OMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 171 def. 
Brussel, 27 april 1993 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
inzake persoonlijke satellietcommunicatie 
•.*-& 
Ontwerp 
RESOLUTIE VAN PE RAAP 
inzake de invoering van persoonlijke satellietcommunicatiediensten 
in de Europese Gemeenschap 
(door de Commissie ingediend) 
ïilH 
- z -
1 NMOUI) 
SAMENVATTING 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
1. Inleiding 
2. Achtergrond 
3. Economische en industriële aspecten 
4. Beschikbaarheid en gemeenschappelijk gebruik van frequenties 
5. Normalisatie 
6. Reglementering 
7. Politieke aspecten 
ü. Acties van de Commissie tot duover 
Voorstellen 
10. Conclusies 
ONTWERP RESOLUTIE VAN DE RAAD 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
-3 -
SAMENVATTING 
Op de World Administrative Radio Conference (WARC-92) in Torremolinos, Spanje, in 
februari 1992, zijn onder de noemer Low Earth Orbiting (LEO) systemen 
verschillende voorstellen voor persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en 
-diensten min of meer gedetailleerd uiteengezet en uitgebreid besproken. 
Met persoonlijke satellietcommunicatienetwerken zal het mogelijk zijn om 
rechtstreeks te communiceren tussen zaktoestellen en satellieten en om iedereen 
in de Gemeenschap of zelfs waar dan ook ter wereld te bereiken. Waarschijnlijk 
zullen deze op nieuwe technologie gebaseerde systemen grote gevolgen voor de 
communicatiestructuur in de Gemeenschap hebben, met name voor persoonlijke 
communicatie. 
Naast de spectrumtoewijzing spelen in verband met de geplande dienstensoorten een 
aantal beleidskwesties die betrekking hebben op aspecten van het communautaire 
telecommunicatie- en ruimtevaartbeleid en waaraan in een vroeg stadium aandacht 
moet worden geschonken. 
De grootschalige verschuiving naar persoonlijke mobiele communicatie (in plaats 
van vaste communicatie) waartoe de niet-geostationaire satellietsystemen en 
-diensten en de volgende generatie geostationaire mobiele satellietsystemen 
zullen bijdragen, kan ingrijpende gevolgen hebben voor satellietcommunicatie en 
telecommunicatie in het algemeen en voor de wijze waarop telecommunicatiediensten 
wereldwijd zijn gereglementeerd. 
Deze systemen en diensten zijn daarom van groot strategisch belang. In dit 
vroege stadium is een strategische evaluatie van alle aspecten nodig om een input 
te leveren voor een totale beoordeling van het belang van dit type dienst voor de 
Europese markt en de Europese industrie en om te bepalen welke maatregelen op het 
vlak van de regelgeving en normalisatie in verband met deze systemen nodig zijn. 
•In deze mededeling wordt getracht aan te geven op welke principes de Gemeenschap 
haar houding kan baseren. Uitgaande van de in dit document gegeven analyse heeft 
de Commissie een ontwerp-resolutie van de Raad inzake de invoering van 
persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Gemeenschap opgesteld; zij 
verzoekt de Raad deze aan te nemen. 
-3a 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
inzake persoonlijke satellietcommunicatie 
- 4 -
1. INLEIDING 
Het afgelopen jaar is een verbeterd concept van persoonlijke satelliet­
communicatiediensten geïntroduceerd. Dit is gebaseerd op directe communicatie 
tussen enerzijds mobiele eindapparatuur (met' inbegrip van zaktoestellenj- én, 
anderzijds, niet-geostationaire satellieten of de volgende generatie 
geostationaire satellietsystemen en zou in de tweede helft van dit decennium 
wereldwijd moeten worden geïmplementeerd. 
Op de World Administrative Radio Conference (WARC-92) in Torremolinos, Spanje, in 
februari 1992 zijn onder de, niet geheel juiste, noemer Low Earth Orbiting (LEO) 
systemen verschillende voorstellen voor persoonlijke satellietcommunicatie­
systemen en -diensten min of meer gedetailleerd uiteengezet en uitgebreid 
besproken. 
Do voorstellen voor deze persoonlijke satel 1 ietcommunicat iesysteruon behelzen het 
gebruik van circulaire lage en middelhoge omloopbanen, sterk elliptische 
omloopbanen of geostationaire omloopbanen. In de niet-geostationaire omloopbanen 
bewegen de satellieten ten opzichte van de aarde, zodat de communicatie­
verbindingen van de ene satelliet op de andere moéten worden overgedragen. De 
voorstellen voor geostationaire systemen betreffen een geplande ontwikkeling van 
de huidige generatie mobiele satellietsystemen naar het gebruik van persoonlijke 
satellietdiensten. 
Verbindingen via dergelijke persoonlijke satellietcommunicatiesystemen worden tot 
stand gebracht door de satellieten met de eindgebruikers te verbinden, zo nodig 
via de bestaande aardse netwerken. 
Het wordt steeds duidelijker dat naast de spectrumtoewijzing, die op de WARC 
gedeeltelijk is behandeld, ook in verband met de geplande dienstensoorten een 
aantal beleidskwesties spelen die betrekking hebben op aspecten van het 
communautaire telecommunicatie-, handels-, regionale en ruimtevaartbeleid en 
waaraan in een vroeg stadium aandacht dient te worden geschonken, bij voorbeeld : 
regelgeving; 
mededingingsbeleid; 
normalisatie en intellectuele eigendomsrechten; 
economische en industriële aspecten; 
multilateralo context en goopolitieke betrekkingen; en 
het beleid inzake de derde generatie mobiele communicatie (toekomstig 
openbaar landmobiel telecommunicatiesysteem of FPLMTS). 
I)i • « 11 < H >t st h.i l i < j« • vi'i'i'.cliin v : ni| n.i.i > p< •»':.<>• > 11 I i j k«- nu »h i o 11 • r< MIIIUWII i I M I I • • ( i n |. 1 .ut s 
v.tii vaste communicatie) wjirt.uo persoonlijke satel 1 iet commun icat ï e: ;y sternen en 
-diensten wereldwijd zullen bijdragen, kan ingrijpende gevolgen hebben voor 
sat .ellietcommunicatie en telecommunicatie in het algemeen en voor de wijze waarop 
telecommunicatiediensten wereldwijd zijn gereglementeerd. 
Deze systemen en diensten zijn daarom van groot strategisch belang. In dit . 
vroege stadium is een strategische evaluatie van alle aspecten 'nodig om een- input 
te leveren voor een totale beoordeling van het belang van dit type dienst voor de 
Europese markt en de Europese industrie en om te bepalen welke maatregelen op het 
vlak van de regelgeving en normalisatie in verband met deze systemen nodig zijn. 
2. ACHTERGROND 
Op aandringen van verschillende ondernemingen en consortia van Amerikaanse 
origine heeft de Amerikaanse delegatie op de WARC-92 voorstellen gedaan voor twee 
types niet-geosationaire satellietsystemen : kleine satellieten van 50-100 kg 
voor datacommunicatie en opslaan en doorzenden (store and forward) 
berichtendiensten en grotere systemen, 350-750 kg, voor datacommunicatie en real­
time spraakverkeer met zaktoestellen wereldwijd. Beide categorieën kunnen worden 
aangeduid als persoonlijke satellietcommunicatiesystemen,, hoewel ook het zich 
ontwikkelende gebruik van geostationaire satellietsystemen voor mobiele 
communicatie met zaktoestellen onder deze algemene noemer valt. 
De voorstellen voor de grotere niet-geostationaire systemen hebben gemeen dat een 
min of meer wereldwijde dekking wordt verkregen met behulp van een aantal 
satellieten in een omloopbaan die laag is (700-12.000 km) in vergelijking met de 
conventionelere geostationaire systemen (36.000 km) die op dit ogenblik worden 
gebruikt. Het frequente, maar oneigenlijke, gebruik van de term Low Earth 
Orbiting Satellite systems (LEO) heeft betrekking op systemen waarin een niet-
geostationair systeem in een lage omloopbaan wordt gebruikt in combinatie met 
lichte op batterijen werkende zaktoestellen en grondstations die met elkaar en 
met het vaste netwerk zijn verbonden. 
In verband met de kleine systemen zijn voorstellen gedaan die eveneens min of 
meer wereldwijde dekking en het gebruik var. zaktoestellen behelzen, maar alleen 
voor berichtenverkeer en semafonie, zonder de mogelijkheid van real tin';e spraak. 
Aan deze systemen, die aanzienlij/, goedkoper zijn, is naar het zich Ua: aanzien 
geen risicodragende technologie verbonden. 
Het belangrijkste voordeel van ai deze systemen is dat zij wereldwijde mobiele 
communicatie mogelijk maken in gebieden waar geen cellulaire mobiele diensten 
beschikbaar zijn vanwege een te geringe verkeersdichtheid en in gebieden waar 
geen communicatiediensten en met. r.ame geer. te lef oond iensten bestaan (afgelegen 
gebieden en bepaalde regio's in ontwikkelingslanden). 
- &• -
Naar alle waarschijnlijkheid is er een grote markt voor deze diensten, bij 
voorbeeld bouwterreinen en exploratielocaties, filialen van multinationals, 
reizende zakenmensen en basiscommunicatiediensten in- geïsoleerde en minder 
ontwikkelde gebieden. 
De technische parameters, investeringskosten en uiteindelijke prijs van de 
diensten van de diverse voorgestelde systemen verschillen aanzienlijk. Het is 
buitengewoon moeilijk om aan de hand van een oppervlakkige beschouwing van de 
voorstellen een indruk te krijgen van hun levensvatbaarheid en de verhouding 
tussen kosten en baten. 
De voorstellen voor de grotere systemen betreffen onder meer IRIDIUM (consortium 
onder leiding van Motorola Inc.), ODYSSEY (consortium onder leiding van 
TRW Inc.), GLOBALSTAR (consortium onder leiding van Loral Inc./Qualcomm Inc.), 
ELLIPSO (consortium onder leiding van Ellipsat Inc.), CONSTELLATION 
(Constellation Communications Inc.) en PROJECT-21 (Immarsat). 
De voorstellen voor kleine systemen betreffen onder meer VITASAT (Volunteers In 
Technical Assistance), ORBCOMM (Orbital Sciences Inc.), STARSYS (..), en GONETS 
(Russische Federatie). 
Voorstellen in verschillende stadia van voorbereiding of ontwikkeling die ofwel 
betrekking hebben op het gebruik van niet-geostationaire omloopbanen ofwel op 
plannen om met bovenstaande voorstellen te concurreren vanuit geostationaire 
omloopbanen zijn : EMS en ARTEMIS in ontwikkeling bij het Europees 
Ruimteagentschap (ESA), ARCHIMEDES (een systeem met een sterk hellende omloopbaan 
dat door het Europees Ruimteagentschap wordt onderzocht voor mobiele communicatie 
en digitale audio-omroep), Calling Communications (projectnaam onbekend), TRITIUM 
(Hughes Space Systems Inc.) (een geostationair concept), CELSTAR (Celsat Inc.) 
(een geostationair concept) en AMSC/TMI (gezamenlijk Amerikaans/Canadees 
binnenlands mobiel geostationair systeem). 
3. ECONOMISCHE EN INDUSTRIËLE ASPECTEN 
Als investeringskosten voor de voorgestelde systemen worden bedragen van 0,5 tot 
3,5 miljard USD genoemd, hoofdzakelijk voor het bouwen en lanceren van de 
satellietconfiguraties die variëren van 12 tot 66 satellieten in het 
niet-geostationaire geval; wellicht minder in het geostationaire geval. De prijs 
van de zaktoestellen zal naar alle waarschijnlijkheid uiteenlopen van een paar 
honderd dollar (vergelijkbaar met de huidige cellulaire ontvangers) tot 3.500 USD 
voor het meest uitgebreide zaktoestel. De ramingen van de eindprijzen van de 
oproepen voor de gebruikers variëren navenant, van 0,30 USD tot 3 USD of meer per 
minuut. 
Do economische relatie tussen de satellietexploitant en de ondernemingen die de 
koppeling met de aardse netwerken en de interface met de bezitters van de mobiele 
terminals leveren, is onduidelijk. De verdeling van de inkomsten zal evenwel 
cruciaal .zijn voor de respectieve belangen van de exploitanten en de gebruikers. 
Concurrentie bij de levering van de zaktoestellen, waarvoor de licentie-
voorwaarden nog moeten worden vastgesteld, is bij de meeste systemen gepland. In 
verband hiermee spelen dezelfde soort vraagstukken als in het geval van digitale 
mobiele aardse telefonie (vergunningsvoorwaarden, territoriale aspecten, enz. in 
het geval van GSM). 
Naar verwachting zal de Europese ruimtevaartindustrie in de toekomst met een veel 
concurrerender Amerikaanse civiele ruimtevaartindustrie te maken krijgen als 
gevolg van de overdracht van technologie van de militaire naar de civiele sector 
(het "vredesdividend") vooral in de sector niet-geostationaire satellietsystemen. 
Met name de uitstraling van SDI- (Strategie Defence Initiative) projecten naar de 
voorgestelde systemen zal naar verwachting aanzienlijk zijn. 
De overdracht, van militaire technologie nàar de civiele sector is altijd een 
belangrijke factor geweest voor het succes van de Amerikaanse ruimtevaart­
industrie. De Amerikaanse overheid heeft een aandeel van 75 % in het totale 
aantal opdrachten voor communicatiesatellietsystemen (militaire contracten 65 %, 
andere overheidscontracten 10 %). In Europa, waar de overheidsopdrachten voor 
communicatiesatellieten absoluut gezien een factor 10 lager zijn, 
vertegenwoordigen zij 40 % van het totaal. Een markant voorbeeld is het 
Amerikaanse Global Positioning System (GPS) een militaire ontwikkeling die in de 
civiele sector een monopolie heeft opgeleverd. 
De enige mogelijkheid die de Europese industrie had om de geringere steun op het 
vlak van onderzoek en ontwikkeling enigszins te compenseren, werd gevormd door de 
budgetten van het Europese Ruimteagentschap en de nationale ruimtevaart­
organisaties . 
Het is dan ook van belang dat de Europese ruimtevaart industrie kan deelnemen aan 
deze programma's. Aangezien er slechts perspectieven zijn voor twee of drie van 
dergelijke wereldwijde persoonlijke satellietcommunicatiesystemen, is het 
mogelijk dat exploitanten van Amerikaanse origine een wereldwijd monopolie op 
deze activiteiten verwerven, zelfs als Europese ondernemingen zouden participeren 
in de lancering van satellieten en bepaalde aspecten van de fabricage. De 
mogelijkheid van een grotere inbreng van de Europese leveranciers van apparatuur 
en diensten in Project-21 van Immarsat kan een dergelijk monopolie wellicht 
afzwakken. 
Er is nog een factor waardoor de kans dat Amerikaanse consortia een monopolie op 
deze diensten verwerven wordt vergroot. De meeste investeringen moeten worden 
gedaan voordat een dienst van enige omvang van start kan gaan; er is slechts een 
beperkt aantal "toegangspoorten" naar de aardse netwerken (hoofdzakelijk de 
telecommunicatie-exploitanten en de aardse mobiele systemen) en ongeacht de mate 
van succes van het algemene concept, mag worden aangenomen dat enkele 
honderdduizenden abonnees gebruik van de dienst moeten maken, voordat twee of 
- 8 -
meer concurrerende satellietexploitanten quitte kunnen spelen. Het systeem met 
de eerste vergunning zal dan ook een belangrijk concurrentievoordeel hebben dat 
tot een de facto monopolisering of overheersende positie kan leiden. 
Een belangrijk aspect van de huidige fase van de ontwikkeling van de concepten 
voor persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en -diensten is het feit dat de 
concepten zelf nog in een tamelijk pril stadium verkeren. Hoewel de technologie 
naar het schijnt grotendeels al is beproefd in andere - militaire en civiele -
ruimtevaartprogramma's, is het dienstenconcept als zodanig geheel nieuw. Het zou 
dan ook prematuur zijn om in een te vroeg stadium vergunning voor deze systemen 
te verlenen, aangezien de kans bestaat dat andere voorschriften en vergunnings­
voorwaarden nodig zijn als het systeem ingrijpend wordt gewijzigd. 
In dit vroege stadium kan een actief en op de toekomst gericht vergunningen­
stelsel worden ontwikkeld om de succesvolle implementatie van concurrerende 
concepten in een omgeving met een beperkt spectrum en beperkte marktmogelijkheden 
te verzekeren. 
4. BESCHIKBAARHEID EN GEMEENSCHAPPELIJK GEBRUIK VAN FREQUENTIES 
In 1991 hebben de VS een nieuwe toewijzing van het spectrum tussen 1610 en 
1626,5 MHz voor de grote niet-geostationaire systemen voorgesteld. De WARC-92 
heeft overeenstemming bereikt over een wereldwijde allocatie van het grootste 
deel van deze banden ten behoeve van deze diensten op basis van een gemeen­
schappelijke primaire allocatie en over een allocatie in de 2 GHz-band alleen in 
de VS. Hierbij zijn verschillende voetnoten geplaatst en beperkingen 
geïntroduceerd, waarvan de effecten nog moeten worden bestudeerd. 
Een voetnoot in verband met een vroege datum voor de invoering van frequenties 
voor mobiele satellietdiensten in het 2 GHz-gebied in de VS is nu reeds een 
potentiële bedreiging voor de Europese belangen, tenzij een toekomstige World 
Radio Conference anders besluit, aangezien de VS potentiële concurrenten het 
gebruik van dit spectrum zouden kunnen ontzeggen en tegelijkertijd een 
binnenlandse start in de periode 1996-2005, met een voorsprong op de 
niet-Amerikaanse concurrenten, zouden kunnen vergemakkelijken. 
Voor de kleine systemen zijn de manden 137-138 MHz en 400,15-401 MHz voor de 
neerwaartse (ruimte naar aarde) verbindingen en 148-149,9 MHz voor de opwaartse 
(aarde naar ruimte) verbindingen. Deze banden zijn en blijven ook in gebruik 
voor weersatellieten, ruimte-onderzoek en operationale ruimtevaartdiensten en 
mobiele en vaste diensten. De WARC-92 heeft besloten spectrum aan deze diensten 
toe te wijzen op basis van gedeeltelijk een gemeenschappelijke primaire allocatie 
en gedeeltelijk een secundaire allocatie, waarbij tevens een aantal voetnoten 
(beperkingen) is geplaatst. 
Wat de grotere systemen betreft, is in eerste instantie bij de hogere frequenties 
slechts een vrij smal spectrum beschikbaar (maximaal 10-20 MHz). Het is nog niet 
bekend hoeveel van dergelijke systemen naast elkaar in een concurrerende omgeving 
kunnen bestaan en hoe lang. 
9 -
Ik: .wel frequentiespectrum wordt toebedeeld op basis van het beginsel wie het 
eerst komt het eerst maalt, is er altijd naar gestreefd elke Lid-Staat van de ITU 
gel ijkwaardige toegang te verschaffen tot een bepaald minimaal frequentie­
spectrum. Thans doet de vraag zich voor of de nu voor niet-geostationaire 
satellietsystemen beschikbaar gestelde zeer geringe hoeveelheid spectrum ooit op 
basis van gelijkwaardigheid kan worden gedeeld. Als dat niet het geval is, dan 
moet, gezien de belangen, de vraag worden gesteld of het beginsel wie het eerst 
komt het eerst maalt, nog geldig is. 
De beperkte beschikbaarheid van spectrum lijkt tot gevolg te hebben dat, wat het 
gemeenschappelijk gebruik van frequenties betreft, slechts vergunning kan worden 
verleend voor een klein aantal (waarschijnlijk 2 tot 5) systemen. Dit geldt 
zowel voor de kleine als voor de grote systemen die gebruik maken van de twee 
voorgestelde toegangstechnieken - Code Division Multiple Access (CDMA) en Time 
Division Multiple Access (TDMA) in dezelfde frequentiebanden. 
Dit feit, gecombineerd met de economische realiteit dat op de markt 
waarschijnlijk slechts plaats voor een paar systemen is, betekent dat het van 
belang is dat vanaf het begin wordt onderzocht onder welke vorm van regelgeving 
vergunning voor deze systemen dient te worden verleend en op welke wijze de 
wereldwijde regelgeving dient te worden opgezet om een evenwichtige deelname van 
een groot aantal bedrijven en naties mogelijk te maken. De fundamentele 
vraagstukken op het vlak van gelijkwaardige toegang tot frequentiespectrum en 
gemeenschappelijk gebruik van frequenties zullen op mondiaal niveau in plaats van 
puur nationaal niveau moeten worden onderzocht en opgelost alvorens voor welk 
systeem dan ook een vergunning wordt verleend. 
5. NORMALISATIE 
Om wereldwijde roaming voor een mobiel systeem mogelijk te maken, zullen normen 
(in het ideale, maar moeilijk realiseerbare, geval één unieke wereldnorm) moeten 
worden ontwikkeld, op basis waarvan typegoedkeuring en vergunningverlening kan 
plaatsvinden. Dit houdt in dat ofwel het ETSI de Amerikaanse normen voor Europa 
volledig moet overnemen ofwel dat in CCIR/CCITT-verband bilateraal of 
multilateraal met de VS en de rest van de wereld moet worden onderhandeld. 
Onder meer deze aspecten werden tijdens de WARC-92 door verschillende landen, met 
name ontwikkelingslanden, naar voren gebracht. Als gevcig hiervan werd een 
resolutie aangenomen waarin wordt aangedrongen op het opsteller', van normen voor 
niet-geostationaire persoonlijke sate11 ietcommunicatiesysternen . 
Het is nog niet duidelijk welke gevolgen deze resolutie zal heboen. De ITU wordt 
evenwel verzocht om voorrang te geven aan studies van de technische, operationele 
en regulatieve aspecten, ten einde alle landen gelijkwaardige standaard-
toegangsvoorwaarden te waarborgen. In verband hiermee dient dan ook aandacht te 
worden geschonken aan een communautair of ruimer Europees standpunt. 
- 10 -
De Commissie heeft het ETSI dan ook reeds verzocht een technisch rapport op te 
stellen waarin de normalisatieaspecten min of meer uitgebreid worden onderzocht 
en waarin nader wordt ingegaan op de strategische wenselijkheid en vereiste 
beschikbaarheid van normen met het oog op de implementatie van de dienst. 
6. REGLEMENTERING 
De huidige regelgevingsstelsels voor satellietdiensten wereldwijd lopen sterk 
uiteen, hetgeen het struikelblok kan blijken voor veel van de persoonlijke 
satellietcommunicatiesystemen waarin naar quasi mondiale dekking wordt 
gestreefd. Deze divergentie kan worden toegeschreven aan het feit dat het 
telecommunicatiebeleid zich, vooral als gevolg van de verschillende mate van 
economische en industriële ontwikkeling, in verschillende ontwikkelingsstadia 
bevindt. 
Hoewel een zekere convergentie van deze regelgevingsstelsels wenselijk kan zijn, 
zou het onrealistisch zijn om te verwachten dat dit op korte termijn wereldwijd 
gebeurt. Er zijn echter bepaalde aanzetten gegeven om in de westerse wereld een 
zekere mate van convergentie van de regelgeving te bereiken, zoals bij voorbeeld 
blijkt uit de Transatlantische Verklaring^) van november 1990 van de Europese 
Gemeenschap en de Verenigde Staten. 
De Commissie is bezig de laatste hand te leggen aan een voorstel voor een 
richtlijn van de Raad inzake de onderlinge erkenning van vergunningen en andere 
nationale machtigingen tot het aanbieden van satellietnetwerkdiensten (d.w.z. het 
opzetten en exploiteren van netwerken van satellietgrondstations) en/of 
satellietcommunicatiediensten. Het aanbieden van persoonlijke 
satellietcommunicatiediensten kan in aanmerking komen voor een dergelijke 
regeling. 
Wat mondiale vergunningverlening betreft, dient evenwel te worden opgemerkt dat 
het waarsch1jnlijk moeilijk zal zijn om volledig te voldoen aan alle mogelijke 
eisen van de regelgevers die gevolgen hebben voor de technische vereisten op 
systeemniveau, aangezien deze wereldwijd gevolgen voor andere reglementeringen 
hebben. Het lijkt onwaarschijnlijk dat aan alle verschillende eisen van de 
regelgevers overal ter wereld kar. worden voldaan. 
(1) In deze gemeenschappelijke verklaring over de perspectieven voor de 
betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de Europese Gemeenschap 
kwamen partijen overeen overleg te plegen over belangrijke zaken 
van gemeenschappelijk belang. In het kader van deze verklaring kan 
onder andere worden overlegd over de mogelijkheid om 
regelgevingsstelsels op elkaar af te stemmen zonder afbreuk te doen 
aan de onafhankeljkheid van beide partijen. 
- 11 -
De Amerikaanse regering loopt op dit ogenblik enigszins voorop in het 
vergunnningsproces, maar dit is hoofdzakelijk het gevolg van het feit dat de VS 
niet alleen voor de dienst zelf, maar ook voor het bouwen en lanceren van het 
systeem vergunning verlenen. 
Als gevolg van de vroegtijdige vergunningverlening in de VS voor het bouwen en 
lanceren van deze systemen en het vervolgens introduceren van de dienst, worden 
voor de huidige voorstellen in een vrij vroeg stadium vergunningsvoorwaarden 
opgesteld, nog ruimschoots voordat overeenstemming is bereikt over de mondiale 
voorwaarden voor gelijkwaardige toegang tot het spectrum en over de wereldwijde 
normen die nodig zijn voor typegoedkeuring en daaropvolgende vergunningverlening. 
De ontwikkelingen in de VS zullen dan ook naar alle waarschijnlijkheid tot gevolg 
hebben dat normen en bedrijfsmodi worden opgelegd, aangezien de ontwikkeling van 
het systeem- en dienstenconcept ruimschoots voordat wereldnormen zijn opgesteld, 
zal plaatsvinden. Gezien de industriële belangen en de ervaring uit het verleden 
mag worden verwacht dat de Amerikaanse regering zich hierbij volledig achter de 
Amerikaanse industrie opstelt. 
Er zitten dan ook wat haken en ogen aan dit probleem,.aangezien enerzijds de 
ontwikkeling van de verschillende concurrerende systeem- en dienstenconcepten 
niet mag worden belemmerd, terwijl anderzijds geen situatie mag ontstaan waarin 
deze eerste ontwikkelingen de weg voor de toekomstige concepten vastleggen. Een 
bijkomende complicatie is het tekort aan spectrum en de beperkte omvang van de 
markt. 
De eerste besluiten over spectrum en vergunningen zullen dan ook waarschijnlijk 
bepalend zijn, zodat de huidige Amerikaanse tijdschema's voor regelgeving en 
vergunningverlening de situatie wat de industrie en de regelgeving betreft kunnen 
beïnvloeden op een wijze die nadelig voor anderen is. 
Daarom dient reeds in een vroeg stadium aandacht te worden geschonken aan een 
passende reglementering voor deze diensten in de Gemeenschap in het licht van de 
aanbevelingen in het satellietgroenboek, het daaruit voortvloeiende communautaire 
satellietcommunicatiebeleid en de specifieke economische en technische 
kenmerken van wereldwijde mobiele satellietdiensten en -systemen. 
7. POLITIEKE ASPECTEN 
De politieke aspecten betreffen hoofdzakelijk de mondiale dimensie van 
persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en -diensten en hun strategische rol 
bij het aanbieden van mobiele telecommunicatiediensten alsmede de daaraan 
verbonden wereldwijde reglementering waaronder deze diensten worden aangeboden. 
- 12 -
Eén van de kernpunten in dit verband wordt gevormd door de institutionele basis 
die deze systemen zouden moeten hebben en bijgevolg de exacte rol van de systeem­
eigenaars, dienstverleners, satellietexploitanten, fabrikanten, enz. in een 
totale structuur. 
Sommige landen hebben op de WARC-92 verzocht om deze systemen onder een, 
waarschijnlijk nieuwe, intergouvernementele organisatie te laten vallen. Hoewel 
dit voorstel een afspiegeling is van de bezorgdheid op dit gebied, is het gezien 
de huidige stappen om de bestaande intergouvernementele satellietsystemen te 
veranderen, waarschijnlijk niet aanvaardbaar. 
Desondanks is de mondiale reglementering waaronder deze systemen zullen moeten 
functioneren strategisch en politiek één van de meest cruciale aspecten die in 
overweging moeten worden genomen. 
Het ontbreken van een mondiale regelgever heeft er in het verleden toe bijge­
dragen dat er intergouvernementele systemen zijn opgericht waarin de regeringen 
als partijen bij het desbetreffende oprichtingsverdrag gezamenlijk het gebruik 
van de systemen reguleren. 
De huidige divergentie in de ontwikkeling van de regelgeving en het 
telecommunicatiebeleid heeft tot gevolg dat deze structuren ter discussie worden 
gesteld, aangezien de verouderde en starre constitutieve instrumenten niet langer 
voldoen. Deze divergentie hangt doorgaans samen met de stand van de economische 
ontwikkeling en met name met het feit dat in ontwikkelingslanden de snelheid 
waarmee telecommunicatiesystemen worden vervangen en het aanbieden van een ruimer 
dienstenpakket minder prioriteit hebben. 
Wat de ontwikkelingslanden betreft, ligt het voor de hand dat zij de voorkeur 
geven aan meer zeggenschap over een exploitant die basistelecommunicatiediensten 
levert en dat zij potentieel belangrijke inkomsten in vreemde valuta willen 
behouden. Aangezien het onwaarschijnlijk is dat alle ontwikkelingslanden in 
aanmerking komen voor de produktie van eindapparatuur, zullen de kosten van deze 
systemen voor hen waarschijnlijk hoog zijn, zonder dat hier een tastbare 
opbrengst tegenover staat, tenzij zij op een andere wijze kunnen deelnemen. 
De grotere persoonlijke satellietcommunicatiesystemen zullen door de 
ontwikkelingslanden waarschijnlijk eerder worden gezien als een middel om een 
basistelefoondienst aan te bieden; veel ontwikkelingslanden hebben dan ook 
belangstelling voor deze systemen als een alternatief voor invesceringen in 
programma's voor het opzetten van conventionele telecommunicatie-infrastructuur. 
De introductie van deze systemen in ontwikkelingslanden kan, evenals in het geval 
van INTELSAT, worden gezien als een instrument om de ontwikkeling van de algemene 
industriële en geopolitieke relaties tussen deze landen en de Verenigde Staten in 
het kader van het Amerikaanse buitenlandse beleid in een zekere politiek 
geïnspireerde richting te sturen. 
De rol van Japan en ook de nieuwe rol die de Russische Federatie en andere GOS-
landen en, in de toekomst, China in deze sector zullen spelen, zijn eveneens van 
- 13 -
belang, aangezien deze naties aanzienlijke ruimtevaartactiviteiten ontplooien 
- zowel wat lanceerdiensten als geostationaire en niet-geostationaire satelliet 
systemen betreft - die meespelen in het complexe samenspel van industriële 
participatie en concurrentievermogen en geopolitieke invloedssferen. 
De rol van de Amerikaanse regering en met name de Federal Communications 
Commission in het huidige proces van vergunningverlening voor niet-geostationaire 
satellietsystemen in de VS is dan ook van cruciaal belang. De beperkte 
hoeveelheid beschikbaar spectrum, de economische realiteit dat de markt 
waarschijnlijk slechts ruimte biedt aan een paar systemen en de buitengewoon hoge 
initiële kapitaalinvesteringen die voor deze systemen nodig zijn, betekenen dat 
alleen de eerste (paar) systemen waarvoor vergunning wordt verleend ook zullen 
worden gefinancierd. 
De voorwaarden die de Federal Communications Commission tijdens de vergunnings­
procedure zal hanteren zullen dan ook waarschijnlijk wereldwijd, zij het niet 
noodzakelijkerwijs bewust nagestreefde, gevolgen voor de regelgeving hebben. 
De achtereenvolgende acties van de Amerikaanse regering die in belangrijke mate 
hebben bijgedragen tot de aandacht die persoonlijke satellietcommunicatiesystemen 
hebben gekregen, dienen thans zowel op nationaal als op communautair niveau op 
dynamische wijze door de Europese belanghebbenden te worden beantwoord ten einde 
deze kansen niet te laten voorbijgaan. 
8. ACTIES VAN DE COMMISSIE TOT DUSVER 
Nadat zij was begonnen met haar voorstellen voor persoonlijke satelliet­
communicatiesystemen, heeft de Commissie verschillende stappen ondernomen om meer 
bekendheid aan de voorstellen te geven en bij te dragen tot de beleidsvorming in 
de gehele Gemeenschap. 
Op de WARC-92 in Spanje in februari 1992 heeft de delegatie van de Commissie met 
name aandacht geschonken aan de ontwikkelingen op het vlak van de radioregel­
geving en de standpunten van de verschillende staten tijdens het overleg. Op de 
conferentie heeft de delegatie van de Commissie de vertegenwoordigers van de 
Amerikaanse regering verzocht om in een vroeg stadium in overleg te treden. 
In september 1992 heeft een Europese delegatie, onder leiding van de Commisse en 
met deelname van de CEPT, in Washington een ontmoeting gehad met de Amerikaanse 
regering (Department of State, Department of Commerce, Federal Communications 
Commission) ten einde de huidige voorstellen te bespreken en meer inzicht te 
krijgen in het Amerikaanse vergunningsproces. 
- 14 -
Deze missie bevestigde dat diepgaander Europees overleg nodig was om tot een 
volledige evaluatie van de huidige voorstellen te komen in de algemenere context 
van de introductie van diensten op persoonlijke satellietcommunicatiesystemen. 
De Commissie heeft vervolgens in november 1992 een tweedaagse hoorzitting in 
llniï'.üi'l «joorgan i noord wa<ir vorl nqonwi)onli(|orii van do /.«•:; hui<li«|o qr<>to 
satellietprojecten hun systemen nader uiteenzetten. Deze hoorzittingen werden 
bijgewoond door ongeveer 130 vertegenwoordigers van de Europese telecommunicatie-
exploitanten, satellietorganisaties, apparatuurfabrikanten, diverse ruimtevaart­
organisaties, nationale regelgevende instanties en normalisatie-instellingen. 
Een onafhankelijk panel van deskundigen heeft een verslag opgesteld dat op ruime 
schaal aan alle geïnteresseerden is toegezonden. 
Naast een mondelinge presentatie werd er een zitting georganiseerd waar de 
sprekers vragen van het publiek en de rapporteurs beantwoordden. Over het 
algemeen was men het erover eens dat de hoorzitting aan een tweeledig doel 
beantwoordde : de Europese belanghebbenden werden in staat gesteld de voor­
gestelde systemen te vergelijken en de, hoofdzakelijk Amerikaanse, consortia werd 
gewezen op het belang van de eerste Europese standpunten. 
In het verslag van de hoorzitting werd geconcludeerd dat een aantal belangrijke 
beleidskwesties moet worden behandeld in verband met : 
a) de compatibiliteit tussen de voorstellen en de zich ontwikkelende 
communautaire regelgeving en tussen de internationale (ITU), Amerikaanse en 
communautaire regelgeving; 
b) Europese industriële belangen, zowel wat apparatuur als diensten betreft; 
c) economische onzekerheden op het vlak van bedrijfsplannen en technologische 
ontwikkeling, welke tot uiting komen in beleidskwesties als concurrentie en 
frequentietoewijzing. 
Specifieke punten die in het verslag werden genoemd, betroffen : 
1. de mondiale normalisatie in het kader van de ITU, met name de harmonisatie 
van de radioreglementerir.g op basis van een op de WARC-92 aangenomen 
resolutie waarin wordt aangedrongen op studies van de technische, 
operationele en regulatieve aspecten ten einde alle landen gelijkwaardige 
standaardtoegangsvoorwaarden te waarborgen; 
2. de instabiele situatie op het vlak van de regelgeving en beleidsvorming in 
Europa welke een extra element van onzekerheid betekent voor degenen die 
persoonlijke satellietcorrjnunicatiediensten in Europa willen introduceren; 
- 15 
3. de van de Commissie, het CEPT/ECTRA regelgevend orgaan, het CEPT/ERC 
regelgevend orgaan voor radio en de nationale regelgevende instanties 
verlangde inspanningen om de introductie van deze systemen te 
vergemakkeiij ken; 
4. de noodzaak om overeenstemming te bereiken over een reeks normalisatie­
kwesties als interoperabiliteit, technische compatibiliteit, gezondheids- en 
veiligheidsaspecten (b.v. stralingsbescherming en elektromagnetische 
compatibiliteit) en intellectuele eigendomsrechten; 
5. de noodzaak om aandacht te schenken aan concurrentiekwesties als inter­
connectie met bestaande en voorgestelde netwerken, tarifering, 
gelijkwaardige verdeling van inkomsten uit internationaal verkeer, redelijke 
deelname van nationale telecommunicatie-exploitanten aan deze systemen, 
netwerk "by-pass", enz.; 
6. de gevolgen van een vrij grootschalige introductie van deze systemen voor de 
Europese ruimtevaart- en telecommunicatiesector, zowel fabrikanten als 
dienstverleners. 
In verband met deze kwesties heeft de Commissie reeds enkele initiatieven 
genomen. Zo is het ESA (European Space Agency), het ETSI (European 
Telecommunications Standards Institute) en het ERO (European Radio Office, een 
CEPT-orgaan) verzocht om een evaluatie te verrichten van respectievelijk de 
industriële gevolgen voor de ruimtevaartindustrie, de vereiste normalisatie­
strategie en de frequentieaspecten. 
De industriële gevolgen zijn van bijzonder strategisch belang op een tijdstip 
waarop de Europese ruimtevaartindustrie wordt geconfronteerd met ingrijpende 
wijzigingen in de lange-termijnplanning van het ESA, er op het gebied van de 
satellietproduktie een overcapaciteit is en het zeer moeilijk blijkt te zijn om 
buiten de Gemeenschap grote contracten voor satellietsystemen te verwerven, met 
als opvallende uitzondering contracten voor lanceringen. 
Om de Europese industrie de mogelijkheid te geven op gelijke voet deel te nemen 
aan de markt voor persoonlijke satellietcommunicatie, dienen de nodige 
technologische ontwikkelingen te worden gerealiseerd in door de overheid 
gefinancierde O & O-programma's op communicatiegebied op nationaal en Europees 
niveau. 
Overeenkomstig haar algemene ruimtevaartbeleid, als uiteengezet in haar recente 
mededeling over de Europese Gemeenschap en de ruimtevaart^', is de Commissie 
van mening dat op communautair niveau nauwer met het ESA en andere organisaties 
(bij voorbeeld nationale ruimtevaartorganisaties) dient te worden samengewerkt om 
(2) COM(92)360 def. 23.9.1992 
- 16 -
nader op deze kwestie in te gaan. Met name dient in het communautaire 
kaderprogramma voor OTO een aanvulling te worden geleverd op de ESA-activiteiten. 
Voorts dient nauw te worden overlegd over beleids- en regelgevingskwesties in het 
licht van een mogelijke gevolgen voor de industrie. 
Aan het ESA en de Lid-Staten van de Gemeenschap dient te worden verzocht om op de 
vereiste niveaus te investeren in de verschillende onderzoekactiviteiten van het 
ESA, de Gemeenschap, in het kader van Eureka of in het kader van nationale 
programma's. Deze investeringen dienen evenwel zo te worden gestructureerd en 
gecoördineerd dat zij een maximaal effect op de industrie sorteren. 
Voorts heeft de Commissie het initiatief genomen tot overleg met de Lid-Staten in 
het kader van de groep van hoge ambtenaren inzake telecommunicatie (SOG-T). Via 
dit overlegorgaan zijn de Lid-Staten op de hoogte gehouden van de acties van de 
Commissie en de bereikte resultaten. 
9. VOORSTELLEN 
Het strategisch belang van persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en 
-diensten is aanzienlijk, niet alleen wat de introductie van nieuwe diensten 
betreft, maar ook wat industriële participatie en voordelen en geopolitieke 
relaties betreft. 
Het is wenselijk dat er een strategie wordt uitgestippeld om mobiele 
satellietdiensten via deze systemen te introduceren op basis van gunstige 
voorwaarden voor de Europese industrie en eindgebruikers. Bij deze strategie 
dient tevens rekening te worden gehouden met het geopolitieke belang van deze 
systemen. 
Voorgesteld wordt deze strategie op de volgende principes te baseren : 
1. de Gemeenschap is van mening dat mobiele en andere satellietdiensten via 
persoonlijke satellietcommunicatiesystemen de gebruikers en de industrie 
voordelen zullen opleveren en dat de Gemeenschap moet trachten onder 
aanvaardbare voorwaarden van deze diensten te profiteren; 
2. overeenkomstig de geest van de Transatlantische Verklaring dient de 
Gemeenschap ernaar te streven deze kwesties met de Amerikaanse regering te 
bespreken ten einde te trachten het regelgevingsbeleid in verband met de 
introductie van persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en -diensten 
zoveel mogelijk op één lijn te brengen, hetgeen de systemen waarvoor 
vergunning wordt aangevraagd rechtstreeks ten goede zal komen; 
3. er wordt contact gezocht met andere geïnteresseerde regeringen ten einde 
ervoor te zorgen dat de discussie niet langer beperkt blijft tot de huidige 
gedachtenwisseling tussen de Gemeenschap en de Verenigde Staten; 
- 17 -
A . de Gemeenschap stippelt een strategie uit voor de introductie van deze 
diensten waarbij rekening wordt gehouden met het communautaire beleid inzake 
telecommunicatie, handel, ruimtevaart en regionale ontwikkeling en met name 
met de mededingingsregels; 
5. de Gemeenschap werkt een standpunt uit ten aanzien van kwesties die 
betrekking hebben op normalisatie, criteria voor gemeenschappelijk gebruik 
van het frequentiespectrum en vergunningverlening; 
6. ter voorbereiding van het mondiale overleg in het kader van de ITU in de 
nabije toekomst dient de nodige aandacht te worden gegeven aan een 
communautair of ruimer Europees standpunt inzake normalisatiekwesties; 
7. er wordt een platform voor strategische discussies opgericht ten einde de 
betrokken industrie, gebruikers en regelgevers in staat te stellen hun 
standpunten naar voren te brengen en de mogelijkheid te creëren om in het 
kader van een ruimer toekomstig communautair beleid inzake mobiele 
communicatie een samenhangend standpunt te bereiken; 
8. de vereiste extra onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten vinden plaats via 
de geëigende mechanismen van de Gemeenschap en het Europese Ruimteagentschap 
en op nationaal niveau. Een welomschreven beleid dient ervoor te zorgen dat 
de totale inspanning zo wordt gecoördineerd dat deze op industrieel niveau 
maximaal effect sorteert. 
Het doel moet zijn reële vraagstukken in verband met de introductie van 
persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en -diensten en de reglementering 
waaronder deze zullen functioneren naar voren te brengen. 
Het ligt voor de hand dat de communautaire industrie en gebruikers door aan de 
projecten zelf deel te nemen of dank zij de nieuwe uiteenlopende diensten die 
worden aangeboden, van deze systemen en diensten zullen kunnen profiteren. 
In grote lijnen zijn de gebieden waaraan de Gemeenschap aandacht dient te 
schenken dan ook de volgende : 
Beschikbaarheid en gemeenschappelijk gebruik van frequenties 
1. In het beleid inzake de toegang tot het beschikbare frequentiespectrum dient 
rekening te worden gehouden met : 
- 18 -
de wenselijkheid van gelijkwaardige toegang in plaats van een "wie het 
eerst komt, het eerst maalt"-regeling; 
de beperkte hoeveelheid spectrum die voor huidige en toekomstige 
generaties systemen beschikbaar is; 
de noodzaak dat systemen gemeenschappelijk gebruik van het spectrum 
maken, ten einde een evenwichtige groei en de introductie van toekomstige 
systemen mogelijk te maken; 
de voorwaarden voor wereldwijde compatibele frequentietoewijzingen; 
de wereldwijde mobiele derde generatie FPLMTS. 
Regelgeving en vergunningverlening 
2. Het is wenselijk dat de nationale vergunningsregelingen zo op elkaar worden 
afgestemd dat er, wat de regelgeving betreft, een gedegen basis is om deze 
systemen in te voeren. 
3. De ontwikkeling van systeemconcepten en de beproeving van sleutel­
technologieën dienen onder proefvergunningen te worden gestimuleerd om 
ervoor te zorgen dat alleen volledig haalbare systeemconcepten vergunning 
voor volledige exploitatie krijgen. In dit verband zal samenwerking tussen 
de regelgevers om deze ontwikkelingen qua regelgeving enig houvast te bieden 
en te zorgen voor een zekere minimale doorzichtigheid buitengewoon nuttig 
zijn. 
Beleid 
4. Bij de vergunningverlening voor persoonlijke satellietcommunicatiesystemen 
en -diensten dient rekening te worden gehouden met alle aspecten van het 
beleid inzake telecommunicatie, handel, regionale ontwikkeling en 
ruimtevaart en met name van het mededingingsbeleid. De implicaties van de 
verschillende nationale regelingen dienen te worden onderzocht ten einde van 
tevoren bronnen van toekomstige geschillen te verwijderen. 
Normalisatie 
5. De ontwikkeling van wereldwijde normen dient in een vroeg stadium parallel 
aan de experimentele en de testfase van de eerste concepten plaats te 
vinden, ten einde ervoor te zorgen dat er op het ogenblik waarop de eerste 
systemen volledig in gebruik worden genomen stabiele wereldnormen 
beschikbaar zijn. In dit verband lijkt het nuttig om overeenstemming te 
19 -
bereiken over standpunten die tegenover de ITU moeten worden ingenomen in 
verband met het in WARC-resolutie 70(-*) genoemde normalisatiebeleid. 
6. Er dient nader te worden ingegaan op de intellectuele eigendomsrechten ten 
oinde oplossingen te zoeken voor vraagstukken die bij andere gelegenheden 
een belangrijke rol hebben gespeeld. 
Onderzoek en ontwikkeling 
7. Aanzienlijke verbetering van de coördinatie en financiering van onderzoek­
en ontwikkelingsactiviteiten om op industrieel niveau maximaal effect te 
sorteren ten einde de Europese industrie een betere positie ten opzichte van 
de niet-Europese concurrenten te verschaffen. 
Ten einde beter toegerust te zijn voor de uitdaging een vooruitziend en actief 
kader voor beleidskwesties en regelgeving uit te werken om de introductie van 
persoonlijke satellietcommunicatiediensten op een wijze die aan de Gemeenschap 
ten goede komt, mogelijk te maken, heeft de Commissie een groot studiecontract 
gesloten voor onderzoek naar de betekenis van persoonlijke satelliet­
communicatiesystemen bij het uitstippelen van het communautaire beleid inzake 
telecommunicatie, handel, ruimtevaart, regionale ontwikkkeling en industrie. 
Deze studie moet het antwoord opleveren voor een aantal van de hierboven genoemde 
kwesties. 
Verder uitgebreid overleg is evenwel noodzakelijk. Gezien de vele uiteenlopende 
belangen in de Gemeenschap en de rest van Europa is een discussieforum nodig waar 
gedetailleerde aanbevelingen kunnen worden uitgewerkt, niet alleen aan de Raad en 
de Commissie, maar ook aan andere organen als het ESA, de CEPT en verschillende 
nationale instanties. Op deze wijze kan een totaalbeleid worden uitgewerkt zodat 
elke instelling in het kader van een samenhangend geheel haar bijdrage kan 
leveren. 
(3) Voorheen WARC-resolutie COM-5/11 
20 -
10. CONCLUSIE 
De Commissie acht het van belang dat er een communautair standpunt wordt 
ontwikkeld inzake persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en hun relevantie 
voor het Europese communicatienetwerk. Zij stelt daarom voor dat de Raad de 
bijgaande resolutie die het kader moet vormen voor de toekomstige ontwikkel ing 
van het beleid ter zake, aanneemt. 
-ZA 
Ontwerp 
RESOLUTIE VAN PE RAAP 
inzake de invoering van persoonlijke satellietcommunicatiediensten 
in de Europese Gemeenschap 
- '2 Z~ 
TOELICHTING 
Het afgelopen jaar is een verbeterd concept van persoonlijke satelliet­
communicatiediensten geïntroduceerd. Dit is gebaseerd op directe communicatie 
tussen enerzijds mobiele eindapparatuur (met inbegrip van zaktoestellen) en, 
anderzijds, niet-geostationaire satellieten of de volgende generatie 
geostationaire satellietsystemen en zou in de tweede helft van dit decennium 
wereldwijd moeten worden geïmplementeerd. 
Verbindingen via dergelijke persoonlijke satellietcommunicatiesystemen worden tot 
stand gebracht door de satellieten met de eindgebruikers te verbinden, zo nodig 
via de bestaande aardse netwerken. 
Het belangrijkste voordeel van al deze systemen is dat zij wereldwijde mobiele 
communicatie mogelijk maken in gebieden waar geen cellulaire mobiele diensten 
ceschikbaar zijn vanwege een te geringe verkeersdichtheid en in gebieden waar 
reen communicatiediensten en met name geen telefoondiensten bestaan (afgelegen 
>:-üieden en bepaalde regio's in ontwikkelingslanden). 
Naar alle waarschijnlijkheid is er een grote markt voor deze diensten, bij 
voorbeeld bouwterreinen en exploratielocaties, filialen van multinationals, 
reizende zakenmensen en basiscommunicatiediensten in geïsoleerde en minder 
ontwikkelde gebieden. 
De details van deze voordelen zijn verder beschreven in de mededeling van de Commissie 
inzake persoonlijke satellietcommunicatie. 
. 23-
Het wordt steeds duidelijker dat naast «ie spectrumtoewi jz1ng, die op de WARC 
gedeeltelijk is behandeld, ook in verband met de geplande (lierisleiH;oort.on een 
aantal, beleidskwesties spelen die betrekking hebben op aspecten van het 
Communautaire telecommunicatie-, handels-, regionale en ruimtevaartbeleid en 
waaraan in een vroeg stadium aandacht dient te worden geschonken, bij voorbeeld : 
regelgeving; 
mededingingsbeleid; 
normalisatie en intellectuele eigendomsrechten; 
economische en industriële aspecten; 
multilaterale context en geopolitieke betrekkingen; en 
het beleid inzake de derde generatie mobiele communicatie (toekomstig 
openbaar landmobiel telecommunicatiesysteem of FPLMTS). 
De grootschalige verschuiving naar persoonlijke mobiele communicatie (in plaats 
van vaste communicatie) waartoe persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en 
-diensten wereldwijd zullen bijdragen, kan ingrijpende gevolgen hebben voor 
sateiiietcommùnicatie en telecommunicatie in het algemeen én voor de wijze waarop 
telecommunicatiediensten wereldwijd zijn gereglementeerd. 
Deze systemen en diensten zijn daarom van groot strategisch belang. In dit 
vroege stadium is een strategische evaluatie van alle aspecten nodig om een input 
te leveren voor een totale beoordeling van het belang van dit type dienst voor de 
Europese markt en de Europese industrie en om te bepalen welke maatregelen op het 
vlak van de regelgeving en normalisatie in verband met deze systemen nodig zijn. 
Daarom dient reeds in een vroeg stadium aandacht te worden geschonken aan een 
passende reglementering voor deze diensten in de Gemeenschap in het licht van de 
aanbevelingen in het r.ato 1 1 i etgroenboek, het daaruit voort v loe ï én-je communautaire 
satol 1 ietcommunicat iebeleid en de specifieke economische en Lecn:.^che 
r'.enmerken van wereldwijde mobiele satellietdiensten en -systemen. 
De Commissie acht het van belang dat er een communautair standpunt wordt 
ontwikkeld inzake persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en hun relevantie 
-oor het Europese communicatienetwerk. Zij stelt daarom voor dat ce Raad de 
omgaande resolutie die het kader moet vormen voor de toekomstige ontwikkeling 
van het beleid ter zake, aanneemt. 
- 2M-
Ontwerp 
RESOLUTIE VAN PE RAAP 
inzake de invoering van persoonlijke satel NetcommunicatiecHensten 
in de Europese Gemeenschap 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op-het Verdrag tot oprichting van de .Europese; Economische Gemeenschap1, 
Gezien het Groenboek over de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor 
telecommunicatiediensten en -apparatuur van 30 juni 1987 (Nederlandse versie 
26 november 1987), 
Gezien het Groenboek over een gezamenlijke aanpak op het gebied van satelliet­
communicatie in de Europese Gemeenschap van 20 november 1990 (Nederlandse versie 
2ê november 1990), 
Overwegende dat in het Groenboek over de ontwikkeling van do gomeonrchappolijke 
lïiirkt voor telecommunicatiediensten en -apparatuur en het daarop aansluitende 
actieplan aan het uitwerken van een communautair" standpunt betreffende de 
tce-komstige regelgeving en ontwikkeling inzake satellietcommunicatie in de 
E-ropese Gemeenschap prioriteit wordt toegekend; 
i o:wegende dat in de resolutie.- van de Raad van 30 juni 1988 inzake :•;:-
.'."..wikkeling van de gemeenschappelijke markt voor telecommunicatiediensten en 
-irjaratuur'1' het uitwerken van een communautair standpunt inzake satelliet-
::.-.T,unicatie, zodat deze sector zich in een gunstig klimaat kan ontwikkelen, 
(1) PB C 257 van 4.10.1988, biz. 1. 
- zs ~ 
rekening houdend met de mededingingsvoorschriften van het Verdrag en de bestaande 
internationale verbintenissen van de Lid-Staten, als één van de hoofddoelen van 
het telecommunicatiebeleid wordt aangemerkt; 
Overwegende dat in het Grqenboek over een gezamenlijke aanpak op het gebied van 
satellietcommunicatie in de Europese Gemeenschap een kader voor communautaire 
wettelijke maatregelen en acties wordt geschetst, aan de hand waarvan een op de 
toekomst gerichte structuur voor de ontwikkeling van satellietcommunicatie in de 
Europese Gemeenschap wordt voorgesteld; 
Overwegende dat in de resolutie van de Raad van 19 december 1991 inzake de 
ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor satellietcommunicatiediensten 
en -apparatuur(2) steun wordt betuigd aan de in het Groenboek over 
satellietcommunicatie van de Commissie beschreven algemene doelstellingen en met 
belangstelling nota wordt genomen van het voornemen van de Commissie om de 
maatregelen die voor de verwezenlijking van deze doelstellingen nodig zijn, voor 
te stellen; dat in de resolutie de Lid-Staten werd verzocht zo spoedig mogelijk 
werk te maken van de ontwikkeling van 'doelmatige, niet-discriminerende en 
versnelde procedures voor de totstandkoming .van afzonderlijke satellietsystemen; 
dat in deze resolutie tevens met belangstelling nota werd genomen van het 
voornemen van de Commissie om de effecten van de voorstellen op de Europese 
satellietcommunicatie-industrie te analyseren; 
Overwegende dat het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad 
inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende 
satellietgrondstationapparatuur, houdende uitbreiding van het toepassingsgebied 
van Richtlijn 91/263/EEG van de Raad(^), tot doel heeft een communautaire 
regeling voor de typegoedkeuring van apparatuur voor satellietgrondstations en de 
onderlinge erkenning daarvan in te voeren; 
Overwegende dat in de mededeling van de Commissie over de Europese Gemeenschap en 
de ruimtevaart van 23 september 1992 het belang van de bijdrage die de 
Gemeenschap aan de Europese ruimtevaartinspanningen kan leveren door te helpen 
bij het scheppen van geschikte omstandigheden voor de ontwikkeling van de markten 
voor ruimtevaarttoepassingen en van een concurrerende Europese 
ruimtevaartindustrie, wordt benadrukt; dat de bijdrage van de Gemot:..-chap als 
doelstelling heeft een geschikt regelgevingsklimaat dat de om wikke..:uj van 
nieuwe markten voor satellietcommunicatiediensten mogelijk maakt, te garanderen 
en de consolidatie en groei van een concurrerende ruimtevaart industrie te 
bevorderen en haar belangen op internationaal niveau te behartigen; 
Overwegende dat de geplande introductie van persoonlijke satellietcommunicatie-
netwerken en -diensten op mondiale schaal van groot belang zal zijn voor de 
ontwikkeling van telecommunicatiediensten in de Gemeenschap in het algemeen en 
satelliet- en mobiele diensten in het bijzonder en voor de ontwikkeling van de 
communautaire ruimtevaart- en telecommunicatieapparatuur en -dienstensector; 
(2) PB nr. C 8 van 14.1.992, blz. 1. 
(3) PB 
-2G -
Overwegende dat het strategisch belang van deze mondiale persoonlijke satelliet-
communicatienetwerken en -diensten aanzienlijk is; dat steedn duidelijker wordt 
dat de beoogde dienstentypes aanleiding geven tot een reeks beleidskwesties die 
betrekking hebben op het communautaire beleid inzake telecommunicatie, handel, 
regionale ontwikkeling en ruimtevaart; dat derhalve reeds in een vroeg stadium 
aandacht aan dè introductie van deze diensten moet worden geschonken; 
Overwegende dat, gegeven de wereldomspannende dimensie van 
persoonlijke satelliet communicatie, een tijdige 
ontwikkeling van een gemeenschappelijke aanpak nodig is; 
overwegende dat de ontwikkeling van zulk een 
gemeenschappelijke aanpak door middel van veelvoudige, 
bilaterale akties van de Lid-Staten, excessieve vertragingen 
en lastige procedures met zich mee zou brengen, gezien het 
groot aantal individuele akties welke nodig zouden zijn; 
overwegende dat daarom deze akties beter op communautiar 
niveau kunnen worden uitgevoerd; 
Overwegende <ïat in dé resolutie Van dë'Raad van 19 december 1991 inzake.de 
ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor satellietcommunicatiediensten 
en -apparatuur wordt benadrukt dat zorgvuldig rekening moet worden gehouden met 
de industriële aspecten, waaronder de noodzaak van een Europese industrie die op 
het gebied van satellietcommunicatie internationaal concurrerend is; 
Overwegende dat gecoördineerde acties van de Gemeenschap en het Europees 
Ruimteagentschap tot doel dienen te hebben het concurrentievermogen van de 
industrie op een niveau te brengen waarop zij volledig kan deelnemen aan het 
Leveren van persoonlijke satellietcommunicatienetwerken en -diensten; 
Overwegende dat de beperkte hoeveelheid spectrum die op dit ogenblik voor de 
levering van mobiele satellietdiensten in het algemeen is toegewezen, een 
zorgvuldige overweging van de invoering van persoonlijke 
satellietcommunicatiediensten vereist; 
Overwegende dat het opstellen van passende normen van vitaal belanv is om in 
verband met het aanbieden van persoonlijke satellietcommunicatiesy=temen, 
-diensten en -apparatuur een op concurrentie gericht klimaat te creëren; dat het 
Europees Normalisatie-instutuut voor Telecommunicatie (ETSI) bij net tijdig 
cpstellen van deze normen en in het kader van door alle partners m de 
_.iter nationale handel gehanteerde internationale normen een belar.'jr i j ke rol dient 
te spelen; 
Overwegende dat do invoering van persoonlijke satellietcommunicatiediensten een 
relangrijke rol kan spelen bij de ontwikkeling van de satel1ietcompcnent van de 
toekomstige mobiele communicatienetwerken van de derde generatie; cat de 
projecten inzake universele mobiele telecommunicatiesystemen (UMTS; in het kader 
van het communautaire RACE-programma hiertoe bijdragen; 
-2.1 -
Overwegende dat het communautaire telecommunicatiebeleid in het algemeen en het 
satel1ietcommunicatiebeleid in het bijzonder de nadruk leggen op de noodzaak van 
concurrerende dienstverlening overeenkomstig de mededingingsregels van het 
Verdrag; dat de tegenstrijdige aspecten van concurrerende dienstverlening 
enerzijds on beperkte beschikbaarheid van frequenties .mder /. i jdr» in u 1 1 o 
voorgestelde introductiescenario's zorgvuldig moeten worden onderzocht; 
Overwegende dat de eerste besluiten inzake beschikbaarheid en gemeenschappelijk 
gebruik van het spectrum en inzake vergunningverlening waarschijnlijk bepalende 
factoren zijn voor de concurrerende levering van persoonlijke satelliet­
communicatiediensten; dat met een gemeenschappelijk standpunt dient te worden 
getracht ontwikkelingen op industrieel en regelgevend vlak welke nadelig voor de 
belangen van de Gemeenschap zijn, te vermijden; 
-2-8 -
Overwegende dat de mondiale dimensie van deze systemen en hun strategisch belang 
voor het aanbieden van mobiele telecommunicatiediensten alsmede de betrokken 
mcndiale regelgevingsstructuur waaronder deze diensten worden aangeboden, een 
belangrijke plaats dienen in te nemen in de politieke overwegingen in verband met 
het uitstippelen van een communautair beleid; dat het mondiale regelgevingskader 
waaronder deze systemen zullen moeten functioneren in strategisch en politiek 
opzicht een van de meest cruciale te onderzoeken aspecten is; 
Overwegende dat overleg met de betrokken partijen de noodzaak om in een vroeg 
stadium aandacht aan het belang van persoonlijke satellietcommunicatiediensten 
te geven, heeft bevestigd; dat het derhalve wenselijk is bilateraal en 
multilateraal overleg met alle betrokken partijen voort te zetten; 
Overwegende dat wordt erkend dat communautaire actie en coördinatie van de totale 
strategie voor de invoering van persoonlijke satellietcommunicatiediensten de 
meest efficiënte wijze is om een maximaal voordeel voor de industrie, 
dienstverleners en gebruikers te waarborgen. 
ERKENT 
het belang van de geplande invoering en het geplande gebruik van satellieten 
voor persoonlijke communicatie en juicht de kansen die hierdoor wellicht aan 
de Europese fabrikanten, dienstverleners en gebruikers worden geboden, toe; 
de mondiale kenmerken van persoonlijke satellietcommunicatiediensten, met 
name indien deze via niet-geostationaire satellietsystemen worden geleverd, 
en de bijzondere kenmerken ervan waar zij ingrijpen in de Europese en 
internationale regelgevingsstructuren ; 
de uitdaging aan de Gemeenschap om een op de toekomst gericht actief kader 
voor beleid en regelgeving op te zetten om de invoering van persoonlijke 
satellietcommunicatiediensten mogelijk te maken, waarbij rekening wordt 
gehouden met het mondiale karakter van deze systemen en de wenselijkheid van 
gecoördineerde communautaire actie; 
BENADRUKT DERHALVE 
net belang van het uitstippelen van een communautair beleid inzake persoonlijke 
. :".e 1 1ietcommunicatiesystemen en -diensten dat aansluit op het bestaande 
_-_.~munautaire beleid inzake telecommunicatie, ruimtevaart, regionale ontwikkeling 
en handel in het algemeen en mobiele en satellietcommunicatie in het bijzonder en 
waarin rekening wordt gehouden met de internationale eigendomsstructuur en 
exploitatie van deze systemen; 
1°) -
VERZOEKT DE LID-STATEN 
zo spoedig mogelijk over te gaan tot het uitstippelen van een communautair beleid 
inzake persoonlijke satellietcommunicatiesystemen en -diensten en van een 
i-i unmunawt.a i r standpunt ten aanzien van dorde landen, me» name in hot kador van 
internationale organisaties zoals de Internationale Teloeonununicatie-unie. 
EN VERZOEKT DE COMMISSIE 
1. de betekenis van persoonlijke satellietcommunicatiesystemen voor het 
uitstippelen van communautair beleid inzake telecommunicatie, ruimtevaart, 
handel, industrie en regionale ontwikkeling te onderzoeken; 
2. de samenwerking met het Europese Ruimteagentschap bij het bepalen van een 
doeltreffend gezamenlijk beleid inzake deze systemen dat tot doel heeft de 
concurrentiepositie van de Europese ruimtevaart- en daarmee samenhangende 
telecommunicatie-industrie te verbeteren, verder te intensiveren; 
3. de internationale ontwikkelingen en in dit verband met name de ontwikkeling 
van de regelgeving in de Verenigde Staten nauwlettend te blijven volgen en 
in voorkomend geval met niet-communautaire landen overleg over de 
gecoördineerde invoering van deze systemen op mondiaal niveau te plegen; 
4. haar samenwerking met het ETSI en het ERC/ERO bij de behandeling van 
respectievelijk de betrokken normalisatie- en frequentiekwesties te 
intensiveren; 
5. voorstellen voor de vereiste geharmoniseerde voorwaarden in verband met de 
verlening van vergunningen voor deze netwerken en diensten in te dienen; 
«'). een platform voor strategisch overleg tussen alle betrokken partijen op te 
richten van waaruit gedetailleerde aanbevelingen voor do ontwikkel ing van 
een samenhangend communautair beleid kunnen worden gedaan; 
7. in voorkomend geval een communautair standpunt binnen de relevante 
internationale organisaties zoals de Internationale Telecommunicatie-unie 
voor te stellen; 
8. regelmatig verslag van de ontwikkelingen op dit gebied uit te brengen en zo 
nodig passende maatregelen en/of acties voor te stellen. 
- 3o_ 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
I. FINANCIËLE.GEVOLGE^ • . 
1. Titel van de maatregel 
RESOLUTIE VAN DE RAAD INZAKE PERSOONLIJKE SATELLIETCOMMUNICATIE 
2. Begrotingslijnen 
A 2510 : Vergaderkosten van comités die moeten worden geraadpleegd in het 
communautaire besluitvormingsproces (groep 3). 
A 1178 : Technisch-administratieve hulp ter ondersteuning van de 
verschillende activiteiten 
Titels AÏ en A2 : Personeelskosten en huishoudelijke uitgaven 
B5-4010 : Telecommunicatiebeleid 
B5-4011 : Normalisatie 
3. Juridische grondslag 
- Artikelen 57 (2), 66 en 100 A 
Groenboek over een gezamenlijke aanpak op het gebied van satelliet­
communicatie in de Europese Gemeenschap, COM(90)490 def, 20 november 1990 
(Nederlandse versie 28 november 1990) 
Resolutie van de Raad van 19 december 1993 inzake do ontwikkeling van de 
gemeenschappelijke markt voor satel1ietcommunicatiediensten en 
-apparatuur tot 1993, PB C 8 van 14 januari 1992, blz. 1 
Richtlijn 93/.../EEG van de Raad [inzake de onderlinge erkenning van 
vergunningen en andere nationale machtigingen tot het aanbieden van 
satellietnetwerkdiensten en/of satellietcommunicatiediensten]. 
- 31-
4. Omachrijving van de maatregel 
4.1. Specifieke doelstellingen van de maatregel 
Dez'e.Triaatregel heeft tot dóe'l'de öntwikke;iingéh*óp "het gebied, van.de 
persoonlijke satellietcommunicatie voortdurend nauwlettend te blijven volgen 
ten einde de introductie van deze nieuwe communicatiedienst te 
vergemakkelijken door middel van passende vergunningsregelingen en door de 
ontwikkeling van de nodige normen voor de apparatuur. 
Deze maatregel heeft belangrijke gevolgen voor de ontwikkeling van 
persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Gemeenschap en de rest van 
Europa. Een en ander wordt ingegeven door de noodzaak om een communautaire 
regeling op te zetten voor diensten die per definitie een internationaal 
karakter hebben. Bovendien heeft de maatregel tot doel de Europese industrie 
te steunen bij haar inspanningen om een aandeel te verwerven in de fabricage 
van apparatuur voor gebruik in de ruimte of op de grond en in de levering 
van diensten. Een passende communautaire benadering en steunverlening zullen 
een ruime basis opleyeren yoor.de markt voor persoonlijke satelliet-: 
communicatiediensten én -apparatuur, in de Gemeenschap. 
4.2..Duur 
De voorgestelde maatregel is op jaarbasis. De duur is niet beperkt. 
4.3. Groepen waarvoor de maatregel gevolgen heeft 
De resolutie is rechtstreeks van belang voor de leveranciers van 
satellietdiensten en apparatuur in de sector persoonlijke satelliet­
communicatie, waaronder leveranciers van apparatuur voor het ruimtesegment 
en het aardsegment, de dienstensector en gebruikers van persoonlijke 
satellietcommunicatiediensten in de Gemeenschap. 
5. Indeling van de uitgaven en ontvangsten 
Niet-verplichte uitgaven 
Gesplitste kredieten 
- 3Z--
Aard van de uitgaven 
De financiële.bijdrage van de Gemeenschap zal, .afhankelijk van de aard van 
de werkzaamheden., ten hoogste SO tot'ioo % van de geïnvesteerde middelen 
bedragen. Deze bijdrage zal nodig zijn om de gevolgen voor het beleid inzake 
handel, ruimtevaart, telecommunicatie en regionale ontwikkeling te 
beoordelen en om normen en geharmoniseerde vergunningsvoorwaarden op te 
stellen, waarvoor ECTRA, ERC/ERO en ETSI subsidies zullen ontvangen. 
Financiële gevolgen voor de beleidskredieten 
In verband met de voorgestelde maatregel moet in 1993 een studie worden 
gestart van de gevolgen van persoonlijke satellietcommunicatiesystemen voor 
het communautaire beleid inzake handel, ruimtevaart, regionale ontwikkeling 
en telecommunicatie. Voor deze studie is in 1993 een bedrag van 450.000 ecu 
nodig, waarin is voorzien in post B5-4010 van de huidige begroting. 
Te.vens impliceert het voorstel dat aan het 1STSÏ opdracht wordt gegeven 
geharmoniseerde normen op te stellen.. Hiervoor is jaarlijks een bedrag van 
ongeveer 20.000 ecu uit post B5-4011 nodig. 
Indicatief tijdschema : 
1994 20.000 ecu 
1995 20.000 ecu 
1996 20.000 ecu 
1997 20.000 ecu 
1998 20.000 ecu 
8. Bepalingen om bodrog tegen te gaan 
De Commissie controleert betalingen of eventuele diensten, voorbereidende, 
haalbaarheids- of evaluatiestudies alvorens betalingen te verrichten, 
waarbij rekening wordt gehouden met de contractuele verplichtingen, 
economische beginselen en goede financiële of andere beheerspraktijk. In 
alle overeenkomsten en contracten tussen de Commissie en de ontvangers van 
eventuele bepalingen zullen anti-fraudebepalingen worden opgenomen 
(controle, rapportage enz.). 
-3 2, . 
I I . UU 1S1IOUDBL1JKK KKKDIBTKN 
De bijdrage van de Gemeenschap wordt gedekt uit bedragen die zijn opgenomen 
in de titels Al en A2 van de begroting. Deze middelen zijn nodige om een. 
bijdrage té leveren a^h de werkzaamheden'van*ËCTRA en ÇRC/ERO met hét oog op 
het opstellen van geharmoniseerde voorwaarden voor het aanbieden van 
paneuropese diensten, professionele ondersteuning en vergaderingen van 
comités. De specifieke behoeften voor deze laatste twee onderdelen kunnen 
worden geraamd op ongeveer 1 manjaar diensten van deskundigen per jaar en 
1 extra vergadering per jaar van een comité met 24 leden dat is samengesteld 
in het kader van Richtlijn 93/.../EEG van de Raad (inzake de onderlinge 
erkenning van vergunningen en andere nationale machtigingen tot het 
aanbieden van satellietnetwerkdiensten en/of satellietcommunicatiediensten]. 
De geraamde jaarlijkse kosten van de totale maatregel zullen in 1994 
ongeveer 165.000 ecu bedragen. Naar verwachting zal dit bedrag de komende 
jaren niet stijgen. Voor opdrachten aan ERC/ERO en ECTRA zal neg eens een 
bedrag van ongeveer 50.000 ecu per jaar nodig zijn, dat zal v/orden gedekt 
uit begrotingslijn A-1178. De extra personeelsbehoefte (1 A) wordt geraamd.-, 
op 10Ö.Ö00 ecu, welk bedrag zal worden gedekt uit titel Al van de begroting. 
De extra kosten voor vergaderingen bedragen ongeveer 15.000 ecu per jaar. 
Dit bedrag wordt gedekt uit begrotingslijn A-2510. 
III. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN/BATENANALYSE 
1. Doelstellingen en overeenstemming met het financieel programma 
\.\. Do voorgestelde resolutie heeft tot doel de politieke, regulatieve en 
technische ontwikkelingen in de sector persoonlijke satell ietcc::.-rmnicatie 
nauwlettend te volgen en passende communautaire maatregelen vast te stellen 
om de introductie van deze diensten in de Gemeenschap te vergerr-kkelijken, 
met name door de vaststelling van geharmoniseerde vergunnincsverrwaarden en 
normen. 
4L. 2,. De maatregel in opgenomen in het financieel programma van he~ Z Z-. 
d.-3- De doelstelling van de voorgestelde resolutie komt overeen rr.et z~ algemene 
doelstelling "totstandbrenging van een interne markt voor telercrrmunicatie-
apparatuur en -diensten" die in het financieel programma var. he- DG is 
opgenomen. 
3 H-
2. Motivering van de maatregel 
De voorgestelde resolutie bevat maatregelen die nodig zijn voor het tot 
stand brengen van een interne markt in de sector persoonlijke satelliet-
communicatiediensten.. 
In verband met de betrokken types diensten.speelt een aantal beleidskwesties 
die betrekking hebben op aspecten van het communautaire beleid inzake 
handel, telecommunicatie, regionale ontwikkeling en ruimtevaart en waaraan 
in een vroeg stadium aandacht dient te worden geschonken. 
De beoogde diensten kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor satelliet­
communicatie en telecommunicatie in het algemeen en voor de wijze waarop 
telecommunicatiediensten wereldwijd zijn gereglementeerd. 
In dit vroege stadium is een strategische evaluatie van alle aspecten nodig 
om een input te leveren voor een totale beoordeling van het belang van dit 
type dienst voor de Europese markt en de Europese industrie en om te bepalen 
welke maatregelen op het vlak van de regelgeving en normalisatie in. verband 
met deze'systemen nodig zijn. 
De voorgestelde maatregel is volledig in overeenstemming met het 
subsidiariteitsbeginsel, aangezien de invoering van een dergelijk concept 
via multilaterale acties van de Lid-Staten tot buitensporige vertragingen en 
omslachtige procedures zou leiden, aangezien hiervoor een groot aantal 
afzonderlijke onderhandelingen nodig zou zijn. De doelstelling kan dan ook 
beter door een actie in communautair verband worden gerealiseerd. 
De Lid-Staten hebben tijdens een informatieve vergadering de voorgestelde 
actie in communautair verband volledig onderschreven en de Commissie 
verzocht de hier beschreven communautaire benadering uit te stippelen. Dit 
verzoek van de Lid-Staten houdt niet alleen de ontwikkeling van een politiek 
en regelgevingskader in, maar ook een financiële verbintenis orr, onder andere 
de verschillende opties te onderzoeken, opdracht te geven tot het opstellen 
van geharmoniseerde normen en vergunningsvoorwaarden en om de communautaire 
vergunningsvoorwaarden met medewerking van een comité op te stellen. 
3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
In de voorgestelde resolutie wordt een rapportageprocedure beschreven die 
inhoudt dat de Commissie regelmatig verslag dient uit te brenger, over alle* 
kwesties die voortvloeien uit de ontwikkelingen op dit gebied. 

s 5 S -
ISSN 0254-1513 
COM(93) 171 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 
Catalogusnummer : CB-CO-93-191-NL-C 
ISBN 92-77-54870-3 
Bureau voor officiële publïkaties der Europese Gemeenschappen 
Lr2985 Luxemburg