1.INLEIDING

Door naamsveranderingen en het gebruik van schuilnamen of valse documenten wordt het steeds moeilijk om de identiteit van een persoon vast te stellen. Documentfraude wordt steeds vaker toegepast om illegaal het Schengengebied binnen te komen en daar te reizen. De Annual Risk Analysis 2015 van Frontex vermeldt dat in 2014 zo’n 9 400 gevallen van documentfraude bij het binnenkomen van de EU en het Schengengebied vanuit derde landen aan het licht zijn gekomen, iets minder dan het jaar daarvoor. Voor het Schengenverkeer binnen de EU wordt daarentegen een scherpe stijging vermeld, na 7 867 in 2013 tot 9 968 in 2014 (+27%).

Documentenfraudeurs ondermijnen niet alleen de grensbeveiliging maar ook de interne veiligheid van de EU. Personen die door de politie worden gezocht, nemen vaak een andere identiteit aan en gebruiken tal van aliassen. Soms kunnen mensen met een toegangsverbod voor het Schengengebied hun identiteit in het eigen land wettelijk veranderen om ontdekking te voorkomen. Er is dus behoefte aan een betrouwbare methode waarmee iemands identiteit kan worden vastgesteld. Vingerafdrukken zijn voor zowel grenswachters als politiemensen een efficiënt middel om gezochte personen te identificeren en documentfraude op te sporen.

Het frauduleuze gebruik van reisdocumenten in verband met de recente terroristische aanslagen in Parijs bevestigt dat een methode nodig is om personen op basis van hun vingerafdrukken te identificeren. De conclusies van de Raad van november 2015 onderstrepen in dit verband dat het belangrijk is dat controles worden verscherpt en systematisch worden uitgevoerd. Er is momenteel geen EU-breed systeem waarmee personen aan de hand van hun vingerafdrukken kunnen worden gecontroleerd.

Het Schengeninformatiesysteem van de tweede generatie (SIS II) is op 9 april 2013 in gebruik genomen. Een van de nieuwe mogelijkheden is de opslag van vingerafdrukken in het centrale systeem. Vingerafdrukken worden momenteel gebruikt om de identiteit te bevestigen van een persoon die bij een zoekopdracht is gelokaliseerd, doorgaans aan de hand van naam en geboortedatum. Het gaat in dat geval om een “een-op-een”-zoekopdracht, waarbij de vingerafdrukken van een persoon worden vergeleken met een in het SIS opgeslagen stel vingerafdrukken. De mogelijkheid om een persoon aan de hand van diens vingerafdrukken te identificeren vereist echter een aanpassing van de huidige rechtshandhavingspraktijk: de vingerafdrukken van die persoon moeten dan worden vergeleken met alle afdrukken in het systeem (“een-op-meer”) om de identiteit van de betrokkene alleen aan de hand van diens vingerafdrukken vast te stellen. Voor die functie is een automatisch vingerafdrukidentificatiesysteem (AFIS) nodig.

AFIS'en zijn met succes gebruikt in talrijke nationale en grensoverschrijdende samenwerkingsdatabases, zoals in de EU het Visuminformatiesysteem (VIS) en Eurodac.

Artikel 22, onder c), van het SIS II-besluit en de SIS II-verordening bieden een rechtsgrondslag voor het gebruik van AFIS. Voordat deze functie wordt ingevoerd, moet de Commissie met een verslag komen over de beschikbaarheid en geschiktheid van de vereiste technologie, waarover het Europees Parlement moet worden geraadpleegd. Het onderhavige verslag is bedoeld om een antwoord te geven op deze vereiste en te bevestigen dat technologie voor de identificatie van vingerafdrukken beschikbaar is en klaar is om in het SIS II te worden ingebouwd.

De beschikbaarheid en geschiktheid moeten worden beoordeeld in de context van de unieke situatie en kenmerken van SIS II, die technische en organisatorische uitdagingen stellen waarvoor geschikte, aangepaste oplossingen moeten worden gevonden. Dit verslag wordt ondersteund door een studie van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Commissie en vermeldt tevens de technische en organisatorische vereisten die in het kader van het SIS gelden; het beschrijft het soort scenario’s waarin vingerafdrukken in een operationele context worden gebruikt en het bevat aanbevelingen voor een geslaagde uitvoering van de AFIS-functie.

2.DE STUDIE VAN HET JRC EN DE BEVINDINGEN DAARVAN

In het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie Horizon 2020 worden de gereedheid en beschikbaarheid van technologie afgezet op een schaal van 1 tot en met 9: niveau 1 betekent dat de basisbeginselen in acht worden genomen en niveau 9 dat is aangetoond dat een bestaand systeem in een operationele omgeving functioneert. De AFIS-technologie heeft niveau 9 al bereikt: wereldwijd zijn talloze werkende systemen in gebruik.

2.1.Overzicht van de AFIS-technologie

2.1.1.Prestaties

Het JRC geeft een overzicht van de belangrijkste onafhankelijke prestatiebeoordelingen en geeft aan welke initiatieven in het kader van het SIS relevant zijn. Daaruit komen drie sleutelbegrippen naar voren:

de nauwkeurigheid van een AFIS hangt volledig af van de gegevens die voor de evaluatie ervan worden gebruikt en de kwaliteit van die gegevens;

andere factoren die de prestaties van een AFIS kunnen beïnvloeden, zijn de omvang van de database waarin wordt gezocht, het aantal afdrukken dat voor de zoekopdracht wordt gebruikt en de verwachte responstijd;

uit de evaluaties blijkt dat wanneer wordt gezocht met gegevens van goede kwaliteit en met 10 op 10 vingerafdrukken, de nauwkeurigheid van de AFIS-technologie zeer hoog is en het foutpercentage rond 0,1% ligt.

2.1.2.Kwaliteit

Uit talloze studies en benchmarks blijkt dat de prestaties van biometrische systemen van de kwaliteit van de inputmonsters afhangen. Verbetering van de kwaliteit is mogelijk door verbeteringen op technisch vlak of door normalisatie, maar de kwaliteit is ook afhankelijk van de methode die voor het nemen van de afdrukken wordt gebruikt, namelijk elektronisch scannen (live scan) of handmatige afdrukken met inkt. Met een elektronische scan onder toezicht van een ervaren operator kunnen de beste resultaten worden bereikt. Het komt echter nog steeds voor dat afdrukken met inkt na te zijn ingescand in de database worden opgenomen. Een AFIS moet processen omvatten waarmee afdrukken van slechte kwaliteit kunnen worden gedetecteerd.

In alle fasen moet worden gestreefd naar de hoogst mogelijke kwaliteit: