Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Manieren en middelen om de netwerken voor informatie over en verwerking van de resultaten van Europese O& TO-programma's te versterken"

(98/C 284/06)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 29 januari 1998 besloten overeenkomstig artikel 23, lid 3, van zijn Reglement van Orde, een advies op te stellen over de "Manieren en middelen om de netwerken voor informatie over en verwerking van de resultaten van Europese O& TO-programma's te versterken".

De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 juni 1998 met algemene stemmen goedgekeurd. Rapporteur was de heer Malosse.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 356e Zitting van 1 en 2 juli 1998 (vergadering van 1 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

I. AANBEVELINGEN

het Economisch en Sociaal Comité overwegende dat

I.1. het hoog tijd is voor een structurele strategie ter bevordering van het concurrentievermogen van de Europese industrie, om groei en werkgelegenheid te stimuleren;

I.2. hiertoe netwerken voor informatie en begeleiding van fundamenteel belang zijn om ondernemingen, met name middelgrote en kleine ondernemingen met "slapend" innovatiepotentieel (de zgn. "pioniers"), bij O& TO-programma's te betrekken;

I.3. technologische uitkijkposten en instrumenten voor exploitatie van onderzoeksresultaten van fundamenteel belang zijn om op specifieke behoeften toe te snijden nieuwe technologieën bij de Europese ondernemingen te verspreiden;

I.4. het Vijfde Kaderprogramma ertoe zou kunnen bijdragen het probleem i.v.m. het concurrentievermogen aan te pakken en t.o.v. de vorige O& TO-programma's een echte, door het Europees Parlement, de Raad en het Comité wenselijk geachte, koersverandering zou kunnen betekenen;

I.5. wat betreft de netwerken de verschillende activiteiten op nationaal en EU-niveau in de ogen van het Comité te weinig samenhang vertonen om efficiënt aan deze koersverandering bij te dragen,

richt het Comité middels dit initiatiefadvies de volgende aanbevelingen tot de Raad, het Europees Parlement en de Commissie:

Aanbeveling 1

Het Comité dringt erop aan dat de diensten van de Commissie een mededeling voorleggen waarin een algemene strategie betreffende netwerken voor informatie, begeleiding en exploitatie van resultaten op het gebied van O& TO en innovatie, wordt uitgewerkt.

Uitgangspunten van de strategie dienen te zijn: een rationele combinatie van bestaande mechanismen en integratie van alle relevante onderdelen van EU-beleid, zoals het Actieplan voor innovatie, het Vijfde Kaderprogramma voor O& TO, economische en sociale samenhang, programma's voor onderwijs en opleiding, beleid ter bevordering van het concurrentievermogen, uitbreidingsstrategie en extern beleid.

Aanbeveling 2

Het Comité raadt aan de bestaande instrumenten (het Vijfde Kaderprogramma voor O& TO, structuurfondsen, programma's voor onderwijs en opleiding, programma voor het MKB...) in het kader van deze algemene strategie in te zetten ten behoeve van gespecialiseerde ondersteunende netwerken die als doorgeefluik van ondernemingen moeten fungeren.

De bedoeling is m.b.v. deze als doorgeefluik te fungeren netwerken, de totstandkoming van allianties tussen ondernemingen te bevorderen, de banden tussen bedrijfsleven, onderzoekcentra en universiteiten te stimuleren en gunstige voorwaarden te scheppen voor het volgen van technologische ontwikkelingen, economische informatievoorziening en projectonderbouwing (juridisch, financieel...).

Het tweede horizontale programma ("Innovatie en deelneming van het MKB") van het toekomstige Vijfde Kaderprogramma zou, naar oordeel van het Comité, grotendeels op deze doelstelling moeten worden gericht.

Aanbeveling 3

Het Comité verzoekt de Commissie, voor een betere coördinatie van de netwerken voor informatie en begeleiding enerzijds en die voor exploitatie van onderzoeksresultaten anderzijds te zorgen, door erop toe te zien dat de vereiste complementariteit gegeven is.

