstructuren maken het voor transmissi esysteembeheerders (T SB's) moeilijk om 
daadwerkelijk nieuwe institutionele investeerders aan te trekken. Wat de EU betreft, is het bestaande TEN-E-programma, met zijn beperkte  focus op subsidies voor haalbaarheidsstudies 
en gebrek aan adequate instrumenten om de ri sico's in te perken, onge schikt om toegang tot 
                                                
 
1  COM(2010) 677. 
2  Richtlijnen 2001/42/EG, 85/337/EEG, 92/43/EEG, 2009/147/EG, 2000/60/EG. 
 
 2schuld/kapitaalfinanciering te vergemakkelijken en publieke en particuliere investeringen in 
energienetwerken voor de toekomst aan te trekken. 
 
2) Analyse van de subsidiariteit en de toegevoegde waarde van de EU 
De EU-bevoegdheid op het gebied van energie is omschreven in het Verdrag betreffende de 
werking van de Europese Unie (VWEU), met name in artikel 194 over energie. Energie-
netwerken worden behandeld in de VWEU-art ikelen 170 en 171. Wat de vergunningverlening 
betreft, wordt in artikel 171, lid 2, VWEU het volgende aangestipt: "De lidstaten coördineren 
onderling, in verbinding met de Commissie, he t nationale beleid dat van grote invloed kan 
zijn op de verwezenlijking van de in artikel 170 bedoelde doelstellingen".  Krachtens 
artikel 194, lid 2, VWEU kan de EU bovendien m aatregelen vaststellen die noodzakelijk zijn 
om de interconnectie van energienetwerken te bevorderen. 
 
3) Doelstellingen van het EU-initiatief 
De algemene doelstelling van dit initiatief is  een toereikende en tijdige ontwikkeling van 
energie-infrastructuur in het ge heel van de EU en in de na buurlanden te waarborgen met het 
oog op de verwezenlijking van de doelstelli ngen van het EU-energiebeleid inzake 
marktintegratie, energievoorzieningszekerheid  en duurzaamheid. Dit initiatief is meer 
specifiek gericht op de aanleg va n de prioritaire corridors va n de trans-Europese energie-
infrastructuur tegen 2020, meer bepaald door: 
− een stroomlijning van de vergunningverlenings procedures teneinde de duur ervan voor 
projecten van gemeenschappelijk belang aanzien lijk in te korten en de betrokkenheid van 
het publiek bij de tenuitvoerlegging van derg elijke projecten en de publieke aanvaarding 
daarvan te vergroten; 
− de vergemakkelijking van de behandeling op reguleringsgebied van projecten van 
gemeenschappelijk belang in de elektricitei ts- en gassector door een toewijzing van de 
kosten naargelang van de geleverde baten en  door ervoor te zorgen dat de baten in 
verhouding staan tot de genomen risico's; 
− de vaststelling van regels om in aanmerking te  komen voor financiële steun van de Unie in 
de vorm van marktgebaseerde en directe financ iële steun van de EU  voor projecten van 
gemeenschappelijk belang. 
Dit initiatief moet de bestaande TEN-E-rich tsnoeren vervangen en vormt een aanvulling op 
het voorstel voor een verorden ing tot oprichting van een Connecting Europe -faciliteit (CEF) 
die betrekking heeft op alle infrastructuursect oren (energie, vervoer, telecommunicatie) en 
waarbij gemeenschappelijke regels worden vastge steld voor het verlenen van financiële steun 
van de Unie in de vorm van zowel subsid ies als nieuwe financ iële instrumenten. 
 
4) Beleidsopties 
Voor de drie beleidsgebieden waarbij bovengeno emde problemen zijn vastgesteld, werden de 
volgende beleidsopties besproken: 
 
Beleidsgebied A: Vergunningverlening, betro kkenheid van belanghebbenden en compensatie 
Optie A.0 Ongewijzigd beleid 
Optie A.1 Vaststelling van een stelsel van gemeenschappelijk Europees belang 
 
 3Optie A.2 Organisatie en beperking van de duur van het vergunningverleningsproces  
 Element A.2.1: Organisa tie van het vergunni ngverleningsproces 
 Suboptie 
A.2.1.a Leidende autoriteit zonder beslissingsbevoegdheid op nationaal 
niveau ("lichte one-stop shop") 
 A.2.1.b Leidende autoriteit met beslissingsbevoegdheid op nationaal 
niveau ("volledige one-stop shop") 
 A.2.1.c Grensoverschrijdende leide nde autoriteit met Europese autoriteit 
van laatste instantie en Europese vergunningverleningsprocedure 
 Element A.2.2: Beperking van de duur van het v ergunningverleningsproces  
 A.2.2.a Aan de lidstaten opgelegde eis om te voorzien in vaste termijnen 
voor elk afzonderlijk PGB 
 A.2.2.b Juridisch bindende vaste termijnen, door de belanghebbenden in 
het kader van regionale samenwerking vastgesteld 
 A.2.2.c Juridisch bindende vaste termijnen, vastgesteld bij 
wetgevingshandeling van de EU 
Optie A.3 Vaststelling van een stelsel van gemeenschappelijk Europees belang én organisatie 
en beperking in de tijd van het vergunningverleningsproces 
Beleidsgebied B: Regulering  
Optie B.0 Ongewijzigd beleid 
Optie B.1 Kostentoewijzing 
 B.1.a EU-transmissietarieven 
 B.1.b Voorafgaande kostentoewijzing 
 B.1.c Voorafgaande kostentoewijzing met aanpassing achteraf 
Optie B.2 Investeringsstimulansen 
 B.2.a Risicogerelateerde stimulansen voor PGB's 
 B.2.b Sancties en handhavingsactie voor PGB's 
Optie B.3 Voorafgaande kostentoewijzing én risicogerelateerde stimulansen voor PGB's 
Beleidsgebied C: Financiering  
Optie C.0 Ongewijzigd beleid 
Optie C.1 Risicospreidingsinstrumenten 
Optie C.2 Risicokapitaalinstrumenten  
Optie C.3 Subsidies voor de bouw/aanleg van projecten 
Optie C.4 Combinatie van subsidies en risi cospreidings- en risicokapitaalinstrumenten  
Na een eerste analyse werden de subop ties A.2.1.a, A.2.1.c, A.2.2.a, A.2.2.b en B.1.a 
afgewezen aangezien de desbetreffende ma atregelen als ondoeltreffend of niet naar 
verhouding werden beschouwd te n opzichte van hun effecten. 
 
5) Effectbeoordeling 
Bij ongewijzigd beleid  (het zogenaamde 'basisscenario') blijven hardnekkige vertragingen bij 
nieuwe infrastructuurprojecten, in  het bijzonder in de elektric iteitssector, ten gevolge van 
problemen op het gebied van financiering, re gulering en vergunningverlening voortduren. De 
marktdeelnemers en de lidstaten  blijven weinig doortastend b ij de aanpak van de Europese 
prioriteiten. De Commissie is van meni ng dat een groot deel van de vereiste investering van 
ongeveer 200 miljard euro in de periode to t 2020 in het huidige kader niet tijdig zal 
worden uitgevoerd , wat het vermogen van de EU in het gedrang brengt om haar energie- en 
klimaatdoelstellingen tegen 2020 te verwezenlijken. Door de ontbrekende interconnecties 
wordt het moeilijker het systeem te optimaliseren, nemen de risico's op onderbreking van de voorziening toe en worden aanzienlijke en dure extra investeringen voor back-up en 
 
 4balancering noodzakelijk. Bij ongew ijzigd voortgezet bele id zullen de TEN-E- en andere EU-
fondsen geen significant effect he bben op de investeringsuitdaging. 
 
5.1. Vergunningverlening  
OPTIE A.1: Vaststelling van een stelsel van gemeenschappelijk Europees belang 
Verwacht wordt dat deze optie een tussenliggend positief effect zal hebben door bij te dragen 
tot de tijdige voltooiing van m eer projecten dan bij ongewijzi gd beleid. De burgers zullen 
potentieel het effect ondervinden doordat de m ogelijkheden worden beperkt om in de loop 
van het vergunningverleningsproces de noodzaak va n een project in vraag te stellen. In de 
aanname dat de invoering van dit nieuwe stelse l resulteert in een snellere voltooiing van 
projecten, worden geen aanzienlijk grotere effe cten op het milieu verwacht dan in het huidige 
stelsel. Gezien de snellere afronding van de projecten worden sterke positieve effecten op de 
klimaatdoelstelling verwacht. De investeerders  krijgen meer zekerheid wat positief zal 
bijdragen tot de levensvatbaarheid van projecte n. Wat de administratieve  kosten betreft, wordt 
de vermindering van de middelen die moeten worden uitgetrokken voor de behandeling van 
een gegeven aantal projecten geraamd op ongeveer  3% voor de projectpromotor(en) en op 
12% voor de autoriteiten. 
OPTIE A.2: Regels voor de organisatie en duur van het vergunningverleningsproces 
(subopties A.2.1b "volledige one-stop shop " en A.2.2.c "tijdslimiet van 4 jaar") 
Het effect van deze optie is naar verwachting groot en positief doordat de grote meerderheid 
van de projecten hierdoor tijdig kan worden voltooid. Het aantal tijdig afgeronde projecten 
zou hoger liggen dan bij optie A .1, maar niet aan alle PGB's zal prioriteit worden verleend. 
Deze optie zou het voor burgers aanzienlijk gema kkelijker maken om te participeren in het 
beslissingsproces aangezien de le idende autoriteit en/of de pr ojectpromotoren een raadpleging 
in een vroeg stadium moeten waarborgen. De  handhavingskosten zoud en hoger liggen dan bij 
optie A.1. Naar verwachting lopen de administratieve kosten bij ke uze voor deze beleidsoptie 
nog verder terug, namelijk met 26%. 
OPTIE A.3 Vaststelling van een stelsel van  gemeenschappelijk Europees belang én 
regels voor de organisatie en duur van het vergunningverleningsproces 
Het algemene effect van deze beleidsoptie, die een  combinatie is van de opties A.1 en A.2, is 
naar verwachting het grootst en het meest posit ief aangezien deze optie zou resulteren in de 
tijdige voltooiing van haast alle nodige pr ojecten tegen 2020, op voorwaarde dat passende 
maatregelen inzake regulering en financiering worden getroffen. Naar verwachting zullen de 
milieueffecten, de maatschappelijke effecten op het gebied van werkgelegenheid en de 
economische effecten op het gebied van het BBP bij keuze voor deze bele idoptie groter zijn 
dan bij andere opties aangezien alle projecten zouden worden af gerond en de administratieve 
kosten met 31% zouden dalen. 
Gezien de resultaten van deze analyse is gekozen voor optie A.3. 
 4.2. Reguleringsmaatregelen
 
OPTIE B.1: Kostentoewijzing 
Voorafgaande kostentoewijzing  zou bepaalde investeringen mogelijk maken waarvoor geen 
levensvatbare kostendeling mogelijk is in het scenario van ongewijzigd beleid, met effecten 
 
 5op het gebied van de verdeling en maatscha ppelijke effecten voor marktdeelnemers en 
eindgebruikers. Het feit dat nationale reguler ende instanties (NRI's) in deze optie samen 
moeten werken met andere NRI's en met TSB's van verschillend e lidstaten zou de 
administratieve kosten slechts in geringe mate beïnvloeden. 
Het effect van de suboptie voorafgaande kostentoewijzing me t mogelijkheid tot aanpassing 
achteraf  zou hiervan slechts afwijken  wat de uiteindelijke economische en verdelingseffecten 
betreft. In deze suboptie gebeurt de toewijzing  weliswaar op nauwkeuriger wijze, maar er 
wordt een benedenwaarts inkomstenrisico gecre ëerd voor TSB's en externe investeerders. De 
tenuitvoerlegging kan administratieve kosten met zich meebrengen aangezien de TSB's en de 
NRI's wellicht de baten moeten  herevalueren en opnieuw over de kostentoewijzing moeten 
onderhandelen.  
Gezien de resultaten van deze analyse is gekozen voor suboptie B.1.b. 
OPTIE B.2: Investeringsstimulansen 
Stimulansen voor PGB's met grotere risico's  zouden, door de erkennin g van de uitdagingen 
die door bepaalde investeringe n gesteld worden, een positief economisch effect hebben voor 
de voltooiing van infrastructuur. Gezien de beperktheid van het verwachte volume van in 
aanmerking komende investeringen, de beperkte  administratieve effecten en het in het 
algemeen kleine aandeel van de transmissiekos ten in de eindenergietarieven wordt verwacht 
dat het financieel effect van een dergelijke maatregel op de  netwerktarieven gering is.  
Sancties en handhavingsactie voor PGB's  door de TSB's ertoe te verplichten 
overeengekomen prioritaire projecten te vo ltooien, kunnen potentieel het maatschappelijke 
welzijn op EU-niveau vergroten. Dergelijke maat regelen kunnen slechts worden genomen als 
de NRI's nieuwe bevoegdheden krijgen. De maat regelen kunnen ook een sterke weerstand van 
TSB's uitlokken aangezien het economische effect  negatief kan zijn, hetzij doordat inkomsten 
ten gevolge van sancties in het geval van ni et-voltooiing teruglopen, hetzij ten gevolge van 
extra ongedekte risico's in het geval van volto oiing van het project. De toegevoegde waarde 
van een dergelijke op verplichtingen berustende  regeling vergeleken bij een regeling die op 
stimulansen is gebaseerd, lijkt derhalve beperkt.  
Gezien de resultaten van deze analyse is gekozen voor suboptie B.2.a. 
OPTIE B.3: Voorafgaande kostentoewijzing én risicogerelateerde stimulansen voor 
PGB's 
Deze optie is de voorkeursoptie , aangezien hierdoor de positieve effecten van de twee 
verkozen subopties worden gecombineerd en  hierdoor het grootste aantal PGB's kunnen 
worden bereikt. 
 
4.2. Financiering  
OPTIE C.1: Risicospreidingsinstrumenten 
De invoering van risicospreidingsinstrumenten  zou de toegang tot kapitaal en nieuwe 
financieringsbronnen en risicokapitaal (zoals  obligaties en waarborge n) op meer aangepaste 
wijze verbeteren, waardoor de commerciële leve nsvatbaarheid van projecten erop vooruit gaat 
en positieve investeringsbeslissingen kunnen worden genomen. Een dergelijke steun kan 
worden gegeven tegen lagere kosten voor de overheidsbegroting dan directe subsidies en 
heeft een groot multiplicatoreffect (tot 25). Deze optie vergt samenwerking met financiële instellingen en vermindert zo  de administratieve belas ting voor de Commissie.  
 
 6OPTIE C.2: Risicokapitaalinstrumenten 
Het inbrengen van nieuw kapitaal zou zeer pos itieve effecten hebben op de financiële 
capaciteit en op het aantrekken van nieuwe investeerders. Door bijstand te geven aan 
projecten in hun aanloopfase zou de keten van to t rijping gekomen projecten sneller worden 
doorlopen, in het bijzonder als be doelde projecten complex en i nnovatief zijn en er een groot 
aantal belanghebbenden bij betrokken is. Een grote hefboomwerking van EU-middelen kan 
worden verwacht, met een multipli cator die tussen 1 en 10 ligt. Als de investeringen worden 
'uitbesteed' aan financiële instellingen, kan dit aanzienlijke kapitaalbehoeften binnen die 
instellingen doen ontstaan. 
OPTIE C.3: Subsidies voor de bouw/aanleg van projecten 
Subsidies zouden grote economische en maatschappe lijke effecten sorteren door de voltooiing 
te ondersteunen van PGB's die niet door mark tkrachten of regulering alleen kunnen worden 
verwezenlijkt en door tegelijk het effect op de  netwerktarieven te matigen. Subsidies zouden 
vooral worden verleend voor die PGB's welke van cruciaal belang zijn voor het bereiken van 
de energie- en klimaatdoelstellingen va n de EU voor 2020 en de interne markt en 
voorzieningszekerheid van de Unie. Het administ ratief effect van subs idies is rechtstreeks 
gecorreleerd aan het aantal projecten en de voor steun da araan beschikbare EU-begroting. 
OPTIE C.4: Combinatie van subsidies en  risicospreidings- en risicokapitaal-
instrumenten 
Aangezien in deze optie de opties C.1, C.2 en C.3 worden gecombineerd, worden de positieve 
effecten van de afzonderlijke opties gecumul eerd. Door te zorgen voor een instrumentarium 
van marktgebaseerde instrumenten (C.1 en C.2) plus directe financiële  steun (C.3) ontstaan 
bovendien synergieën en efficiëntiewinsten aan gezien het hierdoor mogelijk wordt op een 
flexibele wijze te kiezen voor de meest kosteneffectieve oplossing voor specifieke 
projectrisico's. 
Gezien het voorgaande is gekozen voor optie C.4.  Deze optie spoort met de door de 
Europese Commissie op 29 juni 2011 ingedie nde voorstellen voor de toekomstige EU-
begroting en kadert volle dig in de voorgestelde Connecting Europe -faciliteit. 
 
6) Vergelijking van de opties en ei ndconclusies van de effectbeoordeling 
Het resultaat van de analyse is dat de effectbeoordeling uitmondt in een pakket van 
voorkeursopties : 1) totstandbrenging van een stelse l van gemeenschappelijk Europees 
belang, volledige one-stop shop  en een tijdslimiet van 4 jaar voor projecten van 
gemeenschappelijk belang; 2) voorafgaande gren soverschrijdende kostentoewijzing en aan de 
risico's gerelateerde stimulansen  voor PGB's; en 3) een comb inatie van subsidies, risico-
spreidingsinstrumenten en risicokapitaalinstrumenten. Geen van die voorkeursopties alleen 
is in staat de vereiste investeringen te activeren , wat het nodig maakt te zorgen voor een 
coördinatie van de beleidsact ie voor de voorkeursopties. 
In het algemeen zullen de negatieve effecten op het milieu, de individuele burgers en de 
tarieven ruimschoots worden gecompenseerd door  de baten die worden verwacht van de 
voltooiing van de trans-Europe se netwerken. Die maakt he t voor de EU mogelijk de 
overeengekomen energie- en klimaatdoelstel lingen te verwezenlijken, meer bepaald een 
aandeel van hernieuwbare energi ebronnen van 20% en een vermi ndering van de uitstoot van 
broeikasgassen met 20% tegen 2020. Een ade quate infrastructuur zal ook de volledige 
integratie van de interne energiemarkt op het ge bied van elektriciteit en  gas vergemakkelijken 
 
 7en zo nieuwe kansen bieden voor systeemoptimal isering en efficiëntie,  mededinging en keuze 
voor de eindgebruiker en zal op die manier bijdragen tot het omlaag brengen van de 
energietarieven. Dit pakket m aatregelen zal bovendien onze energievoorzieningszekerheid 
versterken door te zorgen voor een diversificatie van bronnen, r outes en tegenpartijen en door 
het systeem stabieler te maken, maar ook door  de veiligheid en de veerkracht tegen 
klimaatverandering van onze ne twerken te verbeteren.  
Dit alles zal bijdragen tot het aanzienlijk e positieve totaaleffect op het BBP en de 
werkgelegenheid dat reeds werd vastgesteld in de effectbeoordel ing van 2010 (+0,42% groei 
en 410 000 extra banen in vergelijking met he t basisscenario in de  periode 2011-2020).  
In onderstaande tabel worden de effecten  van alle opties en subopties samengevat. 
Opties Economische en 
maatschappelijke 
effecten Milieueffecten Andere effecten 
A.1 + = Wettelijke haalbaarheid: - 
A.2 ++ + Wettelijke haalbaarheid: - 
A.3 +++ ++ Wettelijke haalbaarheid: - 
B.1 ++ + Administratief: - 
B.2 ++ + Effect op tarieven: - 
B.3 +++ ++ Administratieve effecten en effect 
op tarieven: - 
C.1 +++ +  
C.2 ++ + Administratief: - 
C.3 +++ ++ Administratief: - 
C.4 +++ ++ Administratief: - 
Effect op tarieven: + 
A.3 & B.3 & C.4 +++ +++ Wettelijk, administratief: - 
Effect op tarieven: + 
Samenvatting van de effecten (= gelijkwaardig ten opzichte van ba sisscenario; + tot +++ verbetering ten 
opzichte van basisscenario; - tot - - - verslechtering ten opzichte van basisscenario)