'*if#Ü*«lW!é 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 04.09.1998 
COM(1998)488def. 
Eindverslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Econonf sch 
en Sociaal Comité betreffende het EHLASS-programma 

Het Europees systeem van toezicht op ongevallen thuis en in de vrije tijd - EHLASS -
heeft tot doel, gegevens te verzamelen over ongevallen thuis en in de vrije tijd. Per jaar 
gebeuren meer dan 80.000 dodelijke ongevallen van deze aard, vergeleken met 45.000 
verkeersdoden en 60.000 dodelijke arbeidsongevallen. De soorten ongevallen die door 
EHLASS worden bestreken, zijn de belangrijkste doodsoorzaken voor Europese burgers 
van jonger dan 34 jaar. Het systeem is gebaseerd op het verzamelen van gegevens bij de 
nooddiensten van ziekenhuizen, op drie lidstaten na, waar de gegevens via enquêtes onder 
huishoudens zijn verzameld. De laatste beschikking is op 31 december 1997 afgelopen. 
EHLASS is de enige algemene bron van informatie over dit soort ongevallen. 
EHLASS is in 1986' opgezet als demonstratieproject teneinde producten te identificeren 
die ongevallen veroorzaken. Het systeem is door middel van beschikkingen uit 19902, 
19933 en 19944 voortgezet. 
De Commissie heeft door derden een evaluatie laten verrichten, teneinde een achtergrond 
te verkrijgen voor een algemener verslag met een beoordeling van het functioneren van 
het systeem en met voorstellen voor wijzigingen. Als bijlage is de samenvatting van het 
externe evaluatieverslag opgenomen. 
Op grond van dit externe verslag is de Commissie algemeen van oordeel dat het 
fundamentele idee achter het systeem juist is en dat de lidstaten er aanzienlijk nut van 
hebben gehad. Het gebruik van de gegevens op communautair niveau was echter niet 
bevredigend. Het is overduidelijk, dat de mogelijkheden van het systeem en de 
communautaire investering in het verzamelen van gegevens onvoldoende uitgebuit zijn. 
Een van de voornaamste redenen hiervoor was het huidige systeem van verslaglegging, 
waarbij de lidstaten aan de Commissie alleen geaggregeerde gegevens in de vorm van 
tabellen en grafieken overdragen. De Commissie ontvangt geen gegevens over 
afzonderlijke ongevallen, met als gevolg dat Europese onderzoeken naar specifieke 
i 
4 Beschikking 86/138/EEG van de Raad van 22 april 1986 betreffende een demonstratieproject met het 
oog op de instelling van een communautair informatiesysteem over ongevallen waarbij gebnüks- en 
verbruiksprodukten betrokken zijn. PB L 109, blz. 23 van 26 april 1986. 
Beschikking 90/534/EEG van de Raad van 22 oktober 1990 tot wijziging van beschikking 
86/138/EEG betreffende een demonstratieproject met het oog op de instelling van een communautair 
informatiesysteem over ongevallen waarbij gebnüks- en verbruiksprodukten betrokken zijn en 
houdende toewijzing van financiële middelen voor de laatste twee jaren van de looptijd van dit 
project. PB L 296, blz. 64 van 27 oktober 1990. 
Beschikking 93/683/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 tot instelling van een communautair 
informatiesysteem over ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding. PB L 319. blz. 40 van 21 
december 1993. 
Beschikking 3092/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 december 1994 tot instelling 
van een communautair informatiesysteem over ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding. PB 
L 331. blz. 1 van 21 december 1994 Deze beschikking is gewijzigd bij Beschikking 95/184/EG van 
de Raad van 22 mei 1995 tot wijziging van Beschikking 3092/94/EG tot instelling van een 
communautair informatiesysteem over ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding, PB L 120. 
blz. 36 van 31 mei 1995. teneinde de nieuwe lidstaten te bestrijken. 
Z 
problemen, bijvoorbeeld kwesties in verband met het gevaar van een bepaald product, 
alleen kunnen worden ingesteld door de lidstaten te vragen om informatie. 
De Commissie stelt voor, dit probleem op te lossen door de toegang tot de informatie te 
vergemakkelijken door een Europese database op te richten, die geïntegreerd wordt in het 
telematicanetwerk EUPHIN (European Union Public Health Information Network), dat 
de technologische ondersteuning zal verzorgen, zodat alle gegevens beschikbaar zijn voor 
de Commissie, de lidstaten en andere belangstellenden. Er wordt al gewerkt aan een 
gegevensstructuur en een gegevensdictionaire. De verwachting is, dat voor eind 1998 alle 
gegevens over ongevallen thuis en in de vrije tijd tussen 1986 en 1997 zullen worden 
ingevoerd in een telematicawerktuig. 
De Commissie doet de volgende voorstellen om de zwakke punten die door het 
evaluatieverslag zijn aangetoond, te corrigeren: 
• Representativiteit: De Commissie stelt voor, de representativiteit te verbeteren door 
ervoor te zorgen dat de lidstaten ziekenhuizen kiezen, die meer representatief zijn wat 
betreft de geografische en demografische verdeling en de stedelijke en landelijke 
gebieden. Het is de bedoeling eerst de representativiteit zeker te stellen door een reeks 
demografische grootheden te verzamelen. In de tweede fase zullen deze 
demografische gegevens worden gebruikt om de representativiteit van de deelnemende 
ziekenhuizen te meten om, waar nodig, een betere keuze mogelijk te maken. Ad-
hocenquêtes onder huishoudens kunnen een nuttig werktuig zijn voor het vergroten 
van de representativiteit. 
• Vergelijkbaarheid: Gemeenschappelijke definities, indelingen en coderingsregels zijn 
een eerste vereiste voor het bereiken van in de gehele Gemeenschap vergelijkbare 
gegevens. Het werk om het bestaande coderingshandboek uit 1986 te herzien en aan 
te passen aan nieuwe ontwikkelingen - met name betreffende de classificatie van 
producten en sporten - moet worden voortgezet. Het zou nuttig zijn als de enquêtes 
onder huishoudens die sommige lidstaten als basis voor gegevensverzameling 
gebruiken, werden afgeschaft. 
• De kwaliteit van de gegevens is over het algemeen goed, maar kan worden verbeterd. 
Het externe verslag stelt een methode voor het meten van kwaliteit voor, die kan 
worden toegepast om de ontwikkeling van de gegevenskwaliteit te volgen. De 
Commissie is voornemens deze meting van de gegevenskwaliteit verder te 
ontwikkelen in samenwerking met de lidstaten. Het zou nuttig zijn, als de nationale 
EHLASS-ambtenaren bij elkaar zouden komen om door coördinatie te komen tot een 
meer uniforme interpretatie van het coderingshandboek. 
• Een van de problemen was het niet op tijd indienen van de resultaten door de lidstaten, 
omdat vertragingen in een ziekenhuis het nationale verslag uitstellen, hetgeen op zijn 
beurt van invloed is op de krachtens de EHLASS-beschikkingen geplande verschijning 
van het Europese syntheseverslag. De Commissie stelt voor, dit 
verslagleggingssysteem te beëindigen en de gegevens in de toekomst per drie maanden 
of korter rechtstreeks te laten overdragen aan de bovenbedoelde data base, 
overeenkomstig met de lidstaten overeen te komen bepalingen. 
• De Europese ssyntheseverslagen zijn zo omvangrijk dat zij niet in grotere aantallen 
kunnen worden verspreid, hetgeen een probleem was voor de toegankelijkheid tot de 
3 
• 
• informatie. Het probleem is opgelost, toen in mei 1997 de Europese synthese van de 
nationale EHLASS-verslagen op Internet is gepubliceerd. Met de voorgestelde data 
base wordt dit soort verslagen overbodig. 
Het coderingshandboek moet gewijzigd worden, met name voor producten en nieuwe 
sporten. De voorbereiding is voltooid en de Commissie stelt voor, prioriteit te 
verlenen aan het completeren en implementeren van dit werk. 
De statistische ondersteuning voor het verzamelen van de gegevens en de evaluatie 
van de EHLASS-gegevens vormt ook een onderdeel van het Statistisch Programma 
1998-2002. Er zal bijzondere aandacht worden geschonken aan steun bij het 
aanpassen van de methodologie; hierbij zal rekening worden gehouden met de codes 
en modellen die al op communautair of internationaal niveau bestaan. 
De subsidie van de Commissie voor het verzamelen van de gegevens was, te rekenen van 
de start van het eerste demonstratieproject in 1986 af, noodzakelijk om er zeker van te 
zijn dat alle lidstaten meededen. Gebleken is dat de lidstaten profiteren van de 
vermindering van de ongevallen en de economische gevolgen daarvan, hetgeen voor de 
lidstaten voldoende motief moet zijn om zelf de economische last van de 
gegevensverzameling te dragen, terwijl het voor de Commissie een natuurlijke zaak is dat 
zij zorgt voor de coördinatie van de activiteiten en de instandhouding van een Europese 
data base binnen het EUPHIN-netwerk. 
De Commissie zal het nodige doen om ervoor te zorgen dat de hierboven genoemde 
verbeteringen in het toekomstige programma worden opgenomen. De Commissie heeft 
voorgesteld voor 1999 en daarna het EHLASS-systeem in te passen in het communautair 
actieprogramma inzake de voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van 
de volksgezondheid betreffende de preventie van letsel (COM(98) 229 def. van 15 april 
1998). Hiertoe heeft de Commissie ingestemd met 23 van de 28 amendementen van het 
Europees Parlement bij de eerste lezing van dit programma (COM(97) 178 def) 
Evaluatiestudie van het EHLASS-systeem 
voor de Europese Commissie - Directoraat-generaal XXIV 
contract nr. AO-2600/96/000262 
Samenvattingen uit het eindrapport 
van 20 augustus 1997 
DG XXIV heeft ons opdracht gegeven om een algemene evaluatiestudie van het EHLASS-
systeem te verrichten. In de volgende bladzijden is aangegeven wat volgens ons de essentie 
van deze studie is. Deze twee samenvattingen zijn overgenomen uit ons ontwerp-eindrapport 
en hebben betrekking op: 
- de operationele conclusies 
- de belangrijkste punten 
Samengesteld door: 
Mare Nectoux 
Dr. Luc-Henri Barthélémy 
Dr. Henning Bay-Nielsen 
Dr. Christine Duval 
Dr. Birthe Frimodt-Moller 
5 
Uittreksel uit het eindrapport van het EHLASS-evaluatie-onderzoek 
De operationele conclusies (samenvatting) 
- In onze studie hebben wij schattingen gegeven van de minimale jaarlijkse aantallen 
ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding (OTV) in de lidstaten van de Europese Unie: 
- 20 miljoen OTV waarbij medische verzorging nodig is, 
- 2 miljoen ziekenhuisopnamen als gevolg van OTV, 
- 83.000 sterfgevallen als gevolg van OTV, 
- 3,9 miljard ecu als minimumkosten van de ziekenhuisopnamen als gevolg van OTV, 
- 23 miljard ecu totale kosten (rechtstreekse medische kosten en sociale kosten van 
de werkonderbrekingen). 
- Aan de andere kant bedraagt de jaarlijkse subsidie van de Commissie voor het functioneren 
van EHLASS 2,5 mecu (miljoen ecu), bij totale bedrijfskosten van 3,2 mecu in 1995. 
- OTV vormen een zware belasting in termen van volksgezondheid en economische kosten. 
Een specifiek informatiesysteem voor dit terrein is dus onmisbaar. Bovendien is een hoog 
niveau van consumentenbescherming een van de doelstellingen die zijn aangegeven in het 
Verdrag betreffende de Europese Unie. Tegelijkertijd is het een van de taken van de 
Commissie om acties op het terrein van de volksgezondheid te bevorderen, met inbegrip van 
het thema ongevallen en verwondingen. De OTV zijn dus in twee opzichten onderwerp van 
zorg op communautair niveau. Bovendien is het terugdringen van de OTV doelstelling nr. 11 
van de WHO in het kader van de globale strategie voor gezondheid voor allen in het jaar 
2000. 
- Men kan stellen dat het EHLASS-systeem zich op het snijpunt van twee processen bevindt: 
- enerzijds een proces van actie: om een rapport op te stellen, prioriteiten te bepalen, 
doelgerichte acties te ondernemen, en de resultaten ervan te evalueren is een centraal 
systeem voor gegevensverzameling over OTV onmisbaar. 
- anderzijds een proces in verband met het werkterrein: de interne markt, het vrije 
verkeer van goederen, de noodzaak van coördinatie van de wetgeving en van het 
preventiebeleid op het gebied van de veiligheid van de consument en de 
volksgezondheid, brengen met zich dat het probleem van de ongevallen, gelet op de 
omvang en de effecten ervan, communautaire actie inzake OTV noodzakelijk maakt. 
- Deze redenen zijn nog steeds actueel en worden nog versterkt door de convergentie van de 
duidelijk omschreven doelstellingen van de Commissie inzake de veiligheid van de consument 
(DG XXIV) en de volksgezondheid, in het kader van het communautaire actieprogramma 
betreffende de preventie van letsel (DG V) dat momenteel wordt opgezet. 
6 
3 De suçcj 
- De EHLASS-gegevens dienen in hoofdzaak om gedragspatronen, risicogroepen (per sekse, 
leeftijd, beroep, woonplaats, enz.) en gevaarlijke producten te identificeren. Daardoor kan 
worden vastgesteld waar wetgeving nodig is en kunnen gerichte preventie-acties 
georganiseerd worden. In meerdere lidstaten hebben dergelijke gerichte 
preventiemaatregelen tot een aanzienlijke vermindering van de aantallen en van de ernst van 
de ongevallen geleid. 
Zo is in Denemarken een wezenlijke daling (40%) van het aantal gevallen van oogletsel 
door vuurwerk bereikt. Op basis van een analyse van de EHLASS-gegevens konden de 
autoriteiten vaststellen dat een groot aantal jonge jongens oogletsel opliep bij het spelen met 
vuurwerk. Een kort daarna gevoerde gerichte preventiecampagne, waarin het dragen van 
veilighcidsbrillen werd aanbevolen, heeft geleid tot de genoemde daling van het aantal 
ongevallen van dit type. Bovendien hebben de fabrikanten besloten om bij pakketten 
vuurwerk voor de detailhandel een veiligheidsbril te voegen. 
Dit is slechts een voorbeeld van de vele nationale acties op het gebied van wetgeving en 
preventie. Enkele andere: 
- de vermindering van het aantal gevallen van inslikken van huishoudelijke producten door 
het verplicht stellen van kinderveilige doppen en het toevoegen van onaangenaam ruikende 
ammonia; 
- de aanpassing van de bodem in kinderspeeltuinen om het aantal kneuzingen te beperken; 
- de terugdringing van het aantal geplette vingers door de invoering van een nieuwe norm 
voor de vergrendelingssystemen van opvouwbare meubels; 
- de aanpassing van het sluitingssysteem van automatische garagedeuren; 
- de invoering van nieuwe normen voor snelkookpannen; 
- de invoering van normen voor deltavliegers; 
- het aanbevelen van helmen bij het berijden van mountainbikes; 
- de invoering van gevaar-pictogrammen op de verpakkingen van gevaarlijke producten; 
- de bebording van skipistes, enz. 
- Al de/e maatregelen hebben bijgedragen tot een meetbare daling van de aantallen van 
bepaalde typen ongevallen. Zo is in Frankrijk onder jongeren onder de 15 jaar een 
aanzienlijke en constante daling van de mortaliteit vastgesteld: 789 sterfgevallen door OTV 
in 1986, 526 in 1992, oftewel een daling van meer dan 33% in 6 jaar (bron : INSERM SC8). 
-1 let El ILASS-systecm in zijn huidige vorm is dus vooral nuttig op het terrein van de 
"micro-accidcntologic" : identificatie van groepen producten, typen activiteiten en 
risicogroepen. De beschrijving van OTV in algemene statistische termen en in termen van 
gezondheidsindicatoren behoort nog niet tot de mogelijkheden van het systeem. 
T-
4:: ;^jr De vjp 
- Het systeem wordt op nationaal niveau in veel lidstaten vrij intensief gebruikt, maar het 
directe nut voor de Commissie is minimaal, wat te wijten is aan de huidige opzet van het 
systeem, dat geen rechtstreekse en snelle toegang tot voldoende representatieve en 
betrouwbare gegevens biedt. 
- De Commissie zelfheeft alleen de beschikking over de jaarlijkse nationale 
standaardrapporten, die inzicht verschaffen in de werking van het systeem en de globale 
resultaten in iedere lidstaat, maar op basis waarvan niet met gedetailleerde gegevens gewerkt 
kan worden in het kader van concrete en snelle acties. 
5 • -, De mo&eÜJknëdeulvaï 
Potentieel biedt het systeem echter enorme mogelijkheden: 
- De in de lidstaten verzamelde gegevens zijn al gestructureerd in de vorm van nationale 
databases. Het bijeenbrengen van deze gegevens in een Europese database op het Internet 
zou de raadpleging ervan, en de verspreiding van de resultaten, onvergelijkelijk veel 
makkelijker en sneller maken. 
- De kwaliteit van de gegevens zou verbeterd kunnen worden door: 
- representatieve periodieke EHLASS-enquêtes (bijvoorbeeld om de 5 jaar) onder 
huishoudens te combineren met permanente gegevensverzameling bij 
noodhulpdiensten, om de representativiteit van de verzamelde gegevens te verhogen; 
- het reeds ontwikkelde nieuwe coderingssysteem te gebruiken; 
- een standaardcontroleprogramma te ontwikkelen, met 
overeenstemmingsprocedures. 
- Om de gegevensverwerking te verbeteren zou men via een netwerk van deskundigen de 
nieuwe methoden van informatieverwerking, die in verschillende lidstaten al in gebruik 
zijn, verder kunnen verspreiden: berekening van een synthetische score van ernst, 
geautomatiseerd waarschuwingssysteem, typologie, data mining,... 
Al deze maatregelen, die niet veel hoeven te kosten, kunnen worden gefinancierd door een 
betere samenhang tussen de aan de lidstaten verstrekte subsidies en de feitelijke 
inspanningen van die lidstaten. Een geringe verlaging van het bedrag voor de 
gegevensverzameling zou al voldoende zijn om deze noodzakelijke gemeenschappelijke 
instrumenten te financieren. Met andere woorden, deze verbeteringen kunnen worden 
ingevoerd bij gelijkblijvende totale kosten. 
6 • Onze conplipii^^l 
Onze ondubbelzinnige conclusie is dat het EHLASS-systeem niet afgeschaft, maar verder 
ondersteund en verbeterd dient te worden. De hierboven beschreven maatregelen alleen al 
ï 
kunnen het rendement verveelvoudigen. Uitgaande van gemiddelde rechtstreekse kosten per 
OTV van 368 ecu en van de huidige kosten van EHLASS (2,5 mecu per jaar), zou een 
vermindering van minder dan 7.000 OTV per jaar in de lidstaten gezamenlijk, oftewel 
slechts 0,03% van het totale aantal, al voldoende zijn om deze investering in macro-
economische termen rendabel te maken op het niveau van de begrotingen van de lidstaten 
van de Europese Unie. 
3 
De hoofdpunten (samenvatting) 
--'V *0^w i^^^i^m^ftfflh 
- In onze studie hebben wij schattingen gegeven van de minimale jaarlijkse aantallen 
ongevallen thuis en tijdens de vrijetijdsbesteding (OTV) in de lidstaten van de Europese Unie: 
- 20 miljoen OTV waarbij medische verzorging nodig is, 
- 2 miljoen ziekenhuisopnamen als gevolg van OTV, 
- 83.000 sterfgevallen als gevolg van OTV, 
- 3,9 miljard ecu als minimumkosten van de ziekenhuisopnamen als gevolg van OTV, 
- 23 miljard ecu totale kosten (rechtstreekse medische kosten en sociale kosten van 
de werkonderbrekingen). 
- Aan de andere kant bedraagt de jaarlijkse subsidie van de Commissie voor het functioneren 
van EHLASS 2,5 mecu (miljoen ecu), bij totale bedrijfskosten van 3,2 mecu in 1995. 
- Zoals we gezien hebben, vormen OTV een zware belasting in termen van volksgezondheid 
en economische kosten. Een specifiek informatiesysteem voor dit terrein is dus wenselijk. 
Bovendien is een hoog niveau van consumentenbescherming een van de doelstellingen die zijn 
aangegeven in het Verdrag betreffende de Europese Unie. Tegelijkertijd is het een van de 
taken van de Commissie om acties op het terrein van de volksgezondheid te bevorderen, met 
inbegrip van het thema ongevallen en verwondingen. De OTV zijn dus in twee opzichten 
onderwerp van zorg op communautair niveau. Bovendien is het terugdringen van de OTV 
doelstelling nr. 11 van de WHO in het kader van de globale strategie voor gezondheid voor 
allen in het jaar 2000. 
- De kennis omtrent OTV laat nog te wensen over en de ernst van de problematiek 
wordt onderschat. In veel lidstaten komt dit thema te wenig onder de aandacht. Daarom is 
het zinvol een Europees systeem te bevorderen dat deze kennislacune moet verhelpen en een 
einde moet maken aan de grote verschillen tussen de lidstaten wat betreft de beschikbare 
middelen voor de bestrijding van OTV. 
-1 Iet vrije verkeer van goederen binnen de Unie brengt nieuwe problemen met betrekking tot 
de veiligheid van de consumenten met zichnee: ieder product dat voldoet aan de wettelijke 
normen van het land waar het geproduceerd en op de markt gebracht wordt, moet ook in alle 
andere lidstaten worden toegelaten. Uitgebreid overleg en harmonisatie tussen de lidstaten is 
noodzakelijk gebleken om communautaire normen inzake productveiligheid vast te stellen. 
Ook dat is een reden waarom het bestuderen van de risico's in verband met OTV en met de 
producten die bij die ongevallen betrokken zip\ op Europees niveau en met behulp van een 
A o 
homogeen instrument voor gegevensverzameling, noodzakelijk is. Het EHLASS-systeem 
wordt intensief geraadpleegd door de Europese normalisatie-instituten. De door het systeem 
verzamelde informatie speelt een belangrijke rol bij de opstelling, de goedkeuring en de 
erkenning van Europese normen. 
- Men kan stellen dat het EHLASS-systeem zich op het snijpunt van twee processen bevindt: 
- enerzijds een proces van actie: om een rapport op te stellen, prioriteiten te bepalen, 
doelgerichte acties te ondernemen, en de resultaten ervan te evalueren is een centraal systeem 
voor gegevensverzameling over OTV onmisbaar. 
- anderzijds een proces in verband met het werkterrein: de interne markt, het vrije 
verkeer van goederen, de noodzaak van coördinatie van de wetgeving en van het 
preventiebeleid op het gebied van de veiligheid van de consument en de volksgezondheid, 
brengen met zich dat het probleem van de ongevallen, gelet op de omvang en de effecten 
ervan, communautaire actie inzake OTV noodzakelijk maakt. 
- Het onderstaande schema verduidelijkt deze twee aspecten: enerzijds de noodzaak van een 
systeem voor de verzameling van gegevens betreffende OTV, anderzijds de noodzaak van en 
Europese benadering van deze problematiek. Deze twee behoeften hebben logischerwijs tot 
de ontwikkeling van een Europees systeem voor homogene gegevensverzameling over OTV 
geleid: het EHLASS-systeem. Deze bestaansredenen zijn nog steeds actueel en worden nog 
versterkt door de convergentie van de doelstellingen van de Commissie inzake de 
veiligheid van de consument en de volksgezondheid. 
Proces van actie 
Gcgcvensverza- Opstelling 
meling over "^ van de "* 
OTV melding 
+ + 
Wcrking van het informatiesysteem voor 
het ontwikkclen van preventiebclcid Bepaling van de 
prioriteiten "* noodzaak van verzamelsysteem 
Preventie­
acties "* 
Beoordeling van het nut van het 
+ + + verzamelsysteem in deze fasen: 
Gecoördineerde prevcntU Evaluatie van 
de acties 
+ 
:-acties inzake: -> 
noodzaak 
van een 
Europese 
bena-dering 
werkterrein 
- consumentenveiligheid 
- volksgezondheid 
Europese wetgeving en normen betreffende 
producten 
Europese dimensie van het 
werkterrein 
OTV 
Verkeer van goederen en personen 
Interne markt 
3 „<-;/w^üü 
De volgende informatie kan het EHLASS-systeem niet leveren: 
- betrouwbare correctcijfers en volksgezondheidsindicatoren met betrekking tot alle OTV in 
Europa; 
- macro-accidentologische analyses die interessante nieuwe inzichten verschaffen: het is wel 
zeker dat vallen altijd de voornaamste vorm van OTV zal blijven, dat kinderen en ouderen 
nog lang de meest kwetsbare groepen zullen zijn, enz. 
Anderzijds heeft EHLASS, door zijn pragmatische en operationele benadering, sterk 
bijgedragen tot nieuwe specifieke wetgevende en preventiemaatregelen, zoals: 
- de vermindering van het aantal gevallen van inslikken van huishoudelijke producten door 
het verplicht stellen van kinderveilige doppen en het toevoegen van onaangenaam ruikende 
ammoniak; 
- het verzoek aan de farmaceutische industrie om zoveel mogelijk doordrukverpakkingen te 
gebruiken, om te voorkomen dat kinderen veel medicijnen in een keer kunnen slikken; 
- de aanpassing van het pootgedeelte en de bevestigingsmiddelen van ladders om de 
stabiliteit te verbeteren; 
- de aanpassing van de bodem in kinderspeeltuinen om het aantal kneuzingen te beperken; 
- het aanbevelen van helmen bij het berijden van mountainbikes; 
- de invoering van gevaar-pictogrammen op de verpakkingen van gevaarlijke producten; 
U 
- het aanbevelen van veiligheidsbarrières rondom particuliere zwembaden om verdrinking 
van kinderen te voorkomen; 
- de bebording van skipistes; 
- de vermindering van het vallen uit stapelbedden door het verplicht stellen van doelmatige 
beschermingsstangen; 
- de terugdringing van het aantal geplette vingers door de invoering van een nieuwe norm 
voor de vergrendelingssystemen van opvouwbare meubels; 
- het verplicht stellen van aanwijzingen voor gebruik op de verpakkingen van giftige 
producten voor gebruik in de tuin; 
- het aanvullen van de geldende norm betreffende de veiligheid van schommels en andere 
speeltuinapparaten bij particulieren; 
- de wijziging van het sluitingssysteem van automatische garagedeuren en de verplichte 
aanpassing van bestaande garagedeuren; 
- de invoering van nieuwe normen voor snelkookpannen; 
- het bevorderen van het dragen van helmen door skiënde kinderen, om het aantal 
schedelverwondingen terug te dringen; 
- het verzoek aan de fabrikanten om bij conservenblikken algemeen zonder blikopener te 
openen modellen te gebruiken; 
- de aanbeveling aan de fabrikanten om niet-warmtegeleidende materialen te gebruiken voor 
de buitenbekleding van ovendeuren; 
- de invoering van normen voor deltavliegers; 
- het voorkomen van ernstige verbrandingen door heet water uit de kraan door het verlagen 
van de temperatuur van huishoudelijke installaties (mogelijkheid die in Frankrijk bestudeerd 
wordt), enz. 
BIILASS kan dus antwoorden geven op specifieke vragen (retrospectief gebruik) of nieuwe 
vragen opwerpen (prospectief) die kunnen leiden tot wetgevende of preventiemaatregelen 
betreffende categorieën producten, bepaalde populaties of bepaalde activiteiten. 
- Het EHLASS-systeem in zijn huidige vorm is dus vooral nuttig op het terrein van de 
"micro-accidentologie": identificatie van categorieën producten, typen activiteiten en 
risicogroepen. De beschrijving van OTV in algemene statistische termen of juist in termen 
van individuele ongevallen (een specifiek product, een merk, een individu) behoort nog niet 
tot de mogelijkheden van het systeem. 
4 Watriji|$§it%|^ 
+ I Iet systeem is een van de belangrijkste bronnen van informatie over het verschijnsel 
OTV, waarover nog veel onduidelijkheid bestaat. In 11 van de 15 lidstaten zijn er geen 
andere registers over dit thema die continu worden bijgehouden. De andere 
gegevensverzamelingen zijn hetzij algemeen van aard (bijvoorbeeld onderzoeken naar 
morbiditeit met ziekenhuisopname, overlijdensverklaringen), maar in die gevallen is heel 
moeilijk uit te maken wat onder OTV valt, of afkomstig van verspreide bronnen die slechts 
een klein deel van de problematiek bestrijken (bijvoorbeeld centra voor vergiftigingen, 
verbrandingen of C()-vergiftigingsgevallen, de brandweer, enz.). 
-13 
+ Overwegende dat er al langer informatiesystemen bestaan over verkeersongevallen en 
arbeidsongevallen, is het zinvol dat er ook een centrale bron van informatie over OTV is. 
+ Wij hebben de benedengrens van de economische kosten van ziekenhuisopnames als 
gevolg van OTV op 3,9 miljard ecu geschat en de totale kosten van OTV (rechtstreekse 
medische kosten + sociale kosten door werkonderbrekingen) op 23 miljard ecu. Deze cijfers 
zijn natuurlijk niet exact maar geven wel aan dat deze ongevallen aanzienlijk kosten 
veroorzaken. In macro-economische termen op Europees niveau betekent dit dat bij een 
jaarlijkse subsidie van 2,5 mecu voor EHLASS een vermindering van minder dan 0,07% van 
het jaarlijkse aantal ziekenhuisopnamen al voldoende zou zijn om de communautaire 
investering te compenseren door de besparingen op ziekenhuisopnamen in de lidstaten. 
+ Het systeem functioneert op nationaal niveau in de meeste lidstaten goed en verzamelt al 
meer dan tien jaar relevante waarnemingen. In Frankrijk zijn meer dan 360.000 meldingen 
verzameld en gevalideerd, die tezamen een door zijn omvang unieke database over het 
onderwerp vormen. 
+ Veel overheidsorganen en particuliere organisaties maken op nationaal niveau gebruik van 
de gegevens en de gepubliceerde resultaten: ministeries belast met consumentenzaken, 
volksgezondheid en mediabeleid, commissies voor consumentenveiligheid, 
consumentenverenigingen, sociale diensten - zowel die van de nationale overheden als op 
regionaal en lokaal niveau - en gezondheidsdiensten. EHLASS wordt ook geraadpleegd door 
artsen journalisten, studenten en verzekeringsinstellingen, en ook door de industrie zelf. Wij 
hebben het aantal verzoeken om informatie dat de nationale coördinatoren jaarlijks 
ontvangen becijferd op meer dan 1.300 en het jaarlijkse aantal specifiek op EHLASS-
gegevens gebaseerde studies in Europa op meer dan 350. 
+ EHLASS kan antwoord geven op een reeks vragen waarop geen enkel ander systeem 
antwoord weet, dankzij het coderingssysteem dat onder andere 1.100 productcodes omvat: 
Gebeuren er meer ongelukken met skateboards dan met rolschaatsen ? Met welke aard 
verwondingen ? Hoe ernstig ? Zijn er gevallen bekend van ongevallen met 
wegwerpaanstekers ? Met opvouwbare bedden? Onder welke omstandigheden ? Enz., enz. 
+ Het systeem heeft het thema OTV ook meer onder de aandacht van de nationale 
autoriteiten gebracht. Een groot aantal initiatieven en nieuwe structuren zijn gecreëerd of 
hebben een belangrijkere rol gekregen met behulp van de resultaten van EHLASS. Wij 
noemen de oprichting van de Commissie voor Consumentenveiligheid in België, de "Cellule 
Nationale d'Observation des accidents de la vie courante" in Frankrijk, en de oprichting van 
een Bcgeleidingscomité voor het EHLASS-systeem in Luxemburg. 
+ De voor het systeem verantwoordelijke teams zijn in grote meerderheid competent en 
bezield door een geest van samenwerking. Zij nemen gezamenlijk initiatieven om 
transnationale studies en de ontwikkeling van gemeenschappelijke instrumenten te 
stimuleren (voorbeeld: vergadering te Stockholm van vertegenwoordigers van 8 lidstaten 
voor de El ILASS-studiedagen op 2 en 3 juni 1997 met als thema ongevallen met 
rolschaatsen). 
1H 
+ Het systeem kan nog aanmerkelijk verbeterd worden, zoals we verderop zullen zien. Het 
geringe gebruik van de gegevens, zowel op transnationaal niveau als door de Commissie en 
door de consument zelf, kan worden verbeterd door een Europese database EHLASS op te 
zetten die toegankelijk is via het Internet. Het nut van het systeem zal hierdoor met geringe 
kosten groter worden. 
+ Momenteel wordt het systeem niet veel gebruikt door de andere DG's. Het nut van het 
systeem voor DG V in het kader van het toekomstige communautaire actieprogramma 
(1999-2003) inzake het voorkomen van verwondingen, dat de Commissie op 14 mei 1997 
heeft goedgekeurd, en de actieve steun van EUROSTAT voor een reorganisatie van het 
systeem, zijn echter twee positieve punten voor de toekomst. 
+ "Als El ILASS niet bestond, zou hel uitgevonden moeten worden". Dat is een zin die wij 
vaak gehoord hebben in onze gesprekken. Het systeem is zeker niet perfect, maar heeft de 
verdienste dat bestaat en functioneert. Zonder EHLASS zou meer dan twee derde van de 
lidstaten (11/15) over geen enkele globale informatiebron over OTV beschikken. 
5 Wat 
- Onduidelijkheden wat betreft het doel van het systeem: na tien jaar bestaat er kennelijk nog 
steeds verwarring over de aard van het systeem: het kan niet nauwkeurig het aantal en de 
ernst van alle ongevallen in het dagelijks leven vaststellen, het is ook geen alarmsysteem, en 
het kan ook niet de gevolgen van deze ongevallen in termen van volksgezondheid meten. 
Het EHLASS-systeem in zijn huidige vorm moet worden gezien als een nuttige database 
voor wie meer wil weten over gedragspatronen, deelpopulaties of categorieën producten met 
een verhoogd risico. EHLASS moet worden beschouwd als een register van OTV. 
-1 let naast elkaar bestaan van twee methodologieën, namelijk de permanente 
gegevensverzameling bij de noodhulpdiensten (12 lidstaten) en de enquêtes onder 
huishoudens (3 lidstaten), geeft al aan dat de visies op het doel van het systeem uiteen lopen. 
Ook binnen dezelfde methodologie wordt niet overal op dezelfde manier gewerkt. 
- De representativiteit van de gegevens: de globale representativiteit van de OTV die zijn 
geregistreerd door enquêtes onder huishoudens wordt in 3 lidstaten verzekerd, de 
representativiteit van de OTV-gegevens die door noodhulpdiensten zijn verzameld in 3 
andere. De andere lidstaten (9) verzamelen niet-representatieve gegevens, en zeven lidstaten 
controleren niet of de op alle verzamelpunten verzamelde gegevens wel volledig zijn. 
- De coderingsmethoden: uiteenlopend bij het gebruik van de productcodes. 
- Veroudering van het coderingssysteem: meer dan 10 jaar oud. Er zijn geen specifieke codes 
voor sporten, de nomenclatuur van de producten dient te worden herzien. 
- De controles: de logische tests zijn zeer heterogeen. Er zou een 
standaardcontroleprogramma moeten zijn met een controle van de coherentie van de 
gegevens. 
AS 
- De slechte beschikbaarheid van de gegevens in tijd en ruimte: vaak moet men wachten tot 
het laatste bericht van het laatste ziekenhuis binnen is om het jaarlijkse gegevensbestand te 
kunnen opmaken, waardoor de publicatie van het standaardrapport en de beschikbaarheid 
van de gegevens in de nationale database vertraagd worden. De gegevens van een bepaalde 
lidstaat zijn niet rechtstreeks toegankelijk voor de andere lidstaten of voor de Commissie. 
Het aantal transnationale studies in dan ook beperkt. In feite kan heeft geen van de betrokken 
partijen gemakkelijk en rechtstreeks toegang tot het geheel van de verzamelde gegevens, 
omdat er geen Europese database is. 
- Het nut van de gegevens: voor de Commissie is het nut van de gegevens beperkt. De 
jaarlijkse nationale standaardverslagen verschaffen geen gedetailleerde en rechtstreeks 
operationeel inzetbare gegevens. 
- Het gebrekkige reactievermogen van het systeem.het systeem past zich niet snel genoeg aan 
aan de ontwikkeling van de doelstellingen en de behoeften, en aan de nieuwe mogelijkheden 
die de informatietechnologie biedt (netwerken en analysetechnieken). 
- De kwaliteit van het beheer: er zijn grote verschillen tussen de lidstaten geconstateerd wat 
betreft de verklaarde hoofddoelstelling van het systeem, de gebruikte methodologie, de 
kwaliteit van de gegevensverzameling en de gemiddelde kosten ervan. Dit blijkt uit de lage 
gemiddelde Kwaliteitsscore van de gegevensverzameling en de zeer uiteenlopende 
bedrijfskosten. Het lijkt ons dat op nationaal niveau minder middelen aan de 
gegevensverzameling besteed zouden kunnen worden en meer aan de gegevensverwerking 
en de verspreiding van de resultaten. 
- De institutionele en financiële instabiliteit: naar aanleiding van de verschillende 
evaluatieverslagen is vaak gediscussieerd over de toekomst van EHLASS, in afwachting van 
een principiële institutionele beslissing. De vraag was meestal: "moet het systeem worden 
voortgezet ?", waardoor de vraag "hoe kan het systeem worden verbeterd ?" op de 
achtergrond raakte. 
De verwachting dat de subsidie voor het systeem mogelijk niet zou worden voortgezet, heeft 
in een aantal lidstaten herhaaldelijk ontmoedigend gewerkt 
- het ontbreken van een effectieve coördinatiestructuur: de strikte toepassing van het 
subsidiariteitsbeginsel heeft mogelijk geleid tot verzwakking van de pogingen op Europees 
niveau om het systeem te vernieuwen en te hervormen, bij afwezigheid van een structuur die 
een actieve stimulerende en coördinerende rol kon en wilde spelen. 
6 De balaife ^^Êh':i 
1 let algemene oordeel op basis van dit overzicht van sterke en zwakke punten hangt af van 
het standpunt dat men inneemt: 
- vanuit het gezichtspunt van de statisticus is het oordeel negatief: na tien jaar produceert het 
systeem nog altijd geen voldoende betrouwbare statistieken op Europees niveau, hoewel de 
situatie in bepaalde lidstaten zeer bevredigend is in dit opzicht; 
-1£ 
- vanuit het gezichtspunt van de bij de preventie betrokken actoren (consumentenveiligheid 
en volksgezondheid) en de nationale beleidmakers en wetgevers op het terrein van OTV is 
het oordeel over het algemeen positief; 
- vanuit het gezichtspunt van de bij de preventie betrokken actoren en de nationale 
beleidmakers en wetgevers is het oordeel echter negatief wat betreft het niet rechtstreeks 
beschikbaar zijn van de gegevens op Europees niveau; 
- het oordeel is zonder meer positief als men kijkt naar de mogelijkheden van het systeem en 
de ontwikkeling van de samenwerking met EUROSTAT inzake methodologie, validering en 
publicatie van de resultaten, en met DG V in de context van het opzetten van het 
communautaire actieprogramma (1999-2003) inzake de preventie van verwondingen in het 
kader van de actie op het terrein van de volksgezondheid. De aan vullende werking van de 
communautaire acties zou via EHLASS versterkt kunnen worden. 
Wat zijl 
- Er zijn vier scenario's denkbaar: 
- afschaffing van het EHLASS-systeem 
- stillegging van het systeem voor een jaar of twee 
- handhaving van het huidige systeem 
- verbetering van het systeem 
Wij zullen al deze vier hypothesen nader bekijken en nagaan wat de mogelijkheden voor 
verbetering van het systeem zijn. 
m 
- Naast het EHLASS-systeem bestaan er in enkele lidstaten nog andere informatiebronnen 
over OTV. De afschaffing van het EHLASS-systeem zou de kwaliteit van de informatie over 
dit onderwerp in Nederland en het Verenigd Koninkrijk nauwelijks aantasten. In Frankrijk 
geven de periodieke enquêtes van het CNAM ( ) en het INSEE ( ) een algemeen beeld van de 
OTV. Voor de overige Lidstaten zou de afschaffing van EHLASS een duidelijke 
verslechtering van de informatievoorziening betekenen. Zoals hierboven al aangegeven 
zouden in die lidstaten dan nog overblijven: 
- gegevensverzamelingen van algemene aard (bijvoorbeeld onderzoeken naar morbiditeit met 
ziekenhuisopname, overlijdensverklaringen), maar in die gevallen is heel moeilijk uit te 
maken wat onder OTV valt; 
- verspreide bronnen die slechts een klein deel van de problematiek bestrijken (bijvoorbeeld 
centra voor vergiftigingen, verbrandingen of CO-vergiftigingsgevallen, de brandweer, enz.). 
-13 
Het onderstaande schema illustreert de centrale rol van het EHLASS-systeem bij de 
verzameling van gegevens over OTV in het algemeen: 
Gedeeltelijke bronnen: 
Centra voor vergiftigingen, verbrandin­
gen, brandweer, onderzoeken naar CO-
vergiftigingen, enz. 
Algemene bronnen: 
onderzoeken naar morbidi-
teit in ziekenhuizen 
overlijdensverklaringen 
gezondheidsenquêtes 
De afschaffing ervan zou dan ook een groot gat in het informatienetwerk veroorzaken. 
- Wij hebben in ons rapport een tabel opgenomen die een overzicht geeft van de algemene 
(niet de specifieke) bronnen van in formatie over OTV in Europa behalve EHLASS en 
daarmee ook een indruk van de gevolgen van een eventuele afschaffing van het systeem, die 
wij als volgt inschatten: 
- zeer ingrijpend in 8 lidstaten: België, Ierland, Luxemburg, Oostenrijk, Griekenland, 
Spanje, Portugal en Finland; 
- ingrijpend in 5 lidstaten: Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Italië en Zweden; 
- van weinig belang in 2 lidstaten: Nederland en Groot-Brittannië. 
- Tijdens onze gesprekken hebben verschillende nationale deskundigen spontaan opgemerkt 
dat "als EHLASS niet bestond, het uitgevonden zou moeten worden". Het valt niet te 
ontkennen dat EHLASS in 11 van de 15 lidstaten het enige nationale systeem voor de 
verzameling van gegevens over OTV is. 
- De afschaffing van dit op Europees niveau gecoördineerde systeem zou dus betekenen dat 
het algemene niveau van de consumentenveiligheid wordt verlaagd en dat men niet meer kan 
beschikken over essentiële gegevens met betrekking tot de volksgezondheid: 
- de overwegingen die tot het opzetten van het systeem hebben geleid worden 
overboord gezet. EHLASS beantwoordt aan de behoefte aan een systeem voor de 
verzameling van gegevens over OTV en aan de noodzaak van een Europese benadering 
van het verschijnsel ongevallen; 
- 11 lidstaten hebben helemaal geen informatiesysteem over OTV meer; 
it 
- de ontwikkeling van preventie-instrumenten en -beleid met betrekking tot 
consumentenveiligheid en volksgezondheid in de lidstaten blijft uit elkaar lopen; 
- de gegevens betreffende de verschillende lidstaten zijn niet langer vergelijkbaar; 
- het is niet langer mogelijk typen ongevallen bij te houden die weliswaar zelden 
voorkomen, maar waarvan het totale aantal toch significant kan worden; 
- de omvang van de OTV wordt minder goed zichtbaar en de aandacht van de nationale 
autoriteiten voor dit belangrijke probleem verzwakt; 
- de mogelijkheden voor een gericht preventiebeleid worden beperkt; 
- een hele traditie van samenwerking en de opgedane ervaring gaan verloren. 
- Het voordeel van deze oplossing zou zijn dat er een einde komt aan een systeem dat uit 
statistisch oogpunt gezien onbevredigend is en in zijn huidige vorm weinig rechtstreeks nut 
heeft voor de Commissie. Het is waar het huidige EHLASS-systeem meer een combinatie 
van nationale systemen dan een uniform Europees systeem is. Door afschaffing zouden de 
betreffende kredieten vrijkomen. 
Deze afwachtende benadering brengt verschillende nadelen met zichmee: 
- de inspanningen om de aandacht te vestigen op het belang van het thema OTV 
worden bemoeilijkt; 
- de nationale en Europese gebruikers van het systeem verliezen een onmisbaar 
instrument voor preventiebeleid en wetgeving; 
- de aanvullende financieringscircuits worden verbroken; 
- de chronologische series gegevens worden afgebroken; 
- de teams worden ontbonden; 
- het op een later tijdstip opstarten van een nieuw systeem zal extra tijd en energie 
kosten, waardoor eerdere besparingen weer tenietgedaan worden. 
- Het enige voordeel van deze oplossing zou zijn dat er dan tijd is om na te denken over een 
nieuw en beter systeem. Het is echter een illusie te denken dat een nieuw Europees systeem 
zonder veel problemen opgestart zou kunnen worden. Bovendien hebben deze studie en 
andere werkzaamheden al essentieel materiaal aangedragen voor de bezinning op een nieuwe 
methodologie. Het ontbreekt niet aan ideeën en voorstellen, maar aan beslissingen om die uit 
te voeren en de doelmatige toepassing ervan. 
10 Handhaving van EHLASS^ 
- Het huidige systeem lijdt niet zozeer onder een gebrek aan gegevens (niet genoeg 
meldingen) als wel aan het feit dat de ontvangen meldingen niet optimaal zijn (wat betreft 
volledigheid, kwaliteit van de controles, aangepaste codering, snelheid van doorgeven, enz.). 
Deze gegevens worden op communautair en international niveau en ook op het niveau van 
de individuele gebruikers niet optimaal benut, bij gebrek aan een mogelijkheid om het geheel 
van de Europese gegevens eenvoudig en snel te kunnen raadplegen. 
i.3 
- Hoewel het op nationaal niveau goede diensten bewijst, zijn de prestaties van het systeem 
onbevredigend. Dit betekent naar onze mening dat handhaving van het EHLASS-systeem in 
zijn huidige vorm geen aanvaardbaar alternatiefis, vooral gelet op de mogelijkheden die een 
vernieuwd EHLASS-systeem met gebruikmaking van de nieuwste technologieën zou bieden. 
Wij menen, gelet op het voorafgaande, dat er slechts twee aanvaardbare opties zijn: 
afschaffing van het EHLASS-systeem of verbetering ervan. 
Deze mogelijkheden zijn aanzienlijk: 
- De recente ontwikkelingen in de netwerktechnologie, de WWW-toepassingen en de 
methoden voor gegevensverwerking in informatiesystemen (bijvoorbeeld data mining) 
bieden relatief eenvoudige oplossingen voor de meeste van de genoemde tekortkomingen. 
Nog maar twee jaar geleden was dat niet het geval. 
- Op basis van onze kosten-batenanalyse stellen wij voor de bedragen voor de 
gegevensverzameling te verlagen en meer financiële middelen te reserveren voor de 
verbetering van de kwaliteit en van de verwerking van de gegevens, en voor snelle en 
gemakkelijke beschikbaarheid van de gegevens voor alle gebruikers. 
- Om de kosten van de gegevensverzameling te drukken, stellen wij voor om met 
onmiddellijke ingang: 
- de hoogte van de subsidie beter aan te passen aan de feitelijke inspanningen; 
- indien dat politiek mogelijk is, het aantal verzamelpunten in bepaalde lidstaten met 
een gunstige verhouding bevolking-aangesloten ziekenhuizen met één te 
verminderen; 
- het aantal verzamelpunten in bepaalde andere lidstaten waar die verhouding 
ongunstig is met één te verhogen. 
Dit zal leiden tot een algemene daling van dat deel van de subsidies dat voor de 
gegevensverzameling wordt gebruikt. 
- Wij stellen voor om de aldus bespaarde subsidiebedragen te besteden aan: 
- de verbetering van de kwaliteit van de gegevens door: 
- het organiseren van EHLASS-enquêtes ter verbetering van de representativiteit van 
de gegevens in de lidstaten waar de gegevensverzameling continu is en die daarom 
verzoeken, om aldus de voordelen van de twee methoden te combineren; 
- het aanbevelen en bevorderen van zo volledig mogelijke gegevensverzameling op 
de verzamelpunten voor continue gegevensverzameling; 
- invoering van het onlangs ontwikkelde coderingssysteem; 
^ r~> 
- ontwikkeling en verspreiding van een standaardprogramma voor de controle van de 
coherentie van de gegevens; 
- opstelling en verspreiding van aanbevelingen in de vorm van een "Praktijkgids 
Gegevensverzameling". 
- de verbetering van de verspreiding en de verwerking van de gegevens door: 
- het opzetten van een via het Internet toegankelijke Europese EHLASS-database; 
- het om de drie maanden voeden van deze database met gegevens van de 
verzamelpunten; 
- algemeen gebruik van E-mail door de bij het systeem betrokken partijen; 
- het ontwikkelen van instrumenten voor de gegevensverwerking (score van ernst, 
geautomatiseerde waarschuwingen, typologie, enz.) in samenhang met de nationale 
en communautaire waarschuwingssystemen; 
- het bevorderen van het gebruik van modellen voor kostenanalyse; 
- het oprichten van een forum van deskundigen die in staat zijn deze 
gemeenschappelijke instrumenten te ontwikkelen en het gebruik ervan te bevorderen. 
- Om de kosten van de gegevensverzameling op de verzamelpunten te drukken, en gelet op 
de ontwikkeling van de netwerktechnologie, zou op middellange termijn gezorgd moeten 
worden voor: 
- on-line gegevensverzameling; 
- geautomatiseerde controles; 
- elektronische berichtgeving aan het centrale punt, 
- opleiding in on-line codering; 
- gestandaardiseerde on-line verwerking. 
Wij menen kortom dat het prestatievermogen en het nut van het systeem aanzienlijk 
verbeterd kunnen worden door een aantal relatief eenvoudige maatregelen, bij 
gelijkblijvende kosten. 
- Om het verbeteringspotentieel van het EHLASS-systeem te illustreren hebben wij een 
schema opgesteld dat het nut van het systeem voor de voornaamste categorieën gebruikers 
weergeeft. 
De punten die deze verschillende maten van nut aangeven zijn verbonden door een lijn; een 
tweede lijn daarboven geeft aan wat de waarden zouden zijn voor een toekomstig EHLASS-
systeem, aangepast overeenkomstig de aanbevelingen in het voorafgaande. 
De ruimte tussen de twee lijnen is het verbeteringspotentieel van het systeem per type 
gebruiker. 
Z1 
nut van het 
systeem epast EHLASS-systeem 
Consumenten Transnationale samenwerking 
Nationale institutionele Commissie 
gebruikers huidig EHLASS-systeem 
Typen^ebruikers 
- Om de uitvoerbaarheid en het nut van een via Internet toegankelijke database te 
demonstreren, hebben wij een model van een server geconstrueerd die op het Franse 
verzamelpunt toegankelijk is (met een password dat DG XXIV heeft kunnen gebruiken 
voor de tests). Dit model maakt een dynamische en rechtstreekse raadpleging van de Franse 
EHLASS-database mogelijk door het formuleren van een vraag op een invoermasker met 
alle EHLASS-variabelen (raadpleging in het tekstgebied is ook mogelijk). Het is mogelijk de 
geselecteerde records te raadplegen, gestandaardiseerde statistische tabellen op te vragen of 
de gegevens plaatselijk door te geven. 
- De EHLASS-gegevens van de voorafgaande jaren zouden in de algemene Europese 
database (database 1) opgenomen worden, zodat gebruikers over alle reeds bestaande 
databases zouden beschikken. Men zou ook een referentie-database (database 2) kunnen 
creëren met alleen de gegevens van de ziekenhuizen, waarbij verzekerd zou moeten zijn dat 
alle typen ongevallen en alle individuele gevallen bestreken worden. Deze database zou 
representatiever zijn. 
12*?<. Onze conelu^iè:^s ^$5 
Gezien: 
- de hierboven uiteengezette sterke en zwakke punten van het huidige systeem, 
- de ernstige nadelen van afschaffing, tijdelijke stillegging of handhaving in de huidige vorm 
van het EHLASS-systeem, 
- de bovenstaande uiteenzetting over de mogelijke verbeteringen van het systeem door snel 
uit te voeren aanpassingen, zonder het systeem stil te hoeven leggen en zonder de dynamiek 
van het proces te verstoren, met technische beproefde middelen en bij gelijkblijvende 
kosten, door middel van een betere verdeling van de financiële middelen, 
Z.Z* 
- de behoefte aan informatie betreffende OTV, om een coherent en doelmatig beleid 
inzake consumentenveiligheid te kunnen voeren in het kader van de acties van DG XXIV, 
- het grote nut van het systeem voor DG V in de context van het komende communautaire 
actieprogramma (1999-2003) betreffende de preventie van verwondingen in het kader van de 
actie op het terrein van de volksgezondheid en de actieve steun van EUROSTAT voor een 
verbeterd systeem: 
-is onze aanbeveling alswlgt: 
er dient zo snel mogelijk een verbeterd EHLASS-sy s tee m 
opgezet te worden. ? Si: ^ 
Hoe? 
- door het in onze analyse van het functioneren van het systeem aangetoonde 
verbeteringspotentieel te benutten; 
- door actief te werken aan de voorbereiding van de hierboven beschreven nieuwe technische 
hulpmiddelen en de ingebruikneming ervan voortvarend ter hand te nemen; 
- door sterke nadruk te leggen op samenwerking met de nadere DG's, met name met 
EUROSTAT voor het opstellen van betrouwbare statistieken en met DG V in het kader van 
de organisatie van het communautaire actieprogramma betreffende de preventie van 
verwondingen; 
- door lange-termijnplanning met betrekking tot het systeem. We hebben gezien dat een van 
de belangrijkste obstakels voor de ontwikkeling van het systeem de onzekere toekomst ervan 
was. In het verleden is de invoering van vernieuwingen altijd verhinderd doordat men er 
rekening mee hield dat het systeem binnenkort afgeschaft zou kunnen worden. Het systeem 
zou nu voldoende tijd moeten krijgen voor een radicale evolutie (4 of 5 jaar). 
13 •; ' ;, HOE ™l hot fftPknm«tiqP qflp^^ 
I Iet toekomstige EHLASS-systeem dient te worden gezien als een gemakkelijk te raadplegen 
reservoir van gegevens (database 1) dat op micro-accidentologisch niveau kan worden 
gebruikt: 
- retrospectief, om antwoord te kunnen geven op specifieke vragen (hoeveel 
ongevallen met caddies in supermarkten, hoe ernstig ? Hoeveel ongevallen met 
deltavliegers? Enz., enz.), 
Z3 
- prospectief, om raadpleging met bepaalde eenvoudige statistische instrumenten 
(zoals de synthetische score van ernst en het geautomatiseerde 
waarschuwingssysteem) of door waarschuwingsprocedures gestart door de 
codeerders van de verzamelpunten. 
- Met de voorgestelde methodologische verbeteringen, met name de koppeling van de 
permanente gegevensverzameling bij de noodhulpdiensten en de representatieve EHLASS-
enquêtes onder huishoudens, een betere steekproefneming van ziekenhuizen en meer 
aandacht voor de volledigheid van de gegevensverzameling op de verzamelpunten, zal het 
mogelijk zijn het systeem ook op "macro-accidentologisch" niveau te gebruiken voor het 
opstellen van betrouwbare statistische indicatoren (op basis van database 2). 
- Het is duidelijk dat dit reservoir van gegevens geen "gegevenskerkhof ' mag zijn 
(momenteel worden de gegevens te weinig gebruikt op Europees en transnationaal niveau en 
met behulp van verouderde instrumenten), noch ook een reservoir van fouten (de kwaliteit 
van de gegevens moet worden verbeterd) of financieel een bodemloze put (men moet 
ophouden voortdurend nieuwe ziekenhuizen op te nemen en de subsidies herverdelen met het 
oog op een betere kosten-batenverhouding). 
14^,. \V*sr<ijgM9M#& 
- Omdat het belangrijk is: wij hebben al gezien dat het thema OTV van groot belang is in 
termen van veiligheid van de consumept, volksgezondheid en kosten voor de economie. 
- Omdat het een Europese verantwoordelijkheid is: het vrije verkeer van goederen brengt 
nieuwe risico's voor de consumenten met zich. Het vrije verkeer is natuurlijk een goede zaak, 
maar het is noodzakelijk dat de consumenten beter worden beschermd en dat de 
voorschriften inzake productveiligheid worden nageleefd. Daarnaast is het ook een taak van 
de Commissie een hoog niveau van gezondheidsbescherming te verzekeren door op de 
preventie van ziekten en ongevallen gerichte acties. EHLASS levert op beide terreinen een 
bijdrage. Alleen al het bestaan van Directoraten-generaal die zich bezig houden met 
consumentenveiligheid (DG XXIV) en gezondheidsbescherming (DG V) geeft aan dat het 
noodzakelijk is preventie-acties met betrekking tot ongevallen te coördineren en financieel te 
ondersteunen. Het ligt dus voor de hand om ook een centrale bron van homogene informatie 
die voor het bepalen of verduidelijken van het betreffende beleid van nut kan zijn, te 
financieren. 
Als de Europese instanties het project niet financieren, zullen de lidstaten die het verst 
gevorderd zijn op het gebied van preventie hun inspanningen voortzetten, en de andere 
zullen de hunne staken. Daardoor zullen de bestaande verschillen nog groter worden en zal 
de ongelijkheid van de Europese burgers ten aanzien van de bescherming tegen ongevallen in 
het dagelijks leven toenemen. 
- Omdat het een moeilijk thema is: we hebben ook gezien dat enerzijds het probleem van 
de OTV nog te weinig zichtbaar is en onderschat wordt, en dat het anderzijds moeilijk is de 
effecten van preventiebeleid op dit terrein te meten. Daarom is het een weinig aantrekkelijk 
thema voor nationale beleidmakers. 
z "Î 
- Omdat het paradoxaal zou zijn EHLASS niet langer te financieren: het verwezenlijken 
van een hoog niveau van consumentenbescherming is een van de in het Verdrag van 
Maastricht opgenomen doelstellingen en de Commissie organiseert een à communautair 
actieprogramma (1999-2003) betreffende de preventie van verwondingen (DG V); het zou 
paradoxaal zijn om tegelijkertijd het enige Europese project dat essentiële informatie 
verschaft over OTV te schrappen. 
- Omdat het logisch is: aangezien een structuur in een bepaalde lidstaat niet in staat kan zijn 
de gegevensverzameling in de andere lidstaten te coördineren, is het logisch dat een 
supranationaal lichaam, in casu de Commissie, deze verantwoordelijkheid op zich neemt. 
Aangezien de Commissie ook al andere informatiesystemen op dit terrein coördineert 
(bijvoorbeeld het Systeem voor de snelle uitwisseling van informatie) is het logisch, nog 
afgezien van historische overwegingen (de Commissie heeft het initiatief genomen tot het 
creëren van het systeem), dat zij ook verder zorg draagt voor de coördinatie van het 
EHLASS-systeem. 
- Omdat het noodzakelijk is: het financieren van slechts een deel van het systeem zou niet 
voldoende zijn om de minimaal noodzakelijke coherentie van een Europees 
informatiesysteem te handhaven. De inhoud van de in de verschillende lidstaten verzamelde 
informatie zou al snel uiteen beginnen te lopen; de nu al te sterk verschillende 
methodologieën zouden totaal onvergelijkbaar worden. Een voldoende stabiele, 
geloofwaardige en algemeen erkende coördinerende structuur is zonder meer noodzakelijk. 
- Omdat het een strategisch belang is: het kan niet de bedoeling zijn dat alleen 
verzekeringsmaatschappijen en de industrie over gegevens betreffende OTV beschikken. 
Ook consumentenverenigingen, de institutionele structuren die hun belangen 
vertegenwoordigen, de consumenten zelf en de actoren op het gebied van de 
volksgezondheid moeten toegang kunnen krijgen tot informatie over dit type ongevallen. Om 
die reden is het noodzakelijk dat het systeem wordt gecoördineerd door een autonome 
instantie waarvan de onafhankelijkheid gegarandeerd is: de Commissie. 
16 Welke antwoorden kan 
item kritiel 
- "De gegevens zijn niet representatief' (probleem van de representativiteit): voor dit punt 
ligt de oplossing in het corrigeren van de gegevens van het permanente systeem met behulp 
van gegevens ontleend aan representatieve "EHLASS-enquêtes" onder huishoudens. Ook 
dient aandacht te worden besteed aan zo volledig mogelijke gegevensverzameling op de 
verzamelpunten en aan de stabiliteit van de steekproef van ziekenhuizen. 
- "Er ontstaat geen algemeen en volledig beeld van dit type ongevallen" (probleem van het 
onderzoeksveld): een systematisch gebruik van de EHLASS-enquêtes en van aanvullende 
À s 
informatiebronnen, gecombineerd met de gegevensverzameling op de traditionele 
verzamelpunten, zal het mogelijk maken het terrein van de OTV volledig te bestrijken. 
- "De gegevens zijn niet vergelijkbaar tussen de lidstaten onderling" (probleem van de 
vergelijkbaarheid): dit probleem kan worden opgelost door de invoering van: 
- het nieuwe systeem van gegevensverzameling waarin de logica en de praktijk van 
de codering geharmoniseerd zijn; 
- standaardsoftware voor de opneming, de controle en hulp bij codering (kan 
verspreid worden via Internet); 
- regelmatige vergaderingen van de coördinatoren om de problemen i.v.m. de 
coherentie van de codering op te lossen; 
- een structuur voor de uitwisseling van ervaringen tussen de 
gegevensverzamelingsteams (per E-mail); 
- "Het is geen echt waarschuwingssysteem" (probleem van de meervoudige doelstelling van 
het systeem): dat is met de hoofdtaak van het systeem. Het zou echter een nuttige bijdrage 
kunnen leveren aan een eventueel alarm door de invoering van: 
- een statistisch instrument voor geautomatiseerd alarm; 
- een alarmberichtendienst tussen de nationale EHLASS-verzamelpunten en DG 
XXIV; 
- meer samenwerking met andere waarschuwingssystemen (SERI, 
vrijwaringsclausules, enz.) door het mogelijk maken van dynamische raadpleging van 
de regelmatig bijgewerkte Europese EHLASS-database. 
- "Met dit systeem kan men niet vaststellen welke producten werkelijk gevaarlijk zijn": dit 
punt hangt samen met het vorige. Het is waar dat er zelden een direct causaal verband wordt 
gelegd tussen bepaalde producten en OTV. Het doel van EHLASS is ook na te gaan wat de 
interactie is tussen gebeurtenissen, gedragingen en bepaalde risicogroepen. Het systeem zou 
echter kunnen dienen om gevaarlijke producten te identificeren indien men: 
- de lijst van productcodes zou verbeteren; 
- erop aan zou dringen dat indien mogelijk het merk van het betrokken product wordt 
vermeld; 
- retrospectieve enquêtes zou verrichten onder slachtoffers van ongevallen 
(traceerbaarheid van het ongeval); 
- een synthetische score van ernst van de producten die door iedereen wordt 
gevalideerd zou gebruiken, om historische en geografische vergelijkingen mogelijk 
te maken. 
- "Er zijn te weinig variabelen", of integendeel "Er zijn te veel variabelen": de invoering van 
het nieuwe coderingssysteem zal dit probleem moeten regelen door: 
- toevoeging van noodzakelijke variabelen (codering van de betreffende takken van 
sport, enz.); 
- herziening en verrijking van de nomenclaturen van de variabelen (gebruik van 
logische structuren, gebruik van de NOMESCO-coderingen); 
2 <° 
- verbetering van de presentatie van de documentatie betreffende de codering, enz. 
- "De gegevens worden onvoldoende benut": mogelijke oplossingen zijn: 
- "on-line"-raadpleging van de Europese database op het Internet; 
- gemeenschappelijk gebruik van nieuwe instrumenten voor gegevensverwerking 
(typologie, data mining, enz.) 
- "De resultaten zijn altijd dezelfde": het EHLASS-systeem is onder andere bedoeld om 
algemene trends in beeld te brengen (macro-accidentologische benadering). Het klopt dat 
bepaalde gegevens vrij constant blijven (frequentie van vergiftigingen bij kleine kinderen, 
vallen bij ouderen, enz.), maar het is belangrijk een over langere tijd stabiel referentiekader 
te hebben om: 
- gedragswetenschappelijke en micro-accidentologische benaderingen te kunnen 
ontwikkelen; 
- een "reservoir" van gegevens te vormen voor retrospectieve en prospectieve 
studies (recent voorbeeld: gevallen van verdrinking in zwembaden); 
- noodzakelijke elementen te kunnen bieden voor de evaluatie van preventiebeleid 
door het meten van variaties van de frequentie (of van de synthetische scores van 
ernst) van de typen ongevallen in verband met producten waarop de maatregelen 
betrekking hebben. 
- "Messen zullen altijd blijven snijden": dit soort opmerkingen is weinig constructief. Onder 
punt 3 hebben we een reeks voorbeelden gegeven van concrete maatregelen op basis van 
EHLASS-gegevens. Of er ongevallen met een nieuw type rotje zijn gemeld, of ruiters 
afdoende beschermd zijn door het dragen van een jockey pet, of er gevallen van verstikking 
door een bepaald soort speelgoed zijn geweest, welk type breuken hoe vaak voorkomt bij 
ongevallen met snowboards: alleen EHLASS kan op al deze vragen een antwoord geven. 
- "Het is niet aan de Commissie om dit systeem te financieren": onder punt 14 en 15 hebben 
we gezien dat het duidelijk een taak van Commissie was en is het EHLASS-systeem te 
ondersteunen, te financieren en te coördineren. 
2} 
Wij bevelen dan ook aan het EHLASS-systeem te blijven ondersteunen en 
te verbeteren door drie essentiële maatregelen; >A 
- het creëren van een EuroöesL .."' -„^™™ -... 
Internet; 
- invoering van een nieuw coderingssysteem; 
- invoering van nieuwe instrumenten voor gegevensverwerking, op 
basis van voorstellen van een samenwerldngsforum van nationale 
deskundigen. 
Deze maatregelen alleen al zouden het EHLÀSS-systeem een nieuwe 
dimensie en een nieuwe impuls moeten geven, bij gelijkblijvende kosten. 
Het doel van deze veranderingen is: 
- het EHLÂSS-systeem een grotere rol op communautair niveau te 
laten vervullen, met name op het niveau van de Commissie: 
samenwerking met de waarschuwingssystemen van DG XXIV, met 
EUROSTAT en met DG V in het kader van de organisatie van het 
communautaire actieprogramma (1999*2003) betreffende de preventie van 
verwondingen. 
- te kunnen beschikken over betere instrumenten ter 
vergemakkelijking van het nemen van concrete maatregelen ter 
verbetering van de veiligheid van de consumenten en van de 
bescherming van de gezondheid van de Europese burger. 
Frequent gebruik op communautair niveau van de gegevens van alle 
lidstaten, en hun door bovengenoemde vernieuwingen vergemakkelijkte en 
verrijkte verwerking en raadpleging, vormen de beste garanties voor de 
verbetering van de kwaliteit van de gegevens van de afzonderlijke lidstaten. 
2^ 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 488 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 06 01 17 
Catalogusnummer : CB-CO-98-50I-NL-C 
ISBN 92-78-38708-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
29