COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 19.09.1997 
COM(97) 441 def. 
VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD BETREFFENDE EEN 
TACIS-PROGRAMMA VOOR 1997 VOOR DE ONTWIKKELING VAN DE 
CIVIELE MAATSCHAPPIJ IN WIT-RUSLAND 
(door de Commissie ingediend) 

TOELICHTING 
1. Het politieke klimaat in Wit-Rusland is sinds november 1996 zeer verslechterd, 
hetgeen tot een aanzienlijke verandering in de bilaterale betrekkingen met de EU heeft 
geleid. Voor dat tijdstip was al vastgesteld dat de econonomische hervormingen tot 
stilstand waren gekomen, zodat de EU zich genoodzaakt zag haar hulpverlening op 
het gebied van de privatiseringen en bedrijfsherstructureringen in het bijzonder een 
andere bestemming te geven. Op 24 november 1996 werd er een volksreferendum 
georganiseerd door President Lukashenko, die ondermeer een wijziging van de 
geldende grondwet van 1994 voorstelde, met de bedoeling de presidentiële 
bevoegdheden te versterken. Het constitutionele hof van Wit-Rusland verklaarde dat 
de resultaten van het referendum over de constitutionele hervorming slechts een 
consultatieve waarde zouden hebben. De President heeft de uitspraken van het 
constitutionele hof per decreet ingetrokken en beschouwde de resultaten van het 
referendum als bindend. Gezien het positieve resultaat van het referendum over de 
constitutionele hervorming heeft de President vervolgens zijn door het referendum 
voorgestelde ontwerp-grondwet goedgekeurd. De grondwetswijziging leidde tot een 
concentratie van bevoegdheden (executieve, legislatieve en rechterlijke) in handen van 
de President, tot de ontbinding van het 13e Parlement, dat democratisch was 
gekozen, en tot de instelling door de President van een nieuwe nationale vergadering. 
De interne situatie van Wit-Rusland ging er verder op achteruit en werd gekenmerkt 
door willekeurige arrestaties en mishandelingen van leden van de oppositie, van 
vertegenwoordigers van onafhankelijke media en van buitenlandse landen en 
instellingen, die kritiek hadden geuit op de achteruitgang van het 
democratiseringsproces. Ook charitatieve instellingen, stichtingen en vooral NGO's 
werden het mikpunt van repressieve maatregelen en hun vrijheid van handelen werd 
steeds meer aan banden gelegd. 
2. De EU heeft onmiddellijk op deze ontwikkelingen gereageerd. Enerzijds heeft de 
Commissie de normale Tacis-programmering met Wit-Rusland tot nader order 
opgeschort. Daarom kon er niet over een indicatief programma 1996-1999 of over 
een actieprogramma met de Wit-Russische autoriteiten onderhandeld worden. Alleen 
de lopende Tacis-projecten in het kader van vorige actieprogramma's en regionale of 
meerlanden-programma's (bijvoorbeeld het programma voor grensoverschrijdende 
samenwerking Interstate, LIEN, Jumelage van steden, Democratie) konden ondanks 
de moeilijke omstandigheden worden voortgezet. 
3. Anderzijds heeft het voorzitterschap, ingevolge het besluit van de Raad Algemene 
Zaken van 20 januari 1997, een onderzoeksmissie van 26 tot en met 31 januari 1997 
naar Minsk gezonden om feiten te verzamelen over de organisatie van het 
referendum, de resultaten daarvan, de veranderingen die het gevolg ervan waren, en 
de ontwikkeling van de algemene interne situatie van het land. De onderzoeksmissie 
heeft vastgesteld dat de organisatie, de uitvoering en het verloop van het referendum 
niet aan de minimumeisen van de democratische spelregels en de algemene principes 
van de rechtsstaat konden beantwoorden. Het referendum had slechts een 
consultatieve waarde; daarom was de grondwet van 1994 nog steeds het rechtmatige 
hoogste rechtsinstrument van de Republiek Wit-Rusland en de in 1995 krachtens deze 
grondwet voor een periode van 5 jaar verkozen Hoge Raad het enige wettige 
parlement in dit land. Aangezien de meerderheid van de bevolking een voorkeur voor 
een meer presidentieel systeem dat het huidige had uitgesproken, dient de nieuwe op 
te stellen grondwet een sterker presidentieel karakter te hebben, maar de eis van de 
scheiding der machten zou gerespecteerd moeten worden om te beantwoorden aan de 
democratische regels en de algemene beginselen van de rechtsstaat. De 
onderzoeksmissie gaf de aanbeveling om Wit-Rusland hulp te bieden om de 
ontwikkeling van de democratie te beïnvloeden in de richting van de scheiding der 
machten en van de vrijheid van en de vrije toegang tot de media, alsook om het 
electoraat van dit land van het nodige te voorzien om deel te nemen aan vrije 
verkiezingen. 
