A4-0168/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie over energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen - Groenboek voor een communautaire strategie (COM(96)0576 - C4-0623/96)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(96)0576 - C4-0623/96),

- onder verwijzing naar het klimaatverdrag van Rio de Janeiro van 1992,

- gezien de verklaring van Madrid en de bijlage "Een actieplan voor hernieuwbare energiebronnen in Europa", aangenomen op de Conferentie van Madrid op 18 maart 1994 en het Protocol van Milaan, aangenomen op de Conferentie van Milaan op 19 juni 1996,

- onder verwijzing naar zijn advies van 28 mei 1993 over het voorstel voor een beschikking van de Raad inzake de bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap - ALTENER-programma ((PB C 176 van 28.06.1993, zie blz. 216.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 juli 1996 ((PB C 211 van 22.07.1996, zie blz. 27.)) over een communautair actieplan voor hernieuwbare energiebronnen alsmede naar zijn resolutie van 14 november 1996 over het Witboek van de Commissie "Voor een energiebeleid van de Europese Unie" ((PB C 362 van 02.12.1996, zie blz. 279.)),

- onder verwijzing naar het besluit van de Raad van 3 maart 1997 om de uitstoot van CO2 in de EU tot het jaar 2010 met 15%, gerelateerd aan de stand van 1990, te verminderen,

- gezien het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de adviezen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0168/97),

A. overwegende dat de wereldwijd snel toenemende vraag naar energie met fossiele brandstoffen het klimaat in steeds ernstiger mate bedreigt en dat kernenergie evenmin zonder risico's is en te kampen heeft met afvalverwerkingsproblemen,

B. overwegende dat een geleidelijke liberalisering van de interne markt op energiegebied niet mag leiden tot een benadeling van de hernieuwbare energiebronnen, zoals erkend wordt in de richtlijn met betrekking tot de interne markt voor elektriciteit volgens welke de lidstaten de opwekking van stroom door middel van hernieuwbare energiebronnen mogen beschermen en er prioriteit aan mogen verlenen,

C. overwegende dat de hernieuwbare energiebronnen een zeer belangrijke rol kunnen spelen bij de bestrijding van het antropogene broeikaseffect, omdat zij de biosfeer niet vervuilen met broeikasgassen en praktisch onuitputtelijk zijn,

D. overwegende dat de mogelijkheden voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen wereldwijd of in de Europese Unie - waar een technisch potentieel van meer dan 50% van de huidige energiebehoefte beschikbaar is - nog lang niet uitgeput zijn en het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in het energieverbruik in de EU sinds 1990 nauwelijks is gestegen,

E. overwegende dat hernieuwbare energiebronnen nationale energiebronnen zijn en dus een significante bijdrage kunnen leveren aan de continuïteit van de voorziening en positieve gevolgen kunnen hebben voor de handelsbalans, wanneer de mogelijkheden daarvan volledig worden uitgebuit,

F. overwegende dat tussen de lidstaten grote verschillen bij het gebruik van hernieuwbare energiebronnen bestaan, die weliswaar ten dele het gevolg zijn van verschillende geografische en klimatologische omstandigheden maar voor een groot deel berusten op verschillen in het nationale energiebeleid,

G. overwegende dat door de bevordering van hernieuwbare energiebronnen vooral arbeidsplaatsen in kleine en middelgrote ondernemingen kunnen worden gecreëerd en door gedecentraliseerde toepassing en productiemogelijkheden significante gevolgen voor de werkgelegenheidssituatie in plattelandsregio's te verwachten zijn, hetgeen zou leiden tot een geringere afhankelijkheid van externe energiebronnen,

H. overwegende dat de hernieuwbare energiebronnen in de EU ondermeer door het ontbreken van geharmoniseerde Europese voorschriften, met name op het gebied van de belastingen, milieubescherming en de technische normen, duurzaam worden gehinderd,

I. overwegende dat vooral een internalisering van de geraamde externe kosten van de verschillende energiebronnen noodzakelijk is,

J. overwegende dat in het kader van de interne markt van de EU op energiegebied als gevolg van een vergunningsplicht weliswaar de mogelijkheden groter worden om hernieuwbare energie beter te gebruiken, maar dat dit ook gepaard moet gaan met regelingen betreffende een adequate inputverplichting en -vergoeding,

K. overwegende dat afvalstoffen die anderszins niet bruikbaar zijn, gebruikt kunnen worden als hernieuwbare brandstoffen en benut moeten worden in het kader van strategieën ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen,

L. overwegende dat het dringend noodzakelijk is dat de EU met de lidstaten afspraken maakt over een uniforme strategie ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen en om het aandeel daarvan in het energieverbruik aanzienlijk te verhogen,

M. overwegende dat het EGA-Verdrag de afgelopen veertig jaar een efficiënt middel is gebleken voor de bevordering van kernenergie en dat een soortgelijk succes ook op het gebied van hernieuwbare energiebronnen nodig is,

1. ziet het Groenboek van de Commissie als basis voor de ontwikkeling van een algemene EU-strategie ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen en verzoekt de Commissie in het aangekondigde Witboek concrete maatregelen en de nodige financiële middelen, met inbegrip van een tijdschema voor de tenuitvoerlegging voor te stellen, waarmee een uitgebreide toepassing van hernieuwbare energiebronnen mogelijk wordt;

2. verzoekt met name de volgende punten in het Witboek en het daarop betrekking hebbende actieprogramma op te nemen:

a) de doelstelling om in de EU en de lidstaten een zodanig beleid te voeren dat het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen tot minimaal 15% van het verbruik van conventionele primaire energie in de EU in het jaar 2010 wordt verhoogd,

b) streefdoelen voor de verhoging van het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen per lidstaat, uitgesplitst per sector van de hernieuwbare energiebronnen, aan de hand van het beschikbare extra potentieel en van de economische capaciteit van de lidstaat; ontwikkeling, in samenwerking met de lidstaten, van de grote lijnen van een concept om vast te kunnen stellen welke hernieuwbare energiebronnen in welke lidstaat wanneer en waar moeten worden ingezet om grensoverschrijdende regionale planning en samenwerking mogelijk te maken;

c) een communautair, fiscaal energiemodel waarin het reeds in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid neergelegde beginsel betreffende de internalisering van externe kosten gestalte wordt gegeven, met bijzondere inhoudelijke en/of tijdelijke regelingen ter voorkoming van onaanvaardbare belastingen voor energie-intensieve ondernemingen; hernieuwbare energiebronnen worden vrijgesteld;

d) toezicht op de interne elektriciteitsmarkt zodat de producenten van hernieuwbare energie ten aanzien van de toegang tot het netwerk niet worden gediscrimineerd, gekoppeld aan een concept om discriminatie te voorkomen en zonodig op korte termijn tegemoet te treden;

e) de hoofdlijnen voor een communautaire modelregeling voor energietoevoer, die energiebedrijven die netwerken exploiteren verplicht om electriciteit uit hernieuwbare energiebronnen af te nemen; de vergoedingsregeling moet toereikend en gedifferentieerd naar de marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen zijn en rekening houden met de uiteenlopende bedrijfsvoorwaarden in de lidstaten en met de geleidelijke openstelling van de elektriciteitsmarkt;

f) een beginsel dat nutsbedrijven een minimumtarief moeten betalen voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, waarmee tenminste de huidige productiekosten gedekt zijn, zoals dat nu reeds in sommige lidstaten het geval is; verder moeten nutsbedrijven zich verplichten tot het afnemen van een bepaalde hoeveelheid elektriciteit afkomstig uit hernieuwbare energiebronnen;

g) ontwerpinitiatieven betreffende een vrijwillige verplichting voor de lidstaten om bij de productie van energie door energiebedrijven en industrie een bepaald gedeelte hernieuwbare energiebronnen te gebruiken; een door de Commissie nog uit te werken stelsel van "verhandelbare punten" kan deel uitmaken van zo'n voorschrift;

h) de hoofdlijnen voor een plan ter invoering van een Europees fonds voor hernieuwbare energiebronnen, waaruit onderzoek, ontwikkeling en in de eerste plaats marktpenetratie worden gefinancierd en dat gefinancierd zou kunnen worden uit een klein gedeelte of een verhoging van de in heel Europa geharmoniseerde brandstofaccijnzen en de stroomprijs;

i) een concept voor een communautair programma (b.v. een "1.000.000-daken-programma" waaruit een aanzienlijk deel van de kosten voor kleine particuliere, fotovoltaïsche installaties op daken en aan gevels wordt gefinancierd alsmede een 15.000 Megawatt windprogramma (offshore en in de bergen) en een 1.000 x 1 megawatt biomassaprogramma, alsmede een lijst van sleutelprojecten die een subsidie van meer dan 50% kunnen krijgen) ter bevordering van de hernieuwbare energiebronnen, dat via adequate maatregelen door de lidstaten wordt uitgevoerd;

j) een concept voor een communautaire gebouwenrichtlijn, waarin rekening wordt gehouden met de toepassing van zonne-energie voor warmte en stroom en een voorstel ter harmonisatie van de warmteïsolatieverordeningen, alsmede voorstellen voor de wijze waarop zonne-energieinstallaties gefinancierd zouden kunnen worden middels hypotheken;

k) de rol van hout als hernieuwbare energiebron, zowel in de vorm van blokken als spaanders, waarbij tijdens de verbranding van het hout niet meer kooldioxide in de dampkring terecht mag komen dan de boom tijdens de groei heeft opgeslagen en waarbij voor elke omgehakte boom een nieuwe moet worden geplant, die op zijn beurt de kooldioxide uit de lucht bindt, hetgeen een duurzame bosbouw bevordert,

l) een gedetailleerde lijst maatregelen die de fiscale maatregelen, programma's ter bevordering van investeringen alsmede een concreet plan voor een voorlichtingscampagne over informatie, meningsvorming en reclame over het nut en de mogelijkheden van hernieuwbare energiebronnen moet bevatten;

m) een plan voor een grotere inzet van de structuurfondsen ten gunste van hernieuwbare energiebronnen;

n) een concept voor een verhoogd gebruik van biomassa van land- en bosbouw in het kader van het communautair energiebeleid en het gemeenschappelijk landbouwbeleid;

o) een concept voor de bevordering van de toepassing van waterkracht in gevallen waarin het gebruik van waterkracht realiseerbaar en rendabel is;

p) een exportstrategie voor technologieën voor hernieuwbare energiebronnen met een forse verhoging van de steun aan de Europese Raad voor de export van technologie voor hernieuwbare energiebronnen (EREEC - European Renewable Energy Export Council), alsmede een sterkere integratie van de steun aan hernieuwbare energiebronnen in het externe energiebeleid, vooral met het oog op Oost-Europa, het GOS, de landen rond de Middellandse Zee, de Latijns-Amerikaanse landen en de ontwikkelingslanden (o.a. voorstellen voor een beter gebruik van de programma's PHARE, TACIS en MEDA alsmede met het oog op het lot van SYNERGIE en ALURE);

q) institutionalisering van een coördinatiepunt "hernieuwbare energie" bij de Commissie ter coördinatie van de activiteiten van de afzonderlijke diensten en met het oog op de samenwerking tussen Gemeenschap en lidstaten op het gebied van de bewaking van de gevolgen van energiepolitieke besluiten op alle niveaus met het oog op de toepassing van hernieuwbare energiebronnen; het coördinatiepunt legt Raad en Parlement jaarlijks een verslag voor;

r) een besluit om meer rekening te houden met hernieuwbare energiebronnen bij bouwprojecten van instellingen van de Gemeenschap, waaronder de lopende projecten van het Europees Parlement, dat moet uitmonden in een verplichting die de instellingen zichzelf opleggen;

s) een concept waarmee wordt gegarandeerd dat noodzakelijke maatregelen zoals politieke intentieverklaringen, nationale en regionale programma's en activiteiten, werkgroepen en proefprojecten in de lidstaten uitgevoerd worden;

t) de invoering van uniforme EU-statistieken over de feitelijke productie van primaire en secundaire energie en over trends voor het energieverbruik in de verschillende sectoren van het bedrijfsleven;

3. bekrachtigt zijn opvatting dat een verhoging van de begrotingskredieten van de Gemeenschap ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen tot het niveau van de thans voor kernonderzoek gebruikte middelen noodzakelijk is, dat wil zeggen, tenminste circa 225 miljoen ecu per jaar voor onderzoek en ontwikkeling en in het bijzonder voor het demonstreren en verspreiden van technologie;

4. acht uit principiële energiepolitieke overwegingen een energiekaderprogramma zinvol en verwacht dat na indiening van een dergelijk programma een speciale begrotingslijn voor hernieuwbare energiebronnen wordt opgevoerd;

5. verzoekt de Commissie in het kader van een hoorzitting een compleet overzicht te geven van alle uitgaven die in het kader van de huidige fondsen en programma's ten gunste van hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt, en bestaande hindernissen aan te wijzen;

6. acht een spoedig besluit over een verbeterd ALTENER II-programma noodzakelijk; een bijzonder accent dient te liggen op acties ter ondersteuning van de overgangsfase van demonstratie naar commercialisering; maatregelen op het gebied van de normering zijn vereist ter beperking van de kosten van hernieuwbare energiebronnen; in dit verband moet worden gelet op de belangen van kleine en middelgrote ondernemingen; de hoogte van de subsidie dient te worden vastgesteld aan de hand van de door de Raad op 3 maart 1997 vastgestelde doelstellingen ter vermindering van de uitstoot van CO2 met 15% in het jaar 2010, uitgaand van het niveau van 1990;

7. stelt voor om gedurende een aantal jaren een contactpunt voor zonne-energie in te stellen dat gemakkelijk toegankelijk is, bijvoorbeeld via Internet of middels kleine kantoren in alle landen, dat gericht is op informatievoorziening voor alle geïnteresseerden en beheerd wordt door een dienstverlenend bedrijf, en waar advies kan worden verkregen over op de markt beschikbare systemen, met een onafhankelijke kwaliteitsbeoordeling, en over installatie en mogelijke vormen van financiering;

8. verzoekt de Commissie bij de aanbestedingen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energiebronnen de toegang en de betalings- en afrekeningsvoorwaarden te vereenvoudigen, zodat ondernemingen een eerlijke kans hebben om deel te nemen;

9. verzoekt de Commissie CEDEFOP op te dragen nieuwe beroepsprofielen op het gebied productie en gebruik op te stellen en te ontwikkelen en de erkenning van diploma's op het gebied van hernieuwbare energiebronnen te bespoedigen;

10. verzoekt de Commissie er bij de lidstaten voor te pleiten de kennis over technologieën op het gebied van hernieuwbare energiebronnen te integreren in de desbetreffende scholings- en nascholingsinstituten;

11. verzoekt de Commissie na te gaan of een en ander met de beleidsmaatregelen en initiatieven inzake energiebesparing en grotere energie-efficiëntie kan worden gecoördineerd om de aanwezige mogelijkheden tot synergie te benutten en overlapping te voorkomen;

12. verzoekt de Raad in het kader van de herziening van het EU-Verdrag een hoofdstuk "Energie" in het Verdrag op te nemen of, als alternatief, een intergouvernementele conferentie over de sluiting van een verdrag inzake hernieuwbare energiebronnen (EURENEW) voor te bereiden, vergelijkbaar met het EGA-Verdrag maar tegelijkertijd met codecisiebevoegdheden voor het Europees Parlement; dit verdrag zou met name de bevordering van onderzoek, technologische ontwikkeling en investeringen, de coördinatie van het beleid van de lidstaten alsmede de verspreiding van know-how en andere informatie moeten regelen;

13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de lidstaten.