A4-0167/98

Resolutie over de islam en de Europese Dag van Averroës

Het Europees Parlement,

- gelet op artikel 148 van het Reglement,

- gelet op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties en het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 maart 1984 inzake de oprichting van een Europees-Arabische universiteit voor post-academische studies in een traditioneel trefpunt van de Islamitische en Europese cultuur op Spaanse bodem ((PB C 117 van 30.4.1984, blz. 165.)),

- gezien de slotverklaringen van de Euro-mediterrane Conferentie van Barcelona van 28 november 1995 en van Malta van 16 april 1997,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 oktober 1995 over het Middellandse-Zeebeleid van de Europese Unie in het vooruitzicht van de Conferentie van Barcelona ((PB C 287 van 30.10.1995, blz. 121.)),

- gezien de resultaten van de hoorzitting over "De Islam en Europa: raakpunten" die op 28 januari 1997 door de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media werd georganiseerd,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 mei 1994 over de schendingen van de rechten van de mens tegenover vrouwen PB C 205 van 25.7.1994, blz. 489. ((PB C 205 van 25.7.1994, blz. 489.)),

- gelet op het VN-Verdrag van 1979 over de uitbanning van alle vormen van discriminatie tegen vrouwen (CEDAW),

- gezien het actieplatform van de Vierde Wereldvrouwenconferentie van de Verenigde Naties in 1995 in Peking,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 mei 1996 over "1997: Europees jaar tegen racisme" ((PB C 152 van 27.5.1996, blz. 57.))1,

- gezien de aanbeveling 1162 (1991) van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en de richtlijn nr. 465 (1991) van de Raad van Europa over "De bijdrage van de islamitische cultuur aan de Europese cultuur",

- gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en het advies van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0167/98),

A. overwegende dat de Europese samenleving is gegrondvest op een verscheidenheid van culturen, volkeren en godsdiensten die essentiële elementen vormen van haar patrimonium en van haar veelvoudige identiteit en dat zij uiterst verknocht is aan waarden zoals vrijheid, pluralisme, democratie en mensenrechten, tolerantie en erkenning en eerbiediging van de ander, die in het Europese Verdrag en in de Universele Verklaring van de Verenigde Naties over de rechten van de mens worden bekrachtigd,

B. overwegende dat de islamitische en de westerse cultuur elkaar hebben verrijkt door wederzijdse invloeden op het gebied van wetenschappen en kunsten,

C. overwegende dat het zowel voor de moslims als voor de Unie en haar lidstaten belangrijk en noodzakelijk is te komen tot een harmonische opneming en volledige integratie van de islamitische bevolking in de Europese samenleving,

D. overwegende dat de identiteitsbronnen en het verenigingsleven van een groot deel van de eerste generatie van immigranten met een islamitische cultuur hoofdzakelijk werden bepaald door een etnisch-nationaal kader dat nauw verbonden was met het land van herkomst, maar ook dat de daaropvolgende generaties in steeds sterkere mate een onbeperkte en volledige erkenning van hun Europese identiteit en hun nationale oorsprong, alsmede van hun meervoudige culturele identiteit eisen,

E. overwegende dat een wederzijdse kennis van de Europese samenleving en de islamitische cultuur een belangrijk element is in het kader van de samenwerking met landen met een islamitische beschaving en met name de landen aan de zuidoever van de Middellandse Zee,

F. overwegende dat filosofische, religieuze, culturele, ethische en burgerlijke waarden elementen zijn waarmee alle sociale groeperingen zich van hun identiteit bewust kunnen worden,

G. gezien het belang om de wederzijdse kennis van culturen en beschavingen in de mediterrane samenleving te vergroten in het kader van het Euro-mediterrane partnerschap dat in november 1995 in Barcelona en in april 1997 in Malta tot stand werd gebracht, en zulks door middel van culturele uitwisselingen, talenstudie en ontmoetingen tussen vertegenwoordigers van de verschillende godsdiensten ten einde een wederzijds respect en samenwerking te bevorderen,

H. overwegende dat de toepassing van een communautair beleid en communautaire maatregelen gericht op gelijke kansen voor mannen en vrouwen de essentiële rol van vrouwen versterkt die een integratiefactor zijn, zulks met name in het particuliere en het openbare leven daar waar de democratische beginselen worden veronachtzaamd en de economische en sociale achteruitgang armoede en uitsluiting veroorzaken,

I. overwegende dat de deelnemers aan de Conferentie van Barcelona hebben gewezen op de sleutelrol die de vrouwen spelen bij de ontwikkeling in het Middellandse-Zeegebied en dat zij zich ertoe hebben verbonden haar actieve deelneming met gelijke rechten aan het economische en sociale leven in gelijke mate te bevorderen als de schepping van banen,

J. overwegende dat de herdenking van de achthonderdste sterfdag van Averroës moet worden aangegrepen om de voorgeschiedenis in het licht te stellen en de basis te leggen voor een nieuwe benadering van het vraagstuk,

1. stelt voor dat de Europese Commissie een colloquium organiseert ter gelegenheid van de achthonderdste sterfdag van Ibn Roesjd (Averroës) over de actualiteit van zijn denkbeelden;

2. acht een nauwere samenwerking tussen de Europese Unie en de Raad van Europa op het terrein van de dialoog tussen de islamitische landen en niet-gouvernementele, democratische vertegenwoordigers van de islamitische cultuur, van essentieel belang;

3. onderstreept de noodzaak dat de Unie de wezenlijke elementen van een intensieve en permanente dialoog met de islamitische landen en ook met belangrijke sociale groeperingen in de wereld van de islam definieert met als doel de democratische en pluralistische tendensen te versterken en verder te ontwikkelen, daar waar deze nog ontbreken;

4. bevestigt zijn overtuiging dat het Euro-mediterrane partnerschap zich stellig niet mag bepalen tot de economische, sociale of veiligheidsaspecten doch dat bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de culturele aspecten;

5. is van mening dat deze dialoog ten doel heeft te bereiken dat de rechtsstaat wordt erkend en de rechten van de mens worden geëerbiedigd; dit impliceert een duidelijke scheiding tussen de staatswetten en de religieuze voorschriften hetgeen een absolute voorwaarde is voor de eerbiediging van de rechten en de vrijheden in een pluralistische samenleving waar verschillende etnieën samenleven;

6. acht het van het allerhoogste belang dat landen met een islamitische cultuur de weg inslaan van een concrete secularisatie en democratisering die stoelt op deelneming en aandacht voor de verlangens en de eisen van de burgermaatschappij en haar vertegenwoordigers, de eerbiediging van de fundamentele individuele vrijheden, de gelijkheid de jure et de facto van mannen en vrouwen en die waarborgt dat de rechten van taalminderheden en religieuze en etnische minderheden in de islamitische staten in dezelfde mate worden gerespecteerd als de rechten van de moslimse meerderheid van de bevolking;

7. wijst erop dat de cruciale rol van de vrouw in de economische en sociale ontwikkeling van de maatschappij en de noodzaak dat vrouwen het recht van zelfbestemming verkrijgen op alle terreinen van het openbare en privéleven alsmede toegang tot opleiding en voortgezette scholing, toegang tot de arbeidsmarkt, de mogelijkheid van een beroepscarrière en medische zorg door de Wereldbevolkings- en ontwikkelingsconferentie te Caïro en de VN-Wereldvrouwenconferentie in Peking werden erkend en opgeëist alsmede haar recht op een gezond milieu met het oog op de economische en sociale zelfstandigheid en de persoonlijke vrijheid en integriteit van de vrouw;

8. veroordeelt elke vorm van discriminatie van vrouwen en aantasting van hun individuele vrijheid en lichamelijke integriteit in die samenlevingen waar zij aan kledingvoorschriften, lichamelijke straffen of seksuele verminkingen worden onderworpen of verstoten en als minderwaardig worden beschouwd, waar zij iedere autonomie binnen het huwelijk of in het gezins- en maatschappelijk leven moeten ontberen en hun inspanningen en wil tot integratie worden gefrustreerd en zij worden gediscrimineerd op het gebied van werk en huisvesting en in het algemeen bij de uitoefening van hun burgerrechten;

9. verlangt dat in alle beleidslijnen van de EU betreffende de samenwerking met islamitische staten steeds het beginsel van gelijke kansen wordt bevestigd in de zin van de zogenaamde "mainstreaming";

10. verwerpt de uitsluiting op eigen initiatief door sommige islamitische gemeenschappen van bepaalde onderwijsvakken en onderstreept dat het openbare en verplichte onderwijs in de lidstaten - dat bovendien een onvervangbaar integratie- en opvangmiddel is - moet worden geëerbiedigd en derhalve het secularisatiebeginsel in het onderwijs dient te worden toegepast;

11. verzoekt de Commissie

a) programma's in te dienen voor de mobiliteit van kunstenaars en culturele verantwoordelijken alsmede gemeenschappelijke programma's voor de opleiding van leraren, journalisten en culturele agenten, en universitaire seminars en audiovisuele coproducties te bevorderen,

b) de activiteiten op het gebied van scholing en onderwijs in het kader van het MEDA-programma te intensiveren,

c) een voorstel te doen voor de opstelling van programma's voor de uitwisseling van studenten en docenten in het kader van de universitaire samenwerking tussen Europa en het Middellandse-Zeegebied,

d) de contacten tussen de pers in de landen van het Middellandse-Zeebekken en de persdienst van de Europese Unie te vergemakkelijken en gemeenschappelijk opgezette communicatiemiddelen en programma's te bevorderen die aan beide zijden van de Middellandse Zee worden uitgezonden,

e) na te gaan hoe de positie van de vrouw - gelet op haar grote betekenis voor de sociaal- economische ontwikkeling en het beginsel van gelijke rechten voor mannen en vrouwen - in de islamitische samenlevingen kan worden versterkt en haar politieke, economische, sociale en culturele participatiemogelijkheden duurzaam kunnen worden uitgebreid en - op grond van de resultaten van deze onderzoekingen - de noodzakelijke maatregelen in het kader van de samenwerking met de islamitische staten in te leiden en te bevorderen,

f) de oprichting van een Europees-islamitische universiteit op een geschikte plaats in de Europese Unie actief aan te moedigen die naast onderwijs en onderzoek in de betrokken vakken, zich met behulp van de eigen waarden en methoden ('idjtihaad') van de islam speciaal wijdt aan de ontwikkeling en structurering van een Europese moderne, autonome en liberale islam voor de moslims in Europa;

12. verzoekt de lidstaten van de Europese Unie

a) in de onderwijsprogramma's een ruimere plaats en een groter belang aan de kennis van de beschaving en de cultuur van het Middellandse-Zeebekken toe te kennen;

b) het gebruik van openbare communicatiemiddelen door islamitische gemeenschappen te vergemakkelijken onder dezelfde voorwaarden als die welke voor de andere godsdiensten gelden, in eenzelfde kader van inachtneming van de democratische beginselen en wederzijdse tolerantie, mits laatstgenoemden de scheiding tussen de wereldlijke en de spirituele macht respecteren;

c) de beroeps- en wetenschappelijke opleiding van imams en andere godsdienstige leiders in Europa te bevorderen,

d) de mogelijkheid te onderzoeken of aan de moslimbevolking de nodige plaatsen en inrichtingen voor haar godsdienstige rituelen en begrafenissen ter beschikking kunnen worden gesteld,

e) de studie van het Arabisch als levende taal te vergemakkelijken en het onderwijs en onderzoek aan Europese universiteiten op gebieden zoals de islamitische cultuur, geschiedenis, politiek en samenleving krachtig te bevorderen;

13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de nationale regeringen en parlementen, de regeringen van derde landen die deelnemen aan het Euro-mediterrane partnerschap, de Raad van Europa en aan de UNESCO.