7. 5. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 114/15 
Motivering 
De multinationale ondernemingen vormen geen specifiek probleem in het kader van de Overeenkomst 
van Lomé, maar komen in andere instanties, o.a. de OESO en de VN, aan de orde. Anderzijds kan de 
suggestie, op het doen en laten van multinationals in het kader van de Overeenkomst van Lomé controle 
uit te oefenen, zoals in paragraaf 3.2.6. wordt gedaan, slechts ertoe leiden dat de ontwikkeling van de 
industriële samenwerking, waarvan de kleine en grote multinationale ondernemingen de noodzakelijke 
promotors zijn, wordt afgeremd. 
Uitslag van de stemming: 
Stemmen vóór: 42, stemmen tegen: 49, onthoudingen: 6. 
Bladzijde 9: 
Na paragraaf 3.2.9. een nieuwe als volgt luidende alinea toe te voegen: 
„Het Stabex-stelsel zou ook moeten worden aangevuld met een indexeringsysteem waardoor de 
constante waarde van de toegewezen bedragen kunnen worden gegarandeerd en de prijzen van de 
produkten op hetzelfde peil kunnen blijven; met name de gevolgen van de inflatie en de internatio­
nale monetaire wanorde maken dit noodzakelijk.". 
Uitslag van de stemming: 
Stemmen vóór: 22, stemmen tegen: 45, onthoudingen: 6. 
Bladzijde 15, paragraaf 3.5.2: 
De vermelding van de apartheid in Zuid-Afrika als criterium voor de hulp welke moet worden ver­
leend aan de landen die de Overeenkomst van Lomé hebben ondertekend, te schrappen. 
Motivering 
Ons Comité behoort geen zuiver politieke criteria voor de toepassing van de Overeenkomst voor te stel­
len. 
Uitslag van de stemming: 
Stemmen vóór: 37, stemmen tegen: 54, onthoudingen: 9. 
Advies inzake een voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de onderlinge aanpas­
sing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der Lid-Staten inzake de aansprake­
lijkheid voor produkten met gebreken 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen nr. C 241 van 14 oktober 1976, blz. 9. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 5 oktober 1976 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 100 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen. 
Nr. C 114/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 5. 79 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 12 en 13 juli 1978 te Brussel gehouden 161e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
Gezien artikel 100 van het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Economische Gemeenschap, dat met 67 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 11 
onthoudingen werd goedgekeurd. 
Gezien de van 5 oktober 1976 daterende adviesaan­
vrage van de Raad van de Europese Gemeenschappen, 
Gezien het op 28 september 1976 door zijn Bureau 
genomen besluit, de Afdeling voor industrie, handel, 
ambacht en dienstverlening met de desbetreffende voor­
bereidende werkzaamheden van het Comité te belasten, 
Gezien het door deze Afdeling tijdens haar vergadering 
van 14 juni 1978 opgestelde advies, 
Gezien het door de rapporteur, de heer De Grave, voor­
gelegde rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn op 12 en 13 juli 
1978 gehouden 161e zitting (vergadering van 13 juli 
1978), 
Overwegende dat de Raad een eerste programma voor 
een beleid inzake bescherming en voorlichting van de 
consument heeft goedgekeurd (*); 
Overwegende dat de Raad de Commissie in dit pro­
gramma heeft verzocht hem een voorstel voor te leggen 
voor een richtlijn betreffende de onderlinge aanpassing 
van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake de aan­
sprakelijkheid voor produkten met gebreken, en daarbij 
rekening te houden met de door de Raad van Europa 
verrichte werkzaamheden; 
Overwegende dat het Comité dit eerste programma 
heeft goedgekeurd (2); 
Overwegende dat het huidige richtlijnvoorstel van de­
zelfde grondbeginselen uitgaat als de ontwerp-overeen-
komst van de Raad van Europa van 20 september 1976; 
Overwegende dat met het richtlijnvoorstel eveneens 
wordt beoogd, nationale wettelijke bepalingen die 
concurrentiedistorsies en distorsies in het vrije verkeer 
van goederen met zich meebrengen, gedeeltelijk te 
harmoniseren, 
H PB nr. C 92 van 25. 4. 1975. 
