TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) heeft het Verdrag betreffende maritieme arbeid (MLC) goedgekeurd in 2006 om één enkel coherent instrument te creëren waarin alle actuele normen voor internationale maritieme arbeid zijn samengebracht. Het MLC biedt alle zeevarenden, ongeacht hun nationaliteit en de vlag die het schip voert, uitgebreide rechten en bescherming. Tot dusver hebben 81 landen het verdrag bekrachtigd, waaronder alle EU-lidstaten behalve Oostenrijk, Slowakije en Tsjechië.

De wijzigingen van het MLC werden opgenomen in het EU-recht door middel van Richtlijn 2009/13/EG van de Raad tot tenuitvoerlegging van de overeenkomst tussen de Associatie van reders van de Europese Gemeenschap (ECSA) en de Europese Federatie van Vervoerswerknemers (ETF) inzake het Verdrag betreffende maritieme arbeid van 2006. Door de richtlijn werd het EU-recht geactualiseerd met MLC-normen die gunstiger waren voor de zeevarenden dan de geldende normen (arbeidsovereenkomsten, arbeidstijden, repatriëring, huisvesting en recreatievoorzieningen, voeding en catering, bescherming van de gezondheid en veiligheid, medische zorg, klachtenprocedures enz.). De richtlijn bevorderde de bekrachtiging van het MLC in heel Europa en versnelde de inwerkingtreding ervan. De richtlijn zorgde ook voor eenvormige omzetting van de MLC-normen in alle lidstaten en voorzag de overeenkomst van specifieke handhavingsmaatregelen in het EU-recht.

Het MLC van 2006 pakte de problemen in verband met aansprakelijkheid en compensatie bij vorderingen van de bemanning in verband met overlijden, letsel en achterlating in buitenlandse havens wanneer reders niet langer aan hun verantwoordelijkheden voldoen slechts gedeeltelijk aan. De scheepvaart is van nature een grensoverschrijdende sector waar verschillende nationale wetten van toepassing zijn, afhankelijk van de staat van de reder, de vlaggenstaat van het schip of de nationaliteit van de bemanning. Dat maakt het moeilijk voor zeevarenden om snel en voldoende schadeloosstelling te krijgen in geval van achterlating, letsel of overlijden.

Zowel de IAO als de IMO (Internationale Maritieme Organisatie) erkennen deze problemen al jaren. In 1998 hebben zij de gezamenlijke IMO/IAO ad hoc-werkgroep van deskundigen inzake aansprakelijkheid en compensatie bij vorderingen in verband met overlijden, letsel en de achterlating van zeevarenden ingesteld. Deze groep stelde een aanpak in twee stappen voor: de aanneming van niet-bindende richtsnoeren en de aanneming van bindende instrumenten. De groep raadde eveneens aan een databank op te zetten over achterlatingen van zeevarenden, wat gebeurde in 2005.

In 2010 en 2011 heeft de IAO op advies van de gezamenlijke werkgroep twee belangrijke aandachtspunten naar voren geschoven: de achterlating van zeevarenden en de financiële zekerheid; en vorderingen in het geval van overlijden of langdurige arbeidsongeschiktheid van zeevarenden. In 2004 heeft het bijzonder tripartiet comité dat is ingesteld in het kader van het MLC twee wijzigingen in verband met die kwesties vastgesteld. In maart 2016 bevatte de databank van de IAO over achterlating van zeevarenden 192 achtergelaten koopvaardijschepen, waarvan sommigen al sinds 2006. Sommige gevallen van achterlating zijn nog steeds niet opgelost. Achtergelaten zeevarenden blijven veelal maandenlang zonder inkomsten achter aan boord van het schip, zonder regelmatige aanvoer van levensmiddelen, medische zorg of middelen om naar huis terug te keren.

Sommige regels van de wijzigingen vielen onder de bevoegdheid van de Unie en betroffen aangelegenheden waarvoor de Unie regels had vastgesteld, met name in het sociaal beleid en het vervoer. Daarom heeft de Raad Besluit 2014/346/EU vastgesteld betreffende het standpunt dat namens de Europese Unie op de 103e zitting van de Internationale Arbeidsconferentie zou worden ingenomen over de wijzigingen uit 2014 van het MLC. De Unie ondersteunde de goedkeuring ervan.

De wijzigingen werden door de Internationale Arbeidsconferentie goedgekeurd tijdens de 103e zitting op 11 juni 2014 in Genève. Alle EU-lidstaten keurden de wijzigingen goed. Beide reeksen wijzigingen betreffen zowel de bindende bepalingen (deel A voorschriften en normen) als de niet-bindende bepalingen (deel B leidraden) van de MLC-Code. Zij betreffen Voorschrift 2.5 (Repatriëring) onder Titel 2 (Arbeidsvoorwaarden) en Voorschrift 4.2 (Aansprakelijkheid van de reder) onder Titel 4 (Bescherming van de gezondheid, medische zorg, welzijn en socialezekerheidsbescherming).

Met de gewijzigde bindende bepalingen wordt gestreefd naar een effectief stelsel van financiële zekerheid dat: