COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel,! 3.07.1998 
CX)M(1998)441def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
LAATSTE JAARLIJKS VERSLAG INZAKE 
DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING 
VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN 
GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA 

GEZAMENLIJKE INLEIDING 5 
GEZAMENLIJKE SAMENVATTING 7 
DEEL A: UITZENDINGEN 11 
1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN tl 
1.1 OPROI-P96/I : II 
1.2 OPROI-P97/I 15 
1.3 l)i:.(X)Ki)i<:i.iN(iSMi':iiK)i)i* 19 
1.4 I loi: DI-OPROI-PI-N 96/1 IN 97/1 V()()RTiH)iiwi:Noi'i:i:Ri)i:Ri:ACTivrn:iTi:N 19 
2. EFFECT OP DE MARKT 22 
2.1 VI:RKOOPVAN 16:9-ÏOI:SÏI:I.U;N .., 22 
2.2 Iliri iu:(iiNVANi)KiriAi.i:-Ti:i,i:visn;i)ii:NSTi:Ni:N 16:9 I<I:RSTI:IASI-: 23 
J. VOORUITZICHTEN VOOR 16:9 25 
3.1 TWI:I:DI:IASI: VAN DKÜIAI.I: riiu-visii- I:N 16:9 25 
3.2 I)VD(Di(iHAi.Vi:RSATii.i:I)lSK) 26 
3.3 HlïWK Voi-THAI.Ll-NIN 16:9 27 
3.4 INH-RNATIONAU-VI-KCilil.IJKINCil-N 27 
3.5 Ai SCIIIII) VAN Ml"! AtlMUM.AN 28 
DEEL B: PRODUCTIE. 31 
4. INLEIDING 31 
4.1 1 ll-T At' Tll-IMAN, Hl-N COMMUNAUTAIR INSTRUMl-NI' V(K)R 1)1- AUDIOVISUUU- Sl-CTOR... 3 I 
4.2 Dl- I6:9-MARKT 31 
4.3 llirr ACTII;.IM.AN, lil-N INTI>iiRI':RI<NI><>NI)l-:RI>l<:i-:i. VAN Ill-TCOMMUNAin'AIRI*. Alll>IOVISl)|*l.l': 
m:i.i:ii) 32 
4.4 III:TINTI;.RVI:NTII:KAI)I:R VANIII-:TACTII:IM,AN 32 
5. H ET 16:9-ACTI EPLAN 1993-1997 53 
5.1 Al (il-MI-NI- RliSlJI.TATliN UIKil-DRUKT IN URI-N liN I-CU: 33 
5.2 IN III I KADI-R VAN lll-ï ACÏÏI-PI.AN ONTVANGHN VOORSTI-I.I.I-N (PRODUCTll-- I-N 
CONVI:KSII:VOORSTI:U.I:N) 34 
5.3 Hl-ÏROKKI-Nm-ROI-PSCiROI-PKN , 35 
6. DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 40 
6.1 Nll-UWI-PRODUCTU-S 40 
6.2 CONVI-RSII- 44 
7. CONCLUSIES 45 
7.1 Ulïïmi-IDINCiVANDI-AUDIOVISUKU-CATAI.OCil 45 
7.2 EL-NPARTNI-RSCIIAPVOORL-L-NDYNAMISCIII- I6:9-MARKT 46 
7.3 DL- PROCIRAMMA-INDUSTRLL- INVI-SÏÏ-I-RT IN DL-ÏOI-KOMSTOP EUROPI-I-S NIVI-AU 46 
7.4 INTI-RNATIONAU- CONCURRI-NTII- I:N INNOVAÏÏK 46 
7.5 iNÏÏXiRAÏÏI- VAN Dli NIIUIWl- TKCIINOLAXilHftN IN Dl- FAIROPl-SI- AUDIOVISUAL!- SIXTOR 47 
3 
GEZAMENLIJKE INLEIDING 
Het Actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa werd 
vastgesteld bij het Besluit van de Raad van 22 juli 19931 en heeft als oogmerk te zorgen 
voor de versnelde ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten in het 
16:9-breedbeeldformaat in Europa. 
De aanpak is gebaseerd op het stimuleren van de elementen "uitzendingen" en 
"programmaproductie" in de waardeketen, en wel zodanig dat alle betrokken partijen en 
elementen in de televisiedienstenketen die nodig zijn voor het leveren van diensten in het 
16:9-formaat aan huishoudens, de plaats krijgen die hun toekomt. Dit is een voorwaarde 
voor de versnelde ontwikkeling van de markt voor 16:9-diensten. De Gemeenschap heeft 
voor de periode van medio 1993 tot medio 1997 228 miljoen ecu uitgetrokken om bij te 
dragen in de extra kosten van invoering van het 16:9-formaat. Omroeporganisaties en 
producers konden deze financiering aanvragen door te reageren op oproepen tot het 
indienen van voorstellen. 
In het besluit tot vaststelling van het Actieplan wordt bepaald dat jaarlijks een verslag 
moet worden ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en 
Sociaal Comité over de activiteiten in het voorgaande jaar.2 Deze mededeling bevat het 
verslag over 1996 en 1997. 
Dit jaarlijkse verslag bericht over de in 1996 en 1997 verrichte activiteiten en de 
vooruitgang die tot nu toe is geboekt met de verwezenlijking van de doelstellingen van 
het Actieplan. Deel A heeft betrekking op uitzendingen (begrotingslijn B3-2014 -
beheerd door DG XIII) en Deel B behandelt de productie van programma's 
(begrotingslijn B3-2013 - beheerd door DG X). De activiteiten tot eind 1995 worden in 
eerdere verslagen besproken.3 
Dit is het laatste jaarlijkse verslag over de activiteiten van het vierjarige Actieplan. De 
Commissie zal in 1999, na afsluiting van de tenuitvoerlegging van het Actieplan in 
december 1998, een evaluatieverslag uitbrengen. Hierin zal het effect van het Actieplan 
op de markt en de betrokken sectoren worden beoordeeld. 
1 93/424/EEG, PB L 196/48 van 5.8.1993. 
2 Ibid., art. 6. 
3 COM (95) 263 def.van 16.6.1995; COM (96) 346 def. van 26.7.1996. 
Laatste jaarlijks verslag inzake 
de stand van de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor de 
invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa 
GEZAMENLIJKE SAMENVATTING 
Uitzendingen 
Effecten 
In de laatste twee jaar waarin het Actieplan van kracht was, is de 16:9-markt sterk 
gegroeid. De verkoop van 16:9-toestellen is verviervoudigd, van 220.000 in 1995 tot naar 
schatting 800.000 in 1997. Tegen eind 1997 waren er ongeveer 2 miljoen 16:9-toestellen 
geïnstalleerd., liet 16:9-formaat is het best vertegenwoordigd in de markten die in een 
vroeg stadium zijn begonnen met uitzendingen in het 16:9-formaat: Frankrijk, Duitsland, 
lielgiü en Nederland. 
Met digitale-televisiediensten, waaronder l6:9-uitzendingen, werd in Huropa in de loop 
van 1996 een begin gemaakt. Aangezien de eerste golf van digitale-televisiediensten 
grotendeels uil het aanbod van betaaltelevisie bestaat, worden de diensten geleverd via 
decoders die gekoppeld worden aan bestaande tv-toestellen. Als er onvoldoende 16:9-
toestellen zouden zijn geïnstalleerd, zouden exploitanten van betaaltelevisie daarom 
weinig reden hebben gehad om 16:9-uitzendingen in hun aanbod op te nemen. In de 
lidstaten waar omroeporganisaties gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om 
voldoende 16:9-toestellen te installeren om van start te kunnen gaan met digitale 
diensten, zal de markt echter dankzij het Actieplan voorzien in digitale 16:9-diensten. De 
overlapping van het profiel van betaaltelevisieabonnees en kopers van 16:9-toestellen 
doet vermoeden dat er sprake is van convergentie van de markt voor digitale televisie en 
die voor 16:9. De opmars van het 16:9-formaat zal hand in hand gaan met de oprukkende 
digitalisering. 
Resultaten 
I Iet onderdeel "uitzendingen" van het Actieplan ondersteunde 36 omroeporganisaties en 
droeg daarmee via de oproep 96/1 en de oproep 97/1 bij aan 9.900 zenduren. Door de 
sterke inkrimping van het budget was dit totaal aanzienlijk lager dan in 1995, toen het 
Actieplan bijna 21.000 uur steunde. Met leeuwendeel van de uren van het Actieplan 
(66%) werd toegekend aan de "late beginners", de markten waar op 1.1.95 nog geen 
nationale 16:9-diensten bestonden. De Commissie reserveerde het kleine beetje 
financiering dat in de 50%-categorie kon worden toegekend voor omroeporganisaties in 
lidstaten waar de 16:9-markt nog niet goed op gang kon komen, doordat er te weinig 
l6:9-diensten waren of omdat omroeporganisaties eerst wilden beginnen met digitale 
diensten, voordat zij in 16:9 zouden gaan uitzenden. 
legen het einde van het Actieplan waren hierbij omroeporganisaties in alle lidstaten 
betrokken. Finland was de laatste lidstaat waar nog geen 16:9-diensten4 bestonden, maar 
na de oproep 96/1 begon de eerste Finse omroeporganisatie in 16:9 uit te zenden; na de 
oproep 97/1 kwamen daar andere omroeporganisaties bij. Dankzij deze laatste twee 
oproepen konden ook verdere nieuwe diensten worden gefinancierd in Italië, het 
Verenigd Koninkrijk, Nederland, België' en Portugal. 
Programmaproductic 
Met het onderdeel "programmaproductie" van het Actieplan werden via de oproepen 96/1 
en 97/1 5.633 zenduren 16:9-programma's gefinancierd. Ongeveer 80% van deze uren 
betreft nieuwe producties, en 20% conversies van bestaande programma's naar 16:9. Uit 
de gestage afname van hel aantal aan conversies toegewezen uren (in 1994 was dit 
bijvoorbeeld 40% van de totale toegewezen programma-uren) kan worden afgeleid dat 
het merendeel van de 50%- en 80%-Ianden zich heeft geconcentreerd op nieuwe 
producties in plaats van op geconverteerde programma's, die vooral werden gebruikt 
door omroeporganisaties die nog maar kort geleden waren begonnen met uitzending in 
16:9. De overgang van conversie van bestaande programma's naar de productie van 
nieuwe programma's in 16:9 vormt een zeer duidelijke indicatie van het succes en het 
blijvende karakter van het 16:9-formaat bij producers en omroeporganisaties. 
Luxemburg heeft geen nationale omroeporganisatie die1 16:9 uitzendt, maar via terrestrische 
transmissie, kabel en satelliet zijn de 16:9-diensten van andere landen beschikbaar. 
Ook de sterke toename in 1996 en 1997 van het aantal voorstellen dat werd ingediend en 
het aantal aanvragers laat zien hoezeer het Actieplan heeft bijgedragen aan de bekendheid 
van 16:9 onder onafhankelijke Kuropese producers en omroeporganisaties. Producers 
hebben naar aanleiding van de oproepen 96/1 en 97/1 aanvragen ingediend voor in totaal 
ongeveer 46.000 programma-uren, terwijl er in de vijf eerdere oproepen, van 1993 lot en 
met 1995, aanvragen voor 43.000 uren waren ingediend. Deze cijfers laten zien dat hel 
Actieplan de Kuropese programma-industrie de ogen heeft geopend voor de behoefte aan 
vernieuwing en de noodzaak om zich voor te bereiden op de digitale markten waarop de 
vraag naar 16:9-programma's voortdurend zal toenemen. 
Kr dient ook op te worden gewezen dat bij de laatste twee oproepen meer dan 3.000 uur 
bestaande programma's zijn gefinancierd, waardoor de Europese audiovisuele catalogi, 
de belangrijkste en waardevolste activa van de programmaproductie-industrie, een sterke 
impuls kregen. 
DEEL A: UITZENDINGEN 
1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 
Gedurende de periode waarop dit verslag betrekking heeft, werden er twee 
gecombineerde oproepen gedaan voor zowel uitzendingen als programmaproductie, 
oproep 96/1 en oproep 97/1. Hieronder volgt een overzicht van het onderdeel 
uitzendingen van deze beide oproepen. 
Evenals bij de oproepen 95/1 en 95/3 kwamen omroeporganisaties in lidstaten zonder 
16:9-diensten of met beperkte 16:9-dekking in aanmerking voor een hogere financiering 
- 80% van de eenheidstarieven per uur in plaats van 50%. In het Besluit van de Raad 
werd voor deze "late beginners" 68 miljoen ecu in reserve gehouden, die na 1.1.95 
zouden worden toegewezen. De eenheidstarieven per Uur die door het onderdeel 
uitzendingen van het Actieplan werden betaald, bleven ongewijzigd.5 
1.1 Oproep 96/1 
Respons 
Naar aanleiding van de in februari 1996 gepubliceerde oproep tot het indienen van 
voorstellen6 dienden omroeporganisaties aanvragen in voor de financiering van 
55.500 uur uitzending, wat neerkomt op ongeveer 90 miljoen ecu. De vraag was 
veel gelijkmatiger verdeeld over omroepen in markten van "late beginners" (43%) 
en in voortrekkersmarkten (57%) dan in 1995. Voor de oproep was echter minder 
dan de helft van de budgettaire middelen beschikbaar die bij eerdere oproepen 
beschikbaar waren: toen konden er 21.000 uitzenduren worden gefinancierd. Verder 
leidde de 80%-financieringsmogelijkheid ertoe dat er minder zenduren konden 
worden gefinancierd, aangezien elk uur het Actieplan meer kostte. 
De belangrijkste kenmerken van de respons waren: 
Er werden 42 voorstellen ingediend, waarvan ten aanzien van twee, na overleg 
met de onafhankelijke externe beoordelaars, werd beslist dat zij niet voor 
steun in aanmerking kwamen. 
5 50% of 80% van de in paragraaf 4 van de bijlage bij het Besluit van de Raad vermelde percentages: 
6000 ecu per uur voor de eerste vijftig uur en 2500 per uur voor elk volgend uur. Zie bijlage A. 
6 PB C 26 van 1.2.1996, blz. 4. 
19-11 
Een van deze voorstellen werd vervolgens doorverwezen naar de oproep 
programmaproductie; een ander voorstel kwam niet voor beoordeling in 
aanmerking, omdat alle informatie waarom in de oproep tot het indienen van 
voorstellen werd verzocht, ontbrak. 
23 omrocporganisalies die in hel kader van eerdere oproepen steun hadden 
ontvangen, dienden opnieuw een aanvraag in. 
Precies de helft van de voorstellen kwam van 80%-landen. 
liet gemiddelde aantal uren waarvoor per project een aanvraag werd 
ingediend, bedroeg 1611. 
Resultaten van oproep 96/1 
Tabellen la, lb en 1c geven een overzicht van de definitieve toewijzing van 
linanciering na oproep 96/1, waarbij de nieuwe aanvragers cursief zijn vermeld. 
Tabel la 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET 
KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN-5Ö% financiering 
Omroeporganisatie 
1. FRANKRIJK Multivision 
Totaal Frankrijk 
2. DUITSLAND NDR 
Totaal Duitsland 
3. NEDERLAND NOS 
Totaal Nederland 
4. SPANJE Telemadhd 
Television Valenciana 
Totaal Spanje 
5. UK BskyB 
Totaal UK 
Totaal 50%-gebled Code 
FR5 
A2 
N1 
E2 
E3 
R2 Aangevraagde uren 
2.340 
2.340 
150 
150 
804 
804 
208 
276 
484 
400 
400 
4.178 Toegekende uren 
150 
150 
100 
100 
400 
400 
100 
100 
200 
400 
400 
1.250 
12 
Tabel lb 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR I II Zl NODII NS IT N IN HEI 
KADER VAN HET I6:9-A< TIEPLAN -80% financiering 
6. GRIEKENLAND 
Totaal Griekenland 
7. ZWEDEN 
Totaal Zweden 
8. ITALIË 
Totaal Italië 
9. IERLAND 
Totaal Ierland 
10. OOSTENRIJK 
Totaal Oostenrijk 
11. FINLAND 
Totaal Finland Omroeporganisatie 
ERT 
ERT3 
Channel Seven X 
Nethold Hellas - Filmnet 
TV 1000 
Syntesia 
Telenuovo 
Videolina 
Nueva Antenna Tre 
Rete7 
Telemontecario 
Telepadova 
Teleregione 
Videomusic 
RTE 
ORF 
TV Tampere Code 
G2 
G3 
G1 
G4 
S1 
IT4 
IT5 
IT9 
IT1 
IT3 
IT6 
IT7 
IT8 
IT2 
AU1 
F1 Aangevraagde uren 
400 
810 
2.375 
1.374 
4.959 
3.168 
3.168 
900 
1.620 
1.360 
1.400 
2.702 
1.500 
250 
120 
1.000 
10.652 
500 
500 
430 
430 
170 
170 Toegekende uren 
200 
200 
300 
500 
1.200 
500 
500 
50 
100 
50 
200 
200 
500 
200 
120 
500 
1.920 
365 
365 
400 
400 
170 
170 
Totaal 80%-gebled 20.079 4.5661 
13 
Tabel le 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET 
KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN -Totale toewijzing 
Aangevraagde uren Toegekende uren 
Totaal generaal • 24 projecten (80% + 60%) 24.267 6.806 
De belangrijkste elementen waarop deze toewijzing werd gebaseerd, waren: 
De Commissie en het Comité van de lidstaten zijn een financieringsperiode 
van twee jaar overeengekomen. 
Als gevolg van een beperking van de budgettaire middelen werden alleen 
nieuwe aanvragers gefinancierd volgens de 50%-financieringsregeling en 
ontvingen de meeste succesvolle indieners veel minder dan zij hadden 
aangevraagd. 
De omroeporganisaties in de 80%-landen moesten goed worden bedeeld (83% 
van de totale toegekende financiering). 
De beperking van de budgettaire middelen leidde ertoe dat voor een aantal 
uitmuntende om roepprojecten, die in het kader van eerdere oproepen waren 
gefinancierd, geen continuering van de steun mogelijk was. De Commissie had de 
financiering bij voorkeur geleidelijker afgebouwd, maar doordat er geen speelruimte 
was, moesten er bij de definitieve toewijzing moeilijke beslissingen worden 
genomen. De Commissie had bij het Comité van de lidstaten in 1995 echter 
duidelijk aangegeven dat er voor projecten in de 50%-categorie zeer weinig 
financiering zou overblijven. 
Naast de drie kleine regionale Italiaanse omroeporganisaties die ook al eerder in het 
kader van oproep 95/3 werden gefinancierd, ontvingen in het kader van oproep 96/1 
ook nog zes andere Italiaanse omroeporganisaties voor het eerst financiering. TV 
Internazionale en Vidéomusic later omgedoopt tol TMC 1 en TMC 2 zijn 
nationale 'kanalen die in handen zijn van de Cccchi Gori-groep. De regionale 
kanalen - zoals Nuova Antenna Tre - zijn veel groter dan de eerste groep die in het 
kader van oproep 95/3 werd gefinancierd. 
14 
7 Op basis van elders opgedane ervaring zou redelijkerwijze te verwachten zijn 
geweest dat de publieke omroep RAI in Italië als eerste in 16:9 zou gaan uitzenden. 
De eerste 16:9-uitzendingen in Italië werden echter gerealiseerd door kleine 
regionale omroeporganisaties. Het Actieplan had deze projecten*gesteund via oproep 
95/3, omdat de Commissie vond dat in Italië een begin moest worden gemaakt, al 
was het maar symbolisch, en ernaar streefde om op deze wijze 16:9 niet alleen bij 
het regionale publiek in kwestie, maar ook bij andere omroeporganisaties te 
stimuleren. Sommige Italiaanse leden van het Europees Parlement hadden 
bovendien al blijk gegeven van hun bezorgdheid over de achterblijvende participatie 
van Italië in het Actieplan.7 De deelname van twee nationale kanalen en een aantal 
belangrijke regionale omroeporganisaties aan oproep 96/1 is een bewijs dat ten tijde 
van oproep 95/3 een juiste aanpak is gekozen. 
Ook in Finland werd na oproep 96/1 een begin gemaakt met 
brecdbeelduitzendingen, nadat TV Tampere, een regionaal station, met succes een 
aanvraag had ingediend. 
1.2 Oproep 97/1 
Respons 
Dit was de laatste oproep in het kader van dit Actieplan. Naar aanleiding van de 
oproep tot het indienen van voorstellen die in oktober 1996 was gepubliceerd8, 
verzochten omroeporganisaties om financiering voor 69.247 uitzenduren, hetgeen 
overeenkomt met 120 miljoen ecu. 
De belangrijkste kenmerken van de respons waren: 
Kr kwamen 67 voorstellen binnen; drie projecten werden doorverwezen naar 
het onderdeel programmaproductie van de oproep. 
31 omroeporganisaties die in het kader van eerdere oproepen steun hadden 
ontvangen, gefinancierd, dienden opnieuw een aanvraag in. 
Italiaanse omroeporganisaties dienden 32 voorstellen in. 
Met gemiddelde aantal uren waarvoor per project een aanvraag werd 
ingediend, bedroeg 1305. 
Parlementaire vraag nr. 2649/95 van mevrouw Marin; nr. 2724/95 van de heren Podesta, Azzoli, 
Ligabue, Caligaris en Boniperti; 2736/95 van de heer Tatarella en 2754/95 van de heer DelPAIba. 
8 PB C 288 van 1.10.1996, blz. 46. 
15 
Resultaten 
De labellen 2a, 2b en 2c geven een overzicht van de definitieve toewijzing van 
financiering na oproep 97/1, waarbij de nieuwe aanvragers cursief zijn vermeld. 
Tabel 2a 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET 
KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN - 50%-financiering 
Omroeporganisatie 
1. SPANJE Euskal Telebista 
RTVE 
TV3 de Catalunya 
TV de Galicia 
Totaal Spanje 
2. PORTUGAL RTP 
Totaal Portugal 
3. UK BBC 
Totaal UK 
4. NEDERLAND NOS 
Totaal Nederland 
6. BELGIË VTM 
Totaal Belglö 
Totaal 50%-gebied Code 
E1 
E2 
E4 
E3 
P1 
R2 
N1 
B4 Aangevraagde uren 
300 
1500 
495 
400 
2696 
500 
600 
431 
431 
1000 
1000 
148,5 
148,6 
4.774,6 Toegekende uren 
230 
300 
230 
230 
990 
450 
460 
400 
400 
110 
110 
36 
36 
1.986 
16 
Tabel 2b 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET 
KADER VAN HET 16-.9-ACTIEPLAN - 80%-financiering 
6. FINLAND 
Totaal Finland 
7. GRIEKENLAND 
Totaal Griekenland 
8. IERLAND 
Totaal Ierland 
9. ITALIË 
Totaal Italië Omroeporganisatie 
MTV 
TV-Tampere 
YLE 
Nethold Hellas - Filmnet 
RTE 
Antenna Tre Veneto 
Nuova Antenna Tre 
Telepiu - Omega 
RAI 
Telenorba Code 
F2 
F1 
F4 
G3 
IT 23 
IT1 
IT 20 
IT 12 
IT 22 Aangevraagde uren 
300 
190 
70 
660 
968 
968 
300 
300 
1100 
700 
4138 
1200 
1746 
8884 Toegekende uren 
300 
130 
70 
600 
150 
160 
170 
170 
250 
150 
300 
350 
250 
1300 
Totaal 80%-gebled 10.712 2.120 
Tabel 2c 
DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET 
KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN - Totale toewijzing 
Aangevraagde uren Toegekende uren 
Totaal generaal -18 projecten (80% + 60%) 16486,6 4.106 
De belangrijkste elementen waarop deze toewijzing werd gebaseerd, waren: 
een financieringsperiode van twee jaar* overeengekomen door de Commissie 
en de lidstaten; 
17 
een sterk beperkt budget van 7,8 miljoen ecu, terwijl dit in 1996 nog 
12,5 miljoen ecu was; 
een laatste mogelijkheid om de financiële middelen van de Gemeenschap 
goed en evenwichtig over de lidstaten te spreiden, in overeenstemming met de 
mogelijkheden van de markt; 
in het bijzonder mogelijkheden om het aantal diensten in Italie, Spanje, 
Portugal en Finland uit te breiden; 
de mogelijkheid om in sommige landen een begin te maken met digitale 16:9-
diensten. 
In de 80%-categorie was vooral de opmars van 16:9 in Italie' en Finland 
vermeldenswaard. 
I let Finse regionale televisiestation TV Tampere had al met succes deelgenomen aan 
de oproep 96/1. Het begin van zijn uitzendingen in 16:9-formaat had veel 
belangstelling van de pers geoogst. Evenals in Italië hielp dit om de belangstelling te 
wekken van de belangrijkste nationale kanalen, de publieke omroep YLE en zijn 
commerciële concurrent MTV. YLE zendt digitale 16:9-programma's uit, nu nog 
per satelliet; wanneer de ontvangstapparatuur beschikbaar komt, zal een begin 
worden gemaakt met terrestrische uitzendingen. 
Van de 32 Italiaanse projecten die werden ingediend, moest de Commissie zich, 
genoodzaakt door het beperkte budget, concentreren op de projecten die naar 
verwachting het grootste effect op de markt zullen hebben. De digitale 
satellietdiensten van RAI en Telepiu, een exploitant van betaaltelevisie, waren 
duidelijk belangrijk. Op het moment van toewijzing was de Commissie van oordeel 
dat deze minder effect op de markt voor tv-toestellen zouden hebben dan analoge of 
digitale terrestrische diensten. Door echter voor een aantal Italiaanse 
omroeporganisaties een gemeenschappelijk digitaal platform te creëren ontstaat een 
synergie waarmee meer wordt bereikt dan met 16:9-uitzendingen via afzonderlijke 
kanalen. Hiervan zou de 16:9-markt moeten kunnen profiteren. De uitzendingen van 
RAI zullen bestaan uit gratis beschikbare digitale simultane 16:9-uitzendingen van 
programma's via haar belangrijkste nationale diensten. Het scala van terrestrische 
16:9-diensten wordt verbreed met nog twee belangrijke regionale omroepen, 
Telenorba en Antenna Tre Veneto. 
In de 50%-categorie bood het voorstel van RTVE voor een terrestrische 16:9-dienst 
de mogelijkheid om veel meer invloed op de markt uit te oefenen dan met haar 
eerdere satellietdienst. Het feit dat RTVE's terrestrische diensten niet voorzagen in 
16:9 had de vooruitgang die regionale omroeporganisaties op eigen kracht konden 
bereiken, geremd. Bij de afsluiting van dit contract legde de Commissie sterk de 
nadruk op promotie, wat een van de belangrijkste zwakke punten van de 
satellietdienst was geweest. 
De selectie van twee projecten bracht de beperkingen van een dogmatische 
benadering van het onderscheid tussen 50%- en 80%-landen duidelijk aan het licht. 
Individuele omroeporganisaties in Portugal en het Verenigd Koninkrijk hadden 
weliswaar bij eerdere oproepen succes geoogst - voordat 80% financiering per 
18 
I.I.951' mogelijk werd, maar andere omroepen waren niet gevolgd. De oproep 97/1 
was daarom de laatste mogelijkheid om deze "late beginners" in de 50%-categorie te 
stimuleren en zo de in het Besluit van de Raad beoogde spreiding en evenwicht te 
bereiken. 
IV Portugese publieke omroep KIP diende een hoogwaardig project van strategisch 
belang in. Dit is pas de tweede l6:9-dicnst in Portugal. De Commissie meende dat 
het belangrijk was deze markt een extra stimulans te geven en legde ook hier weer 
de prioriteit bij promotie. 
De BBC heeft plannen om in de zomer van 1998 te starten met uitzendingen via 
digitale satellietdiensten en terrestrische diensten, /ij wil binnen eenjaar na aanvang 
van de digitale uilzendingen 30% van de "prime time" in 16:9 uitzenden. De BBC 
zal fors investeren in promotie; de financiering via het Actieplan zal ter 
ondersteuning hiervan worden gebruikt. 
1.3 Beoordelingsmethode 
De beoordelingsprocedures voor beide oproepen waren gelijk aan die van 
voorgaande jaren. Een onafhankelijk extern adviesbureau assisteerde bij de 
technische beoordeling van de projecten. Het adviesbureau werd gevraagd om eerst 
aan de hand van de in het Besluit van de Raad vastgestelde kwaliteitscriteria vast te 
stellen welke voorstellen in aanmerking kwamen. Daarna moest een ranglijst 
worden opgesteld, waarbij met name werd gekeken naar de waarschijnlijke 
aantrekkingskracht van de diensten bij het publiek. Tot slot moesten tekortkomingen 
en zwakke plekken in de voorstellen worden vastgesteld, zodat de Commissie deze 
tijdens de conlractbesprekingen aan de orde zou kunnen stellen. 
De technische beoordelingen leverden een belangrijke bijdrage aan het voorstel van 
de Commissie voor beide oproepen. Het toepassen van de criteria betreffende 
spreiding en evenwicht werd echter door de Commissie alleen gedaan, en wel 
voordat het voorstel aan het Comité werd voorgelegd. De samenvattende verslagen 
van de technische beoordelaars werden vervolgens aan het Comité aangeboden. 
1.4 Hoe de oproepen 96/1 en 97/1 voortbouwen op eerdere activiteiten 
Evenals in eerdere verslagen laten de volgende figuren zien hoe l6:9-diensten sinds 
het begin van dit Actieplan ingang hebben gevonden in Europa. In de figuren zijn 
ook de oproepen 96/1 en 97/1 verwerkt. De opzet is veranderd, zodat elke figuur de 
resultaten van oproepen tot het indienen van voorstellen per jaar laat zien, in plaats 
van als totaal. Gezien hel grote aantal omroeporganisaties dat in de loop van vier 
jaar door het Actieplan is gesteund, kunnen deze niet meer allemaal in één figuur 
worden weergegeven. Als alle omroepen die bij de oproep 97/1 zijn geselecteerd 
met hun uitzendingen zullen zijn begonnen, zullen dankzij het Actieplan 63 
omroeporganisaties in alle 15 lidstaten in het 16:9-formaat uitzenden. 
«> Zie artikel 2, lid 5, Besluit 93/424/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een actieplan 
voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa. 
19 
Figuur 1 
Action Plan Broadcasting Call 93 
I I National 
IEZII Regional 
Pan 
European 
Figuur 2 
Action Plan Broadcasting Call 94/1 
I I National 
IT""1 Regional 
Pan 
European 
20 
Figuur 3 
Figuur 4 
21 
Figuur 5 
Action Plan Broadcasting Call 97/1 
I I National 
IT"! Regional 
RTE 
TVctoQalbb 
EualalTatabM 
RIVE 
TVa d« Qaibk 
RTP 
2. EKKBC.T OP DE MARKT 
2.1 Verkoop van 16:9-tocstcllcn 
I let verslag van 1995 gaf een nauwe samenhang te zien tussen de totale verkoop van 
l6:9-loestellen en het aantal uitgezonden l6:9-uren.10 liet liet ook zien dut de 
belangrijkste 16:9-markten de "pioniersmarkten" waren, namelijk Frankrijk, 
Duitsland en de Benelux. 
Tabel 3 laat zien dat deze landen nog altijd de belangrijkste 16:9-markten in Furopa 
zijn en dat het aantal toestellen waar het om gaat ten minste 1,7 miljoen bedraagt. 
Dit zijn voorziehtige ramingen. Andere ramingen van het aantal 16:9-toestellen in 
Furopa kwamen zelfs uit op 2,4 miljoen." Volgens voorlopige prognoses zullen er 
in 2000 op jaarbasis in Europa ten minste 3,5 miljoen toestellen worden verkocht. 
1 ° Zie COM(%) 346 def., in het bijzonder figuur 4, blz. 16 
1 ' Advanced 'television Markets, oktober 1997. Strategy Analytics raamt het aantal op 2,2 miljoen. Deze 
Buropese ramingen omvatten vermoedelijk ook markten buiten de EU, zoals de 150.000 16:9-
toestellen die in Zwitserland werden verkocht. SBS begon tegelijk met Duitse omroepen met l'Al, 
Plus l6:9-uitzendingen. De Zwitserse l6:9-markt werd mede gestimuleerd doordat in Duitsland op 
grote schaal via satelliet wordt uitgezonden. 
22 
huilen de "pioniersmarklen" voorspellen de FACFM-ramingen voor 1997 een 
verdubbeling van de afzet in de markten van de "late beginners", maar hel zou dan 
nog steeds om geringe hoeveelheden gaan. Na de aankondiging van de HHC dal zij 
digitaal zou gaan uitzenden in l6:()-formaal, hebben de fabrikanten'in het Verenigd 
Koninkrijk hun ramingen voor de verkoopcijfers voor l()97 Hink naar boven 
bijl'.esleld, namelijk naai 70.000 
label 3 
OVERZICHT VAN DE VERKOOP VAN 16:9-TOESTELLEN IN DE EU 
TUSSEN 1992 EN 1997 
(aantal toestellen 1992-1996; ramingen 1997) 
Land 1992 1993 1994 1995 1996 1997 TOTAAL 
Oostenrijk 
Benelux 700 4000 8000 19000 
10000 10000 30000 148000 190000 31.700 
388.000 
Denemarken 3000 7000 10000 8000 15000 43.000 
Finland 
Frankrijk 
Duitsland 
Griekenland 0 0 
15000 45000 85000 0 
85000 1000 2000 
135000 200000 
12000 20000 20000 75000 145000 225000 
0 2000 4000 3.000 
565.000 
497.000 
6.000 
Ierland 1000 2000 3.000 
Italië 5000 3000 6300 13000 26000 53.300 
Portugal 1000 1000 1000 3000 12000 18.000 
Spanje 4000 4000 4500 16000 25000 53.500 
Zweden 1000 500 2000 1000 14.500 
UK 2000 3000 3000 4200 25000 70000 107.200 
Totaal 29000 91000 134700 220500 507000 801000 1.783.200 
llron: EM'EM 
2.2 Hel begin van (ligHalè-televisieriiensleii en 16:*) - Eerste fase 
In december IW7 waren er al meer dan 200 digitale-televisiediensten in 
lùiropa. Volgens zo nauwkeurig mogelijke schattingen van 
omroeporganisaties was het aantal digitale decoders toegenomen tol 2 
miljoen, waarvan er 1,75 miljoen werden gehuurd. 
Op 17 april 19% kwam Canal Plus als eerste omroeporganisatie in lùiropa 
met digitale-televisiediensten. In december l(W was ongeveer de helft van 
het aantal digitale decoders in l'Airopa te vinden in frankrijk, verdeeld over 
drie concurrerende dienstverleners: ('anal Satellite Numérique, IPS en 
AhSal. Met franse digitale aanbod heeft van meel af aan ook digitale 
uilzendingen in het 16:9-lbrmaat omvat. Ixn van de franse dienstverleners 
23 
heeft vastgesteld dat 25% van zijn abonnees digitale-televisie-uitzendingen op 
een 16:9-tocstcl bekijkt. 
Deze samenhang laat zien dat het profiel van de consument die is geabonneerd 
op betaaltelevisie voor een belangrijk deel samenvalt met dat van de kijkers 
die in een vroeg stadium een l6:9-toestel hebben aangeschaft. Deze 
samenhang tussen betaaltelevisie en 16:9 is er niet alleen in frankrijk. In een 
voorstel voor een Actieplan dal een aantal jaren geleden werd ingediend, 
maakte een betaaltelevisie-exploitant elders melding van marktonderzoek dal 
uitwees dat zijn abonnees veelal mensen zijn die altijd in de markt zijn voor 
de nieuwste technologische producten en die bijvoorbeeld als eersten thuis 
een computer gebruikten en zich op Internet abonneerden. 
Ondanks de krachtige steun van de publieke omroepen voor het l6:9-formaat 
is de Commissie verheugd over de samenhang tussen betaaltelevisie en 16:9. 
In de eerste fasen van het Actieplan maakte de Commissie zich zorgen dat de 
betaaltelevisie-omroepen door hun kleinere publiek een minder 
kosteneffectieve optie voor de bevordering van 16:9 zouden zijn dan 
omroepen waarvan de programma's gratis kunnen worden ontvangen en die 
een veel groter publiek hebben. Met het ondersteunen van betaaltelevisie is 
16:9 echter kennelijk zeer gerichl bevorderd. Dankzij het Actieplan konden 
betaaltelevisie-exploitanten in een aantal landen niet alleen de commerciële 
aantrekkelijkheid van het I6:9-Ibrmaat binnen hun gevestigde analoge 
diensten testen, maar er ook aan bijdragen dat een voldoende aantal van hun 
abonnees 16:9-toestellen kochten met hel oog op het toekomstige aanbod van 
digitale diensten. 
De eerste resultaten van de franse digitale markt vormen ook een steun in de 
rug voor de hele filosofie van het Actieplan: ervoor zorgen dat er, voordat 
wordt begonnen met digitale diensten en onafhankelijk van de uitzendnorm, 
voldoende 16:9-toestellen in de huishoudens aanwezig zijn. De franse 
omroeporganisaties gebruikten in de beginfase van het Actieplan de nu 
verouderde D2-MAC-norm om 16:9 uit te zenden.12 De franse kopers van 
16:9-toestellen konden ook profiteren van het grote aantal uren analoge 
uilzendingen in 4:3-brievenbusformaat op de terrestrische kanalen. 16:9-
toeslellen kunnen deze uitzendingen aanpassen zodat ze het 16:9-scherm 
vullen. Toen er eenmaal 16:9-toestellen verkrijgbaar waren, zorgden de 
uitzendingen in 4:3-brievenbuslbrmaat voor extra promotie van I6:9.n 
12 Consumenten hebben nooit veel in D2-MAC hoeven investeren, omdat betaaltelevisie- en 
kabelexploitanten het merendeel van de decoders verhuurden, om /e later, als de digitale diensten van 
start zouden gaan, te kunnen inruilen voor digitale decoders. 
" PAL- en SfCAM-letterboxuitzendingen zijn overigens nooit voor financiering via het Actieplan in 
aanmerking gekomen, omdat zij niet voldoen aan de kwaliteitscriteria voor de tenuitvoerlegging van 
het Actieplan, zoals vastgelegd in artikel 5, lid I, paragraaf (iv), van de Technische bijlage bij het 
Besluit. 
24 
Omdat bekend was dat exploitanten van betaaltelevisie de eerste golf van 
digilalc-lelevisiediensten14 op gang zouden brengen, was het belangrijk dat de 
consumenten al beschikten over l6:9-toeslellen. Betaaltelevisie is per definitie 
gebaseerd op de toevoeging van decoders aan bestaande tv-toestellen.15 Als er 
niet al l6:9-toeslellen op de markt zouden zijn geweest, waren de meeste 
betaaltelevisie-exploitanten naar alle waarschijnlijkheid niet bereid geweest 
om de lancering van digitale televisie nog ingewikkelder en riskanter te 
maken door hierbij ook l6:9-uilzendingen te betrekken. 
Gegevens uit de eerste tijd van de markt voor digitale televisietoestellen doen 
dan ook vermoeden dat het Actieplan een belangrijke rol heeft vervuld en 
ertoe heeft bijgedragen dat er in de Kuropese huishoudens 16:9-toestellen 
aanwezig waren die konden profiteren van deze eerste golf van digitale 
televisie, die aangeboden werd door exploitanten van betaaltelevisie. 
Kenmerkend voor deze diensten is een groot aanbod aan speelfilms, een ideale 
programmering voor het 16:9-formaat. Met 16:9-formaat heeft zich ook zo 
voorspoedig kunnen ontwikkelen dankzij de omvangrijke bijdrage die 
bestemd was voor de bevordering van digitale televisie en voor subsidiëring 
van decoders. 
3. VOORUITZKÏITKN VOOR 16:9 
3.1 Tweede fase van digitale televisie en 16:9 
In de eerste fase van digitale televisie hebben exploitanten van betaaltelevisie 
die gebruikmaakten van kabel- en satellieluitzendingen een baanbrekende rol 
vervuld, maar de volgende fase zal worden gekenmerkt door gratis 
beschikbare terrestrische uitzendingen in 1998. Het Verenigd Koninkrijk en 
de Scandinavische landen hebben het voortouw genomen. 
De Britse markt is met name belangrijk voor de ontwikkeling van 16:9, omdat 
dit de laatste van de drie grote toonaangevende markten is die ermee begint, 
frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn de grootste, rijkste en 
meest dynamische markten voor consumentenelektronica, lien voorwaarde 
voor succes voor elk nieuw consumentenelektronicaproducl is dat het in alle 
drie deze markten een sterke positie heeft. 
Ondanks de analoge l6:9-diensten van Channel 4, S4C en Granada waren de 
meeste Britse omroeporganisaties ervan overtuigd dat de geconstateerde 
nadelen van eerdere 16:9-systemen voor analoge transmissie zwaarder wogen 
dan het voordeel van stimulering van de 16:9-toestellenmarkt voordat digitale 
14 De DVB-specificaties voor digitale kabel- en satellietuitzendingen waren beschikbaar voordat het 
complexere terrestrische digitale-televisiesysteem werd gedefinieerd. 
15 De decoders van betaaltelevisie-omroepen bevatten doorgaans de noodzakelijke technologieën voor 
zowel voorwaardelijke toegang als decodering, alsmede de elektronica voor de ontvangst van digitale 
of analoge uitzendingen. 
25 
televisie beschikbaar werd16. Zij wilden liever wachten totdat in 1998 wordt 
begonnen met Britse digitale uitzendingen. Door deze beslissing kon de markt 
voor 16:9-toestellen zich niet eerder ontwikkelen. 
Toen de BBC echter in 1997 aankondigde dat binnen eenjaar na aanvang van 
de digitale diensten 30% van haar programma's in 16:9-formaat zou worden 
geproduceerd, had dit onmiddellijk effect. De verkoop van 16:9-toestellen 
steeg en de verkoopcijfers over 1997 zouden kunnen oplopen lot 70.000. De 
l6:9-uitzendingen van de BBC zullen duidelijk van strategisch belang zijn 
voor de ontwikkeling van 16:9 in hel Verenigd Koninkrijk. Ook andere Britse 
omroeporganisaties hebben al besloten te gaan uitzenden in hel 16:9-formaat, 
maar leggen zich nog niet vast op getallen. 
. Aangezien het Verenigd Koninkrijk een van de drie grote 
voortrekkersmarkten voor consumentenelektronica in Kuropa is, konden de 
omroeporganisaties de fabrikanten ervan overtuigen dat zij volledig digitale 
geïntegreerde 16:9-toestellen moeten uitbrengen. Deze zullen naar 
verwachting in 1998 op de markt komen, wanneer een begin wordt gemaakt 
met digitale uilzendingen. Deze digitale toestellen komen ook op de 
Scandinavische markten. Als er niet al voldoende 16:9-toestellen op de markt 
zijn, is het uiteraard van essentieel belang is dat er vanaf de eerste dag waarop 
digitaal wordt uitgezonden, digitale 16:9-toestellen beschikbaar zijn. 
In haar definitieve evaluatie van het Actieplan, die voor 1999 op het 
programma staat (na afloop van de tenuitvoerlegging van het Actieplan), zal 
de Commissie nader ingaan op de samenhang tussen 16:9 en digitale 
televisie17. Hierin moei onder andere nader worden gekeken naar de 
verschillende manieren waarop omroeporganisaties 16:9-televisie 
introduceren. 
Verder moei worden opgemerkt dat uitzendingen in 16:9-formaat via digitale 
terrestrische apparatuur ook in belangrijke mate worden gesubsidieerd, omdat 
de regeringen van de lidstaten aan terrestrische omroeporganisaties kosteloos 
extra radiospectrum beschikbaar stellen voor digitale-televisiediensten. 
Terrestrisch radiospectrum is een waardevolle hulpbron. De extra capaciteit 
wordt tijdelijk beschikbaar gesteld om de migratie van analoog naar digitaal te 
versnellen en analoog radiospectrum terug te winnen. 
3.2 DVD (Digital Versatile Disk) 
De brievenbusversies van films zijn weliswaar al een aantal jaren op VMS-
cassettes beschikbaar, maar wanneer deze beelden worden opgeblazen tot het 
16:9-formaat laat de beeldkwaliteit veel te wensen over. De Kuropese 
16 De meeste Britse omroeporganisaties menen dat het PA f Plus-transmissiesystccm niet geschikt is voor 
gebruik in hel Verenigd Koninkrijk, omdat het op 4:3-toestellen een brievenbusbeeld produceert. Met 
liritse publiek is, in tegenstelling tot de meeste kijkers op het Huropese vasteland, niet gewend aan 
uitzendingen in brievenbusformaat. 
17 Na oproep 97/1 zal geen verdere financiering worden verstrekt en de in 1997 ondertekende contracten 
lopen pas eind 1998 af. 
26 
lancering van de \)VD in hel voorjaar van 1997 zal een extra stimulans voor 
16:9 betekenen. Veel video-uitgevers zullen de 4:.Vversie van een film op de 
ene kant van een schijf zetten en de l6:9-versie op de andere. Met Actieplan 
heeft hierin een aanwijsbare rol gespeeld, aangezien het weinig zin zou 
hebben om de l6:9-versie toe te voegen, als de consument geen 16:9-toestel in 
huis heeft. 
Met de DVD kan de consument een hoogwaardig digitaal medium kopen en 
zijn eigen collectie films en televisieprogramma's in 16:9 opbouwen. 
3.3 Het WK Voetballen in 16:9 
Via haar besluiten van april en juli 1997IX heeft de Commissie een 
totaalbedrag van 1,4 miljoen ecu aan TVRS toegekend, het consortium van 
franse omroeporganisaties dal zich bezighoudt met de productie van 
programma's namens de f If A|l\ De financiering vormt een bijdrage van de 
gemeenschap in de extra kosten van een parallelle productie in 16:9, zodat er 
voor de Huropese omroeporganisaties l6:9-beelden beschikbaar zijn20. 
De Commissie en hel raadgevend Comité van de lidstaten stonden positief 
tegenover dit project toen dit door de UAŒM, de vereniging van 
producenten, werd voorgesteld. Met WK Voetballen heeft altijd de verkoop 
van nieuwe consumenlenelektronicaproducten gestimuleerd en daarom 
verklaarden de fabrikanten zich bereid aanzienlijke bedragen te investeren in 
het bevorderen van de verkoop van 16:9-toestellen voor het WK. 
Omroeporganisaties in zes lidstaten21 hebben er al mee ingestemd om voor de 
verslaggeving te zorgen en naar verwachting zullen zich er tegen de tijd dat de 
WK-wedstrijden beginnen nog meer aanmelden. 
3.4 Internationale vergelijkingen 
De Japanse markt is sterk, met een afzet van 5,5 miljoen l6:9-loestellen in 
1996 en naar schatting meer dan 6 miljoen in 1997; dat komt neer op meer 
18 Besluilen 1797/456 C(97)9()6 1.4.97 en f/97/1216 C(97)2()65 1.7.1997. 
|(> Deze activiteit kon niet worden gefinancierd uit het onderdeel programmaproductie van het Actieplan. 
In het commentaar op de begroting van 1997 voor begrotingslijn B3-20I3 voor programmaproduct ie 
verklaart de begrotingsautoriteit dat dit krediet is bedoeld voor de productie en de conversie in 16:9-
formaat van programma's die zijn bestemd voor herhaald gebruik ("long stock"-programma's) en niet 
voor programma's die in principe zijn bedoeld om slechts eenmaal te worden uitgezonden, zoals 
nieuwsberichten, sportuitzendingen of televisieseries ...(PB L 44, 14.2.1997, blz. 802). De commissie 
van het f uropees Parlement voor cultuur, jeugd, onderwijs en media had eerder haar bezorgdheid 
uitgesproken dat B3-2ÖI3 sportprogramma's steunde op een culturele begrotingslijn. 
20 liet is mogelijk om de l6:9-productie en 4:3-productie te integreren, maar omroeporganisaties buiten 
I Airopa maakten zich zorgen dat dit de kwaliteit van de 4:3-uitzendingen zou beïnvloeden en dat 4:3-
en l6:9-uitzendingen niet gecombineerd zouden kunnen worden. Volgens de f ACf M zullen de 16:9-
uitzendingen in Brazilië en Canada te zien zijn. 
21 Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italiö, Spanje, UK 
27 
dan 50% van alle verkochte tv-toestellen22. Zoals in het verslag over 1994 
werd opgemerkt, hebben de televisiefabrikanten daar de controle over een 
belangrijk deel van de detailhandel in hun sector2'. Zij hebben de 4:3-
loeslellen geleidelijk uil de markt welen te halen, vooruitlopend op de 
ontwikkeling van l6:9-uil/.endingen. Sommige toestellen kunnen de analoge 
MDfV-uitzendingen van NUK terugconverleren. Gunstig is ook dat veel 
videogames nu in brievenbusformaal op de markt komen, liovendien is in 
Japan de DVD al op de markt gebracht. 
In de VS bereiden fabrikanten en omroeporganisaties zich erop voor om tegen 
eind 1998 van start te gaan met digitale HDTV-diensten24. De VS zullen zich 
daadwerkelijk aansluiten bij de 16:9-gemeenschap. Daardoor zullen er meer 
16:9-programma's beschikbaar komen en zullen bovendien de 
productiekosten van de voor HDTV noodzakelijke grootbeeldtechnologieën 
dalen. Zonder grote schermen, waarop de beelden realistischer en met 
optimale effecten kunnen worden weergegeven, heeft HDTV weinig of geen 
voordelen te bieden ten opzichte van 16:9 in standaarddefinitie, op 
televisieschermen van gewoon formaat (<1()() cm diagonaal). De VS is een 
grote eentalige markt en is daarom beter geschikt om de weg te bereiden voor 
de invoering van HDTV-dienslen dan de kleinere, versnipperde 
omroepmarkten in Ivuropa. In de VS zullen namelijk eerder schaalvoordelen 
zijn Ie behalen met betrekking tol nieuwe groolbeeldlechnologieën. 
3.5. Afseheid van het Actieplan 
De Commissie heeft geen vervolg van dit Actieplan voorgesteld. Dit duidt op 
vertrouwen in de commerciële vooruitzichten van breedbeeld. Nu breedbeeld 
in huishoudens te vinden is, is het niet langer slechts een interessante 
technische mogelijkheid, maar speelt het een rol op de markt, niet alleen in 
IZuropa, maar ook in Japan en binnenkort in de VS. 
Uil het tussentijdse evaluatieverslag25 dat in 1995/96 door onafhankelijke 
adviseurs werd opgesteld en uit een conferentie die in september 199626 door 
de Commissie werd georganiseerd, kwam de aanbeveling naar voren om hel 
Actieplan te verlengen teneinde de in het besluit van de Raad beoogde 
"kritieke massa" te bereiken. Kritieke massa was echter sleehls een indicatie 
die niet nader gedefinieerd en geen op zichzelf slaande doelstelling was. Met 
doel was "bij te dragen tol de marktpenetralie van ontvangstapparatuur". Met 
22 Bron: Advanced Television Markets newsletter, ibid. 
23 COM(95) 263 def. van 16.6.1995, blz. 26, lid 3.2. 
24 HDTV maakt gebruik van het 16:9-breedbeeldformaat, maar met een hogere transmissiesnelheid om 
hoogwaardige beelden op grote schermen te produceren, waardoor de beelden nog meer effect hebben 
en nog realistischer worden. 
25 Review of Action Plan for Advanced Television Services, december 1996, Hindrapport, Coopers & 
fybrand en Convergent Decision Group 
2f' Reshaping Television for the Information Society, Brussel, 26.9.1996 
28 
een prognose van 2 miljoen 16:9-toestellen in 1997 heeft de markt naar het 
oordeel van de Commissie sinds de tussentijdse evaluatie en de conferentie 
aanzienlijke vooruitgang geboekt. 
Nu breedbeeld op de markt aanwezig is, zullen de stuwende krachten op de 
markt achter digitale televisie de verdere ontwikkeling hiervan effectiever 
kunnen steunen dan welk overheidssubsidieprogramma ook. 
Omroeporganisaties die van plan zijn om terrestrische digitale 16:9-
programma's uil te zenden, zullen hebben geprofiteerd van een veel 
waardevollere subsidie dan het Actieplan ooit heeft geboden: gratis spectrum. 
Ren langer doorlopend actieplan zou daarom niet langer als katalysator 
fungeren voor gebruik van het nieuwe formaat. lZen extra termijn van 
overheidssubsidie zou kunnen leiden tot een cultuur van afhankelijkheid 
doordat het systeem "subsidiejagers" zou aantrekken, die breedbeeld in 
commercieel opzicht in diskrediet zouden kunnen brengen. Met het oog op de 
zware druk op de begroting van de VA) en het toegenomen gevaar dat het 
voortzetten van de subsidies in een groeimarkt lol ontwrichting van de markt 
leidt, zou een verlenging niet voldoende kosteneffectief zijn en grotere risico's 
met zich meebrengen. De rol van katalysator eindigt nadat de 
uitzcndeontraclcn van hel Actieplan in het kader van oproep 97/1 in december 
1998 zijn afgelopen. 
Door convergentie en concurrentie van nieuwe interactieve diensten zullen 
omroeporganisaties in de toekomst worden gedwongen de ervaring die wordt 
geboden door het televisiekijken ingrijpender te veranderen dan dat zij de 
afgelopen dertig jaar hebben gedaan. De televisie moet nu concurreren met de 
PC. Verschillende Amerikaanse computerfabrikanten hebben al plannen om 
computers met 16:9-beeldschermen op de markt te brengen voor de ontvangst 
van digitale televisie en het bekijken van DVD's. Convergentie zal daarom de 
opmars van het breedbèeldformaat niet alleen op televisiegebied, maar voor 
de gehele omgeving van nieuwe diensten versnellen. 
29 
DEEL B : PRODUCTIE 
4. INLEIDING 
4.1 Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector 
Het Actieplan, een communautair programma met een looptijd van vier jaar (juli 
1993-juli 1997), beoogt de ontwikkeling van de markt voor geavanceerde 
televisiediensten te stimuleren. Door de ontwikkeling op Europees niveau van deze 
markt aan te moedigen wordt de audiovisuele televisie-industrie aangezet tot 
modernisering en tot de ontwikkeling van een samenhangende, duidelijke en 
onderling afgestemde toekomststrategie. 
De geavanceerde televisiediensten zenden thans uit in het 16:9-formaat, waarover in 
Europa consensus bestaat. Dit formaat heeft twee grote voordelen. Het eerste is van 
technische aard: het is neutraal ten opzichte van de verschillende transmissienormen 
en bevordert dus de overgang van de analoge naar de digitale wereld. Het tweede 
voordeel is van commerciële en esthetische aard: dit breedbeeldformaat biedt een 
betere beeldkwaliteit en brengt televisie kwalitatief op gelijke hoogte met de 
bioscoop. 
Het door het Actieplan nagestreefde structurele effect bestaat erin dat een kritische 
massa geavanceerde televisiediensten wordt ontwikkeld, zodat de algemene 
invoering van deze diensten op Europese schaal mogelijk wordt. Te dien einde 
wordt in de strategie die in het Actieplan is vastgelegd rekening gehouden met de 
belangen van al degenen die bij de audiovisuele keten betrokken zijn. Aangezien de 
voornaamste partijen in het radio- en televisiebedrijf de omroeporganisaties en de 
producers zijn, gaan de initiatieven van het Actieplan twee richtingen uit : zowel de 
vraag naar als het aanbod van 16^-programma's wordt gelijktijdig en op 
gecoördineerde en daadkrachtige wijze op Europees niveau gestimuleerd. Zo biedt 
het 16:9-Actieplan de Europese omroeporganisaties en producers aanvullende 
financiële middelen ter dekking van de extra kosten die uit het 16:9-formaat 
voortvloeien, omdat uitzenden en produceren in dit formaat aanzienlijke financiële 
en materiële investeringen vergt. 
4.2 De 16:9-markt 
Naast de uitzenddiensten omvat de 16:9-markt tevens alle professionele en voor de 
consument bestemde apparatuur voor het gebruik van dit formaat. De lancering op 
Europese schaal van uitzenddiensten#in het 16:9-formaat stimuleert de investeringen 
en leidt tot een - voor het concurrentievermogen van de audiovisuele industrie 
noodzakelijke - modernisering van de professionele uitzendapparatuur van 
omroeporganisaties en van bedrijven voor de vervaardiging en verhuur van 
productieapparatuur. Het Actieplan heeft dus synergetische effecten voor de 
industriële sector in het algemeen. 
4.3 Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire 
audiovisuele beleid 
In overleg met de marktdeelnemers levert hel Actieplan een bijdrage aan de 
ontwikkeling van een kritische massa l6:9-diensten, waardoor de Europese 
programma-industrie doeltreffend op de toekomst kan worden georiënteerd. 
Produceren in het I6:9-Ibrmaat is een waarborg voor technische kwaliteit. De 
Europese programma-industrie moet ertoe worden aangezet stelselmatig gebruik te 
maken van dragers die met 16:9 compatibel zijn : dit is een strategische verplichting 
op Europees niveau om de programmacatalogi te kunnen verduurzamen. 
Audiovisuele catalogi vormen de basis van elke strategie en zijn een bron van 
inkomsten voor de beroepsgroep. Zij zijn als het ware het "economisch erfgoed " 
van de sector. De catalogi zijn samengesteld uit programma's met een lange 
levensduur, die verscheidene malen kunnen worden uitgezonden en op andere 
markten dan de markt van oorsprong kunnen worden gebruikt. Met Actieplan, dat 
bestemd is voor de programma-industrie, vormt dus een integrerend onderdeel van 
het audiovisuele beleid van de Europese Unie, dal beoogt de structurele capaciteit 
van de audiovisuele programma-industrie te versterken en de Europese dimensie 
ervan te ontwikkelen. 
De methodologie van het Actieplan is op deze overwegingen gebaseerd. Uit hoofde 
van hel onderdeel "programma's" van hel Actieplan wordt - naast de bijdrage van de 
producers zelf en van bedrijven die in het l6:9-formaat investeren -
medefinanciering verstrekt voor de extra kosten in verband met de productie van 
nieuwe programma's in 16:9 of de conversie van bestaande programma's op andere 
dragers teneinde deze compatibel te maken voor een uitzending in 16:9. De 
medefinanciering bedraagt 50 of 80% van de extra kosten op basis van forfaitaire 
bijdragen in de eenheidstarieven per uur. 
4.4 Het interventiekader van het Actieplan 
Door middel van oproepen tot het indienen van voorstellen worden de Europese 
producers uitgenodigd steunaanvragen in te dienen voor nieuwe producties en/of 
conversies. Bij de toekenning van de steun worden de volgende criteria gehanteerd: 
de producers moeten in een van de lidstaten van de Europese Unie zijn 
gevestigd; 
zij moeten in het bezit zijn van een uitzendakkoord van een in de Europese 
Unie gevestigde omroeporganisatie die zich ertoe verbindt het desbetreffende 
16:9-programma uit te zenden; 
zij moeten beschikken over een vaste toezegging tot medefinanciering van de 
extra kosten, afkomstig uit andere economische bronnen dan het Actieplan. 
32 
Ingeval meer voorstellen worden ingediend dan waarvoor middelen beschikbaar 
zijn, worden de programmavoorstellen o.g.v. prioriteitscriteria geselecteerd. Er 
vindt in geen geval een kwalitatieve beoordeling van de programma-inhoud plaats. 
Er wordt prioriteit gegeven aan: 
programma's met een lange levensduur, 
projecten die door onalluinkelijke producers worden ingediend, 
projecten afkomstig uit lidstaten met een lage productiecapaciteit of met een 
beperkt taalgebied, 
projecten waarvan het financieringssaldo uitsluitend door het bedrijfsleven 
wordt gefinancierd. 
In geval van conversie van bestaand materiaal wordt prioriteit toegekend aan 
programma's van Europese oorsprong. 
5. HKTl6:9-AcrriEPLAN 1993-1997 
In dit hoofdstuk worden enerzijds de markante feiten van het Actieplan in 1996 en 
het eerste halljaar van 1997 en anderzijds de ontwikkeling van hel communautaire 
programma beschreven ; hel is bijzonder nuttig deze ontwikkeling na een 
tenuilvoerleggingsperiode van vier jaar te analyseren. 
5.1 Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu: 
.IHMI' 
Oproep 
Miljoen ecu 
Uren IW3 
l/«)J 
11,6 
^6;,, IW4 
l/«)4 
l«),4 
•••4.553:$ l«W4 
2/94 
33 IW5 
l/«>5 
IX.I 
4.099 IW5 
2/«)5 
12.5 
2*551 l<)% 
l/% 
12,1 IW7 
l/«)7 
l>.5 
2.567 
Sedert de aanvang van het Actieplan zijn zeven oproepen tot het indienen van 
voorstellen georganiseerd: een in 1993, twee in 1994, twee in 1995, een in 1996 en 
een in 1997. Het budget van elke oproep was verschillend: tot en met oproep 2/94 
was sprake van een stijgende lijn, daarna was de trend neerwaarts (tot en met oproep 
2/95). Met budget voor de oproep in 1996 was weer iets hoger, terwijl het budget 
voor 1997 opnieuw lager was. 
In totaal werd van juli 1993 tot en met 30 juni 1997 116,2 miljoen ecu aan Europese 
producers toegekend voor de productie of de conversie van programma's in het 
16:9-formaat. 
33 
Met deze 116,2 miljoen ecu werden 25.422 programma-uren in het 16:9-formaat 
gefinancierd: 
met 105,2 miljoen ecu werd de productie van 16.856 uur nieuwe programma's 
in 16:9 gecofmancierd en 
met de overige 11 miljoen ecu werd 8.565 uur conversies gecofmancierd. 
5.2 In het kader van het Actieplan ontvangen voorstellen (productie- en 
convcrsicvoorstcllcn) 
Aantal ontvangen voorstellen 
Het aantal ontvangen voorstellen was betrekkelijk constant, met circa 1.000 
voorstellen voor elke oproep; vanaf oproep 2/95 was sprake van een duidelijk 
opwaartse-trend. Oproep 1/94 leverde het geringste aantal aanvragen op (732). Dit 
kwam doordat de eerste oproep van hel.Actieplan (1/93) geprofiteerd had van het 
lanceringseffect van het programma en het merendeel van de op dat moment in 
voorbereiding zijnde productieprojecten massaal had aangetrokken. Vervolgens 
moest tot oproep 2/94 worden gewacht voordal de producers een groot aantal 
nieuwe aanvragen indienden. Naar aanleiding van de oproepen voor 1996 en 1997 
werd het grootste aantal aanvragen ontvangen sedert de lancering van het Actieplan: 
er werden respectievelijk 1350 en 1580 voorstellen ingediend. 
lOproep 
< >nlvMii|*eii voor.stellen l/M 
944 1/94 
732 2/94 
1.113 1/95 
970 2/95 
1 116 1/96 
1 350 1/97 
1.580 
I'oename van het aantal in het kader van het Actieplan ingediende programma-uren 
Sinds een begin is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het Actieplan, is het aantal 
programma-uren waarvoor aanvragen krachtens het Aclieplan werden ingediend 
sterk gestegen. Dit blijkt uit de volgende tabel: 
Oproep 
Ontvangen uren 1/93 
7.500 1/94 
8.000 2/94 
10.356 .1/95 
16.392 2/95 
10.735 1/96 
22.350 1/97 
24.012 
De voorstellen naar aanleiding van de eerste twee oproepen (1993 en begin 1994) 
beliepen telkenmale 8.000 programma-uren. Eind 1994 bedroeg het totaal 10.300 
uur. Begin 1995 werd een nieuwe grens overschreden, toen de aanvragen van de 
producers een totaal van 16.400 uur bereikten. Voor het gehele jaar 1995 beliepen 
de aanvragen 27.127 uur tegen 18.356 uur in 1994. De oproepen 1/96 en 1/97 
kregen massale respons, daar respectievelijk 22.350 en 24.012 voorstellen werden 
ingediend. 
34 
Sterke toename van het aantal inschrijvers dal een beroep doet op het Actieplan 
Gedurende de eerste twee uitvoeringsjaren is het totale aantal inschrijvers 
verdrievoudigd. Kind 1994 en na drie oproepen stabiliseerde dit totaal zich rond een 
gemiddelde van tweehonderd producers per oproep. Het totale aantal voorstellen 
kende vervolgens een dramatische stijging in de laatste twee oproepen, en bereikte 
met oproep 1/97 hel opmerkelijke aantal van 421. Deze aanzienlijke stijging is 
waarschijnlijk grotendeels terug te voeren op het feit dat het Actieplan in dil stadium 
aanzienlijke bekendheid genoot en op de omstandigheid dat de belanghebbende 
partijen wisten dat het plan spoedig ten einde zou lopen. 
Oproep 
AIIIIIHI produeers 1/93 
80 1/94 
148 2/94 
243 1/95 
184 2/95 
190 1/96 
385 I/97II 
421 
5.3 Betrokken beroepsgroepen 
De twee categorieën producers die van het Actieplan gebruik maken, zijn de 
onalhankelijke producers en de omroeporganisaties. Uil de onderstaande tabel blijkt 
de verhouding waarin de kredieten onderling zijn verdeeld, alsook hun respectieve 
aandeel in de productie van nieuwe programma's in 16:9. 
Jaar 
Oproep 1993 
1/93 1994 
1/94 1994 
2/94 1995 
1/95 1995 
2/95 1996 
1/96 1997 
1/97 
eeu 
Omroeporganisaties 
Producent, 0,56 0,62 0,5 
0,5 0,55 0,56 0,52 
.0,4* ; 0,55 
h 
uren 
Omroeporganisaties 
Producer! 
t > '. . ,K. 0.63 0,78 
0,22-0,55 
0,43 0,73 
0,27' 0,73 
0,27 0,72 
0,28 0,76 
0,24 
35 
5.3.1. ( j lobai e analyse 
Sinds een aanvang is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het programma zijn de 
communautaire middelen gelijkelijk tussen omroeporganisaties en onalhankelijke 
producers verdeeld: tussen 1993 tot 1997 werd gemiddeld 55% van de financiële 
middelen aan omroeporganisaties en 45% aan onalhankelijke producers toegekend; 
van de toegekende uren werd 69% door omroeporganisaties verzorgd en 31% door 
onalhankelijke producers. Bij de beoordeling van deze percentages moet rekening 
worden gehouden met het feit dat de uren van de omroeporganisaties grotendeels uit 
conversies, live-uilzendingen en sport bestaan en dat de eenheidstarieven per uur 
voor de/e categorieën, waarop de berekening van de communautaire subsidie wordt 
gebaseerd, veel lager zijn dan die voor de andere programmacalegorieën. 
Onalhankelijke producers maken daarentegen vooral programma's met een lange 
levensduur, waarvan de eenheidstarieven per uur aanmerkelijk hoger zijn. 
De bovenstaande label en grafiek tonen de ontwikkeling van de verschillende 
uitvoeringsfasen van hel Actieplan 16:9. Deze fasen kunnen als volgt worden 
beschreven: 
1993-1994 - Start van de eerste 16:9-dicnslcn waarvan de extra kosten voor 5()%> 
werden medegefinancierd. 
Tijdens de eerste oproep voor het indienen van voorstellen (1/93) ontvingen de 
omroeporganisaties 56% van de financiële middelen en produceerden zij 63% van 
de programma-uren. De "pioniersmarkten" waren klaar om van start te gaan en deze 
eerste oproep had betrekking op de lancering van de eerste 16:9-diensten waarvoor 
de omroeporganisaties spoedig 16:9-programma's nodig hadden. De onalhankelijke 
producers waren weliswaar niet bijzonder talrijk (60), maar zij dienden in hel kader 
van het Actieplan ambitieuze plannen in - gelet op het aantal geproduceerde uren -
waardoor zij 37% van de programma-uren voor hun rekening namen. 
Oproep 1/94 markeert de versterking van de nieuwe l6:9-diensten. De 
16:9-omroeporganisalies intensiveren hun inspanningen om de identiteit van hun 
kanaal te versterken; bijgevolg hebben zij behoefte aan een bijzonder grote 
hoeveelheid programma's teneinde de beschikbare zendtijd onmiddellijk in te 
vullen. Deze oproep wordt dus gedomineerd door de omroeporganisaties, die 78% 
van de programma-uren realiseren teneinde de doorbraak van hun 16:9-diensten te 
verwezenlijken. Daar de begroting met 67% stijgt (19,4 miljoen ecu tegen 11,6 
miljoen tijdens de eerste oproep) kunnen tevens 128 nieuwe onafhankelijke 
producers (68 meer dan in de vorige oproep) in de gelegenheid worden gesteld hun 
intrede te doen op de 16:9-markt. 
Kind 1994 - Intrede van talrijke onafhankelijke producers op de Europese 
16:9-markt 
Oproep 2/94, die van alle oproepen tot het indienen van voorstellen over het grootste 
budget beschikt, markeert een ommekeer in de tenuitvoerlegging van het Actieplan. 
Ter gelegenheid van deze oproep doen de onafhankelijke producers voor de eerste 
maal in grote getale hun intrede op de 16:9-markt: in totaal realiseren 220 
onafhankelijke producers (d.w.z. 92 meer dan tijdens de eerste oproep) 45% van de 
36 
programma-uren. Dit is van alle oproepen het hoogste percentage. De budgettaire 
middelen worden gelijkelijk over omroeporganisaties en onafhankelijke producers 
verdeeld. Oproep 2/94 is de eerste waarvan ook de resultaten duidelijk maken dat er 
een werkelijke "pioniersmarkt" voor Europese 16:9-markten bestaat. 
1995/1996 - I <ajicerin£ _ van I ^9-diensJen op markten met een 
ontwikkelingsachterstand, waarvan de extra kosten voor 80% worden 
gecollnancierd 
De technologische en economische ontwikkelingsgraad van het oiiiroepwezen in de 
diverse lidstaten varieert, waardoor een aantal van hen geen projecten indiende. Dit 
had lot gevolg dal het Europese grondgebied niet volledig door het Actieplan werd 
gedekt, nadat een eerste aanvang was gemaakt met de tenuitvoerlegging ervan. Op 
termijn dient de 16:9-markt echter de gehele Europese Unie te bestrijken, inclusief 
de markten die een geringer potentieel hebben door het beperkte taalgebied dat zij 
bestrijken, of door de structurele zwakte van hun audiovisuele industrie. Met het oog 
hierop voorzag het besluit van de Raad in een begrotingsreserve die vanaf 1.1.1995 
beschikbaar werd voor "de markten die niet volledig bediend worden in de eerste 
fasen van de tenuitvoerlegging van hel Actieplan'*27. I let steunverleningspercentage 
voor deze markten is hoger dan dat voor de pioniersmarkten: de communautaire 
fondsen dekken maximaal 80% van de extra kosten voor productie en conversie. 
Oproep 1/95 is de eerste oproep tol hel indienen van voorstellen waarbij de 
80%-regel wordt toegepast. De begunstigde landen zijn in beginsel Italië, 
Denemarken, Griekenland, Ierland, Luxemburg, /weden, Oostenrijk en f inland. 
Oproep 1/95 stelde producers uit deze landen in de gelegenheid zich op de 
l6:9-markt te begeven. 
(ilobaal worden de financiële middelen voor deze oproep 1/95 wederom gelijkelijk 
over de omroeporganisaties en de producers verdeeld. De omroeporganisaties 
produceren 73% van de programma-uren. In de loop van 1995 steeg het aantal 
16:9-omroeporganisaties van 20 tot 42. Het feit dat een tweede golf 
omroeporganisaties 16:9-diensten lanceert is een beslissende factor voor de grote 
behoefte van omroeporganisaties aan programma's. Het bijzonder hoge aantal 
verzoeken om uren dat naar aanleiding van deze oproep werd ontvangen (16.392 
uur, d.w.z. 60% meer dan de vorige oproep), versterkt de zeer grote behoefte aan 
programma's van de nieuwe diensten op de nieuwe markten. 
Hij oproep 2/95 wordt 56% van de communautaire steun aan de omroeporganisaties 
toegekend. De verdeling van de uren was dezelfde als bij de vorige oproep: 73% van 
de nieuwe-programma-uren wordt door omroeporganisaties geproduceerd en 27% 
door onalhankelijke producers. 
Tenslotte geldt voor oproep 1/96 dat de financiële steun zeer gelijkelijk wordt 
verdeeld: 52% van de financiële steun gaat naar omroeporganisaties en 48% naar 
onafhankelijke producers. Uit de verdeling van de geproduceerde uren blijkt 
evenwel dat de omroeporganisaties (72%) de onafhankelijke producers (28%) 
domineren. Dit resultaat strookt met dat van de voorafgaande oproepen. 
27 Besluit van de Raad, twaalfde considerans. 
37 
1997 - de laatste oproep 
Oproep 1/97 gaf aanleiding tot hoogste aantal aanvragen dat ooit werd ontvangen 
( 1580); in totaal werd om een bedrag van ongeveer 75 miljoen écu verzocht. Van de 
beschikbare financiële middelen (9,5 miljoen ecu) ging 55% naar 
omroeporganisaties en 45% naar onalhankelijke producers. Dit resultaat strookl met 
hel gemiddelde van de voorafgaande oproepen. Met belrekking lot de toewijzing 
van ile programma-uren in oproep 1/97 zij gewezen op hel overwicht van de 
omroeporganisaties, waaraan 76% van het totale aantal uren is toegekend. 
5.3.2. Onafhankelijke producers 
De verscheidenheid van de producers weerspiegelt die van de Europese audiovisuele 
wereld. Enkele grote namen uit de wereld van producers geven regelmatig blijk van 
belangstelling voor het Actieplan, evenals jongere producers die zich voor het 
16:9-formaat interesseren. Sedert de inwerkingtreding van het Actieplan heeft zich 
een kern gevormd van "pioniers-producers" die in 16:9 produceren. Nagenoeg een 
kwart van de nieuwe-productie-uren naar aanleiding van oproep 1/95 is afkomstig 
van producers die op alle oproepen sinds het begin in 1993 hebben ingeschreven. 
Dil percentage producers dat "trouw" is aan het Actieplan, stijgt constant: van 11% 
voor oproep 1/94 en 15% voor oproep 2/94 tot 35% voor oproep 1/97. Deze 
producers, die de weg van het 16:9-formaat resoluut zijn ingeslagen, maken 
hoofdzakelijk documentaires en fictie. 
Onder het Actieplan wordt steun gegeven voor de verduurzaming van de Europese 
audiovisuele catalogi, waardoor het een doeltreffend instrument is van het 
audiovisueel beleid van de Europese Unie. De audiovisuele catalogi zijn de 
"economische schal" van de Europese programma-industrie en meer in het bijzonder 
van de onalhankelijke producers, die de speerpunt van de Europese scheppende 
sector op audiovisueel gebied vormen. Hoewel de Europese producers te kampen 
hebben met een gebrek aan financieringsvermogen, dienen de geproduceerde 
werken een lange levensduur te hebben om inkomsten te waarborgen en hun 
activiteiten te ontwikkelen. 
Het 16:9-formaat is niet alleen een inhoudelijk argument voor de verduurzaming 
van het audiovisueel erfgoed, maar levens een formeel argument dat voor de 
producers en de vakmensen in de audiovisuele sector in het algemeen van groot 
belang is. Door het 16:9-formaat benadert de televisie de bioscoop. De 
beeldafstelling en de beeldkwaliteit van het 16:9-lbrmaat leveren een beslissende 
esthetische bijdrage aan fictieprogramma's, documentaires en andere culturele 
uitzendingen waarin het Europese erfgoed tot uitdrukking komt (schilderkunst, 
architectuur, muziek, dans, geschiedenis). Het cultureel erfgoed van Europa dat met 
behulp van de audiovisuele middelen onder de aandacht wordt gebracht, wordt aldus 
verrijkt. 
38 
5.3.3. Omroeporganisaties 
Cicmiddeld deed een veertigtal omroeporganisaties een beroep op het onderdeel 
"programma's". Zij reageerden op de oproepen onder het Actieplan in hun 
tweeledige hoedanigheid van omroeporganisatie en producer. Bij de 
tenuitvoerlegging van hun eigen diensten in 16:9 vormt het Actieplan een 
hulpmiddel, niel alleen door middel van de productiesleun die uit dit plan wordt 
verstrekt, maar tevens door het duidelijke politieke signaal voor een Europese 
toekomst, dat door hel beslaan van het Plan zelf aan de gehele beroepstak wordt 
afgegeven. 
De omroeporganisaties voorzien zich geleidelijk van sludio-apparatuur waarmee zij 
"in-house" een veelheid van programma's kunnen produceren. Deze programma's 
vertegenwoordigen een aanzienlijk gedeelte van hun programmering en hun kijkers. 
Voorts is de identiteit van het kanaal sterk afhankelijk van dit soort producties. 
5.3.4. I/el Europese 16:9-gebied 
Onalhankelijke producers en omroeporganisaties doen steeds vaker een beroep op 
hel Actieplan om de nieuwe - digitale - 16:9-technologieën in te voeren. Aldus 
spelen zij de troef uit van de factor "kwaliteit". 
liet gebied waar het 16:9-lbrmaal wordt gebruikt is Europees. Omroeporganisaties 
die dit formaat gebruiken, moeten elkaar wederzijds steunen door hun diensten 
gezamenlijk te lanceren en nieuwe vormen van solidariteit te kweken in een 
omgeving die nog grotendeels met het 4:3-formaat werkt, /o heeft de groep van 
omroeporganisaties 1'allMus in 1995 in Duitsland hel 16:9-formaat gelanceerd. 
Daarnaast wordt de weergave van bepaalde grote evenementen zoals de Olympische 
Spelen en de komende wereldkampioenschappen voetbal in frankrijk op Europees 
niveau georganiseerd. 
Hunnerzijds treden omroeporganisaties en producers steeds vaker op als echte 
partners om het heden en de toekomst voor te bereiden, dat wil zeggen om een 
aangepast programma-aanbod tot stand te brengen waardoor de 16:9-diensten 
algemeen kunnen worden ingevoerd. Dit onderstreept dat zij elkaar op audiovisueel 
terrein werkelijk aanvullen. Door zijn baanbrekende rol heeft het Actieplan de 
Europese programma-industrie ervan bewust gemaakt dat een grootschalige 
gecoördineerde inspanning moet worden geleverd voor een werkelijke vernieuwing. 
Het I6:9-Ibrmaat is een terrein waar alleen door middel van een Europees optreden 
succes kan worden geboekt. 
39 
6. Dr. KKSUI/I'ATKN VAN IIKT Ad'IKI'LAN 
6.1 Nieuwe producties 
6.1.1. Soorten 16:9-progromtna 'v 
(uitgedrukt in uren voor elke oproep lol het indienen van voorstellen) 
Jaar 
Oproep 
'iclie 
Documentaire 
Tekenfilm 
Cultuur 
Spoil 
Live-
uitzendingen 
Totaal IW3 
uren 
165 
193 
o 
330 
<>l.» 
466 
I(»(i7 10 
U 
o 
141 
.17 
28 
' 
100 IW4 
l/«)4 
uren 
201 
464, 
23 
312 
471 
1019 
2490 100 IW4 
2/94 
uren 
320 
84$; 
V) 
402 
1001 
821 
3408 9 
25 
I 
12 
29 
24 
100 1995 
1/95 
uren 
391 
650, 
12 
«po 
446 
729 
2728 14 
24 
0 
1?; 
16 
27 
100 1995 
2/95 
uren 
256 
496 
46 
297, 
265 
714 
2074 100 1996 
l/% 
uren 
403 17 
W'f ..34 
30 
444 
37» 
2425 IK 
100 1997 
1/97 
tfi-
Tussen 1993 en 1997 werd onder bet Actieplan medefinanciering verstrekt 
voor 16.856 uur nieuwe programma's in 16:9, waarvan ongeveer de helft is 
samengesteld uit programma's met een lange levensduur (fictie, 
documentaires, culturele evenementen), 20% uit sport en 29% uit 
live-uitzendingen. 
De ontwikkeling van de verschillende categorieën loopt uiteen: 
Sterke toename van documentaires: 4.Q01 geproduceerde uren 
De stijging van het aantal documentaires is regelmatig en bijzonder sterk: in 
1993 bestond 11% van de nieuwe producties uit documentaires (in uren), bij 
de laatste oproep van 1995 bedroeg dit percentage 24. In 1996 werd een 
hoogtepunt bereikt met 35%; bijgevolg is het aandeel van documentaires in 
het totale aantal programma-uren is dus meer dan verdrievoudigd. In oproep 
1/97 bestaat 20% van het totale aantal nieuwe producties uit documentaires (in 
uren), hetgeen de vooruitgang in de eerdere oproepen in grote lijnen bevestigt. 
Uit deze doorbraak van de documentaire blijkt dat het 16:9-formaat bijzonder 
geschikt is voor documentaires met een creatieve inhoud. Dit resultaat sluit 
aan op de doelstellingen die in het kader van het Europese audiovisuele beleid 
worden nagestreefd met het oog op de vorming van audiovisuele catalogi. 
Documentaires bieden namelijk een grote meerwaarde op de lange termijn, 
omdat hun "levensduur" door vakmensen op twintig jaar wordt geschat. 
Voorts kunnen zij op andere markten dan de markt van oorsprong worden 
gebruikt (nasynchronisatie is gemakkelijk) en op andere 
verspreidingsmiddelen worden overgezet (CD-ROM, multimedia, 
videocassettes). 487.7 
513,4 
o 
,436,4 
205.4 
924,1 
2567 19 
0 
..1? 
K 
.36 
100 
40 
Voorts zij erop gewezen dal documentaires zich op de mondiale markt in een 
bijzonder grote bloei mogen verheugen en dat de l6:9-kanalen van alle 
Europese omroeporganisaties de meeste documentaires uitzenden. 
Toename van fictie: 2.223 geproduceerde uren 
Ook de categorie fictie verstevigt haar positie aanzienlijk: de laatste twee 
oproepen vertegenwoordigen respectievelijk 17% en 19% van het totale aantal 
uren aan nieuwe producties dat door het Actieplan wordt medegefinancierd, 
tegen 10% voor de eerste oproep. Eictie is de programmacategorie met de 
hoogste eenheidstarieven per uur en het langste ontwikkelingsproces. 
Ticlic in het 16:9-formaat neemt een prominente plaats in in de Europese 
audiovisuele catalogi. 
Stabilisering van hel aandeel van culturele evenementen: 2.515 geproduceerde 
uren 
(iemiddeld stabiliseert het aandeel van culturele evenementen (opera's, 
concerten, ballellen, live-shows, circus) zich voor elke oproep rond de 15% 
(17% voor oproep 1/97). liet gebruik van hel 16:9-formaat vormt een 
onmisbaar element van de esthetische en culturele kwaliteit van deze 
programma's. Driekwart van de culturele evenementen in 1995 is gerealiseerd 
door omroeporganisaties. Een kwart was afkomstig van onalhankelijke 
producers die zich in dit type producties specialiseren en die zeer nauwe 
contacten onderhouden met diverse omroeporganisaties met wie zij hun 
culturele evenementen plannen en produceren. Tussen 1995 en 1997 hebben 
de onalhankelijke producers de productie van culturele evenementen verder 
opgevoerd. 
Daling in 1996 en snel herstel in 1997 van het aandeel studioprogramma's: 
5.043 geproduceerde uren 
In elk stadium van de invoering van de l6:9-diensten vormen 
studioprogramma's een bijzonder belangrijk gedeelte van de 
programmabehoeften van de omroeporganisaties. Studioprogramma's 
(spelletjes, uitzendingen met publiek, enz.) hebben meerdere functies, te 
weten de onmiddellijke opvulling van de toegekende zendtijd, het waarborgen 
van hoge kijkcijfers en - wat de sleutel tot succes is voor het kanaal, zijn 
publiek en zijn adverteerders - de vaststelling van het imago en de identiteit 
van het kanaal. Desondanks bedroeg het aandeel studioprogramma's in de 
oproep voor 1996 slechts 15% van het aantal geproduceerde uren. Deze sterke 
daling was te wijten aan de opkomst van programma's met een lange 
levensduur, zoals documentaires en fictie. In 1997 steeg het procentuele 
aandeel van live-programma's echter weer aanzienlijk; 37% van het totale 
aantal geproduceerde uren nieuwe producties had betrekking op 
studioprogramma's. 
41 
Een groot - doch sterk teruglopend - aandeel van sport: 3.445 geproduceerde 
uren sport 
Het aantal sporturen loopt sinds 1993 constant terug: in 1993 
vertegenwoordigde sport 37% van het totale aantal uren, tegen 13% bij de 
laatste oproep van 1995. In 1996 was sprake van een sterk herstel (18%; 444 
geproduceerde uren), vooral dank zij de Olympische Spelen van Atlanta. De 
neerwaartse trend werd bevestigd in 1997, toen slechts 8% van de 
geproduceerde uren aan sport was gewijd. Sport is een van de grootste 
publiekstrekkers in de programmering van een televisiekanaal en de 
uitzending van sportbeelden is voor het behalen van marktaandelen uitermate 
belangrijk. Bovendien worden grote evenementen zoals de Olympische 
Spelen en de wereldkampioenschappen voetbal trouw gevolgd door een 
publiek dat zich normaliter veel minder voor sport op televisie interesseert. 
Voorts is het vakmensen duidelijk geworden dat sportuitzendingen tevens de 
gelegenheid bieden een groot deel van het aantal tv-toestellen te vernieuwen. 
Tekenfilms komen bijna niet voor: 130 geproduceerde uren 
Circa 1% van de programma-uren van elke oproep heeft betrekking op 
lekenlllms. In hel kader van oproep 1/97 werden geen tekenfilms 
gefinancierd. 
De omroeporganisaties en de onalhankelijke producers hadden de volgende 
voorkeuren: 
70% van de door omroeporganisaties geproduceerde programma's zijn 
programma's met een korte levensduur - live-programma's uit de studio 
of sport. Bij de resterende 30% gaat het om culturele evenementen, 
documentaires of fictie. 
85% van de door onafhankelijke producers geproduceerde programma's 
zijn documentaires en fictie, dus cataloguswerken. De rest van de 
onalhankelijke productie bestaat uit culturele evenementen. 
6.1.2. Uitsplitsing van de programma's naar product ie formaat 
(resultaten uitgedrukt in uren per oproep voor voorstellen) 
IJaar 
Oproep 
Super 16 inm 
1135 mm 
II Video 625 
HVideo 1250 
TOTAAL 1993 
I/9J 
uren % 
197 12 
74 . 4 
698 42 
697 42; 
1667 100 1994 
1/94 
uren 
259 
61 
1755 
..415 
2490 10 
3» 
70 
17, 
100 1994 
2/94 
uren 
393 
mf 2034 
846 r 
3408 % 
12 
• •!•] 
60 
,25; 
100 1995 
1/95 
uren 
365 
83b 
2092 
2728 % 
13 
,;,/3 
77 
L-.,7 
100 1995 
2/95 
uren % 
293 14 
1284 62 
2074 100 1996 
1/96 
uren % 
460 19 
73 '3 
1746 72 
2424 1001 1997 
1/97 
ft-! 359 
: ",26|^ 
2182 
2567 85fl 
mm loofl 
42 
De communautaire subsidies worden over vier formaten verdeeld. Twee ervan 
zijn films, te weten de 35 mm en de super 16 mm. De twee andere formaten 
zijn video's: het formaat met 625 beeldlijnen voor de klassieke televisievideo 
en het zogenaamde hoge-definitieformaat met 1.250 lijnen. Door middel van 
deze vier formaalcategoriec'n bestrijkt hel Actieplan dus alle onderdelen van 
de televisieproductie. 
I let 35 mm-formaat zit aan zijn top: 461 geproduceerde uren 
In vergelijking met de andere formaten overschrijdt het 35 mm-formaat 
zelden de grens van 3%. In de laatste oproep (1/97) werd dit formaat slechts 
voor 1% van de programma's gebruikt. In verband met de hoge kosten wordt 
het formaat nog steeds weinig gebruikt in Europese televisieproducties, maar 
het behoudt zijn aureool voor de productie van bepaalde fictieprogramma's of 
bepaalde prestigieuze documentaires. In 1995 werd 90% van de uren in 35 
mm door onalhankelijke producers geproduceerd en 10% door 
omroeporganisaties. 
I lel super 16 mm-formaat hoekt vooruitgang: 2.324 geproduceerde uren 
Bij de eerste oproep behaalde dit formaat 12%, tegen 19% in 1996 en 14% in 
1997. liet vormt de schakel lussen bioscoop en televisie en handhaaft zijn 
positie als standaardformaat voor Europese televisiefilms. In 1995 werd 54% 
van de super 16 mm-lilms geproduceerd door onalhankelijke producers, een 
cijfer dat evenwichtiger is dan dal voor hel 35 mm-formaat. De 
omroeporganisaties, namen 46% van de geproduceerde uren voor hun 
rekening: hun producties bestaan grotendeels uit documentaires en fictie. 
Dominante positie van de video met 625 lijnen: 11.780 geproduceerde uren 
Zoals verwacht, nam dit formaat bij de 16:9-diensten een dominante positie 
in. De video 625 wordt door de meeste omroeporganisaties gebruikt: in 1995 
werd 80 % van de uren in video's met 625 beeldlijnen door 
omroeporganisaties geproduceerd. Voor de overige 20 % wordt de video 625 
gebruikt door onalhankelijke producers die "lichtere" producties maken, 
bijvoorbeeld series. 
I)aling, van de I loge-Definitie-video (met 1250 lijnen) : 2.779 geproduceerde 
uren 
Het aandeel van IID in het totale aantal uren dat door het Actieplan wordt 
gesteund is sterk gedaald : van 42% in 1993, 23% eind 1995 tot slechts 6% in 
1996. In oproep 1/97 is de HD-video praktisch verdwenen. De video 1250 is 
het favoriete medium voor sportuitzendingen op hoog niveau (Olympische 
Spelen, wereldkampioenschappen, culturele evenementen en documentaires 
met een creatieve inhoud). De HD wordt gebruikt voor programma's die een 
catalogus waarde hebben. Bovendien vormt de esthetische kwaliteit 
(realistisch beeld, getrouwe kleurwcergave) van de hoge definitie, in 
combinatie met de conversie in het 16:9-formaat, een verklaring voor het feit 
waarom prestigieuze evenementen in dit formaat worden uilgezonden. 
43 
Wal de documentaires betreft, leggen de omroeporganisaties zich meer toe op 
documentaires van gemiddelde duur, terwijl de onalhankelijke producers een 
voorkeur hebben voor de productie van ambitieuze series van lange duur over 
culturele onderwerpen als muziek of kunsten in het algemeen. Dit is een 
verklaring voor het feit dat in 1995 60% van de uren voor III) video door 
onalhankelijke producers zijn gebruikt. 
6.2 Conversie 
Onder conversie wordt verstaan dal bestaande programma's die op bepaalde 
dragers zijn vastgelegd, worden omgezet op een andere drager die geschikt is 
voor uitzending in het 16:9-formaat. Het gaat hierbij voornamelijk om 
bioscoopfilms. Bij de lancering van 16:9-diensten heeft de conversie van 
films Iwee voordelen. Zij maakt hel mogelijk de toegekende zendtijd 
onmiddellijk in te vullen tegen een prijs die veel lager is dan die van nieuwe 
producties, en zij kan bijzonder snel worden uitgevoerd met behulp van een 
kopie van goede kwaliteit. 
'Toen de diensten in hel I6:9-Ibrmaat werden gelanceerd, waren de 
omroeporganisaties door hun investeringen genoodzaakt hun inspanningen 
over meerdere terreinen te verdelen. Zij moesten opnamestudio's aankopen en 
werken bij onalhankelijke producers bestellen. In de tussentijd konden de 
programmaschema's door middel van twee, bij het publiek bijzonder geliefde 
programmacalegorieën onmiddellijk worden ingevuld, zónder dal men de 
televisiestudio's in hoefde. Het ging hierbij om geconverteerde films en 
sportuitzendingen. 
Naargelang de 16:9-markt zich ontwikkelt, komt de Europese 16:9-catalogus 
tot stand en neemt de hoeveelheid programma's in dit formaat toe. De 
circulatie van deze programma's tussen de verschillende 16:9-diensten van de 
Europese Unie vergroot het aanbod. Bijgevolg zal de vraag naar conversies 
geleidelijk teruglopen. 
De meeste conversies geschieden op een numerieke drager en hebben dus de 
technische voordelen van deze drager. Conversie is een middel om de 
Europese cinematografische catalogi te verduurzamen. 
Ontwikkeling van de conversie sinds de aanvang van het Actieplan 
Sedert het begin van de tenuitvoerlegging van het Actieplan 
vertegenwoordigen de conversies een gecumuleerd programmatotaal van 
8.565 programma-uren. 
In miljoen ecu 
Oproep 
Nieuwe 
produetics 
Conversies 1/93 
miljoen % 
een 
10,2 88 
1,4 12 1/94 
miljoen % 
eeu 
16,7 86 
2,7 14 2/94 
miljoen % 
eeu 
30 91 
3 9 1/95 
miljoen % 
eeu 
15,7 87 
2,4 13 2/95 1 
miljoen % 
ecu 
11,8 94 
0,7 6 1/96 
miljoen % 
eeu 
11,6 96 
,0,4 4 1/97 
miljoen % 
reu 
9,1 96 
0A 4 
44 
Uren 
Oproep 
Nieuwe 
pi oil ne lies 
Conversies I/9J 
uren % 
1667 57 
1269 43 1/94 
uren % 
M90 55 
2065 45 2/94 
uren % 
» 108 60 
2240 40 1/95 
uren % 
mv> 67 
1371 33 2/95 
uren % 
2071 81 
477 19 1/96 
uren % 
M 2 » 79 
643 21 1/97 
uren % 
2071 96 
500,6 4 
De ontwikkeling van de budgettaire middelen voor conversies volgt die van 
de algemene begroting voor oproepen lot het indienen van voorstellen. Op 31 
december 1995 bedraagt het totale percentage van de begroting voor 
conversies 10,8. 
I let aandeel van conversies in het toegekende aantal programma-uren wordt 
geleidelijk geringer; deze gestage ontwikkeling heeft tot gevolg dat een 
meerderheid van de landen die onder de 50%- of 80%-regeling vallen zich 
thans op nieuwe producties concentreren en veel minder op conversies, die 
zich in het algemeen in de voorkeur van opkomende markten mogen 
verheugen. 
7. C'ONCMINIKS- PROMKTIK 
7.1 Uitbreiding van de audiovisuele catalogi 
Uil hooide van hel Actieplan zijn in vier jaar 25.422 programma-uren 
gefinancierd, waarmee een totaalbedrag van 116,2 miljoen ecu was gemoeid. 
Van deze uren heeft 8.565 uur betrekking op conversies en 16.856 uur op 
nieuwe producties. Deze producties kunnen weer worden uitgesplitst in 4.001 
uur documentaires, 2.223 uur fictie en 2.5 f5 uur culturele evenementen. Deze 
producties met een lange levensduur vormen een belangrijke bijdrage aan de 
Europese audiovisuele catalogi, het economisch erfgoed van de 
programma-industrie in het algemeen. De onalhankelijke producers 
bevestigen aldus hun centrale rol bij de vorming van deze catalogi. Het 
16:9-lbrmaat is voor hen een inhoudelijk en formeel argument voor een 
kwalitatief hoogstaande productie. 
Voor een algemene introductie van de l6:9-diensten op Europese schaal is het 
nodig dat minder ontwikkelde markten worden aangemoedigd om te starten. 
1995 was het jaar waarin - overeenkomstig hel besluit van de Raad - uit 
hooide van het Actieplan een beroep werd gedaan op de begrotingsreserve. Er 
is behoefte aan een langzaam proces om een toereikend programma-aanbod 
op te wekken en een programmacatalogus te vormen: voorts hebben de 
onalhankelijke producers tijd nodig om zich aan te passen. In het kader van 
het Actieplan wordt de gegevensbank met de programma's verbeterd, waartoe 
de laatste hand wordt gelegd aan de voorbereiding van de Europese 
16:9-catalogus, die beschikbaar zal zijn via de host "Europa" van de Europese 
Commissie op de volgende site: http://europa.eu.inf/A16_9/. 
45 
7.2 Men partnerschap voor een dynamische l6:9-markt 
Door de dynamiek van liet Actieplan zijn omroeporganisaties en producers 
genoodzaakt als werkelijke partners te werk te gaan bij de invoering van hel 
l6:9-formaal. Zij vullen elkaar namelijk wederzijds aan om een werkelijk 
programma-aanbod Ie scheppen dat de opmaat'moet zijn lot de algemene 
invoering van 16:9-diensten op Europees niveau. In de vier jaar waarin het 
programma ten uitvoer is gelegd, zijn de begrotingsmiddelen van het 
Actieplan gelijkelijk over beide partners verdeeld: 55% is toegekend aan de 
omroeporganisaties en 45% aan de onalhankelijke producers; van de 
toegekende uren betreft 69% de omroeporganisaties en 31% de onalhankelijke 
producers. De omroeporganisaties nemen het grootste deel van de conversies 
voor hun rekening en produceren programma's met een korte levensduur, 
waarmee de identiteit van hun kanaal wordt bepaald. Dank zij deze identiteit 
verwerven zij een kijkerspubliek dat vervolgens met behulp van andere 
programma's aan het kanaal wordt "gebonden". 
7.3 De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau 
Dankzij hel Actieplan is de programma-industrie er duurzaam van bewust 
gemaakt dal een gecoördineerde en grootschalige inspanning moet worden 
geleverd om de professionele apparatuur en praktijken Ie vernieuwen en te 
actualiseren, liet Actieplan is erin geslaagd breedbeeldtelevisie van een 
interessante technische mogelijkheid in een marktverschijnsel te veranderen. 
7.4 Internationale concurrentie en innovatie 
De Europese audiovisuele industrie moet het hoofd bieden aan de 
internationale concurrentie. Daarbij komt de uitdaging van de technologische 
innovatie, waardoor de industrie haar concurrentievermogen kan behouden. 
De audiovisuele industrie moet dus onophoudelijk maatregelen treffen om 
haar toekomst voor te bereiden. Binnen deze context leidt de huidige 
numerieke revolutie dus tol een grotere efficiency van de sector, hoewel zij de 
klassieke uitzendmethoden omverwerpt, liet eerste zichtbare gevolg is de 
toename van het aantal kanalen. 
Bijgevolg moet de audiovisuele industrie een tweeledige uitdaging aannemen, 
te welen modernisering en gelijktijdige versterking. Daarom moet men het 
eens worden over inspanningen om zich gezamenlijk op de toekomst voor te 
bereiden zodat een Europese dimensie wordt verwezenlijkt die onmisbaar is 
om dé aanwezigheid van de Europese audiovisuele industrie op het 
internationale toneel te waarborgen. 
46 
7.5 Integratie van de nieuwe tcchiiologici'ii in de Kuropese audiovisuele 
sector 
Op dit terrein ligt de doelstelling van hel Actieplan: de totstandkoming van 
een kritische massa geavanceerde televisiediensten. Dit betekent dat de 
audiovisuele industrie een drempel moet overschrijden waarna automatisch 
een dynamisch proces in gang wordt gezet dat zal leiden tot de algemene 
introductie van deze 16:9-diensten op Europees niveau. Aan het einde van de 
looptijd van het Actieplan zal financiële steun zijn verstrekt voor 25.000 uur 
nieuwe of geconverteerde programma's. Dit is een belangrijke ondersteuning 
voor de inspanningen van de 16:9-markl om een kritische massa te bereiken. 
16:9 is het formaat van de toekomst, hetgeen op Europees wetgevingsniveau 
concreet tot uitdrukking komt in de Richtlijn van oktober 1995 inzake het 
gebruik van normen voor hel uil/enden van televisiesignalen28. 
Marktdeelnemers die voor dit formaat kiezen, verplichten zich derhalve na te 
denken over de toekomst op lange termijn van hun beroep, van hun 
audiovisuele catalogi en van de televisie. 
liet l6:9-breedbeeldformaat maakt deel uil van een meer omvattende 
uitdaging, te weten de integratie van de nieuwe technologieën in de Europese 
audiovisuele industrie, waartoe dit formaat bijdraagt. Over digitale televisie 
wordt reeds niet meer gesproken in termen van de toekomst, maar in die van 
hel heden. Dit blijkt uit het feit dat digitale uitzendingen dagelijks terrein 
winnen. Bovendien wordt hel 16:9-formaat op dit moment door alle 
omroeporganisaties als een van de belangrijkste factoren beschouwd bij het 
kwalificeren van digitale uitzendingen als de "televisie van de toekomst". 
2X Richtlijn 95/47/KG van het Huropces Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 
inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen, PB nf. L 281 
van 23.11.95. 
47 
DIJLAGH I 
Figuur IA 
Uitzciidkostcii 
Herste 50 uur 
N«i do eerste 50 uur Forfaitairc 
bijdragc 
(in ecu per uur) 
6 000 
2 500 
Figuur III 
Herziene kosten voor hel maken van programma's 
Soort program ma 
Programma's van geconverleerd bestaand materiaal, geschikt voor nit/ending 
in I6:(> met 625 lijncn 
hogramma's van geconverteerd bestaand malcriaal, geschikt voor nit/ending 
in 16:9 mcl 1250 lijncn 
Super 16 mm 
l6:t)-videoproductie mcl 625 lijncn 
a) programmes met lange Icvcnsduur 
h) programma's met korte levensduur 1-20 
2 Istc en volgende uren 
35 mm-productie 
lll)-videoproducties (met 1250 lijnen) 
a) programma's met lange levensduur 
b) programma's met korte levensduur 1-20 
2Istc en volgende uren Forfaitaire bijdrage 
(in ecu per uur) 
3 000 
5 000 
12 000 
12 000 
12 000 
6 000 
30 000 
60 000 
20 000 
10 000 
48 

ISSN 0254-1513 
COM(98)44l del'. 
DOCUMENTEN 
NL 08 10 15 
Catalogusnummer : CB-CO-98-453-NL-C 
ISBN 92-78-38114-4 
Bureau voor officiële publikatics der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
i,H