(2) PB nr. C 97 van 16. 8. 1974. 1. Algemene opmerkingen 
1.1. Inleiding 
1.1.1. Het Comité constateert dat het de bedoeling is 
van de Commissie, een belangrijk punt van het Eerste 
programma voor een beleid inzake bescherming en 
voorlichting van de consument te verwezenlijken door 
de harmonisatie van de wettelijke bepalingen van de 
Lid-Staten betreffende de aansprakelijkheid voor ge­
brekkige produkten bij wege van een richtlijn voor te 
stellen. 
1.1.2. Het Comité is van mening dat een richtlijn op 
dit gebied op de volgende beginselen dient te steunen: 
— het scheppen van de mogelijkheid doeltreffend en 
sneller verhaal te nemen; 
— het zo goed mogelijk, d.w. z. met zo min mogelijk 
kosten maar wel zo billijk mogelijk, spreiden van de 
financiële lasten van schade die gebrekkige produk­
ten toebrengen aan hun gebruikers en van de onkos­
ten die gemaakt moeten worden ter verdeling van de 
kosten van eventuele schade; 
— verhindering, althans zo veel mogelijk, van het op 
de markt brengen van produkten met gebreken, 
zonder dat het op de markt brengen van veilige 
produkten wordt belemmerd; 
— het voorkomen of opheffen van concurrentieverval­
sing tussen de ondernemingen; 
— het volgen van de ontwikkelingen van de aansprake­
lijkheid voor gebrekkige produkten zowel in het 
internationale als in het nationale recht (vgl. rapport 
van de Afdeling). 
1.1.3. Het Comité herinnert eraan dat de schade welke 
de consument van een gebrekkig produkt lijdt, onver­
schillig welke, andere ge- of verbruikers van het betrok­
ken produkt had kunnen overkomen. Vooral wanneer 
de gelaedeerde ernstige sociale of economische schade 
lijdt, kan het onbillijk lijken dat deze schade door de 
onfortuinlijke consument alleen moet worden gedragen. 
1.1.3.1. Volgens het Comité kan in deze situatie door 
middel van een systeem van aansprakelijkheid onafhan­
kelijk van schuld voor de slachtoffers van gebrekkige 
7. 5. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 114/17 
produkten verbetering worden gebracht. Dit systeem 
wordt gebaseerd op het beginsel dat de met de schade­
loosstelling van de gelaedeerden gemoeide kosten in de 
verkoopprijzen worden doorberekend, zodat deze lasten 
indirect uiteindelijk door alle ge- of verbruikers van een 
produkt worden gedragen. 
1.1.3.2. Het Comité geeft toe dat geen van de mecha­
nismen die worden ingeschakeld om de lasten indirect 
door de consumenten te laten dragen, perfect werkt. 
Hoewel de verzekeringspremies volgens de vertegen­
woordigers van de verzekeringsmaatschappijen slechts 
een zeer gering deel van de verkoopprijs van de produk­
ten uitmaken, vindt het Comité dat in geval van alge­
mene invoering van een systeem van aansprakelijkheid 
onafhankelijk van schuld tevens de gevolgen ervan voor 
de produktiekosten in aanmerking zouden moeten 
worden genomen. 
1.1.3.3. Rekening houdende met bovenstaande over­
wegingen, kan volgens het Comité een communautaire 
richtlijn op dit gebied op een systeem van aansprake­
lijkheid zonder schuld gebaseerd worden. Met betrek­
king tot belangrijke modaliteiten van een dergelijk sys­
teem worden in het Comité echter uiteenlopende me­
ningen gehuldigd. 
1.2. De aan de wetenschappelijke en technologische 
ontwikkeling verbonden risico's 
1.2.1. Het Comité heeft geen overeenstemming kunnen 
bereiken over de opneming van de ontwikkelingsschade 
in het toepassingsgebied van de richtlijn. 
1.2.1.1. Sommige leden spreken zich voor uitsluiting 
ervan en dus voor schrapping van artikel 1, tweede ali­
nea, van het richtlijnvoorstel uit. Naar hun mening zou 
de opneming van de risico's van ontwikkelingsschade de 
ontwikkeling van vernieuwingen belemmeren en dien­
tengevolge de Europese sectoren die zich actief met 
onderzoek en ontwikkeling bezighouden op de wereld­
markt kunnen benadelen. Gevreesd moet namelijk 
worden dat de kosten voor de dekking van deze niet te 
voorziene risico's tamelijk hoog zullen zijn. Zulks des te 
meer daar de draagwijdte van het Commissievoorstel, 
welke aan de in artikel 4 gegeven definitie van „gebrek" 
een nieuwe dimensie toevoegt, allesbehalve duidelijk is. 
1.2.1.2. Andere leden zijn daarentegen van oordeel dat 
ook deze risico's onder het toepassingsgebied van de 
richtlijn dienen te vallen indien men tot een afdoende 
bescherming van de consumenten wil komen en een 
ontwikkeling in de richting van een risico-aansprake-
lijkheid wenst, te meer daar de verzekeringsmaatschap­
pijen in staat zijn deze risico's te dekken. 
1.3. Problemen die direct of indirect met de in de richt­
lijn aan de orde zijnde materie verband houden 
1.3.1. Het Comité herinnert eraan dat naar analogie 
van hetgeen op het vlak van de verzekering tegen ar­beidsongevallen gebeurt, een onderscheid kan worden 
gemaakt tussen letsel veroorzaakt door een enkel voor­
val en letsel dat het gevolg is van een voortdurend en 
regelmatig blootstellen, dat pas na vele jaren of zelfs bij 
de tweede generatie aan de dag kan treden. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Artikel 1 — De bewijslevering 
2.1.1. Het Comité constateert dat de gelaedeerde het 
drievoudige bewijs moet leveren van de veroorzaakte 
schade, het gebrek en het causaal verband. Het is van 
oordeel dat evenals voorheen aan de rechters van de 
verschillende Lid-Staten een zekere vrijheid dient te 
worden gelaten om te beoordelen of bepaalde werkelijk 
overtuigende vermoedens in aanmerking kunnen wor­
den genomen. 
2.2. Artikel 1, eerste alinea — Uitsluiting van gebrek­
kige diensten 
2.2.1. Het Comité neemt er met voldoening nota van 
dat de Commissie zal trachten een richtlijn betreffende 
diensten met gebreken uit te werken. 
2.3. Artikel 4 — Definitie van het begrip „gebrek" 
2.3.1. Het in het Comité aan de dag getreden menings­
verschil over de risico's van ontwikkelingsschade werkt 
door met betrekking tot de in artikel 4 gegeven definitie 
van een gebrekkig produkt. 
2.3.2. Sommige leden gaan met de door de Commissie 
voorgestelde formulering van dit artikel akkoord, ter­
wijl anderen gaarne zouden zien dat het begrip „ge­
brek" duidelijker en ondubbelzinniger omschreven 
werd. 
2.4. Artikel 5 
2AA. Het Comité constateert dat de producent vol­
gens het richtlijnvoorstel het bewijs moet leveren dat het 
produkt niet gebrekkig was op het tijdstip waarop het 
in het verkeer werd gebracht; naar zijn oordeel dient 
men de rechters van de Lid-Staten evenals voorheen een 
zekere vrijheid te laten om te beoordelen of bepaalde 
werkelijk overtuigende vermoedens in aanmerking 
kunnen worden genomen. 
2.5. Artikel 5 bis (nieuw) — Eigen schuld 
2.5.1. Het Comité vindt dat in de richtlijn gepreciseerd 
moet worden dat bij (gelijktijdige) eigen schuld van de 
gelaedeerde de nationale wettelijke voorschriften van 
toepassing zijn. 
Nr. C 114/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 5. 79 
2.6. Artikel 5 ter (nieuw)-— Schade die zowel door 
een gebrek aan bet produkt als door het handelen 
of nalaten van een derde wordt veroorzaakt 
2.6.1. In het geval de schade zowel door een gebrek 
van het produkt als door het handelen of nalaten van 
een derde wordt veroorzaakt, moet de producent volle­
dig aansprakelijk blijven, aangezien deze de 
mogelijkheid van regres op de derde heeft. In de richtlijn 
zou een artikel moeten worden opgenomen, waarin 
wordt bepaald dat de aansprakelijkheid van de produ­
cent niet wordt beperkt wanneer de schade wordt ver­
oorzaakt zowel door een gebrek aan het produkt als 
door het handelen of nalaten van een derde, behalve 
wanneer het gedrag van deze laatste binnen de juridi­
sche sfeer van de gelaedeerde valt en derhalve vanuit het 
oogpunt van eigen schuld relevant is. 
2.7. Artikel 6 —r- Afbakening van het begrip „schade" 
2.7.1. Het Comité neemt nota van het feit dat de richt­
lijn geen wijziging beoogt van het begrip schade die 
voor vergoeding in aanmerking komt, zoals dit in de 
nationale rechtstelsels bestaat. Op dit punt wordt dus 
geen harmonisatie doorgevoerd: sommige soorten van 
schade zullen althans voorlopig door de diverse Lid-Sta-
ten op verschillende wijze in aanmerking worden geno­
men (b. v. smartegeld). 
2.7.2. Het Comité is er niet in geslaagd een unaniem 
standpunt te bepalen inzake de voorgestelde definitie 
van het begrip schade. 
2.7.2.1. Sommige leden achten de door de Commissie 
voorgestelde definitie te ruim en zouden willen dat 
zaakschade ervan werd uitgesloten. Naar hun mening 
verdient het de voorkeur voor de verschillende soorten 
van schade een gedifferentieerde regeling uit te werken, 
aangezien ook de mate van de erop uitgeoefende sociale 
druk gedifferentieerd is. Om deze reden verzoeken zij de 
Commissie in deze zin de gewenste verbeteringen in de 
richtlijn aan te brengen zowel met betrekking tot de, 
aanspraak op vergoeding, als inzake de bewijslast en de 
beperkte mogelijkheden van de gelaedeerde om met 
succes een actie in te stellen. 
2.7.2.2. Volgens andere leden is de voorgestelde defini­
tie te beperkt en dient alle schade vergoed te worden. 
Anders zou men niet tot een harmonisatie kunnen 
komen op het gebied van andere soorten schade, zoals 
immateriële schade. Bovendien zou de gelaedeerde 
gedwongen kunnen worden op basis van verschillende, 
rechtsgrondslagen (risico-aansprakelijkheid en schuld­
aansprakelijkheid) te procederen om volledige schade­
loosstelling te verkrijgen. 
2.7.2.3. In verband met zaakschade hebben deze leden 
er nota van genomen dat de bescherming van de eco­
nomische belangen van de consumenten één van de 
punten is van het Eerste programma voor een beleid 
inzake bescherming en voorlichting van de consument 
en dat de Commissie, die zich door de resolutie van de Raad gebonden acht, derhalve voornemens is de geval­
len van zaakschade in de thans aan de Raad voorge­
legde richtlijn op te nemen. 
2.7.2.4. Voorts zouden sommige leden willen dat 
niet-verwerkte landbouwprodukten van de richtlijn 
werden uitgesloten. 
2.7.2.5. Andere leden zijn er voorstander van dat 
ambachtelijke produkten worden uitgesloten. 
2.8. Artikel 6 — Dekking van aan het produkt toege­
brachte schade 
2.8.1. Het Comité verzoekt de Commissie ten spoedig­
ste een richtlijnvoorstel inzake de garantie en de onder-
houdsservice in te dienen. 
2.9. Artikel 6 b) ii) — Uitsluitend schadevergoeding in 
de privésfeer 
2.9.1. Punt b) ii) van dit artikel moet nader worden 
uitgewerkt. Er bestaan lokalen die voor verschillende 
doeleinden gebruikt worden en produkten die bestemd 
zijn voor gebruik in de privésfeer welke van tijd tot tijd 
worden gebruikt voor de uitoefening van een beroep 
(particulier motorvoertuig dat soms wordt gebruikt 
voor een zakenreis of om zich naar zijn werk te bege­
ven). 
2.9.2. Dergelijke produkten zouden ook onder de rege­
ling moeten vallen. Dit punt zou derhalve als volgt 
moeten luiden: 
ii) door de gelaedeerde niet uitsluitend werd ver­
kregen of gebruikt voor doeleinden in de sfeer 
van handel, bedrijf of beroep.". 
2.9.3. Wanneer men het toepassingsgebied beperkt tot 
de beschadiging of vernietiging van zaken die normaliter 
bestemd zijn voor het ge- of verbruik in de privésfeer, en 
niet voor gebruik in de beroepssfeer, zouden zich even­
eens problemen kunnen voordoen. 
2.10. Artikel 7 — Maximale vergoeding: beginsel, 
niveau, verdelingsproblemen 
2.10.1. Ten aanzien van de maximale vergoeding (be­
ginsel, niveau eri verdelingsproblemen) heeft het Comité 
geen unaniem standpunt weten te bepalen. 
