28. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/31 
Advies van het Economisch en Sociaal Comité inzake „Gelijke kansen voor de vrouw — 
communautair programma op middellange temijn — 1986-1990" (l) 
(86/C 189/12) 
De Raad heeft op 24 januari 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake „Gelijke kansen voor de vrouw — communautair programma 
op middellange termijn — 1986-1990". 
De Afdeling voor sociale vraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 april 1986 goedgekeurd. Rapporteur was 
mevrouw Engelen-Kefer. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 236e Zitting (vergadering van 24 april 1986) 
het volgende advies uitgebracht dat met algemene stemmen is goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. Gelijkheid van kansen voor de vrouw is een 
maatschappelijk probleem en niet uitsluitend een „vrou-
wenaangelegenheid". Nog minder is het een probleem dat 
momenteel niet actueel is. Gelijkheid van rechten is een 
grondbeginsel dat niet terzijde kan worden geschoven in 
afwachting van economisch herstel, vooral nu steeds meer 
vrouwen werkloos zijn en vrouwen steeds vaker gediscrimi­
neerd worden. 
1.2. Om deze redenen heeft het Economisch en Sociaal 
Comité destijds zijn goedkeuring gehecht aan het Actiepro­
gramma voor de periode 1982-1985 (2) en de specifieke 
voorstellen die daaruit voortvloeiden, in het bijzonder de 
ontwerp-richtlijnen inzake 
— beroepsregelingen van de sociale zekerheid (3); 
— ouderverlof en verlof om gezinsredenen (4); 
— als zelfstandigen werkzame vrouwen (5). 
(Door de Commissie voorgesteld en door het Comité 
goedgekeurd zijn ook ontwerprichtlijnen inzake vrijwillig 
deeltijdwerk en inzake tijdelijk werk, die verband houden 
met de bevordering van de gelijke kansen voor de vrouw.) 
1.3. Om deze redenen betuigt het Comité nu ook zijn 
instemming met het nieuwe actieprogramma voor de 
periode 1986-1990 en de voorstellen die in dit programma 
en in de resolutie geformuleerd worden. De vorderingen die 
in het kader van het Eerste actieprogramma zijn gemaakt 
dienen bestendigd en verder uitgebouwd te worden. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité stelt vast dat de Raad naar aanleiding 
van het actieprogramma 1982-1985 weliswaar verschillen­
de niet-bindende beleidsintenties (6) heeft goedgekeurd, 
maar tegelijkertijd bovengenoemde bindende richtlijnen, 
(!) PB nr. C 356 van 31. 12. 1985, blz. 28. 
(2) PB nr. C 178 van 15. 7.1982. 
(3) PB nr. C 35 van 9. 2. 1984. 
(4) PB nr. C 206 van 6. 8. 1984. 
(5) PB nr. C 343 van 24. 12. 1984. 
(6) Resolutie van de Raad betreffende acties ter bestrijding van de 
vrouwenwerkloosheid (PB nr. C 161 van 21. 6. 1984) — 
Aanbeveling van de Raad betreffende de bevordering van 
positieve acties voor vrouwen (PB nr. L 133 van 19. 12. 1984). die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van een dergelijk 
beleid, geblokkeerd heeft. Als van meer politieke wil en 
overtuiging werd blijk gegeven en op Europees niveau 
vaker bij meerderheid van stemmen besluiten werden 
genomen, zou de goedkeuring van dergelijke bindende 
maatregelen van de Gemeenschap betreffende gelijke 
kansen voor vrouwen gemakkelijker worden. In dit 
verband merkt het Comité op dat de Commissie de 
voornaamste redenen voor haar voorstellen duidelijker had 
kunnen uiteenzetten. Haar argumenten hadden dan, samen 
met die van het Parlement en het Comité, een goed 
gefundeerd antwoord kunnen geven op van officiële zijde 
naar voren gebrachte vragen en politieke overwegingen. 
2.2 Het Comité wijst erop dat de politieke besluitvor­
ming van de Gemeenschap op het punt van de kansengelijk­
heid voor vrouwen coherent en doortastend moet zijn. Dit 
geldt des te meer omdat de vrouwenwerkloosheid in de 
Gemeenschap veel sneller stijgt dan de totale werkloosheid 
(zie paragraaf 3.3.1). Bovendien worden vrouwen vanwege 
de achteruitgang van het gezinsinkomen vaak gedwongen, 
werk te gaan zoeken op een onzekere en discriminerende 
arbeidsmarkt waar maar weinig banen aangeboden 
worden en dan nog vaak op basis van korte-termijncontrac­
ten die onvoldoende sociale bescherming bieden. Het is 
duidelijk dat begrotingsmiddelen moeten worden uitge­
trokken voor de stimulering en integratie van maatregelen 
ter verwezenlijking van gelijke kansen, hoewel een coherent 
sociaal beleid en het maken van vorderingen op dit terrein 
niet om economische of procedurele redenen mag worden 
uitgesteld. Het principe van gelijke kansen voor de vrouw 
ligt verankerd in artikel 119 van het Verdrag. Wat 
gemeenschappelijke acties betreft, zij verder herinnerd aan 
het unanieme besluit van de Raad van 22 juni 1984 waarin 
onder andere het volgende wordt gezegd: „De verschillen 
tussen instellingen en sociale beleidsmaatregelen vormen 
geen beletsel voor het voeren van gemeenschappelijke 
acties waarmee geleidelijk een sociale dimensie aan Europa 
kan worden gegeven (7). Gemeenschappelijke maatregelen 
ter bevordering van gelijke kansen moeten zowel op 
Europees als op nationaal niveau verduurzaamd en 
versterkt worden. Bepalingen inzake gelijke beloning en 
gelijke behandeling die al meer dan tien jaar geleden zijn 
ingevoerd, dreigen namelijk nog voortdurend ondermijnd 
te worden. 
(7) PB nr. C 175 van 4. 7. 1984, blz. 1. 
Nr. C 189/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 7. 86 
2.3. Het Commissievoorstel is in dit opzicht niet 
doortastend en selectief genoeg. De Commissie zou 
duidelijk prioriteiten moeten aangeven en meer vastbera­
denheid aan de dag moeten leggen waar het gaat om 
kernproblemen en essentiële maatregelen. De ontwerp­
resolutie zou ook een efficiënt pakket maatregelen moeten 
bevatten, zoals beschreven in de toelichting. Voorts zou de 
Commissie een aantal data en termijnen moeten vaststellen 
voor de uitvoering en de intensifiëring van de voorgestelde 
maatregelen. 
2.4. Waar het de werkgelegenheid betreft, is het 
uiteindelijk de bedoeling dat het recht op werk en de 
toegang tot de arbeidsmarkt voor vrouwen dezelfde inhoud 
krijgen als voor mannen en dat vrouwen naast gelijke 
carrièremogelijkheden ook gelijke betaling en gelijke 
voorwaarden voor hetzelfde werk krijgen. Discriminerende 
praktijken die een dergelijke gelijkheid van kansen in de 
weg staan, zijn niet alleen principieel fout, maar leiden in de 
praktijk ook tot minder efficiëntie en geringere motivatie 
en hebben een negatieve uitwerking op de economie en de 
maatschappij in haar geheel. Het is duidelijk dat er nog 
steeds gemeenschappelijke maatregelen en specifieke acties 
nodig zijn die de gelijkheid van kansen op doeltreffende 
wijze bevorderen. Het is voor het ogenblik echter niet 
doenlijk een strenge quotaregeling voor de opleiding en 
tewerkstelling van vrouwen op te leggen. Daarom is het 
Comité er nadrukkelijk voorstander van dat positieve 
maatregelen worden genomen, die de instemming van 
bedrijfsleiding en personeel hebben, zodat duidelijke 
streefcijfers inzake te scheppen reële kansen voor de vrouw 
worden vastgesteld, vooral wat opleiding, aanwerving en 
carrièrevooruitzichten betreft. De uitvoering van dergelijke 
positieve maatregelen zou regelmatig op alle niveaus 
gecontroleerd moeten worden. De situatie kan op den duur 
echter slechts wezenlijk en blijvend veranderen, indien het 
vraagstuk van gelijkheid vanuit een nieuwe invalshoek 
objectief wordt bezien. Dit verklaart waarom wettelijke 
maatregelen wel noodzakelijk, maar op zich niet voldoende 
zijn en gepaard moeten gaan met een energieke campagne 
om de heersende mentaliteit te veranderen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Actie A — Betere toepassing van de bestaande 
bepalingen 
3.1.1. In verband met de toepassing van de richtlijnen 
57/117/EEG, 76/207/EEG en 79/7/EEG zouden de Lid-
Staten permanente en efficiënte controlelichamen in het 
leven moeten roepen, die erop toezien dat het principe van 
gelijke behandeling op de arbeidsmarkt zowel wettelijk als 
in de praktijk gerespecteerd en toegepast wordt. Dergelijke 
toezichtsorganen zouden kunnen worden ondergebracht in 
nieuwe of reeds bestaande onafhankelijke nationale 
instanties voor gelijke kansen, zoals de Britse „Equal 
Opportunities Commission" of de Nederlandse Emancipa-
tieraad. Daarnaast zouden aanvullende activiteiten kunnen 
worden ondernomen door nationale, regionale en plaatse­
lijke netwerken, bestaande uit sociale en arbeidsmarktinsti­
tuten, officiële instanties, vertegenwoordigers van werkge­
vers en werknemers alsmede van andere sociale en 
beroepsgroeperingen en dergelijke, die te zamen het hunne 
zouden bijdragen om maatregelen en ontwikkelingen op het gebied van gelijke kansen op gang te brengen en er 
regelmatig toezicht op uit te oefenen. Een en ander zou 
moeten gebeuren zonder zich te bemoeien met de dagelijkse 
gang van zaken in ondernemingen en werkplaatsen, waar 
bedrijfsleiding en werknemers met hun vertegenwoordigers 
te zamen maatregelen zouden moeten uitwerken en 
toepassen ter bevordering van gelijke kansen en op de 
uitvoering ervan zouden moeten toezien. 
3.1.2. Het Comité vindt dat het Commissievoorstel dat 
pleit voor maatregelen om te komen tot omkering van de 
bewijslast bij discriminerende behandeling een positief 
onthaal verdient en nader onder de loep moet worden 
genomen. De ervaring (l) zal leren dat het principe van 
gelijke rechten dan niet meer zo voortdurend zal worden 
geschonden en dat een gezondere verhouding tot stand zal 
komen tussen het aantal legitieme klachten dat voor de 
rechtbank wordt gebracht, en het (momenteel) onevenredig 
veel grotere aantal effectief voorkomende gevallen van 
discriminatie. Bovendien zou omkering van de bewijslast 
een goed en modern personeelsbeleid aanmoedigen en 
bevorderen, hetgeen in het belang van een vooruitziend 
management is. Niettemin dringt het Comité erop aan dat 
het richtlijnvoorstel in de eerste plaats betrekking moet 
hebben op het grondbeginsel van gelijke behandeling en dat 
de Lid-Staten voldoende armslag en speelruimte moeten 
krijgen bij de wettelijke toepassing van dit principe en om te 
kunen optreden tegen eventueel misbruik door gemotiveer­
de belangengroeperingen die willekeurig campagne gaan 
voeren zonder zich iets van de reputatie en de gedragscode 
van de werkgevers aan te trekken. 
3.2. Actie B — Onderwijs en opleiding 
3.2.1. Het Comité pleit voor meer gezamenlijk onder­
wijs. Het is tegen onderwijs- en beroepsspecialisatie in een 
vroeg stadium op school, omdat deze vaak gebaseerd is op 
stereotiepe of niet terzake doende informatie, adviezen en 
beroepsvoorlichting. Er zou een breed opgezet „kernleer­
programma" moeten komen voor alle jonge leerlingen die 
op deze wijze te zijner tijd meer mogelijkheden hebben, 
wanneer ze hun verdere opleiding en beroep moeten kiezen. 
3.2.2. Wat de opleiding betreft, zou de Commissie voor 
de deelneming van vrouwen aan in het bijzonder weten­
schappelijke en technische scholing (bij voorbeeld systeem­
analyse) en aan managementopleidingen streefcijfers 
kunnen vaststellen, als bedoeld in paragraaf 2.4, ten einde 
ervoor te zorgen dat jonge vrouwen niet langer hoofdzake­
lijk blijven omkijken naar werk waarvoor maar weinig 
kwalificaties worden gevraagd, omdat juist dergelijke 
banen onzeker zijn en steeds vaker verdwijnen wanneer 
nieuwe technieken worden ingevoerd. Men zou kunnen 
overwegen dergelijke specifieke opleidingen uitsluitend 
voor vrouwen te organiseren. Het Europees Sociaal Fonds 
en het Europees Centrum voor de Beroepsopleiding 
(CEDEFOP) spelen in dit verband een belangrijke rol. Zij 
kunnen nieuwe programma's en opleidingstechnieken 
(!) Bijvoorbeeld in Frankrijk wet nr. 83/635 van juli 1983, art. 
140.8 inzake discriminatie bij beloning. 
28. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/33 
bevorderen waardoor meer vrouwen gaan deelnemen aan 
wetenschappelijke, technologische en managementoplei­
dingen. Verder onderstreept het Comité nog dat het 
bevorderen van betere opledingskansen voor vrouwen niet 
tot het stadium vóór de aanwerving beperkt moet blijven; 
vrouwelijke personeelsleden in bedrijven zouden ook de 
kans moeten krijgen hun achterstand ten opzichte van hun 
mannelijke collega's in scholing en bestuursvaardigheden 
weg te werken; dit zou bijdragen tot de totstandkoming 
van een gelijkere basis voor bezoldiging, promoties en 
algemene carrièrevooruitzichten. 
3.2.3. Onderwijs, kwalificatie en opleidingsniveau 
geven vrouwen natuurlijk betere kansen op de arbeids­
markt maar vormen op zich geen garantie tegen discrimina­
tie. Vaak moeten jonge vrouwen die een baan zoeken, méér 
kwalificaties hebben, of wordt van haar verwacht dat zij 
betere prestaties leveren dan hun mannelijke concurrenten 
om een baan te krijgen en carrière te maken. Het Comité 
stelt vast dat de nationale statistieken op dit punt zeer 
onvolledig zijn en verzoekt de Commissie dringend om, met 
de nodige steun van de Lid-Staten, op basis van volledige en 
betrouwbare gegevens statistieken op te stellen over de 
verschillen in kwalificaties, opleidingsniveaus, arbeids­
marktkansen en carrièremogelijkheden tussen mannen en 
vrouwen. Verder dringt het erop aan dat in de Lid-Staten 
onafhankelijke commissies .worden ingeschakeld om een 
oog in het zeil te houden en kennelijk onevenwichtige 
situaties te helpen recht trekken. 
3.3. Actie C — Werkgelegenheid 
3.3.1. Het Comité geeft hier nogmaals uiting aan zijn 
grote bezorgdheid over het feit dat de vrouwenwerkloos-
heid in de Gemeenschap onevenredig hoog is (1). Dit komt 
ten dele doordat het niet gemakkelijk is vrouwen goed in de 
arbeidsmarkt te integreren en discriminatie bij aanstelling, 
bijscholing, bevordering, ontslag enz. te verminderen. 
Tussen 1974 en 1984 (het laatste jaar waarover gegevens 
beschikbaar zijn) steeg de actieve vrouwelijke beroepsbe­
volking met 3 miljoen, hoofdzakelijk in de dienstensector. 
In andere sectoren, zoals de industrie en de landbouw, liep 
zowel de vrouwelijke als de mannelijke werkgelegenheid 
sterk terug. Tegelijkertijd steeg de totale vrouwelijke 
beroepsbevolking in de Gemeenschap met 6,9 miljoen of te 
wel 17,5 %. Het netto resultaat is dat de deelnemingsgraad 
van de vrouwelijke beroepsbevolking, ondanks het feit dat 
steeds meer vrouwen gaan werken, nog steeds veel lager is 
dan de deelnemingsgraad van mannen en dat de vrouwen-
werkloosheid veel sneller toeneemt. Vrouwen vormen 
slechts 37 % van de totale in loondienst werkzame 
beroepsbevolking in de gehele Gemeenschap (in de 
Verenigde Staten is dit 43 %). De deelnemingsgraad van 
vrouwen in Europa (OESO) is ongeveer 50 % (62 % in de 
Verenigde Staten), terwijl de mannelijke deelnemingsgraad 
boven de 80 % ligt. De vrouwenwerkloosheid in de 
Gemeenschap bedroeg in december 1985 12,1 % tegen 
(]) Zie advies van het ESC inzake vrouwenwerkloosheid, PB nr. C 
206 van 6. 8. 1984. 11,7 % in december 1984. In hetzelfde jaar daalde de 
werkloosheid onder de mannen van 10,5 naar 10,4 %. Dit 
betekent dus dat in een periode waarin de dreiging van de 
werkloosheid in de gehele Gemeenschap groot is en 
behoefte bestaat aan een algemeen beleid gericht op het 
scheppen van arbeidsplaatsen, de kloof tussen mannelijke 
en vrouwelijke werklozen groter wordt. Daarom moeten 
positieve maatregelen ten behoeve van vrouwen worden 
genomen. 
3.3.2. In de huidige situatie waarin de vrouwenwerk­
loosheid blijft stijgen, moeten dergelijke positieve maat­
regelen eerder een algemeen dan een specifiek karakter 
dragen. De Commissie merkt terecht op dat 'eerst serieus 
moet worden getracht een algemene analyse te maken van 
de situatie van de vrouw op de arbeidsmarkt en een 
werkgelegenheidsbeleid te voeren dat bewust niet discrimi­
neert en daardoor een objectieve impuls geeft aan de 
vrouwenwerkgelegenheid. Pas in laatste instantie mag 
worden gegrepen naar bindende bepalingen inzake de 
opleiding en de aanstelling van vrouwen. 
3.3.3. Zoals het Comité in paragraaf 3.2.3 reeds heeft 
aangegeven, is dit de reden waarom het pleit voor meer 
samenwerking bij de oprichting c.q. onderlinge koppeling 
van officieel erkende, onafhankelijke nationale commissies 
(waarin sociale partners zitting zouden moeten hebben) die 
aan de hand van statistische gegevens controle moeten 
uitoefenen en moeten signaleren waar in Europa arbeids­
marktverstoringen voorkomen ten gevolge van discrimine­
rende praktijken en tendensen. Discriminerende praktijken 
moeten dan hetzij automatisch gecorrigeerd worden hetzij, 
zo nodig, voor de rechter gebracht worden, hetgeen 
gemakkelijker wordt gemaakt door maatregelen die erop 
gericht zijn te komen tot omkering van de bewijslast. Tegen 
discriminerende tendensen moet vastberaden campagne 
worden gevoerd ten einde meer begrip te wekken voor 
vrouwen op het werk en verandering te brengen in 
vastgeroeste attitudes (zie paragraaf 3.7). Daarnaast 
moeten echter ook een aantal gemeenschappelijke acties 
worden gevoerd, zoals: 
— een officiële campagne in geheel Europa om de 
toepassing te bevorderen van een aantal door de 
Commissie voorgestelde richtsnoeren voor een goed 
personeelsbeleid die praktisch uitvoerbaar zijn en 
waardoor werkgevers worden aangezet hun eigen 
gedragscode te ontwikkelen. Hieraan zou van over­
heidswege steun kunnen worden gegeven, door bij 
voorbeeld in het geval van aanbesteding bij inschrijving 
door de Gemeenschap of andere overheden de voorkeur 
te geven aan bedrijven die in de eerste plaats een goede 
concurrentiepositie hebben, maar zich bovendien actief 
voor de bevordering van gelijke kansen inzetten; 
Nr. C 189/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 7. 86 
— bevordering door goedkope leningen en belastingfacili­
teiten van de oprichting van nieuwe bedrijfjes, coöpera­
tieven en soortgelijke ondernemingen die bij hun 
algemeen personeelsbeleid de vrouwen objectieve 
kansen geven, en ze niet als een aparte, bijstand 
ontvangende of gesubsidieerde groep beschouwen; 
— een meer genuanceerde houding van overheids- en 
particuliere bedrijven (overheidsbedrijven moeten het 
voorbeeld geven) ten opzichte van nieuwe vormen van 
werkorganisatie die vrouwen en mannen tegemoet 
komen in de huidige conjunctuur (bij voorbeeld 
verkorting van de werktijd, deeltijdwerk en thuiswerk 
in zodanige vorm dat de rechten van de werknemers 
inzake sociale zekerheid en veiligheid niet worden 
ondermijnd) en die een oplossing bieden voor gedwon­
gen onderbrekingen van het beroepsleven (bij voorbeeld 
ouderverlof of verlof om gezinsredenen) zonder dat 
hierbij gediscrimineerd wordt. 
Gehandicapte vrouwen vinden veel moeilijker werk dan 
gehandicapte mannen, terwijl deze laatsten al ernstig 
benadeeld zijn, wanneer het om het recht op werk gaat. Met 
deze dubbele ongelijkheid (gehandicapten ten opzichte van 
gezonde mensen en vrouwelijke gehandicapten ten opzichte 
van hun mannelijke lotgenoten) moet rekening worden 
gehouden, om blijk te geven van de wil hierin verbetering te 
brengen, hetzij op het vlak van de werkgelegenheid in het 
algemeen, hetzij, indien noodzakelijk, in het kader van 
specifieke activiteiten (bij voorbeeld beschermde werk­
plaatsen). 
3.3.4. De hierboven beschreven gemeenschappelijke 
actie voor gelijke kansen op de arbeidsmarkt kan natuurlijk 
alleen slagen indien de sociale partners op alle niveaus 
samenwerken, omdat aan beide kanten twijfels en risico's 
moeten worden weggenomen. In dit verband dringt het 
Comité er bij de Commissie op aan, haar bewering te staven 
dat gelijke kansen op de arbeidsmarkt geen bovenmatige 
kosten voor het bedrijfsleven met zich mee behoeven te 
brengen. Werkt de reïntegratie van vrouwen in het 
beroepsleven na zwangerschap bij voorbeeld niet drukkend 
op het rentabiliteitsniveau wanneer gestreefd wordt naar 
optimale uitbuiting van investeringen in opleidingen ? Had 
de Commissie niet duidelijker kunnen uitleggen dat haar 
inspanningen voor gelijke kansen in de banksector 
positieve resultaten hebben opgeleverd ? De Commissie zou 
moeten trachten twijfels weg te nemen en te voorkomen dat 
bepalingen inzake gelijke behandeling indirect tot ver­
slechtering van de arbeidsomstandigheden voor vrouwen 
leiden. De Commissie zou bij voorbeeld de nodige aandacht 
kunnen besteden aan het werk en de voorzichtige 
conclusies van de Europese Stichting tot verbetering van de 
levens- en arbeidsomstandigheden, die erop zouden wijzen 
dat het in de huidige omstandigheden niet gewenst is meer 
vrouwen toe te laten tot ploegenarbeid en nachtwerk 
omdat dit voor de vrouwen negatieve gevolgen zou kunnen 
hebben (vermoeidheid, gezinsrelaties, overwerk, uitbuiting 
en veiligheid). Positieve maatregelen moeten tevens gericht 
zijn op deze problemen en factoren, en hier bestaat duidelijk behoefte aan meer onderzoek op basis van 
praktijkervaringen en aan meer politieke belangstelling. 
3.4. Actie D — Nieuwe technologieën 
3.4.1. Het Comité heeft eerder reeds opgemerkt dat 
nieuwe technologieën positief noch negatief zijn. Zij 
krijgen positieve of negatieve aspecten door de wijze 
waarop zij door de mensen gebruikt worden. Dit, en 
dergelijke vaststellingen, zoals bij voorbeeld de noodzaak 
van juiste informatie over en deelneming aan technologi­
sche veranderingen, gelden zowel voor de beroepsbevol­
king als voor de maatschappij in haar geheel. 
3.4.2. Juist met het oog op de vrouwen juicht het Comité 
het toe dat de Commissie van de Lid-Staten duidelijke 
statistische gegevens verlangt over het aantal vrouwelijke 
beroepsbeoefenaren dat bij de nieuwe technologieën 
betrokken is. Het deelt voorts de bezorgdheid van de 
Commissie over collectieve overeenkomsten inzake nieuwe 
werkmethodes en vrouwen werkgelegenheid en wijst er 
nadrukkelijk op dat hier en in soortgelijke gevallen 
voorkomen beter is dan genezen. Daarom vindt het dat 
dringend wetenschappelijk onderzoek moet worden ver­
richt naar de gezondheidseffecten van nieuwe technolo­
gieën voor de beroepsbevolking in haar geheel en, in de 
context van dit advies, in sectoren waarin veel vrouwen 
werken en waar bij voorbeeld studies inzake het werken 
aan beeldschermen tot voorbeeld zouden moeten strekken. 
Het Comité dringt er nogmaals bij de Commissie op aan, in 
dit verband nauwer samen te werken met de Europese 
Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstan­
digheden door gebruik te maken van de resultaten van het 
onderzoek dat reeds is verricht naar bij voorbeeld visuele 
acuïteit en beeldschermwerk, de gevolgen van de technolo­
gische ontwikkelingen voor kassapersoneel in supermark­
ten, de stress in sorteerbureaus en de invloed van telewerk. 
3.5. Actie E — Sociale bescherming en sociale zekerheid 
3.5.1. Het Comité juicht het toe dat de Commissie 
verder wil werken aan de geleidelijke individualisering van 
de sociale zekerheidsrechten. 
3.5.2. Het Comité vindt dat de ontwerp-richtlijn inzake 
de beroepsregelingen van de sociale zekerheid, als sociale 
beleidsmaatregel geacht kan worden in dezelfde richting te 
gaan als de Akte inzake de voltooiing van de interne markt. 
Zij kan bijdragen tot de vermindering van de concurrentie-
distorsies binnen de Gemeenschap die het gevolg zijn van 
verschillende premieberekeningen in de beroepsregelingen 
van de sociale zekerheid voor mannelijke en vrouwelijke 
werknemers in de Lid-Staten. Daarom zou de ontwerp­
richtlijn volgens het Comité bij wege van een meerderheids­
besluit moeten worden goedgekeurd. 
28. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/35 
3.5.3. Het Comité wijst erop dat ervoor gezorgd moet 
worden dat deeltijdwerkers, thuiswerkers en degenen die in 
nieuwe arbeidsverhoudingen werken, een goede sociale 
bescherming genieten. 
