Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de communautaire statistiek van inkomens en levensomstandigheden (EU-SILC)"

(COM(2001) 754 def. - 2001/0293 (COD))

(2002/C 149/07)

De Raad heeft op 18 februari 2002 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 april goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Florio (co-rapporteurs: Bento Gonçalves, Burani).

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 24 april 2002 gehouden 390e zitting het volgende advies uitgebracht, dat met 98 stemmen vóór en geen stemmen tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De noodzaak van een verordening inzake de communautaire statistiek van inkomens en levensomstandigheden (EU SILC) komt tot uiting in de hoge prioriteit die de Raad en de Commissie toekennen aan de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. Deze prioriteit vereist nl. dat er betrouwbare, vergelijkbare en actuele gegevens worden verzameld om een realistisch beeld van de situatie te hebben en om de uitvoering van het tot hiertoe ontwikkelde beleid te kunnen volgen.

1.2. De rechtsgrondslag van de verordening inzake de communautaire statistiek (EU-SILC) wordt gevormd door de artikelen 136, 137 en 285 van het Verdrag van Amsterdam, waarin nadrukkelijk gewezen wordt op de noodzaak en de mogelijkheid om statistieken op te stellen over inkomens, levensomstandigheden en sociale uitsluiting.

1.3. Voorts is in de conclusies van de Europese Raden van Lissabon (23-24 maart 2000) en Nice (7-9 december 2000) de communautaire doelstelling bekrachtigd om armoede te bestrijden aan de hand van een permanente dialoog, de uitwisseling van gegevens en goede praktijken op basis van in onderling overleg vastgestelde indicatoren.

1.4. In 2000 heeft de Commissie het "Communautair actieprogramma ter aanmoediging van samenwerking tussen lidstaten ter bestrijding van sociale uitsluiting" opgesteld; het programma was onder meer gericht op "de verzameling en verspreiding van vergelijkbare statistische gegevens in de lidstaten en op communautair niveau". In dit programma zijn ook de financieringsvoorwaarden vastgelegd voor het verkrijgen van betrouwbare en vergelijkbare statistische gegevens voor de beoordeling van armoede en sociale uitsluiting.

1.5. In de Mededeling van de Commissie over de structurele indicatoren(1) zijn onder meer de indicatoren opgenomen over de ongelijke inkomensverdeling en de armoedepercentages.

1.6. De aanzet tot de verordening over de EU-SILC-statistieken was de publicatie van het Tweede verslag over de economische en sociale cohesie.

2. Het verordeningsvoorstel

2.1. De verordening is erop gericht voor alle lidstaten een gemeenschappelijk kader te scheppen voor de systematische productie van communautaire statistieken over inkomens en levensomstandigheden van de bevolking, om aldus meer inzicht te krijgen in het verschijnsel armoede en sociale uitsluiting, zowel op nationaal als Europees niveau. De verordening is derhalve een nuttig instrument om de doelstellingen te verwezenlijken en om de actuele ontwikkelingen te volgen.

2.2. Bepaald wordt dat de verzamelde gegevens enerzijds rekening houden met huishoudens en anderzijds met afzonderlijke personen, met gebruikmaking van geharmoniseerde methoden en definities die voor alle lidstaten gelijk zijn.

2.3. De voorgenomen statistische onderzoeken zullen een "transversale" en een "longitudinale" dimensie omvatten. De transversale dimensie betreft de verzameling van gegevens die een beeld schetsen van de situatie op een bepaald moment van de onderzochte periode.

2.4. Onder "longitudinale" dimensie daarentegen wordt een analyse verstaan waarin de veranderingen in een bepaald tijdsbestek tot uiting komen binnen dezelfde groep van de steekproef. De longitudinale dimensie werkt met een kleinere steekproef dan de transversale dimensie; zij bestrijkt een tijdsspanne van ten minste vier jaar.

2.5. De verordening gaat uit van een zekere flexibiliteit als het op de gegevensbronnen aankomt, waarbij vooral het gebruik van bestaande nationale gegevens - registers, enquêtes, nationale steekproeven, enz. -, en van nieuwe bronnen wordt aangemoedigd. Het gebruik van gegevens uit reeds bestaande registers is dus mogelijk, hoewel er ook bijvoorbeeld interviews kunnen worden afgenomen.

2.6. De gegevensverzameling vindt elk jaar plaats.

2.7. Er wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire doelgebieden, met de mogelijkheid om jaarlijks diverse modules toe te voegen voor het bestuderen van nieuwe verschijnselen.

2.8. Gedurende de eerste vier jaar na de start van het programma worden voor de lidstaten ad hoc-middelen uitgetrokken. Daarna komt twee derde van de kosten van de gegevensverzameling ten laste van de Commissie.

3. De voorstellen van het Europees Economisch en Sociaal Comité(2)

3.1. Zoals reeds in eerdere adviezen is opgemerkt, zijn de verschillen tussen de nationale systemen voor de gegevensverzameling echter nog te groot. Dit belemmert de vergelijking en de analyse van de gegevens.

3.2. Volgens het Comité is het een beperking dat de in de verordening bedoelde statistieken de verschijnselen armoede en sociale uitsluiting alleen op nationaal niveau weergeven. Van verzameling van regionale en lokale gegevens is immers in de verordening geen sprake. Dit lijkt in flagrante tegenspraak te zijn met de richtsnoeren van de Europese Unie, met name in verband met het beleid voor economische en sociale samenhang, dat sinds 1992 een van de drie pijlers van de Unie vormt.

3.3. Het Comité wil dat er een duidelijk verband wordt gelegd met het regionaal beleid, vooral als het gaat om regios met een ontwikkelingsachterstand (Doelstelling 1), waar werkloosheid, armoede en uitsluiting bijzonder zorgwekkende vormen aannemen.

3.4. Er zou ook een meer doelgerichte analyse moeten komen voor de grote stedelijke gebieden, waar deze verschijnselen in de periferie overduidelijk zijn. Verder dient er veel aandacht te worden besteed aan de plattelandsgebieden die te kampen hebben met hoge armoedepercentages.

3.5. Gegevens naar geslacht worden niet expliciet verzameld, terwijl vele onderzoeken van internationale organisaties en de Europese Commissie aantonen dat uitsluiting en armoede verschijnselen zijn die vooral de vrouwelijke bevolking treffen.

3.6. Ten behoeve van geharmoniseerde methoden en definities die een feitelijke vergelijkbaarheid van de gegevens mogelijk maken, zijn er wellicht termijnen nodig, en zouden de lidstaten in dit verband, ook in financiële zin verbintenissen moeten aangaan.

3.7. Voor een optimale toepassing en inzet van de instrumenten - zoals het EU-SILC - acht het Comité het samenwerkingsverband tussen Eurostat, de Europese Commissie, de in het Comité vertegenwoordigde sociale en beroepsorganisaties en de verenigingen die de meeste voeling hebben met de situatie op het terrein gekenmerkt door marginalisering en uitsluiting, van fundamenteel belang.

Brussel, 24 april 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

Göke Frerichs

(1) COM(2000) 594 def.

(2) Zie ook

- het advies van het ESC over het "Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 577/98 van de Raad betreffende de organisatie van een steekproefenquête naar de arbeidskrachten in de Gemeenschap", PB C 48 van 21.2.2002.

- het advies van het ESC over het onderwerp "Sociale indicatoren" (in voorbereiding).