Samenvatting van het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over het voorstel voor een richtlijn betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten

(De volledige tekst van dit advies is beschikbaar in het Engels, het Frans en het Duits op de EDPS-website www.edps.europa.eu)

(2022/C 154/05)

De Europese Commissie heeft op 8 december 2021 een voorstel aangenomen voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten. Het voorstel maakt deel uit van een breder wetgevingspakket, “EU-code voor politiële samenwerking” genoemd, dat ook een voorstel omvat voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende geautomatiseerde gegevensuitwisseling ten behoeve van politiële samenwerking (“Prüm II”) en tot wijziging van de Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad (de “Prümbesluiten”) en de Verordeningen (EU) 2018/1726, (EU) 2019/817 en (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad (hierover wordt een afzonderlijk advies van de EDPS uitgebracht), en een voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake operationele politiële samenwerking.

Het voorstel heeft tot doel rechtshandhavingsinstanties gelijkwaardige toegang te bieden tot informatie die bij andere lidstaten berust, met inachtneming van de grondrechten, waaronder de vereisten inzake gegevensbescherming. Het heeft eveneens tot doel ervoor te zorgen dat alle lidstaten beschikken over een doeltreffend functionerend centraal contactpunt en dat een einde wordt gemaakt aan het aan communicatiekanalen voor de uitwisseling van informatie op het gebied van rechtshandhaving tussen de lidstaten. Tegelijkertijd wordt in het voorstel beoogd de rol van Europol als het EU-informatiecentrum over criminaliteit te versterken.

Hoewel de EDPS begrijpt dat de rechtshandhavingsinstanties moeten kunnen profiteren van de best mogelijke juridische en technische instrumenten voor de uitwisseling van informatie om strafbare feiten te voorkomen, op te sporen of te onderzoeken, is hij van mening dat bepaalde elementen van het voorstel moeten worden gewijzigd om de naleving van de vereisten inzake gegevensbescherming te waarborgen.

Ten eerste moet in het voorstel de personele werkingssfeer van de uitwisseling van informatie duidelijk worden omschreven en moeten in ieder geval de categorieën persoonsgegevens worden beperkt die over getuigen en slachtoffers mogen worden uitgewisseld, in overeenstemming met artikel 6 van de richtlijn wetshandhaving (Richtlijn (EU) 2016/680) en naar analogie met de aanpak in bijlage II bij de Europol-verordening.

De EDPS is ook van mening dat, in overeenstemming met het beginsel van opslagbeperking, in de toekomstige richtlijn uitdrukkelijk moet worden bepaald dat persoonsgegevens in de casemanagementsystemen van de centrale contactpunten alleen mogen worden opgeslagen voor zeer korte perioden, die in het algemeen moeten overeenstemmen met de termijnen voor het verstrekken van informatie zoals bepaald in artikel 5 van het voorstel.

Tot slot is de EDPS van mening dat van de lidstaten moet worden verlangd dat zij per geval beoordelen of Europol een kopie van de uitgewisselde informatie dient te ontvangen, en voor welk doel. In het voorstel moet ook uitdrukkelijk worden bepaald dat dit doel, samen met eventuele beperkingen uit hoofde van artikel 19 van de Europol-verordening, aan Europol moeten worden meegedeeld.

In het advies wordt ook een aantal andere specifieke vraagstukken geanalyseerd en worden hiervoor aanbevelingen gedaan, zoals het verband tussen de voorgestelde richtlijn en het bestaande rechtskader voor gegevensbescherming en het gebruik van Siena als belangrijkste communicatiekanaal tussen de lidstaten.

1. INLEIDING EN ACHTERGROND

1. De Europese Commissie heeft op 8 december 2021 een voorstel aangenomen voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en tot intrekking van Kaderbesluit 2006/960/JBZ van de Raad (hierna “het voorstel” genoemd) ( 1 )

2. Het voorstel maakt deel uit van een breder wetgevingspakket, “EU-code voor politiële samenwerking” genoemd, dat ook het volgende omvat: — Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende geautomatiseerde gegevensuitwisseling ten behoeve van politiële samenwerking (“Prüm II”) en tot wijziging van de Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad en de Verordeningen (EU) 2018/1726, (EU) 2019/817 en (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad (2); en — Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake operationele politiële samenwerking (3).

3. Het doel van de EU-code voor politiële samenwerking is de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving tussen de betrokken nationale instanties te stroomlijnen, te verbeteren, te ontwikkelen, te moderniseren en te vergemakkelijken ( 4 ) . In dit verband beoogt het voorstel voor een richtlijn ervoor te zorgen dat de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten gelijkwaardige toegang hebben tot informatie die in andere lidstaten beschikbaar is om strafbare feiten te voorkomen en op te sporen en strafrechtelijke onderzoeken of operaties uit te voeren, waardoor men niet vast komt te zitten door momenteel bestaande nationale regels die een doeltreffende en efficiënte informatiestroom in de weg staan ( 5 ) . Met het voorstel wordt daarom beoogd een rechtskader tot stand te brengen dat zorgt voor convergentie van de nationale praktijken en het mogelijk maakt de regels op EU- en nationaal niveau beter te monitoren en te handhaven. Daarnaast wordt met het voorstel gestreefd naar de onderlinge aanpassing van de minimumnormen om een efficiënte en doeltreffende werking van de centrale contactpunten te waarborgen. Deze gemeenschappelijke minimumnormen hebben betrekking op de samenstelling, de structuren, de verantwoordelijkheden, het personeelsbestand en de technische capaciteiten.

4. Het voorstel, en meer in het algemeen de EU-code voor politiële samenwerking, houdt verband met de beleidsdoelstellingen van verschillende strategische EU-documenten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, met name de EU-strategie voor de veiligheidsunie ( 6 ) , de EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit 2021-2025 ( 7 ) en de strategie van 2021 voor een volledig functionerend en veerkrachtig Schengengebied ( 8 ) . Bovendien moeten de voorstellen tot vaststelling van de code voor politiële samenwerking worden gezien in het licht van de lopende hervorming van Europol en de groeiende rol van het agentschap als een centraal informatiecentrum over criminaliteit van de Europese Unie, waarbij steeds grotere hoeveelheden gegevens worden verzameld en verwerkt ( 9 )

5. De Commissie heeft de EDPS op 7 januari 2022 overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 geraadpleegd over het voorstel voor een richtlijn betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties. De opmerkingen en aanbevelingen in dit advies zijn beperkt tot de bepalingen in het voorstel die vanuit het oogpunt van gegevensbescherming het meest relevant zijn.

4. CONCLUSIES

33. In het licht van het voorgaande beveelt de EDPS in hoofdzaak het volgende aan: — Het verband met het bestaande rechtskader inzake gegevensbescherming moet duidelijker worden toegelicht in de overwegingen. Bovendien bevat het voorstel beter geen verwijzingen naar de AVG, aangezien deze niet relevant lijkt te zijn in de context van de in het voorstel beoogde verwerking van persoonsgegevens. — In het voorstel moet de personele werkingssfeer van de beoogde informatie-uitwisseling duidelijk worden omschreven en de categorieën persoonsgegevens worden beperkt die over getuigen en slachtoffers kunnen worden uitgewisseld, in overeenstemming met artikel 6 van de richtlijn wetshandhaving en naar analogie met de aanpak in bijlage II bij de Europol-verordening (EU). — De EDPS is van mening dat, in overeenstemming met het beginsel van opslagbeperking, in het voorstel uitdrukkelijk moet worden bepaald dat de persoonsgegevens slechts gedurende een zeer korte periode in het CMS van het centrale contactpunt mogen worden opgeslagen, hetgeen in het algemeen moet overeenstemmen met de termijnen voor het verstrekken van informatie zoals bepaald in artikel 5 van het voorstel. — De EDPS is van mening dat in het voorstel de lidstaten uitdrukkelijk moeten worden verplicht per geval te beoordelen of en voor welk doel een kopie van de uitgewisselde informatie aan Europol moet worden toegezonden. In het voorstel moet ook uitdrukkelijk worden bepaald dat dit doel, samen met de mogelijke beperkingen uit hoofde van artikel 19 van de Europol-verordening, aan Europol moet worden meegedeeld. De EDPS beveelt tevens aan de laatste zin van overweging 18 te schrappen.

Brussel, 7 maart 2022 Wojciech Rafał WIEWIÓROWSKI

(1) COM(2021) 782 final.

(2) COM(2021) 784 final.

(3) COM(2021) 780 final.

(4) Toelichting, blz. 2.

(5) Toelichting, blz. 3.

(6) Mededeling van de Commissie betreffende de EU-strategie voor de veiligheidsunie (COM/2020 605 final).

(7) Mededeling van de Commissie over de EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit (2021-2025) (COM(2021) 170 final)

(8) Mededeling van de Commissie, “Een strategie voor een volledig functionerend en veerkrachtig Schengengebied” (COM/2021 277 final).

(9) Zie voor meer informatie Advies 4/2021 van de EDPS, https://edps.europa.eu/system/files/2021-03/21-03-08_opinion_europol_reform_en.pdf