3.6. Actie F — Verdeling van de verantwoordelijkbeden 
in gezin en beroep 
3.6.1. Het Comité staat volledig achter de voorstellen 
van de Commissie inzake de verdeling van de ver­
antwoordelijkheden en het combineren van gezin en 
beroep. Nieuwe soepele arbeidsmethodes, die vergemakke­
lijkt worden door de invoering van nieuwe technologieën, 
moeten op sociaal verantwoorde wijze worden gebruikt 
zodat ze een optimale combinatie van gezins- en beroeps­
plichten mogelijk maken. Bovendien zouden betere oppas-
en crêchefaciliteiten en soortelijke vormen van steun die 
door de Commissie voorgesteld worden, nieuwe mogelijk­
heden op de arbeidsmarkt openen. 
3.6.2. Evenals in paragraaf 3.5.2 kan volgens het Comité 
worden gesteld dat ook de ontwerp-richtlijn inzake 
ouderverlof en verlof om gezinsredenen, als sociale 
beleidsmaatregel, in dezelfde richting gaat als de Akte 
inzake de voltooiing van de interne markt. Deze richtlijn 
draagt bij tot de harmonisering van de verschillende 
kostenberekeningen en methodes die in de Lid-Staten in 
geval van arbeidsonderbrekingen worden toegepast. 3.7. Actie G — Bewustmaking — Mentaliteitsver­
andering 
3.7.1. Het Comité hecht bijzondere waarde aan dit 
aspect van de campagne voor gelijke kansen en aan de 
doorslaggevende rol die de media bij het veranderen van de 
mentaliteit spelen. 
3.7.2. Het Comité spreekt zijn waardering uit voor het 
werk dat de Commissie alsmede de Raad van Europa in dit 
verband verricht hebben. Het denkt hierbij met name aan 
het rapport „Vrouwen in verantwoordelijke posities" van 
de Raad van Europa. 
3.7.3. Bewustwording van het publiek en verandering 
van een diepgewortelde mentaliteit zijn niettemin pro­
cessen die tijd vragen en voor een groot deel afhangen van 
maatschappelijk bewustzijn en sociale solidariteit. In dit 
verband zijn de rol van en de samenwerking tussen de 
sociale partners van doorslaggevende betekenis. Het 
Comité verzoekt daarom alle in het Comité vertegen­
woordigde groeperingen en beroepsorganisaties, hun 
volledige steun te geven aan de grootscheepse, communau­
taire informatiecampagne die de Commissie heeft voorge­
steld. Tevens pleit het er hier nogmaals met zoveel woorden 
voor de oprichting van overlegorganen waarin werkgevers 
en werknemers zitting hebben. Deze zouden moeten 
worden belast met de lancering en de begeleiding van 
positieve actieprogramma's. Het Comité vindt dat een 
initiatiefadvies dient te worden opgesteld waarin ideeën 
worden uitgewerkt inzake de wijze waarop een nieuw 
bewustzijn kan worden gecreëerd en positieve maatregelen 
ten behoeve van gelijke kansen voor vrouwen kunnen 
worden bevorderd. 
Gedaan te Brussel, 24 april 1986. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies van het Economisch en Sociaal Comité inzake het „Voorstel voor een richtlijn van de 
Raad tot wijziging van Richtlijn 77/99/EEG inzake gezondheidsvraagstukken op het gebied 
van het intracommunautaire handelsverkeer in vleesprodukten" (doe. COM (85) 678 def.) 
(86/C 189/13) 
De Raad heeft op 6 januari 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het 
EEG-Verdrag het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake voornoemd voorstel. 
De Afdeling voor de landbouw, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden 
was belast, heeft haar advies op 3 april 1986 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Wiek, die 
mondeling verslag heeft uitgebracht. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 236e Zitting (vergadering van 24 april 1986) 
het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (7 onthoudingen) is goedgekeurd: