COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 27.05.1998 
COM(1998) 333 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE EUROPESE 
RAAD 
Een partnerschap met het oog op integratie - Een strategie voor de 
integratie van het milieu in het beleid van de Europese Unie 

Mededeling van de Commissie aan de Europese Raad 
EEN PARTNERSCHAP MET HET OOG OP 
INTEGRATIE 
Een strategie voor de integratie van het milieu in het beleid van 
de EU 
Cardiff-juni 1998 
Inhoud 
blz. 
Samenvatting en aanbevelingen 4 
De uitdaging om het milieu in ander beleid te integreren 6 
De ontwikkeling van procedures om ervoor te zorgen dat het 
milieu in ander beleid wordt geïntegreerd 8 
Richtlijnen voor een partnerschap om het milieu in ander 8 
beleid te integreren 
De integratie van het milieu in afzonderlijke beleidsterreinen 9 
• Agenda 2000 10 
• Klimaatverandering 11 
Conclusie 12 
1-3 
:' " . Stó^#t|rig,enaanbev^liiï|6i|> ' >-/ 
•.^.^^-r^r-'r^x * :W$%<- •'•* • * ? ^\^^|rf i^ïÇf ^-' 
Met deze mededeling reageert de Commissie op het verzoek van de Europese Raad van 
Luxemburg om een strategie voor te stellen voor de uitvoering van de verplichtingen 
krachtens artikel 6 van het geconsolideerde EG-Verdrag. In dit artikel is bepaald dat 
milieubescherming moet worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het 
beleid en het optreden van de Gemeenschap, in het bijzonder met het oog op het 
bevorderen van duurzame ontwikkeling, hetgeen krachtens artikel 2 van het Verdrag een 
doelstelling van de Gemeenschap is. 
Het creëeren van een gezond milieu voor de burgers van vandaag en het zorgen voor 
duurzame ontwikkeling voor onze kinderen behoren terecht tot de uitdrukkelijke 
doelstellingen van de Gemeenschap. Tevens heeft de Gemeenschap tot taak een bijdrage 
te leveren aan en zelfs het voortouw te nemen bij het oplossen van wereldwijde 
milieukwesties. De vooruitgang die wij boeken met klassieke milieuwetgeving zal als 
zodanig ontoereikend zijn. Veel van onze milieuproblemen zijn terug te voeren op 
huidige praktijken in sectoren als landbouw, vervoer, energie en industrie, zodat op deze 
gebieden naar oplossingen moet worden gezocht. Tevens moet aandacht worden 
geschonken aan onze niet-duurzame consumptiepatronen. Deze visie ligt ten grondslag 
aan artikel 6 van het Verdrag - integratie van het milieu als een positief instrument om 
vooruitgang te bereiken. Nieuwe technologie en managementpraktijk kunnen een 
antwoord opleveren voor een aantal van deze problemen. Ons beleid moet de 
ontwikkeling en toepassing ervan bevorderen. 
Om deze visie te verwezenlijken en geloofwaardig te reageren op de wettelijke 
verplichting uit hoofde van het Verdrag moet de Gemeenschap zich van de nodige 
instrumenten voorzien. 
De naleving van de eis om het milieu te integreren is in principe, evenals het 
subsidiariteitsbeginsel, onderworpen aan rechterlijke toetsing door het Europese Hof van 
Justitie. Dit document is evenwel bedoeld om enkele praktische aanwijzingen te geven 
voor de toepassing van het integratiebeginsel in de dagelijkse werkzaamheden van de 
instellingen van de Gemeenschap. De belangrijkste krachtlijn van een dergelijke strategie 
is in zekere zin een breuk met onze traditionele besluitvorming per sector. Een dergelijke 
intersectorale aanpak kan alleen worden gerealiseerd als de staatshoofden en 
regeringsleiders hun verantwoordelijkheid op zich nemen. 
De Europese Raad wordt daarom verzocht: 
• zich er krachtig toe te verbinden ervoor te zorgen dat artikel 6 van het Verdrag 
snel in de praktijk wordt gebracht; 
• te erkennen dat dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid is en 
dienovereenkomstig een partnerschap tussen de Raad, het Parlement en de 
Commissie te bevorderen voor de integratie van het milieu in ander beleid van de 
Gemeenschap, volgens de hieronder beschreven richtlijnen; 
• het belang van de milieudimensie te erkennen bij de besluiten die spoedig moeten 
worden genomen in het kader van Agenda 2000 en de strategie van de 
Gemeenschap voor de uitvoering van het Protocol van Kyoto en bijgevolg de 
Raad te verzoeken deze te gebruiken als testcases voor de toepassing van de 
voorgestelde richtlijnen. Bovendien zich ertoe te verbinden de integratie van de 
milieudimensie in de Agenda 2000-voorstelIen te evalueren op zijn bijeenkomst in 
december 1998 en de vooruitgang in het kader van de follow-up van Kyoto te 
evalueren op een van zijn bijeenkomsten in 1999; 
• overleg op gang te brengen tussen de Raad, het Parlement en de Commissie over 
de ontwikkeling van mechanismen om te zorgen voor de follovv-up van dit 
iniatief, die onder meer moeten voorzien in een gezamenlijke evaluatie van de 
vooruitgang. 
De uitdaging om het milieu in ander beleid te integreren 
De traditionele aanpak van de milieuwetgeving heeft bijgedragen tot de vooruitgang, 
maar meer en meer wordt ingezien dat deze aanpak niet de antwoorden oplevert voor al 
onze problemen. Het laatste rapport van het Europees Milieuagentschap laat zien hoe de 
Europese Gemeenschap zich met succes heeft ingezet voor het milieu. Het rapport maakt 
echter ook duidelijk dat er nog meer moet worden gedaan om de kwaliteit van het milieu 
te verbeteren en vooral wordt gewezen op de noodzaak om onrustbarende tendensen op 
veel gebieden, vaak in verband met niet-duurzame economische activiteiten, een halt toe 
te roepen. 
De bezorgdheid voor het milieu, zowel op plaatselijk als op wereldwijd niveau, is slechts 
een van de vele grote uitdagingen waarvoor de Gemeenschap zich geplaatst ziet. Naast de 
bezorgdheid over de aanhoudend hoge werkloosheid, de sociale uitsluiting en de 
noodzaak de Gemeenschap voor te bereiden op de toetreding van de landen van Midden-
en Oost-Europa, heeft deze bezorgdheid voor het milieu de aanzet gegeven tot de 
versterking van de sociale, de economische en de milieubepalingen met het Verdrag van 
Amsterdam. De Gemeenschap moet blijk geven van haar vaste voornemen gehoor te 
geven aan de bezorgdheid van haar burgers door dringend werk te maken van deze 
doelstellingen. 
De noodzaak om het milieu in ander beleid op alle niveaus te integreren wordt al geruime 
tijd ingezien. De doelstelling is in eerste instantie in de Europese Akte geïntroduceerd en 
heeft prioriteit gekregen in het Vijfde Milieuactieprogramma. Hoewel er vooruitgang is 
geboekt, moet er nog veel worden gedaan. Het Verdrag van Amsterdam heeft dit proces 
een nieuwe stimulans gegevens door het belang van het integratiebeginsel in het Verdrag 
te benadrukken. 
De werkelijke uitdaging waarvoor de Gemeenschap zich geplaatst ziet, is het vinden van 
een manier om actie te ondernemen die aan al haar doelstellingen op geïntegreerde wijze 
voldoet. Dit is de uitdaging van duurzame ontwikkeling, een concept dat te vaak alleen 
met het milieu in verband wordt gebracht, maar dat aspecten van de sociale en 
economische ontwikkeling combineert met de bescherming van het milieu. Het huidige 
patroon van de economische ontwikkeling leidt te vaak tot conflicten tussen ontwikkeling 
en milieu; deze situatie is onhoudbaar. Het is niet waarschijnlijk dat beleid dat leidt tot 
aantasting van het milieu en uitputting van natuurlijke hulpbronnen een gezonde basis is 
voor duurzame economische ontwikkeling. 
De ontwikkeling van nieuwe technologieën en praktijken laat zien we beschikken over de 
knowhow om oplossingen voor een aantal van deze problemen te vinden. Oplossingen 
waarvan vaak blijkt dat zij niet alleen kosteneffectief zijn voor de betrokken sectoren, 
maar ook algemene voordelen opleveren voor de economie door het creëren van 
toegevoegde waarde en werkgelegenheid, waardoor een tweevoudig dividend ontstaat. 
Om de gewerste resultaten te bereiken zijn echter in veel sectoren van de samenleving 
ingrijpender veranderingen in het gedragspatroon en het beleid vereist. 
Om de doelstellingen van het Verdrag te implementeren moeten wij dan ook een aanpak 
van de beleidsvorming van de Gemeenschap invoeren die gebaseerd is op de erkenning 
van het feit dat alle beleid moet bijdragen tot een duurzame ontwikkeling. 
De ontwikkeling van procedures om ervoor te zorgen dat het milieu in 
ander beleid wordt geïntegreerd 
Om deze benadering in de praktijk te brengen is krachtige steun van alle instellingen van 
de Gemeenschap vereist. Zoals onlangs benadrukt door het Europees Raadgevend Forum 
inzake het milieu en duurzame ontwikkeling moeten integratie en gedeelde 
verantwoordelijkheid ook volledig tot uiting komen in de wijze waarop de 
Europese Commissie en andere instellingen van de Europese Unie hun werk organiseren. 
Wat de Commissie betreft, geldt dit voor de wijze waarop zij haar voorstellen formuleert 
en wat de Raad en het Parlement betreft, het besluitvormingsproces. 
In het verleden hebben pogingen om horizontale beginselen vast te leggen maar al te 
vaak geleid tot bureaucratische, automatische eisen die geen resultaat opleverden. Wij 
mogen niet opnieuw in deze fout vervallen bij de integratie van het milieu. De aan te 
nemen procedures moeten dan ook bij alle betrokkenen als logisch, praktisch en zinvol 
overkomen. Dit is het uitgangspunt voor de in dit document voorgestelde benadering. 
Om onze resultaten te kunnen meten en waar nodig het beleid bij te stellen, hebben wij 
een systeem nodig van regelmatige monitoring en herziening. Hiervoor moeten 
indicatoren worden vastgesteld die het mogelijk maken de vooruitgang te volgen. In 
bepaalde gevallen kunnen kwantificeerbare doelstellingen nuttig zijn. In de loop van de 
tijd kan blijken dat benchmarking een nuttig instrument is om tot de beste praktijk te 
komen. 
De volgende richtlijnen worden voorgesteld als basis voor een partnerschap met het oog 
op de integratie: 
Richtlijnen voor een partnerschap om het milieu in ander beleid te 
integreren 
• De Commissie dient ervoor te zorgen dat de bezorgdheid voor het milieu wordt 
geïntegreerd in alle belangrijke beleidsinitiatieven. Alle belangrijke voorstellen 
waarvan belangrijke milieueffecten te verwachten zijn, dienen vergezeld te gaan 
van een gedetailleerde beoordeling van de milieueffecten en een beschrijving van 
de wijze waarop rekening is gehouden met de resultaten van die beoordeling. De 
Commissie moet haar methode voor dergelijke beoordelingen verbeteren. 
• De Commissie dient het bestaande beleid te evalueren en naar aanleiding 
daarvan strategieën uit te stippelen voor maatregelen in belangrijke sectoren. 
Hiertoe behoren het vaststellen van beleids- en prestatie-Indicatoren en in 
voorkomend geval indicatieve streefwaarden als basis voor monitoring. 
• De Raad dient een verslag op te stellen voor de Europese Raad van Wenen over 
de aanwezige ervaring en beste praktijken in de lidstaten in verband met het 
integreren van milieueisen in ander beleid als basis voor het ontwikkelen van 
betere communautaire procedures. 
• De Raad dient op belangrijke beleidsterreinen een reeks prioritaire maatregelen 
aan te geven in verband met het rekening houden met milieueisen en te voorzien 
in effectieve mechanismen om de uitvoering ervan te volgen. 
• De Raad dient toe zeggen dat hij ervoor zal zorgen dat in zijn besluiten over 
nieuwe voorstellen expliciet rekening wordt gehouden met de milieueisen. 
Bovendien dient de Raad zich ertoe te verbinden zijn huidige organisatorische 
regelingen te herzien om een effectieve uitvoering van deze integratiestrategie te 
waarborgen. 
• De Europese Raad dient op gezette tijden de integratie van het milieu in 
belangrijk sectorbeleid te evalueren. 
• Het Parlement dient zijn huidige organisatorische regelingen te herzien om te 
waarborgen dat bij zijn besluitvorming rekening wordt gehouden met de 
noodzaak het milieu in ander beleid te integreren. 
• Het Parlement dient prioriteiten te stellen voor de integratie van het milieu in 
belangrijke beleidsterreinen. 
• De Raad, het Parlement en de Commissie dienen gezamenlijk te overleggen over 
het ontwikkelen van mechanismen voor de uitvoering van deze richtlijnen en het 
volgen van deze uitvoering. 
De integratie van het milieu in afzonderlijke beleidsterreinen 
De volledige integratie van het milieu in andere beleidsterreinen is een zaak van lange 
adem die stapsgewijze moet worden aangepakt, voortbouwend op de opgedane ervaring. 
Uiteindelijk moeten de implicaties op alle beleidsterreinen onder de loep worden 
genomen. In eerste instantie is de Commissie evenwel van mening dat prioriteit moet 
worden gegeven aan twee belangrijke, dringende beleidspakketten - Agenda 2000 en de 
uitvoering van het Protocol van Kyoto, waarvoor op korte termijn besluiten moeten 
worden genomen: 
1. Agenda 2000 is een aangelegenheid met hoge prioriteit, waarvoor concrete 
wetgevingsvoorstellen van de Commissie in behandeling zijn. Agenda 2000, waarin 
het kader voor de toekomstige uitbreiding wordt aangegeven, vertegenwoordigt een 
belangrijk deel van de begroting van de Gemeenschap. 
2. De Europese Unie is in het Protocol van Kyoto verplichtingen aangegaan. Thans 
moet de naleving van die verplichtingen worden voorbereid. Dit impliceert 
belangrijke beleidsveranderingen en de participatie van een groot aantal 
beleidsterreinen. 
Hoewel de beide pakketten verschillend van aard zijn, zijn de hierboven beschreven 
richtlijnen flexibel en robuust genoeg om in beide gevallen toepasbaar te zijn. Deze 
pakketten kunnen dan ook dienst doen als testcase voor de toepassing van de 
voorgestelde richtlijnen. 
Agenda 2000 
Het Agenda 2000-pakket behelst voorstellen voor de hervorming van het landbouw- en 
cohesiebeleid en voor een pakket steunmaatregelen voorafgaand aan de toetreding van de 
landen van Midden- en Oost-Europa. De Commissie heeft er speciaal op toegezien dat in 
elk van deze voorstellen volledig rekening wordt gehouden met de milieueisen. 
De belangrijkste milieuaspecten van deze voorstellen zijn hieronder vermeld: 
Cohesiebeleid 
• Krachtens de voorgestelde nieuwe verordeningen inzake de Structuurfondsen gelden 
de bescherming en verbetering van het milieu als doelstellingen om ervoor te zorgen 
dat de fondsen in de toekomst een bijdrage leveren aan duurzame ontwikkeling. 
• Er wordt meer steun verstrekt aan projecten die van bijzonder belang voor het milieu 
zijn. De aanwezigheid van een aangetast milieu wordt in overweging genomen als een 
van de criteria om vast te stellen welke stedelijke gebieden in aanmerking komen 
binnen de regio's van doelstelling 2. 
• De Commissie zal onderzoeken of regionale ontwikkelingsplannen in 
overeenstemming zijn met de milieubeschermingseisen. 
• Projecten van meer dan 50 miljoen ecu worden systematischer onderzocht, met name 
op hun milieueffecten. 
• De lidstaten moeten een partnerschap opzetten waarbij milieu-instanties zijn 
betrokken teneinde de milieubeschermingseisen te integreren in programma's die 
steun ontvangen uit de Structuurfondsen. 
Landbouw 
• De voorstellen voor de hervorming van het GLB impliceren dat meer wordt 
overgegaan van prijsondersteuning naar directe betalingen. Dit levert voordelen op 
voor het milieu en verbetert de economische efficiency. Minder verstoorde prijzen 
leiden tot een evenwichtiger gebruik van vervuilende grondstoffen en een minder 
intensief gebruik van kwetsbaar land. 
10 
• De lidstaten moeten erop toezien dat aan de milieu-eisen wordt voldaan en kunnen in 
voorkomend geval dergelijke voorwaarden verbinden aan directe betalingen. In de 
toekomst zullen de directe betalingen een veel groter aandeel krijgen in de 
landbouwbegroting van de EU. 
• Als nieuw onderdeel van het GLB zal een programma voor plattelandsontwikkeling 
worden opgezet. Een belangrijk deel van de middelen wordt gereserveerd voor 
maatregelen die rechtstreeks aan het milieu ten goede komen. Andere projecten in het 
kader van dit programma moeten verenigbaar zijn met de milieudoelstellingen. 
Uitbreiding 
• De kandidaat-landen zijn bezig met het opstellen van realistische nationale 
programma's waarin langetermijnstrategieën zijn opgenomen om geleidelijk het 
communautair acquis op milieugebied over te nemen en sommige landen zijn al met 
de uitvoering ervan begonnen. 
• In de geïntensiveerde strategie ter voorbereiding van de toetreding wordt hoge 
prioriteit gegeven aan investeringen in milieuverbeteringen en de ontwikkeling van de 
administratieve structuren voor de implementatie en handhaving van de 
milieuwetgeving van de EU. 
• Met extra financiële middelen, zoals PHARE, ISPA en de agrarische faciliteit worden 
kandidaat-landen geholpen meer middelen te mobiliseren voor de milieubescherming. 
In het Agenda 2000-pakket heeft de Commissie getracht het juiste evenwicht te vinden 
tussen de behoeften van de betrokken sectoren en de verbetering van het milieu en het 
bereiken van duurzame ontwikkeling. Zij is van mening dat de hierboven genoemde 
bepalingen belangrijke onderdelen zijn van de voorstellen. De handhaving van het juiste 
evenwicht in het pakket, als dit eenmaal is aangenomen, is van essentieel belang voor de 
verdere integratie van het milieu in deze beleidsterreinen. 
Klimaatverandering - onze verplichtingen in verband met Kyoto 
Het beste voorbeeld van de essentiële noodzaak van de integratie van de milieueisen in 
ander beleid wordt wel gevormd door de klimaatsverandering. Het in Kyoto 
overeengekomen protocol bij het wereldklimaatverdrag bevat een ambitieuze doelstelling 
voor de vermindering van de broeikasgassen in de periode 2008-2012. Bij de regeling 
van alle belangrijke beleidsterreinen moet een belangrijke plaats worden ingeruimd voor 
het nakomen van deze verplichting en het besef dat verdere verlagingen nodig zullen zijn. 
Hiervoor moeten bijvoorbeeld het energiebeleid en het energieverbruik ingrijpend 
worden gewijzigd. Op vervoersgebied zijn de huidige tendensen in het weg- en 
luchtvervoer bijzonder zorgwekkend. Als deze niet veranderen, zal het voor de 
Gemeenschap moeilijk worden haar verplichtingen na te komen. 
11 
De Commissie werkt momenteel aan een mededeling waarin zij haar eerste ideeën 
uiteenzet over de vorm van de globale strategie van de Gemeenschap om deze 
verplichting na te komen. Deze moet vervolgens worden omgezet in initiatieven op alle 
belangrijke gebieden, bijvoorbeeld energie, vervoer, industrie en landbouw. 
Voor het ontwikkelen van beleidselementen en maatregelen voor dergelijke strategieën 
en de besluitvorming daarover zijn een nauwe dialoog en samenwerking vereist tussen de 
milieuministers en de ministers voor verschillende andere beleidsterreinen. Het Britse 
voorzitterschap heeft de aanzet gegeven tot dit proces door gecombineerde milieu- en 
vervoersraden te organiseren. Verdere samenwerking in deze zin kan nuttig zijn als elke 
sectorraad de initiatieven uitwerkt die nodig zijn om onze internationale verplichtingen in 
verband met Kyoto na te komen. 
Conclusie 
De integratie van milieuoverwegingen in ander beleid is niet langer een optie, maar een 
verplichting. De hierboven beschreven richtlijnen vormen een belangrijke stap om aan 
deze uitdaging te voldoen. Dit is evenwel geen eenmalige gebeurtenis en wij zullen de 
vooruitgang nauwlettend moeten volgen en bijstellen aan de hand van de opgedane 
ervaring. 
Hoewel wij ons in eerste instantie hebben geconcentreerd op twee dringende 
aangelegenheden, Agenda 2000 en onze verplichtingen in verband met Kyoto, spreekt 
vanzelf dat het integratiebeginsel ook op andere beleidsterreinen van toepassing is. Zoals 
in de voorgestelde richtlijnen uiteengezet, is het dan ook van belang dat ook voor andere 
beleidsterreinen strategieën worden ontwikkeld. Onderwerpen waaraan al op korte 
termijn aandacht moet worden geschonken zijn bijvoorbeeld de interne markt en 
industrie, ontwikkeling en handelsbeleid, toerisme, visserij en belastingen. Op sommige 
van deze gebieden is al vooruitgang geboekt die een nuttige basis kan vormen voor de 
verdere ontwikkeling van beleid. 
Om dit proces voort te zetten en het welslagen ervan te volgen, is krachtige steun van de 
Europese Raad vereist. 
12 

ISSN 0254-1513 
COM(98) 333 def. 
DOCUMENTEN 
NL 03 05 14 
Catalogusnummer : CB-CO-98-366-NL-C 
ISBN 92-78-36975-6 
Bureau voor officiële publikatics der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg