Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van samenwerking met derde landen en internationale organisaties (1994-1998) (94/C 228/14) (Voor de EER relevante tekst) COM(94) 68 def. - 94/0092(CNS)

(Door de Commissie ingediend op 30 maart 1994)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Overwegende dat de Raad en het Europees Parlement bij Besluit . . ./. . ./EG een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (hierna OTO genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin met name de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van samenwerking met derde landen en internationale organisaties; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van genoemd besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, is bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;

Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk wordt uitgevoerd door middel van indirecte werkzaamheden, gecoördineerde werkzaamheden en begeleidende maatregelen;

Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 I, lid 3, een raming moet worden gemaakt van de voor de uitvoering van dit specifiek programma noodzakelijk geachte middelen; dat de definitieve bedragen worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit, op basis van het in het kaderprogramma vastgestelde aandeel;

Overwegende dat in Besluit . . ./. . ./EG (vierde kaderprogramma) is bepaald dat het maximum totaalbedrag van het vierde kaderprogramma uiterlijk op 30 juni 1996 opnieuw wordt onderzocht met het oog op een verhoging ervan; dat als gevolg hiervan het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd;

Overwegende dat voor de versterking van de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de Europese Unie tevens in voldoende mate een op het beginsel van wederzijds belang gebaseerde samenwerking met derde landen en internationale organisaties moet plaatsvinden; dat deze samenwerking kan bijdragen aan de uitvoering van het communautaire beleid ten aanzien van derde landen; dat de samenwerking met derde landen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling bijdraagt aan de versterking van de wetenschappelijke en technologische capaciteit van de Gemeenschap; dat de samenwerking met andere samenwerkingsverbanden op het gebied van wetenschap en technologie moet worden verbeterd; dat een bijdrage dient te worden geleverd aan de instandhouding van het wetenschappelijk potentieel van de landen in Midden- en Oost-Europa en van de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie, ten einde de economische en sociale ontwikkeling van deze landen te verbeteren; dat de samenwerking met niet-Europese geïndustrialiseerde landen moet worden bevorderd waar dat nuttig is; dat een bijdrage moet worden geleverd aan de ontwikkeling van het wetenschappelijk en technologisch potentieel van de ontwikkelingslanden; dat de Europese Unie een bijdrage kan leveren aan de oplossing van de regionale en mondiale problemen, waarvoor internationale samenwerking noodzakelijk is; dat tevens een bijdrage moet worden geleverd aan de versterking van de samenwerking op wetenschappelijk en technologisch gebied tussen derde landen, met name tussen landen in dezelfde regio;

Overwegende dat de complementariteit met andere communautaire activiteiten en de coördinatie met de Lid-Staten moet worden vergroot; dat de activiteiten in het kader van de internationale samenwerking op wetenschappelijk en technologisch gebied, waaronder ook de activiteiten die voorheen buiten het kaderprogramma om werden ondernomen, in één programma moeten worden ondergebracht, omwille van een samenhangende benadering; dat dit programma speciaal gericht is op activiteiten die een aanvulling vormen op de activiteiten van de Lid-Staten;

Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifiek programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van samenwerking met derde landen en internationale organisaties;

Overwegende dat dit programma en de uitvoering ervan bijdragen tot een grotere synergie tussen de OTO-activiteiten in het kader van de samenwerking met derde landen en internationale organisaties door onderzoekcentra, universiteiten en bedrijven, in de Lid-Staten en tussen deze activiteiten en overeenkomstige communautaire OTO-activiteiten van derde landen en internationale organisaties;

Overwegende dat de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten als bepaald bij de maatregelen van artikel 130 J op dit specifiek programma van toepassing zijn;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma landen die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER) zullen worden betrokken; dat ook internationale samenwerking overeenkomstig artikel 130 M met andere derde landen en internationale organisaties wenselijk kan zijn;

Overwegende dat de activiteiten in het kader van de internationale samenwerking met derde landen enerzijds gecentraliseerd binnen het onderhavige programma en anderzijds binnen de specifieke programma's van de eerste activiteit zullen worden uitgevoerd en dat deze activiteiten moeten worden gecoördineerd;

Overwegende dat de uitvoering van dit programma ook activiteiten behelst voor de verspreiding en de exploitatie van de onderzoekresultaten, alsmede activiteiten ter bevordering van de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers;

Overwegende dat dit programma ook betrekking heeft op fundamenteel onderzoek, met name met het oog op de instandhouding en de ontwikkeling van het wetenschappelijk potentieel in de landen van Midden- en Oost-Europa en in de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de deelname van de Europese industrie, met inbegrip van het midden- en kleinbedrijf;

Overwegende dat het economisch en sociaal effect van de in het kader van dit programma uitgevoerde activiteiten moet worden beoordeeld;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken ten einde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied en aan de wijze waarop de betrekkingen van de Unie met deze derde landen zich ontwikkelen; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan indirecte werkzaamheden in het kader van dit programma;

Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode van . . . tot 31 december 1998 wordt een in bijlage I nader omschreven specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van samenwerking met derde landen en internationale organisaties vastgesteld.

Artikel 2

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 540 miljoen ecu, waarvan 10,1 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. Het bovenvermelde noodzakelijk geachte bedrag voor de uitvoering van het programma kan worden verhoogd krachtens en overeenkomstig de toewijzing als bedoeld in artikel 1, lid 3, van Besluit . . ./. . ./EG (vierde kaderprogramma).

4. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast met inachtneming van het in het vierde kaderprogramma aangegeven aandeel.

Artikel 3

Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering van het programma, met uitzondering van die welke bedoeld zijn in artikel 5.

Artikel 4

1. De Commissie bekijkt voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog steeds aangepast zij aan de ontwikkeling van de situatie. In voorkomend geval dient zij aan de hand van de resultaten van dit onderzoek voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.

2. Als bijdrage tot de algemene evaluatie van de communautaire activiteiten als bedoeld in artikel 4, lid 2, van het besluit tot vaststelling van het vierde kaderprogramma, laat de Commissie te gelegener tijd door onafhankelijke deskundigen een evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren in het kader van dit programma zijn verricht, alsmede van het beheer daarvan.

3. Na afloop van dit programma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een eindevaluatie van de verkregen resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van het vierde kaderprogramma en bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 5

1. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt, waarin de doelstellingen, de verschillende fasen van de uitvoering van het programma en de financiële middelen voor iedere wijze van uitvoering nader worden omschreven.

2. Voor de samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en de ontwikkelingslanden stelt de Commissie op basis van het werkprogramma uitnodigingen op tot het indienen van voorstellen voor projecten. De samenwerking kan tevens binnen andere structuren plaatsvinden.

3. Voor de overige regio's neemt de Commissie alle noodzakelijke initiatieven voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.

Artikel 6

1. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.

2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en dat wordt voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn, die de voorzitter kan vaststellen naargelang van de urgentie van de materie, advies uit over dit onderwerp, zonodig door middel van een stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.

Artikel 7

1. De procedure van artikel 6, lid 2, geldt voor:

- de opstelling en bijwerking van het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1;

- de evaluatie van de voor communautaire financiering voorgestelde OTO-projecten en van het geraamde bedrag van deze financiering, voor ieder project afzonderlijk, wanneer deze meer bedraagt dan 0,2 miljoen ecu;

- de voor de evaluatie van het programma te nemen maatregelen;

- iedere aanpassing van de in bijlage II vermelde indicatieve verdeling van de middelen waarover geen begrotingsbeslissing is genomen.

2. De Commissie licht het comité bij iedere vergadering daarvan in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.

Artikel 8

De Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig artikel 228, lid 1, onderhandelingen aan te knopen met het oog op het sluiten van internationale samenwerkingsovereenkomsten met derde Europese landen, ten einde deze te betrekken bij het gehele programma dan wel een gedeelte daarvan.

Artikel 9

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

BIJLAGE I

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD

Dit specifiek programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het vierde kaderprogramma; de daarin aangegeven selectiecriteria worden hierin toegepast en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen ervan worden hierin nader omschreven.

De tweede activiteit van het kaderprogramma wordt met dit programma ten uitvoer gelegd.

ACHTERGROND

Deze activiteit is het beleidsinstrument voor internationale samenwerking met derde landen en internationale organisaties op het gebied van OTO. Het belangrijkste doel van deze activiteit is om, via gerichte OTO-samenwerking en in synergie met de andere communautaire acties, de toegevoegde waarde van communautaire OTO-activiteiten te vergroten, de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de Gemeenschap te verbeteren en de tenuitvoerlegging van de andere communautaire beleidsmaatregelen te steunen. De activiteit zal eveneens gericht zijn op de versterking van de coördinatie van de OTO-samenwerking tussen de Lid-Staten en derde landen ten einde overlapping van de werkzaamheden te vermijden, en om het communautaire toepassingsgebied beter vast te stellen op basis van het subsidiariteitsbeginsel.

De samenwerking zal gebaseerd zijn op het principe van wederzijds voordeel, hetgeen niet alleen direct wederzijds voordeel of voordeel op korte termijn impliceert, zoals dat door de deelnemers van een project wordt opgevat, maar ook het voordeel voor de Gemeenschap op lange termijn of indirect, zowel wat betreft de concurrentiepositie van haar industrie als haar externe betrekkingen.

De samenwerkingsactiviteiten zullen vergezeld gaan van systematische werkzaamheden op het gebied van follow-up en analyse van de ontwikkelingen van de beleidsmaatregelen en de uitvoeringsmechanismen van O& O in derde landen, ten einde het communautaire samenwerkingsbeleid aan te passen en er optimaal profijt uit te trekken voor de Gemeenschap en voor haar partners. Het verzamelen van gegevens, informatie en analyses zal nauw worden gecoördineerd met de activiteiten in het kader van het programma voor gericht sociaal-economisch onderzoek. Andere begeleidende maatregelen omvatten activiteiten op het gebied van studies, verspreiding en exploitatie van de resultaten, opleiding en coördinatie alsmede de organisatie van conferenties, seminars enz.

Alle samenwerkingsactiviteiten op niet-nucleair gebied die zijn uiteengezet in de vorige kaderprogramma's en in de APAS, zullen in dit programma opgenomen worden. De geografische uitbreiding heeft betrekking op geheel Europa, met inbegrip van de onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie, de niet-Europese geïndustrialiseerde landen en de ontwikkelingslanden. Bovendien zal een grotere toegankelijkheid van de specifieke programma's van de andere activiteiten voor derde landen nieuwe samenwerkingsmogelijkheden creëren.

Wanneer de intellectuele eigendom in het geding is, zullen de in juni 1992 (1) door de Raad en de Commissie gezamenlijk goedgekeurde richtsnoeren in acht worden genomen.

DE VOORGESTELDE OTO-ACTIVITEITEN

A. Wetenschappelijke en technologische samenwerking in Europa

Door de overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER) zullen zes van de zeven EVA-landen aan alle specifieke niet-nucleaire programma's van het derde kaderprogramma kunnen deelnemen. Het ligt in de bedoeling de EER-overeenkomst zo aan te passen dat zij tevens volledig aan het vierde kaderprogramma kunnen deelnemen. Buiten de EER zullen andere Westerse landen in Europa via bilaterale overeenkomsten kunnen worden ingeschakeld.

1. Samenwerking met andere kaders voor wetenschappelijke en technologische samenwerking in Europa

Het doel is de samenhang, de besparingen en de algehele doelmatigheid van de Europese inspanningen op het gebied van het onderzoek te doen toenemen, waarbij volledig rekening wordt gehouden met de nationale programma's en maatregelen in het kader van de Europese Economische Ruimte in haar geheel. Het gaat hier om het COST-kader, om het Eureka-initiatief, en om betrekkingen met de Europese internationale organisaties alsook met de relevante organisaties op wereldniveau.

COST

De COST-acties, die een aanvulling vormen op de projecten van de communautaire programma's, ontwikkelen zich volop en zullen ook in de toekomst een pioniersrol blijven spelen bij het vaststellen van nieuwe gebieden voor wetenschappelijke samenwerking in Europa. Een recent voorbeeld hiervan is het sociaal-economisch onderzoek. De belangrijke rol die COST speelt in de integratie van de wetenschap van de landen van Midden- en Oost-Europa in een ruimere Europese context zal aan gewicht toenemen. De evaluatie van de huidige COST-acties en de benutting van de verkregen resultaten zijn voor de komende jaren als prioriteiten aangeduid.

De Commissie is voornemens de voortzetting en de beheerste ontwikkeling van de COST-activiteiten aan te moedigen door de nodige steun te verlenen voor de goede werking van de secretariaten van de bijbehorende comités en voor de internationale coördinatie. De betrokkenheid van de COST-landen blijkt uit de mate waarin zij bereid zijn om nationale deskundigen te detacheren voor het beheer van sommige secretariaten.

Eureka

De complementariteit van Eureka met het OTO-kaderprogramma van de Gemeenschap is gebaseerd op het feit dat er rekening wordt gehouden met de specifieke aspecten van de beide kaders. De Raad van Edinburgh in december 1992 heeft beklemtoond dat de synergie tussen beide moest worden uitgebreid.

Nieuwe mogelijkheden worden geboden door recente ontwikkelingen binnen de Gemeenschap en Eureka. Hiermee wordt uiting gegeven aan het gemeenschappelijk voornemen om het overleg uit te breiden, waarbij pragmatisch te werk moet worden gegaan en de zaken per geval moeten worden aangepakt. Enerzijds zullen de precommerciële gedeelten van Eureka-projecten in het kaderprogramma behandeld kunnen worden, en anderzijds zal er met de resultaten van communautaire projecten rekening gehouden kunnen worden in Eureka-projecten die meer op de markt zijn afgestemd.

Bij de concrete uitvoering van dit gezamenlijke beleid moet rekening worden gehouden met de volgende doelstellingen:

- het eerder opgezette netwerk van beheerders van communautaire programma's en coördinatoren van Eureka-projecten zal zorgen voor de uitwisseling van informatie en flexibel overleg tussen de beide kaders;

- een doelmatiger gebruik van de bestaande netwerken op het gebied van advisering en informatieverstrekking, zowel door de Gemeenschap (Value-centra, Stride, OPET enz.) als Eureka en de Lid-Staten, ter verbetering van de duidelijkheid ten opzichte van de industrie en de wereld van het onderzoek, en in het bijzonder ten opzichte van het MKB.

De precommerciële werkzaamheden in het kader van de Eureka-projecten kunnen worden geselecteerd en gefinancierd door de specifieke programma's van activiteit, volgens de procedures van deze specifieke programma's.

Internationale organisaties

Het doel is de samenhang van het onderzoek in Europa te versterken door middel van een betere coördinatie met de Europese en internationale wetenschappelijke organisaties en met de netwerken van onderzoekers die zij vaak hebben gevormd. De betrekkingen met ESF, CERN, ESA, EMBL, ESO, enz. zullen worden uitgebreid en de Lid-Staten zullen nagaan op welke wijze zij hun positie in de internationale organisaties van politieke aard en op wereldniveau (VN, FAO, WHO, OESO, ITU enz.) beter kunnen coördineren.

Overwogen wordt om met de meest in aanmerking komende Europese wetenschappelijke organisaties te onderhandelen over samenwerkingsakkoorden voor wederzijdse deelneming aan projecten van gemeenschappelijk belang. Het zal hierbij niet gaan om de belangrijkste werkterreinen van deze organisaties, maar eerder om de gezamenlijke benutting van de daaraan verbonden, vaak unieke deskundigheid, die uit hun hoofdactiviteiten is voortgekomen.

2. Samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en met de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie

Het belangrijkste doel is bij te dragen tot de instandhouding van het wetenschappelijk en technologisch potentieel van deze landen, tot de heroriëntering van het onderzoek op de sociale behoeften, en dus tot de verbetering van hun produktiesystemen en van de kwaliteit van het bestaan in deze samenlevingen. De Gemeenschap zal van de samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa kunnen profiteren doordat zij toegang krijgt tot soms zeer geavanceerde resultaten van het onderzoek in deze landen.

De doelstellingen van de acties zijn rondom drie hoofdlijnen gegroepeerd.

- Stabilisering van het O& O-potentieel: in eerste instantie moeten het menselijk potentieel en de bestaande voorzieningen in stand worden gehouden. De huidige salarissen van de onderzoekers van deze landen zijn laag en het gebrek aan harde valuta voorspelt een moeilijke toekomst waarin hun onderzoekers, die maar moeilijk toegang hebben tot de voorzieningen en weinig contacten hebben met hun buitenlandse collega's, in een isolement terechtkomen. Een van de opvallendste consequenties is dat de onderzoekers die daartoe de mogelijkheid hebben deze sector verlaten voor het buitenland of voor andere beroepsactiviteiten. Het is derhalve noodzakelijk dat er met spoed wordt aangezet tot wetenschappelijke en technische samenwerking die een katalyserende rol moet vervullen voor een activiteit op lange termijn: de wetenschappers van deze landen zullen betrokken moeten worden bij ultramoderne onderzoeksactiviteiten, bij voorbeeld, op het gebied van de geavanceerde technologieën, die van essentieel belang zijn voor het uitwerken van de toekomstige infrastructuur van de landen van Midden- en Oost-Europa. Er moeten verbindingen tot stand gebracht worden tussen de bij het onderzoek betrokken personen en de industrie, met name dankzij het gebruik van geïnformatiseerde communicatienetwerken, om de integratie van deze landen op de Europese en de wereldmarkten te vergemakkelijken.

- Bijdrage tot de oplossing van voor deze landen specifieke problemen dankzij gerichte O& O-activiteiten.

- Uitbreiding en verdieping van de samenwerking door deelname aan de specifieke programma's van de Gemeenschap: aanduiding van de O& O-gebieden waarop deze landen een vooraanstaande rol op wereldniveau spelen en totstandbrenging van een evenwichtige samenwerking. Verschillende van deze landen hebben een zeer hoog wetenschappelijk niveau, maar dit potentieel is niet altijd gebruikt om de economische ontwikkeling te stimuleren. Een hervorming van de structuren van wetenschap en technologie ten behoeve van een meer gedecentraliseerde, soepele en open benadering is dan ook dringend noodzakelijk om ervoor te zorgen dat onderzoek en ontwikkeling een doeltreffende rol kunnen spelen in de overgang van deze landen naar de markteconomie en in hun integratie in de communautaire context. Ten einde de landen van Midden- en Oost-Europa beter in te passen in de structuur van de wereldhandel zal in het bijzonder aandacht worden besteed aan de deelname aan de prenormatieve activiteiten op industriële gebieden als informatie- en telecommunicatietechnologie, geavanceerde materialen, energie (bij voorbeeld door gebruikmaking van de "energiecentra" die in deze landen in het kader van het Thermie-programma zijn opgericht) en activiteiten op het gebied van verspreiding en exploitatie in het kader van activiteit 3.

De activiteiten met de landen van Midden- en Oost-Europa en met de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie zullen worden uitgevoerd door:

- specifieke activiteiten om aan bijzondere behoeften tegemoet te komen. Hierin kunnen bijvoorbeeld worden genoemd:

1. De wijze waarop de hulpbronnen worden geëxploiteerd en de in deze landen gebruikte produktiecycli hebben bij voorbeeld geleid tot een achteruitgang van het milieu die de grenzen van de staten en continenten overschrijdt. Het is dringend noodzakelijk een gemeenschappelijke oplossing te vinden op gebieden zoals de rationele exploitatie van de energiebronnen en de klimaatveranderingen

2. Het is van belang dat de toekomstige informatie-infrastructuur van de landen in het oosten zich zodanig ontwikkelt, dat zij aansluit op die van de Europese Unie, en het onderzoek op dit gebied complementair en gelijkgericht is

3. De aanpak van problemen op het gebied van milieu en menselijke gezondheid die in de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie zijn ontstaan ten gevolge van ernstige ongelukken;

- de internationale associatie ter bevordering van de samenwerking met de wetenschappers uit de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie (Intas), op voorwaarde dat de leden daarvan tot een nieuw akkoord komen;

- de deelneming van deze landen, en met name de geassocieerde landen, aan specifieke programma's van het vierde kaderprogramma (2) mogelijk maken;

Deze activiteit zal een aanvulling vormen op die van de Lid-Staten en er zal voor worden gezorgd dat die activiteit en de programma's Phare en Tacis een aanvullende en versterkende uitwerking op elkaar hebben. Tegelijkertijd zal zij bijdragen tot de coördinatie van de acties van de Lid-Staten op dit gebied.

B. Samenwerking met niet-Europese geïndustrialiseerde derde landen

Het doel is de belangen van de Gemeenschap te dienen, met name door het communautair industrieel onderzoek en de potentiële internationale markten beter op elkaar af te stemmen in verband met toekomstige toepassingen, om de concurrentiepositie van de Europese industrie te versterken en een optimaal resultaat te bereiken, door de toegang tot de wetenschappelijke en technologische bronnen van de landen in kwestie te zoeken of te vergemakkelijken. Er dient naar een dergelijke toegang te worden gestreefd aangezien deze hoog geïndustrialiseerde landen OTO-activiteiten hebben die ongeveer van dezelfde aard zijn als die welke door de EG worden uitgevoerd of daarop een aanvulling vormen. De motivatie die ten grondslag ligt aan de OTO-samenwerking binnen de Gemeenschap geldt in zekere zin eveneens voor de samenwerking tussen de Gemeenschap en die landen.

In andere gevallen is de samenwerking met die landen een basisvoorwaarde voor de uitvoering van de grote onderzoeksprojecten ("megawetenschap"), zoals bij voorbeeld kernfusie, het menselijk genoom en de global change. In die context vindt multilaterale samenwerking en overleg plaats, bij voorbeeld in het kader van de OESO of in het kader van multilaterale projecten zoals het "Human Frontiers" programma en "Intelligente Produktiesystemen". Tevens moet de deelneming aan het onderzoekswerk voor het opstellen van internationale normen worden genoemd.

De dialoog op het gebied van het wetenschappelijk beleid met de hiervoor genoemde landen zal worden geïntensiveerd, hetgeen tot samenwerking kan leiden op basis van een sectorieel akkoord of een akkoord inzake wetenschappelijke en technische samenwerking met een bredere strekking. Daar de betrokken landen zowel partners van de Gemeenschap als concurrenten zijn, is het echter belangrijk selectief te zijn ten aanzien van de samenwerkingsgebieden en zich te concentreren op enkele op grond van de communautaire prioriteiten geselecteerde sectoren.

Deze samenwerking impliceert een zekere flexibiliteit ten aanzien van de wijze waarop wordt samengewerkt, hetgeen kan geschieden in de vorm van overleg, uitwisseling van informatie en deskundigen, programma's voor post-doctoraal beurzen in buitenlandse laboratoria, gezamenlijke projecten of studies of eventueel een werkelijke wederzijdse deelneming aan volledige onderzoeksprojecten of -programma's.

Er wordt gedacht aan een nauwere band tussen de activiteiten op het gebied van de wetenschappelijke en technische samenwerking en die in de sector onderwijs en opleiding.

Door deze activiteiten worden eveneens de activiteiten op het gebied van het extern beleid van de Gemeenschap gesteund en wordt aan alle Lid-Staten het voordeel geboden dat zij op dezelfde wijze toegang hebben tot de extra-communautaire bronnen op het gebied van wetenschap en technologie.

De activiteiten die gericht zijn op het vergemakkelijken van de toegang tot deze informatie en de verspreiding daarvan, zullen worden aangemoedigd.

C. Wetenschappelijke en technologische samenwerking met de ontwikkelingslanden

Het belangrijkste doel van deze actie is de ontwikkelingslanden, die qua ontwikkelingsniveau sterke verschillen vertonen, te betrekken bij het opbouwen van kennis en het scheppen van innoverende technologie voor de oplossing van de problemen die zij ondervinden bij het streven naar een duurzame economische ontwikkeling. Aan deze algemene doelstelling zijn twee consequenties verbonden. De eerste zal zijn het behoud en zelfs de uitbreiding van de capaciteit op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling van de ontwikkelingslanden, in het bijzonder op het niveau van het menselijk potentieel en de verschillende instellingen, dank zij de opleiding en de betrekkingen die tussen onderzoekers en hun instellingen tot stand zullen worden gebracht. De andere consequentie zal zijn dat de Europese wereld van de wetenschap een uitstekende positie kan behouden en verbeteren op de wetenschappelijke gebieden die relevant zijn voor de problemen van de ontwikkelingslanden. Om dit algemene doel te bereiken zullen activiteiten op het gebied van verspreiding en exploitatie uitgevoerd kunnen worden in samenhang met activiteit 3. Bovendien zal deze activiteit worden uitgevoerd in synergie met andere communautaire beleidslijnen op het gebied van ontwikkeling en economische samenwerking.

Om deze doelstelling met het oog op een duurzame ontwikkeling te realiseren zullen de onderzoekactiviteiten gericht worden op drie onderling samenhangende sectoren die in de meeste ontwikkelingslanden van zeer groot belang zijn, waarbij de nadruk indien nodig op de interdisciplinaire aspecten zal liggen:

- duurzaam beheer en gebruik van hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen, zoals bossen, oceanen en andere aquatische milieus, water, bodems en de biodiversiteit, waarbij de nadruk wordt gelegd op de wisselwerking en de relatie tussen verbruik en behoud, en met name op de milieubescherming. Hieronder vallen ook problemen op het raakvlak van de natuurlijke hulpbronnen, de politieke en demografische factoren en de ontwikkeling van bevolkingsconcentraties;

- de verbetering van de landbouwproduktie in het kader van een duurzaam beheer van de hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen. Het gaat hierbij om de verbetering van de planten en hun bescherming om ze beter aan te passen aan de omstandigheden van het milieu en zo een beter gebruik van de beschikbare gronden mogelijk te maken; veeteelt, waarbij met name een betere bescherming van de dieren, rasverbetering en een op duurzame wijze vervaardigde voeding centraal staan; aquacultuur, ter bevordering van de ontwikkeling van deze activiteit en de integratie ervan in het milieu; de verbetering van de opslag- en werkomstandigheden van de produkten, gebieden waar ook de ontwikkelingslanden aanzienlijke verliezen lijden; analyse van de produktiesystemen en de voorwaarden voor intensivering van de landbouwsystemen;

- de gezondheid en de bevolking, waarbij het accent wordt gelegd op de controle van de belangrijkste ziekten in de ontwikkelingslanden, de verbetering van de systemen voor de gezondheidszorg en het effect van de demografische ontwikkeling en de urbanisatie op het milieu en op de gezondheid. Hierbij gaat het om het onderzoek naar vaccins, de biologie en de ziekteverwekkers en hun vectoren, de ontwikkeling van nieuwe diagnosemethoden en de vervaardiging van nieuwe geneesmiddelen; het onderzoek naar de bevolking, de systemen voor de gezondheidszorg en de interventiemethoden, waarbij bepaalde specifieke problemen in de sociaal-economische context van de ontwikkelingslanden in aanmerking worden genomen.

Binnen elk van deze gebieden zullen de prioriteiten worden gebundeld bij de opstelling van het werkprogramma, in nauw overleg met de betrokken directoraten-generaal, aangezien dit zal worden opgesteld per regio (een aantal ontwikkelingslanden, bij voorbeeld in het Middellandse-Zeegebied), en waarbij flexibel te werk moet worden gegaan, zodat rekening kan worden gehouden met de ecologie, de demografie, de situatie van de gezondheidszorg en de economie van elke regio, alsmede met de beleidslijnen op ontwikkelingsgebied van de EU.

Voor de uitbreiding van de onderzoekcapaciteiten van de ontwikkelingslanden, met name van de in wetenschappelijk en technisch opzicht meest geavanceerde, moet ook op andere gebieden van wetenschap en technologie worden samengewerkt, bij voorbeeld op het vlak van communicatie- en informatietechnologie, industrie- en materiaaltechnologie en biotechnologie. OTO-samenwerkingsactiviteiten moeten worden voortgezet, ten einde deze landen geleidelijk harmonisch te integreren in de wereldeconomie en hun ontsluiting te bevorderen, voor zover dergelijke werkzaamheden niet reeds in het kader van andere activiteiten van het kaderprogramma worden ondernomen.

Voor de verbetering van het wetenschappelijk en technologisch klimaat moeten in het bijzonder geavanceerde netwerken en systemen voor informatie en communicatie worden opgezet; daarnaast is de toegang tot de Europese netwerken voor de ontwikkeling van deze landen van primair belang; bij de werkzaamheden op het gebied van technologieoverdracht in het kader van de verschillende beleidslijnen van de Europese Unie, dient hiermee rekening te worden gehouden.

Een andere doelstelling van deze activiteit is het vergemakkelijken van de deelneming van de ontwikkelingslanden aan de grote communautaire onderzoekactiviteiten met betrekking tot thema's van mondiaal belang. Een aantal van deze thema's heeft betrekking op specifieke problemen in ontwikkelingslanden (woestijnvorming, bevolkingsgroei, onbeheerste urbanisatie, ongelijke economische en sociale verhoudingen), terwijl een aantal andere thema's die voor de toekomst van onze planeet eveneens van belang zijn, zowel in de ontwikkelingslanden als in de geïndustrialiseerde landen, actueel zijn (broeikaseffect, verontreinigingen, besmettelijke ziekten, pandemieën). Het is voor de wetenschappelijke gemeenschap in de ontwikkelingslanden en in Europa derhalve belangrijk dat wordt samengewerkt aan de oplossing van deze problemen, waarbij de middelen die in de ontwikkelingslanden en de Europese Unie beschikbaar zijn optimaal moeten worden gebruikt (menselijke hulpbronnen, ervaring, technologie, natuurlijke hulpbronnen).

De onderzoekactiviteiten die uitgevoerd zullen worden om dit tweede doel te bereiken, hebben door de aard ervan een wereldomvattend karakter en moeten derhalve mondiaal in plaats van regionaal worden aangepakt. Deze activiteiten worden vaak vastgesteld in het kader van internationale fora waaraan de EU deelneemt. Tot de prioritaire thema's behoren de global change, de overdraagbare pandemische ziekten en de sociale dimensie van de gezondheidszorg, waarneming van de planeet in samenwerking met andere organisaties, waaronder het GCO en de evaluatie en het behoud van de natuurlijke hulpbronnen.

Tenslotte is het mogelijk dat er voor de in technisch opzicht meest geavanceerde ontwikkelingslanden researchonderwerpen in het wederzijds belang van deze landen en de EG-landen worden vastgesteld, die behoren tot specifieke programma's van activiteit 1 die voor hen toegankelijk zouden zijn (3).

In verband met de coöperatieve dimensie van deze onderzoeksactiviteit en de aard van het partnerschap zal zij hoofdzakelijk ten uitvoer worden gelegd via gezamenlijke projecten voor gezamenlijke rekening. In verband met onderwerpen van wederzijds belang kunnen ook gecoördineerde werkzaamheden in het vooruitzicht worden gesteld. De rol van de associatieve onderzoeknetwerken is eveneens belangrijk, evenals alles wat te maken heeft met wetenschappelijke begeleiding, vergaderingen, workshops of conferenties. De opleidings- en onderwijsactiviteiten in deze activiteit zullen hoofdzakelijk via gezamenlijke onderzoekcontracten en begeleidende maatregelen worden uitgevoerd, waarbij de netwerken in zekere zin een middel tot permanente educatie zijn en de contracten een kader vormen dat garandeert dat de opleiding verder zal worden benut.

(1) RECH 74 7613/92 van 26. 6. 1992.

(2) Met behulp van andere communautaire instrumenten zou een bijdrage aan de financiering van deze deelname kunnen worden geleverd.

(3) Door andere communautaire instrumenten kan een bijdrage aan de financiering van deze deelneming worden geleverd.

BIJLAGE II

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE III

UITVOERING VAN HET PROGRAMMA

1. De voorwaarden voor de financiële deelneming van de Gemeenschap zijn bepaald in bijlage IV van het besluit betreffende het vierde kaderprogramma.

De voorwaarden voor de deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en universiteiten, alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten zijn bepaald in de maatregelen van artikel 130 J van het Verdrag.

Voor de tenuitvoerlegging van dit programma gelden evenwel de volgende verduidelijkingen/afwijkingen:

1.1. Het programma staat open, met financiële steun van de Gemeenschap,

a) voor alle rechtspersonen die gevestigd zijn en gewoonlijk OTO-activiteiten verrichten

- in de Gemeenschap,

- in een derde land dat geheel of gedeeltelijk bij de tenuitvoerlegging van het desbetreffende programma is betrokken krachtens een tussen de Gemeenschap en dat derde land gesloten overeenkomst,

b) voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

1.2. Het programma staat open, zonder financiële steun van de Gemeenschap, en op voorwaarde dat deze deelneming van belang is voor het communautaire beleid,

a) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een land dat met de Gemeenschap een overeenkomst heeft gesloten inzake wetenschappelijke en technische samenwerking met betrekking tot activiteiten die onder het programma vallen, mits deze deelneming in overeenstemming is met de bepalingen van desbetreffende overeenkomst,

b) voor rechtspersonen die gevestigd zijn in een Europees land,

c) voor internationale onderzoekorganisaties.

1.3. De deelneming van Europese internationale organisaties kan in wel omschreven gevallen op dezelfde basis als die van communautaire organisaties worden gefinancierd.

1.4. Wat betreft de samenwerking met andere kaders voor Europese samenwerking, gaat het om activiteiten voor bevordering en coördinatie, in het bijzonder met Eureka, in het kader van COST en met de Europese organisaties.

1.5. Voor de samenwerking met niet-Europese geïndustrialiseerde derde landen wordt de uitwisseling van informatie, de coördinatie en de bevordering van activiteiten met een wederzijds belang gepland. De middelen voor het programma kunnen tevens worden gebruikt ten behoeve van de communautaire deelneming aan de verkennende fase van een gemeenschappelijk project, op voorwaarde dat een eventuele operationele fase van het project kan worden gefinancierd in het kader van het desbetreffende programma.

1.6. De kosten van de deelname van derde landen, met name de geassocieerde landen die aan de specifieke programma's van het kaderprogramma kunnen deelnemen, kunnen niet door het onderhavige programma worden gedekt.

1.7. De samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en de ontwikkelingslanden op de specifieke gebieden die niet onder de programma's van de activiteiten 1, 3 en 4 vallen, vindt normaliter plaats in de vorm van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening of gecoördineerde werkzaamheden. Er moet worden gezorgd voor evenwicht tussen de samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie enerzijds en met de ontwikkelingslanden anderzijds. De financiële bijdrage voor partners uit de landen van Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en de ontwikkelingslanden kan meer dan 50 % bedragen.

1.8. De proeffase van de internationale associatie voor de bevordering van de samenwerking met wetenschappers uit de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie loopt eind 1994 af. Met betrekking tot de toekomst van deze associatie en de geografische en thematische gebieden die moeten worden bestreken, zal de Commissie te zijner tijd een voorstel indienen bij de Raad.

1.9. De samenwerking met de landen in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en de ontwikkelingslanden zal plaatsvinden in nauwe samenhang met andere communautaire initiatieven, zoals Phare en Tacis, of andere kaders voor samenwerking, zoals de Overeenkomst van Lomé, het vernieuwde beleid met betrekking tot het Middellandse-Zeegebied en de verordening inzake financiële en technische bijstand voor economische samenwerking met de ontwikkelingslanden in Azië en Latijns-Amerika, met het oog op de positieve wisselwerking tussen de inspanningen en de resultaten van deze activiteiten enerzijds en de samenwerking in het kader van het communautaire OTO-beleid anderzijds.

2. Dit programma wordt uitgevoerd door middel van:

2.1. Financiële deelneming van de Gemeenschap in door derden of door instituten van het GCO in samenwerking met derden uitgevoerde OTO-activiteiten:

a) Werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, onder de volgende voorwaarden:

- OTO-projecten uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, waaronder ook consortia voor geïntegreerde acties, waarbij deze rond een gemeenschappelijk thema worden samengebracht;

- steun voor de financiering van infrastructuren of installaties die onontbeerlijk zijn voor de uitvoering van een coördinerende actie (versterkte coördinatie).

b) Gecoördineerde werkzaamheden, die bestaan in de coördinatie, vooral in de vorm van overlegnetwerken, van OTO-projecten die reeds door de overheid of door particuliere instanties worden gefinancierd. Gecoördineerde werkzaamheden kunnen ook dienen voor de coördinatie die nodig is voor de werking van de themanetwerken waarin, via OTO-projecten voor werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (zie 2.1, onder a), eerste streepje), fabrikanten, gebruikers, universiteiten en onderzoekcentra rond één technologische of industriële doelstelling worden samengebracht.

c) Specifieke maatregelen zoals maatregelen ter ondersteuning van het externe beleid van de Gemeenschap en maatregelen voor de totstandbrenging van gereedschappen voor algemene doeleinden ten behoeve van onderzoekcentra, universiteiten en ondernemingen. De deelneming van de Gemeenschap hierin kan tot 100 % van de kosten van de maatregelen belopen.

2.2. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, onder de volgende voorwaarden:

- studies ter ondersteuning van dit programma en ter voorbereiding van eventuele latere acties;

- conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, waaronder ook vergaderingen voor intersectoriële of multidisciplinaire coördinatie;

- gebruik van externe deskundigheid, waaronder toegang tot wetenschappelijke databases;

- wetenschappelijke publikaties, waaronder de verspreiding, bekendmaking en benutting van resultaten (gecoördineerd met de onder de derde activiteit verrichte werkzaamheden);

- het onderzoek en de follow-up van de ontwikkelingen op het gebied van het wetenschaps- en technologiebeleid in derde landen, alsmede van sociaal-economische aspecten van internationale samenwerking;

- opleidingsactiviteiten in verband met onder dit programma vallend onderzoek;

- inschakeling van de energiecentra die in het kader van het Thermie-programma in een aantal landen zijn opgezet;

- overleg- en coördinatieactiviteiten, bij voorbeeld de uitwisseling van informatie ter bevordering van de coördinatie met de Lid-Staten;

- onafhankelijke evaluatie (studies inbegrepen) van het beheer en de uitvoering van de activiteiten van het programma.