A4-0120/94

Resolutie over de mededeling van de Commissie "De Europese waarnemingspost voor het MKB - Opmerkingen van de Commissie over het tweede jaarverslag (1994)"

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie "De Europese waarnemingspost voor het MKB - Opmerkingen van de Commissie over het tweede jaarverslag (1994)" (COM(94)0352 - C4-0248/94),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 24 oktober 1994 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de verbetering van het fiscale klimaat voor het midden- en kleinbedrijf en over de aanbeveling van de Commissie over de belastingheffing bij kleine en middelgrote ondernemingen (( Deel II, punt a) van de notulen van 24.10.1994.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 24 oktober 1994 over de mededeling van de Commissie inzake de uitvoering van een geïntegreerd programma voor het MKB en de ambachtelijke sector (( Deel II, punt b) van de notulen van 24.10.1994.)),

- gezien het Witboek van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, waarin op het belang van het MKB wordt gewezen (( PB C 020 van 24.1.1994.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 december 1994 over een door de Europese Raad van Essen van 9 en 10 december 1994 vast te stellen actieprogramma inzake het werkgelegenheidsbeleid, waarin het in het bijzonder belang hecht aan de rol van het MKB voor het creëren van werkgelegenheid (( Deel II, punt 3 van de notulen van 1.12.1994.)),

- gelet op zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0120/94),

A. overwegende dat de sleutelrol van het MKB voor het creëren van werkgelegenheid hoe langer hoe meer erkenning krijgt in de Europese Unie, maar dat het werkgelegenheidsbeleid voor de sector op de verschillende niveaus klaarblijkelijk weinig gecoördineerd wordt,

B. overwegende dat de doelstellingen van de Economische en Monetaire Unie zoals vastgelegd in het EU-Verdrag, meer bepaald de tweede fase, berust op alsmaar nauwere coördinatie van het economisch beleid van de lid- staten, waarbij het MKB zonder enige twijfel een functie te vervullen heeft,

C. overwegende dat de erkenning van de rol van het MKB verder moet gaan dan politieke intentieverklaringen en moet betekenen dat de concrete problemen van de sector aangepakt worden,

D. overwegende dat het gebrek aan succes van de beleidsvoering tot nu toe voor het verbeteren van de voorwaarden voor de MKB-sector, zowel op het niveau van de lid-staten als op dat van de Gemeenschap, moet gezien worden tegen de achtergrond van de grote verscheidenheid aan ondernemingen in de sector, en de te geringe differentiatie van de beleidsvoering die op die ondernemingen gericht is,

E. overwegende dat de Gemeenschap op het ogenblik voordeel kan halen uit een gedifferentieerd beleid, dat uitgaat van de ervaringen die tot nu toe zijn opgedaan en optimaal gebruik maakt van alle vormen van samenwerking, om de best mogelijke strategie voor het aanpakken van de problemen van het MKB te ontwikkelen,

F. overwegende dat de Europese Unie zich in haar Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid zelf tot doel gesteld heeft om tegen het eind van deze eeuw 15 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen te creëren, en dat het de taak van de waarnemingspost voor het MKB is om de Unie van informatie te voorzien hoe de MKB-sector haar kan helpen om die doelstelling te realiseren,

G. overwegende dat de Commissie haar voornemen bekendgemaakt heeft de lid- staten ertoe aan te zetten om een beleid te voeren dat een einde moet maken aan de laattijdige betalingen, die voor het MKB vreselijk hinderlijk kunnen zijn,

1. verheugt zich over het verschijnen, voor de tweede keer, van het jaarverslag van de waarnemingspost, dat opgesteld is door een extern bureau en als zodanig een model voor beter inzicht in andere beleidsonderdelen van de Gemeenschap kan bieden, maar betreurt dat het tweede jaarverslag niet als uitgangspunt heeft kunnen dienen bij het opstellen van het Geïntegreerd Programma ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector;

2. beschouwt dit verslag als hulpmiddel bij de analyse en als referentiekader voor reflectie, omdat het een interessante kijk op de problemen van de MKB-sector in zijn geheel biedt, en stipt vooral aan:

a) wat betreft de structurele analyse:

- een opvallend verschil tussen aan de ene kant kleine en zeer kleine bedrijven, en aan de andere kant de middelgrote;

- het naar verhouding afnemend belang van de grote ondernemingen in de Europese Unie, juist zoals al voor de Verenigde Staten en Japan vastgesteld is, en de tendens in de richting van gespecialiseerde kleinere eenheden, zodanig zelfs dat er afgeleide eenheden van grotere ondernemingen ontstaan;

- het dienstverleningssysteem van de Amerikaanse universiteiten voor het adviseren en begeleiden van het MKB;

- het opmerkelijk groter aantal KMO's in Europa, in vergelijking met de Verenigde Staten en vooral Japan;

- een rechtevenredige verhouding tussen de gemiddelde omvang van de bedrijven en het BNP per hoofd;

- de overheersende rol voor het creëren van werkgelegenheid van de zeer kleine, en in mindere mate de kleine ondernemingen in de periode 1988-1993, terwijl de middelgrote ondernemingen het in dat opzicht minder goed gedaan hebben dan de grote bedrijven;

b) wat betreft de interne markt:

- de nog altijd beperkte rol van het MKB op de interne markt omdat zijn markten meer plaatselijk en regionaal dan nationaal en Europees is, aangezien de meeste KMO's zeer kleine ondernemingen met minder dan 10 werknemers zijn (14,7 miljoen bedrijven, tegenover 1 miljoen bedrijven met 10 tot 99 werknemers), die waarschijnlijk door de interne markt betrekkelijk weinig geraakt worden;

- het feit dat de bedrijven die actief zijn op de interne markt klagen dat er nog altijd hindernissen voor de werking van die interne markt blijven bestaan, die vooral te maken hebben met douaneprocedures, fiscale aangelegenheden, technische normen en standaards, het internationaal betalingsverkeer en laattijdige betalingen;

- dat het exportpotentieel van het MKB op het ogenblik aanzienlijk hoger ligt dan zijn reële export;

- dat de hoge kosten om uitstaande rekeningen in buitenlandse munt te dekken tegen het risico van schommelingen in de wisselkoers, en de hoge drempels voor exportkredietverzekeringen KMO's zeker niet aanmoedigen om uitvoerders te worden;

- dat de weerslag van de aanpassing aan de interne markt voor het MKB in eerste instantie en per saldo misschien negatief zal blijken te zijn, en onevenredig zwaar te voelen zal zijn in de lid-staten met de sterkste concentratie van KMO's of overwegend ambachtelijke sectoren; het Europees Parlement wil aannemen dat op langere termijn de voordelen van de voltooiing van de interne markt het grootst zullen zijn voor het MKB;

c) wat betreft het creëren van werkgelegenheid en het menselijk potentieel:

- dat klaarblijkelijk maar 5 à 6% van de KMO's echt wensen uit te breiden;

- dat het aantal faillissementen van KMO's in het begin van de jaren '90 in heel de Unie is toegenomen; het Europees Parlement ziet in dat dat het gevolg van de neerwaartse beweging van de conjunctuurcyclus is, maar beschouwt het als een aanwijzing dat de taak van de Unie dringend is als ze haar doelstelling van 15 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen tegen het jaar 2000 wil bereiken;

- dat vakkundigen en beter opgeleide arbeidskrachten een betekenisvolle weerslag kunnen hebben op de produktiviteit van de arbeid - en dus ook op de competitiviteit - in verschillende sectoren die gedomineerd worden door KMO's, maar kleinere bedrijven zullen hoogst waarschijnlijk wel geen specifieke opleidingsbudgetten hebben;

- dat regionale overheden de steunverlening en informatieverschaffing aan KMO's directer en meer praktijkgericht dan de nationale instanties benaderen;

- dat volgens voorlopige en partiële gegevens het MKB relatief stabiel blijkt te zijn in zowel het scheppen als het beschermen van banen gedurende de hele conjunctuur, dit in contrast met grote ondernemingen;

- dat aangezien verschillen in de arbeidsproduktiviteit en in het aanpassingsvermogen van de werknemers aan de technologische ontwikkelingen in belangrijke mate voortvloeien uit verschillen in vaardigheden en kwalificaties van de werknemers, adequate voorlichting en opleiding voor het MKB zeer belangrijk zijn;

d) wat betreft kapitaal en financiering:

- dat er geen gebrek is aan korte-termijnfinanciering voor het MKB door middel van leningen bij de banken, en dat de financiële kosten voor de KMO's in doorsnee 2% hoger liggen dan voor grote ondernemingen; dat het MKB echter wel te maken heeft met een ontstellend gebrek aan risicodragend kapitaal en eigen vermogen;

- dat liquiditeitsproblemen de oorzaak zijn van veel faillissementen van KMO's in heel de Unie, en dat het de overheid is, of overheidsinstanties, die in bijzonder veel gevallen de verbeten vechtende KMO's de genadeslag toedienen door de manier waarop ze met hen omgaan;

- dat de betalingstermijnen in bijna alle lid-staten langer worden, en er aanwijzingen zijn dat KMO's die zaken doen met andere gebieden van de interne markt geconfronteerd worden met onredelijke en overdreven lange betalingstermijnen;

- dat een dynamische Europese kapitaalmarkt noodzakelijk is om financiële instrumenten te creëren die op maat gesneden zijn voor het MKB;

e) wat betreft technologische vernieuwingen en hun verspreiding:

- dat de KMO's een achterstand hebben tegenover de grotere bedrijven in het verkrijgen van informatie over nieuwe normen en standaards en wat betreft hun deelname aan grote technologieprogramma's van de EG;

- dat het de KMO's ontbreekt aan de nodige financiële middelen voor vernieuwing en voor het aanschaffen van nieuwe technologie, dat ze echter ook aanmoediging en steun nodig hebben in de vorm van informatie, advies, opleiding, kennis en samenwerking;

f) wat betreft regionale verschillen en grensregio's:

- dat er sinds enkele jaren een belangrijk zakelijk en persoonlijk verkeer onder grensregio's wordt vastgesteld, terwijl de institutionele contacten daarentegen maar beperkt, doch geleidelijk toenemen;

- dat aangezien de belangrijkste belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking van culturele, taalkundige en structurele aard zijn, deze verschilt naar gelang van de betrokken regio's;

g) wat betreft het beleid inzake het MKB dat projecten die erop gericht zijn de managementcapaciteiten van KMO's te verbeteren en strategieën uit te werken voor modernisering, bijzondere aandacht in het Geïntegreerd Programma ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector krijgen;

3. verheugt zich over de speciale nadruk die het verslag op de ambachtelijke sector legt; is van mening dat de aanzienlijke verschillen in de statistieken over het aantal ambachtelijke bedrijven in de verschillende lid-staten misschien voor een deel te maken hebben met de zeer sterk uiteenlopende omschrijvingen van de ambachtelijke sector; drukt zijn bezorgdheid uit over het vooruitzicht van de industrialisering van ambachtelijke activiteiten, die tot de ondergang van een groot aantal ambachtelijke bedrijven zal leiden, met als gevolg de mogelijke verdwijning van arbeidsplaatsen;

4. wijst op het belang van de kleinhandel en de distributie in de MKB-sector als geheel, die meer dan 3,5 miljoen bedrijven vertegenwoordigt op een totaal van 16 miljoen KMO's (waarbij 58% van die 3,5 miljoen zeer kleine ondernemingen zijn), en wenst dat toekomstige verslagen meer aandacht aan die specifieke deelsector besteden, vooral gezien zijn rol in het op de markt brengen van de produkten van de andere sectoren;

5. betreurt dat de benadering van de problemen van het MKB door de Commissie - en, bij uitbreiding, door de waarnemingspost - te weinig onderscheid maakt tussen maatregelen die de activiteiten van het MKB op de interne markt betreffen - waar gesteld kan worden dat de Unie een natuurlijke rol te vervullen heeft - en meer algemene maatregelen om de KMO's op plaatselijk, regionaal, nationaal en Europees vlak te ondersteunen; verzoekt de Commissie om dat onderscheid in het oog te houden bij het ontwerpen van volgende voorstellen en tegelijk het subsidiariteitsprincipe in acht te blijven nemen;

6. steunt de wens van de Commissie dat de waarnemingspost ook in de toekomst jaarlijks gedetailleerd verslag uitbrengt over de belangrijkste ontwikkelingen in de lid-staten, hetgeen van belang is zowel voor de evolutie van het communautair beleid als van de doeltreffendheid van gezamenlijke acties;

7. beschouwt de huidige definitie van de KMO's als volkomen onbruikbaar; vreest dat het ontbreken van een goed hanteerbaar onderscheid in de omvang van de KMO's (zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen) de doeltreffendheid van maatregelen die op de sector in zijn geheel gericht zijn, zeer negatief beïnvloedt en wenst dat de maatregelen in de toekomst op specifieke subgroepen gericht worden;

8. verzoekt de Commissie om met het oog op de voltooiing van de interne markt stappen te ondernemen

- om de overblijvende hindernissen voor de werking van de interne markt weg te nemen, meer in het bijzonder voor de toegang van de KMO's tot financiële middelen in alle lid-staten en om de harmonisatie van de wetgeving voort te zetten en de administratieve lasten te verlichten;

- om het effect van achterstallige betalingen te verlichten, ook grensoverschrijdende betalingen die te laat aankomen, en verzoekt de instellingen van de Europese Unie en de overheden van de lid-staten om zich aan de spits te bevinden onder de beste en stiptste betalers aan het MKB;

- om te zorgen dat het banksysteem over heel de interne markt niet tegen de ontwikkelingsmogelijkheden van de KMO's in werkt;

- om de toegang van de KMO's tot informatie over nieuwe normen en standaards en tot gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten te vergemakkelijken;

- om haar recente belofte in te lossen dat ze een richtlijn zal indienen om grensoverschrijdende betalingen gemakkelijker te laten verlopen;

9. dringt er bij de Commissie op aan dat ze een richtlijn voorlegt om laattijdige betalingen te regelen;

10. verzoekt de Commissie om, wat meer algemene MKB-maatregelen betreft, maatregelen voor te stellen

- om de bestaande (nationale) exportkredietverzekeringsinstellingen toegankelijk te maken voor het MKB;

- om het scholingsniveau bij het MKB te verbeteren, bijvoorbeeld in verband met bedrijfsbeheer, en door het voor KMO's gemakkelijker te maken om leerlingen in dienst te nemen;

- om het belang te onderkennen van gegevens- en ervaringsuitwisseling van de organisatoren van KMO's;

- om vermogensbelegging in het MKB te vergroten, in overeenstemming met het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, en volgens de beste methoden die in de lid-staten beschikbaar zijn;

- om de financiële liquiditeit bij het MKB te helpen vergroten, bijvoorbeeld door middel van factoring en leasing, vooral in lid-staten waar dergelijke systemen nog maar weinig ingang gevonden hebben;

- om alle beleidsmaatregelen voor het MKB zo goed mogelijk af te stemmen op de zeer specifieke en verschillende kenmerken, prestaties en behoeften van zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen;

- om uitwisseling van informatie tussen de lid-staten over de best mogelijke maatregelen voor de MKB-sector aan te moedigen, ofwel door de bestaande mechanismen voor informatie-uitwisseling te verbeteren of door nieuwe te creëren;

- om ervoor te zorgen dat alle maatregelen ter bevordering van de financieringsmogelijkheden het MKB en niet de intermediaire financiële instellingen ten goede komen;

- om het ondernemerschap, met name van vrouwen, in het kader van een daartoe ontwikkeld Europees programma te stimuleren;

- om de uitbreiding van wederzijdse kredietverzekeringssystemen tot de gebieden van de EU aan te moedigen waar ze nog niet gebruikelijk zijn, om het MKB steun, advies en flexibele leningsvoorwaarden te bieden;

11. verzoekt de Raad om de omstandigheden in het oog te houden waaronder KMO's ophouden te bestaan, vooral omstandigheden die in het leven geroepen worden door wetten van de centrale overheid, en eraan te denken dat de eerste weerslag van de interne markt negatief kan zijn;

12. betuigt zijn steun voor het oprichten van een MKB-opleidingsinstituut om gegevens over KMO's te verzamelen, te ordenen en te verspreiden, in een poging om de best mogelijke methoden in heel de Unie ingang te laten vinden en het debat en de beleidsvoering ten voordele van het MKB te stimuleren;

13. verzoekt de Raad ook om gebruik te maken van het economisch herstel van dit ogenblik om aanmoediging en bijstand te verlenen, zowel voor het opzetten als voor de ontwikkeling van KMO's en om het huidig werkgelegenheidsniveau te handhaven;

14. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.