Speciaal verslag De prioriteit van de EU om 
een op kennis gebaseerde 
plattelandseconomie te 
bevorderen wordt nadelig 
beïnvloed door slecht 
beheer van de 
maatregelen voor 
kennisoverdracht en 
adviesverleningNL 2015  nr. 12
EUROPESE
REKENKAME R

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxemburg  
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver ( http://europa.eu ).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2015
Print ISBN 978-92-872-3015-7 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/382398 QJ-AB-15-013-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-3001-0 ISSN 1977-575X doi:10.2865/748484 QJ-AB-15-013-NL-N
EPUB ISBN 978-92-872-3017-1 ISSN 1977-575X doi:10.2865/07233 QJ-AB-15-013-NL-E
© Europese Unie, 2015
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Voor iedere vorm van gebruik of reproductie van de foto’s „Opleiding voor boerinnen” en „Werkgroep van landbouwers” 
(bezoek ter plaatse) op blz. 10 dient rechtstreeks toestemming aan de auteursrechthebbende te worden gevraagd. 
Printed in Luxembourg
De prioriteit van de EU om 
een op kennis gebaseerde 
plattelandseconomie te 
bevorderen wordt nadelig 
beïnvloed door slecht 
beheer van de 
maatregelen voor 
kennisoverdracht en 
adviesverlening
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2015  nr. 12
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheids- en nalevingsgerichte contro -
les van specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze con -
troletaken zorgt de ERK dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s voor de 
doelmatigheid of de naleving, de omvang van de betrokken inkomsten en uitgaven, verwachte ontwikkelingen en 
politieke en publieke belangstelling.
Deze doelmatigheidscontrole werd verricht door controlekamer I — onder leiding van ERK-lid Augustyn Kubik — 
die gespecialiseerd is in de uitgaventerreinen instandhouding en beheer van de natuurlijke hulpbronnen. De con -
trole werd geleid door ERK-lid Jan Kinšt, ondersteund door Alejandro Ballester Gallardo, kabinetschef; Michael Bain, 
eenheidshoofd; Klaus Stern, teamleider en Els Brems, plaatsvervangend teamleider. Het controleteam bestond uit 
Stuart Ballantine; Malgorzata Frydel; Athanasios Koustoulidis; Lorenzo Pirelli; Maria Eulàlia Reverté i Casas; Michael 
Spang en Diana Voinea. De secretariaatsondersteuning werd verzorgd door Terje Teppan-Niesen, en de taalkundige 
ondersteuning door Milosz Aponowicz, Cathryn Lindsay, Michał Machowski, Paulina Pruszko en Charlotta Törneling.
03
 Inhoud
Paragraaf
 Woordenlijst
I-XI Samenvatting
1-15 Inleiding
1-3 Investeren in kennis en vaardigheden in de Europese Unie
4-12 Ondersteuning van plattelandsontwikkeling voor diensten op het gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening
13-15 Coördinatie met andere EU‑steun voor diensten op het gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening
16-21 Reikwijdte en aanpak van de controle
22-88 Opmerkingen
22-51 Deel I — Procedures voor het identificeren en selecteren van de meest doeltreffende  
diensten op het gebied van kennisoverdracht en adviesverlening
23-29 Lidstaten identificeerden de vaardigheidsbehoeften van plattelandsactoren in zulke algemene 
bewoordingen dat bijna elk soort activiteit kon worden gefinancierd
30-34 Lidstaten controleren niet altijd de kwalificaties en ervaring van aanbieders
35-46 De selectie van activiteiten en aanbieders heeft te lijden onder een gebrek aan eerlijke en transparante 
mededinging
47-51 Begeleiding door de Commissie van de lidstaten inzake maatregelen voor kennisoverdracht en 
adviesverlening was beperkt
52-65 Deel II — Procedures ter waarborging van een kosteneffectieve en gecoördineerde levering van 
diensten op het gebied van kennisoverdracht en adviesverlening
52-53 Lidstaten hebben opleidingsactiviteiten goedgekeurd zonder doeltreffende controles uit te voeren om na 
te gaan of de kosten ervan redelijk waren...
54-55 ... en er zijn aanwijzingen dat ze soms te veel hebben betaald voor opleidingen of adviesdiensten en dat de 
kosten onvoldoende waren gerechtvaardigd
56-57 Het controlebereik van de Commissie bood ontoereikende informatie over de door de Rekenkamer 
aangetroffen tekortkomingen
58-65 Er was geen coördinatie tussen EU‑fondsen en andere fondsen voor een doelmatige levering van diensten 
op het gebied van kennisoverdracht en adviesverlening
04 Inhoud
66-88 Deel III — Procedures voor toezicht op en evaluatie van de resultaten van activiteiten voor 
kennisoverdracht en adviesverlening
69-73 Vaak wordt er wel rechtstreekse feedback van deelnemers aan opleidingen verzameld door de aanbieders 
van de opleiding, maar die werd zelden door overheden van de lidstaten gebruikt om daaropvolgende 
acties te verbeteren
74-78 Er zijn voorbeelden van goede praktijken waarbij lidstaten trachten nuttige informatie te verzamelen over 
de impact van activiteiten voor kennisoverdracht en adviesverlening
79-88 Verzamelde gegevens tonen aan dat samengevoegde resultaten van diensten op het gebied van 
kennisoverdracht en adviesverlening op EU‑niveau niet betrouwbaar zijn
89-102 Conclusies en aanbevelingen
 Bijlage  I —  Uitvoering van maatregelen voor kennisoverdracht en adviesverlening in de  
gecontroleerde lidstaten
 Bijlage  II — De „vier niveaus van Kirkpatrick”
 Antwoorden van de Commissie
05
 Woordenlijst
Beheersautoriteit : een nationale of regionale instantie die door de lidstaat is aangewezen voor het uitvoeren van 
een programma voor plattelandsontwikkeling (POP).
Buitenkanseffect : een situatie waarbij een gesubsidieerde activiteit of een gesubsidieerd project ook zonder 
steunverlening geheel of gedeeltelijk zou zijn ondernomen.
Europese structuur ‑ en investeringsfondsen (ESI‑fonds, ESIF) : een nieuwe term voor de vijf EU -fondsen voor 
ondersteuning in het kader van het cohesiebeleid in de programmeringsperiode 2014-2020.  
Deze vijf fondsen zijn: het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO); het Europees Sociaal Fonds (ESF); 
het Cohesiefonds (CF); het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo); het Europees Fonds voor 
maritieme zaken en visserij (EFMZV).
Gedeeld beheer : wijze van uitvoering van de EU -begroting, waarbij uitvoeringstaken aan de lidstaten zijn 
gedelegeerd1. Daartoe wijzen autoriteiten van de lidstaten instanties aan die verantwoordelijk zijn voor het beheer 
en de controle van EU -middelen.
GLB : gemeenschappelijk landbouwbeleid — het geheel van wetgeving en praktijken dat door de Europese Unie is 
vastgesteld om een gemeenschappelijk, uniform beleid voor de landbouw te vormen.
GTEK : EU -breed gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader voor plattelandsontwikkeling gedurende de 
programmeringsperiode 2007-2013.
GTES : EU -breed gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiesysteem voor plattelandsontwikkeling in de 
programmeringsperiode 2014-2020.
Maatregel : een steunregeling voor het uitvoeren van beleid. Elke maatregel zet de specifieke regels uiteen die 
moeten worden nageleefd door de projecten of acties die kunnen worden gefinancierd. Er zijn twee hoofdsoorten 
maatregelen: investeringsmaatregelen en oppervlaktegebonden steun.
Plaatsing van overheidsopdrachten : door overheidsinstanties te volgen aanbestedingsprocedure bij de aankoop 
van goederen, werken en diensten boven een bepaalde prijsdrempel. Het doel is om het beste aanbod te krijgen 
door voldoende concurrentie tussen leveranciers te creëren en om ervoor te zorgen dat de opdrachten eerlijk, 
transparant en zonder discriminatie worden toegekend. In Richtlijn 2004/18/EG en Richtlijn 2004/17/EG wordt het 
wettelijk kader voor overheidsopdrachten bepaald, dat door de nationale autoriteiten moet worden uitgevoerd.
Plan voor plattelandsontwikkeling (POP) : een document dat is opgesteld door een lidstaat of regio en 
goedgekeurd door de Commissie om het beleid inzake plattelandsontwikkeling te plannen en uit te voeren.
Plattelandsactoren : ten behoeve van dit verslag worden landbouwers, boseigenaren en andere 
plattelandsondernemingen en belanghebbenden aangeduid als „plattelandsactoren”, tenzij anders aangegeven.
Programmeringsperiode : meerjarig kader voor het plannen en uitvoeren van EU -beleid zoals 
plattelandsontwikkeling.
Raamovereenkomst : een overeenkomst tussen een of meer aanbestedende diensten en een of meer ondernemers 
met het doel, gedurende een bepaalde periode de voorwaarden inzake te plaatsen opdrachten vast te leggen, met 
name wat betreft de prijs en, in voorkomend geval, de beoogde hoeveelheid2.
1 Artikel 59 van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels 
van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1).
2 Artikel 1, lid 5, van Richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 betreffende de coördinatie van de procedures voor 
het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten (PB L 134 van 30.4.2004, blz. 114).
06
 Samenvatting
I
Activiteiten voor kennisoverdracht en adviesverlening 
zijn naar een hoog prioriteitsniveau getild, zowel voor 
de EU als geheel als voor plattelandsontwikkeling 
in het bijzonder. Het belang van beroepsonderwijs 
en -opleidingen, ontwikkeling van vaardigheden, 
een leven lang leren en overdracht van kennis wordt 
onderstreept door het Europees Parlement en opeen -
volgende Eurocommissarissen voor Landbouw en is 
terug te vinden in het wettelijk kader van de EU.
II
Bij deze controle werd de voorziening van activiteiten 
voor kennisoverdracht en adviesverlening onderzocht 
die werden gecofinancierd uit de EU -begroting voor 
plattelandsontwikkeling (Elfpo) en de eigen begroting 
van de lidstaten voor de periode 2007-2013. De totale 
EU-financiering voor deze activiteiten voor die periode 
bedraagt 1,3  miljard  euro; cofinanciering brengt de 
totale publieke steun op 2,2  miljard  euro.
III
Voor de doeltreffendheid en de gewenste impact 
moeten de toegewezen middelen voor activiteiten 
voor kennisoverdracht en adviesverlening worden 
besteed aan geïdentificeerde behoeften, en moe -
ten de activiteiten tegen een redelijke prijs en door 
voldoende gekwalificeerde en ervaren aanbieders 
worden aangeboden. De resultaten moeten meetbaar 
zijn en beoordeeld worden om informatie te verkrij -
gen over hetgeen daadwerkelijk is gerealiseerd. Uit 
de controle van de Rekenkamer bleek echter dat dit 
niet het geval was, als gevolg van tekortkomingen van 
de lidstaten en de Commissie bij het beheer van de 
activiteiten.
IV
Uit de controle bleek dat de levering van activiteiten 
voor kennisoverdracht en adviesverlening niet toerei -
kend was in verhouding tot het belang van de maat -
regelen en de verwachte uitkomsten voor dergelijke 
activiteiten. Te vaak vertrouwden de lidstaten op 
de voorstellen van aanbieders, werd elke vorm van 
opleiding als „goed” beschouwd en kwam deze dus in 
aanmerking voor publieke steun; slechts zelden werd 
er een behoorlijke analyse gemaakt inzake de vraag of 
ze daadwerkelijk effect zouden sorteren.
Samenvatting 07
V
De bestaande procedures stonden niet altijd garant 
voor eerlijke en transparante mededinging om de 
selectie van hoogwaardige aanbieders en activiteiten 
voor kennisoverdracht en adviesverlening tegen de 
beste prijs te bevorderen.
VI
Een kosteneffectieve levering van diensten op het 
gebied van kennisoverdracht en adviesverlening is 
cruciaal voor de bescherming van de schatkist, zowel 
de EU -begroting als de nationale begrotingen. De 
Rekenkamer heeft tekortkomingen aangetroffen bij 
de controles die lidstaten moeten uitvoeren, zowel 
in de aanvraag- als in de betalingsfase. Er zijn aan -
wijzingen dat lidstaten te veel hebben betaald voor 
bepaalde diensten en dat de gerelateerde kosten niet 
voldoende werden gemotiveerd.
VII
Verder is uit de controle gebleken dat een groot aantal 
gelijksoortige diensten is gefinancierd uit verschil -
lende EU -fondsen (bijv. uit het ESF en het Elfpo). Dit 
impliceert het risico van dubbele financiering en 
vereist de duplicatie van dure beheersstructuren, 
iets wat de Rekenkamer oneconomisch vindt. Voor 
de programmeringsperiode 2014-2020 ligt de nadruk 
sterker op complementariteit tussen EU -fondsen dan 
op het vorige beleid van afbakening; dit houdt een 
grotere noodzaak tot coördinatie in om de hierboven 
geschetste risico’s te vermijden.
VIII
Er ontbrak een gedetailleerde evaluatie van wat er 
daadwerkelijk met de publieke middelen was bereikt 
en er zijn enkele nogal simplistische indicatoren zoals 
het aantal opgeleide personen of het aantal gefinan -
cierde opleidingsdagen verzameld. Verder consta -
teerde de Rekenkamer problemen met de betrouw -
baarheid van de verzamelde gegevens.IX
De tekortkomingen die in dit verslag worden beschre -
ven, betreffen hoofdzakelijk het beheer van de 
maatregelen door de lidstaten. Gezien het belang dat 
aan activiteiten voor kennisoverdracht en adviesver -
lening wordt gehecht, is ook de rol van de Commissie 
bij de begeleiding van en het toezicht op de lidstaten 
echter ontoereikend bevonden; deze moet worden 
verbeterd.
X
Op basis van deze bevindingen doet de Rekenkamer 
een aantal aanbevelingen om de situatie voor de hui -
dige programmeringsperiode voor plattelandsontwik -
keling (2014-2020) te verbeteren en ervoor te zorgen 
dat de ambitieuze doelstellingen voor deze activitei -
ten een grotere kans van slagen hebben.
XI
Concreet adviseert de Rekenkamer het volgende:
 ο De lidstaten moeten over procedures beschikken 
om de kennis- en vaardigheidsbehoeften van plat -
telandsactoren te analyseren, die verder gaan dan 
het vaststellen van algemene onderwerpen, met 
name voor de perioden die betrekking hebben op 
oproepen tot het indienen van voorstellen of aan -
bestedingen. De lidstaten moeten er, als onder -
deel van terugkerende procedures, voor zorgen 
dat relevante diensten op het gebied van kennis -
overdracht en adviesverlening worden gespecifi -
ceerd en geselecteerd op basis van een dergelijke 
analyse en ze moeten voorkomen dat het proces 
door de aanbieders wordt aangestuurd.
 ο De Commissie moet zorgen voor aanvullende be -
geleiding met betrekking tot de wijze waarop de 
lidstaten dergelijke terugkerende analyses moeten 
uitvoeren en de lidstaten aanmoedigen om in 
plaats van algemene, specifieke termen te gebrui -
ken bij de formulering van deze analyses.
 ο Lidstaten moeten ervoor zorgen dat er alleen 
steun wordt verleend voor het opzetten van 
nieuwe adviesdiensten wanneer er op het betrok -
ken gebied een aantoonbaar tekort bestaat aan 
dit soort diensten en als er een daadwerkelijke 
financieringsbehoefte voor nieuwe medewerkers, 
faciliteiten en/of apparatuur bestaat.
08 Samenvatting
 ο De lidstaten moeten dienstaanbieders die in aan -
merking kunnen komen voor publieke middelen, 
via eerlijke en transparante mededinging selec -
teren, ongeacht of ze gebruikmaken van oproe -
pen tot het indienen van voorstellen of formele 
procedures voor het plaatsen van overheidsop -
drachten. In het bijzonder moeten lidstaten ervoor 
zorgen dat hun selectie- of gunningscriteria 
bepaalde aanbieders of soorten aanbieders niet 
bevoordelen.
 ο De Commissie moet aanvullende specifieke 
begeleiding bieden met betrekking tot interne 
levering, onderaanneming en beoordeling van 
dienstverlening door consortia. Bovendien moet 
de Commissie voldoende toezicht houden op de 
procedures van de lidstaten om concurrerende, 
eerlijke en transparante selectieprocedures voor 
kennisoverdrachtactiviteiten en adviesverlening te 
waarborgen.
 ο De Commissie en de lidstaten moeten met betrek -
king tot doeltreffende controles van de redelijk -
heid van kosten de aanbevelingen in het speciaal 
verslag van de Rekenkamer over dit onderwerp 
uitvoeren3. Met name voor activiteiten voor ken -
nisoverdracht en adviesverlening moeten de lid -
staten beoordelen of activiteiten die al eenvoudig 
en tegen een redelijke prijs beschikbaar zijn op de 
markt, echt ondersteuning nodig hebben. Als de 
behoefte gerechtvaardigd is, moeten de lidstaten 
ervoor zorgen dat de kosten van de ondersteunde 
activiteiten niet hoger uitvallen dan de kosten van 
soortgelijke activiteiten die worden aangeboden 
op de markt.
 ο De Commissie moet voortbouwen op de eerste 
stappen die al gezet zijn om de complementariteit 
tussen de EU -middelen te waarborgen, bijvoor -
beeld door middel van specifieke interdeparte -
mentale werkgroepen, om een grondige evaluatie 
uit te voeren van de complementariteit tussen 
de verschillende door de lidstaten voorgestelde 
EU-fondsen voor de programmeringsperiode 
2014-2020. Deze beoordeling moet leiden tot een 
gecoördineerde aanpak voor de steun aan acti -
viteiten voor kennisoverdracht om het risico op 
dubbele financiering en overlappende administra -
tie te verminderen. ο De lidstaten moeten feedbacksystemen instellen 
die de informatie die toezicht en evaluatie ople -
veren, gebruiken om ophanden zijnde oproepen 
tot het indienen van voorstellen of aanbestedings -
procedures te verbeteren. Deze systemen moeten 
aanbieders dwingen niet alleen informatie te 
verstrekken over de tevredenheid van de deelne -
mers over de diensten, maar ook om te testen of 
ze hebben geleerd wat van hen verwacht werd.
 ο De Commissie moet richtsnoeren geven voor de 
wijze waarop de lidstaten dergelijke terugkerende 
feedbackprocedures mogen uitvoeren en erop 
toezien dat de lidstaten over dergelijke feedback -
procedures beschikken. Met de resultaten van 
dergelijke feedback kunnen beoordelaars hun 
evaluatie ook toespitsen op de analyses van de 
activiteiten op het niveau van resultaat en impact.
 ο Tot slot moet de Commissie het risicoprofiel voor 
maatregelen voor kennisoverdracht en adviesver -
lening onverwijld verhogen en het toezicht erop 
en beheer ervan dienovereenkomstig verbeteren 
om ervoor te zorgen dat lidstaten de respectieve 
diensten doeltreffend leveren.
3 Zie Speciaal verslag nr. 22/2014 „Realiseren van zuinigheid: 
beheersing van de kosten van door de EU gefinancierde projecten 
voor plattelandsontwikkeling” ( http://eca.europa.eu ).
09
 Inleiding
Investeren in kennis en 
vaardigheden in de 
Europese Unie
01 
Het belang van beroepsonderwijs 
en -opleidingen, ontwikkeling van 
vaardigheden, een leven lang leren 
en overdracht van kennis is door 
tal van politici verwoord en onder -
streept in meerdere documenten van 
hoog niveau, waaronder de Europa 
2020-strategie voor slimme, duurzame 
en inclusieve groei4.
„Een belangrijk aspect van de pro ‑
gramma’s voor plattelandsontwik ‑
keling is het stimuleren van de ken ‑
nisbasis van onze landbouwsector”5
Phil Hogan (Eurocommissaris voor Land -
bouw en Plattelandsontwikkeling)
„De landbouw van de toekomst 
moet op kennis gebaseerd zijn”6
Dacian Cioloș (voormalig Eurocommissaris 
voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling)
02 
Het Verdrag betreffende de werking 
van de Europese Unie (VWEU) verwijst 
expliciet naar „een doeltreffende 
coördinatie van hetgeen ondernomen 
wordt op het gebied van de beroeps -
opleiding, het landbouwkundig 
onderzoek en de landbouwkundige 
voorlichting” om de doelstellingen 
van het gemeenschappelijk land -
bouwbeleid (GLB)7 te bereiken.03 
EU-wetgeving voor de programme -
ringsperiode 2014-20208 legt bijzonde -
re nadruk op diensten op het gebied 
van kennisoverdracht en adviesverle -
ning als kernactiviteiten voor het be -
halen van een duurzame ontwikkeling 
in plattelandsgebieden. „Bevordering 
van kennisoverdracht en innovatie in 
de landbouwsector, de bosbouwsec -
tor en plattelandsgebieden” is een 
horizontale prioriteit op het gebied 
van plattelandsontwikkeling, d.w.z. 
het wordt beschouwd als een belang -
rijk instrument ter verbetering van de 
verwezenlijking van andere prioritei -
ten en maatregelen op het gebied van 
plattelandsontwikkeling.
Ondersteuning van 
plattelandsontwikkeling 
voor diensten op het 
gebied van 
kennisoverdracht en 
adviesverlening
04 
Financiële steun voor diensten op 
het gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening op het platteland 
wordt toegekend in het kader van het 
Europees Landbouwfonds voor plat -
telandsontwikkeling (Elfpo). In de pro -
grammeringsperiode 2007-2013 werd 
deze steun verleend via de volgende 
vier maatregelen9:
 ο Maatregel 111 — Acties op het 
gebied van beroepsopleiding en 
voorlichting.
 ο Maatregel 114 — Gebruik van 
adviesdiensten.
 ο Maatregel 115 — Oprichting 
van diensten ter ondersteu -
ning van het bedrijfsbeheer, 
bedrijfsverzorgingsdiensten en 
bedrijfsadviesdiensten.
 ο Maatregel 331 — Opleiding en 
voorlichting.4 COM(2010) 2020 definitief van 
3 maart 2010 „Europa 2020 
— Een strategie voor slimme, 
duurzame en inclusieve groei”.
5 Perscommuniqué van de 
Europese Commissie: „Groen 
licht voor nog eens 18 
programma’s voor 
plattelandsontwikkeling”, 
Brussel, 13 februari 2015 
(http://europa.eu/rapid/
press -release_IP-15-4424_
en.htm ).
6 Verklaring over op kennis 
gebaseerde landbouw 
12 oktober 2011 ( https://www.
youtube.com/
watch?v=QqOqVed_atA ).
7 Artikel 41 VWEU.
8 Verordening (EU) nr. 1305/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 17 december 
2013 inzake steun voor 
plattelandsontwikkeling uit 
het Europees Landbouwfonds 
voor plattelandsontwikkeling 
(Elfpo) en tot intrekking van 
Verordening (EG) nr. 1698/2005 
van de Raad (PB L 347 van 
20.12.2013, blz. 487).
9 Maatregel 341 (Verwerving 
van vakkundigheid en 
dynamisering met het oog op 
de opstelling en de uitvoering 
van een plaatselijke 
ontwikkelingsstrategie) en 
maatregel 431 (Beheer van de 
plaatselijke groep, de 
verwerving van 
vakkundigheid en de 
dynamisering) omvatten ook 
opleiding, maar ze zijn alleen 
relevant voor LEADER en 
soortgelijke groepen in het 
kader van as 3 en zijn bedoeld 
om dergelijke groepen te 
ondersteunen bij het 
toepassen van hun lokale 
strategieën. Ze zijn in het 
kader van deze controle dan 
ook niet verder onderzocht.
10 Inleiding
05 
Het doel van de eerste drie maatrege -
len was om het concurrentievermogen 
van landbouwers en bosbezitters te 
versterken. Maatregel 331 was gericht 
op andere plattelandsondernemingen 
en belanghebbenden en moest hun 
vermogen om bij te dragen aan de 
diversificatie van de plattelandsecono -
mie vergroten en tegelijkertijd de kwa -
liteit van leven in plattelandsgebieden 
verbeteren. De maatregelen 111 en 331 
betreffen opleidingscursussen, work -
shops, bedrijfsbezoeken, coaching enz. 
en worden aangeduid als maatregelen 
voor kennisoverdracht. De maatrege -
len 114 en 115 zijn adviesmaatregelen 
gericht op het geven van begeleiding 
aan (groepen) landbouwers en bosbe -
zitters. De individuele activiteiten voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
werden hetzij gratis, hetzij tegen een 
gereduceerd tarief aan de deelnemers 
aangeboden.Landbouwers, bosbezitters en andere 
plattelandsondernemingen en belang -
hebbenden worden hierna aangeduid 
met „plattelandsactoren”.
Voorbeelden van uit het Elfpo gefinancierde diensten op het gebied van 
kennisoverdracht en adviesverleningTekstvak 1
© ZAMm/ Gerald LechnerOpleiding voor boerinnen
© ECAOpleiding voor landbouwers
© BMLFUW/LFI/weinfranz 
Werkgroep van landbouwers  
(bezoek ter plaatse)
11 Inleiding
06 
In het kader van het beleid voor 
plattelandsontwikkeling zijn maat -
regelen voor kennisoverdracht en 
adviesverlening onderworpen aan 
gedeeld beheer door de Commissie 
en de lidstaten. Programma’s voor 
plattelandsontwikkeling (POP’s) wor -
den door de lidstaten voorgesteld en door de Commissie goedgekeurd. De 
lidstaten kiezen daarna op basis van 
de ingediende programma’s aan welke 
projecten ze financiering toekennen. 
Figuur 1  laat zien hoe financiering 
wordt toegekend aan relevante projec -
ten binnen het regelgevingskader.Figuur 1Regelgevingskader voor de toekenning van Elfpo‑financiering aan projecten
Bron:  Europese Rekenkamer.
€Voorgesteld door 
de Commissie en 
goedgekeurd 
door de Raad
Voorgesteld door 
de lidstaat en 
goedgekeurd door 
de Commissie
ProjectselectieNadere regels en procedures op lidstaatniveauStrategische programmering op lidstaatniveauBeleid voor plattelandsontwikkeling op EU-niveau
Fondsen toegewezen aan projecten voor kennisoverdracht 
en advies(Nationale of regionale wetgeving; procedures; gidsen)(Nationaal strategisch plan, programma voor 
plattelandsontwikkeling)(Communautaire strategische richtsnoeren, verordening van de Raad)
12 Inleiding
07 
Wat betreft de periode 2007-2013 is er 
ongeveer 1,3 miljard euro, d.w.z. 1,4 % 
van de Elfpo -middelen voor maat -
regelen voor kennisoverdracht 
en adviesverlening gereserveerd. 
Op 31 december 2013 was er ongeveer 
744 miljoen euro, ofwel 57 % van de 
geplande Elfpo -middelen door de lid -
staten besteed. Alle maatregelen wor -
den door de lidstaten medegefinan -
cierd (zie tabel  1 voor meer details). 
Zoals echter al aangegeven wordt er 
veel meer belang gehecht aan maat -
regelen voor kennisoverdracht en ad -
viesverlening dan in louter monetaire 
termen kan worden uitgedrukt.
08 
De lidstaten passen niet per se alle vier 
de Elfpo -maatregelen voor kennisover -
dracht en adviesverlening toe. Uit een 
analyse van gegevens door de Com -
missie uit 2012 bleek dat, op een totaal 
van 88 POP’s, de maatregelen 111, 
114, 331 en 115 in respectievelijk 19 %, 
52 %, 66 % en 74 % van de POP’s niet 
werden gebruikt.09 
De vier afzonderlijke maatregelen zijn 
voor de toekomstige programmerings -
periode 2014-2020 voor plattelands -
ontwikkeling samengevoegd tot twee 
maatregelen:
 ο Maatregel 01 — Acties voor ken -
nisoverdracht en voorlichting.
 ο Maatregel 02 — Bedrijfsadvies -
diensten, bedrijfsbeheersdiensten 
en bedrijfsverzorgingsdiensten.
10 
Geplande Elfpo -uitgaven voor maat -
regel 01 bedragen ongeveer 1,16 mil -
jard  euro en die voor maatregel 02 
tot 742 miljoen euro, d.w.z. 1,9 mil -
jard  euro in totaal10. In combinatie met 
de nationale medefinanciering kan de 
totale publieke uitgave 4  miljard  euro 
overschrijden. Dit vormt een stijging 
van ongeveer 46 % ten opzichte van 
de geplande uitgaven in de vorige 
programmeringsperiode.Tabel 1Totale publieke (Elfpo en nationale medefinanciering) en Elfpo‑uitgaven per maatregel
MaatregelBeschrijving van de 
maatregelGepland voor 2007-2013 Ontstaan tussen 2007 en 2013
Elfpo (euro)Totaal publieke 
uitgaven (euro)Elfpo (euro)Totaal publieke 
uitgaven (euro)
111Acties op het gebied van beroeps ­
opleiding en voorlichting947 013 157 1 599 928 390 556 561 212 974 023 090 
114 Gebruik van adviesdiensten 197 958 811 338 640 512 98 320 876 169 488 261 
115Oprichting van diensten ter 
ondersteuning van het bedrijfs­
beheer, bedrijfsverzorgingsdien ­
sten en bedrijfsadviesdiensten50 307 450 76 068 793 26 540 966 43 419 212 
331 Opleiding en voorlichting 115 516 980 226 388 227 62 498 154 122 427 257 
Maatregelen voor kennisoverdracht en 
adviesverlening1 310 796 398 2 241 025 922 743 921 208 1 309 357 820 
Bron:  Gegevens van het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling (bijgewerkt in februari 2014).10 Deze cijfers zijn gebaseerd op 
door de Europese Commissie 
verstrekte informatie. Hierin 
zijn de cijfers verwerkt van de 
56 goedgekeurde POP’s van 
de in totaal 118 POP’s en van 
die welke nog ter discussie 
staan. Daarom zijn de cijfers 
momenteel nog indicatief.
13 Inleiding
11 
In de programmeringsperiode 2007-
2013 waren opleidingsdeelnemers, 
ontvangers van advies en dienstaan -
bieders, de potentiële begunstigden 
van de maatregelen; dit is nu veran -
derd. In de periode 2014-2020 zijn 
dienstaanbieders, namelijk de entitei -
ten die advies of opleidingen bieden 
aan de eindbegunstigden (platte -
landsactoren), de begunstigden van 
financiële ondersteuning in het kader 
van de maatregelen 01 en 02.
12 
Hoewel dit niet verplicht was, ge -
bruikte een aantal lidstaten tijdens de 
programmeringsperiode 2007-2013 al 
procedures voor overheidsopdrach -
ten om leveranciers van diensten 
op het gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening te selecteren. In 
het kader van de nieuwe wetgeving 
moeten de regels inzake overheidsop -
drachten worden toegepast voordat 
er dienstencontracten met dienstaan -
bieders worden gesloten op grond 
van maatregel 02. In het geval van 
maatregel 01 zijn overheidsopdrach -
ten niet verplicht voor de selectie van 
dienstaanbieders.Coördinatie met andere 
EU‑steun voor diensten op 
het gebied van 
kennisoverdracht en 
adviesverlening
13 
EU-steun voor diensten op het gebied 
van kennisoverdracht en adviesverle -
ning blijft niet beperkt tot het beleid -
sterrein voor plattelandsontwikkeling. 
Op een zeer algemeen niveau, waarbij 
rekening wordt gehouden met het man -
daat van elk fonds, worden opleidings -
fondsen ondersteund via het Europees 
Sociaal Fonds (ESF) en het Europees 
Fonds voor regionale ontwikkeling 
(EFRO), die aan groei en werkgelegen -
heid moeten bijdragen. Deze fondsen 
worden samen met het Elfpo en twee 
andere fondsen aangeduid als de Euro -
pese structuur- en investeringsfondsen 
(ESI-fondsen). Het wettelijk kader voor 
2014 tot en met 2020 vereist een betere 
coördinatie tussen de ESI -fondsen dan 
voorheen het geval was op zowel EU- 
als lidstaatniveau. Het nieuwe kader is 
weergegeven in figuur  2.
14 
De ESI -fondsen zijn een middel om de 
Europa 2020-strategie uit te voeren. 
Voor een doeltreffende ondersteu -
ning moeten de ESI -fondsen gericht 
zijn op bijdragen aan elf thematische 
doelstellingen11. Fondsspecifieke ver -
ordeningen zorgen voor een verdere 
uitsplitsing van deze doelstellingen in 
investeringsprioriteiten.
15 
De thematische doelstelling die re -
levant is voor deze controle is nr. 10 
„investering in onderwijs, opleiding 
en beroepsopleiding voor vaardighe -
den en een leven lang leren”. Nadere 
investeringsprioriteiten zijn opgeno -
men in de specifieke verordeningen 
van het ESF, het EFRO en het Elfpo12 (zie 
figuur  2).11 Zoals bepaald in artikel 9 van 
Verordening (EU) nr. 1303/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 
17 december 2013 houdende 
gemeenschappelijke 
bepalingen inzake het 
Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds, het 
Cohesiefonds, het Europees 
Landbouwfonds voor 
plattelandsontwikkeling en 
het Europees Fonds voor 
maritieme zaken en visserij en 
algemene bepalingen inzake 
het Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds, het 
Cohesiefonds en het Europees 
Fonds voor maritieme zaken 
en visserij, en tot intrekking 
van Verordening (EG) 
nr. 1083/2006 van de Raad 
(PB L 347 van 20.12.2013, 
blz. 320).
12 Fondsspecifieke 
investeringsprioriteiten zijn 
vastgelegd in de volgende 
documenten:  
— ESF: Artikel 3 van 
Verordening (EU) nr. 1303/2013;  
— EFRO: Artikel 5 van 
Verordening (EU) nr. 1301/2013 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 
17 december 2013 betreffende 
het Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling en 
specifieke bepalingen met 
betrekking tot de doelstelling 
„Investeren in groei en 
werkgelegenheid”, en tot 
intrekking van Verordening 
(EG) nr. 1080/2006 (PB L 347 
van 20.12.2013, blz. 289);  
— Elfpo: Artikel 5 van 
Verordening (EU) nr. 1305/2013.
14 Inleiding Figuur 2Wettelijk kader voor de programmeringsperiode 2014 ‑2020
Bron:  Europese Rekenkamer.
Europa 2020
Initiatieven voor slimme, duurzame en
inclusieve groei
Partnerschapsovereenkomst                 
Fondsspeciﬁeke investeringsprioriteiten met thematische doelstellingenEen weergave van Europa 2020 door middel van 
elf gemeenschappelijke thematische doelstellingen
(Elfpo, ESF , EFRO)(10) investeren in onderwijs, opleiding en 
beroepsopleiding voor vaardigheden en een leven lang leren; 
Operationele programma’sPlattelandsontwikkelingsprogramma’sDocument van de lidstaten inzake het 
beoogde gebruik van ESI-fondsen
ESI-fondsen — Fondsspeciﬁeke 
verordeningen             ESI-fondsen — Gemeenschappelijk 
strategisch kader             
15
 Reikwijdte en aanpak van 
de controle
16 
De Rekenkamer heeft een controle 
uitgevoerd naar de beheer- en de con -
troleprocedures voor de uitgaven aan 
maatregelen voor kennisoverdracht 
en adviesverlening in de program -
meringsperiode 2007-2013 (zie ook 
paragraaf 4) om zinvolle aanbevelin -
gen te kunnen doen voor de nieuwe 
programmeringsperiode. Lidstaten 
kunnen hiermee rekening houden bij 
de ontwikkeling van uitvoeringsregels 
en -procedures voor hun programma’s 
en de Commissie kan ze met name 
gebruiken om haar toezicht op de 
beheers- en controlesystemen van de 
lidstaten te verbeteren.
17 
De controle was gericht op het beant -
woorden van de volgende vraag:
Zijn er beheers ‑ en contro ‑
lesystemen voorhanden voor 
een doeltreffende levering van 
maatregelen voor kennisover ‑
dracht en adviesverlening voor 
plattelandsontwikkeling?
18 
Met betrekking hierop staan in het ver -
slag van de Rekenkamer antwoorden 
op de volgende deelvragen:
 ο Zijn er procedures beschikbaar om 
de meest relevante diensten op 
het gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening voor platte -
landsactoren te identificeren en te 
selecteren?
 ο Zijn er procedures beschikbaar 
voor het waarborgen van een 
kosteneffectieve en gecoördineer -
de levering van diensten op het 
gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening?
 ο Zijn er toezicht- en evaluatieproce -
dures beschikbaar voor de resul -
taten van activiteiten voor kennis -
overdracht en advies?19 
De controle had betrekking op de 
programmeringsperiode 2007-2013 
en legde, waar mogelijk, een verband 
met de volgende programmerings -
periode, waarin alleen entiteiten die 
opleidingen en advies aanbieden aan 
de eindbegunstigden (plattelands -
actoren) van de maatregelen profite -
ren. De controle was daarom vooral 
gericht op dit soort begunstigden voor 
de periode 2007-2013.
20 
De controle werd tussen juli 2014 en 
februari 2015 uitgevoerd. Controle -in-
formatie werd verzameld via onder -
zoek van stukken, controlebezoeken 
aan de beheersautoriteiten en aan 
dienstaanbieders in vijf lidstaten13: 
Spanje (Galicië), Oostenrijk, Polen, 
Zweden en het Verenigd Koninkrijk 
(Engeland), alsmede een enquête14. De 
situatie met betrekking tot de verschil -
lende maatregelen die in de bezochte 
lidstaten uitgevoerd zijn, wordt in 
bijlage I  geïllustreerd.13 Ten behoeve van dit verslag 
wordt met „lidstaat” het land 
of een regio of een autonome 
gemeenschap in dat land 
bedoeld.
14 De Rekenkamer heeft een 
enquête in 19 lidstaten met 
een steekproef van 25 POP’s 
uitgevoerd om vast te stellen 
waarom lidstaten niet volledig 
gebruik hebben gemaakt van 
alle beschikbare maatregelen.
16 Reikwijdte en aanpak van de controle
21 
De geplande en daadwerkelijke uitga -
ven in verband met maatregelen voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
waren hoog in deze lidstaten (zie 
figuur  3). De keuze van de Rekenka -
mer viel op deze lidstaten gezien haar 
doelstelling, alle vier de maatregelen 
(zie paragraaf 4) te bestrijken en tot een 
evenwichtige geografische spreiding 
te komen. De controlebezoeken en de 
enquête hadden betrekking op lidsta -
ten die verantwoordelijk waren voor 
meer dan 65 % van de uitgaven voor 
maatregelen voor kennisoverdracht en 
adviesverlening. Figuur 3Periode 2007 ‑2013 voor plattelandsontwikkeling — maatregelen voor 
kennisoverdracht en adviesverlening: de 20 POP’s met de hoogste uitgaven per 
december 2012
Bron:  Gegevens van het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling.0 10 20 30 40 50 60 70 80
...................................................................................................................................................... ................ ................ ................ ............ .... ................ ..........................................................................................................................................................................................
........................ ................ ................ ................ ............ .... ................ ........................................................................................................................ .... ................ ........................................ ........ .... ...... ....
.................... ................ .... ................ .................................................... ...... ........ ........ .... ................ .... ................ .................... ................ ........ .... ....
................................................................................................ .................. ..
.... ............................................................................
Maatregelen voor advies Maatregelen voor kennisoverdrachtmiljoen euro
Zweden
VK - Engeland
Oostenrijk
Hongarije
Frankrijk - Réunion
Denemarken
Frankrijk - vasteland
Polen
Finland - continentaal
Slowakije
Portugal - continentaal
Spanje - Galicië
Spanje - Andalusië
België - Vlaanderen
Tsjechische Republiek
VK - Wales
Litouwen
Roemenië
Italië - Piemonte
Frankrijk - Guadeloupe
17
 Opmerkingen
Deel I — Procedures voor 
het identificeren en 
selecteren van de meest 
relevante diensten op het 
gebied van 
kennisoverdracht en 
adviesverlening
22 
Om te beoordelen of de meest rele -
vante activiteiten voor kennisover -
dracht en adviesverlening waren 
geselecteerd, heeft de Rekenkamer de 
volgende criteria toegepast:
 ο Het Elfpo dient alleen te worden 
gebruikt voor financiering van 
activiteiten die bijdragen tot het 
behalen van de in het kader van 
de maatregel voor de lidstaten 
vastgestelde specifieke doelstel -
lingen, zodat willekeurige finan -
ciering van om het even welke 
vorm van opleiding of advies aan 
plattelands  actoren wordt verme -
den. Een voorwaarde hiervoor 
is een analyse van de kennis- en 
vaardigheidsbehoeften van de 
plattelands  actoren die specifiek 
genoeg is voor de lidstaten om 
steun op concrete activiteiten te 
richten.
 ο Het Elfpo mag alleen hoogwaardi -
ge opleidingen en advies finan -
cieren. Hoogwaardige aanbieders 
zijn van groot belang en daarom 
moeten autoriteiten van de lidsta -
ten over relevante voorschriften en 
procedures beschikken.
 ο Aanbieders en activiteiten moeten 
via eerlijke en transparante mede -
dinging worden geselecteerd.
 ο De Commissie mag alleen die 
POP’s goedkeuren die duidelijk de 
kennis- en vaardigheidsbehoeften 
van plattelandsactoren identifice -
ren. Waar nodig moet de Commis -
sie de lidstaten begeleiden om 
hen te helpen betere procedures 
op te stellen om de behoeften te 
beoordelen.Lidstaten identificeerden de 
vaardigheidsbehoeften van 
plattelandsactoren in zulke 
algemene bewoordingen dat 
bijna elk soort activiteit kon 
worden gefinancierd
23 
Voor de selectie en uitvoering van op 
behoeften afgestemde activiteiten 
moeten de lidstaten individuele voor -
keuren van plattelandsactoren analy -
seren en vaststellen en de objectieve 
kennis- en vaardigheidsbehoeften van 
de plattelandseconomie en -samen -
leving identificeren voordat ze over -
gaan tot de planning en/of selectie van 
opleidingsactiviteiten. Deze behoeften 
kunnen op de korte of middellange 
termijn veranderen. De analytische 
en planologische procedures moe -
ten daarom flexibel genoeg zijn om 
op deze veranderingen te kunnen 
inspelen.
24 
Bijgevolg verwacht de Rekenkamer 
van lidstaten dat ze vanuit strategisch 
oogpunt onderzoeken welke kennis- 
en vaardigheidsbehoeften bestaan 
voor een langer tijdsbestek (om prak -
tische redenen, de programmerings -
periode) en terugkerende procedures 
toepassen om de behoeften op korte 
en middellange termijn te bepalen. 
Dergelijke analyses moeten de lidsta -
ten voldoende informatie verschaffen 
om de nodige diensten voor uitnodi -
gingen tot het indienen van voorstel -
len of voor aanbestedingen te kunnen 
specificeren. Dit wordt weergegeven 
in figuur  4.
18 Opmerkingen
25 
De Rekenkamer heeft onderzoek 
gedaan naar nationale strategische 
plannen en POP’s en andere strategi -
sche documenten, en tevens beschik -
bare studies, uitvoeringsbepalingen 
en dienstenspecificaties in verband 
met de specifieke aanbesteding van 
dit deze soorten activiteiten. De 
Rekenkamer constateerde dat de 
gecontroleerde lidstaten de kennis- en 
vaardigheidsbehoeften van de plat -
telandsactoren slechts in algemene 
termen hadden geïdentificeerd en 
gedefinieerd, wat het strategische 
doel dient. Geen van de gecontroleer -
de lidstaten ging echter verder in die 
zin dat de meest relevante activiteiten 
(d.w.z. concrete opleidingscursussen) 
binnen deze gebieden werden geïden -
tificeerd. Dit impliceert het risico dat 
er generieke en aanbiedergestuurde 
activiteiten worden gefinancierd, 
zoals elementaire computercursussen, die mogelijkerwijs niet zijn geba -
seerd op vastgestelde behoeften 
(zie  tekstvak  2).Figuur 4Terugkerende behoeftenanalyse voor de selectie van activiteiten voor 
kennisoverdracht en adviesverlening voor plattelandsontwikkeling
Bron:  Europese Rekenkamer.EindevaluatieAnalyse van langetermijnbehoeften en programmering
Volgende periode
Jaar 2Jaar 7 Jaar 3 Jaar 1
Evaluatie Analyse van 
kortetermijn-
behoeftenProjectselectie
Projectuitvoering
Aanbeste-
dingsspeci-
ﬁcatie
19 Opmerkingen
Voorbeelden van brede definities van kennis ‑ en vaardigheidsbehoeften 
zonder nadere specificatie voor overheidsopdrachten
Verenigd Koninkrijk (Engeland)
Het Verenigd Koninkrijk (Engeland) gebruikte procedures op verschillende beheersniveaus om de kennis- en 
vaardigheidsbehoeften van plattelandsactoren te identificeren. Dit heeft echter niet geleid tot een nadere 
specificatie van diensten voor kennisoverdracht op aanbestedingsniveau. De autoriteiten vertrouwden dan 
ook op de gedetailleerde voorstellen van aanbieders.
Het POP wijst in het algemeen op vaardigheidstekorten in de landbouw, bosbouw en voedingssectoren en 
op opleiding als prioriteit om hun concurrentievermogen te verbeteren en bij te dragen aan een beter milieu 
en gezonde en welvarende gemeenschappen. Met steun van een vereniging van belanghebbenden is er een 
breed kader van zes groepen cursussen ontwikkeld die de basis vormen voor iedere aanbestedingsprocedu -
re van de autoriteiten. Er werd vervolgens een aantal mini -gunningsprocedures gelanceerd om de feitelijke 
activiteiten aan te schaffen. De Rekenkamer constateerde echter dat de dienstenspecificaties voor deze mini - 
gunningsprocedures zeer algemeen bleven en dat de autoriteiten vertrouwden op de leveringsplannen van 
de aanbieders, die met ieder aanbod werden ingediend.
Oostenrijk
Ook in Oostenrijk wezen POP’s op relevante EU -prioriteiten en op het lage niveau van het formeel onderwijs 
in de primaire sector. De thematische gebieden voor de betrokken maatregelen werden wel omschreven in 
de desbetreffende uitvoeringsvoorschriften15, maar deze bleven vrij ruim (bijvoorbeeld „Het verbeteren van 
de efficiëntie en het concurrentievermogen van land- en bosbouwbedrijven”). De uitvoeringsvoorschriften 
bepaalden dat er tijdens een speciale conferentie, inclusief belanghebbenden, verdere specificaties en pri -
oriteiten aan het ministerie van Landbouw (BMLFUW) zouden worden gepresenteerd, die de goedkeurings -
autoriteiten moesten gebruiken bij de selectie van projecten. Ondanks tien bijeenkomsten zijn er geen nade -
re specificaties verstrekt en bijgevolg vond projectselectie alleen plaats op basis van de ruime thematische 
gebieden vermeld in de uitvoeringsvoorschriften.
15 Sonderrichtlinie des Bundesministers für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft zur Umsetzung von Maßnahmen im Rahmen des  
Österreichischen  Programms für die Entwicklung des ländlichen Raums 2007 - 2013 „Sonstige Maßnahmen”  (bijzondere richtlijn van de federale 
minister van landbouw, bosbouw, milieu en waterbeheer voor de omzetting van maatregelen in het kader van het Oostenrijkse programma voor 
plattelandsontwikkeling 2007 - 2013 „Overige maatregelen”).Tekstvak 2

20 Opmerkingen
26 
De gecontroleerde lidstaten betrokken 
aanbieders en belanghebbenden bij 
het proces om prioriteiten of thema -
tische gebieden voor diensten op 
het gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening te bepalen, hetzij door 
middel van vergaderingen en werk -
groepen, hetzij door hun de mogelijk -
heid te bieden schriftelijke voorstel -
len in te dienen. Betrokkenheid van 
aanbieders en belanghebbenden zou 
moeten leiden tot diensten die beter 
aansluiten op de behoeften van de 
doelgroep. Belanghebbenden kunnen 
echter ook interesse hebben voor de 
bevordering van diensten die populair 
of reeds beschikbaar zijn, in plaats 
van diensten die feitelijke kennis- en 
vaardigheidskloven van plattelands -
actoren aanpakken. Daarom moeten 
lidstaten externe adviezen en voor -
stellen wel in overweging nemen, 
maar ze moeten uiteindelijk zelf een 
onpartijdige beslissing nemen over de 
vraag of de door de dienstaanbieders 
voorgestelde activiteiten in de werke -
lijke behoeften van plattelandsactoren 
voorzien en of ze eenvoudig en tegen 
een redelijke prijs verkrijgbaar zijn in 
de markt. De Rekenkamer heeft geen 
bewijs gevonden dat dit is gebeurd. 
Als gevolg hiervan waren de autoritei -
ten afhankelijk van wat in wezen een 
bottom -upprocedure was, waarbij aan -
bieders in feite de cursussen voorstel -
len die aangeschaft moeten worden, in 
plaats van dat aanbieders op duide -
lijke door de autoriteiten omschreven 
behoeften inspelen.27 
Door onvoldoende analyse van de 
voorstellen van dienstaanbieders 
ontstaat niet alleen het risico dat er ir -
relevante activiteiten worden gefinan -
cierd, maar ook het risico op duplicatie 
van opleidingsactiviteiten die al ruim 
beschikbaar zijn op de markt, en het 
risico dat er meer wordt betaald dan 
de marktprijs (zie de paragrafen 54 en 
55). Dit leidt tot onnodige publieke 
uitgaven en kan bestaande markten 
voor diensten verstoren.
21 Opmerkingen
28 
Een ander voorbeeld van gebrekkige 
beoordelingen in dit opzicht heeft be -
trekking op maatregel 115. Door maat -
regel 115 zou het Elfpo de kosten voor 
het opzetten van diensten moeten 
financieren (zoals personeelskosten, 
kosten voor een nieuw pand, appara -
tuur, enz.)16. De Rekenkamer consta -
teerde echter dat maatregel 115 soms 
werd gebruikt voor de financiering van 
gevestigde adviesorganen voor het 
opzetten van diensten die in feite niet 
nieuw waren. Het betrof hier nieuwe 
(uit de vereisten van nieuwe verorde -
ningen voortvloeiende) onderwerpen 
die in het advies werden opgenomen. 
Terwijl potentiële aanbieders van nieu -
we diensten in het Verenigd Koninkrijk 
(Engeland) het tekort op een bepaald 
gebied in het aanbod van passend 
advies moesten aantonen, hoefde dit 
in Spanje (Galicië) niet (zie tekstvak  3). 
In de andere gecontroleerde lidstaten 
werd maatregel 115 niet gebruikt.
Spanje (Galicië) — Financiering van de oprichting van „nieuwe” diensten 
die in feite niet nieuw waren
Spanje (Galicië) verleent financiering voor het opzetten van zogenaamde „nieuwe” adviesdiensten aan aan -
bieders die in feite al vóór de uitvoering van het POP 2007-2013 bestonden. De financiering is voor advies -
thema’s die als nieuw worden beschouwd, ongeacht of er sprake is van een bewezen behoefte of vraag van 
plattelandsactoren en/of bestaande structuren volstaan om deze nieuwe onderwerpen in onder te brengen 
(d.w.z. of er echt nieuw personeel moet worden geworven, extra faciliteiten moeten worden gehuurd en/of 
het nieuwe apparatuur moet worden gekocht om advies over nieuwe onderwerpen te kunnen verlenen).
Doordat de gecontroleerde dienstaanbieder zijn personeelsbestand aan het eind van de vijfjarige ondersteu -
ningsperiode heeft ingekrompen, leek deze afhankelijk te zijn van Elfpo -financiering om de lopende kosten te 
dekken.
Afgezien van de financiering van de bestaande dienstaanbieders bestaat er ook een risico op overfinanciering 
van de personeelskosten van aanbieders. Personeelskosten vallen onder maatregel 115, maar ze worden ook 
via maatregel 114 gefinancierd in de vorm van subsidies voor vergoedingen die landbouwers aan aanbieders 
voor hun advies betalen.Tekstvak 3  
16 Artikel 25 van 
Verordening (EG) nr. 1698/2005 
van 20 september 2005 inzake 
steun voor plattelands  ontwik -
keling uit het Europees 
Landbouwfonds voor 
Plattelandsontwikkeling 
(Elfpo) (PB L 277 
van 21.10.2005, blz. 1): „(...) 
steun wordt verleend ter 
dekking van kosten die zijn 
gemoeid met de oprichting 
van diensten ter onder  steu -
ning van het bedrijfs  beheer, 
bedrijfsverzor  gings  diensten 
en bedrijfs  advies  diensten 
voor de landbouw en van 
bedrijfsadviesdiensten voor 
de bosbouw en is degressief 
over een maximumperiode 
van vijf jaar vanaf de 
oprichting”.
22 Opmerkingen
29 
Uit de controle bleek dat ook rele -
vante acties voor kennisoverdracht 
en adviesverlening door het Elfpo 
werden medegefinancierd zonder 
dat de behoeften voldoende waren 
geanalyseerd. Dit was echter niet het 
gevolg van de identificatie van en 
afstemming op specifieke behoeften 
(zie tekstvak  4).
Voorbeelden van gefinancierde relevante en innovatieve projecten
Zweden — „Generationsskifte”
„Generationsskifte” (generatiewisseling) heeft betrekking op de overdracht van een landbouwbedrijf van de 
oudere aan de jongere generatie. Dit wordt steeds belangrijker gezien de leeftijdstrend bij de bevolking die 
actief is in de landbouw (meer dan 50 % van de landbouwers in Zweden en de EU zijn 55 jaar of ouder17). De 
onderzochte eendaagse opleidingscursus in Zweden biedt vooral informatie over economische en financiële 
vraagstukken (met name belastingen) en civielrechtelijke vragen. Psychologische en emotionele aspecten, 
die ook belangrijk zijn bij de overdracht van een familiebedrijf, worden wel aangestipt, maar worden nader 
behandeld in coachingsessies die ook beschikbaar zijn.
Zweden — „Grön Arena”
„Grön Arena” is een project gericht op de ondersteuning van landbouwbedrijven die diensten in verband met 
sociale zorg, onderwijs, gezondheidszorg en recreatie aanbieden, bijv. boerderijactiviteiten voor ouderen of 
kinderen na school, „feelgoodactiviteiten” op het platteland of met dieren, enz. Dit project dient maatschap -
pelijke behoeften en biedt een mogelijke inkomensdiversificatie voor de landbouwers. Na tests in één regio 
werd het project naar het hele land uitgebreid.
Oostenrijk — Managementcursus voor plattelandsvrouwen
Deze managementcursus moest vrouwen stimuleren en hen in staat stellen verantwoordelijke functies in plat -
telandsondernemingen en maatschappelijke groepen over te nemen; hierdoor konden ze ook als rolmodel 
dienen en andere vrouwen stimuleren actiever te worden in plattelandsontwikkeling. De relevantie van deze 
cursus komt duidelijk voort uit de communautaire strategische richtsnoeren voor de programmeringsperiode 
2007-201318, met het expliciete doel de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt te bevorderen en rekening 
te houden met de opleidingsbehoeften van vrouwen (zie tekstvak  9 voor meer informatie over deze cursus).
17 Europese Commissie (2015): Informatiebladen over lidstaten (Zweden, blz. 13, en Europese Unie, blz. 17) ( http://ec.europa.eu/agriculture/
statistics/factsheets/index_en.htm ).
18 2006/144/EG: Besluit van de Raad van 20 februari 2006 inzake communautaire strategische richtsnoeren voor plattelandsontwikkeling 
(programmeringsperiode 2007-2013) (PB L 55 van 25.2.2006, blz. 20).Tekstvak 4

23 Opmerkingen
Lidstaten controleren niet 
altijd de kwalificaties en 
ervaring van aanbieders
30 
Om de kwaliteit en doeltreffendheid 
van de aangeboden diensten op het 
gebied van kennisoverdracht en ad -
viesverlening te waarborgen, moeten 
instanties die dergelijke diensten 
aanbieden zowel bekwaam zijn met 
betrekking tot de kwalificaties, erva -
ring en regelmatige opleiding van het 
personeel, als inzake de administratie -
ve en technische capaciteiten.
31 
Met betrekking tot adviesdiensten 
constateerde de Rekenkamer dat alle 
lidstaten aan de verwachte normen19 
hebben voldaan, waardoor landbou -
wers en bosbezitters uit een lijst van 
erkende aanbieders konden kiezen. 
In Zweden hadden de kwalificatie- en 
ervaringseisen echter alleen betrek -
king op advies over randvoorwaarden 
en de veiligheid op het werk, omdat 
andere vormen van advies aan land -
bouwers werden aangeboden in het 
kader van maatregel 111, waarvoor 
dergelijke eisen niet waren bepaald.32 
Bij gebrek aan relevante EU -regels had 
Zweden geen eisen gedefinieerd met 
betrekking tot maatregelen voor ken -
nisoverdracht. Andere gecontroleerde 
lidstaten hadden wel relevante subsi -
diabiliteits- of gunningscriteria opge -
steld, hoewel uit deze controle blijkt 
dat, ondanks het feit dat er ook goede 
praktijken zijn aangetroffen, de beoor -
delingsprocedures voor de kwalificaties 
van de aanbieders tamelijk ondoeltref -
fend waren.
33 
Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk 
(Engeland) hanteren strenge eisen op 
het niveau van aanbieders. In Oostenrijk 
komen dienstaanbieders voor kennis -
overdracht alleen in aanmerking als zij 
in het bezit zijn van een certificaat voor 
kwaliteitsmanagement voor volwas -
senenonderwijs, en in het Verenigd 
Koninkrijk (Engeland) moeten geïnteres -
seerde dienstaanbieders hun financiële, 
technische of professionele vaardig -
heden tijdens de eerste van de drie 
fasen van een aanbestedingsprocedure 
aantonen. Uit de controle bleek echter 
dat de autoriteiten in beide gevallen 
geen stelselmatige controle uitvoerden 
naar de kwalificaties en ervaring van de 
bedrijven die cursussen verzorgden en 
hun opleiders (zie ook tekstvak  5).
Oostenrijk: certificaten voor kwaliteitsmanagement van 
opleidingsaanbieders niet gecontroleerd
Om het subsidiabiliteitscriterium te controleren of aanbieders van diensten voor kennisoverdracht een certi -
ficaat voor kwaliteitsmanagement bezitten, hebben de Oostenrijkse autoriteiten relevante controlepunten in 
hun checklists opgenomen. De Rekenkamer constateerde echter in 4 van de 30 gevallen dat de autoriteiten 
het desbetreffende punt in hun checklist hadden bevestigd zonder dat er een certificaat kwaliteitsmanage -
ment bestond.
De totale publieke uitgave die werd uitbetaald aan deze vier aanbieders bedroeg 3,6 miljoen euro (Elfpo: 
1,8 miljoen euro), waarvan circa 3,1 miljoen euro (Elfpo: 1,6 miljoen euro) toegekend was aan één enkele aan -
bieder. In oktober 2014 verklaarde dezelfde aanbieder het certificaat voor kwaliteitsmanagement te hebben 
verkregen, terwijl deze al sinds 2007 opleidingen aanbiedt.Tekstvak 5
19 Zie artikel 15, lid 2 van 
Verordening (EG) 
nr. 1974/2006 van de 
Commissie van 15 december 
2006 tot vaststelling van 
uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 van de Raad 
inzake steun voor 
plattelandsontwikkeling uit 
het Elfpo (PB L 368 van 
23.12.2006, blz. 15):  
„2. De autoriteiten en 
instanties die worden 
geselecteerd om 
adviesdiensten aan 
landbouwers te verlenen, 
moeten over passende 
middelen in de vorm van 
vakbekwaam personeel en 
administratieve en technische 
uitrusting beschikken en 
ervaren en betrouwbaar zijn 
wat de adviezen betreft die zij 
dienen te verstrekken over de 
in artikel 24, lid 1, tweede 
alinea, onder a) en b), van 
Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 bedoelde eisen, 
condities en normen”.
24 Opmerkingen
34 
In Polen en Spanje (Galicië) werden 
vergelijkbare problemen van ontoe -
reikende controle op de kwalificaties 
van aanbieders gevonden. De autori -
teiten vertrouwden op informatie van 
aanbieders zonder bewijsstukken te 
controleren. Toen de autoriteiten in 
Spanje (Galicië) zelf opleidingscursus -
sen gingen geven, werden de kwalifi -
caties en ervaring van het personeel 
en hun technische en administratieve 
capaciteiten als vanzelfsprekend 
beschouwd zonder dat er controles 
waren uitgevoerd.
De selectie van activiteiten 
en aanbieders heeft te 
lijden onder een gebrek aan 
eerlijke en transparante 
mededinging
35 
Concurrentie stimuleert aanbieders 
om de kwaliteit van hun diensten te 
verbeteren, goede prijzen te bieden 
en op behoeften afgestemde diensten 
aan te bieden en zou dus meer waar 
voor het geld van de Europese belas -
tingbetaler moeten bieden. Eerlijkheid 
en transparantie vormen de basisprin -
cipes voor concurrentie. Zoals aan -
gegeven in paragraaf 24, moeten de 
verantwoordelijke autoriteiten boven -
dien een duidelijk beeld hebben van 
de diensten die nodig zijn om deze 
nodige in uitnodigingen tot het indie -
nen van voorstellen of aanbestedingen 
te kunnen specificeren of om gepaste 
criteria op te kunnen stellen voor de 
selectie van relevante activiteiten.36 
Met betrekking tot maatregelen voor 
kennisoverdracht hebben de gecontro -
leerde lidstaten verschillende manieren 
om aanbieders en diensten te selecte -
ren, variërend van geen mededinging, 
tot interne verstrekking door de auto -
riteiten of gelieerde organen, uitnodi -
gingen tot het indienen van voorstellen 
en de toepassing van procedures voor 
het plaatsen van opdrachten. Ondanks 
dit brede scala aan procedures is de 
Rekenkamer van mening dat er meestal 
voorstellen van reeds lang bestaande 
en gevestigde aanbieders van dien -
sten voor kennisoverdracht werden 
geselecteerd en dat deze de meeste 
Elfpo -steun ontvingen. De Rekenkamer 
is van oordeel dat dit kwam door een 
gebrek aan concurrentie en/of als ge -
volg van een gebrek aan billijkheid en 
transparantie.
37 
In de volgende paragrafen beschrijft 
de Rekenkamer de procedures die in de 
verschillende gecontroleerde lidstaten 
zijn aangetroffen en bepaalde risico’s en 
bevindingen met betrekking tot deze 
procedures.
Geen concurrerende selectie 
van aanbieders en diensten — 
Oostenrijk en Zweden
38 
Projectvoorstellen konden gedurende 
de hele programmeringsperiode op 
elk willekeurig moment worden aan -
gevraagd of ingediend, d.w.z. zonder 
vastgestelde perioden of termijnen. 
Hierdoor is een op concurrentie ge -
baseerde beoordeling en selectie van 
projecten en aanbieders niet mogelijk 
en krijgen aanbieders geen prikkel om 
op behoeften gerichte en goed ontwor -
pen diensten voor te stellen, wat leidt 
tot een hoog risico dat het merendeel 
van de financiële ondersteuning uitge -
geven wordt aan aanbiedergestuurde 
diensten.
25 Opmerkingen
39 
Op het moment van de controle had 
een groep opleidingsinstituten van 
de overheid in Oostenrijk 77,3 % van 
de beschikbare middelen van Elfpo 
voor maatregel 111 en 54,3 % van die 
voor maatregel 331 ontvangen. Deze 
opleidingsinstituten hebben een 
concurrentievoordeel ten opzichte 
van andere aanbieders, omdat andere 
aanbieders niet de mogelijkheid heb -
ben gehad deel te nemen aan officiële 
door de overheid georganiseerde ver -
gaderingen waar nieuwe cursussen en 
uitvoeringsregels werden besproken. 
Uit een evaluatieverslag in opdracht 
van de Oostenrijkse autoriteiten blijkt 
dat de provincies [Bundesländer] bijna 
uitsluitend cursussen hebben goedge -
keurd die al eerder door deze institu -
ten werden aangeboden, dus met een 
potentieel hoog buitenkanseffect20.
Interne dienstverlening — 
Spanje (Galicië) en Zweden
40 
Interne leveringen van diensten kwa -
men erg vaak voor in Spanje (Galicië) 
(89 % van de begroting voor maat -
regel 111) en in Zweden (61 % van de 
begroting voor maatregel 111 en 35 % 
voor de maatregel 331). Particuliere 
aanbieders hebben niet de kans gehad 
dergelijke projecten uit te voeren, 
omdat de interne leveringen direct 
werden goedgekeurd door de autori -
teiten van de lidstaat. De Rekenkamer 
heeft geen gedocumenteerde besluit -
vormingsprocedures gevonden voor 
een financieel plafond en/of rechtvaar -
diging van interne leveringen (bijv. 
de aanwezigheid van interne deskun -
digheid en capaciteit, vaardigheids -
behoeften die nog niet op de markt 
beschikbaar waren).41 
In Zweden werden interne projec -
ten op dezelfde manier verwerkt als 
projecten die door externe opleidings -
aanbieders werden uitgevoerd, d.w.z. 
een andere organisatorische eenheid 
onder dezelfde autoriteit keurde de 
activiteit goed. De projecten werden 
echter niet gerangschikt en de Reken -
kamer constateerde dat een aantal 
controles slechts pro forma  waren (zie 
paragraaf 53).
42 
Ook werden interne projecten uitbe -
steed, maar de kosten van de bijbeho -
rende administratieve werkzaamheden 
(bijv. het opstellen van een aankondi -
ging van een opdracht, het controle -
ren van inkomende aanbiedingen), die 
in feite onder de normale taken van 
de autoriteiten vallen, werden aan het 
project aangerekend. Verder bleek uit 
de controle dat de levering van interne 
projecten door de autoriteiten in som -
mige gevallen aanzienlijk duurder wa -
ren dan projecten die al beschikbaar 
waren in de markt zonder Elfpo -steun 
(zie paragraaf 55).20 Mandl, C. en Kuttner, T., 
„Bildungsevaluierung 
Ländliche Entwicklung LE 
07-13 - Endbericht” (evaluatie 
van opleiding inzake 
plattelandsontwikkeling LE 
07-13 - definitief verslag), 
Wenen, 2013, blz. 107.  
Buitenkanseffect: een situatie 
waarbij een gesubsidieerde 
activiteit of een gesubsidieerd 
project ook zonder 
steunverlening geheel of 
gedeeltelijk zou zijn 
ondernomen.
26 Opmerkingen
Oproepen tot het indienen van 
voorstellen — Spanje (Galicië)
43 
In Spanje (Galicië) werd slechts 11 % 
van de begroting voor maatregel 111 
uitgevoerd door middel van een op 
concurrentie gebaseerde selectiepro -
cedure, d.w.z. de jaarlijkse oproepen 
tot het indienen van voorstellen. De 
ontvangen voorstellen werden be -
oordeeld aan de hand van een stelsel 
van meritepunten voor verschillende 
criteria, die aan potentiële aanbieders 
werden meegedeeld. Uit de controle 
bleek echter dat er geen objectieve 
methode bestond voor de toekenning 
van de meritepunten. Hierdoor kregen 
aanvragen ofwel 0 punten (wanneer 
de in de aanvraag vereiste informa -
tie ontbrak) of het maximale aantal 
punten (wanneer de desbetreffende 
velden waren ingevuld, zelfs met 
niet -specifieke informatie). Als gevolg 
hiervan was de selectieprocedure 
niet transparant en bood deze geen 
zekerheid dat de beste aanbieders en 
diensten werden geselecteerd.
Overheidsopdrachten — 
Verenigd Koninkrijk (Engeland) 
en Polen
44 
Overheidsopdrachten of aanbesteding 
zijn een op concurrentie gebaseerde 
selectieprocedure met geformaliseer -
de regels. Indien correct toegepast, 
moet dit een redelijke zekerheid van 
billijkheid en transparantie bieden en 
tot goede resultaten op het gebied 
van de selectie van aanbieders en 
projecten leiden. Maar de Rekenkamer 
constateerde dat een aantal kwesties 
zorgwekkend is.45 
In het Verenigd Koninkrijk (Engeland) 
werd er een probleem aangetrof -
fen met betrekking tot onderaan -
neming. De aanbestedingsprocedure 
met meerdere fasen en de omvang 
van de percelen bevoordelen gro -
te aanbieders. Kleinere aanbieders 
kunnen slechts door middel van 
onderaanneming onderdeel uitmaken 
van een leveringsstelsel. Inschrijvers 
moeten van de Engelse autoriteiten 
relevante informatie verschaffen 
over bijv. hun overeenkomsten met 
onderaan  nemers, contractbeheer en 
de geplande communicatie waarmee 
de gewenste uitkomst moet worden 
gerealiseerd. Tegelijkertijd hebben 
ze geen directe controle over onder -
aanneming en vertrouwen ze op de 
hoofdaanbieder, zowel wat betreft de 
keuze van onderaannemers als wat 
betreft de facturering van de gelever -
de diensten. Dit laatste heeft geleid tot 
buitensporige winsten voor de hoofd -
aanbieder die de autoriteiten moeten 
opbrengen, een aspect dat in deel 2 
van dit rapport (zie  tekstvak  8) verder 
wordt uitgewerkt.
46 
In Polen kwam de aanbestedings -
procedure in gevaar door een slecht 
ontworpen toekenningsstelsel dat 
gevestigde consortia bevoordeelde 
boven nieuwe aanbieders. Uit de 
bevindingen van de Rekenkamer blijkt 
ook dat een globale beoordeling van 
de deelnemende consortia door de 
autoriteiten niet voldoende is, maar 
dat ook de capaciteiten en taken van 
de individuele leden moeten worden 
beoordeeld (zie  tekstvak  6).
27 Opmerkingen
Begeleiding door de 
Commissie van de lidstaten 
inzake maatregelen voor 
kennisoverdracht en 
adviesverlening was beperkt
47 
De Commissie keurde de POP’s aan het 
begin van de programmerings  periode 
goed zonder de lidstaten ertoe te 
verplichten de kennis- en vaardig -
heidsbehoeften van plattelandsacto -
ren duidelijk hun programmerings -
documenten te identificeren of hun 
selectieprocedures te beschrijven. 
Bovendien heeft de Commissie tijdens 
de programmeringsperiode 2007-2013 
geen passende begeleiding gegeven, 
iets wat de lidstaten geholpen zou 
kunnen hebben om betere procedures 
op te stellen. Wat betreft de nieuwe 
programmeringsperiode heeft de 
Commissie uitgebreidere richtsnoeren 
opgesteld voor de maatregelen, zon -
der daarbij in detail in te gaan op de wijze waarop kennis- en vaardigheids -
behoeften moeten worden vastge -
steld (bijvoorbeeld middels flexibele 
analytische en planningsprocedures). 
Op basis van de programmeringsdo -
cumenten die beschikbaar waren ten 
tijde van de controle heeft de Reken -
kamer geen bewijs gevonden dat de 
lidstaten de kennis- en vaardigheids -
behoeften beter hebben geanalyseerd 
(zie de paragrafen 23-29).Het toekenningsstelsel in Polen is slecht ontworpen en uitgevoerd
Nieuw gevestigde aanbieders met minder dan twee jaar ervaring kunnen nooit het minimale 
aantal punten behalen voor organisatorische ervaring en zijn bij voorbaat uitgesloten van financiële steun, 
ongeacht de kwaliteit van hun voorgestelde activiteiten.
Bovendien kunnen er door de Poolse uitvoeringsverordening drie punten worden toegekend voor het „uitwis -
selen van ervaringen bij het organiseren van opleidingen (...)” in gevallen waarbij een landbouworganisatie lid 
is van een consortium dat deelneemt aan de aanbesteding. De Rekenkamer constateerde dat de autoriteiten 
drie punten aan een dergelijk consortium hadden toegekend, hoewel de rol van de landbouworganisatie bij het 
leveren van de dienst zo klein was dat deze niet eens aanleiding gaf tot een betaling. Uit analyse van een aantal 
succesvolle inschrijvers is gebleken dat deze drie punten cruciaal kunnen zijn voor selectie bij mededinging.Tekstvak 6  

28 Opmerkingen
48 
De Commissie heeft voor de lidsta -
ten geen richtsnoeren opgesteld als 
aanvulling op de bestaande wettelijke 
bepalingen voor adviesdiensten in 
2007-2013, die ervoor moeten zor -
gen dat aanbieders van diensten op 
het gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening betrouwbaar, vol -
doende gekwalificeerd en ervaren zijn 
en de benodigde administratieve en 
technische capaciteiten bezitten. Voor 
de programmeringsperiode 2014-2020 
is het mogelijk dat bepaalde verbe -
teringen zichtbaar worden, vooral 
omdat de EU -bepalingen betreffende 
de capaciteiten en kwalificaties van 
aanbieders naar diensten voor ken -
nisoverdracht zijn uitgebreid21 (zie de 
paragrafen 30-34).
49 
Voor de programmeringsperiode 2007-
2013 was de Commissie zich niet altijd 
bewust van problemen met betrek -
king tot de beschikbare procedures 
voor de selectie van aanbieders en 
diensten en kon zij daarom niet van de 
lidstaten vragen dat ze corrigerende 
maatregelen zouden toepassen (zie de 
paragrafen 35-46).
50 
Voor de programmeringsperiode 
2014-2020 moet de procedure voor 
het selecteren van aanbieders van 
adviesdiensten worden geregeld door 
wetgeving inzake openbare aanbeste -
dingen22. Daarom bestaat het risico dat 
de aanbesteding maar één winnaar per 
geografisch en/of thematisch gebied 
oplevert en de keuze uit plattelands -
actoren wordt beperkt. Dit risico kan 
worden beperkt door het feit dat lid -
staten kaderovereenkomsten mogen 
sluiten met meerdere aanbieders23, 
waardoor plattelandsbedrijven uit 
een aantal dienstaanbieders kunnen 
kiezen.51 
Voor de selectie van diensten voor 
kennisoverdracht en aanbieders zijn er 
geen expliciete bepalingen in de rele -
vante wetgeving, maar kunnen lidstaten 
„kiezen uit verschillende procedures in 
overeenstemming met hun nationale 
wetgeving, met inbegrip van aanbe -
stedingen, (…) en de interne procedu -
re”24. Bij gebrek aan verdere specifieke 
begeleiding door de Commissie kunnen 
de problemen die de Rekenkamer met 
betrekking tot de programmeringsperi -
ode 2007-2013 heeft vastgesteld, zoals 
interne leveringen zonder transparante 
besluitvormingsprocedures of recht -
vaardiging, onderaanneming zonder 
administratieve controles of dezelfde 
normen als normale contracten, en 
niet -transparante en/of onbillijke gun -
ningsprocedures, blijven bestaan.
Deel II — Procedures ter 
waarborging van een 
kosteneffectieve en 
gecoördineerde levering 
van diensten op het gebied 
van kennisoverdracht en 
adviesverlening
Lidstaten hebben 
opleidingsactiviteiten 
goedgekeurd zonder 
doeltreffende controles uit te 
voeren om na te gaan of de 
kosten ervan redelijk waren...
52 
Het beheersbaar houden van subsidie -
kosten voor plattelandsontwikkeling 
vormt een belangrijk onderdeel van het 
‘gezond financieel beheer’ dat de finan -
ciële regels van de EU voorschrijven, 
waarbij alle beheerders van EU -begro -
tingen het zuinigheidsbeginsel moeten 
toepassen, d.w.z. dat ze de juiste zaken 
tegen de juiste prijs ondersteunen. 
Dit zou gedaan moeten worden door 
ex-antecontroles, d.w.z. controles vóór 
goedkeuring van de subsidie en vóór de 
betaling.21 Artikel 14, lid 3, en artikel 15, 
lid 3 van Verordening (EU) 
nr. 1305/2013.
22 Artikel 15, lid 3, van 
Verordening (EU) 
nr. 1305/2013.
23 Overeenkomstig artikel 32 van 
Richtlijn 2004/18/EG.
24 Maatregelenfiche „Acties 
inzake kennisoverdracht en 
voorlichting”, versie van 
oktober 2014.
29 Opmerkingen
53 
Zoals de Rekenkamer in Speciaal ver -
slag nr. 22/201425 benadrukt, doen de 
autoriteiten van lidstaten niet genoeg 
om ervoor te zorgen dat de onder -
liggende kosten voor goedgekeurde 
subsidies voor plattelandsontwikke -
ling redelijk zijn. In het geval van maat -
regelen voor kennisoverdracht zijn 
projectaanvragen vaak onvoldoende 
gedetailleerd om een zinvolle beoor -
deling van de kosten in verhouding 
met de geplande activiteiten mogelijk 
te maken. Desondanks hebben de 
autoriteiten van Oostenrijk en Zweden 
dergelijke algemene projectaanvragen 
goedgekeurd en op hun checklists 
aangegeven dat ze de redelijkheid van 
de kosten hadden gecontroleerd. In 
tekstvak  7 staan andere voorbeelden 
van tekortkomingen bij ex -antecontro -
les in de lidstaten.... en er zijn aanwijzingen 
dat ze soms te veel hebben 
betaald voor opleidingen 
of adviesdiensten en dat de 
kosten onvoldoende waren 
gerechtvaardigd
54 
Zoals hierboven beschreven, moeten 
autoriteiten van lidstaten controleren 
of de subsidies die zij goedkeuren 
gebaseerd zijn op redelijke kosten. 
Het is echter niet ongebruikelijk dat 
de gemaakte kosten afwijken van de 
kosten die in de aanvraagfase waren 
goedgekeurd: zowel de specificaties 
als de prijzen kunnen variëren. Daar -
om hebben autoriteiten van lidstaten 
regels en stelsels nodig om aanzien -
lijke afwijkingen van de goedgekeurde 
projectkosten op te sporen en om vóór 
betaling van de subsidie te controle -
ren of de herziene kosten nog steeds 
redelijk zijn.25 Zie Speciaal verslag 
nr. 22/2014 „Realiseren van 
zuinigheid: beheersing van de 
kosten van door de EU 
gefinancierde projecten voor 
plattelandsontwikkeling” 
(http://eca.europa.eu ).
Voorbeelden van tekortkomingen bij ex‑antecontroles inzake 
redelijkheid van kosten
Verenigd Koninkrijk (Engeland)
De autoriteiten hebben in reactie op een aanbesteding slechts één aanbod van een opleidingsaanbieder ont -
vangen. Ze hebben dit aanbod goedgekeurd zonder de prijzen met historische kosten of andere benchmarks 
te vergelijken. De Rekenkamer constateerde dat de prijs per cursist die werd gevraagd van de autoriteiten 
twee tot acht keer zo hoog lag als de standaardprijs in de brochure van deze aanbieder.
Spanje (Galicië)
Hier werd een verhoging van de begroting voor een opleidingsproject geaccepteerd zonder dat er om bewijs -
stukken is gevraagd ter rechtvaardiging van de voorgestelde verhoging.
Oostenrijk
De begroting van een groot project is twee maal verhoogd, wat leidde tot een totale subsidie van 2,7 mil -
joen  euro. De autoriteiten hebben deze begrotingsverhoging goedgekeurd met het argument dat de in -
gediende kostenberekening gebaseerd was op daadwerkelijke betalingen voor soortgelijke activiteiten in 
voorafgaande jaren. De Rekenkamer heeft echter geen bewijs van adequate controles gevonden.Tekstvak 7

30 Opmerkingen
55 
De Rekenkamer heeft meerdere 
tekortkomingen in de procedures in 
de betalingsfase aangetroffen wat 
heeft geleid tot onjuiste betalingen, 
gevallen van te hoge betalingen, of 
onzekerheden over de juistheid van 
het betaalde bedrag, zoals hieronder 
wordt geïllustreerd:
 ο Verplichte opleiding voor land -
bouwers, bijv. inzake het gebruik 
van gewasbeschermingsmiddelen 
en dierenwelzijn, die rechtstreeks 
door de regionale autoriteiten 
werd gegeven voor respectievelijk 
2 680 euro en 2 030 euro, was in 
de regio beschikbaar voor een veel 
lagere prijs (150, respectievelijk 
200 euro) (Spanje (Galicië)).
 ο Betalingen werden niet aangepast 
aan de hand van de daadwerkelijke 
aanwezigheid van de deelnemers 
op de opleiding, ook al moest het 
project op deze basis worden aan -
gerekend (Spanje (Galicië)).
 ο Aanwezigheidslijsten van de oplei -
dingen waren onbetrouwbaar: ze 
waren van te voren ondertekend, 
vertoonden aanpassingen door an -
dere personen dan de deelnemer, 
of konden niet worden geïnter -
preteerd omdat er verschillende 
tekens en codes werden gebruikt 
(Polen, Spanje (Galicië)).
 ο De kosten die aan de autoriteit 
van de lidstaat werden aangere -
kend voor opleidingscursussen 
waren veel hoger dan de bedra -
gen die daadwerkelijk aan de 
onderaannemers werden betaald 
(Verenigd Koninkrijk (Engeland), 
zie  tekstvak  8). ο In het geval van projecten uitge -
voerd door de autoriteiten van de 
lidstaat zelf was het niet mogelijk 
een verband te leggen tussen de 
kosten voor een individuele oplei -
dingsactiviteit en de bijbehorende 
betalingsaanvraag die binnen een 
redelijke tijdsspanne bij het betaal -
orgaan werd ingediend (Zweden).
 ο Of er bestond geen verplichting 
om tijdregistratieformulieren 
bij te houden, of de regels voor 
tijdregistratie waren onduidelijk of 
maakten geen correcte registratie 
mogelijk van de tijd die daadwer -
kelijk door de aanbieders of de 
overheden zelf aan de opleiding 
werd besteed (Zweden, Polen, 
Spanje). In het geval van overhe -
den betekent dit dat er een risico 
bestaat dat activiteiten die binnen 
de normale taken van de autori -
teiten vallen, aangerekend wor -
den aan projecten die door Elfpo 
worden gecofinancierd (zie ook 
paragraaf 42).
 ο Sommige adviesdiensten werden 
volledig gefinancierd (Zweden), 
wat in strijd is met wettelijke be -
palingen die financiering tot 80 % 
beperken.
 ο Er zijn niet altijd duidelijke over -
eenkomsten met externe opleiders 
of sprekers en hun facturen zijn 
onvoldoende gedetailleerd om 
de juistheid en redelijkheid van 
de kosten en het verband met het 
project vast te stellen (Oostenrijk, 
Zweden).
31 Opmerkingen
Buitensporig hoge winst in het Verenigd Koninkrijk (Engeland)
In het Verenigd Koninkrijk (Engeland) hebben de autoriteiten van de lidstaat ondanks de toepassing van een 
procedure voor overheidsopdrachten buitensporig hoge prijzen betaald voor verschillende opleidingscursus -
sen. In een betalingsaanvraag die een aanbieder voor drie cursussen heeft ingediend, lagen de kosten 13,8 
maal hoger dan de rechtstreekse opleidingskosten die deze aanbieder had betaald aan zijn onderaannemers. 
Een inspecteur van het betaalorgaan had al op het gebrek aan prijs -kwaliteitsverhouding van dit contract 
gewezen (voorafgaand aan de controle van de Rekenkamer), maar daar zijn geen consequenties voor de beta -
ling aan verbonden. Als gevolg hiervan overwegen de Britse autoriteiten een strenger controlestelsel voor het 
leveringsplan in te voeren.
1 Sommige andere kosten zouden bestaan uit reclame- en administratiekosten.  
2 Al naar gelang de betalingsaanvraag.
Bron:  Europese Rekenkamer.Tekstvak 8
Totale betaling /two.superior
(deelnemersver-
goedingen en 
publieke /f_inanciering)
13 %8 %9 %
CBA
87 %92 %91 %Cursus
£ 9 420£ 16 540£ 5 536
BrutowinstDirecte opleidingskosten betaald aan onderaannemers/one.superior
32 Opmerkingen
Het controlebereik 
van de Commissie 
bood ontoereikende 
informatie over de door de 
Rekenkamer aangetroffen 
tekortkomingen
56 
De Commissie moet, door middel van 
haar controles, toezicht houden op de 
door de lidstaten opgerichte beheers- 
en controlesystemen26. Diensten op 
het gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening worden als zeer 
belangrijk beschouwd voor de verde -
re ontwikkeling van de plattelands-
gemeenschap en haar economie. Het 
controlebereik van de Commissie voor 
het toezicht op het beheer van deze 
maatregelen heeft echter niet vol -
doende relevante informatie opgele -
verd over de uitvoerings- en controle -
procedures van de lidstaten en geen 
van de bovengenoemde tekortko -
mingen werd ermee opgespoord of 
verholpen.
57 
De Commissie heeft in 2007-2013 
echter geen specifieke controles 
uitgevoerd naar de maatregelen voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
omdat de bedragen van de betrokken 
financiering betrekkelijk laag zijn. In 
2010 werd maatregel 111 opgenomen 
in de reikwijdte van een bredere con -
trole. De controle onthulde meerdere 
tekortkomingen in het beheers- en 
controlesysteem (essentiële controles) 
en gaf aanleiding tot een financiële 
correctie27.Er was geen coördinatie 
tussen EU‑fondsen en andere 
fondsen voor een doelmatige 
levering van diensten op het 
gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening
58 
Zoals reeds aangegeven in para -
graaf 13, kunnen activiteiten voor ken -
nisoverdracht en adviesverlening voor 
plattelandsactoren uit andere bronnen 
dan het Elfpo worden gefinancierd. 
Tijdens de controlebezoeken en op 
basis van het onderzoek (zie para -
graaf 20) constateerde de Rekenkamer 
dat andere EU -fondsen (met name 
het ESF) en nationale en regionale 
financieringsbronnen ook dergelijke 
financiering bieden.
59 
Om dubbele financiering voor dezelf -
de activiteiten te voorkomen, moeten 
lidstaten de verschillende fondsen 
in hun POP’s gaan afbakenen28 en 
doeltreffende beheersprocedures 
invoeren29.
60 
Afbakening tussen de verschillende 
EU-fondsen was echter niet alleen de 
verantwoordelijkheid van de lidstaten. 
Dit had op het niveau van de Commis -
sie moeten beginnen met een behoor -
lijke coördinatie tussen de directo -
raten -generaal die verantwoordelijk 
zijn voor de verschillende fondsen. De 
Commissie had de geschiktheid van 
de afbakening moeten beoordelen en 
deze als onderdeel van de nationale 
strategische plannen voor plattelands -
ontwikkeling moeten goedkeuren, 
begeleiding moeten geven en de 
uitvoering van de maatregelen in de 
lidstaten moeten controleren.26 Artikel 59, lid 2 van 
Verordening (EU, 
Euratom) nr. 966/2012.
27 Financiële correcties door de 
Commissie kunnen 
plaatsvinden bij 
onregelmatige uitgaven, 
verrichtingen of praktijken die 
niet door de lidstaten zijn 
gecorrigeerd. Ook kunnen er 
financiële correcties 
plaatsvinden wanneer het 
beheers- en controlesysteem 
een ernstige tekortkoming 
vertoont die een reeds aan 
een programma betaalde 
EU-bijdrage in gevaar brengt, 
of wanneer een lidstaat 
onregelmatigheden niet heeft 
onderzocht en de benodigde 
correcties niet heeft 
doorgevoerd.
28 Artikel 60 van Verordening 
(EU) nr. 1698/2005.
29 Artikel 24, lid 5, van 
Verordening (EG) nr. 65/2011 
van de Commissie van 
27 januari 2011 houdende 
uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) 
nr. 1698/2005 van de Raad met 
betrekking tot de toepassing 
van controleprocedures en 
van de randvoorwaarden in 
het kader van de 
steunmaatregelen voor 
plattelandsontwikkeling 
(PB L 25van 28.1.2011, blz. 8).
33 Opmerkingen
61 
Voor de programmeringsperiode 
2007-2013 heeft de Commissie geen 
begeleiding gegeven bij het afbake -
nen of het voorkomen van het risico 
op dubbele financiering en heeft zij 
POP’s van de lidstaten goedgekeurd 
zonder om meer details te vragen over 
toegepaste mechanismen om dub -
bele financiering te voorkomen. De 
Rekenkamer heeft meerdere gevallen 
geïdentificeerd waarbij vergelijkbare 
activiteiten door verschillende fondsen 
werden gefinancierd en waarin de af -
bakening tussen de fondsen vaag was. 
Het duidelijke nadeel van deze situatie 
is dat beheersstructuren gedupliceerd 
kunnen worden. Hoe groter het gebrek 
aan duidelijke afbakening in combina -
tie met slecht functionerende beheers -
procedures, hoe groter het risico op 
dubbele financiering.
62 
Toch stelde de Rekenkamer vast dat 
sommige lidstaten goede praktijken 
bezigden om het risico op dubbele 
financiering te beperken, zoals het 
stempelen van facturen (Spanje (Ga -
licië), Oostenrijk, Polen), verklaringen 
van begunstigden (Spanje (Galicië)) en 
overleg tussen bevoegde autoriteiten 
en verplichte controles bij de aan -
vraagfase (Zweden).63 
Met betrekking tot de afbakening tus -
sen de verschillende EU -fondsen heeft 
de Rekenkamer de nationale strate -
gische plannen van de lidstaten en 
POP’s voor de programmerings  periode 
2007-2013 gecontroleerd en heeft zij 
daarin de volgende tekortkomingen 
aangetroffen:
 ο In Spanje (Galicië) konden op -
leidingsactiviteiten buiten het 
‘reguliere onderwijs’ op het plat -
teland ondersteund worden door 
zowel het Elfpo, het ESF als het 
EFRO. Er was echter geen relevante 
afbakening gedefinieerd. Er zijn 
voorbeelden gevonden bij IT -cur-
sussen in plattelandsgebieden 
en bij cursussen over coöperatief 
ondernemerschap in plattelands -
gebieden die door zowel het Elfpo 
(maatregel 111) als door het EFRO 
of het ESF waren gefinancierd.
 ο In het Verenigd Koninkrijk (Enge -
land) waren uit het ESF gefinan -
cierde cursussen over leiderschap 
en beheer, IT- en administratieve 
vaardigheden toegankelijk voor 
alle bedrijven, met inbegrip van 
plattelandsondernemingen, zelfs 
wanneer de afbakeningscriteria 
deze laatste leken uit te sluiten.
 ο In Polen werden soortgelijke op -
leidingsactiviteiten gefinancierd 
in het kader van het operationeel 
programma menselijk kapitaal van 
het ESF en maatregel 111.
 ο In België (Wallonië) werden soort -
gelijke activiteiten gefinancierd 
in het kader van maatregel 331 
en het ESF. Deze maatregel werd 
gestart met financiering voor 
plattelandsontwikkeling, maar 
vervolgens gestaakt. De Belgi -
sche autoriteiten verklaarden dat 
opleidingsaanbieders de voorkeur 
gaven aan ESF- financiering, omdat 
de ESF- regels voor kostenvergoe -
ding in hun optiek minder streng 
waren dan de regels van het Elfpo.
34 Opmerkingen
64 
In Spanje (Galicië) bleek uit de controle 
dat het systeem het risico liep op dub -
bele financiering van maatregel 115 
en het ESF omdat personeelskosten 
voor het werven van nieuw personeel 
door beide fondsen werd gedekt. 
Er is een geval ontdekt waarin de 
dienst  aanbieder begunstigde was van 
zowel het ESF (122 400 euro) voor het 
scheppen van banen en maatregel 115 
(124 700 euro).
65 
In de nieuwe programmeringsperiode 
2014-2020 markeert relevante regel -
geving het belang van een grotere 
samenhang tussen de EU -fondsen. De 
nieuwe aanpak legt minder nadruk 
op afbakening en meer op comple -
mentariteit. Er was echter een gebrek 
aan operationele richtsnoeren van 
de Commissie. De Rekenkamer heeft 
de partnerschapsovereenkomsten 
geanalyseerd en bij meerdere lidsta -
ten is niet duidelijk hoe de tekortko -
mingen op het gebied van coördinatie 
die zich in de programmeringsperiode 
2007-2013 hebben voorgedaan, voor 
de nieuwe periode kunnen worden 
verholpen.Deel III — procedures 
voor toezicht op en 
evaluatie van de 
resultaten van activiteiten 
voor kennisoverdracht en 
adviesverlening
66 
Toezicht en evaluatie zijn belangrijke 
elementen om te verzekeren dat de 
EU-begroting goed wordt besteed30. 
Zoals weergegeven in figuur  4 en pa -
ragraaf 1 kunnen toezicht en evaluatie 
input bieden voor analyses op korte 
termijn en programmaspecificaties 
binnen de zevenjarige programme -
ringsperiode, maar ook voor het ont -
werp van langetermijnprogramma’s 
voor de toekomst.
67 
Bij gebrek aan een model dat de Com -
missie voor dit doel gebruikt, heeft 
de Rekenkamer een erkend model, 
het model van de „vier niveaus van 
Kirkpatrick” toegepast voor de evalua -
tie van de opleidingsprogramma’s. De 
beginselen van dit model zijn toepas -
baar op elk opleidingsprogramma (zie 
bijlage  II). De vier niveaus van Kirk -
patrick zijn ontworpen als een reeks 
manieren om opleidingsprogramma’s 
te evalueren. Bij elke overgang van het 
ene niveau naar het volgende wordt 
het proces moeilijker en tijdrovender, 
maar ieder volgend niveau verschaft 
ook meer waardevolle informatie31.30 Toezicht is het regelmatige 
onderzoek van uitgaven, 
output en resultaten en leidt 
tot actuele informatie over de 
beoogde voortgang van 
programma’s. Evaluatie is de 
periodieke verzameling en 
analyse van bewijzen, zoals de 
informatie die voor toezicht 
wordt gegenereerd, om 
conclusies te kunnen trekken 
over de doeltreffendheid en 
doelmatigheid van een 
programma of beleidsvorm.
31 Kirkpatrick, Donald L., 
Kirkpatrick, James D., 
Evaluating Training Programs: 
The Four Levels  (het evalueren 
van opleidingsprogramma’s: 
de vier niveaus), 3e editie, 
2006, blz. 21.
35 Opmerkingen
68 
De informatie die verkregen wordt 
bij niveau 1 en 2 (reactie en leren) is 
vooral nuttig voor het identificeren 
van problemen in verband met de 
kwaliteit van de geleverde diensten, 
de reikwijdte van de activiteit, enz. 
Deze informatie kan als input dienen 
om de specificaties van daaropvolgen -
de acties te verfijnen of om de selectie 
van aanbieders in de daaropvolgende 
oproepen tot het indienen van voor -
stellen of van voorstellen te verbe -
teren. De niveaus 3 en 4 (gedrag en 
resultaten) kunnen worden gebruikt 
om de impact en de uitkomsten van de 
acties te beoordelen en kunnen meer 
strategische doeleinden dienen zoals 
een herbeoordeling van de behoeften, 
de identificatie van nieuwe behoeften 
enz.
Vaak wordt er wel 
rechtstreekse feedback van 
deelnemers aan opleidingen 
verzameld door de 
aanbieders van de opleiding, 
maar die werd zelden door 
overheden van de lidstaten 
gebruikt om daaropvolgende 
acties te verbeteren
69 
De Rekenkamer constateerde dat in 
het geval van Elfpo -maatregelen voor 
kennisoverdracht de meeste lidstaten 
wel directe feedback van opleidings -
deelnemers verzamelen, maar deze 
niet zoveel mogelijk gebruiken om de 
kwaliteit van de opleiding te beoor -
delen of de cursussen te wijzigen. 
Slechts enkele lidstaten controleren 
de informatie over het feitelijke leren 
(niveau 2).70 
In de meeste gecontroleerde lidstaten 
vullen opleidingsdeelnemers direct 
na afloop van de opleiding feedback -
formulieren in (ook wel „happiness 
sheets” of tevredenheidsformulieren 
genoemd). Dit wordt meestal gedaan 
op initiatief van de dienstaanbieder, 
maar de autoriteiten van sommige 
lidstaten hebben richtsnoeren of ge -
standaardiseerde feedbackformulieren 
ontwikkeld (zie ook tekstvak  9).
71 
In veel gevallen gebruiken de autori -
teiten van de lidstaten de verzamelde 
informatie echter niet volledig. In 
Polen werden de geconsolideerde 
resultaten van slechts één kwalitatie -
ve vraag in een eindverslag tijdens 
de betalingsfase aan de autoriteiten 
aangeboden. In Oostenrijk werden 
noch de feedbackformulieren, noch 
analyses ervan aan de autoriteiten 
verstrekt. In Spanje (Galicië) hebben de 
centrale diensten van de autoriteiten 
in het geval van opleidingsacties via 
rechtstreeks optreden de ingevulde 
formulieren van de projectcoördinato -
ren niet ontvangen.
36 Opmerkingen
72 
Het merendeel van de autoriteiten 
van de lidstaten die tijdens de con -
trole werden bezocht, controleert 
niet in hoeverre de deelnemers zich 
de beoogde kennis, vaardigheden en 
attitudes op basis van hun deelname 
aan de cursus (niveau 2 van Kirkpatrick 
(leren)) daadwerkelijk eigen maken. 
Zo hebben de autoriteiten in Spanje 
niet gekeken hoeveel opleidingsdeel -
nemers daadwerkelijk het examen 
hebben afgelegd waarvoor de voor -
bereidende cursus werd aangeboden. 
In het Verenigd Koninkrijk (Enge -
land) hebben de autoriteiten niet de slagingspercentages voor de cursussen 
met een certificaat gecontroleerd en 
de Rekenkamer heeft voorbeelden 
gevonden waarbij zelfs de hoofdaan -
nemer niet op de hoogte was van de 
slagingspercentages van de cursussen 
van zijn onderaannemers. In Polen wa -
ren er geen tests of vraaggesprekken 
voor en na de cursus om te evalueren 
wat de cursist had geleerd. Het certi -
ficaat dat de deelnemers aan het eind 
van de cursus ontvingen, was slechts 
een bevestiging van hun deelname en 
niet een bevestiging van het feit dat zij 
geslaagd waren voor een test.Voorbeelden van goede praktijken bij het verzamelen van informatie 
voor projectevaluatie
De Poolse  autoriteiten leveren gestandaardiseerde feedbackformulieren aan de dienstaanbieders met elf 
kwalitatieve vragen.
Van de autoriteiten in  het Verenigd Koninkrijk (Engeland)  mogen de aanbieders hun eigen evaluatiefor -
mulieren gebruiken, maar zorgen richtsnoeren ervoor dat de formulieren aan minimumeisen voldoen. De 
cursisten krijgen drie of meer keuzes (bijv. zeer tevreden, tevreden, of ontevreden) met betrekking tot zes 
verschillende onderdelen: tempo en inhoud van de cursus, materialen, locatie en voorzieningen, mate van 
ondersteuning door de docent, algehele kwaliteit en relevantie van vaardigheden. Ook moeten de deelne -
mers de relevantie van de vaardigheden en de kans dat zij deze in praktijk zullen brengen bevestigen. Er is 
wat ruimte beschikbaar voor opmerkingen en suggesties voor verbetering.
Daarnaast voeren de autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk (Engeland)  een telefonische enquête uit onder 
willekeurig geselecteerde cursisten. Het belangrijkste doel van de telefonische enquête is om de aanwezig -
heid te controleren, maar het is ook een handig mechanisme om feedback te krijgen.
In Oostenrijk  zag de Rekenkamer een goed voorbeeld waar de evaluatie geïntegreerd werd in het concept 
van een innovatieve managementcursus voor vrouwen die actief zijn in plattelandsontwikkeling. De cur -
sus omvatte een evaluatie van de kwalitatieve elementen per module, zoals de leeromgeving, inhoud van 
de cursus en praktische relevantie, de kwaliteit van de opleiders en de cursusdocumentatie. De opleiders 
moesten een beoordeling van zichzelf geven, die met de evaluatie van de deelnemers werd vergeleken, en 
tot slot moest de aanbieder een feedbackgesprek met de Oostenrijkse autoriteiten voeren. Ook moesten de 
deelnemers een onderzoeksdocument presenteren waaraan ze tijdens de gehele cursus moesten werken, en 
de aanbieder is voornemens om na één of twee jaar een enquête te houden om ernaar te informeren of de 
deelnemers de verkregen kennis en vaardigheden nog steeds gebruiken. Deelnemerinterviews die de positie -
ve resultaten van de evaluatie bevestigden, werden ook op het internet gezet.Tekstvak 9

37 Opmerkingen
73 
In Oostenrijk daarentegen moesten 
deelnemers van cursussen met een 
certificaat slagen voor een examen. 
Aanbieders moeten de cursussen vol -
gens bepaalde criteria controleren en 
evalueren en een samenvatting van de 
resultaten bij de nationale landbouw -
kamer indienen. Volgens de beschik -
bare gegevens worden er meer dan 
850 certificaten per jaar afgegeven, 
wat gelijkstaat aan een slagingsper -
centage van ongeveer 95 %.
Er zijn voorbeelden 
van goede praktijken 
waarbij lidstaten trachten 
nuttige informatie te 
verzamelen over de 
impact van activiteiten 
voor kennisoverdracht en 
adviesverlening
74 
Zoals uiteengezet in het vorige hoofd -
stuk, benutten de lidstaten niet alle 
mogelijkheden voor projectevaluatie. 
Sommige lidstaten gaven opdracht 
tot enquêtes of evaluatieonderzoeken 
op het niveau van opleidingspro -
gramma’s om informatie te verkrijgen 
over gedragsveranderingen (niveau 3 
van Kirkpatrick) en impact (niveau 4 
van Kirkpatrick). Deze onderzoeken 
moeten beginnen met het verzame -
len van basisgegevens voor evaluatie, 
soms lang na afloop van de cursussen, 
wat het nog moeilijker en tijdrovender 
maakt om er zinvolle conclusies uit te 
trekken.75 
In Zweden verschaft een regelmatige 
landelijke enquête, uitgevoerd door de 
Zweedse statistische dienst, feedback 
over alle vier de evaluatieniveaus. De 
laatste enquête is uitgevoerd in het 
voorjaar van 2010 bij 8 000 deelnemers 
aan activiteiten voor kennisoverdracht 
en adviesverlening op het gebied van 
plattelandsontwikkeling. In 1999 en 
2006 zijn soortgelijke onderzoeken 
gedaan en er is een nieuwe enquête 
gepland voor 201532.
76 
In Oostenrijk hebben de autoriteiten 
opdracht gegeven tot een specifieke 
evaluatie van de maatregelen 111 en 
331. De auteurs van het onderzoek 
gebruiken de volgende vier methoden: 
analyse van nationale en internationa -
le onderzoeken, verslagen en andere 
documenten; online -enquêtes bij 
plattelandsactoren (zowel deelnemers 
als niet -deelnemers aan opleidings -
maatregelen), opleidingsaanbieders en 
ambtenaren; „vraaggesprekken” van 
één à twee uur; „evaluatiecafés”. De 
auteurs geven veel gedetailleerde in -
formatie, bijv. over de geschatte voor -
delen van de opleidingsmaatregelen 
in het algemeen en van verschillende 
soorten activiteiten, of over belemme -
ringen voor deelname. Aan de andere 
kant wijzen ze ook op tekortkomingen 
in het Oostenrijkse systeem en stellen 
ze de introductie voor van een op con -
currentie gebaseerde projectselectie 
door middel van specifieke succesindi -
catoren per project33.
77 
Ook kunnen er uit de door externe 
onderzoeken verzamelde gegevens in 
het Verenigd Koninkrijk (Engeland) en 
Zweden conclusies worden getrokken 
over de voordelen van opleiding en 
advies (zie tekstvak  10).32 Jordbruksverket: 
Kompetensutveckling inom 
landsbygdsprogrammet 
— Rapport från en statistisk 
undersökning genomförd. 
Rapport 2010:30.  
Jordbruksverket: Analys av 
kompetensutvecklingen inom 
landsbygdsprogrammet 
— Fördjupning av rapport 
2010:30. Rapport 2011:39.
33 Mandl, C. and Kuttner, 
T.,„Bildungsevaluierung 
Ländliche Entwicklung LE 
07-13 — Endbericht„, Wenen, 
2013.
38 Opmerkingen
78 
Sinds 2001 biedt een initiatief met 
de naam Greppa Näringen (Focus op 
Voedingsstoffen)35 in Zweden gratis 
milieuadvies aan landbouwbedrijven 
met meer dan 50 hectare en/of meer 
dan 25 grootveeëenheden. Financie -
ring werd verkregen via het Elfpo en 
opnieuw geïnvesteerde milieubelas -
tingen. Het initiatief biedt onder meer 
cursussen voor landbouwers en advi -
seurs en voorziet in instrumenten om voedingsstoffenbalansen te bereke -
nen. Evaluatie van het advies aan land -
bouwbedrijven wordt geïntegreerd 
door vervolginspecties en kwartaalon -
derzoeken. De tevredenheid onder de 
landbouwers over de adviesbezoeken 
is tamelijk hoog en wat een nog be -
langrijkere indicator voor succes is: de 
overschotten aan stikstof en fosfor en 
de ammoniakemissies per landbouw -
bedrijf zijn afgenomen.Voorbeelden van onderzoeken naar de impact van uit POP’s gefinancierde 
kennisoverdracht en adviesverlening
Verenigd Koninkrijk (Engeland)
In 2013 heeft het Countryside and Community Research Institute (Universiteit van Gloucester -
shire) een verslag34 voltooid waarin werd getracht het maatschappelijk rendement van investerin -
gen van as 1 en 3 van het POP voor Engeland te beoordelen met behulp van vier casestudiegebieden.
In het verslag wordt onder meer geconcludeerd dat de waargenomen voordelen (bijv. verbeterde duurzaam -
heid op het landbouwbedrijf, betrokkenheid van de veehouderij wat betreft diergezondheid en vaardighe -
den, verbeteringen van bodem- en landbeheerpraktijken, ontwikkeling van de lokale capaciteit in toegevoeg -
de waarde in as 1) in grote mate een afspiegeling vormden van de investeringsniveaus in opleiding en advies.
Zweden
Een in 1990 gestart controleonderzoek naar bestrijdingsmiddelen in een klein landbouwstroom -
gebied in Zuid -Zweden (de rivier Vemmenhög) wijst uit dat de aanwezigheid van residuen van 
bestrijdingsmiddelen in waterlopen met 90 % is afgenomen, ondanks het feit dat er nauwelijks iets is veran -
derd aan de hoeveelheid gebruikte gewasbeschermingsproducten. Uit analyse blijkt dat dit grotendeels te 
danken is aan het verhoogde bewustzijn bij landbouwers van veilig gebruik van bestrijdingsmiddelen nadat 
in 1994 werd gestart met adviesdiensten op dat gebied.
34 Beoordeling van het maatschappelijk rendement van investeringen van as 1 en 3 van het plan voor plattelandsontwikkeling voor Engeland, 
eindverslag, door het Countryside and Community Research Institute in opdracht van het Ministerie van Milieu, Voedsel en Plattelandszaken, 
1 november 2013.Tekstvak 10
35 http://www.greppa.nu
39 Opmerkingen
Verzamelde gegevens tonen 
aan dat samengevoegde 
resultaten van diensten 
op het gebied van 
kennisoverdracht en 
adviesverlening op 
EU‑niveau niet betrouwbaar 
zijn
79 
De voorgaande hoofdstukken heb -
ben vooral betrekking op toezicht en 
evaluatie als instrument om de speci -
ficaties en uitvoering van diensten op 
het gebied van kennisoverdracht en 
adviesverlening op lidstaatniveau te 
verbeteren. Op EU -niveau is er met de 
verordening inzake plattelandsontwik -
keling een gemeenschappelijk toe -
zicht- en evaluatiekader (GTEK) voor 
de periode 2007-2013 ingesteld36. Dit 
nieuwe systeem werd in 2007 inge -
voerd en bestaat uit gemeenschappe -
lijke indicatoren om de voortgang in 
de uitvoering van de doelstellingen 
voor plattelandsontwikkeling zodanig 
te meten dat alle POP’s met elkaar kun -
nen worden vergeleken en de gege -
vens kunnen worden samengevoegd. 
In een verordening van de Commissie37 
zijn meer specifieke vereisten en een 
opsomming van uitgangssituatie-, 
output-, resultaat- en impactindica -
toren opgenomen. Aangezien ge -
meenschappelijke indicatoren niet 
alle effecten van afzonderlijke POP’s 
kunnen bestrijken, konden de lidstaten 
ook een beperkt aantal aanvullende 
indicatoren vaststellen. Geen van de 
gecontroleerde lidstaten heeft ech -
ter aanvullende indicatoren voor de 
maatregelen voor kennisoverdracht en 
adviesverlening opgesteld.
80 
De controle van de Rekenkamer be -
vestigde de ernstige tekortkomingen 
in de beschikbaarheid en kwaliteit van 
de toezicht- en evaluatiegegevens met 
betrekking tot de uitgaven voor platte -
landsontwikkeling, zoals benadrukt in 
Speciaal verslag nr. 12/201338.81 
Tijdens deze controle heeft de Reken -
kamer de volgende tekortkomingen 
aangetroffen:
 ο In Polen kwam de gebruikte bere -
keningsmethode niet overeen met 
de GTEK -richtsnoeren waardoor 
er enorme verschillen ontston -
den voor het feitelijke aantal 
opleidingsdagen39.
 ο Het Verenigd Koninkrijk (Engeland) 
en Spanje (Galicië) konden de 
gevraagde gegevens niet volledig 
verschaffen en Oostenrijk had pro -
jecten aan de verkeerde GTEK -ty-
pen toegewezen (waardoor er 
een onbetrouwbaar aantal deel -
nemers en opleidingsdagen voor 
verschillende soorten activiteiten 
ontstond).
82 
Positief is dat aanbieders en autori -
teiten in Zweden de deelnemers van 
iedere afzonderlijke opleidings- of 
adviesactiviteit in een gemeenschap -
pelijke databank online moeten 
registreren. Financiële gegevens en 
informatie over administratieve pro -
jectcontroles worden in een andere 
gegevensbank opgenomen. Om de 
controlegegevens aan de Commissie 
te kunnen rapporteren, moeten beide 
gegevensbanken door middel van het 
projectnummer worden gekoppeld. De 
scheiding van twee gegevensbanken 
betekent echter dat er geen financiële 
informatie beschikbaar is per afzon -
derlijke opleidings- of adviesactiviteit, 
d.w.z. de kosten per deelnemer en/of 
opleidingsdag. Bovendien verliep de 
koppeling tussen de gegevensbanken 
problematisch en heeft de Rekenka -
mer problemen geconstateerd met 
betrekking tot de betrouwbaarheid 
van de gegevens.36 Artikel 80 van Verorde -
ning (EG)nr. 1698/2005.
37 Verordening (EG)
nr. 1974/2006. De volledige 
lijst van gemeenschappelijke 
indicatoren is opgenomen in 
bijlage VIII .
38 Speciaal verslag nr. 12/2013 
„Kunnen de Commissie en de 
lidstaten aantonen dat het aan 
plattelandsontwikkelingsbe -
leid toegewezen EU -budget 
goed besteed is?” ( http://
www.eca.europa.eu ).
39 Volgens de GTEK -richtsnoeren 
moet de indicator „aantal 
ontvangen opleidingsdagen” 
berekend worden als de som 
van het aantal uren ontvan -
gen opleiding door alle 
deelnemers, gedeeld door 
acht [uur]. De Poolse 
autoriteiten hebben in hun 
GTEK -statistieken van 2013 
echter alleen het aantal 
gehouden opleidingsdagen 
vermeld.
40 Opmerkingen
83 
Daarnaast is de analyse van verzamel -
de gegevens die door Commissie be -
schikbaar wordt gesteld voor verschil -
lende lidstaten duidelijk misleidend 
(zie tekstvak  11).
84 
De Commissie coördineert het GTEK, 
medewerkers van de Commissie kijken 
de jaarlijkse voortgangsrapporten na 
en voegen de toezichtgegevens sa -
men. Ze kunnen deelnemen als waar -
nemers in de toezichtcomités van de 
lidstaten en vergaderen jaarlijks met 
de beheersautoriteiten om de belang -
rijkste resultaten van het voorgaande 
jaar voor elk POP te onderzoeken. Ook 
moet de Commissie een aantal versla -
gen opstellen over de uitvoering en 
verworvenheden van het beleid voor 
plattelandsontwikkeling.85 
De Commissie is zich echter niet altijd 
bewust van anomalieën en problemen 
bij het verzamelen van gegevens in 
de lidstaten, en heeft samengevoeg -
de gegevens gepubliceerd zonder de 
consistentie ervan te waarborgen. Bij 
gebrek aan betrouwbare gegevens kan 
de Commissie dan ook niet beoorde -
len of Elfpo -fondsen voor acties voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
goed worden besteed of dat de doel -
stellingen voor deze acties worden 
behaald.
Voorbeelden van onjuiste GTEK‑indicatorgegevens
Maatregel 111
 De Rekenkamer constateerde dat het GTEK in Denemarken  onrealistisch hoge cijfers opgaf. Outputgegevens 
lieten voor de periode 2007-2011 bijvoorbeeld 7 770  euro aan Elfpo -uitgaven per opleidingsdeelnemer en 
123 708 euro per opleidingsdag zien. De gegevens voor de periode 2007-2012 vertonen nog steeds verge -
lijkbare waarden.
 Ook de outputgegevens voor de periode 2007-2012 van Frankrijk (Martinique, Guadeloupe en Réunion)  
resulteerden in onrealistisch hoge waarden voor Elfpo -uitgaven per opleidingsdag of per deelnemer (bijv. 
382 333 euro/opleidingsdag in Martinique of 31 498 euro/deelnemer in Guadeloupe) vanwege het feit dat 
de monetaire bedragen voor de gehele maatregel waren gecodeerd en de opleidingsdagen of deelnemers 
per submaatregel waren gecodeerd.
Maatregel 115
 Uit outputgegevens bleek dat er in Spanje  373 nieuwe adviesdiensten door maatregel 115 werden onder -
steund (d.w.z. meer dan 50 % van alle in de EU ondersteunde nieuwe adviesdiensten). Het bleek echter dat 
alle jaarlijkse betalingen aan dezelfde aanbieders tot „nieuwe diensten” werden gerekend en dat dit cijfer 
dus niet overeenkomt met het feitelijke aantal nieuwe adviesdiensten dat met steun van de maatregel is 
opgezet, hetgeen veel lager uitvalt.Tek st vak 11

41 Opmerkingen
86 
De wetgeving voorziet voor de 
periode 2014-2020 in een nieuw 
gemeenschappelijk toezicht- en eva -
luatiesysteem (GTES) voor plattelands -
ontwikkeling40. Het bevat een aantal 
wijzigingen ten opzichte van het vori -
ge GTEK, zoals minder te verzamelen 
gegevens en tussentijdse evaluatie in 
overeenstemming met de behoeften 
van de lidstaten. De nieuwe outputin -
dicatoren zijn:
 ο Maatregel 01: aantal gesteunde 
verrichtingen, aantal gegeven op -
leidingsdagen, aantal deelnemers 
aan een opleiding.
 ο Maatregel 02: aantal gesteunde 
verrichtingen, aantal geadviseerde 
begunstigden; aantal opgeleide 
adviseurs41.
87 
Voor maatregel 01 worden verslagen 
per soort operatie opgemaakt, wat het 
probleem moet voorkomen dat acti -
viteiten met een klein aantal deelne -
mers onder dezelfde indicator worden 
genoemd als evenementen met een 
groot aantal deelnemers. Met betrek -
king tot maatregelen voor kennisover -
dracht en adviesverlening luidt de 
gemeenschappelijke evaluatievraag als 
volgt: „In hoeverre hebben steunmaat -
regelen in het kader van het POP een 
leven lang leren en beroepsopleiding 
in de landbouw- en bosbouwsector 
ondersteund?”42.88 
Uiteraard kon de Rekenkamer tijdens 
de controle niet beoordelen in hoe -
verre het nieuwe GTES de hierboven 
aangegeven tekortkomingen kan 
voorkomen. Maar het uitsluitend 
beoordelen van het succes van de 
maatregelen op grond van het aantal 
deelnemers of het aantal gegeven 
opleidingsdagen of op basis van een 
brede evaluatievraag zal geen nadere 
feedback opleveren over het succes of 
anderszins van de aan de maatregelen 
toegekende middelen.40 Artikelen 14 tot en met 16 van 
Uitvoeringsverordening (EU) 
nr. 808/2014 van de 
Commissie van 17 juli 2014 tot 
vaststelling van uitvoerings -
bepalingen voor Verordening 
(EU) nr. 1305/2013 van het 
Europees Parlement en de 
Raad inzake steun voor 
plattelandsontwikkeling uit 
het Europees Landbouwfonds 
voor plattelandsontwikkeling 
(Elfpo) (PB L 227 van 
31.7.2014, blz. 18).
41 Outputindicatoren 11-14: zie 
Bijlage IV van Uitvoerings -
verordening (EU) nr. 808/2014 
van de Commissie.
42 Bijlage V van Uitvoerings -
verordening (EU) nr. 808/2014 
van de Commissie.
42
 Conclusies en 
aanbevelingen
89 
Activiteiten voor kennisoverdracht en 
adviesverlening zijn opgewaardeerd 
naar een hoog prioriteitsniveau voor 
plattelandsontwikkeling. Het belang 
van beroepsonderwijs en -opleidin -
gen, ontwikkeling van vaardigheden, 
een leven lang leren en overdracht van 
kennis wordt onderstreept door het 
Europees Parlement en Eurocommis -
sarissen voor Landbouw, en is terug te 
vinden in het wettelijk kader van de 
EU.
90 
In het kader van de controle van de 
Rekenkamer werd de volgende vraag 
gesteld:
Zijn er beheers ‑ en contro ‑
lesystemen voorhanden voor 
een doeltreffende levering van 
maatregelen voor kennisover ‑
dracht en adviesverlening voor 
plattelandsontwikkeling?
91 
Om doeltreffend te zijn en het ge -
wenste effect te hebben, moeten 
middelen die aan maatregelen voor 
opleiding en kennisoverdracht worden 
toegewezen, uitgegeven worden aan 
de hand van geïdentificeerde kennis- 
en vaardigheidsbehoeften, die gedu -
rende een programmeringsperiode 
kunnen veranderen. De in het kader 
van deze behoeften geselecteerde 
activiteiten moeten worden geleverd 
door goed gekwalificeerde en ervaren 
aanbieders op een kosteneffectieve 
manier en moeten de resultaten meet -
baar zijn en beoordeeld worden zodat 
informatie wordt verkregen over de 
daadwerkelijk behaalde resultaten. Uit 
de controle van de Rekenkamer bleek 
echter dat, vanwege de tekortkomin -
gen in beheers- en controlesystemen 
van lidstaten en het toezicht van de 
Commissie op de maatregelen, dit niet 
het geval was.92 
Over het algemeen waren het beheer 
en de controle van activiteiten voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
niet toereikend in verhouding tot 
het belang van de maatregel en de 
verwachte uitkomst voor dergelijke 
activiteiten. Te vaak werd elke vorm 
van opleiding als „goed” beschouwd 
en kwam deze dus in aanmerking voor 
publieke steun; slechts zelden werd er 
een behoorlijke analyse gemaakt en 
waren opleidingsactiviteiten gericht 
op gebieden waar ze daadwerkelijk 
effect zouden sorteren. De tekort -
komingen die in dit verslag worden 
beschreven, betreffen hoofdzakelijk 
het beheer van de maatregelen door 
de lidstaten. Toch mag ook de rol van 
de Commissie bij het begeleiden van 
en toezicht houden op de lidstaten 
niet worden onderschat.
43 Conclusies en aanbevelingen
93 
De Rekenkamer constateerde dat 
procedures van de lidstaten voor het 
identificeren en selecteren van rele -
vante dienstaanbieders tekortschoten. 
Er werden wel procedures gehanteerd 
om kennis- en vaardigheidsbehoeften 
bij plattelandsactoren te identifice -
ren, maar deze behoeften werden 
in te ruime termen omschreven. De 
lidstaten gingen niet verder door de 
meest relevante activiteiten (d.w.z. 
concrete opleidingscursussen) op deze 
gebieden te identificeren en vertrouw -
den voornamelijk op voorstellen van 
aanbieders. Volgens de Rekenkamer 
kan betrokkenheid van aanbieders en 
belanghebbenden mogelijk leiden tot 
een betere oplevering van de maatre -
gel, maar de uiteindelijke verantwoor -
delijkheid blijft uiteindelijk toch bij de 
autoriteiten van de lidstaten liggen 
(paragraaf 23-27).
94 
Specifiek met betrekking tot Elfpo -steun 
voor het opzetten van adviesdiensten 
(voormalige maatregel 115) werd steun 
soms gebruikt om reeds gevestigde 
adviesorganen te financieren voor 
het opzetten van diensten die in feite 
niet nieuw waren (paragraaf 28 en 
tekstvak  3).Aanbeveling 1 —  
Analyse van de behoeften
a) De lidstaten moeten over proce -
dures beschikken om de kennis- 
en vaardigheidsbehoeften van 
plattelandsactoren te analyseren, 
die verder gaan dan het vaststellen 
van algemene onderwerpen, met 
name voor de perioden die betrek -
king hebben op oproepen tot het 
indienen van voorstellen of aan -
bestedingen. De lidstaten moeten 
er, als onderdeel van terugkerende 
procedures (zie paragraaf 24 en 
figuur 4), voor zorgen dat relevan -
te diensten op het gebied van ken -
nisoverdracht en adviesverlening 
worden gespecificeerd en geselec -
teerd op basis van een dergelijke 
analyse en ze moeten voorkomen 
dat het proces door de aanbieders 
wordt aangestuurd.
b) De Commissie moet zorgen voor 
aanvullende begeleiding met 
betrekking tot de wijze waarop de 
lidstaten dergelijke terugkerende 
analyses moeten uitvoeren en 
de lidstaten aanmoedigen om in 
plaats van algemene, specifieke 
termen te gebruiken bij de formu -
lering van deze analyses.
c) Specifiek met betrekking tot het 
opzetten van adviesdiensten 
(voormalige maatregel 115) moe -
ten lidstaten ervoor zorgen dat 
voor de programmerings  periode 
2014-2020 Elfpo -steun alleen 
wordt verleend wanneer er een 
aantoonbaar tekort aan dit soort 
diensten op het betrokken gebied 
bestaat en als er een daadwerke -
lijke financieringsbehoefte voor 
nieuwe medewerkers, faciliteiten 
en/of apparatuur bestaat.
d) De Commissie moet de lidstaten 
onverwijld meer specifieke bege -
leiding bieden bij het opzetten 
van verplichte adviesdiensten en 
toezicht houden op de daaropvol -
gende naleving door de lidstaten.
44 Conclusies en aanbevelingen
95 
In de programmeringsperiode 2007-
2013 waren lidstaten wettelijk ver -
plicht ervoor te zorgen dat er alleen 
hoogwaardige aanbieders van ad -
viesdiensten werden geselecteerd43. 
Voor opleidingsaanbieders bestond 
een dergelijke bepaling niet en uit de 
controle zijn er in dit opzicht meerdere 
tekortkomingen bij het beheer door de 
lidstaten gebleken. De invoering van 
wettelijke vereisten in de nieuwe pro -
grammeringsperiode inzake passende 
capaciteiten van opleidingsaanbieders 
kan bijdragen aan de oplossing van dit 
probleem44 (zie de paragrafen 30-34).
96 
De Rekenkamer constateerde echter 
dat de lidstaten niet altijd eerlijke en 
transparante mededinging waarborg -
den bij de selectie van aanbieders en 
activiteiten voor kennisoverdracht. Een 
verwijzing naar overheidsopdrachten 
alleen is geen waarborg voor op con -
currentie gebaseerde selectie, vooral 
omdat er geen duidelijke begeleiding 
wordt geboden met betrekking tot 
interne levering, onderaanneming en 
de beoordeling van dienstverlening 
door consortia, ondanks het feit dat 
deze praktijken heel breed worden 
toegepast. De meeste gecontroleerde 
lidstaten konden geen eerlijke of trans -
parante mededinging bij de selectie 
van dienstaanbieders waarborgen (zie 
de paragrafen 35-46).Aanbeveling 2 —  
Selectie van aanbieders
a) Voor de nieuwe programmerings -
periode 2014-2020 moeten de 
lidstaten activiteiten voor kennis -
overdracht en dienstaanbieders 
die in aanmerking komen voor 
publieke middelen, selecteren via 
eerlijke en transparante mededin -
ging, ongeacht of ze gebruikma -
ken van oproepen tot het indienen 
van voorstellen of formele over -
heidsopdrachten. De lidstaten 
moeten met name hun beoorde -
ling van de kwaliteiten en ervaring 
van opleidingsaanbieders verbe -
teren in overeenstemming met 
de nieuwe wetgeving en moeten 
ervoor zorgen dat hun selectie- of 
gunningscriteria niet bepaalde 
aanbieders of soorten aanbieders 
bevoordelen.
b) De Commissie moet onverwijld 
extra specifieke begeleiding 
bieden met betrekking tot interne 
levering, onderaanneming en de 
beoordeling van dienstverlening 
door consortia. Bovendien moet 
de Commissie zorgen voor vol -
doende toezicht op de procedures 
van de lidstaten, om concurreren -
de, eerlijke en transparante selec -
tieprocedures inzake activiteiten 
voor kennisoverdracht en advies -
verlening te waarborgen.43 Artikel 15, lid 2, van 
Verordening 
(EG) nr. 1974/2006.
44 Artikel 14, lid 3, van 
Verordening 
(EU) nr. 1305/2013.
45 Conclusies en aanbevelingen
97 
De Rekenkamer constateerde ook dat 
de lidstaten niet waarborgden dat 
de gefinancierde activiteiten kosten -
effectief waren of dat deze behoorlijk 
werden gecoördineerd met andere 
EU-fondsen. Een kosteneffectieve leve -
ring van activiteiten voor kennisover -
dracht en adviesverlening is cruciaal 
voor de bescherming van de schatkist, 
zowel de EU -begroting als de nationa -
le begrotingen. De Rekenkamer heeft 
tekortkomingen aangetroffen bij de 
controles die lidstaten moeten uitvoe -
ren, zowel in de aanvraag- als in de 
betalingsfase. Er zijn aanwijzingen dat 
lidstaten te veel hebben betaald voor 
bepaalde diensten en dat gerelateerde 
kosten niet voldoende werden gemoti -
veerd (zie de paragrafen 52-55).
98 
Verder is uit de controle gebleken 
dat er een groot aantal gelijksoortige 
diensten zijn gefinancierd uit verschil -
lende EU -fondsen (bijv. uit het ESF en 
het Elfpo). Dit impliceert het risico van 
dubbele financiering en vereist de 
duplicatie van dure beheersstructuren, 
iets wat de Rekenkamer oneconomisch 
vindt. Voor de programmeringsperio -
de 2014-2020 ligt de nadruk sterker op 
complementariteit tussen EU fondsen 
dan op het vorige beleid van afbake -
ning; dit houdt een grotere noodzaak 
tot coördinatie in om de hierboven 
geschetste risico’s te vermijden (zie de 
paragrafen 58-64).Aanbeveling 3 —  
Kosteneffectiviteit
a) Voor een doeltreffende controle 
van de redelijkheid van kosten 
moeten de Commissie en de lidsta -
ten de aanbevelingen uit het spe -
ciaal verslag van de Rekenkamer 
over dit onderwerp uitvoeren45. 
Met name voor activiteiten voor 
kennisoverdracht en adviesverle -
ning moeten de lidstaten beoor -
delen of activiteiten die al een -
voudig en tegen een redelijke prijs 
beschikbaar zijn op de markt, echt 
ondersteuning nodig hebben. Als 
deze noodzaak gerechtvaardigd is, 
moeten de lidstaten ervoor zorgen 
dat de kosten van de ondersteun -
de activiteiten niet hoger uitvallen 
dan de kosten van soortgelijke 
activiteiten aangeboden op de 
markt.
b) De Commissie moet voortbou -
wen op de eerste stappen die al 
gezet zijn om de complemen -
tariteit tussen de EU -middelen te 
waarborgen, bijvoorbeeld door 
middel van specifieke interdepar -
tementale werkgroepen, om een 
grondige evaluatie uit te voeren 
van de complementariteit tussen 
de verschillende door de lidstaten 
voorgestelde EU -fondsen voor de 
programmeringsperiode 2014-
2020. Deze beoordeling moet 
leiden tot een gecoördineerde 
aanpak voor de steun aan activitei -
ten voor kennisoverdracht en het 
risico op dubbele financiering en 
overlappende administratie in de 
lidstaten verminderen.45 Zie Speciaal verslag 
nr. 22/2014 „Realiseren van 
zuinigheid: beheersing van de 
kosten van door de EU 
gefinancierde projecten voor 
plattelandsontwikkeling” 
(http://eca.europa.eu ).
46 Conclusies en aanbevelingen
99 
Met betrekking tot de controle en 
evaluatie van de resultaten van 
activiteiten voor kennisoverdracht 
en adviesverlening concludeert de 
Rekenkamer dat de Commissie en de 
lidstaten niet over doeltreffende en 
doelmatige procedures beschikken. De 
Rekenkamer heeft geen voorbeelden 
gevonden van systemen waarin de 
resultaten van vorige oproepen tot het 
indienen van voorstellen of aanbeste -
dingen werden teruggekoppeld naar 
de kennis- en vaardigheidsanalyses 
en van daaruit naar het ontwerp van 
volgende selectieprocedures (zie de 
paragrafen 66-78).
100  
Verder heeft de Rekenkamer meer 
bevestiging gevonden dat GTEK -gege -
vens niet betrouwbaar zijn46. Het tellen 
van het aantal begunstigden voorziet 
volgens de Rekenkamer alleen in 
informatie over de populariteit van 
bepaalde diensten, maar niet over de 
kwaliteit en doeltreffendheid ervan. 
Het resultaat is dat ondanks de vele 
miljoenen euro’s die eraan worden be -
steed en de miljoenen georganiseerde 
opleidingsdagen, de Commissie en de 
lidstaten zich niet bewust zijn van de 
gevolgen van de maatregelen, noch 
van activiteiten die het best bijdragen 
aan de gestelde doelen (zie de para -
grafen 79-83 en 86-88).Aanbeveling 4 —  
Toezicht, evaluatie en 
feedback
a) De lidstaten moeten feedback -
systemen invoeren die de infor -
matie die toezicht en evaluatie op -
leveren, gebruiken om ophanden 
zijnde oproepen tot het indienen 
van voorstellen of aanbestedings -
procedures te verbeteren (zie 
paragraaf 24 en figuur 4). Aanbie -
ders moeten worden verplicht niet 
alleen informatie te verstrekken 
over de tevredenheid van de deel -
nemers over de diensten, maar ook 
te testen of ze hebben geleerd wat 
van hen verwacht werd. Met der -
gelijke resultaten kunnen beoorde -
laars hun evaluatie van de analyses 
van activiteiten toespitsen op het 
niveau van resultaat en impact.
b) De Commissie moet richtsnoeren 
geven voor de wijze waarop de 
lidstaten dergelijke terugkeren -
de feedbackprocedures mogen 
uitvoeren en erop toezien dat de 
lidstaten over dergelijke feedback -
procedures beschikken. Daarnaast 
moet de Commissie ervoor zorgen 
dat de lidstaten relevante en be -
trouwbare informatie verschaffen 
over de kwaliteit en doeltreffend -
heid van hun activiteiten voor ken -
nisoverdracht en adviesverlening.46 Zie ook Speciaal verslag 
nr. 12/2013 „Kunnen de 
Commissie en de lidstaten 
aantonen dat het aan 
plattelandsontwikkelings -
beleid toegewezen EU -bud -
get goed besteed is?” ( http://
www.eca.europa.eu ).
47 Conclusies en aanbevelingen
101  
Het beheer door de Commissie van 
de maatregelen is niet afgestemd op 
de ambities voor de activiteiten of de 
verwachte bijdrage aan de EU -priori -
teiten. De Rekenkamer is van oordeel 
dat de Commissie haar verantwoor -
delijkheden binnen de regelingen 
voor gedeeld beheer niet voldoende 
is nagekomen, met name wat betreft 
het toezicht op de beheers- en con -
trolesystemen die in de lidstaten zijn 
opgezet (zie de paragrafen 47-51, 56, 
57, 65 en 84-88).
102  
Naar verhouding is de omvang van 
de uitgaven voor maatregelen voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
in vergelijking met andere maatrege -
len voor plattelandsontwikkeling niet 
hoog. Gezien het potentiële hefboom -
effect van de activiteiten voor ken -
nisoverdracht en adviesverlening 
verdienen ze echter beter beheer en 
toezicht.Aanbeveling 5 —  
Toezicht van de Commissie
De Commissie moet onverwijld het 
risicoprofiel voor maatregelen voor 
kennisoverdracht en adviesverlening 
verhogen en het toezicht erop en 
beheer ervan dienovereenkomstig 
verbeteren om ervoor te zorgen dat 
lidstaten de respectieve diensten doel -
treffend leveren.
Dit verslag werd door kamer I onder voorzitterschap van de heer Augustyn 
KUBIK, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering 
van 22 juli 2015.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

48
 Bijlagen Bijlage  IUitvoering van maatregelen voor kennisoverdracht en adviesverlening in  
de gecontroleerde lidstaten
Lidstaat Maatregel 111 Maatregel 114 Maatregel 115 Maatregel 331
Oostenrijk uitgevoerd niet uitgevoerd niet uitgevoerd uitgevoerd
Spanje (Galicië) uitgevoerd uitgevoerd uitgevoerd niet uitgevoerd
Verenigd Koninkrijk 
(Engeland)uitgevoerd uitgevoerd uitgevoerd uitgevoerd
Polen uitgevoerd uitgevoerd niet uitgevoerd niet uitgevoerd
Zweden1uitgevoerd uitgevoerd niet uitgevoerd uitgevoerd
1 In Zweden worden adviesdiensten in het algemeen gefinancierd in het kader van maatregel 111 en 331.  
Alleen advies inzake randvoorwaarden en veiligheid op het werk wordt gefinancierd in het kader van maatregel 114.
49 Bijlagen Bijlage  IIDe „vier niveaus van Kirkpatrick”1
Omdat de Commissie of de lidstaten geen model gebruiken om de kennis- en vaardigheidsbehoeften te analy -
seren en diensten op het gebied van kennisoverdracht en adviesverlening te evalueren, is de Rekenkamer op 
zoek gegaan naar deskundige ondersteuning. Dit leidde tot de toepassing van het model met de „vier niveaus 
van Kirkpatrick”, wat in het bedrijfsleven een zeer invloedrijke evaluatiemethode voor opleidingsprogramma’s 
is. Het model kan ook in omgekeerde volgorde worden toegepast voor het geven van nuttige begeleiding voor 
de analyse van kennis- en vaardigheidsbehoeften van de cursisten („begin bij het einde”).
a) Evaluatie
Niveau 1 — Reactie : in welke mate reageren cursisten positief op het leerevenement? Dit niveau wordt 
meestal met behulp van feedbackformulieren, mondelinge reacties, onderzoeken na de opleiding of enquêtes 
geëvalueerd.
Niveau 2 — Leren : in welke mate maken cursisten zich de beoogde kennis, vaardigheden en attitudes eigen 
naar aanleiding van hun deelname aan het leerevenement? Dit niveau wordt gewoonlijk beoordeeld aan de 
hand van tests vóór en na het opleidingsevenement. Ook kunnen er vraaggesprekken en observaties worden 
gebruikt.
Niveau 3 — Gedrag : in welke mate gebruiken deelnemers, wanneer ze eenmaal terug zijn op hun werk, wat 
ze tijdens de opleiding hebben geleerd? Voor de evaluatie van dit niveau zijn observaties en vraaggesprek -
ken na enige tijd nodig om de veranderingen en de relevantie en duurzaamheid van deze veranderingen te 
beoordelen.
Niveau 4 — Resultaten : in welke mate komen de beoogde uitkomsten als gevolg van de leerevenementen en 
daaropvolgende bekrachtiging voor? Voor de evaluatie van dit niveau zijn er meestal al maatregelen beschik -
baar via normale beheerssystemen en rapportage; de uitdaging is meestal, deze veranderingen aan de cursist 
te koppelen.
b) Analyse van de behoeften en ontwerp van de acties
Vraag 1 : Wat zijn de specifieke problemen en uitdagingen van de plattelandsgebieden in de lidstaten of regio’s 
en dragen activiteiten voor kennisoverdracht en adviesverlening bij aan de oplossing ervan, met andere woor -
den, zijn ze relevant?
Vraag 2 : Op welke manier moeten plattelandsactoren presteren („zich gedragen”) om bij te dragen aan de op -
lossing van de geïdentificeerde problemen en uitdagingen?
Vraag 3 : Welke concrete opleiding, kennis en vaardigheden zijn er nodig om plattelandsactoren op de gewens -
te manier, zoals vastgesteld met vraag 2, in staat te stellen om te presteren?
Vraag 4 : Wat zijn de voorkeuren van de plattelandsactoren ten aanzien van leeromgeving, omstandigheden, 
methoden en middelen?
50 Bijlagen
De beginselen van het model van Kirkpatrick zijn het overwegen waard bij de analyse van kennis- en vaar -
digheidsbehoeften van plattelandsactoren en de evaluatie van diensten op het gebied van kennisoverdracht 
en adviesverlening. De Rekenkamer benadrukt echter dat gebruik van deze methode niet per se de voorkeur 
heeft, noch dat het exclusieve gebruik ervan aanbevolen wordt. Er bestaan nog andere evaluatiemodellen voor 
opleidingsprogramma’s, zoals de Pillips ROI MethodologieTM2 of het „kader voor het ontwerp en de analyse van 
agrarische adviesdiensten”, uitgegeven door het Internationaal onderzoeksinstituut voor voedselbeleid (Ifpri)3.
1 Kirkpatrick, J. and Kirkpatrick, W. Kayser, The Kirkpatrick Four Levels: A Fresh Look After 50 Years (1959 - 2009) , april 2009.
2 Zie http://www.roiinstitute.net/
3 Regina Birner, Kristin Davis, John Pender, Ephraim Nkonya, Ponniah Anandajayasekeram, Javier Ekboir, Adiel Mbabu, David J. Spielman, Daniela 
Horna, Samuel Benin, en Marc Cohen (2006): From „Best Practice” to „Best Fit”: A Framework for Analyzing Pluralistic Agricultural Advisory Services 
Worldwide.  Washington DC (zie http://www.ifpri.org/publication/best -practice -best -fit-0 ).Bijlage  II
51 Antwoorden  
van de Commissie
Samenvatting
III
De lidstaten en de regio’s selecteren de maatregelen 
en acties die via de POP’s zullen worden uitgevoerd 
volgens de binnen het programmeringsgebied 
geïdentificeerde behoeften. Deze behoeften dienen 
nader te worden omschreven tot op het niveau van 
concrete uit te voeren opleidingsactiviteiten. De Com -
missie ziet erop toe dat de POP’s in overeenstemming 
zijn met de beleidsdoelstellingen en met de wettelijke 
vereisten. De daadwerkelijke uitvoering valt onder de 
verantwoordelijkheid van de lidstaten. De Commis -
sie wordt op de hoogte gehouden in het kader van 
de vergaderingen van de toezichtcomités en via de 
uitvoeringsverslagen van de lidstaten.
IV
Opleidings- en andere activiteiten voor kennisover -
dracht zijn noodzakelijk ter verbetering van techni -
sche en zachte vaardigheden. Zo zorgen deze mee 
voor een betere prestatie van de plattelandsactoren. 
Dienstaanbieders gaan in op uitnodigingen tot het 
indienen van voorstellen of voor aanbestedingen, die 
worden voorbereid op basis van de behoeften die zijn 
geïdentificeerd bij de SWOT -analyses van de lidsta -
ten. De Commissie is echter van oordeel dat er bij de 
analyse die vooraf door de lidstaten wordt uitgevoerd, 
ruimte voor verbetering is.
V
De Commissie erkent dat de selectie van dienstaan -
bieders dient gebaseerd te zijn op een open en 
eerlijke prijs/kwaliteit -vergelijking. Het is de verant -
woordelijkheid van de lidstaten om ervoor te zorgen 
dat deze procedures voorhanden zijn.
VI
De lidstaten moeten erop toezien dat de kosten die 
verbonden zijn aan de uitvoering van de maatregelen 
in het kader van de POP’s, redelijk zijn. Wanneer con -
formiteitsaudits tekortkomingen aan het licht bren -
gen, zijn financiële correcties van toepassing.VII
Het probleem van de afbakening is aan de orde 
gesteld in de POP’s. Voor de periode 2014-2020 
bevatten de zogenaamde „standpuntnota’s van de 
diensten van de Commissie” richtsnoeren inzake de 
gecoördineerde interventies van de ESIF. De lidstaten 
moesten waken over de complementariteit, coheren -
tie en conformiteit met andere EU -instrumenten om 
dubbele financiering te voorkomen1.
Met het regelgevingskader voor de programmerings -
periode 2014-2020 is getracht te zorgen voor meer 
complementariteit en coördinatie tussen de fondsen 
om zo overlapping te vermijden door middel van de 
partnerschapsovereenkomsten, waarin de lidstaten 
moeten beschrijven hoe ze de ESIF aanwenden, om 
complementariteit en synergie van de activiteiten te 
garanderen.
Daarnaast wordt de kwestie van complementariteit op 
het gebied van plattelandsontwikkeling ook behan -
deld in hoofdstuk 14 van de POP’s („Informatie over de 
complementariteit”).
Bovendien moeten de toezichtcomités in de lidstaten 
zorgen voor de correcte uitvoering van de program -
ma’s en de complementariteit tussen alle EU -fondsen.
Ten slotte werken de diensten van de Commissie 
samen om tijdens de fase van goedkeuring van de 
respectieve programma’s te zorgen voor een gecoör -
dineerde benadering van ESIF- complementariteit.
1 Artikel 5 van Verordening (EG) nr. 1698/2005.
Antwoorden van de Commissie 52
XI — Derde streepje
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
XI — Vierde streepj e
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
XI — Vijfde streepje
De Commissie stemt in met deze aanbeveling en is 
reeds begonnen met de uitvoering ervan.
Begeleiding met betrekking tot interne levering, 
onderaanneming en dienstverlening werd reeds 
geboden in de vorm van een maatregelenfiche inzake 
bedrijfsadviesdiensten, bedrijfsbeheersdiensten en 
bedrijfsverzorgingsdiensten. Dit werd meermaals 
besproken met de lidstaten in het kader van het 
Comité voor plattelandsontwikkeling. Bovendien 
hebben de Commissie en het Europees netwerk voor 
plattelandsontwikkeling in maart 2015 in Brussel 
een specifieke opleiding inzake „redelijkheid van de 
kosten en overheidsopdrachten” georganiseerd voor 
nationale en regionale autoriteiten.
Wat het toezicht op de procedures van de lidstaten 
betreft, zal de Commissie bij de vaststelling van haar 
auditplanning rekening houden met het risicoprofiel 
van de maatregelen voor kennisoverdracht en advies.
XI — Zesde streepje
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie voert de aanbevelingen van speciaal 
verslag nr. 22/20142 uit door middel van specifieke 
opleidingen voor de beheersautoriteiten en de betaal -
organen, betere beoordeling van de verifieerbaarheid 
en de controleerbaarheid van de maatregelen en 
bevordering van het gebruik van vereenvoudigde kos -
tenopties. Voorts zullen de bestaande systemen die 
ervoor moeten zorgen dat de kosten van de projecten 
redelijk zijn, worden beoordeeld in het kader van 
conformiteitsaudits. Bij niet -naleving zullen financiële 
correcties worden toegepast.
2 Speciaal verslag nr. 22/2014: „Realiseren van zuinigheid: 
beheersing van de kosten van door de EU gefinancierde projecten 
voor plattelandsontwikkeling” ( http://eca.europa.eu ).VIII
De evaluatie van de POP’s valt onder de verantwoor -
delijkheid van de lidstaten. De doeltreffendheid van 
de maatregelen toetsen aan de doelstellingen van de 
programma’s is een complexe taak, die in verhouding 
tot het gebruik van de evaluatie moet staan. Deze taak 
wordt uitgevoerd door onafhankelijke professionele 
beoordelaars. Zij trekken hun conclusies op basis van 
een aantal factoren en methodologische benaderin -
gen, waaronder een diepgaande beoordeling van de 
interventielogica van de programma’s, casestudies en 
onderzoek ter plaatse, een analyse van interacties en 
overloopeffecten tussen verschillende maatregelen, 
enz. De GTEK -indicatoren zijn slechts één middel voor 
de evaluatie. Ze zijn gericht op een eenvormige struc -
tuur van de evaluatieverslagen en een alomvattende 
aanpak van de strategische prioriteiten op EU -niveau. 
De Commissie moedigt de uitwisseling van goede 
praktijken op het gebied van evaluatie via het Euro -
pees netwerk voor plattelandsontwikkeling aan.
IX
De Commissie heeft zich altijd gekweten van haar 
taken wat betreft de monitoring van de beheers- en 
controlesystemen van de lidstaten. De Commissie 
houdt toezicht op de uitvoering van de maatregelen 
via het proces van goedkeuring van de POP’s, binnen 
de toezichtcomités met belanghebbenden en via de 
bilaterale jaarlijkse evaluatievergaderingen met de 
beheersautoriteiten.
XI — Eerste streepje
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
XI — Tweede streepje
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie is het ermee eens dat de lidstaten in 
het kader van de goede praktijken dienen te worden 
aangemoedigd om de behoefte aan opleidings -
activiteiten periodiek te analyseren en zij zal de maat -
regelenfiche inzake kennisoverdracht bijwerken en 
hieromtrent voorlichtingsactiviteiten uitvoeren. Ook 
zal de Commissie de uitwisseling van goede praktijken 
inzake methodologische benaderingen in het kader 
van netwerkactiviteiten bevorderen.
Antwoorden van de Commissie 53
Opmerkingen
25
De uit het Elfpo gefinancierde opleidings- en advies -
activiteiten spelen in op de binnen het programme -
ringsgebied geïdentificeerde behoeften. Deze behoef -
ten worden beoordeeld en beschreven in het POP en 
vervolgens dienen concrete specifieke opleidings- en 
adviesactiviteiten te worden gepland in het kader van 
regelingen voor de uitvoering van maatregelen.
Aangezien de opleidingsbehoeften evolueren, dienen 
de beheersautoriteiten en de dienstaanbieders hun 
aanbod aan te passen aan de veranderende vraag van 
de plattelandsactoren.
26
Ingevolge het partnerschapsbeginsel dient nauw over -
leg te worden gepleegd met de economische en sociale 
partners evenals andere belanghebbenden, met name 
plattelandsactoren, over de uitwerking en de uitvoering 
van het POP . Tijdens vergaderingen van toezichtcomités 
en via informele deelname- en raadplegingsmechanis -
men hebben de plattelandsactoren de gelegenheid 
hun behoeften kenbaar te maken. Deze dienen in acht 
te worden genomen door de beheersautoriteiten, die 
uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor het bepalen van 
de strategie en de uitvoering van het programma, met 
inbegrip van de selectie van relevante activiteiten die 
voldoen aan de strategische doelstellingen van het 
programma.
28
Het opzetten van een adviesdienst moet inspelen op 
een specifieke binnen het programmeringsgebied 
geconstateerde behoefte.
Een nieuwe dienst kan worden geïnterpreteerd als een 
orgaan/instantie dat/die nieuw is opgericht om dien -
sten aan te bieden betreffende bepaalde onderwerpen/
specialismen waaraan nood is in de regio. Het opzetten 
van een nieuw orgaan/departement in een bestaande 
adviesdienst om het aanbod aan diensten uit te 
breiden, kan echter ook als een nieuwe dienst worden 
gezien. Voorwaarde is dat in het kader van de nieuwe 
dienst advies moet kunnen worden verleend op gebie -
den waar de bestaande dienst zonder de oprichting van 
de nieuwe dienst niet bevoegd zou zijn.XI — Zevende streepje
De Commissie stemt in met deze aanbeveling en is 
reeds begonnen met de uitvoering ervan.
De Commissie heeft reeds werkprocedures en des -
betreffende interdienstengroepen ingesteld voor de 
beoordeling van de complementariteit tussen en de 
dubbele financiering uit verschillenden EU -fondsen 
(bijv. het ESIF- interpretatienetwerk, andere netwerken 
inzake specifieke elementen van de regelgeving zoals 
de werkgroep vereenvoudigde kosten, thematische 
netwerken of het platform fi -compass).
De Commissie zal zich er verder over beraden of een 
andere structuur (bijv. een specifieke interdiensten -
groep) nodig is.
XI — Achtste streepje
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
XI — Negende streepje
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling ten dele.
De Commissie zal richtsnoeren blijven opstellen 
betreffende de uitvoering van het in de desbetref -
fende regelgeving vastgestelde GMES.
Er bestaan standaardmethoden om het gebruik van 
feedbackprocedures, toezicht en evaluatie van de 
resultaten en de impact van de opleidingsactiviteiten 
te waarborgen. De Commissie zal de uitwisseling van 
goede praktijken in het kader van het Europees net -
werk voor plattelandsontwikkeling aanmoedigen.
Krachtens het wettelijke kader is het evenwel niet de 
verantwoordelijkheid van de Commissie erop toe te 
zien dat dergelijke feedbackprocedures voorhanden 
zijn.
XI — Tiende streepje
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie zal bij de vaststelling van haar audit -
planning rekening houden met het risicoprofiel van 
de maatregelen voor kennisoverdracht en advies.
Antwoorden van de Commissie 54
De vereiste om een SWOT -analyse van de situatie 
uit te voeren en een identificatie van de behoeften 
in het geografische gebied waarop het programma 
betrekking heeft, is vervat in de wetgeving inzake 
plattelandsontwikkeling voor beide programme -
ringsperiodes. Deze analyse wordt aangevuld met de 
voorafgaande evaluatie van het programma en heeft 
onder meer betrekking op de kennis- en vaardigheids -
behoeften van plattelandsactoren. Tijdens de fase 
van de goedkeuring van de programma’s bekijkt de 
Commissie van zeer nabij de SWOT -analyse van de 
programma’s, de identificatie van de behoeften en de 
strategische afstemming van de programma’s op deze 
behoeften.
De Commissie heeft voor de programmeringsperiode 
2007-2013 elementaire richtsnoeren afgegeven om de 
lidstaten te helpen bij de opstelling van hun POP’s.
Voor de programmeringsperiode 2014-2020 heeft 
de Commissie meer uitgebreide en aangescherpte 
richtsnoeren vastgesteld, evenals maatregelenfiches3, 
die meermaals met de lidstaten werden besproken in 
het Comité voor plattelandsontwikkeling. De Com -
missie heeft ook antwoorden gegeven op vragen van 
de lidstaten betreffende de voorbereiding van de 
programma’s.
49
De Commissie is er zich van bewust dat de plaatsing 
van overheidsopdrachten een van de belangrijkste 
oorzaken van fouten is. In deze context en overeen -
komstig het subsidiariteitsbeginsel heeft de Commis -
sie maatregelen getroffen om de desbetreffende risi -
co’s te identificeren en te voorkomen of te corrigeren. 
Zo moet in het POP bijvoorbeeld informatie worden 
opgenomen over de risico’s die verbonden zijn aan de 
uitvoering van de maatregel en over acties om deze 
risico’s te beperken. Voor de programmeringsperiode 
2014-2020 zijn zowel de wettelijke bepalingen als de 
richtsnoeren van de Commissie inzake plaatsing van 
overheidsopdrachten aangescherpt ten opzichte van 
de vorige programmeringsperiode.
3 Richtsnoeren inzake: 1) SWOT -analyse, 2) plaatsing van 
overheidsopdrachten in plattelandsontwikkeling 2014-2020, 
3) subsidiabiliteitsvoorwaarden en selectiecriteria 2014-2020, 
4) elementen voor een strategisch programma, 5) verifieerbaarheid 
en controleerbaarheid (art. 62), 6) maatregelenfiche art. 14 
kennisoverdracht, 7) maatregelenfiche art.15 adviesdiensten. Gezamenlijk antwoord op paragrafen 35 
en 36
De lidstaten moeten zorgen voor een open, eerlijke en 
transparante selectie van dienstaanbieders in overeen -
stemming met het nationale wettelijke kader en met 
dat van de EU. De vereiste van meer transparantie is 
aangescherpt in de programmeringsperiode 2014-2020. 
Met name moeten de begunstigden krachtens artikel 
15 van Verordening (EU) nr. 1305/2013 worden geselec -
teerd door middel van aanbestedingen. De selectie van 
begunstigden moet gebeuren volgens de vastgestelde 
criteria. De organen die kennisoverdracht- en voorlich -
tingsdiensten aanbieden, moeten over hiertoe gekwa -
lificeerd personeel beschikken en moeten geregeld 
opleidingsactiviteiten uitvoeren.
Zie ook het antwoord op paragraaf 40.
38
De Commissie ziet deze kwestie ook als een zwak punt. 
In de richtsnoeren inzake subsidiabiliteit en selectie 
staat expliciet vermeld dat moet worden vermeden 
voorstellen in te dienen op elk willekeurig moment in 
de loop van de programmeringsperiode.
40
De lidstaten beschikken over de optie van interne 
dienstverlening mits zij voldoen aan de voor de maat -
regel vastgestelde subsidiabiliteitsvoorwaarde. Situaties 
waarbij de overheidsdiensten de enige begunstigde 
van een maatregel zijn, dienen naar behoren te worden 
gemotiveerd.
Ingevolge de beoordeling van het POP 2014-2020 heeft 
de Commissie Galicië een brief met opmerkingen toe -
gestuurd, waarin zij verzoekt om informatie over acties 
die rechtstreeks door de overheid zouden worden uit -
gevoerd en over de manier waarop de beste prijs -kwali -
teitsverhouding zou worden gewaarborgd.
Gezamenlijk antwoord op de paragrafen 
47 en 48
Overeenkomstig de regelgeving die van toepassing was 
op de programmeringsperiode 2007-2013, bevatten 
de door de Commissie goedgekeurde POP’s informatie 
over de identificatie van behoeften en de procedures 
voor de selectie van begunstigden.
Antwoorden van de Commissie 55
55 — Vijfde streepje
De Zweedse Raad voor de landbouw rapporteert 
geen uitgaven op het niveau van de activiteit. Om in 
aanmerking te kunnen komen voor steun, moeten alle 
uitgaven echter verband houden met de uitvoering 
van het project. Indien de uitgaven van de administra -
tieve controle geen deel uitmaken van de uitvoering 
van het project, worden de kosten afgetrokken.
55 — Zesde streepje
In verband met het scherpere toezicht op EU -steun 
voor plattelandsontwikkeling in Zweden in 2013 heeft 
de Raad voor de landbouw verbeteringen van de 
controles gemeld. Voor de nieuwe programmerings -
periode worden verdere ontwikkelingen verwacht.
Gezamenlijk antwoord op paragrafen 
56 en 57
Overeenkomstig artikel 59, lid 2, van het financi -
eel reglement monitort de Commissie de door de 
lidstaten vastgestelde beheers- en controlesystemen 
met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel 
en rekening houdend met het niveau van het beoor -
deelde risico. Het werkprogramma voor audits wordt 
bepaald op basis van een risicobeoordeling, waarbij 
het niveau van de uitgaven het belangrijkste element 
is. Aangezien het bedrag van de betrokken financie -
ring betrekkelijk laag is, is slechts een beperkt aantal 
specifieke conformiteitsaudits uitgevoerd met betrek -
king tot de diensten voor kennisoverdracht en advies.
58
Activiteiten voor kennisoverdracht en advies kun -
nen uit verschillende bronnen worden gefinancierd, 
afhankelijk van de doelgroep en de onderwerpen. Het 
Elfpo ondersteunt bijvoorbeeld opleiding en advies 
voor mensen die actief zijn in de landbouwsector 
en de bosbouwsector en sinds 2014 ook voor kmo’s 
in plattelandsgebieden, terwijl steun uit het ESF op 
werklozen is gericht.
De lidstaten en de regio’s moeten complementariteit 
tussen de instrumenten waarborgen en overlapping 
en dubbele financiering voorkomen.De Commissie monitort de uitvoering door de hand -
having van de verslagleggingsverplichtingen, via de 
jaarlijkse evaluatievergaderingen en de toezichtcomi -
tés. Wanneer conformiteitsaudits worden uitgevoerd, 
wordt de selectie van aanbieders beoordeeld.
Zie ook de antwoorden op de paragrafen 38, 40 en 43. 
51
Voor de programmeringsperiode 2014-2020 is de 
specifieke maatregelenfiche inzake kennisoverdracht 
veel gedetailleerder dan die van de vorige program -
meringsperiode en bevat ze informatie betreffende 
de procedures voor de selectie van begunstigden. 
De fiche wordt aangevuld door een reeks horizontale 
documenten met desbetreffende alomvattende richt -
snoeren (bijv. inzake programmering en plaatsing van 
overheidsopdrachten).
Daarnaast heeft de Commissie de kwestie uitvoerig 
besproken met de lidstaten in het kader van het 
Comité voor plattelandsontwikkeling en bilateraal en 
heeft zij antwoorden verstrekt op de gestelde vragen. 
Bovendien hebben de Commissie en het Europees 
netwerk voor plattelandsontwikkeling in maart 2015 
in Brussel een specifieke opleiding inzake „redelijk -
heid van de kosten en overheidsopdrachten” georga -
niseerd voor nationale en regionale autoriteiten.
Bovendien moeten zelfs lidstaten die geen proce -
dures voor het plaatsen van overheidsopdrachten 
toepassen, ervoor zorgen dat de selectie van begun -
stigden op een open, eerlijke en transparante wijze 
plaatsvindt.
De regelgeving inzake plaatsing van overheidsop -
drachten voorziet in de mogelijkheid van interne 
dienstverlening in gevallen waar de aanbestedende 
diensten beschikken over de gepaste middelen om de 
concrete actie intern uit te voeren.
Zie ook de antwoorden op de paragrafen 47-48, 49 
en 50.
55
Zie het antwoord op paragraaf 40.
Antwoorden van de Commissie 56
onderdeel over complementariteit bevatten (hoofdstuk 
14 van het POP).
De Commissie heeft uitgebreide richtsnoeren opgesteld 
voor de programmering op beide niveaus (partner -
schapsovereenkomsten en programma’s). In dit opzicht 
is eveneens een aantal gemeenschappelijke wettelijke 
bepalingen (de verordening gemeenschappelijke bepa -
lingen) en een gemeenschappelijk strategisch kader 
voor alle ESI -fondsen vastgesteld ter versterking van 
coördinatie, complementariteit en synergieën tussen de 
fondsen.
Zie eveneens de antwoorden op de paragrafen 60 en 61.
67
De evaluatie van de POP’s wordt uitgevoerd door 
externe beoordelaars onder de verantwoordelijkheid 
van de lidstaten. De beoordelaar heeft uit hoofde van 
zijn functie de verantwoordelijkheid om de best moge -
lijke evaluatiemethode voor te stellen.
80
Het GTEK 2007-2013 was het eerste geïntegreerde 
toezicht -en evaluatiekader. Op het niveau van het 
toezicht vertoonde het enkele beperkingen. Het GMES 
2014-2020 is verbeterd door bijvoorbeeld een duidelijk 
scheiding tussen opleidings- en communicatieactivitei -
ten in te voeren.
Tekstvak 11 — Eerste streepje
Wat Denemarken betreft, omvat maatregel 111 een sub -
maatregel die de maatregelen 111 en 123 (demonstra -
tieprojecten) combineert. Bijgevolg kan de kost van de 
opleiding per persoon per opleidingsdag niet zomaar 
worden berekend door de totale steun te delen door 
het aantal opgeleide personen.
85
De Commissie, die hoofdzakelijk aangewezen blijft 
op de door de lidstaten verzamelde, samengevoegde 
en ingediende gegevens, was zich bewust van de 
beperkingen die voortvloeien uit de kwaliteit van 
dergelijke data. Daarom heeft de Commissie het GMES 
2014-2020 verbeterd met de invoering van een dui -
delijke scheiding tussen de opleidings- en communi -
catieactiviteiten die problemen veroorzaakten bij de 
gegevensverzameling.Gezamenlijk antwoord op de paragrafen 
60 en 61
Aangezien activiteiten voor kennisoverdracht via ver -
schillende kanalen kunnen worden gefinancierd, dient 
de verantwoordelijkheid voor het beheer van dergelijke 
activiteiten bij de desbetreffende autoriteit te blijven. 
Vergelijkbare activiteiten kunnen op complementaire 
wijze uit meer dan een fonds worden gefinancierd. De 
doelstelling van afbakening is ervoor te zorgen dat de 
uitvoering van verschillende beleidslijnen synergieën 
creëert en dat overlappingen worden vermeden en 
dubbele financiering wordt voorkomen. Tijdens het 
goedkeuringsproces, de programmawijzigingen en de 
geregelde bilaterale vergaderingen heeft de Commissie, 
waar van toepassing, om meer informatie betreffende 
afbakening verzocht.
De Commissie heeft de geschiktheid van de afbakening 
tussen de fondsen beoordeeld tijdens het goedkeu -
ringsproces en bij de beoordeling van de opeenvol -
gende programmawijzigingen. Alle POP’s werden ook 
beoordeeld tijdens overleg tussen de diensten, waar 
de DG’s die verantwoordelijk zijn voor de verschillende 
fondsen, mogelijke inconsistenties of overlappingen 
trachten te voorkomen. Bovendien speelt het toezicht -
comité, waarin leden zitten die andere EU -fondsen ver -
tegenwoordigen, een belangrijke rol bij het waarborgen 
van de afbakening.
Zie ook het antwoord op paragraaf 58.
64
In de brief met opmerkingen die de Commissie Gali -
cië heeft toegestuurd na de beoordeling van het POP 
2014-2020, is beklemtoond dat dubbele financiering 
moet worden vermeden. Waar van toepassing moet het 
risico op dubbele financiering worden geïdentificeerd in 
het POP en moeten acties worden voorgesteld om die 
risico’s te beperken.
65
In de regelgeving voor de programmeringsperiode 
2014-2020 is een aantal voorschriften vastgesteld met 
het oog op coördinatie van acties die steun ontvangen 
uit EU -fondsen en uit nationale bronnen.
Vooreerst is complementariteit aan de orde in de 
partnerschapsovereenkomsten, waarin de lidstaten 
de mechanismen bepalen om in het kader van ESIF’s 
ontvangen steun te coördineren. Vervolgens wordt 
dit nader omschreven in de POP’s, die een specifiek 
Antwoorden van de Commissie 57
De Commissie is echter van oordeel dat er bij de analyse 
die vooraf door de lidstaten wordt uitgevoerd, ruimte 
voor verbetering is.
93
De Commissie erkent dat de selectie van dienstaan -
bieders dient gebaseerd te zijn op een open en eerlijke 
prijs/kwaliteit -vergelijking. Het is de verantwoorde -
lijkheid van de lidstaten om ervoor te zorgen dat deze 
procedures voorhanden zijn.
Zie ook het antwoord op paragraaf 92.
94
Het opzetten van een adviesdienst moet inspelen op 
een specifieke binnen het programmeringsgebied 
geconstateerde behoefte.
Een nieuwe dienst kan worden geïnterpreteerd als een 
orgaan/instantie dat/die nieuw is opgericht om dien -
sten aan te bieden betreffende bepaalde onderwerpen/
specialismen waaraan nood is in de regio. Het opzetten 
van een nieuw orgaan/departement in een bestaande 
adviesdienst om het aanbod aan diensten uit te 
breiden, kan echter ook als een nieuwe dienst worden 
gezien. Voorwaarde is dat in het kader van de nieuwe 
dienst advies moet kunnen worden verleend op gebie -
den waar de bestaande dienst zonder de oprichting van 
de nieuwe dienst niet bevoegd zou zijn.
Aanbeveling 1 a)
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
Aanbeveling 1 b)
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie is het ermee eens dat de lidstaten in het 
kader van de goede praktijken dienen te worden aange -
moedigd om de behoefte aan opleidingsactiviteiten 
periodiek te analyseren en zij zal de maatregelenfiche 
inzake kennisoverdracht bijwerken en hieromtrent voor -
lichtingsactiviteiten uitvoeren. Ook zal de Commissie de 
uitwisseling van goede praktijken inzake methodologi -
sche benaderingen in het kader van netwerkactiviteiten 
bevorderen.
Aanbeveling 1 c)
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.De toezichtgegevens zijn een van de elementen die 
worden gebruikt bij de evaluatie. De beoordeling of Elf -
po-steun goed is aangewend, zal gebeuren in het kader 
van de evaluatie achteraf van de POP’s.
88
De evaluatie van de POP’s valt onder de verantwoor -
delijkheid van de lidstaten. De doeltreffendheid van 
de maatregelen toetsen aan de doelstellingen van de 
programma’s is een complexe taak, die in verhouding 
tot het gebruik van de evaluatie moet staan. Deze taak 
wordt uitgevoerd door onafhankelijke professionele 
beoordelaars. Zij trekken hun conclusies op basis van 
een aantal factoren en methodologische benaderin -
gen, waaronder een diepgaande beoordeling van de 
interventielogica van de programma’s, casestudies en 
onderzoek ter plaatse, een analyse van interacties en 
overloopeffecten tussen verschillende maatregelen, 
enz. De GTEK -indicatoren zijn slechts één middel voor 
de evaluatie. Ze zijn gericht op een eenvormige struc -
tuur van de evaluatieverslagen en een alomvattende 
aanpak van de strategische prioriteiten op EU -niveau.
Conclusies en aanbevelingen
91
De lidstaten en de regio’s selecteren de maatregelen 
en acties die via de POP’s zullen worden uitgevoerd 
volgens de binnen het programmeringsgebied gecon -
stateerde behoeften. Deze behoeften dienen nader te 
worden omschreven tot op het niveau van concrete 
uit te voeren opleidingsactiviteiten. De Commissie ziet 
erop toe dat de POP’s in overeenstemming zijn met de 
beleidsdoelstellingen en met de wettelijke vereisten. 
De daadwerkelijke uitvoering valt onder de verantwoor -
delijkheid van de lidstaten. De Commissie wordt op de 
hoogte gehouden in het kader van de vergaderingen 
van de toezichtcomités en via de uitvoeringsverslagen 
van de lidstaten.
92
Opleidings- en andere activiteiten voor kennisover -
dracht zijn noodzakelijk ter verbetering van techni -
sche en zachte vaardigheden. Zo zorgen deze mee 
voor een betere prestatie van de plattelandsactoren. 
Dienstaanbieders gaan in op uitnodigingen tot het 
indienen van voorstellen of voor aanbestedingen, die 
worden voorbereid op basis van de behoeften die zijn 
geïdentificeerd bij de SWOT -analyses van de lidstaten. 
Antwoorden van de Commissie 58
Wat het toezicht op de procedures van de lidstaten 
betreft, zal de Commissie bij de vaststelling van haar 
auditplanning rekening houden met het risicoprofiel 
van de maatregelen voor kennisoverdracht en advies.
97
De lidstaten moeten erop toezien dat de kosten die 
verbonden zijn aan de uitvoering van de maatregelen 
in het kader van de POP’s, redelijk zijn. Wanneer con -
formiteitsaudits tekortkomingen aan het licht bren -
gen, zijn financiële correcties van toepassing.
98
Het probleem van de afbakening is aan de orde 
gesteld in de POP’s.
Voor de periode 2014-2020 bevatten de zogenaamde 
„standpuntnota’s van de diensten van de Commissie” 
richtsnoeren inzake de gecoördineerde interventies 
van de ESIF. De lidstaten moesten waken over de 
complementariteit, coherentie en conformiteit met 
andere EU -instrumenten om dubbele financiering te 
voorkomen4.
Met het regelgevingskader voor de programmerings -
periode 2014-2020 is getracht te zorgen voor meer 
complementariteit en coördinatie tussen de fondsen 
om zo overlapping te vermijden door middel van de 
partnerschapsovereenkomsten, waarin de lidstaten 
moeten beschrijven hoe ze de ESIF aanwenden, om 
complementariteit en synergie van de activiteiten te 
garanderen.
Daarnaast wordt de kwestie van complementariteit op 
het gebied van plattelandsontwikkeling ook behan -
deld in hoofdstuk 14 van de POP’s („Informatie over de 
complementariteit”).
Bovendien moeten de toezichtcomités in de lidstaten 
zorgen voor de correcte uitvoering van de program -
ma’s en de complementariteit tussen alle EU -fondsen.
4 Artikel 5 van Verordening (EG) nr. 1698/2005.Aanbeveling 1 d)
De Commissie stemt in met deze aanbeveling en voert 
deze reeds uit.
De Commissie heeft begeleiding geboden met 
betrekking tot artikel 15 van Verordening (EU) 
nr. 1305/2013 om de lidstaten/regio’s te helpen bij de 
uitvoering van de maatregelen. Deze richtsnoeren zijn 
echter niet wettelijk bindend en de toepassing ervan 
ligt in de handen van de lidstaten. De Commissie heeft 
ook antwoord gegeven op de talrijke vragen van de 
lidstaten.
De uitvoering van de POP’s, met inbegrip van het 
opzetten van adviesdiensten, wordt besproken in het 
kader van de toezichtcomités, de jaarlijkse evaluatie -
vergaderingen en de conformiteitsaudits.
Waar nodig zal de Commissie de huidige richtsnoeren 
blijven bijwerken en aanvullen.
96
De Commissie heeft begeleiding verschaft inzake 
overheidsopdrachten in de context van plattelands -
ontwikkeling. Met name worden in de richtsnoe -
ren betreffende artikel 15 van Verordening (EU) 
nr. 1305/2013 de vereisten voor interne dienstverle -
ning toegelicht.
Aanbeveling 2 a)
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
Aanbeveling 2 b)
De Commissie stemt in met deze aanbeveling en is 
reeds begonnen met de uitvoering ervan.
Begeleiding met betrekking tot interne levering, 
onderaanneming en dienstverlening werd reeds 
geboden in de vorm van een maatregelenfiche inzake 
bedrijfsadviesdiensten, bedrijfsbeheersdiensten en 
bedrijfsverzorgingsdiensten. Dit werd meermaals 
besproken met de lidstaten in het kader van het 
Comité voor plattelandsontwikkeling. Bovendien 
hebben de Commissie en het Europees netwerk voor 
plattelandsontwikkeling in maart 2015 in Brussel 
een specifieke opleiding inzake „redelijkheid van de 
kosten en overheidsopdrachten” georganiseerd voor 
nationale en regionale autoriteiten.
Antwoorden van de Commissie 59
Gezamenlijk antwoord op de 
paragrafen 99 en 100
De evaluatie van de POP’s valt onder de verantwoor -
delijkheid van de lidstaten. De doeltreffendheid van 
de maatregelen toetsen aan de doelstellingen van de 
programma’s is een complexe taak, die in verhouding 
tot het gebruik van de evaluatie moet staan. Deze taak 
wordt uitgevoerd door onafhankelijke professionele 
beoordelaars. Zij trekken hun conclusies op basis van 
een aantal factoren en methodologische benaderin -
gen, waaronder een diepgaande beoordeling van de 
interventielogica van de programma’s, casestudies en 
onderzoek ter plaatse, een analyse van interacties en 
overloopeffecten tussen verschillende maatregelen, 
enz. De GTEK -indicatoren zijn slechts één middel voor 
de evaluatie. Ze zijn gericht op een eenvormige struc -
tuur van de evaluatieverslagen en een alomvattende 
aanpak van de strategische prioriteiten op EU -niveau. 
De Commissie moedigt de uitwisseling van goede 
praktijken op het gebied van evaluatie via het Euro -
pees netwerk voor plattelandsontwikkeling aan.
Aanbeveling 4 a)
Deze aanbeveling is tot de lidstaten gericht.
Aanbeveling 4 b)
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling ten dele.
De Commissie zal richtsnoeren blijven opstellen 
betreffende de uitvoering van het in de desbetref -
fende regelgeving vastgestelde GMES.
Er bestaan standaardmethoden om het gebruik van 
feedbackprocedures, toezicht en evaluatie van de 
resultaten en de impact van de opleidingsactiviteiten 
te waarborgen. De Commissie zal de uitwisseling van 
goede praktijken in het kader van het Europees net -
werk voor plattelandsontwikkeling aanmoedigen.
Krachtens het wettelijke kader is het evenwel niet 
de verantwoordelijkheid van de Commissie erop 
toe te zien dat dergelijke feedbackprocedures 
voorhanden zijn.Ten slotte werken de diensten van de Commissie 
samen om tijdens de fase van goedkeuring van de 
respectieve programma’s te zorgen voor een gecoör -
dineerde benadering van ESIF- complementariteit.
Aanbeveling 3 a)
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie voert de aanbevelingen van speciaal 
verslag nr. 22/20145 uit door middel van specifieke 
opleidingen voor de beheersautoriteiten en de betaal -
organen, betere beoordeling van de verifieerbaarheid 
en de controleerbaarheid van de maatregelen en 
bevordering van het gebruik van vereenvoudigde kos -
tenopties. Voorts zullen de bestaande systemen die 
ervoor moeten zorgen dat de kosten van de projecten 
redelijk zijn, worden beoordeeld in het kader van 
conformiteitsaudits. Bij niet -naleving zullen financiële 
correcties worden toegepast.
Aanbeveling 3 b)
De Commissie stemt in met deze aanbeveling en voert 
deze reeds uit.
De Commissie heeft reeds werkprocedures en des -
betreffende interdienstengroepen ingesteld voor de 
beoordeling van de complementariteit tussen en de 
dubbele financiering uit verschillenden EU -fondsen 
(bijv. het ESIF- interpretatienetwerk, andere netwerken 
inzake specifieke elementen van de regelgeving zoals 
de werkgroep vereenvoudigde kosten, thematische 
netwerken of het platform fi -compass).
De Commissie zal zich er verder over beraden of een 
andere structuur (bijv. een specifieke interdiensten -
groep) nodig is.
5 Zie Speciaal verslag nr. 22/2014: „Realiseren van zuinigheid: 
beheersing van de kosten van door de EU gefinancierde projecten 
voor plattelandsontwikkeling” ( http://eca.europa.eu ).
Antwoorden van de Commissie 60
101
De Commissie heeft zich altijd gekweten van haar 
taken wat betreft het toezicht op de beheers- en 
controlesystemen van de lidstaten. De Commissie 
houdt toezicht op de uitvoering van de maatregelen 
via het proces van goedkeuring van de POP’s, binnen 
de toezichtcomités met belanghebbenden en via de 
bilaterale jaarlijkse evaluatievergaderingen met de 
beheersautoriteiten.
Het werkprogramma voor audits wordt bepaald op 
basis van een risicoanalyse, waarbij het niveau van 
de uitgaven het belangrijkste element is. Aangezien 
het bedrag van de betrokken financiering betrekkelijk 
laag is, is slechts een beperkt aantal specifieke confor -
miteitsaudits van de uitgaven voor de diensten voor 
kennisoverdracht en advies uitgevoerd.
Aanbeveling 5
De Commissie stemt in met deze aanbeveling.
De Commissie zal bij de vaststelling van haar audit -
planning rekening houden met het risicoprofiel van 
de maatregelen voor kennisoverdracht en advies.
Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
De Rekenkamer onderzocht of de hoge prioriteit die werd 
gegeven aan een leven lang leren en kennisoverdracht 
binnen het plattelandsontwikkelingsbeleid van de EU 
gepaard ging met dienovereenkomstige inspanningen van 
de Commissie en de lidstaten om hoogwaardige activiteiten 
te ontplooien op het gebied van kennisoverdracht en advies. 
De controle wees uit dat dit niet het geval was. Te vaak 
vertrouwden de lidstaten op de voorstellen van aanbieders, 
werd elke vorm van opleiding als „goed” beschouwd en 
kwam deze dus in aanmerking voor publieke steun. Slechts 
zelden werd er een behoorlijke analyse gemaakt inzake de 
vraag of ze daadwerkelijk effect zouden sorteren. De 
lidstaten stonden niet altijd garant voor eerlijke en 
transparante mededinging bij de selectie van 
opleidingsactiviteiten en betaalden te veel voor bepaalde 
diensten. Wat de follow-up betreft, wees de controle op een 
gebrek aan gedetailleerde evaluatie van wat er 
daadwerkelijk met de publieke middelen was bereikt. In haar 
aanbevelingen spoort de Rekenkamer de lidstaten met name 
aan, de door hen gekozen kennisoverdrachtsactiviteiten en 
adviesverlening af te stemmen op de evoluerende behoeften 
van de plattelandsactoren door middel van periodieke 
analyse- en evaluatieprocedures.
EUROPESE
REKENKAME R