Speciaal verslag Het Europees Instituut 
voor innovatie en 
technologie moet zijn 
uitvoeringsmechanismen 
en elementen van zijn 
opzet veranderen om 
de verwachte impact te 
verwezenlijken NL 2016  nr. 04
EUROPESE
REKENKAME R

EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2016
Print ISBN 978-92-872-4216-7 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/789358 QJ-AB-16-003-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-4212-9 ISSN 1977-575X doi:10.2865/678877 QJ-AB-16-003-NL-N
EPUB ISBN 978-92-872-4255-6 ISSN 1977-575X doi:10.2865/254596 QJ-AB-16-003-NL-E
© Europese Unie, 2016
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Voor iedere vorm van gebruik of reproductie van de afbeelding in tekstvak 1 op blz. 10 dient rechtstreeks toestemming 
aan de auteursrechthebbende te worden gevraagd.
Het Europees Instituut 
voor innovatie en 
technologie moet zijn 
uitvoeringsmechanismen 
en elementen van zijn 
opzet veranderen om 
de verwachte impact te 
verwezenlijken
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2016  nr. 04
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheidscontroles en nalevingsgerichte contro -
les van specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze controletaken 
zorgt de ERK ervoor dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s voor de doelma -
tigheid of de naleving, de omvang van de betrokken inkomsten of uitgaven, verwachte ontwikkelingen en politieke en 
publieke belangstelling.
Deze doelmatigheidscontrole werd verricht door controlekamer I — onder leiding van ERK-lid Milan Martin Cvikl — die 
gespecialiseerd is in het controleren van ontvangsten, onderzoek en intern beleid, financieel en economisch bestuur, en 
instellingen en organen van de Europese Unie. De controle werd geleid door ERK-lid Alex Brenninkmeijer, ondersteund 
door Antonius Moonen, kabinetschef, Raphael Debets, kabinetsattaché en Michael Schuppan, stagiair; Paul Stafford, 
hoofdmanager; Maria Echanove, taakleider; Alexandre Hugé, Eddy Struyvelt en Juan Vazquez Rivera, controleurs.
Van links naar rechts : R. Debets, A. Hugé, M. Schuppan, A. Brenninkmeijer, P . Stafford, M. Echanove, A. Moonen.

03
 Inhoud
Paragraaf
 Woordenlijst en afkortingen
I – IX Samenvatting
1 – 13 Inleiding
1 – 2 Europa loopt achter op het gebied van innovatie
3 – 6 Het beleidsaccent in de EU verschuift naar innovatie
7 – 13 Het Europees Instituut voor innovatie en technologie
7 – 8 Taak en doelstelling van het EIT
9 – 13 Hoe werkt het?
14 – 18 Reikwijdte en aanpak van de controle
19 – 103  Opmerkingen
19 – 23 Het idee achter het EIT is aannemelijk
24 – 68 Sommige essentiële elementen zijn niet naar behoren opgezet
25 – 26 De kennisdriehoek komt niet behoorlijk tot uitdrukking op het niveau van de Commissie
27 – 33 EIT-financiering wordt gebaseerd op aanvullende activiteiten, een slecht gedefinieerd begrip
34 – 37 Het zogenaamde hefboomeffect kan niet worden aangetoond en is onwaarschijnlijk
38 – 39 KIG’s worden waarschijnlijk niet financieel duurzaam
40 De EIT-Stichting slaagde er niet in aanvullende middelen aan te trekken
41 – 50 Door het jaarlijkse proces van subsidieovereenkomsten worden innovatieve KIG-activiteiten niet adequaat 
gestimuleerd
04 Inhoud 
51 – 54 De bestaande essentiële prestatie-indicatoren zijn niet geschikt voor een doeltreffend toezicht
55 – 57 De deelname door het bedrijfsleven zou kunnen worden verbeterd
58 – 62 In het EIT-model zijn streefdoelen onvoldoende gericht op de ondersteuning van bestaande kleine en 
middelgrote ondernemingen
63 – 64 Er zijn onvoldoende concrete synergieën en complementariteit
65 – 68 Sommige elementen van het EIT worden gewaardeerd: de marktgerichtheid, het langetermijnperspectief, 
de autonomie van de KIG’s en de colocatiecentra
69 – 95 De tenuitvoerlegging van het EIT-model moet worden verbeterd
69 Het EIT is nog niet volledig autonoom
70 – 72 Het EIT heeft zijn rol als impactinvesteerder niet waargemaakt
73 In het mechanisme van competitieve financiering wordt prestatie ondergewaardeerd
74 – 79 De administratieve en controlelasten voor KIG-partners zijn aanzienlijk
80 – 84 Het EIT heeft te weinig middelen en werd in het verleden slecht beheerd
85 – 86 De financiële steun van het EIT wordt geconcentreerd
87 – 88 De KIG’s zijn onvoldoende transparant
89 – 95 De KIG’s hebben een innovatief netwerk en een ondernemerscultuur gestimuleerd, maar tot op heden is er 
weinig bewijs van tastbare resultaten of impact
96 – 103  De toekomst
97 – 98 Beginselen van financiële duurzaamheid zijn ingevoerd
99 – 100  De definitie van aanvullende activiteiten van KIG’s is herzien
101 Er zullen zinvollere essentiële prestatie-indicatoren worden ontwikkeld
102 Het EIT probeert meer landen erbij te betrekken
103 Momenteel wordt gesproken over nieuwe kaderpartnerschapsovereenkomsten
05 Inhoud 
104 – 111 Conclusies en aanbevelingen
105 Achterliggend idee
106 – 107  Opzet
108 – 109  Uitvoering en impact
 Bijlage I  — Regionale colocatiecentra in Europa
 Bijlage II — Doelstellingen van het EIT
 Antwoorden van de Commissie
06
 Woordenlijst 
en afkortingen
Colocatiecentrum : Een colocatiecentrum is een geografisch centrum voor de praktische integratie van de 
kennisdriehoek, opgericht en beheerd door de kennis- en innovatiegemeenschap. Colocatiecentra bieden 
kantoorruimte waar innovatoren elkaar in persoon kunnen ontmoeten en kunnen samenwerken.
DG Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf : Directoraat-generaal 
Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf van de Europese Commissie heeft als 
taak een groeivriendelijk kader voor Europese ondernemingen te bevorderen. DG Interne Markt, Industrie, 
Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf is verantwoordelijk voor een aantal maatregelen om het 
ondernemersklimaat te verbeteren, met name voor het midden- en kleinbedrijf, en om de ontwikkeling van een 
sterke en duurzame industriële basis te ondersteunen die mondiaal kan concurreren.
DG Onderwijs en Cultuur : Directoraat-generaal Onderwijs en Cultuur van de Europese Commissie is de 
uitvoerende tak van de Europese Unie die verantwoordelijk is voor het beleid inzake onderwijs, cultuur, jeugd, taal 
en sport. DG Onderwijs en Cultuur is het orgaan dat toezicht houdt op het EIT.
DG Onderzoek en Innovatie : Directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie van de Europese Commissie is 
verantwoordelijk voor het onderzoeks- en innovatiebeleid van de Europese Unie en de coördinatie van activiteiten 
op dat gebied. Het financiert innovatieve activiteiten door middel van kaderprogramma’s, op dit moment 
Horizon 2020.
EIT: Europees Instituut voor innovatie en technologie.
ERK : Europese Rekenkamer.
Europa 2020 : Europa 2020 is de EU-groeistrategie voor de komende jaren en heeft tot doel de EU een slimme, 
duurzame en inclusieve economie te maken.
Fundamenteel onderzoek : Fundamenteel onderzoek betreft experimentele of theoretische activiteiten die 
voornamelijk worden verricht om nieuwe kennis te verwerven over de fundamentele aspecten van verschijnselen 
en waarneembare feiten, zonder dat hiermee een bepaalde toepassing of een bepaald gebruik wordt beoogd.
H2020 : Horizon 2020 is de opvolger van KP7. Het programma had oorspronkelijk een begroting van 77 miljard euro 
voor de periode 2014-2020 en het hoofddoel ervan is ervoor te zorgen dat Europa wetenschap van wereldklasse 
voortbrengt, belemmeringen voor innovatie wegneemt en het voor de publieke en de particuliere sector 
gemakkelijker maakt om samen resultaten te behalen op het gebied van innovatie. Het EIT maakt deel uit van het 
H2020.
Impact : Sociaaleconomische gevolgen op lange termijn die na een bepaalde periode na afronding van een 
maatregel kunnen worden waargenomen, die ofwel de directe doelgroep van de maatregel betreffen, ofwel de 
indirecte doelgroep die buiten het kader van de maatregel valt.
Kennisdriehoek : De bijdrage van hoger onderwijs tot werkgelegenheid en groei kan worden vergroot door 
middel van nauwe en doeltreffende banden tussen onderwijs, onderzoek en innovatie — de drie zijden van de 
kennisdriehoek.
KIG : Kennis- en innovatiegemeenschap, een zeer autonoom partnerschap van toonaangevende instellingen voor 
hoger onderwijs, onderzoeksorganisaties, bedrijven en andere belanghebbenden in het innovatieproces dat 
maatschappelijke uitdagingen aangaat door producten, diensten en processen te ontwikkelen en door innovatieve 
ondernemers vooruit te helpen.
Woordenlijst en afkortingen 07
KP7 : Het zevende kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en 
demonstratie was het voornaamste instrument van de EU voor het ondersteunen van onderzoek en innovatie in de 
periode 2007-2013. Het EIT maakte geen deel uit van het KP7.
KPI’s : Essentiële prestatie-indicatoren (key performance indicators) worden gebruikt om factoren te meten die van 
essentieel belang zijn voor het succes van een organisatie.
Resultaat : Onmiddellijke veranderingen voor de direct betrokkenen bij het einde van hun deelname aan een 
interventie.
Starterscentrum : Een starterscentrum is een organisatie ter ondersteuning van de succesvolle vestiging en verdere 
ontwikkeling van ondernemingen. Het centrum biedt vaak toegang tot een fysieke bedrijfsinfrastructuur, op maat 
gesneden ondersteunende diensten en netwerkmogelijkheden.
08
 Samenvatting
I
Zwakke banden tussen onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven worden vaak genoemd als een van de hoofdrede -
nen waarom de prestaties van Europa op het gebied van innovatie achterblijven bij die van haar concurrenten. Het 
ambitieuze doel van het in 2008 opgerichte Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) is deze belem -
mering weg te nemen. Het is de taak van het EIT om de innovatieve capaciteit van de EU te versterken „door syner -
gie en samenwerking tussen […] hoger onderwijs, onderzoek en innovatie van het allerhoogste niveau te bevorde -
ren, onder meer door ondernemerschap te promoten”.
II
Met een oorspronkelijke begroting van 3 miljard euro voor de periode 2008-2020 heeft het EIT een belangrijke rol 
te spelen in de Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Door de hele innovatiecyclus op 
EU-niveau heen, van laboratorium tot markt, probeert het EIT de beste creatieve en innovatieve partners uit de 
academische wereld, de onderzoekswereld en het bedrijfsleven samen te brengen om gezamenlijk te werken aan 
grote maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering, energie-efficiëntie, digitale innovatie, gezondheid 
en grondstoffen.
III
Het EIT is geen onderzoekscentrum en draagt niet rechtstreeks bij tot de financiering van individuele projecten. In 
plaats daarvan verstrekt het subsidies aan kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s). Na selectie op basis van 
mededinging vormen KIG’s autonome partnerschappen van bestaande bedrijven, onderzoeksinstellingen en uni -
versiteiten. Zij zijn hoofdzakelijk gericht op: 1) activiteiten op het gebied van opleiding en onderwijs, 2) gezamenlijk 
innovatiegericht onderzoek en 3) oprichting en ontwikkeling van innovatieve ondernemingen.
IV
Wij onderzochten of het EIT een doeltreffend instrument is om innovatie in de EU te bevorderen. We gingen na of 
het idee achter het EIT en de opzet ervan beantwoorden aan de behoeften van de innovatieve gemeenschappen 
en beoordeelden de uitvoering van en het toezicht op de activiteiten van het EIT. We concluderen dat hoewel de 
bestaansreden  van het EIT gegrond is, het complexe operationele kader en managementproblemen de algemene 
doeltreffendheid ervan hebben belemmerd.
V
De hoofdredenen voor de oprichting van het EIT waren gegrond en werden in het algemeen ondersteund door 
de belanghebbenden: de zwakke banden tussen bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en het hoger onderwijs, 
het geringe succes bij het vermarkten van onderzoeksuitkomsten en een gebrek aan ondernemingsgeest waren 
argumenten ter rechtvaardiging van de oprichting ervan om deze specifieke kwesties aan te pakken. Dankzij het 
EIT hebben de drie in 2010 opgestarte KIG’s meer dan 500 partners uit verschillende disciplines, landen en sectoren 
samengebracht. KIG’s zijn autonoom, een kenmerk van het EIT dat de KIG-partners bijzonder waarderen. Via het 
EIT hebben de KIG’s nieuwe mogelijkheden geboden om innovatieve activiteiten uit te voeren en hebben ze een 
ondernemerscultuur bevorderd.
Samenvatting 09
VI
De controle heeft echter een aantal tekortkomingen aan het licht gebracht in essentiële concepten en operationele 
processen:
a) in het financieringsmodel van het EIT bestaat het concept „aanvullende activiteiten” van KIG’s; deze worden niet 
gefinancierd door het EIT. Deze financieringsvoorwaarde heeft weinig of geen toegevoegde waarde en maakt 
het toezicht op en de rapportage over de financiële bijdrage van het EIT nodeloos ingewikkeld;
b) de praktische regelingen tussen het EIT en de KIG’s, zoals de uitvoeringsbepalingen inzake de EIT-subsidies voor 
KIG’s, zijn ongeschikt, gelet op de aard van de innovatieve activiteiten die het EIT wil ondersteunen;
c) de financiële duurzaamheid van de KIG’s is twijfelachtig. De betrokkenheid van bedrijven bij KIG-activiteiten 
is onvoldoende, zelfs al was hun deelname een voorwaarde voor het succes van het EIT. De EIT-financiering is 
geconcentreerd in een paar landen en bij een beperkt aantal KIG-partners; en
d) de prestatie-indicatoren en het toezicht- en rapportageproces bieden geen informatief beeld van de resultaten 
en de impact.
VII
Zeven jaar na de oprichting is het EIT operationeel nog niet volledig onafhankelijk van de Europese Commissie. Dit 
heeft de besluitvorming belemmerd. Het EIT is niet het beoogde effectgerichte instituut. Er wordt onvoldoende 
rekening gehouden met de prestaties van de KIG’s bij de afhandeling van de saldobetaling van de subsidie. Vóór 
2015 heeft het EIT zelden kosten afgewezen wegens een gebrek aan prestaties.
VIII
Het valt nog te bezien welke impact de in 2015 door de Commissie en het EIT genomen corrigerende maatregelen 
hebben. De volgende conclusies en aanbevelingen zijn relevant en moeten worden opgevolgd.
IX
Als het EIT het oorspronkelijk beoogde baanbrekende innovatieve instituut wil worden, zijn er aanzienlijke wette -
lijke en operationele aanpassingen nodig om het innovatiepotentieel van de EU beter te bevorderen. We bevelen 
aan dat:
1) de Commissie een voorstel tot wijziging van de rechtsgrondslag van het EIT doet aan het Europees Parlement 
en de Raad waarbij het financieringsmodel van het EIT wordt herzien;
2) de EIT-subsidieovereenkomst: a) een langere periode dan een kalenderjaar beslaat, en b) wordt getekend vóór 
de activiteiten van start gaan;
3) het EIT zijn aanpak bijstuurt en richt op het hebben van impact. Daartoe moet het een grotere autonomie 
nastreven en gebruikmaken van de flexibiliteit in de rechtsgrondslag van Horizon 2020. Het moet met name 
specifieke regels vaststellen die zijn afgestemd op de behoeften van de KIG-partners. Het EIT moet zijn perso -
neelsproblemen oplossen om voortdurend toezicht te kunnen houden op de prestatie van KIG’s;
4) het EIT een op impact gebaseerde analyse ontwikkelt. Het EIT moet ook zijn toezicht- en rapportageprocessen 
stroomlijnen.
10
 Inleiding
1 In het Groenboek over 
innovatie ontwikkelde theorie, 
Europese Commissie, 1995.
De Europese paradox — het voorbeeld van grafeen
Grafeen is structuurmateriaal op basis van koolstof dat in 2004 werd ontdekt door Andre Geim, een profes -
sor natuurkunde aan de Universiteit van Manchester. Vanwege de vele buitengewone eigenschappen ervan 
(grafeen is lichter dan staal maar toch sterker en kan hoge hitte en elektriciteit geleiden) heeft het heel veel 
mogelijke toepassingen, van hoogwaardige elektronische apparatuur tot energieopslag.Tekstvak 1Europa loopt achter op het gebied van innovatie
01 
Onderzoek van de Commissie heeft aangetoond dat het in de EU ontbreekt aan 
een innovatiecultuur waarin goede ideeën gemakkelijk kunnen worden omgezet 
in nieuwe producten en diensten. De EU slaagt er niet in haar uitmuntendheid 
in fundamenteel onderzoek om te zetten in marktgerichte innovatie. Tekstvak 1  
bevat een voorbeeld van dit falen, dat de „Europese paradox” wordt genoemd1.
Bron : www.sketchport.com , © Magicalhobo, 2014. CC-BY-licentie.
Sinds de ontdekking ervan zijn er wereldwijd meer dan 11 000 octrooien en octrooiaanvragen in verband 
met grafeen geregistreerd. Minder dan 1 % hiervan is echter geregistreerd in het Verenigd Koninkrijk, terwijl 
Aziatische organisaties bijna twee derde op hun naam hebben staan volgens Cambridge IP , een in het VK 
gevestigd technologiestrategiebedrijf.
Bron:  Sarah Gordon  „Red tape and cost lie behind Europe’s poor patent performance” (Bureaucratie en kosten liggen ten grondslag aan de 
slechte prestaties van Europa op octrooigebied), Financial Times , december 2014.
11 Inleiding 
2 Innovation Union, a Europe 
2020 Initiative (Innovatie-Unie, 
een initiatief in het kader van 
Europa 2020) ( http://
ec.europa.eu/research/
innovation-union/
index_en.cfm ).
De definitie van innovatie
Een innovatie  is de ontwikkeling van een nieuw of significant verbeterd product (goed of dienst) of een 
proces, een nieuwe marketingmethode, of een nieuwe organisatorische methode in bedrijfspraktijken, orga -
nisatie van de werkplek of externe betrekkingen. Innovatie houdt minimaal in dat het product, het proces, de 
marketing- of organisatorische methode nieuw (of significant verbeterd) is voor de onderneming.
Innovatieve activiteiten  zijn alle wetenschappelijke, technologische, organisatorisch, financiële en commer -
ciële stappen die werkelijk leiden tot de toepassing van innovaties of dat beogen. Innovatieve activiteiten 
omvatten ook O&O-activiteiten die niet rechtstreeks verband houden met de ontwikkeling van een specifieke 
innovatie.
Bron:  OESO / Europese Gemeenschappen, „Oslo manual — guidelines for collecting and interpreting innovation data” (Oslo-handboek — 
Richtsnoeren voor het verzamelen en interpreteren van gegevens over innovatie), 2005.Tekstvak 202 
Om dit probleem aan te pakken, streeft de EU ernaar een op kennis gebaseerde 
economie te worden rond een ambitieuze onderzoeks- en innovatieagenda. De 
strategie van de Europese Unie is om een innovatievriendelijk klimaat te schep -
pen waarin goede ideeën gemakkelijk kunnen worden omgezet in producten 
en diensten waardoor economische groei en banen ontstaan2. Tekstvak 2  bevat 
de definitie van innovatie, die inderdaad een essentiële motor van economische 
groei en werkgelegenheid is.
Het beleidsaccent in de EU verschuift naar innovatie
03 
Het feit dat Europa niet in staat was uitvindingen om te zetten in verkoopbare 
goederen en diensten heeft de EU ertoe gebracht haar onderzoeksbeleid op -
nieuw te bezien. Van oudsher was het EU-overheidsbeleid gericht op fundamen -
teel onderzoek3, dat meer wordt gedreven door nieuwsgierigheid dan door een 
mogelijke toepassing op de markt. De onderliggende aanname was dat funda -
menteel onderzoek zou leiden tot toegepast onderzoek, dat weer zou resulteren 
in innovatie en commercialisering. In dit beleid werd echter vaak geen rekening 
gehouden met de absorptiecapaciteit van de markt en de behoefte aan steun 
voor innovatie van de particuliere sector.3 In het kader van de 
voorgaande Europese 
O&O-kaderprogramma’s 
waren onderzoekers buiten 
het bedrijfsleven de 
voornaamste begunstigden 
(tussentijds evaluatieverslag 
van het zevende 
kaderprogramma — Verslag 
van de groep van 
deskundigen, 12 november 
2012).
12 Inleiding 
4 Gezamenlijke technologie-
initiatieven werden ingevoerd 
om beter te kunnen inspelen 
op de behoeften van de 
industrie op bepaalde 
onderzoeksgebieden. Het 
betreft onafhankelijke 
EU-organen waarin de 
industrie en soms lidstaten 
deelnemen.
5 De financieringsfaciliteit met 
risicodeling werd opgericht 
om de toegang tot 
schuldfinanciering voor 
onderzoekers te verbeteren, 
met name voor investeringen 
in onderzoek, technologische 
ontwikkeling en innovatie met 
een hoger risico.
6 De faciliteit voor 
snelgroeiende, innovatieve 
bedrijven uit het midden- en 
kleinbedrijf biedt in het kader 
van het programma voor 
concurrentievermogen en 
innovatie risicokapitaal voor 
innovatieve kleine en 
middelgrote ondernemingen 
en kleine en middelgrote 
ondernemingen met een sterk 
groeipotentieel.
7 De geringe bereidheid van het 
bedrijfsleven om geld uit te 
geven aan O&O wordt vaak 
genoemd als een van de 
redenen waarom de prestaties 
van de EU achterblijven. 
Volgens Eurostat kwamen de 
door het bedrijfsleven 
uitgevoerde O&O-activiteiten 
in 2012 overeen met 1,30 % 
van het bbp van de EU-28, 
tegen 2,49 % in Japan 
(gegevens van 2010) en 1,83 % 
in de Verenigde Staten 
(gegevens 2011).04 
De Europese Commissie heeft meer nadruk gelegd op het einde van de innova -
tiecyclus om onderzoeksresultaten op de markt te brengen. In tegenstelling tot 
de voorgangers ervan wordt innovatie expliciet gefinancierd door Horizon 2020 
(het huidige kaderprogramma voor onderzoek en innovatie). Er zijn nieuwe 
openbare EU-instrumenten, zoals publiek-private partnerschappen (bijv. GTI’s4), 
lening- en garantieregelingen (bijv. RSFF5) en durfkapitaal (bijv. de faciliteit voor 
snelgroeiende, innovatieve bedrijven uit het midden- en kleinbedrijf6) ingevoerd 
ter bevordering van de innovatie in Europa en om de deelname door het bedrijfs -
leven aan innovatieve activiteiten verder aan te moedigen7
05 
Bij deze innovatieve EU-initiatieven werd echter weinig rekening gehouden met 
de banden tussen de belangrijkste betrokkenen in de „kennisdriehoek”, de inter -
actie tussen onderzoek, onderwijs en innovatie (zie figuur 1 ). Economische groei 
berust op een breder, goed functionerend „kennis- en innovatiesysteem” waarbij 
productieve interactie tussen alle innovatieve actoren van cruciaal belang is. Een 
beter begrip van deze relaties binnen de kennisdriehoek vormde de aanzet tot de 
ontwikkeling van een nieuwe publieke regeling om het gehele ecosysteem voor 
innovatie te ondersteunen. Figuur 1De kennisdriehoek
Innovatie
Onderwijs OnderzoekNieuwe markten
Nieuwe vaardigheden Nieuwe kennis
Bron : ERK.
13 Inleiding 
8 COM(2005) 24 definitief 
„Samen werken aan 
werkgelegenheid en 
groei — Een nieuwe start voor 
de Lissabon-strategie”.
9 Besluit nr. 1312/2013/EU van 
het Europees Parlement en de 
Raad van 11 december 2013 
betreffende de strategische 
innovatieagenda van het 
Europees Instituut voor 
innovatie en technologie (EIT): 
de bijdrage van het EIT aan 
een meer innoverend Europa 
(PB L 347 van 20.12.2013, 
blz. 892).
10 Artikel 3 van Verordening (EU) 
nr. 1292/2013 van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 11 december 2013 
tot wijziging van Verordening 
(EG) nr. 294/2008 tot 
oprichting van het Europees 
Instituut voor innovatie en 
technologie (PB L 347 van 
20.12.2013, blz. 174).
11 Horizon 2020 werd 
vastgesteld bij Verordening 
(EU) nr. 1291/2013 van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 11 december 2013 
(PB L 347 van 20.12.2013, 
blz. 104). Het is de opvolger 
van KP7 en loopt van 2014 tot 
2020 met een begroting van 
77 miljard  euro.06 
De Commissie presenteerde „een omvattende innovatiestrategie voor de EU” 
„om kennisinvesteringen te vertalen in producten en diensten” en stelde voor 
een specifiek orgaan op te richten „dat moet fungeren als een centrum dat 
de knapste koppen en de beste ideeën en bedrijven uit de hele wereld moet 
aantrekken”8: het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) kwam in 
2008 tot stand.
Oorspronkelijk logo van het EIT
Het Europees Instituut voor innovatie en technologie
Taak en doelstelling van het EIT
07 
Het EIT wil de kloof overbruggen tussen onderzoeksgerichte universiteiten en 
marktgerichte bedrijven. Het concept van het EIT van een geïntegreerde bena -
dering van de kennisdriehoek is een unieke wijze om innovatie en ondernemer -
schap te bevorderen door middel van een publieke regeling van de EU. Daarnaast 
is de doelstelling van het EIT uitdrukkelijk om zich te richten op tastbare resulta -
ten en concrete voordelen voor de maatschappij door „de resultaten van onder -
zoek te vertalen naar hoogwaardige producten en diensten”9.
08 
Met een begroting van meer dan 300 miljoen euro voor de periode 2008-2013 en 
een oorspronkelijke begroting van 2,7 miljard euro voor 2014-2020 heeft het EIT 
een belangrijke rol te spelen in de Europa 2020-strategie om „bij te dragen tot 
duurzame economische groei en concurrentievermogen in Europa door de inno -
vatiecapaciteit van de lidstaten en de Unie te versterken om het hoofd te bieden 
aan de belangrijke uitdagingen waarvoor de Europese samenleving zich ge -
plaatst ziet. Het voert deze opdracht uit door synergie en samenwerking tussen 
en integratie van hoger onderwijs, onderzoek en innovatie van het allerhoogste 
niveau te bevorderen, onder meer door ondernemerschap te promoten”10. Het 
EIT maakt nu deel uit van het huidige kaderprogramma voor onderzoek en inno -
vatie, Horizon 202011.
14 Inleiding 
Hoe werkt het?
09 
Het EIT werkt als een gedecentraliseerd EU-orgaan onder toezicht van DG 
Onderwijs en Cultuur van de Europese Commissie. Het hoofdkantoor is geves -
tigd te Boedapest (HK EIT). Het EIT is geen onderzoekscentrum en draagt niet 
rechtstreeks bij tot de financiering van individuele projecten. In plaats daarvan 
verstrekt het subsidies aan kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s), gestruc -
tureerde partnerschappen van bestaande bedrijven, onderzoeksinstellingen en 
universiteiten (KIG-partners). De KIG’s staan centraal in de activiteiten van het EIT 
en vormen het belangrijkste middel waarmee het EIT geacht wordt zijn doelstel -
lingen te verwezenlijken (zie figuur 2  voor een overzicht van het model van het 
EIT). Figuur 2Overzicht van het EIT-model
Bron : ERK.
Bedrijfsplan
Prestatieverslag
euro
€ € €
De KIG-partners werken samen aan innovatieactiviteiten KIG-partner KIG-partner KIG-partnerKIG
Netwerk van:
- Bedrijfsleven 
- Onderzoek- OnderwijsEIT
Boedapest
15 Inleiding 
10 
De KIG’s moeten waarborgen dat die visie en het beleid van het EIT worden 
vertaald in doeltreffende maatregelen. De KIG’s worden geselecteerd aan de 
hand van een vergelijkende oproep op basis van prioritaire onderwerpen met 
een grote maatschappelijke impact. Het EIT heeft vijf KIG’s geselecteerd voor 
financiële ondersteuning — zie figuur 3 . Elke KIG wordt vertegenwoordigd door 
een autonome organisatie, de juridische entiteit van de KIG, bij de sluiting van 
contracten met het EIT. Figuur 3De vijf door het EIT geselecteerde en gefinancierde KIG’s
Bron : ERK/EIT.
Opgestart in 2015Opgestart in 2010
115Het concurrentievermogen, de groei en de aantrekkingskracht van 
de Europese grondstoﬀensector bevorderen door middel van 
radicale innovatie en ondernemerschapEIT grondstoﬀen209Ondernemerschap en innovatie voor gezond leven en actief ouder worden, 
versnellen door Europa's toptalenten nieuwe kansen en middelen te bieden 
ten bate van alle burgersEIT Gezondheid242De belangrijkste aanjager worden voor innovatie en ondernemerschap 
op het gebied van duurzame energieKIG InnoEnergy209Mogelijkheden creëren voor innovatoren om klimaatverandering 
aan te pakken en de wereldeconomie vorm te gevenKIG Klimaat115Europees leiderschap in ICT-innovatie aanjagen voor 
economische groei en levenskwaliteitEIT DigitalAantal KIG-partners Missie KIG
16 Inleiding 
12 De gerichtheid op zakelijke 
toepassingen is het grootste 
verschil met traditionele 
gezamenlijke 
onderzoeksprojecten zoals de 
projecten die werden 
voorgesteld bij vergelijkende 
KP7-oproepen.11 
In de EIT-subsidieovereenkomst wordt de maximale jaarlijkse financiële bijdrage 
vastgelegd en de portefeuille van activiteiten bepaald die de KIG moet onder -
nemen in het kalenderjaar waarvoor de subsidie wordt toegekend. De geplande 
portefeuille van alle KIG-activiteiten moet worden opgenomen in een KIG-be -
drijfsplan dat als bijlage bij de subsidieovereenkomst wordt gevoegd. Deze 
KIG-activiteiten kunnen worden onderverdeeld in vier hoofdactiegebieden:
i) onderwijs;
ii) innovatieprojecten;
iii) ondernemerschap; en
iv) beheer en andere exploitatiekosten van de KIG.
12 
In het kader van het actiegebied onderwijs financiert het EIT onderwijs- en oplei -
dingsactiviteiten op master- en doctorniveau die zijn gericht op de ontwikkeling 
van ondernemerschap en innovatievaardigheden. In het kader van het tweede 
actiegebied worden innovatiegerichte projecten uitgevoerd door een consor -
tium van KIG-partners die worden geselecteerd door middel van een interne 
vergelijkende oproep die wordt georganiseerd en beheerd door de juridische 
entiteit van de KIG. Het doel is de innovatiekloof tussen onderzoek en markt 
te dichten door de financiering van projecten in verband met activiteiten voor 
bedrijfsontwikkeling12. Het actiegebied ondernemerschap is gericht op de bevor -
dering van de oprichting van bedrijven met behulp van starterscentra en op de 
versnelde ontwikkeling van bedrijven door middel van financiële en technische 
steun voor de groei van startende bedrijven. Een van de hoofddoelstellingen is 
de verkorting van de doorlooptijd voor nieuwe bedrijven door demonstratie -
maatregelen en het faciliteren van „experience labs” en marktstudies.
13 
Het vierde actiegebied heeft betrekking op kosten in verband met het beheer 
van de KIG en de colocatiecentra ervan. Elke KIG heeft regionale colocatiecentra 
in heel Europa (zie bijlage I ). Dit zijn ruimten voor ontmoetingen en samenwer -
king in persoon, die bedoeld zijn om lokaal voor innovatie te zorgen.
17
 Reikwijdte en aanpak 
van de controle
13 Gevestigd te Grenoble (KIG 
InnoEnergy), Londen (KIG 
Klimaat en EIT Digital) en 
Stockholm (EIT Digital en KIG 
InnoEnergy).
14 De KIG’s verschaften geldige 
e-mailadressen voor 298 van 
de 546 KIG-partners, waarvan 
er 113 de enquête volledig 
invulden, wat neerkomt op 
een respons van 38 %.14 
De controle van de Rekenkamer had tot doel te beoordelen of het EIT een doel -
treffend instrument is voor de bevordering van innovatie in de EU. We onder -
zochten met name het idee achter het EIT en de opzet en de uitvoering ervan 
om te beoordelen of dit nieuwe instrument op de goede weg is om de algemene 
doelstelling ervan, de bevordering van innovatie in de EU door de integratie van 
de kennisdriehoek, te bereiken.
15 
De controle werd uitgevoerd tussen december 2014 en juni 2015 en had betrek -
king op KIG- en EIT-activiteiten van 2010 tot 2014. Het EIT ontplooide in 2015 een 
aantal initiatieven die worden beschreven in de paragrafen 96-103. We spraken 
met vertegenwoordigers van:
 ο DG Onderwijs en Cultuur van de Europese Commissie;
 ο het hoofdkantoor van het EIT (HK EIT);
 ο de drie juridische entiteiten van de KIG’s;
 ο zeven KIG-partners; en
 ο vijf colocatiecentra13.
16 
De KIG-partners werden geselecteerd op basis van het belang van de EIT-finan -
ciering die zij ontvingen. Er werd een tweede criterium gehanteerd om ervoor 
te zorgen dat de KIG-partners in de steekproef alle KIG’s omvatten die in 2010 
werden opgestart en alle soorten organisaties die de drie zijden van de kennis -
driehoek vertegenwoordigen (d.w.z. universiteiten, onderzoeksinstellingen en 
bedrijven). Steekproefsgewijs werden ook door het EIT gefinancierde KIG-activi -
teiten geëvalueerd.
17 
De controleaanpak werd aangevuld door:
 ο een internet-enquête om de meningen te verzamelen van de KIG-partners14;
 ο een kwantitatieve analyse van de door de KIG’s gerapporteerde kosten met 
betrekking tot de periode 2010-2014;
 ο een onderzoek van de wetenschappelijke literatuur over innovatie en het EIT; 
en
 ο een analyse van de initiatieven die het EIT en de Commissie hebben geno -
men tijdens en na onze controle.
18 
Voorafgaand aan de controle werd een panel van belangrijke betrokkenen ge -
consulteerd voor een beter begrip van de voornaamste uitdagingen waarvoor 
het EIT zich geplaatst ziet. De gegevens en conclusies van de jaarlijkse controle 
door de Rekenkamer van de financiële rekeningen van het EIT zijn ook gebruikt 
als informatiebron.
18
 Opmerkingen
Het idee achter het EIT is aannemelijk
19 
De belanghebbenden en de meeste KIG-partners die de enquête hebben 
ingevuld, zijn van mening dat de belangrijkste belemmeringen voor innovatie, 
gerangschikt naar belangrijkheid volgens de respondenten van de enquête, de 
volgende zijn (zie figuur 4 ):Figuur 4De belangrijkste belemmeringen voor innovatie volgens 
de respondenten
Bron : ERK.64 %77 %79 %83 %90 %Percentage respondenten dat het ermee eens is 
Onvoldoende investeringen in innovatieve 
activiteiten door het hoger onderwijs en 
de particuliere sector Beperkte betrokkenheid van het bedrijfsleven 
bij de ontwikkeling van opleidingen 
aangeboden in het hoger onderwijs Moeilijke toegang tot ﬁnanciering Moeilijke toegang tot ﬁnanciering Administratieve en juridische belemmeringen 
100 % 80 % 60 % 40 % 20 % 0 %
20 
Andere belemmeringen voor innovatie in de EU die werden genoemd, waren: 
te veel verschillende publieke financieringsmechanismen met eigen regels die 
afdoen aan de algehele doelmatigheid van publieke steunregelingen; de onder -
zoeksinspanningen in de EU zijn te gefragmenteerd wat tot duur dubbel werk 
leidt; onvoldoende gemeenschappelijke strategieën voor en/of synergie tussen 
de EU-programma’s en andere EU-, nationale en lokale programma’s ter onder -
steuning van innovatie; het bestaan van verschillende rechtsstelsels op nationaal 
niveau beperkt grensoverschrijdende innovatie; en het ontbreken van een daad -
werkelijke interne EU-markt, waardoor het moeilijker wordt om nieuwe produc -
ten/diensten in andere EU-landen op de markt te brengen.
19 Opmerkingen 
21 
Bijna 80 % van de respondenten was het ermee eens dat overheidsregelingen ter 
ondersteuning van innovatie onvoldoende gericht zijn op markttoepassingen. 
Dit standpunt werd ook bevestigd tijdens de gesprekken. Volgens 66 % van de 
respondenten zijn de doelstellingen van het EIT relevant bij het aanpakken van 
de belangrijkste belemmeringen voor innovatie in Europa — zie bijlage II  voor 
de doelstellingen van het EIT. Iedereen die we hebben geraadpleegd, bevestigde 
de noodzaak om een nieuw EU-instrument (het EIT) op te richten dat anders was 
dan de bestaande instrumenten, en de redenen daarvoor.
22 
Het marktfalen dat het EIT beoogt aan te pakken (zie figuur 5 ) betreft de structu -
rele gebreken die innovatie belemmeren en zo een obstakel vormen voor econo -
mische groei en werkgelegenheid. De ondernemerscultuur is onvoldoende ont -
wikkeld. Het gebrek aan marktexploitatie van de resultaten en de geringe mate 
van samenwerking tussen onderzoeksgerichte universiteiten en marktgerichte 
bedrijven worden vaak genoemd als belangrijkste redenen waarom de prestaties 
van de EU op het gebied van innovatie tekortschieten. Het hoger onderwijs was 
onvoldoende gericht op het stimuleren van innovatoren en ondernemers. In het 
hoger onderwijs moeten innovatie en ondernemersvaardigheden worden opge -
nomen in de onderwijsprogramma’s. Figuur 5Het marktfalen dat het EIT beoogt aan te pakken
Bron : ERK.Matig vermogen 
om talent aan te 
trekken/
vast te houden Onderzoeksresultaten 
worden niet vermarkt 
Weinig middelen, 
inclusief personele 
middelen Slechte staat van dienst van 
onderzoek wat betreft het 
creëren van sociale of 
economische waarde 
Te weinig 
particuliere 
investeringen in 
O&OEen ontbrekende 
ondernemingsgeest Belemmeringen 
voor samenwerking 
binnen de 
kennisdriehoekSTRUCTURELE TEKORTKOMINGEN Onvermogen om nieuwe diensten, producten en processen te leverenZwakke economische groei en beperkte werkgelegenheid 
20 Opmerkingen 
15 In de periode 2010-2014 was 
het actiegebied 
innovatieprojecten goed voor 
42 % van de kosten van door 
het EIT gefinancierde 
activiteiten, ondernemerschap 
voor 22 %, onderwijs voor 
14 % en de overige kosten 
voor 22 % (zie de 
paragrafen 11-13). Het moet 
worden opgemerkt dat de 
methodologieën van de KIG’s 
significant van elkaar afwijken 
wat betreft het meten van de 
overige kosten (hoofdzakelijk 
administratieve en 
overheadkosten).23 
Het EIT probeert dus voorrang te verlenen aan de overdracht van de activiteiten 
op het gebied van hoger onderwijs, onderzoek en innovatie naar de bedrijfsom -
geving en de commerciële toepassing ervan. Hoewel het EIT-concept berust op 
een aannemelijk achterliggend idee, heeft het nog niet het gewenste effect.
Sommige essentiële elementen zijn niet naar behoren 
opgezet
24 
Het EIT was oorspronkelijk ontworpen als een innovatieve publieke regeling. 
Het EIT-model introduceerde specifieke kenmerken die in geen enkel ander 
EU-instrument ter bevordering van innovatie voorkomen. Zo beschikt het over 
een uniek vermogen om het gehele ecosysteem voor innovatie van onderwijs 
tot startende onderneming te ondersteunen door middel van door meerdere 
KIG-partners beheerde innovatiegerichte projecten. De autonomie die de KIG’s 
krijgen, is een ander kenmerk van het EIT-model dat de partners ervan bijzonder 
waarderen. Sommige essentiële elementen van het EIT-model zijn echter niet 
naar behoren opgezet om te waarborgen dat het een doeltreffende en baanbre -
kende publieke regeling is.
De kennisdriehoek komt niet behoorlijk tot uitdrukking op 
het niveau van de Commissie
25 
De oorspronkelijke drijfveer voor de oprichting van het EIT was de veronderstel -
ling dat de verbinding tussen de sector hoger onderwijs en het bedrijfsleven de 
zwakste schakel in de integratie van de kennisdriehoek was. Het EIT kwam dus 
onder de verantwoordelijkheid van DG Onderwijs en Cultuur te staan, dat veel 
ervaring heeft met onderwijsprogramma’s. DG Onderwijs en Cultuur heeft dus 
het voortouw genomen binnen de Commissie, bijvoorbeeld als waarnemer in de 
raad van bestuur van het EIT.
26 
Voor de actiegebieden innovatie en ondernemerschap, waaraan nu de meeste 
EIT-financiering wordt besteed, moet deskundigheid direct beschikbaar zijn15. 
Daarvoor zou het EIT regelmatig toegang moeten hebben tot de expertise van 
DG Onderzoek en Innovatie en DG Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en 
Midden- en Kleinbedrijf. DG Onderzoek en Innovatie heeft waardevolle ervaring 
met het beheer van onderzoeks- en innovatieprojecten en DG Interne Markt, 
Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf heeft ervaring op het 
gebied van de oprichting van nieuwe bedrijven. Binnen deze DG’s is er echter 
geen eenheid die verantwoordelijk is voor EIT-aangelegenheden en de Rekenka -
mer trof weinig bewijs aan voor hun actieve betrokkenheid.
21 Opmerkingen 
EIT-financiering wordt gebaseerd op aanvullende 
activiteiten, een slecht gedefinieerd begrip
27 
De door de KIG-partners uitgevoerde activiteiten voor innovatie zijn opgedeeld 
in twee categorieën:
a) activiteiten die tot 100 % worden gefinancierd door het EIT; en
b) aanvullende KIG-activiteiten die niet worden gefinancierd door het EIT.
Het onderscheid tussen deze twee soorten activiteiten is van fundamenteel belang 
voor het financieringsmodel van het EIT aangezien aan de hand hiervan het plafond 
van de EIT-bijdrage wordt bepaald. De EIT-financiering mag maximaal 25 % dekken 
van de totale kosten van een KIG (d.w.z. de som van de kosten van de door het EIT 
gefinancierde activiteiten en van de niet door het EIT gefinancierde activiteiten — dit 
ingewikkelde model is beschreven in figuur 6 ).Figuur 6Het financieringsmodel van het EIT
Bron : ERK. Activiteiten FinancieringDoor het EIT geﬁnancierde
activiteitenAanvullende activiteiten van KIG's 
Max. 25 % Min. 75 %
EIT-ﬁnanciering
(max. 25 % van
alle kosten)CoﬁnancieringAanvullende ﬁnanciering
(incl. andere EU-ﬁnanciering)
Niet-EIT-ﬁnanciering
(min. 75 % van alle kosten)
KIG-budgetKIG-activiteiten
22 Opmerkingen 
28 
In de periode 2010-2014 droeg het EIT 460 miljoen euro bij aan de drie KIG’s. 
Dit heeft bijgedragen tot de financiering van innovatieactiviteiten ten belope 
van 540 miljoen euro. Er is een bedrag van 2 043 miljoen euro opgegeven voor 
aanvullende activiteiten van de KIG’s (waarvan 10 % werd gefinancierd uit andere 
EU-programma’s dan het EIT, zoals gezamenlijke KP7-projecten, financieringsre -
gelingen van de Europese Onderzoeksraad, GTI-projecten, enzovoorts, en 23 % 
door andere nationale of regionale overheidsregelingen) — zie figuur 7 .Figuur 7EIT-bijdrage aan KIG-activiteiten in de periode 2010-2014
Bron : EIT.
Door het EIT geﬁnancierde activiteiten
540 miljoen euro
(21 %)
Aanvullende KIG-activiteiten 
2 043 miljoen euro (79 %)geïnvesteerd460 miljoen euroEIT-bijdrage (2010-2014) 
23 Opmerkingen 
16 Toetsingen en controles 
worden verricht door het EIT, 
particuliere externe 
controleurs en de ERK.29 
De aanvullende activiteiten van KIG’s waren slecht omschreven. Dit gebrek aan 
een duidelijke definitie leidde tot operationele problemen voor de KIG-partners 
die een andere opvatting hadden dan de EIT over de vragen wat als aanvullende 
KIG-activiteiten kon worden gerapporteerd en hoe deze moesten worden ge -
rapporteerd. Deze kwestie werd in 2012 door een KIG aangekaart in haar pres -
tatieverslag: het feit dat aanvullende financiering nog niet gedefinieerd is, leidt 
tot problemen bij het volledig betrekken van bepaalde partners en het volledig 
opgeven van de aanvullende middelen die zij werkelijk leveren.
30 
Aanvullende activiteiten van KIG waren niet in een juridisch bindend document 
gedefinieerd tot de subsidieovereenkomsten van 2014 werden gesloten tussen 
de KIG’s en het EIT aan het begin van het vierde jaar waarin de KIG’s activitei -
ten ontplooiden. Zelfs deze definitie was echter van weinig nut, aangezien 
de aanvullende activiteiten enkel worden omschreven als: activiteiten […] die 
worden verricht […] door KIG-partners […] en die in de eerste plaats zijn gericht 
op activiteiten [die de KIG moet verrichten om zijn opdracht te vervullen]. In het 
richtsnoer van het EIT van 2014 „Principles for financing, monitoring and eva -
luating KIC activities” (beginselen bij de financiering, monitoring en evaluatie 
van KIG-activiteiten) werd bepaald dat dergelijke activiteiten duidelijk verband 
moeten houden met ten minste één [door het EIT gefinancierde] activiteit en niet 
gefinancierd mogen zijn uit de EIT-bijdrage. Er stond ook dat de kosten van deze 
activiteiten in verhouding moeten staan tot de kosten van de door het EIT gefi -
nancierde activiteit en/of de verwachte impact ten aanzien van de bevordering 
van de opdracht van een KIG.
31 
Het proportionaliteitsbeginsel werd in 2014 door het EIT ingevoerd om het 
vóórkomen van opgeblazen aanvullende KIG-activiteiten aan te pakken en te 
voorkómen. Toch blijft het moeilijk om te beoordelen of aan het „proportionali -
teitscriterium” is voldaan bij een specifieke aanvullende KIG-activiteit, aangezien 
er geen verdere richtsnoeren zijn uitgebracht en het EIT geen specifiek mecha -
nisme heeft ingesteld om de proportionaliteit stelselmatig te controleren. Als 
gevolg daarvan heeft het EIT bij zijn beoordeling van de aanvullende activiteiten 
van de KIG’s in de periode 2010-2014 geen kosten afgewezen omdat die „dispro -
portioneel” zouden zijn.
32 
Voor de bedrijfsplancyclus 2016 konden de criteria „duidelijk verband houden” en 
„in verhouding staan” verschillend worden geïnterpreteerd. Dit heeft ertoe ge -
leid dat KIG-partners, het EIT en degenen die de kostendeclaraties controleren16 
niet zeker wisten of de gerelateerde kosten bij de berekening van de maximale 
EIT-bijdrage moesten worden aanvaard of niet (zie tekstvak 3  voor een voor -
beeld). Dit is nadelig voor de KIG-partners, aangezien afgewezen kosten leiden 
tot een afname van de financiële bijdrage van het EIT.
24 Opmerkingen 
17 „FAQ about KICs” (feiten over 
KIG’s) — EIT (2010).Voorbeeld van een aanvullende KIG-activiteit met een niet bepaald „duidelijk 
verband” met een door het EIT gefinancierde activiteit
Een KIG-partner meldde in 2013 één aanvullende KIG-activiteit ter waarde van 188 miljoen euro. Volgens de 
 financiële verslaglegging hield deze activiteit verband met een door het EIT gefinancierd innovatieproject 
van 4,5 miljoen euro — de geïmpliceerde kostenratio is 42:1. Het bedrag van deze aanvullende KIG-activiteit 
zou genoeg zijn om de hele EIT-bijdrage voor 2013 aan de betrokken KIG op te steunen. Ter onderbouwing 
van het verband werd een kort document aangeleverd waarin stond dat de partner betrokken is bij veel 
KIG-activiteiten waaronder onderwijsprogramma’s en programma’s inzake de oprichting van bedrijven.
Er bestaat echter geen overtuigend bewijs van een „duidelijk verband” tussen het doel waaraan de 188 mil -
joen euro aan kosten zijn besteed en het innovatieproject, dat werd gewaardeerd op een bedrag van 4,5 mil -
joen  euro dat andere KIG-partners hadden uitgevoerd.Tekstvak 3
33 
Het meten en rapporteren van de aanvullende activiteiten van KIG’s is niet van 
wezenlijk belang voor het bereiken van de doelstellingen van het EIT: alleen de 
door het EIT gefinancierde activiteiten zijn de activiteiten die van een KIG een 
KIG maken17. Het doel van de subsidie is het financieren van door het EIT gefinan -
cierde activiteiten en niet van 25 % van de totale kosten van een KIG. Het uitslui -
ten van aanvullende activiteiten van KIG’s als financieringsvoorwaarde zou de 
uitkomst niet veranderen: de KIG’s zouden nog steeds door het EIT gefinancierde 
activiteiten uitvoeren.
Het zogenaamde hefboomeffect kan niet worden 
aangetoond en is onwaarschijnlijk
34 
De opname van aanvullende KIG-activiteiten in het financieringsmodel van het 
EIT wordt gebruikt om het hefboomeffect ervan aan te tonen. In Horizon 2020 
staat: „De financieringsbenadering van het EIT, die steunt op een krachtig hef -
boomeffect […].” In het jaarverslag 2013 van het EIT staat dat de hefboomfactoor 
vier is: meer dan 80 % van de totale begroting van de KIG’s is afkomstig uit exter -
ne bronnen en de investering van iedere euro uit de EU-begroting leidt tot een 
hogere investering uit een andere bron. De Commissie rapporteerde in 2013 als 
een prestatie-indicator de versterkte hefboomwerking van het EIT op particuliere 
en andere publieke financieringsbronnen.
25 Opmerkingen 
Retroactieve activiteiten geven geen aanleiding om van een financieel 
hefboomeffect te spreken
De kosten die zijn gemaakt voor een ouder EU-samenwerkingsproject dat liep van 2010-2013 kunnen door 
een KIG-partner worden opgegeven als aanvullende KIG-activiteit bij een door het EIT gefinancierde activiteit 
die plaatsvond in 2014. Het besluit om het KP7-project uit te voeren in 2010 stond echter los van de beslissing 
van het EIT in 2014 om de gerelateerde activiteit te financieren: er is in dit specifieke geval dus geen sprake 
van een hefboomeffect.
Voorbeeld van aanvullende KIG-activiteiten die er niet extra bijkomen
KIG-partners hebben als aanvullende KIG-activiteit de kosten vermeld van de deelname door niet-EIT-studen -
ten aan opleidingen die EIT-studenten ook volgen. Dit zijn geen bijkomende kosten, aangezien de opleidin -
gen behoren tot het normale onderwijsprogramma van de universiteit.Tekstvak 4 Tekstvak 535 
Het zogenaamde hefboomeffect van het EIT van vier is gebaseerd op de veron -
derstelling dat alle door de KIG-partners opgegeven aanvullende KIG-activiteiten 
er extra zijn bijgekomen, d.w.z. dat zij teweeg zijn gebracht door het optreden 
van het EIT. Dit is een onrealistische hypothese omdat het EIT de KIG’s heeft toe -
gestaan om achteraf aanvullende KIG-activiteiten op te geven: kosten van een in 
het verleden uitgevoerde aanvullende activiteit van de KIG kunnen in het huidige 
verslagjaar van de gerelateerde door het EIT gefinancierde activiteit worden 
opgegeven.
36 
Deze retroactieve aanvullende KIG-activiteiten zijn geen bijkomende last, aange -
zien ze door de KIG-partners werden ondernomen zonder de EIT-steun (zie tekst -
vak 4  voor een voorbeeld). De retroactieve aanvullende activiteiten van KIG’s zijn 
goed voor 450 miljoen euro (22 %) van alle over de periode 2010-2014 opgegeven 
aanvullende KIG-activiteiten.
37 
Bovendien dragen de KIG-partners voornamelijk „in natura” en niet met geld -
middelen bij aan de begrotingen van de KIG’s: er bestaat dus een groot inherent 
risico dat de KIG-partners doen wat ze toch wel zouden doen (buitenkanseffect) 
en de kosten opgeven als een bijdrage tot het EIT in de vorm van een aanvullen -
de activiteit van een KIG. De KIG-partners en de drie juridische entiteiten van de 
KIG’s waarmee is gesproken gedurende de controle, bevestigden dat de meeste 
aanvullende activiteiten van KIG’s er niet extra bijkomen: ze zouden ook zijn 
verricht zonder het bestaan van het EIT. Uit ons onderzoek van alle aanvullende 
activiteiten van KIG’s van meer dan 2 miljoen euro bleek dat dit het geval was.
26 Opmerkingen 
18 Artikel 6, lid 2, van de 
gewijzigde 
oprichtingsverordening van 
het EIT bepaalt: „De KIG’s 
dienen te beschikken over 
wezenlijke, algehele 
autonomie om hun interne 
organisatie en samenstelling 
vorm te geven, en ook de 
nadere bijzonderheden van 
hun agenda en hun 
werkmethoden. KIG’s zullen in 
het bijzonder […] strategieën 
voor financiële duurzaamheid 
ontwikkelen.”
19 Artikel 7 ter van de gewijzigde 
oprichtingsverordening van 
het EIT bepaalt: „De normale 
levensduur van een KIG 
bedraagt zeven tot vijftien jaar 
[…].”
20 Dit heeft het EIT de KIG’s 
uitdrukkelijk meegedeeld in 
2015.KIG’s worden waarschijnlijk niet financieel duurzaam
38 
KIG’s moeten strategieën ontwikkelen om financieel duurzaam te worden18 
hoewel deze doelstelling op de lange termijn niet strookt met de verwachte le -
vensduur van een KIG (zeven tot vijftien jaar) zoals beschreven in de oprichtings -
verordening van het EIT19. Vanwege deze incoherentie in de wetgeving wordt er 
algemeen van uitgegaan20 dat de financiële bijdrage van het EIT in beginsel na 
een periode van maximaal vijftien jaar moet worden beëindigd maar dat de KIG’s 
moeten blijven voortbestaan.
39 
De KIG-partners en de drie juridische entiteiten van de KIG’s waarmee is gespro -
ken, verklaarden dat de KIG’s waarschijnlijk niet financieel onafhankelijk zullen 
worden na vijftien jaar. Over de periode 2010-2014 heeft slechts één KIG inkom -
sten opgegeven (400 000 euro) terwijl het EIT meer dan 460 miljoen euro in de 
KIG’s heeft geïnjecteerd. Twee derde van de respondenten van de enquête van 
de ERK denkt niet dat het waarschijnlijk is dat de KIG’s op lange termijn financieel 
onafhankelijk worden.
De EIT-Stichting slaagde er niet in aanvullende middelen aan 
te trekken
40 
In het jaarverslag 2010 van het EIT werd de oprichting van de EIT-Stichting aange -
kondigd die zou worden gebruikt als instrument om financiering aan te trekken 
voor en te richten op EIT-activiteiten die buiten de reikwijdte van de normale 
financiering ervan vallen. Zo zou de Stichting een cruciale rol spelen bij zowel het 
waarborgen van de financiële duurzaamheid en autonomie van het EIT als het 
verruimen van de sociale reikwijdte ervan. De Stichting heeft nooit aanzienlijke 
middelen aangetrokken en werd in 2014 opgeheven.
Door het jaarlijkse proces van subsidieovereenkomsten 
worden innovatieve KIG-activiteiten niet adequaat 
gestimuleerd
41 
Het KIG-bedrijfsplan, een bijlage bij de subsidieovereenkomst, is een uitvoerig 
document waarin de selectie, de omschrijving en het beheer van de KIG-porte -
feuille van voor het kalenderjaar geplande activiteiten worden beschreven. Het 
EIT brengt richtsnoeren uit ter verduidelijking van de voorschriften voor bedrijfs -
plannen ten aanzien van structuur, inhoud en detailniveau.
27 Opmerkingen 
42 
Het bedrijfsplan van een KIG lijkt meer op een jaarlijks werkprogramma met 
een sterke nadruk op de korte termijn. Het ontwerpbedrijfsplan voor het vol -
gende jaar moet uiterlijk eind september van het jaar N-1 worden ingediend 
bij het EIT — zie figuur 8  voor het tijdschema van de subsidieovereenkomst en 
het bijbehorende bedrijfsplan. Wil de KIG deze termijn halen, dan moeten de 
KIG-partners aan het eind van het tweede kwartaal alle innovatieve activiteiten 
die zij het volgende jaar willen uitvoeren, vaststellen en de kosten ervan ramen. 
De KIG-partners moeten dus minstens zes maanden van tevoren anticiperen 
op de precieze innovatieve activiteiten die zij het volgende kalenderjaar zullen 
uitvoeren. Op het actiegebied innovatieprojecten is nog eens een extra periode 
van drie maanden nodig voor een vergelijkende oproep tot het indienen van 
projectvoorstellen. Niettemin kunnen de KIG’s de bedrijfsplannen tijdens het jaar 
aanpassen om nieuwe innovatieprojecten op te nemen; dit wordt geformaliseerd 
door middel van een wijziging van de jaarlijkse subsidieovereenkomst. Figuur 8Tijdschema voor de subsidieovereenkomst, het bijbehorende bedrijfsplan en de 
beoordeling van het KIG-prestatieverslag
Bron:  EIT — „Principles for financing, monitoring and evaluating KIC activities” (Beginselen bij de financiering, monitoring en evaluatie 
van KIG-activiteiten).Jaar 
N+1Jaar NJaar 
N-1
EindeBeginEIT-besluit over 
het bedrag aan 
EIT-ﬁnanciering 
voor jaar NIndiening van 
voorstel voor het 
KIG-BP voor jaar NVierde kwartaal Derde kwartaal Tweede kwartaal Eerste kwartaal
EIT-criteria voor 
ﬁnanciering voor 
jaar N
Controle achteraf van het KIG-verslag voor jaar NBeoordeling door het EIT 
van het KIG-verslag voor 
jaar NIndiening van het 
KIG-verslag voor 
jaar NUitvoering van het KIG-BP voor jaar NSluiting van de 
subsidieovereenkomst
voor jaar N
28 Opmerkingen 
21 Verordening (EG) nr. 294/2008 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 11 maart 2008 
tot oprichting van het 
Europees Instituut voor 
innovatie en technologie (PB 
L 97 van 9.4.2008, blz. 1).
22 De KIG’s moeten om een deel 
van de jaarlijkse subsidie 
concurreren. 40 % van de 
totale EIT-bijdrage aan de KIG’s 
voor 2015 werd op die wijze 
toegewezen. Dit aandeel zou 
in de loop der jaren moeten 
toenemen.
Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI)23 en de impact ervan op het 
EIT-budget
In november 2014 heeft de Europese Commissie een investeringsplan voor Europa opgesteld om de groei en 
investeringen in de EU opnieuw op gang te brengen. Zij stelde voor om het Europees Fonds voor strategische 
investeringen (EFSI) op te richten binnen de EIB, gezamenlijk gefinancierd door de EU en de EIB.
In de EFSI-verordening werd de EU-bijdrage aan het EIT met 12 % verlaagd van 2 711 miljoen euro tot 
2 383 miljoen euro over de zevenjarige periode 2014-2020. De EIT-begroting voor 2016 zal worden terug -
gebracht van 336 miljoen euro (zoals oorspronkelijk gepland in Horizon 2020) tot slechts 285 miljoen euro 
(-15 %). Dit zal leiden tot een afname van het aantal door de EIT gefinancierde innovatieactiviteiten. Samen 
met de competitieve financiering leidt dit tot extra onzekerheid voor de KIG’s, die projecten moeten selecte -
ren en hun bedrijfsplannen moeten opstellen zonder duidelijk beeld van de voor volgend jaar (en de daarop -
volgende jaren) beschikbare financiering.
De EFSI-middelen zullen misschien onrechtstreeks ten goede van de KIG’s komen, hetgeen de afname van de 
EIT-begroting in enige mate kan compenseren.
23 Advies nr. 4/2015 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor 
strategische investeringen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013 ( http://eca.europa.eu ).Tekstvak 643 
De strategie van een KIG moet steunen op gezamenlijke planning voor innovatie 
op middellange tot lange termijn om de uitdagingen van het EIT waar te maken 
[…]21. Toch wordt in de subsidieovereenkomst tussen het EIT en de juridische 
entiteit van de KIG enkel de financiële EIT-bijdrage voor één kalenderjaar vast -
gesteld. De EIT-financiering is dus enkel verzekerd ter dekking van op jaarbasis 
gedeclareerde kosten. Toekomstige financiering is afhankelijk van de beschik -
baarheid van de EIT-begroting, die afhangt van de gevolgen van de invoering 
van het EFSI (zie tekstvak 6 ), en van de resultaten van de concurrentie tussen de 
KIG’s om de financiering22.
44 
Hoewel de Rekenkamer voorstander is van competitieve financiering, is er een 
probleem met de timing. Aangezien de raad van bestuur van het EIT tijdens zijn 
vergadering van december besluit over de toewijzing van de competitieve finan -
ciering, zijn de uitkomsten ter zake niet voor het einde van het jaar bekend. Dit 
zorgt voor onzekerheid bij de KIG-partners, omdat sommige projecten worden 
opgeschort tot duidelijk is of er financiering beschikbaar is of niet.
29 Opmerkingen 
45 
Deze kortetermijnvisie wat betreft operationele en de financiële planning sluit 
niet aan op de tijdshorizon van de innovatieactiviteiten die de KIG’s ondernemen. 
Alle KIG-partners die door de ERK zijn bezocht, noemden het jaarperiodiciteits -
beginsel als belangrijke belemmering voor de bevordering van innovatie op de 
lange termijn.
46 
Het actiegebied onderwijs bestaat hoofdzakelijk uit master- en doctorale pro -
gramma’s. Het verwachte tijdsbestek van deze onderwijsprogramma’s twee, 
respectievelijk vier jaar. Het is dus riskant voor de KIG-partners uit het hoger on -
derwijs om meerjarige contracten met EIT-studenten te sluiten, omdat er rechts -
onzekerheid bestaat over de financiering die zij in de toekomst zullen ontvangen. 
Dit is met name een probleem voor openbare organisaties (vooral universiteiten 
en onderzoeksinstellingen) die op grond van hun nationale wetgeving verplicht 
zijn strenge financiële regels toe te passen.
47 
Het jaarlijkse subsidieproces vormt tevens een ernstig obstakel voor de planning 
en coördinatie van meerjarige innovatieprojecten op het actiegebied innovatie. 
Sommige KIG’s hebben specifieke activiteiten opgezet voor projecten met een 
langere termijn waarbij de financiering in beginsel gegarandeerd is voor de hele 
looptijd ervan (met een tussentijdse evaluatie om na te gaan of het gefinancierde 
project levensvatbaar is en waarschijnlijk een commerciële impact heeft — bij 
een negatieve tussentijdse evaluatie wordt de financiering van de onderneming 
stopgezet). Omdat de financiële bijdrage van het EIT echter slechts voor één jaar 
is vastgelegd, worden de financiële risico’s in verband met de daaropvolgende 
jaren gedragen door de KIG-partners: het zou kunnen dat KIG-projecten zijn 
stopgezet vanwege een financieringsgebrek.
48 
EU-subsidies voor gezamenlijke onderzoeksprojecten worden daarentegen 
toegekend voor een meerjarige periode; zo bieden subsidies in het kader van 
het Marie Sklodowska-Curie-programma onderzoekers zekere financiering voor 
perioden die langer zijn dan twaalf maanden.
49 
In de periode 2011-2014 werden de subsidieovereenkomsten gemiddeld drie 
maanden na de start van het kalenderjaar ondertekend. De ondertekening van 
de subsidieovereenkomsten 2015 vond niet eerder plaats dan in juni 2015. De 
activiteiten die de KIG na 1 januari ondernemen, worden niet gedekt door een 
juridisch contract totdat de nieuwe jaarlijkse subsidieovereenkomst is onderte -
kend. Vindt de ondertekening laat plaats, dan leidt dat tot een hiaat in het inno -
vatieproces, omdat sommige KIG-partners geen juridische en financiële risico’s 
willen nemen door middelen in te zetten voordat de subsidieovereenkomst is 
ondertekend.
30 Opmerkingen 
24 Besluit nr. 1312/2013.
KPI’s
Er zijn drie soorten KPI’s:
1. Kern-KPI’s van het EIT : er zijn zes kern-KPI’s van het EIT: aantrekkelijkheid van de onderwijsprogramma’s; 
aantal nieuwe afgestudeerden; aantal zakelijke ideeën dat via starterscentra werd ondersteund; aantal 
opgerichte startende ondernemingen of spin-offs; overdracht of toepassing van kennis; vermarkting van 
nieuwe of verbeterde producten/diensten/processen. De voortgang ten aanzien van deze KPI’s wordt 
gemeten met het oog op de competitieve financiering.
2. KPI’s specifiek voor het EIT  meten de eigen activiteiten van het EIT voor het toezicht op zijn operationele 
prestaties aan de hand van indicatoren zoals de termijnen voor de afronding van subsidieovereenkom -
sten, de aanvaarding van verslagen en de uitvoering van de betaling, het percentage geformaliseerde 
processen en de tevredenheid met het EIT.
3. KIG-specifieke KPI’s  worden door de KIG’s zelf ontwikkeld.Tekstvak 750 
Een late ondertekening van de jaarlijkse subsidieovereenkomsten vertraagt ook 
de betaling door het EIT van de voorfinanciering aan de KIG’s, die zou moeten 
plaatsvinden binnen dertig dagen na de inwerkingtreding van de subsidieover -
eenkomst. Dan pas kunnen de KIG’s het geld verdelen onder de afzonderlijke 
partners. Alle uitgaven die daarvoor worden gedaan, moeten door de partners 
zelf worden voldaan. De kosten die het bedrag van de ontvangen voorfinan -
ciering (maximaal 50 %) te boven gaan, worden pas bij de saldobetaling in de 
tweede helft van het volgende jaar door het EIT vergoed.
De bestaande essentiële prestatie-indicatoren zijn niet 
geschikt voor een doeltreffend toezicht
51 
Volgens de SIA24 moet het EIT „in samenwerking met de Commissie en de KIG’s 
een alomvattend systeem opzetten om toezicht uit te oefenen op: de bijdrage 
van het EIT aan Horizon 2020, de impact van het EIT via zijn eigen activiteiten en 
die van de KIG’s, en de resultaten van de KIG’s”. Dit systeem bestaat nog niet.
52 
De kern-KPI’s van het EIT (zie tekstvak 7 ) zijn niet duidelijk omschreven en 
waren niet consistent in de tijd (de definitie van afgestudeerden, het concept 
van technologieoverdracht en kennistoepassing, de notie van via starterscentra 
ondersteunde ideeën, enz.). Tekstvak 8  bevat een voorbeeld van een onduide -
lijk omschreven KPI. Dit maakt prestatierapportage moeilijker, zeker wanneer de 
 definities midden in het kalenderjaar veranderen, waardoor retroactieve aanpas -
sing nodig is.
31 Opmerkingen 
25 Paragraaf 6.31 „Monitoring 
progress and outcomes” 
(Toezicht op de vooruitgang 
en de resultaten) — External 
evaluation of the European 
Institute of Innovation and 
Technology (Externe evaluatie 
van het Europees Instituut 
voor innovatie en 
technologie) — Framework 
Contract on evaluation and 
related services 
(Kadercontract inzake 
evaluatie en gerelateerde 
diensten) (EAC 03/06), 
mei 2011.
26 COM(2006) 77 definitief van 
22 februari 2006 
„Implementatie van het 
nieuwe partnerschap voor 
groei en werkgelegenheid — 
Oprichting van een Europees 
Technologie-Instituut als 
vlaggenschip voor kennis”.
27 „The Commission details its 
plan for a European Institute 
of Technology” (De Commissie 
zet haar plannen voor een 
Europees Technologie-
Instituut uiteen) Persbericht 
IP/06/751 van de Europese 
Commissie, 8 juni 2006.Onduidelijke KPI-definitie van opgerichte startende ondernemingen
Een startende onderneming wordt pas als zodanig erkend indien de KIG bewijs (bijv. een intentieverklaring of 
bestelbon/factuur) kan overleggen waaruit blijkt dat de startende onderneming zijn eerste klant heeft gehad 
of dat er een mogelijke eerste klant bestaat, of een ander document waaruit blijkt dat de startende onder -
neming haar commerciële activiteiten is gestart. Omdat de criteria vaag zijn (wat is een „mogelijke eerste 
klant?”), interpreteren de KIG’s deze regel verschillend.Tekstvak 8
53 
Het is moeilijk om de drie KIG’s aan de hand van deze kern-KPI’s te vergelijken. 
Aspecten zoals de omvang van de startende onderneming of de duur van de 
opleiding worden niet in aanmerking genomen in de kern-KPI’s. Bovendien 
opereren de KIG’s in verschillende sectoren, waarvan de rijpheid verschilt, waar -
door het meer of minder moeilijk is om startende ondernemingen op te richten, 
zakelijke ideeën te ondersteunen via starterscentra, enz. Een louter kwantitatieve 
analyse houdt geen rekening met de verschillen in de omgeving waarin de drie 
KIG’s opereren. De vooruitgang bij de ontwikkeling van KIG-specifieke KPI’s is 
beperkt.
54 
Verscheidene tekortkomingen die bij een externe evaluatie in 2011 werden 
vastgesteld, zijn nog niet verholpen: de kernindicatoren zijn nog steeds meer 
gericht op input of output dan op resultaten of impact en op absolute waarden 
in plaats van op de toename van de activiteit door toedoen van de KIG’s25 (zie 
ook paragraaf 99).
De deelname door het bedrijfsleven zou kunnen worden 
verbeterd
55 
Het bedrijfsleven zou op strategisch en operationeel niveau sterk betrokken 
moeten zijn, wil het EIT een succes kunnen worden. Dit zou ervoor zorgen dat de 
activiteiten van de KIG’s worden gedreven door de behoeften van de markt en in 
een richting gaan die de samenleving en de economie ten goede komt26. In 2006 
benadrukte de Commissaris voor Onderwijs, Opleiding en Cultuur het belang van 
het bedrijfsleven in het voorstel: „Bedrijven zullen centrale partners zijn op het 
strategische en het operationele niveau van het Instituut. Ondernemingen zullen 
rechtstreeks betrokken zijn bij onderzoeks- en onderwijsactiviteiten en zo bij -
dragen tot de ontwikkeling van een ondernemingsgeest bij afgestudeerden en 
onderzoekers”27. Bedrijven hebben een zeer belangrijke rol bij het overbruggen 
van de kloof tussen onderzoek en innovatie.
32 Opmerkingen 
28 Bedrijven hebben ook 
niet-financiële redenen om 
toe te treden tot een KIG, zoals 
het hebben van toegang tot 
getalenteerde studenten van 
educatieve programma’s met 
een EIT-merk.56 
Ondanks het belang van bedrijven hebben zij slechts 24 % van de financiële 
EIT-steun ontvangen (zie figuur 9 ), terwijl zij 56 % van de KIG-partners uitmaken. 
Hoewel het niveau van de financiële bijdrage niet de enige indicator voor deel -
name is28, kan de betrokkenheid van het bedrijfsleven bij het EIT en bij de KIG’s 
worden verbeterd. In de periode 2010-2014 waren slechts twee begunstigden in 
de top veertig van begunstigden van EIT-financiering een bedrijf. Figuur 9Uitsplitsing per soort organisatie in de periode 2010-2014
Bron : EIT.
als % van de
ﬁnanciering van het EIT als % van de KIG-partners
 0 %10 %20 %30 %40 %50 %60 %
Overige
(ngo's, lokale 
autoriteiten, …)Onderzoeks-
 instellingen UniversiteitenCommerciële 
bedrijven
33 Opmerkingen 
57 
Belanghebbenden uit het bedrijfsleven hebben hun bezorgdheid geuit dat de 
agenda’s van de KIG voornamelijk worden bepaald door de behoeften van het 
hoger onderwijs, terwijl de universiteiten waarmee is gesproken, betreuren dat 
het bedrijfsleven niet voldoende betrokken is bij de ontwikkeling van onderwijs -
cursussen. In de eerste drie jaar werden samenwerkingsprojecten van KIG’s afge -
broken of leidden ze niet tot tastbare resultaten, omdat zij niet voldoende op de 
markttoepassing waren gericht. Een van de redenen hiervoor was dat de selectie 
van de onderwerpen van de door het EIT te financieren projecten hoofdzakelijk 
werd bepaald door de behoeften van het hoger onderwijs en niet door het be -
drijfsleven. De KIG’s hebben dit inmiddels gecorrigeerd door te waarborgen dat 
een door het EIT te financieren project moet leiden tot een mogelijk toepassing 
op de markt en zo in de toekomst inkomsten genereert.
In het EIT-model zijn streefdoelen onvoldoende gericht op 
de ondersteuning van bestaande kleine en middelgrote 
ondernemingen
58 
Kleine en middelgrote ondernemingen zijn gewoonlijk sneller en beter in het 
ontwikkelen en toepassen van nieuwe technologieën dan grootschalige bedrij -
ven. In veel EU-beleid wordt de belangrijke rol van het midden- en kleinbedrijf 
onderkend. Hoewel het een specifieke doelstelling van Horizon 2020 is om mi -
nimaal 20 % van de begroting ervan aan kleine en middelgrote ondernemingen 
toe te wijzen, heeft het EIT op dit gebied geen enkel streefdoel vastgesteld.
59 
Hoewel de respondenten van de enquête aangaven dat „het bevorderen en on -
dersteunen van de deelname van het midden- en kleinbedrijf aan innovatieacti -
viteiten” de op twee na belangrijkste doelstelling was die het EIT moest bereiken 
om de innovatie in Europa te stimuleren, legde het EIT geen andere specifieke 
maatregelen ten uitvoer dan die in het kader van andere EU-regelingen om 
bestaande kleine en middelgrote ondernemingen beter te ondersteunen. Terwijl 
startende en pas opgerichte bedrijven worden ondersteund door de starterscen -
tra van de KIG’s, is het voor bestaande kleine en middelgrote ondernemingen 
met een sterk groeipotentieel moeilijker om ten volle gebruik te maken van de 
steun die het EIT biedt. Met name op het actiegebied innovatiegerichte projec -
ten is de deelname van kleine en middelgrote onderneming zeer beperkt.
34 Opmerkingen 
29 Gegevens over het midden- 
en kleinbedrijf zijn slechts 
voor één KIG beschikbaar.
Voorbeelden van punten van kritiek met betrekking tot de deelname van het 
midden- en kleinbedrijf
„[het] EIT heeft nooit een duidelijke boodschap uitgedragen naar het midden- en kleinbedrijf toe […]”
„Kleine en middelgrote ondernemingen zijn van cruciaal belang voor de innovatie in de EU en ze zouden 
betrokken moeten zijn, maar nu is er vooral aandacht voor startende ondernemingen en zijn de logge bureau -
cratie en ondoelmatige wijze van communiceren alleen te hanteren voor grote bedrijven.”
„Het midden- en kleinbedrijf is onvoldoende vertegenwoordigd in het bestuur van de KIG, waardoor geen 
rekening wordt gehouden met hun beperkingen en belangen.”
(Bron:  Controle-enquête)Tekstvak 960 
Daarnaast vermeldden alle KIG-partners waarmee werd gesproken, dat de sub -
sidiebetalingscyclus een obstakel vormt, omdat die niet tegemoetkomt aan de 
financiële behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen. De betalings -
cyclus van de KIG is een aanzienlijke beperkende factor voor financieel zwakkere 
partners, zoals kleine en middelgrote ondernemingen die financieel niet in staat 
zijn de financieringskloof te overbruggen (zie paragraaf 50).
61 
De door het EIT verzamelde gegevens zijn fragmentarisch omdat niet verplicht 
over het midden- en kleinbedrijf gerapporteerd hoeft te worden. In de periode 
2010-2014 hebben kleine en middelgrote ondernemingen echter minder dan 5 % 
van de financiële steun van het EIT ontvangen29.
62 
Omdat kleine en middelgrote ondernemingen onrechtstreekse ontvangers zijn 
en er geen gegevens over worden bijgehouden, hoeft het algemene beeld niet 
zo somber te zijn. Respondenten van de enquête gaven aan dat de KIG-partner -
schappen een omgeving hebben geschapen waarin startende ondernemingen, 
spin-offs en het midden- en kleinbedrijf kunnen groeien. KIG’s verlenen wel 
steun aan startende ondernemingen/kleine en middelgrote ondernemingen, met 
name via hun starterscentra. Betere voorwaarden scheppen om kleine en mid -
delgrote ondernemingen van dienst te zijn door het vaststellen van duidelijke 
strategieën en doelstellingen kan de deelname door dergelijke ondernemingen 
aan KIG’s echter alleen maar doen toenemen - zie tekstvak 9  voor voorbeelden 
van punten van kritiek wat betreft het ontbreken van doeltreffende EIT-steun 
voor het midden- en kleinbedrijf.
35 Opmerkingen 
Er zijn onvoldoende concrete synergieën en 
complementariteit
63 
Tot de bedrijfsplannen van 2016 bestonden er weinig doeltreffende stimulansen 
voor een KIG om naar synergieën met een andere KIG te zoeken. Competitieve 
financiering voor KIG’s biedt een prikkel voor KIG’s om beter te presteren. Ze 
worden echter ontmoedigd om samen te werken omdat eventuele opbrengsten 
gedeeld zouden moeten worden met een rivaal op het gebied van financiering. 
Hoewel verschillende KIG’s (met name KIG InnoEnergy en KIG Klimaat) bepaalde 
wetenschappelijke onderwerpen wellicht gemeen hebben, is er geen bewijs van 
concrete output die het resultaat is van samenwerking tussen KIG’s in de onder -
zochte periode (2010-2014).
64 
De overvloed aan onderzoeks- en innovatieprogramma’s van de EU maakt het 
moeilijk om synergieën te bewerkstellingen. Er komt meer interactie tussen de 
KIG’s en andere EU-initiatieven, maar dit moet verder worden ontwikkeld.
Sommige elementen van het EIT worden gewaardeerd: 
de marktgerichtheid, het langetermijnperspectief, de 
autonomie van de KIG’s en de colocatiecentra
65 
Een zeer belangrijk verschil met de andere bestaande publieke regelingen voor 
onderzoek en innovatie is dat het de hoofddoelstelling van het EIT is om zich te 
richten op de markt. De hoofddoelstelling van het EIT om kennis op het gebied 
van hoger onderwijs, onderzoek en innovatie over te dragen „naar de industriële 
context en de commerciële toepassingen van deze componenten” hebben de 
respondenten van de enquête aangemerkt als belangrijkste doelstelling die het 
EIT moet proberen te verwezenlijken.
66 
Het langetermijnperspectief van de financiële EIT-steun aan het KIG-partner -
schap is een uniek kenmerk dat gewaardeerd wordt door de begunstigden. In 
principe staat het EIT-instrument de planning van innovatieactiviteiten op de 
middellange tot lange termijn toe, iets wat geen enkele andere publieke regeling 
kan bieden. Het feit dat het EIT jaarlijkse subsidies hanteert, heeft dit echter op 
het niveau van de KIG-partners ondermijnd (zie ook de paragrafen 42-45).
36 Opmerkingen 
30 Jaarlijks activiteitenverslag 
2013 van DG Onderwijs en 
Cultuur.67 
Zoals in de rechtsgrondslag van het EIT wordt bepaald, dienen de KIG’s „te 
beschikken over wezenlijke, algehele autonomie om hun interne organisatie en 
samenstelling vorm te geven, en ook de nadere bijzonderheden van hun agenda 
en hun werkmethoden”. Deze mate van autonomie wordt gewaardeerd door de 
KIG-partners. Het heeft een bottom-upbenadering zoals de innovatiegemeen -
schap verlangt, gemakkelijker gemaakt. In tegenstelling tot traditionele publieke 
regelingen waarbij de onderwerpen voor onderzoek en innovatie ten gevolge 
van budgettaire vereisten top-down worden opgelegd, laat het KIG-concept 
meer flexibiliteit toe bij de selectie van de activiteiten, een kenmerk waarmee de 
partners bijzonder ingenomen zijn.
68 
Colocatiecentra (zie bijlage I ) vormen een andere specificiteit van het EIT-model 
dat de KIG-partners waardeerden. In een colocatiecentrum kan de integratie 
van de innovatiedriehoek plaatsvinden. Thematisch of rond regionale gebieden 
opgebouwde colocatiecentra leiden de projecten, ontwikkelen ideeën, brengen 
regionale partners samen en ontwerpen strategieën. Zij coördineren en voeren 
de met de KIG verbonden administratieve taken van de partners uit en bieden 
een ruimte waar partners hun zorgen gezamenlijk kunnen bespreken. In bepaal -
de gevallen bieden zij ook werkruimten voor de startende ondernemingen.
De tenuitvoerlegging van het EIT-model moet worden 
verbeterd
Het EIT is nog niet volledig autonoom
69 
Het EIT heeft nog geen volledige autonomie verkregen. Deze vertraging is langer 
dan gebruikelijk: andere EU-organen zoals de (ook in 2008 opgerichte) GTI’s 
beschikten al na maximaal drie jaar over een volledige financiële autonomie. 
Volgens DG Onderwijs en Cultuur was dit te wijten aan de beperkte leiderschaps- 
en managementvaardigheden van het management van het EIT30. Een constante 
oorzaak hiervoor was het grote personeelsverloop bij het senior management 
(zie paragraaf 84).
37 Opmerkingen 
Voorbeeld van onvoldoende prestaties van een KIG
In de beoordeling van een bedrijfsplan van een KIG in 2013, die werd verricht door de projectmedewerkers van 
het EIT met hulp van externe deskundigen, werd vermeld dat de KIG Klimaat wat betreft de in het bedrijfsplan 
2013 genoemde belangrijke hoogtepunten slechts matige vooruitgang had geboekt. Ook stond er dat de KIG 
Klimaat van de 18 in het bedrijfsplan 2013 genoemde strategische doelstellingen er 8 volledig had weten te 
behalen, terwijl er 7 slechts gedeeltelijk waren bereikt en 3 tot dan toe helemaal niet verwezenlijkt waren.Tekstvak 10Het EIT heeft zijn rol als impactinvesteerder niet 
waargemaakt
70 
Het EIT wordt vaak gepresenteerd als „ondernemersgericht instituut voor im -
pactinvesteringen ten behoeve van innovatie”. In de rechtsgrondslag van H2020 
staat: „Het EIT […] volgt een resultaatgerichte benadering.” In zijn driejarige 
werkprogramma 2012-2014 benadrukt het EIT zijn doel een betrokken impact -
investeerder te worden.
71 
Hoewel het EIT werd opgezet en wordt gepresenteerd als een impactgeoriën -
teerd instituut, is het vooral gericht op naleving van de regels en zijn eigen 
begrotingsabsorptie. In september 2014 hebben meerdere leden van de raad van 
bestuur van het EIT de noodzaak benadrukt om het EIT te heroriënteren en een 
effectgericht instituut te maken. Vóór 2015 heeft het EIT zelden kosten afgewe -
zen wegens een gebrek aan prestaties.
72 
Tot 2015 had de beoordeling van de jaarlijkse prestaties van de KIG’s door het EIT 
weinig tot geen invloed op de hoogte van de definitieve subsidiebetaling. Bij de 
jaarlijkse beoordelingen wordt vaak gerapporteerd dat verscheidene doelen die 
waren vastgesteld in de planningsfase niet of gedeeltelijk zijn behaald, maar dat 
het saldobedrag van de subsidie toch is betaald (zie tekstvak 10 ).
38 Opmerkingen 
In het mechanisme van competitieve financiering wordt 
prestatie ondergewaardeerd
73 
Competitieve financiering zou gericht moeten zijn op het belonen van prestaties. 
40 % van de totale subsidie voor KIG’s voor 2015 werd toegewezen aan de hand 
van een vergelijkend proces, gebaseerd op een beoordeling van drie pijlers: 1) 
het verleden: de prestatie in 2013; 2) de toekomst: het bedrijfsplan 2015; en 3) 
de uitvoering van de meerjarige strategie van de KIG, via een hoorzitting van 
de raad van bestuur van het EIT. Elke pijler woog even zwaar. Aangezien in de 
derde pijler zowel vooruit als terug wordt gekeken, wordt in werkelijkheid aan 
prestaties in het verleden evenveel gewicht toegekend als aan plannen voor de 
toekomst. De competitieve financiering van het EIT beloont prestaties dus maar 
gedeeltelijk.
De administratieve en controlelasten voor KIG-partners zijn 
aanzienlijk
74 
Het EIT nam zijn operationele kader en processen grotendeels over van traditio -
nele EU-onderzoeksprogramma’s, hoewel het hiertoe juridisch niet verplicht was. 
Terwijl de meeste EU-programma’s afzonderlijke projecten financieren, financiert 
het EIT een portefeuille activiteiten via de KIG’s. De betreffende processen zijn 
echter niet aangepast om rekening te houden met dit fundamentele verschil. Zo 
zal het aanhouden van dezelfde drempel van 325 000  euro er waarschijnlijk toe 
leiden dat er meer certificaten nodig zijn, omdat activiteiten (in tegenstelling tot 
afzonderlijke projecten) deze vaak zullen overschrijden (zie paragraaf 79).
75 
In dit operationele kader worden veel financiële controles uitgevoerd van de 
door de KIG-partners gedeclareerde kosten. Meerdere KIG-partners waarmee de 
Rekenkamer sprak of die de enquête van de Rekenkamer invulden, klaagden dat 
ze soms dezelfde informatie meer dan één keer moeten verstrekken.
76 
De verplichting tot jaarlijkse rapportage van de aanvullende KIG-activiteiten in 
zowel de bedrijfsplannen als de financiële verslagen die de KIG’s indienen, geldt 
alleen voor het EIT en verhoogt de lasten aanzienlijk, terwijl de toegevoegde 
waarde beperkt is (zie paragraaf 33). De jaarlijks door de KIG’s ingediende kosten -
declaraties omvatten een gedetailleerd overzicht van de kosten van de aanvul -
lende activiteiten van de KIG’s. De in 2015 verkregen controlecertificaten over 
aanvullende KIG-activiteiten betroffen de periode 2010-2014.
39 Opmerkingen 
77 
Controles van de door de KIG-partners gedeclareerde kosten zijn verplicht op 
grond van het wettelijk kader dat van toepassing is op alle subsidieverstrekken -
de EU-organen (agentschappen en gemeenschappelijke ondernemingen). Deze 
controles worden uitgevoerd voorafgaand aan de ontvangst door de KIG’s van de 
definitieve subsidiebetaling door het EIT en daarna.
78 
Controles vooraf omvatten de certificering van de kostendeclaraties door een 
onafhankelijke, door de KIG-partner gecontracteerde controleur en bepaalde 
administratieve controles door de financiële medewerkers van het EIT. Contro -
les achteraf worden verricht door een door het EIT gecontracteerd particulier 
accountantskantoor dat een steekproef van KIG-partners ter plaatse controleert. 
De Rekenkamer verricht een jaarlijkse controle op basis waarvan zij een oordeel 
afgeeft over de betrouwbaarheid van de jaarrekening van het EIT en over de 
wettigheid en de regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij deze 
rekening. Vanwege een materieel foutenniveau gaf zij oordelen met beperking af 
voor de onderliggende verrichtingen bij de rekeningen van het EIT over 2012 en 
2013. Voor de rekeningen van 2014 gaf zij geen oordeel met beperking af.
79 
Zowel de wettelijke bepalingen als het door de Rekenkamer geconstateerde ma -
teriële foutenniveau bevestigen dat doeltreffende financiële controles nodig zijn. 
Er zijn echter verschillende mogelijkheden om de doelmatigheid van de contro -
le- en rapportageverplichtingen te verhogen, zoals:
 ο het gebruik van een eenvoudiger financieringsmodel door meer forfaitaire 
bedragen en vaste tarieven te hanteren;
 ο het verlangen van een financieel certificaat van een onafhankelijke controle -
ur ten aanzien van geselecteerde kosten van een enkele KIG-partner op basis 
van een passende drempel voor iedere activiteit (zie paragraaf 74); en
 ο het verhogen van de drempel (momenteel 325 000  euro) waarboven kosten -
declaraties gecertificeerd moeten worden.
40 Opmerkingen 
31 De drie thema’s die verband 
houden met de eerste drie 
door het EIT opgestarte KIG’s.
32 Speciaal verslag nr. 2/2013 
„Heeft de Commissie gezorgd 
voor een doelmatige 
uitvoering van het zevende 
kaderprogramma voor 
onderzoek?” ( http://eca.
europa.eu ).
33 De bezoldiging van 
ambtenaren van de 
EU-instellingen, 
agentschappen en andere 
EU-organen wordt 
vermenigvuldigd met een 
correctiecoëfficiënt die 
afhankelijk is van de kosten 
van levensonderhoud in de 
standplaats. Voor Hongarije 
werd deze coëfficiënt 
vastgesteld op 71,4 % voor 
2014-2015, hetgeen betekent 
dat personeelsleden van het 
EIT bijna 30 % minder 
verdienen dan hun collega’s in 
Brussel.Het EIT heeft te weinig middelen en werd in het verleden 
slecht beheerd
80 
Het hoofdkantoor van het EIT had in de periode 2011-2014 tussen de 40 en 50 
personeelsleden. Het aantal projectmedewerkers in vergelijking tot het subsi -
diebudget is veel lager dan bij de meeste andere onderzoekssubsidieprogram -
ma’s van de EU (het budget dat ieder personeelslid beheerde voor de thema’s 
ICT, energie en milieu31 in het kader van KP7 liep uiteen van 12,5 tot 20,4 mil -
joen euro32). Het EIT heeft één projectmedewerker per KIG en het betreffende 
jaarlijkse budget kan oplopen tot 400  miljoen  euro. Daarnaast zijn er drie „KIG 
overstijgende” medewerkers verantwoordelijk voor de actiegebieden onderwijs, 
innovatie en ondernemerschap.
81 
Aangezien zij niet altijd over voldoende technische kennis op de betreffende 
domeinen beschikken, besteedt het EIT een gedeelte van de beoordeling van 
projecten uit aan externe deskundigen. Voor de beoordeling van de prestatie -
verslagen 2013 was er geen senior medewerker van het EIT belast met innovatie. 
De interne capaciteit van het EIT om de operationele prestaties van de KIG’s te 
beoordelen, is dus beperkt.
82 
Hoewel de begroting sterk is toegenomen van 309 miljoen euro (2008-2013) tot 
2,7 miljard euro (2014-2020) en het aantal KIG’s sinds eind 2014 is gestegen van 
drie tot vijf, is er geen significante stijging van het aantal posten gepland. Het 
risico bestaat dat het EIT onvoldoende capaciteit zal hebben om de toegenomen 
werklast aan te kunnen.
83 
Het hoge personeelsverloop en de vele vacatures bij het EIT waren een pro -
bleem: 25 van de 40 personeelsleden die eind 2011 bij het EIT werkten, gingen 
binnen de drie jaar weg en eind 2013 was 30 % van de posten vacant (zie fi-
guur 10 ). Dit is afgenomen tot 16 % in 2015. Het personeelsverloop blijft echter 
hoog met 17 % in 2015. In de eenheid die verantwoordelijk is voor de technische 
en financiële beoordeling van de KIG-verslagen zijn meerdere posten vacant. 
Het salarispakket dat het EIT kan bieden is lager dan dat van de meeste andere 
EU-organen en deze factor draagt bij tot het hoge personeelsverloop en het 
grote aantal vacatures33.
41 Opmerkingen 
84 
Sinds zijn oprichting is het EIT beheerd door vijf verschillende uitvoerend di -
recteuren/ waarnemend directeuren (zie tabel 1 ). Twee van hen gingen weg 
na minder dan een jaar. Drie hoge personeelsleden van het EIT werden in 2013 
ontslagen. Op 1 januari 2015 was één post van eenheidshoofd vacant en werd 
een andere ad interim ingevuld, sinds 2013. Het snelle personeelsverloop op 
het niveau van het senior management werkt verstorend en is nadelig voor het 
leiderschap en de strategische continuïteit. Figuur 10Werkelijke personeelsbezetting bij het EIT ten opzichte van de geplande
Bron : EIT.Geplande
personeelsbezettingWerkelijkepersoneelsbezetting
2014 2013 2012 201160
55
50
45
40
35
42 Opmerkingen Tabel 1De uitvoerend directeur van het EIT
Uitvoerend directeur Ingang mandaat Einde mandaat Duur van het mandaat
Eerste directeur  — Directeur 
Middelen van DG Onderwijs en 
Cultuur  
(ad interim)april  2008 oktober  2009 1,5 jaar
Tweede directeur 1.11.2009 31.8.2010 10 maanden
Derde directeur 1.9.2010 30.6.2011 10 maanden
Vierde directeur 1.7. 2011 31.7.2014 3 jaar
Vijfde directeur (waarnemend) 1.8.2014 Loopt nog Loopt nog
Bron : EIT.
De financiële steun van het EIT wordt geconcentreerd
85 
In iedere KIG wordt het leeuwendeel van de financiële bijdrage van het EIT 
geconcentreerd bij een kern van KIG-partners: de top tien-partners ontvangen 
tussen de 49 % en 65 % van de financiële steun van het EIT aan iedere KIG (zie 
tabel 2 ). Bij KIG InnoEnergy zijn de top tien-partners goed voor bijna twee derde 
van de EIT-bijdrage, de rest is verdeeld over de andere 220 KIG-partners. Naast de 
significante rol van universiteiten op alle actiegebieden vormt ook de dominante 
rol van de kern-KIG-partners die sinds de oprichting ervan nauw betrokken zijn 
bij de KIG’s, een verklaring voor deze concentratie. Daartegenover hebben de 
meeste KIG-partners in de periode 2010-2014 minder dan 500 000 euro ontvan -
gen en tussen de 20 % en 58 % daarvan kregen minder dan 100 000 euro in die 
periode.
43 Opmerkingen 
34 Met de EU-12 worden de 
twaalf landen bedoeld die 
tussen 2004 en 2007 zijn 
toegetreden tot de EU.86 
De financiële EIT-bijdrage is sterk geconcentreerd in vijf landen (73 %), terwijl 
slechts twee van de EU-12-landen34 financiële steun van het EIT hebben ontvan -
gen (6 %) (zie tabel 3 ). Het risico bestaat dat de EU steeds meer een Europa van 
twee snelheden wordt als de EIT-uitgaven worden geconcentreerd in landen met 
een goed ontwikkelde onderzoeksinfrastructuur (zie ook paragraaf 102). Tabel 2Verdeling van de financiële bijdrage van het EIT onder de KIG-partners
2010-2014 KIG Klimaat KIG InnoEnergy EIT Digital
Top tien-begunstigden als percentage van de 
totale EIT-financiering55 % 65 % 49 %
Aantal KIG-partners dat actief is binnen door het 
EIT gefinancierde activiteiten205 230 114
Aantal actieve KIG-partners dat minder dan 
500 000 euro ontvangt in %76 % 85 % 52 %
Aantal actieve KIG-partners dat minder dan 
100 000 euro ontvangt83 133 23
Aantal actieve KIG-partners dat minder dan 
100 000 euro ontvangt in %40 % 58 % 20 %
Bron : EIT.Tabel 3De financiële bijdrage van het EIT aan iedere KIG, uitgesplitst 
per land (2010-2014)
in % van de totale 
EIT-bijdrageKIG Klimaat KIG InnoEnergy EIT DigitalEIT in het 
totaal1
Top vijf-landen 88 % 85 % 79 % 73 %2
EU-12 4 % 10 % 2 % 6 %3
Overige 8 % 5 % 19 % 21 %
1  De top vijf landen verschillen per KIG, hetgeen verklaart waarom de geaggregeerde top vijf lager is 
dan die van de afzonderlijke KIG’s.
2  De top vijf-landen die EIT-steun ontvangen zijn Nederland (24 %), Duitsland (15 %), Frankrijk (13 %), 
Zweden (12 %) en het Verenigd Koninkrijk (9 %).
3  Polen (4 %) en Hongarije (2 %) zijn de twee EU-12-landen die financiële steun van het EIT ontvangen.
Bron : EIT.
44 Opmerkingen 
Zorgen over de concentratie van de financiële EIT-steun en het gebrek aan 
transparantie
Sommige KIG-partners hebben hun zorgen geuit door te verklaren dat „er een aantal invloedrijke partners zijn 
die de middelen onderling verdelen. De processen voor de selectie van voorstellen voor activiteiten zijn zeer 
[ondoorzichtig]” en dat „het EIT in theorie een goed idee is, maar in de praktijk gewoon de oorspronkelijke 
[…] partners, vooral grote organisaties, financiert. […] Bovendien worden de projecten door de partners zelf 
beoordeeld, wat een belangenconflict inhoudt. […]”Tekstvak 11De KIG’s zijn onvoldoende transparant
87 
Er moet toezicht worden gehouden op deze concentratie van financiële EIT-steun 
bij een beperkt aantal partners om te verzekeren dat het niet het gevolg is van 
een oneerlijke toewijzing van publieke financiering binnen de KIG — zie tekst -
vak 11 . In sommige gevallen is een partner lid van het comité dat de voorstellen 
evalueert en de projecten selecteert. Dit kan leiden tot een belangenconflict en 
een gebrek aan vertrouwen in de KIG. Daarnaast weten de partners niet altijd 
aan wie de subsidies uiteindelijk worden toegekend wanneer zij hun voorstellen 
indienen, hoewel het selectieproces in het algemeen goed gedocumenteerd is. 
Bijna de helft van de respondenten van de enquête meent niet dat de selectie 
van de door het EIT te financieren activiteiten binnen de KIG eerlijk en transpa -
rant is.
88 
Hoewel er vele communicatiekanalen bestaan, weten sommige KIG-partners 
weinig over de voortgang en de specifieke resultaten van de projecten waarbij zij 
niet de leiding namen. Bij sommige gezamenlijke projecten voert iedere partner 
zijn deel uit, maar is hij niet op de hoogte van de verdere ontwikkelingen. Dit 
gebrek aan communicatie kan de verspreiding van kennis belemmeren.
45 Opmerkingen 
35 Gedefinieerd als KIG-partners 
die kosten voor KIG-
activiteiten hebben 
gedeclareerd in de periode 
2010-2014.
Het masteropleidingsprogramma van EIT Digital
Het programma „EIT Digital Master School” biedt acht technische hoofdvakken en een bijvak Innovatie en 
ondernemerschap. Twintig Europese topuniversiteiten, gerenommeerde onderzoekers en toonaangevende 
bedrijven werken samen in een partnerschap om hoogwaardige, excellente ICT te bieden in combinatie met 
een opleiding op het gebied van innovatie en ondernemerschap, waarna een dubbele graad en een certifi -
caat met EIT-merk worden toegekend.Tekstvak 12De KIG’s hebben een innovatief netwerk en een 
ondernemerscultuur gestimuleerd, maar tot op heden is er 
weinig bewijs van tastbare resultaten of impact
89 
Via het EIT hebben de KIG’s meer dan 500 partners uit verschillende disciplines, 
landen en sectoren samengebracht. Het aantal partners van de eerste drie, in 
2010 opgerichte KIG’s is aanzienlijk toegenomen: KIG Klimaat is gegroeid van 
24 partners bij de aanvang in 2010 tot 209 actieve partners eind 2014, EIT Digital 
van 31 tot 115 partners en KIG InnoEnergy van 27 tot 242 partners35. De lijst van 
partners omvat verscheidene Europese topbedrijven, alsook Europese topuni -
versiteiten en toponderzoeksinstellingen. Het bedrijfsleven maakt 56 % van 
alle KIG-partners uit, universiteiten 19 % en onderzoeksinstellingen 13 % (zie 
figuur 9 ).
90 
Het KIG-partnerschap heeft nieuwe mogelijkheden geboden om te innove -
ren (hiermee heeft 86 % van de respondenten van de enquête ingestemd). De 
partnerschappen omvatten een aantal van de grootste namen in het bedrijfsle -
ven. Met hen werken prestigieuze instellingen voor hoger onderwijs en onder -
zoekscentra alsook steden, regio’s en non-gouvernementele organisaties. Dit 
helpt de versnippering van het Europese innovatielandschap te beperken op de 
werkterreinen van de KIG’s. Geen ander EU-programma heeft zo’n pan-Europees 
netwerk.
91 
De KIG-partners zijn het er in het algemeen mee eens dat via het EIT een aantal 
onderwijsactiviteiten met succes is gestart: ongeveer 75 % van de respondenten 
van de enquête bevestigde dat het KIG-partnerschap heeft geleid tot onder -
wijsprogramma’s die nieuwe profielen van geschoolde ondernemingstalenten 
creëren (zie tekstvak 12 ).
46 Opmerkingen 
92 
Alle personen met wie is gesproken en bijna 80 % van de respondenten van de 
enquête waren het ermee eens dat KIG-partnerschappen een cultuur van onder -
nemerschap en creatief denken hebben bevorderd. Er is echter nog geen beoor -
deling van de impact van het EIT op de oprichting van bedrijven en van de vraag 
of de mate van risicoaanvaarding in Europa echt is toegenomen. De indicator 
„aantal opgerichte startende of nieuwe ondernemingen” zegt niets zonder con -
text of benchmark.
93 
Met gebruikmaking van de kern-KPI’s van het EIT rapporteerden de drie KIG in 
2014 gezamenlijk de oprichting van 90 startende ondernemingen, de ondersteu -
ning van meer dan 400 zakelijke ideeën via starterscentra, 52 nieuwe en 19 ver -
beterde producten, diensten of processen alsmede 126 gevallen van kennisover -
dracht en 159 gevallen van kennistoepassing. Dit zijn indicatoren op basis van de 
output (zie paragraaf 54). In het beoordelingsverslag van EIT Digital wijst het EIT 
er bijvoorbeeld op dat de innovatieactiviteiten weinig tastbare resultaten heb -
ben opgeleverd in de zin van producten die dicht bij de markt zijn.
94 
De resultaten voor 2014 op het gebied van onderwijs verschillen. Het aantal 
masterstudenten en promovendi dat is ingeschreven voor programma’s met een 
EIT-merk in 2014-2015 nam toe tot bijna duizend, maar de inschrijvingen voor de 
„Master Schools” en „Doctorate Schools” die worden georganiseerd door twee 
van de drie KIG’s bleven achter bij de verwachtingen. Het percentage tot de 
programma’s toegelaten studenten dat afhaakt bij de registratie is naar verluidt 
bijzonder hoog. Zonder behoorlijke monitoring doet het lage aantal Europese 
studenten in de master- en PhD-programma’s van de KIG de vraag naar de Euro -
pese meerwaarde van het EIT36 bovendien verder rijzen, omdat het onbekend is 
of studenten van buiten de EU in de EU zullen blijven of voor een EU-organisatie 
gaan werken.
95 
Volgens de beoordeling van de KIG-verslagen 2014 door het EIT hebben EIT 
Digital en KIG InnoEnergy gedurende de vijf jaar sinds hun oprichting slechts een 
bescheiden voortgang geboekt in de richting van de integratie van de actoren 
van de kennisdriehoek van de KIG’s.36 De Europese meerwaarde is 
de toegevoegde waarde die 
het EIT creëert voor de EU of 
haar lidstaten. Deze is 
toegevoegd en van een 
Europese dimensie omdat de 
lidstaten alleen deze niet 
hadden kunnen creëren.
47 Opmerkingen 
37 Besluit nr. 4/2015 van de raad 
van bestuur van het EIT 
„Principles on KIC’s financial 
sustainability” (Beginselen 
inzake de financiële 
duurzaamheid van KIG’s).De toekomst
Nieuw logo (2015)
96 
In 2015 heeft het EIT meerdere maatregelen getroffen om veel van de in dit 
verslag genoemde tekortkomingen aan te pakken. De impact daarvan valt nog te 
bezien.
Beginselen van financiële duurzaamheid zijn ingevoerd
97 
In 2015 stelde het EIT de beginselen van financiële duurzaamheid vast37. In dit do -
cument worden definities, financieringsbeginselen en stimulansen voor de KIG’s 
om financiële duurzaamheid te bereiken, uiteengezet.
98 
Na het tiende bestaansjaar van een KIG wordt de maximale EIT-bijdrage aan de 
KIG geleidelijk verlaagd van 100 % van de kosten van door het EIT gefinancierde 
activiteiten tot maximaal 10 % in jaar 15. Na 15 jaar kan worden besloten tot een 
vooraf vastgesteld minimaal niveau aan EIT-financiering voor een KIG (zie fi-
guur 11 ). De duurzaamheidsbeginselen geven niet aan op welke wijze de KIG’s de 
EIT-financiering moeten vervangen. Het wordt de verantwoordelijkheid van de 
KIG’s geacht om hun duurzaamheidsstrategieën te ontwikkelen en uit te voeren. 
Gedetailleerde strategieën bestaan nog niet. Tegen 2015 hadden de KIG’s op dit 
gebied nog weinig vooruitgang geboekt en financierde het EIT nog steeds bijna 
90 % van de kosten van door het EIT gefinancierde activiteiten.
48 Opmerkingen 
De definitie van aanvullende activiteiten van KIG’s is herzien
99 
In 2015 heeft het EIT de definitie van aanvullende KIG-activiteiten aangepast en 
extra richtsnoeren aan de KIG’s verstrekt. Het heeft ook voor het eerst de aan -
vullende activiteiten van de KIG’s over de periode 2010-2014 geëvalueerd. De 
evaluatie had een beperkte reikwijdte en bestond uit twee delen: certificering 
door onafhankelijke controleurs van de in de financiële staten gerapporteerde 
uitgaven voor aanvullende activiteiten van de KIG’s en een beoordeling door de 
EIT-projectmedewerkers van de proportionaliteit en van het bestaan van een 
duidelijk verband tussen de door het EIT gefinancierde activiteiten en de aanvul -
lende activiteiten van de KIG’s.
100  
Het EIT voerde ook nieuwe richtsnoeren voor de voorbereiding van bedrijfsplan -
nen in. Vanaf de subsidieovereenkomsten 2016 zullen de aanvullende KIG-acti -
viteiten worden onderzocht tijdens de fase van de beoordeling van het bedrijfs -
plan om te verzekeren dat er een duidelijk verband bestaat tussen de geplande 
door het EIT gefinancierde activiteiten en de aanvullende activiteiten van de 
KIG’s. Figuur 11Geleidelijke verlaging van het EIT-cofinancieringspercentage
Bron : ERK.Jaar 1 Jaar 9 Jaar 10 Jaar 11 Jaar 12 Jaar 13 Jaar 14 Jaar 15 Daarna?Maximaal
EIT-coﬁnancieringspercentage60 %
50 %
40 %
30 %
20 %
10 %
0 %70 %80 %90 %100 %Geleidelijke afname van het EIT-coﬁnancieringspercentage
49 Opmerkingen 
Er zullen zinvollere essentiële prestatie-indicatoren worden 
ontwikkeld
101  
In het driejarige werkprogramma 2015-2017 heeft het EIT vermeld dat er een 
verfijnd toezichtsysteem zal worden ingesteld, „gericht op resultaten en impact”. 
In 2015 heeft het een aanbestedingsprocedure uitgeschreven om een op impact 
gebaseerde KPI te ontwerpen en een werkgroep opgericht om deze specifieke 
kwestie aan te pakken. Daarnaast is het van plan specifieke KPI op te stellen om 
de resultaten op het gebied van de integratie van de kennisdriehoek te meten.
Het EIT probeert meer landen erbij te betrekken
102  
Het leidende beginsel van het EIT was tot op heden technische uitmuntendheid, 
waardoor partners in lidstaten met een geavanceerde onderzoeks- en innova -
tiestructuur werden bevoordeeld. Het EIT heeft zich gerealiseerd dat dit heeft 
geleid tot een grote geografische concentratie KIG-partners in een beperkt 
aantal EU-lidstaten (zie paragraaf 86) en het heeft de Regionale innovatieregeling 
opgezet, een mechanisme om zijn activiteiten verder te laten uitstrekken en om 
innovatie in bepaalde regio’s beter te bevorderen, om zijn steun breder te ver -
spreiden. Daartoe zal vanaf 2016 10 % van de jaarlijkse competitieve EIT-bijdrage 
aan KIG’s worden toegewezen om de Regionale innovatieregeling te ondersteu -
nen en te integreren in de hoofdstroming.
Momenteel wordt gesproken over nieuwe 
kaderpartnerschapsovereenkomsten
103  
Om zijn kader af te stemmen op dat van H2020, heeft het EIT in 2015 geprobeerd 
de KIG-partners nieuwe kaderpartnerschapsovereenkomsten te laten onderte -
kenen. Er bestond veel weerstand tegen de bestuursbeginselen die aan de hand 
van een gedragscode ingevoerd zouden moeten worden en tegen de voorge -
stelde regels inzake intellectuele-eigendomsrechten. De ondertekening van de 
nieuwe kaderpartnerschapsovereenkomsten is dus uitgesteld.
50
 Conclusies en 
aanbevelingen
104  
We concluderen dat, hoewel de bestaansreden van het EIT gegrond is, het com -
plexe operationele kader en managementproblemen de algemene doeltreffend -
heid ervan hebben belemmerd. Het valt nog te bezien welke impact de in 2015 
door de Commissie en het EIT genomen maatregelen hebben (zie de paragra -
fen 96-103). De volgende conclusies en aanbevelingen zijn relevant en moeten 
worden opgevolgd.
Achterliggend idee
105  
Aan de oprichting van het EIT in 2008 ligt een ambitieus en baanbrekend idee 
ten grondslag: de bevordering van innovatie door middel van de integratie van 
de drie zijden van de kennisdriehoek. De redenen voor de instelling van een der -
gelijk instrument waren gegrond: zwakke banden tussen onderwijs, wetenschap 
en bedrijfsleven, een ontbrekende ondernemingsgeest en het geringe succes bij 
het vermarkten van Europese onderzoeksresultaten (zie de paragrafen19-23). Het 
EIT is het eerste EU-initiatief dat de hele innovatiecyclus op EU-niveau bestrijkt, 
van laboratorium tot markt, en meer dan 500 partners uit verschillende discipli -
nes — van academische wereld tot onderzoek tot bedrijfsleven — samenbrengt 
om de kritische massa op te bouwen die nodig is om grote maatschappelijke 
uitdagingen aan te pakken (zie de paragrafen 89 en 90).
Opzet
106  
Hoewel sommige unieke kenmerken van het EIT met succes zijn opgezet (zie de 
paragrafen 65-68), is er niet vanaf het begin voldoende nagedacht over bepaal -
de essentiële concepten en strategische elementen (zie de paragrafen 24-64). 
Omdat bij de berekening van het te betalen bedrag rekening wordt gehouden 
met niet door het EIT gefinancierde activiteiten, is het financieringsmodel al te 
ingewikkeld. Het „krachtige hefboomeffect” dat volgens het EIT bestaat, is nog 
niet aangetoond.
51 Conclusies en aanbevelingen 
Aanbeveling 1 — De Commissie doet een voorstel 
tot wijziging van de rechtsgrondslag van het EIT 
aan het Europees Parlement en de Raad waarbij het 
financieringsmodel van het EIT wordt herzien.
In de berekeningsgrondslag zouden de niet door het EIT gefinancierde acti -
viteiten niet in aanmerking moeten worden genomen bij de bepaling van de 
finan  ciële bijdrage van het EIT aan de KIG’s, zoals in de oorspronkelijke rechts -
grondslag voor de oprichting van het EIT van 2008 was bepaald. Als de bepaling 
inzake de 25 % financiering zou worden geschrapt, dan zou dit de lasten van de 
KIG-partners inzake operationele en financiële rapportage aanzienlijk verlichten. 
Het hefboomeffect moet worden gemeten om aan te tonen hoeveel succes het 
EIT heeft bij het aantrekken van aanvullende financiering voor innovatie.
Streefdatum voor de uitvoering:  zo snel mogelijk na de evaluatie van 2017.
107  
Er bestaan tekortkomingen in de opzet van operationele kernprocessen. De wijze 
waarop de financiële EIT-steun wordt toegekend, is niet afgestemd op de be -
hoeften van de KIG-partners: het feit dat de subsidie voor één jaar wordt toege -
kend en dat de subsidieovereenkomst systematisch laattijdig wordt ondertekend, 
bemoeilijkt de vlotte tenuitvoerlegging van de innovatieactiviteiten die het 
EIT beoogt te bevorderen (zie de paragrafen 41-50). De subsidiebetalingscyclus 
is een aanzienlijke beperkende factor voor financieel zwakkere partners zoals 
kleine en middelgrote ondernemingen die financieel niet in staat zijn uitgaven te 
voorfinancieren (zie paragraaf 59).
Aanbeveling 2 — De EIT-subsidieovereenkomst moet a) een 
langere periode dan een kalenderjaar beslaan en b) worden 
getekend vóór de activiteiten van start gaan.
Een perspectief voor de langere termijn zou de KIG-partners niet alleen meer 
rechtszekerheid en financiële zekerheid bieden, maar zou de innovatieactivitei -
ten verder consolideren overeenkomstig de meerjarige door de KIG’s vastgestel -
de strategie. De administratieve lasten zouden ook worden verlicht omdat de 
KIG-partners minder jaarlijks hoeven te rapporteren, en het zou de beoordeling 
van de prestaties van KIG’s over een langere periode gemakkelijker maken. Als 
de subsidieovereenkomst tijdig wordt ondertekend, maakt dit juridische en 
finan  ciële continuïteit van innovatieactiviteiten van KIG’s mogelijk en wordt een 
situatie van „stop-and-go” voorkomen.
Streefdatum voor de uitvoering:  subsidieovereenkomst voor de periode die op 
1 januari 2017 ingaat.
52 Conclusies en aanbevelingen 
Uitvoering en impact
108  
Zeven jaar na de oprichting is het EIT operationeel nog steeds niet volledig 
onafhankelijk van de Europese Commissie. Het is niet het beoogde effectgerichte 
instituut (zie de paragrafen 70 en 71). Er wordt onvoldoende rekening gehouden 
met de prestaties van een KIG wanneer de saldobetaling van de subsidie wordt 
gedaan (zie paragraaf 72). Het EIT is een uniek instrument onder de EU-initiatie -
ven, maar volgt het algemene EU-kader voor onderzoek en innovatie te nauwge -
zet (zie paragraaf 74). Het EIT heeft te weinig middelen en werd in het verleden 
slecht beheerd (zie de paragrafen 80-84).
Aanbeveling 3 — Het EIT moet zijn aanpak bijsturen en 
richten op het hebben van impact. Daartoe moet het een 
grotere autonomie nastreven en gebruikmaken van de 
flexibiliteit in de rechtsgrondslag van Horizon 2020. Het moet 
met name specifieke regels vaststellen die zijn afgestemd 
op de behoeften van de KIG-partners. Het EIT moet zijn 
personeelsproblemen oplossen om voortdurend toezicht te 
kunnen houden op de prestatie van KIG’s.
Het is hoog tijd dat het EIT financieel autonoom wordt, aangezien de oorspron -
kelijke streefdatum van de Commissie hiervoor 2010 was. Door het EIT meer au -
tonomie te schenken, kunnen de leiderschapscapaciteiten ervan enkel toenemen 
en dit is een voorwaarde zonder welke deze publieke regeling geen succes kan 
hebben. Daarnaast zou het EIT zijn taakomschrijving meer tot uitdrukking moe -
ten laten komen en een effectgericht instituut moeten worden door zijn eigen 
regels vorm te geven. Invulling van de vacatures en stabiliteit binnen het hogere 
management zijn van essentieel belang.
Streefdatum voor de uitvoering:  in de loop van 2016.
109  
Het EIT heeft bijgedragen tot de integratie van de kennisdriehoek en heeft een 
ondernemerscultuur aangemoedigd. Het is echter moeilijk om de prestatie van 
het EIT sinds het begin van zijn activiteiten in 2010 te beoordelen. Het ontbreekt 
aan degelijke en relevante rapportage- en toezichtprocessen en er zijn weinig 
effecten zichtbaar (zie de paragrafen 51-53). De KIG’s zijn onvoldoende transpa -
rant bij de selectie van de door het EIT te financieren activiteiten (zie de paragra -
fen 87 en 88).
53 Conclusies en aanbevelingen 
Aanbeveling 4 — Het EIT moet een op impact gebaseerde 
analyse ontwikkelen. Het EIT moet ook zijn toezicht- en 
rapportageprocessen stroomlijnen.
De Rekenkamer is ingenomen met het besluit van het EIT om zijn indicatoren 
in 2015 te herzien door de invoering van een nieuw beheerssysteem voor es -
sentiële prestatie-indicatoren. Dit zou gericht moeten zijn op het meten van de 
impact van iedere KIG, aangezien het met de bestaande processen niet mogelijk 
is een gedetailleerde analyse te maken van de resultaten van de door het EIT 
gefinancierde activiteiten. Met name wordt het effect van de innovatieactivitei -
ten momenteel niet aangetoond. Verder zou het EIT moeten overwegen om de 
processen voor financiële verslaglegging in alle KIG’s te standaardiseren om het 
toezichtproces te verbeteren en financiële analyses verder te verfijnen (in het 
bijzonder ten aanzien van het midden- en kleinbedrijf en de beheerskosten van 
de KIG’s).
Streefdatum voor de uitvoering:  in de loop van 2016.
Dit verslag werd door kamer IV onder leiding van de heer Milan Martin CVIKL, 
lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
3 februari 2016.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President
54
 Bijlagen
Regionale colocatiecentra in EuropaBijlage I
Bron : Gebaseerd op Eurostat.
55 Bijlagen Bijlage IIDoelstellingen van het EIT
De algemene doelstelling van het EIT is „bij te dragen tot duurzame economische groei en concurrentievermo -
gen in Europa door de innovatiecapaciteit van de lidstaten en de Unie te versterken om het hoofd te bieden aan 
de belangrijke uitdagingen waarvoor de Europese samenleving zich geplaatst ziet. Het voert deze opdracht uit 
door de bevordering van synergie en samenwerking tussen en integratie van hoger onderwijs, onderzoek en 
innovatie van het allerhoogste niveau, onder meer door ondernemerschap te promoten”1.
Deze algemene doelstelling is in de rechtsgrondslag van Horizon 2020 nader verfijnd in de vorm van vier speci -
fieke doelstellingen voor de periode 2014-20202:
 ο banden creëren door integratie van onderwijs en ondernemerschap in onderzoek en innovatie;
 ο een zakelijke logica en een resultaatgerichte benadering volgen;
 ο fragmentatie ondervangen door middel van geïntegreerde partnerschappen voor de lange termijn; en
 ο de voornaamste innovatietroef van Europa, namelijk zijn bijzonder getalenteerde bevolking, koesteren.
Zie onderstaande figuur voor een overzicht van de doelstellingen van het EIT.
Overzicht van de doelstellingen van het EIT
Integratie van
de kennisdriehoekVerbindingen creëren
Marktexploitatie
Partnerschap 
Menselijk kapitaalOnderzoek Innovatie OnderwijsAlgemene doelstelling Speciﬁeke doelstellingen 
Bron : ERK.
1 Artikel 3 van Verordening (EU) nr. 1292/2013.
2 Horizon 2020, het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
56 Bijlagen 
Andere subdoelstellingen van het EIT zijn onder andere:
 ο de ontwikkeling van een EIT-merk om de beste innovatoren uit de kennisdriehoek aan te trekken en vast te houden;
 ο de duurzaamheid van de KIG’s; en
 ο de bevordering van de deelname door het midden- en kleinbedrijf.
Het EIT streeft er dus naar de knapste koppen en de beste ideeën uit universiteiten, onderzoekscentra en parti -
culiere ondernemingen samen te brengen om een kritische massa te bereiken om „[bij te dragen] aan duurzame 
economische groei en concurrentiekracht door het innovatievermogen en de capaciteit van de Unie en haar 
lidstaten te versterken en haar capaciteit om de resultaten van onderzoek te vertalen naar hoogwaardige pro -
ducten en diensten, op te voeren”3. Dit „opvoeren” zou het EIT moeten kunnen aantonen.
3 Zoals bepaald in afdeling 1.1 van Besluit nr. 1312/2013/EU.Bijlage II
57 Antwoorden  
van de Commissie
Samenvatting
IV
Het EIT heeft een reeks maatregelen genomen om de tekortkomingen inzake effectiviteit aan te pakken. Het EIT 
heeft de complexiteit van het operationele kader aangepakt door middel van de taskforce voor vereenvoudiging, 
de EIT-toezichtstrategie en de beginselen inzake behoorlijk bestuur en financiële duurzaamheid. In de laatste plaats 
heeft het EIT zijn leiderschaps-, managements- en bestuursstructuren versterkt.
VI a)
Aanvullende KIG-activiteiten zijn van wezenlijk belang voor het samenbrengen van particuliere en publieke inspan -
ningen op het gebied van innovatie. Deze vormen ook een graadmeter voor de ontwikkeling van innovatiecapaci -
teit boven op de bestaande structuren en capaciteiten.
De Commissie en het EIT erkennen dat er verder moet worden nagedacht over de verslaglegging over en het 
toezicht op aanvullende KIG-activiteiten, en dat er op deze gebieden verbeteringen nodig zijn. Om voor een beter 
gebruik van de aanvullende KIG-activiteiten als onderdeel van het EIT-financieringsmodel te zorgen, heeft het EIT in 
2015 een evaluatie uitgevoerd om te verzekeren dat de in de periode 2010-2014 goedgekeurde bedragen in verhou -
ding staan tot de KIG-activiteiten met een toegevoegde waarde en er wel degelijk verband mee houden, alsmede 
dat de regel van maximaal 25 % financiering van de totale uitgaven van de KIG’s werd gerespecteerd. Daarnaast zijn 
er in 2015 extra richtsnoeren opgesteld om het verband tussen de KIG-activiteiten met een toegevoegde waarde en 
de aanvullende KIG-activiteiten te versterken.
KIG-activiteiten met een toegevoegde waarde zijn door het EIT gefinancierde en door partnerorganisaties of, indien 
van toepassing, de juridische entiteiten van de KIG’s uitgevoerde activiteiten die bijdragen aan de onderlinge 
aansluiting van de drie zijden van de kennisdriehoek (hoger onderwijs, onderzoek en innovatie), met inbegrip van 
activiteiten van de KIG’s op het gebied van de oprichting, administratie en coördinatie, en bijdragen aan de alge -
mene doelstellingen van het EIT.
VI b)
De langetermijnbetrekkingen tussen de KIG’s en het EIT worden geregeld via kaderpartnerschapsovereenkomsten 
en contractueel vastgelegd in subsidieovereenkomsten die voor het grootste deel naar het model van Horizon 2020 
worden opgesteld. Om langetermijnplanning en -beoordeling van de KIG-strategieën en -activiteiten mogelijk te 
maken, wordt aan elke kaderpartnerschapsovereenkomst een strategische agenda voor de KIG toegevoegd. In een 
dergelijk document wordt toelichting gegeven op de strategie van de KIG, haar doelstellingen, verwachte impact en 
activiteiten in het kader van het kaderpartnerschap, samen met een meerjarig bedrijfsmodel en financieel plan om 
de marktdoelstellingen en strategische mijlpalen te halen. Het EIT kent binnen het kader van de kaderpartnerschaps -
overeenkomsten specifieke jaarlijkse subsidies toe. Het feit dat subsidies op jaarbasis worden toegekend, weerspie -
gelt de behoefte om zich snel te kunnen aanpassen aan de veranderende omgeving waarin innovatie plaatsvindt.
Daarnaast blijkt uit het succes en de resultaten van vele EIT-activiteiten die voor ondernemende studenten, star -
tende ondernemingen en zich ontwikkelende commerciële ideeën hebben gezorgd, dat het EIT-model passend is 
om innovatieactiviteiten te verwezenlijken. Een taskforce voor vereenvoudiging werkt aan de verdere verbetering 
van de efficiëntie bij de verwezenlijking van innovatieactiviteiten en heeft al een reeks concrete maatregelen geno -
men. Zo wordt er werk gemaakt van een roadmap voor verdere vereenvoudigingen.
VI c)
Het bereiken van financiële duurzaamheid is één van de meest uitdagende aspecten van de missie van het EIT. 
Sinds het EIT in maart 2015 de beginselen inzake financiële duurzaamheid heeft aangenomen, is er terzake vooruit -
gang geboekt. De twee in 2014 aangewezen KIG’s beschikken over aanzienlijke eigen financiering: één van hen kon 
tijdens haar eerste jaar alle beheer- en overheadkosten van de juridische entiteit van de KIG volledig zelf financie -
ren. Zie het antwoord op punt 38.
Antwoorden van de Commissie 58
De interesse van het bedrijfsleven in het EIT-KIG-innovatiemodel is groot, zoals blijkt uit het feit dat ondernemingen 
goed zijn voor 56 % van het totaalaantal KIG-partners. Dit vormt een buitengewoon potentieel om de betrokkenheid 
van het bedrijfsleven bij de KIG’s te vergroten, zoals wordt toegelicht in de antwoorden op de punten 56 tot en met 58.
Krachtens de EIT-oprichtingsverordening moet het EIT opereren via zelfstandige partnerschappen op topniveau van 
instellingen voor hoger onderwijs, onderzoeksorganisaties, bedrijven en andere belanghebbenden opereren. Uit 
het beginsel van topkwaliteit vloeit voort dat de innovatieactiviteiten tot op zekere hoogte in landen met een grote 
innovatiecapaciteit zijn geconcentreerd. Desondanks heeft het EIT gedegen initiatieven genomen om de EIT-onder -
steuning over een groter aantal landen te spreiden, namelijk via de regionale innovatieregeling van het EIT (EIT RIS). 
De nieuwe richtsnoeren voor de EIT RIS, die in 2015 door het EIT zijn opgesteld, zullen in de KIG-bedrijfsplannen 
voor 2016 worden toegepast om voor een bredere deelname te zorgen. In de laatste plaats tonen de groei van het 
aantal KIG-partners in de afgelopen maanden tot meer dan 800 en de opening van nieuwe colocatiecentra in heel 
Europa door de nieuwe KIG’s aan dat de financiering niet meer zo geconcentreerd is bij enkele landen of partners.
VI d)
Het EIT voert grondige beoordelingen van de KIG-prestaties uit. Het EIT analyseert jaarlijks de uitvoering van de 
KIG-bedrijfsplannen aan de hand van zowel kwantitatieve prestatie-indicatoren als kwalitatieve evaluaties die door 
externe deskundigen en het EIT-personeel worden opgesteld. Meer in het algemeen houdt het EIT ook ter plaatse 
toezicht en voert het thematische evaluaties van de KIG-activiteiten uit. Alles samen bieden deze instrumenten een 
zeer informatief beeld van de KIG-prestaties.
De raad van bestuur van het EIT heeft op 3 december 2015 een omvangrijke toezichtstrategie aangenomen, waar -
mee het EIT de resultaten en de impact zal meten.
VII
Door zijn opzet houdt het EIT het midden tussen een effectgericht instituut en een verantwoordelijke verstrekker van 
EU-middelen. Het EIT kan geen financiering verlenen zonder enige zekerheid, net zo min als het ondermaatse pres -
taties kan financieren. Het EIT verbetert voortdurend zijn verificatie van de KIG-prestaties. Zo heeft het EIT onlangs 
meer dan anderhalf miljoen euro aan activiteitenkosten van een KIG verworpen als gevolg van de EIT-beoordeling 
van de KIG-prestaties. Het EIT werkt aan de verdere verbetering van zijn impactbeoordeling: in de meest recente 
KIG-voorjaarsevaluatie door de raad van bestuur van het EIT werd de nadruk op impact gelegd; de herziening van de 
KPI’s is bedoeld om de impact te vergroten; en de vaststelling van de beginselen inzake financiële duurzaamheid en 
de huidige studie naar de haalbaarheid van een impactfonds getuigen allemaal van de nadruk die het EIT voortdu -
rend op de impact en prestaties van de KIG’s legt (zie ook de antwoorden op de punten 71 tot en met 73).
VIII
De Commissie en het EIT zijn ervan overtuigd dat de in 2015 genomen maatregelen, met inbegrip van de in de 
punten 97 tot en met 105 bedoelde maatregelen, de belangrijkste door de Rekenkamer geconstateerde problemen 
zullen aanpakken.
IX 1)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
IX 2) a)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling gedeeltelijk en zullen onderzoeken in hoeverre het mogelijk is 
nog meer in te spelen op het meerjarige karakter.
IX 2) b)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
Antwoorden van de Commissie 59
IX 3)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
IX 4)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling. Het EIT zal zich nog meer toespitsen op impact, zoals het al in 
2015 heeft gedaan.
Inleiding
Tekstvak 2 – De definitie van innovatie
Het EIT werkt sinds zijn oprichting in 2008 (bij Verordening (EG) nr. 294/2008) met een definitie van innovatie die de 
ontwikkeling van nieuwe markten en de creatie van waarde voor de maatschappij omvat. De hier gebruikte defi -
nitie van innovatie is door de OESO bijgewerkt om dit ruimere concept van innovatie in haar innovatiestrategieën 
2010 en 20151 tot uitdrukking te brengen.
De missie van het EIT en daardoor ook zijn doelstellingen steunen op de definitie van innovatie die maatschappe -
lijke doelstellingen omvat.
Opmerkingen
25
Het plaatsen van het EIT onder de hoofdverantwoordelijkheid van het DG Onderwijs en Cultuur (dat ook ten volle 
deelneemt aan Horizon 2020 via zijn Marie Skłodowska-Curie-acties) is inderdaad bedoeld om te zorgen voor de 
sterke vertegenwoordiging van de hogeronderwijssector binnen de onderlinge aansluiting van de zijden van de 
kennisdriehoek, wat voor het EIT van wezenlijk belang is. Het primaire mechanisme dat hiervoor moet zorgen, is de 
raad van bestuur van het EIT, waarin altijd een evenwichtige vertegenwoordiging van de verschillende zijden van 
de kennisdriehoek is gegarandeerd. De Commissie (met name het DG Onderwijs en Cultuur) onderneemt de nodige 
stappen om de goede coördinatie tussen de betrokken diensten van de Commissie te verzekeren.
1 OESO, Innovatiestrategie 2015, punt 15 ( http://www.oecd.org/sti/OECD-Innovation-Strategy-2015-CMIN2015-7.pdf ): „Een toepassingsgebied 
dat ruimer is dan wetenschap en technologie; dit omvat investeringen in een brede reeks kennistroeven die verder reiken dan O&O. Sociale 
en organisatorische innovaties, waaronder nieuwe bedrijfsmodellen, zijn in toenemende mate van belang als aanvulling op technologische 
innovaties”.  
 
OESO, Innovatiestrategie 2010, blz. 20 ( http://www.oecdbookshop.org/browse.asp?pid=title-detail&lang=en&ds=&ISB=9789264084704 ): 
„Innovatie is daarmee duidelijk als een ruimer begrip dan O&O gedefinieerd en wordt beïnvloed door een brede waaier aan factoren, waarvan 
sommige kunnen worden bepaald door het gevoerde beleid. Innovatie kan zich voordoen in elke economische sector, met inbegrip van 
overheidsdiensten zoals gezondheidszorg en onderwijs”.  
 
De verwijzing naar Horizon 2020: https://ec.europa.eu/research/participants/portal/desktop/en/support/reference_terms.html
Antwoorden van de Commissie 60
26
Het DG Onderwijs en Cultuur verzekert de coördinatie tussen de verschillende diensten van de Commissie. Deze 
coördinatie bestaat uit directe interactie tussen enerzijds de KIG’s en het EIT en anderzijds de betrokken diensten van 
de Commissie. Het DG Onderwijs en Cultuur heeft verschillende manieren ontwikkeld om deze interactie te bevor -
deren op alle niveaus, gaande van het operationele tot het strategische niveau. Het DG Onderwijs en Cultuur organi -
seert jaarlijks een eendaagse conferentie met workshops, waarbij de KIG’s, het EIT en de diensten van de Commissie 
uit verschillende DG’s bijeenkomen. Indien nodig om de samenwerking te vergemakkelijken, worden er informele 
ad-hocbijeenkomsten van enerzijds de KIG’s of het EIT en anderzijds de diensten van de Commissie georganiseerd. 
Het DG Onderwijs en Cultuur coördineert ook het dienstenoverkoepelende overleg dat voorafgaat aan de goedkeu -
ring van het driejaarlijkse werkprogramma, waarbij alle DG’s formeel worden betrokken. Alle betrokken diensten van 
de Commissie maken deel uit van de dienstenoverkoepelende stuurgroep voor de tussentijdse evaluatie van het EIT.
Daarnaast werkt het EIT regelmatig en direct samen met de diensten van de Commissie, met name, maar niet uit -
sluitend, met het DG Onderzoek en Innovatie en het DG Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en 
Kleinbedrijf. Zo heeft het EIT direct contact met de diensten van het DG Onderzoek en Innovatie inzake de vol -
gende oproep tot het indienen van voorstellen voor KIG’s en met betrekking tot de toegang tot de IT-instrumenten 
van Horizon 2020. Binnen het kader van de jaarlijkse bijeenkomst biedt het DG Onderwijs en Cultuur ondersteuning 
aan bilaterale bijeenkomsten van het EIT en de diensten van de Commissie om voor het lopende jaar de werkzaam -
heden betreffende specifieke initiatieven te coördineren.
In 2015 is er tussen het DG Onderwijs en Cultuur, het EIT en het DG Regionaal Beleid en Stadsontwikkeling belang -
rijk contact geweest betreffende de gemeenschappelijke doelstellingen van de EIT-strategieën voor de regionale 
innovatieregeling en voor slimme specialisatie.
27
De aanwezigheid van beide categorieën activiteiten is van wezenlijk belang voor het EIT-innovatiemodel: deze 
aanwezigheid weerspiegelt namelijk de doelstelling om innovatie (door het EIT gefinancierde activiteiten) boven 
op bestaande structuren en capaciteiten (aanvullende activiteiten) uit te bouwen. De Commissie en het EIT zijn 
van mening dat KIG-activiteiten met een toegevoegde waarde en aanvullende KIG-activiteiten een samenhangend 
geheel van innovatieactiviteiten vormen.
29
Het concept van aanvullende KIG-activiteiten was aanvankelijk niet in voldoende detail omschreven, maar is in de 
loop der tijd aangevuld (zie ook de punten 100 en 101).
Het hier door de Rekenkamer aangegeven zwakke verband tussen door het EIT gefinancierde activiteiten en aanvul -
lende KIG-activiteiten is erkend en het EIT heeft in de eerste helft van 2015 wijzigingen doorgevoerd die de verifica -
tie van dit verband in de bedrijfsplanningsfase moeten verbeteren.
31
Het EIT heeft het verband tussen door het EIT gefinancierde activiteiten en aanvullende KIG-activiteiten aanzienlijk 
versterkt. In de bedrijfsplannen en subsidieovereenkomsten voor 2015 is voor het eerst het beginsel inzake evenre -
digheid tussen de twee soorten activiteiten opgenomen. Met ingang van 2016 zal het verband nog verder worden 
versterkt: voortaan houdt het EIT de aanvullende KIG-activiteiten tijdens de beoordelingsfase van het KIG-be -
drijfsjaarplan tegen het licht. De resultaten van deze wijzigingen zullen zichtbaar zijn in 2016.
Het EIT zal ook rekening houden met de resultaten en uitkomsten van elke individuele aanvullende activiteit. Indien 
het resultaat sterk is, kunnen relatief hoge kosten voor een aanvullende KIG-activiteit worden aanvaard. De kosten 
van een aanvullende KIG-activiteit moeten in verhouding staan tot de kosten van de door het EIT gefinancierde 
activiteit en/of de verwachte impact. Daarom kunnen relatief hoge kosten voor een aanvullende KIG-activiteit ook 
worden aanvaard als deze activiteit een grote impact heeft op de bevordering van de KIG-missie.
Antwoorden van de Commissie 61
32
Het EIT zorgt voor betere verificatie van het verband tussen door het EIT gefinancierde activiteiten en aanvullende 
KIG-activiteiten in de programmeringsfase, d.w.z. bij de beoordeling van de bedrijfsplannen, te beginnen met de 
bedrijfsplannen voor 2016. Bijgevolg zullen de KIG’s hun geplande aanvullende KIG-activiteiten in de verslagfase 
niet meer kunnen vervangen zonder de goedkeuring van het EIT en zal er geen onzekerheid meer bestaan over het 
feit of de kosten van aanvullende KIG-activiteiten in de verslagfase zullen worden aanvaard of niet.
Tekstvak 3 — Voorbeeld van een aanvullende KIG-activiteit zonder al te „duidelijk 
verband” met een door het EIT gefinancierde activiteit
Aanvullende activiteiten dragen op twee manieren bij aan de verwezenlijking van KIG-doelen: deze activiteiten 
kunnen voortbouwen op door het EIT gefinancierde activiteiten of de basis vormen voor daaropvolgende door het 
EIT gefinancierde innovatie. Het louter gebruik van aanvullende KIG-activiteiten als financieringshefboom is een te 
enge innovatieaanpak.
Daarnaast heeft het EIT zijn richtsnoeren aan de KIG’s voor aanvullende KIG-activiteiten als onderdeel van de richt -
snoeren voor de bedrijfsjaarplannen verder verfijnd.
33
Innovatie staat niet op zichzelf; het vereist aanvullende activiteiten en ecosystemen waarin de door het EIT gefinan -
cierde activiteiten kunnen worden ingebed.
De Commissie en het EIT zijn het er echter mee eens dat de definitie van aanvullende activiteiten en de manier 
waarop de hefboomwerking van EIT-financiering nauwkeuriger kan worden gemeten, nader moeten worden beke -
ken. De Commissie en het EIT staan daarom open voor de suggesties van de Rekenkamer. Het EIT heeft naar aanlei -
ding van dit probleem al stappen in deze richting genomen.
35
Aanvullende KIG-activiteiten die de kennisbasis vormen voor nieuwe activiteiten met een toegevoegde waarde, zijn 
logischerwijs altijd „retroactief” in die zin dat de bedoelde aanvullende KIG-activiteiten worden afgerond voor de 
door het EIT gefinancierde activiteiten van start gaan.
Sommige aanvullende KIG-activiteiten komen er daarom per definitie niet extra bij. In plaats daarvan vormen deze 
de basis voor door het EIT gefinancierde activiteiten. Deze door het EIT gefinancierde activiteiten kunnen later in 
het proces voor een grotere hefboomwerking zorgen aangezien deze producten, processen of diensten tot stand 
brengen die opbrengsten opleveren. Indien er geen aanvankelijke aanvullende KIG-activiteit zou zijn, zou een 
hierop steunende door het EIT gefinancierde activiteit ook zonder uitkomsten blijven. Daarom zijn in het EIT-inno -
vatiemodel retroactieve aanvullende KIG-activiteiten nodig.
Tegelijkertijd zijn de Commissie en het EIT het ermee eens dat er met dergelijke aanvullende KIG-activiteiten niet 
meteen rekening kan worden gehouden bij de berekening van het financiële hefboomeffect van de door het EIT 
gefinancierde activiteiten.
Zoals hierboven uiteengezet, zijn aanvullende activiteiten van wezenlijk belang voor de efficiënte werking van 
innovatiesystemen en stroken zij met het meerjarige perspectief.
Antwoorden van de Commissie 62
Tekstvak 4 — Retroactieve activiteiten geven geen aanleiding om van een financieel 
hefboomeffect te spreken
Aanvullende activiteiten zijn nodig als basis voor door het EIT gefinancierde activiteiten of als aanvulling hierop. 
Niet alle aanvullende activiteiten kunnen worden geacht een hefboomeffect op te leveren en er zijn betere defini -
ties nodig om dit effect te kunnen meten.
37
Bijdragen in natura in de vorm van aanvullende activiteiten of bijdragen in geld aan aanvullende activiteiten zijn 
van wezenlijk belang voor de goede werking van innovatiesystemen.
Tekstvak 5 — Voorbeeld van aanvullende KIG-activiteiten die er niet extra bijkomen
Het toelaten van nieuwe studenten brengt altijd nieuwe kosten met zich mee in termen van tijd die docenten spenderen 
aan colleges, laboratoriumuitrusting (met name bij cursussen met een omvangrijk praktisch deel), het beheer van sta -
geplaatsen in ondernemingen (waarbij aan elke individuele plaats aandacht moet worden besteed) en het gebruik van 
universitaire diensten. Daarom kunnen niet door het EIT gefinancierde studentgerelateerde kosten worden gerechtvaar -
digd als specifieke kosten voor een aanvullende KIG-activiteit betreffende een door het EIT gefinancierde cursus.
38
Financiële duurzaamheid moet niet worden gezien als een volledige stopzetting van de EIT-financiering aan de 
KIG’s, maar het EIT zal de financiering wel afbouwen tot een „vooraf vastgesteld minimaal niveau”  zoals bepaald in 
de „Beginselen inzake de financiële duurzaamheid van de KIG’s”  („Principles on KICs financial sustainability” ), die op 
5 maart 2015 door de raad van bestuur van het EIT zijn vastgesteld.
Er moet nog steeds worden aangetoond dat 15 jaar onvoldoende tijd is voor de ontwikkeling en succesvolle uitvoe -
ring van een strategie voor financiële duurzaamheid.
De EIT-Stichting is opgericht om op een ander niveau te opereren en naar een ander doel toe te werken dan de 
KIG’s. De KIG’s genereren en werven middelen met het oog op een mogelijk rendement op de investering en kun -
nen via hun eigen activiteiten inkomsten creëren, wat nooit het geval was voor de EIT-Stichting.
39
Hoewel ermee akkoord wordt gegaan dat het bereiken van financiële duurzaamheid een uitdaging zal zijn, is het 
nog te vroeg om een oordeel te vellen. De OESO benadrukt in haar innovatiestrategie 2015 dat bij het nagaan van 
het rendement op de investeringen in innovatie naar de lange termijn moet worden gekeken. Bijgevolg zijn de 
gegevens over de eerste vijf jaar aan KIG-werkzaamheden onvoldoende om conclusies te trekken over de financiële 
duurzaamheid op lange termijn.
Het EIT heeft zijn inspanningen op dit gebied opgevoerd. Overeenkomstig de beginselen inzake de financiële 
duurzaamheid van de KIG’s ontwikkelt het EIT momenteel een template voor de verslaglegging over de financiële 
duurzaamheid van de KIG’s. Deze template zal in de richtsnoeren voor de verslaglegging worden opgenomen om 
correcte verslaglegging over de inkomsten door de KIG’s te garanderen. Uit de bedrijfsplannen voor 2016 en de 
beoordeling ervan door EIT-deskundigen blijkt al aanzienlijke vooruitgang. Alle KIG’s hebben van financiële duur -
zaamheid één van hun prioritaire doelstellingen gemaakt en hun activiteiten worden dienovereenkomstig geëvalu -
eerd om voor inkomsten uit de activiteiten te zorgen. Zo financiert één van de nieuwe KIG’s haar beheer- en over -
headkosten volledig met eigen middelen, wat een sterke uitgangspositie is om financieel duurzaam te worden.
De vooruitgang inzake financiële duurzaamheid die door de KIG’s is geboekt, zal in 2016 na de ontvangst van 
de eerste verslagen worden beoordeeld. Overeenkomstig de beginselen inzake de financiële duurzaamheid 
van de KIG’s zullen de KIG’s na zeven jaar door het EIT grondiger worden geëvalueerd om zicht te krijgen op de 
Antwoorden van de Commissie 63
vooruitgang die is geboekt. Het EIT heeft ook een werkgroep opgericht, een deskundige aangeworven en een reeks 
initiatieven genomen om de KIG’s te ondersteunen in hun streven naar financiële duurzaamheid.
Om al deze redenen is het te vroeg om een oordeel te vellen over de financiële duurzaamheid van de KIG’s over tien jaar.
42
De wijziging van bedrijfsplannen tijdens de uitvoering ervan is een regelmatig voorkomende handeling die een 
hoge graad van flexibiliteit biedt, zodat zelfs in de laatste maanden voor de afloop van subsidieovereenkomsten 
innovatieprojecten erin kunnen worden opgenomen. De mogelijkheid hiertoe is door de KIG’s in de periode 2010-
2014 veelvuldig gebruikt. In 2014 zijn door het EIT vijf wijzigingen betreffende nieuwe KIG-activiteiten goedgekeurd.
Voorts kunnen de KIG’s overeenkomstig de in 2014 ontwikkelde richtsnoeren voor de opstelling van KIG-bedrijfs -
plannen in hun bedrijfsplannen voor maximaal 15 % van hun begroting KIG-activiteiten met een toegevoegde 
waarde opnemen zonder deze volledig te specificeren. Deze aanpak werd in 2015 op gelijkaardige wijze gevolgd; 
de bedrijfsplannen omvatten met name een beschrijving van het selectieproces voor nieuwe activiteiten en de pre -
cieze omschrijving van de gekozen activiteiten werd opgegeven wanneer de details beschikbaar waren.
Bovendien kunnen de KIG’s zonder voorafgaande goedkeuring van het EIT tot 100 % van hun middelen tussen acti -
viteiten binnen hetzelfde begrotingsonderdeel verschuiven en tot 20 % van hun middelen tussen begrotingsonder -
delen verschuiven. Deze bepaling biedt meer flexibiliteit en voordelen dan vergelijkbare bepalingen in eender welk 
ander EU-programma en toont ook aan dat er specifieke mechanismen zijn ontworpen om veranderingen in een 
snel reagerende omgeving op te vangen, wat beantwoordt aan de behoefte van innovatieprojecten.
43
De jaarlijkse begroting van het EIT hangt af van het bedrag dat in de jaarlijkse EU-begroting wordt goedgekeurd. De 
EU-begroting wordt gewoonlijk in december van het voorafgaande jaar goedgekeurd. De budgettaire verbintenis -
sen van het EIT mogen de in de EU-begroting goedgekeurde middelen niet overstijgen. Dit is de reden waarom het 
EIT met de KIG’s subsidieovereenkomsten op jaarbasis sluit. Er wordt echter onderzocht, met name door de task -
force voor vereenvoudiging, of extra maatregelen mogelijk zijn om rekening te kunnen houden met het meerjarige 
karakter van bepaalde activiteiten.
44
De aanpak van het EIT voor de toekenning van competitieve financiering steunt op resultaatgericht begroten, wat 
ingebouwde onzekerheid inhoudt, en uitmuntendheid en impact beloont. Het bieden van financieringszekerheid 
op lange termijn kan nadelig zijn voor een resultaat- en impactgerichte aanpak.
Bovendien beschikken de KIG’s, zoals aangegeven in de antwoorden op de punten 41 en 44, over een aantal instru -
menten om zekerheid te bieden tegen financieringsfluctuaties op korte termijn. Tot deze maatregelen behoren 
algemene financiëlemarktinstrumenten en flexibiliteit in de opzet van het bedrijfsplan.
Tekstvak 6 — Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI)2 en de impact 
ervan op het EIT-budget — Betreffende de tweede alinea: 
Hoewel de financiering van de KIG’s voor 2016 inderdaad verlaagd is, is deze desondanks toereikend voor de drie 
volgroeide KIG’s om omvangrijke bedrijfsplannen aan te houden en voor de twee recentelijk opgerichte KIG’s om 
een snel groeitraject te volgen. Voor 2016 is aan de drie volgroeide KIG’s meer dan 233 miljoen euro toegekend, 
terwijl aan de twee recentelijk opgerichte KIG’s 41 miljoen euro is toegekend.
2 Advies nr. 4/2015 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor 
strategische investeringen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013.
Antwoorden van de Commissie 64
45
De aangevoerde argumenten over de ongeschiktheid van de jaarlijkse subsidieovereenkomsten moeten worden 
afgewogen tegen de initiatieven die het EIT neemt om het jaarperspectief en het meerjarige perspectief met elkaar 
te verenigen. Het is van belang op te merken dat met het meerjarige perspectief rekening wordt gehouden in 
het kader van de jaarlijkse toekenning van competitieve financiering. Naast competitieve financiering is er in de 
jaarlijkse toekenning van financiering aan de KIG’s een element ondersteunende financiering aanwezig. De onder -
steunende financiering wordt gelijk verdeeld over de KIG’s en biedt een grote mate van financieringszekerheid. Het 
is ook van belang op te merken dat in de kaderpartnerschapsovereenkomsten de rechtsgrondslag en de „verbinte -
nis” van het EIT om de KIG’s op lange termijn te ondersteunen, zijn opgenomen. Zoals hierboven aangegeven, is er 
ook flexibiliteit ingebouwd in de jaarlijkse subsidiecyclus, zodat innovatieprojecten tijdens het jaar kunnen worden 
stopgezet of opgestart, d.w.z. dat de jaarlijkse cyclus flexibiliteit ten aanzien van individuele activiteiten niet in de 
weg staat, maar een algemeen planningskader vormt.
46
Onderwijs is één van de belangrijkste pijlers van de werkzaamheden van het EIT. Het EIT ziet er nauwlettend op 
toe dat zijn onderwijsprogramma’s naar behoren worden gefinancierd. De verstrekking van gegarandeerde onder -
steunende financiering voor elke KIG voor een aanzienlijk deel van haar begroting vermindert de onzekerheid voor 
meerjarige prioritaire activiteiten zoals onderwijsprogramma’s.
47
De verstrekking van ondersteunende financiering vermindert voor een groot deel van het programma het risico 
van onderbreking.
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op de punten 41 en 44.
48
Het aanzienlijke element ondersteunende financiering van het EIT-financieringsmodel biedt een zekere mate van 
zekerheid voor planning op lange termijn.
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op de punten 41 en 44.
49
Gezien het feit dat de begroting van het EIT met jaarcycli werkt en dat de EU-begroting in het algemeen niet   voor 
midden december wordt goedgekeurd, kunnen subsidieovereenkomsten voor een bepaald jaar niet voor 1 janu -
ari van dat jaar worden gesloten. Dit probleem is door de Europese Rekenkamer voor het eerst aangehaald in het 
specifieke jaarverslag voor het begrotingsjaar 2011. Het EIT heeft zijn opmerkingen over dit verslag meegedeeld. 
Het EIT heeft zich ertoe verbonden de kloof tussen de datum waarop de activiteiten zoals bepaald in de KIG-be -
drijfsplannen van start gaan en de datum waarop de subsidieovereenkomsten worden gesloten, te verkleinen. Als 
gevolg van deze inspanning zijn met de drie KIG’s de subsidieovereenkomsten voor 2013 en 2014 in respectievelijk 
februari 2013 en februari 2014 gesloten.
Het jaar 2015 was uitzonderlijk aangezien de KIG’s hadden verzocht de toepassing van de nieuwe kaderpartner -
schapsovereenkomsten uit te stellen, zodat binnen het kader van de afstemming van de regels op die van Hori -
zon 2020 de onderlinge gevolgen van specifieke bepalingen voor het EIT, de KIG’s en de Europese Commissie verder 
konden worden verduidelijkt. Daarnaast heeft de voorafgaande goedkeuring van de nieuwe subsidieovereenkom -
sten door de Commissie door behoefte aan juridisch advies langer dan gewoonlijk op zich laten wachten. Het EIT 
verwacht dat het sluiten van de subsidieovereenkomsten weer tijdig zal verlopen vanaf 2016, wanneer de nieuwe 
kaderpartnerschapsovereenkomsten al in werking zullen zijn; de laattijdige ondertekening in 2015 was met andere 
woorden een eenmalige gebeurtenis.
Antwoorden van de Commissie 65
50
Hoewel dit tot 2015 de gangbare praktijk was, konden de KIG’s onder bepaalde voorwaarden, zoals eerst voor -
gaande voorfinanciering opgebruikt hebben, en onderworpen aan bepaalde verplichtingen inzake tussentijdse 
verslaglegging om aanvullende voorfinanciering verzoeken.
Hoewel het EIT tot 70 % van de toegekende subsidie in de vorm van voorfinanciering zou willen uitbetalen om de 
KIG’s te ondersteunen bij het beheer van hun kaspositie, is het van belang op te merken dat de omvang van de 
voorfinanciering afhankelijk is van de beschikbaarheid van betalingskredieten, waarop het EIT geen vat heeft. Het 
aandeel voorfinanciering in de subsidieovereenkomsten voor 2016 wordt geraamd op ongeveer 60 %.
De KIG’s hebben als krachtdadige innovatienetwerken, met onder meer sterke industriële partners en universiteiten, 
de mogelijkheid om obstakels voor hun kasstromen weg te nemen door middel van bijvoorbeeld bankleningen, 
zoals door sommige KIG’s al is aangetoond. Dit stelt hen in staat de bedragen aan voorfinanciering voor partners en 
begunstigden (bijvoorbeeld studenten en startende ondernemingen) te verhogen, waar de kasstromen anders een 
probleem zouden vormen.
51
De raad van bestuur van het EIT heeft op 3 december 2015 de EIT-toezichtstrategie aangenomen, waarmee gege -
vens zullen worden gemeten voor Horizon 2020, voor de impact van het EIT via haar eigen activiteiten en die van 
de KIG’s, en voor de resultaten van de KIG’s. Daarnaast draagt het EIT actief bij aan het jaarlijkse Horizon 2020-toe -
zichtsverslag voor 2014 en verzorgt het een deel van dit verslag.
52
In het verleden zijn wijzigingen aangebracht in de kern-KPI’s om het concept/de betekenis ervan te verfijnen, zodat 
voor de verschillende KIG’s een gelijk speelveld kon worden gecreëerd en aan de veranderende aard van de KIG’s 
kon worden tegemoetgekomen. Deze wijzigingen zijn doorgevoerd na overleg met de KIG’s, zodat rekening kon 
worden gehouden met onder meer de verschillen tussen de sectoren en ruimere contexten waarin de KIG’s actief 
zijn.
De in de loop der tijd aangebrachte wijzigingen in de KPI’s bieden daarom een direct antwoord op de in punt 52 
weergegeven bevinding.
53
Het EIT voert uitgebreide analysen uit, waarbij het de KIG’s vergelijkt op basis van verschillende factoren en niet 
louter op basis van de kern-KPI’s. De uitvoering van de KIG-bedrijfsplannen wordt beoordeeld aan de hand van 
zowel kwantitatieve prestatie-indicatoren als kwalitatieve evaluaties die door externe deskundigen en het EIT-per -
soneel worden opgesteld. Algemener houdt het EIT ook ter plaatse toezicht en voert het thematische evaluaties 
van de KIG-activiteiten uit. Alles samen bieden deze instrumenten een zeer informatief beeld van de verschillen 
tussen de KIG’s.
54
Het EIT erkent dat de uitkomsten en impact enkel kunnen worden gemeten via een combinatie van kwalitatieve en 
kwantitatieve indicatoren. Dit wordt uitgebreid behandeld in de EIT-toezichtstrategie, zoals aangenomen door de 
raad van bestuur van het EIT in december 2015, en in de lopende KPI-evaluatie, zoals aangegeven in punt 102.
Antwoorden van de Commissie 66
55
Het bedrijfsleven is sterk vertegenwoordigd in het bestuur van de KIG’s en speelt een belangrijke rol bij het uitstip -
pelen van de KIG-strategieën. Dit is een niet-exhaustieve lijst van in de raden van bestuur van de KIG’s vertegen -
woordigde ondernemingen uit de overeenkomstige sectoren:
 — EIT Digital: Deutsche Telekom AG, Philips, Nokia, British Telecom, Alcatel-Lucent en Ericsson;
— KIG Klimaat: Bayer Technology Services GmbH, GDF Suez, South Pole Carbon en Velux A/S;
— KIG InnoEnergy: Total SA, Gas Natural Fenosa, Electricité de France, ABB AB en Areva SA.
56
Louter naar de omvang van de verkregen EIT-financiering via subsidiëring kijken, is onvoldoende om de mate van 
betrokkenheid bij de KIG’s na te gaan. Zo is financiering voor het hoger onderwijs gericht op het ondersteunen van 
meer ondernemingsgerichte curricula en ondernemende universitaire afgestudeerden, wat het bedrijfsleven recht -
streeks voordeel oplevert. Bij het meten van de betrokkenheid zou rekening moeten worden gehouden met het 
aantal partners, aangezien hieruit de aantrekkelijkheid van een KIG direct kan worden afgeleid, en met de aard van 
de ondersteunde activiteiten in plaats van met het soort organisaties dat de activiteiten uitvoert.
57
Het EIT en de KIG’s zijn opgezet om het EU-wijde tekort aan samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen 
aan te pakken. Daarom is het bedrijfsleven sterk vertegenwoordigd in het bestuur van de KIG’s en speelt het een 
belangrijke rol bij het uitstippelen van de KIG-strategieën. Er vielen desondanks initiële problemen te verwachten 
bij het bereiken van het gewenste niveau van samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen. Om deze 
problemen te verhelpen, heeft het EIT de richtsnoeren inzake bedrijfsplannen gewijzigd en aan de KIG’s suggesties 
over hun strategieën gedaan. De KIG’s hebben ook hun interne regels en procedures gewijzigd.
De vooruitgang die door het EIT en de KIG’s op dit gebied is geboekt, toont aan dat het KIG-model het geschikte 
model is om de langetermijnsamenwerking tussen universiteiten, onderzoek en ondernemingen te ontwikkelen en 
we zijn ervan overtuigd dat de resultaten in de toekomst zullen blijven verbeteren.
58
Hoewel het EIT geen streefcijfer heeft voor het aandeel van zijn begroting dat naar kleine en middelgrote onder -
nemingen moet gaan, heeft het wel streefcijfers opgesteld voor de oprichting van kleine en middelgrote onderne -
mingen. De oprichting van kleine en middelgrote ondernemingen in het kader van het EIT is één van de KPI’s van 
het EIT en wordt daarom in hoge mate gestimuleerd. Wat het jaar 2014 betreft, hebben de drie KIG’s uit de eerste 
golf aangegeven dat er 90 ondernemingen zijn opgericht, die allemaal kleine en middelgrote ondernemingen zijn 
overeenkomstig de definitie in Aanbeveling C(2003) 1422 van de Commissie. Bovendien zijn vele andere bestaande 
kleine ondernemingen ondersteund via getrapte subsidiëring of hulp van de business accelerators van de KIG’s.
Antwoorden van de Commissie 67
59
Het EIT heeft uitzonderlijke resultaten geboekt bij de bevordering en ondersteuning van de deelname van kleine en 
middelgrote ondernemingen aan innovatieactiviteiten.
Veel activiteiten van het EIT zijn specifiek op kleine en middelgrote ondernemingen gericht. Als financiële prikkel 
voor kleine en middelgrote ondernemingen heeft het EIT in de periode 2010-2013 zelfs een speciale afwijking van 
het Financieel Reglement van de EU ingesteld, waardoor kleine en middelgrote ondernemingen als KIG-partners 
boven op hun directe kosten 40 % van hun indirecte kosten mochten declareren tegenover de toegestane 20 % 
voor andere soorten ondernemingen.
Wat de gerichte ondersteuning van bestaande kleine en middelgrote ondernemingen betreft, vormen de KIG-part -
nerschappen een sterk ecosysteem waarin deze ondernemingen ondersteuning kunnen krijgen. Bestaande kleine 
en middelgrote ondernemingen met een buitengewoon innovatiepotentieel bevinden zich daarom in de ideale 
positie om zich bij een KIG-partnerschap aan te sluiten, zodat deze de door het EIT aangeboden ondersteuning ten 
volle kunnen benutten. Het aantal kleine en middelgrote ondernemingen dat als KIG-partners aan het programma 
deelneemt, stijgt en ook het aantal kleine en middelgrote ondernemingen dat getrapte KIG-subsidiëring, diensten 
voor de oprichting van ondernemingen of hulp van de business accelerators ontvangt, stijgt.
60
Aangezien de KIG’s naar financiële duurzaamheid streven en gebruik kunnen maken van financiële instrumenten 
(zoals bankleningen) en andere bronnen van inkomsten dan EIT-financiering, zijn de KIG’s in staat om betalingen 
aan kleine en middelgrote ondernemingen tijdig uit te voeren, ongeacht het tijdstip waarop de KIG’s EIT-financie -
ring ontvangen. Het EIT bevindt zich niet in een positie waarin het aan de KIG’s betalingsvoorwaarden kan opleg -
gen betreffende de contractuele betrekkingen die de KIG’s met partners hebben, aangezien de KIG’s op dit gebied 
autonoom zijn. Hoewel de steunbetalingen aan kleine en middelgrote ondernemingen in omvang klein zijn in 
vergelijking met het hele programma, kunnen de KIG’s de vooruitbetalingen aan kleine en middelgrote onderne -
mingen verhogen via een passend beheer van de kasstromen (zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op 
de punten 41 en 44 voor meer voorbeelden van de flexibiliteit van KIG-financiering).
61
Het EIT verzamelt systematisch informatie over de status van nieuwe KIG-partners bij hun toetreding tot de 
KIG. Daarom beschikt het EIT over actuele informatie over het aantal kleine en middelgrote ondernemingen dat 
KIG-partner is.
Overigens zijn tijdens de eerste jaren na de oprichting van een KIG de grotere organisaties in de meerderheid aan -
gezien deze de capaciteit hebben om een sterke strategische agenda op te stellen en een succesvol voorstel in te 
dienen, een eerste vereiste om als KIG te worden geselecteerd. Kleine en middelgrote ondernemingen sluiten zich 
gewoonlijk later bij de KIG’s aan wanneer hun deelname een toegevoegde waarde kan bieden voor de activiteiten 
van de bestaande partnerschappen.
Zie bijvoorbeeld de KIG InnoEnergy, die 25 kleine en middelgrote ondernemingen als KIG-partners had in de 
 periode 2010-2013. In 2014 en 2015 hebben zich echter respectievelijk 55 en 50 nieuwe kleine en middelgrote 
ondernemingen aangesloten bij de KIG InnoEnergy, waardoor het aantal kleine en middelgrote ondernemingen als 
partners is gestegen tot 130.
Veel kleine en middelgrote ondernemingen nemen deel aan het EIT-KIG-programma en zijn de eindontvangers 
van EIT-subsidies uit hoofde van regelingen voor uitbesteding of getrapte subsidiëring die worden aangegaan met 
andere KIG-partners zoals universiteiten, onderzoekscentra of industriële ondernemingen. De KIG-programma’s 
voor business accelerators en starterscentra zijn met name gericht op startende kleine en middelgrote ondernemin -
gen en één van de KPI’s van het EIT is de oprichting van kleine en middelgrote ondernemingen. De toename van 
het aantal kleine en middelgrote ondernemingen in de KIG-partnerschappen en de toename van het aantal kleine 
en middelgrote ondernemingen dat EIT-subsidies ontvangt, zullen er logischerwijs ook voor zorgen dat een groter 
aandeel van de subsidies naar kleine en middelgrote ondernemingen zal stromen.
Antwoorden van de Commissie 68
62
Het EIT ondersteunt actief kleine en middelgrote ondernemingen. Er bestaan duidelijke doelstellingen voor de 
oprichting van ondernemingen; dit is ook één van de kern-KPI’s van het EIT.
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op punt 57.
64
De bevordering van synergieën en complementariteit met andere EU-initiatieven is voor het EIT en het DG 
Onderwijs en Cultuur een prioriteit. Dit doel is ingebed in de strategische innovatieagenda van het EIT en in de 
EIT-verordening.
Synergieën en complementariteit worden door het DG Onderwijs en Cultuur en het EIT gefaciliteerd (via bijvoor -
beeld de jaarlijkse bijeenkomst van de diensten van de Commissie, het EIT en de KIG’s, alsmede via de selectiecri -
teria voor nieuwe KIG’s) en zijn ingebouwd in het KIG-model, waarvan sommige elementen de doelstellingen van 
andere EU-programma’s en de hieruit getrokken lessen weerspiegelen (zo doet het concept van de kennisdriehoek 
denken aan Erasmus+ en de dialoog tussen universiteiten en bedrijfsleven, komt het concept van de colocatiecen -
tra uit het regionaal beleid van de EU, is de werkwijze via maatschappelijke uitdagingen een gemeenschappelijk 
element in Horizon 2020 en steunt het EIT-financieringsmodel op lessen die uit andere programma’s zijn getrokken). 
Er zijn concrete voorbeelden van synergieën binnen de thematische gebieden van de KIG’s te vinden, zoals in EIT 
Digital (namelijk een publiek-privaat partnerschap voor het internet van de toekomst en een voor big data), de KIG 
InnoEnergy (het SET-plan) en de KIG Klimaat (samenwerking met het DG Klimaat als voorbereiding op de VN-confe -
rentie over klimaatverandering in Parijs in december 2015).
Het EIT blijft op het niveau van de concrete projecten synergieën bevorderen, zoals onlangs in het kader van het 
Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), met de Europese samenwerking inzake wetenschap en tech -
nologie (COST) en met het Europees Ruimteagentschap (ESA).
69
Het EIT heeft al verzocht van start te gaan met het proces om volledige financiële autonomie te bereiken. Dit proces 
zal naar verwachting voor eind 2016 worden afgerond.
71
Naast toezicht op de naleving van de regels zorgt het EIT steeds vaker voor de beloning van prestaties en de stimu -
lering van impact. Zo zullen zwakke prestaties steeds grotere negatieve gevolgen hebben voor de begroting van 
een KIG. Als onderdeel van de beginselen inzake de financiële duurzaamheid van de KIG’s zal de EIT-begroting voor 
de KIG’s uit een steeds groter deel competitieve financiering bestaan. Aangezien dit deel, dat prestaties beloont, in 
de loop der tijd groter wordt, zal een KIG met zwakke prestaties een alsmaar sterkere financiële prikkel krijgen om 
het beter te doen.
72
Het EIT heeft in 2015 de directe gevolgen van zwakke prestaties voor de uit te betalen bedragen vergroot: delen 
van de uitgavendeclaratie van een KIG zullen door het EIT niet worden aanvaard indien de uitvoering van de activi -
teit te wensen overliet. Zie ook de antwoorden van de Commissie en het EIT op punt VII van de samenvatting.
Naar aanleiding van de tussenkomst door de Rekenkamer heeft het EIT de kostenverificatie bij de jaarlijkse audit -
verslagen verder verbeterd. Het EIT beloont in hoge mate prestaties terwijl het ook een hoge mate van zekerheid 
voor de subsidiabiliteit van gemaakte kosten biedt.
Antwoorden van de Commissie 69
74
Het EIT en de Commissie zijn van mening dat de drempel overeenkomstig artikel 34 van de regels voor deelname 
aan Horizon 2020 geschikt is voor de EIT-subsidies die aan de KIG’s worden verleend. Het EIT en de Commissie 
vinden het evenredig om van een ontvanger van EU/EIT-middelen die aanspraak maakt op een jaarlijkse subsidie 
van meer dan 325 000 euro, een auditcertificaat te verlangen. In elk geval zou het EIT een specifieke afwijking van 
artikel 34 van de regels voor deelname aan Horizon 2020 nodig hebben om een hogere (of in het algemeen andere) 
drempel dan 325 000  euro te hanteren voor de subsidies waarop deelnemers aanspraak maken.
Zie ook de antwoorden van de Commissie en het EIT op de punten 79 en 80.
76
Het is van belang op te merken dat de „financiële verslagen” niet meer EIT-specifiek zijn aangezien de kostenversla -
gen vanaf de subsidieovereenkomsten voor 2016 volledig op de templates van Horizon 2020 worden afgestemd.
79 Tweede streepje
Deze aanbeveling zou een specifieke afwijking van de regels voor deelname aan Horizon 2020 en van het Financieel 
Reglement3 vereisen.
79 Derde streepje
Op deze aanbeveling heeft het EIT geen vat aangezien deze een specifieke afwijking van de regels voor deelname 
aan Horizon 2020 en van het Financieel Reglement4 zou vereisen.
81
Het uitbesteden van de technische beoordeling van projecten is een gangbare praktijk in O&O-programma’s. Dit 
gebeurt met name in het geval van zeer complexe projecten die verschillende activiteitengebieden zoals onderwijs, 
innovatie en het bedrijfsleven omvatten en samenbrengen.
83
Het is belangrijk op te merken dat het EIT de trend bij het personeelsverloop sinds 2013 heeft weten om te buigen. 
De lage landspecifieke coëfficiënt voor Hongarije (momenteel 69 %) is een belangrijke factor die van invloed is op 
het personeelsverloop. Het EIT heeft hier echter geen vat op.
84
Intussen zijn er aanzienlijke verbeteringen in de EIT-bestuurcapaciteit aangebracht. De openstaande functie van 
eenheidshoofd is ingevuld en de selectie voor de andere functie van eenheidshoofd is aan de gang. Daarnaast is 
ook de selectie voor de functie van EIT-directeur aan de gang.
3 https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/leg/finreg/Pages/leg-020-08_finreg2012.aspx#fr135
4 https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/leg/finreg/Pages/leg-020-08_finreg2012.aspx#fr135
Antwoorden van de Commissie 70
86
De nadruk van het EIT op uitmuntendheid zorgt er automatisch voor dat landen met een grotere innovatiecapa -
citeit sterker zijn vertegenwoordigd in de KIG’s. Hoewel het EIT als duidelijke doelstelling de versterking van de 
bestaande capaciteiten en kenniscentra in Europa heeft, zorgt het er via zijn regionale innovatieregeling (EIT RIS) 
ook voor dat de gebieden van de Unie die niet direct deelnemen aan de KIG’s hier voordeel uit halen.
Tekstvak 11    — Zorgen over de concentratie van de financiële EIT-steun en het gebrek 
aan transparantie
Er is een redelijk evenwicht tussen de zijden van de kennisdriehoek zowel wat de verdeling van partners als wat de 
financiering betreft. Er bestaan duidelijke procedures voor de selectie van projecten door de KIG’s en deze procedu -
res zorgen voor controle op de kwaliteit en voor transparantie.
89
Er vormt zich stilaan bewijs van de resultaten van het EIT. Het EIT heeft meer dan 1 000 ondernemende afgestudeer -
den, tal van startende ondernemingen, een reeks succesverhalen en een sterk pan-Europees netwerk van colocatie -
centra en business accelerators opgeleverd en een cultuur van ondernemerschap bevorderd.
92
Uit de in november 2015 afgeronde evaluatie inzake de oprichting van ondernemingen blijkt duidelijk dat er door 
de EIT-KIG-programma’s voor business accelerators toegevoegde waarde is gecreëerd en er bestaan term sheets 
voor de ondersteunde ondernemingen. Dit toont aan dat het EIT aanzienlijke resultaten heeft geboekt met zijn 
ondersteuning voor de oprichting van ondernemingen.
93
De KPI’s tonen aan dat er een aanzienlijke output is verwezenlijkt waarvan een groot deel ondertussen is omgezet 
in tastbare resultaten (zie de voorbeelden in punt 90).
94
Er moet worden benadrukt dat ook niet-Europese studenten na het afmaken van hun studies aan de slag gaan in 
Europese bedrijven of hun eigen onderneming opstarten, waardoor er dus een impact op onze samenleving en 
toegevoegde waarde worden gecreëerd. De KIG’s van het EIT hebben gezorgd voor een omgeving met een kleinere 
kloof tussen de academische wereld en ondernemingen, waardoor dergelijke studenten na het afmaken van hun 
studies al meer kans hebben op een baan bij een KIG-partner uit de bedrijfswereld en zij dus in Europa blijven.
98
Overeenkomstig artikel 6, lid 2, onder e), van de EIT-oprichtingsverordening heeft elke van de drie KIG’s uit de 
eerste golf een strategie voor financiële duurzaamheid ontwikkeld. Sinds 2014 wordt in de KIG-bedrijfsplannen 
een samenvatting van deze strategieën opgenomen. Met betrekking tot de bedrijfsplannen voor 2016 heeft een 
deskundige van het EIT zich specifiek op kwesties omtrent financiële duurzaamheid geconcentreerd en de plannen 
van elke KIG beoordeeld.
103
Begin 2016 zullen de nieuwe kaderpartnerschapsovereenkomsten worden gesloten.
Antwoorden van de Commissie 71
Conclusies en aanbevelingen
Aanbeveling 1
de Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
Elk voorstel tot wijziging van wettelijke voorschriften moet overeenkomstig de beginselen inzake betere regelge -
ving, met name het beginsel „eerst evalueren”, worden opgesteld. De rechtsgrondslag van het EIT vereist dat de 
Commissie het EIT uiterlijk eind 2017 evalueert en er wordt momenteel werk gemaakt van een evaluatie waaraan 
alle betrokken diensten van de Commissie meewerken.
Deze evaluatie zal ook rekening houden met de kritische opmerkingen uit de audit en de onafhankelijke beoorde -
laars zullen toegang hebben tot deze audit. Op basis van de evaluatieresultaten zal er over toekomstige stappen 
worden beslist, overeenkomstig de beginselen inzake betere regelgeving.
De Commissie zal een standpunt innemen over de wijziging van de rechtsgrondslag van het EIT op basis van de 
bevindingen van de evaluatie door onafhankelijke deskundigen en op basis van de uitkomsten van deze audit.
107
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op de punten 40 tot en met 49 en op punt 60, waarin hun stand -
punt over deze kwesties wordt samengevat.
Aanbeveling 2 a)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling gedeeltelijk en zullen onderzoeken in hoeverre het mogelijk is 
nog meer in te spelen op het meerjarige karakter.
Aanbeveling 2 b)
De Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
Betreffende a): uiterlijk in het voorjaar van 2017 zal een volledige evaluatie worden afgerond en de nodige wijzigin -
gen zullen (afhankelijk van de evaluatie) uiterlijk 2018 worden doorgevoerd.
108
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op deze punten, waarin hun standpunt over deze kwesties wordt 
samengevat.
Aanbeveling 3
de Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
Antwoorden van de Commissie 72
109
Zie de antwoorden van de Commissie en het EIT op deze punten, waarin hun standpunt over deze kwesties wordt 
samengevat.
Aanbeveling 4
de Commissie en het EIT aanvaarden de aanbeveling.
Het EIT zal zich nog meer toespitsen op impact, zoals het al in 2015 heeft gedaan.
Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) 
heeft de ambitieuze doelstelling de banden tussen 
onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven te versterken en 
op die wijze een aanjager te zijn van innovatie in de EU. We 
concluderen dat hoewel de bestaansreden van het EIT 
gegrond is, het complexe operationele kader en 
managementproblemen de algemene doeltreffendheid 
ervan hebben belemmerd. Wij hebben verschillende 
gebreken vastgesteld in het financieringsmodel van het 
EIT, de rapporteringsregelingen tussen het EIT en de 
kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s) en de 
financiële duurzaamheid van de KIG’s. Zeven jaar na de 
oprichting is het EIT operationeel nog niet volledig 
onafhankelijk van de Europese Commissie. Dit heeft de 
besluitvorming belemmerd. Wij concluderen dat, als het 
EIT het oorspronkelijk beoogde baanbrekende innovatieve 
instituut wil worden, er wettelijke en operationele 
aanpassingen nodig zijn om het innovatiepotentieel van 
de EU beter te bevorderen.
EUROPESE
REKENKAME R