NL Publicatieblad van de Europese Unie C 299/148

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Geavanceerde computing: de positie van Europa in de wereldwijde wedloop

(COM(2012) 45 final)

2012/C 299/27

Rapporteur: mevrouw CAÑO AGUILAR

De Europese Commissie heeft op 18 april 2012 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Geavanceerde computing: de positie van Europa in de wereldwijde wedloop

COM(2012) 45 final.

De afdeling Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 25 juni 2012 goedgekeurd.

Het Comité heeft tijdens zijn op 11 en 12 juli 2012 gehouden 482e zitting (vergadering van 11 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 143 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 3 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Samenvatting en aanbevelingen

1.1 Het EESC is het in grote lijnen eens met de Commissiemededeling, waarvan het de doelstellingen nadrukkelijk ondersteunt. High Performance Computing (HPC) is een voorwaarde om nieuwe kennis te vergaren en ligt ten grondslag aan de ontwikkeling van vele innovatieve producten, processen en diensten.

1.2 HPC maakt deel uit van de Digitale Agenda en is uitgegroeid tot een onmisbaar instrument in moderne onderzoeksstructuren en economieën, ook in bijvoorbeeld het beleid op het gebied van energie, klimaat, gezondheid, economie, sociale zaken en defensie. HPC is voor de Europa 2020-strategie van strategisch belang.

1.3 Het EESC steunt de totstandbrenging van een Europees HPC-ecosysteem en de hiertoe reeds opgezette PRACE-onderzoeksinfrastructuur, die moet garanderen dat alle mogelijke gebruikers/actoren in de EU, met name ook die uit de academische wereld en de mkb-sector, onder dezelfde voorwaarden op ruime schaal over HPC-hulpbronnen kunnen beschikken.

1.4 Afgezien van de financiële en juridische aspecten van een adequaat presterend HPC-ecosysteem, moet er voor de verdere ontwikkeling van HPC werk worden gemaakt van twee zaken die even belangrijk zijn: ten eerste de ontwikkeling van hardware voor computers van de volgende generatie, de zgn. exaschaalcomputers, en ten tweede de ontwikkeling en verspreiding van de voor het gebruik daarvan benodigde software, waaraan hoge eisen worden gesteld. Aan deze twee zaken moet evenveel gewicht worden toegekend.

1.5 Het voorstel om de EU-investeringen in HPC te verdubbelen tot ca. 1,2 miljard euro per jaar, kan dan ook de goedkeuring van het EESC wegdragen. Er is dus een bedrag van jaarlijks 600 miljoen euro extra nodig, dat vooral door de EU, de lidstaten en de industriële gebruikers zou moeten worden opgebracht. Daarmee zou het investeringspeil overeenstemmen met dat van de mondiale concurrenten. Ruwweg de helft van deze aanvullende middelen zou gebruikt moeten worden voor de aankoop van HPC-systemen en proefbanken, een kwart voor het opleiden van mensen en een kwart voor de ontwikkeling en uitbreiding van HPC-software.

1.6 Dit vereist ten eerste dat onderzoeksinstellingen/universiteiten en het bedrijfsleven met elkaar samenwerken. Volgens het EESC kan dat het best gebeuren via publiek-private partnerschappen, die hun waarde inmiddels hebben bewezen. In specifieke situaties kan ook gedacht worden aan precommerciële aanbestedingen, maar deze mogen door de Commissie in geen geval worden voorgeschreven als de enige optie.

1.7 Ten tweede is het hiervoor nodig dat de EU en de lidstaten met aanzienlijke steunmiddelen over de brug komen. Deze zijn niet alleen rechtstreeks noodzakelijk voor de bovengenoemde taak om een goed presterend HPC-systeem uit te bouwen, maar ook indirect voor de opleiding van het benodigde hoger en middelbaar personeel en voor universiteiten en hun medewerkers.

1.8 Voorkomen moet worden dat Raad en lidstaten als gevolg van de financiële en economische crisis verzuimen om de bovengenoemde, voor HPC noodzakelijke maatregelen ten uitvoer te leggen, want deze zijn juist van cruciaal belang om economisch sterker te worden en het concurrentievermogen op te voeren. Worden deze maatregelen niet uitgevoerd, dan kan er een gevaarlijke negatieve spiraal ontstaan.

1.9 Topprioriteit volgens het EESC is dat Europa de beschikking krijgt over een HPC-systeem dat de concurrentie aankan. Dit doel impliceert niet dat er een protectionistisch industriebeleid wordt gevoerd. Veeleer moet ervoor worden geijverd dat de voor de ontwikkeling en het gebruik van HPC benodigde knowhow, arbeidsplaatsen en besluitvormingsniveaus ook in Europa behouden of gecreëerd worden. Via verdere samenwerking met de wereldwijde spelers die in technologisch opzicht tot dusverre de boventoon voeren en ook in Europa actief zijn of O&O-werkzaamheden verrichten, alsook met Europese bedrijven die over geavanceerde expertise beschikken in specifieke HPC-segmenten, kan tevens gezorgd worden voor de kritische massa die nodig is om te kunnen concurreren met China als verwachte toekomstige marktleider.

2. Beknopte inhoud van de Commissiemededeling

2.1 In de mededeling wordt toegelicht waarom computerondersteunde High-Performance Computing (HPC) van strategisch belang is (HPC staat in deze mededeling synoniem voor hogecapaciteitrekenen, supercapaciteitrekenen, wereldklasse rekenen, enz. om het te onderscheiden van gedistribueerde gegevensverwerking, cloud computing en compute servers). Onderhavig Commissiedocument is gebaseerd op de mededeling inzake ICT-infrastructuren voor e-Wetenschap en op de conclusies van de Raad waarin de lidstaten wordt gevraagd om informatica-infrastructuur zoals het Partnership for Advanced Computing in Europe (PRACE, www.prace-ri.eu) verder te ontwikkelen en om hun investeringen in geavanceerde computertoepassingen in het kader van PRACE te poolen.

2.2 De lidstaten, het bedrijfsleven en de wetenschappelijke wereld wordt verzocht om er samen met de Commissie meer voor te ijveren dat Europa tegen 2020 een leidinggevende rol kan spelen bij het aanbieden en gebruiken van HPC-systemen en -diensten.

2.3 HPC-systemen worden ontwikkeld om enerzijds betere oplossingen te vinden voor grote maatschappelijke en wetenschappelijke problemen (vroegtijdige opsporing en behandeling van ziektes, de ontcijfering van het menselijke brein, het voorspellen van klimaatontwikkelingen en het voorkomen van rampen) en anderzijds om industriële innovaties voor producten en diensten te stimuleren.

2.4 De problemen die zich bij de ontwikkeling van nog beter presterende HPC-systemen voordoen, kunnen niet worden opgelost door simpele extrapolatie, maar vergen radicale innovaties in tal van technologieën. Dit biedt actoren in het bedrijfsleven en in academische kringen in de EU de mogelijkheid zich te herpositioneren.

2.5 De EU investeert aanzienlijk minder in de aanschaf van geavanceerde computersystemen dan andere mondiale regio's (slechts de helft t.o.v. de VS, bij een vergelijkbaar bbp). Vergeleken met andere gebieden in de wereld zijn er dan ook veel te weinig computersystemen beschikbaar in de EU, hun prestaties zijn te laag en er worden te weinig middelen uitgetrokken voor O&O op het gebied van HPC.

2.6 Voorts wordt in de Commissiemededeling ingegaan op:

— het Partnerschap voor geavanceerde computers in Europa (PRACE)

— Europa's expertise in de volledige toeleveringsketen

— de voordelen voor Europa om opnieuw actief te worden op het gebied van HPC

— de uitdagingen voor de toekomst

— een HPC-actieplan voor Europa

— governance op EU-niveau

— precommerciële aanbestedingsmechanismen en het bundelen van middelen

— verdere ontwikkeling van het Europese HPC-ecosysteem.

3. Algemene opmerkingen van het EESC

3.1 Principiële instemming

3.1.1 Het EESC is het in principe eens met de Commissiemededeling, waarvan het de doelstellingen nadrukkelijk ondersteunt. High Performance Computing (HPC) ligt ten grondslag aan de ontwikkeling van vele nieuwe producten, processen en diensten. Het behoort niet alleen tot de belangrijkste sleuteltechnologieën, maar is ook een voorwaarde om complexe systemen te kunnen onderzoeken. HPC vormt dan ook een essentieel onderdeel van de Europa 2020-strategie.

3.1.2 Door de ontwikkeling en het gebruik van alsmaar beter presterende computers is HPC in de voorbije decennia uitgegroeid tot een belangrijke derde pijler van O&O (onderzoek en ontwikkeling), die de traditionele pijlers, nl. experimentering (incl. demonstratie- en testinstallaties) en theoretische onderbouwing, niet alleen aanvult, maar daar tegelijkertijd ook steeds meer deel van gaat uitmaken. Daarbij is de nieuwe tak van wetenschap "simulation science" ontstaan. Bovendien vormt HPC een belangrijk instrument bij complexe gegevensvergaring alsook in analyse- en prognosesystemen. HPC is inmiddels onderdeel geworden van de Digitale Agenda en uitgegroeid tot een onmisbaar instrument in moderne onderzoeksstructuren en economieën, ook in bv. het beleid op het vlak van energie, klimaat, gezondheid, economie, sociale zaken en defensie.

3.2 Supercomputers

De essentiële hardware-instrumenten voor HPC zijn zgn. supercomputers met twee karakteristieke eigenschappen:

— Zij kunnen alleen presteren dankzij het feit dat een enorm aantal afzonderlijke computers (processoren) gelijktijdig, d.w.z. parallel aan elkaar, gebruikt wordt. Inmiddels worden er supercomputers met wel een miljoen van zulke processoren ontworpen. Om deze uiterst complexe computinginstrumenten optimaal te kunnen gebruiken, moeten er zeer veeleisende en ingewikkelde rekenprogramma's (software) worden ontwikkeld en ter beschikking worden gesteld aan de gebruikers. Dit is zeer gespecialiseerd werk, dat tot op heden flink wordt onderschat.

— Deze beter presterende computers vereisen alsmaar meer elektrisch vermogen, en volgens de huidige gegevens kan daaraan onmogelijk worden voldaan. Zolang er geen nieuwe componenten worden ontwikkeld waarmee de elektriciteitsbehoefte met 99 % (!) wordt verminderd, zou men voor een supercomputer van de volgende generatie (exaschaalcomputer) minstens moeten kunnen beschikken over een eigen elektriciteitscentrale met een vermogen van 1 000 MW. Technologisch gezien is het een titanenwerk om deze elektriciteitsbehoefte tot een realistisch niveau terug te brengen.

3.3 Aspecten van een Europees steunbeleid

Het EESC stelt vast dat de Commissie in haar mededeling minder aandacht heeft voor technische en wetenschappelijke problemen dan voor aspecten die het volgens haar noodzakelijk maken om een Europees steun- en ontwikkelingsbeleid op poten te zetten. Ze stelt voor welke instrumenten er in dit verband kunnen worden gebruikt. Het EESC heeft hier zo zijn vraagtekens bij en raadt aan om een nieuwe raadplegingsronde te houden (zie paragraaf 4.4).

3.4 Evenwicht tussen hardware en software

Een van de belangrijkste aanbevelingen van het EESC is om softwareaspecten als een even belangrijk onderdeel van het probleem te onderzoeken en om oplossingen aan te dragen, met name waar het gaat om het ontwikkelen, testen en verspreiden van de noodzakelijke gebruikersprogramma's. Er is grote behoefte aan onderzoek, ontwikkeling, onderwijs en training op de verschillende niveaus van opleidingssystemen en gebruikers. Dit vereist dat de maatregelen die in dit verband door universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven moeten worden getroffen, voldoende steun krijgen. Het EESC verzoekt de Commissie om deze tekortkoming aan te pakken.

3.5 Gekwalificeerd personeel – universiteiten en uitrusting

Cruciaal hierbij is de opleiding en beschikbaarheid van personeel dat voldoende gekwalificeerd is (zie bv. http://www.hpcwire.com/hpcwire/2012-04-04/supercomputing_education_in_russia.html) om de vereiste O&O-werkzaamheden uit te voeren en HPC-systemen efficiënt te gebruiken. De inspanningen hiertoe moeten ook onder de steunmaatregelen vallen. Een essentiële voorwaarde in dit verband zijn met toereikende financiële en personele middelen uitgeruste universiteiten waaraan genoeg internationaal erkende softwaredeskundigen en ontwikkelingsingenieurs studeren en onderzoek doen en waar hoogwaardige opleidingen worden gegeven aan de hand van de ervaringen die met O&O zijn opgedaan.

3.6 Het Europese HPC-ecosysteem – PRACE

3.6.1 Wat is PRACE?

Er moet een Europese HPC-infrastructuur komen die voor alle partners bruikbaar is. Dit wordt door ontwikkelaars en gebruikers van de nationale HPC-centra sinds 2005 erkend en bepleit. Het PRACE-partnerschap werd aanvankelijk door vertegenwoordigers van 14 Europese landen opgericht om HPC in Europa te bevorderen, te gebruiken en verder te ontwikkelen.

Naar aanleiding hiervan is HPC opgenomen als een van de geselecteerde onderzoeksinfrastructuren op de eerste ESFRI-lijst (1). Nadat ook aan de juridische, financiële, organisatorische en technische voorwaarden was voldaan, is in 2010 de in Brussel gevestigde ivzw (Internationale vereniging zonder winstoogmerk) PRACE opgericht om de vijf best presterende nationale HPC-systemen in Europa toegankelijk te maken voor gebruikers uit alle partnerlanden. PRACE telt inmiddels 24 leden, o.a. ook uit Israël en Turkije. PRACE krijgt binnen het zevende kaderprogramma (FP7) financiële steun voor drie projecten, met name voor werkzaamheden inzake programmaoverdracht, optimalisering en opschaling van toepassingen, alsook voor intensieve training en opleiding van gebruikers. Momenteel hebben vier partnerlanden (Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje) ieder computercapaciteit ter waarde van 100 miljoen euro toegezegd. De gebruiksquota worden door een onafhankelijk opererende wetenschappelijke stuurgroep toegewezen in een pan-Europees peer review-proces.

3.6.2 EESC-standpunt over PRACE

Het EESC steunt de ontwikkeling van een Europees HPC-ecosysteem en van de hiertoe reeds gecreëerde onderzoeksinfrastructuur, die garandeert of moet garanderen dat HPC-hulpbronnen onder gelijke voorwaarden breed toegankelijk worden. Daarbij moet gewaarborgd worden dat alle mogelijke gebruikers/actoren in de EU (met name ook die uit de academische wereld en de mkb-sector) die niet rechtstreeks met de PRACE-organisatie verbonden zijn, op voet van gelijkheid met alle overige actoren aan de ontwikkeling van de hulpbronnen kunnen meewerken en deze kunnen gebruiken. Het gaat echter niet alleen om het kleinere, wel op te lossen probleem inzake gelijke voorwaarden voor toegang tot bestaande HPC-middelen, maar ook om onderzoek, ontwikkeling, en uiteindelijk verwezenlijking van een volledig nieuw, veel beter presterend HPC-ecosysteem van grote omvang, met exaschaalcomputers (zie paragraaf 4.1) als kerncomponenten, inclusief de ontwikkeling van de bijbehorende geavanceerde software. In dit verband zou volgens het EESC moeten worden voorkomen dat er overhaaste concentratieprocessen ontstaan en dat er besluiten worden genomen over een specifiek gemeenschappelijk systeem. Het is immers zaak om ruimte te scheppen voor mededinging en de verscheidenheid aan mogelijke benaderingen en ideeën die noodzakelijk zijn om het ecosysteem tot een succes te maken en het zeer ambitieuze doel te bereiken. Deze delicate kwestie rond het evenwicht tussen onderzoeks-, ontwikkelings- en mededingingsbeleid komt in het volgende hoofdstuk aan de orde. Naar de mening van het EESC zouden de potentiële stakeholders hierover nog verder moeten discussiëren.

3.7 Oproep aan de Raad en de lidstaten

3.7.1 Er bestaat momenteel een tendens om juist op onderwijs, onderzoek en ontwikkeling te willen bezuinigen. Deze tendens is begrijpelijkerwijs ingegeven door de economische crisis in tal van EU-lidstaten. Hierdoor zou men echter in een funeste neerwaartse spiraal terechtkomen, want om voor economische groei en concurrentiekracht te zorgen, is er juist behoefte aan nieuwe technologie, innovatie en gerelateerde vaardigheden.

3.7.2 Daarom dringt het EESC er bij de Raad en alle lidstaten met klem op aan om zich niet te laten verleiden tot de gemakkelijkste weg, maar om juist hier te investeren in nieuwe zaken en wat daarvoor nodig is, kortom, om op dit vlak te stimuleren in plaats van te bezuinigen. Het gaat immers om onze toekomst!

4. Specifieke opmerkingen van het EESC

4.1 Het exaschaalproject

Het exaschaalproject behelst de ontwikkeling van supercomputers van de volgende generatie. Daartoe moet het gemeenschappelijke systeem op alle niveaus drastisch worden verbeterd - met name waar het gaat om de elektriciteitsbehoeften van de belangrijke individuele componenten - en waarschijnlijk zelfs opnieuw worden uitgedacht. Dit is een moeilijke opgave bij de samenwerking - gelet op de onderlinge spanningen - tussen onderzoekscentra en bedrijfsleven.

4.2 Samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven

Over dit heikele algemene thema heeft het EESC zich al diverse malen uitgesproken (zie bv. CESE 330/2009). Ook heeft het in zijn recente advies (CESE 806/2012) over "Horizon 2020" de volgende aanbeveling gedaan: "Daarom dient er over een nieuwe aanpak van een adequaat industrie- en mededingingsbeleid te worden nagedacht.

Daarbij is het twijfelachtig of het door de Commissie reeds beschreven instrument "precommerciële inkoop" wel geschikt is als zodanig. Daarom beveelt het EESC aan dat de verschillende, elkaar deels tegensprekende doelstellingen van of eisen voor het onderzoeks-, innovatie- en industriebeleid worden geïdentificeerd en met de diverse belanghebbenden worden besproken en opgehelderd; eventueel zijn voor afzonderlijke gevallen zelfs uitzonderlijke regelingen noodzakelijk." (Zie ook onderstaande paragraaf 4.4).

4.3 Werkzaamheden inzake het exaschaalproject

Een specifiek kenmerk van het exaschaalproject is dat bij partnerschappen tussen wetenschap en bedrijfsleven - overeenkomstig moderne O&O-praktijken – zowel grote als kleine bedrijven betrokken worden, m.i.v. de meest succesvolle wereldwijde spelers (zie ook paragraaf 4.5) op de verschillende terreinen (zoals processoren en de diverse overige componenten), en dat geen overhaaste besluiten worden genomen. Om tot een optimaal ontwerp voor een gemeenschappelijk systeem te komen, is het uiteindelijk zaak dat bekend is welke prestaties er kunnen worden bereikt met de componenten die ontwikkeld (zouden) kunnen worden. Helaas is het in het verleden wel eens voorgekomen dat dit aspect over het hoofd is gezien, waardoor zaken zijn mislukt.

4.4 Ondersteuning door publiek-private partnerschappen

Gezien het grote belang van een HPC-systeem in en voor Europa beveelt het EESC aan dat de Commissie in overleg met de uiteenlopende stakeholders – in het bijzonder degenen die deel uitmaken van het PRACE-platform – allereerst een gezamenlijk steunplan ontwikkelt alvorens de in haar mededeling beschreven initiatieven ten uitvoer te leggen. Volgens het EESC zijn met name publiek-private partnerschappen (ppp's) in de praktijk inmiddels een geschikt middel gebleken ter verwezenlijking van de doelen die met de ontwikkeling van HPC worden beoogd. De in het Commissievoorstel bepleite "precommerciële aanbestedingsmechanismen", die in individuele gevallen weliswaar ook uitkomst kunnen bieden, zouden daarom zeker niet voor algemeen gebruik mogen worden voorgeschreven.

4.5 Global Players

Duidelijk moet zijn dat het er in eerste instantie op aankomt een goed presterend en competitief HPC-systeem in en voor Europa op poten te zetten. Aangezien deze sector tot nu toe gedomineerd wordt door "global players" (zoals IBM, CRAY en INTEL) die overal in de wereld eigendommen, productiefaciliteiten en onderzoekscentra hebben, acht het EESC het belangrijk dat de voor de ontwikkeling en het gebruik van HPC benodigde knowhow, arbeidsplaatsen en besluitvormingsniveaus ook in Europa voorhanden zijn of gecreëerd worden. Door verder samen te werken met de tot dusverre toonaangevende bedrijven maar ook met opkomende ondernemingen die wellicht de leiders van de toekomst zullen zijn, kan bv. gezorgd worden voor de kritische massa die nodig is om het hoofd te bieden aan China als verwachte toekomstige marktleider.

4.6 Meer financiële middelen

Het voorstel om de EU-investeringen in HPC te verdubbelen tot ca. 1,2 miljard euro per jaar, kan de goedkeuring van het EESC wegdragen. Er is dus een bedrag van jaarlijks 600 miljoen euro extra nodig, dat vooral door de EU, de lidstaten en de industriële gebruikers zou moeten worden opgebracht. Daarmee zou het investeringspeil overeenstemmen met dat van de mondiale concurrenten. Voorgesteld wordt om ruwweg de helft van deze aanvullende middelen te bestemmen voor de aankoop van HPC-systemen en proefbanken, een kwart voor het opleiden van mensen en een kwart voor de ontwikkeling en de uitbreiding van HPC-software.

Dat er veel geld beschikbaar moet worden gesteld, komt door de hoge kosten van HPC. Met de aanschaf van een "high performance"-computer is ruim 100 miljoen euro gemoeid, en daar komt jaarlijks nog minstens 20 miljoen bovenop voor onderhouds- en werkingskosten. Daarom moet er een beroep worden gedaan op publiek-private partnerschappen, zoals ook gebeurt in de landen die op HPC-gebied de boventoon voeren.

4.7 Gelijke kansen en intellectueel eigendom

In de mededeling wordt erop gewezen dat het voor Europese HPC-producenten lastig is om hun producten te verkopen aan overheden in niet-EU-landen die zelf ook HPC-fabrikanten hebben. Bij het gebruik van HPC op strategisch belangrijke gebieden, zoals kernenergie, defensie-industrie, aardolie- en aardgasindustrie, moet aan vrijwel onmogelijk hoge veiligheidseisen worden voldaan. Ondernemers in derde landen kunnen echter indirect wel baat hebben bij Europese onderzoeksprojecten die binnen het kaderprogramma zijn ontwikkeld.

Daar de landen die partij zijn bij het WTO-akkoord inzake overheidsaanbestedingen de beginselen betreffende nationale behandeling en non-discriminatie (art. 3) in acht moeten nemen, steunt het EESC het voorstel van de Commissie om in de handelsbetrekkingen met derde landen de gelijke toegang tot de HPC-markt aan de orde te stellen.

Bijgevolg schaart het EESC zich achter het voornemen uit het Commissievoorstel over Horizon 2020 (COM(2011) 809 final van 30.11.2011) om de intellectuele-eigendomsrechten te verduidelijken en te verdedigen.

4.8 HPC en energieverbruik

Wat de uitdagingen voor de toekomst betreft, moet ook aandacht besteed worden aan het energieverbruik als factor die de ontwikkeling van HPC beperkt (The Greening of HPC – Will Power Consumption Become the Limiting Factor for Future Growth in HPC? München, 10 oktober 2008, http://www.hpcuserforum.com/presentations/Germany/EnergyandComputing_Stgt.pdf) (zie ook par. 3.2). Met de nu beschikbare technologie zouden exaschaalsystemen buitensporige hoeveelheden energie verbruiken, waardoor de werkingskosten de pan uit zouden rijzen (de energiekosten zouden naar schatting 50 % van de werkingskosten vertegenwoordigen) en een zware wissel zou worden getrokken op het milieu.

Er bestaan verschillende concepten voor energie-efficiënte technologieën, zoals bv. hybride supercomputers, maar hier zit wel een aantal haken en ogen aan ("(…) Progress in lower-power devices may make it feasible to build future systems with Exascale performance (…). However this provides a challenge of its own: how do we exploit (…) this disruptive technology?"A Strategy for Research and Innovation Through High Performance Computing, University of Edinburgh 2011). Wat de opzet van de systemen betreft, zijn bv. vele energiebesparingsplannen ontwikkeld, zoals het creëren van eilanden met verschillende voltages (die zelfs uitgeschakeld kunnen worden), het gebruik van energiezuinige geheugens (drowsy cache) en selectieve uitschakeling van elementen. De toepassing van multicoreprocessoren, multithreading en clusters maakt het mogelijk om een evenwicht te vinden tussen rekenvermogen en het streven naar een lager energiegebruik en minder warmteontwikkeling (Green IT: Tecnologías para la Eficiencia Energética en los Sistemas TI. Universidad Politécnica de Madrid, 2008).

Het zou volgens het EESC dan ook goed zijn als stimulering van energiezuinige technologieën een essentieel onderdeel werd van het HCP-project van de EU.

Brussel, 11 juli 2012 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Staffan NILSSON

(1) zie PB C 182 van 4.08.2009, blz. 40.