De Commissie moet deze netwerken integreren in een breder geheel van ondersteunende voorzieningen voor informatie en begeleiding en deze volledig op de behoeften van de gebruikers afstemmen en niet gebruiken om haar eigen beleid uit te dragen.

Aanbeveling 4

Het Comité stelt voor een "Groep van gebruikers" in te stellen, waarin diegenen die met EU-netwerken werken, vertegenwoordigd zijn: ondernemingen, laboratoria, universiteiten en organisaties en instanties met een ondersteunende functie. Deze groep zou samen met het Comité de follow-up en evaluatie van deze netwerken, alsmede de verkenning van nieuwe mogelijkheden op zich kunnen nemen.

Aanbeveling 5

Om voor een daadwerkelijke coherentie tussen de netwerken te zorgen, stelt het Comité voor, een teleconferentie van EU-, nationale en intergouvernementele netwerken (Eureka, OESO...) te organiseren, waarbij de in het kader van de thematische programma's in het Vijfde Kaderprogramma opgerichte "innovatiecellen" zullen worden betrokken.

Een overzicht van de maatregelen op nationaal, EU- en intergouvernementeel niveau zou voor de bevoegde autoriteiten een handig hulpmiddel zijn om, hetgeen ook noodzakelijk is, de zaken beter te coördineren.

Aanbeveling 6

Omwille van de nodige transparantie en zichtbaarheid voor de betrokken partijen (ondernemingen, onderzoekers, universiteiten, oprichters van ondernemingen...) stelt het Comité voor, de Euro-infocentra aan te wijzen als informatie- en oriëntatiepunt voor gespecialiseerde netwerken, m.i.v. de EU-netwerken. Zo kan via een gedecentraliseerd, laagdrempelig systeem de weg gewezen worden naar het netwerk voor informatie, begeleiding en exploitatie van onderzoeksresultaten dat het best aan de behoeften van de onderneming in kwestie beantwoordt.

Aanbeveling 7

Het Comité raadt aan, in het kader van de toetredingsstrategie de voorgestelde strategie nu reeds tot alle kandidaat-lid-staten uit te breiden.

Daarnaast acht het Comité het van belang om met adequate instrumenten speciale partnerschappen met de Euromediterrane ruimte, de overige Europese landen en de partnerlanden van het Verdrag van Lomé na streven.

Ten slotte raadt het Comité aan, in het wederzijdse belang te werken aan synergie met andere industrielanden in de wereld.

1. Inleiding

1.1. Dit initiatiefadvies sluit aan bij een aantal adviezen die het Comité zeer recentelijk m.b.t. O& TO heeft opgesteld, met name de adviezen "Naar het vijfde kaderprogramma: wetenschappelijke en technologische doelstellingen (1)

(1) PB C 355 van 21.11.1997, blz. 38." en "De gevolgen voor het MKB van de gestage algemene vermindering voor O& TO-activiteiten in de EU uitgetrokken middelen (op communautair en op nationaal niveau) (2)

(2) PB C 355 van 21.11.1997, blz. 31.".

1.2. In deze adviezen wordt de geringe impact van O& TO van de Gemeenschap op het bedrijfsleven, vooral het MKB, waartoe 99,8 % van alle Europese ondernemingen behoort, gehekeld een standpunt dat door de diverse instellingen en organen grotendeels wordt gedeeld. Zo ook door het Communautair Adviescomité voor wetenschappelijk en technologisch onderzoek (CREST), dat i.v.m. de voorbereiding van het Vijfde Kaderprogramma voor O& TO een verslag heeft opgesteld over de deelname van het MKB aan O& TO-activiteiten en in de aanbevelingen met name het belang van toegang tot informatie heeft onderstreept.

1.3. In zijn advies over het Vijfde Kaderprogramma heeft het Comité () geattendeerd op "de wenselijkheid onderzoekers en eindgebruikers, met name de verschillende soorten kleine en middelgrote ondernemingen, rechtstreeks te betrekken bij het opzetten van het kaderprogramma tot en met de innoverende toepassing van de onderzoeksresultaten".

1.4. In zijn advies betreffende het MKB en O& TO () onderscheidt het Comité drie soorten ondernemingen ("bedrijven die de producten van O& TO-activiteiten uitsluitend afnemen", "pioniers" d.w.z. "ondernemingen met ongebruikte innovatiecapaciteiten" en "kleine technologie-intensieve bedrijven") en raadt het aan, de maatregelen op EU-niveau vooral te richten op de "pioniers" of "technology followers", waarvan er in de EU naar schatting tussen de één en anderhalf miljoen zijn.

1.5. Onderhavig advies dient te worden gezien in het kader van de voorbereiding van het Vijfde EU-Kaderprogramma. Dit heeft het Comité er niet van weerhouden, het te analyseren terrein, ook omwille van de nodige coherentie, uit te breiden tot alle EU-beleidsonderdelen en -programma's die met innovatieconcepten en -procedures te maken hebben. Daarbij wordt steeds ook gekeken naar de vraag in hoeverre ondernemingen banen scheppen, reilen en zeilen en zich in de concurrentiestrijd handhaven. Het Comité beoogt een aantal coherente voorstellen uit te werken tegenover regionale, nationale en intergouvernementele voorzieningen van het type Eureka.

2. Doelstellingen van het initiatiefadvies

2.1. Met dit initiatiefadvies beoogt het Comité in de eerste plaats aan te sporen tot het kiezen van aandachtsgebieden en het uitwerken van concrete voorstellen waarin richting, doel en vorm van het EU-ingrijpen nader worden bepaald. De EU maakt zich op om een Vijfde Kaderprogramma voor O& TO goed te keuren, dat een geheel andere weg dan de voorgaande programma's moet inslaan en met het concept "kernactiviteiten" daadwerkelijk invloed op de Europese industrie en het concurrentievermogen wil uitoefenen. Het Comité richt zich in dit initiatiefadvies op twee zaken die van fundamenteel belang zijn om van deze strategie een succes te maken:

2.1.1. de middelen en manieren om d.m.v. informatie en begeleiding ervoor te zorgen dat ondernemingen, met name het MKB, daadwerkelijk aan onderzoeksactiviteiten deelnemen;

2.1.2. de mogelijkheden van toepassingen van onderzoeksresultaten onder de aandacht brengen van potentiële gebruikers, i.c. de ondernemingen.

2.2. Dit advies heeft een tweeledige boodschap: de specifieke functies van informatie en exploitatie moeten duidelijk van elkaar worden onderscheiden en tegelijkertijd moet ervoor worden gezorgd dat zij complementair zijn en in de praktijk op elkaar zijn afgestemd. Per slot van rekening laten de informatie- en exploitatieprocédés geen lijnrecht verloop vanaf het onderzoekslaboratorium tot de industriële toepassing zien, maar moet heel wat interactie worden vastgesteld.

2.2.1. Informatie m.b.t. O& TO-programma's is gericht op het opsporen van mogelijke promotoren van O& TO-activiteiten en op het doordringen van de mogelijkheden op het gebied van innovatie, technologieoverdracht en exploitatie. Informatie omvat even diverse als complementaire elementen: het volgen van de ontwikkelingen, scholing, advisering, hearings en behoeftenanalyses..., waaraan ter wille van de doelmatigheid een permanente informatiestroom ten grondslag dient te liggen.

2.2.2. Exploitatie in de zin van introductie van wetenschappelijke vindingen in structuren die er niet speciaal op uit zijn om deze te integreren - dit geldt met name voor het MKB - dient te worden beschouwd als een systeem waarin het proces van innovatie en overdracht gekoppeld wordt aan een aantal andere factoren, zoals innovatiecultuur, onderkennen van de behoeften en innovatiepotentieel, technologische aanpassing, overdracht van vaardigheden en knowhow, het bestaan van een businessplan en marketingstudies.

