[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 28.4.2006

COM(2006) 179 definitief

Ontwerp

INTERINSTITUTIONELE OVEREENKOMST

betreffende de interinstitutionele samenwerking in het kader van de internationale verdragen waarbij de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en haar lidstaten partij zijn

(door de Commissie ingediend) {SEC(2006) 519}

TOELICHTING

1. DOEL

Het doel van dit voorstel is de algemene beginselen vast te leggen voor de interinstitutionele coördinatie tussen de lidstaten, vertegenwoordigd door de Raad, en de Commissie, vertegenwoordiger van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna "de Gemeenschap"), wanneer zij deelnemen aan internationale bijeenkomsten waarvan het onderwerp gedeeltelijk tot de bevoegdheid van de Gemeenschap, als bepaald in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en gedeeltelijk tot die van de lidstaten behoort.

Een dergelijke coördinatie tussen de Commissie en de lidstaten, vertegenwoordigd in de Raad, is noodzakelijk om het mogelijk te maken dat, wanneer zowel de Commissie als de lidstaten aan internationale bijeenkomsten deelnemen, beide partijen hun respectieve rol kunnen spelen in volledige overeenstemming met het Verdrag en de communautaire geest.

Dat het noodzakelijk is een reeks beginselen vast te stellen voor de gemeenschappelijke deelname van Euratom en de Euratom-lidstaten is onlangs nog zeer duidelijk geworden op de vergaderingen ter evaluatie van het Verdrag inzake nucleaire veiligheid en de Conferentie ter bespreking en vaststelling van amendementen op het Verdrag inzake de fysieke bescherming van kernmaterialen.

2. EXTERNE BEVOEGDHEDEN VAN EURATOM

De voornaamste taak van de in 1957 opgerichte Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is, zoals omschreven in artikel 1 van het Euratom-Verdrag, "door het scheppen van de voorwaarden noodzakelijk voor de snelle totstandkoming en groei van de industrie op het gebied van de kernenergie, bij te dragen tot de verhoging van de levenstandaard in de lidstaten en de ontwikkeling van de betrekkingen met andere landen". Om die taak te kunnen vervullen zijn aan de Gemeenschap soevereine rechten verleend, die door de lidstaten aan de Gemeenschap zijn overgedragen bij ondertekening van het Euratom-Verdrag, en dit op de volgende hoofdgebieden: onderzoek, gezondheid en veiligheid (bescherming van de werkers en de bevolking tegen de gevaren van ioniserende straling), voorziening van grondstoffen en nucleaire veiligheidscontrole.

Overeenkomstig artikel 2, onder h), van het Euratom-Verdrag kan de Gemeenschap met andere landen en met internationale organisaties alle betrekkingen tot stand brengen welke de vooruitgang in het vreedzame gebruik van de kernenergie kunnen bevorderen. Te dien einde kan de Gemeenschap binnen de grenzen van haar bevoegdheid en jurisdictie verplichtingen aangaan door het sluiten van akkoorden of overeenkomsten met een derde staat, een internationale organisatie of een onderdaan van een derde staat (artikel 101 van het Euratom-Verdrag).

De externe bevoegdheden van de Gemeenschap zijn bevestigd door jurisprudentie. In 1978 heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen zich, naar aanleiding van de geplande toetreding van de Gemeenschap tot het Verdrag inzake de fysieke bescherming van kernmaterialen, gebogen over de externe bevoegdheden van de Gemeenschap[1]. Verwijzend naar de jurisprudentie inzake externe bevoegdheden heeft het Hof opgemerkt dat naar gelang de Gemeenschap een stelsel van gemeenschappelijke interne regels ontwikkelt, zij ook bevoegdheden verwerft voor externe onderhandelingen die een effect kunnen hebben op deze gemeenschappelijke regels[2]. Het Hof van Justitie heeft ook verklaard dat indien de Gemeenschap over interne bevoegdheden ter verwezenlijking van een specifieke doelstelling beschikt, dit impliciet inhoudt dat zij ter zake de exclusieve externe bevoegdheid heeft inzover deelneming van de Gemeenschap aan internationale akkoorden noodzakelijk is voor de verwezenlijking van die doelstelling[3]. Voorts heeft het Hof, inzake de tenuitvoerlegging van een internationale verbintenis van de Gemeenschap en de lidstaten daarvan, geoordeeld dat het desbetreffende verdrag wat de Gemeenschap betreft uitsluitend ten uitvoer kan worden gelegd via een nauwe samenwerking tussen de gemeenschapsinstellingen en de lidstaten, zowel in de fase van onderhandeling en sluiting van het verdrag als bij de uitvoering van de aangegane verbintenissen.

In 1994 heeft het Hof van Justitie in zijn Advies 1/94[4] bevestigd dat "wanneer het onderwerp van een internationaal verdrag deels tot de bevoegdheid van de Gemeenschap en deels tot die van de lidstaten blijkt te behoren (…) een nauwe samenwerking tussen de lidstaten en de gemeenschapsinstellingen moet worden verzekerd, zowel in de fase van onderhandeling en sluiting als bij de uitvoering van de aangegane verbintenissen".

Recentelijk werd, naar aanleiding van de toetreding van de Gemeenschap tot het Verdrag inzake nucleaire veiligheid, in het advies van Advocaat-generaal Jacobs, op basis waarvan het Hof op 10 december 2002 zijn arrest wees, het volgende bevestigd: "Overeenkomstig artikel 101, eerste alinea, van het Verdrag kan de Gemeenschap internationale akkoorden sluiten 'binnen de grenzen van haar bevoegdheid en jurisdictie'. De externe bevoegdheid van Euratom heeft daarom hetzelfde toepassingsgebied als haar interne bevoegdheid of, in andere woorden, Euratom heeft de bevoegdheid om internationale overeenkomsten te sluiten met betrekking tot alle kwesties waarover zij geacht wordt intern op te treden"[5].

3. VERPLICHTINGEN VAN EURATOM TEN GEVOLGE VAN HAAR INTERNATIONALE BETREKKINGEN

3.1. Inleiding

Voor de kwesties die onder het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie vallen, is de Gemeenschap momenteel partij bij vijf internationale verdragen: het Verdrag inzake nucleaire veiligheid, het Gezamenlijk Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en de veiligheid van het beheer van radioactief afval, het Verdrag inzake vroegtijdige kennisgeving van een nucleair ongeval, het Verdrag inzake de verlening van bijstand in het geval van een nucleair ongeval of een calamiteit met radioactieve stoffen en het Verdrag inzake de fysieke bescherming van kernmaterialen.

Overeenkomstig deze verdragen zijn organisaties voor regionale integratie uitsluitend partij bij de verdragen voor zover hun bevoegdheden reiken. De reikwijdte van hun bevoegdheden op gebieden die onder het desbetreffende verdrag vallen, moet door de organisaties voor regionale integratie worden medegedeeld bij het neerleggen van hun toetredingsinstrument. Zo heeft de Gemeenschap, bij haar toetreding tot bovengenoemde verdragen, haar verklaringen neergelegd (zoals vermeld in het Werkdocument van de Commissie).

3.2. Algemene beginselen

Door het Euratom-Verdrag te ondertekenen, hebben de lidstaten een deel van hun bevoegdheden op nucleair gebied overgedragen aan de Gemeenschap. Daarom is de Gemeenschap, alleen wanneer het onderwerp een exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap betreft, dan wel samen met de lidstaten wanneer het om gedeelde bevoegdheden gaat, bevoegd om op internationale conferenties verbintenissen ten opzichte van derde landen aan te gaan en ten uitvoer te leggen, wanneer dergelijke verbintenissen een effect kunnen hebben op de bevoegdheden van de Gemeenschap.

Bij de tenuitvoerlegging van hun internationale verbintenissen op dit gebied, die deels tot de bevoegdheid van de Gemeenschap, deels tot die van de lidstaten behoren, moeten de Gemeenschap en de lidstaten daarom de volgende beginselen in acht nemen:

- beginsel van samenwerking : de lidstaten en de instellingen van de Gemeenschap werken samen teneinde het best mogelijke resultaat te bewerkstelligen;

- beginsel van coördinatie : de lidstaten en de Gemeenschap coördineren hun standpunten zodat zij altijd een gemeenschappelijk standpunt kunnen verdedigen;

- beginsel van solidariteit : dit beginsel is neergelegd in artikel 192 van het Euratom-Verdrag: "De lidstaten treffen alle algemene of bijzondere maatregelen ter uitvoering van de verplichtingen welke voortvloeien uit het Verdrag of het gevolg zijn van handelingen der instellingen van de Gemeenschap. Zij vergemakkelijken de vervulling van haar taak. Zij onthouden zich van alle maatregelen die de verwezenlijking van de doelstellingen van dit Verdrag in gevaar kunnen brengen";

- beginsel van eenheid : de lidstaten vergemakkelijken de rol van de Gemeenschap ten opzichte van derde partijen door te waken over de eenheid van hun vertegenwoordiging;

- beginsel van toegevoegde waarde : de lidstaten beschouwen hun lidmaatschap van de Gemeenschap als een toegevoegde waarde, waardoor hun standpunten op internationale conferenties worden versterkt, veeleer dan verzwakt.

3.3. Deelname van de Gemeenschap aan evaluatievergaderingen

De twee IAEA-Verdragen – het Verdrag inzake nucleaire veiligheid en het Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en de veiligheid van het beheer van radioactief afval – brengen voor de staten die partij zijn bij de verdragen de verplichting mee om driejaarlijks een evaluatievergadering te houden. Het doel van deze evaluatievergaderingen is zich te buigen over de door de diverse partijen ingediende verslagen betreffende de maatregelen die zijn genomen om de door de verdragen in het leven geroepen verplichtingen na te komen.

De Commissie – die de Gemeenschap op dergelijke evaluatievergaderingen vertegenwoordigt – stelt een verslag op over de maatregelen die namens Euratom zijn genomen met het oog op de tenuitvoerlegging van de verplichtingen van de verdragen welke tot de bevoegdheid van de Gemeenschap behoren, als erkend in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie; zij neemt samen met de lidstaten deel aan de evaluatievergaderingen binnen de grenzen van haar bevoegdheden.

Alvorens de laatste hand te leggen aan bovengenoemd verslag en geruime tijd voordat de evaluatievergadering plaatsvindt, neemt de Commissie contact op met de Raad om discussies met de lidstaten mogelijk te maken op grond waarvan het verslag kan worden verduidelijkt. De Raad is het geschikte forum voor dergelijke discussies. Overeenkomstig de hierboven geschetste beginselen moeten verslagen die namens de Gemeenschap worden ingediend echte communautaire documenten zijn, waarover dus op de internationale fora door de lidstaten niet meer wordt gediscussieerd.

In die fora worden de verslagen welke door de onderscheiden partijen zijn ingediend, besproken en geëvalueerd in zogenaamde "landengroepen", tot dusverre overeenkomstig het beginsel van de peer review . Uitsluitend vertegenwoordigers van delegaties die vertegenwoordigd zijn in een landengroep hebben, in beginsel, het recht deel te nemen aan deze besprekingen. De vertegenwoordigers van de Commissie presenteren het verslag namens Euratom. De afzonderlijke lidstaten zijn niet vertegenwoordigd in de Euratom-delegatie. Krachtens de voorgestelde overeenkomst kunnen lidstaten die dit wensen, deelnemen aan de Euratom-delegatie teneinde de eenheid van vertegenwoordiging van de Gemeenschap ten opzichte van derde partijen te waarborgen.

3.4. Deelname van de Gemeenschap aan herzienings- en wijzigingsconferenties

Alle genoemde verdragen bevatten een mechanisme ter herziening of wijziging van de verdragen. Als partij bij deze verdragen neemt de Commissie deel aan deze conferenties teneinde te waken over de verenigbaarheid van de uit de verdragen voortkomende verplichtingen met het beleid en de bepalingen van het Euratom-Verdrag en de daarvan afgeleide secundaire wetgeving.

Wanneer de kwestie die wordt behandeld op de herzienings- of wijzigingsconferentie gedeeltelijk tot de bevoegdheid van de Gemeenschap behoort, uit hoofde van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en gedeeltelijk tot die van de lidstaten, moet de deelname van de Gemeenschap worden gecoördineerd.

Voordat een dergelijke conferentie plaatsvindt, moet de Commissie daarom het nodige overleg plegen met de lidstaten binnen de Raad om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen dat vervolgens namens de Gemeenschap zal worden verdedigd.

Op verzoek van de Commissie of van één of meer lidstaten moet voorts tijdens de conferentie telkens wanneer dit nodig is ter plaatse overleg worden gepleegd tussen de Commissie, de lidstaten en de Raad teneinde een gemeenschappelijk standpunt te bepalen dat vervolgens op de conferentie namens de Gemeenschap zal worden ingediend.

4. CONCLUSIE

In dit voorstel voor een interinstitutionele overeenkomst worden de algemene beginselen geschetst voor de interinstitutionele coördinatie tussen de lidstaten, bijeen in de Raad, en de Commissie, als vertegenwoordiger van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, wanneer zij vergaderingen bijwonen die worden georganiseerd in het kader van internationale verdragen waarbij Euratom en de Euratom-lidstaten partij zijn, teneinde een eenheid van vertegenwoordiging ten opzichte van derde landen te waarborgen en te garanderen dat zowel de verbintenissen van de Gemeenschap als de nationale verplichtingen worden nagekomen.

Ontwerp

INTERINSTITUTIONELE OVEREENKOMST

betreffende de interinstitutionele samenwerking in het kader van de internationale verdragen waarbij de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en haar lidstaten partij zijn

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name op artikel 192,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Wanneer het onderwerp van een overeenkomst of verdrag gedeeltelijk tot de bevoegdheid van de Gemeenschap en gedeeltelijk tot die van de lidstaten behoort, is het essentieel dat de lidstaten, vertegenwoordigd in de Raad, en de Commissie nauw samenwerken, zowel in het proces van onderhandeling over en sluiting van de overeenkomst/het verdrag als bij de uitvoering van de daarbij aangegane verbintenissen. Die verplichting tot samenwerking vloeit voort uit de eis van eenheid bij de internationale vertegenwoordiging van de Gemeenschap. De Commissie en de lidstaten nemen alle nodige maatregelen om in dat verband de best mogelijke samenwerking te bewerkstelligen.

(2) De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is momenteel Partij bij vijf internationale verdragen, meer bepaald het Verdrag inzake nucleaire veiligheid[6], het Gezamenlijk Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en de veiligheid van het beheer van radioactief afval[7], het Verdrag inzake vroegtijdige kennisgeving van een nucleair ongeval[8], het Verdrag inzake de verlening van bijstand in het geval van een nucleair ongeval of een calamiteit met radioactieve stoffen[9] en het Verdrag inzake de fysieke bescherming van kernmaterialen[10].

(3) De deelname aan de internationale fora moet op duidelijke en overeengekomen beginselen zijn gebaseerd.

(4) Krachtens het Verdrag inzake nucleaire veiligheid en het Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en de veiligheid van het beheer van radioactief afval zijn de Verdragsluitende Partijen verplicht op gezette tijden bijeen te komen om een evaluatie te maken van de door de verschillende Partijen ingediende verslagen over hun maatregelen om de bij de verdragen aangegane verbintenissen ten uitvoer te leggen. De Raad moet naar behoren worden geraadpleegd over de verslagen die namens Euratom door de Commissie worden opgesteld en ingediend.

(5) De Commissie die de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie vertegenwoordigt en die Partij is bij de verdragen, neemt samen met de lidstaten en voor zover haar bevoegdheden strekken deel aan de conferenties ter herziening en wijziging van de verdragsteksten. Om de eenheid bij de vertegenwoordiging van de Gemeenschap ten opzichte van derde partijen te waarborgen, moet het nodige overleg worden opgezet om een gemeenschappelijk standpunt te bereiken op basis waarvan een samenhangende deelname van zowel de Commissie als de lidstaten kan worden verzekerd.

ZIJN HET VOLGENDE OVEREENGEKOMEN:

1. DOEL

Het doel van deze overeenkomst is de algemene beginselen vast te leggen voor de coördinatie van de deelname van de lidstaten en de Commissie, als vertegenwoordiger van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, aan internationale bijeenkomsten waarvan het onderwerp gedeeltelijk tot de bevoegdheid van de Gemeenschap, als bepaald in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en gedeeltelijk tot die van de lidstaten behoort.

2. ALGEMENE BEGINSELEN

Wanneer de lidstaten aan dergelijke internationale bijeenkomsten deelnemen, handelen zij in nauwe samenwerking met de Commissie en de Raad op basis van de volgende algemene beginselen.

1. Samenwerking: de lidstaten en de instellingen van de Gemeenschap werken samen teneinde het best mogelijke resultaat te bewerkstelligen.

2. Coördinatie: de lidstaten en de instellingen van de Gemeenschap coördineren hun standpunten zodat zij een gemeenschappelijk standpunt kunnen verdedigen.

3. Solidariteit: de lidstaten nemen alle nodige maatregelen om te waarborgen dat de internationale verplichtingen van de Gemeenschap worden uitgevoerd en onthouden zich van alle maatregelen die de naleving van die verplichtingen in het gedrang brengen.

4. Eenheid: de lidstaten vergemakkelijken de rol van de Gemeenschap ten opzichte van derde partijen door te waken over de eenheid van hun vertegenwoordiging.

5. Toegevoegde waarde: de lidstaten beschouwen hun lidmaatschap van de Gemeenschap als een toegevoegde waarde, waardoor hun standpunten op internationale conferenties worden versterkt, veeleer dan verzwakt.

3. DEELNAME AAN EVALUATIEVERGADERINGEN

1. Geruime tijd voordat de evaluatievergadering plaatsvindt, neemt de Commissie contact op met de Raad alvorens de laatste hand te leggen aan haar verslag over de maatregelen die zijn genomen om de verplichtingen uit hoofde van verdragen uit te voeren.

2. De lidstaten en de Commissie bespreken de verslagen van de Gemeenschap uitsluitend binnen de Raad. Discussies in andere gremia worden vermeden.

3. Met het oog op de evaluatievergaderingen kunnen de lidstaten vertegenwoordigers benoemen binnen de delegatie van de Commissie. Deze vertegenwoordigers zijn echter verschillend van de nationale delegaties.

4. BIJWONEN VAN HERZIENINGS- EN WIJZIGINGSCONFERENTIES

1. Voordat een herzienings- of wijzigingsconferentie plaatsvindt, zetten de Commissie en de lidstaten raadplegingen op binnen de Raad om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen.

2. Tijdens de conferentie organiseren de Commissie en de Raad gezamenlijk ter plaatse voorbereidende vergaderingen met alle aanwezige lidstaten. Deze vergaderingen worden belegd telkens wanneer dit vereist is of op verzoek van een lidstaat of de Commissie met het doel een gemeenschappelijk standpunt te bepalen dat op de plenaire vergadering namens de Gemeenschap zal worden verdedigd.

3. Tijdens de conferentie wordt dit gemeenschappelijk standpunt verdedigd door de Commissie wanneer het betrekking heeft op een onderwerp dat tot de exclusieve bevoegdheden van de Gemeenschap behoort, door de Raad wanneer het een onderwerp betreft dat tot de nationale bevoegdheden behoort, of gezamenlijk wanneer het een gedeelde bevoegdheid betreft. De Commissie en de lidstaten kunnen het woord nemen om het gemeenschappelijk standpunt te ondersteunen.

4. De lidstaten stemmen overeenkomstig het vastgestelde gemeenschappelijk standpunt.

5. PUBLICATIE

Deze overeenkomst wordt gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie .

Gedaan te Brussel, op

Voor de Commissie Voor de Raad

De Voorzitter De Voorzitter

[1] Arrest van het Hof van 14 november 1978, Arrest 1/78.

[2] Zaak nr. 22/70 van 31.03.1971, Commissie v. Raad, Jurispr. 1971, blz. 263 - AETR.

[3] Advies 1/76 van 26.04.1977, Ontwerp-akkoord betreffende de instelling van een Europees oplegfonds voor de binnenscheepvaart, Jurispr. 1977, blz. 741.

[4] Advies 1/94 van 15.11.1994

[5] Advies van Advocaat-generaal Jacobs van 13 december 2001, Zaak C-29/99, Jurispr. 2002, blz. I-11221.

[6] PB L 318 van 11/12/1999, blz. 20-20.

[7] PB L 185 van 16/07/2005, blz. 33-34.

[8] PB L […] van […], blz. […].

[9] PB L […] van […], blz. […].

[10] PB L 149 van 17/06/1980, blz. 41-41.