Advies van het Comité van de Regio's over:

- het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt", en

- het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1251/1999 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen, met het oog op uitbreiding van de werkingssfeer tot de rijstsector"

(2001/C 144/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de rijstmarkt (COM(2000) 278 def. - 2000/051 CNS);

gezien het voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1251/1999 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen, met het oog op uitbreiding van de werkingssfeer tot de rijstsector (COM(2000) 278 def. - 2000/052 CNS);

gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité over hetzelfde onderwerp (CES 1200/2000), dat is goedgekeurd op 19 oktober 2000;

gezien het besluit van de Raad van 19 juni 2000 om het Comité van de Regio's overeenkomstig artikel 265, lid 1, van het EG-Verdrag om advies te vragen;

gezien het besluit van het bureau van het Comité van de Regio's van 13 juni 2000 om commissie 2 "Landbouw, plattelandsontwikkeling en visserij" met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden te belasten;

gezien het op 25 oktober 2000 door commissie 2 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 346/2000 rev. 1) (rapporteur: mevrouw Aubert, lid van de regioraad Provence-Alpes-Côte d'Azur, F, PSE),

heeft tijdens zijn 36e zitting van 13 en 14 december 2000 (vergadering van 14 december) het volgende advies goedgekeurd.

Het Comité van de Regio's,

1. deelt de mening van de Commissie dat er een onevenwicht is op de rijstmarkt, en dat dit gepaard gaat met steeds grotere interventievoorraden waarvan de kosten ieder jaar toenemen, maar denkt niet dat de voorstellen van de Commissie het marktevenwicht kunnen herstellen; het vreest dan ook voor de levensvatbaarheid van de rijstproductie in de Unie;

2. onderstreept dat de vergelijking tussen rijst en andere graangewassen mank loopt: hoewel de productie groter is, liggen ook de productiekosten aanzienlijk hoger. De opneming van rijst in de algemene regeling voor akkerbouwgewassen zou op termijn schadelijk kunnen zijn voor de sector. Hoewel de rijstteelt gemechaniseerd is, is zij vanwege haar geheel eigen karakter toch altijd nog arbeidsintensiever dan de teelt van andere akkerbouwgewassen;

3. zou het onbegrijpelijk vinden indien de aparte behandeling van maïs - een irrigatieteelt - niet ook op rijst zou worden toegepast; de productiekosten in de rijstsector liggen immers minstens even hoog, en de rol van rijst op sociaal en milieugebied en op het vlak van ruimtelijke ordening is in de rijstproducerende gebieden in Europa van doorslaggevend belang;

4. wijst er echter op dat de afschaffing van de interventieregeling voor de rijstsector de rijsttelers bij de vaststelling van de prijzen in een zwakke positie zou plaatsen t.o.v. de industrie. De Commissie erkent immers zelf dat de interventieprijs altijd al als richtprijs voor de markt heeft gefungeerd. Voor de rijsttelers was het gebruik van de interventieregeling de laatste jaren niet zozeer een door de producenten zelf op gang gebrachte praktijk, dan wel het gevolg van ongunstige internationale afspraken. Wordt de betaling bovendien vastgesteld op 63 euro per ton, dan zal het inkomen van de producenten erop achteruit gaan, met faillissementen tot gevolg;

5. is van mening dat, aangezien geen enkele garantie kan worden gegeven óf en wannéér een aanvang wordt gemaakt met de internationale onderhandelingen met de belangrijkste handelspartners van de Europese Unie, en ook niet wat de uitslag daarvan zal zijn, het met het oog op de toekomst van de rijstsector in Europa verstandiger zou zijn om nieuwe vaste importrechten te bedingen alvorens de interventieregeling af te schaffen, en met de hervorming te wachten tot er een akkoord is bereikt over de nieuwe vaste invoerrechten tussen de verschillende internationale handelspartners;

6. vindt, net als het ESC dat in zijn advies heeft verwoord, de vrees van de Commissie dat het rijstareaal nog wordt uitgebreid, ongegrond. De specifieke omstandigheden die de rijstteelt vereist en de gespecialiseerde bewerking zorgen ervoor dat de overschakeling op andere teelten haast onmogelijk is. De traditionele rijstgebieden zijn immers ondiepe moerasgebieden, met een gebrekkige afwatering van zowel grond- als oppervlaktewater, of laaggelegen gebieden aan de oevers van een rivier, waar de bodem bestaat uit mariene sedimenten en het grondwater een hoog zoutgehalte heeft. De vernatte bodem in het eerste geval, en het zoutgehalte in het tweede geval, maken deze gebieden ongeschikt voor alle andere teelten dan rijst. Verder is het absoluut noodzakelijk dat dit soort gronden onder water wordt gezet, om te voorkomen dat het grondwaterpeil zou gaan stijgen en de moleculen van de leemgrond het natrium zouden absorberen. Dit zou namelijk leiden tot zgn. dispersie, wat erop neerkomt dat de bodem zijn samenhang en textuur verliest, en elke vorm van bebouwing dus onmogelijk wordt. Vanuit agronomisch oogpunt is braaklegging niet geschikt voor de rijstteelt; dit kan het milieu-evenwicht in tal van de huidige teeltgebieden zelfs ernstig verstoren;

7. wijst er net als het ESC op dat de Commissie particuliere opslag beschouwd wil zien als een van de maatregelen die het comité van beheer voor granen kan nemen als op de communautaire markt een sterke prijsstijging of -daling wordt geconstateerd die mogelijk lang zal aanhouden. Het gaat om een facultatieve bepaling, die zo vaag en algemeen is dat zij eerder thuishoort onder de Algemene bepalingen, maar geenszins onder de titel Interne Markt zoals bij de overige GMO's. Daar komt nog bij dat de Commissie in het financieel memorandum niet voorziet in een budget voor particuliere opslag. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan duidelijk te stellen wat zij verstaat onder steun voor particuliere opslag in crisissituaties, en daar ook cijfers op te plakken;

8. onderstreept dat de verplichting om gecertificeerd zaad te gebruiken de kosten onnodig opdrijft en alleen de zaaigoedfabrikanten ten goede komt. Landbouwers gebruiken altijd een mengsel van gecertificeerd zaad en zaad dat zij zelf geproduceerd en geselecteerd hebben, aangezien de dichtheid van de bezaaiing afhankelijk is van de temperatuur bij het begin en in de loop van de zaaiperiode;

9. wijst er echter op dat de rijstproductie in de Zuid-Europese regio's van doorslaggevend belang is voor de economische bedrijvigheid en het behoud van de werkgelegenheid. Bovendien gaat het vaak om middelgrote of kleine bedrijven, en soms, zoals in Spanje, Portugal en Griekenland, om microbedrijfjes waarvan de boeren over minder dan 10 ha beschikken. De rijstteelt vormt voor deze kleine producenten dus het hoofdbestanddeel van hun inkomsten uit landbouwactiviteiten. Zonder interventieprijs loopt de levensvatbaarheid van hun bedrijf gevaar.

10. is van mening dat de rijstteelt een uiterst belangrijke factor is voor de bescherming van vochtige gebieden in bepaalde Zuid-Europese regio's, en derhalve bijdraagt tot het behoud van een ecosysteem met een rijke en specifieke flora en fauna, die zich in symbiose met de rijstteelt hebben ontwikkeld. De bescherming van vochtige gebieden houdt tevens de bescherming in van de unieke landschappen die door deze rijstteelt zijn ontstaan;

11. acht het zeer belangrijk dat de Commissie enerzijds een vermindering van de invoer van rijst met 25000 ton verwacht als gevolg van een wijziging van de douanerechten, en anderzijds een evengrote vermindering van de communautaire productie d.m.v. braaklegging. Het Comité van de Regio's is van mening dat het gewenste maar onzekere eindresultaat geen rechtvaardiging mag zijn voor de toepassing van maatregelen die de rijstteelt - welke t.o.v. andere akkerbouwgewassen een marginale plaats inneemt maar desondanks onmisbaar is voor evenwicht op het gebied van economie, milieu en landschap in bepaalde Zuid-Europese regio's - in gevaar zouden kunnen brengen.

Brussel, 14 december 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert