GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 28/97 door de Raad vastgesteld op 17 juni 1997 met het oog op de aanneming van Richtlijn 97/. . ./EG van het Europees Parlement en de Raad van . . . inzake de rechtsbescherming van modellen (97/ 237/01)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (3),

(1) Overwegende dat het tot de in het Verdrag neergelegde doelstellingen van de Gemeenschap behoort de grondslagen te leggen voor een steeds hechter verbond tussen de Europese volkeren en nauwere betrekkingen tussen de lidstaten van de Gemeenschap tot stand te brengen, alsmede door gemeenschappelijk optreden de economische en sociale vooruitgang van de landen van de Gemeenschap te bereiken en daartoe de barrières die Europa verdelen, te verwijderen; dat volgens het Verdrag daartoe een interne markt tot stand moet worden gebracht, alsook de hinderpalen voor het vrije verkeer van goederen moeten worden verwijderd en een regime moet worden ingevoerd waardoor wordt verzekerd dat de mededinging binnen de interne markt niet wordt vervalst; dat een onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de rechtsbescherming van modellen van nijverheid tot deze doelstellingen zal bijdragen;

(2) Overwegende dat de verschillen in de door de wetgeving van de lidstaten geboden rechtsbescherming van modellen de totstandbrenging en werking van de interne markt in ongunstige zin beïnvloeden wat de goederen betreft waarin deze modellen zijn belichaamd; dat deze verschillen de mededinging op de interne markt kunnen vervalsen;

(3) Overwegende dat het derhalve voor de goede werking van de interne markt noodzakelijk is de nationale wetgevingen inzake de bescherming van modellen nader tot elkaar te brengen;

(4) Overwegende dat daarbij rekening gehouden moet worden met de oplossingen en voordelen die het stelsel van het Gemeenschapsmodel zal bieden aan ondernemingen die modelrechten willen verkrijgen;

(5) Overwegende dat een volledige onderlinge aanpassing van het modelrecht van de lidstaten niet noodzakelijk is; dat een onderlinge aanpassing die beperkt blijft tot die nationale wettelijke bepalingen die de werking van de interne markt het meest rechtstreeks in ongunstige zin beïnvloeden, volstaat; dat bepalingen inzake sancties, tegenmaatregelen en wetshandhaving moeten worden overgelaten aan de nationale wetgeving; dat de doelstellingen van deze beperkte onderlinge aanpassing niet voldoende door de lidstaten alleen kunnen worden verwezenlijkt;

(6) Overwegende dat bijgevolg de lidstaten de vrijheid dienen te behouden om de procedurebepalingen inzake inschrijving, verlenging en nietigverklaring van modellen, alsmede de bepalingen inzake de rechtsgevolgen van de nietigheid vast te stellen;

(7) Overwegende dat deze richtlijn de toepassing op modellen niet uitsluit van bepalingen van nationaal of van Gemeenschapsrecht waarbij in een andere bescherming wordt voorzien dan die welke de inschrijving of publicatie als model biedt, zoals bepalingen inzake niet ingeschreven modelrechten, merken, octrooien en gebruiksmodellen, oneerlijke mededinging of wettelijke aansprakelijkheid;

(8) Overwegende dat het bij het ontbreken van harmonisatie van het auteursrecht van belang is het beginsel vast te leggen van cumulatie van bescherming uit hoofde van specifieke wetgeving voor ingeschreven modellen en van auteursrechtelijke bescherming, waarbij de lidstaten vrij blijven om de omvang van de auteursrechtelijke bescherming en de voorwaarden waaronder deze wordt verleend, te bepalen;

(9) Overwegende dat ter verwezenlijking van de doelstellingen van de interne markt de voorwaarden voor het verkrijgen van een ingeschreven model in alle lidstaten identiek moeten zijn; dat het te dien einde noodzakelijk is een eenvormige omschrijving te geven van het begrip "model" en van de voorwaarden inzake nieuwheid en eigen karakter waaraan een model voor het verkrijgen van een ingeschreven model moet voldoen;

(10) Overwegende dat het, teneinde het vrije verkeer van goederen te vergemakkelijken, van essentieel belang is dat ingeschreven modellen de houder in alle lidstaten in principe gelijkwaardige bescherming verlenen;

(11) Overwegende dat de houder van het recht door inschrijving bescherming verkrijgt voor die vormkenmerken van een voortbrengsel of een deel ervan, welke in de aanvraag om inschrijving zichtbaar zijn weergegeven en welke door middel van publicatie of openstelling van het betrokken dossier voor het publiek toegankelijk zijn gemaakt;

(12) Overwegende dat bescherming zich niet dient uit te strekken tot de onderdelen welke bij normaal gebruik van een voortbrengsel niet zichtbaar zijn, noch tot die kenmerken van een dergelijk onderdeel welke onzichtbaar zijn wanneer dat onderdeel op zijn plaats wordt aangebracht, of die op zich niet aan de vereisten van nieuwheid en eigen karakter zouden voldoen; dat met kenmerken van een model die om deze redenen van bescherming worden uitgesloten, geen rekening mag worden gehouden bij het beoordelen of andere kenmerken van het model aan de vereisten voor bescherming voldoen;

(13) Overwegende dat het criterium voor de beoordeling van het eigen karakter van een model moet zijn het duidelijke verschil tussen de algemene indruk die wordt gewekt bij een geïnformeerde gebruiker die het model bekijkt, en het vormgevingserfgoed, met inachtneming van de aard van het voortbrengsel waarop het model wordt toegepast of waarin het is verwerkt, en in het bijzonder van de bedrijfstak waarmee het verbonden is en de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model;