2.10.1.1. Sommige leden steunen het voorstel van de 
Commissie een bovengrens voor de schadevergoedingen 
vast te stellen. Naar hun mening dient de verzwaring 
van de aansprakelijkheid van de producent door een 
beperking van deze aansprakelijkheid gecompenseerd te 
worden. Zij pleiten er zelfs voor, naast de in de richtlijn 
opgenomen globale beperking, een beperking van 
200 000 ERE voor ieder afzonderlijk geval van dood of 
lichamelijk letsel in te stellen. Aan de andere kant zal 
7. 5. 79 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 114/19 
een globaal plafond als bedoeld in de ontwerp-richtlijn 
het normaliter toelaten de gelaedeerde volledige schade­
vergoeding te bieden. 
2.10.1.2. Andere leden zijn van oordeel dat bij beper­
king van de aansprakelijkheid van de producent de 
slachtoffers van catastrofen als die van thalidomide 
bescherming zouden moeten ontberen, omdat de uitge­
trokken bedragen niet alle geleden schade zouden dek­
ken. In deze gevallen zou dan een probleem rijzen in 
verband met de vraag, hoe de beschikbare middelen 
rechtvaardig tussen de slachtoffers verdeeld moeten 
worden. Daarvoor heeft de Commissie geen oplossingen 
voorgesteld. 
2.10.2. In ieder geval vindt het Comité dat, wanneer 
een bovengrens wordt vastgesteld, in de gevallen dat 
meerdere personen aansprakelijk zijn deze — ieder voor 
hun aandeel — tot schadeloosstelling tot het maximum 
gehouden zijn. 
2.11. Artikel 8 — Verjaring 
2.11.1. Het Comité betuigt zijn instemming met het in 
artikel 8, eerste alinea, neergelegde beginsel; hierdoor is 
een betere rechtsbedeling mogelijk en kan misbruik 
vermeden worden zonder dat de belangen van de con­
sument in het gedrang komen, omdat de verjaring pas 
begint te lopen op het moment waarop aan de drie 
voorwaarden is voldaan (wetenschap van schade, ge­
brek en identiteit van de producent). 
2.11.2. Wat de tweede alinea van artikel 8 betreft, 
dient men in aanmerking te nemen dat de Europese 
Economische Gemeenschap, evenals de Lid-Staten, 
steeds meer zal kiezen voor een ontwikkeling van bui-
•tengere'chtelijke procedures en dat de gelaedeerde aller­
eerst zal trachten met de betrokken producent in der 
minne tot een schadevergoedingsregeling te komen. 
Wanneer hij de zaak laat slepen, zou de consument zijn 
vorderingsrecht jegens de producent kunnen verliezen 
Gedaan te Brussel, 13 juli 1978. en de dupe kunnen worden van zijn geduld en goede 
wil, van de beloften van de verkoper of van diens 
manoeuvres om de zaak te rekken, of van de eventueel 
in werking gestelde buitengerechtelijke procedures. De 
Commissie zou de nationale voorschriften betreffende 
de stuiting van de verjaring moeten bestuderen en in de 
richtlijn moeten bepalen dat de verjaring wordt gestuit 
wanneer de consument zijn recht buiten de rechtbank 
om en volgens nog nader vast te stellen modaliteiten 
doet gelden. 
2.12. Artikel 9 — Duur van de aansprakelijkheid 
2.12.1. De Commissie acht de door haar gekozen 
absolute termijn een „redelijk gemiddelde". Het gaat 
hierbij dus niet om het te overwegen maximum, noch 
om een termijn die gekozen is op grond van objectieve 
criteria. In ieder geval kan het Comité met deze termijn 
akkoord gaan, met dien verstande dat beter bepaald zou 
moeten worden wanneer deze termijn precies ingaat en 
dat bij de vaststelling van dit tijdstip zoveel mogelijk 
iedere twijfel of controverse vermeden dient te worden. 
2.13. Artikel 14 
2.13.1. Om de Commissie op de hoogte te stellen van 
alle stappen die ondernomen worden met het oog op de 
harmonisatie van de wetgevingen ter zake van produk-
tenaansprakelijkheid, kan het niet volstaan dat de Lid-
Staten haar uitsluitend de tekst van de voornaamste 
bepalingen van nationaal recht mededelen. Integendeel, 
de Commissie zou op de hoogte moeten worden gesteld 
van alle bepalingen op dit terrein. Het Comité stelt 
derhalve de volgende redactie voor: 
,,De Lid-Staten doen de Commissie onverwijld 
mededeling van de tekst van alle wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen die ter uitvoering van of 
in het kader van de onderhavige richtlijn worden 
vastgesteld of gepland. • De Commissie stelt de 
overige Lid-Staten ervan in kennis.". 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
B. de FERRANTI