VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

JAARVERSLAG 2015 OVER DE TENUITVOERLEGGING VAN VERORDENING (EG) NR. 300/2008 INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELS OP HET GEBIED VAN DE BEVEILIGING VAN DE BURGERLUCHTVAART

Dit verslag heeft betrekking op de periode van 1 januari tot en met 31 december 2015

INLEIDING

In 2015 zijn maatregelen in werking getreden die naar verwachting zullen zorgen voor een aanzienlijke versterking van de capaciteit voor de opsporing van explosieven in handbagage aan passagierscontrolepunten in luchthavens.

Het einde van het jaar werd gekenmerkt door een stijging van de alarmniveaus in verscheidene lidstaten, ten gevolg van het Metrojet-incident boven de Sinaï en de aanslagen in Parijs. Dit had aanzienlijke gevolgen voor verschillende vervoersmodi, waaronder de luchtvaart. Deze risicosituatie bevestigde de beleidskeuzes van de Commissie en de lopende werkzaamheden ter versterking van de capaciteit voor de opsporing van explosieven aan passagierscontrolepunten en faciliteiten voor beveiligingsonderzoeken van luchtvracht.

Een ander doel van het luchtvaartbeveiligingsbeleid van de EU is te zorgen voor een goed evenwicht tussen het hoogst mogelijke veiligheidsniveau en andere belangrijke factoren, zoals reisgemak, privacy en bescherming van persoonsgegevens en facilitering van operationele factoren. Deze risicogebaseerde aanpak zal ook in de toekomst worden gevolgd.

In dit verband heeft de Commissie de one-stop-security uitgebreid naar Canada en Montenegro en haar inspanningen voortgezet om op internationaal niveau geharmoniseerde regels vast te stellen via samenwerking met de Verenigde Staten en gelijkgestemde partners op het gebied van luchtvaartbeveiliging. De Commissie heeft effectief deelgenomen aan alle relevante evenementen van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) en de vergaderingen over luchtvracht van de Werelddouaneorganisatie (WDO). In nauwe samenwerking met de afdelingen voor ontwikkelingssamenwerking en nabuurschapsbeleid van de EU zijn programma’s voor capaciteitsopbouw op het gebied van de luchtvaartbeveiliging in derde landen vastgesteld, die vanaf 2016 worden uitgevoerd. De focus van de bijstand ligt op landen in Afrika en het Midden-Oosten, alsook op buurlanden van de EU en landen in Centraal-Azië. De Europese Burgerluchtvaartconferentie (ECAC) zal deze programma’s beheren namens de Commissie.

In lijn met de doelstellingen op het gebied van betere regelgeving in de EU wordt de wetgeving inzake luchtvaartbeveiliging stelselmatig verduidelijkt, geharmoniseerd en vereenvoudigd. De uitvoeringshandelingen op het gebied van luchtvaartbeveiliging, Verordening (EU) nr. 185/2010 van de Commissie en Besluit C(2010)774 van de Commissie, zijn vaak gewijzigd sinds hun inwerkingtreding in april 2010. Daarom heeft de Commissie in 2015 twee geconsolideerde en bijgewerkte wetgevingsbesluiten vastgesteld, Uitvoeringsverordening (EU) nr. 2015/1998 van de Commissie en Uitvoeringsbesluit C(2015)8005 van de Commissie, ter vervanging van beide handelingen.

Ten slotte is de Commissie via EU-inspecties gedurende het hele jaar toezicht blijven houden op de toepassing van de luchtvaartbeveiligingsmaatregelen door de lidstaten, in nauwe samenwerking met de lidstaten. De nalevingsniveaus zijn stabiel gebleven. In 2015 moest geen enkele EU-luchthaven tijdelijk worden uitgesloten van het "one stop security"-systeem van de EU om ernstige tekortkomingen te verhelpen.

DEEL EEN

De inspecties

1.Algemeen

Krachtens Verordening (EG) nr. 300/2008 is de Commissie verplicht inspecties uit te voeren van de luchtvaartbeveiligingsinstanties (de "bevoegde autoriteiten") van de lidstaten en van EU-luchthavens. Zwitserland is eveneens opgenomen in het EU-programma, terwijl Noorwegen en IJsland door de toezichthoudende autoriteit van de EVA worden geïnspecteerd op basis van parallelle bepalingen. De Commissie beschikt over een team van negen voltijdse luchtvaartbeveiligingsinspecteurs om de inspectiewerkzaamheden uit te voeren. Deze inspectiewerkzaamheden worden ondersteund door een pool van bijna honderd nationale auditeurs die door de lidstaten, IJsland, Noorwegen en Zwitserland zijn aangewezen en die een opleiding hebben gevolgd om te mogen deelnemen aan inspecties van de Commissie. Bijlage 1 bevat een tabel met een overzicht van alle monitoringactiviteiten die de Commissie en de toezichthoudende autoriteit van de EVA tot op heden hebben uitgevoerd.

2.Inspecties van nationale bevoegde autoriteiten

De Commissie heeft de vierde cyclus van inspecties van bevoegde autoriteiten voortgezet in 2015. Dit verslag heeft betrekking op de resultaten van alle inspecties die in de loop van 2015 zijn uitgevoerd. In totaal zijn elf bevoegde autoriteiten geïnspecteerd in de loop van het jaar. Voor de meeste lidstaten leverden deze inspecties aanzienlijke verbeteringen op in vergelijking met het verleden.

De gebreken die het vaakst werden vastgesteld in 2015 hadden betrekking op kleine tekortkomingen bij de volledige afstemming van de nationale programma's voor de beveiliging van de luchtvaart op de EU-regelgeving en tekortkomingen bij de tenuitvoerlegging van de nationale kwaliteitscontroleprogramma. Wat dit laatste punt betreft, hielden sommige lidstaten nog steeds onvoldoende toezicht op de adequaatheid en de uitvoering van de programma’s voor de beveiliging van buitenlandse luchtvaartmaatschappijen en gereguleerde entiteiten, voornamelijk wegens de beperkte middelen en het grote aantal betrokken entiteiten. De meeste lidstaten hebben er echter op toegezien dat de minimumfrequentie voor het inspecteren van de beveiligingsmaatregelen op luchthavens volledig wordt nageleefd. Het proces voor de rectificatie van vastgestelde tekortkomingen was toereikend voor de meeste lidstaten die in 2015 werden geïnspecteerd, en alle lidstaten beschikten over passende handhavingsmaatregelen. Via haar systeem van collegiale toetsing blijft de Commissie nauw samenwerken met de lidstaten die problemen ondervinden bij het nakomen van hun verplichtingen uit hoofde van de EU-wetgeving, en blijft zij deze lidstaten helpen om oplossingen te vinden.

3.Eerste inspecties van luchthavens

In 2015 werden twintig luchthavens voor het eerst geïnspecteerd. Alle hoofdstukken werden behandeld (hoewel niet tijdens elke inspectie). Van de kernmaatregelen werd in 2015 in totaal 80 % in overeenstemming bevonden, ongeveer even veel als in de voorgaande jaren.