(14) Overwegende dat de technologische innovatie niet mag worden gehinderd door aan kenmerken, die uitsluitend door een technische functie worden bepaald, modelbescherming te bieden; dat hieruit niet mag worden afgeleid dat een model esthetische waarde moet bezitten; dat evenmin de interoperabiliteit van voortbrengselen van verschillend fabrikaat mag worden gehinderd door de bescherming uit te breiden tot de vormgeving van mechanische samenvoegingen of verbindingen; dat met kenmerken van een model die om deze redenen van bescherming worden uitgesloten geen rekening mag worden gehouden bij het beoordelen of andere kenmerken van het model aan de beschermingsvereisten voldoen;

(15) Overwegende dat voorzieningen voor mechanische samenvoeging of verbinding bij modulaire voortbrengselen daarentegen een belangrijk aspect van het innoverende karakter van die voortbrengselen en een belangrijk verkoopargument kunnen vormen en bijgevolg voor bescherming in aanmerking moeten kunnen komen;

(16) Overwegende dat een model dat met de openbare orde of de goede zeden strijdig is, niet vatbaar is voor bescherming door een modelrecht; dat deze richtlijn niet inhoudt dat de nationale opvattingen over de openbare orde of de goede zeden geharmoniseerd worden;

(17) Overwegende dat het voor de goede werking van de interne markt van fundamenteel belang is dat ten aanzien van de duur van de door ingeschreven modellen verleende bescherming één lijn wordt getrokken;

(18) Overwegende dat de bepalingen van deze richtlijn de toepassing van de mededingingsregels van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag onverlet laten;

(19) Overwegende dat het voor een aantal sectoren van de industrie dringend noodzakelijk is geworden dat deze richtlijn spoedig wordt aangenomen; dat in dit stadium geen volledige aanpassing mogelijk is van het recht van de lidstaten inzake het gebruik van beschermde modellen voor het repareren van een samengesteld voortbrengsel met de bedoeling het zijn oorspronkelijke vorm terug te geven, waarbij het voorbrengsel waarin het model is verwerkt of waarop het model wordt toegepast, een onderdeel is van een samengesteld voortbrengsel waarvan de vorm bepalend is voor het beschermde model; dat een eerste stap naar en een zekere mate van aanpassing op dit gebied zullen worden gerealiseerd door horizontale aanpassing van de bepalingen van deze richtlijn inzake de voorwaarden voor de bescherming van modellen; dat het gebrek aan een volledige aanpassing van het recht van de lidstaten inzake het gebruik van beschermde modellen voor dergelijke reparaties van een samengesteld voortbrengsel geen beletsel mag vormen voor de aanpassing van die nationale wettelijke bepalingen inzake modellen die de werking van de interne markt het meest beïnvloeden; dat de lidstaten daarom bepalingen mogen handhaven of invoeren inzake het gebruik van een beschermd model voor een dergelijke reparatie van een samengesteld voortbrengsel; dat vijf jaar na de datum van implementatie de Commissie een verslag indient over de gevolgen van de bepalingen van deze richtlijn voor het communautaire bedrijfsleven, voor de consumenten, de mededinging en de werking van de interne markt; dat de Commissie, na de indiening van dit verslag, aan het Europees Parlement en de Raad de wijzigingen in deze richtlijn voorstelt die nodig zijn ter voltooiing van de interne markt met betrekking tot onderdelen van samengestelde voortbrengselen, alsmede andere wijzigingen die zij nodig acht;

(20) Overwegende dat een volledige opsomming moet worden gegeven van de materiële gronden voor weigering van de inschrijving in die lidstaten waar aanvragen vóór de inschrijving grondig moeten worden onderzocht, alsmede van de materiële gronden voor nietigverklaring van ingeschreven modellen in alle lidstaten,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1 Definities

In deze richtlijn wordt verstaan onder:

a) "model", de verschijningsvorm van het voortbrengsel of een deel ervan, die wordt afgeleid uit de kenmerken van met name de lijnen, de omtrek, de kleuren, de vorm , de textuur en/of de materialen van het voortbrengsel zelf en/of de versiering ervan;

b) "voortbrengsel", elk op industriële of ambachtelijke wijze vervaardigde voorwerp, onder meer met inbegrip van onderdelen die zijn bestemd om tot een samengesteld voortbrengsel te worden samengevoegd, verpakkingen, uitvoering, grafische symbolen en typografische lettertypen, doch niet computerprogramma's;

c) "samengesteld voortbrengsel", een voorbrengsel dat bestaat uit meerdere onderdelen die vervangen kunnen worden, zodat het voortbrengsel uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet kan worden.

Artikel 2 Toepassingsgebied

1. Deze richtlijn is van toepassing op:

a) bij de centrale diensten voor de industriële eigendom van de lidstaten ingeschreven modellen;

b) bij het Benelux-Bureau voor tekeningen of modellen ingeschreven modellen;

c) op grond van in een lidstaat geldende internationale regelingen ingeschreven modellen;

d) aanvragen om inschrijving van modellen als bedoeld onder a), b en c).

2. In deze richtlijn wordt onder inschrijving van een model tevens verstaan de publicatie van het model dat ingediend is bij de dienst voor de industriële eigendom van een lidstaat waar die publicatie een modelrecht doet ontstaan.

Artikel 3 Beschermingsvoorwaarden

1. De lidstaten beschermen modellen door middel van inschrijving en verlenen aan de houders ervan exclusieve rechten overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn.

2. Een model wordt door een modelrecht beschermd voorzover het nieuw is en een eigen karakter heeft.

3. Een model dat is toegepast op of verwerkt in een voortbrengsel dat een onderdeel van een samengesteld voortbrengsel vormt, wordt slechts geacht nieuw te zijn en een eigen karakter te vertonen:

a) indien redelijkerwijs te verwachten is dat het onderdeel, ook al is het in het samengestelde voorbrengsel verwerkt, bij normaal gebruik van dit laatste zichtbaar blijft, en

b) voorzover deze zichtbare kenmerken van het onderdeel als zodaning aan de voorwaarden inzake nieuwheid en eigen karakter voldoen.

4. "Normaal gebruik" in de zin van lid 3, onder a), houdt elk gebruik met uitzondering van onderhoud of reparatie in.

Artikel 4 Nieuwheid

Een model wordt als nieuw beschouwd, indien vóór de datum van indiening van de aanvraag om inschrijving of, wanneer aanspraak op voorrang wordt gemaakt, vóór de datum van voorrang geen identiek model voor het publiek beschikbaar is gesteld. Modellen worden geacht identiek te zijn, indien de specifieke kenmerken ervan slechts in onbelangrijke details verschillen.

Artikel 5 Eigen karakter

1. Een model wordt geacht een eigen karakter te vertonen, indien de algemene indruk die het bij de geïnformeerde gebruiker wekt, verschilt van de algemene indruk die bij die gebruiker wordt gewekt door modellen die vóór de datum van indiening van de aanvraag om inschrijving of, wanneer aanspraak op voorrang wordt gemaakt, vóór de datum van voorrang voor het publiek beschikbaar zijn gesteld.

2. Bij de beoordeling van het eigen karakter wordt rekening gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model.

Artikel 6 Openbaarmaking

1. Voor de toepassing van de artikelen 4 en 5 wordt een model geacht voor het publiek beschikbaar te zijn gesteld, indien dit gepubliceerd is na inschrijving of op andere wijze, of tentoongesteld, in de handel gebracht of anderszins openbaar gemaakt is, tenzij deze feiten bij een normale gang van zaken redelijkerwijs niet vóór de datum van indiening van de aanvraag om inschrijving of, wanneer aanspraak op voorrang wordt gemaakt, vóór de datum van voorrang ter kennis konden zijn gekomen van ingewijden in de betrokken sector, die in de Gemeenschap werkzaam zijn. Het model wordt echter niet geacht voor het publiek beschikbaar te zijn gesteld, louter omdat het onder uitdrukkelijke of stilzwijgende voorwaarde van de geheimhouding aan een derde bekendgemaakt is.

2. Openbaarmaking wordt voor de toepassing van de artikelen 4 en 5 niet in aanmerking genomen, wanneer een model waarvoor op grond van een inschrijving in een lidstaat aanspraak op bescherming wordt gemaakt, voor het publiek beschikbaar gesteld is:

a) door de ontwerper, zijn rechtverkrijgende of een derde op basis van door de ontwerper of diens rechtverkrijgende verstrekte informatie, en

b) gedurende het aan de datum van indiening van de aanvraag voorafgaande tijdvak van twaalf maanden of, indien aanspraak wordt gemaakt op voorrang, vóór de datum van voorrang.

3. Lid 2 is eveneens van toepassing wanneer het model ten gevolge van misbruik jegens de ontwerper of diens rechtverkrijgende voor het publiek beschikbaar is gesteld.

Artikel 7 Modellen die bepaald zijn door hun technische functie en modellen van verbindingen

1. Een modelrecht geldt niet voor de uiterlijke kenmerken van een voortbrengsel die uitsluitend door de technische functie worden bepaald.

2. Een modelrecht geldt niet voor de uiterlijke kenmerken van een voortbrengsel die noodzakelijkerwijs in precies dezelfde vorm en afmetingen gereproduceerd moeten worden om het voortbrengsel waarin het model belichaamd is of waarop het toegepast is, mechanisch met een ander voortbrengsel te kunnen verbinden of om het in, rond of tegen een ander voortbrengsel te kunnen plaatsen, zodat elk van beide voortbrengselen zijn functie kan vervullen.

3. In afwijking van lid 2 kan een model dat tot doel heeft binnen een modulair systeem de meervoudige samenvoeging of verbinding van onderling verwisselbare voortbrengselen mogelijk te maken, onder de in de artikelen 4 en 5 gestelde voorwaarden door een modelrecht worden beschermd.

Artikel 8 Met de openbare orde of de goede zeden strijdige modellen

Een model dat met de openbare orde of de goede zeden strijdig is, is niet vatbaar voor bescherming door een modelrecht.

Artikel 9 Draagwijdte van de bescherming

1. De bescherming krachtens het modelrecht omvat elk model dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt.

2. Bij het beoordelen van de draagwijdte van de bescherming wordt rekening gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model.

Artikel 10 Beschermingsduur

Na inschrijving wordt een model dat aan de in artikel 3, lid 2, gestelde voorwaarden voldoet, gedurende een of meer tijdvakken van vijf jaar met ingang van de datum van indiening van de aanvraag door een modelrecht beschermd. De beschermingsduur kan op verzoek van de rechthebbende telkens met een of meer tijdvakken van vijf jaar worden verlengd, tot een totale termijn van ten hoogste 25 jaar vanaf de datum van indiening van de aanvraag.

Artikel 11 Nietigheid of weigering van inschrijving

1. In de volgende gevallen wordt de inschrijving van een model geweigerd of het recht op een ingeschreven model nietig verklaard:

a) het model is geen model in de zin van artikel 1, onder a), of

b) het beantwoordt niet aan de voorwaarden van de artikelen 3 tot en met 8, of

c) de aanvrager of de houder van het modelrecht kan er volgens het recht van de betrokken lidstaat geen aanspraak op maken, of

d) het model is strijdig met een ouder model dat na de datum van indiening van de aanvraag of, wanneer aanspraak op voorrang wordt gemaakt, na de datum van voorrang voor het publiek beschikbaar is gesteld en dat vanaf een aan deze datum voorafgaand tijdstip wordt beschermd hetzij als ingeschreven Gemeenschapsmodel, of door een aanvraag om een ingeschreven Gemeenschapsmodel of door een modelrecht van de betrokken lidstaat, of door een aanvraag om een zodanig recht.

2. Elke lidstaat kan bepalen dat de inschrijving van een model zal worden geweigerd of dat het recht op een ingeschreven model nietig zal worden, verklaard in de volgende gevallen:

a) in een later model wordt van een onderscheidend teken gebruik gemaakt en het Gemeenschapsrecht of het recht van de betrokken lidstaat dat op dat teken van toepassing is, staat de houder van het teken toe dat gebruik te verbieden, of

b) in het model wordt zonder toestemming gebruik gemaakt van een werk dat in de betrokken lidstaat auteursrechtelijk beschermd is, of

c) het model vormt een oneigenlijk gebruik van een van de in artikel 6 ter van het Verdrag van Parijs ter bescherming van de industriële eigendom genoemde zaken, of van kentekenen, emblemen en wapens die niet onder artikel 6 ter van het Verdrag vallen en die in de betrokken lidstaat van bijzonder algemeen belang zijn.

3. De in lid 1, onder c), vermelde grond kan alleen worden ingeroepen door degene die volgens het recht van de betrokken lidstaat aanspraak kan maken op het modelrecht.

4. De in lid 1, onder d), en lid 2, onder a) en b), vermelde gronden kunnen alleen door de aanvrager of de houder van het strijdige modelrecht worden ingeroepen.

5. De in lid 2, onder c), vermelde grond kan alleen door de belanghebbende worden ingeroepen.

6. De leden 4 en 5 gelden onverminderd de vrijheid van de lidstaat om te bepalen dat de in lid 1, onder d), en lid 2, onder c), vermelde gronden ook ambtshalve door de bevoegde instantie van die lidstaat kunnen worden ingeroepen.

7. Wanneer overeenkomstig lid 1, onder b), of lid 2 de inschrijving van een model is geweigerd of een modelrecht nietig is verklaard, kan het model worden ingeschreven of het modelrecht worden gehandhaafd in gewijzigde vorm, indien het in die vorm aan de beschermingsvoorwaarden voldoet en het model zijn identiteit behoudt. Inschrijving of handhaving in gewijzigde vorm kan erin bestaan dat de inschrijving vergezeld gaat van een verklaring van de houder dat hij gedeeltelijk afziet van aanspraken op het modelrecht, of van een vermelding in het modellenregister van een rechterlijke beslissing waarbij het modelrecht gedeeltelijk nietig is verklaard.

8. Elke lidstaat kan in afwijking van de leden 1 tot en met 7 bepalen dat de weigerings- of nietigheidsgronden welke in die lidstaat gelden vóór de datum waarop de bepalingen ter uitvoering van deze richtlijn in werking treden, van toepassing zijn op vóór die datum ingediende aanvragen om inschrijving en op de inschrijvingen die daaruit voortvloeien.

9. Een modelrecht kan ook na verval of afstand nietig worden verklaard.

Artikel 12 Inhoud van het modelrecht

1. De inschrijving van een model verleent aan de houder ervan het exclusieve recht om het te gebruiken en om derden aan wie hij daartoe geen toestemming heeft gegeven, te beletten het gebruiken. Onder dit gebruik wordt met name verstaan het vervaardigen, aanbieden, in de handel brengen, invoeren, uitvoeren of gebruiken van een voortbrengsel waarin het model is belichaamd of waarop het is toegepast, alsmede het voor deze doeleinden in voorraad hebben van dat voorbrengsel.

2. In zoverre krachtens de wetgeving van een lidstaat handelingen als bedoeld in lid 1 niet voorkomen konden worden vóór de datum waarop de bepalingen ter uitvoering van deze richtlijn in werking zijn getreden, kan op het modelrecht geen beroep worden gedaan om te beletten dat die handelingen worden voortgezet door degene die er vóór die datum mee begonnen was.

Artikel 13 Beperkingen op het modelrecht

1. De rechten op een ingeschreven model gelden niet voor handelingen:

a) in de particuliere sfeer en voor niet-commerciële doeleinden;

b) voor experimentele doeleinden;

c) bestaande in reproductie ter illustratie of voor onderricht, mits deze handelingen verenigbaar zijn met de eerlijke handelsgebruiken, zij niet zonder noodzaak afbreuk doen aan de normale exploitatie van het model en de bron wordt vermeld.

2. De rechten op een ingeschreven model gelden evenmin voor:

a) de uitrusting van in een ander land geregistreerde vaartuigen en luchtvaartuigen die zich tijdelijk op het grondgebied van de betrokken lidstaat bevinden;

b) de invoer in de betrokken lidstaat van vervangingsonderdelen en toebehoren voor de reparatie van dergelijke vervoermiddelen;

c) reparaties aan dergelijke vervoermiddelen.

Artikel 14 Overgangsbepaling

Zolang deze richtlijn niet overeenkomstig artikel 18 op voorstel van de Commissie is gewijzigd mogen de lidstaten bepalingen handhaven of invoeren inzake het gebruik van beschermde modellen voor het repareren van een samengesteld voortbrengsel met de bedoeling het zijn oorspronkelijke vorm terug te geven, waarbij het voortbrengsel waarin het model is verwerkt of waarop het model wordt toegepast een onderdeel is van een samengesteld voortbrengsel waarvan de vorm bepalend is voor het beschermde model.

Artikel 15 Uitputting van rechten

De rechten op een ingeschreven model gelden niet voor handelingen die betrekking hebben op een voortbrengsel waarin een door het modelrecht beschermd model is belichaamd of waarop het is toegepast, indien het voortbrengsel door de houder van het modelrecht of met diens toestemming in de Gemeenschap in de handel is gebracht.

Artikel 16 Verhouding tot andere vormen van bescherming

De bepalingen van deze richtlijn laten onverlet de bepalingen van Gemeenschapsrecht en het recht van de betrokken lidstaat inzake niet ingeschreven modelrechten, alsook inzake merken of andere onderscheidende tekens, octrooien en gebruiksmodellen, lettertypen, wettelijke aansprakelijkheid en ongeoorloofde mededinging.

Artikel 17 Verhouding tot het auteursrecht

Een model dat overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn in of ten aanzien van een lidstaat is ingeschreven, kan tevens beschermd worden door het auteursrecht van die lidstaat vanaf de datum waarop het model is gecreëerd of in vorm is vastgelegd. Elke lidstaat bepaalt de omvang en de voorwaarden van die bescherming, met inbegrip van het vereiste gehalte aan oorspronkelijkheid.

Artikel 18 Herziening

Vijf jaar na de in artikel 19 gestelde datum van implementatie dient de Commissie een verslag in over de gevolgen van de bepalingen van deze richtlijn voor het communautaire bedrijfsleven, voor de consumenten, de mededinging en de werking van de interne markt. Na de indiening van dit verslag aan het Europees Parlement en de Raad stelt zij de wijzigingen in deze richtlijn voor die nodig zijn ter voltooiing van de interne markt met betrekking tot onderdelen van samengestelde voortbrengselen, alsmede andere wijzigingingen die zij nodig acht.

Artikel 19 Uitvoering

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op . . . (4*) aan deze richtlijn te voldoen.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de bepalingen van nationaal recht mee die zij vaststellen op het gebied waarop deze richtlijn van toepassing is.

Artikel 20 Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 21 Geadresseerden

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te . . .

Voor het Europees Parlement

De Voorzitter

Voor de Raad

De Voorzitter

(1) PB nr. C 345 van 23. 12. 1993, blz. 14, en PB nr. C 142 van 14. 5. 1996, blz. 7.

(2) PB nr. C 388 van 31. 12. 1994, blz. 9, en PB nr. C 110 van 2. 5. 1995, blz. 12.

(3) Advies van het Europees Parlement van 12 oktober 1995 (PB nr. C 287 van 30. 10. 1995, blz. 157), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 17 juni 1997, en besluit van het Europees Parlement van . . . (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(4*) Drie jaar na de datum van bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

1. Op 3 december 1993 heeft de Commissie op basis van artikel 100 A van het EG-Verdrag een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de rechtsbescherming van modellen ingediend (1).

2. Het Europees Parlement bracht in eerste lezing advies uit op 12 oktober 1995 (2). De Commissie kwam ingevolge dat advies op 14 maart 1996 (3) met een gewijzigd voorstel voor een richtlijn. Het Economisch en Sociaal Comité bracht een eerste advies uit op 6 juli 1994 (4) en een aanvullend advies op 22 februari 1995 (5).

3. De Raad stelde op 17 juni 1997 overeenkomstig artikel 189 B van het Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt vast.

II. DOEL

4. Het doel van het Commissievoorstel is te zorgen voor doelmatige rechtsbescherming van modellen in de lidstaten van de Gemeenschap, de juridische belemmeringen voor het vrije verkeer van producten die op grond van modellen zijn vervaardigd, te verminderen en binnen de gemeenschappelijke markt een concurrentiestelsel zonder distorsies tot stand te brengen.

III. GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Overwegingen

5. De Raad heeft een aantal overwegingen toegevoegd, geschrapt of gewijzigd, met name om rekening te houden met de in bepaalde artikelen aangebrachte wijzigingen.

Artikelen van het voorstel

Artikel 1

6. Het Europees Parlement stelde voor het criterium "van buiten zichtbare" toe te voegen aan de definitie van "model"in letter a) (amendement nr. 2); de Commissie heeft dit amendement in haar gewijzigde voorstel overgenomen. De Raad achtte dit amendement op de definitie van "model", in tegenstelling tot het corresponderende amendement op artikel 3, lid 3 (zie punt 10 hieronder), overbodig en verwarrend, met name ten aanzien van de vraag of de binnenkant van een recipiënt voor bescherming in aanmerking komt. De Raad gaf er dan ook de voorkeur aan dit amendement te vervangen door een nieuwe overweging (overweging 11 van het gemeenschappelijk standpunt) waarin wordt aangegeven dat vormkenmerken waarvoor bescherming wordt aangevraagd in de aanvraag om inschrijving zichtbaar weergegeven moeten zijn.

7. Naar het voorbeeld van het gewijzigde voorstel van de Commissie heeft de Raad ook "met name" toegevoegd in letter a) om duidelijk te maken dat de lijst van kenmerken niet limitatief is, en het woord "textuur" aan de lijst toegevoegd.

8. Ter wille van de duidelijkheid heeft de Raad een definitie toegevoegd van "samengesteld voortbrengsel" (letter c)).

Artikel 2

9. Uit het gewijzigde voorstel van de Commissie heeft de Raad ook de toevoeging van een tweede lid aan dit artikel overgenomen, om duidelijk te maken dat de richtlijn ook betrekking heeft op modellen in lidstaten waar geen formeel inschrijvingssysteem bestaat, maar waar door de publicatie een modelrecht ontstaat. De Raad heeft deze bepaling scherper geformuleerd.

Artikel 3

10. Het voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 3) om de onderdelen van een samengesteld voortbrengsel die bij normaal gebruik niet zichtbaar blijven, niet voor bescherming in aanmerking te laten komen, dat door de Commissie in haar gewijzigde voorstel overgenomen is, werd door de Raad met enkele redactionele wijzigingen aanvaard. De Raad heeft in de definitie van "normaal gebruik" de beperking tot het gebruik door de eindgebruiker weggelaten. De Raad achtte deze beperking nodeloos restrictief en was van mening dat het hoofddoel van deze definitie erin bestaat elk gebruik met uitzondering van onderhoud of reparatie te bestrijken.

Artikel 4

11. De Raad heeft dit artikel aanvaard zoals het in het gewijzigde voorstel van de Commissie staat (zie de punten 14 en 15 hieronder).

Artikel 5

12. De Raad heeft het voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 5) dat ook terug te vinden is in het gewijzigde voorstel van de Commissie, om de beschermingsdrempel te verlagen door de woorden "in belangrijke mate" in het oorspronkelijke Commissievoorstel te schrappen, aanvaard. De Raad heeft ook het argument van de Commissie aanvaard dat lid 2 van het oorspronkelijke Commissievoorstel overbodig is geworden door de schrapping van "in belangrijke mate", aangezien het oorspronkelijke lid 2 bedoeld was om het effect van de hoge oorspronkelijke drempel te matigen. In dit verband heeft de Raad ook een nieuwe overweging toegevoegd (overweging 13 van het gemeenschappelijk standpunt), krachtens welke bij de beoordeling van het eigen karakter van een model rekening moet worden gehouden met de aard van het betrokken voortbrengsel, met de bedrijfstak waarmee het verbonden is en met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model.

13. Het Europees Parlement stelde voor om, in plaats van voor de beoordeling van de eigenheid meer belang te hechten aan punten van overeenkomst dan aan punten van verschil (artikel 5, lid 3, van het oorspronkelijke Commissievoorstel), aan beide evenveel belang te hechten (amendement nr. 6). De Commissie heeft dit principe voor haar gewijzigde voorstel weliswaar aanvaard (artikel 5, lid 2), maar vond het niet nodig het met zoveel worden in de richtlijn op te nemen. De Raad is hierin met de Commissie meegegaan.

Artikel 6

14. De Raad heeft de benadering gevolgd van de Commissie in haar gewijzigde voorstel om artikel 4, lid 2, van haar oorspronkelijke voorstel onder te brengen in een nieuw lid 1 van artikel 6, dat nu niet alleen van toepassing is op artikel 4 maar ook op het gewijzigde artikel 5.

15. De Raad heeft ook aanvaard dat het amendement van het Europees Parlement op het vroegere artikel 4, lid 2 (amendement nr. 4), dat inhoudelijk door de Commissie in haar gewijzigde voorstel is overgenomen, in het nieuwe lid 1 komt.

16. De Raad heeft de verduidelijking aanvaard die in het gewijzigde Commissievoorstel is aangebracht in de redactie van de leden 2 en 3 van dit artikel (leden 1 en 2 van het oorspronkelijke Commissievoorstel), en daardoor een duidelijker onderscheid gemaakt tussen openbaarmaking voortvloeiend uit misbruik door een derde (nieuw lid 3) en andere gevallen van niet-schadetoebrengende openbaarmaking (nieuw lid 2).

17. De Raad heeft in het nieuwe lid 3 de bepaling geschrapt volgens welke de wederrechtelijke openbaarmaking toch als schadetoebrengend wordt aangemerkt, indien ten gevolge daarvan een ingeschreven Gemeenschapsmodel of een ingeschreven modelrecht van de betrokken lidstaat tot stand is gekomen. De Raad is van mening dat wanneer de derde die verantwoordelijk is voor de wederrechtelijke openbaarmaking het betrokken model heeft laten inschrijven, de houder van het modelrecht daardoor niet in een slechtere positie mag komen dan wanneer die inschrijving achterwege was gebleven.

Artikel 7

18. De Raad heeft de verduidelijking aanvaard die de Commissie in haar gewijzigde voorstel in de redactie van artikel 7, lid 1, heeft aangebracht.

19. De Raad heeft het gewijzigde voorstel van de Commissie gevolgd wat betreft artikel 7, lid 2, waarin het door het Europees Parlement voorgestelde amendement met enkele redactionele wijzigingen wordt overgenomen (amendement nr. 7).

20. De Raad heeft de redactie van artikel 7, lid 3, vereenvoudigd.

Artikel 8

21. De Raad heeft dit artikel aanvaard in zijn nieuwe redactie uit het gewijzigde voorstel van de Commissie.

Artikel 9

22. De Raad heeft het voorstel van het Europees Parlement (amendement nr. 8) aanvaard, dat door de Commissie in haar gewijzigde voorstel werd overgenomen, om de woorden "in belangrijke mate" te schrappen in artikel 9, lid 1, van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie; dit spoort met het amendement op artikel 5, lid 1 (punt 12 hierboven).

23. De Raad heeft het gewijzigde voorstel van de Commissie ook aanvaard wat betreft de vervanging van "gelijkaardige" door "geen andere" in artikel 9, lid 1. Doel van deze vervanging is te voorkomen dat door verschillende interpretaties van de woorden "gelijkaardige" en "geen afwijkende" een schemerzone ontstaat waarin een model krachtens de formulering van artikel 5, lid 1, op zichzelf voor bescherming in aanmerking komt en tevens krachtens artikel 9, lid 1, een inbreuk vormt op een ouder model. Daartoe werden in artikel 5, lid 1, de woorden "verschilt van" en in artikel 9, lid 1 de woorden "geen andere" gebruikt.

24. De Raad heeft het gewijzigde voorstel van de Commissie gevolgd wat betreft het amendement van het Europees Parlement op artikel 9, lid 2 (amendement nr. 9); de redenen hiervoor zijn dezelfde als voor de overeenkomstige bepaling van artikel 5 (punt 13 hierboven).

Artikel 10

25. De Raad heeft de tekst van dit artikel verduidelijkt in de zin dat het aan ieder lidstaat wordt overgelaten om te bepalen of de rechthebbende na elk tijdvak van vijf jaar een verlenging van de beschermingsduur moet aanvragen, dan wel of hij van meet af aan bescherming voor meerdere tijdvakken van vijf jaar mag vragen.

Artikel 11

26. In haar gewijzigde voorstel stelde de Commissie voor aan de lijst van weigerings- of nietigheidsgronden drie gronden toe tevoegen die in sommige lidstaten gelden (lid 1, onder e), f), en g), van het gewijzigd voorstel). Hoewel de Raad het ermee eens was dat de lidstaten deze gronden onder de richtlijn in de lidstaten moeten kunnen handhaven, achtte hij het niet nodig alle lidstaten te verplichten ze in hun nationale recht te verankeren. De Raad heeft derhalve deze gronden als facultatieve gronden opgenomen in een afzonderlijk lid (lid 2 van het gemeenschappelijk standpunt).

27. De Commissie heeft tevens de bepaling van lid 2 van haar oorspronkelijke voorstel ondergebracht in lid 1, onder h), van haar gewijzigde voorstel. De Raad heeft deze bepaling aanvaard als een van de weigerings- of nietigheidsgronden met een verplicht karakter (lid 1, onder d), van het gemeenschappelijk standpunt) en heeft de formulering ervan verduidelijkt.

28. De Raad heeft ook de andere verplichte weigerings- of nietigheidsgronden opnieuw ingedeeld (lid 1, onder a) tot en met c),van het gemeenschappelijk standpunt).

29. De Raad heeft bepalingen toegevoegd waarin wordt aangegeven wie de verschillende weigerings- of nietigheidsgronden mag inroepen (punten 3 tot en met 6 van het gemeenschappelijke standpunt). De Raad is van mening dat, wanneer de grond bestaat uit een strijdig recht, het voor de houder van dat strijdige recht, maar niet voor een derde, mogelijk moet zijn zich op die grond te beroepen, onverminderd de voorrechten van de bevoegde autoriteit in de lidstaat waar het strijdige recht geldt.

30. In haar gewijzigde voorstel heeft de Commissie een bepaling toegevoegd betreffende de mogelijkheid een model in gewijzigde vorm in te schrijven of in stand te houden (punt 2 van haar gewijzigde voorstel). De Raad heeft deze bepaling aanvaard en de omstandigheden verduidelijkt waarin zij kan worden toegepast (punt 7 van het gemeenschappelijk standpunt).

31. De Commissie heeft artikel 16 van haar oorspronkelijke voorstel ondergebracht in artikel 11, lid 4,van haar gewijzigde voorstel. De Raad is het ermee eens dat deze bepaling thuishoort in artikel 11 (lid 9 van zijn gemeenschappelijk standpunt).

Artikel 12

32. De Raad heeft dit artikel met enkele redactionele wijzigingen aanvaard.

Artikel 13

33. De Raad heeft dit artikel aanvaard zoals het door de Commissie is voorgesteld.

Artikel 14

34. Terwijl het oorspronkelijke voorstel van de Commissie voorzag in het vrij reproduceren van sommige onderdelen van samengestelde voortbrengselen na een periode van drie jaar, stelde het Europees Parlament voor om deze periode van drie jaar af te schaffen en een vergoedingstelsel in te voeren dat van kracht is vanaf de datum van inschrijving van het model (amendementen nrs. 15 en 10). De Commissie heeft de amendementen van het Europees Parlament overgenomen en nader uitgewerkt. De Raad kwam niet tot overeenstemming over een zodanige bepaling. Om ervoor te zorgen dat deze aangelegenheid, die een specifieke bedrijfstak betreft, de onderlinge aanpassing van andere bepalingen waarover reeds overeenstemming is bereikt, niet vertraagt, heeft de Raad gekozen voor een oplossing waarbij de lidstaten de geldigheidsduur van de huidge bepalingen mogen handhaven of nieuwe bepalingen mogen vaststellen die betrekking hebben op het gebruik van beschermde modellen voor het repareren van een samengesteld voortbrengsel met de bedoeling het zijn oorspronkelijke vorm terug te geven, waarbij het voortbrengsel waarin het model is verwerkt, of waarop het model wordt toegepast, een onderdeel vormt van een samengesteld voortbrengsel waarvan de vorm bepalend is voor het beschermde model. Vijf jaar na de toepassingsdatum van de richtlijn moet de Commissie een analyse voorleggen van de gevolgen van de bepalingen van deze richtlijn en de wijzigingen voorstellen die nodig zijn voor de voltooiing van de interne markt met betrekking tot onderdelen van samengestelde voortbrengselen, alsmede andere wijzigingen die zij nodig acht (artikelen 14 en 18 en overweging 19 van het gemeenschappelijk standpunt).

Artikel 15

35. In haar gewijzigde voorstel stelde de Commissie voor een verwijzing naar artikel 14 toe te voegen. Aangezien de Raad het gewijzigde voorstel van de Commissie wat betreft artikel 14 niet heeft aanvaard (punt 34 hierboven), heeft hij artikel 15 aanvaard zonder deze verwijzing, d.w.z. zoals vermeld in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.

Artikel 16 van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie

36. Deze bepaling staat nu in artikel 11, lid 9, van het gemeenschappeljk standpunt (zie punt 31 hierboven).

Artikel 16 bis van het gewijzigde voorstel van de Commissie

37. Het Europees Parlement stelde voor een artikel toe te voegen betreffende het verstrekken van informatie bij een vermeende inbreuk op een modelrecht als middel om namaak tegen te gaan (amendement nr. 11). De Commissie heeft dit amendement in haar gewijzigde voorstel overgenomen als artikel 16 bis. De Raad is van mening dat een dergelijke bepaling buiten het toepassingsgebied valt van deze richtlijn, die beperkt is tot de onderlinge aanpassing van de nationale bepalingen die de werking van de interne markt het meest rechtstreeks beïnvloeden (overweging 5 van het gemeenschappelijk standpunt), en heeft die bepaling bijgevolg niet aanvaard.

Artikel 16 (artikel 17 van het gewijzigde voorstel).

38. De Raad heeft dit artikel aanvaard zoals het in het gewijzigde voorstel van de Commissie staat.

Artikel 17 (artikel 18 van het gewijzigde voorstel)

39. In het gewijzigde voorstel van de Commissie staat een vereenvoudigde versie van lid 1 van haar oorspronkelijke voorstel, vanuit de overweging dat de richtlijn inzake de rechtsbescherming van modellen niet de geschikte plaats is voor harmonisatie van het auteursrecht. De Raad heeft dit lid aanvaard zoals het in het gewijzigde voorstel wordt voorgesteld.

40. In haar gewijzigde voorstel heeft de Commissie lid 2 van haar oorspronkelijke voorstel geschrapt omdat het overbodig werd geacht, vooral in het licht van het vonnis in zaak C-92/92 (Phil Collins v Imtrat). De Raad heeft deze schrapping aanvaard.

Artikel 18 ter voorgesteld door het Europees Parlement

41. Het Europees Parlement stelde voor een nieuw artikel 18 ter in te voegen, dat betrekking heeft op het vermoeden van nieuwheid van een model in een rechtszaak voor de nationale rechter (amendement nr. 12). De Commissie vond dat een dergelijke bepaling niet in deze richtlijn past, omdat zij de vrijheid van de lidstaten om te bepalen of de nieuwheid al dan niet vóór de inschrijving moet worden vastgesteld, zou aantasten en omdat zij op onverantwoorde wijze inbreuk zou maken op het procesrecht van de lidstaten. De Raad heeft het amendement niet aanvaard om dezelfde redenen als de Commissie. Bijgevolg heeft de Raad evenmin het verwante voorstel van het Europees Parlement voor het invoeren van een nieuwe overweging 18 bis aanvaard (amendement nr. 1).

Artikel 18

42. Het Europeees Parlement stelde de invoering van een nieuw artikel 18 quater voor, dat een herzieningsclausule voor de hele richtlijn bevat (amendement nr. 14). De Commissie stelde voor, het toepassingsgebied van deze herzieningsclausule te beperken tot het artikel betreffende het gebruik van een model voor reparatiedoeleinden (artikel 14, lid 5, van haar gewijzigde voorstel). De Raad heeft een herzieningsclausue voor de gehele richtlijn aanvaard en de formulering daarvan aangepast aan de oplossing die werd voorgesteld voor artikel 14 (artikel 18 van het gemeenschappelijk standpunt - zie ook punt 34 hierboven).

Artikel 19

43. In haar gewijzigde voorstel stelde de Commissie voor de toepassingsdatum van de richtlijn te wijzigen van 31 oktober 1996 in 1 januari 1998, gezien de stand van de procedure voor de aanneming van de richtlijn. De Raad gaf, rekening houdend met de onzekerheid over de datum van de uiteindelijke aanneming van de richtlijn, de voorkeur aan een oplossing waarbij de uiterste datum voor de uitvoering van de richtlijn wordt bepaald op drie jaar na de datum van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

IV. CONCLUSIE

44. In zijn gemeenschappelijk standpunt heeft de Raad de meeste wijzigingsvoorstellen van het Europees Parlament inhoudelijk aanvaard. De Commissie kan het gemeenschappelijk standpunt van de Raad in al zijn onderdelen aanvaarden, met uitzondering van het gebruik van modellen voor reparatie (artikel 14). Evenals de Commissie betreurt de Raad het dat hij niet in staat is geweest in deze fase overeenstemming te bereiken over geharmoniseerde bepalingen voor dit onderwerp, maar vindt hij dat in de gegeven omstandigheden de best mogelijke oplossing is gevonden. De Raad wil voorkomen dat de aanneming van de richtlijn in haar geheel hierdoor onnodig vertraging zou oplopen.

(1) PB nr. C 345 van 23. 12. 1993, blz. 14.

(2) PB nr. C 287 van 30. 10. 1995, blz. 157.

(3) PB nr. C 142 van 14. 5. 1996, blz. 7.

(4) PB nr. C 388 van 31. 12. 1994, blz. 9.

(5) PB nr. C 110 van 2. 5.1995, blz. 12.