2.3. Ondanks een aantal prijzenswaardige initiatieven, waarbij men zich echter niet aan de indruk kan onttrekken dat zij versnipperd zijn over de verschillende diensten van de Commissie (de contactpunten van het netwerk Craft, de verbindingsbureaus "innovatie", het netwerk Cordis, de Euro-infocentra, de regionale innovatiestrategieën (RIS), samenwerkingsverbanden tussen universiteiten en ondernemingen, ...) -, is de impact van O& TO op industrie en bedrijfsleven in Europa geringer dan verwacht. Een studiegroep van het Comité heeft een "hearing" met deze netwerken georganiseerd, waarbij nog eens heel duidelijk naar voren is gekomen dat elk netwerk vanuit zijn eigen, even verschillende als legitieme inhoudelijke invalshoek werkt: het versterken van de deelname van het MKB aan EU-programma's voor O& TO, het opzetten van een Europees netwerk van structuren voor de exploitatie van onderzoeksresultaten, het MKB meer in het algemeen voorlichten inzake Europese aangelegenheden, het versterken van regionale innovatiestrategieën ter bevordering van de economische en sociale samenhang in de EU, het verbeteren van de banden tussen onderzoekcentra en bedrijfsleven d.m.v. onderwijs en opleiding, enz.. Tevens is gebleken dat informatie en begeleiding enerzijds en exploitatie anderzijds niet altijd duidelijk van elkaar te scheiden zijn. Over de gehele lijn zijn er problemen met coherentie, overzichtelijkheid, coördinatie en doelmatigheid. Gelet op het feit dat nu met specifieke en aangepaste ondersteunende diensten getracht wordt het probleem i.v.m. het concurrentievermogen aan te pakken, wil het Comité een aantal suggesties doen die ervoor moeten zorgen dat het Vijfde Kaderprogramma ook daadwerkelijk van het Vierde verschilt.

2.4. Aangezien het onderzoek op EU-niveau slechts 4 % van de totale onderzoeksactiviteiten in de EU uitmaakt, zou ook moeten worden bekeken hoe maatregelen op EU-, nationaal en lokaal niveau elkaar kunnen aanvullen of wat de oorzaken ervan zijn dat complementariteit ontbreekt. Het Comité verwijst hier naar zijn opmerkingen en aanbevelingen in het advies betreffende het Vijfde Kaderprogramma (), met name het voorstel om een overzicht op te stellen met behulp waarvan per activiteit kan worden vastgesteld en vergeleken welke vorderingen er in de nationale, Europese en intergouvernementele programma's zijn gemaakt.

3. Het streven naar coherentie en integratie

3.1. Van belang is op elk aandachtsgebied een verdere verkokering van de verschillende netwerken ter ondersteuning van innovatie in Europa tegen te gaan, of het nu om communautaire, intergouvernementele, nationale, regionale of particuliere netwerken gaat. Het streven naar coherentie, zowel in het Vijfde Kaderprogramma als bij andere innovatiebevorderende EU-maatregelen of nationale programma's, dient vooral tot uitdrukking te komen in voorstellen voor instrumenten en middelen.

3.2. De voorstellen dienen bovendien niet alleen geënt te zijn op coherentie, maar ook gericht zijn op een goede integratie van de verschillende doelstellingen van deze maatregelen, in het bijzonder het bevorderen van het concurrentievermogen, het integreren van economische en sociale samenhang en werkgelegenheid, het oog hebben voor het strategisch belang van het MKB en zijn specifieke behoeften en het systematisch streven naar complementariteit en synergie tussen netwerken en de verschillende soorten ondernemingen (uitzwermen van grote concerns, nieuwe banden tussen grote concerns en het MKB, het cluster-concept). Zo'n strategie kan alleen maar slagen als er een kader worden gecreëerd, dat de nodige interactie tussen de betrokken actoren mogelijk maakt: industriële kringen, beroepsorganisaties, kamers van koophandel, ambachtskamers, universiteiten, onderzoekcentra, regio's, onderwijs- en scholingsinstellingen, financieringsmaatschappijen voor innovatieve activiteiten...

3.3. Na te hebben vastgesteld wat het probleem is en hoe de zaken er in dat opzicht op nationaal en EU-niveau voorstaan, is het zaak om uitgaande van coherentie en integratie van de diverse doelstellingen voorstellen uit te werken rond een aantal prioriteiten:

3.3.1. het aantal gebruikers van informatienetwerken voor O& TO in de EU moet worden uitgebreid, met als belangrijkste doelgroep de "pioniers", ondernemingen met ongekende, latent aanwezige mogelijkheden, die op deze manier bij de O& TO-programma's dienen te worden betrokken;

3.3.2. activiteiten i.v.m. valorisatie dienen met name t.a.v. het MKB te worden geherdefinieerd als een continu en complex proces van overdracht van vaardigheden en knowhow, waarvoor onderwijs en opleiding en advies de aangewezen instrumenten zijn;

3.3.3. er dient een kader te worden voorgesteld om gunstige voorwaarden te scheppen voor de ontkokering van innovatie ondersteunende netwerken, zodat deze een echt Europese dimensie krijgen.

3.3.4. Er dient rekening te worden gehouden met de innovaties van het Vijfde Kaderprogramma voor O& TO:

3.3.4.1. De thematische aanpak van het Vijfde Kaderprogramma voor O& TO is zeer ambitieus. Het klassieke concept van de specifieke programma's wordt gecombineerd met het vernieuwende concept van de kernactiviteiten. Voor de uitvoering draagt het kaderprogramma een keur aan middelen aan: zo worden niet minder dan elf verschillende strategische maatregelen voorgesteld in de 25 regels tellende paragraaf "Bevorderen van de deelneming van het MKB van de derde actie, Innovatie en deelneming van het MKB". Omdat extra maatregelen op het vlak van de informatieverstrekking uitblijven, valt echter te vrezen dat minder goed uitgeruste ondernemingen, zoals de "pioniers" in het MKB, terughoudend of afwijzend reageren.

3.3.4.2. Een andere belangrijke innovatie van het Vijfde Kaderprogramma is volgens het Comité het door elke promotor verplicht op te stellen plan voor technische uitvoering. Het Comité juicht deze maatregel toe, mits dergelijke plannen daadwerkelijk worden gebruikt als een flexibel follow-upmechanisme om de impact van de uitgevoerde werkzaamheden te meten en worden ingezet als hulpmiddel om de voorwaarden voor exploitatie van onderzoeksresultaten in de industrie te verbeteren en financiële middelen voor ontwikkeling aan te trekken. Zo bezien kunnen de exploitatienetwerken een belangrijke rol spelen om de omzetting van deze plannen in de praktijk te ondersteunen.

4. Voorstellen m.b.t. het concept van het Vijfde Kaderprogramma

4.1. Ondernemingen, met name de "pioniers" in het MKB hebben specifieke behoeften qua begeleiding, technische bijstand en gespecialiseerde diensten:

4.1.1. Informatie-bijstand-scholing: inzake O& TO-programma's en technologieën (producten, markten).

4.1.2. Advies over de technische en juridische haalbaarheid van innovaties, m.i.v. zaken als intellectueel eigendom.

4.1.3. Ontwikkeling van technologische innovatieprojecten: plaatsbepaling, technische en juridische haalbaarheid, evaluatie en certifiëring van projecten, wetenschappelijke en technische samenwerking.

4.1.4. Opzetten en technologische onderbouwing van Europese projecten.

4.1.5. Follow-up van begeleiding bij en de tenuitvoerlegging: scholing, evaluatie, ontwikkelen van prototypes, exploitatie-advisering ten behoeve van derden.

4.1.6. Economische en commerciële follow-up en begeleiding: onderzoeksverkenningen, het lanceren van producten, marketing, uitbouw van de markt in Europa, financiële onderbouwing van projecten...

4.2. Al deze maatregelen voor begeleiding, ondersteuning, advisering en follow-up dienen bewust proactief te zijn opgezet en door het bevorderen van de ondernemingsgeest risico's te minimaliseren en kansen te maximaliseren.

5. Voorstellen m.b.t. de werkwijze

5.1. Wil de Commissie de ambities (kernactiviteiten, technische ontwikkelingsplannen...) van het Vijfde Kaderprogramma waarmaken, zorgen voor de nodige samenhang tussen de instrumenten, alsook doelstellingen en beleid op één noemer brengen, dan is een globale, coherente en geïntegreerde strategie geboden om complementariteit en synergie tussen maatregelen voor informatie en begeleiding en een exploitatiemechanisme mogelijk te maken.

5.2. Kernpunten van deze strategie dienen volgens het Comité te zijn:

- bevordering en ontkokering van gespecialiseerde ondersteunende netwerken;

- oprichting van oriëntatiepunten;

- realisering van instrumenten op EU-niveau om de coherentie- en integratiestrategie te verwezenlijken;

- zorgen voor coherentie over de grenzen van de EU heen.

6. Bevordering en ontkokering van gespecialiseerde ondersteunende netwerken

6.1. Het is zaak het doorgeefluik-principe te ontwikkelen: m.b.v. externe particuliere of openbare ondersteunende diensten of interne faciliteiten dienen informatie aan en begeleiding van ondernemingen en onderzoekcentra te worden verzorgd in zaken als technologie-overdracht, contacten tussen ondernemingen, uitzwermen van grote concerns, samenwerkingsstrategieën en "clusters" van ondernemingen, banden tussen universiteiten en bedrijfsleven en onderzoekcentra.

Bekeken moet worden met welke middelen de activiteit van deze diensten kunnen worden bevorderd, waarbij gedacht kan worden aan combinaties van nationale c.q. regionale en EU-maatregelen of overheidsingrijpen en particuliere initiatieven. De EU kan hieraan een wezenlijke bijdrage leveren, met name door maatregelen als:

6.1.1. Inventarisering van lokale en regionale werkwijzen (in de EU of daarbuiten) die hebben bewezen in de praktijk zeer goed te functioneren, en het opzetten van modelprojecten voor "benchmarking" op basis daarvan.

6.1.2. Mogelijkheid om naast ondernemingen organisaties met een ondersteunende taak (beroepsorganisaties, Kamers van Koophandel, technologiecentra) te selecteren voor de indirecte activiteiten van het Vijfde Kaderprogramma. Deze zouden kunnen worden belast met specifieke taken, zoals het nagaan van het innovatiepotentieel bij MKB en ambacht en het leiden van collectieve activiteiten: deelname aan O& TO-maatregelen, proefnemingen met het overdragen en toesnijden van nieuwe technologieën op een bepaalde bedrijfstak.

6.1.3. Ondersteunen van regionale innovatiestrategieën (RIS) door deze naadloos te laten aansluiten bij de nieuwe doelstellingen van het Vijfde Kaderprogramma en m.b.v de structuurfondsen en de partnerschapsinstrumenten voor de toetreding in de minder ontwikkelde landen en regio's resp. de kandidaat-lid-staten te intensiveren. Deze regionale innovatiestrategieën dienen niet beperkt te blijven tot één land, maar moeten een grensoverschrijdende dimensie hebben.

6.1.4. Krachtige aanmoediging van strategieën gericht op allianties tussen ondernemingen, en wel door de bestaande voorzieningen (BC-NET, Interprise...) te integreren in de thematische kernactiviteiten van het Vijfde Kaderprogramma, met mogelijke gebruikmaking van het financieringsinstrument "Joint European Ventures" ter ondersteuning van gemeenschappelijke ondernemingen.

6.1.5. Doelgerichter bevorderen van samenwerkingsovereenkomsten tussen universiteiten, onderzoekcentra, instellingen voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven om d.m.v. kennispartnerschappen een cultuur van innovatie, allianties en overdracht van knowhow te stimuleren.

6.1.6. Tegengaan van verkokering en uitbreiding van sectorale of horizontale technologische uitkijkposten, die nog in de kinderschoenen staan en zeer nationaal zijn georiënteerd. De bedoeling is Europese ondernemingen tegen zo laag mogelijke kosten een coherente economische informatiedienst aan te bieden, waardoor op specifieke behoeften toe te snijden technologieën vlot op te sporen zijn.

