NL    NL NL 
 
NL 1   NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 12.11.2008 
SEC(2008) 2809 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Begeleidend document bij de 
 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE 
RAAD, HET EUROPEES EC ONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ 
VAN DE REGIO'S 
 
"Wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid (GMES): voor een veiliger planeet" 
   
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
 
{COM(2008) 748 definitief} 
{SEC(2008) 2808}  
 
NL 2   NL SAMENVATTING 
Deze effectbeoordeling is een door de dienst en van de Commissie opgesteld begeleidend 
document bij de mededeling "Wereldwijde mon itoring voor milieu en veiligheid (GMES): 
voor een veiliger planeet".  
De EU, het Europees Ruimteagentschap (ESA) en hun respectieve lidstaten hebben 
aanzienlijke O&O-inspanningen op het gebied va n de observatie van de aarde geleverd om 
infrastructuur en preoperationele diensten te  ontwikkelen. Nu is het ogenblik gekomen om 
duurzaamheid daarvan te garanderen, actoren van u iteenlopende institutionele aard bijeen te 
brengen, een behoorlijke vertegenwoordiging van de EU-lidstaten te waarborgen en andere 
belanghebbende landen bij het programma te betrekken.  
Om deze doelstelling te realiseren, moet het initiatief voor de wereldwijde monitoring voor 
milieu en veiligheid (GMES) operationeel wo rden door middel van een programma onder de 
leiding van de EU: het GMES-pr ogramma. Dat programma heeft to t doel diensten te verlenen 
waardoor toegang wordt verschaft tot nauwke urige milieu- en veiligheidsgegevens en 
-informatie, die op de behoeften van zeer u iteenlopende gebruikers zijn afgestemd.  
Uit een uitgebreide raadpleging van de belanghebbenden, die van start ging met de 
mededeling uit 2005 "Van concept naar realit eit", is gebleken da t onderstaande grote 
problemen de verwezenlijking van de politieke en operationele doelstellingen van GMES in de weg staan: 
• ook al gaat GMES van de gebruikersbehoeft en uit en werden er deskundigengroepen 
opgericht (die als dienst uitvoeringsgroepen bekend staan), to ch bestaat er momenteel geen 
formeel proces om de gebruikers bij de vast stelling van de inhoud en de structuur van de 
diensten te betrekken;  
• er bestaat evenmin een proces om de bijdrage n van de diverse partne rs tot de ontwikkeling 
van GMES te consolideren, wat dubbele inspanni ngen in Europa tot gevolg kan hebben. In 
dat kader moet eraan worden herinnerd da t de lidstaten en intergouvernementele 
organisaties, en in het bijzonder het ESA, aan zienlijke bedragen in de monitoring van de 
aarde hebben geïnvesteerd. Ni ettemin ontbreekt het nog aan een gezamenlijke aanpak door 
naast elkaar bestaande kaders op Europees, in tergouvernementeel en nationaal niveau, die 
elk over afzonderlijke besluitvormings- en  financieringsregeli ngen beschikken;  
• GMES bestaat momenteel uit een aantal onderz oeksprojecten die uit begrotingen van de 
EU, het ESA en de lidstaten worden ge financierd. Met die projecten wordt beoogd 
diensten en infrastructuur te ontwikkele n; zij kunnen evenwel ge en permanente en 
duurzame informatiestroom in een operationele omgeving garanderen.  
Dit basisscenario zou het vertrouwen van de  gebruikers en de industrie in GMES 
ondermijnen. GMES zou worden voortgezet in  de vorm van onderzoeksprojecten, zonder 
overkoepelend governancekad er voor de coördinatie  van de bijdragen van de verschillende 
GMES-partners.  
 
NL 3   NL Met deze mededeling (2008) wordt dan ook hoofdzakelijk beoogd: 
• voorstellen te formuleren voor de algemene  programma-aanpak en de governance van 
GMES als geheel enerzijds en van zijn dienst en- en infrastructuurco mponenten anderzijds; 
en 
• blijk te geven van de bereidheid van de Comm issie om een basiswettekst tot instelling van 
het EU-GMES-programma te presenteren, zond er op toekomstige financiële beslissingen 
vooruit te lopen. 
Deze benadering in twee stappen, die bestaat uit een mededeling (die in 2008 wordt 
gepubliceerd) en een voorstel voor een basiswettekst (die in  2009 wordt gepubliceerd), wordt 
voor het succes van GMES om strategische redenen als bijzonder belangrijk beschouwd, 
aangezien het van groot belang is om van het momentum dat nu door het Franse 
voorzitterschap wordt gecreëerd, gebruik te maken om de polit ieke boodschappen reeds in 
2008 over te brengen en zo de (politieke ) grondslagen te leggen voor een brede 
wetgevingstekst voor het initia tief in 2009. De mededeling zal ook een doorslaggevende input 
leveren voor ESA-ministers die in november 2008 een beslissing moeten nemen over de verdere ontwikkeling van de ruimte-infrastructuur van GMES. 
De specifieke doelstellingen van deze mededeling zijn: 
(1) een transparant en duurzaam governancekader vast te stellen dat de partners  in het 
GMES-partnerschap duidelijk verschillende ro llen toebedeelt, en dat gebaseerd is op 
het beginsel dat GMES zoveel mogelijk gebruik moet maken van bestaande capaciteit; 
(2) acceptatie door de gebruiker te garanderen, me t name door de gebruikers constant bij 
het programma te betrekken, zodat GMES van de behoeften van de gebruiker blijft 
uitgaan;  
(3) belanghebbenden geruststellen  dat de EU zich voor GMES inzet in de gevoelige 
demonstratiefase die aan de ope rationele fase voorafgaat;  
(4) aan te geven hoe het governance- en financieringskader binnen een redelijke termijn 
kunnen worden uitgevoerd . 
Naast het hierboven beschreven basisscenario worden in de effectbeoordeling onderstaande 
opties onderscheiden met betrekking tot de du urzaamheid van de financiering (S) van de 
dienstverlening en de bijdrage tot infrastructu urontwikkeling en operaties  die verder gaan dan 
onderzoek: 
• Optie S0, geen maatregelen: de EU blijft haar financiële bijdrage tot GMES tot 
onderzoeksfondsen beperken; 
• Optie S1: idem optie S0 tot 2013, maar er wo rdt een programma voorgesteld in het kader 
van de voorbereiding van het volgende financiële  kader. Er ontstaat een  leemte tussen de 
voorbereidende actie (2008-2010) en 2014; 
• Optie S2: er wordt tijdig een Gemeenschapsprogramma voorgesteld om in de leemte tussen 
2011 en 2014 te voorzien. 
 
NL 4   NL Wat de rollen en verantw oordelijkheden van de vers chillende actoren betreft 
(governanceregeling - G), kan tussen onders taande beleidsopties worden gekozen: 
• Optie G0, geen maatregelen: er wordt binnen de Commissie naast de structuren voor het 
beheer van onderzoeksfondsen geen specifi eke governancestruct uur in stand gehouden. 
• Optie G1: op het gebied van de politiek en het management neemt de Commissie het heft 
in handen; zij is belast met het beheer va n het GMES-programma, met een formeel proces 
voor de compilatie van gebruikersbehoeften en met de coördinatie van de bijdragen van de 
diverse GMES-partners, die overeenkomstig hun mandaat en eigen governanceregeling 
blijven handelen.  
• Optie G2: de Commissie kan voorstellen ee n nieuwe externe entiteit op te richten 
(bijvoorbeeld een communautair agentschap, of  een uitbreiding van het mandaat van een 
bestaande communautaire inst antie) die het programma in haar naam beheert. 
• Optie G3: er wordt één governanceorgaan opgeri cht dat alle GMES-elementen beheert en 
alle belanghebbenden vertegenwoordigt. 
• Optie G4: de verantwoordelijkheid voor he t volledige programmabeheer wordt aan het 
ESA gedelegeerd. 
Het hierboven beschreven basisscenario zou overeenstemmen met een combinatie van de 
status-quo-opties S0-G0. Dit scen ario wordt gebruikt als benchmark waaraan het effect van de 
andere scenario's wordt gemeten. De combinat ie van de opties inzake duurzame financiering 
en governance kan als volgt worden samengevat en leidt tot een grondi ger analyse van vier 
scenario's. 
 G0 G1 G2 G3 G4 
S0 Basisscenario Afgewezen Af gewezen Afgewezen Afgewezen 
S1 Afgewezen Scenario 1 Scenario 2 Afgewezen Afgewezen 
S2 Afgewezen Scenario 3 Scenario 4 Afgewezen Afgewezen 
Alle combinaties met de opties S0 en G0 word en afgewezen omdat zij sterke overeenkomsten 
vertonen met het hierboven beschreven basiss cenario. Ook alle combinaties met optie G4 
worden hoofdzakelijk om twee redenen afgewezen. In de eerste plaats moet in het governancekader de rol van de Commissie worden  gerespecteerd zoals di e is vastgesteld in 
het EG-Verdrag en in de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie, wat het institutionele evenwicht binnen de Europese Ge meenschap betreft. Daarom kan de Commissie 
de politieke verantwoordelijkheid voor de coördinatie en het beheer van het 
GMES-programma niet aan een externe entiteit  zoals het ESA delegeren. Voorts gaat de 
uitvoering van GMES verder dan de technische capaciteit en het mandaat van het ESA reiken. 
Hoewel aan het ESA een sleutelrol voor de coördinatie van de ruimtecomponent werd 
toegekend, kan het met name om politieke, pr aktische en wettelijke redenen niet met het 
beheer van de in-situ- en de di enstencomponent worden belast. 
 
NL 5   NL De combinaties van niet afgewezen opties worden  onderzocht in het licht van de specifieke 
doelstellingen van de mededeling, zoal s in de tabel hieronder aangegeven. 
Doelstellingen 
 Transparant 
en duurzaam 
governanceka
der Betrokkenheid 
van de 
gebruikers  Stabilisatie 
van de 
industriële 
basis 
(upstream en 
downstream)  Haalbaarheid 
binnen de 
vereiste 
termijn  
Scenario 1 + + - + 
Scenario 2 + + - -- 
Scenario 3 ++ ++ ++ + 
Scenario 4 + ++ ++ -- 
De tijdige indiening van een voorstel voor een Gemeenschapsprogramma om de continuïteit 
na de voorbereidende acties te garanderen, zoals voorzien in scenario 3, lijkt het best overeen 
te stemmen met de doelstellingen van de mededeli ng en de beste reactie te zijn op de tot nu 
toe geformuleerde zorgen van de belanghebbenden. De combinatie met een interne managementstructuur binnen de Commissie zou de  belemmeringen bij de uitvoering tot een 
minimum beperken.