ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(80)443
Vol.1980/0155

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenneetdelaCommunautéeuropéennedel'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiésconformément àl'article5dudit
règlement.
InaccordancewithCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
CommunityandtheEuropeanAtomicEnergyCommunity(OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocumentsinthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung(EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeitzugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(80)443 def.
Brussels 11September 1980
RAPPORT OVER DETOESTAND INDE
SCHEEPSBOUWINDUSTRIE VAN DEGEMEENSCHAP
(SITUATION PER 1JANUARI 1980 )

1 ' ■ '' v • "
I ' . ·. . ': ; . '.ι ' .
RAPPORT OVER DBTOESTAND INDESCEEPSBOUWINDUSTRIE VAN DE
;GEMEENSCHAP ,/
(situatie per 1januari 19oO )'
Samenvatting
Ditrapport ishet tweede ineenreeks rapporten die deCommissie
periodiek aan deRaad uitbrengt .Met eenoverzicht van demeest
irecente gegevens betreffende descheepsbouwsector wordt beoogd met
name eeninzicht tegeven inhetstadium waarin de'crisis welke deze ;
:industrie doormaakt zich bevindt ,eninderesultaten van deter i
ibestrijding daarvan ondernomen acties .
!Onder .invloed van eenvrij gunstig niveau .vanindustriële bedrijvig -;
!heid endedaarmee gepaard gaande opleving van hethandelsverkeer
vertoonde deconjunctuur indezeevaart in1979 tekenen vanverbe - '
tering .Inbepaalde sectoren van de'markt heeft dit geleid' tot een
|grotere vraag welke ,tezamen met eendaling van deproduktiviteit
indeexploitatie van deschepen als gevolg van met name destijging
van debrandstofprijzen ,heeft geleid ,tot een zekere stijging van de .
bijdescheepswerven geplaatste nieuwe orders (+J2%indewereld ,
:+27%indeGemeenschap ),v
,Terzelfder tijd zette deproduktiedaling indescheepsbouwindustrie >
-zowel indegehele wereld 'als indeGemeenschap -zich echter
voort meteendaling van 1.5%in .1979 »zodat detotale vermindering
/sedert 1976 voor deGemeenschap 42%envoor dewereld 27%bedraagt .:
;Deorderstijging isgeenszins voldoende omeenopleving van debe-
'drijvigheid vandescheepswerven in1980-1981 tebewerkstelligen :
.daar denieuwe orders nauwelijks het produktievolume compenseerden
stagneerde het orderbestand opeen zeer laag niveau .Descheeps­
werven worden dus nog steeds geconfronteerd met deproblemen van
ontoereikende ordervoorraden . , • ,"
» y
■Deontwikkeling van dewerkgelegenheidssituatie volgde deproduktie - ■
'daling :aldus werd indeGemeenschap in1979 hetaantal arbeids­
plaatsen indeniet-militaire scheepsnieuwbouw verminderd met 22.000 ,
zodat s«dert hetbegin van decrisis hetpersoneelsbestand isterug - ,
gelopen „metmeer d'an70.000 personen . ,
DeGemeenschap behieïd haar marktaandeel in1979 minofmeer ,maar
zulks tenkoste van financiële inspanningen enoffers dieinhet
algemeen groter waren dan die van haar voornaamste concurrenten ,
daar descheepsbouwindustrie van deGemeenschap ,gesteund door de
overheid ,hèthoofd moet bieden aan eenverslechtering vanhaar
concurrentiepositie opdescheepsbouwmarkt dievoornamelijk een
gevolg isvan monetaire factoren .. -

Het iszeer onwaarschijnlijk dat detendensen van 1979 zullen aan­
houden :enerzijds mag niet gerekend worden opdevoortzetting van
een economisch allerminst orthodoxe wijze van exploitatie van de
vloten enanderzijds zullen dezeevaart endescheepsbouw deweer­
slag ondervinden van een inhet algemeen depressief economisch kli­
maat .Deze factoren doen verwachten dat descheepsbouwindustrie ook
in1980 en1981 »ondanks hetbegin vaneenopklaring in1979 ,de
gevolgen zal blijven ondervinden Van het gebrek aan evenwicht tussen
aanbod envraag indemeest-e sectoren van demarkt .Deverbetering
bij die activiteiten waarvóór eenherstel van het evenwicht het
meest nabij lijkt zal niet toereikend zijn omhet tekort aan be­
drijvigheid elders tecompenseren .Deze situatie zal ,zoals eerder
werd geraamd ,nogvoortduren totin198^-1985 .
Inhet Licht vandeze omstandigheden moeten deinspanningen worden gezien
dieeropgericht zijn descheepsbouwindustrie weer gezond temaken en
bestand tegen deconcurrentie .Gezien deernst vanbepaalde problemen ,
metname opsociaal enregionaal gebied ,heeft deCommissie voorstellen
gedaan omdeGemeenschap instaat testellen bijtedragen totverlichting
van deconsequenties vandecrisis .

Inhoud
Inleiding
Huidige situatie indescheepsbouw -
industrie
Algemeen . ' -
Ontwikkeling van het zeevervoer
Ontwikkeling van descheepsbouwindustrie
Algemeen
Produktie ennieuwe orders
Ordervoorraad enbedrijvigheidsvolume
Werkgelegenheid ■ ■> .
Marktprognoses \
Structurele ontwikkeling
Slotbeschouwing v

0. 410 PICA 510 . , 60f "10 •8!?
Λ»··»-».*· !- 'ιιI4■ι'ι·ίιίιιι· ΐ) '**'"'^"1"ι^Γ'')"^^Γ'''"*'""? ''
-i . •-,•-. ..1<.' ;I.* <•••» fi«'">
PAPPOKT OVER D5?Q-:STA?ID IN'PSSCHEZPSB0UWINDUSTPI5 VAN PSGZHSKN'SCHAP
SITHAT ISP«3 1JA..i -A.-.1 1C
1«Inleidint !
>Inderesolutie van deRaad van19september 197o (*)betreffende \
desanering van descheepsbouwsector werd gewezen ophet nutvaneen
nauwlettend toezicht opdeontwikkeling van desituatie indeze
sector .Indeze geest hoeft deCommissie in1979 eeneerste rap- j
port uitgebracht over detoestand indescheepsbouwsector inde
Gemeenschap (**). ]
Inhetonderhavige rapport zijn deinhet eerste rapport eninde
mededeling vandeCommissie aandeRaad van9december 1977 (***) !
vervatte gegevens bijgewerkt .Metname wilhetaantonen cat [
denavolgende uiteen tezetten ontwikkelingen van deafgelopen 'I
maanden een zekere tegenstrijdigheid vertonen :devraag naar . ■
'tonnage voor het zeevervoer gafeen'zeker herstel tezien ,mede -'!
als gevolg van eenminder rationele exploitatie van devloten ,
met name van deolietankers ,hetgeen leidde tot een herstel van j-
deorderontvangsten bijdescheepswerven .Deze situatie lijkt |
echter verre van stabiel .Ook afgezien van degevolgen var *de
voor 1980 teverwachten geringe economische groei isdedruk die
wordt uitgeoefend door verschillende politieke ontwikkelingen ,
met narae ophet gebied van energie ,zodanig dat prognoses van de
marktontwikkeling opkorte termijn door een grote onzekerheid
gekenmerkt worden .Detendensen die indit rapcort worden geschetst
endie onder meer tot deconclusie leiden dat .het einde van de
.crisis indescheepsbouwindustrie nog niet teverwachten is,geeft
deontwikkeling weer zoals die verwacht moet worden opgrona van
demarktmechanismen ,waarbij geen rekening isgehouden set tijde­
lijke externe invloedën .
Daar deontwikkeling van desector zich vooralsnog niet beter 1
aanzien dan tot dusver ,zijn deverschillende acties die door G
Commissie inoverweging zijn genomen ,nog steeds actueel .Afgez
nog van de-overigens door deRaad niet geaccepteerde -actie
terondersteuning van deaanpassing enomschakeling van desect
tefinancieren via decommunautaire begroting ,gaar hethierbij
met name omeen anti-cyclische sloop -ennieuwbouwactie ter sti­
mulering van devraag naar nieuwe scheepsruimte zonder evenwel
detendentieel aanwezige overcapaciteit van debestaande vloot
doen toenemen ,alsmede omaanvullende sociale maatregelen voor
deze sector . 1 iaaw
e,
ien
or
te3
11
2«Huidire situatie indescheepsbouwindustrie i
* : . I
2#1 *Alperneen ' !
Deeconomiscne bedrijvigheid inhetalgemeen konin1979 op
eenhoger niveau gehandhaafd worden dannadegebeurtenissen
metbetrekking totaardolie mocht worden verwacht ;zobedroeg
detoeneming vanhetbruto binnenlands produkt van deGemeen­
schap 3i3 5°engaven departiculiere investeringen desterkste
toeneming sedert 197' tezien ;debezettingsgraad indein- ,dustrie verbeterde inhetalgemeen . i
(•) P3van27.9.197S
\**) Supplement 7/79bijhetBulletin vandeEuropese Gemeenschappen
(***) Supplement 7/77bijhetBulletin vandeEuropese Gemeenschappen

Devooruitzichten voor 19oO zijn minder gunstig :volgens de
jongste prognoses van dediensten van deCommissie zal dealge­
mene economische groei indeGemeenschap niet meer dan 1,5 %be­
dragen enkan zich inenkele lid-staten zelfs eenteruggang voor
doen .DeOESO acht voor deleden van deze organisatie tezaraen
eendaarmee vergelijkbare ontwikkeling mogelijk .Derecessie zal
zich voornamelijk voordoen indeloop van hettweede semester .
Deontwikkeling van deinternationale handel ,waarvan verreweg
het grootste deel over zeeplaatsvindt ,zal deweerslag van deze
geringe groei ondervinden :naeen zeker herstel in1979 zal de
volumestijging van het zeevervoer waarschijnlijk in1980
zwakker zijn envermoedelijk nogachterblijven bij hetgemiddelde
van 1981 ;het iswaarschijnlijk dat dewerven nogmetmoeilijkere
omstandigheden temaken zullen krijgen . ,
IndeGemeenschap bleef het niveau van bedrijvigheid van de
scheepswerven in1979 dalen ;het produktievolume bleef niettemin
intotaal groter dan het ordervolume ,zodat verwacht moet wprden
dat deproduktiedaling zich zalvoortzetten ,waardoor dereeds
ernstige sociale problemen inenkele van degetroffen gebieden
nogjzullen worden vergroot .
Devoornaamste factoren die.de situatie van descheepswerven en
die van het transport over zeewaarvan zijafhankelijk zijn be­
palen worden hieronder beschreven .
Ontwikkeling van het transport over zee
Onder invloed van destijging van deindustriële produktie in
deOESO-landen ishet over zee vervoerde tonnage in1979 voor
de ,wereld alsgeheel toegenomen met 5%'»Inton .mijlen bedroeg
deze toeneming evenwel slechts 3»5%inverband met eenver­
mindering van degemiddelde afgelegde afstand .
Destijging van devraag naar tonnage had eenverbetering van
desituatie opdevrachtenmarkt tot gevolg .Devrachttarieven'
zijn indeloop van 1979 aanmerkelijk opgelopen waardoor voor
demeeste categorieën schepen deverdubbeling van debrandstof -
prijzen die indeloop van dit jaar plaatsvond meer dan gecom­
penseerd werd .
Deze stijgende tendens werd bevorderd door het vrijwel gelijk
blijven van dëwereldvloot :detoeneming in1979 bedroeg slecht
kmiljoen dwtdaar deleveringen aanmerkelijk sterker -daalden
dan sloop enverliezen . .1

-3-
Inonderstaande tabel komen deze twee ontwikkelingen ,teweten
eenstijging van degetransporteerde hoeveelheden eneen be­
perkte uitbreiding van dewereldvloot totuiting :
Wereldvervoer over zee enhandelsvloot ,
Zeevervoer van aardolie
enaardolieprodukten vloot (*)
Miljard ton .mijl % ■Miljoen dwt %
11973 10.216 100 23^,3 100 I
1975 9.727 95 313,0 \ 13^
1977 , 11Λ59 112356,1 :152
197S 10.678 . 105352,9 151
|l979v10.9^5 107 350,2
*150
Zeevervoer van andere
goederen
vMiljard ton -mijl % Miljoen dwtj0/70_J
|l973 (5.187 ' 1 100 -•205,6 100 !
1975 5.636 109230,7 112
. •
1977 6.017 , 116 268,5 131
1978 • ■6.3^ 122 \279,8 136
1979V 6.685 129 286,9 1^0
i
(*)Aanheteind vanhetjaar -v=voorlopig bron :Fearnley &Egers,0slo
Detekenen vanherstel waren niet opalle markten even duidelijk .
enindit opzicht moet onderscheid worden gemaakt tussen droge
lading enaardolie . ,
Zoals uit bovenstaande tabel blijkt ,gafhet transport inton .
mijlen van aardolie' in1979 slechts eenzeer geringe toeneming
(+2,5%)tezien ,welke bovendien grotendeels moet worden toe- .
geschreven aanvoorraadvorming .
Deverdeling van ditvervoer naat typen schepen onderging ten ,
opzichte van >1978 enkele wijzigingen .Depolitieke onrust inhet
Midden-Oosten noopte degeïndustrialiseerde landen ertoe hun
aardoliebevoorrading uit minder ver verwijderde bronnen zoals
deNoordzee ,Alaska ,enz .optevoeren envoor het vervoer van
deze aardolie zijn schepen vangemiddelde omvang beter geschikt .
Het exportbeleid van deproducerende landen heeft ereveneens
toegeleid datinvele gevallen dittype schip hetmeeste ge­
schikt bleek .Vooral voor schepen vangemiddelde grootte deed
zich dus een extra vraag voor .-

-V- IIl/ll6l/80-NL
Deze heeft erinbelangrijke mate toe bijgedragen dat het even­
wicht opdit deel van demarkt werd hersteld ,evenals indesec­
tor schepen voor het vervoer van geraffineerde produkten ..Dien­
tengevolge zijn devrachttarieven voor deze twee typen schepen
in1979 sterk gestegen ,zodat hun exploitatie weer winstgevend'
werd . ,
Bitgeldt niet voor deVLCC/ULCC waarvoor detarieven ,ondanks
eenverhoging van devrachtprijzen ,inhet' algemeen niet -vol­
doende waren omdevaste kosten tedekken .Opdeze markt werd
desituatie namelijk gekenmerkt door een stagnatie van dever­
voerde hoeveelheden eneen steeds minder doelmatig gebruik van
deindevaart zijnde schepen .Het langzaam varen ,dewacht­
tijden indehavens engedeeltelijke bevrachting zijn in1979
inbetekenis toegenomen ,hetgeen ertoe heeft geleid dat een
belangrijk deel van deopgelegde tonnage weer indevaart werd
gebracht .Déze ontwikkeling die voor het merendeel olietank -
schepen betreft ,blijkt uit onderstaande tabel .
OPGELEGDE TONNAGE
– >
Aantal 1.000 brt 1.000dwt 'j
1978 juli '765 29.651 55.289 ' I
October 737 .25.486 ^7.507
1979 januari . 595 16.678 30.290
april 526 15.048 22.395
juH 'Vl7 11.206 20.063 ,
October 353 . 7Λ90 12.518
1980 januari . 298 6.204 10.603
Bron :Institut für Seeverkehrswirtschaft ,Bremen
Volgens sommige deskundigen hebben deze verschijnselen deton-
nagebehoeften bij dezeer grote olietankschepen doen toenemen
met60miljoen dwt ,hetgeen tendele eenverborgen overcapaciteit
vormt .Ondanks het geringe niveau van deopgelegde tonnage kan
dus .geenszins worden geconcludeerd dat weer een evenwicht is
bereikt ,daar deze reservetonnage opkorte termijn weer het
karakter van overcapaciteit kan aannemen .
Indesector droge goederen ishet transport inton .mijlen toe­
genomen met5»3%•öegroei van deeconomische bedrijvigheid
heeft debehoeften aan grondstoffen van degeïndustrialiseerde
landen doen toenemen .Devraag naar ijzererts steeg krachtig ,
temeer daar deimporteurs hunvoorraden Opvoerden 'inhetvoor­
uitzicht van eenverhoging van deprijs.' Voorts heeft deener-
giesituatie geleid tot een grótere belangstelling voor kolen ,
waarvan deingevoerde hoeveelheden regelmatig zijn toegenomen .
Tenslotte isook het graanvervoer gestegen ,met name inverband
met degrotere vraag naar tarwe van deUSSR .

-5-
iIII/II61/8O-NL
!
Door hetlangzaam varen endehavencongestie werd hettransport
vanijzererts engranen evenwel sterk verstoord zodat dever-
voercapaciteit minder doelmatig werd gebruikt .
\ . ■ ■
Het aantal vrachtschepen voor droge goederen isweinig toegenomen
zodat het verschil tussen vraag enaanbod van transport geringer
werd endevrachttarieven voor alle categorieën vrachtschepen
verbeterden ;
Ophet gebied van delijnvaart lijkt desituatie niet veel te
zijn verbeterd enondervinden dereders nog steeds dezelfde
moeilijkheden ,die zowel opfinancieel en -monetair gebied liggen
als ook deoneerlijke concurrentie endepraktijken van vracht -
reservering betreffen .
X­
x x
Ondanks dem1979 °Pdemarkt voor zeevervoer opgetreden posi­
tieve ontwikkeling isdevloot van delid-staten van deGemeen­
schap van 1978 op1979 rae"tbijna 4miljoen brtverminderd enwas
het niveau midden 1979 iets lager dan dat van 1975 *Als deze
erosie zich zouvoortzetten zouden de -consequenties daarvan voor
eenverzekerde bevoorrading enuitvoer van deGemeenschap zorg­
vuldig moeten worden onderzocht .Opgemerkt zij dat dit probleem
met ingang van detoetreding van Griekenland tot deGemeenschap
op1januari 1981 anders zalkomen teliggen endatdesituatie
indat verband opnieuw beschouwd dient teworden .
Devolgende tabel geeft eentoelichting opdeze situatie :
Alle sehe pen Wereld 9EEGalanden % Griekenland • %
1000 brt .1000 brt wereld 1000 brtwereldj
Il.7.1960 129.769,5 43.620,5 33,6 •4.529 3,5 I
1.7.1970 227.490,0 57.369,4 25,2 10.952 4,8'
1.7.1975 342.162 ,4 74.283,3 21,7 :22.527 6,6
1-.7.1977 393.678,4 76.392,6 19,4 29.817 7,6
1.7.1978 406.002,0 76.930,1 18,9 33.956 8,4
1.7.1979 413.021,4 73.071,8 17,7 /37.3529,0J
Uitsluitend niet --f
militaire schepen .
[1.7.1978 379.549,9 72.411,4 19,1 33.289 8,8
1.7.1979 385.485,7 68.495,3 '17,7 36.631 9,5

-β- III/1l6l/8c-NL
3.Ontwikkeling van descheepsbouwindustrie
2.3.1 .Algemeen
, Desituatie van descheepsbouwindustrie indewereld is •
iri1979 verder verslechterd :deproduktie daalde met
15%tenopzichte van1978 .Rekenen diewijzen opeenher­
stel deden zich evenwel voor bij deorderontvangsten .,
welke incbrt metJ2&'toenamen .Dithadtotgevolg dat
deachteruitgang van deordervoorraden tot staan kwam zo­
dat geconcludeerd mag worden -dat het proces van verslech­
tering van desituatie ,dat sedert vier jaar indeze in-,
dustrie voortduurt ,in1979 werd onderbroken .
41 • '
De •verschillende scheepsbouwgebieden konden hun marktaan­
delen -handhaven zij het tegen zeer uiteenlopende finan­
ciële offers .In1979 ondergingen de -wisselkoersen grote
veranderingen die inhet bijzonder deJapanse scheeps­
werven tot voordeel waren .Dedepreciatie van deyen ten
opzichte van dedollar met meer dan 20%,tezamen met een
revaluatie van demeeste Europese valuta 's ten opzichte
• van dedollar ,heeft namelijk het verschil tussen de
communautaire endeJapanse kosten aanmerkelijk groter
doen worden .Volgens sommige deskundigen zou dit verschil
begin 1980 alnaargelang hetland enhetscheepstype
uiteenlopen van 25tot 55%•
Deze -valuta-erosie maakte het deJapanse scheepsbouwers
mogelijk hun prijzen inyen teverhogen zodat zij de "
kostenstijging konden opvangen en ^zelfs derentabiliteits -
drempel overschrijden ,zonder dat deze prijsverhoging een
evenredige uitwerking had ophet indollars uitgedrukte
prijspeil . ■
,0mhun positie tehandhaven hebben deEuropese werven
opnieuw verliesgevende 'orders moeten aanvaarden endik­
wijls een vergroot beroep moeten doen opoverheidssteun .
Terwijl deJapanse industrie haar programma tot capaciteits
inkrimping heeft voltooid ,zijn demaatregelen tot aan­
passing van decapaciteiten inEuropa van land tot land
zeer uiteenlopend gericht ,zodat detotale uitwerking er
van moeilijk kan worden vastgesteld .
χ
X X

-7- 1X1/1161/SO-NL
Inonderstaande tabellen wordtdeontwikkeling weergegeven van
produktie,nieuwe ordersenorderportefeuilles metbetrekking tot .
descheepswerven vandelid-staten .Zijzijnontleend aantwee
verschillende bronnen,deOESOenhetLloydsRegister ofShipping .
Voordelid-staten vormendestatistieken vandeOESOeenoffi­
ciëlebronvangegevens,maarzijhebbenhetbezwaardatzijeen
tebeperktgebiedbestrijken ennietonaanzienlijke breukenver-;
tonentenaanzien vandevoordeomrekening incbrtgebruikte
coëfficiënten (1),enaldusvergelijkingen opmondiaal vlakonmo­
gelijkmaken.Deista'tistieken vanLloyd's(LRS)zijnevenminvrij
vangebreken;gegevenhetfeitdatzijeenuitgebreider scalaaan
gegevens weergeven endatdestatistieken incbrtindetijdbeter
vergelijkbaar zijn,alsmede dezorgomtrent homogenereferenties ,
>iserdevoorkeur aangegeven dezebroninhetcommentaar aante
houden,waarbijdezetrouwens ookopwereldschaal gebruikt wordt
doorallebetrokkenen .Deverschillen tussendetweebronnenvin-,
denvooralhunoorsprong indeverschillende opvattingen omtrent
hetmomentwaaropeenorderbeschouwd wordtdefinitief tezijn,
alsmedeindecoëfficiënten vooromrekening incbrtin1976en
1977.Ondanksenkelestoringen diedaarsomsuitkunnenresulteren ,
gevendetweestatistieken tendensen aandieinhetalgemeenin
dezelfderichting gaan.Omdatdeverschillen tussendetwee
bronnenwisselvallig vanaardzijnenhetonderhavige rapportin
'deeersteplaatsdevoornaamste tendensen wilaangeven heeftde
verwijzing naaréénenkelebroninhetalgemeen geenernstige
gevolgen . ''
2.3«2.ProJuktie ennieuweorders 1
\ produktie in10G0cort
Zienoot1
voorverklarinc
vandecoëffi-
ciënten .1976 .1977 1978 1979 '
L7<S
Ccoeff.
WES76OÏSO
(co'ëff.
1967).sL2S
(nieuwe
coëff.).czso
!f
i\nieu*
co^–jL3S
(nieuwe
!coeff.)
tOESO
(nieuw
coëxf.)
!L2S
(nieuw<
coëf.)
!0130
>(nieuw
coëff.)
i
I3elgi'é 139,3j141,0 8212i
I66,61o5,2 134,8 124,6 133,9
Denc.narken 5^0,ó425,0 49o,0 •422,4362^5-378,7 351,4 303,9
Frankrijk672,41117,0 609,6 685,6430,6 440,2 492,0 473,7
Duitsland 1463,01630,0 1364,61.298,8 1029,1 1059,6 660,7 617,4
Ierland 20,3 14,0 21,7 ''20,8j5,0 18,9 17,0
Italië 353,9 314,0 462,0 386,0305,2 283,1248,6232,1
jNederland 940,0 507,0 ■556,4'443,8513,9 455,0 505,1 405,9
Verenigd I
Koninkrijk j935,1'824,0I
782,8j675,2 |718,4 |708,9 !579,0 583,9
Gemeenschap j5140,1 4972,0 4375,23-999,2 3529,9 3430,3 2S80,32767,8
•)Dezecijfersbetreffen uitsluitend degrotescheepswerven .
/ · 1 ' .-·' .
(1)cbrt=gecompenseerde brutoregisterton ,hettonnagewaarinhet
scheepsbouwkundige werkvooreenschiptotuitdrukking koait,be­
rekendopbasisvandebrtenspeciale coëfficiënten voorver­
schillende scheepstypen en-grootten (brtxcoëfficiënt =cbrt).
IndeOïSOwerdin1977overeenstemming bereiktovernieuwecoëf-
ficiënten voordeberekening vancbrt.OeLRS-cijfers voor1976zijngeba­
seerdopAWES-coëf ficiënten,dieaegrondslag vormdenvoordenieuwe OESO-
coëfficiënten (dochnietgeheelvergelijkbaar zijn).DeOESO-cijfers voor1976
gaandaarentegen uitvanOESO-coëff iciënten voor1967dievooreenaantaltypes
schepenaanzienlijk vandenieuwecoëfficiënten verschillen hetgeenverklaart
datsommigeOESO-waarden voor1976inhetgeheelnietvergelijkbaar zijnmetde
anderestatistieken .

