[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 23.1.2007

SEC (2007) 71 definitief

Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010

(ingediend door de Commissie)

TOELICHTING

ALGEMENE ACHTERGROND

Het stabiliteits- en groeipact, dat op 1 juli 1998 in werking is getreden, is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren. Bij de hervorming van het pact in 2005 werd het nut ervan bij het verankeren van begrotingsdiscipline erkend, maar werd tevens versterking van de doeltreffendheid en de economische onderbouwing, alsook waarborging van de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn beoogd.

In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1], die deel uitmaakt van het pact, is bepaald dat de lidstaten bij de Raad en de Commissie stabiliteits- of convergentieprogramma's moeten indienen, alsook jaarlijkse actualiseringen daarvan (de lidstaten die de gemeenschappelijke munt al hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) stabiliteitsprogramma's in en lidstaten die deze nog niet hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) convergentieprogramma's in). Het eerste convergentieprogramma van Denemarken is in oktober 1998 ingediend. Overeenkomstig de verordening bracht de Raad op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité op 1 december 1998 hierover advies uit. Geactualiseerde stabiliteits- en convergentieprogramma's worden volgens dezelfde procedure door de Commissie beoordeeld en door hogervermeld Comité onderzocht, terwijl ook de Raad over de mogelijkheid beschikt deze programma's te evalueren.

Achtergrond voor de beoordeling van het GEACTUALISEERDE PROGRAMMA

De Commissie heeft het op 30 november 2006 ingediende meest recente geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken onderzocht en een aanbeveling voor een advies van de Raad aangenomen (zie het kader voor de belangrijkste beoordelingspunten).

Om de achtergrond te schetsen waartegen de begrotingsstrategie in het nieuwe convergentieprogramma wordt beoordeeld, bevatten de volgende punten een overzicht van:

1. de economische en budgettaire resultaten over de afgelopen tien jaar;

2. de meest recente beoordeling van de positie van het land overeenkomstig het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact (samenvatting van het advies van de Raad over de vorige actualisering van het convergentieprogramma); en tevens

3. de beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006.

Recente economische en budgettaire resultaten

In de afgelopen tien jaar heeft de Deense economie over de gehele linie relatief goed gepresteerd. De reële BBP-groei en de inflatie sloten in grote lijnen aan bij de ontwikkelingen in het eurogebied. Tegelijk is de werking van de arbeidsmarkt verbeterd en is deze zeer flexibel geworden, hetgeen mede heeft geleid tot een geleidelijke daling van de werkloosheid en een stijging van de werkgelegenheid. De werkloosheid ligt op een historisch laag niveau en de participatiegraad is het hoogst van alle EU-landen. Voorts heeft Denemarken geprofiteerd van het feit dat de hervormingen in goede banen zijn geleid, en van een solide begrotingsbeleid, hetgeen weer heeft geleid tot opeenvolgende overheidsoverschotten en een snelle afbouw van de overheidsschuld. De gezonde overheidsfinanciën zijn te danken aan geslaagde economische hervormingen en een budgettaire middellangetermijnstrategie die gericht is op houdbaarheid van de begroting en op uitgavendiscipline. Een belangrijk onderdeel van deze strategie is de bevriezing van de belastingen die de uitgavendiscipline bevordert en, naar wordt verwacht, in de loop der tijd tot een lagere belastingdruk leidt. Denemarken lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft. Dankzij de budgettaire middellangetermijnstrategie om begrotingsoverschotten te creëren en de overheidsschuld af te bouwen, is het gelukt om de overheidsfinanciën voor te bereiden op de gevolgen van de vergrijzing. Door het socialezekerheidsakkoord van juni 2006, dat op lange termijn tot een hoger arbeidsaanbod zou moeten leiden, kan Denemarken deze gevolgen nog beter opvangen.

Beoordeling in het advies van de Raad over het vorige programma

Op 24 januari 2006 heeft de Raad advies uitgebracht over de vorige actualisering van het convergentieprogramma voor de periode 2005-2010. De Raad was van oordeel dat de begrotingssituatie over het geheel genomen deugdelijk was en dat de begrotingsstrategie een goed voorbeeld was van een begrotingsbeleid waarbij het stabiliteits- en groeipact in acht werd genomen.

Beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006

Het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma van Denemarken in het kader van de vernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid is op 16 oktober 2006 ingediend. In het Deense nationale hervormingsprogramma worden als belangrijkste uitdagingen/prioriteiten aangemerkt: waarborging van de houdbaarheid van de begroting, vergroting van de concurrentie in bepaalde sectoren, vergroting van de efficiëntie in de publieke sector, ontwikkeling van de kennismaatschappij, waarborging van ecologische duurzaamheid en energie, aanmoediging van ondernemerschap en vergroting van het arbeidsaanbod.

Uit de beoordeling van de Commissie van dit programma (goedgekeurd als onderdeel van het jaarlijkse voortgangsverslag van december 2006[2]) blijkt dat Denemarken zeer goede vorderingen maakt bij de tenuitvoerlegging van zijn nationale hervormingsprogramma. Denemarken heeft met het socialezekerheidsakkoord van juni 2006 zijn hervormingsstrategie op het punt van macro-economisch én werkgelegenheidsbeleid aangescherpt en heeft zeer goede vorderingen gemaakt bij het bereiken van nationale consensus over hervormingen. Ook bij het micro-economisch beleid, bijvoorbeeld het mededingingsbeleid, is vooruitgang geboekt.

Ondanks de geboekte vooruitgang is er bij Denemarken op aangedrongen zijn vizier ook te richten op het arbeidsaanbod op middellange termijn en op de mededinging, energie-infrastructuur, emissiebeperkende beleidsmaatregelen en onderwijs.

Kader: Belangrijkste beoordelingspunten Overeenkomstig artikel 5, lid 1, (voor stabiliteitsprogramma´s) en artikel 9, lid 1, (voor convergentieprogramma´s) van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad wordt beoordeeld: of de economische hypothesen waarop het programma gebaseerd is, realistisch zijn; de middellangetermijnbegrotingsdoelstelling (MTD) van de lidstaat en of het aanpassingstraject richting de MTD passend is; of de met het oog op de naleving van dit aanpassingstraject genomen of voorgenomen maatregelen afdoende zijn om de MTD gedurende de cyclus te halen; bij de beoordeling van het aanpassingstraject richting de MTD: of in economisch goede tijden een grotere aanpassing wordt nagestreefd en in economisch slechte tijden juist een minder zware inspanning toelaatbaar is, en - voor de lidstaten van het eurogebied en het WKM II – of de lidstaat een jaarlijkse verbetering van het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, met 0,5% van het BBP als benchmark nastreeft om zijn MTD te bereiken; bij de bepaling van het aanpassingstraject richting de MTD (voor de lidstaten die deze doelstelling nog niet bereikt hebben) en bij het toestaan van een tijdelijke afwijking van de MTD (voor landen die de doelstelling wel hebben bereikt): de uitvoering van grote structurele hervormingen die op lange termijn rechtstreekse kostenbesparende effecten hebben (mede doordat zij de potentiële groei verhogen) en bijgevolg een verifieerbare positieve invloed op de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn hebben (met dien verstande dat een passende veiligheidsmarge voor de naleving van de referentiewaarde van 3% van het BBP gewaarborgd moet zijn en dat een terugkeer naar de MTD binnen de programmaperiode wordt verwacht), waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan pensioenhervormingen die gepaard gaan met de invoering van een meerpijlerstelsel dat een verplichte pijler met volledige kapitaaldekking omvat; of het economisch beleid van de betrokken lidstaat strookt met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Bij de beoordeling van de aannemelijkheid van de macro-economische hypothesen wordt gekeken naar de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie en wordt ook gebruikgemaakt van de algemeen aanvaarde methode voor de raming van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi. De consistentie met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wordt getoetst aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën, zoals opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008. Voorts worden beoordeeld: de ontwikkeling van de schuldquote en de vooruitzichten voor de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn, waaraan volgens het verslag van de Raad van 20 maart 2005 over de verbetering van de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact "bij het toezicht op de begrotingssituatie voldoende aandacht" zou moeten worden geschonken. In een mededeling van de Commissie van 12 oktober 2006 wordt de aanpak voor de toetsing van de houdbaarheid op lange termijn uiteengezet[3]; de mate van integratie met het nationale hervormingsprogramma van de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. In zijn begeleidende nota van 7 juni 2005 aan de Europese Raad over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2005-2008 heeft de Raad (Ecofin) verklaard dat de nationale hervormingsprogramma´s moeten stroken met de stabiliteits- en convergentieprogramma´s; de inachtneming van de gedragscode[4], die voor de stabiliteits- en convergentieprogramma´s onder meer een gemeenschappelijke structuur en een reeks gegevenstabellen voorschrijft. |

- Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 9, lid 3 (voor CP), van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[5], en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

4. Op [27 februari 2007] heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010 behandeld.

5. Volgens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, zal de reële BBP-groei vertragen van 2,7% in 2006 tot gemiddeld 1,0% in de resterende programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie lijkt dit scenario met name voor de periode 2008-2010 uit te gaan van uitgesproken voorzichtige groeihypothesen die weer samenhangen met het feit dat in de actualisering om technische redenen wordt aangenomen dat de (positieve) output gap in 2010 wordt gedicht. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch.

6. Het overheidsoverschot voor 2006 wordt in de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,1% van het BBP, tegen een streefcijfer van 2,1% van het BBP in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma. Een en ander houdt verband met het feit dat de groei meevalt en de energieprijzen op een hoog niveau blijven, terwijl de inkomsten uit de olie- en gasproductie voor Denemarken juist van groot belang zijn.

7. De begrotingsstrategie is gericht op de handhaving van structurele overschotten (d.w.z. conjunctuurgezuiverde overschotten ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) van gemiddeld ½% à 1½% van het BBP over de programmaperiode en dus op een duidelijke vermindering van de schuldquote om de houdbaarheid van de begroting op lange termijn te waarborgen. De strategie heeft tot doel de uitgaven in de hand te houden (de overheidsconsumptie groeit in de periode 2007-2010 reëel met niet meer dan gemiddeld zo´n 1% per jaar, tegen 0,5% in de vorige actualisering) en vast te houden aan de in 2001 ingevoerde belastingstop en aan het vereiste dat de begrotingen van decentrale overheden in evenwicht moeten zijn. In de actualisering loopt het overschot iets terug: van 3,1% van het BBP in 2006 naar 2,8% in 2007 en zet de daling zich voort tot 1,2% in 2010 (het primaire saldo daalt van 4,7% in 2006 tot 1,8% in 2010). De daling vanaf 2008 hangt samen met de uitgesproken voorzichtige prognoses van de BBP-groei. In vergelijking met de vorige actualisering valt het overheidstekort van 2006, 2007 en 2008 hoger, maar aan het eind van de programmaperiode lager uit.

8. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo wordt geraamd op circa 2% van het BBP of meer in de gehele programmaperiode, waarbij 2007 een geringe verslechtering en 2008 een iets sterkere verbetering te zien geven. De in het programma gepresenteerde middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie is een structureel saldo van ½% à 1½% van het BBP, dat in de gehele programmaperiode ruimschoots in stand moet worden gehouden. Wanneer rekening wordt gehouden met het feit dat de pensioenregeling die deel uitmaakt van de tweede pijler, overeenkomstig het Eurostatbesluit van 2 maart 2004[6] in het nieuwe programma niet meer wordt meegerekend (maar nog wel was opgenomen in de vorige programma´s van Denemarken) blijft de MTD ten opzichte van de vorige actualisering ongewijzigd. Aangezien de MTD ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van circa ½% van het BBP), mag worden aangenomen dat de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge tegen het ontstaan van een buitensporig tekort zal bieden. De MTD van het programma ligt binnen de marge die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot de eurozone en tot WKM II behoren, en is duidelijk ambitieuzer dan in het licht van de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn noodzakelijk is.

9. De uiteindelijke begrotingsresultaten zouden beter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, met name in de jaren 2008-2010. Dit komt met name door het uitgesproken voorzichtige macro-economische scenario, dat opweegt tegen het risico dat de reële overheidsconsumptie hoger uitvalt dan verwacht.

10. In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode vast te houden. Bovendien verschaft deze strategie voor elk jaar een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt. De budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, strookt volledig met het stabiliteits- en groeipact.

11. Volgens de ramingen is de bruto overheidsschuld in 2006 gedaald tot onder de 30% van het BBP, ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP. Volgens het programma zal de bruto schuldquote in de loop van de programmaperiode met nog eens 11 procentpunten dalen.

12. Van de vergrijzing in Denemarken gaat een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het BBP in de komende decennia een relatief forse stijging te zien zullen geven. Het omvangrijke hervormingspakket van juni 2006 (het akkoord inzake welvaart, welzijn en investeringen in de toekomst) moet evenwel leiden tot latere pensionering, tot een ombuiging van de langetermijntrends voor de uitgaven en daarmee tot een betere houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Voorts kunnen de langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting dankzij een budgettaire uitgangspositie met een fors structureel overschot voor een aanzienlijk deel worden opgevangen. Door de hoge primaire overschotten op middellange termijn vast te houden, zal het mogelijk zijn om de risico´s voor de houdbaarheid van de openbare financiën in te dammen. Gezien deze ontwikkelingen lijkt Denemarken weinig gevaar te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft.

13. Het convergentieprogramma bevat een kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het uitvoeringsverslag van oktober 2006 van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Daarnaast verschaft het systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten of besparingen van de voornaamste hervormingen waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, en wordt in de begrotingsprognoses expliciet rekening gehouden met de gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. De in het convergentieprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name worden met beide programma´s hervormingen beoogd die gericht zijn op een vergroting van het arbeidsaanbod op lange termijn, waarbij met name te denken valt aan het akkoord om de pensioengerechtigde leeftijd op te trekken en daarmee de deelname aan het arbeidsproces te verlengen.

14. De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie is grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen.

15. Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, verschaft het programma alle vereiste en de meeste facultatieve gegevens [7] .

Al met al is er sprake van een solide budgettaire middellangetermijnsituatie en is de begrotingsstrategie een goed voorbeeld van een begrotingsbeleid waarbij het stabiliteits- en groeipact in acht wordt genomen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses1

[1] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

–奈䕐䱒义⁋栢瑴㩰⼯略潲慰攮⹵湩⽴潣浭支潣潮祭晟湩湡散愯潢瑵愯瑣癩瑩敩⽳杳⽰慭湩敟⹮瑨≭Ġ栔瑴㩰⼯略潲慰攮⹵湩⽴潣浭支潣http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Communication from the Commission to the spring European Council implementing the renewed lisbon strategy for growth and jobs - "A year of delivery", COM(2006) 816 van 12.12.2006.

[3] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: "Houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in de EU", COM (2006) 574 definitief van 12.10.2006; directoraat-generaal Economische en financiële zaken van de Commissie (2006): "The long-term sustainability of public finances in the European Union", European Economy nr. 4/2006.

[4] "Specificaties inzake de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en richtsnoeren inzake de vorm en de inhoud van stabiliteits- en convergentieprogramma's", door de Raad (Ecofin) op 11 oktober 2005 bekrachtigd.

[5] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[6] Zie Eurostat News Releases nr. 30/2004 van 2 maart 2004 en nr. 117/2004 van 23 september 2004.

[7] Onder de facultatieve gegevens ontbreken met name de specificaties van de stock-flow adjustment.