16. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/9 
Bovendien kan de Commissie onder de hieronder genoemde voorwaarden volgens een buitengewone 
procedure voorstellen aanvaarden, wanneer deze een buitengewoon veelbelovende en waardevolle bijdrage 
kunnen leveren door een origineel onderzoekthema, een nieuwe wetenschappelijke en technische benade­
ring of op het gebied van de methodiek, terwijl ook de specifieke aard van de indieners in aanmerking 
wordt genomen. 
Een gunstig uitvallende technische beoordeling van dergelijke voorstellen vormt op zich onvoldoende 
rechtvaardiging voor de selectie van het project; deze buitengewone procedure kan alleen worden toegepast 
nadat is vastgesteld dat de normale procedure van uitnodigingen tot het indienen van voorstellen niet in 
aanmerking komt omdat het project de hierbovengenoemde kenmerken bezit. 
De buitengewone procedure moet worden voltooid vóór de normale, zodat het bedrag dat beschikbaar is 
voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de volgens de normale procedure geselecteerde 
projecten nauwkeurig kan worden bepaald. De sluitingsdatum voor de buitengewone procedure wordt 
jaarlijks in het Publikatieblad bekendgemaakt. 
Het bedrag van de financiële bijdrage van de Gemeenschap voor alle volgens de buitengewone procedure 
geselecteerde projecten te zamen wordt jaarlijks vastgesteld aan de hand van de volgens buitengewoon 
strenge criteria geselecteerde projecten. Dit bedrag mag in geen enkel geval meer bedragen dan 15%; het 
kan jaarlijks worden herzien in het licht van de opgedane ervaring. 
De Commissie zal een vademecum opstellen waarin alle regels die voor deze buitengewone procedure 
gelden, met het oog op de transparantheid ervan worden uiteengezet. 
5. Aan de projecten moet worden deelgenomen door ten minste twee van elkaar onafhankelijke, niet in 
dezelfde Lid-Staat gevestigde partners. 
6. De Commissie kan de deelnemers stimuleren om voor de uitvoering van projecten, met name die welke 
groot zijn opgezet, een EESV op te richten of andere regelingen te treffen waarmee een gedecentraliseerd, 
op de specifieke kenmerken van het project afgestemd beheer mogelijk wordt. 
7. De verbreiding van de kennis die bij de uitvoering van de projecten is verworven, geschiedt enerzijds 
binnen het specifieke programma en anderzijds door middel van gecentraliseerde acties, overeenkomstig 
het in artikel 4, derde alinea, van Besluit 90/221 /Euratom, EEG, bedoelde besluit. 
Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de communicatietechnologieën 
(1990-1994) 
COM(90) 154 def. — SYN 259 
(Door de Commissie ingediend op 3 mei 1990) 
(90/C 174/02) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op arti­
kel 130 Q, lid 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat de Raad bij Besluit 90/221/Euratom, 
EEG(*) een derde kaderprogramma van communau-
(!) PB nr. L 117 van 8. 5. 1990, blz. 28. taire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en 
technologische ontwikkeling (1990-1994) heeft vastge­
steld waarin met name de acties worden omschreven 
die op het gebied van de communicatietechnologieën 
moeten worden ondernomen; dat de onderhavige be­
schikking in het licht van de in de preambule van 
genoemd besluit vervatte overwegingen dient te worden 
vastgesteld; 
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag 
is bepaald dat het kaderprogramma door middel van 
specifieke, binnen elke actie te ontwikkelen pro­
gramma's moet worden uitgevoerd; 
Overwegende dat het bedrag van de voor de uitvoering 
van dit specifieke programma vereiste communautaire 
middelen moet worden geraamd; dat de definitieve 
bedragen door de begrotingsautoriteit worden vastge­
steld met inachtneming van de aan het Inter-
Nr. C 174/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 7. 90 
institutioneel Akkoord van 29 juni 1988 f1) gehechte 
financiële vooruitzichten voor de periode 1988-1992 
alsmede van de eventuele financiële vooruitzichten voor 
de periode 1993/1994; 
Overwegende dat, krachtens artikel 4 en bijlage I van 
Besluit 90/221/Euratom, EEG, het voor het kaderpro­
gramma als geheel noodzakelijk geachte bedrag een 
bedrag van 57 miljoen ecu voor gecentraliseerde acties 
inzake verbreiding en benutting van de resultaten om­
vat, dat naar rato van het voor elke actie uitgetrokken 
bedrag moet worden verdeeld; dat, gezien de omvang 
van dit specifieke programma binnen de actie inzake 
informatietechnologie en communicatie, de voor dit 
programma noodzakelijk geachte financiële middelen 
dienen te worden verminderd met 4,89 miljoen ecu, 
welk bedrag voor genoemde gecentraliseerde werk­
zaamheden moet 'worden gereserveerd, zulks met het 
oog op de naleving van artikel 130 P, lid 2, tweede zin, 
van het Verdrag; 
Overwegende dat de Commissie voor de uitvoering van 
dit programma zorg moet dragen; dat de Lid-Staten, 
om de vervulling van haar taak te vergemakkelijken, 
krachtens artikel 5 van het Verdrag ertoe gehouden zijn 
haar bij de uitvoering van dit programma alle nodige 
bijstand te verlenen, met name in het kader van een 
comité; 
Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk dient 
te worden uitgevoerd door met het oog op een bijdrage 
van de Gemeenschap projecten voor onderzoek en ont­
wikkeling te selecteren; dat de Commissie tot indiening 
van dergelijke projecten moet aanzetten door middel 
van de gebruikelijke in het Publikatieblad op te nemen 
uitnodigingen tot het indienen van voorstellen; dat 
eveneens dient te worden voorzien in een bijzondere 