-8- .11-1/1161/80-NL
Nieuwe orders xnI.OOOcbrt
Zie noot 1
blz .7voor
verklaring van
decoëffic .1976 191
»1978 1979 I
; •_ 5
LRS
(coef f.
WES 76)OESO
(coëf f.
i.1967 )LRS
•(nieuwe
coëf f.)
iOESO .
(nieuw
coëff .)LRS
(nieuwe
coëf .)
I:OESO
(nieuw
coëff .)I'LRS
(nieuwe
coëf f.)
IOESO I
(nieuw !
coëff .) j
BelgiëI75,0
[I
!54,0 115,2 j .268,5 59,4 270,0 i203,7 I
Denemarken 31.7,1 220 ,028,1,0 208 ,1263,8 306,6 391 ,0jj-418,9
Frankrijk 63,6 37,061,6 72,6 214,1 175,6 487 ,3 !
I|.350,8 ,i
I . i
Duitsland 726,1 511,0 707,7 666 ,6535,8 448,6 805,9 !ιοο/;ο !
I I
Ierland 19,2 5,° 3,° 15,0'17,0 i
Italië j301,5281,0 148,9 27,5 330 ,o1265,6156,6 56,0 *· (
INederland . |626,if259,0 j .732 ,^418,3 376,5 ;311,9 240,2 279,a
Verenigd
Koninkrijk627,6 421,0 489,3i 553,2 230,2 338,5 188,9 305,4
Gemeenschap 2756,6 1783,0 2540,9 2214,8 2012,6 1887,7 2554,87
2633,6 |
*)Deze cijfers betreffen uitsluitend degrote scheepswerven .
In1979 isdeproduktie inalle lid-staten ,behoudens inIerland en
Frankrijk ,gedaald .Inlaatstgenoemd land was devoltooiing van een
ULCC ,welke bijna een kwart van deproduktie uitmaakte enwaarvan
een niet teverwaarlozen deel van dewerkzaamheden aleerder uitge­
voerd was ,van invloed opdestatistieken voor 1979 ,die niet ge­
heel het werkelijke niveau van .bedrijvigheid weergeven 1).
Een Land als Denemarken vertoont
vóór 1979 eenprodukti edaling diegeringer isdanhetgemiddelde voor de
Gemeenschap ,maar rekening moet worden gehouden methetfeit datnette­
voren eensterkere produktiedaling tezien hadgegeven dandeandere lid­
staten .Daarentegen heeft deproduktie inDuitsland eensterkere -daling
danhetgemiddelde tezien gegeven .Voor deperiode 1976-1979 waren
Frankrijk ,België enItalië delanden waar deproduktiedaling minder
sterk wasdanhetcommunautaire gemiddelde .Het .blijkt datmetname in
laatstgenoemde twee landen destructuren varideindustrietak hetminst
gewijzigd werden indeze periode .
1)Volgens deFranse autoriteiten zoudeproductie verkregen door weging
van devoltooiingen met dekielleggingen entewaterlatingen van512.000
cbrt in1978 naar 413.000 cbrt in1979 gegaan zijn .

-9- III/116I/80-NL
Inditverband dient gewezen teworden opderol van d-esteunmaat -
regelen diemede bepalend zijn geweest voor deze ontwikkelingen inde
lid-staten .Desteunregelingen hebben inhetalgemeen totdoel zowel
bijtedragen tothandhaving vaneenzeker niveau vanbedrijvigheid
alsdeherstructurering tebevorderen .Indelid-staten diesteun toe­
kennen aandeproduktie wasdeomvang hiervan vrijwel gelijk ,behalve in
Duitsland waar deze lager was .Deregelingen inBelgië enDenemarken
wijken inzoverre vandemeest gebruikelijke stélsels afdatzijvrijwel
uitsluitend zijn afgestemd opdenationale rederijen ,maar desalniettemin
eenaansporing vormen orders teplaatsen bij debinnenlandse scheepswerven .
InItalië gold in1979 geen steunregeling ,maar inzekere mate werd op
devoorgenomen maatregelen ,waarvoor toepassing metterugwerkende kracht
wordt voorzien ,geanticipeerd . ....
Deinstelling vansteunmaatregelen ofdeverhoging van he.tniveau ervan
inbepaalde lidstaten heeft aldaar-een zekere toevloed vanorders teweeg­
gebracht ;deze vormden hetgrootste deel van hetherstel vandenieuwe
orders indeGemeenschap .-Dit was metname het geval inDuitsland .
Inlanden zoals Italië ,Nederland enhetVerenigd Koninkrijk bleef het
niveau van denieuwe orders verder dalen.'
Per saldo moet worden geconstateerd dat ,ondanks deverbetering van de
orderontvangsten van descheepswerven indeGemeenschap ,deorderpositie
niet verbeterd iszodat deproblenen tenaanzien van detoekomstige be­
drijvigheid even groot zijn gebleven .
*
Onderstaande tabel geeft deontwikkeling van demarktaandelen van de
voornaaaste scheeosoouwende gebieden weer .' ' ■
Bron :Lloyd's Hegister ofShipping
1976
1000_%
cbrt1977
1POO %
cbrt'1978
1000 %
|cbrt1979
1000 %
cbrt
PRODUKTIS
EG-9
Rest AWZS (1)
(West Europa )
Japan
Rest van dewereld
waarvan Oostblok
l5140,1 23,3
3145,7 14,2
(3285,3 )(37,5 )
8343,0 37,8
5444,4 24,7
2755,4 12,5
I: :_J4375,2 20,o
3278,6 15,5
(765^,1)(36,1)
'3353,0 ■39,5
5169 ,724,if
'2471,3 11,73529,9 -21,3
2303.1 13,9
(5ô32,9 )(35,2 )
6120,5 37,0
4593.2 27,8
2132,3 -12,92980,3 21,2
2127,5 15,1
(5107,9 )(36,3 :
4975,2 35,3
■3994,7 28,4
1392,5 9,9
ITOTAAL 22073,2 100,021181,2100,0 16546,7 100,0 14077,4 100,0
f.'ilS'JWZ 0BP2PS •j I
2756,6 17,2
1903,011,9 !
(4659 ,6)(29,1 )
7337.5 ^5,9
3933,3 24,9
1896.6 11,9
I ! !2540,9 18,1
2076,6 14,8 •
(4617,3)(32,9)
6245,9 44,5
3177,4 .22,6
■1207 ,S8,62012,618,6
1367.8 12,7
(3330,6 )(31,3 )
4333.9 40,1
3081,823,6
1146,8 10,62554,318,0
2179 ,9^15,3
(4734,6 )(33,3 :
5904 .6 41,6 .
3563.7 25,1
950,0 6,7EG 9
Rest AWSS (1)
(West Europa )
Japan ,
Rest van dewereld
waarvan Oostblok
[totaal ^ 15932,4 100,0 ;14040 ,7100,0 10796,3100,0 14208,0 100,0
(1)AWSS :Association ofWest European Shipbuilders (Vereniging vanVesteuropese
Scheepscouwers ).Leder ,buiten deZ2G3ijn deverenigingen vanscheeps -

10- •III/ll6l/80-NL
Uit deze tabel olijkt dat door tegengestelde ontwikkelingen
van produktie ennieuwe orders voor dewereld als geheel in
1979 een evenwicht tot stand kwam .Opgrond hiervan kan een
vertraging van deproduktiedaling worden verwacht voor de
wereld alsgeheel .Voor deverschillende zones isdesituatie
echter niet gelijk .Zobeliepen inJapan in1979 »clenieuwe
orders 11*+%van deproduktie ,zodat eenzekere opleving van ■
debedrijvigheid indit land kan worden verwacht .Voor de
Gemeenschap bedroeg ditpercentage slechts '84wat doet 'ver­
wachten dat deproduktievermindering zich nog zalvoortzetten .
Wanneer deze tendens zich zouvoortzetten ,zelfs zouverergeren ,zou
zeniet nalaten nieuwe onrust tedoen ontstaan indeGemeenschap .
IndeGemeenschap verschilt desituatie van land tot land en
ishetongunstigst voor die landen welke eenverdere daling
vanhetvolume nieuwe .orders (zieboven )ondergingen .Tenzij
deorderontvangsten snel toenemen zal indeze landen dedreiging
vaninkrimping vandewerkgelegenheid relatief hetzwaarst zijn .
Deenige wijziging van enige betekenis indeverdeling van de
marktaandelen over deverschillende gebieden ,zoals deze blijkt
uit Voorgaande tabel ,iseen lichte toeneming van het aandeel
van bepaalde landen van derest van dewereld .Debetrokken
landen zijn Vooral nieuw .geïndustrialiseerde landen waar de
'scheepsbouw eenbelangrijke kern vanindustrialisatie vormt ,
zoals Brazilië enZuid-Kcrea .Derelatieve status quovan het
aandeel van devanoudsher scheepsbouwende landen ging evenwel'
gepaard met wijzigingen ten aanzien van deherkomst ende
structuur van ,debestellingen .
Een analyse van deverdeling derbestellingen naar herkomst
geeft eenafbakening van .demarkten tezien die echter inEuropa ,
minder sterk isdan inJapan endeUSA waar dereders van deze
landen deonder nationale vlag inteschrijven schepen vrijwel
uitsluitend bestellen bij denationale scheepswerven .
In ,Europa werd deze tendens deafgelopen jaren versterkt onder
invloed van het optreden der regeringen die bij het onder­
steunen vaninvesteringen van derederijen aangedrongen hebben
ophet plaatsen vanbestellingen bij denationale scheepswerven
ten einde voor deze laatste een minimum aan bedrijvigheid te
verzekeren .

-11- •III/1161/80-NL
Dezeontwikkeling wordtgeïllustreerd doordeonderstaande tabel
1976
mc
O«M
•r-
■Mt-
rn<0C
<u
"D
0>Cc_m
α)–»
X>Ico
(OLUc
<υ
■n
C
(U
<u
"O
<U
"O1977
01
ίϋc
O-M
•r-^
+-»U
ίϋ<ΌC
(D
T5
<L>C
Ûi–»
"OI
CCD
<0LUC
0>
"D
C
ro
Φ
"Ό
d)
"D1978
<£
<C
i–e?OLU
H»LLlC
<D
"D
C
ΓΟ
α>
Τ3
(υ
"Π1979
<υ
(Όco+->
•Γ-
«MC-
03roζεC
<L>
Τ3
<DC
t-05
a>–»
"DIce>
rnluc
0)
*oc
(TJ
a>
"D
α>
*σ
Orders
vancoa-
munauta-
rerede-
rijen6^%5%31%66% 73%22%
TOTAAL :
3027cbrtTOTAAL:
2865cbrtTOTAAL
199^cbrtTOTAAL:
2028cbrt
Orders
bijcom-
munau-
taire
scheeps-
werven70%5% 22% 7^% 55% b-\%
TOTAAL:
2756cbrtTOTAAL:'
25^-0cbrtTOTAAL:
2012cbrtTOTAAL:
2555cbrt
Bronnen :LRS
Hierbijdienttewordenaangetekend datdezecijfersslechtseenon­
volledig -overzichtvandesituatiegevendaarzijdebestellingen
vancommunautaire rederijenvanschependiebestemdzijnvooreen
vlootondergoedkopevlagnietomvattenaangeziennauwkeurige gege­
vensterzakeontbreken . K
Detotalebestellingen vandecommunautaire rederijenzijnvan1978
op1979vrijwelniet.vooruitgegaan ,hetgeenlietgevaarinhoudtdat
heteerdergenoemde verschijnsel vaneenterugvalvanhetrelatieve
belangvandevlootvandelid-statentenopzichtevan'dewereldvloot .
zalvoortduren . r
Bovendiengavendedoorcommunautaire rederijenbijwervenvande
EEGgeplaatsteorderseendalingtezienenmoestendescheepsbouwers
huninspanningen opdeexportmarkt vergroten omhunorderportefeuille
gevuldtekrijgen.InditopzichtvormtFrankrijkhetmeestsprekende
voorbeeld :denationalereders-,diedevernieuwing vanhunvlootgro­tendeels 'vóór1978hebbenvoltooidendiezichineenfinancieel
moeilijkepositiebevinden,droegenslechtsvoor17%bijtotdeor-
derontvangsten vandeFransescheepswerven . ..*

-12 III/1161/80-FR
Een van deconsequenties van deafbakening van demarkten isdat deex-,
portorders voornamelijk afkomstig zijn uitlanden vanhetOostblok ,ont­
wikkelingslanden engoedkope-vlaglanden .
Omten behoeve van hun industrie een deel van deze markt teverwerven
brengen verschillende landen omvangrijke financiële offers die insom­
mige gevallen oplangere termijn schadelijk zouden kunnen zijn voor ,
debelangen van hun reders .
*
Inonderstaande tabel wordt deontwikkeling van deorders indewereld
naar grote typen schepen weergegeven .Depercentages geven hetaandeel
van deGemeenschap weer .
Ontwikkeling vannieuwe orders naar typen schepen
in1.000 cbrt Olietankers
j. ■Bulkcarrie rs Stuk -
goedschepenSchepen
zonder
lading jTOTAAL
M977 Wereld ; 790,6 1.783,2 •8.786,5 2.680,4 14.040,9 I
,%'EG 3% 4% 21% 22% ' jj18% ;
1978 Wereld 1.185,4 534,8 6.878,9 2.197,6 10.796,7
%EG 5% ■ 4% 24% 12% 19%
1979 Wereld 3.364,8 2.744,9 6.524,1 1.574,1 ■14.207,9
| %SG l(5% I17% I!25% • j19% |18% |
Bron :LRS
De"stijging van deorders metbijna 4miljoen cbrt in1979 betreft dus
uitsluitend olietankers enbulkcarriers ,voor welke schepen een stij­
ging optrad metintotaal 4,38 miljoen cbrt tenopzichte van 1978 .De
daling van deorders voor andere categorieën isbijzonder scherp voor
schepen die geen lading vervoeren .Dehernieuwde belangstelling voor
tankschepen vormt een afspiegeling van desituatie opdemarkt voor
'zeetransport zoals deze boven werd beschreven .Devraag betreft voor­
namelijk detypen schepen tenaanzien waarvan een zeker herstel van
hetevenwicht kan worden waargenomen ,,met name olietankschepen van
80.000 dwt ,tankschepen voor hetvervoer vanaardolie produkten van30
tot40.000 dwt enbulkcarriers vanaf 60.000 dwt . .
Bepaalde anticipatieverschijnselen ,dievrij gangbaar zijn ,zodra zich
ookmaar degeringste ,verbetering opdemarkt voordoet ,hebben achter debe­
stellingen versneld . ' . -
Voorts moet worden opgemerkt dat decommunautaire scheepswerven hun
marktaandeel voor bulkcarriers belangrijk hebben opgevoerd .Deze stij­
ging lijkt evenwel niet opeenfundamentele tendens teberusten .

-13-
\III/1161/80-NL
Onderstaande tabelgeefthetaandeelweervandeverschillende
categorieën schepenindecommunautaire enwereldorders :
Jaar1979Olietankers Bulkcarriers ,Stuk-
goedschepenSchepen
zonder
ladingTOTAAL
Gemeenschap
1.000cbrt
%168,1
6,6%466,4
18,3%1.628,0
63,7%292,3
.11,4%2.55M
100,0%
Wereld
1.000cbr.t
%,3-364,8
23,7%2.744,9 '
19,3%6.524,1
^5,9%1.57V1
11,1.%14.207,9
100,0%
BR0N:LRS
Hetaandeelvandestukgoedschepen indecommunautaire orders
isnogsteeksverreweghetgrootste,ondankseenlichtedaling
6edert1978.Indezecategoriemakenschepenmeteenhoogont­
wikkeldetechniek70%uitengastankers enschepenvoorhet
vervoervanchemischeprodukten10%.Hetaandeelderexport­
ordersishetgrootstvoorstukgoedschepen enschependiegeen
ladingvervoerenenmaaktbijna50%uit.
2.3.3»Orderportefeuille enbedri.jvigheidsvolume
Voordegehelewereldwasdeorderportefeuille op31.12.79vrij­
welevengrootalsaanheteindvanhetvoorafgaande jaardaar
deontvangenordersdeleveringenindeloopvanhetjaarcom­
penseerden .
Inonderstaande tabelwordtdeontwikkeling vandeordervoorraad
indevoornaamste scheepsbouwzones weergegeven :
Oraervoorraad
1000cbrt|op31/12/77op31/12/78op31/12/1979
LRSOESO LRS OESO LRS OESO
EG .'
RestAWES.
AWES
Japan
Oostblok
Anderege­
bieden7226,26496
5316,2'4770
(12542,4)(11266 )
783^,57059
2982,0
7840,65087,24870
3957,23834
(9044,-4)(8704)
5464.64605
2121.7
6787,94882,8 4717
3919,7 -3932
(8802,6).(8649)+)
5841,65004
2297,3
;6627,0
TOTAAL 31199,5 23418,6 ■23568,5
+)DezetotalenomvattenvoorItaliëuitsluitend deordervoorraden
vandegrotescheepswerven .

-14- III/1161/80-NL
Bijvergelijking naarzoneskanwordenopgemerktdatweliswaarde
orderportefeuille vandeJapansescheepswerven vanoudshergeringeris
dondievandeAWES,maardathetverschiltussenbeidein1979verder
isverminderd . -
IndeGemeenschap magdestabilisatie vandeorderportefeuille ophet
niveauvanhetvoorafgaande jaarnietdoenvergetendat,uitgaandevan
demeest'waarschijnlijke hypothese'welkeinhoudtdatdeproduktiewordt
afgestemdop'hetniveauvandenieuweordersvan1979,deproduktiein■
198Üeendalingtezienzalgevenmetongeveer20X.
Zoalsblijktuitonderstaande tabelisdesituatievandeordcrvoorraad
vanlandtotlandverschillend :.
1000ehrt 1RS 0ES0r
Produktie]1Totale I!Voorleveringin|Produktie !Totale Voorleveringinr
1979Order-, 1979Order-
voor-.I voor­-
raad raad
■'
op Op
|31/12/79j[198019811982+|31/12/79|1980
i19811982+|L
jouitsland 1661nI896"'i509376'12I617|11.131|661452r
België 125 !I388--!I163148'72134 !31616?12331.I
Denemarken351-1704317268119304712290338 ,84
Frankrijk 492 '1004 447545'13474859 .I42440827
Ierland 1920.317 7«:17 ■ 17~
Italie 249772 ■60214227232*526*404*122*'
Nederland ]505 !38530480 406382•23511829
herenigd579
< I713488225 58479253321742Konmkrijki__:I !
jGemeenschap29814882 !28381801243.2.768 471727091795213
I
*)uitsluitend grotescheepswerven
,InlandenalsDuitsland,BelgiëenDenemarkenisdeorderpositie duidelijk
verbeterdenmoetdeindustrieopbasisvandehuidigepersoneelsbezetting
inhetalgemeeneenverzekerdebedrijvigheidsduur hebbenvantenminste
18maanden.Zoalseerderwerdopgemerktisdezeontwikkeling tendeleeen
gevolgvandeinvoeringofversterking vandedirecteofindirecteover­
heidssteun,indezelandenin1979.Deorderposities inFrankrijkenItalië
hebbenvan1978op1979belangrijke wijzigingondergaan,maartenaanzien
vandeverzekerdebedrijvigheidsduur isdesituatievrijwelgelijkaandie
vandeeerdergenoemdelanden.
Daarentegenisdesituatieverderverslechterd inNederlandenhetVer­
enigdKoninkrijkwaarin1979denieuweordersslechtsvoorrespectievelijk
47%en33%deomvangvandeproduktiebereikten.MetnamedeNederlandse
scheepswerven bevindenzichindegevaarlijkepositiedathunbedrijvigheid
slechtsvoorgemiddeld9maandenisverzekerd.

-15- III/1l6l/80-FR
4.Werkselegenheid
In1979 isdearbeidsbezetting van descheepswerven voor debouw van
niet-militaire schepen sneller danverwacht afgenomen ,namelijk met
ongeveer 22.000 personen ,datisbijna 15%vanhettotaal aantal
werknemers inhet voorafgaande jaar .Met een aantal van 129.000 eind
1979 heeft het totale personeelsbestand een achteruitgang gekend van
36%sedert 1975 »toen hetnog200.000 werknemers omvatte .
Werkgelegenheid indescheepsbouw indeGemeenschap (einde vanhet
jaar )(sector nieuwbouw vanniet-militaire schepen ).
i 2121 1978
j ■ 111979 -
België.6138 i'51^0 5100 .
Denemarken 16630 !12000 .9900 (april 1980 )
Frankri jk ++) 27628 | 22010 !20900
Duitsland +) i46800 .\32400 27369 (gemiddelde 1979 )
Ierland 869 i : 840 750
Italie . 25000 20000 19000
Nederland +++) 22662 ' 17540 . 14540 (schatting )
Verenigd 54550 .41050 31200
jKoninkrijk +), .|
Totaal 200277 150980 128759 S
(Tabel ontleend aanverschillende bronnen ) '
+)exclusief bouw vanmilitaire schepen
++)werkgelegenheid vanscheepswerven metmeer dan150werknemers
+++) herziene reeks welke descheepswerven dieonder deherstructu­
rering vallen omvat .
Hoewel deze inkrimping aanzienlijk iskan worden geconstateerd dat de
produktie ,meteendaling -vanongeveer 45%van 1975 op1979 »sneller
isafgenomen dan dewerkgelegenheid . v
Ten aanzien van dewerkelijke arbeidsduur werd uit een representatieve
steekproef van -scheepswerven een algemeen dalende tendens waargenomen .
Deze tendens was inbepaalde landen zoals Frankrijk enDuitsland ,ster­
ker dan inandere .Een overeenkomstige tendens deed zich voor met vol­
trekking tot overuren ,zowel voor het toegestane maximumaantal als voor
het werkelijk gewerkte aantal .Floegendienst komt steeds minder .voor ,
vooral dedrieploegendienst .Deze vermindering van dearbeidsduur kan
handhaving van een zeker niveau vanwerkgelegenheid mogelijk maken .
Dewerkgelegenheidsinkrimpingen diereeds hebben plaatsgevonden zijn
inbepaalde streken evenwel aanzienlijk enhet tempo waarin verdere
verminderingen plaatsvinden zou onder meer bepaald moeten worden door
demogelijkheden vanwedertewerkstelling indebetrokkken gebieden .

-16- III/1161/80-NL
Voldoende nauwkeurige gegevens over deomstandigheden waarin de22.000
arbeidsplaatsen in^979 werden opgeheven ontbreken .Uitbepaalde gege­
vens kan v/orden afgeleid dat door herplaatsing van werknemers bij ver-
wants bedrijven binnen dezelfde onderneming ,indemilitaire scheeps­
bouw bijvoorbeeld ,eenbelangrijk deel van debetrokken werknemers
kor :worden opgevangen .Daarentegen lijkt herplaatsing bij andere dan
scheepsbouwbedrijven niet makkelijk ensnel teverwezenlijken .
Opgecerkt zijdat decijfers van devoorgaande tabel dewerkgelegen­
heidssituatie binnen debedrijfstak weergeven ,waarbij inwerkelijk­
heid het aantal vertrokken werknemers veel hoger kan zijn inzoverre
nieuwe werknemers werden aangetrokken .Daarentegen moet duidelijk gesteld
worden datbepaalde werven nog steeds tekennen geven -moei lijkheden teonder­
vinden bij deaanwerving vangespecialiseerde arbeidskrachten .
Tenbehoeve van deomschakeling ,deberoepsmobiliteit endegeografische
mobiliteit van deovertollige arbeidskrachten heeft hetEuropees Sociaal
Fonds verzoeken ombijstand ontvangen welke door deCommissie ineen
bij deurgentie "enomvang van het probleem passende geest worden onder - ,
zocht .
I
Inhetvooruitzicht van een zeer geringe groei van deeconomische be­
drijvigheid engezien dedispariteit van deconcurrentieposities opde
wereldmarkt ishet niet uitgesloten dat het volume der nieuwe orders
voor decommunautaire industrie ,althans voor dejaren 1980 en1981 ,op
een zeer laag niveau van ongeveer 2tot 2,5 miljoen cbrt zalkomen 'te
liggen ,.Dit zalvan invloed zijn ophet niveau van deproduktie zodat de
werkgelegenheid van ongeveer 30-000 personen indeni.et-militaire scheeps­
bouw bedreigd zou kunnen worden .Omdeze reden tracht deCommissie naast maat­
regelen totverhoging van hetniveau dervraag entotbevordering vandeherstruc­
turering enomschakeling naar voorstellen tezoeken voor specifieke sociale voorzie
ningen ,terbegeleiding van deherstructurering ,waarmee eenbijdrage kanworden
geleverd aan hetvoorkomen vanondraaglijke sociale consequenties .
Inditverband heeft deCommissie zojuist voorgesteld inhet kader van hetEuropees
Sociaal Fonds eennieuwe vorm van steun intevoeren die beoogt het inkomen van
werknemers boven de55jaar diedescheepbouwsector verlaten alsgevolg van her-
structureringsmaatregelen ,opeenaanvaardbaar niveau tehandhaven .

-17-III/1161/oO-NL
*
3)Marictprognosea
De-invloedopdemarktvooruitzichten opmiddellangetermijnvande.
bijzonderefactorendiedevraagnaartonnagein1979hebbenbeïn-
<•vloedenmetnamevandiewelkebetrekking hebbenopdeproduktivi-,
teitvandevlotenwerdingespecialiseerde kringennognietinruimer
verbandonderzocht .Geziendegroeiendeonzekerheid opdemarktzal•
dezeanalysethanstrouwenszeermoeilijkuitvoerbaarzijn.Omtot
eenoordeeltekomenoverdetendensenoplangeretermijnmoet'der­
halvevooralsnog wordenuitgegaanvankwalitatieve gegevens.
Metbetrekkingtotolietankers wordthetaanbodomeerdergenoemde
redenengekenmerktdooreenaanzienlijke tonnagereserve.Dezereserve
isweliswaarnietduidelijkzichtbaarmaarkannietteminonmiddellijk
wordenomgezetineffectieve .transportcapaciteit .Daarvoortsmoet
wordenverwachtdatdeaardolie-invoer zalstagnerenofzelfsver­
minderenendatdebehoeften dieverband .hieldenmetdeaardolie-
voorraadvorming diezichin1979voordeedzullenverdwijnenishet
zeerwaarschijnlijk datdebehoeftenaannieuwetonnagezeerbeperkt
zullenblijven,vooralmetbetrekkingtotgroteenzeergroteschepen.
Hetogenblikwaaropweerevenwichttussenvraagenaanbodzalwórden
bereiktwordtindeskundigekringentrouwensnieteerderdandejaren
1983/198^verwachtterwijl -1985hetmeest^waarschijnlijk wordtgeacht.
Metbetrekkingtotschepenvoordrogeladingishetweinigwaarschijn­lijkdatdevraagstijgingdiezichin1979voordeedin1$80in.een­
zelfdetempozalaanhouden.Voor1980wordtimmerseenvrijwelalge-
vmeneeconomische recessieverwachtdieongetwijfeld eenteruggang
vanhethandelsverkeer metzichzalbrengéndieweervaninvloedzal
zijnopdebehoeftenaantransportoverzee(+2,3%in1980t.'o.v.
5,3%in1979)»Bepaaldemarkten,zoalsdievoorhetvervoervanvoe­
dingsmiddelen (metnamegranen)ensteenkool,diemindervandeconjunc­
tuurafhankelijk zijn,zoudenevenwelineenzelfdetempokunnenblijven
groeienalsin1979(+,6%groei).:
Metbetrekkingtotdéalgemeneeconomische tendensenna1980kunnen
moeilijkprognoseswordengedaandaarzijvooralafhangenvanhet
prijsverloop vooraardolie,deaanpassingen daaraanendematevan
inflatie,welkeontwikkelingen nietvoorspelbaar zijn.Inhetalgemeen
wordtervanuitgegaandathetBNPindeindustrielanden jaarlijksmet
2,5%zalstijgen,datismindersneldanindeperiode1975/1980(ge­
middeldejaarlijksegroei3,3%).Voor1981wordtverwachtdatdegroei,
tendelealsgevolgvandeslechtesituatiein1980nogachterzal -
blijvenbijditgemiddelde .Voordevraagnaarschepenmoetwordenge­
vreesd"datdoorde(vertragingdiedaaruitindeja,ren1980en1981
zalvoortvloeien indezejarennietallebeschikbarecapaciteiten zul­
lenkunnenrordeagebruiktenderhalve -l-atergéabsorbee^d Moetenworden,,
hetgeenongetwijfeld hetniveaudernieuweorderstotalthans1981zal
drukken,behoudenseventueelbepaaldevrijbeperktesectorenvandemarkt

-18- II1/1161/80-KL
Cr.csr deze omstandigheden ziet deCommissie ,evenals demeeste belang­
hebbenden ,geen aanleiding detot dusver aangehouden vooruitzichten
als achterhaald tebeschouwen .Onderstaande tabel bevat devoornaamste
cijfers van deze vooruitzichten ,zoals deze werden vermeld inhet eerste
verslag over desituatie indescheepsbouwindustrie indeGemeenschap .
Type schip Contracten ter dekking van een reële
behoefte 1978/1985
(miljoen brt ) (miljoen cbrt )
>Glietankers >10.000 dwt 20,0 9,3
<10.000 dwt 1,4 3,4
Bulkcarriers 13,0 6,C
Stukgoedschepen 29,2 34,7
Gastanke rs 7,5 5,2
Overige 9,9 27,1
Totaal
Jaarlijks gemiddelde
(januari 1978 totmedio 1984
=6,5 jaar )81,0
12,585,7
13,2
Gezien deze factoren ishet waarschijnlijk dat delichte verbetering
in1979 nog niet betekent dat demarkt als geheel definitief ineen
fase van herstel isgekomen .Deontwikkeling in1979 moet derhalve
geenszins dienen als argument omniet voort tegaan met deonontbeer­
lijke maatregelen tot sanering van descheepswerven indegeest van
deresolutie van deRaad van 19-9 -1978 .
4)Structurele ontwikkeling
Inalle lid-staten werden deinspanningen tot .aanpassing van descheeps -
bouwindustrie aan demarktvoorwaaröen en--vooruitzichten voortgezet
waarbij duidelijke vorderingen werden gemaakt bij desanering van deze
bedrijfstak .Devoornaamste middelen die werden aangewend waren inkrim­
ping van werkgelegenheid enverkorting van arbeidsduur ,bedrijfsslui­
tingen endiversificatie .Per lid-staat worden de ,van land tot land
verschillende ,ontwikkelingen hieronder nader beschreven :
Duitsland
bedert 1975 waren deDuitse scheepswerven genoodzaakt een twintigtal
van de81 bouwplaatsen tesluiten maar moeilijk kanworden uit­
gemaakt welke sluitingen definitief zijn enwelke tijdeli jk.•Dezemaat­
regelen mogen evenwel niet los worden gezien van deeerder uitgevoer­
demaatregelen totherstructurering diegepaard gingen met omvangrijke
investeringen .

-19- III/Tl6l/80-NL
Depersoneelsinkrimpingen zijn sedert hetbegin van decrisis aan­
zienlijk geweest .Eind 197S was detotale werkgelegenheid ten op­
zichte van 1975 met 23%gedaald enmet meer dan^0%indesector
bouw vankoopvaardijschepen .Tenopzichte van 1978 kon devermin­
dering van dewerkgelegenheid indeniet-militaire scheepsbouw be­
perkt blijven totongeveer 5.000 werknemers ,dank zij deuitbrei­
ding vanarbeidsduurverkortingen ,waardoor inhet eerste halfjaar
10.500 personen getroffen waren .Deinvoering van het programma -
van regeringssteun heeft tot een zeker herstel van deorderporte­
feuille geleid eneind 1979 betroffen demaatregelen totarbeids --
duurverkorting niet meer dan2.600 personen .Niettemin ishet to- :
taal .aantal gewerkte uren ophet laagste niveau sedert decrisis
geko.men ,teweten minder dan50%vandat van1975 »
Depogingen tot diversificatie ,werden voortgezet enenkele scheeps­
werven hebben het aandeel van descheepsnieuwbouw verminderd ,zodat
van het totaal aantal gewerkte uren indeze sector minder dan50%
wordt besteed aan deze activiteit .Depogingen hebben zowel een
groei van deandere scheepsbouwactiviteiten (oorlogsschepen ,repa­
ratie etc.)alsook eenaanzienlijke groei van deactiviteiten bui­
ten descheepsbouw met zich meegebracht endeze maken numeer dan
10%uitvan het totaal aantal gewerkte uren .
InBelgië_vonden geen aanzienlijke structurele wijzigingen plaats .
' *
Deorderontwikkeling heeft geleid totinkrimping van dewerkgele­
genheid .Deze vond voornamelijk in1976 plaats ensedertdien kon
hetpersoneelsbestand min ofmeer ophetzelfde niveau -worden ge­
handhaafd ,ten dele dank zij debouw van schepen voor eigen *reke­
ning endetoepassing vanarbeidsduurverkorting . "
Denemarken
InDenemarken -komt deherstructurering van deindustrie geheel
voor rekening van descheepswerven .
Sedert 1975 hebben deze steeds meer moeten steunen oporders van
nationale rederijen ,maar deze waren onvoldoende omeen verminde­
ring van dewerkgelegenheid tevoorkomen :meer dan6.600 arbeids­
plaatsen moesten worden opgegeven zonder datditevenwel heeft ge­
leid totbedrijfssluitingen ,afgezien van 3kleine werven .
In1978 was deernst van desituatie voor de .Deense regering aan­
leiding deoverheidsorders tebespoedigen .Bovendien werd deuitzonder­
lijke kredietregeling voor Deense rederijen ,diebegin 1979 werden inge­
voerd ,metéénjaar verlengd zodat zijvankracht blijft toteind 1980 .

-20- .III/1I6I/8O-NL
InFrankrijk waar inhet verleden belangrijke structuurveranderingen
v;erden uitgevoerd ,vonden in1979 weinig wijzigingen plaats .
Sedert 1976 .hebben deFranse scheepswerven zich gericht opdiversifi­
catie ,met name door fusie met complementaire ondernemingen .Boven­
dien heeft een grote scheepswerf detraditionele scheiding inFrankrijk
tussen scheepsbouw enscheepsherstel doorbroken . .
Indezelfde periode ishet aantal kleine scheepswerven gedaald van 10
tot 7• -
,Een steunprogramma van deregering ,waarbij een ordervolume van
^35.000 cbrt in1980 enve.nÏ20.0G0 cbrt in1981alsdoelstelling is
bepaald ,gaat gepaard met structuurrichtlijnen die moeten Heiden tot
dehergroepering vari bepaalde scheepswerven .
In1979 isdesituatie verder achteruit gegaan endegeringe orderontvangsten
hebben deregering gedwongen uitzonderlijke steun teverlenen aantwee grote
scheepswerven .Degemiddelde gewerkte wekelijkse arbeidsduur isindatjaar
gedaald van42uurtot40uurenbedroeg voor eengrote scheepswerf zelfs
34uur .Ophetgebied vandewerkgelegenheid ishetaantal arbeidsplaatsen
sedert 1975 met6500 verminderd .Voor 1980 voorziet mendateenverdere achter­
uitgang met2000 zich zalvoordoen .
Ierland
In1978 heeft ,deIerse regering besloten financiële steun teverlenen
voor deherstructurering van deenige scheepswerf van het land die
■zeeschepen kan'bouwen ,methet doel debedrijvigheid in'descheepsbouw
teverminderen entegelijk die inandere bedrijfstakken teintensi­
veren .Het doel iseind 1980 eenvermindering tebereiken van depro-
duktie met35%tenopzichte van hetin197^-1976 bereikte niveau
incbrt .
%
Italie ,
In1979 hebben bij deItaliaanse scheepswerven weinig structurele
wijzigingen plaatsgevonden .Het door derëgering opgestelde herstruc -
tureringsplan isnog steeds niet door het Parlement goedgekeurd en
eennieuw reorganisatieplan isinstudie .Daar sedert september 1978
geen enkele steunregeling meer bestaat heeft deItaliaanse regering
een noodhulp voor descheepswerven voorgesteld .Demeeste werven heb­
ben ,hunactiviteiten verminderd als gevolg van de*inkrimping van hun
orderportefeuille .Denominale werkgelegenheid werd weliswaar slechts
met 5%verminderd in1979 1maar de"technische werkloosheid "werd in
ruime mate toegepast opdeovertollige arbeidskrachten .
Nederland •
In1979 waren devorderingen inde .uitvoerig van het in1977 vast­
gestelde herstructureringsprogramma verschillend voor deverschillende
groepen scheepswerven eninbepaalde gevallen moeten nieuwe voorzie­
ningen inoverweging worden genomen .

-21- IIl/1161/80-NL
Vandegroepwervendiegespecialiseerd zijnindebouwvanzeer
groteschepenenoffshore-projecten isdeuitvoeringvanhetplan
éénenkelewerfdiezeergroteschepenkanbouweninstandtehouden
opgrote,moeilijkheden gestuit.Omtotalesluitingtevoorkomenmoest
dezewerfgescheiden wordenvandegroepwaartoehijbehoordeense­
dertbegin1979wordtdezewerfvoorrekeningvandestaat'geëxploi­
teerd.Definitieve besluitenoverdefunktievandezewerf.werdenin
1979nietgenomen.Indezelfdëgroepwerdendeherstelactiviteiten
eveneensgereorganiseerd . ,
Deindebouwvangroteenmiddelgrote schepengespecialiseerde groep ,
scheepswerven heeftgoedevorderingen jgemaaktmetdeherstructurering .
Dezewervenzijnthansvoorhetmerendeelgehergroepeerd orödegrootste
werfwaarvandemodernisering gaandeis.Voortswerdeenwerfvande
groepgesloten.. »
Inde.groepscheepswerven die'gespecialiseerd' isindebouwvanbag-
germaterieel gingendetweegrootsteeenhedeneenfusieaan;inde­
zegroepwerdentweescheepswerven gesloten.
Metbetrekkingtotdegroepscheepswerven diegelegenzijnaande
groterivierenendegroepwerveninhetnoordenvanhetland,'die
gespecialiseerd zijnindebouwvankleineschepenisdeherstruc­
tureringnietverdergevorderd.Enkelebedrijvenmoestensluiten.
Aldezeontwikkelingen hebbenin1979geleidtoteenverliesaanar­
beidsplaatsen indescheepsnieuwbouw vanongeveer .3«000,zodataan
heteindvanhetjaardetotalewerkgelegenheid 14.500bedroeg.'
Verenigd_Koninkri jk 1
Hetherstructureringsprogramma vandeBritishShipbilders (BS),dat
injuni1979doordeBritseregeringwerdgoedgekeurd ,omvateen
vermindering indesectorbouwvankoopvaardijschepen met33%van
deproduktiecapaciteiten30%vanhetpersoneeltenopzichtevan
1976.In1981moetdeproduktiealduswordenbeperkttot430.000cbrt
endewerkgelegenheid tot20.000personen.'
Voorafgaande aanhetherstructureringsprogramma warenreedsdriewer­
vengeslotensedertde'oprichting vandeBS.Hetdoelvan.capaciteits-
vermindering moetwordenverwezenlijkt doorhetstopzetten vandeac­
tiviteitenvandebouwvankoopvaardijschepen bijzevenanderewerven
vandegroep.: -
Devermindering .vanhetpersoneelverlooptvolgenshetopgestelde
schemaendewerkgelegenheid bedroegeind197923-500personen.Het
voor1980/1981beoogdepersoneelsbestand ,bijeencapaciteitvan
430.000cbrt,heefttotdoeldeproduktiviteit vandeBritsewerven
teverhogen, , . •

-22- III/1161/80-NL
Bijdediversificatie wordthetaccentvooralgelegdopdeintensivering
vandemilitairescheepsbouw .Dewerkgelegenheid indezesectorissedert
1975aanmerkelijk toegenomen . ..
*
DewerfteBelfastmoeteveneens "mkrimpenenzalsteun,vanderegering
krijgenvoorordersvoorschepenwaarvandeleveringnajuli1981moet
plaatsvinden,mitsprocluktieenwerkgelegenheid bepaaldemaximaniet
overschrijden.' /;
Slotbeschouwing -
Dealgemeneeconomischevooruitzichten opkortetermijnhoudenmetname
indatdegroeivrijwelnihilzalzijn,deinflatiewederopleeftende
rèntetarieven zichnog'steedsopeenshoogniveaubegeven.Dezeontwik­
kelingendreigennegatieve ,gevolgentezullenhebbenvoordeinter­
nationalehandelendientengevolge ookvoordeorderontvangsten' inde
scheepsbouw .OmdezeredenisdeCommissievanmeningdatnietvooreind
1981gerekendmagwordenopeenherstelvandescheepsbouwmarkt ,zijhet
datinbepaaldesectorenvandemarktuitzonderingen opdezeregelkunnen
voorkomen,welkeevenwelopzichzelfgeenbelangrijke invloedkunnen
uitoefenen opdetotalevraag.
Dezesituatiedreigteenzwaredruktezullenuitoefenen opdecommunau­
tairescheepsbouwindustrie dieevenalsin1979denadelenzalblijven .\
ondervinden vandewaardestijging vandevaluta'svandelid-staten,met--;'
nametenopzichtevandeyen,daarJapanalsvoornaamste producentinde',
wereldeentoonaangevende rolspeeltbijdeprijsvorming opdit'gebied .
InditverbandistevensvanbelangdatdeinJapangeldendeproduktie -^
beperkingenverlichtzullenwordenvoorhetbegrotingsjaar 1981.Dever­
hogingvanheteffectieveproduktiepotentieel _diedaaruitvoortvloeit .'j
(met39%tot51.%gemiddeldvandemaximumproduktie indeperiode
1974-1975)zouineenstagnerende marktmedekunnenbijdragentothet
vergrotenv.andemoeiLijkhedendiedeEuropesewervenondervinden bij
'hunpogingenhunaandeelinhettotaaldernieuweordersindewereld
tehandhaven. , , ;
Methetoogopdemogelijkemarktontwikkelingen'heeftdeCommissiein.
.1979aandeRaadeenmededelingvoorgelegdbetreffende eenanticyclische
•actieindezesectorwelkevoornamelijk gerichtisophetactiverenvan
devraag,waardoordesocialeconsequenties vandecrisiskunnenworden
verzacht:Deactieomvathetbevorderen vansloopengelijktijdige
nieuwbouwvaneentotdehelftverminderdtonnagezeeschepen.Aandeter
zakeuiteengezette denkbeelden werdondermeergestaltegegevenineen
uitvoerigedialoogmetdebetrokkeninstantiesdieerinhetalgemeen
gunstigophebbengereageerd.NahetdebatdatdeRaadeind1979aan.
dezemededelingheeftgewijdbestudeert deCommissiedemogelijkheden
voorconcretevoorstellen opditgebied.
Bovendien ,heeftdeRaadzojuisthaarvoorstelgoedgekeurd om,inhetkader
vandenietaandequotaregeling onderworpen middelenvanhetRegionaalFonds,
degebiedenwaardecrisisvandescheepsbouwsector bijzonderernstigegevolgen
heeftalsgebiedenaantewijzendiemetprioriteitvoorsteuninaanmerking
komen. :'»
Cpsociaalgebiedheeftde.Commissierecentelijk maatregeLenvoorgesteld
diebeogeneenbijdrageteleverentothethandhavenvanhetinkomenvan
ouderêwerknemersdiedesectorverlaten.Dezemaatregelen -kunneneénbij­
dragevormentothetondersociaalaanvaardbare omstandigheden voortzetten
vandeherstructurering van'desector.