NL Publicatieblad van de Europese Unie C 65/70

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007) — Voor een rechtvaardige samenleving”

(COM(2005) 225 final — 2005/0107 (COD))

(2006/C 65/14)

Op 27 oktober 2005 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité besloten, overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde, een advies op te stellen over het bovengenoemde voorstel.

De gespecialiseerde afdeling „Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap”, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 december 2005 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Herczog.

Het Comité heeft tijdens zijn 422e zitting op 14 en 15 december 2005 (vergadering van 14 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 123 stemmen vóór en geen stemmen tegen, bij 7 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Samenvatting van het standpunt van het EESC

1.1 Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft herhaaldelijk gezegd dat het het programma van het Europees Jaar voor gelijke kansen (2007) absoluut steunt en dat het de zaak van de gelijke kansen, de Europese sociale cohesie en grondrechten voor iedereen een warm hart toedraagt.

1.2 In de recentelijk aangaande dit onderwerp opgestelde adviezen heeft het EESC altijd beklemtoond dat het absoluut noodzakelijk is dat er, met als doel een eind te maken aan iedere in artikel 13 vermelde vorm van discriminatie, veel concretere vorderingen moeten worden geboekt dan tot nog toe het geval is geweest. (1) Zoals bekend is er ten aanzien van gelijkheid veel verbeterd, maar op veel gebieden liggen nog taken die geen verder uitstel dulden, en het Jaar 2007 van de Gelijke Kansen kan een goede gelegenheid bieden om de betrokken groepen te noemen en onder de aandacht te brengen.

1.3 Het EESC is van mening dat aan alle personen die in de EU verblijven non-discriminatie, gelijke kansen en het genot van alle mensenrechten (burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele rechten) moeten worden gegarandeerd. Het Europees Jaar moet daarom worden aangegrepen om alle vormen van discriminatie verder weg te werken. Hoewel bijzondere aandacht wordt geschonken aan de in artikel 13 vermelde gronden van discriminatie, moet het Jaar worden beschouwd als een gelegenheid om mensen bewust te maken van de discriminatie waaronder specifieke groepen als bv. kinderen, die doorgaans in deze context niet in aanmerking worden genomen, lijden, alsmede van andere, tot nog toe niet genoemde, aan discriminatie gerelateerde kwesties.

1.4 Het EESC onderschrijft de Sociale Agenda voor 2005–2010, waarin het belang van de gelijke kansen en de sociale cohesie centraal wordt geplaatst, en waarin een nieuwe strategie op de hiervoor genoemde gebieden wordt geformuleerd. Het EESC kan de doelstellingen van het Europees Jaar 2007 van de gelijke kansen, die gericht zijn op rechten, vertegenwoordiging, erkenning en respect, alsmede op tolerantie en de mainstreaming van de gebieden in kwestie, aanvaarden en steunt deze behoudens onderstaande aanvullingen en aanpassingen.

2. Argumenten ter ondersteuning van het advies en opmerkingen

2.1 Samenvatting van het Commissiedocument

2.1.1 In haar mededeling over de Sociale Agenda voor de periode 2005-2010 benadrukte de Commissie hoe belangrijk het is gelijke kansen voor iedereen te bevorderen om een hechtere samenleving te verwezenlijken. In deze mededeling kondigde de Commissie haar intentie aan om een nieuwe raamstrategie uit te werken voor non-discriminatie en gelijke kansen voor iedereen (zie de mededeling bij dit voorstel) (2). Een van de belangrijkste initiatieven uit de mededeling is het voorstel om 2007 uit te roepen tot het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen. Het Europees Jaar zal als algemene doelstelling hebben de bevolking bewuster te maken van de voordelen van een rechtvaardige en hechtere samenleving met gelijke kansen voor iedereen. Daarom zullen hinderpalen voor de participatie in de samenleving moeten worden neergehaald en zal een klimaat moeten worden geschapen waarin de Europese diversiteit als een bron van sociale en culturele vitaliteit wordt beschouwd. Hieronder volgen de specifieke doelstellingen van het Europese Jaar: — Rechten — Voorlichting over het recht op gelijkheid en non-discriminatie — Vertegenwoordiging — Het debat stimuleren over de vraag hoe de civiele, politieke, economische, sociale en culturele participatie in de samenleving kan worden versterkt — Erkenning — Diversiteit toejuichen en ruimte geven — Respect en verdraagzaamheid — Het bevorderen van een hechtere samenleving In dit voorstel staan de bepalingen voor het Europees Jaar voor gelijke kansen voor iedereen en wordt een begroting voor de actie vastgesteld. Het voorstel is gebaseerd op artikel 13 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. (3)

