COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 29.04.1998 
COM( 1998) 246 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
Energie-efficiëntie in de Europese 
Gemeenschap - op weg naar een strategie 
voor het rationeel gebruik van energie 

1. De noodzaak van een nieuwe impuls voor de bevordering van de energie-
efficiëntie 
Het is dringend nodig het engagement op het niveau van zowel de Gemeenschap als de 
lidstaten om actiever te werken aan de bevordering van de energie-efficiëntie nieuw leven 
in te blazen, vooral maar niet uitsluitend in het licht van de afspraken om de C02-emissie 
te beperken die in Kyoto zijn gemaakt. Een verbetering van de energie-efficiëntie leidt tot 
een duurzamer energiebeleid, zorgt voor een betrouwbaarder energievoorziening en heeft 
daarnaast nog vele andere voordelen. Met nadruk moet echter worden gesteld dat dit 
streven een cruciale rol speelt bij het zoeken naar een economisch verantwoorde wijze 
waarop de Gemeenschap aan haar ambitieuze taakstelling van Kyoto kan voldoen. 
In deze mededeling wordt uitgegaan van de veronderstelling dat de energie-intensiteit de 
afgelopen jaren weliswaar langzaam maar zeker is gedaald, maar dat de nodige stappen 
moeten worden genomen om te zorgen voor een substantiële verbetering van de energie-
efficiëntie en daarmee een significante daling van de energie-intensiteit. De lidstaten en de 
regionale en lokale instanties zullen hierbij een cruciale rol spelen, aangezien de activiteiten 
voor energie-efficiëntie zich voor een groot deel op nationaal niveau afspelen. 
De doelstellingen van de Commissie bij de indiening van deze mededeling op dit moment 
kunnen als volgt kort worden samengevat: 
- een accentuering van het bestaande economische potentieel voor energie-efficiëntie; 
- een beschrijving van de positieve en negatieve resultaten van het tot op heden gevoerde 
beleid, waaruit de nodige conclusies worden getrokken; 
- een onderstreping van de noodzaak om tegelijk met de activiteiten op communautair 
niveau ook meer initiatieven op het niveau van de lidstaten en op regionaal niveau te 
nemen; 
- hernieuwde aandacht voor de bevordering van de energie-efficiëntie en stimulering van 
besprekingen die moeten leiden tot een gedetailleerder actieplan; 
- voorbereidingen op dit specifieke gebied voor gemeenschappelijke en gecoördineerde 
beleidslijnen en maatregelen die in het licht van de Overeenkomst van Kyoto moeten 
worden genomen. 
Energiebesparing is een expliciete doelstelling van het beleid van de Gemeenschap en haar 
lidstaten geweest sinds de eerste oliecrisis in 1973, toen het in de eerste plaats ging om de 
betrouwbaarheid van de energievoorziening en energiebesparing een belangrijk onderdeel 
was van de strategie om de invoer van olie te beperken, met name in een context van hoge 
energieprijzen. Met het afnemen van deze druk is echter ook het streven naar een 
verbetering van de energie-efficiëntie naar de achtergrond verdwenen. 
Toen de beperking van de vraag naar energie op langere termijn werd bezien, drong 
uiteindelijk het besef door dat het mogelijk was economische groei en energieverbruik te 
"ontkoppelen", zodat het BBP kan stijgen zonder dat het energieverbruik evenredig 
toeneemt. De ontkoppeling is echter gestuit op marktbarrières en dalende prijzen, 
waardoor de mogelijkheden en de omvang zijn beperkt, vooral waar het gaat om het finale 
of eindgebruik van energie. Daarbij dient te worden gewezen op de ontwikkeling van de 
energie-intensiteit in de Unie tussen 1974 en 19951, zoals die in figuur A is weergegeven. 
Ondanks programma's van de Gemeenschap en de lidstaten voor energie-efficiëntie bij het 
eindgebruik om deze hindernissen uit de weg te ruimen staan veel van de barrières voor 
het rationeel gebruik van energie uit de jaren zeventig nog recht overeind. Uit een analyse 
van de huidige situatie blijkt dat er onder andere door betere gemeenschappelijke en 
gecoördineerde beleidslijnen en maatregelen op communautair niveau en op het niveau van 
de lidstaten harder moet worden gewerkt aan de verbetering van de energie-efficiëntie, 
met name bij het gebruik van elektriciteit aangezien de elektriciteitsopwekking 
verantwoordelijk is voor zo'n 30% van de C02-emissie van de Gemeenschap. 
330 Energie-intensiteit 
s 
ü 290* ft"' ' ;'•# ;i ' 
230 II I .,—,—,—,—,—,—,—t^l—^—,—j -|, --j •-•^v,|. 
1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 
Jaar 
Figuur A: Ontwikkeling van de primaire energie-intensiteit tussen 1974 en 1995 
(toe/miljoen ecu 1990) 
In dit document geeft de Commissie. 
(i) een schets van het potentieel voor de verbetering van de energie-efficiëntie in de 
periode tot het jaar 2010; 
(ii) een analyse van de aard en het type van de barrières voor de benutting van dit 
potentieel; 
(iii) een evaluatie van programma's en maatregelen en hun relevantie voor barrières en 
potentieel; 
(iv) een beschrijving van de economische achtergrond voor programma's om hindernissen 
voor de energie-efficiëntie uit de weg te ruimen; en 
(v) een voorstel voor aspecten van een strategie en prioriteiten om in overeenstemming 
met de rol en de mogelijkheden van de Gemeenschap en de lidstaten het beschikbare 
potentieel te benutten. 
Energy in Europe "1997 - Annual Energy Review", Europese Commissie, september 1997, 
blz. 66, en Eurostat (bruto binnenlands verbruik/BBP). 
Deze mededeling is slechts de eerste stap op weg naar een strategie voor het rationeel 
gebruik van energie, waarin een mogelijke beleidslijn voor de energie-efficiëntie wordt 
uitgezet en de nadruk ligt op wat op korte en middellange termijn realistisch en 
economisch haalbaar is. Nadat de andere instellingen, de lidstaten en andere betrokken 
partijen hun bijdrage hebben geleverd, zal er een specifieker actieplan voor energie-
efficiëntie worden ontwikkeld en zullen er voorstellen worden gedaan voor concretere 
maatregelen en de wijze waarop deze kunnen worden ingevoerd. 
De wijze waarop de energie-efficiëntie samen met andere sectorale maatregelen zal 
bijdragen tot de toezeggingen van Kyoto, zal nader worden uitgewerkt in een mededeling 
over een algehele strategie voor de beperking van de C02-emissie na Kyoto, die 
binnenkort door de Commissie zal worden ingediend. 
2. Benutting van het beschikbare potentieel voor de energie-efficiëntie 
Economisch gezien zijn er voldoende redenen voor een optreden van de Gemeenschap en 
de lidstaten om de energie-efficiëntie en de energie-intensiteit te verbeteren als er een 
significant potentieel voor individuele en maatschappelijke baten is dat niet door het 
functioneren van het marktmechanisme wordt benut. Dit is momenteel het geval aangezien 
door een gebrekkige marktwerking ten gevolge van marktbarrières veel rendabele 
investeringen in energie-efficiënte technologie en methoden achterwege blijven. 
Als er geen maatregelen worden genomen om de energie-efficiëntie te bevorderen kan 
alleen worden verwacht dat het marktpotentieel voor energiebesparing in de praktijk 
wordt verwezenlijkt; dit zijn de mogelijkheden die door personen en bedrijven, 
geconfronteerd met onvolledige kennis en andere marktbarrières en zonder 
marktinterventie, kunnen worden benut. Vooral in het licht van de afspraken van Kyoto is 
het echter van het grootste belang dat het volledige economisch potentieel wordt benut. 
Maatregelen die nog verder gaan dan de inhoud van deze mededeling, kunnen leiden tot de 
verwezenlijking van het maatschappelijk potentieel en het technisch potentieel. In deze 
mededeling ligt de nadruk met name op de maatregelen die nodig zijn ter bevordering van 
het economisch potentieel voor de verbetering van de energie-efficiëntie, als eerste en 
noodzakelijke stap zonder schaduwzijden om economische voordelen te boeken, waarbij 
ervoor wordt gezorgd dat de betrouwbaarheid van de energievoorziening gewaarborgd 
blijft en de communautaire taakstellingen voor de beperking van de C02-emissie worden 
gehaald. 
Volgens de schattingen zal het beschikbare economische potentieel tussen 1998 en 2010 
voor alle sectoren samen ongeveer 18% van het finale jaarlijkse energieverbruik in 1995 
zijn (zie tabel l)2. 
MURE-modelraming op basis van de huidige energieprijzen, Europese Commissie, maart 1998. 
Bij de berekeningen voor de vervoersector is uitsluitende uitgegaan van verbetering van het 
brandstofrendement. Als ook rekening wordt gehouden met andere effecten, zoals 
verschuivingen tussen vervoerstakken, wordt het potentieel voor de vervoersector tot het 
jaar 2010 geraamd op ongeveer 25%. 
Tabel 1: Het beschikbare economische potentieel in de Europese Unie tussen 1998 
en 2010 
Sector Totaal energieverbruik in Beschikbaar potentieel tot 
1995 (Mtoe) 2010 (percentage van 
verbruik in 1995) 
Industrie 268 17% 
Vervoer 270 14% 
Huishoudens en tertiaire 358 22% 
sector 
Totaal 1 896 | 18% 
3. Waarom het potentieel niet wordt benut: onvolkomenheden, hindernissen en 
tekortkomingen 
Ondanks de voordelen die de energie-efficiëntie voor het milieubeleid, het economisch 
beleid en het energiebeleid biedt, wordt het rendabele potentieel niet voldoende benut. Tot 
op heden zijn noch de Gemeenschap noch de lidstaten erin geslaagd de huidige barrières 
voor investeringen op het gebied van de energie-efficiëntie te slechten. In een effectieve 
strategie voor de toekomst moeten de belangrijkste belemmeringen, die hieronder worden 
geschetst, met succes worden aangepakt. 
Een volledige marktpenetratie van de energie-efficiëntie is alleen mogelijk als de 
energieprijzen een getrouwe weerspiegeling van de kosten van energie vormen. 
Doorberekening van de externe kosten met behulp van belastingen en heffingen is een 
goede manier om de investeringen in energie-efficiëntie op te voeren, zoals reeds is 
aangegeven in het Vijfde milieuactieprogramma van de Gemeenschap ("Op weg naar 
duurzame ontwikkeling"). Daarbij moet wel worden bedacht dat tegelijk met het streven 
om de energie-efficiëntie op te voeren de energiesector grote veranderingen ondergaat, 
gedeeltelijk ten gevolge van EU-initiatieven. Deze veranderingen zullen gevolgen hebben 
voor de opvattingen omtrent en de rol van energie-efficiëntie. Het staat bijvoorbeeld vast 
dat de voltooiing van de interne markt voor energie, die gepaard gaat met een 
liberalisering en herstructurering van zowel de elektriciteits- als de gassector, gevolgen zal 
hebben voor de energie-efficiëntie. Enerzijds zal de concurrentiedruk zorgen voor een 
verbetering van de efficiëntie bij de energieproductie. Het marktmechanisme zal zijn werk 
gaan doen, schaalvoordelen zullen worden ontdekt en ontwikkeld, tariefstructuren zullen 
veranderen en er zullen nieuwe spelers op het toneel verschijnen die nieuwe rollen gaan 
spelen. Tegelijkertijd zal de toegenomen concurrentie ten gevolge van de interne markt 
voor energie echter waarschijnlijk ook leiden tot een tariefstructuur voor de 
elektriciteitsindustrie waarin de echte productiekosten beter tot uiting komen en er geen 
sprake is van verborgen kruissubsidies. Het is duidelijk dat in een periode waarin de 
energieprijzen globaal bezien dalen, specifieke maatregelen voor de bevordering van de 
energie-efficiëntie belangrijker dan ooit zijn. 
Na de prijsimpuls wordt men als eerste barrière voor de energie-efficiëntie meestal 
geconfronteerd met ontbrekende of onvolledige informatie. Het is ook de barrière die 
het meest voorkomt. Onvolledige kennis omtrent het product en te weinig inzicht in de 
prijsontwikkeling bij de consumenten, de fabrikanten en andere belanghebbenden 
belemmeren de invoering van maatregelen voor de efficiëntie. De consumenten krijgen van 
de dienstensector onbruikbare of onvolledige informatie over de gebruikskosten. Dit heeft 
tot gevolg dat zij bij de aanschaf vaak uitgaan van de laagste aanvangskosten of andere 
criteria. 
Ook de informatie over systeemtoepassingen van energietechnologie is vaak niet 
beschikbaar of niet toegankelijk. Dit heeft tot gevolg dat de apparatuur vaak te groot is of 
onjuist wordt geïnstalleerd. Ook is er vaak een gebrek aan technische vaardigheden en 
opleiding in de onderhoud- en dienstensector voor energie. Omdat de verwachting is dat 
de energieprijzen voor eindgebruik betrekkelijk laag en stabiel zullen blijven, speelt 
informatie over de efficiëntie ook een minder belangrijke rol bij de planning en aankoop 
van auto's en huishoudelijke en andere apparatuur. 
Ook een slechte feedback van informatie naar de energieconsument kan ontmoedigend 
werken. Dit geldt vooral wanneer consumenten een energie-efficiënt alternatief hebben 
gekozen, maar geen directe of merkbare verandering in de energiekosten zien. Op een 
ander niveau kan ook het gebrek aan geharmoniseerde en vergelijkbare evaluatiemethoden 
om de resultaten van initiatieven op het gebied van de energie-efficiëntie te analyseren een 
barrière vormen. 
Er zijn vele institutionele en juridische barrières voor een verbetering van de energie-
efficiëntie. Dit geldt bijvoorbeeld voor de energieleveranciers, waar de neiging tot 
geïnstitutionaliseerde energieplanning moeilijk te veranderen blijkt. Dit betekent dat er bij 
een stijging van de vraag meestal meer vertrouwen wordt gesteld in een sterk 
gecentraliseerde elektriciteitsopwekking dan in meer gedecentraliseerde maatregelen die 
op de vraag gericht zijn.. Toch is uit laagste-kostenanalyses gebleken dat investeringen in 
de energie-efficiëntie aan de vraagkant vaak een hoger rendement hebben dan 
investeringen aan de productiekant. 
Een van de hardnekkigste institutionele barrières is heden ten dage de gewoonte om nog 
steeds energie in de vorm van kilowattuur te verkopen in plaats van als energiediensten 
zoals verwarming en koeling, verlichting en vermogen. Eigenlijk wil de energieconsument 
nooit energie op zich, maar diensten. Dit is een van de argumenten om te streven naar de 
ontwikkeling van energiedienstenleveranciers en het gebruik van geïntegreerde 
productieplanning. 
Een andere institutionele barrière is de gewoonte van bouwbedrijven en verhuurders in 
sommige lidstaten om apparatuur met lage aanschafkosten maar hoge gebruikskosten voor 
energie te kiezen en te installeren, aangezien de gebruikskosten meestal voor rekening van 
de koper of huurder zijn. De kloof tussen de belangen van huurder en verhuurder is een 
klassiek voorbeeld van dit soort institutionele barrières. 
Ook het gebrek aan politieke wil kan een institutionele barrière worden genoemd. 
Aangezien de verbetering van de energie-efficiëntie met kleine stapjes gebeurt, gaat deze 
nooit gepaard met een grootse ceremonie zoals die bij de opening van een nieuwe 
elektriciteitscentrale of een nieuwe snelweg wordt gehouden. Politiek gemotiveerde 
stimuleringsmaatregelen in de vorm van belastingen en subsidies hebben ook vaak 
doelstellingen op korte termijn of fiscale motieven. 
Er zijn ook veel verschillende soorten technische barrières voor de energie-efficiëntie. 
Veel energie-efficiënte technologie heeft het op de markt niet gered door een gebrekkige 
ondersteuning in de vorm van bijvoorbeeld technici, adviseurs en geschoolde reparateurs, 
waardoor de consument gaat twijfelen aan de betrouwbaarheid van het product of het 
onderhoud van de apparatuur. 
Barrières worden ook veroorzaakt doordat veel fabrikanten van huishoudelijke en andere 
apparatuur en bouwbedrijven niet specifiek bij "efficiëntie" betrokken zijn en daarom 
andere prioriteiten hebben bij het ontwerp en de verkoop van hun koelkasten, pompen, 
gebouwen enz. Dit is mede in de hand gewerkt door de lage energieprijzen. 
Een andere veel voorkomende technische barrière is dat het productievolume voldoende 
groot moet worden om door middel van schaalvoordelen de kosten van een nieuw product 
concurrerend te kunnen maken. 
Fabrikanten van verlichting, de bouwsector en andere bedrijfstakken zijn geconfronteerd 
met het ontbreken van gestandaardiseerde onderdelen, reserveonderdelen en 
aansluitpunten voor energie-efficiënte oplossingen. Door normalisatiemaatregelen en 
-programma's van de Gemeenschap met het oog op de interne markt wordt er gewerkt 
aan de oplossing van dit probleem. 
Financiële barrières zoals een tekort aan voorschotkapitaal vormen belangrijke barrières 
voor rendabele investeringen in de energie-efficiëntie. Van oudsher kan een 
energieproducent veel gemakkelijker zelf financieren of een lening krijgen dan de 
energieconsument. Banken en andere instellingen houden bij de berekeningen op basis 
waarvan zij de hoogte van de lening vaststellen, geen rekening met lagere energiekosten 
door extra investeringen in de energie-efficiëntie. 
Deze lijst met barrières is zeker niet volledig, maar veeleer bedoeld als illustratie van de 
belangrijkste categorieën barrières voor de energie-efficiëntie om te bezien hoe ze kunnen 
worden geslecht. 
4. Bestaande maatregelen met het oog op de energie-efficiëntie 
Bij toekomstige maatregelen moet worden uitgegaan van bestaande initiatieven, waarbij 
zwakke punten moeten worden verbeterd en op successen moet worden voortgeborduurd. 
Het is belangrijk te benadrukken dat er sinds het eind van de jaren zeventig op 
communautair niveau verschillende initiatieven met wisselend succes zijn genomen. Aan 
het eind van de jaren tachtig kwam de Commissie echter tot de conclusie dat de 
verschillende instrumenten voor de energie-efficiëntie die de Raad in de jaren zeventig en 
het begin van de jaren tachtig had aangenomen, niet aan de verwachtingen hadden 
voldaan. Het was nu aan de lidstaten om nieuwe initiatieven te nemen. In 1986 heeft de 
Raad een resolutie betreffende nieuwe communautaire doelstellingen op het gebied van 
energie vastgesteld, waarin onder andere werd gesteld dat de energie-intensiteit van de 
finale vraag in het jaar 1995 met 20% zou moeten verbeteren3. In een mededeling uit 1987 
met als titel "Op weg naar een permanent energiebesparingsbeleid in de Europese 
Gemeenschap" (COM(87)223 def.) werden 14 maatregelen voor de energie-efficiëntie aan 
de lidstaten voorgesteld om te helpen bij de verwezenlijking van de doelstelling voor 1995. 
In het daaropvolgende SAVE-voorstel van 1990 werd gesteld dat deze mededeling geen 
Resolutie van de Raad van 16 september 1986 betreffende nieuwe doelstellingen inzake het 
energiebeleid van de Gemeenschap voor 1995 en de convergentie van het beleid van de lidstaten 
(PB C 241 van 25.9.1986). 
merkbare gevolgen had gehad en dat een optreden van de Commissie op communautair 
niveau noodzakelijk was. 
In het voorstel van de Commissie voor een beschikking van de Raad betreffende de 
bevordering van energiebesparing in de Gemeenschap (COM(90)365 def. van 13 
november 1990) wordt gesteld dat "er een nieuwe impuls voor de communautaire 
activiteit op dit terrein nodig is, gezien de ontwikkeling van de energieconjunctuur en de 
noodzaak van een grotere milieubescherming. In het energiebeleid dat de meeste lidstaten 
sedert enkele jaren voeren wordt in het algemeen steeds minder prioriteit gegeven aan 
energiebesparing". Bovendien wordt vermeld dat de meeste lidstaten hun programma's 
met directe steun voor investeringen op het gebied van energie-efficiëntie hebben beperkt 
of zelfs volledig hebben gestaakt. Deze conclusie heeft er onder andere toe geleid dat het 
meerjarenprogramma voor energie-efficiëntie (SAVE) in 1991 is goedgekeurd. 
Ondanks SAVE is het algehele tempo van de daling van de energie-intensiteit voor de 
Gemeenschap als geheel niet significant. In 1995 bedroeg de verbetering slechts 12%, veel 
minder dan de doelstelling van 20%. Nog verontrustender was het feit dat het 
verbeteringstempo was gedaald tot slechts -0,6% per jaar tussen 1990 en 1995 in 
vergelijking met -2,0% per jaar tussen 1985 en 19904. 
De trage penetratie van maatregelen op het gebied van de energie-efficiëntie wordt nog 
steeds voor een belangrijk deel veroorzaakt door de betrekkelijk lage prioriteit die de 
lidstaten ondanks de hieronder beschreven activiteiten van de Gemeenschap in deze 
richting aan energiebesparing blijven geven. 
Op communautair niveau is het besef doorgedrongen dat technologieprogramma's een 
belangrijke rol kunnen spelen bij het leggen van de grondslagen voor energie-efficiënte 
technologie. In het programma JOULE-THERMIE, dat in 1995 als specifiek programma 
binnen het vierde kaderprogramma voor OTO van start is gegaan, is 280 miljoen ecu 
uitgetrokken voor de energie-efficiëntie, d.w.z. 27% van het totale budget, en wordt een 
significante bijdrage geleverd tot met name de beperking van de energie-intensiteit in 
gebouwen, de vervoersector en de procesindustrie. Uit een recente evaluatie van 
THERMIE is gebleken dat dit programma van de Gemeenschap zeer goed bekend staat bij 
de belanghebbenden op de communautaire energiemarkten en dat het gevolgen heeft 
gehad voor het marktaandeel van technologie voor energie-efficiëntie5. 
De belangrijkste rol in het optreden van de Gemeenschap was echter weggelegd voor het 
SAVE-programma. Na een evaluatie van de resultaten van SAVE I is in december 1996 
het programma SAVE II goedgekeurd met een indicatief budget van 45 miljoen ecu voor 
vijf jaar. Het heeft als doelstelling de energie-intensiteit van het finale verbruik te 
verbeteren met 1 procentpunt per jaar in vergelijking met de verbetering die anders zou 
zijn gehaald. In vergelijking met het eerste SAVE-programma is SAVE II uitgebreid met 
een programma voor regionale en stedelijke energie-efficiëntie en een programma voor het 
Eurostat, 1997. De energie-intensiteit voor het finale energieverbruik is slechts een indicator 
voor de energie-efficiëntie, aangezien deze tevens wordt bepaald door economische 
herstructurering, veranderingen in de brandstofmix enz. 
Horizontale evaluatie van de energicprogramma's van DG XVII, verslag aan de Commissie, 
december 1996. 
eindgebruik van elektriciteit6. Bij een besluit van de Commissie van maart 1998 is het 
SAVE-programma opengesteld voor Bulgarije, Litouwen, Polen, Roemenië, Slowakije en 
de Tsjechische Republiek. 
De activiteiten van de Commissie op andere gebieden dan de technologie houden voor een 
groot deel verband met de ontwikkeling en vaststelling van wetgeving die in de hele 
Gemeenschap van toepassing is. Het wetgevingsprogramma heeft voornamelijk betrekking 
op verhandelde goederen en is als zodanig van cruciaal belang voor de voltooiing van de 
interne markt. Uit evaluaties van de effecten van het etiketteringsprogramma van de 
Gemeenschap in de lidstaten is gebleken dat het programma positieve gevolgen heeft 
gehad voor zowel het aandeel van energie-efficiënte modellen in het productassortiment 
van EU-fabrikanten als het marktaandeel van de omzet van efficiënte modellen. Een 
extrapolatie van de huidige tendens bij de verbetering van de energie-intensiteit van 
koelapparatuur door etikettering wijst bijvoorbeeld op een daling van de gemiddelde 
intensiteit met 15% voor de volledige EU-markt voor koelapparatuur in het jaar 2010. Het 
feit dat zich vóór de invoering van de etikettering geen significante verandering heeft 
voorgedaan, doet vermoeden dat deze verbetering in hoge mate door de etikettering wordt 
veroorzaakt. 
SAVE heeft een belangrijke rol gespeeld door nadrukkelijk een bijdrage te leveren tot de 
opbouw van de benodigde capaciteit en infrastructuur voor energie-efficiëntie en tot de 
verbetering van de beleidsanalyse. SAVE geeft steun voor proefprojecten en de 
verspreiding van informatie op het gebied van huishoudelijke apparatuur, gebouwen, 
WKK, regulering van de vraag, onderwijs en opleiding, industrie en vervoer. Daartoe zijn 
meer dan 350 proefprojecten en studies uitgevoerd en uit een evaluatie van de effectiviteit 
daarvan is gebleken op welke prioriteitsgebieden er sprake is van een toegevoegde waarde 
voor de Gemeenschap. Uit evaluaties is duidelijk gebleken dat het SAVE-programma een 
significante rol bij de opbouw van capaciteit in de energiesector heeft gespeeld, maar we 
zijn nog niet in de fase waarin dit tot voldoende resultaten in de praktijk heeft geleid. Er is 
een apart onderdeel van het SAVE-programma voor de ondersteuning van de oprichting 
van energiebureaus op regionaal en lokaal niveau en op eilanden, dat significante 
resultaten blijkt op te leveren. Tot op heden zijn er 140 van dergelijke SAVE-bureaus in 
de hele Gemeenschap opgericht en de gevolgen worden op lokaal niveau geleidelijk 
merkbaar. Er moet meer aandacht worden besteed aan de rol die deze bureaus kunnen 
spelen bij de uitwisseling van ervaring en optimale praktijk. 
Ook de ondersteuning van investeringen in minder ontwikkelde regio's is een belangrijk 
onderdeel van het optreden van de Gemeenschap geweest. Het Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds kunnen een bijdrage leveren tot de 
verbetering van de energie-efficiëntie. Dit kan gebeuren in regio's van zowel doelstelling 1 
als doelstelling 2, waar in zowel nationale als regionale energieprogramma's meestal 
specifieke maatregelen voor de verbetering van de energie-efficiëntie zijn opgenomen. De 
lidstaten moeten echter meer belangstelling voor deze mogelijkheden tonen. 
Uit evaluaties van de programma's blijkt dat de programma's waarin de energie-efficiëntie 
aan de orde komt een effect hebben gehad op de beperking van de energie-intensiteit, 
maar op zich niet voldoende zijn geweest om veranderingen teweeg te brengen op de 
Beschikking 96/73 7/EG van de Raad van 16 december 1996 betreffende een 
meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVE II). 
schaal die nodig is. THERMIE wordt geacht een significante bijdrage te hebben geleverd 
tot de verwezenlijking van de communautaire doelstelling om het concurrentievermogen 
van de industrie op te voeren, met name bij het MKB. Het SAVE-programma heeft door 
de replicatie van gerichte proefprojecten meetbare effecten gehad op de opbouw van 
capaciteit voor de energie-efficiëntie en op het gebied van WKK. SAVE wordt geacht via 
het wetgevingsprogramma een belangrijke bijdrage te hebben geleverd tot de verbetering 
van de energie-efficiëntie. Ramingen van de effecten van verschillende activiteiten binnen 
SAVE en THERMIE op de beperking van de C02-emissie ondersteunen de 
veronderstelling dat deze programma's tastbare resultaten opleveren7. 
De belangrijkste conclusies wijzen erop dat de maatregelen van de Gemeenschap en de 
lidstaten beter gericht en gecoördineerd moeten worden, dat bestaande maatregelen 
moeten worden verbeterd en geïntensiveerd, dat de uitwisseling van ervaring en optimale 
praktijk moet worden vergemakkelijkt en dat er prioriteitsgebieden moeten worden 
gekozen om te zorgen voor een verbetering van de energie-intensiteit in een versneld 
tempo dat gezien de individuele en maatschappelijke baten en kosten volledig verantwoord 
is. 
Tevens dient te worden opgemerkt dat het streven om de energie-efficiëntie buiten de 
Unie te verbeteren belangrijk is in de context van de internationale samenwerking, met 
name in het licht van de mondiale beperking van de C02-emissie. In het kader van het 
PHARE- en het TACIS-programma, opgezet ter ondersteuning van hervormingen en 
herstructureringen in respectievelijk de Midden- en Oost-Europese landen en de landen 
van het GOS, is gewerkt aan de bevordering van de energie-efficiëntie. INCO-Copernicus, 
dat deel uitmaakt van het vierde kaderprogramma en voor derde landen bedoeld is, werkt 
via gezamenlijke onderzoek- en demonstratieprojecten aan de stimulering van zowel het 
efficiënte gebruik van energie in gebouwen, de industrie en het vervoer als een schone en 
efficiënte productie van energie uit fossiele brandstoffen. In het kader van INCO-DC is 
steun gegeven aan begeleidende maatregelen van JOULE-THERMIE in 
ontwikkelingslanden die gericht zijn op de stimulering van het gebruik van schone en 
efficiënte energie in deze landen. Ook in het kader van SYNERGY wordt steun gegeven 
voor projecten voor energie-efficiëntie in derde landen. Ook in landen buiten de Unie is 
het economisch potentieel voor de energie-efficiëntie echter nog lang niet verwezenlijkt en 
moet het streven in die richting worden gestimuleerd. 
5. Op weg naar een strategie voor het rationeel gebruik van energie 
Wanneer we kijken naar het feit dat de Unie niet het volledige rendabele potentieel voor 
verbetering van de energie-efficiëntie benut, komt de vraag op waarom dit niet gebeurt. In 
dit verband zijn er twee belangrijke overwegingen. In de eerste plaats is het duidelijk dat 
de markt nog steeds niet goed functioneert omdat er problemen en barrières zijn die de 
verwachte investeringen en activiteiten remmen. In de tweede plaats blijkt dat het beleid en 
de programma's van de Gemeenschap en haar lidstaten tekort zijn geschoten omdat ze niet 
voldoende, niet volledig effectief, niet afdoende gecoördineerd of een combinatie daarvan 
waren. Als we minimaal het economisch potentieel voor de energie-efficiëntie willen 
verwezenlijken, moet er in de hele Gemeenschap een hernieuwd engagement op 
Horizontale evaluatie van de energieprogramma's van DG XVII, verslag aan de Commsisie, 
december 1996. 
communautair, nationaal, regionaal en lokaal niveau komen teneinde de nodige 
beleidslijnen en maatregelen als onderdeel van een ruimer opgezette strategie in te voeren. 
We moeten voortbouwen op de grondslagen voor een algehele communautaire strategie 
voor de energie-efficiëntie die al klaarliggen. Een aantal communautaire initiatieven is al in 
volle gang, waaronder het SAVE-programma en de daaruit voortvloeiende activiteiten. 
Ook de lidstaten hebben programma's opgezet, zoals geschetst in bijlage 2, die in meer of 
mindere mate successen opleveren. In de lidstaten zijn vele evaluaties van programma's 
voor de energie-efficiëntie uitgevoerd, waaruit blijkt dat de programma's vaak al na enkele 
jaren leiden tot duidelijke rendabele stijgingen in het marktaandeel van energie-efficiënte 
verlichting, huishoudelijke apparatuur, warmtepompen en andere energie verbruikende 
apparatuur. Geëxtrapoleerd over de looptijd van de investeringen die naar aanleiding van 
het programma worden gedaan, kunnen de effecten op de energie-intensiteit van de 
verschillende sectoren van eindgebruik oplopen tot 65%. De voorstellen in deze 
mededeling zijn gebaseerd op ervaringen die aantoonbare successen hebben opgeleverd en 
moeten ervoor zorgen dat op ruimere schaal op deze ervaringen wordt ingespeeld. 
Er moet een aantal gecoördineerde maatregelen worden genomen. De vorderingen moeten 
nauwlettend worden gevolgd. Een van de tekortkomingen van de huidige programma's 
voor de energie-efficiëntie is dat de voortgangsbewaking en de evaluatie van de resultaten 
tekortschieten. Voortgangsbewaking zal in de toekomst nog belangrijker worden 
aangezien de vorderingen bij de naleving van de toezeggingen van Kyoto moeten worden 
gevolgd. De Commissie zal haar activiteiten op dit gebied blijven opvoeren. 
Een strategie voor de energie-efficiëntie heeft geen kans van slagen zonder de 
medewerking en steun van een breed scala van betrokkenen in de hele Gemeenschap. Er 
moet worden gestreefd naar een intensievere samenwerking met de lidstaten en met de 
energiedienstensector, de fabrikanten, de distributeurs, de installateurs, de 
industrieverenigingen, de brancheorganisaties, de nutsbedrijven, de 
consumentenorganisaties en de NGO's. 
De lidstaten moeten worden aangezet tot bevordering van de bewustwording op het 
gebied van de energie-efficiëntie. Daarbij moet vooral worden getracht de consument 
bewuster te maken van de vele rendabele mogelijkheden op het gebied van de energie-
efficiëntie en de nieuwe technologieën in opkomst. De OPET's, de SAVE-bureaus, 
consumentennetwerken en andere door de Gemeenschap gesteunde 
verspreidingsnetwerken kunnen effectiever worden gebruikt om de samenwerking bij het 
streven naar de verwezenlijking van dergelijke gemeenschappelijke doelstellingen op te 
voeren. 
Een betere coördinatie van de maatregelen is heel belangrijk en dit moet worden 
vergemakkelijkt door de beschikbaarheid van een speciale ontmoetingsplaats waar het 
beleid inzake energie-efficiëntie wordt besproken. Als er overeenkomstig het voorstel van 
de Commissie door de Raad een groep voor de convergentie van het nationaal 
energiebeleid wordt opgericht, zal er een subgroep voor energie-efficiëntie worden 
gecreëerd waarin de nadruk vooral zal liggen op een verbetering van de coördinatie van 
nationale en communautaire maatregelen. Indien dit niet gebeurt moet er een geschikt 
forum worden gecreëerd voor de bevordering van een nieuwe impuls en een nieuw 
engagement voor energie-efficiëntie, de uitwisseling van ervaringen en de bewaking en 
evaluatie van de vorderingen op het niveau van de EU en de lidstaten. 
10 
Het is duidelijk dat de verbetering van de energie-efficiëntie zichtbaar moet worden en een 
hogere plaats op de agenda moet krijgen en daarmee zowel op communautair niveau als 
op het niveau van de lidstaten een positievere impuls moet krijgen. Het is een optie die op 
gelijke voet moet komen te staan met mogelijkheden voor de energievoorziening. Het is 
weliswaar zo dat de doelstellingen van het energie- en milieubeleid niet alleen door 
regulering van de vraag kunnen worden verwezenlijkt, maar dit geldt ook voor opties aan 
de aanbodzijde. Programma's voor de energie-efficiëntie moeten zowel op communautair 
niveau als in de lidstaten worden opgezet en doelmatig worden uitgevoerd. In 
onderstaande schets wordt aangegeven wat op een rendabele manier uitvoerbaar is. 
5.1 Bevordering van de energie-efficiëntie op andere beleidsterreinen 
Er moet meer nadruk worden gelegd op de bevordering van de energie-efficiëntie via 
andere beleidsterreinen. De regionale en stedelijke dimensies van energie-efficiëntie 
moeten nader worden uitgewerkt. Als onderdeel van de activiteiten in het kader van 
SAVE moet worden gestreefd naar een geïntegreerd regionaal en stedelijk partnerschap 
met een scala van betrokkenen uit verschillende sectoren. Het Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds moeten met behulp van specifieke 
beleidslijnen en maatregelen een bijdrage tot een verbetering van de energie-efficiëntie 
blijven leveren, maar de lidstaten moeten er ook voor zorgen dat zij adequate voorstellen 
indienen. 
Ook het vervoer is voor de energie-efficiëntie een prioriteitsgebied. Zonder adequate 
beleidsmaatregelen zal de emissie door het vervoer tussen 1990 en 2010 met ongeveer 
40% stijgen. De Europese Unie heeft een strategie voor C02 en auto's goedgekeurd, die 
ervoor moet zorgen dat de gemiddelde C02-emissie van nieuwe auto's in 2005/2010 in 
vergelijking met 1990 met 30% is gedaald tot 120 g/km. In haar recente mededeling over 
vervoer en CO28 heeft de Commissie geëvalueerd hoe het energiegebruik en derhalve de 
C02-emissie door het vervoer kan worden beperkt. De voorgestelde maatregelen kunnen 
in vier hoofdcategorieën worden ingedeeld: verdere maatregelen op het gebied van 
brandstofbesparing, vorderingen bij eerlijke en efficiënte tarieven voor het vervoer, 
voltooiing van de interne markt op het gebied van het railvervoer en maatregelen voor een 
betere integratie van de verschillende vervoerstakken. Volgens de verwachtingen zullen 
deze maatregelen een rendabele beleidsaanpak vormen, waarmee de groei van de CO2-
emissie in 2010 kan zijn gehalveerd. Na 2010 zal de grootschalige invoering van nieuwe 
technologie (zoals hybride auto's, brandstofcellen en alternatieve brandstoffen) zorgen 
voor een lager gebruik van fossiele brandstoffen en een significante daling van de emissie. 
Energie-efficiëntie moet een integrerend onderdeel van het vervoersbeleid worden. 
Waar mogelijk zal de doorberekening van externe kosten via heffingen en tarieven in 
aanmerking blijven komen om op die manier mogelijk te maken dat de energieprijzen een 
weerspiegeling vormen van de echte kosten. Wanneer dit mogelijk is moeten de voordelen 
van de liberalisering van de markt in de vorm van lagere prijzen gedeeltelijk ten goede 
komen aan de verbetering van het milieu. De Commissie heeft in 1997 een voorstel inzake 
heffingen op energieproducten bij de Raad ingediend, dat inhoudt dat er een ruimere 
minimale belastinggrondslag komt. Dit voorstel, waarin ook bepalingen inzake mogelijke 
belastingvrijstellingen voor investeringen in de energie-efficiëntie zijn opgenomen, wordt 
momenteel bij de Raad behandeld. Het is belangrijk dat er bij de behandeling van dit 
COM(98)204 def. van 31.3.1998. 
11 
voorstel vorderingen worden geboekt. Daarnaast moet er bij de lidstaten op worden 
aangedrongen dat zij nagaan welke speciale belastingpremies zij voor energiebesparing 
kunnen invoeren. 
Ook voor het beleid inzake wetenschap, onderzoek en technologie is in de strategie 
voor energie-efficiëntie een rol weggelegd. In het vijfde kaderprogramma voor OTO zijn 
twee specifieke kernactiviteiten opgenomen voor "schonere energiesystemen met inbegrip 
van duurzame energie" en "economische en efficiënte energie voor een concurrerend 
Europa". Ook voor het GCO zijn er activiteiten gepland, bijvoorbeeld op het gebied van 
nieuwe materialen voor hoogwaardige systemen voor elektriciteitsopwekking, prospectief 
onderzoek en technologie in opkomst. De Gemeenschap en de lidstaten moeten onderzoek 
en ontwikkeling op het gebied van de energie-efficiëntie intensiveren. 
Internationale afspraken en samenwerking voor de energie-efficiëntie zijn ook van 
cruciaal belang. De Europese Unie zal zonder enig voorbehoud deelnemen aan de 
uitvoering van het Protocol bij het Energiehandvest betreffende energie-efficiëntie en 
daarmee samenhangende milieuaspecten. Tevens moet worden gestreefd naar een 
intensievere samenwerking met andere internationale organisaties zoals het Internationaal 
Energieagentschap. Door een intensievere samenwerking met internationale banken zullen 
de programma's en projecten van de Gemeenschap meer invloed krijgen. Ook een 
adequate voorbereiding van de toetredende landen in Midden- en Oost-Europa en Cyprus 
op het gebied van de energie-efficiëntie voordat zij lid van de Unie worden, zoals 
aangegeven in de met elk van deze landen gesloten partnerschappen voor toetreding, heeft 
een hoge prioriteit. 
5.2 Specifieke prioriteiten voor maatregelen 
Op basis van een bepaling van het economisch potentieel voor een verbetering van de 
energie-efficiëntie en een evaluatie van de effectiviteit van de reeds genomen maatregelen 
wordt voorgesteld op korte tot middellange termijn aan de volgende gebieden prioriteit te 
geven. Dit overzicht is niet bedoeld als een uitputtende lijst met maatregelen, maar veeleer 
om de hoofdlijnen aan te geven waarbij de activiteiten op het niveau van de Gemeenschap 
en de lidstaten worden gecoördineerd. 
(i) Energie-efficiënte gebouwen 
Gebouwen zijn verantwoordelijk voor 40% van de energiebehoefte van de EU. Qua 
individueel potentieel voor de energie-efficiëntie behoort de bouwsector tot de koplopers 
en deze sector moet dan ook een belangrijke doelgroep voor maatregelen vormen. Naast 
de geïnstalleerde onderdelen en apparatuur zijn ook een energiebewust ontwerp en 
gebruik van gebouwen en nieuwe concepten bij de renovatie, het opknappen en de 
levenscyclusanalyse van gebouwen en de kosten belangrijk. 
Initiatieven in het kader van het SAVE-programma kunnen bijvoorbeeld gaan in de 
richting van de ontwikkeling van eenvoudige hulpmiddelen om installateurs te helpen bij 
het ontwerp van adequate systemen, opleiding voor het gebruik daarvan en certificering. 
Dit moet gepaard gaan met de nodige voorlichting om de uiteindelijke afnemer duidelijke 
en betrouwbare informatie te geven over de prestaties van de energiesystemen die voor 
hem in aanmerking komen. Onder de maatregelen op dit gebied valt daarnaast de 
herziening van Richtlijn 93/76/EEG van de Raad (zie hieronder) die moet worden 
12 
aangescherpt om de energie-efficiëntie in gebouwen te verbeteren9. Het is belangrijk dat 
de lidstaten ook hun nationale normen voor de energie-efficiëntie in gebouwen opnieuw 
bezien om na te gaan op welke punten deze kunnen worden verbeterd. 
(ii) Herziening van Richtlijn 93/76/EEG van de Raad tot beperking van de 
kooldioxide-emissie 
Richtlijn 93/76/EEG van de Raad biedt mogelijkheden om de energie-efficiëntie aanzienlijk 
op te voeren en de emissie van kooldioxide terug te dringen door bij te dragen tot de 
opruiming van een aantal barrières. Uit de resultaten tot op heden blijkt echter dat veel 
lidstaten de richtlijn niet voldoende prioriteit hebben gegeven. Dit komt wellicht 
gedeeltelijk door de subsidiariteit in de richtlijn. Krachtens de richtlijn moeten de lidstaten 
activiteiten ontwikkelen op zes programmagebieden (zoals individuele meting en 
facturering van het energiegebruik en energie-audits in de industrie), maar beschikken zij 
over aanzienlijk flexibiliteit ten aanzien van de keuze van de instrumenten en de wijze 
waarop dit moet gebeuren. De lidstaten moeten ook toezicht houden op en verslag 
uitbrengen over de effecten van de maatregelen. 
Door aanscherping van specifieke artikelen in de richtlijn zullen de gevolgen daarvan 
duidelijker merkbaar worden. De richtlijn moet ook gerichter en exacter worden. De 
Commissie zal dan ook een voorstel indienen voor een richtlijn tot wijziging van 
Richtlijn 93/76/EEG van de Raad. De belangrijkste punten waarop de huidige richtlijn 
moet worden aangescherpt zijn de energiecertificering van gebouwen, die niet meer alleen 
voor nieuwe gebouwen maar ook voor bestaande gebouwen zal moeten gelden, 
uitbreiding van de normen voor het aanbrengen van isolatie en voorstellen voor keuringen 
en energie-audits. 
(iii) Energie-efficiënte huishoudelijke apparatuur en andere apparatuur voor 
eindgebruik 
Er moet een eind worden gemaakt aan de technische barrières voor de energie-efficiëntie. 
Voor huishoudelijke apparaten is er nu al enkele jaren een regeling voor etikettering en 
deze moet voor alle belangrijke apparaten gaan gelden. Bij de minimale efficiëntienormen 
zijn de vorderingen vanwege het langdurige besluitvormingsproces en het gebrek aan 
medewerking van de fabrikanten trager geweest. Het eerste voorbeeld was de 
"koelkastenrichtlijn" (96/57/EG), die is gevolgd door de later te vermelden convenanten 
voor wasmachines en televisietoestellen. In de nabije toekomst zullen er ook normen voor 
de energie-efficiëntie van elektrische warmwaterapparatuur en kamerklimaatregeling 
komen. 
In de commerciële en de industriële sector is er geen etiketteringsregeling, zodat 
besprekingen over minimale efficiëntienormen nodig zijn. Er moeten voorstellen worden 
geformuleerd voor de invoering van minimale efficiëntienormen voor bijvoorbeeld 
voorschakeltoestellen voor fluorescentieverlichting, elektrische motoren, pompen, 
compressors, ventilatoren en commerciële koelapparatuur. Voor kantoorapparatuur wordt 
De ontwikkeling van de geharmoniseerde Europese normen in het kader van de 
bouwproductenrichtlijn (89/106/EEG) voor bijvoorbeeld thermische isolatie, ramen of 
warmtestralers kan leiden tot de vaststelling van normen en aanwijzingen in de vorm van 
informatie over onder andere de energiekarakteristieken van producten en het vermogen om 
warmte vast te houden. 
13 
er momenteel gesproken over een vrijwillig kwaliteitslabel om voor grote afnemers 
(overheidsinstanties en grote commerciële bedrijven zoals banken en 
verzekeringsmaatschappijen) aan te geven wat de meest efficiënte apparatuur is, gebaseerd 
op wereldwijde geharmoniseerde technische specificaties en met als logo de "Energy 
Star". 
Er moet worden gewerkt aan een snelle marktpenetratie van energie-efficiënte apparatuur 
door de bevordering van stimuleringsregelingen ten gunste van de meest efficiënte 
apparatuur in combinatie met maatregelen om het gebruik van inefficiënte apparatuur te 
ontmoedigen. 
(iv) Een intensiever gebruik van convenanten en meerjarenafspraken 
Er is een groot besparingspotentieel dat kan worden verwezenlijkt door technische 
barrières in de industrie op te ruimen met behulp van minimale efficiëntievoorschriften of 
gelijkwaardige convenanten om te komen tot minimale efficiëntievoorschriften voor 
industrieproducten. Het gebruik van deze instrumenten moet derhalve worden 
geïntensiveerd en uitgebreid tot andere apparatuur, met name in de commerciële en de 
industriële sector. Voor de tenuitvoerlegging van deze strategie moeten in het kader van 
het SAVE-programma voldoende financiële middelen worden uitgetrokken om 
gedetailleerde technische/economische analyses en opdrachten aan de normalisatie­
instanties (CEN/CENELEC) mogelijk te maken. 
Verschillende lidstaten hebben aangedrongen op het gebruik van flexibeler instrumenten 
zoals convenanten tussen fabrikanten waarmee dezelfde doelstelling wordt gehaald als met 
verplichte minimale efficiëntievoorschriften. Convenanten worden als een goed alternatief 
voor de invoering van wetgeving beschouwd als een groot deel van de fabrikanten in een 
bepaalde branche (ten minste 80%) zich daarin vastlegt, als ze gekwantificeerde 
toezeggingen bevatten voor verbeteringen in de geproduceerde apparatuur en als er een 
effectieve regeling voor toezicht en zelfregulering en procedures voor niet-naleving zijn 
opgenomen. Tot op heden heeft de Commissie twee convenanten met fabrikanten van 
apparatuur gesloten voor de beperking van het energieverbruik van televisies en 
videorecorders in standby-stand en voor wasmachines. Er moet worden gewerkt aan een 
ruimer gebruik van convenanten, waarbij streefwaarden worden gehanteerd die minimaal 
gelijk zijn aan de doelstellingen die voor de energie-intensiteit worden vastgesteld. Deze 
overeenkomsten hebben betrekking op verhandelbare goederen zoals huishoudelijke en 
andere apparatuur, maar ook energiediensten moeten hiervoor in aanmerking komen. 
Mochten de verwachte resultaten van convenanten uitblijven, dan moeten verplichte 
normen worden ingevoerd. 
De Commissie heeft een mededeling over milieuconvenanten goedgekeurd 
(COM(96)561), die bedoeld is om "het gebruik van doelmatige en aanvaardbare 
milieuconvenanten te bevorderen en te vergemakkelijken" als onderdeel van het streven 
naar een verbreding van het scala van samenwerkingsvormen met de industrie. 
Meerjarenafspraken (MJA's) met industrietakken vormen een specifiek soort 
milieuconvenant, dat wordt gekenmerkt door het feit dat de desbetreffende 
industrievereniging en de leden daarvan zich vastleggen op een gekwantificeerde 
taakstelling voor de energie-efficiëntie bij hun fabricageprocédés. Dit instrument moet op 
grotere schaal worden toegepast. 
14 
(v) Meer verspreiding van informatie 
De verspreiding van informatie moet binnen het SAVE-programma en in de programma's van 
de lidstaten een hoge prioriteit houden om bovengenoemde informatiebarrières uit de weg te 
kunnen ruimen. Er zijn plannen voor een nieuwe voorlichtingscampagne van de Gemeenschap 
waarin de consumenten en andere belanghebbenden worden gewezen op het feit dat energie-
efficiëntie belangrijker dan ooit is en waarin wordt uiteengezet hoe de voordelen worden 
verwezenlijkt. Deze campagne vereist de actieve medewerking van alle bij energie betrokken 
partijen, met inbegrip van de consumentenorganisaties . 
Het lopende succesvolle programma voor de etikettering van de energie-efficiëntie van 
huishoudelijke apparatuur moet worden uitgebreid tot andere energie gebruikende apparatuur 
zoals bouwonderdelen. Informatie hierover moet gemakkelijker beschikbaar komen. De 
betrokkenheid van consumentenorganisaties bij de verspreiding van consumentenvoorlichting 
moet worden opgevoerd. 
Het gebruik van informatietechnologie en andere innovatieve methoden moet worden 
opgevoerd om met de etikettering en andere voorlichting over de energie-efficiëntie en energie-
efficiënte technologie een nieuw publiek te bereiken. Bij projecten van de Commissie zal er 
meer nadruk worden gelegd op de verspreiding van de resultaten via bijvoorbeeld nieuwe en 
bestaande netwerken die de gehele Gemeenschap beslaan. Tevens wordt aanbevolen opleiding 
en certificering op het gebied van het gebruik en het onderhoud van energie-efficiënte 
technologie uit te breiden. 
Er wordt gedacht aan een nieuwe regeling voor de toekenning van prijzen voor de energie-
efficiëntie, die in samenwerking met relevante organisaties in het kader van het SAVE-
programma nader moet worden uitgewerkt. Deze prijzen kunnen elk jaar worden uitgereikt aan 
de instellingen, organisaties, instanties of personen in de lidstaten die de belangrijkste bijdrage 
tot de energie-efficiëntie leveren. De toekenning van de prijzen moet onder auspiciën van de 
Commissie gebeuren, maar de lidstaten moeten een belangrijke rol spelen. 
Het is ook belangrijk dat de verspreiding van informatie over optimale praktijk op het gebied 
van de energie-efficiëntie wordt uitgebreid. In het kader van het SAVE-programma zal een 
voorstel worden ingediend voor een Europees programma voor optimale praktijk op het 
gebied van de energie-efficiëntie in samenwerking met de lidstaten. 
(vi) Financiering door derden, resultaatgaranties en andere creatieve 
financieringsregelingen 
Financiële barrières vereisen bijzondere aandacht. Financiering door derden is zowel bij het 
SAVE- als bij het THERMIE-programma al verschillende jaren door de Commissie 
gestimuleerd als middel om deze barrières uit de weg te ruimen. Voor alle lidstaten zijn 
modelcontracten opgesteld en er zijn verschillende projecten uitgevoerd. In de SAVE-
richtlijn (93/76/EEG) worden de lidstaten ertoe verplicht te werken aan financiering door 
derden in de publieke sector. Dit heeft weliswaar redelijk goed gewerkt, maar de 
mogelijkheden van dit instrument zijn nog niet volledig benut. Het moet worden verbreed 
door toepassing in grote bedrijven in de publieke sector en verdiept zodat ook in de 
behoeften van de particuliere sector wordt voorzien. Daarom moet er naar nieuwe 
manieren worden gezocht om het gebruik van dit instrument te bevorderen en de 
belangstelling van handelsbanken voor een rol als borg voor energiedienstenbedrijven die 
financiering door derden overwegen, aan te wakkeren. Naast een grotere rol van 
handelsbanken moet ook worden bekeken of er nieuwe contractvormen nodig zijn, zoals 
15 
de procedure met resultaatgarantie die in het kader van het ALTENER-programma met 
succes is gehanteerd. Tevens moet worden bekeken of clearing-instituten voor 
investeringsprojecten in de energie-efficiëntie handelsbanken een onafhankelijke evaluatie 
kunnen geven of de voorgestelde investeringen verantwoord zijn. Studies en 
proefprojecten moeten op deze specifieke gebieden worden uitgevoerd. 
(vii) Energie-efficiëntie in de elektriciteits- en gassector en WKK 
Het is belangrijk dat de aangegeven institutionele en juridische barrières uit de weg 
worden geruimd. Geïntegreerde productieplanning en rationele planningtechnieken 
vormen een belangrijk hulpmiddel, vooral in de context van de liberalisering van de 
markten voor elektriciteit en gas. Heviger concurrentie kan er al dan niet voor zorgen dat 
institutionele barrières in deze sectoren verdwijnen. De Commissie blijft er met name in het 
licht van Kyoto van uitgaan dat geïntegreerde productieplanning een belangrijk onderdeel 
van de EU-strategie voor energie-efficiëntie is om meer nadruk te leggen op de rol van 
elektriciteits- en gasbedrijven bij het aanbieden van energiediensten. De Commissie heeft 
een gewijzigd voorstel voor een richtlijn inzake rationele planningtechnieken ingediend, 
waar het Europees Parlement volledig achterstaat maar dat bij de Raad nog voldoende 
steun moet krijgen om te worden goedgekeurd. De Commissie blijft van mening dat dit 
een belangrijke richtlijn is, met name gezien de ontwikkeling van energiediensten ten 
gevolge van de liberalisering van de markt, en zal bekijken welke procedure nu het best 
kan worden gevolgd. 
Het gebruik van warmtekrachtkoppeling bij de industrie, de huishoudelijke en tertiaire 
sector en de elektriciteitsopwekking is van cruciaal belang voor de energie-efficiëntie en 
de Gemeenschap en de lidstaten moeten blijven werken aan de stimulering daarvan. In de 
recente mededeling over warmtekrachtkoppeling (COM(97)514 def.) worden de 
hindernissen en een strategie voor de Europese Unie geschetst en de lidstaten hebben zich 
in december 1997 in de vorm van een resolutie van de Raad bij deze mededeling 
aangesloten. Er dient te worden opgemerkt dat in het komende voorstel voor een 
herziening van Richtlijn 88/609/EEG van de Raad inzake de emissie van verontreinigende 
stoffen door grote stookinstallaties het gebruik van WKK in nieuwe installaties waar 
mogelijk verplicht wordt gesteld, het gebruik van biomassa wordt geregeld en een 
efficiënte productie met fossiele brandstoffen wordt gestimuleerd. 
Meer in het algemeen moet de bevordering van energie-efficiëntie door zowel 
elektriciteits- els gasbedrijven worden uitgebreid. Er zal een vrijwillig partnerschap 
worden opgezet dat inhoudt dat deze nutsbedrijven initiatieven van de EU, zoals de 
programma's voor etikettering en efficiëntie van huishoudelijke apparatuur, door middel 
van convenanten steunen. De Commissie zal in het kader van het SAVE-programma 
blijven werken aan proefprojecten en verspreidingsactiviteiten om regulering van de vraag 
te stimuleren. Bij de nutsbedrijven zal worden aangedrongen op toezeggingen dat zij de 
afzet van energiediensten en energie-efficiëntie in hun bedrijfsdoelstelling opnemen. 
(viii) Energiebeheer en technologieverwerving 
Om de energie-efficiëntie in de publieke sector te bevorderen is de Commissie van plan 
een voorstel voor een richtlijn inzake energiebeheer in te dienen, waarin de lidstaten en de 
instellingen van de EU overeenkomen vastgestelde richtsnoeren te volgen voor de 
aankoop van rendabele energie-efficiënte technologie bij de bouw, het herstel of de 
inrichting van gebouwen die zij in eigendom hebben of leasen. Deze richtlijn moet ook 
gelden voor alle energie gebruikende apparatuur van de EU en de lidstaten, met inbegrip 
16 
van auto's. Het is de bedoeling dat de overheid op deze manier het goede voorbeeld geeft 
ten aanzien van energie-efficiëntie. Bedrijfsregelingen op basis van programma's voor 
optimale praktijk zijn hier een logisch uitvloeisel van. Deze werkzaamheden zullen worden 
gecoördineerd met het communautair systeem voor milieubeheer en milieu-audit. Ook een 
levenscyclusanalyse (LCA) zal erin worden opgenomen. Er zal voor worden gezorgd dat 
bij de uitvoering van het programma de voorschriften van de Commissie inzake 
overheidsopdrachten in acht worden genomen. Men gaat ervan uit dat het potentieel in de 
bouwsector groot is en het is bekend welke institutionele barrières er zijn voor de 
verwezenlijking van dit potentieel. Een programma voor energiebeheer in 
overheidsgebouwen en soortgelijke panden wordt als een goede methode beschouwd om 
deze barrières uit de weg te ruimen. De Commissie zal ook haar eigen gedrag inzake 
energiebeheer blijven onderzoeken en verbeteren. 
Gezamenlijke technologieverwerving is een instrument om de vraag naar energie-
efficiëntie bij technologie te specificeren en te bundelen. Het blijkt goed bruikbaar te zijn 
bij het opruimen van verschillende soorten technische barrières. Technologieverwerving is 
gericht op de stimulering van nieuwe producten om in een vraag te voorzien (in dit geval 
de vraag naar energie-efficiëntie) wanneer bestaande producten op de markt dit niet 
kunnen. Technologieverwerving wordt gebruikt om de perspectieven van producent en 
consument met elkaar in overeenstemming te brengen om ervoor te zorgen dat het 
marktmechanisme ten aanzien van de energie-efficiëntie beter kan gaan functioneren. Een 
groep ter zake kundige en invloedrijke afnemers, de zogenaamde "kopersgroep", 
formuleert met behulp van technische deskundigen de productspecificaties en brengt de 
concurrentie tussen producenten om in deze vraag te voorzien op gang. 
Technologieverwerving is door verschillende lidstaten met succes gebruikt. In het kader 
van het SAVE-programma is bestudeerd of dit ook op EU-niveau haalbaar is en het idee is 
bij een THERMIE-project toegepast. Er wordt nu gedacht aan een nieuw proefproject en 
er wordt gezocht naar manieren om het toepassingsgebied van dit instrument te verruimen 
en te verdiepen. 
6. De volgende stappen 
Om tot energiebesparing van enige omvang te komen zijn er een krachtig engagement en 
duidelijke signalen van alle besluitvormers en belanghebbenden over de betekenis en de 
prioriteit van energie-efficiëntie nodig, met name in het licht van de toezegging om de 
emissie van C02 te beperken, die de Unie in Kyoto heeft gedaan. 
Naast een communautaire strategie moeten de lidstaten ook hun eigen nationale strategie 
uitwerken. In deze context moet worden overwogen een doelstelling voor de beperking 
van de energie-intensiteit op communautair en nationaal niveau en bij de verschillende 
sectorale activiteiten vast te stellen. 
Als een basispakket met maatregelen, zoals die hier worden voorgesteld, op een effectieve 
en gecoördineerde wijze wordt ingevoerd, zal dit volgens de ramingen meetbare effecten 
hebben op de beperking van de energie-intensiteit in de Gemeenschap met een percentage 
dat hoger ligt dan de tendens van de laatste jaren (-0,6%/jaar).Als met de voorgestelde 
win/win-maatregelen een extra beperking van de energie-intensiteit met 1% per jaar zou 
worden gehaald (en dit is realistisch), moet dit uitgaande van de huidige verwachting dat 
de energieprijzen laag zullen blijven, als een hele prestatie worden beschouwd. 
17 
Het brandpunt van onze strategie voor de komende jaren moet liggen bij de volledige 
benutting van het significante economische potentieel voor de verbetering in de energie-
efficiëntie in de EU, dat volgens de ramingen voor de periode tot 2010 kan oplopen tot 
18% van het energieverbruik in 1995. 
Deze mededeling is een eerste stap in een dergelijke strategie. De Commissie is van plan in 
het licht van verdere besprekingen en bijdragen op basis van de in deze mededeling 
geformuleerde gedachten een actieplan voor de energie-efficiëntie samen te stellen. 
18 
Bijlage 1: Wijzigingen in de energie-intensiteit (totaal finaal verbruik/BBP 
in toe/miljoen ecu 1990) 
1985 1990 1995 Verande­
ring 90/85 
in % per 
Jaar Verande­
ring 95/90 
in % per 
jaar 
Oostenrijk 181,2 161,5 159.6 -2,3 -0,2 
België 223,5 202,1 210,1 -2,0 0,8 
Denemarken 152,8 143,0 133,8 -1,3 1,3 
Finland 205,8 196,8 216,9 -0,9 2,0 
Frankrijk 160,0 143,5 142,7 -2,2 -0,1 
Duitsland 204,3 177,4 154,8 -2,8 -2,7 
Griekenland 253,4 230,6 231,4 -1,9 0,1 
Ierland 216,7 201,1 161,9 -1.5 -4,2 
Italië 129,7 128,4 128.4 -0,2 0.0 
Luxemburg 443,3 409,9 318,2 -1,6 -4,9 
Nederland 222,1 192,8 196.5 -2,8 0,4 
Portugal 229,3 217,1 234,3 1,1 1.5 
Spanje 152,7 145,8 154.5 -0,9 1,2 
Zweden 192,9 166,9 181,4 -2,9 1,7 
Verenigd 
Koninkrijk 194,7 177,2 173.1 1,9 -0,5 
Bron: "1997 - Annual Energy Review", Europese Commissie, september 1997. 
19 
Bijlage 2: Korte beschrijving van de programma's en maatregelen van de 
lidstaten ten behoeve van de energie-efficiëntie 
Oostenrijk 
Er is een overeenkomst tussen de Bondsregering en de Bondslanden (artikel 15bis van de 
grondwet inzake energiebesparing) die op 15 juni 1995 van kracht is geworden. In dit 
artikel wordt bepaald dat er een gemeenschappelijke aanpak voor het energiebeleid in het 
hele land kan worden geformuleerd. De overeenkomst heeft betrekking op warmte-isolatie 
in gebouwen, energiebesparing bij waterverwarming, subsidies, individuele facturering van 
verwarmingskosten, etikettering van huishoudelijke apparatuur, certificering van 
stookketels en energiebesparing in de industrie. Er is een overeenkomst met de Vereniging 
van Oostenrijkse energieverbruikers die voorziet in energieadviezen aan bedrijven met een 
energiegebruik van 20 TJ per jaar of meer. Oostenrijk heeft streefwaarden van het 
jaar 2000 vastgesteld om in vergelijking met 1991 te komen tot een daling van het 
energieverbruik voor verwarming en water met 20%, een daling van het specifieke 
energiegebruik in de industrie met 20% en een daling van het energieverbruik in het 
vervoer met 10%. 
België 
De regeringen van de gewesten zijn bevoegd voor de energie-efficiëntie. In 1993 heeft het 
Waalse gewest een besluit vastgesteld voor de bevordering van energie-efficiëntie in alle 
sectoren door een samenhangend wettelijk kader op te zetten. Dit gewest heeft de in het 
Vlaamse gewest gebruikte thermische efficiëntienorm in 1997 overgenomen. Het Vlaamse 
gewest heeft sinds 1992 een aantal maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie 
genomen, waarbij het bijvoorbeeld gaat om een thermische efficiëntienorm, afspraken op 
het gebied van energie en adviesdiensten. De gewesten hebben een aantal programma's 
voor subsidies en voorlichting. 
Denemarken 
Energie 21, het meest recente actieplan voor energie, is in 1996 gepubliceerd. Het is 
vooral bedoeld om een bijdrage te leveren tot duurzame ontwikkeling. In Energie 21 
wordt een hoge prioriteit gegeven aan de bevordering van een efficiënter energiegebruik. 
Energie 21 heeft als doelstelling tussen 1994 en 2005 te komen tot een verbetering van de 
energie-intensiteit met 20%. Er is ook een doelstelling op langere termijn om in de periode 
tussen 1994 en 2030 te komen tot een verbetering van de energie-intensiteit met 55%. 
Daarbij wordt intensief gebruik gemaakt van koolstofheffingen, gecombineerd met een 
volledig scala van beleidsmaatregelen. Denemarken loopt voorop bij het gebruik van 
energie-etikettering voor gebouwen en heeft het programma onlangs herzien om de 
effectiviteit op te voeren. Er wordt hoge prioriteit gegeven aan de stimulering van 
warmtekrachtkoppeling en in 1996 is het elektriciteitsbesparingsfonds ingesteld dat 
initiatieven op het gebied van elektriciteitsbesparing moet ondersteunen. 
Finland 
Het meest recente energiebeleidsplan is in juni 1997 bij het parlement ingediend. Daarin 
wordt gestreefd naar een verdere verbetering van de energie-efficiëntie. Het is de 
bedoeling dat de toename van het totale energieverbruik in de komende 10 tot 15 jaar tot 
staan wordt gebracht, hetgeen meer in het bijzonder betekent dat de energie-efficiëntie in 
2010 met 10-20% moet zijn toegenomen. In een besluit van de regering over de 
20 
verwezenlijking van energiebesparing uit december 1995 wordt gesteld dat 
energiebesparing de afgelopen twee decennia in het Finse energiebeleid centraal heeft 
gestaan en dat dit in de toekomst zo zal blijven. Finland geeft hoge prioriteit aan 
convenanten met de industrie en gemeenten. Ook koolstofheffingen worden gebruikt om 
een bijdrage te leveren tot de bevordering van de energie-efficiëntie. Er is een uitgebreid 
voorlichtingsprogramma en er zijn omvangrijke programma's voor de ontwikkeling van 
technologie. 
Frankrijk 
Energie-efficiëntie heeft sinds de jaren zeventig een belangrijke rol gespeeld in het Franse 
energiebeleid en de aanpak in Frankrijk is altijd een van de meest verstrekkende van de 
Europese Unie geweest. De afgelopen jaren heeft de regering besparingsmaatregelen 
genomen die gevolgen hebben gehad voor de algehele impuls van het programma. Er zijn 
echter aanwijzingen dat het budget met ingang van 1999 weer een significante stijging te 
zien zal geven. Sinds 1993 zijn er gezamenlijke programma's van het ADEME (het bureau 
voor energie-efficiëntie) en EDF (het nationale nutsbedrijf) voor de regulering van de 
vraag. Het ADEME heeft ook een van de meest effectieve regionale netwerken in de EU 
en een goed lopend consumentenvoorlichtingsprogramma voor alle eindgebruiksectoren. 
Duitsland 
Het beleid inzake energie-efficiëntie is vooral bedoeld ter ondersteuning van de strategie 
op het gebied van klimaatverandering en dergelijke milieuaspecten en om aan de 
verplichtingen in het kader van de EU te voldoen. Er is in Duitsland altijd veel aandacht 
besteed aan de energie-efficiëntie, zowel op federaal niveau als in de deelstaten. Het beleid 
omvat een combinatie van regulering en convenanten, terwijl ook voor het 
marktmechanisme een belangrijke rol is weggelegd. Duitsland was een van de eerste 
landen in de EU waar de facturering van de kosten van centrale verwarming en warm 
water op basis van het verbruik verplicht werd gesteld. Er is ook een belangrijke 
adviesdienst op het gebied van energie van de Duitse consumentenbond (AgV) die in 
330 steden actiefis. De regering heeft convenanten gesloten met 19 industrieverenigingen. 
In veel deelstaten wordt er gewerkt aan regulering van de vraag. 
Griekenland 
Griekenland heeft zijn programma voor energie-efficiëntie de afgelopen jaren verbeterd, 
waarbij er een strikte koppeling is gelegd met milieudoelstellingen. Er wordt aan energie-
efficiëntie gewerkt in het kader van het nationale actieplan voor energiebesparing in de 
gebouwde omgeving, met als titel Energie 2001, en het deelprogramma voor 
energiebesparing van het nationale milieu- en energieprogramma. Er is een aantal 
programma's voor subsidiëring en het CRES voert energieaudits uit. Tevens zijn er 
convenanten met energie-intensieve industriesectoren. Er wordt steun gegeven om de 
ontwikkeling van bedrijven voor energiediensten te bevorderen. 
Ierland 
De energie-efficiëntie vormt een van de drie pijlers van het Ierse energiebeleid. Het is een 
belangrijk onderdeel van de strategie inzake klimaatverandering en de strategie op weg 
naar duurzame ontwikkeling. Ierland heeft een energieclassificatiesysteem voor gebouwen 
opgezet en voor de uitvoering van het programma het nationaal Iers centrum voor 
energieclassificatie opgericht. Er zijn twee grote auditprogramma's voor de industrie en 
21 
een programma voor de financiering van maatregelen die in het kader van de audit worden 
aanbevolen. Het Ierse elektriciteitsbedrijf ESB heeft een omvangrijk programma voor 
regulering van de vraag. 
Italië 
In het Nationale energieprogramma (PEN) van 1988 krijgt de energie-efficiëntie hoge 
prioriteit. De meeste beleidsinstrumenten die worden gebruikt zijn opgezet in het kader 
van wet nr. 10/91, die fungeert als kaderwetgeving voor de uitvoering van het nationale 
energieplan met betrekking tot het rationeel gebruik van energie, energiebesparing en de 
ontwikkeling van duurzame energiebronnen. Deze wet is bedoeld als kader voor de 
invoering van voorschriften waarmee de energie-efficiëntie in alle eindgebruiksectoren 
moet worden verbeterd. Aan veel van deze voorschriften wordt op dit moment nog 
gewerkt. Er is echter wel een bepaling dat in bedrijven en organisaties die meer dan 
10.000 toe (industrie) of 1.000 toe (overige) verbruiken, een energiebeheerder moet 
worden aangesteld. Aan een aantal subsidieprogramma's is in 1995 vanwege geldgebrek 
een einde gekomen. 
Luxemburg 
Het parlement heeft op 5 augustus 1993 de algemene wet inzake energie-efficiëntie 
aangenomen. Deze wet biedt mogelijkheden voor de invoering van verschillende 
maatregelen op het gebied van de energie-efficiëntie, zoals nieuwe thermische 
efficiëntienormen die in 1996 in werking zijn getreden. Een groothertogelijk besluit stelt 
de bevordering van de energie-efficiëntie in gemeenten verplicht. Er zijn verschillende 
subsidieregelingen voor de industrie en verplichte energieaudits in industriële bedrijven die 
meer dan 3 GWh per jaar verbruiken. 
Nederland 
In het energiebeleid krijgen zowel verbetering van de energie-efficiëntie als de 
ontwikkeling van een duurzame energievoorziening een hoge prioriteit. In de Derde 
energienota, die in 1996 is gepubliceerd, wordt als streefwaarde gesteld dat de energie-
efficiëntie de komende 25 jaar met een derde van het energieverbruik moet verbeteren (een 
verbetering met 33% tussen 1995 en 2020, hetgeen neerkomt op 1,7% per jaar). Bij het 
beleid inzake energie-efficiëntie ligt de nadruk op drie doelgroepen: de industrie, woningen 
en gebouwen, verkeer en vervoer. Nederland is een van de voorlopers geweest bij het 
gebruik van convenanten in alle sectoren en er is een scala van subsidieregelingen om deze 
convenanten te ondersteunen. Er zijn ook verschillende milieuheffingen ter bevordering 
van de energie-efficiëntie. In het plan van aanpak duurzaam bouwen uit 1995 wordt 
gesteld dat de thermische efficiëntienormen in 1998 en 2000 moeten worden aangescherpt. 
De overheid heeft actieve steun gegeven aan de ontwikkeling van warmtekrachtkoppeling. 
De nutsbedrijven werken aan de uitvoering van het Milieuactieplan (MAP) waarin een 
aantal subsidieregelingen en voorlichtingsprogramma's op het gebied van de energie-
efficiëntie zijn opgenomen. 
Portugal 
Het energieprogramma, in 1994 tot stand gekomen en gedeeltelijk door de EU 
gefinancierd, is in eerste instantie bedoeld om te zorgen voor financiële 
stimuleringsmaatregelen voor de energie-efficiëntie. Het programma heeft als doelstelling 
het gebruik van binnenlandse energiebronnen op te voeren en de energie-efficiëntie te 
22 
verbeteren. Het energieprogramma voor gebouwen is in 1995 van start gegaan. Bedrijven 
die meer dan 1.000 toe per jaar verbruiken, moeten energiebeheersystemen invoeren en 
hun energiegebruikspatroon moet om de vijfjaar worden geëvalueerd. De vijfjarenplannen 
moeten door de regering worden goedgekeurd. Het strategische programma voor de 
uitbreiding en modernisering van de Portugese industrie bevat stimuleringsmaatregelen en 
facultatieve activiteiten om de industrie te helpen bij zowel de modernisering als de 
naleving van milieudoelstellingen. Het SIURE, het regionaal systeem ter stimulering van 
een rationeel gebruik van energie, bevordert investeringen in energie-efficiëntie via audits, 
investeringssteun, demonstratie en informatie. 
Spanje 
Het meest recente energiebeleid is opgenomen in het nationale energieplan 1991-2000 
(PEN), dat in april 1992 door het parlement is goedgekeurd. In het PEN krijgt de energie-
efficiëntie hoge prioriteit. Het streven is te komen tot een verlaging van de geraamde finale 
energievraag met 7,6% in het jaar 2000 in vergelijking met 1991 door een daling van 7% 
in de industrie, 9,6% in de vervoersector en 5% in woningen. Er zijn verschillende 
subsidieregelingen. Het instituut voor energiediversificatie en -besparing (IDAE) zorgt 
voor financiering door derden voor ziekenhuizen en de industrie. De overheid heeft in 
1995 een programma voor de regulering van de vraag opgezet. Besprekingen tussen het 
IDAE en de industrie hebben in 1996 tot het eerste convenant geleid. 
Zweden 
Zweden heeft altijd een ambitieuze strategie voor de energie-efficiëntie gehad. In de wet 
duurzame energievoorziening van 1997 wordt veel nadruk gelegd op de energie-efficiëntie 
met behulp van technologieverwerving. Het energiebeleid van Zweden van 1997 heeft als 
doelstelling dat de beschikbaarheid van elektriciteit en andere energie onder internationaal 
concurrerende voorwaarden op lange termijn en op korte termijn wordt gewaarborgd. Het 
meest recente officiële Zweedse energiebeleid vóór de wet duurzame energievoorziening 
van 1997 dateerde van 1991. Zweden kent ook een aantal milieuheffingen, waaronder een 
heffing op de emissie van kooldioxide. Zweden geeft steun aan gemeentelijk energiebeheer 
en de gemeenten zijn ook verplicht energieplannen op te stellen. 
Verenigd Koninkrijk 
Het energiebeleid in het Verenigd Koninkrijk is gebaseerd op de waarborging van een 
betrouwbare, gediversifieerde en duurzame energievoorziening in de vorm die mensen en 
bedrijven willen en tegen concurrerende prijzen. Naar het oordeel van de regering kan dit 
worden verwezenlijkt door concurrerende energiemarkten binnen een stabiel wettelijk 
kader. Sinds de jaren zeventig vormt de energie-efficiëntie een belangrijk onderdeel van 
het energiebeleid. Het energiebesparingsfonds is opgezet om investeringen in de energie-
efficiëntie te bevorderen. Krachtens de wet energiebesparing woningen van 1995 moeten 
alle plaatselijke instanties voor volkshuisvesting maatregelen specificeren die zorgen voor 
een verbetering van de energie-efficiëntie in sociale woningen en in de vrije sector. Het 
Verenigd Koninkrijk is een van de pioniers bij de ontwikkeling van een programma voor 
optimale praktijk, waarin technische voorlichting wordt gegeven aan beroepsgroepen in 
alle sectoren. De regering heeft eveneens een ambitieus programma voor de verbetering 
van het energiegebruik bij haar eigen activiteiten. 
23 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 246 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 06 01 10 
Catalogusnummer : CB-CO-98-286-NL-C 
ISBN 92-78-35498-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg