Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor de verspreiding en exploitatie van de resultaten van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998) (94/C 228/15) (Voor de EER relevante tekst) COM(94) 68 def. - 94/0093(CNS)

(Door de Commissie ingediend op 30 maart 1994)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Overwegende dat de Raad en het Europees Parlement bij Besluit . . ./. . ./EG een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (hierna OTO genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin met name de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van de verspreiding en exploitatie van de resultaten; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van het bovengenoemde besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, is bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;

Overwegende dat bij de tenuitvoerlegging van dit specifiek programma een beroep wordt gedaan op verscheidene regelingen en met name op acties voor gezamenlijke rekening en voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen;

Overwegende dat overeenkomstig artikel 130 I, lid 3, een raming moet worden gemaakt van de voor de uitvoering van dit specifiek programma noodzakelijk geachte middelen; dat de definitieve bedragen door de begrotingsautoriteit worden vastgesteld overeenkomstig het in het kaderprogramma vastgestelde aandeel:

Overwegende dat in Besluit . . ./. . ./EG is bepaald dat het totale maximumbedrag van het vierde kaderprogramma uiterlijk op 30 juni 1996 opnieuw wordt bekeken met het oog op een verhoging ervan; dat als gevolg hiervan het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd;

Overwegende dat dit specifieke programma ten doel heeft de onderzoekresultaten op grote schaal te verspreiden, aan de optimale exploitatie ervan bij te dragen door, in samenwerking met de betrokkenen, de behaalde resultaten in innovaties om te zetten, de technologieoverdracht, met name naar kleine en middelgrote ondernemingen, te bevorderen en de op nationaal en regionaal niveau genomen initiatieven te ondersteunen ten einde er een communautaire dimensie aan toe te voegen;

Overwegende dat het innovatieproces complex en interactief is, dat er verschillende categorieën actoren bij betrokken zijn en dat bijgevolg de op verspreiding en exploitatie van de resultaten gerichte activiteiten moeten aansluiten op die welke een betere overdracht van technologie beogen;

Overwegende dat de totstandbrenging van een omgeving die bevorderlijk is voor de exploitatie van de resultaten en voor de verspreiding van technologie in alle bedrijfstakken en in alle regio's van de Gemeenschap rechtstreeks bijdraagt tot de aanpassing van het industriële bestel en tot de verbetering van het concurrentievermogen van de ondernemingen;

Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifiek programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van verspreiding en exploitatie;

Overwegende dat de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten, alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten als bepaald in artikel 130 J op dit specifiek programma van toepassing zijn;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit specifiek programma, naast de samenwerking met de landen die partij zijn bij de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte (EER), ook internationale samenwerking overeenkomstig artikel 130 M met andere derde landen en internationale organisaties wenselijk kan zijn;

Overwegende dat de verspreiding van de resultaten naar het MKB een van de prioriteiten van het vierde kaderprogramma vormt, dat deze verspreiding gericht is op de kleine en middelgrote ondernemingen die aan de specifieke programma's deelnemen, maar ook op al degene die van de nieuwe wetenschappelijke kennis of technologieën gebruik kunnen maken om hun concurrentievermogen te verbeteren;

Overwegende dat dit specifieke programma in het bijzonder ten goede komt aan het MKB in de regio's die het minst aan de communautaire OTO-activiteiten deelnemen, dat het bijdraagt aan de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en past in de hiertoe opgezette communautaire initiatieven van de structuurfondsen;

Overwegende dat de economische en sociale gevolgen en de eventuele technologische risico's van de in het kader van dit programma uitgevoerde activiteiten moeten worden beoordeeld;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken ten einde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan contractwerkzaamheden in het kader van dit programma;

Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode van . . . tot 31 december 1998 wordt een specifiek programma voor de verspreiding en exploitatie van de resultaten van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie vastgesteld, waarvan doelstellingen en inhoud in bijlage I nader zijn omschreven.

Artikel 2

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 293 miljoen ecu, waarvan 8,4 % voor personeels- en werkingskosten.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. Het bovenvermelde, voor de uitvoering van het programma noodzakelijk geachte bedrag kan worden verhoogd krachtens en overeenkomstig de beschikking als bedoeld in artikel 1, lid 3, van Besluit . . ./. . /EG.

4. De begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begrotingsjaar beschikbare kredieten vast met inachtneming van het in het vierde kaderprogramma vastgestelde aandeel.

Artikel 3

Bijlage III behelst de nadere wijzen van uitvoering van het programma, met uitzondering van die welke bedoeld zijn in artikel 5.

Artikel 4

1. De Commissie bekijkt voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog steeds aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. In voorkomend geval dient zij aan de hand van de resultaten van dit onderzoek voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.

2. Als bijdrage tot de algemene evaluatie van de communautaire werkzaamheden als bedoeld in artikel 4, lid 2, van het besluit tot vaststelling van het vierde kaderprogramma, laat de Commissie te zijner tijd door onafhankelijke deskundigen een evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren op de rechtstreeks door dit programma bestreken gebieden zijn verricht, alsmede van het beheer daarvan.

3. Na afloop van dit programma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een eindevaluatie van de bereikte resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van het vierde kaderprogramma en bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 5

1. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt, waarin de doelstellingen, de verschillende fasen van de uitvoering van het programma en de financiële middelen voor iedere wijze van uitvoering nader worden omschreven.

Het werkprogramma kan eventueel ook voorzien in deelneming aan bepaalde uit het Eureka-kader afkomstige projecten.

2. De Commissie stelt op basis van dat werkprogramma oproepen tot het indienen van projectvoorstellen op.

Artikel 6

1. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.

2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een Comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie dient bij het Comité een ontwerp van de te nemen maatregelen in. Het Comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen op basis van de urgentie van de behandelde kwestie. Het advies wordt uitgebracht met een meerderheid als bepaald in artikel 148, lid 2, van het Verdrag voor de goedkeuring van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie moet nemen. Bij de stemming in het Comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten overeenkomstig het bovengenoemde artikel gewogen. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

De Commissie keurt de maatregelen goed wanneer deze met het advies van het Comité in overeenstemming zijn.

Wanneer de maatregelen niet met het advies van het Comité in overeenstemming zijn, of bij gebreke van een advies, dient de Commissie bij de Raad onverwijld een voorstel betreffende de te nemen maatregelen in. De Raad beslist met gekwalificeerde meerderheid.

Indien, na het verstrijken van een termijn van drie maanden vanaf de indiening bij de Raad, deze nog geen beslissing heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie goedgekeurd.

Artikel 7

1. De procedure van artikel 6, lid 2, geldt voor:

- het opstellen en bijwerken van het in artikel 5, lid 1, genoemde werkprogramma;

- de beoordeling van de voor een communautaire deelneming voorgestelde projecten en van het geraamde bedrag van deze deelneming, wanneer deze meer dan 300 000 ecu bedraagt;

- de voor de evaluatie van het specifiek programma te nemen maatregelen;

- elke wijziging van de indicatieve verdeling van het in bijlage II genoemde bedrag waartoe de begrotingsautoriteit niet heeft besloten.

2. De Commissie licht het Comité bij iedere vergadering daarvan in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.

Artikel 8

De Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig artikel 228, lid 1, onderhandelingen aan te knopen met het oog op het sluiten van internationale akkoorden met derde Europese landen ten einde deze bij het gehele programma of bij een onderdeel ervan te betrekken.

Artikel 9

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

BIJLAGE I

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD

Dit specifiek programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het vierde kaderprogramma; in dit programma worden de in het kaderprogramma genoemde selectiecriteria toegepast en worden de daarin aangegeven doelstellingen op het gebied van verspreiding en exploitatie nader omschreven.

Het hoofdstuk betreffende de derde activiteit in bijlage III van het kaderprogramma maakt een integrerend deel uit van dit specifiek programma.

I. DOELSTELLINGEN EN ALGEMENE UITVOERINGSPRINCIPES

De activiteit voor verspreiding en exploitatie van de resultaten vult de activiteiten van de Lid-Staten aan door er een communautaire dimensie en een daaruit resulterende meerwaarde aan toe te voegen. Zij heeft drie doelstellingen:

- zorgen voor een verspreiding op grote schaal van de resultaten van de OTO-werkzaamheden in het kader van de communautaire en de nationale programma's;

- zorgen voor een optimale exploitatie van deze resultaten zodat, in samenwerking met de betrokkenen, de resultaten van de communautaire en de nationale programma's in innovaties worden omgezet en de overdracht van technologie, met name naar het MKB, wordt bevorderd;

- op nationaal of regionaal niveau genomen initiatieven ondersteunen ten einde deze een transeuropese dimensie te geven.

Dit programma komt qua doelstellingen en inhoud in het bijzonder ten goede aan de minst welvarende regio's in de Gemeenschap die het minst van de OTO-programma's profijt trekken en draagt bij aan de economische en de sociale samenhang. Het staat dan ook in nauw verband met de andere initiatieven die op deze gebieden worden uitgevoerd en houdt rekening met de mededeling van de Commissie over de samenhang en het OTO-beleid (COM(93) 203 def.).

Het draagt tevens bij tot de samenwerking met derde landen en met internationale organisaties op het gebied van verspreiding en exploitatie.

De verspreiding en exploitatie van de resultaten valt in eerste instantie onder de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven, maar steun van de Gemeenschap blijkt niettemin noodzakelijk.

Op communautair niveau worden de activiteiten voor verspreiding en exploitatie van de resultaten uitgevoerd door middel van enerzijds de specifieke programma's binnen de eerste activiteit en anderzijds dit specifiek programma. Een bedrag van gemiddeld 1 % van het totale budget van het vierde kaderprogramma is met name binnen de eerste activiteit bestemd voor verspreiding en exploitatie van de resultaten. Dit bedrag zal met name worden besteed aan de activiteiten voor verspreiding en exploitatie met sectoraal karakter.

Met de specifieke programma's worden de verspreidings- en exploitatieactiviteiten op een bepaald onderzoekgebied in nauwe coördinatie met de activiteiten in het kader van dit programma uitgevoerd ten einde overlappingen en verspilling van middelen te voorkomen, een degelijk geografisch evenwicht tussen de voorgenomen activiteiten te waarborgen en een optimale benutting van de aanwezige deskundigheid en infrastructuren binnen de derde activiteit, en met name van het netwerk van Relay Centra als gemeenschappelijk activiteitenplatform, te waarborgen.

De specifieke programma's zorgen er onder meer voor dat de aspecten "verspreiding en exploitatie" in aanmerking worden genomen bij de evaluatie- en selectiecriteria voor de OTO-projecten, dat de in de contracten opgenomen bepalingen met betrekking tot de bescherming, exploitatie en verspreiding in acht worden genomen en dat de met het oog op onderzoekprojecten gevormde netwerken en samenwerkingsverbanden eveneens kunnen bijdragen aan de verspreiding en exploitatie van de bereikte resultaten.

II. INHOUD VAN HET SPECIFIEK PROGRAMMA

Om deze doelstellingen te bereiken, is een nieuwe aanpak vereist die rekening houdt met de verscheidenheid van de betrokken actoren, met het cumulatieve, interactieve en complexe karakter van het innovatieproces en met de specifieke behoeften van het MKB.

Op die manier kan zowel het vervolg op Value als op Sprint in een enkel programma worden geïntegreerd en kan van de synergieën tussen de activiteiten binnen de verschillende gebieden van dit specifiek programma optimaal gebruik worden gemaakt.

In de drie voorgestelde gebieden ligt het accent op het MKB: gebied A is vooral gericht op de kleine en middelgrote ondernemingen die aan de specifieke programma's deelnemen, of de uit communautaire of nationale onderzoekprogramma's voortvloeiende kennis zouden kunnen exploiteren. Gebied B. "Overdracht van technologie naar de bedrijven" heeft betrekking op het overgrote deel van de kleine en middelgrote ondernemingen die hun concurrentievermogen willen behouden of versterken en daarvoor in hun activiteiten nieuwe kennis en nieuwe technologie moeten integreren, welke zij bij gebrek aan interne OTO-capaciteit van buiten moeten betrekken. In gebied C. "Financieel klimaat voor de verspreiding van technologie" worden maatregelen en instrumenten omschreven die aan de twee genoemde MKB-categorieën ten goede kunnen komen.

A. Verspreiding en exploitatie van onderzoekresultaten

Doel van dit gebied is de transsectorale en transnationale verspreiding en exploitatie van onderzoekresultaten, ongeacht de oorsprong ervan, te bevorderen en in het bijzonder aan de communautaire OTO-activiteiten en aan de resultaten daarvan een grotere bekendheid te geven ten einde het gebruik ervan te stimuleren en de technische en wetenschappelijke samenwerking in Europa te vergemakkelijken.

Het omvat een samenhangend geheel van activiteiten die diensten omvatten met een algemeen karakter, zoals het communautair netwerk van Relay Centra, de publieke voorlichtings- en verspreidingsdienst, gespecialiseerde diensten op het gebied van bescherming en exploitatie van resultaten, alsmede maatregelen voor een in zowel economisch als sociaal opzicht doelmatiger exploitatie en overdracht van de onderzoekresultaten.

1. Het communautair netwerk van Relay Centra

Het in de loop van het derde kaderprogramma opgericht netwerk van Value Relay Centra in de Lid-Staten ter bevordering van de communautaire OTO-activiteiten en de resultaten daarvan, zal worden voortgezet en uitgebreid ten einde de bekendheid van de activiteiten bij ondernemingen en onderzoeklaboratoria in de Gemeenschap te vergroten, de transnationale exploitatie van onderzoekresultaten te verbeteren en samenwerkingsverbanden op het gebied van wetenschap en techniek te stimuleren.

De hoofdlijnen voor de ontwikkeling en de uitbreiding van deze activiteit betreffen:

- steun aan ondernemingen en onderzoeklaboratoria ten einde deze gemakkelijker toegang te geven tot informatie over communautaire OTO- en demonstratieactiviteiten;

- zo nodig ondersteuning van de transnationale verspreiding van resultaten van nationaal onderzoek of van programma's zoals Eureka en COST;

- systematisch onderzoek van het technisch-economisch potentieel van OTO-resultaten, in samenhang met de specifieke programma's en in samenwerking met de betrokken contractanten, voor de verspreiding van deze resultaten naar de Relay Centra;

- de evaluatie van potentiële behoeften van de economie op het gebied van wetenschap en technologie ten einde het uit de communautaire of nationale onderzoekprogramma's voortvloeiende aanbod daarop beter te kunnen afstemmen;

- de organisatie van doelgerichte acties ter bevordering van de resultaten, die qua thema aansluiten op de behoeften van de plaatselijke industrie;

- de uitbreiding van synergieën met de bestaande netwerken en met de betrokken nationale en regionale actoren ten einde een betere transnationale verspreiding en exploitatie van de onderzoekresultaten, ongeacht de oorsprong ervan, mogelijk te maken;

- de levering van telematicadiensten aan de Relay Centra, waardoor de samenwerking wordt vergemakkelijkt.

2. De voorlichtings- en verspreidingsdienst

De voorlichtings- en verspreidingsdienst voert drie basistaken uit: het verzamelen en leveren van gegevens, het verspreiden van diensten en produkten via netwerken naar het publiek en naar bepaalde doelgroepen, alsmede voorlichting en bewustmaking van het publiek op onderzoekgebied.

De volgende activiteiten zijn gepland:

- uitbreiding van de informatiedienst Cordis met nieuwe informatiebronnen (Eureka, COST, andere internationale onderzoekstructuren, nationale contactpunten enz.) en met multimediadocumenten;

- organisatie van verspreidingsactiviteiten die zijn gericht op doelgroepen die als informatiemultiplicator fungeren: wetenschapsjournalisten, documentalisten, Relay Centra, andere netwerken van intermediairs enz.;

- omschrijving en ontwikkeling van nieuwe informatieprodukten die zijn afgestemd op de verschillende potentiële behoeften en verspreiding daarvan met behulp van uiteenlopende middelen, zoals CD-ROM, publieke netwerken, uittreksels van gegevensbanken, nieuwsbrieven enz.;

- verdere publikaties, in de eerste plaats gericht op de wetenschappelijke wereld, de informatiemultiplicatoren en het grote publiek;

- aanwending van de diverse mogelijkheden voor communicatie en bewustmaking van het publiek, met andere middelen dan gedrukte publikaties, bij voorbeeld audiovisuele en multimediatechnieken;

- verbetering van de coördinatie met gelijksoortige activiteiten op nationaal niveau.

3. Bescherming van kennis

Deze activiteit heeft ten doel wetenschappers voor te lichten over en bewust te maken van vraagstukken met betrekking tot de bescherming van industriële en intellectuele eigendom van kennis en daarnaast hulp te verlenen aan organisaties die niet over de nodige middelen beschikken om hun in communautair verband bereikte OTO-resultaten te beschermen.

Er zullen conferenties en opleidingsactiviteiten worden georganiseerd ten einde de kennis van de onderzoekers over intellectuele en industriële eigendom te verbeteren. Met het oog op gemeenschappelijke activiteiten zal de samenwerking met het Europees Octrooibureau en met de nationale octrooibureaus worden uitgebreid.

De bescherming van het intellectueel patrimonium (octrooien, merken enz.) van de Gemeenschap moet ook in de toekomst worden gewaarborgd. Onder bepaalde voorwaarden kan op verzoek van universiteiten, onderzoekcentra en het MKB bijstand en financiële steun worden verleend voor de bescherming van communautaire onderzoekresultaten.

4. Bijstand bij de exploitatie van onderzoekresultaten

Doel van deze activiteit is het aanbieden, met name aan het MKB, van gespecialiseerde diensten en hulpfaciliteiten, als aanvulling op de activiteiten van de Relay Centra; zij zijn bedoeld om de overdracht van onderzoekresultaten naar de industrie, alsmede de transsectorale en transnationale exploitatie van de resultaten te vergemakkelijken.

- De voorgestelde diensten kunnen, rekening houdend met de technisch-economische mogelijkheden voor exploitatie van de resultaten, betrekking hebben op: de identificatie van toekomstige markten (inclusief onderzoek naar de technologische ontwikkeling), technisch-economische haalbaarheidsstudies, promotieactiviteiten, opleidingsactiviteiten, adviezen op het gebied van exploitatiestrategie en het onderzoek naar verdere industriële exploitatiemogelijkheden in het kader van intergouvernementele projecten (Eureka) of andere communautaire initiatieven.

- De bijstandsacties hebben ten doel de activiteiten voor overdracht, aanpassing en exploitatie van de resultaten ten dele financieel te steunen.

Hierbij kan worden gedacht aan op het MKB gerichte activiteiten, ondersteuning van activiteiten voor kennisoverdracht (opleidingsacties, technologieclubs, mobiliteit van onderzoekers) en aan de gedeeltelijke financiering van projecten voor de transnationale en transsectorale exploitatie van onderzoekresultaten.

Deze werkzaamheden zullen worden uitgevoerd in samenwerking met deskundigen, geselecteerde adviseurs of bevoegde instanties in de Lid-Staten. Ook zal worden gestreefd naar coördinatie met de op nationaal en regionaal niveau ondernomen activiteiten op het gebied van exploitatie en verspreiding van technologie. Er zal worden gestreefd naar synergie met het project MINT ("Managing the Integration of New Technologie") en de in het kader van Sprint opgezette netwerken (bij voorbeeld Eurotech).

5. Exploitatie van onderzoek en maatschappelijke context

Deze activiteit beoogt door middel van studies en passende maatregelen de doelmatigheid van de exploitatie en de overdracht van onderzoekresultaten en de definitie van de toekomstige strategie te verbeteren, waarbij speciaal wordt gelet op zowel de economische als de maatschappelijke behoeften. Daarnaast zullen ook gezamenlijke activiteiten worden georganiseerd, waarbij vertegenwoordigers van onderwijs en wetenschap, beleidmakers uit de openbare en de particuliere sector, de sociale partners en de media zijn betrokken, om te komen tot een betere communicatie tussen vertegenwoordigers uit de maatschappelijke sectoren en de wetenschappelijke wereld.

De bevoegde instanties in de Lid-Staten zullen bij de uitvoering van deze activiteiten worden betrokken, zodat dank zij een gecoördineerde aanpak en de uitwisseling van informatie synergieën ontstaan waar alle betrokken partijen de vruchten van kunnen plukken.

In het kader van de overdracht en exploitatie van kennis zijn de volgende thema's en activiteiten gepland:

- beoordeling van de economische en sociale gevolgen van de OTO-activiteiten;

- economische en beheersaspecten van onderzoek;

- organisatie van voorlichtingsactiviteiten ten einde de implicaties en de gevolgen van wetenschap en technologie onder de aandacht te brengen.

Deze activiteiten zullen in nauwe samenwerking worden uitgevoerd met de activiteiten voor de evaluatie van de opties inzake wetenschappelijk en technologisch beleid in het programma "doelgericht sociaal-economisch onderzoek".

B. Overdracht van technologie naar de bedrijven

Dit gebied is met name bestemd voor industriële en dienstverlenende kleine en middelgrote ondernemingen die qua concurrentievermogen afhankelijk zijn van de toegang tot nieuwe technologieën, maar die zelf niet over de middelen beschikken om deel te nemen aan communautair onderzoek of aan de directe exploitatie van de resultaten daarvan. Vaak zijn dit bedrijven in sectoren waarin slechts in beperkte mate technologie wordt gebruikt en moeten hun mogelijkheden om nieuwe technologie te integreren worden verruimd.

Dergelijke bedrijven moeten daarom attent worden gemaakt op beschikbare nieuwe technologieën, ongeacht de oorsprong daarvan, en op de mogelijkheden van deze technologieën in het kader van hun specifieke behoeften en hun strategie. Gezien het grote aantal van dergelijke ondernemingen komt een directe actie niet in aanmerking.

Om deze bedrijven te bereiken, moet de Gemeenschap een katalyserende en stimulerende rol spelen en de uitvoering van haar activiteiten sterk decentraliseren, daarbij steunend op de bevoegde instanties in de Lid-Staten, intermediairs voor technologieoverdracht, informatiemultiplicatoren enz., zodat deze aanpak maximaal effect sorteert.

Doel van dit gebied is enerzijds het verbreden van de opening naar Europa en het verbeteren van de kwaliteit en het professionele gehalte van deze instanties door het opzetten van samenwerkingsnetwerken, uitwisseling van goede praktijken, opleiding en bevordering van steun aan gezamenlijke acties.

Anderzijds moeten de communautaire activiteiten gunstige voorwaarden scheppen voor het integreren van technologieën, door middel van bewustmakingsactiviteiten bij bedrijven, demonstratie van doelmatige methoden en bevordering van moderne technieken voor innovatiebeheer. Daarnaast moet deze aanpak gericht zijn op een betere kennis van de verschillende mechanismen en de geschikte instrumenten en beleidslijnen en op de verspreiding van goede praktijken, met name onder de plaatselijke en regionale actoren, door middel van de uitwisseling en evaluatie van ervaringen.

Tegelijkertijd moeten op dit gebied vijf grote categorieën actoren worden ingeschakeld:

- Centra voor technologische hulpmiddelen (CTH), die het MKB kunnen voorzien van de voor een innovatieproject onontbeerlijke technologische deskundigheid (universiteiten en openbare onderzoekinstellingen, sectorale centra voor collectief onderzoek, organisaties die contractonderzoek verrichten enz.);

- verstrekkers van interface-diensten, die in staat zijn een snelle diagnose te stellen met betrekking tot de behoeften van de MKB-klant en kunnen aangeven welk CTH ter zake deskundig is (technologieadviseurs in Frankrijk, one-stop shops in Engeland, innovatiecentra in Nederland enz.);

- verstrekkers van gespecialiseerde adviesdiensten (kwaliteit, industriële vormgeving, advies over organisatie, het vinden van partners, het opzetten van netwerken enz.);

- verstrekkers van financiële diensten die het voor de uitvoering van innovatieprojecten benodigde kapitaal leveren;

- nationale, regionale en plaatselijke overheidsorganen die de beleidslijnen omschrijven, het ondernemingsklimaat bepalen en ondersteunende procedures beheren.

Dit gebied omvat drie activiteiten:

1. Transnationale netwerken voor de ondersteuning van de overdracht en de verspreiding van technologie

Zoals in het Sprint-programma zal het accent worden gelegd op de Europese oriëntatie en op de kwaliteit en de doelmatigheid van de diensten voor ondersteuning van innovatie en technologieoverdracht. Er zal worden gestreefd naar een gecoördineerde benadering, waarbij wordt uitgegaan van de behoeften van het bedrijfsleven ("bottom-up") en alle aspecten worden bestreken die verband houden met de overdracht en het gebruik van technologie.

Geplande activiteiten zijn:

- consolidatie van transnationale samenwerkingsnetwerken van nationale of regionale organisaties die bij de overdracht en de verspreiding van technologie zijn betrokken ten einde de Europese oriëntatie van deze organisaties te versterken: organisaties voor onderzoek en technologische ontwikkeling, sectorale technische centra, technologieparken en science parks, plaatselijke en regionale organisaties en netwerken voor technologieverspreiding enz.;

- bevordering van de samenwerking tussen universiteiten of onderzoekcentra, het bedrijfsleven en financiële instellingen ten einde de uitbreiding en de transnationale ontwikkeling van bedrijven die geavanceerde technologie toepassen te vergemakkelijken;

- organisatie en ondersteuning van de toegang tot op nationaal niveau voorhanden capaciteiten voor het opzetten en beoordelen van netwerken voor technologieverspreiding in de minder ontwikkelde regio's. Voor veelbelovende projecten, die nog niet het vereiste niveau hebben bereikt, zullen voorstellen worden gedaan om deze door middel van samenwerkingsverbanden te verbeteren, zodat zij vervolgens in de mate van het mogelijke kunnen worden aangenomen;

- ondersteuning van initiatieven op nationaal of regionaal niveau voor de verhoging van de doelmatigheid van diensten voor technologieoverdracht: opleidingscursussen (bij voorbeeld "zomercursussen"), uitwisseling van ervaringen en goede praktijken en publikatie van handboeken ten einde deze diensten een transeuropese dimensie te geven;

- maatregelen om de transeuropese verspreiding van technologische mogelijkheden, ongeacht de oorsprong daarvan, en de toenadering tussen aanbod- en vraagzijde en intermediairs te vergemakkelijken (bij voorbeeld dagen voor technologieoverdracht, technologiebeurzen), zoveel mogelijk onder gebruikmaking van het netwerk van Relay Centra.

2. Een gunstige omgeving voor de integratie van nieuwe technologie in het economisch bestel

Doel is het bevorderen van de integratie van nieuwe technologie door de industrie, vooral het MKB, en door overheidsinstanties, met name op plaatselijk niveau. In het bijzonder zal worden onderzocht op welke wijze de gebruikers hun behoeften optimaal kunnen formuleren ("demand-led-approach"), zodat zij de technologie kunnen kiezen die het best aansluit op hun strategie en op hun vermogen om deze technologie te integreren.

De volgende activiteiten worden voorgesteld:

- steun aan proefprojecten voor de transregionale of transsectorale overdracht van technologie, waarmee de methoden en voorwaarden voor de toepassing van technologie door nieuwe gebruikers kunnen worden gedemonstreerd. Voor deze projecten wordt een beroep gedaan op representatieve intermediaire organisaties die een aanzienlijk multiplicatoreffect voor de verspreiding van technologieën in het MKB kunnen bewerkstelligen;

- bevordering in het bedrijfsleven, in het bijzonder het MKB, van goede beheerspraktijken op het gebied van innovatie en integratie van nieuwe adequate technologieën, zoals: strategische planning, technologiemonitoring, waardeanalyse, industriële vormgeving, kwaliteitszorg en innovatiemarketing. Dit kan gepaard gaan met een wedstrijd (bij voorbeeld de Design-prijs van de Europese Gemeenschap) of met steun aan gedecentraliseerde activiteiten ter bevordering van een geïntegreerde benadering van dergelijke beheerstechnieken (MINT-initiatief). Er zal een bijzondere inspanning worden geleverd om bij de ondernemingen organisatiemethoden te bevorderen waardoor zij zich aan radicale innovaties kunnen aanpassen;

- uitvoering van acties ten einde de minder ontwikkelde regio's aan te moedigen om met de verder ontwikkelde regio's ervaringen uit te wisselen over het ontwerpen en toepassen van maatregelen ter verbetering van de capaciteit van hun MKB om nieuwe technologie te integreren;

- bevordering van de technologische samenwerking in alle fasen (partners zoeken, contacten leggen, adequate financiering, contractonderhandelingen) tussen de bedrijven door middel van geschikte instrumenten en netwerken;

- bevordering van gedecentraliseerde bewustmakingsactiviteiten voor technologieoverdracht en innovatie (bij voorbeeld "Innovation Road Show").

3. Uitwisseling van informatie en ervaringen op het gebied van het beleid voor technologieverspreiding

Doel is het nationaal, regionaal en communautair beleid op het gebied van technologieoverdracht, alsmede de bijbehorende beleidsinstrumenten, beter op elkaar af te stemmen.

Dit impliceert enerzijds een betere kennis van innovatiesystemen en hun prestaties, het beleid, de regelgeving en de beleidsinstrumenten op regionaal, nationaal en communautair niveau, en anderzijds een regelmatige uitwisseling van goede praktijken tussen de verschillende actoren.

De volgende acties zijn voorgesteld:

- verdere bestudering en observatie van de bestaande Europese innovatiesystemen en van de gehanteerde beleidsmaatregelen en -instrumenten (European Innovation Monitoring System); dit kan met name een vergelijkende analyse van de regels voor het verlenen van vergunningen en voor het nemen van fiscale stimuleringsmaatregelen of een onderzoek naar de geschikte juridische vormen omvatten;

- steun aan de regionale actoren die met behulp van externe deskundigen in staat moeten worden gesteld hun infrastructuur voor technologieoverdracht door te lichten en beleidsmaatregelen en -instrumenten op dit gebied beter te omschrijven;

- de oprichting van een forum ter bevordering van de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken bij het ontwerp, de uitvoering en de evaluatie van nationale en regionale beleidsmaatregelen voor technologieverspreiding (Innovation Policy Forum).

Deze activiteiten zullen worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met de activiteiten in het kader van andere communautaire programma's en in het bijzonder met het programma "doelgericht sociaal-economisch onderzoek".

C. Financieel klimaat voor de verspreiding van technologie

Dit gebied heeft ten doel door middel van een passende communautaire activiteit, waarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen, het Europees klimaat voor de financiering van de exploitatie, aanpassing en verspreiding van technologie te verbeteren.

Dit gebied omvat:

1. Indirecte steunmaatregelen

Bij voorbeeld:

- organisatie van activiteiten voor de verbetering van de transnationale communicatie tussen financiële kringen en promotoren van technologieprojecten (b.v. investeringsforums);

- voortzetting van het TPF-experiment (technologiefinanciering met rendementsafhankelijke terugbetaling), waarmee in het kader van Sprint is begonnen ten einde met name de traditionele industriesectoren aan te moedigen om nieuwe technologieën toe te passen;

- ondersteuning van onderzoek naar eventuele experimenten met doelmatige systemen voor de werving van privé-kapitaal, met inbegrip van investeringsonttrekking ("exit") ten bate van OTO-projecten (b.v. vergelijking van plaatselijke netwerken van privé-investeerders of "business angels").

2. Proefprojecten voor de stimulering van de overdracht en exploitatie van technologie door het MKB,

bij voorbeeld door middel van premies voor de deelneming van het MKB aan activiteiten voor de verspreiding en exploitatie van communautaire OTO-resultaten. Het beheer van deze activiteiten zal sterk worden gedecentraliseerd en worden toevertrouwd aan organisaties die op nationaal en regionaal niveau beschikken over een uitgebreid netwerk voor, en ervaring met de ondersteuning van het MKB (openbare innovatiebureaus, Relay Centra enz.).

3. Verlening van technische en beheersbijstand,

met name in de minder ontwikkelde regio's van de Gemeenschap, aan openbare en particuliere, in de Lid-Staten gekozen of daar te vestigen financiële intermediairs die het MKB participerende medefinanciering bieden, meer bepaald om de beoordeling van door het MKB in te dienen technologieprojecten te vergemakkelijken en een optimale exploitatie van de onderzoekresultaten mogelijk te maken.

De beide laatstgenoemde activiteiten moeten worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met de overige communautaire activiteiten op dit gebied (Eurotech Capital, Europees Investigeringsfonds, ondernemingenbeleid).

D. Wetenschappelijke diensten voor het communautair beleid

Dit gebied omvat activiteiten voor wetenschappelijke en technische bijstand ten behoeve van het communautair beleid op diverse terreinen, indien de behoefte daartoe wordt geuit door de directoraten die met dat beleid zijn belast. In het kader van een op mededinging gerichte aanpak kan eraan worden deelgenomen door alle onderzoekinstituten van de Gemeenschap en door het GCO.

Het is de bedoeling dat deze activiteiten, die volledig zelfstandig worden uitgevoerd, beantwoorden aan de specifieke behoeften die bij de tenuitvoerlegging van het beleid op verschillende terreinen naar voren zijn gekomen; zij moeten vooral beantwoorden aan het streven om de meest geschikte wetenschappelijke en technologische capaciteiten beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de verspreiding van kennis en de exploitatie van onderzoekresultaten, alsmede van de toepassing ervan door de verschillende actoren in het economisch bestel.

BIJLAGE II

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE III

WIJZEN VAN UITVOERING VAN HET PROGRAMMA

1. De voorwaarden voor financiële deelneming van de Gemeenschap zijn bepaald in bijlage IV van het besluit betreffende het vierde kaderprogramma.

De regels voor deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten zijn bepaald in artikel 130 J van het Verdrag.

Bij de tenuitvoerlegging van dit specifiek programma zijn echter de volgende specificaties van toepassing:

1.1. Deelneming aan het programma, met financiële steun van de Gemeenschap, staat open voor:

a) alle organisaties met rechtspersoonlijkheid die gevestigd zijn en gewoonlijk OTO-activiteiten uitvoeren in:

- de Gemeenschap, of

- een derde land dat betrokken is bij de uitvoering van het gehele desbetreffende programma of een onderdeel ervan, ingevolge een tussen de Gemeenschap en dat derde land gesloten overeenkomst,

b) het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

1.2. Deelneming aan het programma staat, zonder financiële steun van de Gemeenschap en op voorwaarde dat deze deelneming van belang is voor het communautair beleid, open voor:

a) organisaties met rechtspersoonlijkheid die gevestigd zijn in een land dat met de Gemeenschap een overeenkomst voor wetenschappelijke en technische samenwerking heeft gesloten die betrekking heeft op gebieden die onder het programma vallen, op voorwaarde dat deze deelneming in overeenstemming is met de bepalingen van de desbetreffende overeenkomst,

b) organisaties met rechtspersoonlijkheid die in een Europees land zijn gevestigd,

c) internationale onderzoekorganisaties.

1.3. Een deelneming van de Europese internationale organisaties kan in naar behoren gespecificeerde gevallen op dezelfde grondslag worden gefinancierd als een deelneming van communautaire organisaties.

1.4. Partners die gespecialiseerd zijn op het gebied van verspreiding, exploitatie en overdracht van technologie kunnen erbij worden betrokken en er zijn gedecentraliseerde activiteiten bij nationale actoren gepland. Voor deze activiteiten moet gebruik kunnen worden gemaakt van passende beheers- en financieringsmaatregelen.

2. Dit programma wordt uitgevoerd door middel van:

2.1. Financiële deelneming van de Gemeenschap in door derden of door instituten van het GCO in samenwerking met derden uitgevoerde verspreidings- en exploitatieactiviteiten:

a) Acties voor gezamenlijke rekening, onder de volgende voorwaarden:

- verspreidings- en exploitatieprojecten uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra, universiteiten of andere organisaties die gespecialiseerd zijn op het gebied van verspreiding en exploitatie, waaronder ook consortia voor geïntegreerde acties rond een gemeenschappelijk thema;

- technologische stimuleringsmaatregelen die erop gericht zijn de toepassing van de onderzoekresultaten en de overdracht van nieuwe technologieën door het MKB te vergemakkelijken, kunnen aanleiding geven tot de verlening van financiële steun en met name van exploitatiepremies ten einde de exploitatie van de OTO-resultaten door het MKB te vergemakkelijken. Een dergelijke premie zal worden toegekend na de selectie van ontwerp-voorstellen die op ieder ogenblik kunnen worden ingediend;

- steun voor de financiering van hulpinfrastructuur op het gebied van verspreiding en exploitatie of van installaties die onontbeerlijk zijn voor de uitvoering van coördinatieacties (activiteiten aangevuld met coördinatie).

b) Gecoördineerde acties, die bestaan in de coördinatie, met name in de vorm van overlegnetwerken, van projecten die reeds door de overheid of door particuliere organisaties worden gefinancierd. Gecoördineerde acties kunnen ook dienen voor de nodige coördinatie van de werking van de verspreidings- en exploitatienetwerken die door middel van OTO-projecten voor acties voor gezamenlijke rekening (zie 2.1, onder a), eerste streepje) of van voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, fabrikanten, gebruikers, universiteiten, onderzoekcentra of andere actoren rond één technologische of industriële doelstelling samenbrengen.

c) Specifieke maatregelen onder meer ter bevordering van normalisatie en voor de totstandbrenging van gereedschappen voor algemene doeleinden ten behoeve van onderzoekcentra, universiteiten, ondernemingen en andere actoren die betrokken zijn bij de technologieoverdracht op het gebied van verspreiding en exploitatie. De deelneming van de Gemeenschap hierin kan tot 100 % van de kosten van de maatregelen belopen.

2.2. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, onder de volgende voorwaarden:

- studies ter ondersteuning van dit programma en ter voorbereiding van eventuele latere activiteiten;

- conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, waaronder ook vergaderingen voor intersectorale of multidisciplinaire coördinatie;

- gebruik van externe deskundigheid, ook voor de toegang tot of de ontwikkeling van informatiesystemen;

- wetenschappelijke publikaties, waaronder de verspreiding, bevordering en exploitatie van resultaten;

- studies ter beoordeling van de sociaal-economische gevolgen en de eventuele technologische risico's van alle projecten van dit programma;

- maatregelen ter ondersteuning van de financiering van netwerken voor voorlichting en gedecentraliseerde bijstand aan kleine en middelgrote ondernemingen in coördinatie met de actie Euromanagement - OTO-audits;

- opleidingsactiviteiten in verband met onder dit programma vallende activiteiten;

- ondersteuning van de mobiliteit van personen met het oog op de verspreiding van kennis en technologie;

- onafhankelijke evaluatie (inclusief studies) van het beheer en de uitvoering van de activiteiten van het programma.