1. INLEIDING

Overeenkomstig Besluit nr. 1080/2011/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 tot verlening van een EU-garantie voor verliezen van de Europese Investeringsbank (EIB) op leningen en leninggaranties voor projecten buiten de Unie[1] (hierna het "besluit" of de "EU-garantie" genoemd) moet de Commissie, op grond van door de EIB verstrekte jaarlijkse rapporten, jaarlijks verslag uitbrengen over de onder EU-garantie uitgevoerde EIB-financieringsverrichtingen.

In het voorliggende verslag wordt ook een samenvatting gegeven van de verrichtingen voor eigen risico die de EIB in 2013 in de onder het besluit vallende regio's heeft uitgevoerd. De EIB-verrichtingen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-landen), alsmede in landen en gebieden overzee (LGO) worden in een afzonderlijk jaarverslag[2] behandeld.

In artikel 17 van het besluit is bepaald dat de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een eindverslag over de toepassing van het besluit moet indienen. Dit eindverslag is opgenomen in de bijlage en heeft betrekking op de externe financieringsverrichtingen van de EIB in de periode die loopt van 2007 tot en met 30 juni 2014 (de geldigheidsduur van het besluit is met zes maanden verlengd).

Nadere gegevens en statistische tabellen over de bovenbedoelde activiteiten, onder meer op project-, sector-, landen- en regionaal niveau, zijn te vinden in het bijgaande werkdocument van de diensten van de Commissie ("SWD", Staff Working Document).

Het is nu het tweede jaar dat het nieuwe REsults Measurement (REM)-kader van de EIB wordt toegepast en in het voorliggende verslag wordt op basis van de in 2013 goedgekeurde EIB-financieringsverrichtingen meer gedetailleerde informatie over de verwachte resultaten verstrekt. In het SWD worden de effectieve resultaten gepresenteerd op basis van zes geselecteerde casestudy's betreffende in uitvoering zijnde verrichtingen.

Op 16 april 2014 hebben het Europees Parlement en de Raad hun goedkeuring gehecht aan een nieuw Besluit nr. 466/2014/EU[3] tot verlening van een EU-garantie voor EIB-verliezen op financieringsverrichtingen van projecten buiten de EU over de periode 2014-2020.

2. VOORNAAMSTE RESULTATEN

Het besluit stelt het totale plafond voor het algemene mandaat vast op 27 484 miljoen EUR en voorziet in een bijkomend klimaatveranderingsmandaat van 2 000 miljoen EUR, dat inmiddels is geactiveerd.

Hoewel er in 2013 van een moeilijk bedrijfsklimaat sprake was, heeft de EIB het bedrag van de ondertekende financieringsovereenkomsten in de onder het besluit vallende regio's weten te verhogen tot 6,8 miljard EUR (tegen 6,5 miljard EUR in 2012). De financiering onder EU-garantie is met ongeveer 0,4 miljard EUR gestegen tot 4,4 miljard EUR, terwijl de financiering voor eigen risico van de EIB met ongeveer 0,1 miljard EUR is afgenomen tot 2,4 miljard EUR.

De EIB is zich blijven inzetten om de EU-klimaatactieagenda te ondersteunen. In 2013 waren de ondertekende financieringsovereenkomsten op het gebied van klimaatactie in de onder het externe mandaat vallende regio's als omschreven in het besluit goed voor een totaalbedrag van 2,1 miljard EUR of 31 % van de totale financieringsverrichtingen. In januari 2012 heeft de EIB het REM-kader in werking gesteld, dat in een betere meting en rapportage van de resultaten en het effect van de EIB-verrichtingen moet resulteren, zoals het besluit voorschrijft. Er is een uitgebreide reeks objectief meetbare en controleerbare indicatoren ontwikkeld die tijdens de hele projectduur als leidraad voor de beoordeling zullen dienen. De verwachte resultaten voor alle in 2013 door de EIB ondertekende financieringsovereenkomsten zijn samengevat in het SWD. De EIB heeft haar eigen verslag over de resultaten van de EIB-verrichtingen buiten de EU op haar website gepubliceerd[4].

In het besluit is ook de nadruk gelegd op een sterkere afstemming tussen de externe EIB-activiteiten en de externe beleidslijnen, programma's en instrumenten van de EU. Tijdens het jaar 2013 heeft de EIB weer nauw samengewerkt met de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) om de consistentie en coherentie van de EIB-acties met het externe beleid van de EU te versterken. In deze context is het memorandum van overeenstemming tussen de Commissie en de EIB geactualiseerd en uitgebreid tot de EDEO. Het is 12 september 2013 door de partijen ondertekend.

3. FINANCIERINGSVERRICHTINGEN

3.1. Overzicht van het EIB-financieringsvolume in de onder het besluit vallende regio's

In de onderstaande tabel wordt een overzicht verschaft van het volume van de EIB-financiering in 2013 in de regio's die onder het besluit vallen.

Tabel 1: In 2013 goedgekeurde externe financieringsverrichtingen van de EIB

Landen waar verrichtingen plaatsvonden || Verrichtingen onder mandaat || EIB-verrich-tingen voor eigen risico || Totaal

(miljoen EUR) || Allesomvattende garantie || Dekking v. politieke risico's || Totaal

Pretoetre-dingslanden || 960 || 0 || 960 || 1998 || 2958

Middellandse Zeelanden || 397 || 133 || 530 || 0 || 530

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || 1126 || 560 || 1686 || 119 || 1805

Azië en Latijns-Amerika || 782 || 215 || 997 || 242 || 1240

Zuid-Afrika || 0 || 260 || 260 || 0 || 260

Totaal || 3 265 || 1 168 || 4 433 || 2 359 || 6 793

Noot: Naast de bovenstaande bedragen aan door de EIB verstrekte eigen middelen hebben er in het Middellandse Zeegebied ook nog private-equity- en microfinancieringsverrichtingen ten belope van 53 miljoen EUR plaatsgevonden waarmee er middelen van derde partijen waren gemoeid.

Het aandeel van de in het kader van het EU-mandaat verrichte activiteiten in het totale volume is in 2013 met 4 % toegenomen tot 4,43 miljard EUR (tegen 3,96 miljard EUR in 2012) of 65 % van de totale financiering die in 2013 in de onder het besluit vallende regio's is verstrekt. Het grootste deel (85 %) van de door de EIB voor eigen risico gefinancierde verrichtingen had betrekking op pretoetredingslanden.

In 2013 werd 74 % van de onder het mandaat vallende leningen gedekt door een allesomvattende garantie (3,26 miljard EUR), die voor verrichtingen met nationale en lagere overheden wordt gebruikt, terwijl 26 % profiteerde van de dekking tegen politieke risico's (1,17 miljard EUR), die voor verrichtingen in de particuliere sector wordt verleend. Alle andere aan deze verrichtingen verbonden risico's werden door de EIB zelf gedragen.

In 2013 was er wederom sprake van wanbetalingen op rentebetalingen en leningterugbetalingen door de Syrische regering[5]. In 2012 had de EIB het Garantiefonds aangesproken voor een totaalbedrag van 42 miljoen EUR en 2,1 miljoen EUR weten terug te vorderen. In 2013 heeft de EIB nogmaals een beroep op het Garantiefonds gedaan voor in totaal 64,8 miljoen EUR.

Grafiek 1: Jaarlijkse volumeontwikkeling van de door de EIB uit eigen middelen verstrekte externe leningen

Eind 2013 (zie tabel 2) bedroeg het op grond van het besluit goedgekeurde totaalbedrag aan leningen (met aftrek van annuleringen) 27 miljard EUR of 92 % van het totale plafond onder het mandaat. In totaal beschikte de EIB nog over een bedrag van 2,46 miljard EUR voor nieuwe verrichtingen uit hoofde van het mandaat. De geldigheidsduur van het besluit is eind 2013 automatisch verlengd omdat het Europees Parlement en de Raad eind 2013 nog geen nieuw besluit hadden aangenomen.

Tabel 2: In totaal door de EIB in het kader van het mandaat goedgekeurde en uitgekeerde leningen (2007-2013)

Miljoen EUR || Plafond || Ondertekende leningsover-eenkomsten (netto) || Onder-tekende lenings-overeen-komsten (netto) als % v.h. plafond || Uitbetalingen || Netto-uitbetalingen als % van de ondertekende leningsover-eenkomsten (netto)

Pretoetredingslanden || 9 048 || 8 949 || 99 % || 5 648 || 63 %

Middellandse Zeegebied || 9 700 || 8 381 || 86 % || 4 145 || 49 %

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || 3 848 || 3 844 || 100 % || 898 || 23 %

Azië en Latijns-Amerika || 3 952 || 3 284 || 83 % || 2 322 || 71 %

Zuid-Afrika || 936 || 911 || 97 % || 558 || 61 %

Totaal algemeen mandaat || 27 484 || 25 369 || 92 % || 13 571 || 53 %

Klimaatveranderingsmandaat (2011-2013) || 2 000 || 1 656 || 83 % || 217 || 13 %

Totaal mandaat || 29 484 || 27 025 || 92 % || 13 788 || 51 %

Noot: De uitgekeerde bedragen zijn omgerekend in EUR op basis van de wisselkoers op het moment van de transactie.

Uit tabel 2 blijkt dat de regionale plafonds voor de pretoetredingslanden, de landen van het Oostelijk Nabuurschap en Zuid-Afrika eind 2013 waren bereikt of bijna waren bereikt. Vooral voor de ALA-landen en de Middellandse Zeelanden waren nog middelen beschikbaar. Het besluit voorziet in de mogelijkheid om een bedrag van maximaal 10 % van de regionale plafonds binnen en tussen de regio's opnieuw toe te wijzen.

51 % van de uit hoofde van het besluit goedgekeurde nettobedragen (13,8 miljard EUR) was eind 2013 uitbetaald (uitbetalingen zijn een indicator voor de vooruitgang in de uitvoering van een project). Dit stemt overeen met het gebruikelijke gemiddelde tijdsverschil tussen de ondertekening en de uitbetaling. In Azië en Latijns-Amerika zijn goede vorderingen gemaakt (71 % van de toegekende nettobedragen is opgenomen), gevolgd door de pretoetredingslanden (63 %) en Zuid-Afrika (61 %). In de landen van het Oostelijk Nabuurschap en Rusland zijn de uitbetalingen met 23 % van de toegekende nettobedragen onder het gemiddelde gebleven als gevolg van initiële vertragingen in de projectuitvoering en administratieve vertragingen in ontvangende landen. Het tempo van de uitkeringen uit hoofde van het klimaatveranderingsmandaat ligt vrij laag omdat dit mandaat pas eind 2011 is geactiveerd.

Tabel 3: Jaarlijks ondertekende financieringsovereenkomsten uit hoofde van het huidige besluit (2007-2013)

Miljoen EUR || 2007 (*) || 2008 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2013 || Bruto-totaal || Annu-lerin-gen || Netto-totaal

Pretoetredings-landen || 389 || 2 009 || 2 859 || 1 535 || 874 || 821 || 610 || 9 096 || 147 || 8 949

Middellandse Zeegebied || 1 205 || 1 195 || 1 510 || 2 009 || 926 || 1 305 || 530 || 8 680 || 299 || 8 381

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || 0 || 170 || 233 || 631 || 675 || 934 || 1 443 || 4 085 || 241 || 3 844

Azië en Latijns-Amerika || 305 || 469 || 1 051 || 643 || 310 || 300 || 584 || 3 662 || 378 || 3 284

Zuid-Afrika || 0 || 203 || 280 || 50 || 115 || 100 || 260 || 1 008 || 96 || 912

Totaal algemeen mandaat || 1 899 || 4 045 || 5 932 || 4 867 || 2 900 || 3 460 || 3 427 || 26 530 || 1 161 || 25 369

Klimaatverande-ringsmandaat (2011-2013) || || || || || 150 || 500 || 1 006 || 1 656 || -- || 1 656

Pretoetredings-landen || || || || || 150 || - || 350 || 500 || -- || 500

Middellandse Zeegebied || || || || || || 350 || - || 350 || -- || 350

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || || || || || || - || 243 || 243 || -- || 243

Azië en Latijns-Amerika || || || || || || 150 || 413 || 563 || -- || 563

Zuid-Afrika || || || || || || - || - || - || -- || -

Totaal mandaat || 1 899 || 4 045 || 5 932 || 4 867 || 3 050 || 3 960 || 4 433 || 28 186 || 1 161 || 27 025

|| (*) Tot 31 juli 2007 zijn ook leningen in het kader van het vorige besluit (2000-2007) verstrekt.

Wat het aantal projecten betreft, zijn in 2013 uit hoofde van het besluit 42 nieuwe financieringsovereenkomsten ondertekend, tegen 43 in 2012 (zie onderstaande tabel).

Tabel 4: Aantal in 2013 ondertekende financieringsovereenkomsten per regio en per middelenbron

Regio’s || Mandaat || Eigen risico EIB || Totaal || Middelen van derde partijen

Azië en Latijns-Amerika || 11 || 2 || 13 || -

Middellandse Zeegebied || 7 || - || 7 || 9

Pretoetredingslanden || 6 || 19 || 25 || -

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || 16 || 1 || 17 || -

Zuid-Afrika || 2 || - || 2 || -

Multiregionaal* || - || 4 || 4 || -

Totaal || 42 || 26 || 68 || 77

* Ondertekende overeenkomsten die op 2 of meer regio's betrekking hadden.

In 2013 bleven de pretoetredingslanden de voornaamste begunstigden van EIB-financiering buiten de EU met voor 2,96 miljard EUR aan ondertekende financieringsovereenkomsten (25 nieuwe verrichtingen), wat neerkomt op 43,5 % van de totale financiering in de onder het besluit vallende regio's. De EIB verleende voorrang aan kredietlijnen aan het midden- en kleinbedrijf (mkb) en trans-Europese infrastructuurprojecten. De kredietverlening onder EU-garantie is afgenomen tot 0,96 miljard EUR en die uit hoofde van de pretoetredingsfaciliteit voor eigen risico bedroeg 2,0 miljard EUR, tegen 2,3 miljard EUR in 2012 (zie tabel 1).

Als gevolg van de politieke gebeurtenissen was er in 2013 in de Middellandse Zeelanden sprake van een moeilijk bedrijfsklimaat. De EIB-activiteit is er dan ook met 66 % gedaald, namelijk van 1,7 miljard EUR in 2012 tot 0,6 miljard EUR (16 nieuwe verrichtingen). Net als vorige jaren waren de energie- en vervoersectoren de grootste begunstigden van EIB-financiering in het Middellandse Zeegebied. Ook aan de particuliere sector heeft de EIB meer leningen verstrekt met 9 ondertekende private-equity- en microfinancieringsovereenkomsten waarmee ook middelen van derde partijen waren gemoeid.

De EIB-financiering in de landen van het Oostelijk Nabuurschap en Rusland is met 17 nieuwe verrichtingen opgelopen tot 1,8 miljard EUR (zie de tabellen 1 en 4). Deze ontwikkeling was vooral toe te schrijven aan de in Rusland ontplooide activiteiten. Als gevolg van politieke gebeurtenissen zag de EIB zich evenwel verplicht drie verrichtingen in Oekraïne en Rusland uit te stellen welke anders tijdens de door het mandaat bestreken periode zouden hebben plaatsgevonden. De ondertekening van verdere potentiële overeenkomsten in Rusland is afhankelijk van de terzake geldende EU-sancties. De Commissie zal nagaan en beoordelen hoe groot de kans is dat een verder beroep op het Garantiefonds wordt gedaan (en of het eventueel noodzakelijk is het Garantiefonds aan te vullen).

Bovendien is de vervoersdialoog EU/Rusland sinds 2012 stilgelegd. Tot dusver is nog niet aan de voorwaarden voldaan om de samenwerking op vervoersgebied te hervatten. Ook de algemenere bilaterale betrekkingen zijn in de loop van 2014 verder verslechterd naar aanleiding van de crisis in Oekraïne.

In Azië en Latijns-Amerika is de totale kredietverlening toegenomen tot 1,24 miljard EUR (tegen 700 miljoen EUR in 2012).

Zoals uit tabel 5 blijkt, kunnen de aan financiële instellingen verstrekte kredietlijnen ter bevordering van de ontwikkeling van de particuliere sector als de belangrijkste activiteit in 2013 qua omvang van goedgekeurde verrichtingen worden aangemerkt, met name in de pretoetredingslanden en in de landen van het Oostelijk Nabuurschap. Deze werden gevolgd door verrichtingen op het gebied van energie (met name in de ALA-regio's), vervoer en stadsontwikkeling. Hierna volgt een uitsplitsing naar sector en regio.

Tabel 5: In 2013 onder het mandaat en voor eigen risico van de EIB ondertekende externe financieringsovereenkomsten uitgesplitst naar sector

Miljoen EUR || Pretoetre-dingslanden || Middellandse Zeegebied || Landen v.h. Oostelijk Nabuur-schap en Rusland || Azië en Latijns-Amerika || Zuid-Afrika || Totaal

Energie || 199 || 253 || 105 || 867 || 110 || 1 534

Vervoer || 460 || 50 || 438 || - || || 948

Water, riolering || 6 || 77 || 64 || 60 || || 207

Kredietlijnen || 1 450 || 80 || 1 193 || 283 || || 3 006

Landbouw, visserij, bosbouw || 150 || || 6 || 21 || || 177

Industrie || || 20 || || 9 || || 29

Financiële diensten || 192 || || || - || || 192

Telecommunicatie || 300 || || || - || || 300

Stadsontwikkeling || 200 || 50 || || - || 150 || 400

Totaal || 2 958 || 530 || 1 805 || 1 240 || 260 || 6 793

Noot: Bovenop de bovenstaande bedragen hebben er in het Middellandse Zeegebied ook nog private-equity- en microfinancieringsverrichtingen ten belope van 53 miljoen EUR plaatsgevonden waarmee er middelen van derde partijen waren gemoeid.

3.2. Bijdrage aan de EU-beleidsdoelstellingen

Het besluit stelt drie horizontale doelstellingen op hoog niveau vast voor alle regio's die onder de EU-begrotingsgarantie vallen (hierna de "mandaatdoelstellingen" genoemd):

i) beperking van en aanpassing aan klimaatverandering;

ii) ontwikkeling van sociale en economische infrastructuur;

iii) ontwikkeling van de lokale particuliere sector, en met name steun aan het mkb.

Bijkomende onderliggende doelstellingen zijn onder meer de bijdrage aan de verwezenlijking van de in artikel 21 VEU bedoelde algemene beginselen die aan het externe optreden van de Unie ten grondslag liggen, en de regionale integratie van de partnerlanden, daaronder begrepen de economische integratie tussen pretoetredingslanden, nabuurschapslanden en de Unie.

Doel van de technische regionale operationele richtsnoeren[6] is te garanderen dat de EIB-financiering uit hoofde van de EU-garantie in de verschillende regio's die onder het besluit vallen, consistent is met en complementair is aan de overeenkomstige externe beleidslijnen, programma's en instrumenten van de EU.

De bijdrage aan de verwezenlijking van de mandaatdoelstellingen is weergegeven in de volgende grafiek, waarin zowel de verrichtingen onder mandaat als de faciliteiten voor eigen risico in 2013 in aanmerking zijn genomen. Bijna de helft van de verrichtingen draagt bij aan de realisatie van meer dan een doelstelling. Dat is met name het geval voor de klimaatactieprojecten.

Grafiek 2: Bijdrage aan de mandaatdoelstelling (%)

Beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering

In 2013 heeft de EIB haar kredietverlening op het gebied van klimaatactie verder geïntensiveerd. Mede dankzij het extra budget voor het klimaatveranderingsmandaat van 2 miljard EUR heeft de groep van ontwikkelingslanden waarin investeringen in klimaatactie plaatsvinden, zich tot buiten de opkomende markteconomieën kunnen uitbreiden. Eind 2013 was in termen van ondertekende financieringsovereenkomsten 83 % van het budget van 2 miljard EUR (vrijgegeven in oktober 2011) opgebruikt en was het resterende saldo reeds volledig vastgelegd voor andere in voorbereiding zijnde overeenkomsten, die ook daadwerkelijk zijn ondertekend voordat het mandaat in juni 2014 afliep. De kredietverlening op het gebied van klimaatactie is met bijna 90 % van de ondertekende overeenkomsten aanzienlijk gebleven in Azië. In Latijns-Amerika en Centraal-Azië is zij op bijna 50 % en in Zuid-Afrika op 88 % van de omvang van de nieuwe financieringsverrichtingen uitgekomen. In het Middellandse Zeegebied was 50 % van de in 2013 ondertekende financieringsovereenkomsten gericht op het ondersteunen van klimaatactie. Er zijn weliswaar ook aanzienlijke bedragen aan financiering op het gebied van klimaatactie gemobiliseerd voor projecten in de pretoetredingslanden en de regio's van het Oostelijk Nabuurschap, maar in die landen en regio's is het totale procentuele aandeel lager omdat daar andere belangrijke leenprioriteiten zijn gesteld, zoals de ontwikkeling van de particuliere sector.

Tabel 6: In 2013 ondertekende externe financieringsovereenkomsten op het gebied van klimaatactie in de onder het mandaat vallende regio's

|| Klimaatactie onder || Totaal klimaatactie || Als % van de totale ondertekeningen

Miljoen EUR || Klimaatverande-ringsmandaat || Algemeen mandaat || EIB-faciliteit voor eigen risico

Azië || 286 || 127 || 51 || 464 || 88 %

Centraal-Azië || 127 || || || 127 || 58 %

Latijns-Amerika || || 52 || 191 || 243 || 49 %

Middellandse Zeegebied || || 253 || || 253 || 48 %

Pretoetredingslanden || 350 || || 159 || 509 || 17 %

Landen v.h. Oostelijk Nabuurschap en Rusland || 243 || 5 || 19 || 267 || 15 %

Zuid-Afrika || || 230 || || 230 || 88 %

Totaal in mandaatregio's || 1 006 || 667 || 421 || 2 094 || 31 %

De energiesector heeft het leeuwendeel van de financiering van klimaatmaatregelen voor zijn rekening genomen, zowel wat volume (1,3 miljard EUR) als wat aantal projecten (16) betreft. Deze ontwikkeling is vooral toe te schrijven aan de sterke vraag naar investeringen in energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Andere projecten die aan de verwezenlijking van de klimaatactiedoelstelling van de EIB hebben bijgedragen, waren projecten op het gebied van duurzaam vervoer (357 miljoen EUR), stadsontwikkeling (177 miljoen EUR) en natuurlijke hulpbronnen (120 miljoen EUR).

In 2013 waren de ondertekende financieringsovereenkomsten op het gebied van klimaatactie goed voor een bedrag van 2,1 miljard EUR, wat neerkomt op 31 % van de totale externe financiering van de EIB in de onder het besluit vallende regio's. Dit percentage ligt hoger dan de algemene EIB-doelstelling van 25 %. Dit relatief hoge volume aan in 2013 ondertekende financieringsovereenkomsten kan worden verklaard door het vrij grote aantal goedgekeurde projecten.

Ontwikkeling van sociale en economische infrastructuur

De EIB heeft in totaal 46 externe verrichtingen goedgekeurd voor een totaalbedrag van 3,6 miljard EUR met de bedoeling de sociale en economische structuur in diverse sectoren te helpen ontwikkelen. 9 daarvan zijn verrichtingen via intermediairs, waarbij niet van tevoren bekend is hoe de sectorale verdeling er uiteindelijk zal uitzien. Net als tijdens de voorgaande jaren kwam het grootste deel van de projecten voor rekening van de energiesector (18 projecten) en de vervoersector (10 projecten).

Ontwikkeling van de lokale particuliere sector, en met name steun aan het mkb

De EIB ondersteunt de ontwikkeling van de lokale particuliere sector op verschillende manieren, maar doorgaans door kredietlijnen te verstrekken aan financiële intermediairs (vooral banken), die de bedragen vervolgens doorlenen aan het mkb. Van de in totaal 51 externe verrichtingen die aan de ontwikkeling van de lokale particuliere sector hebben bijgedragen, waren er 36 leningen aan intermediairs. Daarbij is een bedrag van 3,3 miljard EUR aan financiering verstrekt om door te lenen aan het mkb of aan midcaps. Nog eens 12 % van die verrichtingen waren directe leningen aan grotere particuliere ondernemingen en 9 verrichtingen zijn investeringen in private-equityfondsen en microfinancieringsinstellingen (MFI's).

Regionale integratie

Verwacht wordt dat de projecten die in een aantal sectoren worden uitgevoerd, de regionale ontwikkeling in de hand zullen werken. Van de 17 projecten (1,1 miljard EUR) die tot de regionale integratie bijdragen, zijn er 6 directe verrichtingen in de vervoersector. Het betreft hoofdzakelijk grensoverschrijdende wegen en regionale luchtnavigatienetwerken. Vier projecten leveren een bijdrage via de energiesector. Deze dimensie was het sterkst in de pretoetredingslanden en in de landen van het Oostelijk Nabuurschap, waar ongeveer 75 % van het volume van de totale externe kredietverlening ter ondersteuning van de regionale ontwikkeling is geconcentreerd.

3.3. Effect en meerwaarde van EIB-verrichtingen

Het REM-kader maakt het mogelijk de EIB-financieringsverrichtingen tijdens de gehele levenscyclus ervan te beoordelen. Het kader helpt bij het selecteren van deugdelijke projecten, waarvan op basis van concrete resultaten wordt uitgemaakt of zij stroken met de EU-prioriteiten en waarbij de betrokkenheid van de EIB een meerwaarde biedt. Tijdens de projectbeoordelingsfase worden resultaatindicatoren vastgesteld met referentiewaarden en streefcijfers die de verwachte economische, sociale en ecologische uitkomsten van de verrichting weergeven. De werkelijk behaalde resultaten worden gedurende de gehele projectduur aan deze gespecificeerde prestatiebenchmarks getoetst en op twee belangrijke momenten gerapporteerd: bij de voltooiing van het project en drie jaar na de voltooiing van het project (na voltooiing) voor directe verrichtingen; aan het einde van de investeringsperiode en aan het einde van de bestaansduur van private-equityfondsen; en aan het einde van de toewijzingsperiode voor via intermediairs verstrekte leningen.

Projecten worden beoordeeld op basis van drie "pijlers":

i) in het kader van pijler 1 wordt de verwachte bijdrage aan de prioriteiten van de EU en van de landen beoordeeld, alsook of het project subsidiabel is op grond van de mandaatdoelstellingen van de EIB;

ii) in het kader van pijler 2 wordt de kwaliteit en degelijkheid van de verrichting beoordeeld, uitgaande van de verwachte resultaten;

iii) in het kader van pijler 3 wordt de verwachte financiële en niet-financiële additionaliteit van de EIB beoordeeld.

Nadere informatie over het REM-conceptkader is te vinden in het SWD. Aangezien het verscheidene jaren zal duren voordat verrichtingen die op basis van het in 2012 ingevoerde REM-kader zijn goedgekeurd, effectieve resultaten zullen opleveren, worden in het SWD zes geselecteerde casestudy's gebruikt om te rapporteren over de effectieve resultaten van in uitvoering zijnde projecten. Daarom worden hierna de verwachte resultaten gepresenteerd en besproken van alle financieringsovereenkomsten die in de onder het mandaat vallende regio's zijn ondertekend.

Grafiek 3: Verdeling van de verwachte REM-beoordelingen per pijler van de in 2013 goedgekeurde projecten

Verwachte resultaten van alle overeenkomsten die in 2013 in de onder het mandaat vallende regio's zijn ondertekend

Zoals uit de verdeling van de pijler 1-beoordelingen blijkt, zal naar verwachting meer dan de helft van de in 2013 goedgekeurde verrichtingen een uitstekende bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de mandaatdoelstellingen, wat betekent dat een grote bijdrage zal worden geleverd zowel aan de eigen ontwikkelingsdoelstellingen van de landen, als aan de EU-prioriteiten voor het land en/of de regio. De projecten waarvan een "goede" bijdrage wordt verwacht, stroken met de mandaatdoelstellingen en kunnen een grote bijdrage leveren aan ofwel de eigen ontwikkelingsdoelstellingen van het land, ofwel die van de EU, alsook een gematigde bijdrage aan de andere doelstellingen.

Wat pijler 2 betreft, wordt aangenomen dat 9 % van de goedgekeurde verrichtingen een uitstekende beoordeling zal verdienen. Het betreft directe verrichtingen met een effectief rendement van meer dan 15 %, dan wel verrichtingen via intermediairs (kredietlijnen) welke een uitzonderlijke bijdrage leveren zowel aan de verbetering van de toegang tot financiering, als aan de ontwikkeling van de financiële sector, in een omgeving die door beperkte risico's wordt gekenmerkt. Ruim 86 % van de verrichtingen zal naar verwachting als "goed" worden beoordeeld. Het gaat om directe verrichtingen met een gemiddeld effectief rendement tussen 10 % en 15 %, dan wel verrichtingen via intermediairs welke bijdragen aan de verbetering van de toegang tot financiering en aan de ontwikkeling van de financiële sector, zij het in een risicovolle omgeving waarin het minder waarschijnlijk is dat daadwerkelijk resultaat wordt geboekt.

Uit de pijler 3-beoordelingen blijkt dat ongeveer 21 % van de in 2013 goedgekeurde verrichtingen naar verwachting een hoge additionaliteit zullen hebben, waarbij doorgaans de langste schuldlooptijd die de kredietnemer op de markt wordt geboden, met meer dan 100 % wordt verlengd; ten minste 80 % van de economische levensduur van de te financieren activa wordt bestreken; voor hen een hoofdrol is weggelegd in de ondersteuning van de voorbereiding, structurering en/of uitvoering van het project. Aangenomen wordt dat nog eens 62 % een goede bijdrage zal leveren en door een aanzienlijke additionaliteit zal worden gekenmerkt, doorgaans in de vorm van een combinatie van aanzienlijke bijdragen in termen van ofwel technische en sectorale aspecten, ofwel hogere normen en borging. De 17 % goedgekeurde verrichtingen waarvan een gematigde additionaliteit wordt verwacht, waren doorgaans standaardproducten waarvoor slechts een beperkte bijdrage aan het ontwerp, de structurering of de uitvoering van het project diende te worden geleverd.

4. SAMENWERKING MET DE COMMISSIE

In het bijbehorende SDW is een lijst opgenomen van de bestaande kaders waarbinnen de EIB en de Commissie in 2013 hebben samengewerkt met het oog op het versterken van de coherentie van de totale EU-ondersteuning in de onder het besluit vallende regio's, alsook een samenvattende tabel betreffende de financieringsvolumes die door de EIB in het kader van haar beheer van de EU-begrotingsmiddelen zijn goedgekeurd. Tevens worden in het SWD sommige van de voornaamste in 2013 tussen de twee instellingen gecoördineerde activiteiten geschetst.

5. SAMENWERKING MET INTERNATIONALE FINANCIËLE INSTELLINGEN

De samenwerking met andere internationale financiële instellingen (IFI's) is een integrerend onderdeel van de EIB-activiteiten en gaat van het voeren van een dialoog over institutionele zaken, horizontale onderwerpen en thematische kwesties, alsook onderling overleg, tot het verbeteren van vormen van operationele medefinanciering en werkverdeling. In 2013 maakte medefinanciering met andere IFI's of Europese bilaterale instellingen 47 % uit van het totaalbedrag aan door de EIB ondertekende financieringsovereenkomsten met EU-garantie. Het SWD bevat een lijst van de medegefinancierde verrichtingen die in 2013 zijn goedgekeurd in de regio's die onder het mandaat vallen.

De dialoog tussen IFI's vindt grotendeels binnen gespecialiseerde werkgroepen plaats. Deze komen periodiek bijeen om beste praktijken te delen of specifieke kwesties te behandelen. Een van die groepen heeft gewerkt aan de harmonisatie van de resultaten van financiële instellingen die in de particuliere sector actief zijn. In 2013 is een soortgelijke werkgroep opgezet voor de harmonisatie van de resultaten van projecten in de overheidssector.

Daarnaast zijn er ad-hocwerkgroepen opgericht voor het behandelen van specifieke kwesties, omdat bijvoorbeeld de G-20 en de G-8 de Wereldbank en de multilaterale ontwikkelingsbanken (MDB's, Multilateral Development Banks) vaak om input verzoeken. De EIB neemt ook deel aan andere dialooginitiatieven, zoals de bijeenkomst van de hoofden van de MDB's (januari 2014), die door de EIB is georganiseerd. De EIB speelt tevens een belangrijke rol in het EU-platform voor blending in externe samenwerking.

[1] PB L 280 van 27.10.2011, blz. 1.

[2] EIB – 06/2014 – ISBN 978-92-861-2059-6 "Annual Report 2013 on EIB activity in Africa, the Caribbean and Pacific, and the overseas territories".

[3] PB L 135 van 8.5.2014, blz. 1.

[4] http://www.eib.org/attachments/country/eib_rem_annual_report_2013_en.pdf

[5] Zie het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende het Garantiefonds en het beheer ervan in 2013 - COM(2014) 463 final van 16.7.2014 en het bijbehorende SWD(2014) 241 final.

[6] Zie het SWD van de Commissie – COM(2012) 357 final.

Overeenkomstig Besluit nr. 1080/2011/EU van 25 oktober 2011 moet de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een eindverslag over de toepassing van genoemd besluit indienen. Het eindverslag heeft betrekking op de financieringsovereenkomsten die de EIB tijdens de door het besluit bestreken periode[1] heeft ondertekend, namelijk van 2007 tot en met 30 juni 2014 (de geldigheidsduur van het besluit is met zes maanden verlengd). Dit verslag vormt een aanvulling op de analyse in het jaarverslag voor 2013 over de externe EIB-activiteit met een EU-begrotingsgarantie en heeft betrekking op de gehele geldigheidsduur, met inbegrip van de extra 6 maanden in 2014.

In het besluit is het voor de EIB-financieringsverrichtingen met een EU-garantie geldende plafond van 29,5 miljard EUR uitgesplitst in een algemeen mandaat van 27,5 miljard EUR en een klimaatveranderingsmandaat van 2 miljard EUR. Het algemeen mandaat is op zijn beurt uitgesplitst in regionale plafonds en subplafonds.

Benutting van het externe mandaat

Op 30 juni 2014 was in totaal uiteindelijk 99 % van het mandaat benut (98 % van het klimaatveranderingsmandaat), met geringe regionale verschillen zoals blijkt uit onderstaande tabel (bedragen in miljoen EUR). Als gevolg van politieke gebeurtenissen zag de EIB zich verplicht drie verrichtingen in Oekraïne en Rusland uit te stellen welke anders vóór eind juni zouden hebben plaatsgevonden. Uiteindelijk kon wegens deze onvoorziene omstandigheden het voor de laatste 6 maanden naar het Oostelijk Nabuurschap overgehevelde bedrag slechts gedeeltelijk worden opgebruikt (82 miljoen EUR van de 200 miljoen EUR). De gebeurtenissen in Thailand hadden eenzelfde effect op een verrichting.

Tabel 1: Benutting van het externe mandaat 2007-2014 (tot en met 30 juni 2014)

Verrichtingen uit hoofde van het mandaat met lagere overheden

De verrichtingen met lagere overheden zijn bijzonder nuttig gebleken en hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de verwezenlijking van de externe beleidsdoelstellingen van de EU, omdat zij de EIB de gelegenheid boden een aantal zeer belangrijke projecten te ondersteunen, met name op het gebied van steun aan het midden- en kleinbedrijf (mkb), ontwikkeling van gemeentelijke infrastructuur, sociale huisvesting en klimaatactie. Eind 2014 was het maximumbedrag van 2,6 miljard EUR voor verrichtingen met lagere overheden onder de allesomvattende garantie van de EU volledig opgebruikt. In 9 landen zijn 27 financieringsovereenkomsten ondertekend.

Uitbetaalde leningen ten behoeve van in het kader van het mandaat ondersteunde projecten

Eind juni 2014 hadden kredietnemers een bedrag van 14,4 miljard EUR opgenomen uit hoofde van in het kader van het mandaat ondersteunde investeringsprojecten, wat neerkwam op 50 % van de ondertekende financieringsovereenkomsten (netto). Aangezien een deel van de overeenkomsten pas onlangs is gesloten en de betrokken projecten gewoonlijk een lange uitvoeringstermijn hebben, zal dit uitkeringspercentage de komende jaren naar verwachting geleidelijk toenemen.

Tabel 2: Cumulatieve ondertekende overeenkomsten en uitbetalingen (netto) uit hoofde van het mandaat per eind juni 2014

Totale EIB-financiering – onder mandaat en volledig voor eigen risico van de EIB

In de periode 2007-06/2014 heeft de EIB in de door het mandaat bestreken regio's voor een totaalbedrag van 47,2 miljard EUR aan financieringsovereenkomsten ondertekend, waarvan voor 64 % (overeenstemmend met een brutobedrag van 30,4 miljard EUR) een EU-garantie werd verleend en de rest viel onder leningfaciliteiten die volledig voor eigen risico van de EIB zijn. De allesomvattende garantie van de EU dekt 22,7 miljard EUR aan leningen aan nationale en lagere overheden, terwijl de garantie tegen politieke risico's dekking biedt aan 7,7 miljard EUR aan leningen aan de particuliere sector.

Tabel 3: EIB-financieringsverrichtingen in de geografische gebieden van het mandaat volgens soort garantie

Gedurende de door het mandaat bestreken periode heeft de EIB leningsovereenkomsten ondertekend in 46 onder het besluit vallende landen. In 40 landen werd financiering met EU-garantie verstrekt onder het mandaat en in 26 landen uit de EIB-faciliteiten voor eigen risico. Alle begunstigde landen op drie na (Kroatië, Israël en Rusland[2]) zijn ontwikkelingslanden volgens de OESO-lijst van landen die officiële ontwikkelingshulp ontvangen. 25 % van het totale EIB-financieringsbedrag is toegekend aan lagermiddeninkomenslanden (17 begunstigde landen), laaginkomenslanden (Tadzjikistan) of minst ontwikkelde landen (Bangladesh en Nepal).

Het leeuwendeel van de activiteiten heeft betrekking op de ondersteuning van de ontwikkeling van infrastructuur, in het bijzonder in de energie- en vervoersectoren, die samen goed zijn voor ongeveer de helft (52 %) van het uit hoofde van het mandaat goedgekeurde leningvolume. De ontwikkeling van particuliere ondernemingen, vooral via kredietlijnen aan als intermediair optredende banken, komt op de tweede plaats met 47 % van de EIB-kredietverlening voor eigen risico en 20 % van de goedgekeurde financiering uit hoofde van het mandaat. De projecten ter verbetering van water- en rioolstelsels, alsook de investeringen in gezondheidszorg en onderwijs werden bijna uitsluitend onder het mandaat gefinancierd.

Bijdrage van de totale kredietverlening aan de EU-beleidsdoelstellingen

Sinds 2007 is de EIB 437 verrichtingen aangegaan, waarvan 271 onder het mandaat, 132 in het kader van faciliteiten voor eigen risico en 34 risicokapitaaltransacties met middelen van derde partijen. In onderstaande grafiek is de bijdrage van alle deze verrichtingen aan de mandaatdoelstellingen weergegeven in termen van volume en percentage van de in de periode 2007-06/2014 ondertekende overeenkomsten.

Grafiek 1: Cumulatieve bijdrage aan de mandaatdoelstellingen[3]

Tijdens het mandaat zijn 108 projecten met grote klimaatcomponenten gefinancierd. De klimaatfinanciering is uitgekomen op 12 miljard EUR, wat neerkomt op 25 % van het totaalbedrag afkomstig uit eigen middelen van de EIB (exclusief verrichtingen met middelen van derde partijen). Het percentage voor het mandaat alleen bedraagt 26 %.

Tabel 4: Klimaatactie in 2007 – 06/2014 in de onder het mandaat vallende regio's

6. Medefinanciering met andere IFI's en combineren van leningen en giften

Over de gehele mandaatperiode bezien werd 58 % van het EIB-financieringsvolume onder het mandaat medegefinancierd met andere IFI's.

Tabel 5: EIB-financieringsverrichtingen gecombineerd met EU-giften of medegefinancierd met andere IFI's

27 % van het leningvolume onder het mandaat was gecombineerd met giften, hoofdzakelijk in de vorm van investeringssubsidies of technische bijstand. Wat de toewijzingen uit de EU-begroting betreft, zijn in de periode 2007-2013 de meeste middelen gegaan naar het Investeringskader voor de Westelijke Balkan (WBIF) en de investeringsfaciliteit voor het nabuurschapsbeleid (NIF), namelijk respectievelijk 229 miljoen EUR en 223 miljoen EUR. In dezelfde periode heeft de investeringsfaciliteit voor Latijns-Amerika (LAIF) 25 miljoen EUR ontvangen, de Aziatische investeringsfaciliteit (AIF) 5,7 miljoen EUR en de investeringsfaciliteit voor Centraal-Azië (IFCA) 4,3 miljoen EUR. In meer dan de helft (22) van de 40 landen waar de EIB financiering uit hoofde van het mandaat heeft verstrekt, was er sprake van een combinatie van leningen en giften.

[1] De uitvoering van het mandaat heeft een aanvang genomen op 1 augustus 2007 (na de ondertekening van de EU-garantieovereenkomst) en is verlengd tot en met 30 juni 2014.

[2] De ondertekening van verdere potentiële overeenkomsten in Rusland is afhankelijk van de terzake geldende EU-sancties.

[3] Eén enkel project kan aan de verwezenlijking van meer dan één mandaatdoelstelling bijdragen.