procedure die de Commissie de nodige ruimte moet 
geven om, met het oog op de voortdurende ontwikkelin­
gen en de geleidelijke versnelling van de technologische 
vooruitgang, ook spontaan ingediende, met de pro­
grammadoelstellingen sporende voorstellen in aanmer­
king te kunnen nemen; 
Overwegende dat bij de selectie van de in het kader van 
het programma uit te voeren projecten in het bijzonder 
belang moet worden gehecht aan het beginsel van de 
economische en sociale samenhang van de Gemeen­
schap en aan het transnationale karakter van de projec­
ten, alsmede aan de ondersteuning van kleine en mid­
delgrote ondernemingen; 
Overwegende dat alleen in het licht van de bij de 
verwezenlijking van dit programma opgedane ervaring 
door de Commissie kan worden voorgesteld en door de 
Raad kan worden besloten om bij de uitvoering daarvan 
als aanvulling van de in de artikelen 130 L, 130 M of 
130 O van het Verdrag bedoelde middelen gebruik te 
maken, indien deze overeenkomstig de bij artikel 2, 
lid 2, van Besluit 90/221/Euratom, EEG geboden moge­
lijkheid tot de verwezenlijking van de programmadoel­
stellingen bijdragen; 
Overwegende dat, volgens artikel 130 G van het Ver­
drag, de acties die door de Gemeenschap worden ge­
voerd om de wetenschappelijke en technologische 
grondslag van de Europese industrie te versterken en 
de ontwikkeling van haar concurrentievermogen te be-
(!) PB nr. L 185 van 15. 7. 1988, blz. 33. vorderen, stimulering van de samenwerking op het ge­
bied van onderzoek en technologische ontwikkeling met 
derde landen en internationale organisaties omvatten; 
dat een dergelijke samenwerking voor de ontwikkeling 
van dit programma bijzonder vruchtbaar kan blijken; 
Overwegende dat onder de prioriteiten ook geïntegreer­
de breedbandcommunicatiesystemen, intelligentie in 
netwerken, mobiele en persoonlijke communicatie, 
beeld- en datacommunicatie, technologie voor geïnte­
greerde diensten, experimenten met geavanceerde com­
municatie, technologie voor informatiebeveiliging en 
testinfrastructuren moeten worden opgenomen; dat met 
name O & O-werkzaamheden inzake systeemenginee-
ring, geavanceerde technologie voor telecommunicatie 
en validering van normen en gemeenschappelijke func­
tionele specificaties dienen te worden verricht; 
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk ert 
technisch onderzoek (CREST) is geraadpleegd, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: 
Artikel 1 
Voor een op 1 januari 1990 ingaande periode van vijf 
jaar wordt een in bijlage I nader omschreven specifiek 
programma voor onderzoek en technologische ontwik­
keling voor de Europese Economische Gemeenschap op 
het gebied van de communicatietechnologieën vastge­
steld. 
Artikel 2 
1. Het bedrag aan communautaire middelen dat voor 
de uitvoering van de actie waarin deze beschikking 
voorziet noodzakelijk wordt geacht, beloopt 489 mil­
joen ecu. Op dit bedrag wordt ten behoeve van de 
gecentraliseerde werkzaamheden inzake verbreiding en 
benutting van de resultaten 4,89 miljoen ecu in minde­
ring gebracht. In het dan overblijvende bedrag van 
484,11 miljoen ecu zijn de personeelsuitgaven begrepen 
die ten hoogste 4% daarvan mogen bedragen. Een 
indicatieve verdeling van de middelen is in bijlage II 
vervat. 
2. Indien door de Raad in toepassing van artikel 1, 
lid 4, van Besluit 90/221/Euratom, EEG een besluit 
wordt genomen, wordt om met dat besluit rekening te 
houden de onderhavige beschikking aangepast. 
3. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begro­
tingsjaar beschikbare kredieten vast. 
Artikel 3 
Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering 
van het programma. 
Artikel 4 
De hoogte van de financiële bijdrage van de Gemeen­
schap wordt vastgesteld overeenkomstig bijlage IV bij 
Besluit 90/221/Euratom, EEG. 
16. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/11 
Artikel 5 
1. In de loop van 1992 evalueert de Commissie het 
programma en legt zij over de uitkomsten van die 
evaluatie aan de Raad en aan het Europese Parlement 
een verslag voor. Zo nodig gaat dit verslag vergezeld 
van voorstellen tot wijziging van het programma. 
2. Aan het eind van het programma evalueert de Com­
missie de bereikte resultaten en legt daarover aan de 
Raad en aan het Europese Parlement een verslag voor. 
3. De verslagen worden opgesteld aan de hand van de 
in bijlage I omschreven doelstellingen en overeenkom­
stig artikel 2, lid 4, van Besluit 90/221/Euratom, EEG. 
Artikel 6 
1. De Commissie is voor de uitvoering van het pro­
gramma verantwoordelijk. Zij wordt bijgestaan door 
een uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten bestaand 
en door de vertegenwoordiger van de Commissie voor­
gezeten comité, hierna „het Comité" te noemen. 
2. In de door de Commissie gesloten contracten wor­
den de rechten en verplichtingen van iedere partij vast­
gesteld, met inbegrip van de regeling voor verbreiding, 
bescherming en benutting van de onderzoekresultaten 
overeenkomstig de krachtens artikel 130 K, tweede 
alinea, van het Verdrag vastgestelde bepalingen. 
3. Voor elk jaar wordt een werkprogramma vastge­
steld waarin gedetailleerde doelstellingen en de aard 
van de te ondernemen projecten worden aangegeven, 
en waarin tevens de ter zake vast te stellen financiële 
bepalingen worden omschreven; dit werkprogramma 
wordt in voorkomend geval bijgewerkt. De Commissie 
stelt op grond van de jaarlijkse werkprogramma's uit­
nodigingen tot het indienen van voorstellen op. 
Artikel 7 
1. In de in artikel 8, lid 1, bedoelde gevallen legt de 
vertegenwoordiger van de Commissie het Comité een 
ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité 
brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn 
die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de 
urgentie van de aangelegenheid. Het Comité spreekt 
zich uit met de meerderheid van stemmen die in ar­
tikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor 
de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel 
van de Commissie dient te nemen. Bij stemming binnen 
het Comité worden de stemmen van de vertegenwoordi­
gers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig ge­
noemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de 
stemming deel. 
2. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast 
wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van 
het Comité. 
3. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeen­
stemming zijn met het advies van het Comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onver­
wijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te 
nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeer­
de meerderheid van stemmen. 
4. Indien de Raad binnen een termijn van één maand, 
te rekenen vanaf de datum waarop het voorstel bij hem 
is ingediend, geen besluit heeft genomen, worden de 
voorgestelde maatregelen door de Commissie vastge­
steld. 
Artikel 8 
1. De procedure van artikel 7 geldt voor: 
— de opstelling en bijwerking van de in artikel 6, 
lid 3, bedoelde werkprogramma's; 
— de beoordeling van de in bijlage III, punt 2, bedoelde 
projecten alsmede het geraamde bedrag van de fi­
nanciële bijdrage van de Gemeenschap, wanneer 
deze projecten aan de in bijlage III, punt 4, bedoelde 
normale procedure zijn onderworpen en het bedrag 
hoger is dan 5 miljoen ecu; 
— de beoordeling van alle projecten die aan de in 
bijlage III, punt 4, bedoelde buitengewone proce­
dure zijn onderworpen alsmede het geraamde be­
drag van de financiële bijdrage van de Gemeen­
schap; 
— de maatregelen ter evaluatie van het programma. 
2. De Commissie kan over elke met het toepassings­
gebied van het programma verband houdende aangele­
genheid het Comité raadplegen. 
3. De Commissie stelt het Comité in kennis van: 
— de voortgang van het programma; 
— de ontwerpen van de in artikel 6, lid 3, bedoelde 
uitnodigingen tot het indienen van voorstellen; 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde, aan de normale 
procedure onderworpen projecten, waarvoor de bij­
drage van de Gemeenschap ten hoogste 5 miljoen 
ecu bedraagt, alsmede de uitkomsten van de evalua­
tie daarvan; 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde begeleidende maat­
regelen; 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde gecoördineerde 
acties. 
Artikel 9 
Bij de uitvoering van dit programma kan, indien nodig, 
eveneens tot aanvullende programma's in de zin van ar­
tikel 130 L, deelnemingen in de zin van artikel 130 M en 
gemeenschappelijke ondernemingen of andere structu­
ren in de zin van artikel 130 O van het Verdrag worden 
besloten. 
Nr. C 174/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 7. 90 
Artikel 10 Het besluit over de sluiting van deze overeenkomsten 
wordt volgens de procedure van artikel 130 Q, lid 2, 
Ingeval de samenwerking met derde landen en inter- van het Verdrag genomen, 
nationale organisaties met het oog op de verwezenlij­
king van de doelstellingen van dit programma juridische 
verbintenissen tussen de Gemeenschap en de betrokken 
derden vergt, is de Commissie gemachtigd om, overeen­
komstig artikel 130 N van het Verdrag, over internatio- Artikel 11 
nale overeenkomsten waarin deze samenwerking wordt 
geregeld, te onderhandelen. Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. 
BIJLAGE l 
Wetenschappelijke en technische doelstellingen en inhoud 
Dit specifieke programma vormt een geheel met de benadering die gestalte krijgt in het derde kaderprogramma 
in termen van wetenschappelijke en technische doelstellingen en de onderliggende bedoelingen ervan. 
Punt 1.1.B van bijlage II van het kaderprogramma vormt een integraal deel van dit specifieke programma. 
Het hierna volgende geeft een analytische beschrijving van de inhoud van het programma gebaseerd op en 
rekening houdend met de bovenstaande elementen. 
De inhoud concentreert zich op acht prioriteitsgebieden met inbegrip van verificatietechnieken en -faciliteiten. 
Dit zijn gebieden die de samenwerking vereisen van twee of meer organisaties uit de telecommunicatiesector 
in het belang van de Gemeenschap. De prioriteitsgebieden zijn: 
1. IBC (geïntegreerde breedbandcommunicatie)-0 &: O 
2. Intelligentie in netwerken/flexibel beheer van communicatiemiddelen 
3. Mobiele en persoonlijke communicatie 
4. Beeld- en datacommunicatie 
5. Geïntegreerde-dienstentechnologie 
6. Experimenten met geavanceerde communicatie 
7. Technologie voor informatiebeveiliging 
8. Testinfrastructuren en ,,-interworking" (horizontaal O & O-gebied voor de ondersteuning van de andere 
gebieden). 
Het specifieke programma zal de genoemde prioriteitsgebieden bestrijken, waarbij onderscheid gemaakt zal 
worden in drie verschillende typen werk, namelijk: de ontwikkeling van implementatiestrategieën voor IBC-
systemen, -diensten en -toepassingen; de ontwikkeling van geavanceerde communicatietechnologieën; en 
validatie van standaarden en gemeenschappelijke functionele specificaties voor IBC-systemen. Om de generieke 
toepassingen te ontwikkelen zal het gebruik maken van experimentele apparatuur en diensten. 
Gebied 1. IBC (geïntegreerde breedbandcommunicatie)-0 & O 
De geïntegreerde-breedbandcommunicatietechnologie vormt de ruggegraat voor geavanceerde diensten en 
bepaalt voor een groot deel de kosten ervan. Sleuteltechnologieën, -systemen, -diensten en -toepassingen 
komen in dit hoofdstuk aan de orde vanuit een systeemaanpak. Dit gebied concentreert zich op de volgende 
onderwerpen: 
IBC-systeemontwerp, architectuur en exploitatie 
Deze werkzaamheden moeten IBC geschikt maken voor de thans verschijnende diensten, gebaseerd op een 
verzameling „open" normen, waardoor geïntegreerde diensten universeel toegankelijk worden. Om de 
betrokkenen in staat te stellen hun eisen te formuleren, zullen de referentiemodellen en gemeenschappelijke 
functionele specificaties systematisch worden ontwikkeld. Er zal vooral aandacht worden geschonken aan de 
combinatie van en de interactie tussen verschillende technische opties, de vraag naar basisdiensten en 
uitgebreide diensten en de gevolgen van voorschriften. 
16. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/13 
Implementatie- en overgangsstrategieën voor IBC 
Deze werkzaamheden betreffen het systeemontwerp dat nodig is voor de implementatie van IBC-diensten, 
met inbegrip van de omschakeling van de bestaande diensten. De technieken voor een efficiënte interoperabili­
teit van openbare en particuliere netwerken en nieuwe diensten zullen worden verbeterd. Deze werkzaamheden 
zijn essentieel voor aanvaarding door de gebruiker en economisch gebruik van de communicatiemiddelen. 
Het onderzoek omvat verdere ontwikkeling van gemeenschappelijke functionele specificaties en referen­
tieconfiguraties waarbij rekening wordt gehouden met de recente ontwikkelingen. Er zal vooral aandacht 
worden geschonken aan de steeds belangrijkere rol van optische communicatie (rekening houdend met de 
toenemende belangstelling voor „glasvezel aan huis"), de opkomst van synchrone/asynchrone 
schakeltechnieken, optimale integratie van subsystemen voor radio- en mobiele communicatie (met name in 
rurale gebieden) en de ontwikkeling van intelligentie in de netwerken. Voorts zal worden gewerkt aan een 
gelaagde benadering van het communicatiebeheer en aan nieuwe diensten met toegevoegde waarde die 
aansluiten bij de zich ontwikkelende behoeften. Specifieke taken betreffen beeldcommunicatie en de inpassing 
daarvan in diensten en het gecombineerde gebruik van particuliere netwerken, lokale netwerken (LAN's) en 
agglomeratienetwerken (MAN's) met het oog op een betere connectiviteit en aanpasbaarheid van de diensten. 
Gemeenschappelijke werkomgeving 
Deze werkzaamheden betreffen ondersteuning van de normalisatieactiviteiten van met name ETSI. Tevens 
zal worden gewerkt aan de verspreiding van de resultaten van RACE-projecten en aan het verzamelen van 
andere relevante informatie. Er zal worden gezorgd voor contacten met andere lichamen die zorg dragen 
voor geavanceerde communicatieprojecten buiten het kader van dit programma. Er zullen gemeenschappelijke 
analysehulpmiddelen worden ontwikkeld en gebruikt. 
Technieken voor primaire IBC-systeemfuncties 
Deze werkzaamheden hebben betrekking op schakelsystemen, geïntegreerde optische systemen en netwerken, 
IBC-klantensystemen en IBC-software-infrastructuur. 
Schakelsystemen: de technologische grondslag van ATM zal worden verbreed en er zullen technieken 
worden ontwikkeld voor een gecombineerd gebruik van ATM-netwerken en reeds bestaande netwerken. De 
werkzaamheden zullen ATM-schakeltechnologie geschikt maken voor de ondersteuning van connectionless 
diensten en de interconnectie van LAN's en MAN's. 
Geïntegreerde optische systemen en netwerken: de werkzaamheden zullen de basis leggen voor goedkope 
breedband-toegangsnetwerken en bijdragen tot de invoering en evolutie van geïntegreerde optische netwerken 
en optische schakeltechnieken. 
IBC-abonneesystemen: deze werkzaamheden zullen voorzien in de technologie die nodig is voor IBC-terminals 
en CPN's (abonneenetwerken). Zij omvatten onderzoek naar multiservice interfacing en naar de gevolgen 
van ATM voor terminals. Wat CPN's betreft, moet de nadruk liggen op de gevolgen die de aan de 
gegevensverwerking gestelde eisen hebben voor zakelijke CPN's communicatieprotocollen en, op korte tot 
middellange termijn, goedkope consumenten-CPN's. 
IBC-software-infrastructuur: het onderzoek zal bijdragen tot een rendabele ontwikkeling van uitermate 
betrouwbare telecommunicatiesoftware en de ondersteuning van de gehele levenscyclus daarvan. Het omvat 
onderzoek naar de kwaliteitswaarborging van software en de toepassing van geavanceerde gegevensverwerking 
op de ontwikkeling van telecommunicatiesoftware. Tevens zal onderzoek worden verricht naar ken­
nissystemen voor ondersteuning van de levenscyclus. 
Integratie van IBC-demonstratiemodellen 
De integratie en interoperabiliteit van „technologie-demonstratiemodellen" afkomstig uit RACE, deel II, zal 
worden gedemonstreerd voor zakelijke en particuliere abonnees in zowel stedelijke als plattelandsgebieden. 
Door middel van het onderzoek worden gemeenschappelijk praktijk en gemeenschappelijke functionele 
specificaties gevalideerd en wordt de basis gelegd voor de evaluatie van de economische aspecten van systemen 
en diensten. Het onderzoek omvat de integratie van toegangs-, transport- en schakelfuncties en besturings-, 
management- en signaleringsfuncties. Om te illustreren dat een grote verscheidenheid aan diensten en 
toepassingen op efficiënte wijze kan worden ondersteund, moeten demonstratiemodellen van IBC-terminals 
en elders ontwikkelde terminals (bij voorbeeld ESPRIT) worden aangesloten. 
Verificatiehulpmiddelen 
Dit deel betreft de ontwikkeling van de nodige hulpmiddelen om functionele specificaties en operabiliteit te 
verifiëren en ervoor te zorgen dat verificatie mogelijk is in de IBC-systemen en ontwerpconcepten. De 
Nr. C 174/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16.7.90 
hulpmiddelen bestaan uit geformaliseerde procedures en faciliteiten voor fysieke verificatie. De werkzaamhe­
den zullen het vertrouwen in de nieuwe opties van IBC-demonstratiemodellen verhogen en de risico's 
van investeringen in de ontwikkeling en implementatie van IBC voor de industrie, de exploitanten, de 
dienstenexploitanten en de gebruikers verlagen. 
Gebied 2. Intelligentie in netwerken/flexibel beheer van communicatiemiddelen 
Dit onderzoek heeft betrekking op de ontwikkeling en demonstratie van technieken die nodig zijn voor de 
invoering van „programmeerbare netwerken". De werkzaamheden behelzen de ontwikkeling van technieken 
om de intelligentie en flexibiliteit te verhogen wat betreft de levering van netwerkdiensten en netwerkbeheer 
en bewerkingen met inbegrip van aspecten van Operations Support Systems (OSS) en Telecommunications 
Management Networks (TMN). 
Gebied 3. Mobiele en persoonlijke communicatie 
Dit onderzoek moet bijdragen tot de ontwikkeling van de derde generatie van geïntegreerde mobiele 
communicatiesystemen, waarin wordt gestreefd naar universele persoonlijke communicatie met spraak, data 
en beeld. Voor de derde-generatiesystemen, waarin gebruik wordt gemaakt van frequenties in het 2 GHz-
gebied, is een common-air-interface nodig voor een rendabele implementatie, terwijl voor mobiele 
breedbanddiensten gebruik moet worden gemaakt van de 60 functies voor uitgebreid en geïntegreerd gebruik 
van IBC en radionetwerken (bij voorbeeld interconnectienormen en mobiliteitsmanagement) en miniaturisatie 
van de terminaltechnologie, waarbij vooral wordt gestreefd naar een laag energieverbruik. Er zal extra 
aandacht worden geschonken aan de behoeften van verschillende gebruikersgemeenschappen. 
Gebied 4. Beeld- en datacommunicatie 
Dit onderzoek behelst de ontwikkeling van de technologie die nodig is om geavanceerde, goedkope en 
flexibele beeld- en datacommunicatiediensten, zowel voor de particuliere als de zakelijke gebruiker, met 
succes te kunnen introduceren en exploiteren. De werkzaamheden, die voortbouwen op hetgeen reeds in 
RACE is bereikt, hebben vooral betrekking op de gevolgen van nieuwe transmissietechnieken (zoals ATM 
en CMC) voor beelddiensten met hoge resolutie en snelle pakkettransmissie van data met bitsnelheden in 
het Mbit/s-gebied. De werkzaamheden omvatten technieken voor het coderen en presenteren van stilstaande, 
bewegende en driedimensionale beelden, met name HDTV. Tevens zijn er werkzaamheden in verband met 
het gecombineerde gebruik van een IBC-systeem en andere interactieve en distributieve netwerken waarmee 
het coëxisteert. 
Gebied 5. Geïntegreerde-dienstentechnologie 
De vraag naar nieuwe diensten zal zich ontwikkelen volgens de voorkeuren en eisen van de gebruikers. Het 
communicatiesysteem moet daarom in staat zijn om zich te ontwikkelen met de vraag en zich dynamisch 
aan te passen aan het profiel van dienstenkenmerken dat de gebruikers wensen. 
Ontwerp en modulaire normalisatie van de IBC-diensteninfrastructuur 
In dit verband zal een bijdrage worden geleverd tot de harmonisatie van architecturen en specificaties voor 
een flexibele integratie van telematicadiensten onder gebruikersbesturing. Er zal rekening worden gehouden 
met de transnationale schaal van de communicatiebehoeften en de heterogene technische omgeving. 
Dienstontwerptechnologie is gericht op de modulaire normalisatie op het gebied van architecturen, compo­
nenten voor de dienstengebruiker, componenten voor de dienstenexploitant en componenten voor de dien­
stenontwikkelaar. Er zal worden gewerkt aan de functionele architectuur van een geïntegreerde-dienstenom-
geving en de specificatie van de componenten en primitieven voor eindgebruikerstoepassingen. Het onderzoek 
naar de bruikbaarheid, dat vooral betrekking heeft op de mens-dienstinterface, zal het ontwerp van generieke 
metaforen voor de toegang tot geïntegreerde diensten omvatten. De werkzaamheden in verband met de 
componenten voor de dienstexploitant betreffen specificaties voor het dienstenbeheer en wat de componenten 
voor de dienstenontwikkelaar betreft zullen specificaties worden uitgewerkt van gemeenschappelijke hulp­
middelen voor het creëren van diensten. De harmonisatiewerkzaamheden behelzen een gecoördineerde 
benadering van specificaties voor bruikbaarheid, kwaliteit van de dienst, evolutie van de dienst, beveiligings­
eisen en mobiele diensten. 
Technologieën voor dienstintegratie 
Dit onderzoek bouwt voort op systeemontwerp-activiteiten en de resultaten zullen bijdragen aan specificatie-
en standaardisatiewerk. Het zal technieken bestuderen voor de realisatie van architecturen, gebruikers­
componenten, metaphoren, gebruikersinterfaces en dienstenmanagement. 
16. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/15 
Verificatie van dienstentechnologie 
Het onderzoek houdt de ontwikkeling in van prototypefaciliteiten voor flexibele integratie van diensten om 
te kunnen inspelen op de eisen van operators, dienstenleveranciers en gebruikers. 
Gebied 6. Informatiebeveiliging 
De nauwkeurigheid, beveiliging en betrouwbaarheid van informatie zijn van groot belang voor individuele 
personen, handel, industrie en overheidsdiensten. Deze werkzaamheden hebben tot doel er voor te zorgen 
dat in de stragegieën voor de ontwikkeling en implementatie van geavanceerde communicatie wordt gelet op 
de kwaliteit, de beveiliging en de betrouwbaarheid van de dienst. Er zal worden voorzien in gevalideerde 
specificaties, richtsnoeren en technologie voor praktische en doelmatige informatiebeveiliging op een pan-
Europees niveau. 
Ontwikkeling van kwaliteit, beveiliging en betrouwbaarheid van diensten 
Het onderzoek omvat risicomanagement, coherente oplossingen op het gebied van de beveiliging en het 
creëren van een gunstige omgeving voor beveiligd informatiemanagement. 
Risicomanagement: er zal een gemeenschappelijke strategie worden ontwikkeld om een rationeel risico­
management mogelijk te maken. Hiermee zullen de wetenschappelijke grondslagen worden gelegd voor 
juridische maatregelen om de risico's te beperken. 
Coherente oplossingen op het gebied van de beveiliging: er zullen gecoördineerde strategieën worden 
ontwikkeld om een gecombineerd gebruik van afzonderlijke mechanismes/procedures te garanderen. Zodoen­
de kunnen gecombineerde scenario's voor omschakeling en investeringen worden ontwikkeld, met name in 
de openbare beveiligingsinfrastructuren. De werkzaamheden zullen de basis leveren voor samenwerking 
tussen organisaties in verband met de beveiliging van de onderling uitgewisselde informatie. 
Het creëren van een gunstige omgeving: hier zal worden nagegaan welke opties er zijn voor de verspreiding 
van de technieken voor informatiebeveiliging en aanverwante maatregelen. De eigenlijke verspreiding van 
oplossingen onder de eindgebruikers valt buiten het bestek van dit programma. 
Technologie voor informatiebeveiliging 
Er zal onderzoek worden gericht op technologie voor beveiligingsmechanismen en technologie voor de 
integratie van veilige systemen, met name voor gedistribueerde systemen. Deze technologie is ingedeeld in de 
volgende hoofdthema's: 
Systeemtechnologie voor informatiebeveiliging: dit omvat bruikbaarheid, controleerbaarheid, toepassingssoft-
ware, hardware en operating systems. 
Netwerktechnologie voor informatiebeveiliging: dit omvat telecommunicatieverbindingen en schakelaars en 
die voorzieningen van eenvoudige lokale netwerken waardoor deze kunnen deelnemen aan netwerken. 
Hulpmiddelen voor de administratie van informatiebeveiliging: die omvat de ontwikkeling van softwarehulp-
middelen waarin formele methodes worden toegepast voor de administratie van de informatiebeveiliging. Het 
onderzoek behelst risico-analyse, formulering en implementatie van beveiligingsrichtsnoeren en permanente 
administratie en kwaliteitsborging van beveiligingssystemen. 
Verificatie van informatiebeveiliging 
De beveiliging van ieder willekeurig systeem kan niet beter zijn dan dat van de zwakste schakel. De benodigde 
systemen zijn complex en moeten worden gecontroleerd. Strategieën, specificaties en technologieën die in het 
specifieke programma ontwikkeld zijn zullen worden geverifieerd door een aantal kleine-schaal de­
monstratiesystemen. Het werk valt onder de volgende hoofden: 
Integratie van technologieën voor informatiebeveiliging: dit heeft betrekking op de toepassing van een 
combinatie van verschillende technologieën om een optimale informatiebeveiliging te realiseren (uiteenlopend 
van elektronica ter onderdrukking van ongewenste uitstraling van signalen tot protocolontwerpen). Deze 
omvatten tal van functies en vormen slechts een onderdeel van de totale systemen waarin zij worden toegepast. 
Verificatie van gemeenschappelijke hulpmiddelen voor informatiebeveiliging: dit heeft betrekking op drie 
klassen hulpmiddelen: hulpmiddelen voor risicoanalyse, hulpmiddelen voor garantiecriteria en hulpmiddelen 
voor vrijwillige regulering van de beveiliging. 
Ontwikkeling van een gemeenschappelijke infrastructuur voor de informatiebeveiling: dit omvat vier gebie­
den : certificatiediensten voor beveiligingsprodukten; goedkeuringsdiensten voor veilige systemen; doorgeeflui­
ken voor beveiligd internationaal verkeer en beveiligingsdiensten van derden. Op alle gebieden zal worden 
Nr. C 174/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 7. 90 
gewerkt met proefimplementaties van veilige systemen met werkelijk verkeer. Deze moeten worden aangepast 
aan de behoeften van de verschillende sectoren van de economie, met inbegrip van de overheidsadministratie, 
en rechtstreeks worden ondersteund door degenen die de technologie elders, al dan niet in de corresponderende 
O &c O-projecten, hebben ontwikkeld. 
Gebied 7. Geavanceerde communicatieexperimenten 
Deze werkzaamheden moeten de weg effenen voor geavanceerde communicatie en de risico's van investeringen 
op dit gebied zo klein mogelijk maken. Er zullen generieke dienstenfuncties worden bepaald die herbruikbaar 
zijn en die het mogelijk maken aan uiteenlopende gebruikersbehoeften tegemoet te komen, terwijl universele 
toegang en interoperabiliteit worden gehandhaafd. Deze werkzaamheden zijn in het belang van alle gebruikers: 
individuele gebruikers, kleine en grote corporatieve gebruikers en leveranciers van diensten met toegevoegde 
waarde. Het vermogen om de eisen in overeenstemming te brengen met de technologie is van essentieel 
belang voor de fabrikanten in de informatie- en communicatiesector en voor de netwerkexploitanten. Het 
gevaar bestaat dat de toekomstige mogelijkheden van de IBC-technologie en de behoeften van de gebruikers 
slecht op elkaar afgestemd zijn. Het onderzoek zal de gebruikersorganisaties beter in staat stellen zich nieuwe 
technologieën eigen te maken en de geboden mogelijkheden te benutten. 
Algemene applicatiestrategieën voor het 1BC 
Het onderzoek zal vooral gericht zijn op het signaleren van pioniertoepassingen van geavanceerde communica­
tie en generieke toepassingen die de basis kunnen vormen van een reeks toekomstige universele diensten. 
Hieronder vallen de ontwikkeling van een referentiemodel van het gebruik, de ontwikkeling van op een 
consensus gebaseerde operationele specificaties, de ontwikkeling van op een consensus gebaseerde gemeen­
schappelijke functionele specificaties voor diensten, consolidering van netwerk- en technologie-aspecten en 
vaststelling van criteria en richtsnoeren voor een succesvolle invoering en toepassing van geavanceerde 
communicatie. Voor het referentiemodel van het gebruik zal worden voortgebouwd op de reeds bestaande 
concepten, maar wordt bovendien aandacht geschonken aan invoeringsstrategieën, generieke toepassingen en 
de relatie vanuit toepassingen (benadering vanuit gebruiker/vraag) en diensten (benadering vanuit leverancier/ 
aanbod). Op een consensus gebaseerde operationele specificaties, waarvoor wordt uitgegaan van de benadering 
vanuit de gebruiker, en gemeenschappelijke functionele specificaties voor diensten zullen worden ontwikkeld 
wanneer deze marktmogelijkheden creëren. Voor het vaststellen van criteria en richtsnoeren voor een 
succesvolle invoering en toepassing van geavanceerde communicatie wordt voortgebouwd op toepassingsexpe­
rimenten in verband met technisch-economische en organisatorische vraagstukken. Voorlopig zijn enkele 
generieke toepassingen vastgesteld: bij voorbeeld gedistribueerde case handling, communicatie tussen personen 
en verschaffing van deskundigheid op afstand. 
Technieken voor experimenten met geavanceerde communicatie 
Dit onderdeel betreft de technologie en technieken die nodig zijn voor experimenten met geavanceerde 
toepassingen. Hiervoor zijn drie thema's aangewezen: ontwikkeling en identificatie van technologie ter 
ondersteuning van de ontwikkeling van de diensteninfrastructuur, ontwikkeling van systeempakketten en 
ontwikkeling van technieken om de gebruikersbehoeften en -reacties duidelijk te maken. De werkzaamheden 
omvatten de identificatie van de server modules die nodig zijn voor toepassingen als vertalen/vertolking, 
integriteit, multimediaconferentie, multimedia databases en distributie. De ontwikkeling van systeempakketten 
omvat diensten- en produktelementen, netwerkvoorzieningen (transport, schakelen en management) en 
terminalfaciliteiten geïmplementeerd in hardware of software. De ontwikkeling van technieken om de 
gebruikersbehoeften en -reacties duidelijk te maken omvat ondersteuning voor het vastleggen van de behoeften. 
Daarnaast zullen simulatietechnieken worden gebruikt als aanvulling op grootschalige praktijkproeven. Er 
zal gebruik worden gemaakt van presentatietechnieken, zoals animatie en grafiek, als aanvulling op de 
gedetailleerde technische verslaggeving. 
Toepassingsexperimenten 
De technische en operationele haalbaarheid van toepassingen van geavanceerde communicatie zal worden 
bevestigd door middel van gestructureerde en gecoördineerde experimenten met toepassingen. Hierin zullen 
generieke toepassingen van geavanceerde communicatie die zich uitstrekken over verschillende sectoren 
en functies van het bedrijfsleven, worden geïdentificeerd, beschreven, gemodelleerd en omschreven. De 
experimenten met toepassingen zullen telecommunicatie-exploitanten en gebruikers in staat stellen marketing­
en exploitatieplannen op te stellen. Er zullen precommerciële prototypes van systeempakketten (met inbegrip 
van diensten- en produktelementen) van generieke toepassingen worden ontwikkeld, waarmee experimenten 
voor specifieke sectoren kunnen worden verricht. 
De nadruk zal vooral liggen op generieke toepassingen (waarvan de beschrijving en specificatie in deel I zal 
worden verfijnd), waar nodig aangepast aan de specifieke situatie van de gebruiker. Deze werkzaamheden 
zullen de identiteit van deze generieke toepassingen bevestigen en hun kenmerken in praktijkproeven aan het 
licht brengen. De verkregen ervaring kan door de betrokkenen worden gebruikt als uitgangspunt voor hun 
planning voor normalisatie, implementatie en exploitatie. 
Gebied 8. Testinfrastructuur en interworking 
Aan een succesvolle introductie van IBC-diensten in Europa dienen experimenten en tests vooraf te gaan. 
Een testinfrastructuur, waardoor degenen die betrokken zijn bij experimenten worden verbonden en normen 
en functionele specificaties kunnen worden gevalideerd, is essentieel. Het ligt in de bedoeling dat bij 
16. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/17 
het aanbieden en exploiteren van de testinfrastructuur wordt uitgegaan van het CEPT Memorandum of 
Understanding inzake EBIT (European Broadband Interconnection Trial) en de toekomstige ontwikkeling 
daarvan. De in het programma opgenomen werkzaamheden hebben betrekking op het experimentele gebruik 
van EBIT en niet op de ontwikkeling of exploitatie daarvan. 
BIJLAGE II 
Indicatieve verdeling van de middelen voor de periode 1990-1994 
(in %) 
Thema 1. IBC (geïntegreerde breedbandcommunicatie)-0 & O 20-24 
Thema 2. Intelligentie in netwerken/flexibel beheer van communicatiemiddelen 6 - 8 
Thema 3. Mobiele en persoonlijke communicatie 8-10 
Thema 4. Beeld- en datacommunicatie 11-16 
Thema 5. Geïntegreerde-dienstentechnologie 6 - 8 
Thema 6. Informatiebeveiliging 6 - 8 
Thema 7. Geavanceerde communicatieexperimenten 20 - 25 
Thema 8. Testinfrastructuren en ,,-interworking" (horizontaal O & O-gebied voor de 
ondersteuning van de andere gebieden) 1-3 
De verdeling tussen de verschillende gebieden sluit niet de mogelijkheid uit dat projecten in verschillende 
gebieden kunnen vallen. 
BIJLAGE lil 
Nadere regels voor de uitvoering van het programma en acties inzake verbreiding en benutting 
van de resultaten 
1. De Commissie voert het programma uit op basis van de in bijlage I gegeven wetenschappelijke en 
technische invulling daarvan. 
2. De in artikel 3 bedoelde nadere regels voor de uitvoering van het programma hebben betrekking op 
projecten voor onderzoek en technologische ontwikkeling, begeleidende maatregelen en gecoördineerde 
acties. 
Voor de projecten worden contracten voor gezamenlijke rekening voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling gesloten. 
De begeleidende maatregelen bestaan erin gebruik te maken van passende middelen voor een goede 
technische uitvoering en voor het beheer en de evaluatie van het programma, voor de adequate verbreiding 
en de beschikbaarstelling van de resultaten, voor coördinatie, alsmede voor opleidings- en bewustmakings-
activiteiten ten behoeve van de deelnemers aan het programma. 
De gecoördineerde acties zijn die welke zijn omschreven in het Financieel Reglement. 
3. Aan de projecten kan uitsluitend worden deelgenomen door in de Gemeenschap gevestigde(') natuurlijke 
of rechtspersonen, zoals universiteiten, onderzoekorganisaties en industriële ondernemingen, waaronder 
ook kleine en middelgrote ondernemingen, of verenigingen daarvan, met name Europese economische 
samenwerkingsverbanden (EESV). 
(') De Europese Organisatie voor Kernonderzoek (CERN), die in Genève is gevestigd en waarvan het merendeel van de installaties 
zich op het grondgebied van de Gemeenschap bevindt, kan aan contracten in het kader van dit programma deelnemen. 
Nr. C 174/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 7. 90 
Natuurlijke of rechtspersonen die zijn gevestigd in landen die met de Gemeenschap overeenkomsten voor 
wetenschappelijke en technische samenwerking hebben gesloten, kunnen op basis van het criterium van 
wederzijds voordeel aan in het kader van dit programma opgezette projecten deelnemen. De in dit verband 
geselecteerde contractanten komen niet voor een financiële bijdrage van de Gemeenschap in aanmerking 
en moeten bijdragen in de algemene beheerskosten. 
4. Bij de selectie van de projecten wordt in beginsel de eerste hieronder beschreven methode gevolgd; in 
uitzonderingsgevallen kan een beroep worden gedaan op de tweede methode. 
De deelnemers aan de projecten worden geselecteerd aan de hand van de normale procedure van de in 
. artikel 6, lid 3, bedoelde uitnodigingen tot het indienen van voorstellen welke in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen wordt bekendgemaakt. 
Bovendien kan de Commissie onder de hieronder genoemde voorwaarden volgens een buitengewone 
procedure voorstellen aanvaarden, wanneer deze een buitengewoon veelbelovende en waardevolle bijdrage 
kunnen leveren door een origineel onderzoekthema, een nieuwe wetenschappelijke en technische benade­
ring of op het gebied van de methodiek, terwijl ook de specifieke aard van de indieners in aanmerking 
wordt genomen. 
Een gunstig uitvallende technische beoordeling van dergelijke voorstellen vormt op zich onvoldoende 
rechtvaardiging voor de selectie van het project; deze buitengewone procedure kan alleen worden toegepast 
nadat is vastgesteld dat de normale procedure van uitnodigingen tot het indienen van voorstellen niet in 
aanmerking komt omdat het project de hierbovengenoemde kenmerken bezit. 
De buitengewone procedure moet worden voltooid vóór de normale, zodat het bedrag dat beschikbaar is 
voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de volgens de normale procedure geselecteerde 
projecten nauwkeurig kan worden bepaald. De sluitingsdatum voor de buitengewone procedure wordt 
jaarlijks in het Publikatieblad bekendgemaakt. 
Het bedrag van de financiële bijdrage van de Gemeenschap voor alle volgens de buitengewone procedure 
geselecteerde projecten te zamen wordt jaarlijks vastgesteld aan de hand van de volgens buitengewoon 
strenge criteria geselecteerde projecten. Dit bedrag mag in geen enkel geval meer bedragen dan 15%; het 
kan jaarlijks worden herzien in het licht van de opgedane ervaring. 
De Commissie zal een vademecum opstellen waarin alle regels die voor deze buitengewone procedure 
gelden, met het oog op de transparantheid ervan worden uiteengezet. 
5. Aan de projecten moet worden deelgenomen door ten minste twee van elkaar onafhankelijke, niet in 
dezelfde Lid-Staat gevestigde partners. 
6. De Commissie kan de deelnemers stimuleren om voor de uitvoering van projecten, met name die welke 
groot zijn opgezet, een EESV op te richten of andere regelingen te treffen waarmee een gedecentraliseerd, 
op de specifieke kenmerken van het project afgestemd beheer mogelijk wordt. 
7. De verbreiding van de kennis die bij de uitvoering van de projecten is verworven, geschiedt enerzijds 
binnen het specifieke programma en anderzijds door middel van gecentraliseerde acties, overeenkomstig 
het in artikel 4, derde alinea, van Besluit 90/221/Euratom, EEG, bedoelde besluit.