6.2. De EU dient dus ervoor te zorgen dat haar eigen netwerken (de verbindingsbureaus "innovatie", de contactpunten van het netwerk Craft...) worden gekoppeld aan dit doorgeefluikmechanisme. De bedoeling is dat de EU-netwerken geïnstalleerd worden bij bestaande instanties die bekend zijn bij en erkend worden door potentiële gebruikers. Zij hebben slechts een complementaire taak die is afgestemd op vastomlijnde doelstellingen om versnippering en dubbel werk te voorkomen. De EU dient het principe van deze informatienetwerken te steunen en zich voor ontkokering hiervan in te zetten middels financiële steun overeenkomstig het Vijfde Kaderprogramma. Deze steun behoeft overigens niet noodzakelijkerwijs met één van de EU-programma's verband te houden.

7. Oprichting van oriëntatiepunten

7.1. Een eerste blik op de maatregelen die op nationaal en EU-niveau ten behoeve van informatie en exploitatie worden genomen, laat zien dat er ongemeen veel initiatieven, netwerken en programma's zijn met evenzo vele verschillende actoren. Tal van overheidsinstellingen, verenigingen en maatschappijen voor advies en exploitatie bieden deze verschillende gespecialiseerde diensten aan. Deze diversiteit is een rijkdom die bij verkokering van de activiteiten gemakkelijk kan omslaan in overdaad en dan uiteindelijk tot niets dan chaos en inefficiëntie leidt. In plaats van aan de bestaande structuur nieuwe netwerken toe te voegen, wil het Comité onderzoeken hoe een betere synergie tussen de bestaande mechanismen kan worden bewerkstelligd.

7.2. Om de door ondernemingen gevraagde gespecialiseerde dienstverlening te bevorderen, lijkt met andere woorden de ontkokering van de verschillende netwerken prioritair. Het gaat niet erom nieuwe structuren te creëren die het hele scala aan diensten aanbieden, maar om de bestaande lokale organisaties te steunen in de aan hun toe te wijzen taak om voor netwerken als coördinatiepunt en centrum voor informatie en begeleiding ten behoeve van de gespecialiseerde dienstverlening te fungeren. Op die manier kunnen de middelen worden toegewezen en de dienstverlening aan het MKB worden gecoördineerd. Zij hebben dus de taak van first-stop-shop en oriëntatiepunt. Wat betreft het profiel, is het zaak dat de info- en oriëntatiepunten vrij klein blijven en geplaatst worden in representatieve dan wel door industriële kringen erkende organisaties. Bij voorkeur zijn zij niet volledig afhankelijk van staten of dienen zij uitsluitend handelsbelangen, maar vallen zij juist onder privaatrechtelijke verenigingen zonder winstoogmerk, beroepsorganisaties, Kamers van Koophandel of Ambachtskamer. Deze info- en oriëntatiepunten zouden, aangezien zij dicht bij de praktijk moeten staan, ter wille van de doelmatigheid ook op lokaal of sectoraal niveau kunnen worden georganiseerd.

7.3. Wel moeten zij aan een aantal criteria voldoen. Zo moeten zij lokaal aanwezige kennis weten te mobiliseren, de weg kunnen vinden naar de verschillende actoren op het gebied van onderzoek, inzicht hebben in de verschillende programma's voor overheidssteun ten behoeve van onderzoek, betrekkingen hebben met universiteiten en particuliere laboratoria...

7.4. Het netwerk van Euro-infocentra (EIC) dat sinds kort is uitgebouwd met EIC-centrales en geassocieerde EIC's beantwoordt zeer goed aan dit concept van informatie- en oriëntatiepunten. Het Comité raadt dan ook de EIC's met deze taak te belasten.

8. Realisering van instrumenten op EU-niveau om de coherentie- en integratiestrategie te verwezenlijken

8.1. Hoeksteen van de voorstellen is het streven naar coherente maatregelen en integratie van doelstellingen. De stand van zaken laat wat dat betreft te wensen over. Het Comité wil in geen geval voorstellen doen die erop neer zouden komen dat structuren op bestaande structuren worden gestapeld of weer een nieuw netwerk wordt opgezet. Het Comité acht het tijd dat coördinatie en coherentie op politiek vlak aan de orde worden gesteld:

8.1.1. De Commissie dient aangaande de informatie- en exploitatienetwerken een mededeling te publiceren, waarin een rangorde van netwerken, alsmede een beschrijving van hun complementaire functies wordt gegeven en de middelen worden vermeld waarmee coherentie kan worden bewerkstelligd. Het is nu aan de Commissie om haar verantwoordelijkheid op zich te nemen en binnen haar instelling voor betere synergie te zorgen.

