NL Publicatieblad van de Europese Unie C 51/80

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 708/2007 inzake het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten in de aquacultuur”

(COM(2010) 393 definitief — 2009/0153 (COD))

2011/C 51/16

Algemeen rapporteur: de heer ESPUNY MOYANO

Het Europees Parlement heeft op 2 september 2010 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te raadplegen over het

Gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 708/2007 inzake het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten in de aquacultuur

COM(2010) 393 final — 2009/0153 (COD).

Op 14 september 2010 besloot het bureau van het Europees Economisch en Sociaal Comité de afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu te belasten met de voorbereiding van het advies ter zake.

Het EESC heeft, gelet op de urgente aard van deze werkzaamheden, tijdens zijn op 21 oktober 2010 gehouden 466e zitting besloten de heer Espuny Moyano aan te wijzen als algemeen rapporteur, en heeft vervolgens onderstaand advies met 117 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 10 onthoudingen, goedgekeurd.

1. Conclusies en aanbevelingen

1.1 Het Comité kan zich vinden in de nieuwe, nauwkeurigere definitie van „gesloten aquacultuurvoorzieningen”, die is opgesteld aan de hand van de bijdragen van het IMPASSE-project (gecoördineerd onderzoek naar de milieu-impact van niet-inheemse soorten in de aquacultuur). Ook is het ingenomen met de verduidelijking van de bepalingen inzake de ligging van de voorzieningen op een veilige afstand van open water en de redactionele verbeteringen van de verordening. De aanbevelingen uit EESC-advies 453/2010 worden hiermee immers door de Commissie grotendeels overgenomen.

1.2 De aquacultuur moet ook in de toekomst de vruchten kunnen plukken van de introductie van uitheemse soorten en de verplaatsing van in de EU niet voorkomende soorten, op voorwaarde dat de nodige maatregelen worden genomen om aantasting van de ecosystemen en de biodiversiteit te voorkomen, zodat de sector zich op duurzame wijze kan ontwikkelen.

1.3 Om de bureaucratische rompslomp voor gesloten aquacultuurvoorzieningen te beperken is het belangrijk dat de voorwaarden waaraan zij moeten voldoen duidelijk worden afgebakend.

1.4 Het Comité staat ook achter de wijzigingen van Verordening (EG) nr. 708/2007 die voortvloeien uit de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en die er m.n. op gericht zijn de wijziging van de bijlagen I, II, III en IV via de comitéprocedure mogelijk te maken.

2. Inleiding

2.1 Aquacultuur is een activiteit die voortdurend in ontwikkeling is en moet inspelen op de behoeften van de markt, o.m. door de diversificatie van de soorten die worden gekweekt en verhandeld.

2.2 In het verleden heeft de Europese aquacultuur, net als de landbouw en veeteelt, de samenleving goede diensten bewezen door uitheemse soorten te introduceren. Op dit moment kunnen vier van de tien belangrijkste aquacultuurproducten in de EU als uitheems worden beschouwd (regenboogforel, Japanse oester, karper en Japanse tapijtschelp); de aanwezigheid van deze soorten wordt vandaag als normaal en noodzakelijk ervaren.

2.3 De introductie van invasieve uitheemse soorten wordt momenteel echter gezien als een van de belangrijkste oorzaken van de aantasting van de biodiversiteit wereldwijd. Ongewenste uitheemse soorten komen de EU voornamelijk binnen via ballastwater van grote schepen, sportvisserij en aquaria. Ook de klimaatverandering is ervoor verantwoordelijk dat bepaalde uitheemse soorten hun weg naar de EU vinden.

2.4 Verordening (EG) nr. 708/2007 van de Raad inzake het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten in de aquacultuur is onlangs op bepaalde punten gewijzigd. Het Comité heeft daarover een advies uitgebracht (CESE 453/2010; rapporteur: SALVATORE) dat met ruime meerderheid van stemmen werd goedgekeurd en nog niets aan actualiteit heeft ingeboet. Een aantal suggesties uit dit advies - zoals de verduidelijking dat gesloten aquacultuurvoorzieningen op het land gelegen moeten zijn en de bepalingen inzake een veiligheidslimiet en bescherming tegen roofdieren - zijn terug te vinden in het nieuwe voorstel (wijzigingen van artikel 3); de aanbevelingen van het Comité waren dus duidelijk terecht.

3. Algemene opmerkingen

3.1 Nu het Verdrag van Lissabon in werking is getreden moet het EU-wetgevingskader voor het gebruik in de aquacultuur van uitheemse en plaatselijk niet voorkomende soorten en de mogelijke aanwezigheid van in hetzelfde ecosysteem levende niet-doelsoorten, worden aangepast, waarbij tevens rekening dient te worden gehouden met de bijdragen en suggesties van diverse organen, waaronder het Comité.

3.2 Dit juridische kader moet erop gericht zijn het risico op schadelijke gevolgen voor de biodiversiteit, en m.n. voor de soorten, de habitats en de ecosystemen tot een minimum te beperken. Bij het opstellen van de regelgeving moet worden uitgegaan van het voorzorgsbeginsel. Ook moeten procedures voor risico-evaluatie en noodplannen worden uitgewerkt.

3.3 Er moeten aparte regels gelden voor het kweken van uitheemse soorten die al lang geleden in de EU werden geïntroduceerd en nu tot de gebruikelijke aquacultuurproducten behoren. Deze productie moet kunnen voortbestaan en mag niet worden bemoeilijkt door bijkomende administratieve lasten, op voorwaarde dat bij de verplaatsing ervan geen niet-doelsoorten worden meegenomen.

3.4 Bij Verordening (EG) nr. 708/2007 van de Raad is een kader tot stand gebracht voor het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten in de aquacultuur, zodat de mogelijke impact van deze soorten op de aquatische habitats kan worden ingeschat en tot een minimum beperkt.

3.5 Om de risico's voor het milieu in te perken moet een aantal maatregelen worden goedgekeurd, zoals actieprotocollen voor de ontvangende voorzieningen, voorafgaande milieurisico-evaluaties en quarantaines.

3.6 Een correct beheer van de risico's van het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten veronderstelt dat de verschillende betrokken partijen, en m.n. de lidstaten, hun verantwoordelijkheden opnemen.

3.7 De toenemende kennis over het gebruik van uitheemse soorten in de aquacultuur moet worden aangewend om de regelgeving ter zake te verbeteren. M.n. de nieuwe wetenschappelijke kennis die is vergaard dankzij door de EU gefinancierde onderzoeksprojecten zoals IMPASSE kan in dit verband een grote rol spelen.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1 Verordening (EG) nr. 708/2007 van de Raad inzake het gebruik van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten in de aquacultuur moet worden afgestemd op de nieuwe bepalingen van de artikelen 290 en 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie inzake, respectievelijk, gedelegeerde bevoegdheden en uitvoeringsbevoegdheden. Deze afstemming zal ervoor zorgen dat Verordening (EG) nr. 08/2007 strookt met de besluitvormingsprocedure die bij het nieuwe verdrag is ingevoerd.

4.2 Aangezien gesloten aquacultuurvoorzieningen als veilig worden beschouwd en het risico op ontsnapping van soorten bijzonder laag is, kunnen zij worden vrijgesteld van o.m. de verplichting om van tevoren een milieueffectbeoordeling op te stellen.

4.3 Aangezien gesloten aquacultuurvoorzieningen een aantal vrijstellingen zullen genieten is het van bijzonder belang dat duidelijk wordt omschreven aan welke vereisten zij moeten voldoen op het vlak van biologische veiligheid.

4.4 Bij de afbakening van de voorwaarden waaraan gesloten aquacultuurvoorzieningen moeten voldoen, mag niet worden vergeten dat gekweekte exemplaren niet alleen ontsnappen via het kweekwater; er moet ook aandacht worden besteed aan factoren als de ligging op het land, de bescherming tegen roofdieren tegen de gevolgen van eventuele overstromingen en tegen diefstal en vandalisme, het barrière-effect tegen pathogenen en het beheer van dode organismen.

4.5 Alle gesloten aquacultuurvoorzieningen in de EU moeten in kaart worden gebracht zodat de lidstaten die gegevens te allen tijde kunnen inzien. Er moet zo snel mogelijk werk worden gemaakt van het opstellen van dit soort lijsten, die geregeld moeten worden bijgewerkt en op het internet moeten worden gezet.

4.6 Het vervoer van uitheemse en plaatselijk niet-voorkomende soorten van en naar gesloten aquacultuurvoorzieningen brengt grote risico's mee; er moeten dan ook maatregelen worden genomen om te voorkomen dat soorten tijdens het vervoer ontsnappen.

4.7 Verplaatsingen van uitheemse soorten via dierenwinkels, tuincentra, gesloten tuinvijvers en aquaria vormen evenzeer als de aquacultuur een risico voor de biodiversiteit; ook deze problematiek moet dus worden onderworpen aan regels en controles die even streng zijn als die voor de aquacultuur.

4.8 Hoewel de wijziging van Verordening (EG) nr. 708/2007 geen betrekking heeft op de definitie van een „open aquacultuurvoorziening”, willen we er hier toch op wijzen dat deze definitie - een voorziening waar aquacultuur wordt bedreven in een aquatisch systeem dat niet van het natuurlijke watermilieu is gescheiden door barrières die ontsnapping van gekweekte exemplaren voorkomen – niet correct is. In open aquacultuurvoorzieningen bestaan nl. wèl fysieke barrières om de gekweekte exemplaren gevangen te houden. Probleem is echter dat niet afdoende kan worden gegarandeerd dat een aantal exemplaren onder bepaalde omstandigheden (storm, overstroming, roofdieren, enz.) niet zou kunnen ontsnappen naar open water.