TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING

In een geglobaliseerde wereld waar zware criminaliteit en terrorisme steeds transnationaler worden en meer facetten vertonen, moeten de rechtshandhavingsinstanties over alle middelen kunnen beschikken om in samenwerking met externe partners de veiligheid van hun burgers te garanderen. Met het oog daarop moet Europol persoonsgegevens kunnen uitwisselen met rechtshandhavingsinstanties van derde landen, voor zover dit noodzakelijk is om zijn taken uit te voeren.

Sinds de inwerkingtreding van Verordening (EU) 2016/794 op 1 mei 2017 en op grond van het Verdrag is het de verantwoordelijkheid van de Commissie om namens de Unie te onderhandelen over internationale overeenkomsten met derde landen op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens met Europol. Voor zover dat noodzakelijk is om zijn taken te kunnen uitvoeren, kan Europol samenwerkingsverbanden met externe partners aangaan en onderhouden op basis van werkafspraken en administratieve afspraken die op zich niet kunnen fungeren als rechtsgrondslag voor de uitwisseling van persoonsgegevens.

Gezien de politieke strategie als uiteengezet in de Europese veiligheidsagenda, de conclusies van de Raad en de mondiale strategie, de operationele behoeften van de rechtshandhavingsinstanties in de hele EU en de potentiële baten van nauwere samenwerking op dit gebied, acht de Commissie het noodzakelijk om op de korte termijn onderhandelingen te openen met acht landen, zoals aangegeven in het elfde verslag over de totstandbrenging van een echte en doeltreffende Veiligheidsunie.

De Commissie heeft bij het bepalen van de prioritaire landen rekening gehouden met de operationele behoeften van Europol. Volgens de Europol-strategie 2016-2020 komt het Middellandse Zeegebied prioritair in aanmerking voor versterkte partnerschappen. In de externe Europol-strategie 2017-2020 wordt bovendien de nadruk gelegd op de noodzaak van nauwere samenwerking tussen Europol en het Midden-Oosten/Noord-Afrika als gevolg van de bestaande terroristische dreiging en migratiegerelateerde uitdagingen.

Europol heeft momenteel geen afspraken met landen in deze regio.

Deze aanbeveling betreft met name de onderhandelingen met Algerije, hoewel de samenwerking met elk land van het Midden-Oosten/Noord-Afrika moet worden bezien in de context van de hele regio. De huidige instabiliteit in de regio, meer bepaald de langdurige conflicten in Libië en de Sahel, vormt een aanzienlijke bedreiging voor de veiligheid van de EU op de lange termijn waaraan dringend het hoofd moet worden geboden. Dit is niet alleen van belang voor de doeltreffende bestrijding van het terrorisme en de daarmee samenhangende georganiseerde misdaad, maar ook voor het aanpakken van migratiegerelateerde uitdagingen zoals het faciliteren van irreguliere migratie en mensenhandel. Samenwerking met plaatselijke rechtshandhavingsinstanties is van essentieel belang om deze uitdagingen aan te gaan.

Politiek kader

Algerije is door zijn ligging in de Maghreb en zijn positie op regionaal niveau en binnen de Afrikaanse Unie, op strategisch gebied een belangrijk partnerland van de EU. Vanuit strategisch oogpunt is Algerije een knooppunt in het Middellandse Zeegebied en een belangrijk land voor de stabiliteit in de Sahara-Sahel-regio. Het land treedt zeer actief op tegen terrorisme op zijn eigen grondgebied.

In maart 2017 heeft de associatieraad EU-Algerije partnerschapsprioriteiten vastgesteld, waaronder de versterking van de veiligheidsdialoog. Migratie en veiligheid zijn daarbij als prioritaire thema’s aangemerkt. In oktober 2017 hebben de EU en Algerije een eerste informele dialoog op hoog niveau over terrorismebestrijding en regionale veiligheid gevoerd. Zij hebben daarbij aangegeven verder werk te willen maken van de mogelijkheden om de bilaterale samenwerking op het gebied van veiligheid en terrorismebestrijding naar een hoger niveau te tillen. Er werden in het bijzonder cruciale gebieden geïdentificeerd waarop samenwerking zeer gunstig zou zijn. Het gaat daarbij om deradicalisering, samenwerking tussen Europol en Algerije, de bestrijding van georganiseerde misdaad (met inbegrip van de illegale handel in vuurwapens en cybercriminaliteit), de bestrijding van terrorismefinanciering en forensisch onderzoek.

Algerije en de EU nemen deel aan het mondiaal forum terrorismebestrijding. Bovendien is een van de door de EU gefinancierde regionale CBRN-kenniscentra in Algiers gevestigd.

Operationele behoeften

Volgens de beschikbare gegevens voor SOCTA 2017 en TE-SAT 2017, de bovengenoemde besprekingen en de interne expertise van Europol is samenwerking met Algerije noodzakelijk, met name om het hoofd te bieden aan de volgende vormen van criminaliteit:

Terrorisme: terreurgroepen in de regio (met inbegrip van Libië en de Sahel) vormen een bedreiging voor Algerije en de EU. Nauwere samenwerking, onder meer in de vorm van uitwisseling van persoonsgegevens, levert niet alleen een beter beeld van de dreiging en van nieuwe trends op, maar is tevens noodzakelijk om het fenomeen van de buitenlandse terroristische strijders aan te pakken (onder meer met betrekking tot verdachten met twee nationaliteiten of met twee legale verblijfplaatsen) en om reizen met terroristisch oogmerk en misbruik van het internet door terroristen, alsook terrorismefinanciering en de band tussen die financiering en de georganiseerde misdaad doeltreffend op te sporen, te voorkomen en te vervolgen.

Migrantensmokkel: er vindt georganiseerde migrantensmokkel plaats in Algerije en irreguliere migranten blijven proberen om via Algerije de EU te bereiken. Voorts blijft er ook het risico bestaan dat irreguliere migranten via Algerije naar Libië proberen te reizen. Samenwerking met de Algerijnse autoriteiten zou ook van belang zijn voor het aanpakken van fraude met documenten, een vorm van criminaliteit die verband houdt met migrantensmokkel.

Illegale handel in vuurwapens: de aanhoudende instabiliteit in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, en met name de conflicten in Libië en Syrië, zorgen voor een forse toename van de handel in vuurwapens in de regio. Zowel op de korte als op de lange termijn wordt de veiligheid hierdoor bedreigd. Algerije bevindt zich ook op de natuurlijke route naar en van de Sahel. Controle van de Algerijnse grens is derhalve van strategisch belang om de stroom van illegale vuurwapens naar de buurlanden van Algerije in te perken en de illegale invoer in de EU via containerschepen, veerboten en kleinere vaartuigen over de Middellandse Zee te voorkomen.

Drugshandel: de regio Midden-Oosten/Noord-Afrika is een belangrijke bron, doorvoerroute en verbruiker als het gaat om drugs. Met een vaste klantenbasis in het noorden, de Sahel-smokkelroute in het zuiden en de heroïneroute van oost naar west beïnvloedt de regio het drugsgebruik en de drugsproductie – en ondervindt zij er de negatieve invloed van.

Sinds 2000 zijn in Algerije al grote hoeveelheden cannabishars in beslag genomen. In 2016 is in Algerije een gezamenlijke luchthaventaskforce opgezet in het kader van het door de EU gefinancierde cocaïnerouteprogramma (onderdeel AIRCOP).