8.1.2. Er dient een "Groep van gebruikers" te worden ingesteld, waarin allen die gebruik maken van netwerken vertegenwoordigd zijn (ondernemingen, onderzoekcentra, universiteiten, bemiddelende organisaties, beroepsorganisaties, kamers van koophandel en ambachtskamers). Deze groep moet erop toezien dat de maatregelen coherent zijn en alle doelstellingen geïntegreerd worden, en moet ervoor zorgen dat meer ondernemingen en instellingen gebruik gaan maken van de informatie- en exploitatiemechanismen. Gezien haar taak van evaluatie en observatie zou zij in nauwe samenwerking met het Comité en de Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek kunnen opereren.

8.2. Voor de EU zou ook een taak weggelegd zijn m.b.v. de moderne communicatietechnologieën een "Permanente conferentie van netwerken" te organiseren (in de vorm van een "virtuele conferentie"). Taak van deze conferentie is te zorgen voor raakvlakken tussen de verschillende informatie- en coördinatienetwerken van de EU of gesteund door de EU, de innovatiecellen van de verschillende thematische programma's van het Vijfde Kaderprogramma, het netwerk van coördinatie- en informatiepunten voor een eerste oriëntatie (de EIC's) en de andere Europese en nationale informatie- en exploitatiemechanismen, m.i.v. de maatregelen in het kader van het programma Eureka, netwerken van de OESO, enz.

9. Zorgen voor coherentie over de grenzen van de EU heen

9.1. Ter voorbereiding van de toekomstige uitbreiding dienen de EU en de lid-staten in het kader van de toetredingsstrategie deze globale strategie ook nu al toe te passen op de kandidaat-lid-staten. Wat betreft de overige landen in Midden- en Oost-Europa, de landen van de voormalige Sovjet-Unie en de derde landen in het Middellandse-Zeegebied kunnen partnerschapsprogramma's voor ondernemingen en centra voor industriële samenwerking de uitwisseling op technologisch vlak (licenties, overdracht van octrooien...) tussen ondernemingen stimuleren. Het Comité raadt aan middelen uit hoofde van de instrumenten Phare, Tacis en MEDA hiervoor ter beschikking te stellen.

9.2. Ondanks de prioriteit die de kandidaat-lid-staten, de overige buurlanden en de landen in het Middellandse-Zeegebied genieten, is het wenselijk dat de EU zich op basis van het beginsel van wederkerigheid en wederzijds belang inzet voor ontkokering van de netwerken voor informatie, bevordering en exploitatie die zij met haar belangrijkste ontwikkelde partners deelt.

9.3. Samen met de ontwikkelingslanden, met name de partners van het Verdrag van Lomé, zouden maatregelen kunnen worden genomen om gunstige voorwaarden te scheppen voor de verspreiding van technologieën die aan hun economische behoeften beantwoorden, en vooral het MKB en het plaatselijk ambacht ten goede komen. Zo heeft het Comité in zijn advies betreffende "Het Groenboek over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS-landen bij het aanbreken van de 21e eeuw - Uitdagingen en keuzen voor een nieuwe vorm van partnerschap (1)

(1) PB C 296 van 29.9.1997, blz. 65." horizontale instrumenten voor samenwerking en verspreiding van technologisch kader van het nieuwe Europees Ontwikkelingsfonds voorgesteld.

Brussel, 1 juli 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB C 355 van 21.11.1997, blz. 31.

() PB C 355 van 21.11.1997, blz. 38, paragraaf 1.3.

() PB C 355 van 21.11.1997, blz. 38; PB C 73 van 9.3.1998, blz. 133.