4. Naar aanleiding van de conclusies en aanbevelingen van de onderzoeksmissie heeft de 
Raad op 24.02.1997 conclusies gepubliceerd waarin hij verklaart bijzonder verontrust 
te zijn "over de huidige constitutionele en politiek situatie in Wit-Rusland, die een 
zware hypotheek legt op de vooruitzichten voor de noodzakelijke democratische en 
economische hervormingen". Om die reden heeft de Raad een standpunt ingenomen 
op grond waarvan de EU, "Indien overtuigende inspanningen van Wit-Rusland om 
de nodige democratische en economische hervormingen door te voeren 
uitblijven(...), niet zal overgaan tot sluiting van de interimovereenkomst, e.g. de 
partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst; de technische 
bijstandsprogramma's van de Gemeenschap (...) zullen worden bezien en getoetst 
aan het criterium dat zij rechtstreeks ten goede van het hervormingsproces moeten 
komen ". "De EU is evenwel bereid Wit-Rusland advies te verlenen en met de Wit-
Russische autoriteiten en met vertegenwoordigers van de oppositie een uitgebreide 
dialoog aan te gaan, teneinde Wit-Rusland te helpen in zijn democratisch en 
economisch hervormingsproces. " De Raad heeft daarom de deur opengelaten voor 
de dialoog met Wit-Rusland en voor ondersteuning van het democratiseringsproces, 
en in het bijzonder adviezen gegeven met betrekking tot constitutionele vraagstukken, 
de vrijheid van de media en de eerbiediging van de mensenrechten. Dit laatste punt is 
"een fundamenteel cirterium van de algemene benadering van de EU inzake haar 
betrekkingen met Wit-Rusland". Dit standpunt werd herhaald en officieel bekrachtigd 
in de verklaring van de Raad van 29.04.1997, waarin "de EU haar standpunt 
herhaalt dat de samenwerking tussen de lidstaten en instellingen van de EU en Wit-
Rusland geen voortgang kan vinden wanneer overtuigende inspanningen om een 
dergelijk bestel in te voeren uitblijven ", dat wil zeggen "een politiek bestel dat 
voldoet aan de internationaal aanvaarde normen op het gebied van de 
mensenrechten en de politieke vrijheden ", maar " de EU is bereid om in nauwe 
samenwerking met de OVSE en de Raad van Europa de Wit-Russische autoriteiten 
bijstand te bieden bij het democratiseringsproces". 
5. Artikel 5 van de Tacis-Verordening (Verordening nr. 1279/96 van de Raad van 25 
juni 1996) voorziet in de opstelling van een indicatief programma 1996-1999 en een 
daaropvolgend actieprogramma overeenkomstig de in artikel 8 beschreven procedure, 
als de noodzakelijke basis om Tacis-projeeten in een begunstigde staat in de periode 
1996-1999 van start te laten gaan. In het geval van Wit-Rusland konden deze 
maatregelen onmogelijk genomen worden. De Commissie zal daarom in principe niet 
in staat zijn Wit-Rusland de specifieke door de Raad aangeboden bijstand te 
verstrekken. 
6. Artikel 3, lid 11, van-.de Tacis-verordening voorziet evenwel in de mogelijkheid voor 
de Raad om passende maatregelen te treilen in verband met de bijstand aan een 
partnerstaat "wanneer een wezenlijke factor voor de voortzetting van de 
samenwerking via deze bijstand ontbreekt, met name in geval van schending van de 
democratische beginselen of de mensenrechten ". 
7. De huidige situatie in Wit-Rusland voldoet aan de voorwaarden van artikel 3, lid 11, 
in het bijzonder wat de schending van de democratische beginselen en de 
mensenrechten betreft. De Raad bepleit de ondersteuning van het 
democratiseringsproces in Wit-Rusland, waarbij de Gemeenschap in dit land kan 
optreden om te trachten het weer op de goede weg te brengen, in het bijzonder waar 
het gaat om constitutionele hervormingen, eerbiediging van de mensenrechten en de 
vrijheid van de media. 
8. In sommige gevallen kunnen de in artikel 3, lid 11, bedoelde maatregelen ook 
positieve aansporingen inhouden. In zijn conclusies van 24.02.97 en zijn verklaring 
van 29.04.97 geeft de Raad duidelijk deze mogelijkheid aan. De Commissie stelt 
derhalve voor, op basis van artikel 3, lid 11, van de Tacis-verordening en het 
standpunt van de Raad ten opzichte van Wit-Rusland om het land in dit geval 
positieve aansporingen te geven om een verdere isolering ervan te vermijden. 
9. Overeenkomstig artikel 3, lid 11, zal er over de desbetreffende maatregelen niet met 
het land onderhandeld worden. Zij worden de Wit-Russische autoriteiten derhalve als 
pakket aangeboden. 
10. In overeenstemming met artikel 3, lid 11, en het standpunt van de Raad ten opzichte 
van Wit-Rusland stelt de Commissie, als passende maatregel voor Wit-Rusland voor, 
om een Tacis-programma van 5 miljoen ecu voor 1997 op te stellen, het programma 
voor de ontwikkeling van de civiele maatschappij in Wit-Rusland, als laatste middel 
om het land bij het herstel van het democratiseringsproces en de vernieuwing van de 
burgermaatschappij te helpen. Zowel de activiteiten als de doelgroepen van het 
programma passen in het kader van artikel 3, lid 11, en zijn in overeenstemming met 
de conclusies van de Raad van 24.02.97 en zijn verklaring van 29.04.97. 
11. Het voorgestelde programma zal zich uitsluitend concentreren op één van de 
prioritaire sectoren van Tacis, die vermeld staan in bijlage II van de Tacis-
verordening, namelijk de "ontwikkeling van het menselijk potentieel", een sector die 
onder andere "versterking van de civiele maatschappij", "juridische bijstand" en 
"onderwijs en opleiding" omvat. 
12. Een van de actuele thema's die door de Raad zijn vastgesteld en in het kader van het 
programma worden behandeld is de constitutionele hervorming. Er zijn bepaalde 
algemene beginselen die in iedere grondwet verankerd moeten liggen. Daartoe 
behoren de principes van de democratie en de rechtsstaat, zoals de scheiding der 
machten. Als het Wit-Russische volk zich in het referendum van november heeft 
uitgesproken voor een grondwet met een sterker presidentieel karakter, dan dient de 
nieuwe grondwet zowel met deze wens als met de genoemde algemene beginselen 
rekening te houden. De projecten op dit juridische gebied zijn bedoeld om samen te 
werken met de bepaalde Wit-Russische instanties, zoals het Ministerie van Justitie, 
met de rechtbanken, met ander juridische beroepen, met rechten studenten van 
universiteiten en andere ter zake dienende instellingen van Wit-Rusland. Het 
uiteindelijke doel zou zijn om politieke en juridische beleidsmakers alsook jongeren 
zo grondig en zo gedetailleerd mogelijk kennis te laten maken met de principes die in 
de grondwet van een rechtsstaat verankerd moeten liggen. 
13. Mediavrijheid, vrijheid van meningsuiting, vrije toegang tot de media vormen een 
andere pijler die borg staat voor democratie. Tijdens de periode van het referendum in 
november, maar eveneens bij andere belangrijke gelegenheden werden de gebrekkige 
verwezenlijking van deze vrijheden en ook de verdere beperkingen ervan in Wit-
Rusland met bezorgdheid vastgesteld. Daarom is het belangrijk dat de Gemeenschap 
op dit gebied met behulp van het voorgestelde programma handelend optreedt. De 
steun zal geconcentreerd worden op de regelgeving om de vrijheid van de media te 
waarborgen, overeenkomstig de democratische praktijk, op de rechten en plichten 
van onafhankelijke journalisten, alsook op de technieken van de moderne 
journalistiek. De doelgroepen zullen in eerste instantie de media zijn, maar ook de 
politieke en juridische beleidsvormers. De geplande acties zouden kunnen behelzen : 
opleiding over de ethische aspecten van een vrij beroep, de rechten en plichten van 
demedia in een vrij land, juridische cursussen en opleiding op het gebied van de 
desbetreffende EG-rechtsvoorschriften, de beschikbaarstelling van outillage, de 
organisatie van workshops, seminars, conferenties over relevante thema's van de 
moderne journalistiek. 
14. Een derde actiegebied dat in het voorgestelde programma aan de orde moet komen is 
de ondersteuning van de civiele maatschappij als zodanig; hierbij spelen uiteraard de 
eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van de zwakkere 
bevolkingsgroepen (minderheden, enz. een rol). De NGO's zouden de belangrijkste 
doelgroep van deze actie zijn. Het doel van de actie zou niet alleen zijn om toe te zien 
op en steun te verlenen aan het bestaande netwerk van NGO's, dat zwaar te lijden 
heeft gehad onder de verslechtering van de interne situatie in Wit-Rusland, de recente 
maatregelen van de regering waardoor de financiële capaciteit en de vrijheid van 
handelen van NGO's werden beperkt, maar ook om het te versterken en beter te 
identificeren dankzij de hulp en de ervaring van de NGO-netwerken in de EU. Om dit 
doel op efficiënte wijze te bereiken dient er evenwel een duidelijk juridisch kader voor 
NGO's in Wit-Rusland te worden ontwikkeld. Ondersteuning met betrekking tot dit 
juridische, maar essentiële aspect zal eveneens in overweging worden genomen. 
15. Het vierde en laatste actiegebied dat in het voorgestelde programma is gepland zou 
betrekking hebben op de jumelage tussen instellingen. Het doel zou zijn de 
ondersteuning van de samenwerking tussen instellingen in het oosten en het westen, 
tussen universiteiten en lokale autoriteiten op het gebied van onderwijs, burgerrechten 
en zelfbestuur, die eveneens de basis van het democratiseringsproces vormen en 
daarom voortdurend gesteund moeten worden Dit gebied heeft in tegenstelling tot de 
eerdergenoemde drie gebieden het voordeel dat de desbetreffende voorstellen op 
vrijwilligheid zijn gebaseerd en daarom een onontbeerlijke positieve aanvulling vormt 
die meer evenwicht brengt in het voorgestelde programma. 
16. De Tacis-coördinatie-eenheid van Wit-Rusland, die de belangrijkste gesprekspartner 
van de Commissie bij de programmering van Tacis is, kan tijdens de voorbereiding 
van het programma geraadpleegd worden. In verband met punt 9 hiervoor is de vraag 
afhankelijke aard van het Tacis-progrumma in dit geval niet van toepassing. 
17. Zodra de Raad dit besluit heeft goedgekeurd, zal de Commissie het programma ten 
belope van 5 miljoen ecu in detail uitwerken en hét aan het Tacis-Comité voorleggen. 
Daarna volgt het programma de normale procedures inzake Tacis-programmering 
zoals bepaald in artikel 8. 
18. Voor de tenuitvoerlegging van de projecten van het programma gelden de normale 
Tacis-regels en -procedures. 
19. De Raad wordt verzocht zijn goedkeuring te hechten aan het hierbijgevoegde voorstel 
voor een besluit van de Raad betreffende een Tacis-programma voor 1997 voor de 
ontwikkeling van de civiele maatschappij in Wit-Rusland. 
VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD BETREFFENDE EEN 
TACIS-PROGRAMMA VOOR 1997 VOOR DE ONTWIKKELING VAN DE 
CIVIELE MAATSCHAPPIJ IN WIT-RUSLAND 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom), 
Gelet op Verordening nr. 1279/96 van de Raad van 25 juni 1996 betreffende bijstand aan 
de Nieuwe Onafhankelijke Staten en Mongolië bij de sanering en het herstel van de 
economie, inzonderheid op artikel 3, lid 11, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Overwegende dat de interne situatie in Wit-Rusland in het bijzonder sinds november 1996, 
is verslechterd, met als gevolg : achteruigang van het democratiseringsproces, beperking 
van de fundamentele vrijheden en schendingen van de mensenrechten, 
Overwegende dat er om deze reden niet met de Wit-Russische autoriteiten onderhandeld 
kon worden over een Tacis Indicatief Programma 1996-1999 en dus ook niet over een 
Actieprogramma, 
Overwegende dat de Raad een standpunt ten opzichte van Wit-Rusland heeft ingenomen 
dat tot uitdrukking komt in de conclusies van 24.2.97 en de verklaring van 29.4.97 : de 
samenwerking met de Wit-Russische autoriteiten wordt opgeschort, omdat overtuigende 
inspanningen om de nodige democratische hervormingen door te voeren uitblijven, maar 
het land wordt ondersteuning bij het democratiseringsproces geboden, in het bijzonder op 
drie specifieke en actuele gebieden : constitutionele hervorming, bescherming van de 
mensenrechten en vrijheid van de media. 
Overwegende dat de Commissie via begrotingslijn B7-7010 bijstand heeft verleend voor 
het democratiseringsproces, maar dat deze inspanning door andere maatregelen versterkt 
en aangevuld moet worden, 
Overwegende dat de Raad op grond van artikel 3, lid 11, van de Tacis-Verordening 
maatregelen kan treffen in verband met de bijstand aan een partnerstaat wanneer een 
wezenlijke factor voor de voortzetting van de samenwerking via deze bijstand ontbreekt, 
met name ingeval van schending van de democratische beginselen of de mensenrechten, 
BESLUIT : 
Artikel 1 : "Het programma voor 1997 voor de ontwikkeling van de civiele 
maatschappij in Wit-Rusland wordt goedgekeurd voor een bedrag 
van ten hoogste 5 miljoen ecu". 
Artikel 2 : "Het programma wordt tenukvoergeiegd door de Commissie, in 
overeenstemming met de procedure van artikel 8 van Verordening 
1279/96". 
Artikel 3 : "Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen". 
Gedaan te Brussel 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
TACIS-PROGRAMMA VOOR 1997 VOOR DE ONTWIKKELING VAN DE 
CIVIELE MAATSCHAPPIJ IN WIT-RUSLAND 
1. Begrotingslijn : B7-520 - Bijstand voor sanering en herstel van de economie in 
de Nieuwe Onafhankelijke Staten en Mongolië 
Bedrag voor het programma uit de begroting 1997 : 5 miljoen ecu 
2. Juridische grondslag : Artikel 3, lid 11, van Verordening nr. 1279/96 van de 
Raad van 25 juni 1996 
3. Omschrijving van de maatregel 
• het algemene .doel van het programma is de gerichte steun aan Wit-Rusland om het 
democratiseringsproces weer op gang te brengen, met name door bijstand op het 
gebied van de constitutionele hervorming, de vrijheid van de media, de ontwikkeling 
van de civiele maatschappij en het onderwijs. 
• De middelen zullen hoofdzakelijk worden gebruikt voor de financiering van 
maatregelen die noodzakelijk zijn voor het uitstippelen, voorbereiden en uitvoeren 
van projecten voor technische bijstand, vooral op de genoemde gebieden 
(bijvoorbeeld juridische advisering, technische en ethische opleidingprogramma's, 
ondersteuning voor cursussen, workshops, conferenties), maar ook voor het leveren 
van outillage. 
• het voorgestelde programma valt onder de begroting van 1997. 
4. Indeling van de uitgaven 
NVU. Niet-verplichte uitgaven. GD. Gesplitste kredieten. 
5. Aard van de uitgaven 
100% subsidie 
6. Aangenomen berekeningsmethode 
Het aangegeven bedrag is geraamd op basis van ervaringen die in de afgelopen 
begrotingsjaren met soortgelijke projecten zijn opgedaan. 
7. Financieringsplan 
Betalingsverplichtingen : tijdens het lopende begrotingsjaar en uit de fondsen van 
begrotingslijn B7-520 : 5 miljoen ecu 
Betalingen : de huidige prognoses zien er als volgt uit : 
19l>7 : 0 miljoen ecu 
1998 : 5 miljoen ecu 
titel van het programma : TACIS-PROGRAMMA VOOR 1997 VOOR 
DE ONTWIKKELING VAN DE CIVIELE 
MAATSCHAPIJ IN WIT-RUSLAND 
Kosten van het programma : 5 miljoen ecu 
Begunstigden van het programma : De bevoegde Wit-Russische autoriteiten (bv. 
Ministerie van Justitie, Rechtbanken), 
universiteitsstudenten (bv. rechten), journalisten, 
NGO's, lokale instanties (bv. 
gemeentebesturen). 
Evaluatie van die instellingen : De recente politieke ontwikkelingen in Wit-
Rusland hebben het normale proces voor de programmering van Tacis verhinderd. De 
resultaten van het in november 1996 georganiseerde volksreferendum, dat door de EU als 
onwetting wordt beschouwd, hebben geleid tot het aannemen van een nieuwe grondwet 
waarbij alle bevoegdheden in handen van de President komen te liggen, en tot de 
ontbinding van het 13e democratisch gekozen Parlement, dat vervangen is door een nieuw 
Parlement dat rechtstreeks door de President wordt benoemd. Sindsdien zijn er diverse 
restricties van de vrijheden en mensenrechten schendingen in Wit-Rusland vastgesteld. 
Door deze situatie was de Commissie niet in staat om met de Wit-Russische autoriteiten 
te onderhandelen over een indicatief Tacis-programma 1996-1999 en evenmin over een 
Actieprogramma. De Raad heeft in zijn conclusies van 24.2.97 en in zijn verklaring van 
29.4.97 de tenuitvoerlegging van de Interimovereenkomst opgeschort, het sluiten van de 
partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, alsook de ondersteuning van de 
toetreding van Wit-Rusland tot de Raad van Europa. De Raad heeft evenwel de deur 
opengelaten voor een constructieve dialoog en Wit-Rusland hulp aangeboden bij het 
noodzakelijke democratiseringsproces, met name op het gebied van de constitutionele 
hervorming, bescherming van de mensenrechten èh vrijheid van de media. De Commissie 
heeft niet de mogelijkheid gehad om dit aanbod te honoreren omdat er geen nieuwe Tacis-
middelen voor Wit-Rusland beschikbaar werden gesteld. 
Motivering en doelstellingen : Ingevolge artikel 3, lid 11, van de Tacis-
Verordening (Verordening nr. 1279/96 van de Raad van 25 juni 1996) kan de Raad 
"mqatregetèn treffen" in verband met de bijstand aan een partnerstaat wanneer "een 
wezenlijke factor voor de voortzetting van de samenwerking via deze bijstand ontbreekt, 
met name ingeval van schending van de democratische beginselen óf de mensenrechten". 
In overeenstemming met artikel 3, lid 11, en het standpunt van de Raad ten opzichte van 
Wit-Rusland betreffende gerichte ondersteuning van dit land om het 
democratiseringsproces te redden, stelt dè Commissie als passende maatregel voor Wit-
Rusland voor om een Tacis-programmà voor 1997 ten belope van 5 miljoen ecu, het 
programma voor de ontwikkeling van de civiele maatschappij in Wit-Rusland op te stellen, 
met als uiteindelijk doel te helpen bij het weer op gang brengen van het 
democratiseringsproces en de vernieuwing van de civiele maatschappij in Wit-Rusland. 
Onderdelen van net programma : 
g 
(1) Grondwetshervorming : ongeveer 1 miljoen ecu, hoofdzakelijk voor de 
juridische vorming, het terbeschikking stellen van vergelijkbare relevante 
rechtsregels in de EU, cursussen, workshops. 
(2) Vrijheid van de media : ongeveer 1,5 miljoen ecu, hoofdzakelijk voor de 
opleiding over de ethische aspecten van een vrij beroep, de rechten en plichten van 
de media in een vrij land, juridische cursussen en opleiding over de desbetreffende 
wettelijke voorschriften van de EU, het leveren van outillage, de organisatie van 
workshops, seminars, conferenties over belangrijke thema's van de moderne 
journalistiek. 
(3) Ondersteuning van de civiele maatschappij : ongeveer 1,5 miljoen ecu, 
hoofdzakelijk voor de verdere ondersteuning van de NGO's door 
betalingsverplichtingen die via het Tacis-prógramma voor democratie lopen, zowel 
voor macro- als microprojectvoorstellen. 
(4) Jumelage tussen instellingen : ongeveer 1 miljoen ecu, hoofdzakelijk voor de 
samenwerking tussen instellingen in het oosten en het westen, zoals jumelage 
tussen steden en instellingen voor voortgezet en hoger onderwijs. 
Tenuitvoerlegging en tijdschema : 2 jaar 
ISSN 0254-1513 
COM(97) 441 def. 
NL 01 il 15 10 
Catalogusnummer : CB-CO-97-463-NL-C 
ISBN 92-78-24568-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
IO