Samenvatting van het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (hierna te noemen “EDPS”) inzake een voorstel tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen

De volledige tekst van dit advies is beschikbaar in het Engels, Frans en Duits op de EDPS-website www.edps.europa.eu

(2021/C 96/09)

Met dit advies, dat werd uitgebracht op grond van artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725, formuleert de EDPS aanbevelingen voor het beperken van de gevolgen van een wetsvoorstel van de Commissie tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen voor het grondrecht op privacy en de bescherming van persoonsgegevens van natuurlijke personen. Deze aanbevelingen hebben tot doel de naleving te waarborgen van het toepasselijke rechtskader voor gegevensbescherming en tegelijkertijd te voorkomen dat de doelmatigheid en doeltreffendheid van administratieve handelingen in de bestrijding van belastingontduiking in gevaar worden gebracht.

Hoewel de EDPS erkent dat de naleving van belastingwetgeving een belangrijke doelstelling van algemeen belang is, benadrukt hij ook dat het juiste evenwicht moet worden gevonden tussen het verwezenlijken van die doelstelling en het recht op privacy en persoonlijke gegevensbescherming. In dit verband roept de EDPS in het kader van geautomatiseerde gegevensuitwisseling tussen nationale belastingautoriteiten op tot bijzondere aandacht voor de tenuitvoerlegging van de beginselen van gegevensbescherming bij het ontwerp en de standaardinstellingen, het beperken van het aantal gegevens en de nauwkeurigheid van de gegevens.

Wat betreft het beheer van de beveiligde centrale interface voor administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen benadrukt de EDPS dat de Commissie de naleving van de bepalingen inzake beveiliging van verwerkingen moet waarborgen krachtens Verordening (EU) 2018/1725, en daarbij in het bijzonder de “Richtsnoeren voor de bescherming van persoonsgegevens in IT-governance en -beheer van EU-instellingen” van de EDPS in acht moet nemen. Bovendien is de EDPS van mening dat de rol van de Commissie ten aanzien van het beheer van de beveiligde centrale interface overeenkomstig Richtlijn (EU) 2018/1725 verder moet worden ingevuld, met name in het licht van eventuele nadere regelingen met de lidstaten en de feitelijke omstandigheden waaronder in het systeem technische en logistieke ondersteuning wordt verstrekt.

De EDPS benadrukt tevens dat hij, overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725, verwacht te worden geraadpleegd voordat de uitvoeringshandelingen waarin de administratieve regelingen worden vastgelegd voor het verstrekken van technische en logistieke ondersteuning voor de beveiligde centrale interface waar de lidstaten inlichtingen uitwisselen met gebruikmaking van de standaardformulieren overeenkomstig Richtlijn 2011/16/EU, door de Commissie worden vastgesteld.

Tot slot herinnert de EDPS eraan dat hij, als bevoegde toezichthoudende autoriteit uit hoofde van Verordening (EU) 2018/1725, opvolging kan geven aan eventuele actualiseringen in de centrale interface en, in ruimere zin, de gevolgen van de rol van de Commissie bij de verwerkingshandelingen in het kader van de administratieve samenwerking bij belastingen.

1. INLEIDING EN ACHTERGROND

1. Op 2 september werd de EDPS door de Europese Commissie geraadpleegd over een voorstel voor een richtlijn van de raad tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen, dat werd goedgekeurd op 15 juli 2020 (hierna het “voorstel”). Deze raadpleging vindt plaats uit hoofde van artikel 42 van Verordening (EU) 2018/1725.

2. Voorafgaand werden op 29 april 2020 en op 5 mei 2020 ontwerpversies van het voorstel aan de EDPS voorgelegd. De EDPS is ingenomen met en stimuleert de mogelijkheid om in een vroeg stadium van het beleidsvormingsproces door de Commissie te worden geraadpleegd om de gevolgen van de voorstellen voor de grondrechten op privacy en op bescherming van persoonlijke gegevens tot een minimum te beperken ( 1 )

3. De EDPS merkt op het voorstel tot doel heeft het bestaande raamwerk voor de uitwisseling van inlichtingen en administratieve samenwerking te verbeteren met het oog op het tegengaan van belastingontduiking, doordat dit betrekking heeft op directe belastingen en het toenemend belang van digitale platforms die worden gebruikt door “verkopers”. Naast de versterking van de bestaande voorschriften wordt in het voorstel onderstreept dat “het nodig is de administratieve samenwerking in de EU uit te breiden tot nieuwe gebieden, teneinde de problemen aan te pakken die de digitalisering van de economie stelt, en de belastingdiensten te helpen beter en doeltreffender belastingen te innen en op de hoogte te blijven van nieuwe ontwikkelingen” ( 2 )

4. De EDPS onderschrijft de doelstellingen van het voorstel, en in het bijzonder de noodzaak tot het aanpakken van de grensoverschrijdende dimensie van de diensten die worden aangeboden door digitale-platformexploitanten. Zoals wordt gesteld in overweging 6 van het voorstel is “de naleving van de belastingwetgeving [...] suboptimaal en de waarde van niet aangegeven inkomsten [...] aanzienlijk. De belastingdiensten van de lidstaten beschikken over onvoldoende inlichtingen om een correcte evaluatie en controle uit te voeren van de bruto inkomsten in hun land uit commerciële activiteiten die via digitale platforms worden verricht. Dit is bijzonder problematisch wanneer de inkomsten of de belastbare bedragen binnenkomen via platforms die in een ander rechtsgebied zijn gevestigd” ( 3 )

5. In onderhavig advies wordt met name ingegaan op de aspecten van het voorstel die relevant zijn voor de bescherming van persoonsgegevens van natuurlijke personen, waarbij wordt getracht een pragmatisch advies te geven over de manier waarop de gevolgen van de in het voorstel voor belastingdoeleinden vereiste verwerking van persoonlijke gegevens worden beperkt terwijl tegelijkertijd de doelmatigheid van de voorziene maatregelen blijft gehandhaafd.

3. CONCLUSIES

20. In het licht van het voorgaande adviseert de EDPS het volgende: — het volgen van een benadering waarbij de rechten op gegevensbescherming geëerbiedigd worden, met name de beginselen van gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen, het beperken van het aantal gegevens en de nauwkeurigheid van de gegevens in de systemen die zijn opgezet voor en worden gebruikt voor het uitwisselen van inlichtingen; — de wijziging van deel III.B, lid 2, onder c) van bijlage V bij het voorstel teneinde de te rapporteren “identificatiegegevens” nader te omschrijven en deze te beperken tot financiële identificatiegegevens; — te waarborgen dat bij de beveiligde centrale interface de bepalingen inzake beveiliging van verwerkingen krachtens Verordening (EU) 2018/1725, en daarbij in het bijzonder de “Richtsnoeren voor de bescherming van persoonsgegevens in IT-governance en -beheer van EU-instellingen” van de EDPS, worden nageleefd; — ten aanzien van de beveiligde centrale interface de verwijzing in het voorstel naar de rol van de Commissie als “verwerker” (in het nieuwe artikel 25, leden 2 en 5, van Richtlijn 2011/16/EU zoals ingevoegd bij artikel 1, lid 19 van het voorstel en overweging 25 van het voorstel, te heroverwegen).

Brussel, 28 oktober 2020. Wojciech WIEWIÓROWSKI

(1) Zie overweging 60 van Verordening (EU) 2018/1725: “Met het oog op de samenhang van de voorschriften inzake gegevensbescherming in de Unie dient de Commissie bij het opstellen van voorstellen of aanbevelingen ernaar te streven de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming te raadplegen. Raadpleging door de Commissie dient verplicht te zijn na de vaststelling van wetgevingshandelingen of bij het opstellen van gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen, als bedoeld in de artikelen 289, 290 en 291 VWEU, alsmede na de vaststelling van aanbevelingen en voorstellen in verband met overeenkomsten met derde landen en internationale organisaties, als bedoeld in artikel 218 VWEU, wanneer deze gevolgen hebben voor het recht op de bescherming van persoonsgegevens. In dergelijke gevallen dient de Commissie verplicht te zijn de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming te raadplegen, behalve in de gevallen waarvoor Verordening (EU) 2016/679 verplichte raadpleging van het Europees Comité voor gegevensbescherming voorschrijft, bijvoorbeeld bij adequaatheidsbesluiten of gedelegeerde handelingen betreffende gestandaardiseerde iconen en eisen voor certificeringsmechanismen.”.

(2) Zie toelichting bij het voorstel.

(3) De EDPS wijst erop dat kwesties rond belastingontduiking in verband met digitale platforms, gezien de indirecte belastingen, aan de orde zijn gekomen in Advies 1/2019 van de EDPS betreffende twee wetgevingsvoorstellen inzake de bestrijding van btw-fraude, dat beschikbaar is op: https://edps.europa.eu/sites/edp/files/publication/19-03-15_edps_opinion_on_two_legislative_proposals_relating_to_combating_vat_fraud_en.pdf Hierin stelde de EDPS onder meer: “In het kader van deze voorstellen wijzen we er met name op dat de gegevens die worden verwerkt geen betrekking mogen hebben op de consumenten (de betalers) maar enkel op de onlineondernemingen (de begunstigden). Dit beperkt het risico dat de informatie voor andere doeleinden wordt gebruikt, zoals het controleren van de koopgewoonten van de consumenten. Wij waarderen het feit dat de Commissie deze benadering heeft gevolgd en wij raden ten stelligste aan deze benadering te handhaven bij de onderhandelingen met de medewetgevers die tot de definitieve goedkeuring van de voorstellen leiden.”.