Dit is het vijfde maandelijkse verslag over de vorderingen die zijn gemaakt bij de totstandbrenging van een echte en doeltreffende Veiligheidsunie. Het heeft betrekking op de ontwikkelingen in verband met twee belangrijke pijlers: de bestrijding van terrorisme, georganiseerde criminaliteit en cybercriminaliteit en van de middelen ter ondersteuning daarvan, en de versterking van onze weerbaarheid en veerkracht tegenover dergelijke dreigingen.

Om een echte en doeltreffende Veiligheidsunie tot stand te brengen moet er eerst voor worden gezorgd dat er tijdig EU-wetgeving wordt vastgesteld en dat deze volledig en doeltreffend ten uitvoer gelegd wordt.

In de gezamenlijke verklaring van 13 december 2016 van de voorzitters van het Parlement, de Raad en de Commissie is overeenstemming bereikt over 58 wetgevingsprioriteiten voor 2017. Het gaat onder meer om voorstellen die reeds in behandeling zijn en die cruciaal zijn voor de verwezenlijking van de Veiligheidsunie, zoals: de terrorismerichtlijn, de vuurwapenrichtlijn, het EU-inreis/uitreissysteem (EES), het Europees systeem voor reisinformatie en -autorisatie (Etias), de richtlijn inzake witwassen van geld en terrorismefinanciering, het Europees strafregisterinformatiesysteem (Ecris) en de verordening betreffende privacy en elektronische communicatie (e-privacverordening). Het is absoluut noodzakelijk over deze voorstellen snel overeenstemming te bereiken en in dit verslag zal de huidige stand van zaken van elk voorstel worden bekeken.

Ook voor de bestaande wetgeving, met inbegrip van instrumenten die zich nog in de omzettingsfase bevinden, ligt de nadruk op uitvoering. Dit verslag beschrijft ook de actuele stand van zaken met betrekking tot de belangrijkste dossiers in deze categorie, zoals de dossiers betreffende precursoren voor explosieven, persoonsgegevens van passagiers (PNR), de Prüm-besluiten inzake het delen van gegevens tussen de lidstaten over voertuigen, vingerafdrukken en DNA-gegevens, en de omzetting van de richtlijn inzake netwerk- en informatiebeveiliging (NIB).

Dit verslag besteedt niet alleen aandacht aan de vorderingen inzake wetgevingsdossiers, maar ook aan de uitvoering van een aantal essentiële niet-wetgevingsdossiers inzake de veiligheidsunie die de veerkracht van de EU moeten vergroten, zoals de werkzaamheden van de Commissie met betrekking tot de bestrijding van radicalisering via het netwerk voor voorlichting over radicalisering, de bescherming van zachte doelwitten en de luchtvaartbeveiliging in derde landen.

Het volgende maandelijkse verslag verschijnt in april en zal in het teken staan van op georganiseerde criminaliteit en de prioriteiten in het kader van de “beleidscyclus” 2017 van de EU, die een strategisch kader biedt voor een doeltreffendere samenwerking tussen nationale rechtshandhavingsinstanties, EU-agentschappen en EU-instellingen op dit gebied. Daarnaast zal in het volgende verslag worden ingegaan op operationele politiële en rechterlijke samenwerking, waarbij het ook om de gemeenschappelijke onderzoeksteams gaat.

II. UITVOERING VAN WETGEVINGSPRIORITEITEN VOOR EEN BETERE BESCHERMING VAN DE VEILIGHEID VAN BURGERS

Vorige maand heeft het Europees Parlement het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende terrorismebestrijding goedgekeurd. De EU heeft daarmee een belangrijke stap gezet in de strijd tegen terrorisme. De Raad moet het voorstel nu begin maart goedkeuren. Eenmaal uitgevoerd, zal de nieuwe richtlijn handhavingsinstanties en officieren van justitie belangrijke instrumenten bieden voor de bestrijding van de toenemende terroristische dreiging, zoals de strafbaarstelling van gedragingen in verband met buitenlandse terroristische strijders, terroristische training en de financiering van terrorisme. De richtlijn zal ook de bestaande regels inzake de uitwisseling van informatie over terroristische misdrijven verbeteren en het mogelijk maken terroristische inhoud van het internet te verwijderen, wat helpt om de EU veiliger te maken, met inachtneming van de grondrechten. Tot slot zal de richtlijn de status en de rechten van slachtoffers van terrorisme verbeteren en ervoor zorgen dat zij hulp kunnen krijgen, direct na een aanslag en zolang als daarna noodzakelijk is. Nadat de medewetgevers in november 2016 politieke overeenstemming bereikten, heeft de plenaire vergadering van het Europees Parlement op 16 februari voor het voorstel gestemd en de Raad zal nu begin maart overgaan tot de formele vaststelling. De lidstaten hebben 18 maanden de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. De Commissie zal de snelle en correcte omzetting in de lidstaten bevorderen door een reeks workshops, die vóór de zomer 2017 zullen beginnen. Met de richtlijn zet de EU het Aanvullend Protocol bij het Verdrag van de Raad van Europa ter voorkoming van terrorisme van 2015 om. Veel lidstaten hebben al de noodzakelijke stappen genomen om hun wetgeving in overeenstemming met het protocol te brengen.

Nadat de medewetgevers op 20 december 2016 overeenstemming bereikten over een herziening van de vuurwapenrichtlijn waardoor het toezicht en het verbod op de meest gevaarlijke wapens worden aangescherpt, moet het Europees Parlement daarover op 14 maart stemmen. Het voorstel breidt de lijst van wapens die onder het strengste verbod van de categorie A vallen, onder meer uit met tot semi-automatische wapens omgebouwde automatische wapens en militaire semi-automatische wapens met magazijnen met grote capaciteit. Wanneer de richtlijn eenmaal is omgezet, zal alleen een zeer strikt gedefinieerde groep vergunninghouders, zoals musea of sportschutters, waarvoor strenge veiligheids- en controlevereisten zullen gelden, die wapens nog kunnen kopen of verhandelen. Het voorstel betekent een aanzienlijke versterking van de controles inzake traceerbaarheid, markering en het onbruikbaar maken van wapens. Daarnaast heeft de Commissie verder samengewerkt met deskundigen van de lidstaten in het technisch comité op het gebied van normen inzake het onbruikbaar maken. Op 8 februari werd overeenstemming bereikt over herziene, strengere technische criteria, die vóór de formele vaststelling ervan nu eerst zullen worden getest om na te gaan of zij daadwerkelijk tot onomkeerbare onbruikbaarmaking leiden. Daarnaast voert de Commissie haar strijd op tegen de illegale handel in wapens, samen met belangrijke derde landen, zoals de landen in de Westelijke Balkan De strijd tegen illegale vuurwapens zou ook een prioriteit dienen te zijn in de volgende beleidscyclus zware en georganiseerde criminaliteit voor de periode 2017-2021.

In het Europees Parlement en de Raad wordt momenteel gediscussieerd over de voorstellen van de Commissie voor de invoering van een EU-inreis-/uitreissysteem om het grensbeheer te verbeteren, irreguliere migratie te bestrijden en de interne veiligheid te verbeteren door registratie van de overschrijding door onderdanen van derde landen van de buitengrenzen van de Schengenruimte. Ook bespreken de medewetgevers het Commissievoorstel voor een Europees systeem voor reisinformatie en -autorisatie (Etias), waardoor niet-visumplichtige reizigers vooraf kunnen worden gecontroleerd in verband met veiligheids- en migratierisico’s. De Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken van het Europees Parlement (LIBE) heeft op 27 februari 2017 haar onderhandelingsmandaat inzake het inreis-uitreissysteem van de EU goedgekeurd. De Commissie spoort beide medewetgevers aan om snel vooruitgang te boeken bij de nu volgende onderhandelingen en daarbij de door de Europese Raad in december 2016 vastgestelde streefdatum van juni 2017 in het oog te houden.

Het voorstel van de Commissie inzake Etias wordt door de deskundigen van de lidstaten binnen de werkgroep van de Raad besproken en de LIBE-commissie van het Europees Parlement heeft voor het dossier een rapporteur benoemd.

Wat betreft het voorstel van de Commissie om het Europees systeem voor de uitwisseling van gegevens over strafrechtelijke veroordelingen (Ecris) uit te breiden tot onderdanen van derde landen, onderzoekt de Commissie technische oplossingen voor een gecentraliseerde infrastructuur ter ondersteuning van de uitwisseling van dergelijke informatie. Rekening houdend met de in april 2017 te presenteren aanbevelingen van de deskundigengroep op hoog niveau inzake informatiesystemen en interoperabiliteit zal de Commissie in juni 2017 met een gewijzigd wetgevingsvoorstel komen.

Het voorstel van de Commissie voor specifieke wijzigingen in de 4e antiwitwasrichtlijn werd op 5 juli 2016 door het college aangenomen. Na het voorstel te hebben onderzocht, kwam de Raad op 20 december 2016 tot een onderhandelingsmandaat. Het voorstel werd zo opgesteld dat het nieuwe manieren van financiering van terrorisme bestrijkt, zoals virtuele valuta’s en prepaidkaarten, en de transparantie ten behoeve van de strijd tegen het witwassen van geld vergroot. Het verslag van het Europees Parlement werd op 28 februari 2017 aangenomen. De Commissie verzoekt de medewetgevers om de onderhandelingen over dit belangrijke voorstel, dat helpt de middelen van terroristen verder te beperken, zo snel mogelijk af te ronden.

In zowel het Europees Parlement als de Raad is een begin gemaakt met het wetgevingsproces inzake een verordening betreffende privacy en elektronische communicatie (e-privacy). Het is de bedoeling een gelijk speelveld tot stand te brengen voor aanbieders van elektronische communicatie en daarbij zowel consumenten een hoog beschermingsniveau te bieden als voor ondernemingen innovatie mogelijk te maken. In het Europees Parlement zal de LIBE-commissie het voortouw nemen door binnenkort een rapporteur te benoemen; de commissies ITRE, JURI en IMCO zullen bij het proces betrokken worden. Ook binnen de werkgroep van de Raad zijn de werkzaamheden begonnen. Aangezien het voor de drie instellingen om een prioritair dossier gaat, zal er naar verwachting spoedig resultaat worden geboekt, zodat de verordening uiterlijk op 24 mei 2018 van kracht kan worden, tegelijk met de inwerkingtreding van de algemene verordening gegevensbescherming.