COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 08.07.1996 
COM(96) 333 def. 
95/0078 (COD) 
Gewijzigd voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot 
vaststelling van een communautair actieprognunma 
op net gebied van het cultureel erfgoed 
Programma "RAPHAËL" 
(door de Commissie overeenkomstig artikel 189 A, lid 2 
van het EG-verdrag ingediend) 

Toelichting 
RAPHAEL 
Gewijzigd voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van 
een communautair actieprogramma op het gebied van het cultureel erfgoed - programma 
RAPHAEL. 
1. Op 6 april 1995 heeft de Commissie een voorstel voor een besluit van het Europees 
Parlement en de Raad ingediend tot vaststelling van een communautair actieprogramma 
op het gebied van het cultureel erfgoed - RAPHAEL [COM(95)l 10 def. 95/0078 (COD)]. 
Op 12 oktober 1995 heeft het Europees Parlement een wetgevingsresolutie1 aangenomen 
waarin het het voorstel van de Commissie goedkeurt onder voorbehoud van de 
amendementen welke het daarin heeft aangebracht. 
In dit gewijzigd voorstel zijn de amendementen opgenomen die de Commissie heeft 
aanvaard tijdens de discussies met het Parlement. Opgemerkt zij dat meer dan de helft 
van de voorgestelde amendementen ofwel letterlijk, of gedeeltelijk of naar de geest werd 
overgenomen. Wat deze laatste categorie betreft, gaat het om amendementen die in 
overeenstemming zijn met de geest van het programma, doch een nieuwe formulering of 
soms een groepering vereisen omdat zij overtollig zijn ten aanzien van de oorspronkelijke 
tekst of andere amendementen, of omdat zij op verschillende punten betrekking hebben, 
wat een bron van verwarring zou kunnen zijn. 
2. De aanvaarde amendementen zijn hoofdzakelijk toevoegingen die het mogelijk maken de 
acties uitdrukkelijker te omschrijven of nauwkeuriger weer te geven die op touw moeten 
worden gezet op het gebied van voorlichting (voor uiteenlopende "doelgroepen", inclusief 
de cultureel werkers, over de communautaire steun, en in samenhang met andere 
beleidstakken van de Unie) alsook ten behoeve van samenwerking zowel binnen de Unie 
als ten aanzien van derde landen; ten slotte betreft het amendementen die kracht bijzetten 
aan de wens van de Commissie om de, al dan niet virtuele, toegang van allen (dus met 
name van bijzondere groepen zoals jongeren, ...) tot de cultuur. 
PB C 287 van 30.101.995. 
1 
3. Verwiidering van amendementen gebeurde in de eerste plaats op grond van juridische 
vereisten, of om bevoegdheidsredenen die samenhingen met artikel 128 : dit geldt voor 
amendementen betreffende de begrotingsaspecten, ten aanzien waarvan met de oogmerken 
van het Europees Parlement rekening wordt gehouden met volledige inachtneming van 
het interinstitutioneel akkoord, alsook voor die welke onder een andere rechtsgrond vallen 
of tot andere communautaire beleidstakken behoren. 
In de tweede plaats - hierbij gaat het om het grootste deel van de amendementen - gaat 
het om amendementen die reeds vervat waren in de door de Commissie voorgelegde tekst, 
zulks in een vorm die meer beantwoordt aan de op dit gebied geijkte juridische 
formuleringen. 
4. Rekening houdend met deze amendementen, en na een juridisch-redactionele 
"schoonmaak" inzake begrotings- en comitologiekwesties, werd dan het gewijzigd voorstel 
van de Commissie opgesteld. 
\ CK. 
BIJLAGE : 
Standpunt van de Commissie betreffende de amendementen van het Europees Parlement : 
A. Letterlijk aanvaarde amendementen : 
6 - stimuleren van virtuele toegang bij risico van onherstelbare schade 
9 - verwijzing naar cultureel toerisme 
11 - legt de nadruk op voorlichting en onderwijs 
12 - gevolg geven aan het door de Commissie gevoerd overleg 
14 - verwijzing in voetnoot naar een resolutie van het EP 
15 - streven naar voorlichting over het programma voor een groot publiek 
16 - dialoog met derde landen werkt tolerantie,... in de hand 
23 - weerspiegelt de modus vivendi 
25 - verwijzing naar de geest van het programma (samenwerking op restauratiegebied) 
29 - verwijzing naar de aanwezigheid van het logo van de Gemeenschap alsook de vermelding 
van de toegekende geldmiddelen 
30 - verwijzing naar de voorlichting over en de uitstraling en de bescherming van het 
gemeenschappelijk cultureel erfgoed 
36 - voorlichting van cultureel werkers en culturele netwerken 
38 - verwijzing naar de deelneming van landen van buiten de Gemeenschap 
42 - toevoeging van "en de restauratie" naast de instandhouding van het cultureel erfgoed 
1V> 
B. Gedeeltelijk aanvaarde of naar de geest overgenomen amendementen : 
Deze amendementen zijn in overeenstemming met de geest van het programma, maar moeten 
anders worden geformuleerd, ofwel omdat zij reeds gedeeltelijk door andere amendementen 
worden bestreken en derhalve overtollig zijn, of omdat zij op verschillende punten betrekking 
hebben, wat een bron van verwarring is. In feite zou men voor al deze amendementen 
overeenstemming moeten bereiken over een andere formulering die rationeler is ten aanzien van 
de andere amendementen die reeds letterlijk werden aanvaard. 
Het gaat om de volgende amendementen : 1, 2, 8, 18, 20, 21, 33, 34, 37, 39, 40, 41, 47, 50, 51, 
53, 55, 56, 58, 59, 64, 67, 69 
C. Niet-aanvaarde amendementen : 
3 - dit amendement herhaalt wat reeds is bepaald in de tekst van het voorstel 
4 - de formulering van de Commissie bestrijkt alle categorieën, terwijl zij slechts gedeeltelijk 
zijn vervat in dit amendement 
5 - de formulering van dé Commissie is ruimer 
7 - daar het om een nieuw, open programma gaat, is het niet wenselijk naar het verleden te 
verwijzen 
10 - de Commissie wijst dit amendement af omdat daarin de oprichting van een stichting 
wordt bepleit 
13 - komt met geen enkel deel van het dictum overeen 
17 - reeds opgenomen (openstelling van het programma voor derde landen) 
19 - reeds opgenomen 
22 - de tekst van het voorstel beantwoordt aan de geijkte juridische formulering 
24 - Raphaël is een in wezen cultureel programma, doch het spreekt vanzelf dat daarbij met 
economische en sociale aspecten rekening wordt gehouden 
26 - de formulering van het oorspronkelijke voorstel is ruimer 
27 - reeds opgenomen, en het verdient de voorkeur zich aan de tekst van het Verdrag te 
houden 
28 - de Commissie blijft bij haar oorspronkelijk voorstel met betrekking tot het totaal bedrag, 
en met de oogmerken van het EP zal rekening worden gehouden met volledige naleving 
van het interinstitutioneel akkoord. Wat aansluiting betreft, kan de Commissie de geest 
van het amendement aanvaarden 
31 - met deze wens zal rekening worden gehouden bij de tenuitvoerlegging van het programma 
32 - de Commissie heeft met alle groepen, en niet alleen met de jongeren rekening gehouden 
35 - toepassing van de comitologie 
37 - dit amendement telt 2 afzonderlijke leden : het Ie betreft het aanvullend karakter van het 
programma ten aanzien van de overige communautaire beleidstakken (reeds opgenomen 
in de oorspronkelijke formulering) en het 2e verwijst naar de verslagen over de 
werkzaamheden (reeds elders opgenomen) 
40- de Ie voorgestelde datum (30 juni 1998) is minder realistisch dan die in het 
oorspronkelijk voorstel - de 2e is daarentegen wel aanvaardbaar voor de Commissie 
(30 maart 2001). In het verslag moet worden verwezen naar de doelstellingen van het 
programma 
43 - in dit stadium kan men hierop niet vooruitlopen, maar de huidige acties zullen kunnen 
worden voorgelegd in het kader van het programma 
44 - toepassing van het interinstitutioneel akkoord (zie 28) 
45 - de gedetailleerde voorstellen zullen door het Comité moeten worden onderzocht 
46 - onze studies zullen een Europees karakter hebben 
48 - de formulering "samenwerking tussen landen" is niet aanvaardbaar 
49 - de Commissie handhaaft haar oorspronkelijke tekst 
52 - dit voorstel voor een studie moet hier niet worden opgenomen 
54 - het gedeelte bijscholing wordt reeds ruimschoots behandeld in de tekst van het voorstel 
57 - punt dat te specifiek is voor het voorwerp van het programma, maar bij de 
tenuitvoerlegging ervan zal ermee rekening worden gehouden 
60 - dit voorstel past bij andere communautaire programma's 
61 - neen, omdat alle in de betrokken sector werkzame vakmensen moeten worden bereikt 
zonder dat een bijzondere groep wordt genoemd 
62 - hoort niet thuis in dit programma (studie in verband met het vrije verkeer) 
63 - hoort niet thuis in dit programma (maar bij onderzoek) 
65 - reeds op minder specifieke wijze opgenomen 
66 - de oorspronkelijke formulering is beter omdat zij niet vooruitloopt op de uit te voeren 
studies 
u 
68 - gaat de doelstellingen van het programma te buiten 
70 - voor de toewijzing van de middelen over de verschillende landen moet de kwaliteit van 
de voorgelegde programma's worden bekeken en moeten de criteria worden toegepast 
zoals zij zijn opgenomen in het programma 
71 - valt niet onder artikel 128 
72 en 73 - reeds in de tekst opgenomen met een ruimere formulering 
1«_ 
Voorstel voor een Gewijzigd voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES 
PARLEMENT EN DE RAAD TOT 
VASTSTELLING VAN EEN 
COMMUNAUTAIR 
ACTIEPROGRAMMA OP HET 
GEBIED VAN HET CULTUREEL 
ERFGOED 
PROGRAMMA "RAPHAËL" BESLUIT VAN HET EUROPEES 
PARLEMENT EN DE RAAD TOT 
VASTSTELLING VAN EEN 
COMMUNAUTAIR 
ACTIEPROGRAMMA OP HET 
GEBIED VAN HET CULTUREEL 
ERFGOED 
PROGRAMMA "RAPHAEL" 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap, inzonderheid 
op artikel 128, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Comité van de 
Regio's, 
Besluitende overeenkomstig de procedure 
van artikel 189 B van het Verdrag, 
Overwegende dat in het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap (hierna te noemen 
het Verdrag), als gewijzigd bij het Verdrag 
betreffende de Europese Unie, een titel IX is 
ingevoegd die specifiek betrekking heeft op 
cultuur en waarin is bepaald dat de Gemeenschap 
bijdraagt tot de ontplooiing van de culturen van 
de Lid-Staten, onder eerbiediging van de nation­
ale en regionale verscheidenheid van die cul­
turen, maar tegelijkertijd ook de nadruk leggend 
op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed; 
Overwegende dat in artikel 128 van het Verdrag 
het cultureel erfgoed wordt genoemd als een van 
de gebieden waarop het optreden van de Ge­
meenschap moet worden gericht, dat het cul­
tureel erfgoed uitdrukking geeft aan de nationale 
en de regionale identiteit en aan het verbond 
tussen de volkeren en dat het van belang is dat 
erfgoed in stand te houden en gemakkelijker 
toegankelijk te maken voor de burgers (ook voor 
degenen die daarbij met specifieke problemen 
worden geconfronteerd) ten einde de wederzijdse 
kennis en het onderlinge respect te bevorderen; HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap, inzonderheid 
op artikel 128, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Comité van de 
Regio's, 
Besluitende overeenkomstig de procedure 
van artikel 189 B van het Verdrag, 
Overwegende dat Europa als entiteit niet alleen 
een zeer tastbare en werkzame realiteit vormt op 
geografisch, politiek, economisch en sociaal 
gebiedr ma?r eveneens op cultureel gebied; 
Overwegende dat in het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap (hierna te noemen 
het Verdrag), als gewijzigd bij het Verdrag 
betreffende de Europese Unie, een titel IX is 
ingevoegd die specifiek betrekking heeft op 
cultuur en waarin is bepaald dat de Gemeenschap 
bijdraagt tot de ontplooiing van de culturen van 
de Lid-Staten, onder eerbiediging van de nation­
ale en regionale verscheidenheid van die cul­
turen, maar tegelijkertijd ook de nadruk leggend 
op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed; 
Overwegende dat in artikel 128 van het Verdrag 
het cultureel erfgoed wordt genoemd als een van 
de gebieden waarop het optreden van de Ge­
meenschap moet worden gericht, dat het cul­
tureel erfgoed uitdrukking geeft aan de nationale 
en de regionale identiteit en aan het verbond 
tussen de volkeren en dat het van belang is dat 
erfgoed in stand te houden en gemakkelijker 
toegankelijk te maken voor de burgers (ook voor 
degenen die daarbij met specifieke problemen 
worden geconfronteerd) ten einde de wederzijdse 
kennis en het onderlinge respect te bevorderen; 
# 
Overwegende dat een communautaire actie, door 
de uitwisseling van ervaringen en know how aan 
te moedigen en floor synergie en partnerschap te 
stimuleren, dé instandhouding van het erfgoed 
ten goede kan komen; 
Overwegende dat de sociaal-economische aspec­
ten van de instandhouding van het cultureel 
erfgoed aan een maatschappijmodel beantwoor­
den en in aanzienlijke mate kunnen bijdragen tot 
het scheppen van werkgelegenheid, tot de regio­
nale ontwikkeling en tot de verbetering van de 
levenskwaliteit en het dagelijks bestaan van de 
burgers; 
Overwegende dat in de mededeling van de 
Commissie "Europa op weg naar de informatie­
maatschappij: een actieplan^ cultuur als een 
van de belangrijkste werkgebieden wordt aange­
merkt in het vooruitzicht van de informatie­
maatschappij; 
Overwegende dat op het gebied van de instand­
houding van het cultureel erfgoed onderzoek op 
communautair niveau moet worden verricht en 
dat de communautaire maatregelen inzake onder­
zoek, technologische ontwikkeling en demonstra­
tie ten uitvoer worden gelegd volgens de bepa­
lingen van het OTO-kaderprogramma(2), hetgeen 
dit programma ten goede kan komen; 
(1)C0M(94) 347 def. 
(2)Besluit nr. 1110/94/EEG van het Europees Parlement en 
de Raad van 26 april 1994 betreffende het vierde kaderpro­
gramma van de Europese Gemeenschap van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische 
ontwikkeling en demonstratie (1994-1998), PB L 126 van 
18.05.1994, blz. 1-33 Overwegende dat snmmige monumenten en/of 
sites door een onverantwoorde toeloop^van 
bezoekers onherstelbare schade kunnen oplopen 
en dat meer gebruik moet worden gemaakt van 
de nieuwe technieken om iedereen "virtuele" 
toegang te kunnen verlenen; 
Overwegende dat een communautaire actie, door 
de uitwisseling van ervaringen en know how aan 
te moedigen en door synergie en partnerschap te 
stimuleren, de instandhouding van het erfgoed 
ten goede kan komen; 
Overwegende dat de sociaal-economische aspec­
ten van de instandhouding van het cultureel 
erfgoed aan een maatschappijmodel beantwoor­
den en in aanzienlijke mate kunnen bijdragen tot 
het scheppen van werkgelegenheid, tot de regio­
nale ontwikkeling en tot de verbetering van de 
levenskwaliteit en het dagelijks bestaan van de 
burgers; 
Overwegende dat de ontsluiting van het cultu­
reel erfgoed de ontwikkeling stimuleert van een 
soort toerisme dat, mits in goede banen geleid­
een bron van verrijking zal zyn door de ontwik­
keling van contacten en de kennismaking met 
andere levenswezen en gebruiken: 
Overwegende dat in de mededeling van de 
Commissie "Europa op weg naar de informatie­
maatschappij: een actieplan"0* cultuur als een 
van de belangrijkste werkgebieden wordt aange­
merkt in het vooruitzicht van de informatie­
maatschappij; 
Overwegende dat op het gebied van de instand­
houding van het cultureel erfgoed onderzoek op 
communautair niveau moet worden verricht en 
dat de communautaire maatregelen inzake onder­
zoek, technologische ontwikkeling en demonstra­
tie ten uitvoer worden gelegd volgens de bepa­
lingen van het OTO-kaderprogramma(2), hetgeen 
dit programma ten goede kan komen; 
(1)C0M(94) 347 def. 
(2)Besluit nr. 1110/94/EEG van het Europees Parlement en 
de Raad van 26 april 1994 betreffende het vierde kaderpro­
gramma van de Europese Gemeenschap van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische 
ontwikkeling en demonstratie (1994-1998), PB L 126 van 
18.05.1994, blz. 1-33 
Overwegende dat de Commissie op dit gebied 
reeds ervaringen heeft opgedaan, met name wat 
betreft het architectonisch erfgoed; 
Overwegende dat het Europees Parlement veel 
belang hecht aan de communautaire actie ten 
gunste van het erfgoed en met name aan de 
opleiding, het onderzoek, de bewustmaking van 
jongeren en adolescenten, de samenwerking met 
derde landen en met de Raad van Europa als­
mede aan het verband met de andere commu­
nautaire beleidsgebieden, met name wat betreft 
opleiding en regionale ontwikkeling(3); Overwegende dat het ontvreemden van cultuur­
goederen en vandalisme tot de ernstigste nor­
zaken van de verarming van het Europees cul-
turecl erfgoed behoren, welke sr.hade niet te 
herstellen is. en dat derhalve serieus moet wor­
den gedacht aan betere maatregelen om deze 
plagen' te bestrijden met name np het vlak van 
voorlichting en onderwas, aangezien deze tot 
een grotere eerbied voor het Europees cultureel 
erfgoed kunnen bijdragen; 
Overwegende dat de Commissie op dit gebied 
reeds ervaringen heeft opgedaan, met name wat 
betreft het architectonisch erfgoed, alsmede de 
resultaten van het overleg dat de Commissie met 
alle betrokken partijen heeft gevoerd: 
Overwegende dat het Europees Parlement veel 
belang hecht aan de communautaire actie ten 
gunste van het erfgoed en met name aan de 
opleiding, het onderzoek, de bewustmaking van 
jongeren en adolescenten, de samenwerking met 
derde landen en met de Raad van Europa als­
mede aan het verband met de andere commu­
nautaire beleidsgebieden, met name wat betreft 
opleiding en regionale ontwikkeling<3); 
3. Resolutie van het Europees Parlement over de instand­
houding van het Europees cultureel erfgoed, PB C 62 van 
30.5.1974, blz. 5-7 
Resolutie van het Europees Parlement inzake de bescherming 
van het architectonisch en archeologisch erfgoed, PB C 267 
van 11.10.1982, blz. 25-29 
Resolutie van het Europees Parlement over de instandhouding 
van het architectonisch en archeologisch erfgoed van de 
Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 423-427 
Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van 
het architectonisch en cultureel erfgoed, PB 72 van 
15.03.1993, blz. 160-166 3. Resolutie van het Europees Parlement over de instand­
houding van het Europees cultureel erfgoed, PB C 62 van 
30.5.1974, blz. 5-7 
Resolutie van het Europees Parlement inzake de bescherming 
van het architectonisch en archeologisch erfgoed, PB C 267 
van 11.10.1982, blz. 25-29 
Resolutie van het Europees Parlement over de instandhouding 
van het architectonisch en archeologisch erfgoed van de 
Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 423-427 
Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van 
het architectonisch en cultureel erfgoed, PB 72 van 
15.03.1993, blz. 160-166 
Overwegende dat het Europees Parlement zich in 
diverse resoluties heeft uitgesproken over de 
bijdrage van de Gemeenschap aan de werkzaam­
heden met betrekking tot de restauratie van het 
architectonisch erfgoed van uitzonderlijk be­
langd; 
Overwegende dat de Raad blijk heeft gegeven 
van zijn belangstelling voor een uitbreiding van 
de samenwerking op het gebied van het archi­
tectonisch erfgoed, kunstwerken en kunstvoor­
werpen en archieven, met name wat betreft de 
uitwisseling van kennis, documentatie en opleid­
ing en dat de netwerken van culturele orga­
nisaties een belangrijke rol spelen bij de samen­
werking op cultuurgebied in Europa(5); Overwegende dat het Europees Parlement zich in 
diverse resoluties heeft uitgesproken over de 
bijdrage van de Gemeenschap aan de werkzaam­
heden met betrekking tot de restauratie van het 
architectonisch erfgoed van uitzonderlijk be­
langd; 
Overwegende dat de Raad blijk heeft gegeven 
van zijn belangstelling voor een uitbreiding van 
de samenwerking op het gebied van het archi­
tectonisch erfgoed, kunstwerken en kunstvoor­
werpen en archieven, met name wat betreft de 
uitwisseling van kennis, documentatie en opleid­
ing en dat de netwerken van culturele orga­
nisaties een belangrijke rol spelen bij de samen­
werking op cultuurgebied in Europa(5); 
4. Resolutie van het Europees Parlement betreffende econo­
mische steun voor de Athos-berg, PB C 144 van 15.06.1982, 
blz. 92 
Resolutie van het Europees Parlement betreffende steun voor 
de wederopbouw van de wijk Chiado te Lissabon, PB C 262 
van 10.10.1982, blz. 110 
Resolutie van het Europees Parlement betreffende de in­
standhouding van het architectonisch en archeologisch erfgoed 
van de Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 424 
Resolutie van het Europees Parlement over de brand in het 
Gran Teatro de Liceo te Barcelona, PB C 61 van 28.2.1994, 
blz. 184 
5. Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de 
Raad bijeen op 13 november 1986 betreffende het behoud van 
het architectonisch erfgoed van Europa, PB C 320 van 
13.12.1986, blz. 1 
Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de 
Raad bijeen van 13 november 1986 betreffende het behoud 
van kunstwerken en kunstvoorwerpen, PB C 320 van 
13.12.1986, blz. 3 
Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen van 14 november 1991 inzake 
regelingen betreffende archieven, PB C 314 van 5.12.1994, 
blz. 2 
Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende een 
grotere samenwerking op archiefgebied, PB C 235 van 
23.8.1994, blz. 3 
Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen'van 14 november 1991 betreffende 
de Europese culturele netwerken, PB C 314 van 5.12.1991, 
blz. 1 4. Resolutie van het Europees Parlement betreffende econo­
mische steun voor de Athos-berg, PB C 144 van 15.06.1982, 
blz. 92 
Resolutie van het Europees Parlement over deelneming door 
de financiële instrumenten van de Gemeenschap aan de 
sanering van het oude stadscentrum van Palermo. PB PI87 
van 18.7.1988. blz. 160 
Resolutie van het Europees Parlement betreffende steun voor 
de wederopbouw van de wijk Chiado te Lissabon, PB C 262 
van 10.10.1982, blz. 110 
Resolutie van het Europees Parlement betreffende de in­
standhouding van het architectonisch en archeologisch erfgoed 
van de Gemeenschap, PB C 309 van 5.12.1988, blz. 424 
Resolutie van het Europees Parlement over de brand in het 
Gran Teatro de Liceo te Barcelona, PB C 61 van 28.2.1994, 
blz. 184 
5. Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de 
Raad bijeen op 13 november 1986 betreffende het behoud van 
het architectonisch erfgoed van Europa, PB C 320 van 
13.12.1986, blz. 1 
Resolutie van de ministers van Cultuur in het kader van de 
Raad bijeen van 13 november 1986 betreffende het behoud 
van kunstwerken en kunstvoorwerpen, PB C 320 van 
13.12.1986, blz. 3 
Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen van 14 november 1991 inzake 
regelingen betreffende archieven, PB C 314 van 5.12.1994, 
blz. 2 
Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende een 
grotere samenwerking op archiefgebied, PB C 235 van 
23.8.1994, blz. 3 
Resolutie van de Raad en van de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen van 14 november 1991 betreffende 
de Europese culturele netwerken, PB C 314 van 5.12.1991, 
blz. 1 
Overwegende dat de Commissie in haar mede­
deling betreffende de "Nieuwe vooruitzichten 
voor de actie van de Gemeenschap op cultureel 
gebied(6) heeft aangegeven dat de communautaire 
actie tot het roerend erfgoed moet worden uitge­
breid en dat de dialoog en de samenwerking 
tussen alle betrokken partijen moeten worden 
aangemoedigd en de verspreiding van ervaringen 
en gespecialiseerde informatie moet worden 
bevorderd; dat het Europees Parlement en de 
Raad deze benaderingswijze hebben aangemoe­
digd™; Overwegende dat de Commissie in haar mede­
deling betreffende de "Nieuwe vooruitzichten 
voor de actie van de Gemeenschap op cultureel 
gebied(6) heeft aangegeven dat de communautaire 
actie tot het roerend erfgoed moet worden uitge­
breid en dat de dialoog en de samenwerking 
tussen alle betrokken partijen moeten worden 
aangemoedigd en de verspreiding van ervaringen 
en gespecialiseerde informatie moet worden 
bevorderd; dat het Europees Parlement en de 
Raad deze benaderingswijze hebben aangemoe­
digd™; 
Overwegende dat de Europese Instellingen 
hebben gewezen op het belang van de integratie 
in een coherente communautaire actie van de 
diverse aspecten van het cultureel erfgoed(8), 
waarbij rekening wordt gehouden met de rijkdom 
en de verscheidenheid van het roerend en het 
onroerend erfgoed en waarbij wordt uitgegaan 
van de werkzaamheden van de diverse betrokken 
partijen; Overwegende dat de Europese Instellingen 
hebben gewezen op het belang van de integratie 
in een coherente communautaire actie van de 
diverse aspecten van het cultureel erfgoed<8), 
waarbij rekening wordt gehouden met de rijkdom 
en de verscheidenheid van het roerend en het 
onroerend erfgoed en waarbij wordt uitgegaan 
van de werkzaamheden van de diverse betrokken 
partijen; 
6. C0M(92)149 def. 
7. Resolutie van het Europees Parlement betreffende de 
mededeling van de Commissie over de nieuwe vooruitzichten 
voor de actie van de Gemeenschap op cultureel gebied, PB C 
42 van 15.2.1993, blz. 173-181 
Resolutie van het Europees Parlement over het cultuurbeleid 
van de Gemeenschap, PB C 44 van 14.2.1994, blz. 184-188 
Conclusies van de Raad en de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen van 12 november 1992 betreffende 
de richtsnoeren voor de culturele actie van de Gemeenschap, 
PB C 336 van 19.12.1992, blz. 1-2. blz. 1-2 
8. Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van 
het architectonisch en cultureel erfgoed, PB C 72 van 
15.3.1994, blz. 160-166 
Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende de 
opstelling van een communautair actieprogramma op het 
gebied van het cultureel erfgoed, PB C 235 van 23.8.1994, 
blz. 1 6. C0M(92)149 def. 
7. Resolutie van het Europees Parlement betreffende de 
mededeling van de Commissie over de nieuwe vooruitzichten 
voor de actie van de Gemeenschap op cultureel gebied, PB C 
42 van 15.2.1993, blz. 173-181 
Resolutie van het Europees Parlement over het cultuurbeleid 
van de Gemeenschap, PB C 44 van 14.2.1994, blz. 184-188 
Conclusies van de Raad en de ministers van Cultuur in het 
kader van de Raad bijeen van 12 november 1992 betreffende 
de richtsnoeren voor de culturele actie van de Gemeenschap, 
PB C 336 van 19.12.1992, blz. 1-2, blz. 1-2 
8. Resolutie van het Europees Parlement over het behoud van 
het architectonisch en cultureel erfgoed, PB C 72 van 
15.3.1994, blz. 160-166 
Conclusies van de Raad van 17 juni 1994 betreffende de 
opstelling van een communautair actieprogramma op het 
gebied van het cultureel erfgoed, PB C 235 van 23.8.1994, 
blz. 1 
Overwegende dat de Gemeenschap in haar 
optreden rekening moet houden met het evolu-
tieve karakter van het begrip erfgoed en dat zij 
alle vormen van het erfgoed in aanmerking moet 
nemen, en daartoe multidisciplinaire benade­
ringswijzen moet aanmoedigen; 
Overwegende dat de Commissie bij de voorberei­
ding van een actieprogramma op het gebied van 
het cultureel erfgoed overlegvergaderingen heeft 
georganiseerd met alle betrokken partijen, met 
name overheidsdiensten van de Lid-Staten, 
beroepskringen, niet-gouvernementele orga­
nisaties, stichtingen en verenigingen; Overwegende dat het van belang is dat de waar­
de van de bescherming van het cultureel erfgoed 
overgebracht wordt naar een zo breed mogelijk 
publiek door middel van algemene voorlichting; 
Overwegende dat de Gemeenschap in haar 
optreden rekening moet houden met het evolu-
tieve karakter van het begrip erfgoed en dat zij 
alle vormen van het erfgoed in aanmerking moet 
nemen, en daartoe multidisciplinaire benade­
ringswijzen moet aanmoedigen; 
Overwegende dat de Commissie bij de voorberei­
ding van een actieprogramma op het gebied van 
het cultureel erfgoed overlegvergaderingen heeft 
georganiseerd met alle betrokken partijen, met 
name overheidsdiensten van de Lid-Staten, 
beroepskringen, niet-gouvernementele orga­
nisaties, stichtingen en verenigingen; 
Overwegende dat de culturele dialoog tussen de 
Lid-Staten van de Unie en Europese en niet-
Eujopese derde landen een beslissende rol speelt 
b^j de bevordering van wederzndse kennis, 
samenwerking, tolerantie en vrede: 
Overwegende dat het culturele erfgoed in Europa 
veel raakpunten heeft met landen buiten de 
Gemeenschap en dat het derhalve een uitgelezen 
gebied vormt om samenwerkingsvormen met 
derde landen en met ter zake bevoegde interna­
tionale organisaties te ontwikkelen, over­
eenkomstig de bepalingen van het Verdrag en de 
bovengenoemde conclusies en resoluties; Overwegende dat het culturele erfgoed in Europa 
veel raakpunten heeft met landen buiten de 
Gemeenschap en dat het derhalve een uitgelezen 
gebied vormt om samenwerkingsvormen met 
derde landen, met de Raad van Europa en andere 
op het gebied van het cultureel erfgoed bevoegde 
internationale organisaties (bijvoorbeeld de 
UNESCO^ te ontwikkelen, overeenkomstig de 
bepalingen van het Verdrag en de bovengenoem­
de conclusies en resoluties; 
Overwegende dat de Europese Raad van Kopen­
hagen van 21 tot 23 juni 1993 in zijn conclusies 
aanbeveelt de communautaire programma's open 
te stellen voor de landen van Midden- en Oost-
Europa waarmee associatie-overeenkomsten zijn 
gesloten en dat de Gemeenschap met bepaalde 
derde landen samenwerkingsakkoorden heeft 
gesloten waarin ook de culturele aspecten zijn 
opgenomen; 
Overwegende dat in dit besluit een financiële 
toewijzing voor de gehele duur van het program­
ma wordt vastgesteld, die voor de begrotings­
autoriteit in het kader van de jaarlijkse begro­
tingsprocedure als referentie dient in de zin van 
punt 1 van de verklaring van het Europees 
Parlement, de Raad en de Commissie van 
6 maart 1995; Overwegende dat de Europese Raad van Kopen­
hagen van 21 tot 23 juni 1993 in zijn conclusies 
aanbeveelt de communautaire programma's open 
te stellen voor de landen van Midden- en Oost-
Europa waarmee associatie-overeenkomsten zijn 
gesloten en dat de Gemeenschap met bepaalde 
derde landen samenwerkingsakkoorden heeft 
gesloten waarin ook de culturele aspecten zijn 
opgenomen; 
Overwegende dat in dit besluit een financiële 
toewijzing voor de gehele duur van het program­
ma wordt vastgesteld, die voor de begrotings­
autoriteit in het kader van de jaarlijkse begro­
tingsprocedure als referentie dient in de zin van 
punt 1 van de verklaring van het Europees 
Parlement, de Raad en de Commissie van 
6 maart 1995; 
Overwegende dat het belang dat aan de be­
scherming van het cultureel erfgoed wordt 
toegekend en dat het Verdrag betreffende de 
Europese Unie nog onderstreept, vereist dat 
passende financiële middelen aan het "RaphaeT-
programma worden toegewezen zodat doelmatige 
en coherente maatregelen ter ondersteuning van 
het culmreel erfgoed van Europa kunnen worden 
genomen: 
Overwegende dat bij de acties in het kader van 
dit programma eveneens rekening moet worden 
gehouden met het aanvullende karakter van acties 
die via andere vormen van communautair beleid 
worden uitgevoerd; 
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit 
programma gebaseerd moet zijn op een nauwe 
samenwerking met de nationale instanties, tenein­
de te verzekeren dat de activiteiten van de Lid-
Staten door de communautaire actie worden 
ondersteund en aangevuld, met inachtneming van 
het subsidiariteitsbeginsel; 
Overwegende dat de Commissie bij de uitvoering 
van haar taak wordt bijgestaan door een Raad­
gevend Comité bestaande uit vertegenwoordigers 
van de Lid-Staten; Overwegende dat de tenuitvoerlegging van dit 
programma gebaseerd moet zijn op een nauwe 
samenwerking met de nationale instanties, tenein­
de te verzekeren dat de activiteiten van de Lid-
Staten door de communautaire actie worden 
ondersteund en aangevuld, met inachtneming van 
het subsidiariteitsbeginsel, volgens artikel 3B van 
het Verdrag; 
Overwegende dat de Commissie bij de uitvoering 
van haar taak wordt bijgestaan door een Raad­
gevend Comité bestaande uit vertegenwoordigers 
van de Lid-Staten; 
Overwegende dat op 20 december 1094 een 
overeenkomst tussen het Europees Parlement, de 
Raad en de Commissie tot stand is gekomen over 
een modus vivendi betreffende maatregelen ter 
uitvoering van besluiten genomen volgens de 
procedure van artikel 189 B van het Verdrag: 
BESLUITEN: BESLUITEN: 
Artikel 1 Artikel 1 
Met onderhavig besluit wordt een communautair 
actieprogramma opgezet op het gebied van het 
cultureel erfgoed, hierna te noemen het 
"Raphaël-Programma". Het Raphaël-Programma 
wordt vastgesteld voor de periode van 1 januari 
1996 tot en met 31 december 2000. Met onderhavig besluit wordt een communautair 
actieprogramma opgezet op het gebied van het 
cultureel erfgoed, hierna te noemen het 
"Raphaël-Programma". Het Raphaël-Programma 
wordt vastgesteld voor de periode van 1 januari 
1996 tot en met 31 december 2000. 
Artikel 2 Artikel 2 
Het Raphaël-Programma is op de onderstaande 
specifieke doelstellingen gericht : 
- bijdragen tot de opwaardering en de vergroting 
van de uitstraling van het cultureel erfgoed; 
- bevorderen van de samenwerking en de bundel­
ing op Europees niveau van kennis, know how 
en ervaringen op het gebied van de instandhoud­
ing van het erfgoed; 
- vergemakkelijken van de toegang tot en uitbrei­
den van de voorlichting over het erfgoed voor 
alle burgers en aldus bijdragen tot de bevestiging 
van het Europees burgerschap, gebaseerd op een 
ruimere kennis van het erfgoed; 
- ondersteunen van de verraiming van de kennis, 
de uitwisseling van ervaringen en de herwaarder­
ing van het Europese potentieel; 
- bevorderen van de samenwerking met derde 
landen en andere ter zake bevoegde internation­
ale organisaties, met name met de Raad van 
Europa. 
Artikel 3 Het Raphaël-Programma is op de onderstaande 
specifieke doelstellingen gericht : 
- bijdragen tot de opwaardering en de vergroting 
van de uitstraling van het cultureel erfgoed; 
- bevorderen van de samenwerking en de bundel­
ing op Europees niveau van kennis, know how 
en ervaringen op het gebied van de instandhoud­
ing en de restauratie van het erfgoed; 
- vergemakkelijken van de toegang tot en uitbrei­
den van de voorlichting over het erfgoed voor 
alle burgers en aldus bijdragen tot de bevestiging 
van het Europees burgerschap, gebaseerd op een 
ruimere kennis van het erfgoed; 
- ondersteunen van de verruiming van de kennis, 
de uitwisseling van ervaringen en de herwaarder­
ing van het Europese potentieel; 
- bevorderen van de samenwerking met derde 
landen en andere ter zake bevoegde internation­
ale organisaties, met name met de Raad van 
Europa. 
Artikel 3 
Het Raphaël-Programma heeft betrekking op het 
onroerende en het roerende erfgoed en omvat vijf 
actiegebieden: 
I. Opwaardering en vergroting van de uitstra­
ling van het cultureel erfgoed 
II. Netwerken en partnerschappen 
III. Toegang tot het erfgoed 
IV. Innovatie, bijscholing en uitwisseling van 
vakmensen 
V. Samenwerking met derde landen en inter­
nationale organisaties 
Voor de tenuitvoerlegging van het gehele pro­
gramma wordt over de periode 1996-2000 een 
bedrag van 67 miljoen ecu toegewezen. 
De beschikbare kredieten worden ieder begro­
tingsjaar door de Begrotingsautoriteit vastgesteld, 
binnen de grenzen van de financiële vooruitzich­
ten. Het Raphaël-Programma heeft betrekking op het 
onroerende en het roerende erfgoed en omvat vijf 
actiegebieden: 
I. Opwaardering en vergroting van de uitstra­
ling van het cultureel erfgoed 
II. Netwerken en partnerschappen 
III. Toegang tot het erfgoed 
IV. Innovatie, bijscholing en uitwisseling van 
vakmensen 
V. Samenwerking met derde landen en inter­
nationale organisaties 
Voor de tenuitvoerlegging van onderhavig pro­
gramma wordt over de periode 1996-2000 een 
bedrag van 67 miljoen ecu toegewezen. 
De beschikbare kredieten worden ieder begro­
tingsjaar door de Begrotingsautoriteit vastgesteld, 
binnen de grenzen van de financiële vooruit­
zichten. 
Ter verwezenlijking van de in artikel 2 bedoelde 
doelstellingen worden de in de bijlage be­
schreven maatregelen ten uitvoer gelegd over­
eenkomstig de prioriteiten die ieder jaar worden 
vastgesteld volgens de bedoelde procedure. 
Het programma heeft een looptijd van 5 jaar. 
Het vangt aan op 1 januari 1996. Ter verwezenlijking van de in artikel 2 bedoelde 
doelstellingen worden de in de bijlage be­
schreven maatregelen ten uitvoer gelegd over­
eenkomstig de prioriteiten die ieder jaar worden 
vastgesteld volgens de bedoelde procedure. 
Het programma heeft een looptijd van 5 jaar. 
Het wordt van kracht op 1 januari 1996. 
Artikel 3 bis 
Artikel 4 Alle projecten die krachtens het Raphaël-pro-
gramma financiële steun ontvangen, zullen dit 
moeten laten blüken door het voeren van de vlag 
van de Europese Unie en het vermelden van de 
herkomst van de desbetreffende gelden. 
Artikel 4 
Om de bovengenoemde doelstellingen te kunnen 
bereiken dienen de in het kader van het Raphaël-
Programma opgezette projecten 
- een Europese dimensie te hebben en een reële 
waarde toe te voegen aan de in de Lid-Staten 
opgezette acties; 
- bij te dragen aan de vergroting van de uitstra­
ling van het cultureel erfgoed; 
- bij te dragen aan de verbetering van de metho­
den en aan de uitbreiding van de kennis en de 
know how op het gebied van de instandhouding; 
- door hun exemplarisch of vernieuwend en 
informatief karakter van bijzonder belang te zijn 
op communautair niveau of een multiplier-effect 
te hebben op het gebied van cultuur en onderwijs 
en op sociaal-economisch gebied. 
Artikel 5 Om de bovengenoemde doelstellingen te kunnen 
bereiken dienen de in het kader van het Raphaël-
Programma opgezette projecten 
- een Europese dimensie te hebben en een reële 
waarde toe te voegen aan de in de Lid-Staten 
opgezette acties; 
- bij te dragen aan de vergroting van de uittraling 
van het cultureel erfgoed 
- bij te dragen aan de verspreiding van voorlich­
ting over en vergroting van de uitstraling van het 
gemeenschappelijk culmreel erfgoed: 
- bij te dragen aan de verbetering van de metho­
den en aan de uitbreiding van de kennis en de 
know how op het gebied van de instandhouding; 
- door hun exemplarisch of vernieuwend en 
informatief karakter van bijzonder belang te zijn 
op communautair niveau of een multiplier-effect 
te hebben op het gebied van cultuur en onderwijs 
en op sociaal-economisch gebied. 
Artikel 5 
De Commissie wordt bijgestaan door het Raad­
gevend Comité als bedoeld in artikel 4 van de 
beschikking van het Europees Parlement en de 
Raad tot vaststelling van een programma voor 
steun aan artistieke en culturele activiteiten met 
een Europese dimensie (Kaleidoscoop 2000); in 
dit Comité heeft één vertegenwoordiger per 
Lid-Staat zitting en het wordt voorgezeten door 
de vertegenwoordiger van de Commissie. 
Het Comité kan ieder vraagstuk betreffende de 
tenuitvoerlegging van het programma onderzoe­
ken. De Commissie kan het Comité raadplegen 
over algemene aangelegenheden en over ieder 
vraagstuk dat niet in artikel 6 is genoemd. De Commissie wordt bijgestaan door het Raad­
gevend Comité als bedoeld in artikel 4 van de 
beschikking van het Europees Parlement en de 
Raad tot vaststelling van een programma voor 
steun aan artistieke en culturele activiteiten met 
een Europese dimensie (Kaleidoscoop 2000). 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het 
Comité een ontwerp voor van de te nemen 
maatregelen. Het Comité brengt, binnen een 
termijn die de voorzitter kan vaststellen naar­
gelang van de urgentie van de materie, advies 
over dit ontwerp uit, zo nodig door middel van 
een stemming. Het advies wordt in de notulen 
opgenomen; bovendien heeft iedere Lid-Staat het 
10 
recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notu­
len wordt opgenomen. 
Het Comité kan ieder vraagstuk betreffende de 
tenuitvoerlegging van het programma onderzoe­
ken. 
Artikel 6 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het 
comité een ontwerp voor van dé te nemen maat­
regelen, alsmede het jaarlijks werkprogramma 
voor de acties I,, II2, III3 en IV4. Het Comité 
brengt, binnen een termijn die de voorzitter kan 
vaststellen naargelang van de urgentie van de 
materie, advies over dit ontwerp uit, zo nodig 
door middel van een stemming. 
Het advies van het Comité wordt in de notulen 
opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het 
recht te verzoeken zijn standpunt in de notulen 
op te nemen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening 
met het advies van het Comité. Zij brengt het 
Comité op de hoogte van de wijze waarop zij 
met dit advies rekening heeft gehouden. 
Artikel 7 Artikel 6 (nieuw) 
De Commissie moet prioriteit toekennen aan het 
bekendmaken en de verspreiding van informatie 
over het onderhavige programma zodat alle 
culturele actoren en netwerken worden geïnfor­
meerd en gemobiliseerd voor desbetreffende 
acties. 
Artikel 7 
De Commissie ziet erop toe dat het Raphaël-
Programma in samenhang is met en een aanvull­
ing vormt op de andere programma's en beleids­
maatregelen van de Gemeenschap die het cul­
tureel erfgoed raken. De Commissie ziet erop toe dat het Raphaël-
Programma in samenhang is met en een aanvul­
ling vormt op de andere programma's en beleids­
maatregelen van de Gemeenschap die het cul­
tureel erfgoed raken. 
Artikel 7 bis 
Geassocieerde landen van Midden- en Oost-
Europa kunnen deelnemen aan onderhavig pro­
gramma overeenkomstig de in de protocollen bij 
de met deze landen gesloten of te sluiten asso­
ciatieovereenkomsten vastgestelde voorwaarden 
betreffende de deelname aan communautaire 
programma's. Dit programma staat open voor 
deelname door Cyprus en Malta: en voor samen­
werking met andere derde landen die associatie-
of samenwerkingsovereenkomsten met culturele 
clausules hebben gesloten, op basis van be­
komende kredieten die volgens met deze landen 
overeen te komen procedures ter beschikking 
moeten worden gesteld. 
Artikel 7 ter 
De Gemeenschap bevordert de samenwerking 
met de Raad van Europa evenals met andere op 
11 
het gebied van het cultureel erfgoed bevoegde 
internationale organisaties (bijvoorbeeld de 
UNESCO), waarbij erop moet worden toegezien 
dat de ten uitvoer gelegde instrumenten elkaar 
aanvullen, met eerbiediging van de eigenheid en 
de zelfstandigheid van handelen van elke instell­
ing en organisatie, 
Artikel 8 Artikel 8 
Nadat de eerste drie jaar van de looptijd van het 
Raphaël-Programma zijn verstreken en vóór 
30 september 1999 dient de Commissie bij het 
Europees Parlement, de Raad en het Comité van 
de Regio's een evaluatieverslag over de bereikte 
resultaten in, eventueel vergezeld van passende 
voorstellen tot aanpassing van het programma 
naargelang van de tijdens de uitvoering ervan 
ontstane behoeften. 
Zodra de looptijd van het Raphaël-Programma is 
verstreken en vóór 30 september 2001 legt de 
Commissie het Europees Parlement, de Raad en 
het Comité van de Regio's een verslag voor over 
de uitvoering en de resultaten van het program­
ma. Nadat twee jaar en zes maanden van de looptijd 
van onderhavig programma zijn verstreken en 
binnen de zes maanden die volgen op deze 
periode, dient de Commissie bij het Europees 
Parlement, de Raad en het Comité van de Re­
gio's een evaluatieverslag over de bereikte 
resultaten in, eventueel vergezeld van passende 
voorstellen tot aanpassing van het programma 
naargelang van de tijdens de uitvoering ervan 
ontstane behoeften. Dit verslag dient om in 
kwalitatieve en kwantitatieve termen te evalueren 
in hoeverre door het programma de in artikel 2 
opgesomde doelstellingen konden worden be-
riikL 
Zodra de looptijd van het Raphaël-Programma is 
verstreken en vóór 30 september 2001 legt de 
Commissie het Europees Parlement, de Raad en 
het Comité van de Regio's een verslag voor over 
de uitvoering en de resultaten van het program­
ma. 
Artikel 9 Artikel 9 
Dit besluit wordt van kracht op de twintigste dag 
volgende op die van zijn bekendmaking in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschap­
pen. 
Gedaan te Brussel op Dit besluit wordt van kracht op de twintigste dag 
volgende op die van zijn bekendmaking in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschap­
pen. 
Gedaan te Brussel op 
Voor het Europees Parlement 
De voorzitter Voor het Europees Parlement 
De voorzitter 
Voor de Raad 
De voorzitter Voor de Raad 
De voorzitter 
12 
BIJLAGE 
COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA 
OP HET GEBIED VAN HET CULTUREEL ERFGOED 
PROGRAMMA "RAPHAËL" 
Het programma "Raphaël" heeft ten doel 
acties op Europees niveau voor de ver­
schillende soorten erfgoed te ondersteu­
nen: onroerend erfgoed, archeologisch 
erfgoed, subaquatisch erfgoed, roerend 
erfgoed, musea en collecties, archieven, 
enz. Het programma "Raphaël" heeft ten doel 
acties op Europees niveau voor de ver­
schillende soorten erfgoed te ondersteu­
nen: onroerend en archeologisch erf­
goed, met inbegrip van archeologische 
sites^ subaquatisch erfgoed, roerend 
erfgoed, musea en collecties, archieven, 
enz. 
Actie I - Opwaardering en vergroting 
van de uitstraling van het cultureel erf­
goed Actie I - Opwaardering en vergroting 
van de uitstraling van het cultureel erf­
goed 
- Deze actie heeft ten doel bij te dragen tot de 
opwaardering en de vergroting van de uitstraling 
van het cultureel erfgoed en de ontwikkeling en 
bundeling van de beste werkwijzen aan te moe­
digen door een omgeving te scheppen die gunstig 
is voor de instandhouding van het cultureel 
erfgoed. 
- Deze actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Ondersteuning van projecten voor de instand­
houding van het roerend of onroerend erfgoed, 
die "Europese laboratoria voor het erfgoed" 
kunnen worden genoemd wegens het belang en 
de voorbeeldfunctie van de overwogen werk­
zaamheden. Deze moeten betrekking hebben op 
werken, monumenten of plaatsen met een buiten­
gewone historische waarde die door Europa niet 
mogen worden vergeten. De projecten, die zich 
over verscheidene jaren zullen uitstrekken, 
hebben ten doel de beste deskundigen bijeen te 
brengen, met name door een Europees en multi­
disciplinair team bij de werkzaamheden te be­
trekken ten einde bijzonder moeilijke problemen 
in verband met de instandhouding van het erf­
goed onder de loep te nemen en passende bena­
deringswijzen, methoden en/of technieken uit te 
werken. Er zal bijzondere aandacht worden 
besteed aan de verspreiding van de bij de werk­
zaamheden opgedane ervaring. - Deze actie heeft ten doel bij te dragen tot de 
opwaardering en de vergroting van de uitstraling 
van het cultureel erfgoed en de ontwikkeling en 
bundeling van de beste werkwijzen aan te moe­
digen door een omgeving te scheppen die gunstig 
is voor de instandhouding en de restauratie van 
het cultureel erfgoed. 
- Deze actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Ondersteuning van projecten voor de instand­
houding van het roerend of onroerend erfgoed, 
die "Europese laboratoria voor het erfgoed" 
kunnen worden genoemd wegens het belang en 
de voorbeeldfunctie van de overwogen werk­
zaamheden. Deze moeten betrekking hebben op 
werken, monumenten of plaatsen met een buiten­
gewone historische waarde die door Europa niet 
mogen worden vergeten. De projecten, die zich 
over verscheidene jaren zullen uitstrekken, 
hebben ten doel de beste deskundigen bijeen te 
brengen, met name door een Europees en multi­
disciplinair team bij de werkzaamheden te be­
trekken ten einde bijzonder moeilijke problemen 
in verband met de instandhouding van het erf­
goed onder de loep te nemen en passende bena­
deringswijzen, methoden en/of technieken uit te 
werken. Er zal bijzondere aandacht worden 
besteed aan de verspreiding van de bij de werk­
zaamheden opgedane ervaring. 
13 
2. Ondersteuning van "Europese modelprojecten 
in verband met het erfgoed" die betrekking 
hebben op een gemeenschappelijk thema dat 
verband houdt met de instandhouding van het 
roerend en/of onroerend erfgoed. De projecten 
moeten zich onderscheiden door hun voorbeeld­
waarde en een multiplier-effect hebben. Zij 
kunnen zich uitstrekken over verscheidene op­
eenvolgende jaren. Er zal onder de vakmensen 
een ruime verspreiding worden gegeven aan de 
ervaring die is opgedaan naar aanleiding van de 
problemen op het gebied van het beheer of de 
instandhouding van het erfgoed die zijn be­
handeld. De thema's zullen worden gekozen 
afhankelijk van hetgeen de vakmensen voor de 
verschillende soorten erfgoed bezighoudt. 
3. Steun voor de ontwikkeling van Europese 
"normen" en/of aanbevelingen die ten doel 
hebben de goede gebruiken en methoden op het 
gebied van het beheer en de instandhouding van 
het erfgoed te verbeteren en, zo nodig, de uit­
wisselingen te vergemakkelijken. Het gaat daar­
bij om de uitwerking op Europees niveau van 
"normen" en/of aanbevelingen die bijvoorbeeld 
betrekking hebben op de documentatie betref­
fende cultuurgoederen, op de voorwaarden voor 
het lenen van werken voor tentoonstellingen, op 
de passieve instandhouding van werken, op de 
beveiliging tegen brand van voorwerpen, werken 
en monumenten, enz. De communautaire steun 
zal kunnen worden gebruikt voor de onder­
zoeken, werkvergaderingen, studies, enz., in het 
kader van deze werkzaamheden. 2. Ondersteuning van "Europese modelprojecten 
in verband met het erfgoed" die betrekking 
hebben op een gemeenschappelijk thema dat 
verband houdt met de instandhouding van het 
roerend en/of onroerend erfgoed. De projecten 
moeten zich onderscheiden door hun voorbeeld­
waarde en een multiplier-effect hebben. Zij 
kunnen zich uitstrekken over verscheidene op­
eenvolgende jaren. Er zal onder de vakmensen 
een ruime verspreiding worden gegeven aan de 
ervaring die is opgedaan naar aanleiding van de 
problemen op het gebied van het beheer of de 
instandhouding van het erfgoed die zijn be­
handeld. De thema's zullen worden gekozen 
afhankelijk van hetgeen de vakmensen voor de 
verschillende soorten erfgoed bezighoudt. 
3. Steun voor de ontwikkeling van Europese 
"normen" en/of aanbevelingen die ten doel 
hebben de goede gebruiken en methoden op het 
gebied van het beheer en de instandhouding van 
het erfgoed te verbeteren en, zo nodig, de uit­
wisselingen te vergemakkelijken. Het gaat daar­
bij om de uitwerking op Europees niveau van 
"normen" en/of aanbevelingen die bijvoorbeeld 
betrekking hebben op de documentatie betref­
fende cultuurgoederen, op de voorwaarden voor 
het lenen van werken voor tentoonstellingen, op 
de passieve instandhouding van werken, op de 
beveiliging tegen brand van voorwerpen, werken 
en monumenten, enz. De communautaire steun 
zal kunnen worden gebruikt voor de onder­
zoeken, werkvergaderingen, studies, enz., in het 
kader van deze werkzaamheden. 
4. Aanmoediging, bij wijze van proef, van het 
gezamenlijk beheer door verscheidene Europese 
partners van belangrijke kunstwerken, ten einde 
deze werken in stand te houden en het publiek in 
Europa er kennis mee te laten maken. 
5. Ontwikkeling van projecten en studies met 
een hoofdzakelijk cultureel karakter die de 
andere communautaire activiteiten aanvullen. Er 
kan financiële steun worden verleend voor 
projecten die de communautaire actie die wordt 
gevoerd uit hoofde van andere bepalingen van 
het Verdrag ondersteunen of aanvullen en die 
van bijzonder belang zijn voor de sector van het 
erfgoed, voor ronde-tafelbijeenkomsten en ver­
gelijkende studies die ten doel hebben feitelijke 
gegevens bijeen te brengen over de situatie in de 
Lid-Staten, alsmede voor effectbeoordelingen in 
het kader van de uitwerking van nieuwe com­
munautaire maatregelen. 
Actie II - Netwerken en partnerschappen 4. Aanmoediging, bij wijze van proef, van het 
gezamenlijk beheer door verscheidene Europese 
partners van belangrijke kunstwerken, ten einde 
deze werken in stand te houden en het publiek in 
Europa er kennis mee te laten maken. 
5. Ontwikkeling van projecten en studies met 
een hoofdzakelijk cultureel karakter die de 
andere communautaire activiteiten aanvullen. Er 
kan financiële steun worden verleend voor 
projecten die de communautaire actie die wordt 
gevoerd uit hoofde van andere bepalingen van 
het Verdrag ondersteunen of aanvullen en die 
van bijzonder belang zijn voor de sector van het 
erfgoed, voor ronde-tafelbijeenkomsten en ver­
gelijkende studies die ten doel hebben feitelijke 
gegevens bijeen te brengen over de situatie in de 
Lid-Staten, alsmede voor effectbeoordelingen in 
het kader van de uitwerking van nieuwe com­
munautaire maatregelen. 
Actie II - Netwerken en partnerschappen 
14 
- Deze actie heeft ten doel de ontwikkeling van 
netwerken en de vorming van partnerschappen 
aan te moedigen ten einde bij te dragen tot de 
versterking van de supranationale samenwerking 
en tot de uitwisseling en bundeling van ervaring, 
en ten einde sterker de nadruk te leggen op de 
Europese dimensie van het erfgoed. 
- Deze actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Steun voor de koppeling in een netwerk van 
de "Europese modelprojecten in verband met het 
erfgoed". De netwerken zullen worden opgezet 
per behandeld thema en zullen de projectleiders 
en, zo nodig, openbare en particuliere in­
stellingen, onderzoekcentra en ondernemingen 
die bijzonder bij dit probleem betrokken zijn, 
bijeenbrengen. De netwerken hebben ten doel de 
uitwisseling van ervaringen tussen de projectlei­
ders enerzijds en tussen dezen en de andere 
betrokkenen anderzijds te bevorderen. De com­
munautaire steun kan met name worden gebruikt 
voor het opzetten van de netwerken, voor de 
organisatie van seminars over de in het kader 
van de modelprojecten ondervonden problemen, 
voor de werkzaamheden die in dat kader worden 
overwogen alsmede voor de verspreiding onder 
de betrokkenen van de aldus opgedane ervaring. 
2. Het bijeenbrengen en verspreiden van gespeci­
aliseerde, voor de sector van het erfgoed be­
stemde informatie, met gebruikmaking van de 
passende informatiekanalen of -centra (bevoegde 
overheidsdiensten, beroepsorganisaties en niet-
gouvernementele organisaties, verenigingen, 
enz.) en informatiedragers (papier, CD-ROM, 
CD-I, on-line, enz. ...). De informatie zal be­
trekking hebben op de uitwerking van vergelij­
kende studies over de methoden en systemen van 
gemeenschappelijk belang in de Lid-Staten, van 
Europese cultuurstatistieken en -indicatoren, van 
praktische handleidingen, handboeken, repertoria 
en overzichten van innoverende projecten als­
mede op de communautaire activiteiten die het 
cultureel erfgoed betreffen. 
3. Steun voor supranationale samen­
werkingsprojecten tussen musea en/of met be­
trekking tot monumenten, waarbij een beroep 
wordt gedaan op multimedia-toepassingen of 
andere vormen van communicatie ten einde de 
nadruk te leggen op de Europese dimensie van 
het erfgoed en de bezoekers van een museum, 
monument of plaats, kennis te laten maken met 
werken, monumenten en plaatsen uit andere 
Europese landen. - Deze actie heeft ten doel de ontwikkeling van 
netwerken en de vorming van partnerschappen 
aan te moedigen ten einde bij te dragen tot de 
versterking van de supranationale samenwerking 
en tot de uitwisseling en bundeling van ervaring, 
en ten einde sterker de nadruk te leggen op de 
Europese dimensie van het erfgoed. 
- Deze actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Steun voor de koppeling in een netwerk van 
de "Europese modelprojecten in verband met het 
erfgoed". De netwerken zullen worden opgezet 
per behandeld thema en zullen de projectleiders 
en, zo nodig, openbare en particuliere in­
stellingen, onderzoekcentra en ondernemingen 
die bijzonder bij dit probleem betrokken zijn, 
bijeenbrengen. De netwerken hebben ten doel de 
uitwisseling van ervaringen tussen de projectlei­
ders enerzijds en tussen dezen en de andere 
betrokkenen anderzijds te bevorderen. De com­
munautaire steun kan met name worden gebruikt 
voor het opzetten van de netwerken, voor de 
organisatie van seminars over de in het kader 
van de modelprojecten ondervonden problemen, 
voor de werkzaamheden die in dat kader worden 
overwogen alsmede voor de verspreiding onder 
de betrokkenen van de aldus opgedane ervaring. 
2. Het bijeenbrengen en verspreiden van gespeci­
aliseerde, voor de sector van het erfgoed be­
stemde informatie, met gebruikmaking van de 
passende informatiekanalen of -centra (bevoegde 
overheidsdiensten, beroepsorganisaties en niet-
gouvernementele organisaties, verenigingen, 
enz.) en informatiedragers (papier, CD-ROM, 
CD-I, on-line, enz. ...). De informatie zal be­
trekking hebben op de uitwerking van vergelij­
kende studies over de methoden en systemen van 
gemeenschappelijk belang in de Lid-Staten, van 
Europese cultuurstatistieken en -indicatoren, van 
praktische handleidingen, handboeken, repertoria 
en overzichten van innoverende projecten als­
mede op de communautaire activiteiten die het 
cultureel erfgoed betreffen. 
3. Steun voor supranationale samen­
werkingsprojecten tussen musea en/of met be­
trekking tot monumenten, waarbij een beroep 
wordt gedaan op multimedia-toepassingen of 
andere vormen van communicatie ten einde de 
nadruk te leggen op de Europese dimensie van 
het erfgoed en de bezoekers van een museum, 
monument of site, kennis te laten maken met 
andere werken, monumenten en sites van het­
zelfde culturele genre in andere Europese landen. 
15 
4.Steun voor samenwerkingsprojecten tussen 
opleidingsinstituten, bijscholingsinstituten en/of 
onderzoekcentra die werkzaam zijn op het gebied 
van het erfgoed. Deze maatregel heeft ten doel 
de instrumenten te ontwikkelen die nodig zijn 
voor het opzetten van netwerken en/of het tot 
stand brengen van partnerschappen, voor de 
versterking van de onderlinge samenwerking en 
de bundeling van ervaringen. De financiële steun 
die wordt verleend in het kader van de samen­
werkingsprojecten kan met name worden ge­
bruikt voor: 
het opmaken van inventarissen (per dis­
cipline) van de bijscholingsopleidingen, 
de ontwikkeling van methodes voor de 
evaluatie van de opleidingen en van ge­
meenschappelijk overleg, 
de verwezenlijking van vergelijkende stu­
dies over de diploma's/kwalificaties op het 
gebied van het cultureel patrimonium en 
over de toegang tot de beroepen in verband 
met het erfgoed in de Lid-Staten, 
het opzetten van netwerken en de infor­
matie van de leden daarvan, 
beurzen en uitwisselingen van professoren, 
studenten en/of onderzoekers, 
de verspreiding, met name onder vakmen­
sen op het gebied van het erfgoed, van 
informatie over de lopende of reeds uitge­
voerde onderzoeken, 
het verstrekken van de informatie over 
en/of de toegang tot de nieuwe technolo­
gieën en het gebruik daarvan in verband 
met het cultureel erfgoed, enz. 
De cumulatieve effecten met de andere com­
munautaire programma's, met name op het 
gebied van onderwijs en opleiding, van onder­
zoek en technologische ontwikkeling, moeten 
duidelijk worden aangegeven. Steun voor de oprichting van internationale 
netwerken die musea en sites die culmrele en 
historische overeenkomsten vertonen, met elkaar 
verbinden ten einde elk cultuurgoed beter te 
leren kennen, in het bijzonder om te zoeken naar 
de gemeenschappelijke Europese wortels. 
4.Steun voor samenwerkingsprojecten tussen 
opleidingsinstituten, bijscholingsinstituten en/of 
onderzoekcentra en archeologische en/of weten­
schappelijke instellingen die werkzaam zijn op 
het gebied van het culmreel erfgoed. Deze 
maatregel heeft ten doel de instrumenten te 
ontwikkelen die nodig zijn voor het opzetten van 
netwerken en/of het tot stand brengen van part­
nerschappen, voor de versterking van de onder­
linge samenwerking en de bundeling van erva­
ringen. De financiële steun die wordt verleend in 
het kader van de samenwerkingsprojecten kan 
met name worden gebruikt voor: 
het opmaken van inventarissen (per dis­
cipline) van de bijscholingsopleidingen, 
de ontwikkeling van methodes voor de 
evaluatie van de opleidingen en van ge­
meenschappelijk overleg, 
de verwezenlijking van vergelijkende stu­
dies over de diploma's/kwalificaties op het 
gebied van het culmreel patrimonium en 
over de toegang tot de beroepen in verband 
met het erfgoed in de Lid-Staten, 
het opzetten van netwerken en de infor­
matie van de leden daarvan, 
beurzen en uitwisselingen van professoren, 
studenten en/of onderzoekers, 
de verspreiding, met name onder vakmen­
sen op het gebied van het erfgoed, van 
informatie over de lopende of reeds uitge­
voerde onderzoeken, 
het verstrekken van de informatie over 
en/of de toegang tot de nieuwe technolo­
gieën en het gebruik daarvan in verband 
met het cultureel erfgoed, enz. 
De cumulatieve effecten met de andere com­
munautaire programma's, met name op het 
gebied van onderwijs en opleiding, van onder­
zoek en technologische ontwikkeling, moeten 
duidelijk worden aangegeven. 
16 
Actie m - Toegang tot het erfgoed Actie m - Toegang tot het erfgoed 
- Deze actie heeft de verbetering ten doel van de 
toegang van de burger tot het gemeenschappelijk 
erfgoed door het aanmoedigen van bewust­
makingsprojecten met een Europese dimensie en 
het stimuleren van het gebruik van geavanceerde 
informatie- en communicatietechnologieën en 
-diensten. - Deze actie heeft de verbetering ten doel van de 
toegang van de burger tot het gemeenschappelijk 
erfgoed door het aanmoedigen van bewust­
makingsprojecten met een Europese dimensie en 
het stimuleren van het gebruik van geavanceerde 
informatie- en communicatietechnologieën en 
-diensten. 
- De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Opneming van maatregelen ter bewustmaking 
van de burger in de projecten waaraan in het 
kader van het programma "Raphaël" commu­
nautaire steun wordt verleend. Degenen die het 
initiatief tot de projecten nemen zullen worden 
verzocht de reeds verrichte of nog in uitvoering 
zijnde werkzaamheden aan het publiek voor te 
stellen. De Commissie zal de op dit gebied 
genomen initiatieven voortzetten, onder meer die 
m.b.t. de reizende tentoonstelling en de audio­
visuele produkten die met name zullen worden 
gebruikt voor de "Europese laboratoria voor het 
erfgoed" en voor de "Europese modelprojecten 
in verband met het erfgoed". 
2. Ondersteuning van bewustmakingsinitiatieven 
op Europees niveau, zoals bijvoorbeeld de 
Europese dagen van het erfgoed, de evenementen 
in het kader van 9 mei - Dag van Europa, de 
Europese architectuurprijs Mies van der Rohe, 
Europan, enz. 
3. Steun voor de verwezenlijking van projec­
ten op het gebied van de meertaligheid in musea 
en met betrekking tot monumenten en plaatsen 
ten behoeve van de onderdanen van andere 
Lid-Staten. Deze projecten kunnen betrekking 
hebben op inleidende teksten, brochures, pane­
len, systemen van elektronische gidsen, audio­
visuele of multimedia-produkten, enz. 
4. Steun voor toepassingen van geavanceerde 
informatie- en communicatietechnologieën en 
-diensten die vakmensen en het publiek toegang 
verlenen tot het erfgoed. De projecten moeten 
van Europees belang zijn en een demonstratie­
functie hebben. 
De communautaire steun kan worden gebruikt 
voor studies of workshops over bijzondere 
problemen in verband met het gebruik van deze 
technologieën en diensten in de sector van het 
erfgoed of voor proefprojecten die ten doel - De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Opneming van maatregelen ter bewustmaking 
van de burger in de projecten waaraan in het 
kader van het programma "Raphaël" commu­
nautaire steun wordt verleend. Degenen die het 
initiatief tot de projecten nemen zullen worden 
verzocht de reeds verrichte of nog in uitvoering 
zijnde werkzaamheden aan het publiek voor te 
stellen. De Commissie zal de op dit gebied 
genomen initiatieven voortzetten, onder meer die 
m.b.t. de reizende tentoonstelling en de audio­
visuele en multimedia-produkten die met name 
zullen worden gebruikt voor de "Europese 
laboratoria voor het erfgoed" en voor de "Euro­
pese modelprojecten in verband met het erf­
goed". 
2. Ondersteuning van bewustmakingsinitiatieven 
op Europees niveau, zoals bijvoorbeeld de 
Europese dagen van het erfgoed, de evenementen 
in het kader van 9 mei - Dag van Europa, de 
Europese architectuurprijs Mies van der Rohe, 
Europan, enz. 
3. Steun voor de verwezenlijking van projec­
ten op het gebied van de meertaligheid in musea 
en met betrekking tot monumenten en plaatsen 
ten behoeve van de onderdanen van andere 
Lid-Staten. Deze projecten kunnen betrekking 
hebben op inleidende teksten, brochures, pane­
len, systemen van elektronische gidsen, audio­
visuele of multimedia-produkten. educatieve 
programma's van musea, enz. 
4. Steun voor toepassingen van geavanceerde 
informatie- en communicatietechnologieën en 
-diensten die vakmensen en het publiek toegang 
verlenen tot het erfgoed. De projecten moeten 
van Europees belang zijn en een demonstratie-
functie hebben. 
De communautaire steun kan worden gebruikt 
voor studies of workshops over bijzondere 
problemen in verband met het gebruik van deze 
technologieën en diensten in de sector van het 
erfgoed of voor proefprojecten die ten doel 
17 
hebben concrete toepassingen te onderzoeken en 
in praktijk te brengen. 
Actie IV - Innovatie, bijscholing en uitwisseling 
van vakmensen 
- Deze actie heeft ten doel de uitwisseling van 
ervaringen te stimuleren en de samenwerking, de 
uitwisseling en de bijscholing van vakmensen op 
het gebied van het cultureel erfgoed aan te 
moedigen. 
- De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Steun voor het vaststellen van de behoeften op 
het gebied van het - op communautair niveau te 
ontwikkelen - onderzoek in de sector van het 
erfgoed, voor de verspreiding van de resultaten 
van de onderzoekwerkzaamheden onder de in 
deze sector werkzame vakmensen en voor de 
ontwikkeling van concrete toepassingen ten 
behoeve van vakmensen die op het terrein werk 
zaam zijn. Bij deze maatregelen moet worden 
gestreefd naar een synergie met het kaderpro­
gramma op het gebied van onderzoek, technolo­
gische ontwikkeling en demonstratie; iedere 
eventuele actie op dit gebied moet worden onder­
nomen binnen het bestek van het kaderprogram­
ma inzake OTO en overeenkomstig de bepalin­
gen daarvan. 
2. Steun voor de organisatie van conferenties en 
colloquia of andere soortgelijke bijscholingsac­
tiviteiten met een Europese dimensie. 
3. Steun voor projecten die ten doel hebben een 
Europees programma voor de uitwisseling van 
vakmensen voor de verschillende soorten erfgoed 
op te zetten, waardoor personen die reeds een 
degelijke beroepservaring hebben de mogelijk­
heid krijgen verscheidene maanden in een verge­
lijkbare beroepsomgeving in een ander Europees 
land te werken. De communautaire steun is 
bestemd voor de organisatie van de uit­
wisselingen en voor de vergoeding van extra 
kosten, zoals reis- en verblijfkosten. 
4. Steun voor de opleiding en de bijscholing van 
erfgoed-specialisten in het gebruik van geavan­
ceerde informatie- en communicatietechnologieën 
en -diensten. 
Actie V - Samenwerking met derde landen en 
internationale organisaties 
- Deze actie is erop gericht projecten met derde 
landen op te zetten en synergieën te stimuleren hebben concrete toepassingen te onderzoeken en 
in praktijk te brengen. 
Actie IV - Innovatie, bijscholing en uitwisseling 
van vakmensen 
- Deze actie heeft ten doel de uitwisseling van 
ervaringen te stimuleren en de samenwerking, de 
uitwisseling en de bijscholing van vakmensen op 
het gebied van het cultureel erfgoed aan te 
moedigen. 
- De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Steun voor het vaststellen van de behoeften op 
het gebied van het - op communautair niveau te 
ontwikkelen - onderzoek in de sector van het 
erfgoed, voor de verspreiding van de resultaten 
van de onderzoekwerkzaamheden onder de in 
deze sector werkzame vakmensen en voor de 
ontwikkeling van concrete toepassingen ten 
behoeve van vakmensen die op het terrein werk­
zaam zijn. Bij deze maatregelen moet worden 
gestreefd naar een synergie met het kaderprogra­
mma op het gebied van onderzoek, technolo­
gische ontwikkeling en demonstratie; iedere 
eventuele actie op dit gebied moet worden onder­
nomen binnen het bestek van het kaderprogram­
ma inzake OTO en overeenkomstig de bepalin­
gen daarvan. 
2. Steun voor de organisatie van conferenties en 
colloquia of andere soortgelijke bijscholingsac­
tiviteiten met een Europese dimensie. 
3. Steun voor projecten die ten doel hebben een 
Europees programma voor de uitwisseling van 
vakmensen voor de verschillende soorten erfgoed 
op te zetten, waardoor personen die reeds een 
degelijke beroepservaring hebben de mogelijk­
heid krijgen verscheidene maanden in een verge­
lijkbare beroepsomgeving in een ander Europees 
land te werken. De communautaire steun is 
bestemd voor de organisatie van de uit­
wisselingen en voor de vergoeding van extra 
kosten, zoals reis- en verblijfkosten. 
4. Steun voor de opleiding en de bijscholing van 
erfgoed-specialisten in het gebruik van geavan­
ceerde informatie- en communicatietechnologieën 
en -diensten. 
Actie V - Samenwerking met derde landen en 
internationale organisaties 
- Deze actie is erop gericht projecten met derde 
landen op te zetten en synergieën te stimuleren 
18 
met de activiteiten van andere internationale 
organisaties, in het bijzonder de Raad van Euro­
pa. 
- De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Ondersteuning van projecten voor de instand­
houding van het roerend en onroerend erfgoed, 
die met name betrekking hebben op monumenten 
en plaatsen die op de World Heritage List zijn 
opgenomen; 
2. Deelneming aan projecten in verband met 
netwerken en partnerschappen of uitbreiding van 
bepaalde projecten, bij voorbeeld vergelijkende 
studies tot derde landen; met de activiteiten van andere internationale 
organisaties, in het bijzonder de Raad van Euro­
pa. 
- De actie omvat de volgende maatregelen: 
1. Ondersteuning van projecten voor de instand­
houding van het roerend en onroerend erfgoed, 
die met name betrekking hebben op monumenten 
en plaatsen die op de World Heritage List zijn 
opgenomen; 
2. Deelneming aan projecten in verband met 
netwerken en partnerschappen of uitbreiding van 
bepaalde projecten, bij voorbeeld vergelijkende 
studies tot derde landen; 
3. Deelneming aan projecten in verband met de 
toegang van de burger tot het erfgoed, bij voor­
beeld de Europese dagen van het erfgoed; 
4. Aanmoediging van de erfgoed-specialisten om 
deel te nemen aan acties op het gebied van 
onderzoek, bijscholing en uitwisseling. 
- De communautaire steun die is gericht op 
culmrele samenwerkingsprojecten met derde 
landen wordt op grond van de op deze landen toe 
te passen overeenkomsten op vergelijkbare wijze 
georganiseerd als die met betrekking tot de 
landen van de Europese Unie. 
Er zal worden gestreefd naar een synergie tussen 
de actie en de inzake erfgoed bevoegde interna­
tionale organisaties, met name de Raad van 
Europa, met inachtneming van de eigen identiteit 
en de handelingsautonomie van elke instelling of 
organisatie. 3. Deelneming aan projecten in verband met de 
toegang van de burger tot het erfgoed, bij voor­
beeld de Europese dagen van het erfgoed; 
4. Aanmoediging van de erfgoed-specialisten om 
deel te nemen aan acties op het gebied van 
onderzoek, bijscholing en uitwisseling. 
- De communautaire steun die is gericht op 
culturele samenwerkingsprojecten met derde 
landen wordt op grond van de op deze landen toe 
te passen overeenkomsten op vergelijkbare wijze 
georganiseerd als die met betrekking tot de 
landen van de Europese Unie. 
Er zal worden gestreefd naar een synergie tussen 
de actie en de inzake erfgoed bevoegde interna­
tionale organisaties, met name de Raad van 
Europa, met inachtneming van de eigen identiteit 
en de handelingsautonomie van elke instelling of 
organisatie. 
19 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 333 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 11 
Catalogusnummer : CB-CO-96-333-NL-C 
ISBN 92-78-06043-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
JP