2.2 Algemene en specifieke opmerkingen

2.2.1 Het bereiken van gelijkheid is een prioriteit in het EU-beleid en moet dat ook blijven. Ofschoon er in de wetgeving ter bestrijding van discriminatie sprake is van beduidende veranderingen op Europees niveau, in het bijzonder wat betreft de specifieke gronden voor discriminatie die worden genoemd in artikel 13 van het Verdrag, moet er nog veel worden gedaan voordat er werkelijk sprake zal zijn van een consequentere toepassing van gelijke kansen en non-discriminatie. Ook kunnen er vaak indirecte vormen van discriminatie worden aangetroffen, die echter moeilijk te bewijzen zijn, en daaraan moet in het programma voor het jaar 2007 aandacht worden geschonken.

2.2.2 Een andere kwestie die moet worden aangepakt zijn de verschillen in niveau en reikwijdte van bescherming tegen discriminatie naar gelang van de grond waarop wordt gediscrimineerd. Het Comité dringt erop aan dat discriminatie op welke grond ook — geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid — wordt verboden op het gebied van werkgelegenheid, opleiding, onderwijs, sociale bescherming, sociale voordelen en toegang tot goederen en diensten. In het andere geval dreigt immers een hiërarchie onder de verschillende groepen te ontstaan.

2.2.3 Sedert de opstelling van het Europees Handvest van de grondrechten kan de EU niet meer worden gezien als een louter op economische overwegingen gebaseerde vereniging van staten, en dus moet de nodige aandacht worden besteed aan de groepen in de samenleving, die te lijden hebben onder uiteenlopende vormen van uitsluiting omdat zij niet meedoen op de arbeidsmarkt en niet echt deelnemen aan het economisch leven, of ondanks hun deelname aan de arbeidsmarkt, in armoede leven.

2.2.4 Er zijn sociale en economische argumenten aan te voeren voor gelijke kansen voor iedereen en in het bijzonder voor diegenen die gediscrimineerd worden of die ten gevolge van sociale, economische, culturele, geografische of andersoortige omstandigheden in een minder gunstige positie verkeren. Indien deze mensen adequate steun kregen, zouden zij volledig in de maatschappij kunnen meedraaien en een sociale en economische bijdrage kunnen leveren.

2.2.5 Volgens het EESC biedt het voor 2007 geplande Europees Jaar van de gelijke kansen de gelegenheid de aandacht te vestigen op groepen die over het hoofd kunnen worden gezien: bv. jongeren en kinderen die worden gediscrimineerd op grond van leeftijd, personen die om verschillende redenen onder meer dan een vorm van discriminatie te lijden hebben, alsmede mensen die omdat zij in perifere of dunbevolkte gebieden wonen, worden gediscrimineerd en geen toegang hebben tot de nodige diensten.

2.2.6 Het Comité is van mening dat het Jaar ook de gelegenheid moet bieden zich te buigen over belangrijke uitdagingen als de problematiek van sommige groepen die vaak om meer dan één reden worden gediscrimineerd (bv. gehandicapte kinderen, oudere migranten, Roma-vrouwen). Ten slotte moet bij alle initiatieven ter bestrijding van discriminatie rekening worden gehouden met de uiteenlopende en heterogene aard van de groepen die het meest met discriminatie te kampen hebben.

2.2.7 Het Europees Jaar moet een kans bieden om de situatie van een groter aantal groepen te verbeteren. Om de bakens voor de toekomst uit te zetten, moet bijzondere aandacht worden geschonken aan het VN-verdrag inzake de rechten van het kind, dat door alle EU-lidstaten is geratificeerd; hiermee kan dit verdrag worden opgenomen in de communautaire beginselen en kan de eerbiediging van de rechten van kinderen in de toekomst op communautair niveau verplicht worden gesteld.

2.2.8 Het zou voorbarig zijn om nu al een uitspraak te doen over de eerste ervaringen die zijn opgedaan met het Jaar van de mensen met een handicap (2003) en het toen aangenomen actieplan (2004–2010) (4), maar het is duidelijk (5) dat deze groepen, dankzij de impact van het Europees Jaar, thans meer aandacht krijgen in de lidstaten, en dat de burgers van de Unie ook over meer en juistere kennis beschikken over hun gehandicapte medeburgers. Om echte veranderingen teweeg te brengen zijn evenwel een passende evaluatie van de tot dusver geboekte vooruitgang en een follow-up van het Europees Jaar van cruciaal belang. Door het EESC wordt thans een advies over de evaluatie en de follow-up van het Europees Jaar van mensen met een handicap voorbereid.

2.2.9 Als één van de nagestreefde indirecte resultaten van 2007 moet duidelijk worden vermeld, en bij het opstellen van wetgeving moet in de hoofdstukken over monitoring worden benadrukt, welke concrete veranderingen zich in het dagelijkse leven en de bestuurlijke praktijk hebben voorgedaan en moet niet alleen worden aangegeven welk percentage van de inwoners van de EU extra informatie heeft ingewonnen over de groepen in de maatschappij die systematisch worden gediscrimineerd.

2.2.10 Om discriminatie verder de wereld uit te helpen en gelijke kansen te bevorderen moet ervoor worden gezorgd dat de verschillende soorten discriminatie op alle EU-beleidsterreinen en bij alle EU-initiatieven in aanmerking worden genomen, en dat met de specifieke behoeften van personen die om een specifieke reden worden gediscrimineerd rekening wordt gehouden bij het ontwikkelen van acties i.v.m. andere gronden van discriminatie (zo moet er bv. ook rekening worden gehouden met de gehandicaptenproblematiek wanneer naar andere gronden van discriminatie wordt gekeken). De ervaring die in dit verband reeds werd opgedaan m.b.t. gebieden als de genderproblematiek kan ook van nut zijn voor de aanpak van andere gronden van discriminatie.

2.2.11 Het is van essentieel belang te benadrukken dat discriminatie, vreemdelingenhaat en racisme onaanvaardbaar zijn; daarnaast moeten de waarden van een multicultureel Europa worden beklemtoond en dienen de eerder in het kader van het antidiscriminatiebeleid van de Unie aangenomen richtlijnen te worden uitgevoerd.

2.2.12 Het EESC heeft reeds in meer adviezen gesteld (6) dat het van belang is dat de niet-gouvernementele organisaties, de minderheden in kwestie, de werkgevers in de particuliere en de publieke sector, de actoren uit de zgn. sociale economie, de werknemers en de vertegenwoordigers van de regio's bij een en ander worden betrokken. Ook moeten slachtoffers van discriminatie bij ieder niveau en in iedere fase van de verwezenlijking worden betrokken, evenals de groepen en organisaties die hen vertegenwoordigen. Er moet beter worden gecontroleerd (eventueel middels verslagen uit andere bronnen) of op het gebied van de planning en de uitvoering van de maatregel, alsmede het toezicht erop, bijvoorbeeld echt sprake is van goede communicatie met de niet-gouvernementele organisaties.

2.2.13 Er moet bijzondere aandacht en erkenning gaan naar de rol van ngo's en organisaties die gediscrimineerde groepen vertegenwoordigen. Zij moeten op alle niveaus (lokaal, regionaal, nationaal en Europees) en in alle stadia (algemene planning, tenuitvoerlegging, controle, evaluatie en follow-up) bij het Europees Jaar worden betrokken Met name moet worden gewezen op en rekening worden gehouden met de rol van verenigingen en organisaties van de zgn. sociale economie (coöperatieven, verenigingen, stichtingen en onderlinge fondsen) in de bestrijding van discriminatie.

2.2.14 Het Comité verheugt zich erover dat de Commissie erkent dat het van belang is samen te werken met werkgevers en werknemers om de ontwikkeling van op non-discriminatie en diversiteit gerichte maatregelen op de werkplek aan te moedigen en te ondersteunen. Het EESC zou graag zien dat het Europees Jaar wordt aangegrepen om: — informatie over en voorbeelden van goede praktijken op te sporen en verder uit te wisselen; — de mensen in ondernemingen bewust te maken van de meerwaarde die ontstaat als gelijke kansen worden verzekerd en geïntegreerd in het aanwervings- en loopbaanbeleid; — partnerschappen en duurzame netwerken te creëren tussen werkgevers en andere stakeholders met inbegrip van ngo's en organisaties die werken met groepen die met discriminatie te kampen hebben; — een link te leggen met en een impuls te geven aan het toekomstige plan van de Commissie inzake sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen (verwacht voor januari 2006).

2.2.15 Het Jaar van de gelijke kansen moet op basis van eerdere ervaringen goed worden voorbereid, er moet goede informatie worden gegeven in een voor eenieder begrijpelijke taal en begrijpelijk taalgebruik, met mogelijkheden voor onderwijs/vorming, met de nodige media-aandacht, met inschakeling van andere beleidsonderdelen en de nodige technische bijstand. De tot nog toe behaalde onderzoeksresultaten, de goede praktijken en de programma's die goed zijn gebleken, moeten op grotere schaal worden gebruikt, verspreid en aangepast.

2.2.16 Het EESC vindt de geplande begroting nogal krap, zeker in verhouding tot de ambities en ook de behoeften. De middelen moeten met de nodige omzichtigheid worden toegekend teneinde te verzekeren dat zij toegankelijk zijn voor de eerst betrokkenen.

2.2.17 Ter gelegenheid van het Jaar van de gelijke kansen moet ook worden beklemtoond dat in de lidstaten van de EU aan iedereen (naast de in artikel 13 en in de in dit advies opgesomde specifieke groepen), allereerst middels sociale insluiting en onderwijs, de kans moet worden geboden om zijn talenten en mogelijkheden zoveel mogelijk te ontplooien.

Brussel, 14 december 2005 De voorzitter van de Europees Economisch en Sociaal Comité Anne-Marie SIGMUND

(1) Advies van het EESC over „Armoede onder vrouwen in Europa” (rapporteur: King), PB C 24, 31.1.2006; advies van het EESC over „De sociale Agenda” (rapporteur: Engelen-Kefer), PB C 294, 25.11.2005; advies van het EESC over het „Europees Sociaal Fonds” (rapporteur: Engelen-Kefer) - PB C 234, 22.09.2005; advies van het EESC over het „Programma van de Commissie voor werkgelegenheid en maatschappelijke solidariteit – PROGRESS” (rapporteur: Greif), PB C 234, 22.3.2006; advies van het EESC over „EQUAL” (rapporteur: Sharma) – PB C 241, 28.09.2004; advies van het EESC over het „Europees Jaar van mensen met een handicap” (rapporteur: Cabra de Luna)– PB C 110, 30.04.2004

(2) Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Non-discriminatie en gelijke kansen voor iedereen – Een raamstrategie (COM(2005) 224).

(3) Artikel 13 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap: 1. Onverminderd de andere bepalingen van dit Verdrag, kan de Raad, binnen de grenzen van de door dit Verdrag aan de Gemeenschap verleende bevoegdheden, met eenparigheid van stemmen, op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement, passende maatregelen nemen om discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid te bestrijden. 2. Wanneer de Raad communautaire stimuleringsmaatregelen, harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten uitgezonderd, vaststelt ter ondersteuning van de maatregelen die de lidstaten nemen om bij te dragen tot de verwezenlijking van de in lid 1 genoemde doelstellingen neemt hij, in afwijking van lid 1, een besluit volgens de procedure van artikel 251.

(4) Advies van het EESC, SOC 163 – PB C 110, van 30/4/2004

(5) Zie Eurobarometer

(6) Zie SOC/189 - PB C 234, 22.09.2005