COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 27.05.1997 
COM(97) 239 def 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
inzake grensoverschrijdende 
samenwerking in het kader van het Tacis-programma 

1. Context 
1.1. Deze mededeling schetst het beleid van de Commissie met betrekking tot de 
grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Tacis, tot aan het jaar 1999. 
Het belang van grensoverschrijdende samenwerking wordt door de Europese 
Gemeenschap sinds lange tijd erkend. De ontwikkeling van grensoverschrijdende 
samenwerking tussen de Nieuwe Onafhankelijke Staten en de EG en de Midden- en 
Oost-Europese landen is de laatste jaren van steeds groter belang geworden, nu de 
EG sinds de toetreding van Finland een gemeenschappelijke grens heeft met de 
NOS, en het Oostzeegebied in de uitgebreide EG een steeds grotere rol speelt. Ook 
de ontwikkeling van de oostgrenzen van de Midden- en Oost-Europese landen, nu 
deze zich op de toetreding voorbereiden, is van groot belang. Op initiatief van het 
Europees Parlement is in 1996 speciaal voor dit doel een nieuwe begrotingslijn 
ingevoerd. 
1.2. Een van de belangrijkste motieven voor de versterking van de grensoverschrijdende 
samenwerking in deze regio is de noodzaak om voor stabiliteit te zorgen aan de 
grens van de EG met de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Er is tussen beide zijden van 
de grens een aanzienlijk verschil in levensstandaard. Versterking van de 
samenwerking tussen de gemeenschappen aan weerszijden van de grens, waardoor 
de basis wordt gelegd voor duurzame economische en maatschappelijke 
ontwikkeling, wordt daarom als een prioriteit gezien. Naast de versterking van de 
bilaterale banden is de ontwikkeling van effectieve grenscontrole ook van belang. 
1.3. ïn 1996 stelde het Europees Parlement voor om Tacis en Interreg te coördineren 
met betrekking tot de grensoverschrijdende samenwerking tussen Finland en 
Rusland1. Het Comité van de Regio's benadrukte, dat de grensregio's moeten 
worden betrokken bij planning en tenuitvoerlegging van maatregelen voor 
grensoverschrijdende samenwerking^. Voorts werd voorgesteld om de Russische 
plaatselijke en regionale autoriteiten te betrekken bij het samenwerkingsprogramma 
voor de Oostzee, op dezelfde wijze als de autoriteiten in de Midden- en Oost-
Europese landen3. 
1.4. De grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Tacis kan tevens bijdragen 
tot de voorbereiding op de toetreding in de Midden- en Oost-Europese landen. Ten 
eerste doordat extra middelen beschikbaar komen voor de financiering van 
Resolutie van het Europees Parlement van 19.1.1996 over de Mededeling van de Commissie over de 
toewijzing van financiële middelen voor en de uitvoering van de communautaire initiatieven in 
Oostenrijk, Finland en Zweden: COM(95)0123 - A4-0328/95. 
Advies van het Comité van de Regio's van 12 juni 1996 over "De noordelijke dimensie van de Europese 
Unie en de ontwikkeling van de grensoverschrijdende samenwerking aan de grens tussen de EU en de 
Russische Federatie en in de Barentsz-regio". 
Advies van het Comité van de Regio's van 13 november 1996 over "Het huidige en toekomstige beleid 
van de EU tav. de Oost/eeregio, met bijzondere nadruk op de plaatselijke en regionale aspecten". 
is 
grensovergangsfaciliteiten, om tegemoet te kunnen komen aan de groeiende 
bezorgdheid ten aanzien van de betrouwbaarheid van de oostgrenzen van de 
Midden- en Oost-Europese landen. Ten tweede door het stimuleren van banden over 
de grens heen, vooral waar er sprake is van minderheden, zoals in de Baltische 
staten, zodat de stabiliteit van grensregio's wordi bevorderd 
1.5. De steun voor grensoverschrijdende samenwerking in de Nieuwe Onafhankelijke 
Staten past binnen het beleid ter stimulering van de grensoverschrijdende 
samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, de Midden- en Oost-Europese 
landen en de Nieuwe Onafhankelijke Staten door middel van een aantal 
instrumenten. Dit beleid is mede door de volgende gebeurtenissen tot stand 
gekomen: 
- vanaf eind jaren '80 steunt de Europese Gemeenschap de grensoverschrijdende 
en transnationale samenwerking via haar structuurfondsen, met name in het kader 
van het communautaire initiatief Interreg. Interreg HA financiert programma's 
voor grensregio's aan alle binnen- en buitengrenzen van de Unie in de periode 
1994-99, en Interreg IIC financiert transnationale samenwerking in een aantal 
gebieden, waaronder die rond de Oostzee; 
- in 1994 werd op initiatief van het Europees Parlement een afzonderlijke 
begrotingslijn binnen Phare gecreëerd ter ondersteuning van grensoverschrijdende 
samenwerking aan de grenzen van lidstaten met Midden- en Oost-Europa. Op 
basis van een afzonderlijke verordening van de Commissie4 kwam daarna het op 
Interreg gemodelleerde Phare-programma voor Grensoverschrijdende 
Samenwerking tot stand, in het kader waarvan jaarlijks programma's worden 
vastgesteld; 
- de Europese Raad van Essen stelde in december 1994 de hoofdlijnen vast van het 
beleid voor grensoverschrijdende samenwerking met de Midden- en Oost-
Europese landen en de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Overeengekomen werd 
dat de EG "een programma van regionale samenwerking en goed nabuurschap zal 
opstellen om meerjarige, meerlanden samenwerking te bevorderen in land- en zee 
grensregio's rondom EG-landen en Midden- en Oost-Europese landen, Midden-
en Oost-Europese landen onderling en Midden- en Oost-Europese landen en 
Nieuwe Onafhankelijke Staten, op gebieden als verveer, nutsvoorzieningen, 
milieu, economische ontwikkeling, menselijke hulpbronnen en landbouw". Dit 
kader werd in maart 1995 verder versterkt door het "Pact inzake Stabiliteit in 
Europa", waarin de nadruk werd gelegd op de "gezamenlijke en gestage 
inspanning om dreigende spanningen en crisissen te voorkomen of te beëindigen 
en om in Europa op duurzame wijze een zone van goed nabuurschap en 
samenwerking tot stand te brengen"; 
- de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomsten die met een aantal landen 
zijn gesloten hebben mede ten doel tot een geleidelijke aanpassing en een ruimere 
samenwerking in Europa te komen. De actieprogramma's voor Rusland en 
Oekraïne wijzen op het belang van grensoverschrijdende samenwerking met de 
4 Verordening (EG) nr. 1628/94 van de Commissie van 4 juli 1994 betreffende de uitvoering van een 
programma voor grensoverschrijdende samenwerking tussen landen van Midden- en Oost-Europa en de 
lidstaten van de Gemeenschap in het kader van het Phare-programma (PB L 171 van 6 juli 1994, blz. 14). 
EG en de geassocieerde landen. Dit punt is ook in de nieuwe Tacis-verordening5 
opgenomen. 
2. Doelstellingen en instrumenten 
2.1. In dit verband richt het programma zich op de ondersteuning van duurzame 
projecten (overdracht van kennis, ontwikkeling van grensoverschrijdende contacten, 
financiering van kleinschalige infrastructuur en joint ventures) die een 
grensoverschrijdende impact hebben en die door gemeenschappen aan weerszijden 
van de grens worden gesteund. Hierdoor kunnen banden ontstaan die ook na afloop 
van een project behouden blijven, wat tot duurzame regionale samenwerking leidt. 
Voorrang genieten projecten die plaatselijk of regionaal aantoonbaar gesteund 
worden en een structurele impact hebben. 
2.2. Voor financiering komen projecten in aanmerking die tot de verwezenlijking van de 
hieronder vermelde doelstellingen bijdragen. 
• Verbetering van de efficiency en de doelmatigheid van de grenscontrole en het 
transitoverkeer. 
Middelen hiertoe zijn versterking van grensnetwerken door betere procedures 
voor grensoverschrijding en geschikte infrastructuur, en verbetering van de 
grensbewaking door middel van gezamenlijke programma's voor grensbeheer aan 
weerszijden van de grens. Voorrang hebben daarbij: 
- vereenvoudiging van het plaatselijke grensverkeer, een eerste vereiste voor 
grensoverschrijdende samenwerking en regionale ontwikkeling; 
- grensovergangen tussen EG-lidstaten, Midden- en Oost-Europese landen en 
Nieuwe Onafhankelijke Staten die aan de Kreta-corridors liggen6, 
overeenkomstig het gemeenschappelijke vervoersbeleid van de EG en de 
ontwikkeling van een geïntegreerd Pan-Europees Vervoersnetwerk van 
multimodale corridors. 
• Bijstand aan grensregio's om specifieke ontwikkelingsproblemen op te lossen die 
het gevolg zijn van hun perifere ligging ten opzichte van de nationale economie. 
Hiertoe wordt tussen gemeenten onderling samenwerking opgezet en het 
bedrijfsleven gestimuleerd, wat samen met het leggen van verbindingen tussen 
grensnetwerken, handel en economie in de desbetreffende regio's bevordert. 
Grensprojecten waarvoor risicodragend kapitaal nodig is worden gefinancierd via 
het Joint Venture-programma (JVP). 
Aanpak van twee hoofdtypen van plaatselijke grensoverschrijdende 
milieuproblemen, a) wanneer aan beide zijden van de grens tegelijkertijd actie 
moet worden ondernomen (bijvoorbeeld bij vervuiling van grenswateren) en b) 
wanneer in de Nieuwe Onafhankelijke Staten investeringen moeten worden 
gedaan om een probleem aan te pakken waarvan de effecten aan de andere kant 
van de grens merkbaar zijn (zoals bij afValstorting stroomopwaarts). 
5 Verordening (Euratom, EG) nr. 1279/96 van de Raad van 25 juni 1996 betreffende bijstand aan de 
Nieuwe Onafhankelijke Staten en Mongolië bij de sanering en het herstel van de economie (PB L 165 van 
4 juli 1996, blz. 1). 
Prioritaire multimodale vervoerscorridors die de Europese Unie verbinden met haar oosterburen. 
Vastgesteld in 1994 op de tweede Pan-Europese Vervoersconferentie in Kreta. 
In dit geval moeten studies van plaatselijke milieuproblemen worden verricht, 
vaak in het kader van een regionale aanpak, en moeten gedetailleerde 
projectontwerpen en -voorstellen worden opgesteld voor vervolginvesteringen 
van derden ten behoeve van de ondersteunende infrastructuur. Bijzondere 
aandacht zal worden geschonken aan activiteiten die een ondersteuning vormen 
van Gemeenschapsbeleid op een breder terrein, zoals het vijfde milieu­
actieprogramma van de EG7. 
Voorts wordt een gedeelte van het budget gereserveerd voor aanvullende 
activiteiten die de doelstellingen van het programma ondersteunen en in 
overeenstemming zijn met de prioriteiten van Interreg IIA8, alsmede Phare-pro-
gramma's. 
2.3. Om een activiteit in het kader van de grensoverschrijdende samenwerking met 
succes te kunnen uitvoeren, moet regionaal en lokaal het vermogen aanwezig zijn 
om projecten te genereren en ontwikkelen. Dit houdt ook in dat duurzame 
betrekkingen tussen grensgemeenschappen moeten worden opgebouwd. 
3. Prioriteiten 
3.1. In de beginjaren van het programma zal voorrang worden gegeven aan institutionele 
ondersteuning. Dit stelt regionale en plaatselijke autoriteiten in staat een grotere rol 
te spelen bij het programma, naarmate dit zich ontwikkelt. Tegelijkertijd ligt de 
nadruk in eerste instantie op de ontwikkeling van grensnetwerken en grensbeheer. 
Naast de belangrijkste grensovergangen wordt speciale aandacht besteed aan 
projecten die een rechtstreekse verbinding tussen grensgemeenschappen beogen, 
zoals projecten ter stimulering van het bedrijfsleven. Milieuprojecten nemen een 
belangrijke plaats in gedurende de gehele looptijd van het programma. 
4. Geografische prioriteit: beoogde regio's 
4.1. Geografisch richt het Tacis-programma voor grensoverschrijdende samenwerking 
zich in de eerste plaats op de grenzen tussen de Nieuwe Onafhankelijke Staten en de 
EG en die tussen de Nieuwe Onafhankelijke Staten en de Baltische staten. Voorts 
komen de landgrenzen tussen enerzijds Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië 
en anderzijds de Midden- en Oost-Europese landen in aanmerking. De kaart in 
bijlage 1 geeft een overzicht van de beoogde regio's. Activiteiten in de regio 
Archangelsk zullen slechts in uitzonderlijke omstandigheden in overweging worden 
genomen, ter aanvulling op activiteiten in het kader van Interreg IIA. 
4.2. Ter bevordering van een coherente aanpak wil de Commissie overwegen om 
grensoverschrijdende activiteiten aan de grenzen tussen de Nieuwe Onafhankelijke 
Staten in het Interstate-programma, van Tacis op te nemen. De eerste stappen in 
deze richting zijn reeds gezet. 
7 5e milieu-actieprogramma van de Europese Gemeenschap: Op weg naar duurzame ontwikkeling. 
De prioriteitssectoren van Interreg HA voor de Fins-Russische grens zijn: vervoer en telecommunicatie, 
ontwikkeling van ondernemingen en het ondernemingsklimaat, milieu, stimulering van de overdracht van 
kennis en de voorwaarden voor regionale samenwerking. 
5. Methoden 
5.1. Er worden procedures uitgewerkt om de doelstellingen van het Programma voor 
Grensoverschrijdende Samenwerking en het kader waarin dit past tot uitvoering te 
brengen. Elementen van deze procedures zijn sterke betrokkenheid van regionale en 
plaatselijke instanties en voldoende flexibiliteit om met kleinschalige projecten aan 
de basis te kunnen werken. De selectiecriteria voor projecten houden onder meer 
rekening met grensoverschrijdende impact, synergie met andere programma's van de 
Gemeenschap en absorptiecapaciteit. 
5.2 Synergie met andere programma 's van de Gemeenschap 
5.2.1. Bij de implementatie van grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Tacis 
wordt gestreefd naar maximale synergie met Interreg en het Phare-programma voor 
Grensoverschrijdende Samenwerking. Dit is vooral gunstig voor de Barentsz-regio 
en het Oostzeegebied, overeenkomstig de aanpak waartoe werd besloten in het 
Initiatief voor het Oostzeegebied van Visby (mei 1996), waar werd opgeroepen tot 
meer doeltreffende aanvullende maatregelen via financieringsinstrumenten van de 
EG (Interreg, Phare en Tacis). 
5.2.2. In het kader van Interreg en de programma's voor grensoverschrijdende 
samenwerking van Phare wordt intensief gestreefd naar een zo sterk mogelijke 
harmonisatie van de aanpak. Het financieringsstelsel van de EG kan zo voor de 
uiteindelijke begunstigden zo eenvoudig en begrijpelijk mogelijk worden gehouden. 
Ook het programma voor grensoverschrijdende samenwerking van Tacis kiest voor 
deze aanpak, echter binnen het huidige kader van Tacis. De specifieke procedures 
voor grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Tacis laten de algemene 
procedures van de Tacis-verordening onverlet, bijvoorbeeld ten aanzien van het 
Beheerscomité van Tacis. 
5.2.3. Het is de bedoeling om bestaande regionale samenwerkingsverbanden zoveel 
mogelijk intact te laten, dit op basis van de ervaring die met andere programma's 
voor grensoverschrijdende samenwerking van de Gemeenschap is opgedaan. 
Uiteraard wordt waar nodig steun verleend voor verdere ontwikkeling. 
5.2.4. Waar van toepassing wordt overlegd gepleegd met comités die op grond van de 
programma's voor grensoverschrijdende samenwerking van Phare en Interreg zijn 
opgericht. Ter bevordering van de harmonisatie met andere maatregelen in het 
Oostzeegebied overlegt de Commissie bijvoorbeeld met de Coördinatiecommissie 
voor het Oostzeegebied over ontwikkelingen in het kader van het Tacis-programma 
voor grensoverschrijdende samenwerking. 
5.3 Faciliteit kleine projecten 
Regionale autoriteiten en gemeenschappen geven hoge prioriteit aan kleinschalige 
plaatselijke activiteiten voor grensoverschrijdende samenwerking, omdat zij zo 
kunnen samenwerken met middelen van een overzienbare omvang. Dit type 
kleinschalige projecten wordt in dit programma voor grensoverschrijdende 
samenwerking gefinancierd via de faciliteit voor kleine projecten. Voorgesteld wordt 
dat bij dit soort financiering de Tacis-activiteiten gekoppeld worden aan 
complementaire programma's van de Gemeenschap, op basis van het succesvolle 
model dat ontwikkeld is voor de Faciliteit Kleine Projecten Oostzeegebied. De 
faciliteit is vraaggestuurd en flexibel opgezet, om te kunnen worden ingezet op een 
groot aantal gebieden van economische samenwerking, onder andere steun voor het 
democratisch proces. 
5.4 Rol van regionale/plaatselijke autoriteiten 
De identificatie en voorbereiding van activiteiten vindt zoveel mogelijk plaats op 
regionaal en plaatselijk niveau, waarbij gebruik wordt gemaakt van contacten en 
advies van de Interreg-regio's. Zoals bij Tacis gebruikelijk spelen ook de nationale 
autoriteiten bij het programma een rol, met name ten aanzien van projecten van 
nationaal belang, zoals grensovergangen, en bij de definitieve goedkeuring van het 
programma. 
5.5 Voorlichting 
5.5.1. Als eerste stap worden bijeenkomsten georganiseerd voor elke betrokken grens met 
de Nieuwe Onafhankelijke Staten, waaraan wordt deelgenomen door nationale, 
regionale en plaatselijke autoriteiten. Op deze wijze worden de verantwoordelijke 
instanties betrokken bij identificatie, uitwerking en selectie van de projecten. 
5.5.2. Voor de regionale en plaatselijke instanties worden afzonderlijke bijeenkomsten 
gehouden om de ontwikkeling en implementatie van de Tacis-faciliteit Kleine 
Projecten te bespreken. Werkgroepen die een bijdrage leveren tot identificatie en 
ontwikkeling van projecten zijn een belangrijk middel om de plaatselijke en regionale 
capaciteit ten aanzien van het programma te versterken. 
i^KENSOVRRSC^HRODEND*: SAMBNWERKINC 
In aanmerking komende grensregio's (met Rusland) 
Russian - Finnish Border 
Murmansk oblast 
Republic of Karelia 
Archangelsk oblast 
(eligible in exceptional circumstances 
only to complement activities funded 
under the interreg IIA Programme) 
City of St Petersburg 
Leningrad oblast Russian - Estonian Border 
6(5) Leningrad oblast 
7 Pskov oblast 
Russian - Latvian Border 
8(7) Pskov oblast 
Russian - Polish/Russian - Lithuanian Border 
9 Kaliningrad oblast 
<* 
ISSN 0254-1513 
COM(97) 239 def. 
DOCUMENTEN 
NL il 01 15 
Catalogusnummer : CB-C0-97-231-NL-C 
ISBN 92-78-19869-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
lo